recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Միսիսոգայի քաղաքապետարանի շենք, Կանադա
**Պոստմոդեռնիզմի ճարտարապետություն**, 1960-ական թվականներին ձևավորված ուղղության՝ պոստմոդեռնիզմի ճարտարապետության ամբողջություն, որ փոխարինելու է եկել տիրապետող մոդեռնիզմ ուղղությանը։ Ոճի ծաղկումը նշանավորվել է 1980-ական թվականներին և շարունակվում է մինչ օրս։

Նկարագրություն
--------------

Մոդեռնիզմի ֆունկցիոնալիզմը, ձևերի ու գաղափարների կարծրատիպերն արդեն սպառել էին իրենց։ Մոդեռնիստական որոշումների խիստ ռացիոնալիզմը ստեղծում էր տաղտկալի միջավայր։ Ժամանակը պահանջում էր ինքնատիպություն մտցնել ամեն ստեղծագործության մեջ. հասունացել էր բնակելի տարածքների զանգվածային մեքենայության ժխտումը։

Հասունացել էին կերապարայնության ու ինքատիպության գաղափարները։ Պոստմոդեռնիստները սկսեցին փնտրել նոր ձևեր։ Նրանք խնդիր ունեին ճարտարապետությունը ներդաշնակելու շրջակա բնական ու ոչ բնական միջավայրին։ Դիզայնում ժխտվել է մոդեռնիստական ասկետիզմը, բնակարանաշինության գծահոսքային մոտեցումը, դասական ժառանգության ընկալման մերժումը։ Նրանց ճարտարապետական որոշումները շինությունների կառուցման ժամանակ հաշվի էին առնում քաղաքային առկա միջավայրի առանձնահատկությունները։

Շինություն Բըրբանքում, ԱՄՆ
Շինությունների արտաքին ձևավորման մեջ պոստմոդեռնիստները ձգտում էին համաչափության, համամասնությունների և շինությունների կառուցման արտահայտչականության։ Ակտիվորեն ներդրվել են (վերածնվել են) դեկորատիվ պատեր, հարթաքանդակներ, նկարազարդումներ՝ որոնք փոխառվել են ճարտարապետության պատմական ավանդույթներից։ Ամեն ինչի հիմքում դրվել է գեղագիտությունը, որի ձևավորման համար պոստմոդեռնի ճարտարապետները չեն վարանել դրանք վերցնել պատմական ոճերից՝ ընդհուպ մինչև կոմպոզիցիայի կառուցման սկզբունքները։

Պոստմոդեռնիզմի նշանավոր ներկայացուցիչները, ինչպիսիք են Ռոբերտ Վենտուրին, Մորիս Կյուլոն, Լեոն Կրիեն, Ալդո Ռոսսին, Անտուան Գրյումբախը, ձևակերպել են հետևյալ դրույթները.

* Պատմական հուշարձանների ու նմուշների կրկնօրինակում
* Ամբողջ կոմպոզիցիայով կամ նրա որոշակի դետալով հղում ճարտարապետական ինչ-որ հուշարձանի
* Ոճային աշխատանք (պատմաճարտարապետական)
* Հակառակ հնագիտություն՝ նոր օբյեկտի մոտեցնելը շինարական հին տեխնիկային
* Ռեալիզմի ու անտիկ շրջանի առօրեականություն, որը դրսևորվում էր դասական ձևերի կիրառման պարզեցմամբ։

Շինություններ
-------------

Թեք տուն, Սոպոտ, Լեհաստան
* Պյացցա դ’Իտալիա, ԱՄՆ
* Թեք տուն, Սոպոտ, Լեհաստան
* Աշխատանքի շենք, Բանգկոկ
* Խորանարդաձև տներ, Ռոտերդամ
* Ազգային մարզադաշտ, Չինաստան

Ճարտարապետներ
-------------

* Պիտեր Այզենման
* Ռիկարդո Բոֆիլ
* Ռոբերտ Վենտուրի
* Մայքլ Գրեյվս
* Անտուան Գրյումբախ
* Ֆիլիպ Ջոնսոն
* Լեոն Կրիր
* Մորիս Կյուլո
* Դանիել Լիբեսքինդ
* Ռիկարդո Լեգորետա
* Չարլզ Մուր
* Ալդո Ռոսսի
* Ռոբերտ Ստերն
* Ջեյմս Ֆրեյզեր Սթիրլինգ
* Ֆրենկ Գերի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Постмодернизм в архитектуре

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոստմոդեռնիզմի ճարտարապետություն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LNB: 000051422 · NKC: ph124409 |

 |
**Վիլլա Բալբիանելո** (իտալ.՝ Villa del Balbianello), վիլլա Իտալիայի Կոմո գավառի Լենո կոմունայում։ Վիլլայից տեսարան է բացվում դեպի Կոմո լիճ։ Տեղակայված է Կոմո լճի արևմտյան ափի հարավարևմտյան հատվածում՝ անտառապատ թերակղզու գագաթին, ոչ հեռու Կոմաչինա թերակղզուց և հայտնի է իր մշակված տեռասային այգիներով։

Պատմություն
-----------

Վիլլան կառուցվել է 1787 թվականին կարդինալ Անգելո Մարիա Դուրինիի համար կառուցված Ֆրանցիսկական մենաստանի տեղում։ Երկու աշտարակները մենաստանի եկեղեցու զանգակատուն են։ 1796 թվականին կարդինալի մահից հետո վիլլան անցել է նրա զարմիկին՝ Լուիջի Պոռո Լամբերտենգիին։ Վիլլայում Լամբերտենգին հյուրընկալել է գրող, դրամատուրգ և պատրիոտ Սիլվիո Պելիկոյին, ով դասավանդել է Լամբերտենգիի որդիներին։ Երբ Լամբերտենգիին ստիպեցին հեռանալ Իտալիայից, նա վաճառեց վիլլան ընկերոջը՝ Ջուզեպպե Վիսկոնտի դի Մոդրոնեին, ով Լուկինո Վիսկոնտիի քավորն էր։ Վիսկոնտին բարելավել է այգիներն ու լոջիան։

20-րդ դարի սկզբում կառույցն անուշադրության է մատնվել և այն գնել է ամերիկացի գործարար Բաթլեր Ամեսը և վերանորոգել վիլլան ու այգին։ 1974 թվականին Ամեսի ժառանգները վիլլան վաճառել են հետախույզ Գուիդո Մոնցինոյին (Էվերեստը մագլցած առաջին արշավախմբի առաջնորդն է), ով վիլլան հարստացրել է իր արշավաքների ընթացքում ձեռքբերած հավաքածուներով։ 1988 թվականին Մոնցինոյի մահից հետո վիլլան անցել է պետական խնամակալության ներքո (Fondo per l'Ambiente Italiano, the National Trust of Italy) և կազմում է Grandi Giardini Italiani-ի մաս։

Վիլլան ֆիլմերում
----------------

Վիլլայում են նկարահանվել մի շարք լիամետրաժ ֆիլմեր, այդ թվում՝ «Մեկ ամիս լճի մոտ» (1995), «Նրա ժառանգությունը», *Կազինո Ռոյալ* (2006), «Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ II։ Կլոնների հարձակումը» (2002)։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Վիլլա ԲալբիանելոՎիլլա Բալբիանելո
* Լենո վիլլաԼենո վիլլա
* ՑուցասրահՑուցասրահ
* Քարտեզների սրահՔարտեզների սրահ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2024.
2. ↑  "Villa del Balbianello" *Friends of FAI* Արխիվացված 2016-06-10 Wayback Machine retrieved May 20, 2016

Արտաքին հղումներ
----------------

* Villa del Balbianello at the Italian National Trust

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիլլա Բալբիանելո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7687988-4 · LCCN: sh2002006917 · SUDOC: 269769935 · VIAF: 235269761, 81167802705017770825, 62167802704317770815 · WorldCat VIAF: 235269761, 81167802705017770825, 62167802704317770815 |

 |
**Անկախության հուշարձան** կամ **Անկախության հրեշտակ** (իսպ.՝ El Ángel de la Independencia), անկախության հուշասյուն Մեխիկոյի կենտրոնական Պասեո դե լա Ռեֆորմա գլխավոր պողոտայի շրջանաձև խաչմերուկում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի կառուցման աշխատանքները սկսցել են 1910 թվականին՝ Մեքսիկայի անկախության պատերազմի հարուրամյա տարելիցին։ Հետագայում այն վերածվել է պատերազմի հերոսների դամբարանի։ Անկախության հուշասյունը համարվում է Մեխիկոյի ամենանշանակալի հուշարձաններից մեկը։ Այն հանդեսանում է տոնակատարությունների կամ ցույցերի հավաքատեղի։ Նմանություններ ունի Փարիզի Հուլիսյան սյան (July Column) և Բեռլինյան հաղթանակի սյան հետ։

Նկարագրություն
--------------

Սյունը կառուցված է քառանկյուն պատվանդանի վրա, որի չորս կողմերի բրոնզե քանդակները խորհրդանշում են օրենքը, պատերազմը, արդարությունը և խաղաղությունը։ Նախապես ունեցել է դեպի պատվանդանը հասնող ինն աստիճաններ, այնուհետև ավելացվել են ևս 14 աստիճան։ Պատվանդանի ճակատային՝ դեպի Մեխիկո քաղաքի կենտրոն նայող հատվածում մակագրված է. "La Nación a los Héroes de la Independencia" («Ազգը հանուն անկախության հերոսների»)։ Այս մակագրության դիմաց առյուծի և երեխայի բրոնզե հուշարձանն է, որը խորհրդանշում է ուժը և պատերազմի ժամանակ ամեղ երիտասարդությանը։

Սյունի կողքին Անկախության պատերազմի հերոսների մարմարե արձանախումբն է։ Միայն սյունն ունի 36 մետր բարձրություն։ Հուշասյան ներսում գտնվող 200 աստիճանները հաղթահարելուց հետո բացվում է մայրաքաղաքի տեսարանը։

Հուշասյան կենտրոնում 6.7 մետր բարձրությամբ վեր է խոյանում հունական Նիկե աստվածուհու բրոնզե արձանը (վերականգնվել է 2006 թվականին, 7 տոննա)։ Աջ ձեռքում Հրեշտակը (ինչպես հաճախ անվանում են արձանին) Միգել Հիդալգոյի գլխին պահել է դափնեպսակը, որը խորհրդանշում է հաղթանակ, իսկ ձախ ձեռքին՝ կոտրված շղթա, ինչը խորհրդանշում է ազատությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 2009 թվականի տարեվերջյան համերգի նախապատրաստական աշխատանքներ2009 թվականի տարեվերջյան համերգի նախապատրաստական աշխատանքներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Trasladan restos de héroes a Chapultepec» (Spanish). El Universal. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 30-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  Angel@ de la Independencia, una renovación física de lo imaginado

Գրականություն
-------------

* Baird, David; & Bairstow, Lynne (2004). *Frommer's Mexico 2005*. Wiley Publishing, Inc. ISBN 0764567632.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
* Legorreta, Jorge (Sep. 18, 2002). «Tres figuras aladas erigidas a la libertad». *La Jornada.* In Spanish
* Loaeza, Guadalupe (1998). *El Ángel de nuestras nostalgias*. Plaza y Janés. ISBN 9681103149. In Spanish
* Blair, Kathryn Skidmore (2001). *In The Shadow of The Angel*. First Books. ISBN 0759606315.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Article from the defunct Cuban magazine *Carteles* featuring photographs of the monument after the 1957 earthquake. (Իսպաներեն)
* Picture of *el Ángel* at sunset. Արխիվացված 2002-07-10 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անկախության հուշարձան (Մեխիկո)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Վելիկի Տաբոր** (անգլ.՝ Veliki Tabor), հին ամրոց Խորվաթիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Կառուցվել է 12-րդ դարի սկզբին ծովից 219 մ բարձրության բլրի գագաթին` Դեսինիչ ավանի հարևանությամբ։ Զբաղեցնում է 3.340 մ² մակերես։

Ամրոցը շրջապատված է ամրոցային պատերով, որոնք ունեն տարբեր ժամանակ կառուցված աշտարակներ։ Հիմնական հնգանկյուն աշտարակը կառուցվել է 12-րդ դարի կեսերին, իսկ հնգանկյուն մնացած աշտարակները` 15-րդ դարի կեսերին։

Միջնադարում ամրոցը պատկանել է Ցելեի կոմս Հերման II-ին։ Ամրոցի ժամատանը, որը գտնվում է առաջին հարկում, պահպանվում է լեգենդար Վերոնիկա Դեսինիչի գանգը, ով գլխատվել էր 15-րդ դարի կեսերին երիտասարդ ազնվականի հետ ապօրինի սիրային կապեր ունենալու պատճառով։ Այդ երիտասարդը եղել է կոմսի որդին` Ֆրիդրիկը։

Պատմություն
-----------

Ամրոցի ներքին բակ
1927-1935 թվականներին ամրոցը պատկանել է խորվաթ գեղանկարիչ Օտոն Իվեկովիչին։

Ներկայումս ամրոցը թանգարան է, որի հավաքածուն ներառում է հին զենքեր, գեղարվեստի տարբեր նմուշներ, միջնադարյան կավագործության ու դարբնոցային իրեր։

2002 թվականից Վելիկի Տաբոր ամրոցը դարձել է կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային փառատոնի անցկացման վայր։

2008 թվականից ամրոցը փակվել է վերանորոգման նպատակով։ Վերանորոգման աշխատանքներն ավարտվել են 2011 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Golden, Richard (2006). *Encyclopedia of witchcraft: the Western tradition*. ABC-CLIO. էջեր 1166. ISBN 1576072436.
2. ↑  Luthar, Oto (2008), The Land Between: A History of Slovenia, Peter Lang, pp. 167–169, 3631570112
3. ↑  «Veliki Tabor» (Croatian). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 13-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  «Nakon restauratorskih radova svečano otvoren Veliki Tabor» (Croatian). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 13-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վելիկի Տաբոր
* Տաբորի կինոփառատոն

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վելիկի Տաբոր» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4418566-2 · NKC: ko20221164023 · VIAF: 248260900 · WorldCat VIAF: 248260900 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բալյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Յուրի Արմենակի Բալյան** (հոկտեմբերի 21, 1938(1938-10-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - *անհայտ*), հայ երաժիշտ, շեփորահար, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (1990)։

Կենսագրություն
--------------

Յուրի Բալյանը ծնվել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, Երևան քաղաքում։ 1965 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան և (Միքայել Խաչատրյանի դասարան) և նույն կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան։ 1960-1966 թվականներին եղել է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատար, 1966 թվականիցից՝ Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կոնցերտմայստեր, շեփորահար։

1967 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (պրոֆ.՝ 1991 թվականից, ամբիոնի վարիչ՝ 1992–2002 թվականներին)։ Կատարել է շեփորի (նվագախմբի և դաշնամուրի հետ) համար մի շարք կոնցերտներ, ֆանտազիաներ, սկերցոներ, նաև Ա. Հարությունյանի, Ա. Աճեմյանի, Բ. Կոտոյանի, Յ. Հայդնի, Ջ. Գերշվինի և ուրիշ երաժիշտների երկերից։

Յուրի Բալյանը եղել է հայ կոմպոզիտորների շեփորի համար ստեղծագործությունների առաջին կատարողը։ Գրել է գործեր շեփորի և դաշնամուրի, փողային գործիքների եռյակի, քառյակի, կվինտետի, փողային նվագախմբի համար («Տասներկու ստեղծագործություն շեփորի և դաշնամուրի համար», 2008, «Մանկական պիեսներ շեփորի և դաշնամուրի համար», 2012)։

Յուրի Բալյանը հանդես է եկել Մոսկվայի, Լենինգրադի, Կիևի և այլ քաղաքների սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ։

ԽՍՀՄ համամիութենական մրցույթի (1963, Լենինգրադ), Հանրապետական փառատոնի (1965, ոսկե մեդալ) դափնեկի է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Юрий Бальян

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ассоциация музыкантов – духовиков ЦДРИ (к 50 летию со дня основания)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բալյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հակոբ Կարապետի Բալյան** (Հակոբ բեյ Պալյան, 1837, օգոստոսի 4, Կոստանդնուպոլիս - 1875, հոկտեմբերի 30, Փարիզ, թաղված է Պեր Լաշեզ գերեզմանոցում), հայ ճարտարապետ։ Ճարտարապետ Կարապետ Բալյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Հակոբ Բալյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ 1855 թվականին մեկնել է Փարիզ։ 1858 թվականին ավարտել է Սեն Պարպ քոլեջի ճարտարապետական բաժինը։ Եղբոր՝ Նիկողոսի վաղաժամ մահվան պատճառով վերադարձել է Կ.Պոլիս, աշխատակցել հորը և եղբորը՝ Սարգիս Բալյանին։ 1866 թվականին, հոր մահից հետո, եղբոր հետ նշանակվել է պալատական ճարտարապետ՝ զբաղվելով հիմնականում նախագծման հարցերով։ Հակոբ Բալյանը սովորություն ուներ ավելացնել իր այն գործավարի շաբաթական աշխատավարձը, ով իր հետ հայերեն խոսելիս օտար բառեր չէր գործածում։

Շենքերն ու կառույցները
----------------------

* Պեյքոզի Թոքաթի, Սկյուտարի Քոշուեոլուի Մայր թագուհու, Չուպուքլու Խտիվ Իսմայիլ փաշայի, Մերճանի Ալի փաշայի ապարանքները
* Աքսարայի Բերթենիյալ մայր թագուհու մզկիթը
* Չրաղանի պալատը (եղբայրների հետ), Բեյլերբեյի պալատը

Բալյանի Օրթագյուղի ապարանքը եղել է Կ.Պոլսի հայ գրականության և արվեստի գործիչների՝ Նահապետ Ռուսինյանի, Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի, Նար Պեյի, Ծերենցի, Թովմաս Թերզյանի, Պետրոս Ադամյանի, Ազնիվ Հրաչյայի, Տիգրան Չուխաճյանի և այոց մշտական հավաքատեղին։ Նրա միջոցներով վերաշինվել է Օրթագյուղի Բարեսիրաց թատրոնի շենքը (1870, ճարտարապետ՝ Պ.Նեմցե), կառուցվել Արևելյան թատրոնը (1861-1962)։

Տես նաև
-------

* Բալյան ընտանիք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Փարսադանյան, Ալբերտ (2006). *Գիտելիքների շտեմարան 3:Գիտե՞ք որ. .*. Երևան: ՎՄՎ Պրինտ. էջ 113.
2. ↑  «Հակոբ Բալյանի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում».

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Պալյան ընտանիք***էջը Վիքիպահեստում |

* Պալյան ընտանիքի մասին
* Բալյան ընտանիք
**Գեորգի Անուշավանի Բալյան** (հոկտեմբերի 12, 1921(1921-10-12), Անդիժան, Ուզբեկական ԽՍՀ - հուլիսի 31, 2015(2015-07-31)), խորհրդային թատրոնի և կինոյի դերասան, ՌԴ վաստակավոր արտիստ, Թաթարական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գեորգի Բալյանը ծնվել է 1921 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ուզբեկստանի Անդիժան քաղաքում։ 1950 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանը։ 1950-1955 թվականներին՝ Կազանի Վ․ Կաչալովի անվան պետական մեծ դրամատիկական թատրոնի դերասան։ 1955-1960 թվականներին՝ Խորհրդային բանակի կենտրոնական թատրոնի դերասան։ 1960-1990 թվականներին՝ Մոսկոնցերտի արտիստ-ասմունքի վարպետ։

Ինստիտուտում սովորելու և թատրոնում աշխատելու 15 տարիների ընթացքում կերտել է 50 դեր։ Գրական էստրադայում աշխատելու 30 տարիների ընթացքում ստեղծել է պոեզիայի, արձակի և դրամատուրգիայի ավելի քան 30 երեկոյան ծրագիր։

Պրահայում բեմադրած «Լույս Ռուսաստանի վրա» Լենինյան հոբելյանական ներկայացման համար (հանդես է եկել որպես ռեժիսոր և կոմպոզիցիայի հեղինակ) պարգևատրվել է Չեխոսլովակիայի Պատվո շքանշանով և ստացել Պրահայի պատվավոր քաղաքացի կոչում։

Մահացել է 2015 թվականի հուլիսի 31-ին։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի | Ֆիլմ | Դեր |
| --- | --- | --- |
| 1991 | Հալածվածները | Միրզոյան |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Георгий Бальян». *Кино-Театр.РУ*. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
**Գավրիլ (Գաբրիել) Ստեփանի Կամոև** (փետրվարի 1, 1910(1910-02-01), Բաթում, Ռուսական կայսրություն - մարտի 18, 1960(1960-03-18), Քիշնև, Մոլդովական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հրետանու հայազգի գեներալ-մայոր (1958), ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ 1922 թվականին կամավոր մտել է կարմիր բանակի շարքերը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ցարական բանակում (Բաթումի մարզում) ծառայած գնդապետի ընտանիքում։ 1922 թվականին կամավոր մտնել է կարմիր բանակի շարքերը որպես երաժշտական խմբի սան։ Սակայն շուտով հետագա ծառայությունը շարունակելու համար տեղափոխվել է Երևանի Մյասնիկյանի անվան միացյալ զինվորական դպրոց։

1926 թվականին, պարտադիր ծառայության ժամկետն ավարտվելուց հետո, մնացել է գերաժամկետ ծառայության։ 1927 թվականին ուսման է ուղարկվել Մոսկվայի միջին հրամանատարական կազմի ռազմահրետանային դպրոցը, որն ավարտել է 1931 թվականին և նշանակվել 74-րդ հրետանային գնդի դասակի հրամատար։

1934 թվականին Կամոևն ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի պետական կենտրոնական ինստիտուտի ռազմական ֆակուլտետը։ Նրան նշանակել են Հյուսիսկովկասյան ռազմական օկրուգի 74-րդ Թամանյան հրաձգային դիվիզիայի ֆիզիկական կուլտուրայի հրահանգիչ։ 1936 թվականին նա ստանում է ավագ լեյտենանտի զինվորական կոչում։

1938 թվականին Կամոևը վաղաժամկետ ստանում է կապիտանի կոչում և նշանակվում հրետանային դիվիզիոնի հրամանատարի պաշտոնում։ Շուտով նա դառնում է 182-րդ հրետանային գնդի շտաբի պետ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների սկզբում եղել է 22-րդ հրաձգային դիվիզիայի 157-րդ հրետանային գնդի հրամանատարը։ Նրա կազմում Կամոևը մասնակցել է խորհրդա-գերմանական ճակատի տարբեր հատվածներում տեղի ունեցած մարտերին։ 1943 թվականից՝ 39-րդ խաղաղօվկիանոսյան հրաձգային դիվիզիայի հրետանու հրամանատարի տեղակալ։ Վերջին մարտերը նա անցկացրել է հրամանատարի պաշտոնում։

1947 թվականին ստացել է գնդապետի զինվորական կոչում։ 1950 թվականին ավարտել է Մ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան, իսկ 1955 թվականին՝ ոսկե մեդալով ԽՍՀՄ գլխավոր շտաբի Վորոշիլովի անվան ռազմական ակադեմիան։

Հետպատերազմյան տարիներին վարել է պատասխանատու պաշտոններ. 1955-1958 թվականներին եղել է ռազմական օկրուգի հրետանու շտաբի պետ։ 1958 թվականին Գավրիլ Կամոևին շնորհվել է հրետանու գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։ Կյանքի վերջին երկու տարիներին Կամոևը եղել է ռազմական օկրուգի հրետանու և հրթիռային զորքերի հրամանատար։ Ութ տարի նա եղել է հրետանային միավորման հրամանատար։

Մահացել է 1960 թվականի մարտի 18-ին։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի, երեք անգամ` Կարմիր դրոշի և Կարմիր աստղի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  «Камоев Гавриил Степанович». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 12-ին. Վերցված է 2017 Մայիս 15-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 208)։*  |
**Վան Սիչժի** (ոչ ուշ քան 321 կամ 303, Linyi City, Jin dynasty - ոչ ուշ քան 379 կամ 361, Չժեցզյան, Չինաստան), չինացի վայելչագիր (կալիգրաֆիստ), յունի ութ սկզբունքների հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է հանրաճանաչ տիկին Վեյի (*Վեյ Շո*) մոտ։ Ծառայել է պալատում՝ հասնելով զորահրամանատարի պաշտոնի։ Նրա բնօրինակ աշխատանքները չեն պահպանվել, բայց հետագայում հասել են կրկնօրինակները։ Նրան անվանել են «գեղագրության Աստված», դարձել է հանրահայտ պատմվածքների հերոս։ Վայելչագիրներ են դարձել նաև նրա յոթ որդիները, որոնցից առավել հայտնի է կրտսեր որդին՝ Վան Սյանչժին, հետագայում նրան և հորն անվանել են «Երկու Վաներ»։ Շիտաոն գրել է՝

«Ցավոք, ես չեմ հետևում երկու Վաների մեթոդներին, չնայած երկու Վաներն էլ չեն հետևում իմ մեթոդներին»։

 «Խոլորձների տաղավարում հորինված բանաստեղծություններ»-ի նախաբան

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ցյան Սյուան, 13-րդ դար: Վան Սիչժին հիանում է սագերով: Վան Սիչժիի առավել հայտնի ստեղծագործությունը «Խոլորձների տաղավարում հորինված բանաստեղծություններ» անթոլոգիայի նախաբանն է («Լանտինցզի սյույ» 蘭亭集序), որը գրվել է 353 թվականին։ Վայելչագրության արժանիքներից բացի, այդ ստեղծագործությունը հայտնի է դարձել նրա հանդեպ Տան դարաշրջանի կայսր Լի Շիմինի հետաքրքրության շնորհիվ, որը Վան Սիչժիի մեծ երկրպագուն էր։ «Լանտինցզիի» բնօրինակի որոնումների ժամանակ կայսրը կազմակերպել է մի շարք որոնողական արշավներ, որոնք հիմք են դարձել նկարների, նովելների և պիեսների ստեղծման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
2. 1 2 3 4 5  Կենսագրական տվյալների չինական բազա

Արտաքին հղումներ
----------------

* (рус.)
* Образцы каллиграфии

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վան Սիչժի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1592544499699 · BNF: 17179302f · CBDB: 0025793 · CiNii: DA01030630 · GND: 135789273 · ISNI: 000000011697748X · LCCN: n81054128 · LNB: 000201062 · NDL: 00315391 · NKC: jo20221155604 · NLA: 36604873 · NTA: 146131061 · LIBRIS: 300301 · SUDOC: 119291479 · VIAF: 108705028 · ULAN: 500336131 · WorldCat VIAF: 108705028 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ենգոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեքսանդր Փայլակի Ենգոյան** (փետրվարի 1, 1950(1950-02-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր։

Պրոֆեսոր Փայլակ Ենգոյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

1972 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը։ 1976-1986 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտի լաբորանտ, 1986-1996 թվականներին՝ Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտի լաբորատորիայի վարիչ, 1996-2006 թվականներին՝ ընդհանուր քիմիայի ամբիոնի վարիչ։
2006 թվականից զբաղեցնում է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի բնապահպանության և բուսաբանության ամբիոնի վարիչի և բույսերի պաշտպանության և պեստիցիդների սինթեզի լաբորատորիայի վարիչի պաշտոնները։ «Journal of Heterocyclic Chemistry» և «Heteroatom Chemistry» քիմիական ամսագրերի խմբագիրն է։

2009 թվականից Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ է, 2012 թվականից՝ Եվրոպական բնական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ, ՄԱԿ-ի միջավայրի էկոլոգիապես կայուն կառավարման և տեխնիկական փոխօգնության ծառայության հայկական խմբի փորձագետ, ՄԱԿ-ի և Հայաստանի միջև քիմիական գիտությունների բնագավառում փոխգործակցության խմբի փորձագետ, ՆԱՏՕ-ի հայտարարած գիտություն խաղաղության համար օտարերկրյա դիտարկման փորձագիտական խմբի անդամ։, Միջազգային գիտատեխնիկական ընկերակցության անդամ։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

2015 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության գիտության պետական կոմիտեի պատվոգրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Енгоян Александр Пайлакович
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
4. ↑  ՀՀ ԿԳՆ ՀԱԱՀ աշխատակիցներին ՀՀ ԿԳՆ ԳՊԿ պարգևներ շնորհելու մասին

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17835 |

 |
**Նիկոլայ Արշակի Մարգարյան** (1919, Շինուհայր, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Նիկոլայ Մարգարյանը ծնվել է 1919 թվականին Շինուհայր գյուղում։ Ավարտել է Գորիսի մանկավարժական ուսումնարանը, աշխատել Վայքի Ազատիկ գյուղի դպրոցում, դասավանդել է ռուսաց լեզու։

Մարգարյանը զորակոչվել է բանակ 1939 թվականի վերջին և սովորել Գորկի քաղաքի ռադիոկապի դպրոցում, նշանակվել տանկային գնդի ռադիոկապի տեսուչ, ապա՝ գնդի ռադիոդպրոցի պետ։ 1943 թվականի սկզբում ռազմաճակատում Նիկոլայը 1546-րդ ծանր ինքնագնաց հրետգնդում մասնակցել է Կուրսկ-Օրյոլ աղեղի մարտերին, այնուհետև՝ Վիտեբսկ, Պոլոցկ և այլ քաղաքների ազատագրմանը։ 1943 թվականի դեկտեմբերին Պոլոցկի մոտ տեղի ունեցած մարտերից մեկում վիրավորվել և բուժվելուց հետո տեղափոխվել է ներքին գործերի զորամաս, որպես երկաթգծերի և կամուջների պահպանության ռադիոդասակի հրամանատար։ 1944 թվականի սեպտեմբերին վատառողջության պատճառով ազատվել է զինվորական ծառայությունից։

1944 թվականից Մարգարյանը ռուսաց լեզու է դասավանդել իր ծննդավայրի՝ Շինուհայրի միջնակարգ դպրոցում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի բաժինը։ Մարգարյանի մարտական ծառայությունները և հետպատերազմյան տարիների մանկավարժական գործունեությունը բարձր է գնահատվել։ Պարգևատրվել է «Խիզախության համար», «Մարտական ծառայությունների համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Աշխատանքային արիության համար» մեդալներով և պատվոգրերով։ Պատերազմի վետերանը 1978 թվականին անցել է կենսաթոշակի, բայց շարունակել է դասավանդել հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցում։

Պարգևներ
--------

* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**«Վալդեմոսա, Մալյորկա․ տատասկափուշը և խոտերը բլրի լանջին»** կամ **«Արմատներ, Վալդեմոսա»** (անգլ.՝ Valdemosa, Majorca: Thistles and Herbage on a Hillside), ամերիկացի նկարիչ, հիասքանչ դարաշրջանի ներկայացուցիչների Ջոն Սինգեր Սարջենթի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1908 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 55,8 × 71,1 սմ։

Այսօր «Վալդեմոսա, Մալյորկա․ տատասկափուշը և խոտերը բլրի լանջին» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Արվեստի ազգային պատկերասրահում (Վաշինգտոն ԿՇ, ԱՄՆ)։

Պատմություն
-----------

Ջոն Սինգեր Սարջենթը, որպես գեղանկարիչ-դիմանկարիչ, մեծ քանակությամբ պատվերներ է ունեցել և՛ Անգլիայում, և՛ ԱՄՆ-ում։ Սակայն նկարիչը հոգնել է այդ պատվերներից և սկսել է ամեն տարի գնալ հանգստի դեպի Շվեյցարիա, Իտալիա, Ավստրիա, Իսպանիա։ Այդ ուղևորություններին պլեներների ժամանակ Սարջենթը յուղաներկով ուրվանկարներ է արել։ «Վալդեմոսա, Մալյորկա․ տատասկափուշը և խոտերը բլրի լանջին» ստեղծագործությունը հեղիակը վրձնել է 1908 թվականին, երբ իր քրոջը՝ Էմիլիին և վերջինիս ընկերուհուն՝ Էլիզա Վեջվուդին ուղեկցում էր Վալդեմոսա՝ Մալյորկայի փոքրիկ քաղաք։

Հենց սկզբում նկարը գտնվել է հեղինակի մոտ։ Հետո այն վաճառվել է Լոնդոնում Christie, Manson & Woods աճուրդի ժամանակ։ 1958 թվականին այն վաճառվել է Թոմաս Կ․ Ուերին։ 1963 թվականին որպես ժառանգություն այն անցել է կնոջը՝ Լենոր Քոլդուել Վուդկոկին։

1980 թվականի ապրիլի 25-ին նկարը վաճառվել է Սոթբիս աճուրդի տանը։ 1991 թվականից նկարը գտնվում է թվականից Արվեստի ազգային պատկերասրահում։

Նկարագիր
--------

«Վալդեմոսա, Մալյորկա․ տատասկափուշը և խոտերը բլրի լանջին» ստեղծագործությունում Սարջենթը կերպափոխել բնության մանրաշխարհը վառ պատկերի՝ իսպանական բորբ արևի լույսի տպավորությունը դրոշմելով բուսականության բարդ ձևերում։ Փոխանակ նկարիչը ստեղծի նատուրալիստական կտավ, նա ստեղծել է ցայտուն երանգներ և կատարման ինտենսիվություն։ Նկարում հեղինակը պատկերել է արմատներ, խոտեր և տատասկափուշ։

Գրականություն
-------------

* *Mount, Charles Merrill* John Singer Sargent: A Biography. — Rev. ed. — New York: Kraus Repr. 1969. — P. 473. — 490 p.
* *Torchia, Robert Wilson, with Deborah Chotner and Ellen G. Miles* American Paintings of the Nineteenth Century, Part II. — Washington: National Gallery of Art, 1998. — P. 122—125. — 380 p.
* *Martindale, Meredith* John Singer Sargent a Mallorca. — 1a edicion. — Mallorca: Rubrica, 2009. — P. 47, 122. — 157 p.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4
3. ↑  Mount, 1969, էջ 473
4. ↑  Sargent, John Singer (1908), *Wild Olive Tree Roots, Valldemosa, Majorca*, Վերցված է 2024 թ․ մարտի 4-ին
5. 1 2 3 4  Torchia, Chotner, Miles, 1998, էջ 123
6. ↑  Torchia, Chotner, Miles, 1998, էջ 122

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Վալդեմոսա, Մալյորկա․ տատասկափուշը և խոտերը բլրի լանջին» ստեղծագործությունը Արվեստի ազգային պատկերասրահի կայքում
Կոնվենցիան ստորագրած երկրներ     Ստորագրողները և վավերացողները
     ստորագրողները, բայց չվավերացողները     չստորագրված և չվավերացրած
**Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի և պատժի տեսակների դեմ կոնվենցիա,** ցանկացած հանգամանքներում խոշտանգումն արգելող, անձանց հանձնումն արգելող այն երկրները, որտեղ նրանց համար խոշտանգումների լուրջ սպառնալիք կա, և խոշտանգումների համար քրեական հետապնդման պարտականություն սահմանող ՄԱԿ-ի կոնվենցիան, որն ընդունվել է 1984 թվականին և ուժի մեջ է մտել 1987 թվականին։ Կոնվենցիայի կատարման նկատմամբ հսկողությունն իրականացնում է Խոշտանգումների դեմ կոմիտեն՝ տասը փորձագետների կազմով, նա դիտողություններ է անում կոնվենցիայի մասնակից պետությունների զեկույցների վերաբերյալ և քննարկում է բողոքներն այն մասնակից պետությունների դեմ, որոնք ճանաչել են կոմիտեի համապատասխան իրավասությունը՝ հայտարարություն անելով կոնվենցիայի 21-րդ և 22-րդ հոդվածների համաձայն։ 1992 թվականին ընդունվել են կոնվենցիայի փոփոխությունները, որոնք ուժի մեջ չեն մտել 2016 թվականի դրությամբ։

2002 թվականին ընդունվել և 2006 թվականին ուժի մեջ է մտել կոնվենցիայի ֆակուլտատիվ արձանագրությունը, որը ստեղծել է խոշտանգումների և անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոնվենցիայի մոդելով այցելությունների մեխանիզմ։ Այդ գործառույթներն իրականացնում է խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի և Խոշտանգումների դեմ կոմիտեի պատժի կանխարգելման ենթակոմիտեն։ Արձանագրությունը նաև անդամ պետությունների համար սահմանում է ազգային կանխարգելիչ մեխանիզմ ստեղծելու պարտականությունը։

2016 թվականի հունվարի դրությամբ կոնվենցիային մասնակցում է 158 երկիր՝ 80 ֆակուլտատիվ արձանագրությամբ։ 2009 թվականի մարտի դրությամբ կոմիտեի իրավասությունը ճանաչելու մասին դիմում են ներկայացրել 64 երկրներ, քննվել է 379 բողոք, որոնցից 47-ի վերաբերյալ արձանագրվել են խախտումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Данные о ратификации поправок к статьям 17 (7) и 18 (5) КПП(անգլ.)
2. ↑  Данные о ратификации Конвенции и протокола
3. ↑  «Statistical survey of individual complaints dealt with by the Committee against Torture under the procedure governed by article 22 of the Convention». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 7-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official text of the Convention
* Optional Protocol
* Committee against Torture
* Convention Against Torture Initiative
**Մերի Քեյ Բերգման** (հունիսի 5, 1961(1961-06-05), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 11, 1999(1999-11-11), Արևմտյան Լոս Անջելես, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, ով հնչյունավորել է ֆիլմերի և հեռուստատեսության մի շարք դերեր։ Նա առավել հայտնի է «Հարավային այգի» մուլտսերիալի կին կերպարների մեծ մասը հնչյունավորելու համար։

Կենսագրություն
--------------

Բերգմանը ծնվել է 1961 թվականի հունիսի 5-ին Կալիֆոռինիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում հրեաների ընտանիքում։ Նա երաժիշտներ Դեյվիդ «Դեյվ» Բերգմանի և Պատրիսիա Փերիս «Փեթ» Մակգոուանի միակ զավակն էր։ Մեծացել է Ադրիանա Կազելոտիի հարևանությամբ, ով եղել է Ձյունանուշի օրիգինալ ձայնը։

Կարիերա
-------

Նրա կարիերայում ամենավառ դերերը եղել են «Հարավային այգի» սերիալի դերերը՝ կին հերոսների մեծ մասը, սերիալի 1-ից 3 եթերաշրջաններում և ուղեկցող «Հարավային այգի՝ մեծ, երկար, անծայրածիր» ֆիլմում։ Նա է հնչյունավորել Շերոն Մարշին, Լիեն Քարթմենին, Վեդնի Թեսթաբուրգերին, Շելլի Մարշին, քաղաքապետ Մակդանիելսին, տիկին Քրաբթրիին, տիկին Մաքորմիկին, Շեյլա Բրոֆլոֆսկուն, Վիկտորիա դպրոցի տնօրենին։

Մահ և հիշատակ
-------------

Բերգմանի գերեզմանը Ֆորեսթ մեմորիալ այգում, այն կերպարների փորագրություններով, որոնք նա հնչյունավորել է «Հարավային այգի» անիմացիոն շարքում
Հոգեկան խանգարումով տառապելով՝ 1999 թվականի նոյեմբերի 11-ի երեկոյան Բերգմանը կրակել է ինքն իրեն որսորդական հրացանով։ Առաջին եթերաշրջանը, որը թողարկվել է Մերի Քեյի մահից հետո «Սարսափելի Մարվինը տիեզերքում»-ն էր։ Դերասանուհու հիշատակին է նվիրված «Դասական Սուրբ Ծննդյան երգեր պարոն Հենքիից» եթերաշրջանը, նրա ավարտին կարելի է տեսնել բոլոր հերոսներին, որոնց հնչյունավորել է Մերի Քեյը։ «Սկուբի Դուն և այլմոլորակայինների ներխուժումը» մուլտֆիլմի տիտրերում գրված է՝ «*In Loving Memory of Mary Kay Bergman*»։ Բացի այդ Մերի Քեյ Բերգմանը հնչյունավորել է մի շարք մուլտֆիլմեր և մուլտսերիալներ և մոտ 400 գովազդ մուլտֆիլմերի համար։ Վերջին ֆիլմը, որտեղ նա մասնակցել է՝ «Բալտո 2»-ն է։

Նրա ամուսինը՝ Դինո Էնդրեյդը, հիմնել է Մերի Քեյ Բերգմանի հիշատակի հիմնադրամը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Jamie Frater* Listverse.com's Ultimate Book of Bizarre Lists: Fascinating Facts and Shocking Trivia on Movies, Music, Crime, Celebrities, History, and More. — Simon and Schuster, 2010-11-01. — 548 с. — ISBN 978-1-56975-885-4
2. ↑  «Mary Kay and her Illustrious Career». *wackyvoices.com* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 3-ին.
3. ↑  «Obituaries - Santa Paula Times». *www.santapaulatimes.com*. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 26-ին.
4. ↑  Kemmerman, Kristin (1999 թ․ նոյեմբերի 17). «Mary Kay Bergman, voiceover actress, dead». *CNN* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт
* На сайте CNN
**Վիկի Լյուիս** (անգլ.՝ Vicki Lewis, մարտի 17, 1960(1960-03-17), Ցինցինատի, Օհայո, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։

Անձնական կյանք
--------------

Վիկին և նրա քույրը՝ Դենիսը, ծնվել են Ցինցինատիում Մարլին և Ջիմ Լյուիսների ընտանիքում։ Լյուիսն ավարտել է Անդերսոնի միջնակարգ դպրոցը 1978 թվականին, իսկ հետո ուսումնասիրել է թատերական արվեստը կոնսերվատորիայում (Օհայո նահանգի Ցինցինատի քաղաքում)։ Դիպլոմն ստանալուց հետո նա մեկնում է Նյու Յորք, որտեղ սկսում է աշխատել հեռուստատեսությունում և հանդես է գալիս տարբեր ներկայացումներում, ներառյալ Բրոդվեյի թատրոնի ներկայացումները։

Լյուիսն երկար ժամանակ հանդիպում էր Նիկ Նոլթիի հետ, որի հետ ծանոթանում է «Ես համաձայն եմ ամեն ինչի» ֆիլմի նկարահանման աշխատանքներին, բայց նրանք բաժանվում են։ Այժմ նա ամուսնացած է հնչյունային օպերատոր Ֆիլիպ Ալենի հետ։

Կարիերա
-------

Նրա կարիերան սկսվում է սերիալներում էպիզոդիկ դերերով, իսկ առաջին ֆիլմը, որում նա դեր է խաղացել, եղել է Բրուքս Ջեյմսի «Ես համաձայն եմ ամեն ինչի» ֆիլմը։ Կինոյում, դերերից բացի, նա արձագանքել է մուլտֆիլմերի, նաև խաղացել է մյուզիքլներում (Բրոդվեյան մյուզիքլներ, «Չիկագո», «Սև կաշվե փայլուն կոշիկները իսկապես արտացոլում են», «Սնուպի», «Անիծված յանկի» և «Դաժան փորձություններ»)։

2010 թվականին Լյուիսը թողարկել է իր «Արևելքը կեսգիշերին» հնչյունային ալբոմը։ Իր երգերին զուգահեռ՝ նա ալբոմում ներառել է ուրիշ կատարողների երգեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
2. ↑  Vicki Lewis Biography (1960-)
3. ↑  Vicki Lewis- Biography
4. ↑  East Of Midnight by Vicki Lewis

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2015-01-02 Wayback Machine
* Lewis Internet Off-Broadway Database կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիկի Լյուիս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 134701208 · ISNI: 0000000055148070 · LCCN: no98075356 · SUDOC: 146756878 · VIAF: 61735531 · WorldCat VIAF: 61735531 |

 |
**Ալարոյի ամրոց** (կատ.՝ Castell d'Alaró, իսպ.՝ Castillo de Alaró), պաշտպանական կառույց Իսպանիայի Մալյորկա կղզու արևմտյան կողմում՝ Ալորա քաղաքում, որ գտնվում է Պալմա դե Մայորկա և Ինկա քաղաքների միջև։ Տեղակայված է ժայռի գագաթին՝ ծովի մակարդակից 822 մետր բարձրության վրա։

1931 թվականի հունիսի 3-ին Սան Միգելի ամրոցը հայտարարվել է մշակութային հուշարձան և ստացել է RI-51-0000415 գրանցման համարը։

Պատմություն
-----------

Ալարոյի ամրոցը Մալյորկա կղզու երեք ամրոցներից մեկն է, որոնք նախկինում մաս են կազմել մեկ պաշտպանական համակարգի, որն իր ռազմավարական հարմար դիրքի շնորհիվ թույլ էր տալիս արագ նկատել մոտեցող թշնամուն։

Ալարոյում ամրոց եղել է դեռ արաբական տիրապետության ժամանակ։ Ամրոցը եղել է անմատչելի, և արաբ զորահրամանատարը ամբողջ երկու տարի դիմացել է ամրոցում այն բանից հետո, երբ Մայորկա կղզին գրավվել է քրիստոնյաների կողմից։ Ամրոցը հանձնվել է միայն ուտելիքի պաշարի վերջանալուց հետո։

1285 թվականին Մայորկայի անկախության համար պայքարող երկու մարտիկներ՝ Խայմե II թագավորի ասպետներ Կաբրիտն ու Բասան պաշտպանել են ամրոցն Արագոնի Ալֆոնսո III թագավորի զորքերից։ Սակայն թագավորի զորքերն ի վերջո ներխուժել են ամրոց, և երկու մարտիկները կենդանի այրվել են թագավորի հրամանով։ Այդ դաժան մահապատիժը թագավորի վրեժն էր այն բանի համար, որ ասպետները, նմանեցնելով Ալֆոնսո թագավորի անունն ու այդ տարածքում հանդիպող «անֆոս» ձկան անունը, գոռացել են. «Ինձ դուր է գալիս, թե ինչպես է խորոված մեր անֆոսը»։

14-15-րդ դարերում Ալարոյի ամրոցն աստիճանաբար անկում է ապրել, թեև մինչև 1741 թվականն ամրոցում տեղակայված է եղել մեկ ռազմական կայազոր։ 18-րդ դարի կեսերից ամրոցն օգտագործվել է միայն կրոնական նպատակներով. դեռ 1622 թվականին ամրոցի կողքին կառուցվել էր մատուռ։

Ներկայում պահպանվել են ամրոցի հինգ աշտարակներն ու դարպասները։ Ամրոցի գլխավոր աշտարակը հասարակության շրջանում հայտնի է որպես Կոնստիպադոր, իսկ մյուսը կոչվում է Տորե դե լա Կուևա կամ Մավրերի բանտ։ Այդ աշտարակի տակ գտնվում է Սանտ Անտոնիի քարանձավը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  «Castell d'Alaró». *mallorcaweb.com*. Վերցված է 18 սեպտեմբերի, 2016-ին.

Գրականություն
-------------

* Ibn Amira Al Mahzumi. Presidència de Govern de les Illes Balears i Edicions UIB (ed.) / Guillem Rosselló Bordoy i Nicolau Roser Nebot (trad.). Kitab tarih Mayurqa. Crònica àrab de la Conquesta de Mallorca, novembre 2008. D.L. PM 1839-2008. ISBN 978-84-8384-069-6. OCLC 804491841.
* Mancomunitat des Raiguer Guia Patrimonial del Raiguer, 2007.
* Associació de Voluntaris del Castell; Associació Cultural Al Rum Un castell de records: crònica fotogràfica d'Alaró i el seu castell [Alaró], 2006.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալարոյի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 28146574841138151021 · WorldCat VIAF: 28146574841138151021 |

 |
**Սինգապուրի ազգային թանգարան** (չինարեն՝ 新加坡国家博物院),Սինգապուրի ամենահին թանգարանն է։ Այս հաստատության պատմությունը սկսվել է 1849 թվականին, երբ հիմնադրվել է որպես Սինգապուրի ինստիտուտի գրադարանի բաժիններից մեկը։ Մի քանի տեղափոխություններից հետո, թանգարանը 1887 թվականին հաստատվել է այժմյան շենքում, որը գտնվում է Ստեմֆորտ մայրուղու վրա։

Այս հաստատությունը երկրի չորս ազգային թանգարաններից մեկն է, Ասիական քաղաքակրթության երկու թանգարանի և Սինգապուրի արվեստի թանգարանի հետ միասին։ Սինգապուրի ազգային թանգարանը մասնագիտացված է ցուցահանդեսներ կազմակերպելու գործում, որոնք կապված են Սինգապուրի պատմության հետ։ Իր այժմյան անվանումը թանգարանը ստացել է 1965 թվականին։ 1993 թվականից մինչև 2006 թվականի մարտ ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, թանգարանը հայտնի էր որպես «**Սինգապուրի պատմության թանգարան**», բայց հետո վերադարձավ իր նախկին անվանը։

Երեք ու կես տարվա վերականգնողական աշխատանքներից հետո, 2006 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, թանգարանը պաշտոնապես բացվել է Սինգապուրի նախագահ Սելլապան Ռամանատանի և տեղեկատվության, կապի և արվեստի նախարար Լի Բուն Յանգի կողմից։

Թանգարանում ներկայումս ցուցադրվում են տասնմեկ արժեքավոր արտեֆակտներ։ Դրանց թվում են. Սինգապուրյան քարը, Արևելյան Յավայից Սրբազան բլրի ոսկե զարդանախշերը, Սինգապուր քաղաքի դագերոտիպը (մայրաքաղաքի ամենավաղ լուսանկարներից մեկը ), Աբդուլլահ բին Աբդուլ Քադիրի կտակը, Սըր Ֆրանկ Էթելշտեյն Սվետենհեմի և նախկին նահանգապետ Շենթոն Թոմսոնի դիմանկարները և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Национальный музей Сингапура (National Museum of Singapore)».
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հունիսի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 3-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Virtual tour of the National Museum of Singapore

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սինգապուրի ազգային թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000115165359, 0000000403924938 · LCCN: no2015038033 · SUDOC: 069959641 · VIAF: 4988149368844385980008 · WorldCat VIAF: 4988149368844385980008 |

 |
Տեղագրական քարտեզ
**Սթենլի** (*ֆր.՝ Mont Stanley*), լեռ Աֆրիկայում, Ռուվենզորի լեռնազանգվածի մաս։ Գտնվում է Կոնգոյի դեմոկրատական հանրապետության և Ուգանդայի սահմանին։ Աֆրիկայի երրորդ ամենաբարձր լեռն է։ Բարձրությամբ զիջում է միայն Կիլիմանջարոյին և Քենիային։

Լեռն անվանակոչվել է հետախույզ և լրագրող սըր Հենրի Մորտոն Սթենլի անունով։ Գտնվում է Կոնգոյի դեմոկրատական հանրապետության և Ուգանդայի սահմանին։ Սթենլին համարվում է այս երկրների ամենաբարձր լեռը։ Մորթոն-Սթենլի լեռը բաղկացած է մի քանի գագաթներից, որոնցից երեքը՝ Մարգարիտան (5,109 մ), Ալեքսանդրան (5,091 մ), Ալբերտը (5,087 մ) գտնվում են ծովի մակերևույթից 5 կիլոմետր բարձրության վրա։ Բարձրությամբ Աֆրիկայի երրորդ ամենամեծ լեռն է Կիլիմանջարոյից (5,895մ) և Քենիայից (5,199մ) հետո։

Երկրաբանորեն, Ռուվենզորի լեռնազանգվածի նման, Սթենլի լեռը նույնպես բաղկացած են բյուրեղային ապարներից։ 1906 թվականին առաջին անգամ իր արշավախմբով լեռան գագաթ է բարձրացել իտալացի լեռնագնաց արքայազն Լուիջի Ամադեոն։ Առաջին ամենաբարձր գագաթը, նա անվանել է Մարգարիտա՝ ի պատիվ Իտալիայի թագուհի Մարգարիտա Սավոյացու։

Լեռան 2600 մետր բարձրության վրա տարածվում են արևադարձային անտառները, ավելի բարձր՝ հանդիպում է եղեգնի և հավամրգու թփուտներ, 3800 մետր բարձր բարձրություններում՝ ալպյան մարգագետիններ, 4000 մետրից բարձր՝ մամուռներ և քարաքոսեր։ Լեռը մոտ է գտնվում հասարակածին, գագաթները ծածկված են սառցադաշտերով, որոնց տարածքը տարեցտարի նվազում է։

Լեռան բուսական և կենդանական աշխարհը եզակի է։ Սթենլի լեռը կազմում է Ռուվենզորի ազգային պարկի մի մասը, որը 1994 թվականից գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։


 Լեռ Սթենլին բաղկացած է երկու զույգ գագաթներից և մի քանի ցածր գագաթներից| Գագաթ | Մետր | Ոտնաչափ |
| --- | --- | --- |
| Մարգարիտ | 5,109 | 16,763 |
| Ալեքսանդրա | 5,091 | 16,703 |
| Ալբերտ | 5,087 | 16,690 |
| Սավոյա | 4,977 | 16,330 |
| Ելենա | 4,968 | 16,300 |
| Էլիզաբեթ | 4,929 | 16,170 |
| Ֆիլիպ | 4,920 | 16,140 |
| Մոբիուս | 4,916 | 16,130 |
| Մեծ Ատամ | 4,603 | 15,100 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Mount Stanley - Peakbagger.com». *peakbagger.com*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
2. ↑  «A Prince of Climbers | VQR Online». *www.vqronline.org*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
3. ↑  *Dictionary of Geotourism*. Singapore: Springer Singapore. 2019 թ․ նոյեմբերի 11. էջեր 530–530. ISBN 978-981-13-2537-3.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սթենլի լեռ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
*«Ադամի արարումը»,*  
 Միքելանջելոյի որմնանկարը Սիքստինյան կապելլայում
**Ադամ** (եբրայերեն՝ אָדָם‎‎, հուն․՝ Ἀδάμ, արաբ․՝ آدم‎‎‎‎), ըստ Հին Կտակարանի Աստծո կողմից ստեղծված առաջին մարդը։ «Ադամ» անունը ծագում է եբրայերեն «ադամա» («հող») բառից, ինչը երևում է Ծննդոց գրքի հետևյալ տողերից՝ «Տէր Աստուած մարդուն ստեղծեց երկրի հողից» (Ծննդոց, 2։7)։ Որոշ գիտնականներ կապում են Ադամ բառը աքքադերեն «ադամու» («արարել», «ստեղծել») բայի հետ։

Որպես իրական անուն պատմականորեն ավելի վաղ գործածվել է ասորական թագավորաց ցուցակում արձանագրված «Ադամու» տարբերակով։ Եբրայերեն լեզվում որպես միասնական բառի գործածվել է «Ադամը», որը նշանակում է «մարդ»։ Զուգորդված որոշիչ հոդի կիրառմամբ այն դառնում է «սա մարդ է »։
Դրա արմատ ոչ թե սեմական «մարդն» է։ Ըստ երևույթին Ադամը կապ ունի իր եռատառ արմատի אָדָם (ԱԴՄ) հետ, որը նշանակում է «կարմիր», «վայելչակազմ», «առաքինի»։ Որպես գոյական անուն, «adam»-ը նշանակում է «մարդ »,իսկ որպես կանոն, հավաքական համատեքստում « մարդկություն» ։ Գոյականում «Ադամի» առնական ձևը «adamah», բառն է, որը նշանակում է «հող» կամ «երկիր»։ Այն կապված է։ «adom» (կարմիր),« admoni» (կարմիր), և «dam» (արյուն) բառերի հետ
Ծննդոց գրքում, Ադամը, մատուցվում է «մարդկություն» ընդհանրական իմաստով՝ ինչպես քանանացիների լեզվում։ «Մարդկության» օգտագործումը Ծննդոց գրքում, Ադամի արտացոլումն է, որպես բոլոր տղամարդկանց նախնու։

Կաբբալիստական աշխատությունները ցույց են տալիս, որ Ադամը վերցված է հրեական «Adame» բառից,« ես պետք է լինի նման »,որ նշանակում է լինել Ասծու նման՝ կամքի ազատության ասպարեզում։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ադամ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Giant Bomb · Rodovid · Rodovid · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Հանրագիտարանային բառապաշար · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Ուղղափառ · Ուղղափառ աստվածաբանական · Catholic (1997—…) · Catholic (1997—…) · Infernal (6e éd.) · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a19913977 · BNE: XX821006 · BNF: 17011701v · GND: 118646877 · ISNI: 000000048332777X · LCCN: n82025265 · LNB: 000138506 · NDL: 01079077 · NKC: jx20091201005 · NLA: 49682410 · NLG: 44318 · NLP: a0000001011962 · LIBRIS: 308724 · SUDOC: 027642798 · VIAF: 308180317, 490152138585310980651 · ULAN: 500114345 · WorldCat VIAF: 308180317, 490152138585310980651 |

 |

 |
**Սէմուել Մայքլ «Սեմ» Սայմոնը** (անգլ.՝ Samuel Michael "Sam" Simon, հունիսի 6, 1955(1955-06-06), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - մարտի 8, 2015(2015-03-08), Փեսիֆիք Փելիսեյդս, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ) ամերիկյան հեռուստատեսային պրոդյուսեր, դերասան և սցենարիստ է, ինչպես նաև՝ բարերար։ Առավել հայտնի է Սիմփսոնի հերոսնեի ստեղծմամբ։ Գրել է սցենար հետևյալ ֆիլմերի համար՝ «Տաքսի», «Կենացը»։ Ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը (1977)։
Սայմոնը ծանրորդ-բռնցքամարտիկ Լեյմոն Բրյուստերի մենեջերն է։
2007 թ.-ին մասնակցել է պոկերի համաշխարհային խաղերին։

Անձնական կյանք
--------------

1984 թվականից 1991 թթ.-ին ամուսնացած է եղել դերասանուհի Ջենիֆեր Թիլլիի հետ. ապրել են Լոս Անջելեսում։ 2012 թ.-ի վերջում Սայմոնի մոտ հայտնաբերում են քաղցկեղ։ Նույնիսկ իր կյանքի վերջին տարիներին Սայմոնը նկարահանվել է ֆիլմերում.։

Հասարակական կյանք
-----------------

Իր ամբողջ հարստությունը և կյանքը Սայմոնը նվիրել է բարեգործությանը։ Ստեղծել է բարեգործական ֆոնդ աղքատ ընտանիքների և անտուն կենդանիների համար։ Նվիրաբերել է միջոցներ թափառող կենդանիների հասարակական պաշտպանության համար։
Իր ողջ կարողությունը, որը կազմել է գրեթե 100 միլիոն դոլար, կտակել է բարեգործական ընկերություններին։ Սայմոնն ասել է. «Ես ցանկանում եմ դադարեցնել կենդանիների ոչնչացումը և փորձարկումները։ Ես կարծում եմ, որ բուսակերությունը լավագույն լուծումն է այսօր ծանրացած խնդիրների։ Դա կլուծի սովի խնդիրը, և մարդիկ կլինեն ավելի առողջ։ Անասնաբուծությունը ջերմոցային գազերի նետման գլխավոր պատճառն է, էլ չենք խոսում կենդանիների տանջանքների մասին»։

### Սեմ Սայմոնի մահ

Սեմ Սայմոնը մահացել է 2015 թ.-ի մարտի 8-ին Լոս Անջելեսում։
Իր կյանքի վերջին տարում, երբ արդեն հայտնի էր մահացու հիվանդությունը, Սեմը հաղորդումներից մեկում հնարավորություն է ստանում խոսել կենդանիների շահերի մասին։ Բառի բուն իմաստով, նա իր խոսքում կյանքն ու մահն է ներդնում ի շահ կենադնիների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2 3 4  GeneaStar
4. ↑  ««Սիմպսոնների» համահեղինակը կմեռնի կադրում». Lenta.ru. 2014 թ․ օգոստոսի 14. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

Սեմ Սայմոն (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
**Քնարիկ Միքայելի Բաբայան** (1921, Գեղանուշ, Հայաստան), հայ բժիշկ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ծառայողի ընտանիքում։ Ինը տարեկանում ծնողների հետ տեղափոխվել է Կիրովաբադ։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Կիրովաբադի № 11 դպրոցում (1938)։ Հաջորդ տարի ընդունվել է Երևանի բժշկական ինստիտուտ, ավարտել 1943 թվականին։ Այնուհետև աշխատանքի է ընդունվել Երևանի համաճարակաբանության և մանրէաբանության ինստիտուտում որպես մանրէաբան։

1944 թվականին զորակոչվել է բանակ և 2-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատի զորքերի հետ մասնակցել մարտերին։ Բանակից զորացրվել է 1945 թվականին։ Մինչև 1950 թվականը աշխատել է Երևանի 1-ին մանկական հիվանդանոցում որպես մանկաբույժ, իսկ 1950 թվականից՝ 2-րդ ծննդատան կլինիկական լաբորատորիայում՝ բժիշկ-լաբորանտ։

Ավելի քան երկու տասնամյակ եղել է կլինիկայի արհկոմի նախագահ, ընտրվել է Երևանի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։

Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում ֆաշիստական Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Անձնվեր աշխատանքի համար» և հինգ ուրիշ մեդալներով, բազմաթիվ պատվոգրերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 48-49։