**Էլսա Անդրեա Էլիսաբետ Բյորկման-Գոլդշմիդտ** (շվեդերեն՝ Elsa Andrea Elisabeth Björkman-Goldschmidt, ապրիլի 16, 1888(1888-04-16), Linköping Cathedral Congregation, Շվեդիա - ապրիլի 6, 1982(1982-04-06), Էնգելբրեքտ, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ գրող, լրագրող և նկարիչ։ 

Երեխաների իրավունքների պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Էլսա Բյորկմանը ծնվել է 1888 թվականին, Լինչոպինգում։ Նրա մանկության ընկերներն են եղել Էլզա Բրենդստրյոմը, Հոնորին Հերմելինը և Հարրիետ Լյովենհելմը։ Էլսան Ստոկհոլմում հաճախել է Աննա Սանդրստրյոմի ուսուցչական դասընթացներին, որից հետո սովորել է Ակսել Տալբերգի փորագրության դպրոցում և Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ 1910-ականների սկզբին նա սովորել է արտերկրում, այդ թվում` Բրյուգգեում, Իտալիայում և Գերմանիայում։ Նա հիմնականում զբաղվում էր փայտափորագրությամբ և վիմագրությամբ` իր գործերը ցուցադրելով ինչպես Շվեդիայում, այնպես էլ արտասահմանում՝ Օսլոյում, Լայպցիգում, Վիեննայում, Փարիզում, Հռոմում, Սան Ֆրանցիսկոյում։ Ներկայումս դրանք ընդգրկված են Շվեդիայի և արտասահմանյան մի շարք թանգարանների հավաքածուներում, այդ թվում Շվեդիայի ազգային թանգարանում, Ստոկհոլմի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Գյոթեբորգի գեղարվեստի թանգարանում, Մալմյոյի արվեստի թանգարանում և Վիեննայի Ալբերտինա պատկերասրահում։

Հետպատերազմյան տարիներին Էլզա Բյորկմանը դադարել է արվեստով զբաղվել հանուն միջազգային կամավորների, գրականության և լրագրության։ Շատ առումներով նրա վրա ազդեցություն է թողել Էլսա Բրենդստրյոմի հետ վաղեմի բարեկամությունը։ 1916 թվականին Բյորկմանը մեկնել է Ռուսաստան` Սիբիրյան ռազմական ճամբարներում որպես բուժքույր աշխատելու։ Հետագայում նա բազմիցս գրել է իր տեսածի և վերապրածի մասին։ Այնուհետև Էլսան մի քանի անգամ այցելել է Ռուսաստան՝ որպես Կարմիր խաչի Շվեդիայի ներկայացուցիչ։ Մոսկվայի հոսպիտալում նա հանդիպել է ավստրիացի վիրաբույժ և ռազմագերի Վալդեմար Գոլդշմիդտին։ Պատերազմն ավարտվելուց հետո նրանք նորից հանդիպել և 1921 թվականին ամուսնացել են Վիեննայում, որտեղ նրանք հետագայում բնակվել են մինչև 1938 թվականը։ Այդ տարիների ընթացքում Էլսա Բյորկման-Գոլդշմիդտը հոդվածներ է գրել Dagens Nyheter–ի համար «*Mélange*» կեղծանունով, ինչպես նաև զբաղվել է Ավստրիայում հիվանդ և սովահար երեխաների խնամքի կազմակերպման հարցերով։

1938 թվականին, նացիստական Գերմանիայի կողմից Ավստրիայի գրավումից հետո, Էլսան և նրա ամուսինը ստիպված էին փախչել Ստոկհոլմ։ Այնտեղ Էլսան դարձել է շվեդական *Rädda Barnen* կազմակերպության (*Save the Children*) անդամ, որը մարդասիրական օգնություն է ցուցաբերել ավստրիացի երեխաներին։ 1940 թվականին նա միացել է նաև հականացիստական «Երեքշաբթի ակումբին» (*Tisdagsklubben*), որը ղեկավարում էր Ամելիա Պոսսեն։ Հետագայում նա վերադարձել է Վիեննա, որտեղ շարունակել է իր հումանիտար գործունեությունը «*Rädda Barnen*»-ի շրջանակներում, ինչպես նաև մասնակցել է մի շարք վավերագրական ֆիլմերի ստեղծմանը։ 1940-ականներին նա նաև շատ է գրել, այդ թվում մասամբ ինքնակենսագրական գրքեր (օրինակ՝ «*Det var i Wien*») և կենսագրություններ (Էլսա Բրենդստրյոմ և Հարրիետ Լյովենհելմ)։

1950-1978 թվականներին Էլզա Բյորկման-Գոլդշմիդտը «Ինյակի ընկերություն» *Nine* (*De Nio*) գրական ընկերության անդամ էր։ 1957-1960 թվականներին եղել է *Svensk litteraturtidskrift* ամսագրի խմբագիրը։ 1960-ականներին նա սկսեց գրել հուշեր, որոնք այնուհետև հրատարակվեցին չորս հատորներով՝ 1962 թվականից մինչև 1976 թվականներին։

Էլսա Բյորկման-Գոլդշմիդտը մահացել է 1982 թվականին Ստոկհոլմում և թաղված է Սոլնայի Հյուսիսային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Swedish death index
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  lsa Andrea Elisabeth Björkman-Goldschmidt 1888-04-16 — 1982-04-06 Författare, journalist, hjälparbetare
3. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
4. ↑   — Norra begravningsplatsen.se.
5. ↑  Björk, ELSA — Svenskagravar.se.
6. 1 2 3 4 5  Svenskt kvinnobiografiskt lexikon


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1086292 · CiNii: DA09325718 · GND: 12707029X · ISNI: 0000000083802826 · LCCN: n50017545 · NTA: 087930277 · NUKAT: n2010114115 · LIBRIS: 178592 · SUDOC: 151922942 · VIAF: 47773167 · WorldCat VIAF: 47773167 |

 |

 |