**Հայ-իսրայելական հարաբերություններ**, ներկա և պատմական երկկողմ քաղաքական, մշակութային, տնտեսական, ռազմական, դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Իսրայելի միջև։

1993 թվականից մինչև 2007 թվականը Իսրայելը Վրաստանում գտնվող իր դեսպանատան միջոցով ներկայացվել է Հայաստանում։ 1996 թվականին պարոն Ցոլակ Մոմջյանը Երուսաղեմում նշանակվել է Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս։ 2007 թվականից ի վեր Հայաստանում գտնվող Իսրայելի ներկայացուցչությունը տեղափոխվել է Երուսաղեմ, իսկ 2010 թվականի հոկտեմբերից Շմուել Մեյրոմը նշանակվել է Հայաստանում Իսրայելի դեսպան։ 2012 թվականին Արմեն Մելքոնյանը նշանակվել է Իսրայելում Հայաստանի դեսպան։ 2012 թվականի հոկտեմբերին Իսրայելում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան պարոն Արմեն Մելքոնյանն իր հավատարմագրերը հանձնել է Իսրայելի նախագահ Շիմոն Պերեսին։

Դիվանագիտական հարաբերություններ
-------------------------------

Իսրայելը և Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատել այն պահից, երբ Հայաստանը 1991 թվականին անկախացել է՝ դուրս գալով Խորհրդային Միության կազմից։ 1993 թվականից մինչև 2007 թվականը Իսրայելում Հայաստանի դեսպանն աշխատել է Վրաստանից՝ չնայած, որ Ցոլակ Մոմջյանը 1996 թվականին նշանակվել է Երուսաղեմում Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս։ Այնուհետև դեսպանատունը տեղափոխվել է Երուսաղեմ։

Վերջին տարիներին տեղի է ունեցել հայկական ղեկավարության՝ բարձր մակարդակով մի քանի պաշտոնական այց դեպի Իսրայել։ 2000 թվականի հունվարին Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը ժամանել է Իսրայել և հանդիպել Իսրայելի բարձրաստիճան պաշտոնյաների, այդ թվում՝ Իսրայելի նախկին վարչապետ Էհուդ Բարաքի հետ։ Կողմերը պայմանավորվել են ամրապնդել հարաբերությունները և ստորագրել են առողջապահական և երկկողմ ներդրումների համաձայնագիր։ 2003 թվականին Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին 2-րդն այցելել է Յոնա Մեցգերին, որն այդ ժամանակ Իսրայելի գլխավոր ռաբբին էր. Մեցգերն իր հերթին ընդունել է Գարեգին 2-րդի՝ Հայաստան այցելելու հրավերը։ Այցը տեղի է ունեցել 2005 թվականին, նրանք այցելել են Երևանում գտնվող Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր՝ Ծիծեռնակաբերդ։ Այս արարքով նա պաշտոնապես ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը որպես պատմական փաստ։

2014 թվականին Հայաստանում Իսրայելի դեսպան (նստավայրը՝ Երուսաղեմ) Շմուել Մեյրոմն ասել է, որ Իսրայելը ցանկանում է շուտով առանց վիզայի ռեժիմ սահմանել Հայաստանի հետ, ինչը կվերաբերի դիվանագիտական անձնագրեր ունեցողներին։

2017 թվականի սեպտեմբերին հայ-իսրայելական խորհրդարանական բարեկամության խումբը, Քնեսեթի փոխխոսնակ Թալի Պլոսկովայի (Կուլանու) ղեկավարությամբ, այցելել է Հայաստան։ Խումբը հանդիպել է Հայաստանի արտաքին գործերի նախկին նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի հետ և քննարկել երկկողմ հարաբերությունների, գործնական կապերի զարգացման և երկկողմ համաձայնագրերի կնքման հետ կապված հարցեր։ Բացի այդ, քննարկվել է երկու երկրների համաքաղաքացիական անձնագրեր ունեցողների համար առանց վիզայի ռեժիմ սահմանելու հարցը (ներկայումս վիզա կարելի է ձևակերպել ժամանելիս կամ առցանց կերպով՝ էլեկտրոնային վիզա)։ Քննարկվել է նաև Հայոց ցեղասպանության՝ Իսրայելի ճանաչման հարցը։

2019 թվականի սեպտեմբերին հայտնի է դարձել Հայաստանի՝ Երուսաղեմում իր դեսպանատունը բացելու մտադրության մասին։

Տնտեսական հարաբերություններ
---------------------------

Անկախության հռչակումից ի վեր՝ Հայաստանն Իսրայելից ստացել է աջակցություն և այսօր շարունակում է մնալ իր առևտրային գործընկերներից մեկը։ ԿՀՎ-ի փաստերի համաշխարհային գրքի համաձայն՝ Հայաստանն Իսրայելից ստանում է ներմուծման 4,8 %-ը, ինչը նշանակում է, որ Իսրայելը ստանում է Հայաստանի արտահանման 7,1 %-ը։

2005 թվականին նկատվել է երկրների միջև ապրանքաշրջանառության գագաթնակետը. այն կազմել է 103 միլիոն դոլար, որից 101 միլիոն դոլարը բաժին է ընկնում չմշակված ադամանդին։ 2019 թվականին երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը չի գերազանցում 60 միլիոն դոլարը։ 2019 թվականի դրությամբ՝ Հայաստանից տարեկան մոտ 500 զբոսաշրջիկ այցելում է Իսրայել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Իսրայել - Երկկողմ հարաբերություններ". Արտաքին գործերի նախարարություն.
2. ↑  Chernamorian, Artiom (2012 թ․ մայիսի 11). "Armenia Already Has An Ambassador In Israel". *Friends of Armenia*. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Cashman, Greer (2012 թ․ հոկտեմբերի 17). "New Egyptian envoy: We're committed to peace". *The Jerusalem Post*. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 9.
4. ↑  Advocates on Behalf of Jews in Russia, Ukraine, the Baltic States and Eurasia — Armenia Archived July 6, 2011, at the Wayback Machine.
5. ↑  "Ara Abrahamian called to develop Armenia-Israel relations". Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "The Armenian Church". *armenianchurch.org*.
7. ↑  "World Jewish Congress: Israeli Chief Rabbi says killing of Armenians in 1915 was genocide".
8. ↑  "Arminfo: Shmuel Meirom: Israel is willing to contribute of its experience in the field of economy, but it cannot force Israeli business to invest in Armenia". *arminfo.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  Израильская парламентская делегация посетила Армению
10. 1 2  Армянское посольство до Иерусалима не доедет, Detaly
11. ↑  "The World Factbook". *cia.gov*. Արխիվացված է the original 2010 թ․ հուլիսի 19-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստան Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ Հայաստան |
| --- |
|  |
| Աֆրիկա | 
* Գաբոն
* Եգիպտոս
* Չադ
* Սոմալի

 | ՀՀ Զինանշան |
|  |
| Ամերիկա | 
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
* Արգենտինա
* Բելիզ
* Բրազիլիա
* Գայանա
* Կանադա
* Մեքսիկա
* Ուրուգվայ
* Չիլի

 |
|  |
| Ասիա | 
* Ադրբեջան
* Չինաստան
* Հարավային Կորեա
* Հյուսիսային Կորեա
* Կիպրոս
* Հնդկաստան
* Իրանի Իսլամական Հանրապետություն
* Իսրայել
* Ճապոնիա
* Մալդիվներ
* Կամբոջա
* Ղազախստան
* Լիբանան
* Պակիստան
* Ֆիլիպիններ
* Օման
* Սինգապուր
* Սիրիայի Արաբական Հանրապետություն
* Թուրքիա
* Սաուդյան Արաբիա
* Արաբական Միացյալ Էմիրություններ

 |
|  |
| Եվրոպա | 
* Ալբանիա
* Անդորրա
* Ավստրիա
* Բելառուս
* Բելգիա
* Բոսնիա և Հերցեգովինա
* Բուլղարիա
* Մեծ Բրիտանիա
* Գերմանիա
* Դանիա
* Եվրոպական Միություն
* Էստոնիա
* Իռլանդիա
* Իսպանիա
* Իսլանդիա
* Իտալիա
* Լատվիա
* Լեհաստան
* Լիտվա
* Լիխտենշտայն
* Լյուքսեմբուրգ
* Խորվաթիա
* Կոսովո
* Հունաստան
* Հունգարիա
* Մալթա
* Մակեդոնիայի Հանրապետություն
* Մոլդովա
* Մոնակո
* Նիդերլանդներ
* Նորվեգիա
* Շվեյցարիա
* Չեխիա
* Պորտուգալիա
* Ռումինիա
* Ռուսաստան
* Սան Մարինո
* Սերբիա
* Սլովակիա
* Սլովենիա
* Վատիկան
* Վրաստան
* Ուկրաինա
* Ֆինլանդիա
* Ֆրանսիա

 |
|  |
| Ավստրալիա և Օվկիանիա | 
* Ավստրալիա
* Ֆիջի

 |
|  |
| Էթնիկական խմբեր | 
* Ասորիներ
* Քրդեր
* Հրեաներ

 |
|  |
| Թեմատիկա | 
* Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարություն
* Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Հայաստանում
* Հայկական Սփյուռք

 |

 |