**Լազար Կոստիչ**, գրական անունը` **Լազա Կոստիչ** ( սերբական կիրիլիցա՝ Лазар Костић, ), սերբ բանաստեղծ, արձակագիր, իրավաբան, գեղագետ, լրագրող, հրապարակախոս և քաղաքական գործիչ, ով համարվում է սերբական գրականության մեծագույն ուղեղներից մեկը։ Կոստիչը գրել է մոտ 150 տեքստ, 20 էպիկական բանաստեղծություն, երեք դրամա, մեկ մենագրություն, մի քանի էսսե, պատմվածքներ և մի շարք հոդվածներ: Կոստիչը խթանել է անգլիական գրականությանուսումնասիրությունը և Յովան Անդրեևիչ-Ջոլսի հետ միասին առաջիններից մեկն սկսել է Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունների համակարգված թարգմանությունը սերբերեն լեզվով: Կոստիչը նաև գրել է Շեքսպիրի ստեղծագործությունների ներածությունը սերբական մշակույթում:

Կենսագրություն
--------------

Լազա Կոստիչը ծնվել է 1841 թվականին այն ժամանակ Ավստրիական կայսրության մաս է կազմող Կովիլջում (Վոևոդինա), զինվորականի ընտանիքում: Նա ծագումով առումին էր: Կոստիչն ավարտել է Բուդապեշտի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և 1866 թվականին նույն համալսարանում ստացել է իրավագիտության դոկտորի կոչում։ Նրա թեզի մի մասը վերաբերում էր Դուշանի օրենսգրքին: Ուսումն ավարտելուց հետո Կոստիչը զբաղեցրել է մի քանի պաշտոններ և ակտիվ գործունեություն է ծավալել մշակութային և քաղաքական կյանքում Նովի Սադում, Բելգրադում և Չեռնոգորիայում։ Նա եղել է *Ujedinjena omladina srpska* (Միացյալ սերբ երիտասարդություն, սերբ ժողովրդի ազատագրական պայքարի միության) առաջնորդներից մեկը և ընտրվել է Սերբիայի ներկայացուցիչ Հունգարիայի խորհրդարանում՝ շնորհիվ իր դաստիարակ Սվետոզար Միլետիչի: Իր լիբերալ և ազգայնական հայացքների պատճառով Կոստիչը ստիպված է եղել լքել Ավստրիա-Հունգարիան: Նա տուն է վերադարձել մի քանի տարի Բելգրադում և Չեռնոգորիայում մնալուց հետո։

1869-1872 թվականներին Կոստիչը եղել է Նովի Սադի դատարանի նախագահը և փաստացի եղել է իր կուսակցության ղեկավարը իր կոմսությունում։ Մի քանի անգամ եղել է Սրեմսկի Կարլովցիի հոգեւոր-աշխարհիկ Սաբորի պատվիրակ։ Նա երկու անգամ ծառայել է որպես Նովի Սադի լորդ քաղաքապետ և երկու անգամ որպես Բուդապեշտի խորհրդարանում Սայկասիի պատվիրակ:

Սվետոզար Միլետիչից և Յովան Յովանովիչ Զմայից հետո Լազա Կոստիչը Նովի Սադում ամենաակտիվ ղեկավարն էր. նրա քաղաքականությունը տարբերվել է իր գործընկերներից, բայց նա համոզված էր, որ արվեստի միջոցով Սերբիան փրկելու իր առաքելությունը տապալվել էր խավարասեր պալատականների կողմից: 1867 թվականին Ավստրիական կայսրությունը դարձել է Ավստրո-Հունգարիա, իսկ Հունգարիայի Թագավորությունը դարձել է նոր պետության երկու ինքնավար մասերից մեկը։ Դրան հաջորդել է ոչ հունգարական ազգությունների հունգարացմանքաղաքականությունը, հատկապես հունգարերենի խթանումը և ռումինական և սլավոնական, ներառյալ սերբերենը, լեզուների ճնշումը: Որպես Միացյալ սերբական երիտասարդական շարժման գլխավոր պաշտպան՝ Կոստիչը հատկապես ակտիվորեն պայքարել է ապահովելու Ավստրո-Հունգարական կայսրությունում իր և այլ ազգությունների վրա դրված որոշ օրենքների չեղարկումը: Երբ Սերբիայի արքայազն Միխայլո Օբրենովիչ III-ը սպանվել է, Ավստրո-Հունգարիայի իշխանությունները փորձել են կեղծիքի միջոցով ներգրավել Լազային, նրա դաստիարակ Միլետիչին և այլ սերբ մտավորականների սպանության դավադրության մեջ: Կոստիչը ձերբակալվել և բանտարկվել է, սակայն, ինչպես մյուսները, նա հետագայում ազատ է արձակվել: Երկրորդ անգամ ձերբակալվել է 1868 թվականին, Բելգրադում ունեցած հակաավստրիական բոցաշունչ ելույթի համար, որով նա հանդես է եկել Բելգրադում արքայազն Միլան Օբրենովիչի չափահասության հռչակման կապակցությամբ:

Կոստիչի «*Մաքսիմ Ցրնոևիչ»* պիեսի տիտղոսաթերթ, 1866 թ
Կոստիչը տեղափոխվել է Բելգրադ, որտեղ նա դարձել է հայտնի բանաստեղծ։ Միլանի ազդեցության շնորհիվ Կոստիչը ստացել է *«Srpsku nezavisnost»* (Սերբական անկախություն) ազդեցիկ քաղաքական և գրական ամսագրի խմբագրի պաշտոնը։ Միլանը նրան ընտրել է որպես Յովան Ռիստիչի գլխավոր օգնական 1878 թվականին Բեռլինի կոնգրեսում, իսկ 1880 թվականին Կոստիչին գործուղղվել է Սանկտ Պետերբուրգ՝ որպես սերբական պատվիրակության անդամ: 

Բելգրադի ընդդիմադիր կուսակցությունները սկսել են վիճարկել Կոստիչի ստեղծագործությունները. նա կատակով պարծենում էր թագավորի վրա իր ունեցած ազդեցությամբ, բայց չէր կարևորում արքունիքում ազդեցիկ ընկերներ ունենալ, ուստի 1883 թվականին Միլան թագավորը խնդրել է նրան որոշ ժամանակով հեռանալ Բելգրադից: Չնայած իր տարօրինակությանը, Կոստիչը համարվել է մեծ բանաստեղծ և գրող: Շուտով նա բնակություն է հաստատել Ցետինյեում և դարձել Չեռնոգորիայի Թագավորության *Glas Crnogoraca* (Չեռնոգորիայի ձայն) պաշտոնական թերթի գլխավոր խմբագիրը, որտեղ նա հանդիպել է մտավորականներ Սիմո Մատավուլյին, Պավել Ռովինսկուն և Վալտազար Բոգիշիչին։ 1890 թվականին Կոստիչը տեղափոխվել է Սոմբոր, որտեղ ամուսնացել է Յուլիանա Պալանաչկիի հետ 1895 թվականի սեպտեմբերին և այնտեղ անցկացրել իր կյանքի մնացած մասը։ Սոմբորում նա գրել է գիրք, որում ներառել է իր երազանքները *Dnevnik snova* ( *Երազների օրագիրը* ) և հայտնի բանաստեղծությունը *Santa Maria della Salute*, որը համարվում է նրա սիրային բանաստեղծությունների և էլեգիաների լավագույն օրինակը:

Կոստիչն իր աշխատանքում և հետազոտություններում հետևել է երկու գծի. տեսական միտքը չի կարող հասնել բացարձակի՝ չունենալով իր համընդհանուրության համար անհրաժեշտ հրապուրանքի և կյանքի հարստությունը: Նա դեմ էր Սվետոզար Մարկովիչի մարդաբանական փիլիսոփայությանը և հեղափոխական և մատերիալիստ Նիկոլայ Չերնիշևսկու հայացքներին:

Մահացել է 1910 թվականի նոյեմբերի 27-ին Վիեննայում:

Չափածո և արձակ
--------------

Լազա Կոստիչը Չեռնոգորիայից ավանդական հագուստով 
Իր պոեզիայում Կոստիչը հաճախ է անդրադառնում համամարդկային թեմաներին և մարդկային մտահոգություններին, հատկապես մարդու և Աստծո, հասարակության և մերձավորների հարաբերություններին։ Նա նպաստել է ոճական և լեզվական նորարարություններին, փորձարկելով ազատորեն, հաճախ անորոշ թողնելով մտքերը։ Նրա ստեղծագործությունն ավելի մոտ է եվրոպական ռոմանտիզմին, քան իր ժամանակի ցանկացած այլ սերբ բանաստեղծի: Կոստիչը փորձել է բազմաթիվ, թերի տեսական էսսեներում համատեղել հայրենի ժողովրդական երգի տարրերը եվրոպական ռոմանտիզմի տարրերի հետ, ինչը հաջող չի եղել։ Հաջողության բացակայությունը կարելի է վերագրել նրա պոեզիայի առաջադեմ բնույթին, իր ժամանակի գաղափարներին և էքսցենտրիկությանը:

Կոստիչի պիեսներից` «Մաքսիմ Ցռնոյևիչը» (1863) ներկայացնում է էպիկական պոեմի դրամատիզացման առաջին փորձը։ «Պերա Սեգեդինացը» (1875) անդրադառնում է Ավստրո-Հունգարական կայսրությունում իրենց իրավունքների համար սերբերի պայքարին, իսկ նրա «Գորդանա» պիեսը (1890) այնքան էլ գովասանքի չի արժանացել:

Կոստիչը հակասական անձնավորություն էր. նա ավելի շատ հայտնի էր, քան հասկացված իր երիտասարդության տարիներին և ավելի քիչ հայտնի է դարձել ծեր տարիքում` իսկական համբավ ձեռք բերելով միայն իր մահից հետո: Այսօր ընդհանուր առմամբ ընդունված է, որ Կոստիչը ժամանակակից սերբական պոեզիայի հիմնադիրն է:

Ստեղծագործությունների թարգմանություն անգլերենով
-----------------------------------------------

Տասնութ տարեկան հասակում՝ 1859 թվականին, Կոստիչը ստանձնել է Վիլյամ Շեքսպիրի գործերը թարգմանելու գործը: Կոստիչը շուրջ 50 տարի ուսումնասիրել և հրատարակել է Շեքսպիրի մասին աշխատություններ:

Մշակութային իդեալները, որոնք դրդել են Կոստիչին թարգմանել *Ռոմեոն և Ջուլիետը* սերբերեն, սերբական գրական վերածննդի մի մասն է, որը սկիզբ է առել Դոսիտե Օբրադովիչիցտասնութերորդ դարում: Այդ ժամանակ թատրոնը ի հայտ է եկել տասնութերորդ դարի վերջին սերբ ժողովրդի ազգային անկախության արշավից հետո: 1850-ականներին և միջպատերազմյան տարիներին Կոստիչը և նրա գործընկեր Անդրեևիչը ջանքեր են գործադրել Շեքսպիրին սերբական հանրությանը ներկայացնելու համար։

Նա փորձել է մոտեցնել բալկանյան մշակույթները և անտիկ մշակույթին՝ Հոմերոսիթարգմանությունը սերբական էպիկական դեկամետր (տասական) չափի վրա փորձարկելով: Նա թարգմանել է բազմաթիվ այլ օտարերկրյա հեղինակների, մասնավորապես՝ Հայնրիխ Հայնեի, Հայնրիխ Դերնբուրգի, Էդվարդ Բուլվեր-Լիտոնի, 1-ին բարոն Լիթոնի «Պոմպեյի վերջին օրերը» և հունգարացի բանաստեղծ Յոզեֆ Քիսսի ստեղծագործությունները:

Այդ ժամանակաշրջանի բոլոր սերբ մտավորականները կարծում էին, որ իրենց երկրի գոյությունը կապված է իրենց մայրենի լեզվի ճակատագրի հետ, որով լայնորեն խոսվում էին երկու օտար կայսրություններում: Այս նախադրյալով է պայմանավորված Կոստիչի «Ռոմեո և Ջուլիետը» թարգմանելը: «Ռիչարդ III» պատմական պիեսի սերբերեն թարգմանությունը հնարավոր է դարձել Կոստիչի և նրա ընկերոջ՝ բժիշկ և գրող Յովան Անդրեևիչ-Ջոլեսի համատեղ ջանքերով: Անդրեևիչը մասնակցել է նաև Նովի Սադի Սերբիայի ազգային թատրոնի հիմնադրմանը 1861 թվականին։ Շեքսպիրի «Ռիչարդ III» (1864) պիեսի հայտնվելը Նովի Սադում համընկել է Շեքսպիրի ծննդյան 300-ամյակի հետ: Այդ առիթով Կոստիչն առաջին անգամ ադապտացրել է «Ռիչարդ III» պիեսի երկու տեսարան՝ օգտագործելով յամբը։ «Ռիչարդ III»-ը բեմադրվել է Սերբիայում և բեմադրվել հենց Կոստիչի կողմից։ Հետագայում նա թարգմանել է «Համլետը», սակայն նրա ստեղծագործությունն արժանացել է նշանավոր գրականագետ Բոգդան Պոպովիչի քննադատությանը:

Բայրոնի Դոն Ժուանի մասին Երրորդ տաղի տասնչորսերորդ տունը Կոստիչի թարգմանութունում արտահայտված է Բայրոնի խորհուրդը հույն ապստամբներին.

Հույս չունենաք, որ ֆրանկներն ազատություն կբերեն.  

Նրանք ունեն թագավոր, որը վաճառվում է:  

Հայրենի սրերում, և հայրենի շարքերում է  

Քաջության միակ հույսը բնակվում,  

Բայց թուրքական ուժը, և լատինական խարդախությունը  

Վահանդ կջարդեն, ինչքան էլ լայն չլինի այն։  

  

Trust not for freedom to the Franks –  

They have a king who buys and sells  

In native swords, and native ranks  

The only hope of courage dwells,  

But Turkish force, and Latin Fraud  

Would break your shield, however broad.

Անհատականություն և անձնական կյանք
---------------------------------

Լազա Կոստիչը կարող է բնութագրվել որպես էքսցենտրիկ, բայց նա հանճարեղության կայծ է ունեցել: Նա առաջինն է, ով դրամատիկ պոեզիայի մեջ ներմուծել է այամբիկ մետրը, նաև Շեքսպիրի առաջին թարգմանիչը սերբերեն։ 20-րդ դարասկզբին եվրոպացի հեղինակների համագումարի ժամանակ նա փորձել է բացատրել Սերբիայի մշակույթի և արևմտաեվրոպական խոշոր մշակույթների միջև կապը:

Լենկա Դունջերսկու և Լազա Կոստիչի հուշարձանները Կուլպինում
Կոստիչը ընկերություն է արել Ավստրո-Հունգարիայի սերբական ազնվական ամենահայտնի ընտանիքներից մեկի` պատրիարք Լազար Դունջերսկիի հետ: Նա սիրահարվել է Ելենա «Լենկա» Դունջերսկիին՝ Լազարի կրտսեր դստերը, ով իրենից փոքր էր 29 տարով: Չնայած սերը փոխադարձ էր, բայց Լազար Դունջերսկին հավանություն չի տվել նրանց հարաբերություններին և թույլ չի տվել նրանց ամուսնանալ: Նա կազմակերպել է Կոստիչի և Յուլիանա Պալանաչկիի ամուսնությունը: Կոստիչը փորձել է Լենկային և սերբ-ամերիկացի գիտնական Նիկոլա Տեսլայինամուսնացնել, բայց Տեսլան մերժել է առաջարկը:

Լենկան մահացել է, հավանաբար վարակից, իր 25-ամյակին, սակայն որոշ հեղինակներ կարծում են, որ նա ինքնասպան է եղել: Նրա մահից հետո Կոստիչը գրել է «Santa Maria della Salute» բանաստեղծությունը, որն իր ամենակարևոր գործերից մեկն և, ինչպես ասում են, սերբերեն լեզվով գրված ամենագեղեցիկ սիրային բանաստեղծություններից մեկը:

Հիշատակ
-------

Կոստիչի հուշարձանը Նովի Սադում
Կոստիչի հուշարձանը Սոմբորում
Կոստիչի կիսանդրին Բելգրադում
Լազա Կոստիչը 2010 թվականի սերբական նամականիշի վրա
Լազա Կոստիչն ընդգրկված է 100 ամենահայտնի սերբերի ցանկում: Նրա անունով են կոչվում Կովիլի և Նոր Բելգրադի դպրոցները:

2000 թվականից ի վեր Նովի Սադում գործում է Լազա Կոստիչի անվան միջնակարգ դպրոց, և դա, հավանաբար, Սերբիայի միակ ավագ դպրոցն է, որն ունի իսկական դպրոցական թատրոն՝ 215 նստատեղով և մասնագիտական ​​աշխատանքի համար ժամանակակից օժանդակ սարքավորումներով:

Նրա պատվին սահմանվել են Լազա Կոստիչի անվան մրցանակը և Լազա Կոստիչի անվան պսակը, իսկ «Santa Marija dela Salute» երգի պատվին կազմակերպվել է Լազա Կոստիչի օրվա միջոցառումը Սոմբորում, որտեղ յուրաքանչյուր հունիսի 3-ին ընտրյալ բանաստեղծին շնորհվում է Լազա Կոստիչի պսակ: Առաջին հաղթողը Պերո Զուբակն էր, իսկ 2016 թվականին՝ Դուշկո Նովակովիչը և Ստոյան Բերբերը։ 2017 թվականին մրցանակը ստացել է նովիսադցի բանաստեղծ Ջովան Զիվլաքը:

1985 թվականին նրա մասին նկարահանվել է «Լազա Կոստիչի գործը» ֆիլմը։ Նրա անունով է կոչվել Չուկարիցայի «Լազա Կոստիչ» գրադարանը։ Նրա անունով է կոչվել Լազա Կոստիչ փողոցը (Սոմբոր)։

Լազա Կոստիչը Նովի Սադի կամավոր հրշեջ ջոկատի հիմնադիրներից է, որն այսօր կրում է նրա անունը։

### Լազա Կոստիչ ռեքվիեմ

Սերբ լրագրող և հրապարակախոս Իվան Կալաուզովիչ Իվանուսը գրել է 2017 թվականի մարտին «Լազա Կոստիչի ռեքվիեմ» քնարական, էլեգիական պոեմը, որը մտահղացել է որպես «Santa Maria della Salute» պոեմի շարունակություն և հարգանքի տուրք Լազա Կոստիչին։ «Ռեքվիեմ...» երգի բառերը հանրությունն առաջին անգամ լսել է Չիկագոյում՝ «Դարի կենտրոն» կինոթատրոնում Զդրավկո Շոտրայի «Santa Maria della Salute» ֆիլմի ցուցադրությունից առաջ։ Լեփ-լեցուն դահլիճի առաջ խոսքով հանդես է եկել նաև Ռադիո Սարաևոյի նախկին լրագրողուհի Միլկա Ֆիգուրիչը:

«Լազա Կոստիչի ռեքվիեմի» վոկալ կատարումը հեռարձակվել է 2017 թվականի ապրիլին ռադիո Բելգրադի Առաջին ծրագրի «Միասին այսօր երեկոյան» (Вечерас заједно) ծրագրի շրջանակներում։ Հռետորի դերում կրկին հանդես է եկել Միլկա Ֆիգուրիչը, ում ձայնն առաջին անգամ էր հնչում Բելգրադի ռադիոյի եթերում Հարավսլավիայի ռադիոյի և հեռուստատեսությյան համակարգի փլուզումից հետո։

Ծանոթագրույուններ
-----------------

1. ↑  Gacic, Svetlana. «Laza Kostic» (անգլերեն). `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
2. ↑  «Jedan od najznačajnijih književnika srpskog romantizma živeo je u Somboru, znate li o kome je reč? (FOTO/VIDEO)». *www.srbijadanas.com* (սերբա-խորվաթերեն). Վերցված է 2020-01-05-ին.
3. ↑  «Laza Kostić – Biografija – Bistrooki» (սերբերեն). Վերցված է 2020-01-04-ին.
4. ↑  «Laza Kostić – pionir u prevođenju Šekspira na srpski jezik». *Blog prevodilačke agencije Libra | Prevodioci.co.rs* (սերբերեն). 2018-08-08. Արխիվացված օրիգինալից 8 November 2019-ին. Վերցված է 2020-01-04-ին.
5. ↑  «ЛАЗА КОСТИЋ ЈЕ ШЕКСПИРА УВЕО У СРПСКУ КУЛТУРУ ПРЕКО НОВОГ САДА». *Културни центар Новог Сада* (սերբերեն). 2016-12-26. Արխիվացված օրիգինալից 18 November 2017-ին. Վերցված է 2020-01-04-ին.
6. ↑  «Културни магазин: Лаза Костић • Радио ~ Светигора ~». *svetigora.com* (սերբերեն). Վերցված է 2020-01-05-ին.
7. ↑  Šašić, M. (6 February 2008). «Недокучива тајна Цинцара». *Politika* (սերբերեն).
8. ↑  «Doktorska disertacija pesnika Laze Kostića 'De legibus serbicis Stephani Uros Dusan'». *scindeks.ceon.rs*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
9. ↑  «Laza Kostić sklapao niti srpskog jedinstva». *www.novosti.rs* (Serbian (Latin script)). Վերցված է 2020-01-04-ին.
10. ↑  «ZELEN DOBOŠ DOBUJE, LAZA KOSTIĆ ROBUJE… – Ravnoplov» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020-01-05-ին.
11. ↑  «Laza Kostić sklapao niti srpskog jedinstva». *www.novosti.rs* (Serbian (Latin script)). Վերցված է 2020-01-04-ին.
12. ↑  «kreativna radionica balkan». *www.krbalkan.rs*. Վերցված է 2020-01-05-ին.
13. ↑  «Найвідоміший представник сербського романтизму / Буквоїд». *bukvoid.com.ua*. Վերցված է 2024-04-12-ին.
14. ↑  «ZELEN DOBOŠ DOBUJE, LAZA KOSTIĆ ROBUJE… – Ravnoplov» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020-01-05-ին.
15. ↑  Admin. «Лаза Костић - велики песник, визионар и журналиста». *Музеј Војводине* (սերբերեն). Վերցված է 2020-01-05-ին.
16. ↑  «ОТКРИВАЛАЧКЕ СНОХВАТИЦЕ». *Galaksija Nova* (սերբերեն). 2017-04-20. Վերցված է 2020-01-04-ին.
17. ↑  Scribd: Laza Kostić: *Autobiografija* Արխիվացված 5 Նոյեմբեր 2012 Wayback Machine (Autobiography of Laza Kostić) (sr)
18. ↑  «Пројекат Растко: Dragan Stojanović : Između astralnog i sakralnog : "Santa Maria della Salute" Laze Kostića». *www.rastko.rs*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
19. ↑  «Korifej onirizma srpske romantičarske književnosti, Laza Kostić». *scindeks.ceon.rs*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
20. ↑  «Pesništvo i poetika Laze Kostića - jedan sintetičan pogled». *scindeks.ceon.rs*. Վերցված է 2020-01-05-ին.
21. ↑  «Književnoteorijski i filosofski stavovi Laze Kostića». *scindeks.ceon.rs*. Վերցված է 2020-01-05-ին.
22. ↑  Gacic, Svetlana. «Laza Kostic» (անգլերեն). `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
23. ↑  «Kostićeve drame». *Mingl*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
24. 1 2  «Фонд Лаза Костић | О Лази Костићу». *the-laza-kostic-fund.com*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
25. ↑  «Фонд Лаза Костић | О Лази Костићу». *the-laza-kostic-fund.com*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
26. ↑  «dr Jovan Andrejević Joles, prvi srpski anatom - život i delo». *scindeks.ceon.rs*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
27. ↑  «Laza Kostić – pionir u prevođenju Šekspira na srpski jezik». *Blog prevodilačke agencije Libra | Prevodioci.co.rs* (սերբերեն). 2018-08-08. Արխիվացված օրիգինալից 8 November 2019-ին. Վերցված է 2020-01-04-ին.
28. ↑  Ružić, Žarko. «Sad nema tu trt – mrt!». *Politika Online*. Արխիվացված օրիգինալից 2 June 2017-ին. Վերցված է 2020-01-04-ին.
29. ↑  «Бајрон и Лаза Костић - ИСТОРИЈСКА БИБЛИОТЕКА». *www.istorijskabiblioteka.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 31 May 2019-ին. Վերցված է 2020-01-04-ին.
30. 1 2  «PRVA LAZINA PESMA O LENKI – Ravnoplov» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020-01-04-ին.
31. 1 2 3  «Ljubavi srpskih pisaca: Laza Kostić». *WANNABE MAGAZINE* (ամերիկյան անգլերեն). 2012-03-10. Վերցված է 2020-01-04-ին.
32. ↑  «KAKO JE LAZA KOSTIĆ UDAVAO LENKU ZA NIKOLU TESLU – Ravnoplov» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020-01-04-ին.
33. 1 2  «СНП: Академија посвећена Лазару Дунђерском и сећање на Ленку». *Дневник* (սերբերեն). Վերցված է 2020-01-04-ին.
34. ↑  «ОТКРИВАЛАЧКЕ СНОХВАТИЦЕ». *Galaksija Nova* (սերբերեն). 2017-04-20. Վերցված է 2020-01-04-ին.
35. ↑  «Intertekstualnost Santa Maria della Salute u svjetlu književne kritike druge polovine XX vijeka». *scindeks.ceon.rs*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
36. ↑  «[Projekat Rastko] Antologija srpskog pesnistva». *www.rastko.rs*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
37. ↑  «SCIIntertekstualnost Santa Maria della Salute u svjetlu književne kritike druge polovine XX vijeka». *scindeks.ceon.rs*. Վերցված է 2020-01-04-ին.
38. ↑  «Laza Kostić - Santa Maria della Salute».
39. ↑  «Почетак». *www.lkostic.edu.rs*. Վերցված է 2024-04-13-ին.
40. ↑  «Početak». *www.lkostic.edu.rs*. Վերցված է 2020-01-05-ին.
41. ↑  «Реч директора». *web.archive.org*. 2017-05-03. Վերցված է 2024-04-13-ին.
42. ↑  Војводине, Јавна медијска установа ЈМУ Радио-телевизија. «Венац Лазе Костића Јовану Зивлаку». *ЈМУ Радио-телевизија Војводине* (Serbian (Cyrillic script)). Վերցված է 2024-04-13-ին.
43. ↑  Djordjevic, Aleksandar, *Slucaj Laze Kostica* (Drama), Ljuba Tadic, Slavko Simic, Milan Puzic, Radiotelevizija Beograd, Վերցված է 2024-04-13-ին
44. ↑  «Чукарица». *БИБЛИОТЕКА ГРАДА БЕОГРАДА*. Վերցված է 2024-04-13-ին.
45. ↑  Vojvodine, Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija. «150 godina postojanja i rada DVD "Dr Laza Kostić"». *JMU Radio-televizija Vojvodine* (Serbian (Latin script)). Վերցված է 2024-04-13-ին.
46. ↑  «РТС :: Вести :: "Реквијем Лазе Костића" премијерно изведен у Чикагу». *www.rts.rs*. Վերցված է 2024-04-13-ին.
47. ↑  «РТС :: Радио Београд 1 :: Вечерас заједно». *www.rts.rs*. Վերցված է 2024-04-13-ին.

Գրականություն
-------------

* Поповић, Миодраг (1985). *Историја српске књижевности - Романтизам, Књ. 2*. Завод за уџбенике и наставна средства - Београд. էջ 362. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биографија на сајту САНУ
* Историјска библиотека: Бајрон и Лаза Костић
* Ленка Дунђерски и Лаза Костић („Илустрована политика")
* Лаза Костић није запросио Ленку („Политика", 2. септембар 2010)
* Фељтон о Лази Костићу („Вечерње новости", децембар 2010) Արխիվացված է Դեկտեմբեր 24, 2010 Wayback Machine-ի միջոցով:
* Фонд Лаза Костић (Հիմնադրամի նպատակն է գովազդել Լազա Կոստիչի աշխատանքները)
* Распети Прометеј – Лаза Костић (1841—1910) (16. јун 2016)
* Опрости, мајко, мно