**Մարիա Պավլովնա Չեխովա** (ռուս.՝ Мари́я Па́вловна Че́хова, օգոստոսի 19 (31), 1863 կամ 1863, Տագանրոգ, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 15, 1957(1957-01-15), Յալթա, Ղրիմի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Անտոն Չեխովի քույրը, ուսուցիչ, նկարիչ, Յալթայում Անտոն Չեխովի տուն-թանգարանի հիմնադիրը, ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1953)։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Չեխովան ծնվել է 1863 թվականի հուլիսի 31-ին (հին տոմարով օգոստոսի 12-ին) Տագանրոգում (այժմ ՝ Ռոստովի մարզ)։ 1872 թվականին ընդունվել է Տագանրոգի Մարիանյան կանանց գիմնազիա։ Ընտանիքի սնանկացումից և 1876 թվականին Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո միջնակարգ կրթությունը շարունակել է Ֆիլարետովի կանանց թեմական դպրոցում, որն ավարտել է 1884 թվականին։ 1882-1885 թվականներին սովորել է պրոֆեսոր Վ. Ի. Գիրեյի կանանց բարձրագույն դպրոցում։

1886-1904 թվականներին նա դասավանդել է պատմություն և աշխարհագրություն Մոսկվայի Լ. Ֆ. Ռժևսկայայի կանանց մասնավոր գիմնազիայում։ 1903 թվականին Չեխովան ստացել է ոսկե մեդալ՝ «Եռանդուն կրթության» համար, Ստանիսլավսկու ժապավենի վրա։

Չեխովները ընկերների հետ` վերևում ՝ Իվանը, Ալեքսանդրը, Պավել Եգորովիչը։ Երկրորդ շարքում` Մ. Կորնեևան, Լիկա Միզինովան, Մարիան, Եվգենիա Յակովլևնան, Սերյոժա Կիսելյովը։ Ներքևում ՝ Միխայիլը, Անտոնը։ 1890 թ.
Մարիա Չեխովան լրջորեն զբաղվել է գեղանկարչությամբ։ 1890-ականներին նա գեղանկարչություն էր սովորել Ստրոգանովի ուսումնարանում և Ա. Ա.Խոտյանցևայի մասնավոր ստուդիայում։ Գեղանկարչության մեջ նրան օգնել են Վալենտին Սերովը, Կոնստանտին Կորովինը, Իսահակ Լևիտանը։ Մելիխովոյում նա օգնել է իր եղբորը՝ Անտոն Չեխովին դպրոցներ կառուցելիս, գյուղացիներին բուժելիս և տնտեսական աշխատանքներ կատարելիս։ Եղբոր մահից հետո նա իր կյանքը նվիրել է նրա գրական և նամակագրական ժառանգության հավաքագրմանը և հրատարակմանը։

1914 թվականին Մարիա Չեխովան Անտոն Պավլովիչի անձնական իրերը նվիրել է Տագանրոգի թանգարանին, ինչպես նաև ներկա է գտնվել Տագանրոգում գրադարանի և թանգարանի նոր շենքի բացմանը և օծմանը, որը կառուցվել է Անտոն Չեխովի ընկերոջ՝ ակադեմիկոս Ֆեոդոր Շեխտելի նախագծով։ 1921 թվականից եղել է իր կողմից ստեղծած Անտոն Չեխովի Յալթայի տուն-թանգարանի մշտական տնօրենը։

1935 թվականին Օլգա Կնիպեր-Չեխովայի հետ միասին նա եկել է հայրենի Տագանրոգ՝ մասնակցելու Անտոն Չեխովի ծննդյան 75-ամյակին նվիրված տոնակատարություններին։ Տագանրոգի թիվ 2 դպրոցը կոչվել է Անտոն Չեխովի անունով։ Յալթայի տուն-թանգարանի պահպանման և Անտոն Չեխովի գրական ժառանգությունը հրատարակելու երկար տարիների աշխատանքի համար 1944 թվականի հուլիսի 14-ին Մարիա Չեխովան պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Նա մահացել է 1957 թվականի հունվարի 15-ին Յալթայում ՝ սրտի կաթվածից և թաղված է մոր`Եվգենյա Չեխովայի կողքին, Յալթայի քաղաքային գերեզմանատանը։

Հուշագրություններ
-----------------

* Воспоминания об А. П. Чехове: Из далёкого прошлого. — Государственное издательство художественной литературы СССР, 1960. — 290 с. — 75 000 экз.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  NUKAT — 2002.
2. 1 2  MAK (польск.)
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑  *Цыганков Д. А.* В. И. Герье и Московский университет его эпохи. — М.: ПСТГУ, 2008. — С. 72. — 1000 экз. — ISBN 978—5—7429—0347—5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Мария Павловна Чехова. Фото в мае 1944 года

Աղբյուրներ
----------

* Шапочка Е. А. Чехова Мария Павловна // Энциклопедия Таганрога. — Таганрог: Антон, 1998. — С. 538. — ISBN 5-88040-017-4.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90586748 · BNF: 11290422x · CiNii: DA04702600 · GND: 128304898 · ISNI: 0000000081502352 · LCCN: n88179730 · NDL: 00464482 · NKC: jo2017957324 · NLG: 171990 · NTA: 070416516 · NUKAT: n2007116580 · SUDOC: 140721681 · VIAF: 69977776 · WorldCat VIAF: 69977776 |

 |

 |