recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Տիգրան Մեսրոպի Կարապետյան** (1995թ, Ռուսաստան, ք․ Կրասնոդար) բժիշկ-ստոմատոլոգ, «Արծաթ պրոթեզ» գյուտի հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Տիգրան Մեսրոպի Կարապետյանը ծնվել է 1995թ․ Ռուսաստանում։ 2009թ․ գերազանցությամբ ավարտել է Գրիգոր Զոհրապի անվան թ․43 դպրոցը։

2009-2012թթ․ սովորել և գերազանց ավարտել է Երևանի պետական հենակետային բժշկական քոլեջը՝ Ատամնատեխնիկական գործ։

2013թ․ ընդունվել է Հայկական բժշկական ինստիտուտի Ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի միանգամից 2-րդ կուրս՝ գերազանցության համար։ 2013-2015թթ․ ծառայել է ՀՀ զորամասերից մեկում՝ որպես Նռնականետային դասակի հրամանատարի տեղակալ, իրականացրել է մարտական հերթապահություն։

Իր ծառայության տարիներին Տիգրան Կարապետյանն արժանացել է բազմաթիվ պարգևատրումների․

* «Քաջարի մարտիկ» շքանշան մարտական հերթապահության ժամանակ ցուցաբերած արիության համար
* «Բանակի գերազանցիկ» շքանշան «Հայ ասպետ» ինտելեկտուալ խաղին եզրափակիչ փուլ անցնելու համար
* Շնորհակալական նամակ զորամասի հրամանատարի կողմից ընտանքի անդամներին բարեխիղճ ծառայության համար
* Շնորհակալագիր Երևան քաղաքի քաղաքապետի կողմից հայրենիքի սահմանների պաշտպանության գործում ունեցած ծառայության համար

2017թ․ Տիգրան Կարապետյանը ստացել է Հայկական բժշկական ինստիտուտի Ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի բակալավրի աստիճան, 2017-2019թթ․՝ մագիստրոսի աստիճան։ Ինչպես նաև 2017թ․ նա մասնակից է եղել «Ստոմատոլոգիան գիտության աչքերով» գիտաժողովին, որից հետո 2018թ․ մասնակցել է «Օբստրուկտիվ գիշերային ապնոէ՝ բուժման ստոմատոլոգիական լուծումները» սեմինարին, այնուհետև 2019թ․-ին՝ «Նորագույն մեթոդների և տեխնոլոգիաների կիրառումը ժամանակակից ստոմատոլոգիական պրակտիկայում» սեմինարին։

2019-2021թթ․ ընդունվել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան՝ Ստոմատոլոգիական ֆակուլտետ՝ կլինիկական օրդինատուրա բաժին, որն ավարտելուց հետո նրան շնորհվել է բժիշկ-ստոմատոլոգի կոչում։

Գործունեություն
---------------

Զարգացնելով հմտությունները մի քանի ատամնաբուժական կենտրոններում՝ 2022թ․ Տիգրան Կարապետյանը հիմնել է «Փերֆեքթ Սմայլ» շուրջօրյա ատամնաբուժարան-իմպլանտացիոն կենտրոնը։

Տիգրան Մեսրոպի Կարապետյանը համարվում է «Արծաթ պրոթեզ» գյուտի հեղինակը՝ արտոնագրված էկոնոմիկայի նախարարության կողմից։ Այս գյուտի շնորհիվ բժիշկ-ստոմատոլգը միակն է աշխարհում, ով առաջարկում է լրիվ շարժական պրոթեզի նորարարական տեսակ, որն իր տեսքով և հատկություններով լուծում է հատուկ խնդիրներ։

«Արծաթե պրոթեզ» գյուտի արտոնագիր* «Արծաթե պրոտեզ» գյուտ *«Արծաթե պրոտեզ» գյուտ*

Բժիշկ-ստոմատոլոգը Դիմածնոտային վիրաբույժների հայկական ասոցիացիայի և Ստոմատոլոգների հայկական ասոցիացիայի անդամ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Doctors.am - Տիգրան Կարապետյան».
2. ↑  «Տիգրան Կարապետյան բժիշկ-ստոմատոլոգ».
3. ↑  «Perfect Smile - Պաշտոնական կայք».
4. ↑  «Երջանկությունը ազատությունն է․ «Հաջողության նոտա»».
5. ↑  «Գյուտեր - ՀՀ ՄՏԱՎՈՐ ՍԵՓԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿ».
6. ↑  «Ստոմատոլոգ Տիգրան Կարապետյան-Արծաթ պրոթեզ գյուտ/Tigran Karapetyan-The invention of silver prosthesis».
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վանք (այլ կիրառումներ)

**Վանք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Արաբկիրի գավառակում։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից 15 կմ հարավ-արևելք, Եփրատ գետի ձախ կողմում, գեղեցիկ և ջրառատ վայրում։

Պատմություն
-----------

Գյուղը երեք կողմերից շրջապատված է ժայռերով, ուներ շրջապարիսպ և 2 դուռ։

Գյուղն ավերվել, հայ բնակչություն կոտորվել կամ բռնությամբ մուսուլմանացվել է 1895 թվականի ջարդերի և 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Բնակչություն
------------

1885 թվականին ուներ 180 հունադավան հայ և մի քանի թուրք բնակիչ։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործությունն ու այգեգործությունն էր։ Շատերը պանդխտում էին Պոլսում։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Վանքն ուներ Ս. Գևորգ անունով եկեղեցի և Ս. Սարգիս անունով մատուռ։ Գյուղի դիմաց կար ավերակ բերդ, իսկ շրջակայքում՝ քարայրներ և ժայռափոր մատուռներ։ Քարայրներից մեկում պահպանվել էր հունարեն վիմագիր արձանգրություն։

Կրթություն
----------

Գյուղն ուներ վարժարան, որտեղ սովորում էին 20-35 տղաներ և աղջիկներ։

Տես նաև
-------

* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արաբկիրի գավառակ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.
2. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 4, էջ 759

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Արաբկիրի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Արաբկիր |
|  |
| Գյուղեր | Աղին • Ամբրկա • Աշոտկա • Բաինդուր • Բեյմարա • Բոստանլիկ • Գյոզլու • Գուշնա • Դիշդերիկ • Եմիսլի • Զիլմենի • Էսիկլի • Թանիսա • Թարխանիկ • Թոճտին • Իսաքյոյ • Խոզաղբյուր • Խոջենի • Խոռոչ • Ծապլվար • Կոզիշեր • Կռանի • Հացկնի • Շեփիկ • Չիկնիր • Պաջալի • Ջեջե • Սաղմկա • Սերաջիկ • Վանք • Օջախ • Օվա |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**Նարվեր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։ Գտնվում էր Ակն քաղաքից 8-10 կմ հյուսիս-արևմուտք, Եփրատի աջ կողմում, Հայեկ լեռան վրա։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Նարվեր առաջացել է «նա վեր է» արտահայտությունից։ Գյուղը գտնվելով Եփրատի ափին ունեցել է նավակայան և այստեղից նավարկողները երբ հարցնում էին ուր է Իջևանը, տեղացիները պատասխանում էին. «նա վեր է»։

Աշխարհագրություն
----------------

Գյուղի երկու կողմերում վեր են խոյանում Շրզու կամ Վանքի քար և Նարվերի քար հսկա ժայռերը։ Խաթունիկ և Շամամ ուխտատեղիների մոտ գտնվում էր Դրախտիկ սառնորակ աղբյուրը, որից հավասարապես օգտվում էին և՛ հայերը, և՛ թուրքերը։

Պատմություն
-----------

Գյուղի մասին Նավրեր անունով 1640 թվականին հիշատակված է հայերեն ձեռագիր հիշատակարանում։ Գյուղը շատ է տուժել 1895 թվականի կոտորածների ժամանակ, իսկ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ ամբողջապես դատարկվեց հայերից։

Բնակչություն
------------

1900-ական թվականներին ուներ 50-60 տուն բնակիչ, որից 40 տուն՝ մոտ 200 բնակիչ՝ հայեր։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործություն, առևտուր և արհեստներն էր։ Ոմանք էլ պանդխտում էին։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Նարվերն ուներ սրբատաշ քարերով կառուցված Ս. Մինաս անունով եկեղեցի։ Գյուղի շրջակայքում կային բազմաթիվ սրբավայրեր, մատուռներ և ավերված եկեղեցիներ։ Գյուղի մոտ գտնվում էին Ս. Աստվածածին, Խաչաղբյուր, Խնդրակատար ավերված եկեղեցիները, Եփրատի ափին՝ Ս. Թեոդորոս և Ս. Նիկողայոս (թուրքերն այն անվանում էին Զիարեթ թեփեսի) ուխտատեղիները, գյուղի այգիների մեջ՝ Ս. Խաթունիկը և Ս. Շամամը։

Նարվեր և Ապրանք գյուղերի միջև գտնվում էր Ս. Սարգի ավերված եկեղեցին։ Գյուղի մոտ էր նաև գտնվում Սենեկներ կոչվող ավերված եկեղեցին, որի կառուցումը վերագրվում էր Վասպուրականի թագավոր Սենեքերիմ Արծրունուն (X-XI դարեր)։ Գյուղից վերև՝ լեռան կատարին, գտնվում էր հին ավերակ բերդը, որի ստորոտում պահպանվում էին Ավերտունք անունով տների ավերակները։

Կրթություն
----------

Գյուղում գործում էր Սահակյան կամ Սմբատյան անունով վարժարան։

Տես նաև
-------

* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Խարբերդի նահանգ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.
2. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 3, էջ 971-972

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ակնի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Ակն |
|  |
| Գյուղեր | Ագարակ • Ագարակ Շրզուի • Ագարակ Վերին • Ագրակ Հաբեղնոցի • Ազնի • Աթմա • Անջրդի • Ապուչեխ • Արեգի • Բարաձոր • Բենկա • Զմարա • Էհնեցիք • Թամար • Լիճք • Ծագ • Ծաթ • Կամարակապ • Կասմա • Կարուշլա • Հաբեղնոց • Հասթիսի • Ձորակ • Մաշկերտ • Միադուն • Մուշեղկա • Յաղուբցիք • Նարվեր • Շրզու • Սանտըգ • Վաղշեն • Վանք • Վարի գեղ • Ուչ փունղար • Ուռեկ • Քալմուքա |
|  |
| Իսլամացած գյուղեր | Խաչուկիլ • Կնքահայրկիլ • Վարդանկիլ |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**Լիլիթ Մարտիրոսյան**, հայ ԼԳԲՏՔ+ անձանց իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստ և «Իրավունքի Կողմ» ՀԿ-ի հիմնադիրը։

Մանուկ հասակում բախվելով բուլիինգի և ընտանեկան կոնֆլիկտների՝ նա 13 տարեկանում դուրս է եկել ծնողների տնից։ Չնայած նրան, որ աշխատում էր և՛ որպես մատուցող, և՛ խոհարար, ի վերջո ստիպված եղավ սեքս աշխատանք անել՝ հորմոնալ թերապիայի ու գոյատևելու համար բավականաչափ գումար վաստակելու համար։

2015 թ․-ին նա դարձավ Հայաստանի պատմության մեջ 1-ին տրանս կինը, որ օրենքով փոխել է իր անունը անձնագրում։

2016 թվականին նա համահիմնել է «Իրավունքի Կողմ» ՀԿ-ն։

2019 թվականի ապրիլին նա ելույթ ունեցավ Հայաստանի Ազգային ժողովում՝ դառնալով առաջին տրանս կինն, որ արեց դա։ Իր ելույթում նա նկարագրեց Հայաստանում տրանս համայնքի նկատմամբ տեղի ունեցող բռնությունը ու խտրականությունը՝ ասելով, որ նրանք «գործազուրկ, աղքատ և բարոյապես լքված» են, և խոսեց 2018 թվականի հայաստանյան հեղափոխության վրա ԼԳԲՏՔ+ համայնքի ազդեցության մասին՝ ավելի լավ իրավունքներ ձեռք բերելու հույսով։

Նրա ելույթը ունեցավ զգալի արձագանքներ, բազմաթիվ մահվան սպառնալիքներ, և տեղական մամուլը հրապարակեց իր տան հասցեն։ ԱԺ մարդու իրավունքների հանձնաժողովի նախագահի ներկայացուցիչ, « Բարգավաճ Հայաստան » կուսակցության անդամ Նաիրա Զոհրաբյանը նրան մեղադրել է «մեր օրակարգը խախտելու» մեջ, չնայած եղել է Մարտիրոսյանին խոսք տվող պատգամավորը, և ԲՀԿ -ական պատգամավոր Վարդան Ղուկասյանը կոչ է արել տրանս մարդկանց «վտարել երկրից». Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Զոհրաբյանին մեղադրեց ելույթը որպես «քաղաքական սադրանք» բեմադրելու մեջ։

2020 թվականին Նիդեռլանդների կառավարության կողմից նա շնորհվել է «Մարդու իրավունքների կակաչ» մրցանակը։

Տես նաեւ
--------

* ԼԳԲՏ իրավունքները Հայաստանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Lilit Martirosyan». 2019 թ․ ապրիլի 10.
2. ↑  «Can transgender people speak in Armenia?».
3. ↑  «Armenia: "I Was Born in a Body That Was Not Mine"».
4. ↑  Martirosyan, Lucy (2022 թ․ հունիսի 20). «Armenian activist won't stop fight for trans rights – despite the threats». *openDemocracy*. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 24-ին.
5. ↑  «General information».
6. ↑  «Trans activist faces calls to be burned alive by parliamentarians after historic speech». 2019 թ․ ապրիլի 26.
7. ↑  «Trans activist faces calls to be burned alive by parliamentarians after historic speech». *indy100* (անգլերեն). 2019 թ․ ապրիլի 26. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 5-ին.
8. ↑  «Ruling Bloc, Opposition Spar over LGBT Rights in Armenia».
9. ↑  Zaken, Ministerie van Buitenlandse (2020 թ․ դեկտեմբերի 10). «Lilit Martirosyan receives Human Rights Tulip 2020 - News item - Government.nl». *www.government.nl* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
**Սուրբ Սարգիս եկեղեցի,** 16-րդ դարում կառուցված հայկական եկեղեցի Թուրքիայի Դիարբեքիր քաղաքի Սուր թաղամասում։ Հայտնի է նաև Չելթիկ եկեղեցի անունով։

Պատմություն
-----------

Գրավոր աղբյուրներում եկեղեցու մասին առաաջին հիշատակումը եղել է 16-րդ դարում։ Եկեղեցու մասին տեղեկություններն առաջին անգամ հանդիպում են Ղուկաս Ինճիճյանի (1758-1833) աշխարհագրության գրքում։ Ըստ Ինճիճյանի՝ Սուրբ Թեոդորոս Մայր եկեղեցին մզկիթի վերածվելուց հետո հայերը կառուցեցին նոր եկեղեցի 1515 կամ 1518 թվականին։

Շվեյցարացի պատմաբան Մաքս վան Բերխեմն իր *«Ամիդա»* աշխատության մեջ նշում է, որ Ամիդի (Դիարբեքիր) հայերը 1515 թվականին կառուցել են այս եկեղեցին և այն անվանել Սուրբ Սարգիս։ Եկեղեցու զգալի մասը ավերվել է գանձ որոնողների և հրդեհների պատճառով, մնացած մասը փլուզման վտանգի տակ է։

Սուրբ Սարգիսը հայերի կողմից լքվել հայոց ցեղասպանությունից հետո։ Այն նաև հայտնի է որպես Չելթիկ եկեղեցի, քանի որ 1950-1985 թվականներին այն օգտագործվել է որպես բրնձի մշակման գործարան։ Եկեղեցին օգտագործել են նաև որպես խոտի կամ հացահատիկի պահեստ և անգամ ախոռ։ Եկեղեցու մեջ եղել է նաև դպրոց։

Վերջին անգամ եկեղեցին վերանորոգվել է 1840 թվականին, դրա մասին արձանագրությունը պահպանված է Դիարբեքիրի հնագիտական թանգարանում։ Դրանից բացի կա մեկ կաթողիկե եկեղեցի՝ սուրբ Հովսեփ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Özçelik, Metin (2011). *Diyarbakır Merkez Maddi Kültür Varlıkları*. Diyarbakır. էջ 29.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
2. ↑  «Surp Giragos Ermeni Kilisesi | 5. Bölge (Anadolu) | Türkiye Ermenileri Patrikliği |». Արխիվացված է օրիգինալից 24 Ağustos 2019-ին. Վերցված է 14 Mart 2020-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=evet` (օգնություն)
3. 1 2  «Diyarbakır'da Surp Sarkis Kilisesi önlem alınmazsa tarihi kilise yıkılacak». *Evrensel* (թուրքերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 18 Aralık 2019-ին. Վերցված է 14 Mart 2020-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=evet` (օգնություն)
4. ↑  «Դիարբեքիրի Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցին ավերման եզրին է հայտնվել (լուսանկարներ)». *www.tert.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2024-02-23-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 23-ին.
5. ↑  «Դիարբեքիրի Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցին կվերականգնվի».
**Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Մեծ Թաղեր)**, Հայ առաքելական եկեղեցի, որը կառուցվել է 19-րդ դարում։ Գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում։ 2020 թվականի պատերազմի հետևանքով Մեծ Թաղեր գյուղը, ինչպես և ամբողջ Հադրութի շրջանը օկուպացված են Ադրբեջանի կողմից։

Մեծ Թաղերի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին կառուցվել է 1846 թվականին։ Միանավ բազիլիկ տիպի կառույց է, որը կառուցված է կոպտատաշ և սրբատաշ քարերից։ Եկեղեցին ունի մեկ մուտք, որը գտնվում է հյուսիսային կողմում, իսկ մուտքի բարավորին կա շինարարական արձանագրություն։ Եկեղեցին ունի նաև մկրտության ավազան։ Եկեղեցու պատերի մեջ կան ագուցված խաչքարեր և այլ քանդակազարդեր, այդ հանգամանքը հիմք է տալիս ենթադրել, որ եկեղեցու կառուցման համար օգտագործվել են նաև մեկ այլ հին շինության մնացորդներ։ 2021 թվականին ադրբեջանական օկուպացիայից հետո եկեղեցու արևելյան հատվածը ոչնչացվել է, նաև հողին են հավասարեցվել Մեծ Թաղեր գյուղի 19-րդ դարի գերեզմանատունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Հադրութ, Մեծ Թաղեր)». `{{cite web}}`: Missing or empty `|url=` (օգնություն); Text "" ignored (օգնություն)
2. 1 2  «Մեծ Թաղեր գյուղի սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի». `{{cite web}}`: Missing or empty `|url=` (օգնություն); Text "" ignored (օգնություն)
3. ↑  LLC. «Ավերվել է Մեծ Թաղեր գյուղի 19-րդ դարի գերեզմանատունը և Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին». *www.pastinfo.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 9-ին.
«Radar Armenia»-ն հայկական մասնավոր լրատվական գործակալություն է։ Այն հիմնվել է «Radar ARM» ՍՊԸ-ի կողմից, որը հիմնադրվել է 2021թ. գրանցվել՝ հուլիսի 14-ին։ Ընկերությունը հիմնադրվել է Սերժ Վարագ Սիսեռյանի, Հարություն Ազգալդյանի և Հայկ Գրիգորյանի կողմից։

Սոցիալական միջավայրում
----------------------

«Radar Armenia» լրատվական գործակալությունը հանդես է գալիս սոցիալական բոլոր հարթակներում։ Այն տելեգրամյան հայկական սեգմենտում հանդիսանում է ամենամեծ լսարան ունեցողներից մեկը, 2022թ. փետրվարից էլ գործարկել է իր կայքն ու ֆեյսբուքյան հարթակը։ Գործակալությունն առաջիկայում ծրագրում է ընդլայնել իր գործունեությունը՝ հանդես գալով նաև վիդեո հարթակներում, հեղինակային հաղորդումներով և պրոյեկտներով։ Այժմ կայքը թողարկում է «Երրորդ Հանրապետություն» պատմական բնույթի հաղորդաշարը։ Հաղորդման զրուցակիցները իրադարձությունների ակտիվ դերակատարներն են ու ականատեսները, որոնք պատմում են նորանկախ պետության չլուսաբանված դրվագների մասին։ Զրույցները տեղի են ունենում այն վայրերում, որտեղ ծավալվել են իրադարձությունները։

Կայքի կառուցվածքը
-----------------

«Radar Armenia» լրատվական կայքը բաղկացած է Քաղաքական, Հասարակություն, Արցախ, Երևան, Միջազգային, Մամուլ, Ֆինանսներ, Մշակույթ, Սպորտ, Տեխնէ, Ժամանց բաժիններից։ Կայքի առանձնահատուկ բաժիններից է Սոցցանցերը, որտեղ ընթերցողը կարող է ծանոթանալ հայկական սոցցանցային հետաքրքիր ու կարևոր գրառումներին։ Կայքի Ռետրո բաժինը ներկայանում է Հայաստանի ու համաշխարհային դեմքերի ելույթների, նամակների, ուղերձների, հարցազրույցների, ինչպես նաև կարևոր իրադարձությունների մեկնաբանական ձևաչափով՝ հիշեցնելու անցյալն ու ցույց տալու դրանց կապը ներկայի հետ։ Հետաքրքիր բաժին է նաև Ֆոտոշարքը, որտեղ կարելի է գտնել ինչպես առօրյա, այնպես էլ թեմատիկ ինքնատիպ նկարների շարքերը։ «Radar Armenia»-ն իր ընթերցողին է ներկայացնում նաև հայկական փորձագիտական շրջանակների վերլուծությունները ընթացիկ սոցիալ-քաղաքական, տնտեսական իրադարձությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև համաշխարհային ուղեղային կենտրոնների ուշագրավ վերլուծականները։

Կապ կայքի հետ
-------------

«Radar Armenia» լրատվական գործակալությունը իր ֆիզիկական գործունեությունն իրականացնում է ՀՀ, ք. Երևան, Բրյուսով 28 հասցեում, հասանելի հեռախոսահամարներն են՝ 041-843-841, 043-000-843, պաշտոնական էլեկտրոնային հասցեն՝ info@radararmenia.am։ 

Radar Armenia լրատվական կայքի լոգո

Պատմություն
-----------

«Radar Armenia» լրատվականը հիմնվել է «Radar ARM» ՍՊԸ-ի կողմից, որը հիմնադրվել է 2021թ. գրանցվել՝ հուլիսի 14-ին (գրանցման համար՝ 273.110.1186479)։ Ընկերությունը հիմնադրվել է Սերժ Վարագ Սիսեռյանի, Հարություն Ազգալդյանի և Հայկ Գրիգորյանի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Radar Armenia» լրատվական գործակալության մասին
2. ↑  Ռադար Արմենիա-ի տելեգրամյան ալիքը
3. ↑  Ռադար Արմենիա-ի կայքը
4. ↑  Ռադար Արմենիա-ի ֆեյսբուքյան էջը
5. ↑  ԵՐՐՈՐԴ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ հաղորդաշար
6. ↑  Գրանցման տվյալներ
**Ադրբեջանի ազգային կոմիտեն** (ադրբ.՝ Azərbaycan Milli Komitəsi, գերմ.՝ Nationales Komitee von Aserbaidschan) մի կազմակերպություն էր, որը հիմնադրվել է Բեռլինում ՝ ադրբեջանցի քաղաքական ներգաղթյալների կողմից։ 1941-ի վերջին հիմնադրված կոմիտեի հիմնական նպատակը Գերմանիայի նացիստական կառավարության կողմից Ադրբեջանի անկախության ճանաչումն էր, որպեսզի կանխեն Կովկասի ամբողջական բռնակցումը նացիստական Գերմանիայի կողմից։ Այս ժամանակահատվածում գերմանական ուժերը մեծ հաջողությունների էին հասել Խորհրդային Միության դեմ «Բարբարոսա» ռազմական գործողություններում, ուստի պետական պաշտոնյաները համոզված էին, որ Վերմախտը կարող է հաղթել պատերազմում ՝ առանց լրացուցիչ տեղական օգնության։ Այնուամենայնիվ, չկարողանալով որևէ նշանակալի համաձայնության գալ նացիստական Գերմանիայի կառավարության հետ, կոմիտեն լուծարվեց 1943-ի օգոստոսին։

### Կոմիտեի ստեղծումը

Քաղաքական կոմիտեն հիմնադրվել է 1941 թվականին Բեռլինում ։ Գերմանիայի ԱԳՆ-ն Բեռլին էր հրավիրել Մուստաֆա Վելիկովին, Միր Յաղուբ Մեհթիևին, Խոսրով բեյ Սուլթանովին եւ Հիլալ Մյունշիին, որոնք այդ ժամանակ բնակվում էին Բուխարեստում։ Կոմիտեն ուներ ընդամենը չորս անդամ։ Նրա կազմը հաստատման համար ներկայացվել էր Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարություն։ Այս փաստաթղթին զուգահեռ, նախարարություն էր ուղարկվել նաեւ Մամեդ Էմին Ռասուլզադեի կողմից կազմված առաջարկների լայն փաթեթ, ներառյալ նացիստական Գերմանիայի կողմից Ադրբեջանի անկախության անհապաղ ճանաչման և ադրբեջանական միասնական բանակի ստեղծան առաջարկներ։

### Գործունեությունը

Կոմիտեն քննարկել է բացառապես կովկասյան խնդրի շուրջ նացիստական Գերմանիայի ղեկավարության հետ հնարավոր համագործակցութան հարցը։ Առաջարկվում էր, որ կոմունիստական ռեժիմի տապալումից հետո նացիստական ուժերը չմտնեին Կովկաս, իսկ տարածաշրջանի ճակատագիրը որոշվեր ինքնավար կերպով՝ տեղի բնակիչների կողմից։ Սակայն նացիստական Գերմանիայի կառավարությունը մերժեց այս առաջարկը։ Հիտլերի ղեկավարության կողմից Ռասուլզադեի առաջարկների մերժուման հիմնական պատճառը «Բարբարոսա » գործողության ապագայի մասին Գերմանիայի սխալ պատկերացումն էր։ Նացիստական կառավարությունը համոզված էր, որ լրացուցիչ աջակցությունը էական չէր վերջնական հաղթանակի համար։ Արդյունքում, տարաձայնություններ առաջացան նացիստական կառավարության հետ և կոմիտեն լուծարվեց 1943-ի օգոստոսին։

Մեջբերումներ
------------

1. 1 2  *Milli Azərbaycan Komitəsi // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası* (II ed.). Bakı: "Lider". 2005. էջ 47.

Աղբյուրներ
----------

* İbrahimli, X. (1997). *Azərbaycan siyasi mühacirəti (1920-1991)* (ադրբեջաներեն). Baku.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
* Qasımov, M. (2005). *Güney Kafkasya Böyük devletlerin mengenesinde: Azerbaycan tarihi 1920-1945 yılları* (թուրքերեն). Istanbul.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Տես նաև
-------

* Ադրբեջանական լեգեոն
* Ադրբեջանի ժողովրդավարական հանրապետություն
* Աբդուրահման Ֆաթալիբեյլի
* Մագոմեդ Իսրաֆիլով
* Մամեդ Էմին Ռասուլզադե

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ադրբեջանի հիմնադիր հայրերը և նրանց համագործակցությունը նացիստների հետ Արխիվացված 2020-09-21 Wayback Machine.
**Զելա**, քաղաք պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Զելայի գավառակում։ Գտնվում էր Ամասիա քաղաքից հարավ, Իրիս գետի վերին հոսանքում, նրա ձախակողմյան վտակներից մեկի ձախ կողմում, այգեվետ վայրում։ Հանդիսանում էր համանուն գավառակի կենտրոնը։

Պատմություն
-----------

Ըստ Ստրաբոնի Զելան կառուցել է Ասորեստանի Շամիրամ թագուհին։ Քաղաքն ունի ամուր դիրք և կառուցված է բարձրադիր բլրի շուրջը, որի վրա գտնվում է միջնաբերդը։

Մթա 47 թվականին Հուլիոս Կեսարը Զելայի մոտ պարտություն մատնեց պոնտական թագավոր Փառնակին՝ ասելով «Եկա, տեսա, հաղթեցի» արդեն թևավոր դարձած նախադասությունը։

Հայերը կոտորվեցին 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանցից շատ քչերը փրկվեցին։ Ըստ տեղեկությունների ներկայումս քաղաքում ապրում են մոտ 35 հայեր, որոնք մոռացել են իրենց լեզուն և կրոնը։

Բնակչություն
------------

XX դարի սկզբին ուներ 21000 հայ, թուրք, հույն և գնչու բնակիչ, որից 4200-ը հայեր էին։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը բրդյա, բամբակյա և մետաքսյա կտորների արտադրությունն ու երկրագործությունն էր։ Հայտնի էին Զելայի կտավը և մանուսա կոչվող գործվածքը։ Զելայի հայերը նաև զբաղվում էին առևտրով, արհեստագործությամբ և ոսորդությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Զելան ուներ Ս. Հակոբ և Ս. Նշան հայկական եկեղեցիներ։ Հնում քաղաքում գտնվել է հայկական Անահիտ աստվածուհու տաճարը։

Քաղաքի արևմտյան կողմում գտնվում է Սիվրիչա բլուրը, որի այգիներում երբեմն-երբեմն հայտնաբերվում են հին շինությունների հետքեր, իսկ հարավային մասում՝ Կազի բաբա, Կյուվերջինլիք բլուրների վրա կան հին գերեզմանների մնացորդներ։ Քաղաքի մոտ է գտնվում նաև Իսմայիլ տետե ուխտավայրը, ուր հաճախում են թե՛ հայերը, թե՛ թուրքերը։

Կրթություն
----------

Քաղաքում գործում էր երկու հայկական վարժարան, որոնցից մեկը կոչվում էր Մեսրոպյան։

Տես նաև
-------

* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սեբաստիայի նահանգի Եվդոկիայի գավառ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.
2. ↑  «Սեբաստիայի նահանգի Եվդոկիայի գավառակ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.
3. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 285

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 689)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան · Սիտինի ռազմական · Catholic (1907—13) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4996930-4 · LCCN: n91090808 · NKC: ge778739 · VIAF: 138513572 · WorldCat VIAF: 138513572 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Զելայի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Զելա |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
«Գազել» ուղղաթիռի օդաչուի ապստամբությունը, Կոմպիեն, 1997 թվական։
**Բուլինգը բանակում**, ֆիզիկական կամ բանավոր ագրեսիայի դրսևորումները զինված ուժերում։ 2000 թվականին Միացյալ Թագավորության պաշտպանության նախարարությունը (ՊՆ) բուլինգը սահմանել է հետևյալ կերպ. *«...ֆիզիկական ուժի կիրառում կամ լիազորությունների չարաշահում՝ ուրիշներին վախեցնելու կամ զոհաբերելու կամ անօրինական պատիժներ տալու նպատակով»*։ Թագավորական «Princess» զորանոցում արձանագրված մահվան մի շարք դեպքերը, որոնք, ենթադրաբար, ինքնասպանությունների հետևանք էին,, QC-ի աշխատակից Նիկոլաս Բլեյքը վերաքննել է և հանգել այն եզրակացության, որ չնայած 1990-ականների կեսերից մինչև դարավերջ գոյություն ուներ բուլինգի մշակույթ, շատ դեպքեր ներկայացվել են որպես պաշտպանական վարժանքների ընթացքում տեղի ունեցած դժբախտ պատահարների հետևանք։

Ոմանք պնդում են, որ այսպիսի վարքագիծը պետք է թույլատրվի, քանի որ գոյություն ունի ընդհանուր ակադեմիական կոնսենսուս, որ «զինվորական գործը» տարբերվում է այլ մասնագիտություններից։ Ակնկալվում է, որ զինվորները պետք է իրենց մասնագիտության բերումով վտանգի ենթարկեն իրենց կյանքը, ուստիև, ըստ այդմ, պետք է զարգացնեն մարմնի և ոգու ուժը, ուրեմնև, այդ նկատառումներից ելնելով, նրանց շրջապատում բուլինգն ընդունելի է։

Որոշ երկրներում նորակոչիկների շրջանում վայրագության դրսևորումները հանդուրժվել և նույնիսկ քաջալերվել են որպես ծես, որը կերտում է բնավորություն ու կոպտություն. այլ երկրների բնակներում էլ ցածրաստիճան, կամ առավել ջահել և կամ ֆիզիկապես թույլ նորակոչիկների նկատմամբ համակարգված կերպով կիրառվող բուլինգը փաստացի խրախուսվել և շարունակաբար խրախուսվում է ռազմական քաղաքականությամբ՝ լռելյայն կամ բացահայտ (տես «Դեդովշչինա »):[*փա՞ստ*]

Տես նաև
-------

* Բանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *The Values and Standards of the British Army – A Guide to Soldiers*, Ministry of Defence, UK March 2000, paragraph 23.
2. ↑  Deepcut Review Արխիվացված Դեկտեմբեր 9, 2006 Wayback Machine accessed 14 January 2007
3. ↑  *Social Psychology of the Individual Soldier*, Jean M. Callaghan and Franz Kernic 2003 Armed Forces and International Security: Global Trends and Issues, Lit Verlag, Munster

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ոլորտ T Բուլինգ, ոտնձգություն և ինքնասպանություն զինվորական զինված ծառայություններում
* Ֆիլմը տանում է դեպի բանակի ահաբեկչության հետաքննություն BBC News 2 օգոստոսի 2005 թ
* Ռուսական բանակի ահաբեկումը «սարսափելի» BBC News 20 հոկտեմբերի 2004 թ
* Բրազիլիայի բանակը հետաքննում է խոշտանգումների տեսանյութը BBC News 15 նոյեմբերի 2005թ
**Ամինո**ն ամերիկական հավելված է, որը մշակվել է Narvii ընկերության կողմից։ 2014 թվականին այն ստեղծել են Բին Անդերսոնը և Ին Վանգը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

2012 թվականին, երբ Անդերսոնը և Վանգը այցելեցին Բոստոնի անիմե-կոնվենցիան, նրանց մոտ գաղափար ծնվեց կոնվենցիայի նման համայնք ստեղծել։ Ավելի ուշ այդ թվականին նրանք թողարկեցին 2 հավելված նվիրված քեյ փոփին և լուսանկարչությանը, որով դրանց երկրապգուներին ազատ շփվելու հնարավորություն տրվեց։

2014 թվականին տեղի ունեցավ Ամինոյի պաշտոնական թողարկումը, իսկ նախկինում թողարկված քեյ փոփը և լուսանկարչությունը դարձան առաջին համայնքները Ամինոյում։ 2014-ի հուլիսին Անդերսոնը և Վանը հիմնադրեցին Ամինոյի մայր ընկերությունը Narvii-ն, և 1,7 միլիոն դոլարի սկզբնական ֆինանսավորում ստացանչափով։

Աճը
---

Ամինո հավելվածը արագ էր աճում, և առաջին տարվա ընթացքում ստեղծվեցին 47 համայնքներ։ Ֆանդոմները Ֆեյսբուքի և Ռեդդիտի պես սայթերից արտագաղթում էին դեպի Ամինո, մասամբ բջջային հավելվածների փորձից։ 
2016 թվականից առաջ եթե օգտվողը ուզում էր միանալ նոր ամինո-համայնքի նա պետք է ներբեռնել մեկ ուրիշ ամինո, որին նա միանալ էր ուզում։ 2016 թվականին Ամինոն թողարկեց համակենտրոնացված պորտալ, որում բոլոր համայնքները գտնվում էին մեկ հավելվածում, այն նշանակում էր, որ օգտվողը չպետք է ներբեռնի մի քանի հավելված։

Սույն թվականին ACM հավելվածը թույլատրում է օգտվողներին ստեղծել իրենց սեփական ամինո-համայնքները։ Այդպես համայնքների քանակը բարձրացավ 2,5 միլիոնով։

Հատկություններ
--------------

Ամինոյի գլխավոր յուրահատկությունը համայնքներն են, որոնց կարող են միանալ օգտվողները։ Օգտվողները կարող են շփվել ուրիշ համայնքի օգտվողների հետ 3 ձևով տեքստային, ձայնային և վիդեոչատերով։ Ուրիշ հատկություններն են հարցումները, բլոգի նամակները, վիքի գրությունները և վիկտորինաներն են։

Ֆինանսավորում
-------------

2014 թվականի հուլիսին Ամինոն ստացավ 1,7 միլիոն դոլլար, որպես նախնական ֆինանսավորում։ 2015 թվականի սեպտեմբերին Ամինոն ստանում է A սերիայի ֆինանսավորում 6,5 միլիոն դոլլար դրամաքանակով։ B և C սերիաների ֆինանսավորումներից ստացել են 19,2 միլիոն և 45 միլիոն դոլլար։ Այս 4 ֆինանսավորման ռաունդների ժամանակ Ամինոն ստացավ 72,4 միլիոն դոլլար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Varshney, Apekshita (2018 թ․ օգոստոսի 23). «Amino App Communities Is Where Real Fandom Is». *Techweek*. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 19-ին.
2. ↑  «Amino Apps». *Crunchbase*. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 19-ին.
3. ↑  Ha, Anthony (2015 թ․ սեպտեմբերի 24). «Amino raises $6.5M to build mobile communities». *Techcrunch*.
4. ↑  Matsakis, Louise (2018 թ․ փետրվարի 13). «Amino Apps Makes the Case of Anonymity Online». *Wired*.
5. ↑  Ha, Anthony (2018 թ․ հունիսի 12). «Amino raises $45M to bring fan communities to smartphones». *Techcrunch*. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 19-ին.
6. ↑  Popper, Ben (2016 թ․ հուլիսի 12). «This is what Reddit would look like if it was born in the mobile era». *The Verge*. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 20-ին.
7. ↑  Tracy, Phillip (2018 թ․ մարտի 31). «The 8 Best Social Media Alternatives to Facebook». *The Daily Dot*. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 20-ին.
8. ↑  «Amino Apps». Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 20-ին.


  

Կաղապար:Socialnetwork-stub
**Աքբաս** (**Ակբաս** ) կամ **Արբաս,** սասանյան ամրոց, որը կառուցվել է 570-ական թվականներին Հայաստանի Աղձնիք աշխարհում, անմիջապես հռոմեա-պարսկական սահմանին։ Այն կանգնեցվել է Նիմֆիոս գետի (ժամանակակից Բաթման գետ ) արևելյան ափին ընկած բլրի վրա, Մարտիրոպոլիսին գրեթե դեմ-դիմաց և ընդամենը մի քանի մղոն էր հեռու Աֆում և Քլոմարոն ամրոցներից։

583 թվականին հռոմեացի զորավար Ավլուսը կամ Հովհաննես Միստակոնը հարձակում է ձեռնարկել և պաշարել Աքբասը։ Ամրոցի կայազորը ազդանշանային կրակներ կիրառելով՝ օգնություն է խնդրել։ Պարսկական զորքը, որ Կարդարիգանի հրամանատարությամբ պաշարել էր մոտակա Աֆումոն ամրոցը, եկել է օգնության և ետ մղել հռոմեացիներին, ովքեր Նիմֆիուս գետն անցնելով նահանջել են հռոմեական տարածք։ Զայրացած Մավրիկիոս կայսրը հետ է կանչել զորավար Միստակոնին և նրա փոխարեն արևելքի զորքերի հրամանատար նշանակել Ֆիլիպիկոսին։ Ըստ Թեոփիլակտեսի՝ հաղթանակ են տոնել պարսիկները։ Սակայն, ըստ Հովհաննեսի, տարեվերջին Ակբասն ընկել է հռոմեացիների ձեռքը, որոնք գրավելուց հետո ավերել են այն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Arvites, James A. (1983). *Armies and Frontiers in Roman and Byzantine Anatolia: Proceedings of a Colloquium Held at University College, Swansea, in April 1981*. էջ 208. ISBN 9780860541981.
2. ↑  Sinclair, T. A. (1989 թ․ դեկտեմբերի 31). *Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume III*. էջ 381. ISBN 9781904597766.
3. ↑  Dodgeon, Michael H.; Lieu, Samuel N. C. (1991). *The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars Ad 363-628*. էջ 167. ISBN 9780415465304.
4. ↑  Petersen, Leif Inge Ree (2013 թ․ սեպտեմբերի 15). *Siege Warfare and Military Organization in the Successor States (400-800 AD): Byzantium, the West and Islam*. էջ 585. ISBN 9789004254466.
5. ↑  Rawlinson, George (2022 թ․ նոյեմբերի 13). *History of the Sasanian Empire*. էջ 274.
**UTF-8** (անգլ.՝ UTF-8 «Unicode Transformation Format – 8-bit») Յունիկոդ սիմվոլների կոդավորման ստանդարտ է։ Այն կարող է ներկայացնել մինչեւ 1,112,064 հատ վավեր յունիկոդի սիմվոլ 4 բայթով։

Կոդավորումը նախագծվել է Քեն Թոմփսոնի եւ Ռոբ Փայկի կողմից, առաջին իրականացումը եղել է նրանց Plan 9 օպերացիոն համակարգում 1992 թվականի սեպտեմբերին։

Կոդավորումը
-----------

Առաջին 128 համարները (առաջին բայթը) զբաղեցնում են ASCII կոդերը, որի շնորհիվ ASCII կոդավորումով տեքստերը համատեղելի են UTF-8 -ի հետ։ Հաջորդ 1,920 համարներում գրված են գրեթե բոլոր լատինատառ այբուբենները, նաեւ IPA ընդլայնումները, հունարենի, հայերենի, կյուրեղագիր այբուբենները։ 

UTF-8 -ում սիմվոլի առաջին բայթի սկզբում եղած 1 -երի քանակը ցույց է տալիս, թե քանի բայթ հիշողություն է զբաղեցնում տվյալ սիմվոլը։ Շարունակվող բայթերը սկզբից ունենում են 10 բիթերը, որից հետո գրվում է սիմվոլի համարի մաս կազմող բիթերը։ Ներքեւում բերված աղյուսակում x -ով նշված են այն բիթերը, որոնք օգտագործվում են սիմվոլի համարը գրելու նպատակով։

Սիմվոլի համարից ↔ UTF-8 ձեւափոխումը| Առաջին համար | Վերջին համար | Բայթ 1 | Բայթ 2 | Բայթ 3 | Բայթ 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| U+0000 | U+007F | 0xxxxxxx |  |
| U+0080 | U+07FF | 110xxxxx | 10xxxxxx |  |
| U+0800 | U+FFFF | 1110xxxx | 10xxxxxx | 10xxxxxx |  |
| U+10000 | U+10FFFF | 11110xxx | 10xxxxxx | 10xxxxxx | 10xxxxxx |

Նախկինում UTF-8 -ը կարող էր օգտագործել նայեւ 5 եւ 6 բայթերը սիմվոլի կոդը գրելու համար, բայց 2003 թվականին RFC 3629 ստանդարտով utf-8-ը սահմանափակվեց 4 բայթում։ Փոփոխության նպատակն էր պահպանել համատեղելիություն UTF-16 -ի հետ։
Ստանդարտում կա հնարավորություն սիմվոլների, որոնք զբաղեցնում են 4 -ից ավելի բայթ, դրանց դեպքում կատարվում է սիմվոլների միավորում. օրինակ երկրների դրոշները նշվում են 2 սիմվոլ միացնելով։

### Տարածվածությունը

Սկսած 2008 թվականից UTF-8 -ը դարձել է ամենատարածված կոդավորումը web -ում։ 2024 թվականի փետրվարի դրությամբ կայքերի 98.1% -ը ունեն UTF-8 կոդավորում։ Բազմաթիվ ստանդարտներ՝ օրինակ JSON տվյալների փոխանակումը պարտադրում է օգտագործել UTF-8։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «UTF-8, a transformation format of ISO 10646».
2. ↑  «UTF-8 History».
3. ↑  Pike, Rob; Thompson, Ken (1993). «Hello World or Καλημέρα κόσμε or こんにちは 世界» (PDF). *Proceedings of the Winter 1993 USENIX Conference*.
4. ↑  «Usage Survey of Character Encodings broken down by Ranking». *W3Techs* (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 2-ին.
**LinkedIn** (/lɪŋktˈɪn/), բիզնեսի և մասնագիտական աշխատանքի վրա կենտրոնացած սոցիալական մեդիա հարթակ, որն աշխատում է կայքի և բջջային հավելվածի միջոցով։ Կայքը գործարկվել է 2003 թվականի մայիսի 5-ին, իսկ 2016 թվականի դեկտեմբերից ամբողջապես պատկանում է Microsoft-ին ՝ որպես դուստր ձեռնարկություն։ Հարթակը հիմնականում օգտագործվում է մասնագիտական ցանցերի և կարիերայի զարգացման համար, և թույլ է տալիս աշխատանք փնտրողներին տեղադրել իրենց CV-ները, իսկ գործատուներին՝ աշխատանք։ 2015 թվականից ընկերության եկամուտների մեծ մասը ստացվել է մասնագիտական հավաքագրողներին և վաճառքի մասնագետներին իր անդամների մասին տեղեկատվության հասանելիության վաճառքից։ LinkedIn-ն ունի ավելի քան 950 միլիոն գրանցված անդամ ավելի քան 200 երկրներից և տարածքներից։

LinkedIn-ը թույլ է տալիս իր ցանցի անդամներին (և աշխատողներին, և գործատուներին) ստեղծել պրոֆիլներ և կապվել միմյանց հետ առցանց սոցիալական ցանցում, ինչպիսիք կարող են լինել իրական աշխարհում՝ մասնագիտական հարաբերություններ կառուցելիս։ Ցանցի անդամները կարող են կապվելու հրավեր ուղարկել ցանկացած անձի՝ անկախ նրանից հրավիրվողի ցանցի անդամ է, թե ոչ։ LinkedIn-ը կարող է օգտագործվել նաև օֆլայն միջոցառումներ կազմակերպելու, խմբերին միանալու, հոդվածներ գրելու, աշխատանքի հայտարարություններ հրապարակելու, լուսանկարներ և տեսանյութեր տեղադրելու համար և այլ համանման նպատակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «About». LinkedIn Corporation. 2015. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 5-ին.
2. ↑  «Microsoft buys LinkedIn». *Stories* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 25-ին. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 25-ին.
3. ↑  «LinkedIn Business Model | Business Model Navigator». *businessmodelnavigator.com*. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
4. ↑  «About LinkedIn». *about.linkedin.com* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
5. ↑  «Account Restricted». LinkedIn Help Center. 2013 թ․ դեկտեմբերի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 13-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Sina Weibo · Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 12072349 · ISNI: 0000000446921462 · LCCN: nb2012001212 · Microsoft: 1316064682 · NKC: olak2013768247, ph1044960 · VIAF: 117144648516024029431 · WorldCat VIAF: 117144648516024029431 |

 |

 |
**Մխիթար Անեցի**, XIII դարի վերջի–XIV դարի կեսի գրիչ և մանրանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Գրչության արվեստը սովորել է Հոռոմոսի վանքում, ապա՝ Սուլթանիայում (Իրան), որտեղ աշխատել է մանրանկարիչ Ավագի հետ։ 1338 թվականի Աստվածաշնչի (Մատենադարան, ձեռ. № 4429) և 1356 թվականի Ավետարանի (Երուսաղեմի մատենադարան, ձեռ. № 1941) զարդանկարները Մխիթար Անեցունն են, տերունական պատկերները՝ Ավագինը։ Մխիթար Անեցու պատկերազարդած ձեռագրերում (Հոռոմոսի վանքում ընդօրինակված Սամվել Անեցու «Հաւաքմունք ի գրոց պատմագրաց», XIII դ. ձեռ. № 3613, Սուլթանիայում 1321 թվականին ընդօրինակված Ժողովածու, ձեռ. № 2961, 1356-1957 թվականների Ավետարան, ձեռ. № 7740, բոլորը՝ Մատենադարան) մասամբ զգացվում է Ավագի և նոր միջավայրի ազդեցությունը։

Գրականություն
-------------

* Յովսեփէան Գ. Մխիթար Անեցի։ Գրիչ եւ նկարիչ, «Հասկ հայագիտական տարեգիրք», Անթիլիաս, 1948, էջ 192–221։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 629)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Կանոնավոր 65537-անկյուն
**65537-անկյուն** (վաթսունհինգհազարհինգհարյուրերեսունյոթանկյուն), երկրաչափական պատկեր, բազմանկյուն, որն ունի 65 537 անկյուն և 65 537 կողմ։ Կենտրոնական անկյան փոքրության պատճառով կանոնավոր 65537-անկյան գրաֆիկական պատկերը գրեթե չի տարբերվում շրջանագծից։ Այս կանոնավոր բազմանկյան ներքին անկյունների գումարը 23592600° է։

Կանոնավոր 65537-անկյուն
-----------------------

Կանոնավոր 65537-անկյան մակերեսը հավասար է. (որտեղ *t* = եզրագծի երկարությանը)

{\displaystyle A={\frac {65537}{4}}t^{2}\cot {\frac {\pi }{65537}}}
Կանոնավոր 65537-անկյունը տեսողականորեն չի տարբերվում շրջանագծից, և դրա պարագծի տարբերությունը արտագծյալ շրջանագծից կազմում է մոտավորապես միլիարդի 15 մաս։

Կառուցում
---------

65537-անկյան կառուցման առաջին քայլերը
Կանոնավոր 65537-անկյան տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն փաստն է, որ այն կարելի է կառուցել՝ օգտագործելով միայն կարկին և քանոն։
65 537 թիվը Ֆերմայի թվերից մեզ հայտնի ամենամեծ պարզ թիվն է.

{\displaystyle 65537=2^{2^{4}}+1}
Կառլ Գաուսը 1796 թվականին ապացուցեց, որ կանոնավոր n-անկյունը կարելի է կառուցել կարկինի և քանոնի օգնությամբ, եթե n կենտ թվով պարզ բաժանարարները Ֆերմայի տարբեր թվեր են։ 1836 թվականին Պ. Վանցելն ապացուցեց, որ այլ կանոնավոր բազմանկյուններ, որոնք կարելի է կառուցել քանոնով և կարկինով, գոյություն չունեն։ Այժմ այդ հաստատումը հայտնի է Գաուս-Վանցելի թեորեմ անունով։

1894 թվականին Յոհան Գուստավ Հերմեսը (գերմ.՝ Johann Gustav Hermes, 1846—1912) ավելի քան տասնամյա հետազոտություններից հետո գտավ կանոնավոր 65537-անկյան կառուցման եղանակը և նկարագրեց դա իր 200 էջանոց գրվածքի մեջ (ձեռագրի բնօրինակը գտնվում և պահպանվում է Գյոթինգենի համալսարանի գրադարանում)։

Համամասնություն
---------------

### Անկյուններ

Կենտրոնական անկյունը հավասար է {\displaystyle {\frac {360^{\circ }}{65537}}\approx 0,005^{\circ }\approx 0^{\circ }0'19'',77508888}։

Ներքին անկյունը հավասար է {\displaystyle {\frac {(65537-2)}{65537}}\cdot 180^{\circ }\approx 179,995^{\circ }=180^{\circ }-0,005^{\circ }}։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Johann Gustav Hermes (1894). «Über die Teilung des Kreises in 65537 gleiche Teile». *Nachrichten von der Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse*. Göttingen. **3**: 170–186.(գերմ.)

Գրականություն
-------------

* Weisstein, Eric W. "65537-gon", *MathWorld*.
* Robert Dixon *Mathographics*. New York: Dover, p. 53, 1991.
* Benjamin Bold, *Famous Problems of Geometry and How to Solve Them* New York: Dover, p. 70, 1982. ISBN 978-0486242972
* H. S. M. Coxeter *Introduction to Geometry*, 2nd ed. New York: Wiley, 1969. Chapter 2, Regular polygons
* Leonard Eugene Dickson *Constructions with Ruler and Compasses; Regular Polygons* Ch. 8 in Monographs on Topics of Modern Mathematics
* Relevant to the Elementary Field (Ed. J. W. A. Young). New York: Dover, pp. 352–386, 1955.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 65537-gon mathematik-olympiaden.de (German), with images of the documentation HERMES; retrieved on April 25, 2016
* Wikibooks 65573-Eck (German) Approximate construction of the first side in two main steps
**Աննա-Մայա Ղազարյան** հոլ.՝ Anna-Maja Kazarian, հունվարի 7, 2000(2000-01-07), Հեյրենվեյն, Ֆրիսլանդիա, Նիդերլանդներ, վրացահայ արմատներով նիդեռլանդացի շախմատիստուհի, կանանց միջազգային վարպետ (2017), ՖԻԴԵ-ի վարպետ (2015), Շախմատի Եվրոպայի կանանց թիմային առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2015)։
Ներկայացրել է Նիդեռլանդները շախմատի Եվրոպայի պատանեկան առաջնություններում և տարբեր տարիքային խմբերում, շախմատի աշխարհի պատանեկան առաջնություններում։ 2012 թվականին Պրահայում եղել է Եվրոպայի մինչև 12 տարեկան աղջիկների շախմատի առաջնության երկրորդ մրցանակակիր և ստացել ՖԻԴԵի կանանց վարպետի

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Վրաստանում, շուտով ընտանիքը տեղափոխվում է Նիդեռլանդներ։ 6 տարեկանից սկսել է շախմատ խաղալ։ 25 անգամ հաղթել Է Նիդեռլանդների շախմատի տարբեր առաջնություններում՝ աղջիկների և տղաների տարբեր տարիքային խմբերում։

Ներկայացրել է Նիդերլանդները Շախմատային օլիմպիադայում (2016) և երկու Շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնությունում (2015-2017)։ Շախմատի կանանց Եվրոպայի թիմային առաջնությունում պահեստային խաղատախտակում նվաճել է անհատական բրոնզե մեդալ։

2015 թվականին դարձել Է տղամարդկանց ՖԻԴԵ-ի վարպետ, իսկ երկու տարի անց՝ կանանց միջազգային վարպետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Anna-Maja — Biography». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 8-ին.
2. ↑  42nd Olympiad Baku 2016 Women
3. ↑  European Team Chess Championship 2017 Women Section
4. ↑  Title Applications (WIM)։ Kazarian, Anna-Maja

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
* Պարտիաները chessgames.com կայքում
* Անձնական կայաքը 365Chess.com կայքում
* Ելույթները Եվրոպայի թիմային առաջնություններում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · ՖԻԴԵ |

 |
**«Քրիստոսի չարչարանքները։ Հարություն»** (անգլ.՝ The Passion of the Christ: Resurrection), ամերիկյան աստվածաշնչյան ֆիլմ էպիկական դրամա ժանրում։ Ռեժիսորն է Մել Գիբսոնը, իսկ սցենարի հեղինակն է Ռենդալ Ուոլեսը։ Գլխավոր դերերում են՝ Ջեյմս Կևիզելը, Մայա Մորգենշտերնը, Մոնիկա Բելուչին, Հրիստո Ժիվկովը և Ֆրանչեսկո Դե Վիտոն։

Ֆիլմը համարվում է «Քրիստոսի չարչարանքները» (2004) ֆիլմի շարունակությունը, որը նույնպես նկարահանել է Մել Գիբսոնը։ «Քրիստոսի հարությունը», որը նվիրված էր Հիսուսի մահից 12 ժամ առաջ տեղի ունեցած իրադարձություններին և նրա հարության համառոտ նկարագիրն է։ Շարունակությունը նվիրված կլինի այն իրադարձություններին, որոնք տեղի են ունեցել Հիսուսի խաչելության երեք օրերին և նրա հարությանը։

Սյուժե
------

Շարունակությունը նվիրված է այն իրադարձություններին, որոնք տեղի են ունեցել Հիսուս Քրիստոսի խաչելության և հարության երեք օրերի միջև։

Դերերում
--------

* Ջեյմս Կևիզել՝ Հիսուս
* Մայա Մորգենշտերն՝ Մարիամ
* Մոնիկա Բելուչի՝ Մարիամ Մագդաղենացի
* Հրիստո Ժիվկով՝ Հովհաննես
* Ֆրանչեսկո Դե Վիտո՝ Պետրոս

Արտադրություն
-------------

2016 թվականի հունիսին հայտարարվել է այն մասին, որ Գիբսոնը սկսել է աշխատել «Քրիստոսի չարչարանքները» ֆիլմի շարունակության վրա, որը նվիրված է Հիսուսի հարությանը։ Ֆիլմի սցենարիստն է Ռենդալ Ուոլեսը, որը գրել է նաև «Քաջ սիրտը» (1995) ֆիլմի սցենարը։։ Սեպտեմբերին Գիբսոնը ցանկություն հայտնեց ֆիլմի բեմադրության համար։ Ըստ նրա, ֆիլմը կթողարկվի մի քանի տարի անց, քանի որ սա մեծ նախագիծ է։ Նոյեմբերին Գիբսոնը հաստատեց ֆիլմի անվանումը՝ «Քրիստոսի Հարությունը» (անգլ.՝ The Resurrection of the Christ) և ենթադրեց, որ ֆիլմի մի մասը տեղի է ունենալու դժոխքում՝ նշելով, որ ֆիլմը նվիրվելու է Հիսուսի մահից մինչև նրա վերադարձն ընկած եռօրյա ժամանակահատվածին։ 2018 թվականի հունվարին Ջեյմս Կևիզելը հաստատեց, որ նա կրկին կկատարի Հիսուսի դերը։ Ֆիլմի նկարահանումները պետք է սկսվեին 2019 թվականի մայիսի 10-ին, սակայն այն հետաձգվել է անհասկանալի պատճառներով, իսկ պրեմիերան սպասվում է 2021 թվականի մարտին։

Տես նաև
-------

* Հիսուսի հարություն
* Տերունական պատկեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Mel Gibson's Controversial 'Passion of the Christ' to get sequel that will 'shock the audience,' Jim Caviezel says». Newsweek. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
2. ↑  «Mel Gibson is working on a 'Passion of the Christ' sequel». NY Daily News. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
3. ↑  Mike Fleming Jr (2016 թ․ սեպտեմբերի 6). «Mel Gibson On His Venice Festival Comeback Picture 'Hacksaw Ridge' – Q&A». Deadline Hollywood. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
4. ↑  Scott, Ryan (2016 թ․ նոյեմբերի 3). «Passion of the Christ 2 Gets Titled Resurrection, May Take Jesus to Hell». Movieweb. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 27-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
5. ↑  Alexander, Bryan (2018 թ․ հունվարի 29). «New 'Passion of the Christ' will be 'the biggest film in history,' Jim Caviezel promises». *USA Today*. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Գյումուշ**, գյուղ (ավան, գյուղաքաղաք, քաղաք) պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Գյումուշի գավառակում։ Գտնվում էր Մարզվան քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Հաջի քյոյ դաշտի հարավային կողմի բլուրների ստորտներում, Գյումուշ մադեն արծաթահանքերի մոտ։ Գյուղից 3-4 կմ հեռու գտնվում է Հաջի քյոյ գյուղը։ Գյումուշին համարյա կից է եղել Կարաքյոյ գյուղը։

Պատմություն
-----------

Եղել է հին գյուղաքաղաք։ Հայտնի է եղել հռոմեկան տիրապետության ժամանակներից՝ իր բարձրորակ արծաթահանքերի և արհեստանոցների շնորհիվ։ Բնակավայրը նաև հիշատակվում է որպես քաղաք։

Բնակչություն
------------

XIX դարի վերջին ուներ 107 հայ, 1800 հույն և 2200 այլազգի բնակիչ։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին Գյումուշ և Կարաքյոյ գյուղերը միասին ունեին 10 000 բնակիչ, որից 4800-ը՝ հայեր։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Գյումուշն ուներ եկեղեցի, վանք (մենաստան)-ուխտատեղի։

Կրթություն
----------

Բնակավայրում գործում էր 2 հայկական վարժարան։

Տես նաև
-------

* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սեբաստիայի նահանգի Ամասիայի գավառ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.
2. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 914

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Գյումուշի գավառակ |
| --- |
|  |
| Կենտրոն | Գյումուշ |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**Իոսիֆ Գերասիմի Լազյան** (Հովսեփ), հունիսի 10, 1888(1888-06-10), Ախալցխա - մայիսի 9, 1938(1938-05-09)), հեղափոխական, լրագրող, Ախալցխայի խորհրդային դումայի խմբակի անդամ (1905), խորհրդային բռնաճնշումների զոհերից։

1908 թվականին զորակոչվել է բանակ։ 1913 թվականին Ռուսաստանից անցել է Գերմանիա, կապեր հաստատել գերմանացիների հետ։ 1917 թվականին վերադարձել է Ռուսաստան։ 1918 թվականին նշանակվել է «Կավկազսկայա կրասնայա արմիա» («Kaвказская красная армия») թերթի պատասխանատու քարտուղար։ Մասնակցել է ՌԿ(բ)Կ VIII (1919 թվականի մարտ) համագումարին։ 1920 թվականի սկզբից սկսել է օժանդակել Ինքնիշխան Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատմանը։ 1921 թվականի փետրվարի 7-ին նշանակվել է Լոռու ռազմահեղափոխական կոմիտեի նախագահ։ Եղել է «Չեզոք գոտու» զինված ապստամբության պատասխանատու ղեկավարը, 1921 թվականի հունիսին մասնակցել Զանգեզուրի գործողություններին։ 1922 թվականին սովորել է Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտում։ 1923-1930 թվականներին եղել է կուսակցության Մոսկվայի կոմիտեի բյուրոյի անդամ, մամուլի բաժնի վարիչ, «Ռաբոչայա Մոսկվա» («Pa6oнaa Mocквa») թերթի և «Ռաբոչեկրեստյանսկի կորրեսպոնդենտ» («Рабочекестьннский Kорреспондент») ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ 1934-1937 թվականներին, որպես Խորհրդային Միության հեռագրական գործակալության թղթակից, աշխատել է Լոնդոնում, 1937 թ.-ին նշանակվել է ՌՍՖՍՀ Լուսժողկոմատի մանկավարժական-ուսումնական բաժնի վարիչ։

Ձերբակալվել է 1937 թվականի նոյեմբերի 7-ին (այլ աղբյուրների համաձայն ՝ 1938 թվականին): Գնդակահարվել է 1938 թվականի մայիսի 9-ին։ Հետմահու արդարացվել է ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիայի կողմից 1955 թվականի հունիսին։

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով (առաջինը Խորհրդային Հայաստանում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  И. Г. Лазьян — отв. секретарь с 29.09.1929 по 26.02.1930: подшивка за 1930 год на сайте ГПИБ
3. ↑  База данных жертв политических репрессий в СССР (1917—1991 гг.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 474)։*  |