recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Կենգուրու»** (ռուս.՝ «Кенгуру»), Յուզ Ալեշկովսկու վիպակը, որը գրվել է 1975 թվականին և հրատարակվել 1981 թվականին։

Սյուժե
------

«Կենգուրու» վիպակը շարունակում է խաբեբայապատումի ավանդույթները, որտեղ հին գողը պատմում է այն մասին, թե ինչ է տեղի ունեցել իր հետ ուշ ստալինյան ժամանակներում դատական հետապնդման գործընթացում. պատմվածքի մեջ ներքաշվում է նաև Ստալինը։

«Կենգուրու» վեպի գլխավոր հերոսը նախկին բանտարկյալ Թեդեն է։ Նրան հեռախոսով Լուբյանկա է կանչում նրա վաղեմի ոխերիմ թշնամին՝ չեկիստ Կիդալան։ Պարզվում է զանգի պատճառը։

> 
> 
> ...Շուտով մարմինները նշելու են Առաջին գործի տարեդարձը։ Ամենաառաջին Գործի։ Թիվ Մեկ Գործի։ Եվ այդ օրը չպետք է լինի ոչ մի չբացահայտված առանձնապես կարևոր գործ։ Ոչ մեկը։ Ուստի Թեդեն առաջարկում է ընտրել տասը չբացահայտված գործերից, որոնցից մեկը նա պետք է ստանձնի։ Արդյունքում ընտրությունը ընկնում է «1789 թվականի հուլիսի 14-ի լույս հունվարի 5-ի գիշերը Մոսկվայի կենդանաբանական այգում ամենատարեց կենգուրուի դաժան բռնաբարության և սպանության գործի» վրա։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *…в скором времени органы будут отмечать годовщину Первого Дела. Самого Первого Дела. Дела Номер Один. И к этому дню не должно быть ни одного Нераскрытого Особо Важного Дела. Ни одного. Поэтому Тэдэ предлагают на выбор десять нераскрытых дел, одно из которых он должен взять на себя. В результате, выбор падает на «Дело о зверском изнасиловании и убийстве старейшей кенгуру в Московском зоопарке в ночь с 14 июля 1789 года на 5 января 1905 года».*
> 
> 
> 
>

Հրատարակություն
---------------

* Книга: Юз Алешковский «Кенгуру»: Авантюрная повесть «Кенгуру», рассказывает о поздней сталинской эпохе. : Формат: 84x108/32, 192 стр. : ISBN 5-85412-001-1

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Юз Алешковский. Кенгуру". Արխիվացված է the original 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Retrieved 2022 թ․ փետրվարի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Юз Алешковский, «Кенгуру» : ISBN 5-85412-001-1 : Год издания: 1992". Արխիվացված է the original 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Автор: Юз Алешковский : ISBN 5-85412-001-1; 1992 г. : Страниц 192 стр. : Формат 84x108/32 (130х200 мм) : Тираж 250000 экз. : Переплёт Мягкая обложка

Արտաքին Հղումներ
----------------

* Юз Алешковский. Кенгуру
* Кенгуру — Повесть (1975) Archived 2022-02-17 at the Wayback Machine.
* В. М. Сотников, краткое содержание: Кенгуру Повесть 1975 в статье Кенгуру - Повесть (1975).
* Авантюрная повесть «Кенгуру»...
* Андрей Битов — Повторение пройденного
**Միհրիմահ սուլթան մզկիթ** (թուրքերեն՝ Mihrimah Sultan Camii) կամ **Իսքելե մզկիթ** (թուրքերեն՝ İskele Camii), 16-րդ դարի սուննի մզկիթ, որը գտնվում է Ստամբուլի ասիական հատվածում՝ Յուսքյուդար շրջանում։

Միհրիմահ մզկիթը համարվում է Յուսքյուդար շրջանի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկը։ Իր երկրորդ անվանումը՝ Իսքելեն, ստացել է իր գտնվելու վայրի անվանումից։ Մզկիթի մոտակայքում գտնվում է նավակառամատույցը (թուրքերեն՝ İskele: Մզկիթը երկու համալիր մզկիթներից մեկն է (երկրորդը գտնվում է Էդիրնեքափըում), որը կառուցվել է օսմանյան սուլթան Սուլեյման I Քանունու և Հյուրեմ սուլթանի դստեր Միհրիմահ սուլթանի հովանավորությամբ։ Մզկիթի նախագիծը մշակվել է օսմանյան հայտնի ճարտարապետ Միմար Սինանի կողմից։ Մզկիթը կառուցվել է 1546-1548 թվականներին։ Մզկիթում նկատվում են օսմանյան ճարտարապետական ոճի վաղ շրջանին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Այդ առանձնահատկություններից են մզկիթի ընդարձակությունը, բարձր կամարակապ հիմքերը, գեղակազմ մինարեթները, գլխավոր գմբեթի շուրջը կառուցված են երեք կիսագմբեթներ և ունի լայն երկմաս սյունասրահ։ Ժամանակակիցների կարծիքով, մզկիթը հիշեցնում է «շրջազգեստով կնոջ, ով մեկնվել է երկրի վրա»։

Մզկիթի համալիրի կազմում մտնում են բուն մզկիթը, մեդրեսեն, մեքթեբը (տարրական դպրոց), հիվանդանոցը, իմարեթը (խոհանոց) և քարվան-սարայը։ Մեդրեսեն գտնվում է համալիրի հյուսիսային հատվածում։ Ներկայումս այնտեղ տեղակայված է առողջության կենտրոն։ Տարրական դպրոցը գտնվում է համալիրի այն հատվածում, որի ուղղությամբ գտնվում է Մեքքան։ Հիվանդանոցի մասնաշենքը, խոհանոցը և քարվան-սարայը չեն պահպանվել։ Թաբհանեն (հյուրատունը) այրվել է 1772 թվականին տեղի ունեցած հրդեհի արդյունքում։ Մզկիթի և մեդրեսեի մասնաշենքերի միջև ընկած տարածքում պահպանվել են Միհրիմահի և Ռուստեմ փաշայի երկու որդիների գերեզմանները։ Մզկիթից ոչ շատ հեռու գտնվում է Ահմեդ III սուլթանի շատրվանը, որը կառուցվել է 1728 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Յուսքյուդարի Միհրիմահ սուլթան մզկիթը

 |
| Յուսքյուդարի Միհրիմահ սուլթան մզկիթը

  |

|  |
| --- |
| Աբդուլ III-ի շատրվանը

 |
| Աբդուլ III-ի շատրվանը

  |

|  |
| --- |
| Մզկիթի դիմացի հատվածը

 |
| Մզկիթի դիմացի հատվածը

  |

|  |
| --- |
| Մզկիթի ներքին կամարները

 |
| Մզկիթի ներքին կամարները

  |

|  |
| --- |
| Մզկիթի ներքին տեսքը

 |
| Մզկիթի ներքին տեսքը

  |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Архитектурный ансамбль Михримах Султан в Ускюдаре Archived 2013-10-01 at the Wayback Machine. ibb.gov.tr
3. ↑  Мечеть Михримах Archived 2013-09-07 at the Wayback Machine. stambul4you.ru

Տես նաև
-------

* Միհրիմահ սուլթան մզկիթ (Էդիրնեքափը)

Արտաքին հղումներ
----------------

* T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Комплекс Михримах Султан Archived 2012-09-04 at the Wayback Machine.
* Мечеть Михримах Султан Мимара Синана (թուրքերեն)
* ArchNet. "Комплекс Михримах султан в Ускюдаре". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 7-ին. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* Rogers, J.M. (2007). *Sinan: Makers of Islamic Civilization*. I B Tauris. ISBN 1-84511-096-X.
**Մարտին Օպիցի անվան գրադարան**  (գերմ.՝ Martin-Opitz-Bibliothek), Հերնե քաղաքում 1948 թվականին հիմնադրված հանրային գրադարան։ Հավաքում է գրականություն ամբողջ կենտրոնական, արևելյան և հարավարևելյան Եվրոպայի տարածքից՝ հիմնական ուշադրությունը տրամադրելով ժամանակակից արևմտյան Լեհաստանի և Կալինինգրադի շրջաններին (պատմական Պրուսիա)։

Պատմություն և նկարագիր
----------------------

Հերնե քաղաքի «Արևելյան Եվրոպայում գերմանական մշակույթի» պատմության մասին աղբյուրներ հավաքող գրադարան, որն իր անունն ստացել է ի պատիվ բանաստեղծ-գրականագետ Մարտին Օպիցի (1597—1639)։ 1989 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Հյուսիսային Ռայն-Վեստֆալիա վարչական տարածքը և Հերնե քաղաքը, Գերմանիայի կենտրոնական կառավարության ֆինանսական մասնակցությամբ, ստեղծում են «Մարտին Օպիցի» հիմնադրամը, որը 1948 թվականին հիմնադրված Արևելյան Գերմանիայի գրադարանից 80 000 հատոր վերցնում է պահպանության ։

20-րդ դարի սկզբին հավաքածուն ընդլայնվում է հասնելով 300 000 անուն գրքի, ներառյալ 10 000 պարբերականները և 7800 քարտեզները։ Արդյունքում Օպիցի գրադարանը դառնում է Գերմանիայի մեծագույն որակավորված գրադարանը։ Գերմաներեն գրքերից բացի հավաքածուի մեջ են մտնում ռուսերեն, լեհերեն և տարածաշրջանային այլ լեզուներով գրքեր։ Ֆոնդի օգտագործումն անվճար է այցելուների համար, քանի որ գրադարանը ֆինանսավորվում է քաղաքային իշխանության կողմից, իսկ նրա բյուջեի 70 % կազմում են դաշնային կառավարության տրամադրած միջոցները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ISIL- und Sigeladressen mit Koordinaten ausgestattet — Berlin State Library, 2016.
2. ↑  *Cengage Gale, Matthew Miskelly* Directory of Special Libraries and Information Centers. — Gale Research Company, 2009. — Т. 1.3. — С. 1512. — 628 с.

Գրականություն
-------------

* *Harold M. Leich* Martin-Opitz-Bibliothek Herne // Libraries in Open Societies: Proceedings of the Fifth International Slavic Librarians' Conference. — Psychology Press, 2002. — С. 220—221, 227. — 282 с. — ISBN 9780789019684
* *Rüdiger Augst* Martin-Opitz-Bibliothek // Handbuch Der Historischen Buchbestände / Berndt Dugall. — Georg Olms Verlag, 2000. — 372 с. — ISBN 9783487416724

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Stiftung Martin-Opitz-Bibliothek". *kulturforum.info* (in գերմաներեն). Немецкий форум восточноевропейской культуры. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունվարի 23-ին. Retrieved 2019 թ․ հունվարի 22.
**Մարտին Սիպալ** (հունգ.՝ Martin Szipál, հայտնի է եղել նաև որպես Մարտին Ս. Մարտին, մայիսի 6, 1924(1924-05-06), Սոլնոկ, Szolnok District - ապրիլի 26, 2016(2016-04-26), Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի-ամերիկացի լուսանկարիչ։ Առավել հայտնի է կինոաստղերի և հայտնի մարդկանց իր ստեղծած դիմալուսանկարներով։

Կենսագրություն
--------------

Մարտին Սիպալը ծնվել է 1924 թվականին Սոլնոկում, թագավորական լուսանկարիչ Մարտոն Կարոլի Սիպալի (1886–1966) և Մարգիտ Սեպեշիի (1888–1960) ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Դեբրեցենում, ապա ընտանիքը տեղափոխվել է Բուդապեշտ։ Լուսանկարչություն սովորել է Մյունխենում, որակավորման քննություն հանձնել է 1942 թվականին։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, եղել է Հունգարիայի թագավորական օդուժի ռազմական օդաչու։

Պատերազմից հետո՝ 1946 թվականին, Դեբրեցենում հիմնադրել է իր առաջին լուսանկարչական ստուդիան։ Բուդապեշտի լուսանկարիչների կոոպերատիվին է միացել 1953 թվականին, 1954 թվականին՝ Դեբրեցենի գեղարվեստական լուսանկարիչների ասոցիացիայի հիմնադիր-անդամ։ 1956 թվականի հունգարական հեղափոխության ընթացքում փախել է երկրից, հաստատվել ԱՄՆ-ում։ Նրա լուսանկարները հայտնվել են տարբեր թերթերում ու ցուցահանդեսներում, հանդես է եկել որպես անկախ լուսանկարիչ։

Հոլիվուդում հիմնել է իր ստուդիան և սկսել լուսանկարել այնպիսի նշանավոր դեմքերի, ինչպիսիք են Ջոն Ուեյնը, Թոմի Լի Ջոնսը, Լեսլի Նիլսենը, Շարլին Թիլթոնը, Մարգո Հեմինգուեյը, Թիմոթի Հատոնը, Պրիսցիլա Պրեսլին, Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարը և այլք։ Համագործակցել է ամսագրերի և պարբերականների հետ, և նրա լուսանկարած հայտնի աստղերի դիմանկարները հայտնվել են ամսագրերի շապիկներին։

1997 թվականին վերադարձել է Հունգարիա, աշխատել թերթերում, դասավանդել տարբեր լուսանկարչական դպրոցներում։

Մահ
---

Մահացել է շագանակագեղձի քաղցկեղից Բուդապեշտում, 2016 թվականին 92 տարեկան հասակում։

Հրատարակություններ
------------------

* The Hollywood Years. Panda Digital, Los Angeles, 1997
* Sztárok sztárfotós szemmel. Hanga Kiadó, Budapest, 2004

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2  PIM identifier
4. ↑  MTI (2016 թ․ ապրիլի 27). "Meghalt Szipál Márton fotóművész". Origo.hu. Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Bartha, Ákos (September–November 2010). "Szipál Márton életútinterjúja" (PDF). Retrieved 2016 թ․ մայիսի 2.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000114834100 · LCCN: nb2011003473 · NSZL: 000000028352 · VIAF: 165359887 · WorldCat VIAF: 165359887 |

 |
**Հանրային գրադարան Կոլմարում**, ֆրանսիական Կոլմար քաղաքի գրադարանը, որտեղ պահվում են մեծ թվով միջնադարյան գրքեր և ձեռագրեր։ Քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը գտնվում է Դոմինիկյան վանքի նախկին շենքում։

Պատմություն
-----------

Կոլմարի հանրային գրադարանը գտնվում է նախկին Դոմինիկյան վանքի շենքում։ 1278 թվականի հոկտեմբերին Կոլմար են ժամանել դոմինիկյան եղբայրները, մինչ այդ քաղաքում էին դոմինիկյան Ուինտերլինդեն քույրերը։ 1283 թվականին սկսվել է եկեղեցու շինարարությունը։ Դոմինիկյան եղբայրները կարող էին հումանիտար կրթություն ստանալ դպրոցում, որն այն ժամանակ համալսարանական կրթություն էր։

Հեղափոխության ժամանակ վանքի նախկին շենքերը բռնագրավվել են։ 1951 թվականին այդ շենքերում տեղավորվել է հանրային գրադարանի հարուստ տոհմային հավաքածուն։ Գրադարանը կառուցել են Մուրբախ աբբայության առգրավված գրադարանի շուրջ, այն պարունակում է առնվազն 1200 ձեռագիր։ Այդ ձեռագրերից ամենահինը թվագրվում է 8-րդ դարով։ Այս շենքը պարունակում է 6-րդ դարից թվագրված 50 000 հատոր, 25 000 էլզասյան փաստաթղթերի հավաքածու, որոնք ներառում են դրամագիտական և պատկերագրական տեղեկություններ։ Այնտեղ կա հանրային ընթերցասրահ և մեդիատեք, որոնք 2012 թվականին տեղափոխվել են նախկին հիվանդանոցի շենքեր։

Կոլմարի հանրային գրադարանը ներառում է գիտական գրքույկներ, գրականություն, որը հրատարակվել է տարբեր լեզուներով։

Կիրակի օրը գրադարանը փակ է։ Երկուշաբթի և երեքշաբթի գրադարանն աշխատում է առավոտյան 9-ից մինչև 12-ը և 14-ից մինչև 16-ը։ Չորեքշաբթի-ուրբաթ՝ առավոտյան 9-ից մինչև 12:00-ն և 14:30-ից մինչև 18:30։ Շաբաթ օրը գրադարանը բաց է առավոտյան ժամը 9-ից մինչև 16:00։

Գրադարանը գտնվում է *1 Place des Martyrs de la Résistance* հասցեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "Former Dominican Convent (today public library)". Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 4-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  An Iranian in Nineteenth Century Europe, 1999, էջ 178

Գրականություն
-------------

* An Iranian in Nineteenth Century Europe: The Travel Diaries of Haj Sayyah. — Ibex Publishers, Inc. 1999. — 379 с. — ISBN 9780936347936
**Fight Club 2** (հայերեն՝ Մարտակա ակումբ 2), գրաֆիկ վեպ, որ գրել է Չակ Պալանիկը, և նկարազարդել Կամերոն Ստյուարտը։ Պալանիկի Մարտական ակումբ (վեպ) գրքի շարունակությունն է։

Հրատարակման պատմություն
-----------------------

2013 թվականին *Comic-Con* փառատոնի ժամանակ Չակ Պալանիկը հայտարարեց Մարտակա ակումբի շարունակության վրա կատարվող աշխատանքների մասին, որը կթողարկվի գրաֆիկական վեպի տեսքով։ Պալանիկը նշեց. «ավելի շուտ, լինելու է թողարկումների շարք, որում կպատմվի Թայլեր Դյորդենի թվացյալ մահվանից 10 տարի հետո կատարվող իրադարձություննեի մասին։ Թայլերը պատմություն է պատմում Հեղինակի ներսում թաքնված լինելով; Նա նախապատրաստում է իր վերադարձը։ Մարլան ձանձրանում է։ Իսկ հեղինակը հայտնվում է քաոսային վիճակում միայն այն ժամանակ, երբ Թայլերը գողանում է իր և Մարլայի երեխային»։

2014 թվականին հայտարարվեց, որ *Dark Horse Comics* հրատարակութունը կհրաարակի գրաֆիկական նովելը 10 մասով, որոնցից առաջինի հրատարակումը պլանավորվում է 2015 թվականի մայիսին։ Գրքի կերպարների մեծամասնությունը, ինչպես և «Ջախջախում» նախագիծը կհայտնվեն վեպում։ Բացի այդ, գրաֆիկ նովելում նոր հերոս կավելանա` հեղինակի 9-ամյա որդին։ Պալանիկի խոսքերով` «Մարտական ակումբը իրենից բողոք է ներկայացնում հայրերի դեմ, այն մտածմունքների դեմ, թե ինչ նրանք չեն արել։ Այս մասում հերոսը գտնում է իրեն հենց այն տարիքում, ինչ իր հայրը, երբ որդին փորձում էր «ջախջախել» նրան։ «Ես ուզում եմ հասկանալ` կարող է արդյոք նա ավելի լավ հայր լինել, քան իր հայրը»։

Ընդհանուր նկարագիր
------------------

Գործողություններն ընթանում են մի քանի տարի անց։ Իրադարձությունները նկարագրվում են Թայլեր Դյորդենի` գլխավոր հերոսի ալտեր էգոյի կողմից։ Հեղինակը (այժմ Սեբաստյան անունով) ծանր դրության մեջ է. նա շարունակում է դեղորայքներ ընդունել, Մարլա Զինգերի հետ նրա ամուսնական կապը նույնպես վատ վիճակում է, իսկ ընտանիքում մեծանում է նրանց երեխան` 9-ամյա Ջունիորը։ Մարլան ինքը նույնպես հիասթափված է. նրան չի բավարարում այն կիրքը, որ կար նրանց միջը, երբ Սեբաստյանը Թայլեր Դյորդենն էր։ Սակայն Մարլայի համբերությունը սպառվում է. նա ընդունում է Սեբաստյանի դեղերը, ինչի շնորհիվ Թայլերը ազատության մեջ է հայտնվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Comic-Con: Chuck Palahniuk announces ‘Fight Club’ sequel
2. 1 2 3  Chuck Palahniuk reconvenes his 'Fight Club'
3. ↑  "Теперь совсем иная история…". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Dark Horse Comics կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Չակ Պալանիկի վեպեր |
| --- |
|  |
| Վեպեր | 
Մարտական ակումբ (1996)
• Վերապրածը  (1999)
• Անտեսանելի հրեշներ (1999)
• Շնչահեղձություն (2001)
• Օրորոցային (2002)
• Օրագիր (2003)
• Ուրվականներ (2005)
• Ռենթ. Բաստեր Քեյսիի կենսագրությունը (2007)
• Սնաֆ (2008)
• Պիգմեյ (2009)
• Պատմիր ամեն ինչ (2010)
• Անիծվածներ (2011) |
|  |
| Գիտահանրամատչելի | Փախստականներ ու թափառականներ (2003) • Ֆանտաստիկ մտահղացումներ (2004) |
|  |
| Էկրանավորումներ | Մարտական ակումբ (1999) • Շնչահեղձություն  (2008) |

 |
Միկրոմինիատյուրա. ջութակ նվագող մորեխ
**Միկրոմինիատյուրա** (միկրոարվեստ, մանրարվեստ, միկրոքանդակագործություն, մանրաքանդակագործություն), կերպարվեստի ուղղություն, որում, որպես կանոն, աշխատանքներն ստեղծվում են մանրադիտակի ներքո։
Միկրոմինիատյուրան (միկրոարվեստը) տարածական արվեստի տեսակ է, որն սկզբնավորվել է 20-րդ դարի վերջերին։ Այս տեսակի ստեղծագործություններն ուղղված են միկրոտիեզերքի վիրտուալ իրականության ստեղծմանը. դրանք չունեն գործնական կիրառություն, այլ զուտ դեկորատիվ բնույթ են կրում, և դրանց ստեղծման ու ցուցադրման համար կիրառվում են օպտիկական սարքեր։

Միկրոմինիատյուրան համարվում է կերպարվեստի տեսակ այնքանով, որքանով իրականությունը համարում է մարդկային աշխարհի կազմավորման աղբյուր։ Սակայն այստեղ նույն այդ իրականությունը դիտվում է անհատի հոգեկան աշխարհի հետ փոխազդեցության մեջ։ Ուստի արվեստի այս տեսակի համար հիմք է հանդիսանում ոչ միայն առարկայական աշխարհը, այլև մտքերի, զգացմունքների, տրամադրությունների մարմնավորումը։ Քանի որ միկրոմինիատյուրան չունի գործնական կիրառություն, ուստի այն դասվում է գեղեցիկ արվեստների շարքը և զուտ դեկորատիվ բնույթ է կրում։

Մինիատյուրիզացիան գիտա-տեխնիկական առաջընթացի հիմնական ցուցանիշներից մեկն է և հատկանշական է արդյունաբերության այնպիսի ոլորտի համար, ինչպիսին էլեկտրոնիկան է։ Միկրոսխեմաների գյուտի և ներդրման շնորհիվ էլեկտրոնային սարքավորումների միկրոէլեմենտների խտության աստիճանն աճեց հազարավոր անգամներ։

Փոքրի մեջ մեծն ու անվերջությունը տեսնելու ունակությունը մարդու մեջ դրսևորվել է ոչ միայն փիլիսոփայական, գիտական և տեխնիկական փորձում։ Դեռևս երկու հազար տարի առաջ արվեստն արդեն ընդգրկում էր մինիատյուրիզացիայի վարպետության օրինակներ։ Փոքր ձևերի կիրառությունը ոչ միայն չի խոչընդոտում մտքի փոխանցմանը, այլև ձևավորում է լրացուցիչ իմաստ՝ ուշադրությունը հրավիրելով առօրյայում մարդու համար աննկատելի փոքր դետալների միկրոտիեզերքի խորությանը։

Ներկայացուցիչներ
----------------

* Վլադիմիր Ղազարյան
* Ալդունին Նիկոլայ Սերգեյի
* Անիսկին Վլադիմիր Միխայիլի
* Դեուլին Յուրի Վլադիմիրի
* Էդվարդ Տեր-Ղազարյան
* Կոնենկո Անատոլի Իվանի
* Ռիկովանով Անդրեյ Լեոնիդի
* Սավիդով Նիկոլայ Վլադիմիրի
* Սիսոլյատին Ալեքսանդր Մատվեյի
* Սյադրիստի Նիկոլայ Սերգեյի
* Մասլյուկ Միխայիլ Գրիգորիի
* Դոցկովսկի Նիկոլայ Իվանի
* Ռաֆիկ Բադալյան
* Հակոբ Սանդալջյան

Տես նաև
-------

* 
* Նանոտեխնոլոգիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Определение из диссертации Станислава Коненко "Художественная микроминиатюра как средство построения микрокосма культуры"".
2. ↑  "Маленькие экспонаты большого художника | COPAH.info". Արխիվացված է the original 2013 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2013 թ․ մարտի 30.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Микроминиатюры Николая Сядристого
* Микроминиатюры Анатолия Коненко
* Микроминиатюры Андрея Рыкованова
* Микроминиатюры Владимира Анискина
* Микроминиатюры Николая Савидова Archived 2017-05-15 at the Wayback Machine.
**Միկել թանգարան** (էստ․՝ Mikkeli muuseum), նկարչական թանգարան, որը համարվում է Էստոնիայի արվեստի թանգարանի մասնաճյուղերից մեկը։

Այն տեղակայված է Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինի պալատա-պուրակային համույթի հարևանությամբ։

Թանգարանում ներկայացված են գլխավորապես արևմտյան արվեստի և կերամիկայի հավաքածուներ, ինչպես նաև հնագույն չինական ճենապակի, որը թանգարանին նվիրաբերել է նշանավոր կոլեկցիոներ Յոհաննես Միկկելեմը 1994 թվականին։

Պատմություն
-----------

Միկել թանգարանը հիմնադրվել է 1997 թվականին, որպես Յոհաննես Միկկելեմի արվեստի հավաքածուների ցուցադրասրահ։

1994 թվականին կոլեկցիոներ Յոհաննես Միկկելը Էստոնական գեղարվեստական թանգարանին է նվիրաբերում իր արտասահմանյան արվեստի հավաքածուն։

Յոհաննես Միկկելը (1907-2006) ծնունդով եղել է Հարավային Էստոնիայից և ուսումնասիրել է տարբեր առարկաներ, այդ թվում նաև արվեստը։

Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Տարտուի (Դորպատի) համալսարանում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո աշխատել է Տալլինի հնագիտական որոնումների խմբի հետ։

Իր կապերի շնորհիվ նա կարողացել է հավաքել քանգարանի ներկայիս հավաքածուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Kultuuriministeeriumi haldusala muuseumide külastatavus 2013" (PDF) (in Estonian). Kultuuriministeerium. Արխիվացված է the original (PDF) 2015 թ․ հունվարի 30-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  "About Johannes Mikkel". Art Museum of Estonia. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 25.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 317278138 · WorldCat VIAF: 317278138 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված առաջին հուշարձանը Շվեդիայում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը նվիրված է 1915 թվականի Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2015 թվականի մայիսի 29-ին Շվեդիայի Օրեբրո քաղաքում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումների շրջանակում։ Հուշարձանի վրա հայերեն, արամերեն, հունարեն և շվեդերեն գրված է. «Մենք երբեք չենք մոռանա»։

Հուշարձանի բացման միջոցառմանը մասնակցել են նահանգային և քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչներ, դիվանագետներ, լրագրողներ, հայ և ասորական համայնքների անդամներ։ Ելույթներով հանդես են եկել Շվեդիայում գտնվող Ասորի ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդ Մար Իգնատիոս Աֆրամ 2-րդը, Շվեդիայում ՀՀ դեսպան Արտակ Ապիտոնյանը, Օրեբրոյի նահանգապետ Մարիա Լարսոնը, քաղաքային խորհրդի նախագահ Ագնետա Բլոմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Շվեդիայում տեղադրված հուշարձանի վրա հայերեն, արամերեն, հունարեն և շվեդերեն գրված է. «Մենք երբեք չենք մոռանա»". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին առաջին հուշարձանն է բացվել Շվեդիայում". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 3-ին. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Մարուսյա Վահրամյան** (օրիորդական ազգանունը` Առաքելյան, 1919, Արմավիր, Կուբանի մարզ, ՌԽՖՍՀ - 2012, Թավրիզ, Իրան), հայ նկարիչ, երաժիշտ։

Գրիգոր Վահրամյանի կինը, Վարդան Վահրամյանի մայրը։

Կենսագրություն
--------------

Մարուսյա Առաքելյանը ծնվել է 1919 թվականին Ռուսաստանի Արմավիր քաղաքում։ Մանուկ հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Իրան և բնակություն հաստատել Թավրիզում։ Սովորել է տեղի հայկական դպրոցում։ Նկարչություն է սովորել Մոսկվայից Թավրիզ ժամանած Գրիգոր Վահրամյանի մոտ։ Մարուսյայի կտավները ցուցադրվել են Թավրիզում կայացած տարբեր ցուցահանդեսներում։ 1958 թվականին Մարուսյան ամուսնացել է իր վարպետի` Գրիգոր Վահրամյանի հետ։

Մարուսյայի ստեղծագործություններն ունեն դասական արմատներ և ուժեղ սիմվոլիկա։ Մարուսյան պատկերել է Ուրմիայի և Մարաղայի բնությունը, Թավրիզի գեղատեսիլ վայրերը։ Նա նաև փորագրել է փայտի և արծաթի վրա։

Մարուսյա Վահրամյանը զբաղվել է նաև երաժշտությամբ, դասավանդել է նկարչություն և երաժշտություն, երեխաներին ուսուցանել է դաշնամուր նվագել։ 1938-1939 թվականներին խաղացել է թատրոնում` Շուշանիկ Արամյանի խմբում։ Հանդես է եկել Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալա», «Քանդած օջախ», Լևոն Շանթի «Ինկած բերդի իշխանուհին» բեմադրություններում։

Շուրջ երեսուն տարի Մարուսյան զբաղված է եղել թատերական գործունեությամբ, ղեկավարել է տասը հոգանոց մի խումբ։ 2008 թվականին Մարուսյան Թավրիզի հայ թատրոնում բեմադրել է «Կոմիտաս» ներկայացումը։

Մարուսյան մահացել է 2012 թվականի հուլիսին` Թավրիզում։

2013 թվականին ռեժիսոր Նավիդ Միխաքը նկարահանել է «Մարուսյան» ֆիլմը, որը նույն թվականի հուլիսի 13-ին ցուցադրվել է Երևանում` Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի արտամրցութային ծրագրում։

Գրականություն
-------------

* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Նորություններ » «Ոսկե ծիրանը» երիտասարդ, բայց և որակյալ փառատոն է»
2. ↑  "Documentary MAROOSYA at 2014 Arpa Festival - Arpa International Film Festival". *Arpa International Film Festival* (in ամերիկյան անգլերեն). 2014 թ․ սեպտեմբերի 11. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 22.
3. ↑  "Մարուսյան". *www.gaiff.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, հուշակոթող-խաչքար Եթովպիայի Ադիս Աբեբա քաղաքի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը կառուցվել է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի 90-ամյակին։ Տեղադրվել է 2005 թվականի ապրիլի 24-ին, կառուցվել է հայկական համայնքի նախաձեռնությամբ։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցի
-------------------

Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցին գտնվում է Ադիս Աբեբայի PastRas Mekonnen կամրջից 70 քայլ հեռավորության վրա։ Եկեղեցու տեղում եղել է 1923 թվականին կառուցված փոքր մատուռ։ 1935 թվականին այն քանդել ու նոր վանք են կառուցել։ Սուրբ Գևորգի շինարարությունը ֆինանսավորել է Մուրադյան ազգանունով եթովպացի մի մեծահարուստ հայ։ Նրա նախաձեռնությամբ էլ եկեղեցին կոչվել է սուրբ Գևորգի անունով՝ ի հիշատակ նրա հանգուցյալ հոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Armenian Genocide Memorial
2. ↑  "Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքար". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Սուրբ Գևորգ եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունվարի 16-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության խաչքար (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության խաչքար**, խաչքար Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքի «Սիդի-Բրահիմ» պուրակում։

Պատմություն
-----------

Խաչքարը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին և տեղադրվել է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված բազմաթիվ միջոցառումների շրջանակներում։ Խաչքարը կանգեցվել է Մարսելի 4-րդ և 5-րդ շրջանների ղեկավարության, Մարսելի հայ համայնքի միասնական ջանքերով և Մարսելում ՀՀ գլխավոր հյուպատոսության աջակցությամբ։ Խաչքարի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Մարսելի 4-րդ և 5-րդ շրջանների սենատոր-քաղաքապետ Բրունո Ժիլը, Մարսելում ՀՀ հյուպատոս Սամվել Լալայանը, հայազգի փոխքաղաքապետ Արթուր Օհաննիսյանը, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչներ, ֆրանսիական և հայկական կազմակերպությունների նախագահներ, լրագրողներ, հայ համայնքի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Մարսելում կանգնեցվել է խաչքար՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Մարսելում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված խաչքար է տեղադրվել". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 19-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Հայոց ցեղասպանության խաչ-հուշարձան**, Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչ-հուշարձան Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտի բարձունքներից մեկում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը նվիրված է 1915 թվականի Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2015 թվականի մայիսի 6-ին Ստեփանակերտ քաղաքի Կրկժան թաղամասում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումների շրջանակում։

Միջոցառմանը մասնակցել են Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը, Հայ Առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանը, պաշտոնատար անձինք։ Խաչ-հուշարձանի տեղադրումը նախաձեռնել է «Առաջ Արցախ» երիտասարդական կազմակերպությունն իր անդամների սեփական միջոցներով ու բարերարների աջակցությամբ։

Գիշերային ժամերին խաչ-հուշարձանը լուսավորվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված խաչ-հուշարձանի բացման և օծման հանդիսավոր արարողություն". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 18.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի խաչ-հուշարձան` Ստեփանակերտում Archived 2020-09-27 at the Wayback Machine.
* Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի խաչ-հուշարձան` Ստեփանակերտում, տեսանյութ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
**Մարթեն Յորգանց** (*Marten Yorgantz*, հունիսի 24, 1946(1946-06-24), Ստամբուլ, Թուրքիա), ֆրանսահայ երգիչ և կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Ստամբուլի Մխիթարյան վարժարանում, որը կիսատ է թողել երգի պատճառով։ Ելույթներ է ունեցել 1965 թվականից։ Ապրում
և ստեղծագործում է Ֆրանսիայում։ 1973 թվականին Առնո Բաբաջանյանի հրավերով եկել է Հայաստան։

Հայկական երգացանկի առաջին երգերի հեղինակը Առնո Բաբաջանյանն է։

Իր երգերի հեղինակը ինքն է, ունի ավելի քան 30 մանկական երգեր։ Ճանաչվել է Եվրոպայում լավագույն հայ փոփ երգիչ։ Նրա երգացանկում ընդգրկված են հայկական, իտալական և ֆրանսիական երգեր։

Յորգանցի երգացանկում ընդգրկված են հայկական («Հայի աչքեր», «Սիրում եմ քեզ», «Գարուն ես միշտ, Երևան», «Այբ, բեն, գիմ», «Ճկույթիկ»), իտալական և ֆրանսիական երգեր։ Թողարկել է 24 ձայնասկավառակ։

1977 թվականին հանդես է եկել Փարիզի «Օլիմպիա» համերգասրահում, 1978 թվականին «Մոր» նվագախմբի հետ՝ Մոնրեալում։

Թողարկել է ձայնասկավառակներ («Յորգանցը երեխաների համար», 1992, «Հայաստան 2006», 2006, «Լավագույնը», 2007, և այլն)։

Յորգանցի մանկական երգերն առանձնանում են ինքնատիպ թեմաներով, բանաստեղծական մեղեդայնությամբ։

Մենահամերգներով եղել է Երևանում, Գյումրիում, Արցախում (Ստեփանակերտ, Շուշի, Մարտակերտ)։

1976 թվականին Ֆրանսիայի Ալֆորվիլլ քաղաքում բացել է «Cappadocia» ռեստորանը։ 1980 թվականին Փարիզի կենտրոնում՝ Սուրբ Գևորգ փողոցում բացել է երկրորդ ռեստորանը, որտեղ հաճախ ելույթներ է ունեցել։ Այժմ այն փակ է։ Սպիտակի երկրաշարժից հետո հանդես է եկել «100 երգ հայ երեխաների համար» նախագծով։

Մրցանակներ
----------

* «Ոսկե բարձրախոս» մրցանակ, Փարիզ, 1967
* «Կարոտ» փառատոնի ոսկե մեդալ, Մոսկվա, 2008

Ձայնասկավառակներ
----------------

* «Յորգանցը երեխաների համար», 1992
* «Հայաստան 2006», 2006
* «Լավագույնը» (Armenian Music Center), 2007

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Biography". Last.fm. Retrieved 2013 թ․ մայիսի 26.
2. ↑  "Yorgantz in Armenian Music Center". Արխիվացված է the original 2007 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Yorgantz.com Archived 2011-02-08 at the Wayback Machine.
* YouTube
* ՄԱՐՏԻՆ ՅՈՐԳԱՆՑ. «ԻՄ ԵՐԿԻՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՆ Է, ԱՐՑԱԽՆ Է» Archived 2010-05-23 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Կերկիրեի բյուզանդական թանգարան** (հուն․՝ Βυζαντινό Μουσείο Αντιβουνιώτισσας), հետբյուզանդական արվեստի թանգարան Հունաստանի Կերկիրա քաղաքում։

Թանգարանը տեղակայված է Անտիվունիոտիսայի Տիրամոր նախկին եկեղեցում, որը կառուցվել է 15-րդ դարի վերջին։ Եկեղեցու շենքը մասնավոր պատկանել է մի շարք Կորֆու հունական ընտանիքների, իսկ 1979 թվականին այն նահանգին նվիրաբերվեց հետբյուզանդական սրբապատկերների և եկեղեցական պարագաների հարուստ հավաքածուի հետ միասին, մասնավորապես, այստեղ թանգարան հիմնելու համար։ 1984 թվականին, անհրաժեշտ վերականգնումից հետո, եկեղեցին-թանգարանը բաց էր այցելուների համար։
Թանգարանի հավաքածուն պարունակում է բյուզանդական և հետբյուզանդական սրբապատկերների մի զգալի հավաքածու՝ ինչպես անհայտ, այնպես էլ հանրաճանաչ նկարիչների կողմից 15-19-րդ դարերում։ Զգալի արժեքը ներկայացնում են Էմանուել Լոմբարդոսի ստեղծագործության սրբապատկերները, ինչպես նաև Միխայիլ Դամասկինի, Էմանուել Զանեսի և Միխայիլ Ավրամիսի գլուխգործոցները։ Խորանի գործվածքները համարվում են ամենակարևոր ցուցանմուշներից մեկը որը բերվել էր Ռուսաստանից և նվիրաբերվել՝ Նիկեֆորոս Ֆեոտոկիի տաճարին։ Բյուզանդական թանգարանում կարելի է տեսնել պատերի որմնանկարներ (11-18 դարերի), որոնք հավաքվել են Կորֆու կղզու տարբեր տաճարներից։ Թանգարանում կան նաև եկեղեցու հիմնադիրների ընտանեկան մասունքներ, վաղ քրիստոնեական շրջանի քանդակներ, հին ավետարաններ, ձեռագրեր, հոգևորականների հագուստներ և այլն։

1994 թվականի հունիսին, վերականգնման աշխատանքների երկրորդ փուլի ավարտից հետո, եկեղեցի-թանգարանը վերականգնել է իր նախկին մեծությունը և այն վերաբացվել է այցելուների համար (լրացուցիչ աշխատանքներ կատարվել են նաև 1999–2000 թվականները)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Византийский музей Керкиры". Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 19-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Музей Византийского искусства
**Մազգար Գիլյազետդինովիչ Աբդուլին** (բաշկիրերեն՝ Мазһар Ғиләжетдин улы Абдуллин, դեկտեմբերի 29, 1912(1912-12-29), 1-ին Իդելբաևո, Taymeyevsky selsoviet, Սալավատսկի շրջան - օգոստոսի 25, 1942(1942-08-25), Տվերի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), բաշկիրացի գրող, լրագրող, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մազգար Աբդուլինը ծնվել է 1912 թվականի դեկտեմբերի 29–ին Բաշկորտոստան երկրի Ուֆիմսկի նահանգի (այժմ Սալավատսկիի շրջան) Զլատոուստովսկի կոմսության Իդելբաևո գյուղում։ Հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո շարունակում է կրթությունը Լենինի անվան դպրոցում՝ Ուֆայում (Ռամի Գրիպովայի անվան գիմնազիայի դպրոցի մոտ)։

* 1933 թվականին ավարտել է համամիութենական կոմունիստական լրագրողների համալսարանը (քաղաք Մոսկվա)։
* 1933-1935 թվականներին եղել է Կիտապի խմբագիրներից մեկը։
* 1935-1937 թվականներին ծառայել է *ՌԿԿԱ- ում՝ Կարմիր բանակում*
* 1937-1941 թվականներին աշխատել է խմբագիր կուլտուրայի ու գրականության թղթակցությունում։
* 1941 թվականից մասնակցել է Արևելյան ռազմաճակատի գործողություններին Ռուսաստանի կողմից և զոհվել է 1942 թվականի օգոստոսի 25-ին, Վորիգինո գյուղում։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Իր ստեղծագործությունները սկսել են տպվել 1920–ական թվականներից հանրապետական ամսագրերում՝ Ամանատում և Պիոներում։ 1933 թվականին դուրս է եկել նրա առաջին բանաստեղծությունների ժողովածուն «Տոռմոշ», որում Մազգար Աբդուլինը ներկայացնում է հայրենի շրջանի գեղեցկությունը՝ մարդկանց կյանքը և այդ տարիների կատարվող իրադարձությունների մասին։ 
1985 թվականին դուրս է եկել նրա «Окопта язылған шигырзар» բանաստեղծությունների ժողովածուն, որտեղ նա ներկայացնում էր պատերազմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Он не вернулся из боя (К 100-летию со дня рождения поэта Мазгара Абдуллина)". ИА «Башинформ». 2012 թ․ դեկտեմբերի 29. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 31.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Надергулов М. Х. Абдуллин Мазгар Гилязетдинович.// Статья в Башкирской энциклопедии(չաշխատող հղում)
**Մազանդարանի վագրը** (պարս.՝ ببر مازندران), իրանահայ կինոռեժիսոր Սամուել Խաչիկյանի կողմից 1968 թվականին նկարահանված գեղարվեստական կինոնկար։ Ֆիլմի գլխավոր դերում նկարահանվել է ազատ ոճի ըմբշամարտի օլիմպիական, աշխարհի եռակի և Ասիական խաղերի չեմպիոն Իմամ Ալի Հաբիբին։ Կինոնկարը ժամանակին ցուցադրվել է նաև ԽՍՀՄ-ում և սիրվել հանդիսատեսի կողմից։

Սյուժե
------

Գյուղական տոնի ժամանակ, որտեղ մրցում էին տեղի ըմբիշները, Թեհրանից ժամանած մարզիչը նկատում է արտասովոր ուժի տեր հասարակ գյուղացի փայտահատին։ Նա երիտասարդին հրավիրում է մայրաքաղաք` ըմբշամարտով լրջորեն զբաղվելու համար։ Շուտով տաղանդավոր ըմբիշը դառնում է ողջ Իրանի պարծանքն ու սիրելին։ Սակայն այդ հանգամանքը շարժում է նրա թիմակիցների նախանձը։ Երկրի չեմպիոնի տիտղոսի համար պայքարող նրա ապագա հակառակորդի մոր հետ պատահական հանդիպումը, փոխում է երիտասարդի հետագա ողջ կյանքը։

Ֆիլմում պատմվում է նաև գլխավոր հերոսի սիրո մասին։

Դերասանական կազմ
----------------

| Դերակատար | Կերպար |
| --- | --- |
| Իմամ Ալի Հաբիբի | Հաբիբ |
| Նիկու Սաֆայի | Սիթարա |
| Նիլուֆար | Լալա |
| Դարիուշ Թալայի | Քեյվան |
| Նասեր Կուրեչյան | Բաշիր Խան |
| Ռեզա Հուշմանդ | - |

Նկարահանող խումբ
----------------

| Կինոգործիչ | Ներդրումը |
| --- | --- |
| Մանուչեհր Կիմրամ | սցենարիստ |
| Սամուել Խաչիկյան | ռեժիսոր |
| Նոսրաթալլահ Կանի | օպերատոր |
| Մեհդի Միրզաքի | պրոդյուսեր |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Database". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 11.
2. ↑  "Emam Ali Habibi Bio, Stats, and Results | Olympics at Sports-Reference.com". Արխիվացված է the original 2009 թ․ սեպտեմբերի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 11.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քաղաքացու օր (այլ կիրառումներ)

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու օրը Կապանում
**Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու օր**, տոն Հայաստանի Հանրապետությունում, որը ստեղծվել է Նիկոլ Փաշինյանի կառավարման տարիներին՝ վերջինիս նախաձեռնությամբ՝ իր գլխավորած հեղափոխությունը փառաբանելու համար։

Նշվում է ապրիլի վերջին շաբաթ օրը։ Մայիսի 1-ը շաբաթ օրվա հետ համընկնելու դեպքում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու օրը նշվում է ապրիլի վերջին կիրակի օրը։

Պատմություն
-----------

Հիմնական հոդված՝ Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)
2019 թվականի մարտի 21-ին Հայաստանի կառավարությունը հավանություն է տվել «Տոների և հիշատակի օրերի մասին» Հայաստանի օրենքի փոփոխություններին, որոնցում առաջարկվել է սահմանել Քաղաքացու օրը՝ որպես նոր տոն։
Հայաստանի արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանի խոսքով, տոնի անհրաժեշտությունը «պայմանավորված է 2018 թվականի ապրիլին Հայաստանում տեղի ունեցած աննախադեպ քաղաքական իրադարձություններով և դրան հետևած թավշյա հեղափոխությամբ։ Ըստ Զեյնալյանի, ելնելով սոցիալ–տնտեսական, իրավական և քաղաքական բազմաթիվ խնդիրների շուտափույթ լուծման անհրաժեշտությունից, հազարավոր քաղաքացիներ օրեր շարունակ բողոքի ակցիաներ և երթեր են անցկացրել՝ իշխանությունների առջև դնելով իրենց պահանջները։

2019 թվականի ապրիլի 9-ին Հայաստանի Ազգային ժողովի կողմից ընդունվել է «Տոների և հիշատակի օրերի մասին» Հայաստանի օրենքում լրացում կատարելու մասին օրենքը, որի արդյունքում «Տոների և հիշատակի օրերի մասին» Հայաստանի օրենքի նոր 4.1 հոդվածը սահմանել է **Քաղաքացու օր** տոնը։ Համաձայն այդ հոդվածի՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու օրը նշվում է ապրիլի վերջին շաբաթ օրը։ Մայիսի 1-ը շաբաթ օրվա հետ համընկնելու դեպքում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու օրը նշվում է ապրիլի վերջին կիրակի օրը։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի տոների և հիշատակի օրերի ցանկ
* Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայաստանի Հանրապետության տոների և հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքի հոդված 4.1.
2. ↑  One, Studio. "Քաղաքացու օրը. տոն, որ այդպես էլ քեզ հետ չէ". *www.yerkir.am* (in ամհարերեն). Արխիվացված է the original 2022 թ․ օգոստոսի 11-ին. Retrieved 2022 թ․ ապրիլի 24.
3. 1 2  Հայաստանում Քաղաքացու օր կնշվի
4. ↑  «ՏՈՆԵՐԻ ԵՎ ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՕՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՀՀ օրենքը

|  |
| --- |
| 
  **Հայաստան**
 |
**Մարկ Դյուտրու** (ֆր.՝ Marc Dutroux, նոյեմբերի 6, 1956(1956-11-06), Իքսել, Բրյուսել, Բելգիա), բելգիացի մանկապիղծ և սերիական մարդասպան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Իքսելում մանկավարժների ընտանիքում։ Առաջիկա չորս տարիները Դյուտրուն անցկացրեց Բուրունդիում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո դարձել է էլեկտրիկ։ 1974 թվականին Դյուտրուն ամուսնացավ մանկապարտեզի դաստիարակ Միշել Մարտենի հետ։ Դյուտրուն իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Շառլեռուա։ 1995 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Դյուտրուն կտրում է 17-ամյա աղջկա կոկորդը, որը հրաժարվում է զբաղվել նրա հետ սեռական հարաբերությունով։

Կալանավորում
------------

1996 թվականի օգոստոսի 13-ին Դյուտրուն բանտարկվեց։ Դյուտրուին պատկանող հողամասում ոստիկանությունը գտել էր երկու 8-ամյա աղջիկների դիեր, որոնք ձեռքերով կապված էին։ Դատախազությունը Դյուտրուին մեղավոր է ճանաչել վեց աղջիկների առևանգման և նրանց բռնաբարելու, ինչպես նաև առևանգվածներից չորսին սպանելու համար։ Նա աղջիկներին բռնաբարել ու նկարահանել է տեսախցիկով։ Դյուտրուն դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման։ Նրա կինը՝ Միշելը ճանաչվեց մեղավոր ամուսնու կատարած հանցագործություններին աջակցելու համար և դատապարտվեց 30 տարավա ազատազրկման։ 2012 թվականի օգոստոսի 28-ին 16 տարվա ազատազրկումից հետո ազատ է արձակվել և դատարանի վճռով ապրել վանքում՝ խիստ պայմաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Дирк Шюмер. ПОХИТИТЕЛИ ДЕТЕЙ. Бельгийская драма европейского масштаба.
2. ↑  "Сообщницу убийцы-педофила привезли в монастырь". Արխիվացված է the original 2017 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 17.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարկ Դյուտրու Archived 2018-04-01 at the Wayback Machine.
* Մարկ Դյուտրու, Ջեքը մեր ժամանակի խաբեբա է

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12568403m · GND: 119500868 · GTAA: 95420 · ISNI: 0000000057365167 · NKC: jx20050830002 · NTA: 15562895X · SUDOC: 034991867 · VIAF: 84338353 · WorldCat VIAF: 84338353 |

 |

 |
**Մ. Ա. Բալակիրևի կիսանդրի** (ռուս.՝ Бюст М. А. Балакирева), ռուս կոմպոզիտոր, դաշնակահար, դիրիժոր Միլի Բալակիրևին (1837-1910 թթ.) նվիրված կիսանդրի Նիժնի Նովգորոդում։ Գտնվում է Պրովիանտսկայա փողոցի թիվ 5 տան հարևանությամբ գտնվող հրապարակում։

Պատմություն
-----------

1842-1848 թվականներին Պրովիանտսկայա փողոցի թիվ 5 տանն ապրել է Միլի Բալակիրևը, որտեղ էլ ստացել է դաշնամուրի առաջին դասերը։ 1973 թվականին շենքը վերականգնվել և հանձնվել է կոմպոզիտորների միության Նիժնի Նովգորոդի մասնաճյուղին։ 1979 թվականին որոշվել է տան դիմացի հրապարակում տեղադրել Բալակիրևի հուշարձանը։

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1980 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Հանդիսավոր բացմանը ներկա են գտնվել կոնսերվատորիայի ուսանողներ և դասախոսներ, տղաների երգչախումբը, ֆիլհարմոնիայի կազմը։

Նկարագրություն
--------------

Կիսանդրին սև գրանիտից է, պատվանդանի վրա ոսկյա տառերով Բալակիրևի ստորագրությունն է, կողքին բրոնզե սալաքար, որի վրա փորագրված է. «Եթե Բալակիրևը չլիներ, ռուսական երաժշտության ճակատագիրը բոլորովին այլ կլիներ»։

Հեղինակներ
----------

* Քանդակագործ՝ Վ. Ի. Պուրիխով
* Ճարտարապետ՝ Գ. Պ. Մալիկով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Памятники культуры". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 3-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Нижний Новгород: 785 вопросов и ответов.-Н.Новгород: Кварц, 2007.
* Памятники истории и культуры Горьковской области.-Горький: Волго-Вятское кн.изд-во, 1987.
**Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի Հայաստանի բժշկության պատմության թանգարան**, բժշկության պատմության թանգարան Հայաստանում, հիմնադրվել է 1978 թվականին։

Պատմություն
-----------

Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի Հայաստանի բժշկության պատմության թանգարանը հիմնադրվել է ակադեմիկոս Լևոն Հովհաննիսյանի հավաքածուի մի մասի և թանգարանի հիմնադիր, երկարամյա տնօրեն, բժշկապատմաբան Վլադիմիր Մարտիրոսյանի անձնական հավաքածուի հիման վրա։

1985 թվականին Հայաստանի առողջապահության նախարարության նախաձեռնությամբ թանգարանի նյութերը հանձնվել են Սարդարապատի ազգագրության թանգարանին՝ բժշկության պատմության ենթաբաժին ստեղծելու համար։ Մտահղացումը չիրականանալու պատճառով՝ ՀՀ առողջապահության նախարարի 1990 թվականի թիվ 2147 հրամանի համաձայն, Երևանի պետական բժշկական համալսարանի թանգարանը վերաբացվել է։ 1998 թվականին՝ համաձայն ՀՀ առողջապահության նախարարի սեպտեմբերի 24-ի թիվ 550 հրամանի, Երևանի պետական բժշկական համալսարանի թանգարանի հիման վրա ստեղծվել է Հայաստանի բժշկության պատմության հանրապետական թանգարանը։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանն ունի 8000 ցուցանմուշ, որոնք ներկայացնում են բժշկության զարգացման փուլերը Հայաստանում՝ հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը։ Այստեղ կան անվանի գիտնականների ձեռագրեր, փաստաթղթեր, անձնական իրեր, շքանշաններ, տպագրված աշխատություններ, բժշկական գործիքներ, ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործվող նյութեր և իրեր, ինչպես նաև՝ գեղարվեստական ստեղծագործություններ՝ քանդակներ, յուղաներկ դիմանկարներ հուշանվերներ, ներկայացված են Հայաստանի գիտաբժշկական կենտրոնները՝ իրենց գործունեությունն արտացոլող ցուցանմուշներով, Հայրենական մեծ պատերազմին հայ բժիշկների մասնակցության, 1988 թվականի աղետալի երկրաշարժի հետևանքների վերացման, արցախյան ազատամարտի տարիներին մեր բժիշկների անձնվեր գործունեության մասին նյութեր, ինչպես նաև բժշկական համալսարանի ստեղծման, անցած ճանապարհի, նշանակալի իրադարձությունների մասին հավաստող բազմաթիվ նյութեր ու փաստաթղթեր։

Ցուցանմուշները ներկայացված են ըստ ժամանակաշրջանների՝ 

* հնագույն
* հեթանոսական
* հին
* միջնադարյան
* 19-րդ դար
* 20-րդ դար

Հասցե
-----

Թանգարանը գտնվում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շենքում, Կորյունի 2 հասցեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայաստանի բժշկության պատմության թանգարան". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Ճիչերի Թագուհիները 2** հեռուստասերիալ, որը հեռարձակվում է Fox հեռուստաալիքով։ Երկրորդ եթերաշրջանը ներկայացվեց 2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։

2016 թվականի հունվարի 15-ին նկարահանվեց նաև հեռուստասերիալի 2-րդ եթերաշրջանը։ Էմմա Ռոբերթսը, Էբիգեյլ Բրեսլինը, Բիլլի Լուրդը, Լիա Միշելը, Կեկե Պալմերը, Նիսի Նեշը, Գլեն Պաուելը, Օլիվեր Հադսոնը և Ջեյմի Լի Կյորթիսը նորից նկարահանվեցին հեռուստասերիալում։ Երկրորդ եթերաշրջանի իրադարձությունները զարգանում են հիվանդանոցում։

Դերասանական կազմ
----------------

### Հիմնական

Էմմա Ռոբերթս - Շանել Օբերլին

Քիրսթի Ալլի - Ինգրիդ Հոֆֆել

Թեյլոր Լոթներ - Քեսիդի Քասքեյդ

Լիա Միշել - ՀԵսթեր Ուլրիչ/ Շանել #6

Էբիգեյլ Բրեսլին - Լիբի Փութնի/ Շանել #5

Կեկե Պալմեր - Զեյդեյ Ուիլիամս

Բիլլի Լուրդ - Սեդի Սուենսոն/ Շանել #3

Ջեյմս Էարլ - Չեմբերլին Ջեքսոն

Ջոն Սթամոս - Բրոք Հոլթ

Ջեյմի Լի Կյորթիս - Քեթի Մանչ

### Հատուկ հյուրեր

Նիսի Նեշ - Դենիս Հեմփֆիլ

Քոլթոն Հեյնս - Թայլեր

### Անցողիկ դերեր

Գլեն Փաուելլ - Չեդ Ռեդուել

Օլիվեր Հադսոն - Ուես Գարներ

Տրիբի Գլովեր - Ջեյն Հոլիս

Ջերեմի Բաթիստ - Բիլ Հոլիս

Ջերի Օ՛Քոնել - բժիշկ Մայք

Լորա Բել Բանդի - քույր Թոմաս

Էնդի Էրիքսոն - Շանել #7

Ռայլի ՄակՔենա - Շանել #8

Մոյրա Օ՝նիլ - Շանել #9

Դահլա Գլիք - Շանել #10

### Հյուր

Սեսիլյա Սթրոնգ - Քաթերին Հոբարթ

Քեվին Բիգլի - Ռանդալ

Չերի Օթերի - Շեյլա Բաումգարներ

Բրայան Բաումգարներ - Ռիչարդ

Ալեք Մապա - Լին Ջոհնսթոն

Այվար Բրոգեր - Միչ Միտչում

Քեթի Մարքս - Շանել #11

Փաբլո Կաստեբլանկո - Շանել Պուր Հոմ

Բրուկ Շիելդս - Սքարլեթ Լովին

Քասթինգ
-------

2016 թվականի հունիսին Ջոն Սթամոսը, Թեյլոր Լոթները և Ջեյմս Էարլը միացան կազմին։

2016 թվականի հուլիսին Քոլթոն Հեյնեսը և Սեսիլյա Սթրոնգը ներկայացան որպես հյուրեր։ Այդ նույն ամսում Ջերի Օ՝Քոնելը և Լորա Բել Բանդին համաձայնվեցին նկարահանվելու առաջարկին։ 2016 թվականի օգոստոսին ներկայացվեց, որ Չերի Օթերին նույնպես հյուր կլինի։ 2016 թվականի սեպտեմբերին Քիրսթի Ալլին և Բրուկ Շիելդսը նույնպես ներկայացվեցին որպես հյուր դերասաններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Fox press release (2016 թ․ հունվարի 15). ""Scream Queens" Renewed For a Second Season". The Futon Critic. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 16.
2. 1 2  Wagmeister, Elizabeth. "'Scream Queens' Renewed at Fox, Season 2 Will Be Set in Hospital". Variety. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 27.
3. ↑  "Scream Queens on Twitter". *Twitter*.
4. ↑  Porter, Rick (2016 թ․ սեպտեմբերի 21). "Tuesday final ratings: 'NCIS,' 'Brooklyn Nine-Nine' adjust up, 'This Is Us' & 'Bull' steady". *TV by the Numbers*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)