**Պյոտր ԱՆիսիմովիչ Իվանով** (ռուս.՝ Пётр Анисимович Иванов, օգոստոսի 4, 1884(1884-08-04), Դոնի Ռոստով, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1949), պրոլետարական գրող, ակտիվ գործունեություն է ծավալել 1920-ականների երկրորդ կեսին։

Կենսագրություն
--------------

Պիտեր Իվանովը ծնվել է Դոնի Ռոստովում, երկաթուղային փականագործի ընտանիքում։ 16 տարեկան հասակից սկսել է աշխատել գործարանում։

17 տարեկան հասակում միացել է Հարավառուսաստանյան սոցիալ-դեմոկրատական խմբի միջնակարգ դպրոցի աշակերտների կազմակերպչական խմբին։ 1901 թվականից եղել է Բոլշևիկների կուսակցության անդամ։ 1902 թվականին մասնակցել է Ռոստովի գործադուլին։ 1903 թվականի մայիսից անդամակցել է Բոլշևիկյան կուսակցության Դոն կոմիտեին։ 1903 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Բոլշևիկյան կուսակցության Դոն կոմիտեի անունից ելույթ է ունեցել Հարավռուսաստանյան խմբի հավաքի ժամանակ, որից հետո անմիջապես ձերբակալվել է։ 1904 թվականին երկու անգամ ձերբակալվել և ազատազրկվել է։ 1904 թվականի հուլիսին փախել է Կուբան, որտեղ որոշ ժամանակ ապօրինի եղել է Կուբանի շրջկոմի անդամ։ Վերադառնալով Ռոստով՝ կրկին ձերբակալվել և բանտարկվել է։

1905 թվականի հունվարի 18-ին նրան ձերբակալեցին Վլադիկավկազի արհեստանոցներում գործադուլ կազմակերպելու մեղադրանքով։ 1905 թվականի ապրիլի 14-ին կրկին ձերբակալվեց։ Նրան ձերբակալել են նաև 1905 թվականի սեպտեմբերի 22-ին (հոկտեմբերի 17-ի մանիֆեստի շնորհիվ, նրան ազատ են արձակել 1905 թվականի հոկտեմբերի 22-ին)։ Լինելով Աշխատավորների պատգամավորների խորհրդի և Դոնի Կոմիտեի անդամ՝ նա ակտիվ մասնակցություն է ունենում ինչպես կազմակերպությունում, այնպես էլ 1905 թվականի զինված ապստամբությանը։ 1906 թվականի ապրիլին նա կրկին ձերբակալվում և ուղարկվում է Տոբոլսկի նահանգի Տուրինսկ քաղաք։ 1906 թվականի հուլիսին փախչում է աքսորից Ռումինիա և այնտեղից փորձում մեկնել Փարիզ, բայց 1906 թվականի նոյեմբերին նրան սահմանին ձերբակալում են և աքսորում։ 1908 թվականին նա նորից փախավ, բայց բռնվեց Վիլնոյում։ 1909 թվականին Տոբոլսկի նահանգապետի հրամանով նրան երկու ամսով կալանավորեցին։

1910 թվականին աքսորից վերադառնում է Ռոստով, որտեղ աշխատում է որպես փականագործ, մահճակալների արտադրության գործարանում։ Նույն թվականին նա հեռանում է ՌՍԴԲԿ-ից։ 1911-1914 թվականներին եղել է «Լուսավորություն» հրատարակչության գրքերի տարածման գործակալ։ Նա շրջում էր Դոնի և Կուբանի մարզերում, ինչպես նաև Սև ծովի ափերի երկայնքով և բաժանում այբբենարաններ և դպրոցական գրքեր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա աշխատել է Նոբելի պաշտպանական գործարաններում։

Փետրվարյան հեղափոխության ժամանակ նա ագիտացիոն աշխատանքներ էր կազմակերպում զորանոցում, պահեստներից զենք էր խլում և զինում բանվորներին ու զինվորներին։ 1918 թվականին նա Պետրոգրադի գործադիր կոմիտեի նախագահ Վ. Վոլոդարսկու կողմից գործուղվում է Ղրիմ` որպես պարենավորման գծով հատուկ հանձնակատար։ 1918 թվականի փետրվարի 20-ին Պյոտր Իվանովը գալիս է Թեոդոսիա։ Նույն թվականին նա մասնակցում է «Գեորգիևյան ասպետների միության» սպիտակգվարդիական ապստամբության ճնշմանը Թեոդոսիայում։ Մասնակցում է նաև Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը։

1918 թվականին նա վերադառնում է Ռոստով, որն այդ ժամանակ գրավված էր Սպիտակ բանակի կողմից, այստեղ 1918 թվականի աշնանից մինչև 1920 թվականը նա աշխատում է կոշիկի գործարանում որպես հսկիչ և բնակվում ընդհատակյա գաղտնի բնակարանում։ 1920 թվականի մարտին Կարմիր բանակի կողմից Ռոստովի ազատագրումից հետո, Պյոտր Իվանովը սկսեց աշխատել որպես Պետրոկուբկուբկոմունայի տեսուչ։ Շուտով նա դարձավ պարենային ջոկատի ղեկավար, մասնակցեց գնդապետ Նազարովի վրանգելյան դեսանտի մարտերին։ 1920 թվականի նոյեմբերից ՀԿ (բ)Կ անդամ էր։

1920 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1924 թվականի օգոստոսը եղել է Դոնի մարզային գործադիր կոմիտեի անդամ և Դոնի մարզային բանվորա-գյուղացիական տեսչության ղեկավար։ Միևնույն ժամանակ սովորել է Ռոստովի համալսարանում, բայց մասնագիտություն չի ստացել՝ առաջին կուրսից հեռացվելու պատճառով։ 1924 թվականի օգոստոսից մինչև 1925 թվականի ապրիլը Պյոտր Իվանովը աշխատել է որպես սպառողական կոոպերատիվների հարավ-արևելյան մարզային միության վերստուգիչ հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։

1925 թվականին տեղափոխվում է Մոսկվա։ Նույն թվականին սկսում է հրատարակվել։ 1926 թվականից աշխատում է հեղափոխության թանգարանում՝ որպես գիտաշխատող։ Այս տարիների ընթացքում Պյոտր Իվանովը դասավանդում էր «Մուրճ և մանգաղ» գործարանի դպրոցում։ Նա աշխատել է Լուսժողկոմի գլխավոր ռեպերտուարային հանձնաժողովում։ 1934 թվականին նա ստանում է խիստ նկատողություն՝ Մոսկվայի քաղաքային կուսակցության կոմիտեի նախազգուշացմամբ՝ «ինքնաքննադատությունը ճնշելու և ղեկավարության սխալները կոծկելու համար»։ 1930-ականների վերջին աշխատել է որպես գրական խորհրդատու «Գեղարվեստական գրականություն» հրատարակչությունում։ 1939 թվականին նա լքում է Մոսկվան, չնայած այն հանգամանքին, որ նա այնտեղ առանձնացված բնակարան ուներ (ԽՍՀՄ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի 3-րդ տուն, Բոժեդոմսկի նրբ. Տուն 1, բնակարան 1)։

1939 թվականի մայիսից մինչև 1941 թվականի հունիսի 8-ը եղել է Պսկովի մարզի Պուշկինոգորսկի շրջանի Ա. Ս. Պուշկինի թանգարան-արգելոցի «Միխայլովսկոյե» թանգարան-դաստակերտի ղեկավարը։ 1940 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1941 թվականի հունիսի 10-ը Ա. Ս. Պուշկինի թանգարան-արգելոցի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատարն էր։

Ստեղծագործություն
-----------------

1925 թվականին լույս տեսավ Իվանովի «Հաստոցից մինչև բարիկադ» վեպը, որտեղ նկարագրվում էր աշխատանքային շարժումը Ռուսաստանում մինչև 1905 թվականի հեղափոխությունը և դրանից անմիջապես հետո, խմբակների ձևավորում, բանվորների և ոստիկանության միջև բախումներ, հավաքույթներ, ջարդեր, ցույցեր և համանման այլ միջոցառումներ։ Այս գրքի գեղարվեստական արժանիքները շատ չափավոր են, ստեղծագործության ֆաբուլան պրիմիտիվ է, ներկայացման լեզուն չափազանց թերթային և պարունակում է շաբլոններ։ Այնուամենայնիվ, վեպը ունեցել է չորս վերահրատարակություն։

1927 թվականին Պյոտր Իվանովը գրեց «Չոր գիլյոտին» վերնագրով շարունակական վեպը («չոր գիլյոտին» էվֆեմիզմը օգտագործվում էր տաժանակրությունը և աքսորը պատկերելու համար)։ 1928 թվականին լույս տեսավ վեպի երկրորդ հրատարակությունը որոշ չափով վերամշակված տեսքով։

Ժամանակակիցների կարծիքով, Իվանովի ստեղծագործությունը դրական դեր խաղաց պրոլետարական գրականության ձևավորման գործում։

Հրապարակումներ Պ. Ա. Իվանովի մասին
----------------------------------

### Վեպերի գրախոսություն

* *Нусинова И.* [Рецензия на роман от «Станка к баррикаде»]. // «Книгоноша», № 17 (98), 1925 г. стр. 20.
* *Дидрикиль Евг.* [Рецензия на роман от «Станка к баррикаде»]. // «Октябрь», кн. 7, 1925 г. стр. 155.
* *С. П.* [Рецензия на роман от «Станка к баррикаде»]. // «Красная Новь», кн. 8, 1925 г. стр. 289.
* [Рецензия на роман от «Станка к баррикаде»]. // «Молодая гвардия», кн. 12, 1925 г. стр. 177.
* Рецензия на роман «От станка к баррикаде»(չաշխատող հղում)
. // Ежедневная газета «Коммуна», № 2540 от 7 мая 1925 г. Стр. 4.
* *Якубовский Г.* Сухая гильотина. [Рецензия] // «Новый мир», № 2, 1927. С. 234.

### Պ.Ա. Իվանովի և նրա գործունեության մասին

* *Осинский Н.* Литературные заметки. // "Правда", № 169 от 26 июля 1925 г.
* *Владиславлев И. В.* Литература великого десятилетия. Т. I. — М.: Гиз, 1928.
* Иванов Пётр Анисимович // Литературная энциклопедия, 1930.
* Пётр Анисимович Иванов. «И. о.» 1940 года. // *Тимошенко Д. А.* «От судеб защиты нет». Михайловское в 1934—1941 гг. — Псков: Псковская областная типография, 2013. С. 313—329.

### Արխիվային գրառումներ

* Биография коммуниста П. А. Иванова (РГАСПИ, ф. 17, оп. 100, д. 124893).
* Личный листок коммуниста П. А. Иванова (РГАСПИ, ф. 17, оп. 100, д. 124893).
* Архив РАН (СПб), ф. 150, оп. 2, д. 527.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Иванов П. А. // Литературная энциклопедия. 1930
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37  Пётр Анисимович Иванов. «И. о.» 1940 года. // Тимошенко Д. А. «От судеб защиты нет». Михайловское в 1934—1941 гг. — Псков: Псковская областная типография, 2013. С. 313—329.
3. ↑  Рецензия на роман «От станка к баррикаде»(չաշխատող հղում)
. // Ежедневная газета «Коммуна», № 2540 от 7 мая 1925 г. Стр. 4.
4. ↑  Иванов П. От станка к баррикаде. Роман. — М.: Гудок, 1925. — 126 с.
5. ↑  Иванов П. От станка к баррикаде. Роман из эпохи 1905 г. / Предисловие Сосновского — Л.: Прибой, 1925. — 234 с.
6. ↑  Иванов П. От станка к баррикаде. Роман из эпохи 1905 г. / Предисловие Сосновского — Л.: Прибой, 1926. — 227 с.
7. ↑  Иванов П. Сухая гильотина. Роман / Предисл. Д. Горбова. — М.; Л.: Земля и фабрика, 1927. — 286 с.
8. ↑  Иванов П. Сухая гильотина. Роман / Обложка: Лев Лозовский. — 2-е изд. перераб. — М.; Л.: Земля и фабрика, 1928. — 288 с.
9. 1 2 3 4 5  Восемь лет русской художественной литературы (1917—1925). Биобиблиографический справочник. / Под. ред. М. А. Рыбниковой. — М.; Л.: Государственное издательство. Стр. 114.
10. ↑  СовЛит