recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Բոշխ մանրագլխիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ մանրագլխիկ** *(C. capitellata)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex capitellata***Boeckeler, 1896 |

**Բոշխ մանրագլխիկ** (լատին․՝ Carex capitellata), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Փուխր ճիմ առաջացնող բույս է, որի բաձրությունը 8-20 սմ է։ Տերևները ցողուններից կարճ են, ունեն 1-1,5 (1,8) մմ լայնություն։ Ծաղկաբույլը կազմված է 1 գագաթնային հասկիկից։ Իգական ծաղիկների ծածկող թեփուկները դարչնագույն են։ Պարկիկները երկարավուն-ձվաձև են, նստադիր, ուռուցիկ-եռանիստ, կանաչ, վերին մասում դարչնագույն, գագաթին մասում՝ հազիվ նկատելի ուղիղ կտուցով, 2,5-3 մմ երկարությամբ։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Իջևանի (Մրխուզի լեռներ), Զանգեզուրի (Մեղրու լեռնանցք) և Մեղրու (Վահրավար գետի ափ, Լիճք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևմտյան և Արևելյան Կովկասը, գրեթե ողջ Անդրկովկասը և Հյուսիսային Անատոլիան։ Ամենուրեք հանդիպում է հազվադեպ։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2100-2900 մ բարձրությունների վրա, խոնավ մարգագետիններում, խոնավացած ձորակներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Բացակայում է նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության նպատակով գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 1124766
* GBIF: 2728732
* IPNI: 299048-1
* NCBI: 2753213
* Plant List: kew-225335
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:299048-1
* WCSP: 225335

 |

 |
**Վուդստոքի փառատոն** ('The Woodstock Festival') կամ պարզապես **Վուդստոք**, երաժշտական փառատոն, որը, սկսվելով 1969 թ.-ի օգոստոսի 15-ին, տևել է 4 օր՝ մինչև օգոստոսի 18-ը։ Փառատոնն անցկացվել է ԱՄՆ-ի Նյու-Յորք նահանգի Բետել տեղանքում՝ Վուդստոքից 40 մղոն հարավ-արևմուտք՝ Ուոլլկիլ փոքրիկ քաղաքում։

Վուդստոքի փառատոնը համարվում է մինչև օրս անցկացված փառատոններից մեծագույնը։ Փառատոնին մասնակցած երաժշտասերների թիվը հասնում էր 500 հազարի, որից շուրջ 1500-ը լրագրողներ էին։

Փառատոնը խորհրդանշում է հիպիների ժամանակաշրջանի ավարտը և սեքսուալ հեղափոխության սկիզբը։

### Փառատոնի անվանում

Փառատոնը նախապես ծրագրվել էր անցկացնել Նյու-Յորք նահանգի Օլստեր տեղանքի Վուդստոք քաղաքում, սակայն այնտեղ փառատոնը անցկացնելու հարմար տարածք չգտնվեց, ուստի ստիպված եղան այն անցկացնել Ուոլլկիլում։

Միջոցառումը գրեթե ձախողվում էր, երբ ոմն Սեմ Յասգուր համոզեց հորը՝ Մաքսին՝ փառատոնը կազմակերպի Սալլիվան կոմսությունում գտնվող դաշտում, որը պատկանում էր ինչ-որ ֆերմերի։ Չնայած տեղանքը Վուդստոքից 40 մղոն հարավ-արևմուտք էր, ի սկզբանե որոշված վայրի հանկարծակի փոփոխությունը չխանգարեց միջոցառումն անվանել հենց 《Վուդստոք》։

### Ազդեցություն երաժշտության ասպարեզում

Վուդստոքը ոչ միայն ամենամեծ և ամենահայտնի փառատոներից է, այլև հանդիսանում է մի ամբողջ սերունդի երազանքների ավարտի խորհրդանիշ։
Փառատոնին ներկա հանդիսականների թիվը գերազանցում էր 500 հազարը։

Փառատոնին մասնակցած հանդիսատեսի կեսը առանց տոմսի էր։ Փառատոնի ժամանակ 3 մարդ է մահանում. մեկը՝ հերոինի չարաշահումից, մյուսը ընկնում է տրակտորի տակ, իսկ երրորդը՝ բարձր շինությունից։ 
Վուդստոքում հանդես եկած երաժիշտները հետագայում վերածվեցին լեգենդների, իսկ փառատոնում նրանց կատարումները համարվում են ռոք երաժշտության գոհարներ, որոնք մինչ օրս շողշողում են կուրացուցիչ փայլով։

1970 թ.-ին թողարկվում է փաստավավերագրական ֆիլմ՝ նվիրված փառատոնին, որը կոչվում է «Վուդստոք։ Խաղաղության և երաժշտության երեք օր» (անգ.` "3 Days of Peace & Music")։ Այն 1971 թ.-ին արժանանում է «Oսկար» մրցանակի։
Հետագայում կազմակերպվում են Վուդստոք 79, Վուդստոք 89, Վուդստոք 94 (25 - ամյակի կապակցությամբ) և Վուդստոք 99 փառատոնները։
2009 թ.-ին պետք է տեղի ունենար հերթական փառատոնը, սակայն ֆինանսական որոշ դժվարություների հետևանքով այդպես էլ չկայացավ

### Փառատոնին մասնակից երաժիշտների ցանկ

Ահա այն երաժիշտների ցանկը, ովքեր հանդես են եկել Վուդստոքի պատմական փառատոնում։

1. Joan Baez
2. Arlo Guthrie
3. Tim Hardin
4. Incredible String Band
5. Ravi Shankar
6. Richie Havens
7. Sly and the Family Stone
8. Bert Sommer
9. Sweetwater
10. Quill
11. Canned Heat
12. Creedence Clearwater Revival
13. Jefferson Airplane
14. The Who
15. Grateful Dead
16. Keef Hartley Band
17. Blood, Sweat and Tears
18. Crosby, Stills & Nash (&Young)
19. Santana
20. The Band
21. Ten Years After
22. Johnny Winter
23. Jimi Hendrix
24. Janis Joplin
25. Joe Cocker
26. Mountain
27. Melanie
28. Sha-Na-Na
29. John Sebastian
30. Country Joe and the Fish
31. Paul Butterfield Blues Band

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4235184-4 · LCCN: n2014064025 · NKC: ko2005275619 · VIAF: 127978711 · WorldCat VIAF: 127978711 |

 |
Երկաթի անբավարարությամբ պայմանավորված անեմիա
**Գունային ցուցանիշ (ԳՑ, Farben index),** արյան ֆիզիոլոգիական ցուցանիշ, որը ցույց է տալիս էրիթրոցիտների՝ հեմոգլոբինով հագեցման հարաբերական աստիճանը։ Գունային ցուցանիշի ներմուծումը կապված է այն հանգամանքով, որ սակավարյունությունների դեպքում էրիթրոցիտների և հեմոգլոբինի քանակները ոչ միշտ են համամասնորեն փոխվում։
Գունային ցուցանիշը համարժեք է միջազգայնորեն ընդունված մեկ այլ ցուցանիշի՝ հեմոգլոբինի միջին պարունակությունն էրիթրոցիտում (MSH, Mean Cell Hemoglobin)։ Վերջինս ավելի օբյեկտիվ ցուցանիշ է։

Որոշումը
--------

Գունային ցուցանիշի որոշման համար հարկավոր է իմանալ հետազոտվողի հեմոգլոբինի և էրիթրոցիտների քանակն արյան մեջ։ Այս երկու ցուցանիշների հարաբերությամբ որոշում են էրիթրոցիտի հեմոգլոբինով միջին հագեցվածության չափը (գունավորման աստիճանը)։ Ստացված մեծությունը համեմատում են հեմոգլոբինի (16,7 գ%) և էրիթրոցիտների (5 մլն) բնականոն քանակի հարաբերության հետ։

ԳՑ = (հետ.Hb/հետ. էրիթ. քանակ)/(16,7/5 մլն)

Ցուցանիշներ
-----------

Առողջ մարդկանց գունային ցուցանիշը տատանվում է 0,8-1,5-ի սահմաններում և ցույց է տալիս, որ էրիթրոցիտների գունավորումը հեմոգլոբինով բնականոն է։ Կլինիկայում կա գունային ցուցանիշի հիման վրա սակավարյունությունների դասակարգում։

Սուր արյունահոսությունների ժամանակ գունային ցուցանիշը մնում է բնականոն սահմաններում, քանի որ էրիթրոցիտների և հեմոգլոբինի քանակները համաչափ են պակասում։ Այդպիսի սակավարյունությունն անվանում են *նորմոքրոմ*։

Որոշ սակավարյունությունների ժամանակ հեմոգլոբինի քանակը ավելի շատ է պակասում, քան էրիթրոցիտների քանակը, որի հետևանքով գունային ցուցանիշը 1-ից փոքրանում է։ Նման սակավարյունության դեպքում էրիթրոցիտի գույնը սովորականից բաց է և այն կոչվում է *թերգունային* (հիպոքրոմ) սակավարյունություն։

Որոշ դեպքերում (օրինակ՝ վիտամին B12-ի անբավարարություն) էրիթրոցիտների քանակը հեմոգլոբինի համեմատությամբ ավելի շատ է պակասում և դրանք հեմոգլոբինով սովորականից մուգ են ներկվում։ Այս սակավարյունությունը անվանում են՝ *գերգունային* (հիպերքրոմ) սակավարյունություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "MedlinePlus Medical Encyclopedia: RBC indices". Retrieved 2009-03-03.
2. ↑  "Mean Cell Hemoglobin". Retrieved 2009-03-03.

Արտաքին հղումներ
----------------

* corpuscular hemoglobin concentration(չաշխատող հղում)
* содержание гемоглобина в эритроците
* Anemia
**Սեյրանյան Վարազդատ Մուշեղի** (մարտի 30, 1963(1963-03-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ակնաբան-միկրովիրաբույժ։ Բժշկական ծառայության ավագ լեյտենանտ (1989)։

Ընդհանուր գործունեություն
-------------------------

Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1986)։ Վերապատրաստվել Չեխիայում (1994), Դանիայում (1998), ԱՄՆ-ում (2002), մասնակցել ամերիկյան ակնաբույժների համաժողովին (2002)։ 1986-1990 թթ.-ին աշխատել է Հանրապետական ակնաբուժական կենտրոնում, Երևանի Շահումյանի շրջանի շտապ բուժօգնությունում, ՀՀ Բաղրամյանի, Արագածի շրջաններում, 1990 թ.-ից՝ Ս. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնում։

### Ռազմաբժշկական գործունեություն

1992-1997 թվականներին ծառայել է ՀՀ ԶՈՒ-ում, եղել Սիսիանի կայազորային հրապիտալի ակնաբուժական բաժանմունքի և ընդունարանի պետ։

### Գործունեությունը Հայաստանում և Արցախում

1991 թվականի սեպտեմբերին կամավոր մեկնել է Արցախի Շահումյանի շրջան, 1994 թ.-ի եռամսյա հավաքին և այնուհետև՝ Ստեփանակերտ, մասնակցել է հիվանդ, վիրավոր ազատամարտիկների ու խաղաղ բնակիչների բուժօգնության աշխատանքներին, վիրահատել հարյուրավոր ազատամարտիկների։ 1997 թ.-ից Ստեփանակերտում, Հայաստանի Արագածոտնի, Սյունիքի և Շիարկի մարզերում առաջինն է կատարել աչքի վիրահատություն՝ ներակնային ոսպնյակների տեղադրումով։

Աշխատություններ
---------------

Աշխատությունները վերաբերում են Արցախի, Հայաստանի Սիսիանի և Մեղրիի ենթաշրջաններում տարածված աչքի հիվանդությունների ուսումնասիրության և բուժման խնդիրներին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Արսեն Գասպարյան** (1983, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քարաքոսաբան, սնկաբան, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Արսեն Գասպարյանը ծնվել է 1983 թվականին Երևան քաղաքում։ 

Սովորել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետում, դոկտորանտուրան անցել է Բեռլինի Ազատ համալսարանում։ Եղել է նույն համալսարանի Բուսաբանական գիտությունների «Դալեմ» գիտահետազոտական կենտրոնի անդամ։

Այժմ նա ՀՀ ԳԱԱ Թախտաջյանի անվան բուսաբանության ինստիտուտի և Երևանի բուսաբանական այգու տնօրենն է։

Դասախոսում է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում։

2001-2003 թվականներին անցել է պարտադիր զինվորական ծառայություն ՀՀ զինված ուժերում։

Գործունեություն
---------------

Արսեն Գասպարյանը 2007-2012 թվականներին աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի բուսաբանության ամբիոնում,  2009-2016 թվականներին եղել է «Կենսաբանների հայկական միություն» ՀԿ-ի նախագահ, 2016 թվականից ընդգրկված է եղել Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի (WWF-Armenia) բնապահպանական ծրագրերում, 2020 թվականից ՀՀ ԳԱԱ Թախտաջյանի անվան բուսաբանության ինստիտուտում քարաքոսերի հետազոտման ու պահպանության գիտական խմբի ղեկավարն է։

Անդամակցություն
---------------

Անդամակցում է Քարաքոսաբանների միջազգային ասոցիացիային (International Lichenological Association), Սնկերի պահպանության միջազգային միությանը, (International Society for Fungal Conservation):

Միջազգային հանրաճանաչություն
----------------------------

Բելգիայի Լիեժի համալսարանի գիտնականներ Էմմանուել Սերյուզիոն, Նիկոլաս Մագեյնը և հոլանդացի գիտնական Պիտեր վան դեն Բումն իրենց հայտնաբերած քարաքոսի Ramalina ցեղի նոր տեսակն անվանակոչել են ի պատիվ Արսեն Գասպարյանի՝ Ramalina arsenii։ Ռամալինա ցեղը շուրջ 200 տեսակի քարաքոսներ ունի, իսկ նոր տեսակը, որ հայտնաբերվել է Ֆրանսիայի, Շվեյցարիայի եւ Իսպանիայի լեռնային շրջաններում, քարերի վրա աճող տեսակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արսեն Գասպարյանն ընտրվեց ԳԱԱ բուսաբանության ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնում»
2. ↑  «եվրոպացի գիտնականներն իրենց հայտնաբերած քարաքոսի նոր տեսակն անվանակոչել են հայ գիտնականի անունով՝ Ramalina arsenii»
**Հրեղեն թռչուն** (ռուս.՝ Жар-птица), մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է ըստ ռուսական ժողովրդական «Հրեղեն թռչուն» հեքիաթի։ Ֆիլմում օգտագործվում է Իգոր Ստրավինսկու երաժշտությունը «Հրեղեն թռչուն» նվագախմբային սյուիտից։

Սյուժե
------

Մի թագավորությունում, մի երկրում մութ ու անհայտ ուժ է հայտնվում և ամբողջությամբ ջախջախում ժողովրդին։ Եվ այն ժամանակ, երբ լուր էր տարածվել, թե մութ ուժը գողացել է Գեղեցկուհի Վասիլիսային, Իվան Ցարևիչը հեռու էր, շատ հեռու։ Այդ ժամանակ նա վերցնում է անտեսանելի գլխարկը և ինքնահավաք սփռոցը, նստում Մոխրագույն գայլի վրա և գնում է Վասիլիսային գերությունից փրկելու։ Իվան արքայազնը հիշում է Հրեղեն թռչունի Կրակե փետուրի մասին, որը թռչում է ոսկե խնձորներով կախարդական պարտեզ։ Նա հասնում է այդ պարտեզին, խնձորի ծառի տակ ինքնահավաք սփռոց փռում և գլխին է դնում անտեսանելի գլխարկը։ Նա սպասում է, մինչև գալիս է Հրեղեն թռչունն ու փորձում է բռնել նրան։ Թռչունը դուրս է թռչում նրա ձեռքերից, և միայն պոչից մի փետուր է մնում։ Բայց մութ ուժն արդեն շրջապատել էր ոսկե խնձորներով պարտեզն ու մոտենում էր Իվան Ցարևիչին։ Այդ ժամանակ նա բարձրացնում է Հրեղեն թռչունի փետուրը գլխի վերևից և մոխրագույն գայլի վրա ուղիղ գնում է դեպի մութ ուժի վրա։
Եվ մութ ուժը տեղի է տալիս Կրակե փետուրի առաջ։ Այդ ժամանակ մութ ուժը վեր է ածվում սև թևավոր վիշապների, իսկ փետուրը դառնում է սուր, որով Իվան Ցարևիչը հաղթում է վիշապներին։ Այսպիսով ավարտվում է մութ ուժի իշխանությունը։ Իվան Ցարևիչը բացում է մթության դռները և գրկում է Գեղեցկուհի Վասիլիսային։ Իսկ երբ լույսը բացվում է, աշխարհի վրա չար ու մութ ոչինչ չի մնում։

Հեղինակներ
----------

* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Սամսոնով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Մաինա Նովոժիլովա
* Օպերատոր՝ Էռնստ Գաման
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Ստրավինսկի
* Հնչյւնային օպերատոր՝ Սերգեյ Կել
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝ Սվետլանա Սիչկար, Անատոլի Ցիբին, Ալեքսանդր Լևչիկ, Միխայիլ Պերշին, Կիրիլ Մալյանտովիչ, Օլգա Խորովա, Ա. Ռասպոպով, Ա. Գրիշանովա
* Նկարիչներ՝ Է. Կոսարյովա, Ի. Չերենկովա, Ի. Դորոշենկո, Վ. Վինիցկայա, Տ. Արեշկովա
* Տեքստը կարդում է՝ Յուրի Պուզիրյով
* Մոնտաժող՝ Լ. Կոպտևա
* Խմբագիր՝ Վ. Մեդվեդովսկայա
* Ռեժիսոր՝ Լ. Վարենցովա
* Հեղինակները ներկայացված են ըստ մուլտֆիլմի լուսագրերի։

Արտադրություն
-------------

Մուլտֆիլմը ստեղծվել է ապակե նկարչության տեխնիկայի միջոցով։ Ռեժիսոր Վլադիմիր Սամսոնովը այս տեխնիկայով 1980-1985 թվականներին ստեղծել է հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Հրաշքներ» (1980), Մեծ երկինք (1982), «Հացի լույսը» (1983), «Հրեղեն թռչուն» (1984), «Մինիատյուրներ» (1985) և այլն։

Տես նաև
-------

* Հազարան Բլբուլ (ռուսական)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հրեղեն թռչուն մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Էկրան» ստեղծագործական միավորում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Անդրեյ Նիկոլաևիչ Սանղելի** (մոլդ.՝ Andrei Sangheli, հուլիսի 20, 1944(1944-07-20), Grinăuți, Rîșcani District, Մոլդովա), մոլդովացի քաղաքական գործիչ։ Եղել է Մոլդովայի վարչապետը 1992 թվականից մինչև 1997 թվականը։

Կենսագրություն
--------------

Անդրեյ Սանղելին ծնվել է 1944 թվականի հուլիսի 20-ին Մոլդովական ԽՍՀ Եդինեցկի գավառի Գրինաուցի գյուղում (ներկայում՝ Մոլդովայի Հանրապետության Օկնիցայի շրջանում)։ Ստացել է ինժեներ-գյուղատնտեսի մասնագիտություն։ Եղել է ԽՄԿԿ անդամ 1967 թվականից մինչև 1991 թվականը, 1990-1991 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ կենտկոմի անդամ։

1990 թվականի հունիսի 6-ին Անդրեյ Սանղելին նշանակվել է Մոլդովական ԽՍՀ գյուղատնտեսության և սննդի արդյունաբերության նախարար մինչև 1991 թվականի օգոստոսի 27-ը, ապա շարունակել է զբաղեցնել այդ պաշտոնը մինչև 1992 թվականի հուլիսի 1-ը որպես Մոլդովայի Հանրապետության գյուղատնտեսության և սննդի արդյունաբերության նախարար։

1992 թվականի հուլիսի 1-ին Մոլդովայի նախագահ Միրչա Սնեգուրը վարչապետի պաշտոնում հաստատել է Անդրեյ Սանղելիին։ Այդ նշանակումը եղել է «Ելցին-Սնեգուր կոնվենցիայի» պայմաններից մեկը, որն ապահովել է «հաշտության» կառավարության ձևավորումը։ 1994 թվականի ապրիլի 5-ին Սանղելին կրկին հաստատվել է Մոլդովայի վարչապետի պաշտոնում։

Անդրեյ Սանղելին եղել է Մոլդովայի ագրարա-դեմոկրատական կուսակցության թեկնածուն 1996 թվականի նախագահական ընտրություններում, որոնց արդյունքում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը՝ հավաքելով ընտրողների ձայների 9,47 %-ը։

1996 թվականի հունվարի 24-ին Անդրեյ Սանղելիի կառավարությունը հրաժարական է տվել։ Անդրեյ Սանղելիի թեկնածությունը ներկայացվել է 1998 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Մոլդովայի ագրարա-դեմոկրատական կուսակցության կողմից, սակայն կուսակցությունը չի հաղթահարել ձայների նվազագույն քանակի պատնեշը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Party Favoring Ties With Russia Builds Lead in Moldova Elections
2. ↑  Presidential election still up in air
3. ↑  Premierul RM în anii 1992-1997, Andrei Sangheli: "Comuniștii nu s-or mai întoarce la putere"
4. ↑  rulers.org- 17. November 1996
5. ↑  *J. F. Brown* Forging Ahead, Falling Behind. — 1997.
6. ↑  "Political situation in Republic of moldova. election from 2009 - Creacking the BMD"
**Անընդհատ ֆունկցիա** , {\displaystyle [a,b]} հատվածի վրա որոշված մեկ իրական փոփոխականի

{\displaystyle y=f(x)}
ֆունկցիան կոչվում է անընդհատ {\displaystyle [a,b]}-ի {\displaystyle x\_{0}} կետում, եթե

{\displaystyle \lim \_{x\to x\_{0}}f(x)}
սահմանը գոյություն ունի և հավասար է {\displaystyle f(x\_{0})}–ի, կամ, համարժեքորեն, եթե յուրաքանչյուր \varepsilon>0 թվի համար գոյություն ունի այնպիսի {\displaystyle \delta >0} թիվ, որ

{\displaystyle |x-x\_{0}|<\delta }
անհավասարությունից հետևում է

{\displaystyle |f(x)-f(x\_{0})|<\varepsilon },
որտեղ {\displaystyle x\in [a,b]}։

Եթե f(x)–ն անընդհատ չէ x\_{0} կետում, ապա կոչվում է խզվող այդ կետում։

Ֆունկցիան անընդհատ է {\displaystyle [a,b]}-ում, եթե այն անընդհատ է {\displaystyle [a,b]}-ի յուրաքանչյուր կետում։ Համանման եղանակով սահմանվում է նաև մի քանի իրական փոփոխականների ֆունկցիաների անընդհատությունը։ Բոլոր տարրական ֆունկցիաներն անընդհատ են իրենց որոշման տիրույթներում։

Մասնավորաբար, բազմանդամը, {\displaystyle \sin x,\cos x,a^{x}(a>0)} և այլն ֆունկցիաներն անընդհատ են թվային առանցքի յուրաքանչյուր կետում։ Եթե f(x), {\displaystyle g(x)} ֆունկցիաներն անընդհատ են {\displaystyle [a,b]}-ում, ապա

{\displaystyle f(x)\cdot g(x),f(x)+g(x),\alpha f(x)}
ֆունկցիաները, որտեղ \alpha -ն իրական թիվ է, ևս անընդհատ են {\displaystyle [a,b]}-ում։

Եթե բացի այդ {\displaystyle g(x)}–ը զրո չի դառնում {\displaystyle [a,b]}-ի ոչ մի կետում, ապա

{\displaystyle {\frac {f(x)}{g(x)}}}-ը ևս անընդհատ է {\displaystyle [a,b]}-ում։
Եթե f(x) ֆունկցիան անընդհատ է {\displaystyle [a,b]}-ում, ապա գոյություն ունեն {\displaystyle [a,b]}–ի այնպիսի {\displaystyle c} և {\displaystyle d} կետեր, որ կամայական {\displaystyle x\in [a,b]} կետի համար {\displaystyle f(c)\leqslant f(x)\leqslant f(d)}, ընդ որում f(x)–ն ընդունում է {\displaystyle [f(c),f(d)]} հատվածին պատկանող յուրաքանչյուր արժեք։ Անընդհատ ֆունկցիան կարելի է հավասարաչափ մոտարկել բազմանդամներով։

Պարզվում է, որ այդ հատկությունը բնորոշ է միայն անընդհատ ֆունկցիայի համար, և այն կարելի է դնել հատվածում անընդհատ ֆունկցիայի սահմանման հիմքում («կոնստրուկտիվ» սահմանում)։

Տես նաև
-------

* Անընդհատ արտապատկերում


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 404)։*  |
Հայ հին բանահյուսությունը ընդգրկում է բազմահազարամյա հայ ժողովրդի հավատալիքներն ու հնագույն պատմություն արտացոլող զրույցներ ու երգեր, որոնք մեր նախնիները կոչել են վիպասանք, առասպելներ, թվելյաց երգեր։ Դրանք պատմել և երգել են ժողովրդական երգիչ-գուսանները՝ վիպասանները՝ երաժշտական նվագարանների նվագակցությամբ։ Հատկապես նշանավոր են եղել պատմական Հայաստանի կամ Մեծ Հայքի Գողթն գավառի երգիչները, որոնց անվամբ էլ հայ հին հեթանոսական վիպերգերը կոչվել են նաև Գողթան երգեր։  

Մովսես Խորենացու և հայ մյուս պատմիչների գրի առած առասպելների միջոցով բացահայտվում է Հայոց դիցարանը, այսինքն՝ հայ հեթանոսական աստվածների ընտանիքը, որը հունական դիցարանից շատ ավելի հին է։ Պատմահայրը գուսաններից գրի է առել Հայոց դիցարանի՝ ամպրոպի, պատերազմի և քաջության աստված Վահագնի ծնունդը պատկերող երգը, ինչպես նաև կիսաստված Տորք Անգեղի մասին առասպելը։  

Հայկական առասպելների հարուստ գանձարանից մնացել են միայն որոշ փշուրներ։ Բայց դրանք հնարավորություն են տալիս վեր հանելու հայ ժողովրդի դիցաբանական մտածողութունն ու պատկերացումները, որոնց մեջ արտացոլվել են նրա վառ երևակայութունը, բնավորության հիմնական գծերը, ազատասիրական իղձերը և ձգտումը դեպի գեղեցիկը, լույսը, գիտութունը։
Հայ հին վիպերգերը՝առասպեալխառը պատմություններով ու երգերով, ներկայացնում են հայ ժողովրդին, նրա պետականության ծավալումը ևկազմավորումը, նրա հաղթական և ազատագրական պայքարը։ Այս առումով առանձնանում են «Հայկ և Բել», «Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ», «Տիգրան և Աժդահակ», «Արտաշես և Արտավազդ» վիպերգերը։   

Հին բանահյուսական ստեղծագործությունները ոգեշնչել են թե՛ միջնադարյան և թե՛նոր ժամանակների մեր բազմաթիվ բանաստեղծների, վիպասանների և թատերագիրների։ Դրանց ներշնչմամբ և թեմաներով հայրենաշունչ թատերագրութուններ, պոեմներ, բալլադներ ու բանաստեղծութուններ են գրել Արսեն Բագրատունին («Հայկ Դյուցազն»), Ղազարոս Աղայանը («Տորք Անգեղ»), Հովհաննես Հովհաննիսյանը («Վահագնի Ծնունդը»), Դանիել Վարուժանը («Հեթանոս երգեր»), Եղիշե Չարենցը («Վահագն»), Նաիրի Զարյանը («Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ») և ուրիշները։
**Անթրոպոզոոնոզներ** (հին հունարեն՝ ζῷον - կենդանի + ἄνθρωπος - «մարդ», νόσος - հիվանդություն), մարդկանց և կենդանիների վարակիչ և իևֆեկցիոն ընդհանուր հիվանդությունների խումբ։ Այդ հիվանդություններից են՝ բրուցելոզը, տուբերկուլյոզ, սիբիրախտը, կատաղությունը, տուլարեմիան, խլախտը, դաբաղը, տրիխինելոզը և այլ։

Վարակի հիմնական աղբյուրը գյուղատնտեսական կենդանիներն են, իսկ երբեմն էլ՝ որսի կենդանիները և ձկները։ Շատ անթրոպոզոոնոզների համար բնորոշ է սեզոնայնությունը և հիվանդություններ փոխանցող կենդանիների (կրծողներ, միջատներ) ակտիվ մասնակցությունը։ Նման դեպքերում գոյություն ունի հիվանդությունների բնական օջախավորում։

Անթրոպոզոոնոզներ կենդանիներից մարդկանց փոխանցվում են՝

* հիվանդ կենդանիներին խնամելիս, կերակրելիս, նրանցից ստացված մթերքների և հումույթների հետ շփվելիս։
* կենդանի փոխանցողների՝ տզերի, պիծակների, կրծողևերի միջոցով
* հիվանդ կենդանու կծելուց (հատկապես՝ կատաղության ժամանակ)։

Անթրոպոզոոնոզների դեմ պայքարը և կանխարգելիչ միջոցառումներն իրագործում են առողջապահական և անասնաբուժական կազմակերպությունները համատեղ՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մարդկանց անձնական և ըևդհանուր պրոֆիլակտիկային։

Գրականություն
-------------

* *Руднев Г. П.* Антропозоонозы. — М.: Медицина, 1970. — 328 с. — 4600 экз.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Зооантропонозы — Ветеринарный энциклопедический словарь.
}

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 406)։*  |
**Լիկանի** *(վրաց.՝ ლიკანი)*, ավան Վրաստանում, տեղակայված Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիից 160 կմ արևմուտքում գտնվող Բորժոմի կիրճում, Բորժոմի քաղաքի արևմտյան ծայրամասում։ Լիկանին հարակից է Բորժոմ-Խարագաուլի ազգային պարկին և հանդիսանում է լեռնային հայտնի առողջարաններից մեկը։

Ձմեռը մեղմ է և ոչ այնքան ձյունառատ, −2,0 °C միջին ջերմաստիճանով, ամառը տաք է, միջին ջերմաստիճանը՝ 20-25 °C: Լիկանի պարկը լայնորեն օգտագործվում է որպես առողջարանային ռեկրեացիոն գոտի, գերակշռում են կաղնիները և փշատերև ծառերը, բաղադրությամբ Բորժոմի հանքային ջրին մոտ հանքային աղբյուրները։

Նիկոլայ Միխայլովիչի պալատը
Լիկանիում տեղակայված են մի քանի կարևոր պատմական օբյեկտներ, որոնց թվում են եռանավ բազիլիկը (8-9 դարեր) և Ռոմանովների պալատը (1892-1895)։ Նրա ճարտարապետը հանդիսանում է Լեոնտի Նիկոլաևիչ Բենուան։ Պալատը կառուցվել է Կուր գետի ափին և սկզբում նախատեսվել էր որպես մեծ իշխան Նիկոլայ Միխայլովիչի՝ քաղաքից դուրս գտնվող պալատ։

Խորհրդային ժամանակաշրջանում Լիկանի նստավայրը անցել է պետության սեփականության ներքո, և այնտեղ հաճախ էին հանգստանում խորհրդային պետության առաջին դեմքերը, այդ թվում՝ Իոսիֆ Ստալինը։

Անկախ Վրաստանում պալատը գործում է որպես Վրաստանի նախագահի ամառային նստավայր։ Լիկանի հանգստի համալիրը, ներառյալ խորհրդային ժամանակաշրջանի առողջարանը, 2006 թվականի ապրիլին ձեռք է բերվել Ղազախստանի պետական *KazMunayGas* պետական էներգետիկ ընկերության կողմից, որը խոստացել էր տարածքը զարգացնել և դարձնել միջազգային զբոսաշրջային կենտրոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kazakh company buys large, well-known holiday complex in Georgia. Archived 2011-05-16 at the Wayback Machine. UNOMIG Latest Headlines. April 13, 2006. Retrieved on October 5, 2007.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Borjomi-Kharagauli National Park
* Минералка товарища Сталина - сюжет о Ликани (25 мин.) в цикле «Ждём в гости»
**Աննա Սավելևնա**, հայտնի էգ վագր, Սիխոտե-Ալինի արգելոցի կենտրոնական տարածքների մեծ մասի «տիրուհի»։ Նա ապրում է Սերեբրյանկա և Զաբոլոչեննայա գետերի միջին հոսանքներում։ Նա միակ վագրն է, որը պարբերաբար հայտնվում է արգելոցի տարածքում տեղադրված ֆոտոխցիկի լուսանկարներում և տեսագրություններում։ Աննա Սավելևնան թափառում է արգելոցի ողջ տարածքում։

Կենսագրություն
--------------

*«Էգ վագրը, որն օգնություն է ստացել անվանի բռնցքամարտիկի կողմից, արդեն 9 տարի է ապրում է Սիխոտե-Ալինի արգելոցի տարածքում։ Այդ ժամանակահատվածում նա հասցրել է արգելոցին նվիրել մի քանի սերունդներ, որոնցից վերջինը տեղի է ունեցել 2014 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, երբ լույս աշխարհ են եկել միանգամից երեք վագր։ Զարմանալին այն է, որ երկար տարիներ բնակվելով արգելոցում, մինչև վերջերս նա չի ունեցել սեփական անվանում»։*

Աննա Սավելևնային՝ տեղադրված ֆոտոխցիկների օգնությամբ հետևելու ժամանակ, վագրը երեք անգամ դարձել է մայր՝ 2010, 2012 և 2014 թվականներին։ Նրա բոլոր ձագերը մեծացել են և անցել ինքնուրույն կյանքի։ Յուրաքանչյուր ծնունդից ծնված էգ վագրերից մեկը միշտ մնացել է արգելոցում՝ ապրելով մոր հարևանությամբ։ Աննայի ավագ էգ ձագը՝ Վիկտորիա վագրը, ապրում է Զաբոլոչեննայա գետի վերին հոսանքներում, միջնեկ ձագը բնակվում է Սերեբրյանկա գետի վերին հատվածում, իսկ փոքր ձագն զբաղեցրել է արգելոցի մերձափնյա հատվածում, ներառյալ Բլագոդատնոյե բնասահմանը։ Աննան բազմազավակ մայր է, ինչն էգ վագրերի շրջանում հաճախ հանդիպող երևույթ չէ։

Էգ վագրին Աննա անունը տվել են «Վագր» ուսանողական առաջին ջոկատի մասնակիցները, որոնք արգելոցում աշխատել են 2014 թվականին։ Աննա անունը տրվել է ի պատիվ Աննա Ալեկսախինայի, որը եղել է ԽՍՀՄ առաջին կինը, որին տրվել է «Հերոսուհի մայր» կոչումը։ Անվանումը տրվել է Վագրերի միջազգային օրվա առիթով։

2015 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ամերիկացի բռնցքամարտիկ Ֆլոյդ Մեյվեդերը վերցրել է ռուսական էգ վագրի խնամքը։ Մոսկվա կատարած այցի շրջանակներում, Մեյվեդերն անձամբ Քսենիա Սուխինովայի ձեռքից ստացել է սերտիֆիկատ, որը վկայում է խնամակալության մասին։ Սերտիֆիկատի հետ միասին Մեյվեդերը ստացել է անձնական հասանելիություն ֆոտո և տեսագրությունների թարմացումների բազային, որոնք ստացվում են արգելոցին։ Սուխինովայի և Մեյվեդերի համար սա առաջին դեպք չէր՝ կենդանիների պաշտպանության ոլորտում։ Ավելի վաղ Մեյվեդերը դարձել է Հնդկաստանում ապրող վագրի խնամակալ (վագրի խնամակալությունը Մեյվեդերին հանձնվել է կրկին Մոսկվայում)։

### Լուսանկարներ

|  |  |
|  |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Знакомьтесь: Анна Савельевна 30 июля 2014
2. ↑  В ПРИМОРЬЕ СТУДЕНЧЕСКИЙ ОТРЯД «ТИГР» ПОДАРИЛ ПОЛОСАТОЙ КРАСАВИЦЕ ИМЯ Archived 2016-08-21 at the Wayback Machine.
3. ↑  Чемпион мира по боксу Флойд Мейвезер-младший стал опекуном тигрицы из Приморья
4. ↑  Боксер Мейвезер взял под опеку амурскую тигрицу Анну Савельевну
5. ↑  «Мисс Мира» подарила Флойду «Деньги» Мейвезеру тигрицу Анну Савельевну
6. ↑  Американский боксёр Флойд Мейвезер стал опекуном амурской тигрицы Анны Савельевны
7. ↑  Боксер Мейвезер в Москве получил Lada и установил рекорд Гиннесса

Արտաքին հղումներ
----------------

* Американский боксёр Флойд Мейвезер стал опекуном амурской тигрицы Анны Савельевны
* INTERVIEW WITH SVETLANA SUTYRINA Archived 2021-03-02 at the Wayback Machine.
**Ավստրիայի թատրոն**, ձևավորվել է 16-րդ դարում։ Սկզբնական շրջանում ներկայացումներ էին տալիս իմպրովիզատոր-դերասանների թափառաշրջիկ խմբերը։ Գլխավոր գործող անձը Հանսվուրստն էր։

Պատմություն
-----------

16-րդ դարի վերջին և 17-րդ դարում ճիզվիտական կոլլեգիումներին (ուսումնական հաստատություն) կից գործում էին թատրոններ։ Վիեննայում 1709 թվականին կառուցվեց «Քեռնթ-ներթորթեսւտր»-ր, ուր դերասան և դրամատուրգ Յ. Ստրանիցկին 1712 թվականին հիմնադրեց ավստրիական առաջին մշտական թատրոնը։ 1741 թվականին Վիեննայում բացվեց «Պալատին կից արքայական թատրոն»-ը («Բուրգթեսւտր»)։ Ազգային թատրոնի զարգացման համար մեծ նշանակություն ունեցավ դրամատուրգ Ֆ. Գրիլպարցերի պիեսների բեմադրությունը «Բուրգթեատր»-ում։

Թատրոններ
---------

18-րդ դարի վերջին թատրոններ բացվեցին Վիեննայի արվարձաններում. «Լեոպոլդշտադթեատր» (1781), «Յոզեֆշտադթեատր» (1788) և այլն, ուր բեմադրվում էին Վ. Մոցարտի և Յ. Հայդնի օպերաները, զինգշպիլներ, կատակերգություններ Հանսվուրստի մասնակցությամբ։ 19-րդ դարի սկզբին դրամատուրգներ և դերասաններ Ֆ. Ռայմունդն ու Յ. Նեսթրոյը ստեղծեցին ազգային կատակերգության ինքնատիպ ժանր՝ շարունակելով դեմոկրատական թատրոնի լավագույն ավանդույթները։

1778 թվականին «Բուրգթեսւտր»-ին կից բացվեց առաջին թատերական դպրոցը (1909 թվականից՝ Երաժշտության և կերպարվեստի ակադեմիա)։ Թատրոնի ղեկավար (1849-1867) Հ. Լաուբեին հաջողվեց հաստատուն տեղ տալ դասականներին (Յ. Վ. Գյոթե, Վ. Շեքսպիր, Ֆ. Շիլլեր), խումբն ամրապնդել այնպիսի դերասաններով, ինչպիսիք էին՝ Ա. Զոնենթալը, Յ. Լևինսկին, Շ. Վոլթերը։ 1870-1881 թվականներին «Բուրգթեատր»-ը ղեկավարում էր ռեժիսոր Ֆ. Դինգելշտեղը, որը բեմադրեց Շեքսպիրի մի շարք ողբերգությունները, Հ. Իբսենի, Լ. Անցենգրաբերի և ուրիշների պիեսները։

19-րդ դարի վերջին թատերական արվեստում ուժեղանում են հակադեմոկրատական միտումները։ 1918 թվականից «Բուրգթեատր»-ը ստեղծագործական վերելք ապրեց (լավագույն դերասաններն էին՝ Գ. Ռայմերյսը, Մ. Դեվրիենթը, Ռ. Ասլանը, է. Բսւլզերը, Ա. Մոիսին և ուրիշներ)։ Առաջադիմական արվեստի համար պայքարում էր «Յոզեֆշտադթեատր»-ը, որը 1924-1938 թվականներին ղեկավարում էր Մ. Ռայնհարդը։ 1948-1956 թվականներին Վիեննայում գործում էին դեմոկրատական «Սկալա» թատրոնը, «Յոզեֆշտսւդթեատր»-ը, այսպես կոչված կելլեր-թատրոնները («նկուղային թատրոններ»)։

Ցուցահանդեսներ
--------------

* 2015: *Der Meister Tön' und Weisen … Heinz Zednik - 50 Jahre Staatsoper* und *ExistenzFest. Hermann Nitsch und das Theater*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Website des Museums
* Website des Museums
* Theatermuseum
* Österreichisches Theatermuseum Archived 2015-09-23 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11308495 · BIBSYS: 90271021 · BNE: XX104498 · BNF: 12019405n · CiNii: DA11556043 · GND: 1033329-0 · ISNI: 0000 0001 2260 1577 · LCCN: n50059627 · NKC: ko2004218721 · NLA: 35691950 · NUKAT: n01069363 · PTBNP: 383905 · SUDOC: 029259185 · VIAF: 157917747 · WorldCat VIAF: 157917747 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Կյուլանի ամրոց** (ֆր.՝ le château de Culan), միջնադարյան ամրոց, գտնվում է Շեր գավառի Կյուլան համայքնում։ Ամրոցը ներառված է Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների ցանկի մեջ։

Պատմություն
-----------

Ամրոցը կառուցված է Արնոն գետի հովտի տակ գտնվող սանդղաձև խորշի վրա։ Ի սկզբանե այստեղ գտնվում էր փայտե ամրոց, որն ամբողջովին ավերվել է 10-րդ դարում։ Նոր ամրոցը պաշարվել և ավերվել է 1188 թվականին, Ֆիլիպ II Օգոստոսի կողմից։

Մինչև այսօր պահպանված ամրոցը սկսել է կառուցվել 12-րդ դարի վերջում-13-րդ դարի սկզբում։ Շինարարությունն ընթացել է մինչև 15-րդ դարը։ Վերածննդի ժամանաշրջանում ամրոցն աննշան ձևափոխություններ է կրել (օրինակ, փոխվել են լուսամուտները)։ Ֆրոնդայի ժամանակ, 1651 թվականին Ջուլիո Մազարինիին պատկանող ամրոցը մասամբ վնասվել է, տուժել են դոնժոնի վերևի հատվածներն ու պատերը։ 
Ամրոցն իր ժամանակին պատկանել է նաև ծովակալ Կյուլանին (1360-1444), Մաքսիմիլիեն դե Բետյունին, հերցոգ Սյուլիին (1599-1621) և Կոնդե արքայազներին։
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ ամրոցի տարածքը բաժանված է եղել մի քանի ընտանիքների մեջ, իսկ հենց ամրոցը վաճառվել է որպես պետական սեփականություն։
1956 թվականի հունիսի 2-ին ամրոցը ներառվել է Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների ցանկի մեջ։ Իր ժամանակին այս ամրոցում եղել են Ժաննա դ'Արկը, Լյուդովիկոս 11-րդը, հերցոգ Սյուլին, Ժորժ Սանդը և Էռնեստ Ռենանը։ 1926 թվականին մանկավարժի աշխատանքից թոշակի անցնելուց հետո Ֆիլիպ Էռնեստ Լեգրանդը (1866-1953) բնակություն է հաստատել ամրոցում, որտեղ անց է կացրել իր կյանքի մնացած տարիները։

Ամրոցն այսօր
------------

Ամրոցը
Ամրոցն այսօր լավ վիճակում է։ Այն վերանորոգվել է 1950-1980 թվականներին, դրա սեփականատեր Ժան Ֆերագյուի կողմից, ով մի քանի անգամ ամրոցում կազմակերպել է Պաբլո Պիկասոյի, Բեռնար Բյուֆեի, ֆլամանդական գոբելենի և մի շարք այլ ցուցահանդեսներ։ Ամրոցում պահպանվում էին փայտե պատկերասրահներ, որտեղից զինվորները քարերով հարվածում էին ամրոցը պաշարողներին, ինչպես նաև` 15-րդ դարի բուխարիներ։ Ամրոցի շուրջը 20-րդ դարում մշակվել են «միջնադարյան» այգիներ։
Այսօր ամրոցը պատկանում է հայր և որդի Ժան Պիեռին և Էդուարդ Մարկիին (ֆր.՝ *Jean Pierre Marquis*, ֆր.՝ *Edouard Marquis*):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  Ministry of Culture: château fort (Ֆրանսերեն)
3. ↑  Ministry of Culture: Château (Ֆրանսերեն)
4. ↑  Mollat Guillaume (1954)։ «Notice sur la vie et les travaux de M. Philippe Legrand»։ *Comptes rendus de l'Académie des inscriptions et belles-lettres* (ֆրանսերեն) **98** (4)։ էջեր 413–418։ ISSN 0065-0536

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website in English Archived 2017-10-03 at the Wayback Machine.
* Picture on Culan website

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11874871t · Mérimée: PA00096783 · SUDOC: 085211729 · VIAF: 130928341 · WorldCat VIAF: 130928341 |

 |
Հռչակագիր Արցախի Հանրապետության հռչակման մասին
----------------------------------------------

Հռչակագիր Արցախի Հանրապետության հռչակման մասին, փաստաթուղթ Արցախի Հանրապետության հռչակման և նրա պետական իշխանության ու կառավարման ժամանակավոր մարմինների ձևավորման մասին։ Հաստատվել է բոլոր մակարդակների խորհուրդների պատգամավորների մասնակցությամբ ժողովրդական պատգամավորների ԼՂԻՄ մարզային և Շահումյանի շրջանային խորհուրդների համատեղ նստաշրջանում՝ 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։

### Հռչակագրի ստորագրումը

Հռչակագիրը ստորագրել են ԼՂԻՄ մարզգործկոմի նախագահ Լ. Պետրոսյանը, ԼՂԻՄ\_Ի մարզգործկոմի քարտուղար Վ. Հակոբյանը։

1988-1990 թվականների որոշումները
--------------------------------

Նստաշրջանն արտահայտելով ժողովրդի կամքը, որ ամրագրված է փաստորեն անցկացված հանրաքվեում և ԼՂԻՄ ու Շահումյանի շրջանային իշխանության մարմինների 1988-1990 թվականների որոշումներում, ազատության, անկախության, իրավահավասարության և բարիդրացիության նրա ձգտումը, ղեկավարվելով քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային ոլորտների զարգացման խնդրում ամբողջ բնակչության շահերով, բնական և օրինական, միջազգային իրավունքի նորմերին համապատասխան համարելով հայ ժողովրդի միասնության ձգտումը՝ որոշել է.

### Որոշում առաջին

Ընդունել ներկայիս ԼՂԻՄ-ի և սահմանակից Շահումյանի շրջանի սահմաններում Արցախի Հանրապետության հռչակման մասին հռչակագիրը։

### Որոշում երկրորդ

ԼՂԻՄ ժողովրդական պատգամավորների մարզային խորհուրդը և նրա գործադիր կոմիտեն համարել Արցախի Հանրապետության պետական իշխանության և կառավարման բարձրագույն ժամանակավոր մարմին՝ մինչև համաժողովրդական ընտրությունները, իշխանության և կառավարման հանրապետական նոր մարմինների ձևավորումը։

### Որոշում երրորդ

Հանձնարարել ժողովրդական պատգամավորների մարզային խորհրդի գործկոմին՝ ներգրավելով լայն հասարակությանը՝ նախապատրաստել և մարզային խորհրդի նստաշրջանի քննարկմանը ներկայացնել Արցախի Հանրապետության պետական իշխանության և կառավարման մարմինների կառուցվածքի և գործառությունների մասին ժամանակավոր կանոնակարգը։

### Որոշում չորրորդ

Մինչև Արցախի Սահմանադրության և օրենքների ընդունումը Արցախի Հանրապետության տարածքում գործում են ԽՍՀՄ Սահմանադրությունը և օրենսդրությունը, ինչպես նաև գործող այլ օրենքներ, որոնք չեն հակասում սույն հռչակագրի նպատակներին ու սկզբունքներին։

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2017-03-17 at the Wayback Machine.
* Archived 2016-10-08 at the Wayback Machine.
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
{{{2}}} Արցախի ընտրություններ և հանրաքվեներ |
| --- |
|  |
| Նախագահական ընտրություններ | 1996  • 1997  • 2002  • 2007  • 2012  • |
|  |
| Խորհրդարանական ընտրություններ | 1991  • 1995  • 2000  • 2005  • 2010  • 2015 |
|  |
| Հանրաքվեներ | 1991  • 2006  • 2017 |
|  |
| Համապետական | *2020* |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Կիկինի պալատ** ռուս.՝ Кикины палаты, ճարտարապետական հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում՝ «պետրոսյան բարոկկո» ոճով կառուցված։ Դա քաղաքի պատմության մեջ կառուցված առաջին պալատն էր։

Պետրոս Մեծ կայսեր (1682-1725) խորհրդական, ծովակալ Ալեքսանդր Կիկինի համար 1714-1720 թվականներին կառուցված այս պալատը նրա միակ պահպանված տունն է։ Հավանաբար նրա ճարտարապետն է եղել Անդրեաս Շլյուտերը։ Կառուցվել է Սմոլնի (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգի նահանգապետարան) շինությունից ոչ հեռու։ 1718 թվականին Կիկինը գլխատվել է արքայազն Ալեքսեյ Պետրովիչի առևանգումը կազմակերպելու համար, իսկ նրա տունը բռնագրավվել է ռուսական գանձարան։

1719-1727 թվականներին այստեղ են գտնվել Պետրոս Մեծի Կունտսկամերայի և նրա անձնական գրադարանի նյութերը։ 1720-ական թվականներին պալատը վերակառուցվել է։ 1733 թվականին այստեղ են տեղափոխվում այլ կառույցներ, այդ թվում՝ այրուձիի ջոկատի եկեղեցին։

1829 թվականին այն կրկին վերակառուցվել է Ալեքսանդր Շտաուբերտի ճարտարապետությամբ, իսկ բարոկկոյի ոճով կառուցված դեկորը ոչնչացվում է։

Լենինգրադի բլոկադայի ընթացքում Կիկինի պալատը խիստ տուժել է, բայց 1952-1956 թվականներին վերականգնվել ճարտարապետ Իրինա Բենուայի շնորհիվ՝ բերվելով նախկին տեսքի։ Այժմ այն ծառայում է որպես երաժշտական ուսումնարան։

Գրականություն
-------------

* Петров А. Н. Архитектурное наследство, М.1953, 141-147 էջեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կիկինի պալատի մասին Սանկտ Պետերբուրգի հանրագիտարանում (ռուս.)
**«Ստորակետի և կետի արկածները»** (ռուս.՝ «Приключения запятой и точки»), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որն ստեղծել է ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Նիկոլայ Ֆեոդորովը 1965 թվականին։

Սյուժե
------

Երրորդ դասարանի աշակերտ Բորյա Իվանովը «երկուս» է ստացել ռուսաց լեզվի թելադրություննից, քանի որ շատ սխալներ է թույլ տվել, մասնավորապես մոռացել է ստորակետ ու վերջակետ դնել վերջին նախադասության մեջ։ Տուն գալով՝ տղան որոշում է խորամանկության դիմել և անհրաժեշտ տեղերում նշաններ է ավելացնում, որպեսզի հաջորդ օրը դիմի ուսուցչուհուն՝ «երկուսը» «երեք» դարձնելու խնդրանքով։ Ավելացնելով ստորակետ և կետ՝ տղան գնում խաղալու։ Դրանից անմիջապես հետո կետադրական նշանները կենդանանում են և որոշում դաս տալ ծույլին․ վերջակետն ու ստորակետը, որոնք նա ավելացրել էր տանը, որոշում են փախչել նոթատետրից ետ դեպի թանաքաման, որպեսզի Բորյան հաջորդ օրը խայտառակվի և այլևս այդպես չվարվի։ Կետն ու ստորակետը անցնում են սեղանի վրայով, որտեղ նրանց սպասում են վտանգներ ի դեմս կենդանացած թանաքաբծերի, որ Բորյան թողել էր սփռոցի վրա, ինչպես նաև մի ամբողջ կաթի ծովի, որ նա թափել էր բաժակից։ Հաջողությամբ անցնելով բոլոր վտանգները և հաղթահարելով կաթի ծովը՝ կետն ու ստորակետը նետվում են թանաքի մեջ։ Հաջորդ օրը նրանք հաճույքով հետևում են, թե ինչպես է Բորյան կարմրում դասարանի առջև, երբ ուսուցչուհին ցույց է տալիս նրան, որ վերջին նախադասության մեջ կան միայն այն նշանները, որոնք ինքն է դրել։ Դրանից հետո կետը և ստորակետը երգում են մի երգ այն մասին, որ իրենք միշտ փախչելու են այնպիսի ծույլերից, ինչպիսին է Բորյան։

Ֆիլմի վրա աշխատել են
--------------------

* Ռեժիսոր – Նիկոլայ Ֆեոդորով
* Սցենարիտ – Անատոլի Միտյաև
* Կոմպոզիտոր – Սիգիզմունդ Կաց
* Երգերի տեքստերի հեղինակ – Յակով Ակիմ
* Բեմադրող նկարիչ – Մարիա Ռուդաչենկո
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ – Նատալյա Բոգոմոլովա, Օլեգ Սաֆրոնով, Վադիմ Դոլգիխ, Անատոլի Սոլին, Վլադիմիր Զարուբին, Բորիս Ակուլինիչև, Վիոլետա Կարպ, Վեռա Վալերիանովա, Էլվիրա Մասլովա, Նատալյա Օռլովա, Տատյանա Պոմերանցևա
* Օպերատոր – Բորիս Կոտով
* Հնչյունային օպերատոր– Բորիս Ֆիլչիկով
* Դերերը հնչյունավորել են՝
	+ Վալենտինա Սպերանտովա – *Բորիս Իվանով / ուսուցիչ Աննա Պետրովնա*
	+ Անատոլի Պապանով – թանաքաբիծ-*ատաման*
	+ Կլարա Ռումյանովա – *1-ին ստորակետ / 2-րդ ստորակետ*
	+ Մարիա Վինոգրադովա – Կետ
	+ Գեորգի Վիցին – Փոքրիկ թանաքաբիծ */ հարցական նշան / բացականչական նշան* (տիտրերում նշված չէ)

DVD
---

Մուլտֆիլմը թողարկվել է «Չեմ ուզում դպրոց գնալ» (ռուս.՝ «Не хочу в школу») մուլտֆիլմերի ժողովածուում «Крупный План» ընկերության կողմից DVD-ով։ Պատկերի և ձայնի թվային վերականգնում ձայնագրության ժամանակ չի կատարվել։ Բացի դրանից, սկավառակում ընդգրկվել են նաև այլ մուլտֆիլմեր՝ «Դասամիջոց № 1», «Չսովորած դասերի երկրում», «Պրոդելկինը դպրոցում», «Վերջին նստարանին»։

* Ձայն – ռուսերեն Dolby Digital 1.0 Mono,
* Տարածաշրջանային կոդ – 0 (All),
* Պատկեր – ստանդարտ 4:3 (1,33։ 1),
* Գույն – PAL,
* Փաթեթավորում – կոլեկցիոն հրատարակություն,
* Տեղայնացնող – «Крупный План»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ստորակետի ու կետի արկածները» մուլտֆիլմն Аниматор.ру կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Приключения запятой и точки на сайте Аниматор.ру
* «Ստորակետի ու կետի արկածները» մուլտֆիլմը Յութուբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտագոնիզմ (այլ կիրառումներ)
Կապիտալիստական հասարակության բուրգ ըստ 1900 և 1901 թթ․ «Ռուս սոցիալիստների միության» տարածված թռուցիկի, որը քննադատում է կապիտալիզմը։ «Ինդուստրիալ վոռքեր» թերթ (IWW newspaper – Արդյունաբերական բանվոր), 1911 թվական
**Անտագոնիզմ** (հունարեն antagonistes – հակառակորդ), հակասությունների հիմնական տեսակները, տիպերը, որոնք բնորոշ են հասարակության զարգացման համար տարբեր պատմական պայմաններում։

Անտագոնիստական հակասություններ
------------------------------

Անտագոնիստական հակասությունները շահագործողական հասարակության հասարակական հարաբերություններին հատուկ այն հակասություններն են, որոնց հիմքում ընկած են թշնամական դասակարգերի, խմբերի, ուժերի անհաշտելի շահերը։ Այդ կարգի հակասությունները լուծվում են հեղափոխական դասակարգային պայքարի ու սոցիալական հեղափոխության միջոցով, որը փոխում է տվյալ հասարակարգը։ Անտագոնիստական հակասությունների բնորոշ գիծն այն է, որ իրենց զարգացման ընթացքում նրանք սրվում են, խորանում են և նրանց միջև պայքարը հասնում է սուր կոնֆլիկտի։

Ոչ անտագոնիստական հակասություններ
---------------------------------

Ոչ անտագոնիստական հակասությունները արտահայտվում են ոչ թե թշնամական դասակարգերի, այլ այնպիսի դասակարգերի, սոցիալական խմբերի հակասությունները, որոնց հատուկ է արմատական շահերի ընդհանրությունը։ Այդպիսի հակասությունների բնորոշ գիծն այն է, որ դրանք իրենց զարգացման մեջ չեն վերածվում անպայման թշնամական հակադրության և նրանց միջև պայքարը չի հասնում կոնֆլիկտի։ Նման հակասությունների օրինակ կարող են ծառայել այն հակասությունները, որ գոյություն ունեն բանվոր դասակարգի, որպես սոցիալիզմի կրողի, և գյուղացիության, որպես մանր սեփականատերերի դասակարգի, միջև։ Ոչ անտագոնիստական հակասությունները հաղթահարվում են այդ հակասություններն առաջացնող տնտեսական, սոցիալական և այլ պայմանների աստիճանական ու պլանաչափ վերափոխման միջոցով։

Ե՛վ անտագոնիստական, և՛ ոչ անտագոնիստական հակասություններն, ինչպես ամեն մի այլ հակասություն, լուծվում են նաև հնի դեմ նորի, հետամնացի դեմ առաջավորի, պահպանողականի դեմ հեղափոխական պայքարի միջոցով։ Հակասությունների բնույթի, բովանդակության փոփոխության հետ փոխվում են միայն նրանց լուծման ձևերը։

Գրականություն
-------------

Փիլիսոփայական բառարան 1975 թ․, էջ 19
**Անդրե Սիմոնյան** (օգոստոսի 30, 1977(1977-08-30), Թավրիզ, Իրան), հայ ռոք-երաժիշտ, «The Beautified Project» ռոք-խմբի հիմնադիր և առաջնորդ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1977 թվականի օգոստոսի 30-ին Իրանի Թավրիզ քաղաքում։ Ավարտել է Ասադի հայկական դպրոցը։ 1996 թվականին տեղափոխվել է Անգլիա, որտեղ սովորել է երաժշտություն և մեդիա «Համերսմիթ և Վեսթ Լոնդոն» քոլեջում, այնուհետև ստացել է Քեմբրիջի համալսարանի բարձրագույն վկայական՝ որպես անգլերենի մասնագետ։ 1999-2006 թվականներին աշխատել է Լոնդոնի «Sanctuary Records» ձայնագրման ընկերությունում։ 2001 թվականին նվագել է «Blue People Society», 2002-2004 թվականներին «Gazolin» խմբերում որպես թմբկահար։ 2004 թվականին Լոնդոնում ստեղծել է «The Beautified Project» նախագիծը։ 2006 թվականից տեղափոխվել է Հայաստան։ 2009 թվականին եղել է «Շանթ» հեռուստաընկերության «Հայ Սուպերսթար» երաժշտական նախագծի պրոդյուսերը։
2010 թվականին թողարկել է խմբի երկրորդ՝ «Beyond the Butterfly» ձայնասկավառակը և խումբը մոտք է գործել «MTV»՝ լինելով առաջին հայաստանյան խումբը երաժշտական միջազգային մեդիադաշտում։ Խմբի շրջանակներում մասնակցել է մի շարք համերգների, ռոք-փառատոների Երևանում և արտերկրում, 2011 թվականին և 2013 թվականին արժանացել է Հայաստանի ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության «Տարվա լավագույն ռոք խումբ» մրցանակին։ Համերգներով հանդես է եկել Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Վրաստանում, Լեհաստանում, Անգլիայում, որտեղ «BBC» ընկերությունը դոկումենտալ ֆիլմ է նկարահանել խմբի մասին։ 2011 թվականին խմբի հետ ներկայացել է «Կիլիկիա» երգով և հանդես եկել համերգով Լոնդոնում՝ նվիրված Հայոց Ցեղասպանությանը։ 2013 թվականին թողարկել է խմբի երրորդ՝ «United We Fall» ձայնասկավառակը։ 2015 թվականին հեղինակել է «1 vs 1» երաժշտական նախագիծը, որն եթեր է հեռարձակվել «Կենտրոն» հեռուստաընկերությամբ։ 2016 թվականին արժանացել է «Phoenix» միջազգային երաժշտական մրցանակին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Beautified Project խմբի պաշտոնական կայք Archived 2011-08-07 at the Wayback Machine.
**Անցիրանանա ծոց** (նաև հայտնի է որպես *Դիեգո-Սուարեսի ծովածոց*), բնական ծոց, որը ձգվում է Մադագասկարի հյուսիսարևելյան ափի երկայնքով 20 կիլոմետր (12 մղոն) հյուսիսից հարավ։ Ջրերի միջին խորությունը կազմում է ավելի քան 20 մ (66 ոտք), իսկ հիմնականը կարող է լինել 50 մ (160 ֆտ)։

Ծոցի հիմնական քաղաքը՝ Ացիրանանան է, որը գտնվում է գետային տարածքում։

Պատմություն
-----------

Ծոցն առաջին անգամ գրանցվել է եվրոպական հետազոտողների կողմից 1500 թվականին. արքայազն Հենրիին ծառայող նավաստիները ծոցն անվանել են ի պատիվ իրենց առաջնորդ Դիեգո Դիասի։ Ծոցը հետագայում` «Ոսկե դարաշրջանում», օգտագործվել է մի շարք ծովահենների և մասնավոր անձանց ապաստան ապահովելու համար, և այն, ենթադրաբար, եղել է Լիբերտալիայի լեգենդար ծովահենների գտնվելու վայր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Scheffel Richard L. Wernet Susan J. eds. (1980)։ *Natural Wonders of the World*։ United States of America: Reader's Digest Association, Inc։ էջեր 124։ ISBN 0-89577-087-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sea-seek.com: nautical map of the *Bay of Diego Suarez*
Միկոյան **ՄիԳ-25** (ռուս.՝ Микоян МиГ-25, ՆԱՏՕ-ի անվանմամբ՝ Foxbat)։ Խորհրդային երրորդ սերնդի գերձայնային երկշարժիչ կործանիչ-ուղեհատիչ է, որ նախագծվել է Միկոյանի-Գուրևիչի կոնստրուկտորական բյուրոյում։

Պատմություն
-----------

Հիսունական թվականների կեսերին ԽՍՀՄ-ում նախաձեռնվեց մի ռազմական ինքնաթիռի մշակում, որը պետք է կարողանար դիմակայել ամերիկյան B-58 գերձայնային ռմբակոծիչի, ինչպես նաև նրա մոդիֆիկացիաների ու SR-71 հետախուզական ինքնաթիռի ենթադրյալ սպառնալիքներին։ Միկոյանի ՓԿԲ-ն առաջադրանք ստացավ նախագծել մի կործանիչ, որը պետք է ի զորու լիներ զարգացնել ձայնի եռապատիկ արագություն և թիրախները խոցեր 0-ից 25000 մետր բարձրությունների վրա։

Փորձարարական կոնստրուկտորական բյուրոյում ՄիԳ-25 ինքնաթիռի մշակման հրմանը ձևակերպված է 1961 թ. մարտի 10 ամսաթվով։ Е-155Р-1 փորձնական մեքենայի գործարանային փորձարկումները սկսվել են 1964 թ.-ի մարտի 6-ին, իսկ Е-155П-1 փորձնական մեքենայինը՝ 1964 թ.-ի սեպտեմբերի 9-ին։

1975 թ.-ի ապրիլի 3-ին ՄիԳ-25 ինքնաթիռի պետական փորձարկումներն իրականացնելու համար ԽՍՀՄ վաստակավոր փորձարկող օդաչու Ստեփան Անաստասի Միկոյանն արժանացել է ԽՍՀՄ Հերոսի կոչման։ Փորձարկող-օդաչու Նորայր Վաղինակի Ղազարյանն արժանացել է Լենինի շքանշանի։

1977 թ.-ի օգոստոսի 21-ին փորձարկող-օդաչու Ալեքսանդր Ֆեդոտովը Միգ-25 մեքենայով գրանցեց բարձրության բացարձակ համաշխարհային ռեկորդ՝ 37650 մետր։ ՄիԳ-25 ինքնաթիռով ընդհանուր առմամբ գրանցվել են 29 համաշխարհային ռեկորդներ, որոնցից 14 մինչև եվս չեն գերազանցվել։

Կառուցվածք
----------

Ինքնաթիռն իրենից ներկայացնում է երկու պոչերով մոնոպլան՝ սեղանաձև թևի բարձր տեղադրմամբ, երկու շարժիչներով՝ կողերից տեղադրված կարգավորվող օդակլանիչներով, և կայունարարով։ Ինքնաթիռի մարմինը մետաղյա ամբողջակազմ է. այն տեխնոլոգիապես բաժանվում է դիմային հատվածի, ետխցիկային հատվածի, օդակլանիչների, վառելիքի բաքերի հատված, պաչամասի։

Սպառազինման մեջ
---------------

Գտնվում է հետևյալ երկրների Ռազմա-օդային ուժերի մեջ

* Ալժիր
* Ադրբեջան
* Բելառուսիա
* Բուլղարիա
* Թուրքմենիստան
* Իրան
* Իրաք
* Լիբիա
* Հայաստան
* Հնդկաստան
* Ղազախստան
* Ռուսաստան
* Սիրիա
* Վրաստան
* Ուկրաինա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  World Air Forces 2014 — 2014.
2. 1 2  World Air Forces 2008 — 2008.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռուսաստան «ՄիԳ» օդանավեր (**Մի**կոյան **և** **Գ**ուրևիչ) |
| --- |
|  |
| Կործանիչներ / Բռնիչներ | ՄիԳ-1 • ՄիԳ-3 • ՄիԳ-5 • ՄիԳ-7 • ՄիԳ-9 • ՄիԳ-13 • ՄիԳ-15 • ՄիԳ-15բիս • ՄիԳ-17 • ՄիԳ-19 • ՄիԳ-21 • ՄիԳ-23 • ՄիԳ-25 • ՄիԳ-29 • ՄիԳ-29Մ • ՄիԳ-31 • ՄիԳ-33 • ՄիԳ-35 |
|  |
| Հարվածային | ՄիԳ-23 • ՄիԳ-27 |
|  |
| Հետախույզներ | ՄիԳ-15Ռբիս • ՄիԳ-25Ռ |
|  |
| Ուսումնամարզական | ՄիԳ-9ՈՒՏԻ • ՄիԳ-15ՈՒՏԻ • ՄիԳ-ԱՏ |
|  |
| Բազմանպատակային տրանսպորտային | ՄիԳ-8 • Տ-101 • ՄիԳ-110 • ՄիԳ-125 |
|  |
| Նախագծեր | Ի-270 • Ի-320 • Ի-350 • Ե-8 • Ե-150 • Ե-152 • ՄիԳ-105 • ՄիԳ 1.44 • «Սկատ» |

 |