**Ֆադեյ Քալանթարյանի բնակելի տուն**, հանրապետական նշանակության պատմամշակութային հուշարձան Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում՝ Արամի փողոցում։

Պատմություն
-----------

Ֆադեյ Քալանթարյանի բնակելի տան հատակագիծը
Շենքը կառուցվել է 1906 թ. ճարտարապետ Բորիս Մեհրաբյանի նախագծով։ Սկզբում այն պատկանել է արքունի խորհրդական, հաշտարար, Երևանի քաղաքային դումայի պատգամավոր Ֆադեյ Քալանթարյանին։

1917 թ. դեկտեմբերին, երբ հայոց նորագույն պետականության հիմնադիր, նախկինում Վանի նահանգապետ Արամ Մանուկյանը Թիֆլիսից տեղափոխվում է Երևան, Ֆադեյ Քալանթարյանը նրան նվիրում է այն ժամանակ Ցարսկայա փողոցում գտնվող իր բնակարանը։ Այսպիսով, Արամ Մանուկյանն իր ընտանիքի հետ տեղափոխվում է այս շենք։ 1918 թ. նա հանդիպում է հայկական որբանոցի բժշկուհի Կատարինե Զալյանին, շուտով նրանք ամուսնանում են և բնակվում այս շենքում։

Արամ Մանուկյանն այստեղ ապրեց 1 տարուց քիչ ավելի՝ 1917-1919 թթ։ Նա մահացավ 1919 թ. հունվարին՝ ծանր հիվանդությունից։ Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո շենքը ազգայնացվեց։

1924 թ. Հայաստանի կառավարության հրավերով Ստեփան Լիսիցյանը Թիֆլիսից ժամանում է Երևան։ Նա հաստատվում է այն ժամանակ Սպանդարյան կոչվող փողոցի այս շենքում։ Այստեղ են ծնվում Ստեփան Լիսիցյանի և նրա կնոջ՝ մանկավարժ Կատարինեի երեկ զավակները՝ արվեստաբան Լևոն Լիսիցյանը, նշանավոր ազգագրագետ Սրբուհի Լիսիցյանը և հայտնի պարուհի, հետագայում տնտեսագիտության դոկտոր Նազելի Լիսիցյանը։

Այս շենքում է բնակվել նաև Ստեփան Լիսիցյանի ավագ եղբայրը՝ Սահակ Լիսիցյանը, ով Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերության վարչության անդամ էր։

Այստեղ է բնակվել Արտեմի Այվազյանի Պետական ջազ նվագախմբի անդամ, պարող Գևորգ Օրդոյանը։

Հետպատերազմյան տարիներին այս շենքում է բնակվել նաև լուսավորության ժողկոմ Արուսյակ Խաչիկյանը և Հայաստանի ձկնային տնտեսության նախագահ Հակոբ Դանիելյանը։

Շենքը
-----

Շենքը երկհարկանի է։ Կառուցված է սև տուֆից։ Ունեցել է փայտյա պատշգամբ։

Պահպանվել են միայն դիմամասն ու պատերը։

Ներկայիս կարգավիճակը
--------------------

Հայաստանի կառավարության 2004 թ. հոկտեմբերի 7-ի N 1616-Ն որոշմամբ շենքը ներառվել է Երևան քաղաքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում՝ որպես հանրապետական նշանակության հուշարձան։

2005 թ. Երևանի քաղաքապետարանի որոշմամբ Արամի, Բուզանդի և Կողբացու փողոցների մի հատվածը օտարվեց։ Օտարված շենքերի ցանկում էր նաև Ֆադեյ Քալանթարյանի բնակելի տունը։

Շենքերի օտարումից հետո` 2005 թվականից ի վեր շենքի վերակառուցումը ներառված է Երևանի քաղաքապետարանի «Հին Երևան» ծրագրում։ Այդ ծրագրով նախատեսվում է Գլխավոր պողոտայի տարածքում՝ Աբովյան,
Բուզանդի, Կողբացու և Արամի փողոցներում վերականգնել 19-րդ դարին պատկանող և ապամոնտաժված շուրջ 15 շինություն։ 15 տարի քննարկվող այդ ծրագիրը պիտի ավարտին հասցվեր 5 տարվա ընթացքում, սակայն շինարարական աշխատանքները դեռ չեն սկսվել։

ՀՀ կառավարության 2007թ. հունվարի 25-ի 108-Ն որոշմամբ` Արամի փողոցի մի շարք շինությունների զբաղեցրած հողամասերը, ներառյալ Ֆադեյ Քալանթարյանի բնակելի տունը, ճանաչվել են բացառիկ՝ գերակա հանրային շահ։ Շենքն ու հողատարածքը պատկանում են «Գլենդել Հիլզ» ընկերությանը։

2017 թ. հունվարի 30-ին Մշակույթի նախարարության նախաձեռնությամբ և Մնջախաղի պետական թատրոնի մասնակցությամբ շենքի բակում կազմակերպվեց ակցիա, որի նպատակն էր հանրության ուշադրությունը հրավիրել շենքի պահպանության խնդրին։

Հասարակական և քաղաքական մի շարք կազմակերպություններ ու նախաձեռնություններ մի քանի անգամ հանդես են եկել շենքը վերանորոգելու և այն թանգարան դարձնելու առաջարկով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Մանկական աշխարհ հանրախանութ
* Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Արամ Մանուկյանի տունը Երևանում
3. ↑  «Փողոց» ծրագիր
4. ↑  "Նարեկ Սարգսյանը խոստանում է հետևողական լինել Արամ Մանուկյանի տունը պահպանել-վերակառուցելու հարցում". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  ՎՏԱՐԱՆԴԻ` ՄԱՀԻՑ ՀԵՏՈ ՈՒ Ի´Ր ԿԵՐՏԱԾ ՀԱՅՐԵՆԻՔՈՒՄ
6. ↑  "«Հին Երևանի» ճարտարապետին զայրացրել է Արամ Մանուկյանի շենքի քանդման շուրջ աղմուկը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐՈՒՄ ՈՐՈՇ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐՈՒՄ ԲԱՑԱՌԻԿ` ԳԵՐԱԿԱ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՇԱՀ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ, ԳԵՐԱԿԱ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՇԱՀ ՃԱՆԱՉՎԱԾ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐՈՒՄ ԱՌԿԱ ՍԵՓԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՕԲՅԵԿՏՆԵՐԻ ՆԿԱՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱԶՄՄԱՆ ԿԱՐԳԸ ԵՎ ՆԿԱՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՁԵՎԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
8. ↑  Ֆլեշբոմ՝ Արամ Մանուկյանի տան մոտ
9. ↑  Բիզնես, թե՞ աբսուրդ. Արամ Մանուկյանի տունը քանդելու ահազանգի հետքերով

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ֆադեյ Քալանթարյանի բնակելի տուն** կատեգորիայում։ |