recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **՞**Հաղարջենի Ախուրյանի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Կոկռոշազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Հաղարջենի |
|
|
| Տեսակ | Հաղարջենի Ախուրյանի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Ribes achurjani

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հաղարջենի Ախուրյանի** (լատ.՝ Ribes achurjani), կոկռոշազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ տերևաթափ թուփ, որն ունի 0.5-0.7 մ բարձրություն։ Ընձյուղները կարմրագորշավուն են, զույգ փշերով։ Տերևները կանաչ են, երեք բլթականի։ 0.2-0.4 սմ տրամագծով պտուղները մանր գնդաձև են և կարմրավուն։ Ծաղիկները գտնվում են կարճ (1-2 սմ) ողկույզներում։ Մշակովի պայմաներում հասնում է մինչև 1 մետր բարձրության։ Լավ է տանում խուզումը և խիտ ճուղավորման շնորհիվ կարելի է խորհուրդ տալ ցածր եզրազարդ ստեղծելու համար։ Կարելի է օգտագործել ալպինարիաներում, քարապարտեզներում և ընդհանրապես ծաղկապարտերային ձևավորումներում։ Պիտանի է հիմնականում Հայկական ՍՍՀ-ի բարձր լեռնային և միջին գոտիների բնակավայրերի կանաչապատման համար, քանի որ ցածրադիր վայրերում տուժում է երաշտից և արեգակնային բարձր ճառագայթումից։

Լավ խնամված պայմաններում կարող է հասնել 1 մ-ի։ Ցածր վայրերում լավ չի աճում։ Չորադիմացկուն է, ցրտադիմացկուն և լուսասեր։

Տարածված է Կովկասում, հյուսիսարևելյան Եվրոպայում։ Հանդիպում են նաև Լոռիում, Նոյեմբերյանում, Շամշադինում, Իջևանում, Սևանի ավազանում, Վայքում։ Աճում են հիմնականում անտառի եզրերին, թփուտներում, քարքարոտ լանջերում։

Նկարագրություն
--------------

60-70 սմ բարձրությամբ թուփը բարակ ընձյուղներով է և մոխրագույն ճյուղերով։ 2-3 սմ երկարությամբ թեթևակի եռաբլթակ տերևները կանաչ են և մանր։ 2-4 սմ երկարությամբ կարճ ծաղկաբույլերով ծաղիկները խմբված են 2-4-ական իգական ծաղիկների ողկույզներում։ 2-4 մմ տրամագծով մանր պտուղները գնդաձև են և բաց կարմիր։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Վերին Ախուրյանի (Արփի լճի շրջակայք, Ամասիայի շրջակայք) և (Շիրակի Ախուրյան գետի կիրճ) ֆլորիստիկական շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 1500-2400 մ բարձրությունների վրա, միջին, վերին և ենթալպյան գոտիներում, ժայռոտ տեղերում և գետերի ժայռոտ ափերին։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է և Հայաստանի էնդեմիկ։ Ներկայումս հայտնի է մեկ շատ մասնատված պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Լ․Վ․Հարությունյան, Քո շրջապատի թփերը, Երևան, 1984
2. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Ribes achurjanii
* GBIF: 8391595
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:792526-1

 |

 |
Փաթեթավորված շոկոլադե մետաղադրամ բրիտանական ֆարտինգի տեսքով
Չփաթեթավորված շոկոլադե մետաղադրամ բրիտանական ֆարտինգի տեսքով:
Տարբեր արժույթի մետաղադրամների նմանությամբ փաթեթավորված շոկոլադե մետաղադրամներ
**Շոկոլադե մետաղադրամ**, կամ **շոկոլադե դրամ**, փայլաթիթեղով ծածկված շոկոլադ մետաղադրամների տեսքով։ Երեխաներին շոկոլադե մետաղադրամներ նվիրելը Սուրբ ծննդյան ավանդույթ է Եվրոպայի մի մասում, այն կարող է հանդիպել նաև Սուրբ Նիկոլայի օրը[*փա՞ստ*]: Շոկոլադե մետաղադրամներն ընդգրկվում են նաև հրեական տոնակատարություններում, որպես Խանուկայի գելտ, և Սուրբ Պատրիկի օրվա տոնակատարություններում, որպես նախորդ գիշերը Լեպրեկաունսի (իռլանդական բանահյուսություն) թողած նվերներ[*փա՞ստ*]:

Պատմություն
-----------

Համարվում է, որ շոկոլադե մետաղադրամներ նվիրելը որպես Սուրբ ծննդյան ավանդույթ սկսվել է Սուրբ Նիկոլայի գործերով։ Նա Լիկիայում գտնվող Միրայի եպիսկոպոսն էր, որն այժմ համարվում է Թուրքիա։ Թեև գրավոր փաստաթղթերով հիմնավորված չեն, շատ ավանդապատումներ պատմում են երեխաների նկատմամբ նրա բարության մասին։ Ասում են, որ նա աներևակայելի ամաչկոտ մարդ էր և ցանկանում էր փող տալ Միրայի աղքատ երեխաներին այնպես, որ նրանք չիմանային այդ մասին։ Մի գիշեր նա բարձրանում է տանիքի վրա և փողի քսակը նետում ծխնելույզից ներքև, որն ընկնում է զույգ գուլպայի մեջ, որը մի փոքրիկ աղջիկ կախել էր չորանալու համար։ Ամեն տարի Սուրբ Նիկոլասը մետաղադրամներ կամ փողեր էր տալիս Միրայի երեխաներին։

Միացյալ Թագավորություն
----------------------

Միացյալ Թագավորությունում շոկոլադե մետաղադրամները պատրաստվում են իսկական փողի տեսքով, դրանք ավանդաբար գնվում են Սուրբ Ծննդյան օրերին և օգտագործվում են զարդարելու տոնածառը և լցնելու երեխաների գուլպաները։ Երբ երեխաներին այցելում են ընկերները կամ բարեկամները, նրանց թույլատրվում է որպես մեծ բավականություն շոկոլադներ գտնել ծառից։ Որպես տարբերակ շոկոլադե մետաղադրամները պահված են լինում երեխաների համար նախատեսված տնակում, հաճախ գանձերի արահետի տեսքով։

Տես նաև
-------

* Խանուկայի գելտ
* Քաղցրավենիքի ցանկ


|  |
| --- |
| 
  **Ուտեստ**
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Archived November 21, 2008, at the Wayback Machine.
2. ↑  Stores are switching chocolate coins back to Sterling as taste for euro takes a nosedive | Mail Online
3. ↑  Christmas Tree Traditions in Britain (A British Christmas) Archived 2012-12-06 at the Wayback Machine.
**Սուրեն Ուզունյան** (1883, Կ. Պոլիս - 23 փետրվարի, 1927, Բուխարեստ), հայ բժիշկ, Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության (ՀՄԸՄ) հիմնադիրներից մեկը

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1883 թվականին Կ. Պոլսում։ Մանկությունը ծնողների հետ անցկացրել է Կարին քաղաքում։ Վերադառնալով Կ. Պոլիս՝ սովորել է Պերպերյան վարժարանում։ Հետագայում կրկին տեղափոխվել է Կարին և սովորել Սանասարյան վարժարանում։ Այնուհետև ուսանել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Ավարտելուց հետո մեկնել է Փարիզ և «Օդել Դի­եո» հիվանդանոցում հետևել Դիյոլաֆուայի դասերին։

Վերադառնալով Կ. Պոլիս՝ թուրք-ռուսական սահմանագլխի առողջապահական քննիչ է նշանակվել։ 1911 թվականին հրաժարվելով պաշտոնից՝ հաստատվել է Կ. Պոլսի ասիական կողմի Սկյուտար թաղամասում։ 1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ Ռազմաճակատում վիրավորվել է, բուժվել, ապա Գելիբոլուի զինվորական հիվանդանոցի բժշկապետ նշանակվել։ 1918 թվականին՝ պատերազմի ավարտից հետո վերահաստատվել է Սկյուտարում, ուր լայն ժողովրդականություն է վայելել։ Եղել է Տարագրելոց, Որբախնամի, Կարմիր խաչի և Հայ բժիշկներու միությունների անդամ։ Եղել է Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության (ՀՄԸՄ) հիմնադիրներից մեկը։

1920 թվականին ամուսնացել է հանրաճանաչ գրագիտուհի տիկին Անայիսի (Եվփիմե Ավետիսյան) դստեր՝ Մարգարիտ Ավետիսյանի հետ։ 1922 թվականի աշնանը ընտանիքով գաղթել է Ռումինիա և հաստատվել Բուխարեստ մայրաքաղաքում, ուր շարունակել է բժիշկ աշխատել և հանրային գործունեությամբ զբաղվել։ Բուլղարական դումայում ուշագրավ ատենախոսություն է կատարել։

Մահացել է 1927 թվականի փետրվարի 23-ին Բուխարեստում՝ 44 տարեկանում։

Գրականություն
-------------

* Թէոդիկ, Ամէնուն տարեցոյցը, 1928, Փարիզ, 1929։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Զուգահեռ իրականությունը** ենթադրական առանձին գոյություն ունեցող իրականություն է։ Զուգահեռ իրականությունների խումբը կոչվում է «մուլտիվերս»։
Իսկական քվանտային մեխանիկական ենթադրությունը այն է, որ զուգահեռ իրականությունները «իրականություններ են, որոնք իրարից առանձնացված են մեկ քվանտային իրադարձության շնորհիվ»։

Նախաբան
-------

Ֆանտաստիկան վաղուցվանից է «ուրիշ աշխարհի» միտքը վերցրել լեգենդներից, միֆերից, կրոնից։ Դրախտը, Դժոխքը, Օլիմպոսը և Վալհալան ալտերնատիվ իրականություններ են։ Պլատոնը շատ էր անդրադարձել զուգահեռ իրականություններին, և արդյունքում ստացանք Պլատոնիզմը, որում մեկ իրականությունը կատարյալ է, իսկ երկրորդ՝ երկրային, իրականությունը թերի է, դրախտային իրականության ստվերը։ 
Ժամանակակից ֆանտաստիկայում հաճախ զուգահեռ իրականություններում բնության կանոնները տարբեր են, և կախարդական երևույթներ կարող են կատարվել։ Այս գաղափարը նաև կա հին Հինդու Դիցաբանության մեջ։ Պուրաններում կային անհամար իրականություններ, և ամեն մեկը ուներ իր աստվածը։ Նույնապես Պարսկական գրականության մեջ՝ «The Adventures of Bulukiya» պատմությունում նշված է, որ գլխավոր հերոսը (պրոտագոնիստը) սովորում է ալտերնատիվ աշխարհների մասին, որոնք նման են իր աշխարհին, բայց անջատ[1]։

Գիտաֆանտաստիկա
--------------

### Գերտարածություն

Գիտաֆանտաստիկայի մեջ զուգահեռ իրականություններից ամենահաճախ օգտագործվողը գերտարածության գաղափարն է։ Ամենակարևոր երկու հիմունքներն են․

1. գերտարածության տիեզերքի քարտեզի վրա որոշ (եթե ոչ բոլոր) վայրերը մեր աշխարհի վայրերի հետ համեմատված, ճանապարհորդների համար իրենց մուտք և ելք նշաններով
2. գերտարածության մեջ երկու վայրերի միջև ճանապարհորդության ժամանակը շատ ավելի կարճ է քան մեր աշխարհում համապատասխան երկու վայրերի միջև ճանապարհորդության ժամանակը։ Սրա պատճառները կարող են լինել տարբեր լույսի արագությունը, ժամանակի անցման արագության տարբերությունը։ Կամ ուղղակի գերտարածության մեջ վայրերը ավելի մոտիկ են քան իրենց համատասխան վայրերը մեր աշխարհում։

Գերտարածության հաճախ է օգտագործվում, բայց սովորաբար որպես սյուժեի գործիք և ունի երկրորդական կարևորություն։ 

### Ժամանակի մեջ ճանապարհորդություն և ալտերնատիվ պատմություն

Զուգահեռ իրականությունները հաճախ կարող են լինել ժամանակի մեջ ճանապարհորդության արդյունքը։ Լավ օրինակ է Ֆրից Լեյբերի «The Big Time» վեպը, որում երկու ալտերնատիվ ապագաների միջև տեղի է ունենում պատերազմ։ Ժամանակի մեջ ճանապարհորդները հաճախ պատահաբար կամ դիտմամբ ստեղծում են ալտերնատիվ պատմություններ։ Որպես կանոն ալտերնատիվ պատմությունները տեխնիկապես զուգահեռ իրականություններ չեն։ Գաղափարները նման են, բայց նրանք ունեն էական տարբերություններ։ Երբ հերոսները ճանապարհորդում են դեպի անցյալը, նրանք կարող են որոշ փոփոխություններ կատարել, որի արդյունքում ներկան կփոխվի։ Հիմնական տարբերությունը այն է, որ զուգահեռ իրականությունները միաժամանակ են գոյություն ունենում, բայց կարող է գոյություն ունենալ միայն մեկ ալտերնատիվ պատմություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Irwin Robert (2005)։ *The Arabian Nights: A Companion* (Autre(s) ed. 1994, 2004. ed.)։ London: Tauris Parke Paperbacks։ ISBN 1-86064-983-1
Ֆրոյդական հոգեվերլուծության (փսիխոանալիզ) մեջ, **Տիրամայր-պոռնիկի բարդույթ** կամ **Մադոննա-պոռնիկի կոմպլեքսը** տղամարդու մեջ առաջացող հոգեբանական բարդույթ է։ Տերմինն օգտագործվում է նաև առօրյա կյանքում, հաճախ՝ տարբեր նրբերանգներով։

Ըստ ֆրոյդական հոգեբանության, այս բարդույթը հաճախ առաջանում է այն դեպքում, երբ մարդը մեծանում է սառը, չոր, հույզեր չարտահայտող մոր խնամքի տակ։ Այսպիսի տղամարդը հաճախ սիրահետում է իր մոր հատկանիշներով կանանց՝ հուսալով լրացնել իր մանկության ընթացքում չբավարարված մտերմության կարիքը։ Հաճախ կինն ամուսնու կողմից սկսում է դիտարկվել որպես մոր կերպար, և այդպիսով՝ ոչ որպես սեռական գրավչության հնարավոր օբյեկտ։ Այս պատճառով «հիվանդի» մտքում սերն ու սեռական հարաբերությունը չեն կարողանում խառնվել, և տղամարդը հակված չի լինում իր կնոջ հետ սեռական հարաբերություններ ունենալուն, որովհետև անգիտակցաբար մտածում է, որ դա արյունապղծություն կլինի։ Իր սեռական հակումները նա պահում է «վատ» կամ «կեղտոտ» կանանց համար, և այդ սեռական հարաբերություններում նրա մեջ չի զարգանում «նորմալ» սիրո զգացմունքը։ Այստեղ առաջ է գալիս այն դժվարին իրավիճակը, որի դեպքում տղամարդն անկարող է լինում սիրել այն կնոջը, ով կարող է բավարարել իր սեռական ցանկությունները, և միաժամանակ անկարող է լինում սեռական բավարարություն ստանալ այն կնոջից, ում կարող է սիրել։ Այս տերմինը հաճախ գործածվում է արդարացնելու այնպիսի տղամարդկանց վարքը, որոնք հետապնդում են բազում կանանց՝ այս կարիքներից ամեն մեկը հագեցնելու համար։

Առօրյայում այս տերմինն օգտագործվում է կանանց՝ որպես սեքսուալ էակների մեջ այս երկու հատկանիշների տարանջատվածությունը նկարագրելու համար։ Կինը կարող է լինել կամ կուսական Տիրամայր, այսինքն՝ կին, որին բացարձակապես չեն հետաքրքրում սեռական հարաբերությունները, և նա դրանց գնում է միայն սերունդ տալու համար, և պոռնիկ, որը սեռական հարաբերությունների մեջ է մտնում միայն հաճույքի համար և առանց խղճի խայթի կարող է բազմաթիվ սեռական զուգընկերներ ունենալ։ Տիրամայրը սուրբ է, պոռնիկը՝ կեղտոտ։ Մարդկանց որոշակի շրջանակների համար սա այլևս չի ընկալվում որպես բարդույթ, այլ, ավելի շուտ, կիրառվում է նկարագրելու այն կանանց, որոնք կամ չափազանց շատ են սեռական հարաբերություններ ունենում, կամ ոչ բավականաչափ։

Ասպետ-անառակի բարդույթ
----------------------

«Ասպետ-անառակի բարդույթ»-ը նույն «տիրամայր-անառակի բարդույթ»-ն է, սակայն՝ կանանց մոտ։ Ինչպես և տղամարդկանց մոտ հանդիպող «տիրամայր-անառակի բարդույթ»-ը, «ասպետ-անառակի» բարդույթը ներքին հակասություններ է առաջացնում, որն արտահայտվում է կնոջ կողմից «ասպետ»-ին և «անառակ»-ին ներկայացվող պահանջների տարբերության մեջ։ «Ասպետ»-ից (սովորաբար՝ կյանքի մշտական ուղեկցից, ամուսնուց) ակնկալվում է կնոջ համար անվտանգ և բարեկեցիկ կյանքի ապահովում, իսկ սեռականորեն փչացած, ցոփ ու շվայտ «անառակ»-ից (սովորաբար՝ սիրեկանից) ակնկալվում է միջինից բարձր սեռական գրավչություն /հիպերսեքսուալություն/, ուժ, կրքոտություն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տիրամայր/Պոռնիկի Բարդույթ՝ Մի Առաջնական Տեսության Մեկնաբանություն (անգլերեն)
|  |
| --- |
| **Երեքնուկ Սեբաստիանի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Trifolieae* |
| **Ցեղ** | Երեքնուկ *(Trifolium)* |
| **Տեսակ** | **Երեքնուկ Սեբաստիանի** *(T. sebastianii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Trifolium sebastianii***Savi |

**Երեքնուկ Սեբաստիանի** (լատ.՝ Trifolium sebastianii), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-40 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Տերևիկները երկարացած են, երկու ծայրերում նեղացած։ Ծաղկակիցները բարակ են։ Ծաղկաբույլերը նոսր են՝ 8-10 ծաղիկներով։ Ծաղկման սկզբում ծաղկակոթները ուղիղ են, հետո՝ ներքև թեքված։ Բաժակը բաց, մերկ երախով է։ Պսակը 2-4 մմ երկարությամբ է, դեղին, պտղի ժամանակ կարմրավուն կամ դարչնագույն։

Տարածում
--------

Հանդիպում է Իջևանի (Նոյեմբերյանի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Ճակատեն գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջանում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Դաղստանում, Ղարաբաղում, Թալիշում, Հյուսիարևմտյան Անատոլիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Trifolium sebastianii
* EoL: 655262
* EUNIS: 172153
* GBIF: 5359106
* GRIN: 423732
* IPNI: 523690-1
* IRMNG: 10497987
* PFI: 2637
* Plant List: ild-47270
* Tropicos: 13034223

 |

 |
**Գիորգի Կվինիտաձե** (վրաց.՝ გიორგი კვინიტაძე, օգոստոսի 21, 1874(1874-08-21), Դաղստանի Հանրապետություն, Ռուսաստան - օգոստոսի 7, 1970(1970-08-07), Շատու), վրացի ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր, որը ղեկավարել է Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության բանակը հայ-վրացական և խորհրդա-վրացական պատերազմներում։

Կենսագրություն
--------------

Գիորգի Կվինիտաձեն ծնվել է 1874 թվականին Դաղստանում։ 1873 թվականին կազմակերպված թուրքմենական արշավանքի հերոս Իվանե Կվինիտաձեի որդին է։ Մասնագիտական կրթություն ստացել է Թիֆլիսի կադետային կորպուսում, որն ավարտել է 1892 թվականին։ Այնուհետև Գիորգին ընդունվել է Կոնստանտինովսկի ռազմական դպրոցում, որն ավարտելուց հետո՝ 1894 թվականի օգոստոսի 8-ին, ստացել է լեյտենանտի կոչում և ծառայության անցել Վլադիկավկազի 152-րդ հետևակային գնդում։ 1901 թվականի օգոստոսի 7-ին ստացել է կապիտանի զինվորական կոչում։ Մեկ տարի անց Գիորգի Կվինիտաձեն 9-րդ արևելասիբիրյան մոտոհրաձգային գնդի շարքերում մասնակցել է ռուս-ճապոնական պատերազմին, որից հետո պարգևատրվել է շքանշանով։

1910 թվականին իր ծառայությունը շարունակել է 16-րդ միգրելական նռնակաձգային գումարտակում։ 1912 թվականի ապրիլի 1-ին Գիորգին նշանակվում է Կովկասյան ռազմական շրջանի շտաբի հատուկ սպա։ Նույն տարվա դեկտեմբերի 6-ին պարգևատրվում է Սուրբ Աննայի երրորդ կարգի շքանշանով։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի շրջանակներում Կովկասում կռվել է թուրքերի դեմ։ Արդյունքում՝ 1915 թվականի հունիսի 25-ին նշանակվել է կովկասյան 4-րդ հետևակային դիվիզիոն գնդի ղեկավար։ Բոլշևիկների հեղափոխությունից հետո Գիորգին պատերազմական գործողություններին մասնակցելու համար պարգևատրվել է «խիզախության համար» շքանշանով, ինչպես նաև գեներալ-մայորի զինվորական կոչմամբ։ Հընթացս ստացել է մի շարք այլ շքանշաններ և պարգևատրումներ ևս։ Վրաստանի անկախության հռչակումից հետո կարևոր դեր է խաղացել երկրի բանակաշինության գործում։ Գիորգի Մազնիաշվիլու հետ մեկտեղ ղեկավարել է Հայաստան ներխուժող վրացական զորքը, որն էլ սանձազերծել է հայ-վրացական պատերազմը։ 1921 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին դիմադրության շարժում է սկսել ընդդեմ խորհրդային կարմիր բանակի։ Վրաստանի խորհրդայնացումից և պետականության կորստից հետո՝ 1921 թվականին, Գիորգին արտագաղթում է Կոստանդնուպոլիս, իսկ 1922 թվականին՝ Փարիզ։

Մահացել է 1970 թվականի օգոստոսի 7-ին Ֆրանսիայի Շատու ավանում։ Թաղված է Շատուի գերեզմանատանը։

Գրականություն
-------------

* *Волков С. В.* Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. Том I. А—К. М. 2009
* *Гогитидзе М.* Грузинский генералитет (1699—1921). Киев, 2001
* *Шабанов В. М.* Военный орден Святого Великомученика и Победоносца Георгия. М. 2004

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0000 8440 773X · LCCN: n85182867 · NTA: 07232175X · SUDOC: 136828213 · VIAF: 35893420 · WorldCat VIAF: 35893420 |

 |
**Սամվել Ստեփանի Շմավոնյան** (հավանաբար 1856, Կ. Պոլիս - 1916, Հալեպ), հայ բժիշկ

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հավանաբար 1856 թվականին Կոստանդնուպոլսի Հայնի թաղամասում։ Կ. Պոլսի հանրահայտ վերապատվելի Ստեփան Շմավոնյանի որդին է։

Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1872 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ միաժամանակ աշխատել է և ուսանել Կալիֆոռնիայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Համալսարանի 1500 ուսանողներից միակն է, որ ուսումն ավարտել է ոսկե մեդալով։ Մի քանի տարի աշխատել է զանազան բուժհիմնարկներում և հմտացել մասնագիտության մեջ։

1885 թվականին վերադարձել է Հալեպ՝ հիվանդ քրոջը՝ տիկին Ռեբեկա Մարգարյանին բուժելու նպատակով։ Քրոջ ապաքինվելուց հետո հաստատվել է Հալեպի Կաստ-էլ-Հաջար թաղամասում, ուր բացել է իր սեփական հիվանդանոցը և աշխատել։ Կարճ ժամանակ անց մեծ համբավ է ձեռք բերել քաղաքի քրիս­տո­նյա, մուսուլմանական և հրեա բնակչության շրջանում։

Ամուսնացել է պոլսեցի Աղավնի Արամյանի հետ։ Զավակներ չեն ունեցել։ Աշխույժ մասնակցություն է ունեցել քաղաքում իրականացվող ազգային, եկեղեցական, կրթական և այլ ազգանպաստ միջոցառումներին։ Նյութապես օգնել և
բարոյապես քաջալերել է 1909 թվականին Հալեպի Ակ-յոլ թաղամասում դարմանատուն բացած սասունցիներին։ Միաժամանակ աշխատելով այդ դարմանատանը, քննել է հիվանդներին, հսկել մաքրությանն ու կարգուկանոնին։ Եղել է ՀԲԸՄ-ի 1910 թ. Հալեպում հիմնված մասնաճյուղի հիմնադիրներից մեկը և նրա վարչության ցմահ ատենապետը։
1915 թվականին՝ հայերի տարագրության և Մեծ Եղեռնի ընթացք ում, թողնելով գործերը, մի բարի հրեշտակի
նման ընդունել, կերակրել ու հագցրել է աքսորյալ ազգակիցներին։ Երբ վերապատվելի Ահարոն Շիրաճյանն ստանձնել է որբանոց-ապաստարան բացելու գործը, բժիշկը դարձել է նրա առաջին բարերարը՝ 200 հնչյուն ոսկի պատկառելի գումար նվիրաբերելով։

Հալեպի Ազիզիե թաղամասում ավետարանական Էմմանուել եկեղեցու կառուցման համար նվիրաբերել է 300 օսմանյան ոսկի։ Լինելով ավետարանական համայնքի անդամ՝ մշտապես ներկա է եղել եկեղեցու կարևոր ժողովներին
և ջանացել խոսքով, խորհուրդներով ու գործով օգտակար լինել եկեղեցական, կրթական ու հասարակական միջոցառումներին։

1916 թվականին թուրքական կառավարությունը վտանգավոր է համարել ՀԲԸՄ-ի գործունեությունը։ 1916 թվականին Ջեմալ փաշան հրաման է արձակել կախաղան բարձրացնել բժշկին՝ որպես վտանգավոր ընկերության պարագլխի, սակայն հայ և մուսուլման բնակչությունը միասնաբար դիմել է կառավարությանը և կարողացել մահապատժից
փրկել սիրելի բժշկին։

1916 թվականին հազիվ բեկանված մահավճիռը, վարակվել է տիֆով և մի քանի օր անց մահացել՝ մոտ 60 տարեկանում։

Չնայած անկայուն քաղաքական իրավիճակին, հալածանքներին ու աքսորին, բազմազգ թափորը թաց աչքերով է ուղեկցել բժշկի դագաղը։

Բժիշկ Սամվել Շմավոնյանը նախօրոք գիտակցել էր, որ իր դեմ մահվան վճիռ է արձակված։ Երբ խնամում էր տիֆով հիվանդ քրոջը՝ Արուսյակ Մարգարյանին, շարունակ կրկնել է. «Ինքս պէտք էի ըլ­լալ թի­ֆու­սէ վա­րա­կո­ւո­ղը, պի­տի նա­խընտ­րէի հի­ւան­դու­թե­ամբ մեռ­նիլ, քան թէ կա­խա­ղա­նի վրայ»։

Գրականություն
-------------

* Մարգարեան-Սինանեան Ա. Տոքթ. Սամուէլ Շմաւոնեան, «Գե­ղարդ» սուրիահայ տարեգիրք, Ե. գիրք, Հալէպ, 1996։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կալինինի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Կալինինի փողոց** (ռուս.՝ Улица Калинина), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահ Միխայիլ Իվանովիչ Կալինինի (1875-1946) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սվերդլովի փողոցից և ավարտվում Կունդրյուչյա գետի մոտ։ Երկարությունը 640 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Կալինինի փողոցը սկսվում է Սվերդլովի փողոցից, հատում է Շիրոկայա փողոցը և ավարտվում Կունդրյուչյա գետի մոտ։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 640 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 61 շինություն։

Կալինինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346358։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահ Միխայիլ Իվանովիչ Կալինինի (1875-1946) պատվին։ 1920 թվականի գարնանը Միխայիլ Կալինինն այցելել է Նովոչերկասկ ու Կրասնի Սուլին և կայարանամերձ հրապարակում ելույթ ունեցել բանվորների առջև՝ կոչ անելով պայքարել հակահեղափոխականների դեմ։

Կրասնի Սուլինում պահպանվել է բանվորական ակումբի (նախկինում՝ Ժողովրդական տուն) այն շենքը, որտեղ 1920 թվականի մարտին Միխայիլ Իվանովիչ Կալինինը ելույթ է ունեցել գործարանի բանվորների և կարմիրբանակայինների առջև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Памятник М. И. Калинину»
2. ↑  «Памятник Михаилу Ивановичу Калинину»
3. ↑  «М. И. Калинин на Дону»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Калинина в Красном Сулине
* Подробная карта улица Калинина, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, улица Калинина(չաշխատող հղում)
|  |
| --- |
| **Երեքօրնիկ պարսկական** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Կաղամբածաղկավորներ (Brassicales) |
| **Ընտանիք** | Կաղամբազգիներ (Brassicaceae) |
| **Տրիբա** | *Hesperideae* |
| **Ցեղ** | Երեկօրնիկ *(Hesperis)* |
| **Տեսակ** | **Երեքօրնիկ պարսկական** *(H. persica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Hesperis persica***Boiss. 1842 |

**Երեքօրնիկ պարսկական** (լատ.՝ Hesperis persica), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

50-60 սմ բարձրությամբ բազմամյա բույս է, որը ծածկված է խիտ, վերին մասում գեղձավոր մազիկներով։ Տերևները արմատամերձ են,ծաղիկները՝ միմյանցից հեռացած։ Պսակաթերթերն ունեն երկարավուն-բլթակավոր ետծալ, մուգ մորեգույն են, չորացած, դեղնավուն-գորշ։ Ծաղկակոթերը ներքև թեքված են, պատիճները՝ կախված, դժվարությամբ բացվող։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Վեդի, Արարատ, Զովաշեն, Երանոսի և Երախի լեռնաշղթաներ) և Դարեղեգիսի (Արենի, Արփա, Մարտիրոս, Հերմոն) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Նախիջևանը, Թալիշը, Հյուսիսային Անատոլիան, Հյուսիսային Իրաքը, Իրանը և Թուրքմենստանը։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակերևույթից 700-1600 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ լանջերին, քարաթափվածքներին, ավազոտ հողերում, ֆրիգանոիդներում և տափաստաններում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանների մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Hesperis persica
* GBIF: 3042244
* GRIN: 318913
* IPNI: 285147-1
* NCBI: 1398675
* Plant List: tro-4103909
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:285147-1
* Tropicos: 4103909

 |

 |
**Ռուզաննա Ռոբերտի Ֆրանգուլյան** (սեպտեմբերի 26, 1964(1964-09-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ, թոքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2002)։

Կենսագրություն
--------------

1987 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1993-1994 թվականներին աշխատել է Ազգային առողջապահության ինստիտուտի բժշկական չափորոշիչների ամբիոնում, 1994-2002 թվականներին՝ «Դիագնոստիկա» բժշկական միավորումում։ 2002-2004 թվականներին եղել է Էդինբուրգի համալսարանական կլինիկայի շնչառական բժշկության բաժանմունքում գիտաշխատող, 2004 թվականից՝ Էդինբուրգի Ռոյալ Ինֆայմըրի (Royal Infirmary of Edinburgh) հիվանդանոցում։

1997 թվականից թոքաբանների եվրոպական, 2002 թվականից՝ բրիտանական ընկերությունների անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են թոքերի քրոնիկական փակողական (օբստրուկտիվ) հիվանդությունների ժամանակ սրտի աջ փորոքի և արյան փոքր շրջանառության կառուցվածքաֆունկցիոնալ փոփոխությունների վաղ ախտորոշմանը։ Մշակել է դեղորայքային կարգավորման նոր մոտեցումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վոգեզներ (այլ կիրառումներ)

**Վոգեզներ,** լեռներ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում։ Երկարությունը 160 կմ է, լայնությունը՝ 40—50 կմ, գլխավոր գագաթը՝ Բալլոն դե Դեբվիլլեր (1423 մ)։ Արևելյան լանջերն ուղղաձիգ իջնում են դեպի Վերին հռենոսյան դաշտավայրը, արևմտյանը՝ զառիվայր են։

Վոգեզները հերցինյան զանգվածի կամարաձև բարձրացած հատվածն են, որի կենտրոնական մասն իջել և կազմել է Վերինհռենոսյան դաշտավայրը։ Կամարաձև բարձրացման արևելյան մասը կազմում են Շվարցվալղի լեռները։ Վոգեզների հարավում կազմված են բյուրեղային ապարներից, հյուսիսում կուեստանման զառիկող ավազային սարավանդ են։

Մինչ 1200 մ բարձրության լեռները ծածկված են անտառներով։ Բնակիչներն զբաղվում են հողագործությամբ, անտառատնտեսությամբ։

Անվանումը լատինական աղբյուրներում հիշատակված է Vosegus (Վոսեգուս)կամ Vogesus (Վոգեսուս) ձևերով, որոնց հիմքում կելտերեն vos - պիկ եզրույթն:Ժամանսլակից ֆրանսերեն անվանումն է Vosges,ռուս'Вогезы, որի պատճենն էլ հայերեն Վ.անվանումն է։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119521777 · GND: 4063742-6 · LCCN: sh85144407 · NKC: ge835107 · SUDOC: 027494543 · VIAF: 234591699 · WorldCat VIAF: 234591699 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 483)։*  |
**«Քանի դեռ կամ»**, վավերագրական ֆիլմ Երևանի մասին՝ նկարահանված 2000 թվականին։ Մտահղացման հեղինակը Ռաֆայել Հովհաննիսյանն է, սցենարի հեղինակը՝ Հակոբ Ռուբինյանը։

Սյուժե
------

Երեխաները որքան էլ հոգս, իսկ երբեմն, անգամ, ցավ պատճառեն ծնողներին, միևնույն է՝ վերջիններս ներում են իրենց զավակներին։ Ցավոք, մեր ծնողների իրական մեծությունն ու արժեքը մենք հաճախ հասկանում ենք միայն այն ժամանակ, երբ գտնվում ենք նրանցից հեռու կամ էլ, երբ արդեն կորցրած ենք լինում նրանց։
Ֆիլմը Երևանի մասին է, գլխավոր հերոսը… ձայնն է՝ շատ ու շատ բաներ վերապրած և այսօր էլ ապրող հինավուրց քաղաքի սրտի Ձայնը. մարդկային փոխհարաբերություններ, այնքան ծանոթ ու անկեղծ պատմություններ, որ չեն կարող իրենց արձագանքը չգտնել մեզանից յուրաքանչյուրի հոգում։

Նկարահանող անձնակազմ
--------------------

* Ռեժիսոր՝ Միքայել Դովլաթյան
* Հեղինակային խումբ՝ Ռուբեն Ջաղինյան, Արմեն Հակոբջանյան, Կարո Կիրակոսյան
* Անդրկադրային ձայն՝ Հրանտ Թոխատյան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Քանի դեռ կամ» ֆիլմը Շարմ Հոլդինգի պաշտոնական կայքում Archived 2012-06-18 at the Wayback Machine.
* «Քանի դեռ կամ» ֆիլմն ամբողջությամբ Sharm Pictures կայքում(չաշխատող հղում)
* «Քանի դեռ կամ» ֆիլմը Կինոպոիսկ կայքում
**Դեմոկրատական միասնության կլոր սեղան** (իսպ.՝ Mesa de la Unidad Democrática, **MUD**), ընտրական կոալիցիա Վենեսուելայում՝ կազմված աջակենտրոն, կենտրոնամետ և ձախակենտրոն քաղաքական կուսակցություններից։ Կազմավորվել է 2008 թվականի հունվարին որպես ընդդիմություն՝ կառավարող Միասնական սոցիալիստական կուսակցությանը 2010 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում։ Նախորդ ընդդիմությունը՝ «Դեմոկրատական համակարգող»-ը (իսպ.՝ Coordinadora Democrática), փլուզվեց 2004 թվականին Ուգո Չավեսի հրաժարականի համար կազմակերպած հանրաքվեի տապալումից հետո։

2010 թվականի խորհրդարանական ընտրություններ
------------------------------------------

2010 թվականի սեպտեմբերին Վենեսուելայի Ազգային ասամբլեայի ընտրություններին Դեմոկրատական միասնության կլոր սեղանն ստացավ ձայների 47%-ը, սակայն կարողացավ ստանալ միայն 64 տեղ (165-ից) ասամբլեայում տեղերի բաշխման սկզբունքների փոփոխության պատճառով, ըստ որի՝ արշավի առաջատարը կազմում էր որակավորված մեծամասնություն։ Այսպես, Վենեսուելայի միասնական սոցիալիստական կուսակցությունը, ստանալով ընտրողների 48% ձայները, զբաղեցրեց 98 աթոռ, իսկ «Հայրենիք բոլորի համար» կուսակցությունը՝ միայն 2 աթոռ։

2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններ
------------------------------------------

Կոլացիան հաղթեց 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում՝ ստանալով ձայների 56,2%-ը և զբաղեցրեց խորհրդարանի 164 տեղից 109-ը։

### Պատգամավորական մանդատների բաշխումը կոալիցիայի ներսում

* Հանուն արդարության (առաջնորդ՝ Էնրիկե Կապրիլես Ռադոնսկի) - 33
* Կուսակցություններ, որոնք մտնում են Սոցիալիստական ինտերնացիոնալի մեջ
	+ Դեմոկրատական գործողություն - 25
* Նոր ժամանակ - 18
* Ժողովրդի կամք - 14
* 8 փոքր կուսակցություններ - 17
* Անկախ պատգամավորներ - 2

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *«Partidos de oposición conforman Mesa de la Unidad Democrática» Archived 2010-08-25 at the Wayback Machine..*
2. ↑  In Venezuela, the electoral system is set up in a way that favors the majority party as well as rural votes more than urban votes.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոալիցիայի պաշտոնական կայք Archived 2020-08-20 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Միսը հագցնում են շամփուրին
 Շամփուրի «բռնակները»

Մինոյական զույգ պատվանդաններ (:en:Andiron), մ․թ․ա․ 17 դար
Չենջեխ քաբաբ Իրանում
**Շամփուր** (անթրոց, ձող, խորովածի շիշ (խսկց․), սիրերեն՝ šаррūδā), բաց կրակի՝ մանղալի վրա միս, ձուկ կամ բանջարեղեն խորովելու համար նախատեսված առարկա։

Նկարագրություն
--------------

### Ըստ պատրաստման նյութի

#### Մետաղական

Իրենից ներկայացնում է երկար դանակի տեսք ունեցող մետաղաձող, որն ունի մի կողմում սուր ծայր, մյուս կողմում՝ պտուտակաձև կլորավուն բռնակ։ Հաճախ շամփուրն ուղղանկյունաձև է լինում, ինչը թույլ չի տալիս, որպեսզի մթերքները պտտվեն շամփուրի վրա։ Գոյություն ունեն մետաղական շամփուրների տարբեր տեսակներ՝ փայտե բռնակներով։ Շամփուրի երկարությունը լինում է 30-100 սմ։

#### Փայտե

Փայտե շամփուրները փայտե ձողեր են, որոնց մի ծայրը սուր է։ Ճապոնիայում օգտագործում են բամբուկե շամփուրներ՝ յակիտորի պատրաստելու համար։ Հաճախ կիրառվում են պատրաստի ճաշատեսակը սեղանին մատուցելու համար։ Կրակի վրա օգտագործելու դեպքում նախապես փայտե շամփուրները թրջվում են ջրում։ Սովորաբար լինում են միանգամյա օգտագործման։

#### Հեղինակային (հավաքածու)

**Մետաղական առանցքը (սայրը)** պատրաստված է բարձրորակ չժանգոտող պողպատից, ունի դասական անկյունաձև տեսք։ **Բռնակները** պատրաստված են բրոնզից և ունեն տարբեր պատկերների և մանրանկարների ձև, կարևորն այն է, որ բռնակը չի տաքանում և նրա վրա չեն ազդում տարբեր բնական և ջերմային ազդեցություններ։
Հայտնի վարպետներից մեկը Լեսկով Նիկոլայ Անդրեևիչն է՝ Ամուրի մարզի Բլագովեշենսկ քաղաքից։

### Ըստ ձևի

#### Ուղիղ

Մետաղի կամ այլ նյութի ձողն ուղիղ է՝ ամբողջ երկայնքով մինչև բռնակը։

#### Անկյունային

Շամփուրի ձողն ունենում է թեքվածություն՝ 60-ից մինչև 90 աստիճան։

Գրականության մեջ
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Կուր գետի ափի մոտ, ավերակ մատուռից փոքր-ինչ հեռու, մի կանաչազարդ տափարակի վրա մեծ պարոնի բազմաթիվ սպասավորները և ամեն հասակի աղախինները ճաշի պատրաստություն էին տեսնում։ Մի տեղ գառներ էին մորթում, մյուս տեղ արդեն հոշոտած միսը շարում էին շամփուրների վրա․ մի տեղ վառած փայտակույտերի վրա կաթսաներով ջուր էին տաքացնում խաշլամայի համար, մյուս տեղ երկաթյա կասկարաների վրա կնիկները հաց էին թխում։ Մի կողմից էլ մեծ պարոնի մառանից, ավանակների վրա բարձած, տիկերով գինին բերում էին ու դարսում այդ դաշտային խոհանոցի մոտ։- Րաֆֆի, «Դավիթ-բեկ» |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Этимологический онлайн-словарь русского языка Макса Фасмера(չաշխատող հղում)
**Պարգևական** քաղաք, արքայատուր, պայմանական հողատիրության ձև միջնադարյան Հայաստանում։ Համապատասխանում է Եվրոպայում, բենեֆիցիումին։

Պատմություն
-----------

Զինված և վարչական ծառայության դիմաց արքաներից և խոշոր ֆեոդալներից պարգևական ստացել են [[մանր ազնվականության մեջ մտնողները՝ ազատները, ոստանիկները։ Իրան, ազդեցությամբ պարգևական կոչվել է նաև խոաոակ, այն ստացողը՝ խոստակդար։ Պարգևական կալվածները սովորաբար հորից անցել են որդուն, սակայն առանց պարգևողի համաձայնության ենթակա չեն եղել վաճառքի կամ օտարման։ Պարգևական կալվածները ժամանակի ընթացքում երբեմն վերածվել են հայրենականի։ Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո, երբ Հայաստանում հաստատվեց օտար տիրապետություն, պարգևին փոխարինեց Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներին հատուկ ռազմավարչական պայմանական հողատիրությունը՝ իքտան։

Տես նաև
-------

* Գանձագին
* Հայրենիք (հողատիրության ձև)

Գրականություն
-------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Դեմյան Բեդնու փողոց** (ռուս.՝ Улица Демьяна Бедного), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Վերբենսկի միկրոշրջանում։ Անվանվել է ուկրաինացի խորհրդային բանաստեղծ Դեմյան Բեդնու (1883-1945) պատվին։ Սկիզբ է առնում Թելմանի փողոցից և, հատելով Դեմյան Բեդնու փակուղին, ավարտվում Կունդրյուչյա գետի ափից մոտ 200 մետր հեռավորության վրա։ Փողոցի երկարությունը 430 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Դեմյան Բեդնու փողոցը գտնվում է քաղաքի Վերբենսկի միկրոշրջանում։ Այն սկսվում է Թելմանի փողոցից, հատում Լերմոնտովի փողոցի 1-ին և 2-րդ նրբանցքները, Դեմյան Բեդնու փակուղին և ավարտվում Կունդրյուչյա գետի ափից մոտ 200 մետր հեռավորության վրա։ Փողոցում կա համարակալված 26 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 14 և աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 12։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 430 մետր է։

Դեմյան Բեդնու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346352։

Փողոցն անվանվել է ուկրաինացի խորհրդային բանաստեղծ, բոլշևիկ, հասարակական գործիչ, սոցիալիստական ռեալիզմի հիմնադիրներից մեկի՝ Դեմյան Բեդնու (1883-1945) պատվին։ Նրա իսկական անունը Եֆիմ Ալեքսեևիչ Պրիդվորով էր։ Բեդնին բեղմնավոր գործունեություն է ծավալել Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Դեմյան Բեդնու ստեղծագործությունը բարերար ազդեցություն է ունեցել ռուս խորհրդային պոեզիայի զարգացման վրա, նպաստել պոետական լեզվի դեմոկրատացմանը, առակի ժանրի թարմացմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 2, էջ 351»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Демьяна Бедного в Красном Сулине
* Подробная карта Улица Демьяна Бедного, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, Улица Демьяна Бедного Archived 2019-04-02 at the Wayback Machine.
**Ծածկագրություն**, գրության եղանակ։ Խնդիրն է գրածը հասկանալի դարձնել միայն այն մարդկանց, որոնք գիտեն վերծանման բանալին։

Ծածկագրությունն օգտագործվել է ռազմական, դիվանագիտական, անօրինական քաղաքական, կրոնա-աղանդավորական, 
առևտրա-ֆինանսական և այլ նպատակներով։ Ծածկագրության բազմաթիվ եղանակներ հայտնի են հնագույն ժամանակներից (հիշատակել են Հերոդոտոսը և Պլուտարքոսը)։ Հայերը որոշ տեսակներ գործածել են XII դարից։

Ծածկագրության միջոցներ
----------------------

Հայտնի են ծածկագրության հետևյալ միջոցները՝ 

1. այբուբենի փոխարինում մի այլ, սակավ գործածական այբուբենով
2. բառերի հակառակ գրություն (գրիչ-չիրգ)
3. տառերի միտումնավոր ձևափոխություն՝ մասնիկների ավելացումով կամ պակասեցումով
4. պայմանական նշաններ կամ թվեր
5. այբուբենի տառերի հնչյունական կամ թվական արժեքների տեղափոխություններ՝ ըստ վաղօրոք նշված կոդերի
6. ինքնահնար այբուբեն
7. ակրոստիքոսներ (հայ գրականության մեջ գործածել են Ներսես Շնորհալին, Գրիգորիս Աղթամարցին, Եղիշե Չարենցը)։

Կան ծածկագրության ավելի բարդ ու խրթին ձևեր, որ կիրառում են պրոֆեսիոնալ հեղափոխականները, հետախույզները, լրտեսները, դիվերսանտները։ Այսպիսի ծածկագրությունների բանալին հայտնի է միայն պայմանավորված երկու կողմերին։

Տես նաև
-------

* Գաղտնագիր

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 106)։*  |
**Յան Պալախի հրապարակ** (չեխ․՝ Náměstí Jana Palacha), քաղաք-հրապարակ Պրահայի Հին թաղամասում։ Տեղակայված է Վլտավա գետի ափին, նախկին Հրեական թաղամասի մոտ։ Ի տարբերություն Հին թաղամասի այլ հրապարակների, Յան Պալախի հրապարակը կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին` այսպիսով դառնալով Պրահայի նորագույն հրապարակներից մեկը։

Շենքեր և կառուցվածք
-------------------

Հրապարակի արևմտյան հատվածը սահմանակից է Վլտավա գետին։ Մանեսի կամուրջը կապում է Յան Պալախի հրապարակը հակառակ կողմում գտնվող Malá Strana (Փոքր քաղաք) թաղամասին։ Հրապարակից գեղեցիկ տեսարան է բացվում դեպի Պրահայի ամրոց, Փեթրին բլուր և Կառլի կամուրջ։ Հյուսիսային կողմում է գտնվում նոր վերածննդյան Ռուդոլֆինում կառույցը (1876-1884)։ Արևելյան կողմում գտնվող շենքում (1924-1930) է տեղակայված Պրահայի Կարլի համալսարանի Արվեստի բաժինը (չեխ․՝ Filozofická fakulta), և հարավային հատվածում գտնվող շենքը (1885) պատկանում է Պրահայի Արվեստների, ճարտարապետության և դիզայնի ակադեմիային (չեխ․՝ Vysoká škola umělecko-průmyslová): Հրապարակի տակ կա ընդարձակ ստորգետյա ավտոկանգառ։
Այստեղ են գտնվում երկու հայտնի չեխերի` կոմպոզիտոր Անտոնին Դվորժակի և նկարիչ Յոզեֆ Մանեսի արձանները։ Առաջինը գտնվում է Ռուդոլֆինումի դիմաց, իսկ երկրորդը` գետի մոտ։

Հրապարակի անվանում
------------------

Կոմունիստական ժամանակաշրջանում, 1948 թվականից, հրապարակն ունեցել է **Կարմիր բանակի զինվորների հրապարակ** անվանումը (*Náměstí Krasnoarmějců*)` հիշատակելով խորհրդային զինվորներին, ովքեր զոհվել էին 1945 թվականի մայիսին Պրահայի ապստամբության ժամանակ։ Սրանից առաջ տարածքը կոչվել է *Rejdiště*: Այսօրվա անվանումն առաջարկվել է 1969-1970 թվականներին և ընդունվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, թավշյա հեղափոխությունից հետո։ Այն հիշատակում է Յան Պալախին, չեխ ուսանողի, ով զոհաբերել է ինքն իրեն 1969 թվականի հունվարի 16-ին` խորհրդային զորքերի կողմից Չեխոսլովակիայի գրավման դեմ պայքարում։

Տրանսպորտ
---------

Յան Պալախի հրապարակ կարելի է հասնել 17 և 18 համարի տրամվայներով և Պրահայի մետրոյի A գծով։ Staroměstská կանգառի մուտքը գտնվում է հրապարակի հարավ-արևելյան անկյունում։

Տես նաև
-------

* Պրահայի ամրոց
* Մանեսի կամուրջ
* Կառլի կամուրջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Veřejné prostory Prahy | č. 12 | 2006 | archiv - A2 kulturní týdeník Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
**Ապրանքային բորսա**, բորսային ապրանքների կազմակերպած շուկա՝ ամրագրված անդամությամբ և առևտրի կանոններով։ Ապրանքային բորսան՝ դա նյութական օբյեկտների՝ հումքի, սարքավորումների գնման-վաճառման գծով մշտապես գործող կազմակերպված շուկա է։ Այստեղ ապրանքների գնում-վաճառումը իրականացվում է դրա համար սահմանված ստանդարտների ու նմուշների փաստաթղթերի հիման վրա։ Դրանց միջոցով կարգավորվում են ապրանքների տեսականին, ծավալը, գները, պայմանագրերի կնքումը և դրանց պայմանների կատարումը։

Միջնադարյան ժամանակաշրջանում առևտրի սուբյեկտների քանակը սահմանափակ էր։ Դա նշանակում է, որ շրջանառության քանակը չնչին էր։ Գերակշռում էր առևտրի շրջանառության քանակը, այսինքն կայուն առևտրի կետեր գոյություն չունեին։ 1531 թ. Իտալական առևտրականները Բրյուգե քաղաքում ստեղծեցին բորսայի նախնական տեսակը, որը XlV-XVդդ շատ մեծ դեր էր խաղում միջազգային առևտրում։ Այդ բորսան ուներ ինտերնացիոնալիստական բնույթ, ինչպես և ժամանակակից բորսաները։ Այստեղ ևս ի հայտ եկան մակլերները, որոնք ծառայում էին արևտրականներին։ Բորսա անվանումը տեղափոխվեց Անտվերպեն և XVl դարում սփռվեց ամբողջ աշխարհով։ Միայն Լոնդոնում դա կոչվում է Stock  Exchange (ֆոնդային փոխանակում)։

Ապրանքային բորսաներում գլխավորապես վաճառվում է միատարր և կայուն որակ ունեցող ապրանքներ՝ մետաղ, նավամթերք, հացահատիկի և գյուղատնտեսական այլ ապրանքներ, ըստ որում գործարքների մեծ մասը կնքնվում է հետագա մատակարարումների պայմաններում։

Աշխարհի խոշորագույն ապրանքային բորսաները գտնվում են Լոնդոնում, Նյու Յորքում, Չիկագոյում։

Հայաստանում ապրանքաբորսային գործը ձևավորման ընթացքում է, շատ բորսաներ դեռևս չունեն մասնագիտացում, նրանցում վաճառվում են տարաբնույթ ապրանքներ, մասնավորապես, մանկական հագուստ, լվացքի մեքենա, կտորեղեն, բնակարան, հողակտոր և այլն։

Բորսային օրենքները տարբեր քաղաքներում տարբեր են։

Օրինակ՝ գերմանական բորսայի մուտքը արգելված `

1. բորսայից վտարված մարդկանց համար
2. խնամակալության տակ գտնվող անձանց համար
3. խաբեբաների համար
4. սնանկացածների համար
5. հոգեկան հիվանդների համար
6. կանանց համար

- Բեռլին քաղաքի բորսայում 1907թ. աշխատում էին 2914 մարդ, որոնցից`

1. առևտրականներ` 1716
2. մակլերներ                      85
3. օժանդակ աշխատողներ 1113

- փարիզյան բորսան բաց էր բոլորի համար

- Վիեննայի բորսայում ավելի խիստ էր քան Բեռլինի բորսան` գործարք կատարելու համար պետք է տաին գրավոր դիմում, հասցեով, զբաղմունքով, ինչպես նաև 2 բորսայի անդամների երաշխավորությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մ․ Խ․ Չոբանյան, Բիզնեսի համառոտ բառարան, Երևան, ««Վահան» ՍՊԸ», 1992 — 95, էջեր 95 — 95 էջ. — 10.000 հատ։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776667075 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 515)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բասենի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)
**Բասենի ճակատամարտ՝** 1049 թվական, ճակատամարտ սելջուկ–թյուրքերի և բյուզանդական զորքերի միջև 1049 թվականի (պատմագրության մեջ հիշվում է նաև 1048 թվականը) սեպտեմբերի 18-ին, Բասենի դաշտում։

Ընթացք
------

11-րդ դարի 40-ական թվականներին սելջուկ–թյուրքերը, Տուղրիլբեկի եղբոր՝ Իբրահիմ Յանալի և Գթլմուշի գլխավորությամբ, ներխուժել են բյուզանդական տիրապետության տակ ընկած Հայաստան և հրի ու սրի մատնել բազմաթիվ շրջաններ ու քաղաքներ։ Բյուզանդիան փորձել է դիմակայել թշնամու ուժերին։ Բյուզանդական զորքը գլխավորել են Վասպուրականի կատապան (կառավարիչ) Ահարոն Բուլղարը, «Անիի և Իբերիայի» կատապան, հայազգի զորավար Կատակալոն Կեկավմենոսը, Հյուսիսային Միջագետքի կառավարիչ Գրիգոր Մագիստրոսը, որոնց օգնել է վրաց իշխան Լիպարիտը՝ իր քեռորդի Չորտվանելիի հետ։ Հակառակորդները հանդիպել են Բասենի դաշտում, Արջովիտ վայրի Կապետրու (Կապուտրու) բերդի մոտ։ Ահարոն Բուլղարը իր զորքով հեռացել է մարտից, իսկ բյուզանդական զորքը պարտվել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 303)։*  |
|  |
| --- |
| **Երեքնուկ խոշորածաղիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Trifolieae* |
| **Ցեղ** | Երեքնուկ *(Trifolium)* |
| **Տեսակ** | **Երեքնուկ խոշորածաղիկ** *(T. grandiflorum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Trifolium grandiflorum***Schreb. |

**Երեքնուկ խոշորածաղիկ** (լատ.՝ Trifolium grandiflorum), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10-30 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Ծաղկաբույլը նոսր է, գլխիկանման, 8-20 ծաղիկներով։ Բաժակը կանոնավոր է համարյա մերկ, վերին 2 ատամիկը շատ կարճ է ներքևի երեքից։ Պսակը մանուշակագույն է, ծաղկելուց մուգ դարչնամանուշակագույն։ Դրոշի երկարությունը 9-11 մմ է։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Ագարակ, Կարճևան, Լեհվազ, Կուրիս, Նյուվարդի գյուղերի շրջակայք), ինչպես նաև Թալիշում, Հարավարևելյան Եվրոպայում, Անատոլիայում, Իրաքում և Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Trifolium grandiflorum
* EoL: 643354
* FoIO: TRIGRA
* GBIF: 5359085
* GRIN: 101724
* iNaturalist: 550228
* IPNI: 523192-1
* ITIS: 819863
* NBN: NHMSYS0000464572
* NCBI: 97024
* PFI: 2632
* Plant List: ild-31423
* PLANTS: TRGR18
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:523192-1
* WoI: 2084

 |

 |
Ծածկի սալի ամրանային կարկասը բետոնը լցնելուց առաջ։
**Ամրան**, իրար հետ միացված տարրերի ամբողջություն, որոնք երկաթբետոնե կառուցվածքներում բետոնի հետ միասնական աշխատանքի ժամանակ իրենց վրա են վերցնում ձգող լարումները (հեծաններ), ինչպես նաև կիրառվում են սյուներում սեղմման գոտիներում բետոնն ուժեղացնելու համար։

Ամրանի տարրերը լինում են կոշտ (ձուլված երկտավրներ, շվելերներ, անկյունակներ) և ճկուն (հարթ կամ պարբերական պրոֆիլներով առանձին ձողեր, ինչպես նաև զոդված կամ գործված ցանցեր ու կարկասներ)։ Ամրանային ձողերը կարող է լինի պատրաստված պողպատից, ապակեպլաստիկից, բազալտից, փայտից
(բամբուկից) և այլն։

Երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներում հիմնականում կիրառվում են իրենցից իրար հետ միացված ամրանային ձողեր ներկայացնող ամրանային շինվածքներ։ Ձողերի միացման հիմնական եղանակներն են՝ էլեկտրաեռակցումը և լարով կապելը։ Գազաեռակցում, որպես կանոն, չի կիրառվում։

Ամրանային շինվածքների հիմնական տեսակներն են՝ հարթ ցանցերը և տարածական ամրանային կարկասները։

Ամրալար
-------

Ամրալարերը մինչև 12 մմ տրամագծով հատվածք ունեցող հարթ մակերևույթով ամրանային ձողերն են։

### Ամրանային ձողերի պարամետրերը

| Ձողի տրամաչափը | Միավոր երկարության քաշը
(կգ/մ) | Անվանական տրամագիծը
(մմ) | Հատվածքի մակերեսը (մմ²) |
| --- | --- | --- | --- |
| 6,0 | 0.222 | 6 | 28.3 |
| 8,0 | 0.395 | 8 | 50.3 |
| 10,0 | 0.617 | 10 | 78.5 |
| 12,0 | 0.888 | 12 | 113 |
| 14,0 | 1.21 | 14 | 154 |
| 16,0 | 1.579 | 16 | 201 |
| 20,0 | 2.467 | 20 | 314 |
| 25,0 | 3.855 | 25 | 491 |
| 28,0 | 4.83 | 28 | 616 |
| 32,0 | 6.316 | 32 | 804 |
| 40,0 | 9.868 | 40 | 1257 |
| 50,0 | 15.413 | 50 | 1963 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119776359 · GND: 4006326-4 · LCCN: sh85112460 · Microsoft: 2778664469 · NKC: ph515807 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 332)։*  |