**Սպիտակ խալաթի գերճնշում (**անգլ.՝ White coat hypertension**)**, որն ավելի հայտնի է որպես **սպիտակ խալաթի համախտանիշ**, անկայուն գերճնշման ձև է, որի դեպքում մարդու արյան ճնշումը նորմալ միջակայքից բարձր է ցույց տալիս կլինիկական պայմաններում, թեև այլ իրավիճակներում դա չի դրսևորում։ Ենթադրվում է, որ երևույթը պայմանավորված է կլինիկա այցելության ժամանակ առաջացած անհանգստությամբ։

Հիվանդի ցերեկային ամբուլատոր արյան ճնշումը օգտագործվում է որպես հղում, քանի որ այն հաշվի է առնում ամենօրյա սթրեսի սովորական մակարդակը։ Բազմաթիվ խնդիրներ են առաջացել սպիտակ խալաթի գերճնշման ախտորոշման և բուժման մեջ։

**Դիմակավորված գերճնշում** (անգլ.՝ Masked hypertension) հակապատկեր երևույթ է, երբ հիվանդի արյան ճնշումը նորմալ տիրույթից բարձր է ամենօրյա կյանքի ընթացքում, բայց ոչ կլինիկայում։

Ախտորոշում
----------

Ուսումնասիրություններում սպիտակ խալաթի գերճնշումը կարող է սահմանվել որպես կլինիկայում սահմանված հիպերտոնիկ միջին արյան ճնշման առկայություն, թեև այն առկա չէ, երբ հիվանդը տանը է։

Ախտորոշումը դժվարանում է հայտնաբերման ավանդական մեթոդներից ձեռնարկված անվստահելի միջոցառումների արդյունքում։ Արդյունքները հաճախ խաթարվում են գործոնների ցանկով, ներառյալ անհատի արյան ճնշման փոփոխականությունը, տեխնիկական անճշտությունները, հիվանդի անհանգստությունը, պրեսորային նյութերի վերջին ընդունումը և այլ գործոններ։ Արյան ճնշման ամենատարածված չափումը կատարվում է ոչ ինվազիվ գործիքով, որը կոչվում է սֆիգմոմանոմետր ։ «Հարցումը ցույց է տվել, որ առաջնային օղակի բժիշկների 96%-ը սովորաբար օգտագործում է մանժետի չափից ավելի փոքր չափս»՝ ավելացնելով տեղեկացված ախտորոշման դժվարությունը։ Նման պատճառներով սպիտակ խալաթի գերճնշումը չի կարող ախտորոշվել ստանդարտ կլինիկական այցով։ Այն կարող է կրճատվել (բայց ոչ վերացնել) արյան ճնշման ավտոմատ չափումներով 15-20 րոպեի ընթացքում գրասենյակի կամ կլինիկայի հանգիստ հատվածում։ 

Համախտանիշի անվանումն առաջացել է սպիտակ բժշկական բաճկոնից։Սպիտակ խալաթի գերճնշումով հիվանդները չեն դրսևորում դողալու նշաններ, և նրանց արյան ճնշման բարձրացումը հաճախ չի ուղեկցվում տախիկարդիայով։ Սա հաստատված է ուսումնասիրություններով, որոնք բազմիցս ցույց են տալիս, որ կլինիկայի կամ գրասենյակի չափումների արդյունքում ենթադրվող մեղմ գերճնշում ունեցողների 15%-30%-ը ցույց է տալիս նորմալ արյան ճնշում և ոչ մի արտասովոր արձագանք ճնշման խթանմանը։ Այս մարդիկ մեծ տարիքն չեն ունեցել, որը կարող է վկայել սպիտակ խալաթի գերճնշման նկատմամբ ավելի բարձր զգայունության մասին։

Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ արյան ճնշման մակարդակը որոշելու համար տնային պայմաններում արյան ճնշման մոնիտորինգը նույնքան ճշգրիտ է, որքան 24-ժամյա ամբուլատոր մոնիտորինգը։ Ֆինլանդիայի Տուրկուի համալսարանի գիտնականներն ուսումնասիրել են չբուժված գերճնշումով 98 հիվանդի։ Նրանք համեմատել են տանը արյան ճնշման սարք օգտագործող հիվանդներին և 24-ժամյա ամբուլատոր մոնիտոր կրողներին։ Հետազոտող դոկտոր Նիիրանենն ասել է, որ «արյան ճնշման չափումը տնային պայմաններում կարող է արդյունավետորեն օգտագործվել հակահիպերտոնիկ բուժման համար»։ Բժիշկ Ստերգիուն ավելացրեց, որ արյան ճնշման տնային հետևումը «ավելի հարմար է և նաև ավելի քիչ ծախսատար, քան ամբուլատոր մոնիտորինգը»։

Շնչառական ուղիների ուսումնասիրությունը առաջարկվել է որպես սպիտակ խալաթի գերճնշման հայտնաբերման տեխնիկա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mann, Samuel J. (2009). «The Clinical Spectrum of Labile Hypertension: A Management Dilemma». *The Journal of Clinical Hypertension*. **11** (9): 491–497. doi:10.1111/j.1751-7176.2009.00155.x. PMC 8673041. PMID 19751461.
2. ↑  «Hypertension: Overview». 2022 թ․ նոյեմբերի 9. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
3. ↑  Swan, Norman (2010 թ․ հունիսի 20). *Health Minutes - Hypertension*. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 19-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 27-ին.
4. ↑  «Masked hypertension: a review» (–). *Hypertens. Res*. **30** (6): 479–88. 2007 թ․ հունիս. doi:10.1291/hypres.30.479. PMID 17664850.
5. ↑  «"White coat hypertension" in type 2 diabetic patients». *Pol. Arch. Med. Wewn*. **117** (10): 452–6. 2007 թ․ հոկտեմբեր. PMID 18320786.(չաշխատող հղում)
6. ↑  Jhalani, Juhee a; Goyal, Tanya a; Clemow, Lynn a; Schwartz, Joseph E. b; Pickering, Thomas G. a; Gerin, William a (2005 թ․ դեկտեմբեր). «Anxiety and outcome expectations predict the white-coat effect». *Blood Pressure Monitoring*. Lippincott Williams & Wilkins, Inc. **10** (6): 317–319. doi:10.1097/00126097-200512000-00006. PMID 16496447.
7. ↑  Pickering T (1994). «Blood pressure measurement and detection of hypertension». *Lancet*. **344** (8914): 31–5. doi:10.1016/S0140-6736(94)91053-7. PMID 7912303.
8. ↑  Pickering, TG; Hall, JE; Appel, LJ; և այլք: (2005). «Recommendations for blood pressure measurement in humans and experimental animals: Part 1: blood pressure measurement in humans: a statement for professionals from the Subcommittee of Professional and Public Education of the American Heart Association Council on High Blood Pressure Research». *Hypertension*. **45** (5): 142–61. doi:10.1161/01.HYP.0000150859.47929.8e. PMID 15611362.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) See p. 146, *Masked Hypertension or Isolated Ambulatory Hypertension*.
9. ↑  «How common is white coat hypertension?». *JAMA*. **259** (2): 225–8. 1988. doi:10.1001/jama.259.2.225. PMID 3336140.
10. ↑  McGrath B (1996). «Is white-coat hypertension innocent?». *Lancet*. **348** (9028): 630. doi:10.1016/S0140-6736(05)65069-6. PMID 8782749. - commentary on:

«White-coat hypertension as a cause of cardiovascular dysfunction». *Lancet*. **348** (9028): 654–7. 1996. doi:10.1016/S0140-6736(96)02303-3. PMID 8782756.
11. ↑  «A comparison of home measurement and ambulatory monitoring of blood pressure in the adjustment of antihypertensive treatment». *Am. J. Hypertens*. **19** (5): 468–74. 2006 թ․ մայիս. doi:10.1016/j.amjhyper.2005.10.017. PMID 16647616.
12. ↑  «Slow breathing test increases the suspicion of white-coat hypertension in the office». *Arq. Bras. Cardiol*. **91** (4): 243–9, 267–73. 2008 թ․ հոկտեմբեր. doi:10.1590/s0066-782x2008001600010. PMID 19009177.