recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը Չեռնոգորիայի վարչապետ Իգոր Լուկսիչի հետ

**Գերմանա-չեռնոգորական հարաբերություններ** (գերմ.՝ Deutsch-montenegrinische Beziehungen), դիվանագիտական հարաբերությունները Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության և Չեռնոգորիայի միջև։

Չեռնոգորիայի և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 2006 թվականի հունիսի 14-ին կնքված համաձայնագրով՝ այն բանից հետո, երբ Չեռնոգորիան և Սերբիան դարձան միմյանցից անկախ պետություններ։

Ներկայումս Պոդգորիցայում գործում է Գերմանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանություն, իսկ Բեռլինում՝ Չեռնոգորիայի դեսպանություն։ Ավելին՝ Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում գործում է նաև Չեռնոգորիայի պատվո հյուպատոսություն։

Գերմանիան և Չեռնոգորիան իրար կողքի կռվել են Աֆղանստանի պատերազմում՝ որպես խաղաղապահ ուժեր։ Ե՛վ Գերմանիան, և՛ Չեռնոգորիան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի Կազմակերպության ակտիվ անդամներ են։

Չեռնոգորիան միտումներ ունի միանալու Եվրոպական Միությանը, որին աջակցում է Գերմանիայի կառավարությունը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չեռնոգորիայի հետ Գերմանիայի հարաբերությունների դաշնային պաշտոնական ծառայություն
* Պոդգորիցայում Գերմանիայի դեսպանատուն
* Բեռլինում Չեռնոգորիայի դեսպանատուն
**Էլզա Գյոբել-Օյլեր** (շվեդերեն՝ Elsa Giöbel-Oyler, հոկտեմբերի 16, 1882(1882-10-16), Hällefors Municipality, Էրեբրու, Շվեդիա - փետրվարի 11, 1979(1979-02-11), Նորա), շվեդ նկարչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Էլզա Գյոբել-Օյլերը ծնվել է 1882 թվական հոկտեմբերի 16-ին Էրեբրուում։ Նա որսորդ Ադրիան Գյոբելի (*Adrian Giöbel*) և նրա կնոջ՝ Մարիա Ֆրիգելիուսի (*Maria Frigelius*) դուստրն էր, Սելմա Գյոբելի բարեկամուհին։ Ընտանիքը խորը գերմանական արմատներ ուներ՝ Անգլիա էր տեղափոխվել Գերմանիայից։

Էլզան նկարել սկսել է 1903 թվականից, 1904 թվականին մեկնել է Ստոկհոլմ՝ ուսումնասիրելու գեղանկարչություն։ Այնտեղ ծանոթացել է նկարիչներ Ռիչարդ Բերգի և Կարլ Նորդստրյոմի հետ։ 1905 թվականին որոշ ժամանակ աշխատել է Բերգի արվեստանոցում, որտեղ հիմնականում նկարել է նատյուրմորտներ։ Միևնույն ժամանակ ինքնուրույն արվեստ է ուսումնասիրել Աննա Սալստրյոմի (1876-1956) հետ, որը դարձել է նրա մտերիմ ընկերը։

1905 թվականի աշնանը Էլզան սկսել է գեղարվեստ ուսումնասիրել Շվեդական նկարիչների ասոցիացիայի *Konstnärsförbundets skola* դպրոցում՝ Ռիչարդ Բերգի մոտ, իսկ 1907 թվականին Սոլնասկոգենում Կարլ Նորդստրյոմի ղեկավարությամբ ինտենսիվորեն աշխատել է պերճամոլ և մերկ աշակերտների հետ։ 1911 թվականին Էլզան ուսումնական ուղևորություն է կատարել Բեռլին և Դրեզդեն, սակայն այնտեղից ստացած տպավորությունների ներքո Էլզան կորցրել է իր գեղարվեստական վստահությունը։ Գերմանիայից հետո նա մեկնել է Անգլիա, որտեղ ամուսնացել է գրող Ֆիլիպ Օյլերի հետ, որը հիացավ նրա Շվեդիայից բերած նկարներով, քանի որ ուներ բավականին նուրբ անգլիական ճաշակ։ Հետագայում նկարների մեծ մասն այրվեցին, պահպանվեցին միայն նկարչուհու վաղ շրջանի նկարները, որտեղ պատկերված էին նրա ընտանիքի անդամները։

Էլզա Գյոբել-Օյլերը Անգլիայում այցելել է մի շարք գեղարվեստական ցուցահանդեսներ, այդ թվում 1928 և 1929 թվականներին Սաուտհեմպտոնի գեղարվեստի ընկերություն (*Southampton Art Society*), 1929 թվականին Լոնդոնի Թագավորական ակադեմիա և 1937 թվականին Լոնդոնի Վերածննդի դարաշրջանի պատկերասրահ (*Renaissance Art Galleries*): Ամուսնու մահից հետո 1939 թվականին նա վերադարձել է Շվեդիա՝ Յարլե փոքրիկ քաղաք, որտեղ էլ երկար ընդմիջումից հետո վերսկսել է գեղանկարչական աշխատանքները, հիմնականում ծաղկային թեմաներով։ 1952 թվականին Էրեբրուում կազմակերպել է անհատական հետահայաց ցուցադրություն։

Էլզա Գյոբել-Օյլերի աշխատանքները հիմնականում իրենցից ներկայացնում են նատյուրմորտներ, բնանկարներ և մերկ պատկերներ։ Նրա նկարները գտնվում են Ստոկհոլմի Շվեդիայի ազգային թանգարանում և Էրեբրուի քաղաքապետարանի գեղարվեստի թանգարանում։

Էլզա Գյոբել-Օյլերը մահացել է 1979 թվականի փետրվարի 11-ին, Նորե քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  KulturNav — 2015.
2. 1 2 3 4  Շվեդիայի ազգային թանգարան — 1792.
3. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
4. 1 2  ELSA MARIA GIÖBEL–OYLER
5. ↑  Elsa Maria Giöbel

Արտաքին հղումներ
----------------

* ELSA MARIA OYLER GIÖBEL
**«Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում»** (անգլ.՝ Armenian cultural monuments in the region of Karabakh, ռուս.՝ Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 1999 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 3-րդ գիրքը (Գիրք Գ)։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է 1979 թվականի ի վեր, բայց հատկապես 1993-1996 թվականներին Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության նախաձեռնությամբ Քարվաճառի (Քյալբաջար), Քաշաթաղի (Լաչին), Քաշունիքի (Ղուբաթլի), Կովսականի (Զանգելան), Ջրականի (Ջաբրայիլ), Վարանդայի (Ֆիզուլի), Բայլականի, Ակնի (Աղդամ), Աղջաբեդու, Թարթառի (Միրբաշիր) և Պարտավի (Բարդա) շրջաններում իրականացված որոնողական և հետազոտական աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերված պատմական հուշարձանները։ Տևական մի շարք ճամփորդությունների շնորհիվ կուտակված դաշտային նյութի, ինչպես նաև գրավոր աղբյուրների (մատենագրություն, արխիվային վավերագրեր, պարբերական մամուլ, հին ու նոր քարտեզներ) համատեղ ուսումնասիրությամբ ներկայացված են շրջանի բազմաթիվ բնակավայրերն ու հնավայրերը։ Գրքում ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող, գծապատկերներ, պատմական և ժամանակակից արժեքավոր լուսանկարներ։

«Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում» գիրքը հրատարակվել է Հայաստանի Հանրապետության Պատմության և մշակույթի հուշարձանների պաշտպանության և օգտագործման գլխավոր վարչության և Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Արվեստի ինստիտուտի գիտական խորհուրդների երաշխավորությամբ։ Տպագրվել ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչությունում։ Գրքի հրատարակման աշխատանքները հովանավորել են բոստոնաբնակ տեր և տիկին Ժոզեֆ Մելիքյանները, ինչպես նաև Տեր Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճյանը։ Գիրքը նվիրվում է Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին։

Տես նաև
-------

* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Սամվել Կարապետյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում» գրքի մասին տեղեկություններ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կայքում Archived 2019-03-02 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
Հայ հնագույն հեթանոս, դրամայի հերոսը ճակատագրի հանդիման կանգնած մարդն է՝ որպես հավերժ, կալանավոր։ Այս առասպելը տարբեր համատեքստերով հիշատակվում է 5-րդ դարի գրական աղբյուրներից մինչև Հայսմավուրքը (12-15-րդ դարեր)։

Հայ հնագույն դրաման թեմատիկ ընդհանրություններ ունի նաև «հավերժական վերադարձի առասպելի» հետ, որը խորհրդանշում է տիեզերական պարբերականությունը (ցիկլ)։ Ավելի ակնհայտ է կապը պրոմեթևսյան (հունական) թեմայի, նաև շղթայվածի առասպելի իրան, և կովկասյան տարբերակների հետ, որոնցից միայն հունական տարբերակն ունի ծիսադրամատիկական մարմնավորում։

Հայկական տարբերակ
-----------------

Հայկական տարբերակը բնորոշվում է որպես դրամա-մարգարեություն, որը կապված է սիդերական տարվա (երկնային լուսատուների լրիվ շրջապտույտը) և, ամենակարևորը, Շիդար աստծու 2 նշանակությամբ (նզովք և շղյտա) անվան հետ։ Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց»-ի 1-ին մասի վերաձևված սյուժեն տիպաբանորեն նման է Սաքսոն Քերականի «Ասք Ամլեդուսի մասին» զրույցին, որի գեղարվեստական վերաիմաստավորումը Շեքսպիրի «Համլետ» ողբերգությունն է, որտեղ «ժամանակը կապը կտրել է» միտքն ակնհայտորեն ունի խորհրդապաշտ. հիմք։

Պոեմների ընդհանուր հիմքը
------------------------

Հին բաբելական պոեմում «ես բանտարկված Եմ սեփական մարմնիս բանտում» արտահայտությունը դրամատիկական բոլոր իրավիճակների ընդհանուր հիմքն է. թեմատիկ պայմանաձևը միջազգային է, սակայն «ժամանակի շղթան» ամրացնելու ծեսը հայտնի է հայկական միջնադարյան գրական աղբյուրներից և հանգում է տիեզերաբանական հնագույն պատկերացումներին։ «Սասնա ծռեր» էպոսում ժայռի մեջ բանտարկված Մհերը, որ զսպված ուժի և սպասվող փրկության խորհրդանիշն է, նայում է «ճակատագրի անիվին» (համաստեղությունների շրջան), որն արտացոլված է առաջավորասիական հորոսկոպում։

Դրամայի ծագման խնդիրը
---------------------

Դրամայի ծագման խնդիրն արծարծվում է արևապաշտական և բուսապաշտական տեսություններով։ Հայ հնագույն դրամայի սկզբնավորումը բացատրվում է արևապաշտության տեսությամբ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ջամբո** (անգլ.՝ Jumbo՝ մոտավորապես 1860 թվականի դեկտեմբեր, Էրիթրեա - 1885 -ի սեպտեմբերի 15, Սեյնթ-Թոմաս, Օնտարիո, Կանադա)՝ սավանայան փիղ (լատ.՝ Loxodonta africana) (համարվում է աֆրիկական փղերի (*Elephas africanus rotschildi*) անցյալում անհայտ տեսակ) , պատմության մեջ համաշխարհային ճանաչում ստացած առաջին կենդանաբանական այգու և կրկեսային կենդանին։ 1862 թվականին բերվել է Աֆրիկայի փարիզյան բուսաբանական այգու մոտ գտնվող գազանանոց։ 1865 թվականից պահվում էր Լոնդոնի կենդանաբանական այգում, որտեղից 1882 թվականին վաճառվել է ամերիկացի ձեռնարկատեր և հաղորդավար Ֆինաես Թեյլոր Բարնումին։ Մահացել է երկաթուղու վրա դժբախտ պատահարի պատճառով։ 19-րդ դարի վերջից մինչ օրս Թաֆթսա համալսարանի (ԱՄՆ) թալիսմանն է։

Կենսագրություն
--------------

Մինչև 19-րդ դարը աֆրիկյան ծագման փղերը Եվրոպայում հայտնվում էին հազվադեպ. եվրոպական գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է Ջամբոյի ընդամենը 3 նախորդների մասին։ 13-րդ դարում Թաուերի գազանանոցում պահվում էր մի աֆրիկյան փիղ, որին 1255 թվականին Անգլիայի Հենրիխ III թագավորին նվիրել էր Ֆրանսիայի Լյուդովիկոս IX թագավորը։ 15-րդ դարի եվրոպական նկարազարդումների շարքում, այդ թվում՝ գերմանացի նկարիչ Մարտին Շոնհաուերի «Փիղ» (մոտ 1485) հայտնի փորագրության մեջ հանդիպում են աֆրիկական փղերի պատկերներ, որ Պորտուգալիայի արքա Ժունար III-ի կողմից ուղարկվել էին Հռոմեական Սրբազան կայսրության Ֆրիդրիխ III կայսերը։ 1668 թվականին Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIV-ը նույնպես աֆրիկական փիղ է նվեր ստացել Պորտուգալիայից։

1862 թվականի փետրվարին Սետիտե գետի ափին՝ Աբիսինիում (ներկայիս Էրիթրեայի տարածք) խամրան ցեղի արաբ որսորդները, որոնց վարձել էր կոլեկցիոներ Յոհան Շմիդտը (գերմ.՝ Johann Schmidt), որսացին աֆրիկյան փղի ձագ, որի հասակը կազմում էր մոտավորապես 1 մետր։ Նույն թվականին Շմիդտը փղին վաճառեց Աուստերլից կայարանին կից բուսաբանական այգու գազանանոցին։ 1865 թվականի հուլիսի 28-ին փիղը և զույգ եքիդնաներ փոխանակվեցին Լոնդոնի կենդանաբանական այգուց բերված ռնգեղջյուրի հետ և տեղափոխվեցին Լոնդոն։ 
Լոնդոն տեղափոխվելու շնորհիվ կենդանիները փրկվեցին բռնի մահից. Ֆրանկո-պրուսական պատերազմների (1870-1871 թթ.) ընթացքում գերմանացիների կողմից Փարիզի պաշարման ժամանակ Փարիզի քաղցած բնակիչները սպանեցին ու կերան գազանանոցում պահվող բոլոր կենդանիներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Chambers, 2008, էջ 13
4. ↑  *Lydekker, Richard.* The Ears as a Race-Character in the African Elephant // *Proceedings of the General Meetings for Scientific Businesses of the Zoological Society of London*. — L.: Messrs. Longman, Green, and Co. 1907. — P. 399.
5. ↑  Chambers, 2008, էջ 12
6. ↑  *Oettermann, Stephan.* Die Schaulust am Elefanten. Eine Elephantographia Curiosa. — Frankfurt am Main: Syndikat, 1982. — S. 101—104. — ISBN 3-8108-0203-4
7. ↑  Chambers, 2008, էջ 10
8. ↑  Bondeson, 1999, էջեր 96—97
9. ↑  Bondeson, 1999, էջ 97

Արտաքին հղումներ
----------------

*Francis Storrs.* The Great Barnum Fire: An Oral History. January 17, 2017 (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1194347134 · LCCN: no2014138969 · VIAF: 311471366 · WorldCat VIAF: 311471366 |

 |
**Mama, I'm Coming Home**, անգլիական ծանր մետալ խմբի երգիչ Օզզի Օսբորնի 1991 թվականին թողարկված «No More Tears» ալբոմի 3-րդ երգն է։ Երգը նրա կնոջ և մենեջեր Շարոն Օսբորնիի մասին է, ում մականունը «մամա» է և իր սպառնացող մեկուսացման մասին։ Երգը գրվել է Զակ Ուայլդի՝ Օսբորնի վաղեմի կիթառահարի, ով Black Label Society ծանր մետալ խմբից էր և Motörhead խմբի Լեմմի Քիլմիսթերի կողմից։ Լեմմին եղել է No More Tears ալբոմի երգերի գրողը և գրել է "Mama I'm Coming Home", "Hellraiser" (որը մոտորհեդը նույնպես կատարել է), "Desire" և "I Don't Want to Change the World" երգերը։

«Բիլլբորդ հոթ 100» ցանկում Օսբուրնի այս երգը զբաղեցրել է 28-րդ տեղը, այն նաև զբաղեցրել է 2-րդ տեղը Բիլլբորդի հիմնական ռոք երգերի մեջ։

Տեսահոլովակներ
--------------

Երգի համար ստեղծվել են երկու տեսահոլովակներ։ Առաջինը սյուրռեալիստական տեսահոլովակ էր, որը Օսբորնը չհավանեց, քանի որ չէր համապատասխանում երգին։ Այնուհետև նա ստեղծեց երկրորդ տեսահոլովակը Սամվել Բայերի հետ, որը նա ավելի շատ հավանեց։ Օսբորնը համադրեց Նիրվանայի «Smells Like Teen Spirit» երգի մշուշոտ ծխի էֆեկտի հետ։ Դա նույնպես կատարվեց Բայերի աջակցությամբ։

Կազմ
----

* Օզզի Օսբորն՝ վոկալ
* Զակ Ուայլդ՝ կիթառ
* Բոբ Դայնսլեյ՝ բաս
* Ռանդո Կաստիլո՝ հարվածային գործիքներ
* Թոմ Ֆլետչեր՝ պրոդյուսեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բիլլբորդ
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հանրապետության հրապարակ (այլ կիրառումներ)

**Հանրապետության հրապարակ** (չեխ․՝ Náměstí Republiky), Չեխիայի մայրաքաղաք Պրահայի կենտրոնական հրապարակը, որը գտնվում է Հին քաղաքի հրապարակի արևելյան մասում։

Մինչև 20-րդ դարի 1916 թվականը հրապարակը կոչվել է Յոզեֆսկի հրապարակ, ապա դրանից հետո վերանվանվել է և կրել Ֆրանց Յոզեֆ II-ը անունը, ի պատիվ Չեխոսլովակիայի ազգային հերոսի։

Նախկինում այս տարածքով անցել են տրոլեյբուսի և տրամվայի գծեր։ 1984 թվականին տրամվայի գծերը հանվել են, իսկ այդ իրադարձությունից հետո աստիճանաբար դրանք փոխարինվեցին ավտոմեքենաների ճանապարհներով և նրա շրջակայքը վերածվեց երթևեկության կենտրոնի։ Այստեղ կառուցվել է նաև մետրոյի կայարան, նախկին տրամվայի գծի տեղում։ 21-րդ դարում այս տարածքում կատարվեցին պեղումներ, որի արդյունքում հրապարակում կառուցվեց հնագիտական թանգարան։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Չեխիայի տարածքային նույնականացման, հասցեների և անշարժ գույքի (ՌՈՒՅԱՆ) ​​գրանցամատյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրահայի հանրապետական հրապարակ (ռուս.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge554044 |

 |
Գամետների շարժը սերմնահեղուկում
**Գամետ** (հուն․՝ γᾰμετή - կին[1], γᾰμέτης - ամուսին), ռեպրոդուկտիվ բջիջներ են, որոնք ունեն քրոմոսոմների հապլոիդ հավաքակազմ։ Մասնակցում են գամետային և սեռական բազմացման գործընթացներին։ Երկու գամետների միաձուլման արդյունքում առաջանում է զիգոտ, որը վերափոխվում է առանձնյակի (կամ մի խումբ առանձնյակների)։ Տվյալ առանձնյակը երկու ծնողներից ժառանգում է այն գամետների միջոցով ժառանգված առանձնահատկությունները։

Ձևաբանություն և գամետոգամիայի տեսակներ
--------------------------------------

##### Իզոգամ

Իզոգամ (հունարեն՝ isos` հավասար, gamos` ամուսնություն) սեռական պրոցեսը, երբ միաձուլվում են երկու շարժուն, իրարից մորֆոլոգիապես չտարբերվող գամետներ։

##### Անիզոգամ

Անիզոգամ (հունարեն՝ anisos` անհավասար) է կոչվում այն սեռական պրոցեսը, երբ միաձուլվում են երկու տարբեր չափսերի շարժունակ գամետներ։

##### Օօգամ

Սպերմատոզոիդ և ձվաբջիջ
Օօգամ (հունարեն՝ oon` ձու) սեռականի ընթացքում միաձուլվում են իգական սեռական օրգանում՝ օօգոնիումում առաջացած խոշոր աշարժ ձվաբջիջը և արական սեռական օրգանում՝ անթերիդումում գոյացած մտրակներով օժտված, մանր սպերմատոզոիդները կամ անշարժ սպերմացիումները։

Տարբերվում են 2 տեսակի գամետներ՝ արական և իգական, քիչ շարժունակ արական գամետներ՝ սպերմատոզոիդներ, և մեծ անշարժ իգական գամետներ՝ ձվաբջիջներ։ Գամետների չափսերի տարբերերությունները պայմանավորված է նրանով, որ ձվաբջիջները պարունակում են սննդանյութեր, այնքան որ բավականացնի սաղմի սկզբնական ձևավորմանը։
Արական գամետներ՝ սպերմատոզոիդներ, կենդանիների և շատ բույսերի մոտ շարժուն են և սովորաբար կրում է մեկ կամ մի քանի մասերից։

Տես նաև
-------

* Գամետոգենեզ
* Հոմոցիտ
* Ձվաբջիջ
* Սպերմատոզոիդ
* Փոշոտում
* Սոմատիկ բջիջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «gamete»։ Online Etymology Dictionary
**Միմինգական սարահարթ** (գերմ.՝ Mieminger Plateau), լեռնային կտուր ծովի մակարդակից 850-ից 1000 մետր բարձրության վրա, ավստրիական Տիրոլ հողի Վերին Իննյան հովտի՝ Միմինգական լեռնաշղթայի հարավային ստորոտում։ Նա ընդգրկում է Վիլդեմինինգի, Միմինգի, Օբշտաիգի և Մյեցի քաղաքները։

Լեռնային սարահարթը կազմված է վերգետնյա մորենայից և մանրախեճից, ենթադրաբար վերջին սառցե դարաշրջանի ժամանակներից, Սարահարթի հարավում սահմանափակում է Ախբերգյան լեռնաշղթայով (գերմ.՝ Achbergzug), որը առաջացել է այսպես կոչված «գլխավոր դոլմիտով»։

Սարահարթը ունի 14 կմ երկարությամբ և մինչև 4 կմ լայնությամբ տարածք։ Բացառությամբ Տելֆս և Մյեց քաղաքների մոտակայքի տարածքների, այն կտրուկ կտրվում է Ինն գետի հովիտ, և ավարտվում է արևմուտքում Խոլցլյատիենի թամբ։ Տելֆսաից սարահարթով մինչև թամբեր անցնում է կարևոր Միմինգական մայրուղին (В189), որը շարունակվում է ուրիշ համարով մինչև Գուրգլտալյա և Ֆերն լեռնանցք և ավելի հեռու դեպի Աուգսբուրգ։ Այդ ճանապարհը Տելֆսայից մինչև Մեցա հավանաբար օգտագործվել է դեռևս հնագույն ժամանակներից (Կլավդիյա Ավգուստի ճանապարհը), որի մասին վկայում է չթվագրված մղնացույց սյունը Խոլցլյատիենի մոտ։

Տարածքը բնորոշվում է փոքրիկ բաժանումներով դաշտերի և արոտավայրերի, որոնք հետզհետե փոխարինվում են խեժափիճի մարգագետիններով և բաց անտառներով։ Սարահարթում կա տարբեր հետյոտային և հեծանվային ճանապարհների ցանց, իսկ ձմռանը դահուկավազքի ճանապարհներ և այն համարվում է հանգստի հանրահայտ վակր։

Տեսարան արևելքից դեպի Իննյան հովիտ և Միմինգական սարահարթՏեսարան արևելքից դեպի Իննյան հովիտ և Միմինգական սարահարթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Официальный туристический сайт плато

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sonnenplateau Mieming & Tirol Mitte Archived 2013-08-20 at the Wayback Machine. Tourist Association Innsbruck and its holiday villages, official website
* Mieming Plateau private website
* Mieming Plateau Protected Area Archived 2007-11-18 at the Wayback Machine. Tyrol
**Էջմիածնի կամավորական ջոկատ, կամավորական զորամիավորում**։ Կազմավորվել է 1990 թվականին Էջմիածին քաղաքում՝ Էջմիածնում և շրջանի գյուղերում 1988 թվականին ստեղծված ջոկատների միավորումով։ 1992 թվականին ջոկատի հիմքի վրա ստեղծվել է Էջմիածնի 5-րդ կամավորական գումարտակը։ 1993 թվականին գումարտակն ընդգրկվել է ՀՀ բանակի 5-րդ բրիգադի կազմում։ 1990 թվականի նոյեմբերին ջոկատի 13 մարտիկներ հրամանատար Մ. Գրիգորյանի հետ ձերբակալվել են խորհրդային բանակի կողմից, բայց որոշ ժամանակ անց գերությունից ազատվել։

1989-1994 թվականներին ջոկատները մասնակցել են Արցախի Հանրապետության Հադրութի (Մելիքաշեն, Հախլլու, Խրմնջուղ, Դուդուկչի, Էդիլլու, Աղբուլաղ, Տող, Հողեր), Մարտակերտի (Հաթերք), Ասկերանի (Խոջալու), Շուշիի (Քարինտակ, Շուշի), Քարվաճառի, Ֆիզուլիի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Մ. Գրիգորյանը (ընդհանուր հրամանատար), Հ. Նավասարդյանը, Ա. Հարությունյանը։ Շրջանի կամավորական ջոկատների կազմավորման գործում նշանակալից դեր է ունեցել ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր Համլետ Նահատակյանը։ Ջոկատից Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել է 21, «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով՝ 24, «Արիության» մեդալով՝ 57 ազատամարտիկ։ Ջոկատի չորս անդամ (Մ. Գրիգորյան, Գ. Մելքոնյան, Ս. Սարոյան, Լ. Երանոսյան) ստացել են ՀՀ բանակի գեներալի կոչում։ Մ. Գրիգորյանին շնորհվել է «Արցախի հերոս» Արցախի Հանրապետության բարձրագույն կոչումը։ Ջոկատից զոհվել է 93 ազատամարտիկ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Գայանե Սարգսի Մարգարյան** (մայիսի 20, 1963(1963-05-20), Ալմաթի, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դաշնակահարուհի, արվեստագիտության թեկնածու (2007), պրոֆեսոր (2011)։

Կենսագրություն
--------------

Գայանե Մարգարյանը ծնվել է 1963 թվականի մայիսի 20-ին Ալմա Աթայում։ Սովորել է Թբիլիսիի № 6 երաժշտական դպրոցում։ 1982 թվականին ավարտել է Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտական ուսումարանի, իսկ 1987 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի (Ա. Ամբակումյանի դասարան) դաշնամուրի բաժինները։ 1990-2004 թվականներին աշխատել է Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտական ուսումարանի դաշնամուրի բաժնում, 1993 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (2009 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 2009 թվականին դարձել է Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժնի վարիչ։ 2008 թվականին դարձել է Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանի պրոֆեսոր։

Ուսումասիրությունները վերաբերում են համաշխային դասական, ժամանակակից և հայ երաժշտությանը, մշակութաբանությանը։ Հեղինակել է ուսումնամեթոդական ձեռնարկ։

Մատենագիտություն
----------------

* О педализации. В помощь педагогумузыканту, Е. 2004.
* Фортепианный концерт и его разновидности в творчестве армянских композиторов: Тенденции развития (1950–1980-е гг.). Некоторые вопросы интерпретации, Е. 2009.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Կենսաբանական էկոհամակարգերում** գտնվող որոշակի տեսակներ կարող են կատարել այնպիսի կարևոր դեր, որ որոշում են մյուս տեսակների էկոհամակարգում պահպանվելու հատկությունը։ Այսպիսի տեսակները ազդում են էկոհամակարգերի ստեղծման վրա ավելի շատ, քան թե առանձնյակների թվաքանակը և կենսազանգվածը։ Բնապահպանների համար առաջնային է այս տեսակների պահպանությունը, քանի որ նրանց վերացումից հետո կսկսեն վերանալ նաև այդ տարածքի շատ ուրիշ տեսակներ։ Խոշոր գիշատիչները, օրինակ, գայլերը, համարվում են համեմատաբար ավելի կարևոր տեսակներ, քանի որ դրանք կարգավորում են խոտակերների պոպուլյացիաների առանձնյակների քանակությունը։ Գայլերի բացակայության դեպքում եղնիկների և այլ խոտակերների քանակը այնքան կմեծանա, որ տեղի կունենա բուսածածկույթի անհետացում և դրա հետևանքով կբերի նաև բուսածածկույթի հետ կապված միջատների անհետացմանը և հողային էռոզիային։ Տրոպիկական անտառներում ֆիկուսները համարվում են գլխավոր խումբ, որոնք ապահովում են մի շարք թռչունների և կաթնասունների գոյությունը իրենց պտուղներով այն շրջանում, երբ այդ կենդանիների կողմից նախընտրվող սնունդը բացակայում է։ Կուղբերը նույնպես գլխավոր տեսակ են, քանի որ իրենց ամբարտակների շնորհիվ նրանք ստեղծում են խոնավ ապրելավայրեր, որոնք օգտագործվում են տարբեր այլ տեսակների կողմից։ Գլխավոր են նաև պաթոգեն օրգանիզմների և մակաբույծների տեսակները, որոնք կարգավորում են իրենց տերերի թվաքանակը։ Միակ հիմնական տեսակի ոչնչացումը, եթե նույնիսկ այն զբաղեցնում է կենսազանգվածի շատ չնչին հատվածը, կարող է հիմք հանդիսանալ մի շարք իրար հետ կապված տեսակների զանգվածային ոչնչացմանը, որը կոչվում է մահվան հեղեղ։ Այս ամենի հետևանքով առաջանում է շատ քիչ բազմազանությամբ օժտված էկոհամակարգ և եթե նույնիսկ հիմնական տեսակը վերադառնա էկոհամակարգ, ապա այն չի վերադառնա իր նախնական վիճակին, երե արդեն անհետացել են նրա մյուս անդամները և խախտվել են շրջակա միջավայրի բաղադրիչները (օրինակ՝ հողը)։

Բացի տեսակներից, էկոհամակարգի համար հիմնական են համարվում նաև ռեսուրսները։ Բնական արգելոցները հիմնականում համեմատվում և գնահատվում են իրենց տարածքով, քանի որ ավելի մեծ արգելոցներում ավելի շատ տեսակներ են ապրում։ Հենց ինքը տարածքը այնքան կարևոր չէ, որքան նրանում գտվող ապրելավայրերը և ռեսուրսները։ Բնության որոշակի պաշարներ կարող են պարունակել հիմնական տեսակների կամ ռեսուրսների խումբ, որոնք զբաղեցնում են պահպանվող տարածքի միայն չնչին մասը, չնայած որ համարվում են հիմնականը էկոհամակարգի մյուս տեսակների համար։ Օրինակ՝ գետերի և գետակների մեծ խորությունները կարող են հանդիսանալ մի շարք ձկների և այլ տեսակների համար միակ օթևանը չոր սեզոնի ժամանակ, երբ ջրի մակարդակը կտրուկ իջնում է։ Այդ հատվածները կարող են դառնալ նաև խմելու ջրի միակ փրկող աղբյուրները մոտակա տարածքում ապրող կենդանիների համար։ Մի շարք ծառերի կոճղերը անհրաժեշտ են տարբեր թռչուններին և կաթնասուններին սերունդի ստեղծման և դաստիարակման համար։ Երբ որ մահացած ծառերի կոճղերը կտրում են, այդ տեսակները դադարում են բազմանալ, չնայած որ անտառը ուրիշ ոչ մի հատկանիշով չի փոխվում։
**Խոլոպներ**, ֆեոդալական կախման մեջ գտնվող և իրավական դրությամբ ստրուկներին նման մարդկանց կատեգորիա Ռուսական պետությունում, IX - XVII դդ.։

«Խոլոպներ» տերմինը տարեգրության մեջ առաջին անգամ հիշատակվում է 986 թվականին։ Ըստ օրենքի խոլոպը իր էր, որի հետ տերը կարող էր վարվել ցանկացած ձևով (սպանել, վաճառել, պարտքի դիմաց տալ ուրիշին և այլն)։ Խոլոպներ էին դառնում ռազմագերիները, ինքնավաճառվածները, պարտքի դիմաց կամ հանցագործության համար վաճառվածները, խոլոպուհու հետ ամուսնացողները։ Խոլոպների մի մասը լրացնում էր իշխանական, այդ թվում զինվորական ծառաների շարքերը, օգտագործվում էր հողագործական աշխատանքներում, ավելի ուշ՝ զբաղվում արհեստներով, գյուղատնտեսական աշխատանքով, վարչական գործունեությամբ։

XVI դարի կոռային տնտեսության մեջ խոլոպների դերն ու տեղը նվազեց՝ գյուղացիներին ճորտային շահագործման ոլորտը ներգրավելու հաշվին, և դարավերջից առավել տարածվեց ու մասսայական դարձավ ծառայողական խոլոպությունը։ XVII դարի վերջից երևան եկան հողին ամրացված, իրենց տնտեսությունն ունեցող և բահրա վճարող խոլոպներ, իսկ XVIII դարի սկզբներին միախառնվեցին ճորտերի հետ։ Խոլոպները մասնակցել են XVII դարի գյուղացիական ապստամբություններին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 68)։*  |
**Կիմ Հայկի Շուքուրյան** (հուլիսի 26, 1924(1924-07-26), Նոր Բայազետ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 1, 2000(2000-03-01), Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ, քիթկոկորդականջաբան (օտորինոլարինգոլոգ), վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1967)։ Հայաստանի գիտության վաստակավոր գործիչ (1990)։ ԽՄԿԿ անդամ 1947 թվականից։

Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս Սամվել և Հայաստանի վաստակավոր բժիշկ Արթուր Շուքուրյանների հայրն է։

Կենսագրություն
--------------

1947 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ 1962 թվականից եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի քիթ-կոկորդ-ականջի հիվանդությունների ամբիոնի վարիչը։ Շուքուրյանը ՀԽՍՀ-ում առաջինն է կիրառել լսողությունը վերականգնող վիրահատությունները։ Գիտական աշխատությունները հիմնականում նվիրված են անգինաների և քրոնիկական նշիկաբորբերի ախտածնության մեխանիզմների պարզաբանման, դրանց ախտորոշման և բուժման հարցերին։ Շուքուրյանը ՀԽՍՀ քիթ-կոկորդ-ականջաբանների գիտական ընկերության նախագահն է (1970 -1990), ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր քիթկոկորդականջաբան (1970-1990)։ 1985-1990 թթ. եղել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

Պարգևներ
--------

* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* Մխիթար Հերացու մեդալ, 1999

Երկեր
-----

* Համառոտ տեղեկագիրք ականջի, քթի և կոկորդի հիվանդությունների, Ե. 1973 (համահեղինակ)։
* Ականջի, քթի և կոկորդի հիվանդություններ, Ե. 1982։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8510 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 603)։*  |
Ազգերի լիգայի մանդատային տարածքների քարտեզ
**Մանդատային տերիտորիաներ**, Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Գերմանիայի նախկին գաղութների և Օսմանյան Թուրքիայի որոշ տիրույթների ընդհանուր անվանումը, որոնք Ազգերի լիգայի մանդատով հանձնվել էին հաղթող պետությունների կառավարմանը։ Մանդատային համակարգով փաստորեն սահմանվում էր գաղութային տիրապետության նոր՝ քողարկված կարգ, հօգուտ Անգլիայի ու Ֆրանսիայի։ Ըստ Ազգերի լիգայի ստատուտի, Մանդատային տերիտորիաի մեջ ներառվող տերիտորիաները այս կամ այն պետության կառավարման էին հանձնվում, նկատի ունենալով, որ նրանք տվյալ պահին ի վիճակի չեն պետական իշխանությունն իրականացնել ինքնուրույն։ Մանդատային տերիտորիաները բաժանվում էին «Α», «В», «С» խմբերի։ «А» խմբի տերիտորիաներում ձևականորեն[*փա՞ստ*] կազմակերպվում էին պետություններ՝ սեփական քաղաքացիությամբ և վարչական ապարատով։ Իրականում օրենսդրության, ներքին քաղաքականության և արտաքին հարաբերության բոլոր հարցերը, ընդհուպ մինչև լիակատար ինքնուրույնություն ստանալը, լուծում էր կառավարող՝ հանձնակատար պետությունը (Անգլիան՝ Իրաքում, Պաղեստինում, Անդրհորդանանում, Ֆրանսիան՝ Սիրիայում և Լիբանանում)։ «В» խմբի տերիտորիաներն անմիջականորեն կառավարում էր (որոշ պայմանների պահպանմամբ) հանձնակատար պետությունը (Կամերունի, Տոգոյի և Տանգանիկայի մի մասը՝ Մեծ Բրիտանիան, Կամերունի, Տոգոյի մի մասը՝ Ֆրանսիան, Ռուանդա-Ուրունդին՝ Բելգիան)։ «С» խմբի Մանդատային տերիտորիան ամբողջությամբ կառավարվում էր հանձնակատար պետության օրենքներով և համարվում այդ պետության բաղկացուցիչ մասը (Հարավ-Արեմտյան Աֆրիկա, Նոր Գվինեա, Արևմտյան Սամոա, Նաուրու, Կարոլինյան, Մարիանյան, Մարշալյան խաղաղօվկիանոսյան կղզիները)։ «В» և «С» խմբերի տերիտորիաներում հանձնակատար պետությունների իշխանությունն անսահմանափակ էր, չնայած ձևականորեն արգելվում էր ստրկավաճառությունը, զենքի և ալկոհոլի առեաուրը։ Մանդատային տերիտորիայում հանձնակատար պետությունները պարտավոր էին ապահովել խղճի ազաաություն, չկառուցել ռազմական բազաներ, չսովորեցնել հիմնական բնակչությանը ռազմական գործ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո մանդատային կարգին փոխարինել է ՄԱԿ-ի միջազգային, խնամակայության համակարգը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 218)։*  |
| **՞**Սրոհունդ Հուկերի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Թեյածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Սրոհունդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սրոհունդ |
|
|
| Տեսակ | Սրոհունդ Հուկերի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| H. hookerianum Wight et Arn

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սրոհունդ Հուկերի** (լատ.՝  H. hookerianum Wight et Arn), սրոհունդազգիներ ընտանիքի, սրոհունդ ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Մշտադալար թուփ է։ Երևանի պայմաններում իր մշտադալարությունը պահպանում է միայն համեմատաբար տաք ձմռան դեպքում, երբ նվազագույն ջերմաստիճանը -10-12 աստիճանից չի իջնում։ Ցուրտ ձմռան դեպքում տերևները (հաճախ նաև միամյա շիվերը) ցրտահարվում են և տերևաթափ բույսի տպավորություն են թողնում։ Գարնանը նոր տերևները բավականին ուշ են բացվում, որի հետևանքով թուփը ցրտահարվածի տեսք է ունենում։ ճյուղերը ուղղաձիգ են մինչև 1 մ բարձրությամբ, կարմրավուն, կլորավուն, երբեմն՝ լալկան ընձյուղներով։ Տերևադասավորությունը խաչաձև-հակադիր է։ Տերևները ձվաձև են, կամ երկարավուն-ձվաձև, 4-7 սմ երկարությամբ և 2-3 սմ լայնությամբ, բթավուն կամ սուր գագաթով, կարճ, կրճիկանման ելուստով, կաշվեկերպ են, մերկ, վերևի կողմից մուգ կապտականաչավուն, ներքևի կողմից ավելի բաց գույնի, կարմրավուն գլխավոր ջղով, նստադիր։ Ծաղիկները վառ ոսկեդեղին են, բացվելիս կիսագնդազանգականման, հետագայում'ավելի տափակ, 5-6 սմ տրամագծով, հավաք ված կիսահովանոցներում, ընդհանուր, 1-2 սմ երկարության ծաղկակոթի վրա, որոնք վերևի մասում կրում են 2 տերևային ծաղկակիցներ։ Դիխազիումները հավաքված են խոշոր ճյուղերի գագաթներին։ Բաժակաթերթիկները կլորա-ձվաձև են, գագաթում մանրատամնավոր։ Պսակաթերթիկները հակառակ-ձվաձև են, հաճախ անհավասարակող, փոսիկավոր, բաժակաթերթիկներից մոտ 3 անգամ ավելի երկար։ Առէջները սերտաճած են 5 փնջերում, որոնք 3 անգամ կարճ են պսակաթերթիկներից։ Փոշանոթները վառ դեղին են, սռնակները 5-ն են, ազատ, երկու անգամ սերմնարանից կարճ և ավելի երկար քան առէջները։ ՏուՓիկը ձվաձև է, 5 բնանի, հասունանալիս՝ դարչնագույն։ Ծաղկում է հուլիսից մինչև սեպտեմբեր։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում տարածված է Հիմալայներում, Նեպալի բարձրլեռնային շրջաններում, հյուսիսային Հնդկաստանում, հարավարևմտյան Չինաստանում։

Կիրառություն
------------

Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, լավ է աճում ինչպես ավազակավային, այնպես էլ ծանր կավային, բավարար խոնավ հողերում։ Ջերմասեր է և բավականին լուսասեր։
Բազմանում է սերմերով, կանաչ և փայտացած կտրոններով։ Թուփը շուտ է ծերանում և շարքից դուրս գալիս։ Երևանի պայմաններում աչքի չի ընկնում ցրտադիմացկունությամբ։ Կարելի է առաջարկել ՀՀի մերձարևադարձային և ցածրադիր այլ շրջանների համար, ծովի մակերևույթից մինչև 1200 մ բարձրությունների վրա։ Էկոլոգիական խումբը՝ IV: Մշակության հավանական շրջանները 9-10, 18-19, 20ա, 24-25, 28, 32։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (229)։
**Շենոնսո դղյակ** (ֆր.՝ Château de Chenonceaux), գտնվում է ֆրանսիական Էնդր և Լուարա դեպարտամենտի ոչ մեծ համանուն Շենոնսո գյուղի մոտ։ Մտնում է դղյակների թվի մեջ, որոնք սովորաբար կոչվում են Լուարայի դղյակներ։ Ունի ժողովրդական «կանացի դղյակ» անվանումը։ Ֆրանսիայում ամենից շատ այցելվող, սիրելի և հայտնի դղյակներից է։ Հանդիսանում է մասնավոր սեփականություն, բայց բաց է այցելությունների համար։

Պատմություն
-----------

Կալվածքը, որտեղ այսօր վեր է խոյանում Շենոնսո դղյակը, 1243 թվականից պատկանում էր ծագումով Օվերնիից դե Մարկ ընտանիքին։ Նրանց սեփականությունն էր այդ տեղում գտնվող ջրանցքներով շրջապատված հինավուրց ամրոցը, որը Շեր գետի ափին միանում էր բարձրացնովի կամուրջով։ Ամրոցի կողքին գտնվում էր հողմաղաց։

Կառլ 6-րդի կառավարման ժամանակ Ժան դե Մարկն իր ամրոցում տեղակայել էր անգլիական կայազոր, ինչն ստիպեց թագավորին հրամայել քարուքանդ անել բոլոր պաշտպանողական ամրությունները և ամրագրել հողերն իրենց օրինական տերերին։ Դրամական դժվարություններն ստիպում են ընտանիքին վաճառել իրենց կալվածքը Նորմանդիայում ֆինանսական գործերով համբարակ Թոմաս Բոհյեին։ 1512 թվականին նա գնեց նաև ամրոցը։ Բոհյեն բացի աշտարակից, քանդում է հին դղյակը, նոր շինությւոն կառուցելու համար։ Շինարարական աշխատանքներն ավարտվում են 1521 թվականին։ Թոմաս Բոհյեի, իսկ երկու տարի անց նաև նրա կնոջ՝ Եկատերինայի մահից հետո դղյակն անցնում է նրանց որդուն՝ Անտուանին։ Ֆրանցիսկոս 1-ինը դղյակը բռնագրավում է որպես փոխհատուցում՝ Թոմաս Բոհյեի մի շարք ֆինանսական գործերի խախտման պատճառաբանությամբ։

1547 թվականին թագավոր է դառնում Հենրիխ 2-րդը, ով դղյակը նվիրում է Դիանա դե Պուատյեին։ 1551 թվականին նա սկսում է դղյակի բարեկարգում։ Քարե կամրջի շինարարության համար Դիանայի հրամանով չափվում է Շեր գետի խորությունը։ Կամուրջը կառուցվում է Ֆիլիբեր Դելորմի նախագծով։

Դղյակը և այգին ինքնաթիռի բարձրությունից
1559 թվականին վախճանվում է Հենրիխ 2-րդը։ Թագուհին՝ Եկատերինա Մեդիչին վերադարձնում է դղյակը։ 1580 թվականին ճարտարապետ Անդրուե Դյուսերսոն իրականություն է դարձնում Ֆիլիբեր Դելորմի մտադրությունը՝ կառուցելով Շեր գետի կամրջի վրա նոր թև։ Այն երկհարկանի կառույցն իրենից ներկայացնում էր երկու երկար ճակատներ՝ հատված համաչափ իրար հաջորդող պատուհաններով։ Վերին հարկը ձևավորված էր որպես պարահանդեսային սրահ և հարուստ էր հարդարանքով, ինչպես դղյակի մնացած մասերը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Լուարայի դղյակներ
* Ֆրանսիայի դղյակներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք — Շենոնսո (ֆր.), (անգլ.), (իսպ.)
* Ֆրանսիայի հայտնի ամրոցները
* Աշխարհի ամենահեքիաթային ամրոցները Archived 2020-05-24 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4306844-3 · Mérimée: PA00097654, PA00097705, PA00097761 · SUDOC: 094545413 · VIAF: 156659958 · WorldCat VIAF: 156659958 |

 |
**Ռադու Վլադիմիրի Ալբոտ** (ռումիներեն՝ Radu Albot, նոյեմբերի 11, 1989(1989-11-11), Քիշնև, Մոլդովական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), մոլդովացի պրոֆեսիոնալ թենիսիստ, Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիայի (*ATP*) երկու մրցաշարի հաղթող (նրանցից մեկը՝ միայնակ կարգով)։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Ռադու Ալբոտը ծնվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 11-ին Քիշնևում, Մոլդովական ԽՍՀ-ում, այժմ Մոլդովայի Հանրապետություն։

Ռադուին թենիսային սպորտ է բերել հայրը՝ Վլադիմիրը, որը սկզբում մարզում էր իր որդուն։ 16 տարեկանում նա զբաղեցրել է Եվրոպայի երիտասարդների լավագույն թենիսիստների երկրորդ տեղը, շուտով հասնելով երիտասարդների աշխարհի վարկանիշում տասնմեկերորդ հորիզոնականը։ 2006 թվականին նա դարձավ պրոֆեսիոնալ թենիսիստ։

Նա նվաճել է *ATP Challenger* (Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա) շրջագայության երկու միայնակ և մեկ զույգով տիտղոս, *ITF Futures*-ի տասնչորս միայնակ և յոթ զույգով տիտղոս, ինչպես նաև *ATP World Tour*-ի մեկ զույգով տիտղոս։ 2007 թվականից նա եղել է Մոլդովայի Հանրապետության թիմի մշտական անդամ Դևիսի գավաթներում։

2015 թվականի օգոստոսի 3-ին *ATP*-ի վարկանիշում հասնելով 99-րդ հորիզոնականը, Ռադու Ալբոտը դարձավ առաջին մոլդովացի թենիսիստը *TOP-100*-ում։

Ռադի Ալբոտը իր կարիերայի հետ միաժամանակ հանդիսանում է Մոլդովայի քաղաքացիական պաշտպանության և արտակարգ իրավիճակների ծառայության աշխատակից, ունենալով լեյտենանտի կոչում։

2018 թվականի հոկտեմբերին նա հաղթել է Լյուչժոուում (Չինաստան) չելենջեր շարքի մրցաշարում, եզրափակիչում հաղթելով սերբ թենիսիստ Միոմիր Քեչմանովիչին համառ 3 սեթանոց մրցամարտում։

2019 թվականի փետրվարին Դելրեյ-Բիչ մրցաշարում Ռադուն հաղթել է *ATP* մրցաշարի առաջին տիտղոսը միայնակ կարգավիճակով։ Եզրափակիչում հաղթել է բրիտանացի թենիսիստ Դենիել Էվանսին։

Վարկանիշ տարվա վերջին
---------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Թվական** | **Միայնակվարկանիշ** | **Զույգերովվարկանիշ** |
| 2018 | 98 | **66** |
| 2017 | **87** | 211 |
| 2016 | 97 | 648 |
| 2015 | 121 | 75 |
| 2014 | 168 | 125 |
| 2013 | 169 | 186 |
| 2012 | 225 | 239 |
| 2011 | 281 | 265 |
| 2010 | 503 | 482 |
| 2009 | 726 | 536 |
| 2008 | 880 | 688 |
| 2007 | 1 038 | 1 386 |
| 2006 |  | 1 447 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Раду Албот
2. 1 2  Молдавский теннис — Раду Албот

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Archived 2018-02-06 at the Wayback Machine.
* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ATP · ITF · Olympic Channel · Sports-Reference.com |

 |
**«Այծի մասին»** (ռուս.՝ «Про козла»), խորհրդային տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ-հեքիաթ, որ ստեղծվել է ռեժիսորներ Իոսիֆ Բոյարսկու և Վադիմ Կուրչևսկու կողմից 1960 թվականին։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ռուս մանկագիր և բանաստեղծ Սամուիլ Մարշակի «Հեքիաթ այծի մասին» (ռուս.՝ «Сказка про козла») պիես-հեքիաթի մոտիվներով։

Սյուժե
------

Խրճիթում ապրում են տատն ու պապը, որոնք արդեն շատ ծեր են։ Նրանք երեխաներ չունեն, և նրանց տանն ապրում է միայն այծը։ Վերջինս որոշում է օգնել տնտեսական գործերում։ Նա սկսում է ջուր բերել, փայտ ջարդել, ապուր եփել։ Մի օր այծը գնում է անտառ՝ սունկ հավաքելու և հանդիպում յոթ գայլերի։ Գայլերն ուզում են ուտել այծին, իսկ նա պաշտպանվում է եղջյուրներով ու ոտքերով հարվածելով։ Այդ ժամանակ վրա են հասնում պապն ու տատը, որոնցից առաջինի ձեռքին զենք է, երկրորդի ձեռքին՝ եղանաձև բռնակ։ Գայլերը փախչում են։ Պապը, տատն ու այծը վերադառնում են տուն և ուրախ երգում։

Ֆիլմի վրա աշխատել են
--------------------

* Տիկնիկներն ու դեկորացիաները պատրաստել են՝ Վ. Կուրանով, Գալինա Գետինգեր, Պավել Լեսին, Բորիս Կարավաև, Վ. Կալաշնիկովա, Պավել Գուսև, Վլադիմիր Ալիսով, Մարինա Չեսնոկովա, Սվետլանա Զնամենսկայա, Ա. Ֆիլասով, Ռոման Գուրովի ղեկավարությամբ
* Խմբագիր՝ Նատալյա Աբրամովա
* Տնօրեն՝ Նաթան Բիտման

Մուլտֆիլմի մասին
----------------

> 
> 
> 1957 թվականին Վադիմ Կուրչևսկին գալիս է «Սոյուզմուլտֆիլմ», իսկ 1961-1962-ին նա՝ որպես բեմադրող նկարիչ, աշխատում է միանգամից երեք ֆիլմերի վրա։ «Կարդա ու գլորիր Փարիզ ու Չինաստան» (ռեժիսոր՝ Ա. Կարանովիչ), «Այծի մասին» (որտեղ Վ. Կուրչևսկին աշխատել է նաև որպես ռեժիսոր Ի. Բոյարսկու հետ միասին) և «Թռչող պրոլետարը» (ռեժիսորներ՝ Ի. Իվանով-Վանո և Ի. Բոյարսկի)։ 
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *В 1957 году Вадим Курчевский приходит на «Союзмультфильм», а в 1961–1962-м он в качестве художника-постановщика работает сразу над тремя фильмами. «Прочти и катай в Париж и Китай» (режиссёр А. Каранович), «Про козла» (где В. Курчевский работает также и режиссёром совместно с И. Боярским) и «Летающий пролетарий» (режиссёры И. Иванов-Вано и И. Боярский).*
> 
> 
> — Ա. Պրոխորով, *Վադիմ Կուրչևսկի* // Խորհրդային մուլտիպլիկացիոն կինոյի ռեժիսորներն ու նկարիչները, Մոսկվա, 1984
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Вадим Курчевский (Тексты) — Энциклопедия отечественного кино

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Այծի մասին» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Այծի մասին»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Այծի մասին»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
| **՞**Ցորեն Ուրարտու |
| --- |
| Ցորեն ՈւրարտուՑորեն Էրեբունի արգելոցում (Triticum urartu)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Triticum urartu

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Տվյալների անբավարարությունIUCN *Data Deficient* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ցորեն Ուրարտու** (լատ.՝ Triticum urartu), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

40-100 սմ բարձրությամբ փռված ցողուններով միամյա խոտաբույս է։ 5-11 սմ երկարությամբ, մինչև 30-ի հասնող հասկիկներն ունեն մեկ կարմրավուն հատիկ։ Հասկերի առանցքը մասերի բաժանվող է։ Հասկիկում երկու ներքևի ծաղիկների ստորին ծաղկային թեփերը քիստերով են։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ողջաբերդ գյուղի շրջակայք, «Էրեբունի» պետական արգելոց)։ Աճում է նաև Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Սիրիայում և Լիբանանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1600 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, կավային և քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հանդիսանում է ցորենի կուլտուրական սորտերի մոտիկ ազգակիցը։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված գյուղատնտեսական գործունեության ինտենսիվացման պատճառով աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778399368 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Triticum urartu
* EoL: 1114079
* EPPO: TRXUR
* GBIF: 2706411
* GrassBase: imp10699
* GRIN: 70812
* iNaturalist: 983021
* IPNI: 426002-1
* IRMNG: 10213873
* ITIS: 506632
* IUCN: 71787307
* NCBI: 4572
* Plant List: kew-449149
* PLANTS: TRUR3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:426002-1
* Tropicos: 25516014
* uBio: 5860878
* WCSP: 449149

 |

 |
**Այծեմնիկ**, հայկական իգական անուն։ Գործածվել է որպես անուն 12-րդ դարից, Անի քաղաքում։ Այժմ գործածվում է անվան Այծեմնիկ տարբերակը, որի փաղաքշականն է *Այծիկ*։

Գործածություններ
----------------

* Այս արիասիրտ հայ կնոջ՝ Այծեմնիկի անունը կապուած է 1126 թուականին Անի քաղաքի պաշտպանութեան համար մղուած հերոսական կռիւներուն։ Այս շրջանին Փատլուն ամիրան մեծ զօրքով եկաւ եւ պաշարման ենթարկեց Անին, որուն հայ բնակչութիւնը ոտքի ելաւ իր սիրելի քաղաքը պաշտպանելու համար։ Ըստ Սամուէլ Անեցի պատմիչին տեւած է ամբողջ տարի մը եւ մահ ու աւեր սփռած՝ ամբողջ Շիրակ գաւառին մէջ։ Մայրաքաղաքի բնակչութիւնը եւս ահաւոր սովի մատնուած է։ Սամուէլ Անեցի պատմիչին վկայութեամբ այդ կռիւներուն մէջ աչքի զարկած է հայուհի մը «Այծեամ անուն» որ արիասիրտ կանգնած պարիսպին վրայ կը պատերազմէր։ Ի վերջոյ երկարատեւ պատերազմը մեծ աւեր կը գործէ թէ Անի քաղաքի բնակչութեան եւ թէ շրջակայքի անպաշտպան ժողովուրդին։ Անիի պաշտպանութեան համար մղուած կռիւներու ընթացքին հերոսուհիի մահով զոհուած է Այծեմնիկը։

Նաև Աստվածաշունչ մատյանի, Նոր կտակարանի Գործք Առաքելոց գրքի 9րդ գլխի 36-40 համարներում պատմվում է Ահծեմնիկ անունով Քրիստոս Հիսուսին փրկչին հավատքով հետևող մի բարեգործ կնոջ մասին։
Մեջբերում գրքի հատվածից`
Գրծ. 9:36-43: "Հոպպեում Տաբիթա (որ «Այծեմնիկ» է թարգմանվում) անունով մի կին կար, որ աշակերտ էր. նա բազում բարի գործեր ու ողորմություններ էր արել։ Պատահեց, որ այդ օրերին նա հիվանդացավ ու մեռավ. նրան լվացին և վերնատանը դրեցին։ Քանի որ Լյուդդան Հոպպեին մոտ էր, ապա երբ աշակերտները լսեցին, որ Պետրոսն այնտեղ է, նրա մոտ երկու մարդ ուղարկեցին՝ խնդրելով. «Մի՛ հապաղիր մեզ մոտ գալ»։ Պետրոսը ելավ ու նրանց հետ գնաց։ Երբ եկավ, նրան վերնատուն բարձրացրին։ Բոլոր այրիները նրա շուրջը հավաքվեցին. լալիս էին և ցույց տալիս այն շապիկներն ու զգեստները, որ Այծեմնիկն էր պատրաստում, երբ դեռ իրենց հետ էր։ Պետրոսը բոլորին դուրս հանեց, ծնկի իջավ, աղոթեց և դեպի աճյունը դառնալով՝ ասաց. «Տաբի՛թա, վե՛ր կաց»։ Նա աչքերը բացեց և Պետրոսին տեսնելով՝ ուղիղ նստեց։ Պետրոսը ձեռքը նրան մեկնեց, ոտքի կանգնեցրեց, ապա կանչեց սրբերին ու այրիներին և նրանց առաջ կենդանի կանգնեցրեց նրան։ Ամբողջ Հոպպեում դա հայտնի դարձավ, և շատերը հավատացին Տիրոջը։ Նա բավականաչափ օրեր մնաց Հոպպեում՝ ոմն կաշեգործ Սիմոնի մոտ։"

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Աճառյան Հ.* Հայոց անձնանունների բառարան (հայ.) — Երևանի պետական համալսարան, 1942. — հատոր 5.
2. ↑  Հրաչյա Աճառյան, Հայոց Անձնանունների Բառարան, հ. Ա, Երևան, «Երևանի պետական համալսարանի հրատարակություն», 1942, էջ 142 — 634 էջ։
**Լաբրադորի թերակղզի** (labrador, պորտ.՝ *Iavrador* - հողագործ), թերակղզի Հյուսիսային Ամերիկայի հյուսիս-արևելքում (Կանադայում)։ Տարածությունը 1,6 միլիոն կմ2 է։ Կազմված է մինչքեմբրյան ապարներից, Կանադական վահանի մասն է։ Ունի բլրային մակերևույթ, պահպանվել են անթրոպոգենի սառցապատման հետքեր։ Գերակշռում են 200-800 մ բարձրությունները, առավելագույնը՝ 1676 մ (Աերկ լեռ)։ Կան երկաթի, նիկելի և պղնձի հանքավայրեր։

Կլիման մերձարկտիկական է և բարեխառն։ Տարածքի մեծ մասում գերակշռում է բազմամյա սառածությունը։ Գետերը սահանքավոր են։ Շատ են լճերն ու ճահիճները։ Բուսածածկույթում տիրապետում են անտառատունդրան և նոսր անտառները, հարավում՝ տայգան սաղարթավոր ծառատեսակների հետ։ Կենդանիներից տարածված են կզաքիսը, աղվեսը, լուսանը, մշկամուկը։ Արդյունահանում են երկաթ։ Կա մորթիների և ձկան արդյունագործություն։ Նշանավոր քաղաքներն են Շե ֆեբվիլը, Սեթ Իա, Ֆորտ Շիմոն, Լաբրադոր Սիթին։

Մոտ 1000 թվականին այստեղ առաջին անգամ եղել են նորմանները և այն անվանել Hellaland՝ «Քարե երկիր», բայց նաև Winland «Խաղողի երկիր»։ Թերակղզու ափը 1500 թվականին կրկին հայտնագործել է պորտուգալացի ծովագնաց Գաշպար Կորտիլիասը, որն այն անվանել է Terra de Lavradores՝ «Հողագործների երկիր»։ Նա հույս ուներ, որ այդ երկրի բնակիչներին կարելի կլիներ որպես ստրուկներ օգտագործել պլանտացիաներում։ Այն անվանումն հետագայում ձևափոխվելով դարձել է *Լաբրադոր*։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4033939-7 · NKC: ge384810 · VIAF: 246514375 · WorldCat VIAF: 246514375 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 466)։*  |