**Բուն Բարեկենդան**, Մեծ Պահքի առաջին կիրակին, որին հաջորդում է Մեծ Պահքը։

Ավանդույթներ և ծեսեր
--------------------

301 թվականին, Հայաստանում քրիստոնեության ընդունմամբ, գարնանային հնագույն ավանդույթները միահյուսվել են նոր կրոնի հետ։ Բուն Բարեկենդանի ժամանակ պատրաստում էին առատ սնունդ, կազմակերպում տոնավաճառներ և փառատոներ, որտեղ մասնակցում էին մեծահասակներ և երեխաներ, աղքատներն ու կարիքավորները լինում էին ուշադրության կենտրոնում, օգտվում էին համընդհանուր սեղանից։ Բուն Բարեկենդանի ժամանակ մարդիկ հյուր են գնում կամ ամբողջ ընտանիքով հավաքվում են մեկ սեղանի շուրջ և տոնում։ Տոնի գլխավոր ուտեստը համարվում է չամիչով և կարագով բրնձով փլավը։ Բուն Բարեկենդանից հետո՝ կիրակի գիշերը, ըմթրիքին ուտում էին մածուն և կաթնով։ Բուն Բարեկենդանի հաջորդ օրը համարվում է ոչ աշխատանքային և ժողովրդի կողմից անվանվել է «*Բակլա խորան*»։

Քանի որ Հայ Առաքելական եկեղեցու որոշ եկեղեցական տոներ ունեն իրենց պահքերը, այդ իսկ պատճառով Բուն Բարեկենդանը կոչվում է Ճշմարիտ և տոնվում է կիրակի օրը՝ Մեծ Պահքի նախօրեին։ Շաբաթ օրը, մինչև Բուն Բարեկենդանը, երեկոյան ժամերգությանը, վարագույրով փակում են եկեղեցու խորանը, խորանը ծածակվում մինչև քառասունօրյա պասի ավարտը և բացվում է միայն Քրիստոսի Հարության օրը։ Բուն Բարեկենդանի օրը պատարագը տեղի է ունենենում փակ վարագույրի ետևում։ Նշվում է միշտ կիրակի օրը և ավարտվում է նույն օրվա երեկոյան։

Համաձայն հայկական եկեղեցական ավանդության՝ Բուն Բարեկենդանը համարվում է մարդկային երջանկության հիշողություն, որը դրախտում վայելում էին Ադամն ու Եվան։ Ըստ մարդկանց մարդը կարող էր համտեսել բոլոր պտուղները, բացառությամբ գիտելիքի ծառի պտուղից, որը խորհրդանշում էր Բուն Բարեկենդանի գրությունը։ Բուն Բարեկենդանը առաքինության դրսևորում է։ Այդ օրը մարդիկ դուրս էին գալիս սգից և սկսում են ուրախանալ՝ մոռանալով տառապանքի մասին։ Յուրաքանչյուր քրիստոնյա, իր հոգու խոնարհությամբ, ապաշխարությամբ, ծոմապահությամբ, և Աստծո ողորմության հույսով, անցնում է քառասունօրյա Մեծ Պահքի։

Հայ Առաքելայան եկեղեցին ընդհանուր առմամբ ապրում է Գրիգորյան օրացույցի, սակայն սփյուռքի համայնքները, որոնց եկեղեցիները օգտագործում են Հուլյան օրացույցը, եպիսկոպոսի օրհնությամբ կարող են ապրել Հուլյան օրացույցի համաձայն։

|  |
| --- |
| *«Ճշմարիտ Ուրբաթի» սկսելու օրերն ըստ Գրիգորյան օրացույցի (ըստ Հուլյան օրացույցի + 13 օր)* |
| 6 մարտի 2011 
  | 19 փետրվարի 2012
  |
| 10 փետրվարի 2013
  | 2 մարտի 2014 |
| 15 փետրվարի 2015
  | 7 փետրվարի 2016 |
| 26 փետրվարի 2017
  | 11 փետրվարի 2018 |
| 3 մարտի 2019
  | 23 փետրվարի 2020 |
| 14 փետրվարի 2021
  | 27 փետրվարի 2022 |
| 19 փետրվարի 2023
  | 11 փետրվարի 2024 |
| 2 մարտի 2025
  | 15 փետրվարի 2026 |
| 7 փետրվարի 2027
  | 27 փետրվարի 2028 |
| 11 փետրվարի 2029
  | 3 մարտի 2030 |

Բարեկենդանի նմանօրինակները այլ երկրներում
-----------------------------------------

* Վաստլավի (Բալթյան երկրներ, Սկանդինավիա)
* Յուղալի հինգշաբթի (Լեհաստան)
* Յուղալի երեքշաբթի կամ Մարդի Գրա (Արևմտյան Եվրոպա, ԱՄՆ)
* Կառնավալ (արևմտյան քրիստոնյաներ)
* Մասլենիցա (Ռուսաստան, Բելոռուսիա, Ուկրանիա)
* Sächsilüüte (Շվեյցարիա)
* Ֆաստնախտ (Գերմանիա)

Տես նաև
-------

* Բարեկենդան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունվարի 12-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Լեհական ազգային յուրահատկություններ". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունվարի 12-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայկական դիցաբանություն |
| --- |
|  |
| Սրբազանվայրեր | 
Արագած •
Արարատ •
Նեմրութ •
Պորտաքար •
Քարահունջ
 |  |
|  |
| Հավատալիքներև ծեսեր | 
Տոներ
(Բարեկենդան •
Նավասարդ •
Վարդավառ)
Բագին •
Մատաղ •
Սոսյաց անտառ
 |
|  |
| Գլխավոր աստվածներ | 
Անահիտ •
Անգեղ •
Ամանոր •
Աստղիկ •
Արա Գեղեցիկ •
Արամազդ •
Արեգ •
Բարշամին •
Գիսանե •
Դեմետր •
Լուսինե•
Ծովինար •
Հայկ •
Միհր •
Նանե •
Սպանդարամետ •
Տիր •
Վահագն •
Վանատուր •
 |
|  |
| Այլ աստվածներ,աստվածություններ և ոգիներ | 
Աժդահակ •
Ալ •
Արալեզ •
Բախտ •
Գիշերամայրեր •
Գրող •
Դև •
Ժուկ ու ժամանակ •
Նար •
Նուրին •
Տորք Անգեղ •
Վիշապ •
Քաջքեր
 |
|  |
| Հերոսներև նահապետեր | 
Ամասիա •
Արա Գեղեցիկ •
Արամանյակ •
Արամայիս •
Զարմայր •
Գեղամ •
Հայկ Նահապետ •
Հարմա
 |
|  |
| Տաճարներ | 
Աշճիշատ •
Արամազդի դպիրի դիվանը •
Արմավիր •
Բագառիճ •
Բագարան •
Գառնի •
Երիզա •
Թորդան •
Կուառս •
Յոթնփորակյան բագինք
 |

 |