Վալդենսյան եկեղեցի Միլանում

|  |
| --- |
| Մասն է քրիստոնեական դավանանքի |
| Բողոքականություն |
| Քրիստոնեական խաչի լատինական տարբերակ, որն օգտագործվում է գրեթե բոլոր բողոքական դավանանքների կողմից |
| ԹեմաներՔննադատություն
Մշակույթ
Ժողովրդագրություն
Եկեղեցաբանություն
Մեծ զարթոնքներ
Պատմություն
Հալածանք
Ռեֆորմացիա |
| Հիմնական ճյուղերԱդվենտիստներ
Անաբապտիզմ
Անգլիկան եկեղեցի
Բապտիստական եկեղեցի
Կալվինականություն
Լյութերականություն
Մեթոդիզմ
Հոգեգալստականներ |
| Փոքր ճյուղերԱստվածաշնչի ուսումնասիրություն
Արևելյան բողոքականություն
Սրբության շարժում
Իրվինգիզմ
Պլիմութ միաբանություն
Պրոտո-Բողոքականություն
(Հուսիտներ և Վալդենսներ)
Քվակերներ
Շվարցենաու միաբանություն
Շվենկֆելդներ |
| Տարածված շարժումներԽարիզմատիկ շաում
Ավետարանականներ
Նեոխարիզմատիկ շարժում |
| Այլ զարգացումներԱրմինիզմ
Քրիստոնեական ֆունդամենտալիզմ
Ծպտյալ բողոքականություն
Ավետարանական կաթոլիկություն
Լիբերալ քրիստոնեություն
Նեո-ուղղափառություն
Պալեո-ուղղափառություն
Պիետիզմ
Պուրիտանություն |
| Հարակից շարժումներՏնային եկեղեցիներ
Ոչաղանդավորական քրիստոնեություն
Սպիրիտուալ քրիստոնեություն |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Վալդենսներ** (լատին․՝ valdenses, հայտնի էին նաև «Լիոնի աղքատներ» անունով), կրոնական շարժում միջնադարյան Եվրոպայում։ XII դարի վերջին քառորդին վալդենսների շարժումը սկզբնավորվել է Հարավային Ֆրանսիայի չքավոր գյուղացիության և արհեստավորների մեջ, այնուհետև տարածվել Հյուսիսային Իտալիայում, Գերմանիայում, Չեխիայում, Իսպանիայում։

Շարժման հիմնադիրն ու անվանադիրն է լիոնցի վաճառական Պիեռ Վալդոն, որի հիմնած (1176 թ.) «կատարյալներ» կոչվող համայնքը ուխտել է ձերբազատվել ընտանիքից ու մասնավոր սեփականությունից, չմտահոգվել գալիք օրերի մասին։ Ավելի ուշ ձևավորված «հավատացյալների» համայնքը պահպանել է ընտանիքն ու սեփականությունը։

Վալդենսների աղանդն իր մեջ պարունակում էր կաթոլիկ եկեղեցու և ֆեոդալական շահագործման դեմ հասարակական-քաղաքական բողոքի տարրեր։ Վալդենսների ուսմունքը շատ ընդհանրություններ ունի կաթարների, մասնավորապես՝ ալբիգոյցիների ուսմունքի հետ։ Գոյություն ունեցող աշխարհը համարում էին չարի ծնունդ, պապին անվանում էին սատանայի տեղապահ, մերժում կաթոլիկ հոգևորականությունը, խաչի երկրպագությունը, մկրտությունը և այլն։ Կոչ էին անում վերականգնել քրիստոնեության նախնական սկզբունքները, համայնքի անդամների միջև հավասարությունը, քարոզում էին ոչ թե ընդունված լատիներենով, այլ մայրենի լեզուներով։

Վալդենսների ուսմունքը դատապարտել է Լատերանի IV տիեզերական ժողովը (1215 թ.)։ Սեքստոս IV պապը (XV դ.) խաչակրաց դաժան արշավանք է ձեռնարկել նրանց դեմ։ Վալդենսների համատարած կոտորածներն ու հալածանքները կրկնվել են 1545 թ. 1655 և 1865 թթ.-ին։ Վալդենսների փոքրաթիվ խմբեր տակավին գոյատևում են Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում և Իտալիայում։ Վալդենսյան եկեղեցին համարում է իրեն բողոքական եկեղեցիների ճյուղերից մեկը՝ հարելով կալվինիզմին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 230)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Շվեյցարական կենսագրական · Ուղղափառ · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85144868 · NKC: ph118946 |

 |