|  |
| --- |
| **Փսխածաղիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales) |
| **Ընտանիք** | Մեխակազգիներ (Caryophyllaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Paronychioideae* |
| **Տրիբա** | *Paronychieae* |
| **Ցեղ** | **Փսխածաղիկ** *(Herniaria)*L. 1753 |

**Փսխածաղիկ** (լատ.՝ Herniaria), մեխակազգիների ընտանիքի պատկանող դեղաբույս։

Միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսեր են՝ տարածված ցողուններով, ամբողջական տերևներով և մանր ծաղիկներով։ Հայտնի է մոտ 30 տեսակ՝ Հյուսիսային և Հարավային Աֆրիկայում և Արևմտյան Եվրոպայում։ 5-6 տեսակներ առկա են Կովկասում, Միջին Ասիայում։ Հայաստանում աճում է 4 տեսակ՝ Ստեփանավանի, Արթիկի, Մեղրու, Սևանի, Վայքի շրջաններում։ Աճում է ավազոտ տեղերում, չոր մարգագետիններում, խամ հողերում։ Վերգետնյա մասերն օգտագործվում են ժողովրդական բժշկության մեջ որպես միզամուղ, կապող դեղամիջոց։

Նկարագրություն
--------------

Թույլ զարգացած արմատային համակարգով և բարակ, փռված ճյուղավոր ցողուններով միամյա կամ բազմամյա խոտաբույս է, որի երկարությունը մինչև 15 սմ է։ Էլիպսաձև, ամբողջաեզր, կարճ կոթուններով և թաղանթակերպ տերևակիցներով մանր, հակադիր տերևները նստադիր են։ Տերևանութներում հավաքված դեղնականաչավուն, շատ մանր ծաղիկները հնգանդամ են։ Հարթ, մուգ շագանակագույն սերմերով պտուղները միասերմ չբացվող տուփիկներ են։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է ճանապարհների եզրերին, քարքարոտ լանջերին, գետափերին, աղբավայրերում։ Հանդիպում է Լոռու, Վայոց ձորի, Շիրակի, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի, Տավուշի մարզերում։ Բազմանում է միայն սերմերով։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի՝ կումարին գերնիարին, ումբելիֆերոնի մեթիլային եթեր, եռտերպենային սապոնիններ, դաբաղանյութեր, ֆլավոնոիդներ (կվերցետին, ռուտին և այլ) անտոցիաններ, եթերայուղ, օրգանական թթուներ պարունակող վերգետնյա մասը։ Օգտագործվում է որպես անասնակեր ոչխարների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779866677 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Herniaria
* APDB: 191344
* APNI: 92868
* EoL: 61020
* EPPO: 1HEQG
* FloraBase: 21417
* FNA: 115180
* FoAO2: Herniaria
* FoC: 115180
* GBIF: 3085796
* GRIN: 5572
* iNaturalist: 58103
* IPNI: 19936-1
* IRMNG: 1276182
* ITIS: 20297
* NBN: NHMSYS0000459312
* NCBI: 115623
* NZOR: 28a224fc-0583-4a6a-8be3-9515f8bd996d
* PLANTS: HERNI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:19936-1
* Tropicos: 40024440
* VASCAN: 1241
* VicFlora: 6927a3fd-da86-4710-8195-ed62903ced05

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |