recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ա. Դ. Նեչաևի հիվանդանոց** (ռուս.՝ Больница А. Д. Нечаева), մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ ՌԴ Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Գտնվում է Կոմիտետսկայա փողոց, 64 հասցեում։ Ճարտարապետության հուշարձան է։

Պատմություն
-----------

Նովոչերկասկ քաղաքի Կոմիտետսկայա փողոց, 64 հասցեում գտնվող տնատիրությունը բաղկացած է եղել երկու շինությունից։ Հավանաբար հենց այդ պատճառով էլ հետազոտողները տարբեր տեղեկություններ են հաղորդում տնատիրության հիմնադրման տարեթվի վերաբերյալ։ Որոշ աղբյուրներում որպես հիմնադրման ժամանակաշրջան նշված է XIX դարի կեսը, այլ աղբյուրներում` 1912 թվականը։

Երկու տներից մեկը գտնվել է բակի խորքում, իսկ մյուսը եղել է փողոցի կարմիր գծի վրա։ Այժմ այս շենքում աշխատում է ֆիզիոթերապիայի բաժանմունքը։ Երկաթե կռած ցանկապատը միացրել է երկու տները։ Տնատիրության շինարարները կիրառել են տարբեր ոճերի տարրեր. այստեղ հանդիպում են մոդեռնի, կլասիցիզմի, վերածննդի դարաշրջանի և բարոկկոյի մանրամասներ։ Ենթադրվում է, որ մեկուկեսհարկանի տունը կառուցվել է եռահարկ տնից ավելի վաղ։ Նրա ճակատն ունի ընդգծված ելունով եռամաս համաչափ կառուցվածք։ Կողային թևերին կան ցցուն կոմպոզիցիաներ, որոնք պատկերում են երեխան ձեռքներին կանանց։ Որմնասյուների երեսկալներն ունեն սյունավոր անդաստակների տեսքով կամարաձև ավարտ։ Զարդատարրերը և նրբագեղ խեցիները զարդարում են քիվը։ Շենքի շքամուտքը շինարարության ժամանակ տեղադրվել է բարձր ցոկոլի վրա։ Նախկինում շենքի բակում եղել են շատրվաններ։

Եվս մեկ շենք նույն հասցեում կառուցվել է 1912 թվականին ճարտարապետ Մ. Ի. Պոպովի նախագծով։ Այստեղ գտնվում էր 10 մահճակալով մասնավոր հիվանդանոց, որտեղ աշխատում էին հայտնի բժիշկներ` հայր և որդի Նեչաևները։ Գործել են ջրաբուժարան և էլեկտրալուսաբուժարան։ Հիվանդանոցի ծառայությունները եղել են վճարովի։ Խորհրդային տարիներին շենքում գործել է նյարդային հիվանդությունների բաժանմունքը։

1992 թվականից շենքը մշակութային ժառանգության օբյեկտ է և պաշտպանվում է օրենքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Малого совета Ростовского областного совета народных депутатов № 325 от 17.12.1992
2. 1 2  «Здание больницы доктора А. Д. Нечаевой». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 8-ին.
3. 1 2 3 4 5  Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.83-84
4. 1 2  Здание водолечебницы доктора А. Д. Нечаева
2019 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Միացյալ Նահանգները ավիահարվածներ է հասցրել Իրաքում և Սիրիայում շիա աշխարհազորի «Կատաիբ Հեզբոլլահ» դիրքերի ուղղությամբ, ինչի հետևանքով սպանվել է աշխարհազորի առնվազն 25 անդամ և վիրավորվել 55-ը։ ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ գործողությունը ձեռնարկվել է ի պատասխան իրաքյան ռազմաբազաների վրա բազմակի հարձակումների, որոնց վրա տեղակայված են կոալիցիայի ուժերը, որոնք մասնակցում են «Inherent Resolve» գործողությանը, մասնավորապես, հարձակումը Քիրքուքի K-1 ավիաբազայի վրա 2019 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, որի հետևանքով զոհվել Է ամերիկացի քաղաքացիական կապալառուն։

Իրանի հետ կապեր ունեցող «Կատաիբ Հեզբոլլահ» շիական աշխարհազորը հերքում է ԱՄՆ-ի ռազմաբազաների վրա հարձակումների համար որևէ պատասխանատվություն։ Իրաքի կառավարությունը, ինչպես նաև Իրաքի և Իրանի զինված ուժերը դատապարտել են ԱՄՆ ավիահարվածները։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 31-ին «Կատաիբ Հեզբոլլահ»-ի աշխարհազորայինները և նրանց կողմնակիցները հարձակում են գործել Բաղդադում ԱՄՆ դեսպանատան վրա։ Դա, իր հերթին, հանգեցրել է 2020 թվականի հունվարի 3-ին Բաղդադի միջազգային օդանավակայանում ԱՄՆ-ի ավիահարվածի, որի հետևանքով սպանվել է իրանցի գեներալ Քասեմ Սուլեյմանին և Իրաքի ոստիկանության հրամանատար Աբու Մահդի ալ Մուհանդիսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Statement From Assistant to the Secretary of Defense Jonathan Hoffman». *U.S. DEPARTMENT OF DEFENSE*.
2. ↑  «Trump aides call U.S. strikes on Iraq and Syria 'successful,' warn of potential further action». *Reuters*. 2019 թ․ դեկտեմբերի 29. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
3. ↑  «Iran moves missiles to Iraq in warning to enemies – sources». Euronews. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
4. ↑  Rubin, Alissa J. (2019 թ․ դեկտեմբերի 30). «American Airstrikes Rally Iraqis Against U.S.».
«**Ա՜խ, երանի թե լիներ մի հնար...**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1889 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1889 թվականին։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 280-ում պահվում է 1892 թվականի մարտի 24-ին Թումանյանի՝ Ան․ Աբովյանին ուղղված նամակը և դրա մեջ՝ ինքնագիրը՝ հետևյալ ծանոթագրությամբ․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Էսօր թղթերիս մեջ գտա մի ոտանավոր-փոքրիկ экспромт, տակին գրած 1889 թվականին «Վեչերում» բանից դուրս է գալիս, որ մի տխուր բնավորությունյան տեր սիրելի Նազելիի ուրախությամբ ինձ շատ է դուր եկել, և ես գրել եմ։- Հովհաննես Թումանյան |  |

Այս բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության հինգերորդ հատորում (էջ 66) Ան․ Աբովյանին ուղղված նամակի մեջ։ Այնուհետև տպագրվել է Երևանում, 1940-1959 թվականներն լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության I հատորում (էջ 436)։ Այստեղ կազմողները վերնագրել են «*Վեչերում*» և իրենց կողմից ավելացրել «*Էքսպրոմտ*» ենթավերնագիրը՝ ըստ երևույթին հենվելով նամակի վերը բերված հատվածի վրա և թյուրիմացաբար ենթադրելով, թե «*Վեչերումը*» բանաստեղծության վերնագիրն է, մինչդեռ այն վերաբերում է գրության տեղին։

Տպագրվել է ինքնագրից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան, Հովհաննես (1988). *Երկեր լիակատար ժողովածու*. Երևան: հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն. էջ 553.

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Ա՜խ, երանի թե լիներ մի հնար...**
**Աբադդոն** (ինչպես նաև Ավադդոն կամ Աբադդոննա), անդունդի հրեշտակ է, մահվան և ավերածությունների հզորագույն դևը, դժոխքի ռազմական խորհրդական։ Նրա անունը ծագել է եբրայերեն «մահ» բառից։ Մի քանի անգամ հիշատակվում է «Աստվածաշնչում» դժոխքի և մահվան հետ նույն շարքում. «Աբադդոնը և մահն ասում են…»:

Նոր կտակարանի «Հայտնություն Հովհաննեսի» գրքում` այն հատվածում, երբ հնչեց 5-րդ հրեշտակի անունը, դա «անդունդի հրեշտակի» անունն էր, մորեխների թագավորինը, ով դուրս էր եկել այդ անդունդից։

Աստվածաշնչյան մեկնաբանություններ
--------------------------------

«Ավադդոն» բառը հին եբրայերեն նշանակում է ավերածության վայր կամ ոչնչացում։ Ռաբունական գրականության մեջ և Հին կտակարանում Ավադդոն են կոչում դժոխքի հատվածներից մեկը։ Այդպես Հին կտակարանում այս տերմինը օգտագործվում է 6 անգամ։ Հոբ գրքում և առակներում Ավադդոն բառը հիշատակվում է շեոլ բառի հետ նույն շարքում, որը նշանակում է գերեզման թե՛ արդարների, թե՛ անարդարների համար։ Այս գրքում Ավադդոն բառը ասոցացվում է «մահ» բառի հետ։ 

«Հայտնություն Հովհաննեսի» գրքում Աբադդոնն արդեն հստակ անձնավորված է և իրենից ներկայացնում է անդունդի տիրակալ, մորեխների առաջնորդ, այստեղ էլ առաջին անգամ կոչվել է նաև Ապոլլիոն։

«Իրենց տեսքով մորեխները նման էին այն ձիերին, որոնց նախապատրաստել էին պատերազմի համար; և նրանց գլուխներին պսակներ էին` ասես ոսկյա; իսկ դեմքերը նրանց` ինչպես մարդկային դեմքեր; և մազերը նրանց` ինչպես կնոջ վարսերը, իսկ ատամները նրանց` ինչպես առյուծներինը, նրանց վրա երկաթե զենք ու զրահ կար, իսկ թևերի աղմուկն` ինչպես կառքերի ձայն, երբ հարյուրավոր նժուգներ վազում են պատերազմի, նրանք պոչեր ունեին ինչպես կարիճներինը, և նրանց պոչերին խայթող մի ասեղ, իսկ նարնց իշխանությունը 5 ամիս մարդկանց վնասել է։ Իրեն համար թագավոր նա ընդունել էր անդունդի հրեշտակին, իսկ անունը նրա եբրայերեն` Աբադդոն, իսկ հունարեն` Ապոլլիոն»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Анастасия, Александрова. «Мифологическая энциклопедия: Демонология: Аббадон». *myfhology.info*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 22-ին.
2. ↑  «Абаддон» (ռուսերեն). 2017 թ․ մայիսի 12. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
3. ↑  «Откровение Иоанна Богослова» (ռուսերեն). 2017 թ․ հունիսի 1. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
**Նիկոլ Անրիո** (ֆր.՝ Nicole Henriot-Schweitzer, նոյեմբերի 25, 1925(1925-11-25), Փարիզի 16-րդ շրջան, Փարիզ - փետրվարի 2, 2001(2001-02-02), Լուվեսյեն), ֆրանսիացի դաշնակահարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Նիկոլը ծնվել է 1925 թվականի նոյեմբերի 25-ին Փարիզում։ Երաժշտություն է սովորել Փարիզի Երաժշտության և պարի ազգային կոնսերվատորիայում՝ Մարգերիտ Լոնգի դասարանում։ Այն ավարտել է 1938 թվականին։ Նույն թվականին ստացել է դաշնամուրի իր առաջին մրցանակը։ 1939 թվականին Լյուքսեմբուրգում Գաբրիել Ֆորեի մրցույթում արժանացել է երրորդ մրցանակի։ 1942 թվականին նա իր դեբյուտը կատարել է Փարիզի կոնսերվատորիայի համերգային ընկերության նվագախմբի հետ՝ կատարելով Ֆրանց Լիստի կոնցերտը, այնուհետև երկար տարիներ դարձել է դիրիժոր Չարլզ Մյունշի սիրելի մեներգչուհին, որի հետ նա հանդես է եկել մոտ 200 համերգներում։ Մյունշի հետ բազմաթիվ համերգներ է տվել նաև ԱՄՆ-ում։

Չարլզ Մունկի կենսագրության մեջ, որը գրել է Դ. Քերն Հոլոմանը, նշված է, որ երիտասարդ դաշնակահարին խոշտանգել են գեստապոն։ Նրա ձախ ձեռքը կոտրվել է։

1958 թվականին Նիկոլն ամուսնացել է փոխծովակալ Ժան-Ժակ Շվեյցերի (1920-1993 թթ.) հետ։ Մեկ տարի անց նրանք որդի են ունեցել։

1970 թվականից նա դարձել է դաշնամուրի պրոֆեսոր Լիեժի, ապա Բրյուսելի կոնսերվատորիաներում, իսկ 1975 թվականին և 1976 թվականինին եղել է Պալոմա Օ ' Շի Սանտանդերի անվան դաշնակահարների միջազգային մրցույթի ժյուրիի անդամ։

Մահացել է 2001 թվականին, Լուվեսիեն քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Discogs — 2000.
3. 1 2  Ֆրանսիայի ազգային գրադարան — 1537.
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
5. ↑  «Nicole Henriot-Schweitzer»..
6. ↑  D. Kern Holoman. Charles Mnch — Oxford University Press, 2012. — P.54. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13922104p · GND: 1089754132 · ISNI: 0000000081333114 · LCCN: n90658007 · NKC: xx0100153 · SUDOC: 242867693 · VIAF: 54334389 · WorldCat VIAF: 54334389 |

 |

 |
**Աբդելմաջիդ Թեբուն** (արաբ․՝ عبد المجيد تبون‎‎, նոյեմբերի 17, 1945(1945-11-17), Mécheria, Mécheria District, Naama Province, Ալժիր), պետական և քաղաքական գործիչ, Ալժիրի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետության նախագահ (2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ից)։ Ավելի վաղ երկու անգամ զբաղեցրել է բնակարանաշինության նախարարի պաշտոնը, իսկ 2017 թվականին նշանակվել է երկրի վարչապետի պաշտոնում։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ

Ծնվել է 1945 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ալժիրի Մեշերիա քաղաքում։ 1965 թվականին ավարտել է վարչարարության ազգային դպրոցը։ 1991-1992 թվականներին եղել է Ալժիր քաղաքի մունիցիպալ կառավարության նախարար-պատվիրակ։ 1999 թվականից մինչև 2000 թվականը Ալժիրի կառավարությունում աշխատել է որպես հաղորդակցության և մշակույթի նախարար, իսկ 2000-2001 թվականներին կրկին պետական ծառայություն է անցել որպես մունիցիպալ կառավարության պատվիրակ նախարար։

### Աշխատանք կառավարությունում

Աբդելմաջիդ Թեբունը 2001-2002 թվականներին զբաղեցրել է բնակարանաշինության և քաղաքային պլանավորման նախարարի պաշտոնը։ 2012-2017 թվականներին կրկին աշխատել է այդ պաշտոնում։ 2017 թվականի մայիսի 25-ին նշանակվել է երկրի վարչապետի պաշտոնում՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով Աբդելմալեկ Սելալին։ Սակայն շուտով՝ օգոստոսի 16-ին, նա պաշտոնանկ արվեց։ Պատճառը պետական պայմանագրերի բաշխումը ստուգելու նրա փորձերն են։

### Ալժիրի նախագահ

2019 թվականին մասնակցել է նախագահական ընտրություններին, որտեղ հաղթանակ է տարել արդեն 1-ին փուլում՝ ստանալով գրեթե 5 մլն ձայն (58,15%)։ Դեկտեմբերի 19-ին պաշտոնապես ստանձնել է պետության ղեկավարի պաշտոնը։

Թեբունի նախագահության ընթացքում շարունակվում էին զանգվածային բողոքի ցույցերը։ Չնայած Թեբունը փորձում էր իրեն դիրքավորել որպես Աբդելազիզ Բուտեֆլիկի ռեժիմից տուժած քաղաքական գործիչ, շատ ալժիրցիների համար նա նրա շրջապատի պաշտոնյաներից մեկն էր։

Համազգային հանրաքվեում, որը տեղի է ունեցել 2020 թվականի նոյեմբերի 1-ին, քվեարկած քաղաքացիների 66,8 տոկոսը պաշտպանել Է երկրի Սահմանադրության մեջ կատարված փոփոխությունները, որոնք նախատեսում էին նախագահի իշխանության գտնվելը երկու ժամկետից ոչ ավելի և նրա լիազորությունների կրճատումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  عبد المجيد تبون
2. ↑  «Архивированная копия». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 13-ին.
3. ↑  Algérie : qui est Abdelmadjid Tebboune, le nouveau Premier ministre d’Abdelaziz Bouteflika ? — JeuneAfrique.com
4. ↑  Algerian energy, finance ministers replaced in reshuffle — APS | Reuters
5. ↑  Алжир выбрал из пяти зол
6. ↑  Новый глава Алжира принес президентскую присягу
7. ↑  В Алжире заявили, что покончили со старым режимом
8. ↑  В Алжире более 66% проголосовавших граждан поддержали поправки в конституцию

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1201584620 · VIAF: 2694157643231638590000 · WorldCat VIAF: 2694157643231638590000 |

 |
**Աբդուլ Վահիդ Խան**  (անգլ.՝ Abdul Waheed Khan, նոյեմբերի 30, 1936(1936-11-30), Rajpur, Barwani State, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - փետրվարի 21, 2022(2022-02-21), Լահոր, Պակիստան), պակիստանցի մականախաղորդ, հարձակվող, 1960 թվականի օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Աբդուլ Վահիդ Խան ը ծնվել է 1936 թվականի նոյեմբերի 30-ին, Հնդկաստանի Ռաջպուր քաղաքում։ 1960 թվականին եղել է Պակիստանի մականախաղի ազգային հավաքականի անդամ, մասնակցել օլիմպիական խաղերին և նվաճել ոսկի մեդալ։ Եղել է կենտրոնական հարձակվող, անցկացրել է 6 հանդիպում, խփել 4 գոլ (2-ական Լեհաստանի ու Ճապոնիայի հավաքականների դեմ)։ 1962 թվականին Պակիստանի ազգային հավաքականի կազմում Աբդուլ Վահիդ Խանը ոսկի մեդալ է է նվաճել Ջակարտայի Ասիական ամառային խաղերում, 1966 թվականին՝ արծաթ՝ Բանգկոկի Ասիական ամառային խաղերում։ 1960-1966 թվականների ընթացքում Պակիստանի հավաքականի կազմում անցկացրել է 56 հանդիպում և խփել 52 գոլ։

Աբդուլ Վահիդ Խանը մահացել է 2022 թվականի փետրվարի 21-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Pakistan’s hockey Olympian Abdul Waheed Khan dies at 85
2. 1 2  Abdul Waheed Khan
3. ↑  «Вахид, Абдул (хоккей на траве) • ru.knowledgr.com». *ru.knowledgr.com*. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 21-ին.
4. ↑  «Pakistan Hockey Federation». web.archive.org. 2003 թ․ փետրվարի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2003 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 11-ին.
5. ↑  Biographical information
6. ↑  «Pakistan's hockey Olympian Abdul Waheed Khan dies at 85». Daily Pakistan. 2022 թ․ փետրվարի 21. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Abdul Waheed Khan
* Abdul Waheed Khan
**Անախրոնիզմ** (հունարեն՝ ανά — ետ և χρόνος — ժամանակ), պատմական հերոսների և դեպքերի, կյանքի ու կենցաղի նկարագրության մեջ թույլ տրված ժամանակագրական խախտում կամ տեղափոխություն։

Անախրոնիզմը կարող է սխալի, թյուրիմացության արդյունք լինել, կարող է նաև գիտակցված բնույթ կրել՝ որևէ գաղափար ընդգծելու համար։ Օրինակ, Րաֆֆին «Պարույր Հայկազն» վիպակում գիտակցաբար անախրոնիզմ է թույլ տվել. 4-րդ դարում Հունաստանում ապրած հայազգի փիլիսոփա Պարույրին և 5-րդ դարի մեծ պատմիչ Մովսես Խորենացուն նա ներկայացրել է իբրև ժամանակակիցների, որպեսզի ավելի ցայտուն հակադրի կոսմոպոլիտիզմն ու իրական հայրենասիրությունը։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան (1972). *Գրականագիտական բառարան*. Երևան: «Լույս». էջ 14.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Հանրագիտարանային բառապաշար · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 181027136 · GND: 4200594-2 · Microsoft: 36597679 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 361)։*  |
**Աբդուլմութալիմ Աբակարով** (ռուս.՝ Абакаров, Абдулмуталим Гамзатович, մարտի 6, 1973(1973-03-06), Կասպիյսկ, Դաղստանյան ԻԽՍՀ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), բռնցքամարտի ռուս մարզիչ և սպորտային ֆունկցիոներ։ Եղել է աշխարհի չեմպիոն Ալբերտ Սելիմովի անձնական մարզիչը, Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ։ Հայտնի է նաև որպես Հարավային դաշնային տարածաշրջանի բռնցքամարտի Ֆեդերացիայի նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Աբդուլմութալիմ Աբակարովը ծնվել է 1973 թվականի մարտի 6-ին, Դաղստանի շրջանի Կասպիյսե քաղաքում։ Մանկուց ակտիվորեն զբաղվել է սպորտով, իսկ երրորդ դասարանում դպրոցում ընդունվել է բռնցքամարտի խմբակ։ Հանդես է եկել Արհմիության սպորտային համայքնի կողմից, 1991 թվականին լրացրել է սպորտի վարպետի նորմատիվները, սակայն շուտով ստիպված էր ավարտել կարիերան վատ տեսողության պատճառով։

1996 թվականին տեղափոխվել և հիմնական բնակություն է հաստատել է Ռոստովի մարզի Սալսկ քաղաքում, որտեղ նորակազմ բաժնում զբաղվել է երիտասարդ բռնցքամարտիկների մարզմամբ, ինչպես նաև` հիմնել է քաղաքական բռնցքամարտի ֆեդերացիան։ Զբաղեցրել է ՌԴ Հարավային դաշնային տարածաշրջանի Պետական գույքի տնօրինման Դաշնային գործակալության տնօրենի տեղակալի պաշտոնը։ 2008-2012 թվականներին եղել է Ռուսաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիայի Հարավային դաշնային տարածաշրջանի Միջտարածաշրջանային բյուրի ղեկավար, մասնավորապես այս պաշտոնում եղել է Ռուսաստանի առաջնության կազմակերպիչ Դոնի Ռոստովում և մի քանի խոշոր մրցույթների կազմակերպիչ Գրոզնիում և Մախաչկալում։ Ավելի ուշ դարձել է բռնցքամարտի պատանեկան հավաքականի գործունեության համակարգման հարցերով փոխնախագահ (19-22 թվականներ)։

Որպես մարզիչ մարզել է բազմաթիվ տաղանդավոր մարզիկների, որոնք հասել են համառուսական և միջազգային մակարդակներում։ Նրա ամենահայտնի աշակերտներից մեկն է սպորտի վաստակավոր վարպետ Ալբերտ Սելիմովն է, աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն, Բաքվում անցկացված Եվրոպական խաղերի չեմպիոն, Օլիմպիական երկու ամառային խաղերի մասնակից։ Սելիմովի լավ պատրաստվածության համար Աբուլմութալիմ Աբակարովը արժանացել է «Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ» պատվավոր կոչման։

Նրա որդի Աբուբաքար Աբակարովը բրազիլական ջիու-ջիթսուի հայտնի մարզիկ է, այս սպորտաձևի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Экс-президент Федерации бокса ЮФО Абдулталим Абакаров — почётный президент Федерации бокса ЮФО». Федерация боксв ЮФО. 2015 թ․ մարտի 4. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 24-ին.
2. ↑  «Вице-президент федерации бокса Южного федерального округа Абдулмуталим Абакаров: И политика, и здоровье, и радость». Спорт день за днём. 2008 թ․ մայիսի 29. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 24-ին.
3. ↑  Арслан Магомедзапиров (2017 թ․ ապրիլի 26). «Успешно выступил наш земляк Абубакар Абакаров на чемпионате мира по бразильскому джиу-джитсу». Кавполит. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աբակար Աբդուլմութալիմը Ռուսաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիայի կայքում
**Լամբերտո դալլա Կոստա** (իտալ.՝ Lamberto dalla Costa, ապրիլի 14, 1920(1920-04-14), Կրեսպանո դել Գրապա, Իտալիա - հոկտեմբերի 29, 1982(1982-10-29), Բերգամո, Լոմբարդիա, Իտալիա), իտալացի բոբսլեյիստ, օդաչու, հանդես է եկել Իտալիայի ազգային հավաքականում՝ 1950-ական թվականների վերջերին։ 1956 թվականին Կորտինա-դ’Ամպեցոյում կայացած Ձմեռային օլիմպիական խաղերի հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

Լամբերտո դալլա Կոստան ծնվել է 1920 թվականի ապրիլի 14-ին Վենետիկի մարզի Կրեսպանո դել Գրապպա համայնքում։ Մասնագիտությամբ լինելով ռազմական ավիացիայի օդաչու՝ բավականին քիչ ժամանակ է տրամադրել սպորտին՝ մասնակցելով միայն այն մրցումներին, որոնք անցկացվել են Կորտինա-դ’Ամպեցցոյի տնային ուղու վրա, և այն դեպքում, երբ ունեցել է ազատ ժամանակ։ Այս քաղաքը՝ որպես հաջորդ Օլիմպիական խաղերի անցկացման վայր նշանակվելուց հետո սկսել է շատ աշխատել՝ մտադիրվելով մասնակցել դրան և անպայման հաղթել։ Արդյունքում նույնպես օդաչու Ջակոմո Կոնտիի հետ արժանացել է ոսկե մեդալի երկու հոգուց բաղկացած անձնակազմերի շարքում՝ գերազանցելով ապագայում լեգենդար օդաչու դարձած իր հայրենակցին՝ Էուջենիո Մոնտիին։

Աշխարհի առաջնություններում լավագույն արդյունքը ցույց է տվել 1957 թվականին, երբ շվեյցարական Սանկտ Մորիցի մրցատարածությունում վերջնագծին է հասել չորրորդը։ Այդ մրցություներից կարճ ժամանակ անց որոշում կայացրել ավարտել պրոֆեսիոնալ մարզիկի կարիերան՝ իր տեղը զիջելով երիտասարդ իտալացի բոբսլեյիստներին։ Մասնակցել է Կերվինիայում բոբսլեյ-սահնակային ուղու բացման հանդիսավոր արարողությանը, իսկ 1965 թվականին արժանացել է պատվավոր ոսկե մեդալի Իտալիայի ազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից։ Մահացել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Լոմբարդիա նահանգի Բերգամո քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Bobsleigh two-man Olympic medalists 1932-56 and since 1964». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 5-ին.
2. ↑  DatabaseOlympics.com profile

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիրների ցանկը FIBT կայքում (անգլ.)
* Լամբերտո Դալլա Կոստա Archived 2012-07-06 at the Wayback Machine. (անգլ.) – օլիմպիական ելույթների արդյունքները *sports-reference.com* կայքում
**Սահակ Դանիելի Լիսիցյան** (սեպտեմբերի 10, 1864(1864-09-10), Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 30, 1934(1934-03-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարագետ։

Ստեփան Լիսիցյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Բելգիայի Լիեժ քաղաքի պոլիտեխնիկ դպրոցում։ Նախագծել և կառուցել է Երևանի և Անդրկովկասի մի շարք քաղաքների ջրմուղներ։ 1887-1918 թվականներին եղել է Թիֆլիսի ջրմուղի և սանիտարատեխնիկական բաժնի վարիչը։ Իր նախագծած ընդարձակ զտիչներն օգտագործելով՝ կառուցել է ավելի կատարելագործված ջրամատակարարման համակարգ, որը թույլ է տվել Քուռ գետի ջրերի հաշվին լրացնել Ավճալայի աղբյուրների ջրի պակասը և ավելացնել մատակարարվող ջրի քանակը։ 1909 թվականին ջրմուղայինների համագումարում նա զեկուցել է Նատախտարիի աղբյուրներից օգտվելու առավելությունների մասին, որի հիման վրա մշակվել և իրագործվել է նոր ջրմուղի նախագիծ։ Իրականացվել է նաև նրա՝ Քուռի աջ բազուկը ծածկելու և այն փողոց դարձնելու առաջարկը։

Սահակ Լիսիցյանի գերեզմանը Կոմիտասի անվան պանթեոնում
1908 թվականին Լիսիցյանի նախագծով և Ա. Ղարաջյանի միջոցներով կառուցվել է մի շինություն, որը միացվել է Խուդադյանի տանը և շենքում տեղավորվել են ընկերության բոլոր հիմնարկությունները՝ որբանոց, գրադարան-ընթերցարան, ճաշարան և խորհրդի գրասենյակը։

1919 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ 1925 թվականին կառավարության հրավերով վերադարձել է Հայաստան և նշանակվել Երևանի ջրմուղի վարիչ։

Նրա մասնակցությամբ նախագծվել և կառուցվել են՝

* Երևանի առաջին ջրմուղը
* Շուլավերի և Անդրկովկասի շատ քաղաքների ջրամատակարարման համակարգեր

Լիսիցյանին է պատկանում Այղր լճից ջուրն էլեկտրականությամբ բարձրացնելու գաղափարը։ Նրա ղեկավարման տարիներին սարքավորվել է առաջին բաղնիքը, բարելավվել քաղաքի ջրամատակարարումը։ Ճարտարագետի մտահղացմամբ կառուցվել են Գետառի մաքրող զտիչները, որոնց շնորհիվ քաղաքին մատակարարվող ջրի քանակն ավելացվել է 40 հազար դույլով՝ հասնելով մինչև 200 հազար դույլի։

1925-1930 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանի տեխնիկական ֆակուլտետում, այնուհետև՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։

Մահը
----

Հիվանդության պատճառով կյանքի վերջին տարիներին չի զբաղվել մասնագիտական գործունեությամբ։ Ժողկոմխորհի որոշմամբ նրան նշանակվել է անհատական կենսաթոշակ։ Մահացել է Երևանում։ Թաղված է Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սահակ Լիսիցյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 19-ին.
**Գուրգեն Նիկոլի Բաղդասարյան՝** (օգոստոսի 13, 1977(1977-08-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր 
: «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Գուրգեն Բաղդասարյանը ծնվել է 1977 թվականի օգոստոսի 13-ին, Երևանում։

Կրթություն
----------

1999 թվականին ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ Տնտեսագետ։

Աշխատանք
--------

2003 թվականին եղել է Նոր-Նորք վարչական շրջանի ղեկավարի օգնական։ 2004 թվականին եղել է ՀՀ ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարարության միջնաժամկետ բյուջեների ծրագրավորման բաժնի գլխավոր մասնագետ։ 2005-2006 թվականներին զբաղվել է մասնավոր ձեռնարկատիրությամբ։ 2007-2008 թվականներիին եղել է «Դանդի փրեշս մեթալս» ընկերության ֆինանսական կոորդինատոր։ 2009-2018 թվականներին եղել   «Պրես-Ստենդ» ընկերության փոխտնօրեն։  

2018 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Լուսավոր Հայաստան կուսակցության թիվ 1 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով։

Ընտանեկան կարգավիճակ
--------------------

Ամուսնացած չէ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԿԸՀ-ն հաստատեց ԱԺ պատգամավորների անվանացանկը․ ովքեր են լինելու «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավորները».
2. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *parliament.am*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 20-ին.
3. ↑  ԱԺ պատգամավար Գուրգեն Բաղդասարյան
**Ջոն Գյունդերսեն** (անգլ.՝ Jon Gundersen, 1945, Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դիվանագետ, զինվորական գործիչ, գիտնական, Ուկրաինայում Միացյալ Նահանգների գործերի ժամանակավոր հավատարմատար, մի քանի հոդվածների հեղինակ, Ուկրաինայի, Էստոնիայի, Իսլանդիայի և Նորվեգիայի հետ ԱՄՆ հարաբերությունների փորձագետ։

Կենսագրություն
--------------

Ջոն Գյունդերսենը ծնվել է 1945 թվականին ԱՄՆ-ում։

ԱՄՆ առևտրային ծովային նավահանգստում ծառայել է որպես նավաստի։ Եղել է ԱՄՆ բանակի սպա, մասնակցել է Վիետնամի պատերազմին, ինչի համար արժանացել է բրոնզե աստղի։

1970-ականներին մասնակցել է ԱՄՆ-ի առաջին հակաահաբեկչական գործողություններին։

Նա աշխատել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի արտաքին ծառայությունում, բազմաթիվ հանձնարարություններ է կատարել ինչպես ԱՄՆ-ում, այնպես էլ արտասահմանում, կենտրոնացել է Հյուսիսային տարածաշրջանի, սպառազինությունների վերահսկման և քաղաքական-ռազմական խնդիրների վրա։

1991 թվականին նշանակվել է Կիևում ԱՄՆ գլխավոր հյուպատոս։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ին նա Ուկրաինայի կառավարությանն է ներկայացրել ամերիկյան դիվանագիտական նոտա՝ ճանաչելով Ուկրաինայի անկախությունը ԱՄՆ-ի կողմից։

Մինչև Ռոման Պոպադյուկի ստանձնելն Ուկրաինայում ԱՄՆ առաջին դեսպանի պաշտոնը՝ 1992 թվականի հունվարի 23-ից մինչև 1992 թվականի հուլիսի 9-ը եղել է Ուկրաինայում Միացյալ Նահանգների գործերի ժամանակավոր հավատարմատար։

1994 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1995 թվականի օգոստոսը եղել է Էստոնիայում Միացյալ Նահանգների գործերի ժամանակավոր հավատարմատարը։ Բացի այդ, աշխատել է Նորվեգիայի և Իսլանդիայի ԱՄՆ դեսպանատաներում։ Նա եղել է հատուկ գործողությունների քաղաքական և ավագ խորհրդական Իրաքում՝ վերակառուցման հարցերով։

Թոշակի անցնելուց հետո եղել է սկանդինավյան թեմաներով հետազոտությունների ղեկավար ԱՄՆ֊Ի Արտաքին ծառայության ինստիտուտում։

Դասավանդել է Ազգային անվտանգության համալսարանում։

2020 թվականի նախագահական ընտրություններում Ջոն Գյունդերսենն աջակցել է Ջո Բայդենին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  U. S. State Department, Department History. Jon Gundersen
2. ↑  *American Diplomacy*, Jon Gundersen Archived 2018-04-11 at the Wayback Machine.
3. ↑  «Vietnam Vet and Ukraine Diplomat Talks Voting Against Trump as a Republican». *YouTube*. 2020 թ․ սեպտեմբերի 11.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Посольство США
* официальный сайт Посольства США в Киеве
* Department History. Jon Gundersen
* US Ambassador to Ukraine
* Archived 2016-04-04 at the Wayback Machine. The Association for Diplomatic Studies and Training Archived 2016-04-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2015026458 · VIAF: 315943902 · WorldCat VIAF: 315943902 |

 |
**Ի. Գ. Պապասկիրի անվան Աբխազիայի Հանրապետության Ազգային գրադարան** (աբխ.՝ И. Гь. Папасқьыр ихьӡ зхыу Амилаҭтә Библиотека), խոշորագույն գրադարան Աբխազիայում, որը կրում է Աբխազիայի ժողովրդական գրող Իվան Գեորգիևիչ Պապասկիրի անունը (1981 թվականից)։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1921 թվականի մարտի 15-ին Աբխազիայի Հեղկոմի ժողովրդական կրթության բաժնի կողմից, որպես Աբխազիայի կենտրոնական գրադարան։ Նույն տարվա մարտի 29-ին Սուխումի Ազատության փողոցի վրա գտնվող նախկին «հայրապետական տանը» բացվեց ընթերցասրահ։ Գրադարանի գրքային ֆոնդը բաղկացած է մասնավոր գրադարանների նվիրատվություններից։ 1922 թվականին այն վերակազմավորվեց կենտրոնական գրապահոց, որին 1926 թվականին շնորհվեց Քաղաքային կենտրոնական գրադարանի կարգավիճակ, որն էլ սկսեց ղեկավարել Աբխազական ԽՍՀ բոլոր գրադարանները։

1938 թվականին Քաղաքային կենտրոնական գրադարանը ստացավ Աբխազական ԻԽՍՀ Հանրապետական գրադարանի կարգավիճակ։
1980 թվականին գրադարանը տեղափոխվում է նոր տիպային շենք, իսկ 1981 թվականին նրան շնորհվում է Աբխազիայի առաջին ժողովրդական գրող, Գուլիայի անվան Հանրապետական մրցանակի դափնեկիր Իվան Պապասկիրիի անունը։ 1983 թվականին գրադարանը դառնում է Հանրապետական ունիվերսալ գիտական։

1992-1993 թվականների պատերազմի տարիներին գրադարանի շենքը և գրքային հավաքածու զգալիորեն տուժեցին ռազմական գործողությունների հետևանքով։ 1998 թվականին գրադարանը վերանվանվեց Ի. Գ. Պապապասկիրի անվան Ազգային գրադարան։

Ռուսաստանի Դաշնությունից ներդումների ներգրավման հաշվին 2012 թվականի օգոստոսից մինչև 2015 թվականի սեպտեմբերը իրականացվեց գրադարանի շենքի կապիտալ վերանորոգում։ Նորացված գրադարանի բացումը կայացավ 2017 թվականի հունիսի 1-ին։ Ներկայումս գրադարանում գործում են 9 բաժիններ` 307,7 հազար օրինակ ֆոնդով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Национальная библиотека им. И. Папаскир». Министерство культуры и охраны историко-культурного наследия Республики Абхазия. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.
2. ↑  «Открытие Национальной библиотеки имени Ивана Папаскир открыта после реконструкции». Министерство культуры и охраны историко-культурного наследия Республики Абхазия. 2017 թ․ հունիսի 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.
3. ↑  Роберт Джопуа (2017 թ․ հունիսի 1). «Нацбиблиотека Абхазии официально открылась». *sputnik-abkhazia.ru*. Sputnik Аԥсны. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Աբշերոնի պատմության թանգարան** (ադրբ.՝ Abşeron Tarix Muzeyi), ադրբեջանական պատմության թանգարան։ Հիմնադրվել է 1983 թվականին և այժմ գտնվում է Ադրբեջանի Ապշերոնի շրջանի Խըրդալան քաղաքում։

Թանգարանի պատմություն
---------------------

Աբշերոնի պատմության թանգարանը բացվել է 1983 թվականի նոյեմբերի 21-ին։ Թանգարանը հիմնանորոգվել է 2015 թվականին։

Թանգարանի մակերեսը 296 քմ է և բաղկացած է 5 սրահներից։ Ներկայումս թանգարանում պահվում են շուրջ 3000 ցուցանմուշներ։ Դրանցից 1800-ը ցուցադրվում են։

Թանգարանում պահվում են Աբշերոնի շրջանի պատմությունը, աշխարհագրությունը, բնությունը, կյանքն ու մշակույթն արտացոլող ցուցանմուշներ։

Թանգարանի շենք
--------------

Թանգարանը բաղկացած է 4 սրահներից, 1 ֆոնդային սենյակից և աշխատողների համար նախատեսված 1 սենյակից։ Ցուցահանդեսի տարածքը 250 քմ է, տնորենի սենյակը `1 քմ, ֆոնդային սենյակը` 10 քմ, իսկ աշխատողների սենյակը `25 քմ։ Թանգարան այցելուների թիվը 2018 թվականին կազմել է 1932 մարդ։ Թանգարանի այցելուները գրանցվում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Kataloq". https://cmap.az(չաշխատող հղում)
2. ↑  Abşeron rayon Tarix-diyarşünaslıq muzeyi Archived 2021-04-23 at the Wayback Machine. Archived 2021-01-23 at the Wayback Machine.
3. ↑  «Tarix-diyarşünaslıq muzeyi». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 3-ին.
4. ↑  Աբշերոնի պատմության թանգարան Archived 2022-08-31 at the Wayback Machine.museum.az
Փոքրիկ բահ, որով պարգևատրվում են Ինտելիպեդիայի լավագույն ներդրում կատարողները։
**Ինտելիպեդիա** (անգլ.՝ Intellipedia), փակ տեղեկատվական համակարգ ԱՄՆ-ի հետախուզական միությունում՝ տվյալների փոխանակման համար։

Ինտելիպեդիան ստեղծվել է 2005 թվականի վերջին պիլոտային նախագծի տեսքով, իսկ պաշտոնապես գործարկվել է 2006 թվականի ապրիլին։ Իրենից ներկայացնում է կորպորատիվ վիքի, որը գործում է Joint Worldwide Intelligence Communications System (JWICS), SIPRNet և Intelink-U ցանցերում։ Ինտելիպեդիայում տեղադրված տեղեկատվության գաղտնիության մակարդակը տարբերվում է «խիստ գաղտնի», «գաղտնի» և «ոչ գաղտնի (միայն պաշտոնական օգտագործման համար)»։ Համակարգը բաց չէ հասարակության համար, Ինտելիպեդիայի տեղեկատվությունն օգտագործվում է ԱՄՆ հետաքննչական 16 գործակալությունների համապատասխան մուտքի իրավունք ունեցող աշխատակիցների և այլ կազմակերպությունների կողմից՝ ազգային անվտանգությունն ապահովելու համար, այդ թվում՝ Միասնական ռազմական հրամանատարության համար։

Ինտելիպեդիա Ազգային հետախուզության տնօրենի ղեկավարման նախագիծը, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Մերիլենդ նահանգի Ֆորթ Միդ կառույցում։ Ինտելիպեդիան պարունակում է տվյալներ շրջանների, անձանց և այլ հարցերի վերաբերյալ, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում ԱՄՆ հետախուզական միության համար։ Ինտելիպեդիան գործում է նույն MediaWiki շարժիչով, որն օգտագործում է նաև Վիքիպեդիան։ ԱՄՆ հետախուզական միության որոշ ներկայացուցիչներ կարծում են, որ Ինտելիպեդիայի ստեղծումը հիմնովին կփոխի իրենց միության մշակույթը։

Համակարգի գաղտնի մասը, որը միացած է SIPRNet ցանցին, մեծ մասամբ օգտագործվում է Պաշտպանության նախարարության և Պետական դեպարտամենտի այն աշխատակիցների կողմից, որոնք իրենց ամենօրյա աշխատանքի ընթացքում չեն օգտագործում խիստ գաղտնի նյութեր JWICS ցանցից։ Ինտելիպեդիայի ոչ գաղտնի մասի օգտատերերն աշխատում են հեռավոր աշխատավայրերում՝ VPN-ի միջոցով, ի հավելումն իրենց սովորական աշխատանքային կայաններին։ OSINT-ի օգտատերերը փոխանակվում են տեղեկատվությամբ ոչ գաղտնի ցանցերի միջոցով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 25-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
2. ↑  «Intellipedia marks second anniversary». CIA Press Release. 2008 թ․ մարտի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
3. ↑  INSA, Analytic Transformation, September 2007, page 12
4. ↑  Vogel, Steve, «For Intelligence Officers, A Wiki Way to Connect Dots», *Washington Post*, August 27, 2009, p. 23.
5. ↑  «Wikipedia for Intel Officers Proves Useful». National Defense Magazine. 2006 թ․ նոյեմբեր. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 17-ին. Վերցված է 2006 թ․ նոյեմբերի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինտելիպեդիայի պաշտոնական կայք
* Ինտելիպեդիայի մասին հիշատակում ռուսական նորություններում
**Metasploit Project**, նախագիծ նվիրված տեղեկատվական անվտանգությանը։ Նախատեսված է խոցելիության մասին տեղեկության տրամադրման համար։ Առավել հայտնի է Metasploit Framework նախագիծը, որը նախատեսված է էքսպլոյիտների ստեղծման համար։ Բացի սա, նախագիծը իր մեջ պարունակում է օպերացիոն կոդերի բազա, շելլ կոդի արխիվ և տեղեկություն տեղեկատվական անվտանգության մասին։

Metasploit-ը ստեղծվել է 2003 թվականի հուլիսին։ 1․0 տարբերակը գրվել է Perl ծրագրավորման լեզվով և իր մեջ պարունակում է պսեվդոգրաֆիկական միջերես։ Ծրագրի հեղինակը դարձավ HD Moore-ը։ 2-րդ տարբերակի վրա աշխատելու ընթացքում HD Moore-ին միացան Մէտտ Միլլերը և մի քանի կամաորականներ։ Երրորդ տարբերակը ամբողջությամբ գրվել է Ruby լեզվով, այն մշակել է Metasploit LLC ընկերությունը։ 2008 թվականին Metasploit Framework-ի լիցենզիան փոխվեց այն ոչ-ազատ ծրագրային ապահովումից դարձավ ԲիԷսԴի։ 2009 թվականին Rapid7-ը, որը զբաղվում է խոցելիությունների ղեկավարմամբ, հայտարարեց, որ գնում է Metasploit-ը։ Ոչ ամբողջական տարբերակը ինչպես և առաջ հասանելի է բոլորի համար։

Metasploit-ի անվճար տարբերակը կարող է օգտագործվել ինչպես համակարգերի ադմիստրատորների և մասնագետների կողմից համակարգչի անվտանգության համար, այնպես էլ կարող է օգտագործվել հաքերների կողմից։

Metasploit Framework
--------------------

Գործիք, որը նախատեսված է էքսպլոյտների ստեղծման, թեսթավորման և օգատգործման համար։ Թույլ է տալիս կարգավորել էքսպլոյտները ըստ անհրաժեշտության։ Ինչպես նաև ծրագիրը թույլ է տալիս կոդավորել շելլկոդ, որը թույլ է տալիս թաքցնել IDS կամ IPS հարձակման փաստը։

Օպերացիոն կոդի բազա
-------------------

Այս գործիքը անհրաժեշտ է նոր էքսպլոյտներ գրելու համար։ Թույլ է տալիս գրել էքսպլոյտ, որը կարող է աշխատել տարատեսակ օպերացիոն համակարգերի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  Nightly Installers
3. ↑  Nghtly Installers
4. 1 2 3 4
5. ↑

Գրականություն
-------------

* Abhinav Singh, Metasploit Penetration Testing Cookbook, «Packt Publishing», 2012 — 268 p, ISBN 978-1-84951-742-3։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Metasploit Project Պաշտոնական կայք
* Metasploit Unleashed Թղթաբանություն Offensive Security-ի մասին
* Metasploit Resource Portal
**Գառնիկ Բարսեղի Վարդումյան** (հունվարի 5, 1920, Շահալի, Գուգարքի շրջան-հոկտեմբերի 17,1992), խորհրդահայ սպա, Հայրենական Մեծ Պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս, 3-րդ մարտկոցի՝ 459-րդ Ականանետային գնդի, Ուկրաինական ռազմաճակատի հրամանատար, փոխգնդապետ։

Կենսագրություն
--------------

### Նախապատերազմական շրջան

Գառնիկ Բարսեղի Վարդումյանը ծնվել է Կիրովականի շրջանի Շահալի գյուղում (այժմ՝ Լոռու մարզի Փամբակ խոշորացված համայնքի, Վահագնի),գյուղում
հողագործի ընտանիքում։ Գերազանց առաջադիմությամբ ավարտել է դպրոցը և ընդունվել Երևանի Պոլիտեխնիկական Ինստիտուտը, որը պատերազմի պատճառով չհասցրեց ավարտել։ 1941 թվականին, երբ նոր էր ավատել 3-րդ կուրսը, ընդհանուր մոբիլիզացիայի ժամանակ նրան զորակոչում են Կարմիր բանակ և ուսման նպատակով ուղարկում Վրաստանի Թելավի քաղաքի հետևակային ուսումնարան։ 1942 թվականին ստանում է կրտսեր լեյտենանտի կոչում և որպես ականանետային մարտկոցի հրամանատար ծառայության անցնում խորհրդա-թուրքական սահմանին։

### Առաջին մարտական գործունեությունը։ Կուրսկի ճակատամարտ

1943 թվականի հուլիսից Վարդումյանը 63-րդ բանակի 459-րդ ականանետային գնդի կազմում մասնակցել է Կուրսկի ճակատամարտի կռիվներին, որն ավարտվել է Խորհրդային բանակի ակտիվ պաշտպանական գործողություններով և հաղթանակով։ Մասնակցել է Օրյոլ, Նովոզիբկով, Նավլիա քաղաքի մարտերին, Օրյոլի և Բրյանսկի մարզերի ազատագրմանը, ոչնչացրել է հակառակորդի կրակակետեր։ 1943 թվականի նոյեմբերին Վարդումյանին տեղափոխում են Ուկրաինական առաջին ռազմաճակատի 13-րդ բանակի 25-րդ տանկային կորպուսը։ Այստեղ Ժիտոմիրի մարզի շրջաններում Գառնիկ Վարդումյանի մարտկոցը հետևակի մեծ ուժերի հետ 5 օր՝ դեկտեմբերի 20-ից մինչև 24-ը կասեցնում է հիտլերյան տանկերի խմբի հարձակումը։ Այդ մարտերի ժամանակ խորհրդային զորքերը մեծ կորուստներ ունեցան։ Վարդումյանը բազմիցս փոխարինել է խփված նշանառուներին։ Վերջապես դեկտեմբերի 29-ին խորհրդային զորքերին հաջողվում է ազատագրել Կորոստեն քաղաքը։

### Ռովնո-Լուցկյան մարտական գործողությունները

1944 թվականի գարնան սկզբին սկսվում են Ռովնո-Լուցկյան մարտական գործողությունները։ Մարտական գործողությունների ընթացքում լեյտենանտ Վարդումյանը և իր ականանետների խումբը օգնեցին հետևակային գնդին ազատագրել իմ շարք բնակավայրեր։ 1944 թվականի մարտի 16-ին ծանր և կատաղի մարտեր էր ընթանում Դեմիդովկա գյուղի համար։ Բրոդի քաղաքի մերձակայքից մոտենում էին մեծ քանակությամբ գերմանական տանկեր և ինքնագնացներ, որոնք ընթացքի պահին կրակում էին և փորձում էին ոչնչացնել գյուղը։ Սակայն գերմանացիների բոլոր փորձերը անհաջող ավարտվեց։ 25-րդ տանկային կորպուսը կասեցրեց գերմանացիների առաջխաղացումը։ Այդ մարտերի ժամանակ Վարդումյան վիրավորվել է և տեղափոխվել հոսպիտալ։

### Լվով-Սանդոմիրյան մարտական գործողություններ

1944 թվականի հուլիսի 17-ին սկսած Լվով-Սանդոմիրյան մարտական գործողություններին լեյտենանտ Վարդումյանի մարտկոցը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել։ Նույն թվականի հուլիսի 27-ին Վարդումյանը պարգևատրվում է Կարմիր աստղ շքանշանով և նրան անդամագրում են Կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1944 թվականին սեպտեմբերին նա ծանր վիրավորվում է և տեղափոխվում հոսպիտալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Армения Он-Лайн
2. ↑  Объединенный сайт 33,35 и 111школ Группы Советских Войск в Германии
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոմարով (այլ կիրառումներ)
**Վլադիմիր Միխայլովիչ Կոմարով** (ռուս.՝ *Владимир Михайлович Комаров*, ), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, ինժեներ-գնդապետ, Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (հոկտեմբերի 19, 1964 և ապրիլի 24, 1967)։

Ավարտել է Մոսկվայի ռազմաօդային ուժերի հատուկ դպրոցը (1945), Բատայսկի ռազմաավիացիոն ուսումնարանը (1949) և Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ինժեներական ակադեմիան (1959)։ ԽՍՀՄ տիեզերագնացների ջոկատում ընգրկվել է 1960 թվականին։ 1964 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, աշխարհում առաջին անգամ, Կոնստանտին Ֆեոկտիստովի և Բորիս Եգորովի հետ, որպես տիեզերանավի հրամանատար, թռիչք է կատարել «Վոսխոդ» բազմատեղանոց տիեզերանավով։ Տիեզերքում մնացել է մեկ օր, որի ընթացքում Երկրի շուրջը կատարել է 16 պտույտ՝ անցնելով 700 հզ. կմ։

Զոհվել է 1967 թվականի ապրիլի 24-ին, «Սոյուզ-1» նոր տիեզերանավի մեկօրյա փորձարկման ժամանակ։ Թաղված է Կարմիր հրապարակում, Կրեմլի պատի տակ։ Կոմարովի անունով է կոչվում Լուսնի հակառակ երեսի խառնարաններից մեկը ((1836) Կոմարով)։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 532)։*  |
**Ա. Ի. Կազանցևի փողոց** (ռուս.՝ Улица А. И. Казанцева), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքի Վասիլևկա միկրոշրջանում։ Անվանվել է ընդհատակյա գործիչ, Յալթայի պարտիզանական 10-րդ ջոկատի հրամանատար մայոր Անդրեյ Իգնատևիչ Կազանցևի պատվին։ Սկիզբ է առնում Դմիտրի Ուլյանովի փողոցից և ավարտվում Սուբխիի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 660 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Ա. Ի. Կազանցևի փողոցը գտնվում է Վասիլևկա միկրոշրջանում։ Այն սկսվում է Դմիտրի Ուլյանովի փողոցից, հատում Գոռնայա փողոցը, Սուբխիի փողոցը և ավարտվում շրջադարձ կատարած նույն փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 54 շինություն։ Երկարությունը 660 մետր է։

Ա. Ի. Կազանցևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298624։

Փողոցն անվանվել է ընդհատակյա գործիչ, Յալթայի պարտիզանական 10-րդ ջոկատի հրամանատար մայոր Անդրեյ Իգնատևիչ Կազանցևի պատվին։ 1941 թվականին ֆաշիստական գերությունից փախած կարմիրբանակային մայոր Կազանցևը 1942 թվականին առափին ինքնուրույն գործող ընդհատակյա փոքր խմբերը միավորեց միասնական ընդհատակյա կազմակերպության մեջ, որը կազմված էր շտաբից և 13 ընդհատակյա խմբերից։ Նա հիմնեց նաև ընդհատակյա տպարան, որը թողարկում էր «Կրիմսկայա պրավդա» թերթը, որը ինքն էլ խմբագրում էր։ 1943 թվականի հոկտեմբերին Կազանցևի գլխավորած 64-հոգանոց խումբը գնաց անտառ և միացավ Հարավային խմբավորման 4-րդ պարտիզանական բրիգադին, որի հիման վրա նոյեմբերին ստեղծվեց Յալթայի պարտիզանական 10-րդ ջոկատը, որի հրամանատար դարձավ Անդրեյ Կազանցևը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Ялта, которую мы должны помнить».

Աղբյուրներ
----------

* Улица А.И. Казанцева в Ялте
* Подробная карта улица А.И. Казанцева, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Ялта, улица А.И. Казанцева Archived 2019-04-17 at the Wayback Machine.
**Ռաֆայել Իվանի Կապրելյան** (ռուս.՝ Рафаи́л Ива́нович Капрэля́н ), ազգությամբ հայ, խորհրդային փորձարկող օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս, ԽՍՀՄ վաստակավոր փորձարկող օդաչու (23.09.1961), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1969), փոխգնդապետ։

Կենսագրություն և գործունեություն
--------------------------------

Ծնվել է 1909 թվականին Ռուսական կայսրության Բաքու քաղաքում։ 1926 թվականին ավարտել է Բաքվի արդյունաբերակական-տնտեսական տեխնիկումը և կոնսերվատորիան։ 1927-1929 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի պելիտեխնիկական ինստիտուտում, 1932 թվականին ավարտել է Լենինգրադի քաղաքացիական ավիացիայի ինստիտուտը, այնուհետև աշխատել որպես ինժեներ։

1934 թվականին ավարտել է Բատայսկի քաղաքացիական ավիացիայի դպրոցը։ Աշխատել է որպես քաղաքացիական ավիացիայի օդաչու (1935—1941 թվականներին Մոսկվայում, իսկ 1938-1940-ական թվականներին Չինաստանում)։ 1941 թվականի հունիս ամսին սկսել է ծառայությունը բանակում, մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։

1941 թվականի նոյեմբեր ամսից մինչև 1943 թվականի մարտ ամիսը եղել է Մոսկվայի հատուկ ավիախմբի ջոկատի հրամանատար։ Կատարել է 57 մարտական թռիչք, այդ թվում՝ հակառակորդի խոր թիկունքում հետախույզների իջեցում (14 թռիչք), պարտիզանների բեռների փոխադրում (18 թռիչք), ռազմաճակատի գիծ ռազմամթերքներ և վիրավորների տեղափոխում (25 թռիչք)։

1942 թվականի հունվարի 28-ին նրա ղեկավարած ինքնաթիռը Դնեպրոպետրովսկի մարզի Կրիվոյ Ռոգ քաղաքի մոտ ընկել է եղանակային վատ պայմանների հետևանքով։ Անձնակազմը գերեվարվել է, և նրանց տեղավորել են Նիկոլաևի ճամբար։ 1942 թվականի օգոստոս ամսին Կապրելյանին հաջողվել է փախչել ճամբարից և միանալ Օվրուչ աղաքի մերձակայքում տեղակայված պարտիզաններին, որտեղ նա մասնակցել է մարտերի մինչև հոկտեմբերի 23-ը, երբ նրա ինքնաթիռը տեղափոխեցին Մոսկվա։ Հաջորդ տարի 1943 թվականին մարտի 10-ին վերադարձել է գունդ, շարունակելով կատարել մարտական թռիչքներ դեպի առաջնագիծ, տեղափոխելով վիրավորներ և տեղ հասցնելով ռազմամթերք։

Հայրենական Մեծ Պատերազմի տարիներին ցուցաբերած արիության և հերոսության համար, նաև նոր ավիացիոն տեխնիկայի փորձարկումների համար ԽՍՀՄ Գերագույնն խորհրդի 15.05.1975 թ. հրամանով ստեցել է ԽՍՀՄ հերոսի կոչում։ Նրան հանձնվել է նաև Լենինի անվան և «Ոսկե Սիրտ» շքանշան։

Ապրել է Մոսկվայում մահացել է 1984 թվականին հուլիսի 12-ին, թաղված է մոսկվայի Կունցեվսկյան գերեզմանատանը։

Միջազգայի ռեկորդներ
-------------------

8 համաշխահային ռեկորդի հեղինակ է, որոնցից մեկը որպես երկորդ օդաչու։

* 25.04.1956 թ. — Մի-4 ուղղաթիոով բեռնատարողության ռեկորդ, 2 տոննա քաշ, 6018 մ;
* 29.04.1956 թ. — արագության ռեկորդ (երկորդ օդաչու) Մի-4 ուղղաթիռով, երթուղու 500-րդ կմ-ի վրա 187,25 կմ/ժ;
* 30.10.1957 թ. — բեռնատարողության 2 ռեկորդ Մի-6 ուղղաթիոռվ, 10 000 կգ 2432 մ, և 2000 մ 12 000 կգ;
* 16.04.1959 թ. — բեռնատարողության ռեկորդ Մի-6 ուղղաթիոռվ, 10 000 կգ 4885 մ բարձրության վրա;
* 13.09.1962 թ. — բեռնատարողության 2 ռեկորդ Մի-6 ուղղաթիոռվ, 15 000 և 20 000 կգ 2738 մ բարձրություն, նաև 2000 մ բարձրություն 20 117 կգ;

Գրականություն
-------------

* Книга о героях, Е. 1985.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* anunner.com կայքում
**ՀՀ ԳԱԱ Ա. Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտ (ԵԻՍԻ)**, սեյսմիկ ազդեցությունների պարամետրերի քանակական գնահատման մեթոդների մշակման բնագավառ առաջատար հաստատություն Հայաստանում։ Հիմնադրվել է 1961 թվականին։

Պատմություն
-----------

Երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտը հիմնադրել է ակադեմիկոս Արմենակ Նազարովը, ում անունով էլ կոչվում է հաստատությունը։ Նազարովը մշակել է ոչ միայն տեսություն, այլև սարքավորումներ։ ԵԻՍԻ-ն ունի 11 լաբորատորիա, որոնք ներառված են 5 բաժիններում, ունի նաև գիտական արտադրամաս։

Գործունեություն
---------------

Ինստիտուտն իրականացնում է ՀՀ տարածքի երկրակեղևի կառուցվածքի և նրանում ընթացող պրոցեսների ուսումնասիրում, տարածքի ուժեղ երկրաշարժերի սեյսմիկականության և լարվածադեֆորմացիոն վիճակի հետազոտում, նախանշանների բացահայտում, հետախուզական երկրաֆիզիկայի նոր մեթոդների մշակում, էկոերկրաֆիզիկական հետազոտությունների մեթոդիկայի մշակում, սեյսմիկ վտանգի և ռիսկի, սեյսմիկ ազդեցությունների պարամետրերի քանակական գնահատման մեթոդների մշակում և կատարելագործում։

Բացի սեյսմակայունության տեսության զարգացմանը նպաստող հետազոտություններից, ինստիտուտում անկախ ուսումնասիրվում են սեյսմիկ ալիքների տարածման տեսության առանձնահատկությունները։

Համագործակցություններ
---------------------

### Տեղական համագործակցություններ

Ա. Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի հետ համագործակցում է ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետը։

### Միջազգային համագործակցություններ

Միջազգային համագործակցության ոլորտում ինստիտուտը համագործակցում է ԱՊՀ մի շարք երկրների հետ (ՌԴ Երկրի ֆիզիկայի միացյալ ինստիտուտ, Ուկրաինայի Երկրաֆիզիկայի ինստիտուտ, Վրաստանի Երկրաֆիզիկայի և շինարարական մեխանիկայի և սեյսմակայուն շինարարության ինստիտուտներ), ինչպես նաև Հունաստանի, Ֆրանսիայի, Իրանի, Թուրքիայի համակից ինստիտուտների հետ։

Սպիտակի երկրաշարժ
-----------------

1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ տուժել է նաև երկրաշարժերն ուսումնասիրող այս հաստատությունը։ Ինստիտուտի նախկին շենքը, որը գտնվում էր ներկայիս շենքի տարածքում, փլուզվել է։ Շուրջ 25 տարի գիտնականներն աշխատել են տնակներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սպիտակի երկրաշարժից տուժած, բայց չհուսալքված հայ սեյսմաբանները». *Hetq.am*. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 9-ին.
2. ↑  «ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիա». *www.sci.am*. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինստիտուտի կայքէջ