recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Անմեղ վաճառք**, Րաֆֆու պատմվածքներից։ Ընդգրկված է «Փունջ»-ի երկրորդ հատորում։

Բովանդակություն
---------------

«Անմեղ վաճառք» պատմվածքում տրված է Թբիլիսիի հայ հասարակության սոցիալական կյանքի նկարագիրը։ Այստեղ հակադրված են չքավորությունն ու զեխությունը, չքավոր այրի Քեթևանն ու միլիոնատեր Ք.-ն, որի շրջապատն են կազմում գեներալը, վաշխառու Բոշա Կարապետը և կավատ պառավը։ Պատմվածքում գործողությունները կատարվում են քաղաքի հարուստ թաղամասում և նույն քաղաքի աղքատ թաղամասում՝ գերեզմանատան շրջակայքում։ Ք.-ն խանութպանությունից հասել է միլիոնատերության։ Պատմվածքում դատապարտված է թողի իշխանությունը։ Սարսուռ են ազդում Բոշա կարապետի և միջնորդ պառավի տիպերը։ Հմտորեն է արված ցարական իշխանության բարձր ներկայացուցչի՝ գեներալի ու հայ միլիոնատիրոջ մտերմական հարաբերությունների նկարագիրը։ Անմեղ վաճառքը չքավոր Մարիամն է, որ զոհ է գնում տիրողների դավերին և որի կողմն է հեղինակի համակրանքը։

Աղբյուրներ
----------

* Հայ գրականության պատմություն, երկրորդ գիրք, Երևան, 1950 թ. էջ 84-85։

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Րաֆֆու վեպերն ու վիպակները |
| --- |
|  |
| 
* Սամվել
* Խաչագողի հիշատակարանը
* Սալբի
* Հարեմ
* Խենթը
* Զահրումար

* Ոսկի աքաղաղ
* Մինն այսպես, մյուսն այնպես
* Դավիթ Բեկ
* Պարույր Հայկազն
* Կայծեր
* Անմեղ վաճառք

 |  |
|  |
| Րաֆֆու ստեղծագործությունների ցանկ |

 |
**Համացանցը Հայաստանում** (ինտերնետ) ժամանակակից հաղորդակցության հիմնական միջոցներից է և կարևոր դեր ունի գլոբալ հաղորդակցության, կրթության և միջազգային շուկաներ ելքի հարցում։ Բարձրորակ համացանցը նորագույն ոլորտների (էլեկտրոնային կառավարում, կրթություն, առևտուր, բժշկություն) զարգացման կարևորագույն նախապայման է։

1988 թվականին ԽՍՀՄ կիրառական ավտոմատ համակարգերի ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղում սկսել է գործել համաշխարհային համակարգչային ցանցերին միացնող 2400 բիթ/վ թողունակությամբ Հայաստանում առաջին կապուղին, որը եվրոպական համակարգչային ցանցերին է միացել Մոսկվայի կենտրոնական գրասենյակի միջոցով։

1993 թվականին «Արմինկո» ընկերությունն առաջին անգամ համացանցին միացել է TCP/IP փաթեթով, «Սովամ-Տելեպորտ» ռուսական ընկերության հետ, տեղագրել Հայաստանի առաջին վեբ սերվերը՝ www.arminco.com։ Նույն թվականին Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում տեղադրվել է արբանյակային կապուղի, որով ինստիտուտը TCP/IP արձանագրությամբ Մոսկվայի պետական համալսարանի միջոցով Հայաստանը միացել է համացանցին՝ Հայաստանի գիտական հիմնարկների համար ապահովելով համացանցային միացում։

1994 թվականին ստեղծվել է Հայաստանի «Ինտերնետից օգտվողների միությունը», որն IANA-ից (Internet Assigned Numbers Authority) ստացել է \*.am դոմենային տիրույթ վարելու իրավունքը։

1994 թվականին .am դոմենային տիրույթի կենտրոնական սերվերը տեղադրվել է Հայաստանում և ստեղծվել է \*.am տիրույթի ցանցային տեղեկատվական կենտրոնը (armnic.net), որը մինչև 2010 թվականը վարել է «Արմինկո» ընկերությունը։

2000 թվականին «Ինտերնետից օգտվողների միությունը» (այժմ՝ «Ինտերնետ հանրություն» ՀԿ) դոմենային անունները գրանցելու գործառույթը հանձնել է գրանցող առևտրային կագմակերպություններին։ Ներկայումս գրանցող կազմակերպությունները 12-ն են, գրանցված դոմենային անունները՝ ավելի քան 15 հազար։

Հեռահաղորդակցության միջազգային միության հրապարակած հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի համաշխարհային ցուցանիշների վերաբերյալ հաշվետվության համաձայն՝ 2007 թվականին համացանցից օգտվել է Հայաստանի բնակչության 6 %-ը, 2010 թվականին՝ 36 %-ը։

Հայաստանում գործում են համացանցի 3 մեծածախ մատակարարներ՝ «ԱրմենՏել», «Յուքոմ» («Ucom CJSC ») «ՋիէնՍի-Ալֆա» («GNC-Alfa») և «Ֆայբեր-Նեթ» («FiberNet») ընկերությունները, որոնք ունեն Վրաստանի և Իրանի տարածքով անցկացված կապի օպտիկաման- րաթելային գծեր։ Համացանցի մանրածախ առաջատար մատակարարներ են «ԱրմենՏել», «ՎիվաՍել-ՄՏՍ», «ԷյԴիՍի» («ADC»), «Արմինկո» ընկերությունները։

Ներկայումս «Յուքոմ» և «ՎիվաՍել-ՄՏՍ» օպերատորները Հայաստանի տարածքի 95 %-ն ապահովում են 3G 4G ծածկույթով, «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ի GPRS ծածկույթը 99,8 % է։ «ԱրմենՏել» ընկերության շարժական և սևեռված ցանցից կարող է օգտվել Հայաստանի բնակչության 99 %-ը, ընկերության 3G ցանցով ծածկված են Հայաստանի 24 քաղաքներ և տասնյակ գյուղական բնակավայրեր։

Համացանցը երկրի բոլոր անկյունները հասցնելու նպատակով Հայաստանի կառավարությունը նախատեսել է 3 տարում ստեղծել 100 Մբիթ/վ թողունակությամբ լայնաշերտ ազգային համացանց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ինտերնետ հանրություն ՀԿ-ի պատմությունը


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Մակարդակի ավտոմատ կարգավորման սկզբունքային սխեմա.   
1.ճնշման բաք, 2.մակարդակի լողանավոր կարգավորիչ, 3.գործարկիչ, 4.էլեկտրաշարժիչ, 5.կենտրոնախույս պոմպ
**Կարգավորիչ ավտոմատ**, սարք, որի միջոցով կատարվում է ավտոմատ կարգավորում, պահպանում է պրոցեսի կամ տեղակայման պարամետրը տրված սահմաններում, ապահովում նրա փոփոխությունը տրված օրինաչափությամբ (ծրագրային կարգավորում) կամ որևէ արտաքին չափվող պրոցեսին համապատասխան (հետևող կարգավորում)։ Կախված կարգավորման սկզբունքից, զգայուն տարրի՝ տվիչի օգնությամբ, կարգավորիչը չափում է կամ կարգավորվող մեծությունը, կամ էլ խոտորման ազդեցությունը և փոխակերպիչ կամ հաշվիչ սարքի օգնությամբ կարգավորման օրենքին համապատասխան իրականացնում ներգործությունը օբյեկտիկարգավորող օրգանի վրա։ Գործադիր սարքը, որն իրականացնում է կարգավորող օրգանի տեղափոխումը, անվանում են սերվոհաղորդակ։

Տարբերում են ստատիկ և աստատիկ կարգավորիչներ։ Կարգավորիչի տարրերի իներցիոնության հետևանքով նրա ելքի մեծությունը՝ U, նկարագրվում է {\displaystyle U=F(e,e',e'',...)} դիֆերենցիալ հավասարումով, որտեղ {\displaystyle e=x\_{0}(t)-x(t)} (x-ը կարգավորվող մեծության ընթացիկ արժեքն է, x\_{0}-ն՝ տրված արժեքը)։ Եթե F ֆունկցիան անընդհատ է, ապա կարգավորիչը կոչվում է անընդհատ գործողության։ Եթե կարգավորիչում կատարվում է ազդանշանի քվանտացում, ապա կարգավորիչը կոչվում է ընդհատ գործողության։ Այն կարգավորիչները, որոնցում կարգավորող օրգանի վրա անմիջապես ազդում է զգայուն տարրի ելքի մեծությունը, կոչվում են ուղղակի գործողության կարգավորիչներ, իսկ այն կարգավորիչները, որոնք ունեն կողմնակի աղբյուրից էներգիայի ընդունումը կարգավորող հզորության ուժեղացուցիչներ, ոչ ուղղակի գործողության կարգավորիչներ են։ Կարգավորիչի յուրահատուկ տեսակ է էքստրեմալ կարգավորիչը։ Ըստ կարգավորվող մեծության տարբերում են՝ ճնշման, ջերմաստիճանի, մակարդակի, արագության, ծախսի, էլեկտրական լարման, հոսանքի ուժի, հաճախականության, հզորության և այլ կարգավորիչներ։ Կարգավորիչի հիմնական հանգույցներն են չափող, համեմատող և կատարող օրգանները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 315)։*  |
**Առավելաբար արևմտահայերենին բնորոշ բառեր** - սրանք այն բառերն են, որոնք և՛ արևելահայերենում, և՛ արևմտահայերենում գործածվում են, սակայն արևմտահայերենում ունեն ավելի մեծ ու հաճախակի կիրառկություն։

Օրինակ՝ **դրացի** բառը։ Արևելահայերենը այս բառի հոմանիշներից գերադասում է *հարևան, դրկից* բառերը, իսկ արևմտահայերենի բոլոր ոճերում գերազանցաբար օգտագործվում է **դրացի** բառը։ Սակայն արևելահայերենը բարիդրացիական հարաբերություններ քաղաքագիտական եզրի մեջ է միայն օգտագործում այս բառը։

Նույնը կարելի է ասել **ճերմակ** բառի մասին, որը արևմտահայերենում կազմում է բառակազմական մի ընդարձակ փունջ, որոնց մեծ մասը բացակայում է արևելահայերենում, օրինակ՝ *ճերմկեղեն, ճերմկիլ, ճերմկնալ, ճերմկոտ, ճերմկորակ, ճերմկուց, ճերմկցնել* և այլն։ Արևելահայերենը բառակազմության մեջ հիմնականում օգտվում է *սպիտակ* բառից։

**Պաղ** բառը խորթ չէ արևելահայերենին, սակայն ունի սահմանափակ կիրառություն։ Դա վերաբերում է ոչ միայն գործածության հաճախականությանը, այլ նաև բառակազմական ակտիվությանը. մի շարք բաղադրություններում պաղ արմատը արևելահայերենում ունի *սառ* հոմանիշը, ինչպես՝ պաղորակ-սառնորակ, պաղություն-սառնություն, պաղարյուն-սառնարյուն, պաղսիրտ-սառսիրտ։ Այս արմատով կազմվում ենմիայն արևմտահայերենին բնորոշ մի շարք բառեր, որոնք բացակայում են արևելահայերենում, ինչպես՝ **պաղածո** - սառը ուտեստներին տրվող ընդհանուր անուն, **պաղանձավ** - քարայր, **պաղանուշ** - սառը, հաճելի, **պաղապուր** - 1. պահքի օրերին պատրաստվող ապուր՝ լոբով ու կորկոտով, 2. անհամակրելի, 3. անկիրք, անտարբեր, **պաղառիլ** - մրսել, **պաղառություն** - մրսածություն, **պաղավուն** - սառնոտ, **պաղբերան** - 1. ապշահար, շշմած, 2. սառնասիրտ և այլն։

Դեռ այս օրինակներին կարելի է հավելել նաև պաղ բաղադրիչով այն հարադրությունները, դարձվածքները ու կայուն կապակցությունները, որոնք բնորոշ են միայն արևմտահայերենին՝ **պաղ աչքով նայիլ** - չհամակրել, **պաղ առած** - մրսած, **պաղ երկաթ ծեծել** - անիմաստ գործով զբաղվել, **պաղ խոսք ընել** - վիրավորական խոսք ասել և այլմ։

Առավելաբար արևմտահայերենին բնորոշ բառերի օրինակներ. աղտ, աղտոտել, անհանդարտ, արվեստական, բաղդատել, բավել, բնավ, բոլորվիլ, գամ, գամել, գայթել, գզրոց, գինով, գինովնալ, գիրկընդխառն, դիմադարձ, դրացի, զատել, զարմիկ, զարմուհի, ժահր, լամբակ, խածնել, խարկել, խորունկ, կակուղ, կակուղնալ, կռթնել և այլն։

Հայերենի երկու տարբերակների շփումների ընթացքում հնարավոր է, որ գործածության հիշյալ տարբերությունները հասնեն նվազագույնի, և այս բառախմբի մի շարք բառեր դադարեն ունենալ գործածության հաճախականության հետ կապված այս տարբերությունները։ Շատ բառեր արևմտահայերենից անցնելով արևելահայերենին՝ այսօր գործածական են երկու տարբերակներում էլ։ Ներկայումս դեռևս դրանք ընկալվում են արևմտահայերեն ծագմամբ բառեր, սակայն այդ բառերի կիրառության հետագա ընդարձակումը կասկած չի թողնում, որ ապագայում դրանք կընկալվեն իբրև ընդհանուր հայերեն բառեր։ Այսօր արդեն նման օրինակներ են **ամանոր, այպանել, բաղդատել, թիվ (համար իմաստով), լրագրություն** և նման բազմաթիվ բառեր։

Տես նաև՝
--------

* Միայն արևմտահայերենին բնորոշ բառեր

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Ռ. Կ. Սաքապետոյան (2006)։ *Արևմտահայերենի դասագիրք*։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն։ էջ 59-61
**Կարգիլ** (հինդի՝ कारगील, հնչյունական՝ **kərɡɪl**, լադախ․՝ ཀརགིལ
), քաղաք Հնդկաստանի Լադախ նահանգի Կարգիլ շրջանի կենտրոնում։ Լադախում մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է Լեխից հետո։ Գտնվում է Դրասից 60, իսկ Սրինագարից՝ 204 կմ հեռավորության վրա, Լեխից 234 կմ դեպի արևմուտք և 1047 կմ հյուսիս՝ մայրաքաղաք Դելիից։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է 2676 մետր բարձրության վրա, Շինգոյի վտակ Սուրուի ափին։ Կարգիլը Հնդկաստանի քաղաքներից Պակիստանի սահմանին ամենամոտ գտնվող քաղաքն է։

Ժողովրդագրություն
-----------------

2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում ապրում է 16338 մարդ, որոնց 61,7 %-ը՝ տղամարդիկ և 38,3 %-ը՝ կանայք։ Գրագետ է բնակչության 75,5 %-ը, որը բարձր է հանրապետության միջին ցուցանիշից (63 %)։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտությունը 85 % է, իսկ կանանց շրջանում՝ 59 %։ Քաղաքի բնակչության կազմում 9,6 %-ը մինչև 6 տարեկան երեխաներն են։

Բնակչությունը ներկայացնում է դարդերի և տիբեթցիների խառնուրդից ծագած էթնոսները։ Բնակչությունը հավատարիմ է եղել Տիբեթական բուդդայականությանը ընդհուպ մինչև XIV-XV դարեր, երբ այստեղ հաստատվեց իսլամը։ Այսօր բնակչության 90 %-ը շիա են, 5 %-ը՝ սունի և 5 %-ը՝ տիբեթական բուդդայականներ։ Հին տները կառուցված են իրանական և տիբեթական ճարտարապետական ոճերի համատեղ ոճով, իսկ մզկիթները՝ ժամանակակից արաբա-իրանական ոճով։

* Տեսարան դեպի քաղաքՏեսարան դեպի քաղաք
* Ֆերմաներ քաղաքի մոտՖերմաներ քաղաքի մոտ
* Զինվորական հուշաքարԶինվորական հուշաքար
* Տեղացի աղջիկներՏեղացի աղջիկներ
* Մարդիկ փողոցումՄարդիկ փողոցում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Osada et al (2000), p. 298.
2. ↑  Primary Census Abstract Data Tables (India & States/UTs — Town/Village/Ward Level)

Գրականություն
-------------

* Osada *et al.* (2000). *Mapping the Tibetan World*. Yukiyasu Osada, Gavin Allwright, and Atsushi Kanamaru. Reprint: 2004. Kotan Publishing, Tokyo. ISBN 0-9701716-0-9.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Reach Ladakh Archived 2019-02-17 at the Wayback Machine.
* Sights in Kargil Archived 2019-04-13 at the Wayback Machine.
* Kashmir Sentiel

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4612547-4 · VIAF: 155917705 · WorldCat VIAF: 155917705 |

 |
**Բրայդլվեյլ ջրվեժ** (անգլ.՝ Bridalveil Fall), ջրվեժ ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգում՝ Յոսեմիտի ազգային պարկում։ Բարձրությունը 188 մ է։

Թարգմանաբար *Bridalveil* նշանակում է «հարսնացուի քող»։ Հավանաբար, ի նկատի են ունեցել մանր կաթիլները, որոնք ցրվում են ջրվեժի շուրջ՝ ձևավորելով սպիտակ շրջան։ Ավանիչի ցեղի հնդկացիները, ովքեր ապրում էին Յոսեմիտի հովտում, ջրվեժը կոչել են «Փոհոնո», որ թարգմանաբար նշանակում է «փոթորկոտ քամու ոգի» (անգլ.՝ Spirit of the Puffing Wind)։

Աշխարհագրություն
----------------

Ջրվեժը գտնվում է Յոսեմիտի հովտի հարավային մասում, Բրայդլվեյլ գետակի վրա։ Թափվելուց հետո այն բաժանվում է մի քանի գետաբազուկների և միանում Մարսեդ գետին։ Վերջինս հովտի գլխավոր սնուցող երակն է։ Բրայդլվեյլ գետակը սնուցվում է Օստրենդեր լճից (անգլ.՝ Ostrander Lake), որը գտնվում է ջրվեժից 16 կմ հարավ-արևելք։

Ջրվեժից արևելք գտնվում են Քասիդրլ-Ռոքս («ճարտարապետական ժայռեր», անգլ.՝ Cathedral Rocks), արևմուտք՝ Լինիգ Թաուեր («ընկնող աշտարակ», անգլ.՝ Leaning Tower) լեռները։ Ջրվեժի դիմաց՝ արևելյան հատվածում, գտնվում է էլ-Կապիտան լեռը (բարձրությունը՝ 2307 մ), և Ռիբբոն ջրվեժը։

Զբոսաշրջային ուղիներ
--------------------

Ճանապարհը դեպի ջրվեժ գտնվում է Յոսեմիտի հովտի հարավային մասում (Southside Drive)։ Արահետը անցնում է ներքևով՝ 0.8 կմ երկարությամբ, որն անցնելու համար անհրաժեշտ է միջինը 20 րոպե։ Արահետը ձնածածկ է ձմեռային ամիսներին։

Ջրվեժը տեսանել է Tunnel View վայրից, որը գտնվում է թունելային ելքի մոտ՝ ճանապարհի վրա, որը կապվում է Southside Drive մայրուղուն։ Լավ տեսանելի է նաև հյուսիսային կողմից (Northside Drive)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bridalveil Fall (HTML). Geographic Names Information System (GNIS).
2. ↑  Susan M. Neider. Golden Country: Touring Scenic California (Falcon Series). — Globe Pequot, 2007. Archived 2016-03-07 at the Wayback Machine. էջ 111.
3. ↑  Yosemite Valley Hiking Map (PDF). National Park Service
4. ↑  Yosemite National Park Map (PDF). National Park Service.
5. ↑  Yosemite — Day Hikes in Yosemite Valley (HTML). National Park Service.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315529112 · WorldCat VIAF: 315529112 |

 |
**Շիրակի ազատագրում Զաքարյանների կողմից**, ռազմական բախում հայ-վրացական զորքերի և Շադդադյանների միջև, որը տեղի է 1199 թվականին։ Հայ-վրացական միացյալ բանակը 1195 թվականին սկսում է ազատագրել հայոց տիրույթները։ Ռազմական գործողությունները ղեկավարվում էին հայ իշխանների՝ Զաքարյանների կողմից, որոնք վրաց արքունիքում մեծ կշիռ ունեին։ 1195 թվականին Գանձակ և Շամքոր քաղաքների միջև տեղի է ունենում ճակատամարտ, որտեղ հայ-վրացական ուժերը հաղթանակ են տոնում հակառակորդի նկատմամբ, որից հետո ազատագրվում են նաև Արագածոտն և Գեղարքունիք գավառները։

Նախապատմություն
---------------

Վրացական արքունիքում սկսել էին մեծ դիրք գրավել հայ իշխանները, որոնք սելջուկ-թյուրքերի արշավանքների ժամանակ արտագաղթել էին Վրաստան։ Սարգիս Զաքարյանը առաջինն էր, որը կարևոր պաշտոն ստացավ վրաց արքունիքում՝ ամիրսպասալար, որը վրաց զորքերի գերգույն հրամանատարն էր։ Նրա որդիներից Զաքարեն ժառանցել հոր պաշտոնը, իսկ Իվանեն դարձավ աթաբեկ, որի պարտականությունն էր թագաժառանգների դաստիարակումը։ 1195 թվականին սկսվում է հայ-վրացական ուժերի կողմից Հայաստանի ազատագրումը․ այդ գործողության հրամանատարներն էին Զաքարե և Իվանե Զաքարյանները։

Հայ-վրացական ուժերը կարողանում են Շամքորի ճակատամարտում հաղթանակ տանել Գանձակի ամիրայության նկատմամբ, որի հետո շարժվում են դեպի Արագածոտն, որի կենտրոնը Ամբերդն էր։ Ամբերդի գրավմամբ ամբողջանում է Արագածոտնի ազատագրումը, որից հետո ազատագրվում է նաև Գեղարքունիքը։ Չեզոքացնելով Հայաստանի հարավից և հարավ-արևելքից եկող սպառնալիքները՝ Զաքարյան եղբայրները սկսում են Շիրակի ազատագրումը, որը ենթադրում էր Անիի ազատագրում։

Արշավանք
--------

1199 թվականին հայ-վրացական միացյալ ուժերը սկսում են շարժվել դեպի Շիրակ։ Արշավանքը պատրաստված էր հնարավորինս մանրամասնորեն և զորքի առաջխաղացմանը նպաստելու համար յուրքանչյուր քայլ ձեռք էր առնվել։ Անին զավթած Շադդադյաններից այդ ժամանակ իշխում էր Քեյ-Սուլթանը, որը գիտեր, որ բախումը հայ-վրացական ուժերի համար կարող է ճակատագրական լինել, քանի որ Անին այդ ժամանակաշրջանում համարվում էր հայոց ազատության և անկախության խորհրդանիշը։ Սակայն Անիի ամրությունները շատ հզոր էին և կարող էին դիմագրավել մի քանի անգամ ավելի հուժկու արշավանքների, քան Զաքարյանների արշավանքն էր, բայց ռազմական գործողությունները ընթանում են հօգուտ հայ-վրացական ուժերի։

Շադդադյանները չեն կարողանում լուրջ դիմադրություն ցուցաբերել և Անիի բնակչությունը իր դռները բացում է և առանց դիմադրության հանձնվում հայ–վրացական ուժերին։ Անիի գրավումը կարևոր դեր է խաղում հետագայում հայ-վրացական հարաբերություններում, որոնք ստանում են ավելի լուրջ դաշնակցական բնույթ։ Շիրակի ազատագրումից հետո Զաքարյաններին է անցնում Բագրատունիների արքայական ժառանգական տիտղոսը՝ «շահնշահ հայոց» և նրանք դառնում են ազատագրված Հայաստանի ինքնիշխան տերերը։ Զաքարյանները իրենց արքունիքը Լոռիից տեղափոխում են Անի, իսկ Շիրակի հայկական 10-հազարանոց զորքը միանում է Զաքարյանների բանակին։

Տես նաև
-------

* Զաքարյանների իշխանապետություն
* Զաքարյաններ
* Շամքորի ճակատամարտ (1195)
* Ամբերդի գրավում (1196)
* Գեղարքունիքի ազատագրումը Զաքարյանների կողմից
* Անիի ազատագրում (1199)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *«Մեր հաղթանակները», հատոր Գ*։ Երևան: «Նորավանք» հրատարակչություն։ 2011։ էջեր 58–63
2. ↑  *«Մեր հաղթանակները», հատոր Գ*։ Երևան: «Նորավանք» հրատարակչություն։ 2011։ էջ 69
**Ալեքսանդր Գերցենի և Նիկոլայ Օգարյովի հուշարձաններ** (ռուս.՝ Памятники Александру Герцену и Николаю Огарёву), հուշարձաններ Մոսկվայի Մոխովայա փողոցում,ՄՊՀ-ի հին շենքի դիմաց (Մոխովայա փողոց, տուն 11), որոնք կազմում են միասնական համակառույց։ Բացվել են 1922 թվականին։ Հուշարձանների հեղինակներն են քանդակագործ Նիկոլայ Անդրեևը և ճարտարապետ Վիկտոր Կոկորինը։

Պատմություն
-----------

1919 թվականի օգոստոսին քանդակագործ Ն. Ա. Անդրեևին հանձնարարվել է պատրաստել դեմոկրատ, փիլիսոփա և հրապարակախոս Ալեքսանդր Գերցենի հուշարձանը` նրա մահվան 50-րդ տարելիցի առթիվ։ Այդ արձանը նախատեսվում էր տեղադրել 1920 թվականի հունվարի 20-ին` ՄՊՀ-ի դիմաց։ Քանի որ հուշարձանը սկզբնապես նախատեսվում էր տեղադրել վերջերս վերանորոգված ցանկապատի տեղում, դրան ընդդիմացել էր ՌԽՖՍՀ լուսավորության ժողկոմիսարիատը։ Այդժամ Անդրեևն առաջարկել է ստեղծել երկու հուշարձան` Գերցենի և Օգարյովի` դրանք տեղադրելով պուրակի խորքում մուտքի երկու կողմերում։ Աշխատանքին հատկացված ժամկետները շատ սեղմ էին, ուստի Ն. Ա. Անդրեևը ներգրավեց իր եղբորը` քանդակագործ Վ. Ա. Անդրեևին։ Սակայն նույնիսկ երկուսով նրանց չհաջողվեց ավարտել ժամկետին, և 1920 թվականի հունվարին տեղի ունեցավ միայն հուշարձանների հիմնարկեքը։ Հուշարձանների բացումը տեղի ունեցավ միայն 1922 թվականի դեկտեմբերի 10-ին` մոնումենտալ քարոզչության լենինյան պլանի շրջանակներում։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանները պատրաստված են մարմարի փշուրներով բետոնից։ Ա. Ի. Գերցենը պատկերված է կանգնած ամբողջ հասակով` կրծքին խաչած ձեռքերով։ Նրա աջ ուսին թիկնոց է, որի դեկորատիվ ծալքերը թափվում են ներքև։ Ն. Պ. Օգարյովը ևս պատկերված է ամբողջ հասակով` ծալված աջ ձեռքին գցած թիկնոցով։

Արվեստագետ Ն. Դ. Սոբոլևսկին գրել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հուշարձանները տեղադրելով ճակատի կողային թևերին մոտ այնպես, որ դրանք հիմնականում հնարավոր է դիտել երեք կետից` դիմացից և աջ ու ձախ կողմերից, հեղինակը խուսափել է հուշարձանները շենքի դեկորատիվ ավելորդ «կցորդը» դարձնելուց` դրանք ներառելով ընդհանուր համակառույցում որպես առանձին բաղադրիչներ։ Միանման պատվանդանների գնահատման որոշակի «ձախությունը» ավելի է ամրապնդում հուշարձանների անկախությունը։ |  |

Գերցենի և Օգարյովի այլ հուշարձաններ Մոսկվայում
----------------------------------------------

Բացի այս զույգ հուշարձանից, Մոսկվայում կա Գերցենի ավելի ուշ հուշարձան Տվերսկոյ բուլվարում, ինչպես նաև Գերցենի և Օգարյովի երդման հուշարձան Վորոբյովի գորիում։

Պատկերասրահ
-----------

* Նիկոլայ Օգարյովի հուշարձանըՆիկոլայ Օգարյովի հուշարձանը
* Ալեքսանդր Գերցենի հուշարձանըԱլեքսանդր Գերցենի հուշարձանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Кожевников Р. Ф.* Памятники Герцену А. И. и Огареву Н. П. // Скульптурные памятники Москвы. — М.: Московский рабочий, 1983.
2. 1 2  *Алексей Миторфанов* Арбат. Прогулки по старой Москве.
3. ↑  *Соболевский Н. Д.* Скульптурные памятники и монументы в Москве. — М.: Московский рабочий, 1947. — С. 39.
**Խորքային հոգեբանություն** (գերմ.՝ Tiefenpsychologie), հասկացություն, որն ընդգրկում է ժամանակակից արտասահմանյան հոգեբանության մի շարք ուղղություններ, որոնք ուսումնասիրում են անհատի ակտիվության «խորքային սկզբունքները»՝ անգիտակցական հակումներն ու միտումները։ Խորքային հոգեբանությունն ընդգրկում է Զիգմունդ Ֆրեյդի, Յունգի, Ադլերի ուսմունքները, նեոֆրեյդիզմը, «ես»-ի հոգեբանությունը և այլն։

Ֆրեյդը առաջատար է համարել սեռական բնազդի հետ կապված էներգիան (լիբիդո) և ագրեսիայի բնազդը։ Ըստ Ադլերի գլխավորն ինքնահաստատման ձգտումն է («իշխանության կամքը»)։ Յունգն ընդլայնել է անգիտակցականի ֆունկցիաների և կառուցվածքի մասին պատկերացումը՝ առաջ քաշել ժառանգական բնույթի «կոլեկտիվ անգիտակցականի» գաղափարը։

Խորքային հոգեբանությունը սերտ կապի մեջ է հոգեբուժության հետ։ Հոգեկան հիվանդություններն այդ ուղղության ներկայացուցիչները մեկնաբանել են որպես գոյության համամարդկային դժվարությունների ու կոնֆլիկտների դրսևորումներ, որոնք առանձին անհատների մոտ սուր և բացահայտ ձևեր են ընդունել։ Այսպես, Ֆրեյդը նևրոզների, երազների, որոշ սխալների հիմքում տեսնում է անգիտակցական հոգեկան մեխանիզմները։ Նշված երևույթը նա համարել է «փոխզիջողական կազմավորում», որն արտացոլում է անգիտակցական հակումների և գիտակցական «ես»-ի դիրքորոշումների բախումները։ Խորքային հոգեբանությունն ուսումնասիրում է նաև արտամղումը, սևեռումները (ֆիքսացիա), սիմվոլացումը, ռեգրեսիան և այլն։ Այն իր ազդեցությունն է թողել պսիխոսոմատիկական բժշկության և սոցիոմետրիայի վրա։

Վերջին տասնամյակներում առաջ են եկել խորքային հոգեբանություն նոր ուղղություններ, որոնք միաժամանակ գտնվում են էկզիստենցիալիզմի, ֆենոմենոլոգիայի, նեոթոմիզմի և բիհևիորիզմի ազդեցության տակ։ Նկատվել է նաև խորքային հոգեբանություն փիլիսոփայական անթրոպոլոգիայի հետ միավորելու միտում։ Խորքային հոգեբանության ներկայացուցիչները ստեղծել են անգիտակցական ուժերի ուսումնասիրման հոգեվերլուծության (պսիխոանալիզ) և ազատ զուգորդությունների հստակ մեթոդներ, պրոյեկտիվ տեստեր, պսիխոդրամա և սոցիոդրամա։ Խորքային հոգեբանությունը զգալիորեն խորացրել է մարդու մասին պատկերացումները։ Չնայած դրան, հոգեբանական շատ փաստերի մեկնաբանություններ կրում են մեխանիստական կամ իռացիոնալիստական, իսկ սոցիալ-փիլիսոփայական տեսանկյունից՝ հոռետեսական բնույթ։

Գրականություն
-------------

* Какабадзе B. Л. Понятие бecсознательного в глубинной психологии, в cб.։
* Проблемы сознания, М. 1966
* Munroe R. Schools of psychoanalytic thought, N. Y. 1956.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 91)։*  |
**«Տիկինը Սենտ Անդրեսի այգում»** (ֆր.՝ Dame en blanc au jardin), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից և ամենակարկառուն ներկայացուցիչներից մեկի` Կլոդ Մոնեի նկարներից։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1867 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 82 × 101 սմ։ «Տիկինը Սենտ Անդրեսի այգում» ստեղծագործությունը այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժի թանգարանում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

Պատմություն
-----------

«Տիկինը Սենտ Անդրեսի այգում» ստեղծագործությունը Կլոդ Մոնեն վրձնել է 1867 թվականին Հավրում՝ Սենտ Անդրես քաղաքում։

Կտավի գլխավոր ֆիգուրի՝ հովանոցով ճերմակազգեստ տիկնոջ համար որպես բնորդուհի կեցվածք է ընդունել Ժաննա-Մարգերիտա Լեկադրը։ Վերջինս Կլոդ Մոնեի հարազատներից մեկի կինն էր։

Նկարչուհի Բերտա Մորիզոն մի առիթով հեգնել է` արտահայտվելով այսպես. «*Նրա նկարի դիմաց ես միշտ գիտեմ, թե որ կողմից բռնեմ հովանոցս*»։

Արվեստաբան Ն. Սկորոբոգատկոն «Տիկինը Սենտ Անդրեսի այգում» նկարի մասին խոսել է հետևյալ կերպ. «*Տիկնոջ ֆիգուրը, ով զբոսնում է սպիտակ հովանոցը գլխավերևում պահած ճերմակ հանդերձանքով, կարծես միահյուսված է երկնքի արտացոլանքին և արևին։ Զգեստի երկնագույնաթույր ծալքերի ստվերներից և հովանոցի ոսկեզօծ ճաճանչապսակից փայլում է արեգակը*»։

1879 թվականին այս կտավը Մոնեն ցուցադրել է իմպրեսիոնիստների չորրորդ ցուցահանդեսի ժամանակ։

Նկարը ավարտելուց հետո Մոնեն այն թողնում է Լեկադրների ընտանիքին որպես նվեր։ Սակայն հետագայում այս ստեղծագործությունը կրկին հայտնվում է հեղինակի մոտ և վաճառքի է հանվում 1899 թվականին. գնորդը մոսկվացի վաճառական և կոլեկցիոներ Սերգեյ Իվանովիչ Շչուկին էր։ Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխությունից հետո վերջինիս հավաքածուն ազգայնացվում է, և կտավը այլ նկարների հետ միասին տեղափոխվում է Մոսկվայի Նոր արևմտյան արվեստի պետական թանգարան, իսկ դրա լուծարումից հետո՝ 1948 թվականին նկարը փոխանցվում է Պետական Էրմիտաժին։ 2014 թվականի տարեվերջից ցայսօր «Տիկինը Սենտ Անդրեսի այգում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Սերգեյ Շչուկինի և Մորոզով եղբայրների հիշատակի պատկերասրահում՝ Գլխավոր շտաբի շենքում (403 սրահ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
2. 1 2
3. ↑  Скоробогатько Н. Шедевры мировой живописи. Импрессионизм. — М.: Белый город, 2008. — С. 35.
4. ↑  Скоробогатько Н. Шедевры мировой живописи. Импрессионизм. — М.: Белый город, 2008. — С. 30.
5. ↑  Импрессионизм. Письма художников. Воспоминания Дюран-Рюэля. Документы / Сост. Л. Вентури, пер. с франц. П. В. Мелковой, вступ. статья и общ. ред. А. Н. Изергиной, прим. А. Г. Барской. — Л.: Искусство, 1969. — С. 322.
6. ↑  Государственный Эрмитаж. — Здание Главного Штаба. — Зал Клода Моне

Գրականություն
-------------

* Albert Kostenevich: *Impressionisme. Sensatie en inspiratie*, Museumshop Hermitage Amsterdam, 2012, blz. 164-167. ISBN 9789078653318

Արտաքին հղումներ
----------------

* Het schilderij op de website van de Hermitage Sint-Petersburg (անգլերեն)
* Informatie op de website van de Hermitage Amsterdam

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տիկինը Սենտ Անդրեսի այգում (նկար)** կատեգորիայում։ |
**Թալաթ Աղասիբեկ օղլի Խանլարով** (ադրբ.՝ Tələt Ağasıbəy oğlu Xanlarov, օգոստոսի 26, 1927(1927-08-26), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 14, 2004(2004-04-14), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի ճարտարապետ, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1975), Արևելյան երկրների Միջազգային ճարտարապետության ակադեմիայի փոխնախագահ, «Փառքի» և «Պատվո» շքանշանների դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Թալաթ Խանլարովը ծնվել է 1927 թվականի օգոստոսի 26-ին Բաքվում։ 1956 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1956-1992 թվականներին աշխատել է որպես ճարտարապետ, նախագծի գլխավոր ճարտարապետ, բաժնի վարիչ, գլխավոր ճարտարապետ Շինարարության և Ճարտարապետության պետական կոմիտեի «Ազպետականճարտարապետանախագծ» ինստիտուտում։ 1992 թվականից ղեկավարել է «Ակադեմիկոս Թ. Խանլարովի ստեղծագործական ստուդիան»։ Այս տարիներին Թալաթ Խանլարովի նախագծով կառուցվել են «Իմամ Ռզա» մզկիթը, Բաքվի Իսլամական համալսարանի շենքը, Բաքվում գտնվող «Ջումա» մզկիթը, մի շարք վարչական և բնակելի շենքեր։

1967-2002 թվականներին աշխատել է որպես Բաքվի քաղաքային գործադիր իշխանության Ընդհանուր ճարտարապետության վարչության քաղաքային խորհրդի անդամ։ Թալաթ Խանլարովը մահացել է 2004 թվականին։

Աշխատանքներ
-----------

* Ուզեիր Հաջիբեկովի անվան «Քիմիկոս» մշակութային կենտրոնՈւզեիր Հաջիբեկովի անվան «Քիմիկոս» մշակութային կենտրոն
* Մեմար Աջամի մետրոյի կայարանՄեմար Աջամի մետրոյի կայարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադրբեջանի ճարտարապետների միության պաշտոնական կայք
2. ↑  Elturan Avalov, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi. Яркое творчество мастера. Archived 2015-09-23 at the Wayback Machine. — Азербайджанские известия, 22 avqust 2007. — Səh. 3.
3. ↑  Թալաթ Խանլարով
**Տիկնունի** (նաև՝ «Թագավորի պալատ»), ավերակ ամրոց, դղյակ, ապարանք Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Ոստան գավառում, Դվին մայրաքաղաքի մոտ, Տիկնունյաց անտառում, գտնվում է Հայաստանի Արարատի մարզում, Գետազատ գյուղից 1 կմ հյուսիս։

Պատմություն
-----------

Տիկնունի ամրոց-ապարանքը պատկանում էր Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորներին։ Կառուցվել է 4-րդ դարում, օգտագործվել է մինչև 17-րդ դար։ Այն ծառայում էր որպես ամառանոց` պալատական տիկնանց համար։

Տիկնունի ամրոց-ապարանքի մասին հիշատակում է հայ պատմիչ Փավստոս Բուզանդը՝ իր «Պատմություն Հայոց» երկում, որտեղ նկարագրում է Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Գ Կոտակի կողմից Խոսրովակերտ անտառը հիմնելու և հարակից պալատական ապարանքները կառուցելու մասին։ Տիկնունի ապարանքի շրջակայքում ստեղծվում է Տիկնունյաց անտառը, նրանից հյուսիս Տաճար մայրի անտառը, իսկ դեպի հարավ տնկված կաղնիների անտառը կոչվում է Խոսրովակերտ։ Այժմ, այս անտառների մի մասը մտնում է Խոսրովի անտառ պետական արգելոցի պահպանվող տարածքի մեջ։

Պեղումներ
---------

Պեղումների ժամանակ այստեղ հայտնաբերված 13-14-րդ դարերի նյութական մշակույթի արժեքների մեջ կան ջնարակած խեցեղեն և հախճապակի։

Պատկերասրահ
-----------

* Ապարանքի պարիսպներից:Ապարանքի պարիսպներից:
* Հատված պարիսպներից:Հատված պարիսպներից:
* Հեռվում երևում է Դվինի բրգաձև բլուրը:Հեռվում երևում է Դվինի բրգաձև բլուրը:
* Արահետ՝ դեպի ապարանք:Արահետ՝ դեպի ապարանք:
* Տեսարան ապարանքից:Տեսարան ապարանքից:
* Ապարանքի ընդհանուր տեսարանը:Ապարանքի ընդհանուր տեսարանը:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2 3  Հայաստանի կառավարության որոշում N 628, 29 մայիսի 2002 թ․
3. 1 2 3  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 98 — 916 էջ։
4. ↑  ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ. ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԱԿՆԱՐԿ
5. ↑  «Պատմություն Հայոց», Փավստոս Բուզանդ, դպր. 3, գլուխ Ը.
6. ↑  «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 460.
**Էլեոնորա դը Վերմանդուա**(ֆր. *Éléonore de Vermandois*, 1148/1149, մահ 19/21 հունիսի 1213, հոկտեմբերի 14, 1152(1152-10-14) կամ ոչ վաղ քան 1148 և ոչ ուշ քան 1149 - հունիսի 19, 1213(1213-06-19)), վերջին ինքնիշխան ֆրանսիական Վերմանդուա և Վալուա կոմսուհին։

Կենսագրություն
--------------

Էլեոնորայի հայրը՝ Ֆրանսիայի սենեշալ Ռաուլ I դը Վերմանդուան, եղել է Կեպետինգների կողային ճյուղի ներկայացուցիչ, Հենրիխ I-ի և Աննա Յարոսլավնայի թոռնիկը։ Նրա մայրը Պետրանիլլան (Ալիքսն) էր՝ Ալիենորա Ակվիտանացի թագուհու քույրը։

Կոմսուհի Էլեոնորան ամուսնացած է եղել առնվազն չորս անգամ։

* 1160 թվականին պսակադրվել է վան Օստրևանտի կոմս Գոդվի Գեննեգաուսացու հետ (մահացել է 1163 թվականին)
* մինչ 1167 թվականը ամուսնացել է Նավարայի կոմս Գիլյոմ IV-ի հետ (մահացել է 1168 թվականին)
* 1170 թվականին ամուսնացել է Բուլոնի կոմս Մատյե Էլզասցու հետ (մահացել է 1173 թվականին)
* 1177 թվականին ամուսնացել է Բոմոնի կոմս Մատյե III-ի հետ (մահացել է 1208 թվականին), ամուսնալուծվել են 1192 թվականին

5-րդ անգամ երկարատև ամուսնացած է եղել Շատիյոնի սենիոր, Էտյեն II դե Սենսերրի հետ (մահացել է 1252 թվականին)։ Չնայած իր անհամար ամուսնություններին՝ Էլեոնորա դը Վերմանդուան երեխաներ չուներ։ Նրա ավագ քույրը՝ Ելիզավետան, ամուսնացած էր Ֆլանդրիայի կոմս Ֆիլիպ Էլզասացու հետ։ Նրա մահվանից հետո Էլեոնորան ցանկացավ ստանալ քրոջից մնացած իր բաժին ժառանգությունը, սակայն, կոմս Ֆիլիպը նրան մերժեց։ Այդ ժամանակ Էլեոնորային պաշտպանեց երիտասարդ թագավոր Ֆիլիպ II Օգոստոսը, որը հույս ուներ անզավակ կոմսուհու մահվանից հետո ժառանգել նրա ամբողջ ունեցվածքը։ Բազմամյա դաժան պայքարից հետո հաղթանակը բաժին հասավ Ֆրանսիայի թագավոր Ֆիլիպին, Բովի խաղաղության պայմանագրի համաձայն (կնքված 1185 -ի հուլիսին) Ֆլանդրիան կորցրեց վիճարկելի տարածքների մի մասը։

Էլեոնորան իր տիրապետության տակ ստացավ ներքին Վալուան և Վերմանդուան, իհարկե, առանց Սեն-Կանտեն, Պերրոն և Գամ տարածքների, որոնք պատկանեցին Ֆլանդրիայի կոմսին։

Կոմս Ֆիլիպ I-ի մահվանից հետո (1 հուլիսի 1191 թվական), Բովեսյան պայմանագրի համաձայն, Ֆրանսիայի թագավորը իր ենթակայության տակ է վերցնում Արտուան։

Հենց այդ ժամանակ էլ նա Էլյոնորային է փոխանցում Սեն-Կոնտեն և Պերրոնը, ժառանգության մնացած մասով մերժում է։ Համաձայն հետագա կարգավորումների և տարածքների փոխանակումների, Էլեոնորան թագավորության ենթակայությանը փոխանցեց Պերրոնը և Ամյենուան, փոխարենը ստանալով Օրինյան, Լասսինյան և այլն։ Լինելով խոր հավատքով և բարեպաշտ տիրուհի, Էլեոնորան Կրեպում հիմնում է Պարկ-ո-դամ աբբայությունը։ Նա բանաստեղծական արվեստի մեծ սիրահար էր։

1213 թվականին, 60 տարեկան հասակում, չթողնելով ժառանգորդներ, Էլեոնորան մահացավ և հողարկավորվեց Պիկարդիի Լանպոնյան աբբայությունում։ Այդ նույն տարվա մեջ, Ֆիլիպ II Օգոստոս թագավորը վերջնականապես իր ենթակայության տակ վերցրեց Վերմանդուա և Վալուա կոմսությունները։

Գրականություն
-------------

* M. Prevost: *Beaumont 14)*. В: *Dictionnaire de Biographie française*. Band 5 (1951), Sp. 1140.
* E. Lalou: *Eleonore 7)*. В: *Lexikon des Mittelalters*. Band 3 (1986), Sp. 1808f.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Robert de Torigny, Vol. II, p. 20.
2. ↑  NORTHERN FRANCE NOBILITY, Medieval Lands
3. ↑  Medieval Lands
4. ↑  Translation from German equivalent


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree · WeRelate · Rodovid |

 |
|  |
| --- |
| **Անմոռուկ ցեղակից** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | *Boraginales* |
| **Ընտանիք** | Գաղտրիկազգիներ (Boraginaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Գաղտրիկայիններ (Boraginoideae) |
| **Տրիբա** | *Myosotideae* |
| **Ցեղ** | Անմոռուկ *(Myosotis)* |
| **Տեսակ** | **Անմոռուկ ցեղակից** *(M. propinqua)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Myosotis propinqua***Fisch. & C.A.Mey. 1839 |

**Անմոռուկ ցեղակից**  (լատ.՝ Myosotis propinqua), գողտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10-20 սմ բարձրությամբ, վարդակ ունեցող տերևներով, երբեմն ուղիղ բարձր ցողուն առաջացնող միամյա բույս է։ Ցողունի թավոտությունը ստորին մասում խառնված-բրդոտ է և ունի հորիզոնական երկար մազիկներ։ Ծաղկաբույլը ցողունի տերևակալած մասից մի փոքր հեռացած է և բազմածաղիկ։ Ծաղկակոթերը բաժակից մեծ են ավելի քան երկու անգամ։ 4-5 մմ տրամագիծ ունեցող պսակը երկնագույն է և տափակ ետծալով։ Պտուղը (էրեմ) հիմքի մոտ ունի սպիտակ մսալի հավելուկ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի («Շիկահող» պետական արգելոց) և Մեղրու (Գողթանի լեռանաճյուղեր) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսային Իրաքում և Հյուսիսային Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1100-1800 մ բարձրությունների վրա և անտառներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է անտառային գոտում։ Անտառների հատումների պատճառով տեսակին սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Myosotis propinqua
* GBIF: 5660809
* IPNI: 119194-1
* NCBI: 192358
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:119194-1
* Tropicos: 4002393

 |

 |
**Անմեղսունակություն**, երբ անձը քրոնիկական հոգեկան հիվանդության, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման, տկարամտության կամ այլ հիվանդագին վիճակի հետևանքով զրկվում է իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու կամ դրանք ղեկավարելու կարողությունից։

Քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու պահին կամ կատարելուց հետո անմեղսունակությունյան վիճակում գտնվող անձանց նկատմամբ կիրառվում են բժշկական բնույթի հարկադիր միջոցներ։ Հանցագործություն կատարելուց հետո անմեղսունակ դարձած անձինք օրենքով սահմանված ժամկետներում ապաքինվելու դեպքում ենթակա են քրեական պատասխանատվության։ Անմեղսունակությունը որոշում է դատարանը՝ դատա-հոգեբուժական փորձաքննության եզրակացության հիման վրա։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Catholic (1997—…) · Catholic (1997—…) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4117354-5 · Microsoft: 2780253743 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 429)։*  |
**Իրանի հայ երաժիշտները** նշանակալի ներդրում ունեն ոչ միայն ազգային, այլև իրանական ժողովրդական և պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեջ։

18–19–րդ դարերի հայ աշուղներ
----------------------------

Իրանահայ կոմպոզիտոր, մանկավարժ Նիկոլ Գալանդերյանը
18–րդ դարում ժողովրդական երգարվեստի զարգացմանը նպաստել են հայ աշուղներ Հարություն Օղլին, Ղուլ Սարգիս Շիրիշկանցին, Միսկին Մատթեոսը, Միսկին Ստեփանը, Մարտիրոս Մանուկյանը և ուրիշներ։ Իրանական երաժշտական մշակույթի պատմության մեջ կարևոր ղեր ունի երգիչ Սարգիսը (7–րդ դար), որի համբավը տարածված էր նաև Հայաստանում ու Մերձավոր Արևելքում։ Իրանահայ երգարվեստի ճանաչված դեմքերից է Նիկոլ Գալանդերյանը, որը գրել է ռոմանսներ (շուրջ 700), մանկական երգեր, օպերաներ և այլն։ Պրոֆեսիոնալ երաժշտության ներկայացուցիչներից է Ա. Տեր-Հովհաննիսյանը, 19–րդ դարի վերջին Թեհրանում ստեղծել է Երաժշտասերների միություն և լարային նվագախումբ։ Հայտնի է Գրիգորյանների տոհմը, հատկապես՝ ջութակահար, խմբավար Լևոև Գրիգորյանը, որը Թեհրանում կազմակերպել և ղեկավարել է «Գուսան» երգչախումբը։ Որդին՝ կոմպոզիտոր և խմբավար Ռուբենը, պարսկական ժողովրդական երգերի առաջին գրառողն էր։ Ճանաչված դաշնակահարներից են էմանուել Մելիք-Ասլանյանը, Տանյա Հարությունյանը, Ռուբինա Սաիդխանյանը, Հայկուշ Մակարյանը, ջութակահարներ Լեոպոլդ Ավագյանը, Հրաչ Մանուկյանը, երգչուհիներ Սաթո Աղաբաբյանը, Թամարա Փիլոսյանը, Մարիցա Սանոսյանը, Հակինթ Վարդանյանը, Հերմինե Դավթյանը, խմբավար Գուրգեն Մովսիսյանը։ Երգչախմբերից են «Գուսանը», «Անուշը», «Արագը», «Հայ երգը», «Անին» և այլն։ 1920-ական թվականներին Ե. Ավետիսյանը Թավրիզում հիմնադրել է բալետի առաջին ստուդիան (1945 թվականից՝ Թեհրանի պարարվեստի դպրոց), 1939 թվականին պարուսույց Ա. Ջամբալյանը Թեհրանում՝ բալետի դպրոց։ Թեհրանում գործել է նաև «Պապիկյան-Բալե» խումբը։ Հայտնի են Թեհրանի «Արարատ», «Կարապ», «Զարթոնք», «Կարավան» պարախմբերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Պերեկոպի հերոսների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник героям Перекопа), հուշանշան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ 1920 թվականի աշնանը Պերեկոպի գրոհին և գերմանա-ֆաշիստական զավթիչներից 1944 թվականի գարնանը Ղրիմի ազատագրմանը։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1972 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ Պերեկոպի փողոցի և Սևաստոպոլի պողոտայի խաչմերուկից ոչ հեռու։

Նկարագրություն
--------------

Հուշանշանը երկու գրանիտե բլոկներին կանգնած գրանիտե կարմիր պատ է։ Նրա վրա պատկերված են բուդյոնովկայով կարմիրբանակային և սաղավարտով զինվոր։ Ձախից արված է հետևյալ գրությունը. *«Պերեկոպի հերոսներին։ 1920-1944»*։ Հակառակ կողմում թվարկված են այն դիվիզիաները, որոնք 1920 և 1944 թվականներին մասնակցել են Պերեկոպի համար մարտերին։ Հուշարձանը տեղադրվել է բաց գույներով շարված սալիկներով և ծաղկաթմբերով եզրապատված բաց հարթակում։

Պատմություն
-----------

Հուշանշանը կառուցվել է հարևան թիվ 531 դպրոցի (այժմ՝ թիվ 554 դպրոցի կառուցվածքային ստորաբաժանում թիվ 2) աշակերտների նախաձեռնությամբ և միջոցներով, որտեղ երկար ժամանակ ուսումնասիրվել է Պերեկոպի հերոսների պատմությունը։ Հուշարձանը պատրաստված է դպրոցի աշակերտ Վադիմ Երմոլաևի նախագծով։ Հուշահամալիրի ստեղծմանը մասնակցել են նաև ճարտարապետ Վ. Լ. Վոսկրեսենսկին և դպրոցի կերպարվեստի խմբակի ղեկավար Յ. Ս. Զիմինը։

Հուշարձանը պատկանում է «քաղաքային քանդակ» կատեգորիային։ Ամեն տարի Հաղթանակի օրը նրա մոտ ծաղիկներ են դրվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Москва: Энциклопедия. Глав. ред. А. Л. Нарочницкий (1980)։ *«Героям Перекопа»* (ռուսերեն)։ М. : Советская энциклопедия։ էջ 688
2. 1 2 3  *Кожевников Р. Ф.* Памятный знак «Героям Перекопа» // Скульптурные памятники Москвы. — Москва: Московский Рабочий, 1983.
3. ↑  Вестник Мэра и Правительства Москвы № 65 ноябрь 2011 (2189)(չաշխատող հղում)
**Առաստաղապատկեր**, **պլաֆոն** (ֆր.՝ plafond — առաստաղ), գեղանկարչական կամ քանդակագործական (նաև ծեփածո) պատկերներով կամ ճարտարապետական-դեկորատիվ մոտիվներով զարդարված առաստաղ։ Առաստաղապատկեր է կոչվում նաև որևէ շինության հարթ, թաղակապ կամ գմբեթավոր ծածկը զարդարող սյուժետային կամ զարդանկար մոնումենտալ-դեկորատիվ գեղանկարչական ստեղծագործությունը։
Առաստաղապատկերները կարող են կատարվել

* անմիջականորեն սվաղի վրա (ֆրեսկոյով, յուղաներկով, սոսնձաներկով ևն)
* առաստաղին կպցված կտավի վրա
* խճանկարով և այլ միջոցներով։

Առաստաղների նկարազարդումը տարածված է եղել Հին Եգիպտոսում, անտիկ աշխարհում։ Խճանկար և ֆրեսկային պատկերներով են զարդարվել բյուզանդական, ռուսական և այլ տաճարների գմբեթները։

Առաստաղապատկերները Հայաստանում
------------------------------

Հայաստանում հատկապես տարածված է եկեղեցիների ու նրանց գավիթների (Էջմիածնի տաճար, Անիի Տիգրան Հոնենցի եկեղեցի, Հոռոմոսի վանք և այլն)

* նկարազարդ
* հիմնականում քանդակազարդ առաստաղապատկերները։

Ըստ Թովմա Արծրունու վկայության, մեծաշուք առաստաղապատկեր է ունեցել Գագիկ Արծրունու Աղթամարի պալատը (տաճարը), որի ճարտարապետը, քանդակագործն ու նկարիչն է եղել Մանուելը։ Գեղանկարչական առաստաղապատկերների դասական օրինակներ են թողել Վերածննդի վարպետներ Ա. Մանտենյան, Ռաֆայելը, Կոռեջոն, Պ. Վերոնեզեն, Յա. Տինտորետտոն։

Կերպարների վեհությամբ առանձնանում են Հռոմի Սիքստոսյան կապելլայի առաստաղապատկերները, որ կատարել է Միքելանջելոն 1508– 1512 թվականներին։

Բարոկկոյի և ռոկոկոյի արվեստում առանձնապես հաճախ էր օգտագործվում ծածկը «թափանցելու» պատրանք ստեղծելու արտահայտչամիջոցը. ուժեղ ռակուրսներով պատկերվում էին երկինք թռչող ֆիգուրներ։ Այդ ժամանակ էլ տարածում գտավ սյունաշարեր, թաղեր ևն պատկերող առաստաղապատկեր, որ ստեղծում էր ծածկից այն կողմ շարունակվող ճարտարապետական իրական տարածության պատրանքը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 531)։*  |
**Լիբիական ճարտարապետություն և կերպարվեստ**, Լիբիայի տարածքում պահպանվել են նոր քարի դարի ժայռապատկերներ (փղերի, բիզոնների որսի տեսարաններ, քաղաք Էլ–Ուվեյնաթ), փյունիկյան արվեստի հուշարձաններ (կավե քանդակներ, նախշազարդ խեցեղեն, ապակյա անոթներ, մանյակներ, մ.թ.ա. I հազարամյակ, Լեպտիս–Մագնա), հին հունական, հին հռոմեական և բյուզանդական խճանկարված և քանդակազարդ կառույցների մնացորդներ (Մաբրւաոայի թատրոնը, II–III դդ.), անտիկ կիրառական արվեստի նմուշներ։ Արաբների նվաճումից հետո (VII դ.–VIII դ. սկիզբ) Լիբիայի տարածքում ձևավորվել է արաբա–բերբերական մշակույթը, երևան են եկել քաղաքներ՝ նեղ, ոլորուն փողոցներով, մզկիթներով, մինարեթներով, ներքնաբակեր ունեցող 1–2-հարկանի կավածեփ տներով։ XVIII–XIX դդ. բնորոշ են բազմագմբեթ մզկիթները, որոնք ներքուստ պատված են քանդակազարդերով, որմնանախշերով, բազմագույն մայոլիկայով (Գերնա քաղաքի մզկիթը), հեռավոր շրջաններում մզկիթները կավածեփ, հատակագծում ուղղանկյուն, ամրոցային բնույթի կառույցներ են։ Իտալական տիրապետության շրջանում (1912–43) քաղաքներում ստեղծվել են եվրոպական թաղամասեր։ Անկախության նվաճումից հետո կառուցվում են ժամանակակից դպրոցներ, հիվանդանոցներ, բնակելի և վարչական շենքեր։ Ժողովրդական արվեստի գործերից են վառ երկրաչափական նախշերով գորգերը, դրոշմված կամ ասեղնագործված զարդերով կաշվե իրերը, դրվագված պղնձե անոթները, ոսկերչական առարկաները, արմավենու տերևներից հյուսված խսիրներն ու պայուսակները։
**Բրայհեր**, կղզին (անգլ.՝ Bryher, կելտերեն՝ Breyer) Սիլլի կղզիների բնակեցված հինգ կղզիներից ամենափոքրն է։ Այն ունի մոտ մեկ կիլոմետր լայնություն և երկու կիլոմետր երկարություն։

Տարածքը կազմում է 134 հեկտար։ Կղզու հյուսիսում 42 մետր հեռավորության վրա գտնվում է Շիփման Հեդ կղզյակը։ Բրայհերին ամենամոտ գտնվող կղզին Տրեսկոն է, որից այն բաժանվում է Տրեսկոյի ջրանցքով։

Կառուցվածք
----------

Կղզին քարքարոտ է։ Այստեղ է գտնվում «Դժոխային Ծովախոռոչը», որը հնում հայտնի էր իր վտանգներով։ Ասվում էր, որ այստեղ խորտակվել էին բազմաթիվ նավեր, բայց հետագայում ապացուցվել է, որ այդ բոլոր նավերը խորտակվել էին մինչև կղզի հասնելը։ Բրայհերի կենտրոնում գտնվում է մի գինետուն, որտեղ նկարահանվել է հեռուստատեսային մի ծրագիր «Մարտահրավեր Աննեկային» վերնագրով։ Կղզում կան երեք գիտահետազոտական կենտրոններ։

Հետաքրքությունները և փոխադրամիջոցներ
------------------------------------

Կղզում գործում է Դժոխային ծովախոռոչ անունով հյուրանոցը։ Կան նաև հյուրանոցատիպ քոթեջներ։ Կան երկու նավամատույցներ, որտեղ կանգնում են նավեր, որոնք տուրիստներին շրջեցնում են Բրայհերով և մյուս կղզիներով։ Կղզում կան յոթ տեսակի հազվագյուտ հանդիպող ծովային թռչուններ։ Բրայհերում գործում է Սրբերի Կղզին։ Կղզին հայտնի է իր բնական գեղեցկություններով։ 2011 թվականի տվյալներով կղզում ապրում է 78 բնակիչ։

Համայնապատկեր

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |

 |
**Էլեոնորա Ֆորենցա** (իտալերեն՝ Eleonora Forenza, նոյեմբերի 10, 1976(1976-11-10), Բարի, Իտալիա), իտալացի քաղաքական գործիչ, Կոմունիստական վերածնունդ կուսակցության՝ մշակույթի և հաղորդակցության հարցերով խոսնակ, 2014 թվականից Եվրոպական խորհրդարանի անդամ Եվրոպական միավորված ձախեր ֆրակցիայից։ *Femministe Nove* կոլեկտիվի և Գրամշիի միջազգային ընկերության հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Էլեոնորան ծնվել և մեծացել է Բարիում։ 2002 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Բարիի համալսարանի գրականության ֆակուլտետը։ Նույն համալսարանում դոկտորական աստիճան է ստացել իտալերեն լեզվի ուսումնասիրության համար։ 2016 թվականին Նեապոլի "L'Orientale" համալսարանում դոկտորական աստիճան է ստացել նաև Կնոջ պատմության և գենդերային նույնականության ոլորտում ֆեմինիզմի և Իտալիայի կոմունիստական կուսակցության մասին թեզի պաշտպանության համար։ Էլեոնորա Ֆորենցան Հռոմի Տրի համալսարանում եղել է քաղաքական մտքի պատմության հետազոտող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Forenza: «La vita è fuori dal Brancaccio, il politicismo è lì dentro»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էլեոնորա Ֆորենցան Եվրախորհրդարանի կայքում
* Էլեոնորա Ֆորենցան Openpolis.it-ում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Եվրախորհրդարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0003 8542 9289 · LCCN: no2011109353 · SUDOC: 192076779 · VIAF: 183230279 · WorldCat VIAF: 183230279 |

 |
**Լեսլի Ա. Դևիս** (անգլ՝ Leslie A. Davis, 1876 - 1960), ամերիկացի դիվանագետ, 1914-17 թթ. Խարբերդում ԱՄՆ հյուպատոս, Հայոց ցեղասպանության ականատես։ Նկարագրել է Դեր-Զոր հայ բնակչության տեղահանության գործընթացը ԱՄՆ պետքարտուղարությանը հասցեագրված իր զեկույցներում։ Անգամ օսմանյան իշխանությունների զգուշացումից հետո Դևիսը շարունակել է օգնել հայերին՝ կոտորածից թաքցնելով շուրջ 80 մարդ հյուպատոսարանի շենքում։

Կենսագրություն
--------------

Մասնագիտությամբ իրավաբան է։ 1909-1911 թվականներին եղել է փաստաբան Նյու Յորքում։ Դիվանագիտական ծառայությունը սկսել է 1912 թվականին, Բաթումում։ 1913 թվականին ճամփորդել է Ուզբեկաոանում և Կովկասում, սեպտեմբերի 7-ին բարձրացել է Արարատ լեռը։ 1914 թվականի ապրիլին նշանակվել է ամերիկյան հյուպատոս Խարբերդում, ուր մնացել է մինչև 1917 թվականի ապրիլը։ 1918 թվականի մայիսին նշանակվել է ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ Ռուսաստանում սպիտակգվարդիականների մոտ և մեկնել Արխանգելսկ, որտեղից ամերիկյան զորքերի մեկնումից հետո տեղափոխվել է Հելսինկի։ 1941 թվականից թոշակառու։ 1915-1916 թվականներին Դեյվիսը եղել է հայերի զանգվածային սպանդի տեղավայրերում, արել լուսանկարներ և կազմել այն հայերի անունների ցանկը, ում տեսել է ողջ տեղահանման նախօրյակին։ Հյուպատոսական իր տանը թաքցրել է շուրջ 80 հայ փախստականների։ Պետդեպարտամենտին և Կ. Պոլսում գտնվող ԱՄՆ-ի դեսպան Հ. Մորգենթաուին հղած բազմաթիվ զեկուցագրերում Դեյվիսը ընդգծել է, որ հայերի սպանություններն ու խոշտանգումներն առանձին պատահական դեպքեր չեն, այլ լայնածավալ, հետևողական, պետության կողմից իրականացվող քաղաքականություն։ Պատրաստել է զեկուցագիր (132 էջ) 1915-1917 թվականներին Խարբերդում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին՝ Փարիզի կոնֆերանսին ներկայացնելու համար։ Կցվել են նաև լուսանկարներ։ Փաստաթուղթը հանձնվել է ԱՄՆ-ի պետքարտուղարին (պահվում էր Պետդեպարտամենտի, իսկ 1945 թվականից՝ ԱՄՆ-ի ազգային արխիվներում. 1987 թվականի նոյեմբերին գաղտնազերծվել է և հրատարակվել 1989 թվականին՝ որոշ հավելումներով)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեսլի Դևիսի զեկույցը հայերի տեղահանության և կոտորածների մասին (անգլերեն)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |