**Եկատերինա Իվանովնա Գարդներ** (օրիորդական ազգանունը՝ Դիխովա, 1849, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - 1936), ռուս գրող, թարգմանիչ, հանրագիտարանագետ, «Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան»-ի ստեղծողներից։

Ռուս բանաստեղծ Վադիմ Դանիլովիչ Գարդների մայրը։

Կենսագրություն
--------------

Եկատերինա Դիխովան ծնվել է 1849 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում, Ռուսաստանի կայսերական բանակի գեներալի ընտանիքում։ 1871 թվականին նա հաջողությամբ ավարտեց Կազան քաղաքում գտնվող ազնվազարմ օրիորդների Ռոդիոնյան ինստիտուտը։

Դեռևս պատանեկությունից նա առանձնանում էր այդ ժամանակի կանանց համար անսովոր իր էներգիայով և նախաձեռնողականությամբ և Ռուսաստանի պատմության մեջ հայտնի դարձավ որպես ռուսական ֆեմինիստական շարժման ակտիվ գործիչ։ Նա թույլտվություն ստացավ կայսր Ալեքսանդր II-ից՝ մասնակցելու Սանկտ Պետերբուրգի բժշկական ակադեմիայի կանանց դասընթացներին, որը միապետը խոստացել էր կազմակերպել Դիխովայի հետ Ամառային այգում մեկուկես ժամանոց զրույցից հետո։ 
Այնուամենայնիվ, չսպասելով դասընթացների կազմակերպմանը, Դիխովան գնաց բժշկություն սովորելու Նոր աշխարհ։

Ֆիլադելֆիայում ապրելու ընթացքում նա հանդիպեց իր ապագա ամուսնուն՝ ամերիկացի գիտնական բազմաթիվ գիտական աշխատությունների հեղինակ, Դանիել դե Պիվ Պերեր Գարդների որդուն` Դանիել Թոմաս դե Պիվ-Պերեր Գարդներին։ Ամուսնական զույգը որոշեց բնակություն հաստատել Ռուսաստանի կայսրությունում։ 1880 թվականին նրանք Վիբորգի հարևանությամբ գնեցին կալվածք։ 1880 թվականի հուլիսի 1-ին նրանք ունեցան իրենց որդուն՝ Վադիմին, որը հետագայում դարձավ հայտնի ռուս բանաստեղծ (նրա ծնողները նրան գրանցել էին որպես ԱՄՆ-ի քաղաքացի)։ 1916 թվականին Վադիմ Դանիլովիչ Գարդները ստացավ Ռուսաստանի քաղաքացիություն և մասնակցեց Առաջին համաշխարհային պատերազմին, իսկ 1921 թվականից նա բնակվեց իր մոր կալվածքում Մետսյակուլյայում (այժմ ՝ Մոլոդեժնոյե, Սանկտ Պետերբուրգի առողջարանային շրջան), որտեղ էլ նա գրել է իր լավագույն գործերը։

Այնուամենայնիվ, Եկատերինա Գարդների կյանքը չէր սահմանափակվում միայն որդու մասին հոգ տանելով։ Նա շարունակեց պայքարը կանանց հավասար իրավունքների համար և ակտիվորեն հրատարակվում էր «Դե-Պիվա-Պերրա, Գ» կեղծանուններով «Դոլգովո, Կ.», «Ե. Գ.» կեղծանուններով։ Նա անմիջական մասնակցություն էր ունենում կանանց հավասար իրավունքների հետ կապված միջազգային համագումարների և գիտաժողովների կազմակերպմանը ինչպես Ռուսաստանի կայսրությունում, այնպես էլ Եվրոպայում։ Նա Աննա Պավլովնա Ֆիլոսոֆովայի հավատարիմ զինակիցն էր։

Ժամանակի ընթացքում նրա լրագրողական հոդվածները կորցրեցին իրենց արդիականությունը, մղվելով երկրորդ պլան և Գարդների գիտական և գրական գործունեության մեջ առավել ուշագրավ դարձան «Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան»-ի համար գրված նրա հոդվածները, որը շատ պատմաբանների կողմից ճանաչվեց որպես 19-րդ դարի վերջի 20-րդ դարի սկզբի լավագույն ռուսալեզու հանրագիտարան։ Ընդ որում նրան վստահեցին գրելու այնպիսի ընդհանրացնող հոդվածներ, ինչպիսիք են, օրինակ, Հյուսիսային Ամերիկայի, Լոնդոնի և Փարիզի վերաբերյալ հոդվածները։

Եկատերինա Իվանովնա Գարդները մահացել է 1936 թվականին։

Ընտրված մատենագրություն
-----------------------

**Վեպեր**

* «Гордая воля».
* «На новом пути».

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Яковлева Л.* Человек, утративший надежду : биография поэта Вадима Гарднера, рассказанная им самим. — СПБ. 2008. — 196 с. — ISBN 978-5-91419-130-3.
2. ↑  Писательницы России (материалы для биобиблиографического словаря)
3. ↑  ТЕМИРА ПАХМУСС. О ПОЭЗИИ ВАДИМА ГАРДНЕРА (Предисловие).
4. ↑  "*Андреева И.* Вадим Гарднер. Отблески серебряного века". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  *Масанов И. Ф.* Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелей: В 4 т. — Т. 4. — М. 1960. — С. 121

Գրականություն
-------------

* Венгеров С. А. Критико-биографический словарь русских писателей и ученых (от начала русской образованности до наших дней).
* Яковлева Л. Человек, утративший надежду : биография поэта Вадима Гарднера, рассказанная им самим. — СПБ. 2008. — 196 с. — ISBN 978-5-91419-130-3.