**Մարտին Գիլբերթ** (անգլ.՝ Martin Gilbert; հոկտեմբերի 25, 1936(1936-10-25), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն - փետրվարի 3, 2015(2015-02-03), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի պատմաբան, Ուինսթոն Չերչիլի պաշտոնական կենսագիր, ինչպես նաև Հոլոքոստի պատմաբան։ 88 գրքերի, այդ թվում՝ Չերչիլի, 20-րդ դարի և հրեական պատմության, ինչպես նաև պատմական ատլասների մասին աշխատությունների հեղինակ է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հրեական ընտանիքում։ Նրա բոլոր հարազատ պապերն ու տատիկները ծագումով Ռուսական կայսրությունից էին։ Պատերազմի տարիներին երեխային տարհանել են Կանադա։ 1944 թվականին նա վերադարձել է Անգլիա, սակայն ընտանիքի հետ կրկին տարհանվել է Ուելս` մինչև պատերազմի ավարտը։

Այնուհետև նրանք վերադարձել են Լոնդոն, որտեղ Գիլբերթը ընդունվել է Highgate School և սովորել մինչև 1945-55 թվականները։

1955-1957 թվականներին բանակում որպես հետախույզ ծառայելու տարիներին սովորել է ռուսերեն։

Ավարտել է Օքսֆորդի Մագդալեն քոլեջը (1960), որտեղ նրա ուսուցիչների թվում էր Ալան Ջոն Պերսիվալ Թեյլորը, որըն ուներ ժամանակակից պատմության բակալավրի առաջին աստիճան։ Այնուհետև նա շարունակել է իր ուսումնահետազոտական գործունեությունը համալսարանում ՝ նպատակ ունենալով դառնալ խորհրդատու։

1962-1995 թվականնեին եղել է Օքսֆորդի Մերտոն քոլեջի անդամ, 1994 թվականից՝ պատվավոր անդամ։

Սկզբում նրան գրավել է Բրիտանական Հնդկաստանի պատմությունը, սակայն հետո նա ներգրավվել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլի որդու՝ Ռանդոլֆ Չերչիլի կողմից, վերջինիս կենսագրության վրա աշխատելու համար։

1999 թվականին «հրապարակված աշխատանքների համակցությամբ» արժանացել է Օքսֆորդի DLitt աստիճանին։

Իր խոսքով ՝ պատմաբան-արխիվագետ է, որն իր աշխատանքներում լայնորեն օգտագործում է սկզբնաղբյուրները։

Խորհրդարանի անդամ Ջոն Չիլկոտի հետ միասին մտնում էր հանձնաժողովի մեջ, որը պաշտոնական հետաքննություն էր վարում 2003-2011 թվականների Իրաքյան պատերազմում Մեծ Բրիտանիայի դերի վերաբերյալ։ Նրան մեղադրում էին կանխակալ վերաբերմունքի մեջ այն բանի համար, որ 2004 թվականին նա հայտարարել էր, որ Ջորջ Բուշ Կրտսերին և Թոնի Բլերին ապագայում հավասար կհամարեն Ռուզվելտին և Չերչիլին։

Կյանքի ընթացքում շատ է ճանապարհորդել։

Իրեն անվանում էր ուղղահավատ հրեա և սիոնիստ։

1995 թվականին նվիրվում է ասպետների։ CBE (1990 թվական)։ Պատվավոր դոկտոր է, մասնավորապես Բեն Գուրիոնի անվան համալսարանում։

Երեք անգամ ամուսնացած է եղել․ առաջին անգամ՝ 1963 թվականից, ունի դուստր, երկրորդ անգամ՝ 1974 թվականից, ունի երկու դուստր, իսկ 2005 թվականից՝ երրորդ անգամ ՝ Հոլոքոսթի պատմաբան Էսթեր Գիլբերթի (Բերձոր) հետ։

2012 թվականի մարտին Երուսաղեմ կատարած այցի ժամանակ Գիլբերթի մոտ սրտային առիթմիա է առաջացել, որից նա չի կարողացել ապաքինվել մինչև կյանքի վերջը։ Մահացել է 2015 թվականին Լոնդոնում, 78 տարեկան հասակում։ Մահվանից առաջ խնդրել է թաղել իրեն Իսրայելում, և 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին Լոնդոնի Մարմարե կամարի Արևմտյան սինագոգում նրա պատվին հանդիսավոր միջոցառումներ են կազմակերպվել, որին մասնակցել են նաև՝ Գորդոն Բրաունը և Ռանդոլֆ Չերչիլը։ Գիլբերթի մահը հայտարարվել է 2015 թվականի փետրվարի 4-ին սըր Ջոն Չիլքոտի կողմից։ Արտաքին գործերի հատուկ կոմիտեում ապացույցներ ներկայացնելով Իրաքի վերաբերյալ հետաքննության մասին զեկույցի հրապարակման ուշացման վերաբերյալ՝ Չիլքոտը հայտնել է, որ Գիլբերթը մահացել է անցյալ գիշեր երկարատև հիվանդությունից հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Lundy D. R.* The Peerage
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. 1 2 3  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
8. ↑  CONOR.Sl
9. ↑
10. ↑
11. 1 2 3  «Early Life & Education - Sir Martin Gilbert». *Sir Martin Gilbert* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 9-ին.
12. ↑  Умер биограф Уинстона Черчилля: Наука: Наука и техника: Lenta.ru
13. ↑  «Chilcot rejects Iraq timetable calls». *BBC News* (բրիտանական անգլերեն). 2015 թ․ փետրվարի 4. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 20-ին.

Գրականություն
-------------

* Blum, Ruthie (2007 թ․ փետրվարի 22), «One on One with Sir Martin Gilbert: Hindsight and aforethought», *Jerusalem Post* (interview)
* «Martin Gilbert», *Iraq Inquiry* (official biography), Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ օգոստոսի 3-ին Արխիվացված է Փետրվար 15, 2012 Wayback Machine-ի միջոցով:

Արտաքին հղումներ
----------------

* Obituary in *The Independent* by Marcus Williamson(անգլ.)
* Martin Gilbert Appearances on C-SPAN

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարտին Գիլբերթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90102420 · BNC: a10589818 · BNE: XX1176498 · BNF: 120226887 · CiNii: DA01045707 · CONOR: 9085027 · GND: 118047949 · ICCU: CFIV033566 · ISNI: 0000000081707104 · LCCN: n80045864 · LNB: 000019115 · NDL: 00467146 · NKC: jn19990009579 · NLA: 35123805 · NLG: 81796 · NSK: 000015081 · NTA: 068439954 · NUKAT: n95019084 · PTBNP: 32838 · LIBRIS: 316584 · SUDOC: 033572402 · VIAF: 273124997 · WorldCat VIAF: 273124997 |

 |

 |