**DjVu** (ֆր.՝ déjà vu — «արդեն տեսանելի»)՝ «պատկերների սեղմում կորուստներով» տեխնոլոգիան, որը մշակվել է հատուկ սկանավորված փաստաթղթերը (գրքեր, ամսագրեր, ձեռագրեր և այլն) պահպանելու համար, որտեղ բանաձևերի առատությունը, սխեմաները, նկարները և ձեռագիր սիմվոլները չափազանց ժամանակատար են դարձնում սիմվոլների օպտիկական նիշերը ճանաչելը։ Այն նաև արդյունավետ լուծում է, եթե կարիք կա նմուշի բոլոր նրբությունները փոխանցել, օրինակ պատմական փաստատթղթերը, որտեղ կարևոր է ոչ միայն բովանդակությունը, այլև թղթի գույնն ու որակը, մագաղաթի թերությունները, ճաքերը, ծալված տեղերի հետքերը, ուղղումները, այլ իրերով թողնված հետքերը։

Ամենասկզբից տեխնոլոգիան մշակվել է Յան Լեկունի, Լեոն Բոտի և Պատիկ Հեֆֆերնի կողմից՝ AT&T լաբորատորիայում (1996-2001 թվականներին)։ DjVu-ն էլեկտրոնային մի քանի գրադարանների հիմք է դարձել։ Այն բավականին հայտնի է և օգտագործվում է բազմապիսի փաստաթղթերի համար։

Ֆորմատը օպտիմիզացված է ցանկցով փոխանցելու այնպիսի մեթոդով, որ էջը կարելի է դիտել մինչ բեռնման ավարտը։ DjVu ֆորմատը կարող է պարունակել տեքստային (OCR) շերտ, ինչը թույլ է տալիս փնտրել որևէ բան ողջ տեքստի մեջ։ Բացի դա, DjVu ֆայլը կարող է պարունակել ներդրված ինտերակտիվ ցանկ և ակտիվ շրջանները՝ հղումներ, ինչը թույլ է տալիս իրականացնել հարմար նավարկում ողջ DjVu ֆայլի մեջ։

Օգտագործվող տեխնոլոգիաները
--------------------------

DjVu-ում գունավոր պատկերները սեղմելու օգտագործվում է հատուկ տեխնոլոգիա, որը պատկերը բաժանում է 3 շերտի՝ առջևի պլան, հետևի պլան և սև-սպիտակ (մեկբիթանի) երեսի։ Երեսը պահպահում է իսկական պատկերի չափսը, հենց դա էլ պարունակում է տեքստի պատկերը և այլ հստակ տվյալներ։ Հետևի պլանի չափսը, որում մնում են էջի նկարազարդումներն ու հյուսվածները, տարածք խնայելու համար փոքրացվում է։ Առջևի պլանը պարունակում է երեսի գունային ինֆորմացիան։ Առևի պլանի չափսը սովորաբար շատ ավելի է փոքրացվում։ Այնուհետև հետևի և առջևի պլանները вейвлет-преобразования օգնությամբ խտացվում են, իսկ երեսը՝ JB2 ալգորիթմով։

JB2 ալգորիթմի առանձնահատկությունն այն է, որ այն էջի վրա փնտրում կրկնվող սիմվոլներ և պահպանում է դրանց պատկերը միայն մեկ անգամ։ Մի քանի էջից բաղկացած փաստաթղթերում յուրաքանչյուր էջ օգտագործում է ընդհանուր «բառարանի» պատկերները։

Գրքերի մեծ մասը սեղմելու համար կարելի է օգտվել միայն երկու գույնից։ Այս դեպքում օգտագործվում է միայն մեկ շերտ, ինչը թույլ է տալիս հասնել սեղմման ռեկորդային աստիճանի։ Սև ու սպիտակ նկարազարդումներով սովորական գրքում, որը սկանավորվել է 600 dpi խտությամբ, էջի չափսը կազմում է միջինում 15 ԿԲ, այսինքն՝ մոտավորապես 100 անգամ ավելի փոքր, քան իրական ֆայլը։ Բարդ հետևի պլանի դեպքում հնարավոր է սեղմել իրական չափից 4-ից 10 անգամ։ Սակայն DjVu-ի լռելյայն կարգավորումներում օգտագործվում է «Տվյալների կորուստներով սեղմում» ֆունկցիան, այդ պատճառով էլ շատ կարևոր փաստաթղթերը պահպանելիս սովորաբար ընտրվում է «առանց կորուստների»՝ PNG, JPEG 2000, TIFF և այլ տարբերակներ։ DjVu-ում կարելի է նաև օգտագործել «տվյալների սեղմում առանց կորուստների» ֆունկցիան։ Այսպես օրինակ DjVuLibre փաթեթի CJB2 գործիքը հնարավորություն է ընձեռում սեղմել տվյալները «առանց կորուստների»։

DjVu ֆորմատում հիմնականում գործում են մի քանի տեխնոլոգիաներ, այդ թվում նար AT&T լաբորատորիայի մշակածը.

* սկանավորված պատկերից տեքստի՝ ֆոնից առանձնացնելու ալգորիթմ,
* Ֆոնի սեղմման Վեյվլետային ալգորիթմ IW44,
* Սև-սպիտակ պատկերների սեղմման JB2 ալգորիթմ,
* Սեղմման ունիվերսալ ալգորիթմ ZIP,
* «Պահանջի դեպքում» սեղմածի ընդլայնման ալգորիթմ
* Պատկերների «քողարկման» ալգորիթմ։

Պատկերների տեքստային ներկայացումը
---------------------------------

DjVu ֆորմատը նախատեսում է «տեքստային շերտի» առկայություն, որը պարունակում է էջի տեքստը (Օգտագործվում է տեքստը հեշտությամբ փնտրելու և պատճենելու համար)։ Այն դեպքում, երբ տեքստային շերտը հասանելի չէ, տեքստ ստանալու միակ եղանակը օպտիկական նիշերի ճանաչումն է այլ ծրագրերի միջոցով։

Արտոնագիր
---------

AT&T ընկերությունը վաճառել է տեխնոլոգիան LizardTech ընկերությանը, որը փորձել է օգտագործել այն իր կոմերցիոն շահերից ելնելով, բայց շնորհիվ ֆորմատի բաց լինելու DjVu փաստաթղթերի ստեղծման և դիտման համար գոյություն ունի Ազատ ծրագրային ապահովում, որը հասանելի է մի շարք պլատֆորմաների։ 2008 թվականի հուլիսի 1-ին LizardTech ընկերությունը **DjVu**-ի կառավարումը հանձնեց Celartem մայր ընկերությանը,, իսկ 2009 թվականի հունիսի 10-ին Celartem ընկերությունը փոխանցեց իր **DjVu** տեխնոլոգիայի իրավունքները Caminova ընկերությանը։.

Գոյություն ունի ազատ ծրագիր, որը թողարկվում է GNU GPL լիցենզիայով, DjVuLibre գրադարան և դիտարկիչներ և ծրագիր-կոդավորիչներ։

DjVu ֆայլերի հետ աշխատելու համար ծրագրեր
----------------------------------------

Դիտում
Windows օպերացիոն համակարգի համար՝

* Caminova՝ DjVu-ի պաշտոնական հավելումը ինտերնետ դիտարկիչների համար,
* DjVuReader;
* DjVu Viewer;
* STDU Viewer;
* Sumatra PDF;
* WinDjView.

Linux օպերացիոն համակարգի համար՝

* Evince և Okular օգտագործելով DjVuLibre.

UNIX օպերացիոն համակարգի համար՝

* DjVuLibre DjView

OS X օպերացիոն համակարգի համար՝

* Caminova Official DjVu Browser Plug-in
* DjVuLibre DjView
* MacDjView Desktop Viewers

Android օպերացիոն համակարգի համար՝

* Akunin Book;
* EBookDroid;
* Orion Viewer օգտագործելով DjVuLibre.

iOS օպերացիոն համակարգի համար՝

* Stanza;
* DjVU Book Reader.

BlackBerry OS օպերացիոն համակարգի համար՝

* DjVuBB.

Խմբագրում
* DjVuLibre;
* Document Express՝ հեղինակի պաշտոնական ծրագիրը,

DJVU փաստաթղթում տեքստի ճանաչման (OCR) հնարավորության ավելացում փնտրելու և պատճենելու համար,
* any2djvu՝ առցանց ծառայություն, որը աշխատում է միայն անգլալեզու տեքստերի հետ.
* DjvuOCR՝ DJVU փաստաթղթում ավելացնում է տեքստերի ճանաչում.
* ABBYY FineReader՝ պահպանում է պրոյեկտը DJVU տեսքով, OCR շերտով (սկսած 10-րդ տարբերակից)

Կարդացեք նաև
------------

* Portable Document Format (PDF)
* Գրքերի թվայնացում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лицензия
2. ↑  "Пресс-релиз LizardTech". Արխիվացված է the original 2008 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 25.
3. ↑  "Пресс-релиз LizardTech". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 25.
4. ↑  "any2djvu - онлайн-конвертирование в DJVU". Արխիվացված է the original 2011 թ․ մայիսի 22-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 25.
5. ↑  сайт разработки DjvuOCR

Արտաքին հղումներ
----------------

* DJVU — формат для электронных библиотек. Archived 2004-11-24 at the Wayback Machine. Алгоритмы и достоинства, программы и использование, руководства пользователя.
* Дежавю или DjVu: ликбез. Сборник статей о технологии DjVu.
* DjVu.org Англоязычный портал DjVu-сообщества.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Գրաֆիկային ֆորմատներ |
| --- |
|  |
| 

|  | Ստատիկ | Անիմացված |
| --- | --- | --- |
| Ռաստրային | BMP •DjVu •GIF •HD Photo •ICO •ILBM •JBIG •JBIG2 •JPEG •JPEG 2000 •JPEG-LS •OpenEXR •PCX •PNG •PSD •RAW •TGA •TIFF •WBMP | APNG •GIF •MNG |
| Վեկտորային | AI •EPS •PDF •PostScript •SVG •WMF | SVG •SWF |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Մեդիաֆորմատներ |
| --- |
|  |
| Վիդեո/Աուդիո | 3GP • ASF • AVI • Bink • DMF • DPX • EVO • FLV • Matroska (MKV) • WebM • MPEG-PS • MPEG-TS • MP4 • MXF • NUT • Ogg • Ogg Media • QuickTime • RealMedia • Smacker • RIFF • VOB |
|  |
| Աուդիո | AIFF • APE • AU • DSD • DXD • MLP • MP3 • FLAC • SHN • WAV • WMA |

 |