Գրաքննության գրասենյակի աշխատակցի կրծքանշանը, որը գործել է 1941-1945 թվականներին։
**Գրաքննությունն ԱՄՆ-ում**, իշխանության վերահսկողությունը տեղեկատվության բովանդակության և տարածման նկատմամբ՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել կամ թույլ չտալ գաղափարների և տեղեկությունների տարածումը, որոնք այդ իշխանությունն անցանկալի է համարում։

Պատմություն
-----------

Սահմանադրության առաջին փոփոխությամբ պատմականորեն ամրագրված խոսքի ազատությունն ու ամերիկյան սովորույթները թույլ էին տալիս ազատորեն քննարկել գրեթե ցանկացած թեմա։

Արդեն 1798 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից ընդունվել է քայքայիչ գործունեության մասին օրենք (Sedition act of 1798), որն արգելել է «գրել, տպել, խոսել կամ հրապարակել ցանկացած կեղծ, սկանդալային կամ չար» շարադրություն կառավարության, նախագահի և Կոնգրեսի մասին (բայց ոչ փոխնախագահի մասին) մինչև 2 տարվա բանտարկությունը խախտելու համար պատժով։ Օրենքը դադարել է գործել 1801 թվականի մարտի 3-ին, երբ իշխանության եկավ Թոմաս Ջեֆերսոնը, որը մինչ այդ ԱՄՆ փոխնախագահն էր։

Փոստային գրաքննություն
----------------------

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ամերիկյան պաստառ: Պատկերված է գրաքննությունն անցած զինվորական նամակ
1800-ական թվականների սկզբից ի վեր նահանգների մեծ մասում գոյություն են ունեցել օրենքներ, որոնք արգելում են անպարկեշտ նյութերի առաքումը փոստով։ 1873 թվականին ընդունվել է դաշնային օրենք, որն արգելում է անպարկեշտ նյութերի առաքումը փոստով և ստացել է Կոմստոկի օրենք անվանումը (Comstock law): Տարբեր ժամանակներում առաքման համար արգելված «անպարկեշտ գրականության» սահմանման ներքո հայտնվել են այնպիսի գրքեր, ինչպիսիք են Դանիել Դեֆոյի «Մոլլ Ֆլանդերսը», Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիսես», Վոլտերի «Կանդիդը», Բոկաչոյի «Դեկամերոնը», «Հազար ու մի գիշեր» և շատ ուրիշներ։

Գրադարաններ
-----------

Ամերիկյան գրադարանային ասոցիացիան ամեն տարի կազմում է տասը գրքերի ցուցակ, որոնք առավել հակազդեցություն են առաջացրել, դրանք չափվում են գրադարաններ և դպրոցներ ուղարկված գրավոր բողոքների թվով՝ գրադարանից որոշակի գիրք հեռացնելու պահանջով։ 2011 թվականին տասնյակում հայտնված Լորեն Միրաքլի վեպերի թվում են՝ «Սոված խաղեր», «Հրաշալի նոր աշխարհ», «Բամբասանք», Ծաղրասարյակ սպանելը։

Գրաքննությունը հեռուստատեսությունում
------------------------------------

Ոչ կաբելային հեռուստատեսության ընկերությունները (ABC, CBS, NBC) սահմանափակում են հեռուստահաղորդումների բովանդակությունը, թույլ չտալով էրոտիկ տեսարաններ և աննորմալ բառապաշար։ Սակայն սահմանափակումները չեն տարածվում կաբելային (վճարովի) հեռուստատեսության վրա։

Համացանցային գրաքննություն
--------------------------

Որոշ երկրների նկատմամբ գործում են պատժամիջոցներ։ 2010 թվականին ԱՄՆ-ի իշխանությունները պարտավորեցրել են ազատ ծրագրային ապահովման մշակողների SourceForge.net և Google Code խոշորագույն կայքերը փակել Կուբայից, Իրանից, Սուդանից, Լիբիայից, Սիրիայից և Հյուսիսային Կորեայից օգտվողների համար։

Google Transparency Report-ի վերջին զեկույցի համաձայն (2011 թվականի հուլիսից դեկտեմբերը)՝ ԱՄՆ իշխանություններն աշխարհում առաջին տեղն են զբաղեցնում ցանցից տեղեկատվության հեռացման հարցումների քանակով, աճը նախորդ ժամանակաշրջանի համեմատությամբ կազմել է 103 %։

ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը 2007 թվականին արգելել է իր ցանցերից մուտք գործել մի շարք ժամանցային կայքեր, այդ թվում՝ youtube.com, 1.fm, pandora.com, photobucket.com, myspace.com, live365.com, hi5.com, metacafe.com, mtv.com, ifilm.com, blackplanet.com, stupidvideos.com и filecabi.com

Ժամանակակից կարգավիճակ
----------------------

Ըստ «Խոսքի ազատության ինդեքսն աշխարհում» 2008 թվականի վարկանիշի ԱՄՆ-ն 173-ից զբաղեցնում է 36-րդ տեղը։ Ինքնագրաքննության անպարկեշտ դեպքեր կան։

Ընդհանուր առմամբ, ԱՄՆ-ում խոսքի ազատության սկզբունքն ավելի լավ է պահպանվել, քան աշխարհի երկրների ճնշող մեծամասնությունում։

Տես նաև
-------

* 451 աստիճան ըստ Ֆարենհայթի

Գրականություն
-------------

* Herbert N. Foerstel. Free Expression and Censorship in America: An Encyclopedia. 1997.
* Herbert N. Foerstel. Banned in the U.S.A: A Reference Guide to Book Censorship in Schools and Public Libraries. 2002.
* Movie Censorship And American Culture. 2006.
* John H. Houchin. Censorship of the American Theatre in the Twentieth Century. 2003.
* Christine Zuchora-Walske. Internet Censorship: Protecting Citizens or Trampling Freedom? 2010.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Курилла И. И.* Заокеанский партнёры: Америка и Россия в 1830 — 1850-е гг = Partners Across the Ocean: The United States and Russia, 1830s — 1850s / отв. ред. Н. Н. Болховитинов. — Волгоград: Волгоградский университет, 2005. — С. 339. — 488 с. — ISBN 5-9669-0078-7
2. ↑  Текст закона «Alien and Sedition Acts» Archived 2008-08-28 at the Wayback Machine.(անգլ.)
3. ↑  Banned books online
4. ↑  Frequently challenged books of the 21st century
5. ↑  "Video: Where Are the Censors? — TIME". Արխիվացված է the original 2013 թ․ օգոստոսի 25-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 31.
6. ↑  США забанили свободное ПО для неугодных стран
7. ↑  Google Transparency Report
8. ↑  Restricted access to Internet entertainmentsites across DoD networks
9. ↑  Only peace protects freedoms in post-9/11 world
10. ↑  "History of Censorship in the United States — An Illustrated History of United States Censorship". Արխիվացված է the original 2009 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 31.
11. ↑  "Правовые гарантии свободы слова в США". khpg.org. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 7. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 11.
12. ↑  "Noam Chomsky describes how freedom of speech in USA has been INCREASING through activism" (in անգլերեն). sabhlokcity.com. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 23.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Censorship(անգլ.)
* US censorship regulations. 1943.
* Secrets of Victory: The Office of Censorship and The American Press and Radio in World War II Archived 2019-08-03 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* U.S. Censorship of Enemy Alien Mail in World War II (անգլ.)
* Миссия Соединенных Штатов Америки при ОБСЕ. Ответ на доклад России о свободе СМИ в США Archived 2009-09-07 at the Wayback Machine. 18 мая 2009 года.
* США: неожиданно запрещенные книги