recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վաֆթրուդնիրի խոսքը** (իսլ.՝ Vaf-þrúðnismál), սկանդինավյան «Ավագ Էդդա» էպոսի առասպելների շարքում, ըստ «Codex Regius 2365» ձեռագրերի, երրորդ առասպելն է՝ «Բարձրյալի խրատանին» երգից հետո։ Ի հայտ է եկել 10-րդ դարում։ Վերնագիրը ծագել է առասպելի իմաստուն հսկա հերոսի անունից, որը թարգմանաբար նշանակում է «Հանելուկների վարպետ»։

Նկարագրություն
--------------

Առասպելը կառուցված է երկխոսությունների վրա, որի մասնակիցներն են հսկաներից ամենաիմաստունը՝ Վաֆթրուդնիրը և ասերի գերագույն աստված Օդինը։ Աստվածները սկանդինավյան դիցարանում բաժանվում են երկու խմբի՝ ասեր և վաներ։ 
«Վաֆթրուդնիրի խոսքը» երգի սկզբի հինգ տներում Օդինն իր կնոջ՝ Ֆրիգի հետ քննարկում է դեպի հսկաների աշխարհը կատարվող արշավանքի նպատակահարմարության հարցը։ Գերագույն ասը՝ ծպտված Գագնրադ (Հաղթանակը կարգավորող) անվան տակ, ներկայանում է հսկա Վաֆթրուդնիրի ապարանք։ Սկսվում է մրցամարտ-բանավեճը, և հակառակորդները փոխադարձ հարց ու պատասխանի միջոցով փորձում են պարզել, թե ով է նրանցից ամենախելացին։ Այդ անսովոր մենամարտում պարտվողին մահ է սպասում։ Այս հարց ու պատասխանի ժամանակ ի հայտ են գալիս բազմաթիվ նոր առասպելական մանրամասներ աստվածների, հսկաների, թզուկների և ընդհանրապես տիեզերական համակարգի բոլոր աշխարհների մասին։ Դրամատիկ զարգացումներով համեմված և բանահյուսական հնչեղությամբ կատարյալ այս երգը նմանվում է մի համառոտ առասպելաբանական բառարանի։ 
Վերջում հաղթում է Օդինը, քանի որ իմաստուն հսկա Վաֆթրուդնիրը չի կարողանում պատասխանել այն հարցին, թե ինչ էր շշնջացել գերագույն աստվածը իր քաջ զավակի ականջին, երբ կրակի էր տալիս նրան։ Իսկ դա հայտնի չէր էլ ուրիշ ոչ ոքի։

Ու ոչ մի մարդ չի իմանա,  

թե անցած-գնացած ժամին  

դու քո որդուն ինչ ասացիր։  

Իմ այս լեզվով մահագուշակ  

քեզ պատմեցի հին օրերից  

և վախճանից աստվածների,  

Օդինի դեմ բանավեճում  

ես պարտվեցի, արդ այսուհետ  

ամենքից խելոքն ես հավետ։

Աղբյուրներ
----------

* Ավագ Էդդա, Անտարես հրատարակչություն, Երևան 2018 թ.: Թարգմանիչ՝ Հակոբ Սարգսյան։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Սարգիս Ճեբեշի Ճեպեճյան** (ծ. 1864, գ․ Ուզունլու, Յոզղաթի գավառ, Թուրքիա - 1920, Հաճն), հայ ռազմական գործիչ, Հաճընի 1920 թվականի ինքնապաշտպանական մարտերի մասնակից և հրամանատար։ 1914 թվականի վերջին զորակոչվել է թուրքական բանակ և ուղարկվել Կովկասյան ռազմաճակատ։ Երբ սկսվել են հայ զինվորների նկատմամբ թուրքական հալածանքներն ու նրանց զանգվածային բնաջնջումը, Ճեպեճյանը փախել է բանակից և անցել ռազմաճակատի գիծը։ 1918 թվականին մտել է Անդրանիկի կամավորական ջոկատը, մասնակցել բազմաթիվ մարտերի։ 1919 թվականի սկզբին մեկնել է Կ․ Պոլիս, այնտեղից Կիլիկիա։ 1920 թվականին նշանակվել է Հաճնի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատար։ 1920 թվականի մարտին քեմալական 20 հազար զորքերը պաշարել են Հաճնը։ Անհավասար մարտում Ճեպեճյանը ծանր վիրարավորվել է և խուսափելով գերի ընկնելուց, վերջին գնդակով ինքնասպան է եղել։

Գրականություն
-------------

* Թորոսյան Շ. Կիլիկիայի հայերի ինքնապաշտպանությունը (1919-1921), Երևան, 1980։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 97.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 97)։*  |
«**Ռևյու դյու մոնդ արմենիեն մոդեռն է կոնտամպորեն**» («Revue du monde arménien moderne et contemporain» – «Ժամանակակից հայկական աշխարհի հանդես»), հայագիտական տարեգիրք։ Հայկական ուսմանց ընկերության հրատարակություն։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսել 1994-2001 թվականներին Փարիզում՝ ֆրանսերեն՝ Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության հովանավորությամբ։ Խմբագրակազմ՝ Մ. Ագասյան, Ա. Տոնապետյան, Մ. Հովհաննիսյան, Գ. Լևոնյան, Կ. Մուրադյան, Ս. Տեր-Մինասյան։ 

Անդրադարձել է հիմնականում 18-րդ դարից հետո կատարված հայագիտական ուսումնասիրություններին՝ «Ռևյու դեզ էթյուդ արմենիեն»-ի աշխատանքներն ամբողջացնելու նպատակով։ Տպագրել է լեզվաբանական, պատմաբանասիրական, ազգագրական նյութեր, անտիպ հայագիտական հետազոտություններ, ծանոթացրել Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացին, սփյուռքահայ կյանքին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Պրոտամիններ**, ցածրամոլեկուլային սպիտակուցներ, պարունակվում են ձկների և թռչունների սպերմատոզոիդների կորիզներում։

Հատկություններ
--------------

Մոլորական զանգվածը 4000-12000 է։ Պարունակում են մեծ քանակությամբ հիմնային ամինաթթուներ, հատկապես արգինին (70-80 %)։ Լավ լուծվում են ջրում, թթու և չեզոք միջավայրում, տաքացնելիս չեն քայքայվում։

Ձկների յուրաքանչյուր տեսակի համար բնորոշ է պրոտամինների ամինաթթվային առանձնահատուկ կազմը։ Պրոտամինների հետ ինսոդինի քիչ լուծելի կոմպլեքսը բժշկության մեջ կիրառվում է վերջինիս ազդեցությունը տևական դարձնելու համար։

Տես նաև
-------

* Հիստոններ

Գրականություն
-------------

* Balhorn R. The protamine family of sperm nuclear proteins // Genome Biol. 2007; V.8. N.9. P.227. -

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 447)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780835560 |

 |
**Սարգիս Սարաֆյան** (**Սարգիս արքեպիսկոպոս Կոստանդնուպոլսեցի, Ալեքսանդրյան, Բյուզանդյան, Կեսարյան**, 1699, Ադրիանապոլիս, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 2, 1773(1773-10-02), Լիվոռնո, Տոսկանա, Իտալիա), հայ եկեղեցական գործիչ, տպագրիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Կոստանդնուպոլսում, 1719 թվականին աշակերտել է Հովհաննես Կոլոտ պատրիարքին։

1747 թվականին Վենետիկում համագործակցել է Անտոնի Բորտոլիի հետ, որի տպարանում մինչև 1752 թվականը հրատարակել է 15 անուն գիրք՝ Նոր կտակարան (1751 թվական), «Պատմութիւն վարուց Յօհաննու Ոսկեբերանի» (1751 թվական)։ 1752 թվականին Հովհաննես Չելեպի Սեղբոսյանի նվիրատվությամբ տպագրել է Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց»-ը և «Աշխարհագրութիւնը»-ը (1 գրքով)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան, էջ 942


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
1948-1955 թվականների պեղումների մնացորդները 2021 թվականին
**Ջառմո**, Քալատ Ջառմո, նեոլիթյան բնակավայր (մ․թ․ա․ 13-6 հազարամյակներ) հյուսիսարևելյան Իրաքում, Քերքուք քաղաքից արլ։ Պեղել է Չիկագոյի համալսարանի արշավախումբը՝ Ռոբերտ Բրեյդվուդի ղեկավարությամբ (1948-1955)։ 

Ջառմոն բազմաշերտ արհեստական բլուր-բնակատեղի է, 1,3 հեկտար մակերեսով, մշակութային շերտի առավելագույն հաստությունը՝ ավելի քան 7 միլիոն բացվել են միմյանց վրա գտնվող 16 տարբեր շինությունների հեկտար տակներ (դիտվում են իբրև շինարարական 12 հորիզոններ)։ Ուղղանկյուն հիմքով տների (բաղկացած են բնակելի և օժանդակ կառույցներից) հարդախառն կավաշաղախով պատերը դրված են մանր քարերով շարված գետնախարսխի վրա։ Տանիքները ծածկված են եղեգներով ու ծառի ճյուղերով, ծեփված կավով։ Տների ներսում, պատերին կից, գտնվել են երկբաժին կավածև խոհանոցային վառարաններ, ինչպես նաև կավածեփ օջախներ։ Ջառմոի ստորին շերտերը ներկայացնում են նախախեցեղեն նեոլիթի մշակույթը։ Խեցեղեն ամաններ հայտնաբերվել են միայն վերին 5 հատակներից։ Դրանք պատրաստվել են հարդախառն կավից, ունեն մուգ դեղին կամ նարնջագույն, մասամբ՝ փայլեցված մակերես։ Հայտնաբերվել են նաև կավե ուլունքներ, դրոշմներ, կոնաձև խաղաքարեր, կենդանակերպ (շուրջ 1100) և մարդակերպ (180) կավե արձանիկներ։ Ջառմոում առանձնապես զարգացած է եղել քարի մշակումը, գտնվել են քարե սանդեր ու վարսանդներ, աղորիքներ, թերթաքարից պատրաստած կացիններ, կայծքարե և վանակատե շեղբեր, երկրաչափական ձերով միկրոլիթյան գործիքներ, մարմարե գալարազարդ ապարանջաններ, ուլունքներ, հղկված ձևավոր անոթներ են։ Մեծ քանակություն են կազմում նաև ոսկրե գործիքներն ու այլ առարկաները (գդալներ ևն)։
Կաղապար:Իրաք-անավարտ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 478)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Ռուբեն Զավենի Վարդանյան** (հունիսի 3, 1936(1936-06-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 8, 2008(2008-05-08), Արլինգտոն, Թերանտ շրջան, Տեխաս, ԱՄՆ), հայ դիրիժոր։ Զավեն Ղևոնդի Վարդանյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Ռուբեն Վարդանյանը ծնվել է 1936 թվականի հունիսի 3-ին Լենինգրադում (ներկայում՝ Սանկտ Պետերբուրգ)։ 1960 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիան (Ն. Պ. Անոսովի, Կ. Բ. Պտիցայի դասարաններ), 1964 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Ն. Պ. Անոսով)։ 1963-1964 թվականներին կատարելագործվել է Հ. ֆոն Կարայանի ղեկավարությամբ Վիեննայում։ 

1964-1967 թվականներին եղել է Մոսկվայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժորի ասիստենտ, 1967-1970 թվականներին՝ Հայաստանի պետական, 1970-1976 թվականներին՝ Բոլիվիայի ազգային, 1992-2008 թվականներին՝ Առլինգտոնի սիմֆոնիկ, իսկ 1993-2008 թվականներին՝ Ուիլյամսբուրգի կամերային նվագախմբերի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։

Ռուբեն Վարդանյանը մահացել է 2008 թվականի մայիսի 8-ին Առլինգտոնում (ԱՄՆ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ջելաիրյաններ**, մոնղոլական բռնապետական տոհմ Մերձավոր Արևելքում (14-15-րդ դարի․ առաջին երեսնամյակ)։ Հիմնադիրն է Հասան Բուզուրգը, որը Հուլավյան իլխան Աբու Սայիդի օրոք (1316-1335) եղել է Անատոլիայի կուսակալ, 1330-ական թվականների գերիշխանության համար կատաղի կռիվներ մղել Չոբանյանների դեմ, 1341 թվականին նրանց հետ կնքած պայմանագրով ստացել իւքսանության արմ․ և հյուսիսարևմտյան շրջանները՝ Բաղդադ կենտրոնով։ Հասան-Բուզուրգի որդի Ուվեյսը (1356—74) 1360 թվականին նվաճել է Ատրպատականը, իրեն հայտարարել «սուլթան», ստեղծել ընդարձակ տերություն՝ Թավրիզ կենտրոնով։ Ջելաիրյանները թվականի տիրապետության տակ է գտնվել նաև Հայաստանի մեծագույն մասը։ Երկիրն ավերվել է պատերազմներից և կողոպտչական արշավանքներից։ Հայերը, որպես քրիստոնյա ժողովուրդ, ենթարկվել են կրկնակի շահագործման։ Այնուամենայնիվ, Ուվեյսի իշխանության տարիներին որոշ, չափով կարգավորվել է հարկերի գանձումը, սահմանափակվել են պաշտոնյաների չարաշահումները։ Ուվեյսի որդի Հուսեյնի օրոք (1374-1382) կենտրոնական իշխանության դեմ ապստամբել են վաչկատուն ցեղապետները (հատկապես կարա-կոյունլուները)։ Ջելաիրյանների տերությունը մասնատվել է (Ուվեյսի որդի Բայազիտը 1383-1385 թվականին միանձնյա իշխել է Հարավային Հայաստանում, կարա-կոյունլու Կարա-Մուհամմեդը՝ Հայաստանի կենտրոնական շրջաններում) և թուլացել։ Ոսկե հորդայի խան Թողթամիշը 1385 թվականին գրավել է Թավրիզը, Ջելաիրյանները Ատրպատականից դուրս մղել Բաղդադ։ Լենկթեմուրի արշավանքների ժամանակ Ջելաիրյանները քաշվել են Եգիպտոս և միայն նրա մահից (1405) հետո կրկին նվաճել Բաղդադը, ապա՝ Թավրիզը։ Կարա-կոյունլու Կարա-Ցուսուֆը 1410 թվականին պարտության է մատնել Ջելաիրյաններին, գրավել Թավրիզը, մահապատժի ենթարկել Ահմադ սուլթանին ն նրա որդիներին, 1411 թվականին նվաճել նաև Բաղդադը։ Ջելաիրյանների վերջին ներկայացուցիչները իշխել են Հարավային Իրաքում (մինչև 1432)։

Գրականություն
-------------

* Խաչիկյան Լ․, Չոբանյանների և Ջելաիրյանների տիրապետությունը Հայաստանում, t1969, № 9։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85069299 |

 |
Երիտասարդ Ռուդոլֆ Բախերը իր մոլբերտի մոտ (ամսաթիվը անհայտ է)
Չեչիլլիա Մետելայի դամբարան
**Ռուդոլֆ Բախեր** (հունվարի 20, 1862(1862-01-20)[…], Վիեննա, Ավստրիական կայսրություն - ապրիլի 16, 1945(1945-04-16), Վիեննա, Ավստրիայի բռնազավթումը դաշնակիցների կողմից), ավստրիացի նկարիչ և քանդակագործ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

1882-1888 թվականներին սովորել է Վիեննայի Գեղարվեստի ակադեմիայում Լեոպոլդ Կարլ Մյուլլերի և պատմության նկարիչ Քրիստիան Գրիպենկերլի մոտ։ Նրա վաղ նկարները հիմնականում նվիրված էին կրոնական թեմաներին։ 1894 թվականից Վիեննայի նկարիչների տան անդամ էր։

Նա Վիեննական սեցեսսիոնիզմի անդամներից էր և երկու անգամ զբաղեցրեց վերջինիս նախագահի պաշտոնը (1904-1905, 1912-1914)։ 1896 թվականին «Große Berliner Kunstausstellung» արվեստի ցուցահանդեսում նրան շնորհվել է փոքր ոսկե մեդալ։ Նա եղել է «Ver Sacrum» ամսագրի գծանկարների և փայտի փորագրությունների մշտական հեղինակը։

1903-1933 թվականներին նա եղել է իր մայր բուհի՝ Վիեննայի ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա կենտրոնացել է դիմանկարչության և կենդանիների 
փոքրիկ քանդակների վրա։

Ծննդյան 80-ամյակի կապակցությամբ 1942 թվականին նրան նվիրեցին «Գյոթե շքանշան արվեստի և գիտության համար» և Վիեննա քաղաքի պատվո մատանի։ Նա նաև արժանացել է ակադեմիայի պատվավոր անդամի կոչմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Rudolf Bacher (նիդերլ.)
2. ↑  Rudolf Bacher // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2017. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00009550
3. 1 2  *Kehl-Baierle S.* Bacher, Rudolf // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T005566
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #130098140 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
6. ↑  Ernst Klee: *Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945*, Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt am Main 2009, pg. 25 978-3-596-17153-8


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 130098140 · ISNI: 0000000066863096 · NUKAT: n02725939 · VIAF: 23237385 · ULAN: 500123694 · WorldCat VIAF: 23237385 |

 |
**Սուրբ Ստեփանոս**, գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքի Աղբյուրակ թաղամասից 3-4 կմ հս-արմ, անտառի մեջ։ Հայտնի է նաև **Սուրբ Աջ վանքը** անվամբ։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (6.1/60)։

Պատմություն
-----------

Պատմվում է, որ ուխտավորներից մի կին ամեն կիրակի գնում էր վանքի ավերակների մոտ և աղոթում։ Մի անգամ երբ կինը, որն արդեն հղի էր, հերթական անգամ գնում էր աղոթելու, տապից ուշագնաց է լինում։ Աստված տեսնելով այդ իր աջ ձեռք համարվող Գաբրիել Հրեշտակապետին հրամայում է, որ նա իջնի երկնքից և օգնի հղի կնոջ։ Գաբրիել հրեշտակապետը կատարում է Աստծո խոսքը և իջնում է վանք։ Նա իր աջ ձեռքը դնում է գետնին և այնտեղ աճում է մի հաստաբուն ծառ, որի ճյուղերը տարածվում են չորս կողմով ու իր ստվերի մեջ է առնում ամբողջ վանքը։ Այստեղից էլ առաջացել է վանքի **Սուրբ Աջ** անվանումը։ Ցավոք վանքի վերանորգմանը խանգարելու պատճառով ծառը հատվել է։

*

Ճարտարապետություն
-----------------

### Եկեղեցի

Վանական համալիրից պահպանվել է եկեղեցին կիսավեր վիճակում։ Այժմ եկեղեցին գտնվում է վերականգման փուլում։ Ցավոք վանքի պատերի բեկորների մեծ մասը չեն պահպանվել, այդ պատճառով էլ շինարարները օգտագործում են նոր քարեր։ Այն կառուցված է եղել սրբատաշ քարերով։ Միանավ սրահ է եղել։ Ներսից ունի երկու աղոթատուն, որոնց մուտքի ճակատին քանդակված են հրաշագեղ խաչաքանդակներ։ Առանձնահատուկ է այն փաստը, որ եկեղեցում բացակայում է խորանը։ Բացի աղոթատների մուտքի ճակատին քանդակված խաչաքանդակներից, եկեղեցու ներսում ևս առկա են մի քանի խաչաքանդակներ, որոնցից մեկը նման է հրեական խաչի։ Ճարտարապետական գլուխգործոց է եկեղեցու դուռը, որը իրենից ներկայացնում գալարներով զարդաքանդակված սյուներ։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Խաչքար
------

Վանքի համալիրի տարածքում գտնվում է մեկ խաչքար, որը հենած է վանքի պատին։

*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿՈՏԱՅՔԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Աջ վանք** կատեգորիայում։ |

Գրականություն
-------------

1. Ստեփան Մելիք-Բախշյան - «Հայոց պաշտամունքային վայրեր», Երևան, «ԵՊՀ հրատարակչություն», 2009 — 3, էջեր 3 — 432 + 10 էջ ներդիր էջ. — 500 հատ։
**Յոհան Կառլ Վեռներ Վինտեր** (անգլ.՝ *Johann Karl Werner Winter*, հոկտեմբերի 25, 1923(1923-10-25), Հազելաու, Պինեբերգ, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա - օգոստոսի 7, 2010(2010-08-07), Պտեց, Plön District, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա), գերմանացի լեզվաբան, հայագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր 1949 թվականից, 1953 թվականից՝ պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Համբուրգի և Բեռնի համալսարաններում, որտեղ հետևել է հունարենի, սլավոնական և հնդեվրոպական լեզուների ուսումնասիրման դասընթացներին։ Դասախոսել է Կանզասի (1953-1957 թվականներին), Տեխասի (1957-1965 թվականներին) համալսարաններում, ինչպես նաև Համբուրգի (1963 թվականին), Կոպենհագենի (1966 թվականին), Ցեյլի (1967 թվականին), Կալիֆորնիայի Բերկլի (1969 թվականին), Ստանֆորդի (1979-1980 թվականներին) և այլ բուհերում։ 1964 թվականից՝ Քիլի (ԳՖՀ) համալսարանի պրոֆեսոր և ընդհանուր լեզվաբանության ամբիոնի վարիչ։

Աշխատություններ
---------------

Հրատարակվել է Վինտերի շուրջ 130 աշխատություն, որոնցում հետազոտել է ընդհանուր և հնդեվրոպական լեզվաբանությանը, Ամերիկայի հնդկացիական և չին-տիբեթական լեզուներին վերաբերող մի շարք խնդիրներ։ Հայերենի հետ առնչվող ուսումնասիրություններում քննել է հայերենի հնչույթաբանությունը, գրաբարի բարբառային տարբերակվածությունը, անկատարի և անցյալ կատարյալի դեմքի արտահայտման միջոցները, կատարել ստուգաբանություններ «Հայկական հնչույթաբանության խնդիրներ» հատորներ 1-3 (1954-1962), «Ակնարկներ հայերենի ստուգաբանության» (1957), «Վաղ բարբառային տարբերակվածության հետքերը հին հայերենում» (1975)։

«Հայկական ձեռագրեր» և «Հայկական վիմագրություն» (երկուսն էլ՝ 1955) ուսումնասիրություններում անդրադարձել է նաև հայ գրչության արվեստին։ 1963 թվականին և 1978 թվականին այցելել է Հայաստան, կարդացել դասախոսություններ։ 1982 թվականին մասնակցել է հայերենագետների միջազգային գիտաժողովին Երևանում, հանդես եկել «Հայերենի թվարկման համակարգը» զեկուցումով։

Եվրոպայի լեզվաբանական ընկերության գիտական քարտուղարն էր (1983 թվականից)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 p. — ISBN 978-953-6036-31-8
3. ↑
4. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118806947 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10179215 · BNE: XX1039259 · BNF: 12035939s · GND: 118806947 · ISNI: 0000000114548753 · LCCN: n86806255 · NKC: jn20020717583 · NTA: 068475241 · NUKAT: n94200622 · LIBRIS: 337001 · SUDOC: 028544846 · VIAF: 108987501 · WorldCat VIAF: 108987501 |

 |

 |
**Սալիմ Քալլաս** (նոյեմբեր 13, 1936-դեկտեմբեր 2, 2013), սիրիացի դերասան է և սիրիական դրամայի արվեստագետ հիմնադիրներից մեկն է։ Ծնվել է Դամասկոսում և դերասանական գործունեությունը սկսել է 1970 թվականին։ Նա իր կարիերայի ընթացքում մի շարք կարևորագույն արվեստի գործեր է ներկայացրել։

Գործերը
-------

Սալիմ Քալլասը հատուկ տեղ էր գրավում սիրիական և արաբական հեռուստատեսությունում։ Մասնակցել է մի շարք կարևոր պիեսների, կինոնկարների և հեռուստատեսային հաղորդումների պատրաստմանը։ Նա մի շարք արաբական և եգիպտական ֆիլմերում ունեցել է դերեր։

### Սերիալներ

* Հայելիներ
* Ժամանակի պատը
* Թաղամասի դուռը 1 2 3 4 5
* Չորս տարվա պատերազմ
* Լռության սահմանը
* Իշամեղուների բույնը
* Սալհիայի գիշերները
* Պապիկիս տունը

### Պիեսներ

* Կեղծ խոստովանությունները

### Կինոնկարներ

* Հորեղբոր զավակներ
* Շորտ, ներքնաշապիկ և գլխարկ

Մահը
----

Սիրիացի արվեստագետ Սալիմ Քալլասը մահացել է Դամասկոսում՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 2-ին՝ սրտի կաթվածի պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  وفاة الممثل السوري سليم كلاس


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Ռումինիայի հայկական տպագրություն**, հայկական տպագրություն։

Պատմություն
-----------

19-րդ դարի վերջերից Ռումինիայի Ֆոքշան, Յասսի, Գալաց, Բրըիլա, Տուլչա, Բուխարեստ քաղաքներում գործել են հայկական տպարաններ, որտեղ լույս են տեսել շուրջ 50 անուն պարբերականներ, ինչպես նաև գեղարվեստական, պատմական, կրոնական գրքեր։ Հայկական առաջին՝ Հայաստանայայց ընկերության տպարանը, բացվել է Ֆոքշանում, որտեղ 1877 թվականին տպագրվել է Ա. Ալթունյանի «Տեղեկագրութիւն հայոց գաղթականութեան, որք ի Մօլտօ-Վալաքիա, Հունգարիա եւ ի Լեհաստան» գիրքը, որտեղ 154 էջից սկսվում է «Տեղեկութիւնք ի վերայ Սուչաւայի հայոց» բաժինը։

Հաջորդ՝ «Անի» տպարանը Գալացում հիմնադրել է Ղևոնդ քահանա Փափազյանը 1891 թվականին գործել է մինչև 1902 թվականը։ 1895-1899 թվականներին այնտեղ տպագրվել են «Հայկական տարեցոյցներ», նաև Պարույր Մամիկոնյանի «Ռումանահայոց ներկայն եւ ապագայն» (1895 թվական), Գևորգ Մուրատյանի «Մելքսեդեկի եպիսկոպոսի Զմիւռնիոյ նամականի առ Տ. Կարապետ երեց Սեթեան» (1896 թվական) և «Պատմութիւն քրիստոնէական եկեղեցւոյ» (1898 թվական), Ղ. Փափազյանի «Հրահանգիչ վէպեր» (Ա տետր, 1902) երկերը։

Բուխարեստում 1912 թվականին հիմնադրված «Շեփոր» պարբերականի տպարանում տպագրվել է նաև Լևոն Լանիսի «Արդարութեան կրակը» (1913 թվական) նորավեպը, 1916 թվականին՝ Սմբատ Բյուրատի «Տէմիր Մուշլու» (առաջին տպարան) վիպակը։

Ռումինիայում լույս են տեսել նաև ազգային քաղաքական «Արօր» (1892-1894 թվականներ, Գալաց) շաբաթաթերթը, գրական, պատմագիտական «Սեւան» (1950-1958 թվականներ, հայկական, ռումինական), հայագիտական «Արարատ» (1924-1942 թվականներ, 1990 թվականից) և «Անի» (1935-1943 թվականներ) հանդեսները, Մկրտիչ Պոտուրյանի կազմած «Հայ հանրագիտակ» (1938-1940 թվականներ) հանրագիտական տեղեկատուն, քաղաքական, գրական, մշակութային «Նոր արշալոյս» (1922-1934 թվականներ), հասարակական, քաղաքական, գրական «Արազ» (1932-1944 թվականներ), գրական, հասարակական-քաղաքական «Պահակ» (1935-1941 թվականներ, 1944-1946 թվականներ, հայկական, ռումինական) թերթերը (բոլորը՝ Բուխարեստ) և այլ պարբերականներ։

1950 թվականից Բուխարեստում լույս է տեսնում հասարակական, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային «Նոր կեանք» շաբաթաթերթը (1982 թվականից՝ ամսաթերթ, հայերեն, ռումիներեն)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Սեդրակ Ավետի Մանդինյան** (հոկտեմբերի 22, 1844(1844-10-22), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 28, 1915(1915-11-28), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն, Թիֆլիս), հայ մանկավարժ, դերասան, հասարակական, գրական-թատերական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Կրթությունն ստացել է Թիֆլիսում, Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում (1857-1863), Պետերբուրգի համալսարանում (1869), ապա՝ Գռթայի (Գերմանիա) ուսուցչական սեմինարիայում, Հայդելբերգի, Լայպցիգի և Վիեննայի համալսարաններում։ Խորացել է մանկավարժական և հոգեբանական գիտություններում։ 1864-1868 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի հայկական թատրոնում, Գևորգ Չմշկյանի, Միհրդատ Ամրիկյանի հետ շրջագայել Շուշիում, Ալեքսանդրապոլում և Երևանում (1865)։ 1879-1880 թվականներին եղել է Թիֆլիսի Հայոց դերասանական մշտական խմբի դերասան ու ռեժիսոր։ Որպես տեսուչ աշխատել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում (1874-1878), դասավանդել՝ Շուշիի թեմական դպրոցներում։ 1881-1900 թվականներին (ընդհատումով) եղել է էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի մանկավարժության և հոգեբանության դասատու։ Մանդինյանը զբաղվել է դիդակտիկայի հարցերի ուսումնասիրությամբ, կարևորել դպրոցականի տարիքային և հոգեկան զարգացման առանձնահատկությունները, հանդես է եկել սխոլաստիկ մանկավարժության դեմ։ Գրել է կրթությանն ու դաստիարակությանը նվիրված մոտ 200 հոդված։ Կազմել է «Դպրոցական սահմանադրություն» (1875), «Նահապետական ու հայրենի աշխարհ» (1878), «Ազգային ընտանեկան աշխարհ» (1880), «Համառոտ մանկավարժություն» (1878), «Կյանքի հանգամանքների համեմատ թվաբանություն» (1881), «Ռուսաց լեզվի դասատվության եղանակ» (1886), «Ռուսերենի տարրական քրեստոմատիա հայերի համար» (1906) և բազմաթիվ այլ դասագրքեր ու ձեռնարկներ։ Գրախոսել է Ռեթեոս Պերպերյանի, Սմբատ Շահազիզի, Հովհաննես Հովհաննիսյանի, Ղազարոս Աղայանի, Հովհաննես Թումանյանի և ուրիշների գրքերը։ Կատարել է թարգմանություններ։

Գրականություն
-------------

* Դանիելյան Ա. Սեդրակ Մանդինյան, Երևան, 1964։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 219.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18327 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 219)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Արարատի մարզի Արևշատ գյուղում։ Ընդգրկված է Արևշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Արարատի մարզի Արևշատ գյուղի Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին և բակում տեղադրված խաչքարը օծվել են 2006 թվականի հուլիսի 23-ին՝ Հիսուս Քրիստոսի Պայծառակերպության՝ Վարդավառի տոնին, Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տեր Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանի կողմից։

Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է նախկին համանուն եկեղեցու ավերակների վրա։ Գյուղի հին բազիլիկ եկեղեցին կառուցվել էր դեռևս 1890-ական թվականներին, այնուհետև վերակառուցվել ու օծվել 1903 թվականին։ 1937 թվականին, անհատի պաշտամունքի տարիներին, եկեղեցին փակվել էր և աստիճանաբար խոնարհվել։

Եկեղեցու բարերարը ծնունդով արևշատցի Սամվել Դավթյանն է։ 2005 թվականին ճարտարապետ Դավիթ Քերթմենջյանի նախագծով կարճ ժամանակամիջոցում կառուցվել են գմբեթավոր եկեղեցին՝ իր զանգակատնով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Օծվել է Արևշատ գյուղի սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին
2. ↑  Գյուղ Արևշատ, Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
**Սեդրակ Շահեն** (Սեդրակ Գրիգորի Շահինյան, հունիսի 11, 1888(1888-06-11), Օրոր, Էրզրումի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 24, 1975(1975-10-24), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հայ գրող, հասարակական գործիչ։ 1903 թվականից հնչակյան կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սեդրակ Շահենը ծնվել է Կարինի նահանգի Քղիի գավառի Օրոր գյուղում։ 1903 թվականին անդամագրվել է ՍԴՀԿ-ին։ Մինչև 1913 թվականը ուսուցչություն է արել Տիգրանակերտի, Տարոնի, Սասունի և Քղիի շրջաններում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին խմբագրել է «Երիտասարդ Հայաստան» թերթը, պաշտպանել Խորհրդային Միության ժողովուրդների պայքարն ընդդեմ գերմանական ֆաշիզմի։ Շահենը հիմնականում թատերագիր է։ Նրա «Կարկառուն կամարներ» (1917 թ.), «Քսան կախաղաններ» (1918 թ.), «Զեյթուն» (1920 թ.), «Թալաաթի անկումը» (1928 թ.) դրամաներում արտացոլված է հայ ժողովրդի պայքարը թուրքական բռնակալության դեմ։ Տեղագրական, ազգագրական, պատմագիտական արժեք են ներկայացնում «Սասունք» (1919 թ.), «Կիլիկիո ձախողանքը․ պատասխանատու դերակատարները և մեղսակիցները» (1921 թ.) և այլ երկեր։ 1964 թվականին Շահենը եղել է Խորհրդային Հայաստանում, տպավորությունների արգասիքն է «Հայաստանի հոյակապ նվաճումները» (1965 թ.) գիրքը։ Գրի է առել «Սասնա ծռեր»ի մի քանի պատում («Քաջ Թորոսը», 1967 թ. «Սասունին», 1968 թ.)։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11695, 20392 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 420)։*  |
**Համառուսաստանյան սահմանադիր ժողով** (ռուս.՝ *Всероссийское Учредительное собрание*), պառլամենտական հաստատություն, որի նիստը կայացել է Պետրոգրադի Տավրիկյան պալատում 1884 թ.-ի հունվարի 5 (18)-ին։ Սահմանադիր ժողով գումարելու հարցը ծագել է Փետրվարյան հեղափոխության հաղթանակից (1917 թ.) հետո։ Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարությունը խոչնդոտել է սահմանադիր ժողովի հրավիրմանը՝ վախենալով, որ այն «․․․արդի Ռուսաստանում մեծամասնություն կտա էսսեռներից ավելի ձախ գյուղացիներին»։ Բոլշևիկները չեն մերժել սահմանադիր ժողովի գաղափարը, սակայն զանգվածներին հեղափոխական պայքարի կոչ են արել, նշելով, որ «բուրժուա-դեմոկրատական հեղափոխությունը սոցիալիստականի վերածելու ընթացքում կյանքը և հեղափոխությունը սահմանադիր ժողովը մղում են հետին պլան»։

1917 թ.-ի օգոստոսի 9(22)-ին ժամանակավոր կառավարությունը սահմանադիր ժողովի ընտրությունները նշանակել էր նոյեմբերի 12(25)-ին։ Լենինը գտնում էր, որ «․․․Ռուսաստանում բուրժուական պառլամենտը կործանելու համար նախ պետք է հրավիրեինք սահմանադիր ժողով՝ նույնիսկ մեր հաղթանակից հետո»։ Ուստի ժողկոմխորհը հաստատում է ընտրությունների ժամկետը, որոնք կայացան 1917 թ.-ի դեկտեմբերին, իսկ որոշ հեռավոր վայրերում՝ 1918 թ.-ի հունվարին։ Ընտրությունների վատ նախապատրաստման, հակաբոլշևիկյան տրամադրությունների և փաստորեն երկրում սկսված քաղաքացիական կռիվների պատճառով ընտրություններին մասնակցել է ընտրողների մոտ կեսը, որոնցից 23,9% քվեարկել է բոլշևիկների, 40%-ը՝ էսէռների, 2,3%՝ մենշևիկների, 4,7%-ը՝ կադետների, մնացածը՝ այլ կուսակցությունների և խմբավորումների օգտին։ Ընտրությունների ժամանակ բոլշևիկները հաջողության են հասել Պետրոգրադում (ձայների 45%), Մոսկվայում (48%), Հյուսիսում (56%) և Արևմուտքում (67%) ռազմաճակատներում, Բալթիական նավատորմում (58,2%), Հյուսիս-արևմուտքի 20 օկրուգներում և Կենտրոնական շրջաններում (53,1%)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Всероссийское Учредительное собрание в документах и материалах(ռուս.)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 31149542895200302446 · WorldCat VIAF: 31149542895200302446 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 142)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Վեդիում հին, կիսաքանդ մատուռ կար, որի տեղում կառուցվել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 2001 թվականին՝ Արարատյան Հայրապետական թեմի Առաջնորդական փոխանորդ Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանի կողմից, կառուցման բարերարներն են Էդգար և Կոլյա Շաբոյանները։

Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին կարմիր տուֆակերտ կառույց է, ունի մեկ ավագ խորան, զույգ ավանդատուն, մկրտության ավազան, եկեղեցին լուսավորվում է 10 փոքրիկ լուսամուտների և երկու ջահերի շնորհիվ։ Եկեղեցին չունի զանգակատուն։

Եկեղեցու բակում կա 7-րդ դարի խաչքար և Վանաշեն համայնքի կողմից նվիրաբերված խաչքար։

Եկեղեցու հոգևոր հովիվն է Տեր Հովակիմ քահանա Հարությունյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քաղաք Վեդի, Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
2. ↑  Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի պաշտոնական կայք
3. ↑  Արարատյան հայրապետական թեմ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Վեդի)** կատեգորիայում։ |
**Սաբասիոս**, *Սաբաձիոս*, փռյուգիական աստված։ Անվանել են շնորհներ և հոգու անմահություն պարգևող «Գերագույն տիրակալ»։ Մ. թ. ա. V դար, երբ Սաբասիոսի պաշտամունքը տարածվել է Հունաստանում, նա նույնացվել է Դիոնիսոսին։ Համարվել է Զևսի ու Պերսեփոնեի որդին (ըստ առասպելի՝ վերջինիս հետ Զևսը զուգավորվել է օձի կերպարանքով)։ Սաբասիոսի պաշտամունքային արարողություններն ուղեկցվել են խրախճանքներով։ Հռոմում Աաբասիոսը նույնացվել է Յուպիտերին։

Սաբասիոս պատկերվել է փռյուգիական տարազով, մի ոտքով խոյի գլխին հենված մորուքավոր տղամարդու կերպարանքով, որը վեր բարձրացրած ձեռքի երեք մատով օրհնում է ժողովրդին։

Ն․ Մառը հայերեն աստված բառը սխալմամբ մակաբերում էր Սաբասիոս անունից («Бог у армян», «Изв․ Имп․ Академии наук», 1911, էջ 759–774), որի վրա հենվելով՝ որոշ հայագետներ փորձել են «հիմնավորել» հայերի թրակափռյուգիական ծագման վերաբերյալ վարկածը։

Ամենից հաճախ Սաբազիոսն պատկերվում էր որպես մորուքավոր տղամարդ փրիգիական հագուստով և գլխարկով, որի մի ոտքը հենվում էր խոյի գլխին և ձեռքերը բարձրացնում էր օրհնության համար (երեք բարձրացրած առաջին մատներով և մնացածը թեքում)։ Փռյուգիայում օձը ծառայում էր որպես Սաբազիուսի խորհրդանիշ, մինչդեռ Թրակիայում Սաբազիուսը պատկերված էր որպես ցուլ կամ ցլի փոքր եղջյուրներ ունեցող մարդ։ Թրակիական առեղծվածներում Սաբազիոսն ներկայացված էր հաստ այտ օձի տեսքով (հուն․՝ όφις παρε), նույն կերպով Սաբազիոսը անցավ մակեդոնական առեղծվածներին։

Սաբազիուսի գլխավոր սրբավայրը գտնվում էր Պանգեա լեռան վրա, Ֆիլիպիի մոտ; այնտեղից ոչ հեռու Դիոնիսոսի բլուրն էր։ Նրա սրբավայրը գտնվում էր Պերպերիկոնում։

Սաբազիոսի Սրբազան ծառը բարդի է։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118604473 · LCCN: sh85116175 · SUDOC: 027319660 · VIAF: 57407461 · WorldCat VIAF: 57407461 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 106)։*  |
**Սուրբ Բարաղամ (Բարլաամ) վանք** գտնվում է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Քեսաբ քաղաքից մոտ 2,3 կմ հյուսիս-արևելք՝ Պարլում լեռան գագաթին։

Պատմություն
-----------

Վանքն իր անունը ստացել է Բարաղամ ճգնավորի անունից, իսկ տեղի հայերն անվանում են Բարլում (Պարլում)։

Վանքը կառուցվել է 6-րդ դարի սկզբին, հետագայում այն ավերվել է երկրաշարժից և ամայացել։ Վերակառուցվել է 10-րդ դարում և գործել մինչև 13-րդ դարը։

Մինչև 1939 թվականը Սիրիա-Թուրքիա նոր սահմանագծումը տեղի հայերն այստեղ են նշում Վարդավառի տոնակատարությունը։ 1939 թվականին՝ սանջակի Թուրքիային կցելու և նոր սահմանագծման հետևանքով հայկական գյուղերը մնում են Սիրիայի, իսկ վանքը՝ Թուրքիայի տարածքում, որի հետևանքով վանքը դադարում է որպես ուխտատեղի ծառայելուց։

Քեսաբից Սուրբ Բարաղամ վանք տանող ճանապարհին եղել է կամարակապ մի աղբյուր՝ Թեքնեջոք անվամբ։ Աղբյուրն այժմ գտնվում է Թուրքիա-Սիրիա սահմանագծին։ Այն ամբողջությամբ կառուցված է եղել սրբատաշ քարերով։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վանքի շինությունից պահպանվել է միայն հիմնական եկեղեցին՝ 1,5 մ բարձրությամբ պատերով (խորանի հատվածը՝ մինչև 2 մ)։

Եռանավ բազիլիկ եկեղեցու սրահը վեց սյուներով բաժանված է 12 հատվածի։ Եկեղեցու արևմտյան պատին կից կա 2 որմնասյուն, ունի երկու մուտք՝ բացված հարավից և արևմուտքից։ Խորանի արևելյան պատին կա մեկ լուսամուտ, իսկ երկու կողմերում՝ 2 բաց ավանդատուն, որոնց յուրաքանչյուրի արևելյան պատին կա մեկական խորշ։ Որպես շինանյութ գործածվել են տեղական միջին չափերի սրբատաշ քարեր, իսկ հավանաբար հետագա նորոգումների ժամանակ օգտագործվել է նաև փոքր չափերի անմշակ քարեր։

Վանքին կից շինություններն ավերակ են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սիօն», 1866, 10, 151
2. ↑  The Grove Encyclopedia of Medieval Art & Architecture editor. Colum Hourihane, vol. 1, New York, 2012, p. 113.
3. ↑  Չոլաքեան Յ. նշվ. աշխ. հ. Ա, էջ 233

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* Քեսաբի շրջանի պատմական հուշարձանները Archived 2021-06-02 at the Wayback Machine.
**Սադաել**, մետալ-երաժիշտ Վահե Սողոմոնյանի կողմից 2004 թ. հիմնած երաժշտական նախագիծ, հանդես է գալիս դեթ մետալ,բլեքենեդ դեթ մետալ,դում մետալ, ֆյունեռալ դում-մետալ,նեո-կլասսիկալ և էմբիենթ ոճերով։

Պատմություն
-----------

Վահե Սողոմանյանը որոշել էր դէթ-մետալ խումբ հիմնել, բայց քանի որ այն տարիներին մետալը տարածված չէր, նա չկարողացավ գտնել երաժիշտներ, որոշեց ստեղծել սեփական նախագիծ Սադաել անվանումով, նվագելով Dark Ambient և Atmospheric Black Metal ոճերով, ժամանակի ընթացքում փոփոխելով ուղղվածությունը Funeral Doom Metal ոճի։ Այդ փոփոխությունը երաժշտին թույլ տվեց ավելի հայտնի դառնալ նեղ շրջանակներում։ 2007 թ. հունվարին ձայնագրվեց առաջին դեմոն՝ «Despair», իսկ 2008 թ.-ին թողարկվեց առաջին ալբոմը՝ «Major Carnage»։ 2009 թ. մայիսին ամերիկյան Vox Clamantis խմբի հետ թողարկվեց «Desolation» ալբոմը։ Ալբոմը Հայաստանում թողարկվեց սահմանափակ քանակությամբ՝ ընդամենը 150 օրինակով։ Հունիսի կեսերին թողարկվեց ևս մի մինիալբոմ՝ «Ritual Flame / Sadael / Desolation»։ 2008-2009 թթ. Վահե Սողոմանյանը հանդես է եկել Sworn բլեք-մետալ խմբի կազմում՝ որպես կիթառահար։ Խումբը լքելուց հետո շարունակեց աշխատել իր նախագծի շուրջ։ 2009 թ. դեկտեմբերին ձայնագրվեց համերգային ալբոմը։ 2010 թ. հուլիսին Սադաելը պայմանագիր է կնքում Silent Time Noise լեյբլի հետ, որի կողմից էլ թողարկվում է երկրորդ ալբոմը՝ «Diary of Loss»։ Քիչ անց, թողարկվում է հաջորդ ալբոմը՝ «Essence», Solitude Productions լեյբլից։ 2010 թ. օգոստոսին լույս է տեսնում առաջին սինգլը՝ «Ով սիրուն, սիրուն», հայտնի ժողովրդական երգի հիմքում։ 2010 թ. օգոստոսին Le Crépuscule Du Soir լեյբլը թողարկում է Սադաելի երրորդ ալբոմը՝ «Secret Doctrine», պատրաստված էմբիենթի լավագույն ավանդույթներով։ Դրանից հետո Վահեն հիմնում է Բոկռագ դէթ-մետալ խումբը, որի կազմ մտան Ալեքս Ամիրյանը, Դանիել Մովսիսյանը և Ռուբեն Արևշատյանը։ Վահեն վերսկսեց աշխատել Sadael նախագծում 2012 թվականին, ձայնագրելով նոր «Dreams» ալբոմը։ 2013 թ. թողարկվեց «Starlight» մինիալբոմը։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ստուդիական ալբոմներ

* 2004 «This is the truth»
* 2007 «My Last Breathe»
* 2007 «Despair»
* 2007 «You Are There»
* 2007 «Being»
* 2007 «The ghost»
* 2007 «Contemplation»
* 2008 «Major Carnage»
* 2008 «Void and sorrow»
* 2010 «Diary of Loss»
* 2010 «Essence»
* 2010 «Secret Doctrine»
* 2012 «Dreams»
* 2016 «DNA»
* 2017 «The game»
* 2018 «Deep sleepers»
* 2019 «Weirdest projection»
* 2022 «Barasparut»
* 2023 «Ending days»
* 2023 «Biomass optimisation»

### Մինիալբոմներ

* 2009 «Desolation»
* 2009 «Ritual Flame - Desolation»
* 2010 «Anlipnes - Sadael»
* 2013 «Starlight»
* 

### Սինգլներ

* 2010 «Ով սիրուն, սիրուն»
* 2021 «Astray moths»
* 2022 «Nothing Is Perfect»

### Համերգային ալբոմներ

* 2009 «Sadael Live»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Spirit of Metal(անգլ.)
2. ↑  Last.FM(անգլ.)
3. ↑  Encyclopedia Metallum(անգլ.)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | MySpace |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Մետալում հանրագիտարան · MusicBrainz |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Գեղարքունիքի մարզի Վաղաշեն գյուղում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցու օծման սրբազան արարողությունը տեղի է ունեցել 2014 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։

Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Գեղարքունիքի թեմի առաջնորդ Մարկոս եպիսկոպոս Հովհաննիսյանը, եկեղեցու ճարտարապետ, ծնունդով քեսաբահայ Հրաչյա Գասպարյանը, բարերար Հենրիկ Մելքոնյանը, վաղաշենցիներ, հյուրեր։

Տվյալներ
--------

Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցին ունի 18 մետր բարձրություն, 12 մետր երկարություն և 8 մետր լայնություն, կենտրոնագմբեթ է, ավանդատները գտնվում են արևելյան հատվածում, խորանի հարավային և հյուսիսային կողքերում։ Չորս հզոր կամարների վրա նստած է հովհարաձև վեղարով գմբեթը։ Հիմքերը կառուցված են բազալտից, իսկ պատերն ու թմբուկն ամբողջությամբ՝ Անի-Պեմզայի տուֆ քարից։ Եկեղեցին կառուցվել է Հենրիկ Մելքոնյանի բարերարությամբ։

Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցին գտնվում է գյուղի կենտրոնում, 19-րդ դարում Ալաշկերտից գաղթած հայերի ձեռքերով կառուցված բազիլիկ կիսավեր եկեղեցու և գեղաքանդակ խաչքարերով հարուստ միջնադարյան գերեզմանոցի հարևանությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գեղարքունիքի մարզի Վաղաշեն գյուղում բացվեց և օծվեց նորակառույց Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցին(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցի, Վաղաշեն, Գեղարքունիք
**Վէմ**, համահայկական պատմամշակութային եռամսյա հանդես։ Լույս է տեսնում Երևանում՝ 2009 թվականից։ 1933-1939 թվականներին Փարիզում Սիմոն Վրացյանի խմբագրությամբ լույս ընծայված «Վէմ. երկամսեայ հանդէս մշակոյթի և պատմութեան» գիտական պարբերականի շարունակությունն է։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսել 1933-1939 թվականներին Փարիզում և 2009 թվականից՝ Երևանում (որպես շարունակություն)։ Հիմնադիր-խմբագիրը եղել է Սիմոն Վրացյանը, խմբագիր՝ Գևորգ Խուդինյան (2009 թվականից)։ Առաջին շրջանում տպագրել է ՀՅԴ գործունեությանը վերաբերող նյութեր, դաշնակցական գործիչների հուշեր, նամակներ, անդրադարձել է Հայկական հարցին, ազգային-ազատագրական պայքարին, Մեծ եղեռնին, Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914-1918), Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցուն, հայագիտության առանձին ճյուղերի, ՀԽՍՀ-ի և սփյուռքահայ գաղթավայրերի կյանքին, կրթամշակութային անցուդարձին։

Ներկայում տպագրում է հայագիտությանը, հայ գրականությանը, տնտեսագիտությանը, մշակույթին վերաբերող, ինչպես նաև գիտագործնական հոդվածներ, գրախոսություններ, հուշեր, վավերագրական նյութեր, ուշադրության կենտրոնում են Հայկական հարցը, Արցախյան հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման բանակցային գործընթացները, անդրադառնում է ՀՀ-ում և Սփյուռքում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին։ Առաջին համարում, որպես հավելված, զետեղվել է 1933-1939 թվականներին լույս տեսած թողարկումների մատենագիտությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««ՎԷՄ»-Ի ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ — ՎԷՄ համահայկական հանդես / Vem Academic Journal» (հայերեն)։ Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 19  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)

Աղբյուր
-------

* Գիտական տեղեկատվական վերլուծության և մոնիթորինգի կենտրոն, Հայաստանում հրատարակվող գիտական պարբերականների ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, միջնադարյան եկեղեցի Հայաստանում։ Գտնվում է Արագածոտնի մարզի Իրինդ գյուղում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին 2013 թվականին
Հուշարձանի դեկորատիվ հարդարանքը բնորոշ է 7-րդ դարի երկրորդ կեսի հայկական արվեստին։ Պահպանվել էր եկեղեցու հյուսիսային մասը։

2005-2017 թվականներին ընթացել են եկեղեցու վերակառուցման աշխատանքները։ Ֆինանսավորվել է ՀՀ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանի նախաձեռնությամբ, որը ծագմամբ այդ գյուղից էր։

Ճարտարապետություն
-----------------

Բազմաբսիդ կենտրոնակազմ եկեղեցի է, հորինվածքով նման է Եղվարդ քաղաքի Զորավար եկեղեցուն, սակայն, այստեղ ավագ խորանի երկու կողմերում կան քառակուսի ավանդատներ, իսկ արևմուտքից աբսիդը փոխարինված է հատակագծում ուղղանկյուն խորշով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  12 տարի սպասելով տանիքի. Իրինդի բացառիկ եկեղեցին գրեթե վերականգնված է (Ֆոտոշարք, տեսանյութ)
2. ↑  Իրինդի եկեղեցու վերականգնումը սկսվել է Անդրանիկ Մարգարյանի նախաձեռնությամբ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ա1+ հեռուստաընկերության ռեպորտաժը Իրինդի եկեղեցու վերանորոգչական աշխատանքների վերաբերյալ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Արարատի մարզի Մարմարաշեն գյուղում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Գևորգ եկեղեցին գտնվում է Մարմարաշեն գյուղի մեջ։ Կառուցման աշխատանքներն սկսվել են 2001 թվականին։ Եկեղեցու օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 2002 թվականի նոյեմբերի 4-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի կողմից։ Նավասարդ սրբազանն օծել է եկեղեցու սյուները և Սուրբ Մկրտության սեղանը։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցու ճարտարապետն է Հրաչյա Գասպարյանը։ Եկեղեցին կառուցվել է մոսկվաբնակ բարերար Սերգեյ Ղազարյանի աջակցությամբ, նախաձեռնող՝ Վոլոդյա Սարոյան։

Եկեղեցին գմբեթավոր է, բեմն՝ առանց հարդարանքի, ներքուստ՝ կլոր, արտաքուստ բազմանիստ թմբուկով և վեղարով է, պատուհանները կորագիծ են։ Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևմտյան և հարավային։ Եկեղեցու ամբողջ տարածքը ցանկապատված է։ Եկեղեցու պարիսպը և «Սուրբ առաքելոց խորանը» (Առաքյալների խորան եկեղեցու հյուսիսային մասում) կառուցվել է ռուս Վիկտոր Վարչենկոյի աջակցությմաբ։ Բակում կան խաչքարեր՝ նվիրված 1915 թվականի մեծ եղեռնի և 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերի հիշատակին։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցու հյուսիսային կողմում կանգնեցված է Քրիստոսի 12 աշակերտների անունը կրող «Սուրբ առաքելոց» խորանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Սուրբ Գևորգ եկեղեցու դուռըՍուրբ Գևորգ եկեղեցու դուռը
* «Սուրբ առաքելոց» խորանը«Սուրբ առաքելոց» խորանը
* Խաչքարեր՝ նվիրված 1915 թվականի մեծ եղեռնի և 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերի հիշատակինԽաչքարեր՝ նվիրված 1915 թվականի մեծ եղեռնի և 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերի հիշատակին
* Արագիլներ Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակումԱրագիլներ Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Արարատի մարզ, Մարմարաշեն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարմարաշենի Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Շողակաթ Archived 2016-03-22 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մարմարաշեն)** կատեգորիայում։ |
**Հայկական եկեղեցի** (ռումիներեն՝ Biserica Armenească Sfântul Gheorghe), Հայ առաքելական եկեղեցի Ռումինիայի Ֆոկշան քաղաքի Կոտեստի փողոցի 22 հասցեում։ Այն նվիրված է Սուրբ Գևորգիին։

Տեղի հայերի կողմից 18-րդ դարում կառուցված եկեղեցին գտնվում է 1600 թվականի փայտե եկեղեցու տեղում։ 1738 թվականի փաստաթղթում նշված է հողամասի վաճառքը։ 1789 թվականի ավստրիական քարտեզի վրա եկեղեցին պատկերված է կիսատ։

Եկեղեցին կառուցված է ռումինական վերածննդի ոճով։ Գավթում կան կամարներ, որոնք հենված են ութանկյուն քարե սյուների վրա։ Դռների և պատուհանների շրջանակները զարդարված են քարի մեջ փորագրված բուսական մոտիվներով։ Սկզբում եկեղեցին ուներ քառակուսի հիմքերի վրա աղյուսից երկու ութանկյուն սյուներ գավթի և նավի վերևում։

Եկեղեցին ընդգրկված է Ռումինիայի մշակույթի և կրոնական գործերի նախարարության պատմական հուշարձանների ցանկում, որը նշում է 1789 թվականը որպես շինարարության ավարտի ամսաթիվը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  (ro) Description at the Focșani tourist office site
3. ↑  (ro) Lista Monumentelor Istorice 2010: Județul Vrancea Archived 2018-12-15 at the Wayback Machine.
**Ելենա Հովհաննեսի Գասպարյան** (1912, Բաքու -), հայ բժիշկ, թերապևտ, պրոֆպաթոլոգ։ Բժշկագիտության դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970):

Կենսագրություն
--------------

Բաքվում միջնակարգ կրթությունն ստանալուց հետո 1931 թվականին ընդունվել է Երևանի բժշկական ինստիտուտ և գերազանցության դիպլոմով ավարտել է 1936 թվականին։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսում է Արզնի առողջարանից։ 1939 թվականին ընդունվել է ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնի ասպիրանտուրա։

Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերին ուղարկվել է № 1472 էվակուհոսպիտալ որպես վիրաբուժության բաժանմունքի պետ։ Երեքուկես տարում դառնում է որակյալ մասնագետ, մասնակցում բարդ վիրահատումների, ինքնուրույն վիրահատում (ռումբի բեկորների հեռացում, որովայնի վիրահատում, վերջավորությունների հեռացում)։

Պատերազմից հետո եղել է ասիստենտ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ներքին հիվանդությունների ամբիոնում։ 1952 թվականին պաշտպանել է ատենախոսություն և ստացել բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, 1954 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի կոչում։ Նվիրվել է պրոֆախտաբանության հրատապ խնդիրների գիտական մշակմանը։ 1969 թվականին ստացել է դոկտորի գիտական աստիճան, իսկ մեկ տարի հետո՝ պրոֆեսորի կոչում։

Գրել է շուրջ վեց տասնյակ գիտական աշխատություններ ու հոդվածներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 62-64։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |