recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Յամակասի՝ նոր սամուրայներ** (ֆր.՝ Yamakasi – Les samouraïs des temps modernes), Լյուկ Բեսոնի ֆիլմը, որը նկարահանվել է 2001 թվականին Փարիզում։ Ֆիլմի կենտրոնում ընկած է Յամակասի պարկուրի 6 հոգանոց խմբի մասին և մեգապոլիսի նրանց կյանքը։

Սյուժե
------

Յոթ երիտասարդ պարկուրիստներ («երաժիշտ», «պարող», «հռթիռ», «սարդ», «պուշոկ», «բեյսբոլ» և «ցուլ» մականուններով) Յամակասիներ՝ երիտասարդության կուռքերն են։ Նրանց տեսնելով շատերը փորձում են կրկնօրինակել։ Բայց Յամակասիյի երկրպագուներից մեկի՝ Ջամելի հետ, դժբախտ պատահար է կատարվում։ Պարկուրիստի հնարքներից մեկը կրկնելու փորձի ժամանակ տղան վնասվում է։ Նա ընկնում է հիվանդանոց, և նրան հարկավոր է լինում սրտի փոխպատվաստում, իսկ եթե սրտի փոխպատվաստում չկատարվի ապա տղան կմահանա։ Սրտի փոխպատվաստման համար կար միայն մեկ հնարավորություն, բայց դա անօրինական էր և պահանջում էր հսկայական գումար, որը Ջամելի ընտանիքը չուներ։
Դրանից հետո Ջամելի մայրը փորձում է ինքնասպանություն գործել, բայց Յամակասին տեսնում և կարողանում է փրկել նրան։ Միևնույն ժամանակ նրանք տեղեկանում են Ջամելի վնասվածքի մասին։ Պարկուրիստները գալիս են բժշկի մոտ, պարզում են գումարի չափը և խոստանում վճարել այն ճիշտ ժամանակին։ Ստացվում է, որ բժիշկը գործում է միջնորդների միջոցով։ Միևնույն ժամանակ Յամակասիից մեկը գողանում է այդ միջնորդների հասցեները։ Պարկուրիստները որոշում են կազմակերպել այդ միջնորդների թալանը, վաճառել գողացված ապրանքները և գումարը բերել բժշկին։ Յամակասիի առաջին վեց թալանը բաժանված էր թիմերի, իսկ յոթերորդ թալանի ժամանակ նրանք պետք է միավորվեին։ Յոթերորդ կողոպուտի նպատակը առողջապահության նախարարի տեղակալն էր։ Յամակասին ներխուժում է տուն, զինաթափ է անում պահակներին և սկսում հավաքել իրերը։ Այդ ժամանակ պարզվում է, որ տունը շրջափակված է ոստիկանության կողմից։ Նրանք բարձրանում են տան տանիքը, ապա իրենց թալանած բոլոր իրերը լցնում են մի պայուսակի մեջ։ Նրանց մի ընկերը սպասում էր ներքևում և ստանալով պայուսակը անմիջապես հեռանում է տարածքից։ Մինչ ոստիկանների հասնելը նրանք տանիքում հորինում են մի պատմություն, որպեսզի պատմեն քրեակատարողական բաժնում։ Նրանք ձերբակալվում են և պատմելով պատմությունը նրանց հավատում է ոստիկաններից մեկը՝ Օսմինը և նրանց բաց են թողնում։ Նրանք գումարը տանում են և տալիս բժշկին։ Բժիշկը նոր սիրտ է դնում Ջամելին և Ջամելը առողջանում է։

Դերերում
--------

* Չաու Բել Դին — *«Բեյսբոլ»*
* Բիլյամս Բելլ — *«Սարդ»*
* Մալիկ Դիուֆ — *«Պուշոկ»*
* Յան Նոտրա — *«Երաժիշտ»*
* Գիլեն Հ’Գուբա Բոյեկե — *«Հռթիռ»*
* Շառլ Պեռեռ — *«Ցուլ»*
* Լորան Պեմոնտեզի — *«Պարող»*

Տես նաև
-------

* Պարկուր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3
3. ↑
4. ↑
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Ռոբերտ Ճեպանկար Ավետիսի** (Ռոպերտ) (ծնվել է փերրվարի 8-ին 1909, Այնթապ), հայ ակնաբույժ, կոկորդաբան, հասարակական գործիչ; Բժիշկ գիտական թեկնածու (1970, Երևան)։ 1934 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1935 թվականից ապրում է Հալեպում, ուր 1948 թվականին հիմնճլ է «ճեպեճյան ակնաբուժարանը», որը 1971 թվականից ակնաբույժների պատրաստման կենտրոն է։ ճեպանկարը կատարել է աչքի (հատկապես տրախոմա) և կոկորդի հիվանդությունների բուժման ու կանխարգելման աշխատանքներ։ Սիրիայում առաջինն է կիրառել ակնաբուժության ժամանակակից մեթոդները։ 1947 թվականին կատարել է աչքի եղջերապատվաստման վիրահատություն։ Մշակել է կոպերն անշարժացնելու նոր եղանակ դիթիլինով, առաջարկել ակնագնդի մեջ թափանցած երկաթի բեկորները հանող մագնիս և ակնաբուժական մի շարք գործիքներ։ 1948 թվականին հիմնել է Աչազրկության կանխարգելման սիրիական ընկերությունը, որի նախաձեռնությամբ Հալեպում բացվել է կույրերի առաջին դպրոցը (1955)։ 1948 թվականից ֆրանսիական ակնաբուժական ընկերության, 1965 թվականից՝ Սիրիայի ակնաբուժական ընկերության անդամ (1975-1977 թվականին՝ նախագահ), 1979 թվականից՝ ՀԽՍՀ ակնաբույժների ընկերության պատվավոր անդամ, 1956 թվականից Սիրիայի ներկայացուցիչն է․ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունում։ 1955 թվականին Զարեհ Գաբլանի հետ հիմնել է «Մարտիրոս Սարյան» նկարչական ակադեմիան։ Ճեպանկարի ջանքերով Սովետական Հայաստան են տեղավւոխվել նկարիչներ Արմիսի և ժ․ Օրագյանի որոշ գործեր, բազմաթիվ ձեռագրեր, հնատիպ գրքեր, հայկական ժանյակների հավաքածու են։ 1968-1970 թվականին գլխավորել է ՀԲԸՄ Սիրիայի մասնաճյուղը։ 1968 թվականին ստեղծել է ՀԲԸՄ «Մատենագիտական հանձնախումբ», որը հրատարակում է գրքեր («Պատմություն Սուրիո հայ տպարաններու», 1973, «Գեղարդ» սիրիահայ տարեգիրք, 1975, 1978)։ Պարգևատրվել է «Մեսրոպ Մաշտոց» հուշամեդալով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 96)։*  |
**«Խմբերգչուհին»** (ռուս.՝ Хористка), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1886 թվականին։

Հրապարակումներ
--------------

Պատմվածքն առաջին անգամ հրատարակվել է 1886 թվականի հուլիսի 18-ին, Օսկոլկի ամսագրի 14-րդ համարում։ Ի սկզբանե պատմվածքը կոչվել է «Երգիչը», լույս է տեսել Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։ Պատմվածքի վերամշակված տարբերակը ներառվել է «Ուղի-ճանապարհ» բարեգործական անթոլոգիայի մեջ։

Նախքան 1899-1901 թթ. Ադոլֆ Մարքսի կողմից հրատարակված աշխատանքների երկրորդ հատորում ընդգրկելը, Չեխովը որոշ փոփոխություններ է արել տեքստում։ Աշխատանքը շտկելու ընթացքում Չեխովը փոխել է իր վերաբերմունքը հերոսուհու հանդեպ։ «Անառակ կնոջ կյանքի հումորային դրվագից նա ստացել է լիրիկական, վիրավորված մարդու տխուր պատմություն»։

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է հունգարերեն, գերմաներեն, լեհերեն և սլովակերեն։

Սյուժե
------

Մի օր երգչուհի Պաշայի ամառանոցում էր նրա երկրպագու Նիկոլայ Պետրովիչ Կոլպակովը։ Առեղծվածային այցելուն` մի կին, ընդհատեց ամառանոցում գտնվողների մտորումները։ Այդ կինը պահանջում էր տեսնել իր ամուսնուն, ով, իբր թաքնվում էր ամառանոցի մյուս սենյակում, ապա պահանջեց, որ Պաշան վերադարձնի այն բոլոր նվերները, որոնք նա ստացել էր նրանից. ամուսինը վերցրել և յուրացրել էր մեծ գումար։ Պաշան որոշեց նրան տալ իր ոսկյա ապարանջանը ու սուտակով մատանին։ Բայց դրանք այն զարդերը չէին։ Ի վերջո, տիկինը վերցրեց այդ և այլ զարդեր։

Այս ամենը կատարվում էր Կոլպակովի աչքերի առջև։ Տեսնելով երգչուհու նվաստացումը` Կոլպակովը բացականչում է. «Ո'չ, ես երբեք չեմ ների ինձ։ Չե'մ ների։ Հեռացի'ր ինձանից ... աղբ», բղավում էր նա գարշանքով։ «Նա ուզում էր ծնկի գալ և ... ում առջև»։ Քո առջև։ Օ՜, Աստված իմ»։

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Хористка // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
* «Научное слово», 1904, № 3, стр. 162.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Polotskaya E. A. Commentaries to Хористка. The Works by A. P. Chekhov in 12 volumes. Khudozhestvennaya Literatura. Moscow, 1960. Vol. 4, pp. 547—548

Արտաքին հղումներ
----------------

* Хористка Բնօրինակ ռուսերեն տեքստ
* Хористка, два английских перевода.
* Рассказ Хористка Archived 2017-05-05 at the Wayback Machine.
**Հուշագրական ժառանգություն** (անգլ.՝ Collected memoirs, ռուս.՝ Мемуарное наследие), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2011 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 14-րդ գիրքը (Գիրք ԺԴ)։ Գրքի նախագծի հեղինակն է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը, գիտական խմբագիրն է Էմմա Աբրահամյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է հիմնականում Արևմտյան Հայաստանի (ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության արևելյան հատվածի) տարբեր գավառներում ծնված և 1914-1923 թվականների Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած անհատների հուշագրությունները, որոնք հրատարակվում են առաջին անգամ։ Այն հասցեագրված է հայ ժողովրդի պատմությամբ և հայրենագիտությամբ հետաքրքրվող մասնագետներին և ընթերցող լայն շրջանակներին։ Գրքում ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող արժեքավոր լուսանկարներ, այդ թվում նաև՝ պատմական։

«Հուշագրական ժառանգություն» գիրքը հրատարակվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի գիտական խորհրդի երաշխավորությամբ և տպագրվել Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության հովանավորությամբ։ Այն նվիրվում է սեփական հայրենիքում ծնվելու բախտ ունեցած, սակայն ցեղասպանության պատճառով հայրենիքի վերջին ներկայացուցիչները դարձած հայերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հուշագրական ժառանգություն» գրքի մասին տեղեկություններ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կայքում Archived 2021-05-17 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
2. ↑  «Հուշագրական ժառանգություն» գրքի մասին տեղեկություններ Առավոտ էլեկտրոնային թերթում *(արխիվացված)*։
**Ալեկոծություն ծովափին**, Վարդան Մախոխյանի ծովանկարներից, որն աչքի է ընկնում համատարած արտացոլումների լայն կիրառումով, որը թելադրում է բնությունը։ Ծովանկարում շռայլորեն սփռված են իրականում գոյություն ունեցող սառը և տաք բազմաթիվ երանգներ, որոնք օրգանապես զուգորդված են միմյանց հետ և ներդաշնակված են պատկերի ընդհանուր կոլորիտի հետ։ Ծովանկարում նկատելի է տաղանդավոր նկարչի վիրտուոզ տեխնիկան, առարկայական աշխարհի նկատմամբ ունեցած սերն ու համակրանքը։

Նկարագրություն
--------------

Բնանկարում գերիշխում է սառը կոլորիտը մոխրավունի, կապույտի առավելությամբ․ դժվար է պատկերի որևէ հատվածին նախապատվություն տալ․ բնական է ու հաճելի թեթև ամպամած երկինքը՝ տեղ-տեղ մեղմորեն շառագունած, տեղ-տեղ՝ բաց մանուշակավունի փոխված, որի անդրադարձումից ծովի մակերեսին գոյացել են մանուշակավուն, արծաթավուն, կանաչավուն մեղմ երանգներ՝ զուգորդված ալիքների սպիտակ փրփուրների հետ, որոնք նույնպես զուգորդված են ալիքների սպիտակ փրփուրների հետ՝ ողողված արծաթավուն գունատ երանգներով։ Ծովի սառն գունաերանգերով կոլորիտը, բնականաբար, ներգործություն էր ունենում ափի ժայռերի վրա, որոնք նույնպես ողողված են արծաթավուն գունատ երանգներով։

Մշակման այս մեթոդը բնորոշ էր իմպրեսիոնիստներին, որոնց համար բնության մեջ ամեն ինչ արտացոլում էր։ Բնանկարում կան գունային այնպիսի խառնուրդներ, որոնց բաղադրությունը դժվար է գուշակել։ Թվում է, թե Մախոխյանն աշխատել է վայրկենական տպավորության ընկալումով։ Սակայն նա սրատեսորեն ընկալում էր առարկաների նրբերանգ տարբերությունները, բայց չէր բավարարվում վայրկենական տպավորությամբ, այլ խորամուխ էր լինում, որ դրանք ճանաչի նաև իրենց առարկայական հատկությամբ։ Բնությունը նրա համար գեղեցիկի անսպառ հնարավորությունների աղբյուր էր, և նա կարծում էր, որ մարդու երևակայությունը չի կարող գերազանցել բնության մեջ գոյություն ունեցող գեղանկարչական հարստություններին։ Նա իր դիտողունակությամբ ընկալում էր լույսի, օդի, առարկաների՝ միմյանց հետ ունեցած փոփոխությունները։

Արձագանքներ ծովանկարների վերաբերյալ
-----------------------------------

Ֆիլիպ Պերկեզը գրում է․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մախոխյանը ծովը ուսումնասիրած է իր բոլոր հանգամանքներով․ ան դիտած է, երբ աստվածուհին՝ նվիրական արշալույսը, վարդե մատներով կոհակներեն վեր կը բարձրանա և օդը վարդագույն նշույլներով կը գունավորե․ լուսավոր ամպեր կը ծփծփան եթերին մեջ․ ամեն ինչ զարթոնք է և առավոտյան բարեպաշտություն |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Եղիշե Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատկերասրահ, Երևան, 1987
«**Արծվի փետուր**» (ռուս.՝ «Орлиное перо»), խորհրդային նկարված կարճամետրաժ մուլտֆիլմ՝ ստեղծված «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում 1946 թվականին։

Ստեղծում
--------

Նկարիչ-մուլտիկլիկատորները եղել են հետպատերազմյան առաջին դասընթացների շրջանավարտները։ Նրանց թվում էր Վլադիմիր Պուզանովը, որն էլ նախաձեռնել է մուլտֆիլմի ստեղծումը շրջանավարտների ձեռքով որպես երախտագիտության նշան կինոստուդիային իր ցուցաբերած հոգատարության համար։ Այս մուլտֆիլմում Պուզանովն ստեղծել է իր առաջին արտադրական տեսարանը՝ արջի անցումը անտառով։

Սյուժե
------

Չար արջը միշտ նեղացնում նապաստակին, իսկ վերջինս շատ է վախենում նրանից և չի համարձակվում պաշտպանել իրեն։ Եվ հավանաբար այդպես երկար կշարունակվեր, եթե չպատահեր մի դեպք։ Մի անգամ նապաստակը տեսնում է, թե ինչպես է արծվի վրա հարձակվում ագռավների երամը։ Թեև հզոր արծիվը հաղթում է պայքարում, սակայն կորցնում է երեք փետուր։ Դրանք վերցնում է նապաստակը, ամրացնում իր գլխին և միանգամից փոխվում։ Գետակում նա տեսնում է իր արտացոլանքը փետուրներով, որով նման էր հզոր արծվի։ Նապաստակը գնում է արջի որջի մոտ և ծեծում նրան։ Արջը հազիվ է կարողանում փախչել։ Դրանից հետո նապաստակն այլևս պետք չէին փետուրները։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Սցենարի հեղինակ | Գեորգի Բերյոզկո |
| Ռեժիսոր | Դմիտրի Բաբիչենկո |
| Կոմպոզիտոր | Ալեքսեյ Ակսյոնով |
| Հնչյունային օպերատոր | Ս. Ռենսկի |
| Ռեժիսորի օգնական | Տ. Ֆեոդորով |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի դասընթացների շրջանավարտներ՝ Վադիմ Դոլգիխ, Թամարա Պոլետիկա, Ռենատա Միրենկովա, Տատյանա Տարանովիչ, Բորիս Մեերովիչ, Վլադիմիր Պուզանով |
| Դերերը հնչյունավորել են | Լիդիա Կնյազևա – *Մայր նապաստակ*, Յուլյա Յուլսկայա – *Նապաստակ*, Լեոնիդ Պիրոգով – *Արջ* |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Аниматор.ру | Новости

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аниматор.ру | Новости
* «Արծվի փետուր» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Արծվի փետուր» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Աղյուս**, շինարարական, ուղղանկյուն զուգահեռանիստի ձևով կաղապարված արհեստական քար։ Աղյուսի ստանդարտ չափերն են 250 x 120 x 65 մմ³։ Ըստ սկզբնահումքի և պատրաստման եղանակի լինում է թրծած կավային, տրեպելային, թրծած կավա–տրեպելային, սիլիկատային (կրաավազային, կրակավային ևն)։ Ամենամեծ տարածումն ունի թրծած կավային և կրաավազային աղյուսներ։

Կավային աղյուս պատրաստվում է դյուրահալ ավազակավերից ու կավերից։ Լինում է սովորական, թեթև (ծակոտկեն, սնամեջ), ճանապարհային և այլ տեսակի։ Սովորական աղյուսի ամրության սահմանը սեղմելիս 50–200 կգ/սմ² է, ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ 0,6–0,7 կկալ/մ. աստ. ժ, ծավալային կշիռը՝ 1700–1900 կգ/մ³։ Կավային աղյուս արտադրվում է գլխավորապես պլաստիկ կաղապարման և կիսաչոր մամլման եղանակներով։ Առաջին դեպքում կավը բաժնեչափվում, խառնվում է հավելանյութերի հետ և 18–25% խոնավությամբ կաղապարվում աղյուսամամլիչներով։ Աղյուսի չորացումը կատարվում է բնական կամ արհեստական չորանոցներում, իսկ թրծումը՝ օղակային կամ թունելային վառարաններում (900 °C–ից 1000 °C)։ Կիսաչոր մամլման եղանակի դեպքում հում աղյուսի թրծումը կատարվում է առանց նախնական չորացման։ Կավային աղյուս օգտագործվում է պատերի շարվածքի, տաքացման վառարանների, ծխնելույզների և կամարների կառուցման համար։

Սիլիկատային աղյուսներ պատրաստում են ավազի (92–95%) և կրի (5–8%) խառնուրդից՝ ջերմային մշակմամբ։ Ամրության սահմանը սեղմելիս՝ 75–200 կգ/սմ², ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ 0,70–0,75 կկալ/մ. աստ. ժ, ծավալային կշիռը՝ 1800–1900 կգ/մ³։ Սիլիկատային աղյուս օգտագործվում է նույն նպատակներով, ինչ որ կավայինը, սակայն 250 °C–ից ցածր ջերմաստիճանում և ոչ խոնավ պայմաններում։

Աղյուս գործածվել է հնագույն ժամանակներից որպես շինանյութ Բաբելոնում, Նինվեում, Ուրարտուում և այլուր։ Այդ երկրներում խոնավ աղյուսի վրա փորագրում էին և ապա թրծում։ Հայկական լեռնաշխարհում հում աղյուս (հարդախառը կամ առանց հարդի) կիրառվել է մ.թ.ա. VI հազարամյակից («Աղվեսի բներ» բնակավայր)։ Ուղղանկյուն հում աղյուսից պատրաստված կացարաններ հայտնաբերվել են Թեղուտում (մ.թ.ա. V–IV հազարամյակ), Գառնիի էնեոլիթյան (մ.թ.ա. III հազարամյակ) և հելլենիստական (մ.թ.ա. I դ.) շերտերում։ Ուրարտական ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. IX–VII դդ. Արին-Բերդ, Կարմիր–բլուր) Աղյուս օգտագործվել է միջնաբերդի պարիսպներում։ Դվինում հայտնաբերված աղյուսի թրծման արհեստանոցները (IV–XIII դդ.) նույնպես վկայում են միջնադարյան Հայաստանում աղյուսի լայն կիրառման մասին։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4067726-6 · LCCN: sh85016808 · Microsoft: 154226666 · NDL: 00569393 · NKC: ph119240 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 259)։*  |
**Կվատրո Կանտի** (իտալերեն՝ Quattro Canti), պաշտոնապես հայտնի է որպես **Պիացա Վիլյենա**, հրապարակ Պալերմո քաղաքում, Սիցիլիա, Հարավային Իտալիա։ Կառուցված է բարոկկո ոճով։

Պիացա Վիլյենան գտնվում է Կորսո Վիտտորիո Էմանուելե և Վիա Մակեդա փողոցների հատման տեղում։ Հրապարակը ձևավորվել է 1600 թվականին, երբ ըստ իսպանացի փոխարքա Մակեդայի հրամանի հին Պալերմոյի փողոցների լաբիրինթոսով ուղղահայաց ձևով հատվեց ճանապարհ, որն ավելի ուշ կոչվեց նրա անունով։ Հրապարակն իրենից ներկայացնում է ճարտարապետական համալիր՝ կառուցված բարոկկո ոճով, որը նախագծվել է 1609 թվականին Ջուլիո Լասոոն։ 1620 թվականին նախագիծն իրագործվել է Ջուզեպե դե Ավանցատոյի կողմից։ Այն ժամանակ, երբ կառուցվեց Պյացա Վիլյենան, Եվրոպայում քաղաքաշինության առաջին խոշոր օրինակն էր։

Պյացա Վիլյենայի բոլոր չորս շինությունների անկյունները այնպես են կառուցված, որ հրապարակը ձեռք է բերել ութանկյան տեսք։ Բոլոր չորս «անկյունային» ճակատամասները կառուցված են միևնույն ոճով։ Դրանց ստորին հարկը զարդարված է շատրվաններով՝ որոնք ձևավորված են չորս եղանակների արձաններով։ Շենքերի միջին հարկի որմնախորշերում տեղադրված են Ֆիլիպ II, Ֆիլիպ III, Ֆիլիպ IV և Կառլոս V իսպանացի արքաների արձանները։ Վերին հարկը ձևավորված է Սուրբ Ագաթայի, Քրիստինայի, Տրիֆոնի և Օլիվիայի արձաններով։ Վերջիններս մինչև 17-րդ դարը համարվում էին Պալերմոյի պահապան սրբեր, ապա դարձան Պալերմոյի չորս թաղամասերի հովանավորները։ Դրանց երևում են գտնվում իրենց թաղամասերը։

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Ողղություն** | հարավ | արևմուտք | հյուսիս | արևելք |
| **Լուսանկար** |  |  |  |  |
| **Շրջան** | Ալբերգերիա | Սերալկադիո | Լա Լոջիա | Կալսա |
| **Կառույց** | Պալացո Ռեալ (արքայական պալատ) | Մոնթե դի Պիետա (գրավատուն) | Կաստելմարե | Տրիբունալի (դատարան) |
| **Եղանակ** | գարուն | ամառ | աշուն | ձմեռ |
| **Արքա** | Կառլոս V | Ֆիլիպ II | Ֆիլիպ IV | Ֆիլիպ III |
| **Պահապան սուրբ** | Քրիստինա Բոլսենացի | Սուրբ Նինֆա | Սուրբ Օլիվիա | Ագաթա Սիցիլիացի |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  The Viceroy in 1608 was Juan Fernández Pacheco, duque de Escalona; there were four further viceroys before 1620.
**«Արծվի ձագը»,** 1968 թվականի խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը ստեղծվել է ռեժիսոր Վիտոլդ Բորդզիլովսկու կողմից։

Ստեղծվել է կոմպոզիտոր Վիկտոր Բելիի «Արծվի ձագը» խորհրդային երգի մոտիվներով, խոսքերի հեղինակը Յակով Շվեդովն է։ Երգը պատմում է Քաղաքացիական պատերազմի երիտասարդ կոմերիտական-հերոսի մասին։

Սյուժե
------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Արծվի ձագը» ռոմանտիկ պատմություն է պիոների մասին, որը երկար կանգնելով թանգարանային նմուշի` Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակների տաչանկայի մոտ՝ հանկարծ հայտնվում է քաջ հերոս-շեփորահարի մասին պատմող իր սիրելի երգում- Ժաննա Վիտենզոն |  |

:

Հեղինակներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Վիտոլդ Բորդզիլովսկի |
| Սցենարի հեղինակ | Ժաննա Վիտենզոն |
| Բեմադրող նկարիչ | Վլադիմիր Տարասով |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Վլադիմիր Զարուբին,Անատոլի Պետրով,Անատոլի Աբարենով,Վիկտոր Լիխաչյո,Օլգա Օռլովա,Բորիս Բուտակով,Վլադիմիր Արբեկով,Մստիսլավ Կուպրաչ |
| Օպերատոր | Ելենա Պետրովա |
| Տնօրեն | Ա. Զորինա |
| Կոմպոզիտոր | Տ. Նազարովա |
| Հնչյունային օպերատոր | Ս. Կրեյլ |
| Խմբագիր | Պյոտր Ֆրոլով |
| Հնչյունավորողներ | Վալենտինա Սպերանտովա` *Վասիլի Ստեփանով, շեփորահար*,Ալեքսեյ Պոլևոյ,Կլարա Ռումյանովա` Սերգեյ Ստեփանով, պիոներԱլեքսանդր Բարանով |
| Մոնտաժող | Լյուբով Գեորգիևա |
| Վոկալային կատարողներ | Վալենտինա Լևկո |
| Երգի բառերի հեղինակ | Յակով Շվեդով |

Վերաթողարկում
-------------

1990-ական թվականներին Ռուսաստանում VHS ձևաչափով թողարկվել է «Սոյուզ Վիդեո» ընկերության կողմից` խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի հավաքածուում։ 2000-ականներին VHS ձևաչափով հրատարակվել է նույն ստուդիայյի կողմից` «Պիոներների երկիր» հավաքածուում` Կարմիր փողկապների արկածները», «Հեքիաթ Մալչիշ-Կիբալչիշի մասին», «Պիոների ջութակը», «Երգ երիտասարդ թմբուկահարի մասին» և «Ավրորա» մուլտֆիլմերի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  КИНО: Энциклопедический словарь, М. Советская энциклопедия, 1987, с.54.
2. ↑  Писатели и поэты: Жанна Витензон (интервью) Archived 2014-04-27 at the Wayback Machine.

Գրականություն
-------------

* **Фильмы-сказки: сценарии рисованных фильмов. Выпуск 10**. — М.: Искусство, 1972. — 222 с. — 65 000 экз.. (1974 — второе издание — тираж 50 000 экз.)

Содержание: Ливанов В. «Самый, самый, самый, самый», Витензон, «Орлёнок», Бенашвили Н. «Три соседа», Яковлев Ю. «Умка», Сутеев В. «Мы ищем кляксу», Кумма А. Рунге С. «Шайбу! Шайбу!», Хайдаров А. «Почему у ласточки хвост рожками», Эрдман Н. «Самый главный», Куповых В. «Никита Кожемяка», Куценко С. «Про полосатого слонёнка», Дриз О. «Почему у петуха короткие штаны», Хитрук Ф. «Каникулы Бонифация», Капнинский В. «Лиса, медведь и мотоцикл с коляской», Вольпин М. «Капризная принцесса»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Орлёнок մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Animator.ru |

 |
**Մինինի և Պոժարսկու կոթող** (ռուս.՝ Обели́ск в честь Ми́нина и Пожа́рского), Կուզմա Մինինի և Դմիտրի Պոժարսկու հիշատակը հավերժացնող հուշակոթող Նիժնի Նովգորոդում։ Տեղադրվել է 1828 թվականին Նիժնի Նովգորոդի Կրեմլում` նախապես ծրագրված հուշարձանի փոխարեն։ Նախագծի ճարտարապետն է Ավրաամ Մելնիկովը, բարձրաքանդակները ստեղծվել են ըստ Իվան Մարտոսի էսքիզների։

Պատմություն
-----------

Մինինի և Պոժարսկու կոթողը, 1850-ական թթ.
1794 թվականին պատմաբան Ն. Իլինսկին ժամանել է Նիժնի Նովգորոդ` Կուզմա Մինինի մասին տեղեկություններ հավաքելու համար։ Հերոսի գերեզմանի վրա «ոչ հուշարձան, ոչ մի արձանագրություն» չգտնելով, նա առաջարկեց հուշարձան տեղադրել։ 1804 թվականին Իվան Մարտոսը սկսեց աշխատել կոմպոզիցիայի վրա։ 1809 թվականի գարնանը նկարազարդումների ավարտից հետո Նիժնի Նովգորոդի մարզում հայտարարվել է միջոցառումների հավաքագրում։ 1811 թվականին հավաքվել է 18 հազար ռուբլի, սակայն նույն տարվա փետրվարի 15-ին Նախարարների կոմիտեն որոշեց հուշարձանը տեղադրել Մոսկվայում։

1818 թվականի փետրվարի 20-ին հուշարձանը կանգնեցվել է Կարմիր հրապարակի կենտրոնում, իսկ մեկ տարի անց Գեղարվեստի ակադեմիան Նիժնի Նովգորոդի հուշակոթողի համար մրցույթ հայտարարեց։ Հաղթեց Ավրաամ Մելնիկովի և Իվան Մարտոսի նախագիծը։ Ավգուստին Բետանկուրն առաջարկեց այն տեղադրել Կրեմլի շքերթների հրապարակի կենտրոնում, սակայն 1825 թվականին որոշվեց կառուցել կոթող մեկ առանցքի վրա ռազմական Վերափոխման տաճարի հետ։ 1828 թվականի օգոստոսի 15-ին Նիժնի Նովգորոդի կայազորի զորահանդեսից հետո կոթողը բացվեց։

Տեխնոլոգիա
----------

Կոթողը մայրամուտին
Կոթողը կազմված է կարելյան քարհանքի 15 գրանիտե հատվածներից, իսկ բարձրաքանդակներն արվել են ըստ Մարտոսի էսքիզների՝ կատարված ակադեմիայի արվեստանոցներում։ 1827 թվականին գրանիտը բերվեց Նիժնի Նովգորոդ, սակայն ծանր լինելու պատճառով գագաթին կտրվեց։ Այն ավարտելու և իր տեղը դնելու համար 1828 թվականին Մարտոսն ու Մելնիկովը ժամանեցին Նիժնի Նովգորոդ։ Կոթողի բունը կրճատվեց 2 մետրով։ Կոտրված մասը տեղադրվեց մետաղյա առանցքի վրա, իսկ միացման տեղը հարթեցվել է։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Կոթողը Նիժնի Նովգորոդում գտնվող չորս հուշարձաններից մեկն է, որը նվիրված է Կուզմա Մինինին և Պոժարսկուն (ինչպես նաև Մոսկվայի Մինինի և Պոժարսկու հուշարձանի կրկնօրինակը)։
* Որոշ ժամանակ անց միացման տեղը նկատելի է դարձել։

Գրականություն
-------------

* Филатов Н. Ф. Нижний Новгород. Архитектура XIV — начала XX в. ННг. 1994.

Տես նաև
-------

* Մինինի և Պոժարսկու հուշարձան (Նիժնի Նովգորոդ)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մինինի և Պոժարսկու կոթող** կատեգորիայում։ |
**Քվանտային հեղուկ**, հեղուկ, որի հատկությունները որոշվում են քվանտային օրինաչափություններով։ Քվանտային հեղուկի օրինակ է բացարձակ զրոյին մոտ ջերմաստիճաններում գտնվող հեղուկ հելիումը։

Մեխանիզմը
---------

Քվանտային օրինաչափությունները հեղուկում ի հայտ են գալիս շատ ցածր ջերմաստիճաններում, երբ հեղուկի մասնիկների ջերմային շարժման դը Բրոյլի ալիքի երկարությունը դառնում է միջմասնիկային հեռավորությունների կարգի։ Հեղուկ հելիումի համար այս պայմանը բավարարվում է 2-3 К ջերմաստիճաններում։ Համաձայն դասական մեխանիկայի պատկերացումների՝ բացարձակ զրո ջերմաստիճանում նյութի ատոմների տատանումների ամպլիտուդները պետք է ձգտեն զրոյի, և ատոմները պետք է զբաղեցնեն որոշակի դիրքեր, այսինքն՝ ցանկացած մարմին պետք է վերածվի բյուրեղի։ Այդ իսկ պատճառով բացարձակ զրոյին մոտ ջերմաստիճաններում հեղուկների գոյության փաստը կապված է քվանտային օրինաչափությունների հետ։ Քվանտային մեխանիկայի համաձայն՝ նույնիսկ բացարձակ զրո ջերմաստիճանում ատոմները չեն կարող գրավել որոշակի դիրքեր, և նրանց կինետիկ էներգիան հավասար չէ զրոյի, ատոմները կատարում են զրոյական տատանումներ։ Այդ տատանումների ամպլիտուդներն այնքան ավելի մեծ են, որքան փոքր են մասնիկների զանգվածները և փոխազդեցության ուժերը։

Եթե զրոյական տատանումների ամպլիտուդները համեմատելի են միջմասնիկային հեռավորությունների հետ, ապա նյութը մնում է հեղուկ վիճակում, նույնիսկ բացարձակ զրոյին մոտ ջերմաստիճաններում։ Բոլոր նյութերից միայն հելիումի երկու իզոտոպներ՝ 4He-ը և 3He-ը մթնոլորտային ճնշման դեպքում ունեն այնքան փոքր զանգված և թույլ փոխազդեցություն ատոմների միջև, որ մնում են հեղուկ վիճակում, նույնիսկ բացարձակ զրոյին շատ մոտ ջերմաստիճաններում։ Քվանտային հեղուկին բնորոշ հատկություններ ունեն նաև էլեկտրոնները մետաղներում։

Քվանտային հեղուկները բաժանվում են բոզե-հեղուկի և ֆերմի-հեղուկի։ Հայտնի է միայն մեկ բոզե-հեղուկ՝ հեղուկ 4He-ը որի ատոմների սպինը զրո է։ 3He իզոտոպի ատոմները և էլեկտրոնները մետաղներում ունեն կիսամբողջ սպին, հետևաբար այն ֆերմի-հեղուկ է։ Հեղուկ 4He-ը առաջին քվանտային հեղուկ է, որը բավական մանրամասն ուսումնասիրվել է։ 2,171 
ջերմաստիճանում և հագեցած գոլորշիների ճնշման պայմաններում 4He-ը ֆազային անցում է կատարում մի նոր վիճակի՝ Не II-ի, որի դեպքում ի հայտ է գալիս քվանտային նոր հատկություն՝ գերհոսունություն։ He II-ը առանց շփման կարող է հոսել մազական խողովակների և ճեղքերի միջով։ Հեղուկ 3He-ը և էլեկտրոնները ոչ գերհաղորդիչ մետաղներում չունեն գերհոսունության հատկություն։ Միակ և շատ կարևոր գերհոսելի ֆերմի-հեղուկը էլեկտրոններն են գերհաղորդիչ մետաղներում։

Քվանտային հեղուկի հատկություններ է ցուցաբերում նաե 3He-ի և 4He-ի խառնուրդը։

Քվանտային հեղուկի տեսությունից բխում է, որ շատ բարձր ճնշումների և ցածր ջերմաստիճանների դեպքում բոլոր նյութերը պետք է անցնեն քվանտային հեղուկի վիճակի (օրինակ, որոշ աստղերի ընդերքում)։

Տես նաև
-------

* Գերհոսունություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
|  |
| --- |
| **Սերգեյի երկրաչափ թիթեռ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թիթեռներ (Lepidoptera) |
| **Ընտանիք** | Երկրաչափներ (Geometridae) |
| **Ցեղ** | **Eupithecia** |
| **Տեսակ** | **Սերգեյի երկրաչափ թիթեռ** *(E. sergiana)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Eupithecia sergiana*** |

**Սերգեյի երկրաչափ թիթեռ** (լատ.՝ Eupithecia sergiana), երկրաչափ թիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

17 մմ թևերի բացվածքով թիթեռ է։ Գլուխը, մեջքը և փորիկը պատված են մուգ թեփուկներով։ Զոլավոր ծոպերով, առանց նախշի հիմքով թևի տրամակապը միջին մասում ունի հետզհետե վերացող սև գիծ։ Միջին բջջի գագաթին տեղադրված է նեղ, երկարավուն բիծ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանի էնդեմիկ միջատ է։ Հայտնի է միայն Երևան քաղաքից (կենդանաբանական այգի)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրելավայրերը հայտնի չեն։ Թիթեռները թռչում են դեպի լույսի աղբյուր սեպտեմբերին։

Կենսաբանական մանրամասներ հայտնի չեն։

Պահպանություն
-------------

Չափազանց սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Հազվադեպ է հանդիպում, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |

 |
Պիդմենտեզի տարո, Աշտարակ, 1865
**Աշտարակ (XVI)** (ներկայումս ամենատարածված անվանումը), մեծ արկանների 16-րդ քարտը։ Այն որպես խաղաթուղթ օգտագործվում է 15-րդ դարից, իսկ գուշակության համար՝ 19-րդ դարից սկսած։

Պատմություն
-----------

Բելգիական տարոյի քարտի վրա պատկերված է ծառ որին կայծակ է հարվածում:
Տարոյում Աշտարակը հաջորդում է Դև խաղաթղթին և կապվում է հանկարծակի, կործանիչ և ճգնաժամային փոփոխության հետ։ Ավելի վաղ կապուկներում, օրինակ՝ Վիսկոնտի-Սֆորցայի տարոյում այս քատը բացակայում է։ Որոշ խաղի համար նախատեսված տարոյի կապուկներում խաղաթուղթը խաղալիս ուղղակի բաց են թողնում։

Մյուս տարոյի կապուկներում այս քարտն առկա է, որտեղ ունի տարբեր անվանում և դիզայն։ Մինքիատե կապուկում այս քարտի վրա պատկերված են երկու մերկ կամ քիչ հագնված մարդիկ, որոնք կանգնած են վառվող շինության դռան մոտ։ Որոշ բելգիական տարոներում և Ժակ Վիևիլի 17-րդ դարի տարոյի կապուկում քարտն անվանվում է *La Foudre* կամ *La Fouldre*, («Կայծակ»), որի վրա պատկերված է ծառ, որին կայծակ է հարվածում։ Մերսելի տարոյում այս երկու քարտերի պատկերները միացված են. այստեղ պատկերված է այրվող աշտարակ, որին կայծակ է հարվածում։ Ուեյթի տարբերակում առկա է նաև կրակի հուր՝ եբրայերեն յոդ տառի տեսքով։

Պատկերը մեկնաբանվում է տարբեր կերպ։ Օրինակ, այն կապում են աստվածաշնչյան Բաբելոնի աշտարակի պատմության հետ, որտեղ աստված ավերում է մարդկության կառուցած աշտարակը։ Այն կապվում է նաև Քրիստոսի երկրորդ գալստյան պատմության հետ։ Քարտի Մինքիանտե տարբերակը հնարավոր է ներակայացնում է Ադամի և Եվայի պատմությունը՝ Եդեմի այգում։

Սիմվոլիզմ
---------

Աշտարակը սովորաբար մեկնաբանվում է որպես վտանգ, ճգնաժամ, ավերում, աղետ կամ ազատում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bill Butler, Dictionary of the Tarot. (Schocken, 1975; ISBN 0-8052-0559-4)
2. ↑  «The Hidden Aspects of Tarot Pairings»։ HeavenlyPredictions.com։ հունիսի 21, 2014։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-09-09-ին։ Վերցված է հունիսի 21, 2014
3. ↑  Paul Huson, *Mystical Origins of the Tarot: From Ancient Roots to Modern Usage* (Destiny, 2004. ISBN 978-0-89281-190-8)
4. ↑  Robert Place. "The Tarot: History, Symbolism, and Divination" ISBN (Jeremy Tarcher, 2005 1-58542-349-1) p.207
5. ↑  «The Tower»։ TarotCardMeanings.net։ հունիսի 12, 2015։ Վերցված է հունիսի 12, 2015
6. ↑  Huson, op. cit.
7. ↑  "The New Encyclopedia of the Occult" ISBN (John Geer, 2003 1-56718-336-0) p.489
**Արեւմտագերմանական լեզուներ**, գերմանական լեզվախմբի երեք մեծ ճյուղերից մեկը։ Այս լեզուների մեջ են մտնում գերմաներենը, անգլերենը, հոլանդերենը, աֆրիկականը, ֆրիզական լեզուները և իդիշը։ Մյուս երկու գերմանական ճյուղերն են Արևելագերմանական լեզուները և Հյուսիսգերմանական լեզուները, որոնցից առաջինը իր կազմում կենդանի լեզուներ չունի։

Անգլերեն
--------

Անգլերենը իր կրողների ընդհանուր թվով երկրորդն է աշխարհում, հարազատ լեզու համարողների թվով՝ երրորդը։ Թեև անգլերենը ավանդականորեն դասակարգվում է արևմտագերմանական լեզուների շարքը, այնուամենայնիվ, որոշ լեզվաբաններ կարծիք են հայտնում, որ այն առավելապես հյուսիսգերմանական լեզու է, իսկ ոմանց կարծիքով՝ միջանկյալ լեզու արևմտագերմանական և հյուսիսգերմանական լեզուների միջև։
Ավանդականորեն անգլերենը համարվում է արևմտագերմանական ճյուղի հյուսիսծովային գերմանական խմբի լեզու, սակայն բառապաշարի մեջ զգացվում է լատիներենի և ռոմանական լեզուների խիստ ազդեցությունը։

Գերմանական լեզուները մեր թվարկության առաջին դարում

Պատմություն
-----------

### Արմատները

Բոլոր արևմտագերմանական լեզուները, ամենայն հավանականությամբ, ունեն նույն արմատները, քանի որ ունեն միայն իրենց հատուկ լեքսեմներ, որոնք բացակայում են և արևելագրեմանական, և հյուսիսգերմանական լեզուներում, ինչպես նաև ընդհանուր արքաիզմներ ու նեոլոգիզմներ։

### Արևմտագերմանական նախալեզու

Այժմ լեզվաբանների շրջանում կան մեծ հակասություններ․ արդյո՞ք արևմտագերմանական նախալեզու ընդհանրապես գոյություն ունեցել է, թե՞ արևմտագերմանական լեզուները առաջ են եկել ընդհանուր գերմանական նախալեզվից։
Ժամանակակից լեզվաբանության մեջ առավել ընդունված տեսակետ է հետևյալը․ մ․թ․ա․ երկրորդից առաջին դարերում արևելագերմանական լեզուների առանձնացումից հետո հյուսիսարևմտյան ճյուղում առաջացան չորս հիմնական խմբեր , որոնք էին․

* Հյուսիսգերմանական
* Հյուսիսծովային գերմանական (ինգվեոնյան, անգլո-ֆրիզերենի ու հին սաքսոներենի նախնի)
* Վեսեր-Հռենոսյան գերմանական (իստվեոնյան, հին ֆրանկերենի նախնին, սկիզբ է դրել Ցածր ֆրանկոներենին և Հին Բարձր գերմանական որոշ բարբառների)
* Էլբա-գերմանական (իրմինոնյան, Հին Բարձր գերմանական որոշ բարբառների նախնին, այդ թվում, հավանաբար, լանգոբարդերենի)

Թեև բավական ուսումնասիրված է հյուսիսծովային գերմանական խումբը, սակայն գրեթե ոչինչ հայտնի չէ էլբա-գերմանական և վեսեր-հռենոսյան գերմանական խմբերի մասին։ Այդ անվանումները 1940-ականներին տրվել էին ավելի շուտ հնէաբանական պեղումների արդյունքներն արձանագրելու, ոչ թե լեզուների խմբեր ցուց տալու համար։ Միայն հետագայում այս եզրերը սկսեցին օգտագործվել իրենց ժամանակակից իմաստով՝ ցույց տալու համար այս երկու աշխարհագրական տարածքների միջև լեզվական տարբերությունները։
Այս շրջանում նկատվում է մայրցամաքային գերմանական խմբերի ընդհանուր նմանությունը, որն արտահայտվում է մի շարք լեզվական նորամուծություններում, որոնք չեն նկատվում, օրինակ, արևելագերմանական լեզուներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «English is a Scandinavian language»։ Science daily։ Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 27
2. ↑  Kuhn Hans (1955–56)։ «Zur Gliederung der germanischen Sprachen»։ *Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur* **86**: 1–47
**Արևմտա-սիբիրական հարթավայր**, **Արևմտա-Սիբիրական դաշտավայր**, Երկրագնդի ամենաընդարձակ կուտակումային հարթավայրերից մեկը։ Տարածվում է Ուրալյան լեռներից մինչև Միջին Սիբիրական բարձրավանդակը և Կարայի ծովից մինչև Ղազախական մանրաբլուրներն ու Ալթայը։

Տարածությունը ավելի քան 2, 6 մլն․ կմ2 է, երկարությունը՝ մոտ 2500 կմ, լայնությունը՝ 1000-1900 կմ, բարձրությունը՝ 50-300 մ։ Կազմված է մեզոզոյան ու կայնոզոյան հասակի ավազի ու կավի հզոր շերտերից, որոնց հիմքում պալեոզոյան հին ապարներ են։ Մակերևույթը միապաղաղ է, համարյա հորիզոնական, թույլ ցամաքուրդված։ Կտրտված է լայն ու ոչ խոր գետահովիտներով։ Միջգետային տարածությունները տափարակ են, ընդարձակ, մեծ մասամբ ճահճակալած։ Ճահիճները շատ են հատկապես Օբ-Իրտիշյան միջագետքում (Վասյուգանիե)։

Հարուստ է բնական գազի և նավթի պաշարներով։ Կլիման ցամաքային է (հուլիսին՝ 4-ից մինչև 22 °C, հունվարին՝ -28-ից մինչև -16 °C), վեգետացիոն շրջանը՝ 100-180 օր, ձնածածկի տևողությունը՝ 275-152 օր։ Տարեկան տեղումները՝ 200-600 մմ։ Արևմտա-սիբիրական հարթավայրի հյուսիսում լայն տարածում ունի հավերժական սառածությունը։ Խոշոր գետերն են Օբը, Ենիսեյը, Իրտիշը։ Հարուստ է լճերով (Չանի, Ուբայի, Կուլունդայի և այլն)։ Տեղանքի հարթությունն օժանդակել է բնական զոնաների լավ արտահայտվածությանը, հյուսիսում ձգվում է տունդրան, դեպի հարավ՝ անտառա-տունդրան, տայգան, խառը և լայնատերև անտառները, անտառատափաստանը և տափաստանը։

Արևմտա-սիբիրական հարթավայրի հարավի մեծ մասը հերկված է։ Մշակում են հացահատիկային և տեխնիկական կուլտուրաներ։ Զարգացած է անասնապահությունը, հյուսիսում՝ աղվամազ մոր թեղենի արդյունագործությունը, եղջերվաբուծությունը, ձկնորսությունը, տայգայի ենթազոնայում՝ անտառարդյունաբերությունը։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4119091-9 · NKC: ge937382 · VIAF: 239494440 · WorldCat VIAF: 239494440 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 39)։*  |
**Արևմտահայերենի հնչյունական համակարգը** զգալիորեն տարբերվում է արևելահայերենից։ Գրության մեջ պահելով ավանդական համակարգը՝ արևմտահայերենը տարբերություն չի ներկայացնում արևելահայերենից և պահպանում է բոլոր գրանիշերը։ Սակայն արտասանության մեջ կան մի շարք տարբերություններ։

Պայթական բաղաձայնների եռաստիճան համակարգը
-----------------------------------------

Պայթական բաղաձայնների գրաբարյան եռաստիճան համակարգը գրական արևմտահայերենում վերածվել է երկաստիճան խլազուրկ համակարգի։

Բացի այդ՝ տեղի է ունեցել հնչյունափոխական մի շարք երևույթներ, որոնք Հրաչյա Աճառյանը անվանել է տեղաշարժ-տեղափոխություն։ Ըստ այդ համալիր հնչյունափոխության՝ բոլոր խուլ պայթականները դարձել են ձայնեղներ, իսկ ձայնեղ պայթականները՝ շնչեղ խուլեր։

  

բ - պ - փ
գ - կ - ք
դ - տ - թ
ձ - ծ - ց
ջ - ճ - չ
Սրանից հետևում է, որ առաջին շարքի տառերը արտասանվում են երրորդի նման, իսկ երկրորդ շարքի տառերը առաջինի նման՝ բերան-փերան, գերան-քերան, դանակ-թանագ, ձայն-ցայն, ջուր-չուր, պապիկ-բաբիգ, կատու-գադու, տուն-դուն, ծաղիկ-ձաղիկ, ճանճ-ջանջ։

Սակայն վերը նշված տեղաշարժ-տեղափոխություն կանոնը ոչ միշտ է գործում. այստեղ դեր են խաղում մի շարք հանգամանքներ՝ խոսողի բարբառային պատկանելիությունը, սփյուռքի տվյալ գաղթօջախում գերակշիռ լեզվի ազդեցությունը, ինչպես նաև զուտ լեզվական երևույթներ՝ կախված բառի մեջ հնչյունի ունեցած դիրքից։

Կարծիք կա, որ ժամանակի ընթացքում գերակշիռ (դոմինանտ) լեզուների ազդեցությամբ վերականգնվել է արևմտահայերենի պայթականների եռաստիճան համակարգը։

Ռ-Ր հնչյունների արտասանությունը
-------------------------------

Գրական արևմտահայերենում վերատամնայնություն-ոչ վերատամնայնություն հակադրությունը, արևելահայերենի համեմատությամբ թույլ է արտահայտված։ Նշված հակադրության թուլացման հետևանքով արևմտահայերենում **ր**-**ռ** հնչույթների տարբերակումը հաճախ չի հստակվում և տեղիք է տալիս ուղղագրական սխալների։

Արևմտահայերենում մի շարք բառերի մեջ ռ-ր շփոթումն է և զուգաձև գրությունը՝ ձառ-ձար, րաբբի-ռաբբի, րեժիմ-ռեժիմ, ռոք-րոք, ռուբլի-րուբլի։ Այս նույն պատճառով այսօր արևմտահայության մեջ շրջանառվում են *Րաֆֆի* և *Ռաֆֆի* անձնանունները, որոնք միանման են արտասանությամբ։ Այս երևույթի առաջացման գլխավոր պատճառը արևմտահայերենի գործածման տիրույթի շրջակա լեզուներում ռ-ր հակադրության բացակայությունն է, որի հետևանքով բանավոր տարբերակում բացակայում է **ռ** հնչույթը։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Ռ. Կ. Սաքապետոյան (2006)։ *Արևմտահայերենի դասագիրք*։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն։ էջ 10
2. ↑  Տ՛ես Ա. Սարգսյան (1985)։ *Արևելահայ և արևմտահայ գրական լեզուները*։ Երևան։ էջ 26-27
3. ↑  Ա. Սարգսյան (1985)։ *Արևելահայ և արևմտահայ գրական լեզուները*։ Երևան։ էջ 25
4. ↑  Ռ. Կ. Սաքապետոյան (2006)։ *Արևմտահայերենի դասագիրք*։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն։ էջ 13
**Կենտրոնակազմ կառույցներ**, սիմետրիայի ուղղաձիգ առանցք ունեցող կառույցներ։ Ընդհանուր առմամբ բազմազան են՝ սկսած քոչվոր ցեղերի վիգվամ, յուրտ տիպի բնակարաններից, ավարտած՝ պաշտամունքային, մեմորիալ, հանդիսատեսային, արդյունաբերական և այլ շենքերով։

Կենտրոնակազմ կառույցների հատակագծային սխեման քառակուսուն մոտ ուղղանկյունի (բազմանկյունի) կամ բոլորաձև է։ Սովորաբար կենտրոնակազմ կառույցներ տերմինով բնութագրում են սիմետրիայի ուղղաձիգ առանցք ունեցող այն ճարտարապետական շենքերը, որոնք մարդու էմոցիոնալ ընկալումը կենտրոնացնում են կառույցի գլխավոր գեղարվեստա-գաղափարական կերպարին (գլխավորապես՝ պաշտամունքային, մեմորիալ, հանդիսատեսային)։ Կենտրոնակազմ կառույցների ընդհանրացմանն են պատկանում կենտրոնագմբեթ (ճիշտը՝ կենտրոնակազմ գմբեթավոր) կառույցները, որոնց կոմպոզիցիոն գերիշխող տարրը և կառուցվածքային կորիզը գմբեթն է։ Այս տիպի կառույցներում գմբեթի կառուցվածքային աշխատանքից առաջացած հրման ուժերը սովորաբար հավասարաչափ և սիմետրիկ ուղղություններով են բաշխվում հակազդող հենարաններին և «մարվում»։

Կենտրոնագմբեթ պաշտամունքային կառույցների, չորս կամարակապ գմբեթավոր մույթերով և արտահայտված խաչաձև տանիքով տիպը անվանում են նաև խաչաձև-գմբեթավոր։ Հայաստանում այս տիպը 8-րդ դարում արդեն կազմավորված և ավարտուն էր։

Կենտրոնագմբեթ և բազիլիկ կառույցների կոմպոզիցիոն և կառուցվածքային բնորոշ առանձնահատկությունների միահյուսումից ստեղծվել է, այսպես կոչված, «գմբեթավոր բազիլիկ» տիպը։ Տվյալ կառույցի բնութագրումը նշված տերմիններից որևէ մեկով՝ որոշ չափով պայմանական է. օրինակ, Զվարթնոցը, Զորավարը, Հռիփսիմեի տաճարը, Մաստարան, Բագարանը և այլ կառույցներ կենտրոնագմբեթ են, որոնցից Հռիփսիմեի տաճարը, Բագարանը նաև խաչաձև-գմբեթավոր են։ Մրենի տաճարը, Օձունը, Բագավանը, Թալինի Կաթողիկե եկեղեցին, Անիի Մայր տաճարը են, լինելով «գմբեթավոր բազիլիկ», նաև խաչաձև-գմբեթավոր կառույցներ են (տվյալ դեպքում «խաչաձև» ասելով բնութագրվում է տանիքը և ոչ հատակագիծն իր նշմարվող կամ իրական խաչաձեությամբ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 377)։*  |
**Ներխա** (իսպ.՝ Nerja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ակսարկիա Կոստա Դել Սոլ։ Զբաղեցնում է 85 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 21957 մարդ (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 50 կմ հեռավորության վրա։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը կառուցվել է հռոմեացիների կողմից և անվանվել է Detunda։ VIII դարում այն հայտնվում է արաբների գերիշխանության տակ ևվերանվանվում է Narixa (թարգմանաբար նշանակում է «Փոթորկուն գարուն»),որից էլ հետագայում առաջացել է քաղաքի ժամանակակից անվանումը։ Արաբական տիրապետության շրջանում Ներխան հայտնի է եղել մետաքսի արտադրությամբ և գյուղատնտեսությամբ։ 1487 թվականին՝ Կաստիլիայի և Մալագայի թագավորների միջև կռվից հետո, քաղաքն անցնում է Կաստիլիայի տիրապետության տակ։ Բնակչության մեծամասնությունը կազմել են մորիսկները։

1812 թվականի մայիսին՝ Նապոլեոնյան պատերազմի տարիներին, այստեղ ֆրանսիացիների և անգլիացիների միջև պայքար է ծավալվում

Տեսարժան վայրեր
---------------

*Ներխայի քարանձավ*
Ներխա մունիցիպալիտետը համարվում է Միջերկրական ծովի զբոսաշրջային վայր։ Ներխայի գլխավոր գեղատեսիլ վայրը «Եվրոպայի պատշգամբ» կոչվող տարածքն է, որտեղից կարելի է դիտել Միջերկրական ծովից բացվող տեսարանը։ Ներխայում կա նաև մի քարանձավ, որը համարվում է Կոստա դել Սոլի բնական հուշարձան, որտեղ ամեն տարի ամռանը կազմակերպվում է պարերի և երգերի միջազգային փառատոն։

Քույր քաղաքներ
--------------

* *Պեսկիա*, Իտալիա Իտալիա
* *Սան Խուան*, Արգենտինա Արգենտինա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ներխայի մասին տվյալներ

Արտաքին հղում
-------------

* Պաշտոնական կայք (իսպ.), (անգլ.)
* Guía de actividades y alojamiento en Nerja (իսպ.)
* Centro de Idiomas Quorum en Nerja (իսպ.)
* Refugio del Burro en Nerja Archived 2008-03-19 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նավակ (այլ կիրառումներ)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 Նավակի հնարավոր քայլերը

**Նավակ** (յունիկոդ` ♖♜), շախմատի խաղաքար։ Համարվում է, որ նավակի նյութական արժեքը հավասար է մոտավորապես 5 զինվորի։ Ուժով գերազանցում է թեթև խաղաքարերին` փղին և ձիուն։ Սկզբնախաղում նավակները զբաղեցնում են a1 և h1 (սպիտակ նավակները), a8 և h8 (սև նավակները) դաշտերը։

Նավակի քայլերը
--------------

Նավակը կարող է տեղափոխվել ցանկացած դաշտ՝ հորիզոնական և ուղղահայաց ուղղություններով (պայմանով, որ ճանապարհին չկա այլ խաղաքար)։ Նավակը, որ դաշտում էլ գտնվի, եթե ճանապարհին չկան այլ խաղաքարեր, միշտ վերահսկում է 14 դաշտ։

Նավակը շախմատի պարտիայում
-------------------------

Նավակի դերը պարտիայում չափազանց մեծ է։ Թեև սկզբնախաղում նավակները զարգացած չեն, նրանք կարող են մասնակցել փոխատեղմանը, որից հետո միջնախաղում դիրքային պայքարում գրոհում են ուղղահայաց գծերը։ Վերջնախաղում նավակները հաճախ օգնում են անցունակ զինվորներին և մասնակցում են մրցակցի արքան խաղատախտակի որոշակի հատվածից «կտրելուն»։ Արքայով և նավակով հնարավոր է մատ հայտարարել, բայց, դրանով հանդերձ, նավակային վերջանախաղերը համարվում են ամենաբարդը և պահանջում են տեսական խոր գիտելիքներ։

Փոխատեղում
----------

Հիմնական հոդված՝ Փոխատեղում
**Փոխատեղումը** քայլ է, երբ կատարվում է արքայի և նավակի միաժամանակյա տեղաշարժ. արքան տեղափոխվում է նավակներից մեկի ուղղությամբ երկու դաշտ, իսկ նավակը տեղադրվում է այն դաշտում, որի վրայով անցել է արքան։ Դեպի արքայական թև կատարվող փոխատեղումը կոչվում է կարճ փոխատեղում (կրճատ նշանակվում է 0-0), իսկ դեպի թագուհու թևը՝ երկար փոխատեղում (0-0-0)։

Փոխատեղումը թույլատրելի է հետևյալ պայմաններին բավարելու դեպքում.

* արքան և նավակը մինչ այդ չեն կատարել ոչ մի քայլ,
* արքայի ու նավակի միջև չկա ուրիշ խաղաքար,
* արքան չի գտնվում շախի տակ, չի անցնում գրոհված դաշտի վրայով և չի հայտնվում գրոհված դաշտում (շախի տակ)։

Աղբյուրներ
----------

* Շախմատի կանոններ Archived 2015-01-28 at the Wayback Machine.
* Շախմատի կանոններ

| Շախմատ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Արքա | Թագուհի | Նավակ | Փիղ | Ձի | Զինվոր |

 |
**Գրգորիկ**, (ծնվել է և մահացել է անհայտ թվականներին), միջնադարյան հայ ճարտարապետ։

Ըստ 1286 թվականի շինարարական արձանագրության, կառուցել է պատմական Սյունիքի Վայոց ձորի Մարտիրոս գյուղից դեպի արևելք գտնվող վիմափոր վանքի եկեղեցին և գավիթը, որ Գեղարդի վանքից հետո ամենանշանակալի և խոշոր ժայռափոր ճարտարապետական համալիրն է Հայայստանում։ Ենթադրվում է, որ Գրիգորիկը նույն Գրիգորիկ (Գրգորիկ) վարդապետն է, որը 1291 թվականին կերտել է նաև Սիսիանի Բնունիս գյուղի նշանավոր կոթող-մահարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 223.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 223)։*  |
**Գալիցիա-Վոլինիայի թագավորություն**, եղել է Գալիցիայի և Վոլինիայի ուկրաիներեն՝ Галицько-Волинське князівство, Королівство Русі, լատ.՝ Regnum Galiciae et Lodomeriae, Regnum Russiae) շրջանում` այժմյան Ուկրանիայում։ Այն կազմավորվել է Վոլինիայի արքայազնի ՌոմաՆ Մեծ ի կողմից Լեհաստաանի Լեզեք Սպիտակի օգնությամբ։ Ռոման Մեծը միավորում է Հալիչի և Վոլինիայի ինքնավար մարզերը, որոնք կազմավորվել էին 1199-1349 թվականներին Նովգորոդի և Վլադիմիր–Սուզդալյան իշխանությոունների հետ միասին։ Այն եղել է Ռուսիայի անկումից հետո հիմնադրված երեք խոշորագույն իշխանություններից մեկը։
Կործանմանը նպաստել են մոնղոլական 1239-1241 թվականների արշավանքները։ Արևմտյան Գալիցիան հիմնադրվել է Սանի և Ուիփրզի միջև, որտեղ հիմա հարավարևելյան Լեհաստանն է։ Ամբողջ արևելյան տարածքը ծածկում է Փրիփեթ Մարշեսը (այժմ Բելոոուսիա)։ Հռոմեական կայսրության անկումից հետո ամբողջ տարածքը բնակեցվում է սլավոնական ժողովուրդներով` խորվաթներով, բուժաներով, դուլեբներով։ Հարավ-արևմտյան շրջանը հավանաբար եղել է Մեծ Մորավական պետության մաս։ 907 թվականին գալիցական խորվաթները ռազմական արշավանքի են դուրս եկել ընդդեմ Կոստանդնուպոլսի Նովգորոդի իշխան Օլեգի գլխավորությամբ։ Սա նշանակալի ապացույց է ցեղերի արմատական պատկանելության մասին։ Մոտ 970 թվականին այդ տարածքի արևելյան մասը հավանաբար մտնում է պիաստների հարստության մեջ։ Այդ շրջանը հիշեցնում է 981 թվականը, երբ Վլադիմիրը Կիևյան Ռուսիան դարձնում է լեհական հողերի մաս։ Նա հիմնադրում է Վոլոդիմիր քաղաքը Վոլինսկի հետ և հետո քրիստոնեությունը ընդունել է տալիս տեղաբնիկներին։
12-րդ դարում ռյուրիկյան իշխանություն Գալիչը պատկանել է Վլադիմիր Մեծի հաջորդներին։ 12-րդ դարում Գալիցիան և Վոլինյան հանդես են եկել միասնության մեջ` որպես գալիցիա-վոլինյան իշխանություն, որն ընդմիջումներով գոյատևել է կես դար։

Բարձրացում և գագաթնակետ
-----------------------

Գալիցիան և Վոլինյան ժառանգականության հիմքով պատկանում էին Կիևյան հարստության կրտսեր անդամներին։ Իշխան Վլադիմիրի ճյուղը իր ձեռքում էր պահում Վոլինիայի իշխանությունը, իսկ Գալիչի իշանությունը (հետագայում Գալիչինա) պատկանում էր Յարոսլավ Իմատունին։ Գալիցիա-Վոլինյան կազմավորվել է 1198 կամ 1199 թվականին իշխան Վլադիմիր II Յարոսլասլավիչի օրոք։ Ռոմանը գրավում և միավորում է հողերը մի պետության մեջ։ Ռոմանական գահակալները հիմնականում օգտագործել են Գալիչը թագավորության կարգավիճակով։ Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանում Գալիցիան և Վոլինյան եղել են ինքնավար քաղաքներ։ Ռոմանը 1204 թվականին գրավում է Կիևը։ Նա հաշտության պայմանագիր է կնքում Հունգարիայի և դիվանագիտական հարաբերություներ հաստատում Բյուզանդիայի հետ։ Իր կառավարման շրջանոմ նա եղել է Ռուսիայի հզոր իշխաններից։ Նա ամուսնացել է բյուզանդական կայսեր` Ալեքսիոս III-ի ազգականուհու հետ։ Բյուզանդիայի հետ հարաբերությունները օգնում են կայունացնելու հարաբերությունները ոուսական բնակչության հետ Ստորին Դնեստրում և Ստորին Դանուբում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  It is also called *Galich-Volhyn*, *Galicia–Volynia*, *Galicia–Volyn*, and *Galich–Volyn*, *Halych–Volhyn*, *Halych–Volhynia*, or *Galicia–Vladimir*
2. ↑  "Oleg of Novgorod | History of Russia". historyofrussia.org. Retrieved 2016-02-14.
3. ↑  Ипатьевская летопись. — СПб. 1908. — Стлб. 21