recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լուսիկ Գևորգի Քոշյան** (ապրիլի 2, 1921(1921-04-02), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ - հոկտեմբերի 26, 1984(1984-10-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ժողովրդական երգչուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1961)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բաքվում։ 1938-1961 թթ. եղել է հայկական ժողովրդական երգի-պարի անսամբլի առաջատար մենակատարուհի, 1961-1984 թթ.` Հայֆիլհարմոնիայի մենակատարուհի։ Կատարողական վարպետությունը ձևավորվել է անսամբլում՝ Թաթուլ Ալթունյանի, Իլյա Արբատովի, Է. Մանուկյանի ղեկավարությամբ։ Նրա կատարմամբ լայն ճանաչում են գտել «Բինգյոլ», «Մաճկալ», «Ես պուճուր եմ», «Լուսնյակ գիշեր», «Ջաղացս պատիկ-պատիկ» ժողովրդական, գուսաններ Ջիվանու, Շերամի, Հավասու, Աշոտի, Շահենի երգերը։ Հանդես է եկել ԽՍՀՄ քաղաքներում, արտերկրում։ Պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով։ 1961 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչմանը։ Մահացել է Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 474)։*  |
Տիպիկ ուռուցիկ գիրք` էջերի քանակը շատ քիչ է և դրանց հաստությունը 1 մմ-ից ավելի է
Նույն գիրքը բրայլյան և ստանդարտ հրատարակչությամբ
**Ստվարաթղթե գիրքը** կամ **խավաքարտե գիրքը** գրքի մի տեսակ է, որը տպագրված է խիտ ստվարաթղթի վրա։ Ստվարաթուղթն օգտագործվում է ինչպես կազմի, այնպես էլ ներսի էջերի համար։ Թերթի ամեն էջը բաղկացած է նվազագույնը ստվարաթղթի մեկ շերտից։ Ի տարբերություն թղթե գրքերի` ստվարաթղթե գրքերը կազմելիս չեն օգտագործվում կարեր կամ տաք սոսնձում, դրա թերթերը ծալվում են և միացվում իրար։ Ստվարաթղթե գրքերը պինդ են և ըստ այդմ` նախատեսված են երեխաների համար, որոնք սովորաբար նուրբ չեն վարվում գրքերի հետ։ Ստվարաթղթե գրքի տարատեսակներ են փոփափ (կամ` օրիգամի) գրքերը, ուռուցիկ նկարներով գրքերը, չտեսնող մարդկանց համար տպագրվող գրքերը։ Փոփափ գրքերի մեջ ստվարաթղթի կտորներն ընդարձակվում են գիրքը բացելիս և դառնում եռաչափ պատկերներ, իսկ գիրքը փակելիս` դրանք ծալվում են։ Այդ գրքերը պատրաստելիս օգտագործվում է թղթային ինժեներիա, որն իր տեխնոլոգիայով նման է օրիգամիի պատրաստմանը։ Կույրերի համար տպագրվող գրքերն ստվարաթղթե են հաշվի առնելով այն, որ դրանք տպագրվում են բրայլյան գրատիպով։ Ուռուցիկ նկարներով գրերը կարող են տպագրվել ինչպես չտեսնողների, այնպես էլ երեխաների համար` ավելի հետաքրքիր դարձնելով դրա բովանդակությունը։

Ստվարաթղթե գրքերի հիմնական արտադրությունը գտնվում է Չինաստանում և Մեքսիկայում; այդուամենայնիվ ստվարաթղթե գրքերի մեկ տպագրություն դեռ կա ԱՄՆ-ում և մի քանիսն էլ` Եվրոպայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
**Քովքեբ Քամիլ կըզը Սաֆարալիևա** (ադրբ.՝ Kövkəb Kamil qızı Səfərəliyeva, հունվարի 3, 1907(1907-01-03), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 27, 1985(1985-06-27), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի առաջին դաշնակահար-մանկավարժ, պրոֆեսոր մեթոդիստ, հրապարակախոս և կազմակերպիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1972):

Կենսագրություն
--------------

Քովքեբ Սաֆարալիևան ծնվել է 1907 թվականին Բաքու քաղաքում։ 1915 թվականին, ութ տարեկան հասակում ընդունվել է Մարինսկու անվան միջնակարգ դպրոց։ Նա նաև մասնակցել է դաշնամուրի դասերին։ 
1916 թվականին ուսումը շարունակել է երաժշտական քոլեջում։

1917-18 թվականներին Ադրբեջանի Դեմոկրատական Հանրապետության ստեղծման հետ կապված իրավիճակը և այս ուղղությամբ տեղի ունեցող քաղաքական իրադարձությունները սկսեցին փոխվել։ 1920 - ական թվականներին ժողովրդավարական դասի դեմ սկսվեցին սուր ճնշումներ։ Այս բռնաճնշումների ազդեցությունն աննկատ չի մնում Սաֆարալիևների ընտանիքի կողմից։ Կովկեի հայրը ՝ Քամիլ բեկ Սաֆարալիևը, մահացել է 1920 թվականի նոյեմբերի 27 - ին սրտի կաթվածից, 48 տարեկան հասակում։

1926 թվականին Քովքեբ Սաֆարալիևան ավարտել է երաժշտական քոլեջը և, չնայած շատ երիտասարդ լինելուն, նա հրավիրվել է աշխատելու Թուրքիայի կանանց ճեմարանում։ Այստեղ նա սկսել է իր առաջին մանկավարժական գործունեությունը։ Հենց այս ճեմարանում է սկսել Ուզեյիր բեկի և Քովքեբ խանումի ծանոթությունն ու համատեղ գործունեությունը։

Երաժշտական քոլեջն ավարտելուց հետո Սաֆարալիևան ընդունվել է պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը։ Քովքեբ Սաֆարալիևան 1932 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիան և դարձել նույն կրթական հաստատության պրոֆեսոր (1952)։

1937 թվականին Քովկեբ խանումը Կոնսերվատորիայի ներքո հիմնել է միջնակարգ երաժշտական դպրոց (այժմ ՝ Բյուլբուլի դպրոց) և եղել դրա տնօրեն(1937–1952)։ 1940 թվականի ապրիլի 23 - ին նրան շնորհվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում։

Բաքվի թիվ 16 մանկական երաժշտական դպրոցը կրում է Քովկեբ Սաֆարալիևայի անունը։ Նա եղել է Ասաֆ Զեյնալլու կինը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası işçilərinə fəxri adlar verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 19 aprel 1972-ci il tarixli Fərmanı
2. ↑  Səfərəliyeva Kövkəb Kamil qızı [Mətn] //ASE: 10 cilddə.- Bakı, 1984.- C.8.- S.407.
3. ↑  Тарлан Сеидов. Видные деятели фортепианной культуры Азербайджана. — Баку-1988. — Баку: Ишыг, 1988.
4. ↑  Բաքվի երաժշտական ակադեմիա
5. ↑  Քովքեբ Սաֆարալիևա
*Հաղթանակած Հուդիթը* օրատորիայի լիբրետոյի առաջին հրատարակության տիտղոսաթերթը
**«Հաղթանակած Հուդիթը»** (Օրատորիայի անվանումը լրիվությամբ` **«Հուդիթը հաղթանակած բարբարոս Հողեփեռնեսին»**, լատին․՝ ***Juditha triumphans devicta Holofernis barbarie***), RV 644, իտալացի կոմպոզիտոր Անտոնիո Վիվալդիի օրատորիա, նրա ստեղծած չորս օրատորիաներից միակը, որը պահպանվել է։ Լատիներեն լիբրետտոն հիմնված է Աստվածաշնչի Հին Կտակարան բաժնի «Հուդիթ» գրքի վրա, լիբրետտոյի հեղինակ` Յակոպո Քասեթի։ Օրատորիան այլաբանորեն ներկայացնում և փառաբանում է Օսմանյան կայսրության նկատմամբ Վենետիկի Հանրապետության տարած հաղթանակը։

«Հուդիթը հաղթանակած» օրատորիայի առաջին կատարումը տեղի է ունեցել 1716-ի նոյեմբերին Վենետիկում` «Օսպեդալե դելա Պիետա» իգական մանկատուն-երաժշտանոցի սաների կողմից (Վիվալդին նշված հաստատության երաժշտական ղեկավարն էր)։

«Հաղթանակած Հուդիթը» բարոկո դարաշրջանի իտալացի նշանավոր կոմպոզիտորի լավագույն ստեղծագործություններից մեկն է։ Իր գեղեցկության ու մեղեդայնության շնորհիվ ներկայումս այն Վիվալդիի նաև առավել հաճախ կատարվող ստեղծագործություններից է։

Գործիքավորում
-------------

Ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց դերերգերը առաջին անգամ կատարվել են «Օսպեդալե դել Պիետա» իգական երաժշտանոցի սանուհիների կողմից։ Դրանք են`

* *Հուդիթ* , կոնտրալտո, երիտասարդ այրի Բետիղուա քաղաքից
* *Հողեփեռնես*, կոնտրալտո, Ասորեստանի զորքերի հրամանատար
* *Բագու* , սոպրանո, ներքինի, Հողեփեռնեսի համհարզ
* *Աբրա*, սոպրանո, Հուդիթի աղախին
* *Ոզիա*, կոնտրալտո, Բետիղուայի գլխավոր քահանա

Իգական երգչախումբը կատարում է ասորի զինվորների և Բետիղուա քաղաքի կանանց համար նախատեսված խմբերգերը։ Ըստ Օսպեդալե դելա Պիետա երաժշտանոցի ավանդույթների որոշ երգիչներ վարժեցված էին կատարելի կոնտրալտո դիապազոնից ցածր։ Երչախմբի պարտիաները բաշխված են ՍԱՏԲ (սոպրանո, ալտ, տենոր, բաս) ձայների համար։

Լարային նվագախումբը համալրաված է թմբուկներով, 2 շեփորներով, մանդոլինով, 4 թեորբոներով, 5 ալտ ջութակներով, 1 վիոլա դ՛ամորե ջութակով, 2 ռեկորդերով, 2 շալյումո գործիքով, 2 հոբոյներով, երգեհոնով։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13917515f · LCCN: no99067278 |

 |
**Ամիր-Քուրդ Արծրունի**, (վրացական աղբյուրներում՝ Աբուլ-Հասան) (ծննդյան թվականը անհայտ, մահացել է մոտ 1191 թվականին), XII դարի երկրորդ կեսի պետական գործիչ, Արծրունի տոհմից (տես Արծրունիներ)։ Վրաց արքունիքում գրավել է բարձր պաշտոններ՝ իր տոհմի ժառանգական արտոնությամբ վարելով Տփղիսի ու Քարթլիի ամիրապետի (ամիրայից ամիրայի) և արքունի գանձարանապետի տեղակալի («Նուցվալի մեճուրճլեթ-ուխուցեսիսա») պաշտոնները։ Խնամիական կապերով կապված էր Զաքարյան տան հետ, քույրը՝ Սահակդուխտը, ամիրսպասալար Սարգիս Զաքարյանի կինն էր։ Մեծ կապեր ուներ առևտրա-վաշխառուական շրջանների հետ։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել ազնվականության տարբեր խմբավորումների միջև իշխանության համար մղած պայքարում, որն առանձնապես սրվեց Թամար թագուհու ամուսնության կապակցությամբ։ Խմբավորումներից յուրաքանչյուրը ձգտում էր, որ թագուհու ամուսինը լինի իր դրածոն։ Սկզբում հաղթեց Ամիր-Քուրդ Արծրունին։ Նրա միջնորդությամբ թագուհին 1185 թվականին ամուսնացավ ռուս իշխան Յուրի Բոգոլյաբսկու հետ, որն իր հոր՝ Անդրեյ Բոգոլյաբսկու սպանությունից հետո փախել էր Հյուսիսային Կովկաս և ապաստանել ղփչաղների մոտ։ Այդ ժամանակից վրաց արքունիքում Ամիր-Քուրդ Արծրունու դիրքերն ավելի ուժեղացան։ Նա դարձավ պետական խորհրդի՝ «դարբազիի» անդամ՝ ստանալով արքունի գանձարանապետի («մեճուրճլեթ-ուխուցեսի») պաշտոնը, ինչպես նաև Տփղիսից հարավ նոր հողային տիրույթներ՝ Ռուսթավի հետ միասին։ Մահկանաբերդի Արծրունիների այդչափ ուժեղացումից դժգոհ էին Զաքարյանները և ուրիշներ։ Զաքարյանների ճնշմամբ Յուրի Բոգոլյուբսկին 1188 թվականին հեռացվեց Վրաստանից, իսկ Թամարն ամուսնացավ օս (ալան) արքայազն Դավիթ Սոսլանի հետ։ Այդ պահից Ամիր-Քուրդ Արծրունիի ազդեցությունն ընկավ։ Ձգտելով վերականգնել նախկին վիճակը՝ նա միացավ վտարանդի Յուրի Բոգոլյուբսկուն, որը 1191 թվականին փորձեց վերագրավել վրաց գահը։ Սակայն, Զաքարյան եղբայրներ Զաքարեն ու Իվանեն պարտության մատնեցին Յուրիի բանակը։ Զաքարյանները դարձան վրաց պետության ամենաազդեցիկ իշխանները։ Ամիր-Քուրդ Արծրունին ապստամբության պարտությունից հետո առանձնացավ Մահկանաբերդում։ Այնտեղ էլ մահացավ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 1. — էջ 323.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 323)։*  |
Նյու Յորքի ֆոնդային բորսան Ուոլ Սթրիթից
Ուոլ Սթրիթի հատակագիծը
1660 թվականի այս փողոցի հատակագիծը
1789 թ Վաշինգտոնի կառավարման թվականին Ուոլ Սթրիթը
**Ուոլ Սթրիթ** (անգլ.՝ *Wall Street*), ութ բլոկ-երկարություն ունեցող փողոց, որը մոտավորապես ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևելք։ Այն գտնվում է Մանհեթենի հարավային մասում։ Փողոցն իրար է միացնում Բրոդվեյը և Իսթ Ռիվերի ափը։ Նյու Յորքի գործարար և ֆինանսական կենտրոններից է։ Այստեղ է գտնվում Նյու Յորքի ֆոնդային բորսան։ Այս փողոցով կարելի է հասնել հարևան Կոնեկտիկուտ և Նյու Ջերսի։

Ուոլ Սթրիթի շնորհիվ Նյու Յորք քաղաքը համարվում է աշխարհի ամենավստահելի քաղաքը և առաջատար ֆինանսական կենտրոնը։ Քաղաքը հանդիսանում է տուն աշխարհի երկու` ըստ ընդհանուր շուկայական կապիտալիզացիայի խոշորագույն ֆոնդային փոխանակումների` *the New York Stock Exchange-ի*  և *NASDAQ-ի* համար։ Մի քանի ալյ խոշոր բորսաներ իրենց գլխավոր գրասենյակն ունեն Ուոլ Սթրիթի տարածքում, այդ թվում նաև Նյու Յորքի *Mercantile Exchange-ը*, Նյու Յորքի առևտրի խորհուրդը և նախկին Ամերիկյան ֆոնդային բորսան։
**Անկյուն գումարած 3**, հեռուսատընկերություն Ալավերդի քաղաքում, հիմնադրվել է 1998 թվականին Հրաչյա Պապինյանի և Սոս Սիրադեղյանի կողմից Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում։ Եթեր է հեռարձակվում 1999 թվականի հունվարի 7-ից։ Հեռարձակվում էր 37 –րդ դեցիմետրային տիրույթում Ալավերդի քաղաքում և հարակից տասը բնակավայրերում (Ախթալա, Շամլուղ, Մադան, Նեղոց, Հաղպատ, Սանահին, Ակներ, Աքորի, Օձուն, Շնող, Հագվի, Ամոջ)։ 2020 թվականից հեռարձակվում է առցանց։ Հեռուստաընկերությունը ներկայացնում է տեղեկատվական, քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և հաղորդումներ։ Ունի ամենօրյա լրատվականռեպորտաժների թողարկում և մի քանի սեփական հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը կազմել է շուրջ 20.000 մարդ։ Այժմ առցանց հեռարձակման շնորհիվ ունի առավելագույն պոտենցիալ դիտողներ։ Ընկերությունն ունի շուրջ 15 աշխատակից։ Ընկերության գործադիր տնօրենն է Սոս Սիրադեղյանը, 2021 թվականից Հրաչյա Պապինյանը։

Հաղորդումներ
------------

* «Լուրեր» (լրատվական ծրագիր)
* «Մեր քաղաքը» (Ալավերդու և ալավերդցիների մասին հաղորդաշար)
* «Հայացք+» (ժամանցային, ճանաչողական և տեղեկատվական հաղորդաշար)
* «Քաղաքապետարանի ժամ» (նորություններ Ալավերդու քաղապետարանից)
* «Մարզպետարանի ժամ» (նորություններ Լոռու մարզպետարանից)
* «Հետադարձ հայացք» (Ալավերդու անցյալի մասին տեսաշար)
* «Երևակ» (լրատվական-վերլուծական հաղորդաշար)
* «Օրվա հոբելյարները» (շնորհավորանքներ օրվա հոբելյարներին)
* «Դեպի լույս և կյանք» (եկեղեցական հաղորդում)
* «Դեմ առ դեմ» (թոկ-շոու)
* «Լուրերի հավելված» (gովազդային տեսանյութ)
* «Մարզաշխարհ» (մարզական լուրեր)
* «Հոդված 27»
* «Ծուռ հայելի»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Անկյուն+3»-ը նորից եթերում է

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիդեոալիքը YouTube կայքում
Բանգալորի շուկաներից մեկում վաճառվող անուշահոտություններ
Խմբագրվում
**Հնդկական անուշահոտություններ** (անգլ.՝ Indian incense), Հնդկաստանից ծագող անուշահոտության տեսակ։ Հնդկաստանը հնագույն ժամանակներից ունի տարբեր սոցիալական և կրոնական առիթներով անուշահոտություն օգտագործելու հարուստ ավանդույթ։

Հնդկական անուշահոտությունների թվում են՝

1. **Ագարբաթի** (ծագում է սանսկրիտերեն *«Ագարավարթի»* բառից, որը նշանակում է՝ *«գարա»* = բուրմունք, *«ագար»* = անուշահոտ, «վարթի» = վերք), որը հայտնի է նաև որպես **անուշահոտ փայտ** (անգլ.՝ Incense sticks), հնդկական ամենատարածված անուշահոտություններից մեկն է։
2. **Համայիլ փայտերը** (անգլ.՝ Joss sticks), որոնց մեջ մեջ օգտագործվում է խունկի մածուկ փաթաթված է բամբուկե փայտի շուրջ։ Բամբուկի մեթոդը ծագում է Հնդկաստանից և առանձնանում է նեպալյան/տիբեթյան և ճապոնական մեթոդներից, որոնց դեպքում բամբուկե փայտի չի օգտագործվում։ Չնայած մեթոդը օգտագործվում է նաև արևմտյան երկրներում, մասնավորապես Ամերիկայում, այն անքակտելիորեն կապված է Հնդկաստանի հետ։
3. **Անուշահոտ կոներ** (անգլ.՝ Incense cones),
4. **Անուշահոտ գերաններ** (անգլ.՝ Incense logs),
5. **Սաամբրաանի** (անգլ.՝ Saambraani, թարգ.՝ «ստյուրակ», «ստաշխ»)։

Անուշահոտությունների պատրաստման համակարգված և միաձև ավանդույթը ծագում է Հնդկաստանի։ Չնայած Վեդաների տեքստերը նշում են անուշահոտությունների կիրառումը հոտերը ծածկելու և հաճելի հոտ ստեղծելու համար, անուշահոտությունների արտադրության ժամանակակից համակարգը ամենայն հավանականությամբ ստեղծվել է վանական բժիշկները կողմից։ Այդպիսով, անուշահոտությունների ժամանակակից և կազմակերպված արտադրություն, ըստ էության, կապված և սկիզբ է առնում բժշկության այուրվեդա համակարգի հետ։

Տես նաև
-------

* Այուրվեդա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Oller David։ «Incense Making»

|  |
| --- |
| 
  **Հնդկաստան**
 |
Ֆեոֆան Գրեկ «Քրիստոս Ամենափրկիչ» (որմնանկար)
Ֆեոֆան Գրեկ «Աստվածամոր ննջումը» (սրբապատկեր)
**Ֆեոֆան Գրեկ** (մոտ 1340, Կոստանդնուպոլիս, Բյուզանդական կայսրություն - մոտ 1410), բյուզանդական նկարիչ։ Ստեղծագործել է Բյուզանդիայում և Ռուսիայում։ Որմնանկարների, սրբապատկերների, մանրանկարների հեղինակ է։ Որմնանկարել է Կոստանդնուպոլսի, Գալատայի (Ղալաթիա), Քաղկեդոնի, Կաֆայի (Թեոդոսիա) եկեղեցիներում, Ռուսիայում՝ Նովգորոդի Փրկչի եկեղեցում (1378), Մոսկվայի Կրեմլում Սիմեոն Չյոռնիի հետ՝ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցում (1395), Հրեշտակապետաց (Արխանգելսկի) տաճարում (1399), Անդրեյ Ռուբլյովի և Պրոխոր Գորոդեցցու հետ՝ Ավետման (Բլագովեշչենսկի) տաճարում (1405)։ Աշխատել է նաև Սերպուխովում, Նիժնի Նովգորոդում և, թերևս, Կոլոմնայում ու Պերեսլավլ Զալեսսկիում։

Ֆեոֆան Գրեկին են վերագրում Մոսկվայի Կրեմլի Ավետման տաճարի պատկերակալի «Փրկիչ», «Աստվածամայր», «Հովհաննես Մկրտիչ» սրբապատկերները, ինչպես և՝ «Դանիել հրեշտակապետ», «Պողոս առաքյալ», «Հովհան Ոսկեբերան» գործերը (օգնականների հետ)։ Ֆեոֆան Գրեկի արվեստանոցին (մի շարք ուսումնասիրողների կարծիքով՝ իրեն՝ Ֆեոֆան Գրեկին) են վերագրվում «Դոնի Տիրամայրը», հակառակ երեսին՝ «Ննջումն Աստվածամոր» (1380 կամ 1392), «Քառամաս» և Պերեսլավլ Զալեսսկիից 1913 թվականին Մոսկվա բերված «Պայծառակերպություն» սրբապատկերները (բոլորը՝ Տրետյակովյան պատկերասրահում, Մոսկվա)։

Ֆեոֆան Գրեկի ստեղծագործությանը բնորոշ է մոնումենտալությունը, կերպարների դրամատիզմը, ազատ, համարձակ նկարելակերպը, կոլորիտի յուրօրինակությունը, կոնստրուկտիվ գծանկարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Athenaeum
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1339397 · GND: 118686682 · ISNI: 0000000118096870 · LCCN: n82276348 · NKC: xx0123579 · NLG: 45669 · NLP: a0000002143148 · NTA: 119816695 · NUKAT: n01023086 · LIBRIS: 96543 · SUDOC: 13148351X · VIAF: 8751048, 157612387, 57408940 · ULAN: 500006361 · WorldCat VIAF: 8751048, 157612387, 57408940 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Աուդիոգիդ**՝ ֆոնոգրամմա (ձայնագրվածք), օգտագործվում է թանգարանային էքսպոզիցիաների, ցուցահանդեսների, տեղանքի հետ ինքնուրույն ծանոթության համար, ինչպես նաև դրա վերարտադրության սարք։ 

դյուրակիր աուդիոգիդ
Սովորաբար աուդիոգիդը բաղկացած է մի քանի աուդիոկտորից։Կտորները համարակալվում են և կապվում դիտարկվող տեղանքի, թանգարանի, կամ ցուցադրանմուշների համարների սխեմային (քարտեզին)։ Եթե աուդիոգիդը ենթադրում է կապակցված և ավարտված պատմվածք, ապա այն անվանվում է նաև աուդիոէքսկուրսիա։ Աուդիոգիդերը լայնորեն տարածված են արտասահմանում, ավելի շատ են հայտնվում Ռուսաստանում, վերջին տարիներին՝ նաև Հայաստանում։ Դրանք ստեղծվում են ինչպես թանգարանների, այնպես էլ անկախ մշակողների կողմից։ Աուդիոգիդի ծառայությունները տրամադրում են բջջային կապի որոշ օպերատորներ։ Տեխնոլոգիական հիմքի տիպով աուդիոգիդերը կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբի՝ - հատուկ համասարքի հիմքի վրա աուդիոգիդեր («երկաթե» կամ hardware) - ստանդարտ մոբիլ համասարքերի՝ սմարթֆոնների, պլանշետների, գրպանի անձնական համարգիչների և այլն հիմքի վրա աուդիոգիդեր (մոբիլ աուդիոգիդեր)

Հատուկ համասարքի հիմքի վրա աուդիոգիդերն իրենցից ներկայացնում են հակավանդալային դյուրակիր թվային աուդիոնվագարկիչներ։ Հաճախ այդպիսի աուդիոգիդեր հանդիպում են խոշոր թանգարաններում, քանի որ դրանք թանգարաններից պահանջում են սարքերի գնման և սպասարկման էական ծախսեր, վարձակալման կետի կազմակերպում, լիցքավորման և վերանորոգման հարցերի լուծում։ Թանգարաններում այցելուների համար աուդիոգիդերը հանդիսանում են ծառայություններից մեկը և սովորաբար տրամադրվում են հավելյալ վճարի դիմաց։

Ռուսաստանում հատուկ սարքերի հիմքի վրա աուդիոգիդեր (աուդիոէքսկուրսիաներ) կարելի է հանդիպել այնպիսի թանգարաններում, ինչպիսիք են Էրմիտաժը, Տրետյակովյան պատկերասրահը, Ա․ Ս Պուշկինի անվան կերպարվեստի պետական թանգարանը և այլն։
Լայն տարածում գտնող մոբիլ աուդիոգիդերը հավելվածներ են, որոնք կարող են տեղադրվել հաճախորդների սմարթֆոններում, և այդ պատճառով չեն պահանջում գնում, վարձակալություն, սարքի սպասարկում։ Այնուամենայնիվ այդ հավելվածները թանգարանների կողմից պահանջում են մշակում և մշտական արդիականացում տարբեր մոբիլ պլատֆորմների (Android, iOS, Windows և այլն) համար։

Մեծ հեռանկար ունեն GPS և RFID տեխնոլոգիաներ օգտագործող աուդիոգիդերը, որոնք ավտոմատ տեղորոշում են լսողի տեղը կամ օբյեկտը, որով նա հետաքրքրվում է, և վերարտադրում են անհրաժեշտ տեղեկատվությունը։

Ի թիվս թանգարանային աուդիոգիդերի, վերջին ժամանակները հայտնվում են ավելի ու ավելի շատ աուդիոգիդեր, որոնք աշխատում են փողոցում։ Այդպիսիները պարունակում են աուդիոպատմություններ ոչ թե թանգարանային ցուցանմուշների, այլ քաղաքի տեսարժան վայրերի մասին, և սովորաբար ունենում են քարտեզ և զբոսանքի երթուղի։ Այդպիսի հավելվածներ ստեղծողները գումար են աշխատում հավելվածներում հասանելի աուդիոէքսկուրսիաների վաճառքից և գովազդից։ Այդպիսի հավելվածներից են՝ GuidiGo, OnSpotStory.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Список музеев России и СНГ, где есть услуги аудиогида
* Список аудиогидов на иностранных языках, доступны в Интернете
* Аудиогид по достопримечательностям Санкт-Петербурга
Վեստալուհի. Հատված Ֆրեդերիկ Լեյթոնի փորագրությունից, 1880
**Վեստալուհիներ** (լատին․՝ virgo vestalis), Հին Հռոմում Վեստա աստվածուհու քրմերը, ովքեր մեծ հարգանք ու ընդունելություն էին վայելում։ Նրանց առանձնահատկությունը անձեռնմխելիությունն էր (այդ պատճառով շատերը նրանց էին վստահում իրենց կտակներն ու այլ փաստաթղթեր)։ Վեստալուհիներն ազատվում էին հայրական իշխանությունից, սեփականության իրավունք ունեին և կարող էին տնօրինել իրենց սեփականությունն ըստ իրենց հայեցողության։ Վեստալուհիներին վիրավորելու ցանկացած փորձ պատժվում էր մահվամբ։ Վեստալուհու դիմացից գնում էր լիկտորը, առանձնահատուկ պայմաններում վեստալուհիներն իրավունք ունեին դուրս գալ մարտակառքով։ Եթե նրանց ճանապարհին հանդիպում էր մահապատժի դատապարտված հանցագործ, նրանք իրավունք ունեին ներում շնորհել նրան։

Վեստալուհիների պարտականությունների մեջ էր մտնում Վեստայի տաճարի սրբազան կրակի պահպանումը, տաճարի մաքրությանը հետևելը, Վեստային զոհաբերություններ մատուցելը, պալլադիումի և այլ սրբավայրերի պահպանումը։ Պլուտարքոսը, ով բավականին մանրամասն նկարագրություն է թողել Վեստային ծառայելու կանոնների մասին, ենթադրում է, որ նրանք պահպանել են նաև այլ աչքից գաղտնի որոշ սրբավայրեր ու իրականացրել են գաղտնի ծեսեր։

Վեստալուհիների ինստիտուտի ստեղծում
----------------------------------

Վեստալուհիների տան ավերակներ Հռոմում
Վեստալուհիների ինստիտուտի ստեղծումը վերագրվում է Նումա Պոմպիլոս կայսրին։

*«Նա նաև ընտրեց աղջիկների` Վեստային ծառայության համար։ Այս ծառայությունը գալիս է Ալբայից և խորթ չէ Հռոմի հիմնադրի համար։ Տաճարի գործերին ամբողջությամբ նվիրվելու համար Նուման նրանց ազատում է պատժից, և առանձնացնելով կուսությամբ ու սրբազան այլ նշաններով` նրանց համընդհանուր հարգանք ու անձեռնմխելիություն է շնորհում։ (Տիտոս Լիվիոս, I, 20)*

Պլուտարքոսը, որ ներկայացրել է այս փաստը իր «Զուգահեռ վարքագրություններ» աշխատության մեջ, չի կարողացել որոշակի պատասխանել այն հարցին, թե ինչու են վեստալուհիների համար ընտրել հենց երիտասարդ աղջիկների և թե ինչու նրանք պետք է պահեյին իրենց «մաքրությունը» 30 տարի։ Պլուտարքոսն արդարացիորեն մատնանշում է անմար կրակը պահպանելու հռոմեական և հունական սովորության նմանությունը, այն դեպքում, երբ Հունաստանում կրակը պիտի պահպանեին ծերացած օրիորդները, իսկ այն հանգչելու դեպքում վերականգնել կարելի էր միայն հին մեթոդով` արևից նորից վառելով։ Ինքը` Պլուտարքոսը, փորձում էր կուսության անհրաժեշտությունը կապել կրակի «անպտղության» հետ։ Սակայն, այս սովորության բացատրությունը թերևս թաքնված է «ամբողջովին աստծուն նվիրվելու» առաջնային գաղափարի մեջ, ինչը հատուկ էր նաև աստվածուհի Կիբելայի քրմերին կամ ինկերի «արևային կույսերին»։ Ըստ Սերվիոս Տուլլիոսի` վեստալուհիների թիվը հասնում էր վեցի. այս թիվն անփոփոխ է մնացել։ Վեստալուհիներից պահանջվում էր պատրիկյան ծագում, ֆիզիկական թերությունների բացակայություն, նրանք պետք է լինեին 6-10 տարեկան և նրանց երկու ծնողն էլ պետք է ապրեին Իտալիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Плутарх «Сравнительные жизнеописания. Нума Помпилий.»
Վիեննայի (մուգ վարդագույն) և Բուդապեշտի (կապույտ) միջև վարչական տարածքների բաժանումը 1867 թվականի համաձայնության դեպքում։ 1878 թվականից Բոսնիա-Հերցեգովինայի տարածքը (կանաչ) կառավարել են միասին։
**Ավստրո-հունգարական համաձայնագիր 1867** (գերմ.՝ Ausgleich, հունգ.՝ Kiegyezés), որով հիմնադրվել է Ավստրո-Հունգարիան։ Համաձայնագրով միայն մասնակի վերականգնվեց 1848 թվականից առաջ Հունգարիայի թագավորության անկախությունը, որը բաժանված էր Ավստրիական կայսրությունից։ Համաձայնությամբ վերջ դրվեց Հունգարիայի նկատմամբ 18-ամյա դիկտատուրային, որը Ֆրանց Յոզեֆ I-ը ներդրել էր 1848 թվականի Հունգարական հեղափոխությունից հետո։ Հունգարիայի թագավորության տարածքային ամբողջականությունը վերականգնվեց։ Համաձայնագրով վերականգնվեց նաև Հունգարիայի թագավորության հին սահմանադրությունը։

Հունգարիայի քաղաքական ղեկավարները ունեին երկու հիմնական նպատակ քննարկումների ժամանակ։ Վերականգնել Հունգարիայի նախկին կարգավիճակը, որը կորցրել էին Հունգարիայի հեղափոխությունից հետո։ Մյուսը վերականգնել բարեփոխումների մասին մի շարք օրենքներ, որոնք հիմնված էին հունգարացի հեղափոխականների 12 պահանջների վրա, որոնք ենթադրում էին քաղաքացիական, քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական իրավունքներ Հունգարիայում։ Ֆրանց Ժոզեֆի կողմից վերականգնվեցին անգամ հունգարիայի հեղափախական խորհրդարանի Ապրիլյան օրենքները։

Համաձայնության ներքո Հաբսբուրգների տարածքները ճանաչվեցին որպես իրական միություն Ավստրիական կայսրության և Հունգարիայի թագավորության միջև և կայսրության մի մասը ղեկավարում էր Ավստրիայի կայսրը, մյուս մասը Հունգարիայի թագավորը։ Ցիսլեյտանիա (ավստրիական) և Տրանսլեյտանիա (հունգարական) պետությությունները ղեկավարում էին առանձին խորհրդարաններ և վարչապետներ։ Երկու երկրները ունեին միասնական դիվանագիտական և պաշտպանական քաղաքականություն։ Այդ պատճառով կար միասնական արտաքին գործերի և պաշտպանության նախարարներ, որոնք երնթարկվում էին ուղղակի միապետներին։

Հունգարիայի և Ավստրիայի հարաբերությունները մինչև հեղափոխությունը անձնական միություն էին, իսկ համաձայնությունից հետո դարձավ իրական միություն։ Այսպիսով, համաձայնությունը հունգարական հասարակության կողմից համարվում էր որպես դավաճանություն հունգարական կենսական շահերին և 1848 թվականի բարեփոխումների ձեռքբերումներին։ Փոխզիջումը մնաց անընդունելի էթնիկ հունգար ընտրողների շրջանում։ Էթնիկ հունգարները չէին աջակցում իշխող Ազատական կուսակցության Հունգարիայի խորհրդարանական ընտրություններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  André Gerrits, Dirk Jan Wolffram (2005)։ *Political Democracy and Ethnic Diversity in Modern European History*։ Stanford University Press։ էջ 42։ ISBN 9780804749763
2. ↑  Robert Young (1995)։ *Secession of Quebec and the Future of Canada*։ McGill-Queen's Press։ էջ 138։ ISBN 9780773565470։ «the Hungarian constitution was restored.»  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. ↑  Ferenc Szakály (1980)։ *Hungary and Eastern Europe: Research Report Volume 182 of Studia historica Academiae Scientiarum Hungaricae*։ Akadémiai Kiadó։ էջ 178։ ISBN 9789630525954
4. ↑  Ádám Kolozsi: (in Hungarian) Deadly threats and treason 150 years ago: front lines and marketing around Austro-Hungarian compromise. LINK:
5. ↑  Cieger András. Kormány a mérlegen – a múlt században (hu)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Նևսկու տաճար** (վրաց.՝ ტფილისის სამხედრო ტაძარი, *tp'ilisis samkhedro tadzari*; ռուս.՝ Тифлисский Александро-Невский военный собор, *Թիֆլիսի Ալեքսանդր Նևսկու զինվորական տաճար*), 19-րդ դարի վերջին Վրաստանի մայրաքաղաք Թիֆլիսում կառուցված ուղղափառական տաճար։ Ավերվել է 1930 թվականին։

Տաճարը կառուցվել է Կովկասի նվաճման առթիվ։ Տեղակայված էր քաղաքի կենտրոնում՝ Գոլովինի պողոտայում՝ Գունիբի հրապարակում։ Այն ութ գմբեթ ունեցող կառույց էր։ Ուներ նաև զանգակատուն։ Տեղավորում էր մինչև հազար մարդ։ Տաճարի գլխավոր խորանը կառուցվել է ի պատիվ Շնորհապարտ Մեծ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու, աջ կողմինը՝ ի պատիվ Միքայել հրեշտակապետի, ձախինը՝ ի պատիվ Նիկոլայ Հրաշագործի։

Կառուցման պատմություն
---------------------

Տաճարի սկզբնական նախագիծը կազմել է ճարտարապետ Դավիթ Գրիմը 1866 թվականին։ Շինարարությունը ձգվել է երկար տարիներ։ 1871 թվականի ապրիլի 6-ին հանդիսավորությամբ տեղի է ունեցել տաճարի հիմնադրման արարողությունը։ 1890 թվականին տաճարի նախնական պլանը փոփոխվել է, ընտրվել է տաճարի կառուցման նոր վայր նույն պողոտայի վրա։ 1891 թվականին ավարտին են հասցվել հիմքի կառուցման աշխատանքները, և սկսվել թ բուն տաճարի կառուցումը։ Շինարարությունը ղեկավարել է ինժեներ-գնդապետ Վ. Գերասիմովը։ Տաճարն օծվել է 1897 թվականի մայիսի 21-ին։

Տաճարը լուսավորվում էր էլեկտրականությամբ։ Ներսից այն զարդարված էր Կովկասի գրավմանը մասնակցած զորամասերի համարները կրող վահաններով ու նրանց դրոշներով։ Տաճարի պատերը գեղազարդել են տեղացի նկարիչներ Կոլչինն ու Լոնգոն։

Ալեքսանդր Նևսկու տաճարն ավերվել է 1930 թվականին Լավրենտի Բերիայի հրամանով։ Նրա տեղում կառուցվել է Կառավարության տունը (այդ շենքում ներկայում տեղակայված է Վրաստանի խորհրդարանը)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Тифлис // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Գրականություն
-------------

* Новый соборь войскъ кавказскаго военнаго округа въ г. Тифлисе: «КавказЪ», 21. Мai 1897.

Արտաքին հղումներ
----------------

* სამხედრო ტაძარი — სობორო (Тифлисский Александро-Невский военный собор)
* Kvirkvelia, Tengiz. ძველთბილისური დასახელებანი (*The placenames of Old Tbilisi*), p. 28. Tbilisi: Sabchota Sakartvelo, 1985.
* Тифлисский Александро-Невский военный собор Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine. in: Tsitovich, G. A. Храмы армии и флота Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine. (*The Army and Fleet Churches*), pp. 399–400. Pyatigorsk, 1913.
* *Savelyev, Yu. R. Vizantiysky stil v architecture Rossii* (Савельев, Ю. Р. Византийский стиль в архитектуре России. - СПБ. 2005) Saint Petersburg, 2005. ISBN 5-87417-207-6, pp. 42–45

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (Թիֆլիս)** կատեգորիայում։ |
Հին Գորիսը մինչև 1898 թվականը և 2017 թվականին նույն դիրքից
**Հին Գորիս**, **Կյորես**, գյուղ Սյունիքի Հաբանդ գավառում, Գորիս գետի միջին հոսանքի ձախ ափին, Լաստիկալ (Խութ) լեռան հյուսիսարևմտյան լանջերն ակոսող ձորում։ Գորիսի որոշ ուսումնասիրողներ կապում են Ս․ Օրբելյանի (13-րդ դարի) հիշատակած Գորու և Գորայք գյուղերի անունների, ոմանք էլ՝ այժմյան Գորիսիցից 2 կմ արևմուտք գտնվող Կյուփեր կոչված վայրի անվան հետ։

Պատմություն
-----------

Գորիսը բնակավայր է եղել վաղ ժամանակներից․ մարդը նրա քարաևձավներն ու քարայրերը որպես կացարան օգտագործել է դեռևս խոր հնադարում։ Միջին դարերում եղել է կարևոր հանգույց հին Գորիս Նախիջևանից Զանգեզուրով դեպի Արցախ և Մերձկասպյաև տափաստանները գնացող այն բանուկ ճանապարհի վրա, որով տեղափոխվում էր Նախիջևանի աղը։ Պահպանվել է քարայրների մեջ եղած քարանձավները։ Գորիսը մելիքանիստ էր։ Առաջին մելիքը՝ Օհանը, որ Փանահ խանից իր տիտղոսն ստացել էր Արցախի Մելիք-Շահնազարի միջնորդությամբ, 1765 թվականին կառուցել է Գորիսի եկեղեցին։ 1805 թվականին Գորիսը դարձավ ռուսական ռազմակայան։ 1826 թվականի հուլիսին, երբ սկսվեց ռուս-պարսկական պատերազմը, Գորիսում տեղավորված էր ռուսական բանակի 42-րդ եգերական գնդի երեք վաշտ՝ երկու թնդանոթով։ Գնդապետ Գորիս Նազիմկայի հրամանատարությամբ նրանք շարժվեցին դեպի Արցախ՝ օգնելու Շուշիի պաշտպաններին։ 1823 թվականին Գորիսն ուներ 119 ծուխ։ Բնակչությունը ստվարացավ Թուրքմենչայի պայմանագրով (1828) Պարսկաստանից Արևելյաև Հայաստան վերադարձած հայերի հաշվին։ Մինչն 1841 թվականը Գորիսը մտնում էր Տաթևի մահալի մեջ, այնուհետև դարձավ նրա արևելյան հատվածի գյուղերից կազմված՝ Գորիսի գավառամասի կենտրոնը։ 1868 թվականի վարչական բաժանմամբ Գորիսը դարձավ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառի կենտրոնը։ Սակայն ձորի սահմանափակ տարածքը խոչընդոտում էր նրա զարգացմանը, և 1870 թվականին գյուղի դիմաց, գետի աջ կողմի հարթավայրում հիմնվեց Գորիս քաղաքը, որը և ստանձնեց Գորիսի վարչական դերը։ Ներկայումս Գորիսը մտնում է քաղաքի շրջագծի մեջ։ Գորիսի քարայրերը, քարանձավներն ու բրգաձն ժայռերը ներշնչանքի աղբյուր են եղել շատ արվեստագետների համար։

Տե՛ս նաև՝ Գորիսի շրջան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 166)։*  |
| **՞**Արշալուսիկ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Ճնճղուկազգիներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ճանճորսներ |
|
|
|
| Ցեղ | Արշալուսիկներ |
|
|
| Տեսակ | Արշալուսիկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Erithacus rubecula
Linnaeus, 1758 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 147435 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
|      Ամառը      Հիմնական      Ձմեռը |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**559964**NCBI**37610**EOL**1051567**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Արշալուսիկ** (լատին․՝ Erithacus rubecula), ճանճորսների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 20-22 սմ։ Հասունը վերևից դարչնագույն է, դիմային մասը, կոկորդը և կուրծքը՝ շիկակարմիրնարնջագույն, փորը և ներքնապոչը՝ աղոտ սպիտակ, կտուցը՝ սև, նրբագեղ։ Երիտասարդի մարմինը առջևից բաց դարչնագույն է՝ խիտ պտերով ու զոլերով։ Կեցվածքն ուղղաձիգ է, թռչում է ճարպիկ՝ կարճ տարածություններ, հաճախ հանդիպում է խիտ թփուտներում։ Բնակվում է անտառներում, պտղատու այգիներում, մացառուտներում։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է անողնաշարավորներով, սերմերով։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Գարնանային 1-ին բնադրազույգերը ձևավորվում են ապրիլի սկզբից մայիսի վերջը։ Որպես ոչ օրինաչափ երևույթ՝ արուների թերի երգը կարելի է լսել հունվարին։ Բույնը գավաթաձև է՝ մամուռից, ծառերի փչակներում, ելուստների վրա կամ արհեստական թռչնաբներում (Դիլիջանի արգելոցում)՝ գետնից 2-3 մ բարձր։ Ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի վերջից հունիսի 1-ին տասնօրյակին։ Թխսակալում է էգը՝ 14-15 օր։ Ձագերը բներում հայտնվում են հունիսի 3-րդ տասնօրյակից։ Կրկնակի բնադրման դեպքում կարող են հանդիպել մասնակի թխսած նոր ձվեր։ Թռիչքին տիրապետում են հուլիսից օգոստոս։ Ձագերը բնից դուրս են գալիս 15-17-րդ օրը, 7- 8 օր մնում ծնողների հսկողության տակ, ապա՝ հեռանում։

Լավ ճանաչելի է դաշտային պայմաններում։ Կեցվածքով և փետրավորման ցայտուն կարմիր բծով որոշակի գեղագիտական արժեք է ներկայացնում։ Ձմռանը բարձրադիր և հյուսիսային շրջաններից գաղթում է ցածրադիր հովիտներ (Արարատյան դաշտ, Երևանի շրջակայք)։

*Cuculus canorus* + *Erithacus rubecula*

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 124321982 · GND: 4178539-3 · LCCN: sh96002694 · Microsoft: 2779019004 |

 |
**Լենցի կանոն,** որոշում է ինդուկցիոն հոսանքի ուղղությունը և ձևակերպվում է հետևյալ կերպ։

Ինդուկցիոն հոսանքն ունի միշտ այնպիսի ուղղություն, որ թուլացնում է առաջացման պատճառի գործունեությունը, կամ ինդուկցիոն հոսանքն ուղղված է իր առաջացման պատճառին հակառակ։

Կանոնը ձևակերպվել է 1833 թվականին Է. Լենցի կողմից։ Ավելի ուշ, 1887 թվականին Լե Շատելյեի և 1887 թվականին Բրաունի աշխատանքներում ընդհանրացվել է բոլոր ֆիզիկական երևույթների վրա։ Այդ ընդհանրացումը հայտնի է ինչպես Շատելյե-Բրաունի սկզբունք։

Լենցի կանոնի էֆեկտիվ ցուցադրումը կոչվում է Թոմսոնի փորձ։

Կանոնի ֆիզիկական իմաստ
----------------------

Ֆարադեյի էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի օրենքի համաձայն, կոնտուր թափանցող մագնիսական {\displaystyle \Phi } հոսքի փոփոխության դեպքում, նրանում առաջանում է ինդուկցիոն։ Այդ հոսանքի առաջացման համար պատասխանատու էլեկտրաշարժ ուժի մեծությունը որոշվում է հետևյալ բանաձևով։

{\displaystyle {\mathcal {E}}^{ind}=-{\frac {d\Phi }{dt}},}
որտեղ «մինուս» նշանը ցույց է տալիս, որ ինդուկցիոն հոսանքը խոչընդոտում է հոսքի փոփոխությանը

Ալյումինե փակ կոնտուրը հոսանքի ուղղությունը փոխելիս շարժվում է հակառակ ուղղությամբ։ Լենցի կանոնի ցուցադրում։
Լենցի կանոնի ցուցադրում
Լենցի կանոնը կրում է ընդհանուր բնույթ և ճշմարտացի է տարբեր ֆիզիկական իրավիճակներում։ Եթե մագնիսական հոսքը փոխվում է կոնտուրի չափերի փոփոխության պատճառով, ապա ինդուկցիոն հոսանքն առաջանում է Լորենցի ուժի շնորհիվ։ Եթե մագնիսական հոսքը փոխվում է հոսանքի ուժի փոփոխության պատճառով, ապա ինդուկցիոն հոսանքն առաջանում է մրրկային էլեկտրական դաշտի շնորհիվ, որն առաջանում է մագնիսական դաշտի փոփոխությունից։

Ցանկացած դեպքում, փոփոխություն այնպիսին է, որ ձգտում է հավասարակշռել հոսքի փոփոխությունը։

Եթե անշարժ հոսանքակիր կոնտուր թափանցող արտաքին մագնիսական դաշտը ստեղծվում է մեկ այլ կոնտուրով անցնող հոսանքով, ապա ինդուկցիոն հոսանքը կարող է ունենալ տարբեր ուղղություններ, կախված նրանից մեծանում, թե փոքրանում արտաքին դաշտ ստեղծող հոսանքը։ Փոքրացող հոսանքի ստեղծած ինդուկցիոն հոսանքը ձգտում է մեծացնել հոսքը, իսկ աճող հոսանքի ստեղծած ինդուկցիոն հոսանքը ձգտում է փոքրացնել այն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Induced Currents - The Feynman Lectures on Physics
2. ↑  The Laws of Induction - The Feynman Lectures on Physics

Արտաքին հղում
-------------

* A dramatic demonstration of the effect

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 164956858 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 566)։*  |
**Alpha TV** (*Ալֆա ԹիՎի*), հունական մասնավոր հեռուստաալիք, հիմնվել է գործարար Արիստիդ Ալաֆուզոսի կողմից 1993 թվականին «Skai TV» (հուն․՝ ΣΚΑΪ TV) անվանումով։ Ի տարբերություն այլ մասնավոր հեռուստաալիքների, նոր ալիքը ուներ մարզական և լրատվական ուղղվածություն, դառնալով Mega Channel և ANT1 հեռուստաալիքների գլխավոր մրցակիցը։ Սակայն ալիքը սպասված հաջողությունը չունեցավ, և 1999 թվականին վաճառվեց գործարար Դիմիտրիս Կոնտոմինասին։ Նոր սեփականատերը սկսեց թարմացումների գործընթացը, 2000 թվականին վերանվանեց անվանումը «Alpha TV»-ի։ Հեռարձակման ծրագիրը սկսվեց ուղղվել 45 տարեկանից բարձր հեռուստադիտողների համար։ Նաև սկսվեց արբանյակային հեռարձակում դեպի Եվրոպա, Հյուսիսային Ամերիկա և Օվկիանիա։ Բարեփոխումների շնորհիվ հեռուստաալիքը Հունաստանի հեռուստաշուկայում զբաղեցրեց երրորդ տեղը։ 2008 թվականին Դիմիտրիս Կոնտոմինասը հեռուստաընկերության բաժնետոմսերի մեծ մասը վաճառեց լյուքսեմբուրգյան «RTL Group» մեդիահոլդինգին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Greek Television '05 In Facts and Figures — Video Age International(անգլ.)
2. ↑  RTL Group to exit Greek broadcasting market(անգլ.)
**Caffè Bardi**, նախկին սրճարան, որը կարևոր հանդիպման վայր է եղել 19-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի կեսերը Իտալիայի Տոսկանա շրջանի Լիվոռնո քաղաքի մտավորականների համար։ Սրճարանը, որը գտնվել է Կաիրոլի փողոցի և Կավոուր հրապարակի անկյունում, այլևս գոյություն չունի։ 

Caffè-Bardi-ն 1920 թվականին
Ֆլորենցիայում Caffè Michelangiolo-ն ծառայել է որպես Մաքիայոլի շարժման նկարիչների հանդիպման վայր, Լիվոռնոյում 20-րդ դարի առաջին տասնամյակներում նույն դերը խաղացել է այս սրճարանը` Gruppo Labronico նկարիչների տեղական խմբի համար

Սրճարանին նվիրված հուշատախտակ Կավոուր հրապարակում
Հիմնադրված լինելով 1908 թվականին Ուգո Բարդիի կողմից` սրճարանը հայտնի է դարձել ժամանակակից արվեստի տարբեր գործերով։ Սրճարանի հաճախակի այցելուներից է եղել Ամեդեո Մոդիլիանին։ Ըստ լեգենդի` Մոդիլիանին մի անգամ այստեղ է բերել իր ավանգարդ քանդակներից մեկը` իր ընկերներին ցույց տալու համար, սակայն քանդակի վատ ընդունելությունն ընկերների կողմից ստիպել է նրան այրել այն մոտակա փոսում։ Սրճարանը փակվել է 1921 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Giovanni Fattori official website.
2. ↑  Livorno Magazine, Como Eravamo article by Patrizia Poli.
Պուլսարի սխեմատիկական պատկերը։ Գնդի կենտրոնում գտնցում է նեյտրոնային աստղը

**Պուլսարներ** (ռադիոճառագայթման բաբախող աղբյուրներ), արտահայտության կրճատ ձևը, բաբախիչներ, իմպուլսային էլեկտրամագնիսական ճառագայթման տիեզերական աղբյուրներ։

Պատմություն
-----------

Հայտնաբերվել են 1967 թվականին։ Ըստ ռադիոճառագայթման տիպի պուլսարները խիստ տարբերվում են տիեզերական ռադիոճառագայթման բոլոր աղբյուրներից։ Հայտնի պուլսարների թիվը արդեն 1982 թվականին անցնում էր 300-ից։

Արժեքներ
--------

Դրանց իմպուլսների պարբերության արժեքները գտնվում են 0,033-3,75 վրկ տիրույթում։ Առավել հաճախ հանդիպող պարբերությունն է 0,6 վրկ։ Պուլսարների առաջին դիտումները վկայում էին դրանց պարբերությունների հաստատուն լինելու մասին։ Հետագայում պարզվեց, որ որոշ Պուլսարներ պարբերությունները շատ դանդաղ (վրկում 10−13-ից 10−18 վրկ) աճում են։ Երբեմն տեղի է ունենում նաե պարբերության անակնկալ փոփոխություն։

Համաստեղություններում
---------------------

Պուլսարներից երկուսը նույնացվել են Ցուլ և Առագաստ համաստեղություններում գտնվող հայտնի գերնոր աստղերի մնացուկների հետ։ Դրանցից մեկի՝ Խեցգետնաձև միգամածությունում գտնվող պուլսարի իմպուլսային ճառագայթումը դիտվել է նաև տեսանելի, ռենտգենյան և գամմա տիրույթներում։

Տես նաև
-------

* Նեյտրոնային աստղ

Գրականություն
-------------

* *Малов И. Ф. Малофеев В. М.* Пульсары: 20 лет исследований // *Земля и Вселенная*. — 1991. — № 1. — С. 16—22.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Пущинская радиоастрономическая обсерватория
* Пульсары — эталоны времени Телестудия Роскосмоса

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 460)։*  |
**Աբին և Ռաբին** (պարս.՝ آبی و رابی), 1930 թվականին նկարահանված իրանական համր կինոկատակերգություն։ Այն իրանական կինոյի պատմության մեջ առաջին համր գեղարվեստական ֆիլմն է։ Ֆիլմի ռեժիսորը Հովհաննես Օհանյանն է, գլխավոր դերերում են Հովհաննես Օհանյանը, Մոհամադ Խան Զարաբին, Ղոլամալի Խան Սոհրաբի Ֆարդը, Մոհամադ Ալի Ղոթբին և Ամիր Արջմանդը։

Սյուժե
------

Ղոլամ Ալի Սահրաբին և Մոհամադ Զերաբին Աբին և Ռաբին ֆիլմում, 1930 (սքրինշոթ)
Ֆիլմը ցույց է տալիս Աբիի (բարձրահասակ մարդ) և Ռաբիի (կարճահասակ մարդ) զվարճալի արկածները տարբեր իրավիճակներում։ Աբին շատ ջուր է խմում պլաստիկ ձողիկով, բայց մեծանում է Ռաբիի ստամոքսը։ Աբին ցանկանում է քնել։ Նա իր գլուխը դնում է բարձին։ Բարձը պատռվում է, սպիտակ փետուրները դուրս են թափվում դրա միջից ու թռչում են սենյակով մեկ։ Այդ պահին Ռաբին մտնում է սենյակ։ Մտածելով, թե ձյուն է գալիս, Ռաբին բացում է իր հովանոցը և պահում իր գլխավերևում։ Ռաբին ճմզվում է անվակի տակ ու բարձրահասակ է դառնում։ Աբին խփում է նրա գլխին սահնակով, և Ռաբին կրկին կարճ ու գեր է դառնում։ Աբին և Ռաբին կառք են վերցնում և ուղևորվում են Շահաբդոլազիմ։ Երբ նրանք հասնում են իրենց նպատակակետին, մարդիկ այդ ժամանակ ճաշում էին, երեխաները խաղում էին լողավազանում։ Նրանցից մեկն ընկնում է լողավազան, և մյուսի քթից սկսում է արյուն հոսել։ Բժիշկը հայտնվում է` վիրավորներին օգնելու համար։ Աբին և Ռաբին ռեստորանում ճուտ են պատվիրում։ Երբ սպասավորը բերում է պատվերը, նրանք սկսում են ուտել այն պատառաքաղներով, սակայն ճուտիկը թռչում և հեռանում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  آبی و رابی aftabir.com *(պարսկերեն)*
3. 1 2  *Directory of World Cinema: Iran* edited by Parviz Jahad, page 59
4. ↑

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
|  |
| --- |
| **Սապսան** |
| ՍապսանՍապսան |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Բազեանմաններ (Falconiformes) |
| **Ընտանիք** | Բազեներ (Falconidae) |
| **Ցեղ** | Բազե *(Falco)* |
| **Տեսակ** | **Սապսան** *(F. peregrinus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Falco peregrinus***Tunstall, 1771 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

*Falco peregrinus*
*Falco peregrinus madens*
**Սապսան** (լատին․՝ Falco peregrinus), բազեների կարգի գիշատիչ թռչուն։ Սապսանը բնադրող-չվող է։ Բնակվում է ժայռերում, հաճախ զբաղեցնում է ագռավների բները։ Զոհին որսում է հիմնականում թռիչքի ընթացքում։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

Համեմատաբար խոշոր թռչուն է, թևերի ծայրերը սուր են, պոչը նմանվում է սեպի։ Աչքի է ընկնում գույների ցայտերանգությամբ, գլուխը, դեմքը, թևերը և պոչը մուգ են, կուրծքը և որովայնը՝ բաց գույնի։ Մարմնի կողային և պոչի ստորին մակերեսը ծածկող փետուրները դրոշմված են լայնակի շերտով։

Տարածվածություն
---------------

Տվյալ ենթատեսակը փոքր թվաքանակով հանդիպում է Կենտրոնական և Հյուսիսարևմտյան Եվրոպայում, Սիրիայում և Լիբանանում։ Հայաստանում հանդիպում է գրեթե ամբողջ տարածքում՝ զբաղեցնելով ժայռային միջավայրերը։

Էկոլոգիա
--------

Բնակվում են ժայռերի առկայությամբ տարբեր տիպի բիոտոպերում, Բնադրում՝ ժայռերի վրա՝ խորշերում կամ ժայռաքիվերին։ Տարեկան ձվադրում են մեկ անգամ, ձվակույտում՝ 2-4 ձու։ 2007 թվականի տվյալներով Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական տարածաշրջանային ասոցիացիայի ցանցում գրանցվել է 5 բազմացող զույգ, որոնցից ստացվել է 7 ձագ։

Պահպանություն
-------------

Նստակյաց տեսակ է, որը ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Նախնական հաշվառմամբ՝ Հայաստանում սապսանի թվաքանակը կազմում է 60-70 զույգ։ Ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ Կենդանաբանական այգիների՝ Եվրասիական ասոցիացիայի ցանցում պահվում է 48 առանձնյակ։

Բացասական ազդեցություն ունի վերջերս արաբական երկրներում առաջացած հետաքրքրությունը սապսանի հանդեպ որպես արսի թռչուն, որը ստեղծում պոտենցիալ շուկա Հայաստանում և նպաստում է որսագողությանը։ Բացասական ազդեցություն կարող է ունենալ նաև միջավայրի թունավորումը հանքային արդյունաբերության թափոններով, գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող թունաքիմիկատներով և անտառի վնասատուների դեմ պայքարի հետևանքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4189060-7 · LCCN: sh85099780 · NDL: 00563044 · NKC: ph436717 |

 |
Ուրոլոգիա
**Միզաբանություն** կամ **Ուրոլոգիա** (հունարեն՝ οὖρον – մեզ, λογία – գիտություն), բժշկության ոլորտ, որն զբաղվում է հավասարապես արական և իգական սեռի ներկայացուցիչների միզուղիների հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ և բուժմամբ, ինչպես նաև տղամարդկանց վերարտադրողական համակարգի խնդիրներով։

Ուրոլոգիան հանդիսանում է վիրաբուժության ճյուղ, հետևաբար՝ ի տարբերություն նեֆրոլոգիայի, ուրոլոգիան հիմնականում զբաղվում է վերը նշված օրգան համակարգերի հիվանդությունների վիրաբուժական բուժմամբ։

Հատուկ ուրոլոգիական հիվանդությունների ախտորոշմամբ և բուժմամբ զբաղվող բժիշկը կոչվում է ուրոլոգ։

Ենթակարգեր
----------

Ուրոլոգիան՝ որպես բժշկության ոլորտ, որն ուսումնասիրում է տարբեր օրգաններ և ֆիզոլոգիական համակարգեր, իր հերթին կարող է բաժանվել մի քանի ենթակարգերի, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի ավելի նեղ ուղղվածություն։

### Անդրոլոգիա

Զբաղվում է տղամարդկանց վերարտադրողական համակարգի հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ, ախտորոշմամբ և բուժմամբ։

### Ուրոգինեկոլոգիա

Հենց այս գիտության անվանումը արտացոլում է նրա էությունը՝ ուրոլոգիա և գինեկոլոգիա։ Այն ուսումնասիրում է կանանց միզային համակարգի հիվանդությունների առաջացման պատճառները, ախտանիշները, բուժումը և կանխարգելումը՝ հաշվի առնելով զուգահեռ ընթացող գինեկոլոգիական ախտաբանությունը (պաթոլոգիան)։

### Նեյրոուրոլոգիա

Գիտություն է, որը ուսումնասիրում, ախտորոշում, բուժում և կանխարգելում է միզասեռական համակարգի այն հիվանդությունները, որոնք պայմանավորված են նյարդային համակարգի խանգարումներով։

### Օնկոուրոլոգիա

Օնկոուրոլոգիան (հունարեն՝ ονκος - ուռուցք, οὖρον – մեզ, λογία – գիտություն) ուսումնասիրում է միզասեռական համակարգի ուռուցքային հիվանդությունները, դրանց առաջացման պատճառները և ախտաբանությունը, ինչպես նաև մշակում է մեթոդներ՝ ուղղված այդ հիվանդությունների ախտորոշմանը, կանխարգելմանը և բուժմանը։

### Մանկական ուրոլոգիա

Մանկական ուրոլոգիան զբաղվում է երեխաների և դեռահասների մոտ միզասեռական համակարգի հիվանդությունների և զարգացման արատների հայտնաբերմամբ և բուժմամբ։

Տես նաև
-------

* Վազէկտոմիա
* Շագանակագեղձի քաղցկեղ
* Երիկամաքարային հիվանդություն
* Ուրոլոգիան Հայաստանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուրոլոգիա
**Ամանդա Բերգստեդտ** (շվեդ.՝ Amanda Bergstedt, դեկտեմբերի 5, 1841(1841-12-05), Ekers parish, Շվեդիա - նոյեմբերի 14, 1918(1918-11-14), Nyköpings östra församling, Նյուչյոպինգ, Սյոդերմանլանդ, Շվեդիա), շվեդ նկարչուհի, մանկավարժ, նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ, ինչպես նաև այլ ժանրի նկարներ, զբաղվել է նաև նկարների վերականգնմամբ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1841 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Էրեբրոյի մունիցիպալիտետի Էկեր քաղաքում՝ Նիլս Ուլրիկ Բերգստեդտի և Քրիստինա Կարոլինա Լեշչինսկիի ընտանիքում։

1867–1873 թվականներին Ամանդան սովորել է Ստոկհոլմի Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Փարիզում՝ 1882-1883 թվականներին, ինչպես նաև Բելգիայում և Նիդեռլանդներում՝ 1887 թվականին։
Աշխատել է որպես գծանկարչության ուսուցչուհի Վիսբյուում՝ 1880 թվականին, Նյուչոպինգում՝ 1885-1893 թվականներին և Արբուգայում՝ 1893 թվականին։

1894 թվականի նկար
Նա 1873 թվականին մասնակցել է Արվեստի Թագավորական ակադեմիայի ցուցահանդեսին, 1881 թվականին՝ Գյոթենբուրգի Հյուսիսային արվեստի ցուցահանդեսին, ինչպես նաև Շվեդ նկարիչների ասոցիացիայի գեղարվեստական ցուցահանդեսներին, որի անդամ է եղել։

Նա մահացել է 1918 թվականի նոյեմբերի 14-ին Նյուչոպինգի արևելյան ծխական համայնքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Kruse J.* Svenskt porträttgalleri : XX. Arkitekter, bildhuggare, målare, tecknare, grafiker, mönsterritare och konstindustrialister (շվեդերեն) — 1901. — P. 17.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Շվեդիայի մահվան գիրքը
3. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
4. ↑  Amanda Bergstedt (1841-1918), konstnär och teckningslärare

Գրականություն
-------------

* Svenskt konstnärslexikon del I sid 159 Allhems Förlag, Malmö. Libris 8390296.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Selma Amanda Bergstedt