**«Կապույտ լեռների գաղտնիքը»** (ռուս.՝ «Тайна синих гор»),խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, Ասխաբ Աբակարովի լիամետրաժ նորամուտը կինոյում։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1982 թվականի հունիսին։

Բացի երկրորդ պլանի մի քանի դերերից, ֆիլմում նկարահանվել են քիչ հայտնի կամ ոչ պրոֆեսիոնալ դերասաններ, այդ թվում՝ Դաղստանի ԻԽՍՀ Սովետսկի շրջանի բնակիչները։

Սյուժե
------

Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են Դաղստանի աուլում ամռանը՝ ավարտական քննություններից անմիջապես հետո։ Մուրադը, որը նոր է ավարտել դպրոցը, վաղուց սիրահարված է Մայսարատ անունով դասընկերուհուն։ Տղան նրան նույնպես դուր է գալիս, սակայն ծնողներն արդեն վաղուց խոստացել են նրան ամուսնացնել իրենց համագյուղացի Ուսմանի որդու հետ, որը վաղուց հեռացել է գյուղից և ապրում է քաղաքում։ Քանի որ աղջիկն ավարտել է դպրոցը, Ուսմանն առաջարկում է արդեն մտածել հարսանիքի մասին։

Մուրադն մեծացել է առանց հոր, որը վաղուց է մահացել, սակայն շատ է շփվում պապիկի հետ։ Վերջինս պատմում է, թե ինչպես է ժամանակին լեռնային սովորությամբ հարսնացու փախցրել։ Պապը Մուրադին նաև պատմում է այն լեգենդի մասին, թե ինչպես է ջիգիթը կապույտ լեռան մյուս կողմում գտել աուլ և սիրահարվում այնտեղ ապրող աղջկան, որին խոստացել էին ամուսնացնել ուրիշի հետ։ Սակայն երբ նա փախցնում է աղջկան, փեսայի տոհմը պատերազմի է սկսում ջիգիթի տոհմի հետ, և շատ արյուն է թափվում։

Մի օր Մուրադը Մայսարաթին առաջարկում է միասին հեռանալ։ Նա սպասում է աղջկան կանգառում, սակայն ճանապարհին նրան բռնում ու տուն են բերում հարազատները։ Մուրադին խնդրում են ժամանակավորապես հեռանալ գյուղից։ Նա անցնում է լեռներով, գիշերում հովիվների մոտ, իսկ առավոտյան ուղղաթիռը նրան հասցնում է Մախաչկալա (ճանապարհին ուղղաթիռը թռչում է Չիրկեյի ՀԷԿ-ի վրայով)։ Այնտեղ Մուրադը կանգ է առնում մոր հարազատների մոտ։ Տանտերերի դուստրը՝ Ամինան, փորձում է նրան ծանոթացնել իր ընկերուհու՝ Սոնյայի հետ։ Շուտով Մուրադը աշխատանքի է ացնում շինհրապարակում, որտեղ աշխատում է Ամինայի ընկերը՝ Սուլթանը։

Հանգստյան օրերին ծովի ափին հանգստանալուց հետո Մուրադն ընկերների հետ վերադառնում է քաղաք։ Սոնյան խնդրում է ուղեկցել իրեն։ Ամինան տանը Մուրադի համար հեռագիր է տեսնում և վազում նրա հետևից։ Մահացել էր Մուրադի պապը, և նա վերադառնում է աուլ։ Հուղարկավորությունից հետո նա չի ուզում վերադառնալ քաղաք։ Նա վերցնում է պապի հրացանը և գնում լքված գյուղ։ Նրա հետևից գալիս է Մայսարաթը և նստում նրա կողքին՝ տան պատի մոտ։

Դերերում
--------

* Գաիրբեկ Ալիև – *Մուրադ*
* Նանիշ Գաջիևա – *Մայսարաթ*
* Մագոմեդ Մագոմեդով – *Սուրխայ*
* Մագոմեդ Պոլուպանով – *Մագոմեդ պապ*
* Ալի-Ասխաբ Հաջիև – *էպիզոդ*
* Պատիմատ Խիզրոևա – *էպիզոդ*
* Վալերի Կարավաև – *Մուրադի հորեղբայրը*
* Ինեսա Կուրումովա – *Մուրադի մորաքույրը*
* Կոնստանտին Բուտաև – *համր հովիվ*
* Միրզա Ալիև – *էպիզոդ*

Լրացուցիչ փաստեր
----------------

* Ֆիլմում հնչում է Ռասուլ Համզաթովի «Ահա ես վերադարձա ճանապարհից...» (ռուս.՝ «Вот я вернулся с дороги…») բանաստեղծությունը։
* Այն դրվագում, որտեղ Մուրադը ընկերների հետ հանգստանում է ծովի ափին, մեքենայից հնչում է «Վերջին անգամ» (ռուս․՝ «В последний раз») երգը «Весёлые ребята» խմբի կատարմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  От немого до современного

Գրականություն
-------------

* *Ян Кушнирский* — «Вот я вернулся с дороги…» (рецензия на фильм) // Советский экран, № 13, июль 1982. — стр. 4

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Тайна синих гор». Megabook. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
* Кино и горцы

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |