**«Smells Like Teen Spirit»**, ամերիկյան Nirvana խմբի երգը *Nevermind* ալբոմից։ Գրվել է Կուրտ Քոբեյնի, Քրիստ Նովոսելիչի և Դեյվ Գրոլի կողմից, պրոդյուսերն է Բուտչ Վիգը։

«Smells Like Teen Spirit»-ի անսպասելի հաջողության շնորհիվ Nevermind ալբոմը զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը 1992 թվականի բազմաթիվ հիթ-շքերթներում։ «Smells Like Teen Spirit»-ը Nirvana խմբի առաջին և ամենահայտնի հիթերից մեկն էր։ Այն հասավ վեցերորդ հորիզոնականին «Billboard Hot 100»-ում, իններորդ հորիզոնականին՝ «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգերը ըստ Rolling Stone ամսագրի» ցուցակում, 1991-ին և 1992-ին զբաղեցրեց բարձր հորիզոնականներ ամբողջ աշխարհի հիթ-շքերթներում։

2012 թվականի դեկտեմբերին Last.fm պորտալը «Smells Like Teen Spirit»-ը անվանեց լավագույն ստեգծագործությունը 10 տարվա սքորբլինգի ընթացքում։ NME ամսագիրը այս երգը առաջին հորիզոնականում դրեց իր «Բոլոր ժամանակների 500 լավագույն ստեղծագործություն» ցուցակում։

«Smells Like Teen Spirit»-ը ստացավ երկու մրցանակ MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխությանը իր տեսահոլովակի համար, որը հեռուստատեսությունում մեծ հանրաճանաչություն ուներ։ Երգը դարձավ «X սերունդ»-ի հիմնը, սակայն խումբը անհարմարավետություն էր զգում հաջողության և ուշադրության պատճառով, որ նրանք ստացան։ Տարիներ անց քննադատները շարունակում են այն անվանել բոլոր ժամանակների լավագույն երգերից մեկը։

Ստեղծումը և ձայնագրումը
-----------------------

1994 թվականի հունվարին *Rolling Stone* ամսագրին հարցազրույցում Nirvana-ի սոլիստ Կուրտ Քոբեյնը խոստովանեց, որ «Smells Like Teen Spirit»-ը փորձ էր՝ ստեղծելու երգ Pixies-ի ոճով։ Pixies-ը խումբ էր, որին նա չափազանց հարգում էր։ Քոբեյնը ասում է.

> 
> 
> «I was trying to write the ultimate pop song. I was basically trying to rip off the Pixies. I have to admit it. When I heard the Pixies for the first time, I connected with that band so heavily that I should have been in that band—or at least a Pixies cover band. We used their sense of dynamics, being soft and quiet and then loud and hard»:
> 
> 
> 

Քոբեյնը սկսել է գրել այս երգը *Nevermind* ալբոմի ձայնագրումից մի քանի շաբաթ առաջ, 1991 թվականին։ Երբ նա առաջին անգամ ներկայացնում է խմբի մյուս անդամներին երգը, այն ներառում էր միայն գլխավոր ռիֆֆը և կրկներգի վոկալային մասը, որը բասիստ Քրիստտ Նովոսելիչը անվանեց «ծիծաղեցնող»։ Ի պատասխան Քոբեյնը ստիպեց խմբին նվագել ռիֆֆը մեկ ու կես ժամ։ 2001 թվականին հարցազրույցում Նովոսելիչը հիշում է, որ ռիֆֆը մի քանի անգամ նվագելուց հետո նա մտածեց. «*Սպասիր, ինչու՞ մենք չնվագենք ավելի դանդաղ:*»։ Նա նվագեց ավելի դանդաղ քառյակի երաժշտությունը, Դեյվն էլ միացավ հարվածային գործիքնրերով։ Այդպես խմբի երեք անդամներն էլ դարձան երգի հեղինակները։

Երգի մտահղացումը առաջացել է Քոբեյնի մոտ, երբ իր ընկերուհի Քեթլին Հաննան, ով այդ ժամանակ Bikini Kill փանկ խմբի վոկալիստն էր, իր պատին գրել էր «Kurt smells like teen spirit»: Քանի որ նրանք քննարկում էին անարխիզմը, փանկ ռոքը և այլ նման թեմաներ, Քոբեյնը այդ արտահայտությունը ընդունում է որպես հեղափոխական իմաստ ունեցող։ Իրականում Քեթլինը ի նկատի ուներ, որ Քոբեյնը բուրում է (անգլ.՝ to smell) «Teen Spirit» դեզոդորանտով, որը օգտագործում էր Կուրտի այն ժամանակվա ընկերուհի Թոբի Վեյլը։ Ավելի ուշ Քոբեյնը վստահեցնում է, որ չգիտեր, թե դա դեզոդորանտի ապրանքանիշ է, և իմացել է դրա մասին սինգլի թողարկումից ամիսներ անց։

Երգի հանրաճանաչությունը նպաստեց նաև դեզոդորանտի ապրանքանիշի հաջողությանը, որը 1992 թվականին դարձավ ամենահայտնին այդ ասպարեզում։ Հետագայում բրենդի ճանաչումը պակասեց, սակայն մինչ այժմ Teen Spirit է կոչվում Lady Speed Stick-ի դեռահասների համար նախատեսված տարբերակը («Քոյգեյթ-Փալմոլիվ» ընկերություն)։

Nirvana-ն ձայնագրել է «Smells Like Teen Spirit» երգը Sound City ստուդիայում, Կալիֆորնիա նահանգում Վիգի հետ միասին 1991 թվականի մայիսին։ Վիգը քիչ փոփոխություններ է մտցրել երգի մեջ՝ ներառյալ կրկներգի տևողության պակասեցումը։

Երգի բառերը և մեկնաբանությունը
------------------------------

"Smells Like Teen Spirit" սինգլի առաջին թողարկումը ձայնապնակի վրա
Լսողի համար դժվար էր ըմբռնել «Smells Like Teen Spirit»-ի տեքստը անհասկանալի բառերի և Քոբեյնի ոչ պարզ, կոկորդային ձայնի պատճառով, իսկ *Nevermind*-ի բուկլետում երգերի բառերի փոխարեն զետեղված էին ընտրված քնարական պատառիկներ։ Դրա պատճառով ռադիոկայանները հրաժարվում էին երգը ավելացնել իրենց երգացանկեր։ Geffen Records-ի ներկայացուցիչներից մեկը հիշում է, որ մարդիկ ռոք-ռադիոյում ասում էին. «*Մենք չենք կարող կատարել սա։ Ես չեմ կարողանում հասկանալ, թե ինչ է այս տղան երգում*»։ MTV հեռուստաընկերությունը պատրաստեց տեսահոլովակի տարբերակ, որը ներառում էր երգի տեքստը։ 1992 թվականին ալբոմի երգերի տեքստերը, ինչպես նաև մի քանի հին երգերի և երգերի ալտերնատիվ տարբերակների բառեր ներառվեցին «Lithium» սինգլի թողարկված բուկլետի մեջ։

«Smells Like Teen Spirit»-ը հաճախ մեկնաբանվում է որպես դեռահասների հեղափոխական հիմն, և այս մեկնաբանությունը ամրապնդում է երգի տեսահաոլովակը։ *Nevermind*-ի թողարկումից հետո տեղի ունեցած հարցազրույցում Քոբեյնն ասում է, որ երգը իր ընկերների մասին է, բացատրելով. «*Մենք զգում են մեզ այնպես, կարծես մենք դեռ դեռահասներ ենք, այն պատճառով, որ չենք առաջնորդվում այն սկզբունքներով, ինչ մեզանից սպասում են որպես մեծահասակ։ նաև երգում կա հեղափոխական դեռահասական թեմա*»։ Հաջորդող հարցազրույցներում Քոբեյնը փոխում է իր մեկնաբանությունը և հազվադեպ է երգին որևէ հատուկ իմաստ տալիս։ Քննարկելով «Teen Spirit»-ը Nirvana-ի կենսագրությունում (*Come as You Are: The Story of Nirvana*), որի հեղինակը Մայքլ Ազերրադն էր, Քոբեյնը ասում է, որ պարտավորություն էր զգում նկարագրել իր զգացմունքները իր շրջապատի, իր սերնդի և իր տարիքի մարդկանց մասին։

«Teen Spirit: The Stories Behind Every Nirvana Song» գրքում «Teen Spirit»-ը նկարագրվում է որպես «*Քոբեյնի կողմից իմաստի և անիմաստության տիպիկ, մռայլ ուսումնասիրություն*»։ Կուտ Քոբեյնի կենսագիր Չարլզ Քրոսսի «Ավելի ծանր, քանի երկինքը» գրքում հեղինակը վստահեցնում է, որ երգը Քոբեյնի և իր նախկին ընկերուհի Թոբի Վեյլի հարաբերությունների մասին է։ Քրոսսը հիմք ընդունելով «She’s over-bored and self-assured» (ռուս.՝ Նա չափազանց ձանրացած է և ինքնավստահ) տողը, ասում է, որ երգը բացի Թոբիից ոչ մեկի մասին չի կարող լինել։ Քրոսսը հիմնավորում է իր փաստարկը երգի համար նախատեսված ամենասկզբնական ուրվագրերով, որոնցից է. «Who will be the King & Queen of the outcasted teens» (ռուս.՝ Ո՞վ կլինի մերժված դեռահասների Թագավորն ու Թագուհին):

Խմբի անդամ Դեյվ Գրոլը հավատում է, որ երգի բառերը որևէ ուղերձ չունեն։

Քավր տարբերակներ
----------------

*Smells Like Teen Spirit*-ը բավականին հայտնի է քավր տարբերակներով, որոնց ընդհանուր թիվը հասնում է մի քանի տասնյակի։ Այս երգի առավել հայտնի քավրներ ձայնագրել են Թորի Ամոսը, Man With A Mission-ը, Փաթի Սմիթը, Flyleaf-ը։ Դևիդ Գարեթը կատարեց քավր տարբերակ՝ դասականի և ռոքի խառը ոճով, իսկ Փոլ Անկան երգեց այն Ֆրենկ Սինատրայի ջազ-էստրադային ձևով։ String Quartet-ը «Tribute to Nirvana» ալբոմում ներկայացրեց քավր-տարբերակ, որը կատարվում էր միայն աղեղնավոր լարային երաժշտական գործիքներով, առանց վոկալի։ Dokaka ճապոնական խումբը ստեղծել է երգի ծաղրերգական տարբերակը։ Մեկ այլ ճապոնական խումբ՝ One Ok Rock ևս ունի Smells Like Teen Spirit-ի քավրը։ Քավր տարբերակ է ստեղծել Bruthal 6 ռոք խումբը՝ կատարելով այն նու մետալ ժանրով։

Դիրքը հիթ-շքերթներում
---------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Հիթ-քշերթ(1991) | Առավելագույնդիրք |
| --- | --- |
| Swedish Singles Chart | 3 |
| UK Singles Chart | 7 |
| U.S. *Billboard* Modern Rock Tracks | 1 |
| Հիթ-շքերթ (1992) | Առավելագույնդիրք |
| Australian ARIA Singles Chart | 5 |
| Austrian Singles Chart | 8 |

 | 

| Հիթ-շքերթ (1992) | Առավելագույնդիրք |
| --- | --- |
| French Singles Chart | 1 |
| Norwegian Singles Chart | 2 |
| Swiss Singles Chart | 6 |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 6 |
| U.S. *Billboard* Mainstream Rock Tracks | 7 |
| U.S. *Billboard* Hot Dance Music/Club Play | 14 |
| U.S. *Billboard* Hot Dance Music/Maxi-Singles Sales | 27 |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Лучшие композиции за 10 лет скробблинга». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.
2. ↑  NME выбрал 500 величайших песен всех времен
3. ↑  500 величайших песен всех времён по версии журнала «NME»
4. 1 2  Фрике, Дэвид. «Kurt Cobain: The Rolling Stone Interview». *Rolling Stone*. 27 января, 1994.
5. ↑  Азеррад, с. 275
6. ↑  Азеррад, с. 176
7. ↑  *Nirvana — Smells Like Teen Spirit*. *Rolling Stone*. 7 декабря, 2000.
8. ↑  *Кросс, Чарльз*. *Requiem for a Dream*. Guitar World. Октябрь 2001.
9. ↑  Беркенстедт; Кросс, с. 66
10. 1 2  Азеррад, с. 211-12
11. ↑  Факты о песнях Nirvana
12. ↑  ди Пэрна, Алан. *The Making of Nevermind*. *Guitar World*. Осень 1996.
13. ↑  Кросс, с. 204-05
14. ↑  Азеррад, с. 199
15. ↑  Крисафулли, с. 38
16. ↑  Беркенстедт; Кросс, с. 66-67
17. ↑  Крисафулли, с. 37
18. ↑  Кросс, с. 1969
19. ↑  Ранние наброски текста к «Smells Like Teen Spirit» были перепечатаны в дневниках Курта Кобейна, изданных в 2002 году
20. ↑  Азеррад, с. 214
21. ↑  «Nirvana - Smells Like Teen Spirit (song)». SwedishCharts.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
22. 1 2 3 4  «Nirvana—Artist Chart History». Billboard.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
23. ↑  «Nirvana - Smells Like Teen Spirit (song)». Australian-Charts.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
24. ↑  «Nirvana - Smells Like Teen Spirit (song)». AustrianCharts.at. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
25. ↑  «Nirvana - Smells Like Teen Spirit (song)». LesCharts.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
26. ↑  «Nirvana - Smells Like Teen Spirit (song)». NorweiganCharts.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
27. ↑  «Nirvana - Smells Like Teen Spirit (song)». SwissCharts.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 6-ին. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
28. ↑  «Nirvana - Charts & Awards - Billboard Singles (song)». Allmusic.com. Վերցված է 2007-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=unknown-host` (օգնություն); More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* Մայքլ Ազերրադ. *Come as You Are: The Story of Nirvana*. Doubleday, Нью-Йорк: 1994. ISBN 0-86369-746-1
* Ջիմ Բերքենսթենդ, Չարլզ Քրոս. *Classic Rock Albums: Nevermind*. Schirmer: 1998. ISBN 0-02-864775-0
* Չակ Քրիսաֆուլլի. *Teen Spirit: The Stories Behind Every Nirvana Song*. Carlton: 1996. ISBN 0-684-83356-5
* Չարլզ Քրոս. *Heavier Than Heaven: A Biography of Kurt Cobain*. Hyperion, Нью-Йорк: 2001. ISBN 0-7868-6505-9
* Դեյվ Մարշ. *Louie Louie*. Hyperion, Нью-Йорк: 1993. ISBN 1-56282-865-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nirvana — Smells Like Teen Spirit
* "Smells Like Teen Spirit" սկավառակագրության մասին տեղեկություն
* Smells Like Teen Spirit Արխիվացված 2013-02-01 archive.today

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |