**Ադոլֆ Բրյուտ** (գերմ.՝ Adolf Brütt, մայիսի 10, 1855(1855-05-10), Հուզում, Շլեզվիգի Դքսություն, Դանիա - նոյեմբերի 6, 1939(1939-11-06), Bad Berka, Weimarer Land, Թուրինգիա, Գերմանիա), գերմանացի քանդակագործ, Վերմարյան քանդակագործության դպրոցի պրոֆեսոր (1905 թվականից)։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Ա. Բրյուտը նախ սովորել է Քիլում որպես քարտաշ։ Կրթաթոշակ ստանալով` ընդունվել է Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, որն ավարտել է 1878 թվականին։ Նա եղել է քանդակագործ Լեոպոլդ Ռաուի աշակերտը, հետո աշխատել է Կարլ Բեգասի մյունխենյան արվեստանոցում։

1883-1905 թվականներին քանդակագործն ապրել և աշխատել է Բեռլինում։ Նա ամուսնացել է 1883 թվականին և հենց այդ թվականին էլ Գերմանիայի մայրաքաղաքում բացել է իր սեփական արվեստանոցը։ Շուտով նա ձեռք է բերել միջազգային ճանաչում, իսկ «Ձկնորսը» (1887 թվական), «Եվա» (1889 թվական) և «Թրով պարողը» (1891/1893 թվականներ) քանդակների համար նա Փարիզի 1900 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսին արժանացել է ոսկե մեդալի։ Ա. Բրյուտը եղել է «*Մյունխենյան սեցեսիոն*» գեղարվեստական շարժման հիմնադիրը։ Սկսած 1902 թվականից` քանդակագործը հատուկ ուշադրություն է դարձրել իր հարազատ քաղաք Հուզումին (օրինակ, քաղաքի համար ստեղծել է *Թինայի աղբյուր* համալիրը) և Շլեզվիգ Հոլշտայնին` ընդհանուր առմամբ (հուշարձաններ է ստեղծել Քիլ, Ֆլենսբուրգ, Տյոնինգ և այլ քաղաքների համար)։ Բեռլինյան Հաղթանակի ծառուղու համար (որը բացվել է 1901 թվականին) Ա. Բրյուտը 1898-ից 1899 թվականներին քանդակագործել է Օտտոն Լենիվոյի և Ֆրիդրիխ Վիլհել II-ի մարմարե քանդակը։ Բեռլինի համար նա նաև ստեղծել է հայտնի պատմաբան Թեոդոր Մոմզենի հանրահայտ քանդակը (1909 թվականին)։

1905-1910 թվականներին քանդակագործը ապրել և աշխատել է Վայմարում։ Նա դարձել է Վայմարյան քանդակագործության դպրոցի և ձուլման արհեստանոցի հիմնադիրը, որը բացվել է 1905 թվականի նոյեմբերի 1-ին։

1910 թվականին Բրյուտը վերադարձել է Բեռլին, և դպրոցում նրան փոխարինել է Գոտլիբ Էլստերը։ Այդ ուսումնական հաստատության դիմաց, որը հետո վայմարյան Բաուհաուզի կողմից վերածվել է Կիրառական արվեստի դպրոցի (1996 թվականից մտնում է Գերմանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕյի Համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ) մինչև 1926 թվականը կանգնած է եղել «Աղջնակը» քանդակը (1907 թվական), որը քանդակել է Ա. Բրյուտը։ Քիլ քաղաքի համար Ա. Բրյուտն ի հավելում քաղաքին նվիրած «Թրով պարողի» քանդակի ստեղծել է նաև Ռոլանդի բրոնզե քանդակը։ 1908 թվականին քանդակագործն իր աշակերտների հետ Վայմարում ստեղծել է մարմարե բարձրաքանդակների շարք` ի պատիվ գերմանացի բանաստեղծների և կոմպոզիտորների` Վեյմարյան ազգային նոր բացվող թատրոնի համար։

Ա. Բրյուտը եղել է Պրուսյան գեղարվեստական ակադեմիայի անդամ և դրա սենատոր։

Պատկերասրահ
-----------

* Վիլհելմ I-ի ձիով քանդակը, Քիլ Վիլհելմ I-ի ձիով քանդակը, Քիլ
* Թինանի աղբյուրը, Հուզում Թինանի աղբյուրը, Հուզում
* Կառլ Հումանի կիսանդրին, Բեռլին, Պերգամոն թանգարան Կառլ Հումանի կիսանդրին, Բեռլին, Պերգամոն թանգարան
* Թեոդոր Մոմզենի հուշարձանը, Բեռլինի Գուբոլդսկյան համալսարանի առաջ Թեոդոր Մոմզենի հուշարձանը, Բեռլինի Գուբոլդսկյան համալսարանի առաջ
* Ռոլանդ-թրակիրը, Քիլ, ռատուշա Ռոլանդ-թրակիրը, Քիլ, ռատուշա
* Թինայի աղբյուրը, Հուզում Թինայի աղբյուրը, Հուզում
* Լոցման, Քիլ Լոցման, Քիլ
* Փրկվածը, Հեյկենդորֆ Փրկվածը, Հեյկենդորֆ
* Եվան և իր երեխաները, Ռեդցբուրգ Եվան և իր երեխաները, Ռեդցբուրգ

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Adolf Brütt (նիդերլ.)
2. 1 2  *Hüfler B.* Brütt, Adolf // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T011888
3. 1 2  Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա — 1696.

Գրականություն
-------------

* Cornelius Steckner: *Der Bildhauer Adolf Brütt*. Husum 1978, = Schriften des Nissenhauses — Nordfriesisches Museum in Husum Nr. 13
* Cornelius Steckner: *Die Sparsamkeit der Alten. Kultureller und technologischer Wandel zwischen 1871 und 1914 in seiner Auswirkung auf die Formgebung des Bildhauers Adolf Brütt (1855—1939)*(= Neue Kunstwissenschaftliche Studien Bd. 11) Frankfurt/M. Bern, 1981. X, 128 S. 57 Abb. ISBN 978-3-8204-6897-7
* Cornelius Steckner: *Der Bildhauer Adolf Brütt. Schleswig-Holstein. Berlin. Weimar. Autobiographie und Werkverzeichnis.* (Schriften der Schleswig-Holsteinischen Landesbibliothek. Издатель Dieter Lohmeier. Band 9), Heide 1989. ISBN 3-8042-0479-1
* *Vor-Reiter Weimars, Die Großherzöge Carl August und Carl Alexander im Denkmal*, Издатель Freundeskreis des Goethe National-Museums, Glaux: Jena 2003. — ISBN 3-931743-53-5

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 118515993 · ISNI: 0000000115751462 · LCCN: n81110241 · NTA: 074686399 · VIAF: 74643955 · ULAN: 500086258 · WorldCat VIAF: 74643955 |

 |

 |