**Դալիի թատրոն-թանգարան** (կատ.՝ Teatre-Museu Dalí, IPA: [teˈatɾə muˈzɛw ðəˈɫi], իսպ.՝ Teatro Museo Dalí), Սալվադոր Դալիի թանգարանն արվեստագետի հայրենի Ֆիգերաս քաղաքում։

Թանգարան
--------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ուզում եմ, որ թանգարանս լինի մեկ բլոկից բաղկացած լաբիրինթոս, սյուրռեալիստական առարկա։ Այն ամբողջովին կլինի թատերական թանգարան։ Այցելուները հեռանալիս կունենան թատերական երազի զգացողություն։ |  |

Թանգարանում է գտնվում Դալիին դեռևս մանուկ հասակից հայտնի քաղաքի թատրոնը, որտեղ կայացել է երիտասարդ Դալիի առաջին հանրային ցուցահանդեսը։ Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հին թատրոնն այրվել է և մնացել են միայն ավերակները։ 1960 թվականին Դալին և Ֆիգերասի քաղաքապետ Ռամոն Գուարդոլեն որոշում են վերակառուցել թատրոնը որպես քաղաքի հայտնի որդուն նվիրված թանգարան:4:1968 թվականին քաղաքային խորհուրդը հավանության է արժանացրել այդ նախագիծը, և հաջորդ տարի սկսվել է կառույցի շինարարությունը:4: Թանգարանի ճարտարապետներն են եղել Խոակիմ դե Ռոսը և Ռամիս ու Ալեքսանդր Բոնատեռաները:152: Թանգարանը բացվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 28-ին:4 և ընդլայնվել է 1980-ական թվականների կեսերին։ Թանգարանի կազմում ներառված են թատրոնի հին շենքին կից շինություններն ու բակերը։ Թատրոնը վերանվանվել է Տոռե Գալատեա՝ ի հիշատակ Դալիի վաղամեռ կնոջ՝ Գալայի։ Կառույցն աչքի է ընկնում կարմիր պատերի երկայնքով տեղակայված հսկա սպիտակ ձվերի շարքով։

Թանգարանում ներկայացված են Սալվադոր Դալիի աշխատանքների միասնական ամենամեծ և առավել բազմազան հավաքածուն, որի առանցքն էր կազմում նկարչի անհատական հավաքածուն։ Ի լրումն Դալիի տասնամյակների ընթացքում ստեղծած նկարների` այստեղ են նաև Դալիի քանդակները, եռաչափ կոլաժներ, մեխանիկական սարքեր և Դալիի երևակայությունից ծնված այլ հետաքրքիր նմուշներ։ Առանձնակի նշանակություն ունի եռաչափ հյուրասենյակի ինստալյացիան Մեյ Ուեսթի շրթունքներից բազմոցով (Mae West Lips Sofa) սյուրռեալիստական քանդակը, որը որոշակի անկյուններից նայելիս կարծես Մեյ Ուեսթի դեմքն է:28:156:

Թանգարանում ներառված է նաև Դալիի կողմից հավաքված այլ արվեստագետների աշխատանքների մի փոքր հավաքածու` Էլ Գրեկոյից Ուիլյամ Բուգրո, Մարսել Դյուշան և Ջոն դե Անդրեա:35: Դալիի խնդրանքով երկրորդ հարկի պատկերասրահը նվիրված է իր կատալոնացի ընկերոջը` նկարիչ Անտոնի Պիցոտին, ով Դալիի մահից հետո դարձավ թանգարանի տնօրենը։

Ապակե գեոդեզիական գմբեթի ներքո է գտնվում հին թատրոնի բեմահարթակը, որի կրիպտեում էլ թաղված է Դալին:19: Հանդիսատեսի համար նախատեսված նախկին սրահը դարձել է բացօթյա տարածք, որտեղ հին պատշգամբի պատուհաններին տեղադրված են Դիոնիսոսյան մերկ կերպարները:12-17: Կենտրոնական հատվածում տեղադրված է «Rainy Taxi» (1938) ինստալյացիան:12-15:

* Ֆանտաստիկ կերպարները զարդարում են հարավային ճակատըՖանտաստիկ կերպարները զարդարում են հարավային ճակատը
* Մուտքի մոտ գտնվող քանդակՄուտքի մոտ գտնվող քանդակ
* Կադիլակի ինստալյացիա բակումԿադիլակի ինստալյացիա բակում
* Բակի քանդակներԲակի քանդակներ
* Ապակե գեոդեզիական գմբեթի ներքին տեսքըԱպակե գեոդեզիական գմբեթի ներքին տեսքը
* Հսկա ձվերով տարիքի եզրապատՀսկա ձվերով տարիքի եզրապատ
* Դալիի կրիպտենԴալիի կրիպտեն
* Վիքիպեդիայի Edit-a-thon ընդարձակ բեմահարթակում (2012)Վիքիպեդիայի Edit-a-thon ընդարձակ բեմահարթակում (2012)

Արվեստի հավաքածու
-----------------

Դալիի թատրոն-թանգարանում մեկտեղված է Դալիի հիմնական աշխատանքների ամենամեծ հավաքածուն`

Որոշակի անկյուններից նայելիս կարելի է տեսնել Մեյ Ուեսթի դեմքը
* *Port Alguer* (1924)
* *The Spectre of Sex-appeal* (1932)
* *Soft self-portrait with grilled bacon* (1941)
* *Poetry of America—the Cosmic Athletes* (1943)
* *Galarina* (1944\*1945)
* *Զամբյուղով հաց* (1945)
* *Ատոմային Լեդան* (1949)
* *Galatea of the Spheres* (1952)
* *Crist de la Tramuntana* (1968):154

Մի շարք աշխատանքներ Դալին ստեղծել է հենց թանգարանի համար` «Մեյ Ուեսթի» սենյակը, «Քամու պալատ» սենյակը, «Ֆրանցիս Պուժոլսի» հուշարձանը, «Անձրևային կադիլակը»։

Ցուցադրված է նաև Դալիի հոլոգրաֆիկ արվեստի և զարդերի հավաքածուն, մյուս սենյակում լոգանքի տաշտն է, անկյունային սեղան` վրան գզրոց և լամպ և այս ամենը Դալին ստեղծել է առաստաղից գլխիվայր կախված:31:

Թանգարանի ավելացված սենյակում ներկայացված են Դալիի ստեղծած տեսողական պատրանքները, ստերեոսկոպներ։ Այստեղ ներկայացված են նաև Դալիի վերջին աշխատանքները, այդ թվում «Ծիծեռնակի պոչը» (1983) կտավը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Pitxot, Antoni; Montse Aguer Teixidor; photography, Jordi Puig; translation, Steve Cedar (2007). The Dalí Theatre-Museum. Sant Lluís, Menorca: Triangle Postals. ISBN 9788484782889.
3. 1 2 3  King Elliott H. David A. Brenneman, William Jeffet, Montse Aguer Teixidor, Hank Hine (2010)։ *Salvador Dalí : the late work*։ Atlanta, Ga: High Museum of Art and Yale University Press։ ISBN 9780300168280
4. ↑  «Figueres: Teatre Museu Dalí - History»։ Fundació Gala-Salvador Dalí։ 2010։ Վերցված է 2010 թ․ հունիսի 20

Արտաքին հղումներ
----------------

* Dalí Theater Museum English language web page Archived 2014-06-25 at the Wayback Machine.
* Dalí Theater-Museum situation map in Figueres

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 4064292 · BNE: XX254610 · BNF: 13193581j · GND: 5109769-2, 16319295-9 · ISNI: 0000000123221074 · LCCN: n85117364 · SUDOC: 03223547X · VIAF: 128440737 · ULAN: 500304786 · WorldCat VIAF: 128440737 |

 |

 |