**Times Higher Education World University Rankings**, համալսարանների գլոբալ վարկանշային ցանկ, որն ամեն տարի հրապարակում է *Times Higher Education (THE)* ամսագիրը։ 2004-2009 թվականներին հրատարակիչը համագործակցել է նաև *Quacquarelli Symonds*-ի (QS) հետ. նրանք միասին հրապարակել են *THE-QS World University Rankings* վարկանշային ցանկը։ 2010-2013 թվականներին գործել է համագործակցության համաձայնագիր THE-ի և *Thomson Reuters*-ի միջև, իսկ 2014 թվականին ամսագիրը նոր պայմանագիր է կնքել *Elsevier*-ի հետ, որը THE-ին տրամադրում է վարկանիշների կազմման համար օգտագործվող տվյալները։

THE-ը հրապարակել է ընդհանուր համաշխարհային վարկանիշը, առարկայական վարկանիշ, հեղինակության վարկանիշ, ինչպես նաև երեք տարածաշրջանային վարկանիշային ցանկեր՝ Ասիայի, Լատինական Ամերիկայի և ԲՐԻԿՍ-ի երկրների, որոնք կազմված են տարբեր չափանիշների օգտագործմամբ։

THE վարկանիշը համարվում համալսարանների առավել հեղինակավոր միջազգային վարկանիշներից մեկը *Academic Ranking of World Universities*-ի և *QS World University Rankings*-ի հետ միասին։ THE վարկանիշը դրական արձագանքներ է ստացել 2010 թվականից ի վեր դասակարգման նոր, բարելավված մեթոդաբանության ներդրման պատճառով, սակայն ակադեմիական հասարակության քննադատության ու մտահոգության տեղիք են սուբյեկտիվիզմի դրսևորումներն ուսումնական հաստատությունների հեղինակության հետազոտության մեթոդաբանության մեջ, հատկապես անգլալեզու աշխարհից դուրս։

Պատմություն
-----------

*Times Higher Education–QS World University Rankings* նախնական վարկանիշի ստեղծումը Բեն Վիլդավսկու «The Great Brain Race: How Global Universities are Reshaping the World» գրքում վերագրվում է *Times Higher Education*-ի այն ժամանակվա խմբագիր Ջոն Օ'Լիրիին։ *Times Higher Education*-ը որոշել է համագործակցել *QS* ընկերության հետ կրթության և կարիերայի հարցերով։

2009 թվականի վարկանիշի հրապարակումից հետո *Times Higher Education*-ը որոշել է խզել QS-ի հետ համաձայնագիրը և *Thomson Reuters*-ի հետ պայմանագիր է կնքել համալսարանների նոր ամենամյա համաշխարհային վարկանիշի համար տվյալներ տրամադրելու վերաբերյալ՝ սկսած 2010 թվականից։ Հրատարակությունը վարկանիշի նոր մեթոդաբանություն է մշակել իր ընթերցողների, խմբագրության և *Thomson Reuters*-ի հետ խորհրդակցելուց հետո։ *Thomson Reuters*-ը հավաքել և վերլուծել է տվյալներ, որոնք օգտագործվում են *Times Higher Education*-ի անունից վարկանիշներ կազմելու համար։ Նրանց առաջին վարկանիշը հրապարակվել է 2010 թվականի սեպտեմբերին։

Մեկնաբանելով *Times Higher Education*-ի՝ QS-ից հեռանալու որոշումը, նախկին խմբագիր Էնն Մրոզն ասել է. «Համալսարանները արժանի են խիստ, հուսալի և թափանցիկ վարկանշավորման՝ լուրջ գործիքի իրենց ոլորտի համար»։ Այնուհետև նա բացատրել վարկանիշներն առանց QS-ի մասնակցության կազմելու իրենց որոշումը՝ ասելով. «պատասխանատվությունը ծանր բեռան պես ընկած է մեր ուսերին... մենք զգում ենք, որ պարտավոր ենք բարելավել այն մեթոդաբանությունը, որով մենք կազմում ենք դրանք»։

*Times Higher Education* աշխարհի համալսարանների վարկանշային ցանկի կազմող Ֆիլ Բեթին *Inside Higher Ed*-ին խոստովանելլ է․ «Աշխարհի լավագույն համալսարանների վարկանիշները, որոնք իմ ամսագիրը հրապարակում է վերջին վեց տարիների ընթացքում, և որոնք գրավել են համաշխարհային հանրության մեծ ուշադրությունը, բավականաչափ լավ չեն արտացոլում իրականությունը։ Փաստորեն, հեղինակության վերանայումները, որոնք կազմում էին գնահատման 40 %-ը, և որոնք մինչև վերջերս պաշտպանել է *Times Higher Education*-ը, ունեցել են լուրջ թերություններ։ Եվ պարզ է, որ մեր ուսումնասիրությունները նախապատվությունը տվել են տեխնիկական և բնական գիտություններին, քան հումանիտար գիտություններին»։

Նա փորձագիտական գնահատման նախորդ փորձերի արդյունքները որակել է որպես «շփոթեցնող» *The Australian*-ում․ «Քաղվածքը չափազանց փոքր էր, իսկ կշիռը՝ չափազանց բարձր, որպեսզի դրան լուրջ վերաբերվեն»։ THE-ը հրապարակել է նոր մեթոդաբանության օգտագործմամբ իր առաջին վարկանիշները 2010 թվականի սեպտեմբերի 16-ին՝ մեկ ամիս շուտ, քան նախորդ տարիներին։

*Times Higher Education* համալսարանների համաշխարհային վարկանիշը, *QS World University Rankings* վարկանիշի և Աշխարհի համալսարանների ակադեմիական վարկանիշի հետ միասին, համալսարանների ամենաազդեցիկ միջազգային վարկանիշների եռյակում է։ *The Globe and Mail*-ը 2010 թվականին աշխարհի *Times Higher Education* համալսարանների վարկանիշն անվանել է «հնարավոր է՝ ամենաազդեցիկը»։

2014 թվականին *Times Higher Education*-ը հայտարարել է աշխարհի համալսարանների THE World University Rankings-ի ընդհանուր վարկանիշում և համալսարանական գործունեության գլոբալ վերլուծությունների իր հավաքածուում մի շարք կարևոր փոփոխությունների մասին՝ TES Global-ի կողմից անցկացված ռազմավարական վերլուծությունից հետո։

Մեթոդաբանություն
----------------

### Չափանիշներ և գնահատում

Սկզբնապես 2010-2011 թվականներին օգտագործված մեթոդաբանությունը պարունակում էր 13 առանձին ցուցանիշներ՝ խմբավորված հինգ կատեգորիաներում՝ ուսուցում (ամփոփիչ գնահատման 30 %-ը), հետազոտություններ (30 %), մեջբերումներ (հետազոտությունների ազդեցությունը) (32,5 %), միջազգային համագործակցություն (5 %), եկամուտներ (2,5%)։ Ցուցանիշների քանակն մեծացել է 2004-2009 թվականներին հրապարակված Times-QS վարկանիշի ժամանակներից հետո, որում օգտագործվել են միայն վեց ցուցանիշներ։

Առաջին մեթոդաբանության նախագիծը թողարկվել է 2010 թվականի հունիսի 3-ին։ Դրանում ասվում էր, որ սկզբում օգտագործվելու են 13 ցուցանիշներ, և որ ապագայում դրանց թիվը կարող է հասնել 16-ի։ Ներկայացվել են այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են «հետազոտական ցուցանիշները» (55 %), «ինստիտուցիոնալ ցուցանիշները» (25 %), «տնտեսական ակտիվությունը/նորարարությունը» (10 %) և «միջազգային համագործակցությունը» (10%)։ Կատեգորիաների անվանումները և դրանցից յուրաքանչյուրի կշիռը փոխվել են 2010 թվականի սեպտեմբերի 16-ին թողարկված վերջնական մեթոդաբանության մեջ։

Վարկանիշների կազմման մեթոդաբանությունը փոփոխվել է 2011-2012 թվականներին։ Ծրագրի խմբագիր Ֆիլ Բեթին ասել է, որ THE-ի վարկանիշը համալսարանների միակ գլոբալ վարկանիշն է, որը զբաղվում է համալսարաններում ուսումնական միջավայրի ուսումնասիրությամբ, իսկ մյուսները կենտրոնացած են բացառապես հետազոտությունների վրա։ Բեթին նաև գրել է, որ սա միակ վարկանիշն է, որը արվեստի, հումանիտար և սոցիալական գիտությունների ոլորտում ուսումնասիրություններ է կատարում տեխնիկական և բնական գիտությունների հետ հավասար։ Չնայած այս պնդումն արդեն չի համապատասխանում իրականությանը. 2015 թվականին QS-ն իր *QS World University Rankings* վարկանիշում մտցրել է գիտական գիտելիքների տարբեր ոլորտների գնահատման կարգավորում՝ երաշխավորելով, որ մեջբերումները հաշվի կառնվեն այնպես, որ բնական գիտությունների և ճարտարագիտության բնագավառում մասնագիտացող համալսարաններին թույլ չի տրվի ստանալ չարդարացված առավելություն։

2014 թվականի նոյեմբերին ամսագիրը հայտարարել է մեթոդաբանության հետագա բարեփոխումների մասին՝ TES Global մայր ընկերությունից վերլուծություն ստանալուց հետո։ Հիմնական փոփոխությունն այն է, որ բոլոր ինստիտուցիոնալ տվյալների հավաքագրումը կիրականացվի սեփական միջոցներով, ինչը կհանգեցնի *Thomson Reuters*-ի հետ կապի խզմանը։ Բացի այդ, հետազոտական հրապարակումների տվյալներն այժմ *Scopus*-ի տվյալների բազայից ստանալու են *Elsevier* հրատարակչությունից։

### Գնահատականներ

Վարկանիշային ցանկի կազմման ժամանակ օգտագործվող մեթոդաբանությանը տրվել են տարբեր գնահատականներ։

Մելբուռնի ինստիտուտից Ռոս Ուիլյամսը, մեկնաբանելով 2010-2011 թվականների նախագիծը, հայտարարել է, որ դրանում առաջարկվող մեթոդաբանությունը նախապատվությունը կտա ավելի մասնագիտացված «գիտահետազոտական հաստատություններին, որոնք համեմատաբար քիչ թվով ուսանողներ ունեն»՝ ի վնաս ավելի համապարփակ ծրագրերով հաստատությունների և ավելի շատ ուսանողներ ունեցողների։ Նա նաև ասել է, որ ցուցանիշները, ընդհանուր առմամբ, «ակադեմիական տեսանկյունից կայուն» են, և լայնածավալ ցուցանիշների օգտագործումը ավելի շուտ կգնահատի հրապարակումների թիվը, այլ ոչ թե դրանց ազդեցությունը։ *Universities UK*-ի նախագահ Սթիվ Սմիթը գովաբանել է նոր մեթոդաբանությունը որպես «հեղինակության սուբյեկտիվ գնահատմանը պակաս ուղղված և մեջբերումների ավելի հուսալի միջոցներ օգտագործող», ինչը «ամրապնդում է վստահությունը գնահատման մեթոդի նկատմամբ»։ Դևիդ Ուիլեթսը՝ Մեծ Բրիտանիայի համալսարանների և գիտության հարցերով նախարարը, բարձր է գնահատել վարկանիշը՝ նշելով, որ «այս անգամ հեղինակությունը քիչ նշանակություն ունի, իսկ դասավանդման և ուսուցման որակին ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում»։ 2014 թվականին Դևիդ Ուիլեթսը դարձել է TES գլոբալ խորհրդատվական խորհրդի նախագահ, որը պատասխանատու էր *Times Higher Education*-ի համար ռազմավարական երաշխավորությունների տրամադրման համար։

Times Higher Education-ը վարկանիշների ձևավորման հարցում մեծ նշանակություն է տալիս մեջբերմանը։ Մեջբերումը՝ որպես կրթության արդյունավետության ցուցանիշ, շատ առումներով կողմնակալ է. դրա պատճառով անգլերենը՝ որպես հիմնական լեզու չօգտագործող համալսարանները հայտնվում են ոչ շահավետ վիճակում։ Քանի որ անգլերենը ընդունվել է որպես միջազգային լեզու ակադեմիական միությունների և ամսագրերի մեծամասնության համար, դժվար է գտնել անգլերենից բացի այլ լեզվով հղումներ և հրապարակումներ։ Այսպիսով, այս մեթոդաբանությունը քննադատվում է այն բանի համար, որ այն տեղին չէ և բավականաչափ ներառական չէ։ Մեթոդաբանության երկրորդ կարևոր թերությունն այն է, որ սոցիալական և հումանիտար գիտությունների առարկաների շրջանակներում հրապարակումների հիմնական տեսակներն են տպագիր հրատարակությունները, որոնք չեն ընդգրկվում մեջբերումների թվային ձայնագրություններում կամ առնվազն հազվադեպ են հայտնվում դրանցում։

Times Higher Education-ը քննադատության է ենթարկվել նաև այն հաստատությունների նկատմամբ ուժեղ կողմնակալության համար, որոնք դասավանդում են «ճշգրիտ գիտություններ» և ստանում են այդ ոլորտներում հետազոտությունների բարձր արդյունքներ, հաճախ ի վնաս սոցիալական և հումանիտար գիտությունների վրա հիմնված հաստատությունների։ Օրինակ, համաշխարհային համալսարանների THE-QS վարկանիշում Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցը 11-րդ տեղն է զբաղեցրել աշխարհում 2004 և 2005 թվականներին, բայց իջել է մինչեւ 66-րդ և 67-րդ տեղերը 2008 և 2009 թվականներին։ 2010 թվականի հունվարին THE-ը հանգել էր այն եզրակացության, որ Quacquarelli Symonds-ի կիրառած մեթոդը սխալ էր, ինչն արտահայտվել է կանխակալ վերաբերմունքով որոշակի հաստատությունների, այդ թվում՝ LSE-ի նկատմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Elsevier. "Discover the data behind the Times Higher Education World University Rankings". *Elsevier Connect* (in անգլերեն). Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 30.
2. ↑  Network, QS Asia News (2018 թ․ մարտի 2). "The history and development of higher education ranking systems - QS WOWNEWS". *QS WOWNEWS* (in ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 21-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 29. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Strength and weakness of varsity rankings". *NST Online* (in անգլերեն). 2016 թ․ սեպտեմբերի 14. Retrieved 2018 թ․ մարտի 29.
4. 1 2  Ariel Zirulnick. "New world university ranking puts Harvard back on top". *The Christian Science Monitor*. Those two, as well as Shanghai Jiao Tong University, produce the most influential international university rankings out there
5. ↑  Indira Samarasekera & Carl Amrhein. "Top schools don't always get top marks". *The Edmonton Journal*. Արխիվացված է the original 2010 թ․ հոկտեմբերի 3-ին. There are currently three major international rankings that receive widespread commentary: The Academic World Ranking of Universities, the QS World University Rankings and the Times Higher Education Rankings.
6. ↑  Philip G. Altbach (2010 թ․ նոյեմբերի 11). "The State of the Rankings". *Inside Higher Ed*. Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 27. The major international rankings have appeared in recent months – the Academic Ranking of World Universities, the QS World University Rankings, and the Times Higher Education World University Rankings (THE). `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. 1 2  Andrew Trounson, "Science bias will affect local rankings" (9 June 2010). *The Australian*.
8. ↑  Bekhradnia, Bahram. "International university rankings: For good or ill?" (PDF). *Higher Education Policy Institute*.
9. ↑  Baty, Phil (2010 թ․ սեպտեմբերի 10). "Views: Ranking Confession". *Inside Higher Ed*. Արխիվացված է the original 2010 թ․ հուլիսի 15-ին. Retrieved 2010 թ․ սեպտեմբերի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  "Back to square one on the rankings front". *The Australian*. 2010 թ․ փետրվարի 17. Retrieved 2010 թ․ սեպտեմբերի 16.
11. ↑  Indira Samarasekera and Carl Amrhein. "Top schools don't always get top marks". *The Edmonton Journal*. Արխիվացված է the original 2010 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
12. ↑  Simon Beck and Adrian Morrow (2010 թ․ սեպտեմբերի 16). "Canada's universities make the grade globally". *The Globe and Mail*. Արխիվացված է the original 2011 թ․ փետրվարի 13-ին.
13. ↑  Times Higher Education announces reforms to its World University Rankings.
14. 1 2  "World University Rankings subject tables: Robust, transparent and sophisticated" (16 September 2010). *Times Higher Education World University Rankings*.
15. ↑  THE Global Rankings: Change for the better. Times Higher Education (2011-10-06). Retrieved on 2013-07-17.
16. ↑  "GLOBAL: Crucial to measure teaching in rankings". Universityworldnews.com. 2010 թ․ նոյեմբերի 28. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 19.
17. ↑  Baty, Phil (2011 թ․ օգոստոսի 16). "Arts on an equal footing". Timeshighereducation.co.uk. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 19.
18. ↑  "Faculty Area Normalization – Technical Explanation" (PDF). QS Quacquarelli Symonds. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 14.
19. ↑  "Times Higher Education announces reforms to its World University Rankings". timeshighereducation.co.uk. 2014 թ․ նոյեմբերի 20. Retrieved 2014 թ․ նոյեմբերի 21.
20. ↑  Steve Smith (2010 թ․ սեպտեմբերի 16). "Pride before the fall?". Times Higher Education World University Rankings. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
21. ↑  "Global path for the best of British Archived 2012-09-26 at the Wayback Machine." (16 September 2010). *Times Higher Education* World University Rankings.
22. ↑  "New partner for THE rankings; David Willetts joins TES Global advisory board". *Times Higher Education*. Times Higher Education. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 14.
23. ↑
24. ↑  Holmes, Richard (2006 թ․ սեպտեմբերի 5). "So That's how They Did It". Rankingwatch.blogspot.com. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 2.
25. ↑  "Changingpublication patterns in the Social Sciences and Humanities 2000-2009" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ հունվարի 2-ին. Retrieved 2012 թ․ դեկտեմբերի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
26. ↑  "LSE in university league tables – External Relations Division – Administrative and academic support divisions – Services and divisions – Staff and students – Home". London School of Economics. Արխիվացված է the original 2010 թ․ ապրիլի 29-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)