**Յոլա** (անգլ.՝ Yola), քաղաք արևելյան Նիգերիայում, Ադամավա նահանգի մայրաքաղաքը։
Բնակչությունը՝ 88 500 մարդ (2004 թվական)։
Այն գտնվում է Բենուե գետի մոտ և գետի մակարդակից մոտ 800 մետր բարձրության վրա։ Մինչև 1955 թվականը քաղաքը բաղկացած էր երկու շրջաններից՝ հին Յոլա, որտեղ գտնվում է էմիրի նստավայրը, և Յոլա-Ջիմետի նոր մասը (այժմ առանձնացված է որպես առանձին քաղաք)։
Յոլա-Ջիմետիի առաջացման և զարգացման վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել եվրոպացիները, ովքեր 1980 թվականին այստեղ գետի վրա կամուրջ են կառուցել։
Յոլայի առևտրի մեծ մասն այժմ տեղափոխվել է Ջիմետա քաղաք։
Անձրևոտ սեզոնի երկրորդ կեսին` հուլիսից հոկտեմբեր, Բենուե գետը հասանելի է նավարկության համար։
Յոլայի շրջանում հավաքում են գետնանուշ, բամբակ, կենդանիների կաշի, որոնք Նիգերի դելտայում վաճառքի են ուղարկվում Բուրուտու և Ուարրի նավահանգիստներ։
Զարգացած է սորգոյի, կորեկի, ընկույզի, քաղցր կարտոֆիլի, բրնձի, շաքարեղեգի, գետնանուշի, բամբակի,սոխի, պղպեղի, ինդիգոյի,խոշոր եղջերավոր անասունների,այծերի,թռչունների,ոչխարների առևտուրը։

Կլիմա
-----

Յոլան ունի արևադարձային  կլիմա, որը սահմանակից է տաք կիսաչորային կլիմային և արտահայտվում է` չոր և ավելի խոնավ սեզոնով։ Ջերմաստիճանը բարձր է գրեթե ամբողջ տարվա ընթացքում, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսների  ամենաբարձր միջին  ջերմաստիճանը՝ 31,3 °C (88,3 °F), իսկ դեկտեմբեր ամսվա ամենացածր միջին ջերմաստիճանը՝ 16,9 °C (62,4 °F): Մարտ ամսին ամենաբարձր միջին ջերմաստիճանն է՝ 42,8 °C (109,0 °F), մինչդեռ ապրիլի ամենացածր միջին ջերմաստիճանը չի գերազանցում՝ 27,0 °C (80,6 °F): Ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվում է մարտին և ապրիլին՝ խոնավ սեզոնի սկսվելուց անմիջապես առաջ։

Յոլայում տարեկան միջին տեղումների չափը հասնում է 872,4 միլիմետրի։ Մայիսից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում եղանակը խոնավ է, իսկ տարվա մնացած ամիսներին համեմատաբար ավելի չոր։ Չոր է համարվում  փետրվարից ապրիլ ընկած ժամանակահատվածը  քանի որ ունի ավելի բարձր ցերեկային ջերմաստիճան և կարող է ունենալ ավելի ցածր գիշերային ջերմաստիճան։ Բացի այդ չոր սեզոնն ունի նաև ցերեկային ջերմաստիճանի ավելի բարձր տատանումներ։ Օգոստոսը ամենախոնավ ամիսն է, տեղումների չափը 16 օրվա ընթացքում միջինը 196,1 միլիմետր անձրև է տեղում։ Դեկտեմբեր-փետրվար ամիսներին տեղումներ չեն լինում։ Չոր սեզոնին խոնավությունը ցածր է, փետրվարին իջնում է մինչև 13,5%, բայց խոնավ սեզոնին այն կարող է բավականին բարձրանալ, հատկապես հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Յոլան տարեկան ստանում է 2845,5 ժամ արևի լույս, որը լավ բաշխված է ամբողջ տարվա ընթացքում, ընդ որում՝ նոյեմբերն ամենաշատն է ստանում արևի լույսը , իսկ օգոստոսն՝ ամենաքիչը։

| Յոլա, Նիգերիա (1981–2010)ի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °C (°F) | 34.4 (93.9) | 37.1 (98.8) | 42.8 (109) | 39.8 (103.6) | 36.4 (97.5) | 33.7 (92.7) | 31.9 (89.4) | 31.3 (88.3) | 31.3 (88.3) | 33.4 (92.1) | 35.3 (95.5) | 34.5 (94.1) | 34.9 (94.8) |
| Միջին ցածր °C (°F) | 17.6 (63.7) | 20.8 (69.4) | 24.7 (76.5) | 27.0 (80.6) | 25.7 (78.3) | 24.1 (75.4) | 23.3 (73.9) | 23.0 (73.4) | 22.9 (73.2) | 22.8 (73) | 18.7 (65.7) | 16.9 (62.4) | 22.3 (72.1) |
| Անձրևի տեղումներ մմ (դյույմ) | 0.0 (0) | 0.0 (0) | 4.3 (0.169) | 42.8 (1.685) | 94.4 (3.717) | 128.1 (5.043) | 184.0 (7.244) | 196.1 (7.72) | 168.0 (6.614) | 54.2 (2.134) | 0.5 (0.02) | 0.0 (0) | 872.4 (34.346) |
| Միջ. անձրևոտ օրեր (≥ 0.2 mm) | 0 | 0 | 1 | 4 | 9 | 11 | 12 | 16 | 13 | 6 | 0 | 0 | 72 |
|  % խոնավություն | 16.5 | 13.5 | 17.5 | 29.8 | 46.0 | 58.0 | 66.8 | 69.1 | 68.3 | 54.3 | 26.6 | 19.5 | 40.5 |
| Միջին ամսական արևային ժամ | 254.2 | 229.6 | 232.5 | 228.0 | 244.9 | 228.0 | 201.5 | 195.3 | 207.0 | 263.5 | 282.0 | 279.0 | 2845,5 |
| Միջին օրական արևային ժամ | 8.2 | 8.2 | 7.5 | 7.6 | 7.9 | 7.6 | 6.5 | 6.3 | 6.9 | 8.5 | 9.4 | 9.0 | 7.8 |
| *Աղբյուր #1: World Meteorological Organization* |
| *Աղբյուր #2: NOAA (sun and relative humidity, 1961–1990)* |

Պատմություն
-----------

Բենուե գետի տեսարանը քաղաքից
Բենուե գետի կամուրջը
Քաղաքի անունը ծագել է «յոլդե» բառից, որը Ֆուլա լեզվում նշանակում է «բնակավայր բլրի վրա»։ Յոլան հիմնադրվել է 1841 թվականին և զարգացել է որպես Ադամավա էմիրության վարչական և քաղաքական կենտրոն, երբ Ֆուլայի էմիրության հիմնադիր Մոդիբո Ադաման (անգլ.՝ *Modibbo Adama*), հիմնել է Յոլա բնակավայրը Ֆուլբե ջիհադի համար այստեղ ապրող Բատայի (Բատտա) և Վերրեի բնիկ ժողովուրդների դեմ։

1891 թվականին լեյտենանտ Լուի Միսոնը համոզեց էմիրին ճանաչել Ֆրանսիայի տարածքային պահանջները։ Մինչև 1893 թվականը բրիտանացիները ընդլայնեցին իրենց վերահսկողությունը էմիրության այս մասի վրա, և կարճ ժամանակ անց «Royal Niger Company» ընկերությունը քաղաքում առևտրային գրասենյակ հիմնեց։ 1901 թվականին էմիր Լաուվալ Զուբեյրուն ստիպեց ընկերությանը լքել Յոլան, սակայն բրիտանական արշավախմբային ուժերի միջամտությունից հետո բրիտանացիների և «Royal Niger Company» ընկերության դիրքերը վերականգնվեցին։ 1914 թվականին գերմանացի գաղութարարները Կամերունից ներխուժեցին Յոլա, բայց անգլիացիները պահեցին քաղաքը։

Քաղաքում են գտնվում Դաշնային տեխնոլոգիական համալսարանը (հիմնադրվել է 1981 թվականին), կենտրոնական մզկիթը և Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  
«World Weather Information Service – Yola»։ World Meteorological Organization։ Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 14
3. ↑  
«Yola Climate Normals 1961–1990»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 14

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 144990692 · WorldCat VIAF: 144990692 |

 |