**Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարություն** (ադրբ.՝ Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi), Ադրբեջանի կառավարության ներքին գործերի նախարարություն, որը պատասխանատու է երկրում բնակչության, պաշտոնյաների, շենքերի և շինությունների կարգուկանոնի, անվտանգության պահպանման համար։ Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարին նշանակում և պաշտոնից ազատում է Ադրբեջանի զինված ուժերի գերագույն հրամանատար՝ Ադրբեջանի նախագահը։

Ներքին գործերի ներկայիս նախարարը Վիլայաթ Էյվազովն է։

Պատմություն
-----------

Ներքին գործերի նախարարությունն առաջին անգամ ստեղծվել է Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության կառավարության օրոք՝ 1918 թվականի մայիսի 28-ին նրա անկախության հռչակումից հետո։ Լինելով ոստիկանական ուժի տնօրինման պետական մարմին՝ այն կենսական դեր է խաղացել պետականաշինության գործում։ Սակայն 1920 թվականի ապրիլի 28-ին, երբ Ադրբեջանը անցել է խորհրդային իշխանության տակ, նախարարությունը անցել է ԽՍՀՄ ՆԳՆ ենթակայությանը։ Նախարարության աշխատակիցներն աչքի են ընկել Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, որոնցից մոտ 800-ը ստացել են տարբեր պարգևներ ու մեդալներ՝ Նացիստական Գերմանիայի դեմ կռվից հետո։

1991 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ադրբեջանի անկախության վերականգնումից հետո, երբ նախարարությունը վերականգնվել է որպես Ադրբեջանի Հանրապետության նախարարություն, Ադրբեջանի իրավապահ մարմինների աշխատակիցները կռվել են առաջին Արցախյան ազատամարտի ժամանակ, նրանցից 932-ը զոհվել են պատերազմի ժամանակ։ Ոստիկանության 66 աշխատակիցներ ստացել են Ադրբեջանի ազգային հերոսի պարգև, նրանցից 86-ը պարգևատրվել են Ադրբեջանի դրոշի շքանշանով և 247 այլ մեդալներով ու Ադրբեջանի Հանրապետության շքանշաններով։ 1992 թվականին Ադրբեջանը միացել է Միջազգային քրեական ոստիկանության կազմակերպությանը (Ինտերպոլին), իսկ 1992 թվականի նոյեմբերի 24-ին ստեղծվել ք Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոն։ Ներքին գործերի նախարարությանը կից ստեղծվել է 2004 թվականի հունիսի 30-ին Ներքին անվտանգության վարչությունը։ նախարարությունը կորպորատիվ վերահսկողություն է իրականացնում ՆԳՆ ծառայությունների նկատմամբ՝ ադրբեջանական ոստիկանության ծառայության հետ անհամատեղելի գործողությունների կանխարգելում, կոռումպացված սպաների բացահայտում և այլն։

Ոստիկանություն
--------------

Ոստիկանությունը Ադրբեջանի գլխավոր իրավապահ մարմինն է, որը գործում է ներքին գործերի նախարարության ներքո։ Բաքվի քաղաքի ոստիկանության գլխավոր վարչությունը Ադրբեջանի ամենահին ոստիկանական բաժանմունքն է։ 1828 թվականին Ադրբեջանը՝ Ռուսական կայսրությանը միացնելուց հետո, տարածքում ստեղծվել է պարետատուն։ 1840 թվականի ապրիլի 10-ին Բաքվում ստեղծվել է Ռուսական կայսրության ներքին գործերի նախարարությանը ենթակա ոստիկանական բաժանմունք։ Բաքվի քաղաքային ոստիկանական վարչությունը սկսել է իր գործունեությունը 1841 թվականի հունվարի 1-ին։ 1917 թվականի մարտի 7-ին Բաքվի բանվորների պատգամավորների խորհրդի գործադիր կոմիտեին կից ստեղծվել է Բաքվի քաղաքային ոստիկանություն։ Նոյեմբերի 13-ին Բաքվում ոստիկանությունը ցրվեց, և դրա փոխարեն Բաքվի սովետը որոշել է կազմակերպել Խորհրդային ոստիկանություն։

Ոստիկանության Գյանջայի բաժինը գործել է 2011 թվականից։ Ազգային ոստիկանությունը նաև պատասխանատու է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում օրենքի կիրարկման համար՝ մասնագիտացված բաժնի և Նախիջևանի քաղաքային ոստիկանության բաժանմունքի միջոցով։ Արցախում իրավապահ մարմինները նախկինում բաժանվել են Ադրբեջանական ոստիկանության և Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակի միջև։ 2020 թվականից հետո ոստիկանության բաժին է ստեղծվել նաև Քարվաճառում։

Հուլիսի 2-ը նշվում է որպես Ադրբեջանի ոստիկանության օր։

Ներքին զորքեր
-------------

Ադրբեջանի ներքին զորքեր (ադրբ.՝ Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunları), Ադրբեջանի ռազմական ժանդարմերիա, որը ենթարկվում է ներքին գործերի նախարարությանը։ Ներքին զորքերը Խորհրդային Միության ներքին զորքերի հետնորդներն են և օգտագործվում են հասարակական կարգը վերականգնելու, ներքին զինված հակամարտությունները ճնշելու և կարևոր օբյեկտները պաշտպանելու համար։ Պատերազմի ժամանակ ներքին զորքերն ընկնում են Ադրբեջանի ցամաքային զորքերի իրավասության տակ։ Մարտի 12-ը սահմանվել է որպես «Ներքին զորքերի օր»։

Միջազգային հարաբերություններ
----------------------------

Ադրբեջանի ՆԳՆ-ն սերտ համագործակցություն է պահպանում ՄԱԿ-ի, Եվրամիության, Եվրոպայում համագործակցության անվտանգության կազմակերպության, Եվրոպական խորհրդի, Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության, Կարմիր խաչի միջազգային կազմակերպության և այլ միջազգային և տարածաշրջանային կազմակերպությունների հետ։

Այս նախարարությունը սերտ համագործակցում է նաև Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության, Տնտեսական համագործակցության կազմակերպության, ՎՈՒԱՄ-ի և Հարավարևելյան Եվրոպայում համագործակցության նախաձեռնության հետ։

Կառուցվածք
----------

* Քարտուղարություն
* Ղեկավար բաժին
* Կարգավոր բաժինների վերահսկողության վարչություն
* Քննչական վարչություն
* Հարցման բաժին
* Կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի վարչություն
* Թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչություն
* Ներքին անվտանգության վարչություն
* Քրեական հետախուզության վարչություն
* Վիճակագրական և օպերատիվ տեղեկատվության վարչություն
* Սոցիալական ապահովության վարչություն
* Ներքին զորքերի վարչություն
* Տրանսպորտային ոստիկանության բաժին
* Ճանապարհային ոստիկանության բաժին
* Հրդեհային անվտանգության վարչություն
* Պաշտպանության վարչություն
* Գրանցման և անձնագրային բաժին
* Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրո
* Մարդկային ռեսուրսների բաժնի պետ
* Ներքին հետախուզության վարչություն
* Անձնակազմի հետ աշխատանքի բաժին
* Միջազգային համագործակցության վարչություն
* Կապի բաժին
* Մամուլի ծառայություն
* Ֆինանսական պլանավորման վարչություն
* Տրամադրման բաժին
* Բժշկական բաժանմունք
* Հրամանատարի ծառայություններ
* Հիմնարար շինարարության վարչություն
* Սպորտային միություն
* Մոբիլիզացիայի և քաղաքացիական պաշտպանության վարչություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ministry of Internal Affairs of Azerbaijan. Historic background of the MIA»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 10-ին։ Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «Gəncə şəhər polis idarəsi»։ *www.mia.gov.az* (ադրբեջաներեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 7-ին։ Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 20  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. ↑  Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն profile page Archived 2007-06-23 at the Wayback Machine. retrieved on May 22, 2007
4. ↑  Ministry of Internal Affairs of Nakhchivan Autonomous Republic page Archived 2007-03-14 at the Wayback Machine. retrieved on May 23, 2007
5. ↑  Mr David Atkinson, United Kingdom, European Democrat Group, (Rapporteur) The conflict over the Nagorno-Karabakh region dealt with by the OSCE Minsk Conference Archived 2012-12-05 at Archive.is, Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողով, 29 November 2004
6. ↑  «Azerbaijan creates police department in Kalbajar district [PHOTO]»։ *AzerNews.az* (անգլերեն)։ 2020 թ․ դեկտեմբերի 9։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 20-ին։ Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 20  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
7. ↑  yeniavaz.com։ «Azərbaycan polisi haqqında marş yazılıb - VİDEO»։ *www.yeniavaz.com* (անգլերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 19
8. ↑  «Bakı şəhər Baş Polis İdarəsi»։ *bakupolice.gov.az*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 25-ին։ Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 20  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
9. ↑  «Today.Az – Interior Troops are not subordinate to Ministry of Emergencies»։ *today.az*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 14-ին։ Վերցված է 2021 թ․ մարտի 25  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
10. ↑  «Main Department of Internal Troops»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հուլիսի 20-ին։ Վերցված է 2021 թ․ մարտի 25  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
11. 1 2  «THE MINISTRY OF INTERNAL AFFAIRS»։ *azerbaijan.az*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 15-ին։ Վերցված է 2018 թ․ մարտի 15  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |

 |