**Օսոլինեում** կամ **Օսոլինսկիների անվան ազգային գրադարան** (լեհ.՝ Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO), Ossolineum), Լեհաստանի ազգային գրադարան։

Պատմություն
-----------

1817 թվականին կոմս Յուզեֆ Մաքսիմիլիան Օսոլինսկին Լվովում` Կարմելիտական միաբանության քույրերի նախկին մենաստանում, հիմնադրել է մասնավոր գրադարան, որի ֆոնդերը ներառում էին կոմս Լյուբոմիրսկիների, Սկարբկովների, Սապեգների և մասնավոր այլ հավաքածուներ։ 1827 թվականին գրադարանի հիմքի վրա ստեղծվել է լեհական գիտահետազոտական *Օսոլինեում* ընկերությունը կամ *Օսոլինսկիների ինստիտուտը*։ Ավստրո-հունգարական տիրապետության շրջանում Լվովի այս ընկերությունը դարձել է լեհական գիտական կյանքի կենտրոնը։ Մինչև 1939 թվականը ընկերությանը կից գործել են նաև հրատարակչություն ու Լյուբոմիրսկիների թանգարանը։

1939 թվականին, երբ Արևմտյան Ուկրաինան ներառվել է ԽՍՀՄ-ի կազմի մեջ, Օսոլինսկիների ինստիտուտը փակվել է։ 1939 թվականի դեկտեմբերին հաստատության տնօրեն է նշանակվել լեհ կոմունիստ Եժի Բորեյշը։

Ուկրաինայի գերմանական օկուպացիայի ժամանակ (1941-1944) *Օսոլինեումի* ֆոնդի հիման վրա, որը միավորվել էր Բավորովսկիների գրադարանին, ստեղծվել է Լվովի պետական գրադարանը (գերմ.՝ Staatsbibliothek Lemberg), իսկ հավաքածուի մի մասը տեղափոխվել է Կրակով։ Գրադարանի ղեկավարներն է դարձել Մեչիսլավ Հեմբարովիչը։ Մինչ 1944 թվականի հուլիսին Լվովի՝ խորհրդային զորքերի կողմից ազատագրվելը նա փորձել է ոչնչացումից փրկել *Օսոլինեումը*։

1946 թվականի հունիս 26-ին Խորհրդային Ուկրաինան հրապարակել է ՈւԽՍՀ կառավարության հրամանագիրը մշակութային արժեքները Լեհաստանին փոխանցելու մասին։ Հրամանագրում նշաված էր, որ ՈւԽՍՀ կառավարությունը, հաշվի առնելով Ուկրաինայի տարածքից լեհ քաղաքացիների հայրենադարձությունը, որոշել է լեհ ժողովրդին հանձնել Լվովի *Օսոլինեումի* գրապահոցը, «Ռացլավի համայնապատկերը», ականավոր նկարիչների ստեղծագործությունները, թանգարանային բազմաթիվ ցուցանմուշներ, արժեքավոր ձեռագրեր, լեհական ազգային մշակույթի պատմական ու գեղարվեստական այլ արժեքներ։ 1947 թվականին *Օսոլինեումի* ֆոնդերի 30 %-ը փոխանցվել է Լեհաստանի ժողովրդական հանրապետությանը։ Դա կազմել է մոտ 217.000 միավոր, որոնցով լցվել են երկաթուղային երկու գնացքների վագոններ։ Արդեն նույն թվականի սեպտեմբերին 10.000 հատոր հանձնվել է Մոսկվայի ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի գրադարանին։

*Օսոլինեում* ինստիտուտի լեհ աշխատակիցների մի մասը հաստատության վերջին տնօրեն Մեչիսլավ Հեմբարովիչի գլխավորությամբ, 1946 թվականին չի մեկնել Լեհաստան, այլ մնացել է աշխատելու Ստեֆանիկի անվան գրադարանում։ Հեմբարովիչը, սակայն, Լվովում մնացել է սոցիալական մեկուսացվածության պայմաններում, քանի որ արևմտաուկրաինական մտավորականության համար անընդունելի ռևանշիստական տեսակետ է ունեցել «պատմականորեն լեհական» Լվովի ու Գալիչինայի հանդեպ։

Պատկերասրահ
-----------

|  |
| --- |
| Վրոցլավի *Օսոլինեում* մասնաճյուղ |
| 

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

 |

|  |
| --- |
| Լվովի՝ Ստեֆանիկի անվան ազգային գրադարան |
| 

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jabłońska, Władysława. (1979) "Ossoliński Józef Kajetan (1748-1826)" Polski słownik biograficzny. Wrocław: Polska Akademia Nauk. p. 416-421. (in Polish)
2. ↑  «website of the Ossolineum Publishing House». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 25-ին.
3. ↑  «*Роман Голик.* Легенда львівського Оссолінеуму: постаті, видання та соціальна роль бібліотеки Оссолінських в уявленнях галичан ХІХ-ХХ ст. // Сайт ЛНБ ім. Стефаника». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 16-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 2-ին.

Գրականություն
-------------

*Палієнко М. Срібняк І.* Інформаційно-джерельний потенціал архівних збірок Національної установи імені Оссолінських у Вроцлаві з історії УНР (колекція 22/53) // Етнічна історія народів Європи. – К. 2018. – Вип.54. – С.127-140.  Արխիվացված 2021-12-03 Wayback Machine

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jak powstawało lwowskie Ossolineum

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օսոլինեում» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11995552j · CiNii: DA1002391X · GND: 1012518-8 · ISNI: 0000000123643031, 0000000119580162 · LCCN: n80107525 · NKC: ko2002102650 · NLA: 49683130 · NUKAT: n97047650 · SUDOC: 028039971 · VIAF: 145416373, 151912351 · ULAN: 500311809 · WorldCat VIAF: 145416373, 151912351 |

 |

 |