recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էլեն Սանդելին** (շվեդ.՝ Ellen Beata Elisabeth Sandelin, հուլիսի 19, 1862(1862-07-19), Karlskoga Church Parish, Կարլսկուգա, Էրեբրու, Շվեդիա - մայիսի 7, 1907(1907-05-07), Jakob parish, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Էլենը ծնվել է 1862 թվականին Կարլսկուգայում։ Նա բժիշկ Կառլ Հենրիկ Սանդելինի և Բեդա Կոլետի դուստրն էր։ Նա ավարտել է Ստոկհոլմի *Wallinska skolan* աղջիկների դպրոցը. այն եղել է Շվեցարիայի առաջին հինգ դպրոցներից մեկը, որտեղ աղջիկները ստացել են ակադեմիական կրթություն և եղել է առաջին դպրոցը, որտեղ ավարտական քննություններ են հանձնել (*Studentexamen*) և թույլ տվել ընդունվել համալսարան։ *Wallinska skolan* դպրոցից հետո Էլենը շարունակել է սովորել Կարսլտադի աղջիկներ դպրոցում, ապա ընդունվել է Նորվեգիայի Կրիստիանայի համալսարանը (հետագայում վերանվանվել է Օսլոյի համալսարան)։

Էլենը ապրել է այն ժամանակ, երբ բարձրագույն բժշկական կրթությունը դարձել է հասանելի կանանց համար։ 1885 թվականին Ուփսալայում սկսել է սովորել բժշկություն և 1891 թվականին ստացել է բակալավր որակավորում, իսկ 1897 թվականին ստացել է բժշկական լիցենզիա Ստոկհոլմում գտնվող Կարոլինյան ինստիտուտի կողմից։ Նույն թվականին նա դարձել է պրակտիկ բժիշկ, իսկ հետո սկսել է ուսուցանել ֆիզիոլոգիա և առողջապահական կրթություն աղջիկների համար մի քանի ուսումնական հաստատություններում։ Նա նաև հանրային դասախոսություններ է կարդացել ֆիզիոլոգիայի և հիգիենայի վերաբերյալ, որոնք հանրաճանաչ են դարձել։

Բժշկությունից բացի, Էլեն Սանդելինը մասնակցել է կանանց հավասարության շարժմանը. ընդգրկվել է կանանց ընտրելու իրավունքի հարցերով հանձնաժողովում և 1899 թվականին դասախոսել է Լոնդոնի կանանց կոնգրեսում, իսկ 1904 թվականին՝ Բեռլինում։

Էլեն Սանդելինը մահացել է 45 տարեկանում՝ 1907 թվականին Ստոկհոլմում։

Մատենագրություն
---------------

* *Om några smittosamma sjukdomar och deras sociala faror* (1902)
* *Om ungdomens sedliga uppfostran* (1902)
* *Kvinnokroppen, dess byggnad och hygien* (1903)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  Sandelin, Ellen //  — 1916. — Vol. 24.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Sveriges dödbok 1815–2022 (շվեդերեն) — 9 — Sveriges Släktforskarförbund, 2023.
4. ↑  Sandelin, ELLEN BEATA ELISABET — Svenskagravar.se.
5. ↑  Sten nr 321 – Ellen Sandelin — Norra begravningsplatsen.se.
6. ↑  Hildebrand, Albin. «377 (Svenskt porträttgalleri / XIII. Läkarekåren (biografier af A. Levertin))». *runeberg.org* (շվեդերեն). Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 24. Ryssläder - Sekretär / Sandelin Ellen
* Svenskt porträttgalleri / XIII. Läkarekåren (biografier af A. Levertin)
**Էլմիրա Թեյմուր կըզը Սուլեյմանովա** (ադրբ.՝ Süleymanova Elmira Teymur qızı, հուլիսի 17, 1937(1937-07-17), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի Հանրապետության պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան (2002-2019), քիմիական գիտությունների դոկտոր (1980), պրոֆեսոր (1981);

Կենսագրություն
--------------

Էլմիրա Սուլեյմանովան ծնվել է 1937 թվականի հուլիսի 17-ին Բաքվում։ 1944-1954 թվականներին սովորել է Բաքվի թիվ 134 միջնակարգ դպրոցում։ 1955-1959 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի պետական համալսարանի (ներկայիս Բաքվի պետական համալսարան) քիմիայի ֆակուլտետում։ Այդ ժամանակից աշխատել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիաի նավթաքիմիական գործընթացների ինստիտուտում։ Աշխատել է որպես լաբորանտ, գիտաշխատող, լաբորատորիայի տնօրեն։ Ներկայումս ավագ գիտաշխատողն է։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

* 1967- քիիական գիտությունների թեկնածու,
* 1980- գիտությունների դոկտոր,
* 1982- պրոֆեսոր։
* 1997 թվականից-Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ է։
* Ավելի քան 200 գիտական աշխատությունների և 40 գյուտերի հեղինակ է։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Էլմիրա Սուլեյմանովան Ադրբեջանի Կանանց և զարգացման կենտրոնի հիմնադիրն ու նախագահն է։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդի հրամանով պարգևատրվել է «Պատվո» շքանշանով և «Աշխատանքի վետերան»ի մեդալով։ 2002 թվականի հուլիսի 2-ին ընտրվել է Ադրբեջանի մարդու իրավունքների պաշտպան (օմբուդսմեն)։ 2007 թվականի հուլիսի 16-ին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է «Փառքի շքանշան»ով։ 2010 թվականի մարտի 5-ին վերընտրվեց Ադրբեջանի մարդու իրավունքների պաշտպան նոր ժամկետով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադրբեջանի կանանց քաղաքական գործիչները
2. ↑  «Ադրբեջանի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպանի պաշտոնական կայքէջը». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 11-ին.
3. ↑  Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնական կայքէջը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2006029562 · VIAF: 1894616 · WorldCat VIAF: 1894616 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Ոսկանյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ոսկանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Վաղինակի Ոսկանյան** (ապրիլի 24, 1949(1949-04-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ փիլիսոփա, պետական գործիչ։ Փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Ոսկանյանը ծնվել է 1949 թվականին, Երևանում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը` ստանալով փիլիսոփայի որակավորում։ 1972-1975 թվականներին սովորել է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում։

Գործունեություն
---------------

1976-1977 թվականներին դասավանդել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան մանկավարժական ինստիտուտում, 1977-1990 թվականներին՝ ԵՊՀ-ում, դասավանդում է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում և Հայ-ռուսական համալսարանում։ Եղել է ՀՀ ԳԽ մանդատային և էթիկայի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։ 1995 թվականին ընտրվել է ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, եղել է Նախագահության անդամ, հետագայում՝ ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 1990-1995 թվականներին եղել է ՀՀ Սահմանադրական հանձնաժողովի անդամ և Ազգային եկեղեցական ժողովի պատվիրակ։ 1995-1997 թվականներին Սլովակիայում և Ավստրիայում եղել է ՀՀ դեսպան ԵԱՀԿ–ում և ՄԱԿ-ի Վիեննայում տեղակայված կազմակերպություններում՝ ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ։ 1996-1997 թվականներին որպես դեսպան պաշտոնավարել է Չեխիայում, 1997-2001 թվականներին՝ Գերմանիայում։ 2002-2017 թվականներին մի շարք պաշտոններ է վարել ՀՀ ԱԳՆ-ում։ 2007-2010 թվականներին Վիեննայում եղել է ՀՀ դեսպանության Պրահայի գրասենյակի ղեկավար, 2010-2017 թվականներին՝ ՀՀ ԱԳՆ Ասիայի, Օվկիանայի և Աֆրիկայի վարչության պետ։

### Հասարակական և գիտական գործունեություն

1993 թվականին հիմնադրել և նախագահում է Հումանիտար հետազոտությունների հայկական կենտրոնը (ՀՀՀԿ)։ «Ինքնություն» (Երևան, 1995) և «Հայաստանը Եվրոպայի ճանապարհին. Ինքնություն - 2» (Երևան, 2005) ՀՀՀԿ տարեգրքերի կազմողն ու գլխավոր խմբագիրն է։ Հայերեն, ռուսերեն, գերմաներեն, անգլերեն և ֆրանսերեն ավելի քան հիսուն գիտական հրապարակումների հեղինակ է։ Փիլիսոփայության գծով քսան տեսադասախոսություններից բաղկացած դասընթացի հեղինակ է (ցուցադրված է *Boon.TV* համացանցային հարթակում)։

Մենագրություններ
----------------

* Հասկացման անխուսափելիությունը. Դրվագներ փիլիսոփայական հերմենևտիկայի և կազմաքանդման պատմությունից, Երևան, 2015։
* Չարենցի ժամանակը (Ոգու մասին), Երևան, 2017։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Armenien im Fokus: MESROP feiert Jubiläum» (գերմաներեն). Martin Luther University of Halle-Wittenberg. 2018 թ․ հոկտեմբերի 11.
2. 1 2  «Աշոտ Ոսկանյան». *publishing.ysu.am*. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
3. ↑  «ԺԱԻ Երևան - Աշոտ Ոսկանյան». *www.ica.am* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
4. ↑  Աշոտ Ոսկանյանի «Չարենցի ժամանակը» գրքի շնորհանդեսը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում ՀՀ Արտակարգ և լիազոր դեսպանները |
| --- |
|  |
|  Ֆելիքս Մամիկոնյան (1992-1997) • Աշոտ Վաղինակի Ոսկանյան (1997-2001) • Կարինե Լորիսի Ղազինյան (2001-2009) • Արմեն Սերգեյի Մարտիրոսյան (2009-2013) • Վահան Էդուարդի Հովհաննիսյան (2014) Աշոտ Գվիդոնի Սմբատյան (2015-2021) • Վիկտոր Ենգիբարյան (2021-ից) |
|  |
|  |

 |
**Ինգրիդ Նարգանգ** (գերմ.՝ Ingrid Nargang, ապրիլի 17, 1929(1929-04-17), Չեռնովցի, Ռումինիայի թագավորություն - մայիսի 10, 2019(2019-05-10), Schärding, Վերին Ավստրիա, Ավստրիա), ավստրիացի փաստաբան, դատավոր և ժամանակակից պատմաբան։ 1964-1993 թվականներին եղել է Էնգելխարցելեի շրջանային դատարանի ղեկավարը։ Նա եղել է առաջին կինը, որը ղեկավարել է Ավստրիայի դատական համակարգի գյուղական շրջանային դատարան։

Կենսագրություն
--------------

Ալիսա Ինգրիդ Աննեմարի Նարգանգը ծնվել է Չեռնովցիում, Ռումինիայում, 1929 թվականի ապրիլի 17-ին։ Ծագում է ավստրիական պետական պաշտոնյաների ընտանիքից։ Նրա մեծ պապը դասական բանասեր էր և միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, իսկ պապը իրավաբան էր։ Ընտանիքը Չեռնովցիում ապրել է Բուկովինայում, որը մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը պատկանել է Հաբսբուրգյան միապետությանը, այնուհետև անցել է Ռումինիայի թագավորությանը։ Ներկայումս մասամբ Ուկրաինայի կազմում է։ Ինգրիդին դաստիարակել են մայրն ու տատիկը։ Հայրը թողել է ընտանիքը, երբ ինքը երկու տարեկան էր։

1940 թվականի ամռանը, երբ Նարգանգը 11 տարեկան էր, սկսվել է գերմանական ծագման քաղաքացիների տեղափոխումը Գերմանիա։ Մայրիկի և տատիկի հետ Նարգանգը նախ տեղափոխվել է Ներքին Սիլեզիա, այնուհետև` Վերին Սիլեզիա։ Երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում խորհրդային զորքերը մոտեցել են Սիլեզիային, նրանք տեղափոխվել են Վերին Ավստրիա։

Լինելով այսպես ասած «արտաքսվածների» և «էթնիկ գերմանացիների» ընտանիքից` Նարգանգը 1945 թվականի աշնանից սկսել է դպրոց հաճախել Գմունդենում։ 1948 թվականին այն ավարտելուց հետո Ինսբուրգում սկսել է իրավագիտություն սովորել։ 1952 թվականին իրավունքի ոլորտում ստացել է դոկտորի աստիճան։ Դրանից հետո որոշել է տնտեսագիատական կրթություն ստանալ։ 1959 թվականին պաշտպանել է սոցիալական և տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորական դիսերտացիան։ Այդ ժամանակ Նարգանգն արդեն Լինցում սկսել է որպես իրավաբան փորձաշրջան անցնել և փաստաբանի քննություն է հանձնել։ Արդյունքում նա Լինցում մագիստրատուրա սովորելիս սկսել է որպես իրավաբան աշխատել։ 

1963 թվականին Նարգանգը դարձել է դատավոր։ 1964 թվականից մինչև թոշակի անցնելը` մինչև 1993 թվականը, ղեկավարել է Էնգելխարցելլի շրջանային դատարանը։ Նա դարձել է շրջանային դատարանը ղեկավարած առաջին կինն Ավստրիայում։

Որպես ժամանակակից պատմաբան Նարգանգն ուսումնասիել է բուկովինյան գերմանացիների պատմությունն ու Վերին Ավստրիայի փախստականների դրությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Նա նաև եղել է Լինցում Բուկովինի գերմանացիների տարածաշրջանային թիմի հիմնադիրներից մեկը։

Հետագա տարիներին ապրել է Էնգելհարցելում, Լինցում և Վիեննայում։

Մահացել է 2019 թվականի մայիսի 10-ին, Շերդինգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Land Oberösterreich - Landeskorrespondenz Nr. 249 vom 26. Oktober 2005». *web.archive.org*. 2019 թ․ հունիսի 2. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 2-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 22-ին.
2. 1 2  Trauer um die Frau Rat

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1065411405 · NUKAT: n2015092745 · VIAF: 313438146 · WorldCat VIAF: 313438146 |

 |
**Սոֆյա Նիկոլաևնա Կարամզինա** (ռուս.՝ **Софья Николаевна Карамзина**, մարտի 5 (17), 1802 - հուլիսի 4 (16), 1856, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), գրող և պատմաբան Նիկոլայ Կարամզինի ու նրա առաջին կնոջ՝ Ելիզավետա Պրոտասովայի դուստրը, պալատական ֆրեյլինա, 1840-ական թվականներին պետերբուրգյան գրական հանրահայտ սալոնի տիրուհի։

Կենսագրություն
--------------

Սոֆյա Նիկոլաևնա Կարամզինան ծնվել է 1802 թվականի մարտի 5-ին (17-ին) Օրլովի նահանգի Մցենյան գավառի Պոկրովսկի (Բորտնոյե) գյուղի մոտ գտնվող տոհմական կալվածքում։ Նիկոլայ Կարամզինին ծայրաստիճան ուրախացրել է դստեր ծնունդը։ Նա Իվան Դմիտրիևին ուղղված նամակում գրել է. «Իմ սիրելի՛ ընկեր, ես փոքրիկ Սոֆյայի հայր եմ։ Լիզանկան բարեհաջող է ծննդաբերել, բայց դեռ շատ թույլ է։ <…> Ես արդեն Սոֆյային ամբողջ հոգով սիրում եմ և ուրախանում նրանով»։ Սակայն շուտով մոր՝ Ելիզավետա Իվանովնայի մոտ զարգացել է «հետծննդաբերական տենդ», ինչպես այն ժամանակ անվանում էին՝ հետծննդաբերական սեպսիս, որից նա վախճանվել է։

Սոֆյա Նիկոլաևնան ընկերություն է արել Պուշկինի և Լերմոնտովի հետ։ Նրա ալբոմում գրառումներ են կատարել Եվգենի Բարատինսկին, Պյոտր Վյազեմսկին, Ալեքսեյ Խոմյակովը, Եվդոկիա Ռոստոպչինան։

Սոֆյա Կարամզինան՝ որպես պալատական ֆրեյլինա, մուտք է ունեցել թագավորական ընտանիք։ Դրանով է բացատրվում 1841 թվականի գարնանից պահպանված Լերմոնտովի տատիկի՝ Ելիզավետա Արսենևայի նամակը, որտեղ նա խնդրել է կովկասյան աքսորից կարճատև արձակուրդ վերադարձած թոռանը ներում շնորհել։

Վախճանվել է 1856 թվականի հուլիսի 4-ին (16-ին) Սանկտ Պետերբուրգում։ Թաղված է հոր կողքին՝ Տիխվինյան գերեզմանատանը, Ալեքսանդրո-Նևյան մայրավանքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Петербургский некрополь
2. 1 2  *Бельский А.* Орловские годы Карамзина // *Русская провинция* : журнал. — 2008. — № 3.
3. ↑  Кольян Т. Н. «Карамзина Софья Николаевна». *Женщины-адресаты лирики М. Ю. Лермонтова*. Музей Тарханы.
4. ↑  «Письмо Е. А. Арсеньевой к С. Н. Карамзиной». Литературное наследство.
5. ↑  «Карамзин Николай Михайлович». lavraspb.ru.
«**Իմ սիրուն**» (ֆր.՝ Ma Jolie), Պաբլո Պիկասոյի սինթետիկ կուբիզմի կտավներից, որը ստեղծվել է 1914 թվականին։ Գտնվում է Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարանում։ 
«Իմ սիրուն»-ը ֆրանսիական հայտնի երգ է՝ հետևյալ կրկներգով. «*Օ՜ Մանոն, ի՛մ սիրուն, իմ սիրտը քեզ ասում է բարև*»։ 20-րդ դարի ակզբին այս երգը հնչել է Փարիզի մյուզիք-հոլլերում։ Պիկասոյի այս կտավը կապվում է Եվա Գուելի անվան հետ, ում Պիկասոն քնքշորեն անվանում էր «Իմ սիրուն»։ Արտահայտելով իր սերը Եվա Գուելի հանդեպ՝ Պիկասոն իր կոմպոզիցիայում նշել է երգի անունը՝ շագանակագույն տառերով։ Կանաչ գույնով առանձնացված նոտաների ֆոնին նկարիչը պատկերել է միմյանց համընկնող երկրաչափական հարթությունները, շրջապատերը, աղեղներն ու գծերը, որոնցում նշմարվում են կիթառը, ֆլեյտերը, բաժակներն ու շշերը, որոնք ցուցադրվում են միաժամանակ տարբեր տեսանկյուններից։ Կիթառի ձախ կողմում շշի ֆոնին մուգ մոխրագույն գույնով ցուցադրվում է «Բաս» մակագրությամբ հարթ ուղղանկյուն առարկա։ Վերևի մասում պատկերվածը նման է կիթառի և ջութակի։ Հավանաբար դրանով նկարիչը ցանկացել է ցույց տալ շշի՝ երաժշտական գործիքի նմանությունը։ Կոմպոզիցիայի ստորին մասում դրված է խոշոր վերնագրով ծալված թերթ։ Տառերի վերևից կտրված մասը թույլ չի տալիս կարդալ բառը։ Պիկասոն օգտագործել է սահմանափակ գույներ, որպեսզի ուշադրություն հրավիրվի կտրտված և հատվածաբար ներկայացված առարկաներին։ 
Նկարը ստեղծումից անմիջապես հետո՝ 1914 թվականին, այն ձեռք է բերում նկարիչ Անրի Դանիել Կանվեյլերը։ 1961 թվականից կտավը գտնվում է Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարանի մշտական հավաքածուում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑  «Ma Jolie. Pablo Picasso». IMA. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 21-ին.
3. ↑  «The Poetics of Indeterminacy». Books Google. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 21-ին.
**Բողոս Խաչադուրով Բողոսյան** (անգլ.՝ Бохос Хачадуров Бохосян, օգոստոսի 3 (15), 1869, Պլովդիվ, Բուլղարիա - նոյեմբերի 21, 1916(1916-11-21), Պրիլեպ), բուլղարահայ սպա՝ փոխգնդապետ, առաջին աշխարհամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Բողոս Բողոսյանը ծնվել է 1869 թվականի օգոստոսի 3-ին Պլովդիվում։ Նրա պապը՝ Արթին Գիդիկովը Բուլղարիայում առաջին՝ Պլովդիվի Կրասիրազ հայկական ընթերցասրահի հիմնադիրն է եղել։ Բողոսը սովորել է Էդիրնեի ֆրանսիական քոլեջում, իսկ հետո Սոֆիայի Նորին մեծություն իշխանի ռազմական ուսումնարանում (այժմ՝ Վասիլ Լևսկու անվան ազգային ռազմական համալսարան), որն ավարտել է 1892 թվականի սեպտեմբերի 6-ին պոդպորուչիկի աստիճանով։ Այդ ժամանակ ծանոթացել է Բորիս Դրանգովի հետ։ 1896 թվականին ստացել է պորուչիկի (լեյտենանտ) զինվորական աստիճան, իսկ 1902 թվականի մայիսի 2-ին՝ կապիտանի կոչում։ Մասնկացել է 1903 թվականի Օսմանյան կայսրության դեմ Իլինդենի ապստամբության կազմակերպման աշխատանքներին։ Մասնակցել է 1912-1913 թվականների Բալկանյան առաջին և երկրորդ պատերազմներին։ 1913 թվականի մայիսի 18-ին ստացել է մայորի կոչում։

1915-1918 թվականներին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մայոր Բողոսյանը եղել է 2-րդ Թրակիական դիվիզիայի Չապինի գնդի 27-րդ դրուժինայի հրամանատար։ Լավ ծառայության համար 1917 թվականին պարգևատրվել է «Խիզախության համար» առաջին դասի՝ չորրորդ աստիճանի շքանշանով։ 1916 թվականին 
ֆելդմարշալ Ավգուստ ֆոն Մակենզեն պարգևատրել է Բողոս Բողոսյանին գերմանական «Երկաթե խաչ»֊ով։ Ավելի ուշ ստացել է փոխգնդապետի աստիճան և ծառայել է Պլևենի 9-րդ հետևակային գնդի առաջին գումարտակում, որի կազմում՝ Չյորնի գետի մոտ վիրավորվել է կոտորակառումբից։

Մահացել է 1916 թվականի նոյեմբերի 21֊ին 2֊րդ թրակիական հետևակային դիվիզիայի առաջին լեհական հիվանդանոցում։ Հետմահու ստացել է գնդապետի կոչում։ Թաղվել է Պրիլեպի գերմանական գերեզմանատանը։ Ըստ մեկ այլ աղբյուրի թաղված է Պրիլեպի բուլղարական գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Загинали за свободата на България». surpkevork.com. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 12-ին.
2. ↑  ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 116 – 117 (Заповед № 679 от 1917 г. по Действащата армия)(չաշխատող հղում)
3. ↑  ДВИА, ф. 39, оп. 3, а.е. 25, л. 7(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Руменин, Румен (1996). *Офицерският корпус в България 1878 – 1944 г*. Vol. 1 и 2. София: Военно издателство. էջ 94. `{{cite book}}`: Text "Издателство на Министерството на отбраната „Св. Георги Победоносец"" ignored (օգնություն)
**Մուրսիլիս Ա**
(երբեմն գրվում է Մուրշիլիս), (մ.թ.ա. 17-րդ դար - մ. թ. ա. 1590, Հատտուսա, Բողազկալե, Չորումի մարզ, Թուրքիա) խեթական թագավոր Ք.ա. մոտ 1620-1590 թվականներ, ըստ մեր ժամանակներում ընդունված միջին ժամանակագրության կամ այլընտրանքայինի՝ Ք.ա. մոտ 1556–1526 թվականներ (կարճ ժամանակագրություն)։ Հավանաբար իր նախորդի՝ Խաթթուսիլիս Ա-ի թոռն էր։ Նրա քույրը Խարապշիլին էր, իսկ կինը՝ Կալի թագուհին։

Մուրսիլիսը անչափահաս էր գահ բարձրացել։ Հասունանալով նա վերսկսել է Խաթթուսիլիս Ա-ի մղած պատերազմը Սիրիայի հյուսիսում։ Նա նվաճել է ամորեական Յամհադի թագավորությունը և նրա մայրաքաղաք Հալեպը, որ փրկվել էր Խաթթուսիլիից։ Այնուհետև նա անցել է աննախադեպ երթով 2000 կիլոմետր դեպի հարավ, Միջագետքի սիրտը, որտեղ Ք.ա. 1595 թվականին նա ավերել և կողոպտել է Բաբելոն քաղաքը։ Բաբելոնի վրա Մուրսիլիսի հարձակվելու դրդապատճառներն անհայտ են, չնայած Ուիլյամ Բրոդը ենթադրում էր, որ պատճառը հացահատիկի ձեռքբերումն էր, քանի որ Թերայի ժայթքման ամպերը նվազեցրել էին հիթթիթների բերքը։

Բաբելոնյան արշավանքը չէր կարող նշանակել տարածաշրջանային ինքնիշխանության գործադրում։ Այդ քաղաքը պարզապես շատ հեռու էր Անատոլիայից և հիթթիթների իշխանական կենտրոնից։ Այնուամենայնիվ կարծում են, որ բաբելոնյան արշավանքը վերջ է տվել Համմուրաբիի Ամորեացիների տոհմին և թույլ տվել, որ Կասսիտները գրավեն իշխանությունը, կարող էր կապ ունենալ նրանց հետ դաշնակցելու հետ կամ նրանց բարեհաճության դրդելու փորձ լինել։ Հնարավոր է նաև, որ Մուրսիլիսը հեռահար հարձակումը ձեռնարկել էր անձնական դրդապատճառներով, այն է՝ որպես իր նախորդի՝ Խաթուսիլիս Ա-ի ռազմական սխրագործությունները գերազանցելու միջոց։

Երբ Մուրսիլիսը վերադարձել է իր թագավորություն, զոհ է գնացել իր փեսա, ապագայում՝ Խանտիլիս Ա թագավորի գլխավորած (որը և գրավել է գահը) և վերջինիս փեսա Զիդանտասի մասնակցությամբ դավադրությանը։ Նրա մահով սկսվել է սոցիալական անկարգությունների և կենտրոնական իշխանության քայքայման մի շրջան, որին հաջորդել է Սիրիայում կատարված նվաճումների կորուստը։

Տես նաև
-------

* History of the Hittites

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Manning, Sturt W. et al. (2016). "Integrated Tree-Ring-Radiocarbon High-Resolution Timeframe to Resolve Earlier Second Millennium BCE Mesopotamian Chronology", in Plos One, Published: July 13, 2016.
2. ↑  Shoshana R. Bin-Nun, *The Tawananna in the Hittite kingdom*. Online version.
3. ↑  Margalit Finkelberg, *Greeks And Pre-Greeks: Aegean Prehistory And Greek Heroic Tradition*.
4. ↑  Trevor Bryce (2005). *The Kingdom of the Hittites*. Oxford University Press. էջ 101. ISBN 978-0-19-928132-9.
5. ↑  Broad, William J. "It Swallowed a Civilization. "New York Times, D1. 21 October 2003.
6. ↑  Bryce, *The Kingdom of the Hittites*, 99.
7. ↑  Bryce, "The Kingdom of the Hittites," 99–100.
8. ↑  The Hittites and their World
**Զառա Մանուչարյան** (Զարուհի Մանուչարյան, 1972, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Զառա Մանուչարյանը ծնվել է 1972 թվականին, Երևանում։ 1981-1985 թվականներին սովորել է Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոցում, 1989-1995 թվականներին` Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնում։ 2001 թվականին արվեստի մենեջմենթի և մարքեթինգի մասնագիտական դասընթացներ է անցել Զալցբուրգում (Ավստրիա)։ 1998 թվականից Հայաստանում հիմնադրված «Կոբալտ» միության փոխնախագահն է, 1995 թվականից անդամակցում է "Kobalt" FRAUEN-KUNST-und-MEDIEN-ին (Համբուրգ), 1998 թվականից` Հայաստանի նկարիչների միությանը, 2005 թվականից` Արվեստի միջազգային ասոցիացիային (ՅՈՒՆԵՍԿՕ)։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Հովհաննես Թումանյանի թանգարանում, Ակադեմիա պատկերասրահում, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Սոֆիայի «Հիլթոն» հյուրանոցում, Պլովդիվի Գալերի մոլում։

1995 թվականից մասնակցում է տեղական և միջազգային տարբեր խմբակային ցուցահանդեսների։

### «Հիերոտոպիա»

2016 թվականին ներկայացրած «Հիերոտոպիա» (սակրալ տարածք) խորհագրով կոնցեպտուալ ցուցահանդեսում Մանուչարյանը ներկայացրել է միստիկ շարքի աբստրակտ կտավներ, միաժամանակ ներկայացնելով երեք հայկական եկեղեցիներ՝ Անիի Մայր տաճարը, Սանահինը և Զվարթնոցը` ավանգարդ ոճում։ Գծերի, գույների, պատկերների միջոցով նկարաչուհին արտահայտել է հայկական ինքնությունը, սակայն ոչ դասական, ավանդական միջոցներով։ Կտավներում Մանուչարյանը ստեղծել է իր սակրալ տարածքը՝ եկեղեցիների հատակագծերն ու սիմվոլները համատեղել Մատյան ողբերգության տողերին` կտավներում քննելով իր հոգևոր ինքնությունը, հայկական ինքնությունը։

«Աշխատանքներն արվել են մոտավորապես հինգ տարվա ընթացքում։ Այդ շրջանում տեղափոխվեցի և սկսեցի ապրել Եվրոպայում, իսկ ամենամեծ գործերի պատվերներն եղան հենց այնտեղ։ Այնտեղ ունեցա երեք անհատական ցուցահանդես, որոնցից մեկը տեղի ունեցավ Սոֆիայում։ Ինձ պատվիրվեց երկու մետրանոց գործ և քանի որ տարածք չունեի նկարելու համար, հայկական եկեղեցի տրամադրեցին, որի ներսում էլ նկարել եմ և մեծ աշխատանքներս, և փոքրերը։ Եկեղեցու ներսում նկարելն անչափ հետաքրքրաշարժ, աստվածային և ոգեշնչող գործընթաց էր»:

Ֆիլմագրություն
--------------

* Անհատականություն և միասնություն (1998)
* Մուրազածառ (1998)
* Արվեստ, Ժամանակ, Տիեզերք (2000)
* Ճանապարհ դեպի Բոդիսաթվա (2007)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Զառա Մանուչարյան». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 22-ին.
2. ↑  Zara Manucharyan
3. ↑  www.anima-artgallery.com, Art Exhibition, Zara Manucharyan
4. ↑  Զառա Մանուչարյանը կտավների մեսիջը՝ վերականգնել սրբազան եկեղեցիները
5. ↑  Հայկական եկեղեցիները` Զառա Մանուչարյանի աբստրակտ կտավներում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Զեյնալով էլդանիզ Մամեդ օղլի** (ադրբ.՝ Zeynalov Eldəniz Məmməd oğlu, հունվարի 1, 1937(1937-01-01), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 5, 2001(2001-11-05), Բաքու, Ադրբեջան), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ (2000); 1999 թվականին նա արժանացել է Հումայ մրցանակի։

Կենսագրություն
--------------

Էլդանիզ Զեյնալովը ծնվել է 1937 թվականի հունվարի 1-ին։ Միջնակարգ դպրոցում սովորելիս նա հանդես է եկել Ադրբեջանի պետական դրամատիկական թատրոնում մանկական դերերով։ Նա բարձրագույն կրթությունն է ստացել թատերական ինստիտուտում (1956-1962)։ Երբ նա ուսանող էր, նա գլխավոր դեր է խաղացել «Մեկ Հարավային քաղաքում» ֆիլմում։ Ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում։ Առաջին անգամ նա հանդես է եկել «Գունդյուզ» դերը `« Սևիլ»ում։ Հետագայում թատրոնում և կինոյում նա ստեղծեց անմոռանալի կերպարներ։

Էլդանիզ Զեյնալովը բնորոշ էին դասական և ժամանակակից ադրբեջանական դրամատուրգների, համաշխարհային գրողների, հիմնականում դրամա ստեղծագործություններում և որոշ կոմեդիաներում մի շատ դերերը։ Լավագույններից են՝ «Սևիլ», «Դու միշտ ինձ հետ ես», «Օտելլո», «Խաբեություն և սերը» և այլն։

Էլդանիզ Զեյնալովը արժանացել է 1974 թվականին Ադրբեջանի վաստակավոր արտիստ և 2000 թվականին Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչման։

Էլդանիզ Զեյնալովը մահացել է 2001 թվականի նոյեմբերի 5-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  azculture.az(չաշխատող հղում)
2. ↑  Eldaniz Zeynalov
3. ↑  Էլդանիզ Զեյնալով
4. ↑  «Զեյնալով էլդանիզ Մամեդ օղլի». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 9-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Վալերի Ֆիլիպով** (ռուս.՝ Вале́рий Никола́евич Фили́ппов, հունվարի 27, 1939(1939-01-27), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - ապրիլի 26, 2019(2019-04-26)), խորհրդային և ռուս նկարիչ։ Ռուսաստանի ժողովրդական նկարիչ (2007 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1939 թվականի հունվարի 27-ին, Մոսկվայում։

1965 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի գեղարվեստական ֆակուլտետը, սովորել է Ի. Շպինելի արվեստանոցում։

1967 թվականից աշխատել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում` որպես բեմադրող նկարիչ, մասնակցել է բազմաթիվ գեղարվեստական ֆիլմերի բեմադրությանը, մասնավորապես, «Անապատ» (1967 թվական` առաջին բեմադրությունը, Վ. Շեստակովի հետ), «Բարձր կոչում» (1973 թվական), «Յուլյա Վրևսկայա» (1977 թվական), «Ունայնություն ունայնությանց» (1979 թվական), «Գետերին գետանցին չեն փոխվում» (1980 թվական), «Սաննիկովի հողը» (1973 թվական), «Վերին Մասլովկայում» (2004 թվական), ինչպես նաև` «Էկրան» ստեծագործական միության հետուստատեսային ֆիլմերի բեմադրությանը` «Կրակը պահպանողները», «Դասընկերները», «Կրկեսի արքայադուստրը» և «Նորին գերազանցություն համհարզը»։

Նա որպես նկարիչ մասնակցել է Կինոյի, թատրոնի, հեռուստատեսության նկարիչների ասոցացիայի (1992 թվական, 1996 թվական, ԿԿՏ), Կինոյի և թատրոնի նկարիչների գիլդիայի (1997 թվական, ԿԿՏ) ցուցահանդեսներին, «Ռուսաստան» համառուսական գեղարվեստական ցուցահանդեսին (1999 թվական) և այլ ցուցահանդեսդների։

1989 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ («53-ի սառը ամառը» ֆիլմի համար)։

Մահացել է 2019 թվականի ապրիլի 26-ին, 81 տարեկան հասակում։ Թաղված է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։

Մրցանակներ և կոչումներ
----------------------

* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1989 թվական)
* «Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ» (2000 թվական) պատվավոր կոչումը` արվեստի բնագավառում վաստակի համար։
* «Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարիչ» (2007 թվական) պատվավոր կոչումը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Филиппов Валерий Николаевич». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
2. ↑  «Умер художник Валерий Филиппов | Союз кинематографистов Российской Федерации». unikino.ru. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 26-ին.
3. ↑  «Указ Президента Российской Федерации от 26 июля 2000 года № 1380 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»». // Официальный сайт Президента России. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմոգրաֆիան Imdb կայքում
* Վալերի Ֆիլիպով
* Վալերի Ֆիլիպով

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Սելենա Ռոքի Մելոուն** (- մայիսի 22, 2017(2017-05-22), Ռոքհեմփթոն), ավստրալիացի նույնասեռական փոքրամասնության (ԼԳԲՏ) ակտիվիստ։ Համարվել է *IngiLez* լիդերների աջակցության խմբի (*ILSG*) համահիմնադիրներից և *Open Doors* երիտասարդական ծառայության ղեկավարը։

Կարիերա
-------

Ռոքին իր կարիերան սկսել է որպես աբորիգենների կապի սպա և ԼԳԲՏ-ի կապի սպա Քվինսլենդի ոստիկանությունում։ Ռոքին կապված էր նաև *PFLAG*, *Dykes on Bikes*, *LGBTI Health Alliance* և այլ համայնքային խմբերի հետ։

Մահ
---

Ռոքին մահացավ 2017 թվականի մայիսի 22-ին, Ռոկհեմփտոն քաղաքում մոտոցիկլետային պատահարի հետևանքով։

Պարգևներ
--------

Նա ստացել է մի շարք մրցանակներ լավագույն հասասարակական աշխատանքների համար Բրիսբենում կազմակերպված *Queen Queen's Ball Awards* մրցանակաբաշխության արարողությունների ընթացքում և *Open Doors* երիտասարդական ծառայության հետ կատարած լավագույն աշխատանքի համար, աշխատելով ԼԳԲՏԻ ռիսկի ենթակայության ներքո գտնվող երիտասարդների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3  Star Observer Australia. «Aboriginal LGBTI Activist "Rocky" Passes Away - Star Observer». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 13-ին.
3. ↑  AWID Australia. «Salena Rocky Malone». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 13-ին.(չաշխատող հղում)
4. ↑  Harper, Nerelle (2018 թ․ մայիսի 22). «Remembering Indigenous LGBTIQ Activist Rocky Malone, One Year On». *QNews* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ մարտի 13-ին.
**Իսլամ Բիբի** (1974, Kunduz, Republic of Afghanistan - 2013, Lashkar Gah, Աֆղանստանի Իսլամական Հանրապետություն (2004-2021)), աֆղան ոստիկանության լեյտենանտ, Հելմանդ նահանգի կանանց ոստիկանության բաժանմունքի ղեկավար, որտեղ ընդգրկված էին 32 կին ոստիկաններ։

Կենսագրություն
--------------

Իսլամ Բիբին ծնվել է 1974 թվականին, Աֆղանստանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Կունդուզ նահանգում։ 90-ականներին Իսլամ Բիբին ստիպված էր որոշ ժամանակ արտագաղթել Իրան։ Դրանից հետո Բիբին վերադարձավ և 2005 թվականին սկսեց աշխատել ոստիկանության բաժանմունքում։ Ժամանակի ընթացքում նա ստացավ ավագ լեյտենանտի կոչում` աշխատելով անմիջապես *CID*-ի ղեկավարության ներքո, որը Աֆղանստանում կնոջ համար արտասովոր նվաճում էր։

Որպես 32 կին սպաների ղեկավար, նա մասնակցել է բազմաթիվ վտանգավոր ռազմական գործողությունների և հաջողությամբ ձերբակալել Թալիբանի անդամներին։ Նրա համար ամենօրյա աշխատանքը պայքար էր ոչ միայն թալիբների և ցեղային իշխանների, այլև սեփական ընտանիքի դեմ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Իմ եղբայրը, հայրը և քույրերը դեմ էին ինձ։ Փաստորեն, իմ եղբայրը երեք անգամ փորձել է սպանել ինձ։- Իսլամ Բիբին, «*The telegraph*»-ին տված վերջին հարցազրույց։ |  |

Նրա ընտանիքը դեմ էր նման աշխատանքին։ Իսկ երկու տարի անց, երբ նա սկսեց աշխատել Իսլամի իրավապահ համակարգում, նա սկսեց սպառնալից հեռախոսազանգեր ստանալ։ Անհայտ բաժանորդները նրան անընդհատ սպառնում էին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Դադարեցրու աշխատել։ Դուք խուզարկել եք մեր տունը, մեր հարևանի տունը։ Մենք այդ պահին չէինք կարողանա ձեզ սպանել, բայց շուտով կանենք դա»։ |  |

Իսլամ Բիբին ամուսնացել է և ունեցել վեց երեխա (չորս տղա և երկու աղջիկ)։

Իսլամ Բիբին գնդակահարվել է անհայտ զինյալների կողմից 2013 թվականի հուլիսի 3-ի առավոտյան։ Դրանից առաջ նա առավոտյան զանգահարել էր բաժանմունք, տրանսպորտ պատվիրել, ապահով կերպով աշխատանքի հասնելու համար։ Երբ նրան տեղեկացրել էին, որ ինքը պետք է ինքնուրույն լուծի այդ հարցը, նրա սկեսրայրը, որը նույնպես աշխատում էր ոստիկանությունում, եկել էր տուն` նրան մոտոցիկլետով աշխատանքի տանելու համար։ Իսլամ Բիբին գնդակահարել էին և սպանել սեփական տանից 50 մետր հեռավորության վրա։ Հարձակման արդյունքում վիրավորվել է նաև նրա հարազատը։ Վկաներից մեկն ասել էր, որ լսել է 3 կրակոց, իսկ մյուսները լսել էին 10-ը։ Կինը ստացած վերքերից մահացել էր հիվանդանոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2  Helmand’s top female police officer shot dead
3. 1 2 3  Afghanistan’s indifference to murder of top female officer: Islam Bibi
4. ↑  rahman, bahram- (2013 թ․ հուլիսի 13). «Afghanistan's indifference to murder of top female officer: Islam Bibi». *natoassociation.ca* (անգլերեն). NATO Association of Canada (NAOC). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 27-ին.
5. ↑  «Female Police Officers Helmand and Kandahar ANP». *afghan-bios* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 27-ին.
6. ↑  «Helmand's most senior policewoman: 'My brother tried to kill me three times'». *telegraph.co.uk* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 27-ին.
7. ↑  Helmand’s top female police officer shot dead

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страница Ислам Биби на сайте организации AWID
**Վերա Հովակիմի Ամիրխանյան** (1928, Թեղուտ), մանկավարժ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1975), դոցենտ (1983), ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչուհի (1968)։

Կենսագրություն
--------------

Վերա Ամիրխանյանը ծնվել է 1928 թվականին Լոռու մարզի Թեղուտ գյուղում։ 1947 թվականին ավարտել է Վանաձորի մանկավարժական ուսումնարանը, այնուհետև Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրության ֆակուլտետը։

1951 թվականից աշխատանքի է անցել Վանաձորի մանկավարժական ուսումնարանում, այնուհետև աշխատել է Վանաձորի № 5 միջնակարգ դպրոցում՝ որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի։ 1963 թվականից զուգահեռ եղել է դպրոցի ուսմասվար։

Վերա Ամիրխանյանը 1969 թվականի վերջին եղել է Կիրովականի պետական մանկավարժական ինստիտուտի հիմնադիր դասախոսներից մեկը, աշխատել է գրականության ամբիոնում՝ որպես ավագ դասախոս, այնուհետև դոցենտ։

Ամիրխանյանի աշակերտներից Գագիկ Աթաբեկյանը նրա մասին ասել է․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ով էր այդ հրաշագործ ուսուցչուհին… Պոեզիան նրա տարերքն էր, իսկ բարեկիրթ կեցվածքը՝ առօրյան… Մայրենիի ուսուցչուհուն ցայսօր Վանաձորում շատերն են երախտագիտությամբ հիշում։- Գագիկ Աթաբեկյան |  |

Ստեղծագործություններ
--------------------

Վերա Ամիրխանյանը շուրջ 40 հոդվածների ու մենագրությունների հեղինակ է, գիտական զեկուցումներով հանդես է եկել միջբուհական գիտաժողովներում։ Նրա հրատարակված աշխատություններից են․

* «Ստեփան Զորյանի «Տխուր մարդիկ» նովելաշար» (1983)
* «Ստեփան Զորյանի փոքրածավալ արձակը» (1985)
* «Ինչպես անցնել Զորյանի «Տխուր մարդիկ» շարք»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Թումանյանական աշխարհ, Մշակութային գիտարան/Գ․ Շախկյան․-Եր․։ 2016, 848 էջ
2. ↑  Բազմամյա ճանապարհ
3. ↑  «Ստեփան Զորյանի «Տխուր մարդիկ» նովելաշար»
4. ↑  «Ստեփան Զորյանի փոքրածավալ արձակը»(չաշխատող հղում)
**Ջուլիետ Սուրենի Կաժոյան** (հունիսի 2, 1938(1938-06-02), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հասարակական և քաղաքական գործիչ, ռեժիսոր, ՀՀ Ազգային ժողովի 1-ին գումարման պատգամավոր, «Շամիրամ» խմբակցության ղեկավար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1938 թվականի հունիսի 2-ին Գյումրիում։ Ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ` ռեժիսորի որակավորմամբ։ Աշխատել է Կապանի պետական թատրոնում որպես ռեժիսոր, ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտում, 1968 թվականից` հեռուստառադիոպետկոմում ստուդիայի մշակութային բաժնի ռեժիսոր։ Եղել է բանաստեղծ Դավիթ Հովսեփյանին նվիրված «Ապրողների մեջ փնտրեցեք նրան» ֆիլմի ռեժիսոր։ Եղել է նաև Վիլյամ Սարոյանին նվիրված և Լևոն Խեչոյանին նվիրված ֆիլմերի ռեժիսոր։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

Հանդիսանում է «Շամիրամ» հասարակական-քաղաքական կազմակերպության անդամ։ 1995 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավոր «Շամիրամ» հասարակական-քաղաքական կազմակերպության համամասնական ցուցակի առաջին համարով։ Եղել է ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է ԱԺ «Շամիրամ» խմբակցության ղեկավար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Կենսագրությունը Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պաշտոնական կայքում
3. ↑  Վիկտոր Բալայանի մահվանից 17 տարի անց հրապարակվել է նրա երկերի հատընտիրը
4. ↑  «ԴԱՎԻԹ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ ԳՐՈՂ». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 9-ին.
5. ↑  «Վիլյամ Սարոյանին պատկանող ամեն ինչ պետք է պահպանվի. «Սարոյան Հաուս» նախագիծը կփրկի այդ ամենը կորստից. ռեժիսոր Ջուլիետ Կաժոյան». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 15-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 9-ին.
6. ↑  ««Որտեղ էլ լինենք, դռան հակառակ կողմում ենք…»». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 9-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 9-ին.
7. ↑  Կինն ու օրենքը
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սորան (այլ կիրառումներ

**Բերդի «Սորաններ» դենդրոպարկ**, Հայաստանի Հանրապետության չորս դենդրոպարկերից մեկը, որը գտնվում է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքում։ Տեղակայված է քաղաքի հարավային բարձունքում, զբաղեցնում է 62,17 հա հողատարածք, ծովի մակարդակից 1050-1090 մետր բարձրության վրա։

Գտնվում է ՀՀ ԲՆ «Արգելոցապարկային համալիր» ՊՈԱԿ-ի ենթակայության ներքո։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1962 թվականին Շամշադինի շրջկոմի քարտուղար, Հայկական ԽՍՀ Անտառպետկոմի նախագահ Հրանտ Ավագյանի ջանքերով, ով եղել է նաև «Ջրվեժ» անտառպարկի հիմնադիրը։

1967 թվականի ապրիլի 18-ին Շամշադինի շրջսովետի գործկոմի որոշմամբ անվանակոչվել է ակադեմիկոս Արտավազդ Ավագյանի անվամբ։

Ֆլորա
-----

Դենդրոպարկի դենդրոֆլորան կազմված է շուրջ 110 ծառաթփատեսակներից։

Կլիմա
-----

Ինչպես նշվում է մասնագիտական հետազոտություններում, դենդրոպարկը, գտնվելով Բերդի հարավային բարձունքում, մշտապես մաքուր օդ է մատակարարում քաղաքին, ինչը պայմանավորված է քաղաքի քամու վարդի վերլուծությամբ։ Այս տարածքում ծովի մակարդակից ունեցած բարձրացման հետ մեկտեղ ավելանում է մթնոլորտային տեղումների քանակը։ Եղանակի անկայունության դեպքում՝ թե տաք և, թե ցուրտ շրջանում, ամպրոպային անձրևներից առաջ քամիները գերազանցապես փչում են հարավարևմտյան ուղղություններից։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Խալաթյան Ա. Դենդրոպարկերի հիմնադրումը, աշխարհագրական տարածումը և էկոլոգիական նշանակությունը Հայաստանի Հանրապետությունում
2. ↑  ՀՀ ազգային արխիվ, ֆ.Բ-1,ց.1,գ.459, թթ.3,4,32
3. ↑  «ԱՊՀ» ծառաթփատեսակների տեսակային կազմ, 2016
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մուրադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռուզաննա Կարապետի Մուրադյան**, (հունիսի 28, 1963(1963-06-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) ՀՀ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 5-րդ և 6-րդ գումարման պատգամավոր, «Հանրապետական» (ՀՀԿ) խմբակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ռուզաննան ծնվել է 1963 թվականին հունիսի 28-ին Երևան քաղաքում։ 1985 թ. ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Հանդիսանում է մանկավարժական գիտությունների թեկնածու։

1985-1996 թվականներին աշխատել է Ավետիք Իսահակյանի անվան թիվ 16 դպրոցում որպես ֆիզիկայի և աստղագիտության ուսուցչուհի։ Այնուհետև մինչև 1999 թվականը եղել է ուսումնադաստիարակչական գծով փոխտնօրեն։ 1999-2012 թվականներին եղել է Գր. Զոհրապի անվան թիվ 43 դպրոցի տնօրեն։

2002 թվականին Ռուզաննան եղել է «Կրթություն առանց սահմանի» հկ հիմնադիր նախագահ, իսկ 2006 թվականին՝ ՀՀԿ կանանց խորհրդի անդամ, գաղափարաքարոզչական հանձնախմբի նախագահ։ 2010 թ.` «Դպրոց-կենտրոնների միություն» իրավաբանական անձանց միության նախագահ։ 2012 թ. մայիսի 6-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։ 2017 թ. ապրիլի 2-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել ՀՀԿ համապետական ընտրական ցուցակով։

2006 թվականին Անկախության տոնի 15-ամյակի կապակցությամբ պարգևատրվել է ՀՀ վարչապետի շնորհակալագրով, հաղթող է ճանաչվել ՀՀ դպրոցների «Տարվա լավագույն տնօրեն» մրցույթում, պարգևատրվել է ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարության «Ոսկե հուշամեդալ»-ով, տեղական ինքնակառավարման մարմինների կազմավորման 10-ամյակի կապակցությամբ` ՀՀ վարչապետի շնորհակալագրով։ 2008 թ.` ՀՀ ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» հուշամեդալով։ 2011 թ.` «ՀՀ Ազգային ժողովի պատվո մեդալ»-ով։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 30-ին դիմումի հիման վրա զրկվել է մանդատից։

Հանդիսանում է գիտամանկավարժական մի շարք հոդվածների և մեթոդական ձեռնարկների հեղինակ։

### Անձնական կյանք

Ամուսնացած է, ունի 2 զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ռուզաննա Կարապետի Մուրադյան
3. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՎԵՑԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ ԼԻԱԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԴԱԴԱՐԱԾ ԿԱՄ ԴԱԴԱՐԵՑՐԱԾ ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐ
4. ↑  Ռուզաննա Մուրադյանի պատգամավորական մանդատը փոխանցվում է Նաիրա Կարապետյանին. ԿԸՀ
5. ↑  Ռուզաննա Կարապետի Մուրադյան
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թորանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վալերի Թորանյան** (ֆր.՝ Valerie Toranian, ծննդյան անունը՝ Վալերի (Աստղիկ) Կոյուջումյան, 1962, Սյուրեն), ֆրանսահայ գրող, ֆեմինիստ, լրագրողուհի, 2002 թվականից մինչև 2014 թվականը եղել է «Elle» ամսագրի տնօրենը, իսկ 2014 թվականից հանդիսանում է «Revue des deux Mondes» ամսագրի տնօրենը։

Կենսագրություն
--------------

Վալերի Թորանյանը ծնվել է ցեղասպանությունից փրկված և 1920-ական թվականներին Մարսել տեղափոխվածների ընտանիքում։ Նրա տատը դերձակ էր Սանտիե փողոցում։ Հայրը մահացել էր, երբ նա 15 տարեկան էր, մայրը ֆրանսերեն, լատիներեն, հունարեն և նորմանդերեն լեզուների ուսուցչուհի էր։

1980-ական թվականի կեսերին նա տողավարձով աշխատող լրագրող էր։ Նա 1989 թվականին գրեց իր առաջին հոդվածը «Elle» ամսագրում։ Վալերին և իր առաջին ամուսինը՝ ժան-Մարկ Արա Թորանյանը հիմնադրեցին «Les Nouvelles d'Arménie» ամսագիրը։ 1994 թվականին նա ղեկավարել է «Elle» ամսագրի գեղեցկության բաժինը, որը աշխատանքի վերցրեց նրան։ 1998 թվականից եղել է գլխավոր խմբագիր, ապա խմբագրության տնօրեն 2002 թվականից, որը նա թողել է 2014 թվականի սեպտեմբերին։ Նրան փոխարինել է Ֆրանսուա֊Մարի Սանտուչին։

2014 թվականի դեկտեմբերին նա դարձել է «Revue des deux Mondes» ամսագրի տնօրեն։

Անձնական կյանք
--------------

Վալերի Թորանյանի առաջին ամուսինը եղել է Արա Թորանյանը, նրանք հանդիպել են հայկական դպրոցում։ Համատեղ ամուսնությունից հետո նրանք ունեն երկու որդի։ Ամուսնալուծությունից հետո Վալերին ամուսնացել է լրագրող և հեռուստահաղորդավարուհի Ֆրանց-Օլիվեր Գյեզբերտի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  «Valérie Toranian, d'ici et d'aïeule». *Libération.fr* (ֆրանսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14587522m · GND: 1089870639 · ISNI: 0000000049736087 · LCCN: n2004103030 · NDL: 01050467 · SUDOC: 082680965 · VIAF: 61794483 · WorldCat VIAF: 61794483 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ազատյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վիկտոր Գրիգորի Ազատյան** (հուլիսի 17, 1928(1928-07-17), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 20, 2000(2000-07-20), Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ, սրտավիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1988):

Կենսագրություն
--------------

Վիկտոր Ազատյանը ծնվել է 1928 թվականի հուլիսի 17-ին, Թիֆլիսում։ 1947 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցն ու ընունվել Երևանի բժշկական ինստիտուտ, որն ավարտել է 1953 թվականին։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է ՀԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանից, եղել վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ, այնուհետև՝ շրջանի գլխավոր բժիշկ։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշտական ինստիտուտի կլինիկական օրդինարտուրան։ 1966-1974 թվականներին եղել է Սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտի սրտի ձեռքբերովի արատների բաժանմունքի վարիչ, 1974-1993 թվականներին` Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտի սրտային վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ, 1975-1978 թվականներին միաժամանակ, ինստիտուտի փոխտնօրեն։

Լինելով նշանավոր սրտաբան, գիտնական և հասարակական գործիչ, ակադեմիկոս Ալեքսանդր Միքայելյանի ուսանողը և առաջին օգնականներից մեկը՝ Ազատյանը մեծ դեր է խաղացել Հայաստանում սրտային վիրաբուժության զարգացման գործում։

Աշխատանքները վերաբերում են սրտի բնածին և ձեռքբերովի արատների վիրաբուժական բուժման, սրտի արատների ժամանակ արյան շրջանառության ախտաբանության տարբեր հարցերին։

Երկեր
-----

* Սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների վիրաբուժական բուժումը, 1982, տիտղթ. (խմբ.՝ Վ. Գ. Ազատյան)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
3. ↑  «АЗАТЯН ВИКТОР ГРИГОРЬЕВИЧ (к 80-летию со дня рождения)» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 12-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11161 |

 |
**Ալեխանդրո Եմենիջյան** (իսպ.՝ Alejandro Yemenidjian, նաև հայտնի որպես **Ալեքս Եմենիջյան** (անգլ.՝ Alex Yemenidjian), դեկտեմբերի 27, 1955(1955-12-27), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), «Ամերիկանո Հոլդինգ» ՍՊԸ-ի հիմնադիր և գործադիր տնօրեն։

Կյանք և կարիերա
---------------

Ալեքս Եմենիջյանն ազգությամբ հայ է և ծնվել է Արգենտինայի Բուենոս Այրես քաղաքում։ Նրա մորական տատիկն ու պապիկը ապրել են Օսմանյան կայսրության Վան քաղաքում և հայոց ցեղասպանության ընթացքում գաղթել են Արգենտինա։ Նրա հորական տատիկն ու պապիկը Կոստանդնուպոլսից են և հայոց ցեղասպանության ընթացքում փախել են Հունաստան, որտեղից հետո ի վերջո հաստատվել են Արգենտինայում։ Եմենիջյանի հայրը կոշկակար է եղել Բուենոս Այրեսում։ 1968 թվականին, երբ Ալեքս Եմենիջյանը երիտասարդ էր, նա և իր ընտանիքը տեղափոխվում են Միացյալ Նահանգներ։ Սրբոց նահատակաց Ֆերահյան ազգային վարժարանն ավարտելուց հետո Եմենիջյանը ստանում Նորթրիջի Կալիֆոռնիայի պետական համալսարանի բիզնես-կառավարման և հաշվապահության բակալավրի, Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի բիզնես հարկման մագիստրոսի աստիճան և Յու-Էս-Սի Մարշալ բիզնեսի դպրոցում եղել է ասպիրանտ։

1997 թվականի ապրիլից մինչև 2005 թվականի ապրիլը եղել է «Մետրո-Գոլդուին-Մայերի» հիմնադիր և գործադիր տնօրենը, իսկ 1997 թվականի նոյեմբերից մինչև 2005 թվականի ապրիլը՝ ռեժիսիորը։

1989-2005 թվականներին Եմենիջյանը եղել է նաև «MGM Resorts International»-ի (ՄԳՄ) (պաշտոնական MGM Grand, Inc. և MGM Mirage Resorts, Inc.) ռեժիսիորը։ 1995 թվականի հուլիսից մինչև 1999 թվականի դեկտեմբերը եղել է ՄԳՄ-ի նախագահը։ Այդ ժամանակաշրջանում «ՄԳՄ»-ում նա նաև այլ պաշտոններ է զբաղեցրել՝ ներառյալ 1995 թվականի հունիսից մինչև 1999 թվականի ապրիլ գործադիր տնօրենի և 1994 թվականի մայիսից մինչև 1998 թվականի հունվարը որպես ֆինանսական գծով գլխավոր պատասխանատուի պաշտոնները։

Եմենիջյանը եղել է Տրասինդա կորպորացիայի տնօրենը և 1990 թվականի հունվարից 1997 թվականի հունվարը «Մետրո-Գոլդուին-Մայերի» և 1999 թվականի փետրվարից մինչև 1999 թվականի ապրիլը «ՄԳՄ»-ի գլխավոր բաժնետերը։

Մինչև 1990 թվականը Եմենիջյանը եղել է «Parks»-ի, «Palmer»-ի, «Turner & Yemenidjian»-ի, լիազորված հանրային հաշվապահների գլխավոր բաժնետերը։ 1977 թվականին նա հիմնել է իր իսկ հաշվապահական ընկերությունը։ Նա վերջապես դարձավ հոլիվուդյան աստղերի հաշվապահ։

Եմենիջյանը «Regal Entertainment Group»-ի՝ աաշխարհում շարժանկարների ամենամեծ ցուցադրողի ռեժիսիոր է, «Baron Investment Funds Trust»-ի և ընդհանուր հիմնադրամի հոգաբարձու և « Guess?»-ի՝ նորաձև հագուստի համաշխարհային արտադրողի ղեկավար։

Ալեքս Եմենիջյանն ունի մեկ որդի և մեկ դուստր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Ashxarhi Hayer». *YouTube* (Armenian). Shant TV Armenia.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. 1 2 3 4  Sorkin, Andrew (2004 թ․ սեպտեմբերի 26). «You Only Sell Thrice». New York Times.
3. 1 2  Watson, Thomas (2011 թ․ ապրիլի 8). «Onex rolls the dice in Las Vegas». Canadian Business. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 24-ին.
4. ↑  «Kirk Kerkorian's Alter Ego». Bloomberg. 1995 թ․ մայիսի 14.

Արտաքին հղումներ
----------------

*
**Եփրեմ Սեթյան** (սեպտեմբերի 21, 1791(1791-09-21), Կոստանդնուպոլիս - մայիսի 3, 1838(1838-05-03), Ախալցխա, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն), հայ բանասեր-պատմաբան, իրավագետ, աստվածաբան։ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ (1814)։

Գործունեություն
---------------

Հայ գրականություն և պատմություն է դասավանդել 1831 թվականին իր հիմնած Ախալցխայի հայկական դպրոցում։

Սեթյանի աշխատությունները վերաբերում են հռետորական արվեստի ներքին օրինաչափություններին («Արհեստ ճարտասանական», 1832 թվական), Աստվածաշնչին («Պատմութիւն Հին և Նոր Կտակարանի», 1832 թվական), հայ ժողովրդի պատմությանը՝ հեթանոս ժամանակներից մինչև 1736 թվականը («Պատմութիւն Հայոց», 1839 թվական)։ «Իրաւագիտութիւն (բնական օրէնք, գրաւական տոհմային և ազգային իրաւունք)» (1851 թվական) աշխատությունում հայ իրականության պայմաններում աշխատել է սահմանել օրենքն ընդհանրապես, բացահայտել օրենքի առաջացման պատմական պատճառները, մարդկային կամքի դրսևորման ձևերը, հասարակական պարտքի և քաղաքացիական ազատության փոխհարաբերությունը։

Երկեր
-----

* Նկարագիր վարուց Ստեփաննոսի Ագոնց Գիւվեր արքեպիսկոպոսի.... Վենետիկ. 1825:
* Պատմութիւն չորից ինքնակալութեանց, Վենետիկ. 1848:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Պատմութիւն Հին եւ Նոր Կտակարանի
2. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Երևան, 2007։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Եփրեմ Սեթյան (1791-1838)(ֆր.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 267)։*  |
**Առնոս Արշակի Հովհաննիսյան** (նոյեմբերի 2, 1940(1940-11-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1987): Ամերիկայի կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա մարդ» (1998):

Կենսագրություն
--------------

Առնոս Հովհաննիսյանը ծնվել է 1940 թվականի նոյեմբերի 2-ին, Երևանում։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1976 թվականից եղել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում իր նախաձեռնությամբ ստեղծված քիմիական ֆիզիկայի (1982 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ ՕՔԻ պոլիմերային դիսպերսիաների) լաբորատորիայի վարիչ, 1997 թվականից՝ Երևանի ապրանքագիտության տեխնոլոգիական հայ-ռուսական համալսարանի հիմնադիր-ռեկտոր։ 2004 թվականից՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և ՌԴ կրթության նախարարության Համաշխարհային տեխնոլոգիական համալսարանի բիզնեսի տեխնոլոգիաների դեպարտամենտի տնօրեն (Երևան)։

Աշխատանքները վերաբերում են պոլիմերների և բյուրեղների քիմիային։

Անդամակցություն
---------------

* ՄԱԿ-ի սոցիալական և տնտեսական խորհրդի կազմի տեղեկատվական միջազգային ակադեմիայի անդամ (1997):
* Ամերիկայի կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա մարդ» (1998):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «STCOPC NAS RA». *www.stcopc.sci.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 28-ին.
3. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |