**ՍՊԱՄ** (անգլ.՝ SPAM), ամերիկյան պահածոյացված մսի ապրանքանշան՝ արտադրված «Հորմըլ Ֆուդ Քորփորեյշն» ընկերությունում։ ՍՊԱՄ-ը հիմնադրվել է 1936 թվականին։ Ընկերության ներկայիս ղեկավարության հայտարարության մեջ նշվում է, որ ՍՊԱՄ հապավման ճշգրիտ բացատրությունը իմացել են միայն նախկին տնօրենների նեղ շրջանակներ, ըստ որոշ տվյալների այն բացվում է (անգլ.՝ **S**houlder of **P**ork and h**AM**)՝ «խոզի թիակ և խոզապուխտ», այլ տվյալներով անգլ.՝ **SP**iced h**AM**՝ «Համեմված խոզապուխտ»։

Պատմություն
-----------

1936 թվականին Հորմըլ Ֆուդս ընկերությունը սկսում է զիջել դիրքերը պահածոների շուկայում։ Փորձելով ելք գտնել ստեղծված իրավիճակից՝ այն իր պահածոների անունը դարձրեց ՍՊԱՄ՝ որպես մարքեթինգային քայլ։ Նոր բրենդի ի հայտ գալը շուկայում ուղեկցվում էր բուռն գովազդային արշավով, ռադիոյով հնչում էին ՍՊԱՄ-ը գովաբանող երգեր, օրինակ՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Spam, Spam, Spam, SpamHormel’s new miracle meat in a canTastes fine, saves timeIf you want something grand, ask for SPAM. |  |

Այնուամենայնիվ ՍՊԱՄ-ի հիմնական գովազդը ապահովեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ ՍՊԱՄ-ը մեծ քանակությամբ տրվում էր զինվորներին (Ամերիկյան բանակի սպա Բելթոն Կուպերի հուշերում ասվում է, որ բանակի զինվորների սննդի պաշարներում կար միայն երկու տեսակի մսամթերք՝ պահածոյացված տավարի միս և ՍՊԱՄ երշիկ։ Միացյալ Թագավորության բնակչության սննդային ապահովումը կախված էր ներմուծված մսից, այդ պատճառով էլ բնակչությունը պատերազմի ժամանակ մսամթերքը ստանում էր սահմանափակ քանակով՝ ամսական մոտ 2,5 կգ միս մեկ անձին, որից միայն 500 գ․ էր առաջին կարգի միս։ Միևնույն ժամանակ ՍՊԱՄ-ը համեմատաբար ազատ վաճառվում էր, դրա համար էլ դարձավ մսի հիմնական փոխարինողը։ Պատերազմի ավարտից հետո նունպես բավականին մեծ քանակի ՍՊԱՄ-ի մսամթերք էր պահանջվում՝ հատկապես հասարակության աղքատ շերտերի պահանջները բավարարելու համար։ Զարմանալի չէ, որ այդ ընթացքում ՍՊԱՄ-ը ձանձրացրեց բրիտանացիներին։ Այս իրադարձությունները խաղարկվել են Մոնտի Փայթըն հումորային խմբի հայտնի «SPAM» (1969) սկետչում։

Լենդ-լիզի շրջանակներում ՍՊԱՄ-ը արտահանվել է նև ԽՍՀՄ։

ՍՊԱՄ-ը արտադրվում է նաև այժմ, ապրանքանշանի ստեղծման պահից մինչև 2007 թվականը վաճառվել է 7 միլիարդ պահածո։

«Մոնտի Փայթըն» սկետչ
--------------------

Սկետչում ներկայացվում է մի իրավիճակ, որտեղ սրճարանի մենյույի բոլոր ուտեստներում առկա է ՍՊԱՄ-ը, որոշներում նույնիսկ մի քանի անգամ։ Սկետչի գլխավոր հերոսը իր կնոջ հետ մտնելով սրճարան պատվիրրում է ուտեստ առանց ՍՊԱՄ-ի, իսկ մատուցողուհին նրան առաջարկում է ուտեստ ՍՊԱՄ-ի փոքր բաղադրությամբ։ Հաճախորդը վրդովվում է, իսկ հարևան սեղանի շուրջ նստած վիկինգների երգչախումբը սկսում է երգել ՍՊԱՄ-ը գովերգող երգ․ «Spam, Spam, Spam, Spam… Lovely Spam! Wonderful Spam!» (անգլ. թարգմանաբար՝ ««ՍՊԱՄ, ՍՊԱՄ, ՍՊԱՄ, ՍՊԱՄ… Սիրելի ՍՊԱՄ, հրաշալի ՍՊԱՄ։»»), ինչից հետո սկետչը վերածվում է քաոսի։ Սկետչի վերջում գլխավոր հերոսի կինը բացականչում է «I don’t like spam!» (անգլ. թարգմանաբար՝ «Ես չեմ սիրում ՍՊԱՄ»)։ Տիտրերում դերասանների անուններին նույնպես ավելացված էր Սպամ բառը՝ Սպամ Թերի Ջոնս, Մայքլ Սպամ Փելին, Ջոն Սպամ, Ջոն Սպամ Քլիզ և այլն։ Ընդհանուր առմամբ ՍՊԱՄ-ը սկետչում օգտագործվում է 108 անգամ։

Կազմակերպության արձագանքը «ՍՊԱՄ» գաղափարին
------------------------------------------

Հորմըլ Ֆուդս ընկերությունը աջակցել է սկետչի գաղափարին և նույնիսկ որոշակի տարաների վրա կատարել է դիզայնի փոփոխություն «Մոնտի Փայթըն» գրությամբ։
1980-ական թվականներին ՍՊԱՄ բառը ձեռք բերեց նոր իմաստ, որպես սպամ։

Համացանցում հայտնվեցին անբարեխիղճ գովազդատուներ։ Գովազդների մեծ հոսքը շուկա խանգարեց հաճախորդներին գտնել համեմատաբար որակով և պետքական արտադրանք։ Ելնելով «Մոնտի Փայթըն» սկետչում իրադարձություններից այդ երևույթը անվանեցին «Սպամել երկխոսությունը», իսկ նյարդայնացնող նամակները՝ սպամ։ ՍՊԱՄ-ի այս նոր իմաստը հաճելի չէր կազմակերպության համար, այն նաև դատական հայց է սկսել հակասպամային կազմակերպության դեմ։ Սակայն դատը հաղթել է ՍպամԱրեստ կազմակերպությունը, որին թույլ է տրվել օգտագործել սպամ բառը Հորմըլ Ֆուդսի հետ համատեղ նույն իրավունքներով։

Ակնհայտ է, որ այս գործընթացը նախադեպ է հանդիսացել, որպեսզի սպամ բառը դառնա հանրաճանաչ և երկրորդ իմաստ ստանա։ Ներկայումս ավելի շատ կիրառվում է սպամ իմաստով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  What does the SPAM® brand name mean? | SPAM Archived 2013-10-14 at the Wayback Machine.
3. ↑  1940s House: Reference food: Rationing
4. ↑  Текст скетча (на английском). Archived 2007-07-14 at the Wayback Machine. (չաշխատող հղում — *պատմություն*, *կրկնօրինակ*)
5. ↑  "Видео скетча на YouTube". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Sign of the times: Who’s SPAM is it, anyway? Archived 2021-02-06 at the Wayback Machine. — разбирательства Hormel Foods по поводу названия SpamArrest.
7. ↑  "Компания Spam Arrest отстояла своё имя через суд". Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 4-ին. Retrieved 2021 թ․ մայիսի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* The official SPAM web site