**Էխնաթոնի դամբարան**, փարավոն Էխնաթոնի և նրա դստեր՝ Մակեթաթոնի թաղման նախնական վայրը։ Կառուցվել է Էխնաթոնի ղեկավարությամբ և գտնվում է Ամառնայի լեռներում՝ նրա կողմից կառուցված Ախեթաթոն մայրաքաղաքի մոտ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Դամբարանը հայտնաբերել է իտալացի հնագետ Ալեսանդրո Բորսանտին 1893-1894 թվականներին։

Այն սկսվում է իջնող միջանցքով։ Նրա կեսին անավարտ սենյակ է (հնարավոր է, նախատեսված Նեֆերտիտիի համար)։ Աջում կա մեկ այլ սենյակ։ Միջանցքի վերջում ոչ մեծ շինություն է և թաղման խուցը։

Դամբարանի տեսարաններ
--------------------

Երեք խցերից (որոնք կոչվում են ալֆա, բետա և գամմա) երկրորդ ճյուղավորումը, հնարավոր է, եղել է Մակեթաթոնի՝ Էխնաթոնի երկրորդ դստեր, կամ Կիյա անվամբ փարավոնի երկրորդական կնոջ դամբարանը (մումիան չի հայտնաբերվել)։

Երկու խցերը (ալֆա և գամմա) ձևավորված են և պատկերում են նմանատիպ տեսարաններ․ ալֆա խցում Էխնաթոնը և Նեֆերտիտին սգում են կորուստը, կողքին դայակը ձեռքերում պահում է նորածնին, կանգնած են հովհարավորները, ինչը ցույց է տալիս մանկան թագավորական ծագումը։ Տեսարանի հերոսների անունները վնասված են։ Գամմա խցում կա նմանատիպ տեսարան․ այստեղ հիերոգլիֆները մահացածին նույնացնում են Մակեթաթոնի հետ։

Նույն խցի մեկ այլ տեսարանում պատկերված է, թե ինչպես է Մակեթաթոնը կանգնած ծածկի տակ, որը սովորաբար կապված է երեխայի ծնունդի հետ, սակայն կարող է մեկնաբանվել նաև որպես արքայադստեր վերածնունդ։ Նրա դիմաց կանգնած են Էխնաթոնը, Նեֆերտիտին և նրանց 3 աղջիկները՝ Մակեթաթոնը, Անհեսենամոնը և Նեֆերնեֆերուատոն-թաշերիթը։

Կա վարկած, որ Մակեթաթոնը մահացել է ծննդաբերության ժամանակ կամ ժանտախտից։ Համաճարակը, որը բռնկվել էր Եգիպտոսում Էխնաթոնի կառավարման 12-15-րդ տարիներին, ժամանակով համապատասխանում է թագավորական ընտանիքի անդամներից շատերի վերջին անգամ հիշատակման հետ։ Նրանց թվում են արքայամայր Տիյան, թագուհի Նեֆերտիտին, Կիյան, Մակեթաթոնը և փոքր արքայադուստրերը՝ Նեֆերնեֆուրան և Սետեպենրան

Դեկորացիաներից շատերը ոչնչացրել է ջրհեղեղը։

* Սգո տեսարանի հատվածՍգո տեսարանի հատված
* Աթոն։ Խուց ալֆաԱթոն։ Խուց ալֆա
* Թաղման խուցԹաղման խուց
* Մուտքը դեպի գերեզմանՄուտքը դեպի գերեզման
* Էխնաթոնի վերանորոգված սարկոֆագը Կահիրեի թանգարանումԷխնաթոնի վերանորոգված սարկոֆագը Կահիրեի թանգարանում

Թաղումից հետո
-------------

Էխնաթոնի մարմինը մայրաքաղաք՝ Մեմֆիս վերադարձնելուց հետո, հնարավոր է վերաթաղել են Արքաների հովտում ինչ-որ տեղ։ Ենթադրվում է, որ այն KV55 դամբարանում գտնվող մումիան է, սակայն այս տեսակետը վերանայվում է։

Էխնաթոնի սարկոֆագը քանդվել է, ներկայումս վերանորոգվել է և գտնվում է Կահիրեի եգիպտական թանգարանի այգում։ Սարկոֆագը նկարազարդված է սյուժեով, որը ցույց է տալիս Նեֆերտիտիին պահապան աստվածուհու կերպարով և Աթոնի արևային սկավառակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Royal tomb at Amarna»։ www.ucl.ac.uk։ Վերցված է 2019-01-14
2. ↑  *Dodson, Aidan, 1962-* Amarna sunset : Nefertiti, Tutankhamun, Ay, Horemheb, and the Egyptian counter-reformation. — Cairo: American University in Cairo Press, 2009. — 207 с. — ISBN 9781936190195
3. ↑  *Tyldesley, Joyce A.* Nefertiti : Egypt's sun queen. — London: Viking, 1998. — 232 с. — ISBN 0670869988
4. ↑  *Hawass, Zahi et al.* Ancestry and Pathology in King Tutankhamun’s Family // *The Journal of the American Medical Association*. — 2010. — С. 644.
5. ↑  *Jo Marchant* Ancient DNA: Curse of the Pharaoh's DNA(անգլ.) // *Nature*. — 2011-04-28. — В. 7344. — Т. 472. — С. 404–406. — ISSN 1476-4687 0028-0836, 1476-4687. — doi:10.1038/472404a
6. ↑  *Strouhal, E.* Biological age of skeletonized mummy from Tomb KV 55 at Thebes // *Anthropologie: International Journal of the Science of Man*. — 2010. — В. 2. — Т. 48. — С. 97-112.
7. ↑  *Eline D. Lorenzen* King Tutankhamun’s Family and Demise(անգլ.) // *JAMA*. — 2010-06-23. — В. 24. — Т. 303. — С. 2471. — ISSN 0098-7484. — doi:10.1001/jama.2010.818

Արտաքին հղումներ
----------------

* Domínguez, Désirée. «La tumba real de Amarna, TA26». Historia Antigua.