**Կալվարիա Զեբժիդովսկայի սրբավայր** (լեհերեն՝ **Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej**), մաներիստական ոճով կառուցված պաշտամունքային կառույցների և պարկային համալիր Լեհաստանի հարավային մասում՝ Կալվարիա Զեբժիդովսկա քաղաքի մերձակայքում (ի դեպ, քաղաքը կազմավորվել է ուխտավայրի շուրջը և կոչվել վերջինիս անունով)։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում, երբ հակառեֆորմացիան կաթոլիկ Եվրոպայում հանգեցրել էր բազմաթիվ կալվարիաների կառուցման (կալվարիաները Հիսուս Քրիստոսի չարչարանքները, նրա անցած Գողգոթայի ճանապարհը ոգեկոչող սրբավայրեր են)։ 1999 թվականին Կալվարիա Զեբժիդովսկայի սրբավայրը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Այն պաշտոնապես ներառված է նաև Լեհաստանի պատմական հուշարձանների ցանկում (Pomnik historii Polski):

Պատմություն
-----------

Կալվարիա Զեբժիդովսկա (լեհերենից թարգմանած՝ նշանակում է *Զեբժիդովսկու կալվարիա*, *Զեբժիդովսկու Գողգոթա*) սրբավայրը Կրակովի վոևոդա Միկոլայ Զեբժիդովսկին հիմնադրել է 1600 թվականին, ֆրանցիսկյան եղբայրների համար (նա թերևս հաշվի է առել այն հանգամանքը, որ հենց ֆրանցիսկյան միաբանությանն է վստահված Երուսաղեմում Տիրոջ գերեզմանի պահպանությունը)։ Սրբավայրը կառուցելիս առաջնորդվել են Երուսաղեմի ու նրա շրջակայքի հատակագիծ-քարտեզով, որը 1584 թվականին պատրաստել էր Քրիստիան Կրուիկ վան Ադրիքեմը։

Սուրբ Մարիամի բազիլիկը
----------------------

Աստվածամորը նվիրված բազիլիկը Միկոլայ Զեբժիդովսկու պատվերով նախագծել է Ջովաննի Մարիա Բեռնարդոնին, իսկ շինարարության ընթացքը (1603–1609 թթ.) հսկել ու ղեկավարել է անտվերպենցի ճարտարապետ և ոսկերիչ Պաուլ Բաուդարտը։

Մատուռները
----------

Կալվարիա պարկում կա 42 մատուռ, որոնք կառուցվել ու անվանակոչվել են Երուսաղեմի և Սուրբ Երկրի նշանավոր վայրերի անուններով։ Պարկն ունի երկու հիմնական արահետ, որոնցից մեկը նվիրված է Հիսուս Քրիստոսին, մյուսը՝ Սուրբ Մարիամին։ Առաջինի վրա գտնվում են 24, երկրորդի վրա՝ 11 մատուռ. մնացած յոթ մատուռները ընդհանուր են երկուսի համար։ Առավել նշանակալից և ուշագրավ են հետևյալները.

* *Ecce Homo*. հատակագիծը նմանվում է հունական խաչի, կառուցվել է 1605-1609 թթ. (ճարտարապետ՝ Պաուլ Բաուդարտ)։ Գմբեթը ներսից զարդարված է մաներիստական ոճի պատկերներով
* *Խաչելության մատուռ*. համալիրի առաջին կառույցն է (1600–1601 թթ.):
* *Մարիամի սիրտ*. նախագծել ու կառուցել է Պաուլ Բաուդարտը, 1615 թվականին, սրտաձև հատակագծով։ Մատուռը հավերժացնում է Գողգոթայի ճանապարհին Հիսուսի հանդիպումը Մարիամին։
* *Սուրբ Մարիամի ննջման եկեղեցի*. կառուցվել է 1615–1642 թթ. մաներիստական ոճով։ Համալիրի ամենամեծ կառույցներից մեկն է։

Պատկերասրահ
-----------

* Սուրբ Մարիամի բազիլիկի ճակտոնը Սուրբ Մարիամի բազիլիկի ճակտոնը
* Սուրբ Մարիամի բազիլիկի ետնամասը Սուրբ Մարիամի բազիլիկի ետնամասը
* Սուրբ Մարիամի բազիլիկի ներսըՍուրբ Մարիամի բազիլիկի ներսը
* ՎանքըՎանքը
* Սուրբ Մարիամի ննջման եկեղեցինՍուրբ Մարիամի ննջման եկեղեցին
* Խաչելության մատուռըԽաչելության մատուռը
* Խաչելության մատուռըԽաչելության մատուռը
* Ecce Homo մատուռըEcce Homo մատուռը
* «Մոր սիրտը» մատուռը«Մոր սիրտը» մատուռը
* Շրջական և մատուռներից մեկըՇրջական և մատուռներից մեկը

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  isap.sejm.gov.pl
2. ↑  «Kalwarie w Europie». *www.niedziela.pl* (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
3. ↑  «Sanktuarium Kalwaryjskie». *www.pascal.pl* (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
4. ↑  «Ratusz Pilata». *www.kalwaria.eu* (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
5. ↑  «Ważniejsze wydarzenia». *www.kalwaria.eu* (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
6. ↑  «Kaplica Serներսից ca Maryi». *www.kalwaria.eu* (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021-04-16-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Կալվարիա Զեբժիդովսկայի սրբավայր***էջը Վիքիպահեստում |

* Kalwaria Zebrzydowska city website
* The Kalwaria Zebrzydowska Sanctuary Արխիվացված 2007-10-14 Wayback Machine (անգլերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n95090655 · VIAF: 135418177 · WorldCat VIAF: 135418177 |

 |