**Դեյվիդ Քրիսթալ** (հուլիսի 6, 1941(1941-07-06), Lisburn, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի լեզվաբան, ակադեմիկոս, գրող։

Ընտանիք
-------

Քրիսթալը ծնվել է Լիսբերնում, Հյուսիսային Իռլանդիայում, 1941 թվականի հուլիսի 6-ին, այն բանից հետո, երբ իր մորը էվակուացրել են այդտեղ Բլիցի (ռմբակոծություն) ժամանակ։ Մինչև նրա մեկ տարին լրանալը, նրա ծնողները բաժանվում են։ Նա մնում է օտարացած և անտեղյակ իր հորից (Դոկտոր Սամուել Քրիսթալ) իր մանկության մեծ մասը, բայց ավելի ուշ (աշխատանքային շփումների և կիսով չափ հարազատ եղբոր միջոցով) տեղեկանում է իր հոր կյանքի և կարիերայի մասին Լոնդոնում, ինչպես նաև իր կիսով չափ հրեական ժառանգություն մասին։ Նա մեծացել է իր մոր հետ Հոլիհեդում՝ Հյուսիսային Ուելսում, և Լիվերպուլում՝ Անգլիայում, որտեղ 1951 թվականից սկսած նա հաճախել է Սուրբ Մերիի քոլեջը  : Քրիսթալը Կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդ է ։

Նա ներկայումս ապրում է Հոլիլենդում իր կնոջ հետ, ով նախկինում խոսքի թերապևտ էր և այժմ մանկական հեղինակ է։ Նա ունի չորս չափահաս երեխա։ Նրա որդին՝ Բեն Քրիսթալը, նույնպես գրող է և իր հայրիկի հետ երեք գրքի համահեղինակ է  :

Կարիերա
-------

Քրիսթալը ուսանել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում 1959-1962 թվականներին, և 1962-1963 թվականներին Ռենդոլֆ Քվիրքի ղեկավարության ներքո եղել է հետազոտող՝ աշխատելով «Անգլերենի կիրառումն» ուսումնասիրության վրա  : Այդ ժամանակից ի վեր նա դասախոսել է Բանգորի համալսարանում և Ռիդինգի համալսարանում և լեզվաբանության պատվավոր պրոֆեսոր է Բենգորի համալսարանում  : Թոշակի անցնելովակադեմիայի լրիվ դրույք աշխատանքից ՝ նա աշխատում է որպես գրող, խմբագիր և խորհրդատու, ինչպես նաև նպաստում է հեռուստատեսության եւ ռադիոյի հեռարձակմանը։ BBC-ի (Բրիտանական հեռարձակման կորպորացիայի) հետ հրա համագործակցությունն ընդգրկում է ,նախկինում, BBC Ռադիո 4-ի հեռարձակումների շարքը՝ նվիրված լեզվական հարցերին, մինչև վերջերս, BBC World Serviceի կայքում ձայնագրություններն՝ անգլերեն սովորող մարդկանց համար ։

Քրիստալին շնորհվել է Բրիտանական կայսրության Շքանշան 1995 թվականին և դարձել է Բրիտանական ակադեմիայի անդամ 2000 թվականին  : Նա նաև Ուելսի Գիտական հասարակության հիմնադիր անդամ է և Լեզվաբանների իրավասու ինստիտուտի անդամ ։ Նրա բազմաթիվ գիտական հետաքրքրությունները ներառում են անգլերենի ուսումն և դասավանդումը, կլինիկական լեզվաբանությունը, դատական լեզվաբանությունը, լեզվի մահը, «Խաղային լեզվաբանությունը» (Քրիսթալի նորաբանությունը լեզվական խաղի համար), ոճը, անգլերենի գրական սեռերը , Շեքսպիրը, ինդեքսավորումն և բառարանագրությունը։ Նա անգլերենի՝ որպես օտար լեզվի, ուսուցիչների միջազգային ասոցիացիայի հովանավոր է , Խմբագիրների եւ Հրատաչակիչների Հասարակության պատվավոր փոխնախագահ և Մեծ Բրիտանիայի Ազգային գրագիտության ասոցիացիայի հովանավոր  : Նա «Բաբել» լեզվական ամսագրի խորհրդատու է, որի համար նա գրել է նաև հոդվածներ  :

Աշխատանք
--------

Քրիսթալը հեղինակել, համահեղինակել և խմբագրել է ավելի քան 120 գիրք լայն բազմազանությամբ առարկաների վերաբերյալ, մասնագիտանալով նաև հղումների աշխատանքներ խմբագրման մեջ ներառյալ (որպես հեղինակ) *Քեմբրիջի լեզվի հանրագիտարանը* (1987, 1997, 2010) և *Քեմբրիջի լեզվի հանրագիտարանը* (1995, 2003) և (որպես խմբագիր) *Քեմբրիջի կենսագրական բառարանը*, *Քեմբրիջի Factfinderը*, *Քեմբրիջի հանրագիտարանը* և *Նոր պինգվին հանրագիտարանը* (2003)։ Նա նաև գրել է պիեսներ եւ պոեզիա  : Նա նաև հրատարակել է մի շարք գրքեր լեզվաբանության և անգլերենի վերաբերյալ ընդհանուր ընթերցողի համար, որոնք օգտագործում են տարբեր գրաֆիկա եւ կարճ ակնարկներ, տեխնիկական նյութը մատչելի ձևով հաղորդելու համար : Իր « Ո՞րն է ստանդարտ անգլերենը » հոդվածի մեջ, Քրիսթալը մի վարկած է առաջ քաշում, որ համաշխարհային մասշտաբով անգլերենը և՛ կմասնատվի, և՛ կզուգամիտվի, տեղեկան տարբերակները կդառնան պակաս են փոխադարձաբար հասկանալի և հետևաբար, անհրաժեշտություն կստեղծվի այն բանի առաջացման, ինչն ինքն անվանում է «համաշխարհային ստանդարտ խոսացական անգլերեն»  : Իր 2004 թվականին «Անգլերենի պատմությունները» գրքում, անգլերեն լեզվի ընդհանուր պատմություն մեջ, նա նկարագրում է այն արժեքը, որը տեսնում է լեվական բազմազանության մեջ և համապատասխան հարգանք անգլերենի տարատեսակների նկատմամբ, որոնք ընդհանուր առմամբ համարվում են «ոչ ստանդարտ»  :2009 թվականին Ռութլիջը հրատարակեց իր ինքնակենսագրական հուշերը «*Պարզապես մի արտահայտություն, որի միջով ես անցնում եմ. Իմ կյանքը լեզվի մեջ* » , որ միժամանակ թողարկվել է նրա երեք դասախոսությունների DVD- ի հետ ։ Նրա « *Տառ առ տառ ասա. անգլերենի ուղղագրության հետաքրքիր,գերող և արտառոց պատմությունը* » գիրքը (2013), բացատրում է, թե ինչու է դժվար որոշ անգլերեն բառեր գրելը ։

Քրիսթալը հանդիսանում է նոր ուսումնասիրության ոլորտի՝ համացանցային լեզվաբանություն կողմնակից է և հրատարակել է «*Լեզուն և Համացանցը*» (2001) գիրքն այդ թեմայի վերաբերյալ  : Քրիսթալի գիրքը՝ *Txtng: The Gr8 Db8* (2008) կենտրոնացած է տեքստի լեզվի և հասարակության վրա ունեցած դրա ազդեցության  :

2001-ից 2006 թվականը Քրիսթալը հանդիսանում էր Քրիսթալ տեղեկատվական համակարգեր սահմանափակ ընկերության նախագահ,որը տեղեկատու բովանդակության, ինտերնետի որոնման և գովազդային տեխնոլոգիայի մատակարար է։ Ընկերության iSense եւ Sitescreen արտադրանքները հիմնված են արտոնագրված Գլոբալ Տվյալների մոդելի՝ բարդ բովանդակային (սեմանտիկ) ցանցի վրա, որը Քրիսթալը մշակվել է 1980-ականների սկզբին և հարմարեցվել է ինտերնետում օգտագործելու համար 1990-ականների կեսերին։ Սրանք ընդգրկում են բովանդակային թիրախային տեխնոլոգիա(շուկայահանված որպես iSense փեփըր լրատվամիջոցների կողմից ) եւ բրենդների պաշտպանության տեխնոլոգիա (շուկայահանված `որպես SiteScreen Emediate ApS-ի կողմից )  : iSense տեխնոլոգիան արտոնագրերի առարկա է Միացյալ Թագավորությունում եւ Միացյալ Նահանգներում։ Այն բանից հետո երբ Ad Pepper Media NV- ին ձեռքբերեց ընկեերությունը, նա մնաց որպես ընկերության հետազոտության եւ զարգացման տնօրեն, մինչև 2009 թվականը  :

Քրիսթալը՝ ազդեցիկ էր Սուրբ Հուդայի վանական համալիրը քանդելուց փրկելու քարոզարշավում, որը հանգեցրեց Ուշլդերի կենտրոնի ստեղծմանը  :

Ներգրավվածություն Շեքսպիրյան ստեղծագործություններում
----------------------------------------------------

Որպես անգլերեն լեզվի զարգացման փորձագետ,Շեքսպիրյան Գլոբում 2004 և 2005 թվականներին նա ներգրավված էր Շեքսպիրյան ժանանակաշրջանին հատուկ «Բնօրինակային արտասանություն» բեմադրության մեջ, որտեղ նա գրում էր, դերասաններին սովորեցնում էր այդ ժամանակաշրջանին համապատասխան արտասանությունը, և այդ ժամանակից ի վեր նա եղել է խորհրդատու մի շարք այլ Շեքսպիրյան ներկայացումներում՝ բեմադրված «Բնօրինակային արտասանությամբ», ներառյալ «Միջամառային գիշերվա երազ», «Համլետ», «Մաքբեթ», «Պերիկլես», «Վենետիկի վաճառականը» և «Հենրի 5-րդ» ։

Գրականություն
-------------

### Գրքեր

* Crystal, David (1995). The Cambridge encyclopedia of the English language. Cambridge: Cambridge University Press.
* Crystal, David (2002). "Language Death." Cambridge University Press.
* Crystal, David and Crystal, Ben (2004). Shakespeare's Words: A Glossary and Language Companion. Penguin.
* Crystal, David (2004). The Stories of English. The Overlook Press.
* Crystal, David (2005). Pronouncing Shakespeare: The Globe Experiment. Cambridge University Press.
* Crystal, David (2006). The Fight for English. Oxford University Press.
* Crystal, David (2007). By Hook or By Crook; A Journey in Search of English. The Overlook Press.
* Crystal, David (2010). A Little Book of Language. Yale University Press.
* Crystal, David (2012). Think on my Words: Exploring Shakespeare's Language. Cambridge University Press.
* Crystal, David (2012). Spell It Out. St.Martin's Press.
* Crystal, David (2016). The Oxford Dictionary of Original Shakespearean Pronunciation. Oxford University Press.
* Crystal, David (2017). Making Sense: The Glamorous Story of English Grammar. Profile Books.

### Քննադատական ուսումնասիրություններ եւ ակնարկներ

* Morrisby, Edwin (Oct 1995). "A gallimaufry of Englishes". Books. Quadrant. 39 (10): 84–86. Review of The Cambridge encyclopedia of the English language.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Babelio (ֆր.) — 2007.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #108484866 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. 1 2
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
5. ↑  CONOR.Sl
6. ↑  "All About...The Author". Cambridge University Press. Archived from the original on 19 March 2006. Retrieved 22 May 2015.
7. ↑  Crace, John (15 September 2008). "Interview: John Crace meets language guru David Crystal". The Guardian.
8. ↑  Lo Dico, Joy (14 March 2010). "Watch what you're saying!: Linguist David Crystal on Twitter, texting and our native tongue". The Independent. Retrieved 21 May 2015.
9. ↑  "Staff Profile of Professor David Crystal". Prifysgol Bangor University. Archived from the original on 17 November 2012. Retrieved 22 May 2015.
10. ↑  "David Crystal profile". The Guardian. Retrieved 22 May 2015.
11. ↑  "Biography". Crystal Reference. 2005. Archived from the original on 26 October 2007. Retrieved 15 October 2007.
12. ↑  Hazel Bell (1 October 1999). "David Crystal". Journal of Scholarly Publishing. Archived from the original on 29 September 2007. Retrieved 15 October 2007.
13. ↑  David Crystal, "Carrolludicity" Archived 27 February 2008 at the Wayback Machine.
14. ↑  Marks, Paul (25 June 2010). "Innovation: Smarter books aim to win back the kids". new Scientist. Retrieved 22 May 201
15. ↑  "Babel The Language Magazine". babelzine.com. Retrieved 22 May 2015.
16. ↑  "David Crystal Books & Articles". www.davidcrystal.com. Retrieved 22 May 2015.
17. ↑  "David Crystal: Books in chronological order". Crystal Reference. 2005. Archived from the original on 14 May 2008.
18. ↑  "What Is Standard English". davidcrystal.com. Retrieved 22 May 2015.
19. ↑  Crystal, David (2004). The Stories of English. Penguin Books. ISBN 0 713 99752 4.
20. ↑  Balik, Rachel (29 September 2009). "Just A Phrase I'm Going Through : My Life in Language David Crystal review". PopMatters. Retrieved 22 May 2015.
21. ↑  Leith, Sam (14 September 2012). "Spell It Out by David Crystal – review". The Guardian. Retrieved 22 May 2015.
22. ↑  Crystal, David (25 January 2001). "Weaving a Web of linguistic diversity". The Guardian. Retrieved 22 May 2015.
23. ↑  The Times Review, Txtng: The Gr8 Db8
24. ↑  Gr8 db8r takes on linguistic luddites, The Guardian.
25. ↑  "Executive Profile David Crystal O.B.E". Bloomberg Business. Retrieved 22 May 2015
26. ↑  "Crystal Semantics: About Us". Retrieved 2007-10-15.
27. ↑  "The Ucheldre Story". www.ucheldre.org. Retrieved 22 May 2015.
28. ↑  Robert Siegel, "Shakespeare's Tongue, Heard at the Globe", All Things Considered (NPR), 19 July 2005. Retrieved 2013-09-13.
29. ↑  The Open University, "Shakespeare: Original Pronunciation" on YouTube, 17 October 2011. Retrieved 2013-09-13.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Danny Yee's Book Reviews: David Crystal's books

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Last.fm |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90053665 · BNC: a11721765 · BNE: XX819765 · BNF: 12035738w · CiNii: DA00607856 · CONOR: 6774115 · EGAXA: vtls002299653 · GND: 108484866 · ICCU: BVEV000050 · ISNI: 0000000122839497 · LCCN: n50018712 · LNB: 000010765 · NDL: 00436972 · NKC: jn19990001562 · NLA: 35032495 · NLG: 75802 · NSK: 000014897 · NTA: 068608179 · NUKAT: n94200607 · PTBNP: 48459 · LIBRIS: 182560 · SUDOC: 028542223 · VIAF: 108407988 · WorldCat VIAF: 108407988 |

 |

 |