**Էռնա Յուել-Հանսեն** (դան․՝ Erna Emilie Louise Juel-Hansen, մարտի 5, 1845(1845-03-05), Կոպենհագեն, Դանիա - նոյեմբերի 30, 1922(1922-11-30), Hornbæk, Helsingør Municipality, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա), դանիացի գրող, մանկավարժ և կանանց իրավունքների պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Էռնա Դրահմանը ծնվել է Կոպենհագենում, 1845 թվականին, բժիշկ Անդրեաս Գեորգ Դրահմանի և Վիլհելմինա Մարիա Ստերի ընտանիքում։ Գրող Հոլգեր Դրահմանը եղել է նրա կրտսեր եղբայրը և իր ողջ կյանքի ընթացքում սերտ հարաբերություններ է պահպանել նրա հետ։ Էռնան ցանկացել է գնալ հոր հետքերով և բժիշկ դառնալ, բայց այդ ժամանակ Դանիայում կանայք իրավունք չունեին սովորել բժշկական ուսումնական հաստատություններում։ Հետո ձեռնամուխ է եղել մարմնամարզության հանդեպ իր հետաքրքրությանը, ուսումնասիրել է նրա տեսությունն ու պրակտիկան և նույնիսկ 1866 թվականին այցելել է Փարիզ` ուսումնական ճամփորդության։ Ավելի ուշ սովորել է *N. Zahles Skole* աղջիկների դպրոցում՝ դպրոցական ուսուցիչ դառնալու համար։

1860-ականների վերջին Էռնան դասավանդել է հոր կողմից հիմնադրված աղջիկների մարմնամարզության ինստիտուտում։ Այդ ժամանակ էլ նա նշանվել է Նիլս Յուել-Հանսենի հետ, ով իրավաբանություն է սովորել, բայց պաշտպանել է կնոջ հետաքրքրությունը կրթության հանդեպ և կիսել Ֆրիդրիխ Ֆրյոբելի գաղափարները երեխաների կրթության սկզբունքների վերաբերյալ։ 1871 թվականին Էռնան և Նիլսը ստեղծել են առաջին մանկապարտեզը Դանիայում՝ հիմնվելով Ֆրոբելի մոտեցման վրա։ Դրանից անմիջապես հետո նրանք ամուսնացան։ 1876 թվականին նրանք բացել են տղաների և աղջիկների խառը դպրոց, բայց այս նորամուծությունը ծնողների հավանությանը չի արժանացել և 1883 թվականին, ֆինանսական խնդիրների պատճառով, դպրոցը փակվել է։ 1894 թվականին Էռնան և Նիլսը բաժանվել են, բայց շարունակել են միասին դաստիարակել իրենց չորս երեխաներին։ 

Մանկապարտեզի գաղափարի ձախողումից հետո Էռնան մտածել է նոր նախագծի վերաբերյալ և 1884 թվականին ստեղծել մարմնամարզության դպրոց՝ օգտագործելով շվեդ ուսուցիչ Պեր Հենրիկ Լինգի գաղափարները երիտասարդներին ֆիզկուլտուրա դասավանդելու մասին։ Նա իր ինչպես հաջող, այնպես էլ անհաջող փորձի մասին հրատարակել է գիրք, որտեղ նկարագրել է, թե ինչպիսի դժվարությունների են բախվում երիտասարդները դաստիարակության արդյունքում, ինչպես նաև վեր է հանում ընտանեկան կյանքում կանանց խնդիրները՝ հիմնվելով իր կենսափորձի վրա։ Նրա առաջին գիրքը՝ «*Mellem 12 og 17*» («12-ից 17-ի միջև») լույս է տեսել 1881 թվականին՝ Առնե Վենդտ կեղծանունով, որտեղ նկարագրել է աղջկական ֆանտազիաները, երկրորդ գրքում` *En ung Dames Historie* («Երիտասարդ կնոջ պատմությունը», 1888) պատմում է աղջկա առաջին ռոմանտիկ զգացումների մասին, որոնք մեծ տարածում գտան, իսկ իր հետագա ստեղծագործությունները` *Terese Kærulf* (1894) և *Helsen & Co.* (1900), հիմնականում ինքնակենսագրական բնույթի էին և Էռնան նկարագրել է չափահաս կանանց խնդիրները։ Դասավանդելուց և գրելուց բացի Էռնան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել կանանց իրավունքների պաշտպանությանը, 1883 թվականին նա դարձել է *Dansk Kvindesamfund*-ի (Դանիական կանանց ընկերակցություն) և *Studentersamfundet*-ի (Ուսանողական միություն) համահիմնադիրներից մեկը։ 1905 թվականին նա դարձել է առաջին կանանցից մեկը, ով ընտրվել է Լիբերալ կուսակցության վարչության անդամ։

Էռնա Յուել-Հանսենը կյանքից հեռացել է 1922 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Czech National Authority Database
3. ↑  Erna Juel-Hansen (1845 - 1922) Juel-Hansen, Erna Emilie Louise
4. ↑  Erna Juel-Hansen


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | gravsted.dk · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 122867553 · GND: 1076407390 · ISNI: 0000000073614936 · LCCN: n80166059 · NKC: jo2010514382 · NTA: 07182104X · LIBRIS: 243812 · SUDOC: 03170204X · VIAF: 19741171 · WorldCat VIAF: 19741171 |

 |

 |