**Գրաժինա Դիդելիտե** (լիտ.՝ Gražina Didelytė, հոկտեմբերի 2, 1938(1938-10-02), Կաունաս, Լիտվա - հունվարի 2, 2007(2007-01-02), Վիլնյուս, Լիտվա), եղել է լիտվացի գրաֆիկ նկարիչ և գրքերի նկարազարդող։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Դիդելիտեի շիրիմը Ռասայի գերեզմանատանը
Գրաժինա Դիդելիտեն ծնվել է Կաունասի արվարձաններից մեկում 1938 թվականին։ Նա ավարտել է Կաունասի Սալոմեյա Ներիսի միջնակարգ դպրոցը 1957 թվականին։ Հետագայում նասովորել է քիմիա Կաունասի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, բայց 1961 թվականին փոխադրվել է Լիտվայի արվեստի ինստիտուտ և ավարտել գրաֆիկայի բաժինը այնտեղ 1967 թվականին։

1968 թվականից Դիդելիտեն սկսեց իր կարիերան որպես նկարիչ։ Մասնակցել է տեղական և արտասահմանյան ցուցահանդեսների, նկարազարդել գրքեր, ձևավորել գրատախտակներ։ 1970-1980-ական թվականներին ակտիվորեն մասնակցել է ազգագրական արշավախմբերին, ժողովրդական փառատոներին, արշավներին Լիտվայի կարևոր պատմական վայրերով։ Այս գործունեության պատճառով նա հետաքննվել է խորհրդային անվտանգության կազմակերպությունների կողմից։

1977 թվականին Դիդելիտեն Կաունասից տեղափոխվել է Վիլնյուս, որտեղ բացել է ստուդիա։ Հետագայում նա հաճախակի ճամբարում էր Ձուկիջա շրջանում և տուն գնեց Ռուդնիա (Ռուդնելե) գյուղում։ 1995 թվականից մինչև 2006 թվականը նա մշտապես ապրել է հեռավոր Ռուդնիա գյուղում (երբեմն ամբողջ գյուղում միայնակ էր) և 2005 թվականին բացել է իր "Andeinė" պատկերասրահը այնտեղ։

2006 թվականի հոկտեմբերին նա մեկնել է Վիլնյուս, որտեղ մահացել է 2007 թվականին։

Գ․ Դիդելիտեի *Andeinė* պատկերասրահը Ռուդնիա գյուղում

Գործունեություն
---------------

Գրաժինա Դիդելիտեն մասնակցել է մոտ 30 ցուցահանդեսների Լիտվայում, Չեխոսլովակիայում (1977, 1983), Լեհաստանում (1977 ), Լատվիայում (1984–1985), Ֆինլանդիայում (1993–1994), Ճապոնիայում (1996)։

Նա նախագծել է շուրջ 700 գեղարվեստական ​​տպագրություններ, օֆորտային հավաքածուներ՝

* "Song about Tree", 1970,
* "Lithuania of Svirskis", 1975,
* "Oh, Homeland", 1976,
* "In memoriam Vincas Mykolaitis-Putinas", 1978,
* "Moments" in 1982,
* "The Rudnia Marsh", 1991

Դիդելիտեն ներկայացրել է հիանալի գրաֆիկական աշխատանքներ, գրքերի նկարազարդումներ (Յուստինաս Մարցինկևիչյուսի, Կազիս Բրադունասի, Ալդոնա Պուիշյտեի, Գինտաուտաս Իեշմանտասի, Չեսլովաս Բալտաքսիսթայի, Ալգիստանի և այլոց բանաստեղծական գրքերի համար)։ Ռուդնելեում գտնվելու ընթացքում նա ստեղծեց մի ցիկլ՝ նվիրված տեղական բնությանը՝ *Dainavos klodai* («Դայնավայի շերտ»)։

Դիդելիտեն օգտագործում է մետաֆորիկ ոճ, որը պատկերում է մարդու ներքին հույզերը, առասպելական, ազգագրական մոտիվները, բնության տարրերը։ Ավելի ուշ նրա ստեղծագործություններն արտացել են աքսորի և հետպատերազմյան դիմադրության թեմաները։

Մրցանակներ
----------

* 1974, Եվրոպական XV գրադարանային կոնգրես Բելեում (Սլովենիա) - առաջին մրցանակ

1978, XVII Եվրոպական գրադարանային կոնգրես Լուգանոյում (Շվեյցարիա) - առաջին մրցանակ
1973, 1975, 1984 և 1990, Մեդալ Մարիենբուրգում (Լեհաստան), Լիբրիս բիենալեում։
1985, Միջազգային *ex-libris* մրցույթը «Ex libris.Pakruojis՝ 400», դափնեկիր, առաջին մրցանակ
2001, Միջազգային *ex-libris* մրցույթ՝ նվիրված Յանոսիսի անվան Շյուլյայի գիմնազիայի 150-ամյակին, առաջին մրցանակ։

Նկարազարդած գրքեր
-----------------

* *Justinas Marcinkevičius*, Gyvenimo švelnus prisiglaudimas, [1978
* *Anglim ant beržo tošies*, 1989
* *Kazys Bradūnas, Prie vieno stalo*, 1990.
* *Česlovas Masaitis, Sugrįžki niekad neišėjęs*, 1994
* *Aldona Puišytė, Šviesa pro erškėtį*, 1995
* *Gintautas Iešmantas, Kauno elegija*, 1997
* *Aldona Puišytė, Neužmirštuolių skliautas*, 1989.
* *Aldona Puišytė, Atminties vainikas*, 1996
* *Aldona Puišytė, Baltojo raitelio baladės*, 2006
* *Aldona Puišytė, Sidabro varpelis*, 1976
* *Ričardas Mikutavičius, Kryžiaus kelio apmąstymas*, 2004.
* *Lidija Šimkutė, Vėjas ir šaknys*, 1991
* *Vytautas Čepliauskas, Sonetų vainikas Dariui ir Girėnui*, 2005.
* *Vytautas Čepliauskas, Atsiverk į mane*, 2006
* *Algimantas Baltakis, Strazdiškio giesmės*, 1979.
* *Simono Daukanto taku. Žygeivių maršrutai*, 1998
* *Gražina Didelytė, Laukiu užklydusių paukščių*, 2006
* *Gintautas Černeckis, Knygos pakeleivio užrašai*, 2001
* *Gintautas Černeckis, Slaptakeliai Slaptavietės Slaptaknygės*.
* *Šarūnas Laužadis, Švenčionių krašto legendos*, 1996
* *Šarūnas Laužadis, Nalšios žemės paslaptys*, 1998
* *Šarūnas Laužadis, Sakmė apie Merą ir Naglį*, 2001
* *Šarūnas Laužadis, Sakmė apie Lietuvos ąžuolą*, 2002
* *Onutė Grigaitė, Gražina Didelytė, Raiste*, 2005

Աղբյուրներ
----------

* *Gražina Didelytė mūsų atminty*. – Vilnius, 2008.
* Vytenis Rimkus, *Gražina Didelytė*. Šiuolaikiniai lietuvių dailininkai. – Vilnius, 1984

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1036673456 · ISNI: 0000000367425751 · NKC: ola2012686033 · NUKAT: n2011046617 · SUDOC: 26049318X · VIAF: 231839749 · WorldCat VIAF: 231839749 |

 |

 |

* Didelytė, Gražina
* Didelytė, Gražina, VIAF

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
2. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
3. 1 2 3  «Gražina Didelytė». *Visuotinė lietuvių enciklopedija* (Lithuanian). Vol. 4. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. 2003. էջ 678. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.`{{cite encyclopedia}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  Jasukaitienė, Regina (2012 թ․ սեպտեմբերի 24). «Žygeivių metraštyje – tautos dvasia». *bernardinai.lt* (լիտվերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 4-ին.
5. 1 2  Čaplikas, Vygandas (2011). *Andeinė – Dainavos girios galerija* [*Andeinė – Gallery of Dainava Forest*] (լիտվերեն). Vilnius: Petro ofsetas. ISBN 978-609-420-127-1.