**Ենովքյան լեզու**, արհեստական լեզու, որը ստեղծվել է Ջոն Դիի կողմից։ Լեզուն օգտագործվել է ոգեկոչության սեանսների ժամանակ՝ կախարդական գործողությունների նպատակով։ Լեզուն ստեղծվել է 16-րդ դարի վերջում Անգլիայում։ Որոշ հետազոտողներ գտնում են, որ ենովքյան լեզուն նմանություններ ունի արաբերենի, լատիներենի և հին եբրայերենի հետ։ Ենովքյան լեզվի հնչյունաբանությունը փաստացիորեն ամբողջությամբ համընկնում է անգլերենի հնչյունաբանության հետ։ Ամբողջությամբ համընկնում են նաև ենովքյան լեզվի և անգլերենի քերականությունները։ Ենովքյան լեզու չի համարվում խոսակցական լեզու, սակայն ունի շարահյուսական, քերականական և ուղղագրական հիմք։ Այս լեզվով են գրված ենովքյան բանալիների տեքստերը (19 բանալիներ)։ Լեզուն առաջին անգամ նկարագրվել է Ջոն Դիի կողմից։

Ջոն Դին և Էդվարդ Քելլին երբեք հղում չեն արել այս լեզվին՝ օգտագործելով «ենովքյան» տերմինը։ Նրանք լեզուն անվանել են «հրեշտակային» (անգլ.՝ angelical language)։

Պատմություն
-----------

Լեզվի քերականական կառուցվածքը և բառարանը ստացել են Ջոն Դին (բժիշկ Դի) և Էդվարդ Քելլին՝ 1583-1584 թվականներին տեղի ունեցած ոգեկոչման արարողությունների ժամանակ։ Ենովքյան լեզուն իր անվանումը ստացել է ի պատիվ բիբլիական պատրիարք Ենովքի։

Դին և Քելլին հայտարարել են, որ լեզուն իրենց սովորեցրել են հրեշտակները։ Ըստ նրանց, այս լեզուն ավելի հին է, քան սանսկրիտը և ունի կախարդական հզոր ներուժ, որը կարող է տատանվել ժամանակի և տարածության միջակայքով։ Հենց այդ նպատակով էլ Դին և Քելին իրենց գրառումները կատարել են կոդավորված տեսքով։

Լեզվի ձևավորման հետ զուգընթաց ի հայտ են եկել նաև, այսպես կոչված, ենովքյան բանալիները։ Համարվում է, որ ենովքյան լեզվի ձայների ներդաշնակ համադրությունը արտահայտում է ավելի ուժեղ էֆֆեկտ։ Բանալիների ընդհանուր թիվը 19 է։

Ենովքյան լեզվի զարգացման ժամանակաշրջանը համարվում է 19-րդ դարը, երբ «Ոսկե վաղորդայնի միաբանությունը» սկսեց օգտագործել իր ծեսերում։

Այբուբեն
--------

Ենովքյան լեզուն գրվում է աջից ձախ։ Ենովքյան այբուբենում տառերի թիվը 22 է։

| Անգլերենհամարժեք | Տառ | Տառիանվանում | Արտասանություն | Ծանոթագրություն |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A |  | Un | /ɑ/, /ɑː/ | Շեշտված ձայնավոր՝ /ɑː/, չշեշտված՝ /ɑ/։ |
| B |  | Pa | /b/ |  |
| C / K |  | Veh | /k/, /s/ | A, U, O (որոշ բացառություններով) տառերից առաջ կարդացվում է /k/ և /s/՝ I, E (բազմակի բացառություններով) տառերից առաջ։ |
| D |  | Gal | /d/ |  |
| E |  | Graph | /e/, /ɛ/ | Շեշտված ձայնավոր՝ /e/, չշեշտված՝ /ɛ/։ |
| F |  | Or | /f/ |  |
| G / J |  | Ged | /dʒ/, /g/ | G կարդացվում է որպես կոշտ /g/՝ U, A, O տառերից առաջ, իսկ I, E, D տառերից առաջ և բառի վերջում /dʒ/։ |
| H |  | Na | /h/ | Կարդացվում է /h/, բացառությամբ CH, PH, SH, TH համադրություններում։ |
| I |  | Gon | /i/, /ɪ/, /j/ | Շեշտված I կարդացվում է որպես /i/, իսկ չշեշտվածը՝ /ɪ/, իսկ բառի սկզբում ձայնավորներից առաջ կարդացվում է /j/ (օրինակ, Iad = /jad/)։ |
| L |  | Ur | /l/ |  |
| M |  | Tal | /m/ |  |
| N |  | Drux | /m/ |  |
| O |  | Med | /o/, /ɔ/ | Շեշտված O կարդացվում է որպես /o/, իսկ չշեշտվածը՝ /ɔ/։ |
| P |  | Mals | /p/ | P կարդացվում է որպես /p/, բացառությամբ PH համադրությունում /f/։ |
| Q |  | Ger | /kw/ |  |
| R |  | Don | /ɹ ~ r/ |  |
| S |  | Fam | /s/, /z/ | S-ն հիմնականում կարդացվում է որպես /s/, որոշ դեպքերում որպես /z/ (օրինակ *lrasd* բառը)։ |
| T |  | Gisg | /t/ | Կարդացվում է որպես /t/,բացառությամբ TH համադրությունում /θ/։ |
| U / V |  | Van | /uː/, /ʊ/, /ju/, /v/, /w/ | U-ն հիմնականում կարդացվում է որպես /uː/ կամ /ʊ/, բառի սկզբում՝ /ju/, կամ /v/, իսկ ձայնավորից առաջ կամ բառի վերջում /w/։ |
| X |  | Pal | /ks/ |  |
| Y / W |  | Gon
(с точкой) | /j/, /i/, /ɪ/ | Բառի սկզբում ձայնավորից առաջ Y-ը կարդացվում է որպես /j/, իսկ բաղաձայներից առաջ կամ էլ բառի վերջում՝ I։ |
| Z |  | Ceph | /z/ |  |

*CH* համադրությունը կարդացվում է որպես /k/, *SH-ը*՝ /ʃ/, *TH-ը* որպես /θ/։

Բառապաշար
---------

Ամենայն հավանականությամբ բառապաշարը անկախ է։ Այսինքն, բառապաշարը անընդհատ ավելանում է։ Անգլերեն, եբրայերեն, հունարեն և լատիներեն բառերին մոտ բառեր չեն հայտնաբերվել։ Այդուհանդերձ, հանդիպում են բառեր, որոնք կարելի է մասամբ ընկալել, սակայն ոչ հայտնի նշանակություններով, որոնք հիմնականում կապված են Աստվածաշնչի հետ․ *paradiz* («կուսություն», անգլ.՝ Paradise՝ դրախտ բառից), *angelard* («իմաստ», անգլ.՝ angel հրեշտակ բառից), *luciftias* («լուսավորություն», անգլ.՝ Lucifer — «Լյուցիֆեր»? բառից), *salman* («տուն», от անգլ.՝ Solomon՝ Սողոմոն? բառից), *babalond* («անպատվելիներ», «անփառունակ», «մեղսավոր», անգլ.՝ Babylon՝ Բաբելոն? բառից)։

Քերականություն
--------------

Ենովքյան լեզվի բայերն ունեն եզակի և հոգնակի ձևեր, ինչպես նաև ներկա, ապառնի և անցյալ ժամանակաձևերը, ինչպես նաև ստորադասական եղանակ և դերբայ։ Այդուհանդերձ, որևէ բայի խոնարհումը ամբողջությամբ նկարագրված չէ Ջոն Դիի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Leitch Aaron (2010)։ *The Angelical Language, Volume I: The Complete History and Mythos of the Tongue of Angels*։ Woodbury, MN: Llewellyn Publications։ ISBN 0738714909
2. ↑  Donald C. Laycock, 2001, էջ 41
3. ↑  Leitch Aaron (2010)։ *The Angelical Language, Volume II: An Encyclopedic Lexicon of the Tongue of Angels*։ Woodbury, MN: Llewellyn Publications։ ISBN 0738714917
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Donald C. Laycock, 2001, էջ 46—47
5. 1 2  Donald C. Laycock, 2001, էջ 42
6. 1 2  Donald C. Laycock, 2001, էջ 43

Գրականություն
-------------

* *Donald C. Laycock, Edward Kelly, Dr. John Dee* The Complete Enochian Dictionary: A Dictionary of the Angelic Language As Revealed to Dr. John Dee and Edward Kelley. — Boston, MA / York Beach, ME: Weiser Books, 2001. — 288 p. — ISBN 1-57863-254-4(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Енохианский TrueType-шрифт(անգլ.)
* Omniglot — Enochian(անգլ.)
* A Pronunciation Guide to the Angelical Language of Dr. John Dee(անգլ.)
* Enochian Language and Alphabet(անգլ.)
* The Whole Enochian Dictionary Archived 2018-03-28 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Liber אנוך (Chanokh) sub figura LXXXIV(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85044042 |

 |