**Սուրբ Պետրոսի և Պողոսի եկեղեցի**, լյութերական եկեղեցին և պատմական տեսարժան վայր կենտրոնական Լեհաստանում՝ Պաբյանիցե քաղաքում։ Կառուցվել է 19-րդ դարի սկզբում զարգացող արդյունաբերական քաղաքի աճող բողոքական բնակչության հոգևոր կարիքների համար։ Ներկայում եկեղեցին ծառայում է լյութերական ոչ մեծ համայնքին։ 2010 թվականից եկեղեցին Վարշավայի լյութերական թեմի եպիսկոպոսի նստավայրն է։

Պատմություն
-----------

Լյութերական ծուխը Պաբյանիցեում հիմնադրվել է 1818 թվականին, սակայն կրոնական արարողությունները քաղաքում 1803 թվականից անցկացվել են 16-րդ դարի ամրացված կալվածքի մատուռում։ 1820-ական թվականներին բողոքական վերաբնակների աճող թիվը համայնքի համար նոր եկեղեցի կառուցելու անհրաժեշտություն է ստեղծել։ Լեհական թագավորության կառավարությունը նախագիծը հավանության է արժանացրել 1821 թվականին, և չնայած նախնական աշխատանքներն ավարտվել են 1827 թվականին, ճահճային տեղանքում կառուցված հիմքերի հետ կապված խնդիրները պահանջել են հետագա աշխատանքներ, նախքան եկեղեցին կարող էր օծվել 1832 թվականին։ Վերջնական գծագրերը եղել են ճարտարապետ Ֆրանտիշեկ Ռեյնշտեյնի գծագրերը, որոնք ուղղվել էին Յան Զիլեի կողմից։ Այնուհետև եկեղեցին վերանորոգվել է 1875 և 1876 թվականների միջև. դրա հիմնական շարժառիթներից մեկը եղել է նրա ընդլայնումը։ Այդ ժամանակ շենքը կարող էր տեղավորել 1000 մարդ, սակայն 1904 թվականին ծխի բնակչությունը հասել է տասներկու հազարի (մեծությամբ չորրորդը ռուսական Լեհաստանում), ինչն անհրաժեշտություն է ստեղծել անցկացնել ինչպես առավոտյան, այնպես էլ երեկոյան ժամերգություններ։ 1945 թվականին եկեղեցին թալանվել է և մնացել Լեհաստանի Հանրապետության սեփականություն մինչև 1948 թվականը, երբ վերադարձվել է տեղացի լյութերականներին։

1948 թվականին Սուրբ Պետրոսի ու Պողոսի եկեղեցին ներառվել է շենքերի ցուցակում և հաշվառված է որպես անշարժ գույքի հուշարձան Լեհաստանի ժառանգության հուշարձանների ռեեստրում (№ 64-IV-12 1948 թվականի մարտի 23-ի և A/45 օգոստոսի 29-ի, 1967 թվական)։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքն ունի կլոր ձև՝ հարակից աշտարակով, որը դուրս է գալիս փողոց։ Եկեղեցին կառուցվել է նեոկլասիկ ոճով, չնայած ձեռք է բերել նեոռենեսանսի ոճին հատուկ ճարտարապետության որոշ տարրեր 1870-ական թվականների վերակառուցումից հետո։ Նույն թվականին շենքն ստացել է իր ժամանակակից տեսքը՝ աշտարակի վրա Պետրոս ևՊողոս առաքյալների արձաններով և կենտրոնական ռոտոնդայի տանիքի վեցանիստ սայրով։

Ինտերիերի ուշագրավ տարրերից են 1864 թվականի մկրտության մարմարյա ավազանը և Քրիստոսին պատկերող նկարը, որ պատկանում է 19-րդ դարի լեհ նկարիչ Վոյցեխ Գերսոնի վրձնին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  register of objects of cultural heritage in Poland
2. ↑  Kruś, с. 159.
3. ↑  Klimek, p. 200.
4. ↑  Klimek, pp. 200—201.
5. 1 2 3  "Kościół Ewangelicko-Augsburski w Pabianicach". *osadnicy.info* (in լեհերեն). 2017. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 27.
6. ↑  Klimek, p. 200
7. 1 2  Klimek, с. 201
8. ↑  Kruś, с. 160.
9. ↑  Kruś, с. 162.
10. ↑  "Zestawienia zabytków nieruchomych". *Narodowy Instytut Dziedzictwa (National Heritage Board of Poland)* (in լեհերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 27-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 27.
11. ↑  Klimek, p. 201
12. ↑  Kruś, p. 170.

Գրականություն
-------------

* Klimek, Anna (2012). "Aktywność społeczna oraz relikty dziedzictwa materialnego ewangelików augsburskich w Pabianicach". *Studia z Geografii Politycznej i Historycznej* (in լեհերեն) (1): 193–206. Retrieved 17 января 2018.
* Kruś, Anna (2016). "Społeczno-religijna rola luteranów w dziejach Pabianic i Zgierza oraz relikty ich dziedzictwa materialnego". *Acta Universitatis Lodziensis: Studia Geographica Socio-Oeconomica* (in Polish). **25**. doi:10.18778/1508-1117.25.08. Retrieved 17 января 2018. `{{cite journal}}`: Cite has empty unknown parameter: `|pages155-73=` (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
* Kazimierz Brzeziński, Andrzej Gramsz, Ulica Zamkowa w Pabianicach 1824—2004, Łódź 2004