**Քրիստիան դե Պորտզամպարկ** (ֆր.՝ Christian Urvoy de Portzamparc, մայիսի 9, 1944(1944-05-09), Կասաբլանկա, Մարոկկո), ֆրանսիացի ճարտարապետ և քաղաքաշինարար։ 1994 թվականին արժանացել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի։

Կենսագրություն
--------------

Պորտզամպարկը ծնվել է 1944 թվականին Աֆրիկայում, ռազմական ինժեների ընտանիքում։ 1960-ական թվականներին Փարիզում գեղանկարչություն և ճարտարապետություն է ուսումնասիրել։ 1970 թվականին մասնակցել է նոր քաղաքների բնակիչների հոգեբանության ու սոցիոլոգիայի ուսումնասիրմանը։ Պորտզամպարկի առաջին նշանավոր աշխատանքը եղել է Մարն լա Վալեի և նրա ջրային աշտարակի նախագծման աշխատանքների մասնակցությունը։ Տասնամյակի վերջին նա աշխատել է Փարիզի 13-րդ շրջանի նախագծման աշխատանքներին։ Ի հակակշիռ ստանդարտացված բարձրահարկերի, որոնք գերիշխում էին փարիզյան նորակառույցների մեջ դեռևս Շառլ դը Գոլի և Ժորժ Պոմպիդուի ժամանակներից` Պորտզամպարկը ժխտում է միասնական պլանը` ստեղծելով տների մի քանի մոդելներ` հարկաբաժինների տարբեր դասավորություններով։

1980-ական թվականներին ճարտարպետն առաջ է քաշում «բաց թաղամասի» գաղափարը։ Բաց թաղամասը հիշեցնում է ֆրանսիացի քաղաքաշինարար Ժորժ Էժեն Օսմանի հռչակած սկզբունքը, որի համաձայն շենքերի ճակատամասերը պետք է զուգահեռ լինեն փողոցին, սակայն այս սկզբունքից տարբերվում է նրանով, որ դրանց անցումը մեկը մյուսին սահուն չի լինում։ Այս հատկությունը թույլ է տալիս բազմատեսակ շենքեր կառուցել, որոնք իրարից տարբերվում են բարձրությամբ, արտաքին տեսքով և գործառույթով։

Պորտզամպարկը ֆրանսիացի առաջին ճարտարապետն է, որ արժանացել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի։

Ոճ
--

Պորտզամպարկի ոճը կարելի է բնորոշել որպես պոստմոդեռնիզմի դրսևորում։ Ճարտարապետը պայքարում է հաստատված ավանդույթների դեմ այնտեղ, որտեղ հարկ է համարում` միաժամանակ օգտագործելով վերածննդի և մոդեռնիզմի ճարտարապետական փորձը։ Այդ պատճառով *New York Times* ամսագիրը Պորտզամպարկին անվանել է «ար-դեկո ոճի նախահայր», իսկ *Կոմերսանտ* թերթի մեկնաբանը` «չափավոր պոստմոդեռնական»։

Պորտզամպարկն աշխատել է տարբեր աշխարհամասերում` ամենուր կիրառելով իր գաղափարներն արդեն եղած ճարտարապետական համատեքստում։ Իր իսկ բառերով` Պորտզամպարկը մեծ տպավորություն է ստացել Ճապոնիայից։

Հաճախ ընդգծվում են Պորտզամպարկի նախագծած շինությունների հարմարավետությունն ու բնապահպանական առանձնահատկությունները։

Կառույցներ
----------

* 1971—1974 — Մարն լա Վալեի ջրմուղ աշտարակ
* 1984—1995 — Երաժշտաքաղաք, Փարիզ
* 1985—1987 — «Բոբուր» սրճարան, Փարիզ
* 1989—1991 — *Nexus II*, Ֆուկուոկա
* 1995—1999 — *LVMH* աշտարակ, Նյու Յորք
* 1995—2009 — Մասեն շրջան, Փարիզ
* 1997—2005 — Լյուքսեմբուրգի ֆիլհարմոնիա, Լյուքսեմբուրգ
* 2006 — «Բեյրութի դարպասներ»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Ճարտարապետական մոռեռնիզմի վարպետը կամ չափավոր պոստմոդեռականը, *Կոմերսանտ* թերթի հոդված (մայիսի 13, 1994)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
3. 1 2
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. 1 2  Journal officiel de la République française, Journal officiel de la République française. Document administratif (ֆր.) — 1868. — ISSN 0242-6773
16. ↑
17. ↑
18. ↑
19. 1 2 3  *(unspecified title)*
20. ↑
21. ↑
22. ↑
23. ↑
24. ↑  The Pritzker Architecture Prize 1994 Sponsored by the Hyatt Foundation
25. ↑  de Séréville, Étienne; de Saint Simon, Fernand (1975). *Dictionnaire de la noblesse française*. էջ 969.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քրիստիան դե Պորտզամպարկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Structurae · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11400894 · BNF: 12095272x · CiNii: DA05177084 · CONOR: 156253795 · GND: 119022141 · ISNI: 0000000081604949 · LCCN: n85082793 · NDL: 001155755 · NKC: js20060226003 · NTA: 072472979 · NUKAT: n2014137832 · SUDOC: 029295912 · VIAF: 84246602 · ULAN: 500024982 · WorldCat VIAF: 84246602 |

 |

 |