Սիրաչա սոուս
**Սիրաչա**, կամ սրիրաչա (թայերեն ศรีราชา [sǐː.rāː.tɕʰāː], վիետնամերեն *Tương ớt Sriracha*, *Sriracha* [sɪˈrɑːtʃə]), չիլի սոուսի տեսակներից մեկը։ Սիրաչայի բաղադրատոմսի մեջ մտնում է չիլի պղպեղ, քացախ, սխտոր, շաքարավազ, աղ։ Սիրաչա սոուսն անվանումը ստացել է Թաիլանդի արևելքի Չոնբուրի գավառի ափամերձ Սիրաչա քաղաքի անվանումից։ Համարվում է, որ առաջին անգամ սիրաչա սուսը պատրաստվել է հենց այդ քաղաքում։ Որպես կանեն, սիրաչա սոուսը ավելացնում են Ծովամթերքից պատրաստված ուտեստների մեջ։

Կիրառություն
------------

Թաիլանդում սիրաչա սոուսը, որպես կանոն, ուղղակիորեն չեն ավելացնում ուտեստի մեջ։ Այն մատուցվում է ուտեստների հետ հատուկ սպասքի մեջ։ Վիետնամում սիրաչա սոուսը ուտում են տապակած արիշտայի, ռոլլերի հետ և խառնում են այլ սոուսներին։ Բացի այդ՝ սիրաչա սոուսը ավելացնում են սուպերի, ձվով ուտեստների և բուրգերների մեջ։ Ինչպես նաև Թաիլանդի խանութներում և շուկաներում կարելի է հանդիպել սիրաչա սոուսով ջեմեր, սառնաշաքարներ, կոկտեյլներ։ Թաիլանդում սիրաչա սոուսի համով կարտոֆիլի չիփսերը շատ հայտնի են։

Թաիլանդում
----------

Թաիլանդում սոուսը հաճախ անվանում են «սոթ սիրաչա» (թաի.՝ ซอส ศรีราชา), և հազվադեպ «նամ փխրիկ սիրաչա» (թաի.՝ น้ำพริก ศรีราชา)։ Թայական ավանդական սոուս սիրաչան՝ որպես կանոն, ունի ավելի կծու համ, քան վիետնամական սոուսների այլ տարբերակները։ Բացի այդ՝ թայական այլ սոուսներից սիրաչա սոուսը տարբերվում է թանձրությամբ․ սիրաչա սոուսն ավելի թանձր է։

*Bon Appétit* ամսագրի հարցազրույցի ժամանակ ասիական մթերքներ տարածող *Eastland Food Corporation*-ը պնդում էր, որ կծու սոուսի թայական սիրաչա ապրանքանիշը, որը վաճառվում է *Eastland* խանութների ցանցում, իրականում պատրաստվում է թայական օրիգինալ բաղադրատոմսով։ Սիրաչա սոուսի բաղադրատոմսը ստեղծվել է 1930-ական թվականներին Թայիլանդի Սիրաչա քաղաքում։ Այդ բաղադրատոմսը պատկանում է Թան Չակկապակ տնային տնտեսուհուն։

ԱՄՆ-ում
-------

Հավի թևիկներ սիրաչա սոուսում
Միացյալ նահանգներում սիրաչա սոուսը ասոցացնում են *Huy Fong Foods* ապրանքանիշի սոուսի հետ։ Հաճախ սոուսը անվանում են «աքաղաղի» սոուս, քանի որ փաթեթավորման վրա պատկերված է աքաղաղ։ ԱՄՆ-ում կան սիրաչա սոուսի այլ տեսակներ։

ԱՄՆ-ի տարատեսակ ռեստորաններում, այդ թվում՝ *Wendy’s*, *Applebee’s*, *P.F. Chang’s*, *Pizza Hut*, *Domino’s Pizza*, *Jack in the Box*, *ՄաքԴոնալդս, Subway*, *Taco Bell*, *White Castle*, *Gordon Biersch*, *Chick-fil-a*, *Firehouse Subs*, *Սթարբաքս* և Բուրգեր Քինգ ավելացնում են սիրաչա սոուսն ուտեստների մեջ՝ հաճախ խառնելով նրան մայոնեզին կամ այլ սոուսներին։

Մշակույթում
-----------

2013 թվականի դեկտեմբերին ամերիկական ռեժիսոր Գրաֆֆին Հեմմոնդը թողարկել է փաստագրական ֆիլմ սիրաչա սոուսի ծագման և արտադրության մասին։

Մրցանակներ
----------

2010 թվականին ամերիկական *Bon Appetit* ժամանցային և մշակութային ամսագիրը սիրաչա սոուսը անվանել է ամսվա համեմունք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Анастасия Бондаренко. "С чем едят Шрирачу". *Дело Вкуса* (in ռուսերեն). `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Bethany Moncel. "Making the Most of Sriracha Sauce". *thesrpuce*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Shyong F. "Sriracha hot sauce purveyor turns up the heat". *Los Angeles Times*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Khaleeli H. "Hot right now: how Sriracha has become a must-have sauce". *The Guardian*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 23-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Nguyen A. "The Original Sriracha". *Bon Appétit*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Subway's Sriracha Sauce Goes National, And It's Good". *The Huffington Post*. 2013. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "Sriracha". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 15-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)