**«Աճյուն»** (անգլ.՝ Dust), 2001 թվականի բրիտանական և մակեդոնական ֆիլմ, որ նկարահանվել է Միլչո Մանչևսկու կողմից և ներկայացնում է 20-րդ դարի սկզբում Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ջոզեֆ Ֆայնսը, Դևիդ Ուենեմը, Էդրիան Լեսթերը, Աննա Բրոշեն, Վերա Ֆարմիգան և Ռոզմարի Մերֆին։ 2001 թվականի օգոստոսի 29-ին ֆիլմը բացել է Վենետիկի կինոփառատոնի ծրագիրը և ապա վարձույթի է հանվել տարբեր երկրներում։ ԱՄՆ-ում թողարկվել է 2003 թվականի օգոստոսի 22-ին։

Սյուժե
------

Նյույորքցի պատանի կողոպտիչ Էջը փորձում է թալանել պառավ Էնջելայի տունը, որպեսզի կարողանա մարել իր պարտքերը։ Սակայն ծեր կինը նկատում է գողին։ Մինչ վերջինս փորձում է փախչելու հնարավորություն գտնել, կինը սկսում է նրան պատմել 20-րդ դարի սկզբին ապրած երկու ավազակ եղբայրների՝ Լյուկի ու Էլայջայի մասին։ Նրանք երկուսն էլ սիրահարված էին Լիլիթ անունով մի աղջկա, սակայն վերջինս ընտրում է Էլայջային։ Լյուկը ճանապարհ է ընկնում երջանկություն որոնելու և շուտով գլխավորում է վարձկանների մի ավազակախումբ, որ կատարում էր թուրք սուլթանի ամենակեղտոտ ու վտանգավոր հանձնարարությունները։ Մակեդոնացիների հակաթուրքական ապստամբության ժամանակ Լյուկը մարտերից մեկի ժամանակ ընդհարվում է Էլայջայի հետ, որը միացել էր ապստամբներին և պատրաստ էր սպանել իր ավագ եղբորը նրա արած չարագործությունների համար։

Դերերում
--------

* Ջոզեֆ Ֆայնս – *Էլայջա*
* Դևիդ Ուենեմ – *Լյուկ*
* Էդրիան Լեսթեր – *Էջ*
* Աննա Բրոշե – *Լիլիթ*
* Ռոզմարի Մերֆի – *Էնջելա*
* Վերա Ֆարմիգա – *Էմի*
* Մեթ Ռոս – *Ստիտչ*
* Վլադո Յովանովսկի – *«Ուսուցիչ»*

Արտադրություն և թողարկում
-------------------------

Ֆիլմի ռեժիսորն ու սցենարիստը Միլչո Մանչևսկին է, կոմպոզիտորը՝ Կիրիլ Ջայկովսկին։ Նկարահանումներն անցկացվել են Բիտոլա, Նյու Յորք և Քյոլն քաղաքներում։ 2001 թվականի օգոստոսի 29-ին ֆիլմը ցուցադրվել է Վենետիկի կինոփառատոնում, իսկ 2002 թվականի ապրիլի 5-ին էկրան է բարձրացել Իտալիայում։ Նույն թվականի մայիսի 3-ին *Pathé* ընկերությունը թողարկել է ֆիլմը Մեծ Բրիտանիայում, իսկ հուլիսի 12-ին այն թողարկվել է Իսպանիայում Alta Classics ընկերության կողմից։ ԱՄՆ-ում ֆիլմի սահմանափակ վարձույթն սկսվել է 2003 թվականի օգոստոսի 22-ին *Lionsgate* ընկերության կողմից։

Քննադատություն
--------------

Ֆիլմի պատճառով սկանդալ է տեղի ունեցել Վենետիկի կինոփառատոնի ժամանակ. քննադատները Մանչևսկուն մեղադրել են միտումնավոր կերպով փաստերը խեղաթյուրելու համար, ինչպես նաև պրոպագանդայի ու ռասիզմի մեջ։ *The Evening Standard*-ից Ալեքսանդր Ուոլկերի կարծիքով՝ Մանչևսկին ֆիլմում թուրքական բանակը դիտմամբ ներկայացրել է որպես ավազակների ու հանցագործների խումբ, ինչպես նաև ձգտել է վատ կողմից ցույց տալ բոլոր մուսուլմաններին։ Մանչևսկին հերքել է բոլոր մեղադրանքները՝ հայտարարելով, որ ֆիլմում մարդասպաններ են տարբեր ազգերի ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ հույներ ու ամերիկացիներ։ Սակայն մասսայական քննադատությունը հանգեցրել է նրան, որ ֆիլմի շահույթը չի հասել Մանչևսկու մյուս ֆիլմի՝ 1994 թվականին նկարահանված «Անձրևից առաջ» ֆիլմի շահույթին։

Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմին տրվել է 21% գնահատական 10 հնարավորից 3,9 միավոր միջին վարկանիշով։ *Variety*-ից Դևիդ Ստրետոնը քննադատել է ֆիլմը՝ ասելով, թե ֆիլմն ամեն ինչ փոխառել է վեստերն ժանրից, սակայն միևնույն ժամանակ այն չափազանց գեղապատկեր է մարտաֆիլմի համար և չափից դուրս արյունալի արտհաուսի համար։

Եղել են նաև դրական կարծիքներ։ *Los Angeles Times* թերթին Քևին Թոմասը գրել է, թե այդ ֆիլմը մասշտաբային է, որ կարող էր ստեղծել միայն տաղանդավոր ռեժիսորը:*The New York Times*-ից Էլվիս Միտչելը նշել է, որ ֆիլմը հզոր, վստահ ու պատվախնդիր ստեղծագործություն է, որում ամերիկացիների դերերը հիանալի են կատարել բրիտանացի Էդրիան Լեսթերն ու Ջոզեֆ Ֆայնսը և ավստրալիացի Դևիդ Ուենեմը։

### Անվանակարգեր

| Տարի | Մրցանակ | Անվանակարգ | Ներկայացված | Արդյունք |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Ոսկե կոճ | Հնչյունային ռեժիսորի լավագույն աշխատանք օտարալեզու ֆիլմում | Պիտեր Բոլդոկ, Ջեք Ուիտեյքեր, Ֆիլիպ Ալտոն, Թիմ Հենդս, Դանիել Լորի, Ռիչարդ Տոդման | Առաջադրված
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
2. 1 2
3. ↑
4. 1 2 3
5. 1 2 3
6. 1 2 3  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
7. 1 2 3
8. ↑  «Close Up With Milcho» (PDF). *Manchevski.com*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 30-ին.
9. ↑  Holley, David (2001 թ․ հունիսի 6). «Film Explores a Timeless 'Dust' Swirling in the Balkans». *Los Angeles Times*.
10. ↑  Gibbons, Fiachra (2001 թ․ ապրիլի 13). «Guardian Features: 'Come on. It'll be fun'». *The Guardian*.
11. ↑  Kronauer, Iris (2015). *Wiping Dust in Venice* (PDF) (Manchevski Monograph ed.). Skopje: Ars Lamia. էջեր 274ff. ISBN 978-608-247-084-9. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
12. ↑  «Dust Film Review» (PDF). *Manchevski.com*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 30-ին.
13. ↑  «Dust (2001)». *Rotten Tomatoes*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 12-ին.
14. ↑  Stratton, David (2001 թ․ օգոստոսի 29). «Review: 'Dust'». *Variety*.
15. ↑  Thomas, Kevin (2003 թ․ օգոստոսի 21). «Dust Review». *Los Angeles Times*.
16. ↑  Mitchell, Elvis (2003 թ․ օգոստոսի 22). «Dust (2001) Film Review; Gunfight at the Old Macedonian Corral: A Western With a Flexible Compass». *The New York Times*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աճյուն(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Աճյուն»(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |

 |