recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սուշչյովոյի ոստիկանության բաժին**(ռուս.՝ Сущёвская полицейская часть), Մոսկվայի Սելեզնյովսկայա փողոցի 11-րդ շենքի 1-ին կառույց, դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

Պատմություն
-----------

18-րդ դարի վերջին այստեղ էր գտնվում պետական խորհրդական Դ. Ի. Կիսիլյովի առանձնատունը, որը բաղկացած էր գլխավոր մասնաշենքից և մի քանի ծառայողական շինություններից։ Մոսկովյան հրդեհից մի քանի տարի անց, 1817 թվականին պետությունը Լիսելյովից գնեց նրա կալվածքը Սուշչյովսկի ոստիկանական բաժնի և հրշեջ դեպոի կազմակերպման նպատակով։ 19-րդ դարի կեսերին գլխավոր մասնաշենքը վերակառուցվեց, նախագիծը իրականացրեց Միխայիլ Դորիմեդոնտովիչ Բիկովսկին։ Միաժամանակ մոտակայքում կառուցվեցին ոստիկանական և հրշեջ ծառայությունները և կալանատունը։ Գլխավոր մասնաշենքի վրա կառուցվեց հրդեհադիտանոցը, որը հետագայում մի քանի անգամ աննշան վերակառուցվեց։ Դիտապահը հրդեհադիտանոցից հետևում է քաղաքում ծագող հրդեհներին, գնդերի, դրոշների, իսկ գիշերը լամպերի միջոցով, որոնցով ցույց է տրվում հրդեհի տեղը և ուժգնությունը։

Ոստիկանական բաժնի կալանատանը տարբեր ժամանակներում պահվել են նշանավոր կալանավորներ։ 1870-ական թվականներին այստեղ է գտնվել մայրապետ Միտրոֆանիան (Ռոզեն)։ 1909 թվականին Նովինսկի բանտից քաղբանտարկյալ կանանց փախուստի գործով մեղսակցության կասկածանքով կարճ ժամանակով այստեղ տեղափոխվեց բանաստեղծ Վլադիմիր Մայակովսկին։ Խցում նստած նա գրում էր քրոջը. «Թանկագին Լյուդա … Դարձյալ նստած եմ Սուշչյովոյում, խցում երեք հոգով ենք, նրանք մեզ շատ լավ են կերակրում», ինչպես նաև խնդրում էր նրան ուղարկել գրքեր և նկարչական պիտույքներ։ Թերթերից մեկում հաղորդվում էր բանտարկյալների փախուստի մասին. «Փետրվարի 24-ին Սուշչյովկայի կալանատանը երեք բանտարկյալներ՝ գյուղացիներ Ալեքսեյ Ռումյանցևը, Կոնստանտին Մոնախովը և Վասիլի Սվետցովը, կոտրելով խորդանոցի հատակը, իջել են բացված անցքից և փոսի միջով դուրս են եկել բակ ու անհետացել»։

Սուշչյովոյի ոստիկանական բաժնում այրում էին գրաքննության կողմից արգելված գրքերը։ 1888 թվականի հունվարին այստեղ այրեցին Վլադիմիր Գիլյարովսկու «Ետնախորշերի մարդիկ» գրքի տպաքանակը։ Պահպանվել են հեղինակի հիշողությունները այս դրվագի մասին. «Մի քանի րոպե անց ես արդեն Սուշչյովկայի բաժնում էի։ Այգու մոտ գտնվող մեծ բակում կանգնած էին մի քանի մարդիկ հրշեջներ և երեխաներ։ Ձյունը ծածկված էր այրված թղթի կտորներով։ Ես տեսա բարձր ցանցավոր վառարանը, որտեղ բոցկլտում էր կրակը»։ Գիլյարովսկու գիրքը դարձավ վերջին այրվածը, հետագայում արգելված գրքերը ուղարկվում էին վերամշակման։

1898 թվականին Մոսկվայում բացվեցին «Շտապ օգնության» առաջին երկու կայանները, այստեղ և Սրետենսկի ոստիկանական բաժնում։

Նախկին Սուշչյովոյի ոստիկանական բաժնի շենքը պահպանվել է մինչև մեր ժամանակները, այն վերականգնվել է, գլխավոր մասնաշենքում տեղակայված է Ռուսաստանի ՆԳՆ-ի կենտրոնական թանգարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Исполкома Московского Совета народных депутатов № 1884 от 16.07.1979
2. ↑  "Главное здание Сущевской части, XIX в." (in ռուսերեն). Департамент культурного наследия города Москвы. Արխիվացված է the original 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 26.
3. 1 2 3 4 5  Дедушкин, Алексей. "Ансамбль Сущевской части" (in ռուսերեն). Узнай Москву. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 26.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմենիա (այլ կիրառումներ)

**Արմենիա** (անգլ.՝ Armenia), գյուղ Բելիզի Կայո շրջանում, երկրի մայրաքաղաք Բելմոպանից 8 կմ հարավ։

Պատմություն
-----------

Այս շրջանի առաջին բնակիչները փախստականներ էին, որոնք եկել էին Գվատեմալայից, Սալվադորից և Հոնդուրասից, փորձելով խուսափել քաղաքացիական պատերազմից։ Բելիզի հարավային շրջաններից եկել են նաև մայաներ ու այլ էթնիկ խմբեր, որպեսզի մոտ լինեն բուժհաստատություններին, տրանսպորտին ու շուկաներին։

Աշխարհագրություն
----------------

Արմենիան գտնվում է Մայա լեռնաշղթայի նախալեռնային տեղանքում՝ շրջապատված ջունգլիներով, քարանձավներով ու գետերով։ Ավտոմոբիլային ուղիներով գյուղը կապված է մայրաքաղաքի հետ։

Բնակչություն
------------

2010 թվականի տվյալներով գյուղում ապրում է 1395 մարդ, հիմնականում իսպանացիներ, մայաներ և մետիսներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Расположение села на карте Викимапия Archived 2018-12-25 at the Wayback Machine. (ռուս.)
3. ↑  "Population Data – Census 2010". Statistical Institute of Belize. Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ հուլիսի 2.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, **Ջրվեժի Սուրբ Կաթողիկե Առաքելական եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Կոտայքի մարզի Ջրվեժ գյուղում։ Ընդգրկված է Ջրվեժի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Ջրվեժի եկեղեցին ավերվել է 1679 թվականի երկրաշարժից։ 1891 թվականին Ջրվեժի բնակչությունը քանդված եկեղեցու տեղում կառուցել է նոր եկեղեցի, որը վերաբացվել է 1991 թվականին։ Եկեղեցու զանգակատունը կառուցվել է 2005 թվականին, կենտրոնական գմբեթը՝ 2011 թվականին։ Եկեղեցուն կից գործում է Խրիմյան Հայրիկ Հոգևոր-մշակութային կրթական կենտրոնը, որտեղ գործում են Ջրվեժի կիրակնօրյա դպրոցը և երիտասարդաց միությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  "Ջրվեժի համայնքապետարան, պատմական ակնարկ". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ մարտի 23.
3. ↑  Ջրվեժի Սբ. Կաթողիկե եկեղեցի(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Բանյա Ստիենա** (սերբերեն՝ *Banja Stijena*, նաև *Banj Stijena*, *Ban Stijena* կամ *Mračna Pećina*, սերբերենից թարգմանած՝ նշանակում է *Խավար քարանձավ*), քարանձավ Բոսնիա և Հերցեգովինայում՝ Պրաչա գետի կիրճում։ Ունի մոտավորապես 2.000 մետր ընդհանուր երկարությամբ թունելների համակարգ, հարուստ է քարայրներին հատուկ երևույթների բազմազան դրսևորումներով՝ ստալագմիտներ, ստալակտիտներ, սյուներ, միջանցքների երկայնքով ձգվող գերանատեսք երևակումներ, տրավերտինային լոգակոնքեր (վաննաներ)... Կա նույնիսկ անչափ հազվագյուտ «քարանձավային կաթ»։ Քարանձավային այսպիսի զարդագանձեր ունենալու հետ մեկտեղ Խավար քարայրը հնէաբանական մի հուշարձան է, որտեղ հայտնաբերվել են քարանձավային արջերի, ստորգետնյա մի քանի էնդեմիկ կենդանատեսակների մնացորդներ։

Քարանձավն առաջին անգամ հիշատակվել է 20-րդ դարի ակզբներին. այն նկատել են կիրճով երկաթգիծ անցկացնելու ընթացքում։ Պատերին պահպանվել են դեռ ավստրո-հունգարական տիրապետության ժամանակներում արված մակագրություններ։ 1960-ական թվականներին փորձ է արվել քարանձավը դարձնելու զբոսաշրջիկների համար գրավիչ օբյեկտ։ Բոսնիական պատերազմի ժամանակ նրա մուտքն ու շրջակայքը ականապատվել են և պատերազմից հետո էլ երկար ժամանակ մնացել են ականապատված։

Խավար քարանձավը հատուկ պահպանվող երկրաբանական արգելոց է և Գովեշտա քարայրի հետ մեկտեղ համարվում է Պրաչայի ազգային պարկի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jasminko Mulaomerović -Zbornik radova -Čovjek i krš Međugorje 2011-Speleoturizam: regija vs. Bosna i Hercegovina
2. ↑  Pjanić, Zoran. "Istraživanje pećine Banja Stijena". *ponir.net*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Retrieved 2012 թ․ սեպտեմբերի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Banj Stijena Archived 20.03.2020, at the Wayback Machine.
4. ↑  "Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini: "Park prirode Prača" - Odluka o proglašenju parka prirode Prača, Službeni glasnik RS, br.33, 19.4.2021". *CIN - Zaštićena područja*. Retrieved 9. 2. 2021.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Բանյա Ստիենա Վիքիպահեստում |

* Завод за заштиту културно историјског и природног насљеђа Републике Српске: Заштита спелеолошких објеката Републике Српске
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայկական առաքելական եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի վարչական կենտրոն հանդիսացող Ջուղա քաղաքում։ Ներկայում ամբողջությամբ ավերված է։

Տեղադրություն
-------------

Եկեղեցին կառուցվել է Ջուղա քաղաքի արևելյան կողմում՝ անմիջապես քաղաքը շրջափակող պարսպի մոտ, բարձր բլրանման ապառաժի վրա։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին հիմնադրվել է 12-ից 13-րդ դարերում։ 16-րդ դարի վերջերին եկեղեցում վերանորոգման աշխատանքներ են իրականացվել։

Ճարտարապետական նկարագիր
-----------------------

### Եկեղեցի

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ուներ ուղղանկյուն հատակագիծ, զույգ ավանդատներ և արևելյան կողմում աբսիդ։ Շինության հյուսիսային և արևելյան պատերը շարված էին բնական ժայռերի վրա։ Շարվածքը հիմնականում ճեղքված քարերից է իրականացվել։ Եկեղեցու ներքին տարածքը ծեփապատ էր։

Եկեղեցու ներսի հարդարանքում՝ ավանդատների և բեմի շարվածքներում, տեղադրված են եղել Սահակին, Մինասին, Խերամին և այլ ջուղայեցիներին հիշատակող խաչքարեր։

Արդեն խորհրդային տարիներին եկեղեցու արևմտյան, հարավ-արևելյան կողմերում կանգնեցված մի շարք խաչքարեր տեղահան էին արված։

### Պարիսպ

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին չորս կողմերից շրջափակված էր բավականին բարձր և ամուր պարսպով։ Այն հուշարձանին փոքրիկ բերդի տպավորություն էր հաղորդում։

### Գերեզմանատուն

Եկեղեցին ուներ իր գերեզմանոցը, որը գտնվում էր փոքր ինչ հեռու՝ նրա հարավ-արևմտյան կողմում, փոքր բլրակի արևմտյան լանջի վրա։ Այն իրենից ներկայացնում էր շուրջ 60 խաչքարերով և այլ տապանաքարերով գերեզմանատուն։ Խաչքարերը թվագրվում էին 16-ից 17-րդ դարերով։ Արդեն խորհրդային տարիներին խաչքարերը կիսով չափ ընկած կամ հողի մեջ թաղված էին։ Գերեզմանոցում գտնված տապանաքարերն ու խաչքարերը կարևոր տեղեկություններ են հաողրդել Ջուղա քաղաքի անցյալի մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Արգամ Այվազյան, Ջուղա, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան - 1984 թվական, էջ 31-32։
2. 1 2  "Սամվել Կարապետյան, Նախիջևան քարտեզագիրք, Երևան, 2012 թվական, էջ 24։". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  «Նախիջեւանում հայկական հուշարձանները վանդալիզմի են ենթարկվում» (արխիվացված)։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Покрова Пресвятой Богородицы),Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Շախտիի և Միլլերովոյի թեմի ուղղափառ եկեղեցի, որը ենթարկվում է Չերտկովո-Կալիտվայի գործակալությանը։ Եկեղեցին գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Չերտկովսկի շրջանի Շեպտուխովկա գյուղում։ Կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին` 1900-1912 թվականների միջև։

*Եկեղեցու հասցեն`* 346033, Ռուսաստան, Ռոստովի մարզ, Չերտկովսկի շրջան, գյուղ Շեպտուխովկա, Ցենտրալնայա փողոց, տուն 12։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Աստվածածին քարե եկեղեցին Ռոստովի մարզի Չերտկովսկի շրջանի Շեպտուխովկա գյուղում կառուցվել է 1900 և 1912 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ Սուրբ Նիկողայոս փայտե եկեղեցու կողքին, որը կառուցվել էր 1790 թվականին և չի պահպանվել։

Տաճարը կառուցվել է գյուղի բոլոր բնակիչների միահամուռ ջանքերով։ Նրա կառուցման ժամանակ զգալի նյութական օգնություն են ցուցաբերել տեղական կալվածատերեր Յանովը, Շեպտուխովը և Օբուխովը։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին պահպանվել է մինչև մեր օրերը։

Ներկայուկս տաճարի հովիվն է քահանա Անտոնի Կոլիստրատովը։ Այստեղ անցկացվում են բաց դասեր «Ուղղափառ մշակույթի հիմունքները» դպրոցական առարկայի շրջանակներում և էքսկուրսիաներ գյուղի դպրոցի աշակերտների համար։ Բաց դասերը վարում է քահանա Անտոնի Կոլիստրատովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Шептуховка. Церковь Покрова Пресвятой Богородицы.
2. ↑  Церковь Покрова Пресвятой Богородицы (Шептуховка)
3. ↑  "В храме Покрова Пресвятой Богородицы с. Шептуховка иерей Антоний Колистратов провел открытый урок ОПК для пятиклассников". Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 2.
4. ↑  "В храме Покрова Пресвятой Богородицы села Шептуховка проведена экскурсия для учеников четвёртого класса". Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 2.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Чертково-Калитвенское благочиние
* Шептуховка. Церковь Николая Чудотворца в Николаевке-Янове.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Sargis Սարգիս եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Արարատի մարզի Արգավանդ գյուղում։ Ընդգրկված է Արգավանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Սարգիս եկեղեցին գտնվում է Արգավանդ գյուղի կենտրոնում՝ գյուղամիջյան ճանապարհների խաչմերուկում։ Շինությունն ունի ուղղանկյուն հատակագիծ։ Աղոթասրահը երկշարք է, երկուական քառակուսի սյուներով բաժանվում է երեք նավերի, որոնցից միջինն ավարտվում է կիսաշրջան խորանով, եզրերինը՝ թաղակապ ուղղանկյուն ավանդատներով։ Երկայնական պատերի որմնամույթերը պահում են թաղակապ երկլանջ ծածկը՝ կառուցված փայտե հեծաններով։ Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ հյուսիսից և արևմուտքից։ Կառուցվել է գորշ տուֆով։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում եկեղեցին գործել է որպես մատուռ։

Եկեղեցու հյուսիսային մուտքի վերևում զետեղված արձանագրությունից տեղեկանում ենք եկեղեցու կառուցման մասին, որտեղ նշված է, որ եկեղեցին կառուցվել է «արդեամբ հայ ժողովրդոյ հաւատացելոց», շինարարությունն ավարտվել է 1897 թվականի օգոստոսի 19-ին և օծվել Տեր Ներսես արքեպիսկոպոսի ձեռամբ։ Արքեպիսկոպոսի ազգանունն անհայտ է, սակայն արձանագրության մեջ առկա է նրան վերաբերող «Խուտ» հապավումը, որից կարելի է ենթադրել, որ նրան կոչել են նաև Խուտեցի։

1997 թվականին եկեղեցին վերակառուցվել է։ Գյուղացիների ջանքերով և միջոցներով կառուցվել է զանգակատունը։ Եկեղեցին գործում է, կատարվում են ժամերգություններ, եկեղեցական արարողություններ, մատուցվում է Սուրբ Պատարագ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  "Արգավանդի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 21-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Արգավանդ)***էջը Վիքիպահեստում |
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, 13-րդ դարի եկեղեցի։ Ներկայումս հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող չգործող եկեղեցիներից է, գտնվում է Նիկոսիայի թուրքական հատվածում։

Պատմություն
-----------

Սկզբում Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի հանդիսացել է 13-րդ դարում հիմնված նույնանուն վանական համալիրի մի մասը։ Ենթադրվում է, որ հայկական եկեղեցու և վանական համալիրի տեղում եղել է 8-րդ դարի եկեղեցի՝ կառուցված Կույս Մարիամի անվան բենեդիկտյան աբբայության համար։

Վանական համալիրը Երուսաղեմի անկումից հետո համարվել է գլխավոր սրբավայրը։ Չնայած վանական համալիրը սկզբում լատինական ծիսակատարությունների համար է նախատեսված եղել, սակայն միանձնուհիների մեծ մասը հայեր են եղել։ 1263 թվականից վանական համալիրի մայրապետը եղել է Կիլիկիայի հայ թագուհի Եֆիմիան։ Ավերվել է ուժեղ երկրաշարժից։ 1308 թվականին վանական համալիրը վերակառուցել է Կիպրոսի արքա Հենրի II Լուզինյանը։ Նույն թվականին վանական համալիրի մայրապետ է դարձել Եֆիմիայի հարազատ քույրը Կիլիկիայի հայ թագուհի Մարիան։ Քանի որ միանձնուհիներից շատերը ծագումով հայեր են եղել, վանական համալիրը հայ առաքելական եկեղեցու իրավազորության տիրույթում է հայտնվել մինչև 1504 թվականը։ 1570 թվականին՝ օսմանյան թուրքերի կողմից կղզին գրավելուց հետո, վանական համալիրը մնացել է հայկական եկեղեցու կառավարման տիրույթում։

Եկեղեցին տեղակայված է եղել Նիկոսիայի հայկական թաղամասի կենտրոնում։ 1963 թվականին հունաթուրքական բախման արդյունքում քաղաքը, ինչպես նաև ամբողջ կղզին, բաժանվել է հունական և թուրքական շրջանների։ Հայկական թաղամասը՝ վանական համալիրի հետ միասին, հայտնվել է քաղաքի թուրքական հատվածում, ինչի արդյունքում հայերը ստիպված են եղել լքել իրենց բնակության վայրերը և հեռանալ կղզուց կամ անցնել կղզու հունական հատվածը։ Նիկոսիայի հայ համայնքի առջև՝ եկեղեցու կորստից հետո, անհրաժեշտւթյուն է առաջացել կառուցելու նոր եկեղեցի։ 1981 թվականին «Նարեկ» հայկական դպրոցի հարևանությամբ կառուցվել է նոր եկեղեցի, որը, ի հիշատակ հին եկեղեցու, անվանվել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Serhat İNCİRLİ (2011 թ․ հոկտեմբերի 9). "Ya diğerleri?". KIBRIS.(չաշխատող հղում)
2. ↑  Charles Cawley. "Lords of the Mountains, Kings of (Cilician) Armenia (Family of Rupen)". *Medieval Lands*. Foundation of Medieval Genealogy. Retrieved 2013 թ․ ապրիլի 7.
3. ↑  Hadjilyra, Alexander-Michael (May 2009). "Booklet on the Armenians of Cyprus". Kalaydjian Foundation. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 16.
4. ↑  Dickran Kouymjian. "The Holy Mother of God Armenian Church in Famagusta" (PDF). armenianstudies.csufresno.edu. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2012 թ․ ապրիլի 26.
5. 1 2  "CYPRUS ARMENIANS-GIBRAHAYER". сайт кипрской армянской общины.
Բանքալար փողոցը։ Աջում Օտտոմանյան բանկն է (1892)
**Բանքալար քադդեսի** (թուրքերեն՝ Bankalar Caddesi, բառացի «Բանկային փողոց»), փողոց Ստամբուլի պատմական Քարաքոյ թաղամասում։ Բանքալար փողոցը եղել է Օսմանյան կայսրության ֆինանսական կենտրոնը։ Այստեղ են եղել բանկերի կենտրոնակայանները, ֆինանսական ինստիտուտները, ապահովագրական ընկերությունները, ներառյալ նաև Բանկ Օտոմանը և Օսմանյան ֆոնդային բորսան։ Այս կառույցները մինչ օրս օգտագործվում են որպես թուրքական բանկերի և այլ ֆինանսական կառույցների կենտրոնակայաններ։
Բանքալար փողոցը եղել է Ստամբուլի ֆինանսական կենտրոնը, ընդհուպ մինչև 1990-ական թվականների սկիզբը, երբ թուրքական բանկերի մեծ մասը տեղափոխվեցին Լևենտ և Մասլաք թաղամասերը։ 1995 թվականին, Ստամբուլի ֆոնդային բորսան տեղափոխվեց Սարըյեր շրջան։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Կամոնդո աստիճանները
Փողոցի արևելյան հատվածում է գտնվում Թյունելի հարավային կայարանը։ Կամոնդո աստիճանը, որը հանդիսանում է նեոբարոկկո և վաղ մոդեռն ոճի խառնուրդ, նույնպես գտնվում է Բանքալար փողոցում։ Կառուցվել է բանկիր Աբրահամ Կամոնդոյի ֆինանսավորմամբ։
Աստիճանները տանում են դեպի պատմական *Ռույե Կամոնդո* (ներկայումս՝ *Բանքեր Սոքաք*) և *Kart Çınar Sokak* (*Բանքեր Սոքաքի* արևմտյան շարունակությունը), որտեղ գտնվում են ջենովական *Պալացցո դել Կոմունեի* ավերակների (*Palazzo del Comune*, 1316 թվական), որը կառուցվել է Մոնտանո դե Մարինսոմի կողմից։ Դեպի արևմուտք գտնվում է Պոդեսթա Գալաթան, որի հարևանությամբ էլ գտնվում է Բերեքեթ Խանի շենքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ottoman Bank Museum: History of the Ottoman Bank" (in թուրքերեն). Obarsiv.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 14-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 25.
2. ↑  "Camondo Steps on the Bankalar Caddesi" (in թուրքերեն). Panoramikistanbul.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 25.

Արտաքին հղումներ
----------------

Ottoman Bank Museum: History of the Ottoman Bank(անգլ.)
**Սուրբ Անտոն եկեղեցի** (իտալ.՝ Chiesa di Sant'Antonio abate), եկեղեցի Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառի Էզինո Լարիո կոմունայում։ Համարվում է Սուրբ Վիկտոր եկեղեցու մաս։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Անտոն եկեղեցին գտնվում է Վերին Էզինոյում, կառուցվել է 16-րդ դարում, օծվել է 1561 թվականին։ Վերանորոգվել է մեկ դար հետո և կրկին բացվել 1662 թվականին։ Կառույցը միանավ եկեղեցի է, ավարտվում է բազմանկյուն խորանով։ Ունի 17-րդ դարի կեսերին կառուցված երկու կողմնակի կապելլաներ. աջակողմյան կառույցը նվիրված է Սուրբ Անտոնին, զարդարված է ստուկկոներով, որոնք շրջանակում են սրբի փայտե արձանիկը, պատին կան սրբի պատմությունը պատվող չորս պատկերազարդ նկարներ, իսկ կամարը պատված է հրեշտակների ֆրեսկոներով։ Ձախակողմյան կապելլան կառուցվել է 1691 թվականին և նվիրված է Սուրբ Հովսեփին։ Այստեղ են գտնվում «Խաչելություն» և «Փախուստ Եգիպտոսից» կտավները, կամարը պատված է Սուրբ Հովսեփի և հրեշտակների որմնանկարներով։

Գլխավոր խորանը պատված է 16-րդ դարի վերջում ստեղծված ռետաբլոյով (իսպ.՝ retablo), որտեղ պատկերված են Սուրբ Մարիամը երեխայի հետ Սուրբ Անտոնի և Սուրբ Սեբաստիանի միջև։ Սրբարանին կից գեղանկարները ներկայացնում են Սուրբ Անտոնի պատմությունը։

Շենքի ճակատային նախամուտքն ունի 1703 թվականին կառուցված ջերմային պատուհան, իսկ երգչախմբի փայտե դասը թվագրվում է 1793 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Chiesa di Sant'Antonio". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 2-ին. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Անտոն եկեղեցի (Էզինո Լարիո)** կատեգորիայում։ |
**Ստավր Սակով** (1846, Օսմանյան կայսրություն - 1921), ռուս մանկավարժ, արևելագետ և բժիշկ։

Ծնվել է 1846 թվականին Օսմանյան Ունիե քաղաքում ՝ հունական ընտանիքում, եղել է թուրք հպատակ։ Ռուսաստանում նրա հայտնվելը Լիպեցկի հետազոտող Ս. Յու. Կովալյովը կապում է 1853-1856 թվականների Ղրիմի պատերազմի հանգամանքների հետ։

1868 թվականին ավարտել է Կերչի Ալեքսանդրյան վարժարանը, 1869 թվականին՝ Արևելյան լեզուների Լազարյան ինստիտուտի հատուկ դասարանները։ 1869 թվականին ստացել է ռուսական հպատակություն։

1870 թվականի նոյեմբերից եղել է Լազարյան ճեմարանի հսկիչը, իսկ 1871 թվականի սեպտեմբերից սկսել է թուրքերենի պարապմունքներ անց կացնել հատուկ դասարաններում (ընդմիջումներով մինչև 1908 թվականը)։

1875 թվականի օգոստոսին ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1879 թվականի մայիսին՝ շրջանի բժշկի կոչումով։

1877-1878 թվականներին որպես բանակային բժիշկ մասնակցել է ռուս - թուրքական պատերազմին ՝ գեներալ Ա. Ա. Տեր-Ղուկասովի Էրիվանի ջոկատում։

1879 թվականին աշխատել է որպես շրջանի բժիշկ, իսկ հոկտեմբերից 1879 թվականից մինչև 1883 թվականը մարտը եղել է Շերեմետևոյի հիվանդանոցում գերշտատ բժիշկ և որոշ ժամանակ բժիշկ է եղել Մոսկվայի վերականգնողական տանը

Շարունակելով աշխատել որպես բժիշկ՝ 1885 թվականի մարտին նա նշանակվել է Լազարյան ինստիտուտի պրոֆեսորի պաշտոնում, եղել է Վ. Ա. Գորդլևսկու ուսուցիչը։ Միաժամանակ, մի քանի տարվա ընթացքում (հավաստի է, որ մինչև 1914 թվականը) կատարել է Մոսկվայում Հունաստանի պատվավոր հյուպատոսի պարտականությունները։

1888 թվականին Մոսկվայում նա ամուսնացավ բնիկ Լիպեցկից Աննա Նիկոլաևնա Ֆեդցովայի հետ։ Նրանք ունեցան երկու որդի՝ Նիկոլայը և Ալեքսանդրը, որոնք երկուսն էլ դարձան օդաչուներ։ 1890-ական թվականներին Սակովների ընտանիքը ապրում էր Մոսկվայում, սակայն ամռանը գալիս էր Լիպեցկ, ապրում էր Դվորյանսկայա փողոցում (այժմ Լենինի փող.) կամ մի փոքր կալվածքում։ Ս. Ե. Սակովը Լիպեցկում աշխատել է հանքային ջրերի առողջարանում։

1901 թվականին նա թողել է դասախոսական գործունեությունը և ընտանիքի հետ տեղափոխվել Լիպեցկ, որտեղ բացել է բժշկական կլինիկա։ 1902 թվականին Սակովների ընտանիքը ստացել է Տամբովի նահանգի ազնվականության տիտղոսը։ 1908 թվականի հոկտեմբերին Սակովն ընտրվել է Արևելյան լեզուների Լազարյան ինստիտուտի պատվավոր անդամ։

1891 թվականի հոկտեմբերից Սակովը Մոսկվայի հնագիտական ընկերության թղթակից-անդամ էր։ 1898 թվականի հունվարից՝ արևելյան հանձնաժողովի ընկերության հիմնադիրներից մեկը։ Մասնակցել է Արևելյան հուշարձանների և արձանագրությունների ուսումնասիրությանը, եղել է այն հանձնաժողովի կազմում, որին հանձնարարվել է գրել Կոստանդնուպոլսի Ռուսական հնագիտական ինստիտուտի կանոնադրությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Николай Ставрович Саков". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 4.

Գրականություն
-------------

* Волков В. А. Куликова М. В. Логинов В. С. ISBN 5-8037-0164-5։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Николая Чудотворца), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի Նիկոլաևկա գյուղում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի Տագանրոգի գործակալությանը։ Կառուցվել է 19-րդ դարի կեսերին։

Պատմություն
-----------

Առաջին եկեղեցին Նիկոլաևկա գյուղում կառուցվել է դեռևս 1782 թվականին։ Եկեղեցին եղել է փայտե և գոյատևել ոչ երկար. արդեն 1878 թվականին այն այրվել է չպարզված պատճառներով։ Այրված եկեղեցու տեղում շուտով կառուցել են նոր եկեղեցի, որն օծվել է ի պատիվ Տիրոջ պայծառակերպության։ Այն կառուցվել է Միքայել Հրեշտակապետ հին եկեղեցու գերաններից, որը գտնվում էր Տագանրոգի ամրոցում։

Մոտ 1850 թվականին գյուղում փայտե եկեղեցու փոխարեն կառուցվել է քարե եկեղեցի երկու սեղանով. առաջինն օծվել է ի պատիվ Տիրոջ պայծառակերպության, երկրորդը՝ ի պատիվ անշահասեր Կոսմասի և Դամիանոսի։

Խորհրդային իշխանության օրոք ձեռնարկվել են եկեղեցին փակելու բազմաթիվ փորձեր։ Հայտնի է, որ եկեղեցու քահանա Գրիգորի Կալինովսկին գնդակահարվել է «Եկեղեցին պետությունից անջատելու մասին» դեկրետը խախտելու մեղադրանքով։

Գերմանական օկուպացիայի ժամանակ եկեղեցու շենքում տեղակայվում էին խորհրդային ռազմագերիները։ Նահանջելիս նացիստները նրանց մտցրել են նկուղ և նռնակակոծել։ Եկեղեցու շենքը նույնպես տուժել է մարտական գործողություններից։ Զանգակատանը մինչ օրս գտնվում է վնասազերծված ավիառումբ։

1950-ական թվականներին, Նիկիտա Խրուշչովի հակակրոնական արշավի ժամանակ, տաճարը փակվել է և կողոպտվել, շինության տարածքներն օգտագործվել են նախ որպես մարզադահլիճ, ապա՝ հացահատկի և քիմիկատների պահեստ։

1989 թվականից տաճարը սկսել է վերականգնվել։ Հիմա այն ամբողջությամբ վերանորոգվել է, նրան կից կազմակերպել է կիրակնօրյա ծխական դպրոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Главы Администрации Ростовской области № 69 от 14.03.1994
2. ↑  "Николаевка|Церковь Николая Чудотворца". sobory.ru. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 26.
3. 1 2 3 4 5  "Благочиния и приходы - Таганрогское благочиние - Приходы - Никольский храм с. Николаевка Неклиновского района - История прихода". rostoveparhia.ru. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 26.
4. ↑  "Никольский храм с. Николаевка - ОФИЦИАЛЬНЫЙ ПОРТАЛ НЕКЛИНОВСКОГО РАЙОНА". nekl.donland.ru. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 27-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սուրբ Նիկոլայի եկեղեցի** (սերբ.՝ Црква Светог Николе), Սերբիայի ուղղափառ եկեղեցու Ռաշկա-Պրիզրենի թեմի տաճար Պրիշտինայում (Կոսովո)։ Սերբիայի մեծ նշանակություն ունեցող մշակույթի հուշարձան է։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է 1830 թվականին հին տաճարի հիմքի վրա, Պրիշտինի սերբերի նախաձեռնությամբ, որոնք կարողացել են եկեղեցու կառուցման թույլտվություն ստանալ սուլթանից։ Սկզբում եկեղեցին չի ունեցել ճարտարապետական տարրեր, որոնք կտարբերեին նրան շրջապատող մուսուլմանական տներից, սակայն ավելի ուշ տաճարի վրա կանգնեցվել է գմբեթը և կառուցվել զանգակատունը։

Կոսովոյի պատերազմից առաջ տաճարը վերանորոգվել է, հատակը պատվել է մարմարով և տեղադրվել է հատակի տաքացման համակարգ։ Տաճարի մոտ գտնվել է թեմական տունը և եկեղեցու այլ շինություններ։ Մինչև 2002 թվականը տաճարը եղել է KFOR-ի պաշտպանության ներքո։ Պաշտպանության հանումից հետո ալբանացիներն սկսել են կանոնավոր կերպով կոտրել տաճարի և թեմական տան պատուհանները, որտեղ ապրում էր ավագ քահանա Միրոսլավ Պոպադիչը, որը գլխավորում էր Պրիշտինայում մնացած սերբերին։ Նիկոլայի եկեղեցին եղել Է Պրիշտինայի վերջին գործող ուղղափառ եկեղեցին։

2004 թվականի մարտի 18-ին՝ զանգվածային անկարգությունների ժամանակ, ալբանացիները եկեղեցու վրա ինքնաձիգ զենքից կրակ են բացել։ Եկեղեցում թաքնվող հոգևորականին և հինգ սերբ ընտանիքների հաջողվել է տարհանել։ Եկեղեցու համար մարտերի ընթացքում վիրավորվել է ՈՒՆՄԻԿ-ի մեկ ոստիկան։ Տաճարը այրվել է ծխական տան հետ միասին։ Կրակի մեջ ոչնչացել XIX դարի կեսերի կաղնե փորագրված իկոնոստաս, տասնյակ սրբապատկերներ և եկեղեցու ողջ արխիվը։ Ալբանացիները հրկիզել են նաև Հաբիթաթի գրասենյակը (ՄԱԿ-ի առաքելություն) և ՈՒՆՄԻԿԻ երեք մեքենաներ։

2010 թվականի փետրվարի 20-ին Ռաշկա-Պրիզրենի թեմի ժամանակավոր ղեկավար Աֆանասին (Եվտիչ) օծել է վերականգնված տաճարը։ Վերականգնմանը մասնակցել են Եվրոպայի Խորհուրդը, Եվրոպական հանձնաժողովը, Կոսովոյի իշխանությունները և Ռաշկա-Պրիզրենի թեմը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Տաճարը միանավ կառույց է։ Տաճարի ներքին տարածությունը սյուներով բաժանվում է երեք հատվածների։ Զոհասեղանը նախկինում եկեղեցու հիմնական տարածքից առանձնացվել է կաղնե իկոնոստասով, որ ստեղծվել է 1840 թվականին Ֆրչկովսկի եղբայրների կողմից, սակայն 2004 թվականին այրվել է։ Տաճարի որմնանկարների մեծ մասը 1902 թվականին ստեղծել է Ադամ Դոբրանեցը։ Գավիթը կառուցվել է 1906 թվականին, իսկ գմբեթը՝ 1990 թվականին։ Տաճարից դեպի հյուսիս գտնվում է հին ուղղափառ գերեզմանոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Црва Св. Николе". *Споменици културе у Србији* (in սերբերեն). Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 17.
2. 1 2  "Fotografije unistene crkve Sv. Nikole u Pristini i zgrade YU programa". *kosovo.net* (in սերբերեն). ERP KIM Info-sluzba. 2004 թ․ մարտի 27. Արխիվացված է the original 2014 թ․ մայիսի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Manastiri i crkve uništeni na Kosmetu". *Vesti online* (in սերբերեն). Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 17.
4. ↑  "Освештана црква Светог Николе у Приштини" (in սերբերեն). РТС. 2010 թ․ փետրվարի 20. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 17.
**Բայրամ Աբդուլաև** (ռուս.՝ Байрам Мурадович Абдуллаев, դեկտեմբերի 5, 1935(1935-12-05) - դեկտեմբերի 20, 2013(2013-12-20), Աշխաբադ, Թուրքմենստան), թուրքմեն և խորհրդային կինոգետ, լրագրող, կինոռեժիսոր և սցենարիստ, ուսուցիչ, ինստիտուտի դասավանդող։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։

1958 թվականին ավարտել է Թուրքմենական համալսարանը։ Գրականություն է ուսումնասիրել է Թուրքմենիայում և Մոսկվայում, 1967 թվականին ստացել է արվեստագիտության թեկնածուի աստիճան։ 1961 թվականից Աբդուլլաևը սկսել է տպագրվել, գրել է կինոյի մասին հոդվածներ և վավերագրական ֆիլմերի սցենարներ։

1969 թվականին դարձել է ԽՄԿԿ անդամ։ Շատ տարիներ դասավանդել է Մշակույթի ինստիտուտում։

1980-ականներին Աբդուլլաևն սկսել է աշխատել խաղարկային կինոյում։ Նա գրել է չորս ֆիլմերի` «Ջիգիթը միշտ ջիգիթ է» (1985 թվական), «Որոշելու իրավունքը» (1986 թվական), «Կեմինե» (1992 թվական) և «Հոգին այրվել» (1995 թվական, մեկ այլ անուն` «Յանդիմ») սցենարներ։ Վերջին ֆիլմում նա հանդես է եկել նաև որպես ռեժիսոր։ Ֆիլմը ցուցադրվել է Գերմանիայում, Իտալիայում և այլ երկրներում անցկացվող միջազգային փառատոներում։ Աբդուլաևին շնորհվել է Թուրքմենստանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում։

Մահացել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, կյանքի 78-րդ տարում, ծանր հիվանդությունից հետո։ Թաղված է Աշխաբադում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Скончался Байрам Абдуллаев". Хроника Туркменистана. 2013 թ․ դեկտեմբերի 21. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 14-ին. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 25.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**«Արտաշատի քաղաքային մարզադաշտ»**, բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Մարզադաշտը բացվել է 1960 թվականին։ Ունի 4500 նստատեղ։ 1982-1999 թվականներին հանդիսացել է Դվին Արտաշատ ֆուտբոլային ակումբի տնային հանդիպումների վայր, 2009 թվականից` «Կիլիկիա» թիմի ՀՀ Գավաթի խաղարկության և Բարձրագույն խմբի առաջնության տնային հանդիպումների վայր։

Մարզադաշտը ներկայումս օգտագործվում է Արարատի մարզի երիտասարդական ֆուտբոլի դպրոցների կողմից, այստեղ են կազմակերպվում Ռոբերտ Էմմիյանի անվան գավաթի Հայաստանի ազգային ատլետիկայի առաջնության ամենամյա խաղերը։

Միջոցառումներ
-------------

2014 թվականի մայիսի 10-ին Արտաշատ քաղաքում անց է կացվել Ատլետիկայի համաշխարհային օրվան նվիրված մրցումները։

2015 թվականի օգոստոսի 2-13-ը Արտաշատի քաղաքային մարզադաշտում տեղի են ունեցել Համահայկական խաղերը։ 

2016 թվականի հունիսի 4-ին Արտաշատի քաղաքային մարզադաշտում ՀԱՕԿ-ի Սյունիքի մարզի ներկայացուցչությունը կազմակերպել և իրականացրել է Մալոյան եղբայրների անվան ատլետիկայի միջազգային առաջին հուշամրցումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Athletics Championship of Armenia
2. ↑  "«Կիլիկիան» հանդես կգա Արտաշատի «Քաղաքային» մարզադաշտում". *www.tert.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Armenian Federation of Athletics
4. ↑  "Armenian Athletic Federation". *www.armatletika.am*. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 26.
5. ↑  "Նորություններ - Արարատի մարզպետարան". *ararat.mtad.am* (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ հունիսի 26.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի** (շվեդ.՝ Armenisk Apostoliska Kyrkan Södertälje), հայ առաքելական եկեղեցի Շվեդիայի Սյոդերթելիե քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կոչվել է Սուրբ Միքայել։ Որպես Սուրբ Մարիամ եկեղեցի օծվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։ Եկեղեցու օծման արարողությանը մասնակցել են Հայաստանի սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը, Շվեդիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Արտակ Ապիտոնյանը, Կենտրոնական Եվրոպայի Հայրապետական Պատվիրակ հոգեշնորհ Տ. Տիրան վարդապետ Պետրոսյանը, քույր եկեղեցիների բարձրաստիճան հոգևորականներ, դեսպաններ, պետական պաշտոնյաներ, հայ համայնքի հոգևորականներ, ծխական խորհուրդների ատենապետներ և հավատացյալներ։

Սոդերթելիայի հայ համայնքն ստեղծվել է 1980-ական թվականներին, որպես եկեղեցական համայնք՝ 1990 թվականին։ Համայնքում հայկական եկեղեցի չի եղել և եկեղեցական արարողությունները կատարվել են շվեդական և ասորական եկեղեցիներում։ Շվեդիայի հայ համայնքը Ավստրիայի, Հունգարիայի և Չեխիայի հոգևոր հովվությունների և Նորվեգիայի, Ֆինլանդիայի և Դանիայի հայ համայնքների հետ միասին մտնում է Կենտրոնական Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակության մեջ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին կառուցված է շվեդական ճարտարապետության կանոնների համաձայն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական եկեղեցու օծում Շվեդիայում
2. ↑  Շվեդիայի Սոդերթելիա քաղաքի հայ համայնքը եկեղեցի է կառուցում
3. ↑  "Սյոդերթելիեյի հայ եկեղեցական համայնք". Արխիվացված է the original 2022 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2022 թ․ սեպտեմբերի 24.
**Բանաստեղծ Ապոլոն Մայկովի տուն** (ռուս.՝ Дом поэта А. Н. Майкова), ճարտարապետական հուշարձան Մոսկվայում։ Մեծ Սպասկայա փողոցի թիվ 19 ա շենքի 1-ին շինությունն է։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցվել է 1780-1790 թվականներին կլասիցիզմ ոճով։

1812 թվականին Մոսկվայի հրդեհի ժամանակ առանձնատունը մեծ վնասներ է կրել։ 1820-ական թվականներին այն ամբողջովին վերականգնվել է։ Ենթադրվում է, որ շենքի շինարարությունից հետո պահպանվել են քարե երկու պալատներ։ Որոշ փոփոխություններով ճարտարապետական կառուցվածքը պահպանվել է մինչև այսօր։

1838-1906 թվականներին կալվածքը պատկանել է Մայկովների ազնվական ընտանիքին, որոնց թվին է պատկանում նաև բանաստեղծ Ապոլոն Նիկոլաևիչ Մայկովը։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին կալվածքն այգու կողմից շրջապատված էր շենքերով։ 1908 թվականին շենքը կրկին վերակառուցվել է, որի ընթացքում առաջին հարկը փոխվել է։ Միևնույն ժամանակ շենքում ի հայտ եկան խանութներ և վարձակալված տարածքներ։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո առանձնատանը տեղավորվեց շրջանային հիվանդանոցը։ Խորհրդային ժամանակներում առանձնատան ձևավորումը կրկին փոխվում է։

2006-2009 թվականներին շենքը վերանորոգվել է, վերակառուցվել է 19-րդ դարի սկզբի հուշարձանի տեսքը՝ կառուցման ժամանակաշրջանի տարրերով։

Բանաստեղծ Ապոլոն Մայկովի տունը դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքի ճակատը բաժանված է 10 մասի։ Առանձնատան կենտրոնում ճակտոնն է։ Պատուհանների վերևում կան տարբեր խորաքանդակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 624 от 04.12.1974
2. ↑  "Жилой дом поэта А.Н. Майкова". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 16.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Объекты культурного наследия и Выявленные объекты культурного наследия. Жилой дом поэта Майкова, конец XVIII в. - Московский Городской Справочник Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.
**Ռաֆիղա Հաջի ղիզի Ախունդովա** (ադրբ.՝ Axundova Rəfiqə Hacı qızı, օգոստոսի 7, 1931(1931-08-07), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 6, 2024(2024-02-06), Բաքու, Ադրբեջան), բալետի ադրբեջանցի արտիստուհի, բալետմայստեր, պարուհի, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1970)։

Կենսագրություն
--------------

Ռաֆիղա Ախունդովան ծնվել է 1933 թվականի օգոստոսի 7-ին։ 1951 թվականին ավարտել է Բաքվի Խորեոգրաֆիա դպրոցը ՛Գամեր Ալմասզադեի դասարանը։ 1951-1952 թվականներին նա Մոսկվայի Մեծ թատրոնում դասընթացն է անցել։ 1951-1971 թվականներին եղել է Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի մենակատար։ 1971 թվականից նա գործել է որպես այդ թատրոնի բալետմայստեր։ 1990 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի օպերայի և բալետի թատրոնի գլխավոր բալետմայստեր։ Լավագույն դերակատարումներից են՝ Գյուլյանաղ (Բադալբեյլու «Կույսի աշտարակը»), Այշա (Կարա Կարաևի «Յոթ գեղեցկուհիներ»), Շիրին (Արիֆ Մելիքով, «Սիրո լեգենդ»), Գյուլշան (Ս. Հաջիբեկովի «Գյուլշան»), Ժիզել (Ադոլֆ Ադանի «Ժիզել»), Մուլլա (Պյոտր Չայկովսկիի «Շչելկունչիկ»)։

Նա աշխատել է Ալժիրում, Շվեդիայում, Եգիպտոսում և Բելգիայում որպես մանկավարժ-բալետմայստեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  www.anl.az
2. ↑  АХУНДОВА РАФИГА ГАДЖИ КЫЗЫ
3. ↑  http://konservatoriya.az
4. ↑  Ռաֆիղա Հաջի կըզը Ախունդովա
**Արթուր Առստամյան** (15 ապրիլի, 1962, Բաքու - 5 փետրվարի, 1993, Վաղուհաս, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Արթուր Առստամյանը ծնվել է 1962 թ. ապրիլի 15-ին Բաքու քաղաքում։ Ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, պրոֆտեխուսումնարանում ստացել սառնարաններ վերանորոգող վարպետի որակավորում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակի շարքերում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է մոնտաժային վարչությունում։ Ընդունվել է Բաքվի նավթի և քիմիայի ինստիտուտի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ 1988 թ. ընտանիքով տեղափոխվել է Երևան և ուսումը շարունակել Երևանի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետում, իսկ 1989 թ-ին տեղափոխվել է Ստեփանակերտ, և որպես ինժեներ աշխատել ջրային տնտեսությունում։ Մասնակցել է Ղարաբաղի պաշտպանությանը։ 1992-ից՝ ջոկատի կազմում, այնուհետև որպես տանկային գումարտակի կապի ստորաբաժանման հրամանատար մասնակցել է Արցախի տարածքային ամբողջականության պահպանման համար մղված մարտերին։ Զոհվել է 1993 թ. փետրվարի 5-ին Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս գյուղի ազատագրական մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի Արիության և Արցախի «Արիության համար» մեդալներով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ասկերանի շրջանի Քռասնի գյուղի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արթուր Առստամյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
«Արուս» էլեկտրոնային օղակային արագացուցիչի արտաքին տեսքը
**Արուս**, էլեկտրոնաօղակային արագացուցիչ Երևանում, իր տեսակի մեջ խոշորագույնը նախկին ԽՍՀՄ-ում։ Կառուցվել է 1960-1966 թվականներին, գործարկվել 1967 թվականին՝ Արտեմ Ալիխանյանի ղեկավարությամբ։ Անվանումը ծագել է ռուսերեն *Արմյանսկի ուսկորիտել*՝ «Հայկական արագացուցիչ» բառակապակցության հապավումից։ Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի ենթակառուցվածքներից է։ Լայնորեն կիրառվել են մինչև 90-ական թվականները։ Վերաթողարկվել է 2005 թվականին։ Ներկայումս Արուսի միջոցով որևէ գիտական հետազոտություն չի իրականացվում։ 2004 թվականին հայ գիտնականները ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Վասիլի Ցականովի գլխավորությամբ մշակել են երրորդ սերնդի նոր սինքրոտրոնային արագացուցիչի նախագիծ՝ Քենդլը։

Կառուցվածք և աշխատանքի սկզբունք
-------------------------------

Երևանի էլեկտրոնային օղակաձև արագացուցիչի մագնիսական համակարգը բաղկացած է 48 բլոկներից, իսկ մի բլոկը՝ երկու մասից (կիզակետող և չկիզակետող)։ Բլոկները հավասարաչափ տեղաբաշխված են շրջանագծով, որի երկարությունը մոտ 217 մետր է։ Ներարկիչը, որը 50 ՄէՎ էներգիայով գծային արագացուցիչ է, վայրկյանում 50 անգամ էլեկտրոնների փունջ է մղում օղակաձև արագացուցիչի վակուումային խցիկը։ Վերջինիս լայնական կտրվածքը գրեթե էլիպսաձև է, որի կիսաառանցքները 6 (հորիզոնական) և 2.4 (ուղղահայաց) սմ են։ Արագացնող դաշտը, որն ունի 132 ՄՀց հաճախություն, առաջանում է 24 ռեզոնատորներում։

Արագացման մեկ ցիկլի ընթացքում (մոտ 8-9 մկ վրկ) էլեկտրոնների էներգիան մեծանում է մինչև 6 միլիարդ էՎ, դրան զուգընթաց աճում է նաև մագնիսական դաշտի մեծությունը։ Աշխատանքային ցիկլի վերջում էլեկտրոնները կամ նրանց առաջացրած բարձր էներգիայի գամմա քվանտները դուրս են բերվում փորձարարական դահլիճ և օգտագործվում հետազոտական նպատակներով։

Տես նաև
-------

* Քենդլ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտն այլևս Ազգային գիտական լաբորատորիա է
2. ↑  "Երևանի համալսարան". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 11.
3. ↑  Վերաթողարկվել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի էլեկտրոնային օղակաձև արագացուցիչը
4. 1 2  Հայաստանում կառուցում են երրորդ սերնդի արագացուցիչ(ռուս.)

Գրականություն
-------------

* Թումանյան Ա.Ռ. Մարտիրոսյան Հ.Ա. Երևանի էլեկտրոնային արագացուցիչը — «Արուս», Երևան, 1970։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 152)։*  |
**Արտյոմ Բորիչևսկի** (ռուս.՝ Артём Иванович Боричевский, հունիսի 28, 1891(1891-06-28), Sernyky, Pinsky Uyezd, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 2, 1969(1969-11-02), Զերնոգրադ, Ռոստովի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակից, 2-րդ Բելառուսական ռազմաճակատի, 3-րդ բանակի Օրլովյան 5-րդ հրաձգային դիվիզիայի, 190- րդ հրաձգային գնդի գումարտակի հրամանատարի տեղակալ, կապիտան։ Խորհրդային Միության հերոս (1945)։

Կենսագրություն
--------------

Արտյոմ Բորիչևսկին ծնվել է 1891 թվականի հունիսի 28-ին Սերնիկի գյուղում (այժմ` Ուկրաինայի Ռովենսկի մարզի Զարեչենսկի շրջան) բելառուս գյուղացու ընտանիքում։ Ավարտել է 5-րդ դասարանը, որպես հյուսն աշխատել է Զերնովոյ քաղաքատիպ ավանի փորձնական կայանում (այժմ` Ռոստովի մարզի Զերնոգրադ քաղաք)։ 1939 թվականից եղել է Համ Կ(բ)Կ//ԽՄԿԿ անդամ։

Առաջին համաշխարհային և Քաղաքացիական պատերազմների մասնակից է։ Կարմիր բանակում է եղել 1941 թվականի հոկտեմբերից, Հայրենական Մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում` 1942 թվականի մարտից, մասնակցել է Բելառուսիայի ազատագրմանը։ Աչքի է ընկել 1944 թվականի հունիսի 24-ին Ռոգաչյով քաղաքի հյուսիսարևմտյան ուղղությամբ թշնամու պաշտպանությունը ճեղքելիս։ 1944 թվականի հուլիսի 14-ին գումարտակի հրամանատարի տեղակալ, կապիտան Արտյոմ Բորիչևսկին, որպես գրոհային խմբի ղեկավար առաջիններից մեկը, մտել է Բելառուսիայի Գրոդնոյի մարզի Վոլկովիսկ քաղաք։ Խումբը գրավելով քաղաքի կենտրոնը, պահելով այն մինչև ամրացման մոտենալը, ոչնչացրել է 5 կրակակետ, 3 հակատանկային հրանոթ, թշնամու տասնյակ զինվորների և սպաների։ Պատերազմից հետո մայոր Բորիչևսկին պահեստազորվել է։ Ապրել և աշխատել է Ռոստովի մարզի Զերնոգրադ քաղաքում։ Մահացել է 1969 թվականի նոյեմբերի 2-ին, թաղված է Զերնոգրադում։

Հիշատակ
-------

* Բորիչևսկու անվամբ են կոչվում փողոցներ Զերնոգրադ, Գրոդնո և Վոլկովիսկ քաղաքներում (Բելառուսի Հանրապետություն)։

Պարգևներ
--------

* ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1945 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ հրամանատարության ռազմական առաջադրանքը օրինակելի կատարելու գերմանա-ֆաշիստական զավթիչների դեմ մղվող պայքարում ցուցաբերած արիության և հերոսության համար կապիտան Արտյոմ Իվանովիչ Բորիչևսկուն շնորհվում է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում, նրան հանձնելով Լենինի շքանշան և «Ոսկե աստղ» մեդալ (№ 5831):

Պարգևատրվել է Լենինի, Հայրենական պատերազմի 1-ին և 2-րդ աստիճանի, Կարմիր աստղի շքանշաններով և մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ОПЕРАЦИЯ «БАГРАТИОН» ОСВОБОЖДЕНИЕ БЕЛОРУССИИ". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 5.
2. ↑  "Волковыск 1941—1944". Արխիվացված է the original 2010 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 5.
3. ↑  "Боричевский Артём Иванович". *www.warheroes.ru*. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Боричевский Артём Иванович
* В сердцах ровенчан — навечно Archived 2011-05-13 at the Wayback Machine.
* ГЕРОИ СОВЕТСКОГО СОЮЗА, ПРОЖИВАВШИЕ НА ДОНУ ДО ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ Archived 2019-02-14 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատի տարածաշրջանի Մրգաստան գյուղում, կառուցվել է 20-րդ դարասկզբին, 1907 թվականին՝ Արևմտյան Հայաստանից գաղթած և տեղում բնակություն հաստատած համագյուղացիների ջանքերով։

Խորհրդային տարիներին եկեղեցին մատնվել է անուշադրության և կարիք ուներ վերանորոգման։

1986 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է գյուղի բնակիչների միջոցներով` դրսից և ներսից երեսպատվելով տուֆ քարով։ 
2022 թվականին 
եկեղեցու բարերար Արամ Միրզոյանի ազնիվ նվիրատվությամբ կանգնեցվում է նոր խորան, կառուցվում սուրբ ավազան, փոխվում է եկեղեցու բոլոր պատուհանները, պատերի մաքրման և լաքապատման աշխատանքներ են կատարվում, բարեզարդվում են ավանդատները և բազմաթիվ այլ նորոգություններ են իրականացվում։
Հաջորդ 2023 թ. հիմնանորոգվում է եկեղեցու տանիքը խաչքավոր Գոռ Փիլիպոսյանի նվիրյալ ջանքերով, որին ամրակայվում է զանգակատուն\_գմբեթ` իր սուրբ խաչով։ Նաև տարածքի բարեկարգման և սալիկապատման աշխատանքներ են իրականացվում։
Եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, սյուները Սարիղամիշից բերված ամրակայուն գերաններ են, կառուցված է տուֆ տեսակի քարից։ Սուրբ Հովհաննես կեղեցու հոգևոր հովիվն է Տ. Սիմեոն քահանա Մովսեսյանը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում (չաշխատող հղում)
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ
* ՄՐԳԱՍՏԱՆԻ ՍՈՒՐԲ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԵԿԵՂԵՑԻ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Մրգաստանի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2021 թ․ օգոստոսի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 24.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզում՝ մարզկենտրոնից 13 կմ դեպի հարավ-արևելք Արգավանդ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, 1800-ական թվականներին, սակայն Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է։
1960 թվականին եկեղեցու ավերակների տեղը կառուցվել է մատուռ։

2008 թվականի դրությամբ մատուռը կիսավեր վիճակում էր։ 2008 թվականից հետո վերակառուցվում է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին Ուկրաինահայ Հայկ Մովսիսյանի աջակցությամբ, որի հոր պապը եղել է Տ. Պողոս քահանան, ով Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու հոգևոր հայրն էր։ Եկեղեցին կառուցվեց ի հիշատակ Միասնիկ և Եպրաքսյա Մովսիսյանների։

2009 թվականի նոյեմբերի 14-ին եկեղեցին օծվեց, ձեռամբ Արմավիրի թեմի առաջնորդ Տ. Սիոն եպս. Ադամյանի։ 
Արմավիրի մարզպետ Աշոտ Ղահրամանյանը եկեղեցու կառուցման բարերարին պարգևատրվել է Մովսես Խորենացի շքանշանով։

Եկեղեցին այժմ գործում է, իսկ հոգևոր հովիվն է Տ. Մովսես քահանա Աշուրյանը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում (չաշխատող հղում)
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արգավանդի Սուրբ Հովհաննես Եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2021 թ․ օգոստոսի 23-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Արտյոմ Մանուկյան** (հունիսի 28, 1983(1983-06-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բաս-կիթառահար, թավջութակահար։

Կենսագրություն
--------------

Արտյոմ Մանուկյանը ծնվել է 1983 թվականի հունիսի 28-ին, Երևանում։ 8 տարեկան հասակից սկսել է հաճախել Երևանի Ստեփան Ջրբաշյանի անվան երաժշտական դպրոցի թավջութակի դասարան։ Այդ տարիներին նվագել է «Փոքր ջազ» համույթում։ Կոնտրաբաս և բաս-կիթառ սովորել է ինքնուրույն։ 2005 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի թավջութակի բաժինը։ Սովորել է Մեդեա Աբրահամյանի և Արամ Թալալյանի դասարաններում։ Սովորելուն զուգահեռ մասնակցել է մի շարք մրցույթների ու փառատոների Գերմանիայում, Հունաստանում, Ռուսաստանում։ 2005 թվականից նվագել է «Armenian Navy Band» և «Կատուներ» խմբերում, որոնց հետ մասնակցել է բազմաթիվ հեղինակավոր ջազ-փառատոների, նվագել աշխարհահռչակ երաժիշտների հետ։ 2006 թվականից համագործակցել է Ինգա և Անուշ Արշակյանների, իսկ 2009 թվականից՝ Ռուբեն Հախվերդյանի հետ։

2010 թվականին Վահագն Հայրապետյանի հետ դարձել է «Night Ark» հանրահայտ խմբի մասնակիցը։ 2011 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ Լոս Անջելես քաղաք, որտեղ ձայնագրվել և նվագել է «Run DMC»-ի, Բոբի Բրաունի և այլ հայտնի արտիստների հետ։ Որպես թավջութակահար և բաս-կիթառահար՝ ձայնագրվել է «Դորիանս» ռոք խմբի «Ես կուլամ» երգի, «Կատուներ» ռոք խմբի երկու ալբոմների, «Armenian Navy Band» խմբի հինգ ալբոմների և ավելի քան 10 հայ փոփ երգիչների ձայնասկավառակների մեջ և երեք ջազային ձայնասկավառակ՝ ամերիկացի երաժիշտների հետ։ 2015 թվականին թողարկել է «Citizen» ձայնասկավառակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Արտյոմ Մանուկյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 2-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.
2. ↑  Մարուքի, Շուշան. "Թավջութակի նոր արքան. Արտյոմ Մանուկյան (հարցազրույց)". *VNews*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.
3. ↑  "Արտյոմ Մանուկյան. Ուրբանիստական դզեն". *CIVILNET*. 2015 թ․ օգոստոսի 2. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.
4. ↑  MANUKYAN,ARTYOM, *CITIZEN*, վերցված է 2021-06-28

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արտյոմ Մանուկյան
**Սումգայիթի պատմության թանգարան** (ադրբ.՝ Sumqayıtın Tarixi Muzeyi), ադրբեջանական պատմության թանգարան։ Հիմնադրվել է 1967 թվականին և այժմ գտնվում է Սումգայիթում։

Պատմություն
-----------

Սումգայիթի պատմության թանգարան
Սումգայիթի պատմության թանգարանը սկսեց իր գործունեությունը միաժամանակ Սումգայիթի պետական արվեստի պատկերասրահի հետ 1967 թվականին։ Սումգայիթի պատմության թանգարանը ստեղծվել է Ադրբեջանի ԽՍՀ նախարարների խորհրդի 1967 թվականի մարտի 13-ի N 13-Ն հրամանագրով։ Թանգարանը բացվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 2-ին։ Թանգարանը առաջինը տեղակայված է Սամեդ Վորգուն փողոցի վրա գտնվող բնակելի շենքի առաջին հարկում։ Սումգայիթի պատմության թանգարանը զբաղեցնում է 360 քմ տարածք։ Թանգարանը արտացոլում է քաղաքի արդյունաբերությունը, կրթությունը, առողջությունը, մշակույթը և բարեկամությունը։ 1988 թվականից թանգարանի համար կառուցվել է հատուկ երկհարկանի շենք։ Թանգարանի սենյակների տարածքը կազմում է 2600 քմ։ Թանգարանի հիմնադրամում պահպանվում են շուրջ 15.000 ցուցանմուշներ։ Թանգարանի ցուցադրությունը արտացոլվում է խոշոր և փոքր սրահներում։

Տես նաև
-------

* Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարան
* Ադրբեջանի պատմության թանգարան (Բաքու)
* Գանձակի պատմության թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Սումգայիթի պատմության թանգարան". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ հունվարի 15.
2. ↑  Ադրբեջանի Հանրապետության մշակույթի նախարարությունը
3. ↑  Սումգայիթ