**Մենդուտ**, 19-րդ դարի բուդդայական տաճար, որը գտնվում է Ինդոնեզիայի Կենտրոնական Ճավա պրովինցիայի Մագելանգ մարզի Մունգկիդ շրջանի Մենդուտ գյուղում։ Տաճարը գտնվում է Բորոբուդուրից գրեթե 3 կմ արևմուտք։ Մենդուտը, Բորոբուդուրն ու Պավան բուդդայական տաճարներ են, որոնք գտնվում են մեկ ուղիղ գծի վրա։ Երեք տաճարների միջև կա կրոնական կապ, չնայած Մենդուտի ծիսակարգային նշանակությունը հայտնի չէ։

Պատմություն
-----------

 Մենդուտ տաճարի ավերակները մինչև վերանորոգումը, 1880 թվական
Կառուցվել է մոտ մ․թ 9-րդ դարի սկզբին, Մենդուտը երեք՝ Մենդուտ, Բորոբուդուր և Պավան, տաճարներից ամենահինն է։ Կարանգենտգի արձանագրության համաձայն՝ տաճարը կառուցվել և ավարտվել է Շայլենդրների դինաստիայի Ինդրա թագավորի կառավարման օրոք։ Մ․թ 824 թվականով թվագրված արձանագրությունում հիշատակվում է, որ Շայլենդրների դինաստիայի Ինդրա թագավորը կառուցել է Վենուվանա անվամբ (որը նշանակում է «բամբուկի անտառ») սրբազան շինությունը։ Հոլանդացի հնագետ Դ․Գ․ դե Կասպարիսը Կարենգենտգի արձանագրությունում հիշտակված տաճարը կապել է Մենդուտի տաճարի հետ։

1836 թվականին այն հայտնաբերվել է որպես թփուտներով ծածկված փլատակ։ Վերանորոգումը սկսվել է 1897 թվականին և ավարտվել 1925 թվականին։ Այս տաճարի հետազոտություններ իրականացրած առավել ճանաչված հնագետներն են Դ․Գ․ դե Կասպարիսը, Թեոդուր վան էրփը և Արիսատիա Յոգասվարան։

Ճարտարապետություն
-----------------

Տաճարի նախագիծը քառանկյուն է և կողմերն ունեն 13.7 մետր չափս՝ 3.7 մետր գետնի մակարդակից բարձր։ 26.4 մետր բարձրությամբ տաճարը նայում է դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Աստիճանները, որոնք դուրս են գալիս քառակուսի հիմքի հյուսիս-արևմտյան կողմում, երկու կողմերում զարդարված են Մակարի արձանով, աստիճանների կողմը փորագրված է Ջատակի առակից հարթաքանդակով, որը պատմում է բուդդայական ուսմունքի կենդանական պատմության մասին։ Ի սկզբանե տաճարն ունեցել է երկու պալատ․ փոքրը առջևում և մեծ գլխավոր պալատը՝ կենտրոնում։ Տանիքը և առջևի խցի պատերի մի մասը բացակայում է։ Տանիքի վերին մասը չկա, ենթադրվում է, որ այն ուներ նույն ոճով և չափերով վերին ստուպաներ, ինչ որ Սաջիվանի տաճարը։ Առաջնային խցի ներքին պատը զարդարված է երեխաներով շրջապատված Հարիթի հարթաքանդակով, մյուս կողմից՝ Կալպատարայով, նաև երկնքում թևածող աստվածությունների խմբերով։

Գլխավոր սենյակում գտնվում են երեք մեծ տարբեր քարե արձաններ։

Արարողակարգեր
-------------

 Հարիթիի հարթաքանդակը Մենդուտի ներքին հյուսիսային պատին
Լիալուսնի ժամանակ մայիսին կամ հունիսին Ինդոնեզիայի բուդդիստները հետևում են Վեսակ ամենամյա ծիսակարգին՝ Պավանի միջով Մենդուտայից գնալով դեպի Բորոբուդուր։ Ծիսակարգը ընդունում է բուդդայական զանգվածային աղոթքի տեսք։

Քեջավենի կամ բուդդիզմի ավանդական հետևորդների կարծիքով Մենդուտ տաճարում աղոթքը իրականացնում է այնպիսի ցանկություններ, ինչպիսիք են հիվանդություններից ազատվելը։ Օրինակ՝ անզավակ զույգերը աղոթում են Հարիթի հարթաքանդակի մոտ երեխա ունենալու համար, քանի որ ճավայական հավատալիքներում Հարիթին պտղաբերության խորհրդանիշն է, մայրության հովանավորը և երեխաների պաշտպանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *J. L. Moens* Barabudur, Mendut en Pawon en hun onderlinge samenhang (*Barabudur, Mendut and Pawon and their mutual relationship*)(անգլ.) // *Tijdschrift voor de Indische Taai-, Land- en Volkenkunde* : journal. — Het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, 1951. — С. 326—386.
2. ↑  Hindu-Buddhist architecture in Southeast Asia. — 1996. — С. 125.
3. 1 2  "Candi Mendut". *magelangkab.go.id* (in ինդոնեզերեն). Magelang Regency Government. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 5.
4. ↑  The information board at the Mendut Temple vicinity
5. ↑  "The Meaning of Procession". *Waisak*. Walubi (Buddhist Council of Indonesia). Արխիվացված է the original 2009 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2006 թ․ դեկտեմբերի 13.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Карта храма Мендут в Викимапии

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n89177940 · VIAF: 244766827 · WorldCat VIAF: 244766827 |

 |