Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կիպրոս (այլ կիրառումներ)

**Կիպրոս** (հուն․՝ Κύπρος, թուրքերեն՝ Kıbrıs, անգլ.՝ Cyprus), կղզի Միջերկրական ծովում։ Աշխարհագրորեն գտնվում է Ասիա աշխարհամասում։ Գտնվում է 380 կմ Եգիպտոսից, 105 կմ Սիրիայից և 75 կմ Թուրքիայից հեռավորության վրա։ Կղզու վրա կա երեք պետություն, որոնցից մեկը՝ Ակրոտիրի և Դեկելիան, հանդիսանում են Մեծ Բրիտանիայի ռազմական բազան Միջերկրական ծովում։

Կիպրոս կղզու վրա է գտնվում նաև Կիպրոսի Հանրապետությունը, որից անկախություն է ուզում ձեռք բերել Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունը։ Հյուսիսային Կիպրոսի անկախությունը ճանաչել է բացառապես Թուրքիան։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզին ձգվում է 240 կմ՝ արևելքից արևմուտք, իսկ հարավից հյուսիս՝ առավելագույն լայնությունը 100 կմ է։ Կղզու տարածքը կազմում է 9251 կմ²։

Կղզու վրա գտնվող երկրներից ամենամեծ չափաբաժինը հասնում է Կիպրոսի Հանրապետությանը։ Ամբողջ կղզու 57,6%-ը պատկանում է Կիպրոսին, 36%-ը՝ մասամբ ճանաչված Հյուսիսային Կիպրոսին, և միայն 3,7%-ը Միացյալ Ազգերի Կազմակերպության (ՄԱԿ) բուֆերային տարածք հանդիսացող Ակրոտիրի և Դեկելիային (Մեծ Բրիտանիա)։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների Կիպրոսի Հանրապետությունում ու Ակրոտիրի և Դեկելիայում միասին ապրում է 838 897 մարդ։ Կիպրոսի Հանրապետության պաշտոնական լեզու են համարվում անգլերենը և հունարենը։

Ըստ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալների Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունում ապրում է 265 100 մարդ։ Հյուսիսային Կիպրոսի պաշտոնական լեզու են համարվում թուրքերենը և անգլերենը։ Մեծ տարածում ունի նաև հունարենը։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Կիպրոսի բնությունն այնքան էլ հարուստ չէ և այստեղ չկան բազմատեսակ կենդանիներ, որոնք բնորոշ են բացառապես Կիպրոսին։ Էնդեմիկ կենդանատեսակներից այստեղ ապրում են միայն Փոքրասիական վայրի ոչխարները՝ մուֆլոնները։ Վերջին տարիներին մուֆլոնների թիվը Կիպրոսում (նաև Հայաստանում) կտրուկ նվազել է և Կիպրոսի կառավարությունը լուրջ քայլեր է ձեռնարկում կենդանիներին ոչնչացման եզրից հանելու համար։

Անտառային գոտիներում, լեռնոտ շրջաններում հանդիպում են աղվեսներ և լեռնային նապաստակներ։ Լեռների ստորոտներին հանդիպում են մողեսներ, կարիճներ և օձեր։ Բացառիկ տեսակներից այստեղ հազվադեպ հանդիպում են քամելեոններ։ Կիպրոսում հանդիպում են գորտերի մի քանի տեսակներ։

Կլիմա
-----

Կլիման արևադարձային է և տարվա ընթացքում ջերմաստիճանը չի լինում բացասական։

| Տարվա եղանակ | Առավոտյան ջերմաստիճան | Երեկոյան ջերմաստիճան |
| --- | --- | --- |
| ձմեռ | 10-20 °C | 5-12 °C |
| գարուն | 20-30 °C | 15-20 °C |
| ամառ | 25-40 °C | 25-35 °C |
| աշուն | 15-30 °C | 10-20 °C |

Գրականություն
-------------

* Franz Georg Maier: *Cypern – Insel am Kreuzweg der Geschichte.* München 1982, ISBN 3-406-09089-3.
* Pavlos Tzermias: *Geschichte der Republik Zypern.* Francke, Tübingen 2004, ISBN 3-7720-8060-X.
* Julia Chatzipanagioti: *Griechenland, Zypern, Balkan und Levante. Eine kommentierte Bibliographie der Reiseliteratur des 18. Jahrhunderts.* 2 Bde. Lumpeter & Lasel, Eutin 2006, ISBN 3-9810674-2-8.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կիպրոսի կայքը ռուսերեն տարբերակով (ռուս.)
2. ↑  Կիպրոսի 2011 թվականի մարդահամար մարդահամարի տվյալներ
3. ↑  Հյուսիսային Կիպրոսի 2006 թվականի մարդահամար

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեղեկատվություն Կիպրոսի Հանրապետության արտաքին գործերի մասին
* Կիպրոսի մասին հանրագիտարանում, չորրորդ հրատարակչություն, 1885–1892
* Կիպրոսի հակատամարտություն Արխիվացված 2011-08-13 Wayback Machine
* Կիմրոս — գերմանական թերթը կղզու մասին (գերմ.)
* ՄԱԿ-ի և Կիպրոսի հարաբերություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կիպրոս (կղզի)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Աստվածաշնչյան · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Սիտինի ռազմական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 1098154380921130290284 · WorldCat VIAF: 1098154380921130290284 |

 |