| Հոգեբանություն |
| --- |
| Հունարեն «փսի» տառը հոգեբանության խորհրդանիշն է |
| * Պատմություն
* Բնագավառներ
 |
| 
Տեսակներ |
| * Ախտահոգեբանություն
* Անհատական
* Զարգացման
* Էթնիկական
* Էվոլյուցիոն
* Կոգնիտիվ
* Համեմատական
* Հոգեգենետիկա
* Մաթեմատիկական
* Միջմշակութային
* Մշակութային
* Նյարդահոգեբանություն
* Պոզիտիվ
* Սոցիալական
* Կենսաբանական
* Տարիքային
* Փորձարարական
* Քանակական
 |
| Կիրառական հոգեբանություն |
| * Անձի
* Առողջության
* Արդյունաբերական
* Բժշկական
* Դատաբժշկական
* Դպրոցի
* Երաժշտության
* Երթևեկության
* Ինժեներական
* Իրավաբանական
* Խորհրդատվական
* Կառավարման
* Կլինիկական
* Կրթական
* Կրոնի
* Համայնքային
* Հատուկ
* Հումանիտար
* Մանկան
* Մանկավարժական
* Շրջակա միջավայրի
* Ռազմական
* Սպառողական
* Սպորտի
* Ստեղծագործության
* Տիեզերական
* Տնտեսագիտական
* Քաղաքական
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Վարքային նյարդաբանություն**, նյարդաբանության ոլորտի նեղ մասնագիտացում, որը ուսումնասիրում է վարքի, հիշողության և մտածողության նյարդաբանական հիմքը, այս ֆունկցիաների վրա նյարդաբանական հիվանդության կամ նյարդային համակարգի վնասվածքի ազդեցությունը և դրանց բուժումը։ Երկու ուղղությունները, որոնք կապված են վարքային նյարդաբանության հետ նյարդահոգեբանությունն ու նյարդահոգեբուժությունն են։ Միացյալ Նահանգներում «Վարքային նյարդաբանությունն ու նյարդահոգեբուժությունը» դիտարկվել է որպես մեկ ընդհանուր նեղ մասնագիտացում Նյարդաբանական Նեղ Մասնագիտացումների Միացյալ Խորհրդի (UCNS) կողմից՝ սկսած 2004 թվականից։

Վարքային հոգեբանությունն այն մարդու ուսումնասիրության առարկան է, ով գործ ունի վարքի, հիշողության և մտածողության նյարդաբանական հիմքը, վնասվածքի ազդեցությունը նրանց վրա և բուժումը։

Վարքային նյարդաբանության կողմից ուսումնասիրվող սինդրոմներից ու հիվանդություններից են.

1. Ագրաֆիա
2. Ագնոսիաս
3. Ագրաֆեսթեսիա
4. Ալեքսիա
5. Ամնեզիաս
6. Անոսոգնոսիա
7. Աֆազիաս
8. Ապրաքսիաս
9. Ապրոսոդիաս
10. Ուշադրության դեֆեկտ/հիպերակտիվության խանգարում
11. Աուտիզմ
12. Դեմենտիա
13. Դիսլեքսիա
14. Էպիլեպսիա
15. Հեմիսպատիկ անտարբերություն
16. Փսիխոզ
17. Կաթված
18. Գանգուղեղային վնասվածք

Պատմություն
-----------

Մինչ վարքային սինդրոմների նկարագրությունները հասել են մեզ դեռևս Հին Հունաստանից ու Եգիպտոսից, միայն 19-րդ դարում վարքային նյարդաբանությունը սկսեց ծաղկում ապրել, ի սկզբանե՝ Ֆրանց Գալլի պարզագույն լոկալիզացիոն տեսությունների միջոցով, ապա՝ 19-րդ դարի կեսերին Փոլ Բղոկայի և, հետագայում, Կարլ Վերնիկի աֆազիասի առաջին լոկալիզացիաների միջոցով։ Լոկալիզացիոն նյարդաբանությունն ու կլինիկական նկարագրությունները հասան իրենց գագաթնակետին հասան 19-րդ դարի վերջից 20-րդ դարի կեսերն ընկած ժամանակաշրջանում, որի արդյունքն էին Ալոիս Ալցհայմերի և Արնոլդ Փիքի՝ դեմենտիաների կլինիկական նկարագրությունները։ Կարլ Լաշլիի փորձերը առնետների հետ ապացուցեցին լոկալիզացիոն թեորիաների և վարքային գործառույթների տեղային մոդելների սխալականությունը։

ԱՄՆ-ում Նորման Գեշվինդի աշխատանքը բերեց վարքային նյարդաբանության վերածննդին։ Գեշվինդը հայտնի է անջատման սինդրոմների ուսումնասիրության և վարքային նյարդաբանության ամբողջ սերունդներ կրթելու իր վաստակի համար։ 1980-ական թվականներին *in vivo* նյարդապատկերման հայտնագործություն մեծացրեց հետաքրքրությունը կոգնիտիվ նյարդային գիտության և առաջարկեց մի գործիք, որը թույլ տվեց տեղային, կառուցվածքային և գործառութային կորելլացիաներ իրականացնել կենդանի մարդկանց մեջ։

Աղբյուրներ
----------

* Benson DF (1993)։ «The history of behavioral neurology»։ *Neurol Clin* **11** (1): 1–8։ PMID 8441365
* Martha J. Farah, Todd E. Feinberg; Behavioral Neurology and Neuropsychology; McGraw-Hill Professional Publishing; 1st edition (August 1, 1996)
* Valenstein, Edward; Heilman, Kenneth M. (2003)։ *Clinical neuropsychology* (4th ed.)։ Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press։ ISBN 0-19-513367-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վարքային և Կոգնիտիվ նյարդաբանության ասոցիացիա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 89256451 |

 |