**Կոտորած Չուշկայում** (ալբ․՝ Masakra e Qyshkut, սերբ.՝ Масакр у Ћушкој), 1999 թվականի մայիսի 14-ին՝ Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ, սերբական անվտանգության ուժերի, հարավսլավական բանակի և «Շակալի» կիսապատերազմական ջոկատի կողմից19-ից մինչև 69 տարեկան 41 Կոսովոյի ալբանացիների սպանություն։ 2010 թվականի մարտի 13-ին ռազմական հանցագործությունների գծով սերբական դատախազը հայտարարել է, որ 9 մարդ է ձերբակալվել կոտորածներում իրենց դերն ունենալու համար և հայտարարել է, որ սպանության և գողության վերաբերյալ քննվել է ընդհանուր առմամբ 26 տղամարդու գործ։

Նախապատմություն
---------------

Չուշկան Պեչա քաղաքից ոչ հեռու գտնվող գյուղ է։ Գյուղում եղել է մոտ 200 տուն և 2 000 բնակիչ, առավելապես ալբանացիներ։ 1999 թվականի մայիսի 14-ի առավոտյան Սերբական անվտանգության ուժերը ժամանել են Չուշկա գյուղ։ Երբ կանայք և երեխաները բաժանվել են տղամարդկանցից, մասնավոր սեփականությունը պարբերաբար առևանգվել է, իսկ անձը հաստատող փաստաթղթերը ոչնչացվել են։ Այնուհետև ուժերը տղամարդկանց բաժանել են մոտ տասը խմբի և գրավել երեք առանձին տուն, որտեղ նրանք գնդակահարվել են ինքնաձիգով։ Այնուհետև տներից յուրաքանչյուրն այրվել է։ Երեք տներից յուրաքանչյուրում ողջ է մնացել մեկ մարդ։

Կոսովոյի Ազատագրության Բանակի հրամանատար Ագիմ Չեկուն գյուղի բնակիչ էր, և նրա հայրը, ով ապրում էր այնտեղ, սպանվել է զանգվածային սպանությունների արդյունքում, սակայն սերբական ուժերից շատերը հայտարարել են, որ իր մահը հարձակման հիմնական նպատակը չէր։

Դատաքննություն
--------------

2010 թվականի մարտի 13-ին սերբական զինվորական դատախազությունը կալանավորել էր «Շակալ» ռազմականացված խմբի 9 մասնակիցների։ Ներկայումս սերբական ռազմական հանցավորության դատախազությունը քրեական գործ է հարուցել 26 մարդու դեմ՝ Չուշկայում սպանության և գողության համար։

2012 թվականի հունվարի 20-ին Շվեդիայի Ստոկհոլմի շրջանային դատարանը Միլիչ Մարտինովիչին՝ 34-ամյա սերբ նախկին ոստիկանին, դատապարտել էր ցմահ ազատազրկման՝ սպանության մեջ նրա դերի համար։ Մարտինովիչը, որը 2010 թվականի ապրիլին ձերբակալվել էր Շվեդիայում, մեղավոր է ճանաչվել մարդկության դեմ ծանրացուցիչ հանգամանքներում կատարված հանցագործությունների, այդ թվում՝ սպանության, սպանության փորձի և կանխամտածված հրկիզման մեջ։

Մարտինովիչը PJP հատուկ ոստիկանական ստորաբաժանման անդամ էր, որը 1999 թվականի մայիսի 14-ին «ահաբեկիչների» որոնման մեջ էր մտել։ Զինված և զինվորական համազգեստով նա գերեվարված մարտիկների մեջ էր, այդ օրը այնտեղ սպանված 41 հոգուց 29-ին սպանեց, փորձեց սպանել մյուս երեքին, այրեց դաժան վերաբերմունքի ենթարկված քաղաքացիական անձանց տները, ասվում էր դատարանի որոշման մեջ։ Դատական փաստաթղթերում նկարագրվում է, թե ինչպես է նա բազմիցս պահակ կանգնել, երբ իր ընկերները սպանել են խաղաղ բնակիչներին, և ինչպես է նա կրակել գետնին և ստիպել բնակիչներին հանձնել ոսկին և այլ արժեքներ, բայց նրանք չեն ասում, որ Մարտինովիչը կսպաներ ցանկացած մարդու։ Թերթը հաղորդում է Շվեդիայում, որ նա ցանկանում է բողոքարկել այդ որոշումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo - 10. Pec Municipality
2. 1 2  «Massacre at Cuska»։ PBS
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Serbia: 9 Arrested for Kosovo War Crimes»։ Human Rights Watch։ 2010 թ․ մարտի 16
4. ↑  *Abrahams, Fred; Stover, Eric; Peress, Gilles* A Village Destroyed, May 14, 1999: War Crimes in Kosovo. — University of California Press[en], 2002. — ISBN 0520233034
5. ↑  «Livstids fängelse för grovt folkrättsbrott»։ Stockholms Tingsrätt։ 2012 թ․ հունվարի 20։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին։ Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 14
6. ↑  «Swedish court jails Serb over Kosovo war crimes»։ The Local։ 2012 թ․ հունվարի 21

Արտաքին հղումներ
----------------

* Massacre at Cuska (American Public Media)
* HRW