**Ջովանի Պաոլո Լոմացո** (իտալ.՝ Giovanni Paolo Lomazzo, մայիսի 6, 1538 կամ ապրիլի 26, 1538, Միլան, Միլանի դքսություն - հունվարի 27, 1592(1592-01-27)[…] կամ փետրվարի 13, 1600(1600-02-13), Միլան, Միլանի դքսություն), մաներիզմի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ, պոետ, կոլեկցիոներ և արվեստի տեսաբան։

Կենսագրություն
--------------

Նկարիչի ծնողները ծագումով Լոմբարդիայի Լոմացո քաղաքից են։ Ջովանին Լոմբարդիայի հայտնի նկարիչ-մաներիստ Գաուդենցիո Ֆերարիի զարմիկն է։ Լոմացոն Միլանում եղել է Ջովանի-Բատիստ դելա Չերվայի աշակերտը, որն ուսանել էր Գաուդենցիո Ֆերարիի մոտ, դարձել էր նրա գլխավոր օգնականը, իսկ ավելի ուշ ժառանգել էր նրա արվեստանոցը։

Ջովանի Պաոլո Լոմացոն աշխատել է Միլանում, Լոդիում և Պյաչենցայում։ Կրել է Ռաֆայելի և Միքելանջելոյի ազդեցությունը։ Նրա առաջին գեղանկարչական աշխատանքներից է եղել հայտնի նկարիչ Բերնարդինո Լուինիի աշխատանքը նմանակող կտավների շարքը (գտնվել է Կարոնո Պերտուզելա քաղաքի Սանտա Մարիա Նուովա եկեղեցում)։ Լոմացոն հայտնի է դարձել այն բանի շնորհիվ, որ նկարել է Լեոնարդո դա Վինչիի «Խորհրդավոր ընթրիք» կտավի ավելի մեծ կրկնօրինակը Միլանի Սանտա Մարիա դելա Պաչե եկեղեցու սեղանատանը (ավերվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ)։ Նրան հաջողության է բերել դիմանկարչի գործունեությունը, բայց ստեղծագործությունների մեծ մասը չի պահպանվել։ Ֆլորենցիայում Լոմացոն որոշ ժամանակ ծառայել է որպես կոմս Կոզիմո Մեդիչիի պատկերասրահի վերակացու։

1960-ական թվականների վերջերին և 1970-ական թվականների սկզբին Լոմացոն մոնումենտալ և խիստ ոճով նկարազարդել է Միլանի մի քանի եկեղեցիների բեմերը։ Լոմացոյի ամենանշանակալից գործը որպես գեղանկարիչ համարվում է Միլանի Սան Մարկո եկեղեցում Ֆոպի կապելլայի որմնանկարների շարքը, որի թեման Սուրբ Պետրոսի և Պավելի պատմություններն են (1573)։ Այս նախաձեռնության ավարտից հետո նկարիչն աչքերի հիվանդության պատճառով ստիպված է եղել թողնել գեղանկարչությունը։ Իր կյանքի մնացած մասն անցկացրել է գրականություն և արվեստի տեսություն դասավանդելով։

Ջովան Պաոլո Լոմացոն մահացել է ինը տարի տևած երկարատև հիվանդությունից հետո իր տանը 1592 թվականի հունվարի 27-ին։ Ջովանի Ամբրոջո Ֆիջինոն, Կրիստոֆորո Չոկան և Ջիրոլամո Չոկան եղել են վերջինիս աշակերտները։

*Լոմացո*։ Գեղանկարչության արվեստի տեսություն

Գրական-տեսական աշխատություններ
------------------------------

Լոմացոն կազմել է գեղանկարչության լոմբարդյան մաներիզմի պատմության հանգամանալից համայնապատկերը, ինչով զգալիորեն լրացրել է Ջորջո Վազարիի ստեղծած նկարը։ Լոմացոն գրել է երկու աշխատություն, որոնք դարձել են արվեստագիտության տեսական պատմության կարևոր ուղենիշերը։ Նրա առաջին «Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության արվեստի մասին աշխատությունը» (Trattato dell'arte della pittura, scultura ed architettura, 1584) «Արվեստի գրականություն» ստեղծագործությունում (Die Kunstliteratur. Ein Handbuch zur Quellenkunde der neueren Kunstgeschichte, 1924) մեկնաբանվել է ավստրիացի արվեստի պատմաբան Հուլիուս ֆոն Շլոսերի կողմից որպես «դեկորի հայեցակարգի ուղեցույց, որը Ռենեսանսը մասամբ ժառանգել է դասական անտիկությունից»։ Աշխատությունում հիմնավորված են մաներիզմի արվեստի գաղափարները՝ մարմինների համամասնության երկարացում, էմոցիոնալ լարվածություն, ճշգրտություն, ուրվագծերի էքսպրեսիվություն, գույների կոնտրաստային հարաբերություն։ Լոմացոն առանձնահատուկ նշանակություն է տվել այսպես կոչված «օձաձև գծին», որն արտահայտել է լարված պլաստիկ շարժումները։ Նման տեաձև ճկված գիծը պատկերված մարմիններին հաղորդել է բնորոշ ճկվածություն, որը դասական համամասնության տեսանկյունից թվում է մաներային, բայց նկարիչ-մաներիստները դրական գնահատական են տվել վերջինիս և սահմանել այն որպես տերմին (լատին․՝ artificio)։

Մյուս՝ «Գեղանկարչության տաճարի գաղափար» (Idea del tempio della pittura, 1590), աշխատությունում Լոմացոն առաջարկում է ստեղծագործող անձի բնավորության մեկնաբանումը համաձայն չորս խառնվածքների թեորիայի։ Աշխատությունում բերվում է նաև տաճար պատկերող նկարի նկարագրությունը, որի յոթ սյունաշարերը խորհրդանշում են «գեղանկարչության յոթ հիմնասյուները», որոնք անձնավորում են Լեոնարդո դա Վինչին, Միքելանջելոն, Ռաֆայելը, Պոլիդորո դա Կավարաջոն, Անդրեա Մանտենյան, Տիցիանը և Գաուդենցիո Ֆերարին։ Ֆրեդերիկո Ցուկարոյի «Գեղանկարիչների, քանդակագործների և ճարտարապետների միտքը» աշխատության հետ միասին Լոմացոյի տեսական աշխատանքները կազմում են մաներիզմի արվեստի առաջին ավարտին հասցված էսթետիկ թեորիան։

Լոմացոն երկխոսությունների ձևով գրված անսովոր բանաստեղծությունների հեղինակ է, որոնք իբր թե հորինվել են նկարիչների, երաժիշտների, արհեստավորների և դերասանների խմբերի կողմից, որոնք գաղտնի հավաքվել են Բաքոսի հովանու տակ և հանպատրաստից ստեղծագործել են տարբեր թեմաներով։ Այդ բանաստեղծությունները հրատարակվել են երկու ժողովածուներում՝ «Գրոտեսկներ» (Grotteschi) և «Արաբեսկներ» (Rabìsch)։ Դրանցում Լոմացոն, ցուցադրելով իր խորագիտակությունը, մեջբերումներ է արել Կաբալայից, Ագրիպա Կորնելիուսի «Օկուլտիվ փիլիսոփայությունից» և այլ անսովոր աղբյուրներից)։

Պատկերասրահ
-----------

* «Մռայլ ընթրիք» (1567)«Մռայլ ընթրիք» (1567)
* Սիբիլլաներ*Սիբիլլաներ*

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Autoritratto (1558, Արվեստի պատմության թանգարան, Վիեննա)
* Allegoria della cena quadragesimale (1567, Пьяченца, разрушена в 1944)
* Cristo nell’orto (1568, Միլան)
* Autoritratto come Abate dell’Accademia della Val di Blenio (1568, Միլան, Բրերա պատկերասրահ)
* Noli me tangere (1568)
* Stigmate di san Francesco con i santi Bernardino e Bartolomeo (1568 - 1570)
* Crocifissione (1570)
* Natività (1570)
* Pietà (1570)
* Affreschi e pala d’altare (1570-1571)
* Cristo nell’orto (1572)

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
3. 1 2  Giovanni Paolo Lomazzo (նիդերլ.)
4. 1 2  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
5. 1 2  *Kemp M.* Lomazzo, Giovanni Paolo // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T051601
6. ↑  Romano G. Giovan Рaolo Lomazzo, in Gaudenzio Ferrari e la sua scuola: i cartoni cinquecenteschi dell'Accademia Albertina. — Torino, 1982
7. ↑  G. P. Lomazzo, Scritti sulle arti, a cura di R. P. Ciardi. — Firenze, 1973-1974
8. ↑  Власов В. Г.. Ломаццо, Джованни Паоло // Стили в искусстве. В 3-х т. — СПб.: Кольна. Т. 2. — Словарь имен, 1996. — С. 521
9. ↑  Accademia dei Facchini della Val di Blenio - Wikipedia
10. ↑  Lynch J. B. Giovanni Paolo Lomazzo's self portrait in the Brera // «Gazette des Beaux Arts», LXIV, 1964, p. 189

Գրականություն
-------------

* Kassimatis M.Z. Zur Kunsttheorie des Malers Giovanni-Paolo Lomazzo (1538—1600). Frankfurt/Main; New York: P. Lang, 1985.
* Manegold K. Wahrnehmung, Bild, Gedächtnis: Studien zur Rezeption der aristotelischen Gedächnistheorie in den kunsttheoretischen Schriften des Giovanni Paolo Lomazzo. Hildesheim; New York: Olms, 2004
* Morandotti A. Milano profana nell’età dei Borromeo. Milano: Electa, 2005
* Isella D. Lombardia stravagante: testi e studi dal Quattrocento al Seicento tra lettere e arti. Torino: Einaudi, 2005

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լոմացոյի աշխատանքներն աշխարհի թանգարաններում
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10896537 · BIBSYS: 90822496 · BNE: XX867388 · BNF: 12358011k · CiNii: DA02154082 · GND: 118761412 · ICCU: CFIV077126 · ISNI: 0000000121427781 · LCCN: n85152400 · NKC: jn20011024164 · NLA: 35311033 · NTA: 070678278 · NUKAT: n95211836 · SUDOC: 067069509 · VIAF: 88350517 · ULAN: 500008109 · WorldCat VIAF: 88350517 |

 |

 |