| **՞**Եվրասիական գայլ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Գիշատիչներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Շնազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Գայլեր |
|
|
| Տեսակ | Գայլ |
| Ենթատեսակ | **Եվրասիական գայլ** |
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Canis lupus lupus

 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


Եվրասիական գայլի տարածվածությունը
**Եվրասիական գայլը** (լատին․՝ Canis lupus lupus) նաև **եվրոպական գայլ**, **սովորական գայլ** կամ **անտառային գայլ**, գայլի տարատեսակներից ամենատարածվածն է։ Այն հանդիպում է գրեթե ամբողջ Եվրասիայում՝ Եվրոպայից մինչև Ռուսաստան և Չինաստան։ Ի տարբերություն գորշ գայլի՝ եվրասիական գայլի ականջներն ավելի ձիգ ու երկար են, գանգը համեմատաբար ավելի երկարավուն է, և մարմինը չափսերով փոքր-ինչ ավելի մեծ է։ Եվրասիական գայլերն ավելի սովոր են մարդկանց հետ հարաբերություններին, քանի որ նրանք ավելի շատ են ապրել մարդկանց հետ։ Ի տարբերություն Հյուսիսային Ամերիկայի գորշ գայլերին, որոնք կտրված են մարդկային կապից և ապրում են լիովին ազատ ու ինքնուրույն կյանքով (ոհմակներով), եվրասիական գայլերը սովոր են ապրել փոքր խմբերով և ուտելիք հայթայթել ավելի մարդաշատ վայրերում։

Նկարագրութուն
-------------

### Գորշ գայլի և եվրասիական գայլի տարբերություները

Կատարվել են տարբեր հետազոտություններ գորշ գայլի և եվրասիական գայլի տարբերությունների վերաբերյալ։ Այս երկու տարատեսակները, տեսքով բավական նման լինելով հանդերձ, ունեն որոշ տարբերություններ։ 
Եվրասիական գայլի գանգն ավելի երկարավուն և նեղ է։ Ականջի թաղանթների և աչքերի հեռավորությունն ավելի մեծ է քան գորշ գայլինը։ 
Եվրասիական գայլի ոտքերն ավելի երկար են և բարակ։ Պոչն ունի ավելի խիտ մազածածկ։ Ականջներն ավելի երկար են և ավելի մոտ։

### Չափսերը

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Ասիայում ապրող գայլերը իրենց չափսերով ավելի մեծ են, քան եվրոպական գայլերը։ Ռուսական գայլերը ունեն 105-160 սմ մարմնի երկարություն, 80-85 սմ երկարությամբ ուսեր և 32-50 կգ մարմնի քաշ։ Որոշ դեպքերում մարմնի քաշը կարող է հասնել նույնիսկ 80 կիլոգրամի։ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմից հետո սովետական Ուկրաինայում հայտնաբերվել է մի գայլ, որը կշռել է 86 կգ։ Ռումինիայում սպանված մի գայլ կշռել է 72 կգ։ 
Իտալական գայլերը ունեն 110-148 սմ մարմնի երկարություն (առանց պոչի), 50-70 սմ ուսերի լայնություն և արուների քաշը կազմում է 25-35 կիլոգրամ։

### Մորթի

Եվրոպական գայլ
Եվրասիական գայլերի մորթին ավելի կոշտ է քան հյուսիսամերիկյան գայլերինը։ Բացակայում է նաև մորթուն փափկություն տվող փափուկ մազածածքը։ Կլիմայական պայմանների հետևանքով եվրասիական գայլերը ավելի կարճ մորթի ունեն։ Ամռանը մորթին դառնում է ավելի դեղնավուն։ Նշմարվում են նաև մոխրագույն երանգներ։ 
Ուսերի մազերը ունեն 90 մմ երկարություն, բայց կարող են հասնել նաև 110-130 մմ-ի։ 
Սև գայլերը թվաքանակով ավելի քիչ են, քանի որ նրանք առաջացել են շների հետ խառնվելուց։ Այս գույնի գայլեր կարող են հանդիպել Իտալիայում։ 
Եվրասիայում հազվագյուտ են նաև սպիտակ գայլերը։

Պահվածքը
--------

Գայլերի ոհմակ ձմռանը
Եվրասիական գայլերը ապրում են ավելի փոքր խմբերով։ Նրանք սովոր են մարդկանց առկայությանը։ Կան բազմաթիվ տարբերություններ եվրասիական և հյուսիսամերիկյան գայլերի միջև՝ ապրելակերպի սննդի հարաբերությունների և այլն։ Այս տարբերությունները կապված են գայլերի զբաղեցած աշխարհագրական դիրքերի հետ։

### Սնունդը

Եվրասիական գայլերը սնվում են տարածքում առկա կենդանիներով։ Դրանց մեջ են մտնում տարբեր տեսակի եղջրավորներ՝ կարմիր եղջերու, այծյամ, հյուսիսային եղջերու, նաև վայրի խոզ և այլն։ Այս կենդանիներին որսում է նաև մարդը (Ռուսաստան, Սկանդինավյան երկրներ)։ 
Որոշ ավելի մարդաշատ տարածքներում գայլերը կարող են սնվել նաև ընտանի կենդանիներով, տարբեր թռչուններով և նույնիսկ աղբանոցներում առկա թափված ուտելիքներով։

Գայլերին սպառնող վտանգները
--------------------------

Տասնութերորդ դարում գայլերը առկա էին գրեթե ամբողջ Եվրոպայում։ Որսուրդության պատճառով գայլերը վերացան Մեծ Բրիտանիայից և Իռլանդիայից։ 
Եվրոպական այլ երկրնրում՝ Ֆրանսիա, Իսպանիա, Պորտուգալիա, Գերմանիա, Նորվեգիա և այլն, գայլերի թիվը կտրուկ նվազել է։ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմից հետո գայլերը գրեթե վերացան Եվրոպայից։ Այսօրվա դրությամբ գայլերի թիվը համեմատաբար մեծ է Լեհասատանում, Բալկանյան թերակղզում և Ռումինիայում։
Եվրոպական երկրներում վերջին տարիներին կիրառվում է գայլերի պաշտպանության ծրագիր, որը արգելում է գայլերի որսը։ 
Այս ամենի հանդերձ գայլերին դեռ վտանգ է սպառնում Ասիայի հատվածում, որտեղ որսը արգելված չէ։

Գայլերի և շների խառնուրդներ
---------------------------

Շան և գայլի խառնուրդի կմախք Փարիզի "Կենդանի պատմության թանգարանում"
Այս երկու կենդանիների խառնուրդները թվով ավելի շատ են Հյուսիսային Ամերիկայում ,բայց առկա են նաև Եվրոպայում։ Խառնուրդներ գնվել են Գերմանիայում, Ալբաիայում, Բուլղարիայում, Լատվիայում և Սերբիայում, բայց ԴՆԹ արդյունքները ապացուցել են, որ շան գեները այս խառնուրդների մեջ առկա են շատ քիչ քանակով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The return of the wolf in Germany
* International Wolf Center Archived 2006-02-08 at the Wayback Machine.
* The Wolves and Humans Foundation

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778016569 |

 |