**Տիտուս Լարցիուս Ֆլավիուս** կամ **Ռուֆուս** (լատին․՝ Titus Lartius Flavus Rufus, մ.թ.ա. 6-րդ դար, *անհայտ* - մ.թ.ա. 5-րդ դար, *անհայտ*), Հռոմեական հանրապետության վաղ տարիների քաղաքական գործիչ, կրկնակի կոնսուլ, հռոմեական առաջին դիկտատոր։

Ծագում
------

Լարցիոսների էտրուսկական ընտանիքը Հռոմ է եկել Էտրուրիայից։ Անունն առաջացել է էտրուսկյան Լարս նախաանունից։ Տիտոսի եղբայրը՝ Սպուրիոս Լարցիուս Ֆլավուսը եղել է Հանրապետության հերոսներից։ Վերջինս՝ Տիտոս Հերմինիոսի և Հորատիուս Կոկլեսի հետ միասին պաշտպանել է Տիբեր գետի վրա կառուցված փայտե կամուրջը։ Մ․թ․ա 506 և 490 թվականներին ընտրվել է կոնսուլ։

Առաջին կոնսուլ և բռնապետություն
-------------------------------

Մ․թ․ա 501 թվականին Տիտուս Լարցիուսը, Պոստումուս Կոմինիուս Ավրունկուսի հետ դարձել է կոնսուլ։ Գահընկեց արքա Տարքվինոս Գոռոզին հաջողվել է դաշնակիցներ գտնել լատինիների շրջանում, իսկ սենատը պատրիկների իշխանությունից դժգոհ պլեբեյների աճող դժգոհությունը Հռոմում ճնշելու համար դիկտատոր է նշանակել՝ Տիտուս Լարցիուսին։

Դառնալով կոնսուլ առաջին հերթին սահմանել է հեծելազորի հրամանտարի պաշտոն։ Այդ պաշտոնում նշանակել է նախորդ տարվա կոնսուլ՝ Սուպրիա Կասիա Վեցելինին։ Ժողովրդին հանդարտեցնելու նպատակով նա լիկտորներին է վերադարձրել արտոնագրված ֆասիան՝ սակրով։ Անցկացնելով մարդահամար և կատարելով ունեցվածքի գնահատում, կարողացել է որոշել զինակոչիկի տարիքի քաղաքացիների թիվը։ Տարեցներից ձևավորել է քաղաքի կայազորը, իսկ մնացած մարդկանց բաժանելով երեք բանակների, դուրս է բերել քաղաքից և ուղարկել այն վայրեր, որտեղ կարող էին հետ մղել լատինիների առաջխաղացումը։

Բանակներից մեկին հաջողվել է ջախջախել հռոմեական հողում դիակապտությամբ զբաղվող լատինիներին։ Տիտուսը հրամայել է բուժել գերիներին և առանց փրկագնի ազատ արձակել։ Այդ քալլով նա կարողացել է լատինիների հետ մեկ տարով կնքել զինադադար։

Լիազորությունները վայր դնելուց հետո, նշանակել է նոր կոնսուլներ։

Երկրորդ կոնսուլություն
----------------------

Սատուրնի տաճար (Հռոմ), որը կառուցվել է Տիտուս Լարցիոսի տիրապետության օրոք, Ք․ա․ 497 թվական
Սատուրնի տաճար (Հռոմ)

Տիտուս Լարսիուսը Մ․թ․ա 498 թվականին երկրորդ անգամ ընտրվել է կոնսուլ։ Նրա գործընկերներից է եղել Քվինտուս Կլելիուս Սիկուլոսը։ Նույն թվականին պատերազմ է սկսել լատինիների (լատին․՝ Latini) դեմ։ Քվինտուսը մնացել է Հռոմում հարթելու պլեբեյների դժգոհությունը, իսկ Տիտուսը պաշտպանել է Ֆիդեն քաղաքը, որը ի վերջո գրավել է։

Հետագա գործունեություն
----------------------

Մ․թ․ա 494 թվականին պլեբեյները լքելով Հռոմը բարձրացել է Սուրբ լեռը։ Սենատը պլեբեյների հետ բանակցելու համար ուղարկել է նաև Լարցիուսին։ Նույն թվականին նա զբաղեցրել է Custos Urbis պաշտոնը։ Մ․թ․ա 493 թվականին Լացիուսը մասնակցել է Կորիոլ քաղաքի պաշարմանը։ Իրադարձությունը հայտնի է դարձել Գայուս Մարցիուս Կորիոլանոսի դրսևորած քաջության շնորհիվ։

Գրականություն
-------------

* Տիտուս Լիվիուս․ Հռոմի պատմություն․ քաղաքի հիմնադրումից ի վեր։ 18,21,29
* Դիոնիսոս Հալիկառնասցի․ Հռոմեական հնագիտություն V, 50-77, VI, 37

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Т.М. Степанова (2016). «Литературная критика и публицистика русского зарубежья. Мотивы. Тенденции. Имена. Учебное пособие для студентов факультетов филологии и журналистики». `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
2. ↑  Иванова-Дятлова, А. Ю.; Аниол, В. А.; Гуляева, Н. В. (2015). «Сверхмалые дозы тетрагидроканнабинола способствуют выживанию новых клеток в зубчатой фасции взрослых крыс». *Нейрохимия*. **32** (3): 265–270. doi:10.7868/s1027813315030048. ISSN 1027-8133.
3. ↑  «Ликтор» (ռուսերեն). 2019 թ․ հունիսի 22. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
4. ↑  «Список литературы\_авторский». *dx.doi.org*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 26-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) |

 |