recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հյուսելու համաշխարհային օր**, այս տարի հյուսելու համաշխարհային օր նշվեց հունիսի 11-ին։

Պատմություն
-----------

Սկսած 2005 թվականից` հունիսի 2-րդ շաբաթ օրը նշվում է «տարօրինակ» տոներից մեկը` հանրության մեջ հյուսելու միջազգային օրը։ Առաջին անգամ Հյուսելու Համաշխարհային օրը նշվել է Փարիզում։ Այս զվարճությունը, որը դարձավ սովորություն, մտածել է հյուսելու մեծ սիրահար Դանիելա Լենդսը։ Այդ օրը բոլոր նրանք,ովքեր սիրում են գործել շյուղով կամ կեռիկով, հավաքվում են քաղաքի որևիցե հասարակական վայրում` այգում, սրճարանում, զբոսայգում, և սկսում են զբաղվել իրենց սիրելի գործով։ Ժանամակի ընթացքում հրապարակային հյուսելու սովորությունը գրավեց նաև ուրիշ երկրների բնակչուհիներին (տոնը նշվում է, օրինակ, ԱՄՆ-ում, Անգլիայում, Շվեցարիայում, Ֆինլանդիայում, Նորվեգիայում, Էստոնիայում)։ Այս գործողությունն նույնիսկ ունի իր խորհրդանիշը, որի վրա պատկերված են 2 շյուղեր` Եվրոպայի քարտեզի ֆոնի վրա։

Իմիջիայլոց այս գործողությունը ստացել է բարեգործական բնույթ։ Հաճախ այդ օրը ձեռագործները իրենց գործած բոլոր իրերը նվիրաբերում են աղքատ քաղաքացիներին կամ ցուցադրում են շուկաներում, իսկ հավաքված շահույթը կրկին ուղղվում է կարիքավորներին օգնելու համար։ Առավել ակտիվ հյուսողները փորձում են «կապել» ամբողջ աշխարհը. իրենց գործվածքները ուղարկում են հեռավոր երկրներ և նույնիսկ հեռավոր մայրցամաքներ։ Բացի այդ համաշխարհային գործելու օրը կազմակերպվում են գործվածքների ցուցահանդեսներ, նորաձևության ցուցադրություններ, ինչպես նաև վարպետաց դասընթացներ նրանց համար, ովքեր ցանկանում են սովորել այդ ոչ հեշտ, բայց հետաքրքիր զբաղմունքը։ Ըստ տարբեր աղբյուրների` այսօր հյուսելու համաշխարհային օրը անց է կացվում երկրագնդի ավելի քան 350 քաղաքներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
Խլադնիի պատկերներ
**Խլադնիի պատկերներ**, տատանվող առաձգական թիթեղի մակերևույթի վրա հանգուցային գծերի շուրջը չոր ավազահատիկների կուտակմամբ առաջացող պատկերներ։ 1787 թվականին հայտնաբերել է գերմանացի գիտնական Էրնստ Խլադնին (գերմ.՝ Chladni, 1756-1827)։ Փոփոխելով ամրացման կետերը և գրգռման տեղերը՝ կարելի է ստանալ թիթեղի տարբեր սեփական տատանումների համապատասխանող պատկերներ։ Դրանք տալիս են տատանվող թիթեղի հանգուցային գծերի բաշխման ակնառու պատկերը։ Կլոր թիթեղի դեպքում հանգուցային գծերը լինում են շրջանաձև կամ շառավղային, իսկ ուղղանկյուն կամ եռանկյուն թիթեղի դեպքում ունենում են կողմերին կամ անկյունագծերին զուգահեռ ուղղություն։ Խլադնիի պատկերներն օգտագործվում են հեռախոսների, միկրոֆոնների, բարձրախոսների մեմբրանների տատանումների սեփական հաճախականության հետազոտման համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 53)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խիրուրգիա (այլ կիրառումներ)

**«Խիրուրգիա»** (ռուս.՝ Хирургия), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1884 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է «Օսկոլկի» ամսագրում 1884 թվականի օգոստոսի 11-ին։

Հրապարակումներ
--------------

Ա. Պ. Չեխովի «Խիրուրգիա» պատմվածքը գրվել է 1884 թվականի օգոստոսին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է հումորիստական գրական-գեղարվեստական «Բեկորներ» ամսագրում № 32, 1884 թվականի օգոստոսի 11-ին թատերաբեմ ենթավերնագրի ներքո Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։ 
1886 թվականին պատմվածքն ընդգրկվել է «Խայտաբղետ պատմվածքներ» ժողովածուում, հետագայում ոճաբանական ճշգրտումներից հետո ընդգրկվում է Ա. Ֆ. Մարքսի կողմից հրատարակված Չեխովի ստեղծագործությունների ժողովածուի մեջ։ Ստեղծագործությունների ժողովածուի համար Ա. Պ. Չեխովը պատմվածքում փոփոխում է խոսակցական լեզվով գրված մասերը գրականով։

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվում է բուլղարերեն, լեհերեն և սերբախորվաթերեն։

Սյուժե
------

Պատմվածքը գրվել է բժշկական կրթություն ունեցող Չեխովի կյանքի տպավորությունների հիման վրա։ Միխայիլ Պավլովիչ Չեխովը պատմվածքի սյուժեի ի հայտ գալը կապում է 1884 թվականի ամռանը Չեխովի Վոսկրեսենսկ քաղաքում բնակվելու և Չիկինսկի տեղական հիվանդանոցում բժիշկ աշխատելու հետ։ Գրող Պյոտր Սերգեենկոն սյուժեի ծագումը կապում է Անտոն և Ալեքսանդր եղբայրների թատերական իմպրովիզացիայի հետ։

Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում տեղական հիվանդանոցում։ Մի անգամ հիվանդանոցի բժիշկը մեկնում է ամուսնանալու և հիվանդներին սկսում է ընդունել բուժակ Կուրյատինը։ Այդ օրերին հիվանդանոց է գալիս եկեղեցական դպիր Վոնմիգլասովը, որի ատամը ցավում էր։ Զննելով ատամը՝ Լուրյատինը որոշում է հեռացնել այն։ Դպիրի աղաղակի ներքո նա երկար ժամանակ բերանից ցանկանում էր հանել հիվանդ ատամը, սակայն այն ջարդում է։ Այդ արարողության ընթացքում քաղաքավարի բուժակն ու դպիրը վերջնականապես իրար հայհոյում են։

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Бабы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. - М.: Наука, 1974-1982.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Чеховский юбилейный сборник». М. 1910, стр. 486

Արտաքին հղումներ
----------------

* Рассказ Хирургия Archived 2017-05-05 at the Wayback Machine. ռուսերեն տեքստ
* Рассказ Хирургия ռուսերեն և անգլերեն
**Բորժոմ-Խարագաուլի ազգային պարկ** (վրաց.՝ ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი), ազգային պարկ Վրաստանի կենտրոնական մասում, տեղակայված է Փոքր Կովկասի տարածքում։

Եվրոպայի ամենամեծ ազգային պարկերից մեկն է, ներառում է 6 վարչական շրջան, ձգվում է Բորժոմ առողջարանային քաղաքից Խարագաուլի քաղաք։ Ընդհանուր տարածքը 5.3 հազար կմ² է, որը կազմում է Վրաստանի ամբողջ տարածքի 7.6%-ը։ Ազգային պարկի յուրօրինակությունը աշխարհագրական և էկոլոգիական գոտիների, լանդշաֆտների, պատմական հուշարձանների և հարուստ բուսական և կենդանական աշխարհի բազմազանությունն է։

Պատմություն
-----------

Բորժոմ-Խարագաուլի ազգային պարկի ստեղծման պատմությունը սկիզբ է առնում միջին դարերում, երբ այս տարածքները պատկանում էին ֆեոդալներին և օգտագործվում էին հիմնականում որսի նպատակներով։

Վրաստանի՝ Ռուսական կայսրության կազմի մեջ լինելու ընթացքում մեծ ազդեցություն է ունեցել մեծ իշխան Միխայիլ Նիկոլաևիչը՝ Ալեքսանդր II-ի եղբայրը, Անդրկովկասի նախկին նահանգապետը։ Նա համարեց տեղի պարկի գեղեցկությունը տպավորիչ և որոշեց այնտեղ կառուցել իր ամառային նստավայրը։

Ավելի ուշ նա գրավեց էլ ավելի մեծ տարածք և արգելեց առանց թույլտվության որսորդությունը՝ դրանով հիմք դնելով ապագա ազգային պարկին։

Պարկը հիմնադրվել է 1995 թվականին՝ Վայրի բնության համաշխարհային հիմնադրամի (WWF) և Գերմանիայի կառավարության աջակցությամբ, սակայն պաշտոնապես բացվել է միայն 2001 թվականին։

Տես նաև
-------

* Վրաստանի ազգային պարկերի ցանկ
* Անտառային հրդեհները Բորժոմում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
* Հոդված պարկի մասին Archived 2017-01-09 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գլինկայի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Գլինկայի փողոց** (ռուս.՝ Улица Глинки), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Պերվոմայսկի շրջանում, Օրջոնիկիձե ավանում։ Անվանվել է ռուս նշանավոր կոմպոզիտոր Միխայիլ Իվանովիչ Գլինկայի (1804-1857) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մեդնոգորսկայա փողոցից և ավարտվում Մոժայսկայա փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 2 կիլոմետր է։

Նկարագրություն
--------------

Դոնի Ռոստով քաղաքի Գլինկայի փողոցը սկսվում է Մեդնոգորսկայա փողոցից, հատում Աբականսկայա, Շչերբակովի, Արեֆևի, Խաղաղ Դոնի, Դնեպրոպետրովսկի, Բրեստի, Դունդիչի, Գրամշիի 1-ին, Գրամշիի 2-րդ փողոցները և ավարտվում Մոժայսկայա փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 2000 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 154 շինություն։

Գլինկայի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 344020։

Փողոցն անվանվել է ռուս նշանավոր կոմպոզիտոր Միխայիլ Իվանովիչ Գլինկայի (1804-1857) պատվին։ Գլինկան առաջինն է, ում ստեղծագործությունները ճանաչում են ստացել Եվրոպայում, նա հաճախ բնորոշվում է որպես ռուսական դասական երաժշտության հայր։ Նրա հիմնական ստեղծագործություններն են՝ «Կյանքը հանուն ցարի» («Жизнь за царя», 1836) և «Ռուսլան և Լյուդմիլա» («Руслан и Людмила», 1837, 1842) օպերաները, «Կամարինսկայա», «Իսպանական նախերգանք» № 1 և 2, «Վալս-ֆանտազիա» սիմֆոնիկ ստեղծագործությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 3, էջ 94»։ Վերցված է 2019 Մայիսի 8

Աղբյուրներ
----------

* Улица Глинки в Ростове-на-Дону
* Подробная карта Улица Глинки, город Ростов-на-Дону со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс Улица Глинки, г. Ростов-на-Дону Archived 2019-05-08 at the Wayback Machine.
**Առյուծի արձանիկ**, մ․թ․ա․ 14-13-րդ դարերում Օշականում հայտնաբերված արձանիկ, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 3079-1 համարի ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Բարձր պատվանդանի վրա՝ քառանկյունաձև հարթակին կանգնած առյուծի սնամեջ ֆիգուրա է։ Կենադանին փոքրամարմին է՝ խոշորագլուխ։ Ականջները կարճ են, աչքերը նշված են կլոր, խորը փոսորակներով։ Դունչը հաստ է, ընդգծված են քիթը, լայն բացված երախը, ժանիքները։ Իրանի կողային մասերին կան մեկանաձև բացվածքներ։ Գավակը կլորավուն է, պոչը՝ երկար, ծայրը վեր կեռված է։ Կենդանու առջևի ոտքերը ուղիղ են, երկար, ետևինները՝ կքած։ Ոտնաթաթերը՝ ընդգծված մատներով, ձուլված են հարթակին։ Պատվանադանը խարսխաձև հիմքով գալարազարդ սյուն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Առյուծի արձանիկ, Օշական(չաշխատող հղում)
2. ↑  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
**Առյուծի պար** (չինարեն՝ 舞獅), չինական մշակույթի ավանդական պարերից մեկը։ Իրենից ներկայացնում է առյուծի մարմին, կերպար, որի մեջ գտնվող երկու մարդ ղեկավարում են այն։ Պարի բազային շարժումները ավելի շատ կարելի է տեսնել չինական մարտական արվեստում։

Առյուծի պարը, ըստ ավանդության, կատարվում է տարբեր տոների և փառատոնների ժամանակ, որից ամենանշանակալին չինական Նոր տարին է, որը լայնորեն նշվում է ամբողջ աշխարհի չինացիների կողմից։

Հյուսիսային Չինաստան
--------------------

Հյուսիսային Չինաստանում առյուծները հիմնականում ելույթ են ունենում զույգով, այդ դեպքում արուի գլխին լինում է կարմիր ժապավեն, իսկ էգի գլխին` կանաչ։ Երբեմն առյուծները հայտնվում են ընտանիքով, երբ մեծերի կողքին ավելանում են նաև կորյունները։

Հարավային Չինաստան
------------------

Առյուծի պար: Գուանդուն, Չինաստան
Չինաստանի հարավում պարը ավելի խորհրդանիշային է։ Ներկայացումը ավանդաբար կատարվում է չար ուժերին վախեցնելու և հաջողությանը գրավելու համար։ Հարավային առյուծը տեսանելիորեն տարբերվում է. այստեղ օգտագործվում է գույների բազմազանություն, գլուխը ավելի հստակ է առանձնանում մարմնից, աչքերը մեծ են, դնչին հայելի է ամրացված (ենթադրվում է, որ չար ուժերը վախենում են իրենց արտացոլանքից), իսկ գլխի կենտրոնում եղջյուր կա։ Առյուծն ունի շատ տարբերակներ ու ոճեր։ Հարավային առյուծի պարը սկիզբ է առել Գուանդունից։

Թայվան
------

Առյուծի պար: Թայվան
Թայվանի առյուծի պարը ավելի մոտ է մարտական արվեստին։ Առյուծն այստեղ ավելի հասարակ կառուցվածք ունի, ի տարբերություն հարավային Չինաստանի առյուծի, նրա աչքերն ու բերանը չեն կարող բացվել կամ փակվել։ Տարբերություն կա նաև երաժշտության մեջ և առյուծի մուտքի ժամանակ։

Վիետնամ, Կորեա, Ճապոնիա, Մալայզիա
---------------------------------

Առյուծի պար: Ճապոնիա
Վիետնամում, Կորեայում, Ճապոնիայում և Մալայզիայում նույնպես առյուծի պարի ավանդույթ կա։ Շրջանից շրջան առյուծները տարբերվում են։ Ճապոնիայում առյուծին կարող է ղեկավարել ինչպես մեկ, այնպես էլ երկու մարդ, կորեական առյուծին երբեմն ղեկավարում են երեքը։

Վիետնամում պարն անվանում են «մուա լան-շի-ռոնգ» (Múa lân-sư-rồng), կորեերեն` «սաջախում» կոր.՝ 사자춤, 獅子춤, ճապոներեն` «սիսիմայ» (獅子舞):

Մալայզիայում չինացիները հավատում են, որ առյուծի պարը հեռացնում է չար ուժերին, բերում է երջանկություն և բարեկեցություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Rebecca Berkley* The illustrated complete musical instruments handbook. — Flame tree, 2006. — P. 44. — 416 p. — ISBN 9781844515202


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NDL: 00571251 |

 |
|  |
| --- |
| **Առյուծատամ մազոտ** |
| Առյուծատամ մազոտԱռյուծատամ մազոտ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Եղերդակայիններ (Cichorioideae) |
| **Ցեղ** | Առյուծատամ *(Leontodon)* |
| **Տեսակ** | **Առյուծատամ մազոտ** *(L. hispidus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Leontodon hispidus***L. 1753 |

**Առյուծատամ խոզանավոր** (լատ.՝ Leontodon hispidus), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս, բազմամյա մոլախոտ։

Նկարագրություն
--------------

Մինչև 50 սմ բարձրությամբ, թավոտ, տերևազուրկ ծաղկակիր ցողունով և արմատամերձ երկար տերևներով բազմամյա խոտաբույս է։ Կարճ կոճղարմատից աճում են բազմաթիվ թելանման արմատներ։ Երկար նշտարաձև տերևները ատամնաեզր են։ Զամբյուղները կազմված են բազմաթիվ դեղին ծաղիկներից։ Փաթաթոցի կղմինդրաձև դասավորված տերևիկները երկարավուն նշտարաձև և թավոտ են։ Սպիտակ փետրաձև մազիկներից կազմված փուփուլիկով պտուղը երկարավուն իլիկաձև սերմիկ է։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիների թփուտներում, սարալանջերին, մերձալպյան և ալպյան մարգագետիններում։ Տարածված է Շիրակի, Արագածոտնի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում և Արցախում։ Մեղրատու բույս է։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածը, կոճղարմատները, տերևներն ու ծաղիկները։ Կանաչ զանգվածի թուրմը կամ եփուկն օգտագործում են լեղապարկի հիվանդություններ բուժելու նպատակով։ Չորացրած և մանրացրած արմատներից պատրաստում են սուրճին փոխարինող խմիչք, իսկ մատղաշ տերևներից՝ աղցաններ։ Մոլախոտ է։ Սերմի ծլման առաջին տարվա աշնանը, հատկապես մարգագետնատիպ հողատեսքերում, մազոտ առյուծատամի փռվող տերևները վաղօրոք զբաղեցնելով գետնի մակերեսը, մշակովի ու բնական կերաբույսերին զրկում են աճի զարգացման նվազագույն հնարավորություններից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Leontodon hispidus
* APDB: 138224
* APNI: 95240
* BioLib: 41620
* EoL: 503435
* EPPO: LEBHI
* EUNIS: 156638
* FloraBase: 19819
* FNA: 250067073
* GBIF: 3137498
* GRIN: 417445
* iNaturalist: 164501
* IPA: 26607
* IPNI: 229358-1
* IRMNG: 10803244
* ISC: 115189
* ITIS: 37885
* NBN: NBNSYS0000004523
* NCBI: 58660
* NZOR: dcda105a-9891-46f9-8b41-c04d81b8a92c
* PalDat: Leontodon\_hispidus
* PFI: 6228
* Plant List: gcc-117551
* PLANTS: LEHI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:229358-1
* Tropicos: 2700971
* VASCAN: 3276

 |

 |

Աղբյուրներ
----------

* Ռ. Ս. Կարապետյան - Հայաստանում տարածված մոլախոտների ատլաս, «Լույս» հրատարակչություն Երևան - 1980
**Պիրոէլեկտրիկներ** (հին հունարեն՝ πῦρ - հուր և (ղի) էւեկտրիկներ), բյուրեղային դիէլեկարիկներ, որոնց հատուկ է ինքնակամ բևեռացումը, այսինքն՝ բևեռացում առանց արտաքին ներգործությունների։

Երևույթ
-------

Սովորաբար ինքնակամ բևեռացումը նկատելի չէ, որովհետև դրա շնորհիվ ստեղծված էլեկտրական դաշտը համակշռվում է պիրոէլեկտրիկների ներսից և շրջապատող օդից դեպի պիրոէլեկտրիկների մակերևույթը «հոսող» ազատ էլեկտրական լիցքերի դաշտով։ Ջերմաստիճանի փոփոխության ժամանակ ինքնակամ բևեռացման մեծությունը փոխվում է, և երևան է գալիս էլեկտրական դաշտ, որը հնարավոր է դիտել, քանի դեռ այն չի համակշռվում ազատ լիցքերի դաշտով։ Այս երևույթը կոչվում է *պիրոէլեկտրական էֆեկտ* կամ *պիրոէլեկտրականություն*։

Բնորոշ ներկայացուցիչներ
-----------------------

Պիրոէլեկտրիկների բնորոշ օրինակ է տուրմալինը, որում, ջերմաստիճանի 1 °С փոփոխության դեպքում, ծագում է ~400 վ/սմ էլեկտրական դաշտ։ Ինքնակամ բևեռացման փոփոխություն և էլեկտրական դաշտի առաջացում կարող են տեղի ունենալ ոչ միայն ջերմաստիճանի փոփոխման, այլն պիրոէլեկտրիկների դեֆորմացման դեպքում։

Նկարագիր
--------

Այսպիսով, բոլոր պիրոէլեկտրիկները պիեզոէլեկտրիկներ են, մինչդեռ հակառակ պնդումը ճիշտ չէ։ Ինքնակամ բևեռացման գոյությունը պայմանավորված է բյուրեղների բավականաչափ թույլ սիմետրիայով։ Պիրոէլեկտրիկների հատուկ խումբ են կազմում սեգնետաէլեկտրիկները։

Գոյություն ունի նաև պիրոէլեկտրականությանը հակառակ երևույթ, եթե պիրոէլեկտրիկը տեղադրվի էլեկտրական դաշտում, ապա բևեռացումը կփոխվի, և բյուրեղը կտաքանա կամ կհովանա, ընդ որում ջերմաստիճանի փոփոխությունը ուղիղ համեմատական կլինի էլեկտրական դաշտի լարվածությանը։ Այս երևույթը կոչվում է *գծային էլեկտրակալորիական էֆեկտ*։

Կիրառում
--------

Պիրոէլեկտրիկները կիրառվում են տեխնիկայում իբրև ինդիկատորներ և ճառագայթման ընդունիչներ։

Տես նաև
-------

* Պիեզոէլեկտրականություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Feynman Lectures on Physics Vol. II Ch. 11: Inside Dielectrics
* Substantial explanations of pyroelectric detector operation Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine.
* Pyroelectric Infrared Detectors DIAS Infrared
* DoITPoMS Teaching and Learning Package- "Pyroelectric Materials"

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 308)։*  |
**Ագահ հարուստը**, հայ ժողովրդական հեքիաթ։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է աղքատ և հարուստ մարդկանց մասին։ Մի օր մի աղքատ մարդ ցորեն է վերցնում և տանում ջրաղաց` աղալու։ Մի հարուստ մարդ էլ իր ցորենն էր բերել։ Երկուսն էլ իրենց ցորենն աղում են։ Հարուստը մտածում է, որ կարելի է բաղարջ թխել։ Աղքատը համաձայնում է։ Հարուստը մտքում մտածում է, որ բաղարջը միայն աղքատի ալյուրից կթխի։ Սկսում են թխել, հարուստը մի բուռ ալյուր է գցում մի մեծ տաշտի մեջ, երկու դույլ ջուր լցնում վրան, խառնելով աղքատին ասում, որ նա պնդացնի։ Աղքատն ինչքան որ ալյուր էր աղացել, լցնում է տաշտի մեջ, վերջ ի վերջո պնդեցնում է, խմոր հունցում։ Բաղարջներ են թխում, տաշտի վրա շարում։ Հարուստը մտածում է, թե ինչպես անի, որ բոլոր բաղարջներն ինքը մենակ ուտի։ Եվ մտածելով ասում է, որ ով շատ սուտ ասի, նա ել կուտի բոլոր բաղարջները։ Աղքատը համաձայնում է։ Եվ այդպես աղքատը հարուստից շատ սուտ է ասում, հարուստը հասկանում է, որ աղքատը հաղթում է, բաղարջները նրան է տալիս։

### Կերպարներ

* Աղքատ
* Հարուստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, կազմող` Ա. Նազինյան, Երևան, 2004, էջ 233

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աղքատը և հարուստը (հեքիաթ) Archived 2012-07-27 at the Wayback Machine.
* Ագահ հարուստը
**Խլախտ** (լատ.՝ Malleus), մարդու և կենդանիների (առավելապես միասմբակավորների) վարակիչ, մեծ մասամբ քրոնիկ հիվանդություն։ Բնորոշվում է լորձաթաղանթների, մաշկի վրա, թոքերում յուրահատուկ հանգույցների առաջացմամբ։ Խլախտով (շատ հազվադեպ) հիվանդանում են նաև ուղտերը, կատուների ընտանիքի գիշատիչ կենդանիները։ Հիվանդությունն առաջինը նկարագրել է Արիստոտելը, հարուցիչը հայտնաբերել է Լյոֆլերը (1882 թ.)։

Հարուցիչը B. Mallei ոչ սպորավոր ցուպիկն է։ Ինֆեկցիայի աղբյուրը հիվանդ կենդանիներն են։

Հիվանդության զարգացում
----------------------

Խլախտը զարգանում է թոքերում, քթի խոռոչում և մաշկի վրա։ Քթային խլախտի դեպքում նկատվում են լորձաթաղանթի հիպերեմիա, հանգույցներ, որոնք, հետագայում քայքայվելով, վերածվում են խոցերի, ավշային հանգույցների մեծացում, մաշկայինի դեպքում՝ հանգույցներ, խոցեր։ Թոքային խլախտը թաքնված բնույթի է։

Ախտորոշում
----------

Խլախտն ախտորոշում են կլինիկական, բակտերիալոգիական, ախտանատոմիական և ալերգիական հետազոտություններով։ Հիմնական մեթոդը ալերգիականն է. կատարվում է ակնային, երբեմն՝ ենթամաշկային եղանակով և հայտնի է մալեինացում անունով։ Ակնային մալեինացում կատարվում է երկու անգամ՝ 5-6 օր ընդմիջումով։

Բուժում
-------

Բուժումը չի մշակված։ Կանխարգելումը, անապահով տնտեսություններում հայտարարվում է կարանտին, պայմանական առողջ կենդանիներին պարբերաբար ստուգում են կրկնակի մալեինացմամբ (կլինիկական հիվանդ, կասկածելի և դրական ռեակցիայով կենդանիներին այրում են)։ Կանխարգելման նպատակով ապահով տնտեսություններում ամեն տարի ալերգիական եղանակով ստուգում են կենդանիներին։ Կարանտինը հանվում է վերջին հիվանդի հայտնաբերումից 45 օր հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Disease Ontology — 2016.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · DiseasesDB · eMedicine · KEGG · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Disease Ontology · GND: 4578160-6 · LCCN: sh85055089 · Microsoft: 2776718227, 2909737470 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 54)։*  |
**Հայաստանի Հանրապետության Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով,** «Հանրային ծառայությունները կարգավորող մարմնի մասին» ՀՀ օրենքով ստեղծված մշտապես գործող մարմին, որն իրականացնում է հանրային ծառայությունների ոլորտի կարգավորումը։ Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի հանձնաժողովի, Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի կարգավորող հանձնաժողովի և Հայաստանի Հանրապետության բնական մենաշնորհների կարգավորման հանձնաժողովի իրավահաջորդն է։

Հանրային ծառայությունների կարգավորվող ոլորտներ
----------------------------------------------

հանրային ծառայությունների կարգավորվող ոլորտներն են՝

* էներգետիկայի բնագավառը, որը ներառում է էլեկտրաէներգետիկական, ջերմամատակարարման, գազամատակարարման համակարգերը.
* ջրային համակարգը, որը ներառում է խմելու, ոռոգման, տեխնիկական արդյունաբերական ջրի մատակարարումը, ջրահեռացումը և կեղտաջրերի մաքրումը.
* հեռահաղորդակցության (էլեկտրոնային հաղորդակցության) բնագավառը.
* փոստային կապի բնագավառը.
* երկաթուղային տրանսպորտի բնագավառը՝ ենթակառուցվածքի օգտագործման վճարների հաշվարկման մեթոդաբանության, օգտագործման վճարի հաշվարկի իրականացման և օգտագործման վճարի հաստատման մասով.
* տրանսպորտային միջոցների պարտադիր տեխնիկական զննության անցկացման բնագավառ՝ միայն սակագների մասով։

Հանրային ծառայությունների կարգավորման սահմանումը
------------------------------------------------

Հանրային ծառայությունների ոլորտում կարգավորումը պետական քաղաքականության մի մասն է, որի նպատակն է կարգավորող մարմնի կողմից օրենքներով սահմանված իր իրավունքների և պարտականությունների իրականացմամբ հավասարակշռել սպառողների և հանրային ծառայությունների ոլորտում կարգավորվող գործունեություն իրականացնող անձանց շահերը, կարգավորվող գործունեություն իրականացնող անձանց համար ստեղծել գործունեության միատեսակ պայմաններ, նպաստել մրցակցային շուկաների ձևավորմանն ու զարգացմանը և խթանել ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։

Հանձնաժողովի կազմավորման կարգը
------------------------------

Հանձնաժողովը կազմված է հինգ անդամից՝ նախագահ, նախագահի տեղակալ և երեք անդամ։ Հանձնաժողովի անդամներից առնվազն մեկը պետք է ունենա իրավաբանական և մեկը՝ տնտեսագիտական կրթություն։ Հանձնաժողովի անդամներին նշանակում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի ներկայացմամբ՝ տարեկան ռոտացիոն սկզբունքով (յուրաքանչյուր տարի հանձնաժողովի մեկ անդամի նշանակմամբ), հինգ տարի պաշտոնավարման ժամկետով։ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի ներկայացմամբ, նշանակում է հանձնաժողովի նախագահ և նախագահի տեղակալ։
Հանձնաժողովի անդամ կարող են նշանակվել բարձրագույն կրթություն, կառավարման ոլորտում աշխատանքային փորձ ունեցող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, որոնք իրենց մասնագիտական կարողություններով ի վիճակի են ապահովել օրենքներով և իրավական այլ ակտերով սահմանված պարտականությունների կատարումը։
Հանձնաժողովի անդամի պաշտոնավարման առավելագույն տարիքը 65 տարին է։

Հանձնաժողովի կազմը
------------------

Հանձնաժողովի նախագահ՝

* Գարեգին Բաղրամյան

Հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ՝

* [[

Հանձնաժողովի անդամներ՝

* 
* 
*
**Խորհրդային իշխանության հաստատման 50-ամյակի կոթող** (ռուս.՝ Обелиск в честь 50-летия установления Советской власти), հուշարձան-կոթող Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկ քաղաքում, որը տեղադրվել է Դոնում խորհրդային իշխանության հաստատման 50-ամյակի կապակցությամբ։

Հասցեն՝ Ռոստովի մարզ, ք. Կոնստանտինովսկ, Կոմերիտական և Կոմունիստական փողոցների խաչմերուկ։

Պատմություն
-----------

Խորհրդային իշխանությունը Դոնում հաստատվել է սպիտակգվարդիականի հետ մարտերում։ 1920 թվականի սկզբին այն վերջնականապես հաստատվել է։ Դոնում խորհրդային իշխանության հաստատման 50-ամյակի կոթողը տեղադրվել և բացվել է Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկ քաղաքի Կոմերիտական և Կոմունիստական փողոցների խաչմերուկում 1967 թվականի նոյեմբերին։

Կոթողը կառուցվել է համաձայն Աշխատավորների պատգամավորների շրջանային խորհրդի 1967 թվականի հունիսի 21-ի №222 որոշման։ Հուշարձան-կոթողի նախագծի հեղինակն էր ռոստովցի քանդակագործ, «Օբլարխպրոյեկտի» նախագծերի նախկին գլխավոր ճարտարապետ, Ռոստովի ինժեներաշինարարական ինստիտուտի ճարտարապետության ամբիոնի վարիչ Վլադիմիր Իվանովիչ Գրիգորը (1913-1996)։ Կոթողի կառուցմանը մասնակցել են նաև քաղաքի երիտասարդությունը և այլ բնակիչներ։

Նկարագրություն
--------------

Կոթողը պատրաստված է աղյուսով երեսպատված և ներսից բետոնապատված երկաթե հիմնակմախքից։ Կոթողը սվաղված է ցեմենտով և երեսպատված մարմարի սալիկներով։

Կոթողը քառանիստ, հատույթում քառակուսի, 11 մետր բարձրությամբ և հատույթում 1,2х1,2 մետր չափսերով սյուն է։ Կոթողի յուրաքանչյուր կողմին գրված են տարեթվերը՝ 1917 - 1967։ Սյունը տեղադրված է երկսանդուղքավոր երկաթբետոնե պատվանդանին։ Ժամանակին կոթողում զմռսվել է Կոնստանտինովսկի կոմերիտականների նամակը 2000 թվականի կոմերիտականներին։ 2015 թվականի վերջում - 2016 թվականի սկզբին կատարվել է հուշարձանի հիմնանորոգում, վերականգնվել է պոկված սալիկը, բարեկարգվել է կոթողին հարող տարածքը։

Գրականություն
-------------

* Михалевич Н. Эхо революции и Гражданской войны.//Семикаракорские вести.-2013.-25 мая.
* Какурин Н. Е. Вацетис И. И. Гражданская война. 1918–1921 / Под ред. А. С. Бубнова и др. — СПб.: Полигон, 2002. — 672 с. с. — (Великие противостояния). — 5100 экз. — ISBN 5-89173-150-9.
* Родионов В. Тихий Дон Атамана Каледина — М.: «Алгоритм», 2007. — 288 с. — ISBN 978-5-9265-0416-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Обелиск шахтерам–красногвардейцам
* Обелиск шахтерам–красногвардейцам(չաշխատող հղում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Григор Владимир Иванович(չաշխատող հղում)
**Պերսեպտրոն**, պերցեպտրոն (անզլ․ perception, գերմ․ Perzeptron, < լատ․ perceptio - ճանաչում, ընկալում), ընկալումը մոդելավորող սարք։ Ուսուցվող ճանաչող համակարգ է։ 1957 թվականին ամերիկացի գիտնական Ֆ․ Ռոզենբլատը, ուսումնասիրելով գլխուղեղի և տեսողական զգայարանների կառուցվածքը, մշակել է ընկալման ընթացքի մաթեմատիկական մոդել, որն անվանել է «Մարկ-Ա Պ»։ 

պերցեպտրոնի աշխատանքի տարրական սխեման
Պերսեպտրոնը կազմված է նեյրոնները մոդելավորող երեք տեսակի տարրերից․ 

* S ընկալիչներից (ռեցեպտորներ), որոնք կազմում են ցանցաթաղանթը,
* A ձևափոխիչներից (ասոցիատիվ տարր)՝ բազմամուտք միաելք շեմային տրամաբանական լուծող և հիշող տարրեր են
* R հակազդող տարրերից։

Հավանականությունների բաշխման օրենքով A տարրերը պատահական ձևով գրգռող և արգելակող կապերով կապված են ցանցաթաղանթի հետ։ Հակազդող R տարրը նույնպես շեմային տարր է, որի մուտքը կապված է բոլոր A տարրերի ելքերի հետ, իսկ ելքը՝ պերսեպտրոնի ելքի հետ։ Պերսեպտրոնն աշխատում է երկու ռեժիմով՝ սովորելու (ուսուցչի՝ օպերատորի օգնությամբ և ինքնուսուցմամբ) և ճանաչելու։ Առանց նախնական ծրագրավորման ուսուցմամբ պերսեպտրոնը կարող է ճանաչել պատկերներ և ընդունել որոշումներ։ Ուղեղի այլ մոդելներից և ճանաչող համակարգերից պերսեպտրոնը տարբերվում է նրանով, որ նրանում թույլատրվում է կապերի մեծ ընտրություն, և վարքը չի սահմանափակվում նախօրոք տրված տրամաբանական ալգո- րիթմով, այլ աստիճանաբար, ուսուցմամբ բարելավվում է ճիշտ որոշում ընդունելու ունակությունը։ Պերսեպտրոնն աշխատում է նաև անսարք բաղադրիչի և մուտքում աղմուկի առկայության դեպքում։ Պերսեպտրոնը կարևոր դեր է խաղացել պատկերների ճանաչման տեսության, բանական վարքի մոդելավորման, արհեստական ինտելեկտի, ուսուցվող և ինքնասացվող համակարգերի, ինքնահարմարվող համակարգերի ստեղծման գործում։

Գրականություն
-------------

* Розенблатт Փ․, Принципы нейродинамики, пер․ с англ․, М․, 1965;
* Перцептрон-система распознаванния образов, Киев, 1975․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Մագյար տելեկոմ** (հունգ.՝ Távközlési Részvénytársaság), Հունգարիայի հեռահաղորդակցության ամենամեծ ընկերությունը։ Այժմ Դոյչ տելեկոմի մասնաճյուղ է (59.21% բաժնետոմսերով)։ Մինչև 2005 թվականի մայիսի 6-ը այն դեռ հայտնի էր որպես MATÁV: Ընկերությունը ձևավորվել է որպես Magyar Távközlési Vállalat (Հունգարական հեռահաղորդակցության ձեռնարկություն) 1989 թվականի դեկտեմբերին, երբ հունգարական փոստը բաժանվեց երեք առանձին ձեռնարկությունների։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ընկերությունը վերաձևավորվեց որպես փակ բաժնետիրական ընկերություն։ 1993 թվականի հուլիսի 1-ին ընկերությունը սեփականաշնորհվեց Ameritech International-ի կողմից, որը գնեց ընկերությունը 875 միլիոն ամերիկյան դոլարով։

Պատմություն
-----------

Ընկերության շտաբը
1991 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ հունգարական փոստի սպասարկման տարածքի երեք մասերը առաջանալուց հետո հիմնվեց հունգարական հեռահաղորդակցության ընկերությունը՝ որպես Մագյար տելեկոմ։ 1993 թվականի դեկտեմբերի 22-ին պայմանագիր ստորագրվեց, ըստ որի Մատավը դարձավ Դոյչ տելեկոմի բաժնետոմսերի 30,1%-ի սեփականատերը՝ վճարելով $875 միլիոն։

* Քերսթին Գյունտեր, ընկերության նախագահըՔերսթին Գյունտեր, ընկերության նախագահը
* Գլխավոր գործադիր տնօրեն Քրիստափոր ՄաթեյսենըԳլխավոր գործադիր տնօրեն Քրիստափոր Մաթեյսենը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2   — Compagnie Française d'Assurance pour le Commerce Extérieur, 2019.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ընկերության կայքը
* Ընկերության անվանման փոփոխությունների մասին Archived 2006-05-10 at the Wayback Machine.
**Տոհմ**, իր ծագումը մի գծով տանող, միևնույն նախնուց սերած լինելու ինքնագիտակցությամբ, ընդհանուր տոհմանուն կրող և արյունակից մարդկանց խումբ։ Ծագել է նախնադարյան հոտից, տոհմում հետևել են արտամուսնությանը, և այդ օրենքի ուժով տոհմերը չեն մնացել մեկուսացված, այլ հենց սկզբից միավորվել են ցեղերի մեջ։ Սկզբում ցեղը կազմվել է ամուսնական հարաբերություններով կապված երկու տոհմերից։ Հետագայում, վերջինների բաժանման հետևանքով, ցեղի մեջ սկսել են մտնել ֆրատրիայում միավորված մեծ թվով տոհմեր։ Գիտության մեջ տարածված տեսակետներից մեկի համաձայն՝ տոհմային հասարակարգն անցել է զարգացման երկու հաջորդական փուլ՝ մայրական տոհմի դարաշրջան և հայրական տոհմի դարաշրջան։ Մայրական տոհմում մարդկանց արտադրողական հարաբերությունները, որպես կանոն, համընկել են արյունակից ազգականների միջև հարաբերություններին։ Այդ հարաբերությունները բնորոշվել են համայնական աշխատանքով և ապառմամբ, արտադրության հիմնական միջոցների համատոհմական գործերում տոհմակիցների իրավահավասարությամբ։ Այսպիսով, տոհմը այդ փուլում եղել է նախնադարյան հասարակության տնտեսական բջիջ։ 
Արտադրողական ուժերի զարգացման հետ տեղի է ունեցել անցում հայրական տոհմի դարաշրջանին։ Ժողովուրդների զգալի մասի մոտ այդ անցումը կապված է եղել հովվական անասնապահության, գյութանային երկրագործության և մետաղամշակության տարածման հետ։ Հասարակության տնտեսական բջիջը դարձել է նահապետական մեծ ընտանիքը։ Այդ ժամանակ էլ տոհմական հարաբերությունները սկսել են քայքայվել, և աստիճանաբար ձևավորվել են տարածքային համայնքները։ Հարևանությամբ ապրող տարատոհմ նահապետական ընտանիքները կազմել են դրացիական համայնք։ Ձևավորվել է փոքր ընտանիքը՝ որպես հասարակության տնտեսական բջիջ։ Այդ բոլոր փոփոխությունները հանգեցրել են տոհմական կարգերի վերջնական անկմանն ու դասակարգային հարաբերությունների ձևավորմանը։ Սակայն տոհմական զանազան կառուցվածքներ հաճախ պահպանվում են նաև դասակարգային հասարակության առաջացումից հետո։ 
Այլ տեսակետի համաձայն՝ դեռևս տոհմական հարաբերությունների վաղ փուլում տոհմը եղել է ոչ թե արտադրական բջիջ, այլ հիմնականում ունեցել է սոսկ ամուսնության կարգավորման դեր։ Ընդ որում, տոհմը դրսևորվել է մայրական կամ հայրական ձևով՝ կախված ոչ թե նրա զարգացման փուլից, այլ որոշակի պայմաններից։ Հասարակության տնտեսական բջիջը և հասարակական կարևորագույն մարմինը եղել է արտամուսնական օրենքի ներգործությամբ տարբեր տոհմերի ներկայացուցիչներ ընդգրկող համայնքը։ Այդպիսի համայնքի միջուկը կազմել են մի տոհմի ներկայացուցիչները։ Ըստ այդ տեսակետի՝ տոհմը և համայնքը եղել են տարբեր, բայց համատեղ գոյակցող հասարակական միավորներ։
**Որակի ծառայություն**, համակարգչային ցանցի բնագավառում այս տերմինով են անվանում այն բանի հավանականությունը, որ կապի ցանցը համապատասխանում է տրված հոսքին կամ ցանցի երկու կետերի միջև IP պակետի անցման ոչ ֆորմալ հավանականությունը։ Այն տեխնոլոգիա է, որով ապահովվում է ցանցի մեծ նախապատվություն ունեցող թողունակությունը։ Այլ խոսքով որակի ծառայության միջոցով կառավարվում են նույն հոսքում գտնվող, տարբեր նախապատվություն ունեցող դիմումները։ Ինքնին հասկանալի է դառնում, որ ցանկացած նախապատվություն իհայտ է գալիս, երբ գոյություն ունի հերթ, իսկ հերթ գոյանում է, երբ բոլոր հարցումները հնարավոր չի լինում սպասարկել։

Որպես օրինակ՝ համակարգիչների համացանցին միանալը, երբ տարբեր համակարգիչներ դիմում-հայտեր են ներկայացնում մեկ ընդհանուր սերվերին և այն որակի ծառայության միջոցով համակարգում է այդ դիմում-հայտերը ու իրականացնում նրանց համացանցին միանալը։ Այս ամբողջ գործընթացը այնքան արագ է իրականացվում, որ հասարակ օգտագործողի համար այն աննկատ է մնում։

Ցանցի որակը հիմնականում որոշվում է ելնելով հետևյալ չորս գործոններից՝

1. Թողունակությամբ
2. Տվյալների հոսքի անցման արգելանքներով
3. Արգելանքների տատանումները տվյալների փոխանցման ժամանակ
4. Փոխանցման ընթացքում տվյալների կորստի չափը

* Ցանցի թողունակություն

Ցանցի թողունակությամբ է բնութագրվում համակարգի ընդհանուր աշխատունակության արդյունավետությունը և այն հայտերի առավելագույն քանակը, որն տվյալ ցանցը ի վիճակի է սպասարկել։

* Տվյալների հոսքի անցման արգելանքներ

Այս տերմինով է բնութագրվում ցանցում(կապուղում) առկա հայտերի սպասարկման ընթացքում տեղի ունեցող դանդաղումնարն կամ արգելանքները։

* Արգելանքների տատանումները տվյալների փոխանցման ժամանակ

Բնութագրում է, թե որքանով է ցանցում առկա տվյալների արգելանքները ենթարկվում տարաբնույթ ազդեցությունների։

* Փոխանցման ընթացքում տվյալների կորստի չափը

Ներկայացվում է ցանցում դիմում-հայտերի սպասարկման արդյունքում տեղի ունեցաց տվյալների կորստի կամ դրանցում աղավաղվված տվյալների տոկոսային և քանակական չափսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Механизм качества обслуживания (QoS) в Windows XP и его улучшения(ռուս.)
**Պոլինեզիացիներ**, ազգակից ժողովուրդների խումբ։ Պոլինեզիայի և արևելյան Մելանեզիայի մի քանի ոչ մեծ կղզիների արմատական բնակչությունը։ Պոլինեզիացիների մեջ են մտնում տոնգացիները, սամոացիները, ուվեացիները, տուբուացիները, տաիտցիները, հավայացիները, մաորիները և այլ ժողովուրդներ։ Ընդհանուր թիվը 2 միլիոն (2020)։ Լեզուները պատկանում են մալայա-պոլինեզյան լեզուների ընտանիքին։ Տիրապետող կրոնը քրիստոնեությունն է (զուգակցվում է տեղական հին հավատալիքների հետ)։ Պոլինեզիացիների մարդաբանական տիպը ձևավորվել է հարավային մոնղոլոիդների և նեգրա-ավստրալոիդների խառնուրդից։ Թուր Հեյերդալը պաշտպանում է Պոլինեզիացիների ամերիկյան ծագման տեսությունը, սակայն ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով նրանց նախնիները եղել են Հարավ-Արևելյան Ասիայից Մելանեզիայով ու Միկրոնեզիայով Պոլինեզիայի արևմտյան տարածքը եկած ծովագնացների խմբերը։ Պոլինեզիայի կղզիների բնակեցումն սկսվել է հավանաբար մ․ թ․ ա․ I հազարամյակի կեսից և շարունակվել գրեթե երկու հազարամյակ։ Չնայած բնական պաշարների սակավությանը, մասնավորապես՝ մետաղների բացակայությանը, Պոլինեզիացիները ստեղծել են համեմատաբար բարձր մշակույթ։ Պոլինեզիացիները զբաղվել են հիմնականում արևադարձային հողագործությամբ, ձկնորսությամբ, խոզերի, հավերի, շների բուծմամբ և արհեստներով։ Եվրոպական գաղութարարության սկզբում (18-րդ դարի վերջ) Պոլինեզիացիներ գտնվում էին նախնադարյան համայնական կարգերի քայքայման տարբեր փուլերում, իսկ Հավայան կղզիներում, Տաիտիում և Տոնգայում ձևավորվում էին վաղ դասակարգային պետություններ։ Գաղութարարության ժամանակ Պոլինեզիացիների թիվը զգալիորեն նվազեց։ Շատ կղզիներում որոշիչ դարձան կապիտալիստական հարաբերությունները, թեև պահպանվեցին նախնադարյան հասարակարգի կացութաձևի վերապրուկները։ Այժմյան Պոլինեզիացիները կիսով չափ վարում են բնատնտեսական գյուղատնտեսություն, աշխատում են կապիտալիստ, ցանքատարածություններում, առաջացել է փոքրաթիվ մտավորականություն։ Պոլինեզիացիները պայքարում են ազգային ազատագրության համար։ 1962 թվականին անկախություն ձեռք բերեց Արևմտյան Սամոան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Pacific Islands & New Zealand»


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 358)։*  |
**«Մալաթիա» ֆուտբոլային ակումբ**, հայկական ֆուտբոլային ակումբ Երևան քաղաքից։ Հիմնարվել է 1990 թվականին։

Նախկին անվանումներ
------------------

* 1990-1992 – «Մալաթիա» Երևան / «Կիլիկիա» Երևան
* 1993 – «Մալաթիա-Կիլիկիա» Երևան
* 2001 – «Մալաթիա» Երևան

Պատմություն
-----------

Սարգիս Հովսեփյանն իր կարիերան սկսել է «Մալաթիայում»
Հայաստանի առաջնությունում իր առաջին մրցաշրջանը թիմն անցկացրել է ոչ այնքան հաջող. նրան պակասել ընդամենը երեք միավոր, որպեսզի խուսափեր դուրս մնալուց։ Հաջորդ մրցաշրջանը թիմը պետք է անցկացներ Առաջին լիգայում, սակայն միացել է «Կիլիկիա» ակումբին (չշփոթել «Կիլիկիա» Երևան ֆուտբոլային ակումբի հետ, որն այդ ժամանակ կոչվում էր ԱՕՍՍ), որը, ի տարբերություն «Մալաթիայի», պահպանել է իր տեղը բարձրագույն լիգայում։ Թիմն սկսել է կոչվել «Մալաթիա-Կիլիկիա» Երևան։ 1993 թվականի մրցաշրջանում թիմն զբաղեցրել է վերջին տեղը։ Առաջնության ավարտից հետո ակումբը կազմալուծվել է։ Ակումբի երկրորդ վերածնունդը վերագրվում է 2001 թվականի մրցաշրջանին։ Թիմը մասնակցել է Առաջին լիգայի և՛ նախընտրական, և՛ եզրափակիչ խաղերին 1-4-րդ տեղերի համար՝ արդյունքում զբաղեցնելով առաջին հորիզոնականը։ Սակայն առաջնության ավարտից հետո ակումբը հրաժարվել է հաջորդ մրցաշրջանին մասնակցել Պրեմիեր լիգային։ Ակումբը կորցրել է պրոֆեսիոնալ կարգավիճակն ու վերածվել սիրողականի։

2010 թվականի սեպտեմբերին Եվրոպայի՝ սիրողական թիմերի առաջնության նախընտրական փուլում՝ Region's Cup, Հայաստանը ներկայացրել է «Մալաթիան»։ Թիմը գլխավորել է Արմեն Սանամյանը, որի ղեկավարությամբ այն կրել է երեք պարտություն իսրայելական «Կարմել Սաֆեդ» (0:5), հունգարական «Վեստ Խունգարիա» (1:2) և ռումինական Պրագովա Մունտենիա» (1:3) ակումբների դեմ խաղերում։ Արդյունքում «Մալաթիան» զբաղեցրել է վերջին՝ չորրորդ հորիզոականը և դուրս մնացել հետագա պայքարից։

Ձեռքբերումներ
-------------

### Ազգային առաջնություններ

 Առաջին լիգայի առաջնություն (1) – 2001
### Խաղացողների ձեռքբերումներ

* *Մրցաշրջանի լավագույն ռմբարկուներ*
	+ 2001 – Տիգրան Ղարաբաղցյան (16) (առաջին լիգայում)

Գլխավոր մարզիչներ
-----------------

* Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն Սամվել Դարբինյան (1990)
* Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն Գևորգ Պապյան (1991)
* Հայաստան Վաղարշակ Ասլանյան (1992-1993)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Малатия» неудачно выступила в Region's Cup Archived 2010-09-19 at the Wayback Machine. (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ակումբի էջը klisf.info կայքում (ռուս.)
* «Մալաթիա» ակումբի էջը www.weltfussballarchiv.com կայքում Archived 2012-11-27 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* «Մալաթիա-Կիլիկիա» ակումբի էջը www.weltfussballarchiv.com կայքում Archived 2012-11-27 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Ակումբի էջը national-football-teams.com կայքում (անգլ.)
**Համեմատական քերականություն**, լեզվաբանական գիտակարգ, քերականագիտության ճյուղերից մեկը, որը հենվում է պատմական հայեցակետի վրա, կիրառում է համեմատական մեթոդ, այսինքն՝ լեզվական փաստերն ու իրողությունները դիտարկում է ցեղակից լեզուների համապատասխան փաստերի և իրողությունների հետ համեմատության մեջ և այդ կերպ վերականգնում հնագույն լեզվավիճակներ, նախաձևեր։

Հայերենի համեմատական քերականությունը, նույն այս սկզբունքով առաջնորդվելով, թափանցում է նախագրային հայերենի պատմության խորքերը և բացահայտում նրա ծագման և ցեղակցության ակունքները, նախնական շրջանի օրինաչափությունները, կատարում հնարավոր վերականգնումներ։ Համեմատական տեսանկյունը հետաքրքրել է դեռևս ուշ միջնադարի և 19-րդ դարի առաջին կեսի հայ քերականներին և բառարանագիրներին։ Այս բնագավառում արժեքավոր ներդրում ունեն, օրինակ, Հայկազյան բառարանի հեղինակները։ Սակայն հայերենի համեմատական քերականության հիմնադիր են համարվում եվրոպացի հայագետներ Հ. Պետերմանը և Ֆ. Վինդիշմանը, որոնց հայտնի աշխատությունները լույս տեսան նույն դարի 30-40-ական թվականներին։ Ձևավորվեց հայերենի ծագման ու ցեղակցության մասին երեք հիմնական տեսություն՝ 

* հայերենը՝ իրանական բարբառ (հայերենը՝ իրանական խմբի հնդեվրոպական լեզու),
* հայերենը՝ հնդեվրոպական անկախ լեզվաճյուղ,
* հայերենը՝ երկցեղ լեզու։

Այս երեք տեսությունից հաղթանակ տարավ երկրորդը, և հայերենի համեմատական քերականությունը դրվեց ամուր հիմքերի վրա։

Այս բնագավառում կարևոր ուսումնասիրություններ են կատարել հայ և այլազգի շատ լեզվաբաններ՝ Ռ. Գոշեն, Ֆ. Բոպպը, Ֆ. Մյուլլերը, Պ. դը Լագարդը, Հ. Հյուբշմանը, Ս. Բուգգեն, Ա. Մեյեն, Հ. Պետերսոնը, Հ. Աճառյանը, Ք. Պատկանյանը, Է. Բենվենիստը, Ֆ. Ֆեյդին, Գ. Ջահուկյանը, Է. Աղայանը, Է. Թումանյանը և ուրիշներ։

Հայերենի համեմատական քերականության առարկան ընդգրկում է հայերենի կազմի բոլոր կողմերը՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն, շարահյուսություն և այլն։ Կարևոր առաջընթաց է գրանցվել հատկապես բառային ստուգաբանության բնագավառում։

Տես նաև
-------

* Հայերենագիտություն
* Հայերենագիտության պատմություն
* Հայոց լեզվի պատմություն

Աղբյուրներ
----------

* Հ. Պետրոսյան, Հայրենագիտական բառարան, էջ 327։
**Սան Ֆեռնանդո դել Վալյե դե Կատամարկա** (իսպ.՝ San Fernando del Valle de Catamarca), հաճախ անվանում են Կատամարկա իսպ.՝ Catamarca, քաղաքը գտնվում է Արգենտինայի հյուսիսարևմտյան մասում։ Մայրաքաղաքը՝ Կատամարկա։ Տարածքը՝ 399 քառ. կմ է։ Ծովի մակարդակից գտնվում է 500 մ բարձրության վրա։ Բնակչությունը՝ 140,741 մարդ (2001)։ Բնակչության 70%-ը բնակվում է քաղաքում։

Տեղեկություններ քաղաքի մասին
----------------------------

Քաղաքը Բուենոս Այրեսից գտնվում է 1130 կմ հեռավորության վրա։ Կից գավառների մայրաքաղաքից՝ Լի Ռիոխայից գտնվում է 153 կմ հեռավորության վրա։ Սան Միգել Դե Տուկումանից 230 կմ հեռավորության վրա և Սանտիագո Դե Էստերո քաղաքից 209 կմ հեռավորության վրա։

Շատ ուխտավորներ գալիս են Սան Ֆեռնանդո դել Վալյե դե Կատամարկա այցելելու Տիրամայր եկեղեցի, տեսնելու արձանը։

Կատամարկան մարզի տուրիստային քաղաքներից է։ Քաղաքի գաղութային ճարտարապետությունը հանդիսանում է տուրիստական տեսարժան վայրերից մեկը։

Քաղաքն ունի միջազգային օդանավակայան Coronel Felipe Varela, չվերթներ է կատարում Լա-Ռիոխա, Սան Միգել-դե-Տուկուման և Բուենոս Այրես։

Պատմություն և քաղաքականություն
------------------------------

Առաջին կարգավորումը կոչվել է Լոնդոն (իսպ.՝ Londres)։ Իսպանական գաղութները հիմնադրվել են այստեղ՝ 1558 թվականին, և փլուզվել՝ 1683 թվականին։

Քաղաքը 1882 թվականին ուներ 8000 բնակիչ։ 1888 թվականին քաղաքում կառուցվել է երկաթուղային գիծ։ Քաղաքը զարգանում է շատ դանդաղ և գտնվում զարացվածությամբ շատ ցածր մակարդակի վրա։

Կլիմա
-----

Ամբողջ քաղաքի կլիման չոր մայրցամաքային է։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը՝ 20 °C, միջին առավելագույնը՝ 34 °C։ Ամռանը՝ օդի ջերմաստիճանը կարող է հասնել 43 °C, իսկ ձմռանը՝ 5 °C։ Քաղաքի մեծ մասում տեղումներ շատ է լինում, քանի որ շրջապատված է ձյունոտ լեռներով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Федеральный Институт Муниципальных Дел (ФИМД), Секретариат Муниципальных Дел, Министерство Внутренних Дел, Аргентина —
* Municipality of S. F. del V. de Catamarca Archived 2009-08-28 at the Wayback Machine. — Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12322802r · GND: 4085180-1 · LCCN: n88202511 · VIAF: 133775604, 147858063 · WorldCat VIAF: 133775604, 147858063 |

 |
**Ինդիկատորներ** կամ **հայտանյութեր,** քիմիական նյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշելու քիմիական ռեակցիայի ավարտը կամ ջրածնի իոնների կոնցենտրացիան լուծույթում։ Ինդիկատորները կիրառվում են գլխավորապես տիտրաչափության մեջ համարժեքության կետը (տիտրման վերջնակետը) որոշելու համար։ Ինդիկատորի ներկայությամբ հիշյալ կետում դիտվում է գույնի փոփոխություն, պղտորության առաջացում կամ անհետացում, լուսարձակում։   
 Ինդիկատորները բաժանվում են հինգ խմբի՝ թթվահիմնային, օքսիդավերականգնման, կոմպլեքսաչափական, ադսորբումային և քեմիլյումենեսցենտային։

Թթվա֊հիմնային ինդիկատորներ
--------------------------

*Թթվա֊հիմնային ինդիկատորներն* այն նյութերն են, որոնք փոխում են իրենց գույնը միջավայրի ջրածնային ցուցչի (PH) փոփոխումից։ Այդ ինդիկատորները օրգանական թույլ թթուներ են կամ հիմքեր (ըստ Օստվալդի տեսության), կիրառվում են չեզոքացման եղանակներում, ինչպես նաև գունաչափության եղանակով PH-ը որոշելիս։ Չեզոքացման եղանակով վերլուծության ժամանակ կիրառում են մեթիլօրանժ, լակմուս, ֆենոլֆտալեին, ավելի հաճախ՝ երկու ինդիկատորների խառնուրդ՝ խառը ինդիկատորներ (օրինակ, թիմոլկապույտ + ֆենոլֆտալեին), որոնք կարող են կարճ ժամանակահատվածում հստակորեն փոխել իրենց գույնը։

Օքսիդավերականգնման ինդիկատորներ
-------------------------------

*Օքսիդավերականգնման ինդիկատորներն* այն նյութերն են, որոնք կարող են օքսիդանալ կամ վերականգնվել օքսիդացման պոտենցիալի որոշակի արժեքի դեպքում և փոխել իրենց գույնը։ Այդ ինդիկատորները (օրինակ, մեթիլենային կապույտ, դիֆենիլամին, օսլա) կիրառվում են վերլուծության տիտրաչափական եղանակներում, որոնք հիմնված են օքսիդավերականգնման ռեակցիաների վրա։

Կոմպլեքսաչափական ինդիկատորներ
-----------------------------

*Կոմպլեքսաչափական ինդիկատորներն* այն նյութերն են, որոնք որոշվող իոնների հետ առաջացնում են գունավոր կոմպլեքս միացություններ։ Այդ ինդիկատորները (կոչվում են նաև մետաղաքրոմային կամ մետաղ-ինդիկատորներ) կիրառվում են վերլուծության տիտրաչափական եղանակներում։ Այդպիսի ինդիկատորներից են ջրում լուծվող օրգանական ներկանյութերը՝ էրիոքրոմ սև T, քսիլենոլօրանժը և այլն։

Ադսորբումային ինդիկատորներ
--------------------------

*Ադսորբումային ինդիկատորներն* այն նյութերն են, որոնց ներկայությամբ համարժեքության կետում փոխվում է նստվածքի գույնը։ Որպես ադսորբումային ինդիկատորներ կիրառվում են գլխավորապես ներկանյութեր (օրինակ, էոզին, ֆլուորեսցեին)։

Քեմիլյումի նեսցենտային ինդիկատորներ
-----------------------------------

*Քեմիլյումի նեսցենտային ինդիկատորներն* այն նյութերն են, որոնք կարող են համարժեքության կետում լուսավորվել տեսանելի լույսով։ Կիրառվում են խիստ գունավորված լուծույթները տիտրելու համար։ Այդպիսի ինդիկատորներից են լյումինոլը և սիլօքսենը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 334)։*  |
**Վահի Քենինգեմ** (անգլ.՝ Vashti Cunningham, հունվարի 18, 1998(1998-01-18), Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ), ամերիկացի թեթևատլետուհի, բարձրացատկորդ, փակ տարածքում թեթև ատլետիկայի աշխարհի առաջնության չեմպիոնուհի (2016), ԱՄՆ կրկնակի չեմպիոնուհի։ Պատանիների համաշխարհային ռեկորդակիր (1,99 մ, 2016 թվական)։ 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1990-ականներին հայտնի ամերիկյան ֆուտբոլիստ Ռանդալ Քանինգհեմի (հանդես է եկել Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)ի «Ֆիլադելֆիա Իգլսում» և հարավաաֆրիկացի բալետի պարուհի Ֆելիսիտի դը Յագերի ընտանիքում։ Մանկության տարիներին զբաղվել է մի քանի սպորտաձևով՝ բասկետբոլով, վոլեյբոլով և թեթև աթլետիկայով։ Արդյունքում, ինչպես իր ավագ եղայրը նա էլ ընտրեց բարձրացատկը։

Հոր ղեկավարությամբ նա 17 տարեկանում դարձել է Պանամերիկյան պատանեկան առաջնության հաղթող և կրկնել մինչև 18 տարեկան աղջիկների աշխարհի ամենաբարձր արդյունքը (1.96 մ)։

2016 թվականի ձմռանը հաղթող է դարձել ԱՄՆ-ի առաջնությունում և ցուցաբերել պատանիների համաշխարհային նոր ռեկորդ (1,99 մ)։ Շնորհիվ այդ արդյունքի նա ստացել է առաջարկ Աթլետիկայի ֆեդերացիաների միջազգային ասոցիացիայի կողմից` մասնակցելու 2016 թվականի աշխարհի առաջնությանը, չնայած նրան, որ մասնակիցների թիվ արդեն լրացված էր։ Ռեկորդակիր դառնալուց ութ օր անց Վահին մեծահասակների աշխարհի առաջնությունում դարձավ հաղթող՝ 1,96 մ. արդյունքով։

Հաջողակ ելույթներից հետո՝ 2016 թվականի մարտին ստորագրեցին պայմանագիր Nike ապրանքանիշի հետ։

Մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին Ռիո դե Ժանեյրոյում, որտեղ գրավել է 13-րդ հորիզոնականը։

Հիմնական արդյունքներ
--------------------

| Տարի | Մրցաշար | Կայանալիք վայր | Հորիզոնական | Արդյունք |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **2015** | Պանամերիկյան առաջնություն երիտասարդների մեջ | Էդմոնտոն, Կանադա | 1-ին | 1,96 մ. |
| **2016** | Աշխարհի առաջնություն | Պորտլենդ, ԱՄՆ | 1-ին | 1,96 մ |
| Օլիմպիական խաղեր | Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա | 13-րդ | 1,88 մ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Olympedia — 2006.
2. 1 2  World Athletics Database
3. ↑  Just 18, Vashti Cunningham is poised to be world’s best high jumper
4. ↑  Vashti Cunningham Breaks World Junior Record!
5. ↑  With a blend of potential and credential, Vashti Cunningham elevates herself and her sport

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վաշթի Քունինգհեմ - անձնական էջը IAAF-ում(անգլ.)
* պրոֆիլ Վաշթի Քունինգհեմ Archived 2015-04-07 at the Wayback Machine. all-athletics.com կայքում