**Ալբերտո Քենյա Ֆուհիմորի (Ֆուջիմորի)** (իսպ.՝ Alberto Ken'ya Fujimori Inomoto, ճապ.՝ 藤森 謙也, հուլիսի 28, 1938(1938-07-28)[…], Լիմա, Պերու), Պերուի նախագահ 1990 թվականի հուլիսի 28-ից մինչև 2000 թվականի նոյեմբերի 17-ը։ Իր նախագահության ընթացքում Ֆուհիմորին մի շարք տնտեսական բարեփոխումներ է իրականացրել նեոկոնսերվատիզմի ոգով։ Նրա իշխանությունն ուղեկցվել է ավտորիտար ռեժիմի հաստատմամբ, մարդու իրավունքների խախտումներով և «մահվան ջոկատներ»-ի կազմակերպմամբ՝ ձախ արմատական շարժումների դեմ պայքարելու համար։ Մեղադրվել է այն բանում, որ իր կառավարման տարիներին բնակչության ամենաաղքատ խավերից հարյուր հազարավոր մարդիկ ենթարկվել են հարկադիր ստերիլիզացման։ Նա Պերուում առաջին ասիական նախագահն է եղել և համաշխարհային պատմության մեջ միակ ճապոնացին, որը դարձել է պետության ղեկավար՝ չլինելով ճապոնական կայսերական ընտանիքի անդամ։

Որպես նախագահ
-------------

Ֆուհիմորին ծնվել է 1934 թվականին Լիմայում՝ Ճապոնիայից ներգաղթած Ֆուջիմորիի և Մուցուե Ինոմոտոյի ընտանիքում։ Կրթությունը ստացել է Ազգային գյուղատնտեսական համալսարանում «ագրոնոմ» («ինժեներ-մելիորատոր»), «մաթեմատիկոս» և «ֆիզիկոս» մասնագիտություններով, Ֆրանսիայի Ստրասբուրգի համալսարանում և ԱՄՆ-ի Վիսկոնսինի համալսարանում, որտեղ էլ ստացել է մաթեմատիկայի գիտական աստիճան։ Եղել է Պերուի Ազգային գյուղատնտեսական համալսարանի ռեկտոր և Պերուի համալսարանների ռեկտորների ասոցիացիայի նախագահ։ Բացի այդ, 1988 թվականից նա հեռուստատեսային շոու է վարել Պերուի պետական հեռուստաալիքում։

1990 թվականի նախագահական ընտրություններում Ֆուհիմորին, որը հայտնի է որպես «el chino» («չինացի»), դիտվել է որպես «սև ձի», ուստի անակնկալ էր նրա հաղթանակը աշխարհահռչակ պերուացի արձակագիր և դրամատուրգ Մարիո Վարգաս Լյոսայի նկատմամբ։

Բացի այդ, հաշվի առնելով այն փաստը, որ կայսերական տունը դարեր շարունակ ղեկավարել է ճապոնական ազգը, Ֆուհիմորին դարձել է առաջին և, մինչ այժմ, միակ ճապոնացին ամբողջ համաշխարհային պատմության մեջ, որը դարձել է որևէ պետության ղեկավար՝ միևնույն ժամանակ չլինելով միապետական տան անդամ։

Տնտեսական քաղաքականություն
--------------------------

Երկրի ֆինանսական շրջանակների առաջադրած թեկնածուն առաջնահերթ խնդիրը տեսել է իր նախորդի՝ նախագահ Ալան Գարսիա Պերեսի կառավարման արդյունքների վերացման մեջ, որն ազգայնացրել է բանկերն ու խոշոր ձեռնարկությունների մի մասը։ Հետևաբար, Ֆուհիմորին հռչակել է մոնետարիստական նեոլիբերալ և նեոպահպանողական բարեփոխումների ընթացք, որը հանգեցրել է տոտալ սեփականաշնորհման և ազդել նույնիսկ ռազմավարական ձեռնարկությունների և երկաթուղիների վրա։ Բարեփոխումների գաղափարախոսության զգալի մասը, ներառյալ հողի և անշարժ գույքի շրջանառության ստանդարտացման և պարզեցման հայեցակարգը, ինչպես նաև քաղաքացիական ազատությունների ամրապնդումը, մշակվել են տնտեսագետ Հերնանդո դե Սոտոյի ղեկավարությամբ ազատության և ժողովրդավարության ինստիտուտում։

1990-ական թվականների կեսերին՝ տնտեսական վերելքի շրջանում, Ֆուհիմորիի գործողությունները բերել են մակրոտնտեսական ցուցանիշների կայունացման։ Այնուամենայնիվ, նման վերափոխումների սոցիալական հետևանքները, ներառյալ բնակչության մեծ մասի աղքատացումը, պարզվել է, որ շատ լուրջ են եղել։

1992 թվականի հեղաշրջում
-----------------------

Ֆուհիմորիի իշխանության գալուց հետո նրա ընդդիմադիր ձախ կենտրոնամետ «Մոզամբիկի ազատագրման ճակատ» կուսակցությունը պահպանել է մեծամասնությունը խորհրդարանի երկու պալատներում։ Ֆուհիմորին կարծել է, որ Կոնգրեսի նման կազմը խանգարել է իրեն իրականացնել նեոլիբերալ տնտեսական բարեփոխումներ և սահմանափակել է իր լիազորությունները։ Հետևաբար, 1992 թվականի ապրիլի 5-ին նախագահը նախաձեռնել է «ինքնահեղափոխություն» («autogolpe», որը կոչվել է նաև «Ֆուհիի հեղաշրջում»), որը սեփական կառավարության տապալումն է եղել՝ սեփական լիազորություններն ընդլայնելու և կոնգրեսը լուծարելու նպատակով։ Լուծարելով Կոնգրեսը՝ 1992 թվականի նոյեմբերին նախագահն անց է կացրել նոր ընտրություններ՝ ընտրություններից առաջ ստեղծված սեփական կուսակցության համար հասնելով մեծամասնության։ Այսպիսով, Ֆուհիմորին ստացել է գրեթե անսահմանափակ ավտորիտար իշխանություն, որն ամրագրել է 1993 թվականի հոկտեմբերին անցկացված հանրաքվեն նոր սահմանադրության վերաբերյալ, որը լրջորեն ընդլայնել է նախագահի լիազորությունները։

Չնայած Պերուի նախագահի կողմից իշխանության յուրացման վերաբերյալ շատ երկրների բացասական արձագանքին (Վենեսուելան խզել է երկրի հետ դիվանագիտական հարաբերությունները, իսկ Արգենտինան հետ է կանչել դեսպանին), բուն Պերուում Ֆուհիմորիի աջակցության վարկանիշը բարձրացել է մինչև 73 տոկոս։ Հեղաշրջումն ընդհանուր առմամբ աջակցել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները, որը միայն դատապարտել է ուժային մեթոդների կիրառման հնարավորությունը։ Նախագահի սկսած սահմանադրական ճգնաժամի պայմաններում իշխանությունը զավթելուն պատրաստվել են նաև զինվորականները, սակայն Պետանվտանգության ծառայության քիչ հայտնի կապիտան Վլադիմիրո Մոնտեսինոսը Ֆուհիմորիին նախազգուշացրել է իրեն տապալելու սպառնալիքի մասին, և նա որոշ ժամանակով պատսպարվել է Ճապոնիայի դեսպանատանը։ Դրանից անմիջապես հետո Մոնտեսինոսը դարձել է ներքին գործերի նախարար։

Պայքար ձախակողմյան արմատական շարժումների դեմ
--------------------------------------------

1992 թվականից ի վեր Ֆուհիմորին օգտագործել է կոշտ մեթոդներ՝ ճնշելու երկրի ներսում ամենամեծ ձախակողմյան արմատական շարժումները՝ «Սենդերո Լումինոսո» («Փայլուն ուղի») մաոիստները՝ Աբիմայել Գուսմանի և Տուպակ Ամարուի հնդկական մարքսիստ-լենինյան հեղափոխական շարժումը։ Նախագահի կողմից ողջունվել էր ոչ միայն շարժումների առաջնորդների ֆիզիկական վերացումը, այլև ահաբեկչությունը նրանց աջակցող ամբողջ գյուղերի և շրջանների նկատմամբ, ինչպես նաև ինքնադատաստան գյուղացիների կողմից, որոնք դեմ են եղել գրոհայինների կողմից թալանին։

Ապստամբական շարժումների դեմ պայքարելու համար Ֆուհիմորին օգտագործել է համակենտրոնացման ճամբարներ, ինչպես նաև փակ ռազմական դատարաններ, որոնք թույլ են տվել գրեթե առանց դատաքննության ոչնչացնել ապստամբներին։ 2003 թվականին հրապարակված հատուկ հանձնաժողովի զեկույցը ցույց է տվել, որ Պերուի զինված ուժերը իրենց իսկ կողմից սպանված գյուղացիներին ներկայացրել են որպես ապստամբների զոհեր։ Ֆուհիմորիի ռեժիմի առաջին խոշոր հաջողությունը 1992 թվականի սեպտեմբերի 12-ին «Սենդերո Լումինոսո»-ի ղեկավար Աբիմայել Գուսմանի և նրա ութ օգնականների գրավումն է եղել։ Իր կյանքը պահպանելու խոստումների դիմաց Գուսմանը հեռուստատեսությամբ դիմել է համախոհներին՝ կոչ անելով դադարեցնել զինված պայքարը։ «Սենդերո Լումինոսո»-ի ղեկավարների մեծամասնության դատապարտումը կայունացրել է ներքին իրավիճակը, ինչը թույլ է տվել Ֆուհիմորիին հաղթել 1995 թվականի նախագահական ընտրություններում։

Երկրորդ ժամկետ
--------------

1995 թվականի ապրիլին Ֆուհիմորին վերընտրվել է նախագահի պաշտոնում՝ հաղթելով ՄԱԿ-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Խավիեր Պերես դե Կուելյարին։ Դա մեծապես պայմանավորված է եղել արմատական կազմակերպությունների դեմ պայքարում Ֆուհիմորիի հաջողություններով, ինչպես նաև 1995 թվականի հունվարին Էկվադորի հետ սահմանային հակամարտության կայծակնային հաղթանակով։ Այս հակամարտության արդյունքում սահմանների ճշգրտում է կատարվել Օրիենտե շրջանում, որի տիրապետման շուրջ վեճերը վարել են երկու երկրները 19-րդ դարից ի վեր՝ հօգուտ Պերուի։ Միևնույն ժամանակ, Պերուի նախագահը զիջումների է հասել նաև Չիլիի կողմից հարավային հողերի համար տարածքային վեճում, որոնց տարածքային պատկանելությունը անորոշ է մնացել 1883 թվականի Անչոնի պայմանագրի ստորագրումից ի վեր։ Երկրորդ ժամկետով ընտրվելուց հետո Ֆուհիմորիի առաջին քայլերից մեկը համաներումն է եղել, որը հայտարարվել է պերուացի բոլոր զինվորականների և ոստիկանության կողմից, որոնք մեղադրվել են 1980 թվականից 1995 թվականներին մարդու իրավունքների խախտման մեջ։

### Ճապոնական դեսպանատան պատանդներ

Արդյունքում Ֆուհիմորին կարողացել է վերջնական հարձակում սկսել ապստամբների ուժերի վրա։ 1996 թվականի դեկտեմբերի 17-ին 14 ապստամբներ գրավել են ճապոնական դեսպանատունը այնտեղ գտնվող հինգ հարյուր հյուրերի հետ, որոնք հավաքվել էին կայսր Ակիհիտոյի 63-ամյակի կապակցությամբ տոնակատարությանը։

Զավթիչները պահանջել են վերանայել կառավարության նեոլիբերալ բարեփոխումները, ազատ արձակել շարժման 400 մասնակիցներին և պահանջել են Ֆուհիմորիի հրաժարականը։ Շուտով պատանդների մեծ մասն ազատ է արձակվել, իսկ դեսպանատանը մնացած 76 պատանդների նկատմամբ ազդեցության խիստ միջոցներ չեն կիրառվել։ Զավթիչները թույլ են տվել պատանդներին հարազատներից տեղեկություններ ստանալ և նույնիսկ նրանցից ոմանց հետ ընկերական հարաբերություններ հաստատել։ Միևնույն ժամանակ, Ֆուջիմորիի օգնականներն ընտրել են պահը բռնագրավման գործողություն իրականացնելու համար՝ օգտագործելով պատանդներից մեկի՝ Պերուի ռազմածովային նավատորմի նախկին սպայի փոխանցած տեղեկատվությունը։ 1997 թվականի ապրիլի 22-ին Ֆուհիմորին հրաման է տվել սկսել գործողությունը «Չավին դե Ուանտար» ծածկանունով՝ ի պատիվ Պերուի հայտնի հնագիտական վայրի։ 140 հատուկջոկատայիններ գրոհել են դեսպանատունն այն ժամանակ, երբ 14 զավթիչներից 12-ը ֆուտբոլ խաղալիս են եղել։ Անակնկալի եկած՝ նրանք դիմադրություն ցույց չեն տվել, ուստի պատանդներն ազատ են արձակվել հաշված րոպեների ընթացքում։ Գործողության ընթացքում զոհվել է երկու զինծառայող և մեկ պատանդ, գրավման խմբի կողմից բոլոր ապստամբները (ներառյալ կանայք) ոչնչացվել են։

### Խնդիրներ

Ֆուհիմորիի հետագա քաղաքական կարիերան կասկածի տակ է դրվել 1994 թվականին կնոջից բաժանվելու արդյունքում։ Ամուսնալուծությունից հետո Ֆուհիմորիի կինը ստեղծել է իր սեփական քաղաքական կուսակցությունը, որը դեմ էր իր նախկին ամուսնու քաղաքականությանը, որն էլ իր հերթին թողել է դստերը։

2000 թվականից հետո իշխանությունը պահպանելու հնարավորություն ստանալու համար 1996 թվականի օգոստոսին Պերուի նախագահը նախաձեռնել է Կոնգրեսի կողմից օրենք ընդունել, որը թույլ է տվել նրան առաջադրվել երրորդ ժամկետով։

Հրաժարական և արտագաղթ
---------------------

2000 թվականի նախագահական ընտրությունների միակ մրցակից Ալեխանդրո Տոլեդոն մայիսի 28-ին կայացած երկրորդ փուլում հանել է իր թեկնածությունը՝ պատճառաբանելով, որ Պերուի դատական իշխանությունը ոչ մի կերպ չի արձագանքել ընտրական գործընթացի կոպիտ խախտումներին։ Հաղթող հայտարարված Ֆուհիմորին, վախենալով բողոքի ակցիաներից, վարչապետի պաշտոնն առաջարկել է ընդդիմության ներկայացուցիչ Ֆեդերիկո Սալասին։ Այնուամենայնիվ, 2000 թվականի աշնանը հրապարակվել է մի տեսանյութ, որում պատկերված է եղել Վլադիմիր Մոնտեսինոսի կողմից ընդդիմադիր պատգամավոր Քոուրիին 15 միլիոն դոլար կաշառք տալը՝ Ֆուհիմորիի «Պերու 2000» կուսակցությանը անցնելու համար։ Պատգամավորների կաշառակերության հետ կապված սկանդալները և Կոլումբիայի ապստամբների համար զենքի մաքսանենգության մեջ պերուացի նախկին զինվորականների մասնակցությունը ստիպել են Ֆուհիմորիին հրաժարվել իշխանությունից։

2000 թվականի նոյեմբերի 13-ին Ալբերտո Ֆուհիմորին լքել է երկիրը՝ ուղևորվելով Բրունեյ՝ մասնակցելու Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի ֆորումին։ Նոյեմբերի 16-ին Վալենտին Պանիագուան ստանձնել է նախագահի լիազորությունների կատարումը, և հաջորդ օրը Ֆուհիմորին շտապ հեռացել է Բրունեյից և թռել Ճապոնիա, որտեղ նա շռայլ ձևով հայտարարել է նախագահի պաշտոնից իր հրաժարականի մասին, ինչպես նաև քաղաքական ապաստան խնդրել։ Ֆուհիմորին, որը հայտնի է եղել որպես Ֆուհիմորի, մահացել է 2014 թվականի նոյեմբերի 16-ին։ Պերուի Կոնգրեսը ֆաքսի միջոցով չի ընդունել նրա կամավոր հրաժարականը և պաշտոնանկ է արել նրան «համառ բարոյական անվճարունակություն» ձևակերպմամբ (կողմ՝ 62, դեմ՝ 9, ձեռնպահ՝ 9): Հաստատվելով Ճապոնիայում՝ Ֆուհիմորին մտադիր է եղել կրկին առաջադրվել Պերուի նախագահի պաշտոնում՝ համացանցով շփվելով պոտենցիալ ընտրողների հետ, այն դեպքում, երբ Պերուի դատախազությունը Ֆուհիմորիի դեմ մի քանի քրեական գործ է հարուցել, իսկ հետո բազմիցս ձգտել ինտերպոլի գծով Ֆուհիմորիի արտահանձնմանը, սակայն Ճապոնիան մերժել էր Ֆուհիմորիի արտահանձնումը սահմանադրության հիման վրա, որն արգելել է սեփական քաղաքացիների կամ այլ պետությունների քաղաքացիների արտահանձնումը, որոնք ուղղակի ճապոնական ծագում են ունեցել։ 2002 թվականին Ֆուհիմորին ընդունել է Ճապոնիայի խորհրդարանի վերին պալատ առաջադրվելու հրավերը փոքր քաղաքական կուսակցությունից՝ դիվանագիտական անձեռնմխելիություն ստանալու հույսով, սակայն ձախողվել է։

2005 թվականի հոկտեմբերին Ֆուհիմորին հայտարարել է, որ մտադիր է մասնակցել 2006 թվականի ապրիլին Պերուի նախագահական ընտրություններին՝ անկախ պետական պաշտոններ զբաղեցնելու տասնամյա արգելքից։ 2005 թվականի նոյեմբերի 7-ին Պերուի նախկին նախագահը, չունենալով դիվանագիտական անձեռնմխելիություն, շատերի համար անսպասելիորեն ժամանել է Չիլի, որտեղ ձերբակալվել է Ինտերպոլի օրդերի հիման վրա։ 2006 թվականի հունվարի 3-ին Պերուի կառավարությունը ներկայացրել է նրա արտահանձնման հայցը։ 2006 թվականի հունվարի 6-ին Ֆուհիմորին գրանցվել է իր դստեր՝ Կեյկո Սոֆիայի կողմից որպես նախագահի թեկնածու, սակայն արդեն հունվարի 10-ին թեկնածությունը որակազրկվել է։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Չիլիի արդարադատությունը, ի դեմս Գերագույն դատարանի, բավարարել է Ֆուհիմորիին արտահանձնելու խնդրանքը, և Պերուի ոստիկանությունը անմիջապես ուղարկել է ինքնաթիռ, որը 2007 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Սանտյագոյից Լիմա են տեղափոխել նախկին նախագահին՝ Ազգային ոստիկանության պետի, ինտերպոլի չորս սպաների և բժիշկների ուղեկցությամբ։

Դատավճիռ
--------

2007 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Պերուի Գերագույն դատարանը Ֆուհիմորիին դատապարտել է վեց տարվա ազատազրկման և 92 հազար դոլար տուգանքի՝ իշխանությունը չարաշահելու համար։ Ֆուհիմորին դարձել է պետության առաջին ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված ղեկավարը, որն արտահանձնվել է իր երկիր և դատապարտվել մարդու իրավունքների խախտման համար։

Մեկ օր առաջ սկսվել էր ևս մեկ դատավարություն, որին Ֆուհիմորին եկել է որպես ամբաստանյալ։ Դատավարության արդյունքում 2009 թվականի ապրիլի 7-ին հատուկ տրիբունալի կողմից դատապարտվել է 25 տարվա ազատազրկման՝ 1990-ական թվականների սկզբին 25 մարդու սպանության համար պատասխանատու «մահվան ջոկատներ» կազմակերպելու համար։ Դատավճռի հրապարակումից հետո Ֆուհիմորին հայտարարել է, որ պատրաստվում է բողոքարկել դատավճիռը։

Նախկին նախագահի դուստրը՝ Կեյկո Ֆուխիմորին, որն այդ ժամանակ Պերուի խորհրդարանի անդամ է եղել, խիստ քննադատության է ենթարկել այդ դատավարությունները։

2009 թվականի հուլիսին Ֆուհիմորին դատապարտվել է 7,5 տարվա ազատազրկման 15 միլիոն դոլար կաշառք տրամադրելու համար, որը նա վճարել է Պերուի ազգային հետախուզական ծառայության ղեկավար Վլադիմիր Մոնտեսինոսին, իսկ 2009 թվականի սեպտեմբերին՝ ևս 6 տարվա ազատազրկման՝ հեռախոսային խոսակցությունների ապօրինի գաղտնալսման կազմակերպման և 2000 թվականի նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ լրագրողներին, քաղաքական գործիչներին և գործարարներին կաշառելու համար բյուջետային միջոցների օգտագործման համար (երկու դեպքում էլ Ֆուհիմորին ընդունել է իր մեղքը)։

2017 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Պերուի պետության ղեկավար Պեդրո Պաբլո Կուչինսկին ներում է շնորհել Ալբերտո Ֆուհիմորիին, որը 25 տարվա ազատազրկում է կրել կոռուպցիայի և այլ հանցագործությունների համար։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 3-ին դատարանի որոշմամբ Ֆուհիմորիի ներումը չեղարկվել է, նրան հրամայվել է վերադառնալ բանտ՝ պատիժը կրելու համար։ Դրանից անմիջապես հետո Պերուի Կոնգրեսը ընդունել է մի օրենք, որով տարեց բանտարկյալներին, որոնք կրել են ժամկետի առնվազն մեկ երրորդը, թույլատրվել է տնային կալանքի ենթարկվել՝ էլեկտրոնային ապարանջան կրելու պայմանով։ Օրինագծի նախաձեռնողը Ֆուհիմորիստական ժողովրդական ուժն է եղել, որը վերահսկել է Կոնգրեսի զգալի թվով տեղեր։ Օրինագիծը քննադատվել է բազմաթիվ այլ քաղաքական ուժերի կողմից, իրենց կարծիքով, Ալբերտո Ֆուհիմորիի օգտին բացահայտ ուղղվածության, ազգային օրենսդրության հետ անհամատեղելիության և քննարկման ժամանակ ընթացակարգային խախտումների համար։

2022 թվականի մարտի 17-ին Պերուի Սահմանադրական դատարանը որոշում է կայացրել ազատ արձակել 83-ամյա Ֆուհիմորիին։ Երկրի նախագահ Պեդրո Կաստիլյոն հայտարարել է, որ համաձայն չէ այդ որոշման հետ և մտադիր է այն վիճարկել միջազգային դատարաններում։

Մրցանակներ
----------

* «Սպիտակ փղի շքանշան» (Թաիլանդ, 1996 թվական)
* «Հարավային խաչի շքանշան» (Բրազիլիա, 1999 թվական)
* «Թագավորության թագի շքանշան» (Մալայզիա, 1996 թվական)
* «Ռումինիայի աստղի շքանշան» (Ռումինիա, 1998 թվական)
* «Միքայել և Գեորգի սրբերի շքանշան» (Մեծ Բրիտանիա, 1999 թվական)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2  Encyclopædia Britannica
4. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
5. 1 2  Geni(բազմ․) — 2006.
6. ↑
7. ↑  «Прокуратура Перу простила диктатору Фухимори массовую стерилизацию - ИА REGNUM». *ИА REGNUM* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 22-ին.
8. ↑  «Газета.Ru - Экс-президент Перу стерилизовал 300 тыс. женщин». www.gazeta.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 22-ին.
9. ↑  Peru, 31 October 1993: Constitution Direct Democracy (de)
10. ↑  Cameron, Maxwell A. (1998 թ․ հունիս). «Latin American Autogolpes: Dangerous Undertows in the Third Wave of Democratisation». *Third World Quarterly*. Taylor & Francis. **19** (2): 228. doi:10.1080/01436599814433. «the outlines for Peru's presidential coup were first developed within the armed forces before the 1990 election. This Green Plan was shown to President Fujimori after the 1990 election before his inauguration. Thus, the president was able to prepare for an eventual self-coup during the first two years of his administration»
11. ↑  Kenney, Charles D. (2004). *Fujimori's coup and the breakdown of democracy in Latin America*. University of Notre Dame Press. ISBN 0-268-03171-1.
12. ↑  Levitsky, Steven "Fujimori and Post-Party Politics in Peru", *Journal of Democracy*. 10(3):78
13. ↑  National Security Archive (1995 թ․ հունիսի 15). «Fujimori signs amnesty law». Peruvian Ministry of Culture. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 27-ին.
14. ↑  *Александр Трушин* 56 минут, которые потрясли Перу(ռուս.) // *Независимая газета* : сайт газеты. — 2000. Архивировано из первоисточника 10 Նոյեմբերի 2019.
15. ↑  «Бывшего президента Перу приговорили к 25 годам тюрьмы». Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 7-ին.
16. ↑  (իսպ.)Fujimori es condenado a 25 años de prisión por violación de los derechos humanos Արխիվացված 2009-04-10 Wayback Machine
17. ↑  (իսպ.)Keiko Fujimori Արխիվացված 2009-02-24 Wayback Machine
18. ↑  Юлия Малышева, Фухимори готов на большее Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine, 29 сентября 2009 г.
19. ↑  Korrespondent.net. «В Перу помиловали экс-президента Фухимори» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 25-ին.
20. ↑  «Peru court reverses ex-leader's pardon». *BBC News* (անգլերեն). 2018 թ․ հոկտեմբերի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
21. ↑  «Peru's Congress Passes Bill to Grant Fujimori House Arrest». *Bloomberg* (անգլերեն). 2018 թ․ հոկտեմբերի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
22. ↑  «Президент Перу намерен оспорить в международном суде помилование Альберто Фухимори» (ռուսերեն). Коммерсантъ — новость. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 28-ին.
23. ↑  «ประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 28-ին.
24. ↑  «UOL - Brasil Online - FHC condecora Fujimori e se reúne com empresários 22/07/99 10h07». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 11-ին.
25. ↑  «Darjah Utama Seri Mahkota Negara». Perpustakaan Negara Malaysia. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
26. ↑  «Tabella degli insigniti». *Cancelaria Ordinelor - Președintele României* (ռումիներեն). Արխիվացված է օրիգինալից (xls) 2014 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
27. ↑  «Honorary Knighthoods Awarded 1997-2006». *data.parliament.uk*. 2009. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 8-ին.

Գրականություն
-------------

* *Дабагян Э. С.* Перу: взлет и падение президента А. Фухимори // Новая и новейшая история. — 2010. — № 5. — С. 171—184.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուջիմորիի վիդեո ելույթը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալբերտո Ֆուհիմորի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՏիկՏոկ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90768573 · BNE: XX1458412 · BNF: 12446658c · CiNii: DA06239697 · GND: 119264056 · GTAA: 100436 · ISNI: 0000000058661873 · LCCN: n91063091 · NDL: 00620693 · NKC: js20051212004 · NLP: a0000002948134 · NTA: 087851032 · SUDOC: 033617023 · VIAF: 79416974 · WorldCat VIAF: 79416974 |

 |

 |