**Ջեդայիզմ**, ոչ թեիստական կրոնական նոր շարժում` հիմնված Ջորջ Լուկասի «Աստղային պատերազմներ» ֆանտաստիկական կինոդյուցազներգության վրա։ Շատերը, սակայն, գտնում են, որ ջեդայիզմին ավելի բնորոշ է «ենթամշակույթ» կամ «փիլիսոփայական ուղղություն» անվանումը, քանի որ ջեդայիզմում դեռևս չկա հստակ ձևավորված կրոնական համայնք, ջեդայիզմը չունի պաշտամունքային արարողություններ (արարողակարգեր, ծեսեր և այլն), չկան պաշտամունքի վայրեր։

Պատմական առաջացում
------------------

Ջորջ Լուկաս
Ջեդայիզմն առաջացել է Ջորջ Լուկասի «Աստղային պատերազմներ» ֆանտաստիկական կինոդյուցազներգությունից։ Ֆիլմի դրական հերոսներն են Ջեդայների միաբանության պալատականները` «ջեդայները», ովքեր ի վիճակի են կառավարել «Ուժով», որը նպաստում է իրենց գերբնական կարողություններին։ Այդ ուժը, ըստ ֆիլմի սյուժեի, էներգետիկական դաշտ է, որը շրջափակում և ներծծվում է բոլոր կենդանի օրգանիզմների մեջ և միավորում այն գալակտիկան, որում տեղի են ունենում «Աստղային պատերազմների» գործողությունները։ Ազնվական ասպետ-խաղաղապահների թշնամիները նույնքան հզոր են` սիթհերը, ովքեր Ուժը չար նպատակներով են օգտագործում` սեփական նպատակների իրականացման համար։ Բարին ու չարը կրողները, զինված լուսավոր թրերով, կռիվներ են տանում Գալակտիկայում։

Ֆիլմի սյուժեն այնքան ուժեղ ազդեցություն է թողել Աստղային պատերազմների բազմաթիվ երկրպագուների վրա, որ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում անցկացվող մարդահամարների ժամանակ բնակչության մի զգալի մաս իրեն համարել է «ջեդայիզմ» կրոնի հետևորդներ, ինչը կառավարության համար շատ անսպասելի է եղել։

2003 թվականի փետրվարին հայտարարվեցին մարդահամարի վերջնական արդյունքները, որի արդյունքում հայտնաբերվեց, որ նոր կրոնի հետևորդները Մեծ Բրիտանիայում նույնիսկ ավելին է, քան բուդդայականները և հուդդայականները։ Համաձայն ճշգրիտ տվյալների` այնտեղ ապրում է 390 հազար ջեդաիստ, ինչը կազմոում է ամբողջ բնակչության 0.7%-ը։ Ըստ վիճակագրության` ջեդաիստների մեծամասնությունը ապրում է մեծ համալսարանական կենտրոններում` Բրայթոն, Քեմբրիջ, Օքսֆորդ։

Ավստրալիայում հաշվվում է 70 հազար ջեդայիստ.: Սակայն տեղական կառավարությունը նախընտրել է ֆիլմի երկրպագուներին դասել այն քաղաքացիների շարքին, ովքեր դժվարացել են պատասխանել հարցին։

Հիմնական աշխարհայացք. Ուժ
-------------------------

Աստղային պատերազմների տիեզերքի ամենակարևոր տարրերից մեկը Ուժն է։ Ուժի կառավարման մակարդակը տարբեր է` կախված բնածին ունակություններին և մարզվածության աստիճանից։ Աբիվան Քոլին ֆիլմում նկարագրում է այն որպես «էներգետիկական դաշտ` ստեղծված բոլոր կենդանի օրգանիզմների կողմից, որ մեզ շրջապատում է, գտնվում է մեր ներսում և միավորում Գալակտիկան»։ Մարդն ի վիճակի է զգալ Ուժը, եթե մարզվի վաղ տարիքից, կարող է սովորել ուղղել Ուժե և, միաբանությունում փորձություններ անցնելով` ստանալ ասպետ-ջեդայի կոչում ստանալ։ Ուժով կառավարումը շրջակա միջավայրով (էներգիա, մատերիա, մտքեր) կառավարումն է, այդ միջավայրի վրա ազդեցությունը։

Ուժով կառավարումը այսպես ասած բաժանվում է երկու կողմի` մութ և բաց։ Ջեդայների միաբանությունը սովորեցնում է օգտագործել Ուժը միայն դրական կողմով` հիմնվելով սեփական ամբիցիաներից հրաժարման և ալտրուիզմի վրա։ Ջեդայների համար իդեալական պայմաններ են համարվում համատարած խաղաղությունը և հարմոնիան, իսկ կռվի մեջ` սառնարյունությունը, խիզախությունն ու ստեղծագործականությունը։ Սիթհերն, ընդհակակառակը, օգտագործում են Ուժը բացասական կողմով` հիմնվելով էգոիզմի և մյուսներին կառավարելու վրա։ Սիթհերն օգտագործում են վախը, ատելությունը, ագրեսիան, խորամանկությունը։ Նրանց համար գերագույն ուժը հարձակման մեթոդն է, որ մահ է բերում։

Կարճ ասած` կա ջեդայների ուսմունքին վերաբերող օրենսգիրք, որը կազմված է 5 ճշմարտություններից.

> 
> 
> 
> 
> |  |  |
> | --- | --- |
> | There is no emotion, there is peace. | Չկա էմոցիա, կա խաղաղություն։ |
> | There is no ignorance, there is knowledge. | Չկա արհամարհանք, կա գիտելիք։ |
> | There is no passion, there is serenity. | Չկա կիրք, կա հանգստություն։ |
> | There is no chaos, there is harmony.\* | Չկա քաոս, կա հարմոնիա։ |
> | There is no death, there is the Force. | Չկա մահ, կա Ուժ։ |
> 
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hume, Lynne; Kathleen McPhillips. Popular spiritualities: the politics of contemporary enchantment. Ashgate Publishing, Ltd. 2006. — **P. 59**. ISBN 978-0-7546-3999-2.
2. ↑  Nancy K. Grant Ph.D.; Ph.D. Diana J.; Mansell R. N. A Guidebook to Religious and Spiritual Practices for People Who Work With People. iUniverse[en], 2008. — **P. 249—251.** ISBN 978-0-595-50527-2.
3. ↑  Davidsen, Markus. «Jediism: a convergence of Star Wars fan culture and salad bar spirituality». // De Filosoof; Departementsblad Wijsbegeerte Universiteit Utrecht. 2011
4. 1 2  Статистика из британской переписи 2001 года
5. ↑  «Աստղային պատերազմների» երկրպագուները պահանջում են ՄԱԿ-ից ընդունել ջեդայիզմ կրոնը
6. ↑  Deacy, Christopher; Elisabeth Arweck. Exploring religion and the sacred in a media age. — Ashgate Publishing, Ltd. — **P. 15.** ISBN 978-0-7546-6527-4.
7. ↑  Beyer, Catherine. «The Jedi Code A Code of Belief for Jedi». Archived 2013-01-29 at the Wayback Machine. // About.com. The New York Times Company[en].

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ջեդայիզմ քարոզող մարդկանց համայնք Archived 2009-10-10 at the Wayback Machine.