**Նիկե Սամոթրակյան**, Նիկե աստվածուհու հին հունական մարմարե քանդակ (մ. թ. ա. 2-րդ դար), որ հայտնաբերվել է հունական Սամոթրակի կղզում` կաբիրաների սրբավայրում։ Քանդակը 1863 թվականին հայտնաբերել է ֆրանսիացի հյուպատոս, հնագետ Շառլ Շամպուազոն։ Նույն թվականին այն ուղարկվել է Ֆրանսիա։

Ստեղծման ժամանակաշրջան
----------------------

Քանդակը մինչ վերականգնելը
Քանդակագործը Պիթոկրիտն է` հունական Լինդոս կղզուց։ Քանդակը հայտնաբերողները կարծել են, որ այն կանգնեցվել է մ. թ. ա. 295-289 թվականների միջակայքում մակեդոնացի զորավար Դեմետրիոս I Պոլիորկետի` մ. թ. ա. 306 թվականին Սալամինի ճակատամարտում տարած հաղթանակի պատվին։ Սամոթրակիի հնագիտական թանգարանը այժմ էլ պաշտպանում է այդ տեսակետը։ Կերամիկայի մնացորդների ուսումնասիրությունը վկայում է այն մասին, որ պատվանդանը ստեղծվել է մ. թ. ա. 200 թվականին, չնայած որոշ ուսումնասիրողներ ընդունում են մ. թ. ա. 250 կամ 180 թվականը։ Մեկ այլ տեսակետի համաձայն՝ արձանը ստեղծվել է մ. թ. ա. 200-190 թվականներին։ Քանդակը պատկերված է մակեդոնական դրամների վրա, իսկ Սամոթրակի կղզին մեծ դեր է խաղացել հելլենիստական Մակեդոնիայի շրջանում։ Առավել հավանական է, որ քանդակը նվիրված է Կոս կղզու ճակատամարտին (մ. թ. ա. 263), երբ միմյանց դեմ են պայքարել Մակեդոնիայի արքա Անտիգոն II Գոնատի և Պտղոմեոս II-ի զորքերը (հաղթել է առաջինը)։ Կա նաև տեսակետ, որ արձանը կանգնեցվել է Ամորգոսի ճակատամարտի պատվին (մ. թ. ա. 322):

Նկարագրություն
--------------

Քանդակը ստեղծվել է հաղթանակի աստվածուհի Նիկեի պատվին ծովային ճակատամարտից հետո։ Այն տեղադրել են ծովի վրա կախված ժայռին, իսկ պատվանդանը ներկայացրել է ռազմանավ։ Ամենակարող Նիկեն` քամուց ծածանվող զգեստով պատկերված է առաջ նետվելու դիրքով։ Նուրբ, բարակ շղարշից երևում է աստվածուհու ուժեղ ու ձիգ մարմնի հրաշալի կազմվածքը։ Նրա հաստատուն քայլը և արծվային թևերի հպարտ բացվածքը առաջացնում են հաղթանակի բերկրանքի զգացում։

Ներկայումս Նիկեի քանդակը գտնվում է Լուվրում ՝ Ma 2369 համարի ներքո։

Քանդակը պատրաստված է մարմարից, նավը` գորշ լարթիական մարմարից (Հռոդոս)։ Աջ թևը վերկանգնված է գիպսից։ Քանդակը զուրկ է թևերից ու գլխից։ Հետագա պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են քանդակի այլ մասեր. 1950 թվականին հնագետների խումբը Կառլ Լեմանի գլխավորությամբ հայտնաբերել է աջ ձեռքը, որ հայտնվել էր մեծ քարի տակ` քանդակի հայտնաբերման տեղից ոչ հեռու։

Ժամանակակից կրկնօրինակներ և հիշատակումներ
-----------------------------------------

Նիկեի քանդակը Լաս Վեգասում` «Կեսարի պալատ» խաղատան առաջ
Կան քանդակի բազում կրկնօրինակներ ամբողջ աշխարհում։ Դրանցից մեկը կանգնեցված է Լաս Վեգասում` «Կեսարի պալատ» (Caesars Palace) խաղատան առջև։ Ֆուտբոլի աշխարհի առաջին առաջնության մրցանակը ձևավորված է եղել քանդակի տեսքով։

Արձանը Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթի սիրելի գործն է եղել, այդ պատճառով էլ նա շատ է օգտագործել դրա կրկնօրինակները իր տարբեր նախագծերում։

Քանդակի ամենամեծ կրկնօրինակը գտնվում է Փենսիլվանիա նահանգում` բարձունքին գտնվող ռազմական զբոսայգում։ Փենսիլվանացի քանդակագործ Սամուել Մուրեյի հեղինակած 28 ոտնաչափ ունեցող քանդակը (1911) կրում է Նյու Յորքում գտնվող Նիկեի մեկ այլ քանդակի ազդեցությունը, որի հեղինակն է ամերիկացի քանդակագործ Աուգուստուս Սենտ-Գաուդենսը։

Շվեդ հեղինակ Գունար Էկելյոֆը Նիկեին դարձրել է «Սամոթրակիի հաղթանակը» բանաստեղծության հերոսը, որտեղ աստվածուհին, տարածելով թևերը, ազատության կոչ է անում` պայքարելով նացիզմի դեմ։

Քանդակի` ճիշտ նույն չափերով կրկնօրինակը գտնվում է Օհայո նահանգում` համալսարանական գրադարանի առաջ։ Նույն չափերով մեկ այլ կրկնօրինակ պահվում է Նյու Յորք նահանգի Սիրակուզա համալսարանի մոտ։ Մեծությամբ երկրորդ կրկնօրինակը գտնվում է Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ քաղաքում. այն ունի 10 ոտնաչափ (3 մ) բարձրություն։

Պատկերասրահ
-----------

* Դեպի քանդակը տանող աստիճաններԴեպի քանդակը տանող աստիճաններ
* Քանդակը պատվանդանովՔանդակը պատվանդանով
* Քանդակը մինչ վերականգնելըՔանդակը մինչ վերականգնելը
* Տեսքը հետևիցՏեսքը հետևից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
2. ↑  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
3. ↑  Хатцфилд в 1910 году указал на то, что в это время остров подчинялся злейшему врагу Деметрия Лисимаху, который не мог позволить возведения такого памятника.
4. ↑  Haskell, Francis and Nicholas Penny. (1981) *Taste and the Antique: the Lure of Classical Sculpture 1500—1900*. New Haven: Yale University Press, p. 333. ISBN 0-300-02641-2
5. ↑  Janson, H.W. (1995) *History of Art*. 5th edn. Revised and expanded by Anthony F. Janson. London: Thames & Hudson, pp. 157—158. ISBN 0500237018
6. ↑  Burn, 2005. *Hellenistic Art: From Alexander the Great to Augustus*.
7. ↑  A. W. Lawrence: *The Date of the Nike of Samothrace*, in: *The Journal of Hellenic Studies* Vol. 46 (1926), S. 213—218
8. ↑  "Winged Victory: A Closer Look at the Pennsylvania Memorial". The Blog of Gettysburg National Military Park. April 30, 2016.
9. ↑  In Ekelöf, Non Serviam, Bonniers, Stockholm 1945, and in later collected editions of his poems.
10. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քանդակի 3D պատկերը
* <>cnt\_id=10134198673226919&CONTENT<>cnt\_id=10134198673226774&CURRENT\_LLV\_CHEMINEMEN Քանդակը Լուվրում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նիկե Սամոթրակյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12120693h · GND: 4202608-8 · LCCN: n2013003823 · SUDOC: 029619505 · VIAF: 190487421 · WorldCat VIAF: 190487421 |

 |