**Սաքեն (Սադվակաս) Սեյֆուլին** (ղազ.՝ Сәкен (Сәдуақас) Сейфуллин, հոկտեմբերի 15, 1894(1894-10-15) կամ 1894, Ժանաարկայի շրջան, Ulytau Region, Ղազախստան - ապրիլի 25, 1938(1938-04-25) կամ 1939, Ալմաթի, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ղազախ խորհրդային բանաստեղծ, գրող, ժամանակակից ղազախական գրականության հիմնադիր, պետական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1918 թվականից։ Ղազախ ԻՄԽՀ Ժողկոմխորհի առաջին նախագահը (1922—1925), Համառուսաստանյան ԿԳԿ-ի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Մասնակցել է Ղազախստանում խորհրդային վարչակագի հաստատմանը, եղել է Ակմոլինսկի հեղկոմի անդամ։ 1918 թվականի ամռանը ձերբակալվել է Սպիտակ շարժման ուժերի կողմից։ 1925— 1937 թվականին եղել է «Էնբեկշի ղազախ» («Աշխատավոր ղազախ») թերթի խմբագիրը, այնուհետև՝ «Էդեբիեթ մայդանը» («Գրական ճակատ») ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ Ղազախստանի ԳՄ կազմակերպիչներից է։

1934 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին մասնակցել է խորհրդային գրողների համամիութենական առաջին համագումարին։

1934 թվականի սեպտեմբերի 2-ից՝ ժուռնալիստիկայի ղազախական կոմունիստական ինստիտուտի պրոֆեսոր։

1936 թվականին, ղազախ գրողներից առաջինը, պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

1937 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ձերբակալվել է Ղազախական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողկոմի կողմից և հաջորդ տարվա փետրվարի 25-ին դատապարտվել գնդակահարության՝ որպես ժողովրդի թշնամի, նացիոնալիստ (ազգայնամոլ)։ Դատավճիռն ի կատար է ածվել 1938 թվականի ապրիլի 25-ին, Ալմաթիի բանտերից մեկում։ 1957 թվականի մարտի 21-ին ԽՍՀՄ գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիան արդարացրել է նրան՝ հանցակազմի բացակայության հիմնավորումով։

1937 թվականին ձերբակալվել ու գնդակահարվել էին նաև գրողի հայրն ու եղբայրը։

Սաքեն Սեյֆուլինի կինը՝ Գուլբարամը, որ ամուսնուն ազատելու համար շատ դռներ էր ծեծել, 1938 թվականի ապրիլի 9-ին ձերբակալվել է ու նետվել «հայրենիքի դավաճանների կանանց Ակմոլինսկի ճամբար» (Акмолинский лагерь жён изменников Родины|А. Л. Ж. И.Р): Ճամբարի ճանապարհին նրանց միակ որդին՝ Այանը, հիվանդացել ու մահացել է։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Սեյֆուլինի «Կարմիր բազեներ»-ը (1920) սոցիալիստական հեղափոխության մասնակիցների մասին ղազախական առաջին պիեսն է։ «Անսանձ նժույգ» (1922) ժողովածուն ամփոփում է մինչ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունն ու քաղաքացիական պատերազմի տարիներին գրած բանաստեղծությունները։ «Դոմբրա» (1924), «Ճեպընթաց» (1916), «Կյանքի ալիքների վրա» (1928) բանաստեղծական ժողովածուներում հեղափոխության և նոր կյանքի թեման ստացել է ավելի կոնկրետ ռեալիստական երանգ։ «Աովետստան» (1926) և «Ալբատրոս» (1933) պոեմներում Սեյֆուլինը անդրադարձել է Լենինի կերպարին։ Գրել է նաև «Դժվար ճանապարհ, ծանր անցում» (1927) պատմահուշագրական վեպը, վիպակներ և նովելներ։ Անդրադարձել է ղազախական գրականության պատմության հարցերին։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո անկախություն ձեռք բերած Ղազախստանում Սաքեն Սեյֆուլինին համարում են 20-րդ դարի ղազախ խոշորագույն և ամենաազդեցիկ մտածողնրից մեկը, ղազախական մշակույթի ու գրականության ասպարեզներում մեծագույն ավանդ ներդրած հեղինակ, ազատության համար նահատակված մարտիրոս։

Նրա անունը շնորհվել է Ցելինոգրադի պետական մանկավարժական ինստիտուտին /ներկայումս՝ Լ. Գումիլյովի անվան եվրասիական ազգային համալսարան/, Ակմոլինսկի ագրարային համալսարանին, Ակմոլինսկի մարզի երկու ավանի / Սեյֆուլինո և Սեյֆուլինի անվան ավան/,փողոցներ՝ Օմսկ, Աստանա, Ալմաթի քաղաքներում, դպրոցներ՝ ղազախական մի շարք քաղաքներում ու ավաններում։ Ալմաթիում և ևս երկու բնակավայրերում կանգնեցվել են գրողի հուշարձանները։ 1988 թվականին Աստանայում բացվել է Սաքեն Սեյֆուլինի պետական թանգարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2
3. ↑  Сакен Сейфуллин в вагоне смерти Анненкова
4. ↑  «Списки». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 29-ին.
5. 1 2  «Сакен Сейфуллин. Тернистый путь». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 29-ին.
6. ↑  «Списки». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 29-ին.
7. 1 2  «Любовь поэта». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 29-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 30-ին.
8. ↑  «Государственный музей имени С. Сейфуллина». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հուլիսի 20-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 30-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Сейфуллин Сакен* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում
* Սաքեն Սեյֆուլինի ստեղծագործությունները
* Սաքեն Սեյֆուլինի տուն-թանգարան
* Володзько, Павел Васильевич — заместитель наркома НКВД Казахской ССР.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սաքեն Սեյֆուլին» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1060566478 · ISNI: 0000000440299772 · LCCN: n82275808 · NUKAT: n2016140046 · SUDOC: 202926737 · VIAF: 311574862 · WorldCat VIAF: 311574862 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 287)։*  |