**Էրտա Ալե**, (կամ Էրտալե կամ Իրտալե) չմարող ակտիվ բազալտային-վահանային հրաբուխ։ Գտնվում է Եթովպիայի հյուսիս-արևելքում՝ Աֆարի տարածաշրջանում։ Այն գտնվում է Աֆարի գոգահովտում՝ Բեդլենդ անապատի շրջանում։ Էրտա Ալեն Եթովպիայի ամենաակտիվ հրաբուխն է։

Երկրաբանություն
---------------

Էրտա Ալեյի բարձրությունը 613 մ է (2,011 ոտնաչափ), գագաթին մեկ կամ երբեմն երկու լավային լճերով, որոնք հազվադեպ արտահոսում են հրաբխի հարավային մասում։ Այն գոյություն ունի քսաներորդ դարի սկզբից (1906) և կարևոր է ամենամեծ լավային լճի պահպանման համար։ Լավային լճերով հրաբուխները շատ քիչ են. աշխարհում կա այդպիսի միայն 8 հրաբուխ։

Տեղի բնակիչների աֆարյան լեզվով Էրտա Ալեն նշանակում է «ծխող լեռ», իսկ ծայր հարավային բնակչությունն այն անվանում է «դժոխքի դարպասներ»։ 2009 թվականին այն քարտեզագրվել է BBC լրատվական թիմի կողմից, որի ժամանակ օգտագործվել է 3D լազերային տեխնիկան, որպեսզի պահպանեն հեռավորությունը և խուսափեն լճերի բարձր ջերմաստիճանից։

Էրտա Ալեն գտնվում է արևելաաֆրիկյան ճեղքվածքի կենտրոնական համակարգում։ Հրաբուխը հիմնականում կազմված է սիլիկային նյութից, որը մակերես է բերվել ճեղքվածքի կազմավորման ժամանակ։

Ամենամեծ ժայթքումը տեղի է ունեցել 2005 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, որի ժամանակ ոչնչացվել է 250 գլուխ անասուն, և հազարավոր հարևան բնակիչներ ստիպված փախուստի են դիմել։ Հետագայում լավան ժայթքել է 2007 թվականին`պատճառ դառնալով հարյուրավոր մարդկանց էվակուացիայի և 2 կորածների։ 2008 թվականի նոյեմբերի 4-ի ժայթքման մասին զեկուցել են Ադիս Աբեբա համալսարանի գիտնականները։ Մեկ այլ ժայթքման մասին տեղեկություն է ստացվել 2017 թվականի հունվարին։

* Էրտա Ալեյի տեսարանը բազային ճամբարիցԷրտա Ալեյի տեսարանը բազային ճամբարից
* Էրտա Ալե հրաբուխը և Եթովպիական սարահարթը տիեզերքիցԷրտա Ալե հրաբուխը և Եթովպիական սարահարթը տիեզերքից
* Լավային լիճը Էրտա Ալեյի կալդերայումԼավային լիճը Էրտա Ալեյի կալդերայում
* Լավային լճի ժայթքումը 2018 թվականի հունվարինԼավային լճի ժայթքումը 2018 թվականի հունվարին
* Գագաթի վրա սառած լավային շերտըԳագաթի վրա սառած լավային շերտը

Ճանապարհորդություն դեպի Էրտա Ալե
--------------------------------

Զբոսաշրջիկները դիտում են լավայի լճի ժայթքումը
Էրտա Ալեյի մասին տեղեկությունները քիչ են, և այն շրջապատող վայրը աշխարհի ամենաանհյուրընկալ տեղերից է, ինչն էլ դժվար և վտանգավոր է դարձնում ճանապարհորդությունը։ Աֆարի շրջանում տեղի են ունենում ընդմիջվող էթնիկ բռնություններ՝ պայմանավորված Աֆարի բնիկ ժողովուրդների կողմից միավորված պայքարով։ 2012 թվականի հունվարի 12-ին մի խումբ եվրոպացի զբոսաշրջիկներ Էրտա Ալեում ենթարկվել են հարձակման։ Նրանցից 5-ը զովել են, 2-ը պատանդ են վերցվել, իսկ 7-ը՝ վիրավորվել։ Աֆարի Հեղափոխադեմոկրատական Ճակատի Միությունը (ԱՀԴՃՄ) պատասխանատվություն է պահանջում հարձակումների համար, և 2012 թվականի մարտին 2 պատանդներն ազատ են արձակվում։ Ուղեկցորդներից մեկը ճանապարհորդներին խորհուրդ է տվել իրենց հետ տանել մեկ կամ երկու զինված պահակախումբ կամ ոստիկաններ՝ իբրև ուղեկցողներ՝ Էրտա Ալե այցելելու համար։ Առևտրական-զբոսաշրջական կազմակերպությունները առաջարկում են էքսկուրսիաներ դեպի Էրտա Ալե, որոնք ուղեկցվում են զինվորական պահակախմբի կողմից։

2017 թվականի դեկտեմբերին գերմանացի զբոսաշրջիկները Էրտա Ալեից իջնելու ժամանակ մահացու գնդակահարվել են։

Մշակույթ
--------

Էրտա Ալեի վրա գտնվող լավային լիճը համառոտ ցուցադրվել է 2010 թվականին՝ «Հսկաների ընդհարումը» ֆիլմի հաջորդական ճանապարհորդության ժամանակ, որտեղ Պերսեուսը շրջագայում էր ստորերկրյա աշխարհում։ 2016 թվականին Էրտա Ալեն ցուցադրվել է Վեռներ Հերզոգի «Into the Inferno» վավերագրական ֆիլմում։

Տես նաև
-------

* Եթովպիայի հրաբուխների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Erta Ale, Ethiopia». *Volcano World*. Oregon State University. Վերցված է 2007 թ․ օգոստոսի 8-ին.
2. ↑  «Rare lava lake discovered on remote island is one of only eight». *cnn.com*. CNN. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 5-ին.
3. ↑  Hottest Place On Earth, Episode 2 at bbc.co.uk
4. ↑  "Focus on Ethiopia, September 2005" Արխիվացված 2010-10-05 Wayback Machine, UN-OCHA. Retrieved 25 February 2009.
5. ↑  «Fears after volcano in Ethiopia». *BBC News*. 2007 թ․ օգոստոսի 15. Վերցված է 2007 թ․ օգոստոսի 15-ին.
6. ↑  there was also one in 2009.
"Volcano erupts in Ertale volcanic area of Afar Region" Արխիվացված 2010-04-26 Wayback Machine, Ethiopian News Agency website. Retrieved 20 January 2010.
7. ↑  «New flank eruption at Erta Ale volcano, Ethiopia». *The Watchers - Daily news service | Watchers.NEWS*. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 14-ին.
8. ↑  «Deadly attack on tourists at Erta Ale - further details: 5 dead, 4 abducted and 7 wounded». *VolcanoDiscovery*. 2012 թ․ հունվարի 18. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
9. ↑  «Erta Ale January (sic) 17 kidnapping – ARDUF claims responsability (sic), hostages said to be well». *VolcanoDiscovery*. 2012 թ․ փետրվարի 20. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
10. ↑  «Kidnapped German tourists released (Erta Ale, Danakil, Ethiopia incident 17 Jan 2012)». *VolcanoDiscovery*. 2012 թ․ մարտի 6. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
11. ↑  Briggs, Philip; Blatt, Brian (2009). *Ethiopia: the Bradt Travel Guide* (Fifth ed.). Chalfont St Peter: Bradt Travel Guides. էջ 313. ISBN 978-1-84162-284-2.
12. ↑  Berhane, Daniel (2017 թ․ դեկտեմբերի 5). «An armed group from Eritrea kills a German in Erta Ale, Ethiopia». Horn Affairs. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Photos from an expedition in Nov and Dec 2009
* Photos from an expedition to Erta Ale and the Danakil in Feb. 2008
* (Ֆրանսերեն)Photos of Erta Ale:Expedition Nov 2006
* BBC article about Erta Ale
* Photographs of Erta Ale, February 2015

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էրտա Ալե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85044732 · SUDOC: 20091071X · VIAF: 315128323 · WorldCat VIAF: 315128323 |

 |