recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ռիչարդ Ջոնս** (անգլ.՝ Richard Jones, սեպտեմբերի 21, 1990(1990-09-21), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի աճպարար և բրիտանական զինված ուժերի զինծառայող։ Առավել հայտնի է դարձել՝ հաղթելով «Բրիտանիան փնտրում է տաղանդների» հեռուստամրցույթի 10-րդ եթերաշրջանը հաղթելու համար։

Կենսագրություն
--------------

Ջոնսը ծնվել է Լեյթոնսթոնում, Լոնդոն։ Մանկությունն անց է կացրել Էսսեքս կոմսության Չիգվել համայնքում։ 2010 թվականին ծառայության է անցել Մեծ Բրիտանիայի զինված ուժերում և մեկ տարի սովորել Թուիքենեմի Երաժշտության թագավորական ռազմական դպրոցում։ Ներկայումս բնակվում է Սաութ Վուդհեմ Ֆերրերսում։

Երեք տարի նվագել է «Parachute Regiment» բենդի կազմում։ 2014 թվականին ծառայության է անցել Թագավորական հեծելազորում՝ որպես պատվո պահակախմբի անդամ։

2016 թվականի մարտի 15-ին, որպես մասնակից, հանդես է եկել բրիտանական ITV հեռուստաընկերության «Հետապնդում» հեռուստաշոուում։

2016 թվականի հունիսի 11-ին, Մեծ Բրիտանիայի թագուհու 90- ամյակի տոնակատարության ժամանակ, Լենս Քորփորալ Ջոնսի կերպարով Ռիչարդ Ջոնսը մասնակցել է ռազմական շքերթին։ Դեկտեմբերի սկզբին «Royal Variety Performance» հաղորդաշարի ժամանակ նա մասնակցել է որպես աճպարար։ Հաղորդաշարին, որպես հյուր, մասնակցել են նաև Բրիտանական թագավորական ընտանիքի անդամները։ 2017 թվականի ապրիլին ITV-ի եթերում ցուցադրվել է Ջոնսի «Կախարդության օպերացիա» շոուն։

Ներկայումս Ջոնսը հյուրախաղերով հանդես է գալիս Մեծ Բրիտանիայի ողջ տարածքում, որը սկսվել է օգոստոսին Վինձորում և ավարտվելու է 2018 թվականի նոյեմբերին Ուայթ կղզում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Richard Jones is your Britain's Got Talent 2016 winner!». ITV. 2016 թ․ մայիսի 28. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 28-ին.
2. ↑  «BGT Champion 2016».
3. ↑  Lance Corporal Richard Jones | Performers & Creatives | Impossible Official Website Retrieved 2016-10-23.
4. ↑  Britain's Got Talent: Magician Richard Jones stuns public with his magic act | Anglia - ITV News Retrieved 2016-10-23.
5. ↑  «Corporal Jones Britain's Got Talent 2016 winner!». ITV. 2016 թ․ մայիսի 28. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 28-ին.
6. ↑  The Chase (2016 թ․ մարտի 15). «BGT Winner Richard Jones Dazzles Bradley With A Magic Trick - The Chase» – via YouTube.
7. ↑
**Լարիսա Վիրջինիա Հովհաննիսյան** (հոկտեմբերի 21, 1988(1988-10-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ամերիկահայ սոցիալական ձեռներեց։ Հիմնադրել է «Դասավանդի՛ր, Հայաստան» կրթական հիմնադրամը, որի նպատակն է Հայաստանում և Արցախում խթանել կրթական հավասար հնարավորությունները։ Հովհաննիսյանը ծնվել է Հայկական ԽՍՀ-ում՝ ամերիկահայ ընտանիքում՝ իր մանկությունն անցկացնելով Մոսկվայում և Երևանում։

Կենսագրություն
--------------

Լարիսան ծնվել է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում, Մայա Լեոնիդի Հուրունցի և իռլանդական ծագմամբ ամերիկացի Ջոն Պատրիկ Ռայանի ընտանիքում։ Երբ Լարիսան երեք ամսական էր, ընտանիքը տեղափոխվել է նախ Կալիֆորնիա, ապա՝ Ռուսաստան։ Մանկության մեծ մասը Լարիսան անցկացրել է Մոսկվայում և Երևանում։ Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո, ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել է Միացյալ Նահանգներ։ Լարիսան արցախցի նշանավոր գրող Լեոնիդ Հուրունցի թոռնուհին է։ Ունի նաև կրտսեր քույր՝ Մարգարեթ Ռայանը։

Կրթություն
----------

Լարիսա Հովհաննիսյանը ավարտել է Սուրբ Նորբերտի քոլեջի լիբերալ արվեստի բաժինը։ Հովհաննիսյան հատուկ կրթության մասնագետի մագիստրոսի աստիճան է ստացել Արիզոնայի պետական համալսարանում։

Կարիերա
-------

2013 թվականին Հովհաննսիյանը հիմնադրել է «Դասավանդի՛ր, Հայաստան» կրթական հիմնադրամը, որը շահույթ չհետապնդող, ոչ-առևտրային կազմակերպություն է։ «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ը Teach For All («Կրթություն բոլորի համար») կրթական միջազգային ցանցի 36-րդ գործընկերն է, ցանց, որի նպատակն է աշխարհի յուրաքանչյուր երկրում ապահովել և ընդլայնել որակյալ կրթության հասանելիությունը և հնարավորությունները։ Հովհաննսիյանը նաև հանդիսանում «Կիզազի» միջազգային կրթական ցանցի խորհրդի անդամ։

### «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»

«Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ի առաքելությունն է հավաքագրել, վերապատրաստել և երկամյա ժամկետրով Հայաստանի ու Արցախի մարզեր գործուղել նվիրյալ առաջնորդների՝ հանուն բոլոր երեխաների կրթական հնարավորությունների ընդլայնման։ Ծրագրի ողջ ընթացքում այս անհատները, կամ ինչպես մենք ենք սիրում նրանց անվանել Ուսուցիչ-առաջնորդները, կիրառում են փոփոխությունների վրա հիմնված ուսումնառությունը՝ զարգացնելու այնպիսի Աշակերտ-առաջնորդների, ովքեր, իրենց հերթին, կդառնան հիմնադրամի առաքելության դեսպանները։ Հավաքագրելով հարյուրավոր Ուսուցիչ-առաջնորդների և կրթելով հազարավոր Աշակերտ-առաջնորդների՝ «Դասավանդի՛ր, Հայաստան»-ը առարկայացնում է Հայաստանի և Արցախի ողջ ներուժը։ Ներկայումս հիմնադրամը հանդիսանում երկրի և ընդհանրապես տարածաշրջանի շահույթ չհետապնդող ամենամեծ կազմակերպություններից մեկը՝ աշխատելով առավել քան 30,000 աշակերտների հետ։

Մրցանակներ
----------

2016 թվականի սեպտեմբերին Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը պաշտոնապես ճանաչել է կրթության ոլորտում Լարիսա Հովհաննիսյանի կատարած անգնահատելի ներդրումը։

Երաժշտություն
-------------

2015 թվականին Լարիսան Գրեմմի մրցանակակիր, System of A Down խմբի մենակատար Սերժ Թանկյանի հետ ձայնագրեց «Արի՛ իմ սոխակ» օրորոցայինը։ Երգը դարձավ Հայոց Ցեղասպանության թեմայով նկարահանված «1915» հոգեբանական թրիլերի սաունդթրեքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
2. ↑
3. ↑  Լարիսա Ռայանը՝ Սերժ Թանկյանի հետ երգելու և բանիմաց սերունդ կրթելու մասին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Archived 2017-06-12 at the Wayback Machine.
**Կարինե Խաչիկի Աճեմյան** (հուլիսի 1, 1962(1962-07-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ և Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, դերասան, ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ, 5-րդ և 6-րդ գումարումների պատգամավոր, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության անդամ, ՀՀԿ կանանց խորհրդի նախագահ։

ՀՀ վաստակավոր արտիստ Արա Դեղտրիկյանի կինը։

Կրթություն
----------

1981 թվականին ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրի բաժինը։ 1988 թվականին ավարտել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինը։ 1992 թվականին ավարտել է Հայ-բրիտանական բիզնես դպրոցը՝ ստանալով գործարար-մենեջերի որակավորում։ 1999 թվականին Վիեննայում ստացել է առևտրային բանկերի ռազմավարական պլանավորման ոլորտի բանկային աշխատողի որակավորում (IBTI)։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1982 թվականից մինչև 1984 թվականը որպես դաշնամուրի դասատու և կոնցերտմայստեր աշխատել է Ստեփան Ջրբաշյանի անվան երաժշտական դպրոցում։ 1988 թվականից եղել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության գիտամեթոդաբանական կենտրոնի ռեժիսոր, ավագ գիտաշխատող։ 1994-1996 թվականներին աշխատել է որպես «Մետրո» թատրոնի տնօրեն։ 1998 թվականին որպես գլխավոր տնօրենի խորհրդական աշխատել է «Հայխնայբանկում», այնուհետև եղել է բանկի աշխատակազմի և քարտուղարության ղեկավար։ 2000-2002 թվականներին որպես տնօրենի խորհրդական աշխատել է Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնում։ 2002-2004 թվականներին եղել է «GTMC» (General Transworld Manufacturing Company) ՓԲԸ ֆինանսական բաժնի պետ, 2004-2005 թվականներին՝ «Քանաքեռ» ՓԲԸ-ում որպես տնօրենի գլխավոր խորհրդական։ 2005-2009 թվականներին եղել է «Արվեստ» հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն, 2008 թվականին նշանակվել է ՀՀ մշակույթի նախարարի խորհրդական։

Անդամություն
------------

2010 թվականին ընտրվել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի կառավարման խորհրդի անդամ։ 2012 թվականին՝ Երևանի պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի խորհրդի անդամ։ 2005 թվականից Հայաստանի հանրապետական կուսակցության կանանց խորհրդի անդամ է, մշակութային հանձնախմբի ղեկավար։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

2009 թվականի, մայիսի 12-ին համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի հանրապետական կուսակցության ցուցակով ընտրվել է ՀՀ 4-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, ՀՀԿ խմբակցության և խորհրդի անդամ։

2012 թվականին նորից համամասնական ընտրակարգով ընտրվել է ՀՀ 5-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

2017 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀԿ համապետական ընտրական ցուցակով ընտրվել է ՀՀ 6-րդ գումարման ազգային ժողովի պատգամավոր։
2019 թ․-ից պատգամավոր չէ։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։

Պարգևներ
--------

* 2016 թվականին պարգևատրվել է «Գարեգին Նժդեհ» մեդալով։
* 2017 թվականին պարգևատրվել է Երախտագիտության մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑  Կարինե Խաչիկի Աճեմյանը ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում
4. ↑  Պատգամավորի ամուսին լինելը դժվար չէ. Արա Դեղտրիկյան
5. ↑  «ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Նախագահ». *նախագահ.հայ*. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
**Վաչե Տաղլյան** (հոկտեմբերի 8, 1964(1964-10-08), Բեյրութ, Լիբանան - հուլիսի 27, 1983(1983-07-27), Լիսաբոն, Պորտուգալիա), Լիզբոնի գործողությունը իրականացրած հինգ երիտասարդներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Վաչե Տաղլյան ծնվել է հայրենաշունչ ընտանիքում։ Հայրը եղել է Վաչեի առաջին դաստիարակը, ով նրա մեջ արթնացրել է Հայ Դատի համար պայքարելու սերն ու հայրենասիրությունը։ Հաճախել է թաղամասի ազգային վարժարանը, որտեղ և նրա մեջ ավելի է ամրապնդվել ազգային նկարագիրը։

Վարժարանն ավարտելուց հետո Վաչեն զբաղվել է արհեստով։ Նա բավականին երիտասարդ էր, երբ սկսվեց Լիբանանի Քաղաքացիական պատերազմը։ Պատերազմի ընթացքում Վաչեն ցանկանում էր մասնակցել հայկական թաղամասերի պաշտպանությանը, բայց փոքր տարիքի պատճառով նրան մերժում են։ Սակայն, կարճ ժամանակ անց նրան հաջողվում է մասնակցել։ Դեռևս մանկուց հայրենիքին ծառայելու նրա բաղձանքը այս փոքր աշխատանքով չէր բավականացնում նրան և նա ցանկանում էր անցնել գաղափարական ճանապարհով գործուն պայքարի։

Նա ասել է. 

> «Ես բնական մահով պիտի չմեռնիմ, զոհը պիտի չըլլամ ճակատագրի խաղերուն։ Ես Հայ Դատի զինուոր եմ։ Կեանքս պիտի զոհեմ այդ ճամբուն վրայ։»
> 
> 

Վաչեն այս խոսքերը անընդհատ կրկնում էր, բայց իր շրջապատում այս խոսքերը որպես լուրջ որոշում չէին ընդունում։ Վաչեի բոլոր ընկերներն էլ նրա մեջ զվարթ, կատակասեր, կյանքով լի տղա էին տեսնում, ով իր շրջապատում հաճելի մթնոլորտ էր ստեղծում։ Արձակուրդ գնալու պատրվակով Վաչեն տուն է գալիս հուլիսի 18ին և տեղեկացնում, որ 15 օրով մեկնում է Հունաստան։ Դա եղավ նրա վերջին այցելությունը:Վաչե Տաղլյանը մասնակցում է Լիզբոնի գործողությանը և իր ընկերների հետ զոհվում Հայ Դատի միջազգայնացման համար 1983 թվականի հուլիսի 27-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԼԻԶՊՈՆ 5` ԱՐԴԱՐՈՒԹԵԱՆ ՄԱՐՏԻԿՆԵՐ» (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիսաբոնյան հնգյակի զոհաբերությանն գերագույն պատգամը Archived 2017-07-31 at the Wayback Machine.
* Անմահներին նվիրված երգ
**Ջոն "Ջոկո" Վիլինկ** (սեպտեմբերի 8, 1971(1971-09-08), Նոր Անգլիա, ԱՄՆ), ամերիկացի փոդքասթեր, հեղինակ, մարտարվեստի վարպետ և Միացյալ Նահանգների նավատորմի թոշակառու։ Նա Իրաքյան պատերազմի ընթացքում ծառայության համար արժանացել է արծաթե և բրոնզե աստղերի։ Ռամադի ճակատամարտի ընթացքում Վիլինկը վաշտի հրամանատար էր։

Վաղ տարիներ
-----------

Վիլինկը ծնվել և մեծացել է Նոր Անգլիայում։ Նա ԱՄՆ-ի նավատորմում ծառայության է անցել 1990 թվականին։

Ռազմական կարիերա
----------------

Վիլինկը ութ տարի իր զինվորական պարտականությունները կատարեց որպես ծովային նավատորմի շարքային մինչ ԱՄՆ ենթասպայական դպրոց հաճախելու իրավունք ստանալը։ Նա 2006 թվականին նա տեղափոխվեց Իրաքի Ռամադի քաղաք։ Իր ծառայության ընթացքում նա աշխատել է նաև նավատորմի որպես հրահանգիչ։ 2010 թվականին 20 տարի ծառայելուց հետո նա թոշակի անցավ։

Հետռազմական կարիերա
-------------------

Վիլինկը բրազիլական ջիու-ջիցու մարտարվեստով էր զբաղվում և Դին Լեստերի կողմից արժանացել է սև գոտու։ 
Վիլինկը Լեյֆ Բաբինի հետ հիմնում է Էշելոն ճակատ ընկերությունը, որը բարդ պրոբլեմներին իրենց փորձառությունների վրա հիմնված և բազմաթիվ առաջնորդական մարտահրավերներից դասեր քաղած լուծումներ էր առաջարկում։ 
 Նա և Բաբինը համահեղինակեցին "Էքստրեմալ ղեկավարություն․ Ինչպես ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմը ղեկավարել և հաղթել" առաջնորդության ձեռնարկըԹիմ Ֆերիսի, Յո Ռոգանի և Սեմ Հարիսի փոգքասթերում ներկայանելուց հետո Վիլինկը սկսեց իր շաբաթական Յոկո փոդքասթը,։ Էկո Չարլսի հետ 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ինէ անդրադառնալով պատերազմի, առաջնորդության, ջիու-ջիտույի, վարժությունների և Ռազմածովային նավատորմից դասեր քաղելու թեմաներին։

Ներկայումս Վիլինկը բնակվում է Սան Դիեգոյում, Կալիֆորնիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Willink, John "Jocko". «Birthdate». *John Gretton Willink Genealogjdjrurj page*. Tjeenk Willink. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 7-ին.
2. ↑  «Extreme Ownership». Macmillan Publishers. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
3. ↑  «These former Navy SEALS explain why you should wake up before dawn to win at life». *maxim.com*. Maxim. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
4. ↑  «Echelon Front». *Echelon Front*. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 1-ին.
5. ↑  «Why this retired Navy SEAL commander has 3 alarm clocks and wakes up at 4:30 a.m.». Business Insider. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
6. ↑  Schawbel, Dan. «Jocko Willink: Career Advice From a Former Navy SEAL». *forbes.com*. Forbe. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
**Լևոն Փարյան** (Յոթնեղբայրյան, 1955, Բեյրութ, Լիբանան), հայազգի լուսանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Փարյանը ծնվել է 1955 թվականին Բեյրութում։ Սերում է Ուրֆայի Յոթնեղբայրյանների ընտանիքից, որը հերոսներ է տվել 1915 թվականի Ուրֆայի նշանավոր հերոսամարտի ժամանակ։ Երկու տարեկանում ծնողների հետ տեղափոխվել է Չիկագո։ Հոր աշխատանքի բերումով ընտանիքն ապրել է նաև Իրանում և Պակիստանում։ 1977 թվականին Լևոնն ավարտել է Չիկագոյի համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետը, այնուհետև` ասպիրանտուրան, ստացել մանրէաբանի գիտական աստիճան։ Լուսանկարչության հանդեպ տածած հետաքրքրության պատճառով թողել է գիտական գործունեությունը, ընդունվել Հարավային Իլինոյսի համալսարանի փիլիսոփայության և լուսանկարչության բաժինը։ 1980 թվականին ընդունվել է Փասադենայի արվեստի կենտրոնի տեխնիկայի և գովազդի քառամյա դպրոց, որը չի ավարտել։ 1983-1986 թվականներին եղել է լուսանկարիչ Հելմուտ Նյուտոնի օգնականը։ 1986 թվականին ինքնուրույն աշխատել է լուսանկարչության և գովազդի ասպարեզում։ 2005 թվականից դասավանդում է Կալիֆորնիայի նահանգային համալսարանում (Նորթրիդջ)։ 2008 թվականին ավարտել է Կալիֆոռնիայի նահանգային համալսարանը (Նորթրիդջ)` ստանալով գեղանկարչության մագիստրոսի աստիճան։

Փարյանի աշխատանքները ներառված են աշխարհի տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

* Լոս Անջելես, 1986 թ.
* Աթենք, 1992 թ.
* Փարիզ, 1994 թ.
* Նյու Յորք, Լոս Անջելես, 1995 թ.
* Երևան, 1996, 2015 թթ.
* Գլենդել, Խմբակային ցուցահանդես "I witness"

Գրականություն
-------------

* Վահան Քոչար, «Հայ լուսանկարիչներ», Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2007 թ.։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Crows of the Desert - A Hero’s Journey through the Armenian Genocide" Trailer
2. 1 2  Levon Parian
3. ↑  «Survivors and Artists Memorialize the Armenian Genocide at a New Glendale Venue». *Hyperallergic* (ամերիկյան անգլերեն). 2017 թ․ մայիսի 16. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.
4. ↑  «ՓԱՐՅԱՆ, ԼԵՎՈՆ | Հայ լուսանկարչական արվեստների հետազոտական շտեմարան». *www.lusarvest.org* (անգլերեն). Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Joan Quinn Profiles with Photographer Levon Parian
**Օննիկ Գավուքյան** (հայտնի է որպես «Գավուք», մայիսի 8, 1945(1945-05-08), Կահիրե, Եգիպտոս), կանադահայ լուսանկարիչ։

Արթին Գավուքի որդին է, Րաֆֆի և Էն Գավուքյանների եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Օննիկ Գավուքյանը ծնվել է 1945 թվականին Կահիրեում` Արթին և Լյուսի Գավուկյանների ընտանիքում։ 1958 թվականից ընտանիքով հաստատվել է Տորոնտոյում։ Պապիկի` Հովհաննես Գավուքյանի և հոր պես ընտրել է լուսանկարչության ուղին և դարձել դիմանկարներ լուսանկարող։

Սամուել Մաքլաֆլին, լուսանկարիչ` Գավուք
Գավուքը լուսանկարել է Ինդիրա Գանդիին, Եղիսաբեթ Բոուզ-Լայոնին, Եղիսաբեթ II-ին, Օսկար Փիթերսոն, Պիեռ Էլիոթ և Մարգարեթ Տրյուդոներին, Լեոնիդ Բրեժնևին, Պատրի Մակնիին, Հյուբերտ Համֆրիին, Փեթ Նիքսոնին։

Կանադայի երեք նամականիշեր պատրաստվել են Գավուքի լուսանկարած դիմանկարների հիման վրա` Ռոլանդ Միչեների, Մորին Ֆորեստերի և Սամուել Մաքլաֆլինի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԳԱՎՈՒՔՅԱՆ, ՕՆՆԻԿ | Հայ լուսանկարչական արվեստների հետազոտական շտեմարան». *www.lusarvest.org* (անգլերեն). Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.
2. 1 2 3 4  Bourret, Suzanne (2008 թ․ հունվարի 22). «Cavouk of Winona: Life through the lens». Hamilton Spectator. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 16-ին.
3. ↑  «University of Calgary Libraries, Special Collections Division, Occasional Paper No. 10: Onnig CAVOUKIAN (born 1945)».
4. ↑  Rosts, Scott (2007 թ․ ապրիլի 20). «Stamp of approval». Niagara This Week. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
Գունիբ - Շամիլի վերջին աուլը Դաղստանում
**Աուլ**, **Աիլ** (ղազ.՝ ауыл, ադրբ.՝ aul, ղրղզ.՝ айыл, թաթ.՝ авыл, բաշկիրերեն՝ ауыл), ավանդական գյուղական տիպի բնակավայր, համայնք թյուրքական ազգերի մոտ, ինչպես նաև Միջին Ասիայի և Կովկասի մի շարք այլ ազգերի մոտ։ «Աուլ» բառը ունի թուրքական ծագում, և նշանակում է «գյուղ»։

«Աուլ» բնակավայրի տեսակ, որպես վարչատարածքային միավոր առկա է հետևյալ երկրներում՝

* Ռուսաստան Ռուսաստան
* Ղազախստան Ղազախստան
* Ղրղզստան Ղրղզստան
* Ադրբեջան Ադրբեջան
* Վրաստան Վրաստան

Սվանեթի աուլները (Վրաստան), իրենց առանձնահատում միջնադարյան աշտարակներով, ճանաչվել են որպես համաշխարհային ժառանգություն։ Նմանատիպ աշտարակներ կան նաև Կովկասի այլ տարածաշրջաններում, օրինակ՝ Ռուսաստանում գտնվող Ինգուշիայում

Աուլները հիմնականում կառուցված են քարից, լեռների լանջերին։ Տները հիմնականում ունեն երկու հարկ, և կառուցված են դեմքով դեպի հարավ։ Սա ապահովում է արևի առավել շատ թափանցումը տան ներս, ինչպես նաև պաշտպանում է հյուսիսային քամիներից։

19-րդ դարում, Ռուսական կայսրության կողմից Կովկասի գրավման ընթացքում, աուլները իրենցից ներկայացնում էին պաշտպանական լավ պայմաններ ունեցող բնակավայրեր, և նրանց գրավումը հնարավոր էր լինում միայն մեծ զոհերի գնով։ Չեչնիայի բազմաթիվ աուլներ այդպես էլ հնարավոր չի եղել գրավել այդ պատերազմի ընթացքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Н. М. Шанский, ed. (1963). «Аул». Vol. I, issue I «А». Москва: Издательство Московского университета. էջ 175. `{{cite book}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն); More than one of `|pages=` and `|page=` specified (օգնություն); Unknown parameter `|Tiltle=` ignored (օգնություն) (ռուս.)
2. ↑  "Upper Svaneti - UNESCO World Heritage Centre", *UNESCO World Heritage Centre*, United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization.
**Մաքս Գլաուբեն** (**Մոնիեկ Մենդել Գլաուբեն**, հունվարի 14, 1928(1928-01-14), Վարշավա, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն - ապրիլի 28, 2022(2022-04-28), Դալաս), լեհական ծագումով ամերիկացի մանկավարժ, հասարակական կազմակերպիչ, գրող և Հոլոքոստը վերապրած։

Կենսագրություն
--------------

1940-1945 թվականներին Գլաուբենը գտնվել է Վարշավայի գետտոյում, Մայդանեկի մահվան ճամբարում, Բուդզինի համակենտրոնացման ճամբարում և Դախաուի համակենտրոնացման ճամբարում։

Ազատ արձակվելուց հետո Գլաուբենը տեղափոխվեց Միացյալ Նահանգներ և հաստատվեց Դալասում 1950-ականների սկզբին։ Նա զորակոչվել է ԱՄՆ Բանակ Կորեական պատերազմի ժամանակ և աշխատել է խաղալիքների ինդուստրիայում մինչև իր հրաժարականը։

1970-ականների վերջին Գլաուբենը սկսեց խոսել Հոլոքոստի ժամանակ իր փորձի մասին։ Հոլոքոստը վերապրած Դալասի մի քանի այլ բնակիչների հետ միասին Գլաուբենը եղել է Դալլասի Հոլոքոստի և մարդու իրավունքների թանգարանի համահիմնադիրներից մեկը, որը բացվել է 1984 թվականին։

2019 թվականին «հանդուրժողականության, արդարության և ներման մասին իր ուղերձի համար հույսի և ոգեշնչման աղբյուր լինելու համար» Dallas Morning News թերթը գլաուբենին անվանել է «տարվա Տեխաս»։

Անձնական կյանք
--------------

Գլաուբեն Ֆեյգի մայրը և կրտսեր եղբայր Հենիեկը սպանվել են Մայդանեկի գազի խցիկներում։ Գլաուբենի հայրը ՝ Իսահակը, սպանվել է Բուդզինում պահակների կողմից։

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

* Տարվա Տեխասցի, «Dallas Morning News» (2019)
* Հումանիտար գիտությունների դոկտոր, Հարավային մեթոդիստական համալսարան (ՀՄՀ) (2020)
* «Հույս մարդկության համար» մրցանակ, Դալլասի Հոլոքոստի և մարդու իրավունքների թանգարան (2021)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Woodard, Teresa (2022 թ․ ապրիլի 28). «Thank you for being my friend, Max: Reflecting on the life of 94-year-old Holocaust survivor Max Glauben». WFAA. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 30-ին.
2. 1 2 3  Allison, Benjamin. «Max Glauben». *Handbook of Texas*. Texas State Historical Association. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 30-ին.
3. 1 2  «A Holocaust survivor is Dallas newspaper's Texan of the Year». Associated Press. 2019 թ․ դեկտեմբերի 19.
4. ↑  «Dallas Holocaust and Human Rights Museum Mourns the Loss of Holocaust Survivor Max Glauben». *Dallas Holocaust and Human Rights Museum*. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 30-ին.
**Մարգարետ Սուասոնացին** (մահացել է մինչև 1381 թվականի հուլիսի 4-ը) Հայաստանի թագուհին էր՝ հայոց թագավոր Լևոն V-ի հետ ամուսնությունից հետո։ Նա Հովհաննես Սուասոնացու և Մարի դե Միլմարսի դուստրն էր։

Կյանք
-----

Մարգարետի առաջին ամուսինը Հոնֆրոյ դը Սկանդելիոնն էր։ Նրա հետ ամուսնությունը շատ կարճ տևեց և նրանք երեխաներ չունեցան․ենթադրաբար ամուսինը մահացել է։

Մարգարետի երկրորդ ամուսնությունը եղել է Լևոն V-ի ՝ հայոց թագավոր Ժան դը Լուզինիանի ապօրինի որդու՝ Հայաստանի ոստիկանապետի և Վրաստանի Սոլդանի հետ։ Նրանք ամուսնացան Կիպրոսում 1369 թվականի մայիսին։

1374 թվականին Լևոնը թագադրվել է որպես հայոց թագավոր։ Մարգարետն ու Լևոնը սեպտեմբերի 14-ին Սիսում թագադրվել են Հայաստանի թագավոր և թագուհի։

Մարգարետն ու Լևոնը ունեին դուստր՝ Մարին։ Լևոնը և իր ընտանիքը գերության են ուղարկվել Եգիպտոս այն բանից հետո, երբ եգիպտական զորքերը գրավեցին Հայաստանի մայրաքաղաքը 1375 թվականին։ Թագավորական ընտանիքը համեմատաբար լավ վերաբերմունք էր արժանանում։ 1377 թվականի օգոստոսին Լևոնը հանդիպեց ֆրանցիսկացի Ժան Դարդելի հետ, ով գնում էր Երուսաղեմ ուխտագնացության։ Լևոնը ընկերացավ նրա հետ և աշխատեց որպես քարտուղար։ Դարդելը վերադարձավ Եվրոպա՝ պաշտպանելու Լևոնի և նրա ընտանիքի գործը և կարողացավ համոզել Կաստիլիայի թագավոր Հովհաննես I-ին վճարել թանկարժեք քարեր, մետաքսի և գիշատիչ թռչուններ՝որպես փրկագին 1382 թվականին։

Այնուամենայնիվ, դա արդեն շատ ուշ էր Մարգարետի և Մարիի համար։ Մարգարետն իր փոքրիկ դստեր հետ էր Կահիրեում, երբ արքայադուստրը մահացավ 1381 թվականին։ Մարգարետը հավանաբար մահացավ դրանից անմիջապես հետո։ Մարգարետն ու նրա դուստրը միասին թաղվեցին Կահիրեի Սուրբ Մարտինի եկեղեցում։

Լևոնը գնաց ապրելու Իսպանիայում, որտեղ Ջոն թագավորը նրան տվեց «Մադրիդի Տեր» տիտղոսը։ Մահացել է 1393 թվականին։

Աղբյուրներ
----------

* de Collenberg, Wipertus-Hugo Rudt (1963). *The Rupenides, Hethumides and Lusignans: The Structure of the Armeno-Cilician Dynasties*. Librairie C. Klinkcksieck.
* Runciman, Steven (1999). *A History of the Crusades*. Vol. III: The Kingdom of Acre and the Later Crusades. Cambridge University Press.
Ստամոքսում հայտնված օտար մարմնի՝ ատամի խոզանակի էնդոսկոպիկ պատկերը
Պնևմատիկ զենքի BB-փամփուշտը ձեռքի մեջ
**Օտար մարմին** (լատին․՝ corpus alienum), բժշկական տեսանկյունից՝ օրգանիզմում հայտնված ցանկացած օտարածին մարմին, այդ թվում՝ շնչած օդը և ապրող օտարածին մարմինները։ Նեղ իմաստով՝ աչքում, ականջում, քթում, ըմպանում, կերակրափողում կամ շնչափողում հայտնված տարբեր չափսերի կողմնակի առարկաները։ Օտար մարմինը, անգամ չվնասելով իրեն շրջապատող հյուսվածքները, կարող է մահվան պատճառ դառնալ։ Օրինակ՝ լարինգոսպազմի ռեֆլեկտորներով պայմանավորված շնչարգելության արդյունքում կամ օտար մարմինը հեռացնելու ոչ մասնագիտական փորձերի պատճառով, որոնք կարող են հանգեցնել հիվանդի մահվան, ինչպես նաև լորձանյութի հետ կապված խնդրի դեպքում (օրինակ՝ մարտկոցը կարող է այրվածք առաջացնել)։

Երեխաները կարող են մանր առարկաները, օրինակ՝ ուլունքները, մտցնել քթի կամ ականջի 
 մեջ։

Հետազոտություններից մեկի արդյունքներում արախիսը (գետնընկույզը) համարվում է շնչական ուղիներում ամենահաճախ հանդիպող օտար մարմինը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Инородные тела». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
2. ↑  Litovitz, Toby. «Swallowed a Button Battery?». National Capital Poison Center. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 11-ին.
3. ↑  «Foreign Bodies: Nose and Paranasal Sinus Disorders: Merck Manual Professional». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
4. ↑  Yadav SP, Singh J, Aggarwal N, Goel A (2007 թ․ սեպտեմբեր). «Airway foreign bodies in children: experience of 132 cases» (PDF). *Singapore Med J*. **48** (9): 850–3. PMID 17728968.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օտար մարմին ականջում
* Օտար մարմին քթում
* Օտար մարմին աչքում
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թեքեյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հարություն Թեքեյան** (1910, Բեհեսնի, Ադըյամանի մարզ, Թուրքիա - 1995, Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), հայ բառարանագիր, խմբագիր։ Ծայրագույն վարդապետ։ Աստվածաբանության դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Հարություն Թեքեյանը ծնվել է 1910 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդի նահանգի Բեհեսնի գյուղաքաղաքում։ Սովորել է Հայ կաթողիկե եկեղեցու Զմմառի պատրիարքական կղերական միաբանության աթոռանիստ Զմմառի վանքի ժառանգավորաց վարժարանում (1925), ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ համալսարանը։

Խմբագրել է «Ավետիք», «Մասիս» (1947-1957) շաբաթաթերթերը։ 1948 թվականից հաստատվել է Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյում, որտեղ ղեկավարել է հայ կաթոլիկ առաքելությունը և դասավանդել եկեղեցու պատմություն։ 1968-1982 թվականներին եղել է Լատինական Ամերիկայի կաթոլիկ հայերի առաքելության այցելու։

Մահացել է Մոնտեվիդեոյում՝ 1995 թվականին։

Աշխատություններ
---------------

Հարություն Թեքեյանի հեղինակությամբ լույս են տեսել «Առձեռն բառարան սպաներէնէ-հայերէն» (1955, Բեյրութ) և «Բառարան հայերէնէ-սպաներէն» (1984, Բուենոս Այրես) բառարանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Այվազյան, Հովհաննես, ed. (2015). *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն. էջեր 412–413. ISBN 978-5-89700-042-5.
2. ↑  ««ՄԱՍԻՍ» հրատարակութիւն Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան - Vatican News». *www.vaticannews.va*. 2019 թ․ հուլիսի 10. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 16-ին.
3. ↑  «Առձեռն Բառարան Սպաներէնէ Հայերէն, Յարութիւն Թէքէեան». *www.nayiri.com*. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 16-ին.
4. ↑  «Բառարան Հայերէնէ-Սպաներէն, Հայր Յարութիւն Թէքէեան». *www.nayiri.com*. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 16-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան։ Երկու հատորով), խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչութուն, հ. 1, Աբալյան-Ղուշչյան, 2005
**Էդիկ Միսակի Բախշինյան** (դեկտեմբերի 3, 1934(1934-12-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2002), խորհրդային տնտեսական, պետական և քաղաքական գործիչ, օդաչու։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։ ԽՄԿԿ անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1934 թվականին Երևանում։ 1957 թվականից զբաղվել է տնտեսական, հասարակական և քաղաքական գործունեությամբ։ 1957-2002 թվականներին եղել է Հայաստանի քաղաքացիական ավիացիայի վարչության Յակ-12 ինքնաթիռի փոքր ավիացիայի օդաչու, մագիստրալային ավիացիայի օդաչու, ԽՍՀՄ քաղաքացիական ավիացիայի նախարարության Հայաստանի քաղաքացիական ավիացիայի վարչության թռիչքային և շտուրմանական բաժնի վարիչ, «Հայկական ավիաուղիներ» ավիաընկերության թռիչքային ծառայության մեթոդաբանական կենտրոնի պետ, նախարարության պատասխանատու աշխատակից, Հայաստանի քաղավիացիայի նախարար։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1983 թվականի փետրվարի 4-ի հրամանագրով նրան շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում, հանձնելով Լենինի շքանշան և Մուրճ ու մանգաղ ոսկե մեդալ։

Ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 9-րդ գումարման պատգամավոր (1975-1980)։

Մահացել է Երևանում, 2002 թվականին։ Թաղված է Զեյթունի գերեզմանատանը։

Սխրագործություն
---------------

Հիմնական հոդված՝ Յակ-12-ի առևանգման փորձ Երևանի մոտ
Հերոսաբար կանխել է սեփական ինքնաթիռի գրավումը` ստանալով դանակի 9 վիրավորում։ Այդ սխրանքի համար նա պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Գրականություն
-------------

* Հանրագիտական բառարան, Ե. 2016, էջ 281։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Эдик Мисакович Бахшинян
2. ↑  Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան:Երկու հատորով),ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ,Երևան,Հայկական հանրագիտարան հրատ.Հ.1,Աբալյան-Ղուշչյան,2005:
3. ↑  «Էդիկ Միսակի Բախշինյանի գերեզմանի մասին տեղեկություն hush.am կայքում».
4. ↑  «Օդանավի առեւանգման փորձերը հայկական ավիացիայում. ինչպես չհաջողվեց փախչել Թուրքիա». *Hetq.am*. 2021 թ․ սեպտեմբերի 15. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 11-ին.
5. ↑  «Քշի Թուրքիա…».

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Տեր Արարատ քահանա Պողոսյան** (սեպտեմբերի 20, 1983(1983-09-20), Ոսկեհատ, Էջմիածնի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, ավազանի անունը՝ Արման), հայ հոգևորական, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի «Վաչե և Թամար Մանուկյան» մատենադարանի տնօրեն, Մայր Աթոռի hրատարակչական բաժնի տնօրեն, ՀՀ գրադարանների խորհրդի անդամ։ Մայր Աթոռի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի, Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպարնոցի դասախոս։ Ամուսնացած է, ունի երեք դուստր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Վաղարշապատ քաղաքի Ոսկեհատ գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո կրթությունը շարունակել է Մայր Աթոռի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ Սբ. Ստեփանոս Նախավկայի տոնի օրը, Տ. Արարատ եպս. Գալթագճյանի կողմից ձեռնադրվել է սարկավագ։ Կրթության ավարտին՝ 2007 թ. մայիսի 31-ին՝ որպես մագիստրոսական ավարտական աշխատանք պաշտպանության է ներկայացրել «Էջմիածին» ամսագրի 1984-1988 թթ. մատենագիտությունը» վերնագրով ավարտաճառը։

Ճեմարանական ուսումնատությունից հետո իբրև միաբան սարկավագ ծառայության է անցել «Գարեգին Ա» գիտական կենտրոնում որպես գործավար-քարտուղար։

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Կաթողիկոսի օրհնությամբ 2009-2012 թվականներին կրթությունը շարունակել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում՝ ուսումնառության ավարտին պաշտպանելով «Տեր Գյուտ ավագ քահանա Աղանյանցի պատմագրական ժառանգությունը» թեմայով ավարտական աշխատանքը։

2010 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ձեռամբ Տեր Մկրտիչ եպսիսկոպոս Պռոշյանի ձեռնադրվել է ամուսնացյալ քահանա։ Երկու տարի անց՝ Ղևոնդյանց տոնին, արժանացել է լանջախաչ կրելու պատվին։

2010 թվականից ծառայության է կոչվել «Էջմիածին» ամսագրի խմբագրությունում իբրև գործավար-քարտուղար,նաև Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում իբրև «Հայ Եկեղեցու պատմություն» դասավանդող։

2012 թվականից Հայկական գրադարանների միջազգային 2-րդ համագումարի հանձնախմբի անդամ է`ընդգրկված նաև նույն ժողովի գործադիր մարմնի մշտական անդամների ցանկում։ Նույն թվականից ամդամ է նաև ՀՀ կառավարության ստեղծած գրադարանների խորհրդի։

2012 թվականի մայիսի 2-ից նշանակվել է Մայր Աթոռի Պաշտոնական մամուլի բաժնում`որպես տեխնիկական խմբագիր։

Վեհափառ Հայրապետի բարձր տնօրինությամբ 2013 թ. նոյեմբերի 1-ից ստանձնել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի «Վաչե և Թամար Մանուկյան» մատենադարանի տնօրենի պաշտոնը։

2014 թվականից Վազգենյան հոգևոր դպարնոցում դասավանդում է «Հայ Եկեղեցու պատմություն» առարկան, իսկ 2016 թվականից՝ Մայր Աթոռի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում՝ «Հայ Եկեղեցու պատմության աղբյուրագիտություն» և «Հայ Եկեղեցու ժողովների պատմություն» առարկաները։

2017թ․ հուլիսի 31-ից համատեղության կարգով նշանակվել է Մայր Աթոռի Սուրբ Էջմիածնի hրատարակչական բաժնի տնօրեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  info@fractal.am, Fractal Creative. «Etchmiadzin Library». *Etchmiadzin Library*. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 26-ին.
**Էվելին Լեթ**, ԿՇ (անգլ.՝ Evelyn Lett, ծննդյան անունը՝ Էվելին Սթորի, հոկտեմբերի 17, 1896(1896-10-17), Վավանեսա, Oakland – Wawanesa, Մանիթոբա, Կանադա - մարտի 26, 1999(1999-03-26)), կանադացի կանանց իրավունքների պաշտպանության նախաձեռնող։

Կենսագրություն
--------------

Էվելինը ծնվել է 1896 թվականին Մանիտոբա նահանգի Վավանեսա բնակավայրում։ 1910 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա։ 1917 թվականին Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանից (UBC) ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան և եղել է համալսարանի առաջին կին շրջանավարտներից։ Էվելինը եղել է Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի Ալմա Մատեր ընկերության հիմնադիր անդամներից և աջակցել Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի կանանց 1914 թվականին ստանալ ընտրելու իրավունք նախքան կանայք կկարողանային քվեարկել Կանադայում։ 1926 թվականին Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանից ստացել է պատմության և սոցիոլոգիայի մագիստրոսի աստիճան։

1997 թվականին արժանացել է «Կանադայի շքանշանի» «Վանկուվերի համայնքի վրա մեծ ազդեցության համար` հավաքելով հարյուր հազարավոր դոլարներ տարեցների և համալսարանի համար անհրաժեշտ ցերեկային կենտրոնի համար»։

Ամուսնացել է կանադացի զինվոր, իրավաբան, դիվանագետ և փաստաբան Շերվուդ Լեթի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «University of British Columbia biography». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2006 թ․ մարտի 24-ին.
2. ↑  Ann Gibbon (1999 թ․ հուլիսի 21). «Evelyn Lett: Community worker lived to be 102 by keeping busy». *The Globe and Mail*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Order of Canada citation
**Մեյբլ Ստրիքլենդ** (մալթ.՝ Mabel Edeline Strickland, հունվարի 8, 1899(1899-01-08), Lija, Eastern Region (Lvant), Մալթա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - նոյեմբերի 29, 1988(1988-11-29), Մդինա, Western Region (Punent), Մալթա), անգլո-մալթացի լրագրող, թերթի սեփականատեր և քաղաքական գործիչ։

Ընտանիք և անձնական կյանք
------------------------

Ստրիքլենդը սըր Ջերալդ Ստրիքլենդի (հետագայում Մալթայի 4-րդ վարչապետ) և լեդի Էդելին Սակվիլի դուստրն էր։ Նրա մայրը ավագ դուստրն էր Ռեջինալդ Սակվիլի, որը Քենթ կոմսության Դե Լա Վարայի 7-րդ կոմսն էր Քնոլից։ Մեյբլն այդպես էլ չի ամուսնացել` իր ունեցվածքի մեծ մասը թողնելով իր միակ ժառանգորդ Ռոբերտ Հորնիոլդ-Ստրիքլենդին։

Բնակավայր
---------

Մեյբլ Ստրիքլենդն իր կյանքի մեծ մասն ապրել է Լիջայի Պարիզիո վիլլայում։ Մինչ այդ նա ապրում էր իր ընտանեկան տանը` Վիլլա Բոլոնիայում` Ատարդում (Մալթա)` իր հոր` լորդ Սթրիքլենդի տանը։

Կարիերա
-------

Սթրիքլենդը Մալթայում թերթ է հիմնել իր հոր և խորթ մոր` լեդի Սթրիքլենդի հետ (Մարգարետը` Էդվարդ Հալթոնի դուստրը)։ 1935 թվականին նա դարձել Է «Թայմս օֆ Մալթա»-ի և «Իլ Բերկա»-ի խմբագիրը, իսկ հոր մահից հետո` 1940 թվականին, զբաղեցրել է թերթերի կառավարչի պաշտոնը։ Չնայած այն բանին, որ մի քանի անգամ կորուստներ է կրել, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մալթայի պաշարման ընթացքում թերթը ոչ մի համար չի բաց թողել։ Մեյբլը 1950-ական թվականներին ձևավորել և ղեկավարել է առաջադիմական Սահմանադրագիտական կուսակցությունը և եղել է 1950 - ական թվականների գլխավոր քաղաքական առաջնորդներից մեկը` մասնակցելով 1956-1957 թվականների ինտեգրացիոն բանակցություններին, ինչպես նաև դեմ լինելով անկախությանը 1964 թվականին։ 1962 թվականին ընտրվել է Մալթայի խորհրդարանի պատգամավոր։ Նա միշտ կրքոտ պայքարել է ազատ և անկախ մամուլի համար ու պահպանել է Մալթայի կապերը Մեծ Բրիտանիայի և համագործակցության հետ։ Թոշակի անցնելով` նա իր ընտանիքի անունից հիմնադրել է Ստրիքլենդի հիմնադրամը։

Մահ
---

Մեյբլ Սթրիքլենդը մահացել է 1988 թվականի նոյեմբերի 29-ին և թաղված է Ստրիքլենդ ընտանեկան դամբարանում` Սուրբ Պողոսի տաճարում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2  SNAC — 2010.
3. 1 2  Find A Grave — 1996.
4. ↑  «Անձնական էջ 47079». Thepeerage.com. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
5. ↑  Պեպեր, Ջոն (1996). «Մեյբլ Ստրիքլենդի` Մալթայի չթագադրված թագուհու կյանքը». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
6. ↑  Հորնիոլդ-Ստրիքլենդ, Ռոբերտ (2012 թ․ նոյեմբերի 26). «Անձնական հիշողություն իմ մորաքրոջ մասին». *Times of Malta*. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 8-ին. «Նա հատկապես հպարտանում էր Ստրիքլենդում իր ժառանգությամբ և 1975 թվականին որոշեց ճշտել ժառանգության իր իրավունքը` ընտրելով ինձ` որպես իր ժառանգորդի։ 1940 թվականից ի վեր` իր հոր մահից հետո, սա առաջին անգամն էր, երբ նա իր կտակը գրեց։»

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1205118365 · ISNI: 000000005477386X · LCCN: nr97025907 · VIAF: 7297476 · WorldCat VIAF: 7297476 |

 |
**Ժիրայր Ավետիսի Միրզախանյան** (մարտի 12, 1886(1886-03-12), Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 29, 1947(1947-05-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ սովետական իրավաբան։

Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։ Աշխատել է սփյուռքահայ գաղթավայրերում (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Բուլղարիա), պրոպագանդել Սովետական Հայաստանի հաջողությունները։ Ներգաղթելով հայրենիք (1921)՝ Միրզախանյան մի շարք պատասխանատու պաշտոններ է վարել ՀՍԽՀ դատական մարմիններում (1922–23-ին եղել է վճռաբեկ դատարանի նախագահ, 1925-ին՝ Գերագույն դատարանի դատախազ ևն)։ 1926-ին Միրզախանյան ՀՍԽՀ հողժողկոմի տեղակալն էր։ 1934-ին նշանակվել է հանրապետության պետ․ իրավարար։ 1923–30-ին միաժամանակ դասախոսել է Երևանի համալսարանում՝ դասավանդելով աշխատանքային իրավունք և քաղաքատնտեսություն։ Միրզախանյան եղել է ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի և ՀՍԽՀ Կենտգործկոմի անդամ։ ԽՄԿԿ անդամ 1921-ից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 617.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 617)։*  |
**Հյուսեին Դանիշ Թունալըղիլ** (թուրքերեն՝ Hüseyin Daniş Tunalıgil, 1915, Անկարա, Անկարայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 22, 1975(1975-10-22), Վիեննա, Ավստրիա), թուրք դիվանագետ։ 1975 թվականին սպանվել է «ՀՑԱՄ»-ի մարտիկների կողմից։ Այդ ժամանակ նա զբաղեցնում էր Ավստրիայում Թուրքիայի դեսպանի պաշտոնը։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Թունալըղիլը ծնվել է 1915 թվականին Թուրքիայի մայրաքաղաք Անկարայում։ 1933 թվականին ավարտել է Գալաթասարայի վարժարանը։ 1939 թվականին նա աշխատանքի է անցել Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունում։ Իր դիվանագիտական կարիերայի ընթացքում զբաղեցրել է Հորդանանում, Հարավսլավիայի սոցիալիստական ֆեդերատիվ հանրապետությունում, Նիդերլանդներում և Ավստրիայում Թուրքիայի դեսպանի պաշտոնը։

Սպանություն
-----------

Դանիշ Թունալըղիլին նվիրված հուշատախտակ Վիեննայում թուրքական դեսպանության առաջ։
1975 թվականի հոկտեմբերի 22-ի կեսօրին ինքնաձիգներով զինված երեք անձ մոտեցել է Վիեննայում Թուրքիայի դեսպանության շենքին՝ սպանելով անվտանգության աշխատակցիներին և ներխուժելով դեսպանի գրասենյակ։ Հանդիպելով թուրք դեսպանին՝ մարտիկները հարցրել են, թե արդյոք նա Թուրքիայի դեսպանն է։ Ստանալով դրական պատասխան՝ բրիտանական և իսրայելական արտադրության ատրճանակներից նրանք գնդակահարել են նրան։ Թունալըղիլը տեղում մահացել է, իսկ մարտիկները ավտոմեքենայով հապշտապ լքել են դեպքի վայրը։

Այս հարձակմանը երկու օր անց հաջորդել է մեկ այլ պլանավորված հարձակում, որն իրականացվել էր Ֆրանսիայում Թուրքիայի դեսպան Իսմայիլ Էրեզի նկատմամբ։ 1975 թվականի հոկտեմբերի 24-ին դեսպանության շենքի մոտ Էրեզի հետ միասին սպանվել էր նաև նրա վարորդը՝ Թալիփ Եները։

Երեք զինված անձանց ինքնությունն այդպես էլ չի բացահայտվել և նրանք չեն դատապարտվել։ Սա Հայկական ցեղասպանության արդարության մարտիկներ կազմակերխության նախաձեռնած առաջին սպանությունն էր, իսկ արդեն 1984 թվականի դրությամբ կազմակերպության մարտիկները սպանել էին թուրք 20 դիվանագետի և նրանց ընտանիքների անդամների։

Տես նաև
-------

* Հայկական ռազմաքաղաքական կազմակերպությունների կողմից սպանված թուրք դիվանագետների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Newspaper *Milliyet* October 22, 2004 Archived June 4, 2006, at the Wayback Machine. (tr)
2. ↑  Oku July 4, 2007(չաշխատող հղում)
 (tr)
3. ↑  Lester A. Sobel, *"Political terrorism, Volume 2*, University of Michigan, Facts on File, 1978, p. 248
4. ↑  «TURKISH DIPLOMATS KILLED BY THE ARMENIAN TERRORISTS DURING THEIR DUTY». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 26-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
5. ↑  *Guerre et terrorisme arméniens*, Paris: Presses universitaires de France, 2002, p. 44
6. ↑  *Encyclopedia of terrorism* Archived 2014-06-29 at the Wayback Machine. Infobase Publishing, 2007, Cindy C. Combs, Martin W. Slann, p. 394]
7. ↑  Michael M. Gunter, *"Pursuing the Just Cause of their People. A Study of Contemporary Armenian Terrorism*, Westport-New York-London, Greenwood Press, 1986, p. 68
8. ↑  Baron Max, Beloff Beloff, *"Beyond the Soviet Union: the fragmentation of power*, Ashgate, 1997, p. 42
**Հանս Կամպ** (սեպտեմբերի 5, 1940(1940-09-05), Den Burg, Թեսել, Հյուսիսային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ), հոլանդացի փիլիսոփա և լեզվաբան, որը 1981 թ. ստեղծել է Դիսկուրս ներկայացման տեսությունը։

1968 թ. Կալիֆոռնիայի համալսարանում Քամփը ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան (Ph.D): Դասավանդել է Քոռնելի, Լոնդոնի, Օսթինի Թեխասի (UT Austin), Շթութգարդի համալսարաններում։

1968 թ. Կամպը պաշտպանել է ատենախոսությունը՝ «Ժամանակաձևային տրամաբանությունը և գծային հերթագայության տեսությունը» վերնագրով

1997 թ. Կամպը դարձել է Նիդեդրլանդների գիտության և արվեստի Թագավորական ակադեմիայի թղթակից անդամ։ 1996 թ. նա պարգևատրվել է Ժան Նիկոդի (Jean Nicod) մրցանակով, իսկ 2015 թվականին ընտրվել է Ամերիկայի արվեստի և գիտության ակադեմիայի անդամ («Fellows»):

2017 թ. Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում կազմակերպված YALP ամառային դպրոցի շրջանակներում Կամպը հանդես է եկել Դիսկուրս ներկայացման տեսությանը վերաբերող դասախոսությունների շարքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  «J.A.W. Kamp». Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 31-ին.
8. ↑
9. ↑
**Սուրեն Սարգսի Ղազարով** (ռուս.՝ Сурен Саркисович Казаров, սեպտեմբերի 15, 1929(1929-09-15) - հոկտեմբերի 13, 1998(1998-10-13), Դոնի Ռոստով, Ռուսաստան), ծագումով հայ խորհրդային մարզիկ (ազատ ոճի ըմբշամարտ) և մարզիչ (հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտ)։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Ղազարովը ծնվել է 1929 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Սարգիս Գալուստի և Անահիտ Կիրակոսի Ղազարովների ընտանիքում, որում մեծացել են երեք երեխաներ՝ դուստր Գալյան (1927), որդիներ Սուրենը (1929) և Սեմյոնը (1940)։ Հայրը զոհվել է Հայրենական մեծ պատերազմում, ընտանիքը վերապրել է Դոնի Ռոստովի ֆաշիստական օկուպացիայի դժվարին ամիսները։

Պատերազմից հետո Սուրենը սովորել է, ծառայել Խորհրդային բանակում, սպորտով է զբաղվել տաղանդավոր մարզիչ Գեորգի Մանուկի Տերմոլաևի մոտ, որը դաստիարակել է շատ տաղանդավոր ըմբիշների։

Սուրեն Ղազարովը որպես մարզիկ հանդես է եկել «Սպարտակի» (Դոնի Ռոստով) կազմում։ Նա ԽՍՀՄ ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնության արծաթե (1957) մեդալակիր էր և ազատ ոճի ըմբշամարտի ՌԽՖՍՀ 6-ակի չեմպիոն (1953-1959)։ Բազմաթիվ մրցաշարերի և միջազգային ընկերական հանդիպումների հաղթող։

Որպես մարզիչ աշխատել է «Աշխատանքային ռեզերվներ» կամավոր մարզական ընկերությունում (1962-1998), եղել է Ռոստովի մարզային խորհրդի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի «Ռուսաստանի երիտասարդություն» կազմակերպության ավագ մարզիչ-մանկավարժ։ Նրա աշակերտների թվում է հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի օլիմպիական չեմպիոն հայազգի Վարդերես Սամուրղաշևը։

Մահացել է 1998 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, Դոնի Ռոստովում սրտի կաթվածից։ Թաղված է քաղաքի Հյուսիսային գերեզմանատանը։

Նրա որդին՝ Սարգիս Սուրենի Ղազարովը, հայտնի պատմաբան է, գիտնական, Հարավային դաշնային համալսարանի պրոֆեսոր։

Վաստակ
------

* ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ
* ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ և Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ
* Ռուսաստանի Դաշնության ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող (1998)

Հիշատակ
-------

* Դոնի Ռոստովում հուշատախտակ է փակցվել այն տան պատին, որտեղ 1961-1998 թվականներին ապրել է Սուրեն Ղազարովը (16-րդ գծի փողոց, 30)։
* Ռոստովի մարզում անցկացվում է Սուրեն Ղազարովի հիշատակին նվիրված ամենամյա մրցաշար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Казаров Сурен Саркисович
2. 1 2 3 4 5  «Успешные люди - Казаров Сурен Саркисович». *xn----8sbkbsqsh3l.xn--p1ai*. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 22-ին.
3. 1 2  Казаров Сурен Саркисович
4. 1 2  «Казаров Саркис Суренович — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 22-ին.
5. ↑  В Новошахтинске состоялся турнир памяти Сурена Казарова

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարզիչ, ըմբիշ, ուսուցիչ (Սուրեն Ղազարով)
**Իսմայիլ Էրեզ** (թուրքերեն՝ İsmail Erez, սեպտեմբերի 28, 1919(1919-09-28), Բաքըրքյոյ, Կոստանդնուպոլիս - հոկտեմբերի 24, 1975(1975-10-24), Փարիզի 16-րդ շրջան, Փարիզ, Փարիզի շրջան), թուրք դիվանագետ, որը Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունում զբաղեցրել է դիվանագիտական բարձրաստիճան մի շարք պաշտոններ։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Իսմայիլ Էրեզը ծնվել է 1919 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ստամբուլի (այդ ժամանակ՝ Կոստանդնուպոլիս) Բաքըրքյոյ շրջանում։ Նրա ծնողները՝ Հասան Թահսին Էրեզը և Էմինե Շահանդեն, իրավաբանական կրթություն ունեին։ Գերազանցության դիպլոմով ավարտել է Գալաթասարայի վարժարանը ու 1939 թվականին ընդունվել Քաղաքագիտության դպրոց, որն էլ ավարտել է 1943 թվականին։

Ուսումն ավարտելուց հետո՝ Իսմայիլ Էրեզն աշխատանքի է անցել Թուրքիայի դիվանագիտական ծառայությունում և մի շարք պաշտոններ զբաղեցրել Արտաքին գործերի նախարարությունում՝ զբաղեցնելով նաև ներկայացուցչական պաշտոններ Միավորված ազգերի կազմակերպությունում, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունում և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում։ Վաշինգտոնում թուրքական դեսպանության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնն զբաղեցնելուց հետո՝ 1967 թվականի դեկտեմբերի 19-ին նշանակվել է Լիբանանում Թուրքիայի դեսպան (նստավայրը՝ Բեյրութ)՝ համատեղության կարգով զբաղեցնելով նաև Քուվեյթում Թուրքիայի դեսպանի պաշտոնը։ 1970 թվականին նշանակվել է Իտալիայում Թուրքիայի դեսպան, իսկ արդեն 1972-1974 թվականներին աշխատել է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարության գլխավոր քարտուղարությունում։ 1974 թվականի նոյեմբերի 2-ին նշանակվել է Ֆրանսիայում Թուրքիայի դեսպան։

Սպանություն
-----------

Էրեզի գերեզմանը Թուրքիայում
1975 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Իսմայիլ Էրեզը վերադառնում էր ընդունելությունից և երբ նրա ավտոմեքենան մոտեցավ Փարիզում թուրքական դեսպանությանը, Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի 3-4 զինված մարտիկներ դարանակալեցին մեքենան՝ սպանելով նրան ու նրա վարորդ Թալիփ Եներին։ Սպանությունը ցնցեց ողջ Թուրքիան, քանի որ դրանից երկու օր առաջ սպանվել էր Ավստրիայում Թուրքիայի դեսպան Դանիշ Թունալըղիլը։ Սպանության պատասխանատվությունն իրենց վրա էին վերցրել ԱՍԱԼԱ-ն և ՀՑԱՄ-ը
։

Տես նաև
-------

* Հայկական ռազմաքաղաքական կազմակերպությունների կողմից սպանված թուրք դիվանագետների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  մահվան վկայական — P. 7.
2. 1 2  «İSMAİL EREZ (1919-1975)». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
3. ↑  «MFA of Turkey: Assassinated Turkish Diplomats/Officials and Their Families Serving in Missions Abroad». Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 14-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
4. ↑  Most Armenians in Beirut Support Attacks on Turks. By MARVINE HOWE, The New York Times, March 01, 1980, p. 4
5. ↑  «Armenians Web Portal». Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 21-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
6. ↑  Barry Rubin, Barry M. Rubin, Judith Colp Rubin, *"Chronologies of modern terrorism* Archived 2016-12-28 at the Wayback Machine. M.E. Sharpe, 2008, p. 69
7. ↑  
«Observer Reporter». 1975 թ․ հոկտեմբերի 25. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
**Խաֆսա բինթ Ումար** (արաբ․՝ حفصة بنت عمر بن الخطاب‎‎, 604, Մեքքա, Հիջազ - նոյեմբեր 665, Մադինա, Օմայյան խալիֆայություն), Մուհամմմադ մարգարեի չորրորդ կինը, կրել է «հավատացյալների մայր» (արաբ. أمّ المؤمنين) պատվանունը։

Կենսագրություն
--------------

Խաֆսա բինթ Ումարը երկրորդ խալիֆ Ումար իբն ալ Խատաբի դուստրն է եղել։ Նա ծնվել է Մուհամմադի՝ մարգարեությունը սկսելուց մոտ 5 տարի առաջ և իսլամ է ընդունել Մեքքայում հոր հետ միաժամանակ։ Փրկվելով հետապնդումներից՝ Խաֆսան ամուսնու՝ Խունայս իբն Խուզաֆայի հետ սկզբում տեղափոխվել է Եթովպիա, իսկ հետո Մեդինա։ Նրա ամուսինը մասնակցել է Բադրի (624 թ.) և Ուհուդի (625 թ.) ճակատամարտերին։ Ուհուդի ճակատամարտում էլ Խաֆսայի ամուսինը ծանր վիրավորում է ստացել և մահացել։

Երբ Խաֆսան այրիացել է, նրա հայրը փորձել է նրան ամուսնացնել Ուսման իբն Աֆֆանի, իսկ հետո Աբու Բաքր աս Սիդիկի հետ։ Երկուսից էլ մերժում ստանալով՝ Ումարը դիմել է Մուհամմադին, ինչին ի պատասխան մարգարեն ասել է, որ հենց ինքը կամուսնանա Խաֆսայի հետ, իսկ իր դստերը՝ Ումմ Կուլսումին կնության կտա Ուսմանին։ Մուհամմադը և Խաֆսան ամուսնացել են հիջրայի 3-րդ տարում։ Այդ ժամանակ Մուհամմադն արդեն ամուսնացած էր Աիշայի և Սաուդայի հետ։

Խաֆսան առանձնանում էր աստվածավախությամբ, աչքի էր ընկնում նաև կամային բնավորությամբ։ Նա մոտ 60 հադիս է փոխանցել։ Նրա մոտ է եղել նաև Ղուրանի այն առաջին օրինակը, որը կազմվել էր Աբու Բաքր խալիֆի օրոք, իսկ հետո Օսման խալիֆի խնդրանքով փոխանցվել էր իրեն և բազմացվել։ Խաֆսան մահացել է 60 տարեկանում՝ Մեդինայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Äli-zadä, Aydın (2007). *Islamskij ėnciklopedičeskij slovarʹ*. Serija "Zolotoj fond islamskoj mysli". Moskva: Izdat. Dom "Ansar". ISBN 978-5-98443-025-8.

| Մուհամմադի կանայք |
| --- |
| Խադիջա բինթ Խուայլիդ • Սաուդա բինթ Զամա • Աիշա բինթ Աբու Բաքր • Խաֆսա բինթ Ումար • Զայնաբ բինթ Խուզայմա • Ումմ Սալամա • Զայնաբ բինթ Ջահշ • Ջուայրիա բինթ ալ Հարիս • Մարիա ալ-Կիբտիա • Ումմ Հաբիբա • Ռայհանա բինթ Զայդ • Սաֆիա բինթ Հույայյի  • Մայմունա բինթ ալ Հարիս |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լարուսի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 128645156 · ISNI: 0000000356098222 · LCCN: nr2001039554 · VIAF: 176968919 · WorldCat VIAF: 176968919 |

 |