**Մասալիտինայի տուն (Վորոժեինի եկամտաբեր տուն)** (ռուս.՝ Дом Масалитиной, Доходный дом Ворожеина), շինություն Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Կիրովի պողոտայի խաչմերուկում։ Կառուցվել է 1890 թվականին ճարտարապետ Գրիգորի Վասիլևի նախագծով էկլեկտիզմի ոգով։ XX դարի սկզբին տունը պատկանել է վաճառականուհի Պ. Կ. Մասալիտինային։ Ներկայումս շենքը զբաղեցնում է «Նյու Յորք» ռեստորանը։ Մասալիտինայի տունն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

Վորոժեինի եկամտաբեր տունը կառուցվել է 1890 թվականին ճարտարապետ Գրիգորի Վասիլևի նախագծով էկլեկտիզմի ոգով։ 1913-1914 թվականների տվյալներով տունը պատկանել է Պ. Կ. Մասալիտինային։ Այնտեղ տեղակայված էին Խ. Մերմելիշտեյնի արդուզարդի խանութը, Ն. Մ. Մասալիտինի հալվայի ֆաբրիկան, Բեյտլանի և Կյունցելմի երշիկի ֆաբրիկան, Ն. Ի. Կրավչենկոյի ծրարների ֆաբրիկան, Ֆ. Վոլոշինովայի ժամացույցների խանութը, «Վեյդենբախ» ընկերության ընկերակցությունը։

1920-ական թվականներին, խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո, տունն ազգայնացվել է։ Երկրորդ հարկում տեղակայվել են բնակարաններ։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կորսվել է անկյունային գմբեթը։ Պատերազմի ավարտից հետո այն վերականգնվել է պարզեցված տեսքով։ 1950-ական թվականներին շենքի առաջին հարկը զբաղեցնում էին վարսավիրանոցը, հրուշակեղենի խանութը, գարեջրատունը։

1990-2000-ական թվականներին շենքը մի քանի անգամ փոխել է սեփականատերերին, և նրանցից յուրաքանչյուրն իր փոփոխություններն է մտցրել շենքի նկարագրում։ 2010-ական թվականների սկզբին շենքը վերանորոգվել է։ Շինարարները շեղվել են նախագծից, ինչի հետևանքով շենքը փոխել է նախնական գունային գամման. առաջին հարկը ներկվել է կանաչ։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 28-ին շենքում հրդեհ է բռնկվել։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին և Մասալիտինայի տունը (ձախից) նախահեղափոխական լուսանկարում
Առանձնատունը զբաղեցնում է Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Կիրովի պողոտայի խաչմերուկի ձևավորած թաղամասի կողաճակատը։ Աղյուսե շենքը երկհարկանի է բազմալանջ տանիքով։ Շինությունն ունի ուղղանկյունաձև հատակագիծ և հատակագծման միջանցքային համակարգ։

Մասալիտինայի տունը կառուցվել է էկլեկտիզմի ոգով. նրա ճարտարապետության և ձևավորման մեջ համադրվում են բարոկկոյի և դասականության տարրերը։ Առանձնատան հորինվածքի առանցքը անկլյունային մասում գմբեթով և սայրով արևնակն է (բելվեդեր)։ Սկզբնապես գմբեթն ունեցել է ավելի ճոխ ձևավորում. այն ծածկված է եղել «թեփուկներով», իսկ կողքերից եղել են ձեղնահարկի չորս լուսամուտ։ Գմբեթն ավարտվել է ութանիստ ծավալով, որը զարդարված էր ծաղկամանների տեսքով խորաքանդակներով։ Այդ ծավալից վեր էր խոյանում գնդով սայրը։

Շենքի ճակատները զարդարում է աղյուսե դեկորը։ Առաջին հարկը շարված է կոպտատաշ քարով։ Հիմնական մուտքերն առանձնացվել են բարդ կառուցվածքով ատտիկոսներով ավարտվող ելուններով։ Պատուհանի բացվածքները ձևավորված են պրոֆիլավորված երեսկալներով, զարդաքիվերով և լուսամուտների տակի խորշերով։ Շենքի դեկորատիվ տարրերի թվում են միջհարկային գոտին, դեկորատիվ կալունակները, ծոփորը, պրոֆիլավորված քիվը, որմնասյուները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Кукушин B. C.* Эклектика // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2
2. ↑  *А. Оленев* «Нью-Йорк» закоптил ростовское небо // *Вечерний Ростов*. — 30 сентября 2013 года.
3. ↑  "Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)". Официальный портал Правительства Ростовской области. Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 28.
4. 1 2 3 4 5  "Доходный дом К.А. Ворожеина (Дом П. Масалитиной)". voopiik-don.ru. Retrieved 2013 թ․ հոկտեմբերի 15.
5. ↑  "Доходный дом Ворожеина не прошел проверку". ГТРК Дон-ТР. Retrieved 2013 թ․ հոկտեմբերի 16.
6. ↑  Евдокия Ветрова (2013 թ․ սեպտեմբերի 28). "В центре Ростова загорелся ресторан «Нью-Йорк»". donnews.ru. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2013 թ․ հոկտեմբերի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* *Есаулов Г. В. Черницына В. А.* Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — ISBN 5-8456-0489-3