**Թոմաս Լեո Քլենսի կրտսեր** (անգլ.՝ Thomas Leo Clancy Jr. ապրիլի 12, 1947(1947-04-12)[…], Բալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 1, 2013(2013-10-01)[…], Բալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ, առավել հայտնի է **Թոմ Քլենսի** (Tom Clancy) անունով), ամերիկացի գրող, գրել է տեխնոթրիլեր ժանրում և նկարագրել այլընտրանքային պատմություններ։ Հայտնի է Սառը պատերազմի և դրանից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ իր բեսթսելլերներով, որոնք տեխնիկական տեսանկյունից մանրամասն մշակված են։ Քլենսին նաև գրել է մի շարք համակարգչային խաղերի սցենարներ։

Կենսագրություն
--------------

Թոնաս Կլենսը ծնվել է 1947 թվականի ապրիլի 12-ին Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքում։

Սովորել է Տաուսոնի Լոյոլա Բլեյքֆիլդի մասնավոր կաթոլիկ դպրոցում (Մերիլենդ նահանգ), որն ավարտել է 1965 թվականին։ Անգլիական գրականություն է սովորել Բալթիմորի Լոյոլի քոլեջում, որն ավարտել է 1969 թվականին։

Մանուկ հասակից Քլենսին սիրել է ռազմական գործը, ծառայել է ԱՄՆ-ի բանակում, բայց ստիպված է եղել հեռանալ Վիետնամի պատերազմի ժամանակ՝ վատ տեսողության պատճառով։ Բանասիրություն ուսումնասիրելուց հետո նա սկսել է աշխատել որպես ապահովագրական գործակալ։

1969 թվականին Թոմ Քլենսին ամուսնացել է Վանդա Թոմասի հետ (Wanda Thomas): 1997 թվականին Քլենսին ամուսնալուծվել է, որն ուժի մեջ է մտել 1999 թվականին։

1993 թվականին Քլենսին ձեռք է բերել «Բալթիմոր Օրիոլս» բեյսբոլային ակումբ։ 1998 թվականին նա պայմանավորվածություն է ձեռք բերել «Մինեսոտա Վայկինգս» ֆուտբոլային ակումբը ձեռք բերելու վերաբերյալ, բայց ստիպված է եղել հրաժարվել գործարքից՝ ամուսնալուծության գործընթացների արդյունքում պատճառված կորուստների հետևանքով։

1999 թվականի հունիսի 26-ին, 52 տարեկան հասակում, Կլենսը կրկին ամուսնացել է 32-ամյա գրող Ալեքսանդր Մերի Լլուելինի հետ։

Ի զարմանս շատերի՝ Քլենսին պաշտպանել է իսլամը 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունից անմիջապես հետո՝ այդ օրը CNN-ին տված հարցազրույցի ժամանակ։ Սերտորեն կապված է եղել գեներալ Էնթոնի Զիննիի (Anthony Zinni) հետ, որը քննադատում էր Իրաքի պատերազմը։ Նրանք միասին աշխատել են երկու գրքերի վրա։

Քլենսին մահացել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 1-ի գիշերը՝ կյանքի 67-րդ տարում՝ Բալթիմորի հիվանդանոցներից մեկում։

Մատենագրություն
---------------

### Ջեկ Ռայանի աշխարհը

* «Կարմիր հոկտեմբերի» որսը (անգլ.՝ The Hunt for Red October) (1984)

Թոմ Քլենսի առաջին վեպն է։ Սովետական նորագույն հրթիռակիր սուզանավ «Կարմիր հոկտեմբերը», կապիտան Մարկ Ռամիուսի հրամանատարությամբ, ուղևորվում է ԱՄՆ-ի ափեր, հրամանատարը դավադրություն է իրականացրել մի քանի սպաների հետ, նրանք մտադիր են քաղաքական ապաստան հայցել։ Հյուսիսային նավատորմը գնում է ծով ՝ գրավելու նավը, սակայն իր ճանապարհին հանդիպում է բրիտանական և ամերիկյան ռազմածովային և օդային ուժերին։ Ջեք Ռայանը բացահայտեց Ռամիուսի ծրագիրը։ Նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ նա ուրվագծում է իրավիճակի իր տեսլականը։ ԿՀՎ-ի մի խումբ սպաների մահից հետո նա անձամբ պետք է գործողություն իրականացնի ՝ պաշտպաններին օգնելու համար։ Թիմի մեծ մասը տարհանված է, և Ռամիուսն ու նրա հանցակիցները սուզանավը տանում են դեպի Նորֆոլկ։ Վեպի վերջում կռիվ է ընթանում «Կարմիր հոկտեմբերի» և սովետական «Քոնովալով»սուզանավի միջև, որի հրամանատարը Ռամիուսի աշակերտներից էր, ոով բացահայտեց ուսուցչի պլանները և նրան ծուղակը գցեց։ 1990-ին նույնանուն կինոնկարը նկարահանվեց, որտեղ Ջեք Ռայանի դերում էր Ալեք Բոլդվինն, իսկ Մարկ Ռամիուսի դերում՝ Շոն Քոններըը։ Հետագայում թողարկվեցին նույնանուն մի քանի համակարգչային խաղեր։

* Կրեմլի կարդինալը

Ամերիկյան և սովետական հատուկ ծառայությունների պայքարը լազերային զենքի գաղտնիքների համար, որոնք ունակ են բալիստիկ հրթիռներ ոչնչացնել։ ԽՍՀՄ պետական հեղաշրջումը կանխելու համար Ռայանը շանտաժի է ենթարկում հիմնական կազմակերպիչին ՝ ԿԳԲ-ի նախագահ Գերասիմովին։ Նա մի խումբ ԿԳԲ-ի օպերատիվ ծառայողների է ուղարկում Միացյալ Նահանգներ ՝ գողանալու համար ամերիկյան նախագծի ղեկավարին, բայց փորձը ձախողվում է, և նա ստիպված է փախչել Միացյալ Նահանգներ ՝ իր հետ տանելով բացահայտված դավաճան գնդապետ Ֆիլատովին («Կրեմլի կարդինալ»), մինչդեռ Խորհրդային լազերային զենքի բազայի կայազորի Տաջիկստանի ԽՍՀ-ում հետ է մղում աֆղանական մուահադինների հարձակումը։

* Ուղղակի և հստակ սպառնալիք

Ծովակալ Գերերի հիվանդության պատճառով Ռայանը զբաղեցնում է ԿՀՎ հետախուզության ղեկավարի տեղակալի պաշտոնը։ Կոլումբիական նարկոբարոնները ոչնչացնում են Բոգոտա ժամանած ամերիկյան դեսպանին և ՀԴԲ-ի տնօրենին։ Զայրացած նախագահը դիվերսիոն խմբեր է ուղարկում Կոլումբիա ՝ նարկոկարտելների դեմ պայքարելու համար, բայց հետո խորհրդատու Քութերի դավաճանությունը, որը որոշել էր նախագահական ընտրություններից առաջ թաքցնել իր ծայրերը ջրի մեջ, զինվորին տանում է ոչնչացման։ Ռայանը անհատական մասնակցություն է ունենում նրանց փրկելու գործում։ 1994 թվականին նույնանուն կինոնկարը նկարահանվեց, որտեղ Ռայանի դերում էր Հարիսոն Ֆորդը, իիսկ լարկի դրում՝ Ուիլեմ Դեֆոն։

* Աշխարհի բոլոր վախերը

Յոմ Կիպուրի պատերազմի ժամանակ ահաբեկիչները գտնում են Իսրայելի ռազմաօդային ուժերի կողմից կորցրած միջուկային ռումբը և որոշում են պատերազմ սկսել ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի միջև։ Նրանք պատրաստում են ջերմամեկուսիչ ռումբ և պայթեցնում են այն բեյսբոլի խաղի մեջ և Բեռլինում կազմակերպում են կրակոցներ ամերիկյան և խորհրդային տանկերի միջև։ Տեղի են ունենում փոխհրաձգությունները սովետական և ամերիկյան զորքերի միջև։ Ստանալով ոչ ճիշտ հետախուզություն ՝ նախագահ Ֆոուլերը խուճապի է մատնում և գրեթե սկսում է միջուկային պատերազմը, բայց Ռայանին հաջողվում է ուղղակիորեն կապվել սովետական նախագահ Նարմոնովի հետ և կանխել կոտորածը։ Ռուսաստանը և ԱՄՆ-ը հրաժարվում են ՄԲՀ-ներից։ 2002 թվականին նկարահանված «Վախի գինը» ֆիլմում Բեն Աֆլեքը նկարահանվել է Ռայանի դերում։

* Առանց խղճի

Ջոն Քելլին` նավատորմի հատուկ նշանակության սպա, իր անձնական պատերազմն է վարում թմրանյութերի մաֆիայի դեմ, ով սպանեց իր ընկերուհուն։ Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ հրամանատարությունն այն օգտագործում է որպես Վիետնամի հետախուզման մեջ՝ մահվան դատապարտված ռազմագերիների ազատման պլանի համար։ Գործողության մասին թշնամին իմանում է, և վիետնամացիներն ուժեղացնում են ճամբարի հսկողությունը։ Քելլին դադարեցնում է գործողությունը, բայց հասցնում է գերի վերցնել սովետական գնդապետի։ Ամերիկացիները բանտարկյալին փախանակում են գերուն դատապարտված ռազմագերիների կյանքի երաշխիքների դիմաց, որոնք այնուհետև տեղափոխվում են սովորական ճամբար։ Քելլին դադարեցնում է վրեժխնդրությունը և բեմադրում է իր մահը ՝ կանգնելով ԿՀՎ շարքերում։ Այսպիսով, հայտնվում Ջոն Քլարկը։

* Պատվի պարտք

Ռայանն ստանձնեց ազգային անվտանգության հարցերով նախագահի խորհրդականի պաշտոնը։ Ամերիկացի լոբբիստներին հաջողվում է ընդունել Ճապոնիայի ներմուծումը սահմանափակող օրինագիծ, որից հետո ԱՄՆ-ն ստանում է Ճապոնիայի կողմից տնտեսական և ռազմական հարձակումներ, որը գաղտնի կերպով ձեռք է բերել միջուկային մարտագլխիկներով ՄԲՀ։ Կաշառված ծրագրավորողը գործարկում է վիրուս, որը ջնջում է տնտեսական գործարքների մասին տեղեկատվությունը , իսկ ճապոնացի դեսնատավորները գրավում են Մարիանյան կղզիները։ Այնուամենայնիվ, ԿՀՎ-ի երկու օպերախատողների հաջողվում է խոցել վերջին ճապոնական ինքնաթիռը և փրկել ընդդիմության առաջնորդին, իսկ ամերիկյան սուզանավային նավատորմը մի շարք հարձակումներ է հասցնում ճապոնական ուժերի վրա։ Ամերիկյան ռմբակոծիչները ոչնչացնում են ճապոնական հրթիռային հանքատեղեր և կանխում են Հնդկաստանի Ցեյլոն ներխուժումը։ Գրքի վերջում ճապոնացի օդաչուն, ով կորցրել է հարազատներին, իր ինքնաթիռը ուղղում է դեպի Կապիտոլիտ ՝ ոչնչացնելով ամերիկյան ամբողջ քաղաքական էլիտան։ Փոխնախագահ Ռայանը նախագահի երդում է տալիս։ «Նախագահի խոսքը» և «Արջը և վիշապը» վեպերի հետ միասին, վեպը ձևավորում է «Չինական եռերգություն»․ բոլոր իրադարձությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ի մրցակցության ֆոնի վրա Չինաստանի հետ, որը ցանկանում է գրավել Սիբիր։

* Նախագահի խոսքը

«Պատվի պարտքի» շարունակությունը։ Ռայանը նախագահ դարձավ օդաչուի հարձակման արդյունքում, որը ոչնչացրեց Սենատը՝ ողջ կառավարության հետ միասին։ Ամերիկան վարակվում է Էբոլա վիրուսով Միացյալ Իսլամական Հանրապետության (միավորված Իրան և Իրաք) այաթոլլյան ռեժիմի պատճառով, որը ծրագրում է ներխուժել Սաուդյան Արաբիա։ Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև կա մերձեցում, որը պայմանավորված է Չինաստանի աճող սպառնալիքով, Գոլովկոն ակտիվորեն «ճիշտ մարդկանց», ներառյալ Բոնդարենկոյին, բարձր պաշտոնների է նշանակում։ Ահաբեկիչները հարձակվում են մանկապարտեզի վրա ՝ պատանդ վերցնելով Ռայանի դստերը։ Ռայանը երկու բրիգադ է տեղափոխում Սաուդյան Արաբիա և Հնդկաստանի վարչապետին ստիպում է վերացնել Հորմուզի նեղուցի շրջափակումը։ Ամերիկյան, սաուդյան և քուվեյթյան ուժերը հաղթում են իրենց ուժերը գերազանցող տանկային «Ալլահի բանակին»։ Ամերիկացի ռմբակոծիչը ոչնչացնում է յաթոլլային։ Ռայանը ճանաչում է Թայվանի անկախությունը և հայտարարում է «Ռայանի վարդապետություն». Այժմ ոչ ոք չի կարող առանց պատժի գնդակահարել Ամերիկայի քաղաքացիներին։

* Ծիածան վեց

Սերտորեն կապված է նույնանուն համակարգչային խաղի հետ։ Ջոն Քլարկը ղեկավարում է էլիտար հակաահաբեկչական «Ծիածան» խմբավորումը և կանխում է մարդկության մահը ֆանատիկոսների կազմակերպության կողմից մշակված վիրուսից, որը նպատակ ուներ մաքրել Երկիրը մարդկանցից `հանուն բնության պահպանման։

* Արջը և վիշապը

«Նախագահի խոսքի» շարունակությունը։ Չինական ոստիկանության կողմից երկու կաթոլիկ քահանաների սպանությունից հետո ԱՄՆ-ը և այլ երկրներ հրաժարվում են չինական ապրանքներ ձեռք բերելուց, Չինաստանում պակասում է նավթ և ցորեն գնելու համար անհրաժեշտ արժույթը։ Չինաստանի ղեկավարները որոշում են գրավել Ռուսաստանի տարածքը։ Բոնդարենկոն դառնում է Հեռավոր Արևելքի ռազմական շրջանի հրամանատար։ Ռուսաստանը միանում է ՆԱՏՕ-ին, իսկ «Ծիածանի» մարտիկները աշխատում են Ռուսաստանի հատուկ նշանակության ուժերի հետ։ Չնայած դրան, չինական բանակները ներխուժում են Հեռավոր Արևելք։ ԱՄՆ ուժերը օգնում են հետ մղել չինական ներխուժումը։ Չինացիները փորձում են միջուկային հարձակումը սկսել Միացյալ Նահանգների վրա, բայց «Ծիածանի» և «Հատուկ նշանակության ջոկատների» մարտիկները պայթեցնում են հրթիռները, բայց մեկը, որը հասցնում է գործարկվել, ոչնչացնում է հրթիռային պաշտպանությունը։ Դրանից հետո Չինաստանում հեղափոխություն է տեղի ունենում, որը տապալում է կոմունիստներին։

* Կարմիր ճագար

Իրադարձությունները վերադառնում է այն շրջան, երբ Ռայանը ԿՀՎ վերլուծաբան էր։ Ռայանն օգնում է ՊԱԿ-ի գաղտնագրային սպային, ով բացահայտել էր Հռոմի պապին սպանելու պլանը, փախչել Արևմուտք և բրիտանացի դիվանագետների հետ միասին կալանավորում է մահափորձի կազմակերպիչին։

* Վագրի ատամներ

Ջեք Ռայանի որդին ՝ Ջոնը, միանում է գաղտնի հակաահաբեկչական կազմակերպությանը ՝ ֆիզիկապես ոչնչացնելով ահաբեկչական առաջնորդներին, ովքեր միաժամանակ կոտորածներ են կազմակերպել ԱՄՆ-ի առևտրային կենտրոններում։

* Ողջ կամ մեռած

Աշխարհում տեղի են ունենում խորհրդավոր սպանություններ, ինքնաթիռների անհետացումներ, սարքավորումների և միջուկային էներգիայի հետ կապված տարբեր տեսակի սարքերի գողություն։ Ջեք Ռայան կրտսերը և «Կամպուս» կազմակերպության նրա գործընկերները կարծում են, որ Էմիրի գլխավորած իսլամական ահաբեկչական կազմակերպությունն է կանգնած այս իրադարձությունների հետևում։ «Կամպուսի» խնդիրն է շտաբը գտնել։

* Command Authority

Ռուսաստանում ՆԱՏՕ-ում երկար տարիներ մնալուց հետո իշխանության են գալիս ուժայինները՝ նախագահ Վալերի Վոլոդինի գլխավորությամբ, ինչը հանգեցնում է Միացյալ Նահանգների հետ հարաբերությունների կտրուկ սրմանը։ ԱԴԾ-ն ոչնչացնում է ամբողջ Ռուսաստանում կազմակերպված հանցավորությունները՝ ձեռք չտալով միայն ամենամեծ սլավոնական խմբին ՝ «Յոթ ուժեղ մարդ»-ին, որը այն վերածվում է իր գաղտնի ստորաբաժանման։ Վոլոդինի պնդումները Խորհրդային Միության վերականգնման համար հանգեցնում են Էստոնիայի դեմագրեսիայի, որը, սակայն, տևեց ընդամենը հինգ ժամ ՝ կապված ՆԱՏՕ-ի զորքերի ժամանման հետ։ Դրանից հետո Վոլոդինը մշակում է ավելի նուրբ ծրագիր, որն ուղղված է Ուկրաինան գրավելուն։ Կազմակերպելով ԱՀԾ-ի տնօրեն Ստանիսլավ Բիրյուկովի սպանությունը, որը բարյացկամ է ամերիկացիների հանդեպ, Վոլոդինը առիթ է ստանում ՝ միավորելու ԱՀԾ-ն ու ԱԴԾ ն, իրականում հին ՊԱԿ-ի մեջ։ Պոլոնիում-210-ով թունավորվում է Սերգեյ Գոլովկոյի։ «Յոթ ուժեղ մարդու» զինյալները՝ օրենքվ գող Դմիտրի Նեստերովի գլխավորությամբ, որի մականուն «Գլեբ Ռեզանի» էր, ապակայունացնում են իրավիճակը Ուկրաինայում։ Բնակչությանը մասսայաբար Ռուսաստանի անձնագրեր էին հանձնվում։ Սևաստոպոլում ռուսամետ ակտիվիստները գրավում են ԿՀՎ-ի գաղտնի բազան:Կազմակերպելով Ուկրաինայի առաջատար ռուսամետ կուսակցության առաջնորդ Օքսանա Զուևայի սպանությունը և Դոնեցկում տեղի ունեցած ռուսամետ հանրահավաքի վրա կատարված հարձակումը ՝ ԱԴԾ-ն Վոլոդինին հիմք է տալիս սկսելու ներխուժումը Ուկրաինա։ Ամերիկյան հատուկ նշանակության ուժերը օգնում են ուկրաինական բանակին, սակայն ամերիկյան զորքերի մասնակցության մասին կասկած և հարձակումը հետ մղելու որևէ հնարավորություն չկա։ Մինչդեռ, Ջեք Ռայանը վերլուծում է երեսուն տարի առաջ տեղի ունեցած իրադարձությունները և եզրակացնում, որ ԱԴԾ-ի տնօրեն Ռոման Թալանովը՝ կիսալեգենդար սովետական «Զենիթ» մարդասպանն է, որը ներգրավված է 1985 թվականին ՊԱԿ-ում 204 միլիոն դոլարի առևանգման խորհրդավոր գործի մեջ։ Ռայանի որդին ՝ Ջեք կրտսերը, պարզում է, որ այդ գումարը գողացել է Վոլոդինը, ով 90-ականներին Ռուսաստանում հիմնադրեց առաջին առևտրային բանկը ՝ այդպիսով ստանձնելով սեփականաշնորհման գործընթացը։ Այնուհետև, 90-ականների սկզբին, Տալանովը մտավ «Յոթ ուժեղ մարդ» հանցավոր խմբում, դարձավ օրենքով գող և, օգտագործելով հանցավոր խմբերի հնարավորությունները, Վոլոդինին բերեց իշխանության՝ ստանալով ԱԴԾ տնօրենի պաշտոնը։ Գրեյլ Ռեզանոյին գրավելով ՝ Ռայանը կապվում է Վոլոդինի հետ և հայտարարում, որ կարող է բացահայտել և ապացուցել փաստերը իր քրեական կենսագրությունից։ Վախենալով հետևանքներից ՝ Վոլոդինը դադարում է ագրեսիան Ուկրաինայի դեմ։ Ղրիմը անջատվում է Ռուսաստան։ Թալանովը սպանվում է այն գողերի կողմից, ովքեր իմացել են, որ նա ՊԱԿ-ի գործակալ է։

Առանձին ստեղծագործություններ
----------------------------

Կարմիր փոթորիկ է բարձրանում »(անգլերեն Red Storm Rising) (1986) իսլամիստ մահապարտների մի խումբ ոչնչացնում է Նիժնեվարտովսկի նավթավերամշակման գործարանը։ Քաղբյուրոն որոշում է նավթ վերցնել պարսկական ավազանի երկրներից, բայց դրա համար անհրաժեշտ է հաղթել ՆԱՏՕ-ի երկրներին։ Պատերազմ կա ՆԱՏՕ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջև։ Խորհրդային ցամաքային ուժերը չեն կարողանում հաղթահարել Գերմանիայում ՆԱՏՕ-ի զորքերի դիմադրությունը, մինչդեռ սովետական նավատորմը և ինքնաթիռները անսպասելիորեն գրեթե շահում են Ատլանտյան պատերազմը։ Համահեղինակն է Լարի Բոնդը։ Ծառայեց որպես նույն անունով համակարգչային խաղի հիմք։ Վեպը «Ռայան աշխարհ» -ի մաս չէ։ («Նախագահի խոսքը» վեպում հիշատակվում է ԽՍՀՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի միջև պատերազմի մասին, բայց այս թեման ավելին չի բացահայտվում)։ «Հարվածայիմ սուզանավ» (Eng. SSN) (1996) Չինաստանի հետ պատերազմի ժամանակ .«Շայեն» սուզանավի առաքելության մասին, որը ժայթքել է վիճելի Սպրատլի կղզիները։ Գիրքը «Ռայան աշխարհ» -ի մաս չէ։ «Միացյալ խաղեր-քաղաքականություն» - համահեղինակ է Մարտին Գրինբերգի հետ։ Հիմք ընդունելով «Որսորդությունը կարմիր հոկտեմբերին» վեպերի, «Հայրենասերների խաղեր», «Ուղղակի և պարզ սպառնալիք» և «Աշխարհի բոլոր վախերը» վեպերի հիման վրա, նկարահանվել են առևտրային հաջողված ֆիլմեր `գլխավոր դերերում հանրաճանաչ դերասաններով։ Ֆիլմերի ամենալավ վաճառքի պես, դրանք Քլենսի երկրպագուների կողմից թշնամության են ենթարկվել բնօրինակ սյուժեի անվճար օգտագործման պատճառով։

«Օպերատիվ կենտրոն» շարք
-----------------------

Սերիան համահեղինակ է Սթիվ Պեչենիկի հետ։
Կորեական սպառնալիք (Op-Center) (1995) «Հայելիի արտացոլանք» (Eng. Op-Center: Հայելիի պատկեր) (1995) Ռուսաստանի ներքին գործերի նախարար Դոլինը, ձգտելով ԽՍՀՄ վերականգնման, նախագահական ընտրությունները կորցնում է արևմտամետ թեկնածու ineանինին։ Դոլինը որոշում է զավթել իշխանությունը ՝ ցույց տալով Ժանինի անգործունակությունը։ Դոլինը ստեղծում է իր գործողությունների կենտրոնը։ Կոլումբիական թմրանյութերի մաֆիայի գումարներով ռուսաստանյան մաֆիայի և «Սարսափելի» ահաբեկչական կազմակերպության հետ համագործակցելով ՝ նա անկարգություններ է կազմակերպում Լեհաստանում և Լեհաստանի հակամարտությունը Ուկրաինայի հետ:Ռուսական բանակը մտնում է Ուկրաինա ՝ Լեհաստան գրավելու համար, այնուհետև ՝ ամբողջ Արևելյան Եվրոպա։ Այս ամենը տեղի է ունենում ոչ միայն առանց համաձայնության, այլ նույնիսկ առանց նախագահի իմացության; Դոլինը ցանկանում է միաժամանակ կազմակերպել հայրենասիրության պայթյուն Լեհաստանի գրավման և Նախագահի անգործունակության դրսևորման կապակցությամբ։ ԱՄՆ-ի միջամտությունը կանխելու համար ռուսական մաֆիան պետք է կազմակերպի մի շարք ահաբեկչական հարձակումներ ամբողջ աշխարհում ... Բայց գործողությունների կենտրոնը Դոլինայի ճանապարհին էր։ «Պետական խաղեր» (Eng. Op-Center: State Games) (1996) «Ռազմական գործողություններ» (Eng. Op-Center. Acts of War) (1996) Իշխանության հավասարակշռություն (1998)

Համակարգչային խաղեր
-------------------

Թոմ Քլենսիի անունը համակարգչային խաղերի արտադրության մեջ վաղուց դարձել է ապրանքանիշ, անվանումները սովորաբար սկսվում են նրա անունով («Tom Clancy’s»): Այս խաղերից բացի, ակտիվորեն հրատարակվել են նաև նրա կեղծանվամբ գրքեր։ Թոմ Քլենսիի «SSN» առաջին համակարգչային խաղը թողարկվել է 1996 թվականին *Clancy Interactive Entertainment and Virtus Corporation*-ի կողմից։ Հետագա բոլոր ապրանքները մշակել է *Red Storm Entertainment*-ը։ 1998 թվականից ի վեր Թոմ Քլենսիի խաղերի հրատարակիչը եղել է *Ubisoft Entertainment*-ը, որը 2000 թվականին ձեռք է բերել *Red Storm Entertainment* ընկերությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2  NooSFere (ֆր.) — 1999.
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119419610 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  *Keene A. T.* Clancy, Tom (12 April 1947–01 October 2013) // *American National Biography Online* / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1603927
6. ↑  Woo, Elaine (2013 թ․ հոկտեմբերի 2). «Tom Clancy dies at 66; insurance agent found his calling in spy thrillers». Los Angeles Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
7. ↑  Clancy, Tom (1997 թ․ հոկտեմբերի 31). «alt.books.tom-clancy». groups.google.com. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 20-ին.
8. ↑  Arnold, Laurence. «Tom Clancy, Whose Novels Conjured Threats to U.S. Dies at 66». Bloomberg. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
9. ↑  Bosman, Julie (2013 թ․ հոկտեմբերի 2). «Tom Clancy, Best-Selling Novelist of Military Thrillers, Dies at 66». *New York Times*. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
10. ↑  Rasmussen, Frederick N. (2013 թ․ հոկտեմբերի 3). «Tom Clancy, 'king of the techno-thriller'». The Baltimore Sun. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
11. 1 2  Jones, Brent (2008 թ․ օգոստոսի 27). «Reconsider Clancy case ruling». *Baltimore Sun* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
12. ↑  Mark Hyman; Jon Morgan (1993 թ․ ապրիլի 22). «Tom Clancy offers to bid for Orioles with other locals Author would join Angelos, Knott». *The Baltimore Sun*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 9-ին. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 8-ին.
13. ↑  Dean Jones Jr (2013 թ․ հոկտեմբերի 2). «Best-selling author Tom Clancy's ties to Orioles date to 1993». *The Baltimore Sun*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 9-ին. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 8-ին.
14. ↑  Vito Stellino (1998 թ․ մայիսի 17). «Clancy's Vikings ownership in a holding pattern». *The Baltimore Sun*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 9-ին.
15. ↑  Chris Strauss (2013 թ․ հոկտեմբերի 2). «Tom Clancy nearly owned the Minnesota Vikings». *USA Today*. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 9-ին.
16. ↑  «Alexandra Llewellyn, Tom Clancy». *The New York Times*. 1999 թ․ հունիսի 27.
17. ↑  
«Умер автор триллеров Том Клэнси». Lenta.ru. 2013 թ․ հոկտեմբերի 2. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.