**Պատկեր:Zoso.svg** (Led Zeppelin IV), Led Zeppelin բրիտանական ռոք-խմբի չորրորդ ստուդիական ալբոմը` թողարկված 1971 թվականին Atlantic Records լեյբլի կողմից։

Շապիկի վրա չկա խմբի անվանումը, իսկ ալբոմի վերնագրի դաշտում խմբի անդամների անունների փոխարեն պատկերված են 4 նշաններ, որոնք համապատասխանում են խմբի յուրաքանչյուր անդամին։ Շատերը այս ալբոմն անվանում են «Led Zeppelin IV»` շարունակելով նախորդ ալբոմների տրամաբանությունը։ Այն անվանում են նաև «The Fourth Album», «Four Symbols», «ZoSo», «Runes», «The Hermit», «Sticks», «Man With Sticks»: Ալբոմը վաճառվել է 37 միլիոն օրինակով, ինչն այն դարձնում է ոչ միայն վաճառքի առումով հաջողված ալբոմ, այլ նաև երաժշտության պատմության մեջ ամենաշատը վաճառված ալբոմներից մեկը։

2003 թվականին Rolling Stone ամսագիրը ներառեց ալբոմը բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն ալբոմների ցանկ` 66-րդ հորիզոնականում։ 2012 թվականին թարմացված ցանկում ալբոմն իջավ 69-րդ հորիզոնական։ Ալբոմն առաջին տեղն է զբաղեցրել 100 մեծագույն բրիտանական ռոք ալբոմների մեջ` ըստ *Classic Rock* ամսագրի։ «Stairway to Heaven» երգը զբաղեցնում է 31-րդ հորիզոնականը բոլոր ժամանակների 500 լավագույն երգերի ցանկում` ըստ *Rolling Stone* ամսագրի":

Ալբոմի մի քանի երգեր (Black Dog, When the Levee Breaks, Rock and Roll (երգ), Stairway to Heaven) թողարկվել են ԽՍՀՄ-ում 1988 թվականին Աստիճաններ դեպի երկինք սկավառակի վրա «Հայտնի երաժշտության արխիվ» սերիայից։

Ձայնագրություն
--------------

Ի սկզբանե ալբոմը ձայնագրվում էր *Island Records* լեյբլի *Basing Street* ստուդիայում` Լոնդոնում։ Միաժամանակ ձայնագրվում էր *Jethro Tull* և *Aqualung* ալբոմների հետ։ 1970 թվականի դեկտեմբերին։ Այնուհետև *Fleetwood Mac*-ի խորհրդով, հավելյալ ձայնագրություններ անելու նպատակով խումբը տեղափոխվեց Հեդլի Գրեյնջ (անգլ.՝ Headley Grange): Այնտեղ խումբն օգտագործում էր The Rolling Stones-ի շարժական ստուդիան։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մեզ անհապաղ անհրաժեշտ էր այնպիսի մի վայր, որտեղ կարող էին մի բաժակ թեյ խմել, շրջել այգում, իսկ հետո գնալ ու անել այն, ինչ մենք պետք է անեինք։ Դեյվ Լյուիսի խոսքերով` Հեդլի Գրեյնջի հանգիստ մթնոլորտը օգնում էր ստեղծել ստեղծագործական մթնոլորտ. երգերի մեծամասնությունը ձայնագրվել է հենց այնտեղ
- Ջիմի Փեյջ |  |

Ալբոմի համար հիմնական երգերի ձայնագրումից հետո խումբն ուղևորվեց Island Studios, այդ ժամանակ էլ Լոս Անջելեսի Sunset Sound ստուդիայում սկսվեց ստեղծագորությունների միքսեր անելը Dave Lewis (1994), *The Complete Guide to the Music of Led Zeppelin*, Omnibus Press, ISBN 0-7119-3528-9.</ref>: Սակայն երգերի ցածր որակի պատճառով որոշվեց կրկին մասթերինգ անցկացնել Լոնդոնում, ինչի հետ կապված մի քանի ամսով հետաձգվեց ալբոմի թողարկման ամսաթիվը։ Այդուհանդերձ ալբոմի վերջնական տարբերակում չներառվեցին երեք երգեր` «Down by the Seaside», «Night Flight» և «Boogie with Stu»: Չորս տարի հետո այդ երեգ ստեղծագործությունները ներառվեցին Physical Graffiti ալբոմի մեջ։

Ալբոմի անվանումը
----------------

*Led Zeppelin III* (1970)-ի հանդեպ քննադատների անտարբեր վերաբերմունքից հետո Փեյջը որոշեց անվանում չտալ իր ստուդիական ալբոմին` փոխարինելով այն 4 խորհրդանիշերով, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացնում էր խմբի կոնկրետ մասնակցի։ Իսկ նրանք բոլորը միասին էլ հենց ձևավորում էին ալբոմի անվանումը։ Փեյջն ասել է. «Չորրորդ ալբոմի վրա մենք դիտմամբ որոշել ենք փոքրացնել ալբոմի անվանման նշանակությունը, ինչի շնորհիվ շապիկի վրա չի լինի ոչ մի տեղեկատվություն պարունակության մասին։ Անունները, անվանումները և նմանատիպ բաները նշանակություն չունեն»: Նա նաև հաղորդել է, որ խմբի համար աշխատողները, իմանալով իրենց մտադրության մասին, խորհուրդ են տվել հրաժարվել այդ մտքից` հիմնվելով այն բանի վրա, որ խմբի երկարաժամյա անգործությունից հետո նման քայլը կդառնա «պրոֆեսիոնալ ինքնասպանություն» : Հիշելով այդ ժամանակների մասին` Փեյջը ասել է. «Մեզ պետք էր բավականաչափ ինքնավստահություն և հավատ ինքներս մեր հանդեպ, որպեսզի այդպիսի քայլ անեինք»։ 2010 թվականին *The Times*-ի հետ հարցազրույցի ժամանակ նա հաղորդում է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այս ամենը հեշտ չէր։ Ձայնագրող կազմակերպությունը համոզում էր, որ ալբոմը պետք է ունենար <...> անվանումը։ Մեզ ակնարկում էին, որ այդպիսի քայլը կարող է պրոֆեսիոնալ ինքնասպանություն դառնալ։ Իրականում մենք այդպես էլ ունեինք բավականաչափ բացասական արձագանքներ մեր ալբոմների վերաբերյալ։ <...> ալբոմն առանց անվանման ինձ թվաց ամենալավ պատասխանը քննադատներին։ Չէ՞ որ մեր երաժշտությունը նշանակալի քանակով վաճառքներ և համերգի մասնակցություններ ունի։ |  |

Անանուն ալբոմի թողարկումը դժվարացրեց ալբոմն ինչ-որ կերպ անվանելը։ Չնայած նրան, որ ավելի հաճախ ալբոմն անվանում են *Led Zeppelin IV*` Atlantic Records-ում օգտագործվում է *Four Symbols* և *The Fourth Album* տարբերակները։ Ալբոմն անվանում են նաև *ZoSo* (Փեյջի նշանի համար), *Անանուն* և *Runes*: Ինքը Փեյջը իր հարցազրույցներում ալբոմն անվանում է «Չորրորդ թողարկում» և «Led Zeppelin IV»: Մեկնաբանելով անվանման հետ կախված իրավիճակը` Պլանտն ասել է. «Սա մեր չորրորդ ալբոմն է։ Ահա և վերջ»։

### Չորս նշանները

1977 թվականին ունեցած հարցազրույցի ժամանակ Փեյջը նշում է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Քննադատների հետ կապված այս ամբողջ անմտությունից հետո ինձ թված, որ նոր ալբոմի վատ չէր լինի լրիվ անանուն թողարկել։ Ի սկզբանե ես ցանկանում էր ընդհանուր մի նշան պատկերել, սակայն հետո քննարկելով, որ մենք չորսն ենք, ալբոմը նույնպես չորրորդն է, մենք որոշեցինք օգտագործել 4 նշաններ։ |  |

* Փեյջը հայտարարեց, որ մտածել է իր սեփական խորհրդանիշը, սակայն հանրային կերպով երբեք չի մեկնաբանել դրա նշանակությունը։ Կան կարծիքներ, որ այս նշանը համարվում է Սատուրն մոլորակի աստղագիտական նշանակումը։

Նշանը երբեմն անվանում են «ZoSo»` չնայած Փեյջը պնդել է, որ նշանը չունի անվանում կամ բառային համարժեք։ Ինչպես հայտնի է, Փեյջը հետաքրքրվել է Ալիստեր Կրոուլիի աշխատանքներով, դրա համար էլ ենթադրվում է, որ նրա նշան է հանդիսանում է մոգական խորհրդանշան։ Առաջին երեք մասերը հիշեցնում են «Zos» բառը, որը հնարավոր է, որ կապ ունի Օստին Սպեյրի «Զոս Կիա»-ի պաշտամունքի հետ։

* Ջոն Փոլ Ջոնսն իր նշանը վերցրել է Ռուդոլֆ Կոխի «Book of Signs» գրքից։ Նշանն իրենից ներկայացնում է շրջան երեքնուկով և սովորաբար խորհրդանշում է ինքնավստահություն և կարողություն։
* Որպես իր խորհրդանիշ` հարվածային գործիքներ նվագող Ջոն Բոնեմը ընտրել է Բորեմեոյի շրջանները` նույն գրքից։ Շրջանները խորհրդանշում են ընտանիքին` հորը, մորը և երեխային։
* Ռոբերտ Պլանտը մտածել է իր սեփական նշանը` փետուր շրջանի ներսում, ինչը հղվում է Պացիֆիդա կորած մայրցամաքին։

Սենդի Դենիի նշանը
* Հինգերորդ խորհրդանիշը, որ պատկանում է Սենդի Դենիին, իրենից ներկայացնում է երեք հավասարակողմ եռանկյուններ։

Led Zeppelin-ի շրջագայությունների ժամանակ` 1971 թվականին, խմբի անդամները կրել են նշաններն իրենց գործիքների վրա։

Երգացանկ
--------

| 
A կողմ |
| --- |
| # | Անվանում | Հեղինակ(ներ) | Տևողություն |
| 1. | «Black Dog»   | * Ջիմի Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
 | 4:54 |
| 2. | «Rock and Roll»   | * Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
* Բոնեմ
 | 3:40 |
| 3. | «The Battle of Evermore»   | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 5:51 |
| 4. | «Stairway to Heaven»   | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 8:02 |

| 
Բ կողմ |
| --- |
| # | Անվանում | Հեղինակ(ներ) | Տևողություն |
| 1. | «Misty Mountain Hop»   | * Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
 | 4:38 |
| 2. | «Four Sticks»   | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 4:44 |
| 3. | «Going to California»   | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 3:31 |
| 4. | «When the Levee Breaks»   | * Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
* Бонэм
* Մեմֆիս Մինի
 | 7:07 |

| 
Բոնուս-սկավառակ |
| --- |
| # | Անվանում | Հեղինակ(ներ) | Տևողություն |
| 1. | «Black Dog» (Basic track with guitar overdubs) | * Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
 | 4:34 |
| 2. | «Rock and Roll» (Alternate mix) | * Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
* Бонэм
 | 3:39 |
| 3. | «The Battle of Evermore» (Mandolin/Guitar mix from Headley Grange) | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 4:13 |
| 4. | «Stairway to Heaven» (Sunset Sound mix) | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 8:03 |
| 5. | «Misty Mountain Hop» (Alternate mix) | * Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
 | 4:45 |
| 6. | «Four Sticks» (Alternate mix) | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 4:33 |
| 7. | «Going to California» (Mandolin/Guitar mix) | * Փեյջ
* Պլանտ
 | 3:34 |
| 8. | «When the Levee Breaks» (Alternate UK mix) | * Փեյջ
* Պլանտ
* Ջոնս
* Бонэм
* Минни
 | 7:08 |
| **40:32** |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
"Their Time is Gonna Come". *Classic Rock Magazine*. December 2007.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Michael Leonard, "Heaven Sent", *Q* Led Zeppelin Special Edition, 2003.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Dave Lewis (1994), *The Complete Guide to the Music of Led Zeppelin*, Omnibus Press, ISBN 0-7119-3528-9.
4. ↑  
Adams, Cecil. "What Do the Four Symbols on Led Zeppelin's 4th Album Mean?". *straightdope.com*. Retrieved 2008 թ․ օգոստոսի 11.
5. 1 2 3 4  Dave Schulps, Interview with Jimmy Page Archived 2011-08-20 at the Wayback Machine. *Trouser Press*, October 1977.
6. ↑  James Jackson, "Jimmy Page on Led Zeppelin IV, the band's peak and their reunion, *The Times*, January 8, 2010 .
7. ↑  Interview with Jimmy Page Archived 2011-08-07 at the Wayback Machine. *Guitar World* magazine, 1993
8. ↑  Led-Zeppelin.org. "Led Zeppelin Assorted Info". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 14-ին. Retrieved 2011 թ․ մարտի 15.
9. ↑  Austin Scaggs (2005 թ․ մայիսի 5). "Q&A: Robert Plant". Rolling Stone. Արխիվացված է the original 07.08.2016-ին.
10. ↑  "Zoso Jimmy Page's symbol". Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2013 թ․ մարտի 5.
11. ↑  "Jimmy Page's Led Zeppelin symbol". `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|1=` (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Led Zeppelin-ի պաշտոնական կայքը
* Led Zeppelin IV discogs.com-ում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |

 |