**Լելիո Լեգորիո** (իտալ.՝ Lelio Lagorio,նոյեմբերի 9, 1925(1925-11-09), Տրիեստ, Իտալիա - հունվարի 7, 2017(2017-01-07), Ֆլորենցիա, Իտալիա), իտալացի քաղաքական և պետական գործիչ, Սոցիալիստական կուսակցության առաջնորդներից մեկը։ 1965 թվականին եղել է Ֆլորենցիայի քաղաքապետը, 1970-1978 թվականներին Տոսկանա տարածաշրջանի վարչակազմի ղեկավարն էր։ 1980-1983 թվականներին ստանձնել է Իտալիայի պաշտպանության նախարարի պաշտոնը, իսկ 1983-1986 թվականներին զբաղվել է զբոսաշրջության և դիտարժան միջոցառումների կազմակերպման հարցերով։

Պատերազմի ժամանակ և դրանից հետո
-------------------------------

Ծնվել է սպայի ընտանիքում։ 1937-1942 թվականներին նա ֆաշիստական վարչակարգի տակ պարտադիր պատանեկան ռազմական պատրաստություն էր անցնում։ 1943 թվականին զորակոչվել է Սալոյի Հանրապետության բանակ, սակայն թաքնվել է ռազմական իշխանություններից և համագործակցել հակառակորդի հետ։

Պատերազմից հետո նա աշխատել է գործարանում։ Ավարտել է Ֆլորենցիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Զբաղվել է լրագրությամբ, հրատարակչությամբ, եղել է Felice Le Monnier հրատարակչության տնօրեն։

Ֆլորենցիայի և Տոսկանայի կառավարիչ
---------------------------------

1943 թվականից ի վեր Լելիո Լագորիոն միացավ ձախակողմյան ժողովրդավարական կազմակերպություններին։ Պատերազմից հետո միացավ Եվրոպական ֆեդերալիստական շարժմանը, այնուհետև Ժողովրդի միասնություն կուսակցությանը։ 1955 թվականից Իտալիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ էր։ Նա սերտորեն համագործակցել է Պետրո Նենիի հետ։ Նա ղեկավարում էր Ֆլորենցիայում գտնվող սոցիալիստական կազմակերպությունը, խմբագրում էր La Defense թերթը։

1960 թվականին, քաղաքական սուր ճգնաժամի ժամանակ, Լագորիոն կանխեց Ֆլորենցիայում ցուցարարների դեմ ոստիկանության ուժի օգտագործումը։ Եղել է 1960-ականների առաջին կեսի գավառական վարչակազմում, վերահսկել է իրավական քաղաքականությունը և տրանսպորտային հաղորդակցությունը։ Նա հիմնել է La Regione տարածաշրջանային ամսագիրը։ Չնայած սոցիալիստական հայացքներին՝ Լագորիոն պահպանեց բարեկամական հարաբերությունները կաթոլիկ եպիսկոպոսի հետ, նորմալացրեց հարաբերությունները աշխարհիկ իշխանությունների և եկեղեցու միջև։

1965 թվականին Լելիո Լագորիոն մի քանի ամիս եղել է Ֆլորենցիայի քաղաքապետ։ Այնուհետև մինչև 1969 թվականը ստանձնել է փոխքաղաքապետի պաշտոնը։ Մեծ դեր է խաղացել 1966 թվականի նոյեմբերի 4-ին տեղի ունեցած ջրհեղեղի հետևանքների վերացման գործում։ 1970-1978 թվականներին Լագորիոն ղեկավարում էր Տոսկանա շրջանի վարչակազմը։ 1968 թվականից ընդգրկված է եղել Իսպանիայի ղեկավար մարմիններում։

Իտալիայի կառավարության անդամ
----------------------------

1979-ից ի վեր, Լելիո Լագորիոն կենտրոնացած էր Իսպանիայի իրականացվող Համազգային քաղաքականության վրա։

### Պաշտպանության նախարար

1980 թվականի ապրիլի 4-ին Լելիո Լագորիոն ստանձնեց Պաշտպանության նախարարի պաշտոնը քրիստոնյա-դեմոկրատ Ֆրանսիսկո Կոսիգիի կառավարությունում։ Նա այս պաշտոնում մնաց մինչև 1983 թվականի օգոստոսի 4-ը։ Այս կառավարությունները զբաղեցրեցին կենտրոնամետ կամ անկեղծ պահպանողական դիրքերը։

Լագորիոյի գլխավորությամբ Իսպանիան վարում էր  «Ատլանտյան համերաշխության» ամերիկամետ և հակախորհրդային արտաքին քաղաքականություն։ Մասնավորապես, Լագորիոն աջակցել է Օլիմպիադա-1980 թվականի բոյկոտին՝ արգելելով զինծառայող մարզիկներին մեկնել Մոսկվա։ Դրա համար Լագորիոն անձնական քննադատության է ենթարկվել խորհրդային մամուլում։

Լագորյոյի օրոք Սիցիլիայի և Տոմագավկի միջև տեղակայվեց ամերիկյան միջին հեռահարության միջուկային հրթիռներ։ Միևնույն ժամանակ, Լագորիոն առաջնորդվում էր ոչ միայն Պենտագոնի, այլև արևմտաեվրոպական դաշնակիցների կողմից, ձգտում էր Եվրոպայի ինքնապաշտպանությանը և առավելագույն փոխազդեցություն էր հաստատում Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Մեծ Բրիտանիայի ռազմական գերատեսչությունների հետ։ Լագորիոն ղեկավարում էր ՆԱՏՕ-ի նախարարների խորհուրդը։

Լագորիայի օրոք ուժեղացավ Իտալիայի արտաքին ռազմական գործունեությունը։ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո առաջին անգամ իտալական ռազմական առաքելությունները մեկնեցին արտերկիր՝ Լիբանան և Կարմիր ծով։

Իտալիայի պաշտպանության բյուջեն զգալիորեն աճել է և զինված ուժերը ինտենսիվորեն արդիականացվել են։ 1983 թվականին գործարկվեց Garibaldi իտալական առաջին ավիափոխադրողը։ Այնուհետև Հռոմում վերականգնվեց ռազմական շքերթների ավանդույթը։ Իտալական բանակը կարևոր դեր խաղաց 1980-ական թվականների երկրաշարժի հետևանքները վերացնելու գործում։ Ներքին բանակային համակարգում առկա էր հարաբերությունների էական ժողովրդավարացում, շարքային կադրերի իրավունքների ընդլայնում և ծառայության պայմանների բարելավում։

Լագորիայի նախարարության ընթացքում Ուստիկում տեղի է ունեցել մեծ աղետ։

Սոցիալիստական կուսակցությունից հետո
-----------------------------------

Լելիո Լագիորիոն չորս անգամ՝ 1979, 1983, 1987, 1989 թվականներին, ընտրվեց Եվրախորհրդարանի պատգամավոր։ Իր կազմով անցել է մինչև 1994 թվականը։ 1986-1994 թվականներին ղեկավարել է սոցիալիստական խմբակցությունը։ 1986-1988 թվականներին Լագորիոն Իտալիայի խորհրդարանի հատուկ ծառայությունների և պետական գաղտնիքների կոմիտեի նախագահն էր։

Մերժելով իտալացի սոցիալիստների ավանդական արմատական հռետորաբանությունը՝ Լագորիոն մեծ դեր է խաղացել եվրոպական սոցիալ-ժողովրդավարության ուղղությամբ Իսպանիայի էվոլյուցիայի գործում։ Լագորիոն ակտիվորեն նպաստել է սոցհարցման ուղղմանը և Իտալիայի հակակոմունիստական ուժերի կոնսոլիդացմանը։

«Մաքուր ձեռքեր» գործողության ընթացքում Իտալիայի քաղաքական համակարգի սուր քաղաքական ճգնաժամից և ամբողջ համակարգի վերափոխումից հետո Իսպանիան դադարեցրել է իր գոյությունը։ Ընդ որում, Լելիո Լագորիոն սոցիալիստական քաղաքական գործիչներից մեկն է, որոնց նկատմամբ որևէ կոռուպցիոն կոմպրոմատ չի հայտնաբերվել։ Լուծարումից հետո Լագորիոն հեռացավ քաղաքականությունից։ Նա զբաղվել է պատմական հետազոտություններով, հրատարակել է Տոսկանայի պատմության վերաբերյալ մի շարք աշխատություններ, վարչական և նախարարական պաշտոններում իր գործունեության վերաբերյալ հուշագրություններ։ Նրա հայտնի և արժեքավոր գրքերից են *L’Esplosione: storia della disgregazione del PSI* («Պայթյուն։ Իսպանիայի Սոցիալիստական Հանրապետության փլուզում»), *L’Ora di Austerlitz* («Աուստրելիցի ժամ»), *Una regione da costruire* («Տարածաշրջանային շինարարություն»)։

Լելիո Լագորիոն եղել է Իտալիայի խորհրդարանի, եվրոպացի խորհրդարանականների և Տոսկանայի քաղաքային ավագանիների միությունների անդամ։ Նա նաև «Սոցիալիզմ 2000» կազմակերպության ակտիվ անդամ էր։ Այնուհետև մտավ իտալական Ռոտարի ակումբ։

Պարգևներ
--------

Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար 1978 թվականի դեկտեմբերի 27-ի Իտալիայի նախագահ, սոցիալիստ Ալեսանդրո Պերտինի  հրամանագրով պարգևատրվել է «Մեծ խաչի ասպետ» շքանշանով։

Մահ
---

Լելիո Լագորիոն մահացավ Ֆլորենցիայում՝ 91 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Morto Lelio Lagorio, ex sindaco di Firenze e ministro, primo presidente della Regione Toscana
3. ↑  «Regione Toscana Consiglio Regionale». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 10-ին.
4. ↑  Умер итальянский социалист Лелио Лагорио
5. ↑  «Mauro Pagliai Editore — Lelio Lagorio». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 10-ին.
6. ↑  Европейский парламент / Депутаты Европарламента. Лелио Лагорио, Италия
7. ↑  «Lagorio Lelio». *ONORIFICENZE* (իտալերեն). Presidenza della Repubblica. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
8. ↑  E' morto l’ex sindaco Lelio Lagorio. E' stato il primo presidente della Toscana

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lelio Lagorio

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Եվրախորհրդարան |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12020271x · GND: 1229640185 · ICCU: CFIV093624 · ISNI: 0000000115802792 · LCCN: n79034845 · NUKAT: n2002037051 · SUDOC: 028349008 · VIAF: 110419578 · WorldCat VIAF: 110419578 |

 |

 |