**Զեդեա** (նախկին անվանումը՝ *Զեյթա*),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզի Վայքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 17 կմ հարավ-արևելք, Վայքի լեռների հյուսիսային փեշերին։ Վերանվանվել է **Զեդեա** 1991 թ. ապրիլի 3-ին։

Աշխարհագրություն
----------------

Գյուղը գտնվում է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի հյուսիս արևելյան մասում՝ մարզկենտրոնից 20 կմ հյուսիս արևելք։ Այն փռված է Վարդաբլուր և Հարսնասար լեռների ստորոտում՝ ծովի մակարդակիցից բարձր է 1500-1600 մ։ Սահմանակից է մարզի Ագարակաձոր, Վայք, Մալիշկայ ու Ազատեկի համայնքներին։ Գյուղի տարածքով անցնում է Արփա գետը։[*փա՞ստ*]

Պատմություն
-----------

**Զեդեա** գյուղը 1988 թվականի նոյեմբեր ամսից վերաբնակեցվել է Նախիջևանի շրջանի Ազնաբերդ գյուղից արտագաղթած հայերով։[*փա՞ստ*]

Գյուղը ավելի հին է քան ենթադրվում է, որի վկայությունն են զարդաքանդակներով խաչքարերը և հունական տառերով գերեզմանաքարերի արձանագրությունները, ինչից կարելի է ենթադրել, որ այստեղ ապրել են հայեր, հույներ, ադրբեջանցիներ, որից հետո այս գյուղում իրենց հանգրվանն են գտել Նախիջևանից տեղահանված հայերը։[*փա՞ստ*]

Գյուղի շրջակայքում կա երկու հին գյուղատեղիներ։ Գերեզմանաքարերի արձանագրություններից ենթադրվում է, որ գյուղերից մեկը հունական է եղել։ Հին հայկական գերեզմանոցի մոտակայքում հայտնաբերվել է ջրաղաց, ինչը թույլ է տալիս ենթադրել, որ գյուղի բնակիչները նախկինում էլ զբաղվել են հացահատիկի մշակությամբ։ Բոլոր ժամանակներում գյուղի հիմնական եկամտի աղբյուրը եղել է հողագործությունը և անասնապահությունը։[*փա՞ստ*]

Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի՝ դեռ միջնադարում գոյություն է ունեցել Վայոց ձոր գավառի Զեդյա գյուղը։ Գյուղի պատմության վերաբերյալ այլ մանրամասներ չկան։[*փա՞ստ*]

Բնակչություն
------------

Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Զեդեայի մշտական բնակչությունը կազմել է 141, առկա բնակչությունը՝ 137 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։
Զեդեայի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 1831 | 1873 | 1897 | 1926 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 2001 | 2011 |
| Բնակիչ | 67 | 224 | 324 | 148 | 311 | 188 | 239 | 263 | 167 | 141 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ, այգեգործությամբ և դաշտավարությամբ։[*փա՞ստ*]

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Գյուղի տարածքում կան հին գյուղատեղիներ, խաչքարեր, մոտակայքում՝ Քարատակ գյուղատեղին։[*փա՞ստ*]

Արտաքին հղումներ
----------------

* Զեդեա բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։
* 2001 թվականի Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները, Հայաստանի վիճակագրական կոմիտե
* Kiesling, Brady (2005), *Rediscovering Armenia: Guide*, Yerevan, Armenia: Matit Graphic Design Studio
* Brady Kiesling, *Rediscovering Armenia*, p. 127, available online at the website of the Internet Archive:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները
2. ↑  Վայոց մարզի մարդահամար, 2008 (անգլ.)
3. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ. 5, էջ 668
4. 1 2  Զավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)»
5. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ. 2, էջ 287
6. ↑  "Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 45" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2014 Մայիսի 27.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստան Վայոց ձորի մարզի բնակավայրեր |
| --- |
|  |
| **Վարչկենտրոն՝** Եղեգնաձոր |
|  |
| Վայքի տարածաշրջան | Ազատեկ • Արին • Արտավան • Բարձրունի • Գետիկվանք • Գոմք • Զառիթափ • Զեդեա • Խնձորուտ • Կարմրաշեն • Հերհեր • Մարտիրոս • Նոր Ազնաբերդ • Սարավան • Սերս • **Վայք** • Փոռ |  |
|  |
| Ջերմուկի տարածաշրջան | Գնդեվազ • Կեչուտ • **Ջերմուկ** |
|  |
| Եղեգնաձորի տարածաշրջան | Ագարակաձոր • Աղավնաձոր • Աղնջաձոր • Արենի • Արտաբույնք • Արփի • Գետափ • Գլաձոր • Գնիշիկ • Գողթանիկ • Ելփին • Եղեգիս • **Եղեգնաձոր** • Թառաթումբ • Խաչիկ • Հերմոն • Հորբատեղ • Հորս • Մալիշկա • Շատին • Չիվա • Ռինդ • Սալլի • Վարդահովիտ • Վերնաշեն • Քարագլուխ |
|  |
| Ոչ համայնքային գյուղեր | Ախտա • Ամաղու • Արատես • Կալասար • Կապույտ • Հորադիս • Մոզրով • Սևաժայռ • Ուղեձոր |
|  |
| Պորտալ:Վայոց ձոր |

 |