**Աֆրիկայի ազատագրման օր** (ներկայումս՝ **Աֆրիկայի օր**), ամենամյա տոն, որը ՄԱԿ-ի որոշմամբ նշվում է մայիսի 25-ին Աֆրիկյան միության երկրների կողմից։

Պատմություն
-----------

1963 թվականի մայիսի 25-ին Ադիս Աբեբայում կայացած աֆրիկյան երկրների կառավարության 1-ին խորհրդաժողովում ստեղծվել է Աֆրիկյան միասնության միջպետական կազմակերպությունը (ԱՄԿ), և աֆրիկյան երեսուն երկիր ստորագրել է կազմակերպության կանոնադրությունը։

ԱՄԿ-ն սահմանել է իր նպատակները՝ մայրցամաքային երկրների միասնության և համերաշխության ամրապնդում, աֆրիկյան պետությունների գործողությունների համակարգում և համակողմանի համագործակցության զարգացում, ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և անկախության պաշտպանություն, գաղութատիրության բոլոր տեսակների ոչնչացում և միջազգային համագործակցության խրախուսում։

Նշված նպատակների հաջող իրականացման համար ԱՄԿ անդամները պարտավորվել են համակարգել իրենց գործողություններն արտաքին քաղաքականության, տնտեսության, գիտության և տեխնիկայի, պաշտպանության և անվտանգության, մշակույթի և առողջապահության ոլորտներում։ Իսկ գլխավոր սկզբունքներն են՝ իրավահավասարություն և անդամ պետությունների ներքին գործերին չմիջամտություն, իրենց տարածքային ամբողջականության և անկախության նկատմամբ հարգանք, վիճելի հարցերի խաղաղ կարգավորում և այլն։

Աֆրիկան մեծ տնտեսական հնարավորություններ ունեցող մայրցամաք է, որն առանձնանում է բուսական և կենդանական աշխարհի հարստությամբ, հանքային հումքի պաշարներով, հողային և ջրային ռեսուրսների առատությամբ, բազմամարդ և արագ աճող բնակչությամբ։ Դրա հետ մեկտեղ Աֆրիկայի տնտեսությունը համաշխարհային տնտեսության առավել հետամնաց մասն է։ Այս հետամնացությունը զարգացած երկրների գաղութային անցյալի և ներկայիս նեոգաղութատեր քաղաքականության, մայրցամաքի երկրներում քաղաքական անկայունության, ներքին արտադրական բազայի և ենթակառուցվածքների թուլության, ներդրումների անբավարար հոսքի հետևանք է։

1999 թվականին ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան Ապագաղութացման հատուկ կոմիտեին առաջարկել է ամեն տարի մայիսի 25-31-ը նշել Ոչ ինքնավար տարածքների ժողովուրդների հետ համերաշխության շաբաթը։ Առաջին անգամ այդպիսի շաբաթ հռչակվել է 1972 թվականին ՄԱԿ-ի 2911 (XXVII) բանաձևով՝ որպես Աֆրիկայի հարավային մասի, Գվինեա-Բիսաուի և ազատության, անկախության և իրավահավասարության համար պայքարող Կանաչ Հրվանդանի կղզիների գաղութատիրական ժողովուրդների հետ համերաշխության շաբաթ։

2001 թվականի հուլիսին ստեղծվել է Աֆրիկայի զարգացման համար նոր գործընկերությունը (ՆԵՊԱԴ, *New Partnership For Africa's Development, NEPAD*)։ Այն Աֆրիկայում կայուն զարգացման հասնելու գործողությունների ծրագիր է, որն ունի ոլորտային գերակայությունների վերաբերյալ կոնկրետ խնդիրներ (ենթակառուցվածք, գյուղատնտեսություն, շրջակա միջավայր, մշակույթ, գիտություն և տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, մարդկային ռեսուրսների զարգացում), ինչպես նաև ռեսուրսների հավաքագրման ծրագրեր (շուկաների հասանելիություն, կապիտալի հոսքեր)։ ՆԵՊԱԴ-ի հիմնական գաղափարն այն է, որ Աֆրիկայի պետությունները կանգնած են զարգացման ժողովրդավարական ուղու վրա և կարող են իրենց ջանքերով հասնել աղքատության հաղթահարմանը։

Տես նաև
-------

* Աֆրիկայի տարի (1960)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Africa Day 2019 | South African Government»։ *www.gov.za*։ Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 16
2. ↑  Tutu Bongiwe (2017 թ․ մայիսի 25)։ «10 Things to Know About Africa Day»։ *Africa.com* (en-US)։ Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 16
3. ↑  jonas (2012 թ․ մայիսի 24)։ «The History of Africa Day – 25 May»։ *South African History Online* (անգլերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 4
4. ↑  Allison Simon (2015 թ․ մայիսի 26)։ «Africa Day: Is the African Union worth celebrating?»։ *Daily Maverick*։ Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 23
5. ↑  «Kakadu for Africa Day celebrations»։ *The Nation*։ 2016 թ․ հոկտեմբերի 12։ Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 23

Գրականություն
-------------

* Allardt, Helmut ; European Economic Community (1959). *The tasks and the aims of the European Economic Community in Africa : lecture given on the occasion of Africa Day at the German Industries Fair, Hanover, 30 April 1959.* Bruxelles : Publications Dept. of the European Communities. OCLC 883719446.
* Mugabe, Robert Gabriel ; Zimbabwe. Ministry of Information, Posts and Telecommunications (1987). *Address delivered to the Nation by Cde R.G. Mugabe, the Prime Minister of Zimbabwe, on Africa Day May 25, 1987.* Policy statement. Causeway, Zimbabwe : Ministry of Information, Posts and Telecommunications. OCLC 180493758.
* Ginkel, J. A. van ; Court, Julius ; Langenhove, Luk van ; United Nations University ; Africa Day Symposium on Integrating Africa (2003). *Integrating Africa : perspectives on regional integration and development*. Tokyo : United Nations University. OCLC 800928725.
* Bond, Patrick (2004). *South Africa and global apartheid : continental and international policies and politics* : address to the Nordiska Afrikainstitutet Nordic Africa Days, Uppsala, Sweden 4 October 2003. Discussion paper / Nordiska Afrikainstitutet = Scandinavian Institute of African Studies. Nordiska Afrikainstitutet. Discussion Paper, ISSN 1104-8417 ; 25.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Africa Day (African Union website)
* Grayson Taylor։ «Videos from Africa Day 2014 in Limerick»։ Today.ie։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 27-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Աֆրիկայի օր** կատեգորիայում։ |