*Չշփոթել **Այծեղջյուր** կենդանակերպի համաստեղության հետ։*
Այծեղջյուրի նշանԱյծեղջյուրի նշան
Այծեղջյուր
**Այծեղջյուր** (լատ.՝ Capricornus), կենդանակերպի տասներորդ նշանը, որը համապատասխանում է խավարածրի 270-300° սեկտորին՝ հաշված գարնանային գիշերահավասարից, Երկրի տրիգոնի հիմնական նշանն է։

Արևմտյան աստղագուշակության մեջ ենթադրվում է, որ դեկտեմբերի 22-հունվարի 20-ը Արևը գտնվում է Այծեղջյուրի նշանում։ Պետք չէ շփոթել այծեղջյուրի նշանը համանուն համաստեղության հետ, որում Արևը գտնվում է հունվարի 18-փետրվարի 15-ը։

Այծեղջյուրի նշանը ղեկավարում է Սատուրնը։

Դիցաբանություն
--------------

Հունական դիցաբանության մեջ Այծեղջյուրը նույնացվում է Ամալֆեյա այծի հետ, որը Կրետե կղզում կաթով կերակրել է (հանդիպում է նաև մեկ այլ տարբերակ, ըստ որի՝ կաթի փոխարեն կերակրում է ամբրոսիայով) Զևսի նորածնին։ Ի նշան երախտագիտության՝ Զևսը կերակրողին վերածել է համաստեղության (*տես Կատաստերիզմ*)։

Ըստ ուրիշ վարկածի՝ Այծեղջյուրի դիցաբանական համանմանությունը անտառների և արոտավայրերի աստված Պանն է՝ Դիոնիսոսի արբանյակը, որը ծնվել է այծի ոտքերով, մորուքով և կոտոշներով։ Պանն օգնել է աստվածներին մարտերի ժամանակ (մասնավորապես, օգնել է Զևսին տիտանների դեմ պայքարում)՝ թշնամիների շրջանում առաջացնելով «խուճապային» վախ։ Աստվածներին օգնելու համար այն վերածվել է համաստեղության։

Առասպելներից մեկը պատմում է, որ քիչ էր մնում՝ Պանը դառնար հրացայտ Տիփոնի զոհը։ Թայֆոնի կողմից հետապնդվելով՝ Պանն ընկել է Նեղոսի ջրերը, որի հետևանքով նրա մարմնի ստորին մասը վերածվել է ձկան պոչի։

Խորհրդանիշներ
-------------

Այծի տեսքով Այծեղջյուրի ստանդարտ պատկերից բացի, այս նշանի մեկ այլ ընդհանուր պատկեր է «ձուկ-այծը»` ձկան պոչով այծ։

Այծեղջյուրի խորհրդանիշը՝ ♑, ենթադրաբար պատկերում է Պանին, որը սպրդել էր Տիփոնից։ Յունիկոդում այն գրվում է 9809 և 2651 համարների ներքո։

Պատկերասրահ
-----------

* Պան և ԴաֆնիսՊան և Դաֆնիս
* «Զևսի մանկությունը»,Յակոբ Յորդանս, 1640 թվական«Զևսի մանկությունը»,  
Յակոբ Յորդանս, 1640 թվական
* Ռուսական մետաղադրամ` «Այծեղջյուր», 2002 թվականՌուսական մետաղադրամ` «Այծեղջյուր», 2002 թվական
* Ռուսական մետաղադրամ` «Այծեղջյուր», 2005 թվականՌուսական մետաղադրամ` «Այծեղջյուր», 2005 թվական
* Հայկական արծաթե մետաղադրամ՝ «Այծեղջյուր»Հայկական արծաթե մետաղադրամ՝ «Այծեղջյուր»
* Հայկական ոսկե մետաղադրամ՝ «Այծեղջյուր»Հայկական ոսկե մետաղադրամ՝ «Այծեղջյուր»

Տես նաև
-------

* Այծեղջյուր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Constellations of the Zodiac
2. ↑  *Аль-Бируни* Наука о звездах. — начало XI века.
3. ↑  Мусей, фр. 3 Керн = Псевдо-Эратосфен. Катастеризмы 13
4. ↑  Эпименид, фр.18 Якоби = Гигин. Астрономия II 28
5. ↑  Псевдо-Эратосфен. Катастеризмы 27
6. ↑  Гигин. Мифы 196
7. ↑  Энциклопедия символов, знаков, эмблем. М. 1999

Գրականություն
-------------

* Знаки астрономические // Советский энциклопедический словарь / Научно-редакционный совет: А. М. Прохоров (пред.). — М.: Советская энциклопедия, 1981. — С. 470. — 1600 с.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph117685 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 344)։*  |