recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սանտա Անա (այլ կիրառումներ)

Սանտա Անան Կալիֆոռնիայի քարտեզի վրա
**Սանտա Անա** (անգլ.՝ Santa Ana), քաղաք ԱՄՆ-ի հարավարևմտյան մասում, Կալիֆոռնիա նահանգում։ Այն Օրինջ շրջանի կենտրոնն է։ 2007 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 353428 մարդ։ Հիմնադրվել է 1869 թ-ին։ Գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի ափից 16 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի միջով հոսում է Սանտա Անա գետը։

Քանի որ այս քաղաքի բնակչության գերակշիռ մասը (մոտավորապես 80 տոկոսը) լատինաամերիկյան ծագում ունի, *New York Times*-ը բնորոշում է Սանտա Անան՝ որպես «նոր Կալիֆոռնիայի դեմքի, մի նահանգի, որտեղ լատինաամերիկյանը առավել ազդեցություն ունի առօրյա կյանքի, ընտրությունների, մշակույթի, ժողովրդագրության վրա, քան մեր երկրի (այսինքն՝ ԱՄն-ի) որևէ այլ վայրում»։

Հայտնի անձինք
-------------

* Միշել Պֆայֆեր- ծնվել է Սանտա Անայում,
* Ֆիլիպ Դիկ մահացել է Սանտա Անայում,
* Մարլոն Բրանդո երկար տարիներ ապրել է այստեղ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2020 United States Census / United States Census Bureau
2. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4323497-5 · LCCN: n80139666 · VIAF: 123796042 · WorldCat VIAF: 123796042 |

 |
«**Կասկած**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1892 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1892 թվականին ապրիլի 13-ին։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 28 պահվում է մեկ ինքնագիր՝ հանված «Մուրճ»-ի արխիվից, որտեղ կա Ավ․ Արասխանյանի կից երկտող․ «*Դավիթ, սա շարեք, որ բռնի պակաս տեղը, առաջնարդողից ու Մանվելյանցի ոտանավորից հետո*»։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1892 թվականին լույս տեսած «Մուրճ» ամսագրի № 11-ում (էջ 1564)՝ թվագրված «*1892 թ․ ապրիլի 13*»։ Այնուհետև՝ 1893 թվականին Թիֆլիսում տպված «*Դաշնակներում*» (19-րդ ոտանավոր) (էջ 33), ապա՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 91)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 576

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Կասկած (բանաստեղծություն)**
Ամուսինների շիրիմ Սինգապուրում
**Մահարձան**, քանդակագործական ստեղծագործություն կամ ճարտարապետական փոքր հորինվածք, որը դրվում է մահացածի գերեզմանին՝ նրա հիշատակը հավերժացնելու նպատակով։

Նոր քարի դարի մշակույթում մահարձանները փայտե սյուներ էին, Հին Հունաստանում՝ արձաններ։ Վաղ միջնադարյան Եվրոպայում, ժողովուրդների մեծ գաղթի շրջանում քրիստոնեության տարածումով հարթաքանդակներով ստելաները փոխարինվել են խաչերով։ 11-րդ դարից Արևմտյան Եվրոպայում մահարձանի հիմնական տիպ է դարձել պատվանդանը (ննջեցյալի քանդակազարդ պատկերը կրող սալիկով ծածկված քարե կամ բրոնզե դատարկ արկղ՝ սովորաբար եկեղեցու ներսում)։

Միջնադարյան Կովկսաում տարածում են գտել քանդակազարդ շիրմաքարերը։ Չինական մահարձանները (փորագրված անուններով ուղղաձիգ սալեր) աստիճանաբար փոխարկվել են հուշապատերի։ Վերածննդի շրջանում հիմնականում կառուցվել են դամբարաններ։

18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին մահարձանները տեղադրվել են ոչ թե եկեղեցիներում, այլ գերեզմանոցում, որոնք վեր են ածվել մահարձանի յուրօրինակ թանգարանների։ 19-րդ դար 2-րդ կեսին և 20-րդ դարի գերեզմանի միակ հարդարանքը դարձել է դիմաքանդակը և լակոնիկ հուշախորհրդապատկերը։ 
Հին և միջնադարյան Հայաստանում մահարձաններ են եղել մենհիրները, կոթողները, դամբարանները, խաչքարերը, տապանաքարերը։ Խաչքարերը 18-րդ դարի վերջից իրենց տեղը զիջել են հուշարձանին։ 19-րդ դարի և 20-րդ դարի սկզբին մահարձանը առավելապես հանդես է եկել քանդակային ձևերի գերակշռությամբ (ինչպես կլոր, այնպես ռելիեֆային)։ Խորհրդային շրջանում մահարձանի տարածված տեսակներ են դիմաքանդակները, արձանները, տապանաքարերի նոր ձևերը, ինչպես և դրանց հիմքի վրա ստեղծված խորհրդանշական քանդակաձևերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 184)։*  |
**Հարութ Պերճի Ֆազլյան** (հունիսի 29, 1962(1962-06-29), Բեյրութ, Լիբանան), հայ դիրիժոր։

Կենսագրություն
--------------

1976 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մոնրեալ։ Ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի խմբավարական (1978) և Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դիրիժորական (1990) բաժինները։ Վերադառնալով Մոնրեալ՝ զբաղվել է համերգային գործունեությամբ։ Մասնակցել է դիրիժորների միջազգային մրցույթին Չեխոսլովակիայում (1-ին մրցանակ, 1992 թվական)։

1997 թվականին վերադարձել է Լիբանան, հիմնադրել առաջին սիմֆոնիկ նվագախումբը։

1999 թվականից՝ Լիբանանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր, ապա՝ գլխավոր դիրիժոր։ Կասլիկի Սուրբ Հոգի և Հայկազյան (երաժշտական բաժնի հիմնադիրը, 2004 թվական) համալսարանների երաժշտության պրոֆեսոր։

2006 թվականին Ֆրանկոֆոն երկրների միջազգային կոմիտեի պատվերով երաժշտություն է գրել Նադիա Թուենիի բանաստեղծությունների հիման վրա։

2007 թվականին (լիբանանցի բանաստեղծ Անրի Զուղեյպի գործակցությամբ) արաբերեն է թարգմանել Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Բաստիեն և Բաստիենա» օպերայի լիբրետտոն և ղեկավարել համաշխարհային պրեմիերան՝ Լիբանանի ազգային սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ։

2010 թվականին Մարոկկոյի «Ասիլլա Արթ» արվեստի փառատոնին ներկայացրել է Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի «Շեհերեզադե» սիմֆոնիկ սյուիտը՝ իր մեկնաբանությամբ եվրոպական դասական գործիքների հետ նվագախմբում ներառել է նաև մերձավորարևելյան ավանդական գործիքներ՝ ստանալով նոր գույներ ու հնչյուններ։

2011 թվականին Բաալբեկի միջազգային փառատոնին մասնակցել է «Սալահէտտինի օրերը» (առաջին անգամ Լիբանանում երաժշտական պիեսը ներկայացվել է 
նվագախմբի մասնակցությամբ), 2012 թվականին Beiteddine-ի արվեստի փառատոնին՝ «Քարաքալլա» պարային թատրոնի հետ՝ «Once Upon a Time» պարը, 2015 թվականին՝ «For You Baalbeck» ներկայացումներով։

2014 թվականին Բիբլոսի միջազգային փառատոնին ներկայացրել է Մարսել Խալիֆէի համերգը՝ Լիբանանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ։

Համագործակցում է լիբանանցի նշանավոր երգչուհիներ Ջուլիա Բուտրոսի (2000 թվականից) և Ֆեյրուզի (2010 թվականից) հետ։

Ֆրանսիայի Մշակույթի նախարարության արվեստի և գրականության ասպետի շքանշան (2015)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Դեղամիջոցը անթափանցիկ բլիստերի մեջ
Խաղալիք մեքենա բլիստերի մեջ
**Բլիստերային փաթեթավորում** կամ **ուրվագծային բջջային փաթեթավորում՝ ՈՒԲՓ**, տերմին է, որը վերաբերում է նախապես ձևավորած պլաստիկ փաթեթավորմանը։ Այն օգտագործվում է սպառողական ապրանքների, սննդի և դեղորայքի փաթեթավորման համար։ Բլիստեր է կոչվում այդպիսի փաթեթի եզակի նմուշը։

Բլիստերի հիմնական բաղադրիչը իրենից ներկայացնում է փաթեթավորվող ապրանքի ուրվագծի չափսով և ձևով պատրաստված բջիջը / բջիջները, որը սովորաբար ստանում են ջերմաձևավորման եղանակով։ Ետևի կողմից այն պատված է լինում նրբաթիթեղով, պլաստմասե թաղանթով կամ ստվարաթղթով։

Բլիստերային փաթեթավորումը արդյունավետ պաշտպանում է ապրանքը արտաքին ազդեցությունից, խոնավությունից, կեղտի ներթափանցումից։ Անթափանցիկ բլիստերները պաշտպանում են լույսի նկատմամբ զգայուն ապրանքները նաև ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 155847435 |

 |
**Անատոլի Շիյան** (ուկրաիներեն՝ Шиян Анатолій Іванович, մարտի 23 (ապրիլի 5), 1906, Բորիսովկա, Grayvoronsky Uyezd, Կուրսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1989, Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի գրող, դրամատուրգ, հրատարակիչ։

Կենսագրություն
--------------

Անատոլի Շիյանը ծնվել է 1906 թվականին Բելգորոդշչինայի մարզի Բորիսովկա գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ 1924 թվականից աշխատել է որպես սանիտար, ապա Բորիսովկայի հիվանդանոցում եղել է դեղավաճառ։ 1925-1929 թվականներին սովորել է Կիևի անտառատեխնիկական ինստիտուտում։ 1928 թվականին տպագրվել է «Մոլոդնյակ» ամսագրում։ Եղել է Ուկրաինայի գրողների կոմերիտմիության «Մոլոդնյակ» գրական կազմակերպության անդամ։ Հայրենական պատերազմի տարիներին եղել է զինվորական թղթակից։ 1943 թվականից եղել է Խորհրդային Միության հերոս Ալեքսանդր Սաբուրովի պարտիզանական միավորման կազմում։ Կիևում բնակվել է գրողների համար նախատեսված «Ролит» տանը։

Մահը
----

Մահացել է 1989 թվականին։ Թաղված է Կիևի Բայկովե գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* «Չեմ հանձնվում», 1942
* «Իսկական երջանկություն», 1948
* «Կազաչոկը», 1949
* «Հաղթողները», 1950
* «Մարիանա»
* «Մայիսյան գիշերներ», 1953
* «Արագիլներ», 1957
* «Մագիստրալ», 1934
* «Ամպրոպ», 1936

### Կինոսցենարներ

«Ամպրոպ» վեպի և «Կոտիգորոշեկ» հեքիաթի սյուժեներով Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում նկարահանվել են գեղարվեստական ֆիլմեր։

Պարգևներ
--------

* Անդրեյ Գոլովկոյի անվան գրական մրցանակ, 1980
* Հայրենական պատերազմի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Չեխոսլովակիայի «Մարտական խաչ» մեդալ

Հիշատակ
-------

Կիևում գործում է գրողի տուն-թանգարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ուկրաինական պատմվածքներ, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան, 1977
2. ↑  Անատոլի Շիյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անատոլի Շիյան
* Անատոլի Իվանովիչ Շիյան Archived 2016-06-03 at the Wayback Machine.
**Յուխարի Ջամի մզկիթ** (Ղրիմի թաթարերենից թարգմանաբար՝ «Վերին մզկիթ», ռուս.՝ Юхари-Джами, ուկրաիներեն՝ Юхари-Джамі, Ղրիմի թաթարերեն՝ Юкъары Джами), մզկիթ Ղրիմի թերակղզում, որը գտնվում է Կրեպոստնայա բլրի գագաթին, Ալուշտա քաղաքի պատմական կենտրոնում, Ծովափնյա զբոսայգու մոտ և պատկանում է Ղրիմի մուսուլմանների հոգևոր կառավարման համայնքին։

Նկարագրություն
--------------

Յուխարի Ջամի մզկիթը կառուցվել է մուսուլմանական կրոնական կառույցների ոճով, գտնվում է Ալուշտայի Վերին փողոցում, որը սկիզբ է առնում Վ. Խրոմիխի փողոցից։

Մինչև 1930-ական թվականները համալիրը բաղկացած էր կցակառուցված միջնադարյան Օրտա Կուլե աշտարակով երկհարկանի շենքից, հարևանությամբ կառուցված էր շատրվան։ Ներքին դեկորը ավանդական ոճով էր՝ բնորոշ շքեղությամբ և վայելչությամբ, պատուհաններում ապակենախշեր էին, պատերը պատված էին վարպետորեն արված որմնանկարներով, իսկ ներսույթի բազմաթիվ տարրեր արված էին փորագրովի փայտից։

Գոյության ընթացքում Յուխարի Ջամի մզկիթը մի քանի անգամ փակվել է, շենքը գտնվել է տարբեր ծառայությունների իրավասության ներքո։ 1962 թվականից շենքը տրվել է մանկապատանեկան մարզադպրոցին։

1986 թվականի գարնանը մզկիթի շենքը վերցվել է պետական վերահսկողության ներքո որպես ճարտարապետության տեղական նշանակության հուշարձան։

1994 թվականի մայիսին Յուխարի Ջամին («Վերին ուրբաթյա մզկիթ») վերադարձվել է «Ալուշտա» մուսուլմանական համայնքին ներսում բացարձակ դատարկ ճարտարապետական արկղի տեսքով. նախկին ներքին շքեղությունից ոչինչ չէր մնացել։

1996 թվականից յուրաքանչյուր ուրբաթ այստեղ տեղի է ունենում նամազ։

Արխիվային լուսանկարներով և հուշերով մուսուլմանական համայնքը վերականգնել է մզկիթի ներքին ձևավորումը. աղոթասրահի պատերը պատվել են որմնանկարներով, փայտե պատշգամբները զարդարվել են փորագրվածքով։ Շենքին կցակառուցվել է նոր, դեպի երկինքը ձգտող, մինարե։ Կրկին կառուցվել են լվացման և մահացածներին հրաժեշտ տալու համար նախատեսված սենյակներ։

Շրջանում այլ մզկիթների բացակայության պատճառով Յուխարի Ջամին մեծ նշանակություն ունի Մեծ Ալուշտայի տարածաշրջանի ղրիմաթաթարական ողջ բնակչության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  Религия, культовые сооружения «Мечеть Юхары-Джами» 30 июля 2015 года
3. ↑  Мечеть Юкъары-Джами 30 июля 2015 года
4. ↑  Мечеть Юхары-Джами 30 июля 2015 года Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.
5. ↑  Мечеть Юхары-Джами в Алуште 30 июля 2015 года(չաշխատող հղում)
6. ↑  
*Червонная С. М.* Искусство и религия. — М. 2008. — С. 238.

Աղբյուրներ
----------

* Гиргенс Г. Г. Алушта: Путеводитель. — Симферополь: Таврия, 1979.
* Криштоф Е. Алушта: Путеводитель.- Симферополь: Таврия, 1976.
* Сергеева, Г. Алушта — Судак: Путеводитель.- Симферополь: Крым, 1970.
* Талышев, В. Н. Алушта: Путеводитель.- Симферополь: Таврия, 1984.
**Ջուղայի բարբառ,** հայերենի բարբառ։ Խոսվել է Ջուղա քաղաքում, այժմ խոսվում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Նոր Ջուղա, Շիրազ քաղաքներում, Հնդկաստանում։

Պատմություն
-----------

Ջուղայի և Նոր Ջուղայի բարբառները մոտավորապես 400 տարվա բաժանման ընթացքում զգալապես հեռացել են իրարից։ Առավել հնագույն հատկանիշներ է պարունակում Նոր Ջուղան։ Ըստ միահատկանիշ ձևաբանական դասակարգման Ջուղայի բարբառը պատկանում է «ում» ճյուղին, ըստ բազմահատկանիշ վիճակագրական դասակարգման՝ իբրև առանձին բարբառային միավոր մտնում է արևելյան խմբակցության Արարատյան կամ հյուսիսարևելյան բարբառախմբերի մեջ։

Կազմվածք
--------

Ունի եռաստիճան շնչեղ-ձայնեղներով համակարգ։ Հին Ջուղայի բարբառում գրաբարի ձայնեղների դիմաց առկա են խուլեր։ Ձայնավոր հնչյուններն են՝ *ա, ի, ու, օ, է, ը*։ *և ո* հաճախ ունեն երկբարբառային արտասանություն։ Բնորոշ են *հխ* և *յհ*՝ հնչյունափոխությունները (հաց > խաց, յաղթել > հախթէլ)։ Երկբարբառները պարզված են՝ (լայն > լէն), ոյ > ու (լոյս > լուս), իլ > ու (արիւն > արուն)։

Հոգնակիակերտ ձևույթներն են՝ էր, նէր/նի, ք (տընէր, բէրաննէր, անգօջնի, քէնիք)։ Գործածական են էրօրդ և ում վերջավորություններով դասական թվականներ (չօքէրօրդ, չօքում-չորրորդ)։ Ցուցական դերանուններն են՝ *էս-էտ-էն*, *աոօնք- տօնք-էնդօնք/ընդօնք/նօնք*։

Ունի անորոշ՝ *էլ/իլ, ալ (խըմէլ, աբրիլ, թօղալ)*, անկատար՝ *ում/ըմ, ման (խաղում/խաղըմ, վազման)*, ապառնի՝ *էց*, *ու* *(կատարէլէց, կատարէլու)*, վաղակատար՝ *էլ* *(աղացէլ)*, հարակատար՝ *ած* *(նստած)* դերբայները։ Սահմանական եղանակի ներկա և անկատար ժամանակները կազմելիս, *ում*-ին զուգահեռ գործածվում է ման մասնիկով անկատար դերբայ (ուզում ա, գոլման ա-ուզում է, գալիս է)։ Պայմանական եղանակը կազմվում է *կը/գը/գ՝ը/քը, պիտալ, պըլա*, հարկադրականը՝ պըւոկա, պըաի, պէտիլ եղանակիչներով։ Օժանդակ բայը խոնարհվում է հետևյալ կերպ, ներկա՝ *ամ, աս, ա, անք, աք/էք, ան*, անցյալ՝ *ի, իր, էր, ինք, իք, ին*։

Ջուղայի բարբառում շեշտն ընկնում է վերջընթեր վանկի ձայնավորի վրա։

Գրականություն
-------------

* Աճառյան Հրաչյա, Քննություն Նոր Ջուղայի բարբառի, Երևան, 1940։
* Նույնի, Հայոց լեզվի պատմություն, մաս 2, Երևան, 1951
* Ղարիբյան Ա․, Հայ բարբառագիտություն, Երևան 1953։
* Ջահուկյան Գ․, Հայ բարբառագիտության ներածություն, Երևան, 1972։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Երկրի վրա կյանքի առաջացումից սկսած տեսակների քանակը աստիճանաբար աճել է։ Սակայն այդ աճը հավասար չի եղել։ Այն ուղեկցվել է առաջացման բարձր տեմպեր ունեցող շրջաններով, որոնց փոխարինելու են եկել աճի դանդաղ տեմպերով շրջանները և այդ ընթացքում 5 անգամ տեղի է ունեցել զանգվածային մահացություն։ Ամենզանգվածային մահացությունը գրանցվել է Պերմի դարաշրջանի վերջում՝ 250 մլն տարի առաջ, երբ ոչնչացան ծովային կենդանիների բոլոր տեսակների մոտ 77-96%-ը։

Շատ հավանական է, որ տեղի է ունեցել ինչ որ զանգվածային փոփոխություն, օրինակ, հրաբուխի ակտիվացում կամ էլ աստերոիդի հետ բախում, որը առաջ է բերել կլիմայի փոփոխություն, և շատ տեսակներ չեն կարողացել ապրել այդպիսի պայմաններում և ոչնչացել են։ Էվոլյուցիային անհրաժեշտ է եղել մոտ 50մլն տարի Պերմի շրջանում կորցրած կենսաբազմազանությունը վերականգնելու համար։ Տեսակների ոչնչացումը տեղի է ունենում նաև առանց այդպիսի ուժգին կործանարար փոփոխությունների։ Մի տեսակը կարող է դուրս մղվել այլ տեսակի կամ էլ գիշատիչների կողմից։

Տեսակները շրջակա միջավայրի կամ էլ գենային փոփոխությունների պատճառով կարող է ոչ թե մահանալ, այլ էվոլյուցիայի ընթացքում վերածվել մի ուրիշ տեսակի։ Տեսակաոչնչացումը նույնքան բնական գործընթաց է, որքան որ տեսակաառաջացումը, այդ պատճառով ներկա պահի ուսումնասիրությունները կապված են այդ պրոցեսների արագացման հետ։ Տեսակաառաջացումը հիմնականում դանդաղ պրոցես է, որը ընթանում է նոր մուտացիաների առաջացման և ալելային փոփոխությունների եղանակով մի քանի հազար, եթե ոչ միլիոն տարիների ընթացքում։ Մինչև այն ժամանակը, քանի դեռ տեսակաառաջացման արագությունը հավասար կլինի կամ կգերազանցի տեսակաոչնչացմանը, կենսաբազմազանությունը կմնա նույն մակարդակին կամ էլ կաճի։ Անցած երկրաբանական շրջաններում այդ պրոցեսները այդպես էլ ընթացել են, սակայն այժմյան արագությունը 100-1000 անգամ գերազանցում է անցած դարաշրջանների արագությունը։ Այժմյան ժամանակակից մահացիությունը, որը երբեմն անվանում են 6-րդ զանգվածային մահացում, հիմնված է հիմնականում մարդու գործունեության վրա։ Այս ոչնչացումը կրում է անկանխելի, յուրահատուկ և անվերադարձ բնույթ։
|  |
| --- |
| **Շյուղախոտ անտառային** |
| Շյուղախոտ անտառայինՇյուղախոտ անտառային |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Հացազգիներ (Poaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Դաշտավլուկայիններ (Pooideae) |
| **Տրիբա** | *Poeae* |
| **Ենթատրիբա** | *Loliinae* |
| **Ցեղ** | Շյուղախոտ *(Festuca)* |
| **Տեսակ** | **Շյուղախոտ անտառային** *(F. drymeja)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Festuca drymeja***Mert. & W.D.J.Koch, 1823 |

**Շյուղախոտ անտառային** (լատ.՝ Festuca drymeja), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Երկար, սողացող կոճղարմատով բազմամյա խոտաբույս է։ 50-150 սմ բարձրությամբ ցողունները ուղիղ կանգնած են։ Տերևապատյանները առանց ականջուկների են, 5-15 մմ լայնությամբ թիթեղները` հարթ։ Ծաղկաբույլը փռված հուրան է։ Ստորին ծաղկային թփերը վերին մասում ողնուցավոր են, անքիստ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Նոյեմբերյան, Շամշադին, Մարգահովիտ) և Զանգեզուրի («Շիկահող» պետական արգելոց) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի, աճում է Կովկասում, Եվրոպայում, Անատոլիայում և Հյուսիսային Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտուց մինչև վերին լեռնային գոտի` ծովի մակարդակից 800-2200 մ բարձրությունների վրա, անտառներում, ավելի հաճախ հաճարի անտառում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղակալում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի են 4 պոպուլյացիաներ Հայաստանի հյուսիսում և հարավում։ Տարածման շրջանի մակերեսը՝ 20000 կմ²-ից պակաս։ Կապված անտառտնտեսական գործունեության պատճառով առաջացող աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ՝ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ պոպուլյացիա պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Festuca drymeja
* APDB: 197636
* BioLib: 42376
* EoL: 1114415
* EUNIS: 190757
* GBIF: 2705025
* GrassBase: imp04535
* GRIN: 409728
* iNaturalist: 362656
* IPNI: 402673-1
* IRMNG: 11369073
* ITIS: 40812
* NCBI: 116550
* Plant List: kew-415002
* PLANTS: FEDR2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:402673-1
* Tropicos: 25509621
* WCSP: 415002

 |

 |
Սթիվ Վոզնյակի ստեղծած BlueBox-ը Համակարգչային պատմության թանգարանում
**Blue box** (անգլերեն՝ *կապույտ արկղ*), վաղ շրջանի ֆրիկերական սարք է, որը նմանակում էր հեռախոսակային օպերատորի կառավառակետը (կոնսոլը)։

Blue Box–երը չեն գործում ժամանակակից հեռախոսային ցանցերում, քանի որ 1990-ականների կեսերից օգտագործվող գրեթե բոլոր ավտոման հեռախոսակայանները թվային են և աշխատում են այլ սկբունքներով՝ ուղարկելով ծառայողական ազդանշանները հիմնական ձայնային շերտից դուրս, դրանով իսկ անհնար դարձնելով այդ գործընթացի վրա բաժանորդի ազդեցությունը։

Գործողության սկբունքը
---------------------

Blue box-ն օգտագործում էր 1970-ականների հեռախոսային կոմունիկացիաների հատկությունը։ Բաժանորդը հավաքում է հեռախոսահամար, որին սպասարկում է ուրիշ ԱՀԿ։ Զանգն անցնում է «տնային» և «արտաքին ԱՀԿ-ներով»։ Երբ զանգը գնում է, բաժանորդը Bluebox-ի միջոցով ուղարկում է տոնային ազդանշան 2600 Հց ( կամ 2600+2400Հց՝ միջազգային զանգերի դեպքում)։ Այդ դեպքում արտաքին ԱՀԿ-ն ստանում է նախորդ անջատման զանգի հրաման, մինչդեռ «տնային» ԱՀԿ-ն այդ ազդանշանը չի ընդունում, «մտածելով» , որ գիծը զբաղված է։
Դրանից հետո 2600 Հց գիծն ազատվում է զանգի համար և BlueBox-ի միջոցով կարելի է հավաքել ցանկացած հեռախոսահամար, օգտագործելով արտաքին ԱՀԿ-ն, և հնարավոր էր կատարել միջազգային և միջքաղաքային զանգեր ներքաղաքային գներով, կամ անվճար։

Հաճախականությունները և տևողությունները
--------------------------------------

Ամեն բազմահաճախանի ազդանշանը (MF tone) կազմված է երկու հաճախականություններից, որոնք բերված են ձախ աղյուսակում։ Նրանք տարբերվում են բաժանորդների կողմից հավաքվող տոնային ազդանշանների հաճախականություններից, որոնք բերված են աջ աղյուսակում։


|  |
| --- |
| Օպերատորի(blue box) կողմից օգտագործվող MF հաճախականությունները |
|  | 900 Հց | 1100 Հց | 1300 Հց | 1500 Հց | 1700 Հց |
| 700 Հց | 1 | 2 | 4 | 7 | 11/ST3 (11/Start Tone 3) Մեկնարկի ազդանշան 3 |
| 900 Հց |  | 3 | 5 | 8 | 12/ST2 (12/Start Tone 2) |
| 1100 Հց |  |  | 6 | 9 | KP (Key Pulse) Ստեղնի ազդանշան |
| 1300 Հց |  |  |  | 0/10 | KP/ST2 (Key Pulse/Start Tone 2) |
| 1500 Հց |  |  |  |  | ST (Start Tone) |



|  |
| --- |
| Բաժանորդների կողմից հավաքվող տոնային 
ազդանշանների (DTMF) հաճախականությունները  |
|  | 1209 Հց | 1336 Հց | 1477 Հց | 1633 Հց |
| 697 Հց | 1 | 2 | 3 | A |
| 770 Հց | 4 | 5 | 6 | B |
| 852 Հց | 7 | 8 | 9 | C |
| 941 Հց | \* | 0 | # | D |
**Տիգրան Սարաֆյան** (մոտավորապես 1885-1890, Մարաշ, Մարաշի սանջակ- 1915, Ուրֆա), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է մոտավորապես 1885-1890-ական թվականներին, Մարաշի սանջակի կենտրոն Մարաշ քաղաքում։ Բարձրագույն բժշկական կրթությունը ստացել է Շվեյցարիայում։ Սովորելու ընթացքում ծանոթացել և սիրահարվել է մի շվեյցարուհու։ Ուսումը ավարտելուց հետո վերադարձել է Մարաշ և աշխատել որպես բժիշկ՝ հետագայում դառնալով այդ տարիների Կենտրոնական Թուրքիայի ամենահայտնի բժիշկը։ Մոտավորապես 1913 թվականին շվեյցարուհին եկել է Մարաշ և ամուսնացել բժշկի հետ։

1915 թվականին՝ Մարաշի հայ բնակչության տեղահանության ժամանակ, ընտանիքով աքսորվել է դեպի Ուրֆա։ Գաղթականների քարավանն ուղեկցող գերմանացի կապիտան Շապենը Ուրֆայում առևանգել է բժշկի գեղեցկուհի կնոջը, իսկ բժշկին նրա հրամանով գնդակահարել են։ Հետագայում Շապենը տիկին Սարաֆյանին իր հետ տարել է Հալեպ։

Գրականություն
-------------

* Հոշոտված Հայաստան, Արշալույս (Ավրորա) Մարտիկանյանի հուշերը, Լոս Անջելես, 1995, 212 էջ։

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Արգուն** (չեչեներեն՝ Чӏаьнтий-Орг, վրաց.՝ არღუნი), գետ Հյուսիսային Կովկասում՝ Վրաստանի և Ռուսաստանի տարածքներում, Սունժայի (Թերեք գետի ավազան) աջ վտակը։

Գետանվան ստուգաբանություն
-------------------------

Արգուն (չեչեներեն՝ Орга) չեչեներեն նշանակում է նեղ խոր կիրճ, խոռոչ («ark, arg» լեռնային չեչեներեն նշանակում է «գետ»)։

Նկարագրություն
--------------

Գետի երկարությունը 148 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 3390 կմ²։ Միջին թեքությունը 17,63 մ/կմ է։ Ջրի միջին ծախսը 45,6 մ³/վ է։ Սնուցումը խառն է։ Արգունը ամբողջապես չի սառցակալում։

Սկիզբ է առնում Մեծ Կովկասյան լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի սառցադաշտերից։ Վերին հոսանքներում՝ մինչև Շարոարգուն գետին միախառնվելը, պատմականորեն կոչվում է Չանթի Արգուն։

Ապա մինչև հարթավայր հասնելը (այսպես կոչված «Արգունյան դարպասներ» (Կողմնային կովկասյան լեռնաշղթա)) գետը հոսում է լեռնիայի Չեչնիայի Արգունյան կիրճով, որը գետի վտակների մոտ գրեթե անտառապատ չէ, իսկ ցածում գրեթե ամբողջապես պատված է անտառներով։ Իր մեջ ընդունում է բազմաթիվ լեռնային վտակներ, որոնցից ամենամեծը՝ Շարոարգուն գետը միանում է Արգունին անմիջապես «դարպասների» մոտ։ Արգունի և նրա վտակների ավազանի լեռնային մասը լեռնային Չեչնիայի արևմտյան մասն է կազմում՝ Իտում-Կալինսկի և Շատոյսկի շրջաններ։ Այս շրջանի համարվում է չեչենների առաջին բնակավայրերից մեկը և բնութագրվում է հնագույն բազմաթիվ աուլների ավերակներով՝ ավանդական աշտարակային տիպի կառույցներով։

Հարթավայր հասնելուց հետո Արգունը մինչև Սունժու թափվելը հոսում է Չեչնիայի Գրոզնենսկի և Շալինսկի շրջանների միջև։

Գետի ստորիան հոսանքում է գտնվում Արգուն քաղաքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Аргун»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
2. 1 2  Государственный водный реестр (2009-03-29)։ «Река Аргун (Чанты-Аргун, Аргун)»։ *textual.ru* (ռուսերեն)։ Минприроды России։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-03-29-ին։ Վերցված է 2018-12-20  `|deadlink=` պարամետրը գոյություն չունի: Խորհուրդ է տրվում օգտագործել (`|dead-url=`-ը) (օգնություն)
3. ↑  «Чанты-Аргун»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аргун (река на Сев. Кавказе) // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ ռուսական |

 |
**Վաճառականների բորսան** (ռուս.՝ Купеческая биржа) հիմնադրվել է 19-րդ դարում Տագանրոգի ծոցի ափին` առևտրային բնույթի գործառնություններ իրականացնելու համար։

Պատմություն
-----------

Վաճառականների բորսան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում հայտնվել է 1801 թվականին։ Նրա տարածքը գտնվել է այնտեղ, որտեղ այժմ «Կրիստալ» գործարանն է, և ձգվել է ծովի ափի երկայնքով մինչև Դեպալդոյի քարե սանդուղքը։ 1804 թվականին բորսայի տարածքում կառուցվել են շտեմարաններ, որոնք օգտագործվել են արտերկրից բերված ապրանքները պահպանելու համար։ Շտեմարանների շինարարությունը կարգավորել են քաղաքային իշխանությունները։ Քաղաքագլուխ Բ. Բ. Կամպենհաուզենի կարգադրության համաձայն` 1804-1806 թվականներին վաճառականների բորսայի տարածքում արգելված էր փայտե խանութների կառուցումը։ Շինություններ կառուցելու համար թույլատրվում էր օգտագործել միայն քար, և շտեմարանները ծածկել կղմինդրով։

1805 թվականին ստեղծվել է Տագանրոգի մաքսային շրջանը։ Նրա կազմում եղել են Ռոստովի, Մարիուպոլի ուղեկալները, Կերչի և Բերդյանսկի մաքսատները։

1807 թվականին վաճառականների բորսայի տարածքում սկսել է աշխատել քաղաքային «Վաժնի» քարե կշեռքը։ 1816 թվականի դրությամբ ավարտվել է ապրանքների պահպանման համար քարե շտեմարանների շինարարությունը։ 1850-ական թվականներին սալապատվել են դեպի բորսա իջնող զառիվայրները։ 19-րդ դարի վերջում բորսայով դեպի նավահանգիստ անցնում էր երկաթուղու ճյուղը։

Տագանրոգի տարածքում գործել են օտարերկրյա բազմաթիվ հյուպատոսություններ։ Դա պայմանավորված է եղել տարածաշրջանի առանձնահատկություններով։ Գործել են արտահանման գրասենյակներ, որոնք հաց են արտահանել արտերկիր։ Օտարերկրյա հյուպատոսները ներկայացնում էին այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Գերմանիան, Շվեդիան, Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան, Իսպանիան, Թուրքիան, Իտալիան, Հունաստանը, Դանիան, ԱՄՆ-ը, Պարագվայը, Բելգիան։ Ցորենը Տագանրոգից տեղափոխվում էր Լոնդոն և Սիցիլիայի մակարոնի գործարաններ։ Հացահատիկն արտահանում էին անգլիացիները, ֆրանսիացիները, իտալացիները և հույները։

Տագանրոգի նավահանգիստ իրենց ապրանքները բերում էին Սինոպից, Տրապիզոնից և Կերասունից ժամանող նավերը։ Բերվում էին առավելապես ընկույզ, ցիտրուսային մրգեր, գինի, փայտամթերք և համեմունքներ։ Այստեղ օտարերկրյա վաճառականները գնում էին ձկնկիթ և բարձր տեսակի ալյուր։ Նրանցից ոմանք որոշում էին մնալ Տագանրոգում` փոխելով գործունեության ոլորտը և փռեր բացելով։ Վաճառականների բորսան աստիճանաբար սկսեց կորցնել իր արդիականությունը։ Պահեստները սկսեցին փլուզվել։ Նրանց տեղում հայտնվեցին ատաղձագործական ֆաբրիկաներ և այլ ձեռնարկություններ։ Մնացին միայն Ի. Ն. Նոժնիկովի, Ի. Մ. Պարխոմենկոյի և Կ. Մ. Դոբրովոլսկայայի խոշոր պահեստները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Биржа купеческая/Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биржа купеческая Archived 2017-03-27 at the Wayback Machine.
**Նելսոնի սյուն** (անգլ.՝ Nelson's Column), Լոնդոնի Թրաֆալգարյան հրապարակի կենտրոնում գտնվող հուշարձան։

Տեղադրում և դիզայն
------------------

Սյունը կառուցվել է 1840–1843 թվականներին՝ ի պատիվ ծովակալ Հորացիո Նելսոնի, ով զոհվել էր 1805 թվականին կայացած Տրաֆալգարյան ճակատամարտում։ 5,5 մ բարձրություն ունեցող սյունը կանգնեցված է 46 մ բարձրությամբ գրանիտե պատվանդանին։ Արձանի հայացքն ուղղված է հարավ՝ Պորտսմութի կողմը, ուր գտնվել է հրամանատարի նավը՝ «HMS Victorу» անունով։

Հունական ոճով կառուցված սյունը զարդարված է անգլիական արկերից ձուլված բրոնզե զարդաքանդակներով՝ տերևի տեսք ունեցող։ Խորանարդաձև պատվանդանը զարդարված է բրոնզե չորս սյուներով, որոնք խորհրդանշում են ծովակալ Նելսոնի նշանավոր չորս հաղթանակները։ Հուշարձանը նախագծել է ճարտարապետ Ուիլյամ Ռեյլտոնը 1838 թվականին։ Կառուցվել է Peto & Grissell ընկերության կողմից։ Հուշարձանի՝ 1:22 մասշտաբով փոքրացված տարբերակը ցուցադրված է Լոնդոնի Գրինվիչի ծովային թանգարանում։ Ընդհանուր առմամբ հուշարձանն արժեցել է £47 500, որը ներկայումս կազմում է մոտ £3,5 միլիոն։ Սյան հիմքի մոտ գտնվող չորս առյուծները, որոնց հեղինակն է Էդվին Լանդսիրը, ավելացվել են ավելի ուշ՝ 1867 թվականին։

20–րդ դար
---------

Նելսոնի արձանը վերանորոգման ժամանակ
* 20–րդ դարում պատմվել է ավանդություն, որի համաձայն՝ 1925 թվականին շոտլանդացի խաբեբա Արթուր Ֆերգյուսոնը սյունը վաճառել է միամիտ ամերիկացիների։
* Նելսոնի սյունը խորհրդանշական իմաստ է ունեցել Ադոլֆ Հիտլերի համար․ Մեծ Բրիտանիա հաջող ներխուժման դեպքում նա որոշել էր սյունը տեղափոխել Բեռլին։

Նվաճումներ
----------

BBC հեռուստաընկերության մանկական հաղորդաշարի հաղորդավար Ջոն Նուկսը 1970 թվականին մագլցել է սյան գլուխը։ 1989 թվականին նույնն արել է հաղորդավար Հերի Վիլմոտը։

Վերանորոգում
------------

Նելսոնի սյունը վերանորոգվել է 2006 թվականին։ Աշխատանքներն իրականացրել է *David Ball Restoration Ltd. of South London* ընկերությունը։ Մինչև վերանորոգումը լազերային ուսումնասիրությունը ցույց էր տվել, որ սյան բարձրությունը ավելի ցածր է՝ 51,5 մ, քան նախկինում կարծում էին (56 մ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Love, Dane. The Man Who Sold Nelson's Column and Other Scottish Frauds, Birlinn Ltd, 2007. ISBN 978-1-84158-612-0
2. ↑  London illuminated | Travel | guardian.co.uk

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տրաֆալգարյան հրապարակի համայնապատկեր՝ Նելսոնի սյունը ներառող Archived 2011-04-06 at the Wayback Machine.
**Իգնատենկոյի փողոց** (ռուս.՝ Улица Игнатенко), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ի պատիվ Յալթայի ռազմական հեղափոխական հանձնաժողովի նախագահ և քաղաքային խորհրդի առաջին նախագահ Վասիլի Իգնատենկոյի։

Պատմություն
-----------

Յալթան հիմնադրվել է հին ժամանակներում հույն գաղութարարների կողմից։ Սուրբ Հովհանի հրվանդանում եղել է Պոլիկուր (այստեղից էլ՝ Պոլիկուրյան բլուր) բնակավայրը։ Ներկայիս «Սպարտակ» կինոթատրոնի տարածքում կար Ֆարֆորա փոքրիկ գյուղը։ Անտոն Չեխովի տան մոտ Աուտկա գյուղն էր։ Այնտեղ, որտեղ այժմ «Օկտյաբր» կինոթատրոնն է, սկսվում էր Դերեկոյ գյուղը, իսկ տրոլեյբուսային կայանի վերևում, լեռներին մոտ, տեղակայված է Այ Վասիլ (այժմ՝ Վասիլևկա) գյուղը։ Այժմ այս բոլոր նախկին գյուղերը գտնվում են քաղաքի տարածքում։ Երբ այդ բնակավայրերը հայտնվեցին, փողոցները դեռ անուններ չունեին։ Բայց աստիճանաբար այդ բնակավայրերն ընդլայնվեցին, սկսեցին ձևավորվել փողոցները։

1837 թվականի սեպտեմբերին Ղրիմում ճամփորդելու ժամանակ թագաժառանգ Ալեքսանդր Նիկոլաևիչին ուղեկցող Ս. Ա. Յուրևիչի «Ճանապարհային նամակներ» գրքում նկարագրվում է Յալթայի առաջին փողոցի ձևավորումը։ 1823 թվականին 1812 թվականի հայրենական պատերազմի հերոս, գեներալ-լեյտենանտ իշխան Միխայիլ Սեմյոնովիչ Վորոնցովը նշանակվում է Նովոռոսիյսկի երկրամասի գեներալ-նահանգապետ։ Նշանակումից անմիջապես հետո նա հողեր է ձեռք բերում Յալթայում, Մասանդրայում, Գուրզուֆում, Այ Դանիլեում, Ալուպկայում, որտեղ կառուցում է պալատ։

Վորոնցովի հրամանով սկսվում է Սիմֆերոպոլից դեպի Ղրիմի հարավային ափ (դեպի Յալթա և Սևաստոպոլ) մայրուղու շինարարությունը։ Կառուցվում են Յալթայի քարե ծովապատնեշը, մաքսակետը, կարանտինային ուղեկալը, հիվանդանոցը։ Հիմնադրվում է Սուրբ Հովհան Ոսկեբերան եկեղեցին։ 1837 թվականին ճանապարհային գիծը Սիմֆերոպոլից բերվում է Յալթա։ 1837 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Միխայիլ Վորոնցովի հրավերով կայսր Նիկոլայ I-ը կնոջ և թագաժառանգի հետ ժամանում է Յալթա։

Միապետը Յալթայի միակ փողոցով ուղևորվում է Սուրբ Հովհան Ոսկեբերան եկեղեցի։ Նիկոլայ I-ը հետաքրքրվում է, թե ինչ է այս փողոցի անունը։ Ոչ ոք չի կարողանում պատասխանել այդ հարցին, քանի որ այն անուն չուներ։ Այնուհետև Վորոնցովի շքախմբից մեկն ասում է. *«Ելիզավետայի»։* Այսպես քաղաքի առաջին փողոցներից մեկը ստանում է իր անունը։ Ելիզավետա էր Վորոնցովի կնոջ անունը։

Այժմ նախկին Ելիզավետայի փողոցը «Ղրիմ» հյուրանոցից տանում է դեպի Ռադինի անվան հրապարակ և ավարտվում է նավաստիների ակումբի շենքի մոտ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո այն վերանվանվել է Կոմունալնայա փողոց, ապա՝ Վ. Ա. Իգնատենկոյի՝ ի պատիվ Յալթայի ռազմական հեղափոխական հանձնաժողովի նախագահ և քաղաքային խորհրդի առաջին նախագահի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2 3 4 5  «ул. Игнатенко — первая улица Ялты»։ Վերցված է 2019 Փետրվար 12
**Արտուտի երգը**, բալլադ, որը մշակել է հայ գրող Հովհաննես Թումանյանը։ Բալլադի սյուժեն վերցված է ժողովրդական բանահյուսությունից։

Պատմություն
-----------

Թումանյանն ավանդությունը լսել է 1899 թ. ամռանը, Դսեղում, իր քեռի Սիմոնից, որի մասին նա նշել է իր ընտանիքի արխիվի համար 3 ծոցատատրում։

Գրության թվականը չի պահպանվել։

Բալլադի ինքնագիրը մեզ չի հասել։

Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի համար 1360 ֆոնդում պահվում է Թիֆլիսի «Հասկեր» ամսագրի հեղինակի սեփական տարբերակները, որոնց վրա Թումանյանը շատ է աշխատել, բայց մշակումը չի ավարտել։

«Ժողովրդական ավանդություն» ենթավերնագրով առաջին անգամ տպագրվել է Թիֆլիսի «Հասկեր» ամսագրի 1908 թվականի 8-րդ համարի 273-275 էջերում, այնուհետև` 1909 թվականին, Թիֆլիսում տպագրվող Լուսաբեր դասագրքի III տարվա 112-114 էջերում, ապա` Երկերի ծողովածուի առաջին հատորի 322-324 էջերում։

Տարբեր տպագրություններում ենթարկվել է աննշան փոփոխությունների։

Սյուժե
------

Բալլադը պատմում է մի արտույտի մասին, որը շատ լավ էր երգում մարգերում։ Թագավորը հրամայում է բռնել և բերել նրան իր դղյակ։ Արտույտին բերում են և դնում են ոսկե վանդակի մեջ, բայց նա սկսում է միայն տխուր երգեր երգել։ Թագավորը զայրանում է և հրամայում է բաց թողնել նրան մարգերի մեջ։ Դրանից հետո արտույտն այլևս երբեք նախկինի նման երգել չի կարողանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջեր 562–563
**Գուանին** (**Գուա**, **Gua**), ազոտային հիմքեր, պուրինի ամինաածանցյալ (2-ամինո-6-օկսոպուրին), համարվում է նուկլեինաթթվի մասը։ ԴՆԹ-ում կրկնապատկման և տրանսկրիպցիայի ժամանակ առաջացնում է երեք ջրածնային կապ ցիտոզինի կոմպլիմենտարության հետ (Cyt)։ Առաջին անգամ առանձնացվել է գուանոյից։

Ֆիզիկական հատկություններ
------------------------

Անգույն, անձև բյուրեղային փոշի։ Հալման ջեմաստիճանը 365 °C է։
Գուանինի լուծույթը HCl-ում դիսոցվում է։ Հիմնային և թթվային միջավայրում ունի առավելագույնս 2 կլանում ուլտրամանուշակագույն սպեկտորում՝ (λмакс) 275 և 248 նմ ժամանակ (pH 2) և 246 և 273 նմ (pH 11).

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

Քիմիական բանաձև — C5H5N5O, մոլային զանգված — 151,15 գ/մոլ։ Ցուցաբերում է հիմնային հատկություններ, pKa1 = 3,3; pKa2= 9,2; pKa3=12,3:
Գուանինի հետ փոխազդելիս HNO2 առաջանում է կսանտին։

### Լուծելիություն

Լավ է լուծվում թթուներում և հիմքերում։ Վատ է լուծվում էֆիրային յուղում, սպիրտում։ Չի լուծվում ջրում։

#### Որակական ռեակցիաներ

Գուանինի հայտնաբերման համար այն հագեցնում են մետաֆոսֆորային և տրինիտրաֆենոլային թթուներով, դիազոսուլֆաթթուների հետ Na2CO3 տալիս է կարմիր գունավորում։

Բնության մեջ տարածում և կարևորություն
-------------------------------------

Մտնում է նուկլեինաթթվի կազմության մեջ։ Առաջին անգամ առանձնացվել է գուանոյից, որից էլ առաջացել է նրա անունը։ Համարվում է սարդակերպերի արտազատման արտադրանքը (Arachnida)

Գրականություն
-------------

* *Կնունյանց Ի. Լ*։ Կարճ քիմիական հանրագիտարան (հատոր 1), Մ.: Սովետական հանրագիտարան, 1967
* *Ն. Ա. Տյուկավկինա, Յ. Ի. Բաուկով, Ս. Է. Զուրաբյան*։ Քիմիայի դասագիրք. Մ. 2010

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  guanine
2. ↑  CRC Handbook of Chemistry and Physics / W. M. Haynes — 97 — Boca Raton: 2016. — P. 3—286. — ISBN 978-1-4987-5428-6
3. ↑  CRC Handbook of Chemistry and Physics / W. M. Haynes — 97 — Boca Raton: 2016. — P. 5—92. — ISBN 978-1-4987-5428-6
| «Արցախ-Հայաստան» Հասարակական-քաղաքական ՀԿ |
| --- |
|  **New Generation Humanitarian NGO** |
| Հիմնադրվել է՝ | 1992 |
| Նախագահ՝ | Լ. Աղալովյան |

**Արցախ-Հայաստան** հասարակական-քաղաքական կազմակերպություն։ Ստեղծվել է 1988 թվականին (գրանցվել է 1992 թվականին) Երևանում։ Նախաձեռնողներն ու հիմնադիրներն էին Ս. Աբրահամյանը, Լ. Այզումանյանը. Լ. Աղալովյանը (նախագահ՝ 1987-1996 թվականներին), Ռ. Բեգլարյանը, Ս. Մեղքրականը (նախագահ՝ 1996 թվականից). Ս. Սուլեյմանյանը և ուրիշներ։ «ԱՂ»-ի գլխավոր նպատակն է համախմբել հայ ժողովրդի ուժերը Արցախի ազատագրման, անկախության ամրապնդման, սոցիսդտնտեսական զարգացման և համազգային այլ խնդիրների լուծման համար։ Կազմակերպությունը մասնաճյուղեր ունի Մասիսում, Եղվարդում, Չարենցավանում-Հրազդանում և Վանաձորում։

Գործունեությունը
----------------

Արցախյան պատերազմի տարիներին կազմակերպել է կամավորական ջոկատներ, ԼՂՀ առաքել սննդամթերք և հանդերձանք, զբաղվել փախստականների տեղավորման և նյութական օժանդակության հարցերով։ Հանդես է եկել քաղաքական հայտարարություններով՝ ի պաշտպանություն Արցախի հիմնախնդրի արդարացի լուծման, նամակներով դիմել խոշոր տերությունների ղեկավարներին, հանդիպել ՀՀ-ում հավատարմագրված դեսպանների, ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչների հետ։ Մերժել է Արցախի հարցի «փուլ առ փուլ» լուծման տարբերակը։ Հրատարակել է Արցախը հայկական տարածք լինելու մասին հիմնավոր գիտական հոդվածներ, գրքեր, կազմել քարտեզներ։ «Ա-Հ.» նպաստել է Արցախի պետական համալսարանի բացմանը։

1994 թվականից «Ա-Հ.» աշխատանքներ է տանում ԼՂՀ տնտեսության վերականգնման, զարգացման. բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործման, ՀՀ-ի հետ ինտեգրման բնագավառներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Մարադո** (հանգըլ։ 마라도), կղզի Կորեական նեղուցում։ Պատկանում է Հարավային Կորեային։

Տեղադրություն
-------------

Մարադոն տեղակայված է Ջեջու կղզուց 8 կմ հարավ։ Վարչականորեն Սոգվիփո քաղաքի մաս է կազմում։ Որոշ կղզիների հետ միասին Հարավային Կորեայի ամենահարավային կետն է համարվում։

Կղզում կա հիմնական դպրոց, ոստիկանական բաժին, եկեղեցի և փարոս։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու ընդհանուր մակերեսը 0,3 կմ² է, ջրափնյա գծի երկարությունը՝ 4.2 կմ, ափամերձ ժայռերի բարձրությունը՝ 30-35 սմ, ամենաբարձր կետը՝ ծովի մակարդակից 39 մ։

Մարադոյում մերձարևադարձային կլիմա է։ Կղզին էլ համարվում է պաշտպանվող բնական տարածք, իսկ 2000 թվականի հուլիսի 18-ից՝ № 423 ազգային հուշարձան։ Ծառեր կղզու վրա գրեթե չկան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Marado Island Nature Reserve National Nature Reserve(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* A Tourist Boat Nudges Women Out of the Driver’s Seat

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Կոնդենսատոր** (լատ.՝ condenso —խտացնել),

1. Կոնդենսատոր ջերմատեխնիկայում, ապարատ, որն իրականացնում է նյութի անցումը գազային (գոլորշի) վիճակից հեղուկ կամ բյուրեղային վիճակի։ Կիրառվում է քիմիական տեխնոլոգիայում, ջերմային և սառնարանային տեղակայանքներում՝ աշխատած նյութի կոնդենսացման համար և այլն։ Շոգետուրբինի տեղակայանքներում կոնդենսատորի շնորհիվ շարժիչի ելքում ստացվում է մթնոլորտայինից զգալի ցածր ճնշում՝ տուրբինում աշխատած շոգին ջրով հովացնելու միջոցով։ Հովացնող ջուրը շարժվում է կոնդենսատորի պողպատե իրանում տեղադրված արույրե խողովակներով (մակերեվութային կոնդենսատոր) կամ անմիջապես խառնվում է կոնդենսացվող գոլորշուն (խառնման տիպի կոնդենսատոր)։

2. Կոնդենսատոր էլեկտրական սարք՝ կազմված երկու կամ ավելի էլեկտրոդներից, որոնք բաժանված են դիէլեկտրիկով, վերջինիս հաստությունը շրջադիրների չափերի համեմատ փոքր է։ Կիրառվում է թույլ հոսանքի և ուժային էլեկտրական շղթաներում, որպես կենտրոնացված էլեկտրական ունակություն։ Կախված դիէլեկտրիկի տիպից, շրջադիրների նյութից, կոնստրուկտիվ կատարումից՝ տարբերում են՝ թղթի, օդային, խեցե, թաղանթային, էլեկտրոլիտիկ և այլ կոնդենսատորներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 568)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Սա բազմիմաստ կամ համանուն եզրի տարբեր իմաստներով և կիրառումներով Հայերեն Վիքիպեդիայում առկա հոդվածների ցանկ է։ Ընտրեք ձեր որոնած իմաստը կամ կիրառումը ցանկից, իսկ հոդվածի բացակայության դեպքում կարող եք ավելացնել այն՝ հետևելով համապատասխան կանոններին։  |
**Ակասի Կայկիո** (չինարեն՝ 明石海峡大橋) կախովի կամուրջ Ճապոնիայում, իրար է միացնում Հոնսյու կղզու Կոբե քաղաքը Ավաձի կղզու քաղաքի հետ։ Կամրջի շինարարությունը սկսվել է 1988 թվականին և ավարտվել 1998 թվականի ապրիլի 5-ին։
Ճապոնական այս կառույցը աշխարհի ամենաերկար կախովի կամրջի տիտղոսը խլել է Դանիայի Սփրոգո և Զելանդիա կղզիների միջև գտնվող մեծ գոտի
(Սթորեբաելթ) կոչվող կամրջից։ Վերջինիս կենտրոնական մասը մոտավորապես 1700 մ էր։ Նրա շինարարությունն ավարտվել էր Ակասի-Կայկյոյից մի փոքր շուտ՝ 1998 թվականին։ Ակասի-Կայկյոն հայտնի է նաև որպես Մարգարտյա կամուրջ։ Նրա շինարարության մեջ ներգրավվել է 2 միլիոն մարդ։ Շինարարությունը տևել է տասը տարի՝ և այն արժեցել է 3,6 մլրդ ԱՄՆ դոլար։ Կամրջի շինարարության ժամանակ պետք էր հաշվի առնել, որ աշխարհի ամենածանրաբեռնված ծովային փոխադրումների ճանապարհի՝ Ակասի նեղուցի խորությունը գերազանցում է 100 մ, դրա արագ ծանծաղուտային հոսանքը, Ռիխտերի սանդղակով մինչև 8,5 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժերին դիմակայելու անհրաժեշտությունը և ժամում մինչև 180 մղոն 290 կմ արագությամբ թայֆունները։ 1995 թվականին կամուրջը դիմացավ Կոբեի երկրաշարժին, որի ուժգնությունը կազմում էր 7,3 բալ՝ ըստ Ռիխտերի սանդղակի, թեպետ երկրաշարժի արդյունքում կենտրոնական մասը երկարեց մոտավորապես 1 մ։ Ամենա մեծ հենասյունները ծովի մակերևույթից բարձր են 300 մ, իսկ կամրջի երկարությունը օրվա ընթացքում կարող է փոփոխվել ավելի քան 2 մ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Akashi Kaikyo Bridge at Structurae

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7588747-2 · VIAF: 242773748 · WorldCat VIAF: 242773748 |

 |
**Կոնդենսացիոն էլեկտրակայան** (ԿԷԿ), ջերմային կամ ատոմային էլեկտրակայան՝ հանդերձված կոնդենսացիոն շոգետուրբիններով։ էլեկտրակայանների ամենատարածված տեսակն է։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է ջերմային էներգիան մեխանիկականի վերածելու Ռենկինի թերմոդինամիկական ցիկլը։ Շոգեգեներատորում վառելիքի քիմիական կապի էներգիան փոխակերպվում է ջերմայինի և հաղորդվում ջրային գոլորշուն։ Տուրբինում գոլորշու էներգիան վերածվում է հոսքի կինետիկ և ապա լիսեռի պատման մեխանիկական էներգիայի։ էլեկտրագեներատորում այն վերածվում է էլեկտրականի։ Նման ձևով ատոմային ԿԷԿ-ում փոխակերպվում է միջուկային կապի էներգիան, ԿԷԿ-երի աշխատանքի շահավետությունը բնութագրվում է ՕԳԳ-ով (կամ վառելիքի տեսակարար ծախսով), որը, շնորհիվ թարմ գոլորշու բարձր պարամետրի (570 °C, 24 ՄՊա և ավելի) և աշխատած գոլորշու խոր ընդարձակման (մինչև 3, 5—5 կՊա), հասնում է 38—44%։ Դրան նպաստում է նաև ջրի ռեգեներատիվ տաքացման և գոլորշու միջանկյալ գերտաքացման կիրառումը։ Ածխով և մազութով աշխատող ԿԷԿ-երը ունեն բարդ վառելիքային տնտեսություն և կառուցվում են արդյունահանման վայրերին մոտ։ Պետք է նախատեսել նաև կոնդենսատորները հովացնող ջրի բավարար հզոր (տասնյակ մ3/վ) աղբյուրի առկայությունը կամ կայանը սարքավորել շրջապտուտային ջրամատակարարման համակարգով։ ԿԷԿ-երի հզորությունը հասնում է 3 ԳՎա, մինչև 5 ԳՎա։ Նրանք հանդերձվում են 300—1200 ՄՎա հզորության տուրբագեներատորներով, որոնք շոգեգեներատորների հետ մեկտեղ կազմում են տեխնոլոգիապես գրեթե միմյանցից անկախ բլոկներ (բլոկային ԿԷԿ)։ ԿԷԿ-երի ընդհանուր շահավետությունը բնութագրվում է տեղակայված 1 կՎա հզորության արժեքով և էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 568)։*  |
**«Մելանխոլիա»** (գերմ.՝ Melancholie), գերմանացի նկարիչ Լուկաս Կրանախ Ավագի նկարը։ Նկարել է 1532 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

16-րդ դարի շատ նկարների նման «Մելանխոլիան» ևս նկարվել է տախտակի վրա յուղաներկով։ Թեև Հյուսիսային Եվրոպայում սովորաբար օգտագործում էին կաղնու փայտը, Կրանախի արվեստանոցում հաճախ նկարում էին հաճարենու վրա։ Փայտի վրա արվել է կավճից և սոսնձից պատրաստված նախնական աստառ, որի վրա կատարվել է նկարի ուրվագիծը։ Կրանախը հաճախ նկարի տարբեր հատվածները նկարում էր մոխրագույնի տարբեր երանգներով, ապա դրանց վրա տարածում քիչ թե շատ թափանցիկ ներկերի մի քանի շերտ։

«Մելանխոլիա» նկարին բնորոշ է Կրանախի տարբերվող ոճը, որը հնարավոր է եղել պահպանել` չնայած այն հանգամանքին, որ նկարչի հսկողության տակ կարող էին աշխատել բազմաթիվ օգնականներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու էր նկարի իրականացման որևէ փուլի համար։

Նկարում պատկերված է երեք մերկ երեխա, ովքեր փայտերի օգնությամբ փորձում են մեծ գնդակը անցկացնել օղակի միջով։ Թևավոր, մտամոլոր կինը հարթեցնում է ձողը, որից, ամենայն հավանականությամբ, պատրաստվում է ստեղծել ևս մեկ օղակ։ Հենց նա էլ համարվում է անձնավորված մելանխոլիա` ի նմանությամբ Կրանախի նկարից 18 տարի առաջ Ալբրեխտ Դյուրերի համանուն փորագրության թևավոր հերոսի։ Համաձայն Վերածննդի դարաշրջանի` ամբողջ աշխարհը հիմնված է համանմանությունների վրա։ Միևնույն ժամանակ մելանխոլիան զուգորդվում էր Սատուրնի, շան, հյուսնության հետ։ Նկարի շատ դետալներ համարվում են այդ համանմանությունների հղումներ։

Գտնվելու վայր
-------------

Նկարը 1710 և 1742 թվականներին եղել է Գոտտորպ ամրոցի գույքացուցակում։ 1759 թվականին ամրոցից տեղափոխվեց դեպի դանիական թագավորական թանգարան։ Ավելի ուշ այն դարձավ Դանիայի արվեստի պետական թանգարանի հիմքը, որտեղ էլ մինչև օրս ցուցադրված է։ Գույքային համարն է` KMSsp722, սրահ` 201Ա։

Ցուցադրություններ
-----------------

* 23-09-1988 — 20-11-1988, Cranach och den tyska renæssansen, Շվեդիայի ազգային թանգարան, Ստոկհոլմ
* 23-06-1996 — 04-08-1996, 100 Mesterværker, Կոպենհագեն
* 26-04-2002 — 08-09-2002, Cranach, Կոպենհագեն
* 06-04-2003 — 13-07-2003, Lucas Cranach: Glaube, Mythologie und Moderne, Bucerius Kunst Forum, Համբուրգ
* 08-10-2007 — 06-01-2008, Dürer and Cranach. Art and Humanism in Renaissance Germany, Տիսսեն-Բորնեմիսայի թանգարան, Մադրիդ
* 13-10-2010 — 13-02-2011, Lucas Cranach: L’Altro Rinascimento, Բորգեզե պատկերասրահ, Հռոմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2

Գրականություն
-------------

* Nicolas Barker: A poet in Paradise: Lord Lindsay and Christian art, 2000, p. 98.
* Charles Zika: The Wild Cavalcade in Lucas Cranach’s Melancholia Painting: Witchcraft and Sexual Disorder in 16th Century Germany, 1997, p. 65—70, p. 75, p. 79, ill. fig. 13+14
* Günter Bandmann: Melancholie und Musik: Ikonographische Studien, 1960, pp. 73f, ill. fig. 28
* Raymond Klibansky: Saturn and Melancholy: Studies in the History of Natural Philosophy, Religion and Art, 1964, p. 383
* Cranach: l’altro rinascimento, 2010, kat. 12, omt. p. 164 og 16, ill. p. 166—167

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մելանխոլիա»-ն Արվեստի պետական թանգարանի կատալոգում(չաշխատող հղում)
(դան.)
* «Մելանխոլիա»-ն Արվեստի պետական թանգարանի կայքում(չաշխատող հղում)
(դան.)(անգլ.)