**Մարտին Վան Բյուրեն** (Վան՝ ազգանվան կեսը, անգլ.՝ Martin Van Buren, դեկտեմբերի 5, 1782(1782-12-05)[…], Kinderhook, Կոլումբիա շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հուլիսի 24, 1862(1862-07-24)[…], Kinderhook, Կոլումբիա շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ԱՄՆ-ի ութերորդ նախագահը՝ 1837-1841 թվականներից։

Կարիերայի սկիզբը
----------------

Ծնվել է 1782 թվականին Նյու Յորք նահանգի Քինդերուկ գյուղում՝ գյուղացու ընտանիքում։ Նրա հայրը պանդոկատեր էր և ստրուկների սեփականատեր (Նյու Յորք նահանգում ստրկությունն արգելվում էր միայն 1799 թվականին)։ Վան Բորինը ԱՄՆ-ի միակ նախագահն էր, ում մայրենի լեզուն անգլերենը չէր (հոլանդերեն)։ Բացի այդ, Վան Բորինն առաջին նախագահն էր, որը ծնվել է անկախ Միացյալ Նահանգներում (և ոչ Անգլիայի գաղութներում)։

1821 թվականին Վան Բուրենը դարձել է Նյու Յորք նահանգի սենատորը, որը ներկայացնում էր Դեմոկրատական հանրապետական կուսակցությունը։ Այստեղ Բուրենը դեմ էր բարձր պաշտոնի պարտականությունների համակարգին՝ աջակցելով պետական սեփականություն հանդիսացող հողերը վաճառելու կամ վերադարձնելու համապատասխան նահանգներին։ 1828 թվականին խոսել է գեներալ Ջեքսոնի աջակցությունից, որի համար պաշտոնը ստանձնելուց անմիջապես հետո նրան նշանակել է ԱՄՆ պետքարտուղար, իսկ երկու տարի անց կաբինետում ծագած թյուրըմբռնումներին վերջ տալու համար նրան որպես դեսպան ուղարկել է Լոնդոն։ Սենատը, այնուամենայնիվ պահանջել է նրա վերադարձը և 1832 թվականին Դեմոկրատական կուսակցությունը Ջեքսոնի օրոք նրան առաջադրել է փոխնախագահի պաշտոնում։ Ընտրություններում Ջեքսոնի հաղթանակից հետո Վան Բուրենը դարձել է ԱՄՆ փոխնախագահ (1833–1837):

Նախագահություն
--------------

1836 թվականին Վան Բուրենը ընտրվեց Ջեքսոնի իրավահաջորդը. նրա մրցակիցներն էին Ուեբստերը, Քլեյը և Հարիսոնը։ Նա ստանձնեց պաշտոնավարումը 1837 թվականի մարտին։ Առաջին բանը, որ Վան Բուրենը կատարեց՝ դադարեցրեց ֆինանսական դժվարությունները, որոնք հասել էին Ջեքսոնի կառավարման վերջին տարիներին։ Այդ նպատակով նա առաջարկել է վերջապես առանձնացնել պետության ֆինանսները բանկերից և ստեղծել նահանգի գանձարան Վաշինգտոնում և նրա գերատեսչությունները մարզային քաղաքներում։ Այս նախագիծը, սակայն, խստորեն մերժվեց, և Վան Բուրենի ժողովրդականությունը նվազեց։

Ընտրական պարտությունը և նախագահությունը վերադարձնելու անհաջող փորձերը
---------------------------------------------------------------------

1840 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթել է Վիգերի ներկայացուցիչ գեներալ Հարիսոնը։ 1844 թվականին Վան Բուրենի թեկնածությունը նույնպես անհաջող էր. նախագահ է ընտրվել դեմոկրատ Ջեյմս Նոքս Պոլկը։ Դրա պատճառը ստրկատիրական համակարգի հանդեպ մասամբ անվստահությունն էր, քանի որ արդեն 1841 թվականին Վան Բուրենը կտրականապես դեմ էր Տեխասի բռնակցմանը՝ առանց Մեքսիկայի համաձայնության։ 1846 թվականին ձևավորված «Freesoilers» կուսակցությունը՝ ստրկության հակառակորդները 1848 թվականին Վան Բուրենին ընտրել են նախագահի թեկնածու։ Այնուամենայնիվ, Մեքսիկայի պատերազմից հետո գեներալ Թեյլորի բարձր համբավը գրավել է քաղաքական բոլոր ուղղությունների զանգվածներին և Վան Բուրինը ստացել է ձայների քիչ մասը։ Այդ ժամանակից ի վեր, Վան Բուրենը թոշակի է անցել և մահացել 1862 թվականին։ Նրա միակ գլխավոր գրական գործը «Inquiry into the origin and course of political parties in the United States»-ն էր («Ուսումնասիրություն քաղաքական կուսակցությունների ծագման վերաբերյալ» Միացյալ Նահանգներում) (հրատարակվել է հետմահու՝ 1867 թվականին)։

Վերջին տարիներ
--------------

1861 թվականի աշնանը նախկին նախագահը ծանր հիվանդացել է։ Նա մահացել է բրոնխիալ ասթմայի և սրտի հետ կապված խնդիրներից՝ իր հայրենի Կինդրհուկ քաղաքում, 1862 թվականի հուլիսի 24-ին։ Նա, նրա կինը՝ Աննան, ծնողներն ու որդին թաղված են այնտեղ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Cohen S. G.* Asthma among the famous. Martin Van Buren (1792-1862), eighth president of the United States // *Allergy and Asthma Proceedings* — Providence: OceanSide, 1996. — Vol. 17, Iss. 6. — P. 370—372. — ISSN 1088-5412; 1539-6304 — PMID:9091244
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Lundy D. R.* The Peerage
4. 1 2 3 4  ՎԱԳԹԱ նախկին անդամներ
5. ↑  «Martin Van Buren: Life in Brief». Miller Center of Public Affairs University of Virginia. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 6-ին.
6. ↑  Roberts, James A. (1898). *New York in the Revolution as Colony and State*. Albany, NY: Brandow Printing Company. էջ 109.
7. ↑  Kane, Joseph Nathan (1998). *Presidential Fact Book*. Random House. էջ 53. ISBN 978-0-375-70244-0.
8. ↑  «Martin Van Buren, 1782–1862». Historical Society of the New York Courts. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 4-ին.
9. ↑  See (Cole 1984), p. 14.
10. ↑  Loizeau, Pierre-Marie (2008). *Martin Van Buren: The Little Magician*. Hauppauge, New York: Nova Science Publishers. էջ 10. ISBN 978-1-60456-773-1.
11. ↑  Koenig, Louis William (1960). *The Invisible Presidency*. New York, NY: Rinehart & Company. էջ 89.
12. ↑  Foss, William O. (2005). *Childhoods of the American Presidents*. Jefferson, NC: McFarland & Company. էջ 46. ISBN 9780786423828.
13. ↑  See (Niven 1983), p. 194–196.
14. ↑  Glass, Andrew. «Van Buren slips into coma». *Politico*. Politico. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 14-ին.
15. ↑  Benjamin, Gerald (2012). *The Oxford Handbook of New York State Government and Politics*. Oxford University Press. էջ 322. ISBN 9780199996353.
16. ↑  Neu, Irene D. (1960). *Erastus Corning: Merchant and Financier, 1794–1872*. Cornell University Press. էջ 91. ISBN 0801476453.
17. 1 2  Lamb, Brian; the C-SPAN staff (2000). *Who's Buried in Grant's Tomb?: A Tour of Presidential Gravesites*. Washington, DC: National Cable Satellite Corporation. ISBN 1-881846-07-5. `{{cite book}}`: Invalid `|name-list-style=yes` (օգնություն)