**Կոշիցե** (սլովակ.՝ Košice [ˈkɔʃɪt͡sɛ], устар. ռուս.՝ Ко́шицы, հունգ.՝ Kassa, *Ка́шша*, գերմ.՝ Kaschau, *Ка́шау*), քաղաք Սլովակիայում։ Կոշիցե Օկոլի շրջանի վարչական կենտրոնը։ Բաժանված է 22 ինքնավար շրջանի։

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում էր 240 688 մարդ, երկրի երկրորդ խոշորագույն քաղաքն է։ գտնվում է Սլովակիայի արևելքում, Գորնադ գետի հովտում Chierna Gora լեռան ստորոտում։

Խոշոր գիտակրթական կենտրոն է։ Սլովակյայի Սահմանադրական դատարանի տեղաբաշխման վայրը։ Խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է, տրանսպորտային հանգույց, միջազգային օդանավակայան։

XII դարից հայտնի է որպես թագավորական նստավայր։ XIV դարում քաղաքը Եվրոպայում առաջինն էր ձեռք բերել իր սեփական զինանշան, դառնալով Սլովակիայի երկրորդ կարևոր քաղաքը։ XVII դարում Վերին Հունգարիայի կենտրոնն էր։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ Կոշիցեն հիշատակվեց 1218 թվականին։ XIV դարից սկսած,Կոշիցեն դարձավ Սլովակիայի երկրորդ ամենակարևոր քաղաքը, որն այն ժամանակ եղել է Հունգարական թագավորության մի մասը։ XV դարում Կոշիցեն ժամանակավորապես գրավված էր Յան Իզսայի կողմից։ 1657 թվականին այստեղ հիմնադրվեց համալսարան։ XVII դարից սկսած, Կոշիցեն դարձավ Հունգարիայի մաս կազմող Աբաուի վարչական կենտրոնը։

1882-1920 թթ. Կոշիցեն Աբաի Թորնի Հունգարական թագավորության վարչական կենտրոնն էր։ 1919 թվականին Կոշիցեն հռչակվեց Սլովակիայի Խորհրդային Հանրապետություն, որը գոյատևեց կարճ ։ 1938-1944 թվականներին, Առաջին Վիեննայի արբիտրաժի որոշումների հիման վրա, քաղաքը զբաղեցնում էր Հունգարիան և կոչվում «Կաշա»։

1941 թվականի Հունիսի 26-ին, Կոշիցեն ռմբակոծվեց, որի ընթացքում քաղաքը կրեց մոտ 27 տոննա ռումբ։ Արդյունքում 30 մարդ զոհվեց, իսկ 285 վիրավորվեց։ Չնայած ապացույցի բացակայությանը, թե ռմբակոծությունը իրականացվել է խորհրդային օդանավերի կողմից (օդանավերի վրա, որոնք իջեցրին ռումբերը, չեն եղել Խորհրդային ռազմաօդային ուժերի նույնականացման նշանները), այն օգտագործվել է Հունգարիայի պաշտոնական հայտարարություն մեջ և պատերազմ հայտարարել ԽՍՀՄ-ին։

Տրանսպորտ
---------

Կոշիցեն Հունգարիայի սահմանից 20 կմ հեռավորության վրա գտնվող Սլովակիայի արևելքում գտնվող խոշորագույն սահմանային տրանսպորտային հանգույց է, 80 կմ `Ուկրաինայի հետ, 90 կմ` Լեհաստանի հետ։

Քաղաքը միացված է D1 ավտոճանապարհով դեպի Պրեսով։ Քաղաքի ներքին օղակը անցնում է պատմական կենտրոնի պարիսպի երկայնքով, արտաքին օղակը, քաղաքի ծայրամասի երկայնքով։ Կոշիցեն արևելքից դեպի քաղաքի շրջանցիկ ճանապարհը կապված է D1 ճանապարհի հետ։

Քաղաքի հասարակական տրանսպորտը, որը բաղկացած է ավտոբուսներից, տրամվայներից և տրոլեյբուսներից (1993 թվականից), ղեկավարվում է Dopravný podnik mesta Košice- ի կողմից («Կոսիցե քաղաքի տրանսպորտային ընկերություն»)։ Կան 40-ից ավելի ավտոբուսներ, 15 տրամվայ և 2 տրոլեյբուս։

Ավտոբուսի երթուղիներն ուղարկվում են Սլովակիայի այլ քաղաքներ և արտասահման։ Կոշիցենի երկաթուղային կայարանը գործում է 1860 թվականից։ Ուկրաինա և Ուժգորոդ քաղաքի հետ միացված է Սանկտ Կոշիցե լայնածավալ գիծը։ Գործում է միակ պահպանված է Չեխոսլովակիայի մանկական երկաթուղին։ Քաղաքի պատմական կենտրոնից 6 կմ հեռավորության վրա գտնվող Կոսիս-Բաստմա միջազգային օդանավակայանը, որն իրականացվում է կանոնավոր թռիչքներ դեպի Բրատիսլավա, Պրահա, Վիեննա, Լոնդոն (Լուտոն) և Դոնկաստեր։

Բնակչություն
------------

|  |
| --- |
| **Բնակչության թվաքանակը1820—2011 թթ, հազար մարդ** |
|  |

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում էր 240 688 մարդ։

Այդ թվում Սլովակների կազմում են 74%-ը, հունգարացիները` 3%-ը, գնչուները` 2%-ը։ Բնակչության 19%-ը չեն նշել իրենց ազգային պատկանելիությունը։ Նրանց 45%-ը պատկանում են Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցուն, 6%-ը` Հունական կաթոլիկ եկեղեցուն, 2%-ը` ուղղափառ եկեղեցուն, 2%-ը՝ Կալվինական եկեղեցուն։ 17%-ը որևէ կրոնին չի պատկանում։

Նախքան Չեխոսլովակիայի ձևավորումը 1918 թվականին Կոշեցին հիմնականում հունգարական քաղաք էր։ Այսպիսով, 1910 թվականի մարդահամարի համաձայն (որին մեղադրում են հունգարական բյուրոկրատիան կեղծելու մեջ), բնակչության 75.4%-ը եղել են հունգարացիները, 14.8%-ը՝ սլովակները, 7.2%-ը՝ գերմանացիները և 1.8%-ը՝ լեհերը։ Մինչև XVI դարի կեսը Կոշինեցը հիմնականում Գերմանական քաղաք էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո, Կոշիցեն եղել է Սլովակիայի քաղաք։

| Թվաքանակի փոփոխությունը |
| --- |
| Տարի | Բնակիչներ |  | Տարի | Բնակիչներ |
| 1480 | 10.000 | 1930 | 58.100 |
| 1800 | 6.000 | 1942 | 67.000 |
| 1820 | 8.700 | 1950 | 60.700 |
| 1846 | 13.700 | 1961 | 79.400 |
| 1869 | 21.700 | 1970 | 142.200 |
| 1890 | 28.900 | 1980 | 202.400 |
| 1910 | 44.200 | 1991 | 235.160 |
| 1921 | 52.900 | 2001 | 236.091 |
|  |  | 2013 | 240.000 |

Սպորտ
-----

Քաղաքի սպորտային կյանքի հիմնական իրադարձությունն ավանդական Կոշիցեի մարաթոնն է։ Այս ամենամյա մրցույթը ավանդաբար տեղի է ունենում հոկտեմբերին առաջին կիրակի օրը և ներգրավում է մի քանի հազար մասնակիցների։ Կանանց շրջանում 2։ 29.59 հորիզոնականը պատկանում է Քենիայի վազորդ Հելեն Մուգոյին, որին նա արժանացել է 2012 թվականին։

Կոշիցեում գործում է նույն անունով ֆուտբոլային ակումբ, որտեղ մասնակցել են ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգան 1997-1998 թվականներին։

Քաղաքում գործում է Հոկեյի ակումբ, որը 6 անգամ դարձել է Սլովակիայի չեմպիոն։

1997 թվականին տեղի է ունեցել աշխարհի առաջնության կիսաեզրափակիչ փուլը։

2011 թվականին Կոշիցեի հետ համատեղ Բրատիսլավան հյուրընկալեց համաշխարհային սառցե հոկեյի առաջնությանը։ Steel Arena- ում անցկացվեց 56 առաջնության 24 հանդիպում։

2012 թվականին հուլիսի 7-ից մինչև հուլիսի 14-ը, քաղաքում տեղի է ունեցել աշխարհի առաջնություն՝ հուշ պատանիների։

Քույր քաղքներ
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| * {{{2}}}Հունգարիա
* {{{2}}}Թուրքիա
* {{{2}}}Գերմանիա
* {{{2}}}Հունգարիա
* ԱՄՆ-ի դրոշըԱՄՆ
* Սերբիա
* Չեխիա
 | * Բուլղարիա
* Ֆինլանդիա
* Լեհաստան
* Ռուսաստան
* {{{2}}}Ուկրաինա
* {{{2}}}Իտալիա
* {{{2}}}Գերմանիա
 |

Ճարտարապետություն
-----------------

* Գոթական տաճար Սուրբ. Էլիզաբեթը
* Կալվինի Եկեղեցի
* Ուրսալինների եկեղեցի
* Դոմինիկյանների վանք
* Ֆրանսիացիների վանք
* Լյութերական եկեղեցի
* Հունական կաթոլիկ եկեղեցի
* Ջեսուվի տաճար
* Սինագոգներ
* Սուրբ Միքայել եկեղեցի

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

  

* Сайт города Кошице(սլովակ.)(անգլ.)(գերմ.)(հունգարերեն)
* Туристический сайт Արխիվացված 2017-11-04 Wayback Machine *Visitkosice.eu*(սլովակ.)(անգլ.)(գերմ.)(հունգարերեն)(լեհ.)
* Кошице 2013: культурная столица Европы *Официальный сайт*(սլովակ.)(անգլ.)(հունգարերեն)
* Фотографии Кошице *Fotokosice.eu*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Vlastivedný slovník obcí na Slovensku (словацк.) / M. Kropilák — Bratislava: VEDA, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied, 1978. — Vol. 2.
2. ↑  Dreisziger, N.F. (1972). «New Twist to an Old Riddle: The Bombing of Kassa (Košice), June 26, 1941». *The Journal of Modern History*. The University of Chicago Press. **2** (44).
3. ↑  «Vývoj obyvateľstva Košického kraja v roku 2011». // portal.statistics.sk. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
4. ↑  *Teich, Mikuláš; Dušan Kováč, Martin D. Brown.* Slovakia in history. — Cambridge University Press, 2011. — С. 272.
5. ↑  *Talma Kiadó.* Atlas and Gazetteer of Historic Hungary 1914. — 2003.
6. ↑  *Károly Kocsis, Eszter Kocsisné Hodosi.* Ethnic Geography of the Hungarian Minorities in the Carpathian Basin. — Simon Publications LLC, 1998. — С. 46-47.
7. ↑  Historische demografische Daten Արխիվացված 2013-11-02 Wayback Machine – populstat.info
8. ↑  «Международный марафон в Кошице (Словакия)». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
9. ↑  «Официальный сайт марафона». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կոշիցե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ  |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15380147z · GND: 1028389-4 · LCCN: n80158520 · NKC: ge129662 · NSK: 000683240 · VIAF: 267768020 · WorldCat VIAF: 267768020 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 590)։*  |