**Սեմնան օսթան** (պարս.՝ سمنان, *Սեմնան-է Օսթան*), օսթան (նահանգ) Իրանի Իսլամական Հանրապետության հյուսիսում, երկրի 31 օսթաններից մեկը։ Հյուսիսից սահմանակից է Գոլեսթան, հյուսիս-արևելքից Հյուսիսային Խորասան, արևելքից` Ռազավի Խորասան, հարավ-արևելքից` Հարավային Խորասան, հարավից Սպահան օսթաններին, արևմուտքից Ղոմ և Թեհրան, հյուսիս-արևմուտքից Մազանդարան օսթաններին։ Օսթանի տարածքը կազմում է 97 491 կմ², բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով` ▲702 360 մարդ (2016)։ Վարչական կենտրոնը Սեմնան քաղաքն է։

Օսթանը ձևավորվել է Մազանդարան օսթանից անջատման արդյունքում։ 2014 թվականից օսթանը մասն է կազմում Իրանի 1-ին տարածաշրջանի, որի կենտրոնը Թեհրանն է։

Աշխարհագրություն
----------------

Սեմնան նահանգը ձգվում է Էլբուրս լեռնաշղթայի երկայնքով։ Հարավային շրջանում նահանգին միանում է Դաշթե Քևիր անապատը։ Այս նահանգը կարելի է բաժանել երկու մասի` լեռնային և հարթավայրային։ Լեռնային մասում զարգացած է օգտակար հանածոների արդյունահանումը։ Այստեղ կան նաև մեծ թվով առողջարաններ։ Իսկ հարթավայրային մասում գտնվում են մի քանի հնագույն քաղաքներ, որոնցից մեկը եղել է պարթևների մայրաքաղաքներից։

Բնակչություն
------------

2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով օսթանի բնակչությունը կազմում էր 570 835 մարդ` 159 791 տնային տնտեսություններում։ 2011 թվականի մարդահամարը հաշվառել էր 631 218 մարդ, որոնք ապրում էին 186 114 տնտեսություններում։ Ըստ վերջին` 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների` բնակչությունը կազմում էր արդեն 702 360 մարդ` 215 571 տնտեսություններում։

Տասը հազարից ավել բնակչությամբ քաղաքներն են Սեմնանը (բնակչությունը 2016 թվականի դրությամբ` 185 129 մարդ), Շահրուդը (150 129 մարդ), Դամղանը (59 106 մարդ), Գարմսարը (48 672 մարդ), Մեհդիշահրը (24 485 մարդ), Էյվանքին (13 518 մարդ), Շահմիրզադը (11 191 մարդ)։ Ընդհանուր առմամբ քաղաքներում է ապրում 560 502 մարդ կամ օսթանի բնակչության 79,8%-ը։

Վարչական բաժանում
-----------------

Օսթանը բաժանված է 8 շահրեստանների (գավառների).


Սեմնան օսթանի շահրեստանները| Շահրեստան | Բնակ. 2006 | Բնակ. 2011 | Բնակ. 2016 | Վարչ. կենտրոն |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Արադան շահրեստան1 | — | — | 13 884 | Արադան |
| Գարմսար շահրեստան | 77 676 | 81 324 | 77 421 | Գարմսար |
| Դամղան շահրեստան | 81 993 | 86 908 | 94 190 | Դամղան |
| Մեհդիշահր շահրեստան2 | — | 41 896 | 47 475 | Մեհդիշահր |
| Մեյամի շահրեստան3 | — | — | 38 718 | Մեյամի |
| Շահրուդ շահրեստան | 225 007 | 238 830 | 218 628 | Շահրուդ |
| Սեմնան շահրեստան | 186 159 | 182 260 | 196 521 | Սեմնան |
| Սորխե շահրեստան2 | — | — | 15 523 | Սորխե |
| **Ընդհանուր** | **570 835** | **631 218** | **702 360** |
| 1Առանձնացվել է Գարմսար շահրեստանից2Առանձնացվել է Սեմնան շահրեստանից3Առանձնացվել է Շահրուդ շահրեստանից |

Տնտեսություն
------------

Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են գյուղատնտեսություն (ցորեն, բամբակ, խնձոր, խաղող, պիստակ), առևտուր, տեքստիլ, սննդի, աէրոտիեզերական, ավտոմոբիլային և մետալուրգիայի արդյունաբերություն, շինանյութերի, ավտոմեքենաների պահեստամասերի և հեծանիվների արտադրություն, ածուխի հանքարդյունաբերություն, տրանսպորտ։

Իմամշահր քաղաքում տեղակայված է East Alborz ածխի արդյունահանման ընկերությունը, ինչպես նաև Սեմնան գիտական և տեխնոլոգիական պարկը, «Իրան Խոդրո» շարժիչների արտադրության գործարանը, «Սիմանե Շահրուդ» ցեմենտի գործարանը, Իրանի խոշորագույն տիեզերակայանը և հրթիռային կայանը։ Սեմնան քաղաքում գործում է «Իրան Խոդրո» ավտոմոբիլային գործարանի մասնաճյուղը։ Դամղան քաղաքում գործում է «Իրան Խոդրո» ավտոպահեստամասերի գործարանը և «Խավարան Խոդրո» ավտոբուսի գործարանը։ Գյարմսար քաղաքում գործում է «Իրան Խոդրո» ավտոպահեստամասերի գործարանը։ Նահանգի տարածքում գտնվում է Սեմնան տիեզերակայանը։

### Տեսարժան վայրեր

Սեմնան քաղաքում գտնվում են Մեծ շուկան, «Արգ» դարպասները, շրջակայքում` Քոհան Դեժ ամրոցը։ Մեհդիշահր քաղաքի մոտ (Սանգսար), գտնվում են Դարբաստ քարայրը և Շահմիրզադի առողջարանային գյուղը, որտեղ կա հին ամրոց և երկրի ամենախոշոր ընկույզի այգիները։

Իմամշահր (Շահռուդ) քաղաքի մոտակայքում գտնվում են հինավուրց բնակավայրի ավերակները և հին գերեզմաններ։ Բաստամ քաղաքում կա Սելջուկների շրջանի մզկիթ և Բայազիդ Բիստամիի գերեզմանատունը, շրջակայքում` Խարականի գերեզմանը և Բայար ամրոցի ավերակները։ Դամղան քաղաքում գտնվում են հինավուրց ամրոցի և Թարիխխանե կոմպլեքսի (Սասանյաննրեի ժամանակաշրջանի տաճար և ամենահին մզկիթը երկրում), ավերակները, ինչպես նաև Փիրե Ալամդարի գերեզմանը, սելջուկների ժամանակաշրջանի ուրբաթօրյա մզկիթը և Ջաֆար աշտարակը, Չեհել Դոխթար և Մեհմանդուսթ աշտարակները, հին մինարեթներ։ Դամղան քաղաքի մերձակայքում գտնվում են Թափփե Ղեյսար ամրոցի ավերակները, որը վերաբերում է պարթևական և սասանյան ժամանակաշրջաններին, Չեշմե Ալի գեղեցիկ օազիսը, Ղաջարիների դինաստիայի պալատներով, Սեփահսալար հնագույն քարավանատունը, Շիրբանդ քարանձավը։ Գյարմսար քաղաքի մերձակայքում գտնվում են Սթոնվանդ ամրոցը և Դաշթե Քևիր անապատի Թուրան ազգային պարկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.) — 1965.
2. ↑
3. ↑  Iran Provinces
4. ↑  «استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند». *همشهری آنلاین* (պարսկերեն). 2014 թ․ հունիսի 22. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 27-ին.
5. 1 2  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ. սեպտեմբերի 25-ին.
6. 1 2  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (Excel) (պարսկերեն). Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
7. 1 2 3  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2017 թ. օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
8. ↑  Իրանի քաղաքների բնակչություննը ըստ մարդահամարների արդյունքների (անգլ.)
9. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 21-ին.
10. ↑
11. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արխիվացված 2018-02-13 Wayback Machine
* 
* 
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4598863-8 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Իրան Իրանի վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
|  Ալբորզ • Արդաբիլ • Արևելյան Ադրբեջան • Արևմտյան Ադրբեջան • Բուշեհր • Գիլան • Գոլեսթան • Զանջան • Թեհրան • Իլամ • Լոռեսթան • Խուզեսթան • Համադան • Հարավային Խորասան • Հյուսիսային Խորասան • Հորմոզգան • Ղազվին • Ղոմ • Մազանդարան • Մարքազի (Կենտրոնական) • Յազդ • Չհարմահալ և Բախտիարի • Ռազավի Խորասան • Սեմնան • Սիստան և Բելուջիստան • Սպահան • Քերման • Քերմանշահ • Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ • Քուրդիստան • Ֆարս  | Իրանի վարչական բաժանում |
|  |
| Իրան Պորտալ:Իրան |

 |