**Ան-24 ինքնաթիռի առևանգումը դեպի Չինաստան** (ռուս.՝ Угон самолёта Ан-24 в Китай), միջադեպ, որը տեղի է ունեցել հինգշաբթի, 1985 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, երբ «Աերոֆլոտի» *Ան-24Բ* մարդատար ինքնաթիռն առևանգել է օդաչուներից մեկը և ուղղվել դեպի Չինաստան։ Այս միջադեպի հետևանքով ոչ ոք չի զոհվել։

Առևանգողը՝ ինքնաթիռի երկրորդ օդաչու 33-ամյա Շամիլ Հաջի օղլի Ալիմուրադովը (ծնված 1952 թվականի դեկտեմբերի 15-ին), ավելի ուշ չինական դատարանի վճռով դատապարտվել է 8 տարվա ազատազրկման, սակայն 1989 թվականին արտահանձնվել է ԽՍՀՄ-ին, որտեղ 1990 թվականին դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման։

Ինքնաթիռ
--------

17307407 գործարանային և 074-07 սերիական համարով *Ան-24Բ* օդանավը թողարկվել էր Կիևի ավիացիոն գործարանում 1971 թվականի դեկտեմբերի 24-ին և փոխանցվել էր ԽՍՀՄ քաղաքացիական ավիացիայի նախարարությանը։ Ինքնաթիռը ստացել էր CCCP-47845 գրանցման համարը (որոշ աղբյուրներում սխալմամբ նշվում է 42845 համարը) և ուղարկվել քաղաքացիական ավիացիայի Յակուտիայի վարչություն, որտեղ սկսել է շահագործվել 1972 թվականի հունվարի 25-ից։

Անձնակազմ
---------

Անձնակազմի հրամանատարը 2-րդ կարգի 36-ամյա օդաչու Վյաչեսլավ Սերգեյի Աբրահամյանն էր։ Ավարտելով Սասովոյի օդաչուական ուսումնարանը՝ նա ստացել էր *Ան-2* և *Ան-24* օդանավերի հրամանատարի որակավորում, ինչպես նաև ուներ գյուղատնտեսական ավիացիայում աշխատելու փորձ։ Երկրորդ օդաչուն 33-ամյա Շամիլ Հաջի օղլի Ալիմուրադովն էր։ Օդաչուները միասին աշխատում էին արդեն երկու ամիս։ Նրանցից բացի, անձնակազմի կազմում ընդգրկված են եղել ղեկապետը (շտուրման), բորտինժեները և ուղեկցորդուհին։

Առևանգում
---------

1985 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ինքնաթիռն իրականացրել է Յակուտսկ - Ներյունգրի - Չիտա - Իրկուտսկ երթուղով 101/435 ուղևորային չվերթը։ Ինքնաթիռում եղել է անձնակազմի 5 անդամ և 46 ուղևոր (որոշ աղբյուրների համաձայն՝ ուղևորների թիվը 38 էր կամ 44)։ Չիտայի մոտակայքում ղեկապետը օդաչուների խցիկից դուրս է եկել զուգարան։ Նրա հետևից սրահ է դուրս եկել երկրորդ օդաչու Ալիմուրադովը, որը շուտով վերադարձել է օդաչուների խցիկ և հայտնել, որ ուղեկցորդուհուն անհրաժեշտ է բորտմեխանիկի օգնությունը։ Երբ բորտմեխանիկը դուրս է եկել խցիկից՝ երկու օդաչուներին թողնելով խցիկում, Ալիմուրադովը կողպել է օդաչուների խցիկի դուռը ներքին կողպեքով, հանել է ինքնաշեն դանակը, որն իր հետ բերել էր օդանավ, և սեղմել հրամանատար Աբրահամյանի կոկորդին՝ պահանջելով թռչել դեպի հարավ՝ Չինաստանի ուղղությամբ։ Հատուկ կոճակի օգնությամբ հրամանատարը կարգավարին ծանուցել է ինքնաթիռի առևանգման մասին, որից հետո փորձել է վայրէջք կատարել ռազմական օդանավակայանում։ Սակայն փորձառու երկրորդ օդաչուն արագ կռահել է հրամանատարի մանյովրը և նրան ստիպել է հետևել իր մատնանշած ուղղությանը, ինչպես նաև դռան հետևից զգուշացրել է բորտինժեներին և ղեկապետին, որ նրանք դադարեցնեն օդաչուների խցիկ մտնելու փորձերը։

Խորհրդա-չինական սահմանին մոտենալիս հրամանատարը կապվել է կարգավարի հետ և զեկուցել իրավիճակի մասին, ինչին ի պատասխան ստացել է ռադիոկողմնացույցի՝ դեպի չինական մոտակա հասանելի օդանավակայան՝ Ցիցիհար, կարգավորման տվյալները։ Շուտով խորհրդային ինքնաթիռը հայտնվել է Չինաստանի տարածքում։ Այդ երկրի սահմանապահ զորքերը այն ուղեկցելու համար կործանիչներ չեն բարձրացրել, սակայն շուտով ռադիոկողմնացույցի սլաքը մի քանի անգամ փոխել է ուղղությունը։ Աբրահամյանի վարկածով՝ Չինաստանի իշխանությունները միտումնավոր սկսել են ինքնաթիռը շեղել ուղեգծից և պտտել լեռնային տեղանքում, որպեսզի վառելիքը սպառվի և այն կործանվի։ Հասկանալով, որ օդանավակայան հասնելն անհնար է, օդաչուն վթարային վայրէջքի համար ընտրել է բրնձի դաշտերից մեկը։ Տեղական ժամանակով մոտավորապես 14:30-ին *Ան-24*-ը վայրէջք է կատարել Չինաստանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Հեյլունցզյան նահանգի Գաննան շրջանում։ Ինքնաթիռում գտնվողներից ոչ ոք չի տուժել, իսկ ինքնաթիռը ստացել է միայն փոքր վնասվածքներ։

Հետևանքներ
----------

Ժամը 20:00-ին ինքնաթիռի վայրէջքի վայր են ժամանել տեղի իրավապահները, որոնք օդանավի շուրջը տեղադրել են պահակախումբ։ Բանակցություններից հետո առևանգող Ալիմուրադովին տարել են Հարբին՝ հարցաքննության, իսկ ինքնաթիռում մնացած ուղևորներին և անձնակազմին տաք հագուստ են տվել (օդի ջերմաստիճանն իջել է մինչև -25 °C)։ ԽՍՀՄ լիազոր ներկայացուցչի ժամանումից և վայրէջքից 29 ժամ անց ուղևորներն ու անձնակազմը մեքենաներով տեղափոխվել են Ցիցիհար, իսկ դեկտեմբերի 21-ին՝ Հարբին, որտեղից *Տու-134*-ով հատուկ չվերթ են իրականացրել դեպի Չիտա։

Ալիմուրադովի հարցաքննության ժամանակ պարզվել են այն պատճառները, որոնք դրդել են նրան հանցագործության։ Շամիլը վիրավորված էր իր ղեկավարությունից առաջխաղացման բացակայության համար. նրան չէին դարձնում օդանավի հրամանատար։ Այդ մասին նա բազմաթիվ բողոքներ է գրել բարձր ատյաններին, բայց ի վերջո նրան 5 անգամ ուղարկել են նյարդաբանի մոտ հետազոտության և նույնիսկ կարճ ժամանակով զրկել են թռիչքներից։

1986 թվականի մարտի 4-ին Հարբինում տեղի է ունեցել դատ, որը, տեղական օրենսդրության համաձայն, Շամիլ Ալիմուրադովին դատապարտել է 8 տարվա ազատազրկման։ 1988 թվականի մարտի 19-ին Ալիմուրադովը պայմանական վաղաժամկետ ազատ է արձակվել։ Նրան հաջողվել է աշխատանքի անցնել Հարբինի բժշկական ինստիտուտում որպես ռուսաց լեզվի ուսուցիչ, այնուհետև նա դասավանդել է Խաբարովսկի երկրամասի սահմանին մոտ գտնվող Ծյամուսը քաղաքի մանկավարժական ուսումնարանում և օտար լեզուների ինստիտուտում։

1989 թվականին նա արտահանձնվել է Խորհրդային Միությանը, իսկ 1990 թվականի հունիսի 21-ին Յակուտսկում խորհրդային դատարանը առևանգողին դատապարտել է 5 տարվա ազատազրկման։

Ալիմուրադովը ռուսական բանտից ազատվելուց անմիջապես հետո ամուսնացել է (առաջին կինը մահացել է ավտովթարից, երբ նա գտնվում էր Չինաստանում), 2004 թվականի դրությամբ նա բնակվում էր Մոսկվայում։

Անձնակազմի հրամանատար Վյաչեսլավ Աբրահամյանը հեռացվել է ավիաջոկատից։ Երկու տարի անց նա կարողացել է վերադառնալ մասնագիտություն։ Օդաչուի կարիերան ավարտել է 1998 թվականին՝ 1-ին կարգի օդաչուի կոչումով։ 2010 թվականի դրությամբ աշխատել է «Յակուտիա» ավիաընկերությունում որպես Մոսկվայում գլխավոր ներկայացուցչի տեղակալ։

Առևանգված *Ան-24*-ը 1986 թվականի հունվարին տեղափոխվել է Չիտա։ Այլ աղբյուրների համաձայն՝ ինքնաթիռը երկաթուղով հասցվել է Բորզյա։

Վերանորոգումից հետո օդանավը շարունակել է գործել Յակուտսկի քաղաքացիական ավիացիայի վարչությունում, իսկ 1993 թվականից՝ այդ վարչության հիման վրա ստեղծված «ՅակուտԱվիաՏրանս» ավիաընկերությունում, ընդ որում՝ օդանավի համարը փոխվել է *RA-47845*-ի։ 2000 թվականին օդանավը պահպանման է հանձնվել Յակուտսկի օդանավակայանում։ Ըստ տեղեկությունների՝ այդ ժամանակ օդանավն ընդհանուր առմամբ կատարել է 26200 թռիչք՝ ընդհանուր 39380 ժամ տևողությամբ։ 2009 թվականին թիվ 47845 օդանավը կտրատվել է մետաղի ջարդոնի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Антонов Ан-24Б RA-47845 а/к Саха Авиа НАК (ЯкутАвиаТранс) — карточка борта" (in ռուսերեն). russianplanes.net. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 28.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Нехамкин, Сергей (2010 թ․ հունվարի 28). "Китайская ничья" (in ռուսերեն). Аргументы Недели. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 28.
3. 1 2  Тарасов, Александр (2009 թ․ դեկտեմբերի 30). "От винта!" (in ռուսերեն). Аргументы Недели. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 28.
4. 1 2 3 4 5  Уфимцев, Юрий (2012 թ․ նոյեմբերի 28). "Из СССР в КНР. По воздуху" (in ռուսերեն). Конкурент.Ru. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 28.
5. 1 2  Как советский пилот угнал пассажирский самолёт в Китай

Արտաքին հղումներ
----------------

* Антонова, Ирина (2010 թ․ դեկտեմբերի 17). "Как Ан-24 сел на рисовое поле" (in ռուսերեն). Ил Тумэн. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* Лена Алексеева (2016 թ․ օգոստոսի 24). "Карьерный взлёт" (in ռուսերեն). Meduza. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 24. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)