*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Առաքելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ստեփան Խորենի Առաքելյան** (հոկտեմբերի 6, 1936(1936-10-06), Կիրովական, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 23, 2020(2020-10-23), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային զորավար, գեներալ-գնդապետ (1990)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ինժեներ-մեխանիկի ընտանիքում։ 1945 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Թբիլիսի, որտեղ 1955 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ Նույն թվականին փորձել է ընդունվել Լենինգրադի նավաշինական ինստիտուտ։

1955 թվականից ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1958 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Ա. Ժդանովի անվան ռազմա-ինժեներական ուսումնարանը։ 1958 թվականի նոյեմբերից ծառայել է Գերմանիայում՝ խորհրդային զորքերի խմբավորման 1-ին գվարդիական ինժեներա-սակրավորական բրիգադի 709-րդ առանձնակի գվարդիական ինժեներա-կամրջաշինական գումարտակում՝ որպես անտառանյութի մթերման վաշտի հրամանատար, 1959 թվականի մարտից՝ ցցակամրջաշինական միջոցների վաշտի հրամանատար, 1962 թվականի մայիսից՝ ինժեներա-կամրջաշինական վաշտի հրամանատար։ 1964 թվականի դեկտեմբերից ծառայել է Մոսկվայի ռազմական օկրուգի (Մուրոմ) 86-րդ առանձնակի պոնտոնա-կամրջային գումարտակում՝ ինժեներա-կամրջաշինական վաշտի հրամանատար, 1966 թվականի նոյեմբերից մինչև 1968 թվականի սեպտեմբերը՝ առանձին պոնտոնա-կամրջային գումարտակի շտաբի պետ։

1972 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Վ. Կույբիշևի անվան ռազմաինժեներական ակադեմիան։ 1972 թվականի սեպտեմբերից ծառայել է Բալթյան ռազմական օկրուգում, 46-րդ առանձնակի պոնտոնա-կամրջային գնդի հրամանատար, 1975 թվականի ապրիլից՝ նույն օկրուգում (Կալինինգրադ) 11-րդ գվարդիական բանակի ինժեներական զորքերի հրամանատար։

1979 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի Վորոշիլովի անվան ռազմական ակադեմիան։ 1979 թվականի օգոստոսից եղել է Միջինասիական ռազմական օկրուգի ինժեներական զորքերի հրամանատար։ 1981 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1984 թվականի հուլիսը ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի 10-րդ գլխավոր վարչության տրամադրության տակ։ Մասնակցել է աֆղանական պատերազմին, որպես աֆղանական բանակի ինժեներական զորքերի հրամանատարի ռազմական խորհրդական։ 1984 թվականի հուլիսից ծառայել է ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության ինժեներական զորքերի գլխավոր վարչության վերանորոգման և շահագործման վարչության պետ։ 1985 թվականի դեկտեմբերից եղել է ԽՍՀՄ ՊՆ ինժեներական զորքերի շտաբի պետ, հրամանատարի առաջին տեղակալ։ Մասնակցել է Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին։ 1988 թվականի փետրվարից եղել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ճանապարհաշինական վարչության պետ։ Նրան գեներալ-գնդապետի զինվորական կոչում շնորհվել է 1990 թվականի փետրվարի 17-ին։ 1992 թվականից գտնվել է պահեստազորում, 2006 թվականից՝ պաշտոնաթող զինվորական։

Բնակվել է Մոսկվայում։ Աշխատել է Ռուսաստանի Հատուկշին վարչությանը կից №1 Ճանապարհաշինարարական վարչության Դաշնային պետական միացյալ ձեռնարկության ներկայացուցիչ։ Կոմերիտմիության անդամ է եղել 1951-1958, ԽՄԿԿ անդամ 1959-1991 թվականներին։

Մահացել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին։ Թաղված է Հայրենիքի պաշտպանների պանթեոնում։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր դրոշի շքանշան,
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայելու համար» 2-րդ և 3-րդ աստիճանի շքանշան.
* «Մարտական ծառայության համար» մեդալ
* Հոբելյանական մեդալ «Մարտական արիության համար։Ի նշանավորումն Վ.Ի.Լենինի ծննդյան 100-ամյակի»
* «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում տարած Հաղթանակի քսան ամյակ» հոբելյանական մեդալ.
* Մեդալ «ԽՍՀՄ զինված ուժերի վետերան»,
* «Մարտական Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալ,
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 40 տարի» հոբելյանական մեդալ,
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 50 տարի» հոբելյանական մեդալ,
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 60 տարի» հոբելյանական մեդալ,
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 70 տարի» հոբելյանական մեդալ,
* «Անբասիր ծառայության համար» 1-ին, 2-րդ, 3-րդ աստիճանի մեդալներ,
* ԽՍՀՄ մեդալներ,
* ՌԴ մեդալներ,
* Կարմիր դրոշի շքանշան (Աֆղանստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն),
* «Արիության համար» շքանշան (Աֆղանստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն)։

Գրականություն
-------------

* Меружанян А. Маршалы, генералы и адмиралы армянского происхождения в Санкт-Петербурге. — Санкт-Петербург: «Роза ветров»,2014. — С. 50. — ISBN 978-5-906634-11-5
* Военный энциклопедический словарь инженерных войск. — М.: ВИА, 2004.
* Высоких В. Е. Дороги в Нечернозёмной зоне РСФСР (1988—1998). — Киров, 2010.
* Генерал Степан Аракелян: «В афганских горах мы переговаривались по-армянски»Արխիվացված 2017-01-16 Wayback Machine/«Ноев ковчег», N 2 (125), февраль 2008 г.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  ГЕНЕРАЛ СТЕПАН АРАКЕЛЯН: «В АФГАНСКИХ ГОРАХ МЫ ПЕРЕГОВАРИВАЛИСЬ ПО-АРМЯНСКИ»