Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծուղակ (այլ կիրառումներ)
ԾուղակՇախմատային հասկացությունԽմբագրել Wikidata

շախմատային տերմինԽմբագրել Wikidata| Ենթակատեգորիա | • method • tactic  • շախմատային մարտավարությունԽմբագրել Wikidata |
| Մասն է | շախմատային տերմինաբանությունԽմբագրել Wikidata |
| Մարզաձև | շախմատԽմբագրել Wikidata |

**Ծուղակ**, շախմատում՝ հակառակորդին թվացյալ շահեկան շարունակության հրահրելու փորձ, որն իրականում սխալ է լինում։

Լայն իմաստով, ըստ Յակով Նեյշտադտի, ծուղակը ցանկացած խորամանկ քայլ է, որը պարունակում է թաքնված սպառնալիք և նախորոշված է թշնամու վրիպման վրա։

Նեղ իմաստով ծուղակը ոչ թե ցանկացած սխալի սադրանք է, այլ միայն այնպիսին, որը կապված է որոշակի ռիսկի հետ։

Ծուղակները բնույթով կարող են դասակարգվել ըստ «սադրանքի բնույթի». դրանց մի մասը դրդում է բնական, ակնհայտ թվացող պատասխանի, որը սխալ է դուրս գալիս, իսկ մյուսները մրցակցին սադրում են «շատ ձեռնտու» թվացող ակտիվ գործողությունների։ Նաև տարբերակում են անողի համար ռիսկային և ոչ ռիսկային ծուղակներ։

Հատկապես սիրված են *սկզբնախաղային ծուղակները։* Նրանցից շատերը վաղուց հայտնի են, բայց հանդիպում են նաև նորույթներ՝ տնային պատրաստությունների տեսքով։

Երբեմն ծուղակը, հակառակորդի ճիշտ պատասխանի դեպքում, կարող է վատթարացնել ծուղակ դնողի դիրքը, ինչը հստակ արտացոլվում է Լեգալի մատում։

Օրինակներ
---------

### Սկզբնախաղային ծուղակ

**Սկզբնախաղային ծուղակ**Եթե սևերը վերցնեն **7... Ձ:d4?**, նրանք կընկնեն ծուղակը. **8. Ձ:d4 Թ:d4 9. Փb5+!** և  **10. Թ:d4**
Սկզբնախաղային ծուղակները հանդիպում են գրեթե յուրաքանչյուր սկզբնախաղում։ Այդ պատճառով տարածված է ծուղակների մասին շախմատային գրքեր գրել՝ կախված սկզբնախաղից։ Օրինակ, Յակով Նեյշտադտի «250 ծուղակ և կոմբինացիա» գիրքը բաժանված է բաց, կիսաբաց և փակ սկզբնախաղերի։

Օրինակ, ֆրանսիական պաշտպանությունում Նիմցովիչի համակարգը.

**1. e4 e6**
**2. d4 d5**
**3. e5 c5**
**4. c3 Ձc6**
**5. Ձf3 Թb6**
**6. Փd3 cd**
**7. cd**
Առաջին հայացքից սևերը շահում են զինվոր, քանի որ սպիտակադաշտ փիղը *d4* դաշտը փակում է այն պաշտպանող սպիտակ թագուհուց։

**7… Ձ:d4?**
**8. Ձ:d4 Թ:d4**
Բայց անսպասելիորեն սպիտակները կիրառում են շախով բաց գրոհ

**9. Փb5+!՝**
թագուհու հետագա շահումով.

**10.Թ:d4**
### Այլ օրինակ

**Ս. Ֆոյեր - Ալբերիկ Օ'Քելլի, 1934****10. Փe3** Սպիտակները, իբր խաղաքարերը զարգացնելու նպատակով, զոհաբերում են *b2* զինվորը։ Բայց իրականում դա ծուղակ է
1934 թվականին կայացած *Ս. Ֆոյեր - Ալբերիկ Օ'Քելլի* պարտիայում սպիտակներին հաջողվեց պատրաստել յուրօրինակ ծուղակ.

**10. Փe3**
Սպիտակներն ավարտում են զարգացումը՝ իբր զոհաբերելով զինվորը։

**10... Ն:b2?**
**11. de de??**
Սևերի կոպիտ սխալ։ *11… de?-ի* փոխարեն անհրաժեշտ էր *e5-ը* վերցնել մեկ այլ զինվորով՝ *11… fe,* և *12. Ձ:e5-ի* դեպքում նավակով նահանջել *b8*։ Սպիտակները կունենային միայն դիրքային առավելություն։

**12. Թ:d8+ Ա:d8**
**13. 0-0-0 +!**
Անսպասելի շախ՝ նավակի և պարտիայի շահումով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Нейштадт, Я. И. (1979). *По следам дебютных катастроф* (ռուսերեն). Рипол Классик. ISBN 978-5-458-26824-0.
2. 1 2  Нейштадт, Я. И. (1979). *По следам дебютных катастроф* (ռուսերեն). Рипол Классик. ISBN 978-5-458-26824-0.
3. ↑  «Урок 2. Ловушки во Французской защите - 1 Февраля 2019 - Шахматный клуб МИП». *chessmip.moy.su*. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 15-ին.
4. ↑  Нейштадт, Я. И. (1979). *По следам дебютных катастроф* (ռուսերեն). Рипол Классик. ISBN 978-5-458-26824-0.

Գրականություն
-------------

* *Вайнштейн Б. С.* Ловушки Ферзьбери. — М.: Физкультура и спорт, 1990. — С. 192 ISBN 5-278-00272-7
* *Завьялов А. А.* Дебютные ловушки. Сборник 333 шахматных ловушек. — Ярославль. 1997. — С. 144 ISBN 5-86895-019-4
	+ *Завьялов А. А.* 444 дебютные ловушки. — М.: Воениздат, 2005. — С. 208 ISBN 5-94377-019-4
* *Нейштадт Я. И.* 250 ловушек и комбинаций. — М. 1973. — С. 128
* Шахматы: энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 217—218. — 621 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.