**Պաուլ Վերհուվեն** (հոլանդ.` Paul Verhoeven, անգլոամերիկյան աղբյուրներում` **Պոլ (Փոլ) Վերհովեն**, ՄՀԱ. [ˈpʌu̯l vər'ɦuvə(n)], ծնվ. 1938թ. հուլիսի 18, Ամստերդամ, Նիդերլանդներ), նիդերլանդական և ամերիկյան կինոռեժիսոր և սցենարիստ։

Կենսագրությունը
---------------

Պաուլ Վերհուվենը ծնվել է Ամստերդամում` դպրոցի ուսուցիչ Վիմ Վերհուվենի և գլխարկագործ Նել վան Շարդենբուրգի ընտանիքում։ 1943 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Հաագա։ 1960 թվականին ավարտել է Լեյդենի համալսարանը, որտեղ ուսանել է մաթեմատիկա և ֆիզիկա։ Սովորելու տարիներին հաճախել է Նիդերլանդների կինոակադեմիայի դասընթացներին։ Այդ տարիներին նկարահանել է Նիդերլանդների ծովային հետևակազորի մասին պատմող քարոզչական ֆիլմեր։ 1960-ական թվականներին, տեղափոխվելով հեռուստատեսություն, սկսել է նկարահանել վավերագրական և խաղարկային կարճամետրաժ կինոնկարներ։ 1969 թվականին ծանոթացել է դերասան Ռուտգեր Հաուերի հետ, ով հետագայում դարձավ նրա ֆիլմերի այցեքարտը։ Նրանք միասին ստեղծել են միջնադարյան ասպետ Ֆլորիսի արշավանքների մասին պատմող հեռուստասերիալը։

Առաջին լիամետրաժ կինոնկարը Պաուլ Վերհուվենը նկարահանել է 1971 թվականին։ Դա «Գործը գործ է» կինոնկարն էր, որը պատմում էր ամստերդամյան երկու մարմնավաճառուհիների մասին։ Երկրորդ ֆիլմը` 1973 թվականին նկարահանված «Թուրքական հաճույքներ» կինոնկարն էր, որի պատճառով ռեժիսորը ձեռք բերեց սկանդալիստի համբավ, ով մերկացնում էր ժամանակակից հասարակության արատները և նկարագրում ցնցող իրականությունը։ 1977 թվականին նկարահանել է Նիդերլանդներում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին պատմող «Նարնջագույն զինվորը» կինոնկարը, իսկ 1983 թվականին էկրանավորել է հոլանդացի գրող Գերարդ Ռևեի «Չորրորդ տղամարդը» վեպը։

Պաուլ Վերհուվենի առաջին անգլերեն լեզվով նկարահանված պատմական «Միս և արյուն» (1985 թ.) կինոնկարը պատմում էր 16-րդ դարում Ֆլանդրիայում ժանտախտի համաճարակի մասին։ Այդ կինոնկարը ռեժիսորի, այսպես կոչված, «նիդերլանդական շրջան»-ի վերջին ֆիլմն էր։

1980-ական թվականների կեսերին նա տեղափոխվել է ԱՄՆ և սկսել է նկարահանել կոմերցիոն բլոկբաստերներ։ Նրա «Ռոբոտ-ոստիկանը» (1987 թ.) և «Հիշել ամեն-ինչ» (1990 թ.) կինոնկարները ունեցել են կոմերցիոն մեծ հաջողություններ։ Այդ վերջին ֆիլմում նկարահանվել էր Առնոլդ Շվարցենեգերը։ 1992 թվականին էկրան է բարձրացել Պաուլ Վերհուվենի «Հիմնական բնազդ» էրոտիկ թրիլերը, որտեղ գլխավոր դերերով հանդես էին եկել Մայքլ Դուգլասը և Շերոն Սթոունը։

Պաուլ Վերհուվենը «Ոսկե ազնվամորի» հակամրցանակի առաջին թեկնածուն էր, ով ներկա է գտնվել մրցանակաբաշխությանը և անձամբ ստացել այն։ Նա այդ հակամրցանակն ստացել էր որպես տարվա վատթարագույն ռեժիսոր` «Շոուգյոլզ» («Շոու-աղջիկներ») կինոնկարի համար։ Կինովարձույթում այդ ֆիլմի տապալումից հետո, նա կրկին վերադարձավ ֆանտաստիկայի ժանրին։ 1997 թվականին էկրանավորել է Ռոբերտ Հայնլայնի «Աստղային դեսանտ» վեպը, իսկ 2000 թվականին նկարահանել է «Անտեսանելին» կինոնկարը։ 2006 թվականին Նիդերլանդներում նկարահանել է «Սև գիրքը» կինոնկարը, որի գործողություններն ընթանում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին ամիսներին։ Ֆիլմը հսկայական հաջողություն է ունեցել Նիդերլանդներում և ստացել «Ոսկե հորթ» ազգային երեք բարձրագույն կինոմրցանակներ, այդ թվում` «լավագույն ֆիլմ» և «լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգերում։

Մեծ հաջողություն է ունեցել նաև 2016 թվականին նկարահանված «Նա» կինոնկարը, որտեղ գլխավոր դերով հանդես է եկել Իզաբել Հյուպպերը։ Կինոնկարը բարձր է գնահատվել քննադատների կողմից և ներկայացվել «Օսկար», Կաննի կինոփառատոնի «Ոսկյա արմավենու ճյուղ», «Ոսկե գլոբուս» և այլ մրցանակների։

Պաուլ Վերհուվենը ամուսնացած է և ունի երեք երեխա։

Մասնակի ֆիլմագրությունը
-----------------------

| Թվական | Անվանում | Բնօրինակ անվանում |
| --- | --- | --- |
| 1968 | Անտոն Ադրիան Մյուսերտի դիմանկարը | Portret van Anton Adriaan Mussert |
| 1969 | Ֆլորիս | Floris |
| 1971 | Գործը գործ է | Wat zien ik |
| 1973 | Թուրքական հաճույքներ | Turks fruit |
| 1975 | Թեթևսոլիկ Կիտին | Keetje Tippel |
| 1977 | Նարնջագույն զինվորը | Soldaat van Oranje |
| 1983 | Չորրորդ տղամարդը | De vierde man |
| 1985 | Միս և արյուն | Flesh+Blood |
| 1987 | Ռոբոտ ոստիկանը | RoboCop |
| 1990 | Հիշել ամեն-ինչ | Total Recall |
| 1992 | Հիմնական բնազդ | Basic Instinct |
| 1995 | Շոուգյոլզ (Շոու-աղջիկներ) | Showgirls |
| 1997 | Աստղային դեսանտ | Starship Troopers |
| 2000 | Անտեսանելին | Hollow Man |
| 2006 | Սև գիրքը | Zwartboek |
| 2012 | Հիմարացածը | Steekspel |
| 2016 | Նա | Elle |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  filmportal.de — 2005.
2. ↑  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  GeneaStar
4. ↑  Сделаем Америку снова. «Коммерсантъ-Weekend» № 40 от 25.11.2016, стр. 34
5. ↑
6. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 8008832 · BNE: XX978496 · BNF: 121820640 · CiNii: DA10338557 · CONOR: 40467555 · GND: 123165660 · GTAA: 164629 · ISNI: 0000000114508006 · LCCN: n92060950 · NDL: 01083461 · NKC: xx0086559 · NLA: 36032945 · NLP: a0000002749686 · NTA: 070240760 · NUKAT: n2008058107 · LIBRIS: 301227 · SUDOC: 033065578 · VIAF: 85874744 · WorldCat VIAF: 85874744 |

 |

 |