**«Պայքար հանուն կրակի»** (ֆր.՝ «La Guerre du feu»), Ժոզեֆ Ռոնի ավագի դասական վեպը մարդկության նախապատմական անցյալի մասին, որը հրատարակվել է 1909 թվականին (առանձին հրատարակությամբ՝ 1911 թվականին): Վեպի գործողությունները ծավալվում են նախնադարյան անցյալում, իսկ նրա հերոսները նախամարդիկ են։ Վեպի սյուժեն կառուցված է մարդկանց կողմից կրակի յուրացման թեմայի շուրջ։

Գրելու նախապատմություն
----------------------

Ռոնի ավագն արդեն ունեցել է նման ստեղծագործություններ գրելու փորձ։ Ավելի վաղ լույս էին տեսել նրա «Վամիրեհ» (1892) և «Էյրիմահ» (1893) վեպերը, որոնք նույնպես նվիրված են նախնադարյան մարդկանց կյանքին։

Սյուժե
------

Սերնդից սերունդ ուլամ ցեղի կյանքը կազմակերպված է կրակի շուրջ։ Նրանք պահպանում են այն, բայց չեն կարողանում նոր կրակ վառել։ Թշնամիների դեմ պայքարի ժամանակ կրակը ոչնչացվում է, և ցեղապետ Ֆաումն իր դստերը՝ Գամլային խոստանում է կնության տալ նրան, ով կվերադարձնի կրակը։ Դա կատարելու պատրաստակամություն է հայտնում ռազմիկ Նաոն՝ Ընձառյուծի որդին՝ որպես իր ուղեկիցներ ընտրելով երկու այլ երիտասարդ ռազմիկների՝ Նամին և Գավին։ Նրան դիմակայում է ցեղի մեկ այլ անդամ՝ Վայրի ցուլի որդի գազանադեմ Ագոն իր երկու եղբայրների հետ, որը նույնպես ձգտում է տիրել Գամլային։

Նաոն ընկերների հետ սկսում է կրակ փնտրել մարդկանց նկատմամբ թշնամաբար տրամադրված աշխարհում։ Նրանք խուսափում են բազմաթիվ վտանգներից, որոնք առաջանում են ինչպես վայրի գազանների, այնպես էլ օտար ցեղերի կողմից։ Նրանք պետք է պայքարեն մազոտ մարդակերների, իսկ հետագայում՝ կարմրահեր գաճաճերի դեմ։ Վերջապես, Բարեկամական վա ցեղից նրանք սովորում են, թե ինչպես կարելի է կրակ ստանալ քարերի միջոցով։ Վերադառնալով իրենց ցեղի մոտ և կռվում հաղթելով Ագոյին ու նրա եղբայրներին՝ հերոսներն ուլամներին են վերադարձնում կրակը։

Կերպարներ
---------

### Ուլամների ցեղ

* Ֆաում - ցեղի առաջնորդ
* Գամլա, Ճահճի դուստր - Ֆաումի դուստրը
* Նաո, Ընձառյուծի որդի
* Նամ, Բարդու որդի
* Գավ, Սայգայի որդի
* Ագո, Վայրի ցուլի որդի
* Ռուկ, Վայրի ցուլի որդի - Ագոյի եղբայրը
* Ագոյի երրորդ եղբայրը, որի անունը չի նշվում
* Գուն, Չոր ոսկորներ
* Մու, Վայրի վարազի որդի
* Գուո, Վագրի որդի

Գիտական հավաստիություն
----------------------

Վեպում մանրամասն նկարագրվում են նախապատմական կենդանիներ՝ մամոնտ, քարանձավային առյուծ, քարանձավային արջ և այլն։ Բացի այդ, այն փորձում է վերակառուցել տարբեր նախնադարյան ցեղերի կենցաղը և բարքերը, որոնք գտնվում են զարգացման տարբեր փուլերում (հավանաբար, կրոմանյոնցիներ և նեանդերթալցիներ)։ Այս նկարագրությունները հիմնականում հիմնված են իրենց ժամանակի գիտական տվյալների վրա, սակայն հնէաբանության և մարդաբանության հետագա զարգացումը հանգեցրել է նրան, որ այժմ դրանց իսկությունը մեծ չէ։

Շարունակություն
---------------

«Պայքար հանուն կրակի» ստեղծագործության շարունակությունն է համարվում «Քարանձավային առյուծ» վեպը՝ Նաոյի Ունե որդու և նրա ընկեր Զուրայի մասին։

Էկրանավորում
------------

* Պայքար հանուն կրակի (1914) - ռեժիսոր Ժորժ Դենոլի ֆիլմը,
* Պայքար հանուն կրակի (1981) - ռեժիսոր Ժան-Ժակ Աննոյի ֆրանս-կանադական ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Рони-Старший.* Борьба за огонь : Доисторический роман в 3 частях с предисловием автора и вступительной статьёй М.Ц. Пуансо / Авторизованный перевод с рукописи друзей. — Санкт-Петербург: М.И. Семенов, 1911. — 216 с.
2. ↑  "Библиография русских переводов произведений Рони-старшего". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 1. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
3. ↑  "The Quest for Fire: A Novel of Prehistoric Times (review)". *Kirkus Reviews*. 1967 թ․ ապրիլի 1. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 13.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պայքար հանուն կրակի» (ռուս.)
* Վեպի մասին «Лаборатория фантастики» կայքում (ռուս.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |