recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վելանայ** (նախկինում հայտնի էր *Լեյդեն* անունով, թամիլերեն՝ ஊர்காவற்துறை), կղզի Շրի Լանկայի հյուսիսում գտնվող Ջաֆֆա թերակղզու ափին։ Կղզու մակերեսը կազմում է 64,1 կմ²։ Բնակչությունը ըստ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների կազմում է 16 300 մարդ։

Բնակավայրեր
-----------

Կղզու ամենամեծ բնակավայրը Քեյս քաղաքն է։ Այլ բնակավայրեր են Ալլայպադին, Մանկուպանը, Վելանին, Սարավանայը, Պուլիյանկուդալը, Սուրուվիլը, Նարանտանայը, Կարամպանը։

Բնակչություն և կրոն
-------------------

Սուրբ Ջեյմսի եկեղեցի
Վելանայի բնակչության մեծ մասը դավանում է հինդուիզմ, մնացած՝ ավելի քիչ մասը իսլամ և քրիստոնեություն։ Կան մի քանի հինդուիզմական տաճարներ, ինչպես նաև եկեղեցիներ, մզկիթներ, հիվանդանոց, 10 դպրոց և քայթսերֆինգի բազա։

2006 թվականի մայիսի 13-ին՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ կղզու վրա տեղի ունեցավ Ալլայպադիի կոտորածը։ Զոհվել են թեմիլական փոքրամասնության 13 անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *R.H Basset* Chapter 12 The Islands // Romantic Ceylon. Its History, Legend and Story. — New Delhi: AES Reptiny, 1997. — P. 274-310. — ISBN 81-206-1274-4
2. ↑  Table 05 (Geo. Topography) Islands in Sri Lanka Archived 2012-03-01 at the Wayback Machine. (անգլ.)
3. ↑  Statistical Handbook 2009 Archived 2010-03-26 at the Wayback Machine. (անգլ.)
4. ↑  "Доклад Amnesty International 2007. Шри-Ланка". Արխիվացված է the original 2011 թ․ օգոստոսի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 20.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քեյս կղզու մասին կայք (անգլ.)
* Վելանայի կենտրոնական քոլեջ Archived 2011-10-08 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Քայթսերֆինգը Քեյսում(չաշխատող հղում)
 (անգլ.)
* Կղզու քարտեզը (անգլ.)
* Ճանապարհորդություն Քեյս կղզում (անգլ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արա Գևորգյան** (ապրիլի 19, 1960(1960-04-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժիշտ, երգահան, երաժշտական պրոդյուսեր։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2004):

Հայաստանի ժողովրդական երգչուհի Վալյա Սամվելյանի որդին է։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցում։ 1970-1980 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 8 գեղարվեստի ուսումնարանում, 1983-1987 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետի փողային գործիքների և էստրադային բաժնում։ 1987-1989 թվականներին նույն ինստիտուտում դասավանդել է դիրիժորություն և հանդիսացել ինստիտուտի երաժշտական խմբի ղեկավարը։ 1992-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի Ազգային հեռուստատեսության «3-րդ ալիք» ծրագրի երաժշտական ղեկավարը։ 1983 թվականից նվագել է «Ռալլի» նվագախմբում, մասնակցել է մի շարք փառատոների բազմաթիվ երկրներում։

2001 թվականին հեղինակային համերգ է ունեցել Հայաստանում՝ Քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունման 1700-ամյակի առթիվ։ 2005 թվականին, Հայոց Մեծ Եղեռնի 90-ամյակի առթիվ, նրա գրած «Ադանա» երգը թարգմանվել և ձայնագրվել է 20 լեզուներով ու հնչել Ծիծեռնակաբերդում՝ տարբեր երկրներից ժամանած հայտնի երգիչների կատարմամբ։ Հետագայում ակցիան շարունակվել է ԱՄՆ-ի քաղաքներում։ 2005 թվականին հիմնադրել է 40 երաժիշտներից բաղկացած ժողովրդական գործիքների նվագախումբ, որը հետագայում դարձել է Հայաստանի ազգային նվագարանների պետական նվագախումբ։

Գրել է տարբեր ֆիլմերի երաժշտություն՝ «Քրմուհի», «Խնկարկում», «Յար խուշտա» և այլն, ներկայացումների՝ «Բարի գալուստ», «Կռունկներ ետ դարձեք» և այլն, աշխարհի տարբեր սպորտային միջոցառումների համար։ Ընտրվել է Կանադայի միջազգային ինֆորմատիզացիայի ակադեմիայի անդամ։

Ունի խաղալիքների մեծ հավաքածու։

Ձայներիզներ
-----------

* «Օվկիանոսից այն կողմ», 1995
* «Նոստալջի», 1997
* «Անի», 1999
* «Խոր Վիրապ», 2001
* «Վաղարշապատ», 2009 (ԱՄՆ)

Պարգևներ
--------

* Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2002
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, 2004
* «Համերաշխություն» շարժման կողմից ճանաչվել է «Տարվա ամենահամերաշխ մարդ», 2009
* ՌԴ «Միխայիլ Լոմոնոսով» պատվո շքանշան
* Երևանի քաղաքապետի մեդալ
* Մոսկվայում «Կարոտ» փառատոնի մեդալ
* «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» ոսկե մեդալ
* Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի օրհներգի երաժշտությունը հեղինակելու համար՝ պարգևատրվել է «Հրանտ Շահինյան» ոսկե մեդալով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արա Գևորգյանը արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր արտիստ կոչմանը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Արա Գևորգյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Զաքարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վաղարշակ Զաքարյան** (նոյեմբերի 29, 1955(1955-11-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դաշնակահար և կոմպոզիտոր։ «Ճանապարհ դեպի Սասունցի Դավիթ» ֆիլմի երաժշտության հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

1983 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան, 1987 թվականին՝ ասպիրանտուրան՝ պրոֆեսոր Էդվարդ Միրզոյանի դասարանը։ 1980 թվականին Մոսկվայում կայացած կոմպոզիտորների միջազգային մրցույթում նրա «Դաշնամուրի սոնատը» շահել է առաջին մրցանակը։ Ռուսաստանի Կոմպոզիտորների միության Մոսկվայի բաժանմունքի անդամ է։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

1990-ական թվականների սկզբին տեղափոխվել է Մոսկվա, եղել է «Պրակտիկա» հրատարակչության երաժշտական բաժնի վարիչ։ Հանդիսացել է «The Grove Concise Dictionary of Music» երաժշտական բառարանի ռուսերեն հրատարակման գաղափարի հեղինակն ու իրականացման նախաձեռնողներից մեկը։ 2003-2007 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Մուզիկա» պետական հրատարակչության փոխտնօրենը։ 2004 թվականին Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում կազմակերպել է կորպորատիվ երաժշտական երեկո՝ մի շարք անվանի երաժիշտների, այդ թվում՝ Դենիս Մացուևի և Բորիս Բրովցինի մասնակցությամբ։ Համագործակցել է երաժիշտ Յուրի Բաշմետի հետ և 2007 թվականին Մոսկվայի կոնսերվատորիայի մեծ դահլիճում տեղի է ունեցել նրա «Ընծա և աղերս» ստեղծագործության պրեմիերան՝ «Մոսկվայի սոլիստներ» նվագախմբի և Բաշմետի կատարմամբ։

Վաղարշակ Զաքարյանի ստեղծագործությունները կատարվել են ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում և նախկին Խորհրդային Միության երկրներում։ Հեղինակել է կամերային, սիմֆոնիկ երաժշտություններ, գրել է նաև երաժշտություն ֆիլմերի և թատերական ներկայացումների համար։

Գրել է 1986 թվականին նկարահանված «Քանի դեռ ապրում ենք...» ֆիլմի երաժշտությունը։

2018 թվականին կայացավ Զաքարյանի ջութակի կոնցերտի պրեմիերան (Սերգեյ Խաչատրյանի կատարմամբ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Վաղարշակ Զաքարյանի կենսագրությունը avproduction կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վաղարշակ Զաքարյանի պաշտոնական կայքը Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
* Verbo Primo (1977) թավջութակի համար Archived 2012-11-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի կոմպոզիտորների միություն · Հայաստանի կոմպոզիտորների միություն |

 |
Արգելված բարձրավանդակ
**Արգելված բարձրավանդակ** (անգլ.՝ Forbidden Plateau), փոքրիկ, լեռնոտ բարձրավանդակ Վանկուվեր կղզու արևելյան մասում, Բրիտանական Կոլումբիա, Կոմոքս լճի հյուսիս-արևմուտքում, հարավ-արևմուտքից Ալբերտ Էդվարդ լեռան և հյուսիս-արևելքից Վաշինգտոնի լեռան միջև։ Զառիվայր իջնող ենթալպյան տեղանքում կան փոքր, խիտ բլուրներ և փորված փոքր լճեր։ Տարածքի մեծ մասն ընդգրկված է Ստրաֆկոնա պրովինցիալ այգում, որտեղ արահետների ցանցը հեշտացնում է արշավը, միջերկրյա դահուկային արշավները և Ալբերտ Էդվարդ լեռան մուտքը։ Բարձրավանդակի հարավարևմտյան անկյունում է գտնվում Բեչեր լեռան ստորոտի ենթալպիական մարգագետինը, որը Կանադայում Օլիմպիական սոխ բույսի միակ վայրն է (Allium crenulatum): Այս վայրը Վանկուվեր կղզում 1946 թվականին Ռիխտերի սանդղակով 7.3 մագնիտուտ ուժգնությամբ տեղի ունեցած երկրաշարժի էպիկենտրոնն է։

Լեգենդ
------

Երբ Կոմոքսը հարձակման ենթարկվեց այլ ափամերձ ցեղերի կողմից, նրանք իրենց կանանց ու երեխաներին վերցրին տարան բարձրավանդակ` պահպանության համար։ Կովիչան ցեղի արշավանքի ժամանակ կանայք և երեխաներն անհետացան առանց հետքի։ Երբ ցեղի մարդկանցից մեկը գնաց Արգելված բարձրավանդակում փնտրելու կանանց և երեխաներին, նա գտավ կարմիր քարքոսներ, որոնք ծածկել էին ձյունն ու մոտակա ժայռերը, և նա ենթադրեց, որ քարաքոսը ընտանիքի անդամների արյունն է։ Այդ ժամանակից ի վեր բարձրավանդակը դարձավ տաբու, քանի որ ենթադրվում էր, որ այն բնակեցված է չար ոգիներով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Forbidden Plateau BC Geographical Names
2. ↑  Schaan, Gary. 2004. "Managing Towards the Gold Standard—Ecological Values of Second Growth Small Woodlands on Vancouver Island." In T.W. Droscher and D.A. Fraser (eds). Proceedings of the 2003 Georgia Basin/Puget Sound Research Conference. CD-ROM or Online. Available: "Archived copy". Արխիվացված է the original 2004 թ․ ապրիլի 1-ին. Retrieved 2006 թ․ հուլիսի 14.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)  Archived 2007-02-21 at the Wayback Machine. [February 2004]
3. ↑  Derek Sidenius (1999 թ․ հունվարի 24). "Shake, Rattle and Roll in '46 Earthquake". Victoria Times Colonist Islander Magazine. Արխիվացված է the original 2006 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Retrieved 2006 թ․ հուլիսի 14.
4. ↑  

	* Legends from British Columbia Communities Archived 2009-11-07 at the Wayback Machine. The British Columbia Folklore Society. Accessed 6 September 2012.
	* More to Nootka Sound than fishing Seattle Times. Accessed 6 September 2012.
	* Selling British Columbia: Tourism and Consumer Culture, 1890-1970. Michael Dawson. University of British Columbia Pr (2005).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2017-10-18 at the Wayback Machine.
* Քարտեզ (PDF) Archived 2017-07-21 at the Wayback Machine.
**Վահե-Անդրե Հեքիմյան** (մայիսի 14, 1914(1914-05-14), Օրդու, Տրապիզոնի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 21, 1997(1997-11-21), Փարիզ), գեղանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Վահե-Անդրե Հեքիմյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդու քաղաքում։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ որբացել է, հայտնվել է Կոստանդնուպոլսի որբանոցներից մեկում, այնուհետև հաստատվել Գրաս քաղաքում, 1924 թվականից ապրել Փարիզում, որտեղ զբաղվել է լուսանկարչությամբ և զանազան արհեստներով։ 1937-1945 թվականներին եղել է զինվորական ծառայության մեջ, մասնակցել երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1953 թվականից զբաղվել է նկարչությամբ։ Վահե-Անդրե Հեքիմյանի կտավներին բնորոշ են հագեցած կոլորիտը, գունածավալների ռիթմիկ խմբավորումը, պատկերման պայմանականությունը։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Գրոսում, Նիցցայում, Լիոնում, ԱՄՆ-ում։ 1983 թվականին այցելել է Հայաստան։

Հեքիմյանի աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* «Օրդու», 1961
* «Նատյուրմորտ», 1969
* «Ադանա»
* «Տրապիզոն»
* «Հայկական երգ»
* «Զեյթուն»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Vahé HEKIMIAN (1915-1997)
2. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Վահե Հեքիմյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  «Հայ կերպարվեստագետներ, համառոտ բառարան», Դանիել Դզնունի, «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1977։
4. ↑  Վահե-Անդրե Հեքիմյանի ստեղծագործությունները ՀԱՊ-ում
**Պատահար արգենտինական CL-44 ինքնաթիռի հետ**, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 1981 թվականի հուլիսի 18-ին Canadair CL-44 տիպի ինքնաթիռի հետ։ Ինքնաթիռը խոցվել է Խորհրդային Հայաստանի տարածքում։ Զոհվել է 4 մարդ։

Պատմություն
-----------

1981 թվականի հուլիսի 18-ին տրանսպորտային Canadair CL-44 ինքնաթիռը (համարը՝ LV-JTN), պատկանել է արգենտինական Transporte Aéreo Rioplatense ավիաընկերությանը), որը վերադառնում էր Թել Ավիվ- Թեհրան թռիչքից, մտել է Խորհրդային միության տարածք։

Դեպքի առիթով Վազիանի ռազմաբազայից օդ են բարձրացել չորս Су-15ТМ տիպի ռեակտիվ ինքնաթիռներ, սակայն հրամանատարության անորոշությունից և ոչ կվալիֆիկացիոն գործողությունների արդյունքում ինքնաթիռները ժամանակից շուտ ծախսել են վառելիքը և ստիպված եղել վերադառնալ ավիաբազա։ Այդ ժամանակ նշանառման գործընթացը հանձնարարվել է մեկ այլ ինքնաթիռի, որի հրամանատարը եղել է Վալենտին Կուլյապինը։ Ինքնաթիռը զինված է եղել միջին հեռահարության Р-98М «երկիր-երկիր» հրթիռներով։ Ինքնաթիռի առջև դրվել էր առաջադրանք՝ իջեցնել սահմանախախտին։ Փորձելով իրականացնել հրամանը՝ ինքնաթիռը մոտեցել է թիրախին, որի արդյունքում անհնարին է դարձել հրթիռների կիրառումը։ Այդ ժամանակ սահմանախախտ ինքնաթիռը մոտենալիս է եղել ԽՍՀՄ օդային տարածք։ Կուլյապինը որոշել է խոցել CL-44 ինքնառիը և երկրորդ փորձով իր ինքնաթիռի կմախքի (ֆյուզելյաժ) և ողնափայտի միջոցով կարողացել է տակից հարվածել սահմանախախտի կայունացուցչին։ Միևնույն ժամանակ, արևմտյան որոշ ավիացիոն փորձագետներ ենթադրում են, որ բախումը պատահաբար է տեղի ունեցել, իսկ խոցման հետ կապված պատմությունը մշակվել է հետագայում՝ խորհրդային օդաչուի արդարացման համար։

Տրանսպորտային ինքնաթիռը կորցրել է հավասարակշռությունը և ընկել սահմանից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռի տախտակամածում գտնվող 4 ուղևորները, որոնցից մեկը Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի էր, զոհվել են։ Կուլյապինը հաջողությամբ կատապուլտվել է, խոցման համար արժանացել «Կարմիր դրոշի» շքանշանի։

Նախորդ չվերթով արգենտինական ինքնաթիռը Իրանի համար բերել էր ռազմամթերք և տանկերի համար նախատեսված պահեստամասեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Горячее небо «холодной войны». Часть 3. // *Мир авиации* : журнал. —М. 1996. — № 2 (12). — С. 38—42.
2. ↑  *James Oberg* The Bloody Border: Chapter 3 from 'Uncovering Soviet Disasters'. — Random House, 1988. — С. 32-49.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Марат Сыртланов (2006 թ․ հունիսի 28). "Подвиг за семью печатями". портал «Хранитель». Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Վեդրան Սմայլովիչ** (բոս․՝ Vedran Smailović, հայտնի է **«Թավջութակահար Սարաևոյից»** անունով (անգլ.՝ Cellist of Sarajevo), նոյեմբերի 11, 1956(1956-11-11), Սարաևո, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), պրոֆեսիոնալ երաժիշտ Բոսնիա և Հերցեգովինայից։

Սարաևոյի պաշարման ժամանակ Վեդրան Սմայլովիչը շարունակել է ամեն օր (նույնիսկ գնդակոծությունների և դիպուկահարների կրակոցների ժամանակ) նվագել՝ դառնալով մարդու և երաժշտի ոգևորող օրինակ։ 1993 թվականին՝ սարսափելի պաշարման երկրորդ տարում, որը տևել է 1992 թվականի ապրիլի 5-ից մինչև 1996 թվականի փետրվարի 29-ը (1425 օր), նրան հաջողվել է դուրս գալ պաշարված Բոսնիայից և հայտնվել Հյուսիսային Իռլանդիայում։

Անգլիացի կոմպոզիտոր Դեվիդ Ուայլդը Վեդրանին է նվիրել Յո-Յո Մա-ի կողմից ձայնագրված «The Cellist of Sarajevo» երաժշտական պիեսը։ Savatage խմբի «Dead Winter Dead» ընդհանուր ալբոմը ևս ոգեշնչված է Սմայլովիչի պատմությամբ։

Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային համալսարանական գրադարանի վերակառուցումից հետո՝ 2014 թվականի մայիսի 9-ին, Սարաևոյի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և Վեդրան Սմայլովիչի մասնակցությամբ տեղի է ունեցել գրադարանի հանդիսավոր բացումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Photo Gallery: The Siege Of Sarajevo". *RadioFreeEurope / RadioLiberty*. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 7.
2. ↑  "The Story of the Sarajevo String Quartet with Dr. Dijana Ihas". *Welcome to the website of Music for Young Violinists!*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Sharrock, David (2008 թ․ հունիսի 17). "Out of the war into a book and into a rage". *The Australian*. Retrieved 2012 թ․ հունվարի 31.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Cellist of Sarajevo, Vedran Smailović
* The Death of a City: Elegy for Sarajevo
**Ավանի աղի կոմբինատ**, աղ արտադրող միակ ձեռնարկությունը տարածաշրջանում։

Պատմություն
-----------

Ավանի աղի կոմբինատը կառուցվել է 1967 թվականին՝ աղի հանքավայրի վրա։ Գտնվում է Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանում։

2002 թվականից կոմբինատը հանդիսանում է «Աղ Արտադրողների Եվրոպական Ասոցիացիայի» (EUsalt) անդամ։

Կոմբինատում գործում է ԻՍՕ 22000:2018 սննդամթերքի անվտանգության կառավարման միջազգային համակարգ։

Կոմբինատն արտադրում է «Էքստրա» տեսակի յոդացված կերակրի աղ, որը ստացվում է աղաջրից` վակում-գոլորշիացման եղանակով, գյուղատնտեսական և տեխնիկական նպատակների համար նախատեսված կերային քարաղ և տեխնիկական աղացած աղ։

Հանրապետական անձավաբուժական կենտրոն
-----------------------------------

1987 թվականի մայիսից բրոնխիալ ասթմայով, ռեսպիրատոր և մի շարք այլ հիվանդություններով տառապող հիվանդներն իրենց առողջությունը վերականգնում են «Հանրապետական Անձավաբուժական Կենտրոնում», որը ղեկավարում է Հայաստանի առողջապահության նախարարության գլխավոր թոքաբան, պրոֆեսոր Անդրանիկ Ոսկանյանը։ Առողջարանը տեղակայված է ձեռքով պատրաստված անձավում, հողի մակերեսից 235 մ խորության վրա։ Բնակչության շրջանում «Աղի հանքի քարանձավ» անվանումով հայտնի կենտրոնում տարեկան համակարգված բուժում է անցնում միջինը 150–200 հիվանդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "EUsalt, European Salt Producers' Association | Official campaign partners | Campaign partners". *healthy-workplaces.eu*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 13-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.
2. ↑  LLC, Helix Consulting. "Վարչապետն այցելել է «Ավանի աղի կոմբինատ» ընկերություն". *www.gov.am* (in անգլերեն). Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.
3. ↑  "Ավանի Աղի Կոմբինատ". *www.armsalt.am*. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.
4. ↑  "Բրոնխների ասթմա, ալերգիա, շնչառական հիվանդություններ. բոլորի բուժումը Երևանի ընդերքում է". *Sputnik Armenian*. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.
5. ↑  "Ավանի աղի հանքում բրոնխիալ ասթմայի դեմ բուժում են ստանում բազմաթիվ եվրոպացիներ". *armenpress.am*. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Առաջիկա 50 տարում Հայաստանն աղի խնդիր չի ունենա
* Բրոնխիալ ասթմա և թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդություն
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Ադամյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ադամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Ադամյան** (24 մարտի, 1972, Ստեփանակերտ - 8 մայիսի, 1992, Շուշի), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Ադամյանը ծնվել է 1972 թ. մարտի 24-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում ութամյա կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է պրոֆտեխուսումնարանում։ Միաժամանակ խաղում էր «Երազանք», «Արցախ» և Ղափանի «Սյունիք» ֆուտբոլային թիմերում։ Վերջինիս կազմում դարձել է հանրապետության չեմպիոն։ Թողնելով իր գործը Ղափանում՝ վերադարձել է Ստեփանակերտ, որպեսզի լրացնի հայրենիքի պաշտպանների շարքերը։ Զոհվել է 1992 թ. մայիսի 8-ին Շուշիում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով։ Ամունացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Աշոտ Ադամյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 18.
**Արաբները Մակեդոնիայի Հանրապետությունում** (մակեդոներեն՝ Арапи во Република Македонија, արաբ․՝ عرب مقدونيا‎‎‎‎), Մակեդոնիայի Հանրապետությունում ապրող արաբների ընդհանուր անվանումը։ Մակեդոնաբնակ արաբները հիմնականում Արաբական թերակղզու երկրներից են` Լիբանանից, Սիրիայից, Պաղեստինից, Հորդանանից և Իրաքից։ Մի շարք էթնիկ խմբեր նաև այստեղ են հաստատվել Հյուսիսային Աֆրիկայի արաբական երկրներից` Եգիպտոսից, Մարոկկոյից, Ալժիրից, Թունիսից և Սուդանից։

Պատմություն
-----------

Մակեդոնիայում հաստատված առաջին արաբներն ունեցել են սիրիական և լիբանանյան ծագում։ Վերջիններս այստեղ հաստատվել են սկսած 1960-ական թվականներին։ Նրանք հիմնականում ժամանել են Բալկանյան թերակղզի կրթություն ստանալու նպատակով։

Արաբների հոսքը Մակեդոնիայի ժամանակակից տարածք սկսվել է դեռևս Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Հանրապետության գոյության ժամանակաշրջանից և շարունակվում է մինչ օրս։

Ըստ վերջին տվյալների` Մակեդոնիայի Հանրապետության տարածքում բնակվում են ավելի քան 6 հազար արաբ (այս թվի մեջ են ներառվում նաև քրդերի, աֆղանների, բերբերների և այլ ազգերի որոշ խմբեր, որոնց ազգային ստույգ պատկանելությունն անորոշ է)։

Վերջին տարիներին մեծացել են արաբական երկրներից Մակեդոնիա գաղթած փախստականների և ապօրինի ներգաղթյալներ թիվը։ Այս թվաքանակի աճին հատկապես նպաստել է Սիրիական ճգնաժամը։ Արաբական թերակղզու բնակիչների մի մասը Մակեդոնիայի Հանրապետությունն օգտագործում է հետագայում Արևմտյան Եվրոպա տեղափոխվելու նպատակով։

Տես նաև
-------

* Արաբները Թուրքիայում
* Արաբները Բուլղարիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ընդհանուր վիճակագրական տվյալներ. "Մակեդոնիայի Հանրապետությունում բնակվող արաբների մասին".
2. ↑  Մակեդոնիայի Հանրապետության սիրիացի գաղթականները ուղեկալում են կատարել Սկոպյեում, ոստիկանությունը հայտնում է, որ վերջին շրջանում հայտնաբերվել են մոտ 500 անօրինական գաղթականներ
3. ↑  "Մակեդոնիայի Հանրապետություն են տեղափոխվել մի շարք անլեգալ սիրիացի և իրաքցի գաղթականներ". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 22.
4. ↑  Արաբական սփյուռքն աշխարհով մեկ, Սիրիական ճգնաժամի հետևանքները
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ուշադրություն**։**Այս էջը կամ բաժինը այլ լեզվով հոդվածի վատ թարգմանություն է։** 
Դուք կարող եք բարելավել թարգմանությունը։ Օրիգինալ տեքստը կարող եք գտնել ձախ կողմի «այլ լեզուներով» ենթաբաժնում։Մեքենայական թարգմանությունը ենթակա է ջնջման առանց զգուշացման։ |

**Սփեյս-Нидл** (անգլ.՝ Space Needle — "տիեզերական ասեղ") առավել ճանաչելի ներգրավման հյուսիս-արևմուտքում ՝ խաղաղօվկիանոսյան ափի ԱՄՆ-ում եւ քաղաքի խորհրդանիշ Seattle.

Աշտարակ футуристичном ոճով "гуги" գտնվում է տարածքում ցուցահանդեսային համալիրի Seattle Center, որը կառուցվել է Համաշխարհային ցուցահանդեսի 1962 թ. ժամանակ անցկացնելու, որի մոտ 20 հազար մարդ է զոհվել օրը բարձրացել են աշտարակի վրա; 2,3 միլիոն այցելու — ողջ աշխատանքի ընթացքում Համաշխարհային ցուցահանդեսի համար։ Այժմ աշտարակը գտնվում է մասնավոր տիրապետման Դ.Ե.

Սփեյս Нидл — աշտարակ 184 մետր բարձրությամբ եւ 42 մետր լայնությամբ առավել լայն կետով եւ քաշի 9 550 տոննա. Այն կառուցվել է այնպես, որ դիմանում փոթորիկները արագությամբ քամու մինչև 320 կմ/ժ և երկրաշարժի մինչև 9,1 բալ։ Դա երկու անգամ ավելի բարձր պահանջների շինարարական նորմերի պահին շինությունները։ Քամու պայմաններում աշտարակ մերժվում է մոտ 1 դյույմ յուրաքանչյուր 10 մղոն ժամ արագությամբ քամու. Հագեցած է 25 громоотводами.

Առանձնահատկությունն աշտարակներ է դիտողական խաղահրապարակ բարձրության վրա 159 մ, ռեստորան SkyCity (Երկնային քաղաք) եւ նվերների խանութ. Հետ գագաթին աշտարակի կարելի է տեսնել ոչ միայն կենտրոն Seattle, բայց նաեւ Հեղեղային լեռները եւ հրաբուխը Рейнир, դափնիներ Էլիոթ և շրջակա կղզու.

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ներքեւի մասում մինչև դիտորդական հարթակ, բացի վերելակների, կարելի է բարձրանալ աստիճաններով, որը բաղկացած է 848 փուլով. Շինարարության ժամանակ Space Needle ներգրավված 467 цементовозов, որոնք պակաս, քան 12 ժամ լի котлован հիմքերը (30 ոտնաչափ խորությամբ և 120 մետր ամբողջ); դա էր խարդախության դեպք է շարունակական бетонирования, երբեւէ применявшегося արեւմուտքում Միացյալ Նահանգներում.

|  |
| --- |
| Պանորամային տեսք կենտրոն Seattle, եւ դափնիներ Էլիոթ մթնշաղի հետ աշտարակի Սփեյս Нидл |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Mysteries revealed". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Սփեյս Нидл (անգլերեն)
* Սփեյս Нидл կայքի էջերում structurae.de(անգլերեն)
* Լուսանկարները և փաստերը Սփեյս Нидл(անգլերեն)
* Ռուսալեզու Համայնքը Վաշինգտոն Նահանգի Archived 2014-10-26 at the Wayback Machine. (ռուս.)
**Ավգուստ Մակեի տուն** (գերմ.՝ August-Macke-Haus), թանգարան Գերմանիայի Բոն քաղաքում, բացվել է 1991 թվականին և նվիրվել է էքսպրեսիոնիստ նկարիչ Ավգուստ Մակեին։ Այն գտնվում է նրա նախկին տանը, որտեղ նա ապրել է 1911-1914 թվականներին։ Թանգարանը ցուցադրում է վերակառուցված ինտերիերը, ինչպես նաև` տարածք է տրամադրում ժամանակավոր էքսպրեսիոնիստական ցուցադրությունների համար։

Պատմություն
-----------

Տունը կառուցվել է 1877 թվականին և ձեռք է բերվել Ավգուստ Մակեի աներոջ` Հենրիխ Գերհարդթի կողմից 1884 թվականին։ Գերհարդթի մահից հետո Մակեն իր զոքանչին, որը ժառանգել էր տունը, ստիպում է, որ նա տան ձեղնահարկն իր համար ստուդիա դարձնի։ 1911 թվականին Մակեն, նրա կինը` Էլիզաբեթը, և նրանց որդին տեղափոխվում են այդտեղ։ Այդ տանն ապրելու ընթացքում նկարիչը նկարել է ավելի քան 400 նկար։ 1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մակեի մահից հետո Էլիզաբեթ Մակեն իր երկրորդ ամուսնու և երեխաների հետ ապրել է այդ տանը մինչև 1925 թվականին Բեռլին տեղափոխվելը։ Տունը վարձով է տրվել, բայց մնացել է ընտանիքի սեփականությունը։ Էլիզաբեթ Մակեն 1948 թվականին վերադարձել է Բոն և ապրել այդ տանը մինչև իր մահը` 1975 թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Archived copy". Արխիվացված է the original 2011 թ․ սեպտեմբերի 4-ին. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link). , retrieved November 9, 2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official site in English

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14544491m · CiNii: DA19444440 · GND: 2158132-0, 5094104-5 · ISNI: 0000000122223748 · LCCN: nr96029704 · NUKAT: n2011034417 · SUDOC: 061795321 · VIAF: 139999823 · WorldCat VIAF: 139999823 |

 |

 |
**Ավենիդա Ատլանտիկա** (պորտ.՝ Avenida Atlântica)` Կոպակաբանա լողափի գետափ Ռիո դե Ժանեյրոյում։

Աշխարհագրություն
----------------

Երկարությունը 4 կմ է, ձգվում է ամբողջ Կոպակաբանայի և Լեմայի քաղաքային շրջաններում։ Ավենիդա Ատլանտիկան սկսվում է Լեմայի շրջանում և 800 մետր հետո հանդիպում է արքայադուստր Իսաբելի մայրուղուն, ունենալով երկու գոտի 2 շարժում երկու ուղղություններով և ավարտում է Կոպակաբաննայի տարածքում, ունենալով շարժման 3 գոտի։ Այնտեղ գտնվում է նաև պորտուգալական մայթի հայտնի պրոմենադը, ալիքաձև նախշերով և հեծանվային ճանապարհ` պրոմենադի և մայրուղու միջև։

Ավենիդա Ատլանտիկայի երկու ծայրերում էլ ռազմական բազաներ են` Կոպակաբանայում գտնվող Ֆորտ Կոպակաբանա և Լեմայի Ֆու Դուչա դի Կաքսիաս։ Երկուսն էլ պատկանում են բրազիլական բանակին։

Ավենիդա Ատլանտիկայում կան բնակելի շենքեր, ռեստորաններ, հյուրանոցներ և խանութներ։ Փողոցում գտնվող շենքերի մեծ մասը 11 հարկանի է, կառուցված առանց նրանց միջև դատարկ տարածության, որը նկատվում է Կոպակաբանայի և Լեմայի բոլոր շրջաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Forte Duque de Caxias". Արխիվացված է the original 2013 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Վարդապետի լռությունը**, հայ կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր Վիգեն Չալդրանյանի՝ Կոմիտասի մասին պատմող կենսագրական ֆիլմն է՝ նկարահանված 2014-2015 թվականներին։ Ֆիլմի հերոսը ժամանակակից ճանաչված գրող և համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի դասախոս է, ով Կոմիտաս վարդապետի մասին գիրք է գրում։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

2014 թվականի աշնանը Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնը «Շարմ Հոլդինգի» մասնակցությամբ սկսեց Վիգեն Չալդրանյանի «Վարդապետի լռությունը» խաղարկային լիամետրաժ ֆիլմի նկարահանումները։ Նկարահանումներն իրականացվել են Հայաստանում (Արզնի, Երևան) և արտերկրում (Ֆրանսիա, Չինաստան), ավարտվել են 2015 թվականի ամռանը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Երևանում։ Ֆիլմը նվիրված է Կոմիտասի հիշատակին։

Սյուժե
------

Ըստ ռեժիսորի՝ ֆիլմը ներկայացնում է ոչ թե Կոմիտասին, այլ նրա «Մեծ Լռությունը»։ Ֆիլմի հերոսը ժամանակակից գրող, համալսարանի դասախոս Էդգար Նովենցն է, ով մտասևեռված է Կոմիտաս վարդապետի մասին ֆիլմ ստեղծելու գաղափարի վրա։ Վեպին ճշմարտացիություն հաղորդելու նպատակով հերոսը փորձում է անցնել իր գրական կերպարի տառապանքի քառուղիներով։ Հենվելով պատմական փաստերի, արխիվային նյութերի, հոգեբանական վարկածների վրա՝ հերոսը փորձում է բացահայտել Կոմիտաս վարդապետի կենսագրության փարիզյան շրջանը, վեր հանել Վիլ-Ժուիֆ մեկուսարանում մեծ հայորդու կյանքի վերջին տարիների առեղծվածը։

Երաժշտություն
-------------

Ֆիլմի երաժշտության հեղինակը Վաչե Շարաֆյանն է։ Ֆիլմում հնչում է Կոմիտասի, Կլոդ Դեբյուսիի, Ավետ Տերտերյանի երաժշտությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "ru". *www.sharmholding.com*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 15-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 19.
2. ↑   (հայերեն) *«Վարդապետի լռությունը». Չալդրանյանի նոր ֆիլմը նվիրված Կոմիտասին*, վերցված է 2018-08-19
3. ↑  "«Վարդապետի լռությունը». նոր ֆիլմ՝ նվիրված Կոմիտաս վարդապետի հիշատակին". *Armtimes.com*. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 19.(չաշխատող հղում)
4. ↑  "«Վարդապետի լռությունը» ֆիլմը կներկայացնի Կոմիտասի կյանքի մանրամասները - Հանրային հեռուստաընկերություն". 2018 թ․ օգոստոսի 19. Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 19-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վարդապետի Լռությունը / Alter Ego Official Trailer (2016) HD. 16.12.2015
* Վարդապետի Լռությունը
* «Վարդապետի լռությունը» մեծ էկրան կբարձրանա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վալաստե (այլ կիրառումներ)

Վալաստե ջրվեժն ամռանը
**Վալաստե** (էստ․՝ Valaste juga), Էստոնիայի և Մերձբալթիկայի ամենաբարձր ջրվեժը (ջրվեժի բարձրությունը 30.5մ է)։ 1996 թ. Գիտությունների ակադեմիայի հանձնաժողովը ջրվեժը հայտարարել է բնական ժառանգություն և Էստոնիայի խորհրդանիշերից մեկը։

Վալաստե ջրվեժը տեղակայված է Իդա-Վիրումա կոմսության տարածքում՝ Օնտիկա և Վալաստե բնակավայրերի միջև։ Ջրվեժն առաջացել է արհեստական հոսանքից, որն օգտագործվում է դաշտերից ավելորդ ջուրը հեռացնելու նպատակով։ Խիստ ձմեռներին ջրվեժը սառչում է։

Վալաստե ջրվեժը Էստոնիայի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Զբոսաշրջիկների համար կառուցվել է դիտահարթակ, որը թույլ է տալիս ավելի մոտիկից դիտել ջրվեժը։

Պատկերասրահ
-----------

* Վալաստե ջրվեժը ձմռանըՎալաստե ջրվեժը ձմռանը
* ԴիտահարթակԴիտահարթակ
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Puhkaeestis.ee". Արխիվացված է the original 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վալաստե ջրվեժը Archived 2008-11-04 at the Wayback Machine.
* Վալաստե ջրվեժը
* Վալստե ջրվեժը և վտանգավոր վայրէջք դեպի ծով(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վալաստե (ջրվեժ) Վիքիպահեստում |
**Աշտարակով տուն** (ռուս.՝ Дом с башней), տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ Ռուսաստանի ԴաշնությանՌոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Գտնվում է Կրասնի զառիվայր փողոց, 17 հասցեում։ Ճարտարապետության հուշարձան է 1992 թվականի դեկտեմբերի 17-ից` Ռոստովի մարզի փոքր մարզային խորհրդի թիվ 325 որոշմամբ։

Պատմություն
-----------

«Աշտարակով տուն» առանձնատունը գտնվում է Նովոչերկասկ քաղաքի Կրասնի զառիվայր փողոցի (մինչև 1917 թվականը` Կրեշչենսկի զառիվայր) և Կովկասյան փողոցի անկյունում։ Շենքը կառուցված է մոտավորապես XIX դարի կեսերին ամպիր ոճով և տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսին պատկանել է հանքարդյունաբերության ինժեներ և քաղաքում թուջի ձուլման առաջին գործարանի (որը 1880 թվականին հիմնադրել է գերմանացի գործարանատեր Հերցբերգը) սեփականատեր Ա. Վ. Մինենկովին։ Այդ գործարանում պատրաստվում էին ծպեղային հեծաններ և այլ մետաղական մասեր, ինչպես նաև շղթաներ տասնիններորդ և քսաներորդ դարերի սահմանագծին Երմակի հրապարակում կառուցվող Նովոչերկասկի զորական Հարության վեցգմբեթանի մայր տաճարի (1891-1904 թվականներ, կառուցվել է նորբյուզանդական ոճով ճարտարապետ Ալեքսանդր Յաշչենկոյի նախագծով) և Երմակի հուշարձանի (1903-1904 թվականներ, կառուցվել է քանդակագործներ Միխայիլ Միկեշինի և Վլադիմիր Բեկլեմիշևի նախագծով) ցանկապատերի համար։ 

Ինժեներ Մինենկովը հաճախ է եղել արտասահմանում` Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, որտեղ սովորել է արդյունաբերական արտադրություն։

Ըստ հնաբնակների հիշողությունների` Նովոչերկասկում եղել է անվանի գիտնական Դմիտրի Մենդելեևը, որը կանգ է առել Մինենկովի տանը, որի հետ ծանոթ է եղել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Малого совета Ростовского областного совета народных депутатов № 325 от 17.12.1992
2. ↑  "ОСОБНЯК по улице Красный Спуск, 17". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 4.
3. ↑  Новочеркасск энциклопедия: посвящается 200-летию Новочеркасска Издательство: Novoprint, 2005. — 720 С. — 1257 ил. — С. 69—70
**Վալ դ'Օրչան** (իտալ.՝ Val d’Orcia) մշակութային լանդշաֆտ է կենտրոնական Իտալիայում, Սիենա քաղաքի մոտ։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Հովտի բնամշակութային տարածաշրջանը համարվում է Տոսկանայի գյուղատնտեսական արեալի մի մասը, որը գտնվում է Սիենա քաղաքի մոտակայքում։ Հովտի հարավային հատվածի մոտ վեր է խոյանում Ամիատա լեռը։ Մոտակայքում գտնվում է ևս մեկ Համաշխարհային ժառանգության հուշարձան՝ Պիենցա քաղաքը։

XIV-XV դարերում Վալ դ'Օրչան համարվում էր բնակեցման և մշակութային զարգացման օբյեկտ Սիենա քաղաք-պետության կողմից։ Մարդկային աշխատանքի կողմից ստեղծված Վալ դ'Օրչա լանդշաֆտը, իր հարթավայրերով, որոնց վերևում վեր են խոյանում գրեթե կատարյալ կոնաձև բլուրները, ոգեշնչել են բազմաթիվ նկարիչների, հատկապես Սիենայի դպրոցի ներկայացուցիչներին։ Նրանց կտավները, որոնք ստեղծվել են Վերածննդի դարաշրջանում, արտացոլում են այդ բարգավաճող տեղանքի ամբողջ գեղեցկությունը։

2004 թվականին Վալ դ'Օրչան ներառվել է Իտալիայի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակի մեջ։

Վալ դ'Օրչայի համայնապատկերը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Val d'Orcia, Advisory Body Evaluation" (PDF) (in անգլերեն). UNESCO. Արխիվացված (PDF) from the original on 2012 թ․ ապրիլի 18. Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 28.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4261729-7 · VIAF: 244190058 · WorldCat VIAF: 244190058 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Նուբարաշեն համայնքում։

Պատմություն
-----------

Սրբոց Նահատակաց եկեղեցու կառուցումն սկսվել է 2012 թվականին բարերար Գագիկ Ծառուկյանի հովանավորությամբ։ Նախագծի հեղինակն է Հայաստանի վաստակավոր ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը։

Սրբոց Նահատակաց եկեղեցու օծման արարողությունը կատարել է Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ Կաթողիկոսը։ Տասնվեց սյուների օծումը կատարվել է Գերաշնորհ Տեր Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանը, Մայր Աթոռի Արտաքին հարաբերությունների և արարողակարգի բաժնի տնօրեն Գերաշնորհ Տ. Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանը, Գերաշնորհ Տ. Փառեն արքեպիսկոպոս Ավետիքյանը, Մայր Աթոռի Վարչատնտեսական բաժնի տնօրեն Գերաշնորհ Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը, Մայր Աթոռի լուսարարապետ Գերաշնորհ Տ. Հովնան եպիսկոպոս Հակոբյանը ու Բրազիլիայի հայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Նարեկ եպիսկոպոս Բերբերյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Օծվեց Նուբարաշենի Սրբոց Նահատակաց նորակառույց եկեղեցին". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 26.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի (Նուբարաշեն)***էջը Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գագիկ Ծառուկյանի բարերարությամբ Նուբարաշենում կառուցվել է Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վարդան Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Վարդան Հովհաննիսյան** (փետրվարի 19, 1953(1953-02-19) - մայիսի 3, 2014(2014-05-03)), հայ հաղորդավար, դերասան, հրապարակախոս, հայագետ, հասարակական գործիչ, «Վարդանանք» հեռուստահաղորդման վարող, «Նոր Վարդանանք» գիտամշակութային հասարակական կազմակերպության նախագահ։ Լոս Անջելեսի հայ մենաթատրոնի հիմնադիրն է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1953 թվականի փետրվարի 19-ին Հայաստանում։ 1979-1999 թվականներին ապրել է ԱՄՆ-ում։

Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի շրջանավարտ է։

### «Վարդանանք»

Դեռ դպրոցական տարիներից նրա մոտ հայոց պատմության վերաբերյալ բազմաթիվ հարցեր էին ծագել, սակայն դրանցով զբաղվելու հնարավորություն եղավ միայն 1985 թվականից։ Ըստ Հովհաննիսյանի՝ հայոց պատմության շատ մասեր (այդ թվում՝ (համեմատական լեզվաբանություն (հնդեվրոպական տեսություն), հայոց պատմության ռևիզիոնիզմ) ճշմարիտ չեն ներկայացվում և այդ գործընթացը սկսվել է մոտ 150 տարի առաջ։ Ըստ նրա՝ հայերն ունեն թերարժեքության բարդույթ, որը երկար տարիներ պետականության բացակայության արդյունք է, ինչն էլ առաջացրել է հայերի ժամանակակից բոլոր խնդիրները։ Նա պնդում է, որ *«հայ ազգը պետք է հասկանա, թե նա ով է, Հայկական լեռնաշխարհի բնիկն է, աստվածային երկրի ժողովուրդ է»*։

Այդ ամենից ելնելով՝ 1997 թվականին սկսում է «Վարդանանք» հայագիտական հեռուստահաղորդման հեռարձակումը Լոս Անջելեսից (որտեղ վերջին հաղորդումը նկարահանվել է հուլիսի 11-ին), ապա՝ 1999 թվականից Երևանից, երբ նա վերադառնում է Հայաստան։ Ծրագրի թողարկումը ավարտվել է 2008 թվականին Հովհաննիսյանի առողջական խնդիրների պատճառներով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վարդան Հովհաննիսյանի հարցազրույցը
* Վարդան Հովհաննիսյան. Ազգ, ընտանիք, եկեղեցի, կրթական համակարգ, ինքնիշխանություն  Archived 2014-07-20 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մահացել է «Վարդանանք» հաղորդաշարի հեղինակ Վարդան Հովհաննիսյանը
2. 1 2  Հարցազրույց Վարդան Հովհաննիսյանի հետ 2013 թվականին օգոստոսի 20-ին
3. ↑  "Գիտաժողով՝ «Հայկական լեռնաշխարհը հայոց և համաշխարհային քաղաքակրթության բնօրրան»". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 6.
**Սրանոցի կամուրջ**, քարակերտ կամուրջ Հայաստանի Տավուշի մարզի Կիրանց գյուղի մոտ, Քարահան գետի վրա։

Պատմություն
-----------

Նախկինում այս վայրում եղել է Կունեն անունը կրող բնակավայրը։ Այն հանդիսացել է գավառային կենտրոն։ Այնուհետև գյուղը տեղափոխվել է Կիրանց գետի հովտի միջին հատվածներ՝ Առաքելոց վանքի մոտ։ Կունենի երկու թաղամասերն իրար հետ կապված են մինչ օրս կանգուն լայնաթռիչք, միակամար, քարե կամրջով, որը հայտնի է նաև Սրանոցի կամուրջ անվանումով։ Կամրջի աջակողմյան հատվածում մինչ օրս պահպանվել են բնակավայրի ավերակները։

Կամուրջն, ամենայն հավանականությամբ, կառուցվել է 12-13-րդ դարերում՝ Առաքելոց վանքի և դրանից ոչ շատ հեռու գտնվող բնակավայրի կառույցների հետ միասին։ Կամուրջը կառուցված է ճեղքված կրաքարից շարված կրաշաղախով։ Թաղի շարվածքը կատարված է խնամքով։ Տարբեր ձևի և չափի քարերի միջոցով լավ գծագրվել է կամարի կիսաշրջանաձև կորը։ Խելերի ստորին մասում շարվածքը կատարված է մեծ, իսկ թաղը՝ համեմատաբար ավելի փոքր չափի քարերից։ Դեպի աջ ափը կամրջի լայնությունը փոքր-ինչ պակաս է։ Այն կազմում է 3,5 մետր, այն ժամանակ, երբ ձախ ափում այն կազմում է 4,3 մետր։

Թեև կամրջի թաղը պահապանվել է և դեռևս բավականաչափ ամուր է, սակայն ժամանակի ընթացքում կառուցվածքը զգալիորեն ավերվել է։ Վերկամարային մասը լիովին և աջափնյա խելը մասնակիորեն քանդվել են։ Ճակատային պատերի և երկու ափերի խելերի վրա նկատելի են ուշ վերանորոգման հետքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Հարությունյան, Վ․ (1960). *Միջնադարյան Հայաստանի քարավանատներն ու կամուրջները*. Երևան. pp. 98–99.
3. ↑  "«Սրանոց»-ի կամուրջ". *aregnapayl.am*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)"«Սրանոց»-ի կամուրջ". *aregnapayl.am*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Վալտեր Ագերե** (իսպ.՝ Wálter Aguerre, ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, որը ելույթ է ունեցել կիսապաշտանի դիրքում։ 1956-1968 թվականների իր ողջ խաղային կարիերան անցկացրել է «Պենյարոլ»-ի կազմում։ Ուրուգվայի բազմակի չեմպիոն, Լիբերտադորեսի և Միջցամաքային գավաթների դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Վալտեր Ագերեն ծնվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Ուրուգվայ ում, ըստ այլ տվյալների՝ 1941 թվականի մարտի 13-ին։ Համարվում է «Պենյարոլի» սան։ «Աուրիննեգրոս»-ի հիմնական կազմում հանդես է եկել 1958-ից մինչև 1968 թվական։ Այդ ընթացքում Ագերեն 6 անգամ հաղթել է Ուրուգվայի առաջնությունում, այդ թվում՝ նա եղել է լեգենդար կազմի անդամը, որը 1958-1962 թվականները 5 անգամ անընդմեջ տիտղոս է նվաճել։

Ագերեն նաև Լիբերտադորեսի գավաթի առաջին երկու խաղարկություններում՝ 1960 և 1961 թվականներին, ամուր խաղացող էր։ Նա առանց փոխարինման է անցկացրել այդ մրցաշարերում բոլոր 13 հանդիպումները, որոնք հաղթել է ուրուգվայական ակումբը։ Մասնակցել է նաև Միջմայրցամաքային գավաթի երկու խաղարկություններին։ Առաջինի ժամանակ «Պենյարոլ»–ը պարտվել է Մադրիդի «Ռեալ»–ին, իսկ 1961 թվականին Ագերեն օգնել է «կարբոներոսին» հաղթել «Բենֆիկա»–ին և դառնալ հարավամերիկյան գավաթակիր։

1964-1966 թվականներին Ագերեն «Պենյարոլ»-ի ֆուտբոլային կազմում չի եղել, 1967 թվականին վերադարձել է թիմ՝ նվաճելով Ուրուգվայի չեմպիոնի իր վեցերորդ տիտղոսը։

Տիտղոսներ և ձեռքբերումներ
-------------------------

* Ուրուգվայի ֆուտբոլի առաջնություն **(6)**։ 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1967
* Լիբերտադորեսի գավաթի դափնեկիր **(2)**։ 1960, 1961
* Լիբերտադորեսի գավաթի եզրափակիչ փուլի մասնակից՝ 1962
* Միջցամաքային գավաթի դափնեկիր 1961։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Intercontinental Cup 1960". *linguasport.com* (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 20.
2. ↑  Martín Tabeira (2015 թ․ նոյեմբերի 10). "Peñarol in Copa Libertadores 1960-1969" (in անգլերեն). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 20.
3. ↑  Osvaldo José Gorgazzi (1999 թ․ ապրիլի 14). "Intercontinental Club Cup 1960" (in անգլերեն). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 20.
4. ↑  Osvaldo José Gorgazzi (1999 թ․ ապրիլի 14). "Intercontinental Club Cup 1961" (in անգլերեն). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 20.
5. ↑  "Planteles Históricos". *CampeonDelSiglo.com* (in իսպաներեն). 2011. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 20.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · ՈւԵՖԱ |

 |
SkyTeam-ի տարբերանշանը Continental Airlines-ին պատկանող ինքնաթիռի վրա։
**Ավիացիոն ալյանս**՝ ավիաընկերությունների միավորված գործընկերություն, որը օգնում է միջազգային համագործակցության ավիափոխադրումների ոլորտում համեմատաբար ավելի մեծ ցուցանիշներ ձեռք բերելու գործում։ Ավիացիոն ալյանսում ավիաընկերությունները պահպանում են սեփական առանձնահատկությունները, միևնույն ժամանակ միավորում են այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են՝ բրոնապատման համակարգը, ավիաընկերությունների բոնուսային ծրագրերը, կոդերի փոխանակումը և չվերթների ժամանակացույցների փոխանակումը։

Ավիացիոն ալյանսի ստեղծման պատճառ է հանդիսանում օդային տրանսպորտի համակարգումը միջազգային մակարդակով։ Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի միջև ավիափոխադրումները իրականացվում և համակարգվում են բաց երկնքի պայմանագրով, իսկ չվերթներն իրականացվում են միայն պայմանագրի անդամ երկրների ավիաընկերությունների կողմից։ Օրինակ ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի միջև ավիափոխադրում իրավունք ունեն իրականացնել միայն ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի ավիաընկերությունները։ Գերմանական ավիաընկերությունները չեն կարող ներգրավվել այս շուկայում, բայց ի շնորհիվ ալյանսում անդամ լինելու, օրինակ՝ գերմանական ավիափոխադրող Lufthansa-ն կարող է առաջարկել United Airlines-ի հետ նմանատիպ չվերթ կոդերի փոխանակման միջոցով։

Առվել մեծ ավիացիոն ալյանսները
-----------------------------

Մարդատար՝

* Star Alliance (ներառում է 27 ավիաընկերություն)
* SkyTeam (ներառում է 20 ավիաընկերություն)
* Oneworld (ներառում է 15 ավիաընկերություն)

Բեռնատար՝

* WOW Alliance (միավորում է SAS Cargo Group և Singapore Airlines Cargo)
* SkyTeam Cargo (ներառում է 11 ավիաընկերություն)

2001 թվականին մեծ ավիացիոն ալյանս էր համարվում շվեյցարական Swissai-ի կողմից գլխավորած Qualiflyer Group-ը։

2006 թվականից 2010 թվականը գոյություն ուներ ոչ պաշտոնական Arabesk Airline Alliance ալյանսը, որը տարբեր ժամանակաշրջաններում իր կազմում ունեցել է 7-ից 10 արաբական ավիաընկերություններ (որոնցից մի քանիսը եղել են SkyTeam, Star Alliance, Oneworld ավիացիոն ալյանսների անդամ)։ 2010 թվականին ստեղծվեց Arab Air (AACO) Ավիափոոխադրման կազմակերպությունը, որն իր կազմում ընդգրկեց 32 անդամ, որից հետո ալյանսը փաստացի կերպով դադարեցրեց իր գործունեությունը։

Տարբեր տարածաշրջաններում գոյություն ունեն ազգային և տարածաշրջանային ալյանսներ, բայց միայն Բրազիլիայի տարածքում է, որ գոյություն ունեն միաժամանակ մի քանի տարբեր ալյանսներ։ Խոշոր ազգային ալյանս է համարվում չինական Xinxing ալյանը, որը ներառում է վեց չինական ավիափոխադրողներ, ներառյալ Hainan Airlines-ը և Sichuan Airlines-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Star Alliance — Member Airlines Archived 2013-11-05 at the Wayback Machine.
2. ↑  "SkyTeam members". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 25.
3. ↑  OneWorld Member Airlines
4. ↑  "Member Airlines". Արխիվացված է the original 2014 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 25.
5. ↑  "Arab Air Member Airlines". Արխիվացված է the original 2014 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 25.
**Վարսակի փաթիլներ**, հատուկ սարքավորման օգնությամբ ջարդուտրոր արած վարսակաձավար, որը ստանում է մատնեքավոր կամ հարթ տեսք։ Օգտագործվում է արագ վարսակաձավարի շիլա պատրաստելու կամ որպես ուրիշ նախաճաշերի հիմք օգտագործելու համար՝ օրինակ գրանոլայի և մյուսլիի։

Արտադրության տեխնոլոգիա
-----------------------

Փաթիլներ ստանալու համար վարսակի հատիկները չորացնում են, մաքրում մղիկից, կոկում և շոգեհարում։ Շոգի գործողության տակ հատիկները ավելի փափուկ են դառնում, ինչը նկատելիորեն կրճատում է նրանց օգտագործման ժամկետը։ Այդ նույն նպատակին է ծառայում նաև սահահարթումը, որը խոշորացնում է մթերքի մակերեսը։ Եզրափակիչ փուլում փաթիլները ենթարկվում են ջերմական մշակման (թեթև շիկացման)։

Տեսակներ
--------

Հումքի որակին և մշակման եղանակին նայած, վարսակի փաթիլները թողարկվում են երեք տեսակով՝ «Հերկուլես», ծաղկաթերթային և «Էքստրա»։ «Հերկուլես» և ծաղկաթերթայինները պատրաստում են բարձրորակ վարսակաձավարից։

«Էքստրան» պատրաստում են առաջին կարգի վարսակից։ «Էքստրա» փաթիլների չափերը բաժանվում են երեք համարների։

1. Ողջ հատիկներից փաթիլներ։
2. Կտրատած հատիկներից մանր փաթիլներ։
3. Կտրատած հատիկներից արագ պատրաստվող փաթիլներ։

Արագ պատրաստվող փաթիլները ամենաբարակն են բոլորից։ Որպես կանոն, ինչքան քիչ ժամանակ է պահանջվում փաթիլների պատրաստման համար, այդքան շատ գործողություններ են եղել նրանց արտադրության համար․ կրկնակի շոգեհարումներ, սահահարթում և այլն։ Դիետաբանները խորհուրդ են տալիս օգտագործել այն փաթիլները, որոնք եփել են պահանջում, քանի որ դրանք ավելի են մոտ անապակ հատիկներին և տալիս են ավելի երկար կշտության ցգացում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Oats — January Grain of the Month | The Whole Grains Council
2. ↑  Happy Healthy Long Life: Dr. Caldwell Esselstyn’s Heart Disease Prevention & Reversal Diet
3. ↑  "Why Steel Cut Oatmeal? - Ask Dr. Weil". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 2-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4158727-3 |

 |
**Աուտենտիկ տեքստ** (հուն․՝ αὐθεντικός), որևէ փաստաթղթի տեքստ, որի բովանդակությունը համապատասխանում է այլ լեզվով գրված տեքստին և հավասարազոր է նրան։ Միջազգային իրավունքում «Աուտենտիկ տեքստ» տերմինի օգտագործումը կապված է միջազգային պայմանագրի հետ։ Պայմանագրի տեքստը կարող է մշակվել և ընդունվել մեկ լեզվով, սակայն նրա ստույգությունը սահմանվում է 2 և ավելի լեզուներով։ Եթե պայմանագիրը շարադրված է 2 և ավելի լեզուներով, ապա, ընդհանուր կանոնի համաձայն, դրանցից յուրաքանչյուրը համարվում է հավասարազոր։ Բայց պայմանագրում կարող է նախատեսված լինել, որ պայմանագրի մեկնաբանման ժամանակ տարաձայնությունների առկայության դեպքում առավելություն կունենա այն լեզվով (կամ լեզուներով) գրված տեքստը, որն ուղղակի նշված է պայմանագրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Аутентичный текст» в Большом юридическом словаре". Արխիվացված է the original 2007 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 21.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 160)։*  |