**Հայաստանում մարմնավաճառությունը** վարչական օրենսդրությամբ սահմանված կարգով անօրինական է (հոդված 179.1): Դրա հետ կապված գործողությունները, ինչպիսին է օրինակ հասարակաց տուն պահելը, նույնպես արգելված են քրեական օրենսգրքով, թեև հայտնի է, որ հասարակաց տներ կան Երևանում և Գյումրիում։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի տվյալներով՝ 1991 թվականին Խորհրդային Միության փլուզումից ի վեր երկրում մարմնավաճառությունն աճել է։ Հայաստանում մարմնավաճառությամբ զբաղվող շուրջ 5600 կին կա, նրանցից մոտ 1500-ը գտնվում են Երևանում։ Այնուամենայնիվ, ոստիկանության պաշտոնական տվյալները շատ ավելի ցածր են, օրինակ՝ 2012 թվականին՝ 240-ը։ Հաղորդվում է, որ ոստիկանությունն ու անվտանգության մյուս ուժերը հանդուրժող են մարմնավաճառության նկատմամբ։ Շատ կանայք մարմնավաճառությամբ են զբաղվում գործազրկության պատճառով։

Մանկական մարմնավաճառությունը երկրում խնդիր է, սակայն իշխանությունները հերքում են դա։ Սեռական շահագործման նպատակով մարդկանց թրաֆիքինգը նույնպես խնդիր է։

Պատմություն
-----------

20-րդ դարի սկզբին մարմնավաճառությունը Հայաստանում օրինական էր և կարգավորվում էր։ Կարգավորման հիմնական նպատակը սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների դեմ պայքարն էր։

Հասարակաց տներ կարող էին բացել 35 տարեկանից բարձր կանայք։ Հասարակաց տունը չէր կարող գտնվել եկեղեցիներից, դպրոցներից և այլ հասարակական վայրերից ավելի մոտիկ, քան 150 սաժեն (320 մետր) հեռավորության վրա։ Սեփականատերը պետք է բնակվեր տարածքում և ինքը մարմնավաճառությամբ չզբաղվեր։ Նա կարող էր վերցնել մարմնավաճառների վաստակած գումարի առավելագույնը 3/4-ը։

Երևանի Տերյան փողոցի նախկին հասարակաց տունը մինչ օրս աչքի է ընկնում ճակատին իր փորագրած մերկ կանանցով։

Խորհրդային շրջանի մեծ մասում մարմնավաճառությունը պաշտոնապես գոյություն չի ունեցել։ Մարմնավաճառներին ուղարկում էին աշխատանքային ճամբարներ՝ «վերադաստիարակվելու»։ Միայն 1987 թվականին Վարչական օրենսգիրքը ներառել է մարմնավաճառության արգելքը։

Օրինականացման կոչեր
-------------------

Մեջբերվել են Մաշկաբանության և ինֆեկցիոն հիվանդությունների գիտաբժշկական կենտրոնի ղեկավար, բժիշկ-մաշկաբան Սամվել Հովհաննիսյանի՝ 2015 թվականի հունիսին հնչեցրած խոսքերը. «Հայաստանում մարմնավաճառության օրինականացումը կարող է հանգեցնել սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների մակարդակի մինչև 60% նվազման»։ Նա հավելել է, որ «հնագույն մասնագիտությունը» պետք է խստորեն վերահսկվի երկրի կողմից։

2016 թվականին Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ Արթուր Սաքունցը կոչ է արել օրինականացնել և կարգավորել մարմնավաճառությունը։ Նա ասել է, որ «սեռական ոլորտի աշխատողների վճարած հարկերը օգուտ են բերելու երկրին, և որ "վճարովի սեռական ծառայությունները չպետք է դիտարկվեն որպես պատժելի արարք։ Դրանք չպետք է հետապնդվեն դատական կարգով, որպեսզի երբեք չընկնեն կազմակերպված հանցավոր խմբերի վերահսկողության տակ, որոնք կարող են [սեռական աշխատողներին] դարձնել ներքին թրաֆիքինգի զոհ»։

2017 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցությունից նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը հայտարարել է, որ մարմնավաճառությունը պետք է օրինականացվի և լիցենզավորվի, իսկ իրենց ծառայությունների հարկումը դրական ազդեցություն կունենա պետական բյուջեի վրա։

Թրաֆիքինգ սեռական շահագործման նպատակով
--------------------------------------

Հայ կանայք և երեխաները սեռական շահագործման են ենթարկվում ԱՄԷ-ում և Թուրքիայում։ Հայ կանայք և երեխաները նույնպես սեռական շահագործման են ենթարկվում երկրի ներսում։ Ռուս կանայք, ովքեր գիշերային ակումբներում աշխատում են որպես պարուհի, խոցելի են սեռական առևտրի համար։

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի Մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի և մոնիթորինգի վարչությունը Հայաստանը դասում է «2-րդ մակարդակի» երկրների շարքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ditmore, Melissa Hope (2006). *Encyclopedia of prostitution and sex work*. Westport, Conn.: Greenwood Press. p. 90. ISBN 978-0313329685.
2. 1 2 3  "Prostitution statistics in Armenia". Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 24.
3. ↑  "Republic of Armenia Law Enforcement Anti-Trafficking Training Needs Assessment". *Organization for Security and Co-operation in Europe*. December 2007. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.
4. ↑  "The Legal Status of Prostitution by Country". *ChartsBin*. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.
5. ↑  "Criminal Code of the Republic of Armenia" (PDF). National Assembly of the Republic of Armenia. 2003 թ․ ապրիլի 18. Արխիվացված է the original (PDF) 2017 թ․ հուլիսի 22-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.
6. ↑  Dudwick, Nora; Gomart, Elizabeth; Marc, Alexandre; Kuehnast, Kathleen (2003). *When things fall apart : qualitative studies of poverty in the former Soviet Union*. Washington, DC: World Bank. p. 138. ISBN 9780821350676.
7. 1 2  "Proposed to legalize prostitution in Armenia". *Report News Agency* (in անգլերեն). 2015 թ․ հունիսի 14. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.
8. ↑  "Sex workers: Population size estimate - Number, 2016". *www.aidsinfoonline.org*. UNAIDS. Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 21.
9. 1 2  "Armenia 2009 Country Reports on Human Rights Practices". *U.S. Department of State*. 2010 թ․ մարտի 11. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.
10. ↑  "Armenia: Women Driven into Prostitution". Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 24.
11. 1 2  "Armenia: Child Prostitution Taboo". Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 24.
12. 1 2 3  "Armenia 2019 Trafficking in Persons Report". *United States Department of State*. Retrieved 2020 թ․ մարտի 14. *This article incorporates text from this source, which is in the public domain.*
13. 1 2 3 4  Vardanyan, Gegham (2004 թ․ հուլիսի 20). "The Armenian sex trade - 4 - A history of prostitution in Armenia". *Hetq - News, Articles, Investigations* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.
14. ↑  Shkarovsky, Lebina NB (1994). "Кнутом или законом?" [A whip or a law?]. Progress Academy. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 1.
15. ↑  "Prostitution should be made legal in Armenia – human rights activist". *Tert* (in անգլերեն). 2016 թ․ դեկտեմբերի 16. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 8-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.
16. ↑  Martirosyan, Nana (2017 թ․ մարտի 20). "Free Democrats promise to legalize prostitution, while Communists are set to eradicate it". *Arminfo* (in անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ հունվարի 19.