**Ժան-Էտիեն Գետար**(ֆր.՝ **Jean-Étienne Guettard**, սեպտեմբերի 19, 1715(1715-09-19), Étampes - հունվարի 7, 1786(1786-01-07), Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն), ֆրանսիացի բնագետ և հանքաբան, ծնվել է Փարիզի մերձակայքում գտնվող Էթամպս քաղաքում։

Կենսագրություն
--------------

Ժան-Էտիեն Գետարը ծնվել է 1715 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Էտամպ համայնքում։ Մանկության տարիներին բույսերի մասին գիտելիքներ ստացել է պապիկից՝ բուսաբան և դեղագետ Ֆրանսուա Դեկուրենից։ Սովորել է Էտամպում, ապա ընդունվել է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ։ Իսկ ավելի ուշ ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

Մահացել է Փարիզում՝ 1786 թվականի հունվարի 7-ին։

Գործունեություն
---------------

1741 թվականին նա ստացել է գիտությունների թեկնածուի կոչում իր *Frequentior hodie quam olim febris maligna* աշխատանքի համար։ Հետամուտ լինելով բուսաբանության ուսումնասիրությանը Ֆրանսիայի և այլ երկրների տարբեր մասերում՝ նա մեծ ուշադրության է արժանացել։ Նրա ուշադրությունն ուղղված էր հանքանյութերին և ապարներին։ 1746 թվականին նա Փարիզի Գիտությունների ակադեմիային փոխանցել է հուշագրեր օգտակար հանածոների և ապարների բաշխման մասին, և դրանք միաժամանակ ուղեկցվում էին տեղանքի քարտեզով, որի վրա նա արձանագրել էր իր դիտարկումները։ Ուստի, ինչպես նշում է Քոնբիրը, նա այդպիսով «առաջինն է կատարել իրագործումը Մարտին Լիստերի կողմից տարիներ առաջ առաջարկված երկրաբանական քարտեզների գաղափարը»։ 1747 թվականից Գուեթթարդը աշխատել է Օռլեանի դուքս Լուիի աջակցությամբ՝ որպես անձնական բժիշկ և բուսաբան։ 1752 թվականին նրա մահից հետո շարունակել է աշխատել Օռլեանում ՝ նրա որդի՝ Լուի-Ֆիլիպ I-ի աջակցությամբ։
Ճանապարհորդությունների ընթացքում նա հավաքել էր բրածոների մեծ հավաքածու, բայց հստակ գաղափարներ չուներ շերտերի հաջորդականության մասին։ Նաև հայտնաբերել էր կաոլինի մի քանի հանքավայրեր Նորմանդիա ուղևորության ընթացքում։ Բացի այդ, Ժան-Էթյեն Գուեթթարդը ուսումնասիրել է բուսաբանությունը

Նա աջակցել է Կառլ Լիննեյի առաջարկած բույսերի դասակարգման համակարգին։ Դրանից հետո Կառլ Լիննեյը *Rubiaceae* ընտանիքի բույսերի ցեղն անվանել է Գուեթթարդի անունով։ Բացի այդ, նրա պատվին անվանակոչվել է *Dorsum Guettard*-ը Լուսնի վրա։ 1759 թվականին Գուեթթարդը ընտրվել է Շվեդիայի Գիտությունների թագավորական ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։ Նա դիտարկումներ է անցկացրել նաև անձրևի, գետերի և ծովի կողմից լեռների քայքայման վերաբերյալ։ Նա առաջինն էր, ով պարզել էր նախկին հրաբուխների գոյությունը Օվերնի շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Atlas minéralogique de la France». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
2. ↑  Atlas et description minéralogiques de la France
3. ↑  fuente : Philippe Buache & Jean-Étienne Guettard - Carte minéralogique (...) 1752.
4. ↑  Species Plantarum 2 1753 (APNI)
5. ↑  Sp. Pl. 2: 991. 1753 [1 de mayo de 1753] (IK)
6. ↑  Gazetteer of Planetary Nomenclature

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժան-Էտիեն Գետար» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժան-Էտիեն Գետար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13556462k · GND: 117576425 · ISNI: 0000000109752004 · LCCN: n83227724 · NLP: a0000002340751 · NTA: 128781777 · NUKAT: n2009047796 · PTBNP: 242236 · SUDOC: 050837737 · VIAF: 56774866 · WorldCat VIAF: 56774866 |

 |

 |