**Բրեթ Ուայթլի** *(անգլ.՝ Brett Whiteley, ապրիլի 7, 1939(1939-04-07)[…], Սիդնեյ, Ավստրալիա - հունիսի 15, 1992(1992-06-15)[…], Վուլոնգոնգ, Նոր Հարավային Ուելս, Ավստրալիա*), ավստրալիացի նկարիչ և գրաֆիկ, աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկը։

«Գրեթե մեկ անգամ» *(Almost Once)*, 1991  
Բրեթ Ուայթլիի աշխատանքներից Սիդնեյ Դոմեյնում (Նոր Հարավային Ուելս, Ավստրալիա)
Բրեթ Ուայթլին Ավստրալիայի ամենահայտնի նկարիչներից մեկն է։ Իր քնարական էքսպրեսիոնիզմի և զսպվածության պակասի շնորհիվ համարվում է Ավստրալիայի ավանգարդ արվեստի շարժման առաջատար։ Արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների և պարգևների։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվում են բազմաթիվ պատկերասրահներում, այդ թվում՝ Ավստրալիայի ազգային պատկերասրահում (Կանբերայի), Թեյթ պատկերասրահում (Լոնդոն) և Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ

Բրեթ Ուայթլին ծնվել է 1939 թվականի ապրիլի 7-ին, Սիդնեյում, Նոր Հարավային Ուելս նահանգում։ Մանկությունն անցել է Սիդնեյի հյուսիսային արվարձանում գտնվող Լոնգուվիլում։ Յոթ տարեկան հասակում առաջին անգամ մասնակցել է նկարչական մրցույթի և հաղթել է։ Նախնական կրթությունը ստացել է Բաթուրսթի *Շոտլանդական բոլոր սրբերի քոլեջում* (*անգլ.՝ Scots All Saints' College*) և Բելեվյու Հիլլի շոտլանդական քոլեջում։ Ավարտել է 1955 թվականին։

1950-ական թվականների վերջին Բրեթ Ուայթլին հաճախել է Ջուլիանա էշտոնի արվեստի դպրոցի, ինչպես նաև Արևելյան Սիդնեյի Ազգային արվեստի դպրոցի երեկոյան դասընթացները։ Ապագա վարպետը երկարատև ուսումնական շրջագայություն է կատարել նաև Իտալիայում, որտեղ էլ ուսումնասիրել է Դուչչո դի Բուոնինսենիա և Պիեռո դելլա Ֆրանչեսկայի աշխատանքները։ 1960-ական թվականներին արժանացել է միջազգային ճանաչման։

Ստեղծագործություն ու ձեռքբերումներ
----------------------------------

Ուայլթլիի աշխատանքներ ցուցադրվել են Լոնդոնյան Մալբորո պատկերասրահում, որից հետո ճանաչման է արժանացել՝ Մեծ Բրիտանիայում ունենալով մեծաթիվ երկրպագուներ։ Նկարիչը 1964 թվականին Կասելում ցուցադրվել է ժամանակակից արվեստի *documenta* III ցուցահանդեսում (նկարչության բաժնում)։

1985 թվականին Ուայթլին Սիդնեյում ձեռք է բերել մեծ պահեստային տարածք, որը նա վերազինել և դարձրել է արվեստանոց-ստուդիա և նրան կից ցուցահանդեսների սրահ։ Աշխատանքներն ավարտելուց հետո, 1988 թվականից մինչև 1992 թվականը՝ մինչև իր կյանքի վերջը, Ուայթլին ապրել է այդ արվեստանոցում։ Այժմ այս տարածքներն ունեն ազատ մուտք և ծառայում են տարբեր մշակութային ծրագրերի իրականացման համար, այդ թվում ցուցահանդեսների և այլն։ Այստեղ նաև ցուցադրված է Ուայթլիի նկարների, գրաֆիկական աշխատանքների և քանդակների հավաքածուն։

Մահ
---

Բրեթ Ուայթլին մահացել է 1992 թվականի հունիսի 15-ին։ Նրա մահը վրա է հասել Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Վուլոնգոնգում, Թիրուլ ծովափնյա արվարձանի մոթելում օպիատների գերդոզավորումից, որն ըստ դատաբժշկական քննության արդյունքների, նա «ինքնուրույն էր ներարկել»։

Պարգևներ ու մրցանակներ
----------------------

Ուայթլիի ստեղծագործություններն արժանացել են տարբեր պարգևների և մրցանակների։ Նրա աշխատանքները կարելի է տեսնել աշխարհի խոշորագույն թանգարաններում, ինչպիսիք են Թեյթ Մոդեռն պատկերասրահը Լոնդոնում, Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանը, Ավստրիալիայի ազգային պատկերասրահը Կանբերայում և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. 1 2  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  Discogs — 2000.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119296233 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
6. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
7. 1 2  *Smith R.* Whiteley, Brett // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T091433
8. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
9. ↑
10. 1 2  «Brett Whiteley». *Australian stories*. Australian Government. 2007 թ․ մայիսի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 29-ին.
11. ↑  «Brett Whiteley». *Culture and Recreation Portal*. Australian Government. 2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Whiteley, Brett (1958). «Portrait study for 'The soup kitchen'». *AGNSW collection record*. Art Gallery of New South Wales (NSW). Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 12-ին.
* Whiteley, Brett (1963). «Woman in bath». *AGNSW collection record*. Art Gallery of New South Wales. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 12-ին.
* Whiteley, Brett (1971–72). «The night café». *AGNSW collection record*. Art Gallery of New South Wales. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 12-ին. Վան Գոգի Գիշերային սրճարանը նկարի հիման վրա
* Whiteley, Brett (1972–73). «Alchemy». *AGNSW collection record*. Art Gallery of New South Wales. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 12-ին.
* Whiteley, Brett (1975). «The balcony 2». *AGNSW collection record*. Art Gallery of New South Wales. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 12-ին.
* Whiteley, Brett (1976). «Interior with time past'». *National Gallery of Australia*. National Gallery of Australia, Canberra, 2008. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 5-ին.
* Whiteley, Brett (1966). «The bush». *AGNSW collection record*. Art Gallery of New South Wales. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 12-ին.
* Whiteley, Brett (1971). «Self portrait after three bottles of wine». *AGNSW collection record*. Art Gallery of New South Wales. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 12-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բրեթ Ուայթլի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ավստրալիական կենսագրական · Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10098806 · BIBSYS: 5096938 · BNF: 13164458c · GND: 119296233 · ISNI: 0000000078192066 · LCCN: n78046562 · SUDOC: 114456135 · VIAF: 88768234 · ULAN: 500110926 · WorldCat VIAF: 88768234 |

 |

 |