**«Լուռ վիշտը»**, Արա Սարգսյանի կողմից 1924 թվականին քանդակված մարմարե հուշարձան, որն այժմ գտնվում է Զադեյանների անձնական հավաքածուում։

Պատմություն
-----------

«Լուռը վիշտը» հեղինակի դիպլոմային աշխատանքն է։ Բոլոր կողմերից դիտելի արձանը, այն էլ նստած վիճակում, միշտ էլ եղել է քանդակագործական ամենադժվար խնդիրներից մեկը, և Արա Սարգսյանին հաջողվել է պրոֆեսիոնալ մոտեցում ցուցաբերել։ Սարգսյանի քանդակած արձանը դիտելի է բոլոր կողմերից, բոլոր դարձվածքներում ունի արտահայտիչ եզրագծեր, բոլոր տեսանկյուններից երկխոսության մեջ է մտնում դիտողի հետ։ Դրանում կարելի է համոզվել՝ դիտելով թեկուզ հենց «Լուռ վիշտի» մեջքի լարված գիծը, որտեղ հեղինակը լուծում է մի շատ դժվար ու առանձնահատուկ խնդիր։ Մեջքը այստեղ կոմպոզիցիայի հիմնական մասն է և նա այնքան կենդանի տեսք ունի, այնքան արտահայտիչ է քանդակված, որ նրա վրա կարելի է «կարդալ» մարմնի մյուս բոլոր մասերի դիրքերը, հեղինակի ամբողջ մտահղացումն ու խոհերը։ Աշխատելով ընդհանրացված ձևերի և մեծ մասսաների օգնությամբ՝ Արա Սարգսյանն իր այս ստեղծագործության մեջ առաջին անգամ ընդհուպ մոտենում է մոնումենտալիզմին, որը հետագայում դառնում է նրա արվեստի գլխավոր ասպարեզներից մեկը։ Կատարողական վարպետության տեսանկյունից «Լուռ վիշտը», ինչպես նաև դրան նախորդած «Տառապանքը» վկայում են, որ հեղինակը բովանդակության ու պլաստիկ արտահայտչաձևերի ներդաշնակության է հասել նաև կոմպոզիցիոն քանդակի դրսևորումներում։

Նկարագրություն
--------------

«Լուռ վիշտը» քանդակի առարկան կանացի մարմինն է, որը օժտված է ատլետիկ մարմնաձևով (Արա Սարգսյանը ատլետիկ մարմնաձևերի հանդեպ իր սիրո համար պարտական է ինչ-որ չափով Միքելանջելոյին)։

> Նստած է կինը ժայռի բեկորին, վշտի նման մերկ ու բացահայտ։ Նրա ամուր մեջքը լուռ վշտի օրհասական ծանրության տակ կորացել է, խոնարհվել այնքան, որ գլուխը հենվել է ոտքերին, մազերը՝ ծնկները ծածկել, դեմքը տեսանելի է մնացել միայն կողքից։ Նախորդ քանդակի նման այստեղ էլ մատները ջղաձգորեն կարկամել են և մխրճվել ազդրերի մոտ գտնվող ժայռի բեկորի մեջ։
> 
> 

:

Եթե «Տառապանքում» ամեն ինչ երերում է, սահում ու «ընկնում», այսինքն՝ տիրականը դինամիկան է, ապա «Լուռ վիշտում» տիրականը ստատիկան է. այստեղ ամեն ինչ քարացել է վշտի մեջ, սառել, և այդ քարացման մեջ այնքան լռություն կա, կամ, ավելի ճիշտ, այդ քարացած լռության օգնությամբ քանդակագործը կարողացել է կերպավորել խոր վիշտը։

Այս կոմպոզիցիայի գաղափարական-գեղարվեստական կերպարը հենվում է մեկ մարմնում երկու հակադիր գործոնների՝ ուժի և անուժության, միասնական գոյակցության վրա, և դա իրենով պայմանավորել է քանդակի արտահայտչությունն ու ներգործության ուժը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Լուռ վիշտը» քանդակը «Արա Սարգսյան և Հակոբ Կոջոյան» տուն-թանգարանի կայքում
2. ↑  Արա Սարգսյան, Բոսֆորի ափից մինչև անմահություն, ՎարդՀրատ ՍՊԸ, 2017։
3. 1 2 3 4  Վահան Հարությունյան, Արա Սարգսյան, Հայաստան հրատարակչություն, Երևան, 1975, էջեր 26-27։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Արա Սարգսյան |
| --- |
|  |
| **Վիքիքաղվածք**  • **Վիքիպահեստ** |
|  |
| Դիմաքանդակներ | Նիկողայոս Տիգրանյան  • Վաղարշ Վաղարշյան  • Րաֆֆի   • Թորոս Թորամանյան  • Նելսոն Ստեփանյան  • Վալերի Բրյուսով  • Տիգրան Պետրոսյան  • Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան  • Վարդան Աճեմյան  • Ժասմեն  • Նաիրի Զարյան  • Սուրեն Սպանդարյան |  |
|  |
| Հարթաքանդակներ | Այգեկութ  • Չապաև   • Սևանի ձկնորսները  • Հայկական ԽՍՀ (պաննո) |
|  |
| Հաստոցային քանդակներ | Լուռ վիշտը   • Կժով կինը  • Հիրոսիմա   • Բարձունքի գրավում  • Տաթև |
|  |
| Հուշարձաններ | Ալեքսանդր Սպենդիարյան  • Անտառի արքա  • Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան  • Հովհաննես Թումանյան  • Մայր Հայաստան  • Սահակ Պարթև, Մեսրոպ Մաշտոց  • Կայծակ |

 |