**Տուն ջրվեժի վերևում** (անգլ.՝ Fallingwater), գյուղական տուն, որը 1936-1939 թվականներին կառուցել է ամերիկացի ճարտարապետ Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը հարավարևմտյան Փենսիլվանիայում, Փիթսբուրգ քաղաքից 80 կիլոմետր հարավ-արևելք՝ Bear Run կոչվող գեղատեսիլ տարածքում, որը գտնվում է Mill Run և Ohiopyle գյուղերի միջև։

Տան անվանումը բացատրվում է նրանով, որ այն կանգնած է փոքրիկ ջրվեժի վրա։ Շինարարության ավարտից կարճ ժամանակ անց տունը ձեռք է բերել համբավ որպես օրգանական ճարտարապետության ստանդարտ և մի տեսակ ցուցափեղկ։ Արդեն 1966 թվականին՝ ստեղծումից 30 տարի չանցած, ջրվեժի վրայի տունը ստացել է ԱՄՆ ազգային պատմական հուշարձանի կարգավիճակ։ 1991 թվականին Ամերիկյան ճարտարապետների ինստիտուտի անդամները այն անվանել են «Ազգային ճարտարապետության լավագույն և անգերազանցելի գործ»։

Ուժեղ հորիզոնական և ուղղահայաց գծերը «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի առանձնահատկությունն են:

Պատմություն
-----------

20-րդ դարի սկզբին Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը ԱՄՆ-ի ամենանորաձև և հաջողակ ճարտարապետներից էր, ով կարողացավ իրագործել իր բազմաթիվ նախագծեր, որոնց մեծ մասը պարունակում էր այն ժամանակվա համար շատ նորարար ճարտարապետական լուծումներ։ Բայց 1930-ական թվականներին նրա նախկին ժողովրդականության հետք չկար, Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը գործնականում մեծ պատվերներ չուներ։ Իր ֆինանսական վիճակը բարելավելու համար Ռայթն իր տանը բացում է արվեստի ստուդիա, որը կոչվում է Taliesin: Այս ստուդիա սկսում է այցելել Պիտսբուրգից հաջողակ գործարար Էդգար Կաուֆմանի որդին՝ Էդգար Կաուֆմանը, ով հոր խորհրդով որոշել է ճարտարապետություն սովորել։

Աստիճանաբար, Ռայթի համարձակ ճարտարապետական գաղափարները գրավում են Էդգար Կաուֆման կրտսերին, և նրանք միասին կարողանում են համոզել Կաուֆման ավագին միջոցներ տրամադրել Ռայթի նախագծած ամբողջ քաղաքի մոդելի կառուցման համար։ Շինարարության ավարտից հետո հատակագիծը տեղադրվեց հանրախանութում, որը պատկանում էր Կաուֆման ընտանիքին։ Ռայթը դառնում է Կաուֆմանների ընտանիքի տան հաճախակի այցելու և շուտով նրանցից պատվեր է ստանում իրենց ամառանոցի համար նախագիծ մշակելու համար:Այս նպատակների համար Կաուֆմանները հայտնաբերեցին մի գեղատեսիլ տարածք Bear Run կոչվող տարածքում, որը ամուր ժայռոտ եզր էր, որը բարձրանում էր շրջակայքի վերևում, իսկ կողքին փոքրիկ ջրվեժ էր։

1934 թվականի նոյեմբերին Ռայթը այցելեց Bear Creek՝ որոշելու Կաուֆմանի ամառանոցի կառուցման կոնկրետ վայրը։ Նա ընտրել է ջրվեժով տեղանքը՝ որոշելով ջրվեժն ինքնին դարձնել ապագա տան կառուցվածքային մաս։ Ճարտարապետի այս համարձակ միտքը ի սկզբանե հուսահատեցրեց հաճախորդներին, սակայն Ռայթը, ով, մասնավորապես, հայտարարեց. «Դա պետք է լինի ձեր կյանքի մի մասը», - այնուամենայնիվ, նա կարողացավ վարակել Կաուֆմաններին այս գաղափարով, համոզեց նրանց նման տուն կառուցելու հնարավորության և ամենակարևորը նրանց համար ապրելու լիակատար անվտանգության մեջ։

Ռայթը Կաուֆմաններից ստացել է «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի կառուցման ամբողջական հավանությունը և անցել նախագծի մանրամասն նախագծմանը։ Ռայթը ձգտում էր ապահովել, որ տան կառուցման ընթացքում ոչ մի ծառ չկտրվի, բոլոր մեծ լեռնային քարերը մնան իրենց տեղերում, իսկ ապագա տունը պարզապես կդառնա բնական լանդշաֆտի մի մասը։ Նա հանձնարարեց մանրամասն ուսումնասիրել ընտրված տեղանքը Փենսիլվանիայի ինժեներական ընկերության Fayette Engineering Company of Uniontown-ի ապագա զարգացման համար։ Ընկերությունը կատարեց տեղանքի ամբողջական տեղագրական հետազոտություն՝ ցույց տալով այս լանդշաֆտի բոլոր ծառերը, ժայռաբեկորները և այլ բնական առանձնահատկությունները, և 1935 թվականի մարտին Ռայթին փոխանցեց այս վայրում իրենց բոլոր մանրամասն գիտական հետազոտությունները։

Նախագծում և կառուցում
---------------------

Ջրվեժի տան կառուցվածքային նախագիծը նախագծել է ինքը՝ Ռայթը, երկու ինժեներների՝ Մենդել Գլիկմանի և Ուիլյամ Ուեսլի Փիթերսի հետ համագործակցությամբ, ովքեր նախկինում նախագծել էին Johnson Wax Headquarters շենքի սյուները, որը նույնպես նախագծել էր Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը։

Տան նախնական նախագիծը ներկայացվել է Կաուֆմանին հաստատման 1935 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, որից հետո Ռայթը կրկին այցելել է շինհրապարակ՝ ճշտելու շինարարության վերջնական ծախսերի նախահաշիվը։ Հետագայում, երբ տան շինարարությունը մտնում է ակտիվ փուլ, Ռայթը շատ հազվադեպ է այցելում շինհրապարակ՝ շինհրապարակում իր մշտական ներկայացուցիչ նշանակելով իր ուսանող Ռոբերտ Մոշերին։

Ապագա տան պատերի կառուցման համար նախատեսված քարերը նախատեսվում էր արդյունահանել նույն տարածքում, որի համար 1935 թվականի դեկտեմբերին վերաբացվեց հին քարի հանքավայրը, որը գտնվում էր շինհրապարակից ոչ հեռու՝ դրանից արևմուտք։ Ռայթն ընտրեց երկաթբետոնը որպես հիմնական շինանյութ, որի հետ նա նախկինում երբեք չէր աշխատել։

Ուժեղ հորիզոնական և ուղղահայաց գծերը «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի առանձնահատկությունն են:

«Տուն ջրվեժի վերևում»
Ռայթը վերջնական նախագիծը պատրաստեց 1936 թվականի մարտին։ Նույն թվականի ապրիլին սկսվեցին հիմնական մասնաշենքի շինարարական աշխատանքները։ Ըստ այս նախագծի՝ ջրվեժից վերև գտնվող Տան կառուցվածքը հիմնված էր երկաթբետոնե հատակի սալերի վրա, որոնք դուրս են գալիս կենտրոնական զանգվածից տարբեր մակարդակներով և շեղվում տարբեր ուղղություններով։ Այսպիսով, այս հատակի սալերը կազմում են ջրվեժից անմիջապես կախված տեռասներ, որոնք դրսից չափազանց անսովոր տեսք ունեն և ուժեղ տպավորություն են թողնում դիտողի վրա։ Ժայռի մի մասը, որի վրա կանգնած է տունը, հայտնվել է շենքի ներսում և օգտագործվել է Ռայթի կողմից որպես ներքին հարդարման դետալ։

Երբ շինարարությունը սկսվում է, տարաձայնություններ են ծագում Ռայթի, Կաուֆմանի և շենքի կապալառուի միջև։ Կաուֆմանը, որը կասկածում էր Ռայթի՝ երկաթբետոնի հետ աշխատելու իր իրավասության վերաբերյալ կասկածներից, շինարարական ֆիրմայի արտաքին խորհրդատու ինժեներներին ցույց տվեց Ռայթի համարձակորեն նախագծված կոնստրուկտորային կառուցվածքի գծանկարը։ Իր նախագծի վերաբերյալ այս երրորդ կողմի խորհրդատու ինժեներների կարծիքը ստանալուց հետո Ռայթը զայրացավ Կաուֆմանից, պահանջեց, որ իր բոլոր էսքիզները վերադարձվեն իրեն և հայտարարեց, որ ինքը դուրս է գալիս նախագծից։ Ռայթի այս «վերջնագիրը» ազդեց Կաուֆմանի վրա, նա վերջ դրեց իր բոլոր կասկածներին Ռայթի՝ որպես ճարտարապետ իրավասության վերաբերյալ, և խորհրդատու ինժեներների զեկույցը հետագայում թաղվեց տան քարե պատում։

1936 թվականի հունիսին Ռայթը այցելում է շինհրապարակ և մերժում կամրջի քարաշինությունը։ Այս դասավորությունը վերամշակվել է։ Կախովի հենասյուների հատակների համար Ռայթը և նրա թիմը օգտագործել են շրջված T-ճառագայթներ՝ ինտեգրված միաձույլ բետոնե սալիկի մեջ։ Այս դիզայնը նաև ձևավորեց ստորին սենյակների առաստաղը և ապահովեց սեղմման դիմադրություն։ Շինարարության կապալառու Ուոլթեր Հոլը, որը նույնպես ինժեներ էր, կատարել է իր անկախ հաշվարկները և վիճարկել առաջին հարկի մոնոլիտ սալաքարի ավելի ուժեղացման համար։ Ռայթը մերժել է այս առաջարկը։ Թեև որոշ աղբյուրներ ասում են, որ այս առաջարկն արվել է հենց կապալառուի կողմից, ով ինքն է կրկնապատկել ամրացման քանակը, մյուսների կարծիքով, դա արվել է Կաուֆմանի խնդրանքով, ով կապվել է իր խորհրդատվական ինժեներների հետ՝ փոփոխություններ կատարելու Ռայթի նախագծում և կրկնապատկել է Ռայթի կողմից որոշված ամրանի քանակը։

Բացի այդ, կապալառուն չի բետոնացրել պատվանդանը՝ օգտագործելով մի փոքր վերև կաղապարամած (ինչպես նախատեսված էր Ռայթի նախագծով՝ փոխհատուցել պատվանդամի հարթության առանցքից շեղումը և շեղումը)։ Արդյունքում, երբ կաղապարը հանվեց, մխիթարիչը զգալիորեն թեքվեց։ Ռայթը, ով իմացավ, որ ամրանների քանակը ավելացվել է առանց իր իմացության, կատաղեց։

Կաուֆմանի հավանությամբ արտաքին խորհրդատվական ինժեներները կապալառուից պահանջեցին հենապատ տեղադրել արևմտյան տեռասի հիմնական հենակետի տակ։ Երբ Ռայթը հայտնաբերեց այս պատը իր հաջորդ այցելության ժամանակ, նա խնդրեց տեղում իր ռեզիդենտ ներկայացուցիչ Ռոբերտ Մոշերին քանդել դրա գագաթը։ Երբ Քաուֆմանը ավելի ուշ խոստովանեց Ռայթին, որ ինքը հավանություն է տվել դրան, Ռայթը ցույց տվեց նրան, թե ինչ է արել Մոշերը պատի հետ և մատնանշեց, որ երկաթբետոնե շղթան, առանց որևէ հենապատի, հաջողությամբ իրականացվել է նախորդ ամիս փորձնական բեռի տակ։

1937 թվականի հոկտեմբերին, չնայած շահագրգիռ կողմերի միջև առկա բոլոր դժվարություններին և վեճերին, ավարտվեց գլխավոր տան շինարարությունը։

Շինարարության արժեք
-------------------

Հիմնական տան և հյուրատան շինարարությունը նախնական 35000 դոլար բյուջեով ավարտվել է 155000 դոլարով։ Այս գումարը ձևավորվել է հետևյալ կերպ՝ գլխավոր տունը՝ 75 հազար դոլար, դրա ձևավորումն ու ինտերիերը՝ 22 հազար, հյուրատունը, ավտոտնակը և սպասավորների տունը միասին՝ 50 հազար դոլար։ Ճարտարապետի հոնորարը կազմել է 8 հազար դոլար։

1930-ականներին շինարարության վրա ծախսված 155,000 դոլարը, ճշգրտվելով գնաճին, համարժեք է 2009 թվականին գնահատված 2,4 միլիոն դոլարին։ Համեմատության համար նշենք, որ Փենսիլվանիայում մեկ ընտանիքի տան միջին արժեքը շինարարության ավարտի պահին կազմում էր 3205 դոլար։ Այնուամենայնիվ, 1930-ականներին ծրագրի հարաբերական արժեքի ավելի ճշգրիտ արտացոլումը ցույց է տալիս այս վայրում վերանորոգման և վերականգնման աշխատանքների արժեքը։ 2002 թվականին նման աշխատանքների հայտարարված արժեքը կազմել է 11,4 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

«Տունը ջրվեժի վերևում» օգտագործման պատմություն
----------------------------------------------

1937-1963 թվականներին «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը կանոնավոր կերպով օգտագործվում էր Կաուֆմանների ընտանիքի կողմից որպես գյուղական տուն։ Նրանք այնտեղ անցկացնում էին հանգստյան օրերն ու արձակուրդները։ 1963 թվականին Էդգար Կաուֆմանը կրտսերը նվիրաբերեց «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը Արևմտյան Փենսիլվանիայի պահպանությանը։ 1964 թվականին տունը դարձավ թանգարան և բացվեց հանրության համար։ 2008 թվականի հունվարի դրությամբ, ջրվեժի վրա գտնվող տունն ունեցել է մոտ վեց միլիոն այցելու։ Չնայած իր հեռավոր դիրքին Փենսիլվանիայում (Փիթսբուրգից մոտ երկու ժամ հեռավորության վրա), «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը (ըստ տեղական գովազդային գրքույկի) ներկայումս ընդունում է տարեկան ավելի քան 150,000 այցելու։

Ոճական առանձնահատկություններ
----------------------------

«Տուն ջրվեժի վերևում» ինտերիերը և կահավորումը նախագծված է ճարտարապետ Ռայթի կողմից
Ճապոնական ճարտարապետության կրքոտ երկրպագու Ռայթին հաջողվեց ստեղծել դինամիկությամբ լի առարկա և այն շատ լավ տեղավորել բնական և շատ գեղատեսիլ բնական լանդշաֆտի մեջ։ Շենքն ամբողջությամբ միաձուլվում է շրջապատող բնության հետ և ընկալվում որպես լանդշաֆտի մի մաս, այլ ոչ թե նրան խորթ մի բան։ Այս ստեղծագործության մեջ Ռայթը կենտրոնանում է արտաքին և ներքին տարածությունների փոխներթափանցման վրա՝ խորհրդանշելով մարդու և բնության ներդաշնակությունը։

Ժամանակակից ճապոնացի ճարտարապետ Տադաո Անդոն, մասնավորապես, ասել է. «Կարծում եմ, որ Ռայթը ճապոնական ճարտարապետության մեջ սովորել է ճարտարապետության ամենակարևոր կողմը՝ տարածության բուժումը։ Երբ ես այցելեցի Փենսիլվանիայի «Տունը ջրվեժի վերևում»-ը, ես գտա, որ նույն կերպ եմ վերաբերվում այս տարածքին։ Բայց կային նաև բնության հավելյալ հնչյուններ՝ ուղղված ինձ։

Ամենահայտնի «Տունը ջրվեժի վերևում» պայմանավորված էր նրանով, որ այն կառուցվել է ակտիվ ջրվեժի վրա՝ լեռնային գետ («Bear Creek», Յոկեգեյնի գետի 8 կիլոմետրանոց վտակ), որը հոսելով տան ստորին մակարդակներով՝ ելքի մոտ վերածվում է գեղատեսիլ ջրվեժի։ Հյուրասենյակի օջախը կառուցված է տան շինարարության ժամանակ տեղում հայտնաբերված քարերից։ Այս քարերը օրգանապես համակցված են սենյակի հատակի տարրի հետ՝ ոտք- բարձր ժայռի եզր, որն անցնում է ողջ հյուրասենյակով, սերտորեն և ակնհայտորեն կապելով սենյակի ինտերիերը շրջակա բնության հետ։

Ռայթն ի սկզբանե ծրագրել էր կտրել այս ժայռոտ եզրը՝ հարթ հատակ ստեղծելու համար, սակայն Կաուֆմանների ընտանիքն այնքան սիրահարվեց ինտերիերի այս բնական դետալին, որ ընտանիքի ղեկավարն առաջարկեց թողնել ամեն ինչ այնպես, ինչպես բնությունն է ստեղծել։ Բնական քարից հատակները հղկված են, իսկ հյուրասենյակի օջախը կազմող ժայռաբեկորները մնում են անձեռնմխելի, ինչը մոլեգնող լեռնային հոսքի մակերևույթից բարձրացող չոր գետաքարերի տպավորություն է թողնում։ Շենքի տեխնածին և բնական տարրերի օրգանական համադրությունը տարածվում է նույնիսկ ամենափոքր մանրամասների վրա։ Այսպիսով, օրինակ, որտեղ ապակեպատը հանդիպում է քարե պատին, չկա մետաղական շրջանակ, ապակին (և պատուհանի շրջանակի հորիզոնական մասերը) տեղադրվում են անմիջապես որմնադրությանը պատված խորշի մեջ՝ դրանով իսկ ստեղծելով որմնադրությանը շարունակականության և դրա մեջ պատուհանի ապակու առկայության բնական բնականության տպավորություն։

Հյուրասենյակի հենասանդուղքից սանդուղք է իջնում ուղիղ դեպի ներքևի առվակը, և լեռնային ջուրը բնականաբար հոսում է գլխավոր տան և հյուրատան միջև անցումային տարածություն, որը, բավականաչափ կուտակված, դուրս է հոսում։ Տան ննջասենյակները փոքր են, որոշներն ունեն բավականին ցածր առաստաղ, որը, այսպես ասած, տան բնակիչներին ասում է, որ ավելի շատ ժամանակ անցկացնեն մաքուր օդում, այլ ոչ թե ներսում։ Տան դիզայնում օգտագործվում է ամենալայն ապակեպատումը, կան բազմաթիվ ապակեպատ պատշգամբներ։ Հյուրասենյակից դեպի ջրային ճանապարհ տանող սանդուղք կարելի է մուտք գործել մեծ հորիզոնական լոգարիթմական ապակե դռների միջոցով։ Շենքի գլխավոր մուտքը, ըստ Ռայթի ճարտարապետական հայացքների, գտնվում է ջրվեժից հեռու։

Տան ճակատների ընդհանուր գունային սխեման մշակված է բաց գույներով։ Տանիքի եզրերի ստորին մակերեսները ներկված են բաց գույներով, ինչը վերին սենյակները դարձնում էր հարմարավետ և թեթև, այլ ոչ թե մութ ու մռայլ։ Տան շատ վայրերում դատարկ պատերի փոխարեն օգտագործվում էին այսպես կոչված «թափանցիկ էկրաններ»։ Այս լուծման շնորհիվ սենյակի ցանկացած կետից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի շրջակա բնությունը։ Ամբողջ տան ինտերիերը դիզայնով նման է արտաքինին։ Տան ներսում շաղախ գրեթե չկա։ Քարե պատերի և երկաթբետոնի չափազանց կոշտ տեսքը մեղմելու համար ինտերիերում ակտիվորեն օգտագործվում է փայտե երեսպատումը։ Ռայթը կանգ չի առել միայն մեկ տան նախագծման վրա։ Ըստ նրա էսքիզների՝ ստեղծվել են բազմաթիվ ներքին իրեր։ Օրինակ՝ հյուրասենյակի համար նախատեսված գորգեր, ինչպես նաև սեղաններ, աթոռներ և լամպեր։ Բլրալանջին (գլխավոր տնից մի փոքր բարձր) գտնվում են չորս վագոնանոց ավտոտնակ, սպասավորների տուն և հյուրատուն։ Այս բոլոր շենքերը ստեղծվել են երկու տարի անց՝ հիմնական շինարարության ավարտից հետո։ Դրանց կառուցման ժամանակ օգտագործվել են նույն նյութերը, ինչ հիմնական տան համար։ Այսպիսով, այս ուշ շենքերը լիովին համակցված են իրենց արտաքին (և ներքին) արտաքինով գլխավոր տան հետ։

Հյուրատան ուշագրավ կետերից է լողավազանը, որից ջուրը վարարելիս հոսում է անմիջապես գետը։ Այն բանից հետո, երբ «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը նվիրաբերվեց հանրությանը, ավտոտնակի չորս հատվածներից երեքը վերածվեցին փոքրիկ թանգարանի։ Էդգար Կաուֆման կրտսերն ինքը նախագծել է այս թանգարանի ինտերիերը՝ հիմնվելով «Տունը ջրվեժի վերևում» ընդհանուր դիզայնի ոճի վրա։

Վերանորոգման աշխատանքներ
------------------------

Վահանակի կառույցներ «Տուն ջրվեժի վերևում»
«Տունը ջրվեժի վերևում» կառուցվել է շատ համարձակ և այն ժամանակների համար նորարարական ձևով։ Կառուցվածքի հիմքում ընկած են երկաթբետոնե շքեղ պատշգամբները։ Այս կոնսուլների հետ գործարկման հենց սկզբից խնդիրներ կային։ Կոնսուլների բետոնապատման ժամանակ կապալառուն սխալ է հավաքել կաղապարը։ Արդյունքում, կաղապարը հանվելուն պես, երկաթբետոնե կոնսուլները սկսեցին շեղվել իրենց նախագծային դիրքերից։ Ժամանակի ընթացքում այս շեղումը շարունակեց աճել և, ի վերջո, հասավ մոտ 18 սանտիմետր արժեքի (4,57 մետր կոնսերտի բացվածքի երկարությամբ)։

1995 թվականին Արևմտյան Փենսիլվանիայի պահպանության վարչությունը հանձնարարեց ուսումնասիրել «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի կառուցվածքային ամբողջականությունը։ Կառուցվածքային ինժեներները վերլուծել են երկաթբետոնե կոնսուլների տեղաշարժը իրենց սկզբնական դիրքերից։ Այս վերլուծության համար նրանք կատարել են կոնսուլների մանրակրկիտ ֆտորոգրաֆիկ հետազոտություն։ Այս ուսումնասիրության միջոցով պարզվել է, որ կապալառուն կամայականորեն ավելացրել է (ուժը մեծացնելու համար) ամրացում կոնսոլում՝ այդպիսով փոխելով ճարտարապետ Ռայթի կողմից մշակված բետոնի սկզբնական նախագիծը։ Բայց, ինչպես ցույց է տվել նույն ուսումնասիրությունը, Ռայթն ինքը սխալվել է նախագծելիս՝ ընդգրկելով կոնսուլների նախագծման մեջ անբավարար ուժ, նույնիսկ այն բանից հետո, երբ կապալառուն կամայականորեն ամրացում է ավելացրել կոնսուլների դիզայնին, կոնսուլները բավականաչափ ամուր չեն եղել։ Մանրամասն ուսումնասիրությունը հստակ ցույց է տվել, որ երկաթբետոնե կոնսուլների և՛ բետոնը, և՛ ամրանն ի սկզբանե շատ մոտ էին կրիտիկական (իրենց ամրության բնութագրերի համար) վիճակում։

Այս իրավիճակը շտկելու համար ինժեներները որոշել են կոնսուլների տակ տեղադրել ժամանակավոր աջակցող ճառագայթներ, ինչը կատարվել է 1997թվականին։

2002 թվականին ամրապնդվեցին կոնսոլների դիզայնը։ Տան պատերի մեջ բետոնե բլոկներ են կառուցվել, որոնց միջով անցնում են բարձր ամրության պողպատե մալուխներ։ Մալուխների մյուս ծայրերը ամրացված էին երկաթբետոնե կոնսոլի վերին մասում ամրացված խաչաձողերին (որը սենյակի հատակն էր)։ Դրանից հետո մալուխները ձգվել են մալուխների օգնությամբ։ Այսպիսով, իսպառ վերացվել է կախվող կոնսուլների հետ կապված շինարարական թերությունը, որոնք այժմ ունեին բավականաչափ հենարան, և կասեցվել է դրանց շեղումը նախագծային առանցքից։ Շինարարների վարպետության շնորհիվ այս վերանորոգումները տեսողականորեն չեն ազդել ջրվեժի վերևում գտնվող տան արտաքին և ներքին հարդարման վրա։

Մեկ այլ բավականին շոշափելի խնդիր «Տուն ջրվեժի վերևում» շահագործման մեջ բորբոսի տեսքն էր, որը միշտ առաջանում է խոնավ միջավայրում, որը միշտ ավելցուկ է լինում ջրվեժից անմիջապես վեր կանգնած տանը։ Կաուֆման ավագը, բախվելով տանը մշտական արտահոսքերի և նման վայրերում բորբոսի գրպանների առաջացման հետ, ջրվեժի վրայի տունն անվանել է «Յոթ դույլանոց շենք» և տանը տվել է «Բարձրացող բորբոս» մականունը:

Տան փոքր պատճենըՄեկ այլ բավականին շոշափելի խնդիր «Տուն ջրվեժի վերևում» շահագործման մեջ բորբոսի տեսքն էր, որը միշտ առաջանում է խոնավ միջավայրում, որը միշտ ավելցուկ է լինում ջրվեժից անմիջապես վեր կանգնած տանը։ Կաուֆման ավագը, բախվելով տանը մշտական արտահոսքերի և նման վայրերում բորբոսի գրպանների առաջացման հետ, ջրվեժի վրայի տունն անվանել է «յոթ դույլանոց շենք» և տանը տվել է «բարձրացող բորբոս» մականունը։ Բացի այդ, կոնդենսատ է կուտակվել նաև տանիքի տարրերի տակ, որոնք զրկվել են պատշաճ ջրամեկուսացումից և մեկուսացումից։ Western Pennsylvania Conservancy-ը, որին նվիրաբերվել է «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը, մշակել և ընդունել է ինտենսիվ ծրագիր՝ պահպանելու և վերականգնելու այս ճարտարապետական վայրը։ 1988 թվականից ի վեր «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի տեխնիկական վիճակը մշտապես վերահսկվում է Նյու Յորքում տեղակայված խոշոր ինժեներական և շինարարական ընկերության կողմից։

Այս շինարարական ընկերության մասնագետները, ծանոթանալով բոլոր նախնական շինարարական և տեխնիկական փաստաթղթերին, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բոլոր հետագա շինարարական հաշվետվությունները ինչպես ամբողջ տան, այնպես էլ դրա առանձին մասերի վիճակի վերաբերյալ, մշակեցին ամբողջ տանիքի վերանորոգման նախագիծ, պողպատե ապակեպատման սկզբնական տարրերի վերականգնման նախագիծ, ավերված երկաթբետոնե տարրերի և որմնապատերի վերակառուցման նախագիծ։ Ինժեներները վերլուծել են նաև ինտերիերի ընդհանուր վիճակը։ Այս վերլուծության արդյունքում վերականգնողական աշխատանքների համար ընտրվել են շինանյութեր, որոնք առավել սերտորեն համընկել են սկզբնականին, մշակվել են բետոնի և սվաղի սկզբնականին մոտ վերականգնման մեթոդներ և մշակվել է բետոնի նոր պաշտպանիչ ծածկույթ։

Հայտնիություն
-------------

Ռայթի գլուխգործոցը անվանվել է «Անկասկած ամենահայտնի տունը ժամանակակից Ամերիկայում, եթե ոչ աշխարհում»։ Շինարարության ավարտից գրեթե անմիջապես հետո ամերիկյան Time ամսագիրը «Տունը ջրվեժի վերևում» անվանել է «Ռայթի ամենագեղեցիկ գործը»։ Ամերիկյան մեկ այլ ամսագիր՝ Smithsonian-ը, ներառել է The House Over the Falls-ը իրենց 28 վայրերից, որոնք պետք է այցելել նախքան մահանալը։ 2007 թվականին շենքը զբաղեցրել է 29-րդ տեղը Ամերիկայի սիրելի ճարտարապետության ցանկում։

Այն բանից հետո, երբ ամերիկացի հայտնի գրող Հենրի Լյուիսը ամերիկյան առաջատար ամսագրերի էջերից ընթերցողներին պատմեց «Տունը ջրվեժի վերևում», այս վայրը դարձավ պաշտամունքի վայր։ Այցելուներ էին հավաքվել այստեղ ամբողջ երկրից։ Նրանց թվում էին այդ տարիների բազմաթիվ հայտնիներ՝ Ալբերտ Էյնշտեյնը, Ինգրիդ Բերգմանը, Ուիլյամ Ռենդոլֆ Հերսթը, Մարլեն Դիտրիխը։

Այս զարմանահրաշ շենքի համբավը հասավ նույնիսկ Միացյալ Նահանգների նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտին։ Նախագահը, չնայած զբաղվածությանը, այնուամենայնիվ կարողացավ ժամանակ գտնել՝ սեփական աչքերով տեսնելու ճարտարապետական այս հրաշքը։ Ի պատիվ Նախագահ Ռուզվելտի, Կաուֆմանների ընտանիքը ջրվեժի վրա կազմակերպեց հիասքանչ հրավառություն։ Նախագահի այցը դրական դեր խաղաց «Ջրվեժների վրա գտնվող տան» հեղինակության վրա։ Այժմ այս վայր այցելելը դարձել է բարի վարքագծի և բարձր հասարակությանը պատկանելու նշան։

Վիրտուալ շրջագայություն
-----------------------

2012 թվականի հունվարին Planet Architecture-ը վիրտուալ էքսկուրսիա իրականացրեց «Տուն ջրվեժի վերևում»-ով շուկայում՝ որպես iPhone-ի և iPad-ի հավելված։ Հավելվածի արժեքն է՝ $9,99 iPad տարբերակի համար և $4,99 iPhone տարբերակի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
3. ↑  ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցիչ — 1966.
4. ↑  «Contact Us». fallingwater.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
5. ↑  «Fallingwater» (անգլերեն). National Historic Landmark summary listing. National Park Service. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
6. ↑  McCarter, 2002, էջ 12
7. ↑  McCarter, 2002, էջ 59
8. 1 2  Plushnick-Masti, Ramit (2007 թ․ սեպտեմբերի 27). «New Wright house in western Pa. completes trinity of work» (անգլերեն). Associated Press. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
9. ↑  «Historical Census of Housing Tables». *U.S. Census Bureau* (անգլերեն). 2012 թ․ հունիսի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 27-ին.
10. ↑  «"Tadao Ando, 1995 Laureate: Biography"» (PDF) (անգլերեն). The Hyatt Foundation. 1995. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2009 թ․ օգոստոսի 23-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
11. ↑  Silman, Robert; Matteo, John (2001 թ․ հուլիսի 1). «"Repair and Retrofit: Is Falling Water Falling Down?"» (PDF) (անգլերեն). Structure Magazine. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
12. ↑  Брэнд, 1995
13. ↑  *Pamela Jerome, Norman Weiss, Hazel Ephron* "Fallingwater Part 2: Materials-Conservation Efforts at Frank Lloyd Wright's Masterpiece". — Association for Preservation Technology International (APT), 2006.
14. ↑  «Frank Lloyd Wright's Fallingwater — Ezra Stoller — Google Книги». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
15. ↑  Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats. ABC-CLIO, 2001. 3rd ed. Page 115.
16. ↑  «"Usonian Architech"» (անգլերեն). Time magazine. 1938 թ․ հունվարի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
17. ↑  «"Smithsonian Magazine — Travel — The Smithsonian Life List"» (անգլերեն). Smithsonian magazine. январь 2008. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
18. 1 2 3  «"Фрэнк Ллойд Райт (Frank Lloyd Wright): Дом над водопадом (Fallingwater)"». novosibdom.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
19. 1 2  «"Fallingwater Releases a Virtual Tour for Mobile Devices"» (անգլերեն). Western Pennsylvania Conservancy. 2012 թ․ փետրվարի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
20. ↑  «"Frank Lloyd Wright - Fallingwater mobile app"» (անգլերեն). planetarchitecture.com. январь 2012. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.

Գրականություն
-------------

* *Trapp, Frank* Peter Blume. — New York: Rizzoli, 1987.
* *Hoffmann, Donald* Frank Lloyd Wright’s Fallingwater: The House and Its History (2nd ed.). — Dover Publications, 1993. — ISBN 0-486-27430-6
* *Stewart Brand* How Buildings Learn: What Happens After They’re Built. — Penguin Books, 1995. — ISBN 0-14-013996-6
* *McCarter, Robert* Fallingwater Aid (Architecture in Detail). — Phaidon Press, 2002. — ISBN 0-7148-4213-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Дома над водопадом»
* Галерея с фотографиями «Дома над водопадом»
* «Официальный сайт Western Pennsylvania Conservancy». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 31-ին.