***Լունար օրբիտեր 1***, (անգլ.՝ Lunar Orbiter 1), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Լունար օրբիտեր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր լուսանկարել Լուսնի մակերևույթի հարթ տարածքները, և գտնել փափուկ վայրէջք կատարելու համար հարմար կետեր Սերվեյոր կայանների և Ապոլոն տիեզերանավերի համար։ Որպես երկրորդական նպատակ կատարվում էին Լուսնի և միջավայրի հետազոտություններ։ Արձակվել է 1966 թվականի օգոստոսի 10-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռով։ Լունար օրբիտեր 1-ը առաջին ամերիկյան կայանն էր, որը հաջողությամբ մտավ Լուսնի ուղեծիր։

Լունար օրբիտեր ծրագիրը ղեկավարվում էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի կողմից, իսկ կայանը կառուցվել էր Բոինգ ընկերության կողմից։

Կայանի կառուցվածք
-----------------

Լունար օրբիտեր կայանի հիմնական բլոկը ուներ հատած կոնի տեսք, 1,65 մ բարձրությամբ և 1,5 մ տրամագծով հիմքում։ Տիեզերանավը կազմված էր երեք տախտակամածներից։ Նավի ստորին տախտակամածերին տեղադրված էին հետևյալ սարքավորումները՝ մարտկոց, տվյալների հաղորդման մոդուլ, թռիչքի կառավարման համակարգիչ, իներցիալ նավիգացիոն համակարգ, աստղերին հետևող մոդուլ, մուլտիպլեքսային կոդավորիչ, և լուսանկարչական համակարգ։ Հիմնական բլոկի կոնաձև հիմքի ամեն կողմին ամրացված էին չորս արևային մարտկոցներ որոնց բացված դիրքի դեպքում կայանը ուներ 3,72 մ լայնություն։ Կայանի հիմքին միացված էին նաև երկու անտենաներ 1,32 մ և 2,08 մ ձողերի վրա։

Սարքավորումների տախտակամածի վեր միջին տախտակամածում տեղադրված էին՝ արագության վերահսկման շարժիչը, վառելանյութի տարողությունները, արևային տվիչները և միկրոասուպների տվիչները։ Երրորդ տախտակամածի վրա տեղադրված էր ջերմային վահանը, որը պաշտպանում էր կայանը շարժիչի այրման արդյունքում առաջացած արտանետումներից։

Թռիչք
-----

Լունար օրբիտեր 1 կայանը արձակվել է 1966 թվականի օգոստոսի 10-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռով։ Կայանը արձակումից հետո մտավ Երկրի ուղեծիր նույն օրը։ Դեպի Լուսին թռիչքը սկսվեց ուղեծիր դուրս գալուն պես, և շարունակվեց 92,1 ժամ։ Սկզբնական Լուսնի շուրջ ուղեծիրը էլիպտիկ էր 3 ժամ 37 րոպե պարբերությամբ։ Օգոստոսի 21-ին ուղեծիրը իջեցվեց մինչև 58 կմ պերիլուսին և օգոստոսի 25-ին այն հասցվեց 40,5 կմ։ Կայանը կատարել է լուսանկարումները օգոստոսի 18-ից 29, իսկ դրանց փոխանցումը Երկիր շարունակվեց մինչև սեպտեմբերի 14։

Կայանը ընդհանուր առմամբ կատարել է 42 բարձր թույլտվութայմբ և 187 միջին թույլտվությամբ լուսանկարներ, ինչը ծածկում էր Լուսնի մակերևույթի 5 միլիոն քառակուսի կիլոմետր տարածք, սա առաքելության պլանավորվածի մոտ 75%-ն էր կազմում։ Կայանից նաև կատարվել են Երկրի լուսանկարներ Լուսնի ուղեծրից։ Բոլոր մնացած սարքավորումներից նույնպես ստացվել են ճշգրիտ տվյալներ։

Լունար օրբիտեր 1-ը բախվեց Լուսնի հակադարձ կողմին 1966 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, ավարտելով իր 577-րդ ուղեծրային պտույտը։ Առաքելության վաղ ավարտումը պայմանավորված էր ուղեծրի փոփոխման համար նախատեսված գազի սպառումով, ինչպես նաև խուսափելու համար նրան հաջորդող Լունար օրբիտեր 2 կայանի տվյալների հաղորդման խնդիրներից։

Տես նաև
-------

* Լունա ծրագիր
* Սերվեյոր ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  NASA։ «Lunar Orbiter 1»։ *NASA*։ Վերցված է 2 June 2023
2. ↑  Siddiqi Asif (2018)։ *Beyond Earth: A Chronicle of Deep Space Exploration, 1958–2016* (second ed.)։ NASA History Program Office
3. ↑  «Destination Moon: A history of the Lunar Orbiter Program»։ NASA։ 1976։ Վերցված է November 12, 2022
4. 1 2 3 4  «In Depth: Lunar Orbiter 1»։ NASA։ September 12, 2019։ Վերցված է November 13, 2022
5. ↑  «Lunar Orbiter Photo Gallery - Mission 1»։ Lunar and Planetary Institute։ Վերցված է November 13, 2022
6. ↑  Hansen Thomas P.։ «Guide to Lunar Orbiter Photographs»։ NASA։ Վերցված է November 13, 2022