Վասիլի Պուկիրև․ «Անհավասար ամուսնություն»
**Բռնի ամուսնություն**, ամուսնություն, որի մեջ ամուսիններից մեկը կամ երկուսն էլ մտնում են առանց համաձայնության կամ իրենց կամքին հակառակ։
Բռնի ամուսնությունը շարունակում է կիրառվել Հարավային Ասիայի, Հարավարևելյան Ասիայի, Արևելյան Ասիայի շրջաններում (հեռավոր շրջաններում), Աֆրիկայում, Լատինական Ամերիկայում և նույնիսկ երբեմն արևմուտքում ապրող այս շրջաններից ներգաղթյալների շրջանում։
Նախկինում այն տարածված է եղել Եվրոպայում, Կովկասում եւ Կենտրոնական Ասիայում։

Առնչվող հասկացություններ
------------------------

Բռնի ամուսնությունը տարբերվում է պայմանավորված ամուսնությունից, երբ երկու ամուսիններն էլ ամուսնանում են կողակցի ընտրության հարցում ծնողների կամ երրորդ կողմի (օրինակ՝ խնամակալի) մասնակցությամբ, թեև տարբերությունը կարող է բացահայտ չլինել։ Պայմանավորված ամուսնությունը հարկադիր ամուսնության անալոգը չէ, քանի որ առաջին դեպքում կողմը հնարավորություն ունի հրաժարվել առաջարկից, իսկ երկրորդում նա չունի նման հնարավորություն։ Այնուամենայնիվ, բռնի և պայմանավորված ամուսնությունների միջև սահմանագիծը հաճախ դժվար է՝ ընտանիքի և հասարակության ճնշման պատճառով՝ ընդունելու ամուսնությունը՝ հանուն ծնողներին հնազանդվելու։

Հարսնացու առևանգումը վերաբերում է ամուսնության կամ ստրկության (հատկապես սեռական ստրկության) նպատակով կանանց առևանգմանը։ Ենթադրվում է, որ այս պրակտիկան տարածված է եղել հնագույն ժամանակներից։ Այն այսօր էլ հանդիպում է, հատկապես Կենտրոնական Ասիայում, Կովկասում և Աֆրիկայի որոշ շրջաններում։ Առեւանգումից հետո ապագա փեսան հաճախ է բռնաբարում աղջկան՝ նրա կուսությունը վերցնելու համար՝ հարսնացուի գնի գործընթացը պարզեցնելու համար։ Հաճախ ապագա հարսը այլընտրանք չի ունենում. եթե նա վերադառնա իր ընտանիքին, ապա նա և իր ընտանիքը կարող են հեռացվել հասարակությունից, որը կարծում է, որ աղջիկը «անմաքուր» է դարձել, քանի որ նա արդեն կորցրել է իր կուսությունը։ 
Կենտրոնական Ասիայում (Ղրղզստան և հարավային Ղազախստան) հարցը սովորաբար սահմանափակվում է հոգեբանական ճնշումներով։ Եթե աղջիկը գիշերում է փեսայի տանը, նա համարվում է անարգված՝ անկախ նրանից՝ նա սեռական հարաբերություն է ունեցել իր առևանգողի հետ, թե ոչ։ Դրանից հետո ուրիշի հետ ամուսնանալու նրա շանսերը շատ ցածր են։ Սա ստիպում է աղջկան համաձայնել ամուսնանալ առևանգողի հետ։ Այս ավանդույթը դեռ պահպանվում է։

Մանկական ամուսնությունը տարածված էր մինչև 19-20-րդ դարերը, երբ սկսեցին կասկածի տակ դնել այն։ Նրանք հաճախ դիտվում են որպես հարկադիր ամուսնություն, քանի որ երեխաները (հատկապես ավելի երիտասարդները) չեն կարողանում գիտակցաբար ընտրել՝ ամուսնանա՞լ, թե՞ ոչ, ուստի նրանց վրա մեծ ազդեցություն են ունենում ծնողների որոշումները։
Բռնի ամուսնությունը նույնպես օգտագործվել է ավտորիտար ռեժիմների կողմից՝ որպես բնակչության աճի հասնելու միջոց։ Կամբոջայում Կարմիր քմերների ռեժիմը սիստեմատիկ կերպով ստիպում էր մարդկանց ամուսնանալ՝ բնակչության թիվը մեծացնելու և հեղափոխությունը շարունակելու համար, ինչպես նաև բնակչությանը սպիտակեցնելու նպատակով բռնի, հարկադիր ամուսնությունները։ Ֆինլանդիա, Շվեդիա, Շվեյցարիա, Նորվեգիա, Ֆրանսիա, միանման պոպուլյացիաների ամենաբարձր համակենտրոնացում ունեցող երկրներ են։

Պատճառներ
---------

Կան բազմաթիվ գործոններ, որոնք ձևավորում են մշակույթ, որն ընդունում և աջակցում է բռնի ամուսնությունները։ Դրանք ներառում են.

* ընդլայնված ընտանիքներում կապերի ամրապնդում,
* վերահսկել անցանկալի վարքը և սեռականությունը,
* խուսափել «անպատշաճ» հարաբերություններից,
* պաշտպանություն և հավատարմություն մշակութային և կրոնական նորմերին,
* մեծ ընտանիքում հարստության պահպանում,
* արտաամուսնական հղիության խնդրի լուծում,
* ամուսնության ընկալումը որպես ծնողների պարտականություն,
* աղքատությունից պաշտպանվելու երաշխիք։

Պատմություն
-----------

Բռնի ամուսնությունների մասին ընտանիքները բանակցել են պատմության ընթացքում, հատկապես մինչև 18-րդ դարը:Նրանց գործելակերպը տարբերվում էր ըստ մշակույթների, բայց հաճախ ներառում էր կնոջ կախվածության փոխանցումը հորից փեսային։ 19-րդ դարում ամուսնական պրակտիկաները տարբերվում էին եվրոպական երկրներում, բայց ընդհանուր առմամբ պայմանավորված ամուսնությունները տարածված էին բարձր խավերի շրջանում։ Կանանց էմանսիպացիան 19-րդ և 20-րդ դարերում հանգեցրեց ամուսնության օրենսդրության հիմնարար փոփոխությունների, հատկապես ունեցվածքի և տնտեսական կարգավիճակի վերաբերյալ։ 20-րդ դարի կեսերին արևմտյան երկրների մեծ մասն ընդունեց հյուրերը, որոնք օրինականորեն հաստատում էին ամուսինների իրավահավասարությունը։ Արևմտյան երկրներում վերջին տասնամյակների ընթացքում ամուսնության բնույթը կտրուկ փոխվել է, հատկապես՝ կապված ամուսնության շրջանակներում երեխաներ ունենալու անհրաժեշտության և ամուսնալուծության ընթացակարգերի պարզեցման հետ։
Այս փոփոխությունները հանգեցրին ավելի քիչ ընտանեկան և սոցիալական ճնշումների՝ ամուսնանալու համար, և, հետևաբար, կողակցի ընտրության ավելի մեծ ազատության։ 
21-րդ դարում Եվրոպան սկսեց ուշադրություն դարձնել բռնի ամուսնություններին այն մշակույթների ներկայացուցիչների ներգաղթի համատեքստում, որտեղ դրանք տարածված են։

Տարբեր մշակույթներում
---------------------

### Եվրոպա

Բռնի ամուսնությունները կարող են կնքվել ընտանեկան պատիվը, ծնողների ցանկությունները կամ սոցիալական պարտավորությունները պահպանելու համար։ Օրինակ, ըստ Ռուքայա Մասքուդի, Մեծ Բրիտանիայում բրիտանացի պակիստանցիների շրջանում բռնի ամուսնությունների մեծ մասն իրականացվում է Պակիստանում բնակվող ընտանիքի անդամի կողմից բրիտանական քաղաքացիություն ստանալու նպատակով, ում նկատմամբ ամուսնությունը նախաձեռնողը պարտավորվածություն է զգում։ 
Ի պատասխան Մեծ Բրիտանիայում ներգաղթյալների միջև բռնի ամուսնության խնդրին, 2007 թվականին ընդունվեց հարկադիր ամուսնության պաշտպանության մասին օրենքը, որը թույլ տվեց բռնի ամուսնության զոհերին պաշտպանություն խնդրել դատարաններից։ Կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի մասին Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիան անօրինական է դարձրել հարկադիր ամուսնությունը և կանանց նկատմամբ բռնության այլ ձևերը։ Կոնվենցիան ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի օգոստոսի 1-ից։

Բռնի ամուսնությունների դատապարտում
----------------------------------

ՄԱԿ-ը բռնի ամուսնությունը համարում է մարդու իրավունքների ոտնահարման ձև, քանի որ այն խախտում է անհատի ազատության և անկախության սկզբունքը։ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը սահմանում է, որ կնոջ՝ ամուսնու ընտրության իրավունքը և ամուսնանալու ազատությունը առանցքային են նրա կյանքի, արժանապատվության և որպես մարդ հավասարության համար։ Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցին ընդունում է բռնի ամուսնությունները որպես ամուսնալուծության պատճառ. երկու ամուսիններն էլ պետք է իրենց համաձայնությունը տան, որպեսզի ամուսնությունը վավեր համարվի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  : Reconciled to Violence. State Failure to Stop Domestic Abuse and Abduction of Women in Kyrgyzstan. // Human Rights Watch, 2006
2. ↑  Child Marriage
3. ↑  BBC — Ethics — Forces Marriages: Motives and methods
4. ↑   — The forced-arranged marriage abuse Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine. // British Council Handout
5. ↑  Act 2007 Forced Marriage (Civil Protection)
6. ↑  Конвенция Совета Европы о предотвращении и борьбе с насилием в отношении женщин и домашним насилием
7. ↑  Конвенция о согласии на вступление в брак, брачном возрасте и регистрации браков — ст. 1
8. ↑  Всеобщая декларация прав человека — ст. 16
9. ↑  Frequently Asked Questions: 44 SINS AGAINST THE SACRAMENT OF MARRIAGE // Catholic Doors Ministry