**«Հարրի և Տոնտո»** (անգլ.՝ Harry and Tonto), ռեժիսոր Պոլ Մազուրսկիի դրամատիկական ռոուդ-մուվին, որ թողարկվել է 1974 թվականին։ Գլխավոր դերը կատարել է Արթ Քարնին, որն այդ աշխատանքի համար արժանացել է «Օսկար» մրցանակի։

Սյուժե
------

Ծերունի Հարրի Կումբսը, որն իր Տոնտո անունով կատվի հետ ապրում է Վերին Վեստ Սայդում գտնվող բնակարանում, հրաժարվում է հեռանալ այնտեղից, երբ նրա տունը ճանաչվում է քանդման ենթակա։ Ոստիկանությունը նրան իր կատվի ու բազմաթոռի հետ բռնի հանում է տնից։ Շքամուտքի մոտ նա հանդիպում է իր որդուն՝ Բյուրտին, որն էլ ծերունուն ապրելու տեղ է տալիս իր տանը։ Տեսնելով, որ իր ներկայությունը դուր չի գալիս որդու կնոջը՝ Էլեյնին, Հարրին որոշում է գտնել վարձով բնակարան։ Անարդյունք որոնումներից հետո նա ստիպված որոշում է կատվի հետ մեկնել Չիկագոյում բնակվող դստեր՝ Շիրլիի մոտ։ Որդին, ենթարկվելով նրա խնդրանքներին, ինքնաթիռի տոմս է գնում, և Հարրին ժամանում է օդանավակայան, որտեղ նրանից պահանջում են հանձնել կատվին։ Դրան ի պատասխան՝ Հարրին գնում է սվտոկայան, որպեսզի Չիկագո մեկնի ավտոբուսով։ Ճանապարհին Հարրին իջնում է ավտոբուսից, որովհետև Տոնտոն պետք է հոգա բնական կարիքը։ 250 դոլարով գնելով օգտագործված մեքենա՝ Հարրին, որի վարորդական իրավունքի ժամկետը վաղուց անցել էր, ինքնուրույն ճանապարհորդության է մեկնում երկրում։

Ճանապարհին Հարրին վերցնում է երկու երիտասարդ ուղեկիցների՝ Աստվածաշնչից մեջբերումներ կատարող մի տղայի ու Ջինջեր անունով մի աղջկա, որոնք մեկնում են հիպիների համայնքը Բոուլդերում (Կոլորադո)։ Շուտով երիտասարդը հեռանում է, և Հարրին ու Ջինջերը ճանապարհը շարունակում են երկուսով։ Իր առաջին սիրո՝ Ջեսսի անունով պարուհու մասին ծերունու պատմությունից հետո աղջիկը նրան համոզում է գնալ այն քաղաքը, որտեղ ապրել է Ջեսին։ Տեղի ծերանոցներից մեկում Հարրին գտնում է արդեն տարեց կնոջ, որը դեմենցիայի պատճառով այդպես էլ չի ճանաչում նրան։ Ջեսիի հետ պարելուց հետո Հարրին շարունակում է ճանապարհը։ Շիրլիին պատկանող գրախանութում նրան դիմավորում է Նորմանը՝ Բյորտի որդին, որը պետք է ծերունուն վերադարձնի Նյու Յորք։ Իր հերթական ամուսնուց բաժանված Շիրլիի հետ բարդ զրույցից հետո Հարրին թոռան ու Ջինջերի հետ մեկնում է իր երկրորդ որդու մոտ՝ Լոս Անջելես։

Հարրին իր մեքենան տալիս է Նորմանին ու Ջինջերին, որպեսզի նրանք հասնեն հիպիների համայնք, իսկ ինքը ճանապարհը շարունակում է ավտոստոպով, նախ՝ շրջիկ առևտրականի, ապա մարմնավաճառի հետ։ Հասնելով Լոս Անջելես՝ Հարրին խաղատուն այցելելուց հետո ձերբակալվում է ոստիկանության կողմից հասարակական վայրում բնական կարիքը հոգալու համար։ Բանտում մի հնդկացի փորձում է բուժել Հարրիի բարձիկաբորբը, և նա իրեն ավելի լավ է զգում։ Բանտից դուրս գալիս Հարրին դիմավորում է նրա կրտսեր որդին՝ Էդդին, որը հորը տանում է իր մոտ՝ ճանապարհին պատմելով բիզնեսում իր հաջողությունների մասին։ Սակայն ծերունին հասկանում է, որ որդին իրականում խնդիրներ ունի, և օգնում է նրան իր թոշակի գումարից։ Հրաժարվելով ապրել Էդդիի մոտ՝ Հարրին բնակարան է գտնում ծովափի մոտ, որտեղ էլ անցկացնում է ազատ ժամանակն իր հասակակիցների հետ։ Մի օր նա նկատում է, որ Տոնտոն առողջական խնդիրներ ունի, և նրան տանում է անասնաբուժական հիվանդանոց մոտ, որտեղ էլ Տոնտոն մահանում է տիրոջ երգի հնչյունների ներքո։ Ծովափի նստարանին նստած՝ Հարրին ափի մոտ նկատում է շիկակարմիր կատվի, որը ջրի երկու կաթիլի պես նման է Տոնտոյին, և վազում է դեպի նա։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Արթ Քարնի | Հարրի Կումբս  Հարրի Կումբս  |
| Մելանի Մայրոն | Ջինջեր  Ջինջեր  |
| Լարրի Հեգմեն | Էդդի Կումբս  Էդդի Կումբս  |
| Ֆիլ Բրունս | Բյորտ Կումբս  Բյորտ Կումբս  |
| Ջոշ Մոստել | Նորման Կումբս  Նորման Կումբս  |
| Էլեն Բյորստին | Շիրլի  Շիրլի  |
| Ջերալդին Ֆիցջերալդ | Ջեսի  Ջեսի  |
| Քլիֆ Դե Յանգ | Բյորտ Կումբս կրտ.  Բյորտ Կումբս կրտ.  |

Ստեղծում
--------

Պոլ Մազուրսկին ցանկացել է Հարրի դերը տալ Ջեյմս Կեգնիին, սակայն դերասանը հրաժարվել է այդ դերից, ինչպես Լոուրենս Օլիվիեն և Քերի Գրանտը։ Դրանից հետո Մազուրսկին դիմել է Արթ Քարնիին։ Սկզբում Քարնին նույնպես հրաժարվել է, մասամբ այն պատճառով, որ ինքը Հարրիից տասնհինգ տարով երիտասարդ էր, բայց հետո համաձայնել է։

Քարնին, որը ծնվել է 1918 թվականին, ընդամենը 13 տարով է մեծ եղել իր հերոսի որդիներին մարմնավորած դերասաններից՝ Լարրի Հեգմենին և Ֆիլ Բրունսից, ինչպես նաև 14 տարով մեծ է Էլեն Բյորստինից, որը մարմնավորել է նրա դստերը։ «Էմմի» մրցանակի դափնեկիր Բոբ Օ'Բրադովիչի գրիմի շնորհիվ Քարնին տպավորիչ կերպով վերափոխվել է տարեց Հարրիի։

Քարնին նշել է, որ նախքան «Հարրի և Տոնտո» ֆիլմում նկարահանվելն ինքը «երբեք չի սիրել կատուներին», բայց ասել է, որ ֆիլմում կատվի հետ կարողացել է լավ հարաբերություններ հաստատել։

Մրցանակներ և անվանակարգեր
-------------------------

| Տարի | Մրցանակ | Անվանակարգ | Ներկայացված | Արդյունք |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1975 | Օսկար | Տղամարդու լավագույն դերակատարում | Արթ Քարնի | Հաղթանակ |
| Լավագույն օրիգինալ սցենար | Պոլ Մազուրսկի և Ջոշ Գրինֆելդ | Անվանակարգ |
| 1975 | Ոսկե գլոբուս | Տղամարդու լավագույն դերակատարում (կատակերգություն կամ մյուզիքլ) | Արթ Քարնի | Հաղթանակ |
| Լավագույն ֆիլմ (կատակերգություն կամ մյուզիքլ) |  | Номинация |
| 1976 | Kinema Junpo Awards | Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ | Պոլ Մազուրսկի | Հաղթանակ |
| 1974 | ԱՄՆ կինոքննադատների ազգային խորհուրդ | Տասը լավագույն ֆիլմեր |  | Հաղթանակ |
| 1975 | ԱՄՆ սցենարիստների գիլդիայի մրցանակ | Լավագույն օրիգինալ սցենար | Պոլ Մազուրսկի և Ջոշ Գրինֆելդ | Անվանակարգ |

Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 83 % վարկանիշ 18 գրախոսականների հիման վրա, որոնց միջին միավորը 10-ից of 7,2 է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
2. 1 2 3 4
3. 1 2
4. 1 2 3 4 5 6 7
5. 1 2 3 4 5 6 7
6. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
7. ↑  «Harry and Tonto - History». *AFI Catalog of Feature Films*. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
8. ↑  «Show Business: Art Who?». *Time*. 1975 թ․ ապրիլի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 22-ին. Վերցված է 2007 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
9. ↑  «Harry and Tonto». *Rotten Tomatoes*. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հարրի և Տոնտո»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում 7,4` 10 աստղից
* «Հարրի և Տոնտո»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում: 4 5 աստղից
* ««Հարրի և Տոնտո»(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում 7,4` 10 աստղից

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |