**Շենոն Բոքս** (հունիսի 29, 1977(1977-06-29), Fontana, Սան Բերնարդինո շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆուտբոլիստ, ով խաղացել է կիսապաշտպանի դիրքում։ Եռակի օլիմպիական չեմպիոն (2004-2012) և 2015 թվականի աշխարհի չեմպիոն ԱՄՆ հավաքականի հետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ֆոնտանայում (Կալիֆորնիա) 1977 թվականին։ Աղջկա համար օրինակելի մոդելը նրա ավագ քույրն էր՝ Գիլիանը՝ 1996 թվականի Օլիմպիական խաղերի սոֆթբոլի ապագա չեմպիոնը։

Շենոնը ավարտել է Տորանսի (Կալիֆոռնիա) միջնակարգ դպրոցը, որտեղ նա բավական հաջող է խաղացել կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում, որպեսզի ընդգրկվի ԱՄՆ-ի դպրոցական խորհրդանշական հավաքականում։ 1995  թվականին նա սկսեց ուսումը Նոթր Դամի համալսարանում, որտեղ երրորդ կուրսեցի Սինդի Դոզը, որն այդ ժամանակ արդեն ԱՄՆ-ի խորհրդանշական ուսանողական հավաքականի խաղացող էր, խաղում էր այս դիրքում, և, հետևաբար, մարզիչ Քրիս Պետրուչելին օգտագործում էր Բոքսին տարբեր ամպլուաներում, բացի դրանից։ 1995 թվականին Նոթր Դամի համալսարանը Բոքսը հաջողությամբ անցկացրեց առաջին մրցաշրջանը, իր  պատմության մեջ առաջին անգամ հաղթելով NCAA 1-ին դիվիզիոնում։ Տիտղոսի ճանապարհին «կռվող իռլանդուհիները» մրցակցի դաշտում հաղթեցին NCAA-ի 12-ակի չեմպիոնուհիներին՝ Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի հավաքականին, իսկ հետո եզրափակչում լրացուցիչ ժամանակի երրորդ խաղակեսում հաղթեցին Պորտլենդի համալսարանին:Հաջորդ տարի Բոքսի թիմը լրացուցիչ ժամանակում եզրափակչում պարտվեց Հյուսիսային Կարոլինային։ 1997 թվականի մրցաշրջանում Նոթր Դամի համալսարանը 23 հաղթանակ է տարել 1 ոչ-ոքիով և մեկ պարտությամբ՝ խփելով 135 գնդակ և բաց թողնելով 9-ը, սակայն պայքարից դուրս է մնացել կիսաեզրափակչում, իսկ վերջին մրցաշրջանում Բոքսը՝ քառորդ եզրափակչում։ Ընդամենը 4 տարվա ընթացքում Բոքսը Նոթր Դամի համալսարանի համար անցկացրել է 101 խաղ՝ տանելով 89 հաղթանակ 8 ոչ-ոքիի և 4 պարտության դեպքում, սակայն կազմում աստղերի առատության պատճառով մասնագետների ուշադրությունը չի գրավել՝ ոչ մի անգամ չհայտնվելով երկրի խորհրդանշական հավաքականում։ 1995-1997 թվականներին նա երեք անգամ ընդգրկվել է Big East կոնֆերանսի 2-րդ հավաքականում։ Ընդհանուր բարդությամբ 101 խաղում Բոքսը գրանցել է 39 գոլ և 57 արդյունավետ փոխանցումով։ Ավարտել է ուսումը հոգեբանության և աֆրոամերիկյան ուսումնասիրությունների աստիճաններով։

Համալսարանն ավարտելուց հետո բռնցքամարտը մեկական մրցաշրջան անցկացրեց «Բոստոն Ռենեգադս» թիմում՝ կիսապրոֆեսիոնալ Ամերիկյան W-League-ում և գերմանական «Սաարբրյուկեն» ակումբում, որը հանդես էր գալիս կանանց Բունդեսլիգայում։ Այս ելույթները, սակայն, հիասթափեցրին ֆուտբոլիստին, և նա վերադարձավ ԱՄՆ՝ ուսումը շարունակելու և կլինիկական հոգեբանության երկրորդ աստիճան ստանալու մտադրությամբ։ Այնուամենայնիվ, 2001 թ.-ին ԱՄՆ-ում պրոֆեսիոնալ կանանց Միացյալ ֆուտբոլային ասոցիացիայի (WUSA) ձևավորմամբ, Բոքսը վերադարձավ ֆուտբոլ և երկու մրցաշրջան խաղաց այս լիգայի «Սան Դիեգո Սպիրիտ» ակումբում։ «Սան Դիեգոյում» իր առաջին տարում մասնակցել է ակումբի բոլոր հանդիպումներին, սակայն երկրորդ մրցաշրջանում սկսել է ավելի հազվադեպ հայտնվել կազմում և արտամրցաշրջանային ժամանակահատվածում փոխանակվել է «Նյու Յորք Փաուերում»։ Թիմում Բոքսի դերի նվազումը պայմանավորված էր նրանով, որ ֆուտբոլիստը սկսել էր տառապել հոգնածության նոպաներից, որոնց ժամանակ դժվարությամբ էր կարողանում ավարտին հասցնել մարզումները և նույնիսկ աստիճաններով բարձրանալ։ Մի քանի ամիս անց նրա մոտ ախտորոշվել է Շյոգրենի համախտանիշ՝ համակարգային աուտոիմուն հիվանդություն, որը, սակայն, կարելի է վերահսկել դեղորայքով։ 2002 թվականի մրցաշրջանի ավարտը ստվերվեց նաև ոտքի վնասվածքով։

Չնայած հիվանդությանը՝ «Նյու Յորքում» Բոքսի կարիերան տեղափոխվել է նոր մակարդակ։ 2003 թվականի մրցաշրջանի արդյունքներով նա ընդգրկվել է Լիգայի խորհրդանշական առաջին հավաքականում, և WUSA-ի կոմիսար Թոնի դի Չիկոն (1999 թվականի ԱՄՆ-ի հավաքականի չեմպիոնական կազմի մարզիչ) նրան անվանել է «մեր լիգայի լավագույն պաշտպան»։ Այնուհետև Բոքսը, որը 2001-2002 թվականներին հրավիրվել էր ԱՄՆ ազգային հավաքականի հավաքին, բայց հեռացվել էր հիմնական կազմից, վերջապես մտավ հավաքական, որտեղ առաջիկա աշխարհի առաջնության նախօրեին հենակետային կիսապաշտպանի դիրքը ակնհայտորեն ընկավ Միշել Էքերսի կարիերան ավարտելուց հետո։

26 տարեկանում «Նյու Յորքի» ֆուտբոլիստը դարձավ ԱՄՆ-ի ազգային հավաքականի պատմության մեջ ամենատարեց դեբյուտանտը և առաջին խաղացողը, ով միջազգային խաղերում նախորդ փորձ չուներ, ընդգրկված էր ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում աշխարհի գավաթի խաղարկությունում։ Նա մեկական գոլ է խփել աշխարհի առաջնությանը նախորդած երկու ընկերական խաղերում, իսկ ավելի ուշ՝ Շվեդիայի հավաքականի դեմ առաջնության մեկնարկային խաղում՝ դառնալով նաև ամերիկյան թիմի պատմության մեջ առաջին խաղացողը, ով գոլ է խփել իր առաջին երեք հանդիպումներից յուրաքանչյուրում։ Արդյունքում Բոքսը առաջնության ընթացքում 5 անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել մեկնարկային կազմում՝ բրոնզե մեդալների համար մրցավեճում ևս մեկ գնդակ խփելով Կանադայի հավաքականի դարպասին։ 2004 թվականի Օլիմպիական խաղերում նա արդեն խաղադաշտ է դուրս եկել ԱՄՆ-ի հավաքականի մեկնարկային կազմում բոլոր 6 խաղերում, խփել է օլիմպիական մրցաշարի առաջին գոլը Հունաստանի հավաքականի դեմ խաղում և նվաճել չեմպիոնական տիտղոսը։ Հաջորդ տարի ՖԻՖԱ-ի տարվա խաղացողի թեկնածուների քվեարկության արդյունքում Բոքսը գրավեց երրորդ տեղը՝ զիջելով միայն գերմանացի Բիրգիտ Պրինցին և բրազիլուհի Մարթան։

Առողջական խնդիրները, սակայն, շարունակվել են։ Բոքսը վնասվածքների պատճառով բաց է թողել 2006 թվականի գրեթե ամբողջ մրցաշրջանը, իսկ 2007 թվականին ձեռքերի, արմունկների և ծնկների ցավոտ այտուցվածությունը բժիշկներին թույլ է տվել ճշտել ֆուտբոլիստի ախտորոշումը. նրա մոտ գայլախտ է հայտնաբերվել։ Քանի որ այս աուտոիմուն հիվանդությունը վարակիչ չէ և ենթակա է դեղորայքի վերահսկման, Բոքսը կարիերայի այս փուլում որոշել է ախտորոշման մասին չտեղեկացնել հասարակության լայն շրջանակներին, սակայն տեղեկությունը կիսել է միայն հավաքականի խաղընկեր Քրիստի Ռամպոնի հետ։ Նա վերադարձել է ԱՄՆ-ի հավաքական և մասնակցել է աշխարհի 2007 թվականի առաջնության բոլոր խաղերին, բացառությամբ բրոնզե մեդալների համար նախատեսված խաղի՝ կիսապաշտպանն այդ հանդիպումը բաց է թողել Բրազիլիայի հավաքականի դեմ կիսաեզրափակչում ստացած երկրորդ դեղին քարտի պատճառով։ 2008 թվականին Պեկինի Օլիմպիական խաղերում Բոքսը սկզբից մինչև վերջ անցկացրեց ԱՄՆ-ի հավաքականի բոլոր խաղերը և թիմակիցների հետ, ցուցադրելով ագրեսիվ, մարզական խաղաոճ, նվաճեց երկրորդ անընդմեջ Օլիմպիական չեմպիոնի կոչումը։ Այս երկու մրցաշարերի միջև նա օգնեց ամերիկյան թիմին հաղթել չորս ազգերի մրցաշարում, ինչպես նաև Չինաստանում կայացած աշխարհի առաջնությունն ու Օլիմպիական խաղերը։ Մրցույթի անցկացման վայրում՝ նրանց սեփական հարկի տակ նա խփեց ԱՄՆ-ի հավաքականի միակ գոլը՝ ապահովելով իրենց հաղթանակը ոչ միայն խաղում, այլև ամբողջ մրցաշարում։ 2009 թվականին Ալգարվեի Գավաթում՝ ևս մեկ հեղինակավոր միջազգային մրցաշարում, Բոքսը վերջից վայրկյաններ առաջ հավասարեցրեց հաշիվը եզրափակիչ խաղում։

2009 թվականին Women ' Ս Professional Soccer լիգայի ստեղծումից հետո Բոքսը դարձել է «Լոս Անջելես Սոլ» ակումբի խաղացող։ Այս թիմը, սակայն, վերացվեց առաջին մրցաշրջանից հետո, և 2010-ին կիսապաշտպանը WPS-ում հանդես եկավ Սենթ Լուիս աթլետիկայում և Գոլդ Պրայդ ակումբներում, որոնք նույն ճակատագրին արժանացան։ 2011 թվականին Բոքսն արդեն «magicJack» ակումբի կազմում էր, որտեղ մնաց մինչև WPS-ի վերջնական փլուզումը։ Աշխարհի 2011 թվականի առաջնությունում Բոքսը բաց է թողել միայն մեկ հանդիպում, սկզբից մինչև վերջ խաղալով մնացած հինգը՝ ԱՄՆ-ի հավաքականի հետ նվաճել է արծաթե մեդալներ՝ եզրափակիչ խաղում զիջելով Չինաստանի թիմին 11 մետրանոցներով։ Մրցաշարի արդյունքներով նա ընդգրկվել է նրա բոլոր աստղերի խորհրդանշական հավաքականում։ Հաջորդ տարի Բոքսը մասնակցեց իր կարիերայի երրորդ Օլիմպիական խաղերին։ Ֆրանսիայի հավաքականի դեմ ամերիկուհիների մեկնարկային խաղի արդեն առաջին խաղակեսում նա ազդրի մկանների վնասվածք էր ստացել, սակայն վերականգնողական ինտենսիվ թերապիայից հետո հասցրել էր խաղադաշտ վերադառնալ Ճապոնիայի հավաքականի հետ եզրափակիչ խաղին:2:1 հաշվով ավարտված ամբողջ հանդիպումն անցկացնելուց հետո ֆուտբոլիստուհին երրորդ անգամ անընդմեջ ԱՄՆ-ի հավաքականի հետ դարձել է օլիմպիական չեմպիոն և այս հաղթանակից հետո վերջապես հրապարակայնացրեց իր հիվանդությունը։

2013-2015 թվականներին Բոքսը հանդես է եկել նորաստեղծ կանանց ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NWSL) «Չիկագո Ռեդ Սթարզ» ակումբի կազմում, սակայն հազվադեպ է հայտնվել խաղադաշտում՝ ընդհանուր առմամբ խաղալով 5 խաղ առաջին մրցաշրջանում, իսկ 2 - ը՝ երկրորդ։ 38 տարեկանում նա ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում 2015 թվականի աշխարհի առաջնության համար։ Թեև փորձառու կիսապաշտպանը խաղադաշտում անցկացրել է ընդամենը 16 րոպե ամբողջ մրցաշարի ընթացքում, նա թիմում կարևոր դեր է խաղացել որպես մենթոր Մորգան Բրայանը, ով հիմնական կազմում զբաղեցրել է հենակետային կիսապաշտպանի դիրքը։ Հուսալի խաղ Բրայանը հարձակվող Քարլի Լլոյդին հնարավորություն տվեց ավելի ազատ գործել ԱՄՆ-ի հավաքականի հարձակման գծում, և արդյունքում ամերիկուհիները դարձան Աշխարհի չեմպիոններ։ Դրանից անմիջապես հետո Բոքսը հայտարարեց իր կարիերայի ավարտի մասին Նախ NWSL - ում, իսկ ԱՄՆ - ի ազգային հավաքականի հաղթական շրջագայության ավարտից հետո՝ նաև ազգային թիմում։ Հավաքականի կազմում իր վերջին հանդիպումը նա անցկացրել է 2015 թվականի հոկտեմբերին Բրազիլիայի հավաքականի դեմ։ Այդ խաղում Բոքսը խաղադաշտում անցկացրեց 41 րոպե՝ խաղի դուրս գալով ավագի թևկապով, իսկ նրա մարզաշապիկի վրա առաջին անգամ հայտնվեց ամուսնու ազգանունը՝ Սփիրմեն։ Այս խաղը 195-րդն էր կիսապաշտպանի համար ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում։ Ազգային հավաքականում հանդես գալու 13 տարիների ընթացքում նա խփել է 27 գնդակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Olympedia — 2006.
2. 1 2  Soccerdonna (գերմ.) — 2010.
3. ↑  Jamie Hudson (2021 թ․ հուլիսի 5). «3-time Soccer Olympic Gold medalist Shannon Boxx took a different path to the Olympics». *NBC Sports* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին.
4. 1 2 3 4 5 6 7  Michael Rodio (2012). «Shannon Boxx: Lupus No Obstacle to Gold Medals». *Strong of Heart* (անգլերեն). University of Notre Dame. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
5. 1 2  Pete LaFleur (2015 թ․ հոկտեմբերի 2). «Boxx Leaves A Legacy Of Life Lessons Learned». *The University of Notre Dame Athletics* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին.
6. ↑  Renee Griffin (2015 թ․ սեպտեմբերի 7). «Waking the Echoes: Boxx reflects on ND career, World Cup win, future». *The Observer* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին.
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Donald Wine II (2021 թ․ փետրվարի 9). «Black History Month: Couldn't keep Shannon in a Boxx». *SB Nation: Stars and Stripes* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
8. 1 2 3  Philip Hersh (2003 թ․ սեպտեմբերի 25). «Big time suits Boxx». *Chicago Tribune* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
9. 1 2  «Shannon Boxx». *Team USA* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
10. 1 2 3  Jeff Kassouf (2015 թ․ հուլիսի 18). «Shannon Boxx says she's done playing at end of year». *The Equalizer* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
11. ↑  Liviu Bird (2015 թ․ հոկտեմբերի 22). «Shannon Boxx bids farewell as USWNT looks ahead to Rio with new players». *Sports Illustrated* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
12. ↑  «#ThanksBoxxy: Shannon Boxx plays final US match». *The Equalizer* (անգլերեն). 2015 թ․ հոկտեմբերի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
13. ↑  «Shannon Boxx Announced as Featured Speaker for the 2016 MAC Hermann Trophy Banquet» (անգլերեն). Missouri Athletic Club. 2015 թ․ նոյեմբերի 24. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Shannon Boxx». *Team USA* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
* Клубная статистика(անգլ.) на сайте StatsCrew

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Olympic Channel · soccerdonna.de · Soccerway · worldfootball.net (խաղացող) · ՄՕԿ · ՈւԵՖԱ · ՖԻՖԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Munzinger |

 |