**Հայ-սիրիական հարաբերություններ,** երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Սիրիայի Արաբական Հանրապետության միջև։ Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվել են 1992 թվականին։ Հայաստանը Դամասկոսում ունի դեսպանատուն և Հալեպում հյուպատոսություն, իսկ 1997 թվականին Սիրիան Երևանում դեսպանատուն է բացել։

Սիրիան Հայաստանի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել է Խորհրդային Միության փլուզումից անմիջապես հետո։ Սիրիայի նախագահ Հաֆեզ ալ-Ասադը լավ հարաբերություններ է պահպանել Հայաստանի հետ, մասամբ Սիրիայում հայկական մեծ համայնքի պատճառով։ Սիրիայում բնակվում է մոտ 120 հազար հայ։ Նրանք մեծամասնություն են կազմում Քեսաբ և Յակուբիա քաղաքներում և որոշակի դեր են խաղում Սիրիայի քաղաքական կյանքում։

Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Օսմանյան կայսրությունը սիրիական Դեր Զոր անապատն օգտագործել է որպես հայերի սպանության հիմնական վայր։ Դեր Զոր քաղաքում բացվել է Հայոց Ցեղասպանությանը նվիրված հուշահամալիր։ Այն նախագծվել է Սարգիս Բալմանուկյանի կողմից և պաշտոնապես բացվել է 1990 թվականին՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսի ներկայությամբ։

Համեմատական բնութագիր
---------------------

|  | **Հայաստան Հայաստան** | **Սիրիա Սիրիա** |
| --- | --- | --- |
| **Բնակչություն** | 2,924,816 | 17,064,854 |
| **Տարածք** | 29,743 կմ² | 185,180 կմ² |
| **Բնակչության խտություն** | 101.5 մարդ/կմ² | 118.3 մարդ/կմ² |
| **Մայրաքաղաք** | Երևան | Դամասկոս |
| **Կառավարման ձև** | Խորհրդարանական հանրապետություն | Կիսանախագահական հանրապետություն |
| **Պաշտոնական լեզու** | Հայերեն | Արաբերեն |
| **Կրոն** | Քրիստոնեություն | Իսլամ |

Պատմություն
-----------

Հայաստանի և Սիրիայի միջև հարաբերությունները երկար պատմություն ունեն։ VII դարում Հայաստանը պահպանել է ինքնուրույնությունը այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի խախտվել Բյուզանդիայի և Արաբական խալիֆայության միջև խաղաղությունը։ Հուստինիանոս Բ-ն 689 թվականին ներխուժել է Հայաստան, Վրաստան և Աղվանք։ Նույն թվականին խալիֆայության հետ կնքել է հաշտություն, որով Հայաստանի զգալի մասն անցել է Բյուզանդիային։

705 թվականին Հայաստանի Իշխանն օգնության խնդրանքով դիմեց բյուզանդական կայսրին։ Բյուզանդացիները աջակցեցին իշխանին, սակայն պարտություն կրեցին։ Տեղեկանալով այդ գործողությունների մասին՝ խալիֆը հրամայել է ոչնչացնել ազդեցիկ հայ ավատատերներին։

Արաբները պահանջում էին բարելավել հարաբերությունները բնակիչների հետ, ուստի 705 թվականին խալիֆ Վալիդ 1-ինն ընդառաջեց հայերին և փոխեց հայկական գավառների կուսակալին։

Հայերը Սիրիայում
----------------

Հիմնական հոդված՝ Հայերը Սիրիայում
1915 թվականին հարյուր հազարավոր հայեր տեղահանվեցին Դեր Զորի անապատ, որտեղ մահվան դատապարտվեցին։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել Սիրիայի քաղաքներում։ Ամենամեծ համայնքը գտնվում Էր Հալեպում։

Ըստ Հայաստանի Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության տվյալների՝ մինչև Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի սկսվելը բնակվել է մոտ 100 հազար հայ, որոնցից մոտ 60 հազարը՝ Հալեպում, 8 հազարը՝ Ալ-Կամիշլիում, 6-7 հազարը՝ Դամասկոսում։ Դամասկոսի, Հալեպի, Լաթակիայի նման քաղաքներում գործել են հայկական եկեղեցիներ, դպրոցներ, մշակութային կենտրոններ։ Այս համայնքը համարվում էր ամենակազմակերպվածը ողջ հայկական սփյուռքում։

Քաղաքացիական պատերազմի սկսվելուց հետո Սիրիայից Հայաստան են ժամանել տասնյակ հազարավոր հայ փախստականներ։

Հայկական ղեկավարության տվյալներով՝ Սիրիայում դեռ բնակվում է ավելի քան 20 հազար հայեր։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Քեսաբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Monument and Memorial Complex at Der Zor, Syria»։ Վերցված է դեկտեմբերի 4, 2014
2. ↑  *Арам Нахапети Тер-Гевондян* Армения и арабский халифат. — Москва. — С. 73.
3. ↑  *Арам Нахапети Тер-Гевондян* Армения и арабский халифат. — Москва. — С. 77.
4. ↑  Левонд, 32
5. ↑  Асолик, 124
6. ↑  *Арам Нахапети Тер-Гевондян* Армения и арабский халифат. — Москва. — С. 78.
7. ↑  Виртуальный музей истории армянской диаспоры. Статья: Сирия Archived 2019-04-07 at the Wayback Machine. (на армянском). Министерство диаспоры Республики Армения
8. ↑  «Cирийские армяне в Армении: Перевод статьи издания Open Democracy Беженцы или репатрианты?»։ Иносми.ру։ 2015-10-18։ Վերցված է 2016-04-29
9. ↑  Deutsche Welle։ «Сирийские армяне: как они устраиваются на исторической родине»։ Վերցված է 2016-04-29

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ ԱԳՆ-ը՝ Սիրիայի հետ հարաբերությունների մասին

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստան Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ Հայաստան |
| --- |
|  |
| Աֆրիկա | 
* Գաբոն
* Եգիպտոս
* Չադ
* Սոմալի

 | ՀՀ Զինանշան |
|  |
| Ամերիկա | 
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
* Արգենտինա
* Բելիզ
* Բրազիլիա
* Գայանա
* Կանադա
* Մեքսիկա
* Ուրուգվայ
* Չիլի

 |
|  |
| Ասիա | 
* Ադրբեջան
* Չինաստան
* Հարավային Կորեա
* Հյուսիսային Կորեա
* Կիպրոս
* Հնդկաստան
* Իրանի Իսլամական Հանրապետություն
* Իսրայել
* Ճապոնիա
* Մալդիվներ
* Կամբոջա
* Ղազախստան
* Լիբանան
* Պակիստան
* Ֆիլիպիններ
* Օման
* Սինգապուր
* Սիրիայի Արաբական Հանրապետություն
* Թուրքիա
* Սաուդյան Արաբիա
* Արաբական Միացյալ Էմիրություններ

 |
|  |
| Եվրոպա | 
* Ալբանիա
* Անդորրա
* Ավստրիա
* Բելառուս
* Բելգիա
* Բոսնիա և Հերցեգովինա
* Բուլղարիա
* Մեծ Բրիտանիա
* Գերմանիա
* Դանիա
* Եվրոպական Միություն
* Էստոնիա
* Իռլանդիա
* Իսպանիա
* Իսլանդիա
* Իտալիա
* Լատվիա
* Լեհաստան
* Լիտվա
* Լիխտենշտայն
* Լյուքսեմբուրգ
* Խորվաթիա
* Կոսովո
* Հունաստան
* Հունգարիա
* Մալթա
* Մակեդոնիայի Հանրապետություն
* Մոլդովա
* Մոնակո
* Նիդերլանդներ
* Նորվեգիա
* Շվեյցարիա
* Չեխիա
* Պորտուգալիա
* Ռումինիա
* Ռուսաստան
* Սան Մարինո
* Սերբիա
* Սլովակիա
* Սլովենիա
* Վատիկան
* Վրաստան
* Ուկրաինա
* Ֆինլանդիա
* Ֆրանսիա

 |
|  |
| Ավստրալիա և Օվկիանիա | 
* Ավստրալիա
* Ֆիջի

 |
|  |
| Էթնիկական խմբեր | 
* Ասորիներ
* Քրդեր
* Հրեաներ

 |
|  |
| Թեմատիկա | 
* Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարություն
* Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Հայաստանում
* Հայկական Սփյուռք

 |

 |