Հետազոտությունների արդյունքում հայտնաբերված *աթենացիների սահմանադրությունը*, որը ներկայումս պահվում է Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանում։
**Աթենացիների սահմանադրություն**, համ պարզապես **Աթենական սահմանադրույթուն** (հին հունարեն՝ Ἀθηναίων πολιτεία), դասական փիլիսոփայության խոշորագույն ներկայացուցիչներից Արիստոտելի աշխատությունը, որը համարվում է հին հունական իրավական մտքի գլուխգործոցներից մեկը։

Նախկինում կարգավորել է Աթենք քաղաք-պետության քաղաքացիների և բնակչության տարբեր դասերի միջև հարաբերությունները։ Արիստոտելի իրավունքներով բովանդակված պապիրուսը հայտնաբերվել է 1879 թվականին Եգիպտոսից։ Ներկայումս պահպանվում է Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանում։

Բովանդակություն
---------------

Աթենական սահմանադրությունը հինաշխարհյան իրավական մտքի ինքնատիպ նմուշներից է, որը նկարագրում է Հին Հունաստանի առաջավոր պոլիսներից Աթենական քաղաք-պետության քաղաքական համակարգը։ Որոշ անտիկ պատմիչներ, ինչպես և Դիոգենես Լայերտացին, պնդում են, որ Արիստոտելն իր աշակերտներին հանձնարարել է պատրաստել հունական 158 քաղաք-պետությունների օրենսդրություններ, որի ընթացքում էլ ձևավորվել է դրանք թագն ու պսակը՝ Աթենացիների սահմանադրությունը։

Այն բաղկացած է երկու բաղադրյալ բաժիններից․ առաջին բաժինը, որը ներառում է 1-ից 41-րդ գլուխները, վերաբերվում է սահմանադրական հարաբերությունների և սահմանադրության տարբեր ձևերին՝ սկսած մ․թ․ա․ 403 թվականի Ալկմեոնիդների օրենսդրությունից։ Երկրորդ մասը նվիրված է քաղաք-պետության ենթահամակարգերին՝ քաղաքացիության ինստիտուտին, մագիստրատեսներին և դատական իշխանությանը։

Կազմման ամսաթիվ
---------------

Արիստոտելն իր աշխատության 54-րդ գլխում նշում է, որ հին հունական դիցարանի կրակի ու դարբնության աստված Հեփեստոսին նվիրված փառատոնի անցկացման տարում, որն ինքնին համապատասխանում է մ․թ․ա․ 329 թվականին։ 62-րդ գլխում Արիստոտելը գրել է, որ «աթենացիները բանագնացներ ուղարկեցին Սամոս», մինչդեռ մ․թ․ա․ 322 թվականին արդեն կղզին աթենական վերահսկողությունից դուրս էր։

Նմանօրինակ նրբություններ հաշվի առնելով գիտնականները եզրակացնում են, որ Աթենքի սահմանադրությունը գրվել է ոչ վաղ, քան մ․թ․ա․ 328 թվականը և ոչ ավելի ուշ, քան մ․թ․ա․ 322 թվականը։ Ավելին, այն փաստը, որ Արիստոտելը որպես ռազմածովային նավատորմի բաղադրիչներ կվինկվիրեմաների փոխարեն հիշատակում է տրիրեմաներն ու կվադրիրեմաները, ինքնին նշանակում է, որ գրավոր հուշարձանը կազմվել է ոչ ավելի ուշ, քան մ․թ․ա․ 325 թվականը՝ երբ կվինկվիրեմաներն առաջին անգամ հիշատակվում են Աթենական ծովային միության ծովային ուժերում։

Տես նաև
-------

* Աթենական ժողովրդավարություն
* Հունաստանի Սահմանադրություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արիստոտել (1935). *«Աթենացիների սահմանադրություն»*. Translated by Ռեքհեմ. Քեմբրիջ: Հարվարդի համալսարանական հրատարակչություն. էջ 149.
2. ↑  Արիստոտել (1935). *«Աթենացիների սահմանադրություն»*. Translated by Ռեքհեմ. Քեմբրիջ, ՄԹ: Հարվարդի համալսարանական հրատարակչություն. էջեր 169, 171.
3. ↑  Արիստոտել (1935). *«Աթենացիների սահմանադրություն»*. Translated by Ռեքհեմ. Քեմբիջ, Միացյալ Թագավորություն: Հարվարդի համալսարանական հրատարակչություն. էջեր 4–5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աթենական սահմանադրության անգլերեն թարգամնությունը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աթենացիների սահմանադրություն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1907365 · BNF: 12228275k · GND: 4322868-9 · LCCN: n82211107 · NKC: aun2006372195 · NLA: 65206203 · NUKAT: n2012128884 · SUDOC: 030973805 · VIAF: 203350519, 6343166414920102740005 · WorldCat VIAF: 203350519, 6343166414920102740005 |

 |

 |