**Ցայ Ին Վեն** (չինարեն՝ 蔡英文, անգլ.՝ Tsai Ing-wen, օգոստոսի 31, 1956(1956-08-31), Չժունշան, Թայբեյ, Չինաստանի Հանրապետություն), թայվանցի քաղաքական գործիչ, Թայվանի նախագահը 2016 թվականի մայիսի 20-ից։ Նախագահի պաշտոնում վերընտրվել է 2020 թվականի հունվարի 11-ին։

Կենսագրություն
--------------

Յան Ին Վենը 1978 թվականին ավարտել է Թայվանի ազգային համալսարանի իրավաբանական քոլեջը։ 1980 թվականին Կոռնելի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի գիտական աստիճան։ 1984 թվականին Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում ստացել է իրավունքի դոկտորի գիտական աստիճան (PhD)։

Լոնդոնից վերադառնալուց հետո իրավունք է դասավանդել Թայբեյի համալսարանում։ 1990-ական թվականներին մասնակցել է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը Թայվանի անդամակցության բանակցություններին։ Նախագահ Լի Դենհուեյի ժամանակ (1996-2000) եղել է Թայվանի ազգային անվտանգության խորհրդի անվտանգության հարցերով խորհրդական։

2000 թվականի մայիսից մինչև 2004 թվականի մայիսը եղել է Չինաստանի հետ հարաբերությունների նախարար։

2004 թվականին անդամակցել է Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցությանը։ 2004 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի հունվարը եղել է «Օրենսդրական Յուանի» պատգամավոր։ 2006 թվականի հունվարին նշանակվել է Չինաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ, 2007 թվականի մայիսին վարչապետ Սու Չժենչանի ողջ կաբինետի հետ հրաժարական է ներկայացրել։

2008 թվականի մայիսի 20-ին ընտրվել է Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցության ներկայացուցիչ, իսկ 2012 թվականին եղել է նախագահական ընտրություններում այդ կուսակցության թեկնածուն։

2012 թվականին պարտվել է նախագահական ընտրություններում՝ ստանալով ձայների 45,6%-ը, և լքել է կուսակցության ղեկավարի պաշտոնը։
2014 թվականի մայիսին կրկին ընտրվել է կուսակցության նախագահ։

Քաղաքական հայացքներ
-------------------

### Չինաստանի և Թայվանի հարաբերություններ

Ցայ Ինվենը հանդես է գալիս կղզու անկախության և Թայվանի Հանրապետության հռչակման օգտին, ինչպես նաև Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության (ՉԺՀ) հետ ներկայիս մերձեցման խիստ քննադատությամբ։ Ընդ որում, հետագա տնտեսական զարգացման հարցում նա խոսում է Չինաստանի տեսանկյունից բավականին հակասական երկու բաների մասին։ Մի կողմից` Ցայ Ինվենը կցանկանար պահպանել ստատուս քվոն ՉԺՀ-ի հետ համագործակցության տնտեսական առումով։ Սակայն նա նաև հայտարարել է Միացյալ Նահանգների հովանու ներքո Անդրխաղաղօվկիանոսյան գործընկերությանն անդամակցելու անհրաժեշտության մասին, որոնք սկզբնապես չէին ծրագրում Չինաստանին հրավիրել այդ առևտրային ակումբ։ Այդ պատճառով Անդրխաղաղօվկիանոսյան անդամակցությունը Թայվանի համար կնշանակեր ՉԺՀ-ի հետ հարաբերությունների կտրուկ վատթարացում։

### ԼԳԲՏ-ի հանդեպ վերաբերմունք

Ցայ Ինվենը աջակցում է նույնասեռ ամուսնությունների օրինականացմանը՝ դա համարելով իրավահավասարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության բարձր մակարդակի վկայություն։

Նախագահություն
--------------

2015 թվականի ապրիլի 15-ին Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցության կողմից առաջադրվել է նախագահի թեկնածու։ 2016 թվականի հունվարի 16-ին Թայվանի նախագահական ընտրությունների արդյունքներով համոզիչ հաղթանակ է տարել՝ հավաքելով ձայների 56,28 տոկոսը, և դարձել Թայվանի առաջին կին նախագահը։ Նրա գլխավոր մրցակիցը՝ Չժու Լիլունը, որն ընտրություններում առաջադրվել էր Գոմինդան կուսակցության կողմից, հավաքել է ձայների 31,04 տոկոսը։ Արդյունքների հրապարակումից հետո Ցայ Ինվենը ելույթի ժամանակ հույս է հայտնել ամրապնդել հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների հետ՝ միևնույն ժամանակ հայտարարելով, որ մտադիր չէ խզել կապերը Չինաստանի հետ։ Բացի այդ, Ցայը կոչ է արել հավատարիմ մնալ Հարավային Չինաստանի ծովում նավարկության ազատության սկզբունքին։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

«Foreign Policy» ամսագրում նախագահ Ցայ Ինվենին համարել են 2016 թվականի աշխարհի 100 առաջատար մտածողներից մեկն այն բանի համար, որ նա «ծաղրի է ենթարկել արջին» (նկատի ունենալով ՉԺՀ-ն), ինչպես նշվում է ամերիկյան հանդեսի կայքէջում։

Ինվեն անունը (չինարեն՝ 英文|英文, փինյին՝ Yīngwén) թարգմանվում է «անգլերեն»։

2017 թվականի սեպտեմբերի կեսերին Թայվանական հասարակական կարծիքի հիմնադրամի կողմից անցկացված հարցման արդյունքների համաձայն՝ Ցայ Ինվենի վարկանիշները մեծապես բարելավվել են վարչապետ Լայ Ցինդենի նշանակումից հետո։

Պատկերասրահ
-----------

* 2008 թվականին ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցություն նախագահ ընտրվելու ժամանակ2008 թվականին ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցություն նախագահ ընտրվելու ժամանակ
* Ցայ Ինվենի նախընտրական շտաբըՑայ Ինվենի նախընտրական շտաբը
* Ամերիկացի սենատորների հետ հանդիպման ժամանակ՝ Ջոն Մաքքեյնի գլխավորությամբԱմերիկացի սենատորների հետ հանդիպման ժամանակ՝ Ջոն Մաքքեյնի գլխավորությամբ
* Ճապոնական պատվիրակության ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակՃապոնական պատվիրակության ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  蔡英文博論指導老師超大咖　英國政府顧問！比爾蓋茲曾發文悼念(չին.) — 2019.
2. 1 2  *Pletcher K.* Encyclopædia Britannica
3. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
5. ↑  "Taiwan opposition candidate admits defeat in presidential election". *Reuters* (in անգլերեն). 2020 թ․ հունվարի 11. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 11.
6. ↑  "Taiwan's Tsai wins second presidential term" (in բրիտանական անգլերեն). 2020 թ․ հունվարի 11. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 11.
7. ↑  Kuo, Lily (2020 թ․ հունվարի 11). "Taiwan re-elects Tsai Ing-Wen as president in clear message to China". *The Guardian* (in բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 11.
8. ↑  "Թայվանի նախագահական ընտրություններում հաղթել է գործող առաջնորդ Ցայ Ին Վենը". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունվարի 13-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  На президентских выборах на Тайване победили сторонники независимости
10. ↑  Тайваньские выборы: напрасна ли встреча лидеров Тайваня и КНР?
11. ↑  Власти Тайваня обсуждают легализацию однополых отношений
12. ↑  "Marriage law 'cannot contradict' ruling". *Taipei Times*. 2018 թ․ նոյեմբերի 30. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ մայիսի 18. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 18.
13. ↑  Цай Инвэнь стала кандидатом от ДПП на предстоящих выборах главы администрации Тайваня
14. ↑  "Президент Тайваня Цай Инвэнь – одна из мировых мыслителей 2016 года". *Тайвань • Новости* (in ռուսերեն). 2016 թ․ դեկտեմբերի 15. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 19.
15. ↑  "Лучшее решение президента Тайваня с момента инаугурации". *Новости Тайваня* (in ռուսերեն). 2017 թ․ սեպտեմբերի 18. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք  · Տելեգրամ · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ (չին.) |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA18490850 · GND: 171629957 · ISNI: 0000000053420384, 0000000064109970 · LCCN: no2004043185 · NDL: 001236912 · NKC: xx0278366 · NLA: 36693004 · NLP: a0000003359048 · SUDOC: 245235221 · VIAF: 21998160 · WorldCat VIAF: 21998160 |

 |

 |