recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ասլան բեկ Աղալար բեկ օկլի Սաֆիքյուրդսկի** (ադրբ.՝ Aslan bəy Ağalar bəy oğlu Səfikürdski, սեպտեմբերի 30, 1881(1881-09-30), Səfikürd (Goranboy), Ելիզավետպոլի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1937, Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի հասարակական-քաղաքական և պետական գործիչ, Անդրկովկասի սեյմի անդամ, իսկ ավելի ուշ՝ Ադրբեջանի ազգային խորհուրդի անդամ, Փոստի և հեռագրական ծառայության նախարար՝ Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության կառավարության երրորդ կաբինետում (1918 թ. դեկտեմբերի 26 - 1919 թ. մարտի 14), կառավարության չորրորդ կաբինետի արդարադատության և աշխատանքի նախարար (1919 թ. ապրիլի 14 - 1919 թ. դեկտեմբերի 22);

Կենսագրություն
--------------

Ասլան բեյ Սաֆաֆուրդսկին ծնվել է 1881 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Գանձակի Սաֆիքյուրդ գյուղում։ Ասլան բեկը միջնակարգ կրթությունը ստացել է Գանձակում։ Նա ընդունվել է Գանձակի դասական գիմնազիա և միջնակարգ կրթությունն ավարտել է 1901 թվականին։ Նույն թվականին ընդունվել է Խարկովի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Նույն թվականին ընդունվել է Խարկովի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ 1902 թվականին նա իր խնդրանքով տեղափոխվել է Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան։ Ասլան բեկը 1907 թվականին ավարտել է համալսարանը և վերադարձել է Գանձակ։ 1907-1911 թվականներին աշխատել է Գանձակի դատական մարմիններում։ Նա Գանձակի մուսուլմանական բարեգործական ընկերության առաջնորդներից էր, ինչպես նաև Դերասանների ասոցիացիայի նախագահ։ 1917 թվականի փետրվարին Ռուսաստանում տեղի ունեցող հեղափոխությունից հետո, Սաֆիքյուրդսկին ընտրվել է Գանձակի Գործկոմի, ինչպես նաև Գանձակի մուսումանական ազգային խորհրդի անդամ։

1918 թվականի մայիսի 28-ին հռչակվել է Ադրբեջանի Դեմոկրատական Հանրապետությունը։ Ասլան բեկը շատ կարևոր դեր է խաղացել հանրապետության կայացման գործում։ Ասլան բեկը աշխատել է որպես Փոստի և հեռագրական ծառայության նախարար և արդարադատության նախարար՝ Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության ընթացքում։ Ասլան բեկ Սաֆիքյուրդսկին մահացել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Բաքվում երկարատև հիվանդությունից հետո։

Աղբյուրներ
----------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. İkinci cild. B,2005, s.154; Nəsib Nəsibzadə. Azərbaycan Demokratik Respublikası. B,1990, s.86
* Азербайджанская Демократическая Республика. Баку, 1998, с. 120
* Азербайджанская Демократическая Республика (1918-1920). Законодательстве акты. Баку, 1998, с. 328

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ասլան բեկ Սաֆիքյուրդսկի
2. ↑  Протоколы заседаний мусульманских фракций Закавказского сейма и Азербайджанского национального совета 1918 г. / Под ред. А. А. Пашаева. — Б.: Adiloğlu, 2006. — 216 с.
3. ↑  А.Балаев. Азербайджанское национально-демократическое движение 1917-1920 гг. Баку, 1990, с. 30.
4. ↑  К истории Закавказья в 1917 — первой половине 1918 г.
**Հենրիխ Շաբո թանգարան** (հոլ.՝ Chabot Museum, Նիդերլանդերեն արտասանություն` [ʃaːˈbɔt myˈzeːjɵm]), թանգարան, որը նվիրված է հոլանդացի նկարիչ և քանդակագործ Հենրիխ Շաբոյին և գտնվում է Ռոտերդամում (Նիդեռլանդներ)։ Թանգարանը գտնվում է Թանգարանների այգում, շքեղ առանձնատան մեջ, Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարանի և Նիդեռլանդների ճարտարապետական ինստիտուտի մոտ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը բացվել է 1993 թվականին։

2016 թվականին Շաբո թանգարանն արժանացել է տեսողական արվեստի Հենրիխ Շաբո մրցանակին, որը հիմնվել է Փրինս Բերնհարդ մշակութային հիմնադրամի կողմից։

Կառույց
-------

Շաբո թանգարանը գտնվում է Ռոտերդամի կենտրոնում գտնվող Թանգարանների այգում, Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարանի և Նիդեռլանդների ճարտարապետական ինստիտուտի միջև
: 
Թանգարանը գտնվում է շքեղ առանձնատան շենքում, որը նախագծվել է 1938 թվականին, նոր օբյեկտիվիզմի ոճով, ճարտարապետներ Գերթ Վիլեն Բաասի և Լեոնարդ Ստոկլայի կողմից։

Առանձնատունը ազգային ժառանգության կարգավիճակ է ստացել 2000 թվականից։

Հավաքածուներ
------------

Թանգարանը նվիրված է նկարիչ և քանդակագործ Հենրիխ Շաբոյին։ Թանգարանի հավաքածուի մեջ ներառված են 1920-ականներին արված աշխատանքներ, ինչպես նաև` 26 աշխատանք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2  Chabot Museum Archived 2014-08-09 at the Wayback Machine. Rotterdam Info. Retrieved on 8 August 2014.
4. ↑  Monumentnummer: 513886 - (Chabot Museum), Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Retrieved on 8 August 2014.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 129266398 · WorldCat VIAF: 129266398 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սաղուասոնք (այլ կիրառումներ)

**Սաղուասոնք** կամ **Սալասուղ** (այժմ կոչվում է՝ ադրբ.՝ Sələsüz **Սալասուզ**), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։ Տեղակայված է Շահբուզ շրջկենտրոնից 7 կմ հեռավորության վրա։

Պատմություն
-----------

Մինչև այժմ էլ նկատելի են գյուղի հին հետքերը։ Այժմյան գյուղը, որը մտնում է Շահբուզի շրջանի կազմի մեջ, վերանվանվել է Սալասուղ։ Տեղանքի ուսունասիրություններից երևում է, որ պատմական Սաղուասոնքը ունեցել է միջին մեծություն։

13-րդ դարում Սաղուասոնքը Տաթևի վանքին վճարում էր 8 միավոր հարկ։

### Բնակչություն

Հայկական բնակչությունը գյուղից գաղթել է մոտավորապես 1800-1820 թվականներին, որից հետո այդտեղ բնակություն են հաստատել թաթարները, թուրքերը, պարսիկները։ Ըստ Ղևոնդ Ալիշանի տվյալների՝ 1890-1891 թվականներին այդտեղ բնակվում էր 25 տուն այլազգի բնակչություն։

Հուշարձաններ
------------

Գյուղի հուշարձաններից կանգուն է միայն միաթռիչք կամուրջը։

Տես նաև
-------

* Բաբեկի շրջան
* Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Նախիջևանի ԻՍՍՀ բնակավայրերը
3. 1 2 3 4 5  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 183 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արգամ Այվազյանի «ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԻՍՍՀ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀՈւՇԱՐՁԱՆՆԵՐԸ» գիրքը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Շահբուզի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Շահբուզ** |
|  |
| 
* Աղտավ
* Արմավաշեն
* Առինջ
* Զարինե
* Զառնաթուն
* Օծոփ
* Բադամլիսու
* Բջնակ
* Դալարինք
* Գեհենիք
* Անուշավան
* Քրտն
* Ձաղա
* Ոլենի
* Կժաձոր
* Կուքի
* Քյոլք
* Աղու
* Ծավալք
* Նորս
* Բաբոնք
* Կըզըլ Կըշլաղ
* Շամեն
* Շահապոնք
* Սաղուասոնք
* Թաթերք
* Թամաշաղ
* Արքոյքայ

 | Շահբուզի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Լքված | 
* Ագարակ
* Բլուր
* Հեծանա
* Խնձրա
* Խոզրամիր
* Խոռունք
* Ցեցիկ
* Զուր

 |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Առեղ (այլ կիրառումներ)

**Առեղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հայոց ձորի գավառում։ Գտնվում էր Վան քաղաքից հարավ-արևելք, Խոշաբ գետի աջ կողմում, նրա մինջ հոսանքում։

Պատմություն
-----------

1872 թվականին ստեղծվել է «Փրկություն» գաղտնի միությունը, որը գյուղացիների ծանր վիճակը նկարագրող դիմում է ուղարկել Վան, որտեղ գրված էր «...թե ռուսանալ՝ ռուսանանք միասին, թե գաղթել՝ գաղթենք միասին, թե վերջապես մեռնիլ հասած է մեզ՝ մեռնենք, բայց փրկվինք. այս է մեր աղերսն առ ձեզ...»: Բնակիչները ակտիվ մասնակցություն են ունեցել Վանի հերոսական պաշտպանությանը։

Գյուղը թուրքերի կողմից առաջին անգամ կողոպտվել է 1895 թվականին, իսկ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ իսպառ ավերվել է։

Բնակչություն
------------

XIX դարի սկզբին ուներ 3 հայկական տուն՝ 23 բնակչով, XX դարի սկզբին՝ 26 տուն՝ 160 բնակչով, իսկ 1913 թվականին՝ 2231 բնակիչ։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը եղել է հացահատիկի մշակությունն էր։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Առեղն ուներ Ս. Վարդան անունով եկեղեցի, որը երբեմն նաև համարվել է վանք։

Տես նաև
-------

* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 324

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայոց ձորի գավառ |
| --- |
|  |
| գյուղեր | Ագրակ • Ադանան • Աթանանց • Անգ • Անգղ • Առեղ • Առեղ (այլ գյուղ) • Աստվածաշեն • Արատենց • Գեմ Բելասան Մեծ • Գեմ Բելասան Փոքր • Գուկանց • Էրեմերի • Թրքաշեն • Իշխանիգոմ • Խարականց • Խառնուրդ • Խեք • Խոսպ • Խորգոմ • Կարմրաքար • Կեմ • Կզըլդաշ • Կղզի • Հիրճ • Հնդստան • Մաշտակ • Մարգս • Մուլք • Նորգեղ • Ոչխրանց • Պժնկերտ • Պլթենց • Սուրբ Վարդան • Տոնի • Քարավանց • Քերծ • Նորովանց • Քյոշք |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**«Արթիկ» փակ ռեժիմի բանտ**, քրեակատարողական հաստատություն Հայաստանի Արթիկ քաղաքում։

«Արթիկ» քրեակատարողական հաստատությունում բանտարկված է 348 մարդ, որից 34-ը կալանավոր։

Համաձայն ՀՀ Արդարադատության Նախարար Գևորգ Դանիելյանի 2007 թվականի հուլիսի 13-ի հրամանագրի «Արթիկ» ՔԿՀ բանտապետ Հովհաննես Թամրազյանը ազատվել է ծառայությունից, իսկ տասը աշխատակիցներ ենթարկվել են կարգապահական տարբեր տույժերի, ինչը տեղի է ունեցել հաստատությունում նշանակված ծառայողական քննությունից հետո։

2010 թվականի նոյեմբերի 30-ին «Հայկական ժամանակ» թերթի խմբագիր Նիկոլ Փաշինյանին «Կոշ» ՔԿՀ-ից տեղափոխել են «Արթիկ» ՔԿՀ։ Նրա պահման ռեժիմը փոխվել է. բացից փոխվել է փակի։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի բանտերի ցանկ
* Նիկոլ Փաշինյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանի բանտերը անհրաժեշտ ամեն բան ունեն A/H1N1 գրիպի դեմ պայքարի համար(չաշխատող հղում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ՀՀ Արդարադատության Նախարարություն — ՔԿ վարչության վիճակագրություն
2. ↑  ԳՆԴԱՊԵՏԸ ՄՆԱՑ ԱՌԱՆՑ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ
3. ↑  «Արթիկ» բանտի բանտապետը ազատված է ՀՀ Արդարադատության նախարարի հրամանագրով(չաշխատող հղում)
 (ռուս.)
4. ↑  Նիկոլին տեղափոխել են
**Սևերեկ**, գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի նահանգում, Հայկական Տավրոսի լեոնաբազուկ Սևավերակի լեռների (այժմ՝ Կարաջադաղ) և Եփրատի միջև, Դիարբեքիր - Ուրֆա ճանապարհին։

Աշխարհագրություն
----------------

Սևավերակում աճում են խաղողի ընտիր տեսակներ, նուռ, թուզ, սեխ և ձմերուկ։ Մերձակա անտառը հարուստ է ընկուզենու, կաղնու, պիստակենու, խնձորենու և տանձենու ծառերով։

Պատմություն
-----------

1895 թվականին Սևավերակի հայերը նույնպես ենթարկվել են թուրքական կոտորածի ու կողոպուտի։ 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ, հայերի զգալի մասը զոհվեց Սևավերակում և Ուրֆա տանող ճանապարհին։ Դեյր Էլ-Զոր աքսորվածներից փրկվեցին աննշան թվով մարդիկ։ Սևավերակում այժմ Թուրքիայի Ուրֆայի նահանգի Սիվերեք գավառի կենտրոնն է։

Բնակչություն
------------

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Սևավերակը ուներ շուրջ 2500 հայ բնակիչ։

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը զբաղվում էր այգեգործությամբ, պարտիզպանությամբ, արհեստներով և առևտրով։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Ունեին եկեղեցի և դպրոց։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Սևերեկի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Երկուշ • Սևերեկ • Վերանշեհիր |
|  |
| Գյուղեր | Ադրո • Ազրո • Բուչակ • Խըրբեք • Խորզոն • Խուրի • Կարաբրջիկ • Կորի • Հոշին • Մզրե • Շունտուն • Չաթախ • Սըմախ • Սիմակ |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Դոլգոպրուդնի** (ռուս.՝ Долгопру́дный), քաղաք Մոսկվայի մարզում, գտնվում է Մոսկվայի կենտրոնից 20 կմ հյուսիս։ Քաղաքի անվանունը ծագել է ռուսական "Долгий пруд" (*երկար լիճ*)՝ քաղաքի հյուսիսարևելյան մասում գտնվող երկար և նեղ լճի անունից։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը հարավից և արևելքից սահմաններ ունի Մոսկվայի հետ, հարավարևմուտքից՝ Խիմկիի հետ, արևմուտքում սահմանափակվում է Մոսկվայի ջրանցքով, հյուսիսում՝ Կլյազմինսկոյե ջրամբարով։ Մոսկվայի Սավյոլովսկի կայարանի երեք կառամատույցներից՝ Նովոդաչնայա, Դոլգոպրուդնայա և Վոդնիկի, գնացքով կարելի է 20 րոպեում հասնել Դոլգոպրուդնի։ Մոսկվան Դմիտրովին կապող Դմիտրովյան մայրուղին անցնում է քաղաքի արևելյան հատվածով։

Տարբեր ժամանակահատվածներում քաղաքի կազմում են եղել

* Խլեբնիկով ավանը
* Պավելցևո գյուղը
* Շերեմետովյան ավանը

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից Դոլգոպրուդնին գտնվում է 17-րդ դարից ի վեր հայտնի բնակավայրում, որտեղ 1900-ական թվականներին կառուցել են երկաթուղի, 1914 թվականին՝ երկաթուղային հարթակ։ Բնակավայրն սկսեց զարգանալ, երբ այնտեղ 1931 թվականին կառուցվեց օդանավաշինության գործարան։ Որոշ ժամանակ բնակավայրն անվանվել է Dirizhablstroy ("օդանավաշինություն")։ 1951 թվականին Դոլգոպրուդնի տեղափոխվեց Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտը և քաղաքի հարավային մասում սկսվեց նրա նոր մասնաշենքի շինարարությունը։ Դոլգոպրուդնին քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1957 թվականին։

Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտ

Տարածքային բաժանում
-------------------

*Միկրոշրջաններ*

1. Հին քաղաք
2. Գրանիտային
3. Լիխաչովյան
4. Գնիլուշի
5. Կոտովո
6. Վոդնիկի
7. Виноградовские горки
8. Շչապովո
9. Խլեբնիկովո
10. Պավելցևո
11. Նավթոբազայի ավան
12. Շերեմետովյան
13. Կենտրոնական

Բնակչություն
------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 1939 | 1959 | 1967 | 1970 | 1973 | 1976 | 1979 | 1982 | 1986 | 1989 | 1992 | 1996 | 1998 | 2000 |
| Բնակիչ | 8000 | 32 959 | 50 000 | 53 095 | 57 000 | 60 000 | 64 523 | 68 000 | 70 000 | 70 751 | 70 400 | 67 900 | 67 400 | 67 600
  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2001 | 2002 | 2003 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 |
| Բնակիչ | 67 700 | 68 792 | 68 800 | 77 100 | 78 400 | 79 600 | 80 500 | 82 252 | 90 956 | 91 000 | 92 860 | 94 989 | 97 505 | 98 788 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Народная энциклопедия городов и регионов России

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Դոլգոպրուդնի հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)
* Լուսանկարներ Դոլգոպրուդնիից(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |

 |
Ծոփք-Կոմմագենեի թագավորությունը
**Արշամ** (ծննդյան և մահվան թթ․ անհայտ) կամ **Արսամես**, Ծոփքի և Կոմմագենեի միացյալ հայկական պետության թագավոր (մ․թ․ա․ շուրջ 240 - 220)։ Հայոց շահնշահ Շամուշի որդին, Երվանդունի թագավորական հարստության կրտսեր ճյուղից։

Հույն պատմիչ Պոլիենոսը (II դ․) հայտնում է, որ մ․թ․ա․ 230-ին Սելևկոս II Կալինիկոսի դեմ ապստամբած եղբայրը՝ Անտիոքոս Հիերաքսը, ապաստանել է բարեկամ հայ թագավոր Արշամի մոտ։

Ենթադրվում է, որ Արշամը վարել է հարևան Սելևկյան պետությունը թուլացնելու քաղաքականություն։

Հետևելով հելլենիստական մշակույթի ավանդույթներին՝ Արշամը կառուցել է քաղաքներ, խրախուսել առևտուրը, հատել դրամ։ Մեզ է հասել նրա դրամը՝ «Թագավորի Արշամայ» մակագրությամբ։

Ծոփքում՝ Արածանի և Տիգրիս գետերի միջև տարածվող դաշտում, Արշամը կառուցել է նոր մայրաքաղաք՝ Արշամաշատը, իսկ Կոմմագենեում՝ Արսամեա անունով երկու քաղաք։

Արշամի մասին տեղեկություններ կան, որ նա այնքան հզոր էր, որ կարողացել էր ապաստան տալ Սելևկյան տիրակալի դեմ ապստամբած նրա եղբորը։

Գրականություն
-------------

* Тирацян Г․, Страна Коммагена и Армения, «Տեղեկագիր ՀՍՍՌ ԳԱ, հաս․ գիտ․», 1956, №3։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 2. — էջ 109.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WeRelate · Rodovid |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 109)։*  |


| ⛭Արշամ — նախնիներ |
| --- |
| 

 |


| ⛭Տոհմածառ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Շավարշ |  | Աբդիսարես |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Երվանդ Գ |  | Շամուշ |  | Արշամ |  |  | Երվանդ Դ Վերջին |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  | Միհրան II[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիրետ (այլ կիրառումներ)

**Սիրետ** (ռումիներեն՝ Siret), քաղաք Ռումինիայի Սուչավա գավառում, Սիրետ գետի ափին։

Սիրետ գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է 1340 թվականից։ Մոլդավիայի իշխանության ստեղծումից (14-րդ դար) հետո Սիրետ դարձել է կարևոր կենտրոն։ 14-րդ դարում Սիրետում հաստատված հայերը ստացել են առանձնաշնորհումներ, ունեցել սեփական քաղաքային վարչություն, քաղաքապետ, 12 ծերերի խորհուրդ և դատարան(առաջնորդվել է Մխիթար Գոշի «Դատաստանագրքով»)։ 15-րդ դարին Սիրետում եղել է մոտ 700 ընտանիք հայ բնակիչ։ Տաղասաց Մինաս Թոխաթցու (1510-1622) վկայությամբ՝ Սիրետում եղել է հայկական եկեղեցի։ 1551-1552 թվականներին իշխան Շտեֆան Ռարեշի հալածիչ քաղաքականության պատճառով մեծ թվով հայեր Սիրետից գաղթել են Տրանսիլվանիա։ Սիրետից հայերի նոր խոշոր գաղթ է տեղի ունեցել 1670-ական թվականներին Գեորգե Դուկա իշխանի հարկային ծանր քաղաքականության հետևանքով։ 18-րդ դարի 70-ական թվականներին Սիրետում բնակվել է 58, 18-րդ դարի սկզբին՝ 10 ընտանիք հայ։ Սիրետի հայկական համայնքը գոյատևել է մինչև 19-րդ դարի 2-րդ կեսը։ Ներկայումս Սիրետում պահպանվել են 17-րդ դարի հայատառ արձանագրություններով 13 տապանաքար, որոնք հայկական եկեղեցու և գերեզմանոցի ավերակների հետ պեղվել են 1885 թվականին։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի
  | 1910 | 1930 | 1948 | 1956 | 1966 | 1977 | 1992 | 2002 | 2011 |
| Բնակիչ
  | 7 948 
  | 9 905 
  | 8 058 
  | 5 664 
  | 8 018 
  | 8 264 
  | 10 071 
  | 9 329 
  | 7 721 
  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4324501-8 · NKC: ge375899 · VIAF: 129290043 · WorldCat VIAF: 129290043 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 409)։*  |
**Ներքին Չայլու**, չբնակեցված գյուղ Ադրբեջանի Թարթառի շրջանում՝ Մարտակերտ քաղաքից 16 կմ հյուսիս-արևելք։ Բնակավայրը եղել է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի (1991 թվականից՝ ԼՂՀ) Մարտակերտի շրջանում։ 1960-ական թվականներից միացվել է Վերին Չայլու գյուղին և դարձել նրա առանձին թաղամասը՝ միասին կազմելով Այգեստան գյուղը։ 1992 թվականին գրավվել է ադրբեջանցիների կողմից և դարձել է անբնակ։

Պատմություն
-----------

19-րդ դարի առաջին քառորդում ռուս-պարսկական երկրորդ պատերազմի հետևանքով Արևելյան Հայաստանի մեծ մասը միացվեց Ռուսական կայսրությանը։ Պատմական Հայաստանի իրանահպատակ գավառների՝ Խոյի, Ուրմիայի, Սալմաստի, Մակուի ու Ղարադաղի հայերը աստիճանաբար լքեցին իրենց բնակավայրերը և հաստատվեցին Արաքս գետից հյուսիս ընկած տարածքներում։ 1827 թվականին հիմնադրվեց հիմնվեց Չայլու՝ «գետափնյա» գյուղը, որը պայմանականորեն բաժանվեց Վերին և Ներքին Չայլուների։ 1923 թվականին կազմավորվեց Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզը։ Ներքին Չայլուն մտավ դրա՝ Մարտակերտի շրջանի կազմ՝ որպես սահմանամերձ գյուղ։

1960-ական թվականներին Թարթառի շրջանի Ղահիյար գյուղի բնակիչները փոխադրվում են այստեղ, տներ հիմնում երկու գյուղերի միջև ընկած բաց տարածությունում, որով Ներքին Չայլուն դադարում է ինքնուրույն գյուղ լինելուց։

Բնակչություն
------------

1890-ական թվականներին ուներ 45 տուն՝ 257 բնակչով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ներքին Չայլուի բնակչությունը կրկնակի պակաս էր Վերինից՝ 323 մարդ։

Պատմամշակութային հուշարձաններ
-----------------------------

Չայլուն ունի Սուրբ Աստվածածին անունով եկեղեցի (19-րդ դար), Պառավի կամուրջ (մթա I դար)։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

Գյուղն ուներ միջնակարգ դպրոց, ակումբ, գրադարան, կինո, բուժկայան։

Տես նաև
-------

* Վերին Չայլու

Աղբյուրներ
----------

* Արցախի բնակչության ազգային կազմի շուրջ
* Արցախի տեղանունները

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Մարտակերտ** |
|  |
| Գյուղեր | Աղաբեկալանջ • Այգեստան (Վերին Չայլու) • Անձավներ • Առաջաձոր • Գառնաքար • Գետավան • Գյունեյփայա Ներքին • Դաշտագլուխ • Դաստակերտ • Դրմբոն • Զագլիկ • Զարդախաչ • Թալիշ • Թբլղու • Լենինավան • Լևոնարխ • Խնկավան • Ծաղկաշեն • Ծաղկունք • Ծմակահող • Կարմիրավան • Կիչան • Կոճողոտ • Կուսապատ • Հաթերք • Հայադ • Հայկաջուր • Հարությունագոմեր • Հացավան (Յարմջա) • Հովտաշեն • Ղազանչի • Ղազարահող • Ճանկաթաղ • Ճրագ • Մաղավուզ • Մանիքլու • Մատաղիս • Մարալյան Սարով • Մարաղա • Մեծշեն • Մեհմանա • Մոխրաթաղ • Նարեշտար • Ներքին Հոռաթաղ • Ներքին Չայլու • Նոր Այգեստան • Նոր Կարմիրավան • Նոր Հայկաջուր • Նոր Ղազանչի • Նոր Մարաղա • Նոր Ջրաբերդ • Նոր Սեյսուլան • Շահմասուր • Չափար • Չլդրան • Պողոսագոմեր • Ջրաբերդ • Սեյսուլան • Վաղուհաս • Վանք • Վարդաձոր • Վարնկաթաղ • Վերին Հոռաթաղ • Տոնաշեն • Քմքաձոր • Քոլատակ • Օրթա Գյունեյփայա | Հադրութի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Օրուրո** (իսպաներեն ՝ Oruro, կեչուա՝ Ururu) , քաղաք Բոլիվիայում, համանուն դեպարտամենտի մայրաքաղաքը։ Բնակչությամբ 6-րդ քաղաքն է (210 000)։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 3710 մ բարձրության վրա։ Բոլիվիայում նույնանուն մարզի կենտրոնն է։
Մինչև հանքարդյունաբերության անկում ապրելը և վերջնական փակվելը (1990-ականներ) Օրուրոն եղել է երկրի հանքաարդյունաբերության կենտրոնը։ Այնտեղ արտադրվել է անագ, արծաթ, վոլֆրամ, ոսկի, ծարիր, ծծումբ և պղինձ։

Մեր օրերում առավել մեծ կարևորություն են ձեռք բերում գյուղատնտեսությունը, կերամիկայի և մետաղների մշակումը։ Օրուրոն, որը երկաթգծով կապված է մեծ քաղաքների հետ, մինչ այժմ էլ հանդիսանում է կարևոր տրանսպորտային հանգույց։ Երկրի կարևոր ճանապարհները անցնում են Օրուրոյով և հենց դա էլ նպաստում է քաղաքի զարգացմանը։

Մշակույթ
--------

Քաղաքը Օրուրո են անվանել տեղի հնդկացիները։ Բնակավայրը հայտնի է իր կառնավալով։ Վերջինս 2001 թվականին գրանցվել է ՅՈւՆԵՍԿՈյի ցանկի մեջ։ Այն իր մեջ կրում է հնդկացիների կրոնի մինչկոլումբոսյան տարրեր։

Տրանսպորտ
---------

Օրուրոյով է անցնում № 1 մայրուղին, որը հյուսիսում կապում է Բոլիվիայի մայրաքաղաք Լա Պասի և հարավում Պոտոսիի հետ։ Մայրուղուն կից անցնում է նաև երկաթուղին, որը կրկին գնում է դեպի Լա Պաս։ Օրուրոյից հարավ անցնում է երկաթգիծ, որի վերջնակետն է Չիլիի Անտոֆագաստա քաղաքը։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Սոլթ Լեյք Սիթի
* Չիլի Չիլի Իկիկե

Հուշարձաններ
------------

* Մարիամ Աստվածածնի արձանը, որի բացումը եղել է 2013 թվականին։

Գրականություն
-------------

* Crespo Rodas, Alberto: *La Fundación de San Felipe de Austrie y Asiento de Minas de Oruro.* в: Revista Histórica. Organo de la Academia Nacional (Instituto del Peru) Tomo XXIX, Lima, 1966.
* Mesa, José /Gisbert, Teresa: *Oruro. Origen de una Villa Minera.* в: La minería Hispana e Iberoamericaca. Contribución a su investigación histórica. Vol.1, Leon, 1970.
* Salamanca Trujillo, Hugo: *La Proclama Patriotica de Oruro. Valoración histórico-social del manifesto de agravios.* в: Revista Universidad Segunda Epoca, No.1, Oruro 1975.

Օրուրոյի համայնապատկերըՕրուրոյի համայնապատկերը

|
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4301601-7 · LCCN: n80046143 · VIAF: 132384081 · WorldCat VIAF: 132384081 |

 |
**Սան Ռաֆել**, նաև Սան Ռաֆայել (անգլ.՝ San Rafael), քաղաք ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգում։ Գտնվում է Մեծ Սան Ֆրանցիսկո մարզի հյուսիսային ծովածոցի տարածքում։ Կալիֆոռնիայի Մարին շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Չափեր
-----

Սան Ռաֆելի մակերեսը կազմումէ 58,074 կմ², որից 42,657 կմ² պատկանում է ցամաքին, իսկ 15,417-ը` ջրային տարածությանը։

Կլիմա
-----

Սան-Ռաֆել տարածաշրջանի կլիման միջերկրածովային տաք ամառային է։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը մեծացել է 1817 թ. իսպանական կաթոլիկ նեկայացուցչության հիման վրա, բաղկացած է չորս առաջնորդարանից գաղութային Մեքսիկայի հին Կալիֆոռնիա նահանգի տարածքում, Մեքսիկայի անկախությունից 4 տարի առաջ։ Նեկայացուցչությունը և քաղաքը ստացել են իրենց անունը ի պատիվ Ռաֆաիլ հրեշտակապետի։ Սկզբում այս կաթոլիկ կայանը ծառայել է որպես հիվանդանոց։ 1822 թ. տեղի հնդիկների կողմից քրիստոնեության ընդունման արդյունքում, նա ստացավ միսիոներական պաշտոնի կարգավիճակ։ Հենց առաջին տարում դիմեցին 300 մարդ, մինչև 1828 թվականը արդեն 1140 մարդ։ 1844 թվականին Մեքսիկայի կառավարությունը փակում է ներկայացուցչությունը, և նրա շենքը մասնակի փլուզվում է։ 1949 թվականին վերականգնվեց և բերվեց սկզբնական վիճակին։ 1888 թվականին քաղաքը միացվեց երկաթուղային ճանապարհների ցանցին։ Սան Ռաֆելի ծովածոցում ԱՄՆ-ի ծովային զինվորական նավատորմում ստեղծում է իր բազան, որը ակտիվորեն օգտագործում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

1971 թվականից Սան Ռաֆելում է գտնվում LucasFilm կինոստուդիայի գլխավոր գրասենյակը։ «Յունիվերսալ» կինոընկերության կողմից քաղաքում նկարահանվել են այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են՝ «Ամերիկյան գրաֆիտներ» և «Գատակա» ֆիլմերը։

1982 թվականից Սան Ռաֆելում հիմնվել է և գտնվում է Autodesk ընկերությունը իր հայտնի «AutoCAD» (համակարջչային դիզայնի համակարգ) և «Autodesk 3ds Max» (եռաչափ գրաֆիկայի և անիմացիայի ստեղծման և խմբագրման համակարգ) արտադրանքներով։

Ժողովրդագրություն
-----------------

2010 թվականին Սան Ռաֆելում ապրում էր 57 713 մարդ։ Ցեղային-ազգային առումով 70,4 %-ը սպիտակամաշկ ամերիկացիներ էին, 1,15 %-ը աֆրոամերիկացիներ, 1,2 %-ը հնդկացի, 6,3 %-ը գաղթականներ էին Ասիայից, բնակչության 30%-ը իսպանացիներ։ 19,3 %-ը 18 տարեկանից ցածր, 8,6 %-ը 18-24 տարեկան, 29,3 %-ը 25-44, 27 %-ը 45-64, 15,8 %-ը 64-ից բարձր։

Քաղաքական առումով քաղաքի բնակիչները մեծ մասամբ հանդիսաում են ժողովրդական կուսակցության կողմնակիցներ։ Վերջին ընտրությունների ժամանակ տեղի ունեցավ 2010 թ. հունվարին, դեմոկրատների օգտին քվեարկեցին 55,4% ընտրողներ, հանրապետական կուսակցության օգտին՝ 19,58%

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  При расчёте плотности населения использовалась только площадь **суши** города 42,91 км².
2. ↑  США: Общегеографическая карта / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» в 2005 г.; гл. ред. Г. В. Поздняк, ред. Г. Ф. Кравченко. — 1:6 000 000, 60 км в 1 см. — М.: Роскартография, 2005.
3. ↑  В некоторых русскоязычных СМИ используется испанское название *Сан-Рафаэль*. Пример: «Известия» — Скончался известный джазмен Джордж Дюк
**Քյուլթափա** (ադրբ.՝ Kültəpə), Մոխրաբլուր։ Գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Բաբեկի շրջանում։

Նախիջևանի Քյուլ-թափան բնակատեղի է Արարատյան դաշտի հարավարևելյան անկյունում Նախիջևան գետի ձախ ափին, որը սովետական հնագետներին հնարավորություն ընձեռեց ընդհուպ մոտենալու Կովկասի 4-3 հազարամյակների հնագիտական հուշարձանների դասակարգման և թվագրման հարցերին։ Քյուլ-Թախայի երկրորդ վաղբրոնզեդարյան շերտը համադրվեց Պարսկահայքում Կապուտան լճի արևմտյան ափին գտնվող Գեոյ-Բափա բնակավայրի վերին հորիզոնների հետ (մ.թ. ա. 3200-2800), այնուհետև ռադիոածխածնային մեթոդով թվագրվեցին Քյուլ-Թափայի նույն շերտի (2920-90) և Քվացխելեբիի ստորին շերտի (2800-90) նյութերը։

Անդրկովկասի և Արևմտյան Հայաստանի մի խումբ հուշարձաններ պատմա-համեմատական տիպաբանական մեթոդի օգնությամբ դասվեցին 3-րդ հազարամյակի երկրորդ կեսի բնակավայրերի շարքը, իսկ Հայկական լեռնաշխարհի ծայր արևմտյան բնակավայրերի հնագիտական կոմպլեքսները համապատասխան զուգահեռների միջոցով կապվեցին Ասորիք-Պաղեստինի Կիրբետ-Կերակյան, Միջագետքի վաղդինաստիական հորիզոնների և եգիպտական 3-4 րդ դինաստիաների հետ, որոնք ընրգրկում են մոտ մեկ հազարամյա հատված՝ մ.թ. ա. 3200 թվականներից մինչև մ.թ. ա. 2200-2100 թվականները։

Աղբյուրներ
----------

* Հայ Ժողովրդի Պատմություն գրքից. հեղինակներ՝ Աղայան Ժ. Առաքելյան Լ.Ս.։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նախիջևանի ԻՍՍՀ բնակավայրերը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ադրբեջան Բաբեկի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Բաբեկ** |
|  |
| Արազ • Ներքին Բուզգով • Աշաղի Ուզունոբա • Բադաշխան • Բուլղան • Բզղոն • Ջավիդաբադ • Ճահուկ • Չեշմաբասար • Տիգեն • Քյարմաչաթաղ • Գյուլշանապատ • Կզնուտ • Հաջինիաթ • Հաջիվար • Քալբաօրուջ Դիզա • Քերիմբեկլու • Քյուլթափա • Ենիել • Մազրա • Նախըշնարգիզ • Նաջաֆալիդիզա • Ներամի երկաթգծի կայարանի ավան • Վասակակերտ • Պահեստ • Կահաբ • Ղարաջուղ • Կարակալա • Կարախանբեկլու • Կոշադիզա • Շաքարապատ • Սիրաբ • Շմրթա • Տամբատ • Խախ • Գայլակալ • Խալիլլու • Յարըմջա • Վերին Ուզունոբա • Զեյնադին | Բաբեկի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |
**Մոսուլ**, (արաբ․՝ الموصل‎‎ *al-Mawṣil*, *el-Mōṣul* ասորերեն՝ *ܢܝܢܘܐ* *Nînwe* քրդ.՝ Mûsil/Nînewe թուրքմ.՝ Musul), քաղաք Իրաքի հյուսիսում, Տիգրիս գետի աջ ափին, Բաղդատից 400 կմ հյուսիս-արևմուտք, Նայնավա մուհաֆազի վարչական կենտրոնը։

Բնակչության մեծամասնությունն արաբներ են։ Բաղդատից հետո Իրաքի երկրորդ ամենամեծ քաղաքն է։
Ունի երկաթուղային կայարան, ավտոճանապարհների հանգույց է։ Կան տեքստիլ, սննդի, կաշվի, կոշիկի, մետաղամշակման արդյունաբերություն, ցեմենտի և ասֆալտի գործարաններ, ցորենի, մրգերի, անասունների առևտուր։ Մոսուլում է գտնվում Մոսուլի համալսարանը՝ Իրաքի և Միջին Արևելքի ամենամեծ կրթական և հետազոտական կենտրոններից մեկը։ Մոսուլի շրջակայքում արդյունահանվում է նավթ (Այն-Զալա )։

Մոսուլը հիմնադրվել է 6-րդ դար, ավերված Նինվեի մոտ։ Միջնադարյան քաղաքի տարածքում, որ շրջափակված է քարաշեն պարսպով (12-րդ դար, ավերվել է 1743 թվականին), պահպանվել են Նուր ադ Դինի մեծ մզկիթը (կամ Ջամի ալ Քաբիր, 1170-1172 թթ.) և մինարեթը (12-րդ դար), Կարա-Սարայ պալատի (13-րդ դար) ավերակները, 13-րդ դ․ դամբարաններ, քրիստոնեական տաճարներ (10-րդ դ․, 13-րդ դ․)։

2015 թվականի փետրվարին Իսլամական պետության գրոհայիններն ահաբեկչական ակտ իրականացրին Մոսուլի թանգարանում՝ ոչնչացնելով 3000 տարվա հնության ասորական հուշարձաններ։ Ավելի վաղ նրանք ավերել էին Մոսուլի գրադարանը՝ ոչնչացնելով հին և բացառիկ հրատարակություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Իրաքի խոշորագույն քաղաքները", Mongabay.com
2. ↑  Isis fighters destroy ancient artefacts at Mosul museum
3. ↑  Isis destroys thousands of books and manuscripts in Mosul libraries

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Համառոտ հրեական · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Նոր · Ուղղափառ · Catholic (1997—…) · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX6084748 · BNF: 122906605 · GND: 4102240-3 · LCCN: n50005853 · NKC: ge796632 · SUDOC: 031748856 · VIAF: 126635658 · WorldCat VIAF: 126635658 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 39)։*  |
**Ալ-Ռաի** (արաբ․՝ الراعي‎‎‎), գյուղ Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսում՝ Հալեպի մարզի՝ Ալ-Բաբի գավառում։ Հանդիսանում է համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

Աշխարահագրություն
-----------------

Քաղաքը գտնվում է մազրի հյուսիսային հատվածում՝ Թուրքիայի պետական սահմանին շատ մոտ։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 508 մետր։ Ամենամոտ բնակավայրերն են արևելքում՝ Թելլ Սուֆայար և Ալ-Քադի, հյուսիսում՝ Սալհան, Ալ-Բեյլի և Ալահան։ Արևելքում՝ Հադբատ և Ալ-Աթրիայա, հարավում՝ Թելլ Աթիյա։

Բանկչություն
------------

Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 15 378 մարդ։ Իսկ համանուն շրջանի բնակչությունն իր շրջակա 30 գյուղերով և ավաններով կազմում է 15 378 մարդ։ Բնակչության գերակշիռ մասն թուրքմեններ են, որոնց մեծամասնությունը դավանում են Սուննի իսլամ։ Նրանք զբաղվում են երկրագործությամբ մասնավորապես գարու և ձմերուկի մշակությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ալ-Ռաի, Սիրիա»: Ֆիզիկաշխարահգրական տվյալներ: Վերցված է 4 Հունիսի 2015:
2. ↑  «Սիրիայի մարդահամար, 2004»: Սիրիայի Կենտրոնական Վիճակագրական Բյուրո (ԿՎԲ): Վերցված է 4 Հունիսի 2015:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 332145857929723020552 · WorldCat VIAF: 332145857929723020552 |

 |
**Կեֆլավիկ** (իսլ.՝ Keflavík), քաղաք Ռեյկյանես թերակղզու վրա, որը գտնվում է հարավարևմտյան Իսլանդիայում։ Բնակչությունը՝ ▼15 930 մարդ (2018)։ 1994 թվականից քաղաքը մտնում է Ռեյկյանեսբայր միավորված մունիցիպալիտետի մեջ, որտեղ բնակվում է 13,971 մարդ (2011 թվականի դրությամբ)։

Պատմություն
-----------

Կեֆլավիկի նավահանգիստը
Կեֆլավիկը գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Ռեյկյավիկից 30 կմ հեռավորության վրա (ավտոճանապարհով մոտ 50 կմ), քաղաքում կա նավահանգիստ, քաղաքի մոտակայքում՝ համանուն միջազգային օդանավակայան։ Մինչ 2006 թվականը քաղաքում է գտնվել Իսլանդիայի Զինված ուժերի շտաբը։

Բնակավայրը հիմնադրվել է XVI դարում և երկար ժամանակ հիմնական տնտեսությունը ձկնորսությունն էր։

Կեֆլավիկից 10 կմ դեպի հարավ գտնվում է Գարդուր քաղաքը։

1940-ական թվականներից Կեֆլավիկի տարածքում տեղակայված են եղել ԱՄՆ-ի զորքերը, որոնք 1941 թվականից իրենց վրա են վերցրել Իսլանդիայի պաշտպանությունը և թույլտվություն են ստացել ռազմակայաններ կառուցել այն պայմանով, որ պատերազմի ավարտվելուն պես բոլոր օտարերկրյա զորքերը կլքեն երկիրը։ 1946 թվականին ԱՄՆ կառավարությունը Իսլանդիային դիմում է Կեֆլավիկում և այլ վայրերում տեղակայված ռազմակայանների երկարաժամկետ վարձակալության խնդրանքով։

Կլիմա
-----

Կեֆլավիկի կլիման մերձբևեռային օվկիանոսային է։ Այս կլիմային բնորոշ է ցուրտ ամառը և չափավոր ցուրտ ձմեռները։ Ամենախոնավ ամիսը հոկտեմբերն է, իսկ ամենաչորը՝ հուլիսը։

| Կեֆլավիկի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °C (°F) | 2 (35) | 3 (37) | 3 (38) | 6 (42) | 9 (48) | 11 (52) | 13 (55) | 12 (54) | 10 (50) | 7 (44) | 4 (39) | 2 (36) | 6.8 (44.2) |
| Միջին ցածր °C (°F) | −2 (28) | −2 (29) | −1 (30) | 1 (33) | 4 (39) | 7 (44) | 8 (47) | 8 (47) | 6 (42) | 3 (37) | 0 (32) | −2 (29) | 2.5 (36.4) |
| Տեղումներ մմ (դյույմ) | 109 (4.3) | 112 (4.4) | 112 (4.4) | 86 (3.4) | 80 (3) | 71 (2.8) | 64 (2.5) | 94 (3.7) | 109 (4.3) | 130 (5) | 119 (4.7) | 124 (4.9) | 1210 (47,4) |
| *աղբյուր: Weatherbase* |

Սպորտ
-----

Քաղաքի մարզական ակումբներից հայտնի է «Կեֆլավիկ» ֆուտբոլային ակումբը, երկրի քառակի չեմպիոն, որը հայտնի է եվրոակումբներում իր խաղերով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cathy Harlow, *Iceland*, Landmark Visitors Guide, 3rd ed. 2004, ISBN 1-84306-134-1, p. 57.
2. ↑  
«Weatherbase: Historical Weather for Keflavik, Iceland»։ Weatherbase։ 2011 
Retrieved on November 24, 2011.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4393308-7 · LCCN: n85081662 · VIAF: 157167097 · WorldCat VIAF: 157167097 |

 |
**Ալաշեհիր** (թուրքերեն՝ Alaşehir), քաղաք Արևմտյան Թուրքիայի համանուն շրջանում։ Գտնվում է Իզմիրից 105 կմ արևելք, կապված է նրան երկաթուղով։ Մտնում է Մանիսայի մարզի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով 39 590 մարդ է։

Քաղաքի դիրքը
------------

Ալաշեհիրը գտնվում է Կուգու գետի (անտիկ շրջանում՝ Կոգամուս) դաշտավայրում Բոզդաղ լեռան (անտիկ շրջանում՝ Թմոլուս) ստորոտում։ Քաղաքում Թուրքիայով մեկ հայտնի հանքային ջրի աղբյուր կա։ Թուրքիայի սահմաններից դուրս հայտնի է Սուլթանա խաղողի չրով։

Մինչև թուրքերի կողմից զավթվելը քաղաքի անունը Ֆիլադելֆիա էր։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը հիմնել է Պերգամի թագավոր Էվմեն II-ը։ Անվանել է ի նշան եղբոր Աթալ II-ի սիրո, որը դարձել է իր հետևորդը (մինչ 159—138 մ. թ․ ա.)։ Աթալ II-ը իր օրինապահության համար ստացել էր «Ֆիլադելֆոս» (լատին․՝ Philadelphos) մականունը, որը բառացի նշանակում է «միակը, որ սիրում է իր եղբորը»։ Ժառանգներ չունեցոց Աթալ III-ը Պերգամի թագավորներից վերջինը, մ․ թ․ ա․ 133 թվականին՝ մահվանից առաջ, թագավորությունը ժառանգել էր իր հռոմեական դաշնակիցներին։ Մ․ թ․ ա․ 133 թվականին Հռոմը միացնելով Իոնիա նահանգը Պերգամի թագավորությանը, հիմնում է Ասիա նահանգը։

12 տարի անց քաղաքը գրավել է Լենկթեմուրը, որը հրամայեց պատ շարել իր գերյալների դիակներով։ Այդ պատի մի հատվածը պահվում է Լինքոլնի մայր տաճարի գրադարանում ([[Միացյալ Թագավորություն]]), 1402 թվականին քաղաքը գրավում է Մուրադ II սուլթանը։

մ․ թ․ ա․ 189—մ․ թ․ ա․ 133 թվականներին քաղաքը պատկանել է Հռոմեական կայսրությանը, իսկ Հռոմի անկումից հետո՝ Բյուզանդիային։ 14-րդ դարի երկրորդ կեսից Ֆիլադելֆիան հունական անկախ քաղաք էր։ 1390 թվականին Բայազիդ II-ի և Մանուիլ II-ի զորքերը երկար դիմադրությունից հետո գրավում են քաղաքը։ Դրանից հետո քաղաքը վերանվանվում է Ալաշեհիր։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մեծ թվով հույներ Ալաշեհիրից տեղափոխվել են Հունաստան և հիմնել Նոր Ֆիլադելֆիա քաղաքը։

Երկրորդ թուրք-հունական պատերազմի ժամանակ՝ 1919-1922 թվականներին, հույները ժամանակավոր տիրել են քաղաքին։

Քաղաքում մնացել են բյուզանդական եկեղեցու ավերակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ալաշիր շրջանի պաշտոնական կայքը
2. ↑  Քաղաքի պաշտոնական կայքը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Philadelphia Archived 2010-01-23 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Tours for churches Archived 2005-09-09 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա (9-րդ) · Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական · American Cycl. (1879) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11960766z · GND: 4759490-1 · LCCN: n85380743 · SUDOC: 027603229 · VIAF: 131284647 · WorldCat VIAF: 131284647 |

 |
**Խանդո** (վրաց.՝ ხანდო), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում։ Շրջկենտրոն Ախալքալաքից ուղիղ գծով 10 կմ հյուսիս-արևմուտք, Փարվանա գետի աջ կողմում, ձորապռնկից ոչ հեռու, ծ.մ. 1660-1670 մ բարձր հարթավայրում։

Պատմություն
-----------

«Գյուրջիստանի վիլայեթի մեծ դավթարի» (էջ 202-203) վկայությամբ 1595 թ. Խանդոն Ախալքալաքի տարածաշրջանում, հանդիսանում էր ամենամեծ գյուղը և միավորում էր 61 ծուխ (տուն), բնակչությունը՝ 1525 մարդ, հարկվել 15 000 ակչե։ Գյուղը մտնում էր Անտառային Ջավախքի լիվայի (շրջանի) մեջ։ Մինչև 16-րդ դարի վերջը Խանդոյի հողատարածության մեծ մասը (1600 հա), շրջափակված էր սաղարթախիտ անտառով։

1830 Խանդո գյուղը առնում է նոր շունչ, այստեղ են ներգաղթել Արևմտյան Հայաստանի Էրզրում նահանգի Խաչքավանք գյուղից, Բասենից նաև Կարսից։
1828 թվականի ապրիլին սկսված ռուս-թուրքական պատերազմում գեներալ Բ. Ֆ. Պասկևիչի զորքերը գրավեցին Ջավախքի կենտրոն Ախալքալաքը, և այն ավարտվեց Ադրիանապոլսի հաշտության պայմանագրով (1829 թ. Սեպտեմբերի 2), որով Ռուսական կայսրությանն անցան Ախալցխա, Ախալքալաք և Ծալկա քաղաքները։

Արևմտյան Հայաստանի Էրզրումի, Բասենի, Բաբերդի և այլ գավառներից 7300 հայ ընտանիքներ Կարապետ արքեպիսկոպոս Բագրատունու գլխավորությամբ գաղթեցին և բնակություն հաստատեցին Ախալցխայի, Ախալքալաքի և Ծալկայի շրջակայքում՝ վերականգնելով ու հիմնադրելով ավելի քան 60 գյուղ և 50 եկեղեցի։ Այդ թվում էր Խանդո գյուղը և Խանդոյի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին (վանքը)։

Հուշարձաններ
------------

Պատմական հուշարձաններից կանգուն են մնացել Ս. Գևորգ եկեղեցին (XII - XIII դդ.), որը կառուցված է սրբատաշ կարծր քարով ու աչքի է ընկնում ճարտարապետական բարձր արվեստով, և իջևանատունը։ Կան նաև արհեստական քարանձավներ, որոնք իրար են միացած ստորգետնյա անցուղիներով (մեկը իջնում է դեպի Փարվանա գետը)։ Գյուղի Ս. Խաչ եկեղեցին կառուցվել է 1831 թվականին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խանդո Archived 2021-10-03 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014»։ საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური։ ნოემბერი 2014։ Վերցված է 7 ნოემბერი, 2016

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 12)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ախալքալաքի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն | ք. Ախալքալաք |  |
|  |
| Գյուղեր | Աբուլ • Ագանա • Ազավրեթ • Ազմանա • Ալաթուման • Ալաստան • Արագովա • Ափնիա • Բալխո • Բավրա • Բարալեթ • Բեժանո • Բուզավեթ • Բոզալ • Բուղաշեն • Բուռնաշեթ • Գոգաշեն • Գոման • Գումբուրդո • Դադեշ • Դավնիա • Դիլիսկա • Զակ • Էխթիլա • Էրինջա • Թախչա • Թոթխամ • Լոմատուրցխ • Խանդո • Խավեթ • Խոսպիա (Մարտունի) • Խորենիա • Խուլգումո • Կաջո • Կարծախ • Կարտիկամ • Կիրովական (Զրեսկ) • Կոթելիա • Կոկիա • Կորխ • Կուլիկամ • Հոկամ • Ղադոլար • Մաջադիա • Մարտունի • Մեծ Սամսար • Մերենիա • Մյասնիկյան • Մոդեգամ • Մուրջախեթ • Չամդուրա • Չունչխա • Պրտենա • Սիրկվա • Սուլդա • Վաչիան • Վարևան • Տրկնա • Տուրցխ • Փոքր Սամսար • Քարսեպ • Օլավերդ • Օրջա • Ֆիլիպովկա |
|  |
| Վրաստան **Վրաստանի Պորտալ** |

 |
**Սալամանկա** (իսպ.՝ Salamanca), Մադրիդի 21 թաղամասերից մեկն է։ Տարածքը 5,38 կմ²։ Սալամանկան գտնվում է Մադրիդի պատմական կենտրոնից հյուսիս-արևելք:Սալամանկան ընկած է Չամբերի շրջանից արևելք, Չամարտինից հարավ և Ռետիրոյից հյուսիս։ Բնակչությունը 151.000 է իսկ բնակչության խտությունը՝ 27.400/կմ²։

Աշխարհագրություն
----------------

### Ակնարկ

Սալամանկա շրջանի սահմանները սահմանվում են Պասեո դե Ռեկոլետոսի և Պասեո դե լա Կաստեյանաի կողմից արևմուտքում, Կայե դե Ալկալաի և Կայե Օ'Դոննելի հարավից, Ավենիդա դե լա Պազի (M-30) արևելքում և Մարիա դե Մոլինա փողոցը և Ավենիդա դե Ամերիկան հյուսիսում։ Այն ընդգրկում է 540,742 հա տարածք։

### Ենթաբաժին

Շրջանը վարչականորեն բաժանված է 6 պալատի (Բառիոս).

* Կաստեյանա
* Ֆուենտե դել Բեռռո
* Գոյա
* Գինդալերա
* Լիստա
* Ռեկոլետոս

Պատմություն
-----------

19-րդ դարի սկզբին Մադրիդի բնակչությունը կազմում էր մոտ 220.000, 1850-ականների վերջին ՝ 300000 բնակիչ։ Այնուամենայնիվ, քաղաքը դեռ փակված էր Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ IV-ի կողմից 1625 թվականին կառուցված պաշտպանական պատի մեջ, ինչը խանգարեց քաղաքի աճին։ 1857 թվականին կառավարությունը թույլ տվեց այն ժամանակվա հասարակական աշխատանքների և տրանսպորտի նախարար Կլաուդիո Մոյանոյին ընդլայնել քաղաքը (Պլան Կաստրո)։ Իզաբելլա 2-րդ թագուհին դա թույլ տվեց 1860 թվականին, և պաշտպանական պատերը քանդվեցին, որպեսզի կառուցվի առաջին Մադրիլյան հրեշը։ Դալ Խոսե դե Սալամանկա ի Մայոլը ՝ Սալամանկայի մարկիզը, իր անունը տվեց տարածքին ՝ նախագծում իր մասնակցության պատճառով։ Այն ամբողջությամբ ուրբանիզացվել է մինչև 1927 թվականը։

Այդ ժամանակվանից Սալամանկա շրջանը բուրժուական մադրիլյոսների առավել ներկայացուցչական տարածքներից մեկն էր։ Սալամանկան գտնվում է Ռոնդասի արտաքին տարածքում, որտեղ սկիզբ են առել Գվինդալերա և Ֆուենտե դել Բերո թաղամասերը ՝ ավելի ինքնաբուխ քաղաքաշինությամբ։ Մեր օրերում Սալամանկա թաղամասը Մադրիդի ամենահարուստ տարածքներից մեկն է, իսկ նրա որոշ փողոցներ, ինչպիսիք են Գոյան կամ Սերրանոն, Իսպանիայի ամենաթանկ փողոցներն են։

Քաղաքականություն
----------------

Սալամանկա թաղամասն իր ձայների ավելի քան 72% -ը տվել էր Ժողովրդական կուսակցությանը (պահպանողական) 2007 թ. Իսպանիայի տարածաշրջանային ընտրություններում, ինչպես նաև 2003 թ. ընտրություններում `լինելով Քաղաքապետարանի և Ինքնավար Համայնքի թեկնածուներ Ալբերտո Ռուիս Գալարդոն և Համապատասխանաբար Էսպերանզա Ագիռե (երկուսն էլ ներկայումս պաշտոնավարում են)։

Շրջանը նաև վճռականորեն քվեարկել է ժողովրդական կուսակցության օգտին Իսպանիայի բոլոր վերջին ընտրություններում, ինչպես նաև Եվրախորհրդարանի 2009 թ. և դրանից առաջ կայացած ընտրություններում։
**Կորոնել Օվյեդո** (իսպ.՝ Coronel Oviedo), քաղաք Պարագվայում։ Կաագուասու դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է։ Հեռավորությունը Ասունսյոն քաղաքից կազմում է 150 կիլոմետր։ Կորոնել Օվյեդոն 2003-2008 թվականներին Պարագվայի նախագահ Օսկար Նիկանոր Դուարտեի Ֆրուտոսի ծննդավայրն է։

Ըստ 2006 թվականի տվյալների քաղաքի բնակչությունը կազմում է 52,400 մարդ։ Քաղաքը կարևոր տրանսպորտային կետ է Ասունսյոն - Սյուդադ դել Էստե մայրաղու վրա։

Քաղաքի սկզբնական անվանումն է եղել *Նուեստրա Սենյորա դել Ռոսարիո դե Ախոս* (իսպ.՝ Nuestra Señora del Rosario de Ajos), ինչը նշանակում է *«Աստվածածին Ռոսարիա Սխտոր»*, քանի որ սխտորի աճեցումը այստեղ կարևոր գործերից մեկն էր և քաղաքում առևտրի զարգացման գլխավոր ռեսուրսային բազան էր։ Այսօր քաղաքի մականունն է *«Աշխատանքի կապիտալ»* (իսպ.՝ Capital de trabajo)։

Մեր օրերին քաղաքում և ագլոմերացիայում զարգացած է կամ զարգացման վիճակում է գտնվում է գյուղտնտեսությունը (աճեցնում են նարինջ, ցխախոտ, շաքարավազի բույսեր), փայտի և թղթի արդյունաբերությունը և անասնաբույծթյունը։

Կորոնել Օվյեդոն Հռոմա-Կաթոլիկ եկեղեցու երկրի թեմերից մեկի կենտրոնն է։ Այստեղ գտնվում է կաթոլիկ եկեղեցու մար տաճարը։

Գրականություն
-------------

* «Coronel Oviedo». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.
**Կոյնուկ** (այժմ կոչվում է՝ **Գյոյնյուկ**, ադրբ.՝ Göynük), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։

Աշխարհագրություն
----------------

Կոյնուկ գյուղը գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում, պատմական Զավաչրի գյուղից 5-6 կմ արևմուտք։ Կառուցված էր Զանգեզուրի լեռնաշղթայի լեռնային գոտում։

Պատմություն
-----------

Պատմական աղբյուրներում գյուղի մասին տեղեկատվություն չի պահպանվել։

Միջին մեծությամբ հայկական գյուղ էր։ Հայերը այն լքել են 19-րդ դարի կեսերին։ Մինչև 1940 թվականը այստեղ բնակվել են ադրբեջանցիները, որոնց հեռանալուց հետո գյուղը դարձել է անմարդաբնակ։ Ներկայումս ավերակների է վերածվել։

Հուշարձան
---------

Պատմական աղբյուրներում և վիմական արձանագրություններում չի հանդիպում որևէ տեղեկատվություն գյուղի պատմաճարտարապետական հուշարձանների վերաբերյալ։

Տես նաև
-------

* Ջուղայի շրջան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արգամ Այվազյան, «Նախիջևան։ Բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ», Երևան, 1995 թվական, էջ 117

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ջուղայի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Ջուղա** |
|  |
| Ապարաններ • Վաղավեր • Ամառաշեն • Քարիմկուլ Դիզա • ‎Ապրակունիս • ‎Ալինջա • Արևէք • ‎Արազին • Գաղ • ‎Գյոյդերե • Կոյնուկ • Դաշտ • Քռնա • Գուգավանք • Վան • Նահաջիր • Շահկերտ • ‎Ռապատ • Սալիթաղ • Շոռոթ • ‎Թեյվազ • Պարոնտեր • Խոշակունիք • Յայջի | Ջուղայի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Լքված | Հին Փորադաշտ • Նոր Փորադաշտ • Զավաչրի • Ներքին Անկուզիք • Միջին Անկուզիք • Վերին Անկուզիք |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |
**Ագարակ**, գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Քենգերլիի շրջանում։ Պաշտոնապես կոչվում է **Կարաբաղլար** (ադրբ.՝ Qarabağlar)։

Պատմություն
-----------

Ագարակը հիմնադրվել է Մ․Թ․ 2-րդ դարում որպես ամրոց և նրան կից գյուղ, Վասպուրական աշխարհի Նախճավան գավառի հյուսիսում։ Գրեթե ողջ բնակչությունը բռնի տեղահանվել է Պարսկաստանի Սպահան քաղաքի մոտ 1604-ին Պարսից շահ՝ Աբբաս 1-ինի կողմից։ 1604-1918 Միջակայքում գյուղի մեծամասնությունը թաթարաբնակ էր։ Գյուղում բնակվում էր մի քանի հայ ընտանիք։ 1914-1918 -ի հայ-թաթարական ընդհարումների ժամանակ Ագարակի մնացած հայ բնակչությունը կոտորվում է։ 1988-ին գյուղի մատույցներում դեռ երևում էին հայկական եկեղեցու ավերակները։

Տես նաև
-------

* Բաբեկի շրջան
* Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արգամ Այվազյանի «ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԻՍՍՀ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀՈւՇԱՐՁԱՆՆԵՐԸ» գիրքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նախիջևանի ԻՍՍՀ բնակավայրերը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Քենգերլիի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Կվրաղ** |
|  |
| Բոյուկ Դուզ • Ազնաբերդ • Կաբուլլի • Կարաբաղլար • Շահթախտ • Թազաքենդ • Խինջավ • Խոկ • Ենի Քյառքի • Յուրդչի | Քենգերլիի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |