**Ոսկե ծիրան**, Երևանում անցկացվող ամենամյա ամենամեծ կինոփառատոնը, որը հիմնադրվել է 2004 թվականին «Ոսկե ծիրան» կինոյի զարգացման հիմնադրամի, Կինոգետների և կինոլրագրողների հայկական ասոցիացիայի կողմից և անցկացվում է հուլիսին։
Փառատոնն ամեն տարի ներկայացնում է 120-150 ֆիլմեր մրցութային և արտամրցութային տարբեր ծրագրերով։ Վերջին տարիներին փառատոնը նաև Հայաստանում ամենաակտիվ լուսաբանվող իրադարձություններից է։
Փառատոնի բացման արարողության ժամանակ տեղի է ունենում արդեն ավանդական դարձած ծիրանօրհնեք։

Փառատոնի պատմություն
--------------------

Ատոմ Էգոյանը երրորդ Ոսկե ծիրան փառատոնին 
«Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնը հիմնվել է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում 2004 թ-ին «Ոսկե ծիրան» կինոյի զարգացման հիմնադրամի, Կինոգետների և կինոլրագրողների հայկական ասոցիացիայի կողմից։ «Ոսկե ծիրանի» կազմակերպիչներն են՝ փառատոնի գլխավոր տնօրեն, կինոռեժիսոր Հարություն Խաչատրյանը, ծրագրերի տնօրեն, կինոքննադատ Միքայել Ստամբոլցյանը և գեղարվեստական տնօրեն, կինոքննադատ Սուսաննա Հարությունյանը։ Փառատոնը ֆիլմերի հիմնական մասը ամեն տարի ցուցադրվում են «Մոսկվա» և «Նարիր» կինոթատրոններում։
«Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի նշանաբանը ստեղծման պահից ի վեր «Քաղաքակրթությունների ու մշակույթների խաչմերուկ» է, որն ընտրված է Հայաստանի և աշխարհի միջև մշակութային կապերի և երկխոսության հաստատման ու խրախուսման նպատակով։

Անվանակարգեր և մրցանակներ
-------------------------

Փառատոնին ֆիլմերը ներկայացվում են երեք հիմնական մրցութային անվանակարգերում՝ խաղարկային, վավերագրական և հայկական համայնապատկեր։
Յուրաքանչյուր մրցութային կարգում շնորհվում է մեկ «Ոսկե ծիրան» գլխավոր մրցանակ և մեկ հատուկ մրցանակ։ Փառատոնի «Հայկական համայնապատկեր» անվանակարգը հատուկ համահայկական մրցութային բաժին է, որին կարող են մասնակցել ծագումով հայ կինոբեմադրիչները ցանկացած տևողության խաղարկային, վավերագրական և անիմացիոն ֆիլմերով։

Փառատոնն ունի նաև արտամրցութային ծրագիր, որի բաժինները տարբեր տարիների փոփոխություններ են կրում, վերջին տարում՝ 2010-ին, դրանք հետևյալն էին․

* «Երևանյան պրեմիերա»
* «Հայկական Էսքիզներ»
* «Բրիտանական վեց կարճամետրաժ»
* «Ոսկե ծիրան բարձրագույն կինոդպրոց»։

Տարբերանշան
-----------

2019 թվականի փառատոնին «Ոսկե ծիրանի» նոր տարբերանշան է ընտրվել, որն արտահայտում է փառատոնի նոր կազմի ինքնատիպ մոտեցումը 16-րդ տարին անցկացվող իրադարձությանը։ Այն մինիմալիստական է, ներկայացնում է հայերեն «Ծ» տառը։

Ժյուրի
------

«Ոսկե ծիրանն» ունի առանձին ժյուրիներ համապատասխանաբար փառատոնի երեք՝ խաղարկային, վավերագրական և հայկական համայնապատկեր անվանակարգերի համար։ 2007 թվականից փառատոնն ունի նաև էկումենիկ և FIPRESCI ժյուրի, որոնք տալիս են իրենց հատուկ մրցանակները։
2010 թվականին փառատոնի խաղարկային ֆիլմերի ժյուրիի նախագահել է եղել իսլանդացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր Ֆրիդրիք Թոր Ֆրիդրիքսոնը, վավերագրական ֆիլմերի ժյուրին նախագահն է եղել իտալացի կինոքննադատ Լուչանո Բարիզոնեն, իսկ «Հայկական համայնապատկեր» անվանակարգի ժյուրիի նախագահը եղել է կինոգետ և պրոդյուսեր Արմեն Մեդվեդևը։

«Ռեժիսորներ առանց սահմանների»
-----------------------------

«Ռեժիսորներ առանց սահմանների» (ՌԱՍ) «Ոսկե Ծիրանի» ստեղծած՝ ռեժիսորների և կինոյի մասնագետների ցանց է, որին անդամակացում են Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի և հարակից այլ պետությունների կինոգործիչները։ ՌԱՍ-ը հիմնադրվել է իրանցի հանրահայտ ռեժիսոր Մոհսեն Մախմալբաֆի նախաձեռնությամբ։
ՌԱՍ-ն աջակցում է համատեղ արտադրության ֆիլմ-նախագծերին, որոնք բացահայտում են ազգերի ու մշակույթների միջև ծագած խնդիրները։
ՌԱՍ-ն ընդգծում է, որ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Կովկասյան տարածաշրջանում դարերով կողք կողքի ապրած ժողովուրդների միջև այսօր կան բազմաթիվ կրոնական, էթնիկ և մշակութային հակասություններ, որոնք արտահայտվում են նաև կինոարտադրության բնագավառում՝ ստեղծելով խնդիրներ պրոդյուսերների, ռեժիսորների և սցենարիստների համար։ ՌԱՍ-ը նպատակն է հաղթահարել սահմանները ու ստեղծել համընդհանուր մարդասիրական սկզբունքներին համապատասխանող կինոյի մթնոլորտ և կինոդաշտ։

Լավագույն գեղարվեստական կինոնկարի համար «Ոսկե ծիրան» գլխավոր մրցանակի դափնեկիրներ
---------------------------------------------------------------------------------

| Տարի | Ֆիլմ | Ռեժիսոր | Երկիր |
| --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Արարատ | Ատոմ Էգոյան | Կանադա |
| 2005 | Արևը | Ալեքսանդր Սոկուրով | Ռուսաստան/{{{2}}}Իտալիա/{{{2}}}Ֆրանսիա |
| 2006 | Երեք անգամ | Հոու Սյաոսյան | {{{2}}} Թայվան/{{{2}}}Ֆրանսիա |
| 2007 | Ներմուծում/Արտահանում | Ուլրիխ Զայդլ | Ավստրիա |
| 2008 | Ջրահարսը | Աննա Մելիքյան | Ռուսաստան |
| 2009 | Այլ ափը | Գիորգի Օվաշվիլի | Վրաստան/{{{2}}}Ղազախստան |
| 2010 | Տիեզերք | Ռեհա Էրդեմ | {{{2}}}Թուրքիա/Բուլղարիա |
| 2011 | Նադերի և Սիմինի ամուսնալուծությունը | Ասղար Ֆարհադի | {{{2}}}Իրան |
| 2012 | Մշուշում | Սերգեյ Լոզնիցա | Ռուսաստան |
| 2013 | Շրջաններ | Սրջան Գոլուբովիչ | Սերբիա |
| 2014 | Ցեղը | Միրոսլավ Սլաբոշպիտսկի | {{{2}}}Ուկրաինա |
| 2015 | Օձի գրկում | Սիռո Գեռա | {{{2}}} Կոլումբիա, {{{2}}}Վենեսուելա, {{{2}}}Արգենտինա |
| 2016 | Բալերի անունները | Բրանկո Շմիդտ | {{{2}}}Խորվաթիա |
| 2017 | Ցանկալի Դուրգան | Սանալ Կումար Սասիդհարան | ՀնդկաստանՀնդկաստան |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Ոսկե Ծիրան» փառատոնն անցկացվում է պետական աջակցությամբ». *Armtimes.com*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 16-ին.
2. ↑  «Ungiven wins at Golden Apricot Festival in Yerevan». Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 25-ին.
3. ↑  ««Ոսկե ծիրան» Երևանի 14-րդ միջազգային կինոփառատոնի մրցանակակիրները հայտնի են». *gaiff.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 16-ին.

Աղբյուրներ
----------

* «Ոսկե ծիրան» Երևանի միջազգային կինոփառատոնի պաշտոնական կայք Արխիվացված 2022-07-11 Wayback Machine
* Ոսկե ծիրան 2014 նվիրված Սերգեյ Փարաջանովի 90- ամյակին Արխիվացված 2022-07-11 Wayback Machine
* «Ամփոփվեցին XVI «Ոսկե ծիրանի» ձեռքբերումներն ու իրականացրած ծրագրերը». *OST АРМЕНИЯ*. 2019 թ․ հուլիսի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 16-ին.
* «Golden Apricot Yerevan International Film Festival». *www.facebook.com* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 16-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ոսկե ծիրան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |