recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ֆահրի Քորություրք** (թուրքերեն՝ Fahri Korutürk, օգոստոսի 3, 1903(1903-08-03), Ֆաթիհ, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 12, 1987(1987-10-12), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք ռազմածովային սպա, Թուրքիայի վեցերորդ նախագահը։

Զինվորական ծառայություն
-----------------------

1916 թվականին նա ընդունվել է ռազմածովային կադետական դպրոց, որն ավարտել է 1923 թվականին։ 1933 թվականին ավարտել է Ստամբուլի ռազմածովային ակադեմիան։

Քորություրքը ծառայել է հածանավերի և սուզանավերի վրա, իսկ ավելի ուշ աշխատել է որպես զինվորական կցորդ Հռոմում, Բեռլինում, Ստոկհոլմում։ 1936 թվականին, ծովածոցերը հաստատող Մոնտրեի կոնվենցիայի ժամանակ եղել է զինվորական խորհրդատու։ 1950 թվականին Քորություրքը դարձել է փոխ-ծովակալ և մինչ ծովակալի կոչում ստանալը եղել է տարբեր միավորումների հրամանատար։

Դիպլոմատիա
----------

1960 թվականին Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի հրամանատարի պաշտոնից հեռանալուց հետո, Ջեմալ Գուրսելի կողմից նշնակավեց Թուրքիայի դեսպան Խորհրդային Միությունում, իսկ հետո Իսպանիայում։

Քաղաքականություն
----------------

1968 թվականին նախագահ Ջևդեթ Սունայը Քորություրքին նշանակում է Սենատի անդամ։ 1973 թվականի ապրիլի 6-ին Թուրքիայի մեծ ազգային ժողովի ընտրությամբ Քորություրքը դառնում է Թուրքիայի հանրապետության 6-րդ նախագահը։ Նա զբաղեցում է այդ պաշտոնը մինչև 1980 թվականի ապրիլի 6-ը, որից հետո դառնում է Սենատի մշտական անդամ։

Ընտանիք
-------

Քորություրքը ամուսնացել է 1944 թվականին Էմել Քորություրքի հետ (1915-2013)։ Ունեցել է մեկ աղջիկ (Աիշե) և երկու տղա (Օսման և Սալախ)։ Քորություրք ազգանունը, որը նշանակում է «թուրքերի պահապան», նրան տրվել է Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կողմից։

Քորություրքը մահացել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Ստամբուլում։ Աճյունը թաղված է Անկարայում՝ Թուրքիայի պետական գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2
2. ↑  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Roger P. Nye (1977). "Civil-Military Confrontation in Turkey: The 1973 Presidential Election". *International Journal of Middle East Studies*, 8, pp 209-228. doi:10.1017/S0020743800026957.
4. ↑  The verb *koru*mak means "to protect", and refers to Atatürk's expectation of Korutürk to preserve his legacy.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография (թուրքերեն)(тур.) Արխիվացված 2013-10-26 Wayback Machine

Թուրքիայի նախագահներ

Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրք |
Իսմեթ Ինյոնյու |
Ջելալ Բայար |
Ջեմալ Գյուրսել |
Ջևդեթ Սունայ |
Ֆահրի Քորություրք |
Քենան Էվրեն |
Թուրգութ Օզալ |
Սուլեյման Դեմիրել |
Ահմեդ Նեդջեթ Սեզեր |
Աբդուլա Գյուլ |
Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան |
**Մովսես Արծկեցի**, հայ ժամանակագիր, Արծկեի վանքում հիմնված գրչության կենտրոնի վարդապետ։ Արծկեցու գրչին է պատկանում չափածո «Տարեգրություն» երկը, որի հեղինակային ձեռագիր–բնագիրը ժամանակին գտնվել է Բաղեշի (Բիթլիս) Ամրդոլու վանքի մի ձեռագիր գանձարանում։ Նա մեծ գրչական գործունեություն է ծավալել 1480-90-ական թվականներին։

1480 թվականին Արծկեի վանքում Հակոբ գրիչը սկսում է մի «Հայսմավուրքի» ընդօրինակումը, որը հետագայում շարունակում է Մովսես վարդապետը։ 1482 թվականին Մովսես Արծկեցին ընդօրինակում է «Շարակնոցը», 1485 թվականին՝ «Տոնացույցը» և «Աղթարքը»։

Մովսես Արծկեցին և իր գրչակից ընկեր Հակոբը «ի խնդրոյ աստուածասեր տանուտիրոջն պարոն Խալիֆին» 1491 թվականին ընդօրինակել են Մշո ճառընտիրը, որն այժմ պահվում է Երևանի Մատենադարանում։ Հիշատակարանի վերջում Մովսեսն աղաչում է, որ աղոթքներում հիշեն Հակոբին և իրեն։

Տես նաև
-------

* Սամվել Արծկեցի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Գագիկ Սարգսյան, Հուսիկ Մելքոնյան* Պատմությիւն և յիշատակարանք Եղվարդի կարմիր աւետարանի. — Էջմիածին — Էջ  132-134.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 39)։*  |
**Երվանդ Գառնիկի Պարոնիկյան** (1951, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (2003)։

Կենսագրություն
--------------

Երվանդ Պարոնիկյանը ծնվել է 1951 թվականին, Երևան քաղաքում։

1973 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը, որից հետո ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1975 թվականին զորացրվել է և ընդունվել է Խորհրդային Հայաստանի ԳԱԱ Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտուտի ասպիրանտուրան։ Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1980 թվականին։ 1978 թվականից աշխատում է Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտուտում, 2015 թվականին նշանակվել է լաբորատորիայի վարիչ։

1991 թվականից դասավանդում է Հայկական բժշկական ինստիտուտում, 2014 թվականին նշանակվել է ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են տարացիկլիկ միացությունների, համակցված պիրոլի և պիրիդինի ածանցյալների սինթեզի, քիմիական հատկությունների և կենսաբանական ակտիվության հարցերին։ Հայտնաբերել է նոր վերախմբավորումներ, մշակել նոր տարացիկլիկ համակարգերի ստացման եղանակներ, իրականացրել է բարձր արդյունավետությամբ օժտված կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների նպատակային սինթեզ։

Մոտ 200-ից ավելի գիտական աշխատանքների հեղինակ է, որոնցից 35-ը հեղինակային իրավունքներ են և արտոնագրեր։ Միջազգային գիտաժողովներում զեկուցումների համար արժանացել է ոսկե մեդալի և դիպլոմների։

Երվանդ Պարոնիկյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել է թեկնածուական 5 ատենախոսություն, ղեկավարել է մի շարք դրամաշնորհային ծրագրեր։

«Գիտական համագործակցություն» միջազգային ֆոնդի, Մոսկվայի պետական համալսարանի և Ռուսաստանի քիմիական ընկերության կողմից 2008 և 2015 թվականներին պարգևատրվել է ոսկե մեդալով և դիպլոմով։

Գիտական և մասնագիտական խորհուրդների, Նյու Յորքի Գիտությունների ակադեմիայի (1995) և Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի (2011) անդամ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «STCOPC NAS RA». *www.stcopc.sci.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 27-ին.
2. ↑  «ԵՐՎԱՆԴ ԳԱՌՆԻԿԻ ՊԱՐՈՆԻԿՅԱՆ» (PDF).
3. ↑  «Ерванд Пароникян (страница 541)» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայ քիմիկոսներ, Ռոմիկ Հարությունյան, Սերգեյ Գրիգորյան, ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ, էջ 234-235 Արխիվացված 2021-08-26 Wayback Machine
**Մաշտոց ձեռնադրութեան** (2892), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2892 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1779 թվականին Եփրեմ վարդապետ գրիչի կողմից ենթադրաբար Էջմիածնում։ Ծաղկող՝ Երեմիա Օշականցի։ Ստացողը եղել է Սիմէօն կաթողիկոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26X19.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 84 թերթից։ Գրված է երկսյուն բոլորգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ՝ զարդահյուս մետաքսե պատյանով, աստառը՝ կարմիր մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 77ա, ծաղկողի՝ 5ա, հետագայի՝ 4բ (1810-ից հետո), 19բ (1881 թվական)։

Բովանդակություն
---------------

* Մահ Սիմէոնի կաթողիկոսի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ էջը — 1636 էջ։
**Գրիգոր Նարեկացի, Մատեան ողբերգութեան** (4938), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4938 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1390 թվականին Ծերուն գրիչի կողմից Ոստան քաղաքում։ Ծաղկողը եղել է Ծերունը։ Ստացողը եղել է Հովհաննես կաթողիկոսը։ Կազմողը եղել է Թուման։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 294 թերթից։ Ունի նկար Գրիգոր Նարեկացու, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 1բ, 42բ, 123ա, 226ա, 292բ և այլուր, կազմողի՝ 294ա (1640 թ.):

Բովանդակություն
---------------

* Նորին Ճառք, Ներբողեանք։
* Վարք Գր. Նարեկացւոյ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1318-1319 — 1636 էջ։
**Վասակի Ավետարան** (մոտ 1268), 13-րդ դարի ձեռագիր մատյան՝ Քառավետարան (մագաղաթ, բոլորգիր)։

Պահվում է Վաշինգտոնի Ֆրիր պատկերասրահում (ձեռ. 32.18): Գրիչն Ավետիսն է, ստեղծման տեղի մասին փաստացի տեղեկություններ չկան, իսկ պատկերազարդումը վերագրվում է Թորոս Ռոսլինին։ Կա միայն ստացողի՝ Հեթում Ա արքայի եղբոր՝ Վասակի անունը՝ գրված լուսանցազարդ մեդալիոններից մեկի վրա։

Ավետարանը գեղարվեստական առումով ամենանշանավոր ու առավել մանրամասն պատկերազարդված հայկական ձեռագրերից է. պարունակում է 103 ներտեքստային մանրանկարներ (18-ը՝ լուսանցքներում), 4 անվանաթերթ (մեկն ավելի վաղ շրջանի ձեռագրից է)։ Մանրանկարների կոմպոզիցիաներն առանձնանում են ամբողջականությամբ ու հստակությամբ։ Անձանց պատկերները շարժուն են և բազմազան դիրքերով, դեմքերը, մարմնածավալները և զգեստների ծալքերի հարդարանքը՝ նրբորեն մշակված։

Գրականություն
-------------

* Дрампян И. Торос Рослин, Е. 2000․
* Der Nersessian S. Armenian Manuscripts in the Freer Gallery of Art, W. 1963․
* Der Nersessian S. Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century, v. 1, 2, W. 1993․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ամեն-բրեիկ** (անգլ.՝ Amen break), թմբուկի հարվածներ, որը գրել է Գրեգորի Կոլումենովը։ Հնչել է «Amen, Brother» կոմպոզիցիայում, հրապարակվել է 1969 թվականին, հաճախ գործածվում է սեմպլայի տեսքով հիպ-հոպում և դրամ-ն-բեիսե ոճում։

Նկարագրություն
--------------

Թմբուկի սոլո կատարում 5,20 վայրկյան տևողությամբ, որը բաղկացած է 4 տակտից նմուշառվում է «Amen, Brother» երգից, թողարկվել է 60-ական թվականներին The Winstons խմբի կողմից։ Երգը հանդիսանում է հին ավետարանական երաժշտության վերամշակված, արագ գործիքային տարբերակը։ The Winstons-ի տարբերակը հրապարակել է B EP «Color Him Father» կողմում 1969 թվականի Metromedia լեյբլում և այժմ հասանելի է 12 սկավառակում The Winstons-ի այլ երգերի հետ միասին։

Ամենը հաճախ օգտագործվում է նախկին հիփ-հոփի թրեքներում և հանդիսանում է շատ դրամ-էնդ-բեիս թրեքների հիմքը։

Լրացում
-------

Ինչպես և շատ այլ սեմպլների դեպքում, հեղինակային իրավունքների պատմությունը շատ բարդ է։ Ոչ թմբակահար Գրեգորի Կոլումենու, ոչ էլ իրական սեփականատեր Ռիչարդ Սպենսերը, Գրեմմի մրցանակի դափնեկիր և «Color Him Father» հիթի հեղինակ , հեղինակային պահում սեմպլի օգտագործման համար չառաջադրվեց։

2015 թվականի վերջին ի նշան շնորհակալության բրիտանացի երաժշտամոլները հավաքել են 24 հազար ֆունտ ստերլինգ, որը հանձնել են Ռիչարդ Սպենսերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  The Winstons — Color Him Father / Amen Brother-ը(անգլ.) Discogs կայքում
2. ↑  Musician behind 'Amen Break', as sampled by Oasis and The Prodigy, gets paid after 46 years | NME.COM
3. ↑  Британцы собрали музыканту 24 тысячи фунтов за шестисекундный сэмпл: Музыка: Культура: Lenta.ru

Արտաքին հղումներ
----------------

* Video of an audio installation about the Amen break’s history by Nate Harrison Արխիվացված 2008-06-24 Wayback Machine(անգլ.)
* «Forever and Ever Amen» by Joe Madden, Knowledge Magazine Արխիվացված 2007-03-09 Wayback Machine(անգլ.)
* Перевод передачи посвященной амен-брейк Արխիվացված 2017-07-06 Wayback Machine (ռուս.)
**Ավետարան** (4779), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4779 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1474 թվականին Հովհաննես քահանա գրչի կողմից՝ Խիզանում։ Ծաղկողը եղել է՝ Ներսես Աղթամարցին։ Ստացողը եղել է Սահակ տանուտերն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 349 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 16, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 174բ, 346ա, ծաղկողի՝ 2ա, հետագայի՝ 17բ, 18ա (15-րդ դար), 25ա (18-րդ դար)։

Բովանդակություն
---------------

* Կոնդոկ Ստեփաննոս կաթողիկոս, Աղթամարցւոյ,
* Կոնդակ Սարգիս Գ. կաթողիկոսի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1284 — 1636 էջ։
**Ավետարան** (4845), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4845 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1571 թվականին Հերապետ վարդապետ գրիչի կողմից։ Ծաղկողները եղել են Սարգիս Խիզանցին, Վարդան Բաղիշեցին և Մարտիրոս սարկավագը։ Ստացողը եղել է մահտեսի Մարտիրոս աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 30x21 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 251 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 18, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրովով։ Կազմը՝ կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 48բ, 133ա, 212ա, ծաղկողի՝ 2ա, 7բ, 8բ, 88ա, ստացողի՝ 135ա, հետագայի՝ 1ա, 12ա, 87ա (17-րդ դար), 11բ (1746թվական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1299 — 1636 էջ։
**Ավետարան** (5194), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5194 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1608 թվականին Սարգիս քահանա գրիչի կողմից Խիզանում։ Ծաղկողներ՝ Սարգիս քահանա (գրիչ), Տէր Հովհաննես (գրչի որդին)։ Ստացողը եղել է Հովսեփ վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 19.5x13.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 338 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 15, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, արծաթյա անկյունազարդերով կողապատ աստառը՝ ծաղկահյուս մետաքս, դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաննե գրչի՝ 8բ, 14բ, 15ա, 329ա, հետագայի՝ 336ա (1636 թ.), 337ա (1636-ից հետ), 12ա (1884 թ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 55 — 1552 էջ։
**Գիրք մանկութեանց** (4010, Գրիգոր Տաթևացի), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է A թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1614 թվականին C Ունան գրիչի կողմից D-ում։ Կազմը՝ կաշվե պարկ տախտակ դրոշմանիշ 167բ (1681 թ.) 2ա (1711 թ.), 123բ, 163բ, 241ա և այլուր (1776 թ.) 1ա (1829 թ) Հիշատակարաններ՝ O:

**Ձեռագրի անվանումը** (A), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է A թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է B թվականին/թվականներին C գրիչի կողմից [ենթադրաբար] D-ում։ Ծաղկող՝ Q, պատվիրատու՝ R: Ստացողը եղել է E-ն։ Գրված է F-ի վրա, որը ունի G չափս։ Ձեռագիրը կազմված է H թերթից։ Գրված է I, J-ով։ Ունի K մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի L էջ, գրված է՝ L-ի վրա՝ L-ով։ Կազմը՝ M, աստառը՝ N: Հիշատակարաններ՝ O:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ էջը — 1636 էջ։
**Աբդի Իփեքչի** (թուրքերեն՝ Abdi İpekçi) (օգոստոսի 9, 1929(1929-08-09), Ստամբուլ, Թուրքիա - փետրվարի 1, 1979(1979-02-01), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք լրագրող, մտավորական և իրավապաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Աբդի Իփեքչին ծնվել է Ստամբուլում։ 1948 թվականին ավարտել է Գալաթասարայի ավագ դպրոցը։ Աշխատել է «Yeni Sabah» թերթում, այնուհետև «Yeni İstanbul» հրատարակչությունում։ 1954 թվականին սկսել է աշխատել ձախ ազատական «Milliyet» օրաթերթում, իսկ արդեն 1959 թվականին դարձել թերթի գլխավոր խմբագիր։

Իփեքչին եղել է լաիցիզմի, Հունաստանի հետ հարաբերությունների բարելավման, Թուրքիայում ապրող ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության կողմնակից։

Սպանություն
-----------

1979 թվականի փետրվարի 1-ին սպանվել է Մեհմեդ Ալի Աղջանի և Օրալ Չելիք կողմից, ովքեր Բոզկուրտ ծայրահեղական խմբավորման անդամներ էին։ Ավելի ուշ, Աղջան ձերբակալվել է և դատապարտվել ցմահ ազատազրկման։ Սակայն 6 ամիս փախել է բանտից։

Աբդի Իփեքչին թաղված է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։ Իփեքչին ամուսնացած էր և ուներ երկու երեխա։

Հիշատակ
-------

Փողոցը, որտեղ ապրել և մահացել է Աբդի Իփեքչին անվանվել է ի պատիվ նրա։ Նրա մահվան հերթական տարելիցին 2000 թվականի փետրվարի 1-ին փողոցում տեղադրվել է հուշարձան.

Աբդի Իփեքչիի անունով է կոչվել նաև Աբդի Իփեքչի արենան։

1981 թվականին ստեղծվել է «Աբդի Իփեքչիի անվան խաղաղության և ընկերության մրցանակը», որը տրվում է այն անձանց, ովքեր նպաստում են Թուրքիայի և Հունաստանի հարաբերությունների կարգավորմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Ganser, Daniele, *NATO’s secret armies: operation Gladio and terrorism in Western Europe*, (Routledge, 2005), 238.
2. ↑  «Abdi İpekçi ilkeleriyle anılacak». *Milliyet* (Turkish). 2000 թ․ հունվարի 31. Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2008 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 133315381 · GND: 130623121 · ISNI: 000000007835802X · LCCN: n84017847 · NTA: 07346015X · VIAF: 1124597 · WorldCat VIAF: 1124597 |

 |

 |
**Հինգ օր հանգիստ** (ռուս.՝ «Пять дней отдыха»), 1969 թվականի խորհրդային հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Էդուարդ Գավրիլովը։ Ֆիլմը ներկայացնում է Լենինգրադի շրջափակումը զինվորների աչքերով, որոնք գտնվում են այդ քաղաքում 1941 թվականի դեկտեմբերի 5-ին՝ քաղաքի համար ամենակրիտիկական պահին։

Սյուժե
------

Կռիլովի վաշտը կորցրել է բազմաթիվ մարտիկներ և առաջնագծից ժամանում է Լենինգրադ՝ վերակազմավորելու համար։ Լենինգրադից թարմ համալրումը, դա հիմնականում ոչ երիտասարդ տղամարդիկ են, որոնց թվում առանձնանում է Կոշկին ազգանունով զինվորը, որը զորանոցից իր օրաբաժինը դուրս է բերում իր սոված դստեր՝ Օլգայի համար։ Հին կազմի մարտիկ Ալեքսեյ Կազանցևը չի կարող հանգիստ նայել, թե ինչպես են տառապում քաղաքի բնակիչները։ Զինվորներին ավելի շատ հաց են տալիս, քան կանանց ու երեխաներին։ Նա որոշում է օգնել Կոշկինի դստերը հացով, երբ նա արձակման թույլտվություն է ստանում։ Քաղաքում Ալեքսեյը դառնում է սովից տառապող քաղաքի կյանքի սարսափելի դրվագների ականատեսը։

Դերերում
--------

* Օլեգ Եֆրեմով
* Նատալյա Կուզնեցովա
* Իվան Լապիկով
* Նիկոլայ Բոյարսկի
* Ալեքսանդր Միխայլիչենկո
* Վիկտոր Մարկին
* Անդրեյ Մանկե
* Սերգեյ Տորկաչևսկի
* Թամարա Վոլոդինա
* Օլեգ Վոսկրեսենսկի

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ֆիլմը նկարահանվել է Իոսիֆ Գերասիմովի «Հինգ օր հանգիստ» (ռուս․՝ «Пять дней отдыха») վիպակի հիման վրա։

Ֆիլմի թողարկման ժամանակ դրա ամենահայտնի դերասանը եղել է Իվան Լապիկովը (Օլգայի հայրը)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Фильм «Пять дней отдыха» 1969: актеры, время выхода и описание на Первом канале / Channel One Russia». Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 27-ին.
2. ↑  «Пять дней отдыха (СССР, Россия, 1970) – Афиша-Кино». *Афиша*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 27-ին.
3. ↑  «Пять дней отдыха». *cinema.mosfilm.ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 27-ին.
4. ↑  «ПЯТЬ ДНЕЙ ОТДЫХА | Энциклопедия KM.RU». *www.km.ru*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 27-ին.
5. ↑  «Пять дней отдыха (1969) смотреть онлайн бесплатно». *voenhronika.ru*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 27-ին.
**Քոլին Քեմփ** (անգլ.՝ Colleen Camp, հունիսի 7, 1953(1953-06-07), Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկյան դերասանուհի և պրոդյուսեր։

Կենսագրություն
--------------

Քոլին Սելեստա Քեմփը ծնվել և մեծացել է Կալիֆոռնիա նահանգի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում, իսկ կարիերան սկսել է մանկական թատրոնում։ Առաջին անգամ ֆիլմում նկարահանվել և էկրաններին է հայտնվել 1973 թվականին, այդ ֆիլմը «Պայքար կապիկների մոլորակի համար»–ն էր, իսկ 1975 թվականին կատարել է որ մեծ դեր «Ծիծաղելի լեդի» կատակերգությունում՝ Բարբարա Սթրեյզանդի հետ։ 1978 թվականին կատարել է Բրյուս Լիի աղջկա դերը «Մահվան խաղ» ֆիլմում և յոթանասունականների մեծ մասը գործածել է «Գեղեցկության թագուհու» դերը տարբեր կատակերգական ֆիլմերում։ 1979 թվականի, Ֆրենսիս Ֆորդ ռեժիսորի «Ապոկալիպսիսը հիմա» ֆիլմումՔոլին Քեմփը կատարել է Playmate–ի դերը, իսկ նույն թվականի հոկտեմբերին կեցվածք է ընդունել Playboy-ի համար։ Շուտով նա ստացել է Քրիսթին Շեփարդի դերը հանրաճանաչ «Դալլաս» հեռուստասերիալում, բայց կատարել է այն միայն երկու էպիզոդներում, հետո նրան փոխարինել է Մերի Քրոբսին։

Քոլին Քեմփի կարիերայում նրա ամենահաջող դերերից էր քանթրի–երգչուհի Քրիսթի Միլլերը՝ 1981 թվականի ռեժիսոր Փիթեր Բոգդանովիչի «Նրանք բոլորը ծիծաղեցին» ֆիլմից։ 1983 թվականին նա կատարել է գլխավոր դերը «Ոստիկանն ու կողոպտիչը 3» ֆիլմում, իսկ դրանից հետո հայտնվեց «Ոստիկանական ակադեմիա 2։ Նրանց առաջին առաջադրանքը» և «Ոստիկանական ակադեմիա 4։ Քաղաքացիները պահակախմբում» կատակերգությունում։ Նա մի քանի անգամ նոմինացվել է «Ոսկե ազնվամորի»՝ «Ամենավատ երկրորդ պլանի դերասանուհի» կատեգորիա, հակա–մրցանակին՝ «Հրապուրանք» (1982 թվական)՝ Մորգան Ֆեյրչայլդի հետ, և «Արծաթ» (1982 թվական)՝ Շերոն Սթոունի հետ, ֆիլմերում։ Ընդհանուր առմամբ Քոլինը կատարել է դերեր ավելի քան տասնութ ֆիլմերում, դրանցից են․ «Ժլատություն», «Իմ կապուտակ երկինքը», «Հովտի աղջիկը», «Հանցանշան», «Անօրինական քոնը», «Ուեյնի աշխարհը», «Վերջին կինոհերոհը», «Ամուր ընկույզ 3։ Հատուցում» և «Ամերիկյան աֆերա»։

Իննսունականններին Քոլին Քեմփը կադրից այն կողմում ակտիվացավ և որպես պրոդյուսեր նկարահանեց տասնյակ հեռուստատեսական և լիամետրաժ ֆիլմեր։ 1986–ից մինչև 2001 թվականները նա ամուսնացած էր Ջոն Գոլդվինի հետ, ով հանդիսանում էր Paramount ստուդիայի տնօրենը, նրանք ունեն դուստր, ով ծնվել է 1989 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
2. 1 2  Discogs — 2000.
3. 1 2 3 4 5  «Colleen Camp- Biography». *Yahoo!*. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 16-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
4. ↑  «Awards for Colleen Camp». *Internet Movie Database*. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 16-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 15046100 · BNE: XX1205653 · BNF: 14161274g · GND: 1089616627 · ISNI: 0000000114660171 · LCCN: no2003011574 · NLP: a0000001714223 · VIAF: 2148429 · WorldCat VIAF: 2148429 |

 |

 |
**Հուսեյին Ավնի Մութլու** (թուրքերեն՝ Hüseyin Avni Mutlu, ծնվ. 1956, Ֆընդըքլը, Ռիզեի մարզ, Թուրքիա), թուրք քաղաքական գործիչ։ 2010- 2014 թվականներին զբաղեցրել է Ստամբուլի մարզապետի պաշտոնը։ Մինչ այդ եղել է նաև Սղերդի և Դիարբեքիրի մարզպետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1956 թվականին Ֆընդըքլը քաղաքում։ Ընտանիքը բաղկացած է եղել չորս երեխաներից։ Տարրական կրթությունը ստացել է Ֆաթիհում։ Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանը։

Աշխատել է Գերեդե և Քարղը քաղաքների քաղաքապետի տեղակալի պաշտոնում։ 1988 թվականին նշանակվել է Բույուքօրհանի քաղաքապետ։

1991 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ մեկ տարվա ընթացքում սովորել է անգլերեն։ Թուրքիա վերադարձից հետո նշանակվել է Սիլոպիի քաղաքապետ։ Այդ պաշտոնին մնացել է մինչ 1994 թվականը։ 1994- 1995 թվականներին եղել է Շըրնաքի մարզի փոխմարզպետ։ 1997- 2002 թվականներին եղել է Էջեաբաթի քաղաքապետ։ 2003- 2005 թվականներին եղել է Բաղջըլարի քաղաքապետ։

2005- 2007 թվականին եղել է Սիիրթի մարզպետ, իսկ 2007- 2010 թվականներին եղել է Դիարբեքիրի մարզպետ։ 2010- 2014 թվականներին եղել է Ստամբուլի մարզպետ։

Ձերբակալություն
---------------

2016 թվականին հուլիսի 17-ին կասկածվեց հուլիսի 15-ին տեղի ունեցած հեղաշրջման փորձի կազմակերպման մեջ։ Նրան նաև կասկածում էին Ֆեթուլլահ Գյուլենի հետ ունեցած կապի մեջ։ Սակայն հուլիսի 26-ին բավարար ապացույցներ չլինելու պատճառով ազատ են արձակում։ Այդուհանդերձ օգոստոսի 5-ին ձերբակալվում է՝ մեղադրվելով Թուրքիայի օրինական իշխանության տապալման փորձի համար։ 

### Անձնական կյանք

Մութլուի կինը պատմության ուսուցչուհի է։ Ունի երկու որդի։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |

 |
**Ժողովածու** (1299), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1299 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1620 թվականին/թվականներին Եղիա սարկավագ գրիչի կողմից, [ենթադրաբար] Համիթում։ Ստացողը եղել է Բարսեղ Հութաղեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.04X13.04 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 273 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, բոլորգրով, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով, Աւետարան։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 190բ (1620 թվական), ստացողի՝ 190բ, նորոգողի՝ 272ա (1624 թվական), հետագայի՝ 261ա (17-րդ դար)։

Բովանդակություն
---------------

* Գր. Տաթևացւոյ Մեկնութիւնք Մատթէի, Առակաց, Երդոց երգոյն։
* Գովք պլպուլի (հայատառ թուրքերեն)։
* Դեղադիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 519 — 1636 էջ։
**«Շամրյան եղբայրներ»** տպարանը հիմնադրվել է Մադրասում 1812 թվականին Նազար Շամրյանի կողմից։

Պատմություն
-----------

Նազար Շամրյանը տպարանի անունը կնքել է իր որդիների` Հակոբի և Հովսեփի անուններով։ Տպարանը շատ կարճ կյանք է ունեցել՝ ընդամենը մեկ տարի։ Սակայն պետք է արձանագրել, որ տպագրական արվեստի տեսակետից Շամրյան եղբայրների տպարանը անհամեմատ ավելի ժամանակակից էր, քան նախորդները։ Տպագրությունը կատարվել է խնամքով ու մաքուր, տառերը՝ պարզ ու հստակ, վրիպակները՝ քիչ։

Հրատարակություններ
------------------

Շամրյանների տպարանը տվել է ընդամենը երկու հրատարակություն, երկուսն էլ թարգմանություն օտար լեզուներից։
Առաջին հրատարակություն՝ Վոլտերի «Ողբերգություն Վերայ Մահուան Յուլիոս Կեսարուսի» թատերագրությունն է` թարգմանված անգլերենից, (1812)։ Երկրորդը` ֆրանսիացի նշանավոր առակախոս Քլարիս Ֆլորիանի «Նումայ Պոմպիլիոս» պատմա-բարոյախոսական վեպի թարգմանությունը` ֆրանսերենից։ Պետք է ենթադրել, որ ինքնուրույն երկեր չունենալով, տպարանը հարկադրված է եղել գոհանալու միայն թարգմանություններով։ Դա էլ է կարճ տևել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռաֆայել Իշխանյան (1981). Հայ գիրքը։ 1512-1920. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ. էջեր 154.
**Ալեքսան (Ալեքսանդր) Ավետիսովիչ Նալբանդյան** (ռուս.՝ Алекса́н (Алекса́ндр) Авети́сович Налбандя́н, ապրիլի 18, 1971(1971-04-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հայ բռնցքամարտիկ, ԽՍՀՄ ժողովուրդների ամառային սպարտակիադայի 1991 թվականի հաղթող, Ռուսաստանի չեմպիոն (1997), աշխարհի առաջնության մեդալակիր (1999), Ամառային օլիմպիական խաղեր 2004-ի մասնակից, Միջազգային կարգի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1991)։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսան Նալբանդյանը ծնվել է 1971 թվականի ապրիլի 18-ին Երևանում։ Բռնցքամարտով սկսել է զբաղվել 11 տարեկան հասակում Հենրիկ Թադևոսյանի ղեկավարության ներքո։ 1984 թվականից մարզվել է Յուրի Ներսիսյանի մոտ։ 1991 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մրցանակակիր և ԽՍՀՄ ժողովուրդների ամառային սպարտակիադայի 1991 թվականի հաղթող, մասնակցել 1991 թվականին Սիդնեյում անցկացվող առաջնությանը։

1993-1994 թթ.-ին խաղացել է Հայաստանի հավաքականի կազմում։ 1994 թվականի վերջին տեղափոխվել է Ռուսաստանի Սոչի քաղաք, որտեղ շարունակել է զբաղվել բռնցքամարտով Արչիլ Մարտիրոսյանի մոտ։ 1998-2002 թթ. ապրել է Կրասնոդարում։ 1990-ական թվականների երկրորդ կեսին առաջին թեթև քաշային կարգի առաջատար բռնցքամարտիկ, 1997 թվականին դարձել Ռուսաստանի չեմպիոն, Նյու Յորքի բարի կամքի խաղերի արծաթե մեդալակիր, Հյուսթոնի 1999 թվականի համաշխարհային մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր։

2002 թվականին Ալեքսան Նալբանդյանը վերադարձել է Հայաստան և կրկին հանդես է գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո։ 2004 թվականին մասնակցել է Եվրոպայի սիրողական բռնցքամարտի առաջնությանը և դարձել միակ հայ բռնցքամարտիկը, ով կարողացել է որակավորվել Աթենքի ամառային օլիմպիական խաղերի համար։ Պարտության է մատնել Ֆրանսիայի և Իրաքի մրցակիցներին, սակայն քառորդ եզրափակչում պարտվել է ականավոր չինացի բռնցքամարտիկ Ցզոու Շիմինին։

2004 թվականին, ավարտելով իր կարիերան, Վլադիմիր Ենգիբարյանի անվան ՀՀ բռնցքամարտի օլիմպիական դպրոցում զբաղվել է մարզչական աշխատանքով։ 2011 թվականից աշխատում է Սոչի քաղաքի մանկապատանեկան բռնցքամարտի մարզադպրոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Որոշ աղբյուրներից, հայտնի է Ալեքսանդր Նալբանդյանի ծննդյան ամսաթիվը սխալմամբ նշվում 1971 թվականի սեպտեմբերի 10-ին

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Черневич Г.Л. Школьников Е.А.* Динамо. Энциклопедия. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2003. — 480 с. — ISBN 5-224-04399-9
* Արխիվացված 2012-12-14 Wayback Machine
* Профиль на сайте СДЮШОР города Сочи
**Թոթո Քարաջա** (թուրք.՝ Toto Karaca, իրական անունը՝ **Իրմա Ֆելեքյան**, մարտի 18, 1912(1912-03-18), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 22, 1992(1992-07-22), Ստամբուլ, Թուրքիա), հայազգի թուրքական թատրոնի դերասանուհի, երգչուհի և պարուհի։ 1960 թվականին հիմնադրված Ստամբուլի թատրոնի հիմնադիրներից մեկն է։

Կենսագրություն
--------------

Թոթո Քարաջան ծնվել է 1912 թվականի մարտի 18-ին՝ Կոստանդնուպոլիսում։ Նրա պապը արևմտահայ բանաստեղծ Սիմոն Ֆելեքյանն է։ Հայրը պարսկահայ էր՝ Հարութ Մարութ, իսկ մայրը՝ Մարի Հրանուշ Ֆելեքյանը, պոլսահայ թատրոնի ճանաչված դերասանուհիներից մեկն էր։
Մանկության տարիներից Թոթո Քարաջան պարել սովորել է բալետի արտիստների մոտ և վաղ տարիքից՝ Իրմա Թոթո անունով հանդես է եկել օպերետներում ու մյուզիքլներում։ Խաղացել Կոստանդնուպոլսի տարբեր թատրոններում («Ջեմալ Սահիր», «Հալք օպերետ» և այլն)։ 1955 թվականից հանդես է եկել իր հիմնած «Իսթանբուլ թիյաթրոսա» թատերախմբում։ Ելույթներ է ունեցել թուրքերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն երգերի կատարումներով։ Թոթո Քարաջան 1947 թվականից նկարահանվել է նաև կինոնկարներում։

Մահացել է 1992 թվականի հուլիսի 22-ին և թաղված է Ստամբուլում գտնվող Շիշլիի հայկական գերեզմանատանը։

Անձնական կյանք
--------------

1939 թվականին Թոթո Քարաջան ամուսնացել է ծագումով ադրբեջանցի, կինոյի ու թատրոնի դերասան Մեհմեդ Իբրահիմ Քարաջայի հետ։ Նրանց որդին հայտնի ռոք-երաժիշտ, կոմպոզիտոր և դերասան Ջեմ Քարաջան է (1945-2004 թթ.):
Թոթո Քարաջան տիրապետում էր հայերեն, թուրքերեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն, անգլերեն և իտալերեն լեզուներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
3. 1 2 3  «Toto Karaca» (Turkish). Biyografi. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  «Cem Karaca'nın hayat hikayesi» (Turkish). CNN Türk. 2016 թ․ ապրիլի 4. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑  «Mari Felekyan - Cem Karaca'nın şöhretli anneannesi» (Turkish). Bolsohays News. 2017 թ․ նոյեմբերի 29. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
6. 1 2  «Toto Karaca». *IMDb*. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 14-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1062027272 · VIAF: 312620474 · WorldCat VIAF: 312620474 |

 |
**Նևին Չոքայ** (թուրքերեն՝ Nevin Çokay, 1930, Ստամբուլ, Թուրքիա - հուլիսի 24, 2012(2012-07-24), Ֆոչա, Իզմիրի մարզ, Թուրքիա), թուրք նկարիչ, ավագ դպրոցի արվեստի և արվեստի պատմության ուսուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Նևին Չոքայը ծնվել է 1930 թվականին Ստամբուլում։ Մանությունն անցել է Թուրքիայի տարբեր շրջաններում։ 1947 թվականին ընդունվել է Միմար Սինանի անվան գեղարվեստի համալսարան, սովորել Բեդրի Ռահմի Էյուբօղլու ստուդիայում։ Համալսարանն ավարտել է 1953 թվականին։ Եղել է նաև ՊԵՆ ակումբի անդամ։ Առաջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1953 թվականին Ստամբուլի «Մայա» պատկերասրահում։ 1950-1953 թվականներին եղել է Նեդիմ Օթյամի ղեկավարությամբ գործող թուրքական ժողովրդական երաժշտության պետական երգչախմբի անդամ։ Բացի Իտալիայում համերգներին և ազգագրական միջոցառումներին մասնակցելուց, Նևին Չոքայն աշխատել է նաև որպես հնչյունային դերասան և հանդես եկել Yurda Dönüş ֆիլմում։

1954 թվականից Չոքայն ամբողջությամբ նվիրվել է նկարչությանը։ Նրա նկարները ցուցադրվել են Անկարայի Կերպարվեստի և քանդակի պետական թանգարանում հատուկ ցուցահանդեսների ժամանակ և Փարիզի երիտասարդ նկարիչների բիենալեում։ 1961 թվականին արժանացել է Ստամբուլի արվեստի փառատոնի երկրորդ մրցանակին։ 1979 թվականին Չոքայը հրավիրվել է Հոլանդիա, որտեղ նրա նկարները ցուցադրվել են Դեյվենտերի, Հաագայի և Ռոտերդամի տարբեր թանգարաններում ու պատկերասրահներում ամբողջ տարվա ընթացքում։ Նևին Չոքայի կտավները գտնվում են Գերմանիայի և Նիդերլանդների հանրային և մասնավոր հավաքածուներում, Անկարայի Կերպարվեստի և քանդակի պետական թանգարանում, Թուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարությունում, Ստամբուլի քաղաքային վարչությունում, Ստամբուլի համալսարանում, նախկին Հարավսլավիայի Umjetnicka Galerij-ում։

Չոքայը 17 տարի ավագ դպրոցներում աշխատել է որպես արվեստի և արվեստի պատմության ուսուցիչ, 10 տարի նկարչության մասնավոր դասեր է տվել տարբեր ստուդիաներում։ Կյանքի վերջին 10 տարիներին աշխատել է Իզմիրի մարզի Ֆոչա քաղաքի իր մասնավոր ստուդիայում։

Չոքայը մահացել է Ֆոչայում 2012 թվականին 82 տարեկան հասակում։ Ամուսնացած է եղել, ունեցել է մեկ որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Nevin Çokay, Biyografya.com, Retrieved 14 May 2016
2. ↑  «Ressam Nevin Çokay hayatını kaybetti». *Sabah* (Turkish). 2012 թ․ հուլիսի 26. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 17-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Eczacıbaşı Virtual Museum Արխիվացված 2007-11-23 Wayback Machine
**Միհրան Աբիկի Աբիկյան** (1855, Սամաթիա, Ֆաթիհ, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 15, 1938(1938-12-15), Սամաթիա, Ֆաթիհ, Ստամբուլ, Թուրքիա), հայ կրթական գործիչ, բառարանագիր։

Կենսագրություն
--------------

Կրթություն ստացել է տեղի ծննդավայրի Սահակյան վարժարանում։ Երկար տարիներ եղել է Կ. Պոլսի հայկական դպրոցներում թուրքերենի ուսուցիչ։ Ունի տպագիր բազմաթիվ գործեր, բառարաններ, դասագրքեր, որոնցից շատերը արժանացել են մի քանի տպագրության, ինչպես «Առաջնորդ ուղղագրության օսմանյան լեզվի» (Կ. Պոլիս, 1894), «Լեթյիֆի ասար» (1894)։ Արժեքավոր են հատկապես նրա «Բառարան հայերեն-թուրքերեն ընդարձակ», «Բառարան հայերեն-թուրքերեն համառոտ» (1891), «Բառարան հայերեն-թուրքերեն-ֆրանսերեն» (1895) և այլ մի քանի բառագրքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան (1973). *Կենսագրական բառարան, հատոր Ա*. Երևան: «Հայաստան». էջ էջ 13.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10485, 29730 · GND: 1028228325 · VIAF: 284859027 · WorldCat VIAF: 284859027 |

 |
**ժողովածու** (1325), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1325 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է B թվականին/թվականներին Քասբար, Մկրտիչ, Հովսեփ, Ղուկաս դպիր։ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Թումայ եպիսկոպոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27×20.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 282 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 18բ, 23ա, 28բ, 34բ, 205ա, 265բ, 279ա, հետագայի՝ 281բ (1637, 1658 թվականներ), 280բ (17-րդ դար)։

Բովանդակություն
---------------

* Մովս. Երզնկացւոյ Մեկնութիւն աղօթից։
* Յովհ. Արճիշեցւոյ Մեկնութիւն պատարագի։
* Ներս. Շնորհալւոյ Ներբողեանք խաչին, Հրեշտակապետացն։
* Յաղագս տօնի խաչին։
* Ի Հարանց վարուց։
* Կիւրդի Վասն պատարագաց։
* Դաշանց թուղթ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 526 — 1636 էջ։
***Peanuts,*** ամեն օր ցուցադրվող ամերիկական կոմիքս, որը ստեղծել է Չարլզ Շուլցը։ Կոմիքսը թողարկվել է 1950 հոկտեմբերի 2-ից մինչև 2000 թվականի փետրվարի 13-ը։ Կոմիքսի անունով կա նաև նույնանուն մուլտիպլիկացիա, որը թողարկվել է 1965 թվականին։ *Peanuts* կոմիքսը, որի թիվը հասնում է 17 897-ի, համարվում է ամենահայտնի կոմիքսներից մեկը, որը մեծ ազդեցություն է թողել ամբողջ արդյունաբերությունում։

Իր հայտնիության պիկին հասել է, երբ հրատարակվել է 2600-ից ավելի թերթերում, թարգմանվել է 21 լեզուներով և այն կարդացել են աշխարհի 75 երկրներից 365 մլն մարդ։ Հաշվի առնելով կոմիքսի մոտիվներով թողարկված ամբողջ կողմնակի արտադրանքը՝ Շուլցը վաստակել է ավելի քան 1 մլրդ դոլար։ Ներկայումս շատ թերթերում շարունակում են վերահրատարակել կոմիքսի հին թողարկումները։

Կոմիքսը մեծ հաջողության է հասել իր հատուկ թողարկումները հեռուստատեսությամբ ցուցադրելով, որոնցից են՝ «Չարլի Բրաունի ծնունդը» և «Սա մեծ դդում է, Չարլի Բրաուն»։ Հաղթել կամ առաջադրվել է Էմմի մրցանակում։

Պատմություն
-----------

*Peanuts* կոմքսի կերպարների նախատիպերը հայտնվել են *Li’l Folks* գրքում, որը թողարկվել է Շուլցի հայրենի քաղաքում՝ 1947-ից մինչև 1950 թվականը։ Այս գրքում Շուլցը առաջին անգամ օգտագործել է Չարլի Բրաուն անունը, ինչպես նաև գրքում ներկայացվել է շունը, որը նման է եղել Սնուփիի վաղ տեսակին։

1950 թվականի հոկտեմբերի 2-ին կոմիքսը առաջին անգամ հայտնվել է ութ թերթերում՝ The Washington Post, The Chicago Tribune, The Minneapolis Tribune, The Allentown Call-Chronicle, The Bethlehem Globe-Times, The Denver Post, The Seattle Times և The Boston Globe: Սկսած այդ օրից՝ կոմիքսը սկսում է թերթերում ամեն օր հրատարակվել։ Ամենառաջին թողարկման մեջ Չարլի Բրաունի հետ հանդես են գալիս երկու ուրիշ կերպարներ՝ Շերմին և Պեթին։ Սնուփին առաջին անգամ կոմիքսում հայտնվել է երրորդ սեզոնում՝ հոկտեմբերի չորսին։

Թողարկումը շարունակվել է մինչև հեղինակի մահանալը, ով մահացել է 2000 թվականի փետրվարի 12-ին։ Հաջորդ օրը թերթերում հրատարակվում է կոմիքսի վերջին թողարկումըխոսքը իր ընթերցողներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  "The man who recalled everything, "*Macleans,* October 22, 2007.
2. ↑  «Saying Goodbye: Friends and family eulogize cartoonist Charles Schulz» February 22, 2000 Pamela J. Podger *San Francisco Chronicle*
3. ↑  «Past Winners Database: 1965—1966 18th Emmy Awards Արխիվացված 2007-01-03 Wayback Machine (չաշխատող հղում — *պատմություն*, *կրկնօրինակ*)
» The Envelope *LA Times*
4. ↑  «Past Winners Database: 1966—1967 19th Emmy Awards Արխիվացված 2007-01-03 Wayback Machine (չաշխատող հղում — *պատմություն*, *կրկնօրինակ*)
» The Envelope *LA Times*

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Peanuts պաշտոնական կայք*
* *Peanuts կոմիքսը* GoComics.com կայքում
* *Peanuts* Collector Club

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX3566695 · BNF: 12535781w · GND: 4138571-8 · LCCN: n80000808 · NDL: 01174360 · NLP: a0000003336841 · VIAF: 175108379 · WorldCat VIAF: 175108379 |

 |

 |
**Լեռնահայաստանի հանրապետություն** (առավել հաճախ՝ **Լեռնահայաստան**), հայկական պետություն Հայկական լեռնաշխարհի հարավ-արևելքում։

Պատմություն
-----------

Լեռնահայաստանի Հանրապետության կառավարիչ՝ Գարեգին Տեր-Հարությունյան «Նժդեհ», 1921 թ.
1920 թ.- դեկտեմբերի 25-ին Տաթևի վանքում հրավիրվեց համազանգեզուրյան առաջին համագումարը։ Որոշվեց Զանգեզուրը ժամանակավորապես հռչակել անկախ պետություն, մինչև պարզ կդառնար Հայաստանի Հանրապետությանը միանալու հնարավորությունը։ Նորաստեղծ հանրապետության սպարապետ դարձավ Գարեգին Նժդեհը։
1921 թ.-ի ապրիլի 27-ին դարձյալ Տաթևի վանքում կայացավ համազանգեզուրյան երկրորդ համագումարը, որը երկրամասը կոչեց Լեռնահայաստան։ Սպարապետ Նժդեհը դարձավ վարչապետ և պարգևատրվեց «Խուստուփյան արծիվ» շքանշանով։ Համագումարի կազմը (95 մարդ) հայտարարվեց Լեռնահայաստանի պառլամենտ։ Լեռնահայաստանը վերանվանվեց Հայաստանի Հանրապետություն՝ Սիմոն Վրացյանի վարչապետությամբ։ Նման անվանումն ուղղակի հակադրվում էր Խորհրդային Հայաստանին և մարտահրավեր էր նետում նրան։

Նորանոր դիմումներ էին արվում Նժդեհին և շարունակվում բանակցությունները նրա հետ՝ կռվին վերջ տալու պայմանների շուրջը։ Այդ պայմանների բավարարման նպատակ ուներ ՌԿ(բ) կ Կովկասյան բյուրոյի պլենումի 1921 թ. հունիսի 3-ի որոշումը, որով Հայաստանին հանձնարարվում էր հայտարարություն անել այն մասին, որ Արցախը պատկանում էր Խորհրդային Հայաստանին։

Այդ ժամանակ Զանգեզուրի գոյամարտը Խորհրդային Անդրկովկասում «հակահեղափոխական» պայքարի վերջին օջախն էր, որի մարումը կարևոր նշանակություն ուներ Խորհրդային Ռուսաստանի համար՝ Անդրկովկասի վրա իր ազդեցությունը ամրապնդելու տեսակետից։

Հաշտության խաղաղ միջոցներ գտնելու հետ մեկտեղ խորհրդային ուժերը պատրաստվում էին վճռական մարտական գործողությունների։ Այդ ուժերը (Կովկասյան առանձին բանակը արևելքից՝ Ադրբեջանից, և կարմիր բանակի Երևանյան խմբավորումը արևմուտքից) 1921 թվականի հունիս-հուլիսին զարգացրին ռազմական գործողությունները Զանգեզուրի պաշտպանների դեմ։ Հուլիսի կեսերին Գարեգին Նժդեհը փոքրաթիվ մասնակիցներով թողեց Սյունիքի և Հայաստանի սահմանները, հայտարարելով, որ եթե Սյունիքը չմնա Հայաստանին, ինքը կվերադառնա պայքարը շարունակելու համար։

Հայերի համար, Զանգեզուրի գոյամարտը ազգային-ազատագրական պայքարի դրսևորում էր, որը մղվում էր երկրամասը Ադրբեջանի մաս կազմելու վտանգից պաշտպանելու համար։

Պատմաբանների կարծիքով, Գարեգին Նժդեհի ղեկավարությամբ Զանգեզուրի գյուղացիության մղած գոյամարտն ունի պատմական նշանակություն։ Ըստ նրանց, այս գոյամարտի շնորհիվ է, որ այսօր Զանգեզուրը մաս է կազմում այսօրվան Հայաստանի Հանրապետությանը։

Վարչական բաժանում
-----------------

Լեռնահայաստանը բաժանված էր 6 շրջանների։

* Բուն-Զանգեզուրի շրջան
* Տաթևի ձոր
* Ղափանի շրջան
* Դարաբասի ձոր
* Սիսիանի շրջան
* Գենվազի շրջան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Լուրեր Հայաստանից - ԼԵՌՆԱՀԱՅԱՍՏԱՆԻ 85-ԱՄՅԱԿԸ ՆՇԵՑԻՆ ՄԻԱՅՆ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ». *web.archive.org*. 2011 թ․ հուլիսի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.
2. ↑  Վրացյան, Սիմոն (1998). *Հայաստանի Հանրապետություն*.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 572)։*  |
**Ալյոշա Երվանդի Վարդանյան** (սեպտեմբերի 15, 1961, Քարինտակ - հունվարի 26, 1992, Քարինտակ), հայազգի ազատամարտիկ գնդացրորդ։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի գյուղ և աշղատել է որպես մեխանիզատոր։ Ծառայել է ԽՍՀ բանակում, քաղաք Պենզաում։ Այնուհետև որոշ ժամանակ ապրել է ՌԴ Մինվոդի քաղաքում։ 1979-1981 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ շարքերում։ Քարինտակում հայտնի էր որպես զինագործ, անակնկալ գործողությունների ծրագրող և իրականացնող։ Աչքի է ընկել 1991 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Քարինտակի «Խաչին սըեռ» բարձունքի պաշտպանության ժամանակ և 1992 թվականի հունվարի 26-ին՝ գյուղի ինքնապաշտպանական մարտերում։ Նշված ռազմագործողություններում վճռորոշ դեր է ունեցել հայկական դիրքերն անառիկ պահելու գործում։

Ալյոշա Վարդանյանը հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» [[Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշան|1-ին]] և 2-րդ աստիճանի շքանշաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**«Գլխարկով կատուն»** (ռուս.՝ Кот в колпаке), նկարված մուլտիպլիկացիա, Դոկտոր Սյուզի «Գլխարկով կատուն» գրքի էկրանավորումը, ռեժիսոր Ալեքսանդր Կարևի դիպլոմային աշխատանքը։

Սյուժե
------

Երկվորյակներ Կոնրադը և Սալլին ( մուլտֆիլմում անունները չեն հիշատակվում) նստած են տանը առանց մայրիկի և կարոտում են նրան, բայց անսպասելիորեն նրանց մոտ է գալիս զոլավոր գլխարկով խոսող կատուն, որը կախարդանքի և երևակայության օգնությամբ սկսում է խաղալ երեխաների հետ։ Ընդ որում նրանց բոլոր զվարճությունները ուղեկցում են ակվարիումի մեջ գտնվող ձկան թերհավատ ռեակցիաներով, որը հանգստություն է ցանկանում և փորձում է փչացնել նրանց խաղը, ասելով, թե ինչն է իրականում նրանց երևակայությունը, բայց նրան ոչինչ չի հաջողվում։ Զվարճանքը շարունակվում է, սկսում են օգտագործել բոլոր կենցաղային պարագաները։ Վերջապես, երբ տանը ամեն ինչ շրջված է գլխի վայր, կատուն կիրառում է հետևյալ հնարքը․«Շարունակում ենք խաղալ, սկսում ենք հավաքել»։ Խաղալով կատուն և երեխաները իրերը վերադարձնում են իրենց տեղը։ Ոչ ոք չձանձրացավ։

Ստեղծողներ
----------

* Ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Կարաև
* Սցենարիստներ՝ Ալեքսեյ Կարաև, Օ․ Ռևկին
* Նկարիչ-բեմադրող՝ Անատոլի Պետրով
* Օպերատոր՝ Նիկոլայ Գրիբկով
* Տնօրեն՝ Լ․ Սլեպնևա
* Երգահան՝ Ա․ Նիմենսկի
* Դերերը հնչյունավորել են՝ Կատու՝ Ս․ Բելով, Լ․ Կամոչկինա, տղա՝ Վալոդիա Պոնովարև, աղջիկ՝ Յանա Չերնով
* Գեղարվեստական ղեկավար՝ Ֆեոդոր Խիտրուկ
* Խմբագիր՝ Ի․ Դույկովա
* Ֆիլմի վրա աշխատել են՝ Օքսաննա Չերկասկովա, Վյաչեսլավ Բելով, Լ․ Պերմյակովա, Իզոլդա Սոլոդովա, Նադեժդա Շեստակովա, Զ․ Տրուբնիկով, Իրինա Կլիմովա, Վլադիմիր Պետկևիչ
*

Փաստեր
------

Մուլտֆիլմի կերպարների անունները չեն հիշատակվում։

Բացակայում են երկու կերպարներ՝ Շտուչկի։

Եթե ուշադրություն դարձնենք մանրամասներին, ապա գործողությունների իրականացման վայրը խորհրդային բնակարան է հիշեցնում, քան անգլիական կամ ամերիկյան։ Այլ մանրամասնություններ հիշեցնում են Ռոնալդ Սիրլի և նրա մուլտֆիլմի՝ «Energetically Yours» (1957) նկարները։

Մրցանակներ
----------

1986 — Երիտասարդ կինոարտադրողների համամիութենական կինոփառատոն Թիբլիսիում՝ Առաջին մրցանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  *Наталья Василькова.* Алексей Караев // Наши мультфильмы / Арсений Мещеряков, Ирина Остаркова. — Интеррос, 2006. — ISBN 5-91105-007-2
3. ↑  Караев Алексей Борисович: Биография, Призы

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Գլխարկով կատուն» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
* «Գլխարկով կատուն» Կադրեր ֆիլմից — animator.ru
* Գլխարկով կատուն(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սամվել Մարտիրոսյան** (սեպտեմբերի 14, 1973(1973-09-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), տեղեկատվական անվտանգության մասնագետ, մեդիա փորձագետ, CyberHUB կիբերանվտանգությամբ զբաղվող ընկերության համահիմնադիր, *Ditord.org*-ի համահեղինակ և համակարգող, Արեգնազան կրթահամալիրի համահիմնադիրներից մեկը, Երևանի պետական համալսարանի դասախոս։

Կենսագրություն և կրթություն
---------------------------

Ծնվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Երևանում։ 1980 թվականից ուսում է ստացել Անտոն Չեխովի անվան դպրոցում, ապա այն ավարտելով՝ ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը՝ ավարտելով հավանականության տեսության ամբիոնը։ Հետագայում ավարտել է ՀՊՃՀ-ի մագիստրատուրան և ասպիրանտուրան, նորից մաթեմատիկայի գծով, բայց ֆունկցիոնալ անալիզի ուղղությամբ։ Սովորել է նաև Երևանի հումանիտար համալսարանի մշակութաբանության և փիլիսոփայության բաժիններում։ Զբաղվել է իրավապաշտպանական գործունեությամբ, նաև լրագրությամբ։ Հայաստանում եղել է նաև մի շարք արտասահմանյան թերթերի թղթակիցը։ Զբաղվում է սոցիալական մեդիայով և մարքեթինգով։ Դասախոսում է մի քանի համալսարաններում և դպրոցներում։ Արեգնազան կրթահամալիրի համահիմնադիրներից մեկն է։ Բազմիցս հանդես է եկել տեղեկատվական անվտանգության վերաբերյալ մամուլի ասուլիսներով, հրապարակումներով։

Աշխատանք
--------

1994-1995 թվականներին բացել է գրախանութ և գրքերի վաճառքով է զբաղվել, եղել է առաջինը Հայաստանում, որ առևտրի ոլորտում զեղչեր է կիրառել։ Զբաղվել է նաև շինարարությամբ։

Անձնական կյանք
--------------

1993 թվականին ամուսնացել է Թամարա Հովնանյանի հետ։ Ունի 3 երեխա՝ երկու աղջիկ և մեկ տղա։

Հետաքրքրություններ
------------------

Հիմնական հետաքրքրությունները՝ բլոգներ, սոցիալական ցանցեր, նոր մեդիա, տեղեկատվական անվտանգություն։ Սիրում է ֆանտաստիկ ժանրի ֆիլմեր։ Տիրապետում է հայերենի, անգլերենի և ռուսերենի։

Մտքեր
-----

«Մարդ պետք է միշտ ապրի այնպես, ինչպես պատերազմի ժամանակ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Չակերտներ. Սամվել Մարտիրոսյան
2. ↑  Սամվել Մարտիրոսյան. Մեդիա փորձագետ
3. ↑  Սամվել Մարտիրոսյան. Հոդվածներ/
4. ↑  «…ու փոխվեց ամեն ինչ» Սամվել Մարտիրոսյան
5. ↑  «Սամվել Մարտիրոսյան. Հոդվածներ». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 7-ին.
6. ↑  8 Բլից Հարց Սամվել Մարտիրոսյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Twitter
* Telegram
* Facebook
* Instagram