Հայկական արտադրության թան
**Թան** (ալբ․՝ dhallë, պարս.՝ دوغ *դուղ*, արաբ․՝ شنينة‎‎ *shinēna*, ղրղզ.՝ чалап), կովի կամ այծի կաթից պատրաստված կաթնաթթվային ըմպելիք՝ կաթնային խմորիչի, կաթնաթթվային մերանի, ջրի և աղի ավելացմամբ։ Լայն տարածում ունի Կովկասի լեռնային շրջանների բնակիչների և Միջին Ասիայի ժողովուրդների մոտ, որտեղ ավանդաբար արտադրվում է մածուն։
Ծագումը հայկական է։

Արդյունաբերական արտադրություն
-----------------------------

Արդյունաբերական արտադրությունն սկսվել է 20-րդ դարի 90-ական թվականներին։ Այսօր խանութներում «թան» անվանման ներքո հաճախ վաճառվում են ըմպելիքներ, որոնք հազիվ թե հիշեցնեն օրիգինալը և իրենցից ներկայացնում են ջրով հարած կաթնաթթվային ըմպելիքներ։ Սակայն չնայած և դրանք հեռու են իսկական համից, բայց ունեն կաթնամթերքի բազմաթիվ օգտակար հատկանիշներ։ Ուկրաինայում կաթնաթթվային այս ըմպելիքի՝ թանի սերիական արտադրությունն սկսեցին 2009 թվականին Կրեմենչուգի կաթնամթերման գործարանում։ Արտադրության ծավալն օրական 5 տոննա է։

Պատրաստումը տնային պայմաններում
-------------------------------

Պատրաստի մերանն ավելացվում է կովի կաթի մեջ, ինչից հետո լցվում է մի փոքր մաքուր ջուր և ավելացվում է կերակրի աղ։ Ըստ ցանկության՝ թանի մեջ կարելի է ավելացնել նաև սուր բուրմունքով ու համով կանաչեղեն՝ ռեհան կամ սամիթ։ Կենտրոնական Ասիայում որպես մերանի ստացման հումք՝ օգտագործում են նաև ուղտի կաթ։

Բուժիչ հատկություններ
---------------------

Ըմպելիքը պարունակում է բնական միկրոօրգանիզմների ունիկալ կոմբինացիա, որն ունի բիոքիմիական բարձր ակտիվություն։ Թանն արագ նորմալացնում է օրգանիզմի աղեջրային հաշվեկշիռը։ Այն էպիդեմիայի և ոչ նպաստավոր էկոլոգիական պայմանների դեպքում օգտագործվում է որպես կանխարգելիչ միջոց։ Լավացնում է նյութափոխանակությունը, ակտիվորեն նպաստում է քաշի նվազեցմանը և նրանում առկա հակաօքսիդանտների առկայության շնորհիվ հանդիսանում է զարթխումի սինդրոմի դեմ պայքարի հրաշալի միջոց։ Այն խորհուրդ է տրվում կիրառել նաև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից հետո։ Դրական ազդեցություն է թողնում աղեստամոքսային տրակտի, նյութափոխանակության, անոթային համակարգի վրա, բարձրացնում է նյարդային համակարգի տոնուսը, ինչպես նաև նպաստում է ինչպես բուսական, այնպես էլ կենդանական սպիտակուցների յուրացմանը, կիրառվում է գաստրիտների և հաստ աղիքների բորբոքումների դեպքում, դրականորեն ազդում խոլեցիստիտի և ալերգիկ հիվանդությունների վրա։ Թանն առանձնակի նշանակություն ունի ինչպես երեխաների մոտ առաջացած դիսբակտերիոզի բուժման գործում, այնպես էլ հետվիրահատական շրջանում գտնվող հիվանդների դեպքում, ովքեր ավելի հակված են այս հիվանդությանը։

Տես նաև
-------

* Յոգուրտ
* Կաթնամթերք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Варварский напиток - Региональные публикации - Бизнес-Журнал Онлайн". *archive.is*. 2012 թ․ հուլիսի 20. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 12. `{{cite news}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
2. ↑  "Кременчугский гормолокозавод освоил серийный выпуск кисломолочного напитка «Тан»" (in ռուսերեն). Retrieved 2018 թ․ մայիսի 12.
3. ↑  "Как сделать тан в домашних условиях? | Здоровое питание". prokalorijnost.ru. Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 13-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Тан". *Food and Health* (in ռուսերեն). Retrieved 2018 թ․ մայիսի 12.
5. ↑  "Тан кисломолочный напиток - польза и вред (полезные свойства и противопоказания)". *Популярно о здоровье* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 12. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* En Inde, on trouve une boisson similaire appelée lassi.
* Lait fermenté
* Cuisine iranienne

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 137)։*  |