**Մարիներ 5** (անգլ.՝ Mariner 5, կամ *Mariner Venus 1967*), ամերիկյան ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Վեներայի մոտով անցում կատարելու համար։ Կայանը ՆԱՍԱ-յի միջմոլորակային տարածության ուսումնասիրման համար նախատեսված Մարիներ ծրագրի հինգերորդ կայանն էր։ Մարիներ 5 կայանը նախագծվել էր Ռեյնջեր կայանների հիման վրա, Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայում։ Այն իրականում կառուցվել էր որպես Մարիներ 4-ի կրկնօրինակ, սակայն Մարիներ 4 առաքելության հաջողությունից որոշվեց այն օգտագործել Վեներա թռչող առաքելության համար, որը տեղի պետք է ունենար 1967 թվականին Վեներայի մեկնարկի պատուհանի ընթացքում։

Կայանը իրականացրել է մի շարք հետազոտություննր՝ Վեներայի մթնոլորտը ռադիոօսկուլտացիայի միջոցով հետազոտում, ջրածնի Լայման-ալֆա (կոշտ ուլտրամանուշակագույն) սպեկտրը չափում և մոլորակի շրջակայքում արեգակնային մասնիկների նմուշառում։ Առաքելությաննպատակներից էին նաև Վեներայի մագնիսական դաշտի չափումը, լիցքավորված մասնիկների ուսումնասիրությունները, ինչպես նաև մոլորակի մթնոլորտի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման չափումը։

Արձակում
--------

Մարիներ 5-ը արձակվել է 1967 թվականի հունիսի 14-ին Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռի միջոցով Քանավերալ հրվանդանի տիեզերական ուժերի կայանից։ Արձակումից հետո և կրող հրթիռը և արագացուցիչը աշխատեցին նորմալ։ Սակայն Ագենայի երկրորդ մեկնարկման ժամանակ տեղի ունեցավ շարժիչի խցիկի ճնշման աննորմալ տատանումներ, սակայն դրանք չխանգարեցին հաջող միջմոլորակային ուղեծրին անցմանը։ Նմանատիպ մի քանի դեպքեր են գրանցվել ՆԱՍԱ-ի այլ արձակուների ժամանակ, և այս խնդրի լուծման ընթացքում վերանախագծվեց Աջենայի տուրբոպոմպերի փոխանցման տուփը։

Անցում Վեներայի մոտով
---------------------

Մարիներ 5-ը Վեներայի մոտով անցավ 1967 թվականի հոկտեմբերի 19-ին 3990 կիլոմետր բարձրության վրա։ Ավելի զգայուն գործիքներով, քան իր նախորդ՝ Մարիներ 2-ը, Մարիներ 5-ը կարողացավ նոր լույս սփռել տաք, ամպերով ծածկված մոլորակի և միջմոլորակային տարածության պայմանների վրա։

Մարիներ 5-ի միջոցով ստացված տվյալները օգնեցին հասկանալ մի քանի ամիս մոլորակի վրա իջած Վեներա 4 կայանի իջեցվող սարքից ստացված ջերմաստիճանի և ճնշման տվյալները։ Վեներա 4 և Մարիներ 5 կայանների տվյալները հետագայում վերլուծվել են խորհրդային-ամերիկյան աշխատանքային խմբերի կողմից ՔՈՍՓԱՐ-ի աշխատանքների շրջանակներում 1969 թվականին։ Այս առաքելությունների տվյալներից պարզ երևում էր, որ Վեներան ուներ շատ տաք մակերես և նույնիսկ սպասվածից ավելի խիտ մթնոլորտ։

Մարիներ 5-ի առաքելությունն ավարտվել է 1967 թվականի նոյեմբերին, և այժմ այն գտնվում է հելիոկենտրոն ուղեծրում։

Տես նաև
-------

* Մարիներ ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  NASA. "Mariner 5". *NASA*. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 2.
2. ↑  "Mariner 5" (PDF). NASA. Արխիվացված (PDF) from the original on 2019 թ․ ապրիլի 24. Retrieved 2022 թ․ նոյեմբերի 30.
3. ↑  Carl Sagan (September 1969). "The COSPAR Meetings in Prague". *Icarus*. **11** (2): 268–272. Bibcode:1969Icar...11..268S. doi:10.1016/0019-1035(69)90052-9.
4. ↑  "Report on the Activities of the COSPAR Working Group VII". *Preliminary Report, COSPAR Twelfth Plenary Meeting and Tenth International Space Science Symposium*. Prague, Czechoslovakia: National Academy of Sciences. 11–24 May 1969. p. 94.
5. ↑  Sagdeev, Roald; Eisenhower, Susan (2008 թ․ մայիսի 28). "United States-Soviet Space Cooperation during the Cold War". Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2009 թ․ հուլիսի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Mariner 5 Mission Profile by NASA's Solar System Exploration
* Mariner Venus 1967 Final Project Report
* The Mariner 5 flight path and its determination from tracking data (now from archive.org)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՆԱՍԱ-ի մոլորակների հետազոտության ծրագրեր |
| --- |
|  |
| Գործող | 

|  |
| --- |
| 
* Խոշոր ռազմավարական գիտական առաքելություններ
* Լուսնի հետազոտման և հետախուզման ծրագիր
* Մարսի հետազոտությունների ծրագիր
* Մոլորակային առաքելություններ
	+ Դիսքավերի
	+ Նոր սահմաններ
* Օվկիանոսային աշխարհների հետազոտության ծրագիր
* Վոյաջեր

 |

 |
|  |
| Ավարտված | 
* Լունար օրբիտեր
* Լունար փրեքուրսոր
* Մարիներ
* ՄԵՍՈՒՐ
* Նյու միլենիում
* Պիոներ
* Փլանեթարի օբզերվեր
* Ռեյնջեր
* Սերվեյոր
* Վիկինգ

 |
|  |
| Չեղարկված | 
* Գրանդ տուր
* Մարիներ Մարկ II
* Պրոմեթեուս ծրագիր
* Վոյաջեր (Մարս)

 |
|  |
| 
* ՆԱՍԱ-ի առաքելությունների ցանկ

 |

 |