recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **՞**Ջրառվույտ եռատերև |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Մելանթազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Ջրառվույտ եռատերև |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Menyanthes trifoliata

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ջրառվույտ եռատերև** (լատին․՝ Menyanthes trifoliata) մելանթազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս, գրանցված է Հայաստանի բույսերի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Երկար սողացող հատվածավոր կոճղարմատով (որից դուրս են գալիս հավելյալ արմատները), ճահճային բազմամյա խոտաբույս է, որի բարձրությունը 15-35 սմ է։ Մինչև 30 սմ երկարությամբ, եռամասնյա հերթադիր տերևները խոշոր են՝ ցողունագիրկ տերևապատյաններով։ Ամբողջաեզր, երկարավուն-ձվաձև տերևիկները մուգ կանաչ են։ Կոճղարմատից աճող տերևազուրկ ցողունի գագաթին գտնվող խիտ և երկար ողկույզանման ծաղկաբույլը կազմված է գեղեցիկ, հնգանդամ սպիտակ կամ վարդագույն ծաղիկներից։ Պսակը ձագարաձև է, բաժակը կազմված է միաձուլված թերթիկներից։ Պտուղը խոշոր սերմերով երկփեղկավոր տուփիկ է։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է նախալեռնային գոտու, ստորին և միջին լեռնային գոտիների կանգնած ջրերում, ճահիճներում։ Հանդիպում է Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի մարզերում։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործում են դառը գլիկոզիդներ (մենիանթին), ալկալոիդ գենցիանին, ֆլավոնոիդներ, C վիտամին, սապոնիններ, դաբաղանյութեր պարունակող տերևները։ Դառը ոգեթուրմը կիրառում են հազի մրսածության հետևանքով առաջացած հիվանդությունների, սակավարյունության, ռևմատիզմի, հոդատապի, գեղձախտի, որքինի և այլ մաշկային հիվանդությունների բուժման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
**Ճիզվիտական դաստիարակություն**, դաստիարակության համակարգ, որը մշակել է ճիզվիտների միաբանությունը։ Նրա սկզբունքներն ու մեթոդիկան շարադրվել են դպրոցական հատուկ կանոնադրությունում՝ «*Ratio atque institutio atudiomm Societatis Jesu»* (հաստատվել է 1599 թվականին)։

Նպատակ
------

Ճիզվիտական դաստիարակության նպատակն էր պատրաստել կաթոլիկ եկեղեցուն հնազանդ սպասավորներ։ Ճիզվիտական դպրոցները բաժանվել են \*տարրականի՝ կոլեգիաների (ուսման տևողությունը՝ 7 տարի)

* բարձրագույնի՝ սեմինարիաների (ուսման տևողությունը՝ 6 տարի)։

Տարրական դպրոցներ
-----------------

Տարրական դպրոցներն ստեղծվել են Վերածննդի շրջանում և իրենց տված կրթության ծավալով ու բնույթով մոտ էին գիմնազիաներին։ XVIII-րդ դարի սկզբին հաշվվում էր մոտ 800 ճիզվիտական ուսումնական հաստատություն, այդ թվում ավելի քան 20 համալսարան։

1832 թվականին ճիզվիտները վերանայեցին դպրոցական կանոնադրությունը, հիմնական սկզբունքներն ու նպատակները մնացին նույնը՝ ավելացավ ուսումնական առարկաների թիվը (հիմնականում բնա-մաթեմատիկական դիսցիպլիններ)։

XX դարի սկզբին թույլ տրվեց փոփոխություններ մտցնել առանձին ուսումնական հաստատությունների ուսումնական պլաններում՝ ելնելով տեղի պայմաններից ու պահանջներից։ Արևմտյան բազմաթիվ երկրներում (Իսպանիա, Պորտուգալիա, ԱՄՆ, Լատինական Ամերիկայի երկրներ և այլն) ճիզվիտները այժմ նույնպես մեծ ազդեցություն ունեն ժողովրդական կրթության վրա․ նրանք բաց են անում իրենց դպրոցները, պետետական ու մասնավոր դպրոցների համար պատրաստում ուսուցիչներ (ԱՄՆ-ում հաշվվում է մոտ 50 ճիզվիտական ուսումնական հաստատություն)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 97)։*  |
**Հարություն Մարտիրոսի Մադեյան (Մատեյան)** (ապրիլի 10, 1904(1904-04-10), Ադանա, Ադանայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - *անհայտ*), Լիբանանի կոմունիստական կուսակցության (ԼԿԿ) գործիչ, լրագրող, հրապարակախոս։

Հոկտեմբերյան հեղափոխության ազդեցությամբ երիտասարդական շրջանից համակվել է կոմունիստական գաղափարախոսությամբ և 1922 թվականին անցել կոմունիստական գործունեության։ Մասնակցել է Լիբանանի «Սպարտակ երիտասարդություն» կոմունիստական կազմակերպության հիմնադրմանը (1924 թ.), ընտրվել դրա քարտուղար։ Եղել է ԼԿԿ-ի հայկական մասնաճյուղի հիմնադիրներից, ընտրվել է Լիբանանի կոմկուսի ԿԿ կազմում։ 1926-1928 թվականներին գտնվել է բանտարկության մեջ։ Եղել է մի շարք պրոպագանդիստական թերթերի («Նոր փարոս», «Սպարտակ», «Կարմիր արշալույս», «Մարտակոչ», «Ժողովրդի ձայն») պատասխանատու խմբագիր։ 1971 թ.-ին նշանակվել է ԼԿԿ օրգան «Կանչ» շաբաթաթերթի խմբագիր։ 

Տարբեր տարիների ընտրվել է ԼԿԿ ԿԿ քարտուղար, 1943-1975 թվականներին՝ քաղբյուրոյի անդամ, Լիբանանի կոմկուսի պատվիրակության կազմում մասնակցել է ԽՄԿԿ XX համագումարին։ Պարգևատրվել է ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով (1974 թ.)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 126.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 126)։*  |
**Կոտրված աթոռ**, շվեյցարացի արվեստագետ Դանիել Բերսեի ստեղծած փայտե մոնումենտալ քանդակը Ժնևում, ատաղձագործ՝ Լուի Ջենև։ Աթոռը ստեղծվել է 5,5 տոննա փայտից և ունի 12 մետր բարձրություն։

Քանդակը պատկերում է կոտրված ոտքով մեծածավալ աթոռ՝ տեղակայված Ժնևի Ազգերի հրապարակում՝ Ազգերի պալատի մուտքի դիմաց (ՄԱԿ-ի եվրոպական գլխամաս)։ Տեղադրվել է 1997 թվականի օգոստոսին։ Քանդակը տեղադրվել է որպես կոնտրաստ ցամաքային արկերի և ռումբերի և հիշեցում Ժնև այցելող քաղաքական գործիչներին և այլոց։

Պատմություն
-----------

«Կոտրված աթոռը» շվեյցարական *Handicap Internationa*-ի համահիմնադիր և տնօրեն Փոլ Վերմեուլենի բնօրինակ նախագիծն է։ 1996 թվականի հոկտեմբերին նա արվեստագետին պատվիրեց ստեղծել ավելի քան 10 մետր բարձրությամբ հուշարձանային աթոռ՝ կոտրված ոտքով, որը պետք է տեղադրվի Ազգերի պալատում։ Նպատակն էր 1997 թվականի դեկտեմբերին ունենալ Ականների մասին Օտտավայի պայմանագիրը ստորագրող հնարավորինս մեծ թվով պետություններ։ Քանդակը *Handicap International*-ը տեղադրել է 1997 թվականի օգոստոսի 18-ին Ժնևում՝ Ազգերի պալատի գլխավոր մուտքի դիմաց, որտեղ նախատեսվում էր մնալ երեք ամիս՝ մինչև 1997 թվականի դեկտեմբեր՝ Օտտավայում Օտտավայի պայմանագրի ստորագրումը։ 40 երկրների կողմից վավերացումից հետո Պայմանագիրը 1999 թվականի մարտի 1-ին ուժի մեջ մտավ որպես միջազգային իրավունքի փաստաթուղթ։

Քանի որ պայմանագիրը չէին ստորագրել նշանակալի երկրներ և քանդակի համար հասարակական մեծ աջակցությունը պատճառ դարձավ, որ այն մնա մինչև 2005 թվական, երբ հեռացվեց Ազգերի պալատի վերափոխման հետ կապված։ Աշխատանքի ավարտից հետո այն վերատեղադրվել է նույն տեղում՝ 2007 թվականի փետրվարի 26-ին՝ Ժնևում գտնվող ՄԱԿ-ի գրասենյակի դիմաց։

2007 թվականի փետրվարին Կոտրված աթոռի վերատեղադրումը պաշտոնապես հանձնվեց *Handicap International*-ին` աջակցելու Կլաստերային ռումբերը արգելելու միջազգային պայմանագրի ստորագրմանը, որը տեղի ունեցավ Օսլոյում 2008 թվականի դեկտեմբերին։

Ստեղծագործությունը քանդակագործի սեփականությունն է եղել մինչև 2004 թվականը, երբ նա սեփականության իրավունքը փոխանցել է *Handicap International*-ին։

Նմանատիպ քանդակներ
------------------

Մեծածավալ աթոռի քանդակներ ստեղծել են նաև այլ արվեստագետներ, այդ թվում՝ Աթոռի քանդակը ԱՄՆ-ում, Ջանկառլո Ներիի ժամանակավոր «Գրողը» քանդակը Լոնդոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  « Une prothèse pour la chaise cassée de Handicap International » (photogr. Laurent Guiraud), Tribune de Genève, 30 novembre 2015

Արտաքին հղումներ
----------------

* http://broken-chair.com/ Կոտրված աթոռ. պաշտոնական կայք
* 

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կոտրված աթոռ** կատեգորիայում։ |
**Մալթական սկուդո** (իտալ.՝ scudo maltese), Մալթայի օրդենի դրամական միավոր։ Մալթական 1 սկուդոն = 12 թարի = 240 գրանո։ Մինչև 1777 թվականը թողարկվել են նաև պիկոլի մետաղադրամները (գրանոն = 6 պիկոլի)։

Պատմություն
-----------

Օրդենը դրամ է թողարկել դեռևս 1318 թվականին՝ Հռոդոսը գրավելուց անմիջապես հետո։ Հայտնի առաջին դրամը եղել է արծաթե գրոսոն՝ մոտ 4 գ քաշով։ Հիսուն տարի անց թողրկվել են ոսկե ցեքիններ։ Առաջին մետաղադրամների արտաքինը կրել է այլ երկրների (Ֆրանսիա, Վենետիկ) դրամական միավորների ազդեցությունը։

1500 թվականից հետո օրդենի դրամական միավորը սեփական տարբերակիչ նշաններն է ձեռք բերել. պատկերվել են Հովհաննես Մկրտիչը, Մեծ մագիստրոսի զինանշանը։ Ժան դե լա Վալետ մագիստրոսի օրոք (1557-1568) մետաղադարամներին հայտնվել է օրդենի նշանը՝ ութաթև մալթական խաչը։

Հարյուրամյակների ընթացքում բարելավվել է դրամի հատման տեխնիկան, կատարելագործվել է օրդենի դրամական միավորի արտաքին տեսքը։ Դրանք գործածության մեջ են մնացել ֆրանսիական բռնազավթման շրջանում, ինչպես նաև այն ժամանակ, երբ բրիտանական զորքերն են գրավել կղզին։ Մալթայի բանկը երկու անգամ թողարկել է 5-ից 1.000 սկուդո արժողությամբ թղթադրամներ, որոնցից մեկի վրա նշված է 1912 թվականը, իսկ մյուսի վրա թվական նշված չէ։

1825 թվականին, երբ կղզում գործածության է դրվել անգլիական դրամական միրավորը, ֆունտ ստերլինգը հավասար է եղել 12 սկուդոյի։ 1827 թվականի նոյեմբերին բրիտանական պղնձե մետաղադրամները հայտարարվել են վճարման միակ օրինական միջոց, իսկ օրդենի պղնձե մետաղադրամները դուրս են եկել գործածությունից։ Օրդենի դրամական միավորի կիրառումը Մալթայում այնքան սովորական է եղել, որ 1827-1913 թվականներին Մալթայում թողարկվել են ⅓ ֆարթինգ (1/12 պենի) արժողությամբ արժույթ, որ համարժեք է 1 գրանոյին։ 1855 թվականի հոկտեմբերին ֆունտ ստերլինգը հայտարարվել է վճարման միակ օրինական միջոցը Մալթայում, սակայն շրջանառության մեջ շարունակել են մնալ օրդենի ոսկյա ու արծաթե մետաղադրամները։ Դրանց կիրառումը դադարեցվել է 1886 թվականին միայն։

1961 թվականին օրդենը վերսկսել է դրամ հատել դրամական հին համակարգով։ 1961 թվականին դրամ է թողարկվել Հռոմում, 1962 թվականին՝ Փարիզում, 1963 թվականին՝ Արեցոյում։ 1964 թվականից դրամի հատումով զբաղվում է Մալթայի օրդենի Դրամական պալատը։

Մալթայի սկուդոյի փոխարժեքը եվրոյի առնչությամբ հետևյալն է. 1 սկուդոն = 0.24 եվրո, 1 թարին = 0.02 եվրո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cuhaj, 2013, էջեր 766-767
2. ↑  Сайт Мальтийского ордена: Раздел A little history Archived 2015-11-03 at the Wayback Machine.

Գրականություն
-------------

* *Cuhaj G.S.* Standard Catalog of World paper money. Specialized issues.. — 12-е изд. — Iola: Krause Publications, 2013. — 1296 с. — ISBN 978-1-4402-3883-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օրդենի ժամանակակից արժույթի տեղեկատու

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մալթական սկուդո** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մալվինա (այլ կիրառումներ)

Ալեքսեյ Տոլստոյի «Ոսկե բանալի կամ Բուրատինոյի արկածները» (1936) գրքի ճենապակյա գլխով և կապույտ մազերով հերոսուհին։

Մալվինան գորշ կապտավուն մազերով աղջիկ է, հանդիսանում է Կարաբաս Բարաբասի տիկնիկային թատրոնի ամենագեղեցիկը։ Նա ունի ճենապակյա գլուխ և բամբակով լցոնված մարմին։

Մալվինան դաժան Բարաբասից փախչում է անտառ և հանդիպում Բուրատինոյին։ Անտառի կենդանիները, թռչունները և մի քանի միջատներ սիրահարվում են նրան, քանի որ նա շատ նուրբ և գեղեցիկ է։ Նրանք Մալվինային տալիս են այն ամենը, ինչը որ անհրաժեշտ է կյանքի համար։

Մալվինայի գլխավոր ուղեկիցը Արտեմոն պուդելն է։

Անուն
-----

Մալվինան ռուսական ռոմանտիկ պոեզիայի ընդհանուր անուն է։ Այն հաճախ հանդիպում է Վասիլի Ժուկովսկու, Կոնստանտին Բատյուշկովի և Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործություններում։ Այս անունը իր հանրաճանաչությունը ձեռք է բերել 18֊րդ դարում՝ Օսիանի բանաստեղծությունների շնորհիվ։ Մալվինան եղել է Օսիանի մահացած որդու ընկերուհին։ Պոեզիայի այս անունը աստիճանաբար գործածվեց ռոմանսներում։ Տոլստոյը իր հերոսուհուն նույնպես տվեց այս անունը, որն արդեն ռուսական ընթերցողի ականջներում էր։

Նախատիպ
-------

Մալվինայի նախատիպը Կարլո Կոլլոդիի «Պինոկիոյի արկածները» գրքի հերոսուհի բարի փերին է, ում մազերը նույնպես մուգ կապույտ էր։

Բացի այդ, Մալվինայի պատկերով արտացոլվում է Կոլումբինայի մի շարք առանձնահատկությունները` իտալական դիմակահանդեսի կատակերգական կոմպոզիցիայի բնույթը։ Կոլոբինայի պատկերով հիմնականում ցուցադրվում է գեղեցկությունը, ինչպես նաև շեշտը դրվում է ազնվության, պարկեշտության և լավ տրամադրություն վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *А.Н.Толстой* Золотой ключик, или приключения Буратино. — Москва: АСТ, 2007. — С. 168.
2. ↑  *И.П.Уварова.* Золотой ключик и серебряный век (миф и мифистикация). — 2011. — № 13. — С. 238.
**Ջեյմս Արաթուն Մալքոլմ** (անգլ.՝ James Aratoon Malcolm, 1868 - մահվան թվականն անհայտ է), իրանահայ բրիտանացի ֆինանսիստ, զենքի առևտրական և լրագրող։

1916 թվականի սկզբին նա Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գևորգ Ե Սուրենյանցի կողմից նշանակվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո բանակցություններ վարող հայկական ազգային պատվիրակության հինգ անդամներից մեկը, ինչպես նաև արդյունավետ ներկայացուցիչը Լոնդոնում (մյուս չորս անդամները գտնվում էին Փարիզում)։

Նա Թեմզայի Թագավորական զբոսանավային ակումբի նախագահն էր և Բրիտանական կայսրության լիգայի հիմնադիրը (1894 թվականին)։ 1948 թվականին նրան շնորհվել է Բրիտանական կայսրության շքանշան։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ կյանք

Նա Ղաջարական Պարսկաստանի Բուշեհր քաղաքում բնակվող Արաթուն Մալքոլմի որդին էր, որի ընտանիքն ապրել է Պարսկաստանում «նախքան եղիսաբեթյան օրերը», զբաղվել է նավագնացությամբ և առևտրով՝ հանդես գալով որպես պարսից շահի մոտ բրիտանական առաքելությունների գանձապահներ։ Նրանք բազմաթիվ կապեր ունեին տարածաշրջանի ֆինանսական ազդեցիկ ընտանիքների հետ, ինչպիսին Դավիթ Սասունի ընտանիքն էր։

Ջեյմս Արաթուն Մալքոլմն Անգլիա է եկել 1881 թվականին՝ 13 տարեկան հասակում՝ Ալբերտ Սասունի խնամակալությամբ ուսման համար։ Փոքր հասակում ընկերություն է արել Ալբերտ Գոլդսմիդի հետ։ Նա կրթություն է ստացել Մարգեյթի (Կենթ) մասնավոր Հերնե Հաուս դպրոցում, նախքան Օքսֆորդի Բալիոլ քոլեջը 1886-1889 թվականներին հաճախելը։

### Լրագրություն

Համալսարանն ավարտելուց հետո Ջեյմս Արաթուն Մալքոլմը Լոնդոնում հրատարակել է քաղաքական-ֆինանսական թերթ։ Հետագայում նա դարձել է «Հայաստան» օրաթերթի հիմնադիրներից ու խմբագիրներից մեկը Հայոց ցեղասպանության տարիներին հայկական դիմադրության ժամանակ։

#### Զենքի առքուվաճառք

Ջեյմս Արաթուն Մալքոլմի զինագործական կարիերան սկսվել է Հարավային Աֆրիկայում 1000 դիպուկահարների ծառայության տրամադրելու առաջին առաջարկով, և նա կահավորել է մայոր Ալբերտ Գիբոն Սփիլսբերիի *Tourmaline* զբոսանավը դեպի Մոգադոր (Մարոկկո) 1897 թվականի նրա հակասական արշավանքի համար։

### Ֆինանսական գործունեություն

Որպես հասարակական աշխատանքների կապալառու Ջեյմս Արաթուն Մալքոլմն առաջարկել է ֆինանսավորել Բաքվի ջրատարը՝ Եվրոպայի ամենաերկար ջրատարը, որն ի վերջո ֆինանսավորել է Զեյնալաբդին Թաղիևը, Լոնդոնի նավահանգիստների ընդարձակումները և կանադական Թրենտ-Սևեռն ջրուղին։

1912 թվականին նա Չինաստանի կառավարության անունից բանակցել է Չառլզ Բիրչ Քրիսպի հետ՝ Չինաստանի Հանրապետությանը 5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ *Քրիսպ վարկ* տրամադրելու վերաբերյալ։

Հրապարակումներ
--------------

* *Partition of Palestine. Suggested alterations in proposed frontiers* (Mar 1938), Apollo Press, London
* *Origins of the Balfour Declaration: Dr. Weizmann's Contribution* (1944), British Museum

Գրականություն
-------------

* Halabian, Martin H. (1962), *The Zionism of James A. Malcolm, Armenian patriot*, MSc Other Thesis, Brandeis University, Dept. of Near Eastern and Judaic Studies

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Edward Hilliard, Ed. Balliol College Register 1832-1914, page 220
2. 1 2 3 4 5  Malcolm, 1944, p.1-3
3. ↑  Արշավանքի մասին լրացուցիչ տեղեկությունների համար տե՛ս Spilsbury's *Tourmaline Expedition* (1906)՝  կայքում
| **՞**Կուզնեցովի երկրաչափ թիթեռ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Երկրաչափ թիթեռներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Կուզնեցովի երկրաչափ թիթեռ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Ortholitha kuznetzovi

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կուզնեցովի երկրաչափ թիթեռ** (լատին․՝ Ortholitha kuznetzovi), երկրաչափ թիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Թիթեռ է, որի թևերի բացվածքը 19 մմ է։ Առջևի թևերի հետին եզրից սկիզբ առնող տրամակապը չի հասնում թևի առջևի եզրին, գագաթը բաց գունավորված աղեղնաձև զոլով է։ Ավելի բաց գունավորված միջին բջջի գագաթին տեղադրված է երկար նեղ բիծ։ Մուգ մոխրագույն թեփուկներով պատված հետին թևերն ավելի միատարր են գունավորված և ունեն փոքր միջին բիծ։ Ծոպերը միագույն են՝ թույլ արտահայտված թևի նախշով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է Երևան քաղաքից (հավաքված է կենդանաբանական և բուսաբանական այգիներում) և Կոտայքի մարզից (Ծաղկաձոր քաղաքի շրջակայք)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրելավայրերը հայտնի չեն։ Թիթեռները թռչում են դեպի լույսի աղբյուր։ Տալիս է երկու սերունդ, թիթեռները թռչում են մայիսին և սեպտեմբերին։

Կենսաբանական այլ առանձնահատկություններ հայտնի չեն։

Պահպանություն
-------------

Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հազվադեպ են հանդիպում, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Մադրոնա դե Դոս Ագուաս ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Madrona de Dos Aguas), գտնվում է Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Լա Հոյա դե Բյունոլ (իսպ.՝ La Hoya de Buñol) շրջանի Դոս Ակվուաս (իսպ.՝ Dos Aguas) բնակավայրից 5կմ հեռավորության վրա՝ հովտի ձորի կենտրոնական հատվածում։ 2002 թվականի հունիսի 17-ին ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում **R-I-51-0010805** գրանցման համարի ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Մադրոնա դե Դոս Ագուաս ամրոց գտնվում է Ջուգար (իսպ.՝ Júcar) գետի ափին, որի մոտակայքում տարածվում է Էլ Նարանյերո (իսպ.՝ El Naranjero) ճահիճը։ Ներկայումս պահպանվել են ամրոցի պարսպից հատվածներ և որոշ աշտարակների հիմնապատերը։ Ռաֆայել Մարտի դե Վիկանյայի (իսպ.՝ Rafael Martí de Viciana) գրած քրոնիկների հատորներից մեկում նշվում է, որ Մադրոնա դե Դոս Ագուաս ամրոցի ներսում գտնվել է եկեղեցի, որը նվիրված էր Տիրամորը (իսպ.՝ Nuestra Señora):

Պատմությունություն
------------------

Մադրոնա դե Դոս Ագուաս ամրոցի հետ կապված պատմությունները իրար փոխկապակցված են։ Ամրոցի առաջին սեփականատերը եղել է Ջեյմ I Արագոնացի (իսպ.՝ Rey Jaime I de Aragón) արքան։ 1256 թվականին արքան ամրոցը նվիրել է Ատո դե Ֆոցեսին (իսպ.՝ Ato de Foces): 1325 թվականին ամրոցը ձեռք է բերել Ֆրանցիսկո Սկրիբեն (իսպ.՝ Francisco Scribe): Հետագայում ամրոցը անցնում է ձեռքից ձեռք մինչև Ջիներ Ռաբասա դե Պեռելլոսը (իսպ.՝ Giner Rabasa de Perellós) 1496 թվականի հոկտեմբերի 21-ին գնեց Մադրոնա դե Դոս Ագուաս ամրոցը։ 1699 թվականին Դոս Ակվուասի բարոնները ստացան մարկիզի կոչումներ։

Մադրոնա դե Դոս Ագուաս ամրոցն ունենալով նմանույթուն մուսուլմանական ամրոցների հետ, սակայն կոնկրետ թվական, որի ժամանակահատվածի ընթացքում կառուցվել է ամրոցը՝ չի նշվում։ Արխիվային փասաթղթերում նշվում է ամրոցի մասին, որոնցում գրված է, որ ամրոցում 1292 և 1314 թվականներին տեղի է ունեցել վերականգման աշխատանքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  C.Pérez-Olagüe
2. ↑  López Elum, Pedrto. "Los castillos valencianos en la Edad Media (Materiales y técnicas constructivas)" ISBN 84-482-2966-5. Biblioteca Valenciana 2002. Vol. I pag.143

Արտաքին հղումներ
----------------

*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանվել Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մամիկոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Մանվել Մամիկոնյան** (*անհայտ* - 838 կամ ոչ շուտ քան 842), հայազգի բյուզանդական զորավար։ Թեոդորա կայսրուհու (IX դ.) հորեղբայրը։ Զբաղեցրել է բարձր պաշտոններ՝ պրոտոստրատոր, ստրատելատ (զորավար) և այլն։ Միքայել II-ի օրոք (820-829) անհայտ պատճառներով փախել է Արաբական խալիֆայություն, ծառայել արաբ. բանակում, խալիֆայությանը ենթարկել Խորասանը։ 831-ին, կայսր Թեոփիլոսից ներում ստանալով, վերադարձել է Բյուզանդիա, նշանակվել սխոլերի դոմեստիկոս (սպարապետ)։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել արաբների դեմ մղված պատերազմներին, մարտերից մեկում Թեոփիլոսին փրկել է գերվելուց։ 836-ին արաբներից գրավել է Զապետրա (Սոզոպետրա), Սամոսատ քաղաքները, 838-ին մասնակցել է Ամորիոնի կռիվներին (արաբների կողմում մարտնչում էր հայկական զորքը), որտեղ, ըստ որոշ սկզբնաղբյուրների, սպանվել է։ Ըստ Թեոփանեսի Շարունակող պատմիչի, Թեոփիլոսը մահից (842) առաջ Մ. Մամիկոնյանին նշանակել է իր մանկահասակ ժառանգի՝ ապագա Միքայել III-ի խնամակալներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 241.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 241)։*  |
Մեծ հրապարակի նախագիծը։ Ֆյուրերի պալատը նշված է 1 թվով։
**Ֆյուրերի պալատ** (**Ֆյուրերպալաստ**, գերմ.՝ Führerpalast), Ադոլֆ Հիտլերի և նրա իրավահաջորդների ծառայողական և անձնական նստավայրի նախագիծը, որը մշակվել է Ալբերտ Շպեերի կողմից։ Եղել է Բեռլինի՝ աշխարհի մայրաքաղաք դարձնելու նախագծի հիմնական մասերից մեկը։ Ֆյուրերի պալատի նախագծից պահպանվել են մակետների, նկարների և գծագրերի լուսանկարներ։ Ֆյուրերի պալատը պետք է կառուցվեր մինչև 1950 թվականը։ Շպեերի խոսքերով, Հիտլերը պալատի էսքիզները կազմել է 1936, 1937 և 1940 թվականներին։

Ֆյուրերի պալատը նախատեսվում էր կառուցել այն վայրում, որտեղ ներկայումս գտնվում է Գերմանիայի դաշնային կանցլերի նստավայրը։ Ազգերի սրահի և Ռեյխստագի հետ միասին, Ֆյուրերի ահռելի պալատը պետք է լիներ այն երեք կառույցներից մեկը, որոնք պետք է գտնվեին Մեծ հրապարակում։ Ֆյուրերի պալատի հյուսիսային մասնաշենքում պետք է լիներ 400 տեղանոց թատերասրահ, իսկ հարավային մասնաշենքում Շպեերը նախատեսում էր կառուցել 504 մետր երկարություն ունեցող սենեկաշարք, որի մի ծայրում գտնվում էր Ռեյխսքարտուղարությունը, իսկ մյուսում՝ Հիտլերի աշխատասենյակը։

Ֆյուրերի պալատի նախագիծը, որը պետք է կառուցվեր ազգային-սոցիալիստական մոնումենտալիզմի ոճով, իրականացնելու էր ներկայացուցչական գործառույթներ և պատկերում, առաջին հերթին, Երրորդ Ռայխի ղեկավարի իշխանությունը և մեծությունը։ Պալատն առանձնանալու էր իր մեգալոմանիկ չափսերով։ Շպեերը որոշել է Ֆյուրերի պալատի ճակատը, որը դուրս էր գալու Մեծ հրապարակ, զարդարել կարմիր մարմարով պատված սյունաշարով։ Սյուների վրա պետք է լինեին բրոնզե առյուծներ և մոնումենտալ խորաքանդակներով։ Ֆյուրերի պալատի մուտքի վրա Շպեերը պատրաստվում էր տեղադրել մեծ պողպատե դուռ։ Ճակատի պատշգամբի դռների լուսամուտներից բացի, կառույցի վրա չպետք է լինեին այլ լուսամուտներ, որը Ֆյուրերի պալատին հաղորդում էր ռազմական կառույցի տեսք և թույլատրում էր հաջողությամբ պաշտպանվել՝ բնակչության հնարավոր ապստամբությունների դեպքում։ Ֆյուրերի պալատի ներսի այգում նախատեսվում էր կառուցել շատրվաններ և արևադարձային ջերմոցներ։ Ֆյուրերի պալատի Ադոլֆի Հիտլերի մասին կառուցված աշխատասենյակը լինելու էր ռեյխսքարտուղարության աշխատասենյակի կրկնօրինակը, որը պետք է ունենար ներկայացուցչական գործառույթներ։ Աշխատասենյակից բացվում էր պատշգամբ դեպի այգի։ Աշխատասենյակի ընդհանուր տարածքը կազմելու էր 900 մ²։ Ֆյուրերի պալատում նախատեսված էր կառուցել նաև բնակարան, որի միայն ճաշասենյակն ունենալու էր 2940 մ²՝ նախատեսվախ 2000 հյուրերի համար։ Ֆյուրերի պալատի ընդհանուր տարածքը, համաձայն նախագծի, կազմում էր 2 մլն մ²։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Die Welt: Они умирали за гитлеровскую Столицу мира Германию(գերմ.)

Գրականություն
-------------

* Albert Speer: *Architektur. Arbeiten 1933—1942.* Propyläen, Frankfurt(M)/Berlin/Wien 1978, ISBN 3-45508941-0.
* Hans J. Reichhardt, Wolfgang Schäche: *Von Berlin nach Germania. Über die Zerstörungen der «Reichshauptstadt» durch Albert Speers Neugestaltungsplanungen.* Transit, Berlin 1998, ISBN 3-88747127-X.
* Альберт Шпеер. Третий рейх изнутри. Воспоминания рейхсминистра военной промышленности. М.: Центрополиграф, 2005

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дворец фюрера и Фюрербункер(գերմ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մամիկոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ռաֆայել Սամվելի Մամիկոնյան** (մարտի 20, 1927(1927-03-20), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային թերապևտ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1967), պրոֆեսոր (1969)։ Նեֆրոլոգիայի հիմնադիրներից է ՀԽՍՀ-ում։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1990)։

Վարդան Ռաֆայելի Մամիկոնյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

1950 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1955 թվականից աշխատում է նույն ինստիտուտի ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնում, 1968 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ։ 1973-1780 թվականներին եղել է բուժական ֆակուլտետի դեկան։ 1970 թվականին Ռաֆայել Մամիկոնյանի նախաձեռնությամբ ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնին կից հիմնվել է նեֆրոլոգիայի լաբորատորիա, ուր մշակվել են երիկամների քրոնիկական անբավարարության, երիկամաավազանաբորբերի և երիկամաքարային հիվանդության պահպանողական բուժման հրատապ հարցերը։ Նրա գիտական աշխատանքները նվիրված են ներքին հիվանդություններին, հիմնականում՝ երիկամային ախտաբանությանը։
ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր նեֆրոլոգ (1983-1995):

Երկեր
-----

* Շաքարախտ և շաքարախտային անգիոպաթիաներ, Երևան, 1971 (համահեղինակ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 193.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 193)։*  |
**Կարապետ Բարսեղի Կուսիկյան** (հունվարի 7, 1864(1864-01-07), Արմավիր - դեկտեմբերի 12, 1915(1915-12-12), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), հայ գրականագետ, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Լազարյան ճեմարանի գիմնազիական դասընթացը (1884 թ.), Մոսկվայի համալսարանի պատմալեզվագրական ֆակուլտետը։ 1895 թ.-ից հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Լազարյան ճեմարանում՝ որոշակի դեր խաղալով առարկաների դասավանդումը բարելավելու գործում։

1900 թ.-ին Լ. Սարգսյանի հետ հրատարակել է 3-րդ և 4-րդ դասարանների ընթերցանության ձեռնարկ («Մայրենի լեզու»), որը բազմիցս վերահրատարակվել է։ 1915 թ.-ին նույնատիպ դասագիրք է կազմել Ալեքսանդր Ծատուրյանի հետ («Հատիկներ»)։

Ճեմարանում հիմք է դրել հայ գրականության նորագույն շրջանի կանոնավոր ուսումնասիրմանը։

1912 թ.-ին լույս է տեսել Կուսիկյանի «Դրական դեմքեր» աշխատությունը (Խաչատուր Աբովյան, Շիրվանզադե, Ալեքսանդր Ծատուրյան և ուրիշներ)։ 1910—1912 թթ.-ին Վահան Տերյանի, Ցոլակ Խանզադյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի հետ հրատարակել է «Գարուն» գրական ալմանախը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 6. — էջ 23.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 23)։*  |
**ՄԱԿ-ում անգլերենի օր** (անգլ.՝ UN English Language Day), միջազգային տոն, նշվում է ամեն տարի՝ ապրիլի 23-ին։ Տոնը սահմանվել է 2010 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպության Հանրային տեղեկատվության վարչության կողմից «բազմալեզվությունը և մշակութային բազմազանությունը տոնելու, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի բոլոր վեց պաշտոնական լեզուների իրավահավասար օգտագործմանը նպաստելու համար»։

Ապրիլի 23-ն ընտրվել է որպես «Ուիլյամ Շեքսպիրի ծննդյան և մահվան ավանդաբար նշվող ամսաթիվ»։ Անգլերենին զուգահեռ ՄԱԿ-ի մյուս հինգ պաշտոնական լեզուների պատվին ևս միջազգային տոներ են սահմանվել։

Տես նաև
-------

* Ռուսաց լեզվի օր
* Մայրենի լեզվի միջազգային օր
* ՄԱԿ-ի պաշտոնական լեզուներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  UN launches new initiative to promote multilingualism. United Nations News Centre, 19 February 2010. Consulted on 2011-04-23.
2. ↑  
Department of Public Information to Launch ‘Language Days at the United Nations’ United Nations, 19 February 2010
3. ↑  
English Language Day, 23 April

Արտաքին հղումներ
----------------

* UN English Language Day Պաշտոնական կայք(անգլ.)
* UN marks English Day as part of celebration of its six official languages(անգլ.)
**«Ֆրանսիական վեպ»** (ֆր.՝ Un roman français), ֆրանսիացի հեղինակ Ֆրեդերիկ Բեգբեդերի ինքնակենսագրական վեպը, որը հրատարակվել է 2009 թվականին։ 2009 թվականին վեպը դարձել է Ռենոդո մրցանակի դափնեկիր։

Բովանդակություն
---------------

Ֆրեդերիկ Բեգբերգերին ոստիկանությունը բռնում է հասարակական վայրում կոկաին օգտագործելու համար և նրան տեղավորում Փարիզի 8-րդ շրջանի ժամանակավոր մեկուսաբանտ։ Գիշերը տառապելով բանտախցում, նա խոստանում է գիրք գրել, ինչի համար փորձում է հիշել իր մոռացված մանկությունը։ Չնայած, որ դա անելն այնքան էլ հեշտ չէր, նրան հաջողվում է հիշողության մեջ վերականգնել իր ընտանիքի պատմությունը, ծողների հանդիպումը Գետարիում (Բասկերի երկիր), որտեղից ծագում է նրա տոհմը, ծնողների ապահարզանը, Նեյի սյուր Սենում մի քանի տարվա համատեղ կյանքից հետո, իր կյանքը ավագ եղբայր` Շարլ Բեգբեդերի հետ, ոմ հակադրում է իր հետ, բայց ում սիրում է, մանկության տարիները մոր տանը, որտեղ նա անցկացնում էր ժամանակի մեծ մասը, կամ հոր մոտ, որտեղ ծանոթանում է 1970-ական թվականների փարիզյան բոգեմի հետ։

Այն բանից հետո, երբ նրա կալանքը դատախազի որոշմամբ երկարացնում են ևս մեկ գիշեր, նրան տեղափոխում են Փարիզի ոստիկանատուն, որտեղ անմարդկային պայմանները առաջացնում են նրա վրդովմունքը, մանաանդ, որ այդ ամենը տեղի է ունենում հենց Փարիզի սրտում, Ֆրանսիայի օրրանում։ Վախի զգացումը խթանում է, որ հերոսը վերիմաստավորում է սեփական կյանքը և բանտից դուրս է գալիս այլ մարդ դարձած, կործրած մանկությունը վերագտած։

Մրցանակներ
----------

* Ռենոդո մրցանակ` 2009 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  « Le nouveau roman de Beigbeder censuré » Կաղապար:Lien archive, *L'Obs*, 30 juillet 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարճ գրքի մասին Archived 2010-03-27 at the Wayback Machine.
* Գրախոսություն litkritik.livejournal.com բլոգում
* «Ведомости» թերթի գրախոսությունը
* «Итоги» ամսագրի գրախոսություն Archived 2018-12-10 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռաֆայել Մանուկյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանուկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ռաֆայել Գևորգի Մանուկյան** (**Ռաֆայել Մանուկով**, օգոստոսի 27, 1912(1912-08-27), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 5, 1953(1953-09-05), Խարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կրկեսի հայ արտիստ, էկվիլիբրիստ (կայունորդ), ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1940)։

Կենսագրություն
--------------

Ռաֆայել Մանուկյանը ծնվել է Թիֆլիսում, 1912 թվականին։ Կրկեսում աշխատել է 1921 թվականից։ Եղել է ձողախաղացների համարի ղեկավարը և մասնակիցը։ Ունեցել է հավասարակշռության եզակի զգացողություն, ճակատի վրա պահել է երեք և չորս մարմնամարզիկով ձողի հավասարակշռությունը, ավարտին՝ երեք անիվ, պտույտներ գործող խաղընկերուհիներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 254.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 254)։*  |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռաֆայել Մանուկյան Archived 2021-05-16 at the Wayback Machine.
**Կրակովյան օղաբլիթ** (լեհ.՝ obwarzanek krakowski *կամ* obarzanek krakowski), օղի տեսք ունեցող թխվածք, որ բնորոշ է լեհական խոհանոցին։ Կրակովում ավանդական սնունդ է փողոցներում։

Անվան ծագում
------------

Լեհերեն *obwarzanek* բառը (հանդիպում է նաև *obarzanek* տարբերակը) առաջացել է լեհ.՝ *obwarzać* բայից, որ նշանակում է եփել, եռացնել։

Բաղադրություն
-------------

Կրակովյան օղաբլիթն ունի շրջանի կամ օվալի ձև՝ կենտրոնում բացվածքով, և բաղկացած է դրոժային հիմքով խմորի երկու կամ երեք շրջաններից, որոնք պտտված են պարույրաձև։ Գույները կարող են լինել բաց ոսկեգույնից մինչև բաց շագանակագույն։ Կրակովյան ավանդական օղաբլիթն ունենում է 12-17 սմ տրամագիծ, 2-4 սմ լայնություն և կշռում է 80-120 գ։ Օղաբլիթի մակերեսը կարող է լինել հարթ կամ թեթևակի խորդուբորդ։

Օղաբլիթների վրա կարող են լցնել տարբեր բաղադրիչներ՝ կանաչի, պղպեղ, պանիր, սոխ, կակաչի, քունջութի, քեմոնի սերմեր։

Կրակովյան օղաբլիթները սովորաբար վաճառում են առանց փաթեթավորման, քանի որ եթե այն փաթեթավորեն առանց լրիվ սառչելու, ապա այն խրթխրթան չի լինի։

Պատմություն
-----------

Օղաբլիթների վաճառք Կրակովում (2014)
Կրակովյան օղաբլիթների՝ մեզ հասած առաջին վկայությունը վերաբերում է Յագայլո արքայի կառավարման շրջանին և թագուհի Յադվիգային։ 1394 թվականի մարտի 2-ի թագավորական գրառումներում նշված է. «Թագուհու համար՝ օղաբլիթները 1 գրոշ»։

*Բնօրինակ տեքստ* (լեհ.)  

*«Dla królowej pani pro circulis obrzanky 1 grosz»*

Ընդ որում, այստեղ օգտագործվել է ինչպես լեհերեն *obrzanky' բառը', այնպես էլ լատիներեն* circuli *բառը։*

1496 թվականին Յան I Օլբրախտ արքան Կրակովի հացթուխների գիլդիային տրամադրել է սպիտակ հաց և օղաբլիթ թխելու մենաշնորհ։ Այս մենաշնորհը գործել է մինչև Յան III Սոբեսկու կառավարման շրջան։ 1611 թվականին կարգավորվել է քաղաքում օղաբլիթներ վաճառելու եղանակը։

1802 թվականի հունվարի 22-ին հրաման է արձակվել, որի համաձայն ցանկացած հացթուխի թույլատրվում էր օղաբլիթներ թխել, եթե թույլտվություն ձեռք բերեին։ Օղաբլիթ թխելու թույլտվություն ունենալու իրավունքը հացթուխները ստանում էին վիճակահանությամբ։ Հնարավոր է, որ վիճակահանության սովորույթն ընդհատվել է 1849 թվականին։

Օղաբլիթ վաճառող կրպակները բաց են եղել առավոտյան ժամը վեցից։ Մինչև 1950-ական թվականները օղաբլիթներ վաճառվել են հյուսկեն զամբյուղներով։

Ներկայումս Կրակովում օրական վաճառվում է նոտ 150.000 օղաբլիթ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Obwarzanek»։ *Słownik języka polskiego PWN* (լեհերեն)
2. ↑  *Maria Balinska* The Bagel: The Surprising History of a Modest Bread. — Yale University Press, 2008. — P. 15. — ISBN 978-0-300-11229-0
3. ↑  «Этимология слова баранка»։ *Сборник энциклопедий и словарей русского языка* (ռուսերեն)
4. 1 2 3 4 5  «Obwarzanek krakowski»։ *EUR-Lex* (անգլերեն)։ 16.02.2010
5. ↑  *Maria Dembińska* Food and Drink in Medieval Poland: Rediscovering a Cuisine of the Past / William Woys Weaver. — Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1999. — P. 115. — ISBN 0-8122-3224-0

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կրակովյան օղաբլիթ** կատեգորիայում։ |
«**Մանրադիտակ**» (ռուս.՝ «Микроскоп»), Վասիլի Շուկշինի պատմվածքը, որը գրվել է 1969 թվականին։ Նա պատմում է գյուղի բնակիչ Անդրեյ Երինի մասին, որը խնայած գումարով մանրադիտակ է գնում։ Ստեղծագործությունը ներառվել է «Հայրենակիցներ» (ռուս.՝ «Земляки») պատմվածքների ժողովածուում։

Սյուժե
------

Մի օր Անդրեյ Երինը, որը մի փոքրիկ արհեստանոցի ատաղձագործ է, գալիս է տուն և իր կնոջը՝ Զոյային, պատմում է, որ ինքը կորցրել է 120 ռուբլի՝ դրանով իսկ արժանանալով նրա զայրույթին։ Մեկ շաբաթ անց, երբ Զոյան հանգստացել էր, ուշ երեկոյան Անդրեյը տուն է բերում մի մանրադիտակ։ Գլխավոր պրոտագոնիստը Զոյային ասում է, որ դա իրեն տվել են որպես մրցանակ։ Մանրադիտակը փոխում է Անդրեյ կյանքը։ Այժմ ամեն օր՝ աշխատանքային հերթափոխից հետո, նա փորձեր է կատարում։ Բայց մի օր նրանց տուն է գալիս Անդրեյի հարբած ընկեր՝ Սերգեյ Կուլիկովը։ Սերգեյն ակամա մատնում է ընկերոջը։ Նրա խոսքերից Զոյան հասկանում է, որ ամուսինը գնել է մանրադիտակն այն նույն 120 ռուբլով։ Անդրեյը վտարում է Կուլիկովին, բայց հետո նրա հետ գնում է խմելու։ Հաջորդ օրը նա գալիս է և իմանում, որ կինը կինը մանրադիտակը տարել է վաճառելու։ Նա վշտանում է, բայց հետո որդուն ասում է, որ նա լավ սովորի։

Քննադատություն
--------------

«Մանրադիտակ» պատմվածքի թեմատիկ դաշտը ձևավորում են «անհաղորդակցության, հոգու անհանգստության, սեփական ես-ի որոնումների, նոր իրականության բացահայտման թեմաները»։ Շուկշինը ցույց է տալիս, թե ինչպես է գործնական իմաստով անօգուտ կախարդանքը մարդու կյանք վերադարձնում շրջապատի հանդեպ հետաքրքրությունը, զգացմունքայնությունը, հարգանքը, ինքն իրեն որպես անհատ դրսևորելու հնարավորությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Глушаков П. С. Поэтика структурных оппозиций в прозе Василия Шукшина // *International Journal of Russian Studies*, 2012, № 1.
2. ↑  Бабинский М. Великая сила культуры: Рассказ Василия Шукшина «Микроскоп» // «Учительская газета», 2002, № 9 (26 февраля), с. 14.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Василий Шукшин. Критика. Характеристика прозы Шукшина
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մելիքյան (այլ կիրառումներ)

**Մելիքյան (Մելիքով) Բալա Գրիգորի** (հոկտեմբերի 31, 1888(1888-10-31), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 22, 1935(1935-05-22)), հայ թառահար։

Կենսագրություն
--------------

Հատուկ երաժշտական կրթություն չի ստացել, նրա երաժշտական ճաշակն ու ունակությունները ձևավորվել և զարգացել են Շուշվա ժողովրդա-երաժշտական միջավայրում, հոր՝ այդ ժամանակ արդեն նշանավոր թառահար Գրիգոր Մելիքովի (1859-1929 թվականներ) ազդեցությամբ։ Տասնինը տարեկան հասակում Մելիքյանը արդեն ճանաչված թառահար էր և իր գործունեությամբ կապված էր նաև Բաքվի, Թիֆլիսի ու Երևանի երաժշտական կենտրոններին։ Վիրտուոզ թառահար, մուղամների անզուգական կատարող Մելիքյանը իր կազմակերպած գործիքային անսամբլներով համերգներով հանդես է եկել (որպես մենակատար և նվագակցող) նաև Մոսկվայում ու Լենինգրադում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բալա Մելիքյան Archived 2022-08-10 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 388)։*  |
**Շվեյցարիայում խորհրդարանական ընտրությունները** տեղի կունենան 2019 թվականի հոկտեմբերի 20-ին՝ 51-րդ ազգային խորհրդի 200 պատգամավորների և Կանտոնների խորհրդի 46 անդամների (1-ին փուլ) ընտրվելու համար։ Անհրաժեշտության դեպքում 2-րդ փուլը տեղի կունենա 2019 թվականի նոյեմբերին։ Ապենցել-Իններրոդեն պոլուկանտոնում ընտրություններն անցկացվել են ապրիլի 28-ին։

Ընտրական համակարգ
-----------------

Շվեյցարիայի Դաշնային ժողովի խորհրդարանը բաղկացած է երկու պալատներից՝ կանտոնների խորհուրդը (46 անդամ) և Ազգային խորհուրդը (200 անդամ)։ Ազգային խորհրդի ընտրություններն անցկացվում են յուրաքանչյուր 4 տարին մեկ՝ համամասնականով բազմամանդատ ընտրատարածքներում, որոնք համապատասխանում են Շվեյցարիայի 26 կանտոններին և կիսամանդոններին։ Կանտոնների խորհրդի ընտրությունները նույնպես անցկացվում են 4 տարին մեկ։ Խորհրդի 46 անդամ ընտրվում է մեկ բազմամանդատ ընտրատարածքներում։

Յուրաքանչյուր կանտոնի ազգային խորհրդում տեղերի քանակը համամասն է կանտոնի բնակչությանը (ներառյալ երկրում բնակվող օտարերկրացիներին)։ 2015 թվականի նախորդ ընտրությունների համեմատ՝ 2016 թվականի վերջին գրանցված բնակչության պաշտոնական թվաքանակի պատճառով Բեռնն ու Լյուցեռնը մեկական տեղ են կորցրել, իսկ Ժնևն ու Վոն ստացել են մեկական լրացուցիչ տեղ։ Ամենաքիչ բնակեցված կանտոնները միայն մեկ տեղ ունեն ազգային խորհրդում՝ 2019 թվականի դրությամբ կան վեց այնպիսի կանտոններ, որոնցից չորսը կիսականտոններ են։

Հասարակական կարծիքների հարցում
------------------------------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Swiss Confederation Archived 2019-05-04 at the Wayback Machine. Council of States elections
2. ↑  SwissInfo
3. ↑  Swiss Confederation Archived 2018-10-12 at the Wayback Machine. How many seats does each canton have in Parliament
**Ռոնդանինի պիետա** (իտալ.՝ Rondanini Pietà), մարմարե քանդակ, որի վրա Միքելանջելոն աշխատել է 1550-ական թվականներից մինչև իր կյանքի վերջ՝ 1564 թվական։ Գտնվում է Միլանի Սֆորցա ամրոցի Ռոնդանինի պիետա թանգարանում։

Պատմություն
-----------

Այս վերջնական քանդակը կրկին անդրադառնում է մահացած Քրիստոսի վրա Սուրբ Մարիամի ողբի թեմային, որին Միքելանջելոն առաջին անգամ իր ստեղծագործություններում անդրադարձել էր 1499 թվականին՝ կերտելով Պիետա քանդակը։
Խաչելության թեմայով նկարների շարքի և իր շիրիմի համար նախատեսված Պիետա Ֆլորենցիա (իտալ.՝ Pietà Bandini) քանդակի նմանությամբ այս քանդակը ևս ստեղծվել է այն ժամանակ, երբ Միքելանջելոյի մոտ աճում էր մահի զգացումը։

Ռոնդանինի պիետա քանդակի վրա Միքելանջելոն սկսել է աշխատել նախքան Պիետա Ֆլորենցիա քանդակը։ Մարիամի և Քրիստոսի տեսիլային, անօթևան պատկերները Միքելանջելոն կերտել է պարզունակ ձևով, ինչը բնորոշ է նրա վաղ շրջանի ոճին, և առավել նկատելի կրում է գոթիկա քանդակների քան Վերածննդի ազդեցությունը։

Քանդակն անավարտ չի համարվում, այլ գտնվում է շարունակական գործընթացում, որը դիտողի համար տեսանելի է այն բազմաթիվ անկյուններից նայելիս։

Թիկունքի կողմից նայելիս կարծես Քրիստոսն իր մեջքով սատարում է Մարիամին։ Միքելանջելոն այս կերպով ներկայացրել է՝ ինչպես Քրիստոսը կմխիթարի Մարիամին իր մահից հետո։

Հարավաֆրիկացի նկարիչ Մառլեն Դյուման «Ռոնդանինի պիետա» քանդակի հիման վրա 2012 թվականին ստեղծել է Homage to Michelangelo (Ի պատիվ Միքելանջելոյի) Archived 2016-06-11 at the Wayback Machine. կտավը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Museum of the Pietà Rondanini
2. ↑  Vranic Ivana (2010)։ *Visibility of Sculpted Matter and Form : Michelangelo’s Rondanini Pietà and the Ontological Nature of Sculpture.*։ University of British Columbia
3. ↑  Dumas Marlene (2012)։ *Written in the Stars*։ Milan: Sorte։ էջեր 39–43։ ISBN 8836622852

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ռոնդանինի պիետա** կատեգորիայում։ |
**Մաստորավա**, մորդվաների, էրզյաների, մոկշաների հերոսական դյուցազնավեպը (էպոսը), որ ժողովրդական ասքերի հիման վրա մշակել ու հրատարակել են Ալեքսանդր Շարոնովը և ուրիշներ։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Էպոսում համակարգված ներկայացվել են մորդվաների ստեղծած առասպելները տիեզերքի արարման, երկնային ու երկրային պանթեոնի (հեթանոս աստվածությունների, դիցերի), հերոս նախնիների մասին։ Տեղ են գտել նաև հին երգեր ու հեքիաթներ, ծիսական պոեզիայի նմուշներ, առածներ ու ասացվածքներ։ Գլխավոր հերոսներն են աշխարհի արարիչ Ինեշքիփազը, նրա կինն ու գեղեցկության աստվածուհին՝ Անժը, Ինեշքիփազի հակադրությունը՝ դև Իդեևին, որոտի ու անձրևի աստվածություն Փուրյինեփազը, երկրի դիցուհի Մաստորավան, մորդվինական ժողովրդին մարմնավորող Կուդեյը, մոկշան իշխանուհի և հանդուգն ռազմիկ Սամանկան, որն օգնում է Իվան Ահեղին՝ նվաճելու Կազանը։ Էպոսում ցայտուն ու տպավորիչ ներկայացված են ժողովրդի հավաքական կերպարն ու նրա կենսակերպը։

Դյուցազնավեպը բաղկացած է հինգ մասից («Աստվածների դար», «Հին դար», «Տյուշտյանի դար», «Վորոգների դար», «Նոր դար») և 18 ասքերից, որոնցում պատկերավոր կերպով արտացոլվել են էրզյա և մոկշա ժողովուրդների նյութական ու հոգևոր մշակույթը, փիլիսոփայական հայացքները, բնական ու հասարակական երևույթների մասին պատկերացումները, հասարակական-քաղաքական պատմությունը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև տասնվեցերորդ դարի կեսերը, երբ էրզյաների ու մոկշաների հողերը վերջնականապես մաս դարձան մոսկովյան պետության։

Էպոսը թարգմանվել ու քանիցս հրատարակվել է ռուսերեն, նրա վերաբերյալ գրվել են հարյուրավոր դրական գրախոսականներ։

Գրականություն
-------------

* А. М. Шаронов, «Масторава», 1994 ие.
* Иван Гурьянов, «Сятко» журналось, даволковонь 2006 ие.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Масторава. Мордовский народный эпос / Финно-угорский культурный центр Российской Федерации
2. ↑  Масторава. Рождение земли

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Мастарава» атрымала ўсерасійскае прызнанне Archived 2013-06-19 at the Wayback Machine.
**Շտուտգարտի պետական օպերային թատրոն** (գերմ.՝ Staatsoper Stuttgart), օպերային թատրոն Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Շտուտգարտի պետական օպերային թատրոնը Շտուտգարտի պետական թատրոնի մաս է կազմում։ Շտուտգարտի պետական թատրոնը եռաճյուղ թատերական համալիր է (օպերա, դրամատիկական թատրոն և բալետ)։ Եվրոպայի ամենամեծ թատրոնն է։ Օպերային թատրոնը հայտնի է եղել որպես Grosses Haus, նախագծել է Մաքս Լիտմանը, բացվել է 1912 թվականին։ Թատրոնն ունի 1,404 նստատեղ և շուրջ 250.000 հանդիսատես յուրաքանչյուր սեզոնին։ Օպերային թատրոնի շենքը գերմանական օպերային թատրոնների այն հազվագյուտ շենքերից է, որ չի քանդվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ավելի փոքր դրամատիկական թատրոնը (kleines Haus), որտեղ տեղի է ունեցել Ռիխարդ Շտրաուսի «Ariadne auf Naxos» օպերայի պրեմիերան, ավերվել է պատերազմի ժամանակ, և փոխարինվել է ժամանակակից շենքով, որը կառուցվել է 1959-1962 թվականներին։ Օպերային թատրոնի շենքում է գտնվում նաև Շտուտգարտի բալետի թատրոնը։

17-րդ դարից ի վեր Շտուտգարտը եղել է կարևոր օպերային կենտրոն և պատերազմից հետո կրկին վերականգնել է իր դիրքը, հատկապես ժամանակակից ստեղծագործությունների համար։ Այստեղ են կայացել Կառլ Օրֆի երեք օպերաների պրեմիերաները։ Կազմակերպության անվանումը կապված է այնպիսի գործիչների հետ, ինչպիսիք են Վիլեն Վագները, Գյունթեր Ռեներտը, Հանս Վերներ Հենցը և Ֆիլիպ Գլասը։

1994 (առաջին), 1998, 1999, 2000, 2002 և 2006 թվականներին` Քլաուս Զեհելայնի կառավարման օրոք գերմանական «Opernwelt» ամսագրի կողմից թատրոնն արժանացել է Տարվա օպերային թատրոն պարգևին։ 1991-2000 թվականներին թատրոնը Պամելա Ռոզեմբերգի հետ համատեղ ղեկավարել է Էյտան Պեսեն, ով տնօրեն է աշխատել 2001-2006 թվականներին։

Գրականություն
-------------

* Bauman, Thomas and Koegler, Horst: "Stuttgart", New Grove Dictionary of Opera, ed. Stanley Sadie (London, 1992) ISBN 0-333-73432-7

Տես նաև
-------

* Շտուտգարտի պետական թատրոն
* Շտուտգարտի բալետի թատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  "Junge Oper Stuttgart" Archived 2018-09-21 at the Wayback Machine. on reseo.org. Retrieved 28 July 2013

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շտուտգարտի պետական օպերային թատրոնի կայքը

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Շտուտգարտի պետական օպերային թատրոն** կատեգորիայում։ |
**Մանեսի կամուրջը** (չեխ.՝ Mánesův most) ավտո- և տրամվայի կամուրջ Չեխիայում` Պրահայում, Վլտավա գետի վրայով։ Կամրջի վրայով անցնում է տրամվայի գիծ, որն իրար է կապում Հին քաղաքի Յան Պալախի հրապարակը և Փոքր քաղաքի Կլարով հրապարակը։ Մանեսի կամուրջը կառուցվել է 1869 թվականին կառուցված Ռուդոլֆի կամրջակի տեղում (չեխ.՝ Rudolfova lávka): Կամուրջն անվանակոչվել է չեխ նկարիչ Յոզեֆ Մանեսի պատվին։

Կամրջի ճարտարապետն է Մեչիսլավ Պետրուն, որի օգնականներն են եղել Ֆրանցիշեկ Մենցլը և Ալոիս Նովին։ Կամուրջը կառուցվել է բետոնից և քառակամար է։ Կամուրջը բացվել է 1914 թվականին, սակայն շինարարությունն ավարտվել է միայն 1916 թվականին։ Կամուրջն ի սկզբանե կոչվում էր Ֆրանց Ֆերդինանդի անունով, սակայն 1920 թ. քաղաքական պատճառներով անվանափոխվեց։ 1960-ական թվականներին մայթերն ասֆալտապատվեցին, սակայն 1992-1994 թթ. վերականգնողական աշխատանքների ընթացքում վերականգնվեց դրանց խճանկարը։

Պատմությունը
------------

Մանեսի կամուրջը
Մանեսի կամուրջը Կառլի կամուրջից
Մանեսի կամրջի վրայի քանդակներից մեկը
Մանեսի կամրջից առաջ այդ տեղում գտնվում էր Ռուդոլֆի հետիոտնային կամրջակը, որը կառուցվել է 1868-1869 թթ.: 
Նոր կամրջի մտահղացումը պատկանում էր Ֆրանցիշեկ Մենցլին և Ալոիս Նովիին, իսկ ճարտարապետական նախագիծը` Մեչիսլավ Պետրուին։ Կամրջի բացումը տեղի է ունեցել 1914 թ. սակայն շինարարական աշխատանքներն ավարտին են հասցվել Առաջին աշխարհամարտի տարիներին` 1916 թ.։ Առաջին համաշխարհային պատերզամի տարիներին և մինչև 1920 թ. կամուրջը կոչվում էր Արքիդուքսի կամուրջ` Ավստրո-Հունգարիայի արքիդուքս Ֆրանց Ֆերդինանդի պատվին։ 1920 թ. կամուրջը վերանվանվեց չեխ հռչակավոր նկարիչ Յոզեֆ Մանեսի պատվին։ 1960-ականներին կամրջի երթևեկելի մասի և մայթերի յուրօրինակ խճապատկերն ասֆալտապատվեց։ Դա առաջացրեց որոշ խնդիրներ և 1992-1994 թթ. վերականգնողական աշխատանքների ընթացքում մայթերի ասֆալտը հեռացվեց։

Ճարտարապետությունը
------------------

Կամուրջն ամբողջովին բետոնե է և ունի չորս կամարաթռիչք։ Ավելի ուշ ավելացվել են որոշ երկաթբետոնե հատվածներ։
Կամուրջը կառուցված է 1910 թվականի համար ժամանակակից ոճով, չեխական կուբիզմի որոշ դետալներով (չեխ քանդակագործ Էմանուել Հալմանի շատրվանը և այժմ գոյություն չունեցող տոմսավաճառների կրպակը)։ Կամրջի կողքերին կան վլտավյան լողորդների կյանքից դրվագներ պատկերող նախշաքանդակներ։ Հին քաղաքի կողմից կամուրջը զարդարված է գարգուլյաներով, շատրվաններով, իսկ Փոքր քաղաքի կողմից` քաղաքի և պետության խորհրդանիշերով։ Հին քաղաքի կողմի կամրջագլխում` Յան Պալախի հրապարակի ծայրամասում 1951 թ. տեղադրվել է Յոզեֆ Մանեսին պատկերող արձան, որի հեղինակն է Բոհումիլ Կաֆկան։

Անվանումները
------------

* 1914-1920 թթ. - Արքիդուքս Ֆրանց Ֆերդինանդի կամուրջ (չեխ.՝ most arcivévody Františka Ferdinanda d’Este)
* 1920 թվականից - Մանեսի կամուրջ (չեխ.՝ Mánesův most)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑