**Օռլանդո Գիբոնս** (անգլ.՝ Orlando Gibbons, դեկտեմբերի 25, 1583(1583-12-25), Օքսֆորդ, Անգլիա - հունիսի 5, 1625(1625-06-05), Քենթերբերի, Սիթի օֆ Քենթերբերի, Քենթ, Քենթ, Անգլիա), անգլիացի երգահան, երգեհոնահար և կլավեսինահար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1583 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Օքսֆորդում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ 16-17-րդ դարերի ընթացքում նրա ընտանիքը տվել է երաժիշտների մի քանի սերունդ։ Սովորել է եղբոր՝ Էդուարդ Գիբոնսի մոտ՝ Քեմբրիջի Արքայական քոլեջում, որի երգչախմբում էլ երգել է 1596-1598 թվականներին։ 1605-1625 թվականներին եղել է Լոնդոնի Արքայական կապելլայի երգեհոնահարը։

Նա առաջին անգլիացի երաժիշտն էր, որ 1606 թվականին Քեմբրիջի համալսարանում ստացել է գիտական աստիճան։ 1622 թվականին Օքսֆորդի համալսարանը նրան շնորհել է երաժշտության դոկտորի կոչում։

1619 թվականից եղել է թագավորական կամերային երաժիշտ- վյորջինալահար: 1623 թվականից դարձել է Վեսթմինսթերյան աբբայության երգեհոնահարը։ Վախճանվել է Քենթերբերիում 1625 թվականի հոկտեմբերի 5-ին:

Ստեղծագործություն
-----------------

Գիբոնսը հիմնականում հորինել է եկեղեցական երաժշտություն՝ 40 անտեմներ (որոշները հատվածաբար են պահպանվել), սաղմոսներ, հիմներ (այդ թվում՝ Te Deum) և այլ պիեսաներ՝ անգլիկան եկեղեցու ժամերգության համար (հատկապես այպես կոչված «կրճատված» անգլ.՝ Short Service) ինչպես ակապելլա, այնպես էլ նվագարանների՝ երգեհոնի և կոնսորտի ուղեկցությամբ։ Դրանցում Գիբոնսը զարգացրել է Ջ. Թավերների, Թոմաս Թալլիսի և Ուիլյամ Բյորդի բազմաձայն ոճը։ Գիբոնսի երաժշտությանը հատուկ էին դեմոկրատիկությունը և պատկերների ճկուն մարմնացումը։ Գիբոնսը եղել է Հենրի Պյորսելի ամենանշանակալի նախորդներից։ Գիբոնսի մի շարք ստեղծագործություններ չեն հրատարակվել (պահպանվել են ձեռագիր)։

Թեև կենդանության օրոք Գիբոնսը համարվել է եկեղեցական երաժիշտ, բայց այժմ ավելի հաճախ են կատարում նրա աշխարհիկ երաժշտությունը։ Գործիքային երաժշտության ոլորտում նա թողել է ստեղծագործություններ (ֆանտազիաներ, պարային պիեսաներ,վարիացիաներ) անգլիական տարատեսակ սպինետի՝ այսպես կոչված վյորջինալի և բազմատեսակ լարային գործիքների նվագախմբի համար։ Վոկալ երաժշտության մեջ նա աշխատել է մոտետի և մադրիգալի ժանրերում։ Գիբոնսյան մադրիգալի ոճում նկատելի են անգլիական, շոտլանդական և իռլանդական ազգային երաժշտության տարրեր, ինչպես նաև իտալական մադրիգալի ազդեցությունը։

Գիբոնսի հրատարակված ստեղծագործությունների շարքում են վեց պիեսաներ վյորջինալի համար, որոնք ընդգրկվել են «Պարֆանիա» ժողովածուներում ( (անգլ.՝ Parthenia, 1611 թվական, վերահրատարակված 1843-1844 թվականներին), հնգաձայն մադրիգալների, ձայնի և ջութակի համար մոտետների հավաքածուն (1612 թվական), 2 անտեմներ, որոնք ընդգրկվել են Լեյտոնի «Արցունքներ կամ Գանգատներ» ժողովածուի մեջ(1614 թվական), 9 եռաձայն ֆանտազիաներ՝ հրատարակված 1610 և 1625 թվականներին, 5 անտեմներ, 2 ժամերգություն և աղոթք՝ Սուրբ Երրորդության օրվան նվիրված։ Սուրբ Երրորդության օրվան նվիրված աղոթքը ընդգրկվել է Բերնարդի «Ընտրագույն եկեղեցական երաժշտություն» (անգլ.՝ Selected church music, 1641 թվական) ժողովածուի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
2. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118717294 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2  Encyclopædia Britannica

Արտաքին հղումներ
----------------

* Orlando and Christopher Gibbons | Westminster Abbey

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օռլանդո Գիբոնս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Musopen · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ռիմանի երաժշտական · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12567423 · BIBSYS: 90572445 · BNE: XX1185424 · BNF: 138944377 · CiNii: DA06877966 · CONOR: 134663779 · GND: 118717294 · GTAA: 257625 · ICCU: LO1V134198 · ISNI: 0000000110388158 · LCCN: n82150569 · LNB: 000036929 · NDL: 01066575 · NKC: ola2002150818 · NLA: 35122249 · NLP: a0000002100076 · NSK: 000347973 · NTA: 071363432 · NUKAT: n97063939 · PTBNP: 802469 · LIBRIS: 316394 · SUDOC: 066912822 · VIAF: 12491395 · WorldCat VIAF: 12491395 |

 |

 |