recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կարգ հիվանդաց և վերջին օծում**, այցելություն հիվանդներին, Հայ առաքելական եկեղեցու յոթ խորհուրդներից։

Խորհուրդի հիմնական նպատակը հիվանդի մեղքերը քավելն է՝ խոստովանությամբ, զղջումով ու մեղքերի թողությամբ։

Այս խորհուրդով եկեղեցին աստվածային շնորհներ է մատակարարում իր հիվանդ հավատացյալներին՝ ապաքինության և կազդուրման համար։ Հայ եկեղեցում Կարգ հիվանդացի խորհրդակատարությունը կոչվում է «Կանոն գիշերային ժամու աղոթից»։ Կատարում է եկեղեցու պաշտոնյան՝ «ի վերա ծանր հիվանդաց՝ ի բժշկություն ցավոցն և ի քավություն հանցանաց»։ Հիսուս Քրիստոսը տարբեր ձևերով է կատարել հիվանդների բժշկությունը, երբեմն՝ ձեռքի հպումով, երբեմն էլ՝ միայն խոսքով։ Հաճախ բժշկելուց առաջ մեղքերի թողություն է տվել ենթակային (Մատթեոս 9.2–7) և պատվիրել, որ մեղք չգործի (Հովհաննես 5.14), որովհետև մեղքը և մարդկային մոլորություններն ընդհանրապես համարվում են հիվանդության սկիզբն ու պատճառը։ Քրիստոսն իր 12 առաքյալներին իշխանություն տվեց բժշկելու հիվանդներին՝ աղոթքով, ձեռք դնելով, յուղով օծելով (Մատթեոս 10.1–8, Մարկոս 6.12–13, 16.18, Գործք 28.8)։ Կարգ հիվանդացը կատարվում է հիվանդների վրա, որպեսզի նրանք բժշկվեն Սուրբ Հոգու զորությամբ։ Խորհուրդի կատարման հիմքը զղջումն է և հավատը. «Եվ հավատքով եղած աղոթքը կփրկի հիվանդին, ու Տերը նրան ոտքի կկանգնեցնի։ Եվ եթե մեղք գործած լինի, այդ նրան պիտի ներվի» (Հակոբոս 5.15)։ Հիվանդի հավատը և մեղքերից հրաժարվելու մտադրությունը էական պայմաններ են բժշկվելու համար, և Հիսուս Քրիստոսը հաճախ է շեշտել հավատի կարևորությունը (Մատթեոս 9.27–30)։ Կարգ հիվանդացի խորհուրդը Հայ եկեղեցում դիտվում է որպես Վերջին օծման շարունակական լրացում։ Հայ եկեղեցին Վերջին օծման խորհուրդը կատարում է Դրոշմի խորհուրդի ժամանակ (զգայարանների կնքումով)։

Իրենց նախնական վիճակում Վերջին օծումը և Կարգ հիվանդացը զուգակցված են եղել։ Հետագա դարերում Հայ եկեղեցու հայրերն օծման արարողությունն անջատել են աղոթական մասից, միավորել Դրոշմի խորհուրդին և դարձրել մեկ անգամ կատարվող խորհուրդ, իսկ մնացած մասը՝ Կարգ հիվանդացը, վերածվել է շարունակաբար կատարվող հոգևոր բարեպաշտական արարողության։

Դրվագ Հովհաննես առաքյալի Ավետարանից
Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիները գործադրում են յուղով օծելու սովորությունը։ Հայ եկեղեցին որդեգրել է ձեռք դնելով, աղոթքներով, աստվածաշնչյան ընթերցումներով բժշկելու ձևը. յուղով օծելու սովորությունը ներկայումս չի գործադրվում։ Հիսուս Քրիստոսը մարդկանց բժշկելու համար երբեք յուղ չի գործածել։ Հայ եկեղեցին հունա-հայկական և լատինահայկական վեճերի ժամանակ հրահանգել է երբեմն գործածել յուղը՝ հիվանդների օծման համար, սակայն դա տևական չի եղել և դադարել է, հավանաբար, VIII–IX դարերում։ XII դարում հայ մատենագիր, մեկնիչ Սարգիս Շնորհալին գրել է, որ «հիվանդին առողջություն տվողը ոչ թե յուղն է, այլ՝ Տիրոջ անունը»։ Հայ եկեղեցին ունի իր ննջեցյալ եկեղեցականներին օծելու սովորությունը, բայց դա խորհուրդ չէ։ Վերջին անգամ օծվում է ննջեցյալի ճակատն ու աջ ձեռքը։ Կարգ հիվանդաց և վերջին օծման խորհուրդից բացի Հայ եկեղեցին ունի նաև մահամերձ հիվանդներին «հաղորդ տալոյ» (հաղորդություն տալու) կանոնը՝ կարևորելով այդ արարողությունը իբրև նախապատրաստություն հանդերձյալ կյանքի համար։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |
**Բազմաստղեր**, աստղային փոքր խմբեր, որոնց բաղադրիչները միմյանց հետ կապված են փոխադարձ ձգողական ուժերով և պտտվում են համակարգի ընդհանուր ծանրության կենտրոնի շուրջը։ Բազմաստղերի անդամների թիվը հասնում է 3–10-ի։ Երկու աստղից կազմված համակարգերը կոչվում են կրկնակի աստղեր, իսկ տասից ավելի անդամ ունեցողները՝ աստղակույտեր։ Բազմաստղերի պայծառագույն անդամները համարվում են համակարգի գլխավոր բաղադրիչներ։ Ելնելով գլխավոր բաղադրիչների փոխադարձ հեռավորություններից, Վիկտոր Համբարձումյանը բազմաստղերը բաժանել է սեղանակերպերի և սովորականների։ Սեղանակերպ են կոչվում այն բազմաստղերը, որոնց գլխավոր բաղադրիչներից առնվազն երեքի փոխադարձ հեռավորությունները նույն կարգի մեծություններ են, իսկ սովորական՝ այն բազմաստղերը, որոնց մոտ չի պահպանվում այս պայմանը։ Սեղանակերպ բազմաստղերի օրինակ է Օրիոնի նշանավոր միգամածության կենտրոնում գտնվող ջերմ աստղերից կազմված սեղանակերպը։ Բազմաստղեր Մարգարյանի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ սեղանակերպ բազմաստղերի ճնշող մեծամասնությունը գտնվում է 0 տիպի աաողակույաերում և աստղասփյուռներում։ Վիկտոր Համբարձումյանը կազմել է սեղանակերպ բազմաստղերի առանձին ցուցակ և ցույց ավել, որ դրանք ի տարբերություն սովորական բազմաստղերի, շատ անկայուն համակարգեր են։ Սեղանակերպ բազմաստղերը համարվում են ամենաերիտասարդ (մոտ 105 տարի) աստղային համակարգերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 215)։*  |
\alpha  ամինակարագաթթու
{\displaystyle \beta } ամինակարագաթթու
{\displaystyle \gamma -} ամինակարագաթթու
**Ամինակարագաթթու**, օրգանական միացություն, ալիֆատիկ շարքի ամինաթթու։ Հայտնի է մի քանի իզոմերների ձևով։

կարբօքսիլ և ամինախմբերի դիրքի լինում են՝

* \alpha  ամինակարագաթթու
* {\displaystyle \beta } ամինակարագաթթու
* {\displaystyle \gamma -} ամինակարագաթթու

Հատկություններ
--------------

Ամինակարագաթթունները ջրում լուծվող, եթերում չլուծվող բյուրեղներ են։

### \alpha  ամինակարագաթթու

{\displaystyle \alpha -} ամինակարագաթթու կա արյան, մեզի մեջ, բուսական և կենդանական հյուսվածքներում։

### {\displaystyle \beta } ամինակարագաթթու

{\displaystyle \beta } ամինակարագաթթունները օրգանիզմներում չի հայտնաբերված։

### {\displaystyle \gamma -} ամինակարագաթթու

{\displaystyle \gamma -} ամինաթթու մեծ քանակությամբ կա բուսական և կենդանական հյուսվածքներում։ Կաթնասունների ուղեղում {\displaystyle \gamma -} ամինակարագաթթուները մոտ 50 մգ % է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 319)։*  |
**Նոյզիդլեր Զե** (գերմ.՝ Neusiedler See, հունգ.՝ Fertő), լիճ Ավստրիայի և Հունգարիայի սահմանին, հունգարերեն անվանում են **Ֆերտյո**։ Մեծությամբ Կենտրոնական Եվրոպայի ամենամեծ չհոսող լիճն է։ Հայտնի հանգստավայր է, ունի բացառիկ բնություն և կենդանական աշխարհ։ Լիճն իր շրջակայքով հանդերձ ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում։

Աշխարհագրություն
----------------

Լիճն ունի 315 կմ2 տարածք, որից 240 կմ2 տարածքը պատկանում է Ավստրիային (մոտ 77%)։ Լճից հարավ և հարավ-արևելք տարածվում են երկու ազգային պարկեր՝ ավստրիական Նյոյզիդլերզե-Զևինկելը և հունգարական Ֆերտյո-Հանշագը։ Սակայն նման խոշոր լիճն ունի ընդամենը 1 մետր խորություն։ Լիճը ձգված է հյուսիսից հարավ 36 կմ, իսկ լայնությունը տատանվում է 10-12 կմ։ Լիճ են թափվում մի քանի վտակներ։ Միջոցներ են ձեռնարկվում լճի մակարդակը պահպանելու համար։ Լճում ապրում են 15 տեսակ ձկներ։

Աղբյուրներ
----------

* Lake Neusiedl Archived 2015-02-01 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4041918-6 · NKC: ge138091 · VIAF: 316431030 · WorldCat VIAF: 316431030 |

 |
**Նատալյա Միխայիլի Վլասովա** (ռուս.՝ Наталья Михайловна Власова, հոկտեմբերի 3, 1941(1941-10-03), Ռյազանի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 27, 2014(2014-05-27), Մոսկվա, Ռուսաստան), սովետական ռուս դերասանուհի, Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ ( 2007) ։

Կենսագրություն
--------------

1965 թվականին Նատալյա Վլասովան ավարտել է Վ. Ի. Նեմիրովիչ- Դանչենկոյի անվան դպրոց-ստուդիան (ԲՈւՀ), ինչպես նաև Մեսկվայի Գորկու անվան գեղարվեստական թատրոնը։ 60-ականների վերջին նա իր ստեղծագործական կենսագրությունն է նվիրել վաստակավոր նկարչին՝ աշխատելով Մոսկվայի Թատրոնի մնջախաղի և ժեստերի հիմքով։

Մասնակցել է օտարերկրյա ֆիլմերի կրկնապատկման միջոցառմանը՝ ներպետական տարածքում ֆիլմերի և հեռուստատեսության կենտրոնացման համար, և միասին այլ ԽՍՀՄ- ի պիոներների հետ նախաձեռնել է ազգային նոր ավանդույթների դերը գեղարվեստական կրկնօրինակման միջոցով։ Նկարահանվել է մի շարք գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում, ձայնագրվել է «Մեղեդի» («Мелодия») ընկերությունում։

Իր վերջին ստեղծագործություններից մեկը միաօպերային դերասանուհիների համար էր ( « Ինչ որ կա ...») կոմպոզիտոր Միխայիլ Չեկալինի պոեմի խոսքերով։ Բացի այդ, վերջին աշխատանքը՝ հրապարակված CD և DVD տարբերակներով, գրական- երաժշտական ցիկլեր են («Ռուս պոետների 59 բանաստեղծություններ սիրո մասին»), որոնք ընդգրկում են Բարատինյան ժամանակաշրջանում ընկած ընդգրկումները մինչև Բալմոնտի ժամանակաշրջան («Երկնաբնակի աշունը», Լիբոյի 107 բանաստեղծություն, 60 րոպեանոց սաունդտրեկ մանկական երաժշտական անիմացիոն « Լեշիկներ՝ խորհրդավոր հափշտակողներ» հեքիաթի համար և շատ այլ գործեր) ։

Դերերը ֆիլմում
--------------

* 2005 — Լենինգրադցին
* 2003 — «Ապուշը» ( հեռուստասերիալ)
* 1994 — «Խաչված բախտեր»
* 1993 — «Կայսրի վեպը»
* 1986 — «Մեռած մարդու նամակը»
* 1982 — «Ասսոլ»

Հնչողություն վայելած ֆիլմեր
---------------------------

* 1995 — Մեռած մարդը գալիս ( Dead Man Walking)
* 1995 — Կասպեր ( Casper)
* 1993 — Հոգիների տունը ( House of the Spirits)
* 1990 — Հզոր օդային մրցավազքեր ( Great Air Race)
* 1988 — Փոքրիկ Դորիտը ( Little Dorrit)
* 1987 — Բադերի պատմությունները ( Duck Tales)
* 1987 — Ութոտնուկը 3 ( Piovra 3)
* 1987 — Վերջին կայսրը( Last Emperor)
* 1987 — Թեդի Ռակսպինի արկածները
* 1985 — Գամի արջի արկածները
* 1983 — Ջեյն Էյր (Jane Eyre)
* 1982 — Փշավոր թռչունները ( Thorn Birds)
* 1976 — Ստրկուհի Իզաուրան ( Escrava Isaura)
* 1975 — Փայլ և աղքատ մարմնավաճառները ( Splendeurs et misères des courtisanes)
* 1970 — Մեծ սպիտակ հույսը ( The Great White Hope)
* 1968 — Օլիվեր (Oliver!)
* 1967 — Ֆորսայթի մթնշաղները ( Forsyte Saga)
* 1964— 1967 — Ֆլիպեր ( հեռուստասերիալ) ( Flipper)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента РФ от 21.05.2007 N 648 О награждении государственными наградами Российской Федерации(չաշխատող հղում)
**«Մարդ-տեխնիկա» համակարգ**, մարդու և աշխատանքի, տեխնիկական միջոցների ֆունկցիոնալ միասնությունը բնութագրող փիլիսոփայական-սոցիոլոգիական հասկացություն։ Օգտագործվում է նաև «հոմոտեխնիկական ավտոմատ» անվանումը, նկատի ունենալով, որ աշխատանքային գործունեության նպատակի իրագործումը հնարավոր է միայն մարդու և տեխնիկայի փոխլրացմամբ։«Մարդ-տեխնիկա» համակարգի ֆունկցիաների բաշխումը թույլ է տալիս առանձնացնել տեխնիկայի զարգացման որակական փուլերը (ձեռքի գործիք, մեքենա, ավտոմատ), վերաբաշխման պրոցեսը որակավորել իբրև համընդհանուր տեխնիկական հեղափոխություն, իսկ ըսա մարդուն բաժին ընկնող ֆունկցիաների (արտադրությունում մարդու տեխնոլոգիական դերի)՝ գնահատել մարդկային զարգացման օբյեկտիվ հնարավորությունները։«Մարդ-տեխնիկա» համակարգի զարգացման հիմնական օրինաչափությունն է մարդկանց աշխատանքային ֆունկցիաների աստիճանական փոխանցումը տեխնիկական միջոցներին, մարդու արտամղումը բուն տեխնոլոգիական պրոցեսից դեպի արտադրության ընդհանուր կառավարման և կատարելագործման ոլորտը։ «Մարդ-տեխնիկա» համակարգի հիմնական պրոբլեմներն են. ա. մարդու այս կամ այն ֆունկցիան տեխնիկային փոխանցելու (առարկայացնելու) հնարավորությունը, բ. նման փոխանցման նպատակահարմարությունը, գ. մարդու և տեխնիկայի փոխհարաբերությունը։ Այս պրոբլեմները, հատկապես, «արհեստական ինտելեկտի» ստեղծումը, մարդու և էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենայի հաղորդակցումը, մարդու և մեքենայի համատեղ գործունեության օպտիմալացումը են, ունեն ընդհանուր գիտական նշանակություն։ Կ.Մարքսը կանխատեսել է«Մարդ-տեխնիկա» համակարգի բարձրագույն փուլը, երբ «...կդադարի այնպիսի աշխատանքը, որի դեպքում մարդն ինքն է անում այն, ինչը նա կարող է ստիպել իրերին անելու իր՝ մարդու համար»։ Մարքսիստական սոցիոլոգիան մերժում է արևմտյան տեխնատյացների մռայլ կանխատեսումները սեփական աեխնիկական միջոցներով մարդու անխուսափելի ստրկացման մասին, ինչպես և նեոհեդոնիստական տրամադրությունները՝ կապված «ժամանցի քաղաքակրթության» գալստյան հետ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 309)։*  |
**«Ձեռքը»** (չեխ․՝ Ruka), Չեխոսլովակիայում ստեղծված տիկնիկային անիմացիոն ֆիլմ, հայտնի ռեժիսոր Յիրժի Տրնկայի վերջին աշխատանքը։ Ֆիլմի սյուժեն այլաբանորեն պատկերում է ամբողջատիրական պետությունում արվեստի գործիչների կյանքը։ 1969 թվականին Տրնկայի մահից հետո մուլտֆիլմը Չեխոսլովակիայում արգելվել է 20 տարի։ Չնայած դրան՝ այն հայտնի է եղել խորհրդային կինոգետների շրջանում։

Սյուժե
------

Բրուտ Առլեկինը ամբողջ օրերով ծաղկամաններ է պատրաստում իր սիրելի ծաղկի համար։ Մի օր նրա մոտ է գալիս ձեռնոցով Ձեռքը և պահանջում է, որ դրանից հետո նա միայն իր պատկերները կերտի։ Առլեկինը հրաժարվում է և քշում Ձեռքին, բայց նա վերադառնում է կրկին ու կրկին՝ առանց ձևականությունների ներս խուժելով մեկ դռնից, ապա՝ պատուհանից։ Ի վերջո նա բռնեւմ է Առլեկինին, գցում նրան վանդակի մեջ և ձեռքերին պարան կապում՝ նրան վերածվելով է խամաճիկի և ստիպում քարից փորել իր պատկերը։ Երբ Ձեռքի քանդակն ամբողջացվում է, նա գովում է Առլեկինին և պարգևատրում նրան դափնեպսակով ու մեդալով։ Բրուտը կարողանում է ազատվել՝ օգտագործելով իր իսկ ստեղծած Ձեռքի քանդակը, և փախչել։ Տուն վերադառնալով՝ նա խուճապահար փակում է պատուհաններն ու դռները։ Հետո նրան թվում է, թե Ձեռքը թաքնվում է պահարանում, նա սկսում է մեխել պահարանը, բայց ծաղկամանն ընկնում է նրա գլխին, և նա մահանում է։ Փակած պատուհաններն ու դռները չեն կանգնեցնում Ձեռքին, նա կրկին մտնում է Առլեկինի տուն և գտնելով նրան մահացած՝ նրա համար հանդիսավոր թաղում է կազմակերպում։

Դերերում
--------

* Լադիսլավ Ֆիալկա – Ձեռք

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
-----------------------------------

Ֆիլմում տիկնիկի հետ միասին «խաղում է» իրական մարդկային ձեռք։

Մրցանակներ
----------

Անսիի անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային փառատոն (1965) – ժյուրիի հատուկ մրցանակ

Ընդունելություն և ճանաչում
--------------------------

«Ձեռքը» մուլտֆիլմը երեք անգամ ընդգրկվել է բոլոր ժամանակների և ժողովուրդների լավագույն մուլտֆիլմերի ցանկերում։

* Աշխարհի 16 լավագույն անիմացիոն ֆիլմերը (Բուխարեստ, 1971) – 3-րդ տեղ։
* Բոլոր ժամանակների և ժողովուրդների 50 լավագույն անիմացիոն ֆիլմերը (Լոս Անջելես, 1984) – 4-րդ տեղ։
* Բոլոր ժամանակների և ժողովուրդների 150 լավագույն անիմացիոն ֆիլմերը (Տոկիո, 2003) – 22-րդ տեղ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  Filmový přehled (չեխերեն) — 2016.
3. ↑  Рука — 100 лучших мультфильмов Киноэкспресс
4. ↑  *Асенин С. Н.* Иржи Трнка — тайна кинокуклы. — М. : Всесоюзное бюро пропаганды киноискусства, 1982. — С. 67 — 68.
5. ↑  Ruka — Filmovy prehled.cz
6. ↑  Annecy — 1965 Award Winners, film index
7. 1 2  Мировая анимация: лучшие анимационные фильмы и режиссеры Киноведческие записки
8. ↑  Мировая анимация: лучшие анимационные фильмы и режиссеры Livejournal

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ruka (1965)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Լարի Գոմես մարզադաշտ** (անգլ.՝ Larry Gomes Stadium) բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ է Տրինիդադ և Տոբագոյի Արիմա քաղաքում։ Կրում է հայտնի կրիկետիստ, Արիմա քաղաքում ծնված Լարի Գոմեսի (Հիլարի Անջելո Գոմես, անգլ.՝ Hilary Angelo «Larry» Gomes) պատվին։ Այն գլխավորապես սպասարկում է ֆուտբոլային հանդիպումներ և ատլետիկական մրցաշարեր, նաև անց են կացվել բռնցքամարտի և կարատեի մրցումներ։ Հանդիսանում է «Մորվա Կալեդոնիա Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը։ Տեղավորում է շուրջ 10000 հանդիսականի։

Մարզադաշտում անց են կացվել միջազգային ֆուտբոլային մրցաշարերի մի շարք հանդիպումներ։ Ընդունել է 2001 թվականի աշխարհի մինչև 17 տարեկան պատանիների առաջնության և 2010 թվականի աշխարհի մինչև 17 տարեկան աղջիկների առաջնության յոթական հանդիպումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  Larry Gomes Stadium; sportt-tt.com Archived 2019-07-14 at the Wayback Machine. (անգլ.)
3. ↑  Larry Gomes Stadium; soccerway.com (անգլ.)
4. ↑  FIFA U-17 World Championship Trinidad and Tobago 2001; fifa.com Archived 2018-10-28 at the Wayback Machine. (անգլ.)
5. ↑  FIFA U-17 Women's World Cup Trinidad and Tobago 2010; fifa.com Archived 2020-03-04 at the Wayback Machine. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լարի Գոմես մարզադաշտի լուսանկարներ worldofstadiums.com (անգլ.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կույբիշևի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Կույբիշևի փողոց** (ռուս.՝ Улица Куйбышева), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ Վալերիան Վլադիմիրովիչ Կույբիշևի (1888-1935) պատվին։ Սկիզբ է առնում Կիևյան փողոցից և ավարտվում Միչուրինի և Օսլովսկու փողոցների հանգույցում։ Երկարությունը 310 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Կույբիշևի փողոցը սկսվում է Կիևյան փողոցից, հատում Կույբիշևի նրբանցքը, Շիրյաևի փողոցը, Կիևյան նրբանցքը, Սադովայա փողոցը, Նադյա Լիսանովայի փողոցը և ավարտվում Միչուրինի և Օսլովսկու փողոցների հանգույցում։ Շատ կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 310 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 26 շինություն։

Կույբիշևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ Վալերիան Վլադիմիրովիչ Կույբիշևի (1888-1935) պատվին։ Նա եղել է 1905-1907 թվականների հեղափոխության ակտիվ մասնակից։ 1906 թվականից մինչև 1915 թվականը հեղափոխական աշխատանք է կատարել Սիբիրում, Պետրոգրադում և այլուր։ Ութ անգամ ձերբակալվել է, չորս անգամ աքսորվել Արևելյան Սիբիր։ 1917-ի մարտից ղեկավարել է ՌՍԴԲ(բ)Կ Սամարայի կազմակերպությունը։ Ղեկավարել է ԳՈԷԼՌՈ-ի պլանի իրականացման աշխատանքները։ Խորհրդային մեծ հանրագիտարանի առաջին հրատարակության կազմակերպիչներից է, նրա գլխավոր խմբագրության անդամը։ Աճյունն ամփոփված է Կրեմլի պատի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 6, էջ 12»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Куйбышева в Ялте
* Подробная карта Улица Куйбышева, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Куйбышева, г. Ялта
**Ռաֆիկ Փառնակի Հովհաննիսյան** (հունվարի 15, 1931(1931-01-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 12, 1976(1976-10-12), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետը։ 1961-1963 թվականներին սովորել է Հայկական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ասպիրանտուրայում՝ մասնագիտություն ընտրելով 19-րդ դարի հայ ժողովրդի պատմությունը։

Աշխատել է Գիտությունների ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։ 1964 թ. պաշտպանել է դիսերտացիա «Արևմտահայ ազգային ազատագրական շարժումները և Կարինի «Պաշտպան հայրենյաց» կազմակերպությունը» թեմայով, ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

Աշխատություններ
---------------

Մասնակցել է «Հայ ժողովրդի պատմության» ակադեմիական հրատարակության 6-րդ հատորի (1981) ստեղծմանը, գրել 1877-1878-ի ռուս-թուրքական պատերազմի, Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի և Բեռլինի կոնգրեսի, հայկական հարցի, XIX դարի 70-80-ական թվականների ագգային-ագատագրական շարժումների, 80-ական թվականների ինքնապաշտպանական մարտերի (Զեյթուն, Սասուն) վերաբերյալ գլուխները։

«Արևմտահայ ազգային-ազատագրական շարժումները և Կարինի «Պաշտպան հայրենյաց» կազմակերպությունը 19-րդ դարի 70-80-ական թթ.» (1965) աշխատության մեջ հարուստ փաստական նյութի, արխիվային փաստաթղթերի ու աղբյուրների հիման վրա նորովի մեկնաբանելով XIX դ. վերջին երեսնամյակի ազգազատագրական շարժումները` տվել է Կարինի «Պաշտպան հայրենյաց» գաղտնի կազմակերպության պատմությունը, նրա տեղն ու դերը, նշանակությունը ազատագրական շարժումների պատմության մեջ։

Մամուլում տպագրել է պատմագրական մի շարք հոդվածներ։

Ընտանիք
-------

* *Կինը՝* Լարիսա Անդրանիկի Հովհաննիսյան (1932 թ.)
* *Ավագ որդին՝* Վարդան Հովհաննիսյան
* *Դուստրը՝* Անահիտ Հովհաննիսյան
* *Կրտսեր որդին՝* Դավիթ Հովհաննիսյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ ժողովրդի պատմություն, հ. 6


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Մատրոսովի փողոց** (ռուս.՝ Улица Матросова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Սոցպոսյոլոկ միկրոշրջանում։ Անվանվել է Խորհրդային Միության հերոս Ալեքսանդր Մատրոսովի պատվին։ Սկիզբ է առնում Ռոստովյան փողոցից և ավարտվում Չկալովի ու Սմոլենսկի փողոցների հանգույցում։ Երկարությունը 1600 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Մատրոսովի փողոցը գտնվում է Սոցպոսյոլոկ միկրոշրջանում, որը մասնավոր հատվածի տեղում սկսել է կառուցապատվել 1950-ական թվականներին։ Այն սկսվում է Ռոստովյան փողոցից, հատում է Տագանրոգի նրբանցքը, Գագարինի փողոցը, Կամեննի նրբանցքը, Օկտյաբրսկայա փողոցը, Ռեմոնտնի անցուղին, Գալատովի, Կարբիշևի, Նովի Պրոեզդ, Պարկովայա, Կլուբնիչնայա փողոցները և ավարտվում Չկալովի ու Սմոլենսկի փողոցների հանգույցում։ Փողոցի երկարությունը 1600 մետր է։

Մատրոսովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346357։

Փողոցն անվանվել է Խորհրդային Միության հերոս Ալեքսանդր Մատրոսովի պատվին։ 1943 թվականի փետրվարի 27-ին Մատրոսովը Չեռնուշկի գյուղի համար մղված մարտում մարմնով ծածկելով թշնամու հրակնատը՝ իրեն զոհաբերել է ստորաբաժանման հաջողությունն ապահովելու համար։ Մատրոսովի անունը շնորհվել է 254-րդ գնդին և հավերժ գրանցվել 1-ին վաշտի ցուցակում։ Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանը նա արժանացել է հետմահու 1943 թվականի հունիսի 19-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Матросов Александр Матвеевич»։ Վերցված է 2019 Մարտ 28

Աղբյուրներ
----------

* Улица Матросова в Красном Сулине
* Матросова улица на карте Красного Сулина

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Матросова, г. Красный Сулин, Красносулинский р-н
«Պրոտոն-Կ» կրող հրթիռի արձակում
**Կրող հրթիռ**, սարք, որը գործում է ռեակտիվ շարժման սկզբունքով (հրթիռ) և նախատեսված է օգտակար զանգվածի տիեզերք դուրս բերման համար։

Կրող հրթիռները դասակարգվում են աստիճանների քանակով (մեկ, երկու աստիճան և այլն)։ Նրանք նույնպես բաժանվում են մեկ անգամյա կամ բազմակի օգտագործման համար նախատեսված։ Առավել մեծ տարածում են ստացել մեկանգամյա օգտագործման բազմաստիճան հրթիռները։ Մեկանգամյա հրթիռները ավելի պարզ կառուցվածք ունեն և հետևաբար ավելի հուսալի են։
Անհրաժեշտ է նշել, որ մեկ աստիճան ունեցող հրթիռը ուղեծրային արագության հասնելու համար պետք է ունենա մեկնարկային զանգվածի 7-10 % չափով վերջնական զանգված, որը ներկայիս տեխնոլոգիաների պայմաններում դարձնում է նրանց չափազանց ոչ արդյունավետ։ Մի քանի աստիճանների առկայությունը թույլ է տալիս զգալիորեն մեծացնել օգտակար զանգվածի հարաբերությունը հրթիռի մեկնարկային զանգվածին։ Միևնույն ժամանակ բազմաստիճան հրթիռները պահանջում են տարածություններ միջանկյալ աստիճանների ընկնելու համար։

Ամբողջապես բազմակի օգտագործման կրող հրթիռներ առայժմ գոյություն չունեն։ Մասնակիորեն բազմակի օգտագործման համակարգ է ամերիկյան «Սփեյս Շաթլ» (Տիեզերական մաքոք), ինչպես նաև սովետական «Էներգիա-Բուրան» համակարգը։ Այնուամենայնիվ «Սփեյս Շաթլ» ծրագիրը չկարողացավ զգալիորեն նվազեցնել բեռների ուղեծիր դուրս բերման գինը, բացի այդ բազմակի օգտագործման տրանսպորտային համակարգերը աչքի են ընկնում նախամեկնարկային պատրաստության բարդությամբ և ժամանակատարությամբ (նրանց նկատմամբ բարձր հուսալիության և անվտանգության պահանջների պատճառով)։

Տես նաև
-------

* Կրող հրթիռների ցանկ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հրթիռակրիչ և կրող հրթիռ (ռուսերեն)
* Արևմտյան կրող հրթիռներ Archived 2012-01-19 at the Wayback Machine. (ռուսերեն)
**Իգդիրյան նախաճաշ** , ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1980 թվականին ստեղծած «Իգդիրյան նախաճաշ» նատյուրմորտը դասվում է կենսագրական բնույթի շարքում։

Պատմություն
-----------

Իսաբեկյանի անսահման կարոտը ծննդավայրի նկատմամբ հաստատում է նրա գեղարվեստական մտածելակերպը և՛ կերպարվեստում և՛ գրականության մեջ։ Իգդիրը Էդվարդ Իսաբեկյանի ծննդավայրն է, ուր նա ապրել է չորս տարի։ Իսաբեկյանի ծննդավայրն իր ու հարազատների գիտակցության մեջ նյութական ու հոգևոր ազգային սկզբնաղբյուր է, օջախ, որ լքվել էր ժամանակավոր, անպայման վերադառնալու համոզմունքով, ինչպես և վստահ էր հայրը։ Իրականում այն երազանք էր, իղձ, որ հոր կողմից արտաբերվում էր իբրև համոզմունք։

Նկարագրություն
--------------

Արվեստագետի ամբողջական ապրումների բարդ համակարգում այս «նախաճաշը» միայն երանգ է հող ու ջրի, նիստ ու կացի, համ ու հոտի, իրականի ու երազածի գեղարվեստական խոսք, յուրահատուկ սինթեզ, որի ընթացքում արվեստագետի խռովահույզ հոգին փորձում է նյութականացնել մնայունի գաղափարը, նորացման անսահման ցանկությամբ որոնումների հոգեմաշ ոլորտը վերածել հաստատման, հացի, գինու, քյուֆթայի, բանջարեղենի խնամքով դասավորվածությունը՝ որոշակի պրոյեկցիոն բնույթի թվարկման՝ հայի տան ավանդական բույրի, ազգային կեցության զգայական վերապրումի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Իգդիրյան նախաճաշ, 1980

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ |
| --- |
|  |
| 
* Բնանկար: Մախինջաուրի
* Ավարայրի ճակատամարտը
* Պատանի Դավիթ
* Պատասխան Հազկերտին
* Աշտիշատի ժողովը
* Վարդանանք
* Դուրս տաճարից
* Ձեր կենացը
* Ակսել Բակունց
* Իգդիրի երևելիները. Թաղում Իգդիրում
* Իգդիրյան նախաճաշ
* Աբովյանը Արարատի բարձունքներում
* Ակադեմիկոս Գամսախուրդիայի դիմանկարը
* Դավիթ Բեկ
* Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը
* Երեկոն այգում
* Ծերունու առավոտը
* Ծովինար
* Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը
* Հարսանյաց երթ Կողբից Իգդիր
* Հորովել
* Մոր դիմանկար
* Մայրս և ես
* Անհանգիստ ձիեր (նկարաշար)
* Արտավազդի կործանումը (կտավ)
* Սայաթ-Նովա
* Անդորր. Բնության գրկում
* Տանյա
* Նավզիկե
* Գիշերային Աշտարակ
* Վրացի ծերուկը
* Հեռացողը
* Գնչուհին թութակով
* Առևանգումներ
* Բնորդուհին (Արվեստանոցում)
* Ոտքդ զգույշ դիր հողին
* Բանջարանոցում
* Այդ տղաները
* Չվերադարձան
* Մթնշաղ
* Ինքնանկար
* Տաճկահայաստանում

 |  |

 |
**Դպրոց** (ռուս.՝ «Школа»), Արկադի Գայդարի վիպակը, որը գրվել է 1929 թվականին։

Վիպակի մասին
------------

Արկադի Գայդարը «Դպրոցը» է գրել 1929 թվականին, և նույն թվականին այն տպագրվել է «Հոկտեմբեր» ամսագրում՝ «Սովորական կենսագրություն» (ռուս.՝ «Обыкновенная биография») վերնագրով։ 1930 թվականին վիպակը լույս է տեսել առանձին հրատարակությամբ և «Դպրոց» վերնագրով՝ ինքնակենսագրության տեսքով նախաբանով։

«Դպրոց» վիպակը մասամբ ինքնակենսագրական է։ Գլխավոր հերոսի՝ Բորիս Գորիկովի կյանքի ուղին, որի անունից պատմվում է, մեծ մասամբ հատվում է երիտասարդ Արկադի Գոլիկովի ճակատագրի հետ։ Դա ընդգծվում է նաև ազգանունների նմանությամբ՝ Բորիս Գորիկով և Արկադի Գոլիկով, ինչպես նաև տեղանուններով՝ Արզամաս, Նիժնի Նովգորոդ, Սորմովո։ Սակայն, հերոսի և նրա հեղինակի ճակատագիրը հիմնականում չեն համընկնում, և պատմությունը զուրկ չէ տարրերից գեղարվեստական.

Սյուժե
------

Սյուժեն ընդգրկում է 1916 թվականից մինչև 1918 թվականի վերջն ընկած ժամանակահատվածը։ Պատանի Բորիս Գորիկովը Արզամասի ռեալական ուսումնարանի երկրորդ դասարանի սովորական աշակերտ է, որը ստեղծված պատմական հանգամանքների բերումով սկզբում դառնում է բոլշևիկների հանձնակատարը, իսկ հետո՝ Կարմիր բանակի մարտիկ։ Մարտնչելով իր համոզմունքների համար՝ Բորիս Գորիկովը երկու տարվա ընթացքում մարտական «դպրոց» է անցնում, որը նրա կյանքից հանում է ավելորդ ամեն ինչ՝ սովորական աշակերտին դարձնելով իսկական մարտիկ և կոմունիստ։

Շարունակություն
---------------

Գրողի մահից հետո հայտնաբերվել են մի քանի անավարտ ստեղծագործություններ, որոնք նրա կյանքի օրոք լույս չեն տեսել։ Դրանցից մի քանիսը հրատարակվել են «Ա. Պ. Գայդարի կյանքն ու ստեղծագործությունը» (Մ. Դետգիզ, 1951, վերահրատար․՝ 1954) ժողովածուում, այդ թվում՝ «Սովորական կենսագրությունը», որի իրադարձությունները «Դպրոցի» նմիջական շարունակությունն են։ Բայց ինչ-ինչ պատճառներով «Սովորական կենսագրության» շարունակությունն այդպես էլ ունեցել։ Իսկ «Պարտությունների և հաղթանակների օրերին» (ռուս.՝ «В дни поражений и побед») և «Թող շողա» (ռուս.՝ «Пусть светит») ստեղծագործությունների սյուժեները և գլխավոր հերոսներն իրար նման են, «Դպրոցի» հետ ոչ մի կերպ կապված չեն եղել և գրողի կողմից ներկայացվել են որպես ինքնուրույն ստեղծագործություններ։

Գլխավոր գործող անձինք
---------------------

* Բորիս Գորիկով, գլխավոր հերոս, աշակերտ, բոլշևիկյան հանձնկատար, կարմիրբանակային
* Ալեքսեյ Գորիկով, Բորիսի հայրը, ռուսական բանակի զինվոր, բոլշևիկ
* Վարվառա Գորիկովա, Բորիսի մայրը, ֆելդշեր
* Տանյուշկա, Բորիսի կրտսեր քույրը
* Ֆեդկա Բաշմակով, Բորիս Նեմցովի ընկերը, ռեալական ուսումնարանի աշակերտ
* Տիմկա Շտուկին, Բորիս Նեմցովի ընկերը, Արզամասի գերեզմանատան պահակի որդին
* Սեմյոն Իվանովիչ, «Գալկա», բոլշևիկյան ակումբի ղեկավար
* Նիկոլայ Եգորովիչ Դուբրյակով, Բորիսի քեռին, Սորմովի գործարանի վարպետ
* Վասկա Կորչագին, երիտասարդ բոլշևիկյան ագիտատոր Սորմովից
* Պավել Կորչագին, նրա հայրը, բոլշևիկ Սորմովոյից
* Յուրի Վաալդ, կադետ, որը մոտեցել է սպիտակ գեներալ Կրասնովին
* Չուբուկ, Կարմիր բանակի մարտիկ է, Բորիսի դաստիարակը
* Վասկա Շմակով, Ֆեդյա Սիրցով, Գալդա, Սուխարև, Յաշկա Գնչու - կարմիրբանակայիններ
* Շեբալով, Կարմիր բանակի ջոկատի հրամանատար
* Կապիտան Ժիխարև, սպիտակ սպա

Էկրանավորում
------------

* 1933 – «Կարո» (ԱԽՖՍՀ, Հայաստան)
* 1954- «Արիության դպրոց»
* 1980 - «Դպրոց»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Դպրոց» վիպակ
2. ↑  «Դպրոց» վիպակ
**Տուլկան**, քաղաք Էկվադորում։ Էկվադորի Կարչի պրովինցիայի մայրաքաղաքն է։ 2001 թվականի տվյալների համաձայն՝ Տուլկան քաղաքի բնակչությունը կազմել է 47․599 մարդ, իսկ արդեն 2010 թվականին՝ 53․588։ Տուլկանը հայտնի է իր հիդրոթերմալ հանքավայրերով, խորը դիտահորերով, 3 ակր տարածություն զբաղեցնող այգիով շրջապատված գերեզմանով, որն առավել հայտնի է 1936 թվականին Խոսե Մարիա Ազաել Ֆրանկո Գերրերայի գաղափարի հիման վրա ստեղծված նոճիների պուրակով։ Քաղաքն Էկվադորի քաղաքներից ամենաբարձրն է․ գտնվում է ծով մակարդակից 2950 մետր (9680 ֆունտ) բարձրության վրա։

Ստուգաբանություն
----------------

Քաղաքի անվանումը ծագում է իսպանացի բնիկ ժողովուրդների՝ *Hul-Can*-ների անունից, ինչը բառացիորեն նշանակում է «Ռազմիկ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 375.
2. ↑  "Tulcan, Ecuador", accessed 13 Jul 2017
3. ↑  According to Dr Edgar Anderson, director of the Missouri Botanical Garden, quoted in Charles B. Heiser, Jr. "Topiary in Tulcán", *American Horticulturist*, April 1985:28-31.
**Անվանակարգում**, **նոմենկլատուրա**, քիմիական տարրերի և միացությունների անվանումների համակարգ, որը, ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր խոսքում ապահովում է նյութի բաղադրությունը ցույց տվող միանիշ անվանումը։

Քիմիայի զարգացման սկզբնական շրջանում նոր հայտնաբերված նյութերին տրվում էին պատահական անուններ, որոնք առաջանում էին նյութի բնորոշ հատկության, օգտագործման կամ ստացման եղանակի, աղբյուրի, արտահանող երկրի կամ հայտնաբերող գիտնականի անուններից (ֆոսֆոր, կերակրի աղ, պիրոգալոլ, միզանյութ, չիլիական բորակ, բերթոլեի աղ և այլն)։ Նրանցից շատերը պահպանվել և օգտագործվում են (ավելի հաճախ՝ տեխնիկայում) մինչե այժմ։

Պատահական անուններ են տրվում նաև դեռևս անհայտ կառուցվածք ունեցող նյութերին։ Քիմիայի զարգացման շնորհիվ հայտնաբերվող բազմաթիվ նյութեր անվանելու համար անհրաժեշտ դարձավ (18-րդ դար) ստեղծել գիտական անվանակարգում։ Առաջին գիտական անվանակարգը մշակեցին Գ. Մորվոե, Ա. Լավուազիեն, Կ. Բերթոլեն և Ա. Ֆուրկրուան (1787 թվական)։ Ավելի ուշ անվանակարգը դարձավ միջազգային քիմիական ընկերության պարբերական քննարկման առարկա։

Միջազգային քիմիայի կոնգրեսը (ժնև, 1892 թվական) հաստատեց անվանակարգը, որը հայտնի է ժնևյան անվանակարգ անունով։ Մաքուր և կիրառական քիմիայի միջազգային միությունը (IUPAC) բազմիցս քննարկել և քննարկում է գիտական անվանակարգման խնդիրները և մշակում քիմիական նյութերի անվանակոչման սկզբունքներ (Լյեժ՝ 1930 թվական, Հռոմ՝ 1938 թվական, Լոնդոն՝ 1947 թվական, Ամստերդամ՝ 1949 թվական, Մյունխեն՝ 1959 թվական և այլն)։

ժամանակակից հայերեն քիմիան գրականության մեջ օգտագործվում են հին հայկական, պատահական և միջազգային ճանաչում գտած որոշումների հիման վրա ստեղծված անվանումներ, ինչպես նաև ռուսերենից և այլ լեզուներից փոխառնված անվանումների ձևեր։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 436)։*  |
**Անվար Մաջիդ օղլի Բեհբութով** (ադրբ.՝ Ənvər Məcid oğlu Behbudov, մարտի 20, 1912(1912-03-20), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 18, 1993(1993-03-18), Մոսկվա, Ռուսաստան), Ադրբեջանցի թատրոնի ռեժիսոր, ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ռաշիդ Բեհբութովի ավագ եղբայրը;

Կենսագրություն
--------------

Անվար Բեհբութովը ծնվել է 1912 թվականի մարտի 20-ին Շուշիում՝ ադրբեջանցի ժողովրդական երգիչ-խանենդե Մաջիդ Բեհբութովի ընտանիքում։ 1941 թվականից ԽՍԿԿ անդամ էր։ 1942 թվականին նա ավարտել է ԳԻՏԻՍ-ի ռեժիսորական ֆակուլտետը։

Եղել է ռեժիսոր և գեղարվեստական ղեկավարը 1944-1946 թվականներին Ուլյանովսկու, 1946-1948 թվականներին `Խաբարովսկու, իսկ 1948 - 1954 թվականներին` Նովոսիբիրսկու թատրոնների։ 1954-1959 թվականներին Բեհբութովը եղել է Վ.Կաչալովի անվան Կազանի մեծ դրամատիկական թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը, իսկ 1959 - 1964 թվականներին ` Մ.Գորկի անվան Ռոստովի դրամատիկական թատրոն։

1965 թվականին Անվար Բեհբութովին շնորհվել է ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչում։ 1966 թվականից ի վեր Անվար Բեհբութովը եղել է Ադրբեջանի Օպերայի և բալետի թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը։ 1978–93 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի մշակույթի պետական ինստիտուտում։

Անվար Բեհբութովը մահածել է 1993 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Старший брат Рашида - Бейбутов Энвер Меджид оглу
2. ↑  Անվար Մեջիդ օկլի Բեհբութով Ադրբեջանի ազգային հանրագիտարան
3. ↑  Бејбутов Әнвәр Мәҹид оғлу / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1978. — Т. II. — С. 129.
**Էկլիզի-Բուրուն** (ուկրաիներեն՝ Еклізі-Бурун, Ղրիմի թաթարերեն՝ Eklizi Burun, Էկլիզի Բուրուն), Չատիր-Դաղի սարահարթի ամենաբարձր լեռնագագաթը (1527 մ)։ Լեռան անվանումը ունի խառը հունա-թուրքական ծագում և թարգմանվում է որպես «Եկեղեցական հրվանդան» (*εκκλησıα* - «եկեղեցի» թարգմանված հունարենից, *burun* - «հրվանդան» թարգմանված ղրիմի թաթարերենից)։ Լեռան վրա են գտնվում համարյա ամբողջովին ավերված հունական եկեղեցու ավերակները, այն կոչվում էր Պանագիա (Παναγıα - «Օրհնված»), այստեղ տեղի հույները բարձրանում էին տարին մի անգամ աղոթքների համար։ Պոտյոմկինի կողմից քրիստոնեաների Ղրիմից վերաբնակեցումից հետո 1778 թվականին, եկեղեցին թողնվել է և ժամանակի հետ ավերվել, ինչպես և թերակղզու վրա գտնվող բազմաթիվ եկեղեցիներ։

Էկլիզի-Բուրունի տակ Այ-Չոկրակ բնավայրում հայտնաբերվել են միջնադարյան պաշտպանական կառույցի հետքեր։ Հարավային ափեզրի պաշտպանության նպատակով, բյուզանդական Հուստինիանոս Ա-ի կողմից մ.թ. VI դարում կառուցվում էին պաշտպանական պարիսպներ։ Հնարավոր է, որ այս պարիսպի մնացորդները պատկանում էին բյուզանդացիների կողմից կառուցված պաշտպանական համակարգին։ Այս պատը գտնվում էր դեպի ծովը տանող հինավուրց ճանապարհներից մեկի վրա, այնտեղ, որտեղ կառուցված էր մերծովյան Ալուստոն ամրոցը (ժամանակակից Ալուշտա)։

Լեռան գագաթից ոչ հեռու, 1500 մետր ծովի մակերևույթից բարձրության վրա գտնվում է Ղրիմի ամենաբարձր քարանձավը՝ Էկլիզի-Կոբան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գագաթի լուսանկարներ Archived 2014-07-16 at the Wayback Machine.
* Էկլիզի-Կոբա քարանձավի մասին
**Գրական տեքստի նկարագրություն և վերլուծություն**, նկարագրությունը ուսումնասիրության նախնական փուլն է, այսինքն՝ փորձարկման և հետազոտման տվյալների ամրակայումը։ Գրականագիտության ոլորտում բնականաբար գերակշռում է հետազոտումը։ Գեղարվեստական տեքստի նկարագրությունը անխզելիորեն կապված է նրա վերլուծության (հին հունարեն analysis-մասնատում), այսինքն՝ ստեղծագործության տարրերի համակարգման հետ։ Գրական- գեղաղարվեստական ձևի նկարագրությունն ու վերլուծությունը մեխանիկական գործընթացներ չեն։ Դրանք ստեղծագործական աշխատանքներ են. հենվելով սեփական ընթերցողական ընկալման վրա, օգտագործելով իր մասնագիտական հմտություններն ու գիտելիքները ` գրականագետը առանձնացնում է ստեղծագործության մեջ ավելի կարևորը պակաս նշանակալիից, ակտիվ արժեք ունեցողը շատ կամ քիչ չեզոքից, օգնող-ծառայող, երբեմն նաև պատահական երևույթներից։ Գրական-գեղարվեստական տեքստի վերլուծական նկարագրության մեջ միանում են ինտուիցիան (ընթերցողական անմիջական զգացում) և ապացուցող բանականությունը (ռացիոնալություն), ինչը, սակայն, ոչ բոլոր գրականագետներն են ընդունում։ Մի շարք դեպքերում նկարագրությունն ու վերլուծությունն ունենում են զուտ մասերը առանձնացնող բնույթ. հաշվարկվում և խմբավորվում են ձևկան ստեղծագործության ձևական բաղադրիչները (հնարանքները, միջոցները) և հենց սրանով էլ սահմանափակվում է դրա դիտարկումը։ Այսպես, օրինակ, ձևական (ֆորմալիստական) դպրոցի կողմից ուսումնասիրվում էր բանաստեղծությունների հնչունաբանությունը։ Ավելի հեռանկարային է այն վերլուծությունը, որը նպատակ ունի պարզել տարրերի կապը գեղարվեստական ամբողջության հետ, այսինքն` ուղղված է հնարքների գործառույթի պարզաբանմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Хализев В.Е. Теория литературы, М. 2009
**Իշա**, գետ Ռուսաստանում՝ Կատուն գետի աջ վտակը։ Հոսում է Ալթայի հանրապետության և Ալթայան տարածաշրջանի տարածքով։

Աշխարհագրություն
----------------

Կատուն գետը, որից սկիզբ է առնում Իշան
Իշան սկիզբ է առնում Հյուսիսային Ալթայի լանջերից՝ Ալթայի Հանրապետության ծայր հյուսիսից՝ Տուրոչանսկի շրջանից, ծովի մակարդակից 550 մետր բարձրությունից։ Աղբյուրից զգալի մեծ հեռավորությունից գերազանցապես միայն դեպի հարավ է հոսում 500-1000 մետր բարձրությամբ սարերի միջով տեղակայված լայնատարած հովիտներով։ Տարածաշրջանի կենտրոնից հետո Չոյա գոտը թեքվում է դեպի հյուսիս-արևելք, ձախ կողմից միանում իր ամենամեծ վտակներից մեկին՝ Փոքր Իշային, այնուհետև կտրուկ թեքվում դեպի հյուսիս՝ այդպիսով սահման հանդիսանալով Ալթայի Հանրապետության և Ալթայի երկրամասի միջև։ Այնուհետև այն թեքվում է դեպի հյուսիս-արևելք և հոսւմ ոչ բարձր հովիտների միջով։ Նովոզիկովո գյուղից հոսում է դեպի արևելք, Ուստ-Իշա գյուղից՝ հյուսիս։

Գետաբերանը գտնվում է Կատուն գյուղից 80 կմ հեռավորության վրա։ Գետաբերանի տարածաշրջանում Իշան ունի 90-130 մետր լայնություն և մինչև 1 մետր խորություն, հոսքի արագությունը 0.4 կմ/ժ է։

Ջրաբանություն
-------------

Երկարությունը 192 կմ է, ավազանի տարածքը՝ 3 400 կմ2։ Գետաբերանից 15 կմ հեռավորությամբ ջրի սպառման տարեկան միջին քանակը կազմում է 35.7 մ3/սմ, ամենաշատը՝ 170 մ3/սմ, ամենաքիչը՝ 2 մ3/սմ։

Ենթակառուցվածք
--------------

Գետը հոսում է Ալթայի Հանրապետության Չոյսկի տարածաշրջանի և Ատլանտյան երկրամասի Կարմիր լեռների տարաքով։ Ինչպես նաև Իշայի ավազանը հիմնականում ընկած է այդ տարածաշրջանների սահմանով։

Գետի շրջանում բնակելի տարածքներ՝ Ուսկուչ, Իշիմսկ, Խորհրդային, Չոյա, Գուսյովկա, Կիսկա, Թայնամ Իվանովկա, Կարագայկա, Կուրլեկ, Նովոզիկովո, Կարագուժ, Իշայի գետաբերան։

Տարածաշրջանային Գորնո-Ալտայսկ-Չոյա-Արտիբաշ ավտոճանապարհը, միավորելով Ալթայի մայրաքաղաքը Տելեցկոյե լճին, տեղ-տեղ ջնջվում է նրանից մի քանի կիլոմետր։ Չոյա գյուղում գոտև հատում է կամուրջ, որով ճանապարհը հարավային մասից անցնում է հյուսիս։

Ջրային գրանցման տվյալներ
------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետի՝ ջրային կառավարման հատվածը Կատունն է, գետային ենթաավազանը՝ Բիա և Կատունը։ Գետի ավազանը Օբն է։

* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100007227
* Հիդրոլոգիկան ստուգման կոդ՝ 115100722
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիկան ստուգման ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիկան ստուգման թողարկում՝ 1

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |

 |
**Ախտանգ** (ռուս.՝ Ахтанг), Ռուսաստանի Կամչատկայի շրջանում գտնվող վահանաձև հրաբուխ։
Տեղակայված է Սուխարիկի և Կարակովայի գետերի միջև ընկած տարածքում՝ մոտավորապես նրանց միջին հոսանքում։ Համարվում է տվյալ շրջանի ամենամեծ հրաբուխը։ Բացարձակ բարձրությունը կազմում է 1956,2 մ (ժամանակակից քարտեզներում՝ 1954 մ), հարաբերական բարձրությունը կազմում է մոտավորապես 1250 մ։ Աշխարհագրական պլանով տեղանքն ունի օվալաձև տեսք, որը ձգված է դեպի հյուսիս-արևելք 15 × 10 կմ, մակերեսը կազմում է 85 կմ², ժայթքված նյութի ծավալը մոտավորապես կազմում է 30 կմ³։

Ախտանգ հրաբուխն իրենից ներկայացնում է ոչ մեծ հրաբխային զանգված, որի հիմքում ընկած է վահանաձև հիմք։ Գագաթնային մասն իրենից ներկայացնում է կոն։ Հյուսիսային լանջերը մինչ գագաթը ավերված են դեպի մոտակա հովիտներն իջնող քարամներով։ Հյուսիսային և արևելյան շրջանները թույլ են զարգացած և ունեն առաջնային հրաբխի տեսք։ Հրաբխի գագաթն ավերված է։ Պահպանվել է ոչ մեծ հարթ հովիտ, որը, երևակայիս, ռելիկտային հրաբխի խառնարանն է։ Ախտանգ հրաբխի առաջնային ժայթքումնրը հիմնականում ներկայացված են բազալտի տեսքով, գագաթնային մասը, որում արդեն հիմնական մասը զբաղեցնում են պիրոկլաստիկ զանգվածը, ներկայացված է անդեզիտո - բազալտի տեսքով։ Հրաբխի տարիքը վերին չորրորդային է։

Ախտանգ հրաբխի լանջերին և նրա ստորոտի մոտակայքում տեղակայված են տվյալ տեղանքին հատուկ խառամե կոնաձև մարմիններ, որոնց առանձնահատկությունն այն է, որ կատարյալ պահպանվում են։ Ախտանգի վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 2002 թվականին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Volcano Live — John Search
* Volcano World
* Volcanodb.com Archived 2012-03-30 at the Wayback Machine.
* Mountain-Forecast.com
* Вулканы Камчатки. Вулкан Ахтанг
**Բազումք**, բույլք, պլեադներ (հուն․՝ Πλειάδες), Արեգակնային համակարգին մոտ բաց աստղակույտերից մեկը (հեռավորությունը շուրջ 130 պս, տրամագիծը՝ 10 պս-ից քիչ ավելի)։ Ամենապայծառ աստղերը երևում են նաև անզեն աչքով (օրինակ, Ալցիոնը)։ Տարիքը 3×106։ 1968 թվականին Վիկտոր Համբարձումյանը տեսականորեն կանխագուշակել է, որ Բազումք երիտասարդ աստղակույտում շուրջ 500 անփոփոխ աստղերից զատ կան առնվազն մի քանի հարյուր բռնկվող աստղեր։ Մինչև 1974 թվականը Բյուրականի, Տոնանցինալայի (Մեքսիկա), Ազիագոյի (Իտալիա) և Բուդապեշտի աստղադիտարաններում միասնական ծրագրով կատարված լուսանկարչական դիտումների շնորհիվ Բազումք աստղակույտերում հայտնաբերվել է ավելի քան 400 բռնկվող աստղ, իսկ դրանց ընդհանուր թիվը 1000 է։ Բազումքի ուսումնասիրության հիման վրա Բյուրականի աստղադիտարանում կարևոր արդյունքներ են ստացվել թզուկ աստղերի էվոլյուցիայի և բռնկումների բնույթի ու հատկությունների վերաբերյալ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 220)։*  |
**Ձեռնարկության կառավարում**, ձեռնարկության ղեկավարման կազմակերպում, այդ ղեկավարումն իրականացնող մարմինների համակարգ։

Հիմքում արտադրության կառավարման հիմնական սկզբունքներն են, որոնք իրագործվում են կազմակերպական, դաստիարակչական և տնտեսական մեթոդներով։ Ձեռնարկության կառավարման համակարգը ձևավորվում է ելնելով ձեռնարկության կանոնադրությունից։ Այն ներառում է գծային ու ֆունկցիոնալ մարմինների կազմը, նրանց իրավունքների և պարտականությունների շրջանակները։ Ձեռնարկության միանձնյա ղեկավարը տնօրենն է։

Նրա առաջին տեղակալը՝ գլխավոր ինժեները, տնօրենին հավասար պատասխանատու է ձեռնարկության ամբողջ գործունեության արդյունքների համար և անմիջականորեն ղեկավարում է տեխնիկական ծառայությունների, լաբորատորիաների ու փորձարարական արտադրամասերի աշխատանքը։ Որոշ ձեռնարկություններում հաստատվում են խնայողական աշխատանքի համար երաշխավոր գլխավոր տնտեսագետի (ղեկավարում է տնտեսագիտության և արտադրությաև կազմակերպման լաբորատորիաները), ինչպես նաև տնօրենի նյութատնտեասկան, կադրերի և կենցաղային հարցերի գծով տեղակալների (օգնականների) պաշտոններ։

Տնտեսական և տեխնիկական գործունեության առանձին կողմերը ղեկավարում է գործարանի վարչությունը՝ ֆունկցիոնալ բաժինների միջոցով։ Ներքին ստորաբաժանումների գծային ղեկավարներն են արտադրամասի և հերթափոխի պետերը, աշխատանքի տեղամասի վարպետը։

Ձեռնարկության կառավարման կատարելագործման հիմնական ուղիներն են՝ արտադրությունների, արտադրամասերի, տեղամասերի խոշորացումը, արտադրության մասնագիտացումը, գործարանի վարչության բաժինների աշխատանքի ռացիոնալացումը, պլանավորման, հաշվառման և հսկողության համակարգի կատարելագործումը, կառավարման աշխատանքների մեքենայացումը։ Դրանց շնորհիվ կրճատվում են վարչա-կառավարչական ծախսերը, բարելավվում աշխատանքի տնտեսական ցուցանիշները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 697)։*  |
**Մարիա Սարգսի Սաֆարյանց** (դեկտեմբերի 13, 1955(1955-12-13), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ջութակահարուհի։ Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (2006)։ Կոնստանտին Օրբելյանի կինն է։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Սաֆարյանցը ծնվել է 1955 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Լենինգրադում։ 1980 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայի նվագախմբային բաժինը։ 1978-87 թվականներին հանդես է եկել Լենինգրադի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում։ Եղել է «Լենինգրադի մենակատարներ», «Սանկտպետերբուրգյան եռյակ» (1990) անսամբլների հիմնադիրներից։

1990-1995 թվականներին որպես մենակատար և կոնցերտմայստեր համագործակցել է «International d’Italia» նվագախմբի հետ։ Համերգային մեծ ծրագրով շրջագայել է բազմաթիվ երկրներում. երկացանկում ընդգրկված են եղել Լ. վան Բեթհովենի, Վ. Ա. Մոցարտի, Գ. Ֆ. Հենդելի, Պ. Ի. Չայկովսկու, Ա. Կ. Գլազունովի ստեղծագործություններից։

1990-2004 թվականներին եղել է «Ցարսկոյե Սելոյի աշուն» փառատոնի տնօրեն, 1997 թվականից՝ «Սանկտ Պետերբուրգի պալատներ» միջազգային երաժշտական փառատոնի գեղարվեստական ղեկավար և փառատոնի հիմնադրամի նախագահ։

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

* 1999 – «Ցարսկոյե Սելոյի» ազգային մրցույթի դափնեկիր,
* 2003 – «Պետրոպոլ» ազգային մրցույթի դափնեկիր,
* 2013 – «Օլիմպիա» ազգային մրցույթի դափնեկիր,
* 2013 – «Կայսերական մեդալ»,
* 2013, 2014 – «Եկատերինա Մեծի» շքանշան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Maria SAFARIANTS (Artistic Director)
2. ↑  Հանրահայտ մեցցո սոպրանոյի դուստրը դարձել է հայ օպերային բացի իմպրեսարիոն

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Costa-Jacksons, John Moore, Maria Safariants in Concert

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Մարիա Վոլկովա** (ռուս.՝ *Мария Фёдоровна Волкова*, 1894, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 29, 1919(1919-09-29), Մոսկվա, Խորհրդային Ռուսաստան), հեղափոխական, Կուսակցական աշխատողների կենտրոնական դպրոցի ունկնդիր։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Վոլկովան Պրոխորովյան մանուֆակտուրայի բանվորուհի էր։ Այնտեղ նա սկսել է աշխատել մանուկ հասակից։ Պրոխորովյան մանուֆակտուրայում սկսել է մասնակցել հեղափոխական շարժմանը։ 1918 թվականին մտել է ՌԿ(բ)Կ շարքերը։ Ուղարկվել է Արևելյան ճակատ, որտեղ մնացել է վեց ամիս։ 1919 թվականի մայիսին, վերադառնալով Մոսկվա, սկսել է աշխատել կուսակցության Մոսկվայի նահանգական կոմիտեում։ Ցանկացել է սովորել և ուղարկվել է կուսակցական աշխատողների Կենտրոնական դպրոց։ Նրա ընկերուհին հիշում էր, որ, պայթյունից հետո ուշքի գալով, պառկած վիրակապված ոտքերով, ձեռքով և գլխով, Վոլկովան ասել է. *«Ես կմեռնեմ... Ես զգում եմ։ Հաղորդիր ընկերներին՝ ռումբերով հեղափոխությունը չես սպանի։ Կոմունիզմի հաղթանակը մոտ է։ Ես ձեզ պատգամում եմ անողոք վրեժ լուծել...»*:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ալեքսեյ Աբրամով, Կրեմլի պատի մոտ, Ե. Հայաստան, 1982, էջ 122-123։
**«Սև ավազների մեջ»** (ռուս.՝ «В чёрных песках»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ իսթերնի ժանրում, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իսկանդեր Խամրաևը 1972 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում։

Ղազախ գրող Մորիս Սիմաշկոյի համանուն պատմվածքի էկրանավորումն է։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1973 թվականի օգոստոսի 6-ին։

Սյուժե
------

Կենտրոնական Ասիայում քաղաքացիական պատերազմ է ընթանում։ Բայն սպանում է թուրքմեն երիտասարդ հովիվ Չարի Էսենովի ամբողջ ընտանիքին։ Կենդանի մնացած Չարին, վրեժխնդիր լինելով մանկահասակ քրոջ անպատվության համար, միայնակ հետապնդում է Շամուրադ Խանին՝ բասմաչների տեղական խմբավորման ղեկավարին։ Կարմիր բանակի հետ ծանոթությունը ֆիլմի հերոսի համար պարզաբանում է ընթացող պայքարի իմաստը, նա հարում է բասմաչներին դիմագրավող կարմիր գվարդիականներին և, հրաժարվելով անձնական վրեժխնդրությունից, մի օր Շամուրադին բերում է ջոկատ՝ օրինական դատի համար։

Ֆիլմը պատկերում է «իր համար» ապրող մարդու վերափոխումը «մարդկանց համար» ապրող մարդու, հոգու ցեղային համակարգից անցում դեպի նոր սոցիալիստական գիտակցություն։

Դերերում
--------

* Դագուն Օմաև - Չարի Էսենով
* Բիմբոլատ Վատաև - Շամուրադ խան, բասմաչ (հնչյունավորել է Եֆիմ Կոպելյանը)
* Գենադի Նիլով - կոմիսար (հնչյունավորել է Իվան Կրասկոն)
* Լեոնհարդ Մերզին - Պելտին, հրամանատար

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսոր՝ Իսկանդեր Խամրաև
* Սցենարի հեղինակ՝ Սերգեյ Պոտեպալով
* Օպերատոր՝ Ալեքսանդր Չեչուլին
* Կոմպոզիտոր՝ Մարատ Կամիլով
* Նկարիչ՝ Վասիլի Զաչինյաև

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սև ավազների մեջ» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
2. ↑  «Սև ավազների մեջ» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Սև ավազների մեջ» (1972)
* «Սև ավազների մեջ» ֆիլմը ՅուԹյուբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |