**Վասիլի Իվանովիչ Չապաև** (ռուս.՝ *Василий Иванович Чапаев*, հունվարի 28 (փետրվարի 9), 1887, Բուդայկա, Չեբոկսարսկի ծխական համայնք, Չեբոկսարսկի շրջան, Կազանի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 5, 1919(1919-09-05), Լբիշչենսկի շրջան, Ուրալի մարզ, ՌԽՖՍՀ), խորհրդային ռազմական գործիչ, Կարմիր բանակի հրամանատար, Առաջին համաշխարհային և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, պարգևատրվել է երեք անգամ «Գեորգիևյան խաչ», մեկ՝ «Գեորգիևյան մեդալ» և մեկ՝ Կարմիր դրոշի շքանշաններով։ «Կարմիր դրոշ» (1919) շքանշանի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1887 թվականի հունվարի 28-ին (փետրվարի 9) Չեբոկսարսկի շրջանի Բուդայկա գյուղում, շինականի ընտանիքում։ Ընտանիքում վեցերորդ երեխան էր։ Մայրը չուվաշ էր, հայրը՝ էրզյա (1854—1921)։ Որոշ ժամանակ անց, կյանքի պայմանները բարելավելու նպատակով, Չապաևների ընտանիքը տեղափոխվել է Սամարայի մարզի Բալակովո գյուղ։ Իվան Չապաևը որդուն տեղավորեց տեղի ծխական դպրոց, որի հովանավորն էր իր մեծահարուստ զարմիկը։ Չապաևների ընտանիքում արդեն կային քահանաներ, և ծնողները ցանկանում էին, որպեսզի Վասիլին նույնպես դառնար հոգևորական։ 

1908 թվականի աշնանը Վասիլին զորակոչվեց բանակ և նրան ուղարկեցին Կիև։ Այնուամենայնիվ, հաջորդ տարվա գարնանը, անհայտ պատճառներով, Չապաևին հեռացրեցին բանակից և տեղափոխեցիn աշխարհազորայինների առաջին խումբ` ըստ պաշտոնական վարկածի, հիվանդության պատճառով։ Փետրվարյան հեղափոխության ժամանակ գտնվել է Սարատովի հիվանդանոցում։ Մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմը, բանակում չի ծառայել։ Աշխատել է որպես ատաղձագործ։ 1912-1914 թթ. Չապաևը ընտանիքով ապրում էր Մելեկես քաղաքում (այժմ՝ Դիմիտրովգրադ, Ուլյանովսկի մարզ), որտեղ ծնվել է նրա որդին՝ Արկադին։ 1914 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Չապաևը ծառայության անցավ Ատկարսկի 159-րդ հրաձգային գնդի պահեստազորում։

Չապաևն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ճակատում հայտնվել է 1915 թվականի հունվարից։ 1915 թվականի հուլիսին, ավարտելով ուսումը, ստացել է կրտսեր սերժանտի կոչում, իսկ հոկտեմբերին՝ ավագի։ Պատերազմն ավարտել է սերժանտի կոչումով։ 

«Ցուցաբերած քաջության» համար պարգևատրվել է II, III և IV աստիճանի «Գեորգիևյան խաչ» և IV աստիճանի «Գեորգիևյան մեդալ» շքանշաններով։ 

### Ազգանվան ծագումը

Վասիլի Չապաևի հարազատ եղբոր՝ Միխայիլի վկայությամբ, «Չապաև» ազգանունն ուներ հետևյալ ծագումը։

Վասիլիի պապը՝ Ստեպան Գավրիլովը փաստաթղթերում գրվել է Գավրիլով։ 1882 կամ 1883 թվականին Ստեպան Գավրիլովն ընկերների հետ փայտ էր դասավորում և նրանց մոտ եկավ թափառաշրջիկ Վենյամինովը։ Նրան ընդունեցին։ Ֆերմայում ավագը Ստեպան Գավրիլովն էր։ Որպես ավագ, նա սովորաբար գոռգրում էր ընկերների վրա, բացականչելով «չեպա՜յ, չեպա՜յ» (*վերցրո՜ւ, վերցրո՜ւ*)։ Երբ վերջացնում էր աշխատանքը, կապալառուն անմիջապես գումարը չէր տալիս։ Գումարը, որպես ավագ, պետք է ստանար և բաժաներ Ստեպանը։ Ծերունին երկար ժամանակ գալիս էր փողի հետևից։ Վենյամինովը վազում էր Ստեպանին փնտրելով։ Մոռանալով նրա անունը, նա բոլորին հարցնում էր. -Տեսե՞լ եք արդյոք գրյազեվսկի ծերունուն (Գրյազեվո՝ Բուդայկա գյուղի այլ անվանումը), գեղեցիկ, գանգրահեր, անընդմեջ կրկնում է «չապայ»։ Չապայը քեզ գումար չի տա։ Հետո, երբ պապը ստացավ աշխատավարձը, փնտրեց Վենյամինովին, տվեց նրան գումարը և հյուրասիրեց։ Այդպես էլ Ստեպանը ստացավ *«Չապայ»* մականունը։ Այնուհետև հետնորդներն այն դարձրին իրենց պաշտոնական ազգանունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Большая российская энциклопедия (ռուս.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
2. 1 2  Чапаев Василий Иванович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
3. 1 2  Чапаев. // Советская Историческая Энциклопедия. Изд. Советская энциклопедия. — М. 1974. — Т. 15. — С. 816.
4. ↑  Ныне — территория Ленинского района города Чебоксары.
5. ↑  Страсти по Чапаю
6. ↑  Экспонаты спальни дочерей (рус.). Дом-музей Василия Ивановича Чапаева.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 22442, 25226 · BNE: XX886393 · BNF: 15014838x · CONOR: 154827363 · GND: 130825239 · ISNI: 0000000020290309 · LCCN: n50036514 · NKC: mzk2002110364 · NLA: 50769650 · NLP: a0000001842200 · NTA: 070824819 · NUKAT: n2020163189 · SUDOC: 137354258 · VIAF: 8501670 · WorldCat VIAF: 8501670 |

 |

 |