***Կայսերական վալս*** (անգլերեն՝ *The Emperor Waltz*), ամերիկացի անվանի կինոռեժիսոր Բիլլի Ուայլդերի՝ 1946 թվականին նկարահանած և 1948-ին էկրաններ բարձրացած երաժշտական կատակերգությունը, որտեղ գլխավոր դերերի կատարմսամբ հանդես են եկել Բինգ Քրոսբին և Ջոան Ֆոնտեյնը։ Ֆիլմի նկարահանումները կատարվել են ԱՄՆ-ում՝ Ժայռոտ լեռներում գտնվող *Ջասպեր* ազգային պարկում՝ նմանեցնելով կինոնկարի դիպաշարում (սյուժեում) հիշատակվող Տիրոլյան Ալպերին։ Երաժշտական կատակերգության ժանրին պատկանող այս կինոնկարը, որ ժանրային առումով միակն է կինոռեժիսոր Բիլլի Ուայլդերի ստեղծագործական գործունեության մեջ, հեղինակավոր Օսկար կինոմրցանակի է արժանացել երկու անվանակարգում՝ «*Լավագույն տարազավորում*» («*Best Costume* (in color)») և «*Լավագույն երաժշտական ֆիլմ*» («*Best Soundtrack* (musical film)»): Կինոնկարում այլ երգերի թվում Բինգ Քրոսբիի կատարմամբ հնչած *I Kiss Your Hand, Madame.* երգը երկար տարիներ լայն ժողովրդականություն է վայելել շատ ու շատ երկրներում։

Սյուժեն
-------

Ֆիլմի դիպաշարի հիմքում ընկած է իրական մի դեպք։ 20-րդ դարասկզբին Ավստրիա տեղափոխված ամերիկացի առևտրական Վրջիլ Սմիթը նպատակադրվում է իր բերած գրամոֆոններից մեկը վաճառել Ավստրո-Հունգարիայի կայսր Ֆրանցիսկ-Իոսիֆ Առաջինին և այդպիսով ապահովել նորահայտ այդ ապրանքատեսակի լայն վաճառքը երկրում։ Կայսեր ընդունարանում նա հանդիպում է երիտասարդ դքսուհի Յոհաննա Ավգուստա ֆոն Շտոլցենբերգին, ով իր Շեհերազադե պուդելին բերել էր «ամուսնացնելու» կայսեր ցեղական շներից մեկի հետ։ Ընդունարանում ամերիկացու տոհմազուրկ Բաթոնսի և Շեհերազադեի միջև բախում է տեղի ունենում, որը խառնաշփոթ է առաջացնում և հանգեցնում նրան, որ ամերիկացուն ստիպում են հեռանալ պալատից։ Սակայն վերջինս չի վհատվում և իր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով մեկնում է կայսեր՝ Տիրոլյան Ալպերում գտնվող ամառային նստավայրը։ Այդ ընթացքում պարզվում է, որ Շեհերազադեն նյարդային ցնցում է տարել, և «շնային հոգու վերլուծաբան» բժիշկ Ցվիբեկը խորհուրդ է տվել կազմակերպել նրա երկրորդ հանդիպումը Բաթոնսի հետ՝ Շեհերազադեի հոգեկան հանգստությունը վերականգնելու նպատակով։ Դքսուհին, ստիպված, փնտրում ու հանդիպում է Վրջիլին։ Արդյունքում ոչ միայն նրա պուդելի հոգեկան հանգստությունն է վերականգնվում, այլև դքսուհին հենց ինքն էլ սիրահարվում է ամերիկացի առևտրականին։

Ցանկ
----

| Դերասանը | Դերը |
| --- | --- |
| Բինգ Քրոսբի | *Վրջիլ Սմիթ* |
| Ջոան Ֆոնտեյն | *Դքսուհի Յոհաննա* |
| Ռոլանդ Կուլվեր | *Բարոն Հոլենիա* |
| Լյուսիլ Վաթսոն | *Իշխանուհի Բիտոցկա* |
| Ռիխարդ Հայդն | *Կայսր* |
| Հարոլդ Վերմիլիա | *Սենեկապետ* |
| Սիգ Ռուման | *Ցվիբեկ* |
| Ֆրանկ Մայո | *Խորհրդական* |
|

Գլխավոր մրցանակները
-------------------

| Մրցանակը | Անվանակարգը | Արդյունքը |
| --- | --- | --- |
| Օսկար | «Լավագույն տարազավորում» (em cores)«Լավագույն երաժշտական կինոնկար» (filme musical) |  |
| Ամերիկայի գրողների գիլդիայի մրցանակ | «Լավագույն կինոսցենար» | Շնորհվել է։ |
|

Երաժշտությունը
--------------

Ֆիլմի երաժշտությունն ստեղծել է Վիկտոր Յունգը՝ օգտագործելով նաև այլ կոմպոզիտորների հորինած երաժշտական գործեր։ Մասնավորապես՝

Յոհան Շտրաուս Երկրորդի «Կայսերական վալսը» (*Kaiserwalzer*)

Ֆրից Ռոթերի և Էրվին Ռալֆի՝ 1929 թվականին գրած «*I Kiss Your Hand, Madame*» երգը

Արթուր Փրայըրի «*The whistler and his dog*» երգը

Կինոնկարում հանդես եկող կերպարների տարազների հեղինակը *Էդիթ Հեդ*ն է։

Գրականություն
-------------

* Hellmuth Karasek: *Billy Wilder: Eine Nahaufnahme*. München, 1994, ISBN 3-453-07201-4
* Cameron Crowe: *Hat es Spaß gemacht, Mr. Wilder?* Diana, 2000, ISBN 3-8284-5031-8
* EAMES, John Douglas, **The Paramount Story**, Londres: Octopus Books, 1985 (անգլերեն)
* Rodrigues da Silva |primeiro=Divino|data= |titulo=Todos os Filmes da Paramount no período de 1945 a 1949|periódico=Matinê |editora=edição de autor|número=14|ano=1995}}

Արտաքին հղումներ
----------------

* [en ]
* [en ]

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
3. ↑  SapoMag (Portugal)
4. ↑  |tytuł=Cesarski walc / The Emperor Waltz|url= dostępu=2020-01-18}}
5. ↑  MALTIN, Leonard, **Classic Movie Guide**, 2a. edição, Nova Iorque: Plume, 2010 (անգլերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n00068912 · VIAF: 186683599 · WorldCat VIAF: 186683599 |

 |