Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկ Մարտիրոսյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկ Հովհաննեսի Մարտիրոսյան** (դեկտեմբերի 22, 1903(1903-12-22), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - 1978, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), գեներալ-մայոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է նավթագործ բանվորի ընտանիքում։ 1922 թվականից ընտանիքով տեղափոխվել է Երևան։ 1925 թվականին ավարտել է Անդրկովկասյան ռազմա-քաղաքական դպրոցը (Թիֆլիս), 1925-1930 թվականներին ծառայել հայկական հրաձգային դիվիզիայում որպես վաշտի հրամանատար և քաղղեկ։ 1932 թվականին Գլխավոր շտաբին կից հետախուզական միամյա դասընթացները վերջացնելուց հետո նշանակվել է հրաձգային դիվիզիայի շտաբի հետախուզության պետ։ 1933 թվականին ընդունվել և 1936 թվականին ավարտել է Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ 1938 թվականին մասնակցել է Խասան լճի մարտերին։ Մինչև 1941 թվականի հոկտեմբերը ծառայել է Հեռավորարևելյան ռազմական օկրուգում, որպես դիվիզիայի օպերատիվ բաժնի, շտաբի պետ, հրամանատարի տեղակալ, հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ 1941 թվականի նոյեմբերից 239-րդ հրաձգային դիվիզիան Մարտիրոսյանի հրամանատարությամբ մասնակցել է Մոսկվայի, Կալուգայի, Տուլայի, Սմոլենսկի պաշտպանական, ապա հարձակողական (ազատագրել են մոտ 200 բնակավայր), 1942 թվականի հուլիս-հոկտեմբերին՝ Ռժևի հարձակողական մարտերին և ազատագրել ավելի քան 60 բնակավայր։

Հայկ Մարտիրոսյանին նվիրված հուշատախտակ Երևանում
1944 թվականին Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայի բարձրագույն դասընթացներն ավարտելուց հետո նշանակվել է 43-րդ բանակի հրամանատարի տեղակալ, որոշ ժամանակ եղել է այդ բանակի 90-րդ հրաձգային կորպուսի հրամանատար։ Այնուհետև մասնակցել է Խորհրդային Մերձբալթիկայի, Արևելյան Պրուսիայի, Քյոնիգսբերգի ազատագրման մարտերին և թշնամու Դանցիգ-Գդինյա խմբավորման ջախջախմանը։ ԽՄԿԿ անդամ 1926 թվականից։

1946-1951 թվականներին Մարտիրոսյանը եղել է հայկական Թամանյան հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ 1954 թվականին զորացրվել է։ Պատերազմի վետերանների խորհրդային կոմիտեի Երևանի բաժանմունքի և «Գիտելիք» ընկերության գիտամեթոդական խորհրդի նախագահն է։

Պարգևներ
--------

* Լենինի շքանշան
* Կարմիր դրոշի 3 շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
* Կուտուգովի 2-րդ աստիճանի շքանշան

Երկեր
-----

* «*Մարտիրոսյան Հ. Հ.*, Ռժևի ուղղությամբ։ (Հուշեր) — Երևան։ Հայաստան, 1970. — 52 էջ».
* «*Մարտիրոսյան Հ. Հ. Կնյազյան Հ.Ա.* Նեմանից մինչև Քյոնիգսբերգ։ (Հուշեր Քյոնիգսբերգի գրավման մասին). — Երևան։ Հայաստան, 1967. — 26 էջ».
* «*Մարտիրոսյան Հ. Հ. Կնյազյան Հ.Ա.* Մոսկվայի ճակատամարտում։ (Հեղինակի հուշերը). — Երևան։ Հայաստան, 1968» (PDF).
* «*Մարտիրոսյան Հ. Հ.* Առավել մեծ ուշադրություն երիտասարդության ռազմա-հայրենասիրական դաստիարակությանը. — Երևան։ Ա. հ. 1975».(չաշխատող հղում)
* «*Мартиросян Г. О. Марутян В. А.* Боевые традиции — могучее средство патриотического воспитания. — Ереван: Общество «Знание» АрмССР, 1981. — 36 с. — (В помощь лектору)» (ռուսերեն).(չաշխատող հղում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 348—349.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 348)։*  |