**«Հայրենիքի դրոշը»** (ֆր. Face au drapeau), ֆրանսիացի գրող-ֆանտաստ Ժյուլ Վեռնի վեպը, որը գրվել է 1896 թվականին։ Վեպը հրատարակվել է նաև «Դեմքով դեպի դրոշը» անվանման տակ՝ 1896 թվականի հունվարի 1–ից մինչև հունիսի 15–ը։

Սյուժե
------

Գյուտարար Թոմա Ռոքը ստեղծում է իր կործանարար զենքը, որը կազմված է երկու նյութերից՝ պայթուցիկ նյութից և սարքից՝ որի մեջ այդ նյութը լցվում է (հրթիռի նախատիպը)։ Տարօրինակ և պաթոլոգիկ չվստահող Թոմա Ռոքը փորձում է իր հայտնագործած զենքը վաճառել տարբեր պետությունների՝ պահանջելով նրա համար աստղաբաշխական գումար, բայց բոլոր երկրների կառավարությունները մերժում են նրան։ Վերջինը նա դիմում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին, բայց ԱՄՆ-ի կառավարությունը, եզրակացնելով, որ գյուտարարը հոգեպես աննորմալ է, տեղավորում է նրան Հելտֆուլ Հաուս հոգեբուժարանում՝ հույս ունենալով սակարկել նրա հետ, երբ վերջինս առողջանա։ Շուտով նրան այդտեղից առևանգում է անհայտ կոմս դ՛ Արտիգասը և տանում է նրան իր առագաստանավով։ Ռոքի հետ միաժամանակ առևանգում է նաև նրա վերակացու Գեյդոնին, որի իրական անունը Սիմոն Հարտ է (ֆրանսիացի ինժեներ)։

Ծովահենները տանում են նրանց Բեկ Կապ խուլ կղզին, որը մտնում է Բերմուդյան կղզիների խմբի մեջ։ Կոմս դ՛ Արտիգասը պարզվում է Կեր Կարրաջն է՝ ծովահենների ղեկավարը, որոնք ցանկանում են խլել Թոմա Ռոքից նրա հայտնագործությունը, որպեսզի նրա օգնությամբ դառնան անխոցելի՝ ցանկացած զինվորական ուժի համար։ Նրանք կաշառում են նրան իրենց գանձերով և Ռոքը պատրաստում է իր հայտնագործությունը։ Սիմոն Հարտին հաջողվում է աշխարհին տեղյակ պահել սպասվող վտանգի մասին։ Կղզուն աննկատ մոտենում է անգլիական ստորջրյա ռազմական «Սուորդ» նավը՝ լեյտենանտ Դէվոնի հրամանատարությամբ։ Նրանք վերցնում են Սիմոն Հարտին, հափշտակում են Թոմա Ռոքին և ցանկանում են աննկատ հեռանալ, բայց ծովահենների ստորջրյա նավը նկատում է նրանց և խորտակում՝ խոյահարելով իր ծանր մարմնով։ Փրկվել հաջողվում է միայն Ռոքին և Հարտին։

Մի քանի ռազմական նավեր մոտենում են Բեկ Կապին, որպեսզի նրան ենթարկեն ռմբակոծման և դեսանտ իջեցնեն այնտեղ, բայց Թոմա Ռոքը իր զենքը գործի է գցում և ոչնչացնում է անգլիական հածանավը։ Այդ ժամանակ առաջ է գալիս ֆրանսիական նավը, դրոշ է բարձրացնում և զինվորական նվագախումբը սկսում է նվագել ֆրանսիական հիմնը։ Թոմա Ռոքը, որը ծնունդով ֆրանսիացի էր, տեսնելով իր երկրի դրոշը, զգում է աշխարհի և հայրենիքի առջև իր մեղքը։ Նա պայթեցնում է կղզյակը՝ ծովահենների հետ միասին։ Երբ զինվորները իջնում են կղզյակի մնացորդների վրա, այնտեղ գտնում են միակ կենդանի մնացածին՝ Սիմոն Հարտին։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ժյուլ Վեռնի համար Թոմա Ռոքի կերպարի աղբյուր է հանդիսացել ֆրանսիացի քիմիկոս Ֆրանսուա Էժեն Տուրպենը, որը 1885 թվականին մշակել և Տարտոնագրել է պիկրինաթթվի սեղմված և ձգված լիցքերի օգտագործումը՝ հրետանային արկերի լիցքավորման համար։ Երկու տարի անց Ֆրանսիայի կառավարությունը օգտագործման ընդունեց Տուրպենի հայտնագործությունը և պիկրինաթթվի կազմությունը՝ ավելացված նիտրոցելյուլոզով (հրացանային բամբակ), ստացավ, լայն տարածում ստացած, մելինիտ անվանումը։ Սակայն Տուրպենին արտոնագրի հանձնումը՝ պիկրինաթթվի օգտագործման կազմության համար, մերժվեց, պատճառաբանվելով, որ նրա պայթուցիկ հատկությունը հայտնի են եղել վաղ ժամանակներում։

1897 թվականին Տուրպենը դատական հայց է ներկայացնում՝ մեղադրելով Ժյուլ Վեռնին այն բանում, որ նա իր «Հայրենիքի դրոշը» վեպում՝ Թոմա Ռոքի կերպարում, օգտագործել է իրեն և իր մելինիտ հայտնագործությունը։ Ժյուլ Վեռնի պաշտպանն էր հանդիսանում Ռայմոնդ Պուանկարեն, գրողը արդարացվեց, քանի որ դատարանը այդպես էլ չգտավ մեղադրանքի ապացույցներ։ Բայց և այնպես, հեղինակի և իր եղբայր Պոլի նամակագրությունում կան բազմաթիվ մանրամասն քննարկումներ Տուրպենի մասին՝ որպես Թոմա Ռոքի նախակերպար։

«Հայրենիքի դրոշը» և «Բեգումի հինգ հարյուր միլիոնը» վեպը շատ նման են միմյանց։ Երկու վեպում էլ միայնակ հայտնագործողը փորձում է տիրանալ աշխարհին իր ջախջախիչ զենքի օգնությամբ, բայց վերջ ի վերջո, այդ նույն զենքը ոչնչացնում է իր ստեղծարարին։ Այդ նույն բանը կարելի է տեսնել նաև «Աշխարհի տիրակալը» վեպում, որտեղ հանճարեղ ինժեներ Ռոբուրը արդյունքում դառնում է ոճրագործ (նայիր նաև «Ռոբուր նվաճողը» վեպը)։

Այս վեպում Թոմա Ռոքի զենքը՝ իր գործողության մեխանիզմով, հանդիսանում է հրթիռի նախահայրը՝ սարքը շարժվում է առաջ և պայթում՝ հարվածվելով թիրախին։ Նույնպես, ինչ-որ չափով, վեպում կանխագուշակվում է ատոմային ռումբը՝ այնտեղ, որտեղ Թոմա Ռոքը ասում է, որ պայթյունի շառավիղը կազմում է մի քանի կիլոմետր, ավելի թափանցիկ այն հիմնավորվում է Կարլ Զեմանի «Բեկ Կապ կղզու գաղտնիքը» էկրանավորումում։

Սարքավորումները «Հայրենիքի դրոշ»-ում
------------------------------------

### Ստորջրյա նավեր

Վեպում գործում են երկու ստորջրյա նավեր։ Նրանցից մեկը ստորջրյա քարշակ է՝ ինչպես անվանում էր նրան Սիմոն Հարտը, որը ճոպանի օգնությամբ իր ետևից քաշում է ծովահենների «Էբբա» առագաստանավը։ Երկրորդ սուզանավը հանդիսանում է անգլիական ռազմական ստորջրյա նավ «Սուորդ»-ը, որը ղեկավարվում էր լեյտենանտ Դէվոնի կողմից։ «Սուորդ»-ը բաղկացած էր երկու բաժանմունքից՝ առաջնային (հրամանատարական խցիկ) և ետնային, որտեղ գտնվում էր շարժիչը։

Մարտական տեսակետից ստորջրյա քարշակը էապես գերազանցում է «Սուորդ»-ին։ Բեկ Կապ կղզու ներքին ջրերում տեղի ունեցած սուզանավերի ճակատամարտի ժամանակ նա խորտակում է չափերով փոքր այդ սուզանավը և նրա հետ միաժամանակ զոհվում են Դէվոնը և նրա նավաստիները։ Որպես զենք քարշակը օգտագործում է ստորջրյա խոյահարումը։

### Նավեր

«Հայրենիքի դրոշ»-ում գլխավոր նավ է հանդիսանում «Էբբա» առագաստանավը։ Դա արագընթաց նավ է, որով կոմս դ'Արտիգասը ճանապարհորդում էր աշխարհի շուրջ՝ նույն ինքը Կեր Կարրաջը։ Նրա նավախցում ծովահենները պահում էին Թոմա Ռոքին և Հարտին այնպես, որ նրանց չի գտնում ոստիկանությունը։ «Էբբա»-ն օդ է բարձրանում այն ժամանակ, երբ պայթում է կղզին։

Վեպի վերջում հայտնվում են ևս վեց հածանավեր՝ տարբեր ազգությունների։ Ամենամեծը նրանցից անգլիական ծանր հածանավն էր, որը ոչնչանում է Թոմա Ռոքի զենքից, այնուհետև ֆրանսիական հածանավը, որի նավաստիները խիզախորեն առաջ են շարժվում՝ բարձրացնելով ազգային դրոշը և նվագելով ֆրանսիական հիմնը։

### Հեղուկացիր Ռոք

Թոմա Ռոքի մահաբեր զենքը կարելի է անվանել հրթիռի նախատիպը։ Այն բաղկացած է մի քանի մասերից՝ պայթուցիկ նյութից, խթանիչից (ռուս. детонатор)՝ հեղուկ վիճակում և գործարկող սարքից, որի մեջ լցվում է խթանիչը։ Ռեակցիայի սկսվելուց հետո արկը երկինք է բարձրանում և պայթում է՝ թիրախին բախվելուց հետո։ XIX դարի վերջի համար դա բավականին հզոր զենք էր և այդ պատճառով բոլոր տիրությունները ցանկանում էին տիրանալ դրան։ Սակայն Ռոքը զենքի համար պահանջում է այնքան մեծ գումար, որ ոչ մեկը չի խիզախում այն գնել՝ վստահելով գյուտարարի խոսքին։

Էկրանավորում
------------

Վեպի հիման վրա 1958 թվականին Կարել Զեմանի կողմից նկարահանվել է «Բեկ Կապ կղզու գաղտնիքը» ֆիլմը։ Ֆիլմի սյուժեն տարբերվում է գրքի սյուժեից ավելի արկածային և ռոմանտիկ դրվածքով՝ ավելացված են նոր հերոսներ։ Չնայած որ հեղուկացիրը ունի բացահայտ նմանություն ատոմային ռումբին, ընդհանուր առմամբ, ֆիլմը ներկայանում է հեգնական հնչերանգով։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Բելգիայում։ Ֆիլմը նախատեսված է երեխաների դիտման համար։

Աղբյուրներ
----------

* Текст романа(չաշխատող հղում)
* "Vor der Flagge des Vaterlands" als E-Book in HTML auf zeno.org
* Die Erfindung des Verderbens in Andreas Fehrmann's Collection Jules Verne

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Жюль Верн. Флаг родины, глава 8 «Бэк-Кап»
2. ↑  Жюль Верн в издательстве Мир приключений. Послесловие книги.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ժյուլ Վեռնի վեպեր |
| --- |
|  |
| 

Հինգ շաբաթ օդապարիկով (1863)
• Նավապետ Հատերասի ճանապարհորդություններն ու արկածները (1864—1866)
• Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը (1864)
• Երկրից դեպի Լուսին (1865)
• Նավապետ Գրանտի որդիները (1867—1868)
• Քսան հազար լյո ջրի տակ (1869—1870)
• Լուսնի շուրջը (1869)
• Լողացող քաղաքը (1871)
• Երեք ռուսների և երեք անգլիացիների արկածները Հարավային Աֆրիկայում (1872)
• Մորթիների երկրում (1873)
• Աշխարհի շուրջը 80 օրում (1873)
• Խորհրդավոր կղզին (1875)
• Չենսլեր. ուղևոր Ժ.- Ռ. Կազալլոնի օրագիրը (1875)
• Մարտին Պաս (1875)
• Միխայիլ Ստրոգով (1876)
• Հեկտոր Սերվադակ (1877)
• Սև Հնդկաստան (1877)
• Տասնհինգամյա նավապետը (1878)
• Բեգումի հինգ հարյուր միլիոնը (1879)
• «Բաունտիի» ապստամբները (1879)
• Չինացու ձախորդությունները Չինաստանում (1879)
• Շոգետուն (1880) 
• Ժանգադա (1881)
• Ռոբինզոնների դպրոցը (1882)
• Կանաչ ճառագայթ (1882) 
• Համառ Քերաբան (1883)
• Հարավային աստղ (1884)
• Արշիպելագը կրակի մեջ (1884)
• Մաթիաս Շանդոր (1885)
• Ռոբուր նվաճողը (1886)
• Վիճակախաղի տոմս № 9672 (1886)
• Հյուսիսը Հարավի դեմ (1887)
• Ճանապարհ դեպի Ֆրանսիա (1887)
• Երկու տարի արձակուրդ (1888)
• Անանուն ընտանիք (1889)
• Տակն ի վեր (1889)
• Կասկաբել Կեսար (1890)
• Միսիս Բրանիկան (1891)
• Ամրոցը Կարպատներում (1892)
• Կլադիուս Բոմբառնակ (1892)
• Մանուկը (1893)
• Քեռի Անտիֆերի զարմանահրաշ արկածները (1894)
• Լողացող կղզին (1895)
• Հայրենիքի դրոշը (1896)
• Կլովիս Դարտանդոր (1896)
• Սառցե սֆինքս (1897)
• Սքանչելի Օրինոկոն (1898)
• Տարօրինակ մարդու կտակը (1899)
• Երկրորդ հայրենիք (1900)
• Գյուղը օդում (1901)
• Ժան Մարի Կաբիդուլենի պատմությունները (1901)
• Կիպ եղբայրները (1902)
• Թոշակառուների ճանապարհորդությունը (1903)
• Դրամա Լիֆլանդիայում (1904)
• Աշխարհի տիրակալը (1904)
• Ծովի ներխուժումը (1905)
• Փարոսն աշխարհի ծայրին (1905)
• Ոսկե հրաբուխ (1906)
• Թոմփսոն գործակալությունը և Կ° (1907)
• Մրցարշավ ասուպի հետևից (1908)
• Դանուբի լոցմանը (1908)
• «Ջոնաթանի» նավաբեկյալները (1909)
• Վիլհելմ Շտորիցի գաղտնիքը (1910)
• Բարսակի արշավախմբի անհավանական արկածները (1919)
• Փարիզը 20-րդ դարում (1863 — մերժվել է հրատարակչի կողմից, 1994 — առաջին հրատակչություն) |
|  |
| Պատմվածքներ | Դրամա Մեքսիկայում (1845) • Դրամա օդում (1851) • Վարպետ Զախարիուս (1854) • Ձմեռումը սառույցներում (1855) • Շրջափակումը ճեղքողները (1865) • Որսի տասը ժամերը (1881) • Ժիլ Բրալթար (1886) |
|  |
| Ժյուլ Վեռն և Անդրե Լորի | Խորտակված «Ցինտիայի» ընկեցիկը (1885) |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հայրենիքի դրոշը» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 184890734 · WorldCat VIAF: 184890734 |

 |