recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալեկոծություն ժայռապատ ծովափին**, Վարդան Մախոխյանի նկարներից, որում տեսարանն իր նորաստեղծ անառիկ ժայռերով էպիկական բնության խորհրդավորությունն ունի։ Սրա ամբողջ հմայքը հակադիր նրբերանգների գերազանց զուգորդման մեջ է:Սա նկարչի այն բնապատկերներից է, որոնք հստատում են տարագրության մեջ իր ժողովրդի ճակատագրով ապրող նկարչի մելամաղձոտ տրամադրությունը, որի մասին գրում են եվրոպացի քննադատները։

Նկարագրություն
--------------

Ալեկոծություն ժայռապատ ծովափին նկարում
տեսարանը խորհրդավորությամբ է պարուրված Բարձրաբերձ, խորը կտրվածքներով, անառիկ ժայռերը, շրջափակել են ծովափը՝ թողնելով մի նեղ միջանցք, որտեղից երևում է ծովի մի փոքրիկ հատված։ Այդ խուլ, ճնշող միջավայրում մարդ իրեն զգում է աշխարհից մեկուսացած։ Այնուամենայնիվ, նկարի գեղանկարչական հմայքը մոռացնել է տալիս այդ տպավորությունը։

Ամբողջ պատկերը գեղանկարված է գուներանգներով՝ սկսած ափին փրփրակալած ալիքների կաթնագույնից, մինչև ժայռերի վրա պղնձագույնի, սրճագույնի, կապտամոխրավունի բազմաթիվ երանգները՝ միմյանց հետ կատարելապես ներդաշնակված։ Ժայռերի մուգ զանգվածի կոլորիտով, բացառիկ գունազգացողությամբ, գունային հեռանկարով զուգորդված են՝ թեթև շիած մոխրավուն երկինքը, նրա ցոլացումից կապարի գույն ստացած ծովը,ափին կաթնագույնի վերածված փրփրակալած ալիքները և գորշ ծովափը։ Կատարելապես իմաստավորված են ալիքների հետ ափ շպրտված մանր քարերը և մեկ-երկու այլ առարկաներ։ Եվ չնայած բազմաթիվ ու միմյանց հակադիր երանգների առկայության, պատկերի կոլորիտը գուներերանգների ներդաշնակության սքանչելի օրինակ է։

Տպավորիչ է փրփրակալած ալիքների զուգորդումը մուգ ժայռերին, որոնց միջավայրում այդ նուրբ կաթնագույն ալիքներն անչափ գեղեցիկ են թվում՝ դիտվելով որպես պատկերի կոմպոզիցոն կենտրոն։ Բնական են ջրի տակից թափանցող մանր քարերը։ Տեղանքի ամայությունը փարատող միջոց է ափի մի կողմում տեղավորված նավակ՞

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ե. Մարտիկյան , Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987
**Իմերեթական թագավորական** (հայ մատենագրության մեջ՝ Բաշիաչուխ), ուշ միջնադարի վրացական ֆեոդալական քաղաքական միվորում։ Առաջացել է 15-րդ դարի վերջին։ Մայրաքաղաքն էր Քութայիսը։ Հիմնական բնակիչները իմերեթներն էին։ Իմերեթական թագավորության ֆեոդալական միապետություն էր։ Սկզբնական շրջանում ընդգրկում էր Արևմտյան Վրաստանի ամբողջ տերիտորիան, հետագայում սահմանափակվեց նրա արևելյան հատվածով։ 16-րդ դարի սկզբից Իմերեթական թագավորության վասալական կախման մեջ ընկավ Օսմանյան Թուրքիայից։ Երկիրը տնտեսական և քաղաքական ծանր վիճակի հասցրին միջֆեոդալական երկպառակությունները։ Տարածվեց գերեվաճառությունը։ Անկում ապրեց մշակույթը։ Ալեքսանդր III թագավորը (1639-1660 թվականներ) թուրքական կախումից ազատվելու համար օգնություն խնդրեց Ռուսաստանից և հավատարմության ուխտ կնքեց ռուսաստանի ցարի հետ (1651 թվականի) սակայն որևէ իրական արդյունքի չհասավ։ Իմերեթական թագավորությունը վերելք ապրեց Սողոմոն I-ի (1752-1784 թվականներին) օրոք, որն ամրապնդեց թագավորական իշխանությունը, Խրեսիլի ճակատամարտում (1757 թվական) հաղթեց թուրքերին, հակաթուրքական ռազմական դաշինք կնքեց (1758 թվական) Քարթլի-Կախեթիր թագավոր Հերակլ II-ի հետ։ 1774 թվականին Քյուչուկ-Կայնարջիի ռուս-թուրքական հաշտության պայմանագրով վավերացվեցին այդ հաջողությունները։ Սողոմոն I 1784 թվականին ձեռնամուխ եղավ նաև Գուրիայի ազատագրմանը, սակայն պարտություն կրեց։ 1804 թվականին Սողոմոն II ընդունեց Ռուսաստանի հովանավորությունը և դարձավ ինքնավար կառավարիչ, սակայն 1811 թվականին Իմերեթական թագավորությունը վերածվեց Ռուսական կայսրության Իմերեթիայի մարզի, իսկ հետագայում կազմեց Քութայիսի նահանգի մի մասը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 325)։*  |
|  |
| --- |
| **Գյուղական ծիծեռնակ** |
| Գյուղական ծիծեռնակԳյուղական ծիծեռնակ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Ճնճղուկազգիներ (Passeriformes) |
| **Ընտանիք** | Ծիծեռնակներ (Hirundinidae) |
| **Ցեղ** | **Hirundo** |
| **Տեսակ** | **Գյուղական ծիծեռնակ** *(H. rustica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Hirundo rustica***Linnaeus, 1758 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Գյուղական ծիծեռնակ** (*Hirundo rustica*), ծիծեռնակների ընտանիքի թռչուն։ Հանրապետությունում բնադրվող, չվող թռչուն է։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Գյուղական ծիծեռնակի մարմնի վերին մասը սև է՝ կապտավուն փայլով, թևերի ու պոչի փայլը ավելի թույլ է, ճակատը, կզակը և կոկորդը մուգ շիկաշագանակագույն են, որովայնը, մարմնի կողային հատվածները, թևերի ստորին մակերեսը՝ սպիտակ կամ շիկավուն։ Պոչի վրա կան սպիտակ բծեր։ Քաշը՝ 14-22, 5 գ, թևի երկարությունը՝ 105-130 մմ։

Բնադրում
--------

Գարնանը վերադառնում է մարտ-ապրիլ ամիսներին։ Բույնը ափսեանման է, սարքում է ցեխից և ամրացնում ժայռերին, շենքերի պատերին, տանիքների անկյուններում, քիվերին և կամուրջների տակ։ Մայիս-հունիս ամիսներին դնում է 4-6 սպիտակ, կարմրագորշ պտերով ձու։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է հիմնականում միջատներով, որոնց որսում է թռիչքի ընթացքում։

Կենսակերպ
---------

Գերադասում է բնադրվել մարդու հարևանությամբ՝ գյուղերում, ավաններում և քաղաքներում։ Թռիչքը սահուն է՝ թևերի արագ թափահարումով։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Իռլանդիայից և Պիրենեյան թերակղզուց մինչև Հիմալայներ, Աֆրիկայում, Եգիպտոսում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Ռուսաստանի հյուսիսում, Պեչորայի միջին հոսանքներում, Ենիսեյի, Լենայի ափերին, Յակուտիայում, Կամչատկայում, Կուրիլյան կղզիներում, Հարավային Կովկասում։

Պատկերասրահ
-----------

* Գյուղական ծիծեռնակԳյուղական ծիծեռնակ
* Hirundo rustica *Hirundo rustica*
* Գյուղական ծիծեռնակների բներ «Արենի-1» քարայրում (Վայոց ձորի մարզ)Գյուղական ծիծեռնակների բներ «Արենի-1» քարայրում (Վայոց ձորի մարզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մ. Ս. Ադամյան (1988)։ *Հայաստանի թռչունները*։ Երևան: «Արևիկ»։ էջ 16

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գյուղական ծիծեռնակը Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4177031-6 · LCCN: sh85011890 · NKC: ph1053897 |

 |
Լազերի կիրառմամբ Դոպլերյան սպեկտրոսկոպիա (ՆԱՍԱ)
Չարլզ Տաունսն ու իր նախագծած առաջին մազերը
Ջրածնային մազեր
**Քվանտային գեներատոր,** ատոմների և մոլեկուլների հարկադրական ճառագայթման վրա հիմնված ԷՄ ճառագայթման աղբյուրների ընդհանուր անվանում։ Կախված այն բանից, թե ինչ երկարությամբ ալիք է ճառագայթում քվանտային գեներատորը, այն կարող է տարբեր կերպ անվանվել՝

* լազեր (օպտիկական տիրույթ);
* մազեր (միկրոլաիքային տիրույթ);
* ռազեր (ռենտգենյան տիրույթ);
* գազեր (գամմա ճառագայթման տիրույթ)։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Քվանտային գեներատորի աշխատանքը հիմնված է դեռևս Այնշթայնի կողմից առաջարկված հարկադրական ճառագայթման վրա։ Երբ քվանտային համակարգը գրգռված է և միաժամանակ առկա է քվանտային անցմանը համապատասխան հաճախությամբ ճառագայթում, ցածր էներգիական մակարդակ անցման հավանականությունը արդեն առկա ճառագայթման ֆոտոնների խտությանը համեմատական մեծանում է։ Այս պայմաններում քվանտային գեներատորի ստեղծման գաղափարը պատկանում է սովետական ֆիզիկոս Վալենտին Ֆաբրիկանտին (1940-ական թվականների վերջ)։

1-ին մազերը ամոնիակի մոլեկուլների վրա միաժամանակ իրարից անկախ ստեղծել են ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիկական ինստիտուտում Նիկոլայ Բասովն ու Ալեքսանդր Պրոխորովը և կոլումբիական համալսարանում Չարլզ Տաունսն իր աշխատակիցների հետ։

1954 թվականին նրանց այս աշխատանքի համար շնորհվել է ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակ։

Գրականություն
-------------

* Ландсберг Г.С. Элементарный учебник физики. Том 3. Колебания и волны. Оптика. Атомная и ядерная физика. - 1985.
* Херман Й. Вильгельми Б. "Лазеры для генерации сверхкоротких световых импульсов" - 1986.
Մարգարտյա ուլունք
Ուլունքների տեսականի
**Ուլունք**, զարդի տեսակ։ Լինում է տարբեր նյութերից՝ բրոնզից, պղնձից, ոսկրից, սարդիոնից, ագատից, ոսկուց, արծաթից, մարջանից, մարգարիտից, փայտից և այլն, տարբեր չափերի ու ձևի՝ մանր (գունավոր ապակի), գնդաձև, բազմանիստ, ձվաձև, խողովակաձև։ Բոլոր տեսակի ուլունքներն ունենում են անցք, որի միջով անցկացվում է թելը։

Հայաստանի տարբեր վայրերի պեղումներից (Վանաձոր, Լճաշեն, Հառիճ և այլուր) հայտնաբերվել են ագատից, սարդիոնից պատրաստված ուլունքներ, որոնք օգտագործվել են դեռևս մ․ թ․ ա․ II հազարամյակի սկզբին։

Ուլունքը կիրառվում է ասեղնագործության մեջ՝ զարդանախշելու նպատակով, ուլունքաշարը՝ նաև քսակ, գլխարկ, պայուսակ, ծածկոց գործելու համար։ Վասպուրականում, Տուրուբերանում, Աղձնիքում ուլունքի շարաններով պատրաստել են ապարանջան, վզնոց, զարդարել կանանց և տղամարդկանց զգեստները։ Մարգարտյա ուլունքներն օգտագործվել են կանանց ճակտնոց քունքակախիկներ (Կարին, Կարս, Արդահան, Ալեքսանդրապոլ, Ախալցխա, Ախալքալաք), գոտի (Վան, Նոր Նախիջևան), մատանի, ականջօղեր զարդարելու համար։ Մարջանի ուլունքները գործածվել են Մեղրու շրջանի կանանց քունքազարդերի, Վասպուրականի և Տուրուբերանի նահանգներում՝ ճակտնոց֊մախչա, վզնոց, ապարանջան, գոտու գորտաձև արծաթյա ճարմանդ և այլ կենցաղային առարկաներ զարդարելու համար։

Տղամարդկանց շապկի թեքաբերանից կախվող ասեղնագործված թեզանիքները (Վասպուրական, Տուրուբերան, Աղձնիք) ունեցել են երկնագույն ուլունքների կարճ կախիկներ, գլխարկ֊արախչին, գլխարկ-քոլոզի փաթաթանը զարդարվել են երկնագույն ուլունքներով («չար աչքի» ազդեցությունից կրողին զերծ պահելու նպատակով)։

Հայաստանի գրեթե բոլոր ազգագրական շրջաններում, գավառներում երեխաների ուսին, հագուստի վրա ամրացվել են «աչքի» ուլունք, որը դարձյալ կարծեցյալ «չար աչքի» դեմ էր։


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ուլունք***էջը Վիքիպահեստում |



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Կոնվերտեր** (անգլ.` converter, լատ.` converto - փոխել, փոխակերպել), մետալուրգիական ագրեգատ։

Տեսակները
---------

Թթվածին կամ օդ ներփչելով հալված թուջից պողպատ, ինչպես նաև օդ ներփչելով շտեյններից թերապատրաստ պղինձ կամ մաքուր շտեյն ստանալու համար։ Կոնվերտերները լինում են տանձաձև կամ գլանաձև են։ Սև մետալուրգիայում կոնվերտերները լինում են թուջը օդով ներքևից (Բեսեմերյան պրոցես, թոմասյան պրոցես) և թթվածնով վերևից (թթվածնա-կոնվերտերային պրոցես) ներփչելով։

Աշխատանքի մեխանիզմը
-------------------

Իրանը պողպատե պատյան է, ֆուտերված հրահեստ աղյուսով, թթվային՝ բեսեմերյան կոնվերտերում և հիմնային՝ թոմասյան կոնվերտերոում։ Ֆուտերված հատակն ունի օդի մատուցման ծայրափողակներ։ Օդը սնամեջ դարձյակի և կարճախողովակի միջով տրվում է օդի տուփին, որտեղից և մղվում է թուջի մեջ ու այն ներփչում։ Փչման ճնշումը զգալի մեծ է թուջի ֆերոստատիկ ճնշումից, որը և օդափչման ժամանակ պահպանում է ծայրափողակները թուջով լցվելուց։ Կոնվերտերի իրանը ուղղաձիգ առանցքի նկատմամբ համաչափ չէ։ Նրա ետևի պատը դեպի դուրս ունի կորություն, որը հնարավորություն է տալիս հորիզոնական դիրքում մեծացնելու կոնվերտերի տարողությունը։ Վերևի անցքի (բկանցքի) միջով լցվում է թուջը, դուրս թափվում պողպատը և խարամը, ինչպես նաև դուրս են գալիս ներփչման ժամանակ առաջացած կոնվերտերային գազերը։ Կոնվերտերի դիրքը թուջի լցման ընթացքում հորիզոնական է, իսկ ներփչման ժամանակ՝ ուղղաձիգ։ Կոնվերտերի պտույտը հորիզոնական առանցքի շուրջը կատարվում է հատուկ հաղորդակի միջոցով։ Կոնվերտերի հատակը խուլ է, իսկ ծայրափողակները տեղադրված են ետևի պատի մեջ հորիզոնական դիրքով, այնպես, որ օդով կամ համակցված (օդը թթվածնով) փչումը ուղղվում է թուջի մակերևույթին։ Այն կոնվերտերներում, որտեղ թուջի ներփչումը կատարվում է վերևից, թուջի խառնուկների օքսիդացումն ընթանում է արագ, որի հետևանքով բարձրանում է պողպատի ստացման արտադրողականությունը, և իջնում ինքնարժեքը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 580)։*  |
Մոխրագույն գրականության օրինակ. *մոտոցիկլետավարների մասնակցությամբ պատահարների պատճառների մասին նյութեր*
**Մոխրագույն գրականություն** (անգլ.՝ grey literature), տերմին, որը օգտագործվում է մտավոր հասարակության, գրադարանավարների, բժշկական և այլ հետազոտողների, գիտնականների կողմից տեքստերի ամբողջականությունը նշելու համար, որոնք հնարավոր չէ գտնել ավանդական ուղիներով, սակայն նմանատիպ գրականությունը բավականին պահանջարկ ունի և, որպես կանոն, նորագույն է։ Մոխրագույն գրականության գլխավոր տարբերությունը ոչ առևտրային աղբյուրների միջոցով դրա հրատարակումն է։ 1999 թվականի հոկտեմբերին Վաշինգտոնում մոխրագույն գրականության 4-րդ միջազգային կոնֆերանսի սահմանման համաձայն՝ մոխրագույն գրականությունը այնպիսի գրականություն է, որը «տպագրվում է բոլոր մակարդակներում՝ կառավարական, ակադեմիական, բիզնես և արդյունաբերական, տպագիր և էլեկտրոնային ձևաչափերով, բայց այն չի վերահսկվում առևտրային հրատարակիչների կողմից» (Նյու Յորքի բժշկական ակադեմիա, 2016 թվական)։

Մոխրագույն գրականության օրինակներ կարող են ծառայել պետական մարմինների կամ հետազոտական խմբերի տեխնիկական փաստաթղթերը, հետազոտական խմբերի կամ կոմիտեների աշխատանքային փաստաթղթերը, սպիտակ գրքերը և նախատպագրությունները։ Մոխրագույն գրականություն տերմինը հաճախ օգտագործվում է այն ժամանակ, երբ խոսքը վերաբերում է կոնկրետ գիտական հետազոտություններին։ Այնուամենայնիվ, մոխրագույն գրականությունը ոչ թե փաստաթղթի հատուկ տեսակ է, այլ տեղեկատվության տարածման հատուկ միջոց։ Այսպիսով, ոչ պրոֆեսիոնալ ձևաչափերը, կրիչները, մոխրագույն գրականության ցածր տպաքանակները բավականին դժվարացնում են կազմակերպված հավաքը կազմակերպված հավաքը բավականին դժվար է դարձնում այնպիսի ավանդական աղբյուրների համեմատ, ինչպիսիք են ակևեմիական ամսագրերը և հրատարակությունները։

Մասնագետները հստակ տարբերություն են դրել անցողիկ և մոխրագույն գրականության միջև։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  *Debachere, M. C.* Problems in obtaining grey literature (und) // *IFL4 Journal*. — 1995. — Т. 21. — № 2. — С. 94—98. — doi:10.1177/034003529502100205
2. ↑  C. P. Auger (ed.) (1989). Information Sources in Grey Literature. Bowker Saur, London, second edn.

Գրականություն
-------------

* *Павлов Л.П.* Серая литература как источник научной и технической информации. — М.: Горячая линия — Телеком, 2016. — 298 с. — ISBN 978-5-9912-0613-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12203527x · GND: 4158089-8 · LCCN: sh89006158 · Microsoft: 61904560 · NKC: ph536672 |

 |
**Պանսերմիա** (հին հունարեն՝ πανσπερμία), հիպոթեզ տիեզերքում կենդանի էակների սաղմերի համատարածվածության վերաբերյալ։

Նկարագրություն
--------------

Այս վարկածի էությունն այն է, որ իբր Երկրի վրա կյանքը ծագել է Տիեզերքում ցրված կյանքի սաղմերի՝ սպորների, ծաղկափոշու, միկրոօրգանիզմների առկայության շնորհիվ, որոնք երկնաքարերի կամ տիեզերական փոշու միջոցով թափանցել են Երկիր։ Այս տեսությունը ստացել է պանսպերմիա անունը, այսինքն «ամենուրեք կյանք»։

Վարկածի առաջացումն ու զարգացումը
--------------------------------

Պանսպերմիա
Այս վարկածն առաջարկվել է 1895 թվականին շվեդացի ֆիզիկոս Սվանտե Ավգուստ Արենիուսի կողմից։ Նա գտնում էր, որ կյանքը Երկրի վրա անօրգանական նյութերից չի առաջացել, այլ բերվել է այլ մոլորակներից։ Դրա հետ կապված հարցեր էին առաջանում, օրինակ, թե ինչպես է հնարավոր այդպիսի անցումը մի մոլորակից մեկ այլ մոլորակ։ Պատասխանները որոնում և գտնում էին ֆիզիկայի օրենքներում։ Հ․ Հելմհոլցը, Գ․ Ռիխտերը, Ջ․ Թոմսոնը, Պ․ Պ․ Լազարևն առաջինը պաշտպանեցին այդ հայացքները։ Սակայն այս վարկածն ուներ բազմաթիվ հակառակորդներ, որոնք ենթադրում էին, որ Տիեզերքում փոխադրվելու ժամանակ կենդանի օրգանիզմներն կոչնչանային ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցության տակ, ինչպես նաև խիստ շիկանալուց և չէին կարող հասնել Երկրի մակերևույթ։

Ժամանակակից լաբորատոր հետազոտությունները հաստատում են կենդանի օրգանիզմների բարձր կայունությունն անբարենպաստ ազդեցությունների՝ մասնավորապես ցածր ջերմաստիճանի նկատմամբ։ Սպորները և բույսերի սերմերը չեն ոչնչանում և չեն կորցնում իրենց կենսական հատկություններն անգամ հեղուկ թթվածնի և ազոտի մեջ գտնվելիս։ Օրինակ՝ պարզվել է, որ բակտերիաների սպորները -243-ից մինչև 140 աստիճան տատանումների դեպքում 1000 տարվա ընթացքում չեն կորցնում իրենց կենսունակությունը։
Կարծիք կար նաև, որ կյանքի մանրագույն սաղմերը կարող էին տիեզերական տարածքում վիթխարի արագությամբ տեղափոխվել լույսի ճնշման տակ և հասնել Երկիր։ Այդ վարկածի կողմնակիցներից էր ռուս գիտնական Վ․Վերնադսկին։

Պանսպերմիայի տեսության ժամանակակից կողմնակիցներն այն կարծիքին էին, որ կյանքը Երկրի վրա առաջացել է պատահաբար կամ միտումնավոր՝ տիեզերական եկվորների միջոցով։

Սակայն, եթե նույնիսկ պանսպերմիայի վարկածն ընդունելի համարենք, այն չի կարող լիարժեք պատասխանել կյանքի ծագման հարցին ընդհանրապես, այլ միայն պատասխանում է այն հարցին, թե ինչպես է կյանքը Երկիր տեղախովել այլ մոլորակներից։ Իսկ ինչպես է առաջացել կյանքը այլ մոլորակների վրա։

Պատկերասրահ
-----------

* Ս․ Ա․ ԱրենիուսՍ․ Ա․ Արենիուս
* Հերման ՀելմհոլցՀերման Հելմհոլց
* Վ․ ՎերնադսկիՎ․ Վերնադսկի
* Վ․ Թոմսոն Վ․ Թոմսոն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 123)։*  |
**Somebody to Love**, երգ բրիտանական ռոք խումբ Քուինի կողմից։ Գրել է խմբի գլխավոր վոկալիստ, դաշնակահար Ֆրեդի Մերկուրին։ Առաջին անգամ ներառվել է 1976 թվականի «A Day at the Races» ալբոմում, ներառվել է նաև իրենց լավագույն երգերի հավաքածուի մեջ։

Երգն առաջարկում է ունկնդրին Քուինի «Bohemian Rhapdosy» երգի նման մի բան՝ ամբողջական հարմոնիայով և կիթառի սոլոյով. ինչևէ, անգլիական երգչախմբին նմանակելու փոխարեն խումբը նմանվել է ավետարանային երգչախմբի։ Այն զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայում և 13-րդը Բիլլբորդի հոթ 100 երգերի մեջ ԱՄՆ-ում։

Երգը բարձրացնում է այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են աստծու դերը մարդու կյանքում, եթե չկա սեր։ Չնայած ձայնի շատացման տեխնիկային՝ խումբը կարող էր նաև ստեղծել ձայնաշատ երգ, որ կարող էր համապատասխանել 100 հոգանոց երգչախմբին ընդամենը երեք ձայնով՝ Մերկուրի, Բրայան Մեյ և Ռոջեր Թեյլոր։ Ջոն Դրեկոնը չի երգել բեք վոկալում ձայնագրված ալբոմում, սակայն վոկալ է ավելացրել երգչախմբային հատվածում։ Մերկուրին երգի ստեղծման համար ոգեշնչություն է համարում Արետտա Ֆրանկլինին։

Քուինը Somebody to love երգը կենդանի կերպով կատարել է 1977-1985 թվականներին, իսկ երգի կենդանի կատարումը ձայնագրվել է Queen Rock Montreal ալբոմում։ Ի հավելումս այս կենդանի կատարումներին՝ գործակցություն է եղել երգի հիման վրա Մերկուրիի մահվանից հետո։ Երգը կենդանի կատարվել է 1992 թվականի ապրիլի 20-ին Մերկուրիի մենահամերգի ընթացքում։

1976 թվականի թողարկումից հետո երգը հայտնվել է մի շարք հեռուստաշոուներում, ինչպիսիք են American Idol, The X Factor, Glee և Gossip Girl-ը։

Երգը
----

Ինչպես և Bohemian Rhapdosy-ն, A night at the Opera ալբոմի հիմնական հիթ հանդիսացող այս երգը ունի բարդ մեղեդի և խորը, շերտային վոկալ։ Երգի բառերը, որ հիմնականում գրվել են երգչախմբի ազդեցությամբ, հիմնականում ոգու փնտրման, կռվի մասին է. երգիչը կարևորում է թե՛ իր կյանքում սիրային փորձի պակասը, թե՛ աստծո գոյության դերը։

Կազմը
-----

* Ֆրեդի Մերկուրի՝ գլխավոր վոկալիստ, դաշնամուր
* Բրայան Մեյ՝ կիթառ, բեք վոկալ
* Ռոջեր Թեյլոր՝ հարվածային գործիքներ, բեք վոկալ
* Ջոն Դեկոն՝ բաս կիթառ, բեք վոկալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  allmusic.com
2. ↑  Joel Whitburn, 2006
3. ↑  allmusic

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յութուբի պաշտոնական տեսահոլովակը
* Երգի բառերը խմբի պաշտոնական կայքում
* Քուինպեդիա, տեղեկություն երգի մասին
| **՞**Սզնի Մեյերի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սզնի |
|
|
| Տեսակ | Սզնի Մեյերի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Crataegus meyeri

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Տվյալների անբավարարությունIUCN *Data Deficient* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սզնի Մեյերի** (լատ.՝ Crataegus meyeri), վարդազգիների ընտանիքի, սզնի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ, փոքր կամ թփանման ծառ է, 1,5-4 մ բարձրությամբ։ Ճյուղերը մոխրա կամ կարմրագորշավուն են։ Երիտասարդ ընձյուղները թաղիքամազմզուկապատ են։ Փշերը սակավաթիվ են, 0,5-1,5 սմ երկարությամբ (երբեմն՝ տերևակալած)։ Տերևները հակառակ ձվաձև են, սեպաձև հիմքով, 5-7-աբաժան, սղոցաեզր բլթակներով, կարճացած ընձյուղների վրա 1,5-3 սմ երկարությամբ և մինչև 2,2 սմ լայնությամբ, երկարացած ընձյուղների վրա ավելի խոշոր տերևներով, երկու կողմից էլ բրդանման աղվամազապատ, վերևի կողմից մուգ կանաչ, ներքևից՝ ավելի բաց գույնի։ Ծաղկաբույլերը 3-5 սմ տրամագիծ ունեն, կազմված են 10-15 ծաղիկներից, որոնք
նույնպես ծածկված են խիտ թաղիքանման մազմզուկներով։ Ծաղիկներն ունեն 1,5 սմ տրամագիծ, երկարավուն նշտարաձև բաժակաթերթիկներով, որոնք մնում են պտուղների վրա, ինչպես և հիպանթիումը, խիտ մազմզուկապատ։ Առէջները 20 հատ են, սռնակները՝ 2: Պտուղը կարճ էլիպսաձև է, հիմքում մի փոքր լայնացած 1,2-1,8 սմ տրամագծով, մուգ գինեկարմիր, մսալի, 2 կամ 1 կորիզով։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Հյուսիսային Իրանում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է Սևանի ավազանում, Արարատյան դաշտի Նախալեռնային գոտում, Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում, որտեղ աճում է արիդային նոսրանտառներում, քարքարոտ լեռնալանջերում, ծովի մակերևույթից մինչև 2000 մ բարձրություններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 376։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |

 |
Կնիքներ հին Մեքսիկաից և Էկվադորից
**Կնիք**, կոշտ նյութերի (քար, մետաղ, ոսկոր և այլնի) վրա փորագրված դրոշմները, ձուլամայրերը (մատրիցա), դրանց դրոշմվածքը ոսկու, արծաթի, անագի, զմռսի, մոմի, թղթի և այլնի վրա։ Կնիքը, իբրև վկայագրի իսկության վավերացման նշան, առաջացել է Հին Արևելքում (Շումեր, Եգիպտոս, Վանի թագավորություն և այլուր), ունեցել է գլանի ձև (պատկերներով և արձանագրություններով)։ Այն գլորել են հում կավից սալիկների վրա՝ փաստաթղթի բովանդակությունը դրոշմելու նպատակով։ Միջին դարերում Արևմտյան Եվրոպայի պետություններում, Բյուզանդիայում, Ռուսիայում գործածում էին, այսպես կոչված, կախովի կնիքներ (բուլլա, կոնդակ), որոնք հատուկ ձուլամայրերի միջոցով դրոշմվել են ոսկու («խրիսովուլ»), արծաթի, կապարի, մոմի, զմռսի և այլնի վրա ու ամրացվել փաստաթղթից կախված թելից։

Թեև XIV— XV դդ. կախովի կնիքներն աստիճանաբար փոխարինվեցին մոմի, մազտաքների վրա, ապա նաև ներկանյութերի միջոցով դրոշմվողներով, սակայն առանձին տեղերում (օր. Վատիկանում) պահպանվեցին մինչև XX դ.։ Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված հնագույն կնիքները վերաբերում են ուրարտական ժամանակաշրջանին։ Կարմիր բլուրից և Վանի թագավորության այլ հնավայրերից (այդ թվում՝ նաև դամբարաններից) հայտնաբերվել են քարե կոնաձև, սկավառակաձև, գլանաձև փոքր կնիքներ և դրանց դրոշմվածքով առարկաներ ու բուլլաներ։ Ուրարտական կնիքները հաճախ զարդարվել են թևավոր աստվածների, գառնանգղի, օձի, երկգլխանի կենդանիների, սրբազան ծառերի, լուսնի, խաչի և այլ պատկերներով, որոնք հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կնիքներն ունեցել են նաև պաշտամունքային նշանակություն, ծառայել են իբրև թալիսմաններ։ Վաղ հայկական և հելլենիստական ժամանակաշրջանների հնավայրերից գտնվել են փոքրասիական և, այսպես կոչված, «հունա-պարսկական» մոտ երկու տասնյակ քարե և ապակե կնիքներ։ Քարե (լազուրիտ, սարդիոն և այլն) կնիքները վերաբերում են հիմնականում մ.թ․ա. V— IV դդ. իսկ հելլենիստական դարաշրջանում գերակշռել են մանուշակագույն, բաց կանաչ, կապտավուն ապակուց, բազմանիստ, շրջանաձև, օվալաձև, երբեմն ձվածիր կնիքները (հիմնականում քարե կնիքների նմանությամբ), որոնք զարդարված են մենամարտի, որսի, պաշտամունքային տեսարաններով, կենդանիների, թռչունների սխեմատիկ պատկերներով և գործածվել են նաև որպես զարդեր։ Ուսումնասիրություններից երևում է, որ Անդրկովկասում եղել է կնիքներ ընդօրինակելու մի քանի կենտրոն (մեծ մասամբ՝ Հայաստանում)։ Հայաստանում և շրջակա երկրներում իբրև կնիքներ են ծառայել նաև թագավորների, իշխանների, բարձրաստիճան հոգևորականների հատուկ մատանիները։ Վերոհիշյալ կնիքների միջոցով պատկերացում ենք կազմում հայերի, պարսիկների, փոքրասիական հին ժողովուրդների կենցաղի, պաշտամունքի, կրոնի, զբաղմունքի, կենդանական աշխարհի, առևտրական, տնտեսական և մշակութային փոխհարաբերությունների վերաբերյալ։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 495)։*  |
| **՞**Սզնի խոշորափուշ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սզնի |
|
|
| Տեսակ | Սզնի խոշորափուշ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Crataegus macracantha Lodd

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սզնի խոշորափուշ** (լատ.՝ Crataegus macracantha Lodd), վարդազգիների ընտանիքի, սզնի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ ծառ է, որը հաճախ աճում է թփանման, 4,5-6 մ բարձրությամբ, ոչ բարձր բնով, որի տրամագիծը չի անցնում 12-20 սմ-ից, ծածկված բաց դարչնագույն կամ մոխրավուն կեղևով, որը անջատվում է փոքր թիթեղներով։ Ճյուղերը հաճախ ծռմռված են, առաջացնելով անկանոն, երբեմն՝ կլորավուն սաղարթ։ Երիտասարդ ճյուղերը զիգզագաձև են, ընձյուղները մերկ են, շագանակադարչնագույն, փայլուն, ավելի ուշանփայլ, կարմրադարչնագույն։ Փշերը բազմաթիվ են, բարակ, 6-14 սմ երկարությամբ, շագանակադարչնագույն, խիստ փայլուն։ Տերևները լայն, հակառակ ձվաձև են, էլիպսաձև, սուր կամ կլորավուն գագաթով, լայն սեպաձև կամ կլորավուն հիմքով, վերևի մասը ամբողջական կամ բազմաթիվ ոչ խորը կտրատված բլթակներով, զույգ սղոցաեզր, 5-7 սմ երկարությամբ և 3,5-5 սմ լայնությամբ, երկարացած ընձյուղների վրա մինչև 7,5-10 սմ երկարությամբ և 6,5-7,5 սմ լայնությամբ, բացվելիս վառ կարմիր, հետագայում կաշվեկերպ, մուգ կանաչ, փայլուն, վերևի կողմից մերկ, դուոս ցցված ջղերով, ներքևից թույլ աղվամազապւստ։ Կոթուններն ունեն 1-2 սմ երկարություն, ամռան երկրորդ կեսից' վառ կարմիր։ Ծաղկաբույլերը բարդ են, վահանաձև, բազմածաղիկ։ Ծաղիկները սպիտակ են, 1,6-2 սմ տրամագծով, առէջները 8-12 հատ են, սռնակները 2-3։ Պտուղները հավաքված են ցրված ողկույզներում, գնդաձև են, վառ կարմիր, փայլուն, արտակարգ հյութալի ու համեղ են, 0,8-1,0 սմ տրամագծով, թափվող, 2-3 սերմերով։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է հյուսիսային Ամերիկայում, Վերմոնտից մինչև Նյու Յորք, Պենսիլվանիայի վրայով մինչև Իլլինոյսի հյուսիսը։ Աճում է լեռնալանջերին, կրով հարուստ հողերում, գետահովիտներում։

Կիրառություն
------------

Մեր հանրապետությունում լայնորեն է մշակվում ամենուրեք։ Ներմուծված սզնիներից ամենատարածվածն է։ Ամենուրեք հանդես է բերում ցրտադիմացկունություն
և ձմեռնադիմացկունություն։ Պահանջկոտ չէ աճման պայմանների նկատմամբ, այնուամենայնիվ լավ է աճում ու զարգանում սննդանյութերով հարուստ, հզոր, ստրուկտուրային, լավ ջրաթափանց և օդաթափանց հողերում։ Լավ է խուզվում և երկար է պահպանում տրված ձևը։ Առանձնապես աչքի է ընկնում
ծաղկման, պտուղների հասունացման և տերևների գունափոխման շրջանում։ Էկոլոգիական խումբը՝ Xllp: Մշակության հավանական շրջանները 1-32։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (գրքի էջը)։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Ձևեր** մաթեմատիկայում, մի քանի փոփոխականի բազմանդամներ որոնց բոլոր անդամներն ունեն միևնույն աստիճանը։

{\displaystyle x\_{1}^{\alpha \_{1}}\cdot x\_{2}^{\alpha \_{2}}\cdot ...\cdot x\_{n}^{\alpha \_{n}}} տեսքի միանդամի աստիճան ասելով հասկանում ենք {\displaystyle \alpha \_{1}+\alpha \_{2}+...+\alpha \_{n}} թիվը։ Այդ աստիճանը կոչվում է ձևի աստիճան։

Կիրառություն
------------

Ձևերը կիրառություն ունեն մաթեմատիկայի տարբեր բաժիններում, ինչպես նաև մեխանիկայում։ ({\displaystyle x\_{1},x\_{2},...x\_{n}}-ից n-փոփոխականի գծային (առաջին աստիճանի) ձևի ընդհանուր տեսքն է {\displaystyle L(x\_{1},x\_{2},...x\_{n})=a\_{1}x\_{1}+a\_{2}x\_{2}+...+a\_{n}x\_{n}}, որտեղ {\displaystyle a\_{1},a\_{2},...a\_{n}} գործակիցները թվեր են։

Կիրառություններում առավել կարևոր դեր են խաղում քառակուսային (երկրորդ աստիճանի) ձևերը։ Օրինակ, եթե շարժվող մեխանիկական համակարգի վիճակը մնում է մոտ կայունին, ապա նրա կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաները (եթե նրանք բացահայտորեն կախված չեն ժամանակից) համապատասխանաբար ներկայացվում են).



T
=

∑

i
,
k
=
1

n

a

i
k

q

i

q

k

 և 

U
=

∑

i
,
k
=
1

n

b

i
k

q

i

q

k

{\displaystyle T=\sum \_{i,k=1}^{n}a\_{ik}q\_{i}q\_{k}{\text{ և }}U=\sum \_{i,k=1}^{n}b\_{ik}q\_{i}q\_{k}}

{\displaystyle T=\sum _{i,k=1}^{n}a_{ik}q_{i}q_{k}{\text{  և  }}U=\sum _{i,k=1}^{n}b_{ik}q_{i}q_{k}}
{\displaystyle q\_{k}}-երը կամ {\displaystyle q\_{k}}-երի բկատմամբ քառակուսային ձևերով։

Տարբեր աստիճանի ձևերը կիրառություններ ունեն հանրահաշվական երկրաչափության (հատկապես ինվարիանտների տեսության) և թվերի տեսության մեջ։

Դիֆերենցիալ երկրաչափության և Ռիմանյան երկրաչափություն
-----------------------------------------------------

Դիֆերենցիալ երկրաչափության և Ռիմանյան երկրաչափության մեջ, ինչպես նաև մաթեմատիկայի մի շարք այլ բաժիններում օգտագործվում են դիֆերենցիալ ձևեր։ Դիֆերենցիալ ձևը {\displaystyle x\_{1},x\_{2},...x\_{n}} փոփոխականների {\displaystyle dx\_{1},dx\_{2},...dx\_{n}} դիֆերենցիալների նկատմամբ բազմանդամ է, որի յուրաքանչյուր անդամ ունի միևնույն {\displaystyle k\ (k\leq n)} աստիճանը, իսկ այդ բազմանդամի գործակիցները {\displaystyle x\_{1},x\_{2},...x\_{n}} փոփոխականների ֆունկցիաներ են (հաճախ որոշակի դասի պատկանող)։

Դիֆերենցիալ ձևի օրինակներ են մակերևույթների տեսության առաջին և երկրորդ քառակուսային ձև։ Ինտեգրալ հաշվի շատ արդյունքներ, օրինակ Գրինի բանաձևը, Ստոքսի բանաձևը, Գաուս-Օստոգրադսկու թեորեմը ըստ էության կարող են դիտվել որպես տարբեր աստիճանի դիֆերենցիալ ձևի միջև կապ հաստատող բանաձևեր։

Ընդհանրացնելով այդ առնչությունները, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Է. Կարտանը կառուցեց արտաքին դիֆերենցման տեսությունը, որը կարևոր դեր է խաղում ժամանակակից մաթեմատիկայում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 701)։*  |
| **՞**Սզնի կովկասյան |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սզնի |
|
|
| Տեսակ | Սզնի կովկասյան Հայաստանի դենդրոֆլորա |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Crataegus caucasica C. Koch

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սզնի կովկասյան** (լատ.՝ Crataegus caucasica C. Koch), Վարդազգիներ ընտանիքի, Սզնի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ, փոքր ծառ կամ թուփ է, 5—7 մ բարձրությամբ և 10 — 18 սմ բնի տրամագծով։ Ճյուղերը մուգ գորշավուն են, մոխրագույն բծերով։ Ընձյուղները մերկ են։ Փշեր չունի, կամ ունի ծոցային և տերևակալած փշեր։ Տերևները լայն ձվաձև են, կլորավուն կամ շեղանկյունաձև, սեպաձև կամ կլորավուն հիմքով, 5—7-աբաժան, հազվադեպ եռաբլթակ, անհավասարաչափ զույգ ատամնաեզր բաժիններով, մինչև 6 սմ երկարությամբ և 6—6,5 սմ լայնությամբ, անփայլ, ցրված մազմզուկապատ, ավելի ուշ՝ մերկ։ Ծաղկաբույլերը գրեթե հավասար են տերևների երկարությանը, կազմված են 5 — 15 ծաղիկներից, մերկ են։ Ծաղիկներն ունեն մինչև 2 սմ տրամագիծ, առէջները 17 —20 հատ են, սռնակները՝ 2 (հազվադեպ 1 կամ 3)։ Պտուղը կարճ էլիպսաձև է, մուգ ծիրանագույն, լրիվ հասունացածները մուգ մանուշակագույն, սպիտակ կետիկներով և դեղին պտղամսով։ Պարունակում է 2 կորիզ։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբերին։Էկոլոգիական խումբը՝IX: Մշակության հավանական շրջանները Յա, 7 —14, 17։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում։ Հայաստանի սահմաններում հանդիպում է Ապարանում, Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում, Վայքում, որտեղ աճում է ստորինից մինչև միջին լեռնային գոտիներում, նոսրանտառներում, լեռնային գետերի ու գետակների հովիտներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 376։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · IRMNG |

 |
**Թատրոնը Ղազախական** թատերարվեստի տարրեր պարունակել են հին ծիսակատարությունները և խաղերը։

Նորագույն շրջան
---------------

1905-1907 թվականների հեղափոխությունից հետո Երևան են եկել ազգային դրամատուրգիայի առաջին ստեղծագործությունները։ Օրենբուրգում, Օմսկում, Սեմիպալատինսկում, Տաշքենդում տրվել են սիրողական ներկայացումներ։ Ազգային թատրոնի արագ զարգացումն սկսվել է Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխությունից հետո։ 1922 թվականին Օրենբուրգի Ղազախական ժողկրթության ինստիտուտին կից ստեղծվել է առաջին մշտական թատերական խմբակը։ 1926 թվականին Կզըլ Օրդայում բացվել է ղազախական առաջին թատրոնը (1928 թվականին տեղափոխվել է Ալմա Աթա, այժմ՝ Ղազախական դրամայի թատրոն)։ 1930-ական թվականներին ռուս, թատերական մշակույթի և ազգային առաջադեմ ավանդույթների զուգակցումը նպաստել է դերասանի վարպետության կատարելագործմանը, բարձրացրել ներկայացման կուլտուրան։

Արվեստի գործիչներ
-----------------

Թատրոնի խաղացանկ են մտել Ն․ Գոգոլի, Ն․ Պոգոդինի, Կ․ Տրենյովի պիեսները։ Թատրոնի նվաճումներից են Աուեզովի «Գիշերային ճայթյուններ» (1935), Ձ․ Մուսրեպովի «Ամանգյալդի» (1937) պիեսների բեմադրությունները։ Ղազախական դրամայի թատրոնում մեծ ներդրում ունեն ՍՍՀՄ ժո/լ․ արտիստներ Շ․ Այմանովը, Կ․ Կուանըշպաևը, ղազախական ՍԱՀ ժող․ արտիստներ Ռ․ Կոյչուբանան, Մ․ Նասոնովը և ուրիշներ։ Թատերական գործիչներից են ՍՍՀՄ ժող․ արտիստներ Խ․ Բուկենան, Ա․ Մայկանովան, Ղազախական ՍՍՀ ժող․ արտիստներ Կ․ Բադիրովը, Շ․ Ջանդարբեկովան, Ն․ Ժանտուրինը և ուրիշներ։

Խմբեր և կրթօջախներ
------------------

1932 թվականին Ալմա Աթայում ստեղծվել է դպրոց, ուր կրթվել են դերասաններ, երգիչներ, երաժիշտներ։ Զարգացել են շրջանային թատրոնները։ Մի շարք քաղաքներում բացվել են ղազախական և ռուս, մարզային թատրոններ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ստեղծվել և բեմադրվել են պատերազմական թեմաներով պիեսներ (Աբիշևի «Կայծակ», 1941 թ.), ինչպես և պատմաբանահյուսական ներկայացումներ (Հուսանովի «ԱլդարԿոսե», 1942 թ. և այլն)։ 1944 թվականին Ալմա Աթայում ստեղծվել է մանուկների և պատանիների թատրոն (ռուս, խումբն աշխատում է 1945 թվականից, ղազախականը՝ 1948 թվականից)։

Բեմադրություններ
----------------

1960-ական թվականների բեմադրություններից են՝ «Մայրական դաշտ» (ըստ Այթմատովի, 1964 թ.), Ն․ Հիքմեթի «Բոլորից մոռացված» (1967 թ.), Վիշնեսկու «Լավատեսական ողբերգություն» (1967 թ.), Կ․ Իսակովի «Առավոտյան արձագանք» (1977 թ.) և այլն։ 1979 թվականին գործել է 29 թատրոն (7 հանրապետական, 22 մարզային, որից 9-ը՝ ղազախական, 1-ը՝ ույգուրական, 1-ը՝ կորեական)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 16)։*  |
**Քաան Ուրգանջըօղլու** (թուրքերեն՝ Kaan Urgancıoğlu, մայիսի 8, 1981(1981-05-08), Իզմիր, Թուրքիա), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասան։ Ներկայումս նկարահանվում է թուրքական Սև սեր հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվում է Star TV-ով։ Նրա խաղընկերներն են Բուրակ Օզչիվիտը և Նեսլիհան Աթագյուլը։

Կենսագրություն
--------------

Քաան Ուրգանջըօղլուն ծնվել է 1981 թվականի մայիսի 8-ին Իզմիրում։ Սովորել է թուրքական տարրական մասնավոր դպրոցում։ Ավագ դպրոց հաճախել է Իզմիրի ամերիկյան քոլեջը։ Ավարտելով ավագ դպրոցը՝ 2000 թվականին տեղափոխվել է Ստամբուլ և սովորել Մարմարա համալսարանի կապիտալ շուկայի և ֆոնդային բորսաների բաժնում։ Քաան Ուրգանջըօղլուն սկսել է սովորել դերասան գործ դեռևս համալսարանական տարիներին։ Դերասանական կրթությունը խանգարել է նրան ժամանակին ավարտել համալսարանը, այդ իսկ պատճառով նա բարձրագույն կրթությունը ավարտել է միայն 7 տարի անց։ 2002 թվականին, երբ սովորում էր համալսարանում, իր դերասանական առաջին քայլերը իրականացրել է Դեմեթ Աքբաղի օգնությամբ, ով ընտանիքի ընկերն էր։ Իր առաջին գլխավոր դերը Քաան Ուրգանջըօղլուն ստացել է «Քարաօղլան» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է թուրքական Kanal D հեռուստաընկերության եթերում։ 2008 թվականին մեկնել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, որտեղ չորս ամիս սովորել է դերասանական արվեստ։ Ներկայումս նկարահանվում է թուրքական Սև սեր հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվում է Star TV-ով։ Նրա խաղընկերներն են Բուրակ Օզչիվիտը և Նեսլիհան Աթագյուլը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  «Kaan Urgancıoğlu»
3. ↑  «Kaan Urgancıoğlu»
4. ↑  «Kaan Urgancıoğlu»
5. 1 2  «Kaan Urgancıoğlu»
6. 1 2 3 4 5  «Kaan Urgancıoğlu»


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
**Ղազախ-վրացական հարաբերություններ**, դիվանագիտական հարաբերություններ Վրաստանի և Ղազախստանի միջև։

Պատմություն
-----------

1992 թվականի հուլիսի 23-ին դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին երկրների միջև։ Հարաբերությունների հիմքային փաստաթուղթը համարվում է «Ղազախստանի և Վրաստանի միջև հարաբերությունների հիմքերի մասին համաձայնագիրը», որը ստորագրվել է 1993 թվականի հուլիսի 1-ին։

Տնտեսական համագործակցություն
----------------------------

Համաձայն Ղազախստանի Վիճակագրության գործակալության՝ երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը, 2012 թվականի տվյալներով, կազմել է ավելի քան 150 միլիոն դոլար։ Այդ համագործակցությունը կայանում է հիմնականում արդյունաբերության և զբոսաշրջության ոլորտներում։

Խնդիրներ
--------

2014 թվականի մայիսի 12-ին Ղազախստանի Հանրապետության Արտաքին գործերի նախարարությունում անցկացվեց հանդիպում Վրաստանի դեսպան Զուրաբ Պատարաձեի հետ՝ վերջին շրջանում Վրաստանի տարածք Ղազախստանի քաղաքացիների մուտք գործելու մերժման վերաբերյալ և պաշտոնական նոտա հղվեց Ղազախստանում Վրաստանի դեսպանին։

Դեսպանատներ
-----------

1992 թվականին Վրաստանը իր դեսպանատունն է բացել Ալմաթիում, որը 2003 թվականին տեղափոխեցին Ասթանա։

1996 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանում Ղազախստանի դեսպանատունը սկսեց համատեղությամբ գործել նաև Վրաստանում։

2003 թվականին Թբիլիսիում բացվեց Ղազախստանի Դիվանագիտական առաքելությունը, որը 2008 թվականի հունվարին վերափոխվեց դեսպանատան։

Տես նաև
-------

* Վրաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Ղազախստանի արտաքին քաղաքականություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ղազախստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև հարաբերություններ
2. ↑  Ղազախստանը հետաքրքրված է Վրաստան ներդրումներ կատարելու ավելացմամբ
|  |
| --- |
| **Ռավազինիի մրջյուն** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թաղանթաթևեր (Hymenoptera) |
| **Ընտանիք** | Մրջյուններ (Formicidae) |
| **Ցեղ** | **Myrmica** |
| **Տեսակ** | **Ռավազինիի մրջյուն** *(M. ravasinii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Myrmica ravasinii*** |

**Ռավազինիի մրջյուն** (լատ.՝ Myrmica ravasinii), մրջյունների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բավականին խոշոր մրջյուններ են, որոնց աշխատավոր առանձնյակների մարմնի երկարությունը 5,9-6,5 մմ է․ էգերինը 7,8-8,1 մմ է, իսկ արուներինը՝ 6,5-7,0 մմ։ Աշխատավոր մրջյունների գլուխը և առաջնամեջքը կարմրավուն են, փորիկը՝ մգացած, իսկ սեռական առանձնյակները գրեթե միատարր մուգ դարչնագույն են կամ սև։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Ալբանիայում, Հարավսլավիայում, Թուրքիայում, Վրաստանում և Հայաստանում։ Հայտնաբերվել է միայ Հայաստանի կենտրոնական մասում՝ Արզական և Աղավնաձոր գյուղերի մոտակայքում (Կոտայքի մարզ)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են անտառեզրերին, կաղնու անտառի բացատաում և ծովի մակարդակից 1700-1800 մ բարձրությունների վրա։ Հասարակական միջատներ են, գաղութները բաղկացած են մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի հազար առանձնյակներից։ Բները պատրաստում են քարերի տակ։ Թևավոր սեռական առանձնյակները հայտնաբերվել են օգոստոսին։ Սնվում են անողնաշար կենդանիներով և նրանց դիերով, օգտագործում են նաև լվիճների մեղրացողը։

Պահպանություն
-------------

Հանրապետությունում սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հայտնի են մի քանի գաղութներ։

Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են անտառահատումները և անտառտնտեսություններում լայն ազդեցությամբ միջատասպանների օգտագործումը։

Պահպանվում է «Արզական–Մեղրաձոր» արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**«Սանտա Կլաուսն ու ծախսերի գիրքը»** (անգլ.՝ Santa and expense book), ամերիկացի նկարիչ Նորման Ռոքուելի նկարազարդումը, որը հայտնվել է 1920 թվականի դեկտեմբերի 4-ին *The Saturday Evening Post* ամսագրի շապիկին։ Սա այս ամսագրի 322 շապիկներից 36-ն է, որը նկարչի կողմից հրատարակվել է 1916-1963 թվականներին։ Համարը կատալոգում՝ C225։

Բնօրինակ նկարի կատարման տեխնիկան կտավի վրա յուղանկար է, բնագրի չափերը՝ 56x51 սանտիմետր։ Գտնվում է մասնավոր հավաքածուում, 1992 թվականին դրությամբ ընդգրկված էր Պատրիսիա և Հովարդ Օ'Քոնորների (անգլ.՝ Patricia and Howard O'Connor) հավաքածուում։ Վերարտադրությունը ներկայացված է նկարչի ալբոմների և կատալոգների մեծ մասում։

«Սանտա Կլաուսը և ծախսերի գիրքը» նկարի ստեղծման ժամանակ Նորման Ռոքուելն աշխատել է *The Saturday Evening Post* ամսագրում արդեն յոթ տարի, համագործակցել է նաև այլ ամսագրերի հետ, և եղել է հայտնի և պահանջված նկարազարդող։ Բայց ամսագրային նկարազարդման տեխնիկան ինքնին այն ժամանակ եղել է վաղ զարգացման փուլում։ Միայն հինգ տարի անց՝ 1926 թվականին, ամսագիրն անցել է նկարազարդումների տպագրության չորս գույներով տեխնիկային, իսկ մինչ այդ նկարազարդողի գունապնակում եղել է ընդամենը երկու գույն՝ սև և կարմիր։ Իր հիշողություններում նկարիչը գրել է, որ այդ ժամանակ շաբաթաթերթի նկարազարդումները համեմատաբար պարզ էին տեխնիկական տեսանկյունից. սիլուետները պատկերված էին սպիտակ ֆոնի վրա, ինչը աշխատանք չէր պահանջում ոչ ֆոնի վրա, ոչ ֆոնի և գործիչների համադրության վրա՝ պարզեցնելով նկարազարդումների ստեղծումը, սպիտակ ֆոնը, միևնույն ժամանակ, ավելի էր սահմանափակում տեխնիկական հնարավորությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Moffat, 1986
2. 1 2  Buechner, 1992, էջ 25
3. ↑  Buechner, 1972, էջ 25
4. ↑  Finch, 1979
5. ↑  Buechner, 1983, illustration 137
6. ↑  Marling, 2005, էջ 14
7. ↑  Solomon, 2013, էջ 146
8. ↑  Rockwell, 1960, էջ 228

Գրականություն
-------------

* *Buechner, Thomas* Norman Rockwell: A Sixty Year Retrospective. — New York: Henry N. Abrams inc, 1972.
* *Buechner, Thomas* Norman Rockwell: Artist and Illustrator. — 1983.
* *Buechner, Thomas* The Norman Rockwell Treasury. — New York: Henry N. Abrams inc, 1992.
* *Finch, Christopher* Norman Rockwell, 332 Magazine Covers. — Abbeville Press, 1979. — ISBN 978-0-7892-0409-7
* *Marling, Karal Ann* Norman Rockwell 1894—1978 America’s Most Beloved Painter. — Koln: Taschen, 2005. — 100 с. — ISBN 978-3-8228-2304
* *Moffat, Laurie Norton* Norman Rockwell, A Definitive Catalogue. — Stockbridge, Mass: Norman Rockwell Museum, 1986. — Т. 1. — С. 85. — ISBN 978-0-96152-731-0
* *Rockwell, Norman* My Adventures as an Illustrator : as Told to Thomas Rockwell. — Garden City, New York: Doubleday & Company, 1960. — 437 с.
* *Solomon, Deborah* American Mirror: The Life and Art of Norman Rockwell. — Farrar, Straus and Giroux, 2013. — 512 с. — ISBN 9-780-3747-1104-7
**Հրանտ Ստեփանի Աչյան** (օգոստոսի 19, 1928(1928-08-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 14, 1990(1990-10-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1972)։

Կենսագրություն
--------------

1951 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1951-1955 թվականներին աշխատել է Երևաննախագիծ, 1956-1967 թվականներին' Հայպետնախագիծ ինստիտուտներում, եղել է ավագ ճարտարապետ, խմբի ղեկավար, նախագծի գլխավոր ճարտարապետ, 1967-1990 թվականներին՝ Հայկոմուննախագիծ ինստիտուտի շինարարական ճարտարապետության արվեստանոցի ղեկավար։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Մասիսի և Ծաղկահովիտի կենտրոնների կառուցապատում
* Երևանի Նժդեհի հրապարակ
* Մաշտոցի պողոտայի բնակելի տներ
* ԵՊՀ մարզական համալիր
* Դիլիջանի կապի տուն
* Գրողների ստեղծագործական տուն (Ծաղկաձոր)
* Դպրոցներ (Գյումրի, Վանաձոր)
* Մանկական ճամբարներ (Կապան, Մեղրի)

Աչքի է ընկել իր նախագծած հյուրանոցներով (Արթիկ, Աշտարակ, Գորիս, Մարտունի, Արմավիր, Հրազդան)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոբրոլյուբովի նրբանցք (այլ կիրառումներ)

**Դոբրոլյուբովի նրբանցք** (ռուս.՝ Переулок Добролюбова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Տատարսկի միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս գրական քննադատ, հրապարակախոս, բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Դոբրոլյուբովի (1836-1861) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մոսկովյան փողոցից և ավարտվում Մալո-Սադովայա փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 180 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Դոբրոլյուբովի նրբանցքը սկսվում է Մոսկովյան փողոցից և ավարտվում Գնիլուշա գետի մոտ՝ Մալո-Սադովայա փողոցի հետ հատումով։ Շատ կարճ նրբանցք է. երկարությունն ընդամենը 180 մետր է։ Նրբանցքում կա համարակալված 7 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 4 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)` 3։

Դոբրոլյուբովի նրբանցքի փոստային դասիչն է՝ 346351։

Նրբանցքն անվանվել է ռուս գրական քննադատ, հրապարակախոս, բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Դոբրոլյուբովի (1836-1861) պատվին։ Նրա լավագույն գրական-քննադատական հոդվածներն են՝ «Ի՞նչ է օբլոմովականությունը», «Խավարի թագավորություն», «Լույսի շող խավարի թագավորության մեջ» և այլն։ Կեցության ու գիտակցության փոխհարաբերության, բնության զարգացման հարցերը մեկնաբանելիս Դոբրոլյուբովը հետևողական մատերիալիստ էր, իսկ հասարակության հեռանկարը կապում էր գյուղացիական հեղափոխության և սոցիալիզմի հետ, որի իրագործմանը ձգտում էր հասնել գյուղական համայնքի միջոցով՝ շրջանցելով կապիտալիստական զարգացման ուղին։ Դոբրոլյուբովի պոեզիան աչքի է ընկնում քաղաքացիական ակտիվությամբ, հեղափոխական կրքոտությամբ։ Բազմաթիվ երգիծական ոտանավորներում նա ծաղրել է ինքնակալական-ճորտատիրական կարգերը, լիբերալների խոսքի ու գործի հակասությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 3, էջ 428»

Աղբյուրներ
----------

* Переулок Добролюбова в Красном Сулине
* Подробная карта Переулок Добролюбова, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, Переулок Добролюбова Archived 2019-04-09 at the Wayback Machine.