**Նազիկ ալ-Աբիդ** (արաբ․՝ نازك العابد‎‎, 1898, Դամասկոս, Օսմանյան կայսրություն - 1959, Բեյրութ, Լիբանան), հայտնի է որպես «**Արաբների Ժաննա դ'Արկ**», կանանց իրավունքների ակտիվիստ և Սիրիայում Օսմանյան և Ֆրանսիական գաղութացման քաղաքականությունը քննադատող։ Նա առաջին կինն էր, որ Սիրիայի արաբական բանակում պաշտոն ստացավ՝ Մայսալունի ճակատամարտի ժամանակ Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի միջազգային շարժմանը նախորդող Կարմիր աստղի միությունը ձևավորելու համար։ Նա ազգային անկախության, Սիրիայում կանանց աշխատելու և ընտրելու իրավունքների հաստատման հեղափոխական էր:61։

Ակտիվիզմ
--------

### Օսմանյան կայսրության դեմ

Աբիդը Սիրիայի Օսմանյան օկուպացիայի ժամանակ կանանց ընտրության իրավունքի և դիմադրության ակտիվիստ էր, և 1919 թվականին Սիրիայի կանանց շարժման ժամանակ Դամասկոսում թերթերի համար հաճախ գրում էր տղամարդու կեղծանունով:120։ 1914 թվականին կանանց իրավունքները պաշտպանելու համար նա հիմնում է փաստաբանների մի խումբ, որից հետո օսմանյան առաջնորդության կողմից աքսորվում է Կահիրե (Եգիպտոս), որտեղ էլ մնում է մինչև 1918 թվականը՝ Օսմանյան կայսրության փլուզումը։ 1919 թվականին Աբիդը հիմնադրում է «Nur al-Fayha» (Դամասկոսի լույս) ընկերությունն ու թերթը, իսկ ավելի ուշ՝ 1922 թվականին, հիմնում է նույնանուն մի դպրոց, որը պատերազմի արդյունքում որբացած աղջիկներին առաջարկում էր անգլերենի և կարի դասընթացներ:61։

### Սիրիայում ֆրանսիական գաղութացման դեմ

Լինելով Քինգ-Քրեյնի հանձնաժողովի ժամանակ կանանց պատվիրականության ղեկավարը՝ Ամիդը ամերիկացի դիվանագետների հետ խոսել է առանց քողի (հիջաբ), սրանով ցույց տալով Սիրիայի աշխարհիկ իշխանության համար իր մտադրությունը և մատնանշելով Սիրիայում ֆրանսիական մանդատի օկուպացիան։

1920 թվականին Աբիդը հիմնել է Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի միջազգային շարժմանը նախորդող Կարմիր աստղի միությունը, և արքայզն Ֆեյսալ I-ի կողմից արժանացել է Սիրիրայի արաբական բանակի «Պատվավոր նախագահ» կոչմանը։ Աբիդը 1920 թվականի հուլիսին Սիրիայի արաբական բանակի և ֆրանսիական զորքի միջև ընթացքող Մայսալունի ճակատամարտի ժամանակ գլխավորել է Կարմիր աստղի բուժքույրներին։ Չնայած որ Սիրիայի արաբական բանակը պատրություն է կրել ֆրանսիական զորքի դեմ պայքարում և որի արդյունքում էլ Ամիդը աքսորվել էր, նա երկրի ներսում հայտնի դարձավ որպես «Արաբների Ժաննա դ'Արկ»։ Լինելով Սիրիայի առաջին կին գեներալը՝ նա լուսանկարվել է զինվորական համազգեստով և առանց հիջաբի, սակայն վերադառնալու ժամանակ պահպանողականների աղաղակների արդյունքում նա արդեն կրել է քող:128։

1921 թվականին Ֆրանսիական կառավարությունը համաներում է շնորհել, և Աբիդը վերադարձել է Սիրիա այն պայմանով, որ պետք է խուսափի քաղաքականությունից։ Այդ թվականին «Դամասկոսի Լույս» դպրոցը հիմնելուց հետո այն դիտարկվել էր որպես ֆրանսիական հումանիտար գործակալությունների և ծրագրերի ռեսուրսների մրցակից:95՝ ֆրանսիական իշխանությունները նրան սպառնում էին ձերբակալել, որի արդյունքում Աբիդը Սիրիայից փաչել էր Լիբանան։

### Կանանց իրավունքներ

1933 թվականին նա հիմնադրել է *Niqâbat al-Mar'a al-'Amila*-ն (Աշխատող կանանց հասարակությունը), որը Սիրիայում կանանց անունից զբաղվում էր աշխատանքային հարցերով, սատարելով տնտեսական ազատագրումը որպես կանանց քաղաքական ազատագրման միջոց:73։

Անձնական կյանք
--------------

Աբիդը ծնվել է Դամասկոսի ազդեցիկ ընտանիքներից մեկում։ Նա սուլթանի դատավոր և խորհրդական Ահմադ Իզզա ալ-Աբիդի քրոջ աղջիկն էր։ Թուրքիայում ապրելու ժամանակ նա թուրքական, ամերիկյան և ֆրանսիական դպրոցներում մի քանի լեզու է ուսումնասիրել։ 1908 թվականի հեղափոխությունից հետո նրա ընտանիքը տասը տարով աքսորվել էր Եգիպտոս։

1922 թվականին՝ Լիբանան փախուստից հետո, հանդիպել և ամուսանցել է արաբ մտավորական և քաղաքական գործիչ Մուհամմադ Ջամիլ Բայհումի հետ:59։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Արաբերեն Վիքիպեդիա (արաբ.) — 2003.
2. ↑  Zachs, Fruma; Ben-Bassat, Yuval (2015). «WOMEN'S VISIBILITY IN PETITIONS FROM GREATER SYRIA DURING THE LATE OTTOMAN PERIOD». *International Journal of Middle East Studies*. **47** (4): 765–781. doi:10.1017/S0020743815000975. ISSN 0020-7438.
3. ↑  Al-Hassan Golley, Nawar; Homsi Vinson, Pauline (2012). «3». In Arenfeldt, Pernille; Al-Hassan Golley, Nawar (eds.). *Mapping Arab Women's Movements : A Century of Transformations from Within*. Cairo, Egypt: The American University in Cairo Press. էջ 67. ISBN 9789774164989.
4. 1 2 3 4  Zachs, Fruma (2013). «Muḥammad Jamīl Bayhum and the Woman Question». *Die Welt des Islams*. **53** (1): 50–75. doi:10.1163/15700607-0003A0003.
5. ↑  Talhami, Ghada (2013). *Historical dictionary of women in the Middle East and North Africa*. Lanham, Md.: Scarecrow Press. էջ 11. ISBN 1885942400.
6. 1 2 3  Thompson, Elizabeth. *The woman's movement and its development. The colonial Welfare state in Syria (1920-1946)*.
7. 1 2  Moubayed, Sami (2006). *Steel & Silk: Men and Women who Shaped Syria 1900-2000*. Cune Press. էջ 360. ISBN 9781885942401.
8. 1 2 3 4  Zachs, Fruma; Halevi, Sharon (2014). *Gendering Culture in Greater Syria: Intellectuals and Ideology in the Late Ottoman Period*. I.B.Tauris. էջ 124. ISBN 0857736728.
9. ↑  Thompson, Elizabeth (2000). *Colonial Citizens: Republican Rights, Paternal Privilege, and Gender in French Syria and Lebanon*. New York: Columbia University Press. էջեր 121. ISBN 9780231106603.
10. 1 2 3  Meininghaus, Esther (2016). *Creating Consent in Ba‘thist Syria: Women and Welfare in a Totalitarian State*. I.B.Tauris,. ISBN 9780857729774.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)