**Ֆրանսիշկու Գուտերիշ** (պորտ.՝ Francisco Guterres, սեպտեմբերի 7, 1954(1954-09-07), Ossu, Viqueque Municipality, Արևելյան Թիմոր), Արևելյան Թիմորի քաղաքական գործիչ, որն Արևելյան Թիմորի նախագահն է սկսած 2017 թվականից։ Նա նաև Ֆրետիլինի նախագահն է, ինչպես նաև 2002-ից 2007 թվականներին եղել է Արևելյան Թիմորի ազգային ժողովի նախագահ։ Որպես Ֆրետիլինի թեկնածու, նա մասնակցել է 2007 և 2012 թվականների նախագահական ընտրություններին, բայց երկու դեպքերում էլ պարտվել է երկրորդ փուլում անկախ թեկնածուներին։ Նա նաև մասնակցել է 2017 թվականի նախագահական ընտրություններին և նախկին վարչապետ Շանանա Գուժմաոյի և իր կուսակցության` Թիմորի Վերակառուցման Ազգային Կոնկրեսի օգնությամբ ընտրվել է որպես նախագահ։

Կյանք և կարիերա
---------------

Ծնվել է 1954 թվականին, Օշույում, Գուտերիշը իրեն նկարագրել է որպես «աղքատ ընտանիքի և համեստ մարդկանց որդի»։ Նա կաթոլիկ է և գերիլիայի նախկին մարտիկ։ 1998 թվականին Ավստրալիայի Սիդնեյ քաղաքում կայացած Ֆրետիլինի Արտակարգ Խորհրդաժողովում նրան անվանել են Զինված Դիմադրության Խորհրդի գլխավոր համակարգող։ 2001 թվականի հուլիսին նա ընտրվել է Ֆրետիլինի նախագահ։ Գուտերիշը ընտրվել է Վստահորդների Ասամբլեա 2001 թվականի օգոստոսի խորհրդարանական ընտրություններում, և նա դրանից հետո ընտրվել է Վստահորդների Ասամբլեայի կողմից որպես դրա նախագահ, երբ Արևելյան Թիմորն ստացել իր անկախությունը 2002 թվականի մայիսին, Վստահորդների Ասամբլեան վերափոխվել է Ազգային Ժողովի, և Գուտերիշը մնացել է դրա նախագահ։

2007 թվականի նախագահական ընտություններին Գուտերիշը առաջադրվել է որպես Ֆրետիլինի թեկնածու և պոպուլիստական արշավ է իրականացրել։

Այնուամենայնիվ, Ֆրետիլինի մի քանի մասնակիցներ մեղադրում էին նրան 2006 թվականի Արևելյան Թիմորի ճգնաժամի համար և նրա փոխարեն աջակցում էին վարչապետ Ժոզե Ռամոս Հորտային, որն առաջադրվել էր որպես անկախ թեկնածու։ Ընտրությունների առաջին փուլում որը անցկացվել է ապրիլի 9-ին, Գուտինեշը զբաղեցրել էր առաջին տեղը ձայների 27.89%-ով։ Նա և Ռամոս Հորտան մասնակցել են երկրորդ փուլին մայիսին, և Գուտերիշը պարտվել է ձայների 31%-ով, իսկ Ռամոս-Հորտան հաղթել է ձայների 69%-ով։ Նա ընդունել է արդյունքը և շնորհավորել է Ռամոս Հորտային։ Գուտերիշը վերընտրվել է խորհրդարանում 2007 թվականի հունիսի խորհրդարանական ընտրություններում որպես Ֆրետիլինի թեկնածուների ցուցակի առաջին անուն։ 2017 թվականի նախագահական ընտրություններին Գուտերշը նորից առաջադրվել է որպես Ֆրետիլինի թկենածու նախկին վարչապետ Շանանա Գուժմաոյի և նրա կուսակցության` Թիմորի Վերակառուցման Ազգային Կոնկրեսի աջակցությամբ։ Վաղ արդյունքները ցույց են տվել, որ նա հաղթել է ձայների ավելի քան 50%-ով առաջին փուլում։ Գուտերիշը պաշտոնը ստանձնել է 2017 թվականի մայիսի 20-ին` որպես Արևելյան Թիմորի առաջին ընտրված կուսակցական նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. 1 2  Profile on National Parliament website(չաշխատող հղում)
.
4. 1 2 3  «Feature: Fretilin looms over Timor poll». The Australian. 2007 թ․ ապրիլի 6. Վերցված է 2007 թ․ ապրիլի 8-ին.(չաշխատող հղում)
5. ↑  *Results from the National Electoral Commission* (PDF), Comissão Nacional de Eleições Timor-Leste, 2007 թ․ ապրիլի 18, Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2008 թ․ փետրվարի 16-ին, Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 19-ին `{{citation}}`: More than one of `|archivedate=` and `|archive-date=` specified (օգնություն); More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)*Results from the National Electoral Commission* (PDF), Comissão Nacional de Eleições Timor-Leste, 2007 թ․ ապրիլի 18, Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2008 թ․ փետրվարի 16-ին, Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 19-ին `{{citation}}`: More than one of `|archivedate=` and `|archive-date=` specified (օգնություն); More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
6. ↑  «Two set to square off for presidency». *news.com.au*. AAP. 2007 թ․ ապրիլի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ փետրվարի 15-ին.
7. ↑  «Guterres congratulates Horta as new president of Timor-Leste». *Xinhua ("People's Daily Online")*. 2007 թ․ մայիսի 11.
8. ↑  *National Provisional Results from the 30 June 2007 Parliamentary Elections* (PDF), Comissão Nacional de Eleições Timor-Leste, 2007 թ․ հուլիսի 9, Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2007 թ․ օգոստոսի 10-ին, Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 19-ին `{{citation}}`: More than one of `|archivedate=` and `|archive-date=` specified (օգնություն); More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
9. ↑  Hodge, Amanda (2017 թ․ մարտի 22). «Francisco Guterres set to become East Timor's fourth president». *The Australian*. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* East Timor: Birth of a Nation: Lu Olo's Story

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1196026521 · PTBNP: 1208013 · VIAF: 81153651753155782041 · WorldCat VIAF: 81153651753155782041 |

 |