recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Լորտու

**Սովորական լորտու,Կողինջ** (Natrix natrix), ոչ թունավոր օձ, որը պատկանում է լորտուների ընտանիքին։ Հանդիպում է Հայաստանի բոլոր մարզերի լեռնային շրջաններում, երբեմն՝ նախալեռներում։ Տարածված է կանգուն ու հոսող ջրավազանների ջրամերձ կենսավայրերում, այգիներում կարող է հանդիպել նաև ջրից հեռու։

Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (11-120 սմ), պոչը 3-5 անգամ կարճ է։ Գլուխը տարանջատված է մարմնից և ծածկված է խոշոր փայլուն վահանիկներով։ Աչքերը խոշոր են, ծիածանաթաղանթը՝ դեղնավուն կամ մուգ, բիբը՝ կլոր։ Մարմնի թեփուկները կատարավոր են, ինչով լորտուն նմանվում է թունավոր իժերին։ Մոխրագույն, գորշավուն, կանաչավուն գունավորում ունեցող մեջքը ծածկված ՝մուգ բծերով։

Հանդիպում են երկայնակի դեղնավուն զոլավոր մոխրագույն առանձնյակներ, որոնց համարում են առանձին ենթատեսակ՝ պարսկական լորտու (Natrix natrix persa)։ Լեռնային վայրերում հանդիպում են մեջքի ամբողջական սև գունավորում ունեցող առանձնյակներ։ Գլխի հետևի մասում սովորաբար առկա են սպիտակավուն, դեղնավուն կամ նարնջագույն խոշոր զույգ խալեր։ Որովայնային մակերեսը խայտաբղետ է, վահանիկների Եզրերը սպիտակից դեղնավուն են, իսկ կենարարական մասով անցնում է կտրտված ուղիղ եզրերով լայն սև զոլ։ Սնվում է մանր ողնաշարավորներով (ձկներ, երկկենցաղներ, նաև կրծողներ)։ Ձմեռում է աշնան 2-րդ կեսից գարնան սկիզբը։

Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլ-մայիսին։ Հունիսի 2-րդ կեսից հուլիսի սկիզբը էգը դնում է 4-40 ձու։ Ձվերը խոշոր են (23-32 x 12-23 մմ)։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջից սեպտեմբերի կեսերը։ Հաճախակի խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակներով։ Պաշտպանվում է՝ հիմնականում սուր հոտով հեղուկ արտաթորելով և սատկած ձևանալով։ Կծում է շատ հազվադեպ, կծածը մարդու և կենդանիների համար վտանգավոր չէ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4178186-7 · Microsoft: 2776272914 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրիգոր Ղարագյոզյան (այլ կիրառումներ)

**Գրիգոր Վաղինակի Ղարագյոզյան** (1971, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 1992, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի հերոս։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Ղարագյոզյանը ծնվել է 1971 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Սովետական Հայաստանի Նոյեմբերյանի շրջանի Կողբ գյուղում։ 1988 թվականին ավարտել է Կողբ գյուղի՝ Խորհրդային Միության հերոս Ջահան Կարախանյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1988-1989 ուսումնական տարում սովորել է Դոնի Ռոստովի Ռոբոտաշինական ինստիտուտում։ 1990-1991 թվականներին ծառայել է Խորհրդային Միության բանակում։ Հանդիսանում էր ինքնուս նկարիչ ու քանդակագործ և տանը ունի բազմաթիվ աշխատանքներ։ Ծանր վիրավորվել է սեպտեմբերի 2-ին 1992 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի Մարդակերտի շրջանի Չլդրան գյուղում և դաշտային հոսպիտալում վիրակապվելուց հետո Ղարաբաղի «Արցախ» փրկարական ջոկատին կցված ՈՒԱԶ մակնիշի սանիտարական մեքենայով ուղարկվում է Կիչանի հոսպիտալ, սակայն անհետ կորում է։ Վարորդը (Հաթերք գյուղից «Ափո» մականունով) ողջ է, մեքենան նույնպես պահպանվում է, բայց ծանր վիրավոր Գրիգորն անհայտացել է։ Ընդ որում, այդ վարորդը հենց այդ նույն ժամանակ վերցրել է իր ընտանիքը և Ղարաբաղից Հայաստանով փախել Ռուսաստանի Գյորգևսկ քաղաք։ Փաստորեն Գրիգորի անհետ կորելու միակ վկան այդ վարորդն է։ Բազմաթիվ դիմումներից հետո էլ Հայաստանի ոչ մի համապատասխան կառույց հանձն չառավ այդ վարորդին Ռուսաստանից բերելու և հարցաքննելու գործը։ Գրիգոր Ղարագյոզյանը հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության համար» մեդալով։

Ծնողներն են հայրը՝ Վաղինակ Սմբատի Ղարագյոզյան (1923-2009), մայրը՝ Արաքսյա Արամի Գիշյան (ծնված 1932 թվականին)։

Գրիգոր անունը ծնվելուց նրան տվել է հայրը՝ Հայրենական Մեծ պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ Վաղինակ Սմբատի Ղարագյոզյանը՝ ի պատիվ վերջինիս մեծ եղբոր՝ Գրիգոր Սմբատի Ղարագյոզյանի։ Գրիգոր Սմբատի Ղարագյոզյանը ծնվել է 1921 թվականին։ Նա մասնակցել է սովետա-ֆիննական պատերազմին և Հայրենական Մեծ պատերազմն սկսվելուց հետո անմիջապես մտել այդ պատերազմի մեջ։ Մի քանի նամակներ ստանալուց հետո նա ևս համարվում է անհետ կորած 1942 թվականից։ Նա ևս ուներ նկարչի և քանդակագործի ձիրք։ Գրիգոր Սմբատի Ղարագյոզյանն էլ է սովորել Դոնի Ռոստովում։ Բացի դա, երկու Գրիգորներն էլ ունեին Դոնի Ռոստովում սիրած հայ աղջիկներ, որոնք տասնամայակներով սպասում էին իրենց սիրածներին։ Փաստորեն Գրիգոր Վաղինակի Ղարագյոզյանը ուղիղ 50 տարի հետո կրկնեց իր հորեղբոր՝ Գրիգոր Սմբատի Ղարագյոզյանի ճակատագիրը։

Պարգևներ
--------

Գրիգոր Ղարագյոզյանը հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։

Տես նաև
-------

* Արցախյան ազատամարտ

Նշումներ
--------

1. ↑  Գրիգորի մահը հաստատված չէ, սակայն վերջին տեղեկությունները մեզ են հասնել սեպտեմբերի 2-ից
2. ↑  Գրիգորի մահը հաստատված չէ, սակայն վերջին տեղեկությունները մեզ են հասնել Առաջաձորից

Աղբյուրներ
----------

«Ձեր զավակն եմ, ինձ մի մոռացեք», hetq.am

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՐԳԵՎՆԵՐՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՐՈՒՑԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**Նավ թանգարան** (հոլ.՝ Museum Het Schip), ամստերդամյան դպրոցի ճարտարապետական թանգարան, Նիդեռլանդների մայրաքաղաք Ամստերդամում, տեղակայված՝ Ամստերդամ-Արևմուտք շրջանում, Սպարնդամմերպլանտսուն 140 փողոցում։

Պատմություն
-----------

Նավը հանդիսանում է Զանստրատ և Սպարնդմմերպլանտսուն փողոցների անկյունում գտնվող ժողովրդային տան երեք բաժանմունքներից մեկը, կառուցված գործարար Կլասա Հիլե պատվերով, ճարտարապետ Միշել դե Կլերկի կողմից, ամստերդամյան դպրոցի ոճով։ Առանձնաշենքերը կառուցել են 1914-1921-ական թվականներին։ Տները վարձակալվել էին Էյգեն Հարդի բնակարանային ընկերության կողմից։ Դրանք անվանեցին «պալատներ բանվորների համար»։

1999 թվականին շենքը փակվեց։ 2001 թվականին բաժանմունքի տարածքում տեղակայվել է Նավ թանգարանի հավաքածուն։ Թանգարանը կազմված է նախկին փոստային բաժանմունքից, տուն-թանգարանից, որը պատկերացում է տալիս տեղի բանվորների կյանքի մասին 1920-ական թվականներին, և թանգարան՝ շենքի պատմության և ճարտարապետության մեջ ամստերդամյան դպրոցի մասին։ 2005 թվականին նախկին խանութում բացվեց ճաշարան։ Հավաքածուի մեջ ընդգրկված է քաղաքի շենքերի լուսանկարների ցուցադրություն՝ ամստերդամյան դպրոցի ոճով։

Շենքի ճակատը զարդարված է քանդակագործ Հիլդո Կրոպայի (1884-1970) բազմաթիվ քանդակագործական ստեղծագործություններով։ Բնակելի տան ներքին բակը կազմված է փոքր այգիներից, որոնք միանում են արահետներով։ Թանգարանի դիմացի մանկապարտեզում գտնվում է բացօթյա կահույքի հավաքածու՝ նույն Էքսպրեսիոնիստական դպրոցի ոճով, Պիտեր Լուկաս Մարնետեի (1888-1948) և Անտոն Կուրվերսի (1889-1940) աշխատանքները։

2012 թվականի մայիսից թանգարանի մասնաճյուղը գործում է Ամստերդամ-հարավ շրջանում։ Կիրակի օրերին էքսկուրսիան ընդգրկում է նաև Նավագնածության տունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
3. 1 2
4. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նավ թանգարանի կայքէջը(չաշխատող հղում)
* Het Schip - archipedia

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1031932623 · LCCN: no2013053081 · NUKAT: n2021049483 · SUDOC: 168459590 · VIAF: 296744833 · WorldCat VIAF: 296744833 |

 |
Թուփաք Շակուրի պատկերով գրաֆիտի
**Ռեփ** (անգլ.՝ *rap*, *rapping*), հիփ հոփ ժանրի հիմնական տեսակներից մեկն է։ Երաժշտության այս տեսակը մոտ է խոսակցական տոնին և զարգացել է 1970-ականների վերջին Նյու Յորքում։ Ռեփը ընդհանրապես կարդացվում է երաժշտության ծանր բիթերի տակ։ Ռեփ կատարողներին անվանում են ռեփերներ կամ ավելի ընդհանրացած տեսքով MC: Ռեփ բառը անգլերենից թարգմանած նշանակում է խոսել, ասել։ Կարծիքներ կան, որ Rap նշանակում է նաև Rhythm and Poetry (ռիթմ և պոեզիա), Rhytmic African Poetry (Ռիթմիկ Աֆրիկյան Պոեզիա) կամ Radical American Poetry (Ռադիկալ ամերիկյան պոեզիա)։ Բայց և նույն հաջողությամբ կարելի է ասել, որ ռեփը չի կարելի համարել հապավում, այսինքն՝ [R.A.P.], և եթե այս տեսանկյունից նայենք, ապա ուղղակի Rap նշանակում է հարված զարկ։ Ռեփը առաջացել է 1970-ական թվականներին աֆրոամերիկացիների Բրոնքս շրջանում, որտեղ փորձարկումներ էին անում ճամայկացի DJ-ները։ Ռեփի հիմնադիրներից եղել է DJ Kool Herc-ը։ Ընդհանուր առմամբ, ռեփ կարդում էին DJ-ները, և նրանք դա անում էին ոչ թե գումար վաստակելու, այլ իրենց հաճույքի համար։ Դրանք իրար հաջորդող հանգավորված երկտողեր էին և ուղղված էին հանդիսատեսին։ Ռեփի տարածմանը շատ նպաստեց նաև սևամորթների սիրողական ռադիոն, որը մատուցում էր մոդայիկ և նոր ոճի երաժշտություն։ Առաջին մարդկանցից մեկը, ում անվանեցին ռեփեր ռադիոհաղորդավար Ջեք Գիբսոնն էր [մականունը Ռեփեր Ջեք]։ Ռեփը մեծ տարածում գտավ և արդեն ռեփ կարդում էին հենց փողոցում, որտեղ էլ կազմակերպվում էին Rap Battle-ներ [Ռեփ մրցամարտեր], որի ընթացքում երկու ռեփերներ իրար հետ մենամարտում էին՝ միևնույն ժամանակ պահելով նաև երաժշտական ռիթմը և բառերի հանգավորվածությունը։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

«Ռեփ» բառը գալիս է անգլերեն *rap* բառից, որը նշանակում է թակոց, հարված։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Օքսֆորդի բառարան անգլերեն լեզվով». Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 4-ին.
**Կանաչ դաշտը**, հայ մեծանուն գրող Հրանտ Մաթևոսյանի պատմվածքներից։ 1978 թվականին հրապարակվել է «Մեր վազքը» ժողովածուում։

==syuje
==
Պատմվածքը պատմում է մի ձիու մասին, որի մայրը շատ ծեր է։ Նա շատ է սիրում իր վերջին ձագին, որը շատ է վախենում կայծակից։
Մի օր էլ, երբ մայրը զգում է վտանգի հոտը, գայլը հարձակվում է քուռակի վրա և ցանկանում է նրան ուտել, իսկ քուռակն անվերջ վազում է։ Մայրը
ցանկանում է փրկել քուռակին, բայց կապված է լինում պարանով։ Ձին այնքան է փորձում, որ վերջապես կտրում է պարանը և ծառս է լինում տեղից։
Եվ փրկելով քուռակին՝ ինքն է դառնում գայլի թիրախը։ Ձին երկար պայքարում է իր կյանքի համար, երբ գայլը կծում է իրեն։ Դրանից հետո վերջապես հասնում են շները, իսկ գայլը փախչում է։ Ձին վերջին անգամ կաթ է տալիս քուռակին։ Տարիներ անց քուռակը նորից դաշտում էր, նորից կայծակ էր խփում, սակայն մայրն այլևս կողքին չէր։

Մայրական սերը միշտ հաղթում է։ Այս պատմվածքը դրա ապացույցն է․․․

*Կերպարներ*
-----------

* Մայր ձի
* հովիվ
* Քուռակ
* Գայլ
* շները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մաթևոսյան, Մեր վազքը, Երևան, 1978, էջ 3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հրանտ Մաթևոսյան. «Կանաչ դաշտը» (համառոտ)
* Հրանտ Մաթևոսյան «Կանաչ դաշտը» Archived 2020-08-05 at the Wayback Machine.
* Մեր օրերի «Կանաչ դաշտը»
**Ալ-Աբդալի** (արաբ․՝ العبدلي‎‎), շրջան Հորդանանի Թագավորությունում։ Համարվում է Ամմանի մարզի 27 շրջաններից 9-րդը։ Շրջանը հիմնադրել է Հորդանանի թագավոր Աբդալլահ I-ը 1940-ական թվականներին։

Ալ-Աբդալիի շրջանը զբաղեցնում է 15 քառակուսի կիլոմետր տարածք և գտնվում է Հորդանանի Թագավորության Ամմանի մարզի կենտրոնական հատվածում՝ հենց սրտում։

Ըստ Հորդանանի կենտրոնական բնոյուրոյի նախահաշվարկի, Ալ-Աբդալի շրջանի բնակչությունը կազմում է մոտ 150.000 մարդ։ Տարածքի հիմնական մասը բնակեցված է։ Շրջանի կենտրոնական հատվածում գտնվում են կառավարական շենքեր և բիզնես կենտրոններ։

Տարածքում կառուցված են երկաթուղային կայարաններ, որի շնորհիվ էլ Ալ-Աբդալին հաճախ անվանում են նաև քաղաք։

Նշանավոր կառույցներ
-------------------

Ալ-Աբդալիի շրջանում են տեղակայված Հորդանանի Թագավորության համար կարևոր նշանակություն ունեցող մի շարք ընկերություններ, բանկեր, հիվանդություններ, դպրոցներ, ինչպես նաև Հորդանանի կառավարության շենքը։

Նշանավոր կառույցներն են Ալ-Իսկանի բանակային շենքը, Հորդանանի պետական հիվանդանոցը, թագավոր Աբդուլլահ I-ի մզկիթը, Հորդանանի պառլամենտի շենքը, արդարադատության նախարարության շենքը և բազմաթիվ այլ կառույցներ և դեսպանատներ։

Վարչական բաժանում
-----------------

Ալ-Աբդալիի շրջանը գտնվում է Հորդանանի Թագավորության կենտրոնական հատվածում՝ Ամմանի մարզում։ Վարչականորեն բաժանված է 4 թաղամասերի, որոնք կառավարվում են տեղային ինքնակառավարման մարմինների կողմից.

* Ջաբալ ալ-Հուսեին (արաբ․՝ جبل الحسين‎‎)
* Ջաբալ ալ-Լեյբդեհ (արաբ․՝ جبل اللويبدة‎‎)
* Շմեյսանի կենտրոնական թաղամաս (արաբ․՝ الشميساني‎‎)
* Ալ-Մադինեհ էլ-Ռիյադիյահ (արաբ․՝ آل القانون‎‎)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հորդանանի վարչական բաժանում, շրջաններ Արխիվացված 2019-08-12 Wayback Machine Ալ-Աբդալի – ընդհանուր աշխարհագրական ակնարկ
2. ↑  Ալ-Աբդալի` Ամմանի մարզի շրջաններ Արխիվացված 2019-08-12 Wayback Machine – Հորդանանի կառավարության շենքը Ամմանում
**Սուրեն Գուրգենի Ծատուրյան** (1966 օգոստոսի 14, Խանաբադ - 1993 հոկտեմբերի 30, Ասկերան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1966 թվականի օգոստոսի 14-ին Ասկերանի շրջանի Խանաբադ գյուղում։ Սովորել է տեղի միջնակարգ դպրոցում։ 1984-ին ավարտել է ծննդավայրի միջնակարգը և նույն թվականին ընդունվել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մեխանիզացիայի բաժինը։ Այնումամենայնիվ, 1984-1986 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, իսկ 1986-ին՝ շարունակել է ուսումը զորացրվելուց հետո։ 1988-ի փետրվարին անցել է է հեռակա բաժին և վերադարձել հայրենի գյուղ՝ զինվորագրվելով Արցախյան շարժմանը։

1989-1991 թվականներին, ծառայել է որպես Խանապատի Նելսոն Ստեփանյանի անվան կոլտնտեսության մեխանիզացիայի բրիգադավար, իսկ 1992-ին նշանակվել է գյուղում ստեղծված պաշտպանական խորհրդի տնտեսության գծով ղեկավար։ 1993-ին, Խանապատի թիվ 31 ընտրատարածքից լրացուցիչ ընտրություների արդյունքում ընտրվել է ԼՂՀ առաջին գումարման Գերագույն Խորհրդի ժողպատգամավոր։

1993-ի հոկտեմբերի 30-ին նահատակվել է հակառակորդի գնդակից։ Հետմահու պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով (ԼՂՀ նախագահի թիվ 232 հրամանագիր 07.05.2001թ.):

Ամուսնացած էր, ունի մեկ դուստր։ Հանգչում է Խանաբադի գերեզմանատանը։

Տես նաև
-------

* Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սուրեն Գուրգենի Ծատուրյան
**Նոր թանգարան** (գերմ.՝ Neues Museum), թանգարան Բեռլինում։ Գտնվում է Թանգարանային կղզում, ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է 1843-1855 թվականներին ուշ կլասիցիզմի ոճով։ Համարվում է ճարտարապետ Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելի աշակերտ Ֆրիդրիխ Ավգուստ Շտյուլերի ամենահայտնի նախագիծը և 19-րդ դարի թանգարանային ճարտարապետության հայտնի օրինակը։

Նկարագրություն
--------------

Թանգարանային կղզում երկրորդ թանգարանի անհրաժեշտությունը ծագեց այն ժամանակ, երբ Հին թանգարանի տարածքը այլևս չէր բավարարում պահանջները։ Նոր թանգարանում նախատեսվում էր տեղավորել գիպսե քանդակների հավաքածուն, Եգիպտական թանգարանը, Հայրենի հնագիտության թանգարանը։ Շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 1841 թվականի հունիսի 19-ին Ֆրիդրիխ Վիլհելմ 4-րդի նշանակած հանձնաժողովի ղեկավարությամբ։ Հանձնաժողովի կազմի մեջ մտել են բեռլինի արքայական թանգարանների տնօրեն Իգնաց ֆոն Օլֆերսը և Ֆրիդրիխ Ավգուստ Շտյուլերը։

Նոր թանգարանի եգիպտական բակը
Թանգարանի շենքը լուրջ վնասներ է կրել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և փակվել 1939 թվականին։ Տասնամյակներ շարունակ մնացել է ավերված վիճակում՝ հռչակվելով Բեռլինի «ամենագեղեցիկ ավերակներ»։ Շենքի վերականգնողական աշխատանքները սկսվել են 1986 թվականին։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 16-ի հանդիսավոր բացումից հետո Նոր թանգարան է տեղափոխվում Եգիպտական թանգարանը՝ Նեֆերտիտիի կիսանդրիով, ինչպես նաև Նախապատմական շրջանի և վաղ պատմության թանգարանը։ 2010 թվականի թանգարանն արժանացել է եվրոպական RIBA մրցանակի, 2011 թվականին՝ ժամանակակից ճարտարապետության մրցանակի։ 2014 թվականին թանգարանի շենքը ճանաչվել է Գերմանիայի ինժեներա-շինարարական արվեստի պատմական հուշարձաններից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑
3. ↑  "Revamped Neues Museum Finally Opens in Berlin". Spiegel Online. 2009-10-16.
4. ↑  2010 RIBA Award Winners Announced". Bustler. Retrieved 2010-05-28

Գրականություն
-------------

* \* Chris van Uffelen|Van Uffelen, Chris. *Contemporary Museums – Architecture, History, Collections*, Braun Publishing, 2010, ISBN 978-3-03768-067-4, pages 218–221

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2130633 · BNF: 169010432 · GND: 10006374-3 · ISNI: 0000000122902732, 0000000123026316 · LCCN: nr95006690 · NKC: xx0015874 · NUKAT: n2012026601 · SUDOC: 143425021 · VIAF: 135319142 · ULAN: 500299938 · WorldCat VIAF: 135319142 |

 |

 |
**Նորթոն Սայմոնի թանգարան** (անգլ.՝ *Norton Simon Museum*), Լոս Անջելեսի արվարձաններից մեկում գտնվող Փասադենայի արվեստի թանգարան։ Թանգարանը, որը հիմնադրվել է 1969 թվականին, ի սկզբանե կոչվել է **Փասադենայի գեղարվեստական ինստիտուտ** և **Փասադենայի գեղարվեստական թանգարան**։

Թանգարանում ներկայացված է ամերիկացի արդյունաբերող և բարերար Նորթոն Սայմոնի գեղանկարչության և քանդակագործության հավաքածուն (1907-1993)։

Պատմություն
-----------

Փասադենայի գեղարվեստական թանգարանը հիմնադրվել է 1969 թվականին, քաղաքային իշխանությունների կողմից։ Սակայն ցուցահանդեսների պատվախնդիր ծրագիրը և նոր շենքի կառուցումը զգալի ֆինանսական խնդիրներ են առաջացրել, որոնք սպառնալիքի տակ են դրել հաստատության հետագա գոյությունը։

Այդ ժամանակ միլիոնատեր Նորթոն Սայմոնն ուներ ոչ շատ մեծ թվային, բայց արվեստի ստեղծագործություններից աշխարհի ամենաթանկ մասնավոր հավաքածուներից մեկը (մոտ 4000 ցուցանմուշներ)։ 1970-ականների սկզբին Սայմոնը սկսեց փնտրել ցուցադրության վայր։ 1974 թվականին Փասադինայի թանգարանն ու Սայմոնը համաձայնության են եկել, ըստ որի՝ Սայմոնը վճարել է թանգարանի պարտքերը և պատասխանատու է եղել թանգարանային հավաքածուի և շինարարական նախագծերի համար։ Փոխարենը թանգարանն ընդունել է նրա անունը։

1995 թվականին թանգարանը սկսեց կապիտալ վերակառուցումը։ Պատկերասրահները փոխվել են, բարելավվել է լուսավորությունը, ավելացել է ժամանակավոր ցուցահանդեսների տարածքը։ Առանձին հարկը նվիրված էր Ասիայի արվեստին։ Թանգարանի այգիները վերափոխվել են, որպեսզի հավաքեն 20-րդ դարի քանդակի հավաքածուն։ Բացի այդ, կառուցվել է նոր «Նորթոն Սայմոնի թատրոն»-ը ֆիլմերի, դասախոսությունների, պարային ներկայացումների և համերգների համար։

* Ռաֆայել։ Պասադինյան Մադոննա։Ռաֆայել։ Պասադինյան Մադոննա։
* Ռեմբրանդ։ Որդու դիմանկարը:Ռեմբրանդ։ Որդու դիմանկարը:
* Ռեմբրանդտի ինքնադիմանկարՌեմբրանդտի ինքնադիմանկար
* Վան Գոգ։ Մոր դիմանկարը։Վան Գոգ։ Մոր դիմանկարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ISNI: 0000000121785538, 0000000109446840 · LCCN: n80125907 · NLA: 35391793 · SUDOC: 086055119 · VIAF: 146046274 · ULAN: 500310865 · WorldCat VIAF: 146046274 |

 |

 |
**Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի**, հայ կաթողիկե եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Բեյօղլու շրջանի Քարաքյոյ թաղամասում։

Պատմություն
-----------

### Հայ կաթոլիկների աքսոր

Օսմանյան կայսրությունում հայ առաքելականների և կաթոլիկների համակարտության սկզբնական շրջանում սուլթան Մահմուդ II-ը փորձել է չեզոքություն պահպանել, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խախտվում էր հասարակական կարգը։ Քանի որ կաթոլիկ համայնքին աջակցում էին եվրոպական պետությունները, սուլթանը մինչև 1828 թվականը նախապատվությունը տալիս էր առաքելականներին։

1828 թվականի հունվարի 10-ին Մահմուդ II-ը նամակ ուղարկեց Պոլսո Հայոց պատրիարքարան՝ հրամայելով Ստամբուլի և Անկարայի կաթոլիկ հայերին աքսորել կայսրության ծայրամասային շրջաններ։ Այս իրադարձությունը համարվում է օսմանյան պատմությունում հայերի առաջին բռնի գաղթը (չհաշված Մեհմեդ II-ի կողմից Բուրսայից Ստամբուլ բերված հայերը)։

Նույն թվականին բռնկված օսմանա-ռուսական պատերազմում կաթոլիկ հայերը անցան օսմանցիների կողմը և մասնակցեցին Ախալքալաքում ռուսների դեմ պատերազմին՝ վերացնելով կաթոլիկ հայերի նկատմամբ բացասական վերաբերմունքը։ Դա օգնեց նվազեցնել ճնշումը, թույլ տալ նրանց վերադառնալ աքսորից և ճանաչել նրանց որպես առանձին համայնք և եկեղեցի։ 1830 թվականի հունվարի 6-ին սուլթան Մահմուդ II-ի հրամանագրով Ստամբուլում ստեղծվել է անկախ կաթոլիկ հայ պատրիարքություն՝ Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցի։

### Եկեղեցու կառուցում

Սուրբ Փրկիչ եկեղեցին հիմնադրել են Օսմանյան կայսրությունում ապրող կաթոլիկ հայերը։ Եկեղեցու հիմքերը 1832 թվականի մայիսի 12-ին դրել են Անտոն արքեպիսկոպոս Նուրիչյանը և նախարար Ագոպոս Չուքուրյանը։ Բացումը տեղի է ունեցել 1834 թվականի հունվարի 13-ին։ Եկեղեցին կառուցվել է հայ կաթողիկե համայնքի նվիրատվություններով։ Եկեղեցու ներսում է գտնվում Լիբանանի էմիր Բաշար Շահաբիի գերեզմանը։

Եկեղեցու կառուցման ժամանակ Ստամբուլում ժանտախտի համաճարակ էր բռնկվել։ Մարտի 25-ին եկեղեցու հայ հոգևորականները քաղաքում շրջում էին Վատիկանից ուղարկված Աստվածամոր նկարով։ Երբ դրանից հետո նկատվեց ժանտախտի արագ նվազում, սուլթանը եկեղեցուն ադամանդե զարդ ուղարկեց։ Այդ սրբապատկերը և սուլթանի նվիրած զարդը մինչ օրս պահվում է եկեղեցում։

Կառուցվածք
----------

Սյուները սրբատաշ քարից են, իսկ եկեղեցին կառուցվել է կոպիտ քարով։ Գլխավոր խորանից բացի, կան չորս ավելի փոքր խորաններ։ Շենքի արևմուտքում գտնվող գավիթը բաղկացած է երեք մասից։ Նարտեքսն ունի եռանավ խաչի կառուցվածք։ Եկեղեցու դեկորացիաները պարզ են, բացառությամբ դրսի կիսակլոր կամարակապ պատուհանների և մուտքի կոթողային շարերը։

Հրդեհ
-----

2023 թվականի հունվարի 23-ին եկեղեցում բռնկված հրդեհի հետևանքով զոհվել է երկու մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Pırgiç Ermeni Katolik Kilisesi, Beyoğlu». *kulturenvanteri.com* (թուրքերեն). 2021 թ․ հունվարի 28. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 22-ին.
2. ↑  AKBULUT, Ali Rıza (2023 թ․ հունվարի 25). «'Salgın bitiren' kilise». *www.hurriyet.com.tr* (թուրքերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 22-ին.
3. ↑  «Ստամբուլի «Սուրբ Փրկիչ» հայկական եկեղեցում հրդեհ է բռնկվել. կան զոհեր». *www.tert.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 22-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 22-ին.
4. ↑  «Karaköy'de Surp Pırgiç Ermeni Katolik Kilisesi'nde yangın». *euronews* (թուրքերեն). 2023 թ․ հունվարի 24. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 22-ին.
**Գեդեոն Հայրապետի Միքայելյան** (օգոստոսի 1, 1907(1907-08-01), Նոր Բայազետ, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 1, 1985(1985-12-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Խորհրդային Միության հերոս, գնդապետ, հնագետ։ ԽՄԿԿ անդամ (1928)։

Կենսագրություն
--------------

1928 թվականին ավարտել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան հայկական միացյալ ռազմական դպրոցը։ 1939-1941 թվականներին՝ «Երևան» Պաջըավիաքիմի Հայաստանի Կենտխորհրդի նախագահ։ 1941 թվականի հուլիսին, որպես գնդի հրամանատար, մասնակցել է Տուլայի համար մղված մարտերին։ 1943 թվականին ավարտել է Մ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան և նշանակվել գնդի հրամանատար 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատում։ 1943 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, Դնեպրը գետանցելու և դիրքեր գրավելու համար Գաբրիել Հայրապետի Միքայելյանին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո եղել է Երևանի համալսարանի ռազմական ամբիոնի պետ, զուգընթաց ավարտել է համալսարանի պատմության ֆակուլտետը (1950 թ.)։ ՀԽՍՀ II գումարման Գերագույն սովետի դեպուտատ, Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալ (1947-1951 թթ.)։ 1959 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի 2, Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Երկեր
-----

* Սևանի ավազանի կիկլոպյան ամրոցները, Երևան,1968։
* Նոր Բայազետ, Երևան, 1980 («Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն», հ. 11):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 624—625.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ · hush.am |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11973 · BNF: 16563120q · ISNI: 0000000032576312 · LCCN: n2002057909 · VIAF: 11667312 · WorldCat VIAF: 11667312 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 624)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կիլիկիա (այլ կիրառումներ)‎

**Կիլիկիայի հայկական հանրապետություն** (ռուս.՝ Килики́йская Армя́нская Респу́блика, ԿՀՀ), Ֆրանսիայի պրոտեկտորատի ներքո իրականացվող հայկական պետության նախագիծ Կիլիկիայում, որի նախաձեռնողն էր հանդիսանում հայ քաղաքական, ռազմական և հասարակական գործիչ, գրող, Հնչակյան կուսակցության անդամ Միհրան Տամատյանը։

Պատմություն
-----------

1891-1894 թվականներին Սասունի հերոսական ինքնապաշտպանությունը ղեկավարած՝ հասարակական և ռազմական գործիչ Միհրան Տամատյանի (1863-1945) գլխավորությամբ՝ 1920 թվականի օգոստոսի 4-ին Ադանայում ազգային գերագույն խորհուրդը, Տամատյանի նախագահությամբ, Կիլիկիան հռչակում է որպես անկախ հանրապետություն՝ Ֆրանսիայի հովանավորության ներքո։ Սակայն, անգլո-ֆրանսիական հակասությունների սրման պայմաններում դեպի Թուրքիա հակված ֆրանսիական զինվորական իշխանությունները ցրում են Տամատյանի գլխավորած կառավարությունը։

Տես նաև
-------

* Միհրան Տամատյան
* Կիլիկիայի հայկական թագավորություն
* Ադանայի վիլայեթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Во имя бессмертия
2. ↑  Chronology of the Armenian Genocide
**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, Հայ կաթողիկե եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի Հայոց Միջագետքում, Մարդին քաղաքից 25 կմ դեպի հարավ գտնվող Թիլ Արմեն ավանում։ Այժմ գտնվում է՝ Թուրքիայի Հանրապետության Մարդինի նահանգի Քըզըլթեփե շրջանի կենտրոն Թիլ Արմեն քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Գևորգ եկեղեցին բավականին հին է, բայց կառուցման ստույգ թվականն անհայտ է։ Եկեղեցին գործել է մինչև 1915 թվականը (Մեծ Եղեռն)։

Հետագա ճակատագիրը
-----------------

Եկեղեցին, Թուրքիայի գյուղատնտեսության նախարարության կողմից տարիներ շարունակ օգտագործվել է որպես թունաքիմիկատների պահեստ։ 2004 թվականին պաշտպանության տակ առնված եկեղեցին վերենորոգելու որոշում է կայացվել, սակայն մինչ դրա իրագործումը եկեղեցու պահակը 7 մետրանոց փոս է փորել և գանձ որոնել։ 2007 թվականից վերակառուցման սպասող եկեղեցու տանիքի փլուզումից հետո այն վերադարվել է Հայ կաթողիկե եկեղեցու «Սուրբ Գևորգ հիմնադրամ»-ին։ Ներկայումս եկեղեցուց մնացել են միայն պատերը։ Որպես պահեստ ծառայելու տարիներին եկեղեցու ներսում բետոնե աստիճաններ են կառուցվել։

Եկեղեցու վերջնական տեսքը լուսանկարած Զուբեյդե Սարըն նշել է, որ եկեղեցու գոյության մասին մինչև 2000-ական թվականները հայտնի չի եղել։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Հետո իմացանք, որ Քըզըլթեփեում մի եկեղեցի կա, սակայն անունը հայտնի չէ և ավերակի էր վերածվել։ Որպես պահեստ օգտագործվելու տարիներին եկեղեցու ներսում բետոնե մասեր են ավելացել։ Տանիքի փլվելուց հետո է այն վերադարձվել Մարդինի հայ կաթոլիկների համայնքին և նրանց տեղեկացրել են, որ իրավունք ունեն վերանորոգել այն»- Զուբեյդե Սարը |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Արևմտյան Հայաստանի պատմաժողովրդակագրական նկարագիրը Մեծ Եղեռնի նախօրեին։ Մաս 9, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի սանջակը և Մարդինի ու Ջեզիրեի գավառները», Գեղամ Բադալյան, 2020, էջ 191.(չաշխատող հղում)
2. 1 2 3 4  ««Մարդինում պահեստի վերածված հայկական եկեղեցին կիսավեր վիճակում վերադարձվել է հայ համայնքին»». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 26-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 26-ին.
Հասվիկ կոմունան Ֆինմարք ֆյուլքեի քարտեզին
**Հասվիկ** (նորվ.՝ Hasvik), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Բրեյվիկբոտն քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Բուկմոլը։ Զբաղեցնում է 556.18 կմ² տարածք։

Հասվիկի զինանշանը
-----------------

Հասվիկ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ կենտրոնական մասում պատկերված է սպիտակ գույնի սագ թռչելիս։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Հասվիկ կոմունայում բնակվում է 998 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի նվազում է գրանցվել։

Տնտեսություն
------------

Հասվիկ կոմունայի տնտեսության հիմնական ճյուղերն են նավագնացությունն ու ձկնարդյունաբերությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 84. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. pp. 115 & 117.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2011-05-13 Wayback Machine (նորվեգերեն)
**Ֆրեդերիկ Շոպենի թանգարան** (Muzeum Fryderyka Chopina), թանգարան Վարշավայում՝ Լեհաստանում, հիմնադրվել է 1954 թվականին և նվիրված է լեհ կոմպոզիտոր Ֆրեդերիկ Շոպենին։ 2005 թվականից թանգարանը վարում է Ֆրեդերիկ Շոպենի ինստիտուտը։ Թանգարանի բաժիններից մեկը Ֆրեդերիկ Շոպենի ծննդավայրն է։ Մինչև սրահի փակումը` 2014 թվականը, թանգարանը ղեկավարել է Շոպենի ընտանեկան սալոնը։

Պատմություն
-----------

Ֆրեդրիկ Շոպենի թանգարանը ստեղծվել է 1930-ական թվականներին Վարշավայում։ 1935 թվականին Ֆրեդրիկ Շոպենի ինստիտուտը՝ ստեղծված 32 աչքի ընկնող մշակույթի ներկայացուցիչների (Շիմանովսկի, Յոզեֆ Բեկ, Ավգուստ Զալեսկի) գլխավորությամբ, սկսում է թանգարանի համար հավաքածու ստեղծել։1945 թվականին նորացվում է Ֆրեդերիկ Շոպենի ինստիտուտի գործունեությունը, իսկ 1953 թվականից այն Օստրոժսկու պալատում էր։ Այնտեղ է նաև գտնվում Ֆրեդերիկ Շոպենի թանգարանը, նկարների հավաքածուներ, գրադարան և ձայնագրություններ։ Թանգարանը լուսաբանում է Շոպենի կենսագրությունն ու ստեղծագործությունների պատմությունը և ներկայացնում է նրա քանդակներն ու նկարները, ձեռագրերը՝ ստորագրված կոմպոզիտորի կողմից։ 2010 թվականին Ֆրեդրիկ Շոպենի 200-ամյակի կապակցությամբ բարելավված այս մուլտիմեդիա թանգարանը Լեհաստանի ամենաժամանակակից թանգարաններից մեկն է։ Նրա հավաքածուն տեղակայված է ցուցահանդեսային տարածքի հինգ հարկերում՝ 15 սենյակներում։

Պատկերասրահ
-----------

* ԳետնահարկԳետնահարկ
* Ձայնագրությունների սենյակՁայնագրությունների սենյակ
* Առաջին հարկԱռաջին հարկ
* Շոպենի ճանապարհորդությունները (3-րդ հարկ)Շոպենի ճանապարհորդությունները (3-րդ հարկ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  (Լեհերեն) «The Frederick Chopin Museum». *www.chopin.pl*. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 1-ին. Վերցված է 2009 թ․ մարտի 12-ին.
2. ↑  (անգլերեն) «Ostrogski Castle». *en.chopin.nifc.pl*. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 1-ին. Վերցված է 2009 թ․ մարտի 12-ին.
3. ↑  (անգլերեն) «Fryderyk Chopin Museum - Ostrogski Castle». *eGuide / Treasures of Warsaw on-line*. Վերցված է 2009 թ․ մարտի 12-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=404` (օգնություն)(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 170122549 · NKC: ko2015861119 · NSK: 000765124 · SUDOC: 227323556 · VIAF: 168160259 · WorldCat VIAF: 168160259 |

 |
**«Քամի Քամի»**, հայ երգչուհի Մալենայի երգն է, որը հաղթել է Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթում։ Այն 2021 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Փարիզում կայացած մրցույթում երգը ստացել է 224 միավոր։

Երգը հիմնականում հայերեն է, որոշ անգլերեն արտահայտություններով։ Երգերի բառերը քամու մասին են, որոնք ձեզ տանում են դեպի հեռու։

Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ
-------------------------------

Քամի Քամի երգը ներքին կարգով ընտրվել էր Հայաստանը ներկայացնելու դեկտեմբերի 19-ին Փարիզում կայանալիք «Մանկական Եվրատեսիլ 2021» երգի մրցույթում՝ կազմակերպված France Télévisions-ի և Եվրոպական հեռարձակողների միության կողմից։ Երգի անունը, ինչպես նաև նրա խոսքերը հայտնի դարձան նոյեմբերի 18-ին, իսկ երգը թողարկվեց հաջորդ օրը։

Երգը մրցույթում հաղթեց 224 միավորով; 6 միավոր ավելի, քան փոխչեմպիոն Լեհաստանի երգը։ Այն առցանց քվեարկությունից ստացել է ամենաշատ միավորները ՝ 109 միավոր, մինչդեռ ժյուրիի քվեարկությամբ երրորդն էր՝ 115 միավորով։ Լեհաստանի և Պորտուգալիայի ժյուրիները Հայաստանին տվել են ամենաբարձր 12 միավոր գնահատականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Nava P.* Armenia at Junior Eurovision 2021: Maléna with "Qami Qami" — 2021.
2. ↑  «Maléna - Armenia - Paris 2021». *junioreurovision.tv* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
3. ↑  «Final of Paris 2021». *junioreurovision.tv* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
**Շախմատի թանգարան**, հիմնադրվել է 1998 թվականին՝ շախմատի ակումբի բազայի հիման վրա, պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2001 թվականին։

Պատմություն
-----------

Երևանի Շախմատի թանգարանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2001 թվականին։ Թանգարանի հիմնադիրն ու աշխատանքների կազմակերպիչը եղել է տնտեսական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի անդամ Ռաֆայել Չատինյանը։ Թանգարանը տեղակայված է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի 1-ին մասնաշենքում՝ 130 սենյակում։

Թանգարանում անցկացվում են շախմատի հանրապետական, միջբուհական առաջնություններ՝ մրցաշարեր և օլիմպիադաներ, միաժամանակյա մրցախաղեր և միջոցառումներ, ինչպես նաև հանդիպումներ գրոսմայստերների հետ։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում գտնվում են շախմատային խոշոր իրադարձությունների մասին պատմող նյութեր, լուսանկարներ, հայ շախմատիստների հաղթանակների պատմությունը և այլ տեղեկություններ։

Թանգարանի տպավորությունների մատյանում գրառումներ են կատարել գրոսմայստերներ Ռաֆայել Վահանյանը, Վլադիմիր Հակոբյանը, Լևոն Արոնյանը, Սմբատ Լպուտյանը, Կարեն Ասրյանը, Գաբրիել Սարգսյանը, Աշոտ Անաստասյանը, Արտաշես Մինասյանը, Արշակ Պետրոսյանը, Տիգրան Նալբանդյանը, Արսեն Եղիազարյանը, Տիգրան Պետրոսյանը, էլինա Դանիելյանը, Լիլիթ Մկրտչյանը, Նելլի Աղինյանը և Հայաստանի այլ նշանավոր գործիչներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  DVahagn. «ՇԱԽՄԱՏԻ ԹԱՆԳԱՐԱՆ – idiscoverarmenia». Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  ««Ազնիվ խաղեր»․ Հայ շախմատիստների մասին հետաքրքիր հավաքածու Երևանի շախմատի թանգարանում». *Հայաստանի Հանրային Ռադիո*. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.
3. ↑  Ramella. «Սերժ Սարգսյանն այցելել է գյուղինստիտուտ». *yerevan.today*. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.
4. ↑  «Շախմատի թանգարան». *Գլխավոր*. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայկական շախմատի պատմությունը՝ ՀԱԱՀ-ի շախմատի թանգարանում (լուսանկարներ)
**Դավիթ Սլավիկի Խաչատրյան** (հունվարի 14, 1982, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆինանսաբանկային համակարգի մասնագետ, տնտեսագետ։
Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ (2020 թ. դեկտեմբերի 22)։

Կրթություն
----------

1989 թվականին ընդունվել է Երևանի Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցը։ 1999 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել և 2003 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը՝ ստանալով տնտեսագետի որակավորում։
2017 թվականին անցել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի՝ «Նախագծերի կառավարման պրոֆեսիոնալ (PMP) Հավաստագրման նախապատրաստական կուրսը»։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Մասնագիտական գործունեությունը սկսել է 2006 թվականից «Արդշինբանկ» ՓԲԸ-ում՝ զբաղեցնելով տարբեր պաշտոններ։ 2009-2010 թվականներին աշխատել է ԱԿԲԱ-Կրեդիտ Ագրիկոլ բանկում՝ որպես Մեթոդաբանության բաժնի առաջատար մասնագետ։ 2010 թվականին աշխատել է «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲԸ-ում՝ որպես Մեթոդաբանության բաժնի պետ, իսկ 2012-2017 թվականները զբաղեցրել է նույն բանկի Որակի կառավարման և մեթոդաբանության վարչության պետի պաշտոնակատարի, վարչության պետի, Որակի կառավարման վարչության պետի, այնուհետև՝ Կազմակերպչական զարգացման վարչության պետի պաշտոնները։ 2017-2018 թվականներին աշխատել է «Սոֆթ Կոնստրակտ» ընկերությունում՝ զբաղեցնելով Կորպորատիվ զարգացման գծով տնօրենի պաշտոնը։ 2019-2020 թվականներին աշխատել է «Հայաստանի Պետական Հետաքրքրությունների Ֆոնդ» ՓԲԸ-ում` որպես Նախագծերի իրականացման դեպարտամենտի ղեկավար, Գործառնական տնօրենի պաշտոնակատար։ 2019-2020 թվականներին աշխատել է «Իմ Տուն» ՓԲԸ-ում՝ որպես տնօրեն։ 2020 թվականին աշխատել է «Հոռեկա Փրոջեքթս» ՍՊԸ-ում՝ զբաղեցնելով գործադիր տնօրենի պաշտոնը։
2020 թվականի դեկտեմբերի 22-ից զբաղեցնում է Հայաստանի Հանրապետության Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալի պաշտոնը։

Զինվորական ծառայություն
-----------------------

2003 թվականին զորակոչվել է Հայաստանի զինված ուժեր, 2005 թվականին զորացրվել է՝ ստանալով լեյտենանտի կոչում։

Հանրային գործունեություն
------------------------

2018 թվականի սեպտեմբերին մասնակցել է Երևանի ավագանու ընտրություններին՝ «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի ընտրացուցակում և ընտրվել է Երևանի Ավագանու կազմում։
Երևանի Ավագանու գործունեության շրջանում հանդիսացել է Երևանի Ավագանու Իրավական հարցերով մշտական հանձնաժողովի անդամ։
2021 թվականի մարտի 17-ին դիմել է ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով՝ Երևանի Ավագանու անդամի լիազորությունները վաղաժամկետ դադարեցնելու մասին։
2019 թվականին Երևանի քաղաքապետի որոշման համաձայն նշանակվել է Հանրակրթական հաստատությունների կառավարման խորհրդի անդամի պաշտոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի վարչապետի որոշումը ԴԱՎԻԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻՆ Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ նշանակելու մասին
2. ↑  Նախարարի տեղակալ Դավիթ Խաչատրյանի կենսագրությունը
3. ↑  «Երևանի ավագանու ընտրությունների արդյունքների արձանագրությունը» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 23-ին.
4. ↑  ԿԸՀ-ի արձանագրությունը
5. ↑  «Երևանի Ն. Ստեփանյանի անվան հ.71 հիմնական դպրոց» ՊՈԱԿ-ն կոլեգիալ կառավարման մարմնի՝ խորհրդի անհատական կազմը
**Գավդոս** (հուն․՝ Γαύδος), կղզի Միջերկրական ծովում, պատկանում է Հունաստանին։ Գտնվում է Կրետե երկրամասի Գավդոս համայնքում։

Գավդոսի Տրիպիտի հրվանդանը հանդիսանում է Հունաստանի և ամբողջ Եվրոպայի ամենահարավային կետը։

Աշխարհագրություն
----------------

Գավդոս կղզու քարտեզը
Գավդոսը գտնվում է 35 կմ հարավ Կրետե կղզուց։ Գավդոսի տարածքը կազմում է 27 կմ², ծովի մակարդակից բարձր է 345 մ։

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի ունի 152 բնակիչ, որը կազմում է Կրետե կղզու ամենախիտ բնակեցված մասը։ Ներկայումս հիմնական զբաղմունքը հանդիսանում է գյուղատնտեսությունը։ Զարգանում է նաև զբոսաշրջության օղակը։

Գավդոս համայնքին է պատկանում նաև հյուսիս-արևմուտքում գտնվող փոքրիկ Գավդոպուլա կղզուն։

Տրանսպորտ
---------

Գավդոսը հունական ամենադժվար հասանելի կղզիներից է։ Կղզում բացակայում է օդանավակայանը, իսկ արտաքին աշխարհի հետ հաղորդակցությունն իրականանում է շաբաթը մի քանի անգամ Anendyk ջերմանավերի խմբի միջոցով, որոնք Կրետեյի հարավ-արևմուտքում Գավդոսի Կարավե նավահանգսիտը միացնում են Պալեխորա և Խորա-Սֆակիոն քաղաքներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Крит». *Энциклопедия*. Вокруг света. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
2. ↑  «Πίνακας αποτελεσμάτων Μόνιμου Πληθυσμού-Απογραφής 2011» (հունարեն). Հունաստանի վիճակագրական ծառայություն. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գավդոս
* Gavdos Online
* Официальный сайт компании Anendyk

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հանրագիտարանային բառապաշար · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7858445-0 · LCCN: sh98001355 · VIAF: 241924159 · WorldCat VIAF: 241924159 |

 |
**Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց վանքի «էդուարդ և Հելեն Մարտիկյան» թանգարան** (եբրայերեն՝ המוזיאון הארמני‎), հայկական թանգարան Երուսաղեմի հայկական թաղամասում։ Թանգարանի՝ հայ մշակույթի հազարամյակների պատմությունը ներկայացնող հավաքածուի կազմում ներառված են ինչպես Երուսաղեմ բերված տարբեր ցուցանմուշներ, այնպես էլ նոր ձեռքբերումներ։ Թանգարանում ներկայացվում է հայ ժողովրդի պատմությունն ու մշակույթը, թանգարանում պահվում են կիլիկյան վարպետների պատրաստած ոսկե, արծաթե, փայտե իրեր, ձեռագրակազմեր, կանթեղներ, վարդապետական և կաթողիկոս, գավազաններ, Հեթում Ա-ի մականը, Թորոս Ռոսլինի նկարազարդ ձեռագրերի ստվար մասը։ Ներկայացվում է նաև 1833 թվականին երուսաղեմահայերի կողմից Մերձավոր Արևելքում հիմնադրված առաջին տպագրատունը։ Թանգարանի ցուցադրության զգալի մասը վերաբերում է Հայոց ցեղասպանությանը։

Երուսաղեմի Հայկական Հելլեն և Էդուարդ Մարտիկյանների անվան թանգարանը հիմնադրվել է 1979 թվականին նախկին Ժառանգավորաց վարժարանի շենքում, որը կառուցվել էր 1855 թվականին։ 1976 թվականին Վարժարանի նոր ավելի մեծ մասնաշենքի կառուցումից ու տեղափոխումից հետո։

Թանգարանի դռները ժամանակավորապես փակ են այցելուների համար՝ շենքի վերանորոգչական աշխատանքների, գույքի ու անվտանգության նոր համակարգերի տեղադրման պատճառով։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանը բաղկացած է երեք մասից՝

* Առաջին մասում ցուցադրվում է Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքարանի ու եկեղեցիների հավաքածուն, սպասքն ու հայ հոգևորականների հին կահկարասին։
* Երկրորդ մասում ներկայացված է Երուսաղեմում հայկական արվեստի զարգացումը՝ Երուսաղեմի հայ վարպետների գլուխգործոցներ, հայ ուխտավորների աշխարհագրական քարտեզներ, գլոբուսներ, ձեռագրեր, Մերձավոր Արևելքի առաջին տպագրամեքենան, Եսայի Պատրիարքի 1853 թվականին արված Երուսաղեմի առաջին լուսանկարները, Քյոթահիայի նշանավոր հայկական հախճապակու արվեստի տեղական նմուշներ, Թորոս Ռոսլինի նկարազարդ ձեռագրերի հիմնական մասը, փայտագործական արվեստի առարկաներ, ձեռագործ գորգեր, հին ու Հայաստանի առաջին հանրապետության շրջանի դրամներ և այլն
* Երրորդ մասը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանությանը, որտեղ ներկայացվում են բազմաթիվ փաստեր հայերի կոտորածների վերաբերյալ։

Եզակի նմուշներից են Յոհան Գուտենբերգի տպագրական մեքենայի կրկնօրինակը, Մուհամեդ մարգարեի և Օմար խալիֆի ֆերմանները` Երուսաղեմում հայոց իրավունքները ճանաչելու մասին, Պաղեստինի տարածքում հռոմեական 10-րդ լեգեոնի թողած հետքեր, խաչակիր ասպետների կողմից հայերին նվիրված հանդերձանք ու զենքեր, հայ վարպետների պատրաստած մեծ պղնձյա կաթսաներ, թանկարժեք մետաղներից ու քարերից եկեղեցական պարագաներ և այլն։

Թանգարանում պահպանվում է Երուսաղեմի վաղ միջնադարյան հայկական եզակի խճանկարը։

Պատկերասրահ
-----------

* Թանգարանի ցուցանակըԹանգարանի ցուցանակը
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Երուսաղեմի Հայկական թանգարանը». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 20-ին.
2. 1 2  «Հայկական մշակույթն աշխարհի թանգարաններում. Երուսաղեմի գանձերը». *PanARMENIAN.Net*. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վերաբացվելու Երուսաղեմի հայկական թանգարանը
* המוזיאון הארמני, באתר העיר העתיקה
* מוזיאון ארמני בירושלים Արխիվացված 2021-01-13 Wayback Machine, באתר "ארמניה"
* המוזיאון הארמני, באתר "ירושלים ברשת"
Հուրդալ կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Հուրդալ** (նորվ.՝ Hurdal), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Հուրդալ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 284.95 կմ² տարածք։

Նախկինում կոմունայի անվանումը գրվում էր "Urðardalr" կամ "Hurðardalr": Գտնվելով Օսլոյից 70 կմ հեռավորության վրա՝ տնտեսապես կախված է մայրաքաղաքից։ Այստեղ է գտնվում հնագույն եկեղեցու ավերակներ, որոնք հանդիսանում են կոմունայի տեսարժան վայրերից։

Հուրդալի զինանշանը
------------------

Հուրդալ կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1988 թվականին և իրենից ներկայացնում է բաց կանաչ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է դեղին գույնի կոն։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Հուրդալ կոմունայում բնակվում է 2581 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ վերջին 10 տարում գրանցելով որոշակի աճ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-09-30 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ղանթար (այլ կիրառումներ)

**Ղանթար**, հին Երևանի առևտրական հրապարակ։

Դիրք
----

Գտնվում էր Կապույտ մզկիթին կից՝ ներկայիս Կիրովի անվան մանկական զբոսայգին է։ 20-րդ դարի սկզբին հրապարակը հատակագծում ունեցել է ձգված եռանկյունու տեսք։ Հրապարակի երկու անկյուններով անցել է Ամրոցի փողոցը, որ հարավ-արևմուտքից կապել է Առևտրային հրապարակը Ամրոցի հրապարակին և ամրոցին, իսկ հյուսիս-արևելքից՝ Եկեղեցու հրապարակով դուրս է եկել կենտրոն։ Երրորդ անկյունից դուրս է եկել դեպի արևմուտք Սուրբ Սարգսի փողոցը, որը ձգվել է դեպի եկեղեցի։

20-րդ դարի քաղաքի վերաձևման ընթացքում Ղանթարի շուկայի տեղում տնկվեց այգի՝ ընդարձակելով 19-րդ դարից կառուցվող Անգլիական այգին։ Այգու երկու մասերը բաժանվում էին Կրեպոստնայա, իսկ հետագայում Շահումյան փողոցով, որը նախկինում համարվել է Աստաֆյան փողոցի մի մաս։ 2000-ականներին դրան զուգահեռ կառուցվեց ևս մեկ փողոց, որը կոչվեց Իտալիայի փողոց՝ տեղում գործող Իտալիայի դեսպանատան պատվին։

Անվանում
--------

Շուկան պարսկական տիրապետության տարիներին կոչվել է «Ղանթար»՝ պարսկերեն՝ «շուկայի մեծ կշեռք»։ 1906-1911 թվականների գծագրի պարզաբանման մեջ անվանվել է «Շուկայի հրապարակ - քաղաքային կշեռք և ղանթար»։ Քաղաքի ամենամեծ կշեռքը՝ ղանթարը, պատկանել էր Երևանի վարչությանը։ Մեծածախ առևտուրը կատարվել է «ղանթարով»։ Կշեռքի ճշգրտությունը հսկողը ունեցել է «միզանդար» կոչումը։

Հետագայում Ղանթարի հարևան տարածքում կառուցվել էր ծածկած շուկա, որը նույնպես Ղանթար կոչեց։ Իսկ երբեմն էլ կոչում էին ուղղակի «Ղանթարի տակ»։[*փա՞ստ*]

Պատկերասրահ
-----------

* Ղանթարի շուկան բերդի կողմիցՂանթարի շուկան բերդի կողմից
* Ղանթարի շուկան Բուլվարի կողմիցՂանթարի շուկան Բուլվարի կողմից
* Ղանթարի շուկան Կապույտ մզկիթի կողմիցՂանթարի շուկան Կապույտ մզկիթի կողմից
* Ղանթարի շուկա. ընդհանուր տեսքՂանթարի շուկա. ընդհանուր տեսք

Տես նաև
-------

* Երևանի պատմություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Мариетта Гаспарян, Архитектура Еревана XIX - начала XX века, Ереван, «Ушардзан», 2008, էջ 37 — 262 էջ. — 200 հատ, ISBN 978-99930-865-6-7։
2. ↑  Շահազիզ, Երվանդ (2003). *Հին Երևանը*. Երևան. էջ 99.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
**Ալեքսանդր Շիրվանզադեի անվան 21 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում։ Հիմնադրվել է 1928 թվականին։

Ալեքսանդր Շիրվանզադեի կիսանդրի (Երևան)

Պատմություն
-----------

ԱՄՆ-ում կազմավորված «Հին արաբկիրցիների միության» ջանքերով կառուցված տներից մեկում բացվում է դպրոցը՝ երկու դասասենյակներով, 40 աշակերտներով և քառամյա ուսուցմամբ, որը 1928 թվականին անվանակոչվում է Նոր Արաբկիր։ 1934 թվականին կառուցվում է դպրոցի առաջին մասնաշենքը՝ 7-ամյա։ Դպրոցն անվանակոչվում է մեծ գրող Ալեքսանդր Շիրվանզադեի անունով, դեռևս նրա կենդանության օրոք։

Դպրոցի 2-րդ մասնաշենքը շահագործման է հանձնվել 1962 թվականին, 3-րդ մասնաշենքը՝ 1982 թվականին։

Դպրոցի հիմնադիր մանկավարժներից են Խորեն Թոռչյանը, ընկեր Աղասին, Վահրիճ Հասրաթյանը, Զարզանդ Դարյանը, Ղուկաս Մուրադյանը, Հարություն Բարեղամյանը, Գալուստ Ստեփանյանը, Արամայիս Սիրունյանը, Սիսակ Ղազարյանը, Սիրաք Գյուլբուդաղյանը։

1940-1943 թվականների շրջանավարտ տղաների մեծ մասը մասնակցել է 1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմին։

1958 թվականին դպրոցի բակում տեղադվել է Ալեքսանդր Շիրվանզադեի կիսանդրին։

Շրջանավարտներ
-------------

Դպրոցի շրջանավարտներից են բանաստեղծներ Վահագն Դավթյանը, Գարիկ Բանդուրյանը, ֆիզիոլոգ-դոկտոր Տիգրան Ուրխանջյանը, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դասախոս Միշա Հովհաննիսյանը, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր Ժիրայր Աղաջանյանը, դասախոս, դոցենտ Պողոս Միլտոնյանը, հայոց լեզվի և գրականության անվանի ուսուցիչ Հարություն Դավթյանը, Մանաս Նազարյանը, Աղվան Բդոյանը, Աշոտ Հովհաննիսյանը, Անուշավան Դովլաթյանը, Հայկ Չթունին, Թամարա Պողոսյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ալեքսանդր Շիրվանզադեի անվան հ. 21 դպրոց». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 27-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Ալեքսանդր Շիրվանզադեի անվան 21 դպրոց  Արխիվացված 2014-05-14 Wayback Machine
* Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության դպրոցներ
**Նոր Զելանդիայի նորաձևության թանգարան** (անգլ.՝ New Zealand Fashion Museum), նորաձևության թանգարան Նոր Զելանդիայում, որը հիմնադրվել է 2010 թվականին։ Այն ոճաբան և նորաձևության պատմագետ Դորիս դե Պոնտի գաղափարն էր։ Հիմնվելով 2010 թվականի հունվարին որպես բարեգործական խորհուրդ` թանգարանը անցկացնում է «փոփ» ցուցահանդեսներ Նոր Զելանդիայում և գործում է որպես առցանց թանգարան։ Թանգարանը հավաքում է հանրային և մասնավոր հավաքածուները՝ ստեղծելու իր ցուցահանդեսները, որոնցում մասնակցում են այնպիսի դիզայներներ, ինչպիսիք են Լիզ Ֆինդլեյը և Մարգի Ռոբերթսոնը։

Թանգարանի *Սոսկալի տեսք ունի. Էլ Ջեյի պատմությունը* առաջին ցուցադրությունը կազմակերպվել և համակարգվել է Դորիս դե Պոնտի կեղմից։ Ցուցադրությունը ներկայացրել է շուրջ 50 վինտաժ հագուստներ Նոր Զելանդիայի նորաձևության արտադրության առաջատար Գուս Ֆիշերի կողմից՝ նրա օգնական Էլ Ջեյի հետ։ Օքլենդի ցուցադրությունն անցկացվել է Գուս Ֆիշերի անվան պատկերասրահում և Ուելլինգթոնի եթերաշրջանը անցկացվել է Քըրքալդիի և Սթեյնի կողմից, ովքեր հագուստը հետ են ընդունել իրենց խանութ` որպես Էլ Ջեյի հավատարիմ ֆոնդային վաճառողներ դրա հիսուն տարվա պատմության ընթացքում։

2018 թվականին թանգարանը համադրել և ներկայացրել է ամառային նորաձևության դար։

2019 թվականին թանգարանը կազմակերպել է «Մոանայի հոսանքները. Աօտեաօրայի հանդերձանք» ցուցադրությունը։ Այս ցուցադրությունը ներկայացվել է Նոր Զելանդիայի նորաձևության թանգարանում՝ Թե Ուրու Ուայթաքերի Ժամանակակից պատկերասրահի հետ համագործակցությամբ (Թիթիրանգիում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  «HELLO, we are the New Zealand Fashion Museum». *www.heartofthecity.co.nz* (անգլերեն). Heart of the City. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 23-ին.
5. ↑  «Looking Terrific: The Story of El Jay | A Gallery from Arts on Sunday | Radio New Zealand National». *Radio New Zealand* (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 21-ին.
6. ↑  «Looking Terrific - the Story of El Jay». *The Big Idea* (անգլերեն). 2010 թ․ մայիսի 25. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 21-ին.
7. ↑  Mitchell, Stephanie. «A century of summer fashion in New Zealand shows retro styles make a comeback». Stuff. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 21-ին.
8. ↑  Nichol, Tess (2019 թ․ սեպտեմբերի 24). «Fashion exhibition Moana Currents is "putting a mirror up" to ourselves». *Metro*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1046251406 · LCCN: no2012053921 · VIAF: 234830044 · WorldCat VIAF: 234830044 |

 |