**Մարիաննա Կատարինա *Կետե* Լայխտեր** (գերմ.՝ Marianne Katharina "Käthe" Leichter, Մարիան Կատարինա Պիկ, գերմ.՝ Marianne Katharina Pic, օգոստոսի 20, 1895(1895-08-20)[…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա - մարտի 17, 1942(1942-03-17)[…], Bernburg Euthanasia Centre, Բերնբուրգ, Գերմանիա), ավստրիացի տնտեսագետ, կանանց իրավունքների պաշտպան, լրագրող և քաղաքական գործիչ։ Եղել է Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության և Վիեննայի աշխատանքային պալատի անդամ։ Նացիստական ռեժիմի օրոք ձերբակալվել է Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբարում, իսկ 1942 թվականին Բերնբուրգի էֆթանազիայի կենտրոնում գազի միջոցով սպանվել է։

Վաղ կյանք
---------

Լայխտերը ծնվել է 1895 թվականին, Վիեննայում, հրեա զույգի՝ փաստաբան Յոզեֆ Պիկի (1849, Նախոդ - 1926) և նրա կնոջ՝ Շառլոտա «Լոտե» Ռուբինշտեյնի (1871, Գալաց - 1939) ընատնիքում։ Նրա ավագ քույրը ավստրիացի-ամերիկացի կոմպոզիտոր և երաժշտության թերապևտ Վալի Վեյգլն է։

1914 թվականին Կետեն ավարտել է Բիթման-Թյորչեն լիցեյը, որից հետո սկսել է քաղաքագիտություն ուսանել Վիեննայի համալսարանում։ Քանի որ ժամանակին ավստրիացի կանանց թույլ չէին տալիս ավարտել բուհը, 1917 թվականին նա տեղափոխվել է Հայդելբերգի համալսարան, որն ավարտել է 1918 թվականի հուլիսին՝ նախքան Վիեննա վերադառնալը, համալսարանում ևս երկու կիսամյակ ավարտելու համար։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

Ուսանողական տարիներին Լայխտերը ներգրավվել է *Wiener Jugendbewegung* (Վիեննական երիտասարդական շարժում) արմատական ձախակողմյան կազմակերպությունում Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումից առաջ, իսկ հետագայում դարձել է *Parteischüler-Bildungsverein Karl Marx*-ի (Կառլ Մարքսի կուսակցական գիտնականների և կրթության ասոցիացիա) անդամ, մարքսիստական խումբ Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության (SDAPÖ) անդամների համար, ովքեր դեմ էին պատերազմին։ Երբ 1918 թվականին հիմնադրվեց Ավստրիայի Հանրապետությունը, Լայխտերը որպես քաղաքագիտության բնագավառի ավստրիացի առաջին կին շրջանավարտ, ով մասնագիտացել էր տնտեսագիտության մեջ, միացավ *Reichswirtschaftskommission der Arbeiterräte* (Աշխատավորների խորհուրդների պետական տնտեսական կոմիտե) կոմիտեին, *Sozialisierungskommission* (Արդյունաբերության սոցիալականացման պետական կոմիտե) և *Zentralverband für Gemeinwirtschaft* (Հանրային ապրանքների և կորպորացիաների կենտրոնական կազմակերպություն), ինչպես նաև աշխատել է Ֆինանսների նախարարության համար։

1925 թվականին Լայխտերը միացել է *Frauenreferat der Wiener Arbeiterkammer*-ին (Վիեննայի ինստիտուցիոնալացված աշխատավորների պալատի կանանց բաժին) և ղեկավարել է բաժինը մինչև 1934 թվականը։ 1932 թվականին ընտրվել է *Betriebsrat der Wiener Arbeiterkammer* (Վիեննայի ինստիտուցիոնալացված աշխատավորների պալատի աշխատավորական կոմիտե) անդամ։ Նա հրապարակել է հոդվածներ և զեկույցներ՝ հիմնվելով Ավստրիայում կանանց աշխատանքի վերաբերյալ իր հավաքած վիճակագրական տվյալների վրա, ինչպես նաև կարդացել է դասախոսություններ, դպրոցական դասընթացներ և ռադիոհաղորդումներ՝ պաշտպանելով կանանց իրավունքները։ Նա պնդել է հավասար աշխատավարձի, սոցիալական կառավարման համակարգում ավելի շատ կանանց աշխատանքի ընդունելու և համալսարանական կրթություն ստացած կանանց աշխատանքի տեղավորման համար

Անձնական կյաքն
--------------

Feuerhalle Simmering դիակիզարան - Լայխտեր ընտանիք գերեզման
1921 թվականին Կետեն ամուսանցել է սոցիալիստ և լրագրող Օտտո Լայխտերի հետ։ 1924 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Հայնցը, 1930 թվականին երկրորդ որդին՝ Ֆրանցը։

Քաղաքական հետապնդում և մահ
--------------------------

Երբ 1934 թվականի փետրվարին Ավստրիայում արգելվել է Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության գործունեությունը, Լայխտերը միացել է *Revolutionäre Sozialisten* (Հեղափոխական սոցիալիստներ) ստորգետնյա սոցիալիստական կազմակերպությանը, որը ստեղծվել է ի պատասխան կուսակցական արգելքին։ 1934 թվականին, վեց ամսով ամուսնու հետ գաղթել են Ցյուրիխ, բայց վերադարձել են Վիեննա, երբ Կետեն ընտրվեց հեղափոխական սոցիալիստների կրթության ամբիոնում։ Նա գրել է հակաֆաշիստական բրոշյուրներ և հոդվածներ տպագրել արտերկրում Մարիա Մալեր և Աննա Գորթներ կեղծանուններով։ 1938 թվականին, երբ նացիստական կուսակցությունը ներխուժեց Ավստրիա (Anschluss), նա փորձեց ընտանիքի հետ փախչել Ավստրիայից, և չնայած նրա ընտանիքը փախուստի դիմեց, Լայխտերը 1938 թվականի մայիսի 30-ին Վիեննայում ձերբակալվեց Գեստապոյի կողմից և հետագայում բանտարկվեց։ 1940 թվականին նրան ուղարկեցին Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար և 1942 թվականի սկզբին գազի միջոցով սպանվեց Բերնբուրգի էֆթանազիայի կենտրոնում։ Ռավենսբրյուկի համակենտրոնացման ճամբարից բերված հողով լցված աճյունասափորը գտնվում է *Feuerhalle Simmering* դիակիզարանում, որը ծառայում է որպես Վիեննայում նրա կենոտաֆ։

Հիշատակ
-------

1949 թվականին Վիեննայի Հիցինգ շրջանում Լայխտերի անունով փողոց է անվանվել։ Ավստրիայի կառավարության կողմից կին պատմաբանին շնորհվող տարեկան մրցանակը նույնպես իրականացվում է ի հիշատակ Լայխտերի։ Ավստրիացի-ամերիկացի պատմաբան Գերդա Լերները գրել է, որ Լեյխտերը «մարմնավորում է ֆեմինիզմի բարձրագույն իդեալները՝ հարատև գործունեություն բոլոր կանանց անունից, բայց հատկապես աշխատավոր կանանց անունից, համոզմունք, որ սոցիալական բարեփոխումները արդարացված են միայն այն դեպքում, եթե դրանք ծառայում են կանանց և տղամարդկանց շահերին, անզիջում պայքար ֆաշիզմի և նացիոնալ սոցիալիզմի դեմ, ինչի համար նա կյանքը տվեց։

Հարազատներ
----------

Կետե Լայխտերի մայրական կողմից հարազատներն են՝

* *Ժակ Ռուբինշտեյն*, իդիշ՝ יעקב רובינשטיין‎ (1841-1912)  
 ∞ *Անրիետ Ռոզենֆելդ*, (իդիշ՝ הענריעטטע רויזענפעלד‎, եբրայերեն՝ הנרייטה רוזנפלד‎‎) (1848-1934): Նրանց երեխաներն են՝
	+ *Charlotte "Lotte" Rubinstein* (ամուսանցել է Կետե Լայխտերի հոր Յոզեֆ Պիկի հետ)
	+ *Քերոլայն Ֆրեդերիկ Ռուբինշտեյն* (ամուսնական անունը՝ *Landau*)
	+ *Հելեն Ռուբինշտեյն (ամուսնական անունը՝* Kux*)*
	+ *Հենրիխ Ռուբինշտեյն*
	+ *Արթուր Ռուբինշտեյն*

Մատենագիտություն
----------------

* *Frauenarbeit und Arbeiterinnenschutz in Österreich*, 1927
* *Wie leben die Wiener Heimarbeiter? : eine Erhebung über die Arbeits- und Lebensverhältnisse von tausend Wiener Heimarbeitern*, 1923
* *So leben wir ... 1320 Industriearbeiterinnen berichten über ihr Leben ; Eine Erhebung*, 1932
* *Käthe Leichter. Leben und Werk*, 1973
* *Käthe Leichter zum 100. Geburtstag : Texte zur Frauenpolitik*, 1995

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
2. 1 2 3 4  [Käthe Leichter Frauen in Bewegung 1848–1938] (գերմ.) — Österreichische Nationalbibliothek, 2006.
3. 1 2 3 4 5 6  *Gadzinski A.* KALLIOPE Austria (գերմ.): Frauen in Gesellschaft, Kultur und Wissenschaft — Wien: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres, 2015. — S. 229—230. — ISBN 978-3-9503655-5-9
4. 1 2  *Schmid-Bortenschlager S. Schnedl-Bubeniček H.* Österreichische Schriftstellerinnen 1880–1938 (գերմ.): Eine Bio-Bibliographie — Stuttgart: Akademischer Verlag Hans-Dieter Heinz, 1982. — S. 112. — ISBN 978-3-88099-123-1
5. 1 2  Ավստրիական կենսագրական բառարան (գերմ.) — ÖAW. — doi:10.1553/0X00282D73
6. ↑  2056 // birth registry of the Jewish Community of Vienna — Vol. R.
7. ↑  10856 // Civil Weddings in Vienna // *GenTeam*
8. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119334429 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
9. ↑  geni.com
10. 1 2 3 4 5 6  Hauch, Gabriella (2006). de Haan, Francisca; Daskalova, Krasimira; Loutfi, Anna (eds.). *Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries*. Central European University Press. էջեր 286–289. ISBN 978-963-7326-39-4.
11. 1 2  Lacina, Evelyn (1985). «Leichter, Käthe, geborene Pick». *Neue Deutsche Biographie* (German). Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
12. 1 2  Freidenreich, Harriet (2009 թ․ մարտի 1). «Käthe Leichter». *Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia*. Jewish Women's Archive. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
13. ↑  Exenberger, Herbert. «Käthe Leichter (1895 - 1942)» (German). Documentation Centre of Austrian Resistance. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
14. ↑  Jacques Rubinstein

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 119334429 · ISNI: 0000000055389077 · LCCN: n98004093 · NKC: skuk0000782 · NUKAT: n02045465 · VIAF: 52496844 · WorldCat VIAF: 52496844 |

 |

 |