**Սոմերսեթ** կամ **Սոմերսեթշիր** (անգլ.՝ Somerset, /ˈsʌmɚsɨt/ կամ /ˈsʌmɚsɛt/, կորն.՝ Gwlas an Hav), Անգլիայի արարողակարգային ոչ քաղաքային կոմսություն, որը գտնվում է երկրի հարավարևմտյան մասում։ Զբաղեցնելով 4171 կմ² տարածք, Սոմերսեթը հյուսիսում սահմանակցում է Բրիստոլի, Գլոստերշիրի, արևելքում՝ Ուիլթշիրի, հարավ-արևելքում՝ Դորսեթի և հարավ-արևմուտքում՝ Դևոնի հետ։ Հյուսիսում և արևմուտքում կոմսության տարածքը մասնակիորեն սահմանափակված է Բրիստոլի ծոցով և Սևեռն գետի գետաբերանով։ Կոմսության մայրաքաղաքը համարվում է Տոնտոն քաղաքը, որը գտնվում է հարավային մասում։

Սոմերսեթի բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում էր 910 200 մարդ։

Կոմսության տարածքն իրենից ներկայացնում է հիմնականում գյուղական խիստ ժայռոտ տեղանք։ Գոյություն ունեն վկայություններ, որ սկսած պալեոլիթի ժամանակներից տվյալ տեղանքում գոյություն են ունեցել մարդկանց բնակավայրեր, որոնք պահպանվել են նույնիսկ մեր թվարկության առաջին հարյուրամյակում՝ հռոմեական ներխուժման, և դրան հաջորդող Վաղ միջնադարի՝ անգլո-սաքսերի տիրապետության ժամանակ։ Սոմերսեթը մեծ դեր է խաղացել վիկինգների դեմ Ալֆրեդ Մեծի կողմից ուժերի հավաքման գործում, ինչպես նաև ավելի ուշ հեղափոխության և Մոնմուտի ապստամբության ժամանակ։

Գյուղատնտեսությունը համարվում է կոմսության տնտեսության հիմքը։ Ոչխարաբուծությունը և խոշոր եղջերավոր կենդանիների բուծումը, այդ թվում մորթու և պանրի արտադրությունը (առաջին հերթին չեդեր պանիրը), միաժամանակ համարվում է ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից զբաղմունք տարածաշրջանի համար։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

Կոմսության անվանումը ծագել է հին անգլիական *Sumorsǣte* բառից, որն իր հերթին կրճատված *Sumortūnsǣte* բառի տարբերակն է, որը նշանակում է «մարդիկ, որոնք ապրում են Սոմերտոնում կամ կախում ունեն նրանից»։ *Somersæte* անվան առաջին հայտնի կիրառումը թվագրվում է 845 թվականին, սաքսերի կողմից տարածքի գրավումից հետո։ *Sumortūn*, ինչպես նաև ժամանակակակից *Somerton* տարբերակը կարող է նշանակել «ամառային բնակավայր», ֆերմերի տուն, որն օգտագործվում է միայն ամռանը։ Այլ վարկածով կոմսության անվանումը ծագել է *Seo-mere-saetan* բառից, ինչը նշանակում է «ծովի-լճի ափի վերաբնակիչներ»։

Սոմերսեթի բնակիչներն առաջին անգամ հիշատակվում են 845 թվականի անգլոսաքսոնյան ժամանակագրությունում, սակայն փոփոխված անվան տակ՝ *Sumursætum*, այնուամենայնիվ կոմսության առաջին հիշատակումներն, որոնք վերաբերում են 1015 թվականին, օգտագործում են ճիշտ տարբերակը։ Կոմսության հնադարյան անվանումը՝ *Somersetshire*, առաջին անգամ հիշատակվում է 878 թվականի ժամանակագրությունում։

Աշխարհագրություն
----------------

### Երկրաբանություն

Սոմերսեթի տարածքի մեծ մասը կարելի է բաժանել մի քանի տիպերի, որոնք որոշվում են երկրաբանական տեղանքով։ Դրանք հյուսիսում կարստային կրաքարերն են, կենտրոնում՝ կավե հովիտները և ճահճապատ տարածքները, արևելքում և հարավում՝ միներալ գոյացությունները, ինչպես նաև Դևոնի ժամանակաշրջանի ավազաքարն արևմուտքում։

### Կլիմա

Ինչպես և ամբողջ հարավարևմտյան Անգլիայում, Սոմերսեթի կլիման ավելի մեղմ է և խոնավ, քան Անգլիայի մնացած տարածքում։ Կոմսության միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է 10 °C: Հուլիսը և օգոստոսը համարվում են տարվա ամենատաք ամիսները։ Օրական միջին առավելագույնը կազմում է մոտ 21 °C: Ձմռանը նվազագույն միջին ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 1 °C: Արևային ժամերի քանակը 1600 է, ինչն ավելի քիչ է, քան ամբողջ տարածաշրջանում։ Տեղումների տարեկան քանակությունը կազմում է մոտ 700 մմ։ Սովորաբար տարվա ընթացքում 8-15 օր ձյուն է տեղում։ Նոյեմբերից մարտ ընկած ժամանակահատվածում քամու արագությունը առավելագույնն է, իսկ հունիսից օգոստոս՝ նվազագույն։ Գերակշռող քամիները հարավարևմտյան են։

| Եովիլթոն, Անգլիա (1981–2010)ի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °C (°F) | 8.1 (46.6) | 8.3 (46.9) | 10.6 (51.1) | 12.9 (55.2) | 16.5 (61.7) | 19.3 (66.7) | 21.7 (71.1) | 21.5 (70.7) | 18.6 (65.5) | 14.8 (58.6) | 11.1 (52) | 9.0 (48.2) | 14.4 (57.9) |
| Միջին օրական °C (°F) | 4.8 (40.6) | 4.8 (40.6) | 6.7 (44.1) | 8.3 (46.9) | 11.7 (53.1) | 14.5 (58.1) | 16.8 (62.2) | 16.6 (61.9) | 14.1 (57.4) | 10.9 (51.6) | 7.4 (45.3) | 5.7 (42.3) | 10.2 (50.4) |
| Միջին ցածր °C (°F) | 1.4 (34.5) | 1.3 (34.3) | 2.7 (36.9) | 3.7 (38.7) | 6.8 (44.2) | 9.7 (49.5) | 11.9 (53.4) | 11.7 (53.1) | 9.6 (49.3) | 6.9 (44.4) | 3.6 (38.5) | 2.4 (36.3) | 6.0 (42.8) |
| Տեղումներ մմ (դյույմ) | 72.0 (2.835) | 55.6 (2.189) | 56.5 (2.224) | 47.3 (1.862) | 48.9 (1.925) | 57.2 (2.252) | 48.9 (1.925) | 56.6 (2.228) | 64.5 (2.539) | 67.9 (2.673) | 65.8 (2.591) | 83.3 (3.28) | 724.5 (28.524) |
| Միջ. անձրևոտ օրեր  | 12.5 | 10.2 | 10.9 | 9.2 | 8.8 | 8.5 | 6.9 | 8.6 | 10.1 | 11.3 | 11.6 | 12.6 | 121.2 |
| Միջին ամսական արևային ժամ | 50.2 | 68.9 | 107.6 | 155.4 | 193.1 | 186.0 | 205.8 | 197.8 | 139.8 | 101.1 | 70.2 | 46.8 | 1522,7 |
| *աղբյուր:*  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2
4. ↑  Watts, Victor (Ed.) (2004). *The Cambridge Dictionary of English Place-Names*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-36209-1.
5. ↑  "Somersetshire". *1911 Encyclopaedia Britannica*. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 21-ին. Retrieved 2007 թ․ հոկտեմբերի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Mesolithic hunters and fishermen". *Somerset History*. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 21-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  Whitlock, Ralph (1975). *Somerset*. London: B.T. Batsford Ltd. ISBN 978-0-7134-2905-3.
8. ↑  "Somerset Geology" (PDF). *Good Rock Guide*. Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ ապրիլի 4-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. 1 2  "South West England: climate". *Met Office*. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  "Yeovilton 1971–2000 averages". Met office. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
11. ↑  "Yeovilton 1981–2010 averages". Met office. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 26.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4118723-4 · NKC: ge327457 |

 |