**Սերգեյ Միրոնովիչ Կիրովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Сергею Мироновичу Кирову), քանդակագործ Զինովի Վիլենսկու և ճարտարապետ Վիկտոր Բարինովի աշխատանքը, որը տեղադրված է Դոնի Ռոստովի Պուշկինի փողոցի և Կիրովի պողոտայի հատման կետում գտնվող պուրակում։ Հուշարձանը բացվել է 1939 թվականին և գտնվում է Պոկրովսկու (Կիրովի) պուրակում։ Սերգեյ Միրոնովիչ Կիրովի հուշարձանն ունի մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը ստեղծվել է քանդակագործ Զինովի Վիլենսկու և ճարտարապետ Վիկտոր Բարինովի կողմից։ Աջ ձեռքը վեր պարզած բրոնզե պատկերաքանդակն ամբողջ հասակով տեղադրված է կարմիր գրանիտից բարձր պատվանդանի վրա։ Կիրովը պատկերված է բարի ժպիտով և կենսախինդ դեմքով։ Պատվանդանին փորագրված է ՀամԿԲԿ XVII համագումարում Կիրովի արտասանած ճառից մի հատված։ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մեր հաջողությունները իրականում հսկայական են։ Սատանան գիտի, եթե մարդկայնորեն ասենք, այնպես ես ցանկանում ապրել և ապրել։ |  |

Պատմություն
-----------

Սերգեյ Միրոնովիչ Կիրովը Ռոստովում է եղել 1918 թվականի գարնանը։ Այդ ժամանակ նա մասնակցում էր Դոնի հանրապետության Խորհուրդների I համագումարին։ 

Կիրովի հուշարձանը բացվել է 1939 թվականի ապրիլի 30-ին բազմամարդ միտինգում։ Հուշարձանը տեղադրված էր Կիրովի անունը ստացած փողոցում։ Նախկինում այս պուրակում էր գտնվում Սուրբ Աստվածածին տաճարը, որը քանդվել է 1930 թվականին։ Հնաբնակների պատմելով հուշարձանի կառուցման ժամանակ օգտագործվել է եկեղեցուց մնացած մարմարե սալիկները։ 

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Ռոստովի բնակիչները հուշարձանն ավերումից փրկել են թաղելով հողի մեջ։ Արդեն 1945 թվականին հուշարձանը նորից վերականգնեցին։ 

Կիրովի հուշարձանը նախկինում համարվել է դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ, բայց 1997 թվականից նրա կարգավիճակը իջեցվեց մինչև տեղական նշանակության։ 

2003 թվականին կազակական «Դոնի մեծագույն բանակ» ընկերությունն առաջարկեց Կիրովի պուրակում վերականգնել Պոկրովսկու տաճարը, իսկ Կիրովի հուշարձանը տեղափոխել մեկ այլ վայր։ Այդ առաջարկությանը հավանություն տվեց Ռոստովի և Նովոչերկասսկի արքեպիսկոպոս Պանտելեյմոնը։ Հավատացյալները վրդովված էին հուշարձանի պատվանդանին «Սատանա» բառի առկայության համար։ Հուշարձանի տեղափոխման դեմ հանդես եկան կոմունիստները և Պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության համամիութենական ընկերության ռոստովյան բաժանմունքի ներկայացուցիչները։ Նշանակվեցին հասարակական նշանակության լսումներ, որոնց արդյունքում որոշվեց հուշարձանը տեղափոխել Կիրովի պողոտայի և Պուշկինի փողոցի անկյունում գտնվող պուրակ։ 

2005 թվականի հոկտեմբերին Կիրովի հուշարձանը ապամոնտաժվեց և վերականգնման նպատակով տեղափոխվեց Կոստև եղբայրների արվեստանոց։ Նույն թվականի դեկտեմբերին հուշարձանը տեղադրվեց նոր վայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ростов-на-Дону // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
2. 1 2  *Андрианов В. И. Терещенко А. Г.* Памятники Дона. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1981. — С. 98.
3. 1 2 3  *Т. Лысенко* Кировский сквер как зеркало эволюции Ростова // *Вечерний Ростов*. — 2005. — № 010-011. — С. 3.
4. ↑  «Церковь во имя Покрова Пресвятыя Богородицы». Донской временник. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 5-ին.
5. ↑  «Список памятников истории и культуры, исключаемых из перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения и рекомендуемых для отнесения к категории памятников истории и культуры местного значения». ostashkov.codis.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 23-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 5-ին.
6. ↑  «Кировский район» (PDF). rostov-gorod.ru. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 5-ին.
7. ↑  *Оксана Антипова* «Если по-человечески сказать...», извиняйте, Сергей Миронович... // *Ростов Официальный*. — 2005. — № 43 (570).
8. ↑  *Оксана Антипова* Третьим будешь? // *Ростов Официальный*. — 2005. — № 50 (577). Архивировано из первоисточника 14 Հուլիսի 2014.