**Հյու Ջոն Լոֆթինգ** (անգլ.՝ Hugh John Lofting, հունվարի 14, 1886(1886-01-14)[…], Մեյդենհեդ, Բերկշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - սեպտեմբերի 26, 1947(1947-09-26)[…], Topanga, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), անգլիացի մանկական գրող, շինարար ինժեներ, ստեղծել է դասական մանկական գրականության բժիշկ Դուլիթի կերպարը, որը բժիշկ Այբոլիտի նախատիպն է։ Նրա ստեղծած բժիշկ Դուլիթի կերպարը հայտնվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին բրիտանական բանակի խրամատից իր երեխաներին գրված նկարազարդ նամակներում։

Կենսագրություն
--------------

Լոֆթինգը ծնվել է 1886 թվականի հունվարին Մեյդնհեդում (անգլ.՝ Maidenhead), Բերքշիրում (անգլ.՝ Berkshire), Ելիզավետ Ագնեսի (Գաննոն) (անգլ.՝ Elizabeth Agnes (Gannon)) և Ջոն Բրիեն Լոֆթինգի (անգլ.՝ John Brien Lofting) ընտանիքում։։ Նա ունի անգլիական և իռլանդական արմատներ։ Նրա ծնողներն ունեցել են վեց երեխա։ 1915 թվականին Ավստրալիա արտագաղթած նրա մեծ եղբայր Հիլարի Լոֆթինգը (անգլ.՝ Hilary Lofting) հետագայում դարձել է վիպասան։ 
Լոֆթինգը կրթությունը ստացել է Mount St Mary's College-ում, Սփինքհիլ (անգլ.՝ Spinkhill), Դերբիշիր (անգլ.՝ Derbyshire)։ 1905-1906 թվականներին նա սովորել է քաղաքաշինություն Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (անգլ.՝ Massachusetts Institute of Technology), Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս։

1907 թվականին ավարտել և ստացել է ինժեների որակավորում։ 1908-1912 թվականներին որպես ինժեներ աշխատել է Կանադայում, Հարավային Աֆրիկայում և Կուբայում գտնվող Հավանայի երկաթուղում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Լոֆթինգը, որպես բրիտանական հպատակ, աշխատել է Միացյալ Նահանգներում Բրիտանիայի տեղեկատվության նախարարության համար։ 1916 թվականին լեյտենանտի կոչումով զորակոչվել է Իռլանդիայի գվարդիա։ 1917-1918 թվականներին մասնակցել է մարտերին, ծանր վիրավորվել և հաշմանդամության պատճառով բանակից ազատվել։ 1919 թվականին Լոֆթինգը ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Քլինգվորթ (անգլ.՝ Killingworth), Կոնեկտիկուտ (անգլ.՝ Connecticut) և վերսկսել գրական գործունեությունը։

Նախքան Բրիտանական բանակում ընդգրկվելը Լոֆթինգը շատ է ճանապարհորդել որպես շինարար ինժեներ։ Նա ամուսնացել է երեք անգամ։ Առաջին անգամ ամուսնացել է 1912 թվականին ԱՄՆ-ում Ֆլորա Սմոլի հետ, որը նրան պարգևել է երկու երեխա։ 1927 թվականին կինը մահացել է և Լոֆթինգը ամուսնանացել է երկրորդ անգամ։ Նույն թվականին հիվանդացել և մահացել է երկրորդ կինը։ 1935 թվականին ամուսնացել է երրորդ անգամ, և մեկ տարի հետո ծնվել է նրանց որդին` Քրիստոֆերը, ով հետագայում դարձել է նրա գրական ժաոանգորդը։

Բժիշկ Դուլիթլ
-------------

Հյու Լոֆթինգի ստեղծած կերպարը՝ անգլիացի բժիշկ Ջոն Դուլիթլն էր (անգլ.՝ Doctor John Dolittle), ով կարողանում էր խոսել կենդանինրի հետ։ Առաջին անգամ պատմվածքը գրվել է հեղինակի երեխաներին ուղարկված նկարազարդ նամակներում, որոնք նա գրել է 1914-1918 թվականների պատերազմի ժամանակ։ Չցանկանալով գրել իր երախաներին պատերազմի դաժանության մասին՝ նա իր նամակներում գրել է երևակայական պատմություններ։ Նրա պատմությունները նկարագրել են 1820–1840-ականների Վիկտորյական Անգլիայի վաղ շրջանը (բժիշկ Դուլիթլի (անգլ.՝ Doctor Dolittle) ճանապարհորդությունները սկսվել են 1830-ականներին)։ Լոֆթինգը պատմվածքների մեծ մասը գրել է Կոնեկտիկուտ (անգլ.՝ Connecticut) նահանգում ապրելու տարիների ընթացքում։

Բժիշկ Դուլիթլի յուրօրինակ կյանքի և զարմանալի արկածների պատմվածքը 1958 թվականին շահել է Լուիս Քերոլի մրցանակը։ Պատմվածքի շարունակությունը՝ «Բժիշկ Դուլիթլի ճանապարհորդությունները», նվաճլ է հեղինակավոր Նյուբերի (անգլ.՝ Newbery) մեդալը։ Այնուհետև տպագրվել է ութից ավելի գիրք, և Լոֆթինգի մահից հետո նախկինում չհրապարակված ևս երկու կարճ գործ։

Տպագրված գրքերն են՝

* Բժիշկ Դուլիթլի ճանապարհորդությունը (1922)
* Բժիշկ Դուլիթլի փոստային բաժանմունքը (1923) (անգլ.՝ Doctor Dolittle's Post Office)
* Բժիշկ Դուլիթլի կրկեսը (1924) (անգլ.՝ Doctor Dolittle's Circus)
* Բժիշկ Դուլիթլի օպերան (1926) (անգլ.՝ Doctor Dolittle's Caravan)
* Բժիշկ Դուլիթլի գազանանոցը (1925) (անգլ.՝ Doctor Dolittle's Zoo)
* Բժիշկ Դուլիթլի այգին (1927) (անգլ.՝ Doctor Dolittle's Garden)
* Բժիշկ Դուլիթլը լուսնի վրա (1928) (անգլ.՝ Doctor Dolittle in the Moon )
* Բժիշկ Դուլիթլի վերադարձը (1933) (անգլ.՝ Doctor Dolittle's Return)
* Բժիշկ Դուլիթլը և գաղտնի լիճը (1948) (անգլ.՝ Doctor Dolittle and the Secret Lake )

* Բժիշկ Դուլիթլի ճանապարհորդությունըԲժիշկ Դուլիթլի ճանապարհորդությունը
* Բժիշկ Դուլիթլի փոստային բաժանմունքըԲժիշկ Դուլիթլի փոստային բաժանմունքը
* Բժիշկ Դուլիթլի կրկեսըԲժիշկ Դուլիթլի կրկեսը
* Բժիշկ Դուլիթլի պատմությունըԲժիշկ Դուլիթլի պատմությունը

Այլ գործեր երեխաների համար
--------------------------

Տիկին Թաբսի (1923) և Թոմիի, Թիլիի և Տիկին Թաբսի (1936) պատմությունը նկարազարդ գրքեր են ավելի փոքր տարիքի ընթերցողների համար, քան բժիշկ Դուլիթլի գրքերը։ Դրանք ծեր կնոջ և նրա ընտանի կենդանիների մասին են, ով կարողանում է խոսել իր կենդանիների հետ, և որոնք օգնում են նրան խուսափել անախորժություններից։

Porridge Poetry-ին (1924) Լոֆթինգի միակ գործերից է, որը մինչև հիմա տպագրվում է։ Այն ուրախ և նկարազարդ մանկական բանաստեղծությունների գիրք է։ Noisy Nora-ն (1929) հեքիաթ է մի աղջկա մասին, ով ուտելիս չփչփացնում էր։ Գիրքը տպագրված է ձեռագիր և բազմաթիվ նկարազարդումներ հաճախ միաձուլվում են տեքստի հետ։

Մոգության մթնշաղը (1930) նախատեսված է տարիքով ընթերցողների համար։ Այն տարիքի, երբ կախարդանքը վերանում է, և սկսում է գիտությունը։ Այս աշխատանքը Լոֆթինգի գրքերից միակն է, որը նկարազարդել է մեկ այլ անձ՝ Լոիս Լենսկին։

Հաղթանակ սպանվածների համար
--------------------------

Լոֆթինգի «Հաղթանակ սպանվածների համար» (1942) գործը միակն է մեծահասակների համար։ Այն յոթ մասից բաղկացած մեկ երկար բանաստեղծություն է, որը պատմում է պատերազմի վնասակարոթյան մասին։ Բանաստեղծության մեջ կրկնվում է, որ «պատերազմում միակ հաղթողները սպանվածներն են»։ Այն հրատարակվել է միայն Միացյալ Թագավորությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
4. ↑
5. ↑  "Hugh Lofting". *Encyclopædia Britannica Online*. Retrieved 19 December 2009.
6. ↑
7. ↑  «Register of Students» (PDF). *Bulletin of the Massachusetts Institute of Technology*. **41** (1): 386. 1905 թ․ դեկտեմբեր. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 25-ին.
8. ↑  «150 Years in the Stacks – Year 60 – 1920: The Story of Doctor Dolittle by Hugh Lofting». Massachusetts Institute of Technology Libraries. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 25-ին.
9. ↑  Pietrzyk, Cindi. *Connecticut Off the Beaten Path*, p. 157 (Globe Pequot, 2013).
10. ↑  The Voyages of Doctor Dolittle

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Գուտենբերգ նախագիծ · Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90348784 · BNE: XX981929 · BNF: 14116467x · CiNii: DA02041814 · CONOR: 37032035 · GND: 119110741 · ISNI: 0000000080944706 · LCCN: n50039523 · LNB: 000012848 · NDL: 00447952 · NKC: jo20000080561 · NLA: 35310629 · NLG: 122007, 119693 · NSK: 000053390 · NTA: 06778304X · NUKAT: n94000532 · SUDOC: 08725459X · VIAF: 14980332 · ULAN: 500118191 · WorldCat VIAF: 14980332 |

 |

 |