Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ստասովա (այլ կիրառումներ)

**Նադեժդա Ստասովա** (ռուս.՝ Наде́жда Васи́льевна Ста́сова, հունիսի 12 (24), 1822, Պուշկին, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 27 (հոկտեմբերի 9), 1895, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս հասարակական գործիչ, 1860-1895 թվականներին գլխավորել Է Ռուսաստանի կանանց շարժումը, կանանց բարձրագույն կրթություն համար պայքարի կազմակերպիչ, որն ավարտվել է Վլադիմիրյան դասընթացների (ՀՁ, 1870-1875) և Բեստուժևյան դասընթացների (ՀՁ, 1878-1918) բացմամբ։ Ռուսաստանում առաջին մանկական մսուրների ստեղծողը։

Ճարտարապետ Վասիլի Ստասովի դուստրը և քույր Վլադիմիր ու Դմիտրի Ստասովների քույրը։ Հեղափոխական, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Ելենա Ստասովայի հարազատ հորաքույրը։

Կենսագրություն և հասարակական գործունեություն
--------------------------------------------

Ստանալով տնային կրթություն` նա զգացել է դրա ամբողջ թերությունը և դառնալով կանանց կրթության ջատագով` չի դադարել աշխատել այդ ուղղությամբ մինչև կյանքի վերջը։ 1860-ական թվականների սկզբին Ստասովան Ե. Ի. Կոնրադիի, Մ. Վ. Տրուբնիկովայի, Ն. Ա. Բելոզերսկայայի և Ա. Պ. Ֆիլոսոֆովայի հետ հիմնել Է Պետերբուրգի աղքատ բնակչության համար էժան բնակարանների ընկերություն։ Մի շարք մարդկանց հետ, ովքեր իրենց նվիրել էին այսպես կոչված «ապաշխարող Մագդաղենացիներին», Ստասովան սկսել է ջանասիրաբար աշխատել նաև այդ ուղղությամբ։ Նա իր ժամանակը և ուժերը տվել է նաև կիրակնօրյա դպրոցներին, որոնք այն ժամանակ Սանկտ Պետերբուրգում գոյատևել են ընդամենը երկու տարի։

1860-ական թվականների սկզբներին Ստասովան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել կանանց հրատարակչական արտելում, որի գլխավոր նպատակը մտավորական կանանց եկամուտ ապահովելն էր։ 1867 թվականին Ստասովան, այդ ժամանակվա այլ կարկառուն կանանց հետ դարձել է շարժման ղեկավար, որն այն ժամանակ սկսվել է` ի նպաստ կանանց բարձրագույն կրթության։ Նրանց էներգիայի շնորհիվ 1870 թվականին Պետերբուրգում բացվել են տղամարդկանց և կանանց համատեղ հանրային դասախոսություններ` սկզբում հինգերորդ գիմնազիայի շենքում, իսկ հետո` Վլադիմիրի շրջանի ուսումնարանի շենքում, որոնք ստացել են «Վլադիմիրյան դասընթացներ» անվանումը։

1878 թվականին բացվել են կանանց բարձրագույն դասընթացները, որոնց ղեկավար է դարձել պրոֆեսոր Բեստուժև-Ռյումինը, իսկ դասընթացների կարգադրիչի պարտականությունները անվճար իր վրա է վերցրել Ստասովան և, մի փոքր ընդմիջումով մնացել է այդ պաշտոնում մինչև կուրսերի վերափոխումը (1889)։ Դասընթացների բացմանը զուգահեռ հաստատվել է «Կանանց բարձրագույն դասընթացների համար միջոցների առաքման ընկերության» կանոնադրությունը, որի կոմիտեում Ստասովան մնացել է մինչև մահ։

1893 թվականին Ստասովան դարձել է նորաստեղծ «Կանանց բարձրագույն դասընթացների գիտությունների կուրսն ավարտածներին օգնելու ընկերության» նախագահը, որը կազմավորվել է դասընթացն ավարտած կին ուսանողների շրջանակից, որը հավաքվում էր Ստասովայի բնակարանում։

1894 թվականին Ստասովայի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է «Մանկական օգնություն» ընկերությունը, որի իրավասության ներքո է տեղափոխվել Ն. Վ. Ստասովայի անվան մսուրները, որտեղ նա անխոնջ աշխատել է մինչև կյանքի վերջը։ 1894 թվականի ընթացքում Ստասովան աշխատում էր «Կանանց փոխադարձ բարեգործական ընկերության» կազմակերպման վրա, սակայն հանկարծակի մահը թույլ չտվեց նրան տեսնել նոր հաստատության բացումը։

Թաղված է Տիխվինյան գերեզմանատանը։

Գրականություն
-------------

* Е. Дьяконова. Дневник русской женщины. (часть вторая «На Высших женских курсах. Петербург, 1895—1899») — М.; Захаров, 2004 — 480с. — серия «Биографии и мемуары»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Стасова Надежда Васильевна // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3 4 5 6  «Նադեժդա Վասիլևնա Ստասովա». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
3. ↑  *Նադեժդա Վասիլևնա Ստասովա* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Նադեժդա Ստասովա». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
* *Նադեժդա Ստասովա* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 127960560X · NKC: js2017953860 · VIAF: 45147481478249242486 · WorldCat VIAF: 45147481478249242486 |

 |