**«Յուրայի դարաշրջանի այգին․ Կորուսյալ աշխարհ»** (անգլ.՝ The Lost World: Jurassic Park), ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ մարտաֆիլմ 1997 թվական։ Սա «Յուրայի դարաշրջանի այգին» ֆրանշիզայի երկրորդ ֆիլմն է, երկրորդ ֆիլմը օրիգինալ եռագրության մեջ և «Յուրայի դարաշրջանի այգին» ֆիլմի շարունակությունը։ Ֆիլմը հիմնված է Մայքլ Քրայթոնի «Կորած աշխարհը» վեպի վրա և նկարահանվել Է Սթիվեն Սփիլբերգի կողմից՝ Դեյվիդ Քեպպի սցենարով։ Ջեֆ Գոլդբլումը և Ռիչարդ Աթենբորոն կրկնում են իրենց դերերը օրիգինալ ֆիլմից՝ Ջուլիանա Մուրի, Փիթ Փոստլեթուեյթի և Արլիս Հովարդի մասնակցությամբ։

Օրիգինալ ֆիլմի իրադարձություններից չորս տարի անց Ջոն Համոնդը իր InGen ընկերության վերահսկողությունը հանձնեց իր եղբորորդուն՝ Փիթեր Լուդլոուին (Հովարդ)։ Սնանկության եզրին Լադլոուն մտադիր է դինոզավրեր շահագործել InGen-ի երկրորդ կղզուց՝ Սորնայից, պլանավորելով Սան Դիեգոյում նոր դինոզավրերի թեմատիկ պարկի կառուցում։ Համոնդը թիմ է ուղարկում էքսցենտրիկ քաոսի տեսաբան և մաթեմատիկոս Յան Մալքոլմի (Գոլդբլյում) գլխավորությամբ կղզի՝ դինոզավրերը փաստաթղթավորելու և չխառնվելը խրախուսելու համար, թեև երկու խմբերն էլ ի վերջո վեճի մեջ են մտնում։

Բնօրինակ վեպի թողարկումից և առաջին ֆիլմի հաջողությունից հետո երկրպագուները ճնշում գործադրեցին Քրիխթոնի վրա՝ շարունակելու համար։ 1995 թվականին գրքի հրատարակումից հետո սկսվեց ֆիլմի շարունակության արտադրությունը։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել 1996 թվականի սեպտեմբերից դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում, հիմնականում Կալիֆոռնիայում, նկարահանումներով Կաուայում, Հավայան կղզիներում, որտեղ նկարահանվել է առաջին ֆիլմը։ Ֆիլմի սյուժեն և պատկերները զգալիորեն ավելի մուգ են, քան առաջին ֆիլմինը։ Այն ավելի լայնորեն օգտագործում է համակարգչային պատկերները դինոզավրերը, ինչպես նաև կենդանի չափի անիմատրոնիկան պատկերելու համար։

Ֆիլմը 1997 թվականի ամենասպասված ֆիլմերից մեկն էր։ Այն ուղեկցվում էր 250 միլիոն դոլար արժողությամբ մարքեթինգային արշավով, որը ներառում էր տեսախաղեր, կոմիքսներ և խաղալիքներ։ Պրեմիերան կայացել է 1997 թվականի մայիսի 23-ին։ Ֆիլմը քննադատների կողմից ստացել է խառը արձագանքներ, որոնք գովաբանում էին տեսողական էֆեկտները, բայց քննադատում էին կերպարների զարգացումը։ Սփիլբերգը նաև հիասթափություն է հայտնել ֆիլմից՝ ասելով, որ արտադրության ընթացքում ավելի ու ավելի է հիասթափվել դրանից։ Ֆիլմը վաստակել է 618 միլիոն դոլար ամբողջ աշխարհում՝ դառնալով 1997 թվականի երկրորդ կինովարձույթի ֆիլմը։ Նա ստացել Է «Օսկար» մրցանակի անվանակարգ լավագույն վիզուալ էֆեկտների համար՝ պարտվելով «Տիտանիկին»։ Շարունակությունը՝ «Յուրայի դարաշրջանի այգին III» -ը, թողարկվել է 2001 թվականին։

Սյուժե
------

Իսլա Նուբլարում տեղի ունեցած աղետից չորս տարի անց Մեծ Բրիտանիայից մի ընտանիք հայտնաբերում է Իսլա Սորնա կղզին, որը գտնվում է Իսլա Նուբլարից 87 մղոն դեպի արևմուտք։ Պարզվում է, որ այս կղզում ավելի ու ավելի շատ դինոզավրեր են ծնվում։ Կոմպսոգնատները վիրավորում են փոքրիկ աղջկան։ Ջոն Համոնդը (Ռիչարդ Աթենբորո), ով այս միջադեպի պատճառով կորցրել է վերահսկողությունը իր InGen ընկերության նկատմամբ, արշավախումբ է կազմակերպում դոկտոր Յան Մալքոլմի (Ջեֆ Գոլդբլում) գլխավորությամբ, որպեսզի պարզի, թե ինչու մոտակա Իսլա Սորնա կղզու մողեսները չեն վերացել, ինչպես նաև լուսանկարներ և տեսանյութեր է բերում նրանց կյանքի մասին՝ «Կորած աշխարհը» ընկերության նոր տնօրեններից պաշտպանելու նպատակով։

Խմբի կազմում էին վավերագրական օպերատոր Նիք Վան Օուենը (Վինս Վոն), մեխանիկ-փորձագետ Էդդի Քարը և պալեոնտոլոգ և Մալքոլմի սիրելին՝ Սառա Հարդինգը (Ջուլիանա Մուր)։ Յանը համաձայնվում է արշավախմբի գնալ, քանի որ անհանգստանում է Սառայի համար։ Հոլովակում թաքնված է նաև Քելի Քերթիս Մալքոլմը (Վանեսա լի Չեսթեր)՝ Յանի դուստրը։ Նա չի հասցնում նրան տուն տանել, ժամանում են InGen ընկերության ուղղաթիռները՝ Համոնդի եղբորորդու՝ Փիթեր Լադլոուի գլխավորությամբ։ Նրա ուղեկցորդը՝ Ռոլանդ Թեմբոն (Փիթ Փոստլեթուեյթ), պահանջում է վճարման փոխարեն իրեն հնարավորություն տալ Տիրանոզավր ձեռք բերել որպես որսորդական գավաթ։

Լավ հագեցած InGen խումբը բռնում է պարազաուրոլոֆներին, պաչիցեֆալոզավրերին և այլ տեսակների՝ նրանց կղզուց դուրս բերելու համար։ Ռոլանդը գտնում է տիրանոզավրի բույնը և կապում է ձագին՝ հասուն տիրանոզավրին գայթակղելու համար։ Մինչ Դիտեր Սթարքը (Պետեր Սթորմարը) մնում էր գլխավորի համար, Նիքն ու Սառան հայտնաբերեցին բոլոր վանդակները՝ բռնված դինոզավրերով։ Ռոլանդը ստիպված է վերադառնալ ճամբար։ Նիկը կոտրված ոտքով գտնում է տիրանոզավրի ձագին, ուստի նա և Սառան որոշում են ձագին տանել լաբորատորիա։ Էդին, Քելլին և Յանը վերելակով բարձրանում են ծառը։ Յանը իջնում է՝ նախազգուշացնելու Սառային մոտեցող տիրանոզավրի մասին։ Նրանք բաց են թողնում ձագին, բայց տիրանոզավրերը կցորդը գցում են ժայռից։

Մինչ կցորդը կախված է, Էդին գալիս է և պարանը ներս գցում։ Էդդիի մեքենայի վրա հարձակվում են երկու տիրանոզավրեր։ Կցորդը մեքենայի հետ ընկնում է ժայռից, տիրանոզավրերը հեռանում են, իսկ Էդդիին ուտում են դինոզավրերը։ Տեղի ունեցող իրադարձությունների արդյունքում երկու հակամարտող խմբերը ստիպված են միավորվել մահացու վտանգի առջև։ Գնալով անտառում կորած Դիտերին փնտրելու՝ Ռոլանդն ու Քարթերը հովտի կենտրոնում կապի կետ են հայտնաբերել, բայց վերադարձել են խմբի հետևից։ Սառայի բաճկոնի վրա մնացած ձագի արյան պատճառով գիշերը ճամբարի վրա հարձակվում են երկու տիրանոզավրեր, որոնք հետապնդում են խմբին։ InGen խմբի անդամները մահացել են

Ռոլանդը քնեցնում է տրանկվիլիզատորին հանգստացնող միջոցներով։ Մալքոլմի խումբը վազում է դեպի կապի կենտրոն։ Ճանապարհին նրանք դեյնոնիխների հետ անցնում դաշտը (ֆիլմաշարում կոչվում են վելոսիրապտորներ), որոնք ոչնչացրել են InGen խմբի մնացած մասը։ Ողջ մնացին 6 հոգի՝ Յանը, Սառան, Նիկը, Քելլին, ինչպես նաև Ռոլանդը և Լադլոուն։ Նիկը միայնակ առաջ է գնում և օգնություն է կանչում մայրցամաքից։ Մյուսները գալիս են ավելի ուշ, քանի որ Յանը վիրավորվել էր։ Ճանապարհին նրանք բախվում են դեյնոնիխներին, բայց ուղղաթիռը ժամանակին ժամանում է և նրանց տանում մայրցամաք։ InGen խումբը քնած տիրանոզավրին տեղափոխում է նավը։ Ռոլանդին համոզում են մնալ՝ խոստանալով հեռանկարային աշխատանք տալ, բայց նա հրաժարվում է և ժամանում է փրկարարների ուղղաթիռով։ Երբ նավը հասնում է մայրցամաք, պարզվում է, որ նավի վրա ողջեր չկան։ Տիրանոզավրը դուրս է գալիս բեռների խցիկից և գնում Սան Դիեգո։ Պարզվում է, որ Լադլոուն առևանգել է ձագին։ Յանը և Սառան գողանում են ձագին և Տիրանոզավրին գայթակղում նավ։ Պետերը, վազում է ներս, բայց այնտեղ նրան անակնկալի է բերում դինոզավրը և ձագին տալիս է հոշոտելու։ Նավը վերադառնում է կղզի։ Հեռուստատեսությամբ Ջոն Համոնդը խնդրում է կղզին թողնել և բնությունը տրամադրել իրեն։

Դերերում
--------

| Դերակատար | Դեր |
| --- | --- |
| Գոլդբլում, Ջեֆ | Յան Մալքոլմ բժիշկ Յան Մալքոլմ  |
| Ջուլիանա Մուր | Սառա Հարդինգ բժիշկ Սառա Հարդինգ  |
| Հովարդ, Արլիս | Փիթեր Լադլոու  Փիթեր Լադլոու  |
| Վոն, Վինս | Նիկ Վան Օուեն լուսանկարիչ Նիկ Վան Օուեն  |
| Վանեսա Լի Չեսթեր | Քելլի Քերթիս Մալքոլմ  Քելլի Քերթիս Մալքոլմ  |
| Փիթ Փոսթլեթուեյթ | Ռոլանդ Տեմբո որսորդ Ռոլանդ Տեմբո  |
| Ռիչարդ Աթենբորո | Ջոն Համոնդ պրոֆեսոր Ջոն Համոնդ  |
| Ռիչարդ Շիֆ | Էդդի Կարր  Էդդի Կարր  |
| Պետեր Ստորմարե | Դիտեր Ստարկ  Դիտեր Ստարկ  |
| Ջեյսոն, Հարվի | Անջեյ Սիդհու  Անջեյ Սիդհու  |
| Թոմաս Ռոսալես կրտսեր | Քարթեր  Քարթեր  |
| Կամիլ Բելլ | Քեթի Բոումեն  Քեթի Բոումեն հարձակման ենթարկված կոմպսոգնատ |
| Ջոզեֆ Մացելո | Թոմի Մերֆի  Թոմի Մերֆի Համոնդի թոռը |
| Արիանա Ռիչարդս | Լեքսի Մերֆի  Լեքսի Մերֆի Համոնդի թոռնուհին |

Ցուցադրված կենդանիներ
---------------------

* Ստեգոզավր
* Մամենսիսաուրուս
* Գալիմիմ
* Պարազաուրոլոֆուս
* Պախիցեֆալոզավր
* Կոմսոգնատ
* Տրիցելատոպս
* Տիրանոզավր
* Վելոցիրապտոր
* Պտերանոդոն

Կրակոցներ
---------

Մերսեդես-Բենզ մեքենան օգտագործվել է ֆիլմի ստեղծման ժամանակ։
* Նավը, որով տեղափոխում էին տիրանոզավրին, կոչվում էր S. S. Venture, ճիշտ այնպես, ինչպես 1933 թվականի «Քինգ Քոնգ» ֆիլմում և 2005 թվականի «Քինգ Քոնգ» ֆիլմում։
* Սցենարիստ Դևիդ Քեփը խաղացել է այն մարդու դերը, որին խանութում ուտում է տիրանոզավրը՝ տիտրերում այդ դերը կոչվել է «Անհաջող սրիկա»։ Կամեոյում հայտնվում է նաև Սթիվեն Սփիլբերգը՝ նա խաղում է ադիբուդի ծամող մարդու դերը։
* Սան Դիեգոյի վիդեո խանութում կա Առնոլդ Շվարցենեգերի մասնակցությամբ «Լիր արքա» ֆիլմի պաստառը։ Իրականում նման ֆիլմ գոյություն չունի։ Սա իրականում հղում է Շվարցենեգերի «Համլետ» խաղին «Վերջին կինոհերոսը» ֆիլմից (1993)։
* Նկարին մի քանի տարի պատկանել է պրեմիերայի ուիք-էնդ-ի ամենամեծ հավաքույթների ռեկորդը։
* Սթիվեն Սփիլբերգը ցանկանում էր, որ Սառա Հարդինգի դերը խաղար Ժուլիետ Բինոշ, սակայն դերասանուհին պատասխանել է, որ այդ ֆիլմում կհայտնվի միայն այն դեպքում, եթե մարմնավորի դինոզավրին։ Նախկինում Բինոշը հրաժարվել էր դոկտոր Էլլի Սեթլերի դերից «Յուրայի դարաշրջանի այգին» (1993) ֆիլմում։ Ի վերջո, դերը հեռացավ Լորա Դերնից։
* Հենց այս ֆիլմում է առաջին անգամ հայտնվել «Universal» ստուդիայի նոր լոգոտիպը։
* Ռեժիսորական աթոռը շատ էր ցանկանում զբաղեցնել Ջո Ջոնսթոնը, բայց «Ջումանջի» (1995) ֆիլմի վրա աշխատանքը ձգձգվեց, և նա ստիպված եղավ հրաժարվել։ Սփիլբերգը, նույնպես շատ էր ցանկանում նկարահանել իր ֆիլմի շարունակությունը՝ խոստանալով Ջոնսթոնին երրորդ ֆիլմի ռեժիսուրան։
* Սցենարը գրող Դեյվիդ Քեփը հաշվի է առել առաջին ֆիլմի հանդիսատեսի նամակը, որը բողոքել է, որ չափազանց երկար է սպասել դինոզավրերի առաջին էկրանին հայտնվելուն։ Հետևաբար, Կապպը դինոզավրին ներկայացրեց բառացիորեն այս նկարի առաջին դրվագներում։
* Ֆիլմը նկարահանվել է 69 օրում։
* Երկու տիրանոզավրերը կշռում էին 9 տոննա, ուստի դեկորացիաները կառուցված էին նրանց շուրջը. դա ավելի հեշտ էր, քան դինոզավրերին պատրաստի դեկորացիաների մեջ քաշելը։
* Ճապոնացի զբոսաշրջիկները, խուճապահար փախչելով տիրանոզավրից, ճապոներենով բղավում են. «Միթե ես լքել եմ Ճապոնիան, որպեսզի փախչեմ դրանից»։

Մրցանակներ և անվանակարգեր
-------------------------

| Մրցանակներ և անվանակարգեր |
| --- |
| Մրցանակ | Կատեգորիա | Արդյունք |
| «Օսկար» | Լավագույն տեսողական էֆեկտներ | Առաջադրված
 |
| «Ոսկե ազնվամորի» | Ամենավատ ռիմեյք կամ սիքվել | Առաջադրված
 |
|  |

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6
3. 1 2 3
4. 1 2
5. ↑
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
7. 1 2 3 4 5
8. ↑
9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
10. 1 2 3 4 5 6
11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
12. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
13. ↑
14. ↑  Box Office Mojo — 1999.
15. ↑  «The Lost World: Jurassic Park (1997) - Steven Spielberg». *AllMovie*. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 10-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 27-ին.
16. 1 2 3 4 5 6 7  
Jody Duncan (1997). *The Making of the Lost World: Jurassic Park*. Ballantine Books. ISBN 9780345407344. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 26-ին.
17. ↑  «SS Venture 5888 (англ.)». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 20-ին.
18. ↑  «Steam Ship Venture (англ.)». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 20-ին.
19. 1 2 3 4 5  «Парк Юрского периода 2: Затерянный мир». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 20-ին.
20. ↑  «IMBD Детали: «невезучий ублюдок» (англ.)». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 20-ին.
21. ↑  «IMBD Детали: Король Лир (англ.)». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 28-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 20-ին.
22. ↑  «IMBD Детали съемки (англ.)». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 20-ին.
23. ↑  «IMBD Детали (англ.)». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 10-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 20-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16623019k · GND: 4472069-5 · LCCN: n97091655 · NLP: a0000003640232 · VIAF: 177516637 · WorldCat VIAF: 177516637 |

 |