**Սաշիբեկ Հայրապետի Կարապետյան** (1914, Նորատուս, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1998, Նորատուս, Գեղարքունիքի մարզ, Հայաստան), հայ խորհրդային կազմակերպիչ և գյուղատնտեսական արտադրության առաջամարտիկ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1949)։ ԽՍՀՄ IV գումարման Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Սաշիբեկ Կարապետյանը ծնվել է 1914 թվականին Ռուսաստանի կայսրության Երևանի նահանգի Նորատուս գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզ)։

Տասնհինգ տարեկանից Սաշիբեկ Կարապետյանը փոստարար է աշխատել Հայկական ԽՍՀ Նորատուս գյուղում։ 1929 թվականին ընդունվել է ՀԼԿԵՄ և որոշ ժամանակ անց ստացել Նորատուսի գյուղական խորհրդի քարտուղարի պաշտոնը, այնուհետև եղել է գյուղխորհրդի բյուջետնիկ և գյուղխորհրդի նախագահի տեղակալ։ Իր ունակությունները դրսևորելով՝ Կարապետյանը ընտրվել է գյուղխորհրդի նախագահ։ Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ դառնալուց հետո Կարապետյանը նշանակվել է Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցության Նոր Բայազետի մարզային կոմիտեի հրահանգիչ։

1941 թվականին Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո Սաշիբեկ Կարապետյանը զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Ճակատում եղել է 1941 թվականի հունիսի 24-ից։ Ստացել է լեյտենանտի զինվորական կոչում, ծառայել է 18-րդ բանակի 51-րդ առանձին հրաձգային բրիգադի կազմում, եղել է հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ։ 1942 թվականին Կարապետյանը մասնակցել է Նովոռոսիյսկի պաշտպանական գործողությանը։ Դժվար իրավիճակում, երբ թշնամու զորքերը սկսեցին խորհրդային զորքերը մղել Նովոռոսիյսկ քաղաքի հարավ-արևելյան մասից և սպառնացին արևելքից, հրամանատար Կարապետյանի հանձնարարությամբ, երկու մարտիկների հետ միասին դուրս է բերել գնդացրային դասակը քաղաքի հյուսիս-արևմտյան մասում գտնվող պահակակետից։ Այնտեղ նրանք չորս հաստոցային գնդացիր են տեղադրել և կրակ բացել հարձակող գերմանացիների վրա։ Արդյունքում հակառակորդի ճանապարհը դժվարանցանելի է դարձել, և խորհրդային զորամասերը հնարավորություն են ստացել ընդունել ամուր պաշտպանություն։ Կարապետյանը վիրավորվել է աջ ազդրից և ստացել կոնտուզիա։ 1947 թվականի նոյեմբերի 6-ին պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով։

Զորացրվել է 1945 թվականին։ Այնուհետև վերադարձել է հայրենի Նորատուս գյուղ, որտեղ ստացել է Մոլոտովի անվան կոլտնտեսության սկզբնական կուսակցական կազմակերպության քարտուղարի պաշտոնը։ Միաժամանակ Կարապետյանն աշխատել է կոլտնտեսության արտադրությունում և 1948 թվականին նշանակվել կոլտնտեսության 10-րդ բրիգադի 4-րդ ծխախոտային օղակի օղակ։ Նույն թվականին առաջավոր փորձի ներդրման և ծխախոտի աճեցման ագրոտեխնիկական միջոցառումների հետևողական կատարման արդյունքում Կարապետյանի օղակը 3 հա տարածքում ստացել է «Սամսուն» տեսակի ծխախոտի ռեկորդային բերք՝ 24,6 ցենտներ յուրաքանչյու հեկտարից։

1949 թվականի ապրիլի 16-ի ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության հրամանագրով ՝ աշորայի, բամբակի և ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար, երբ կոլեկտիվ տնտեսությունները կատարում են պարտադիր մատակարարումներ և պայմանագրեր գյուղատնտեսական բոլոր տեսակների համար, 1948 թվականի ՄՏՍ-ի աշխատանքի և 1949 թվականի գարնանային սերմացուի պահանջարկի չափով բոլոր բերքների համար սերմացու տրամադրելու համար Սաշիբեկ Կարապետյանին շնորհվել է «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում Լենինի շքանշանի և «Մանգաղ և մուրճ» ոսկե մեդալի շնորհմամբ։

1949 թվականին Սաշիբեկ Կարապետյանի ղեկավարած օղակը հասել է ավելի բարձր արդյունքի՝ 3 հեկտար տարածքում յուրաքանչյուր հեկտարից ստացվել է 25,7 ցենտ բերք։ 1950 թվականին Սաշիբեկ Կարապետյանն ընտրվել է Հայկական ԽՍՀ Նոր Բայազետի շրջանի Մոլոտովի անվան կոլտնտեսության վարչության նախագահ։ Կարապետյանի ղեկավարության տարիներին կոլխոզը մեծ հաջողությունների է հասել բերքատվության բարձրացման և անասնապահության զարգացման գործում, իսկ արդեն 1959 թվականին զգալիորեն ավելացել է անասնաբուծական մթերքների արտադրությունը։ Կարապետյանի ղեկավարության օրոք կատարվել է արտադրական և մշակութային օբյեկտների շինարարություն, բարելավվել է բնակչության մշակութա-կենցաղային մակարդակը։ Նորատուս գյուղը հագեցած էր էլեկտրական լուսավորությամբ և խմելու մաքուր ջրով, հիմնվեցին գրադարան, հիվանդանոց, մանկապարտեզ։ Հետագայում հիմնադրվեց Նորատուսի սովխոզը և Կարապետյանը մնաց նրա տնօրենը։ Յոթամյա պլանի արդյունքում Կարապետյանը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով, ութերորդ հնգամյակի արդյունքներով՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով, իսկ իններորդ հնգամյակի արդյունքներով՝ Լենինի երկրորդ շքանշանով։

Սաշիբեկ Հայրապետի Կարապետյանը նույնպես հասարակական գործունեություն է ծավալել։ Նա ընտրվել է ԽՍՀՄ 4-րդ գումարման Գերագույն Խորհրդի Ազգությունների Խորհրդի պատգամավոր։

Սաշիբեկ Կարապետյանը մահացել է 1998 թվականին Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս գյուղում։ Թաղվել է տեղի գերեզմանատանը։

Շքանշաններ
----------

* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության 1949 թվականի ապրիլի 16-ի հրամանագիրը, Լենինի շքանշանը և «Մանգաղ և մուրճ» մեդալը)՝ *աշորայի, բամբակի և ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար, երբ կոլեկտիվ տնտեսությունները կատարում են պարտադիր մատակարարումներ և պայմանագրեր գյուղատնտեսական բոլոր տեսակների համար, 1948 թվականի ՄՏՍ-ի աշխատանքի և 1949 թվականի գարնանային սերմացուի պահանջարկի չափով բոլոր բերքների համար սերմացու տրամադրելու համար*։
* Լենինի շքանշան (27.12.1976):
* Հոկտեմբերյան Հեղափոխության Շքանշան (8.04.1971):
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան (6.05.1987):
* «Պատվո Նշան» Շքանշան (22.03.1966):
* «Մարտական ծառայություն» մեդալ (6.11.1947):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лица, удостоенные почётных званий СССР. Герои Социалистического Труда // Армянская советская энциклопедия / В. А. Амбарцумян. — Ер. 1987. — Т. 13. Советская Армения. — С. 666. — 688 с.
2. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 182
3. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 183
4. 1 2 3  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 184
5. ↑  Касарджян, Карагёзян, 1950, էջ 16
6. 1 2 3 4 5 6   Սաշիբեկ Կարապետյան «Երկրի հերոսներ» կայքում
7. ↑  Касарджян, Карагёзян, 1950, էջ 17
8. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 185
9. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 186
10. ↑  Балаян, 1984, էջ 141—142
11. ↑  «Депутаты Верховного Совета СССР IV-го созыва». Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 13-ին.
12. ↑  «Сашибек Айрапетович Карапетян». *hush.am*. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 13-ին.

Գրականություն
-------------

* *Балаян З. А.* Очаг. — Ер.: Советакан грох, 1984. — 420 с.
* *Саакян В. М. Геворкян В. А.* Карапетян Сашибек Айрапетович // Герои Социалистического Труда Армении = Հայաստանի սոցիալիստական աշխատանքի հերոսները. — Ер.: Айпетрат, 1960. — С. 182—187. — 325 с.
* *Касарджян О. К. Карагёзян Г. А.* Герои Социалистического Труда табаководства Армянской ССР = Հայկական ՍՍՌ-ի ծխախոտագործության սոցիալիստական աշխատանքի հերոսները. — Ер.: Айпетрат, 1950. — 40 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сашибек Айрапетович Карапетян «Երկրի հերոսներ» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |

 |