recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալեքսանդր Տարխանով** (ռուս․ Александр Фёдорович Тарханов, ղազ․ Александр Федорович Тарханов, ռոմանիզացված: *Aleksandr Fedorovïç Tarxanov․*, սեպտեմբերի 6, 1954(1954-09-06), Aksay, Արևմտյան Ղազախստանի մարզ, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլային մարզիչ և նախկին խորհրդային ֆուտբոլիստ։

Միջազգային կարիերա
------------------

Տարխանովը ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 1976 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ Արգենտինայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա խաղացել է 1982 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի ընտրական փուլում, սակայն չի ընտրվել եզրափակիչ մրցաշարի համար։ Նա նաև խաղացել է ՈւԵՖԱ-ի Եվրո 1984 թվականի որակավորման մեկ խաղում (ԽՍՀՄ-ը չի մասնակցել եզրափակիչ մրցաշարին)։

Մարզչական կարիերա
-----------------

2019 թվականի ապրիլի 11-ին նա պայմանագիր է կնքել հայկական Փյունիկ ակումբի հետ։

2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Տարխանովը դարձել է ակումբի զարգացման գծով փոխնախագահ, իսկ գլխավոր մարզչի ժամանակավոր պաշտոնակատար նշանակվել է մենեջերի օգնական Սուրեն Չախալյանը։

Անձնական կյանք
--------------

Նրա որդին՝ Յուրի Տարխանովը, նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային մարզիչ և նախկին խաղացող է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Ալեքսանդր Տարխանովը՝ «Փյունիկի» գլխավոր մարզիչ [Aleksandr Tarkhanov, head coach of Pyunik]. Pyunik. 2019 թ․ ապրիլի 11.
3. ↑  «Suren Chakhalyan has been appointed acting head coach of Pyunik». *fcpyunik.am/*. FC Pyunik. 2019 թ․ հոկտեմբերի 30. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուսերեն կայք Արխիվացված 2020-06-29 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդր Տարխանով» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական |

 |
**Տիգրան Աբրահամյանի և ընկերների հիշատակի աղբյուր-հուշարձան**, ավերված աղբյուր-հուշարձան, որը գտնվել է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի Աղանուս գյուղի մոտ, Թթու ջուր կոչվով տեղանքում։ Հուշարձանը նվիրված է 1994 թվականի հունվարի 18-ին Օմարի լեռնանցքի մարտական գործողությունում զոհված Տիգրան Աբրահամյանի և նրա ընկերների հիշատակին։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Աղբյուր-Հուշարձանի կենտրոնում և հուշարձանին կից կանգնեցված է եղել 2 խաչքարեր, որոնք ոչնչացվել են ադրբեջանական բռնազավթման ժամանակ։

Հուշարձանի ոչնչացում
--------------------

Մինչ ադրբեջանական բռնազավթումը աղբյուր-հուշարձանը կանգուն է եղել։ Քաշաթաղի շրջանի բռնազավթումից հետո արված լուսանկարից պարզվում, որ ոչնչացվել են խաչքարերը, իսկ հուշարձանի ամբողջականությունը ներկերով պղծված ու խաթարված է։ Ըստ ադրբեջանական լրատվամիջոների՝ Աղանուս գյուղի մոտ գտնվող պատմական աղբյուրի շրջակայքում զանգվածաբար հատվել են ծառերը, իսկ հուշարձանի տարածքում պետք է կառուցվի հանգստի գոտի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Ադրբեջանն ավերել է Արցախի Թթու ջուր կոչվող տարածքում կանգնեցված խաչքար-հուշաղբյուրը». *news.am*. 2023 թ․ հունվարի 4. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 10-ին.
2. 1 2 3 4 5 6  «Ադրբեջանն ավերել է Քաշաթաղի շրջանի Աղանուս գյուղի աղբյուր-հուշարձանը». *monumentwatch.org*. 2023 թ․ դեկտեմբերի 31. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 10-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարության ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կոստանդին Հովհաննեսի Մարության** (նոյեմբերի 29, 1917(1917-11-29), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ - մայիս 2011, Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային շինարար, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1957)։

Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1941)։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1954 թվականից եղել է Աթարբեկյանի ՀԷԿ-ի շինարարության պետ, 1959 թվականից՝ Հայկական ԽՍՀ ժողտնտխորհի շինարարության վարչության պետ։ 1961-1965 թվականներին՝ Հայկական ԽՍՀ շինարարության մինիստր, 1966 թվականից՝ «Հայհիդրոէներգոշին» վարչության պետ, 1978 թվականից՝ Հայկական ԽՍՀ շինարարական գործերի պետական կոմիտեի (ՀԽՍՀ Պետշին) նախագահ։ Ընտրվել է ՀԽՍՀ 6-10-րդ գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ 1976 թվականից եղել է ՀԿԿ ԿԿ անդամ։

Պարգևատրվել էր Լենինի 2, Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 354.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 354)։*  |
**Դոլի Փեյն Թոդ Մեդիսոն** (անգլ.՝ Dolley Payne Todd Madison, մայիսի 20, 1768(1768-05-20)[…], Guilford County, Հյուսիսային Կարոլինա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - հուլիսի 12, 1849(1849-07-12)[…], Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), Միացյալ Նահանգների 4-րդ նախագահ Ջեյմս Մեդիսոնի կինը, Միացյալ Նահանգների առաջին տիկինը՝ 1809 թվականից մինչև 1817 թվականը։

Կենսագրություն
--------------

Դոլլին ծնվել է 1768 թվականին Նյու Գարդենում, այժմ ՝ Հյուսիսային Կարոլինայի Գիլֆորդ քանթրի քաղաքում, ֆերմեր քվակերի ընտանիքում։ Պատանեկան տարիներն նա անց է կացրել Ֆիլադելֆիայում։ 1790 թվականի հունվարին նա ամուսնացել է փաստաբան Ջոն Թոդի հետ։ Զույգը ունեցել է երկու երեխա՝ Ջոն Փեյնը (1792-1852) և Ուիլյամ Թեմփը (ծնվել և մահացել է 1793 թվականին)։ 1793 թվականի աշնանը նրա ամուսինն ու կրտսեր որդին մահացան դեղին տենդից։

Դոլիի երկրորդ ամուսինը Ջեյմս Մեդիսոնն էր, որի հետ ամուսնացավ 1794 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Նրանք երեխաներ չեն ունեցել, բայց նրանք միասին մեծացրեցել են Ջոնին՝ Դոլիի երեխային։ 1801 թվականին զույգը տեղափոխվեց Վաշինգտոն։ Որպես ԱՄՆ պետքարտուղարի կին (նրա ամուսինը զբաղեցնում էր այս պաշտոնը 1801-ից 1809 թվականներին), Դոլլի Մեդիսոնը կատարում Էր Սպիտակ տան տիրուհու դերը Թոմաս Ջեֆերսոնի նախագահության ժամանակ։ Ինչպես և նրա հայրը, Դոլին քվաքեր էր (քվաքերները ոչ մի կրոնական ծիսակատարություն չեն ընդունում)։

1812 թվականի պատերազմի ընթացքում, նախքան բրիտանական բանակի կողմից Վաշինգտոնի գրավումը, Դոլի Մեդիսոնը փրկել է Սպիտակ տան արծաթը և այլ զարդեր ՝ դրանք պահելով Մերիլենդի բանկում։ Նրա փրկած իրերի թվում էր նաև Ջորջ Վաշինգտոնի դիմանկարը, արժեթղթերը և Անկախության բնօրինակ հռչակագիրը։

Դոլլի Մեդիսոնը մահացել է 1849 թվականի հուլիսի 12-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Caroli B. B.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4 5  *Lundy D. R.* The Peerage
3. 1 2 3 4  NCpedia
4. ↑
5. 1 2 3 4  Kindred Britain

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԱՄՆ-ի առաջին տիկնայք |
| --- |
|  |
| • Մարթա Վաշինգտոն • Էբիգեյլ Ադամս • Մարտա Ջեֆերսոն Ռենդոլֆ • Դոլի Մեդիսոն • Էլիզաբեթ Մոնրո • Լուիզա Ադամս • Էմիլի Դոնելսոն • Սառա Ջեքսոն • Անժելիկա Վան Բյուրեն • Աննա Հարիսոն • Ջեյն Հարիսոն • Լետիցիա Թայլեր • Փրիսցիլա Թայլեր • Ջուլիա Թայլեր • Սառա Չիլդրես Փոլկ • Մարգարետ Թեյլոր • Աբիգայիլ Ֆիլմոր • Ջեյն Փիրս • Հարիեթ Լեյն • Մերի Լինքոլն • Էլիզա Ջոնսոն • Ջուլիա Գրանթ • Լյուսի Հեյզ • Լուկրեցիա Գարֆիլդ • Մերի Մաքելրոյ • Ռոուզ Քլիվլենդ • Ֆրենսիս Կլիվլենդ • Քերոլայն Հարիսոն • Մերի Հարրիսոն • Ֆրենսիս Կլիվլենդ • Իդա Մաք-Քինլի • Էդիթ Ռուզվելտ • Հելեն Տաֆտ • Էլեն Վիլսոն • Էդիթ Վիլսոն • Ֆլորենս Գարդինգ • Գրեյս Քուլիջ • Լու Հուվեր • Էլեոնոր Ռուզվելտ • Բես Թրումեն • Մեյմի Էյզենհաուեր • Ժաքլին Քենեդի • Լեդի Բյորդ Ջոնսոն • Փեթ Նիքսոն • Բեթի Ֆորդ • Ռոզալին Քարթեր\* • Նենսի Ռեյգան • Բարբարա Բուշ\* • Հիլարի Քլինթոն\* • Լորա Բուշ\* • Միշել Օբամա\* • Մելանյա Թրամփ\* • Ջիլ Բայդեն\* |  |
|  |
| \* այժմ ապրող |

 |
**Անդրեյ Արսենի Մանուչարով** (հունիսի 7, 1917(1917-06-07), Խարկով, Ռուսական կայսրություն - 2001), ավիացիայի հայ խորհրդային գեներալ-մայոր, ԽՍՀՄ վաստակավոր փորձարկող օդաչու (1967)։

ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։ Ավարտել է Մոսկվայի Չկալովի անվան աէրոակումբը, Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտը (1940)։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին (1941-1945)։ Փորձարկել է գլխավոր կոնստրուկտորներ Յակովլևի, Միկոյանի, Սուխոյի, Տուպոլևի, Իլյուշինի ստեղծած ինքնաթիռները։ Թռիչքներ է կատարել 106 տիպի ինքնաթիռներով։ Լենինյան (1967) և պետական (1975) մրցանակների դափնեկիր է։ Պարգևատրվել է Լենինի, Հայրենական մեծ պատերազմի I աստիճանի, Կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի 4 շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 257.
2. 1 2

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 257)։*  |
**Էմմա Արտեմևնա Պոլոցկայա** (ռուս.՝ Эмма Артемьевна Полоцкая, օրիորդական ազգանունը՝ **Հարությունովա**, իսկական ազգանունը՝ **Հարությունյանց**, մարտի 5, 1922(1922-03-05), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ - սեպտեմբերի 6, 2007(2007-09-06), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուսաստանցի գրականագետ, Ա. Պ. Չեխովի ստեղծագործությունների մասնագետ։ Ազգությամբ՝ հայ։

Կենսագրություն
--------------

Էմմա Արտեմի Հարությունյանցը ծնվել է Բաքվում, «Ազնեֆտ» տրեստի ծառայողի և սպիտակեղեն կարողի ընտանիքում։ Առաջին հրատարակված աշխատությունը «Աջակցություն կոլտնտեսությանը» հոդվածն էր թերթում («Նա բոյևոմ պոստու», ք. Ռուզա, 1942 թվականի սեպտեմբերի 4)։ Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, այնուհետև սովորել է Մարիական հանրապետության Ն. Կ. Կրուպսկայայի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Թեկնածուական թեզը պաշտպանել է 1954 թվականին, իսկ դոկտորականը՝ 1985 թվականին։ Դոկտորական ատենախոսություն թեման է «Ա. Պ. Չեխով։ Ստեղծագործական մտահղացումից մինչև իրագործում (բանաստեղծականության խնդիրներ)»։

Էմմա Պոլոցկայան աշխատել է Գրականության թանգարանում, Ա. Պ. Չեխովի թանգարան-բնակարանում, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Ա. Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտում (առաջատար աշխատակից)։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսի ռուսական գրականության մեծագույն մասնագետն է։ Գործունեության հիմնական ուղղությունը Ա. Պ. Չեխովի ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունն է։

Պոլոցկայան մասնակցել է Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների և նամակների լիակատար ժողովածուի (30 հատորով) լույսընծայմանը (1974–85)։

Էմմա Պոլոցկայան ավելի քան 70 գիտական և հանրամատչելի աշխատությունների հեղինակ է։ ««Բալենու այգին». կյանքը ժամանակի մեջ» գիրքն արժանացել է 2003 թվականի Մոսկվայի մրցանակին։

Մահացել է 2007 թվականին, Մոսկվայում։ Թաղված է «Ռակիտկի» գերեզմանատանը (Մոսկվայի մարզի Լենինյան շրջանում)։

Գրքեր
-----

* А. П. Чехов: Движение художественной мысли. — М.: Советский писатель, 1979. — 340 с.
* Пути чеховских героев: (Книга для учащихся). — М.: Просвещение, 1983. — 96 с.
* О поэтике Чехова **/** РАН. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. **-** М.: Наследие, 2000. **-** 239 с.
* «Вишневый сад»: Жизнь во времени. — М.: Наука, 2003. — 381 с.
* О Чехове и не только о нём. — М.: 2006. — 285 с. (последняя книга — сборник статей).
* Библиография работ Э.А.Полоцкой о Чехове // Чеховский вестник. М. 2007. № 21.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  ПОЛОЦКАЯ (урожд. Арутюнова, наст. фам. Арутюнянц) Эмма Артемьевна (1922 – 2007)

Աղբյուրներ
----------

* Московская энциклопедия. Том 1: Лица Москвы. Книга 3: М–Р. М.: Фонд «Московские энциклопедии», 2010

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12512667x · ISNI: 0000000117758588 · LCCN: n84001079 · NTA: 072265620 · NUKAT: n98012444 · LIBRIS: 196600 · SUDOC: 07449726X · VIAF: 93867043 · WorldCat VIAF: 93867043 |

 |

 |
Կինդերդեյքի ալրաղացները
Զբոսաշրջությունը Նիդերլանդներում համարվում է կարևոր տնտեսական ոլորտ։ Մոտավորապես 10 միլիոն օտարերկրացիներ ամեն տարի այցելում են Նիդերլանդներ ՝ հիմնականում Գերմանիայից, Մեծ Բրիտանիայից, Ամերիակայի Միացյալ Նահանգներից և Բելգիայից։ Նիդերլանդները Շենգեն գոտու մաս է կազմում։

Կյոկենհոֆ այգու ծաղիկները
Զբոսաշրջիկներին գրավում է մայրաքաղաք Ամստերդամը, որտեղ կան ոչ միայն հարուստ մշակութային և պատմական հուշարձաններ (Վան Գոգի թանգարան, Նիդերլանդների պետական թանգարան, Ռեմբրանդտի տուն-թանգարան և Աննա Ֆրանկի տունը), այլ նաև այնպիսի վայրեր, ինչպիսիք են Դե Վալլենը (կարմիր լապտերների թաղամաս) և տարբեր սրճարանները, որտեղ ազատ վաճառվում է կանեփ և այլ թույլ թմրանյութեր, որոնք արգելված են եվրոպական այլ երկրներում։

Հաագան՝ միապետի և կառավարության նստավայրը, հայտնի է իր ճարտարապետությամբ և Մադյուրոդամ մանրակերտ քաղաքով։

Ռոտերդամն աշխարհի խոշորագույն նավահանգիստն է՝ հայտնի իր խանութներով և գեղեցիկ տեսարաններով։ Դելֆտը և Ուտրեխտը 17-րդ դարի Նիդերլանդների ամենահարուստ առևտրային քաղաքներից էին։ Հարավում զբոսաշրջիկներին գրավում է ամենահին (հռոմեական) քաղաքներից մեկը` Մաաստրիխտը, հին Վալկենբուրխ ան դե Խեուլը, որը գտնվում է գեղատեսիլ լանդշաֆտի և Բենիլյուքսի ամենամեծ զբոսայգու մոտ ( Էֆտելինգ)։

Հայտնի հոլանդական վարդակակաչներ կան Կյոկենհոֆ այգում, ալրաղացներ՝ Զանսե Սխանսում և Կինդերդեյքում։ Զբոսաշրջիկները այցելում են նաև Վոյլենդի և Մարկենի ավանդական ձկնորսական գյուղերը։ Նիդերլանդներից հայտնի հուշանվերներ են վարդակակաչների կոկոնները, Դելֆտի ճենապակին և կլոմպերը (փայտե կոշիկներ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Эфтелинг

Արտաքին հղումներ
----------------

* Visit the Netherlands: Destinations, tips and inspiration - Holland.com
**Իվան Ռոդրիգո Պիրիս** (իսպ.՝ Iván Rodrigo Piris, մարտի 10, 1989(1989-03-10), Itauguá, Central Department, Պարագվայ), պարագվայցի ֆուտբոլիստ, Պարագվայի հավաքականի և Ուրուգվայի Դեպորտիվո Մալդոնադո ֆուտբոլային ակումբի աջ պաշտպան։

Ակումբային կարիերա
------------------

### Սերրո Պորտենյո

Պիրիսը 3 տարի անցկացրեց պարագվայական ակումբում, նա մեծ դեր ունեցավ 2011 թվականի Լիբերտադորեսի գավաթի խաղարկությունում Սերրո Պորտենյոյի մինչև կիսաեզրափակիչ հասնելուն։ 2011 թվականին ֆուտբոլիստի իրավունքները գնեց ուրուգվայական Դեպորտիվո Մալդոնադո ֆուտբոլային ակումբը, նույն թվականի հուլիսի 19-ին 2 տարվա վարձավճարային պայմանագիր կնքեց բրազիլական Սան Պաուլու ակումբի հետ։

### Սան Պաուլու

Պիրիսը իր նոր թիմին միացավ 2011 թվականի Ամերիկայի գավաթի խաղարկությունից հետո։ Սան Պաուլուի փոխնախագահը կիսվեց ֆուտբոլիստի մասին իր տպավորություններով ակումբի պաշտոնական կայքին. «Մի քանի ամսվա աշխատանքներից հետո ակնհայտ կդառնա այս ֆուտբոլիստի որակները և կարծում եմ, որ այս ֆուտբոլիստի հաջողությունները կուրախացնեն մեզ։ Պիրիսը երիտասարդ ֆուտբոլիստ է, ով ունի մեծ պոտենցիալ։»

### Ռոմա

2012 թվականի օգոստոսի 1-ին Պիրիսը վարձավճարով տեղափոխվեց իտալական Ռոմա, որտեղ նա պետք է ստանար 0, 7 միլիոն եվրո, ինչպես նաև 2012/13 մրցաշրջանի ավարտին իտալական կողմը իրավունք էր վերապահում գնել ֆուտբոլիստի ամբողջական տրանսֆերը 4 միլիոն եվրոյով։

Միջազգային կարիերա
------------------

Ամերիկայի գավաթի 2011 թվականի խաղարկությունում Պիրիսը հանդես էր գալիս Պարագվայի հավաքականում, թիմը նրա հետ միասին հասավ մինչև եզրափակիչ, կիսաեզրափակիչում Պարագվայը հաղթեց Վենեսուելային, սակայն եզրափակիչ խաղում 3-0 հաշվով պարտություն կրեց հարևան Ուրուգվայի հավաքականից։

Նվաճումներ
----------

* Պարագվայի առաջնություն՝ 2009

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
3. ↑  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFA · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**Ալեքսանդր Նիկոլայի Մխիթարյան** (մայիսի 25, 1912(1912-05-25), Մայկոպ, Կուբանի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1974), ավիացիայի գեներալ–մայոր (1958)։։

Ավարտել է Ստալինգրադի (Վոլգոգրադ) ռազմաավիացիոն ուսումնարանը (1935), Ռազմաօդային ուժերի զորամասերի հրամանատարների կատարելագործման թռիչքա-տեսական դասընթացները։ 1936-1941 թվականներին, որպես հրահանգիչ-օդաչու, աշխատել է Ստալինգրադի, Բալաշովի, Կրասնոդարի ռազմաավիացիոն ուսումնարաններում։ Մեծ հայրենական պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հուլիսից։ Եղել է գիշերային ռմբակոծիչների էսկադրիլիայի հրամանատար, 1943 թվականից՝ ավիագնդի հրամանատարի տեղակալ, 1944 թվականից՝ ավիագնդի հրամանատար։ Աչքի է ընկել Կովկասյան ռազմաճակատի օդային մարտերում։ 1951 թվականին նշանակվել է ավիազորամասի հրամանատար։ 1960 թվականից պատասխանատու պաշտոն է վարել ԽՍՀՄ պաշտպանության մինիստրության կենտրոնական ապարատում։ Զորացրվելուց (1963) հետո բնակություն է հաստատել Մոսկվայում։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 634.
2. 1 2

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 634)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նիկոլայ Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Նիկոլայ Ալեքսանի Հովհաննիսյան** (մայիսի 2, 1899, գ. Բահարլու, նախկին Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում - հունվարի 28, 1945 Լեհաստան), հրետանու գեներալ-մայոր Նոյեմբեր 18, 1945։ ԽՄԿԿ անդամ 1920 թ.։

Կենսագրություն
--------------

1920 թվականի դեկտեմբերից ծառայել է կարմիր բանակում։ Ավարտել է Մոսկվայի հրետանային դպրոցը և աշխատել դասակի՝ մարտկոցի հրամանատար, ապա՝ դիվիզիայի հրամանատարի օգնական։ 1936 թվականին ավարտել է Մ. Ֆրունզեի անվան ռազմա-քաղաքական ակադեմիան և աշխատանքի անցել 76-րդ Հայկական լեռնահրաձգային դիվիզիայում՝ որպես օպերատիվ բաժնի պետի տեղակալ, ապա՝ պետ, դիվիզիայի շտաբի պետ և ժամանակավոր հրամանատար։ Հովաննիսյանը, որպես դիվիզիայի հրամանատար, մասնակցել է Արևմտյան Բելառուսիայի ազատագրմանը, սովետա-ֆիննական պատերազմին 1939-1940 թթ.։ 1940-1941 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Գլխավոր շտաբի ակադեմիայում, որն ավարտելուց հետո նշանակվել է Պոդոլսկ քաղաքի հրետանային ուսումնարանի պետ։ 1941-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1944 թվականի փետրվարի 20-ին գնդապետ Հովաննիսյանը նշանակվել է 3-րղ գվարդիական տանկային բանակի հրետանու հրամանատար, մասնակցել Կուրսկի ճակատամարտին, Դեսնայի, Դնեպրի ու Պրիպյատի գետանցմանը, Լվով, Պերեմիշլ, Ցարոսլավլ քաղաքների ազատագրմանը, Վերին Սիլեզիայի մարտերին, որտեղ և ընկել է հերոսի մահով։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի, Հայրենական պատերազմի 1-ին, Սուվորովի 2-րդ աստիճանի, Կարմիր դրոշի 4, Կարմիր աստղի շքանշաններով ու մեդալներով։

Գրականություն
-------------

* Ազգային-ազատագրական պայքարը Իրաքում (1945-1963), Ե. 1964։ Ազգային- ազատագրական պայքարը Լիբանանում (1939—1958 թթ.), Ե. 1967։ Նույնը արաբ. Բեյրութ, 1974։ Սիրիան անկախության համար մղված պայքարում (1917—1946 թթ.) (հեղինակակից՝ Սարգսյան), Երևան 1964։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 572)։*  |
**Պետրոս Ասատուրի Հայկազյան** (դեկտեմբերի 19, 1924(1924-12-19), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 5, 2018(2018-03-05)), հայ ջութակահար, ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Պետրոս Հայկազյանը ծնվել է 1924 թվականի դեկտեմբերի 19-ին՝ Լենինականում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, ապա զորացրվելուց հետո ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան՝ սովորելով պրոֆեսոր Կարպ Դոմբաևի դասարանում։ 1950 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը դասավանդել է Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցում։ Այդ թվականներին եղել է երաժշտական դպրոցի ուսմասվար, իսկ 1967-2003 թվականներին՝ տնօրեն։ Այդ ընթացքում Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցը դարձել է Հայաստանի առաջատար երաժշտական կրթօջախներից մեկը, և կապեր հաստատել Մոսկվայի, Թբիլիսիի և Խորհրդային Միության այլ քաղաքների երաժշտական դպրոցների հետ։ Պետրոս Հայկազյանը ղեկավարել է նաև Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական միջնակարգ մասնագիտական դպրոցը։ Իր ղեկավարած ջութակի դասարաններում ունեցել է տասնյակ ջութակահարների, որոնց թվում են միջազգային մրցույթների դափնեկիրներ՝ Վիկտոր Խաչատրյանը, Սերգեյ Խաչատրյանը, Բագրատ Վարդանյանը, Տիգրան Տողրամաջյանը, Անահիտ Կուրտիկյանը, Գևորգ Բուդաղյանը, Դավիթ Հարությունյանը, Տաթևիկ Խաչատրյանը, Աստղիկ Վարդանյանը, Մարտին Յավրյանը, Սյուզի Երիցյանը, Գևորգ Ղարաբեկյանը, Էմանուել Ճգնավորյանը, Տիգրան Հախումյանը, Անուշ Նիկողոսյանը, Դիանա Ադամյանը և ուրիշներ։

Պետրոս Հայկազյանը մահացել է 2018 թվականի մարտի 5-ին՝ Երևանում։ Թաղված է Երևանի կենտրոնական գերեզմանատանը։

Մրցանակներ և կոչումներ
----------------------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժի (1987)
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2001)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2014)
* Երևանի քաղաքապետարանի ոսկե մեդալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «AV Production - Պետրոս Հայկազյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 21-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
2. ↑  «Մահացել է ջութակահար Պետրոս Հայկազյանը».
3. ↑  «Մահացել է ջութակահար Պետրոս Հայկազյանը». *Լուրեր Հայաստանից | Shamshyan.com*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
4. ↑  «94 տարեկան հասակում կյանքից հեռացել է ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ Պետրոս Հայկազյանը». *Armtimes.com*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հրեա ջութակահարների «մրցակիցները» շնորհակալություն կհայտնեն Պետրոս Հայկազյանին
* Կյանքից հեռացել է ջութակահար, ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ Պետրոս Հայկազյանը
* Կյանքից հեռացել է ջութակահար, ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ Պետրոս Հայկազյանը
**Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիա** (չեխ․՝ Akademie výtvarných umění v Praze, *AVU*), Չեխիայի ամենահին արվեստի դպրոցն է։ Հիմնադրվել է 1799 թվականին։

Պատմություն
-----------

18-րդ դարի սկզբում Պրահայում ձևավորում են մի շարք կազմակերպություններ՝ խթանելու արվեստն ու կրթությունը։ 1799 թվականի սեպտեմբերի 10-ի թագավորական հրամանով հիմնադրվում է Գեղարվեստի ակադեմիան, որն իր գործունեությունն սկսում է գծանկարի բաժնից, այնուհետև ընդլայնվելով՝ ներառում է ճարտարապետական, գեղանկարչության, փորագրության, քանդակագործության դասընթացներ։ 1896 թվականին Ակադեմիան դարձել է պետության սեփականությունը։ 1926 թվականին Չեխոսլովակիայում ակադեմիան առաջինն է ստացել «բարձրագույն արվեստի դպրոց» կարգավիճակը։ 1947 թվականին Բոգուսլավ Սլանսկին Ակադեմիային կից ստեղծում է եվրոպական նշանակության վերականգնման դպրոցը։ 1990 թվականին ակադեմիայի ռեկտոր Միլան Կնիզակը ձեռնարկում է արմատական բարեփոխումներ՝ վերակազմավորելու ակադեմիայի հայեցակարգը և ներքին կառուցվածքը։ 1991 թվականին ուսումնական ծրագրերում ներառվում են նաև նոր մեդիա դասընթացները, այդ թվում՝ կինո և համակարգչային անիմացիա։

Ակադեմիան այսօր
---------------

Ակադեմիան հավատարմագրված ԲՈՒՀ է, որը տալիս է ժամանակակից և պատմական արվեստի կրթություն։ Որպես բացառապես բարձրագույն դպրոց այստեղ չկան ուսանողական բնակարաններ կամ կամպուսներ։ Միջազգային ծրագրերը կազմակերպվում են չեխերեն, որոշ դասընթացներ՝ նաև անգլերեն։

Ակադեմիան ունի 12 մագիստրական ծրագրեր և մեկ դոկտորական ծրագիր։

### Բաժիններ

* Նկարչություն
* Գծանկար, փորագրություն
* Քանդակագործություն
* Ինտերմեդիա դասընթացներ
* Նոր մեդիա
* Արվեստի գործերի վերականգնում
* Ճարտարապետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Academy of Fine Arts, Prague». Academy of Fine Arts, Prague. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2008 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
2. 1 2  «Academy of Fine Arts in Prague». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2008 թ․ նոյեմբերի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ակադեմիայի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2007-06-09 Wayback Machine
* Ակադեմիայի պատմությունը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ISNI: 0000000121139122 · LCCN: n81095167 · Microsoft: 2801046101 · NKC: ko2002101935 · LIBRIS: 342891 · VIAF: 158287266 · WorldCat VIAF: 158287266 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալեքսանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մխիթար Պատվականի Ալեքսանյան** (1925, Տանձատափ, Հայաստան), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մխիթար Ալեքսանյանը ծնվել է 1925 թվականին Գորիսի շրջանի Տանձատափ գյուղում, հետո ընտանիքով տեղափոխվել են Ղափանի շրջան։ 1941 թվականին ավարտել է Շրվենանց գյուղի միջնակարգ դպրոցը և մինչև 1943 թվականը աշխատել Աղվանի գյուղի 7-ամյա դպրոցում։

1943 թվականին զորակոչվել է բանակ։ Ծառայել է 106-րդ դիվիզիայի 43-րդ գնդում։ Կատարել է դասակի հրամանատարի տեղակալի և հրամանատարի պարտականությունները։ Մասնակցել է Ուկրաինայի և Լեհաստանի ազատագրման մարտերին։ Հերոսական մարտեր է մղել Ռովնո, Դուբնո, Շեպետովկա, Լուցկ, Կրակով քաղաքներն ազատագրելիս։ Մասնակցել է Արևմտյան Բուգ գետի անցման համար մղված մարտերին։

Պատերազմից հետո Ալեքսանյանը վերադարձել է հայրենի գյուղ և նվիրվել ժողովրդական կրթության շնորհակալ գործին։ Ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1960 թվականից Ալեքսանյանը եղել է Աղվանի 8-ամյա դպրոցի տնօրենը և հայ գրականության ուսուցիչը։ Պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» և այլ մեդալներով։ Ալեքսանյանը եղել է «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ», հասարակական ակտիվ աշխատող։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Կաֆայի (Թեոդոսիայի) գրչության կենտրոն**, 14-18-րդ դարերի հայ գրչության նշանավոր կենտրոն Ղրիմում՝ Կաֆայում (Թեոդոսիա)։

Պատմություն
-----------

Մատենադարանում պահվող ամենափոքր ձեռագիրը՝ 1434 թվականին Կաֆայում ստեղծված «Տոնացույցը» (աջից), և ամենամեծ ձեռագիրը՝ «Մշո ճառընտիրը»
Կաֆայի (Թեոդոսիայի) գրչության կենտրոնում ընդօրինակված և մեզ հասած ձեռագրերի մեծ մասը պահվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։ Դրանք ծիսական, դավանաբանական, պատմագիտական, տոմարագիտական և տիեզերագիտական շուրջ 200 մատյաններ են։ Մեզ հասած առաջին ձեռագիրը 1344 թվականից է։ 14-րդ դարից հայտնի է նաև Կարապետ և Անդրեաս գրիչների ընդօրինակած 12 ձեռագիր։

Գրչարվեստը Կաֆայի գրչության կենտրոնում աշխուժացել է հատկապես 15-րդ դարում. առավելապես ընդօրինակել են կիլիկյան ձեռագրեր։ Հռչակված էին Քրիստոսատուր (նա վերջին անգամ հիշատակվում է 1449 թվականին՝ որպես Անտոնի վանքի վանահայր), Օգսենտ (ձեռագրեր թիվ 7203, 7689, 7728, 8973, 10051 և այլն), Թադեոս (ձեռագիր թիվ 3508 և այլն) գրիչներն ու ծաղկողները։ Այստեղ է ստեղծվել մեզ հայտնի հայերեն ամենափոքր ձեռագիրը՝ Տոնացույցը (1434, գրիչ՝ Օգսենտ, ձեռագիր թիվ 7728, 3,4×4 սմ, քաշը՝ 19 գ)։

Կաֆայի գրչության կենտրոնում գրչարվեստի գործեր են ստեղծվել նաև 16-18-րդ դարերում։ 1640-1660-ական թվականներին հայտնի էր Ավետիք գրիչը (ձեռագրեր թիվ 7371, 7396, 7514, 7524, 7984 և այլն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Այվազյան, Հովհաննես, ed. (2015). *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն. էջ 514. ISBN 978-5-89700-042-5.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սուրիկ Լևոնի Մարտիրոսյան** (ավելի հայտնի որպես Սուրեն Մարտիրոսյան, մարտի 18, 1949(1949-03-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 9, 2019(2019-12-09), Երևան, Հայաստան), խորհրդային և հայ նախկին ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։

Կարիերան
--------

Հայկական ֆուտբոլի սան է։ Կարիերայի մեծ մասն անց է կացրել Երևանի «Արարատ»ում, որի կազմում 1966-1977 թթ. խաղացել է ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում, ուր մասնակցել է 140 խաղի, խփել 1 գոլ, դարձել ԽՍՀՄ չեմպիոն, արծաթե մեդալակիր, կրկնակի գավաթակիր։ Մասնակցել է 13 եվրագավաթային խաղի։

1978-1979 թթ. խաղացել է ԽՍՀՄ առաջնության երկրորդ խմբում՝ Աբովյանի «Կոտայք» ակումբում, ապա Ստեփանակերտի «Ղարաբաղ»ում։

1987-1989 թթ. եղել է Երևանի «Արարատի» մարզիչ։ 2003 թ. աշխատել է գործարանի տնօրենի տեղակալ։

2013 թ. հոկտեմբերի 10-ին Հայկական ֆուտբոլի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի և ձեռք բերած փայլուն նվաճումների համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

Նվաճումները
-----------

Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն Արարատ

* ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ 1973
* ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 1976 (գարուն)։
* ԽՍՀՄ գավաթակիր՝ 1973, 1975։
* Ընդգրկվել է ԽՍՀՄ 33 լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկում՝ թիվ 2 (1973)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրելու մասին
**Արթուր Փինաջյան** (մարտի 28, 1914(1914-03-28), Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - օգոստոսի 19, 1999(1999-08-19), Bellport, Սաֆոլկ շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի հայազգի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Արթուր Փինաջյանը ծնվել է 1914 թվականին Նյու Ջերսիում, ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած, Նյու-Յորքում բնակություն հաստատած ընտանիքում։
1930-ական թվականներին աշխատել է որպես անիմատոր՝ ստեղծելով կոմիքսներ։ Նրա աշխատանքների մեծ մասը տպագրվել է «New York Daily News»-ում։
Մասնակցել է Երկրորդ աշխարհամարտին և արժանացել է «Բրոնզե աստղի» արիության համար։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Նրա աշխատանքները կարելի է բաժանել երկու ժամանակաշրջանի՝ Վուդսթոքյան (1950 - 1973) և Բելփորթյան (1974 - 1999)։ Առաջին շրջանի աշխատանքներն աչքի են ընկնում ավելի հագեցած գունային գամմայով, իսկ երկրորդ շրջանը՝ ավելի նոսր և թույլ գույներով։

2013 թվականին ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Սուրբ Լևոն հայկական եկեղեցու Զորյան թանգարանում բացվելու է գեղանկարչի կտավների ցուցահանդես-վաճառքը։

Հետմահու հռչակ
--------------

Փինաջյանի արվեստը համաշխարհային ճանաչում է ստացել նրա մահվանից տասնյակ տարիներ անց։ Նկարիչը քրոջն ասել է իր մահից հետո դեն նետել բոլոր նկարները, բայց քույրը չի գնացել այդ քայլին։ Իսկ 2005 թվականին քրոջ մահից հետո նկարչի հարազատները որոշել են տունը վաճառել։ Գնորդներ Թոմաս Շուլցն ու Լորենս Ջոզեֆը դրա համար վճարել են 300 հազար դոլար։ Տունը գնելուց հետո ձեղնահարկում ու ավտոտնակում նրանք հայտնաբերել են Փինաջյանի՝ 3000-ից ավելի ստեղծագործություններ, որոնք միլիոնավոր դոլարներ են գնահատվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Social Security Death Index, SS# 153-10-9112.
2. ↑  ԱՄՆ-ում կբացվի ամերիկահայ նկարիչ Արթուր Փինաջյանի անհատական ցուցահանդեսը
3. ↑  Ամերիկահայ նկարիչ Արթուր Փինաջյանին համեմատում են Վան Գոգի հետ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տան նկուղում ամերիկացին հայտնաբերել է Արթուր Փինաջյանի նկարները, որոնք գնահատվել են 30 միլիոն դոլար
* Արթուր Փինաջյան... Անհայտության մեջ մնաց մինչև մահը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2018032826 · VIAF: 5398152865661104940000 · WorldCat VIAF: 5398152865661104940000 |

 |
Թատրոնը 15-16-րդ դարերում Շվեդիայում տարածվել են դպրոցական թատրոնները։ 16-րդ դարի վերջից թագավորական դղյակներում կազմակերպվել են ներկայացումներ։ Առաջին պալատական թատրոնը բացվել է 1649 թվականին, Ստոկհոլմում։ Մինչև 19-րդ դարում սկիզբը այնտեղ խաղացել են կոմեդիա դել արտեի, գերմանական և մի քանի ֆրանսիական թատերախմբեր։ Առաջին մշտական ազգային բեմը եղել է ուփասլայի Ուսանողական թատրոնը (1682—1691)։ 1737 թվականին երիտասարդ ազնվականներից և չինովնիկներից կազմված սիրողական թատերախումբը անվանվել է «Թագավորական շվեդ, բեմեր»։ 1753 թվականին այդ թատրոնը իր տեղը զիջել է ֆրանսիյական և իտալական թատերախմբերին։ Գյոթեբորգում (1779), Ստոկհոլմում (1788, Շվեդ, թագավորական դրամատիկ թատրոն) Գուստավ 3-րդ-ի օրոք ստեղծվել են առաջին հանրամատչելի շվեդ, թատրոնները։19-րդ դարում 70-ական թթ․ կապված հասարակական, տնտեսական և կուլտուրական վերելքի հետ մասնավոր և պետական թատրոնների խաղացանկ է թափանցել «նոր դրաման» (այդ թվում՝ Հ․ Իբսենի և Բ․ Բյոռնսոնի գործերը)։ Ռեալիզմի հաստատումը անքակտելիորեն կապված է խոշոր դրամատուրգ և թատրոնի տեսաբան Ա․ Ստրինդբերգի գործունեությանը։ Շվեդիայի թատերական գործիչների վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել գերմ․ Կամերային թատրոնի, ՄԳԹ-ի (1921—1922) հյուրախաղերը։ 19-րդ դարի 1-ին քառորդում դերասաններ Ն․ Պերսոնեն, Վ․ Շյոստրյոմը, է․ Հիլբերգը, Ի․ Հեդկվիստը, Ա․ դե Վալը և ուրիշներ Շվեդիայի բեմում հաստատել են հոգեբանական ռեալիզմի սկզբունքները։ Բեմ․ վերամարմնավորման վարպետ էր Ցո․ էկմանը։ ժամանակակից ազգային թատերարվեստի առաջատար ռեժիսորներ են դարձել Ու․ Մուլանդերը (20-րդ դարի 1-ին կես), Ա․ Շյոբերգը (30-ական թթ․), Ի․ Բերգմանը (40-ական թթ․)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Գյոթեբորգի քաղաքային թատրոնը Տ․ Համմարենի ղեկավարությամբ բացահայտ հանդես է եկել նացիզմի դեմ, բեմադրել հակապատերազմյան ներկայացումներ՝ Ալստրյոմի «Պատրաստականություն» (1941), Մունկի «Նիլս էբբեսեն» (1944) ևն։ Ամենավառ հակաֆաշիստական ներկայացումը Ա․ Քամյուի «Կալիգուլա»-ն էր (1946, ռեժ․ Ի․ Բերգման)։ 1950-ական թվականներին պետական թատրոններում գերապատվությունը տրվել է դասականներին։ Բեմադրվել են նաև ժ․ Մարտրի, ժ․ Անույի, Ա․ Միլլերի, Ա․ Չեխովի, Լ․ Տոլստոյի, Ն․ Գոգոլի, Մ․ Գորկու և այլոց գործերը։ 1960-ական թվականներին խաղացանկերում գերիշխել են Բ․ Բրեխտի գործերը։ Թատրոնների ներսում ստեղծվել են թատրոն-թատերախըմբեր (քաղ․ և գեղարվեստական ընդհանուր հայացքներով միավորված դերասանների, ռեժիսորների, դրամատուրգների համագործակցություն), որոնք երբեմն անջատվել են և դարձել առանձին կոլեկտիվներ, այսպես կոչված, «ազատ թատրոններ», տարածվելով հատկապես 70-ական թվականներին։ Դրանց ներկայացումները հաճախ վառ քաղաքական բնույթի են, ունեն ռևյու ձևը՝ հագեցված երաժշտությամբ, երգով, մընջախաղով։ Սցենարը հորինում է ողջ խումբը։ Հայտնի է Ստոկհոլմի ագատ պրոֆեսիոնալ թատրոնը՝ հանդես գալով բանվոր դասակարգի տնտ․ և քաղ․ պահանջներով։ ժամանակակից շվեդ, թատրոնի խոշորագույն դերասաններից են՝ Ի․ Տիդբլադը (մահ․ 1975), է․ Ցուսեֆսոնը, Ա․ էկը, է․ Դելբեկը, է․ Ադոլֆսոնը, Տ․ Պավլոն, Ցա․ Կուլլեն, Կ․ Կավլին և ուրիշներ։ Բացի Թագավորական դրամատիկական և քաղաքային թատրոններից, Ստոկհոլմում գործում են նաև մի քանի մասնավոր թատրոններ։ Գյոթեբորգում, Մալմյոյում և այլուր կան դրամատիկական թատրոններ։ Փոքր քաղաքներին սպասարկում է պետ․ հյուրախաղային «Ռիքս թատրոնը» (տարեկան 700 ներկայացում՝ 100 բնակավայրերում)։
**Ինկուբացման սարքեր**, 1. թռչնաբուծական (տես Ճտահան մեքենա), 2. ձկնաբուծական, ձկնկիթի ինկուբացման ապարատներ։ Գործարանային պայմաններում օգտագործվում են 2 տիպի ինկուբացման սարքեր՝ անշարժ վիճակում (Կոստի համակարգի) և կախույթի վիճակում (Վեյսի, Չեզի և այլն) գտնվող ձկնկիթի ինկուբացման համար։ Կոստի համակարգի ապարատը թերթավոր երկաթից պատրաստված արկղ է (50x20x10 սմ)։ Պատերի ելուստների վրա տեղադրում են մետաղացանցով պատած փայտե շրջանակ, որի մեջ լցնում են սաղմոնաձկների ձկնկիթը (2–2,5 հզ. հատ)։ Սարքի մի եզրից լցվում է ջուրը, որը ողողում-տանում է ձկնկիթի հատիկները և դուրս է բերում դրանք հակադիր կողմում տեղադրված ծորանի քթիկից։ Ջրի ծախսը 0,6 լ/ր է։ Սարքերը տեղադրում են ինկուբացման արտադրամասում՝ աստիճանաձև դասավորված խմբերով, յուրաքանչյուր խմբում՝ 4–6 հատ։ Վեյսի սարքը գլանաձև, ներքևում նեղացող անոթ է (ծավալը՝ 8 լ), որի ներքևի անցքը փակված է խցանով։ Վերջինի միջով անցկացված մետաղե խողովակով ճնշման տակ գտնվող ջուրը լցվում է ներքևի մասը և ձկնկիթի հատիկները բարձրացնում է վերև։ Սարքի վերին մասում ջրի ճնշումը թուլանում է, և ձկնկիթի հատիկներն իջնում են ներքև, որտեղ նրանց ջրի հոսքը նորից իր մեջ է առնում։ Ձկնկիթի հատիկներն ինկուբացման ժամանակ այդպես անընդհատ շարժման մեջ են։ Ջուրը սարքից դուրս է թափվում ջրթափ խողովակով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Լիկոսի ճակատամարտ** ( մ․ թ․ ա․ 66թ.), ճակատամարտ Միհրդատյան Երրորդ պատերազմի ընթացքում Հռոմեական և Պոնտական զորքերի միջև։

Մ․ թ․ ա․ 66 թվականի գարնանը Պոմպեոսը ստանձնել է հռոմեական զորքերի հրամանատարությունը և սկսել է նախապատրաստվել հարձակման։ Զորք հավաքելու ժամանակ ստանալու համար նա դեսպաններ է ուղարկել Միհրդատ VI-ի և պարթև արքա Հրահատ III-ի մոտ։ Այդ ժամանակ պարթև թագավորի արքունիքում էր Մեծ Հայքի թագավոր Տիգրան II-ի որդին՝ Տիգրան Կրտսերը, ով փորձել է զավթել իշխանությունը Հայաստանում, բայց պարտվել և փախել է Պարթևաստան։ Այն փաստը, որ նա՝ Տիգրանի որդին, Կլեոպատրայից էր, ով Միհրդատ VI Եվպատորի դուստրն էր, վատթարացրեց հարաբերությունները հայ և պոնտացի արքայազնների միջև: Հաշվի առնելով դա՝ Հրահատը որոշել է դաշինք կնքել հռոմեացիների հետ և հարձակվել Հայաստանի վրա։

Ստանալով Միհրդատի հրաժարականը անվերապահ կապիտուլյացիայից, Պոմպեոսը նրա դեմ դուրս է եկել 40-50 հազարանոց բանակով։ Միհրդատի զորքերը բաղկացած էին 30000 հետևակներից և 3000 հեծելազորից։ Պոմպեոսի և Միհրդատի հեծյալների միջև առաջին բախումն ավարտվել է հօգուտ հռոմեացիների։ Պոնտոսի թագավորը ստիպված էր հետ նահանջել։ Դաստեյրա լեռան մոտ Միհրդատը կանգ է առել և ամրապնդել իր ճամբարը: Պոմպեոսը պաշարել է նրա ճամբարը, պոնտական ​​ճամբարում սով է սկսվել, բայց 45 օր անց պոնտացիներին հաջողվել է խորամանկության օգնությամբ փախչել։ Հռոմեացիները երրորդ օրը հասան Միտրիդատին և կտրեցին նրա նահանջի ճանապարհը։ Հաջորդ օրը Պոմպեոսն անցել է հարձակման։ Անկազմակերպվածության և կարգապահության բացակայության պատճառով պոնտացիները ջախջախիչ պարտություն են կրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Шамбаров, Валерий Евгеньевич* Великие империи Древней Руси. — М.: Эксмо, 2007. — С. 164. — 576 с. — (Древнейшая история Руси). — ISBN 978-5-9265-0423-8
2. ↑  Молев, 1995, էջ 127
3. ↑  Молев, 1995, էջ 128

Գրականություն
-------------

* Аппиан. Митридатовы войны
* Плутарх. Сравнительные жизнеописания. Лукулл

* *Елисеев М. Б.* Митридат против римских легионов. Это наша война!. — М.: Эксмо, 2013. — 320 с. — (Предыстория Руси). — ISBN 978-5-699-62993-0
* *Молев Е. А.* Властитель Понта. — Н. Новгород: Изд-во Нижегородского ун-тa, 1995. — 145 с. — ISBN 5-230-04333-4(չաշխատող հղում)
* *Наумов Л. А.* Митридатовы войны. — М.: Волшебный фонарь, 2010. — 512 с. — ISBN 978-5-903505-38-8
**Որոշիչ**ը գոյականական անդամի այն լրացումն է, որը ցույց է տալիս առարկայի որակական և քանակական հատկանիշ։

*Օրինակ՝ **Լուսավոր** երազների գրկում ճախրում էին **սիրահարված** պատանու հոգու թևերը։*

Որոշիչը պատասխանում է ինչպիսի՞, ո՞ր, որքա՞ն հարցերին։ Որոշիչն արտահայտվում է հետևյալ ձևերով

1. գոյականով

* ուղղական հոլովով

*Օրինակ՝ **Բժիշկ** Սարգսյանն ավարտեց վիրահատությունը։*

* սեռական հոլովով

*Օրինակ՝ Արամի **ձեռքի** ժամացույցը մեխանիկական է։*

2. ածականով

*Օրինակ՝ Աղջկա **հրե** աչքերը խելքահան էին արել տղային։*

3. դերանունով

*Օրինակ՝ **Այս** հոդվածը շատերին կստիպի խոսել։*

4. հարակատար և ենթակայական դերբայներով

*Օրինակ՝ **Կարդացած** գրքերը դրել էր արկղում։*

*Ինձ **ժպտացող** աղջիկը դեռ դպրոցում է սովորում։*

5. թվականով

*Օրինակ՝**Հինգ** աշակերտ մտավ դասարան։*

6. մակբայով

*Օրինակ՝ **Արագ** քայլքը կարող է վնասակար լինել։*

Որոշիչ ունեցող անդամը կոչվում է որոշյալ։ Որոշիչը հիմնականում գտնվում է որոշյալից առաջ և չի տրոհվում։ Այդպիսի որոշիչի շարադասությունը առաջադաս է և համարվում է սովորական կամ ուղիղ։ Որոշիչը կարող է գտնվել նաև որոշյալից հետո։ Այդպիսի շարադասությունը կոչվում է հետադաս կամ շրջուն և տրոհվում է բութով։ Եթե հետադաս որոշչից հետո նախադասությունը շարունակվում է, ապա որոշիչը տրոհվում է նաև ստորակետով, որպեսզի անջատվի նախադասության մյուս անդամներից։

*Օրինակ՝ Դա մի փոքրամարմին կին էր՝ **տարօրինակ, ծեր, առողջությունից զրկված, անհրապույր տեսքով և շատախոս**:*

Որոշյալը հաճախ ունենում է մեկից ավելի որոշիչներ, որոնք կոչվում են բազմակի անդամներ և տրոհվում են ստորակետերով։ Եթե բազմակի որոշիչներից մեկն արտահայտված է հարաբերական ածականով, իսկ մյուսը՝ որակական, ապա նրանց միջև ստորակետ չի դրվում, և միշտ հարաբերական ածականը գտնվում է որակական ածականից առաջ։

*Օրինակ՝ **Փայտե դեղին** նստարանին նստել էին ծերունիները։*

Որոշչի տեսակ է **հետադաս ծավալուն որոշիչը**:

Այն դրվում է ենթակայից հետո, տրոհվում է բութով և ստորակետով:
*Օրինակ՝*

Թագավորը՝ *խիզախ, քաջ, իմաստուն,* դիմեց ժողովրդին:

Գրականություն
-------------

* Մ. Աբեղյան, Հայոց լեզվի տեսություն, Երևան, 1965։
* Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1969։
* Վ. Առաքելյան, Հայերենի շարահյուսություն, մաս Ա, Բ, Երևան, 1958, 1964։
«**Հայաստան»** (ֆր.՝ Haïastan), թերթ Ֆրանսիայի հայկական համայնքում, ստեղծվել է 1939 թվականի հունարին՝ Հովիկ Եղյազարյանի և Արմիկ Ջամալյանի կողմից, հրատարակիչ՝ «Նոր սերունդ»։

Պատմական ակնարկ
---------------

«Հայաստանը» ստեղծվել է 1939 թվականի հունվարին Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության ֆրանսիացի ղեկավարներ՝ Հովիկ Եղիազարյանի և Արմիկ Ջամալյանի նախաձեռնությամբ՝ երիտասարդներին դիմելու նպատակով, ինչի մասին վկայում է թերթի առաջին խմբագրականը՝ «Մեր նպատակը, նոր սերունդն է» վերնագրով։ Հովանավորներից էր՝ Շավարշ Միսաքյան, ով նաև «Հառաջ» օրաթերթի հովանավորն էր։ Թերթն այն ժամանակ ֆրանսալեզու ամսաթերթ էր և ուներ 8 համար մինչև նույն տարվա օգոստոսը, մինչև պատերազմի ավարտը ընդհատվեց հրատարակությունը։ «Հայաստան» թերթի նպատակն է տեղեկացնել ֆրանսահայ երիտասարդներին Հայաստանի քաղաքական, պատմական և մշակութային ասպեկտների մասին և բացատրել «հայական պատճառը»։

Հրատարակությունը վերսկսվեց պատերազմից հետո՝ 1947 թվականի  դեկտեմբերին, և ասոցիացիայի ստեղծժումից հետո «Հայստանը» կտակվեց «Նոր Սերունդ» թերթին՝ թերթը դարձնելով կազմակերպության արտահայտման միջոց։ Թերթը հրատարակվել է ասոցիացիայի պատմության ողջ ընթացքում, սակայն ունի հրատարակման տարբեր հաճախականություններ՝ կախված Հայկական հարցի զարգացումներից առաջացած տեղեկատվության և իրազեկման պահանջներից։ «Հայաստանի» խմբագրական գիծը նշանավորվում է սովետականությանը հակադրվելով, Հայաստանի անկախությանը սատարելով և Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի ժամանակ հայկական զինված ուժերին նվիրվածությամբ։ 1970-1980-ական թվականների հայկական ահաբեկչական գործողությունների ժամանակ «Նոր Սերունդը» ձեռնամուխ եղավ Արդարադատության Կոմանդոյի գործողությունները «բացատրելու» արշավին և «Հայաստանի» -ի հանդիպումներում:

Թերթում գրում են սփյուռքահայ որոշ գրողներ, ինչպես օրինակ՝ Զարեհ Րաբունին։

2015 թվականից թերթը գոյություն ունի միայն թվային տարբերակով, թղթային տարբերակը հրատարակվում է տարին մեկ անգամ՝ ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Anahide Ter Minassian, 1995
2. ↑  «Haïastan». *webaram.com* (ֆրանսերեն).
3. ↑  «Le Journal Haïastan». *norseround.com* (ֆրանսերեն).
4. ↑  {{{վերնագիր}}}. — P. 1. — P. 1.
5. ↑  «Haïastan». *webaram.com* (ֆրանսերեն).
6. ↑  «Haïastan». *webaram.com* (ֆրանսերեն).
7. ↑  «Haïastan». *webaram.com* (ֆրանսերեն).
8. ↑  Cyril le Tallec, 2003, էջ 130-132
9. ↑  «Le Journal Haïastan». *norseround.com* (ֆրանսերեն).
10. ↑  «Le Journal Haïastan». *norseround.com* (ֆրանսերեն).
11. ↑  «Le Journal Haïastan». *norseround.com* (ֆրանսերեն).
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պարգև Ղազարյան (այլ կիրառումներ)

*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ղազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Պարգև Մելքոնի Ղազարյան** (հունվարի 10, 1919(1919-01-10), Ափնագյուղ, Երևանի գավառ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն - օգոստոսի 27, 1975(1975-08-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պետական, կուսակցական աշխատող, Երևանի քաղխորհրդի պատգամավոր (1965-1975 թվականներին), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

1937 թվականին ավարտել է Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1946 թվականին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, 1948 թվականին՝ ՀԿԿ կենտկոմին կից բարձրագույն կուսակցական երկամյա դպրոցը։ 1941-1943 թվականներին կամավոր ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1941-1942 թվականներին եղել է մարտական գնդի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղար, 1942-1943 թվականներին՝ գումարտակի կոմիսար, 1943 թվականին՝ 386-րդ դիվիզիայի գումարտակի հրամանատար։ Սևաստոպոլ քաղաքի պաշտպանական մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է, փոխադրվել Թբիլիսի, ապա՝ զորացրվել։ 1943-1946 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Լենինյան շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1948-1952 թվականներին՝ Անդրերկաթուղու Երևանի քաղբաժնի հրահանգիչ, 1952 թվականին՝ ՀԿԿ Երևանի քաղկոմի հրահանգիչ, 1952-1961 թվականներին՝ Անդրերկաթուղու Երևանի բաժանմունքի լոկոմոտիվային դեպոյի և Երևանի կայարանի կուսակցական կազմակերպության ազատված քարտուղար, 1961-1965 թվականներին՝ Երևանի Օրջոնիկիձեի շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ, 1965-1972 թվականներին՝ Երևանի քաղխորհրդի գործկոմի նախագահի տեղակալ-բնակարանային ֆոնդերի հաշվառման և բաշխման բաժնի վարիչ, 1972-1975 թվականներին՝ Երևանի Խորհրդային շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան (1945 թ.)
* Անբասիր աշխատանքի համար մեդալ (1970 թ.)
* Աշխատանքային արիության համար մեդալ (1971 թ.)
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր (1952 թ.)
**Ներքին կոնվերսիա**, գրգռված միջուկի՝ ավելի ցածր էներգիայով վիճակի անցման ժամանակ դիտվող երևույթ, երբ անջատվող էներգիան ոչ թե ճառագայթվում է {\displaystyle \gamma }-քվանտի ձևով, այլ անմիջականորեն փոխանցվում է նույն ատոմի էլեկտրոններից մեկին։ Ընդ որում {\displaystyle \gamma }- քվանտի փոխարեն առաքվում է կոնվերսիոն էլեկտրոն։ Էլեկտրոնները կարող են առաքվել ատոմի տարբեր թաղանթներից, ուստի համապատասխանաբար տարբերում են {\displaystyle K-,L-,M-} և այլ էլեկտրոններ։ Էլեկտրոնի կինետիկ էներգիան փոքր է {\displaystyle \gamma }-անցման էներգիայից տվյալ թաղանթի կապի էներգիայի չափով։ Ներքին կոնվերսիան միշտ ուղեկցվում է բնութագրական ռենտգենյան ճառագայթումով։ Ներքին կոնվերսիայի հավանականությունը բնութագրվում է ներքին կոնվերսիայի գործակցով, որը հավասար է կոնվերսիոն էլեկտրոնների թվի հարաբերությանը նույն գրգռված մակարդակից միևնույն ժամանակահատվածում առաքված {\displaystyle \gamma }-ճառագայթների թվին․ {\displaystyle \alpha ={\frac {N\_{e}}{N\_{\gamma }}}}։ Եթե միջուկի գրգռման էներգիան մեծ է էլեկտրոնի և պոզիտրոնի հանգստի էներգիաների գումարից ({\displaystyle 2m\_{e}c^{2}}), ապա միջուկի անցումը գրգռված վիճակից ավելի փոքր էներգիա ունեցող վիճակի տեղի է ունենում էլեկտրոն–պոզիտրոն զույգի առաքմամբ։ Այս երևույթը՝ «զույգային» կոնվերսիան, 1934-ին առաջինը փորձով դիտել են Ա․ Ի․ Ալիխանովը, Ա․ Ի․ Ալիխանյանը և Մ․ Ս․ Կոզոդաևը։

Տես նաև
-------

* Բետա-տրոհում
* Գամմա ճառագայթներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 265)։*  |
**Գեորգի Աբզիանիձե** (վրաց.՝ გიორგი ნიკოლოზის ძე აბზიანიძე, 10 (23) մայիսի, 1907, Քութայիս, Ռուսական կայսրություն — 6 ապրիլի, 1976, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային գրականագետ։

Կենսագրություն
--------------

Գեորգի Աբզիանիձեն ծնվել է 1907 թվականի մայիսի 10-ին (մայիսի 23-ին) Քութայիսում, մանկավարժի ընտանիքում։ Սովորել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1929 թվականին։ 1935 թվականից աշխատել է Վրացական գրականության պատմության Շոթա Ռուսթավելու անվան ինստիտուտում։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր է (1964), պրոֆեսոր (1965)։

Մահացել է 1976 թվականի ապրիլի 6-ին Թբիլիսիում։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

1940 թվականին ռուսերեն լույս է տեսել Գեորգի Աբզիանիձեի «Ակակի Ծերեթելի։ Կյանքը և գործունեությունը» (ռուս.՝ «Акакий Церетели. Жизнь и творчество», վրացերեն հրատարակվել է 1960 թվականին), 1950 թվականին՝ ուսումնասիրությունների ու մենագրությունների «Վրացի դասականներ» (վրաց.՝ ქართველი კლასიკოსები) ժողովածուն։ Հեղինակել է «Ակնարկներ XIX դարի վրաց հասարակական մտքի պատմության» (վրաց.՝ ნარკვევები XIX საუკუნის ქართული საზოგადოებრივი აზრის ისტორიიდა, 1959) գիրքը։ Գրել է նաև հոդվածներ խորհրդային գրողների, ինչպես նաև գեղագիտության ու ռուս-վրացական գրական կապերի պատմության վերաբերյալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Краткая литературная энциклопедия»

Գրականություն
-------------

* აბზიანიძე გიორგი ნიკოლოზის ძე - ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, თბილისი, 1997, გვ. 29.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000397228628 · NTA: 148548741 · VIAF: 292308272 · WorldCat VIAF: 292308272 |

 |
**Դերո Գոյ** (գերմ.՝ Dero Goi, ծնվել է 1970 ապրիլի 16-ին Գերմանիայի Ստորին Սաքսոնիա նահանգի Վոլֆսբուրգ քաղաքում), հայտնի գերմանացի երաժիշտ է։ Նա հանդիսանում է գերմանական Ումֆ (Oomph!) ռոք-խմբի առաջատարը
, ինչպես նաև ստուդիայի թմբկահարը, կոմպոզիտորը և խոսքերի հեղինակը։

Կենսագրություն
--------------

Մանուկ ժամանակ ապագա ռոք-աստղի հայրը ստիպում էր նրան երգել Էլվիս Փրեսլիի երգերը։ Նախքան Oomph! խմբի ստեղծելը Դերոն հոգեբանություն էր սովորում, և երգում էքսպերիմենտալ Phaze խմբում, որտեղ նվագում էր նաև Անդրեաս Քրապը։

Դերոի խոստովանությամբ Ումֆի հետ կապված լավագույն հիշողություններից են այն, որ երգել է Նինա Հագենի հետ, և մասնակցել են է Eurockéenes-2000 համերգին Ալանիս Մորիսեթի, Մյուզ, Նայն Ինչ Նեյլս (Nine Inch Nails), և Յուրիթմիքս (Eurythmics) խմբերի հետ։

Դերոի հավաստմամբ, իր երաժշտական ճաշակի վրա ազդեցություն են թողել Kraftwerk, Բիթլզ, Karl Off, ԱԲԲԱ, Էլվիս Փրեսլի, Դեփեշ Մոդ (Depeche Mode), Extrabreit և ԷյՍի/ԴիՍի (AC/DC) խմբերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Oomph! official website
2. 1 2  bio\_en.html Oomph! official website(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դերո Գոյ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 113880729X · VIAF: 6563150382260413500007 · WorldCat VIAF: 6563150382260413500007 |

 |