**Աբայի անվան օպերայի և բալետի ղազախական թատրոն** (ղազ.՝ Абай атындағы қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры):

Ստեղծման պատմությունը
---------------------

Թատրոնը ստեղծվել է 1934 թվականին Ալմա Աթայում մեկ տարի առաջ ստեղծված երաժշտական ստուդիայում։

1934 թվականի հունվարի 13-ին տեղի ունեցավ առաջին ներկայացումը։ Ցուցադրվել է Մուխթար Աուեզովի «Այման Շոլպան» երաժշտական կատակերգությունը։ Դրանում հնչել են ժողովրդական երգեր և կյուիներ, որոնք մշակել է Իվան Կոցիկը։

Եվգենի Բրուսիլովսկին թատրոնի առաջին կոմպոզիտորն է եղել, ով հիմնել է Ղազախստանի ազգային օպերան։ Հաջորդ ներկայացումները եղել են «Կիզ Ժիբեկը» (1934), «Ժալբիրը» (1935), «Էր Տարգինը» (1936)։

1935 թվականին Կույբիշևյան օպերային թատրոնում ստեղծվել է ռուսական օպերային թատերախումբը։ Պրոֆեսիոնալ կոլեկտիվը կարճ ժամանակահատվածում (1936-37) ցուցադրել է ռուսական թատրոնի 9 և համաշխարհային օպերային դասական ստեղծագործություններ։ Դրանք էին «Կարմեն», «Եվգենիյ Օնեգին», «Պիկովայա դամա», «Դեմոն», «Աիդա» և այլն։

1938 թվականին Պ. Չայկովսկու «Կարապի լիճը» ստեղծագործությունը դրեց բալետային թատերախմբի ստեղծման սկիզբը, այդ ժամանակ էլ ստեղծվել է առաջին Ղազախական թատրոնը՝ Վ. Վելիկանովի «Կալկաման և Մամիռ»։

1941 թվականին թատրոնը ստացավ ակադեմիական կարգավիճակ և 1941 թվականին վերջացավ թատրոնի նոր շենքի կառուցումը, (ճարտարապետներ Ն. Կռուգլով, Ն Պրոստակով, Տ. Բասենով, Վ. Բիչկով, Պ. Պոլիվանով, նկարիչներ Վ. Կրոշին, Ն. Ցիվչինսկիյ), որն այդ ժամանակ Ալմաթիի ամենագեղեցիկ շինություններից մեկն է եղել։ Տեղակայված լինելով ոչ շատ բարձր, բայց հիմնականում լայն ստիլոբատի վրա, այն ունի չորս գագաթային պորտիկ լոդջիո գլխավոր ճակատի վրա։ 2000 թվականին տեղի ունեցած վերակառուցման ընթացքում փոխվել է նրա գլխավոր ճակատի պատկերի ձևը։ Երկրորդ ճակատի պատերը ուղիղ են դարձրել։ Առաջին ներկայացումը նոր շենքում կայացավ 1941 թվականի նոյեմբերի 7-ին։

1945 թվականին թատրոնին տրվել է Աբայի անունը։

Ղազախական ԽՍՄ-ի ժաղովրդական արտիստ Գազիզ Դուգաշովը երեք անգամ եղել է թատրոնի գլխավոր դիրիժորը (1950-1951, 1956-1958 և 1959-1971), դրա հետ միասին աշխատել է Մոսկվայում, Կիևում և Մինսկում։

1970-ական թվականներին հայտնի դիրիժոր և բեմադրող Բալերիյ Ռուտտերը բեմի վրա դրեց Ղազախստանի Աբայի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոն, 15 օպերա և բալետ։

2015 թվականի հունվարին թատրոնը ամբողջությամբ անցավ ավտոմատիզացված մեխանիզմի, առցանց ձևով Տիկետոնում տոմսեր վաճառելով։

Կառավարումը
-----------

Մինչև ԽՍՀՄ-ի անկումը այն կառավարվել է Ղազախական ԽՍՀ-ի կուլտուրայի կառավարության կողմից։ Այսօր այն կառավարվում է Ղազախստանի կուլտուրայի և սպորտի կառավարության կողմից։

Օպերային թատերախմբի աստղերը
---------------------------

Թատրոնի շենքը Ղազախստանի ներկայիս թղթադրամի վրա, 2006
* Կուրմանբեկ Ջանդարբեկով (годы выступлений 1933-1944)
* Կուլյաշ Բայսեիտովա (1933-1957)
* Գալիֆուլլա Կուրմանգալիև (1934-1966)
* Ժամալ Օմարովա (1934-1937)
* Շարա Ժիենկուլովա (1934-1940)
* Ռիժատ Աբդուլլին (1939-1985)
* Բայգալի Դոսիմժանով (1941-1964)
* Ժաբալ Բեյսեկովա (1941-1966)
* Կաուկեն Կենժետաև (1946-1966)
* Ռոզա Բագլանովա (1947-1949)
* Երմեկ Սերբակով (1947-2006)
* Ռոզա Ջամանովա (1953-1977)
* Բիբիգուլ Տուլեգենովա (1954-1956), (1971-1982)
* Ալիբեկ Դնիշև (1978-1997)
* Նուրժամալ Ուսենբաևա (1984-1997)
* Մայրա Մուհամեդ-կիզի (1996-2002)

Բալետային երգչախմբի աստղերը
---------------------------

* Ալեքսանդր Սելեզնյով (1937-1945)
* Բուլատ Այուխանով (1957-1959)
* Ռամազան Բապով (1966-1985)
* Լարիսա Սիչյովա (1974-1978)
* Ռաուշան Բայսեիտովա (1966-1986)
* Գուլժան Տուտկիբաևա (1982-2002)
* Սաուլե Ռախմեդովա (1987-1989)
* Լեյլա Ալպիևա (1995-1996) և (2000-2009)
* Սերժան Կաուկով (1998-1999)
* Դոսժան Տաբիլդի (2003-2005)
* Ֆարհադ Բուրիև (2005-2017)
* Գուլվիրա Կուլբանովա (2004-մինչև մեր օրերը)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 12. Исландия - Канцеляризмы. - М.: Большая Российская энциклопедия, 2008. - 767 с.: ил.: карт.
2. ↑  О театре | ГАТОБ
3. ↑  ГАТОБ им. Абая запустил автоматизированную систему продаж билетов
4. ↑  Казахский государственный академический театр оперы и балета имени Абая объявляет об открытии онлайн-продаж билетов на все постановки и концерты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Казахский государственный академический театр имени Абая на страницах Национальной энциклопедии Казахстана Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
* Репертуар и онлайн-покупка билетов ГАТОБ им. Абая(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000010807503X · LCCN: n87800990 · VIAF: 158882345 · WorldCat VIAF: 158882345 |

 |