**Ամելիա Բոյթոն Ռոբինսոն** (անգլ.՝ Amelia Boynton Robinson, ի ծնե Ամելիա Այսեդորա Պլատս, անգլ.՝ Amelia Isadora Platts, օգոստոսի 18, 1911(1911-08-18), Սավաննա, Ջորջիա, ԱՄՆ - օգոստոսի 26, 2015(2015-08-26), Մոնթգոմերի, ԱՄՆ),ամերիկացի հասարակական գործիչ և ԱՄՆ սևամորթ քաղաքացիների իրավունքների համար շարժման ակտիվիստ։ Նա Սելմայից մինչև Մոնտգոմերի երթերի առանցքային կազմակերպիչներից մեկն էր։

Կենսագրություն
--------------

Ամելիա Այսեդորա Պլատսը ծնվել է 1911 թվականին Ջորջիա նահանգի Սավանա քաղաքում՝ աֆրոամերիկացիների ընտանիքում։ Ուներ ինը եղբայր և քույր։ Մանկության տարիներին Ամելիան տեսել է, թե ինչպես է իր մայրը մասնակցել կանանց ընտրական իրավունքի քարոզարշավին, որն ամրագրված էր 1920 թվականին։ 14 տարեկանում ընդունվել է սևամորթների քոլեջ։ 1927 թվականին ավարտել է Թասկիգի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ Դրանից հետո աշխատել է ԱՄՆ-ի գյուղատնտեսության նախարարությունում՝ գյուղացիներին խորհուրդ տալով գյուղատնտեսության և սննդի վարման մասին։

Ամելիան երեք անգամ ամուսնացած է եղել։ Նրա առաջին ամուսինը Սեմյուել Բոյնթոնն էր (1936-1963), երկրորդը՝ Բոբ Բիլլապսը (1969-1973), երրորդը՝ Ջեյմս Ռոբինսոնը (1976-1988)։ Բոլոր ամուսնություններն ավարտվել են ամուսինների մահով։ Ուներ երկու որդի առաջին ամուսնությունից։ 1930-ական թվականների վերջից Բոյնթոն ամուսիններն օգնել են սևամորթ ընտրողների գրանցմանը։ 1954 թվականին նրանք ծանոթացան Մարտին Լյութեր Քինգի հետ և սկսեցին անցկացնել Հարավային քրիստոնեական ղեկավարության ժողովներ իրենց տանը։

1964 թվականի ընտրություններում Բոյնթոնը դարձել է առաջին սևամորթ կինը, ով առաջադրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսում։ Նա ստացել է ձայների 10 տոկոսը։ 1965 թվականին օգնել է Մարտին Լյութեր Քինգին Սելմայից մինչև Մոնտգոմերի երթեր կազմակերպելու գործում։ Մարտի 7-ի «արյունալի կիրակի»-ի ժամանակ ցուցարարները հարձակվել են ոստիկանության վրա, շատերը վիրավորվել են։ Բոյթոնը հարվածից կորցրել է գիտակցությունը։ «Արյունալի կիրակի»-ի 50-րդ տարելիցին Բոյնթոն Ռոբինսոնը հանդիպել է ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի հետ։

1991 թվականին Բոյնթոն Ռոբինսոնը հրապարակեց Bridge Across Jordan ինքնակենսագրականը։ Ռոբինսոնը մահացել է 2015 թվականին Մոնտգոմերիում իր 104-րդ տարեդարձից մի քանի օր անց։ Նրան անվանել են «հանուն ընտրական իրավունքների շարժման մայրիշխան»։ 2014 թվականի Պատմական «Սելմա» կինոֆիլմում Բոյնթոն Ռոբինսոնի դերը կատարել է Լորեյն Թուսենը։ Ակտիվիստուհին դրական է արտահայտվել ֆիլմի մասին։

Պարգևներ
--------

* *Martin Luther King Jr. Freedom Medal* (1990)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Amelia Boynton Robinson dies at 104; civil rights icon was at Selma — LA: 2015. — ISSN 0458-3035; 2165-1736
2. 1 2  Civil rights activist Amelia Boynton Robinson, icon of 'Bloody Sunday' march, dies at 104
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Fox, Margalit (2015 թ․ օգոստոսի 26). «Amelia Boynton Robinson, a Pivotal Figure at the Selma March, Dies at 104». *The New York Times*. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24-ին.
4. 1 2 3 4  *Bauer P.* Amelia Boynton Robinson(անգլ.) // *Энциклопедия Британника*.
5. ↑  «Amelia Boynton Robinson» (անգլերեն). Biography.com. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 24-ին.
6. ↑  «Amelia Boynton Robinson» (անգլերեն). Encyclopedia of Alabama.
7. ↑  *Hardy S. J.; Hardy P. S.* Extraordinary People of the Civil Rights Movement. — Paw Prints, 2008. — С. 264. — ISBN 978-1-4395-2357-5
8. ↑  Basu, Moni (2015 թ․ հունվարի 10). «Watching 'Selma' with 103-year-old matriarch of the movement». CNN.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամելիա Ռոբինսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | American National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 159988890 · CONOR: 30278755 · GND: 122624130 · ISNI: 0000000078515638 · LCCN: n93083165 · NKC: vse2010558357 · SUDOC: 088678423 · VIAF: 79468125 · WorldCat VIAF: 79468125 |

 |

 |