**Եվգրաֆ Սեմյոնովիչ Սորոկին** (ռուս.՝ Евгра́ф Семёнович Соро́кин, դեկտեմբերի 6 (18), 1821, Նեկրասովսկոե (քաղաքատիպ ավան, Նեկրասովսկի շրջան), Kostroma Uyezd, Կոստրոմայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 17 (29), 1892, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), ռուս նկարիչ և մանկավարժ, պատմական, կրոնական և ժանրային գեղանկարչության վարպետ։ 

Նկարիչներ Պավել Սեմյոնովիչ, Վասիլի Սեմյոնովիչ և Ռաֆայել Սեմյոնովիչ Սորոկինների ավագ եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Յան Ուսմոշվեցը կանգնեցնում է ցուլին՝ Մեծ իշխան Վլադիմիրի կողմից Ռուսաստանի տիրապետության ժամանակ
Խաչելություն
Եվգրաֆ Սորոկինը ծնվել է 1821 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, Կոստրոմայի նահանգի Բոլշիե Սոլի ավանում (այժմ՝ Նեկրասովսկոե քաղաքատիպ ավան Յարոսլավլի մարզում)։ Ապագա նկարչի պապը՝ Տիմոֆեյ Անդրեևիչը (1776-՞), եղել է վաճառական, 1816 թվականին տեղափոխվել է բուրժուական դաս։ Հայրը՝ Սեմյոն Տիմոֆեևիչը (1799-?), ունեցել է 13 երեխա, որոնցից չորսը դարձել են նկարիչներ։

Եվգրաֆ Սորոկինը արվեստում իր նախնական հմտությունները ստացել է յարոսլավլյան սրբանկարիչ Ի. Ֆ. Տելեգինի կողքին աշխատելու ընթացքում, երբ նա նկարազարդել է ավանի եկեղեցին։ Ինքը՝ Եվգրաֆը, սկսել է նկարազարդել Բոլշոյե Սոլիի, այնուհետև Յարոսլավլի եկեղեցիների պատերը՝ համբավ ձեռք բերելով հաճախորդների շրջանում։ Սորոկինը հատկապես պահանջված է եղել մի քահանայի կողմից, որի եկեղեցին ինքն է նկարազարդել։ Այդ քահանայի խորհրդով կայսր Նիկոլայ I-ի Յարոսլավլ ժամանելուց առաջ Սորոկինը նկարազարդում է արել, «Պյոտր Մեծը տաճարում պատարագի ժամանակ նկատում է իրեն նկարող Անդրեյ Մատվեևին և հանձինս նրա կանխորոշում է շնորհալի նկարչի»։ Նկարը ներկայացվել է ցարին, ով հրամայել է Սորոկինին ընդունել Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիա։ 

1841 թվականին բարձրագույն հրամանագրով Սորոկինը ազատվել է քաղքենիական դասից և տեղավորվել Կայսերական արվեստների ակադեմիա, որտեղ գեղանկարչություն է սովորել պրոֆեսոր Ալեքսեյ Մարկովի անմիջական հսկողության ներքո։ Արդեն հաջորդ տարի՝ 1842 թվականին, Սորոկինը գովասանքի է արժանացել ակադեմիայի խորհրդի կողմից՝ իր պատմական և դիմանկարային գեղանկարչության համար, 1843 և 1845 թվականներին արժանացել է փոքր արծաթե մեդալների բնօրինակից նկարելու և «Ստեփանոս Նախավկայի սպանությունը» էսքիզի համար, նույն 1845 թվականին ստացել է մեծ արծաթե մեդալ «Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը» նկարի համար, իսկ 1847 թվականին՝ փոքր ոսկե մեդալ «Դանիելը առյուծների հետ» նկարի համար, 1849 թվականին Սորոկինը «Յան Ուսմոշվեցը կանգնեցնում է ցուլին Մեծ իշխան Վլադիմիրի կողմից Ռուսաստանի տիրապետության ժամանակ» նկարի համար պարգևատրվել է մեծ ոսկե մեդալով, այնուհետև պետական միջոցների հաշվին չորս տարով նրան ուղարկել են արտասահման իր գեղարվեստական կրթությունն ավարտելու համար։ Ճանապարհին դիտարկելով և ուսումնասիրելով «գեղարվեստին վերաբերվող» ամեն տեսակ հրաշալի գործեր՝ Սորոկինը այցելել է Գերմանիա, Բելգիա, Ֆրանսիա, Իսպանիա, Սիրիա և Եգիպտոս։ Իսպանիայում նա կրկնօրինակել է Ռիբեյրայի «Սուրբ Պողոս» նկարը։ 1859 թվականին Սորոկինը վերադարձել է Ռուսաստան և զբաղեցրել գեղանկարչության ուսուցչի պաշտոն Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, որտեղ էլ աշխատել է մինչև իր մահը։ 

1861 թվականին «Սուրբ Աստվածածնի ավետումը» նկարի համար, որը նկարել է արտասահմանյան ճանապարհորդության ժամանակ, Սորոկինին շնորհվել է ակադեմիկոսի կոչում։ Սորոկինի գեղանկարչական աշխատանքների զգալի մասը տարբեր տեսակի կերպարներ են։ Նրա վրձնին են պատկանում Փարիզի Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցու (1860-1861) սրբանկարների պատի վրայի վեց պատկերները՝ Մարկոս և Հովհաննես ավետարանիչների, Խորհրդավոր ընթրիքի, Քրիստոս Փրկչի և Լեռան քարոզի կտավները, հյուսիսային և հարավային դռների վրա պատկերված Սուրբ Լավրենտիոսի և Ստեփանոսի կերպարները և որոշ պատկերներ Քրիստոս Փրկչի Մոսկվայի տաճարի սրբանկարների պատում, ավարտել և մասնակիորեն ուղղել է նաև նույն եկեղեցու պատերին Ֆեոդոր Բրունիի որոշ գործեր, որոնք անավարտ էին մնացել վերջինիս մահվան պատճառով։ Քրիստոսի Փրկչի տաճարում կատարած աշխատանքների համար 1878 թվականին Սորոկինին շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։ Գեղարվեստական գործունեության սկզբնական ժամանակահատվածում Սորոկինը զբաղվել է նաև ժանրային գեղանկարչությամբ, նրան են պատկանում իտալական և իսպանական կենցաղի մի քանի տեսարաններ, դրանցից են՝ «Իսպանացի գնչուները» և «Ժամադրություն» և «Մուրացկան աղջիկը Իսպանիայում»։

Մահացել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շենքում գտնվող իր բնակարանում՝ 1892 թվականի փետրվարի 17-ին (29)։ Թաղված է Մոսկվայում, Պոկրովսկու վանքի գերեզմանատանը։

Ընտանիք
-------

* Կրտսեր եղբայրը՝ Պավել Սեմյոնովիչ Սորոկինը (1829 / 30-12.05.1886) եղել է գեղանկարիչ և գծանկարիչ, նկարել է պատմական և կրոնական և ժանրային թեմաներով նկարներ և դիմանկարներ։
* Կրտսեր եղբայրը՝ Վասիլի Սեմյոնովիչ Սորոկինը (1833-1921) եղել է գեղանկարիչ, խճանկարիչ, նկարել է բնապատկերներ, պատրաստել խճանկարներ տաճարների համար։
* Կրտսեր եղբայրը՝ Ռաֆայել Սեմյոնովիչ Սորոկինը (05/28/1838 - 06/30/1900) եղել է գեղանկարիչ, ճարտարապետ, պետական խորհրդական։
* Կինը՝ Աննա Սեմյոնովնան (ծննդյամբ Պոպովա) թեյի առևտրով զբաղվող Պոպովների հայտնի տոհմից էր, Կոնստանտին Պոպովի զարմուհին։

Նշումներ
--------

1. ↑  Илариона Петровича Тихомирова (1791—1857) — деда краеведа Илларион Александрович Тихомирова, учившегося в дальнейшем у Сорокина.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. 1 2 3 4 5 6 7  *Фёдорова И. Н. Васильева Т. Л.* Сорокины, художники // Яркипедия.
3. ↑  *Родионова Т. Ф.* Русская церковь святого Александра Невского в Париже // Исторический журнал «Гатчина сквозь столетия». — 2011. — 14 հունվարի.
4. ↑  Хроника // *Артист* : театральный, музыкальный и художественный журнал. — 1892. — № 21. — С. 168—170. // Электронекрасовка: Оцифрованные фонды Библиотеки им. Н.А. Некрасова
5. ↑  *Григорьев А. В.* Поповы, купцы, чаеторговцы // Яркипедия.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Сорокин»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
* Сорокин Евграф Семенович // Русский биографический словарь: В 25 т. / под наблюдением А. А. Половцова. 1896—1918.
* *С. Н. Кондаков* Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764-1914. — Спб.: Товарищество Р.Голике и А.Вильборг, 1915. — Т. 2. — С. 187. — 454 с.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ռուսական կենսագրական |

 |