Գերմանացի երգչուհի Ֆրիդա Լյայդերի ձայնապնակի շապիկը
**Ֆրիդա Լյայդեր** (ապրիլի 18, 1888(1888-04-18)[…], Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - հունիսի 4, 1975(1975-06-04)[…], Բեռլին, Արևելյան Գերմանիա), գերմանացի օպերային երգչուհի։

20-րդ դարի ամենակարևոր դրամատիկ սոպրանոներից մեկն էր։ Ամենահայտնի դերերից էին՝ Վագների Իզոլդան և Բրունհիլդան, Բեթհովենի Ֆիդելիոն, Մոցարտի Դոննա Աննան, Վերդիի Աիդան ու Լեոնորան։ Կատարել է ավելի քան 80 ձայնագրություն, հիմնականում Polydor Records-ի և HMV ընկերության հետ։

Կյանք
-----

Ծնվել է Բեռլինում, որտեղ էլ սովորել է երգել բանկում աշխատելիս։ Սկզբում հանդես է եկել Հալլեի, Քյոնիքսբերգի ու Ռոստոկի օպերային թատրոններում։ 1923 թվականին Համբուրգի օպերային թատրոնի հետ համագործակցությունից հետո նրան աշխատանքի է ընդունել Բեռլինի պետական օպերան՝ որպես առաջին դրամատիկ սոպրանո։ 1946 թվականին բեմից հեռանալուց հետո մնացել է այնտեղ որպես նույն օպերայի ծագող աստղերի համար նախատեսված ստուդիայի տնօրեն ու մենեջեր։

Ավելի քան 15 տարի Լյայդերը հյուրի կարգավիճակում կանոնավորապես հանդես է եկել Լոնդոնի Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում, Նյու Յորքի Մոտրոպոլիտեն օպերայում, Միլանի Լա Սկալայում, Վիեննայի ու Մյունխենի պետական օպերաներում։ Բնականաբար ելույթներ է ունեցել նաև Վագների հիմնադրած Բայրոյթյան փառատոնների ժամանակ, որտեղ 1930-ական թվականների անզուգական սոպրանո-աստղն էր։ 1920-ական թվականներին Կովենտ գարդենում Ֆլորենս Օստրելին փոխարինելով կատարել է վագներյան դերերը և երկուսով միասին նրանք ձայնագրել են «Նիբելունգի մատանին» օպերայից մեծ հատվածներ HMV ընկերության հետ։

Ամուսնացել է Բեռլինի օպերային թատրոնի առաջին կոնցերտմայստեր պրոֆեսոր Ռուդոլֆ Դեմանի հետ, սակայն երեխաներ չեն ունեցել։ Մահացել է Բեռլինի իր տանը։

Այսօր երգչուհու կալվածքը տնօրինում է Բեռլինում տեղակայված Frida-Leider-Gesellschaft կայքը։

Ինքնակենսագրություն
-------------------

Ֆրիդա Լյայդերի ինքնակենսագրականը՝ «Իմ դերակատարումը» անգլերեն է թարգմանվել Չառլզ Օսբորնի կողմից և տպագրվել Լոնդոնում 1966 թվականին «Կալդեր և Բոյարս» ընկերության կողմից։ Այնտեղ ներառված են 32 սև ու սպիտակ լուսանկարներ ու Հարոլդ Բուրոսի կազմած դիսկոգրաֆիան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118571281 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑

**Հետագա ընթերցանություն**

* Liese, Kirsten, *Wagnerian Heroines: a century of great Isoldes and Brünnhildes*, English translation: Charles Scribner, Edition Karo, Berlin, 2013. OCLC 844683799

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կաղապար:DNB portal
* Biographical notes
* Frida-Leider-Gesellschaft

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 8022341 · BNE: XX1713289 · BNF: 138965130 · GND: 118571281 · GTAA: 261591 · ISNI: 0000000080847084 · LCCN: n82133575 · LNB: 000175080 · NKC: xx0001837 · NLP: a0000003109193 · NTA: 125144644 · SUDOC: 196629063 · VIAF: 5118110 · WorldCat VIAF: 5118110 |

 |

 |