Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ազդարար (այլ կիրառումներ)

**«Ազդարար»**, Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում տպագրվող հայկական պատմա-մշակութային, գրական-հասարակական հանդես, պարբերական։ Հայկական առաջին և Հնդկաստանի առաջին ոչ անգլերեն տպագիր պարբերականն է։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է Մադրասում 1794 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ «Ազդարար» ամսագրի հիմնադիրն էր շիրազցի Հարություն քահանա Շմավոնյանը։ Այն գործել է մինչև 1796 թվականի մարտ ամիսը։ Այդ ընթացքում հրատարակել է 18 համար (տետրակ) յուրաքանչյուրը՝ մոտ 50 էջ, 965 էջ ընդհանուր ծավալով։

Ազդարարը՝ հայ իրականության մեջ առաջին պարբերականը, լույս է տեսել Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում, 1794 թվականին հոկտեմբերի 16-ին, խմբագիրն է եղել քահանա Հարություն Շմավոնյանը, հրատարակվել է մինչև 1796 թվականը (18 համար), դադարել է նյութական դժվարությունների պատճառով։ Տպագրել է գրաբարով, մասամբ՝ հնդկահայ և Նոր Ջուղայի բարբառներով։ Ազդարարը գիտաճանաչողական, պատմագիտական, գրական, հասարակական հանդես էր և արտացոլել է հնդկահայ կյանքը, անդրադարձել հայ ժողովրդի լուսավորության, ազգային ինքնագիտակցության, ազատագրության խնդիրներին։ Տպագրել է նաև բարոյախրատական բովանդակությամբ բանաստեղծություններ, առակներ, զրույցներ, պատմվածքներ, դաստիարակչական հոդվածներ, իրազեկել Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող իրադարձությունների մասին։ Ամսագիրը գաղութահայերին հորդորել է վերադառնալ հայրենիք։ «Ազդարարի» առանձին համարներ տպագրվել են պատկերազարդ, կարմրագույն տառերով։ Շմավոնյանը թղթակցություններ էր ստանում Մադրասից, Կալկաթայից, Բասրայից, Չինաստանից, Ֆիլիպիններից, նաև նյութեր էր տպագրում Երևանից և Շուշիից։ Ազդարարի հրապարակախոսներից աչքի էր ընկնում Սեթ Մամյանը։ Ազդարարի գրական բաժնում տպագրվել է Հակոբ Սիմեոնյան Այուբյանցի Հեյդար խանի պատմությունը, Շմավոնյանը թարգմանել է նաև ամերիկացի մանկագիր Թովմաս Դեյի Փոքրիկ Ջեկի պատմությունը, Ադիսոնի Միրզայի տեսիլքը, Ստիլլի Սանտոն Բարսիսայի պատմությունը։ Տպագրել է նաև Խաչատուր Կեսարացու «Պատմութիւն պարսիցը»։

Վերահրատարակում
---------------

«Ազդարարի» թողարկումը վերսկսվել է 2007 թվականին, Կալկաթայում։ Այն լույս է տեսել ամերիկահայ աստղագետ Նորա Անդրեասյանի մեկենասությամբ։ Վերահրատարակվող «Ազդարարի» խմբագիրն է Մարտիկ Սարգսյանը։ Նոր «Ազդարարը» տարբեր բարեգործների կողմից հովանավորվող գունավոր հանդես է՝ բաղկացած 40 էջից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kartar Lalvani (մարտի 10, 2016)։ *The Making of India: The Untold Story of British Enterprise*։ Bloomsbury Publishing։ էջեր 383–։ ISBN 978-1-4729-2484-1։ Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 25
2. ↑  «Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ԱԶԴԱՐԱՐ»։ Վերցված է 2022-12-13
3. ↑  «Համահայկական թվանշային գրադարան»
4. ↑  «Վերահրատարակվում է «Ազդարարը»»։ Հայաստանի Հանրապետություն։ դեկտեմբերի 26, 2007
5. ↑  Աղալարյան Քրիստինե (մարտի 27, 2009)։ «Վերահրատարակվում է «Ազդարար» հանդեսը»։ Հետք։ Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 20

Գրականություն
-------------

* Հանրագիտակ, Մշակույթի աշխարհ, Երևան, 2007, 220 էջ, ՀԳՄ հրատարակչություն
* Գալեմքյարյան Գ. Պատմութիւն հայ լրագրութեան, հ. 1, Վնն. 1893
* Լևոնյան Գ. Ջ. Հայոց պարբերական մամուլը, Ալեքսանդրապոլ, 1895
* Մխիթարյան Մ. Հ. Առաջին հայ պարբերականը, «ՊԲՀ», 1964, №4
* Գալեմքյարյան Գ. Պատմութիւն հայ լրագրութեան, հ. 1, Վնն. 1893
* Ավդալբեգյան Թ. Հայագիտական հետազոտություններ, Ե. 1969, էջ 233—42, 246—54
* Կարինյան Ա. Բ. Ակնարկներ հայ պարբերական մամուլի պատմության, հ. 1, Ե. 1956

Արտաքին հղում
-------------

* Հայկական շարունակական հրատարակությունների համահավաք գրացուցակ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | ՀՇՀՀԳ: 6709 |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 327093376 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 115)։*  |