recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Պերճ Մինասյան** (Ավետիսյան), (1887,Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1917), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Հայրը՝ Մինաս բեյ Ավետիսյանը եղել է Կ. Պոլսի Անասնաբուժական վարժարանի երկարամյա դասախոսը և անվանի մտավորական։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսի ազգային վարժարաններում։ 1912 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը և բժշկի վկայական ստացել։ 1914 թվականի Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազմն սկսվելուն պես զորակոչվել է օսմանյան բանակ, ուղարկվել Բա­ղեշ (Բիթլիս) և 5-րդ զորաբաժնի բուժարանի զինվորական բժիշկ նշանակվել։ 1915 թվականի հուլիսին Երզնկայի հայ բնակչության տեղահանության օրերին ձերբակալվել է և աքսորվել Երզնկա` բնակ­չու­թյա­նը բժշկա­կան օգ­նու­թյուն ցու­ցա­բե­րե­լու հա­մար։ Նրան ըն­կե­րակ­ցել է իր նախ­կին հրա­մա­նա­տա­րի թիկ­նա­պահ բու­ժա­կը,որը նույն բու­ժա­րա­նի իր գոր­ծըն­կեր թուրք բժիշկ­նե­րի թե­լադ­րան­քով Երզն­կա­յի ճա­նա­պար­հին սպա­նել է 28 տա­րե­կան բժշկին։ Ոճիրն իրա­կա­նաց­նե­լուց հե­տո ու­ղեկ­ցոր­դը սպան­ված բժշկի մոտ եղած 30 ոս­կին գրպա­նել է, իսկ ժա­մա­ցույցն ու ատր­ճա­նա­կը վե­րա­դար­ձին տվել զո­րա­բաժ­նի բու­ժա­րա­նի բժշկապե­տին։ Ըստ բժիշկ-պատմա­բան Վահ­րամ Թոր­գո­մյա­նի` սպանվել է 1917 թվականին։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Թորգոմեան Վահրամ, Թուրք անասնաբուժական վարժարանին հայ դասա խօսները, Տօքթ. Մինաս Պէյ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
* Սահակյան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նույնիսկ մարդ ու կյանք ը փրկողներին, «Առող­ջա­պա­ հու­թյուն», Երևան, 1965, թ. 4։
* Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագոր ծության պատմությունից, Երևան, 1990։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ջրահարս (այլ կիրառումներ)

**«Ջրահարս»** (չեխ.՝ *Rusalka*), Անտոնին Դվորժակի օպերան՝ չեխ գրող Յարոսլավ Կվապիլի լիբրետոյի հիման վրա։ Լինելով թվով իններորդը՝ այն համարվում է Դվորժակի ամենահայտնի օպերան և միակը, որը հաճախ էր բեմադրվում Չեխիայի սահմաններից դուրս։ Օպերայի ամենահայտնի արիան Ջրահարսի «Měsíčku na nebi hlubokém…» («Լուսին, խորունկ երկնքում...») երգն է։

ԽՍՀՄ-ում այն բեմադրվել է «Մեծ սեր» կամ «Ջրահարսի սերը» անվամբ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Յարոսլավ Կվապիլը գրել է լիբրետոն Դվորժակի հետ ծանոթանալուց առաջ՝ որպես աղբյուր ընդունելով Կարել Յարոմիր Էրբենի և Բոժենա Նեմցովայի կախարդական հեքիաթները։ Սլավոնական ավանդական լեգենդներից եկած պատմությունը արձագանք է գտել Հանս Քրիստիան Անդերսենի «Փոքրիկ ջրահարսը» և Ֆրիդրիխ դը լա Մոտ Ֆուկեի «Ունդինա» հեքիաթների միջոցով։ Ավարտելով աշխատանքը 1899 թ.՝ Կվապիլն սկսեց փնտրել կոմպոզիտոր։ Նրա ծանոթները հրաժարվեցին, քանի որ զբաղված էին այլ նախագծերով, բայց տեղեկացրին, որ Դվորժակին հենց նման բան էր պետք։ Վերջինս համաձայնեց գրել օպերան և արեց դա բավականին արագ. առաջին ուրվագծերը թվագրվում են 1900 թվականի ապրիլի 22-ին, իսկ նոյեմբերի վերջին գործն ավարտին էր հասցված։ Առաջնախաղը տեղի ունեցավ 1901 թվականի մարտի 31-ին Պրահայի Ազգային թատրոնի բեմում։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · International Music Score Library Project · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13922787v · GND: 300047959 · LCCN: no96043666 · LIBRIS: 171084 · VIAF: 184488569 · WorldCat VIAF: 184488569 |

 |
**Ֆ. Ս. Ռոկոտովի տուն** (ռուս.՝ Дом Рокотова), XVIII դարի բնակելի տուն Մոսկվայում։ Հասցեն` Ստարայա Բասմաննայա փողոց, տուն 30/1։

Պատմություն
-----------

XVIII դարում ժամանակակից տան տեղում գտնվում էր փայտե դաստակերտ, որը կապված էր ռուս անվանի նկարիչ Ֆեոդոր Ռոկոտովի անվան հետ։ Այստեղ էր նաև նրա արվեստանոցը, որտեղ գեղանկարիչն ակտիվորեն աշխատում էր։

1785 թվականի հուլիսի 25-ին Գեղարվեստների կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսը Ստարայա Բասմաննայա փողոցում ձեռք է բերում հողակտոր, բայց արդեն 1789 թվականին այն վաճառում է Աննա Պետրովնա Շերեմետևային և տեղափոխվում է Վորոնցովյան փողոց։ Ստույգ տեղեկություններ այն մասին, որ տունն այդ ժամանակ արդեն վերջնականապես կառուցված էր, չեն պահպանվել։ Առաջին անգամ շենքը հայտնվել է 1803 թվականի հատակագծում։ Այն ժամանակ տունը մեկհարկանի էր, երկրորդ հարկը կառուցվել է միայն XIX դարում։

1836 թվականին դաստակերտի գլխավոր տունը քանդվել է, նրա տեղում գնդապետ Վ. Ֆ. Սվյատլովսկին կառուցել է նորը։ Սակայն այս տունն էլ XX դարում քանդվել է։

XX դարի սկզբին շինության սեփականատեր է դարձել ժառանգական պատվավոր քաղաքացի Վասիլի Իվանովիչ Սոկոլովը։ Մոտավորապես 1908 թվականից հետո այս հողակտորը դարձել է Ադոլֆ Ֆրիդրիխովիչ Շիլլերի սեփականությունը։

Մինչև մեր օրերը պահպանված երկհարկանի կողաշենքը մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։

Հիմնանորոգվել է 2015 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 1327 от 30.08.1960
2. 1 2 3  Дом Рокотова — Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы
3. ↑  Токманов переулок
4. ↑  ДЕПАРТАМЕНТ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ ГОРОДА МОСКВЫ — Дом, в котором жил и работал Рокотов Федор Степанович

Աղբյուրներ
----------

* ДОМ РОКОТОВА — Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы Archived 2017-07-01 at the Wayback Machine.
* ДЕПАРТАМЕНТ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ ГОРОДА МОСКВЫ — Дом, в котором жил и работал Рокотов Федор Степанович Archived 2018-05-30 at the Wayback Machine.
* Токманов переулок
|  |
| --- |
| **Ջրահարս փոքր** |
| Ջրահարս փոքրՋրահարս փոքր |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հովվափողածաղկավորներ (Alismatales) |
| **Ընտանիք** | Ջրազարդազգիներ (Hydrocharitaceae) |
| **Ցեղ** | **Najas** |
| **Տեսակ** | **Ջրահարս փոքր** *(N. minor)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Najas minor***All. 1785 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Ջրահարս փոքր** (լատ.՝ Najas minor), ջրահարսազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ջրային, խիտ ճյուղավորված, հաճախ կոտրատվող ցողուններով, սուզված կամ լողացող միամյա բույս է։ 0.6-0.9 մմ լայնությամբ, եզրերից՝ փոքրիշատե խոշոր, հիմքի մոտ հեռացած ատամիկներով տերևները օղակադիր են, դեղնականաչավուն տերևաթիթեղով։ Տերևապատյանները կարճ են, լայն, վերևում՝ ավելի մուգ գույնի ատամիկներով։ 4 մմ երկարությամբ, 1 մմ լայնությամբ պտուղը նստադիր է, 3-4 ողնուցանման, բարակ երկայնակի կողերով և դրանց միջև հորիզոնական բաց գույնի շերտերով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Էջմիածին, Մասիս) և Ապարանի (Աղավնաձոր գյուղի մոտ Մարմարիկ գետի ձախափնյակում) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևմտյան Նախակովկասը, Արևելյան, Հարավային Անդրկովկասը և Թալիշը, Եվրոպան, Արևմտյան Սիբիրը, Փոքր, Միջին և Արևելյան Ասիան, Իրանը, Հնդկաստանը, Հյուսիսային Աֆրիկան։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-1700 մ բարձրությունների վրա, ջրերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։ Հիդրոգամ՝ ջրում փոշոտվող բույս է։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ 1983 թ. հայտնաբերվել է նաև Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Najas minor
* AoFP: 202
* APA: 4560
* APDB: 160575
* APNI: 63422
* BioLib: 41926
* Calflora: 13342
* EoL: 1088965
* EPPO: NAIMI
* EUNIS: 189413
* FNA: 200024706
* FoC: 200024706
* FoIO: NAJMIN
* GBIF: 5329434
* GISD: 1560
* GRIN: 416233
* iNaturalist: 165632
* IPA: 3056
* IPNI: 603043-1
* IRMNG: 10419492
* ITIS: 39002
* IUCN: 164446
* MichiganFlora: 1454
* NAS: 1118
* NCBI: 62343
* PFI: 6737
* Plant List: kew-308306
* PLANTS: NAMI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:603043-1
* Tropicos: 22200005
* VASCAN: 6128
* WCSP: 308306
* WisFlora: 4323
* WoI: 3362

 |

 |
**Հոլի Էֆեկտը**   
 1.Էլեկտրոններ   
 2.Զոնդ   
 3.Մագնիստեր   
 4.Մագնիսական դաշտ   
 5.Էլեկտրական հոսանքի աղբյուր
**Հոլի Էֆեկտ**, մագնիսական դաշտում գտնվող հոսանքակիր հաղորդիչում կամ կիսահաղորդիչում լայնական էլեկտրական դաշտի առաջացումը։ Լայնական գալվանամագնիսական երևույթներից․ հայտնաբերել է ամերիկացի ֆիզիկոս Էդվին Հոլը 1879 թվականին։ Իզոտրոպ հաղորդչի կամ կիսահաղորդչի համար էլեկտրական դաշտի լարվածությունը՝ {\displaystyle E\_{H}=R[H,J]}, որտեղ {\displaystyle H}-ը մագնիսական դաշտի լարվածությունն է, {\displaystyle J}-ն՝ հոսանքի խտությունը, իսկ {\displaystyle R}-ը՝ Հոլի հաստատունը։ Հոլի Էֆեկտ-ը պայմանավորված է մագնիսական դաշտում շարժվող լիցքավորված մասնիկի վրա ազդող Լորենցի ուժով։ Վերջինիս առկայությամբ լիցքերը շեղվում են իրենց շարժման հետագծից։ Հաղորդչի հանդիպակաց կողմնային նիստերի վրա լիցքերի կուտակումը շարունակվում է այնքան, մինչև որ ծագած εΥ լայնական էլեկտրական դաշտը հավասարակշռում է մագնիսական ուժը։ {\displaystyle R}-ի արժեքը ընդհանուր դեպքում կախված է լիցքակիրների խտությունից, դրանց ցրման մեխանիզմից, իսկ նշանը՝ հաղորդականության տեսակից (օրինակ, կիսահաղորդչի էլեկտրոնային հաղորդականության դեպքում {\displaystyle R<0}, իսկ խոռոչային հաղորդականության դեպքում {\displaystyle R>0})։ Հոլի Էֆեկտի փորձնական ուսումնասիրությունը կարևոր տեղեկություններ է տալիս պինդ մարմինների և հատկապես կիսահաղորդիչների պարամետրերի մասին։ Այսպես, {\displaystyle R}-ի նշանով որոշվում է լիցքի նշանը, իսկ մեծությամբ՝ լիցքակիրների խտությունը։ Իմանալով հաղորդչի էլեկտրահաղորդականությունը և {\displaystyle R}-ը, կարելի է որոշել լիցքակիրների շարժունությունը։ {\displaystyle R}-ի ջերմաստիճանային կախման փորձնական կորերի իմանալը հնարավորություն է ընձեռում որոշել կիսահաղորդչի արգելված գոտու մեծությունը սեփական հաղորդականության տիրույթում, ինչպես նաե խառնուրդային ատոմների ակտիվացման էներգիան՝ խառնուրդային հաղորդականության տիրույթում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Hall effect - The Feynman Lectures on Physics

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 511)։*  |
**Ուիլյամ Նեֆյու Հասկել կրտսեր** (անգլ.՝ *William Nafew Haskell Jr.*, օգոստոսի 13, 1878(1878-08-13), Օլբանի, ԱՄՆ - օգոստոսի 13, 1952(1952-08-13), Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ամերիկացի ռազմական, քաղաքական գործիչ, գնդապետ։

1919 թվականի հուլիսին նշանակվել է Հայաստանում Դաշնակից պետությունների գերագույն կոմիսար։ Որոշ ժամանակ անց նրա լիազորությունները տարածվել են նաև Վրաստանի և Ադրբեջանի վրա։ Սկզբնական շրջանում Հայաստանում զբաղվել է հիմնականում սննդի հայթհայթման, մանկատուն-որբանոցների և հայ բնակչության համար աշխատատեղեր, արհեստանոցներ բացելու աշխատանքով։ 1919 թվականի օգոստոսի 19-ին Դաշնակիցների Գերագույն խորհուրդն ընդունել է Հասկելի հաշվետվությունը, որտեղ ասվում էր, որ «բանակի ուղարկումը Հայաստան խիստ անհարժեշտ է, ինչը, բնակչությանը կփրկի կործանումից»։ Հասկելի որոշմամբ 1919 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Նախիջևանն ու Շարուր-Դարալագյազը համարվել են չեզոք գոտի՝ ամերիկյան գեներալ-նահանգապետի գլխավորությամբ (որոշումը, սակայն, չի իրականացել)։ 1919 թվականի նոյեմբերին Հասկելն ստացել է Անդրկովկասյան հանրապետությունների հարաբերությունները վերահսկելու իրավունք։ 1919 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին Հայաստանի վարչապետ Ալեքսանդր Խատիսյանի հետ Հասկելը մասնակցել է հայ-ադրբեջանական հաշտության պայմանագրի մշակմանը։ 1920 թվականի մայիսի 14-ին, բոլշևիկյան ապստամբության ժամանակ, Հասկելը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որ եթե ապստամբները վայր չդնեն զենքը, ապա ԱՄՆ-ը կհրաժարվի նյութական օգնություն ցույց տալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 129966762 · ISNI: 0000 0000 3190 9824 · LCCN: n92056213 · SUDOC: 13692123X · VIAF: 68124137 · WorldCat VIAF: 68124137 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ընտանեկան բժշկություն**, Ընտանեկան բժշկությունը ՀՀ առողջապահության համակարգում ներդրվել է 1997 թվականին. առաջնային բուժօգնության պոլիկլինիկայի ծառայությունը փոխարինվել է ընտանեկան բժշկության ինստիտուտով։ Նպատակը հիվանդությունների ընթացքը վերահսկելն է, առողջ կենսակերպի ներդրումը, ընտանիքի բոլոր անդամների շարունակ, բժշկական հսկողությունը, առողջության առաջնային պահպանումը։ Որոշումը հիմնավորվել է նախնական փորձագիտական ուսումնասիրություններով և տնտեսական հաշվարկներով, որոնք իրականացրել է ՀՀ ԱՆ-ն՝ միջազգային փորձագետների մասնակցությամբ՝ Համաշխարհային բանկի առողջա պահպանական ծրագրերի իրականացման գրասենյակի (ԾԻԳ) աջակցությամբ։ Ծրագրի առաջնահերթ խնդիրն ընտանեկան բժիշկների պատրաստումն էր։ Այդ նպատակով ԵՊԲՀ-ում և ԱԱԻ-ում բացվել են ընտանեկան բժշկության ամբիոններ (վարիչներ՝ Մ. Նարիմանյան, Ս. Հովհաննիսյան), որոնց անձնակազմը համալրվել է մանկաբուժության և ներքին հիվանդությունների բնագավառների մասնագետներով։ ԵՊԲՀ-ի ընտանեկան բժշկության ամբիոնում կազմակերպվել են փուլային պարապմունքներ, որոնց ընթացքում դասավանդվել է ընտանեկան բժշկություն։ Պատրաստվել են ընտանեկան բժիշկների կլինիաներ, ուղեցույցներ՝ Մ. Օհանյանի, Կ. Մալայանի, Օ. Վարդանյանի, Հ. Դանիելյանի մասնակցությամբ։ Ըտանեկան բժշկության ներդրման ընթացքում հայ մասնագետներն ստացել են արտասահմանյան մասնագետների փորձագիտական աջակցությունը, որն իր հերթին նպաստել է առողջապահպանական ՇԻԳ-ի և որոշ միջազգային կազմակերպությունների հետ համագործակցությանը, որոնք մասնակցել են ՀՀ-ում առողջության առաջնային պահպանման համակարգի բարեփոխումներին։ ԵՊԲՀ-ի և ԱԱԻ-ի ընտանեկան բժշկության ամբիոններում միօրինականացված ծրագրով վերամասնագիտացել են ավելի քան 1200 ընտանեկան բժիշկներ, ընտանեկան բժշկության կլնիկաներ օրդինատուրայում պատրաստվել են առաջին ընտանեկան բժիշկները։ Այդպես՝ ընտանեկան բժշկությունը ձևավորվել է և՝ որպես ինքնուրույն կլինիկա, մասնագիտություն, և՝ որպես բժշկական կրթության ակադեմիա առարկա։ Ստեղծվել են նաև այդ ոլորտի մասնագետներին համախմբող հասարակական կազմակերպություններ՝ Ընտանեկան բժիշկների ընկերակցությունը (նախագահ՝ Ս. Հովհաննիսյան) և 455 Ընտանեկան բժշկության ակադեմիական միությունը (համա- նախագահներ՝ Մ. Նարիմանյան և Մ. Օհանյան), որոնք կապ են հաստատում մարզերում աշխատող մասնագիտացված բժիշկների, ամբիոնների և համալսարան, րի է հասել մարզային առողջապահյան բնագավա-կլինիկաների միջև։ Ընտանեկան բժշկությունը զգալի հաջողություններիէ հասել մարզային-առողջապահական բնագավառում՝ հատկապես գյուական բնակավայրերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Անեգադա** (անգլ.՝ Anegada), Վիրջինյան և Փոքր Անտիլյան կղզեախմբերի ամենահյուսիսային կղզին։ Պատկանում է Մեծ Բրիտանիային։

Աշխարհագրություն
----------------

Անեգադա կղզու տարածքը՝ 38 կմ²։ Սա միակ մարջանյան ծագում ունեցող վիրջինյան կղզին է, որը բնակեցված է։ Ի տարբերություն կղզեխմբի մյուս կղզիների, այն ավելի տափարակ է (մինչև 8 մ)։

Կղզու վրա կան աղի լճակներ (որոշները գտնում են Ռանսարի հանձնաժողովի պաշտպանության տակ)։

Կղզում պահպանվել են վիրջինյան ցիկլուրաներ (Cyclura pinguis), որոնք նախկինում տարածված են եղել նաև Պուեռտո Ռիկոյում և հարակից կղզիներում։

Այստեղ տարածված են նաև մի քանի տեսակի կրիաներ։ Կղզին շրջապատող ջրերում կարելի է հանդիպել բազմաթիվ ձկնատեսակների. օրինակ՝ կարիբյան օմար (Metanephrops binghami)։

Կղզու վրա ապրում են նաև մարդու կողմից ներմուծվող ընտանի կենդանիներ (այծեր, ոչխարներ, էշեր)։

Պատմություն
-----------

Կղզին հայտնի էր ծովահենների շրջանում։ Անեգանդա կղզում պահպանվել են ավելի քան 200 բեկված նավերի մնացորդներ։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2007 թվականի տվյալների, կղզու բնակչությունը կազմում է մոտ 300 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Անեգադա***էջը Վիքիպահեստում |


1. ↑
2. ↑  Циклура виргинская(չաշխատող հղում)
3. ↑  Остров Анегада. BVI(չաշխատող հղում)
4. ↑  Анегада(չաշխատող հղում)
**lernu!** (կամ lernu.net  Archived 2020-12-05 at the Wayback Machine.)՝ բազմալեզվանի վեբային անվճար նախագիծ, որի նպատակն է էսպերանտոյի տարածումն ու ուսուցանումը։ Այս անվանումը էսպերանտոյով նշանակում է՝ «սովորի՛»։ Կայքը աշխատեցվում է E@I-ի կողմից՝ միջազգային երիտասարդական Հասարակական կազմակերպություն, որն սկզիբ է առել որպես Էսպերանտոյի Համաշխարհային Երիտասարդական Կազմակերպության աշխատանքային խումբ։

Կայքի պարունակության մեծ մասը կազմված է էսպերանտո ուսանելու տարբեր գործիքներից, որոնց թվում են. վարծություններ, խաղեր, բառարաններ, քերականական ուղեցույցներ, քննական համակարգ և գրքեր, երաժշտություն, ձայնագրված պատմվածքներ և տեսահոլովակներ պարունակող մուլտիմեդիա գրադարան։ Կան նաև հաղորդակցվելու միջոցներ, որոնցից են. ակնթարթային սուրհանդակ (instant messanger), տարբեր թեմաներով քննարկումների ֆորումներ և էսպերանտոյի միջոցառումների մասին նորություններ։ Էսպերանտիստները և էսպերանտո կազմակերպությունները կարող են իրենց միջոցառումները և ծառայությունները գովազդել կայքի էջերին։

Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ կայքը են այցելում ամսական 75 հազարից ավել օգտվողներ։ Այցելուների մեծ մասը գալիս են Եվրոպայից, Հարավարևելյան Ասիայից և Ամերիկաներից  Archived 2007-03-31 at the Wayback Machine.:

Տես նաև
-------

* Էսպերանտո

Արտաքին հղումներ
----------------

* *(ru) lernu!*
* *E@I*-ի պաշտոնական կայք
* Էսպերանտո-գիտական Հիմնադրամի (Esperantic Studies Foundation) պաշտոնական կայք
**Կապուտկողի Սուրբ Հակոբ վանք**, հայտնի է նաև որպես **Ընձաքարի վանք**, Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Ռշտունյաց գավառում, Կապուտկող լեռան արևելյան լանջին, Ընձաք գյուղի մոտ։ Վանքը նվիրվել է Հակոբ Մծբնացի հայրապետին, այստեղ էլ պահվել է նրա ճկույթը։ Ըստ ավանդության՝ Ընձաքարի վանքը հիմնադրվել է 4-րդ դարում։

Պատմություն
-----------

Ծաղկում է ապրել 10–11-րդ դարերում, Վասպուրականի Արծրունյաց թագավորների հովանավորությամբ։ Նրանք կառուցել են Ս. Հակոբ, Ս. Աստվածածին, Ս. Հովհաննես և Ս. Երեք Մանկունք եկեղեցիները։ Վանքի միաբանների թիվը եղել է շուրջ 300։ 13–14-րդ դարերում Ընձաքարի վանքը դարերում լքվել է և ավերվել։

1412 թվականին վանահայր Ստեփանոս Փիրը հիմնովին վերակառուցել է վանքը (ճարտարապետներ՝ Գրիգոր և Հովհաննես), վերականգնել Ս. Հակոբ եկեղեցու գմբեթը (աղյուսով), խցերը, տնտեսական շինությունները, պարիսպը։ 15-րդ դարում վանքը ստացել է բազմաթիվ նվիրատվություններ՝ արտեր, այգիներ, ձեռագրեր։ Ունեցել է հարուստ գրադարան։

1445 թվականին եպիսկոպոս Ստեփանոսը նորոգել է վանքի պարիսպը և շինությունները, սալարկել եկեղեցիների աղոթասրահները։ 17–18-րդ դարերում վանքը եղել է նշանավոր ուխտատեղի։ 1850 թվականին շրջակայքի քրդերը հափշտակել են վանքում պահվող Հակոբ Մծբնացու մասունքը և Նոյյան տապանի մասնիկը։ 1877 թվականին վանքը զգալի տուժել է ռուս-թուրքական պատերազմից և 7 տարի լքված եղել։ Վերջնականապես դադարել է գործել 1895 թվականին։

1970 թվականին թուրք իշխանություններն ամբողջովին քանդել են վանքը և նրա տեղով խճուղի անցկացրել։

Կառուցվածք
----------

Ընձաքարի վանքի Ս. Հակոբ եկեղեցին ունեցել է գմբեթավոր, ներքուստ՝ խաչաձև, չորս անկյուններում՝ ավանդատներով, արտաքուստ ուղղանկյուն հորինվածք։ Եկեղեցու ներսը, բացի ավանդատներից, լրիվ ծածկված է եղել արժեքավոր որմնանկարներով (10-րդ դար), որոնք պատկերագրական ու ոճական շատ ընդհանրություններ ունեն Աղթամարի վանքի Ս. Խաչ եկեղեցու որմնանկարների հետ։ Հարավային խաչաթևում պատկերվել է «Ավետման» տեսարանը (պահպանվել էին գահավորակին նստած Աստվածածնի և Գաբրիել հրեշտակապետի պատկերները), փախուստը Եգիպտոս, վիշապին սպանող ս. Գևորգը, շքեղ հագուստներով երկու անձնավորություն (հավանաբար վանքը կառուցող Արծրունյաց թագավորական տան անդամները), սրբեր, զինվորներ և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան*։ Երևան: Հայկական հանրագիտարանի գլխ. խմբ.։ 2002։ էջ 475

Գրականություն
-------------

* Շերենց Գ. Սրբավայրեր, Թ. 1902:
* Լալայան Ե. Վասպուրականի նշանավոր վանքեր, ԱՀ, գիրք 22, Թ. 1912:
* Ոսկյան Հ. Վասպուրական-Վանի վանքերը, հ. 1, Վնն. 1940:
**Նուբուեն** (նորվ.՝ Nybyen, հայերեն՝ Նոր քաղաք), փոքր բնակավայր Շպիցբերգեն բևեռային կղզեխմբի Արևմտյան Շպիցբերգենում։ Տեղակայված է Լոնգյիր վարչական կենտրոնի մոտ և գործնականում վերջինիս արվարձանն է։

Պատմություն
-----------

Գյուղը հիմնադրվել է 1946-1947 թվականներին «2Բ հանքավայրի» *(հետագայում վերանվանվել է «Սանտա Կլաուսի հանքավայր»)* աշխատողների կողմից։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին դարձել է Լոնգյիրի կարևոր հատվածը, քանի որ այստեղ է տեղակայված եղել միակ պարենային խանութը։

Նուբուենը հանդիսանում է Շպիցբերգենի մշակութային և զբոսաշրջային կենտրոնը։ Բնակավայրի տարածքում տեղակայված է երկու հյուրանոց, շպիցբերգյան գեղարվեստական պատկերասրահը և ստեղծագործական կենտրոնը, ռեստորան գիշերային ակումբ, կինոթատրոն, ինչպես նաև Սվալբարդի միջազգային համալսարանի կամպուսը։

Տեղադրություն
-------------

Նուբուենը տեղակայված է «Սարկոֆագ» *(նորվ.՝ Sarkofagen)* լեռան լանջին՝ Լոնգյիրից 2,5 կմ հեռավորության վրա։ Կենտրոնական փողոցի երկարությունը 100 մետր է։

2002 թվականից գյուղը ընդգրկված է Լոնգյիբուրգեն համայնքի կազմում՝ չնայած համարվում է առանձին բնակավայր։ Նուբուենի և Լոնգյիրի միջև տեղակայված է դպրոցը, իսկ Սվալբարդի օդանավակայանը գտնվում է գյուղից 6 կմ հեռու։ Օդանավակայանից դեպի գյուղ և հակառակ ուղղությամբ գործում է ավտոբուսային երթուղի։

Նուբուենից արևմուտք՝ Սվերդրուպբյուեն գետի ափին, գտնվում են գյուղի հին բնակատեղին, որը կոչվել է Էիներ Սվերդրուպի անունով։ Վերջինս հանդիսանում էր «Store Norske» ընկերության ինժեներ, ով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ղեկավարել է բրիտանական զինուժի աջակցությամբ իրականացվող «Ֆրիտամ» ռազմագործողությունը։ Այդ կապակցությամբ երբեմն Նուբուենը երբեմն անվանում են արևելյան Սվարդրուպբյուեն (նորվ.՝ Østre Sverdrupbyen):

Պատկերասրահ
-----------

* Նուբուենը բևեռային գիշերվա ժամանակՆուբուենը բևեռային գիշերվա ժամանակ
* Սվարդրուպբյուենը (ձախից) և Նուբուենը (աջից)Սվարդրուպբյուենը (ձախից) և Նուբուենը (աջից)
* «Սարկոֆագ» լեռը«Սարկոֆագ» լեռը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «102» հյուրանոց: Archived 2011-06-26 at the Wayback Machine.(նորվ.)
2. ↑  «Spitsbergen» հյուրանոց: Archived 2011-06-04 at the Wayback Machine.(անգլ.)
3. ↑  Շպիցբերգենի գեղարվեստական պատկերասրահ:(անգլ.)
4. ↑  «Huset» ռեստորան:(անգլ.)
5. ↑  Շպիցբերգի կրթական կենտրոնը: Archived 2014-08-05 at the Wayback Machine.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* UNIS — Լոնգյիբուրգենի քարտեզ:Archived 2012-03-14 at the Wayback Machine.(նորվ.)
* Guesthouse 102 Նուբուենի պատմություն: Archived 2011-08-17 at the Wayback Machine.(նորվ.)
**Ապացույցների տեսություն**, մաթեմատիկական տրամաբանության բաժին, որ ներկայացնում է ապացույցներ ֆորմալ մաթեմատիկական օբյեկտների տեսքով, որոնց վերլուծությունը իրականանում է մաթեմատիկական մեթոդների օգնությամբ։ Ապացույցները հիմնականում լինում են ինդուկտիվ կերպով որոշված տվյալների համակարգի տեսքով, որոնք ստեղծվել են ֆորմալ համակարգերի աքսիոմներին և եզրակացություններին համապատասխան։ Այդ եղանակով ապացույցների տեսությունը սինտակտային են՝ ի տարբերություն մոդելների իմաստաբանական տեսության։ Մոդելների տեսության, բազմության աքսիոմատիկ տեսության և ալգորիթմների տեսության հետ միասին ապացույցների տեսությունը մաթեմատիկայի՝ այսպես կոչված «չորս սյուներից» մեկն է։ Ապացույցների տեսությունը օգտագործում է ապացույցների հասկացությունների ճշգրիտ սահմանումները։

Ապացույցների տեսությունը կարևոր է փիլիսոփայական տրամաբանության համար, որում առանձնահատուկ ուշադրություն է ներկայացնում տեսականորեն ապացուցվող սեմանտիկների գաղափարը։ Այն հիմնված է ապացույցների կառուցողական տեսության ֆորմալ-տրամաբանական մեթոդների վրա։

Պատմություն
-----------

Չնայած տրամաբանության ձևավորումը նշանակալիորեն զարգացում է ապրել այնպիսի հեղինակների ստեղծագործությունների շնորհիվ, ինչպիսիք են Գ. Ֆրեգեն, Ջ. Պեանոն, Բ. Ռասելը և Ռ. Դեդեքինդը։ Սակայն ապացույցների տեսության հիմնադիրը համարվում է Հիլբերտը, ով ստեղծել է այն, ինչ կոչվում է Հիլբերտի ծրագիր մաթեմատիկայի հիմունքների համար։

Զուգահեռաբար նաև ստեղծվել են ապացույցների կառուցողական տեսության հիմունքները։ Յան Լուկաշևիչը 1926 թվականին ենթադրել է, որ կարելի է Հիլբերտի համակարգերը բարելավել՝ որպես տրամաբանության աքսիոմային ներկայացման հիմքեր։ 1934 թվականին Հենցենը առաջ է քաշել այսպես կոչված հաշվարկման հաջորդականությունը, որն ավելի լավ է արտահայտել տրամաբանական կապերի երկակիությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  E.g. Wang (1981), pp. 3-4, and Barwise (1978).

Գրականություն
-------------

* *Такеути Г.* Теория доказательств. — М.: Мир, 1978. — 412 с.
**Պետրաշևսկի (Բուտաշևիչ-Պևորաշևսկի) Միխայիլ Վասիլևիչ** (ռուս.՝ Михаи́л Васи́льевич Петраше́вский, նոյեմբերի 1 (13), 1821, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 7 (19), 1866, Minusinsk, Q4295273?, Ենիսեյսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս հեղափոխական, ուտոպիստ-սոցիալիստ։ Ազնվական։

Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1841 թվականին)։ Գրել է (մասնակցել են նաև Վ․ Ն․ Մայկովը, Ռ․ Ռ․ Շտրանդմանը և ուրիշներ) և խմբագրել «Կարմաննի սլովար ինոստրաննիխ սլով» (ռուս.՝ «Карманный словарь иностранных слов») օտար բառերի առձեռն բառարանը (երկրորդ հրտատարակչություն, 1846 թվական), որտեղ արծարծվել են դեմոկրատ, և մատերիալիստ, գաղափարներ, ուտոպիական սոցիալիզմի սկզբունքներ։ 1844 թվականից Պետրաշևսկի բնակարանը եղել է առաջադեմ մտավորականների հավաքատեղի, (1845 թվականից ամեն ուրբաթ օր՝ ռուս.՝ пятница»)։ «Պյատնիցաների» մասնակիցները (տես Պետրաշևականներ) օգտնվում էին Պետրաշևսկու գրադարանում պահվող արգելված գրականությունից ուտոպիական սոցիալիզմի, հեղափոխական շարժումների պատմության են վերաբերյալ)։ Պետրաշևսկին ֆրանսացի ուտոպիստ-սոցիալիստ Շ․ Ֆուրիեի հետևորդն էր, հանդես է եկել Ռուսաստանի քաղաքական կարգի դեմոկրատացման և գյուղացիներին հողով ազատագրելու պահանջով։ 1849 թվականին ձերբակալվել է, դատապարտվել գնդակահարության, որը փոխարինվել է ցմահ աքսորով (Արևելյան Սիբիր)։ 1856 թվականից ազատ աքսորաբնակ էր, ապրել է Իրկուտսկում, հրատարակել է «Ամուր» թերթը (1860 թվական)։ Տեղական իշխանությունների կամայականությունների դեմ ելույթի համար 1860 թվականին աքսորվել է Մինուսինսկի գավառ, որտեղ և մահացել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Петрашевский Михаил Васильевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · Ռուսական կենսագրական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12001510c · GND: 118593269 · ISNI: 0000 0000 1334 9093 · LCCN: n86050496 · NDL: 00621283 · NTA: 070200793 · NUKAT: n2003033389 · SUDOC: 028116291 · VIAF: 13099805 · WorldCat VIAF: 13099805 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Միխայիլ Սաբինինի «Վրաստանի փառքը» սրբապատկերը
**Միխայիլ Պավելի Սաբինին** (վանական Գեբրոն, վրաց.՝ მიხეილ საბინინი, 1845, Թբիլիսի — 10 մայիսի, 1900, Մոսկվա), վրաց եկեղեցու պատմաբան։

Կենսագրություն
--------------

Միխայիլ Սաբինինը ծնվել է 1845 թվականին Թբիլիսիում, Տվերից եկած վանական Պավել Սաբինինի ընտանիքում։ Մայրը եղել է վրացուհի։ Սովորել է Թիֆլիսի գիմնազիայում (սովորել է մինչև 1868 թվականը, բայց ավարտական քննությունները չի հանձնել), որն ավարտելուց հետո որպես ազատ ունկնդիր ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի հոգևոր ակադեմիա և ստացել գիտությունների թեկնածուի աստիճան «Վրաց եկեղեցու պատմությունը մինչև VI դարի վերջը» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1877)։ Դեռ 1871 թվականին նա հրատարակել էր «Վրաց եկեղեցու սրբերի կյանքը» (ռուս.՝ «Полное жизнеописание святых грузинской церкви», մասամբ վերահրատարակվել է 1994 թվականին)։ Երկու աշխատություններն էլ գրվել են վրացական ձեռագիր աղբյուրների հիման վրա, այդ պատճառով էլ պարունակում են ավելի շատ մանրամասնություններ, քան նախկինում հրատարակված ուսումնասիրությունները (օրինակ՝ Պլատոն Իոսելիանիի ուսումնասիրությունները)։ Սաբինինի հիմնական ու թերևս ամենաարժեքավոր աշխատությունը «Վրաց եկեղեցու հնագույն վավերագրերը», որոնք վերցված են ձեռագրերից և հրատարակվել են վրացերեն՝ Սաբինինի ռուսերեն թարգմանություններով։ Հրատարակվել է Գիտությունների ակադեմիայի կողմից։

Սաբինինն զբաղվել է նաև վրացական եկեղեցիների վերականգնման աշխատանքներով, ինչն արժանացել է եկեղեցական այնպիսի գործիչների հավանությանը, ինչպիսիք են Յոհան Կրոնշտադտսկին ու ապագա պատրիարք Կիրիոն II-ը։

Միխայիլ Սաբինինը շրջել է Վրաստանի գավառներում, ուսումնասիրել քրիստոնեական ճարտարապետական հուշարձաններ, ընդօրինակել որմնանկարներ ու սրբապատկերներ, ձայնագրել լեգենդներ, հավաքել ձեռագրեր։ Սանկտ Պետերբուրգում նա ձեռնադրվել է քահանա ու ստացել Գեբրոն անունը ի պատիվ 10-րդ դարում ապրած վրացական սրբի։ 1882 թվականին հրատարակել է *Վրաստանի դրախտը* (საქართველოს სამოთხე, Սանկտ Պետերբուրգ, 1882)՝ ծավալուն մի աշխատություն, որում ներկայացրել է վրաց ուղղափառ եկեղեցու կարևոր սրբերի կյանքը։ 1880-ական թվականներին նա ծառայել է Իվիրոնի վանքում, որ գտնվում է Աթոս սուրբ լեռան վրա։ 1882 նա հրատարակել է «Եվստաֆիուս Մծխեթելիի նահատակությունը» (վրաց.՝ ევსთატი მცხეთელი)։

1898 թվականին Միխայիլ Սաբինինը վիճել է Թիֆլիսում Ռուս ուղղափառ եկեղեցու փոխանորդի հետ (Սաբինինը հանդես է եկել ռուսաֆիկացման դեմ), ինչի պատճառով Թիֆլիսից տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ էլ մահացել է 1900 թվականի մայիսի 10-ին թոքերի բորբոքումից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Важа Кикнадзе. Михаил Сабинин – подвижник Грузинской Церкви.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Михаил Сабинин — подвижник Грузинской церкви. Важа Кикнадзе
* Православие.ру
* Сабинин, Михаил Павлович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Միխայիլ Սաբինին***էջը Վիքիպահեստում |



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1159083320 · ISNI: 0000 0000 3358 7267 · LCCN: n90724889 · NTA: 14078313X · VIAF: 45933123 · WorldCat VIAF: 45933123 |

 |
**Dong-Feng 26,** չինական արտադրության միջանկյալ հեռահարության բալիստիկ հրթիռ։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

DF-26 հրթիռային համակարգը DF-21 հրթիռի ավելի արդիականացված և հզորացված տարբերակն է։ DF-26 հրթիռային համակարգի արտադրությունը սկսվել է 2014 թվականին, իսկ առաջին անգամ ցուցադրվել է հանրությանը 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տեղի ունեցած զորահանդեսի ժամանակ։ DF-26 բալիստիկ հրթիռներն այժմ շահագործվում են միայն Չինաստանի զինված ուժերի կողմից։

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

DF-26 հրթիռային համակարգն ունի 12x12 անիվային կոնֆիգուրացիա։ DF-26 հրթիռային համակարգը սնուցվում է 517 ձիաուժ հզորությամբ Deutz դիզելային շարժիչով զարգացնելով 65 կմ/ժ արագություն։ DF-26 հրթիռային համակարգի վառելիքի պաշարը կազմում է մոտ 800 կմ։ DF-26 հրթիռային համակարգի անձնակազմը բաղկացած է 5 հոգուց և վարորդից։

Մարտավարական տվյալներ
---------------------

DF-26 համակարգի հրթիռի երկարությունը կազմում է 14 մետր, տրամագիծը 1.4 մ։ Հրթիռի մեկնարկային քաշը կազմում է ավելի քան 20 տ, իսկ մարտագլխիկի քաշը 1.2-1.8 տ։ DF-26 բալիստիկ հրթիռի կրակի առավելագույն հեռահարությունը կազմում է 3000-4000 կմ։ Չնայած իր պատկառելի քաշին, հզորությանը և հեռահարությանն այս հրթիռների շեղումը կազմում է առավելագույնը 10 մ։

Աղբյուրներ
----------

* DF-26 Intermediate-range ballistic missile(անգլ.)
* В Китае рассекретили DF-26 баллистическую ракету средней дальности(ռուս.)
301 հոդվածի հանդեպ ցույց Գերմանիայում Թուրքիայի դեսպանատան առջև։
**301-րդ հոդված**, թուրքական քրեական օրենսդրության հոդված, որն անօրեն է դարձնում Թուրքիայի, թուրք ազգության կամ թուրքական կառավարական կառույցների վարկաբեկումը։ Այն ուժի մեջ է մտել 2005 թ. հուլիսի մեկին և ընդունվել է որպես քրեական օրենսդրության բարելավման փաթեթի մի մաս Թուրքիայի Եվրամիության անդամակցելու բանակցությունները սկսելուց առաջ, որն իր նպատակը ուներ Թուրքիան Եվրոպական Միության չափանիշներին հասցնելը։ Պաշտոնական ուժի մեջ մտնելուց ի վեր, հոդվածը դարձել է բազում բանավեճերի առարկա՝ հոդվածի կողմից խոսքի ազատության իրավունքների սահմանափակման պատճառով։

Մինչև 2008 թ. ապրիլի 30-ին կատարված փոփոխությունները, օրենքը որպես հանցանք էր ճանաչում «թրքության» վարկաբեկումը։ Այս հոդվածի ուժի մեջ մտնելուց սկսած ավելի քան 60 քրեական գործ է հարուցվել, որոնցից մի քանիսը ընդգրկել են մեծ ճանաչում ունեցող մեղադրյալներ և որպես հետևանք մեծ հրապարակայնացում են ստացել։ Քեմալ Կերինչսիզի ղեկավարած *Մեծ Իրավաբանների Միությունը* (թուրքերեն՝ *Büyük Hukukçular Birliği*) կանգնած է 301 հոդվածով հարուցված գրեթե բոլոր գործերի դատավարության ետևում։ Կերինչսիզը ներկայացրել է մեղադրող կողմը 40 դատավարություններում, որոնք ընդգրկում են բոլոր ճանաչված մեղադրյալների գործերը։

2008 թ. ապրիլի 30-ին մի շարք փոփոխություններ են մտցվել 301 հոդվածում, սրանց թվում նաև մի լրացում, որն պարտավորեցնում է իրավաբանության նախարարի թույլտվության ստացումը քրեական գործի հարուցման համար։ Այս փոփոխությունը ներկայացվել է հնարավոր չարաշահումները կանխելու համար, մանավանդ մեծ ճանաչում ունեցող անձանց հանդեպ, և որպես նախորդ տարբերակի օրինական անցքերը փակելու փորձ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Turkey's new penal code touches raw nerves," *EurActiv*, Հունիսի 2, 2005, թարմացվել է նոյեմբերի 14, 2005։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թուրքիայի քրեական օրենսգիրք Archived 2016-07-20 at the Wayback Machine.(թուրքերեն)
**Պաշտպանության տուն** (ռուս.՝ Дом обороны), շենքերի համակառույց, որտեղ տեղակայված է եղել ակումբ, մարզական տեխնիկում և բնակելի տուն, որը գտնվում է Եկատերինբուրգում (Ռուսաստան), Մալիշևի փողոց, տուն 31դ/ Վոյեվոդինի փողոց, տուն 6 հասցեով, որը կառուցվել է 1934 թվականին ճարտարապետ Գ. Պ. Վալենկովի կողմից։ Համակառույցը կառուցված է 1930-ական թվականների կոնստրուկտիվիզմին բնորոշ ոճով։

Պատմություն
-----------

ԴՕՍԱԱՖ-ի շենքերի համակառույցը գտնվում էր հնոտիաշուկայի տեղում, որը տեղակայված էր Մեծ նահատակ Մաքսիմիլիանոսի եկեղեցու շուրջ, որի տեղում էլ հիմնադրվել է Պաշտպանության տունը։ Շենքերի համակառույցը սահմանափակվում է Մալիշևի, Վոյեվոդինի, Մարտի 8-ի փողոցներով և Լենինի պողոտայով։

Ճարտարապետություն
-----------------

Ակումբի, մարզական տեխնիկումի և բնակելի տան շենքերը տեղակայված են կողաճակատներով դեպի Մալիշևի փողոցը, փողոցների հատման վայրում՝ դեպի թաղամասի խորքը խորացմամբ, առաջացնելով Մալիշևի հրապարակը։ Համակառույցի հարավային մասում գտնվում է ակումբը, որի ճարտարապետական կերպարում օգտագործված են ռազմական խորհրդանիշներ։ Քառահարկ շենքը դուրս ցցված առաջին հարկով է և օվալաձև հարավային ճակատով ու զուգահեռանիստի ծավալի շեղումով՝ կողաճակատին անկյունային գլանաձև էրկերով։ Այսպիսով գոյացած հրապարակն օգտագործվել է ինքնաթիռ (սկզբնապես ПО-2 մոդել) տեղադրելու համար։

Ընդլայնված ճակատներն ընդգծված են պատուհանների շարքերով և առաջին հարկի վերևում զանգվածային պրոֆիլային քիվով, որն ընդգծվում է նաև գույնով։ Ակումբի շքամուտքը գտնվում է շենքի օվալաձև մասում և դուրս է գալիս խաչմերուկ։ Առաջին և ցոկոլային հարկերի մուտքն ընդլայնված ճակատներում առանձնացված է հովարներով։ Ներսույթը նախագծված է միջանցքային տեսքով՝ ընդգրկելով դահլիճային տարածքները։

Մարզական տեխնիկումի ըստ հատակագծի ուղղանկյունաձև շենքը խիստ տեղաշարժված է թաղամասի խորքը՝ ճակատի առջև հրապարակ ստեղծելու նպատակով։

Համակառույցը 1930-ական թվականների ուսումնական հաստատություններին բնորոշ շենքի տիպիկ նմուշ է։ Բնակելի տան շենքը բնորոշ ճակատով (անկյունային պատշգամբներ, խորշապատշգամբներ) նախագծվել էր որպես մարզիկների համար հանրակացարան։ Համակառույցը կառուցվել է կոնստրուկտիվիզմի ձևերով՝ 1930-ական թվականներին բնորոշ քաղաքաշինական տիպիկ հնարքների կիրառմամբ։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսք Մարտի 8-ի փողոցիցՏեսք Մարտի 8-ի փողոցից
* Տեսք հետևիցՏեսք հետևից
* Մալիշևի 31դՄալիշևի 31դ
* Ինքնաթիռ Պաշտպանության տան վրաԻնքնաթիռ Պաշտպանության տան վրա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Свод памятников истории и культуры Свердловской области / ред. В.Е.Звагельская. — Екатеринбург: Сократ, 2007. — Т. 1. — С. 337—338. — 536 с. — ISBN 978-5-88664-313-3
**Կնոջ արձան՝ Աֆրոդիտե**, նմուշ Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուից, թվագրվում է մ.թ․ա. II դարի վերջ - I դարի սկիզբով, գտնվել է Արտաշատի պեղումներից։ Պեղումներն իրականացվել են Բաբկեն Առաքելյանի կողմից, 1972 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

Ցածր պատվանդանին կանգնած կնոջ ծավալային քանդակ է (պակասում է գլուխը, աջ թևը և ձախ ձեռքի դաստակը)։ Հագին նուրբ խիտոն է, որը բարակ գոտիով պիրկ կապված է կրծքի տակ և ցած է սահել՝ մերկացնելով ձախ ուսը։ Վրայից ձգած հիմմատայը, պարուրելով մարմինը, ծանր ու շքեղ ծալքերով իջնում է պատվանդանին։ Իրանի վերին մասում թեթևակի ձախ հակված կնոջ կեցվածքը՝ վեր բարձրացրած աջ ուսով, թեթևակի ծալված աջ ոտքով, հագուստի ծալքերի գծով, քանդակին հաղորդում են նրբագեղություն և սեթևեթելի նազելիություն, որը բնորոշ է Աֆրոդիտե աստվածուհու արձաններին։ Արձանը Հայաստանում հայտնաբերված ուշ հելլենիստական ժամանակաշրջանի բարձրարվեստ ստեղծագործություն է։ Ուսումնասիրողների կարծիքով՝ Պրաքսիտելեսի կամ նրա դասական դպրոցի նրբին և շքեղ կերպարների վերարտադրություն է և կրում է Էգեյան կղզիների կամ Փոքր Ասիայի քանդակարվեստին բնորոշ գծերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Գանձեր Հայաստանի պատմության թանգարանից*։ Երևան: Հայաստանի պատմության թանգարան։ 2019։ էջ 169
**Լասլո Արան** (հունգ.՝ Arany László, մարտի 24, 1844(1844-03-24), Salonta, Bihor County, Ռումինիա - օգոստոսի 1, 1898(1898-08-01), Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա), հունգարացի արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ, բանահավաք։ Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1858 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Տրանսիլվանիայի հունգարացի։ Ծնվել է բանաստեղծ Յանոշ Արանի ընտանիքում։

Արձակ և բանաստեղծական ստեղծագործությունների, ժողովրդական հեքիաթների ժողովածուների, գրական թարգմանությունների, հետազոտությունների հեղինակ։

Հավաքել է բնօրինակ ժողովրդական հեքիաթներ և 1862 թվականին հրատարակել է դրանք առանձին հատորով («Magyar népmesék»), այնուհետև հրատարակել է հունգարական Էլֆրիդա լեգենդի հիման վրա բանաստեղծական պատմվածք, որի համար ընդունվել է Կիշֆալուդի եղբայրների անվան գրական միություն։

Հորից հետո Լասլո Արանը ակտիվորեն աշխատել է Գուննիի ժառանգության վրա։ Հունգարիայում մեծ ճանաչում ունի Գունների ճակատամարտը (Hunok harca, 1872) կապիտալ աշխատանքի շնորհիվ, որտեղ նկարագրում է տևտոնների (գերմանացիների) և մադյարի պայքարը Հունգարիայում և կոչ է անում իր հայրենակիցներին պայքարել գերմանական լեզվի և մշակույթի վրեժխնդրության դեմ։ Հայտնի է նաև իր բալլադներով, այդ թվում՝ Walesi Bardok-ը, որը հրապարակվել է 1863 թվականին և պարունակում է Հունգարիայում Հաբսբուրգների քաղաքականության թաքնված քննադատությունը։

1872 թվականին անանուն հրատարակել է «A délibábok hőse» չափածո վեպը, որը նկարագրում է Օբլոմովների տոհմի պատմությունը հունգարերենով։

Վեպը մեծ հաջողություն էր վայելում։

Թարգմանել է Շեքսպիրի և Մոլիերի ստեղծագործությունները, «Երազանքի հերոսը» երգիծական պոեմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #12888911X // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 110 éve hunyt el Arany László(չաշխատող հղում)
(հունգարերեն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 131631558 · CiNii: DA06611845 · CONOR: 58409827 · GND: 12888911X · ISNI: 0000 0001 1061 5963 · LCCN: n85238670 · NKC: jn20000600344 · NLP: A1737473X · NSK: 000161763 · NTA: 190851252 · NSZL: 000000000902 · NUKAT: n2009140395 · SUDOC: 029310563 · VIAF: 49361278 · WorldCat VIAF: 49361278 |

 |

 |
**Մաքս Վոլֆինգեր** (գերմ.՝ Max Wolfinger հունիսի 1, 1837(1837-06-01), Մանհայմ, Բադենի Մեծ Դքսություն, Գերմանական միություն - դեկտեմբերի 12, 1913(1913-12-12), Արաու, Շվեյցարիա), գերմանացի նկարիչ և ռեստավրատոր, որը նաև աշխատել է ուսուցիչ Արգաուի միջնակարգ դպրոցներում։

Կյանքը
------

Վոլֆինգերը ծնվել է Գերմանիայի Մանհայմ քաղաքում, և ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը, որից հետո էլ սկսել է հաճախել հայրենի քաղաքի գիմնազիումը։ Որից հետո նա սկսել է նկարել իր հորեղբայր Վիլհելմ Դյունկելի արվեստանոցում։ Հետագայում Վոլֆինգերը շարունակում է իր ուսումը Մանհայմի հերցոգյան գալլերիայում։ Այս գալլերիայի տնօրենը և ղեկավարը Թեոդոր Վելլերն էր։ Բեռլինում և Դրեզդենում երկամյա կրթությունից հետո՝ 1857 - 1859 թթ. նա 1859 թվականին տեղափոխվում է Մյունխեն։ Այնտեղ Վոլֆինգերը իրեն ամբողջապես նվիրում է բնանկարչությանը։

Ուսուցումը
----------

1857 թվականի մայիսին նա սկսում է աշխատել Արգաուի ուսուցիչների սեմինարիայում և Բադենի շրջանային դպրոցում։ Կարճ ժամանակահատվածում նա սկսում է նաև աշխատել Բրուգի շրջանային դպրոցում։ 1876 թվականի աշնանը նա սկսում է աշխատել Արաուի կանտոնի միջնակարգ դպրոցում և սեմինարիայում, կանտոնի ամենաբարձրակարգ միջնակարգ դպրոցում : Վոլֆինգերը նաև զբաղված էր իր ժամանակի գծագրական դասընթացների զարգացման և բարելավման հարցով։

Գործունեությունը
----------------

1898 թվականից ի վեր իր հիվանդության պատճառով սկսել է կենտրոնանալ միայն իր նկարչության և կանտոնում նկարչության զարգացման վրա։ Նա դարձավ Արգաուի արվեստի ակումբի անդամը։ 1896 թվականին այն բոլոր արվեստի գործերը, որը պատկանում էր կանտոնին միացավ արվեստի ակումբում եղած աշխատանքների հետ նորաստեղծ կանտոնալ արվեստի հավաքածուի սրահներում։ Վոլֆինգերը հավաքագրեց այս աշխատանքները, կազմակերպեց ցուցահանդեսներ և դարձավ հավաքածուի առաջին ռեստավրատորը 1896 թվականից 1901 թվականներին։ Իր կատարած աշխատանքի համար նա արժանացավ արվեստի ակումբի պատվավոր անդամի կոչման։

Վոլֆինգերը մահացավ 1913 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Արաուում։

Պատկերասրահ
-----------

* Ցուգշպիտցեն Այբզեի մոտՑուգշպիտցեն Այբզեի մոտ
* ՔյոնիգսզեեՔյոնիգսզեե

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  SIKART — 2006.
2. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. ↑  vgl. dazu: Franz Kretz. Schritte aus dem Haus. Anfänge und Jugendzeit der Lehrerinnen-Bildung in Aarau, Aarau 1994, S. 82f.
4. ↑  *Inventar der neueren Schweizer Architektur*, Herausgeber: Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Verlag Orell Füssli, 1982, ISBN 328001509X, Seite 90
5. ↑  *Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte, Band 50*, Schweizerisches Landesmuseum, Verband der Schweizerischen Altertumssammlungen, Verlag Birkhäuser, 1993, Seite 90
**Լևոն Ստեփանի Լիսիցյան** (հունվարի 9, 1892(1892-01-09), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 20, 1921(1921-02-20), Վաղարշապատ, Հայկական ԽՍՀ, թաղված է քաղաքային զբոսայգում, զոհված կոմունարների հիշատակը հավերժացնող կոթողի ներքո), արվեստաբան, պատմաբան, հասարակական գործիչ։

Ստեփան Լիսիցյանի որդին է։ Նազելի և Սրբուհի Լիսիցյանների եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

1914 թվականին ավարտել է Վիեննայի համալսարանը, 1917 թվականին սովորել է Թիֆլիսի սպայական դպրոցում։ 1911-1914 թվականներին Վիեննայում աշակերտել է պրոֆեսոր Յուրի Ստրժիգովսկուն, աշխատակցել նրա «Հայերի ճարտարապետությունը և Եվրոպան» երկհատոր աշխատությանը (գերմաներեն, 1918 թվական)։ 1914-1916 թվականներին եղել է Փախստականների օգնության կոմիտեի լիազոր ներկայացուցիչ՝ ռուս-թուրքական սահմանամերձ գոտում։ 1916-1917 թվականներին Պետրոգրադում աշխատակցել է պրոֆեսոր Նիկողայոս Մառին, 1918-1920 թվականներին՝ Հովհաննես Թումանյանի գլխավորած «Համաշխարհային պատերազմում հայ ժողովրդի կրած վնասների քննիչ հանձնաժողովի» ռազմապատմական բաժնի քարտուղար։ Այդ ընթացքում գրել է «Հայերի մասնակցությունը 1914-1918 թվականների համաշխարհային պատերազմին» ակնարկը (ՀԱԱ, ֆ. 428, ց. 1, գ. 77)։

1920 թվականի դեկտեմբերից դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում, նշանակվել Սուրբ էջմիածնի վանքի մշակութապատմական արժեքների ազգայնացման կոմիսար, ձեռնամուխ է եղել Մատենադարանի, Հայաստանի պատմության թանգարանի, Կուլտուր-պատմական ինստիտուտի ստեղծմանը։ Զոհվել է 1921 թվականի փետրվարյան հակախորհրդային ապստամբության ժամանակ։

Գրականություն
-------------

* Էվոյան Վ. Փաստաթղթեր Լևոն Լիսիցյանի մասին, ԲՀԱ, 1972, № 1, էջ 183-196։
* Հարությունյան Վ. Գիտական մի համագործակցության մասին, ՊԲՀ, 1973, № 2։
* Ղարիբջանյան Գ. Վարդանյան Լ. Լևոն Լիսիցյան. 1892-1921 թվականներ, ԼՀԳ, 1993, № 1։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
**Էլմիրա Ալլահվերդի ղիզի Ռահիմովա** (ադրբ.՝ Elmira Allahverdi qızı Rəhimova, հունվարի 13, 1941(1941-01-13), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի երգչուհի, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ (2000);

Կենսագրություն
--------------

Էլմիրա Ռահիմովան ծնվել է 1941 թվականի օգոստոսի 13-ին Բաքվում։ 1965 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի երաժշտական պետական քոլեջը։ Նա ավարտել է Ադրբեջանի Լեզուների պետական ինստիտուտը 1970 թվականին։ 1956 թվականից նա հանդիսանում է Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայի և Ադրբեջանի հեռուստատեսության և ռադիոընկերության մենակատար։ 50-ականների վերջին նա հայտնի էր որպես հնդկական երգերի երգիչ։ Նա Հնդկաստանի վարչապետ Նեհրուի հրավերով երկու անգամ (1957-59, 1961) այցելել է Հնդկաստան և սովորել է հնդկական երգեր և պարեր։

Նա նաև երգել է ադրբեջանցի կոմպոզիտորների երգերը։ Համերգներով հանդես է եկել աշխարհի ավելի քան 60 երկրներում։

Էլմիրա Ռահիմովան որոշ ժամանակ ապրել է Հնդկաստանում։

Կոչումներ ու պարգևներ
---------------------

* Ադրբեջանական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվավոր հրամանագիր - 24 փետրվար, 1979,
* Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ - 27 հոկտեմբեր, 2000,

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էլմիրա Ռահիմովա
2. ↑  Творческий путь Эльмиры Рагимовой
3. ↑  Գերագույն խորհրդի հրամանագիր
**Էլմար Մագերրամ օղլի Մամեդյարով** (ադրբ.՝ Elmar Məhərrəm oğlu Məmmədyarov, հուլիսի 2, 1960(1960-07-02), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի դիվանագետ և պետական գործիչ, Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախկին նախարար (2004-2020)։

Կենսագրություն
--------------

Էլմար Մամեդյարովը ծնվել է 1960 թվականին Բաքու քաղաքում, քիմիկոսների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Մագերրամ Մամեդյարովը արմատներով Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում գտնվող Յայջի գյուղից է, նա նաև Մեծ հայրենական պատերազմի մասնակից է և որպես տնօրեն աշխատել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի միկրոկենսաբանական ինստիտուտում։ Հայրը երիտասարդ տարիքից ճանաչել է Հեյդար Ալիևին, ով հետագայում դարձավ անկախ Ադրբեջանի ղեկավարը։ Էլմար Մամեդյարովը ունի նաև եղբայր՝ Այազ Մամեդյարովը, ով բժշկական գիտությունների դոկտոր է, նաև Ռուսաստանի բժշկական Ակադեմիայի մանկաբուժական բաժանմունքի վարիչն է։

1982 թվականին Էլմար Մամեդյարովը ավարտել է Կիևի պետական համալսարանի միջազգային հարբարությունների և միջազգային իրավունքի ֆակուլտետը։ 1982-ից 1988 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Արտաքին գործերի նախարարությունում որպես երկրորդ, ապա առաջին քարտուղար։ 1991 թվականին թեկնածուական է պաշտպանել ԽՍՀՄ Արտաքին գործերի նախարարությունում։ 1989—1990 թվականներին սովորել է Բրաունովյան համալսարանի Արտաքին քաղաքականության պլանավորման փոխանակման կենտրոնում։

1991—1992 թվականներին զբաղեցրել է Ադրբեջանի Արտաքին գործերի նախարարության քաղարձանագրությունների բաժնի վարիչի պաշտոնը։ 1992-ից 1995 թվականներին հանդիսացել է ՄԱԿ-ում Ադրբեջանի մշտական ներկայացուցչության քարտուղարը 1995—1998 թվականներին ղեկավարել է Ադրբեջանի Արտաքին գործերի նախարարության միջազգային կազմակերպությունների վարչությունը։ 1998—2003 թվականներին եղել է ԱՄՆ-ում Ադրբեջանի դեսպանության խորհրդականներից մեկը։ 2003—2004 թվականներին հանդիսացել է Իտալիայում Ադրբեջանի արտակարգ և լիազոր դեսպանը։ 2004 թվականի ապրիլի 2-ին նշանակվել է Ադրբեջանի Արտաքին գործերի նախարարի` այդ պաշտոնում փոխարինելով Վիլայաթ Գուլիևին։

Բացի մայրենի ադրբեջաներեն լեզվից, Մամեդյարովը տիրապետում է նաև անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, իտալերեն, պորտուգալերեն և ռուսերեն լեզուներին։ Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Мустафаев Л.* Служба Родине и науке // *Газета Эхо*. — 10.02.2015. — С. 5.
2. ↑  МИД. Биографии: Эльмар Мамедъяров(չաշխատող հղում)
. Analitika.az