| **՞**Կայսերական պինգվին |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Պինգվինանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Պինգվիններ |
|
|
|
| Ցեղ | Կայսերական պինգվիններ |
|
|
| Տեսակ | **Կայսերական պինգվին** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Aptenodytes forsteri*
*G.R. Gray*, 1844 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակIUCN 3.1 *Near Threatened* : 106003849 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**174449**NCBI**9233**EOL**1049604**

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Կայսերական պինգվին** (լատին․՝ Aptenodytes forsteri), պինգվինների ընտանիքի ժամանակակից տեսակներից ամենամեծն ու ամենածերն է։ Միջինում հասակը հասնում է մոտ 122 սմ-ի, իսկ քաշը՝ 22-45 կգ։ Գլուխը և մարմնի ետին մասը սև է։ Ինչպես բոլոր պինգվինները, կայսերական պինգվինները չեն թռչում, թեև թռչունների դասին են պատկանում։ Անվանումն ստացել է գերմանացի գիտնական Յոհան Ֆորսթերի (գերմ.՝ *Johann Reinhold Forster*) (1721-1798) պատվին։ Թագավորական պնգվինների նման դասվում է Կայսերական պինգվինների ցեղին (*Aptenodytes*)։

Արտաքին տեսք
------------

Արուները լինում են 130 սմ հասակով և կշռում են միջինում 35-40 կգ, բայց մաքսիմում կարող են լինել 50 կգ։ Էգերը լինում են 114 սմ հասակով և 32 կգ քաշով։ Մեջքի փետուրները սև են, իսկ կրծքի հատվածում՝ սպիտակ, որը ջրում նրանց դարձնում է քիչ նկատելի և պաշտպանվում է թշնամիներից։ Ինչպես թագավորական պինգվինների մոտ, պարանոցի կողային մասերում փետուրները վառ նարնջագույն են։ Ձագերն ունեն սպիտակ կամ մոխրագույն-սպիտակ փետրածածկ։

Ուսումնասիրություններ
---------------------

Կայսերական պինգվինը հայտնաբերվել է 1819—1822 թվականներին Բելինսհաուզենի (գերմ.՝ *Fabian Gottlieb Thaddeus von Bellingshausen*) արշավախմբի կողմից։ Գիտության ոլորտում նրանց ուսումնասիրման գործում մեծ ավանդ ունի Անտարկտիկայի արշավախմբի անդամ Ռոբերտ Սքոթը (անգլ.՝ *Robert Falcon Scott*) 1910—1913 թվականներին, երբ 3 հոգանոց խումբը (այդ թվում Ադրիանա Ուիլսոն), *Cape Ewans* բազայից ուղևորվեցին դեպի *Cape Croze*, որտեղ ձեռք բերեցին կայսերական պինգվինի ձվեր։ Դրանք շատ կարևոր էին ոսումանսիրություններժի համար։

Տարածում
--------

Կայսերական պինգվինը պինգվինների բոլոր տեսակների մեջ տարածվել է ավելի հարավային շրջաններից։ Մոտավորապես 300 հազար առանձնյակ բնակվում է Անտարկտիդայի սառույցների վրա, բայց զուգավորման և բնադրման շրջանում տեղափոխվում են կղզյակներ։ Մինչև 2009 թվականը համարվում էր, որ ամբողջաշխարհում գոյություն ունեն 34 գաղութներ։ Վիճակագրությունով, որը հիմնված է Անտարկտիդայում արբանյակային նկարահանումների վրա (*LandSat Image Mosaic of Antarctica*) գիտնականները նկատել են նրանց 38 ճանապարհահետքեր։

Սնունդ
------

Որպես ծովային թռչուն կայսերական պինգվինը որս անում է օվկիանոսում։ Նա սնվում է ձկներով, ծովային կենդանիներով։ Կայսերական պինգվինները որս անում են խմբով։ Նրանց խումբը լողում է վտառների հետևից և որսում այն կենդանուն, որը հայտնվում է ճանապարհին։ Փոքր որսը նրանք ուտում են ջրում, իսկ համեմատաբար մեծ սնունդը հանում են դուրս, ապա ուտում։ Որսի ընթացքում նրանք զարգացնում են 3—6 կմ/ժ արագություն՝ սուզվելով 535 մ խորության վրա։ Ջրում կարող են մնալ 15 րոպե։ Նրանց մոտ ավելի զարգացած է տեսողությունը, քան լսողությունը։

Կենսակերպ
---------

Կայսերական պինգվինների ամենամեծ գաղութներում հաշվվում են 10 000 առանձնյակներ։ Հաճախ կայսերական պինգվինները շարժվում են պառկած՝ սողալով փորի վրա, թաթերի և թևերի օգնությամբ։

Տաքանալու համար նրանք հավաքվում են մեծ խմբերով, որի միջին մասերում ջերմաստիճանը հասնում է +35 °C-ի. միաժամանակ դրանից դուրս օդի ջերմաստիճանը կազմում է −20 °C։ Խմբի բոլոր անդամները ժամանակ առ ժամանակ տեղաշարժվում են միջին մասերից դեպի եզրային հատվածներ, որպեսզի խմբի բոլոր անդամները կարողանան տաքանալ։

Տարվա 2 ամիսը նրանք անցկացնում են ծովում, իսկ մյուս մասը տեղափոխվում են այլ տարածքներ բնադրելու և վերարտադրության համար։

Կայսերական պինգվինները, չնայած իրենց անվանմանը, շատ զգուշավոր և նույնիսկ վախկոտ թռչուններ են։ Փորձեր են արվել նրանց վարքն ուսումնասիրելու համար, որի ժամանակ կենդանիները վախից թողել են իրենց փոքրիկ ձագերին կամ ձվերը և հեռացել իրենց տարածքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "British Museum. «King penguin: The Forsters, King and Emperor»". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 16.
2. ↑  *Галкина М.* Во имя науки // *Экспедиция*. — 2005 — № 2(14). — С. 28—34.
3. ↑  P.T.Fretwell and P.N.Trathan, Global Ecology and Biogeography, июнь 2009.
4. ↑  *Мясков А.* Чудо в перьях // *Экспедиция*. — 2005 — № 2(14). — С. 37—44.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12003432w · GND: 4349329-4 · LCCN: sh85042831 · NKC: ph325847 |

 |