recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ճոճանակի անիմացիան, որ ցույց է տալիս արագության և արագացման վեկտորները
**Մաթեմատիկական ճոճանակ,** փակ համակարգ, որի մեջ ընդգրկված են թելը, թելի երկարությունից մի քանի անգամ փոքր տրամագծով և ծանր գունդը։ Ճոճանակների մաթեմատիկան ընդհանուր առմամբ բավականին բարդ է։ Պայմանների պարզեցմամբ կարելի է դիտարկել պարզ ճոճանակ, որի դեպքում շարժման հավասարումները լուծելի են փոքր անկյան տատանումների համար։

Ընդհանուր դեպքում մաթեմատիկական ճոճանակի տատանումները հարմոնիկ չեն․ տատանման պարբերությունը կախված է լայնույթից։ Եթե տատանումները փոքր են, ապա պարբերությունը կարելի է որոշել

{\displaystyle T=2\pi {\sqrt {L \over g}}}
բանաձևով, որտեղ T-ն պարբերությունն է, L-ը՝ թելի երկարությունը, g-ն՝ ազատ անկման արագացումը։

Շարժման հավասարման լուծում
--------------------------

### Ներդաշնակ տատանումներ

Ճոճանակի փոքր տատանումները հանդիսանում են ներդաշնակ տատանումներ։ Դա նշանակում է, որ հավասարակշռության վիճակից ճոճանակի շեղումը փոփոխվում է սինուսի կամ կոսինուսի օրենքով։

{\displaystyle x=A\sin(\theta \_{0}+\omega t),}
որտեղ {\displaystyle A} — տատանման լայնույթն է, {\displaystyle \theta \_{0}} — տատանման սկզբնական փուլ, {\displaystyle \omega } —շրջանային հաճախություն։

### Ոչ գծային ճոճանակ

Ավելի մեծ լայնույթով տատանումների հավասարումն ավելի բարդ տեսք ունի։

{\displaystyle \sin {\frac {x}{2}}=\varkappa \cdot \operatorname {sn} (\omega t;\varkappa ),}
որտեղ {\displaystyle \operatorname {sn} } — Յակոբի սինուսն է. {\displaystyle \varkappa <1}համար,նա պարբերական ֆունկցիա է,փոքր {\displaystyle \varkappa }-ի համարհամընկնում է սովորական սինուսի հետ։

{\displaystyle \varkappa } պարամետրը որոշվում է

{\displaystyle \varkappa ={\frac {\varepsilon +\omega ^{2}}{2\omega ^{2}}},}
որտեղ {\displaystyle \varepsilon ={\frac {E}{mL^{2}}}} — ճոճանակի էներգիան է *t*−2

Ոչ գծային ճոճանակի տատանման պարբերությունը որոշվում է․

{\displaystyle T={\frac {2\pi }{\Omega }},\quad \Omega ={\frac {\pi }{2}}{\frac {\omega }{K(\varkappa )}},}
{\displaystyle T=T\_{0}\left\{1+\left({\frac {1}{2}}\right)^{2}\sin ^{2}\left({\frac {\alpha }{2}}\right)+\left({\frac {1\cdot 3}{2\cdot 4}}\right)^{2}\sin ^{4}\left({\frac {\alpha }{2}}\right)+\dots +\left[{\frac {\left(2n-1\right)!!}{\left(2n\right)!!}}\right]^{2}\sin ^{2n}\left({\frac {\alpha }{2}}\right)+\dots \right\}},
որտեղ {\displaystyle T\_{0}=2\pi {\sqrt {\frac {L}{g}}}} — փոքր տատանումների պարբերությունն է, {\displaystyle \alpha } — ճոճանակի առավելագույն շեղումն է ուղղահայացից։

Մինչև 1 ռադիան (≈60°) անկյունների դեպքում․

{\displaystyle T=T\_{0}\left(1+{\frac {1}{4}}\sin ^{2}\left({\frac {\alpha }{2}}\right)\right).}

Տես նաև
-------

* Ճոճանակներ
* Ֆուկոյի ճոճանակ
* Ֆիզիկական ճոճանակ

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Скорость и ускорение маятника при гармонических колебаниях также изменяются во времени по синусоидальному закону.

Աղբյուրներ
----------

* Ազատ տատանումներ։ Մաթեմատիկական ճոճանակ(ռուս.)
* Ֆիզիկական հանրագիտարան(ռուս.)
**Փնտրում դեպի խորություն** Գրաֆը շրջանցելու մեթոդներից մեկը։ Ալգորիթմի ստրատեգիան, ինչպես հետևում է անվանումից՝ գնալ դեպի խորություն որքան որ հնարավոր է։ Որոնման ալգորիթմը նկարագրվում է ռեկուրսիվ՝ հերթով վերցվում է հանգույցից դուրս եկող բոլոր արմատները։ Եթե կողը տանում է դեպի չբացահայտված հանգույցը, ապա ալգորիթմը վերսկսում ենք այդ հանգույցից, հետո վերադառնում ենք և վերցնում ենք մյուս արմատները։ Վերադարձը կատարվում է այն ժամանակ, երբ դիտարկվող գագաթում չեն մնացել կողեր, որոնք տանում են դեպի չբացահայտված գագաթներ։ Եթե ալգորիթմի ավարտից հետո դեռ մնացել են չբացահայտված հանգույցներ, ապա ալգորիթմը պետք է կիրառել չբացահայտված հանգույցներից որևէ մեկից սկսած։

Խորության փնտրման ալգորիթմ
--------------------------

Տրված է գրաֆ {\displaystyle G=(V,E)}, որտեղ {\displaystyle V}-ն գրաֆի գագաթների բազմությունն է, {\displaystyle E}-ն՝ կողերի բազմությունը։ Ենթադրենք, որ սկզբում բոլոր գագաթները ներկված են սպիտակ գույնով։
Կատարենք հետևյալ քայլերը։

1. Անցնենք բոլոր գագաթներով {\displaystyle v\in V}։
	* Եթե {\displaystyle v} գագաթը սպիտակ է, կատարում ենք նրա համար `DFS(v)`.

Ֆունկցիա DFS (պարամետր — գագաթ {\displaystyle u\in V})

1. Ներկում ենք {\displaystyle u} գագաթը մոխրագույն գույնով։
2. Ինչ-որ {\displaystyle w} գագաթ,որը {\displaystyle u} գագաթի հարևանն է և ներկված է սպիտակ գույնով, ռեկուրսիվ կատարում ենք `DFS(w)` ֆունկցիան։
3. Ներկում ենք {\displaystyle u} գագաթը սև գույնով։

### Ոչ ռեկուրսիվ տարբերակ

DFS-ի ոչ ռեկուրսիվ օգտագործման տարբերակը։

```
1 **ֆունկցիա** DFS-iterative(*G*,*v*)։
2 *S* սթեք է
3 *S*.push(*v*)
4 **while** *S* դատարկ չէ
5  *v* = *S*.pop()
6  **if** *v* եթե բացահայտված չէ **ԵՎ** սթեքի մեջ չէ։
7  Նշել *v*, որպես բացահայտված
8  **for all** բոլոր արմատների համար *v*մինչև *w* **in** *G*.հարևանարմատ(*v*) **do**
9   **if** *w* բացահայտված չէ         ։    *S*.push(*w*)
```

Կիրառություն
------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 62692426 |

 |
Խաղացողի կերպար՝ «Contar Stoneskull» անունով Legend of Grimrock-ում: Քառակուսիները պարունակում են սրբապատկերներ, որոնք ներկայացնում են իր հագած իրերը և իրերը, որոնք նա կրում է իր արկածախնդրության ժամանակ: Նաև թվարկված են այնպիսի վիճակագրություններ, ինչպիսիք են նրա առողջական վիճակը և փորձը:
**Խաղացողի կերպար** կամ **խաղալի ենթակա կերպար** (անգլերեն՝ player character կամ playable character), վիդեոխաղի կամ սեղանի վրա դրված դերախաղի հորինված կերպար է, որի գործողությունները վերահսկվում են ոչ թե խաղի կանոնների, այլ խաղացողի կողմից։ Այն կերպարները, որոնք չեն կառավարվում խաղացողի կողմից, կոչվում են ոչ խաղացող կերպարներ (ՈԽԿ)։ Չխաղացող կերպարների գործողությունները սովորաբար վարվում են հենց խաղի կողմից՝ տեսախաղերում կամ համաձայն կանոնների, որոնց հետևում է խաղավարի մրցավարը սեղանի վրա գտնվող դերային խաղերում։ Խաղացողի կերպարը գործում է որպես գեղարվեստական, այլընտրանքային մարմին այն խաղացողի համար, որը վերահսկում է կերպարը։

Վիդեոխաղերը սովորաբար ունենում են մեկ խաղացողի կերպար՝ յուրաքանչյուր խաղ խաղացողի համար։ Որոշ խաղեր, ինչպիսիք են բազմախաղացող առցանց մարտադաշտը, հերոս հրաձիգը և մարտական խաղերը, խաղացողի համար առաջարկում են խաղացողի կերպարների խումբ՝ թույլ տալով խաղացողին վերահսկել դրանցից մեկը միաժամանակ։ Այն դեպքում, երբ հասանելի է մեկից ավելի խաղացողի կերպար, կերպարները կարող են ունենալ տարբերվող ունակություններ և տարբեր խաղաոճեր։

Ընդհանուր ակնարկ
----------------

### Անձնանշաններ

Խաղացողի կերպարը երբեմն կարող է հիմնված լինել իրական անձի վրա, հատկապես սպորտային խաղերում, որոնք օգտագործում են իրական մարզիկների անուններն ու նմանությունները։ Պատմական դեմքերն ու առաջնորդները երբեմն կարող են հանդես գալ նաև որպես կերպարներ, հատկապես ռազմավարության կամ կայսրության կառուցման խաղերում, ինչպիսիք են Sid Meier's Civilization շարքը։ Նման խաղացողի կերպարն ավելի ճիշտ ավատար է, քանի որ խաղացողի կերպարի անունն ու կերպարը սովորաբար քիչ ազդեցություն ունեն խաղի վրա։ Անձնանշանները սովորաբար հանդիպում են նաև կազինո խաղերի սիմուլյացիաներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  La Farge, Paul (September 2006). «Destroy All Monsters». *The Believer Magazine*. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 25-ին.
2. ↑  TSR Hobbies, Understanding Dungeons & Dragons, 1979. Quoted in Gary Alan Fine, Shared Fantasy: Role-Playing Games as Social Worlds (Chicago: U Chicago Press, 1983)
3. ↑  Waggoner, Zack (2009). *My Avatar, My Self: Identity in Video Role-Playing Games*. University of Michigan. էջ 8. ISBN 978-0-7864-4109-9. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
Փնտրում դեպի լայնության անիմացիոն օրինակ
**Փնտրում դեպի լայնություն**, գրաֆը շրջանցելու մեթոդներից մեկը։ Այն սկսվում է ծառի արմատից (կամ կամայական այլ հանգույց, երբեմն անվանում են «փնտրման բանալի») և սկզբում բացահայտում է հարևան հանգույցներին մինչև մյուս կարգի հարևաններին բացահայտելը։

Ալգորիթմը ստեղծվել է ուշ 1950-ականներին Էդվարդ Մուրի կողմից, ով օգտագործել է լաբիրինթից կարճագույն ճանապարհը գտնելու համար, և իրարից անկախ բացահայտվել է Լիի կողմից, որպես լարի երթուղայնացման ալգորիթմ (հրատարակվել է 1961)։

Փսեուդոկոդ
----------

**Մուտք**։ Գրաֆ և գրաֆի սկզբնական գագաթը

**Ելք**։ Բոլոր գագաթները հասանելի են այն արմատից, որը բացահայտված է։

Փնտրում դեպի լայնության ոչ-ռեկուրսիվ ներկայացումը

```
Breadth-First-Search(Graph, root):

 for each node n in Graph: 
 n.distance = INFINITY 
 n.parent = NIL

 create empty queue Q

 root.distance = 0
 Q.enqueue(root)

 while Q is not empty: 
 
 current = Q.dequeue()
 
 for each node n that is adjacent to current:
 if n.distance == INFINITY:
 n.distance = current.distance + 1
 n.parent = current
 Q.enqueue(n)

```

### Ավելի մանրամասն

Այս ոչ-ռեկուրսիվ ներկայացումը նման է փնտրում դեպի խորության ոչ-ռեկուրսիվ ներկայացմանը, բայց տարբերվում է երկու բանով․

1. օգտագործում է հերթ սթեքի փոխարեն
2. այն ստուգում է, թե հանգույցը բացահայտվել է, մինչ հերթի մեջ գցվելը, այլ ոչ թե հետաձգում ստուգումը, մինչև գագաթը դուրս կբերեն հերթից։

Յուրաքանչյուր գագաթի (կամ հանգույցի) երկարությունը պետք է, երբ գրաֆի գագաթների միջև փնտրում ենք կարճագույն ճանապարհը։ Ալգորիթմի սկզբում յուրաքանչյուր գագաթի երկարությունը անսահմանություն է, որը ուղղակի ցույց է տալիս, որ գագաթը դեռ չի բացահայտվել, այսպիսով այն սկզբնական գագաթից չունի հեռավորություն։ Կարող ենք օգտագործել ուրիշ սիմվոլներ, օրինակ՝ -1:

Յուրաքանչյուր գագաթի ծնող հատկությունը կարող է օգտակար լինել կարճագույն ճանապարհը գտնելու համար։

«NIL»-ը ուղղակի սիմվոլ է, որը ցույց է տալիս ինչ-որ բանի բացակայությունը, այս դեպքում ցույց է տալիս ծնող (կամ նապորդի) հանգույցի բացակայությունը, երբեմն, «NIL»-ի փոխարեն օգտագործում են «null», «none» կամ «nothing»։

Նշում, որ հանգույց բառը երբեմն փոխվում է գագաթ բառով։

### Օրինակ

Լայնության ծառի հետևյալ օրինակը ստացվել է՝ կիրառելով փնտրում դեպի լայնություն՝ Ֆրանկֆուրտից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Graph500 benchmark specification (supercomputer performance evaluation)». Graph500.org, 2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 26-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 23-ին.
2. ↑  Skiena, Steven (2008). *The Algorithm Design Manual*. Springer. էջ 480. doi:10.1007/978-1-84800-070-4\_4.
3. ↑  Leiserson, Charles E.; Schardl, Tao B. (2010). *A Work-Efficient Parallel Breadth-First Search Algorithm (or How to Cope with the Nondeterminism of Reducers)* (PDF). ACM Symp. on Parallelism in Algorithms and Architectures.
4. ↑  Lee, C. Y. (1961). «An Algorithm for Path Connections and Its Applications». *IRE Transactions on Electronic Computers*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 138843760 |

 |
Անալիտիկ շարունակությունն բնական լոգարիթմում (կեղծ մաս)
**Անալիտիկ շարունակություն**, որևէ տիրույթում տված անալիտիկ ֆունկցիայի տարածումը ավելի լայն տիրույթի վրա։ Եթե {\displaystyle D\_{1}} և {\displaystyle D\_{2}} տիրույթներն ունեն {\displaystyle \Delta } ընդհանուր մաս, {\displaystyle f\_{1}(z)}-ը անալիտիկ է {\displaystyle D\_{1}}-ում, իսկ {\displaystyle f\_{2}(z)}-ը՝ {\displaystyle D\_{2}}-ում և {\displaystyle \Delta }-ում {\displaystyle f\_{1}(z)=f\_{2}(z)}, ապա {\displaystyle f\_{2}(z)}-ը կոչվում է {\displaystyle f\_{1}(z)}-ի անմիջական անալիտիկ շարունակությունը {\displaystyle D\_{1}} տիրույթից {\displaystyle D\_{2}}-ի մեջ։

Դիցուք, {\displaystyle D\_{1},D\_{2},...D\_{n}}-ը կազմում են տիրույթների շղթա այնպես, որ հարևան {\displaystyle D\_{k}} և {\displaystyle D\_{k+1}} տիրույթներն ունեն ընդհանուր {\displaystyle \Delta \_{k}} մաս, և յուրաքանչյուր {\displaystyle D\_{k}}-ում տված է {\displaystyle f\_{k}(z)} անալիտիկ ֆունկցիա։

Եթե {\displaystyle f\_{k+1}(z)}-ը {\displaystyle f\_{k}(z)}-ի անմիջական անալիտիկ շարունակությունն է {\displaystyle D\_{k}} տիրույթից {\displaystyle D\_{k+1}}-ի մեջ ({\displaystyle k=1,2,...n-1}), ապա {\displaystyle f\_{n}(z)}-ը կոչվում է {\displaystyle D\_{1}(z)}-ի անալիտիկ շարունակությունը {\displaystyle D\_{2}} տիրույթից {\displaystyle D\_{n}}-ի մեջ ըստ {\displaystyle D\_{1},D\_{2},...D\_{n}} շղթայի։

Իրագործելով {\displaystyle f\_{1}(z)}-ի բոլոր հնարավոր անալիտիկ շարունակությունները՝ կստանանք {\displaystyle f\_{1}(z)}-ի լրիվ (ընդհանրապես ասած, բազմարժեք) անալիտիկ շարունակություն {\displaystyle D\_{1}} տիրույթից մի {\displaystyle D} տիրույթի մեջ, որից դուրս {\displaystyle f\_{1}(z)}-ը այլևս չի կարող անալիտիկորեն շարունակվել։ {\displaystyle D}-ն կոչվում է {\displaystyle f\_{1}(z)}-ի գոյության բնական տիրույթ։

Գրականություն
-------------

* *Евграфов М. А.* Аналитические функции. — 2-е изд. перераб. и дополн. — М.: Наука, 1968. — 472 с.
* *Лаврентьев М. А. Шабат Б. В.* Методы теории функций комплексного переменного. — 4-е изд. — М.: Наука, 1972.
* *Свешников А. Г. Тихонов А. Н.* Теория функций комплексной переменной. — М.: Наука, 1967. — 304 с.
* *Шабат Б. В.* Введение в комплексный анализ. — М.: Наука, 1969. — 577 с.
* Lars Ahlfors (1979). *Complex Analysis* (3 ed.). McGraw-Hill. էջեր 172, 284.
* Ludwig Bieberbach (1955). *Analytische Fortsetzung*. Springer-Verlag.
* P. Dienes (1957). *The Taylor series: an introduction to the theory of functions of a complex variable*. New York: Dover Publications, Inc.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Analytic Continuation at MathPages

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 151602998 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 359)։*  |
**Սկարամանգովկա** (ռուս.՝ Скараманговка), պատմական շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Շրջանի անվանումն առաջացել է հունական ծագումով տագանրոգցի գործարար, Մալայա Չերեպախայի գետաբերանի մոտ մեծ կալվածքի սեփականատեր Իվան Ամրոսիևիչ Սկարամանգիի (1820-1902) ազգանունից։ Այս հողերը նրան են պատկանել 1850 թվականից։

Ավելի ուշ այս հողերը գնեց բարոն Օտտո Ռոմանովիչ Պֆեյլիցեր Ֆրանկը, որն այստեղ կառուցեց իր ամառանոցը և տնկեց այն ժամանակների համար հսկայական պտղատու այգի։

Պատմական Սկարամանգովկան գտնվել է ժամանակակից Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի տարածքում։

Սկարամանգովկա և Կասպերովկա շրջաններում բնակվող խուլիգաններին Տագանրոգում անվանում էին «փարավոններ» («фараоны»), ի տարբերություն այլ քաղաքների, որտեղ այդպես էին անվանում ոստիկաններին։

Սկարամանգովյան (Հովհաննես Մկրտիչ) տաճար
---------------------------------------

Տաճարի կառուցումը, 1904 թվական
Քանի որ Սկարամանգովկա, Կասպերովկա և Նովոսյոլովկա շրջանների բնակչությունը արագ աճում էր, և քաղաքի այդ հսկայական հատվածում չկար ոչ մի եկեղեցի, 1901 թվականին Եկատերինոսլավյան հոգևոր կոնսիստորիան արծարծեց այդ վայրում թեմական եկեղեցի կառուցելու հարցը։

Այդ գաղափարը հավանության արժանացավ նաև մոտակա գործարանների տերերի շրջանում։ Կայացած ընդհանուր ժողովում որոշվեց, որ տաճարը նվիրված է լինելու Հովհաննես Մկրտչին և գտնվելու է Սկարամանգովկա շրջանի կենտրոնում։ Եկեղեցին հիմնադրվել է 1903 թվականի մայիսի 14-ին։ Նախագծի հեղինակը տեղացի ճարտարապետ Ս. Ի. Գուշչինն էր։ Կառուցվել է մեկ տարի անց։

1929 թվականի սեպտեմբերի 25-ին կաշվի գործարանի բանվորների ժողովում որոշվեց դիմել իշխանություններին՝ խնդրելով «ազատվել խավարամտության օջախից»։ Հավատացյալները փորձեցին պաշտպանել իրենց տաճարը, պահպանելու խնդրանքով հավաքվեց մոտ 700 ստորագրություն, սակայն ապարդյուն։ 1931 թվականի նոյեմբերի 11-ին իշխանությունների որոշմամբ եկեղեցին վերջնականապես փակվեց։ Հետագայում տաճարը քանդվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Назаренко И. В.* Скараманга Иван Амвросиевич // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 639. — ISBN 978-5-88040-064-5.
2. ↑  *Кукушин В. С. Николаенко А. И.* Таганрогский некрополь XIX—XX вв. Արխիվացված 2013-05-10 Wayback Machine — Таганрог: Лукоморье, 2006. — С. 46. — ISBN 5-902450-12-8.
3. 1 2 3  «О тебе, любимый город: микрорайон Скараманговка». Վերցված է 2017 Մարտ 24-ին.
4. ↑  *Гаврюшкин О. П.* Гуляет старый Таганрог: Исторический очерк. — Таганрог: АИ МИКМ, 1997. — 395 с. — ISBN 5-86746-019-3.
5. 1 2 3 4  *Киричек М. С.* Святые купола Таганрога. — Таганрог: ИП Стадников, 2008. — С. 39-43. — ISBN 978-5-9901455-1-1.
**Սոբաչեևկա** (ռուս.՝ Собачеевка), Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի հարավարևմտյան թաղամասը։

Աշխարհագրություն
----------------

Տագանրոգում Սոբաչեևկա մինչ օրս էլ կոչում են հարավարևմտյան շրջանը, որը զբաղեցնում է Սմիռնովի նրբանցքից դեպի տափաստան ընկած տարածքը` Մոնաստիրսկայա (այժմ` Ալեքսանդրի) և Օտկուպնոյ (այժմ` Լիբկնեխտի) փողոցների միջև։ Նախկինում Սոբաչեևկան եղել է Տագանրոգի արվարձաններից մեկը, սակայն այսօր այն գտնվում է քաղաքի գրեթե կենտրոնում։

Պատմություն
-----------

Մինչև 1880-ական թվականները չի մտել քաղաքի կազմի մեջ։ Դա մի վայր էր, որտեղ ոչնչացնում էին թափառող շներին. այստեղից էլ` շրջանի անվանումը։

XIX դարի կեսերին այս վայրերում բնակվել են մարդիկ, որոնք Տագանրոգ են եկել աշխատելու Վորոնեժի, Տամբովի շրջաններից և Ռուսաստանի այլ վայրերից։ Նրանց անվանում էին «կացապներ»։ Իրենց բնակարանները նրանք կառուցում էին եղեգից, որը Դոնից բերում էին կազակները։ Պատերն ավելի ուշ սվաղվում էին կավով։ Իրենց կացարանները պաշտպանելու համար տերերը շներ էին պահում, որոնք հետագայում շատ բազմացան։ Շրջանում անծանոթի հայտնվելուն պես ամբողջ ոհմակը հարձակվում էր նրա վրա։

Նախկինում Սոբաչեևկան եղել է բավականաչափ քրեականացված թաղամաս։ Այժմ այստեղ նման խնդիր չկա։ Սոբաչեևկայի կենտրոնում առաջ գտնվել է Խաղաղության հրապարակը, որտեղ ամեն օր կայացել են ֆուտբոլային խաղեր և ձեռնամարտի հանդիպումներ։

1923 թվականին Սոբաչեևկան վերանվանվեց Կարմիր թաղամաս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Ревенко Л. В.* «Собачеевка» (хутор Собачий) // Энциклопедия Таганрога. — Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0.
2. 1 2  «РАЙОНЫ ТАГАНРОГА». Վերցված է 2017 Ապրիլ 6-ին.
**Գիյոմ Բիգուրդան** (ֆր.՝ Guillaume Bigourdan, ապրիլի 6, 1851(1851-04-06), Sistels - փետրվարի 28, 1932(1932-02-28), Փարիզ), ֆրանսիացի աստղագետ, գիտության պատմաբան և օդերևութաբան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թարն-է-Գարոն դեպարտամենտի Սիստել քաղաքում։ Գիյոմը եղել է գյուղացու ընտանիքում ավագ որդին։ Ծնողները ջանք են գործադրել որդուն կրթություն ապահովելու համար։ Նա ստացել է բակալավրի աստիճան 1870 թվականին և հետագայում ստացել է ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի գիտական աստիճաններ 1874 և 1876 թվականներին համապատասխանաբար։

1877 թվականից սկսած աշխատել է Տուլուզյան աստղադիտարանում որպես Ֆրանսուա Տիսերանի օգնական, իսկ 1879 թվականից տեղափոխվել է Փարիզի աստղադիտարան։ Կատարել է մի շարք ճանապարհորդություններ, մասնավորապես 1882 թվականին դեպի Մարտինիկա կղզի դիտելու համար Վեներայի անցումը Արեգակի սկավառակով, և 1883 թվականին Սանկտ Պետերբուրգ։

1885 թ. ամսուսնացել է Փարիզյան աստղադիտարանի տնօրեն ադմիրալ Ամադեյ Մուշեի դուստր Սոֆիի հետ։ Նրանց ընտանիքում ծնվեցին ինն երեխա։

1886 թ. Բիգուրդանը պաշտպանեց իր դոկտորական դիսերտացիան, որը անվանվում էր՝ «Կրկնակի աստղերի չափումների հավասարման մասին»։ Զբաղվել է կրկնակի աստղերի, աստերոիդների, գիսաստղների, միգամածությունների միջորեականական դիտարկումներով։ Կազմել է 6380 միգամածությունների տեղաբաշխման կատալոգ։ Նրա աշխատությունների մի մասը վերաբերվում են եգիպտական և բաբելական օրացույցների ուսումնասիրություններին։ 1903 թ. դարձել է Երկայնությունների բյուրոյի անդամ և Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Բիգուրդանի 5 հատորյա աշխատությունը, որը նվիրված էր միգամածություններին և հրատարակվեց 1911 թ. բերեց նրան միջազգային ճանաչում։

1919 թ. Բիգուրդանին շնորհվեց Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալ, իսկ 1883 և 1891 թթ.՝ Փարիզյան գիտությունների ակադեմիայի Լալանդի մրցանակ։ Բիգուրդանը Պատվո Լեգիոնի շքանշանի ասպետ էր։

1920 թ. Բիգուրդանին նշանակեցի Ժամանակի միջազգային բյուրոյի տնօրեն, իսկ 1924 թ. նա դարձավ Գիտությունների ակադեմիայի և Ֆրանսիայի ինստիտուտի նախագահ։ Թոշակի է անցել 1926 թ.։

Մահացել է 1932 թ. փետրվարի 28-ին Փարիզում, հուղարկավորվել է Մոնպառնաս գերեզմանատանը կնոջ հետ միասին ընտանեկան դամբարանում։

**Հայտնաբերած աստերոիդներ՝ 1**| (390) Ալմա | 24 մարտի 1894 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Base Léonore (ֆր.) — ministère de la Culture.
3. 1 2 3 4  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000
4. ↑
5. ↑  Գիյոմ Կամիլ Բիգուրդան Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine(ռուս.)
6. ↑  Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալի դափնեկիրներ (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ · Zentralblatt MATH database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10083357 · BNC: a11004873 · BNF: 15290885g · GND: 116180323 · ICCU: CUBV020537 · ISNI: 0000000108564466 · LCCN: n87834215 · NKC: xx0160297 · NLG: 223140 · NTA: 156048787 · NUKAT: n2007107727 · PTBNP: 1765128 · SUDOC: 075148633 · VIAF: 32296877 · WorldCat VIAF: 32296877 |

 |

 |
Սոկնդալ կոմունան Ռուգլան ֆյուլքեի քարտեզին
**Սոկնդալ** (նորվ.՝ Sokndal), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Հյուգե քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 295,16 կմ² տարածք։

Սոկնդալի զինանշանը
------------------

Սոկնդալ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ պատկերված է սև գույնի 3 հատ քլունգ։ Քլունգները խորհրդանշում են տարածաշրջանում զարգացած հանքարդյունաբերության ոլորտը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սոկնդալ կոմունայում բնակվում է 3313 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը մնացել է գրեթե նույն մակարդակի վրա։

Տնտեսություն
------------

Սոկնդալ կոմունան հարուստ է հանքանյութային պաշարներով, որոնք գտնվում են ընդերքում։ Հանքարդյունաբերությունը հանդիսանում է տվյալ տարածաշրջանի տնտեսության հիմնական ուղղություններից։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-09-30 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  07459: Alders- og kjønnsfordeling i kommuner, fylker og hele landets befolkning (K) 1986 - 2023 — Statistics Norway, 2023.
2. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. p. 1.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |
**Ուտիներ** կամ **Ուդիներ**, ազգություն Հարավային Կովկասում, որի պատմական հայրենիքը ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության հյուսիս-կենտրոնական հատվածն է։ Նրանց թիվը ողջ աշխարհում շուրջ 10 հազար է։ Խոսում են ուդիերեն լեզվով։ Ներկայում ուդիների մի հատվածը բնակվում է Հայաստանում, նախկինում ապրում էին նաև Ադրբեջանական ԽՍՀ Բաքու քաղաքում, Նիժ գյուղում ու Վարդաշեն քաղաքում, ինչպես և Վրաստանի Զինոբյանի գյուղում։ Այսօր ուտիների մի շատ փոքր հատված է մնացել Հարավային Կովկասում, ըստ էության երկու գյուղ՝ ներկայիս Ադրբեջանի Նիժ գյուղը և Զինոբյանի գյուղը Վրաստանում, որը հիմնվել է քսան թվականի ջարդերից փախած ուտիների կողմից։ Ադրբեջանի Վարդաշեն՝ ներկայիս Օղուզ գյուղաքաղաքում, որտեղ ապրել են 3.000 ուդիներ, ներկայումս ապրում է ընդամենը 74 «ուղղափառ» ուդի։ Հայաստանում 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով նշվում է 200 ուդի, մասնագետների գնահատականներով նրանց թիվը Հայաստանում հնարավոր է հասնում է շուրջ 500, բնակվում են հիմնականում Երևանում, Տավուշի մարզի, Նոյեմբերյան, Բերդ քաղաքներում և շրջակա տարածքների գյուղերում։

Ուդիները էթնիկ ծագումով հայ չեն, սակայն քանի որ նախկինում դավանանքով էր ազգությունը որոշվում, ուստի թե՛ հայերը (Հայաստանում և այլն) և թե՛ օտարներն (Ադրբեջանում և այլն) իրենց հաճախ սխալմամբ հայ են համարել։ Ուդիները խորապես կրել են հայ ժողովրդի մշակույթը։ Ուդիները քրիստոնյաներ են, հիմնականում Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդ (քիչ քանակությամբ տարածված է նաև ուղղափառությունը), ուստի և նրանց անտրոպոնիմիկան (ազգանունններ, անունններ, հայրանունններ) նույնական է հայերի հետ (հայկական են)։ Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդ ուդիների կրթության լեզուն և մշակութային կողմնորոշումը հայկական էր։ Նրանց էթնիկ ինքնության կարևորագույն դրսևորումը, հայ ժողովրդի հետ իր մշակութային ամբողջության ընկալումն էր։ Ազգությամբ ուդի  էին հայ գեներալ Մովսես Սիլիկյանը, հայ ֆիդայական պայքարի խոշոր դեմքերից Սարգիս Կուկունյանը և նրա շատ զինակիցներ, Գրիգոր Նիկողոսյանը (նույն ինքը՝ Մագդա Նեյմանը, ով հայտնի է իր «Հայերը» մեծարժեք աշխատությամբ) և այլն։ Ուդիների պատմության և ծագումնաբանության մասին գիտության մեջ գոյություն ունի համապատասխան գրականություն

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑   (2018-09-27https://cyberleninka.ru/article/n/udiny-i-albanskaya-tserkov-azerbaydzhana). «.  (ռուսերեն). `{{cite journal}}`: External link in ``|date=`, `|journal=`, `|last=`, and `|title=`` (օգնություն)
2. ↑  «https://cyberleninka.ru/article/n/udiny-i-albanskaya-tserkov-azerbaydzhana».  (ռուսերեն).. `{{cite journal}}`: External link in ``|date=`, `|journal=`, and `|title=`` (օգնություն)
3. ↑  «https://cyberleninka.ru/article/n/udiny-i-albanskaya-tserkov-azerbaydzhana».  (ռուսերեն). 2018 թ․ հունիսի 10. `{{cite journal}}`: External link in ``|journal=` and `|title=`` (օգնություն)
4. ↑  «https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%B8%D5%BE%D5%BD%D5%A5%D5%BD\_%D5%8D%D5%AB%D5%AC%D5%AB%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6#%D5%94%D6%80%D5%A5%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6\_%D5%A3%D5%B8%D6%80%D5%AE». `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)
5. ↑  «https://cyberleninka.ru/article/n/udiny-i-albanskaya-tserkov-azerbaydzhana». *www.google.com*. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 14-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)
**Շառլա Բոեմ**, ծնյալ՝ **Փերին** (անգլ.՝ Sharla Boehm, դեկտեմբերի 4, 1929(1929-12-04), Սիեթլ, Վաշինգտոն, ԱՄՆ - ապրիլի 14, 2023(2023-04-14), Սանտա Մոնիկա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի համակարգչագետ, որը 1960-ական թվականներին «ՌԱՆԴ» ընկերությունում աշխատելիս առաջին անգամ աշխատանքներ է իրականացրել փաթեթների փոխարկման ոլորտում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1929 թվականին Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքում, որտեղից երեք տարի անց տեղափոխվել է Կալիֆոռնիայի Սանտա Մոնիկա քաղաքը։ Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանի մաթեմատիկայի բաժինն ավարտելուց հետո մաթեմատիկա ու ֆիզիկա է դասավանդել Սանտա Մոնիկայի դպրոցներում։ 1959 թվականին սկսել է աշխատել «ՌԱՆԴ» ընկերությունում, որտեղ էլ հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն՝ Բարի Բոեմին։

1964 թվականին իր գործընկեր Փոլ Բարանի հետ «On Distributed Communications: II. Digital Simulation of Hot-Potato Routing in a Broadband Distributed Communications Network» վերնագրով ուսումնասիրություն է հրատարակել։ Քանի որ ուսումնասիրության վրա նրա անունն է առաջինը նշված եղել, ուրեմն հենց ինքն է Ֆորտրան ծրագրավորման լեզվի մոդելավորման հեղինակը, որտեղ ցույց է տվել, որ փաթեթային փոխարկումը կարող է իրոք աշխատել։

«RAND and the Information Evolution» աշխատության մեջ Բարանը նկարագրել է, թե ինչպես է Բոեմը տարբեր պայմաններում տարբեր մոդելվորումներ իրականացրել, ցույց տալով, որ պրոտոկոլն արդյունավետորեն է ուղղորդում ազդանշանները։ Մասնավորապես պարզվել է, որ եթե համացանցի կեսը ոչնչացվեր, մնացած մասը մեկ վայրկյանից էլ պակաս ժամանակահատվածում կվերականգնվեր ու կաշխատեր։

1996 թվականին հրատարակված «An Early Application Generator and Other Recollections» աշխատության մեջ Բարի Բոեմը նշել է, որ Շառլան «Փոլ Բարանի հետ ստեղծել է փաթեթային փոխարկմամբ համացանցի առաջնային մոդելավորումը», որի շնորհիվ Բարանը ներգրավվել է ARPAnet-ի աշխատանքային խմբում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Berman, Michael (2015 թ․ մայիսի 12). «Finding Sharla Boehm». The Edtech Curmudgeon. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.
2. 1 2  Berman, Michael (2015 թ․ մարտի 12). «Who is Sharla P. Boehm?». The Edtech Curmudgeon. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.
3. ↑  Baran, Paul; Boehm, Sharla P. (1964). «On Distributed Communications: II. Digital Simulation of Hot-Potato Routing in a Broadband Distributed Communications Network». RAND.
4. ↑  Ware, Willis H.; Chalk, Peter; Warnes, Richard (2008). *RAND and the Information Evolution: A History in Essays and Vignettes*. Rand Corporation. էջեր 119–. ISBN 978-0-8330-4816-5.
5. ↑  Boehm, Barry (1996). «An Early Application Generator and Other Recollections». USC Center for Systems and Software Engineering. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Շառլա Բոեմ** կատեգորիայում։ |
**Այս հոդվածը առաջարկվել է անվանափոխել**  

Վիքիպեդիայի մեկ կամ մի քանի մասնակիցներ առաջարկել են այս հոդվածը անվանափոխել։ Ավելի մանրամասն ծանոթանալու համար առաջադրվող պատճառներին, ինչպես նաև ձեր տեսակետը հայտնելու համար, այցելեք **Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ**։ 
  

**Ուշադրություն** նախքան վերոհիշյալ քննարկման էջում համաձայնության գալը, պետք չէ հեռացնել այս կաղապարը։

---

**Հիշեցում**. եթե դուք եք տեղադրել այս կաղապարը, ապա մի մոռացեք անվանափոխման առաջադրված հոդվածանվանումն ավելացնել Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ քննարկման էջում, մեկ կամ երկու տողով նշելով անվանափոխման առաջադրելու ձեր պատճառաբանությունը։

**Զինվորի տուն վերականգնողական կենտրոն**, Երևանում գործող բժշկական կենտրոն վիրավոր և հաշմանդամ զինծառայողների համար։ Կենտրոնը տեղակայված է ԵՊԲՀ «Հերացի» թիվ 1 հիվանդանոցային համալիրի մասնաշենքում՝ Երևանի առաջին քաղաքային հիվանդանոցում։

Կենտրոնի ղեկավարն է հասարակական գործիչ Հայկուհի Մինասյանը։

Պատմություն
-----------

«Զինվորի տուն» վերականգնողական կենտրոնը հիմնադրվել է 2018 թվականին՝ «Աջակցություն վիրավոր զինվորներին և զինհաշամնդամներին» բարեգործական հասարակական կազմակերպության (վերանվանվել է «Զինվորի տուն» բարեգործական ՀԿ) կողմից՝ ՊՆ և ԵՊԲՀ հետ գործակցությամբ, ՀՀ 3-րդ նախագահի տիկնոջ՝ Ռիտա Սարգսյանի աջակցությամբ։ Բացմանը ներկա են գտնվել ՀՀ 3-րդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը, ԵՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը և մի շարք բարերարներ։

Կենտրոնն ամբողջական վերականգնողական համալիր է, որտեղ անվճար վերականգնողական բուժում են ստանում հայրենիքի պաշտպանության ժամանակ վիրավորում ստացած զինվորները։ Վերականգնողական բուժմանը զուգահեռ վիրավոր զինվորների համար իրականացվում են սոցիալական, կրթական, մշակութային, ժամանցային բազմաթիվ ծրագրեր, լուծվում են տղաների աշխատանքի, սոցիալական վերաինտեգրման խնդիրները։ Կենտրոնը մինչև այսօր ամենատարբեր ծրագրերի շրջանակում սպասարկել է 7000-ից ավելի վիրավոր զինվորի։

Զինվորի տանը գործում է Պրոթեզավորման և օրթեզավորման ժամանակակից կենտրոն, ախտորոշիչ լաբորատորիա։

2022-ի հունվարին Միքայելյան համալսարանական հիվանդանոցում բացվեց ինտենսիվ թերապիայի և վերականգնողական բուժման բաժանմունքը։ Այն նախատեսված է առավել ծանր վիրավորումներով՝  գանգուղեղային ծանր վնասվածքներ ունեցող զինվորների համար։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատերազմի հաշմանդամների և վիրավոր զինվորների աջակցության կենտրոնի շինարարությունը մոտենում է ավարտին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մեր մասին – Զինվորի տուն». Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
2. ↑  Նախագահն այցելել է Հայրենիքի պաշտպանի վերականգնողական կենտրոն
3. ↑  *«Նա ապրեց ժպիտով ու առանց ֆալշ նոտայի». ընկերները՝ Ռիտա Սարգսյանի մասին | «Նա ապրեց ժպիտով ու առանց ֆալշ նոտայի». ընկերները՝ Ռիտա Սարգսյանի մասին | By Tert.am | Facebook*, Վերցված է 2023-11-27-ին
4. ↑  «Ռիտա Սարգսյանը ԵՊԲՀ-ում է եղել (լուսանկարներ)». *Armtimes.com*. Վերցված է 2023 թ․ նոյեմբերի 27-ին.
5. ↑  «Մեր մասին – Զինվորի տուն» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 24-ին.
**Տիգրայ** (ամհարերեն՝ ትግራይ ክልል)) Եթովպիայի ինը շրջաններից մեկը, որը նախկինում հայտնի էր որպես Շրջան 1։ Վարչական կենտրոնը Մեկելե քաղաքն է։ Այն հյուսիսում սահմանակից է՝ Էրիթրեայի, արևմուտքում՝ Սուդանի, արևելքում՝ Աֆարի, իսկ հարավում՝ Ամհարայի շրջանի հետ։

Բացի վարչական կենտրոն Մեկելե քաղաքից, գլխավոր քաղաքներն են՝ Ադի Գրատը, Ադուան և Ակսումը։

Բնակչություն
------------

2007 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ շրջանի բնակչությունը կազմում է 4,316,988 մրադ` 2,126,465 տղամարդ և 2.190.523 կին։ Քաղաքային բնակչությունը կազմում է 844.040 մարդ (19,55%)։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 104,2 մարդ/կմ²։ Մարզի տարածքում կա 992.635 մասնավոր տնտեսություն, այդ իսկ պատճառով յուրաքանչյուր տնտեսությունում միջին հաշվով կա 4,4 մարդ (քաղաքներում`3.4 մարդ և գյուղական բնակավայրերում` 4,6 մարդ)։

Էթնիկական կազմ. բնակչության 96,55%-ը տիգրայիներ են. մյուս էթնիկ խմբերը կազմում են են ամհարաները (1,63%), իրոբեսները (0,71%), աֆարները (0,29%), ագաուներնը (0,19%), օրոմոներները (0,17%) և այլն, 95.6% բնակչությունը՝ ղպտիկ քրիստոնյաներ, 4,0%-ը՝ մուսուլմաններ, 0,4% -ը՝ կաթոլիկներ և 0,1%-ը՝ բողոքականներ։

Ըստ անցյալ 1994 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում էր 3,136,267 մարդ՝ 1,542,165 տղամարդ և 1.594,102 կին։ Քաղաքային բնակչությունը կազմել է 621,210 մարդ (14%)։

2004 թվականի դրությամբ բնակչության 53,99% -ը ունի մաքուր խմելու ջուր։ Գրագիտության մակարդակը տղամարդկանց համար կազմում է 67,5%, իսկ կանանց՝ 33.7%: Նորածինների մահացության մակարդակը 1000 ծննդյան դեպքում 67 է (ինչը ցածր է ազգային միջինից`1000-ի համար 77)։

Վարչական բաժանում
-----------------

* Կենտրոնական զոնա (Mehakelegnaw Zone)
* Արևելյան զոնա (Misraqawi Zone)
* Մեկելե (Mekele)
* Հարավային զոնա (Debubawi Zone)
* Արևմտյան զոնա (Mi’irabawi Zone)

Գյուղատնտեսություն
------------------

2005 թվականի դրությամբ մարզն ունի 2.713.750 գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն (ընդհանուրի 7%-ը Եթովպիայում), 72.640 ոչխար, 208.970 այծ, 1200 ձի, 9190 ջորի, 386.600 էշ, 32.650 ուղտ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «2011 National Statistics». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 30-ին.
2. ↑  Судан, Эритрея, Эфиопия, Джибути, Сомали // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 150—151. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
3. ↑  «Census 2007 Tables: Tigray Region». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ նոյեմբերի 14-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Tables 2.1, 2.5, 3.1, 3.2, 3.4.
4. ↑  Macro International Inc. «2008. Ethiopia Atlas of Key Demographic and Health Indicators, 2005.» (Calverton: Macro International, 2008), pp. 2, 3, 10 (accessed 28 January 2009)
5. ↑  «CSA 2005 National Statistics». Архивировано 18 ноября 2008 года. Tables D.4 — D.7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 
*
**«5 ֆիգուր»** (լեհ.՝ 5 Figur), քանդակների համադրություն, որը գտնվում է Լեհաստանում՝ Պոզնանում։ Քանդակները տեղակայված են կաթոլիկ վարդարանի տարածքում՝ Կայսերական դղյակում։

Պատմություն
-----------

Քանդակների հեղինակը հայտնի լեհ նկարչուհի, քանդակագործ Մագդալենա Աբականովիչն է։ Քանդակների բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականին Կայսերական դղյակի տարածքում։ Դրանք իրենցից ներկայացնում են մարդակերպ արրձաններ՝ առանց գլխի և կրկնում են Մագդալենա Աբականովիչի մեկ այլ քանդակ՝ անվանված «Անհայտներ» (112 ֆիգուր) ։ Այն գտնվում է Վինյարայի ամրոցում։

Արձաններից յուրաքանչյուրն ունի 185 սմ երկարություն և 600 կգ ծանրություն։ Ֆիգուրաները շարժվում են յուրաքանչյուրն իր ուղղությամբ, ինչը խորհրդանշում է ժամանակակից ատոմացված հասարակությունը, մարդկային կարիքների հանդեպ անտարբերությունը։

Անմիջապես քանդակների մոտակայքում տեղադրված է Կատինայի հուշարձանը և Ալ–Համբրան, որտեղ գտնվում է առյուծներով շատրվանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  5 фигур (Познань)
2. ↑  «5 фигур (Польша, Poznan)». *Look My Trips*. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 10-ին.(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pięć figur Abakanowicz Արխիվացված 2007-09-06 Wayback Machine (լեհ.)
**Մկրտիչ Հովհաննեսի Ճիվանյան** (1848, Բեշիքթաշ, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 14, 1906(1906-02-14), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Մայրամուտ ծովի վրա (1900-ական թթ.)
Մկրտիչ Ճիվանյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլիսի արվարձաններից մեկում՝ Պեշիկթաշ հայաշատ գյուղում, արքունական երաժշտի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է տեղի դպրոցում՝ նկարչության ուսուցիչ Ա. Սարգսյանի դասարանում, միաժամանակ ծնողների ցանկությամբ այցելել է տարբեր արհեստավորական և առևտրական ընկերություններ։

Մասնագիտացել է Կ. Պոլսի Սուրբ Փրկիչ ազգային վարժարանում, ապա՝ ֆրանսիացի նկարիչ Մասոնի մոտ (1871-1873), կատարելագործվել Իտալիայում (1876-1879)։ 1894-1905 թվականներին ապրել Է Օդեսայում, Սանկտ Պետերբուրգում։

Ստեղծել է Ոսկեղջյուրի և Բոսֆորի ափերը պատկերող ռոմանտիկ, բնապատկերներ («Գարուն», «Ալեհույզ ծովը փոթորկից առաջ» (1894), «Ֆեներիի փարոսը», «Լորդ Բայրոնի երազը», «Առավոտը ծովի վրա»)։ Վարպետորեն է վերարտադրել օդի և լույսի համադրումն ու դրանց ելևէջումների նյութականությունը։ 1860-ական թվականներին Կ. Պոլսում ձևավորել է թատերական ներկայացումներ, մասնակցել ճարտարապետներ Պալյանների կառուցած շենքերից մի քանիսի ներքին հարդարմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Artnet — 1998.
3. ↑  «Մկրտիչ Ճիվանյաի կենսագրությունը avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 11-ին.
4. ↑  
«Ով ով է։ Հայեր» կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Երևան, 2007, էջ 7։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ճիվանյան Մկրտիչ Հովհաննեսի
* Հայ կերպարվեստում ռոմանտիկական ուղղության սկզբնավորողներից, Մկրտիչ Ճիվանյան
Օրկդալ համայնքը Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության քարտեզին
**Օրկդալ** (նորվ.՝ Agdenes), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Օրկանգեր քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 594.22 կմ² տարածք։

Համայնքը ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ Տարածքում ակտիվ գործունեություն է իրականացնում Նորվեգական եկեղեցին։ Գործում են 1859, 1892, 1893, 1981, 1867 թվականների հինգ եկեղեցի։

Զինանշան
--------

Օրկդալ համայնքի զինանշանը հաստատվել է 1986 թվականի ապրիլի 25-ին և իրենից ներկայացնում է կանաչ գույնի վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ ներքևից վերև պատկերված է ալիքաձև գիծ։ Այն խորհրդանշում է համայնքով անցնող Օրկդալեն գետը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Օրկդալ համայնքում բնակվում է 11018 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի աճ է գրանցվել։

Տնտեսություն
------------

Օրկդալ համայնքի տնտեսության ցուցանիշները երկրի միջին վիճակագրական ցուցանիշներից բարձր են։ Բնակչության մեծ մասը աշխատում է կաթնամթերքի կամ փայտավերամշակման արտադրությունում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2011-05-14 Wayback Machine (նորվեգերեն)
**Օպլանդ** (նորվ.՝ Oppland), ֆյուլքե Նորվեգիայում։ Գտնվում է Արևելյան Նորվեգիայի արևմտյան կողմում։ Նորվեգական երկու ֆյուլքեներից մեկն է, որոնք չունեն ելք դեպի ծով։ Ֆյուլքեի վաչրական կենտրոնը Լիլեհամեր քաղաքն է։ Սահմանակից է Մյորե օգ Ռոմսդալ, Սյոր Տրյոնդելագ, Սոգն օգ Ֆյուրանե, Հեդմարկ, Բուսկերուդ, Օսլո և Ակերսհուս ֆյուլքեներին։

Պատմություն
-----------

### Անվան ստուգաբանություն

Հին ժամանակներում Նորվեգիայի կենտրոնական մասը կովում էր «Upplǫnd», ինչը նշանակում է «վերին երկրներ»։ «Upp», «upper» բառերը նշանակում են «վերև»։ Անվան վերջնամասը՝ «lǫnd», հայերեն թարգմանած նշանակում է «երկիր»։

### Ֆյուլքեի կազմավորումը

1757 թվականին Ակերհուս մեծ ֆյուլքեից առանձնացվեցին մի շարք տարածքներ, որոնք ստացան Օպլանդ։ Վերջինս 1781 թվականին բաժանվեց երկու շրջանի՝ Հեդմարքենս և Կրիստանիա։ 1919 թվականինԿրիստանիա անվանումը փոխարինվեց Օպլանդ անվանումով։

1989 թվականին հաստատվեց Օպլանդ ֆյուլքեի զինանշանը, որն իրենից ներկայացնում է կանաչ գույնի վահան, ներքևի մասը սուր, վրան պատկերված սօիտակ գույնի երկու զանգակածաղիկ (Vernalis Pulsatilla):

Աշխարհագրություն
----------------

Օպլանդ ֆյուլքեն տարածվում է Մյոսա և Ռանսֆյորդ լճերից մինչև Դովրեֆել, Յութունհեիմեն լեռներ ու Ռոնդանե ազգային պարկ։ Պայմանականորեն բաժանվում է մի քանի ավանդական շրջանների՝ Գուդբրանսդալեն, Վալդրեսա, Տոտեն, Հեիդլանդ և Լենդ։

Օպլանդը իր կազմի մեջ ընդգրկում է հետևյալ խոշոր քաղաքները՝ Լիլեհամերը, Յոյվիկը, Օտտաը և Ֆագերնեսը։ Ֆյուլքեի կազմում են ներառված նաև Նորվեգիայի երկու ամենաբարձր լեռները՝ Գլիթերթինդենը և Գալհյոպիգենը։ Ֆյուլքեի տարածքով հոսում են մի քանի գետեր։

Օպլանդը Նորվեգիայի երկու ֆյուլքեներից է, որոնք չունեն ելք դեպի ծով։

Վարչա-տարածքային բաժանում
-------------------------

Օպլանդ ֆյուլքեն վաչրատարածքային առումով բաժանվում է 26 կոմունաների։ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1. Վանգ
2. Վեստրե Սլիդրե
3. Վեստրե Տուտեն
4. Վոգո
5. Գյոուսդալ
6. Գրան
7. Դվորե
8. Եվնաքեր
9. Յոյվիկ
10. Լեշա
11. Լիլեհամեր
12. Լոմ
13. Լուներ
 | 14. Նուրե Լան
15. Նուր Ֆրոն
16. Նուր Էուրդալ
17. Ռինգեբու
18. Սել
19. Սյոնրե Լան
20. Սյոր Ֆրուն
21. Սյոր Էուրդալ
22. Շոկ
23. Էյեր
24. Էյստրե Սլիդրե
25. Էստրե Տուտեն
26. Էտնեդալ
 | Օպլանդ ֆյուլքեի կոմունաները |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Statistics Norway. (անգլ.)
2. ↑  Statistical Yearbook of Norway 2012, Table 19: Total area, distribution of area and length of coastline, by county.(անգլ.)
3. ↑  La oss snakke norsk.(նորվ.)
**Անխզելիության հավասարում**, **անընդհատության հավասարում**, տարածության մեջ անընդհատ բաշխված որևէ ֆիզիկական մեծության (զանգվածի, էներգիայի, էլեկտրական լիցքի) պահպանում արտահայտող հավասարում՝

{\displaystyle {\frac {\partial \rho }{\partial t}}+div{\vec {J}}=0}
կամ

{\displaystyle {\frac {\partial \rho }{\partial t}}+{\frac {\partial j\_{x}}{\partial x}}+{\frac {\partial j\_{y}}{\partial y}}+{\frac {\partial j\_{z}}{\partial z}}=0},
որտեղ {\displaystyle \rho (x,y,z)}–ը տվյալ ֆիզիկական մեծության տարածական խտությունն է, {\displaystyle {\vec {j}}(x,y,z)}՝ հոսքի խտությունը։

Կիրառություններ
---------------

Անխզելիության հավասարումն օգտագործվում է ֆիզիկայի տարբեր բաժիններում։ Հիդրոմեխանիկայում այն արտահայտում է շարժվող հեղուկի զանգվածի պահպանման օրենքը (որտեղ {\displaystyle \rho }-ն հեղուկի խտությունն է, {\displaystyle {\vec {j}}=\rho {\vec {v}}}, {\displaystyle {\vec {v}}}-ն՝ հոսքի արագությունը)։ Անսեղմելի հեղուկների համար ({\displaystyle \rho =const})

{\displaystyle div{\vec {V}}=0}։
Էլեկտրադինամիկայում անխզելիության հավասարումը արտահայտում է էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենքը (այս դեպքում {\displaystyle \rho }-ն լիցքի խտությունն է, {\displaystyle {\vec {j}}}-ն՝ հոսանքի խտությունը)։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 182872500 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 418)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մկրտչյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սերգեյ Սեդրակի Մկրտչյան** (օգոստոսի 24 (սեպտեմբերի 6), 1911, Աշխաբադ, Անդրկասպյան մարզ, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 26, 1974(1974-08-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային երկրաբան, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1956), պրոֆեսոր (1955), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։

Կենսագրություն
--------------

1932 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պոլիտեխնիկական (հետագայում՝ նավթի) ինստիտուտը։ 1932-1942 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի երկրաբանական վարչությունում որպես երկրաբանա-հետախուզական ջոկատների պետ և տեխնիկական ղեկավար, իսկ 1943-1947 թվականներին՝ գլխավոր ինժեներ և պետի տեղակալ։ 1947 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ համակարգում, նախ՝ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի սեկտորի վարիչ, 1950-1963 թվականներին և 1971-1974 թվականներին՝ տնօրեն։ 1961 - 1967 թվականներին ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս քարտուղար, 1967-1971 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ փոխնախագահ։ Մկրտչյանը աշխատանքային գործունեությանը զուգընթաց դասախոսել է Երևանի համալսարանում։ Աշխատություններում լուսաբանել է օգտակար հանածոների առաջացման ու տեղաբաշխման օրինաչափություններին՝ մագմատիզմին և երկրաբանական պատմությանը վերաբերող մի շարք պրոբլեմներ։ Նրա ղեկավարությամբ և ակտիվ մասնակցությամբ կատարված երկրաբանական հետազոտությունները հնարավորություն ընձեռեցին հիմնավորել և ՀԽՍՀ ընդերքում բացահայտել հարուստ բնական ռեսուրսներ։ Մկրտչյանը մասնակցել է «Հայկական ԽՍՀ երկրաբանություն» բազմահատոր հիմնարար հրատարակության կազմման աշխատանքներին և խմբագրել այն։ Մասնակցել է Միջազգային երկրաբանական կոնգրեսի XXII (Հնդկաստան, 1964 թ.), XXIII (Չեխոսլովակիա, 1968 թ.) և XXIV (Կանադա, 1972 թ.) նստաշրջանների աշխատանքներին։

Պարգևներ
--------

ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1950 թ.)։

Պարգևատրվել է Լենինի և այլ շքանշաններով։

Աշխատություններ
---------------

* Алавердский рудный район, Ереван, 1968, 154 с.
* Вопросы геологии Кавказа, Ереван, 1964, 257 с.(խմբ․)
* Зангезурская рудоносная область Армянской ССР, Ереван, 1958, 287 с.

### Մամուլ

* Հոդվածների մատենագիտություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. ↑  «ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկական անդամներ». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 27-ին.
2. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ հիմնարար գիտական գրադարանի էլ․ քարտարան- Սերգեյ Մկրտչյան». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 27-ին.
3. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսների կենսամատենագիտություններ». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 8-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՀ ԳԱԱ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 9602 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 644)։*  |
**Նելլի Խաչատրյան** (նոյեմբերի 25, 1935(1935-11-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լեզվաբան, գրականագետ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1989)։

Կենսագրություն
--------------

Նելլի Խաչատրյանը ծնվել է 1935 թվականի նոյեմբերի 25-ին Երևան քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Երևանի Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցում, որը ոսկե մեդալով ավարտել է 1955 թվականին։ 1960 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսական բաժինը։ 1961 թվականից դասախոսել է նույն ֆակուլտետում։

Բազմաթիվ մատենագիտական աշխատությունների հեղինակ է։ Հայկական ֆակուլտետների համար տպագրված ռուսաց լեզվի բուհական դասագրքի հեղինակ է։ Իր մասնակցությունն է ունեցել ռուսաց լեզվի և գրականության դասավանդողների միջազգային ասոցիացիայի կոնգրեսներին։ Մեծ Բրիտանիայում դասավանդել է ռուսաց լեզու (1988 թվական)։ Թարգմանել է հայ դասականների և ժամանակակիցների ստեղծագործությունները, գրականագիտական և քննադատական աշխատությունները, որոնք տպագրվել են համամիութենական մամուլում։

Թարգմանություններ հայերենից ռուսերեն
------------------------------------

* Վահան Թամարյան, «Արյունաբանություն», Եր. 1997
* Հովհաննես Մելքոնյան, «Հեծանիվ», Մոսկվա, 1982
* Մկրտիչ Արմեն, «Հեղնար աղբյուր», Եր. 1979, 1984 (այս թարգմանությունից կատարվել են նաև ֆրանսերեն (1987 թվական) և լեհերեն (1989 թվական) թարգմանություններ)
* Րաֆֆի, «Սամվել», Եր. 1982, 1988
* Ծերենց, «Թորոս Լևոնի», Եր. 1969

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ИЗ ГЛУБИНЫ ДУШИ И СЕРДЦА Феномен Нелли Арташесовны Хачатурян». *golosarmenii.am*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին.
2. ↑  ՆԵԼԼԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
3. ↑  ՆԵԼԼԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Хачатурян Нелли Арташесовна
Կիտահամա
**The Kitahama** (ճապ.՝ ザ・キタハマ), բարձրահարկ բնակելի շենք՝ տեղակայված Ճապոնիայի Օսակա քաղաքի Տուո շրջանի Կորայբաշի 1-7-5 հասցեում։

Երկնաքերը կառուցվել է 2006 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2009 թվականի մայիս։ Բարձրությունը կազմում է 209.35 մետր, հարկերի քանակը՝ 54 (ունի նաև 1 ստորգետնյա հարկ)։ Այս երկնաքերը, ըստ իր բարձրության, չորրորդն է Օսակա պրեֆեկտությունում և 25-րդը՝ Ճապոնիայում։ Սա լիովին բնակեցված ամենաբարձր շենքն է Ճապոնիայում։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 79,605.68 մ²։ Այս շինության ճակատային ապակյա հատվածը հանդիսանում է շենքի՝ տեսարժան վայր լինելու բնորոշիչներից մեկը։

Տրանսպորտ
---------

Երկնաքերին ամենամոտ երկաթուղային գիծը Կիտահամա կայարանն է։

Տես նաև
-------

* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kitahama Tower». Emporis. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 23-ին.
2. ↑  «The Kitahama». Skyscraper Center. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 23-ին.
3. ↑  «The Kitahama». SkyscraperPage. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կիտահամայի պաշտոնական վեբկայք