***Լունա-19***, կամ *Ե-8ԼՍ համար 202* (ռուս.՝ Луна 19), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր կատարել Լուսնի հետազորությունների կատարում ուղածրակայանի միջոցով։ Արձակվել է 1971 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։

Կայանի կառուցվածք
-----------------

Լունա 19-ը նախագծվել է Լավոչկինի անվ. բյուրոում, կառուցվածքի նշանակումն էր՝ *Ե-8ԼՍ*։ Սա առաջին ուղեծրակայանն էր, որը հիմնված էր առաջատար Ե-8 հիմքի վրա, որը նույնպես կիրառվել էր գրունտի նմուշ բերող և լուսնագնաց ամենագնացների առաքելությեւններում։ Այս կայաններում, հիմնական շարժիչնմերի ու կառավարման մոդուլի վրա տեղադրված էր Լունոխոդի հիմնական բլոկի նման կառւոցվածք, որը իրենից ներկայացնում էր մթնոլորտային ճնշումով կոնտեյներ, որտեղ տեղադրված էին գիտական սարքավորումները։

Կայանի վրա տեղադրված էին լուսանկարող համակարգ, գամմա ճառագայթների սպեկտրոմետր, ռադիո բարձրաչափ, ասուպների տվիչներ, մագնետոմետր, տիեզերական ճառագայթների գրանցող սարք, ռադիացիայի տվիչներ։ Սարքավորումներով նախատեսվում էր կատարել է մերձլուսնային տարածության, Լուսնի գրավիտացիոն դաշտի, Լուսնի մակերևույթի կազմության քիմիական վերլուծության հետազոտություններ։ Կայանի վրա տեղադրված տեսախցիկներով նաև կատարել Լուսնի նկարահանումներ։

Թռիչք
-----

«Լունա 19» կայանը արձակվեց 1971 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։ Այն հաջողությամբ դուրս եկավ Երկրի ուղեծիր։ Կատարված ուղեծրի կարգաբերումից հետո կայանը շարունակեց թռիչքը դեպի Լուսին և առանց խնդիրների դուրս եկավ ուղեծիր հոկտեմբերի 2-ին։ Ուղեծրի պարամետրներն էին՝ 140 կմ բարձրություն և 40,58° թեքում։

Քիչ անց, կայանը սկսեց իր հիմնական առաքելության իրականացումը՝ կատարելով Լուսնի լեռնային շրջանի համայնապատկերային պատկերների լուսանկարումը 30°-ից 60° հարավային լայնության և 20°-ից 80° արևելյան երկայնության միջև։ Այլ գիտական հետազոտություններից էին. լուսնի գրավիտացիոն դաշտերի չափերի, ձևի ու հզորության չափումները; օսկուլացիայի փորձը, որը կատարվեց 1972 թվականի մայիսից հունիս թույլ տվեց պարզել 10 կմ բարձրության վրա գտնվող լիցքավորված մասնիկների խտությունը; Նաև կատարվել են արևային քամու հետազոտություններ։

Լունա 19-ի հետ կապն ընդհատվեց 1972 թվականի նոյեմբերի 1-ին, մոտ մեկ տարի աշխատանքից հետո։

Տես նաև
-------

* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Luna 19»։ *NASA Space Science Data Coordinated Archive*։ 2014-08-26։ Վերցված է 2023-01-09
2. 1 2 3 4  Siddiqi Asif (2018)։ *Beyond Earth: A Chronicle of Deep Space Exploration*։ ISBN 9781626830431։ Արխիվացված է օրիգինալից 31 March 2021-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. ↑  Wesley t. Huntress JR, Marov Mikhail Ya (2011-06-28)։ *Soviet Robots in the Solar System: Mission Technologies and Discoveries*։ ISBN 9781441978981

Արտաքին հղումներ
----------------

* Zarya - Luna programme chronology (Internet Archive)
* Лунные зонды СССР

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Լունա ծրագիր |
| --- |
|  |
| Հարվածային | 
* *Ե-1 համար 1*
* *Ե-1 համար 2*
* *Ե-1 համար 3*
* **Լունա 1**
* *Ե-1Ա համար 1*
* **Լունա 2**

 |
|  |
| Անցումային | 
* **Լունա 3**
* *Ե-3 համար 1*
* *Ե-3 համար 2*

 |
|  |
| Վայրէջք | 
* *Ե-6 համար 2*
* *Ե-6 համար 3*
* **Լունա 4**
* *Ե-6 համար 6*
* *Ե-6 համար 5*
* *Կոսմոս 60*
* *Ե-6 համար 8*
* **Լունա 5**
* **Լունա 6**
* **Լունա 7**
* **Լունա 8**
* **Լունա 9**
* **Լունա 13**

 |
|  |
| Ուղեծրակայան | 
* *Կոսմոս 111*
* **Լունա 10**
* **Լունա 11**
* **Լունա 12**
* *Ե-6ԼՍ համար 112*
* **Լունա 14**
* **Լունա 19**
* **Լունա 22**

 |
|  |
| Գրունտի վերադարձ | 
* *Ե-8-5 համար 402*
* **Լունա 15**
* *Կոսմոս 300*
* *Կոսմոս 305*
* *Ե-8-5 համար 405*
* **Լունա 16**
* **Լունա 18**
* **Լունա 20**
* **Լունա 23**
* *Ե-8-5Մ համար 412*
* **Լունա 24**

 |
|  |
| Լուսնագնաց | 
* *Ե-8 համար 201*
* **Լունա 17** (Լունոխոդ 1)
* **Լունա 21** (Լունոխոդ 2)
* Լունոխոդ 3

 |

 |