**Սամարայի մարզ** (ռուս.՝ Самарская область), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Սամարա քաղաքը։

Սահմանակից է Ռուսաստանի Սարատովի, Ուլյանովսկի, Օրենբուրգի մարզերի, Թաթարստան հանրապետության, ինչպես նաև Ղազախստանի հետ։

ՌԽՖՍՀ կազմում
-------------

Կազմվել է 1928 թվականի մայիսի 14-ին, որպես Միջինվոլգյան մարզ, 1929 թվականի հոկտեմբերի 20-ին վերանվանվել է Միջինվոլգյան երկրամաս, 1935 թվականի հունվարի 27-ին՝ Կույբիշևի մարզ։ Տարածությունը՝ 53,6 հազ.կմ²։ Ուներ 25 վարչական շրջան, 10 քաղաք, 19 քաղաքատիպ ավան։ Կենտրոնը՝ Կույբիշև (Սամարա)։ Կույբիշևի մարզը պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով (1958 և 1970 թվականներ)։

Կույբիշևի մարզը գտնվում է Արևելա-Եվրոպական հարթավայրի հարավ-արևելքում, Վոլգայի միջին հոսանքում, որտեղ Վոլգան առաջացնում է Սամարայի աղեղը։ Վոլգայով բաժանվում է աջափնյա (փոքր) և ձախափնյա մասերի։ Աջափնյա մասում Մերձվոլգյան բարձրությունն է, Սամարայի աղեղի հյուսիսում՝ Ժիգուլները (բարձրությունը՝ մինչև 375 մ)։ Ձախափնյակի հյուսիս-արևմուտքում է Ցածրադիր Զավոլժիեն, հյուսիս-արևելքում՝ Բարձրադիր Զավոլժիեն (300 մ)։ Հարավում զառիկող ալիքավոր հարթավայր է։ Կան նավթ, գազ, այրվող թերթաքարեր, ծծումբ, գիպս, կրաքար, բիտումինուլային դոլոմիտ։ Կլիման չոր ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -13 °C-ից -14 °C է, հուլիսինը՝ 20-22 °C, տարեկան տեղումները՝ 300-450մմ։ Կույբիշևի մարզի հարավում հաճախակի են երաշտներն ու խորշակները։ Գլխավոր գետը Վոլգան է։ Գերակշռում են սևահողերը, կան նաև պոդզոլացած և շագանակագույն հողեր։ Տարածքի 12%-ը անտառածածկ է։ Կենդանիներից կան գայլ, աղվես, որմզդեղն, այծյամ, սկյուռ, կրծողներ, թռչուններ, գետերում՝ ձկներ։

Բնակչության 82%-ը ռուսներ են, բնակվում են նաև մորդվաներ, չուվաշներ, թաթարներ, ուկրաինացիներ և այլք։ Խոշոր քաղաքներն են Կույբիշևը, Տոլյատին, Սիզրանը, Նովոկույբիշևսկը։ Կույբիշևի մարզը զարգացած ինդուստրիալ և մեքենայացված գյուղատնտեսության շրջան է։ Ընդհանուր միութենական արտադրությունում մարզն աչքի է ընկնում էլեկտրաէներգիայի արտադրությամբ, մեքենաշինությամբ ու մետաղամշակմամբ, նավթի հանույթով ու վերամշակմամբ, նավթաքիմիայով։ Կույբիշևի մարզը եղել է ՍՍՀՄ-ի էներգետիկ կարևոր կենտրոնը։ Աշխատել են խոշոր ՋԷԿ-եր, Վոլգայի ՀԷԿ-ը։ Տոլյատի քաղաքում ստեղծվել էր մարդատար ավտոմոբիլների արտադրության խոշոր համալիր։ Կույբիշևի մարզը Վոլգա-Ուրալյան նավթագազաբեր մարզի նավթարդյունահանող շրջաններից է։ Գյուղատնտեսությունն ունի հացահատիկա-անասնապահական ուղղություն։ Մշակում են ցորեն, գարի, կորեկ, տարեկան, վարսակ, արևածաղիկ և այլն։ Անասնապահությունն ունի մսակաթնատու և մսաբրդատու ուղղություն։ Երկաթուղիների երկարությունը 1277կմ է (1971 թ.), ջրայինը՝ մոտ 300կմ (Վոլգայով), ավտոճանապարհներինը՝ 2,9 հազ.կմ։ Զարգացած է խողովակաշարային տրանսպորտը։ Մարզով է անցնում «Դրուժբա» նավթամուղը։ Մարզում գործում էր 11 բուհ, 8 թանգարան, 5 թատրոն, ֆիլհարմոնիա։ Հրատարակվում է մարզային 2 թերթ։ Այստեղ էր գտնվում Սերնովոդսկը՝ երկրի հին առողջարաններից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  OKTMO (ռուս.)
2. ↑  Սամարայի մարզի էջը Ռուսաստանի կառավարության կայքում Արխիվացված 2014-04-07 Wayback Machine (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սամարայի մարզի պաշտոնական կայք Արխիվացված 2005-02-12 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռուսաստանի վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
| **Դաշնային բաժանում** |
|  |
| Հանրապետություններ | 
* Ադըղեա
* Ալթայ
* Բաշկորտոստան
* Բուրյաթիա
* Չեչնիա
* Չուվաշիա
* Դաղստան
* Ինգուշեթիա
* Կաբարդա-Բալկարիա
* Կալմիկիա
* Կարաչայ-Չերքեզիա
* Կարելիա
* Խակասիա
* Կոմի
* Ղրիմ
* Մարի Էլ
* Մորդովիա
* Հյուսիսային Օսիա
* Սախա-Յակուտիայի
* Թաթարստան
* Տիվա
* Ուդմուրտիա

 |
|  |
| Երկրամասեր | 
* Ալթայի
* Կամչատկայի
* Խաբարովսկի
* Կրասնոդարի
* Կրասնոյարսկի
* Պերմի
* Պրիմորիեի
* Ստավրոպոլի
* Անդրբայկալյան

 |
|  |
| Մարզեր | 
* Ամուրի
* Արխանգելսկի
* Աստրախանի
* Բելգորոդի
* Բրյանսկի
* Չելյաբինսկի
* Իրկուտսկի
* Իվանովոյի
* Կալինինգրադի
* Կալուգայի
* Կեմերովոյի
* Կիրովի
* Կոստրոմայի
* Կուրգանի
* Կուրսկի
* Լենինգրադի
* Լիպեցկի
* Մագադանի
* Մոսկվայի
* Մուրմանսկի
* Նիժնի Նովգորոդի
* Նովգորոդի
* Նովոսիբիրսկի
* Օմսկի
* Օրենբուրգի
* Օրյոլի
* Պենզայի
* Պսկովի
* Ռոստովի
* Ռյազանի
* Սախալինի
* Սամարայի
* Սարատովի
* Սմոլենսկի
* Սվերդլովսկի
* Տամբովի
* Տոմսկի
* Տուլայի
* Տվերի
* Տյումենի
* Ուլյանովսկի
* Վլադիմիրի
* Վոլգոգրադի
* Վոլոգդայի
* Վորոնեժի
* Յարոսլավլի

 |
|  |
| Դաշնային քաղաքներ | 
* Մոսկվա
* Սանկտ Պետերբուրգ
* Սևաստոպոլ

 |
|  |
| Ինքնավար մարզ | Հրեական |
|  |
| Ինքնավար օկրուգներ | 
* Չուկոտկա
* Խանտի-Մանսիյսկ1
* Նենեցիա2
* Յամալիա1

 |
|  |
|  1 վարչականորեն պատկանում է Տյումենի մարզին 2 Վարչականորեն պատկանում է Արխանգելսկի մարզին

---

**Դաշնային բաժանում**
* Կենտրոնական
* Հեռավոր-արևելյան
* Հյուսիս-արևմտյան
* Սիբիրյան
* Հարավային
* Ուրալյան
* Մերձվոլգյան
* Հյուսիսկովկասյան
 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 13)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Տելեգրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge1131255 |

 |