**Ռաֆայել Արամաշոտի Պապայան** (դեկտեմբերի 22, 1942(1942-12-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 5, 2010(2010-10-05), Երևան, Հայաստան), ՀՀ սահմանադրական դատարանի անդամ (1997-2010), Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ (1991 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Ռաֆայել Պապայանը ծնվել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 22-ին դրամատուրգ Արամաշոտ Պապայանի ընտանիքում։ Սովորել է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտը, որն ավարտել է 1965 թվականին։ 1965-1967 թվականներին աշխատել է Աշտարակի շրջանի Ուջան գյուղում որպես ուսուցիչ, այնուհետև Վալերի Բրյուսովի անվան ինստիտուտի ռուս գրականության ամբիոնում որպես լաբորանտ (1967-1968), իսկ 1969 թվականին՝ Երևանի պետհամալսարանի գրական կապերի կաբինետում որպես լաբորանտ։

1969-1971 թվականներին եղել է Տարտուի (Դորպատի) համալսարանի ասպիրանտ, այնուհետև 1972 թվականին նույն համալսարանում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ։ 1972-1980 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի դասախոս, այնուհետև՝ դոցենտ։ 1981-1982 թվականներին աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի հայագիտության լաբորատորիայում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։

1975 թվականին համահիմնադրել է Հայկական Հելսինկյան խումբը, մի հասարակական կազմակերպություն, որը զբաղվում էր Խորհրդային Հայաստանում մարդու իրավունքների ոտնահարումների բացահայտումով և հրապարակումով։

1982-1987 թվականներին ենթարկվել է քաղաքական հետապնդումների, բանտարկվել Մորդովիայի խիստ ռեժիմի գաղութում և դատապարտվել «Հակասովետական ագիտացիա և պրոպագանդա» մեղադրանքով՝ 4 տարվա ազատազրկման, հետագայում՝ 2 տարի աքսորով, սակայն գորբաչովյան բարեփոխումների շրջանակում վաղաժամկետ ազատվել է։

1989 թվականին հիմնադրել է Մարդու իրավունքների հայկական լիգան և դարձել նախագահը։ Նույն թվականին հիմնադրել է նաև Երևանի պետական կոնսերվատորիայի հայագիտության ամբիոնը և դարձել դրա վարիչը։

1990-1995 թվականներին եղել է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, Մարդու իրավունքների մշտական հանձնաժողովի նախագահ, ԳԽ Նախագահության անդամ։ 1992 թվականից հանդիսացել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Գերագույն Հոգևոր Խորհրդի անդամ։ 1994-1997 թվականներին Ուղղափառության միջպառլամենտական վեհաժողովի քարտուղարության անդամ էր։

1995-1997 թվականներին ընտրվել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի պատգամավոր, գիտության, կրթության և մշակույթի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, իսկ 1997 թվականից՝ ՀՀ սահմանադրական դատարանի անդամ։

1998 թվականին ստացել է Դատավորի որակավորման բարձրագույն դաս։

Մրցանակներ
----------

1995 թվականի հունիսի 14-ին պարգևատրվել է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու՝ Սուրբ Բարեպաշտ իշխան Դանիել Մոսկովյանի շքանշանով՝ Ի փառս Սուրբ եկեղեցու ծավալած գործունեության համար։

2003 թվականի օգոստոսի 15-ին պարգևատրվել է Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու «Սուրբ Ներսես Շնորհալի» շքանշանով։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ռաֆայել Պապանյանի բազմաթիվ աշխատություններ հրապարակվել են Երևանում, Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Տարտուում, Փարիզում և այլուր։ Բացի գրականագիտական աշխատություններից (այդ թվում՝ «Ազգային տաղաչափության համեմատական տիպաբանություն» մենագրությունը, 1981), գրել է բանաստեղծական ժողովածուներ («Տագնապներ», «Նաիրի», «Անահիտին»), կատարել թարգմանություններ, այդ թվում՝ Միսաք Մեծարենցից, Բուլատ Օկուջավայից, հեղինակել բազմաթիվ հրապարակախոսական աշխատություններ (այդ թվում՝ «Маски террора», Ереван, «Арачэнтац», 1992), իրավունքի հիմնահարցերին առնչվող մենագրություններ՝ «Христианские корни современного права», «Суд в библейском осмыслении», «Христианские корни современного права», «Արդի իրավունքի քրիստոնեական ակունքները»)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ Նախագահի թիվ ՆՀ-29 հրամանագիր, 1998, ապրիլի 23
2. ↑  Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո Պատրիարք Ալեքսի Բ-ի հրամանագիր, 1995, հունիսի 14
3. ↑  Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի թիվ 180 Կոնդակ, 2003, օգոստոսի 15

Աղբյուրներ
----------

* Ռաֆայել Պապայանի կենսագրությունը ՀՀ սահմանադրական դատարանի կայքում
* Ռաֆայել Պապայան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռաֆայել Պապայան. ««Քաղբանտարկյալ» և «ժողովրդավարություն» հասկացություններն անհամատեղելի են» Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՀՀ Ազգային ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահներ |
| --- |
|  |
|  Ռաֆայել Աշոտի Պապայան (1995-1997) • Շավարշ Միքայելի Քոչարյան (1999-2003) • Հրանուշ Հրանտի Հակոբյան (2003-2008) • Արմեն Գևորգի Աշոտյան (2008-2009) • Արտակ Լյուդվիկի Դավթյան (2009-2017) • Վարդան Բաբկենի Բոստանջյան (2017-2018) • Մխիթար Հայրապետյան (2018-ներկա) |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի անդամներ |
| --- |
|  |
| Գործող անդամներ |   Գագիկ Հարությունյան (6 փետրվարի 1996 - ) • Կիմ Բալայան (18 նոյեմբերի 2003 - ) • Արայիկ Թունյան (9 հունիսի 2014 - ) • Աշոտ Խաչատրյան (9 դեկտեմբերի 2010 - ) • Վոլոդյա Հովհաննիսյան (6 փետրվարի 1996 - ) • Արևիկ Պետրոսյան (8 դեկտեմբերի 2010 - ) |
|  |
| Նախկին անդամներ | Հենրիկ Դանիելյան (9 հունիսի 2005 - 7 նոյեմբերի 2010) • Մանուկ Թոփուզյան (8 հուլիսի 2009 - 4 հունիսի 2014) • Հենրիկ Խաչատրյան (6 փետրվարի 1996 - 1997) • Զինավոր Ղուկասյան (հունիս 2003 - 25 մայիսի 2009) • Ռաֆայել Պապայան (1997 - 2010) • Վահե Ստեփանյան (6 փետրվարի 1996 - 1997) • Վլադիմիր Սահակյան (6 փետրվարի 1996 - 26 հոկտեմբերի 2003) • Միքայել Սևյան (6 փետրվարի 1996 - 12 մայիսի 2005) • Վալերի Պողոսյան (6 փետրվարի 1996 - 19 ապրիլի 2014) • Ալվինա Գյուլումյան (6 փետրվարի 1996 - 2 ապրիլի 2003, 2 օգոստոսի 2014 - 2020) • Ֆելիքս Թոխյան (23 սեպտեմբերի 1997 - 2020) • Հրանտ Նազարյան (6 փետրվարի 1996 - 2020) |

 |