recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սեդրակ Տիգրանի Ռաշմաճյան** (մայիսի 10, 1907(1907-05-10), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 1, 1978(1978-12-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967)։

Մանկավարժ, փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու Տիգրան Ռաշմաճյանի որդին է։

Կենսագրություն
--------------

* 1923-1927 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում
* 1927-1930 թվականներին` Մոսկվայի գեղարվեստա-տեխնիկական բարձրագույն, 1930-1931 թվականներին` Լենինգրադի պրոլետարական կերպարվեստի ինստիտուտներում

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

1930-ական թվականներին Սեդրակ Ռաշմաճյանն իր գործերում ընդարձակել է իրապաշտական կերպավորման սահմանները («Փողոց Աշտարակում», «Շինուհայրցի կինը», երկուսն էլ՝ 1939, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ)։

1940-ական թվականներին անմիջականորեն բնորդներից կերպավորած նրա դիմանկարներին («Առաջավոր բանվոր», 1947 թվականին ՀԱՊ-ի Դիլիջանի մասնաճյուղ, «Գործարանի կոշկակարը», «Ձուլող Արամը», «Ձուլող Արիստոն», «Ձուլարանի Արշակը», վերջին չորսը՝ 1949, ՀԱՊ) բնորոշ է հոգեբանական նուրբ արտացոլումը։

Ստեղծել է նաև թեմատիկ պատկերներ («Գործարանի ինտերիեր։ Չուգունի ձուլում», 1959, ՀԱՊ), բնանկարներ («Սևան», 1939, «Ուռենիներ», 1943, երկուսն էլ՝ ՀԱՊ), գրաֆիկական գործեր (կոմպոզիցիաներ, դիմանկարներ, «Սասունցի Դավիթ» էպոսի ուշագրավ նկարազարդումները, 1939, 30 թերթ, 11-ը՝ ՀԱՊ-ում)։

Սեդրակ Ռաշմաճյանի արվեստը բարձր է գնահատել Եղիշե Չարենցը։

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

Անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում (1966)։

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* Սոցռեալիզմ, Սեդրակ Ռաշմաճյան (լուսանկարներ)
* Սեդրակ Ռաշմաճյանի աշխատանքները Հայաստանի ազգային պատկերասրահում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մշակույթի տուն (այլ կիրառումներ)

Վեդու մշակույթի տան նորակառույց շենքը, 2014
**Վեդու մշակույթի տուն**, **Վեդու քաղաքային և մշակույթի տուն**, գտնվում է Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում։ Կառուցվել է 1930-ական թվականներին։

Պատմություն
-----------

Գտնվում է Վեդի քաղաքի կենտրոնում։ Մշակույթի տան աղյուսե շենքը կառուցվել է 1930-ական թվականներին։ Գործել է մինչև 1988 թվականի երկրաշարժը, այնուհետև քանդվել է հիմնանորոգելու նպատակով, մի շարք խնդիրների պատճառով շենքի աշխատանքները տարիներ ի վեր ձգձգվել են։ Մշակույթի տան հիմնովին վերակառուցված շենքը շահագործման է հանձնվել 2013 թվականին։ Բացման արարողությանը մասնակցել է ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ՀՀ քաղաքաշինության նախարար Սամվել Թադևոսյանը, ՀՀ տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գևորգյանը, պաշտոնատար անձինք, հյուրեր, վեդեցիներ։

Գործունեություն
---------------

Մշակույթի տանը գործել են

* Վեդու ժողովրդական թատրոն (1950)
* Ժողգործիքների անսամբլ (1977)
* Պարային խումբ
* Փողային նվագախումբ
* «Այծիկներ» վոկալ գործիքային խումբ

1977 թվականից մշակույթի տունն իրականացնում է «Երաժշտական հինգշաբթիներ» ծրագիրը։ Տարիներ շարունակ կազմակերպվել է «Ծաղկի տոն», «Արարատյան ձմեռ», «Ջան Գյուլում» միջոցառումները։

Վեդու ժողովրդական թատրոն
------------------------

1950-ական թվականներին ձևավորվել է Վեդու թատրոնը, որը 1960 թվականին ստացել է ժողովրդական թատրոնի կոչում։ Գործել է մինչև 1993 թվականը։ Թատրոնի ռեժիսորներից են եղել Ռեմ Սարգսյանը, Ռուբիկ Արզումանյանը, Ամբիկ Սաֆարյանը և այլք։ Թատրոնի խաղացանկում են եղել «Քաջ Նազար», «Մերժված խաղաղություն», «Կինը ուսադիրներով», «Լալվարի որսը», «Չար ոգի», «Սոս և Վարդիթեր» և այլ բեմադրություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հերթական նորամուտը Վեդու մշակույթի տանը
**Visual Basic for Applications** (**VBA**, **Visual Basic ծրագրերի համար**)՝ Visual Basic ծրագրավորման լեզվի մի փոքր պարզեցված տարբերակ, որը տեղակայված է Microsoft Office-ի ծրագրերի գծում (ներառյալ Mac OS-ի տարբերակները), ինչպես նաև բազմաթիվ այլ ծրագրային փաթեթներ, որոնցից են՝ AutoCAD, SolidWorks, CorelDRAW, WordPerfect և ESRI ArcGIS: VBA-ն ընդգրկում և տարածում է նախկինում օգտագործված մասնագիտացված մակրո լեզուների ֆունկցիոնալությունը, որոնցից է՝ WordBasic-ը։

VBA-ն համարվում է ինտերպրետատոր լեզու։ Նրա անունից ենթադրվում է, որ VBA-ն մոտ է Visual Basic-ին։ VBA-ն կառուցված է COM-ի հիման վրա և թույլ է տալիս օգտագործել COM-ի օպերացիոն համակարգում առկա բոլոր օբյեկտները և ActiveX բաղադրիչները։ Ըստ երևույթի, հնարավոր է ստեղծել Microsoft Word VBA-ի վրա հիմնված դիմում, որը օգտագործում է միայն Corel Draw գործիքները։

Հետագայում Microsoft-ը նախատեսում է VBA-ն փոխարինել Visual Studio Tools for Applications-ի (VSTA)՝ ծրագրի ֆունկցիոնալությունը ընդլայնող գործիքի հետ, որի համար հիմք է ծառայել Microsoft.NET-ը։

Առավելություններ և թերություններ
--------------------------------

Լեզվի արժեքներին կարելի է ավելացնել յուրացման համեմատաբար հեշտացումը, որի միջոցով ծրագրեր կարող են ստեղծել նաև օգտատերերը, ովքեր նույնիսկ պրոֆեսիոնալ չեն ծրագրավորում։ VBA-ի առանձնահատկություններին կարելի է վերագրել ձեռագրի կատարումը հենց գրասենյակային ծրագրերի մեջ։

Թերությունը հանդիսանում է ծրագրի տարբեր տարբերակների հետ հետադարձ համատեղելիությունը։ Այս խնդիրները հիմնականում կապված են միայն այն փաստի հետ, որ ծրագրային կոդը վերաբերում է ծրագրի ֆունկցիոնալ հնարավորություններին, որոնք հայտնվել են արտադրական ծրագրի նոր տարբերակում, որոնք բացակայում են հին տարբերակներում։ Ինչպես նաև թերությունների շարքին է դասվում նաև կոդի շատ բարձր բացահայտությունը պատահական փոփոխությունների համար, այնուամենայնիվ, մի շարք ծրագրային ծրագրեր (օրինակ՝ Microsoft Office և IBM Lotus Symphony) թույլ են տալիս օգտատերին օգտվել աղբյուրի կոդավորումից և դիտարկել այդ գաղտնաբառը։

Տես նաև
-------

* Microsoft
* CorelDraw
* ArcGIS
* Visual Basic

Գրականություն
-------------

* *Джон Уокенбах* Excel 2013: профессиональное программирование на VBA = Excel 2013 Power Programming with VBA. — М.: «Диалектика», 2014. — 960 с. — ISBN 978-5-8459-1877-2
* *Джон Уокенбах* Excel 2010: профессиональное программирование на VBA = Excel 2010 Power Programming with VBA. — М.: «Диалектика», 2011. — С. 944. — ISBN 978-5-8459-1721-8
* Джон Пол Мюллер (VBA For Dummies, 5th edition), М. ««Диалектика»», 2010 — 368, էջեր 368 — 368 էջ, ISBN 978-5-8459-1568-9։

Արտաքին հղումներ
----------------

* VBA-ն MSDN-ում
* Ֆորում VBA-ի մասին — Քննարկումներ VBA-ի մասին Ծրագրավորողների խմբի ֆորումում
* VBA ծրագրի օրինակներ — VBA ծրագրի օրինակներ
**«Atlantic Records»** (Atlantic Recording Corporation՝ «Ատլանտյան ձայնագրման կորպորացիա»), ամերիկյան ձայնագրման լեյբլ, պատկանում է Warner Music Group ընկերությանը։ Հիմնադրվել է 1947 թվականին Ախմետ Էրտեգյունի և Հերբ Աբրամսոնի կողմից։ 

Ընկերության լոգոն 2004 թվականից մինչև 2015 թվականը:
Ի սկզբանե լեյբլը կենտրոնացած էր ջազ և Ռիթմ ընդ բլյուզի վրա։ 1950-ականների սկզբին Ախմետին միացան Ջերի Վեքսլերը, իսկ հետո Նեսուհի Էրտեգյունը։ 1950-ական թվականներին այնտեղ ձայնագրվող Ռութ Բրաունի մեծ համբավի պատճառով ընկերությունը ստացել է «Տուն, որը կառուցել է Ռութը» մականունը։

1955 թվականից ի վեր Սուխին գլխավորել է ջազային ստորաբաժանումը, և նրա հաշվին կարևոր պայմանագրեր են կնքվել Չարլզ Մինգուսի և Ջոն Քոլտրեյնի հետ։ Ավելի ուշ այդ պաշտոնը զբաղեցրել է Ջոել Դորնը։ Չնայած նրան, որ ընկերությունը սկսել է որպես անկախ ձայնագրման լեյբլ, այն դարձել է հիմնական խաղացողներից մեկը՝ երաժշտական շուկայում 1960-ականներին այնպիսի համբավ գործընկերների հետ, ինչպիսիք են՝ Սոնին և Շերը։ Հիմնական մրցակիցների թվում էին Columbia Records-ը և RCA Records-ը։

2004 թվականին Atlantic-ը և նրա բարեկամ Elektra լեյբլը միավորվել են Atlantic Records Group-ում։ Քրեյգ Քելլմանը Atlantic-ի նախագահն է։ Ահմեդ Էրտեգյունը մինչև իր մահը զբաղեցրել է հիմնադիր նախագահի պաշտոնը 2006 թվականի դեկտեմբերի 14-ին՝ 83 տարեկան հասակում։

Տես նաև
-------

### Այլ երաժշտական լեյբլներ

* Polydor Records
* United Artists Records
* Apple Records
* Parlophone Records
* Vee-Jay Records
* Island Records
* Fueled by Ramen

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Greatest Record Man Of All Time by Robert Greenfield — Rolling Stone issue 1018, January 25, 2007M
2. ↑  «"Warner Music Slashes Jobs, Ousts Bigwigs"»
3. ↑  «"Industry Icon Ahmet Ertegun Dies At 83"»
**Քողյաններ**, **Քաղյաններ** կամ **Գոշյաններ** (գրաբ.՝ **Քաղեանք, Քողեանք**), հայկական նախարարական տոհմ Մեծ Հայքում՝ Արշակունիների կառավարման ժամանակ և Մարզպանական Հայաստանում, ըստ Միքայել Չամչյանի սերվում են Հայկազունիներից։ Քողյանների ժառանգական հայրենիքը Աղձնիք նահանգի Քաղ գավառն էր, Քղիմար կենտրոնով։

Պատմություն
-----------

Քողյանների նախարարական տոհմը Մեծ Հայքի արունիքում՝ Գահնամակում (ըստ Ներսեսի վարքի) զբաղեցնում էր 40-րդ բարձը։ Ըստ Եղիշե պատմիչի, Քողյանների զորքը մասնակցել է Վարդանանց պատերազմին և եղել են սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի զինակիցը Ավարայրի ճակատամարտում, սակայն չի պահպանվել նրանց հրամանատարի անունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց Պատմություն», Միքայել Չամչյան, Հատոր Գ, ժամանակագրություն, էջ 118.
2. 1 2 3  «Հայկական սովետական հանրագիտարան», Հատոր Բ, էջ 663-664.
3. 1 2  «Եղիշեի Վարդանանց պատմությունը», թարգմ. և ծանոթ.՝ Ե. Տեր-Մինասյանի, Երևան, 1958, Գլուխ Ե, էջ 92
4. 1 2  «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 547.
5. 1 2  «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Հատոր Բ, Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 185․

Տես նաև
-------

* Գահնամակ
|  |
| --- |
| **Բոշխ կարճաքիթ** |
| Բոշխ կարճաքիթԲոշխ կարճաքիթ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ կարճաքիթ** *(C. brevicollis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex brevicollis***DC. 1815 |

**Բոշխ կարճաքիթ** (լատ.՝ Carex brevicollis), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

Նկարագրություն
--------------

Հորիզոնական ճյուղավոր կոճղարմատով բազմամյա խոտաբույս է։ Ունի 20-40 սմ չոր եռանկյունաձև բարձրությամբ ցողուններ, երկար տերևաթիթեղներով և կաշվեկերպ տերևապատյանով կանաչ տերևներ։ Ստորին տերևները գորշ են, թեփուկանման։ Հասկանման երկար ծաղկաբույլերում հավաքված են միասեռ, ծաղկապատ չունեցող ծաղիկները։ Շագանակագույն, երկարավուն վերին հասկիկը արական է։ Ստորին, երկու-երեք երկարավուն-ձվաձև հասկիկները կազմված են իգական, կանաչավուն-դարչնագույն ծաղիկներից։ Արական ծաղիկներում կան 3 առէջներ, իգականներում՝ 3 սպիներով սռնակ։ Վարսանդավոր ծաղիկներում առաջանում են դեղնավուն-գորշ, եռանկյունաձև, փոքր պարկեր կարճ ատամնաձև քթիկով։ Պտուղները չոր ընկուզիկներ են։ Բազմանում է կոճղարմատներով՝ վեգետատիվ ճանապարհով։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է վերին լեռնային գոտու խոտածածկ լանջերին, քարքարոտ վայրերում, մերձալպյան մարգագետիններում։ Հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Տավուշի, Գեղարքունիքի մարզերում։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի կոճղարմատները և տերևները, որոնք պարունակում են ալկալոիդներ։ Բույսը թունավոր է նաև անասունների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Carex brevicollis
* BioLib: 244239
* EoL: 1124814
* EPPO: CRXBZ
* EUNIS: 187355
* GBIF: 2724832
* iNaturalist: 558704
* IPNI: 298925-1
* NCBI: 140793
* Plant List: kew-225093
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:298925-1
* Tropicos: 9905534
* WCSP: 225093

 |

 |
|  |
| --- |
| **Բոշխ պիրենեյան** |
| Բոշխ պիրենեյանԲոշխ պիրենեյան |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ պիրենեյան** *(C. pyrenaica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex pyrenaica***Wahlenb. 1803 |

**Բոշխ կախված** (լատ.՝ Carex pyrenaica), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Խիտ ճիմ առաջացնող, 6-12 (20) սմ երկարությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները ցողուններից մի փոքր կարճ են, գծային և 1-1,5 սմ լայնությամբ։ Ծաղկաբույլը կազմված է մեկ գագաթնային հասկիկից։ Ծածկող թեփերը սևավուն են, սուր, բաց գույնի նեղթաղանթային եզրով։ Կանաչավուն պարկիկների երկարությունը 2,8-3 մմ է, ձվաձև-նշտարաձև են, վերին կեսում՝ սևավուն, կարճ ոտիկով և գոգավոր երկատամ կտուցով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Ապարանի (Թեժ լեռ) և Գեղամի (լեռնագագաթ Աժդահակ) ֆլորիստիկական շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից մոտ 3000-3200 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ, խճաքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տեսակին քոչվոր անասնապահության և կլիմայի փոփոխության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Carex pyrenaica
* APNI: 111644
* EoL: 1123537
* EPPO: CRXQY
* EUNIS: 187266
* GBIF: 2723403
* GRIN: 9109
* iNaturalist: 160078
* IPNI: 301834-1
* IRMNG: 10206613
* ITIS: 39777
* NCBI: 234726
* NZOR: f4f86cfc-ae9d-489a-b3dd-08f1c85b24cd
* Plant List: kew-230162
* PLANTS: CAPY3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:301834-1
* Tropicos: 9901698
* WCSP: 230162

 |

 |
**Հերի դարի կիկլոպյան ամրոց**, Նորատուս գյուղերից երկու կիլոմետր դեպի արևելք, Սևանա լճի (նախկին մակարդակի) ափամերձ հարթության վրա առկա է կոնաձև լանջերով, մեծ թեքության մի բարձունք։ Նրա լանջերը ծածկված են հրաբխային խարամով, որը և խիստ դժվարացնում է բարձունքի գագաթ բարձրանալը։ Նա շրջապատի հարթությունից բարձր է մոտ 120 մետր։ Տեղացիները լեռը «Հերի դար» են կոչում, որովհետև բարձունքի հարավարևելյան լանջում կան երկու բավական ընդարձակ քարայրներ, որոնք, ինչպես ցույց տվեց ուսումնասիրությունը, հավանորեն եղել են նախնադարյան մարդու կացարաններ։

Լեռան գագաթը ձագարաձև է, և բարձունքի բոլորակ եզրերով անցնում են կիկլոպյան ամրոցի պարիսպների մնացորդները՝ կրկնելով տեղի շրջաձևությունը։

Պարսպի ընդհանուր երկարությունը շուրջ 500 մետր է, իսկ ամրոցի բռնած մակերեսը մոտավորապես 4 հեկտար է։ Պարիսպներից ներս երևում են կացարանների ավերակները, որոնց մեջ իր լավ պահպանվածությամբ աչքի է ընկնում մի քաղանկյուն շենք, որի պատերը մնում են երկու-երեք շարք քարի բարձրությամբ։ Պատերի լայնությունը 2,5 մետր է, շինության 4 անյուններում դրված են խոշոր քարեր։ Այս շենքն ունի երկու բաժանմունք՝ երկու սենյակի ձևով։

Ամրոցի պարիսպների կառուցման տեխնիկան նման է մյուս ամրոցների պարիսպների կառուցման տեխնիկային։ Ամրոցն ունեցել է յոթ աշտարակ, որոնց հետքերը երևում են պարիսպների վրա։ Աշտարակներից երկուսը գտնվում են ամրոցի մուտքի աջ և ձախ կողմերում, երկուսը՝ ամրոցի հյուսիսարևելյան պարսպամասում, իսկ երեքը՝ հավասար հեռավորության վրա, մեկը մյուսից՝ 40-45 մետր, ուղղված հարավ-արևմուտք։ Աշտարակներն ունեն 6X6 մետր հարթակներ։

Ամրոցի մուտքը եղել է նրա հյուսիսարևելյան կողմից, այդ մասի լանջը համեմատաբար ավելի քիչ թեքություն ունի։ Մուտքից ճանապարհը դուրս է գալիս և իջնում դեպի ներքևի հարթության վրա եղած բնակատեղին, այնուհետև աստիճանաբար թեքվում դեպի հյուսիս։ Բնակավայրից արևելք փռված է դամբարանադաշտը։

Հերի դարի ամրոցը, հավանորեն, Վելիքուխի երկրի պաշտպանության գործում հատուկ տեղ է գրավել։ Կանգնած լինելով բարձր սարի վրա՝ այս ամրոցը մեծ տեսադաշտ է ունեցել։ Այնտեղից պարզ երևում են Գավառագետի հովտի ու նրա շրջապատի համարյա բոլոր կիկլոպյան ամրոցները՝ լճափի ամրոցները հյուսիսում, Կարմիր գյուղի Ձմեռանոցի ամրոցը՝ հարավում, Աղի բերդ ամրոցը՝ արևմուտքում և Սևանա լճի ամբողջ հայելին։

Աղբյուրներ
----------

«Սևանի ավազանի կիկլոպյան ամրոցները»։ Հեղինակ՝ Գ. Հ. Միքայելյան։
Չշփոթել Բոլցմանի հաստատուն հոդվածի հետ։

**Ստեֆան-Բոլցմանի հաստատուն**, ֆիզիկական հաստատուն, համեմատականության գործակիցը Ստեֆան-Բոլցմանի օրենքում, ըստ որի՝ սև մարմնի մակերևույթի միավոր մակերեսից միավոր ժամանակում ճառագայթված էներգիան ուղիղ համեմատական է ջերմաստիճանի չորս աստիճանին։ Նշանակվում է հունարեն *σ* տառով։

ՄՄ համակարգում Ստեֆան-Բոլցմանի հաստատունի արժեքը՝ 
σ = 5.670373(21)×10−8 Վտ•մ−2•Կ−4։

ՍԳՎ համակարգում՝

{\displaystyle \sigma \approx 5.6704\times 10^{-5}}էրգ·սմ-2·վ-1Կ-4
{\displaystyle \sigma \approx 11.7\times 10^{-8}}կալ·սմ-2·օր-1Կ-4:
ՄՄ համակարգում հաստատունի արժեքը կարելի է մտապահել՝ հիշելով 5,6,7,8 թվերը և 8-ի բացասական նշանը։

Ստեֆան-Բոլցմանի հաստատունի արժեքը կարելի է ստանալ ինչպես փորձնական ճանապարհով, այնպես էլ՝ հիմնարար ֆիզիկական հաստատունների միջոցով։ Բոլցմանի հաստատունի միջոցով այն կարելի է գտնել հետևյալ կերպ՝

{\displaystyle \sigma ={\frac {2\pi ^{5}k\_{\rm {B}}^{4}}{15h^{3}c^{2}}}={\frac {\pi ^{2}k\_{\rm {B}}^{4}}{60\hbar ^{3}c^{2}}}=5.670373(21)\,\cdot 10^{-8}\ {\textrm {J}}\,{\textrm {m}}^{-2}\,{\textrm {s}}^{-1}\,{\textrm {K}}^{-4}}
որտեղ

* *k*B-ն Բոլցմանի հաստատունն է,
* *h*-ը՝ Պլանկի հաստատունը,
* *ħ*-ը՝ Պլանկի կրճատված հաստատունը,
* *c*-ն՝ լույսի արագությունը վակուումում։

CODATA-ի հանձնարարալի արժեքը հաշվարկվում է համապիտանի գազային հաստատունի միջոցով՝

{\displaystyle \sigma ={\frac {2\pi ^{5}R^{4}}{15h^{3}c^{2}N\_{\rm {A}}^{4}}}={\frac {32\pi ^{5}hR^{4}R\_{\infty }^{4}}{15A\_{\rm {r}}({\rm {e}})^{4}M\_{\rm {u}}^{4}c^{6}\alpha ^{8}}}}
որտեղ

* *R*-ը գազային հաստատունն է,
* *N*A-ն՝ Ավոգադրոյի հաստատունը,
* *R*∞-ը՝ Ռիդբերգի հաստատունը,
* *A*r(e)-ը՝ էլեկտրոնի հարաբերական ատոմային զանգվածը,
* *M*u-ը՝ մոլային զանգվածի հաստատունը (ըստ սահմանման՝ 1 գ/մոլ),
* *α*-ն՝ նուրբ կառուցվածքի հաստատունը։

σ-ի հետ կապված է *a* **ճառագայթման հաստատունը** (կամ **ճառագայթման խտության հաստատուն**), որը տրվում է

{\displaystyle a={\frac {4\sigma }{c}}=7.5657\times 10^{-15}{\textrm {erg}}\,{\textrm {cm}}^{-3}\,{\textrm {K}}^{-4}=7.5657\times 10^{-16}{\textrm {J}}\,{\textrm {m}}^{-3}\,{\textrm {K}}^{-4}:}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ճառագայթման հաստատունը ScienceWorld
|  |
| --- |
| **Բոշխ սակավածաղիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ սակավածաղիկ** *(C. oligantha)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex oligantha***Steud. 1855 |

**Բոշխ սակավածաղիկ** (լատ.՝ Carex oligantha), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

7-15 սմ բարձրությամբ բազմամյա, ցածրահասակ խոտաբույս է։ Տերևները տափակ են, ցողուններից զգալիորեն կարճ։ Հասկիկները 1-3 հատ են, բոլորը նստադիր և խմբված ցողունների գագաթին։ Ծածկոցի թեփերը սևավուն են, վերևում` կտրուկ սրացած։ 3,5 մմ երկարությամբ պարկիկները հակաձվաձև են ու կանաչավուն, իսկ կտուցի երկարությունը 0,7 մմ է։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Արագածի (լեռնագագաթ՝ Արագած) և Զանգեզուրի (լեռնագագաթ՝ Կապուտջուղ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Մեծ Կովկասի արևմտյան և կենտրոնական հատվածները, նաև Դաղստանի հարավը, Հարավարևմտյան, Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասը, Անատոլիայի հյուսիսարևելյան հատվածը։ Հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 3000 մ և ավելի բարձրությունների վրա, ալպլյան գոտում, քարքարոտ տեղերում և չինգիլների վրա։ Ծաղկում է հուլիսին, պտղաբերում է օգոստոս ամսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES−ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականցվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 1123783
* GBIF: 2726556
* iNaturalist: 1159482
* IPNI: 301316-1
* Plant List: kew-229254
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:301316-1
* Tropicos: 9905761
* WCSP: 229254

 |

 |
**Մշակութային հեղափոխություն,** ԽՍՀՄ կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր քարտուղար Վլադիմիր Լենինի կողմից ներմուծված հասկացութուն, որը օգտագործվում է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո մշակույթի զարգացման նոր փուլը նշելու համար։ Այն մտնում էր սոցիալիստական վերափոխումների լենինյան ծրագրի մեջ։ Դրա նպատակն էր՝ ժողովրդական լուսավորության նոր համակարգի ստեղծումը, սոցիալիստական մտավորականության ձևավորումը, մարքսիստական իդեոլոգիական գաղափարների հաստատումը և տարածումը, ինչպես նաև կենցաղի վերափոխումը։ Նպատակն էր մտավորականությունը ծառայեցնել բոլշևիկյան կուսակցության ծրագրերին և քաղաքականացնել մշակույթը։

Մշակութային հեղափոխության սկզբնական շրջափուլ
--------------------------------------------

### ԽՍՀՄ-ի ձևավորման առաջին տարիներին

Մշակութային հեղափոխությունն անմիջապես իրականացվեց Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո։ 1918 թվականի հունվարի 23-ին ընդունվեց դեկրետ՝ եկեղեցին պետությունից, իսկ դպրոցը՝ եկեղեցուց տարանջատելու վերաբերյալ։ Դպրոցական ծրագրից հեռացրեցին եկեղեցու հետ անմիջական կապված առարկաներին՝ ինչպիսիք են աստվածաբանություն, հին հունարեն և այլն։ Փոխարինելով որոշ առարկաներով, որոնք դեպի լավը կփոփոխեին Խորհրդային Միության ապագա քաղաքացիների համոզմունքները, կծանոթացնեին Մարքս-Լենինյան իդեոլոգիային։

Իրենց ազդեցության տակ վերցրեցին ազգային մշակութային հաստատությունների վերահսկումը՝ տպարանների, թանգարանների, կինոստուդիաների։ Արգելվեց ազատ մամուլը։ Հաստատվեց կոշտ գրաքնություն։ Ընդգծվում էր աթեիստական պրոպագանդան, սկսվեցին կրոնավորների հալածանքները, դասավանդվեց աթեիզմ առարկան, եկեղեցիները գործածեցին որպես ակումբներ, մրգի պահեստներ և այլն։

Բնակչության մեծ մասն էին կազմում անգրագետները, հզոր պայքար մղվեց մասսայական անգրագիտության դեմ, որն անհրաժեշտ էր հետագա գիտատեխնոլոգիական զարգացման համար։ Բացի այդ, անգրագիտությունը խանգարում էր հետագա ծրագրերի իրականացմանը։ Անգրագիտությունը վերջնականապես լիկվիդացվեց միայն Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմից հետո։

Ստեղծվեցին որոշ ազգությունների ազգային այբուբեններ։ Երիտասարդներին ապահովեցին բարձրակարգ ուսումով և աշխատանքով, ստեղծեցին Կոմունիստական ակադեմիաներ և համալսարաններ, որի նպատակն էր ստեղծել նոր ինտելեկտուալ էլիտա երիտասարդների շրջանակներում։ Ստեղծվեցին հանձնաժողովներ, որոնք պետք է վերահսկեին հին աշխատանքային կադրերի աշխատանքը։

Մշակութային հեղափոխության իրականացման համար կարևոր դեր ստանձնեցին ԽՍՀՄ Կենտկոմները։

Աղբյուրներ
----------

* Մշակութային հեղափոխություն Խորհրդային Միությունում, Փիլիսոփայական բառարան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մշակութային հեղափոխություն Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում, 2-րդ հատոր, էջ 24, Մոսկվա, 1953
* Գիտական կոմունիզմ. բառարան (1983) / Մշակութային հեղափոխություն
* Մշակութային հեղափոխություն հոդվածը dic.academic.ru կայքում
**Ագուլիսի քաղաքային այգի**, այգի Ագուլիս գետի աջ ափին` քաղաքի շուկայից հյուսիս–արևելք՝ Ագուլիսի քաղաքային գերեզմանատան մոտ։ Գրավել է բավականին ընդարձակ տարածք, տեղադրվածությամբ այն գտնվել է ձորալանջի հարմարավետ և գեղատեսիլ վայրում, որն Ագուլիսը երկու մասի է բաժանել։ Այգին ունեցել է հաստաբուն ուռենիներ, սաղարթախիտ սոսիներ և այլ ծառատեսակներ։ Այգուն հաճելի տեսք է տվել հորդահոս առուն։ 

Ագուլիսցիների ամենասիրելի այցելավայրերից մեկը եղել է այս հասարակական–քաղաքային այգին։ Այստեղ կազմակերպվել են նվագածություններ և զվարճալի հանդեսներ։ Միջոցառումները լայն թափ էին առնում հիմնականում ամռան ամիսներին, երբ Ագուլիս էին գալիս Թիֆլիսում և Մոսկվայում, Գերմանիայում և եվրոպական այլ երկրներում սովորող ուսանողները։ Ագուլիսի դպրոցի օգտին բարեգործական նպատակներով կազմակերպվում էին վիճակախաղեր, հատուկ զբոսանքներ և այլ միջոցառումներ։ Վաճառվում էին նաև պաղպաղակ, զովացուցիչ ջրեր և այլն։ Մուտքի համար մարդիկ վճարում էին այգու հոգսերը հոգալու համար։ 1919 թվականին Ագուլիսի կոտորածից հետո այն անխնամ մնալով արագորեն ոչնչացվել է[1]։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ մեջբերվող էջ — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։
**Գրիգորի Միրոշնիչենկոյի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Григорию Мирошниченко), գրող Գրիգորի Իլյիչ Միրոշնիչենկոյի հուշարձանը Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Ազով քաղաքի պատվավոր քաղաքացի, գրող Գրիգորի Իլյիչ Միրոշնիչենկոն ծնվել է 1904 թվականի հունվարի 9-ին Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի Ստեպանո-Եֆրեմովսկայա գյուղում, երկաթուղային բանվորի ընտանիքում։ 10 տարեկանում գումար է վաստակել` մաքրելով Պյատիգորսկի երկաթուղային կայարանը։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, տասնվեց տարեկանում, եղել է հեծելազորային գնդի հրամանատար, մասնակցել է սպիտակ շարժման զորքերի դեմ մարտերին։

Կարմիր բանակի հետ պատերազմն անցել է Կուբանից մինչև Իրանի սահմանները։ Իր կյանքը նա նկարագրել է ինքնակենսագրական «Յունարմիա» գրքում։

Քաղաքացիական պատերազմից հետո Գրիգորի Միրոշնիչենկոն աշխատել է փականագործ Նևիննոմիսկ կայարանի դեպոյում։ 1922 թվականին ընդունվել է կոմերիտմիություն, հետո` կոմունիստական կուսակցություն։ Դեպոյում ստեղծել է կոմերիտական բջիջ։ Պայքարել է բանդիտության դեմ` անդամակցելով հատուկ նշանակության միավորումներին։ Ծանոթ է եղել գրող Ալեքսեյ Մաքսիմովիչ Գորկու հետ։ Դա էլ կանխորոշել է Գրիգոր Միրոշնիչենկոյի ճակատագիրը։

1930-ական թվականներին նա մեկնել է Լենինգրադ և ընդունվել սովորելու Կոմբուհ։ 1935 թվականին ավարտել է ուսումը, զբաղվել է գրական ստեղծագործությամբ։ Հրատարակվել են նրա հետևյալ գրքերը. «Հրացաններ», «Զառիթափ ափեր» և «Յունարմիա»։ Գրել է վիպակներ. «Նավաստի Նազուկինը», «Հանուն հեղափոխության» և «Տանկիստ Դուդկոն»։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին կռվել է ռազմաճակատներում։ Եղել է Բալթյան նավատորմի ռազմական խորհրդին կից գրողների օպերատիվ խմբի պետի տեղակալ, «Կրասնոզնամյոննի Բալտիյսկի ֆլոտ» թերթի գրական բաժնի պետ։ Լենինգրադում գրել է բալթիացի ծովայինների մասին «Գվարդիայի գնդապետ Պրեոբրաժենսկին» գիրքը։ 1949 թվականին լույս է տեսել նրա «Ազով» եռերգության առաջին գիրքը։ 1960 թվականին լույս է տեսել երկրորդ գիրքը՝ «Ազովի պաշարումը»։ 1985 թվականին գրողի մահվան պատճառով եռերգությունը մնացել է անավարտ։

Գրիգորի Միրոշնիչենկոյի հուշարձանը տեղադրվել է Ազովի բերդապատնեշի հետնամասում՝ նրա գերեզմանի վրա։ Գրիգորի Միրոշնիչենկոն գրել է կտակ, համաձայն որի՝ նա ցանկացել է, որ իր աճյունը թաղվի Ազովում։ Նրա այդ ցանկությունը կատարվել է քաղաքի վարչակազմի կողմից։ Նրա գերեզմանին կառուցված հուշարձանը կամարով աղյուսե դարպաս է։ Հուշարձանի երկու կողմերում տեղադրված են XVIII դարի թնդանոթների նմանակներ։

Աղբյուրներ
----------

* Գրիգորի Իլյիչ Միրոշնիչենկո
* Գ. Ի. Միրոշնիչենկոյի հուշարձանն Ազովում Archived 2017-09-08 at the Wayback Machine.
**Գրիգորի Նիկոլաևիչ Նեույմին** (ռուս.՝ Григорий Николаевич Неуймин, դեկտեմբերի 22 1885 (հունվարի 3 1886), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 17, 1946(1946-12-17), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետական աստղագետ, աշխատել է Պուլկովոյի և Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարաններում։

1910 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը և սկսել է աշխատել Պուլկովոյի աստղադիտարանում (1912 թվականից աստղադիտարանի Սեմեիզի մասնաճյուղում, 1925 - 1931 և 1936 - 1941 ղեկավարել է այն)։ 1941 - 1943 թվականներին ղեկավարել է էվակուացված Սեմեիզի աստղադիտարանը, որը գործում էր Կիտաբյան կայանում։ 1944 - 1946 թվականներին նշանակվել է Պուլկովյան աստղադիտարանի տնօրեն։

Նրա հիմնական գիտական աշխատությունները վերաբերվում են դիտողական աստղագիտությանը։ Սեմեիզում, առաջին անգամ ԽՍՀՄ-ում, Նեույմինը կազմակերպեց փոքր մոլորակների հետևողական դիտարկումներ, անձամբ հայտնաբերելով 74 աստերոիդ (որոնցից մեկը նա անվանել է Պուլկովյան աստղադիտարանի պատվին ((762) Պուլկովա), մյուս երկուսը իր քրոջ և մոր պատվին՝ (779) Նինա և (789) Լենա)։

1913-ից 1941 թվականները ընկած ժամանկահատվածում հայտնաբերել է 6 նոր գիսաստղ, որոնցից 5-ը կարճ պարբերությամբ։ Հետազոտել է Նեույմինի գիսավոր 2-ի շարժումը։ Զբաղվել է նաև փոփոխական աստղերի դիտարկումներով, հայտնաբերել է 13 փոփոխական աստղ։ Ինչպես նաև կատարել է մոլորակների, արբանյակների և աստղերի շարժման միկրոմետրիկ հետազոտություններով։

Գ. Ն. Նեույմինը պարգևատրվել է Ռուսական աստղագիտական միության պարգևներով և Խաղաղօվկիանոսյան աստղագիտական միության վեց մեդալներով։

Նրա պատվին են անվանվել Լուսնի Նեույմին խառնարանը, (1129) Նեույմինա աստերոիդը, և հարթավայր նրա հայտնաբերած (951) Գասպրա աստերոիդի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Неуймин Григорий Николаевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
3. ↑  Գիսաստղերի ուղեծրի էլեմենտների ամբողջական կատալոգ // ՌՇԼ/DASTCOM. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Колчинский И. Г. Корсунь А. А. Родригес М. Г. Астрономы. Биографический справочник. Киев: Наукова думка, 1977.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Zentralblatt MATH database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 116955988 · ISNI: 0000 0000 1040 1765 · SUDOC: 195588576 · VIAF: 62313616 · WorldCat VIAF: 62313616 |

 |
**Գրիգորի Լվովիչ Ռոշալ** (հոկտեմբերի 21, 1899(1899-10-21), Նովոզիբկով, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 11, 1983(1983-01-11), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), սովետական կինոռեժիսոր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1967)։

Կենսագրություն
--------------

1921 թվականից սովորել է Մոսկվայի պետական բարձրագույն ռեժիսորական արվեստանոցում, եղել Մանկավարժական թատրոնի արվեստանոցի տնօրենը և գեղարվեստական ղեկավարը։ 1925 թվականից աշխատել է կինոյում։ Առաջին ֆիլմը «Պարոն Սկոտինիններ»-ն է (1927, ըստ Ֆոնվիզինի «Տհասը» կատակերգության)։ Ռոշալի արվեստն առանձնանում է քաղաքացիական ուղղվածությամբ, որն արտացոլվել է «Օպենհայմների ընտանիքը» (1939, ըսա Լ․ Ֆեյխտվանգերի), «Խելագարների դատը» (1926) հակաֆաշիստական կինոնկարներում։ Ռոշալի արվեստին բնորոշ խոշոր էպիկական կտավներ ստեղծելու ձգտումը, հերոսական թեմաների մարմնավորումը արտահայտվել են «Փարիզի արշալույսները» ֆիլմում (1937), «Տառապանքի ուղիներով» «Քույրեր» (1957), «Տասնութ թվական» (1958), «Մռայլ առավոտ» (1959) (երեքն էլ ըստ Ա․ Տոլստոյի «Տառապանքի ուղիներով» վեպի) տրիլոգիայում։ Էկրանավորել է մի շարք ստեղծագործություններ՝ «Պետերբուրգյան գիշեր» (1934, ըստ Դոստոևսկու երկերի), «Արտամոնովների գործը» (1941, ըստ Գորկու) են։ Նա ստեղծել է նաև պատմակենսագրական ֆիլմերի շարք՝ «Ակադեմիկոս Իվան Պավլով» (1949), «Մուսորգսկի» (1950), «Ռիմսկի-Կորսակով» (1953)։ Դասավանդել է Մոսկվայի Համամիութենական կինոինստիտուտում։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1950, 1951)։ Պարգևատրվել է 4 շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Համառոտ հրեական · Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX4769259 · BNF: 14697711w · GND: 1022508350 · ISNI: 0000 0001 1680 4343 · NKC: jx20080315026 · NUKAT: n2011040837 · VIAF: 84407307 · WorldCat VIAF: 84407307 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Պերիտո Մորենո** (իսպ.՝ Perito Moreno, «գիտնական Մորենո»), սառցադաշտ Արգենտինայի Սանտա Կրուս նահանգի հարավ-արևելքում։ Տեղակայված է Լոս Գլասիրարես ազգային պարկի տարածքում։ Պերիտո Մորենոն Պատագոնիայի արգենտինյան մասի ամենահետաքրքիր զբոսաշրջային վայրերից մեկն է։ Սառցադաշտը գտնվում է Էլ-Քալաֆաթե գյուղից 78 կմ հեռավորության վրա, ուր կարելի է հասնել ինքնաթիռով։

Նկարագրություն
--------------

Պերիտո Մորենոն զբաղեցնում է 250 կիլոմետր քառ․ տարածք, հանդիսանում է Պատագոնիայի հարավային մասի 48 սառցադաշտերից մեկը, որոնք գտնվում են Անդյան լեռներում, Արգենտինայի և Չիլիի սահմանին։ Այս սառցադաշտը աշխարհում քաղցրահամ ջրերի երրորդ խոշորագույն պահուստն է։

Սառցադաշտը կրում է հետազոտող Ֆրանցիսկո Մորենոյի անունը, ով առաջին անգամ ուսումնասիրել է այս տարածաշրջանը 19-րդ դարում։ Մորենոն կարևոր դեր է ունեցել Արգենտինայի տարածքային շահերը Չիլիի հետ սահմանային վեճում պաշտպանելու հարցում։

Պերիտո Մորենոյի լայնությունը 5 կիլոմետր է, միջին բարձրությունը` 60 մետր։ Միջին խորությունը 170 մետր է, առավելագույնը` 700 մետր։ Նրա շարժման արագությունը օրական 2 մետր է (մոտավորապես՝ 700 մետր/տարի)։ Այնուամենայնիվ, ծավալի կորուստը մոտավորապես նույնն է, հետևաբար (առանց հաշվի առնելու փոքր շեղումները), սառցադաշտը չի նահանջել և առաջ չի եկել 90 տարվա ընթացքում։

Ճեղքում
-------

Պերիտո Մորենոն Պատագոնիայի երեք չնահանջող սառցադաշտերից մեկն է։ Պարբերաբար սառցադաշտը առաջանում է Լագո Արխենտինո լճի վրա, հասնում հակառակ ափին և ստեղծում է բնական պատնեշ, որը բաժանում է լիճը երկու մասի։ Առանց ջրի կորստի լճի հարավային մասում ջուրը կարող է բարձրանալ հիմնական մակարդակից մինչև 30 մետր վեր։ Այսպիսի ծավալով ջրի հսկայական ճնշումը արդյունքում կոտրում է իրեն պահող սառցե արգելքը։ Այսպիսի բեկման ցիկլը անկանոն է և կրկնում է տարբեր հաճախականությամբ՝ տարին մեկ անգամից մինչև տասնամյակը մեկ։

Սառցադաշտը առաջին անգամ ճեղքվել է 1917 թվականին՝ ողողելով հնագույն անտառը Չիլիում։ Նախավերջին ճեղքումը տեղի է ունեցել ոչ թե մարտին (երբ Հարավային կիսագնդում ավարտվում է ամռանը), ինչպես սովորաբար լինում է, այլ 2008 թվականի հուլիսի 8-9-ը։ Իսկ վերջինը եղել է 2012 թվականի մարտի 2-ին։ Մինչ դա եղել է 2006, 2004, 1988, 1984, 1980, 1977, 1975, 1972, 1970, 1966, 1963, 1960, 1956, 1953, 1952, 1947, 1940, 1934 և 1917 թվականներին։ Միջին հաշվարկով սառցադաշտը ճեղքվում է ամեն 4 կամ 5 տարին մեկ, սակայն 2008 թվականին տեղի ունեցավ ենթադրյալ ժամանակից 2 տարի առաջ, և դա տեղի ունեցավ ձմռանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Սառույցը շարժվում է առաջՍառույցը շարժվում է առաջ
* Լճի երկու մասի միջև կա գունային տարբերությունԼճի երկու մասի միջև կա գունային տարբերություն
* Սառցադաշտի ափին 2 շաբաթ առաջ բեկումնային է 2004 թվականըՍառցադաշտի ափին 2 շաբաթ առաջ բեկումնային է 2004 թվականը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Аргентинский ледник Перито-Морено впервые за 90 лет обрушился в июле

Արտաքին հղումներ
----------------

* Perito Moreno Glacier: the eighth wonder of the world — Patagonia.com.ar
* Любительское видео обрушения 70-метровой ледовой стены 15 марта 2004 года ՅուԹյուբում
* Разрушение ледяной перемычки («моста») во время последнего прорыва 10 марта 2016 года (профессиональная съёмка) ՅուԹյուբում
Տղաների երգչախումբ կատարում է Ա կապելլա
**Ա կապելլա** (իտալերեն՝ a cappella, բառացի՝ եկեղեցական կամ երգչախմբային ոճով), տերմին, որով նշվում է առանց նվագակցության խմբական երգեցողությունը, այդպիսի կատարման համար գրված ստեղծագործությունը, երաժշտական գրության այդօրինակ եղանակը և ոճը։

Սկզբնավորում
------------

Որպես երգչախմբային արվեստի ոճ սկզբնավորվել է միջին դարերում՝ պաշտամունքային բազմաձայն երաժշտության ընդերքում, ծաղկում է ապրել Վերածննդի նիդերլանդական վարպետների արվեստում և կատարելության հասել *Հռոմեական դպրոցում* (Ջ. *Պալեստրինա*)։ Կիրառվել է նաև աշխարհիկ երգարվեստում, օրինակ՝ *մադրիգալի* տիպի կամերային վոկալ ժանրերում։ Կոմիտասի շատ խմբերգեր Ա կապելլա ոճի ինքնատիպ նմուշներ են («Գարուն ա», «Կալի երգ», «Առավոտուն բարի լուս», «Սիփանա քաջեր», «Պատարագ» և այլն)։

Տես նաև
-------

* Կապելլա
* Վոկալիզ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մերիամ Վեբստերի բառարան


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Ուղղափառ · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4140954-1 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 223)։*  |
|  |
| --- |
| **Ծորենի արևելյան** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Գորտնուկածաղկավորներ (Ranunculales) |
| **Ընտանիք** | Ծորենազգիներ (Berberidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Ծորենայիններ (Berberidoideae) |
| **Տրիբա** | *Berberideae* |
| **Ցեղ** | Ծորենի *(Berberis)* |
| **Տեսակ** | **Ծորենի արևելյան** *(B. orientalis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Berberis orientalis*** |

**Ծորենի արևելյան** (լատ.՝ *Berberis orientalis*), կծոխուրազգիների ընտանիքից եկած տերևաթափ թուփ։

Նկարագիր
--------

Տերևաթափ թուփ է 2-5 մ բարձրությամբ, ընձյուղները անկյունավոր են, հաճախ՝ 130 թեթևակի ակոսավոր, մերկ, ծածկված մանր ոսպնյակներով և 1-4 սմ երկարությամբ փշերով։ Ընձյուղները դեղնագորշավուն են։ Բնափայտը դեղնականաչավուն է, սպիտակ միջուկով։ Տերևները էլիպսաձև են կամ էլիպսանշտարաձև, թարթիչասղոցաեզր, թաղանթանման կամ կաշվեկերպ, սրածայր, մոխրականաչավուն։ Ծաղիկները դեղին են, տհաճ հոտով, հավաքված հուրաններում։ Հատապտուղը հասունանալիս ալ կարմիր է, երկարավուն, հաճելի թթվաշ համով։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին և ողջ ձմռան ընթացքում մնում են թփի վրա՝ սնունդ հանդիսանալով թռչունների համար։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Հյուսիսային Իրանում, Փոքր Ասիայում։ Հայաստանի պայմաններում հանդիպում է Արագածի, Գուգարքի, Իջևանի, Բերդի, Նոյեմբերյանի շրջաններում, Սևանի ավազանում, Արարատյան դաշտում, Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում, չոր, քարքարոտ թեքությունների վրա, թփուտներում, առավելապես գետահովիտներում։

Կիրառություն
------------

Օգտագործվում են երիտասարդ տերևները և հասուն պտուղները ինչպես թարմ, այնպես էլ որպես համեմունք չորացրած վիճակում։ Պտուղներից պատրաստում են մուրաբա, լիկյորներ և զանազան այլ ըմպելիքներ։ Օգտագործվում է կանաչապատման բնագավառում որպես դեկորատիվ և դիմացկուն թփատեսակ։
Էկոլոգիական խումբը՝ Xllp: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1-32:

Գրականություն
-------------

Լ.Հ.Հարությունյան, Քո շրջապատի թփերը, Երևան, 1984։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 130։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Berberis orientalis
* GBIF: 3980948
* IPNI: 106947-1
* NCBI: 2602255
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:106947-1
* Tropicos: 100297639

 |

 |
**Դենիս Մալյուսկա** (ուկրաիներեն՝ Денис Леонтійович Малюська, նոյեմբերի 19, 1981(1981-11-19), Դունաևցի, Խմելնիցկիի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի իրավաբան և բիզնեսմեն։ BRDO/World Bank Group վարչության նախագահ։ Ուկրաինայի 9-րդ գումարման Ժողովրդական պատգամավոր «Ժողովրդի ծառա» կուսակցությունից։ 2019 թվականի օգոստոսի 29-ից Ուկրաինայի արդարադատության նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում (2004) և Լոնդոնի համալսարանում (2016)։ Իրավունքի մագիստրոս։

Երկար ժամանակ աշխատել է որպես իրավաբան՝ մասնագիտանալով ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորման, վեճերի կարգավորման և սնանկության հարցերում։ 2004 թվականին հիմնադրել է «Բիզնես-իրավունք» փաստաբանական ընկերություն։ «Ռոդնիկ Պրեսս» ՍՊԸ-ի հիմնադիր և ղեկավար (հրատարակչական գործունեություն)։

2010 թվականին նշանակվել է Համաշխարհային բանկի խմբի մասնավոր հատվածի զարգացման գծով խորհրդատու։ Այդ պաշտոնում նա տեխնիկական աջակցություն է ցուցաբերել Ուկրաինայի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների կառավարություններին։ Հետագայում ընտրվել է BDO/World Bank Group-ի վարչության նախագահի տեղակալ՝ անկախ ոչ կառավարական փորձագիտական-վերլուծական կենտրոն, որը ստեղծվել է տնտեսական զարգացման և առևտրի նախարարության և արևմտյան գործընկերների՝ Համաշխարհային բանկի և Կանադայի կառավարության նախաձեռնությամբ։

2019 թվականի նախագահական ընտրություններում «Ժողովրդի ծառա» կուսակցությունից ժողովրդական պատգամավորության թեկնածու, № 21-ը՝ ցուցակում։ Ընտրությունների ժամանակ՝ Համաշխարհային բանկի խմբի մասնավոր հատվածի զարգացման մասնագետ, անկուսակցական։

2019 թվականի օգոստոսի 29-ից Ուկրաինայի արդարադատության նախարարը Գոնչարուկի կառավարությունում։

Ընտանիք
-------

* Կին՝ Լյուդմիլա Սերգեևնա Ռաբչինսկայա
* Երեխաներ՝ Ելիզավետա, Ուլյանա, Սոլոմիա, Նեստոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Офіс ефективного регулювання(ուկր.)
3. ↑  Новая Верховная Рада: кто прошел в парламент *24 Канал* (28 августа 2019)
4. 1 2  Список депутатів від партії «Cлуга Народу» Archived 2019-08-08 at the Wayback Machine.(ուկր.)
5. ↑  Кабінет Міністрів України(ուկր.)
6. ↑  РАДА УТВЕРДИЛА НОВЫЙ КАБМИН Archived 2019-08-30 at the Wayback Machine. *Укринформ* (29.08.2019)
7. ↑  Первые 40 номеров списка партии "Слуги народа": кто они *Интерфакс-Украина* (10.06.2019)
8. ↑  Відомості про кандидата в народні депутати України(ուկր.)
9. ↑  Рада утвердила состав нового Кабмина (список) *РБК-Украина* (29.08.2019)
10. 1 2  Малюська Денис *Лига.Досье*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դենիս Մայլուսկինը Ֆեյսբուքում
* Ուկրաինայի Գերագույն ռադա Archived 2019-08-30 at the Wayback Machine.(ուկր.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ЧЕСНО |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ձախ ափը · Ліга.Досье |

 |
Տոկիոն 1945 թվականի մարտի 9-10-ի գիշերվա զանգվածային ռմբակոծությունից հետո, որը համարվում է ռազմական ավիացիայի պատմության մեջ ամենակործանարար գրոհը։ Տոկիոյի ռմբակոծությունը շարքից հանեց արդյունաբերությունը կիսով չափ և խլեց 100,000 խաղաղ բնակչի կյանք։
**Ռազմավարական ռմբակոծություն** մարտական ռազմավարություն է, որն օգտագործվում է տոտալ պատերազմի ժամանակ՝ նպատակ ունենալով հաղթել թշնամուն նվազեցնելով նրա մարտական ոգին,, թուլացնել տնտեսությունը, կտրել տրանսպորտային ուղիները և այլն։ Այն իրականացվում է շարունակական գրոհների միջոցով, իրագործվում մարտավարական ռմբակոծիչներով, հրթիռներով կամ միջուկային զենքով զինված կործանիչ-ռմբակոծիչներով։

Պատերազմի մարտավարություններից է թշնամու մարտական ոգու թուլացում, որի արդյունքում խաղաղությունը կամ հանձնվումը նրա համար ավելի գերադասելի կլինի քան հակամարտության շարունակումը։ Ռազմավարական ռմբակոծությունն օգտագործվում է այս նպատակով։ «Տեռորային ռմբակոծություն» տերմինը մտավ անգլիացների բառապաշար Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին, քանի որ շատ ռմբակոծություններ պատմաբանների կողմից դասվեցին որպես ահաբեկչական ռմբակոծություններ։ 
Քանի որ տերմինը ունի ստորացուցիչ երանգներ, ոմանք, ներառյալ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակիցները, նախընտրեցին օգտագործել այլ անվանումներ, ինչպիսիք են «դիմադրելու կամք» և «բարոյական ռմբակոծություններ»։

Տեսականորեն մարտավարական և ռազմավարական ռմբակոծության տարանջատումը զարգացավ երկու համաշխարհային պատերազմների միջև։ Ռազմավարական ռմբակոծության հանրահայտ տեսաբաններից էին իտալացի Ջուլիո Դուեն, անգլիացի Հյու Տրենչարդը և ամերիկացի Բիլլի Միտչելը։

Թշնամու մարտական ոգի
--------------------

Պատերազմի հիմնական գործիքներից է թշնամու մարտական ոգու կոտրումը։ Շարունակական մահերը և ավերվածությունները կարող են հող հանդիսանալ խաղաղության գերադասմանը։ Թշնամու քաղաքների ռազմավարական ռմբակոծությունները կարող են նպատակ ունենալ կոտրելու բնակչության մարտական ոգին և պետությանը ստիպել շուտ զինադադար խնդրել։ Երբ այսպիսի հարձակումներ իրականացվեցին 1930-ականներին Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմում և Երկրորդ Սինո-ճապոնական պատերազմում, դրանք ցանկալի արդյունք չտվեցին։ Ռազմագետները վերլուծեցին այս ձախողումները և որոշ ռազմաօդային ուժեր, ինչպիսիք էր Լյուֆտվաֆեեն, կենտրոնացրեցին իրենց ջանքերը զինվորների ուղղակի աջակցության վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Longmate 1983, էջեր. 122,123
 quoting the Singleton Report
2. ↑  Barrett Tillman (2014)։ *Forgotten Fifteenth: The Daring Airmen Who Crippled Hitler's War Machine*։ Simon and Schuster։ էջ 35։ ISBN 978-1-62157-235-0
3. ↑  «The National Review», *The National Review* **111**: 51, 1938
4. ↑  «The Round Table», *The Round Table*: 515, 1937
**BookCrossing Armenia**, երիտասարդական շարժում է, որը Հայաստանում սկիզբ է առել 2011 թ. հունիսի 1-ից։

Բուքքրոսինգ (անգլ. bookcrossing-գրքապտույտ), գրքերի ազատման գործընթաց է։ Մարդը՝ գիրքը կարդալուց հետո, թողնում է («ազատում է») այն հասարակական վայրում (զբոսայգի, սրճարան, մետրոյի կայարան և այլն), որպեսզի մեկ այլ անծանոթ մարդ հնարավորություն ունենա գտնել և կարդալ այդ գիրքը։ Գտնողը իր հերթին պետք է կրկնի գործընթացը։ Գրքերի «ճամփորդությանը» հետևելը իրականանում է ինտերնետում հատուկ կայքերի օգնությամբ։

### Պատմություն

Բուքքրոսսինգի գաղափարը առաջարկել է ինտերնետ-տեխնոլոգիաների մասնագետ՝ Ռոն Հորնբեկերը 2001 թվականի մայիսին։ Սկզբի համար նա թողել է 20 գիրք բացատրական գրառումներով իր հյուրանոցում։ Կես տարի անց իր կայքը մոտ 300 ակտիվ օգտվողներ ուներ, ովքեր «ազատում էին» գրքեր և ներգրավում նոր մասնակիցներ։

### Բուքքրոսսինգը Հայաստանում

Հայաստանում այս շարժումը սկիզբ է առել 2011 թվականի հունիսի 1-ին ԵՊԲՀ-ի ուսանողներ՝ Արման Ղազարյանի և Ինեսսա Սաղեյանի շնորհիվ։ Կարճ ժամանակահատվածում մեծ տարածում է գտել, միավորելով գրքասեր հասարակությանը։ Ֆեյսբուքում ստեղծված BookCrossing Armenia էջը մի քանի ամսվա ընթացքում ձեռք բերեց հարյուրավոր հետևորդներ, որոնք ակտիվ հետևում են «ճամփորդող» գրքերի պատմությանը և ցանկանալով կիսվել՝ դարձնում բուքքրոսսինգի մասնակից իրենց սիրելի գրքերը։

Հուլիսի 3-ին տեղի ունեցավ BookCrossing Armenia շարժման առաջին միջոցառումը, որը կրում էր «Կիրակի օրը իմ սիրած գիրքը կնվիրեմ ՔԵԶ» խորագիրը։ Միջոցառման ընթացքում բուքքրոսսերները փոխանակվում էին գրքերով, որոնք ընթերցելուց հերո ուղարկեցին «ճամփորդության»։ Հոկտեմբերի 2-ին տեղի կունենա երկրորդ միջոցառումը, որը իր մասշտաբներով կգերազանցի նախորդին։

### Բուքքրոսսինգը այլ երկրներում

Ամենամեծ տարածումը բուքքրոսսինգը գտել է Իտալիայում, որտեղ իր մասնակցությունն են ունենում լուրջ կազմակերպություններ։ Օրինակ Ֆլորենցիայի կառավարությունը շարժմանը նվիրել է 4000 գիրք, որոնք ցրվել էին քաղաքի շուկաներում և քաղաքապետարանի շենքում։
Ջեննարո Կապուանոի շնորհիվ բուքքրոսսինգը ներխուժեց Ֆրանսիա։ Օֆիցիալ սկսել է գործել 2003 թվականից Փարիզի գրքի Սրահում։ Տարածվել է 2000 գիրք։
Բուքքրոսսինգը Ռուսաստանում հայտնվեց 2004 թվականին www.bookcrossing.ru կայքի ստեղծման հետ միարժամանակ։ Ակտրվ մասնակցություն ունեն հետևյալ երկրները. Մոսկվա, Սանկտ-Պետերբուրգ, Նովոսիբիրսկ և այլն։

### Ինչպես Հայաստանում գիրքը դարձնել բուքքրոսսինգի մասնակից

Գիրքը «ճանապարհորդության» ուղարկելուց առաջ գրանցեք այն Ֆեյսբուքի BookCrossing Armenia էջում, տեղադրելով նկարը, կարճ բովանդակությունը, ցանկության դեպքում թողնելու վայրը
BookCrossing Armenia-ի ընկեր-սրճարաններից (օրինակ ArtBridge Bookstore Cafe, Il Solo Gelato) վերցնում եք տարբերանշանը, գրությունները և փակցնում գրքին
Նախապատրաստված գիրքը թողնում եք այն հասարակական վայրում, որտեղ կցանկանաք (զբոսայգի, սրճարան, մետրոյի կայարան և այլն)

### Արտաքին հղումներ

* BookCrossing Armenia Ֆեյսբուք
* Bookcrossing շարժումը Հայաստանում
* Գրքապտույտ. Երևանը միացավ BookCrossing հասարակական շարժմանը Archived 2014-06-14 at the Wayback Machine.
**Իրավագիտակցություն** Ժամանակակից աշխարհում անհատի` որպես սոցիալապես և քաղաքականապես ակտիվ անձի ձևավորման գործում կարևոր նշանակություն ունի իրավագիտակցությունը` հիմնված ազատական-ժողովրդավարական արժեհամակարգի վրա։ Միայն այս դեպքում է հնարավոր անհատի մոտ ձևավորել քաղաքական գործընթացներում դրսևորվող ինքնուրույն քաղաքական վարքագիծ։

Իրավագիտակցությունը հասարակության սոցիալ-իրավական, քաղաքական, հոգևոր-մշակութային զարգացման կարևորագույն բաղադրատարրն է։ Այն դեռևս վաղ ժամանակներից ուղեկցել է մարդկությանը իր բնապատմական զարգացման գործընթացում` ունենալով կարևոր դեր հասարակական կյանքում, այդ իսկ պատճառով իրավագիտակցության հիմնախնդիրը տարբեր դիտանկյուններից ուսումնասիրվում է տարբեր գիտությունների շրջանակներում։ Իրավագետներն ուսումնասիրում են իրավագիտակցությունը առավելապես որպես իրավական հայացքների և պատկերացումների ամբողջություն, որոնք պայմանավորում են անհատի վարքի իրավաչափությունը (կամ անիրավաչափությունը)։

Փիլիսոփաներն ուսումնասիրում են իրավագիտակցությունը որպես հասարակության գիտակցության ձև։

Սոցիոլոգների համար այն կարևորվում է որպես սոցիալական վերահսկողության ինստիտուտ։

Պատմաբանների համար իրավագիտակցությունը պատմականորեն զարգացող երևույթ է։ Մշակութաբաններին այն հետաքրքրում է որպես կոնկրետ հասարակության սոցիալական մշակույթի հատուկ և նշանակալից դրսևորման ձև։

Հոգեբանական կողմ
----------------

Հոգեբաններն իրավագիտակցության մեջ կարևորում են անձի հոգեբանական առանձնահատկությունները, որի բովանդակությունն արտացոլվում է մարդու կողմից ընկալվող իրավունքի աշխարհում և վերջինիս վարքում։ Իրավագիտակցության հոգեբանական կողմը կազմում են իրավական երևույթների նկատմամբ մարդկանց սովորություններն ու զգացմունքները։

#### Աղբյուրներ

Արթուր Ավագյան. «Հասարակության իրավագիտակցությա դրսևորումը քաղաքական գործընթացներում» Archived 2017-09-18 at the Wayback Machine.:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 453)։*  |

Կաղապար:Link Hy