recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Գոլանի բարձունքների քարտեզը
**Գոլանի բարձունք** (եբրայերեն՝ רָמַת הַגוֹלָן‎՝ *ռամատ հագոլան*, արաբ․՝ هضبة الجولان‎‎՝ *հադաբաթ ալ-ջուլան*), Սիրիական տարածք Մերձավոր Արևելքում, որը ՄԱԿ-ը համարում է Իսրայելի կողմից բռնագրավված։ Մինչև 1967 թվականը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության 14 մարզերից մեկի՝ Ալ-Կունեյտրայի մարզի մասն էր։ Այն գրեթե ամբողջությամբ զբաղեցնում է այս մարզի տարածքը։

1967 թվականին Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ անցել է Իսրայելի վերահսկողության տակ։ 1973 թվականին Ահեղ Դատաստանի օրվա պատերազմում նրա մի մասը հետ է վերցվել Սիրիայի կողմից, մյուս մասում հաստատվել է ՄԱԿ-ի խաղաղապահ զորքերի վերահսկողությունը։ 1981 թվականին Իսրայելը դարձյալ անեքսիայի է ենթարկել բարձունքը, սակայն անեքսիան չի ճանաչել համաշխարհային ոչ մի միավորում։ Ե՛վ Իսրայելը, և՛ Սիրիան Գոլանի բարձունքը համարում են իրենց տարածքի մի մասը։ 2019 թվականի մարտի 25-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրեց մի հրամանագիր, որով Միացյալ Նահանգները միակողմանիորեն ճանաչում է Գոլանի բարձունքը որպես Իսրայէլի պետության անքակտելի մաս։

Պատկերասրահ
-----------

* Ոգիների անիվՈգիների անիվ
* 1500-ամյա վաղեմության հնադարյան սինագոգի ավերակները մի վայրում, որը կրում է արաբական Ում-էլ-Կանտիր անվանումը1500-ամյա վաղեմության հնադարյան սինագոգի ավերակները մի վայրում, որը կրում է արաբական Ում-էլ-Կանտիր անվանումը
* Տեսարանը դեպի Հերմոն լեռը Բենտալ լեռիցՏեսարանը դեպի Հերմոն լեռը Բենտալ լեռից
* Ռամ լիճըՌամ լիճը
* Ավիտալ լեռըԱվիտալ լեռը
* Բենտալ լեռըԲենտալ լեռը

Տես նաև
-------

* Սիրիայի վարչական բաժանում
* Իսրայելի վարչական բաժանում

Աղբյուրներ
----------

* Golan Heights-Background, Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական կայք
* *Голан*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գոլանի բարձունքներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Համառոտ հրեական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5428678 · BNF: 11973678m · GND: 4238285-3 · NKC: ge137312 · SUDOC: 02776396X · VIAF: 316736234 · WorldCat VIAF: 316736234 |

 |

 |
**Հունգարիայի գեղարվեստի համալսարան** (հունգ.՝ Magyar Képzőművészeti Egyetem), գեղարվեստի առաջնային դպրոց Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում։ Հիմնադրվել է 1871 թվականին որպես «Հունգարիայի նկարչության թագավորական դպրոց» (հունգ.՝ Magyar Királyi Mintarajztanoda)։ 2001 թվականից կոչվում է Հունգարիայի գեղարվեստի համալսարան։

Պատմություն
-----------

Մինչև 19-րդ դարի կեսերը հունգարացի արվեստագետները արվեստ ուսանել են արևմտաեվրոպական ակադեմիաներում։ 1861 թվականին հիմնադրված Հունգարիայի գեղարվեստի ազգային ընկերությունը (Országos Magyar Képzőművészeti Társulat) նախաձեռնել է Հունգարիայում ստեղծել գեղարվեստի դպրոց։ Այս շարժման շնորհիվ 1871 թվականին բացվել է Հունգարիայի նկարչության թագավորական դպրոցը և Արվեստի ուսուցիչների քոլեջը (Magyar Királyi Mintarajztanoda és Rajztanárképezde)։ Համալսարանի ներկայիս շենքը կառուցվել է 1877 թվականին ճարտարապետներ Ալայոշ Ռոշերի և Ադոլֆ Լանգի նախագծով։

Հետագա գործունեության ընթացքում դպրոցում մշակել են ծրագրային դասընթացներ ոչ միայն նկարիչների և քանդակագործների համար, այլ նաև նկարիչ-վարպետների, խճանկար և գոբելեն ստեղծողների, բեմադրիչ դիզայներների, ռեստավրատորների համար։ Հունգարիայի գեղարվեստի համալսարանում դասավանդել են հայտնի արվեստագետներ, այդ թվում՝ նկարիչներ Կառոլի Ֆերենցին, Յանոշ Վասարին, Վիկտոր Օլգյային, Ռոբերտ Բերենին, Յանոշ Կմետին, Օուրել Բեռնաթը, Գեզա Ֆոնյին, Ենո Բարչային, Գյուլա Հինցը և Կարոլի Կոֆան, քանդակագործ Բենի Ֆերենցին և այլք։

Բաժիններ
--------

* Կերպարվեստի տեսության ծրագիր
* Վիզուալ կրթական ծրագիր
* Բեմանկարչության ծրագիր
* Ինտերմեդիա ծրագիր
* Լոնսերվացման ծրագիր
* Գրաֆիկական դիզայնի ծրագիր
* Փորագրություն ծրագիր
* Քանդակի ծրագիր
* Նկարչության ծրագիր
* Դոկտորական ծրագիր

Ցուցահանդեսներ
--------------

«Barcsay» սրահում ցուցադրվում են ուսանողների և օտարերկրացիների արվեստի գործերը։ Ցուցադրությունների համար կա նախատեսված ևս 4 փոքր սրահ (Barcsay-terem)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը
* Արխիվացված 2011-11-02 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հունգարիայի գեղարվեստի համալսարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 10072716-5, 5090626-4 · ISNI: 0000000118221133 · LCCN: nr2006006994 · NKC: xx0157348 · VIAF: 137936351 · WorldCat VIAF: 137936351 |

 |
Հորդանանի հումուս
**Հումուս** (եբրայերեն՝ חומוס‎, արաբ․՝ حُمُّص‎‎, հուն․՝ χούμους), ուտեստ, որի գլխավոր բաղադրիչը սիսեռի պյուրեն է։ Հիմնականում հումուսի կազմի մեջ մտնում են այնպիսի բաղադրիչներ, որպիսիք են ձիթապտուղի յուղը, սխտորը, կիտրոնի հյութը, աղացած կարմիր պղպեղը, քնջութի խյուսը՝ թահինը։

Արաբերենով և եբրայերենով «հումուս» նշանակում է ինչպես սովորական սիսեռ, այնպես էլ հենց այս ուտեստը։

Տարածում
--------

Հումուսը ամենաշատը հայտնի Մերձավոր Արևելքի երկրներում և Հարավարևելյան Եվրոպայի երկրներում։ Իսրայելի, Հորդանանի, Լիբանանի, Սիրիայի, Թուրքիայի, ինչպես նաև Հունաստանի ու Կիպրոսի խոհանոցների անփոխարիների ուտեստների շարքում է գտնվում հումուսը։ Հայաստանում նույնպես հումուսը սկսել է տարածվել, շնորհիվ ԽՍՀՄ տարիներին հայրենադարձների և Սիրիական պատերազմի հետևանքով սփյուռքահայերի ներհոսքի հետևանքով։

Վերջին տարիներին հումուսի նկատմամաբ մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել նաև ԱՄՆ-ում։ Նաև հարգի է այն երկրներում, որտեղ բնակչության մեջ շատ են բուսակերերն ու այն մարդիկ, ովքեր չեն կարողանում սննդի մեջ գլյուտեն օգտագործեն։

Այն համարվում է նաև պահքի կերակուր։

Կազմություն և հատկություն
-------------------------

Հումուսի բաղադրիչները
Հումուսը պատրաստում են շոգեխաշած սիսեռից, որը հետո մշակում են և ստանում համասեռ զանգված։ Դա կամ արվում է ձեռքի օգնությամբ կամ էլ բլենդերով հարելով։ Սիսեռի պատրաստի խյուսի մեջ ավելացնում են ձիթապտուղի յուղ, կիտրոնի մզվածք կամ պատրաստի հյութ (առանց շաքարավազի) և թահին, այն է՝ քնջութի սոուս։ Համեմունքները ավելացնում են ըստ ցանկության և ճաշակի։ Ամենաշատը ավելացվող համեմունքներից են համարվում.

Փիթին հումուսով և տապակած գառան մսով
* սխտոր
* աղ
* քիմիոն
* մաղադանոս
* օրեգանո
* չիլի պղպեղ

Կախված այն բաղադրիչներից, որոնք ավելացնում են հումուսի մեջ, վերջինս ձեռք է բերում տարբեր համային հատկանիշներ։ Ամենահարգի հավելումներից են համարվում տապակած կարմիր պղպեղը, սխտորը, սոխեռածը, տապակած պոմիդորը, մայրի ծառի ընկույզները, դդումի պյուրեն, ֆետա պանիրը, կակաոն։

Հումուսը պարունակում է մեծ քանակությամբ որակյալ բուսական սպիտակուցներ, թաղաթանյութ, չհագեցած ճարպեր և երկաթ։

Այդ ուտեստը հրամցվում է կամ որպես սառը ուտեստ, կամ որպես սոուս։ Արևելքում այն տալիս են փիթիով, լավաշով։ Իսկ Արևմուտքում հիմնականում չիփսերով, հացով և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hummus: Coming Soon to a McDonald’s Near You? Արխիվացված 2012-06-21 Wayback Machine // Justin Rohrlich, 2010 (Хумус: скоро и в Макдональдсе?) (անգլ.)
2. ↑  Статья о хумусе в «Нью-Йорк Таймс»(անգլ.)
3. ↑  Рецепты популярных разновидностей хумуса Արխիվացված 2014-07-04 Wayback Machine(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Надежда Сухова* Хумус маслом испортишь // *Коммерсантъ Weekend*. — 2005. — № 90 (3174), от 20.05.2005.
* *Шолем Лугов* Домашний хумус // *moshiach.ru*. — 2008.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հումուս (ուտեստ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |
Անկյունաքար Սուրբ Բոնիֆացիոսի եկեղեցում, Աախեն
**Անկյունաքար կամ հիմնաքար**, առաջին քարը, որ դնում են շինության հիմքում։ Իր վրա է կրում հիմնական ծանրությունը, որոշում է շենքի դիրքը։ Փոխաբերական իմաստով գործածվում է ցանկացած երևույթի էությունը, հիմքը բնորոշելու համար։ Լայն տարածում է գտել Աստվածաշնչի շնորհիվ, որտեղ հիմնականում կիրառվում է փոխաբերական իմաստով։

Ըստ հուդայական հավատալիքների` Սուրբ սրբոց Երուսաղեմի տաճարում գտնվել է ժայռ, որ համարվել է աշխարհաստեղծման հիմնաքարը։

Վերջին ժամանակներս անկյունաքար են սկսել անվանել նաև այն քարը, որ հանդիսավոր կանգնեցվում է աչքի ընկնող տեղում` նշելով կառույցի շինարարության սկիզբը, ճարտարապետի անունը։ Անկյունաքարի տեղադրումը շենքի հիմքում դարձել է արևմտյան մշակույթի անբաժան մասը։ Որոշ քարերի հետ տեղադրում են սերունդներին ուղղված գրություններ։

Ժամանակակից կիրառում
--------------------

Նոր եկեղեցու անկյունաքարի տեղադրման հանդիսավոր արարողություն Կիևում
Սովորաբար շինարարության սկիզբը խորհրդանշող անկյունաքարի տեղադրման ժամանակ հրավիրվում են հասարակական և մշակութային ազդեցիկ գործիչներ, խոշոր գործարարներ, հոգևորականության ներկայացուցիչներ։ Հրավիրվածներին կարող են խնդրել տեղադրել անկյունաքարը` երբեմն հատուկ այդ նպատակի համար նախապատրաստած գործիքի` մուրճի, մածկիչի օգնությամբ։ Սովորաբար քարի վրա նշվում են հանդիսավոր արարողությանը մասնակցող պատվավոր հյուրերի անունները։

Երբեմն լինում է այնպես, որ անկյունաքարի հետ տեղադրում են տվյալ ժամանակը նշող հատուկ առարկաներ` թերթեր, նույն տարվա արտադրության դրամներ և այլն։

Աստվածաշնչում
-------------

Աստվածաշնչում հիշատակվում են թե' անկյունաքարը, թե' հիմնաքարը։

* Նոր կտակարանում Հիսուս Քրիստոսը, մեջբերում է Սաղմոսարանից տողեր. «Քարը, որ անտեսեցին շինարարները, դարձավ հիմնաքար» (Սաղմոսարան 117:22)։
* Պետրոս առաքյալը մեջբերում է Եսայի մարգարեի գրքից. «Այսպես է ասում մեր Տեր Աստված. Ես Սիոնի հիմքում քար եմ դնում` փորձությունների անկյունաքար` ամուր հիմնավորված, որին հավատացողը չի մոլորվի» (Եսայի մարգարե, 28:16), ապա ավելացնում է. «Այն ձեզ` հավատացյալներիդ համար անգին արժեք ունի, իսկ անհավատների համար այն գայթակղությունների քար է, որ անտեսել են շինարարները, բայց որը, սակայն, դարձել է հիմնաքար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Талмуд, Йома 54б; ср. Таргум Ионатана к Исх. 18:30
2. ↑  Symbolism of Freemasonry: Its Science, Philosophy, Legends, Myths, and Symbolism - Albert Gallatin Mackey - Google Books. Books.google.com.au. Retrieved 2013-11-07

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անկյունաքար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780616401 · NDL: 00575774 |

 |
Ռեմբրանդ - «Սինդիկների հավաքը», 1662
**Գիլդիա** (գերմ.՝ *Gilde* — *ընկերություն, միավորում*) կամ **համքարություն**, արհեստավորների և վաճառականների միություն, որոնք որոշակի տարածքում վերահսկում էին իրենց ոլորտի գործունեությունը։

Եվրոպայում վաղ միջնադարում կազմակերպվում էին զանազան միություններ, ընկերություններ (կրոնական, քաղաքական և այլն), վաճառականների միավորումներ։ Ավատատիրական Եվրոպայի քաղաքների զարգացման (XI դարի վերջ) ժամանակաշրջանում բնակչության աճին զուգընթաց խորանում էր մասնագիտական և սոցիալական շերտավորումը, ծաղկում միջքաղաքային և միջազգային առևտուրը։ Արհեստավորները ստեղծում էին իրենց համքարությունները (XII — XIII դարերում), իսկ վաճառականները միավորվում գիլդիաներում՝ պաշտպանելով իրենց դասային արտոնություններն ընդդեմ ավատատերերի, ապա՝ համքարությունների։

Գիլդիայում հսկում էին ապրանքների անվտանգ առաքումը, առևտրական կենտրոններում հիմնում իջևանատներ, կազմակերպում տոնավաճառներ և, ձեռք բերելով իրավական ու մաքսային արտոնություններ, փորձում կազմակերպել ապրանքների շահավետ իրացումը։ Հաճախ գիլդիա էին ստեղծում նույնատեսակ ապրանք վաճառող առևտրականներ։

Ժամանակի ընթացքում գիլդիայում մտնելու հնարավորությունը սահմանափակվեց։ Միապետությունն ավելի ամրապնդվեց գիլդիական վաճառականության արտոնությունները՝ առևտրականների մեկնումը տերունական կալվածքներից սահմանափակելու նպատակով։ XII—XV դարերում առևտրական գիլդիաները տոն էին տալիս արևմտա-եվրոպական քաղաքների տնտեսական քաղաքականությանը։

Կապիտալիզմի զարգացմամբ գիլդիաների դերն ընկավ։

Հայաստանում գոյություն են ունեցել վաճառականական համքարություններ, որոնք կարգավորում էիև առևտուրը ինչպես բուն Հայաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։ Բացի տեղական իշխանություններից ու համապատասխան մարմիններից համքարությունների կյանքում ակտիվ դեր Էին խաղում հայոց պատրիարքարանները, որոնց կարգադրությունները պարտադիր Էին բոլոր վաճառականների և արհեստավորների համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 67)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գիլդիաներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4157349-3 |

 |
**Ազգային հուշարձան** (հոլ.՝ Nationaal Monument կամ Nationaal Monument op de Dam), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նվիրված հուշարձան Ամստերդամի Դամ հրապարակում, տեղադրվել է 1956 թվականի մայիսի 4-ին։ Ամեն տարի մայիսի 4-ին հուշարձանի մոտ տեղի է ունենում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նահատակների հիշատակի արարողություն (*Dodenherdenking*)։

Տվյալներ
--------

Հուշարձանի կենտրոնական տարրը 22 մետր բարձրությամբ սպիտակ տրավերտինե կոնաձև սյունն է։ Սյունի առջևի մասի խորաքանդակը կոչվում է *De Vrede* («Խաղաղություն») և կազմված է շղթայված տղամարդկանց 4 ֆիգուրներից, որոնք ներկայացնում են պատերազմական տարիների տառապանքները։ Այս ֆիգուրների երկու կողմերում տղամարդկանց քանդակներ են, որոնք ներկայացնում են հոլանդական վերածնունդը. ձախ կողմի ֆիգուրը մտավորականության ներկայացուցիչն է, աջ կողմինը՝ աշխատավոր դասի։ Նրանց ոտքերի մոտ լացող շները խորհրդանշում են տառապանք և հավատարմություն։ Կենտրոնական խորաքանդակի վերևում երեխան ձեռքին կնոջ քանդակ է, ում շուրջ ճախրում են աղավնիներ, որոնք խորհրդանշում են հաղթանակ, խաղաղություն և նոր կյանք։ Սյունի հետնամասի դեպի երկինք հառնող աղավնիները խորհրդանշում են ազատություն։

Հուշարձանը տեղադրված է համակենտրոն օղակների վրա, որոնք նրա շուրջն աստիճաններ են ստեղծում։ Պատվանդանների վրա երկու կողմերից կանգնած են առյուծներ, որոնք խորհրդանշում են Նիդերլանդների թագավորությունը։ Կիսաշրջանաձև պատը պարփակում է հուշարձանի հետևամասը, որի վրա կան հողով լցված 11 սափորներ՝ բերված հոլանդական մարզերից։ Նիդերլանդներն ունեցել է 11 մարզ, մինչև 1986 թվականին Ֆլևոլենդը դարձավ 12-րդ մարզը։ Երեք տարի հետո ավելացվեց 12-րդ սափորը՝ լցված հոլանդական արևելա-հնդկական հողով (ներկայիս Ինդոնեզիա)։

Սյունի վրա կա լատինատառ մակագրություն.

*Hic ubi cor patriae monumentum cordibus intus*  

*quod gestant cives spectet ad astra dei.*

(«Այստեղ, ուր հայրենիքի սիրտն է, թող վեր հառնի այս հուշարձանը դեպի Աստված և աստղեր»)

Սյունի հետևի պատի վրա կա հոլանդերեն արձանագրություն՝ տեքստ բանաստեղծ Ադրիաան Ռոլանդ Հոլստից։ Պատի հետևի մասում մակագրված է հոլանդացի գրող Անտուան Դոնկերի բանաստեղծություններից։

Հեղինակներ
----------

* Ճարտարապետ՝ Հակոբս Աուդ
* Քանդակագործներ՝ Ջոն Ռադեքեր, նրա որդիներ՝ Հան և Յան Վիլեմ Ռադեքերներ, ռելիեֆների հեղինակ՝ Պոլ Գրեգուար

Պատկերասրահ
-----------

* Ազգային հուշարձանի առյուծներից մեկըԱզգային հուշարձանի առյուծներից մեկը
* Աջակողմյան ֆիգուրը, որը խորհրդանշում է աշխատավոր դասինԱջակողմյան ֆիգուրը, որը խորհրդանշում է աշխատավոր դասին
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Dutch War Memorial Database
3. 1 2 3
4. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
5. 1 2
6. 1 2 3 4  "Amsterdam, Nationaal Monument op de Dam", Nationaal Comité 4 en 5 mei Արխիվացված 2010-08-26 Wayback Machine (Dutch)
7. 1 2 3 4  "Nationaal Monument op de Dam", Buitenbeelden in Amsterdam (Dutch)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ազգային հուշարձան (Ամստերդամ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Մարկուս Գոլդման** (անգլ.՝ Marcus Goldman, դեկտեմբերի 9, 1821(1821-12-09), Տրապշթաթ, Բավարիայի թագավորություն, Գերմանական միություն - հուլիսի 20, 1904(1904-07-20), Էլբերոն, Լոնդ Բրենչ, Մոնմաութ շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ),հրեական ծագմամբ ամերիկացի բանկիր, «Գոլդմեն Սաքս» ֆինանսական ընկերության հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է կենտրոնական Գերմանիայի Բուրգփրեփախ քաղաքում՝ Վոլֆ և Էլլա Գոլդմանների ընտանիքում։ 1884 թվականի հեղափոխության պատճառով 27 տարեկանում գաղթել է ԱՄՆ։ Սկզբնական շրջանում Մարկուս Գոլդմանը եղել է շրջիկ վաճառական։ 1850 թվականից ապրել է Ֆիլադելֆիայում, որտեղ ունեցել է հագուստի խանութ։ Ֆիլադելֆիայում նա ծանոթացել է իր ապագա կնոջ՝ Բերտա Գոլդմանի հետ, որը ազգանվակից էր իրեն, գաղթել էր Բավարիայից և ապրուստի միջոց վաստակում էր ասեղնագործություն ու կար անելով։
1860 թվականին արդեն ունեցել է հինգ երեխա, որոնք ունեցել են համապատասխանաբար 6000 և 2000 դոլար արժողությամբ անշարժ և շարժական գույք։

1869 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ Մարկուս Գոլդմանը բացել է բրոքերային գրասենյակ. վաճառել էր ոսկու խանութների հաճախորդների պարտքերի ստացականները։ Նրա տարեկան եկամուտը կազմել է մոտ 250 հազար դոլար։

13 տարի Գոլդմանը աշխատել է մենակ՝ առանց գործընկերների։ 1882 թվականին, երբ ընկերության շրջանառությունը կազմել է մոտ 30 մլն դոլար, նա հրավիրել է գործընկեր։ Դա Սամուել Սաքսն էր՝ Գոլդմանի կրտսեր դստեր՝ Լուիզայի ամուսինը։ Ընկերությունն անվանվել է «M. Goldman & Sachs»:

1885 թվականին բիզնեսին միացել է հիմնադրի որդին՝ Հենրին և մյուս փեսան՝ Լյուդվիգ Դրեյֆուսը, ու ընկերությունն անվանվել է«Goldman, Sachs & Co»:

Մարկուս Գոլդմանը ակտիվորեն զբաղվել է բարեգործությամբ, մասնավորապես արձագանքել է Ռուսաստանից գաղթականներին օգնելու կոչին, որոնք ԱՄՆ էին եկել առանց ապրուստի միջոցի։

Մարկուս Գոլդմանը մահացել է 1904 թվականի հուլիսի 20-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  SNAC — 2010.
2. 1 2
3. 1 2  The New York Times / J. Kahn — Manhattan, NYC: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 1904. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  Уильям Коэн, 2013

Գրականություն
-------------

* *Уильям Коэн* Деньги и власть: Как Goldman Sachs захватил власть в финансовом мире = Money and Power How Goldman Sachs Came to Rule the World. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 680 с. — ISBN 978-5-9614-1709-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* Маркус Голдман

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 141673990 · VIAF: 233376848 · WorldCat VIAF: 233376848 |

 |
**Ագդա Օստլունդ** (շվեդ.՝ Agda Östlund, ամբողջական անունը՝ *Ագդա Մարիա Օստլունդ*, ի ծնե՝ *Լունդգրեն*, ապրիլի 3, 1870(1870-04-03)[…], Q58814198?, Շվեդիա[…] - հունիսի 26, 1942(1942-06-26), Սանկտ Մատտեուս, Շվեդիա), շվեդ քաղաքական գործիչ, Շվեդիայի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ագդա Օստլունդը ծնվել է 1870 թվականի ապրիլի 3-ին Կյոպինգում, Շվեդիա, բանվորի ընտանիքում։

Հմտացել է դերձակի մասնագիտության մեջ, որի շնորհիվ էլ վաստակել է ապրուստը։ Հետագայում մի քանի աշխատակիցների հետ ստեղծել է կարի իր սեփական արհեստանոցը։ Ամուսնանալով Անդերս Օստլունդի (շվեդ.՝ Anders Östlund) հետ՝ 1896 թվականին տեղափոխվել է Ստոկհոլմ։

1903 թվականին Ագդան ընդգրկվել է ստոկհոլմյան կանանց ակումբի (շվեդ.՝ Stockholms allmänna kvinnoklubb) շարքերը, որտեղ հետագայում դարձել է նախագահ։ Նա քարոզչական շատ ուղղևորություններ է կատարել երկրում՝ հանդես գալով կանանց ձայնի իրավունքի համար։ Նաև աշխատել է Կանանց սոցիալ-դեմոկրատական դաշնությունում (շվեդ.՝ Sveriges socialdemokratiska kvinnoförbund) և 1911 թվականից մինչև 1917 թվականը եղել է նրա գործադիր կոմիտեի նախագահը։

1921 թվականին Ագդան դարձել է առաջին հինգ կանանցից մեկը, որոնք ընտրվել են Շվեդիայի խորհրդարան այն բանից հետո, երբ կանայք ստացել էին ընտրական իրավունք։ Նրանց թվում եղել են Նելլի Տյուրինգ, Էլիզաբեթ Տամը և Բերտա Վելլինը ստորին պալատում, ինչպես նաև Քերստին Հեսսելգրենը վերին պալատում։ Աշխատել է խորհրդարանում մինչև 1940 թվականը։ Ռիկսդագում դարձել է առաջին կինը, որը հանդես է եկել ստորին պալատի ամբիոնից, ինչպես նաև առաջին կինը, որը սոցիալ-դեմոկրատներից ընտրվել է խորհրդարանի կոմիտեի անդամ։

Ագդա Էստլունդը զբաղվել է ընտանեկան բռնության, կանանց կենսաթոշակային ապահովման, ինչպես նաև կանանց և երեխաների բուժսպասարկման հարցերով։ Նա համարվել է բանվորական դասի ներկայացուցիչը։

Ագդա Օստլունդը մահացել է 1942 թվականի հունիսի 26-ին Ստոկհոլմում՝ 72 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Agda Maria Östlund 1870-04-03 — 1942-06-26 Facklig och politisk pionjär, riksdagsledamot
3. 1 2 3 4  Köpings stadsförsamlings kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ULA/10695/C/8 (1861-1872), bildid: A0016400\_00104
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  Sveriges dödbok 1860–2017 (շվեդերեն) — 7 — Sveriges Släktforskarförbund, 2018.
5. 1 2 3 4 5  Two-Chamber Parliament 1867–1970. (շվեդերեն) — 1985. — Vol. 1. — P. 198.
6. ↑  Sveriges riksdag 1924 : porträttalbum (շվեդերեն) — 1925. — P. 70. — 147 p.

Գրականություն
-------------

* *Flood, Hulda*. Agda Östlund: pionjär i genombrottstid. Skrifter / utgivna av Arbetarnas kulturhistoriska sällskap, 99-0560030-2 ; N.F. 16. Stockholm: Kooperativa förbundets bokförlag. Libris 1179637.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Agda Maria Östlund
* Agda Östlund
* Профиль на сайте *libris*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ագդա Օստլունդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000051322174 · LIBRIS: 226103 · VIAF: 36894393 · WorldCat VIAF: 36894393 |

 |
**Գենտի համալսարանի գրադարան** (հոլ.՝ Universiteitsbibliotheek Gent), Գենտի համալսարանի գրադարանը, որը գտնվում է Բելգիայի Գենտ քաղաքում։ Համալսարանի գրադարանի ծառայություններից օգտվում են համալսարանականներն ու գիտական հետազոտողները։

Պատմություն
-----------

1817 թվականին Գենտի համալսարանի հիմնադրումից հետո Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ առգրավված գրքերը տրվեցին համալսարանին։ 1942 թվականին բացվեց Գիրք-աշտարակը (Boekentoren), որը գտնվում է Գենտի համալսարանի Blandijn համալիրի կողքին։ Այստեղ են գտնվում համալսարանի արվեստի և փիլիսոփայության ֆակուլտետները։ Շենքի ձևավորումն իրականացրել է ճարտարապետ Անրի վան դե Վելդեն։ Շենքն աչքի է ընկնում իր ճարտարապետական գրադարանային առանձնահատկությամբ։ Վերջին տարիներին գրադարանը ծավալել է բուռն գործունեություն՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով գրադարանի ապակենտրոնացումն ու ցանցային գործունեությունը։ Գրքերի որոշ հավաքածուներ կարելի է ձեռք բերել ֆակուլտետների գրադարաններից, սակայն որոշ գրքեր պայմանական հավաքված են համալսարանի գրադարանում։ Մի շարք էլեկտրոնային ռեսուրսներ հասանելի են UGent ցանցում՝ որպես «թվային գրադարանի» մի մաս։

Գրադարանը միացել է Google գրքերի ծրագրին, որը թվայնացնում է գրքեր, հետագայում դրանք համացանցում հասանելի դարձնելու նպատակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  «About». *lib.ugent.be*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 20-ին.
4. ↑  «ScienceGuide». *www.scienceguide.nl*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 20-ին.
5. ↑  «Gentse Boekentoren gaat online». *De Standaard* (ֆլամանդերեն). Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Library (in English)
* The European Library

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գենտի համալսարանի գրադարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10170252 · BIBSYS: 98007198 · BNF: 11867057k · GND: 1009456-8 · LCCN: n80086369 · NKC: ko2018985936 · NUKAT: n97024715 · SUDOC: 026420031 · VIAF: 139553481 · WorldCat VIAF: 139553481 |

 |

 |
Գագատ, խեժածուխ
**Գագատ**, խեժածուխ, որն օգտագործվում է զարդեր պատրաստելու համար։ Այն կարելի է դանակով ու խարտոցով հեշտությամբ տաշել և կտրել։ Այս քարի հայկական անվանումը (գիշեր) օգտագործում են շատ ժողովուրդներ։ Գագատի ու ագաթի միջև ոչ մի ընդհանրություն չկա, բացի անվանումների տարօրինակ նմանությունից։ Գագատը քարածխի տարատեսակ է, որը միլիոնավոր տարիների ընթացքում չի հասցրել դառնալ բարձրորակ քարածխային անտրացիտ։ Հմուտ վարպետների ուշադրությունը գրավող գագատից պատրաստել են ոչ թանկարժեք զարդեր, որ կրել են սգո օրերին։ Ինչպես քարածուխը, գագատն էլ կրակից հեշտությամբ այրվում է։ Այն օրգանական ծագում ունի։ Երբեմն նրան անվանում են սև սաթ։ Գագատի հրաշալի տեսակներ հանվել են Ղարսի շրջանի Օլթի քաղաքից ոչ հեռու։

Կիրառություն
------------

Գագատը թանկարժեք քարերի շարքին չի դասվում, բայց հազարավոր տարիներ գագատի անկրկնելի գույնը գրավել է մարդկանց ուշադրությունը։ Քարհատներին դուր է եկել նրա ամրությունն ու դյուրամշակելիությունը։ Հասարակ դանակի օգնությամբ գագատից պատրաստում էին զարմանահրաշ արձանիկներ, վարդարաններ, ապարանջաններ, զարդեր։ Մինչև պլաստմասաների երևան գալը այդ էժանագին, բայց գեղեցիկ իրերը մեծ պահանջարկ ունեին։

### Բուժական նշանակություն

Առաջներում գագատն օգտագործվել է որպես դեղամիջոց։ Միջնադարյան բժիշկները բորբոքված աչքերը մաքրում էին գագատով։ Ընկնավորներին այրվող գագատով ծխահարում էին։ Կարծում էին, որ գագատն ամրացնում է տեսողությունը, քշում թունավոր օձերին։ Ժամանակակից հետազոտությունները հաստատեցին գագատի բուժիչ հատկությունները։ Այն իր քիմիական բաղադրությամբ նման է նավթի բուժիչ ցեխերին, որոնք բուժում են զանազան հիվանդություններ։ Հնարավոր է, որ ապագայում գագատից պատրաստեն շատ արժեքավոր դեղամիջոցներ։

Տես նաև
-------

* Սաթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ալեքսանդր Մելքումյան, Հայաստանի քարերի աշխարհում, Սովետական գրող, 1986

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գագատ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Վ. Դալի · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · American Cycl. (1879) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4571609-2 · LCCN: sh85070150 · Microsoft: 146774560 |

 |
Անդրեյ Ռյաբուշկին։ Գլխարկ «Աղեղնավորը» նկարում
 **Մորթե գլխարկ** (ֆր.՝ chape, լատին․՝ cappa - *գլխաշոր*), ավանդական գլխաշոր ռուս և այլ ազգերի տարազներում։

Գրավոր աղբյուրներում այն նշվում է 1327-1328 թվականների Իվան Կալիտայի հոգևոր կանոնադրությունում։ Զբրուչյան կուռքի վերին հատվածը, որը թվագրվում է մոտ 10-րդ դարից, կլոր գլխարկի նման է` մորթյա պատվածքով։
Գլխարկը բաղկացած էր կլոր կոնաձև պսակից մոտ 7 մատնաչափ բարձրությամբ և կլոր մորթյա ժապավենով մոտ 2 մատնաչափ բարձրությամբ։ Պսակի գագաթը երբեմն պտտվում էր իր կողմում։ Կափարիչի առջևի հարևանությամբ (և երբեմն հետևի մասում) անում էին կտրվածք, որը կոչվում էր «քղանցք»։
Գլխարկը տարածված էր հասարակության տարբեր խավերի շրջանում և արդյունքում բոլոր գլխաշորերը սկսեցին կոչվել գլխարկ։

Հայտնի գլխարկներ
----------------

* Գլխարկ ականջակալներով
* Ֆուռաժկա գլխարկ
* Գորլատ գլխարկ
* Էրիխոնկա
* Ռուսական թագավորության գլխարկներ — պսակներ
* Մոնոմախի գլխարկ
* Կազանի գլխարկ
* Ալտաբասի գլխարկ

Գրականություն
-------------

* *Забелин И*. Домашний быт русских царей в XVI и XVII столетиях. — М.: Транзиткнига, 2005. — С. 860. — ISBN 5-9578-2773-8.
* *Рабинович М. Г.* Древняя одежда народов Восточной Европы. — М.: Наука, 1986.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մորթե գլխարկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 150732415 · LCCN: sh96011660 · NKC: ph679935 |

 |
| **՞**Հյուսիսային կուզու |
| --- |
| Հյուսիսային կուզուՀյուսիսային կուզու (*Trichosurus arnhemensis*)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
| Ինֆրադաս | Պարկավորներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Trichosurus arnhemensis Collett, 1897 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 16730 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հյուսիսային կուզու**, կամ Հյուսիսային խոզանակապոչ (լատին․՝  Trichosurus arnhemensis), կաթնասուն պարկավորների ընտանիքից։

Նկարագիր
--------

Մարմնի երկարությունը կազմում է 36-ից 55 սմ, մոտավորապես ոչ մեծ կատվի չափ։ Մորթին մոխրագույն է (էգերի մոտ արծաթամոխրագույն, արուները կարմրամոխրագույն)։ Չնայած անվանմանը՝ հյուսիսային, պոչը չունի խիտ հատված, իսկ պոչի ծայրը ընդհանրապես մորթով պատված չէ։

Տարածում
--------

Ապրում են Արևմտյան Ավստրալիայի Քիմբերլի շրջանի հյուսիսային հատվածում։ Լավ են հարմարվում գյուղական և քաղաքային միջավայրում։ Որոշ հատվածներում այն համարվում է վնասատու։

Վարք
----

Հյուսիսային կուզուն ապրում է ծառերի վրա և վարում է գիշերային կյանք՝ նախընտրելով սնվել մթնշաղին և ցայգին։ Կենդանիները կարող են ապրել ինչպես խմբերով, այնպես էլ մենակ։ Սնունդ փնտրում են հիմնականում ծառերի վրա, բայց ցամաքի վրա նույնպես ժամանակ են անցկացնում։ Սնվում են տերևներով, սերմերով, մրգերով և հատապտուղներով։ Երբեմն ուտում են անողնաշարավորներով կամ թռչունների ձվերով։ Զուգավորման սեզոնը տևում է ամբողջ տարին։ Կյանքի միջին տևողությունը կազմում է մոտավորապես 15 տարի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Milich, K. (2002). «Trichosurus arnhemensis». *Animal Diversity Web*. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 18-ին.
2. 1 2  Cleaver, B. «The Brushtail Possum (*Trichosurus vulpecula*)». *The Marsupial Society of Australia*. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 18-ին.
3. ↑  «Top 10 Facts About Possums in Australia | Bird Gard Australia». *Bird Gard Australia*. 2015 թ․ փետրվարի 12.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հյուսիսային կուզու» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հյուսիսային կուզու» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Մարիա Խեսուս Մոնտերո** (իսպ.՝ María Jesús Montero, փետրվարի 4, 1966(1966-02-04), Սևիլյա, Իսպանիա), իսպանացի պետական և քաղաքական գործիչ։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Սանչեսի առաջին կաբինետում նշանակվել է ֆինանսների նախարար։ 2020 թվականի հունվարի 13-ից Սանչեսի երկրորդ կաբինետում ֆինանսների նախարար և Իսպանիայի կառավարության պաշտոնական նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Խեսուս Մոնտերոն ծնվել է 1966 թվականի փետրվարի 4-ին Սևիլյայում՝ դասախոսների ընտանիքում։ Ավարտել է Սևիլյայի համալսարանը, ունի բժշկական և վիրաբուժական գիտական աստիճան, ինչպես նաև ստացել է կառավարման մագիստրոսի աստիճան EADA բիզնես դպրոցում։ Աշխատել է հիվանդանոցում որպես ադմինիստրատոր։ 1986 թվականից մինչև 1988 թվականը եղել է Անդալուսիայի երիտասարդական խորհրդի մարգինալացման կոմիտեի նախագահ, ապա այդ կազմակերպության գլխավոր քարտուղար մինչև 1990 թվականը։ Իսպանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցության կազմից ընտրվել է Անդալուզիայի խորհրդարան Սևիլյայի ընտրատարածքից։

2002 թվականից սեպտեմբերից մինչև 2004 թվականի ապրիլն ընկած ժամանակահատվածում զբաղեցրել է Անդալուզիայի առողջապահության նախարարի տեղակալի պաշտոնը, որից հետո գլխավորել է այդ նախարարությունը մինչև 2012 թվականի մայիսը։ Այնուհետև զբաղեցրել է Անդալուզիայի սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը։ Առողջապահության նախարարության ղեկավար լինելու ժամանակ նախաձեռնել է կրկնակի բժշկական եզրակացության ներդրումը, նախաիմպլանտացիոն գենետիկական ախտորոշման հասանելիությունը, գենետիկ խորհրդատվությունը կամ արժանի մահը։

2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ից մինչև 2018 թվականի հունիսի 6-ը եղել է Անդալուզիայի ֆինանսների և պետական կառավարման նախարար։ Նախարարության ղեկավար լինելու ժամանակ մշակել և հաստատել է հինգ բյուջե՝ առանց խորհրդարանում բացարձակ մեծամասնության. մեկը՝ «Միավորված ձախերի» և չորսը՝ «Քաղաքացիներ- Քաղաքացիական կուսակցության» հետ։

Իսպանիայի նախագահ Պեդրո Սանչեսը կառավարության նախկին ղեկավար Մարիանո Ռախոյի հրաժարականից հետո Մարիա Խեսուս Մոնտերոյին նշանակել է երկրի ֆինանսների նախարար, իսկ Ֆիլիպ VI թագավորը հաստատել է նշանակումը թագավորական հրամանագրով։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին երդվել էր թագավորի առաջ՝ Սարսուելա պալատում։

2020 թվականի հունվարի 13-ից Սանչեսի երկրորդ կաբինետում ֆինանսների նախարար և Իսպանիայի կառավարության պաշտոնական նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2
3. ↑  «В новом правительстве Испании будет 22 министерских портфеля». ТАСС. 2020 թ․ հունվարի 12. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 5-ին.
4. ↑  Montero Cuadrado, María Jesús
5. ↑  María Jesús Montero, la médica que saneó las cuentas de Andalucía
6. ↑  El Parlamento andaluz aprueba la primera ley de muerte digna en España
7. ↑  Susana Díaz prescinde de los fieles a Griñán e incorpora cinco caras nuevas a su Gobierno
8. ↑  Andalucía aprueba sus cuentas de 2018 con un presupuesto de 34.759 millones, un 4,5 % más
9. ↑  María Jesús Montero, ministra de Hacienda
10. 1 2  Real Decreto 357/2018, de 6 de junio, por el que se nombran Ministros del Gobierno
11. ↑  Los 17 del «Consejo de Ministras y Ministros» de Sánchez prometen ante el Rey

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարիա Խեսուս Մոնտերո» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |

 |
Տիեզերական փոխազդեցություն
Գրավիտացիոն ուժը մոլորակներին պահում է համակարգում
**Գրավիտացիոն էներգիա**, մարմինների համակարգի փոխադարձ գրավիտացիոն ձգողությամբ պայմանավորված պոտենցիալ էներգիա։

Գրավիտացիոն էներգիան շատ կարևոր դեր ունի աստղերի էվոլյուցիայի վերջին էտապում, երբ աստղը ձևափոխվում է նեյտրոնոյին և գերնոր աստղի։

Դասական մեխանիկայում
--------------------

Երկու կետային *M* և *m* զանգվածներով մարմինների համար {\displaystyle U\_{g}}գրավիտացիոն էներգիան հավասար է։

{\displaystyle \ U\_{g}=-G{Mm \over R},}
որտեղ.

{\displaystyle \ G} — գրավիտացիոն հաստատուն,
{\displaystyle \ R} — մարմինների կենտրոնների միջև հեռավորությունը։
Այդ արդյունքը ստացվում է Նյուտոնի Տիեզերական ձգողության օրենքից, այն պայմանի դեպքում, երբ անվերջ հեռու մարմինների էներգիան հավասար է զրոյի։ Գրավիտացիոն ուժի բանաձևն ունի հետևյալ տեսքը։

{\displaystyle F\_{g}=G{Mm \over R^{2}},}
որտեղ.

{\displaystyle F\_{g}} — գրավիտացիոն փոխազդեցության ուժն է։
Գրավիտոցիոն էներգիայի սահմանումից։

{\displaystyle F\_{g}={\frac {dU\_{g}}{dR}}}։
Այդ դեպքում

{\displaystyle U\_{g}=const-G{Mm \over R}}։
Հաստատունը սովորաբար ընտրվում է այնպես, որ r -ը անսահմանության ձգտելիս, {\displaystyle U\_{g}} -ն ձգտի 0-ի։

Արդյունքը ճիշտ է նաև փոքր մարմնի համար, որը գտնվում է մեծ մարմնի մակերևույթին մոտ։ Այդ դեպքում *R*-ը կարելի է համարել հավասար {\displaystyle h+R\_{M}}, որտեղ {\displaystyle R\_{M}}-ը М զանգվածով մարմնի շառավիղն է, իսկ *h* -ը՝ *m* զանգվածով մարմնի կենտրոնի և Μ զանգվածով մարմնի մակերևույթի միջև հեռավորությունն է։

Μ զանգվածով մարմնի մակերևույթին.

{\displaystyle U\_{g}=-G{Mm \over R\_{M}}}։
Եթե {\displaystyle M}մարմնի չափերը շատ անգամ մեծ է {\displaystyle m}մարմնի չափերից, ապա գրավիտացիոն էներգիայի բանաձևը կգրվի այսպես․

{\displaystyle U\_{g}=-G{Mm \over R\_{M}+h}=-mG{\frac {M}{R\_{M}}}{\frac {1}{1+h/R\_{M}}}\approx -mG{\frac {M}{R\_{M}}}\left(1-{\frac {h}{R\_{M}}}\right)=mgh-m{\frac {GM}{R\_{M}}}},
որտեղ {\displaystyle g={\frac {GM}{R\_{M}^{2}}}} կոչվում է ազատ անկման արագացում,իսկ {\displaystyle m{\frac {GM}{R\_{M}}}} հաստատուն է տվյալ 2 մարմինների համար։

{\displaystyle U\_{g}=mgh}։
Մասնավորապես սա պոտենցիալ էներգիայի բանաձևն է, երբ մարմինը գտնվում է Երկրի մակերևույթին մոտ։

Տես նաև
-------

* Պոտենցիալ էներգիա
* Կինետիկ էներգիա
* Առաջին տիեզերական արագություն
* Երկրորդ տիեզերական արագություն
* Գրավիտացիոն պոտենցիալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Широков Ю. М. Юдин Н. П.* Ядерная физика. — М. Наука, 1972. — c. 553-557

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16255316s · Microsoft: 22492302 |

 |
**Բոսթոնյան տերիեր,** շան ցեղատեսակ։ Բուծվել է 19-րդ դարում՝ ԱՄՆ-ում, անգլիական տերիերի և անգլիական բուլդոգի միջտեսակային խաչասերման մեթոդով, որին հաջորդել է այլ ցեղատեսակների հետ խաչասերումը։ 1893 թվականին բոսթոնյան տերիերը ճանաչվել է որպես բուլտերիերի առանձին ցեղատեսակ։ 1979 թվականից այն հանդիսանում է Մասաչուսեթս նահանգի պաշտոնական խորհրդանիշ։

Ցեղատեսակի պատմություն
----------------------

Ցեղատեսակի ծագումը տեղի է ունեցել Բոսթոնում։ 1890 թվականին Չարլզ Լիլանդը ստեղծել է ակումբ՝ նոր ցեղատեսակի սիրահարների համար, և ակումբի անդամները համաձայնել և հաստատել են դրա չափանիշները։ Մինչ այժմ չափանիշները ենթարկվել են նվազագույն փոփոխությունների։ Նոր ցեղատեսակը բավական շատ անուններ է ունեցել, այդ թվում՝ «կլորագլուխ բուլդոգ», «ամերիկյան բուլտերեր» և «բոսթոնյան մետիս»։ Ցեղատեսակի ճանաչումը դժվար է եղել, բայց այնուամենայնիվ AKC (Amerikan Kenel Club), այն ճանաչել է 1893 թվականին։

Առաջին անգամ արու բոստոնյան տերերը գրանցվել է Հեկտոր մականունով։ Առաջին ցուցահանդեսը կայացել է 1896 թվականին, հաղթել է Թոփսի անունով շունը։ Ցեղատեցակը արագորեն հայտնի է դարձել, 1920-1963 թվականներին՝ AKC-ի կողմից գրանցված ցեղատեսակների շարքում, առաջին տասնյակում էր։

Ցեղատեսակի կշիռ
---------------

FCI-ի չափանիշներով, բոստոն տերիերը, տարբերակվում է 3 դասի չափերով։

* մինչև 6,8 կգ։
* 6,8—9,0 կգ։
* 9,0—11,35 կգ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Стандарт FCI № 140 от 1.07.2009 Արխիվացված 2011-08-15 Wayback Machine(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Информация об американском клубе породы бостон-терьер на официальном сайте АКС
* Сайт НКП Бостон-терьер

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բոսթոնյան տերիեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |

 |
ԲիԲիՍի-ի գլխավոր մասնաշենքի ճակատային մասը
**BBC Radio**, *BBC*-ի՝ *British Broadcasting Corporation*-ի (*Բրիտանական հեռարձակող կորպորացիայի*) բրիտանական ռադիոխումբ, որի առաջինից յոթերորդ ռադիոկայանները հիմնավորված են Լոնդոնում և որի ծրագրերը պատրաստվում են նաև Բելֆաստում, Բիրմինգհեմում, Բրիստոլում, Քարդիֆում, Գլազգոյում և Մանչեստրում։ Այդ յոթ ռադիոկայաններն էլ հաղորդումներ են հեռարձակում օրական 24 ժամ անընդմեջ։

Ռադիոկայաններ
-------------

### Միջպետական

BBC Radio 1 - կողմնորոշվածությունը՝ երիտասարդական լսարանը. հաղորդում է ժամանակակից փոփ ու ռոք երաժշտություն, կենդանի կատարումներ ստուդիայում, համերգներ, ժամը մեկ՝ նորություններ։ 
BBC Radio 2 - կողմնորոշվածությունը՝ չափահասների լսարանը. հաղորդում է սիրված երաժշտություն՝ լայն ընդգրկումով, հարցազրույցներ, հումոր, նորություններ, կենդանի կատարումներ ստուդիայում, համերգներ (ամենամեծ լսարանն ունեցող ռադիոկայանն է Մեծ Բրիտանիայում)։
BBC Radio 3 - արվեստ ու մշակույթ, երաժշտություն ըստ հետաքրքրությունների (դասական, ջազ), նորություններ, կենդանի կատարումներ ստուդիայում, համերգներ։
BBC Radio 4 - նորություններ, տեղեկատվություն գործարար մարդկանց համար, արվեստ, պատմություն, թատերական բեմականացումներ, կատակերգություններ, գիտություն, կրոն, գրքերի տեսություն։
BBC Radio 5 Live - նորություններ, սպորտ, հարցազրույցներ։

* BBC 6 Music
* BBC 7
* BBC Radio 1Xtra
* BBC 5 Live Sports Extra
* BBC Asian Network
* BBC World Service
* BBC Local Radio

### Ներպետական ռադիոկայաններ

* BBC Radio Scotland
* BBC Radio nan Gàidheal
* BBC Radio Shetland
* BBC Radio Orkney
* BBC Radio Wales
* BBC Radio Cymru
* BBC Radio Ulster
* BBC Radio Foyle

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  |url = https://viaf.org/viaf/149442140 |título = BBC Radio |obra = VIAF |língua = en |acessodata = 18 de novembro de 2019}}
2. ↑  |url=http://frequencyfinder.org.uk/All\_txt.pdf|titulo=BBC(չաշխատող հղում)
 National Radio|data=2008-11-20|acessodata=2020-02-09|publicado=|ultimo=|primeiro=|obra=FrequencyFinder.org.uk|lingua=en|arquivourl=
3. 1 2  |titulo=BBC Sounds - Stations|url=

Գրականություն
-------------

* Donovan, Paul (1991). *The Radio Companion*. London: HarperCollins. ISBN 0-586-09012-6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքէջը
* BBC ռադիոյի պատմությունը(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «BBC Radio» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no96016410 · VIAF: 149442140 · WorldCat VIAF: 149442140 |

 |
**Մասլեևո**, լիճ Կրասնոյարսկի երկրամասի հարավում գտնվող Ձեռժինսկու շրջանի Դենիսովսկի գյուղական համայնքի տարածքում։ Լճի մակերեսը գտնվում է ծովի մակարդակից 170,5 մետր բարձրության վրա։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Լիճը գտնվում է շրջկենտրոնից դեպի հյուսիս 18,9 կիլոմետր, իսկ Կոլոն գյուղից՝ դեպի հարավ-արևելք 6,8 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Նախկինում լճի շրջակայքում եղել են Սոսնովկա և Մասլեևո բնակավայրերը, որոնք ներկայումս չկան։ Լիճը շրջապատված է սոճու և խառը անտառներով։ Լճի արևմտյան և հարավարևմտյան ափերը ճահճացած են։ Հյուսիսարևելյան ափին գործում է հանգստի կենտրոն (նախկինում՝ պիոներական ճամբար), իսկ հարավարևմտյան ափին նախկինում գործում էին տաղավարներ և տնակներ։ Լճափից 1,15 կիլոմետր դեպի արևելք տեղակայված է Լինկովո լճակը, որին հաջորդում է բավականին մեծ ճահիճ։ Լճից 1,15 կիլոմետր դեպի հյուսիս և ջրամբարից 1,4 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք հոսում է Աբան գետը։

Աշխարհագրական բնութագրեր
------------------------

Լիճն ունի ձվաձև տեսք, ձգվում է արևմուտքից մինչև արևելք։ Լճի տարածքը 1,92 կմ² է, չկա ջրբաժան, երկարությունը 2,9 կիլոմետր է, իսկ լայնությունը՝ 1 կիլոմետր։ Լճի խորությունը կենտրոնական մասում գերազանցում է 6 մետրը։ Ջրամբարի ջուրը մաքուր է, ունի բարձր թափանցիկություն։ Տեղի բնակիչների ցուցմունքների համաձայն՝ 1970-1980-ականներին լճի ջրի որակը մոտ էր աղբյուրի ջրի որակին։ Լճի ափերը հարթ են և զառիվայր։ Արևելյան ափն ավազոտ է, կան լողափեր։ Լճի հատակն անհավասար է, կան փոսեր, որոնցից հոսում են աղբյուրներ։ Այն ծածկված է նեխատիղմով և տիղմով, հատկապես լճի արևմտյան մասում, ինչի պատճառով էլ այն բավականին ճահճոտ է։ Ջրամբարի միջին մասում սապրոպելային շերտի հաստությունը հասնում է 3,48 մետրի։ Մասլեևոյի նեխատիղմն ունի բուժիչ հատկություններ։ Տեղի բնակիչների խոսքով՝ լիճն ունի երկու հատակ։ Ապացույցներ կան, որ նախահեղափոխական տարիներին հետազոտությունների արդյունքում լճի հատակի տակ հայտնաբերվել է օդային պղպջակ։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Լճում ապրում են ձկների այնպիսի տեսակներ, ինչպիսիք են կարասը, լինը, գայլաձուկը, գետածածանը և այլն։ Գետածածանը լճում բնակեցվել է հատուկ ձկնորսության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Озеро Маслеево (Красноярский край)». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 9-ին.
2. ↑  «Голубое очарование земли Дзержинской». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 25-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Հանս Էնգնեսքանգեն** (մարտի 28, 1908(1908-03-28), Բրանդբու, Գրան, Օպլանդ, Նորվեգիա - մայիսի 9, 2003(2003-05-09), Եվնաքեր, Օպլանդ, Նորվեգիա), նորվեգացի չմշկորդ։ Նրա սահմանած 500 և 1500 մետր մրցատարածությունների համաշխարհային ռեկորդները տևեցին ավելի քան 13 տարի։

Կենսագրություն
--------------

Հանս Էնգնեսքանգեն մասնակցել է 1932 թվականին տեղի ունեցած Ձմեռային Օլիմպիական խաղերին 1000 մետր մրցատարածությամբ, սակայն չկարողացավ եզրափակիչ հասնել։
1933 թվականին Էնգնեսքանգենը չմշկասպորտի աշխարհի չեմպիոնատում դասական բազմամրցությունում արժանացավ ոսկե մեդալի, իսկ 1935 թվականին՝ բրոնզե մեդալի։ 1933, 1938 և 1939 թվականներին նա հաղթահարեց 500 մետր մրցատարածությունները, իսկ 1937 և 1938 թվականներին նա առաջինը անցավ 1500 մետր մրցատարածությունը։ 1937 թվականին Էնգնեսքանգենը չմշքավազքի Եվրոպայի չեմպիոնատում արժանացավ արծաթե մեդալի։

### Համաշխարհային ռեկորդներ

1933 թվականին Էնգնեսքանգենը հաղթահարեց 500 մետր հեռավորությունը 42.5 րոպեում` Քլաս Թունբերգի սահմանած ռեկորդը գերազանցելով։ Էնգնեսքանգենը իր սահմանած ժամանակը բարելավեց 1937 թվականի հունվարին (42,3) և 1938 թվականի փետրվարին (41,8)։ Նրա սահմանած վերջին ռեկորդը գրանցվել է 1952 թվականին։

1939 թվականին Էնգնեսքանգենը ռեկորդ սահմանեց 1500 մետր հեռավորությունն անցնելով 2:13,8 ժամանակում։ Այս վերջին ռեկորդը շարունակվեց պահպանվել ավելի քան 13 տարի շարունակ։

| Հեռավորություն | Ժամանակ | Ամսաթիվ | Սահադաշտ |
| --- | --- | --- | --- |
| 500 մ | **42.5** | 1930 թվականի հունվարի 21 | Շվեյցարիա Դավոս |
| 500 մ | **42.5** | 1937 թվական հունվարի 30 | Շվեյցարիա Դավոս |
| 500 մ | **41.8** | 1938 թվական փետրվարի 5 | Շվեյցարիա Դավոս |
| 1500 մ | **2:13.8** | 1939 թվականի հունվարի 29 | Շվեյցարիա Դավոս |

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ

Էնգնեսքանգենը դարձավ նորվեգական այն մի քանի մարզիկներից մեկը, ով չմասնակցեց օկուպացիայի շրջանում անցկացվող սպորտային մրցումներին։ 1942 թվականին նա մասնակցություն ունեցավ Կլագենֆուրտեում անցկացվող գերմանա-նորվեգական մրցակցությունում։ Պատերազմից հետո Էնգնեսքանգենը, մեղադրվելով որպես թշնամուն գործակցող անձ, դատապարտվեց 2 տարվա ազատազրկմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Hans Engnestangen Արխիվացված 2015-09-30 Wayback Machine. sports-reference.com
2. ↑  Medal Winners in World Allround Championships — *International Skating Union* (Retrieved on 9 April 2008)
3. ↑  Historical World Records — *International Skating Union* (Retrieved on 9 April 2008)
4. ↑  
«Hans Engnestangen». SpeedSkatingStats.com. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 28-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հանս Էնգնեսքանգեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Speedskatingbase.eu · SpeedSkatingNews.info · SpeedSkatingStats · TheSports.org · ՄՕԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 1227150808946019000006 · WorldCat VIAF: 1227150808946019000006 |

 |
**Էլլի Դելվաու** (հունիսի 10, 1999(1999-06-10), Բրյուսել), ավելի հայտնի է որպես Բլանշ, բելգիացի երգչուհի և երգահան։ Նա կներկայացնի Բելգիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում «City Lights» երգով։ Բլանշը նախկինում մասնակցել է The Voice Belgique հինգերորդ սեզոնում որտեղ նա եղել է Team Cats on Trees թիմի անդամ։

Կարիերա
-------

**2017թ․-ից առայժմ։ Եվրատեսիլ երգի մրցույթ 2017**

Նոյեմբերի 22-ին 2016 թ. Բելգիայի հեռարձակող հեռուստաընկերություն Radio Télévision Belge de la Communauté Française (RTBF) հայտարարեց, որ իրենք ներքին ընտրությունով ընտրեցին Բլանշին, որը կներկայացնի Բելգիան 2017թ Եվրատեսիլ երգի մրցույթում, որը կկայանա Կիևում։ Նրա երգը, «City Lights», պետք է ցուցադրվեր Մարտին 8-ին, սակայն դուրս եկավ հաջորդ օրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  EURO ZOOM 2017 : Belgique ! — 2017.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բլանշ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · SoundCloud · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |
**Բեյ**, **բիյ**, թյուրքական տիտղոս և կոչում, որը ունի, ինչպես վարչական, այնպես էլ զինվորական կիրառելիություն։ Բեյ բառը ծագել է թյուրքերեն *bək* բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է առաջնորդ։ Սկզբնական տարբերակում ունեցել է ցեղի կազմում ցածր առաջնորդի իմաստ, որի ղեկավարը խանն էր։ Զինվորական գրականության մեջ բեյ օգտագործվել է որպես դասակի հրամանատարին համարժեք կոչում։ Հին թյուրքական վարչական հիերարխիայի մեջ այն երկրորդն էր իր ավագությամբ՝ խանից հետո։

Սովորաբար թյուրքական լեզուներում, այս տիտղոսը անմիջական կապ և համընդհանրություն ունի այնպիսի տերմինների հետ, որոնք ընտանեկան կապեր են արտահայտում՝ հայր, ամուսին, ընտանիքի գլուխ։ Ավելի ուշ ժամանակներում թյուրքական լեզուներում կար *«Բեյլերբեյ»* կոչումը, որը մատնանշում էր վարչական ղեկավարին։

Օսմանյան կայսրությունում կոչումների հերթականությունը այսպիսին էր՝ Փաշա, Բեյ, Աղա, Էֆենդի։ Բեյ որպես անհատականացված կոչում կարող էին օգտագործել Մոլդովայի, Վալախիայի, Թունիսի, Սամոս կղզու ազնվականները։

Ժամանակակից Թուրքիայում, ինչպես նաև Ղրիմի թաթարների մոտ բեյը արտահայտում է հարգանքի իմաստ, որով դիմում են ղեկավարներին, օրինակ՝ Օմեր բեյ, որը թարգմանվում է որպես պարոն Օմեր։ Ներկայումս բեյը բավականին տարածված կոչում և տիտղոս է։

Կումիկների, կարաչայների, բալկարցիների մոտ առավել կիրառական է **բիյ** կոչումը, որը դարձյալ թարգմանվում էորպես իշխան, իսկ Ուլլու բիյը՝ ավագ իշխան։

Ղազախների, ղրղզների թուրքմենների և ուզբեկների մոտ նույնպես կիրառվում է **բիյ** կոչումը։

Տես նաև
-------

* Բեկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Бий». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

| Մերձավոր Արևելքի տիտղոսներ |
| --- |
| **Միապետներ**
Խալիֆ  • Շահինշահ  • Փադիշահ  • Սուլթան  • Շահ  • Մելիք  • Էմիր
**Ցեղապետներ**
Սարդար  • Աթաբեկ
**Աղաներ**
Վեզիր  • Բեյլերբեյ  • Փաշա  • Բեյ  • Բեկ |

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Bey" Արխիվացված 2005-11-20 Wayback Machine at *Encyclopaedia of the Orient*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բեյ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Իրանիկա · Treccani · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7515780-9 |

 |