**Էվա Պարտում** (լեհ.՝ Ewa Partum, 1945, Գրոձիսկ Մազովեցկի, Gmina Grodzisk Mazowiecki, Grodzisk Mazowiecki County, Մազովեցի վոյեվոդություն, Լեհաստան), կատարողական արտիստ, ռեժիսոր։

Կրթություն
----------

1963 թվականից սկսած Պարտումը սովորել է Լոձի Գեղարվեստի պետական բարձրագույն դպրոցում։ Այնուհետև 1965 թվականին ավարտել է Վարշավայի Գեղարվեստի ակադեմիան, որտեղ սովորել է գեղանկարչության բաժնում։ Դիպլոմն ստացել է 1970 թվականին։

Հիմնական աշխատանքներ
--------------------

Պարտումը մասնակցել է լեզվական և կատարողական խաղի՝ փորձելով բացահայտել նոր գեղարվեստական լեզու։ «Նոր լեզվի» այս որոնումը հիմնված է եղել նրա այն համոզմունքի վրա, որ գեղանկարչությունն սպառել է նոր կամ փոխակերպող գաղափարներ առաջացնելու իր ներուժը։ Պարտումի աշխատանքը պայմանավորված է եղել նաև այնպիսի հարցերի վրա, ինչպիսիք են հանրային տարածքի հայեցակարգը, կանանց դիրքը, կանացի սուբյեկտիվությունը և 1980-ական թվականների քաղաքական ենթատեքստը շոշափելը։

Պարտումն ուսումնասիրել է կանանց ինքնության խնդիրները, ներառյալ գենդերային կողմնակալությունը արվեստի աշխարհում։ Հարցազրույցներից մեկում նա պատմել է այն դժվարությունների և խտրականության մասին, որոնց բախվել է որպես կին նկարչուհի։ Այս նախապաշարմունքը ոգեշնչել է նրա որոշմանը՝ մերկ հանդես գալու բազմաթիվ աշխատանքներում։ Պարտումը մի անգամ հայտարարել է, որ ինքը մերկ ելույթ կունենա այնքան ժամանակ, մինչև արվեստի աշխարհի կանայք հավասար իրավունքներ ստանան։ Իր հարցազրույցներում նա խոսել է մերկ ցուցահանդեսների մասին. «Իրենց մեկնաբանությունների մեջ շատ քննադատներ կենտրոնանում են իմ ստեղծագործություններում իմ մերկ մարմնի օգտագործման վրա, իրականում չհասկանալով, որ ինձ համար դա նշան ստեղծելն է. նշան, որը ցույց է տալիս մի ամբողջ ուղղություն։ Դա տավտոլոգիական, և ոչ, ինչպես շատերն են հավատում, էգոցենտրիկ ռազմավարություն է… Երբ ցուցահանդեսն ավարտվում է, ես համերգից հետո վիրտուոզի պես խոնարհվում եմ հանդիսատեսիս առաջ…»:

Պարտումի քաղաքացիական աշխատանքներն սկսվել են 1969 թվականին և շարունակվել մինչև 1970-ական թվականները՝ համատեղելով պոեզիան և ներկայացումը։ Նա հայտարարել է, որ այն համարվում է արվեստի գործ` իր մարմինը դարձնելով ֆեմինիստական տրամասության տարր։ Սա կարող է օգտագործվել որպես էականիզմի օրինակ, քանի որ արվեստը վերաբերում է կնոջ մարմնին և մարմնին՝ որպես կտավ օգտագործելու ֆեմինիստական ներկայացման մեջ։

«Ինքնանույնականացում» (1980) աշխատանքը, ներառել է նրա մերկ ֆոտոմոնտաժները՝ Վարշավայի տարբեր տեսարանների վրա, հետիոտների շրջանում, կին ոստիկանի կողքին և նախագահական նստավայրի դիմաց՝ ցույց տալով մերկ կնոջ հակասական բնույթը։ Աշխատանքի վերնագիրը խոսում է կանացի ինքնության բարդ որոնման մասին։

Նկարչի աշխատանքը կենտրոնանում է ավանդական գենդերային նախազգուշացումների և սպասումների վտանգների վրա։ Օրինակ, «Վատ կինը» (1981) ֆիլմում նա չափազանցել է համապատասխանությունը կանանց հնազանդության և հիմարության նորմերին՝ «համբուրելով հանդիսատեսի ձեռքերը, ալկոհոլ լցնելով նրա գլխին, «քաղցր արվեստ» նկարելով հարած սերուցքով հատակին, խոսքեր՝ վարվելով հարբած և հիմար կնոջ պես»։ Մեկ այլ ստեղծագործության մեջ՝ «Կանայք, ամուսնությունը ձեր դեմ է» (1980), նա հագցրել է հարսանեկան զգեստ և փաթաթվել թափանցիկ փայլաթիթեղով, որի վրա գրված է եղել «Տղամարդկանց համար»։ Հետո նա կտրել է զգեստը և փայլաթիթեղը՝ մերկ երևալով։

1971 թվականից նա բանաստեղծական առարկաների տեսքով ստեղծել է «Էվայի բանաստեղծություններ» կոնցեպտուալ պոեզիան, որում հաճախ տպել է շուրթերը։ Վաղ կոնցեպտուալ բանաստեղծական ստեղծագործություններից է եղել «Ակտիվ պոեզիան», որտեղ Պարտումն օգտագործել է փորագրված տառերը տարբեր լանդշաֆտներում քամու միջոցով ցրելու համար՝ օգտագործելով դրանց պատահական բաշխումը պոեզիա ստեղծելու համար։ Նրա հետագա պոեզիան ունեցել է ուժեղ ֆեմինիստական և սոցիալական երանգ, թեև դա երբեք չի արտահայտվել հստակ կամ ակնհայտորեն դիտողին։ 1982 թվականին ռազմական դրության ժամանակ իր ելույթներից մեկում նա եղել է մերկ և կարմիր շրթներկով։ Այն արտահայտել է նրա ստեղծագործության թեմաներից մեկը, որը ներառել է բարքերի պարոդիա, որտեղ կանայք փորձել են արդարացնել իրենցից տղամարդկանց իդեալականացված սպասումները։ Բեռլինի պատի թեմայով ցուցահանդեսում նա լուսանկարել է իրեն մերկ, բարձրակրունկներով և աջ ձեռքում մեծ «Օ» և ձախում՝ «Շ», որը նշանակում է Արևելքի-Արևմուտքի Շատեն կամ Արևելքի-Արևմուտքի ստվերներ։

Պարտումը նաև 1971-1977 թվականներին ծառայել է որպես բարձր ազդեցիկ փոստային արվեստի պատկերասրահի կազմակերպիչ և համադրող։ *Galeria Adres* պատկերասրահում ցուցադրվել են նկարիչներ Ֆլյուքսուսի և այլոց աշխատանքները։ Որպես պատկերասրահի մաս, Էվա Պարտումը լրացուցիչ հրատարակել է կատալոգներ և գրքեր։

1960-ական թվականների և 1970-ական թվականների ընթացքում Պարտումի աշխատանքը հաճախ ենթարկվել է լեհ գրաքննիչների ազդեցությանը, որոնք մերժել են դրանք տարածել հրատարակություններում։

Ցուցահանդեսներ
--------------

2013 թվականի հուլիսին Ֆրակ Լորենը Մեցում կազմակերպել է «Վատ աղջիկներ. հավաքածուն գործողության մեջ» խորագրով ցուցահանդես՝ հարգելով արվեստագետներին, որոնք իրենց աշխատանքը նվիրել են հաստատված կարգը ապակառուցելուն ու ազատության, փորձառության և կյանքի համար տարածք ստեղծելուն։

Պարտումի աշխատանքների մի քանի հետահայաց տեսություններ են եղել, այդ թվում *Wyspa* արվեստի ինստիտուտի կողմից՝ *Ewa Partum: The Legality of Space* (2006):

Նրա աշխատանքների ցուցահանդեսները ներառում են.

* *W.O.R.K.S.*, Հայեցակարգային գրաֆիկա «Կարդում ենք մեր աշխարհը» Կալգարի, Կանադա, 1973
* Պողոտա 74, Սան Պաուլո, 1974, Փոստային արվեստի միջազգային ցուցահանդես '75 Բուենոս Այրես, 1975
* «Ֆիլմը որպես ֆիլմ` Ֆիլմը որպես արվեստ» կինոփառատոն, Լոձ, 1977
* *Quatro* Միլան, 1982, «Ժամանակակից լեհական արվեստը Բեռլինում» 1984
* *Polska 86*, 20-րդ դարի լեհական լուսանկարչության ցուցահանդես
* «Սև և սպիտակ Լեհաստանը», Փարիզ, 1990
* Էստեսմի, Վարշավայի Արվեստի Օֆսեթ ազգային պատկերասրահ, 1991
* *WACK!* Արվեստը ֆեմինիստական հեղափոխության մեջ, *MoCA*, 2007
* Հատուկ տեղի համար, Փաստաթղթեր և աշխատություններ *Generali Foundation*-ի հավաքածուից, Ավստրիական մշակութային ֆորում, 2007

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
2. 1 2  *Delarge J.* Le Delarge (ֆր.) — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
3. 1 2  MAK (польск.)
4. 1 2 3 4  Gorzodek, Ewa. "Ewa Partum." Արխիվացված 2014-11-29 Wayback Machine Polish Cultural Institute of New York. Polish Cultural Institute, 1 Jan. 2004. Web. 13 Oct. 2014.
5. ↑  «Ewa Partum». *Culture.pl* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 3-ին.
6. ↑  «Ewa Partum as a Cultural Producer | post». *post.at.moma.org*. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 4-ին.
7. 1 2  Majewska, Karolina (2014 թ․ ապրիլի 8). «On historicizing Conceptualism and the interpretation of feminism. A conversation with Ewa Partum». *OBIEG*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
8. ↑  Kazmierczak, Malgorzata. "Art and Documentation: English Summaries." Արխիվացված 2021-04-23 Wayback Machine Google Scholars. Central and Eastern European Online Library, 2012. Web. 13 Oct. 2014.
9. 1 2 3 4 5  «EWA PARTUM». *CULTURE.PL*. Culture.pl. 2014 թ․ մայիսի 19. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 7-ին.
10. ↑  Leszkowicz, Pawel. "Sex and Subversion in the Art of the People's Republic of Poland." Արխիվացված 2014-11-29 Wayback Machine The Central European Journal of Social Sciences and Humanities 20 (2007): 51-85. Google Scholars. Web. 13 Oct. 2014.
11. ↑  «ewa partum – the legality of space». *itsliquid*. itsliquid. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 7-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էվա Պարտում» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 124839517 · ISNI: 0000000109575933 · LCCN: nr2004007504 · NUKAT: n2003048076 · SUDOC: 185523382 · VIAF: 18167633 · WorldCat VIAF: 18167633 |

 |

 |