Ֆրաումյունստեր աբբայություն, Մյունստերհոֆ, հին Կորնհաուս (ձախ կողմում) և Ցունֆտհաուս ցուր Մայզեն: Ֆրանց Շմիդտի ջրանկարը, 1757 թվական
**Ֆրաումյունստեր** (գերմ.՝ Fraumünster, Women's Minster- կանանց տաճար, բայց հաճախ սխալ թարգմանվում է տիրամոր տաճար, բնօրինակ անունը՝ *Reichskloster Fraumünster*, Ֆրաումյունստերի կայսերական մենաստան), եկեղեցի է Ցյուրիխում, որը կառուցվել է արիստոկրատների համար նախատեսված նախկին աբբայության մնացորդների վրա, որը 853 թվականին Լյուդովիգ II Գերմանացին հիմնադրել է իր դստեր՝ Հիլդեգարդի համար։ Նա Բենեդիկտյան միաբանությանն է շնորհել Ցյուրիխի, Ուրիի հողերը և Ալբիսի անտառները և վանքին անձեռնմխելիություն է շնորհել՝ այն իր անմիջական իշխանության ներքո առնելով։ Այսօր այն պատկանում է Ցյուրիխի կանտոնի Ավետարանական բարեփոխված եկեղեցուն և հանդիսանում է Ցյուրիխի չորս գլխավոր եկեղեցիներից մեկը, Գրոսմյունստեր, Պրեդիգեր և Սուրբ Պետրոս եկեղեցիների հետ միասին։

Պատմություն
-----------

1045 թվականին Հենրի III թագավորը մենաստանին շուկաներ ունենալու, տուրքեր հավաքելու և մետաղադրամներ հատելու իրավունք է տալիս, այդպիսով փաստացիորեն վանամորը դարձնելով քաղաքի կառավարիչ։

Կայսր Ֆրեդերիկ II-ը 1218 թվականին աբբայությանը շնորհել է *Reichsunmittelbarkeit* (կայսերական անմիջականություն), այդպիսով այն տարածքային առումով անկախ դարձնելով բոլոր իշխանություններից, բացառությամբ անձամբ կայսեր իշխանությունից, և մեծացնելով աբբայության քաղաքական իշխանությունը։ Վանամայրը նշանակում էր քաղաքապետին, և նա հաճախ մետաղադրամների հատումը լիազորում էր քաղաքացիներին։ Այս շրջանի առավել հզոր վանամայրերից է եղել Եղիսաբեթ Վետցիկոնցին։

Այնուամենայնիվ, 14-րդ դարում մենաստանի քաղաքական իշխանությունը կամաց-կամաց թուլացավ, սկսած 1336 թվականին Ռուդոլֆ Բրունի կողմից Zunftordnung-ի (գիլդիայի օրենքների) հաստատմամբ, ով նաև դարձավ առաջին անկախ քաղաքապետը, այսինքն՝ չնշանակվեց վանամոր կողմից։

Աբբայությունը լուծարվել է 1524 թվականի նոյեմբերի 30-ին՝ Ուլրիխ Ցվինգլիի բարեփոխումների ընթացքում, որին աջակցել է վերջին վանամայր Կատարինա ֆոն Ցիմերնը։

Վանքի շենքերը ավերվել են 1898 թվականին՝ նոր քաղաքապետարանի համար տեղ ազատելու համար։ Եկեղեցու շենքն այսօր ծառայում է որպես ծխական եկեղեցի քաղաքի 34 բարեփոխված ծխերից մեկի համար։ Մյունստերհոֆը, որը պատմականորեն միջնադարյան քաղաքի գլխավոր հրապարակն ու շուկան է, անվանվել է աբբայության պատվին։ *Gesellschaft zu Fraumünster* գիլդիատիպ միությունը զարգացնում է նախկին վանական միաբանության ավանդույթները։

Ֆրաումյունստեր եկեղեցի, երգչախմբի վիտրաժները՝ Մարկ Շագալի

Շագալի պատուհաններ
------------------

Աբբայության երգչախումբը ներառում է 5 մեծ վիտրաժներ, որոնք նախագծել է նկարիչ Մարկ Շագալը և տեղադրվել են 1970 թվականին։ 5-ից յուրաքանչյուրն ունի գերիշխող գույն և պատկերում է աստվածաշնչյան պատմություն։ Ձախից (հյուսիսային պատ) աջ 5 աշխատանքներն են՝

* **Մարգարեներ**, պատկերված է Եղիայի երկինք բարձրանալը
* **Հակոբ**, ներկայացնում է նրա մաքառումը և դրախտի մասին երազները
* **Քրիստոս**, պատկերված են Քրիստոսի կյանքի տարբեր տեսարաններ
* **Սիոն**, ցույց է տալիս աշխարհի վերջն ազդարարող հրեշտակին
* **Օրենք**, Մովսեսը վերևից նայում է իր ժողովրդի տառապանքները

Նույնքան տպավորիչ է Հյուսիսային միջանցքի 9 մ բարձրությամբ վիտրաժը, որը ստեղծել է Աուգուստո Ջակոմետին 1940 թվականին։

Ֆրաումյունստերի ստորգետնյա թանգարան
-----------------------------------

1900 թվականի վերջին վերանորոգումից ի վեր Ֆրաումյունստերի աբբայության երգչախմբի տակ գտնվող կրիպտեն փակվել էր և հանրության համար հասանելի է դարձել 2016 թվականի հունիսի 19-ից։ Եկեղեցու ամենահին մասում պահպանվել են աբբայության սուրբ մասունքները մինչև Ցյուրիխի ռեֆորմացիան արգելել է սրբերին հռոմեական կաթոլիկական երկրպագությունը։ Կրպտեի հիմքերը թվագրվում են 9-րդ դարին, երբ աբբայությունը հիմնադրվել է։ Կրիպտեն նաև ներառում է Ցյուրիխում Ռեֆորմացիայի պատմության, ճարտարապետության և տեղական պատմության ցուցադրություն, որն ուղեկցվում է մուլտիմեդիա տեղեկատվական համակարգով, ցուցադրված են դամբարանի հիմքի բեկորները և ինչպես է եկեղեցին վերակառուցվել սկզբնական ռոմանական շինարարության փուլից մինչև իր ներկայիս գոթական տեսքը՝ պատասխանատու հնագետ Դոլֆ Վիլդի ղեկավարությամբ։

Հարմարություններ
----------------

Տարեկան ունենալով շուրջ 500,000 այցելու, Ֆրաումյունստերը 2016 թվականի հունիսից մշակել է այցլեուների հաճախումների նոր կառավարում։ Մինչև 60 հոգանոց այցելուների խմբերը հունիսի 20-ից ընդունվել են միայն պայմանավորվածությամբ և միայն սահմանված ժամկետներում։ Էքսկուրսիաները թույլատրվում են միայն «շշուկով» և հավատարմագրված էքսկուրսավարների կողմից, ձմռանը ժամը 10։00-16։00, ամռանը՝ համապատասխանաբար մինչև 17։00 և 18։00։

Երգեհոն
-------

6,959 խողովակներով հանդերձ Ֆրաումյունստերի երգեհոնը ամենամեծն է Ցյուրիխի կանտոնում։

Վանամայրեր
----------

* Հիլդեգարդ (828-856 կամ 859), Ֆրաումյունստեր աբբայության առաջին աբբայուհին
* Կատարինա ֆոն Ցիմերն (1478-1547), աբբայության վերջին աբբայուհին

Ազգային նշանակության մշակութային ժառանգություն
----------------------------------------------

Ազգային և տարածաշրջանային նշանակության մշակութային արժեքների շվեյցարական ցանկում Ֆրաումյունստերը նշված է որպես ազգային նշանակության A դասի օբյեկտ։

Գրականություն
-------------

* Peter Vogelsanger։ *Zürich und sein Fraumünster. Eine elfhundertjährige Geschichte (853–1956)*. NZZ Libro, Zürich 1994, 3-85823-515-6

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Florian Niedermann (2016 թ․ հունիսի 18). «Das Zürcher Fraumünster offenbart seinen geheimen Schatz» (German). Limmattaler Zeitung. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 19-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 20-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «Agenda» (German). Fraumünster. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 20-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  «A-Objekte KGS-Inventar» (PDF). Schweizerische Eidgenossenschaft, Amt für Bevölkerungsschutz. 2015 թ․ հունվարի 1. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրաումյունստեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12603594 · BNF: 120615636 · GND: 4135037-6 · ISNI: 0000000121572006 · LCCN: n85318093 · VIAF: 130260240 · WorldCat VIAF: 130260240 |

 |

 |