Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շեր (այլ կիրառումներ)

**Շեր** (անգլ.՝ Cher, իսկական անունը՝ **Շերիլին Սարգիսյան ԼաՊիեր Բոնո Ալմեն** (Cherilyn Sarkissian LaPiere Bono Allman), մայիսի 20, 1946(1946-05-20)[…], Էլ Սենթրո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկահայ փոփ-երգչուհի, երգերի հեղինակ, դերասանուհի, ռեժիսոր և երաժշտական պրոդյուսեր։ Հաճախ կոչվում է «Փոփի աստվածուհի»։ Ունի մեկական Օսկար, Գրեմմի, Էմմի, երեք Ոսկե Գլոբուս և զանազան ուրիշ մրցանակներ։ Շերն ամերիկյան հիթ շքերթի պատմության մեջ սահմանել է նոր չափանիշ՝ դառնալով առաջին երգչուհին, որի երգերը վեց տասնամյակ շարունակ գլխավորել են ամերիկյան հիթ շքերթը։

Կենսագրություն
--------------

### Երիտասարդություն

Շերիլին Սարգիսյանը ծնվել է 1946 թվականի մայիսի 20-ին Էլ Սենթրո քաղաքում (Կալիֆորնիա)։ Հայրը՝ Ջոն Փոլ (Կարապետ) Սարգիսյանը, բեռնատարի ամերիկահայ վարորդ էր։ Մայրը՝ Ջորջիա Հոլթ (ծնված՝ Ջաքի Ջին Քրաուչ), դերասանուհի էր, որը բնիկ ամերիկյան (Չերոկի), անգլիական և ֆրանսիական ծագում ուներ։

Երբ Շերը ծնվեց, ծնողներն ամուսնալուծված էին. նա առաջին անգամ տեսավ հորը տասնմեկ տարեկանում։ Ունի մեկ քույր։

Վաղ տարիքից Շերը երազում էր հայտնի դերասանուհի դառնալ և արդեն մանկության տարիներին աշխատում էր ինքնագրերի համար իր ստորագրության վրա։ 16 տարեկանում նա մեկնում է Լոս Անջելես։

### Կարիերայի սկիզբ

1962 թվականին Շերը սրճարանում հանդիպում է Սոննի (Սալվատորե) Բոնոյին, որը երաժշտական պրոդյուսեր Ֆիլ Սպեկտորի օգնականն էր։ Նա առաջարկում է Շերին ապրել իր մոտ, ինչի դիմաց նա պետք է մաքրեր տունը և ուտելիք պատրաստեր։ Շուտով նրանց հարաբերությունները ավելի մտերիմ են դառնում, և նրանք ամուսնանում են։ Այդ ժամանակ Շերը Ֆիլ Սպեկտորի ստուդիայում աշխատում էր որպես սեսիոն երգչուհի բեք-վոկալում և մասնակցում այնպիսի դասական երգերի ձայնագրություններին, ինչպիսիք են «You’ve Lost That Lovin’ Feelin’» (The Righteous Brothers), «Da Doo Ron Ron» (The Crystals) և «Be My Baby» (The Ronettes):

Շերի առաջին սոլո ձայնագրությունը «Ringo, I Love You»-ն էր 1964 թվականին Բոննի Ջո Մեյսոն կեղծանունով, քանի որ Սպեկտորը կարծում էր, որ Շերիլին անունը բավարար «ամերիկյան» չէ։

### Սոննի և Շեր

Սոննին սկսում է գրել և թողարկել երգեր, ինչի արդյունքում 1965 թվականին «Սոննի և Շեր» դուետը թողարկում է իր առաջին *Look at Us* ալբոմը։ Սոննին պնդում էր, որ ալբոմի առաջին սինգլը լինի «I Got You Babe» երգը, որին չէին հավատում ոչ լեյբլի ղեկավարությունը, ոչ էլ Շերը։ Այդ ժամանակ նա երգը տանում է ռադիո, որից հետո այն հեռարձակում են մի հաղորդման ժամանակ, որի ընթացքում ունկնդիրներին առաջարկում են հեռախոսով քվեարկել իրենց հավանած կոմպոզիցիայի օգտին։ Սոննին և Շերը ընկերների հետ սկսում են զանգահարել ռադիոկայանի եթեր, որպեսզի իրենց ձայնը տան «I Got You Babe»-ի օգտին։ Երգի հանրաճանաչությունն աճում է, և շուտով սինգլը գլխավորում Է ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հիթ-շքերթները։ Հիպիիի կերպարով երկարամազ Սոննիի և մյուսներից տարբերվող Շերի կերպարները նրանց կտրուկ առանձնացնում են ժամանակի փոփ կատարողների շրջանում, և դուետը սենսացիա է դառնում Ատլանտիկայի երկու կողմերում։ 1965 թվականի ամռանը Շերը թողարկում է *All I Really Want to Do* ալբոմը, որի համանուն երգը դառնում է նրա առաջին սոլո հիթը։ 1960-ականների վերջին դուետի ժողովրդականությունը նվազում էր։ Մի շարք կոմերցիոն անհաջող ալբոմների և ֆիլմերի արդյունքում զույգը պարտք է մնում ԱՄՆ կառավարությանը։ 1969 թվականին Շերը երեխա է ունենում, ում անվանում է այն ֆիլմի անունով, որի նկարահանումների ժամանակ հղիացել էր՝ «Չեստիտի»։ Հետագայում երեխան կամինգ-աութ է անում որպես տրանսգենդեր տղամարդ՝ Չեզ Բոնո անունով։ 2010 թվականին նա սեռափոխության վիրահատություն է անում՝ դառնալով տղամարդ։

1970 թվականին Սոննին և Շերը իրենց հաղորդմամբ հայտնվում են ամերիկյան CBS հեռուստաալիքում։ «Սոննիի և Շերի կատակերգական ժամը» (ավելի ուշ՝ «Սոննիի և Շերի շոու») եթեր էր հեռարձակվում յոթ տարի և իրենից ներկայացնում էր կատակերգական սկետչերի ու երաժշտական համարների խառնուրդ՝ հրավիրված հյուրերի մասնակցությամբ, որոնց թվում էին Մայքլ Ջեքսոնը, Ռոնալդ Ռեյգանը, Դեյվիդ Բոուին, Մոհամեդ Ալին և շատ ուրիշներ։ 1971, 1973 և 1974 թվականներին Շերի երեք երգերը գլխավորում են ԱՄՆ-ի հիթ-շքերթը՝ «Gypsys, Tramps & Thieves», «Half-Breed» և «Dark Lady» (համապատասխանաբար)։

1974 թվականին Սոննին և Շերը ամուսնալուծվում են, և նրանց շոուն փակվում է։ Սեփական հաղորդումներ ունենալու անհաջող փորձերից հետո Սոննին և Շերը կրկին միավորվում են «Սոննիի և Շերի շոու»-ի համար։

### Սոլո և դերասանական կարիերա

Սոննիից բաժանվելուց հետո Շերն ամուսնանում է երաժիշտ Գրեգ Օլմանի հետ, որը The Allman Brothers բլյուզ խմբի անդամ էր։ 1976 թվականին Գրեգն ու Շերը ունենում են որդի՝ Էլայջ Բլու Օլման (որը հետագայում կդառնա Deadsy ինդաստրիալ-ռոք խմբի վոկալիստ), իսկ 1977 թվականին նոր դուետն ալբոմ է թողարկում։ 1979 թվականին երգչուհին օրինական կերպով իր անունը փոխում է Շերի։

1982 թվականին Շերը տեղափոխվում է Նյու Յորք՝ մասնակցելու «Արի հինգին հանդիպման, Ջիմի Դին, Ջիմի Դին» Բրոդվեյի բեմադրությանը։ Շերի դերասանական խաղի մասին քննադատների դրական արձագանքներից հետո Մայք Նիկոլսը նրան դեր է առաջարկում «Սիլկվուդ» ֆիլմում։ Երբ Շերը իմանում է, որ գլխավոր դերակատարը Մերիլ Սթրիփն է, համաձայնում է՝ նույնիսկ առանց սցենարը կարդալու։ Գլխավոր հերոսուհուն անպատասխան սիրահարված լեսբուհու դերի համար Շերն առաջադրվում է «Օսկար» մրցանակի։ 1985 թվականին «Դիմակ» ֆիլմում նկարահանվելուց հետո, որտեղ Շերը խաղում է իր դեմքը այլանդակած հազվադեպ հիվանդությամբ դեռահասի մոր դերը, Նա միանում է գանգուղեղային խանգարումներ ունեցող երեխաների օգնության ասոցիացիային (CCA): 1987 թվականին Շերը մասնակցում է երեք կինոժապավենների՝ «Կասկածյալը», «Իստվիկյան վհուկներ» և «Լուսնի իշխանությունը», նկարահանումներին, որոնցից վերջինի համար նա արժանանում է «Օսկար»-ի։

1987 թվականին Շերը պայմանագիր է կնքում Geffen Records-ի հետ։ Նոր ալբոմի ձայնագրությանը մասնակցում են Դայան Ուորենը, Մայքլ Բոլթոնը և Բոն Ջովին։ 1989 թվականին հանրահայտ «If I Could Turn Back Time» երգի տեսահոլովակն արգելվում է MTV-ին ցուցադրել Շերի բաց հանդերձանքի պատճառով։ 1992 թվականին Շերի մոտ հայտնաբերվում է խրոնիկական հոգնածության համախտանիշ։ 1994 թվականին Շերը, ի թիվս այլ կատարողների, մասնակցում է The Beavis and Butt-head Experience ալբոմի ձայնագրությանը։ 1996 թվականին Շերը փորձում է իրեն որպես «Եթե պատերը կարողանային խոսել» ֆիլմի ռեժիսոր, նաև էպիզոդիկ դեր է խաղում, որի համար առաջադրվում է «Ոսկե գլոբուս»-ում։

1998 թվականի հունվարին՝ 62 տարեկան հասակում, Շերի նախկին ամուսինը՝ կոնգրեսական Սոննի Բոնոն, մահանում է Կալիֆոռնիայում դահուկավազքի ժամանակ։ Սակայն Շերի հայտարարության համաձայն՝ նա շարունակում է շփվել Սոննիի հետ իր էքստրասենս և մեդիում Ջեյմս Վան Պրաագի շնորհիվ։

1998 թվականին Շերը թողարկում է *Believe* ալբոմը։ Համանուն երգը դառնում է միջազգային հիթ և «Լավագույն պարային ձայնագրության» համար «Գրեմմի» մրցանակ է բերում 52-ամյա երգչուհուն։ Հենց այդ ժամանակից Է Շերը դառնում գեյ-պատկերակ։ 1998 թվականի վերջին լույս է տեսնում Շերի *The First Time* գիրքը, որում նա պատմում է այն մասին, թե որքան դժվար է մեգաստղերի կյանքը։ 1999-ի հունվարին Շերը հսկայական հեռուստատեսային լսարանի առջև կատարում է ԱՄՆ-ի պետական օրհներգը ամերիկյան ֆուտբոլի սուպերգավաթի եզրափակիչում։ 2002-2005 թթ. Շերը 325 համերգ է ունեցել աշխարհի ավելի քան 20 երկրներում *The Farewell Tour*-ի հրաժեշտի շրջագայության շրջանակներում։

2008 թվականի փետրվարին Շերը պայմանագիր է կնքում Լաս Վեգասի համերգների համար, որտեղ նա հանդես է գալիս մինչև 2011 թվականի փետրվարի 5-ը։

2010 թվականին, երկար տարիների ընդմիջումից հետո, Շերը կրկին հայտնվում է մեծ էկրանին «Ծաղրանկար» մյուզիքլում։ Նրա կատարած «You Haven’t Seen the Last of Me» երգը դառնում է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիր, թեև դերասանուհու դերն առաջարկվել էր «Ոսկե ազնվամորի» անվանակարգին։

2018 թվականին՝ ութ տարվա ընդմիջումից հետո, Շերը մեծ էկրանին է հայտնվում «Mamma Mia! 2» մյուզիքլում, իսկ նույն տարվա աշնանը ալբոմ է թողարկում ABBA-ի երգերի քավեր տարբերակներով։

2019 թվականի հունիսի 25-ին The New York Times Magazineruen-ը հարյուրավոր կատարողների շարքում, որոնց նյութերը, ինչպես հաղորդվում էր, ոչնչացվել էին 2008 թվականի Universal Studios Hollywood-ում տեղի ունեցած հրդեհի ժամանակ, Շերին էլ է մատնանշում։

Շերը Հայաստան այցելել է 1993 թվականի ապրիլի 28-ին։ Նա իր հետ բերել էր 2,5 միլիոն դոլարի մարդասիրական օգնություն՝ դեղորայք, բժշկական սարքեր և սնունդ։ Այցելել է մանկատներ, մանկական հիվանդանոցներ։ Տեսնելով հիվանդ երեխաներին՝ Շերը ծանր տպավորությունների պատճառով հրաժարվել է նախագահի և Ամենայն հայոց կաթողիկոսի հետ հանդիպելուց։

Սկավառակագրություն
------------------

**Ստուդիական ալբոմներ**

* All I Really Want to Do (1965)
* The Sonny Side of Cher (1966)
* Cher (1966)
* With Love (1967)
* Backstage (1968)
* 3614 Jackson Highway (1969)
* Gypsys, Tramps & Thieves (1971)
* Foxy Lady (1972)
* Bittersweet White Light (1973)
* Half-Breed (1973)
* Dark Lady (1974)
* I’d Rather Believe in You (1976)
* Cherished (1977)
* Take Me Home (1979)
* Prisoner (1979)
* Black Rose (1980)
* Paralyze (1982)
* Cher (1987)
* Heart of Stone (1989)
* Love Hurts (1991)
* It’s a Man’s World (1995)
* Believe (1998)
* Լiving Proof (2001)
* Closer to the Truth (2013)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  Discogs — 2000.
4. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
5. 1 2  Encyclopædia Britannica
6. 1 2
7. ↑  LIBRIS — 2012.
8. ↑  «Շերը ամերիկյան հիթ շքերթի պատմության մեջ նոր ռեկորդ է սահմանել». tert.am. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 22-ին.
9. ↑  Շերը շփվում է իր հանգուցյալ ամուսնու հետ. «Երաժշտական ճշմարտություն» թերթ, № 19 от 22.05.1998
10. ↑  «Here Are Hundreds More Artists Whose Tapes Were Destroyed in the UMG Fire». *The New York Times*. 2019 թ․ հունիսի 25. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շեր․ Տղամարդու հատուկ տեսակ է պետք
* Շեր․ Այո՛, իսկապես Դալին ինձ նվիրել է վիբրատոր
* Հայկական արմատներով երգչուհին․ մի քանի փաստ Շերի մասին
* Շերը imusic.am կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Ֆեյսբուք (անգլ.) · MySpace · Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Ինստագրամ (անգլ.) · Last.fm · SoundCloud · Spotify · ՏիկՏոկ · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ (անգլ.) |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Discogs · Discogs · Discogs · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Metacritic · MusicBrainz · Rate Your Music · Rate Your Music · Rotten Tomatoes · Open Directory Project (անգլ.) · Open Directory Project (շվեդերեն) · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · ՌԻԱ տեղեկանք · Notable Names Database · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 98036297 · BNC: a20245968 · BNE: XX887208 · BNF: 138924383 · CiNii: DA13523307 · CONOR: 23521891 · GND: 118871609 · GTAA: 89217 · ISNI: 0000000081707438 · LCCN: n50038010 · NKC: jo2002106468 · NLA: 35757008 · NLP: a0000001171273 · NSK: 000062696 · NTA: 072293063 · NUKAT: n96208505 · LIBRIS: 45755 · SUDOC: 078060192 · VIAF: 101870495 · WorldCat VIAF: 101870495 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Օսկար լավագույն դերասանուհու համար |
| --- |
|  |
| 1929—1940 | 
* Ջանեթ Գեյնոր (1929)
* Մերի Փիքֆորդ (1930-I)
* Նորմա Շիրեր (1930-II)
* Մարի Դրեսլեր (1931)
* Հելեն Հեյս (1932)
* Քեթրին Հեփբըրն (1934)
* Կլոդետ Կոլբեր (1935)
* Բեթ Դեյվիս (1936)
* Լուիզա Ռայներ (1937)
* Լուիզա Ռայներ (1938)
* Բեթ Դեյվիս (1939)
* Վիվիեն Լի (1940)

 |
|  |
| 1941—1960 | 
* Ջինջեր Ռոջերս (1941)
* Ջոան Ֆոնտեյն (1942)
* Գրիր Գարսոն (1943)
* Ջենիֆեր Ջոնս (1944)
* Ինգրիդ Բերգման (1945)
* Ջոան Քրոուֆորդ (1946)
* Օլիվիա դե Հևիլլենդ (1947)
* Լորետա Յանգ (1948)
* Ջեյն Ուայման (1949)
* Օլիվիա դե Հևիլլենդ (1950)
* Ջուդի Հոլիդեյ (1951)
* Վիվիեն Լի (1952)
* Շիրլի Բութ (1953)
* Օդրի Հեփբըրն (1954)
* Գրեյս Քելլի (1955)
* Աննա Մանյանի (1956)
* Ինգրիդ Բերգման (1957)
* Ջոան Վուդվարդ (1958)
* Սյուզան Հեյվորդ (1959)
* Սիմոնա Սինյորե (1960)

 |
|  |
| 1961—1980 | 
* Էլիզաբեթ Թեյլոր (1961)
* Սոֆի Լորեն (1962)
* Էնն Բենկրոֆթ (1963)
* Պատրիցիա Նիլ (1964)
* Ջուլի Էնդրյուս (1965)
* Ջուլի Քրիստի (1966)
* Էլիզաբեթ Թեյլոր (1967)
* Քեթրին Հեփբըրն (1968)
* Քեթրին Հեփբըրն / Բարբրա Ստրեյզանդ (1969)
* Մեգի Սմիթ (1970)
* Գլենդա Ջեքսոն (1971)
* Ջեյն Ֆոնդա (1972)
* Լայզա Մինելլի (1973)
* Գլենդա Ջեքսոն (1974)
* Էլեն Բյորստին (1975)
* Լուիզա Ֆլետչեր (1976)
* Ֆեյ Դանաուեյ (1977)
* Դայան Քիթոն (1978)
* Ջեյն Ֆոնդա (1979)
* Սալլի Ֆիլդ (1980)

 |
|  |
| 1981—2000 | 
* Սիսի Սփեյսեք (1981)
* Քեթրին Հեփբըրն (1982)
* Մերիլ Սթրիփ (1983)
* Շիռլի Մակլեյն (1984)
* Սալլի Ֆիլդ (1985)
* Ջերալդին Փեյջ (1986)
* Մառլի Մեթլին (1987)
* Շեր (1988)
* Ջոդի Ֆոսթեր (1989)
* Ջեսիկա Տենդի (1990)
* Քեթի Բեյթս (1991)
* Ջոդի Ֆոսթեր (1992)
* Էմմա Թոմփսոն (1993)
* Հոլլի Հանթեր (1994)
* Ջեսիկա Լենգ (1995)
* Սյուզան Սարանդոն (1996)
* Ֆրենսիս ՄակԴորմանդ (1997)
* Հելեն Հանթ (1998)
* Գվինեթ Փելթրոու (1999)
* Հիլարի Սուենկ (2000)

 |
|  |
| 2001 — այժմ | 
* Ջուլիա Ռոբերթս (2001)
* Հոլի Բերի (2002)
* Նիկոլ Քիդման (2003)
* Շարլիզ Թերոն (2004)
* Հիլարի Սուենկ (2005)
* Ռիզ Ուիզերսփուն (2006)
* Հելեն Միրեն (2007)
* Մարիոն Քոտիար (2008)
* Քեյթ Ուինսլեթ (2009)
* Սանդրա Բուլոք (2010)
* Նատալի Փորտման (2011)
* Մերիլ Սթրիփ (2012)
* Ջենիֆեր Լոուրենս (2013)
* Քեյթ Բլանշետ (2014)
* Ջուլիան Մուր (2015)
* Բրի Լարսոն (2016)
* Էմմա Սթոուն (2017)
* Ֆրենսիս ՄակԴորմանդ (2018)
* Օլիվյա Քոլման (2019)
* Ռենե Զելվեգեր (2020)
* Ֆրենսիս ՄակԴորմանդ (2021)
* Ջեսիկա Չեսթեյն (2022)

 |

 |