Ստորև ներկայացված է Սյունիների տոհմածառը։

Պատմական ակնարկ
---------------

Համաձայն Մովսես Խորենացու՝ Սյունիների (Սիսակյաններ) նախարարական տոհմը և նրանց տոհմանունը, ինչպես նաև՝ Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի անվանումը առաջացել է Հայկ նահապետի ժառանգներից՝ Գեղամի որդի Սիսակից։ Սիսակից են սերում նաև Ռշտունիների և Գողթնեացիների նախարարական տները։ 

Մեծ Հայքում Երվանդունիների և Արտաշիսյանների տիրապետության ժամանակ Սյունիները զբաղեցրել են երկրորդական գահը և Մեծ Հայքի արևելյան գավառների կուսակալի պաշտոնը։ Սյունիների բարձր դիրքը պահպանվել է նաև Արշակունիների տիրապետության ժամանակ։ Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի՝ Վաղարշակ Ա-ն «հրաման է տալիս Սիսակյաններին՝ լինել հրամանատար արքունի բոլոր զորքերին ու իր թագավորության երկրորդը և պատերազմով շարունակ դեմ կանգել Հոնաց դռանը»։ 

Սիսակի ժառանգ Առանից էլ սերվում են Արցախի Առանշահիկների տոհմը։ Առանը Հայոց արքա Վաղարշակ Ա-ից կարգվում է նահապետ «Առանա մեծ դաշտի վրա, Երասխից մինչև Հունարակերտ» և նշանակվում Մեծ Հայքի արևելյան կողմի կուսակալ։ Ըստ Մովսես Խորենացու վկայության՝ նրա զավակներից են սերվել Ուտեացիների, Գարդմանացիների, Ծավդեացիների և Գարգարացիների նախարարական տները։

Այս ամենից ենթարդվում է, որ սպարապետության պաշտոնը մինչև մ.թ.ա. 1-ին դար եղել է Սյունիների ձեռքում։ Համաձայն Զորանամակի՝ Սյունյաց իշխանները ունեին 19400 զինվոր, իսկ Գահնամակում զբաղեցնում էին պատվավոր առաջին բարձը։

Ստորև ներկայացվում է Սիսակից սերված իշխանական տոհմերի մոտավոր տոհմածառը`

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Գեղամ ՀայկազունիՀայկազունյաց նահապետ(մ.թ.ա. 1908-1858) |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Հարմա ՀայկազունիՀայկազունյաց նահապետ(մ.թ.ա. 1858-1827) |   | ՍիսակՍիսական նահապետ(մ.թ.ա. 19-րդ դար) |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Ձագիկ ՍյունիՍյունյաց նահապետ(†) |   | Ռշտունիներիշխանական տոհմ |   | ԱռանԱղվանից կուսակալ(մ.թ.ա. 2-րդ դար) |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   | Սիսակյաններիշխանական տոհմ |   | Գողթնեացիներիշխանական տոհմ |   | Գարդմանացիներիշխանական տոհմ |   | Ծավդեացիներիշխանական տոհմ |   | Ուտեացիներիշխանական տոհմ |   | Առանշահիկներիշխանական տոհմ |   |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Սյունյաց իշխանական տունը մինչև 5-րդ դարի վերջը», Ժիրայր Միրումյան, Երևան, 2016.
2. ↑  «Հայոց պատմություն», աշխարհաբար թարգմ.՝ Ստեփան Մալխասյանի, Երևան, 1990, էջ 28.
3. ↑  «Հայոց պատմություն», աշխարհաբար թարգմ.՝ Ստեփան Մալխասյանի, Երևան, 1990, էջ 76.
4. 1 2 3  «Սյունիքի պատմություն», Ստեփանոս Օրբելյան, թարգմ.՝ Ա. Աբրահամյանի, Երևան, 1986, էջ 73.
5. 1 2  «Հայոց պատմություն», աշխարհաբար թարգմ.՝ Ստեփան Մալխասյանի, Երևան, 1990, էջ 72.
6. ↑  «Հայոց պատմություն», աշխարհաբար թարգմ.՝ Ստեփան Մալխասյանի, Երևան, 1990, էջ 292-294.