Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոլումբիա (այլ կիրառումներ)

**Կոլումբիա**, պաշտոնապես՝ Կոլումբիայի Հանրապետություն (իսպ.՝ República de Colombia), պետություն Հարավային Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Սահմանակից է արևելքում Վենեսուելային, հարավ-արևելքում Բրազիլիային, հարավ-արևմուտքում Պերուին, հարավում Էկվադորին և հյուսիսում Պանամային։ Ողողվում է Խաղաղ օվկիանոսի և Կարիբյան ծովի ջրերով։

Պատմություն
-----------

Կոլումբիան իսպանացիների կողմից հայտնաբերվել է 1499 թվականին։ 16-րդ դարի 30-ական թվականներին իսպանացիները վերջնականապես նվաճել են երկիրը՝ հարակից տարածքներով, և դարձրել գաղութ՝ Նոր Գրանադա անունով (ընդգրկում էր նաև Էկվադորի, Պանամայի, Վենեսուելայի տարածքները), որը հետագայում տրոհվել է։ Կոլումբիայի անկախությունը հռչակվել է 1810 թվականի հուլիսի 20-ին, սակայն իրական անկախությունն սկսվել է 1830 թվականից՝ Մեծ Կոլումբիայի դաշնության տրոհումից հետո (նրանից անջատվել են ներկայիս Վենեսուելան և Էկվադորը)։ 1863 թվականից երկիրն անվանվել է Կոլումբիայի Միացյալ Նահանգներ, 1886 թվականից՝ Կոլումբիայի Հանրապետություն։ Երկրի հիմնական բնակիչները կոլումբիացիներն են։

Աշխարհագրություն
----------------

Կոլումբիան գտնվում է Հարավային Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Ափերը ողողվում են Խաղաղ օվկիանոսի և Կարիբյան ծովի ջրերով։ Երկրին են պատկանում նաև Սան Անդրես, Պրովիդենսիա (Կարիբյան ծովում) և Մալպելո (Խաղաղ օվկիանոսում) կղզիները։ Ռելիեֆը բազմազան է. հյուսիսում և արևելքում հարթավայրային է, իսկ արևմուտքում ձգվում է Կոլումբիական Անդեր լեռնաշղթան։ Հյուսիս-արևմուտքում Սիեռա Նևադա դե Սանտա Մարտա լեռնազանգվածն է, որտեղ գտնվում է Կոլումբիայի ամենաբարձր՝ Կոլոն լեռնագագաթը (5800 մ)։ Ափամերձ գոտիներում ճահճապատ դաշտավայրեր են։ Կան նավթի, գազի, ածխի, ոսկու, պլատինի, զմրուխտի (առաջին տեղն աշխարհում), երկաթի պաշարներ։

Կլիմա
-----

Կլիման հասարակածային և մերձհասարակածային է։ Գետային ցանցը խիտ է։ Խոշոր գետերն են Մագդալենան, Անտրատոն, Մետան, Գուավիարեն, Կակետան և այլն։ Կան բազմաթիվ լճեր։
Տարածված են մշտադալար անտառներն ու սավաննաները։ Կենդանական աշխարհը հարուստ է։

Վարչական բաժանում
-----------------

Կոլումբիայի դեպարտամետները
Կոլումբիան ունիտար հանրապետություն է, որը բաժանվում է 32 դեպարտամենտրների (իսպ.՝ departamentos) և մայրաքաղաքային շրջանի (իսպ.՝ Distrito Capital)։ Ամեն դեպարտամենտրը գլխավորում է նահանգապետը (իսպ.՝ gobernador) և Դեպարտամենտրի Ժողովը (իսպ.՝ Asamblea Departamental), որին չորս տարով ընտրում է բնակչությունը։ Նահանգապետը չի կարող զբաղեցնել իր պաշտոնը երկու անգամ ՝ առանց ընդհատումների։ Դեպարտամենտներն ունեն ինքնավարության որոշ աստիճան։

Դեպարտամենտները կազմված են մունիցիպալիտետներից (իսպ.՝ municipios)։ Մունիցիպալ կառավարությունը գլխավորում է ալկալդը (իսպ.՝ alcalde), իսկ վարչական մարմինն Մունիցիպալ Խորհուրդն է (իսպ.՝ Concejo Municipal)։ Երկուսին էլ ընտրում է բնակչությունը ՝ չորս տարով։

Մայրաքաղաքային շրջանն է երկրի մայրաքաղաք Բոգոտան։ Բոգոտան մասամբ քաղված է իրեն շրջապատող Կունդինամարկա դեպարտամենտից։

Հիմնականում կոլումբիացները կաթոլիկ են, բայց անտառային հնդկացիների շարքում հանդիպում են ավանդական ցեղային հավատքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Título I, Artículo 10 // Կոլումբիայի Սահմանադրություն
2. ↑
3. ↑  Համաշխարհային բանկի տվյալների բազա — WB.
4. ↑
5. ↑  Human Development Report — UNDP, 2022.
6. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հարավային Ամերիկայի երկրներ |
| --- |
|  |
| Անկախ պետություններ | Արգենտինա Արգենտինա • Բոլիվիա Բոլիվիա • Բրազիլիա Բրազիլիա • Գայանա Գայանա • Էկվադոր Էկվադոր • Կոլումբիա Կոլումբիա • Չիլի Չիլի • Պարագվայ Պարագվայ • Պերու Պերու • Սուրինամ Սուրինամ • Վենեսուելա Վենեսուելա • Ուրուգվայ Ուրուգվայ |  |
|  |
| Կախյալ տարածքներ |  Հարավային Գեորգիա և Հարավային Սանդվիչյան կղզիներ •  Ֆոլքլենդյան կղզիներ •  Ֆրանսիական Գվիանա |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Giant Bomb · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական · Սիտինի ռազմական · Ուղղափառ · Catholic (1997—…) · MESH ID · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2079150 · BNE: XX450590 · CiNii: DA15038776 · GND: 4031812-6 · LCCN: n79084451 · NDL: 00566643 · NKC: ge129616 · PTBNP: 114693 · SUDOC: 027230430 · VIAF: 127757650 · WorldCat VIAF: 127757650 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 520)։*  |