**Կոսովոյի հուշարձաններ**, ներառում է բոլոր հուշարձանները, որոնք գտնվում են Կոսովոյում։ Կոսովոն ունի բազմամշակութային և հարուստ մշակութային ժառանգության՝ սկսած բրոնզե դարից, Հռոմից, Բյուզանդիայից և Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջաններից։ Կոսովոյում հուշարձանների մեծ մասը կառուցվել են տեղական նյութերից, արհեստագործների կողմից, այն պայմաններում, որոնց վրա ազդել են Կոսովո ներխուժած կայսրությունները։
Հուշարձանները, որոնք դեռ կան, պատկանում են բյուզանդական, սերբական ուղղափառ եկեղեցիներին և Օսմանյան կայսրությանը։ Դրանք ունեն պատմական, մշակութային, ճարտարապետական և գեղարվեստական արժեք։ Անտիկ քաղաքների, բյուզանդական և ուղղափառ եկեղեցիների ու վանքերի շարքում, Օսմանյան կայսրության մզկիթների, թուրքական բաղնիքների կողքին ծաղկում էր հասարակ ժողովրդի շինարարական մշակույթը (բնակելի կացարանները)։

Կոսովոյի հուշարձանները եզակի ընդհանուր ժառանգություն են, որի պահպանման համար հասարակությունը պատասխանատվություն է կրում, որպեսզի դրանց իսկությունը փոխանցվի ապագա սերունդներին։
Ճարտարապետության բնագավառում կարևոր են բնիկ առանձնահատկությունները, որոնք Բալկաններում համարվում են ամենայուրահատուկը, հայտնին։
Կոսովոն ունի ռազմավարական աշխարհագրական դիրք, քանի որ Կոսովոյի տարածքով անցնում էին բնական երթևեկության գծեր և ճանապարհներ, որոնք կարևորություն ունեին մշակութային շարժումների, մշակութային ժառանգության, պատմական և արվեստի զարգացումների համար։ 1998-1999 թվականների վերջին պատերազմի ընթացքում ռազմական ուժերի կողմից սիստեմատիկորեն թիրախավորվում էին ավելի քան 500 հուշարձաններ, որտեղ դրանց ավելի քան 80%-ը ոչնչացվում է, այրվում կամ վնասվում։ Դրանցից շատերից միայն շինարարական պատերն են մնացել։

Գրացանիցա եկեղեցի, ՅՈԻՆԵՍԿՈ -յի համաշխարհային ժառանգություն

### Եկեղեցիներ

**Գրացանիցա եկեղեցին** սերբական օրթոդոքս եկեղեցի է, այն հիմնադրվել է սերբական թագավոր Ստեֆան Միլյուտինի կողմից 1321 թվականին ։ Այն գտնվում է Գրացանիցայում և սերբա-բյուզանդական ճարտարապետության ոճին է պատկանում ։ Եկեղեցին հայտնի է իր պատկերներով։ Պատկերները և ձեռագրերը գեղարվեստական մեծ արժեքներ են։ Այն 1947 թվականին Սերբիայի Հանրապետության կողմից հայտարարվել է բացառիկ նշանակության մշակութային ժառանգություն
: 2006 թվականի հուլիսի 13-ին ներառվել է ՅՈԻՆԵՍԿՈ-յի մշակութային ժառանգության ցանկում Կոսովոյի միջնադարյան ժառանգության անվան տակ Visoki Dečani կայքում, որը ընդհանուր առմամբ տեղադրված է Վտանգի տակ գտնվող Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Համաձայն 1957, 1963 և 1964 թվականների հնագիտական պեղումների՝ այս եկեղեցին կառուցվել է 13-րդ դարի եկեղեցու ավերակների վրա, որն էլ կառուցված էր եղել 6-11-րդ դարի քրիստոնեական բազիլիկ եկեղեցու հիմքի վրա ։ Քրիստոնեական բազիլիկը, որը եպիսկոպոսության կենտրոնն էր, 13-րդ դարում վերակառուցվում է ։
Այն նվիրված էր Գրացանիցայի օրհնյալ տիկնոջը՝ Տեոտոկոսին։ Այս եկեղեցին հիշատակվել է նաև Բենեդիկտոս XI Պապի կողմից 1303 թվականին։ Միայն եկեղեցին է մնացել նախնական վանական համալիրից, որը նախատեսված էր որպես Լիպլջանի եպիսկոպոսների նստավայր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Limani, Jeta (2007). *tower of Mazrekaj family in Dranoc - A Management Plan For A Sustainable Cultural Tourism Development* (PDF). Kosovo. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 24-ին.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)(չաշխատող հղում)
2. ↑  Drançolli, Fejaz (2004). Destruction of Albanian tower (in Slovak). Prishtinë: Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës
3. 1 2 3 4  Doli, Flamur (2009). *Arkitektura Vernakulare e Kosovës* (սլովակերեն). Prishtine: Association for the preservation of architectonic heritage.
4. ↑  Ismajli, Rexhep (2011). *Kosova Vështrim Monografik* (սլովակերեն). Prishtinë: Akademia e Shkencave dhe Arteve të Kosovës.
5. 1 2 3  Drançolli, Fejaz (2004). *Destruction of Albanian tower* (սլովակերեն). Prishtinë: Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës.
6. ↑  OSCE (2015). «Gračanica / Graçanicë». Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
7. ↑  Encyclopædia Britannica. «Kosovo». Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
8. ↑  Duijzings, Gerlachlus (2000). *Religion and the Politics of Identity in Kosovo*. էջ 66. ISBN 9781850653929.
9. ↑  University club for UNESCO Serbia. «Srednjovekovni spomenici na Kosovu i Metohiji». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
10. ↑  Ćurčić, Slobodan (1988). *Gračanica: istorija i arhitektura*. ISBN 9788607003594.
11. ↑  Browning, Robert (1992). *The Byzantine Empire*. CUA Press. էջ 285. ISBN 9780813207544. «gracanica 1321.»
12. ↑  Jeffreys, Elizabeth (2008). *The Oxford Handbook of Byzantine Studies*. Oxford, England: Oxford University Press. էջ 362. ISBN 9780199252466.
13. ↑  Կաղապար:CHS-SANU
14. ↑  MKRS. «LISTA E TRASHËGIMISË KULTURORE PËR MBROJTJE TË PËRKOHSHME» (PDF) (սլովակերեն). Kosovo: Republika e Kosovës. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 24-ին.(չաշխատող հղում)
15. ↑  UNESCO (2006). «World Heritage Committee puts Medieval Monuments in Kosovo on Danger List and extends site in Andorra, ending this year's inscriptions». Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
16. ↑  UNESCO (2006). «List of World Heritage in Danger». Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 24-ին.
17. ↑  Nomination dossier compiled by the republic institute for the protection of the cultural monuments (2002). *Decani monastery: Nomination of the cultural monument for inclusion on the world heritage list* (PDF). Belgrade. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 27-ին.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
18. ↑  «KM».
19. ↑  Drancolli, Jahja (2000). *Feja ne Kosove gjate mesjetes (Dardania Sacra 2)* (սլովակերեն). Prishtine. էջ 110.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
20. 1 2  Drançolli, Jahja (2011). «Monumentet e Kultit Katolik Gjatë Mesjetës në Kosovë». *Revista Drini*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 31-ին.