**Սպանության հրամաններ** (թուրքերեն՝ Naim Efendi'nin Hatıratı ve Talat Paşa Telgrafları: Krikor Gergeryan Arşivi), թուրք հայտնի պատմաբան, ցեղասպանագետ Թաներ Աքչամի Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված գիրքը, որը լույս է տեսել 2016 թվականին։ Այն համահավաք աղբյուր է հանդիսանում Հայոց ցեղասպանության իրագործման պաշտոնական հրամանների և հեռագրերի վերաբերյալ, որոնց մի մասն անձամբ ուղարկել է Թալեաթ փաշան։ Աքչամը ապացույցների իսկության ժխտումը բնորոշում է որպես Հայոց ցեղասպանության ժխտման ձև։ Աշխատության թուրքերեն տարբերակը լույս է տեսել Ստամբուլում, իսկ անգլերեն տարբերակը՝ 2018 թվականին Palgrave Macmillan հրատարակչության կողմից։

Գիրքը հայերեն է հրատարակվել 2019 թվականին Newmag հրատարակչության կողմից։

Իր գրքում Աքչամը քննադատում է թուրք մի քանի պատմաբանների, որոնք 1983 թվականին Թուրքական պատմական ընկերակցության կողմից հրատարակված գրքերից մեկում նշում են, որ Նայիմ էֆենդին իրական անձ չէ։ Նա ներկայացնում է նրա հուշերի կրկնօրինակները՝ որպես Նայիմի գոյության ապացույցներ։

The New York Review of Books-ի գրաքննադատ Մարկ Մազոուերը գրել է, որ Աքչամի գիրքը «ոչ այնքան ավանդական պատմություն է, որքան դատաբժշկական փորձաքննության ձև, որը նպատակ ունի մեկընդմիշտ վերջ տալ Նայիմ-Անտոնյան փաստաթղթերի իսկության վերաբերյալ ցանկացած կասկածի և ցույց տալ դրանց կարևորությունը՝ հասկանալու պետության կառուցվածքը, որը հնարավորություն է տալիս ցեղասպանություններ իրագործել»։ Մազոուերը ընդգծում է, որ գիրքը «հեշտ ընթերցվողներից չէ»։

Բովանդակություն
---------------

Գրքի բովանդակության մեծ մասը հիմնված է այն պնդումների և հակապնդումների վրա, որոնք առաջ են քաշում Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտողները և ժխտողները՝ ապացուցելու կամ հերքելու այս կամ այն իրողությունն ու իրադարձությունը։ Մազոուերը նշում է, որ «ընթերցողին թվում է, թե ինքը հայտնվել է դատարանի դահլիճում, որտեղ կատաղի դրամա է ծավալվում կողմերի միջև»։

Աքչամը հակադարձում է Շինասի Օրելի և Սյուրեյա Յուջայի այն պնդումներին, թե Նայիմ բեյի հուշերը կեղծ են և Նայիմն իրականում գոյություն չի ունեցել։ Օրելը և Յուջան նշում են, որ օսմաններն օգտագործել են 4 և 5 նիշանոց ծածկագրման կոդեր, այլ ոչ 2 և 3 նիշանոց, որոնք կիրառվում են Նայիմ բեյի փաստաթղթերում։ Աքչամը պնդում է, որ հուշերը իրական փաստեր են և փաստաթղթեր։ Նա նաև ընդգծում է, որ, քանի որ Թուրքիայի ԶՈւ ATASE արխիվը հրապարակել է Նայիմի ստորագրությամբ փաստաթուղթ, դա վկայում է Նայիմի գոյությունը և փաստացի Օսմանյան արխիվներում կան 2 և 3 նիշանոց ծածկագրերով հեռագրեր։

Աքչամը Նյու Յորքում ծանոթացել է մի շարք օրիգինալ լուսանկարների հետ, որոնք գտնվում էին հայ հոգևորական Գրիգոր Գերգերյանի մոտ։ Այս առումով աշխատությունը կոտրում է ժխտողականության հիմնաքարն ու ևս մեկ անգամ ապացուցում Հայոց ցեղասպանության պատմական իրողությունը։ Իր գրքում Թաներ Աքչամը նշում է, որ հայ ժողովրդի տեղահանումների ժամանակ թուրքական ուժերը տեղահանվող հայերին չեն տրամադրել ո՛չ ջուր, ո՛չ սնունդ։ Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջի պատմության պրոֆեսոր և Հայոց ցեղասպանության փորձագետ Էրիդ Դ. Վեյցն Թաներ Աքչամին անվանում է «Հայոց ցեղասպանության Շերլոք Հոլմս»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Bahaettin Şakir’in Ermenilerin imhasına dair mektupları»։ *Agos* (թուրքերեն)։ Վերցված է 2022-10-29
2. 1 2  info@f-s.am FutureSystems։ «Սպանության հրամաններ»։ *Newmag Publishing House* (հայերեն)։ Վերցված է 2022-10-29  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
3. ↑  «Akcam to Discuss 'Talat Pasha's Telegrams and the Armenian Genocide' at Columbia on March 28»։ *Armenian Weekly*։ 2018-03-23
4. 1 2 3  Mazower, Mark (2019-04-04)։ *An Archive of Atrocities*։ *The New York Review of Books*
5. ↑  Estukyan, Vartan (2016-10-07)։ «Are "Talat Pasha Telegrams" real?»։ Agos։ Վերցված է 2019-06-23  - Turkish version: "Talat Paşa telgrafları gerçek mi?" - An abridged version of this interview, translated by a different person, is at: "Akçam: The Authenticity of the Naim Efendi Memoirs and Talat Pasha Telegrams" in: *The Armenian Weekly*, October 11, 2016.
6. ↑  Mandell Ariane (23 April 2017)։ «Lost Evidence of Armenian Genocide Discovered in Jerusalem Archive»։ *The Jerusalem Post* (Israel)։ Վերցված է 26 September 2021
7. ↑  Arango Tim (22 April 2017)։ «'Sherlock Holmes of Armenian Genocide' Uncovers Lost Evidence»։ *The New York Times* (New York)

Գրականություն
-------------

* Muti, Öndercan (Berlin) (2018-05-04)։ «Naim Efendi'nin Hatıratı ve Talat Paşa Telgrafları. Krikor Gergeryan Arşivi»։ *Zeitschrift für Religions- und Geistesgeschichte* (անգլերեն) **70** (2): 198–200։ doi:10.1163/15700739-07002011  - Review of the original Turkish version, in English
* Schwanitz, Wolfgang G. (Spring 2019)։ «Killing Orders Talat Pasha's Telegrams and the Armenian Genocide»։ *Middle East Quarterly*։ Middle East Forum

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Killing Orders* - Palgrave Macmillan
* *Killing Orders* - At SpringerLink
* Kucera, Joshua (2018-03-19)։ «Perspectives | New Book Purports to Offer "Smoking Gun" Proving Armenian Genocide»։ *Eurasianet*
* Bayzdlo, Angela (2018-01-17)։ «Historian Taner Akçam uncovers 'smoking gun' of Armenian Genocide»։ Clark University  - Alternate link: «Historian Taner Akçam's new book includes "smoking gun" of Armenian Genocide»։ Clark University, posted at the History News Network, George Washington University։ 2018-01-17
* 

Տեսանյութեր։
* Hovsepian, Jirar (2018-04-03)։ «Killing Orders: Talat Pasha's Telegrams and the Armenian Genocide»  at Archive.org
* «Talat Pasha's Killing Orders and Denial of Armenian Genocide - Taner Akçam»։ Rowan University College of Humanities and Social Science (CHSS)։ 2019-03-20
* «Dr. Taner Akçam - Killing Orders: Talat Pasha's Telegrams and the Armenian Genocide»։ American University of Armenia։ 2018-06-17
* «Taner Akcam | Killing Orders: Talat Pasha's Telegrams»։ National Association for Armenian Studies and Research (NAASR)։ 2018-05-16