**Դեյվիդ Ֆրիդման** (անգլ.՝ David D. Friedman, փետրվարի 12, 1945(1945-02-12), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի տնտեսագետ, ֆիզիկոս, իրավաբան, հեղինակ և անարխո-կապիտալիստ տեսաբան։ Թեև նա սովորել է քիմիա և ֆիզիկա, այլ ոչ թե իրավագիտություն կամ տնտեսագիտություն, նա հայտնի է միկրոէկոնոմիկայի վերաբերյալ իր դասագրքերով և անարխո-կապիտալիզմի ազատության տեսությամբ, որը նրա ամենահայտնի «Ազատության մեքենան» գրքի թեման է։ Ուոլթեր Բլոկի կողմից նկարագրված որպես «ազատ շուկայի անարխիստ» տեսաբան՝ Ֆրիդմանը նաև հեղինակել է մի քանի այլ գրքեր և հոդվածներ, այդ թվում՝ Գների տեսություն. միջանկյալ տեքստ (1986), Օրենքի կարգ. 2000 թ.), Թաքնված կարգ. առօրյա կյանքի տնտեսագիտություն (1996 թ.) և «Ապագա անկատար» (2008)։

Կենսագրություն և աշխատանքային գործունեություն
---------------------------------------------

Դեյվիդ Ֆրիդմանը տնտեսագետներ Ռոուզ և Միլթոն Ֆրիդմանների որդին է։ 1965 թվականին նա ավարտել է Հարվարդի համալսարանի բակալավրի կոչումը քիմիայի և ֆիզիկայի բնագավառում։ Հետագայում Չիկագոյի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի (1967) և դոկտորի կոչում (1971) տեսական ֆիզիկայում։ Չնայած իր հետագա կարիերային, նա երբեք դասեր չանցավ տնտեսագիտության կամ իրավունքի համար։ Նա 2005-2017 թվականներին եղել է Սանտա Կլարայի համալսարանի իրավունքի պրոֆեսոր և Liberty ամսագրի խմբագիր։ Ներկայումս նա պատվավոր պրոֆեսոր է։ Նա աթեիստ է։ Նրա որդին՝ Պատրի Ֆրիդմանը, նույնպես գրել է ազատության տեսության և շուկայական անարխիզմի մասին, մասնավորապես՝ ծովային ճանապարհորդության մասին։

### Ազատության մեքենան

Իր «Ազատության մեքենան» (1973) գրքում Ֆրիդմանը ուրվագծեց անարխո-կապիտալիզմի մի ձև, որտեղ բոլոր ապրանքներն ու ծառայությունները, ներառյալ օրենքը, կարող են արտադրվել ազատ շուկայի կողմից։ Ֆրիդմանը ջատագովում է անարխոկապիտալիզմի հասնելու աճող մոտեցումը՝ այն տարածքների աստիճանական սեփականաշնորհման միջոցով, որոնցում ներգրավված է կառավարությունը՝ ի վերջո սեփականաշնորհելով հենց օրենքը։ Գրքում նա նշում է, որ դեմ է բռնի անարխո-կապիտալիստական հեղափոխությանը։ Նա պաշտպանում է անարխո-կապիտալիզմի հետևանքային տարբերակը՝ հիմնավորելով դրա օգտին՝ պետության ընդդեմ ոչ պետության, ծախս-օգուտ վերլուծության վրա։ Այն հակադրվում է բնական իրավունքների մոտեցմանը, որն առավել ուշագրավ է առաջարկել տնտեսագետ և ազատական տեսաբան Մյուրեյ Ռոթբարդի կողմից։

Ոչ ակադեմիական հետաքրքրություններ
---------------------------------

Ֆրիդմանը ստեղծագործական անախրոնիզմի միության երկարամյա անդամ է, որտեղ նա հայտնի է որպես Աղեղի դուքս Կարիադոկ։ Նա ամբողջ աշխարհում հայտնի է ռեկրեացիոնիզմի փիլիսոփայության և գործնական պատմական հանգստի մասին իր հոդվածներով, հատկապես միջնադարյան Մերձավոր Արևելքին վերաբերող հոդվածներով։ Նրա աշխատանքը կազմված է հանրահայտ Cariadoc's Miscellany-ում։ Նրան երբեմն վերագրում են ամենամեծ և ամենաերկարատև SCA իրադարձության հիմնադրմանը՝ Pennsic War-ը, որպես Միջին Թագավորության արքա նա մարտահրավեր նետեց Արևելյան թագավորությանը, իսկ ավելի ուշ որպես Արևելքի թագավոր ընդունեց մարտահրավերը և պարտվեց (ինքն իրեն)։ Նա դեռահաս պատերազմող էր, ով սովորեցրեց իր դպրոցական ընկերոջը՝ Ջեք Ռեյդիին՝ People's War Games-ի հիմնադիրին, ինչպես խաղալ այնպիսի մարտախաղեր, ինչպիսին է Tactics II-ը։ Ռադեյը պատմում է, թե ինչպես են Ֆրիդմանը և ինքը գրել Չարլզ Ս. Ռոբերթսը պնդելով, որ իրենք գտել են երկու կողմերից յուրաքանչյուրի համար առաջին հերթին շահելու ռազմավարություն։ Ռոբերտսը պատասխանեց, որ կանոնների իրենց մեկնաբանությունը վավերական է։ Նա գիտաֆանտաստիկայի երկարամյա երկրպագու է և գրել է երկու ֆանտաստիկ վեպ՝ Harald (Baen Books, 2006) և Salamander (2011): Նա հանդես է եկել ոչ միջամտողական արտաքին քաղաքականության օգտին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. ↑
4. ↑
5. ↑