Դասական ճարտարապետության մեջ համաչափությունը տրվում էր սյուների շառավղով։ 
**Համաչափություն,** ճարտարապետական տեսության կենտրոնական սկզբունքն է և կարևոր կապը մաթեմատիկայի և արվեստի միջև։ Սա տարբեր առարկաների և տարածությունների փոխհարաբերությունների տեսողական ազդեցությունն է, որոնք կառուցվածք են կազմում միմյանց և ամբողջի հետ։ Այս հարաբերությունները հաճախ կառավարվում են երկարության ստանդարտ միավորի բազմապատիկներով, որը հայտնի է որպես «մոդուլ»։

Ճարտարապետության համաչափությունը քննարկվել է Վիտրուվիոսը, Լեոն Բատիստա Ալբերտի, Անդրեա Պալլադիո և Լե Կորբույզիե նրանց կողմից։

Հռոմեական ճարտարապետություն
---------------------------

### Վիտրուվիոս

Վիտրուվյան մարդ, որը մշակվել է Լեոնարդո դա Վինչիի կողմից ՝ Հիմնվելով Վիտրուվիուսի կողմից մարդու մարմնի իդեալական հարաբերակցության նկարագրության վրա:
Լը Կորբյուզիեի մոդուլը պատկերող հուշադրամ
Սուրբ Ալեսանդրո եկեղեցի, Լուկկա, Իտալիա. *ad triangulum* ճակատի և այսօրվա *ad quadratum* ճակատի կառուցման առաջին փուլի համամասնությունները:
Հռոմեական հնության ճարտարապետությունը հազվադեպ էր փաստաթղթավորվում, բացառությամբ Վիտրուվիուսի «տրակտատ ճարտարապետության մասին» աշխատությունը։ Վիտրուվիոսը ինժեներ է ծառայել Հուլիոս Կեսարի օրոք գալլական առաջին պատերազմների ժամանակ (Մ.թ. ա. 58-50 թթ.)։ Տրակտատը նվիրված Էր Օգոստոս կայսրին։ Քանի որ Վիտրուվիուսը հայեցակարգը սահմանեց տրակտատի առաջին գլուխներում, նա նշեց ճարտարապետության երեք պարտադիր պայմաններ՝ ամրություն (firmitas), հարմարավետություն (utilitas) և հաճույք (venustas), որոնք ճարտարապետներից պահանջում են տարբեր տեսակի կրթություն և գիտելիքներ շատ ոլորտներում։ Ավելին, Վիտրուվիուսը "դիզայնի վեց սկզբունքները" սահմանեց որպես կարգ (կարգադրություն), դասավորություն (դիսպոզիցիա), համամասնություն (eurythmia), համաչափություն (symmetria), համապատասխանություն (Դեկոր) և խնայողություն (distributio): Վեց սկզբունքների շարքում համամասնությունը փոխկապակցում և պահպանում է մնացած բոլոր գործոնները երկրաչափական ձևերով և թվաբանական հարաբերակցություններով։

Symmetria բառը, որը սովորաբար թարգմանվում է որպես «համաչափություն» ժամանակակից թարգմանություններում, հին ժամանակներում նշանակում էր մի բան, որն ավելի սերտորեն կապված էր «մաթեմատիկական ներդաշնակության» և չափելի համամասնությունների հետ։ Վիտրուվիուսը փորձեց նկարագրել իր տեսությունը «մարդու մարմնի կառուցվածքում, որը նա անվանում էր իդեալական կամ ոսկե հարաբերակցություն։ Միավորների սկզբունքները՝ թվանշանը, ոտքը և արմունկը, նույնպես գալիս էին վիտրուվյան մարդու չափերից։ Ավելի կոնկրետ՝ Վիտրուվիուսը օգտագործել է մարդու ընդհանուր հասակը 6 ոտնաչափ, և մարմնի յուրաքանչյուր մասը զբաղեցնում է տարբեր հարաբերակցություն։ Օրինակ՝ դեմքը ընդհանուր բարձրության մոտ 1/10-ն է, իսկ գլուխը՝ ընդհանուր բարձրության մոտ 1/8-ը։ Վիտրուվիուսը օգտագործեց այս հարաբերակցությունները՝ ապացուցելու համար, որ դասական պատվերների կազմը ընդօրինակում է մարդու՝ մարմինը դրանով իսկ ապահովելով գեղագիտական ներդաշնակություն ճարտարապետական սյուներին նայելիս։

Դասական ճարտարապետություն
-------------------------

Դասական ճարտարապետության մեջ մոդուլը սահմանվում էր որպես դասական սյունակի ստորին ձողի շառավիղ, իսկ համամասնություններն արտահայտվում էին որպես այս մոդուլի Կոտորակ կամ բազմապատիկ։

Լը Կորբյուզիե
-------------

Իր «Մոդուլյատորում» (1948) Լը Կորբյուզիեն ներկայացրեց համամասնությունների համակարգ, որում ոսկե հարաբերակցությունը և ձեռքը բարձրացրած մարդը օգտագործվում էին որպես համամասնությունների մասշտաբային մոդուլներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Jones Mark Wilson (2000)։ *Principles of Roman Architecture*։ New Haven and London: Yale University Press։ էջեր 33–46։ ISBN 978-0-300-08138-1
2. 1 2  Jones Mark Wilson (2000)։ *Principles of Roman Architecture*։ New Haven and London: Yale University Press։ էջեր 41։ ISBN 978-0-300-08138-1
3. ↑  James Stevens Curl (ed.), *Oxford Dictionary of Architecture*, 2nd ed. (Oxford, 2006), 496.

Հետագա ընթերցում
----------------

* P. H. Scholfield (1958). *The Theory of Proportion in Architecture*. Cambridge University Press.
* Hanno-Walter Kruft (1994). *History of Architectural Theory*. Princeton Architectural Press. 9781568980102.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85006618 · Microsoft: 148324637 |

 |