**Մերի Ջեյն Սիկոլ** (անգլ.՝ Mary Jane Seacole, 1805[…], Քինգստոն, Colony of Jamaica, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 14, 1881(1881-05-14), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), երբեմն անվանում են Մայր Սիկոլ կամ Մերի Գրանտ, ճամայացի բուժքույր, որն առավել հայտնի է Ղրիմի պատերազմում ներգրավված լինելու համար։ Պանամայում և Ղրիմում հիմնադրել և ղեկավարել է հիվանդանոցներ՝ հիվանդներին խնամելու և բուժելու համար։

Կենսագրություն
--------------

Սիկոլը բուսաբուժությունը և ժողովրդական բժշկությունը սովորել է մորից, որը հաշմանդամ եվրոպացի զինվորների և նավաստիների գիշերօթիկ տան ղեկավարն էր։

Լսելով Ղրիմի պատերազմի ընթացքում վիրավորված զինծառայողների առողջության վատ խնամքի մասին և վստահ լինելով, որ արևադարձային բժշկության մասին իր գիտելիքները կարող են օգտակար լինել նրանց՝ մեկնել է Լոնդոն՝ ռազմաճակատում կամավոր բուժքույր աշխատելու համար։ Հիմնվելով Կենտրոնական Ամերիկայում և Կարիբյան կղզիներում ձեռք բերած փորձի վրա՝ դիմել է Ռազմական նախարարություն և խնդրել իրեն որպես ռազմական բուժքույր ուղարկել Ղրիմ։ Նրան մերժել են այն ժամանակ բժշկությունում կանանց մասնակցությանը նաշապաշարմունքային վերաբերմունքի պատճառով։

Բրիտանական կառավարությունը հետագայում որոշել է կանանց թույլ տալ մեկնեն ռազմական գոտիներ, սակայն Մերին չի ներառվել Ֆլորենս Նայթինգեյլի կողմից ընտրված 38 բուժքույրերի խմբում։ Փոխարենը ինքնուրույն 4000 մղոն (մոտ 6500 կմ) ճանապարհ անցնելու համար պարտքով գումար է վերցրել։ Հայտնի է դարձել վիրավորներին բուժելու, հաճախ վիրավորներին երկու կողմից կրակի տակ բուժելու շնորհիվ։

1856 թվականին՝ պատերազմն ավարտվելուց հետո գրեթե աղքատացել է և մնացել առանց գումարի։ Աղքատությունից փրկվել է Ղրիմի պատերազմի իր գործընկերների շնորհիվ, որոնք կազմակերպել են բարեգործական համերգ։ Հաջորդ տարիներին՝ 1857 թվականի հնդկական ապստամբությունից հետո ցանկություն է հայտնել աշխատել Հնդկաստանում, բայց չի կարողացել ճանապարհորդության համար անհրաժեշտ միջոցները հավաքել։

Սիկոլը Ֆլորենս Նայթինգեյլի նման կյանքի ընթացքումպարգևատրվել է, սակայն մահից հետո մոռացվել է գրեթե մեկ դար։ Այժմ նրան մեծարում են քաջության և բժշկական հմտությունների համար, ինչպես նաև որպես «կին, որը չնայած վիկտորիանական հասարակության ազդեցիկ հատվածի ռասայական նախապաշարմունքներին հաջողակ էր»։

Երկեր
-----

«Տիկին Սիկոլի զարմանալի արկածները տարբեր երկրներում» (1857 թ.) ինքնակենսագրությունը նրա փորձի վկայությունն է և միևնույն ժամանակ խառը ծագում ունեցող կնոջ ամենավաղ ինքնակենսագրությունը։

Մատենագրություն
---------------

* Ziggi Alexander & Audrey Dewjee, *Mary Seacole: Jamaican National Heroine and Doctress in the Crimean War*, Brent Library Service 1982 (ISBN 0-9503227-5-X p/b)
* Ziggi Alexander, «Let it Lie Upon the Table: The Status of Black Women’s Biography in the UK», *Gender & History*, Vol. 2 No. 1 Spring 1990, p. 22-33 (ISSN 0953-5233)
* Elizabeth N Anionwu: *A short history of Mary Seacole. A resource for nurses and students*, Royal College of Nursing 2005 (ISBN 1-904114-16-4)
* Mark Bostridge, *Florence Nightingale. the Woman and Her Legend*, Viking 2008.
* Mark Bostridge, 'Ministering on Distant Shores', *The Guardian*, 14 February 2004.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 961.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  Միջազգային տիպօրինակ անունների նույնացուցիչ — 2012.
4. 1 2  Encyclopædia Britannica

Արտաքին հղումներ
----------------

* Mary Seacole Centre TVU site with detailed resources
* Moving here — migration histories (including image of original cover of autobiography)
* «Wonderful Adventures of Mary Seacole»: autobiography at A Celebration of Women Writers.
* «Wonderful Adventures of Mary Seacole» — full autobiography text at Project Gutenberg