**Հյուսիսային Ամերիկայի պատմությունը** պատմում է այնտեղ բնակվող մարդկանց հետ կապված իրադարձություննների մասին։ Ի տարբերություն Աֆրիկայի, ԴԵվրոպային և Ասիայի, Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքը բավականին ուշ է բնակեցվել, մոտավորապես 15000 տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ նորեկները հատել են Բերինգի նեղուցը և բնակություն են հաստատել հարավից (ացտեկներ, մայաներ) մինչև հյուսիս (օրինակ, ինուիտներ) ընկած լայնարձակ տարածքում։ Բնական մեկուսացման պատճառով առանձին համայնքները ստեղծեցին իրենց մշակույթները։

Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների դարաշրջանում եվրոպացիները իմացան Ամերիկայի մասին և սկսեցին գաղութային ներխուժումներ ինչպես նրա հյուսիսային, այնպես էլ հարավային հատված։ Առաջին այցելուն եղել է Քրիստափոր Կոլումբոսը, ով հիմք դրեց Նոր Աշխարհի գրավմանը։ Մայրցամաքը Մեծ Բրիտանիայում, Ֆրանսիայում և Իսպանիայում դարձավ շահերի բախման հիմքը։ Ռեսուրսների շուրջ հակասությունները հանգեցրեցին պատերազմների, և դրանց հետևանք դարձավ ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի անկախությունը։ 1867 թվականին ստեղծվել է Կանադական համադաշնությունը և ընդհանուր ձևավորվեց մայրցամաքի ժամանակակից քաղաքական տեսքը։

XIX-ից մինչև XX դարերի ընթացքում տեղի է ունեցել պետությունների ինտեգրում. ազատ առևտուր, ռազմական արհմիություններ, Մեքսիկայի բնակչության վերաբնակեցում։

Առաջին մարդիկ
-------------

Աֆրիկայի տարածքից այլ երկրներ վերաբնակեցման ցուցանիշը
Ամերիկայի բնակեցման գործընթացը վեճերի և հետազոտությունների առարկա է համարվում։ Ըստ վարկածներից մեկի, առաջին մարդիկ Բերինգի նեղուցով, Սիբիրի և Ալյասկայով եկել են Ամերիկա։ ԱՄՆ-ի տարածքում, Ալաբամա նահանգի հյուսիսում գտնվող պալեո-հնդկական վայրերում հայտնաբերվել է հուշարձանների ամենամեծ կենտրոնը։ Այդ հուշարձաններից ամենաուշագրավներն ու ռազմավարական նշանակություն ունեցողները համարվում են Սթենֆլիդ-Ուորլիի Ժայռային կացարանները։։

Հյուսիսային Ամերիկան նախակոլումբիական ժամանակաշրջանում
------------------------------------------------------

Մայայի ավերա Պալենկայում
Նախքան եվրոպացիների ժամանումը Հյուսիսային Ամերիկայի ցեղերի մեծ մասը գտնվում էին համայնքային-կլանային համակարգի տարբեր փուլերում։ Հնարավոր էր նաև հանդիպել և՛ մայրական, և՛ հայրական կլանի ձևավորմանը, ինչպես մաև տոհմայինից դասակարգային հասարակությունների անցմանը։

Սյուարդ թերակղզում Ալյասկա նահանգում Էսպենբերգ շրջանի «Լողացող կետ» (Rising Whale) վայրում հայտնաբերվել են 1000-ամյա բրոնզե և երկաթե հուշարձաններ, ինչը վկայում է Արևելյան Ասիայի և Ամերիկայի կաննոների մասին։

Եվրոպացիները մայրցամաքում
-------------------------

### Վաղ շփումներ

Քանի որ Եվրոպան Ամերիկայից բաժանում է Անտլանտյան օվկիանոսը, նախքան առագաստանավերի զարգացումը փոխազդեցությունը դժվար էր։ Ըստ լեգենդներից մեկի, սկանդինավյան ծովագնաց Լեյֆ Էրիկսոնը ժամանել է Բաֆինի Երկրի ամերիկյան ափ։

### Գաղութացում

XVI դարի սկզբին Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքում եվրոպացիները զբաղվում էին հետազոտություններով և առևտրով։ Օրինակ Իսպանիան, որը փաստացի տիրապետում էր Քեյփ Հորնից մինչև Նյու Մեքսիկոյի տարածք, ստացել է մեծ դիվիդենտներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Human Journey: Migration Routes»։ National Geographic Society.։ 1996–2008։ Վերցված է October 6, 2014
2. ↑  Wolfgang Haberland Amerikanische Archäologie. — Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1991. — ISBN 3-534-07839-X.
3. ↑  *Гуляев В. И.* Америка и Старый Свет в доколумбову эпоху / Отв. ред. д-р ист. наук А. Л. Монгайт. Академия наук СССР.. — М.: Наука, 1968. — 184 с. — (Научно-популярная серия). — 25 000 экз.
4. ↑  Evidence of Pre-Columbus Trade Found in Alaska House, 2015.
5. ↑  Evidence of Eurasian metal alloys on the Alaskan coast in prehistory, 2016.
6. ↑  Учёные: жители Азии знали об Америке за столетия до Колумба
7. ↑  Сага о гренландцах
8. ↑  The Great Republic by the Master Historians, edited by Hubert H. Bankcroft(անգլ.)