**Անձավներ** (**Այրք**), գյուղ Արցախի Մարտակերտի շրջանում։ Մտնում էր Վանք համայնքի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հյուսիսային հատվածում՝ Մարտակերտի շրջանում՝ նախկին Խաչեն գավառում։
Այն գտնվում է Խաչեն գետի վերին հոսանքում։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրում և շրջակա տարածքներում պատահաբար հայտնաբերված հնագիտական նյութերն ու քարանձավ բնակարանները խոսում են այն մասին, որ առաջ վերոհիշյալ տարածքում գյուղ է եղել։

Հին ժամանակներում գոյություն ունեցած հայկական բնակավայրը, գտտնվելով դեպի ալպյան մարգագետինները տանող ճանապարհի վրա, հարյուրամյակներ շարունակ քոչվոր անասնապահ ցեղերի, մասնավորապես թուրքերի և քրդերի շահերի կենտրոնում էր գտնվում։ Պատահական չէ, որ իրեն ենթարկած հայկական գյուղի բնակիչները դարեր շարունակ իրենց օջախն ու ունեցվածքը պաշտպանելու համար պայքարել են օտար ցեղերի դեմ։

18–րդ դարի 2–րդ կեսին, Ղարաբաղի Իբրահիմ խանի ճնշումներին այլևս չկարողանալով դիմադրել, Անձավների բնակիչները ստիպված հեռացել են հարևան հայկական գյուղեր և այլ երկրներ։

Շուրջ 150 տարի բնակավայրը անտերության էր մատնվել։ Դարերի ընթացքում մոռացության են մատնվել ոչ միայն գյուղի աղբյուրների, հանդամասերի անունները, նրա հետ կապված պատմական հիշողությունները, այլ նաև բնակավայրի անունը։

Դեպի ալպյան մարգագետինները տանող Ճանապարհները հսկելու նպատակով Ադրբեջանի իշխանությունները խորհրդային տարիներին մի քանի թաթար ընտանիքների բնակեցրել են հայկական բնակավայրում։ Նրանք գյուղը անվանակոչել էին Զաղալար։

Մի քանի տասնամյակի ընթացքում գյուղում և նրա շրջակայքում եղած պատմամշակութային հուշարձանները եկվորները ոչնչացրել են։

1993 թվականին հակամարտության խորացման պայմաններում գյուղում բնակվող ադրբեջանցիները հեռացել են բնակավայրից։

Պատերազմից անմիջապես հետո` 1995 թվականին գյուղում հաստատվել են Ադրբեջանից բռնագատեղահանված մի քանի հայ ընտանիքներ։ Գյուղը ստացել է Անձավներ անվանումը։

Բնակչություն
------------

Անձավներ գյուղում բնակվում է 8 մարդ, կա 4 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 10 | 9 | 8 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Population of Nagorno-Karabakh Republic (2005)» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ մարտի 2-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 22-ին.
2. 1 2 3 4 5  Բալայան, Վահրամ (2020). *ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՐՎԱԳԾԵՐ*. Երևան: Զանգակ. էջեր 379–380.
3. ↑  Ղահրամանյան, Հակոբ (2015). *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*. Երևան. էջ 203.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
4. ↑  «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների». Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Մարտակերտ** |
|  |
| Գյուղեր | Աղաբեկալանջ • Այգեստան (Վերին Չայլու) • Անձավներ • Առաջաձոր • Գառնաքար • Գետավան • Գյունեյփայա Ներքին • Դաշտագլուխ • Դաստակերտ • Դրմբոն • Զագլիկ • Զարդախաչ • Թալիշ • Թբլղու • Լենինավան • Լևոնարխ • Խնկավան • Ծաղկաշեն • Ծաղկունք • Ծմակահող • Կարմիրավան • Կիչան • Կոճողոտ • Կուսապատ • Հաթերք • Հայադ • Հայկաջուր • Հարությունագոմեր • Հացավան (Յարմջա) • Հովտաշեն • Ղազանչի • Ղազարահող • Ճանկաթաղ • Ճրագ • Մաղավուզ • Մանիքլու • Մատաղիս • Մարալյան Սարով • Մարաղա • Մեծշեն • Մեհմանա • Մոխրաթաղ • Նարեշտար • Ներքին Հոռաթաղ • Ներքին Չայլու • Նոր Այգեստան • Նոր Կարմիրավան • Նոր Հայկաջուր • Նոր Ղազանչի • Նոր Մարաղա • Նոր Ջրաբերդ • Նոր Սեյսուլան • Շահմասուր • Չափար • Չլդրան • Պողոսագոմեր • Ջրաբերդ • Սեյսուլան • Վաղուհաս • Վանք • Վարդաձոր • Վարնկաթաղ • Վերին Հոռաթաղ • Տոնաշեն • Քմքաձոր • Քոլատակ • Օրթա Գյունեյփայա | Հադրութի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |