recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պարանա (այլ կիրառումներ)

**Պարանա** (իսպ.՝ Paraná), Էնտրե Ռիոս արգենտինական նահանգի մայրաքաղաք, գտնվում է Պարանա գետի արևելյան ափին, Սանտա-Ֆե քաղաքի հակառակ կողմում, որը հարևան Սանտա-Ֆե նահանգի մայրաքաղաքն է։

Բնակչության քանակը 237 968 մարդ է (2001 թվականի տվյալներով)։ Պարանան նահանգային կառավարության նստավայր է, ինչպես նաև խոշոր գետային նավահանգիստ հացահատկային բեռների, խոշոր եղջերավոր անասունների, ձկների վերաբեռնման համար մոտակա շրջաններից։ Հիմնական արդյունաբերության ճյուղերն են ցեմենտի, կահույքի և կերամիկայի արտադրությունը։ Քաղաքի կենտրոնում իրար հարևանում են գաղութային եկեղեցիները, եվրոպական ոճով շենքերը, Կառավարության տունը, քաղաքի տաճարի խառը ոճը և ժամանակակից աշտարակները Ուրկիսի անվան այգում (*Parque Urquiza*)։

Պարանա քաղաքը Սանտա-Ֆե քաղաքի թունելով, որը կառուցվել է 1969 թվականին։ Գեներալ Խուստո Խոսե դե Ուրկիսայի (*General Justo José de Urquiza*) անվան օդանավակայանից, որը գտնվում է քաղաքից 7,5 կմ հեռու, կատարվում են կանոնավոր չվերթներ դեպի Բուենոս Այրես։

Պատմություն
-----------

16-րդ դարի ընթացքում Սանտա Ֆե քաղաքի բնակիչները սկսեցին բնակչություն հաստատել նաև Պարանա գետի մյուս կողմում, որը հայտնի էր որպես *de la otra Banda del Paraná* (Պարանայի մյուս կողմ)։ Բնակեցումը չուներ պաշտոնական կարգավիճակ, և այս քաղաքը քիչ-քիչ վերածվեց Սանտե-Ֆեի արբանյակ քաղաքի։

1730 թվականի հոկտեմբերի 23-ին տեղական մատուռին տրվեց ծխական եկեղեցու կարգավիճակ, և այս օրը ընդունված է որպես քաղաքի պատմության պաշտոնական մեկնարկի օր։

1813 թվականին ստացել է գյուղի կարգավիճակ, իսկ 1822 թվականի դարձել է ներկայիս նահանգի մայրաքաղաքը։ 1854-1861 թվականներին եղել է Արգենտինայի կոնֆեդերացիայի մայրաքաղաքը («Արգենտինայի Համադաշնության»), Խուստո Խոսե դե Ուրկիսի կառավարման ժամանակ, որը քաղաքին մեծ աճի հնարավորություն տվեց։ 1883 թվականին վերականգնվեց նահանգի մայրաքաղաքի կարգավիճակը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Parana Circuit in Google Maps
* Universidad Nacional de Entre Ríos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պարանա (Արգենտինա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ Յուժակովի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4044621-9 · LCCN: n81027852 · VIAF: 4781150749010516420007 · WorldCat VIAF: 4781150749010516420007 |

 |
**Չերքեզ Նիկոլայի Դավթյան** (1921, Դահրավ, Խոջալուի շրջան), հայ մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1943), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Չերքեզ Դավթյանը ծնվել է 1921 թվականին, Լեռնային Ղարաբաղի Ստեփանակերտի շրջանի Դահրավ գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Շուշիի մանկավարժական տեխնիկումը և անցել մանկավարժական աշխատանքի։

1941 թվականի ապրիլին զորակոչվել է բանակ և գործուղվել ռազմաքաղաքական ուսումնարան։ Ուսումնարանը չավարտած՝ սկսվել է պատերազմը։ Դավթյանի մարտական ուղին հարուստ է և հերոսական՝ Ստալինգրադ, Դնեպրի անցում, 1-ին և 4-րդ ուկրաինական ռազմաճակատներ, Բեռլին, Պրահա։

Մարտական ծառայությունների համար 1943 թվականին նա ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը, ստացել է լեյտենանտի կոչում, արժանացել կառավարական պարգևների, այդ թվում՝ Կարմիր աստղի շքանշանի, «Մարտական ծառայությունների համար», «Ստալինգրադի պաշտպանության համար», «Բեռլինի գրավման համար», «Պրահայի ազատագրման համար» և այլ մեդալների։

Պատերազմից հետո Դավթյանը իր ծննդավայրում անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ 1952 թվականին նա նորից զորակոչվել է բանակ և նշանակվել 89-րդ հայկական Թամանյան դիվիզիայի 1078-րդ հրետգնդում մարտկոցի հրամանատարի քաղգծով տեղակալ։ 1955-1971 թվականներին աշխատել է զինկոմիսարիատում որպես բաժնի պետ։ 1972 թվականից Դավթյանը միջնակարգ դպրոցում եղել է զինղեկ (սկզբում Երևանի Սպանդարյանի շրջանի № 24, ապա Շահումյանի շրջանի № 138 դպրոցներում)։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ
* «Պրահայի ազատագրման համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
Black Lives Matter շարժման լոգոն։
**«Black Lives Matter»** (**BLM**, հայերեն՝ Սևամորթների կյանքը նշանակություն ունի), աֆրոամերիկացիների կողմից ստեղծված միջազգային շարժում՝ ընդդեմ սևամորթների դեմ իրականացվող բռնություններին և սիստեմատիկ ռասիզմին։ Շարժման մասնակիցները պարբերաբար բողոքի ցույցեր են կազմակերպում ոստիկանության աշխատակիցների կողմից սպանված սևամորթների համար և բարձրացնում են այնպիսի խնդիրներ, որոնցից են ռասայական պրոֆիլավորում, ոստիկանական դաժանություն և ռասայական անհավասարություն։

2013 թվականին մեքսիկական արմատներով ոմն Ջորջ Զիմերմանի կողմից աֆրոամերիկացի երիտասարդ Թրեյվոն Մարտինի սպանությունից հետո սոցիալական ցանցերում սկսեցին օգտագործել **#BlackLivesMatter** հեշթեգը, որի հեղինակներն են Ալիշա Գերզան, Փեյտրիս Քոլորսն և Օպալ Թոմետին։ Շարժումը ավելի մեծ տարածում ստացավ 2014 թվականին՝ աֆրոամերիկացիներ Մայք Բրաունի և Էրիկ Գարների սպանություններից հետո։

«Black Lives Matter» շարժման վերաբերյալ լայն հասարակության կարծիքը տարբերվում է։ Բազմաթիվ քննադատների շրջանում (այդ թվում՝ սևամորթ) շարժումն ունի տեռորիստական, ազգայնական և ռասիստական նրբերանգներ։ Շարժմանն ի պատասխան ստեղծվել է «All Lives Matter» (հայերեն՝ Բոլորի կյանքն էլ նշանակություն ունի) արտահայտությունը, որը սակայն քննադատության է արժանացել «Black Lives Matter» շարժման գաղափարը անտեսելու և թյուրըմբռնելու համար։ Ֆերգյուսոն քաղաքում երկու ոստիանության աշխատակիցների սպանությունից հետո ոստիկանության սատարողների կողմից ստեղծվել է նաև «Blue Lives Matter» քաղաքացիական նախաձեռնությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Բիբերը հրաժարվել է հինգ միլիոն դոլարով ելույթ ունենալ հանրապետականների համար». *Պանորամա*. 2016 թ․ հուլիսի 29. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
2. ↑  «Meet the woman who coined #BlackLivesMatter». *USA Today*. 2015 թ․ մարտի 4. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
3. ↑  «We didn't start a movement. We started a network». 2016 թ․ փետրվարի 23. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
4. ↑  «#BlackLivesMatter: the birth of a new civil rights movement». *Հուլիսի 19, 2015*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
5. ↑  «Black Lives Matter: How the events in Ferguson sparked a movement in America». *CBS News*. 2015 թ․ օգոստոսի 7. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
6. ↑
7. ↑
8. ↑  «Obama Explains The Problem With 'All Lives Matter'». *ThinkProgress*. 2015 թ․ հոկտեմբերի 22. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
9. ↑  «'Blue Lives Matter' trends after officers shot». BBC. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Black Lives Matter***էջը Վիքիպահեստում |

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Black Lives Matter» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1190845202 · LCCN: sh2016001442 · LNB: 000311040 · VIAF: 28152079058807111043, 33160060117035601650 · WorldCat VIAF: 28152079058807111043, 33160060117035601650 |

 |
**Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունը (ՇՀԿ)** եվրասիական քաղաքական, տնտեսական և անվտանգության կազմակերպություն է։ Աշխարհագրական շրջանակի և բնակչության առումով այն աշխարհի ամենամեծ տարածաշրջանային կազմակերպությունն է, որն ընդգրկում է Եվրասիայի տարածքի մոտավորապես 60%-ը, աշխարհի բնակչության 40%-ը և համաշխարհային ՀՆԱ-ի ավելի քան 30%-ը։

ՇՀԿ-ն Շանհայի հնգյակի իրավահաջորդն է՝ անվտանգության փոխադարձ համաձայնագրի, որը ձևավորվել է 1996 թվականին Չինաստանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Ռուսաստանի և Տաջիկստանի միջև։ 2001 թվականի հունիսի 15-ին այս երկրների և Ուզբեկստանի ղեկավարները հանդիպեցին Շանհայում՝ հայտարարելու նոր կազմակերպության՝ ավելի խորը քաղաքական և տնտեսական համագործակցությամբ. ՇՀԿ-ի կանոնադրությունը ստորագրվել է 2002 թ. հուլիսի 7-ին և ուժի մեջ է մտել 2003 թ. սեպտեմբերի 19-ին։ Այնուհետև նրա անդամակցությունն ընդլայնվել է մինչև ութ պետություն, որոնց միացել են Հնդկաստանը և Պակիստանը 2017 թ. հունիսի 9-ին։ Մի քանի երկրներ ներգրավված են որպես դիտորդներ կամ գործընկերներ։

ՇՀԿ-ն ղեկավարվում է Պետությունների ղեկավարների խորհրդի (ՊՂԽ) կողմից՝ նրա որոշումներ կայացնող բարձրագույն մարմնի կողմից, որը հավաքվում է տարին մեկ անգամ։ Անդամների միջև կանոնավոր կերպով զորավարժություններ են անցկացվում նաև ահաբեկչության և այլ արտաքին սպառնալիքների դեմ համագործակցությունն ու համակարգումը խթանելու և տարածաշրջանային խաղաղությունն ու կայունությունը պահպանելու համար։

Կազամակերպության կենտրոնակայանը գտնվում է Շանհայ և Տաշքենդ քաղաքներում

Աղբյուրներ
----------

* Պատմության 12-րդ դասարանի դասգիրք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Շանհայի համագործակցության կազմակերպություն |
| --- |
|  |
| • Հնդկաստան • Ղազախստան • Ղրղզստան • Չինաստան • Պակիստան • Ռուսաստան • Տաջիկստան • Ուզբեկստան |
|  |
| Դիտորդ երկրներ | • Աֆղանստան • Բելառուս • Իրան • Մոնղոլիա |
|  |
| Պետության դիտորդների թեկնածուներ | • Բանգլադեշ • Եգիպտոս • Սիրիա |
|  |
| Համագործակցության գործընկերներ | • Ադրբեջան • Հայաստան • Կամբոջա • Թուրքիա • Նեպալ • Շրի Լանկա |
|  |
| Հյուրեր | • Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիա • Եվրասիական տնտեսական միություն • ՄԱԿ
• ԱՊՀ • ԱՄՆ • Թուրքմենստան |
|  |
| Գործընկերության համաձայնագիր | • Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիա • Եվրասիական տնտեսական միություն • Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպություն • ՄԱԿ • ԱՊՀ |
|  |
| Պաշտոնական լեզուներ | • ռուսերեն • չինարեն |

 |
**Յան Պոշտուլկա** (սերբ.՝ Jan Poštulka, մարտի 9, 1949(1949-03-09), Չեխոսլովակիա), չեխ ֆուտբոլի մարզիչ։

Խաղացողի կարիերան
-----------------

Հանդես է եկել որպես դարպասապահ։ Իր կարիերան սկսել է քաղաք Ունիչովից։ Զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո հայտնվել է Պրահայի «Սպարտա»֊ում, որտեղ հանդես էր գալիս երկար տարիների ընթացքում։ .Հետագայում նա խաղացել է Բրատիսլավայի «Ինտերում» և «Բոհեմիանսում»։ Կարիերան ավարտեց 1983 թվականին Այդ մրցաշր իր «Բոհեմիանս» թիմը դարձավ երկրի չեմպիոն։ Այդ մրցափուլում իր «Բոհեմիանս» թիմը դարձավ երկրի չեմպիոն։ Սակայն այդ առաջնությունում Պոշտուլկան չմասնակցեց թիմի հաղթանակին՝ խաղադաշտում ոչ մի րոպե չանցկացնելով։

Մարզիչի կարիերան
----------------

Պոշտուլկան մի քանի տարի աշխատել է որպես դարպասապահների մարզիչ «Բոհեմիանս»-ում։ Դրանից հետո որոշ ժամանակ աշխատել է «Հրադեց-Կրալովե» ակումբի շտաբում։ 1991-ից մինչև 1993 թվականները ինքնուրույն աշխատում էր Կոստա Ռիկայում։ Այնտեղ նա երկու տարի շատ հաջող աշխատեց Ալախուելենսեի հետ։ 1992 թվականին Պոշտուլկան նրան գլխավորեց ազգային տիտղոսը։

Վերադառնալով Չեխի մասնագետը ղեկավարեց «Կադո»-ն։ 1996-1998 թվականներին նա օգնեց Յոզեֆ Չովանեցին Սպարտայում, որից հետո կրկին մեկնեց Կենտրոնական Ամերիկա, որտեղ Պոշթուլկան Գվատեմալայի «Մունիսիպալե» գլխավոր մարզիչն էր։

2000-2006 թվականներին մարզիչը եղել է չեխական «Տեպլիցե» և «Չեսկե Բուդեյովիցե» ակումբների մարզչական շտաբի անդամ։

Որոշ ժամանակ ղեկավարել է «Չեսկե-Բուդեյովիցե» երիտասարդական ակումբը։

Վերջին ինքնուրույն աշխատանքի վայրը դարձավ հայկական «Բանանց»-ը։ Իր հետ միասին Պոշտուլկան 2007 թվականին նվաճեց երկրի գավաթը, սակայն Հայաստանի առաջնության 17-րդ տուրից հետո նա հեռացվել է աշխատանքից։ Իր Հայաստան մեկնելուց հետո նա «Բոհեմիանս»-ում մարզչի օգնականն էր, սակայն շուտով Պոշթուլկան ավարտեց մարզչական կարիերան։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Չեխոսլովակիայի գավաթակիր (1)։ 1976

### Որպես մարզիչ

* Կոստա Ռիկայի չեմպիոն (1)։ 1991/92
* Գվատեմալայի գավաթակիր (1)։ 1999
* Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթակիր։ 2007

Ընտանեկան կարգավիճակը
---------------------

Ամուսնացած է։ Ունի երկու տղա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ян Поштулка — охотник из Моравии(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Чем заняты бывшие иностранные тренеры армянских клубов». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
* Профиль на сайте *sports.ru*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Լուոլ Դենգ** (անգլ.՝ *Luol Deng*, ապրիլի 16, 1985(1985-04-16), Wau, Հարավային Սուդան), հարավսուդանցի և բրիտանացի նախկին բասկետբոլիստ, բասկետբոլային մարզիչ։ Հայտնի է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA) անցկացրած մարզական տարիներից։ Ներկա պահին զբաղեցնում է Հարավային Սուդանի բասկետբոլի ֆեդերացիայի նախագահի և Հարավային Սուդանի բասկետբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնները։

Ծնվել է Վաու քաղաքում, որն այժմ մտնում է Հարավային Սուդանի կազմի մեջ։ Պատկանում է Դինկա կոչվող էթնթլեզվական խմբին։ Փոքր տարիքում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Եգիպտոս, այնուհետև՝ Մեծ Բրիտանիա։ Հաճախել է Լոնդոնի հարավում գտնվող Սուրբ Մարիամի կաթոլիկ ավագ դպրոցը, որտեղ սկսել է հետաքրքվել ֆուտբոլով, ընդ որում մասնակցել է Անգլիայի մինչև 15 տարեկանների ֆուտբոլային առաջնությանը։ 14 տարեկանում տեղափոխվել է ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգ և հաճախել Բլեյրի ակադեմիան, որի բասկետբոլային թիմում հանդես գալով՝ թիմակցել է NBA-ի ներկայիս բասկետբոլիստ Չառլի Վիլանուևայի հետ։

Ուսանողական առաջնությունում մեկ ուսումնական տարի ներկայացրել է Դյուկի համալսարանը, որից հետո մասնակցության հայտ է ներկայացրել NBA-ի 2004 թվականի դրաֆթում, որտեղ ընտրվել է առաջին ռաունդի 7-րդ համարով՝ «Ֆինիքս Սանսի» կողմից և միանգամից տեղափոխվել «Չիկագո Բուլս»։ Տասը տարի «Չիկագոյում» հանդես գալուց հետո փոխանակվել է Էնդրյու Բայնեմի հետ և տեղ գտել «Կլիվլենդ Կավալիերսում»։

Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում 2 անգամ ճանաչվել է NBA աստղ (2012 թ. 2013 թ.), ինչպես նաև ընդգրկվել «NBA All-Defensive» և «NBA All-Rookie» խորհրդանշական հավաքականներում։

Ակումբային կարիերայից զատ հանդես է եկել նաև Մեծ Բրիտանիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականում։ Իրականացնում է բարեգործական գործունեություն և հանդիսանում է Պարենի համաշխարհային ծրագրի (ՊՀԾ) խոսնակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  «Դենգը համաձայնում է £40 միլիոն արժողությամբ պայմանագիր կնքել «Չիկագոյի» հետ». «BBC». 2008 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 30-ին.
7. ↑  «ԲՈՒԼՍ։ Եռակի վտանգ»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լուոլ Դենգ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Basketball-Reference.com (խաղացող) · Basketball-Reference.com (Եվրոպա) · Eurobasket.com (խաղացող) · RealGM · Sports-Reference.com (քոլեջ) · Բրիտանական օլիմպիական ասոցիացիա · ՖԻԲԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արտավազդ Պապիկյան (այլ կիրառումներ)

**Արտավազդ Վարոսի Պապիկյան** (1912, Նալբանդ, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

Կենսագրություն
--------------

Արտավազդ Պապիկյանը ծնվել է 1912 թվականին, Սպիտակի շրջանի Նալբանդ գյուղում։ 1933 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը և, որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ, գործուղվել Թումանյանի շրջանի Օձունի միջնակարգ դպրոց։ Այնտեղ աշխատել է շուրջ ինը տարի։ Այդ տարիներին ավարտել է նաև Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։

1942 թվականին Պապիկյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել Թամանյան 89-րդ հայկական դիվիզիայի 526-րդ հրաձգային գնդում, որպես դասակի հրամանատարի օգնական։ 1943 թվականին ռազմաճակատում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Պապիկյանը գերմանաֆաշիստական զավթիչների դեմ կռվել է Թամանի թերակղզում, Կերչ, Սևաստոպոլ քաղաքներում, մարտերով հասել է Գերմանիա, մասնակցել Բեռլինի գրավմանը։ Պատերազմական տարիների նրա անցած մարտական հերոսական ուղու վկայություններն են Կարմիր աստղի շքանշանը, «Խիզախության համար», «Մարտական ծառայությունների համար» և այլ մեդալները։

Զորացրվելուց հետո Պապիկյանը երկար տարիներ եղել է Թումանյանի շրջանի Օձուն գյուղի մանկատան տնօրենը, դասավանդել է մաթեմատիկա։ 1967 թվականին Պապիկյանը ընտանիքով տեղափոխվել է Երևան և աշխատանքի անցել № 78 դպրոցում։ 1975 թվականին անցել է կենսաթոշակի։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Գևորգ Հովսեփի Պատվականյան** (1924, Շենաթաղ, Հայաստան), հայ մանկավարժ։ «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ»։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Պատվականյանը ծնվել է 1924 թվականին, Սիսիանի շրջանի Լեռնաշեն գյուղում։ Ավարտել է Գորիսի մանկավարժական ուսումնարանը։ 1941-1942 ուսումնական տարում աշխատել է Սիսիանի շրջանի Դարբաս գյուղի միջնակարգ դպրոցում, որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ։

1942 թվականի հունիսին կամավոր մեկնել է բանակ, ընդունվել ռազմական հետևակային ուսումնարանը և այն չավարտած մեկնել է ռազմաճակատ։ Պատվականյանը մարտնչել է Նովոռոսիյսկի մատույցներում։ Վիրավորվել է սկզբում թեթև, իսկ երկրորդ անգամ ծանր՝ Մալայա զեմլյայի մատույցներում։ 1943 թվականի ապրիլին զորացրվել է բանակից, վերադարձել ծննդավայրը։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, մարտական և աշխատանքային մեդալներով։

Կուսակցության շրջանային կոմիտեն Պատվականյանին գործուղել է ՀԿԿ Կենտկոմին կից կուսդպրոցում սովորելու, որն ավարտելուց հետո նորից շարունակել է մանկավարժական աշխատանքը։ Սիսիանի շրջանի Լեռնաշենի դպրոցում դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։ 1949 թվականին ավարտել է Բաքվի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1958 թվականին տեղափոխվել է Երևան, աշխատել տարբեր դպրոցներում որպես ուսմասվար և տնօրեն։ 1974 թվականից եղել է Երևանի Լենինյան շրջանի № 75 միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ Արժանացել է «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշանի։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Լուկա Պլոգման** (գերմ.՝ Louis Jordan Beyer, մարտի 10, 2000(2000-03-10), Բրեմեն, Գերմանիա),գերմանացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Այժմ հանդես է գալիս գերմանական «Վերդեր» ակումբում։

Կարիերա
-------

Ֆլագմանը «Վերդեր» ֆուտբոլային ակումբի սան է, որի ակադեմիայում հայտնվել է յոթ տարեկանում։ 2018 թվականից ակումբի հիմնական թիմի խաղացող է, որին հրավիրել են երկրորդ թիմից, երբ վնասվածքներ են ստացել երեք դարպասապահներ՝ Միխայել Ցետերերը, Յարոսլավ Դրոբնին և Ստեֆանոս Կապինոն։ 2018 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Բունդեսլիգայում նորամուտը նշեց՝ 53–րդ րոպեին փոխարինելով Ֆրանկֆուրտի «Այնտրախտի» դեմ խաղում վնասվածք ստացած ևս մեկ դարպասապահի՝ Իրժի Պավլենկիին։

Գերմանիայի պատանեկան հավաքականների ֆուտբոլիստ. Մասնակցել է մինչև 17 տարեկան պատանիների Եվրոպայի 2017 թվականի առաջնությանը, թիմի հետ հասել է կիսաեզրափակիչ։ Մրցաշարին մասնակցել են բոլոր հինգ հանդիպումները։ Նույն թվականին մասնակցել է Հնդկաստանի պատանեկան աշխարհի առաջնությանը, որտեղ նույնպես անցկացրել է հինգ հանդիպում։ Բոլոր մրցաշարերում եղել է հավաքականի հիմնական դարպասապահը։

Վիճակագրություն
---------------

Ակումբային վիճակագրություն
*Տվյալները՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 5-ի* 

| Ակումբ | Մրցաշրջան | Լիգա | Գավաթ | Եվրոգավաթ | Ընդամենը |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր |
| Վերդեր | 2018/19 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| Կարիերայում ընդամենը | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Eintraht Frankfurt - Werder» (անգլերեն) — soccerway.com. Վերցված է 5 сентября 2018-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFutbol · ESPNFC.com · FootballDatabase.eu · Fussballdaten.de · Kicker.de · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · Գերմանական ֆուտբոլային միություն · ՈւԵՖԱ |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սեդրակ Սերգեյի Ասրյան** (հուլիսի 31, 1972, Դարբաս, Սիսան-ապրիլի 4, 2016, Մարտակերտ), ազատամարտիկ, արցախյան և քառօրյա պատերազմների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է տեղի միջնակարգ դպրոցում, ավարտելուց հետո սովորել է Սիսիանի պրոֆտեխուսումնարանում և Սիսիանի ավտոդպրոցում։ Մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին, 1994 թվականին Հորադիզի մարտական գործողությունների ժամանակ վիրավորվել է և դարձել երկրորդ կարգի հաշմանդամ։ Պարգևատրվել է «Մարտական գործողությունների մասնակից» կրծքանշանով, «Մարտական ծառայություն» մեդալով։

2016 թվականին՝ քառօրյա պատերազմի ժամանակ Սիսիանի կամավորական ջոկատի հետ մեկնել է առաջնագիծ։ Ապրիլի 4-ին Մարտակերտի շրջանում Սեդրակը Սիսիանի կամավորականների խմբի մեջ էր և մահացել է անօդաչու սարքի պայթյունից։

Հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հրապարակվել է զոհված հերոսների լրացված ցանկը». *mediamax.am* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 11-ին.
2. ↑  «Հատուցումներ 2015-2016թթ.-ին տեղի ունեցած 11 դեպքի մասով - 1000plus.am». *www.1000plus.am*. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 11-ին.
3. ↑  «Երկու տարի առաջ այս օրը Սիսիանի ԵԿՄ տղաներից 9 զոհվեցին». *haynews.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հերոս Սեդրակ Ասրյան
* Սեդրակ Ասրյան Արխիվացված 2017-07-25 Wayback Machine
**Հարավ-Արևելյան Ասիայի պայմանագրի կազմակերպություն, ՍԵԱՏՕ** (անգլ.՝ *South-East Asia Treaty Organizationմ, SEATO*), Հարավարևելյան Ասիայի հավաքական պաշտպանության լուծարված միջազգային կազմակերպություն, որը ստեղծվել էր Հարավարևելյան Ասիայի Հավաքական պաշտպանության պայմանագրով կամ Մանիլայի դաշնագրով։

Ձևավորվել էր 1954 թ. սեպտեմբերի 8-ին Մանիլայում կնքված պայմանագրով, որին մասնակցում էին ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան (մինչև 1974 թ.), Ավստրալիան, Նոր Զելանդիան, Թաիլանդը, Ֆիլիպինները և Պակիստանը (մինչև 1973 թվականը)։

Սկզբնապես ստեղծված լինելով հարավարևելյան Ասիայում կոմունիստական ռեժիմների հետագա տարածումն արգելափակելու համար, ՍԵԱՏՕ-ն, ընդհանուր առմամբ, համարվում է ձախողված նախաձեռնություն, քանի որ ներքին հակամարտությունն ու վեճերը մեծապես խոչընդոտում էին ՍԵԱՏՕ-ի զինված ուժերի ընդհանուր օգտագործմանը։ Այնուամենայնիվ, ՍԵԱՏՕ-ի կողմից ֆինանսավորված մշակութային և կրթական ծրագրերը երկարատև ազդեցություն թողեցին Հարավարևելյան Ասիայում։

Կազմակերպությունն ինքնալուծարվել է 1977 թվականի հունիսի 30-ին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 257)։*  |
**Տեսաերիզ**, մագնիսական ժապավեն է, որն օգտագործվում է տեսանյութը և սովորաբար ձայնը պահելու համար։ Պահպանվող տեղեկատվությունը կարող է լինել կամ անալոգային կամ թվային ազդանշանի տեսքով։ Տեսաերիզն օգտագործվում է ինչպես (VTR), այնպես էլ, ավելի հաճախ, (VCR): Տեսաերիզները օգտագործվել են նաև գիտական կամ բժշկական տվյալների պահպանման համար, օրինակ՝ էլեկտրասրտագրության միջոցով ստացված տվյալները։

Տեսաերիզներ տարբեր ձևաչափերով

Պատմության տեղեկանք
-------------------

1953 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ամերիկյան RCA ընկերությունը Պրինսթոնում իր լաբորատորիաներում ցուցադրեց ինչպես սև-սպիտակ, այնպես էլ գունավոր հեռուստատեսային հաղորդումների ձայնագրությունը։ Simplex արագընթաց երկայնական ժապավենային համակարգը, որը մշակվել է 1951 թվականից, կարող էր միայն մի քանի րոպե ձայնագրել և նվագարկել հեռուստատեսային հաղորդումը։ 1953 թվականին դոկտոր Նորիկաձու Սավազակին մշակեց պտուտակավոր սկանավորող VCR-ի նախատիպը։ 1959 թվականին Toshiba-ն թողարկեց առաջին առևտրային պարուրաձև սկանավորող VCR-ը։

Դիզայն
------

ՏՎՀ ձևաչափը տեսաերիզների դասական և ամենատարածված ձևաչափն է:
Տեսաերիզն ամենից հաճախ ունի պլաստիկ պատյան, որի մեջ տեղադրվում են մագնիսական ժապավենի սնուցման և ընդունման գլանափաթեթները։ Գլանափաթեթներն ամենից հաճախ գտնվում են նույն հարթության մեջ, բայց կան տեսաձայնագրման ձևաչափեր կոաքսիալ ձայներիզով, որոնցում գլանափաթեթները գտնվում են մեկը մյուսի վերևում։ Ի տարբերություն աուդիո ձայներիզների, տեսաերիզներն ավելի բարդ են։ Դա պայմանավորված է տեսաձայնագրիչների ժապավենի ուղու առանձնահատկություններով, որը նախատեսում է պտտվող տեսագլուխներով թմբուկը ծածկող մագնիսական ժապավենի բարդ հետագիծ.: Ժապավենը բեռնվում է ավտոմատ կերպով՝ օգտագործելով հատուկ մեխանիզմ, որը այն դուրս է հանում ձայներիզից։ Վնասվածքներից պաշտպանվելու համար դրանց նկատմամբ զգայուն մագնիսական ժապավենը պաշտպանված է լյուկով, որը փակվում է ձայներիզը հանելիս։ Գլանափաթեթները լուծարվելուց պաշտպանվում են լիցքավորման պահին բաց թողնված մեխանիկական արգելակներով։ Տեսաերիզների հիմնական առավելությունը գլանափաթեթների համեմատությամբ համարվում է լավագույն պաշտպանությունը մագնիսական ժապավենի համար, որին ձեռքերը չեն դիպչում։ Աշխատանքային շերտի վնասումը հատկապես կարևոր է տեսանկարահանման համար, քանի որ այն կարող է անօգտագործելի դարձնել։ Բացի այդ, VCR-ի օգտագործման հարմարավետությունը բարելավվել է, քանի որ ժապավենի բարդ ուղին ուղու վրա պահանջում է որոշակի հմտություն վառելիք լիցքավորելիս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Magnetic Tape Used By RCA to Photograph Television Program», *The Wall Street Journal*, Dec. 2, 1953, p. 1.
2. ↑  «Color TV on Tape Արխիվացված 2020-05-23 Wayback Machine», *Popular Mechanics*, April 1954, p. 157.
3. ↑  *SMPTE Journal: Publication of the Society of Motion Picture and Television Engineers*, Volume 96, Issues 1-6; Volume 96 Արխիվացված 2021-05-20 Wayback Machine, page 256, Society of Motion Picture and Television Engineers
4. ↑  World’s First Helical Scan Video Tape Recorder Արխիվացված 2020-05-21 Wayback Machine, Toshiba
5. ↑  Marshall Brain. «How VCRs Work» (անգլերեն). How Stuff works. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
**Ատոմային Էներգիայի եվրոպական համագործակցություն**, **Եվրատոմ** (անգլ.՝ *European Atomic Energy Community, Euratom*), միջազգային կազմակերպություն։ Ստեղծել են Եվրոպական տնտեսական համագործակցության ինն երկիր՝ Ֆրանսիա, Արևմտյան Գերմանիա, Իտալիա, Բելգիա, Նիդերլանդներ, Լյուքսեմբուրգ, Մեծ Բրիտանիա, Դանիա, Իռլանդիա։

Եվրատոմի հիմնադիր պայմանագիրը կնքվել է 1957 թվականին, ուժի մեջ մտել 1958 թվականին հունվարի 1-ից։ Ըստ այդ պայմանագրի, Եվրատոմի խնդիրը ատոմային արդյունաբերության զարգացումն է, ընդ որում անդամ երկրների համատեղ հետազոտական աշխատանքները, տեխնիկական ինֆորմացիայի փոխանակումը, հումքի ընդհանուր բազայի ստեղծումը, ճեղքվող նյութերի օգտագործման նկատմամբ վերահսկողությունը։ 1975 թվականին եվրատոմի երկրներում գործում էր շուրջ 300 օբյեկտ, այդ թվում ուրանի 20 հանք և միջուկային վառելանյութի արտադրության 5 գործարան, տարրերի 14 ձեռնարկություն, մոտ 150 ռեակտոր։ 1975 թվականին ատոմային էլեկտրակայանների էներգետիկ հզորությունը կազմել է մոտ 17 միլիոն կվտ։

Եվրատոմի բարձրագույն մարմինը խորհուրդն է, գործադիրը՝ հանձնաժողովը, որին առընթեր գործում են գիտատեխնիկական կոմիտեն և գործակալությունը։ Եվրատոմը ունի դատարան, տնտեսական և սոցիալական կոմիտե՝ օժտված կոնսուլտատիվ ֆունկցիաներով։ Եվրատոմի հիմնական մարմինները գտնվում են Բրյուսելում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Եվրատոմ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11875188v · CiNii: DA07451154 · GND: 1084-4 · ISNI: 0000000123700446 · LCCN: n79116004 · Microsoft: 818668190 · NDL: 00773534 · NKC: ko2002101511 · NLG: 117523 · SUDOC: 032091656 · VIAF: 157766067 · WorldCat VIAF: 157766067 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 528)։*  |
Space Pen AG-7
**Space Pen** (ռուս.՝ спэйс пэн, «տիեզերական գրիչ», հայտնի է նաև այլ անվամբ՝ **Zero Gravity Pen**՝ «անկշռելիության գրիչ»), *Fisher Spacepen Co.* ընկերության կողմից պատրաստված և վաճառվող գնդիկավոր գրիչ, որի մեջ թանաքը գտնվում է հատուկ քարթրիջի մեջ՝ ճնշման ներքո։ Ստեղծողների պնդմամբ՝ կարող է գրել անկշռելիության պայմաններում, ջրի տակ, թաց և յուղոտ թղթի վրա, ցանկացած անկյան ներքո, էքստրեմալ ջերմաստիճանի պայմաննրում։ Այդ իսկ պատճառով այն լայն կիրառում ունի Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի տիեզերական նախագծերում, ինչպես նաև ամերիկացի զբոսաշրջիկների մոտ, երբ անհրաժեշտ է լինում գրառում կատարել քաղաքակրթությունից զուրկ հեռավոր մի վայրում։

Ֆիշերի տիեզերական գրիչը հայտնագործվել է ամերիկացի գյուտարարների և ձեռներեց Պոլ Ֆիշերի (անգլ.՝ Paul C. Fisher) կողմից։ Այն թողարկվում էր Բոուլդեր Սիթիում, Նևադա նահանգ, ԱՄՆ։ Այդ նույն ժամանակ հայտնվեցին նաև այլ արտադրողներ, ովքեր արտադրեցին այդ գրիչներից՝ պարաետրերի և հատկանիշների նմանությամբ։

Տեխնոլոգիա
----------

Գրող գնդիկը պատրաստված է կարբիդի վոլֆրամից և այնքան ճշգրիտ է դրված, որ արտահոսքը բացառվի։ Տիքսատրոպիայի թանաքը սովորական վիճակում կարծր է և գրելիս ջրիկանում է. ճնշվում է սեղմված ազոտի առկայությամբ։ Հաստատվում է, որ այս գրիչով կարելի է գրել 3 անգամ ավելի շատ, քան սովորական գնդիկավոր գրիչով (բայց սա, ամեն դեպքում, պայմանական է)։ Այն նաև կարող է գրել մինչև 3810 մ բարձրության վրա։ Աշխատող ջերմաստիճանների ընդգրկումը −35-ից մինչև 120 °C է։ Ծառայում է մինչև 100 տարի։

Կիրառումը ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի տիեզերական նախագծերում
---------------------------------------------------

Սովորական գնդիկավոր գրիչին ծանրության ուժ է անհրաժեշտ։ Դա հեշտ է ստուգել. պատի վրա գրիչը վատ է գրում։ Գոյություն ունի քաղաքային լեգենդ. ՆԱՍԱ-ն ծախսել է 1 մլն դոլար, որպեսզի ստեղծի այնպիսի գրիչ, որն ընդունակ կլինի գրելու անկշռելիության մեջ, ռուսներն օգտվում էին հասարակ մատիտից։ Իրականում մինչև 1967 թվականը ամերիկացի տիեզերագնացներն իրենց գրառումների համար օգտագործում էին կա՛մ գունավոր նշիչներ, կա՛մ մեխանիկական մատիտ (արտադրական ծախսի տեսանկյունից՝ մեկ մատիտի համար ծախսվում էր մոտ 100 դոլար)։ Իսկ ահա խորհրդային տիեզերագնացներն օգտագործում էին մոմե մատիտներ, քանի որ գրաֆիտե մատիտները փոքրիկ փշրանքներ էին բաց թողնում։

ՆԱՍԱ-ն ոչ մի միջոց չհատկացրեց Ֆիշերին և չսուբսիդավորեց նա կողմից ստեղծվող գրող գործիքի պատրաստումը։ Նա այն ինքնուրույն հայտնագործեց, իսկ հետո ՆԱՍԱ-ին առաջարկեց փորձարկել այն։ Դրանից հետո *AG7 Space Pen*-ն ընդունվեց ամերիկյան և խորհրդային (արդյունքում նաև՝ ռուսական) տիեզերագնացության գործակալությունների կողմից՝ հետագա օգտագործման նպատակով։ Ապոլոն ծրագրի համար մեկ գրիչի միջին արժեքը կազմեց 6 դոլար։

Տես նաև
-------

* Գրիչ
* Գրիչ ռոլլեր
* Գնդիկավոր գրիչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  snopes.com: NASA Space Pen
2. ↑  «Fisher Space Pen». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Fisher Space Pen Co.
* The billion-dollar space pen (2006-05-01)
* BBC NEWS | UK | Magazine | Did Biros really revolutionise writing?
* Требования NASA к пишущим инструментам 1973-06
* The Fisher Space Pen Արխիվացված 2009-05-13 Wayback Machine
**Էդդի Էնթոնի Քարի կրտսեր** (անգլ.՝ *Eddy Anthony Curry, Jr.*, դեկտեմբերի 5, 1982(1982-12-05), Harvey, Կուկ շրջան, Իլինոյս, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Մարզական տարիներին աչքի է ընկնել պինդ ֆիզիկական կազմվածքով, ինչի շնորհիվ կարողացել է արդյունավետ հանդես գալ օղակի տակ։

Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում 1 անգամ հաղթել է NBA-ի առաջնությունը (2012)։

Մարզական կարիերա
----------------

Ավագ դպրոցի կարիերայից հետո ընտրվել է NBA-ի 2001 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 4-րդ ընտրությամբ՝ «Չիկագո Բուլսի» կողմից, որի կազմում խաղացել է 2005–2010 թվականներին։ Սկզբնական շրջանում Քարիին քիչ ժամանակ էր հատկացվում խաղահրապարակում, սակայն 2000 - 2003 մրցաշրջանում կարողանում է գրավել առաջին տեղը լիգայում՝ ճշգրիտ նետումների տոկոսայնության կատեգորիայում (58, 5%)։ Փոխանակվելուց հետո Քարին տեղ է գտնում «Նյու Յորք Նիքսում» (2005–2010)։ 2011-2012 մրցաշրջանը անցկացրել է «Մայամի Հիթում», որի կազմում հաղթել է NBA-ի առաջնությունը (2012)։

2012 թ.-ի հոկտեմբերին Քարին նոր պայմանագիր է «Սան Անտոնիո Սփըրսի» հետ, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով դուրս է գալիս թիմի կազմից և որպես ազատ գործակալ նոր պայմանագիր կնքում «Դալաս Մավերիքսի» հետ։ «Դալասի» կազմում Քարին ընդամենը երկու խաղ է անցկացնում, որից հետո ակումբը որոշում է հեռացնել նրան, որպեսզի տեղ բացվեր Թրոյ Մերֆիի համար. այդ պահին «Դալասի» ղեկավարությանն անհրաժեշտ էր ունենալ ծանր հարձակվող, ով կկարողանար միջին և հեռահար նետումներ կատարել, իսկ Քարին ավանդական կենտրոնական էր։

2012-ի դեկտեմբերին Քարին պայմանագիր է կնքում Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի հարավային դիվիզիոնում (CBA) հանդես եկող «Չժեզյան Գոլդեն Բուլս» ակումբի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սփըրսը» մարզական ճամբարի կազմին ևս 2 բասկետբոլիստ է ավելացնում
2. ↑  «Սփըրսը» հեռացնում է Դերիք Բրաունին և Էդդի Քարիին
3. ↑  Թիմ Մաքմահոն (2012 թ․ նոյեմբերի 2). ««Մավսը» տեղ է բացում Թրոյ Մերֆիի համար, Էդդի Քարին տեղափոխվում է». *«ESPN»*. Վերցված է 2013 թ․ Հուլիսի 25-ին.
4. ↑  ««Չժեզյանը» փոխարինում է Ջոշ Բունին Էդդի Քարիով». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը NBA.com կայում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Մայամի Հիթ 2011–12 NBA չեմպիոն |
| --- |
|  |
| 1 Քրիս Բոշ
• 3 Դուեյն Ուեյդ 
• 5 Ջուվան Հովարդ
• 6 Լեբրոն Ջեյմս (գերեզրափակչի MVP)
• 13 Մայք Միլլեր
• 14 Թերել Հարիս
• 15 Մարիո Չելմերս
• 21 Ռոնի Թուրիաֆ
• 22 Ջեյմս Ջոնս
• 30 Նորիս Քոուլ
• 31 Շեյն Բատիե
• 34 Էդդի Քըրրի
• 40 Յուդոնիս Հասլեմ
• 45 Դեքստեր Փիթման
• 50 Ջոել Էնթոնի
Գլխավոր մարզիչ` Էրիկ Սպոելստրա
Մարզչի օգնականներ` Բոբ Մակադու
•Քիթ Ասկինս
•Ռոն Ռոթշտեյն
•Դեյվիդ Ֆիզդեյլ
•Չադ Կամերեր
•Օկտավիո դե լա Գրանա |

 |
**Վարդուհի Հրաչիկի Ռուշանյան** (մարտի 19, 1955(1955-03-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2013)։

Կենսագրություն
--------------

Վարդուհի Ռուշանյանը ծնվել է 1955 թվականին, Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի Մաքսիմ Գորկու անվան միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետ։ Ուսմանը զուգահեռ սովորել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիային կից կինոդերասանի ստուդիայում։ 1975 թվականին ընդունվել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետի ռեժիսորական բաժին՝ Հենրիկ Մալյանի արվեստանոց։ 1979-1981 թվականներին խաղացել է Երևանի Երիտասարդական փորձարարական թատրոնում, 1980 թվականից՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիային կից կինոդերասանի թատրոնի դերասանուհի։ Հանդիսանում է թատրոնի հիմնադիրներից մեկը։ 1980-1990 թվականներին եղել է թատրոնի խաղացանկի բոլոր ներկայացումներում, մասնակցել է բազմաթիվ թատերական փառատոների և հյուրախաղերի Հայաստանում և արտերկրում։

Նկարահանվել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի մի շարք ֆիլմերում, խաղացել է հեռուստաթատրոնի բազմաթիվ ներկայացումներում և ռադիոբեմադրություններում։ 2005 թվականին նկարահանվել է ֆրանսահայ ռեժիսոր Ռոբեր Կետիկյանի «Ճանապարհորդություն Հայաստանով» ֆիլմում։ Վարել է «Առավոտը Շանթում» հաղորդման խոհանոցի հատվածը։

Ֆիլմագրություն
--------------

2005 թվականից նկարահանվել է «Շանթ» հեռուստաընկերության մի շարք հեռուստասերիալներում՝

* «Վերվարածները հիվանդանոցում»
* «Վերվարածներն ընտանիքում»
* «Որոգայթ»
* «Հաջողակը»
* «Լիալուսին»
* «Անուղղելիները»
* «Սահմանին 2»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
2. ↑  «Վարդուհի Ռուշանյանի կենսագրությունը AV Production կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 18-ին.
**Հասան Նիամ Ուայթսայդ**, (անգլ.՝ *Hassan Niam Whiteside*, հունիսի 13, 1989(1989-06-13), Գաստոնիա, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA), «Մայամի Հիթ» ակումբում։

Վաղ տարիներ
-----------

Ծնվել է մեծացել է Հյուսիսային Կարոլինայի Գաստոնիա բնակավայրում՝ ապրելով մոր և վեց հարազատ եղբայրների և քույրերի հետ։ Բասկետբոլով սկսել է զբաղվել միջին դպրոցում ուսանելու տարիներին։ Ավագ դպրոցի առաջին ուսումնական տարվա ժամանակ հոր հետ տեղափոխվել է Նյուարկ քաղաք (Նյու Ջերսի նահանգ)։ Ավագ դպրոցի մեկ մրցաշրջանում (2007-08) միջինում հավաքում էր 18 միավոր, 10 անդրադարձ և 5,5 բլոկշոտ։ 2007-08 մրցաշրջանի ավարտից հետո վերադարձել է Հյուսիսային Կարոլինա։

Մասնագիտական կարիերա
--------------------

### Սակրամենտո Քինգս, Դի-լիգա այլն

Ուայթսայդն ընտրվում է NBA-ի 2010 թվականի դրաֆթի 2-րդ ռաունդի 33-րդ համարի ներքո՝ «Սակրամենտո Քինգսի» կողմից։ Հուլիսի 19-ին «Քինգսը» 4 տարվա, 3,8 միլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ պայմանագիր է կնքում Ուայթսայդի հետ։

2010 թվականի Նոյեմբերի 29-ին Ուայթսայդն ուղարկվում է NBA-ի զարգացման լիգայի (Դի լիգա) «Ռենո Բիգհորնս» ակումբ։ 2011 թվականի Հունվարի 9-ին Ուայթսայդը ետ է բերվում «Քինգսի» հիմնական կազմ։

2011 թվականի Մարտի 5-ին Ուայթսայդը վիրահատվում է, որպեսզի վերականգնի ձախ ծնկի՝ մասամբ քայքայված ջիլը, ինչի պատճառով բաց էր թողել ողջ մրցաշրջանը։

2012 թվականի հունվարին Ուայթսայդը կրկին ուղարկվում է «Ռենո Բիգհորնս», հիմնական կազմ վերադառնալով Փետրվարի 4-ին։

2012 թվականի հուլիս 16-ին հեռացվել է «Սակրամենտո Քինգսից»։

2014 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Ուայթսայդը նոր պայմանագիր է կնքում «Մեմֆիս Գրիզլիս» ակումբի հետ, սակայն թիմի կազմում ոչ մի հանդիպում չանցկացնելուց հետո հեռացված կազմից հոկտեմբերի 22-ին։

### Մայամի Հիթ

Նոյեմբերի 24-ին Ուայթսայդը պայմանագիր է կնքում «Մայամի Հիթի» հետ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը NBA.com կայքում(անգլ.)
* Էջը ESPN.go.com(անգլ.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Բաբայան (այլ կիրառումներ)

*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սամվել Վյաչեսլավի Բաբայան** (մայիսի 19, 1971(1971-05-19), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ծագումով հայ ուզբեկստանցի ֆուտբոլային մարզիչ, Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

Կարիերան
--------

Խաղացել է ֆուտբոլի Ուզբեկական ԽՍՀ առաջնությունում՝ տարբեր թիմերում։

Գերազանցությամբ ավարտել է Տաշքենդի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտը՝ մարզչի մասնագիտությամբ։

1993-1996 թթ. եղել է Տաշքենդի մարզի «Պոլիտօտդել» ակումբի ադմինիստրատոր։

1996-2001 թթ. եղել է Նամանգանի «Նովբախոր» ակումբի գլխավոր մարզչի օգնական։ Այդ տարի թիմը նվաճեց Ուզբեկստանի չեմպիոնի կոչումը։

2001-2002 թթ. եղել է Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մենեջեր։

2002-2014 թթ. - Տաշքենդի «Պախտակոր» ակումբի փոխնախագահ։

2014 թթ. դարձել է Տաշքենդի «Պախտակոր» ակումբի գլխավոր մենեջեր։ Տարվա արդյունքներով թիմը դարձել է Ուզբեկստանի չեմպիոն, իսկ Բաբայանը ճանաչվել է 2014 թ. Ուզբեկստանի լավագույն մարզիչ։

2015 թ. հունիսի 23-ին նշանակվել է Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Sportbox.ru · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Դմիտրի Վլադիմիրովիչ Եկիմով** (բելառուս․՝ Дзмітрый Уладзіміравіч Якімаў; փետրվարի 5, 1971(1971-02-05), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային, բելառուսական և ռուսական ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս դարպասապահի դիրքում։ Անցկացրել է մեկ հանդիպում Բելառուսի հավաքականի կազմում։

Կենսագրություն
--------------

### Ակումբային կարիերա

Մեծահասակների մակարդակում սկսել է հանդես գալ ԽՍՀՄ առաջնության վերջին մրցաշրջանում, Լիդայի «Օբուվշիկ» ակումբի կազմում, որը խաղում էր ֆիզիկական կուլտուրայի կոլեկտիվների մրցումներում։ Նույն մրցաշրջանում տեղափոխվել է Բրեստի «Դինամո» և ԽՍՀՄ երկրորդ լիգայում անցկացրել է 7 հանդիպում։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո շարունակել է խաղալ Բրեստի ակումբի կազմում՝ Բելառուսի առաջնությունում։ Առաջին մրցաշրջանում իր թիմի հետ դարձել է բրոնզե մեդալակիր։ 1994 թվականին Մոսկվայի «ՏՐԱՍԿՈ-ում» հանդես է եկել Ռուսաստանի երրորդ լիգայում, սակայն նույն մրցաշրջանում վերադարձել է Բրեստ։ 1997 թվականին տեղափոխվել է Մինսկի «Դինամո» և նույն մրցաշրջանում իր թիմի հետ դարձել է երկրի չեմպիոն, խաղալով մեկ մրցաշրջանում 15 հանդիպում, սակայն հաջորդ մրցաշրջանից կորցրել է տեղը։

2000 թվականից հանդես է եկել Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնում «Տոմի», «Գազովիկ-Գազպրոմի» և «Չիտայի» կազմում, ինչպես նաև «Չիտայի» և Ռյազանի «Սպարտակի» կազմում խաղացել է երկրորդ դիվիզիոնում։

2007 թվականին կրկին վերադարձել է Բրեստ և մեկ մրցաշրջան անցկացրել ակումբի կազմում։ 2007 թվականին դարձել է Բելառուսի գավաթակիր, սակայն եզրափակիչ խաղում չի խաղացել։ Բելառուսի բարձրագույն խմբում Բրեստի և Մինսկի «Դինամոյի» կազմում մասնակցել է 154 խաղի։

Կարիերայի վերջում հանդես է եկել Լեհաստանի ստորին դիվիզիոններում «Պոդլյաշյե» (Բելսկո Բյալա) ակումբի կազմում։ Մարզական կարիերան ավարտել է 42 տարեկանում։

2014 թվականին «Վոլոգդա» ֆուտբոլային ակումբում աշխատել է որպես դարպասապահների մարզիչ, հետագայում աշխատել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվի» ակադեմիայում։

2020 թվականի հունվարից սկսել է աշխատել «Սպարտակի» ակադեմիայի դարպասապահների հետ։

### Կարիերան հավաքականում

Իր միակ խաղը Բելառուսի հավաքականի կազմում անցկացրել է 1996 թվականի օգոստոսի 20-ին ԱՄԷ հավաքականի դեմ (0:1), անցկացրել է առաջին խաղակեսը և խաղի 15-րդ րոպեին գոլ է բաց թողել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  У футбольного клуба «Вологда» новый тренер вратарей
3. ↑  ««Локомотив» — четвёртый на Кубке РФС». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 23-ին.
4. ↑  «Где сейчас победители Кубка Беларуси-2007?». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 22-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 23-ին.
5. ↑  «НОВОСТИ - ПЕРЕМЕНЫ В ТРЕНЕРСКОМ ШТАБЕ». spartak.com. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 10-ին.
6. ↑  Матч Белоруссия — ОАЭ. eu-football.info

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дмитрий Екимов: «И не было бы Геворкяна в команде, но он дошел до машины и понял, что ключи-то остались в раздевалке…»(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · playmarkerstats.com (խաղացող) · playmarkerstats.com (մարզիչ) · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Մուստաֆա Կամել Մանսուր** (օգոստոսի 2, 1914(1914-08-02), Եգիպտոս - հուլիսի 24, 2002(2002-07-24), Եգիպտոս), եգիպտացի ֆուտբոլիստ, որպես դարպասապահ Եգիպտոսի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1934 թվականի աշխարհի առաջնությանը։ Նա աչքի է ընկել նաև նրանով, որ եղել է շոտլանդական լիգային մասնակցած առաջին ոչ բրիտանացիներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Մանսուրը խաղացել է Կախիրեի «Ալ-Ախլի» ակումբում։ Իր ցուցադրած լավ խաղի շնորհիվ 1934 թվականին հրավիրվել է մասնակցելու Իտալիաում անցկացվող աշխարհի առաջնությանը։ Նա մասնակցել է առաջնության մեկ խաղի, որովհետև Եգիպտոսի հավաքականը առաջին փուլում 4:2 հաշվով պարտվել է Հունգարիայի հավաքականի։

Մանսուրը Եգիպտոսի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1936 թվականի Բեռլինում անցկացվող Օլիմպիական խաղերին։

Աշխարհի գավաթի խաղարկության ժամանակ Եգիպտոսի հավաքականի մարզիչը եղել է Շոտլանդացի Ջեյմս Մաքրեյը, և հնարավոր է, որ նրա ազդեցությամբ է Մանսուրը որոշել մեկնել Շոտլանդիա՝ սովորելու Ջորդանհիլի քոլիջում։ Գլազգոյում սովորելու տարիներին Մանսուրը խաղացել է այդ ժամանակ դեռևս սիրողական մակարդակում հանդես եկող «Քուինզ պարկ» ակումբում։ Այն բանից հետո, երբ Դեսմոնդ Ուայթն ավարտել է իր կարիերան, Մանսուրը դարձել է թիմի հիմնական դարպասապահ 1938/39 մրցաշրջանում։

Մանսուրը Եգիպտոս է վերադարձել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Հետագայում նա եղել է իր նախկին ակումբի՝ «Ալ Ախլիի» մարզիչը, իսկ ավելի ուշ դարձել է նախարար։

Մուստաֆա Մանսուրը մահացել է 2002 թվականի հուլիսի 24-ին՝ իր 88-ամյակից մեկ ամիս առաջ։ Մահվանից ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ նա հարցազրույց էր տվել «BBC Sport»-ին, երբ վերջիններս այցելել էին Կահիրե 2002 թվականի աշխարհի առաջնությունից առաջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  FBref.com(բազմ․)
2. 1 2  «The Flying Egyptian». BBC Sport. 2002 թ․ մայիսի 3.
3. ↑  «Moustafa Kamel Mansour Biography and Statistics». Sports Reference. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2009 թ․ օգոստոսի 6-ին.
4. ↑  «Palestine & the World Cup Bankies Glory Days More Inter-League». Scottishleague.Net.
5. ↑  «Egyptian Mansour made his name known at Queen's Park». Evening Times Online. 2005 թ․ դեկտեմբերի 14. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 23-ին.
6. ↑  Shaheen, Amr (2002 թ․ հուլիսի 24). «Trailblazing keeper Mansour dies». *BBC Sport*. British Broadcaing Corporation.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**Ալեքսանդր Դմիտրևիչ Մաքսիմենկո** (մարտի 22, 1996(1996-03-22), Խաբարովսկ, Ռուսաստան), ռուս ֆուտբոլիստ, «ՍԿԱ- Խաբարովսկ» ակումբի հարձակվող։

Կենսագրություն
--------------

Խաբարովայի «ՍԿԱ-Էներգիա» ակումբի աշակերտ, մարզիչներ՝ Ալեքսանդր Անդրեևիչ Կուլագա և Ալեքսանդր Բորիսովիչ Կոլաբանով։ Սարանսկում անցկացված ՊՖԼ-ի մրցաշարում Մաքսիմենկոն հրավիրվել է Մոսկվայի «Դինամո», որտեղ մարզվել է Սերգեյ Սիլկինի, Սերգեյ Ստուկաշովի և Կիրիլ Նովիկովի ղեկավարությամբ։ 2013/14 և 2015/16 մրցաշրջաններում երիտասարդական առաջնությունում անցկացրել է 52 խաղ և խփել է 16 գոլ։ 2016 թվականի փետրվարին մրցաշրջանի ավարտին վարձակալության է տրվել ՊՖԼ-ի առաջնության «Ավանգարդ» Կուրսկի ակումբին, որի համար անցկացրել է երկու խաղ։ Ապրիլի 10-ին Տամբովի դեմ տնային խաղում (2:3) 78-րդ րոպեին դուրս է եկել փոխարինման և հինգ րոպե անց ստացել է դեղին քարտ։ Ապրիլի 23-ին Չերտանովայի դեմ տնային խաղում (2:1) դուրս է եկել փոխարինման 67-րդ րոպեին և 20 րոպե անց փոխարինվել է։ 2016/17 մրցաշրջանում 13 խաղ է անցկացրել ՊՖԼ առաջնությունում «Դինամո-2» թիմում։ 2017/18 մրցաշրջանի նախաշեմին տեղափոխվել է Պրեմիեր լիգայի «ՍԿԱ-Խաբարովսկի» ակումբ։ Նորամուտ է ունեցել 2017 թվականի դեկտեմբերի 9-ին «Ռուբին»-ի դեմ 20-րդ մրցաշրջանի հյուրընկալ խաղում (1:3) 18-րդ րոպեին դուրս է եկել վնասվածք ստացած Ռուսլան Կորյանի փոխարեն և 73-րդ րոպեին գոլ է խփել։

2019 թվականի օգոստոսի վերջին պայմանագիր է կնքել «Նովոսիբիրսկի» ակումբի հետ, նորամուտը նշել է նույն ամսվա 28-ին՝ փոխարինման դուրս գալով Իրթիշի դեմ խաղում։ 2020 թվականին վարձակալության ժամկետի ավարտից հետո հեռացել է թիմից և վերադարձել է «ՍԿԱ-Խաբարովսկ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Максименко Александр: «В каждой игре доказываем, что можем играть на высоком уровне» — Клубная Лига. Детский футбол». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 9-ին.
3. ↑  «Александр Максименко перешёл из хабаровского СКА в «Новосибирск»» (ռուսերեն). Официальный сайт ФК «Новосибирск». 2019 թ․ օգոստոսի 26. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 27-ին.
4. ↑  «Протокол матча «Иртыш» (Омск) — «Новосибирск»» (ռուսերեն). Официальный сайт ПФЛ. 2019 թ․ օգոստոսի 28. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
5. ↑  «Группа арендованных футболистов покидает «Новосибирск»» (ռուսերեն). Официальный сайт ФК «Новосибирск». 2020 թ․ հունիսի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 7-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · Transfermarkt (խաղացող) |

 |