Կենտրոնի նարնջագույն երկու շրջաններն ունեն նույն չափերը, սակայն ձախ շրջանն ավելի փոքր է ընկալվում:
**Էբինհաուզի տեսողական պատրանք կամ Տիտչեների շրջաններ**, չափերի ընկալման տեսողական պատրանք։ Ամենահայտնի տարբերակը իրար մետ տեղադրված նույն չափի երկու շրջաններն են, որոնցից մեկի շուրջը մեծ չափերի շրջաններ են, իսկ մյուսինը` մանր։ Նույն չափեր ունենալով հանդերձ` առաջին շրջանը երկրորդից փոքր է թվում։

Պատրանքը բացահայտել է գերմանացի հոգեբան Հերման Էբինհաուզը (1850-1909)։ Անգլախոս միջավայրում այն հանրաճանաչ է դարձել 1901 թվականին հրատարակված Տիտչեների հեղինակած փորձնական հոգեբանության դասագրքից։ Այստեղից էլ ծագել է երևույթի երկրորդ անվանումը` *Տիտչեների շրջաններ*։

Չնայած սովորաբար համարվում է, որ տեսողական այս պատրանքը կապված է չափերի ընկալման հետ, սակայն արտահայտվել է տեսակետ, որ այս պատրանքի ստեղծման վճռորոշ գործոնը կենտրոնական շրջանի հեռավորությունն է նրան մերձակա մյուս շրջաններից, ինչպես նաև շրջանի փակված լինելու աստիճանը։ Էբինհաուզի պատրանքը Դելբյոֆի տեսողական պատրանքի տարատեսակ կարելի է դիտարկել։ Եթե շրջապատող օղակները կենտրոնական շրջանին մոտ են տեղակայված, ապա այն ավելի մեծ է թվում, և հակառակը։ Շրջանն ընդգրկող օղակների չափը որոշում է, թե ինչքան մոտ կարող են նրանք գտնվել կենտրոնական շրջանին` առաջացնելով երկու ցուցանիշների` չափերի և հեռավորության շփոթ։

Էբինհաուզի պատրանքը էական դեր ունի ժամանակակից գիտական վեճերում, որոնք կապված են տեսողական կեղևում տեղեկության մշակման երկու տարբեր կենտրոնների (ընկալում և գործողությունների կատարում) գոյության հետ։ Ապացուցված է, որ Էբինհաուզի պատրանքն աղավաղում է չափերի ընկալումը, բայց երբ օբյեկտը տեսողական ընկալումից հետո փորձում է որոշակի գործողություններ կատարել, օբյեկտի չափերն ընկալվում են առանց աղավաղումների։ Վերջին շրջանում լույս է տեսել հրապարակում, որ իրական փորձեր են կատարվել մեծ անճշտություններով։ Այդ փորձերում ազդակները սահմանափակել են սխալի հնարավորությունը` հենց դրանով պատասխան գործողություններն ավելի ճիշտ դարձնելով։ Ընդ որում երկու ազդակները` մեծ և փոքր, ներկայացվել են տարանջատված, այսինքն` համեմատության համար երկրորդ շրջանը չի եղել, ինչն էլ Վ. Ֆրանցի և համահեղինակների կարծիքով խոսում է պատրանքի բացակայության մասին։ Հոդվածի հեղինակներն արտահայտում են տեսակետ, որ Էբինհաուզի պատրանքն աղավաղված է` անկախ տեսողական տեղեկության մշակումից։

Ժամանակակից մեկ այլ աշխատանքում պնդվում է, որ այս, ինչպես նաև Պոնցոյի տեսողական պատրանքի ընկալումը կախված է առանձին անհատների ընկալումից։

Դրսևորումը կենդանիների մոտ
--------------------------

Կա կարծիք, որ Էբինհաուզի պատրանքին ենթարկվում են թռչունների մի շարք տեսակներ` հավեր, աղավնիներ, սոսնձակեռնեխներ, ժակո թութակներ։

Տես նաև
-------

* Տեսողական պատրանք
* Պոնցոյի պատրանք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Roberts B, Harris MG, Yates TA. (2005). «The roles of inducer size and distance in the Ebbinghaus illusion (Titchener circles)». *Perception*. **34** (7): 847–56. doi:10.1068/p5273. PMID 16124270.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
2. ↑  M. A. Goodale & David Milner (1992 թ․ հունվար). «Separate pathways for perception and action». *Trends in Neuroscience*. **15** (1): 20–25. doi:10.1016/0166-2236(92)90344-8. PMID 1374953.
3. ↑  V. H. Franz, F. Scharnowski and K. R. Gegenfurtner (2005). «Illusion effects on grasping are temporally constant not dynamic» (PDF). *J Exp Psychol Hum Percept Perform*. **31** (6): 1359–1378. doi:10.1037/0096-1523.31.6.1359. PMID 16366795. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
4. ↑  D Samuel Schwarzkopf, Chen Song & Geraint Rees (2011 թ․ հունվար). «The surface area of human V1 predicts the subjective experience of object size». *Nature Neuroscience*. **14**: 28–30. doi:10.1038/nn.2706.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777794200 |

 |