Շումերանական գլխավոր արձանագրություն,  
 մոտավոր Ք.ա. 2600 թվական
Հնագույն Միջագետք
**Շուրուպպակ**, («բուժող վայր», «ամբողջական երջանկության վայր»), հին շումերական քաղաք։

Գտնվում էր հարավային Նապպուրայում, Եփրատ գետի ափին։ Ներկայումս քաղաքը կրում է Թելլ Ֆարա անունը, Իրաքում է, Ալ Քադիսիա նահանգում(մուխաֆազա)։ Շումերական առասպելը պատմում է, որ Մեծ ջրհեղեղից առաջ Շուրուպպակը կառուցվել է այն ժամանակվա աշխարհի կարևոր հինգ քաղաքներից հինգերորդը և վերջինը Սապարայից հետո։

Ըստ գրական գրառումների, վաղ Շումերական գլխավոր քաղաքներից էին Էրդուն, Բադ տիբիրան, Լարակը և Սիպարը։ Համաձայն ըստ Նապպուրական արքայական ցուցակի Շուրուպպակում կառավարել են երկու առասպելական թագավորներ, ընդհանուր 15 շար և 1 ներ (54 600 տարի) տևողությամբ, «ապա ջրհեղեղը ոչնչացրեց (երկիրը)»։ «Դրանից հետո երբ ջրհեղեղը ոչնչացրեց (երկիրը) և արքայություն ուղարկվեց երկնքից (երկրորդ անգամ), Քիշը դարձավ տեղական գահական կենտրոնը», պատմում է Նապպուրական արքայական ցուցակը։ Շուրուպպակը նվիրված էր Նինլիլին՝ հացահատիկի և օդի աստվածուհուն։ Ըստ շումերական առասպելի Շուրուպպակը Իուսուդրա իմաստունի հայրենիքն է (Բաբելոնում՝ Ուտնապիշտիմ, աստվածաշնչյան Նոյ), նավով փրկվել է ջրհեղեղից, որը նա կառուցել էր աստծո խորհրդով։

Պատմություն
-----------

Շուրուպպակը մեծ քաղաքական նշանակություն չի ունեցել, նա տնտեսական խոշոր դեր է ունեցել հացահատիկի պահեստավորման և բաշխման կենտրոն է եղել։ Շուրուպպակում կար շատ մեծ հացահատիկի ամբար, ցանկացած այլ շումերական քաղաքներից եղածներից ամենամեծը։

Պեղումներ
---------

Առաջին պեղումները իրականացվել են 1902 թվականին «Գերմանական Արևելյան ընկերության» (Deutsche Orient-Gesellschaft, ինչպես նաև «Գերմանական Արևելագիտության ընկերության») կողմից։ 1931 թվականին Փենսիլվանիայի համալսարանի հնագետների խումբը Էրիխ Շմիդտի ղեկավարությամբ պեղումներ են կատարել մոտավոր կես ամիս։ Հայտանբերել են Ք․ ա․ 26-րդ դարին վերագրվող գերեզմաններ, կացարանների մնացորդներ, տնտեսական և իրավաբանական փաստաթղթերի արխիվներ, ուսումնական նյութեր, քանդակագործ հուշարձաններ։ Ամենահին մշակութային շերտը պատկանում է Ջեմդեթ Նասրի ժամանակաշրջանին՝ Ք․ ա․ 4-րդ հազարմյակի վերջ։ Ք․ ա․ 3-րդ հազարամյակի վերջին քաղաքը կորցրել է իր նշանակությունը և շուտվ լքվել։ Ամենաուշ շրջանին վերագրվող գտածոներից են գլանաձև կնիքը և մի քանի կավե արձանագրությունները, որոնք վերագրվում են Ք․ ա․ 2-րդ հազարամյակի սկզբներին։ 
Ք․ ա․ մոտավոր 3200-3000 թվականներին Շուրուպպակում և մի քանի շումերական քաղաքներում (Ուր, Ուրուկ և Քիշ) տեղի է ունեցել խոշոր ջրհեղեղ։ Շմիդտի արշավախումբը 4-5 մետր խորության տակ հայտնաբերել են կավից և տիղմից գետային բերուկներ։ Բազմագույն կավի ամենաներքին մասի նստվածքները վերագրվում են Ջեմդեթ Նասրի ժամանակաշրջանին, որն անմիջապես նախորդել է վաղ դինաստիական ժամանակաշրջանին։

«Ջրհեղեի» մասին հիշուղություններ են պահպանվել շումերական և աքքադական դիցաբանության մեջ՝

```
 Ուտնապիշտին նրան գուշակում է, Գիլգամեշին՝
 «Ես բացում եմ, Գիգամեշ, գաղտնի բառը
 Եվ աստվածների գաղտնիքները քեզ ես կպատմեմ։
 Շուրուպպակ, քաղաքը, որին դու գիտես,
 Որ գտնվում է Եփրատի ափին՝ 
 Այդ քաղաքը շատ հին է, աստվածները նրան մոտ են։ 
 Ջրհեղեի Մեծ աստվածները նրա սրտում կխորնարհվեն»
                 (Գիգամեշի էպոս)
```

Շուրուպպակի տիրակալներ
----------------------

* Ուբար Տուտու կառավարել է 5 շար և 1 ներ (18 600 տարի)։
* Զիուսուդրա կառավարել է 10 շար (36 000 տարի);

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Неразгаданные тайны ВАВИЛОНА ч. 12-1, Автор: Бровко Владимир)
2. ↑  легендарных, архаических
3. 1 2 3  1 шар в шумерской шестидесятиричной системе счисления составляет 3600 лет
4. 1 2 3  1 нер в шумерской шестидесятиричной системе счисления составляет 600 лет
5. ↑  Ниппурский царский список
6. ↑  Ernst Heinrich and Walter Andrae, ed. «Fara, Ergebnisse der Ausgrabungen der Deutschen Orient-Gesellschaft in Fara und Abu Hatab» (Berlin:Staatlich Museen zu Berlin, 1931)
7. ↑  Erich Schmidt, *Excavations at Fara*, 1931, University of Pennsylvania’s *Museum Journal*, 2 (1931), pp 193—217.
8. ↑  Harriet P. Martin, *FARA: A reconstruction of the Ancient Mesopotamian City of Shuruppak*, Birmingham, UK: Chris Martin & Assoc. (1988)p. 44, p. 117 and seal no. 579.

Աղբյուրներ
----------

* Ниппурский царский список
* (Ниппурский царский список).
* Archived 2013-10-04 at the Wayback Machine. (Неразгаданные тайны ВАВИЛОНА ч.12-2, Автор: Бровко Владимир).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հնագույն քաղաքներ Archived 2013-10-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Universalis |

 |