**Աննա Գեորգինա Ռոգստադ** կամ **Աննա Գեորգինե Ռոգսթադ** (նորվ.՝ Anna Georgine Rogstad, հուլիսի 26, 1854(1854-07-26), Fluberg, Սյոնրե Լան, Օպլանդ, Նորվեգիա - նոյեմբերի 8, 1938(1938-11-08), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի մանկավարժ, կանանց իրավունքների պաշտպանության շարժման ակտիվիստ և *Ազատ մտածող ազատական կուսակցության* անդամ։ Նա եղել է Նորվեգիայի խորհրդարանի առաջին կին անդամը։ Մասնագիտությամբ ուսուցիչ լինելով` Ռոգստադը խորապես ներգրավված է եղել Նորվեգիայի կրթական քաղաքականության մեջ։ Նա պայքարել է կանանց իրավունքների պաշտպանության համար, մասնավորապես նրանց ընտրելու իրավունքի։ 1911 թվականին նա եղել է Նորվեգիայի Պանողական կուսակցության նախագահ Յենս Բրատլիեի (անգլ.՝ Jens Bratlie) տեղակալ, իսկ 1912 թվականին Բրատլիեն Նորվեգիայի վարչապետ դառնալուց հետո նրան նշանակել է իր տեղակալ։

Կենսագրություն և գործունեություն
--------------------------------

Աննա Ռոգստադը ծնվել է Նուրե Լան կոմունայում փաստաբան Օլե Ռոգթադի (1805-1876) և Աննե Կատրին Մյոլլերի (1807-1889) ընտանիքում, 1854 թվականին։ Ծնողները երկուսն էլ Կոնքսբերգ քաղաքից (Բուսքերուդ ֆյուլքե) էին։ 1873 թվականին Աննան սկսել է դասավանդել Թրոնհեյմի տարրական դպրոցում։ Չորս տարի անց նա տեղափոխվել է *Քրիստիանիա* (ներկայումս՝ Օսլո), որտեղ աշխատել է տարբեր վայրերում, նախքան Գրյուներլոկայում բնակություն հաստատելը, որտեղ ապրել է հաջորդ 30 տարիներին։

Քրիստիանայում բնակվելով՝ Ռոգստադը զբաղվել է կանանց կրթության հարցերով և աշխատել է աղջիկների կրթության կատարելագործման ուղղությամբ։ 1889 թվականին նա դարձել է Քրիստիանայի ուսուցչուհիների կազմակերպության նախագահ, որը հասարակական ակումբից վերածվել է արհմիության։ Սկզբում Ռոգստադը հանդես է եկել կանանց առանձին մանկավարժական ակադեմիա ստեղծելու օգտին, բայց 1880-ական թվականներին նա փոխել է իր դիրքորոշումը՝ տղամարդկանց մանակավարժական ակադեմիայում կանանց ընդունվելու իրավունքի օգտին, ինչն իրականացել է 1890 թվականին։ Նա նաև ակտիվորեն աշխատել է Նորվեգիայի ուսուցիչների միությունում (նորվ.՝ Utdanningsforbundet), որտեղ 1892 թվականից մինչև 1907 թվականը զբաղացրել է փոխնախագահի պաշտոնը։ 1912 թվականին, երբ ստեղծվել է Ուսուցչուհիների նորվեգական ասոցիացիան, Ռոգստադը զբաղեցրել է նախագահի պաշտոնը և այդ պաշտոնում մնացել մինչև 1919 թվականը։ 1899 թվականին նա բացել է աղջիկների միջնակարգ դպրոց՝ 25 աշակերտուհիների համար, որոնք կամավոր հաճախելու էին երեկոյան դասընթացներին։ Դպրոցը ճանաչվել է և 1909 թվականին դարձել քաղաքային։ Ռոգստադը շարունակել է այդ դպրոցի տնօրենը լինել 1923 թվականին մինչև 69 տարեկանում թոշակի անցնելը։

Աննա Ռոգստադը 1884 թվականին հիմնադրել է *Կանանց իրավունքների պաշտպանության նորվեգական ասոցիացիան* և 1885 թվականին՝ *Կանանց ընտրական իրավունքի պաշտպանության ասոցիացիան*։ Նա Կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի փոխնախագահն է եղել 1885-1897 և 1902-1913 թվականներին։ 1894-1916 թվականներին նա Քրիստիանիայի *Քաղաքային դպրոցական խորհրդում* ներկայացրել է ուսուցչուհիներին։ 1901 թվականին նա քաղաքային խորհրդում *Կանանց ընտրական իրավունքի պաշտպանության ասոցիացիայի* ներկայացուցչի տեղակալ է ընտրվել, 1907 թվականին ընտրվել է երեք կենտրոնամետ կուսակցություններից կազմված խմբի ներկայացուցիչ քաղաքային խորհրդում և 1910 թվականին Ազատ մտածող ազատական կուսակցությունից՝ քաղաքային խորհրդի ներկայացուցչի տեղակալ։

Խորհրդարանական գործունեություն
------------------------------

Աննա Ռոգստադը եղել է Նորվեգիայի *Ազատ մտածող ազատական կուսակցության* անդամ։ 1907 թվականի ընտրական բարեփոխումը ընտրական իրավունք է տվել Նորվեգիայի այն կանանց, որոնք կարող էին ցույց տալ տնտեսական բարեկեցության որոշակի մակարդակ։ Թեև համընդհանուր ընտրական իրավունքը մտցվել է միայն 1913 թվականին, այդ բարեփոխումը կանանց նաև թույլ էր տալիս ընտրվել քաղաքական պաշտոններում։ 1911 թվականին Ռոգստադը առաջին կինն էր Նորվեգիայի պատմության մեջ, որը խորհրդարանի անդամ է դարձել՝ որպես Յենս Բրատլիեի տեղակալ։ Այդ իրադարձությունը հասարակական մեծ ուշադրության առարկա է դարձել, և մարդիկ, որոնք չէին կարող տեղավորվել դիտասրահներում, հավաքվել էին խորհրդարանի շենքի մոտ։ Խորհրդարանի նախագահ Մագնուս Հալվորսենը հատուկ դիմումով է հանդես եկել և ասել, որ թեև բարեփոխումների հետ կապված բազում վիճաբանություններ են եղել, ինքը հանոզված է, որ բարեփոխման արդյունքը բարենպաստ կլինի ազգի համար։ Արդեն հինգ օր անց Ռոգստադը իր առաջին ելույթն է ունեցել խորհրդարանում, երբ ռազմական բյուջեի մասին իր տեսակետն էր ներկայացնում, քանի որ համարում էր, որ բոլոր կոնֆլիկտները պետք է լուծվեն արբիտրաժի միջոցով։ Նա մասնակցել է նաև գենդերային հավասարության, կրթության, մշակույթի և ձեռնպահ մնալու մասին բանավեճերին։ Երբ 1912 թվականին Բրատլիեն վարչապետ է դարձել, Ռոգստադը մեկ տարի շարունակ նրա նախկին պաշտոնն է կատարել։

Ռոգստադը զբաղվել է նաև գրականությամբ և դարձել է նորվեգական դպրոցական 15 դասագրքերի հեղինակ։ Դրանցից ամենահայտնին եղել է *Այբբենարան դպրոցի և տան համար* (նորվ.՝ ABC for skole og hjem) դասագիրքը։ Նա թերթերի և ամսագրերի բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է եղել, որոնք հիմնականում կրթական քաղաքականությանն էին վերաբերում։ Որպես հռետոր՝ նրան նկարագրել են որպես չոր և ոչ առանձնահատուկ գրավիչ, բայց, այնուամենայնիվ, ունկնդրի ուշադրությունը նա գրավել է իր գործնական, լավ հիմնավորված ելույթներով։

Հիշատակ
-------

Ռոգստադը մահացել է 1938 թվականին։ Նա թաղված է Օսլոյում, Փրկչի տաճարի գերեզմանատանը, իսկ հուշակոթողը նվիրաբերել են Նորվեգիայի ուսուցիչները։ Օսլոյի փողոցներից մեկը անվանակոչված է Աննա Ռոգստադի անունով։

Աննա Ռոգստադը 1922 թվականին պարգևատրվել է Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար ոսկե մեդալով։

Ընտանիք
-------

Աննա Ռոգստադը երբևէ ամուսնացած չի եղել։

Հրապարակումներ
--------------

* *Modersmaals-undervisningen i smaaskolen* (1890)
* *Ledetraad for katekismusundervisningen i de to første aar* (1891)
* *ABC for skole og hjem* (with E. Holst) (1893)
* *De syv skoleaar. Praktisk veiledning for norskundervisningen* (1895)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Norsk biografisk leksikon(նորվ.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
2. 1 2  **(not translated to no)** Stortinget og statsraadet: 1814-1914. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg (норв.) — 1914. — P. 720.
3. 1 2  Grankvist, Rolf. «Anna Rogstad – utdypning (NBL-artikkel)». *Norsk Biografisk Leksikon* (նորվեգերեն). Վերցված է 2020 թ․ մարտի 26-ին.
4. 1 2 3 4 5 6  Moksnes, Aslaug (1984) (in Norwegian) *Likestilling eller særstilling?* Oslo: Gyldendal
5. ↑  «Kvinner på Stortinget» (նորվեգերեն). Stortinget.no. 2008 թ․ մարտի 7. Արխիվացված է օրիգինալից 5 октября 2009-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 26-ին.
6. 1 2  «Anna Rogstad» (նորվեգերեն). Stortinget.no. 2008 թ․ հունվարի 22. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 26-ին.
7. ↑  *Haaland, Øyvind (1999)* Her hviler … Kjente personer på kirkegårdene i Oslo sentrum.
8. ↑  *Hanssen, Reidar (1987)* «Anna Rogstads vei». Oslo byleksikon ISBN 82-573-0228-7
9. ↑  Tildeling av ordener og medaljer

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աննա Ռոգստադ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BIBSYS: 90768358 · ISNI: 0000000361938847 · LCCN: no2008024760 · VIAF: 224678892 · WorldCat VIAF: 224678892 |

 |