**Ամերիկայի առաջին տպարանի տուն** (իսպ.՝ Casa de la Primera Imprenta de América), գտնվում է Մոնեդա և Լիսենսիադո Պրիմո Վերդադ փողոցների խաչմերուկում՝ Մեխիկոյի պատմական կենտրոնում։ Այստեղ է տեղադրվել առաջին տպագրական մեքենան կամ տպարանը Նոր աշխարհում։ Տպագրիչ Խուան Պաբլոսը 1539 թվականից՝ առաջին գրքի լույս ընծայվելու մինչև իր մահը՝ 1560 թվականը, այս տպարանում տպել է առնվազն 35 գիրք։

Ի սկզբանե տունը կառուցվել է Հերմոնիմո դե Ագիլարի նախաձեռնությամբ 1524 թվականին և գտնվում էր նախքան իսպանացիների Մեքսիկան նվաճելը ացտեկական Տեմպլո Մայորա սրբազան տարածք համարվող հողամասի եզրին։

Պատիո
Իսպանիայի թագավոր Կառլոս V-ի և Մեխիկոյի արքեպիսկոպոսի՝ Խուան դե Սումարագի թույլատրությամբ 1539 թվականին Եվրոպայից Մեխիկո է բերվել առաջին տպագրական սարքը։ Տպարանը հիմնադրվել է ավելի ուշ Զանգակների տուն (իսպ.՝ Casa de las Campanas) անունը ստացած տանը, սեվիլիացի հրատարակիչ Խուան Կրոմբերհերի և իտալացի տպագրիչ Խուան Պաբլոսի (որն այդ տպարանում աշխատել է տաս տարի՝ վաստակելով միայն ընթացիկ ծախսերի համար) համատեղ ջանքերով։ Նրանք սկսել են եկեղեցու և փոխնախագահի հետ կապված փաստաթղթերի տպագրությունից։ Նմանատիպ փաստաթղթերից էր «Քրիստոնեական վարդապետության համառոտ և հակիրճ շարադրանքը մեքսիկերենով» կոչվող կատեխիզիսը, որը գրել էր հենց արքեպիսկոպոսը։

Տպարանի փակվելուց հետո տունը բազմիցս ձեռքից ձեռք է անցել և օգտագործվել է տարբեր նպատակներով։ 17-րդ դարում այն պատկանում էր Սանտա Տորեսա դե լա Օրդեն դե լաս Կարմելաս Ռեֆորմադաս մենաստանին, ավելի ուշ՝ 18-րդ դարում, այն պատկանել է Տիրամայր Թագավորական ռազմական շքանշանին, որն օրհնում է գերությունից Մեխիկոյի բնակիչների փրկագնումը։ 1847 թվականին ամերիկյան զորքերը զբաղեցրել են տունը՝ ոչնչացնելով այնտեղ եղած արխիվները։ Տունն այդ ժամանակ պատկանում էր մի քանի քաղաքական դեմքերի, այդ թվում մեկին, ով օգտագործել է այն կահույք պահելու համար։ 20-րդ դարում այն օգտագործվել է որպես գրասենյակ, այստեղ է գտնվել նաև տպագրական ծառայություն մատուցող «Imprenta y Papelería Militar „Marte"» ընկերությունը։ Տունը ձեռքից ձեռք է փոխանցվել մինչև 1989 թվականը, երբ Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանը ձեռք է բերել այն՝ նպատակ ունենալով վերականգնելու։

Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանը աշխատել է Պատմական կենտրոնի վերականգնման նախագծի հետ՝ համագործակցելով Մարդաբանության ազգային ինստիտուտի հետ։ Առաջին հարկի մակերևույթի մոտ 82 սմ խորությունում հայտնաբերվել է ացտեկների ժամանակաշրջանի քարե օձի գլուխ։ Հնարավոր է՝ 16-րդ և 17-րդ դարերում այդ գլուխը տեսանելի է եղել շենքի բնակիչներին։

Այժմ տունը ծառայում է որպես Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանին կից շարունակական կրթության կենտրոն։ Այստեղ կան տարբեր ցուցադրական դահլիճներ, գրախանութ, կոնֆերանսների և ուսումնական պարապմունքների տարածքներ։ 2008 թվականին տանը բացվել է գրքի թանգարան, որտեղ ցուցադրված են Մեքսիկայի որոշ հին գրքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Galindo, Carmen; Magdelena Galindo* Mexico City Historic Center. — Mexico City: Ediciones Nueva Guia, 2002. — С. 66. — ISBN 968-5437-29-7
2. ↑  Yanet Aguilar Sosa, "El Tec digitaliza sus joyas bibliográficas, "El Universal Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine. 24 сентября 2011.
3. 1 2 3  "Casa de a la Primera Imprenta de America" (in իսպաներեն). 2002-05. Արխիվացված է the original 2009 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 13.
4. ↑  "Reservas.net Tourist Guide Mexico City". Արխիվացված է the original 2009 թ․ փետրվարի 9-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 13.
5. ↑  Tarrago, Rafael E. (ноябрь–декабрь 1996). "The presses roll in colonial times". Americas. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 13.
6. ↑  Hunt, Allyn (2008 թ․ հունիսի 7). "Mexico's Free Press: A long, bloody struggle against centuries of censorship". Guadalajara Reporter. Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 8-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 13.
7. ↑  González de Artaza, Laura (2008 թ․ հունվարի 17). "Abre el museo del libro de México donde estuvo la primera imprenta de América". Terra. Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 13.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 126518362 · WorldCat VIAF: 126518362 |

 |