Բրինսթոնի համալսարանի` Ուիլսի մասնաշենքը
**Կարմիր աղյուսից համալսարաններ** (անգլ.՝ Red Brick Universities), Անգլիայի ամենահեղինակավոր վեց համալսարանների միավորման ոչ պաշտոնական անվանումը։ Համալսարանները, որոնք հիմնադրվել են որպես քոլեջներ, համալսարանի կարգավիճակ են ստացել մինչև Առաջին աշխարհամարտը և տեղակայված են արդյունաբերական մեծ քաղաքներում։ Ի սկզբանե «կարմիր աղյուսից համալսարաններ» անունը որոշակի բացասական իմաստով է գործածվել, քանի որ այդ համալսարանները համեմատաբար նոր էին մեծ հեղինակություն վայելող հին համալսարանների համեմատ, բայց արագ զարգանում էին։ Սակայն 1960-1990 թվականներին նոր համալսարանների հիմնադրումից հետո անվանումը դարձավ ակնածանքի նշան այդ համալսարանների նկատմամբ։ Ներկայումս կարմիր աղյուսից համալսարաններից վեցը ընդգրկված են համալսարանային հեղինակավոր «Ռասել» խմբում, որին բաժին է հասնում Մեծ Բրիտանիայի հետազոտական ողջ դրամաշնորհի երկու երրորդը։

Համալսարանների կազմ
-------------------

Բիրմինգհեմի համալսարանի Էշտոն Ուեբ շենքը
Կարմիր աղյուսից համալսարանների խմբում ընդգրկված է վեց համալսարան.

* Բիրմինգհեմի համալսարան - հիմնադրվել է 1900 թվականին։
* Բրիստոլի համալսարան - հիմնադրվել է 1909 թվականին։
* Լիվերպուլի համալսարան - հիմնադրվել է 1903 թվականին։
* Մանչեստրի համալսարան - կազմավորվել է 2004 թվականին Վիկտորիայի համալսարանի և UMIST-ի միավորմամբ։
* Լիդսի համալսարան - հիմնադրվել է 1904 թվականին։
* Շեֆիլդի համալսարան - հիմնադրվել է 1905 թվականին։

Ծագման պատմություն
------------------

Մեծ Բրիտանիայի տնտեսական համալսարանական շարժումը ծնվել է 19-րդ դարում արդյունաբերական և կրթական կենտրոնների առաջացման հետ։ 1824 թվականին հիմնադրված Մանչեստրի մեխանիկայի համալսարանը (Manchester Mechanics' Institute) դարձավ Մանչեստրի գիտության և տեխնոլոգիայի ապագա համալսարանի (Manchester Institute of Science and Technology, UMIST) հիմքը, որի հիման վրա էլ հետագայում ձևավորվեց Մանչեսթրի համալսարանը։ Բիրմինգհեմի համալսարանի պատմությունը սկսվում է Բիրմինգհեմի բժշկական դպրոցից, որը հիմնադրվել է 1825 թվականին։ Լիդսի համալսարանը նույնպես ձևավորվել է բժշկական դպրոցի բազայի վրա, իսկ Բրիստոլի, Լիվերպուլի և Շեֆիլդի համալսարանները կազմավորվել են համալսարանական քոլեջների բազայի վրա։

Ձևավորված նոր համալսարանների առանձնահատկությունն այն էր, որ նրանք սահմանափակված չէին և ուսանողներին ընդունում էին առանց հաշվի առնելու դավանանքը կամ սոցիալական ծագումը։ Նրանք նպատակ էին դրել ուսանողներին այնպիսի հմտություններ տալու, որոնք անհրաժեշտ կլինեին «ռեալ աշխարհում»։ Այս առումով նրանք ընդունել էին Բեռլինի` Հումբոլդտի համալսարանի սկզբունքները, որով նախապատվություն էր տրվում ոչ թե ակադեմիական, այլ պրակտիկ գիտեկիքներին։ Հենց այս հատկությամբ էին տարբերվում «կարմիր աղյուսից համալսարանները» հին համալսարաններից` Օքսֆորդից, Քեմբրիջից, ինչպես նաև ավելի ուշ ձևավորված մինչվիկտորիական համալսարաններից։ Վերջիններս աստվածաբանական ուղղվածություն ունեին` առաջնորդվելով անգլիկան եկեղեցու 39 սկզբունքներով։

Կիրառությունը լայն իմաստով
--------------------------

«Կարմիր աղյուսից համալսարաններ» անունը կիրառվում է նաև լայն իմաստով։ Մասնավորապես` Ռեդինգի համալսարանը, հիմնադրված լինելով 19-րդ դարում որպես Օքսֆորդին կից քոլեջ, միակն է, որ համալսարանների միավորման մեջ է մտել համաշխարհային երկու պատերազմների միջակայքում և հաճախ ընդգրկվում է «կարմիր աղյուսավորների» ցանկում։ Եզրը կիրառվում է նաև Բելֆաստի արքայական համալսարանի նկատմամբ, որը, հիմնադրված լինելով 1845 թվականին, ինժեներական համալսարան է հռչակվել 1908 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* Բիրմինգհեմի համալսարանԲիրմինգհեմի համալսարան
* Բրիստոլի համալսարանԲրիստոլի համալսարան
* Լիդսի համալսարանի խորհրդանիշը` Պարկինսոնի շենքըԼիդսի համալսարանի խորհրդանիշը` Պարկինսոնի շենքը
* Մանչեստրի համալսարանՄանչեստրի համալսարան
* Լիվերպուլի համալսարանԼիվերպուլի համալսարան
* Շեֆիլդի համալսարանի ինժեներության ֆակուլտետի շենքըՇեֆիլդի համալսարանի ինժեներության ֆակուլտետի շենքը

Տես նաև
-------

* Բաղեղի լիգա
* Օքսբրիջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "A history of the HE environment | Staff | University of St Andrews". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 15-ին. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 7.
2. 1 2  "Birmingham University Firsts". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 20.
3. ↑  "About the University of Bristol". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 20.
4. ↑  "Origins of the University of Leeds". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 20.
5. ↑  "About the University of Liverpool". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 20.
6. 1 2  "University of Manchester: History". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 20.
7. ↑  "About the University of Sheffield". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 20.
8. ↑  Peers, Edgar Allison (1943). *Redbrick University*.
9. ↑  Russell Group: Home
10. ↑  "Humboldt University Structural Model and History". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 20.
11. ↑  "The University's History". University of Reading. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 23. Retrieved 2009 թ․ ապրիլի 30.