**Մայքլ Ջոն Դուգլաս** (անգլ.՝ Michael John Douglas), առավել հայտնի է, որպես **Մայքլ Քիթոն** (անգլ.՝ Michael Keaton, ծնվել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Կորաոպոլիսում, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։ Հայտնի է, որպես Բեթմենի, Բիթլջուսի դերերի կատարող, ռեժիսոր Թիմ Բարթոնի համանուն ֆիլմերում։ Նաև նա խաղացել է չարագործ Անգղի դերը, Ջոն Ուոթսի «Սարդ-մարդ։ Տունդարձ» ֆիլմում։

2014 թվականին ձեռք է բերել ավելի մեծ համբավ Ալեխանդրո Գոնսալես Ինյարիտուի «Բըրդմեն» սև կատակերգության դերասան Ռիգան Թոմսոնի դերակատարումից հետո։ Ֆիլմը ավելի քան դրական էր ընդունվել համաշխարհային քննադատների կողմից, իսկ Քիթոնի խաղը արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի`«Տղամարդու լավագույն դեր՝ կատակերգության կամ մյուզիքլի մեջ» կատեգորիայում նաև մասնակցել է *BAFTA-յի* ու «Օսկարի» առաջադրումներին։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Ծնվել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Կորաոպոլիս քաղաքում (Փենսիլվանիա, ԱՄՆ)։ Քիթոնը յոթ երեխաներից ամենափոքրն է։ Նրա հայրը՝ Ջորջ Ա․ Դուգլասը, ինժեներ-շինարար էր, իսկ մայրը՝ Լեոնա Էլիզաբեթը տանտիրուհի էր։ Մայքլը մեծացել է կաթոլիկ ընտանիքում և ունի իռլանդական ու շոտլանդական արմատներ։ Երկու տարի նա ուսումնասիրել է հռետորաբանություն Քենթի համալսարանում Օհայո նահանգում, սակայն թողել է ուսումը և մեկնել Փիթսբուրգ։ 1975 թվականին տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ սկսել է նկարահանվել հեռուստասեիալներում։

### Կարիերայի սկիզբ

«Քիթոն» կեղծանունը փոխառված է համր ֆիլմի մեծագույն կոմիկ Բաստեր Քիթոնից (իրական անունը Ջոզեֆ Ֆրենսիս Քիթոն)։ Քիթոնը իր համար կեղծանուն է վերցրել, որպեսզի չշփոթեն դերասան Մայքլ Դուգլասի և ռադիովարող Մայքլ Դուգլասի հետ։ Որպես ստենդափ դերասան հանդես գալուց մի քանի անհաջող փորձերից հետո, Քիթոնը սկսել է աշխատել WQED հեռուստաալիքում, նաև եղել է օպերատոր Փիթսբուրգում։ Նաև սկսել է հայտնվել տարբեր ծրագրերում և հեռուստահաղորդումներում։ Զուգահեռ նա խաղում էր Փիթսբուրգի թատրոնում։ Որոշում կայացնելով թողել Փիսբուրգը, Մայքլը տեղափոխվում է Լոս Անջելես, որտեղ սկսում է խաղալ տարբեր սերիալներում։

Քիթոնի դեբյուտը մեծ կինոյում կայացել է 1982 թվականին «Գիշերային հերթափոխը» կատակերգության շնորհիվ, որից հետո դերասանը սկսել է խաղալ կոմիկ դերեր։ Խաղացել է բավականին հաջողակ «Միսթր Մամա» կատակերգության մեջ, Թերի Գարի հետ։ Ֆիլմում Քիթոնը ստիպված է զբաղվել ընտանիքով, իսկ նրա կինը կարիերայով։ Հետագայում նկարահանվել է «Վտանգավոր Ջոննին», «Էնտուզիաստ», «Վերցրու և փախիր» և «Հերյուրանք» ֆիլմերում։ Բոլոր ֆիլմերը նկարահանվել են կատակկաերգական ժանրով։

### Բիթլջուս

Սակայն, Քիթոնի համար մեծ առաջընթաց է դարձել ուրվականի դերը՝ Թիմ Բարթոնի «Բիթլջուս» ֆիլմում և թմրամոլի դերով «Սթափ մտքում և ամուր հիշողության մեջ» ֆիլմում։ Բարթոնի ֆիլմում նա մարմնավորել է աներես Բիթլջուսին, պրոֆեսիոնալ «բիո-էկզորսիստին»՝ որին օգնության են դիմում Ջինա Դեյվիսի և Ալեք Բոլդուինի հերոսները, բայց անմիջապես զղջում են րդա համար։ «Սթափ մտքում և ամուր հիշողության մեջ» ֆիլմում, Մայքլը մարմնավորել է անշարժ գույքի բրոքերին, որը կախված է ալկոհոլից և կոկաինից։ Քիթոնի խաղը այս երկու ֆիլմերում քննադատների կողմից բարձր է գնահատվել։ ԱՄՆ-ի քննադատների ազգային հասարակությունը ճանաչել է Մայքլին 1988 թվականի լավագույն դերասան, այս երկու ֆիլմերի դերերի համար։

Քիթոն հրաժարվեց ռեժիսոր Դևիդ Քրոնենբերգի առաջարկից՝ խաղալ «Ճանճը» ֆիլմում գիտնական-բնագետի գլխավոր դերը։ Արդյունքում, այս դերը փառավորվեց Ջեֆ Գոլդբլումի կատարմամբ։

### Բեթմեն

1980-ական թվականների վերջերին Թիմ Բարթոնը նորից է հրավիրել Քիթոնին խաղալ իր նոր նախագծի մեջ՝ «Բեթմեն» ֆիլմում, որտեղ նա կատարել է հանցագործության դեմ մարտիկի դերը, չղջիկի կոստյումով, որը դարձել է նրա առավել հայտնի դերը։ Բեթմենի դերի համար դիտարկվել են շատ հայտնի դերասաններ, բայց պրոդյուսեր Ջոն Փիթերսը առաջարկել է Քիթոնին, պնդելով, որ նա ունի «ճիշտ հատկանիշներ»։ «Փորձարկելով» նրան «Բիթլջուսի» մեջ, Բարթոնը համոզվել է նրան, որ Մայքլը մարմնավորի Բեթմենին։ Երկար ժամանակ այն փաստը, որ Քիթոնը հաստատվել է Բեթմենի դերին, թաքցվում էր, Բարթոնի պնդմամբ։ Քանի որ, մինչ այդ, Քիթոնը հայտնի է դարձել իր կատակերգական դերով «Բիթլջուսում», Բարթոնը վախենում էր, որ երկրպագուների ակնհայտ բացասական արձագանքը կարող է պատճառ դառնալ ֆիլմի ձախողման համար։

«Բեթմենից» հետո, Քիթոնը խաղացել է երկու ֆիլմերում։ Առաջինը դարձել է Ջոն Շլեզինգերի ««Պասիֆիկ-Հայթս շրջան» ֆիլմը, որտեղ նա կերպարանավորել է Քարտեր Հեյսին՝ պրոֆեսիոնալ մոլագար-աֆերիստին։ Երկրորդ ֆիլմը դարձել է «Լավ ոստիկանը», որտեղ նա խաղացել է խաղացել է ազնիվ ոստիկանի դերը, որտեղ նրա զուգընկերոջ մահից հետո վերցնում է նրա երեք զավակներին իր խնամքի տակ։

1990 թվականին դերասանը ամուսնալուծվել է դերասանուհի Քերոլայն Մաքուիլյամսից, որի հետ նա միայնակ ապրել է 8 տարի։ Այդ ամուսնությունից նրանք ունեցան երեխա՝ Շոնին։

1992 թվականին նա նորից վերադարձավ Բեթմենի դերին «Բեթմենը վերադառնում է» ֆիլմում։ Այն նկարահանում էր Բարթոնը։ Ֆիլմը, չնայած դրամարկղային հավաքումներից, քննադատներից ստացել է սառը դիտարկումներ։ Դրա հիմնական պատճառն այն էր, որ Բարթոնը չափազանց շահագրգռված էր գոթիկայով և ֆիլմը դարձել է ավելի մռայլ։ Հետագայում դա խոստովանում էր ինքը Բարթոնը։

Քիթոնը հնչունավորել է Հայաո Միյաձակիի «Պորքո Ռոսսո» մուլտֆիլմի ամերիկյան հրատարակչության գլխավոր կերպարին՝ ավիատորին, խորը հոգևոր ճգնաժամի հետևանքով վերածված խոզի։

1995 թվականին Warner Bros. կրկին կապվել է դերասանի հետ, որպեսզի նա երրորդ անգամ խաղա Բեթմենի դերը։ Բարթոնին փոխարինեցին Ջոել Շումախերով և դրա պատճառով Քիթոնը նույնպես որոշեց լքել նախագիծը։ Պատճառներից մեկը դարձավ այն, որ Քիթոնին դուր չեկավ նոր ֆիլմի սցենարը, և նա հրաժարվելէ դերից։

### Հետագա կարիերան

Քիթոնը 55-րդ Կաննի կինոփառատոն, 2002 թվականի մայիս
«Բեթմենը վերադառնում է» ֆիլմից հետո, հետևեց մի շարք ֆիլմեր, որոնք հայտնվել են անհաջող ինչպես առևտրային, այնպես էլ ստեղծագործական բաղադրիչներում։ Նրանց թվում չի կարելի դասել 1993 թվականի «Իմ կյանքը» դրաման։ Այնտեղ Քիթոնը խաղացել է մարդու դեր, ով իմանում է իր մոտալուտ վախճանի մասին, և փորձում է հասկանալ հիվանդության պատճառը և վերացնել դրանք։ Նրա կերպարը միանգամից չէ, բայց, այնուամենայնիվ, հավատաց, որպեսզի վերականգնվի, նա պետք է հեռացնել զայրույթն ու վիրավորանքը, ապրող մանկությունից իր սրտում։ Այս աշխատանքից հետո ի հայտ են եկել «Շատ աղմուկ ոչնչից» (Ուիլյամ Շեքսպիրի համանուն պիեսի էկրանավորում), «Բազմություն» և Ջինա Դեյվիսի հետ «Լռություն» ֆիլմերը։ Նար նա նորից աշխատել է ռեժիսոր Ռոն Հովարդի հետ, «Թերթ» ֆիլմում։

1997 թվականին Քիթոնը փորձել է դուրս գալ տևական ստեղծագործական ճգնաժամից, մասնակցելով Քվենտին Տարանտինոյի «Ջեքի Բրաուն» քրեական դրամայում։

Հետո Քիթոնը կարահանվել է փոփոխական հաջողությամբ։ Այդ ժամանակահատվածում նա հայտնվել է Ռոբերտ Դյուվալի հետ «Հաղթանակի գինը» սպորտային դրամայում, Հելենա Բոնեմ Քարթերի հետ «Ուղիղ եթեր Բաղդադից» և Մայքլ Քեյնի հետ «Սորուն ավազներ» մարտաֆիլմում։ «Ուղիղ եթեր Բաղդադից» հեռուստաֆիլմի համար, Քիթոնը առաջոդրվել է «Ոսկե գլոբուսին»։

Նաև հարկ է նշել կոմերցիոն հաջող «Սպիտակ աղմուկ» միստիկ թրիլերը, որում Քիթոնը խաղացել է ճարտարապետին, որի կյանքը խափանվում է կնոջ անհեթեթ անհետացումից հետո։

2007 թվականին Քիթոնը փորձել է իրեն կինոյում, որպես ռեժիսոր։ Նրա «Ուրախ ջենտլմեն» ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2008 թվականին։

2007 թվականին խաղացել է «Կոնտորա» մինի-սերիալում գլխավոր դերը, որտեղ ցույց է տրվում սառը պատերազմի շրջանը։ Դրանից հետո դերասանը խաղացել է հիմնականում երկրորդական դերերում և զբաղվում էր մուլտֆիլմների հնչունվորմամբ։

Մայքլը հնչունավորել է Կենին «Խաղալիքների պատմություն 3» մուլտֆիլմում, որը դուրս է եկել 2010 թվականին։ Նույն թվականին, նա խաղացել է կապիտան Ջին Մաուխին, «Ոստիկանները խորը պահեստում» կատակերգության մեջ։

### Նոր փուլ

2013 թվականին Քիթոնը մարմնավորել է հանցագործ-սադիստին, Ջոզեֆ Ռուբենի «Հյուսիսային տեսարանով պենտհաուս» հոգեբանական թրիլերում։ Նաև նա խաղացել է «Ավարտել պատմությունը» հեռուստաֆիլմում էքսցենտրիկ օպերատորին։

Նույն թվականին Քիթոնը նկարահնվել է ևս երեք ֆիլմերում, որոնց պրեմիերան կայացել է 2014 թվականին։

2016 թվականի հուլիսի 28-ին Քիթոնը դարձել է «Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում» աստղի սեփականատեր։

Ընտրված ֆիլմագրություն
----------------------

| Թվական | Ֆիլմ | Դեր | **Ծանոթագրություն** |
| --- | --- | --- | --- |
| 1982 | *Գիշերային հերթափոխը* | Բիլ Բլեյցեսկի | Կանզաս Սիթիի կինոքննադատների մրցանակ՝ երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դերի համար |
| 1983 | *Միսթր Մամա* | Ջեք Բաթլեր |  |
| 1984 | *Վտանգավոր Ջոննին* | Ջոնաթան «Ջոնի» Քելի |  |
| 1986 | *Էնտուզիաստ* | Հանթ Սթիվենսոն |  |
| *Վերցրու և փախիր* | Ռոբերտ «Բոբի» Բարբատո |  |
| 1987 | *Հերյուրանք* | Հարոլդ «Հարրի» Բերգ |  |
| 1988 | *Նա կունենա երեխա* | Խաղում է ինքն իրեն |  |
| *Բիթլջուս* | Բիթլջուս | Առաջադրում՝ «Սատուրն» մրցանակ՝ երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դերի համար |
| *Սթափ մտքում և ամուր հիշողության մեջ* | Դերիլ Փոինթեր |  |
| 1989 | *Երազանքի թիմ* | Ուիլյամ «Բիլի» Քոֆիլդ |  |
| *Բեթմեն* | Բրյուս Ուեյն / Բեթմեն |  |
| 1990 | *«Պասիֆիկ-Հայթս» շրջան* | Քարտեր Հեյս |  |
| 1991 | *Մի Լավ Ոստիկան* | Артур «Арти» Льюис |  |
| 1992 | *Բեթմենը վերադառնում է* | Բրյուս Ուեյն / Բեթմեն | Առաջադրում՝ MTV Movie Award |
| *Պորքո Ռոսսո* | Պորքո Ռոսսո | Հնչունավորում |
| 1993 | *Շատ աղմուկ ոչինչից* | Դոգբերի |  |
| *Իմ կյանքը* | Ռոբերտ Ջոնս |  |
| 1994 | *Լրագիր* | Հենրի Հեքեթ |  |
| *Լռություն* | Քևին Վալիկ |  |
| 1996 | *Բազմություն* | Дуглас «Дуг» Кинни |  |
| 1997 | *Աբոթս հնարելով* | Պատմող |  |
| *Ջեքի Բրաուն* | Ռեյմոնդ «Ռեյ» Նիկոլետո |  |
| 1998 | *Հուսահատ միջոցներ* | Փիթեր ՄաքԿեյբ |  |
| *Տեսադաշտից դուրս* | Ռեյմոնդ «Ռեյ» Նիկոլետո | Կամեո |
| *Ջեք Ֆրոստ* | Ջեք Ֆրոստ |  |
| 2000 | *Հաղթանակի գինը* | Փիթեր Քեմերոն |  |
| 2002 | *Ուղիղ եթեր Բաղդադից* | Ռոբերտ Վյիներ | Առաջադրում՝ «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ` տղամարդու լավագույն դերի համար, մինի-սերիալում կամ հեռուստատեսային ֆիլմում |
| 2003 | *Սորուն ավազներ* | Մարտին Ռեյկես |  |
| 2004 | *Առաջին դուստր* | Նախագահ Մաքկենզի |  |
| 2005 | *Սպիտակ աղմուկ* | Ջոնաթան Ռիվերս |  |
| *Որոշիչ խաղը* | Նիկոլաս «Նիկի» Ռոգան |  |
| *Խենթ մրցարշավներ* | Ռեյմոնդ «Ռեյ» Նիկոլետո |  |
| 2006 | *Մեքենաներ* | Չիկո Հիքս | Հնչունավորում |
| *Վերջին անգամ* | Թեդ «Թեոդոր» Ռայկեր |  |
| 2007 | *Կոմպանիա* | Ջեյմս Էնգլթոն |  |
| 2009 | *Ուրախ ջենտլմեն* | Ֆրանկլին «Ֆրենկ» Լոգան | ռեժիսոր, դերասան |
| *Շրջանավարտների գոյատևման դպրոց* | Վալթեր Մալբի |  |
| *Նոյան Տապան․ Նոր սկիզբ* | Նոյ | Հնչունավորում |
| 2010 | *Խաղալիքների պատմություն 3* | Կեն | Հնչունավորում |
| *Ոստիկանները խորը պահեստում* | Կապիտան Մաուխ |  |
| 2011 | *Մեքենաներ 2* | Չիկո Հիքս | Հնչունավորում |
| 2013 | *Հյուսիսային տեսարանով պենտհաուս* | Հոլանդերր |  |
|
| *Ավարտել պատմությունը* | Ջո Ստամպո |  |
| 2014 | *Ռոբոկոպ* | Ռեյմոնդ Սելարս |  |
| *Need for Speed․ Արագության ծարավ* | Միապետ |  |
| *Բըրդմեն* | Ռիգան Թոմսոն / Բըրդմեն | * «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ` տղամարդու լավագույն դերի համար, կատակերգության կամ մյուզիքլի մեջ
* ԱՄՆ-ի կինոդերասանների Գիլդիայի մրցանակ՝ կինոյում լավագույն դերասանական կազմի համար
* «Անկախ ոգին» մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* «Արբանյակ» մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար- կինոֆիլմ
* ԱՄՆ-ի կինոքննադատների ազգային խորհրդի մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Բոստոնյան կինոքննադատների հասարակության մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Վաշինգտոնի կինոքննադատների ասոցիացիայի մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Սան Ֆրանցիսկոյի կինոքննադատների շրջանակի մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Կանզասի կինոքննադատների շրջանակի մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Critics’ Choice Movie Awards մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Ֆինիքսի կինոքննադատների շրջանակի մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Առաջադրում- Օսկար լավագույն դերասանի համար
* Առաջադրում- *BAFTA* մրցանակ տղամարդու լավագույն դերի համար
* Առաջադրում- ԱՄՆ-ի կինոդերասանների Գիլդիայի մրցանակ լավագույն դերի համար
 |
| 2015 | *Մինիոններ* | Ուոլտեր Նելսոն | Հնչունավորում |
| *Ուշադրության կենտրոնում* | Ուոլտեր «Ռոբի» Ռոբինսոն | ԱՄՆ-ի կինոդերասանների Գիլդիայի մրցանակ՝ կինոյում լավագույն դերասանական կազմի համար |
| 2016 | Հիմնադիրը | Ռեյմոնդ «Ռեյ» Կրոկ |  |
| 2017 | *Սարդ-մարդ։ Տունդարձ* | Էդրիան Թումս / Անգղ |  |
|
| *Ամերիկացի մարդասպան* | Ստեն Հյորլի |  |
|

Մրցանակներ և առաջադրումներ
--------------------------

### Մրցանակներ

* «Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում» անձնական աստղի սեփականատեր (2016)
* Արվեստի և գրականության շքանշանի սպա (2016)
* «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ
	+ 2015՝ Տղամարդու լավագույն դեր (կատակերգություն կամ մյուզիքլ), «Բըրդմեն» ֆիլմի համար

### Առաջադրումներ

* «Օսկար» մրցանակ
	+ 2015՝ Տղամարդու լավագույն դեր, «Բըրդմեն» ֆիլմի համար
* «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ
	+ 2003՝ Տղամարդու լավագույն դեր (մինի-սերիալ կամ հեռուստատեսային ֆիլմ), «Ուղիղ եթեր Բաղդադից» ֆիլմի համար
* Բրիտանական կինոակադեմիայի մրցանակ
	+ 2015՝ Տղամարդու լավագույն դեր, «Բըրդմեն» ֆիլմի համար

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑  «Spider-Man: Homecoming (2017)». Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 29-ին.
3. ↑  «Hollywood Walk of Fame». *Hollywood Walk of Fame*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 15-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Giant Bomb · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1097209 · BNF: 13982143t · CONOR: 27680611 · GND: 13776068X · ISNI: 0000000368640082, 0000000121275706 · LCCN: n85158135 · NKC: xx0042778 · NLP: a0000003018185 · NTA: 07180773X · NUKAT: n2008137908 · SUDOC: 061116688 · VIAF: 34652181 · WorldCat VIAF: 34652181 |

 |

 |