**Գուրգեն Տիգրանի Չոլախյան** (մայիսի 9, 1909(1909-05-09), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 26, 1992(1992-12-26), Երևան, Հայաստան), ճարտարագետ, արդյունաբերության կազմակերպիչ, պետական գործիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետ (1964)։ Ճարտարապետ Իզա Չոլախյանի հայրն է։

Կենսագրություն
--------------

Գուրգեն Չոլախյանի հուշատախտակը Երևանում
1928 թվականին ավարտել է Երևանի ինդուստրիալ տեխնիկումը, 1947 թվականին՝ Մոսկվայի համամիութենական հեռակա պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ուսմանը զուգահեռ աշխատել է ավտոտրակտորային ԳՀԻ-ում՝ որպես կոնստրուկտոր։ Վերադառնալով Երևան` աշխատել է Ձերժինսկու անվան հաստոցաշինական գործարանում։ 
1939-1941 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ տեղական արդյունաբերության, 1941-1945 թվականներին` Ժողկոմխորհրդի նախագահ, 1945-1947 թվականներին՝ Մոսկվայում ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդին կից ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի մշտական ներկայացուցիչ, 1948-1955 թվականներին՝ Երևանի էլեկտրամեքենաշին (№ 447) գործարանի տնօրեն, 1955-1957 թվականներին՝ Երևանի քաղխորհրդի նախագահ, 1961-1963 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Ժողտնտխորհրդի փոխնախագահ, 1963-1966 թվականներին՝ նախագահ, 1966-1974 թվականներին՝ Միկրոէլեկտրոնիկայի ԳՀ տեխնոլոգիական ինստիտուտի ( 1971 թվականից՝ ՀԽՍՀ առաջին ԳԱՄ-ը) հիմնադիր տնօրեն։ Ժողտնտխորհում աշխատած տարիներին Հայաստանում կառուցվել է 215 գործարան։ Բազմիցս եղել է ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամավոր։

Գործունեություն
---------------

1948 թվականից հայկական էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության բնագավառում հսկայական ներդրում ունեցած Գուրգեն Չոլախյանին վստահվել է հայկական միկրոէլեկտրոնային արտադրությանը թափ հաղորդելու պատասխանատու գործը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ինչո՞ւ մեր գիտական ձեռքբերումները Հայաստանից դուրս կյանքի կոչվեն, եկեք հենց մեր երկրում գործարաններ հիմնենք ու արտադրանքի վերածենք հայ գիտական մտքի ձեռքբերումները։ |  |

1966 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Չոլախյանը հրավիրվում է Հայաստանի Կոմկուսի առաջին քարտուղար Անտոն Քոչինյանի մոտ։ Վերջինս և Արզումանյանը (Հայաստանի Կոմկուսի քարտուղարներից) տեղեկացնում են Երևանում Միկրոէլեկտրոնիկայի գիտահետազոտական տեխնոլոգիական ինստիտուտի ստեղծման վերաբերյալ 28.12.1966-ին Ա.Ի.Շոկինի ստորագրած հրամանի մասին, ջերմորեն շնորհավորում են Չոլախյանին` տնօրենի պաշտոնում նշանակման առթիվ։ Նորաստեղծ ինստիտուտի գլխավոր ճարտարագետը և տնօրենի գիտական գծով տեղակալը լինելու էր Բ.Բ.Մելիք-Շահնազարովը, ում անունը կապված էր Երևանի Մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի (ավելի հայտնի որպես «Մերգելյան ինստիտուտ»)՝ մասնավորապես «Հրազդան» (Կիսահաղորդիչ տարրերով աշխատող «Հրազդան» երկրորդ սերնդի համակարգիչ, 1961թ.) էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների (ԷՀՄ) ստեղծման հետ։ 1968 թվականի ապրիլի վերջին Չոլախյանն այցելեց մերձմոսկովյան նորաստեղծ Զելինոգրադ քաղաքի Միկրոէլեկտրոնիկայի գիտական կենտրոնի (ՄԳԿ) փորձարարական գործարաններ ունեցող յոթ ԳՀԻ-ներ։ Այստեղ էր, որ սահմանվում էր ԽՍՀՄ միկրոէլեկտրոնային արդյունաբերության զարգացման ուղին։ Մանրամասն ծանոթանալով տեղի ինստիտուտների գործունեությանը՝ եզրակացությունը մեկն էր. ԽՍՀՄ միկրոէլեկտրոնային արդյունաբերության համար գերխնդիր էր ունենալ բարձր արտադրողականությամբ ստուգիչ-չափիչ ավտոմատացված համակարգեր, որոնք կկիրառվեին միկրոսխեմաների թեստավորման նպատակով՝ ապահովելով դրանց արտադրման գործընթացի արագ և ճշգրիտ վերահսկողությունը։

### «ԱՆԱՀԻՏ-1»

1968 թվականի կեսերին ծրագրվել է Երևանի Միկրոէլեկտրոնիկայի ինստիտուտի երեք գիտաշխատողների գործուղել Ֆրանսիա, ԳՖՀ և Անգլիա, ինչպես նաև ձեռք բերել միկրոսխեմաների ստուգիչ-չափիչ ճապոնական համասարք՝ որպես նմուշ-օրինակ ինստիտուտի հետագա արտադրանքների համար։

Չոլախյանն իր օրագրում գրում է, որ 1968 թվականի օգոստոսի սկզբին պատրաստ էր «ԱՆԱՀԻՏ-1» համասարքի փորձանմուշը, իսկ 1969 թվականի ապրիլի սկզբին Մոսկվայից ստացվում է «ԱՆԱՀԻՏ-1» համասարքի ընդունման մասին լուրը։ Մոսկվայում «ԱՆԱՀԻՏ-1»-ը համարվել էր որպես "Тропа-1" տիպի ինտեգրալ սխեմաների բնութագրերի վերջնական ստուգման համար նախատեսված խորհրդային արտադրության առաջին ավտոմատացված համասարք։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Բաբկեն Աստվածատրյան | **Երևանի քաղաքային խորհրդի նախագահ Գուրգեն Չոլախյան**06.04.1955-01.06.1957 | **Հաջորդող**Գուրգեն Փահլևանյան |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Երևանի նախկին քաղաքապետները, Համառոտ կենսագրություններ և պաշտոնավարման տարեթվեր»։ *www.yerevan.am*։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 29
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
3. ↑  Գուրգեն Չոլախյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Այստեղ է ապրել...» Գուրգեն Չոլախյանը(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երևանի քաղաքապետներ |
| --- |
|  |
|  Ռուսականկայսրություն (1879-1918)  | *Երևանի քաղաքագլուխներ:*Հովհաննես Զուրաբի Ղորղանյան • Բարսեղ Արսենի Գեղամյան • Լևոն Հակոբի Տիգրանյանց • Արամ Մարտիրոսի Բունիաթյան • Վահան Տեր-Սարգսյան • Իսահակ Ղահրամանի Մելիք-Աղամալյան • Հովսեփ Ֆադեյի Տիգրանով • Հովհաննես Ղահրամանի Մելիք-Աղամալյան • Սմբատ Հարությունի Խաչատուրյանց • Թադևոս Թոշյան |
|  |
|  Հայաստանիառաջինhանրապետություն(1918-1920) | *Երևանի քաղաքագլուխներ:*Թադևոս Թոշյան • Մկրտիչ Մուսինյանց |
|  |
|    Հայկական ԽՍՀ (1920-1991) | *Երևան քաղաքի հեղկոմի նախագահներ:* Հրանտ Մկրտչի Թավաքալյան • Գևորգ Սարգսյան • Բենիամին Սահակյան • Ռուբեն Սաֆրազբեկյան *Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահներ:* Հայկ Ազատյան *Երևանի քաղաքային խորհրդի նախագահներ:* Սուրեն Շադունց • Առաքել Ավագյան • Արամ Հովհաննեսի Շահգելդյան • Արամ Կոստանյան *Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահներ:* Վարդան Ալեքսանի Մամիկոնյան • Գևորգ Սարիբեկի Հանեսօղլյան • Սերգեյ Մարտիկյան • Ասատուր Ասրիյան • Արամայիս Հարությունի Երզնկյան • Կարապետ Մատինյան • Ալեքսանդր Հարությունի Շահսուվարյան • Լևոն Գրիգորի Հովսեփյան • Սողոմոն Մկրտչի Կարապետյան • Սարգիս Վարդևանի Քամալյան • Զավեն Վարդանի Չարչյան • Աշոտ Ղազարյան • Եղիշե Վարդանյան • Վազրիկ Սեկոյան • Բաբկեն Աստվածատրյան • Գուրգեն Տիգրանի Չոլախյան • Գուրգեն Փահլևանյան • Սուրեն Ասատուրի Վարդանյան • Գրիգոր Հովհաննեսի Հասրաթյան • Հրանտ Ենգիբարյան • Մուրադ Հովհաննեսի Մուրադյան • Էդուարդ Փաշոյի Ավագյան • Արտաշես Մամիկոնի Գեղամյան • Համբարձում Փայլակի Գալստյան |
|  |
|   Հայաստանիհանրապետություն(1991-ից)  | *Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահներ:* Համբարձում Փայլակի Գալստյան (1990-1992) • Վահագն Գառնիկի Խաչատրյան (1992-1996) *Երևանի քաղաքապետեր:* Աշոտ Միրզոյան (1996) • Վանիկ Սմբատի Սիրադեղյան (1996-1998) • Սուրեն Ջհանգիրի Աբրահամյան (1998-1999) • Ալբերտ Մուշեղի Բազեյան (1999-2001) • Ռոբերտ Նիկոլայի Նազարյան (2001-2003) • Երվանդ Վազգենի Զախարյան (2003-2009) • Գագիկ Բեգլարի Բեգլարյան (2009-2010) • Կարեն Վիլհելմի Կարապետյան (2010-2011) • Տարոն Անդրանիկի Մարգարյան (2011-2018) • Հայկ Հրաչյայի Մարության (2018-2021) • Հրաչյա Սարգսյան (2021-2023) • Տիգրան Ավինյան (2023-ներկա) |

 |