**Մայքլ Փորթեր** (անգլ.՝ Michael Eugene Porter; ծնվել է 1947), ամերիկացի տնտեսագետ, Հարվարդի բիզնես դպրոցի  *(անգլ.՝ Harvard Business School), պրոֆեսոր*
է։ 
Մեծ ներդրում ունի մրցակցային ռազմավարության, մրցունակության, ազգերի, պետությունների և տարածաշրջանների տնտեսական զարգացման ոլորտում։ Հեղինակ է մի շարք գրքերի՝ «Մրցակցային ռազմավարություն», «Մրցակիցների և արդյունաբերությունների վերլուծության տեխնիկա», «Մրցակցային առավելություն», «Ազգերի մրցակցային առավելությունները»։

Հեղինակել է նաև բազմաթիվ հոդվածներ ու աշխատություններ։

Մայքլ Փորթերի մրցակցային հինգ ուժերը
------------------------------------

Մայքլ Փորթերի մրցակցային հինգ ուժերի ուսումնասիրությամբ է սկսվում շուկայում մրցակցային իրավիճակի և շահութաբերության փոփոխության ցանկացած վերլուծություն։

Փորթերի կողմից առանձանցվում են մրցակցությունը կանխորոշող հինգ հիմնական ուժեր, որոնք ձևավորում են մրցակցային մթնոլորտ շուկայում գործող ընկերությունների միջև և կանխորոշում են շահութաբերության մակարդակը ոլորտում։

**Մայքլ Փորթերի մրցակցային հինգ ուժերն են․**

1. Մատակարարների իշխանություն
2. Գնորդների իշխանություն
3. Փոխարինող ապրանքների հայտնվելու վտանգ
4. Նոր մրցակիցների հայտնվելու վտանգ
5. Շուկայում գործող ընկերությունների միջև առկա թշնամական մրցակցություն

### Մատակարարների իշխանություն

Ինչքանով են շուկայում գործող ընկերությունները կախված իրենց մատակարարներից։ Մեծ իշխանությամբ մատակարարները կարող են հեշտությամբ բարձրացնել իրենց ապրանքների գները, գցել ապրանքի որակը և ավելացնել շահույթը գնորդների հաշվին։

### Գնորդների իշխանություն

Ինչքանով են ընկերությունները կախված գնորդներից։ Ուժեղ դիրքերից հանդես եկող գնորդները կարող են ստիպել ընկերություններին նվազեցնել գները, անցնել ավելի կատաղի մրցակցության, ինչի արդյունքում կրճատվում է շուկայի խաղորդների շահութաբերությունը։

### Փոխարինող ապրանքների հայտնվելու վտանգ

Փոխարինող ապրանքների առկայության դեպքում սպառողները գների համ ինչը կհանգեցնի շուկայում պահանջարկի և գների անկման։

### Նոր մրցակիցների հայտնվելու վտանգ

Շուկա նոր մտնող ընկերությունները սովորաբար իրենց հետ բերում են նոր և գրավիչ առաջարկներ, իջեցնում են գները, դրանով իսկ ազդելով ոլորտի շահութաբերության վրա։ Վերոնշյալ չորս ուժերն իրենց հերթին ազդում են հինգերորդի վրա՝

### Շուկայում գործող ընկերությունների միջև առկա թշնամական մրցակցություն

Շատ բնագավառներում այն որոշիչ գործոն է, որը ազդում է ոլորտում մրցակցության մակարդակի վրա։ Երբեմն շուկայում խաղացողները կարող են կիրառել ագրեսիվ գնային մրցակցություն կամ ոչ գնային մրցակցություն նորարարության, բիզնես մոդելների և մարքեթինքի զարգացման միջոցով։

1979 թվականի Harvard Business Review -ի մարտ-ապրիլ համարում հրատարակվեց Մայքլ Փորթերի (Michael Porter) "How Competitive Forces Shape Strategy" հոդվածը, որը դարձել է ժամանակակից բիզնես վերլուծությունների անկյունաքարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  False Expectations of Michael Porter’s Strategic Management Framework, by Omar AKTOUF, Dr.  Archived 2017-07-26 at the Wayback Machine.HEC Montréal
2. ↑  Michael E. Porter. «The Five Competitive Forces that Shape Strategy», Harvard Business Review, January, 2008, p.86. (անգլ.)

Գրականություն
-------------

* *Майкл Портер.* Руководство по разработке стратегии на русском языке
* *Джоан Магретта.* Ключевые идеи. Майкл Портер Archived 2013-07-18 at the Wayback Machine. — М.: «Манн, Иванов и Фербер», 2013. — С. 272. — ISBN 978-5-91657-758-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* Five Competetive Forces
* Джоан Магретта. Ключевые идеи. Майкл Портер Archived 2013-07-18 at the Wayback Machine. — М.: «Манн, Иванов и Фербер», 2013. — С. 272. — ISBN 978-5-91657-758-7