**Նոր Ղազանչի**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսարևելյան հատվածում։ Մարտակերտ շրջկենտրոնից գտնվում է 40 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 60 կմ հեռավորության վրա։

Աշխարհագրություն
----------------

Համայնքը լեռնային է, ունի 2180.95 հա տարածք, որից 487.06 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 1581.54 հա անտառային հողեր։ Նոր Ղազանչի համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Խաչեն գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 2 աղբյուրներ` «Թեմարի» և «Ներքին»։

Առկա են պղնձի (կատարվում են հետազոտություններ) հանքային պաշար։

Պատմություն
-----------

Անվանումը ստացել է տեղի արհեստավորների մասնագիտությունից, որոնք հայտնի են եղել կենցաղային մետաղե ամանեղեն (որը Արցախի բարբառով նշանակում է ղազան) պատրաստելու գործում։ Այժմյան գյուղը ստեղծվել է 17-րդ դարում, բայց մոտակա տարածքների հնությունները ցույց են տալիս, որ վերջինս բնակավայր է եղել դեռ 12-րդ դարից սկսած։ Բնակավայրի Ս. Գևորգ եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում, այժմ ավերված է։ 19-րդ դարի 90-ական թվականների սկզբներին այստեղ կար 35 տուն, 325 բնակիչ, 1970 թվականին` 89 տուն, 455 բնակիչ, 1987 թվականին՝ 75 տուն, 260 բնակիչ։ Կոլտնտեսությունը կազմավորվել է 1931 թվականին, որը 1967 թվականին միացել է Սրխավենդի տնտեսությանը։ Էլեկտրաֆիկացվել է 1963 թվականին։ Կյանքի միջին տևողությունը 75-80 տարի է։ Շրջապատում նշանավոր են Թունանց բաղեր, Մեղրակերտ սրբավայրերը, Կարմիր եղցին, Առստամանց բաղը, Ջալալանց բաղը և այլ վայրեր, կան բազմաթիվ խաչքարեր, հնագույն գերեզմանաքարեր։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 167 մարդ, զոհվել է 65-ը, որոնց հիշատակին կանգնեցված է հուշարձան։

Բնակչություն
------------

2015 թվականին Նոր Ղազանչի համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 143 մարդ, կա 42 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 147 | 133 | 128 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն և բուժկետ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մելքումյան Ս. Լեռնային Ղարաբաղ, Երևան, 1990, էջ 178
2. ↑  «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների». Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին. `{{cite web}}`: `|archive-date=` requires `|archive-url=` (օգնություն)
3. ↑  Ղահրամանյան, Հակոբ (2015). *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*. Երևան. էջ 188.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Մարտակերտ** |
|  |
| Գյուղեր | Աղաբեկալանջ • Այգեստան (Վերին Չայլու) • Անձավներ • Առաջաձոր • Գառնաքար • Գետավան • Գյունեյփայա Ներքին • Դաշտագլուխ • Դաստակերտ • Դրմբոն • Զագլիկ • Զարդախաչ • Թալիշ • Թբլղու • Լենինավան • Լևոնարխ • Խնկավան • Ծաղկաշեն • Ծաղկունք • Ծմակահող • Կարմիրավան • Կիչան • Կոճողոտ • Կուսապատ • Հաթերք • Հայադ • Հայկաջուր • Հարությունագոմեր • Հացավան (Յարմջա) • Հովտաշեն • Ղազանչի • Ղազարահող • Ճանկաթաղ • Ճրագ • Մաղավուզ • Մանիքլու • Մատաղիս • Մարալյան Սարով • Մարաղա • Մեծշեն • Մեհմանա • Մոխրաթաղ • Նարեշտար • Ներքին Հոռաթաղ • Ներքին Չայլու • Նոր Այգեստան • Նոր Կարմիրավան • Նոր Հայկաջուր • Նոր Ղազանչի • Նոր Մարաղա • Նոր Ջրաբերդ • Նոր Սեյսուլան • Շահմասուր • Չափար • Չլդրան • Պողոսագոմեր • Ջրաբերդ • Սեյսուլան • Վաղուհաս • Վանք • Վարդաձոր • Վարնկաթաղ • Վերին Հոռաթաղ • Տոնաշեն • Քմքաձոր • Քոլատակ • Օրթա Գյունեյփայա | Հադրութի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |