**Յուոզաս Նաույալիս** (լիտ.՝ Juozas Naujalis ապրիլի 9, 1869(1869-04-09), Kaunas District Municipality, Լիտվա - սեպտեմբերի 9, 1934(1934-09-09), Կաունաս, Լիտվա)), լիտվացի կոմպոզիտոր և օրգանիստ, երգչախմբի դիրիժոր, երաժշտության մանկավարժ, լիտվական պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրներից մեկն է։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Վարշավայի երաժշտական ինստիտուտի երգեհոնի դասարանը (1884-1889), այնուհետև մեկ տարվա ընթացքում սովորել է Զիգմունտ Նոսկովսկու կոմպոզիցիոն դասարանում (1889-1890): 1890 թվականին Լիտվայի տարբեր վայրերում աշխատել է որպես երգեհոն նվագող, 1892-1934-ական թվականներին՝ Կավնոյում։ Մոտ 1892 թվականին Կավնոում օրգանիստների և երգչախմբի դիրիժորների համար բացել է անհատական դասընթաց և դասավանդել այնտեղ։ Կովնոյում կազմակերպել է լիտվական գաղտնի «Դայնա» երգչախումբը (1899): 1905 թվականին դարձել է առաջին լիտվական օրինական գրախանութի և երեժշտական հրատարակության հիմնադիրը։ Հրատարակել է լիտվական առաջին երաժշտական ամսագիրը՝ «Վարգոնինինկաս» («Органист», 1909-1910): Օրգանիսնտերի դպրոցի և հասարակության հիմնադիրն էր (1911):

1919 թվականին Կաունասում բացել է երաժշտական դպրոց, որը 1920 թվականին դարձել է պետական, իսկ 1933 թվականին վերաձևավորվել է կոնսերվատորիայի։ Դասավանդել է այնտեղ (1920-1927-ական թվականներին տնօրեն, 1933 թվականին պրոֆեսոր։ Կաունասի հոգևոր ճեմարանում երգչախմբի վարվեցողություն էր դասավանդում։

1922 թվականին Լիտվայում և ԱՄՆ-ում համերգներով հանդես է եկել որպես երգեհոն նվագող, դաշնակահար և երգչախմբի դիրիժոր։

1924, 1928 և 1930-ական թվականներին Լիտվայում առաջին երգի տոնի կազմակերպիչ և դիրիժոր։

Նաույալիսի աշակերտներից են՝ Ստասիս Շիմկուսը, Ալեքսանդրաս Կաչանաուսկասը, Յուլյուս Շտարկան։

Թաղված է Կաունասի Պյատրաշյունսկի գերեզմաոցում։

Արվեստ
------

Գործիքային պիեսների, նաերգերի, կանտատների, մոտետների և եկեղեցական երաժշտության այլ ստեղծագործությունների, սոլո և երգչախմբային երգերի, երգեհոնի համար 12 եռերգերի և այլ ստեղծագործությունների հեղինակ։ Երգչախմբի կատարման համար մշակել է լիտվական ազգային երգեր։ Հիմնական ստեղծագործություններին են պատկանում երգեր երգչախմբի համար, «Աշուն» ( 1930) սիմֆոնիկ պոեմը «Երազանք» լարային քարյակի համար։ Նաույալիսի կողմից ստեղծված հոգևոր երգերը հրատարակվում էին Լեհաստանում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում։

Պարգևներ և ճանաչում
-------------------

Պարգևատրվել է 3-րդ կարգի իտալական Թագի շքանշանով (1928, հոգևոր երաժշտության ստեղծման մեջ ունեցած ավանդի համար), Գյադիմինասի 3-րդ կարգի (1930) և 2-րդ կարգի շքանշաններով (1931)։ Նրա անուն է կրում Կաունասի երաժշտական գիմնազիան՝ Kauno apskrities Juozo Naujalio muzikos gimnazija):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Algis Prapuolenis. (2004 04 07). "Lietuvos muzikos patriarcho metinės". *Bendruomenių portalas* (in լիտվերեն). Արխիվացված է the original 2007 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "В Литву доставлены останки погибшего в Афганистане сержанта". *DELFI*. DELFI. 2008 թ․ մայիսի 25. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Kauno apskrities Juozo Naujalio muzikos gimnazija(լիտվ.)

Գրականություն
-------------

* Науялис Юозас // Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс: Главная редакция энциклопедий, 1989. — С. 432. — 672 с. — 22 000 экз. — ISBN 978-5-420-01613-8
* *Narbutienė Ona.* Naujalis Juozas // Visuotinė lietuvių enciklopedija. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2009. — Т. XVI: Naha—Omuta. — С. 105—106. — 800 с. — 13 000 экз. — ISBN 978-5-420-01660-2(լիտվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Juozas Naujalis Archived 2010-04-22 at the Wayback Machine.(լիտվ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 148180576 · GND: 133012247 · ISNI: 000000008106468X · LCCN: n92114726 · NKC: xx0175157 · NTA: 070834741 · NUKAT: n2017028062 · VIAF: 27331548 · WorldCat VIAF: 27331548 |

 |

 |