recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Հնդկական առասպել Նանաբոժոյի մասին, բացատրում է Երկրի վրա ջրհեղեղների ծագումը
**Ծագման առասպել** (անգլ.՝ origin myths), առասպելների կատեգորիա, որոնք նախատեսված են բացատրելու բնական կամ սոցիալական աշխարհի որոշ առանձնահատկությունների ծագումը։

Ծագման առասպելի ամենատարածված տեսակը տիեզերական առասպելներն են, որոնք նկարագրում են ամբողջ աշխարհի ստեղծումը։ Նրանց հետ կապված առասպելները մարդու ծագման մասին կոչվում են մարդաբանական։

Մեկ այլ տեսակ են համարվում քաղաքների և պետությունների հիմնադրման մասին առասպելները, օրենքների և սոցիալական ինստիտուտների, ցեղերի և ժողովուրդների, ինչպես նաև բնական օբյեկտների մասին։ Հիմնադիր առասպելի օրինակ է այն պատմությունը, որ Հերակլեսը անձամբ բացել է միջանցք Միջերկրական ծովի և Ատլանտյան օվկիանոսի միջև, որը կոչվում է Հերակլեսի սյուներ։ Հին ուսումնասիրություններում հիմնադիր առասպելները կոչվում են էթոլոգիական (հուն․՝ αἰτία «պատճառ»)։

Միրչա Էլիադեի ուսմունքները
--------------------------

Ըստ Միրչա Էլիադեի, շատ ավանդական մշակույթների համար գրեթե յուրաքանչյուր սուրբ պատմություն ծագման առասպել է, քանի որ մարդիկ սուրբ ծեսերի պահպանումը դիտում են որպես հավերժական վերադարձ բնության և մարդու բնութագրերի բուն ծագման դարաշրջանին։ Յուրաքանչյուր սուրբ պատմություն նկարագրում է նոր վարքագծի ի հայտ գալը և, հետևաբար, կարելի է համարել ծագման պատմություն։

Ծագման առասպելը հաճախ գործում է մշակույթում՝ արդարացնելու հասարակության ներկա վիճակը։ Ավանդական մշակույթներում ծագման առասպելներում նկարագրված սուբյեկտներն ու ուժերը հաճախ համարվում են սուրբ։ Այսպիսով, վերագրելով տիեզերքի վիճակը այս սուբյեկտների և ուժերի գործողություններին, ծագման առասպելները ներկա կարգին տալիս են սուրբ աուրա։ Ինչպես գրում է Միրչա Էլիադեն։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Առասպելները ցույց են տալիս, որ աշխարհը, մարդը և կյանքը գերբնական ծագում և պատմություն ունեն, և որ այս պատմությունը նշանակալի է, թանկ և օրինակելի։ Շատ մշակույթներում մարդիկ ակնկալում են, որ առասպելական աստվածներն ու հերոսները կդառնան օրինակելի, և ավելի շատ ընդօրինակեն նրանց գործողությունները և պահպանեն իրենց կողմից հաստատված սովորույթները. օրինակ՝ երբ միսիոներ և էթնոլոգ Կ. Ստրելոուն ավստրալացի Արունտային հարցրել է, թե ինչու են նրանք կատարել որոշակի արարողություններ, պատասխանը միշտ եղել է. «քանի որ նախնիները այդպես են պատվիրել»։ Նոր Գվինեայի աբորիգենը հրաժարվել է փոխել իր ապրելակերպն ու աշխատանքը, և նրանք բացատրել են «այնպես էր, որ դա արեցին նրան (առասպելական նախնիները), և մենք նույնն ենք անում»։ Պատասխանելով արարողության որոշակի մանրամասների մասին հարցին՝ Նավախո ցեղի երգիչը պատասխանել է. «քանի որ Սուրբ ժողովուրդը դա արել է հենց այդպես։ Ինչպես դա փոխանցվել է երկրի ստեղծման սկզբից, այնպես էլ մենք պետք է անենք... ինչպես մեր նախնիները հին ժամանակներում, մենք դա անում ենք հիմա։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Creation myth | Definition, Types, Examples, & Facts | Britannica". *www.britannica.com* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2015 թ․ ապրիլի 29. Retrieved 2023 թ․ հուլիսի 28.
2. ↑  "Origin Myths | National Center for Science Education". *ncse.ngo* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2023 թ․ հուլիսի 28. Retrieved 2023 թ․ հուլիսի 28.
3. ↑  Eliade, Mircea. Myth and Reality. Trans. Willard Trask. New York: Harper & Row, 1963. P. 6—7.
**Ներսիսյան դպրոցի տպարան**, հիմնադրել է Վիրահայոց թեմի առաջնորդ արքեպիսկոպոս (1843 թվականից՝ կաթողիկոս) Ներսես Աշտարակեցին 1823 թվականին Թիֆլիսում։

Պատմություն
-----------

Տպարանը հիմնադրվել է առևտրական Գեորգ Արծրունու միջոցներով և եղել է Թիֆլիսի երկրորդ ամենամեծ տպարանը Կովկասյան կառավարչության տպարանից հետո։

1824-1830 թվականներին տպարանի աշխատանքները ղեկավարել է դպրոցի տեսուչ Հարություն Ալամդարյանը։

Ներսիսյան դպրոցի տպարանում տպագրվել է ավելի քան 40 անուն գիրք (միայն 1825-1828 թվականներիին՝ 30 անուն)՝ Մկրտչյան Դավիթ Կարբեցու «Պատմութիւն եւ խրատ բժշկութեան...» (1823), Ներսես Աշտարակեցու «Համառօտութիւն անցից քրիստոսակերտ Մայր Աթոռոյ Հայոց Ս. Էջմիածնի» (1824, 1853), Եփրեմ Խուրի Ասորու «Գիրք աղօթից» (1825), Հովհաննես Սեբաստացու «Ներբողական նուագերգութիւնք» (1825), Մ. Չամչյանի «Քերականութիւն Հայկազեան լեզուի» (1826), «Երախայրիք Ներսիսեան դպրոցի» (Ա–Բ գրքեր, 1828), Գեորգ Արծրունու «Դարաստան խրատուց» (1829), Ներսես Շնորհալու «Ողբ Եդեսիոյ» (1829), Հ. Կարենյանի «Ճառ վասն փրկագործ չարչարանաց...» (1841), Ավետարան (1842), Ռ. Երզնկյանի «Համառօտութիւն պատմութեան հայոց» (1843), «Հրահանգ քրիստոնէական վարդապետութեան ի պէտս մանկանց...» (1847), Գ. Երիցփոխյանի «Բառարան ի ռուսաց լեզուէ ի հայ» (1854), «Նոր այբբենարան կամ Սկիզբն ընթերցանութեան հայոց» (1854), «Տաղարան Հայաստանեայց Սուրբ եկեղեցւոյս» (1856), Մատթեոս Կոստանդնուպոլսեցու «Հանդիսարան ուղղափառութեան Հայոց եկեղեցւոյ» (1856), Խ. Աբովյանի «Վէրք Հայաստանի» (1858), Ս. Հասան-Ջալալյանի «Ճանապարհորդութիւն ի Մեծն Հայաստան» (1858), Ս. Մանդինյանի «Չորս եղանակք տարւոյ....» (1858), Ս. Նազարյանի «Պատմութիւն Պիդագօգիկայի եւ երկու հատ ճառ» (1870), Հ. Օրբելու «Նախաշաւիղ կրօնագիտութեան ըստ ուղղափառ դաւանութեան Հայաստանեայց Ս. եկեղեցւոյ» (1870) և այլն։

Տպարանը գործել է մինչև 1870-ական թվականների սկիզբը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ներսիսյան դպրոցի տպարան
2. ↑  Ինչպես Ներսիսյան դպրոցի շենքը դարձավ Կովկասյան ժամանակակից համալսարան
3. ↑  Ներսիսյան ճեմարանի հարյուրամյա ուղեգիրը
4. ↑  "Հայկական տպագրությունը Վրաստանում" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2023 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Ներսիսյան դպրոց". Արխիվացված է the original 2023 թ․ հունիսի 9-ին. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Նյադեյ Յագա** (ռուս.՝ Нядей-Яга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Ուտչեր Շար գետի ձախ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 18 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազան՝ ը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000084275
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103008427
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Նյադեյ Յագա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 29.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**«Նմանները»** (անգլ.՝ Alike), 2015 թվականի կարճամետրաժ 3D անիմացիոն ֆիլմ, նկարահանել են Դանիել Մարթինես Լարան և Ռաֆ Կանո Մենդեսը։

Սյուժե
------

Պատմությունը հոր և որդու հարաբերությունների մասին է, որոնք ապրում են հասարակությունում, «որտեղ կարգը և աշխատանքային էթիկան բառացիորեն խեղդում են բնակիչների գույնն ու ստեղծարարությունը»։ Հայրը մտադիր է մեծացնել իր երեխային գոյություն ունեցող ավանդույթների շրջանակներում։ Բայց հանկարծ նա սկսում է կասկածել՝ ճիշտ է արդյոք լինել այնպիսին, ինչպիսին բոլորն են։

Պայմանավորված այն հանգամանքով, թե ինչպես են անցնում միևնույն քարացած բարքերը, որդին դառնում է ավելի պակաս ստեղծարար և ուրախ, ինչը երկուսին էլ դարձնում է դժբախտ, արդյունքում երկուսն էլ կորցնում են իրենց գույները։ Մինչև հայրը մի օր չի փորձում ուրախացնել որդուն՝ այցելելով այգու ջութակահարին, որը մի անգամ այնքան ոգևորել էր տղային։ Սակայն նա էլ չկար։ Փոխարենը հայրը կանգնում է այգում և կրկնում երաժշտի կատարումը՝ երջանկություն պարգևելով որդուն և իրեն։

Արտադրություն
-------------

Մուլտֆիլմի ստեղծումը տևել է 5 տարի նախկին ուսանող-մուլտիպլիկատորի աջակցությամբ՝ Blender 3D անվճար անիմացիոն ծրագրի միջոցով։

Մրցանակներ
----------

* «Գոյա» մրցանակ լավագույն կարճամետրաժ մուլտպլիկացիոն ֆիլմի համար։
* Միջազգային կինոփառատոն Անկորիջում - մրցանակ լավագույն անիմացիոն ֆիլմի համար
* SediciCorto միջազգային կինոփառատոն - լավագույն կարճամետրաժ մուլտֆիլմ երեխաների համար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Diehl, Elia (2017 թ․ մայիսի 13). "In just seven minutes, a short film shows what is wrong in our society". *Aargauer Zeitung*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Martínez, Héctor (2017 թ․ մայիսի 13). "The runaway success of a Spanish short on how parents stifle creativity". *El País*. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 3.
3. ↑  "Award-winning short film 'Alike' shows how society crushes your creativity". *India Tv*. 2017 թ․ ապրիլի 5. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 3.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |
**Նեյչր** (*Nature*), նշանավոր անգլիական գիտական շաբաթագիր է, որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1869 թվականի նոյեմբերի 4-ին։ 2007 թվականին 28.751 ազդեցության գործոնով հանդիսացել է առաջին բազմակարգ գիտական պարբերականը` իր ամենամեծ մրցակից Science ամսագրին (26.372 ազդեցության գործոն) թողնելով երկրորդ տեղում։

Գիտական պարբերականների մեծ մասը խիստ մասնագիտացված են, և Նեյչրը սակավ պարբերականներից է (մյուս ականավոր օրինակներից են Science և Proceedings of the National Academy of Sciences շաբաթաթերթերը), որ դեռ հրատարակում է բնօրինակ հետազոտության հոդվածներ գիտական բնագավառների լայն տիրույթում։ Շատ գիտական հետազոտության բնագավառներ կան, որոնց մեջ կարևոր նոր զարգացումներն ու բնօրինակ հետազոտությունները տեղ են գտնում Նեյչրում որպես հոդվածներ և նամակներ։

Հետազոտող գիտնականները պարբերականի առաջնային ունկնդիրներն են, սակայն ամփոփումներն և կից հոդվածները ամենակարևոր թերթերն հասկանելի են դարձնում ընդհանուր հասարակության և ուրիշ բնագավառներում գիտնականներին։ Ամեն թողարկման սկզբում լինում են խմբագրականները, լուրերը և հատկանիշ հոդվածները, որոնք գիտնականների ընդհանուր հետաքրքրության մաս են կազմում, որոնցից են ընթացիկ գործերը, գիտության ֆինանսավորումը, բիզնեսը, գիտական բարոյականությունը և հետազոտական նվաճումները։ Նաև մասեր կան որոնք վերաբերվում են գրքերին և արվեստին։ Պարբերականի մնացածը մեծ մասամբ պարունակում է հետազոտական հոդվածներ, որոնք խտացված և հույժ տեխնիկական են։ Հոդվածների երկարության վրա խիստ սահմանների պատճառով, շատ անգամ հրատարակված տեքստը հիմնականում հոդվածի թեմայի ամփոփում է, որի մանրամասների մասին տեղեկությունների համար հղումներ է տրվում դեպի «լրացուցիչ նյութերը» պարբերականի ցանցակայքի վրա։

2007 թվականին Նեյչրը Science-ի հետ միասին ստացան Աստուրիասի Իշխանի Մրցանակներ ﻿Հաղորդակցության և Մարդկայնության շնորհիվ։

Աղբյուրներ
----------

1. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0028-0836
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Nature at 150: evidence in pursuit of truth — 2019.
5. ↑  Կոնգրեսի գրադարանի առցանց կատալոգ
6. ↑  "Nature shines in 2007 Journal Citation Report (անգլերեն)". Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 17-ին. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 16–ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "Journal Nature". Արխիվացված է the original 2008 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Le Jardin de l'artiste à Giverny** (անգլ.՝ The Artist's Garden at Giverny, հայերեն՝ Նկարչի այգին Ժիվերնիում), Կլոդ Մոնեի 1900 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Փարիզի Օրսե թանգարանում։ Կտավն ունի 81,6 սմ բարձրություն, 92,6 սմ լայնություն, նյութը՝ յուղաներկ։

Պատմություն
-----------

Կտավը նկարչի՝ Ժիվերնիի իր այգու բազմաթիվ նկարներից մեկն է։
Նկարում պատկերված են մանուշակագույն և վարդագույն երանգներով հիրիկների շարքեր։ Ծաղիկները պատկերված են ծառերի տակ, և սողոսկող լույսի շնորհիվ՝ նրանց գույների երանգները փոխվում են։ Այն հատվածներում, որտեղ ծառերը փակում են լույսի շողը, ծաղիկները ավելի մուգ են, ճյուղերից թափանցող արևի շողերը տարածքը լցնում են մանուշակագույն, վարդագույն, բաց մանուշակագույն և սպիտակ երանգներով։ Ծառերից այն կողմ նշմարվում է Մոնեի տունը։

Մոնեն այս կտավը ստեղծել է 60 տարեկան հասակում։ Ըստ Ուիլյամ Սեյթսի՝ այս տարիքում նա վերլուծել է այն, ինչն ավելի է նկատել. «առարկան, զգացողությունը, պատկերազարդ առարկաները, բոլորը նույնական են»։

1900 թվականին Մոնեն ձեռնամուխ է եղել երկու խոշոր նախագծերի՝ Թեմզա գետին և իր՝ Ժիվերնիի պարտեզներին նվիրված շարքերին, որտեղ պատկերել է իր՝ հայտնի ջրաշուշանների կտավները՝ «Ջրաշուշանների լճակը» (Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան)։

Արվեստի դիլեր, հավաքորդ Պոլ Դյուրան Ռուելը ցուցադրել է Մոնեի վերջին աշխատանքները, այդ թվում նաև ջրաշուշանների շարքերը։

Պարտեզ
------

Մոնեն աշխատել է իր պարտեզում, մշակել ծաղիկներ, որոնք 1883 թվականից մինչև նրա կյանքի վերջը դարձել են իր կտավների թեմաները։

|  |
| --- |
| Մոնեի՝ Ժիվերնիի իր պարտեզում տնկած և նկարած ծաղիկները |
| 

|  |
| --- |
| Քաջվարդ / Paeonia suffruticosa

 |
| Քաջվարդ / Paeonia suffruticosa

  |

|  |
| --- |
| Հիրիկ / Iris Germanica

 |
| Հիրիկ / Iris Germanica

  |

|  |
| --- |
| Վարդ / Rosa alba

 |
| Վարդ / Rosa alba

  |

 |

Համեմատական կտավներ
-------------------

|  |
| --- |
| Մոնեի նույնաբովանդակ կտավներից |
| 

|  |
| --- |
| «Քաջվարդերի պարտեզ» (1887)

 |
| «Քաջվարդերի պարտեզ» (1887)

  |

|  |
| --- |
| «Նկարչի այգին Ժիվերնիում» (1900)

 |
| «Նկարչի այգին Ժիվերնիում» (1900)

  |

|  |
| --- |
| «Ծաղկած այգի» (1900)

 |
| «Ծաղկած այգի» (1900)

  |

 |

Ցուցահանդեսներ
--------------

«Le Jardin de l'artiste à Giverny» կտավը բացի Ֆրանսիայից ցուցադրվել է նաև Ավստրալիայում, Բելգիայում, Կորեայում, Ճապոնիայում, Իտալիայում, Շվեյցարիայում և ԱՄՆ-ում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  JocondeLab — 2014.
2. 1 2
3. ↑  "The Artist's Garden at Giverny". *Studio of the South*. 2016. Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 5-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2  Shackelford, George TM (2008). *Monet and the Impressionists*. Sydney, Australia: Art Gallery of New South Wales. pp. 123–125, 173. ISBN 9781741740295.
5. ↑  Cited in Pool, Phoebe (1967). *Impressionism*. London: Thames and Hudson. pp. 230.
6. ↑  "Claude Monet - Le jardin de l'artiste à Giverny". *Musée d'Orsay - Collections*. Musée d'Orsay. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 18.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կամո Ալավերդյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալավերդյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կամո Ալավերդյան** (24 նոյեմբերի, 1967, Ղուզե Տաճար, Մարտունու շրջան - 24 մայիսի, 1994, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Կամո Ալավերդյանը ծնվել է 1967 թ. նոյեմբերի 24-ին Մարտունու շրջանի Ղուզե Ճարտար գյուղում։ Ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցի ութերորդ դասարանը, ապա ուսումը շարունակել Մարտունի քաղաքի թիվ 125 պրոֆտեխուսումնարանի առևտրի բաժնում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է հայրենի գյուղի կոլտնտեսությունում։

Արցախյան շարժման տարիներին ծառայել է չորրորդ գումարտակում, այնուհետև Շուշիի գնդում ավագ լեյտենանտի զինվորական կոչում ուներ, վաշտի հրամանատար էր։ Մասնակցել է Աղդամի, Բերձորի, Ֆիզուլիի, Քարվաճառի, Մարտակերտի և այլ բնակավայրերի համար մղված մարտերին։ Զոհվել է 1994 թ. մայիսի 24-ին, Մարտակերտի շրջանում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Մայրական երախտագիտություն` Արցախի քաջորդիներին» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ղուզե Ճարտարի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Կամո Ալավերդյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Ծանոթ տղամարդ** (ռուս.՝ Знакомый мужчина), Անտոն Չեխովի պատմվածքներից, գրել է 1886 թվականին, առաջին անգամ հրատարակվել է 1886 թվականի ապրիլի 20-ին Օսկոլկի ամսագրում։

Պատմություն
-----------

Անտոն Պավլովիչ Չեխովը «Ծանոթ տղամարդ» պատմվածքը գրել է 1886 թվականին։ Առաջին անգամ այն հրատարակվել է 1886 թվականի ապրիլի 20-ին հումորային գրական-գեղարվեստական Օսկոլկի ամսագրում (թողարկման համարը` 18)` վերնագրված «Մի քիչ ցավ» Անտոն Չեխովի ստորագրությամբ։ Նույն թվականի հուլիսի 6-ին պատմվածքը, առանց որևէ փոփոխության, հրապարակվել է ամենօրյա նորություններում։ Նոր անվամբ այն ընդգրկվել է Չեխովի երկերի ժողովածուի առաջին հատորում` հրատարակված 1899-1901 թվականներին Ադոլֆ Մարքսի կողմից։

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է բուլղարերեն, հունգարերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, ռումիներեն, սերբախորվաթերեն և չեխերեն։

Թեմա
----

Պատմվածքի սյուժեն Չեխովի մոտ ծագել է ռուս դրամատուրգ Վիկտոր Բիլիբինի նամակից։ 1886 թվականի ապրիլի 6-ին գրված նամակում Բիլիբինը Չեխովին առաջարկում է թեմա. «Նկարագրել մի պարկեշտ մարդու` մոռացված ճակատագրի կողմից, ով եկել է ընկերոջից պարտքով գումար խնդրելու։ Թվում է, թե ամո՞թ է. բայց նա չի էլ համարձակվում և շարունակ այլ բաների մասին է խոսում և այդպես էլ գումար չի խնդրում»։

Սյուժե
------

Վանդա անունով մի երիտասարդ կին հիվանդանոցից դուրս գալուց հետո մնում է առանց գումարի։ Նա որոշում է այցելել այն մարդուն, ում վերջերս հանդիպել էր սրճարանում և գումար խնդրել։ Ֆինկելը, որը պարզվում է ատամնաբույժ է, խնդրում է նրան նստել աթոռին և սկսում է ստուգել ատամների վիճակը։ Հիասթափված ուշադրության բացակայությունից և հայելու մեջից երևացող իր խղճուկ տեսքից, Վանդան գումար չի խնդրում, իսկ հիվանդ ատամի հեռացման դիմաց տալիս է իր վերջին ռուբլին, որը մնացել էր փիրուզե մատանու վաճառքից։ Բարեբախտաբար, հաջորդ օրը նա նույն սրճարանում հանդիպում է մեկ այլ մեծահարուստ տղամարդու։

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Знакомый мужчина // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. - М.: Наука, 1974-1982.
* Журнал «Нива», «Ежемесячные приложения», 1903, № 10, с. 304-305.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Рассказ Знакомый мужчина. Примечания". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Знакомый мужчина. Оригинальный русский текст, в Lib.ru/Библиотека Максима Мошкова
«**Ծխել/Չծխել**» (ֆր.՝ Smoking/No Smoking), 1993 թվականին ռեժիսոր Ալեն Ռենեի կողմից նկարահանված ֆրանսիական կինոկատակերգություն է ֆիլմի հիմքում ընկած են անգլիացի դրամատուրգ Ալան Էյկբորնի ութ յուրօրինակ և իրար փոխկապակցված պիեսները «Սիրային փոխանակություններ» ընդհանուր անվանումով (անգլ.՝ Intimate Exchanges),առաջնելույթը տեղի է ունեցել Սկարբորոյում՝ հեղինակի հարազատ քաղաքում՝ 1982 թվականին։ Ֆիլմում գլխավոր դերերը խաղացել են Սաբինա Ազեման և Պիեռ Արդիտին։

1994 թվականին ժապավենը 5 «Սեզար» կինոմրցանակ է ստացել, այդ թվում՝ որպես լավագույն ֆիլմ և լավագույն ռեժիսորական աշխատանք։ Ֆիլմը նաև Լուի Դելյուկ մրցանակի մրցանակակիր է։

Սյուժե
------

Ֆիլմի սյուժեն կազմված է երկու մասից՝ «Ծխել» և «Չծխել», սկսվում է նույն տեսարանով․ ամեն ինչ սկսվում է ամռանը՝ անգլիական փոքրիկ գյուղում՝ Յորքշիրում, որտեղ դպրոցի տնօրենի կինը՝ Սելիա Տիսդեյլը դուրս է գալիս այգի և սեղանին տեսնում մի տուփ ծխախոտ։ Հերոսուհին սեղանից վերցնում է ծխախոտը և սկսում է ծխել («Ծխել»), կամ՝ չծխել («Չծխել»)։ Հետագա իրադարձությունները զարգանում են տարբեր ֆիլմերի նույն հերոսների հետ՝ տարբեր կերպ։ Նրանց բնավորությունն ու վարքագիծը հակասական դրսևորումներ են ստանում և ուժեղ կերպով հակադրվում են միմյանց։ Բացի այդ գրեթե յուրաքանչյուր ֆիլմ սկսելուց մեկ ժամ անց սկսում է փոփոխվել հետևյալ սկզբունքով՝ կամ նա՝ (աղջիկը), կամ նա՝ (տղան) այսպես կասեր…։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Սաբինա Ազեմա | Սելիա Տիսդեյլ/Ռեվենա/Սիլվիի սպասուհին/Սելիի մայրը |
| Պիեռ Արդիտի | Տոբի Տիսդեյլ/Մայքլ Կոմբս/Օլիվեր Հեպլիվիկ/բանաստեղծ Ջո |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
2. ↑  Lexicon of international films (գերմ.) — Zweitausendeins.
3. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
4. ↑  "Berlinale: 1994 Prize Winners". *berlinale.de*. Արխիվացված է the original 2014 թ․ մայիսի 1-ին. Retrieved 2011 թ․ դեկտեմբերի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ծխել/Չծխել (ֆիլմ)»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Ծխելու թողնելու հեշտ միջոց** (անգլ.՝ The Easy Way to Stop Smoking), ինքնաօժանդակման գիրք, որի հեղինակը բրիտանացի Ալլեն Կարրն է։ Գիրքը նպատակ ունի օգնել մարդկանց թողնել ծխելը` առաջարկելով մի շարք տարբեր մեթոդներ։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1985 թվականին։ Չնայած ներկայացվել է տարբեր հայտնի մարդկանց կողմից, բայց Կարրի մեթոդն ունեցել է սահմանափակ փորձառական ուսումնասիրություն։

Նախապատմություն
---------------

30 տարի մոլի ծխող լինելուց հետո Կարրը թողել է ծխելը 1983 թվականին, 48 տարեկան հասակում։ Նա հետագայում թողել է հաշվապահի իր աշխատանքն ու նույն տարում բացել «հեշտ միջոցի» առաջին կլինիկան` կախվածություն ունեցող այլ մարդկանց օգնելու համար։ Կարրը ծխելը թողնելու և ավելորդ քաշից ազատվելու վերաբերյալ մի քանի գիրք է գրել, որոնցից մի քանիսը բեսթսելլեր են դարձել։

Կարրը գրում է, որ ծխելու կախվածությունը հոգեբանական է և սա ծխախոտից կախվածության ամենաակնառու գործոնն է։ Գիրքը բաժանված է 44 գլուխների, որոնց նպատակն է գրքի ընթերցումն ավարտելուց հետո ընթերցողին օգնել կայացնել ծխելը թողնելու որոշումը։

Արձագանքներ
-----------

2015 թվականի տվյալներով Ալլեն Կարրի առաջարկած մեթոդի վերաբերյալ որևէ վերահսկված ուսումնասիրություն չի եղել։

Թոքաբան և ծխախոտից կախվածության փորձագետ Բերտրանդ Դոթզենբերգը համարում է, որ Ալլեն Կարրի մեթոդն ավելի շատ գործ ունի կախարդանքի, քան թե` վկայակոչված մեթոդների հետ։ Ըստ Դոթզենբերգի` եթե վարժվելու մեթոդներն ընդունելի են, ապա Կարրի գիրքը բաց է թողնում նիկոտինի ֆիզիկական կախվածությունն ու հակադրվում է փոխարինող բուժմանը։ Նա եզրակացնում է, որ բժիշկները պետք է դեմ լինեն Ալլեն Կարրի ծխելը թողնելու հեշտ մեթոդին։ Քննադատները նշել են, որ Բերտրանդ Դոթզենբերգն հետաքրքրված է կախվածության ամենօրյա ուսումնասիրմամբ, այլ ոչ թե կախվածության հնարավոր հաղթահարմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Clancy, Luke; Li, Shasha; Keogan, Sheila (2018 թ․ հոկտեմբերի 25). "Allen Carr's Easyway to Stop Smoking - A randomised clinical trial". *Tobacco Control* (in անգլերեն): tobaccocontrol–2018–054243. doi:10.1136/tobaccocontrol-2018-054243. ISSN 0964-4563. PMID 30361322.
2. ↑  Rick Paulas (2012 թ․ հոկտեմբերի 17). "OUTSIDE ONLINE WEDNESDAY, OCTOBER 17, 2012 QUITTING SMOKING IS EASY WHEN IT'S EASY". *Outside*. Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 25-ին. Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 20. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "How to stop smoking and still enjoy life". Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 20.
4. ↑  NICE (2015 թ․ մայիսի 15). "Evidence summary of non NHS-treatments". Retrieved 2017 թ․ հունիսի 25.
5. ↑  Bertrand Dautzenberg, Le tabagisme: de la Clinique au traitement, Med’Com, 2010, p. 113.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուն Վոժ (այլ կիրառումներ)

**Լուն Վոժ** (ռուս.՝ Лун-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իզյու գետի ձախ ափին 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 27 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000064129
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006412
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Լուն Վոժ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 25.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուն Վոժ (այլ կիրառումներ)

**Լուն Վոժ** (ռուս.՝ Лун-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզով, Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կիտլովկա գետի ձախ ափին՝ 70 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 25 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200212103000022682
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103002268
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Государственный водный реестр РФ: Лун-Вож". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 17. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 13.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**«Ծխող կինը» քանդակ**, գտնվում է Երևանում` Կասկադ համալիրում գտնվող Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնի տարածքում։ Քանդակը ստեղծվել է 1987 թվականին, երևանյան կրկնօրինակը տեղադրվել է 2012 թվականին։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ՝ Ֆեռնանդո Բոտերո

Տվյալներ
--------

Քանդակը կառուցված է բրոնզից և մուգ շագանակագույն պատինայից։

Պատմություն
-----------

Կոլումբիացի անվանի քանդակագործ Ֆեռնանդո Բոտերոյի կերտած «Ծխող կինը» բրոնզե քանդակը Գաֆեսճյան արվեստի թանգարանի տարածքում տեղադրվել է 2012 թվականի օգոստոսի 27-ին։ Այդ քանդակը կրկնօրինակներից մեկն է. մի քանիսը գտնվում են աշխարհի տարբեր քաղաքներում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* Ծխող կինը ձմռանըԾխող կինը ձմռանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ծխող կինը» ժամանակի ընթացքում պետք է, որ ընդունվի
2. ↑  "Դիմավորե՛ք նրան. նա «Ծխող կինն» է". Արխիվացված է the original 2019 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 10.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ծխող կինը (քանդակ, Երևան)***էջը Վիքիպահեստում |

Աղբյուրներ
----------

* Քանդակի մոտ տեղադրված ցուցանակ
Sugiyo *«Kaori-hako»*
**Ծովախեցգետնի ձողիկներ** (նաև կոչվում են «ծովախեցգետնի մսի նմանակում»), ապրանքների տեսակ, որոնք ստեղծվում են արհեստականորեն սուրիմի ձկնային սպիտակուցներից կամ սպիտակ ձկան փխրեցված մսից։ Ըստ ձևի և գույնի՝ հիշեցնում է ծովախեցգետնի ոտքի կամ չանչի միս։

Պատմություն
-----------

Ճապոնական «Sugiyo Co. Ltd.» (スギヨ, Sugiyo) ընկերությունը 1973 թվականին ստեղծել է «Kanikama» ծովախեցգետնի ձողիկները։ Ճապոնիայում ծովախեցգետնի ձողիկները հայտնի են եղել հենց «Kanikama» անունով։ Միջազգային շուկայում արտադրանքը 1976 թվականին առաջին անգամ ներկայացրել է «Berelson Company»-ն։ ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ ծովախեցգետնի ձողիկների արտադրությունը սկսվել է Մուրմանսկ քաղաքում 1984 թվականին «Պրոտեին» անունը կրող գործարանում։

Արտադրության տեխնոլոգիա և կազմ
------------------------------

Չնայած անվանը՝ ծովախեցգետնի ձողիկները ընդհանրապես ծովախեցգետնի միս չեն պարունակում։ Հիմնական բաղադրիչը սուրիմին է՝ Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսային շրջանների սպիտակ օվկիանոսային ձկների (մինտայ, հեք, պուտասու) փխրեցված միսը։

Առանձին ձողիկները, որպես կանոն, կարմիր կամ դեղնա-կարմիր են, ուղղանկյունաձև, երկարավուն տեսքի. ծովախեցգետնի ձողիկների շերտերը կարելի է կոկիկ կերպով բաժանել և առանձնացնել մոտավորապես այնպես, ինչպես թելավոր պանիրը։ Խորհուրդ չի տրվում ծովախեցգետնի ձողիկները սառեցնել։ Ծովախեցգետնի ձողիկներն ունեն ծովամթերքներին հատուկ հոտը համը թեթև աղի է։ Բույրի և համի ուժեղացման համար, որպես կանոն, օգտագործում են նատրիումի գլուտամատ։

Օգտագործում
-----------

Հիմնականում ծովախեցգետնի ձողիկներն օգտագործվում են աղցաններում որպես իսկական ծովախեցգետնի մսի փոխարինող կամ որպես ձկան սպիտակուցի ոչ թանկ աղբյուր։ Նաև երբեմն օգտագործվում են «Կալիֆորնիա» ռոլների պատրաստման մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ""Պրոտեինը" չդիմադրեց մրցակցության ճգնաժամի պայմաններում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 19-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  Թեստ.ծովախեցգետնի ձողիկներ։ Կարմիր-սպիտակ ծովամթերք — Սպառողի տեղեկատու

Տես նաև
-------

* Սուրիմի
* Չկնային գնդիկներ
* Պեմիկան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրիմիի արտադրություն
**Ծնկոսկրի կոտրվածք**, ախտանիշներն են ցավը, այտուցը և արյունազեղումը ծնկան շրջանում։ Տուժածը չի կարողանում քայլել։ Բարդություններից են ոլոքի, ազդրոսկրի և ծնկան կապանների վնասվածքները։

Կոտրվածքն առաջանում է ուժեղ հարվածից ծնկան առաջային հատվածին կամ ծնկան վրա ընկնելու հետևանքով։ Երբեմն ծնկոսկրի կոտրվածք կարող է առաջանալ ազդրի մկանների կտրուկ կծկումից։ Ախտորոշումը հաստատվում է ռենտգեն հետազոտությամբ։ Երեխաների մոտ անհրաժեշտության դեպքում կատարում են ՄՌՇ հետազոտություն։

Բուժումը իրականացվում է կամ վիրահատական կամ առանց վիրահատական եղանակների, կախված կոտրվածքի տեսակից։ Առանց տեղաշարժի կոտրվածքները հիմնականում բուժվում են գիպսակապով։ Երբեմն տեղաշարժով կոտրվածքները հնարավոր է բուժել գիպսակապով, եթե տուժածը կարողանում է ինքնուրույն շարժել ոտքը։ Վերջույթը երեք շաբաթով անշարժացվում է ուղիղ դիրքում։ Կոտրվածքի այլ տեսակներ հիմնականում պահանջում են վիրահատական բուժում։

Ծնկոսկրի կոտրվածքը ամբողջ կոտրվածքների ընդամենը 1%-ն է կազմում։ Ավելի հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց մոտ։ Հիմնականում տուժում են միջին տարիքի անձիք։ Բուժման ելքը բարեհաջող է։

Ախտորոշում
----------

Ծնկոսկրի ուղղահայաց կոտրվածք․ կոտրվածքի գիծը նշված է սլաքով
Ախտորոշումը հիմնվում է ախտանիշների և ռենտգեն հետազոտության վրա։ Երեխաների դեպքում հնարավոր է նաև ՄՌՇ հետազոտություն։

Բուժում
-------

Կախված կոտրվածքի տեսակից բուժումը իրականացվում է վիրահատական կամ ոչ վիրահատական եղանակներով։

### Պահպանողական բուժում

Առանց տեղաշարժի կոտրվածքների դեպքում հիմնականում դրվում է գիպսակապ։ Երբեմն տեղաշարժով կոտրվածքները հնարավոր է բուժել գիպսակապով, եթե տուժածը կարողանում է ինքնուրույն շարժել ոտքը։ Վերջույթը երեք շաբաթով անշարժացվում է ուղիղ դիրքում։

### Վիրահատական բուժում

Բեկորային կոտրվածքի ժամանակ կատարվում է ծնկոսկրի ամբողջական հեռացում։ Մասնակիի դեպքում հեռացվում է ծնկոսկրից մի հատված կապանների ու ջլերի հետ միասին կամ առանց դրանց։ Կատարվում է նաև ձգումային եղանակով բուժում, ոսկրաբեկորների միացման համար(երկբեկոր կոտրվածքների դեպքում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Patellar (Kneecap) Fractures". *OrthoInfo - AAOS*. January 2017. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Abbasi, David. "Patella Fracture - Trauma". *Orthobullets.com* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Kakazu, R; Archdeacon, MT (January 2016). "Surgical Management of Patellar Fractures". *The Orthopedic clinics of North America*. **47** (1): 77–83. doi:10.1016/j.ocl.2015.08.010. PMID 26614923.
4. ↑  Melvin, JS; Mehta, S (April 2011). "Patellar fractures in adults". *The Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons*. **19** (4): 198–207. PMID 21464213.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-10 · eMedicine |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780498440, 2910614109 |

 |
**«Ծովային կյանք» պարկ** (անգլ.՝ Marine Life Park), օվկիանարիում՝ տեղակայված Սինգապուրում, Սենթոսա կղզում։ Այժմ համարվում է ամենամեծն աշխարհում, այս պատվավոր տիտղոսը վերցնելով Ջորջիի օվկիանարիումից (Ատլանտա, ԱՄՆ)։ Պարկը բացվել է 2012 թվականի Նոյեմբերի 22-ին։ Բաղկացած է երկու մասերից. **S.E.A Aquarium** օվկիանարիումից և **Adventure Cove Waterpark** ջրային զվարճանքի պարկից։

Օվկիանարիում
------------

Օվկիանարիումում, որի ծավալը 45 միլիոն լիտր ծովի ջուր է, կա ավելի քան 800 տեսակի մոտ 100 000 ծովային կենդանիներ։ Օվկիանարիումը բաժանված է 10 բնակելի տարաքների և բաղկացած է 49 ծովային արեալներից։ Կենտրոնական ակվարիումը բաց օվկիանոսային արեալն է, որն ունի աշխարհի ամենամեծ պանորամային դիտման պանելները՝ 36 մետր լայնությամբ և 8,3 մետր բարձրությամբ։ Ակվարիումի այսպիսի չափերն այցելուների համար պետք է ծովի հատակին գտնվելու պատրանք ստեղծեն։

Օվկիանարիումում ներկայացված է մանտաների (կատվաձկների տեսակ) աշխարհի ամենամեծ հավաքածուն, այստեղ նաև կարելի է տեսնել աֆալինա տեսակի դելֆինների (24 առանձյակ), բրոնզագույն մոլոտ ձկների, ճապոնական խեցգետնային սարդերի, ինչպես նաև ծովային կենդանիների այնպիսի հազվադեպ տեսակների, ինչպիսիք են կիթառանման կատվաձկները կամ նաուտիլուս պոմպիլիուսը։ Ի սկզբանե նախատեսված էր օվկիանարիումի մեջ տեղավորել կետանման շնաձկներ, սակայն այս նախագիծը չեղարկվեց դրանց՝ գերության մեջ պահելու դժվարությունների առաջացման պատճառով։

|  |  |  |  |  |  |
| Մալակկայի նեղուցի և Անդամանյան ծովի արեալը
  |  | Բաց օվկիանոսի արեալը
  |  | Շնաձկների արեալը
  |  |

Ջրային զվարճանքի պարկ
---------------------

Ջրային զվարճանքի պարկն առաջարկում է վեց ջրային սահոցներ, տարածաշրջանի առաջին հիդրո-մագնիսական հրթիռներ, «երկնագույն ջրի ծովախորշը» և «արկածների գետը» ատրակցիոնը, որն ունի 620 մետր երկարություն և իրենից ներկայացնում է 14 թեմատիկ տեսարաններ արևադարձային ջունգլիների կյանքից։ Պարկում կան նաև արհեստական այրեր և ստորգետնյա ակվարիում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "World's Largest Oceanarium opens at Resorts World Sentosa 22nd November 2012" (PDF). Resorts World Sentosa. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 25-ին. Retrieved 2013 թ․ մայիսի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Resorts World at Sentosa - World's leading family holiday destination". E Travel Blackboard. 2008 թ․ հոկտեմբերի 29. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 25-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "No whale sharks at Sentosa IR". 2009 թ․ մայիսի 16. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 15.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օվկիանարիումի պաշտնական կայք(անգլ.)
* Սինգապուրում բացվել է աշխարհի ամենամեծ օվկիանարիումը(ռուս.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ծովային կյանք (օվկիանարիում, Սինգապուր)** կատեգորիայում։ |
**Կ-3 (ինքնաձիգ)**, բուլփափ (անգլ.՝ bullpup) համակարգի հայկական ինքնաձիգ։ Պատրաստվել է 1990-ականների կեսերին խորհրդային ԱԿ-74 ինքնաձիգի հիման վրա՝ ավտոմատ և կիսաավտոմատ կրակի, ինչպես նաև ենթափողային նռնականետից կրակ արձակելու հնարավորությամբ։ Մշակվել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարության ռազմական արդյունաբերության բաժնի կողմից։ Թողարկվել է փոքր թվաքանակով։ Արտահանման չի ներկայացվել։

Պատմություն
-----------

5,45մմ տրամաչափով Կ-3 ինքնաձիգը հանրությանն առաջին անգամ ներկայացվել է 1996 թվականին։

Բնութագիր
---------

Չնայած ինքնաձիգի աշխատանքի սկզբունքը համադրելի է Կալաշնիկովի ինքնաձիգի աշխատանքի սկզբունքի հետ, սակայն դրա ուրվագիծը իրականացվել է բուլփափ համակարգի տեսքով, այսինքն՝ հարվածային մեխանիզմը և պահեստատուփը տեղադրված են բռնակի վրա՝ ձգանի հետևում։ Հիմնական ցուցանիշներով այն նման է ԱԿ-74-ին, ընդ որում՝ հայկական ինքնաձիգն ունի ավելի ցածր գին, ավելի ճշգրիտ է և ունի պակաս հետահարում։ Կ-3 ինքնաձիգը հիմնականում պատրաստված է պողպատից։ Ինքնաձիգի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս տեղադրել ՊՍՕ-1 ստանդարտ օպտիկական նշանոց՝ քառակի հեռադիտակային խոշորացույցով, որը ևս արտադրվում է Հայաստանում։

Շահագործող երկրներ
------------------

* Հայաստան Հայաստան - Հայաստանի հատուկ նշանակության ուժերի սահմանափակ սպառազինության կազմում

Տես նաև
-------

* Կ-11 (դիպուկահար հրացան)
* Կ-15

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "K-3 5.45 mm assault rifle (Armenia), Rifles". Jane's Information Group. Արխիվացված է the original 2010 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 9.
2. ↑  Jane’s Information Group // «K-3 5.45 mm assault rifle (Armenia), Rifles». Archived 2011-08-15 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կ-3 ինքնաձիգի նկարագրությունը Modern Firearms կայքում
**Կաբսա** (արաբ․՝ كبسة‎‎كبسة‎ *kabsah*), բրնձով և մսով պատրաստվող ուտեստ։ Այս ուտեստն ի հայտ է եկել Սաուդյան Արաբիայում, որտեղ համարվում է ազգային ուտեստ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ կաբսան համարվում է Սաուդյան Արաբիայի բնիկների ուտեստը, այն հաճախ պատրաստում են նաև այնպիսի պետություններում, ինչպիսիք են՝ Եմենը, Պաղեստինը, Հորդանանը, Քաթարը, Օմանը, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները, Բահրեյնը, Իրաքը և Քուվեյթը։ Պարսից ծոցի պետությունների մեծ մասում ուտեստը հայտնի է որպես **մակբուս** (*makbūs)* (արաբ․՝ مكبوس‎‎مكبوس‎):

Բաղադրիչներ
-----------

Կաբսա ուտեստը սովորաբար պատրաստվում է երկար հատիկավոր բրնձից, այնպիսին, ինչպիսին *բասմաթի* տեսակն է (երկար հատիկավոր բրնձի բուրումնավետ տարատեսակ է), մսից, բանջարեղենից և համեմունքների խառնուրդից։ Գոյություն ունեն կաբսա ուտեստի բազմաթիվ տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները։ Ուտեստի համար վաճառվում են հատուկ պատրաստված համեմունքային խառնուրդներ։ Դրանք ունեն տարբեր ֆիրմային անվանումներ։ Պատրաստի խառնուրդները խոհարարներին թույլ են տալիս կրճատելու ուտեստի պատրաստման ժամանակը, սակայն պատրաստված ուտեստի համը կարող է տարբերվել ավանդականից։ Ուտեստին նշանակալի համ են հաղորդում օգտագործվող համեմունքները։ Դրանց թվին են պատկանում՝ սև պղպեղը, մեխակը, հիլը, շաֆրանը, դարչինը, չորացրած լայմը, դափնու տերևը և մշկընկույզը.

Պարսից ծոցի երկրներում մեծ տարածում ունեցող կաբսա ուտեստը, որը հայտնի է որպես machbūs: Պարսից ծոցի երկրներում մեծ տարածում ունեցող կաբսա ուտեստը, որը հայտնի է որպես *machbūs*:
Ուտեստի հիմնական բաղադրիչը միսն է։ Օգտագործվում է հավի, այծի, ոչխարի, ուղտի, տավարի, ձկան և ծովախեցգետնի միս։ Հավի մսով *machbūs* պատրաստելու համար անհրաժեշտ է մեկ ամբողջական հավ։ Համեմունքները, բրինձը և միսը կարող են ունենալ այնպիսի հավելումներ, ինչպիսիք են՝ նուշը, մայրի ծառի ընկույզները, գետնընկույզը, սոխը և չամիչը։ Ուտեստը մատուցվում է տաք վիճակում, տոմատի սոուսի հետ միասին։

Պատրաստման տեխնոլոգիա
---------------------

Կաբսայի համար նախատեսված միսը կարելի է տարբեր կերպ պատրաստել։ Մսի մենամեծ տարածում ունեցող եղանակը *մանդի*ն է։ Այս հնագույն տեխնոլոգիան սկիզբ է առել Եմենում. այս դեպքում հողի մեջ փորված խորը փոսի մեջ տապակվում էր միսը։ Պատրաստման մեկ այլ եղանակ է *մասբի*ն (*mathbi*), երբ միսը պատրաստվում է հարթ քարերի վրա՝ գրիլի նման։ Երրորդ մեթոդը *madghūt*-ն է, որը ենթադրում է մսի պատրաստումը թավայի կամ կաթսայի մեջ։

Մինչ ուտեստի պատրաստումը՝ կաթսայի մեջ լցվում է ձիթայուղ և կարագ, ավելացվում է մեխակ, դարչին և սև հիլ։ Այդ ամենը տապակվում է մի քանի վայրկյան։ Այնուհետև հավի միսը շոգեխաշվում է 5-6 րոպե։ Ուտեստին ավելացնում են սոխ, սխտոր, տոմատի մածուկ, գազար։ Այդ ամենը տապակվում է մի քանի րոպե։ Հետո ավելացվում է բրինձ, հավի արգանակ, սև աղացած պղպեղ, չամիչ։ Ամբողջը եփվում է մինչ բրնձի պատրաստ լինելը։

Ուտեստը սովորաբար ուտում են ձեռքով, մեծ ճաշամանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Al Kabsa - Traditional Rice dish". *Food.com*. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 23.
2. ↑  "How to Make Kabsa". Արխիվացված է the original 2011 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կաբսա Archived 2019-01-18 at the Wayback Machine.
* Կաբսա (*Kabsa Bil Lahim*)
Van Gogh - Stillleben mit Bücklingen.jpeg
**Ծովատառեխով բնանկար,** կենցաղային բնանկարի տեսակ։ Նկարը հանրաճանաչ է դարձել XVII դարում։

Ծովատառեխը բնանկարչության մեջ առավել հաճախ պատկերված առարկաներից է։

Սիմվոլիզմ
---------

Հոլանդական բնանկարչության մեջ, որին բնորոշ են սիմվոլիզմը և այլաբանությունը, «ծովատառեխով բնանկարներն» ունեցել են սրբազան ենթատեքստ․ ձուկը, հացը և գինին քրիստոնեական խորհուրդ ունեն։ Հին շրջանի նկարներում առարկաները դասակարգվում էին կանոններին համապատասխան։ Համեստ և պարզ «նախաճաշը» հասարակության զուսպ կենցաղի արտահայտություն էր, իսկ նկարի խորհուրդը հասանելի էր տվյալ դարաշրջանի մարդկանց։ Օրինակ, Պիտեր Կլասի նկարներում ծովատառեխը խորհրդանշում է Քրիստոսին, հացը և գինին՝ Հաղորդությունը։ Դանակը զոհողություն է խորհրդանշում, կիտրոնը՝ երկնային հաճույքների անցավորություն, կեղևապատ ընկույզը՝ հոգի՝ պարուրված մեղքերով, խաղողը՝ աստվածային հովանավորություն։

Դավիթ Շտերենբերգի բնանկարներում ծովատառեխը սովահար մարդու անհագ տենչն է, այն տարիների թշվառության և կարիքի մարմանավորումը։

«Տիպիկ ռուսական բնանկար»
------------------------

**«Տիպիկ ռուսական բնանկար» կամ «հարբած բնանկար»**, օղու և որոշ ուտեստների՝ այդ թվում ծովատառեխի նկար։ Խորհրդային դարաշրջանում օղիով և ծովատառեխով բնանկարները շատ տարածված են եղել։ Այս ժանրով ստեղծագործում էին ինչպես սոցռեալիզմի ներկայացուցիչները, այնպես էլ՝ նանկոնֆորմիստները։

Հեղինակներ
----------

Այս սյուժեին անդրադարձել են նաև հետևյալ նկարիչները։

* Վիլհելմ վան Ալստ
* Վլադիմիր Մալագիս
* Կուզմա Պետրով-Վոդկին
* Զինաիդա Սերեբրյակովա
* Պյոտր Կոնչալովսկի
* Օսկար Ռաբին
* Եվգենի Մելնիկով

Պատկերասրահ
-----------

* Պիտեր Կլաս Բնանկար (1643)Պիտեր Կլաս Բնանկար (1643)
* Պիտեր Կլաս Завтрак (1646)Պիտեր Կլաս Завтрак (1646)
* Պիտեր Կլաս Բնանկար, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, ԵրևանՊիտեր Կլաս Բնանկար, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, Երևան
* Պիտեր Կլաս Բնանկար. Ադրբեջանի ազգային պատկերասրահ, ԲաքուՊիտեր Կլաս Բնանկար. Ադրբեջանի ազգային պատկերասրահ, Բաքու
* Վիլհելմ վան Ալստ (1679)Վիլհելմ վան Ալստ (1679)
* Գեորգ ՖլեգելԳեորգ Ֆլեգել
* Վինսենթ վան Գոգ, 1887Վինսենթ վան Գոգ, 1887
* Վինսենթ վան Գոգ, Ապխտած ծովատառեխը դեղին թղթի կտորի վրա, 1889Վինսենթ վան Գոգ, Ապխտած ծովատառեխը դեղին թղթի կտորի վրա, 1889
* Վինսենթ վան Գոգ, 1886Վինսենթ վան Գոգ, 1886
* Խայիմ ՍուտինԽայիմ Սուտին
* Կուզմա Պետրով-ՎոդկինԿուզմա Պետրով-Վոդկին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  brie tania (19.06.2015). "Сельдь как объект искусства". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2022 թ․ փետրվարի 28.
2. ↑  Лилия Ратнер, «Счастье труда и триумф изобилия», 201
3. 1 2 3  http://www.art-eda.info Archived 2016-05-29 at the Wayback Machine. Сельдь и типично русский Բնանկար
4. ↑  oede.by Почему русские художники рисовали селедку вместо икры и лук вместо персиков?

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ե, Գրիգորևա, Մտքի ձևակերպումը բնանկարում
* Կերպարվեստը ԽՍՀՄ-ում։ Հինգշաբթին՝ ձկան օր…
* Յուղանկար
* Չգնա՞նք ծովատառեխ առնելու Archived 2022-02-28 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մուտնայա (այլ կիրառումներ)

**Մուտնայա** (ռուս.՝ Мутная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ցիլմա գետի աջ ափին՝ 245 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 84 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000078915
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007891
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Մուտնայա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յոլ (այլ կիրառումներ)

**Յոլ** (ռուս.՝ Ёль ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Հյուսիսային Կելտմա գետի ձախ ափից 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 90 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000015975
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001597
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության։ Յոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 18. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 3.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Կայո Լևիսան**, ավազոտ ծանծաղուտ, Պինար դել Ռիո նահագում, Կուբա։ Մատչելի է միայն Փալմա Ռուբիայի նավերով, նրա հյուսիսային ափի սպիտակ ավազային լողափերը գրավում են զբոսաշրջությանը։ Կղզին ունի մի քանի սուզված քաղաքներ։ Այն Կոլորադոսի կղզեխմբի կորալային խութի մաս է և հայտնի է սև կորալով։

Կղզում կա հյուրանոցային համալիր, որը կազմված է մոտավորապես 20 տնակներից։

Աշխարհագրություն
----------------

Ավազոտ ծանծաղուտը անհարթ է, մակերեսը՝ 1.5 կմ² և երկարությունը՝ 4.2 կմ։ Այն մի քանի հարյուր մետր լայնուփյամբ բակ է առավելագույն կետերում՝ 750մ այնությամբ, նվազագույն կետում 280մ լայնությամբ։ Այն տեղակայված է Հավանայից մոտ 150 կմ արևմուտք։ Ճահիճները ծածկում են կղզու մակերեսի ավելի քան 3/4 մասը, հարավային կողմը անհասանելի է և մանգլենիների անտառ է։

Կլիմա
-----

Կայո Լևիսայում միջին ջերմաստիճանը 21 °C-ի և 33 °C-ի սահմաններում է և ջրի ջերմաստիճանը տատանվում է 1 °C-ից 3 °C-ի սահմաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Cayo Levisa - Cayo Jutias". Hicuba.com. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 9.
2. ↑  "Hotel Villa Cayo Levisa". Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 5.
3. 1 2 3  "Cayo Levisa Geography". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 29.
4. ↑  Boobbyer, Claire (2011 թ․ հունվարի 11). *Frommer's Cuba*. John Wiley & Sons. p. 320. ISBN 9780470449141. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 15.
5. ↑  "Sitio Web de la Cultura en La Palma". Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 5-ին.
6. ↑  "Ecosystems in Cayo Levisa". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 29.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Կայո Լևիսան Վիքիպահեստում |

* Cayo Levisa Archived 2014-10-29 at the Wayback Machine.
**Մուշեղ Միքայելի Սաղյան** (մայիսի 21 (հունիսի 3), 1900, Բաքու, Ռուսական կայսրություն - մարտի 28, 1970(1970-03-28), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բեմանկարիչ, ռեժիսոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1940)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բաքվում։ Ավարտել է Բաքվի գեղարվեստի բարձրագույն դպրոցը (1923)։ Բեմանկարչական գործունեությունն սկսել է Բաքվի Սատիր-Ագիտ թատրոնում, տարբեր տարիների եղել Բաքվի հայկական թատրոնի նկարիչ և գլխավոր ռեժիսոր, 1941 թվականից՝ ռուսական թատրոնի նկարիչ։

Բեմադրություններից են՝ Եղիշե Չարենցի «Կապկազ թամաշա», Շիրվանզադեի «Մորգանի խնամին», Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո», Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», Պոգոդինի «Տեմպ» և այլն։ 1928 թվականին կազմակերպել է Հայ երաժշտական թատրոն։ 1930-ականներին բեմադրություններ է ձևավորել Բաքվի Ախունդովի անվան օպերային, Ազիզբեկովի անվան դրամատիկական թատրոններում։ Աշխատել է նաև Սամարղանդում, Ստեփանակերտում, Գրոզնիում։

Պարգևներ
--------

* «Պատվո նշան» շքանշան
* Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ*. Երևան: ՀՀ ԳԱԱ, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն. 2007. p. էջ 390.
2. ↑  "AV Production - Մուշեղ Սաղյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 154)։*  |