**Մարին Սոլժաչիկ** (խորվ.՝ Marin Soljačić, փետրվարի 7, 1974(1974-02-07), Զագրեբ, Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), ամերիկացի ֆիզիկոս և ինժեներ էլեկտրիկ, ծնված հարավսլավական Զագրեբում (այժմ՝ Խորվաթիա), հայտնի է էներգիայի անլար, առանց ճառագայթման փոխանցման ոլորտում, որպես հետազոտող։ Պրոֆեսոր Սոլժաչիկի փորձերը և աշխատանքները էներգիայի անլար փոխանցման ոլորտում իրենց «ոգով» նման են Նիկոլա Տեսլայի գաղափարներին և փորձարկումներին, որոնք նա կատարում էր 20-րդ դարի սկզբին։ Արևային մարտկոցներում ֆոտոնային բյուրեղների օգտագործման բնագավառում Սոլժաչիկի հետազոտություններին օժանդակություն ցուցաբերեց ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարությունը, որը այդ նպատակով հատկացրեց 20 միլիոն ԱՄՆ դոլարի չափով դրամաշնորհ։ «*The New York Times*» թերթը 2007 թվականին Սոլժաչիկին ընդգրկեց «բացառիկ և հանճարեղ գաղափարների» 70 հեղինակների ցուցակում։

Կենսագրություն և աշխատանքներ
----------------------------

Մարին Սոլժաչիկը ծնվել է հարավսլավական Զագրեբում (այժմ՝ Խորվաթիա) 1974 թվականին։ Նա ավարտել է Զագրեբի XVI գիմնազիան (*MIOC*) , որը մասնագիտացած էր մաթեմատիկայի և տեղեկատվության դասընթացների գծով և համարվում էր լավագույններից մեկը քաղաքում։ Այնուհետև նա սովորել է ԱՄՆ-ում Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, որտեղ 1996 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան ֆիզիկայի և էլեկտրոտեխնիկայի բնագավառում։ 1998 թվականին Սոլժաչիկն ամերիկյան Պրինստոնի համալսարանում ստանում է մագիստրոսի աստիճան, իսկ 2000 թվականին ֆիզիկայի գծով դոկտորի աստիճան (*Ph.D.*): Հինգ տարի անց՝ 2005 թվականին, Մարին Սոլժաչիկը ստացավ ֆիզիկայի պրոֆեսորի կոչում Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ 2008 թվականի, որպես ԱՄՆ-ի ռեզիդենտ «ցուցաբերելով բացառիկ նվաճումներ և երկարատև ու բեղմնավոր ստեղծագործական աշխատանքի ներուժ», նա արժանացավ Մակ-Արթուրի կրթաթոշակի, որը հաճախ անվանում են «դրամաշնորհ հանճարների համար»։

2007 թվականին Մարին Սոլժաչիկը, իր օգնականների և գործընկերների հետ համատեղ հաջողությամբ իրականացրեց հզորության առաջին արդյունավետ առանց ճառագայթման փոխանցումը 2 մետր հեռավորության վրա։ Փորձարկման արդյունքում պետք է միացվեր 60 վատ հզորությամբ սովորական էլեկտրական լամպը։ Սոլժաչիկի կողմից առաջարկվող էներգիայի փոխանցման սխեման ուներ 40-% արդյունավետություն։

Պրոֆեսոր Սոլժաչիկի փորձերը և աշխատանքները էներգիայի անլար փոխանցման ոլորտում իրենց «ոգով» նման են Նիկոլա Տեսլայի գաղափարներին և փորձարկումներին, որոնք նա կատարում էր 20-րդ դարի սկզբին։ Միևնույն ժամանակ նրանք ունեն էական տարբերություններ, ի տարբերություն Կոլորադոյի էներգիայի երկարատև անլար փոխանցման, որով զբաղվում էր Տեսլան, Սոլժաչիկի խումբը կենտրոնանում է միայն «կարճ գործողությամբ» փոխանցմամբ։ Մյուս տարբերությունը համարվում է փոխանցման բազային ֆիզիկական սկզբունքը, ի տարբերություն Տեսլայի կոճերի, որոնք ռեզոնանսով փոխանցում էին հզորությունը էլեկտրական դաշտի միջոցով (որը «ուժեղ» փոխազդեցություն է ունենում այն միջավայրի հետ, որտեղ իրականացվում է փոխանցումը, մասնավորապես օդի հետ), Սոլժաչիկի առաջարկով հզորությունը հիմնականում փոխանցվում է մագնիսական դաշտի միջոցով։

Ներկայումս այս ոլորտում գործնական աշխատանքներն իրականացվում են Սոլժաչիկի հիմնադրած *WiCricity* ընկերությունում։ Ինքը հեղինակը գտնում է, որ փոքր հզորության տեխնոլոգիաների առևտրական նպատակներով կիրառումը, օրինակ բջջային հեռախոսների լիցքավորումը համարվում է առաջիկա մի քանի տարիների խնդիր։

Էներգիայի անլար փոխանցման հետ մեկտեղ, պրոֆեսոր Մարին Սոլժաչիկն աշխատում էր էլեկտրամագնիսականության բազմաթիվ խնդիրների վրա, նա ուսումնասիրում է այն նյութերի և համակարգերի հատկությունները, որոնց բնութագրական չափերը մոտ են նրանց վրա ընկնող ճառագայթների ալիքի երկարությանը, այնպիսիք, ինչպիսիք են միկրո և նանոկառուցվածքային նյութերը, ինֆրակարմիր և տեսանելի օպտիկական միջակայքերում։ Նրա հետաքրքրությունը տարածվում է ոչ գծային օպտիկական համակարգերի և կառուցվածքների, ինչպես նաև մակերեսային պլազմոնների վրա։ Արևային մարտկոցներում ֆոտոնային բյուրեղների օգտագործման բնագավառում նրա վերջին հետազոտություններին օժանդակություն ցուցաբերեց ԱՄՆ Էներգետիկայի նախարարությունը, որն այդ նպատակով հատկացրեց 20 միլիոն ԱՄՆ դոլարի չափով դրամաշնորհ։

Պարգևներ
--------

2005 թվականին Մարին Սոլժաչիկը ստանում է «*Adolph Lomb Medal*» Ամերիկյան օպտիկական ընկերությունից (*Optical Society of America*), որն ամեն տարի շնորհվում է մինչև 35 տարեկան երիտասարդ գիտնականներին՝ աշխարհում օպտիկայի բնագավառում ամենակարևոր հայտնագործությունների համար։ 2006 թվականին Սոլժաչիկը դառնում է հեղինակավոր *TR35* մրցանակի հաղթող, որը հանձնվում է մինչև 35 տարեկան նորարարներին, այս մրցանակը շնորհվում է «*MIT Technology Review*» ամսագրի կողմից։ 2007 թվականին «*The New York Times*» թերթը Սոլժաչիկին ընդգրկեց «բացառիկ և հանճարեղ գաղափարների» 70 հեղինակների ցուցակում, էներգիայի անլար փոխանցման հայեցակարգի համար, որն իրականացվել էր «WiTricity» ընկերության կողմից։

2008 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Մարին Սոլժաչիկը հիշատակվեց 2008 թվականին Մակ-Արթուրի կրթաթոշակ ստացած 25 հաղթողների շարքում։ Բացի այդ նա համարվում է լավագույն երիտասարդ գիտնականների համար «*Blavatnik Awards for Young Scientists*» կողմից սահմանված ամերիկյան մրցանակի երեք հաղթողներից մեկը (42 տարեկան հասակում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Black et al. 2014
4. ↑  Herman, Hadlaw, Swiss, 2014
5. ↑  Kurs et al. 2007, էջ 83–86

Գրականություն
-------------

* Marin Soljačić // The Handbook of Fashion Studies / Sandy Black, Amy de la Haye, Joanne Entwistle, Regina Root, Agnès Rocamora, Helen Thomas. — A&C Black, 2014. — 656 с. — ISBN 9781472577436
* *Andrew Herman, Jan Hadlaw, Thom Swiss* Marin Soljačić // Theories of the Mobile Internet: Materialities and Imaginaries / Sandy Black, Amy de la Haye, Joanne Entwistle, Regina Root, Agnès Rocamora, Helen Thomas. — Routledge, 2014. — 272 с. — (Routledge Studies in New Media and Cyberculture). — ISBN 9781317911111
* *Kurs, André; Karalis, Aristeidis; Moffat, Robert; Joannopoulos, J. D.; Fisher, Peter; Soljačić, Marin* Wireless power transfer via strongly coupled magnetic resonances // *Science*. — 2007. — В. 317. — № 5834. — С. 83–86. — doi:10.1126/science.1143254

Արտաքին հղումներ
----------------

* BBC article explaining non-radiative power transfer
* - TED presentation on technology application

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Google Scholar · Zentralblatt MATH database · ORCID · ORCID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000043255223 · LCCN: no00066686 · VIAF: 26611393 · WorldCat VIAF: 26611393 |

 |