**Ալիֆատիկ ածխաջրածինները** օրգանական քիմիայում-միացություններ են որոնք չեն պարունոկում արոմատիկ համակարգեր։ Ալիֆատիկ միացությունները իրենցից ներկայացնում են բաց շղթաներ(ացիկլիկ միացություններ) կամ փակ(ալիցիկլիկ կամ ցիկլոալիֆատիկ միացություններ)։ Երբեմն ալիֆատիկ միացություններ են համարվում միյայն ացիկլիկ միացությունները, իսկ ալիցիկլիկ միացությունները, դասվում են առանձին դասի մեջ։

**Ընդհանուր նկարագրություն**
Օրգանական քիմիայում միացությունները բաժանվում են երկու հիմնական մասի. արոմատիկ միացություններ, որոնք պարունակում են բենզոլային օղակ և նման փակ համակարգեր և ալիֆատիկ միացություններ որոնք չեն պարունակում։ Ալիֆատիկ միացություններում ածխածնի ատոմները առաջացնում են ածխածնային ուղիղ շղթաներ, ճյուղավորված միացություններ և օղակներ(որոնց դեպքում անվանվում են ալիցիկլիկ միացություններ)։ Ածխածնի ատոմնորը կարող են կապված լինել մեկ(ալկեններ), կրկնակի կապեր (ալկեններ) և եռակի կապերով(ալկիններ)։ Բացի ածխածնիծ և ջրածնից շղթային կարող է միացաց լինել թթվածին, ազոտ, ծծումբ, հալոգոններ։ Պարզագույն ալիֆատիկ միացությունն է մեթանը CH4։ Ալիֆատիկ միացությունների ընդգրկում են ալկանները և նրանց ածանցյալները, ինչպես ճարպաթթուները, ալկենները, ալկինները։ Ացիկլիկ միացություններ Ացիկլիկ միացությունները օրգանական միացություններ են որոնք չեն պարունակում ցիկլիկլեր, և բոլոր ածխածնի ատոմները միացված են պարզ կապերով, ուղիղ կամ ճյուղավորված շղթաներ։ Առանձնացվում է ացիկլիկ միացությունների - հագեցած ածխաջրածինների որոնք կապված են միյայն պարզ կապերով(պարզագույն ներկայացուցիչը մեթան)և չհագեցաց ածխաջրածիններ, որոնցում ածխածնի ատոմները միմյանց հետ կապված են կրկնակի(օր. էթան) եռակի(օր. ացետիլեն) կապերով։

| Բանաձև | անունը | CAS-համար | կառուցվածքային բանաձև | դասակարգում |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| CH4 | մեթան | 74-82-8 |  | ալկան |
| C2H2 | ացետիլեն | 74-86-2 |  | ալկին |
| C2H4 | էթիլեն | 74-85-1 |  | ալկեն |
| C2H6 | էթան | 74-84-0 |  | ալկան |
| C3H4 | պրոպին | 74-99-7 |  | ալկին |
| C3H6 | պրոպիլեն | - |  | ալկեն |
| C3H8 | պրոպան | - |  | ալկան |
| C4H6 | 1,2-բութադիեն | 590-19-2 |  | դիեն |
| C4H6 | 1-բութին | - |  | ալկին |
| C4H8 | բութեն | - | e.g.  | ալկեն |
| C4H10 | բութան | - |  | ալկան |
| C6H10 | ցիկլոհեքսեն | 110-83-8 |  | ցիկլոալկեն |
| C5H12 | Ն-պենտան | 109-66-0 |  | ալկան |
| C7H14 | ցիկլոհեպտեն | 291-64-5 |  | ցիկլոալկան |
| C7H14 | մեթիլցիկլոհեքսան | 108-87-2 |  | ցիկլոալկան |
| C8H8 | կուբան | 277-10-1 |  | ցիկլոալկան |
| C9H20 | նոնան | 111-84-2 |  | ալկան |
| C10H12 | դիցիկլոպենտադիեն | 77-73-6 |  | դիեն, ցիկլոալկին |
| C10H16 | ֆելանդրեն | 99-83-2 |  | տերպեն |
| C10H16 | α-տերպին | 99-86-5 |  | տերպին |
| C10H16 | լիմոնեն | 5989-27-5 |  | տերպեն |
| C11H24 | ունդեկան | 1120-21-4 |  | ալկան |
| C30H50 | սկվալեն | 111-02-4 |  | պոլիեն |
| C2nH4n | պոլիէթիլեն | 9002-88-4 |  | ալկան |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ↑ aliphatic compounds // IUPAC. Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the «Gold Book»). Compiled by A. D. McNaught and A.Wilkinson. Blackwell Scientific Publications, Oxford (1997). XML on-line corrected version:  (2006-) created by M. Nic, J. Jirat, B. Kosata; updates compiled by A. Jenkins. ISBN 0-9678550-9-8. doi:10.1351/goldbook
2. ↑  Химическая энциклопедия: АЛИФАТИЧЕСКИЕ СОЕДИНЕНИЯ


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11958715s · LCCN: sh85003576 · Microsoft: 2780129066, 2909989933 · NDL: 00570883 |

 |