recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Միշել դե Պաուլա Ֆիրմո Ռեյնալդու Բոլսոնարու** (պորտ.՝ Michelle de Paula Firmo Reinaldo Bolsonaro, մարտի 22, 1982(1982-03-22), Ceilândia, Դաշնային շրջան, Բրազիլիա), Բրազիլիայի ազգային կոնգրեսի Պատգամավորների պալատի նախկին խորհրդարանական քարտուղար, գործող նախագահ՝ Ժաիր Բոլսոնարունի կինը, Բրազիլիայի առաջին տիկին։

Կենսագրություն
--------------

Միշել Բոլսոնարուն ծնվել և մեծացել է Սեյլանդիայում, Դաշնային շրջանի վարչական շրջանում։ Նրա հայրը ավտոբուսի նախկին վարորդ էր։ Նա ունի կրտսեր խորթ եղբայր (ծնվ. 1988)՝ Դիեգո Տորես Ռեյնալդու, որը հանդիսանում է Բրազիլիայի ռազմաօդային ուժերի զինծառայող։ Միշելի հայրն ու խորթ մայրը հրուշակեղենի արտադրության փոքր բիզնեսի սեփականատերերն են։

Դպրոցն ավարտելուց հետո Միշելը ընդունվել է համալսարանի դեղագործործական բաժին, բայց երբեք չի հաճախել դասերին։

Կարիերան խորհրդարանում
----------------------

Բրազիլիայի ազգային կոնգրեսի Պատգամավորների պալատի աշխատակից է եղել 2006-2008 թվականներին։ Նա սկսել է աշխատել պատգամավոր Վանդերլեյ Ասիսի գրասենյակում։ Ավելի ուշ դարձել է պատգամավոր Մարկո Ուբիալի քարտուղարը։

2007 թվականին Միշելը նշանակվել է Բրազիլիայի Առաջադիմական կուսակցության ղեկավարության նույն պաշտոնում։ Այդ ժամանակ նա հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն՝ ներկայիս նախագահ Ժաիր Բոլսոնարային։ Այդ ժամանակ նա 25 տարեկան էր, իսկ նա 52 տարեկան։ 2007 թվականի նոյեմբերին նրանք ամուսնացան։

Անձնական կյանք
--------------

Ունի երկու դուստր՝ Լետիսիան (նախորդ ամուսնությունից), և Լաուրան (ծնվ՝ 2011, Ժաիր Բոլսոնարուից)։ Բոլսոնարուի հետ հարսանիքը տեղի է ունեցել 2013 թվականի մարտի 21-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  «A mulher dos bastidores: saiba quem Ã© Michelle Bolsonaro, a nova primeira-dama» (pt-br)։ G1։ Վերցված է 2019-01-26

Արտաքին հղումներ
----------------

* «A mulher dos bastidores: saiba quem é Michelle Bolsonaro, a nova primeira-dama» (պորտուգալերեն), *G1*, 28 October 2018,

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · WikiTree |

 |
**Շալոմ Քոբոշվիլի** (1876, Ախալցխա - 1941, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի նկարիչ, որի գեղանկարներն ու գծանկարներն արտացոլում են Վրաստանում հրեաների կյանքը։

Կենսագրություն
--------------

Շալոմ Քոբոշվիլին ծնվել է Ախալցխայում, հրեական ընտանիքում։ Վաղ հասակում թողել է կրոնական ուսմունքը և հետաքրքրություն է ցուցաբերել արվեստի նկատմամբ։ Ծնողները չեն խրախուսել արվեստի նկատմամբ նրա բնածին հակումները։ Արվեստի մասին բոլոր գիտելիքները ստացել է ինքնուրույն։ Տարբեր աշխատանքներ կատարելուց հետո (ասում են՝ 1910 թվականին հանդիպել է նկարիչ Նիկո Փիրոսմանին), 1937 թվականին Քոբոշվիլին դառնում է Թբիլիսիի նորաստեղծ հրեական պատմա-ազգագրական թանգարանի հսկիչը։ Այս աշխատանքը նրան ոգեշնչում է իրեն նվիրելու արվեստին մինչև մահ։

«Աղոթողները Սինագոգում»
Քոբոշվիլու ստեղծագործությունները նաիվ ոճով են. ստեղծել է հրեական կյանքը պատկերող տեսարաններ՝ օգտագործելով յուղաներկ, ջրաներկ։ Տեսարաններում պատկերված են հրեական ամուսնություններ, տոնակատարություններ, հրեական կյանքը վրացական գյուղերում։

Երբ 1950-ական թվականներին Վրաստանի հրեական թանգարանը փակվեց, թանգարանի նմուշները, այդ թվում և Քոբոշվիլու ստեղծագործությունները տեղափոխվեցին Վրաստանի ազգային թանգարան։

2006 թվականին Թբիլիսիի թանգարաններից մեկում տեղի է ունեցել Քոբոշվիլու աշխատանքների հետահայաց ցուցադրությունը։

Գրականություն
-------------

* Lela Tsitsuashvili, Shalom Koboshvili (1876-1941) for the 130th Anniversary, Tbilisi, 2006.
* Lily Magal (editor) In the Land of the Golden Fleece։ The Jews of Georgia, Tel-Aviv, 1992.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Tsitsuashvili (2006), p. 14
2. ↑  «ეროვნული მუზეუმის უცნობი კოლექციები: შალომ კობოშვილი»։ *museum.ge*։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 30
Յագալա ջրվեժը 2022 թվականին
**Յագալա** (էստ․՝ Jägala juga), ջրվեժ Էստոնիայի հյուսիսում՝ համանուն գետի վրա։ Գտնվում է գետի՝ Ֆիննական ծոց թափվելու վայրից 4 կմ հեռավորության վրա։ Յագալա ջրվեժը տեղակայված է Տալլին քաղաքից 25 կմ դեպի արևելք։

Յագալա ջրվեժը, որն ունի շուրջ 8 մետր բարձրություն և 50 մետր լայնություն, Էստոնիայի ամենամեծ ջրվեժներից մեկն է և ամենաբարձր բնական ջրվեժը։ Ջրվեժն առաջացնում է բավական լայն սանդղաձև խորշ, որտեղով կարելի է քայլել ջրվեժի ամբողջ լայնությամբ, ինչն ավելի հետաքրքիր է դարձնում ջրվեժը հատկապես զբոսաշրջիկների համար, սակայն հատակը ծածկված է խոշոր ու սայթաքուն քարերով, որոնք վտանգավոր են։

Ջրվեժն առավել գեղեցիկ է գարնանը՝ հալոցքի ժամանակ։

Յագալա ջրվեժը պահպանվող բնական տարածք է։ Ամեն տարի մեծանում է ջրվեժի առաջացրած ջրային հարթությունը, որի երկարությունը շուրջ 300 մ է, խորությունը՝ 12-14 մ։

Հնում ջրվեժը ժողովրդի շրջանում ունեցել է այլ անվանում՝ Յոարյունգաս (էստ․՝ Joarüngas)։

Պատկերասրահ
-----------

* Գարուն Գարուն
* Ամառ Ամառ
* Ձմեռ Ձմեռ
* 2013 թվականի մարտ 2013 թվականի մարտ


Յագալա ջրվեժը 2013 թվականի մարտին
Յագալա ջրվեժը 2013 թվականի մարտին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Jägala juga» (Estonian)։ eestigiid.ee eestigiid.ee։ Վերցված է դեկտեմբերի 7, 2009
2. ↑  Յագալա ջրվեժ (Jägala juga)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Յագալա (ջրվեժ) Վիքիպահեստում |

* Fotod: Suurvesi Jägala joal Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.
* Fotod: Talvine Jägala juga Archived 2008-02-08 at the Wayback Machine.
* Յագալա ջրվեժի համայնպատկերը (360°)
* Էստոնիայի տեսարժան վայրեր
* Էստոնիայի լավագույն վայրերը
* Балтийская Ниагара — янтарный водопад Ягала (ռուս.)
* Յագալա (ջրվեժ) (ռուս.)
**Պլեշչեևի տուն** (ռուս.՝ Дом Плещеева), տեսարժանություն Մոսկվայում։

Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (գրանցման համար՝ 7733887000)։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Գտնվում է Մոսկվայի կենտրոնական վարչական շրջան, Նովայա Բասմաննայա փողոց, տուն 12, շինություն 2ա հասցեով (Բասմաննի շրջան)։

Պատմություն
-----------

XVIII դարի երկրորդ կեսին այս վայրում կառուցվել է քարե ապարանք։

Տունը կառուցվել է 1797 թվականին Գրիգորի Գրիգորևիչ Գոգելի պատվերով։ Նա դատակերտի սեփականատերն էր։ 1797 թվականին Գոգելին նրա ղեկավարած Մոսկվայի դաստիարակչական տանն արձանագրված չարաշահումների պատճառով հեռացրել են աշխատանքից։ Նույն թվականին նա տեղափոխվել է այստեղ։ 1799 թվականին Գոգելը մահացել է։

Նույն թվականին տունն անցել է պետական խորհրդական Սերգեյ Իվանովիչ Պլեշչեևին։ 1798 թվականին Պլեշչեևը միապետի կողմից շնորհազրկվելու պատճառով ազատվել է աշխատանքից։ Նա մեկնել է դաստակերտ, որտեղ էլ սկսել է բնակվել։ Սերգեյ Իվանովիչն այդ տանն ապրել է մինչև Ռուսական կայսրության կայսր Պավել I-ի մահը։

XX դարի սկզբին առանձնատանը կցակառուցվել է եկամտաբեր տուն, որի շինարարության ժամանակ հեռացվել է գլխավոր սանդուղքը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Տարիների ընթացքում եռահարկ շինության արտաքին տեսքն առանձնապես չի փոխվել։ Այն կառուցված է կլասիցիզմի ոճով, զարդարված է պատշգամբներով։ Շենքն ունի կցակառույց։ Առանձնատնից ձախ կանգնած են զույգ սյուներ։

Գրականություն
-------------

Այս առանձնատունը ռուս ճարտարապետ Մատվեյ Ֆեոդորովիչ Կազակովը գրանցել է իր «Մոսկվա քաղաքի քաղաքացիական շինությունների ալբոմ» գրքում։ Այստեղ նա գրանցում էր Մոսկվայի, իր կարծիքով, լավագույն շինությունները, որոնք կառուցվել էին XVIII-XIX դարերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 624 от 04.12.1974
2. 1 2  «Жилой дом Плещеева»
3. 1 2 3 4 5 6  «Дом Г.Г. Гогеля – С.И. Плещеева» (ռուսերեն)։ Վերցված է 2015-04-13
**Շոնեն-այ** (ճապ.՝ 少年愛 *երիտասարդական սեր*), անիմեի և մանգայի տարատեսակ, շոջոյի ենթաժանր, որը նվիրված է տղաների կամ տղամարդկանց միջև իդեալականացված սիրուն, որի թիրախային լսարան են հանդիսանում կանայք։ Կենտրոնանում է ոչ թե սեռական, այլ ռոմանտիկ հարաբերությունների վրա։

Պատմություն
-----------

1970-ականներին շոջո-մանգակաները սկսեցին հերոսների սեռի հետ փորձարկումներ անել։ Սկզբում դրանք ստեղծագործություններ էին, որտեղ հերոսուհին փոխվում և իրեն տղայի նման է պահում, ինչպիսին է օրինակ՝ *The Rose of Versailles*-ը։ Հետո հայտնվեցին երիտասարդների մասին *The Heart of Thomas* և *Kaze to Ki no Uta* պատմությունները, որոնք տվեցին ժանրի սահմանումը, որպես եվրոպական միջավայրում արգելված սիրո մասին լրիվ հուսահատ պատմություններ։ Ի սկզբանե դրանք ամսագրերում թողարկվում էին շոջո մանգաների հետ, սակայն շուտով հայտնվում են հատուկ ամսագրեր, որոնցից առաջինն է դառնում *June*-ը։ Այս վաղ ստեղծագործությունները կենտրոնացած էին գեղեցկության և ողբերգության վրա, որն այդ գեղեցկությունն էլ ավելի անցողիկ ու խուսափելի էր դարձնում։ Թեև հաճախ քննարկվում էին մութ թեմաներ, ինչպիսիք են բռնաբարությունն ու ինքնասպանությունը, ուշադրության կենտրոնում էր ոչ թե համասեռամոլության և հոմոֆոբիայի իրատեսական պատկերումը, այլ իդեալականացված սիրո և հոգեբանական թեմաները, ինչպիսիք են ոգու և մարմնի հակամարտությունը:։

1980-ականների այդ էսթետիկան մարեց, որպեսզի վերածնվի ինքնակենսագրական ստեղծաործություններում և սիրողական կոմիքսներում, որոնք ստանում են «յաոյ» անվանումը։ 1980-ականների վերջերին ժանրը նորից պրոֆեսիոնալ շրջան է վերադառնում *Earthian* գիտաֆանտաստիկ պատմության և *Zetsuai* երկխոսության հետ, որը գործողության վայրը տեղափոխեց ժամանակակից աշխարհ և հերոսներին ենթարկեց բազմաթիվ փորձությունների։ *Zetsuai* դարձավ շոնոն-այ ժանրի մեծագույն պատկերակներից մեկը, իսկ նրա գլխավոր հերոսները՝ Կոձին և Իզումին, նրա «Ռոմեո և Ջուլիետ»-ը։ 1990-ականներին շոնեն-այ ժանրի ամսագրերի մեծ պահանջարկ նկատվեց և հաստատվեց ժանրի ժամանակակից ձևը։

Ժամանակակից Ճապոնիայում «շոնեն-այ» տերմինը սովորաբար օգտագործվում է միայն 1970-ականներին լույս տեսած ժանրի վաղ շրջանի ստեղծագործությունների համար։ Ժամանակակից ստեղծագործությունների համար այն փոխարինվել է անգլիական *Boys' Love* տերմինով, մինչդեռ «յաոյ»-ը հիմնականում նշանակում է այլ ժանրերի գոյություն ունեցող ստեղծագործությունների կերպարների միասեռ հարաբերությունների մասին դոջինշիի։ Ճապոնիայից դուրս «շոնեն-այ»-ը փոխարինվում է «յաոյ» տերմինով ինչպես երկրպագուների, այնպես էլ հրատարակիչների շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Книга:Thompson J.: The Complete Guide|part=Glossary
2. 1 2 3  Книга:Thompson J.: The Complete Guide|part=A Brief History Of Manga
3. 1 2  «Shōnen-ai - Lexicon» (անգլերեն)։ Anime News Network։ Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 25
4. 1 2 3 4  Мария Иванова։ «Что такое яой и юри?»։ *www.animemanga.ru* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 25
5. 1 2 3 4 5 6 7 8  Книга:Thompson J.: The Complete Guide|part=Shonen-Ai / Yaoi and Gay Manga
6. ↑  Книга:Clements J. McCarthy H.: The Anime Encyclopedia|2015|часть=Zetsuai

Արտաքին հղումներ
----------------

* Chil-Chil: Japanese BL Database

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NDL: 001128084 |

 |
Պլովդիվի միջազգային տոնավաճառի լոգոնՊլովդիվի միջազգային տոնավաճառի լոգոն
**Պլովդիվի միջազգային տոնավաճառ** (բուլղար․՝ Международен панаир Пловдив), Բուլղարիայի ամենամեծ և հին տոնավաճառը, որը գտնվում է Պլովդիվ քաղաքում։ Ստեղծվել է 1892 թվականի օգոստոսին որպես արդյունաբերական, գյուղատնտեսական արտադրանքների ցուցադրության վայր։

Պատմություն
-----------

Ցուցադրության առաջին տարում տոնավաճառն ունեցել է 90,000 մ2 տարածք, 2,5 ամսում 24 երկրներից ունեցել է 162,000 այցելու։ 1933 թվականին կազմակերպվել է Ազգային արդյունաբերական ցուցահանդես, որին մասնակցել են 424 ցուցադրողներ և 120,000 այցելու։ Հաջորդ ցուցադրությունը կազմակերպվել է 1934 թվականին, և մայիսի 16-ին Պլովդիվի տոնավաճառը դարձել է մշտական հիմունքներով գործող Բուլղարիայի միակ տոնավաճառը։ Տոնավաճառը միջազգային է դարձել 1936 թվականին՝ միանալով Ցուցահանդեսային արդյունաբերության համաշխարհային ընկերակցությանը։ 1936 թվականի տոնավաճառին մասնակցել են 1000 բուլղարական և 385 օտարերկրյա ընկերություններ։ 

Պլովդիվի տոնավաճառը 1892 թվականին
Պլովդիվի ժամանակակից միջազգային տոնավաճառը գտնվում է մեծածավալ ցուցահանդեսային 360,000 մ2տարածք զբաղեցնող համալիրում, որի 95,000 մ2 ցուցահանդեսային տարածք է (60,000 մ2 ներքին տարածք)։ Ցուցահանդեսն ունի 24 բազմաֆունկցիոնալ տաղավար և Արևելյան Եվրոպայում ամենամեծն է տարածքով։ Տարեկան կազմակերպվում են 40 ցուցադրություններ, որոնց մասնակցում են 58 երկրներ և 7000 ցուցադրողներ։

Տես նաև
-------

* Տոնավաճառ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Финансов отчет 31.12.2007 г.» (PDF)։ *public.brra.bg*։ Търговски регистър։ 2008։ Վերցված է 2014-11-30

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Պլովդիվի միջազգային տոնավաճառ***էջը Վիքիպահեստում |
**Շուդդոդանա** (սանսկրիտ՝ «մաքուր բրինձ»), Սիդհարթա Գաուտամա Շակյամունի Բուդդայի (Բուդդա) հայրը՝ ըստ «արդի համաշխարհային ժամանակաշրջանի» բուդդիստների։ Պալի կանոնը պարունակում է մասնակի տեղեկություններ Շուդդոդանայի մասին։ Նրա մասին կանոնից ստացված տեղեկությունները մեկնաբանվում են Միլինդապանհայի դասական «Տերավադա» տեքստում («Մենանդերի արքայի հարցերը»)։

Շուդդոդանան Հյուսիսային Հնդկաստանի իշխանություններից մեկի ռաջան էր, պատկանում էր Գաուտամայի (Պալի Գոտամա) գոթրային (ընտանիքին)։ Նա փորձել է պաշտպանել իր որդուն առօրյա կյանքի դժվարություններից՝ պատվիրելով նրա համար երեք պալատ կառուցել, որոնցում նա իր ժամանակի մեծ մասը կանցկացներ երանության և հաճույքների մեջ, քանի որ կանխագուշակվել էր Շուդդոդանայի ծնվելուց առաջ, որ ինքը կամ կդառնար Մեծ թագավոր, որը նվաճելու էր Ջամբուդվիպան (Հնդկաստան, կամ բառի լայն իմաստով՝ ամբողջ աշխարհը), կամ Մեծագույն հոգևոր առաջնորդ, որի կյանքը կապված կլինի ասկետիզմի հետ։

Շուդդոդանայի կինը թագուհի Մահամայան էր, որը մահացել է որդու՝ Սիդհարթայի լույս աշխարհ գալուց անմիջապես հետո։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Շուդդոդանան ոչ այնքան թագավոր էր, որքան առաջնորդ, ընտրովի պաշտոններ ունեցող հանրապետության իշխան, ով հաջողությամբ ղեկավարել է երկիրը երկար տարիներ։

Հետագայում Շուդդոդանան հակված է եղել ընդունել Բուդդայի ուսմունքները։ Շուդդոդանայի թոռը (Բուդդայի որդին)՝ Ռահուլան, ընդունել է Դհարման (Բուդդայի ուսմունքները) և հետագայում դարձել է արհաթ, այսինքն՝ նա կարողացել է իրականացնել դհարման։ Այլ թագավորներ նույնպես ընդունել են բուդդայականություն՝ Բիմբիսարան, Աջատաշատրան և, վերջապես, մոտ երկու հարյուր տարի անց Աշոկան։ Նա հաղթանակ է տարել Կալինգայի թագավորության նկատմամբ, զղջացել է, որ արյուն է թափել և ընդունել է Դհարման։ Աշոկան սկսել է հովանավորել Սանգհային (բուդդայական համայնք)։

Գրականություն
-------------

* Типитака.
* Суттанипата. Пер. Н. И. Герасимова. \В кн. Стержень жизни. М.: 1997.
* Милиндапаньха. Пер. с пали А. Парибка. 1989.
* Буддачарита. Жизнь Будды. Пер. с санскр. Конст. Бальмонта. М.: 1983.
* Буддизм. Словарь. М.: 1995.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Schumann Hans Wolfgang (2004)։ «The historical Buddha : the times, life, and teachings of the founder of Buddhism»։ Motilal Banarsidass։ Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 19
2. ↑
3. ↑  Keown Damien (2003)։ «A dictionary of Buddhism»։ Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 19
Չեչենների և ինգուշների տեղահանման ուղղությունները
**Չեչենների և ինգուշների տեղահանում**, հայտնի է նաև որպես **Աարդախ** (ռուս.՝ Операция «Чечевица», «Ոսպ» գործողություն, չեչեներեն՝ До́хадар, Ардахар, Махках дахар, «վտարում, ոչնչացում»), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1944 թվականի փետրվարի 23-ին խորհրդային իշխանությունների իրականացրած Հյուսիսային Կովկասից չեչեն և ինգուշ ժողովուրդների զանգվածային բռնի տեղահանում Կենտրոնկան Ասիա։ Չեչնիայում 1940-1944 թվականների ապստամբությանը նախորդող տեղահանումը իրականացվել է ՆԳԺԿ ղեկավար Լավրենտի Բերիայի հրամանով՝ ԽՍՀՄ ղեկավար Իոսիֆ Ստալինի հաստատումից հետո, մաս հանդիսանալով բռնի տեղահանման և բնակչության տեղափոխման խորհրդային ծրագրերի, որոնց 1930-1950-ականների ընթացքում ենթարկվել են Խորհրդային Միության միլիոնավոր մարդիկ։

Տեղահանումը պատրաստված էր առնվազն 1943 թվականի հոկտեմբերից։ Գործողությանը մասնակցել է ԽՍՀՄ տարբեր տարածքներից 19 000 սպաներ և ՆԳԺԿ 100 000 զինվորներ։ Տեղահանվել են չեչեն և ինգուշ ժողովուրդներն ամբողջությամբ և կազմալուծվել է Չեչենա-Ինգուշական խորհրդային սոցիալիստական ինքնավար հանրապետությունը։ Զանգվածային արտաքսումը հեռու գնացող և աղետալի ժողովրդագրական հետևանքներ է ունեցել․ տեղահանված 496 000 չեչեններից և ինգուշներից առնվազն մեկ քառորդ մասը զոհվել է։ Ընդհանուր առմամբ, արխիվային տվյալները ցույց են տալիս, որ հարյուր հազարից ավել մարդիկ մահացել են շուրջկալության և անմիջապես տեղափոխման, Ղազախական և Ղրղզական ԽՍՀ-ում իրենց կյանքի առաջին տարիների ժամանակ, ինչպես նաև ՌԽՖՍՀ-ում, որտեղ շատերը պահվում էին աշխատանքային ճամբարներում։ Այդ գործընթացի ողջ ընթացքում տեղահանվածները գտնվում էին ՆԳԺԿ ծառայողների վարչական վերահսկողության տակ։

Չեչեններին և ինգուշներին թույլ է տրվել վերադառնալ իրենց հայրենիք 1957 թվականին։

Տես նաև
-------

* Համշենահայերի բռնի տեղահանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Къам дохорх лаьцна дийцар берашна а дихкинера Нохчийчохь»։ *Маршо Радио* (չեչեներեն)։ 2014 թ․ փետրվարի 24։ Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 21
2. ↑  «Нохчийчохь долу хьал гайтаран куьзга ду Кутаев Руслан лаьцна латтор»։ *Маршо Радио* (չեչեներեն)։ 2014 թ․ հուլիսի 2։ Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 21
3. ↑  ««Хьахон мел дихки а, дазло и къематде»»։ *Маршо Радио* (չեչեներեն)։ 2016 թ․ փետրվարի 23։ Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 21
4. ↑  Хь. Даудова (2020 թ․ փետրվարի 25)։ ««Хуьлуш лаьтташехь бакъхила йиш яц аьлла хетара…»»։ *Даймохк* (չեչեներեն)։ Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 21

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Չեչենների և ինգուշների տեղահանում Վիքիպահեստում |

* World Chechnya Day.org - A website of Chechen diaspora promoting observance of February 23 as the anniversary of the ethnic cleansing the Vaynakh people. It also has a wealth of information (in the history section) about the conditions of the deportation, with numerous quotes.
* Joanna Lillis (2017 թ․ փետրվարի 23)։ «Kazakhstan: Memories of the Chechen Exodus Don’t Fade»։ eurasianet.org
* Khassan Baiev (2004 թ․ փետրվարի 24)։ «A History Written In Chechen Blood»։ The Washington Post
**Չեսարի դարպաս**, (Բնակելի տուն. Իշխան Չեսար Օրբելյանի ապարանքը), գտնվում է Վայոց Ձորի մարզի Հորս գյուղում։ Գյուղն ունի նաև 12-14-րդ դարերի գերեզմանոց, որտեղ կան մեծ թվով խաչքարեր։

Չեսարի դարպասի մասին մեզ վկայություններ են հասել Ստեփանոս Օրբելյանի ժամանակներից։ Հուսիկ Մելքոնյանը, որը հանդիսանում է ՀՀ Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության ինստիտուտի բաժնի վարիչ, փաստում է, որ Հայաստանում բավականին քիչ են պահպանվել իշխանական տներ և հարակից կառույցներ։ Պահպանված կառույցներից մեկը հանդիսանում է Հորս գյուղում գտնվող Չեսար Օրբելյան իշխանի կողմից կառուցած դարպասը։

Սեդրակ Բարխուդարյանը գրում է․ «Գյուղամիջում կա մի հին բնակելի տուն, որը բաղկացած է եղել երկու մասից՝ տնից և սրահից։ Այդ տունը եղել է ծածկված գերաններով և հենված է եղել քարե սյուների վրա»։ Սյուները եղել են քանդակազարդերով պատված, սյուները պահպանվել են մինչև այսօր։

Պահպանվում են նաև դռան կողմերում գտնվող պատուհանները, որոնք նույնպես կամարակապ են։ Կա վիմագիր արձանագրություն, որտեղ հիշատակված է ինչպես Չեսար իշխանը, այնպես էլ նրա կին Խորիշահը։

Տունը կառուցվել է 13-14-րդ դարերում, այն կառուցված է եղել սրբատաշ կրաշաղախ քարով և կանգուն է եղել մինչև 20-րդ դարի կեսերը։

Այս տան մասին կա գրություններ որոնցից մեկը Քաջբերունիի կողմից է, նա գրել է՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այս տան պես հոյակապ ամբողջ Դարալագյազում չեք կարող գտնել |  |

Իսկ Սեդրակ Բարխուդարյանն գրում է, որ տունը համարվում է 13-14 դարերի քաղաքացիական ճարտարապետության լավագույն գործերից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  «ՉԵՍԱՐԻ ԴԱՐՊԱՍ»։ *Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության* (am-AM)։ Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 12
**Շուշիի «Վարանդա» մանկակապատանեկան, երիտասարդական պետական երգչախումբ**, հիմնադրվել է 1992 թվականին, Շուշիի «Արամ Մանուկյան» վարժարանում, լիբանանահայ երաժիշտ Զաքար Քեշիշյանի կողմից։

Պատմություն
-----------

Երգչախումբը ստեղծվել է 1992 թվականին՝ Շուշիի ազատագրումից հետո, սեպտեմբեր ամսին։ Այն գործել է Շուշիի «Արամ Մանուկյան» վարժարանում և որոշ ժամանակ անց երգչախմբին տրվել է պետական կարգավիճակ։ Երգչախումբն իր ստեղծագործական գործունեությունը շարունակել է երեք՝ մանկական, պատանեկան և երիտասարդական կազմերով։ Երգչախմբի առաջին համերգը տեղի է ունեցել Շուշիում, այնուհետև Երևանում՝ 1993 թվականին։

Երգչախումբը հիմնադրման օրվանից բազմաթիվ համերգներով ելեւյթներ է ունեցել Արցախի տարբեր շրջաններում, զորամասերում, դպրոցներում, Հայաստանում և Լիբանանի Համազգայինի «Կարկաչ» մանկապատանեկան և «Այգ» երիտասարդական երգչախմբերի հետ։

Հիմնադրման օրվանից երգչախումբը պատրաստել է երեք տասնյակից երգել են բազմաթիվ պատանի երգիչներ, կատարել հայ թե օտար դասական, ժամանակակից ու ժողովրդային ավելի կան 500 խմբերգեր։ Խմբի մասին պատրաստվել են վավերագրական ֆիլմեր։ 2004 թվականին երգչախումբը ձայնագրվել է «Բերդաքաղաք» խտասալիկը, կատարել հայ դասական հոգևոր խմբերգերի մի ընտրանի։ 2012 թվականին՝ երգչախմբի 20-ամյակի առթիվ պատրաստվել է երգչախմբի ստեղծագործական տարեգրության մասին պատմող Հրաչ Թոքաթլյանի «Երգող ամառներ» վավերագրական ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «168 Hours Online» (en-US)։ Վերցված է 2020-11-21
2. 1 2  «Շուշիի «Վարանդա» երգչախումբը և Շուշիի ազատագրումը տարեկիցներ են»։ *Hetq.am*։ Վերցված է 2020-11-21

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՇՈՒՇԻԻ «ՎԱՐԱՆԴԱ» ԵՐԳՉԱԽՈՒՄԲ
Բողոքի ցույց մարտի 1-ի գործով Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոցի փոփոխման դեմ, 2019 մայիսի 19, Երևան
**Պողոս Պողոսյանի մահ**, Վրաստանի Նինոծմինդա շրջանի բնակիչ, ով սպանվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 24–ին Երևանի «Առագաստ» սրճարանում։ Նա սպանվել է այդ պահին գործող նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի թիկնապահների կողմից ծեծվելու արդյունքում։

Մանրամասներ
-----------

Եվրոպայի հայկական միությունների ֆորումի նախագահ Աշոտ Գրիգորյանը, ով եղել է դեպքի ականատեսը նշում է, որ հրավիրված էր այդ օրը «Առագաստ», որտեղ էր նաև Հայաստանի գործող նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը ու ֆրանսիահայ շանսոնյե Շարլ Ազնավուրը։ Սրճարանից միասին դուրս գալուց հետո գործող նախագահն ու Ազնավուրը քայլում էին մոտ երկու մետր հեռավորության վրա։ Հանկարծ գինովցած մեկը մոտեցել է ու ասել «Պրիվետ, Շառլ», հետո պտտվելով Քոչարյանին ասել է «Պրիվետ, Ռոբ»։ Ինչից հետո անվտանգությունը մարդուն դեպի զուգարան։

Բրիտանացի դասախոս Սթիվեն Նյութոնը, ով նույնպես ներկա է եղել սրճարանում, երկու տղամարդկանց զուգարան մտցնելուց հետո մտել է ներս ու տեսել, թե ինչպես է անվտանգության աշխատակից Աղամալ Հարությունյանը ատրճանակի կոթով ծեծում երկրորդ տղամարդուն, մինչ Պողոս Պողոսյանը արդեն ընկած էր գետնին՝ անգիտակից վիճակում։ Նյութոնի բարձրացրած աղմուկից հետո ծեծը դադարել է։

Չնայած նրան, որ որոշ վկաների պնդմամբ ծեծին մասնկացել են մի քանի հոգի,[*փա՞ստ*] Քոչարյանի թիկնազորի միայն մեկ անդամի՝ Կուկու մականունով հայտնի Աղամալ Հարությունյանի նկատմամբ դատարանը ներկայացրեց մեղադրանք և նրան դատապարտեց 2 տարվա պայմանական ազատազրկման՝ «անզգույշ սպանություն» հոդվածով։ Այս դատավճիռը առաջացրեց հանրության և Մարդու իրավունքների պաշտպանության որոշ միջազգային կազմակերպությունների խիստ դժգոհությունը, որոնք մեղադրեցին նախագահ Քոչարյանին հանցագործության մեղավորներին հովանավորելու մեջ։

Տես նաև
-------

* Վահե Ավետյանի մահը
* Սոնա Մնացականյանի մահ

Ծանոթագրություներ
-----------------

1. ↑  «Մարկ Գրիգորյան Моя версия: убийство в ереванском кафе "Поплавок"»
2. ↑  Արդարադատության նախարարը կարծում է, թե Պողոս Պողոսյանի մահը դժբախտ պատահարի հետևանք չէ
3. ↑  ««Հայելու առաջ» - Աշոտ Գրիգորյան»։ 2020-06-19։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 23
4. 1 2  «Պողոս Պողոսյանի սպանության բրիտանացի ականատեսը Հայաստանում է և պատրաստ է դատարանում կրկնել իր ցուցմունքը»։ *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան* (հայերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 23  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
5. ↑  «Ազատություն Ռադիոկայան։ Ընդդիմությունը բողոքում է «Առագաստ» սրճարանում ջազային երաժշտության համերգի անցկացման դեմ»
6. ↑  «ԱՄՆ Պետ. Դեպարտամենտի զեկույցը Հայաստանում մարդու իրավունքների մասին 2001 թ»
Անդրկովկասի, Բաքվի, Թբիլիսիի և Շուշիի ցուցափեղկը Երևանի գրատպության թանգարանում
**Շուշիի հայկական տպագրությունը** սկզբնավորվել է 1818-1820-ական թվականների երկրորդ կեսից։

Պատմություն
-----------

1818-1820-ական թվականների երկրորդ կեսին Բազելի (Շվեյցարիա) Ավետարանական ընկերության մի խումբ միսիոներներ, իրենց հետ բերելով տպագրական սարքեր, նորաձույլ տառեր և տպագրիչ, 1827 թվականին Շուշիում հիմնադրել են դպրոց և տպարան։

Տպազրվել են հիմնականում կրոնաքարոզչական գրքեր, որոնցից առաջինը՝ «Պատմութիւն Սուրբ Գրոց» (1828) գրքույկը, ինչպես նաև Պողոս Ղարադաղցի Ներսիսյանի «Համառօտութիւն հայկական քերականութեան» (1829), Հովսեփ Արցախեցու «Համառօտ բառգիրք ի գրաբառէ յաշխարհաբառ» (1830), Միքայել Չամչյանի «Քերականութիւն հայկազեան լեզուի» (1833) աշխատությունները, ուսումնական ձեռնարկներ և այլն (22 անուն գիրք)։ Թարգմանական հրատարակությունները («Ժամանակի վերջն», 1832, «Շատ հարկաւոր հարցմունքներ ամէն մարդոյ համար», 1832, և այլն) արևելահայերեն էին՝ նոր գրական լեզվի առաջին տպագիր նմուշները, և նպաստել են աշխարհաբարի հաստատմանը։ Այդ տպարանում հրատարակվել են նաև պարսկերեն, թուրքերեն և եբրայերեն գրքեր։

1836 թվականին ցարական կառավարությունն արգելել է միսիոներների գործունեությունը, իսկ տպարանը դարձել է Արցախի հոգևոր թեմի սեփականությունը՝ «Հայոց հոգևոր տեսչության տպարան» անունով։ Այստեղ հրատարակվել են գրաբարի քերականության ձեռնարկներ, Եփրեմ Խուրի Ասորու «Գիրք աղօթից» (1838), Եսայի Հասան Ջալալյանի «Պատմութիւն կամ Յիշատակ ինչ-ինչ անցից` դիպելոց յաշխարհին Աղուանից» (1839), «Առաջին մասն փիլիսոփայութեան, որ ասի Տրամաբանութիւն» (1840), Մաշտոց (1840), Կարապետ Եզյանի «Ներքին կեանք հին Հայաստանի» (1864) և այլ երկեր (36 անուն), նաև «Հայկական աշխարհ» հանդեսի 1874 թվականի ապրիլ-օգոստոս ամիսների համարները։ Որոշ ժամանակ անց տպարանը փակվել է և վերաբացվել 1890-ական թվականների կեսից և գործել է մինչև 1900 թվականը։

1854 թվականին Շուշիում գործել է Մինաս Տարղլիջյանի (2 անուն գիրք), իսկ 1853-1863 թվականներին` Սուրբ Էջմիածնի (3 անուն գիրք) տպարանը։

1881 թվականին քաղաքում բացվել է Միրզաջան Մահտեսի Հակոբյանի տպարանը։ Նույն թվականին այստեղ առաջին անգամ հրատարակվել է Րաֆֆու «Խենթը» վեպը։ Լույս են տեսել նաև Լեոյի, Մանուկ Աբեղյանի և այլ գրողների ու գիտնականների գործեր, թարգմանություններ Ֆիրդուսու, Նիկոլայ Գոգոլի ստեղծագործություններից, տպագրվել են պարբերականներ։ 1901 թվականից տնօրինությունը ստանձնել է Հակոբյանի դուստրը` Եղիսաբեթը։ Տպարանն այրվել է 1905 թվականի Շուշիի հրդեհի ժամանակ։

20-րդ դարի առաջին երկու տասնամյակներում հայտնի էին Մելքում Բաբաջանյանի (13 անուն գիրք) և Բագրատ Տեր-Սահակյանի (20 անուն գիրք) տպարանները, որոնցում տպագրվել են նաև պարբերականներ («Ղարաբաղ» (1911-1912), «Փայլակ» (1915–1917), «Ծիածան» (1916), «Նեցուկ» (1917), «Ապառաժ» (1917-1919), «Արցախ» (1919), «Նոր կեանք» (1919) և ռուսերեն մի քանի թերթեր)։

1891 թվականին քաղաքում եղել է երեք գրախանութ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Այվազյան Հովհաննես, ed. (2015)։ *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*։ Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն։ էջ 850։ ISBN 978-5-89700-042-5
2. ↑  ԿԳՄՍՆ ՀՀ։ «Արցախի գանձերը. տպարաններ»։ *ՀՀ ԿԳՄՍՆ* (ամհարերեն)։ Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 18

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արցախի գանձերը. տպարաններ
**Յանիս Կրումինշ** (լատիշ․՝ Jānis Krūmiņš, ' հունվարի 30, 1930(1930-01-30), Raiskums, Լատվիա - նոյեմբերի 20, 1994(1994-11-20), Ռիգա, Լատվիա, Լատվիա), խորհրդային լատիշ բասկետբոլիստ, կենտրոնական (բասկետբոլ), Եվրոպայի եռակի չեմպիոն և ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում օլիմպիական խաղերի եռակի փոխչեմպիոն, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1959)։ Հասակըը` 218 սմ, խաղային քաշը` 140 կգ։

Կենսագրություն
--------------

Լատվիայի Ցեսիսի շրջանից Յանիս Կրումինշն առանձնահատուկ է նրանով, որ նա բասկետբոլով սկսել է զբաղվել միայն 23 տարեկանում, մինչ նա փորձել էր զբաղվել տարբեր մարզաձևերով` բռնցքամարտից մինչև նիզակի նետում։ Մարզիչ Ալեքսանդր Գոմելսկուն հաջողվել է համոզել Կրումինշին, որը երիտասարդ տարիքից աշխատել է անտառային տնտեսությունում խեժի հավաքմամբ, լրջորեն զբաղվել սպորտով։ Գոմելսկին նշել է, որ Յանիսին տեխնիկական աշխատանքը գնդակով հեշտ չէր տրվել, բայց լատվիացու ջանասիրությունը և կարգապահությունը նրա առաջընթացը դարձրեցրին անընդհատ։ Արդեն երկու տարի անց այն բանից հետո, ինչ Կրումինշն իր ձեռքում առաջին անգամ վերցրել է բասկետբոլի գնդակը, նա դարձավ ԽՍՀՄ չեմպիոն, իսկ մեկ տարի անց նվաճեց Մելբուռնի 1956 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալը։

Ռիգայի բասկետբոլի մարզական ակումբի կազմում Կրումինշը, Գոմելսկու ղեկավարությամբ, երեք անգամ անընդմեջ (1958-60) նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթը և չորս անգամ անընդմեջ ԽՍՀՄ բասկետբոլի առաջնությունում (1955-58)։

2006 թվականին ռուսական «Սպորտ-Էքսպրես» թերթի կողմից անցկացված հարցման արդյունքներով, 20-րդ դարի լավագույն խորհրդային կենտրոնական խաղացողին որոշելու համար Կրումինշը երրորդ տեղն է զբաղեցրել Արվիդաս Սաբոնիսից և Վլադիմիր Տկաչենկոյից հետո։

Իր կարիերայի ավարտից հետո Կրումինշը դարձել է հայտնի նկարիչ-դրոշմահատ, և նրա աշխատանքների մի մասը նա կատարում էր իր կնոջ` կրթությամբ քանդակագործ Ինեսայի էսքիզներով։ Յանիսը և Ինեսան ունեցել են երեք երեխա` երկու որդի և դուստր։

Կրումինշը հիշվում է տուգանքի կատարման անսովոր ձևով. նա գնդակը նետում էր ներքևի դիրքից, այսպես կոչված «կիսաշրջազգեստի տակիցից»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Янис Круминьш Archived 2009-02-26 at the Wayback Machine. на sports-reference.com (англ.)
2. 1 2  Как лесник стал звездой баскетбола *«Комсомольская правда» от 20 апреля 2002 года*
3. ↑  Баскетбол. Лучшие игроки века. Центровые *«Спорт-Экспресс» от 28 ноября 2006 года*
4. ↑  «Самые знаменитые советские баскетболисты-гиганты»։ Спорт-Экспресс։ 2013-07-26։ Վերցված է 2017-07-15

Գրականություն
-------------

* Книга:Баскетбол: Справочник, 1983

Արտաքին հղումներ
----------------

* Александр Гомельский о Янисе Круминьше
* Янис Круминьш – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)
**Միրզապուր** (անգլ.՝ Mirzapur, հինդի՝ मिर्ज़ापुर), քաղաք Հնդկաստանի հյուսիսում՝ Ուտար Պրադեշ նահանգում, համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

Պատմություն
-----------

Միրզապուրը հիմնադրվել է 17-րդ դարում։ Մինչև 19-րդ դարի երկրորդ կեսը Հյուսիսային Հնդկաստանի կարևորագույն առևտրային կենտրոններից մեկն էր։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Ուտար-Պրադեշի հարավ-արևելյան մասում, Գանգեսի աջ ափին, ծովի մակարդակից 80 մետր բարձրության վրա։ Միրզապուրը գտնվում է Լակնաուից մոտավորապես 236 կիլոմետր հարավ-արևելք, նահանգի վարչական կենտրոն և երկրի մայրաքաղաք Նյու Դելիից 635 կիլոմետր հարավ-արևելք հեռավորության վրա։

Դեմոգրաֆիա
----------

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալների մասին քաղաքի բնակչության թվաքանակը կազմել է 233 691 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 53,5 տոկոս, կանայք՝ 46,5 տոկոս։ Չափահաս բնակչության գրագիտության մակարդակը կազմում էր 68,95%։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտության մակարդակը կազմել է 73,9%, կանանց շրջանում՝ 63,2%: Բնակչության 11.9 %-ը մինչև 6 տարեկան երեխաներ էին։ Քաղաքի բնակչության թվաքանակի դինամիկան ըստ տարիների։

| 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- |
| 169 336 | 205 264 | 233 691 |

Տնտեսություն
------------

Քաղաքի տարածքում գտնվում է բամբակի վերամշակման գործարան, փողային արտադրատեսակների արտադրության ձեռնարկություններ, տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Զարգացած է գորգագործությունը։

Տրանսպորտ
---------

Միրզապուրի հաղորդակցումը Հնդկաստանի այլ քաղաքների հետ իրականանում է երկաթուղային և ավտոմոբիլային տրանսպորտի միջոցով։ Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Վարանասի քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Mirzapur-Vindhyachal» (անգլերեն)։ Britannica Online Encyclopedia։ Վերցված է 2013-10-05
2. 1 2  «Mirzapur, India Page» (անգլերեն)։ Fallingrain Global Gazetteer։ Վերցված է 2013-10-05
3. ↑  «Mirzapur and Vindhyachal City Census 2011 data» (անգլերեն)։ Data of Indian Population 2011 Census։ Վերցված է 2013-10-05
4. ↑  «All towns and agglomerations in Uttar Pradesh having more than 20,000 inhabitants» (անգլերեն)։ City Population։ Վերցված է 2013-10-05
5. ↑  «Mirzapur-cum-Vindhyachal» (անգլերեն)։ Census of India 2001։ Արխիվացված է օրիգինալից 2004-06-16-ին։ Վերցված է 2013-10-05

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |

 |
**Շառավղային արագություն** ( աստղագիտության մեջ՝ **ճառագայթային արագություն**, **սպեկտրասկոպական շառավղային արագություն** ) կետի (նկարում՝ A) արագության պրոյեկցիան այդ կետը կոորդինատների սկզբնակետին (O) միացնող ուղղի (OA) վրա։

vr շառավղային արագություն
Գլանային, գնդային և բևեռային կոորդինատական համակարգերում արագության բաղադրիչներից մեկն է (մյուս բաղադրիչը **ազիմուտային արագությունն** է)։ Ուստի այդ կոորդինատական համակարգերում այն ընդհանրացված արագություն է։

Սահմանումը
----------

Ըստ սահմանման, շառավղային արագությունը սկալյար մեծություն է և հաշվարկվում է ըստ

{\displaystyle v\_{r}={\vec {v}}\cdot {\vec {e}}\_{r}}
բանաձևի, որտեղ {\displaystyle {\vec {e}}\_{r}={\frac {\vec {r}}{\left|{\vec {r}}\right|}}}-ը շառավիղ-վեկտորի օրթն է։

Լրիվ արագությունը որոշվում է շառավղային և ազիմուտային արագությունների գումարով՝

{\displaystyle {\vec {v}}=v\_{r}\cdot {\vec {e}}\_{r}+{\vec {v\_{\phi }}}}:

Կոորդինատներով արտահայտած, շառավղային արագությունը միշտ հավասար է

{\displaystyle v\_{r}={\frac {dr}{dt}}={\dot {r}}}:
Եթե երկու կետերից մեկն ընդունենք կոորդինատական համակարգի սկզբնակետ, ապա շառավղային արագությունը կբնութագրի այդ կետերի՝ կամ միմյանց մոտենալու արագությունը (եթե {\displaystyle v\_{r}<0}) կամ միմյանցից հեռանալու արագությունը (եթե {\displaystyle v\_{r}>0})։

Դրա համաձայն, աստղագիտության մեջ, որտեղ հաշվարկման սկիզբ (այն կետը, որտեղ գտնվում է դիտորդը) է համարվում Երկիրը, ճառագայթային արագությունը որոշվում է որպես օբյեկտի (սովորաբար՝ աստղագիտական) արագությունը տեսողության ճառագայթի նկատմամբ։ Այս մեծությունը չափում ենք՝ հաշվի առնելով Դոպլերի էֆեկտը։ Օրինակ, ստանալով մեծ թույլտվությամբ սպեկտր և համեմատելով հայտնի սպեկտրալ գծերի չափված ալիքի երկարությունները լաբորատոր փորձերի տվյալների հետ։

Ճառագայթային արագություն
------------------------

Աստղագիտության մեջ շառավղային արագությունը սովորաբար վերաբերում է ճառագայթային արագությանը (սպեկտրասկոպական շառավղային արագությանը)։ Եթե հաշվարկման սկիզբ է համարվում Երկիրը (այն կետը, որտեղ գտնվում է դիտորդը), ճառագայթային արագությունը որոշվում է որպես աստղագիտական օբյեկտի արագություն տեսողության ճառագայթի նկատմամբ։ Այս մեծությունը չափում ենք՝ հաշվի առնելով Դոպլերի էֆեկտը։ Օրինակ, ստանալով մեծ թույլտվությամբ սպեկտր և համեմատելով հայտնի սպեկտրալ գծերի չափված ալիքի երկարությունները լաբորատոր փորձերի տվյալների հետ։

### Ճառագայթային արագությունների համեմատական աղյուսակ

| Մոլորակ Զանգված | Հեռավորություն ա.մ. | Շառավղային արագություն (*v*radial) |
| --- | --- | --- |
| Յուպիտեր | 1 | 28.4 մ/վ |
| Յուպիտեր | 5 | 12.7 մ/վ |
| Նեպտուն | 0.1 | 4.8 մ/վ |
| Նեպտուն | 1 | 1.5 մ/վ |
| Սուպեր-Երկիր (5 M⊕) | 0.1 | 1.4 մ/վ |  |
| Կենտավրոսի ալֆայի Bb (1.13 ± 0.09 M⊕) | 0.04 | 0.51 մ/վ |
| Սուպեր-Երկիր (5 M⊕) | 1 | 0.45 մ/վ |
| Երկիր | 1 | 0.09 մ/վ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Երկրին ամենամոտիկ աստղային համակարգում մոլորակ է գտնվել»։ European Southern Observatory։ 2012 թ․ հոկտեմբերի 16։ Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 17
**Յատրոֆոբիա** (հին հունարեն՝  ατρός — «բժիշկ» և φόβος — «վախ» բառերից), ֆոբիա, չափից դուրս վախ բժիշկներից և բժշկական անձնակազմից, ինչպես նաև այն մարդկանցից, որոնք կրում են բժշկական հագուստ (ատամնաբույժներ, դեղագործներ, մանկաբարձներ, բուժքույրեր)։ Մարդիկ, որոնք տառապում են այդ ֆոբիայով, չեն այցելում բժիշկների, իսկ ծանր դեպքերում հրաժարվում են անալիզի համար արյուն հանձնել, իրենց ճնշումը չափել կամ դեղահաբեր ընդունել (այդ դեպքում հնարավոր է ևս մեկ ֆոբիայի՝ խեմոֆոբիայի առաջացում, որը բնորոշվում է նրանով, որ մարդը հրաժարվում է ընդունել ցանկացած տեսակի սինթետիկ քիմիական միջոց)։

Պատճառներ
---------

Ինչպես և ցանկացած ֆոբիա, յատրոֆոբիան հիմնականում առաջանում է ֆոբիայի օբյեկտի՝ բժիշկների հետ կապված ուժեղ բացասական էմոցիաների արդյունքում։ Դա կարող է լինել անձի՝ բժիշկների հետ շփման սեփական բացասական փորձի պատճառով, որոնք անձի հետ աշխատանքի ժամանակ թույլ են տվել բժշկական սխալներ, ինչպես նաև թերթերում եղած հրապարակումների, լուրերի և այլնի պատճառով։ Հաճախ դրանով տառապում են հենց բժիշկները՝ տեսնելով աշխատանքի ժամանակ անփույթ և անտարբեր իրենց գործընկերներին։

Բուժում
-------

Վախի էությունով պայմանավորված՝ այդ ֆոբիայի բուժումը շատ դժվար է։ Առավել լուրջ դեպքերում պացիենտը հրաժարվում է բժշկական ոլորտի աշխատակցի ցանկացած օգնությունից, նույնիսկ հոգեբաններին այդ ֆոբիայով տառապող մարդիկ համարում են «բժիշկ», այդ պատճառով պացինետի՝ դեղամիջոցներ ընդունելուն ինքնակամ համաձայնելու վրա հույս դնել չի կարելի։

Տես նաև
-------

* Ֆոբիաների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Smith Robert B. Karousos Nikolaos G. Cowham Emma, Davis James, Billington Susan (March 2008)։ «Covert Approaches to Countering Adult Chemophobia»։ *Journal of Chemical Education* **85** (3): 379։ Bibcode:2008JChEd..85..379B։ doi:10.1021/ed085p379
2. ↑  Morais Carla (2015 թ․ հունվարի 13)։ «Storytelling with Chemistry and Related Hands-On Activities: Informal Learning Experiences To Prevent "Chemophobia" and Promote Young Children's Scientific Literacy»։ *Journal of Chemical Education* **92** (1): 58–65։ Bibcode:2015JChEd..92...58M։ doi:10.1021/ed5002416
3. ↑  Mold J, Stein H. *The cascade effect in the clinical care of patients*. N Engl J Med. 1986;314:512-514.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Iatrofobia
* IATROFOBIA. LA CURIOSA FOBIA A ASISTIR AL MÉDICO.
**Չոն Սոն**, հայտնի է նաև սխալ *Ջոնս Սոն* անունով (կոր.՝ *정선*, 1676[…] - 1759[…]), կորեացի նկարիչ, բնանկարիչ։

Չոն Սոնը եղել է հայտնի կորեացի նկարիչ, այն քչերից մեկը, որը հրաժարվել է Կորեայի համար նույնպես ավանդական գեղանկարչության չինական ոճի կանոններից։ Ըստ ժամանակակիցների վկայությունների՝ Չոն Սոնը հաճախ է հեռացել իր արվեստանոցից և նկարել է այն ամենը, ինչը շրջապատում գրավել է նրա ուշադրությունը։ Ստեղծագործության այդպիսի ոճը Չոն Սոնից փոխառել են ու ժառանգել կորեացի գեղանկարիչների ամբողջ սերունդներ, որոնք ստեղծագործել են ավելի ուշ՝ Չոսոն դինաստիայի օրոք։

Կենսագրություն
--------------

Չոն Սոնը ծնվել է 1676 թվականին։ Ի տարբերություն իր ժամանակի նկարիչների մեծամասնության՝ նա ծնվել է ոչ թե հարուստ ընտանիքում, այլ յանբանի աղքատ ընտանիքում։ Նրա տաղանդը բացահայտել և բարձր են գնահատել հարևանները, որոնք եղել են ազնվականական տոհմի ներկայացուցիչներ։ Նրանք Չոն Սոնին ներկայացրել են թագավորական պալատում, որտեղ նա ստացել է պալատական նկարչի պաշտոն։ Իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլում։ Նկարչի մասին ասվում է, որ նա նկարել է ամեն օր ընդհուպ մինչև խոր ծերություն։ Չնայած նրա աշխատանքները պաշտոնապես վերագրվում են այսպես կոչված Հարավային դպրոցին, Չոն Սոնը ժամանակի ընթացքում կարողացել է ստեղծել իր սեփական, հատուկ նկարչական ոճը։

Չոն Սոնի աշակերտներից մեկը եղել է Սիմ Սա Ջոնը։

Պատկերասրահ
-----------

* Անձրևից հետո Ինվանսան լեռան վրա*Անձրևից հետո Ինվանսան լեռան վրա*
* Իմգանսան լեռներ*Իմգանսան լեռներ*
* Միայնակ խրճիթ Ինվանսան լեռան մոտի հովտում*Միայնակ խրճիթ Ինվանսան լեռան մոտի հովտում*
* Տաղավար Յանչոն գուում, Սեուլ*Տաղավար Յանչոն գուում, Սեուլ*
* Հովիտ Չոննո գուում, Սեուլ*Հովիտ Չոննո գուում, Սեուլ*
* Պագյոն ջրվեժ*Պագյոն ջրվեժ*
* Կվանջին գու շրջանը Սեուլում*Կվանջին գու շրջանը Սեուլում*
* Չոննո գու շրջանը Սեուլում*Չոննո գու շրջանը Սեուլում*

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2 3 4  Միջազգային տիպօրինակ անունների նույնացուցիչ — 2012.
2. 1 2 3 4  Union List of Artist Names
3. 1 2 3 4  Faceted Application of Subject Terminology
4. ↑  안휘준 (June 2005)։ «Jeong Seon's Paintings of "The Eight Views of the Xiao and Xiang Rivers"»։ *Art History Forum* **20**: 7–48։ Վերցված է 10 November 2014
5. ↑  «겸재정선의 생애»։ Museum of Jeong seon։ Արխիվացված է օրիգինալից 15 December 2014-ին։ Վերցված է 15 December 2014  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
6. ↑  Hwi-Joon Ahn (June 2012)։ «A New Understanding of Jeong Seon (1676~1759) and his True-View Landscape Painting»։ *The Korean Historical Review* **214**: 1–30։ Վերցված է 10 November 2014
7. ↑  TOWOOART։ «심사정의세계»։ www.towooart.com։ Վերցված է 2018-09-03
**Յոբազ,** նվաստացուցիչ թուրքերեն տերմին, որը նշանակում է խտրականություն։

Նա, ով չափազանց կապված է ինչ-որ մտքի, համոզմունքի կամ գաղափարախոսության հետ։ Այն երբեմն օգտագործվում է աշխարհիկ և լիբերալ թուրքերի կողմից կրոնական մոլեռանդների նկատմամբ՝ սովորաբար նրանց կապելով անհանդուրժողականության, կեղծավորության և ատելության հետ։ Նրանք նաև համարվում են որպես անմեղ մուսուլմանների վտանգավոր սադրիչներ՝ «սխալ» իսլամի անունով, ի տարբերություն «ճշմարիտ» իսլամի, որը պետք է սահմանափակվեր անհատների անձնական կյանքով։

Դուք կարող եք բավարարել ձեր հետաքրքրասիրությունը՝ ուսումնասիրելով այն բառերի իմաստները, որոնց հանդիպում եք առօրյա կյանքում կամ որոնց մասին նախկինում չեք լսել, և մանրամասն տեղեկություններ ստանալ բառի մասին։ Այսպիսով, ինչ է նշանակում Յոբազ բառը։ Վերջինս ունի նաև մոլեռանդ բառի իմաստ, որն օգտագործվում է հասարակության մեջ կոպիտ, անուշադիր և համառ մարդկանց վերաբերելու համար։ Ժամանակի ընթացքում օգտագործվել է տարբեր իմաստներով։ Այսպիսով, բառը նշանակում է ծայրահեղ հայացքների և ցանկացած կարծիքի, մտքի կամ կրոնի ըմբռնման հավատարմություն։

Քանի որ մոլեռանդ մտածողություն ունեցող մարդիկ հակված են ճնշում գործադրել ուրիշների վրա, բառարանի այս կետը նույնպես ուղղված է ընթերցողին։ Ավելի ընդհանուր իմաստով գնահատական տալու համար մոլեռանդ բառն օգտագործվում է կոպիտ և անուշադիր մարդկանց վերաբերելու համար։

Թուրքական Քուրբան երաժշտական խումբը 2010 թվականին թողարկել է «Յոբազ» երգը։

Տես նաև
-------

* Իսլամիզմ
* Աշխարհիկությունը Թուրքիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «yobaz»։ Vikisözlük։ Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12
2. ↑  Umut Azak, *Islam and Secularism in Turkey*, I.B.Tauris & Co Ltd, 2010, pp. 87, 111. 978-1-84885-263-1
3. ↑  Habertürk։ «Yobaz Ne Demek, Ne Anlama Gelir? Yobaz Kelimesi TDK Sözlük Anlamı Nedir?»։ *Habertürk* (թուրքերեն)։ Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 21
4. ↑  «Yobaz ne demek? Yobaz nedir? Yobaz TDK kelime Anlamı»։ *www.hurriyet.com.tr* (թուրքերեն)։ 2019 թ․ դեկտեմբերի 20։ Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 21
**Պազարջիկի հայկական մշակութային ակումբ** կամ **Արտո Բզդիկյան հայկական մշակութային ակումբ**, 2017 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Բուլղարիայի Պազարջիկ քաղաքի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցուն կից բացված հայկական մշակութային ակումբն է։

Պաշտոնական բացման արարողությանը ներկա են եղել Բուլղարիայի Հայ Առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչ Իսահակ Պողոսյանը, Պազարջիկի հայկական համայնքի հոգևոր առաջնորդ Գևորգ Աճառյանը, եկեղեցական խորհրդի նախագահ Ներսես Շիրինյանը, Նշան Բզդիկյանը և ուրիշներ։

Մշակութային ակումբը անվանվել է ի պատիվ Արտո Բզդիկյանի, որը Պազարջիկի հայկական եկեղեցու վերականգնման նախաձեռնողն է, իսկ նրա որդին՝ Նշան Բզդիկյանը եկեղեցու և ակումբի կառուցմանը գումար նվիրաբերած բարերարներից մեկն է։ Հայ Առաքելական եկեղեցու կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն նրանց պարգևատրել է «Սուրբ Ներսես Շնորհալի» մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Арменски културен клуб беше открит в Пазарджик»։ pz-info.com։ Վերցված է 28 Դեկտեմբեր 2018
2. 1 2 3  «В Пазарджик отвори врати Арменски културен клуб»։ pa-media.net։ Վերցված է 28 Դեկտեմբեր 2018
3. 1 2  «Арменски културен клуб отвори врати в Пазарджик»։ trud.bg։ Վերցված է 28 Դեկտեմբեր 2018
Շարգատուրո
**Շարգատուրո** (հունգ.՝ sárgatúró), հունգարական ծագում ունեցող զատկի ուտեստ, որը տարածված է Սաբոլչ-Սաթմար-Բերեգի շրջակայքում և Հայդուշագ պատմական մարզում։ «Շարգատուրո» թարգմանաբար նշանակում է «դեղին կաթնաշոռային պանիր»։

Պատրաստում
----------

Շարգատուրոն պատրաստվում է հետևյալ կերպ՝ խառնել կաթ, ձու և շաքար և հաճախ թեթևակի խառնել ստացված զանգվածը, քանի դեռ այն չի սկսել առաջացնել գնդիկներ։ Այնուհետև խառնուրդին ավելացնում են վանիլ, դնում են կերակուրն ամուր կտորի վրա և քամում ենք, որպեսզի հեռացվի ավելորդ ջուրը։ 

Շարգատուրոն սովորաբար մատուցում են ազդրապուխտով կամ խաշած ձվերով։ Հաճախ ուտեստին ավելացնում են չամիչ և համեմունք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Magyari Márta (2009)։ «Görög katolikus húsvéti hagyományok Létavértesen»։ *Bihari Múzeum Évkönyve 12-14.* (հունգարերեն): 191
2. ↑  Ujváry Zoltán, Szathmáry V. Ibolya (1992)։ *Néprajzi tanulmányok: Prof. Ujváry Zoltán tiszteletére* (հունգարերեն)։ Hajdú-Bihar Megyei Múzeumok Igazgatósága։ էջ 152
3. ↑  «Sárgatúró, a kihagyhatatlan húsvéti étel» (հունգարերեն)։ Felvidék ma։ Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 5
4. ↑  «Sárga túró (Yellow Cheese)» (English)։ Magyar News։ 2013 թ․ փետրվարի 28։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 23-ին
**Փրկչի Պայծառակերպության եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Спаса Преображения), տաճար Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանիՕբուխովկա գյուղում։ Ենթարկվում է Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմին։ Կառուցվել է 1864 թվականին կեղծռուսական ոճով։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1861 թվականի օգոստոսի 22-ին. այդ օրը կառուցելու վայրն օծվել է։ Շինարարական աշխատանքները, որոնց ակտիվորեն մասնակցում էին տեղի կազակները, ընթանում էին բավական արագ, և արդեն 1864 թվականի օգոստոսին դրանք ավարտվեցին։ 1866 թվականի հուլիսի 3-ին եկեղեցին օծել է գործակալ քահանա Յոհան Դիկովը։

1890 թվականին եկեղեցու հարավային կողմում կազմակերպվում է կողմնասեղան, որն օծվում է հանուն սուրբ Անդրեաս Կրետեցու։ Չորս տարի հետո հյուսիսային կողմում ստեղծվում է երկրորդ կողմնասեղանը, որն օծվում է հանուն առաքելապատիվ  Կոստանդիանոսի և Հեղինեի։

Տաճարը մինչև հեղափոխությունը
Թեև տաճարը մշտապես ընդլայնվում էր, 1910 թվականին այն արդեն չէր կարող տեղավորել բոլոր հավատացյալներին։ Ծխականներն ու եկեղեցու հոգևորականները ստիպված էին դիմել Դոնի զորքի մարզային վարչություն՝ եկեղեցին ընդլայնելու և ջրային ջեռուցում կազմակերպելու միջնորդությամբ։ 1912 թվականին ծխականները կրկին դիմեցին միջնորդությամբ՝ այս անգամ ճարտարապետ Գրիգորի Վասիլևի նախագծով զանգակատուն կառուցելու խնդրանքով։ Շինարարական աշխատանքները, ամենայն հավանականությամբ, ավարտվել են 1913 թվականին, թեև այդ մասին ճշգրիտ տվյալներ չկան։

1940 թվականին խորհրդային իշխանությունները ծրագրել էին փակել տաճարը։ Սակայն ծխականներին հաջողվել է այն պաշտպանել ոտնձգություններից. տեղի բնակիչները նրա մոտ կազմակերպել են շուրջօրյա հերթապահություն՝ խոչընդոտելով Ելիզավետինսկիի գյուղխորհրդի ներկայացուցիչների մուտքը տաճար։ Մի օր, իշխանությունների հետ հերթական վեճից հետո, ծերերն ու երեխաները հայր Նիկոլայի հետ փակվեցին եկեղեցում և հայտարարեցին, որ այն ստիպված կլինեն պայթեցնել իրենց հետ։

Տաճարը հաջողվեց պաշտպանել նաև հերթական հակակրոնական արշավի ժամանակ արդեն Նիկիտա Խրուշչովի իշխանության օրոք։ Կուսակցական ներկայացուցիչների պատվիրակություններին տեղի բնակիչները քարերով էին դիմավորում։ Այսպիսով, եկեղեցին դարձավ եզակիներից մեկը, որոնցում ծիսակատարությունները երբեք չեն դադարել և որոնք չեն կողոպտվել։

Պատկերասրահ
-----------

* Փրկչի Պայծառակերպության եկեղեցինՓրկչի Պայծառակերպության եկեղեցին
* 
* Տաճարի զանգակատունըՏաճարի զանգակատունը
* Տաճարի զանգակատունըՏաճարի զանգակատունը
* 
* 
* Տաճարի գմբեթն ու զանգակատունըՏաճարի գմբեթն ու զանգակատունը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Церковь Преображения Господня в Обуховке»։ temples.ru։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31
2. 1 2 3 4  «Храм Преображения Господня х. Обуховка | Московский Патриархат. Донская Митрополия. Ростовская на Дону епархия.» (ru-RU)։ favor.cerkov.ru։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31
3. 1 2  «Преображенский храм (хутор Обуховка Азовского р-на Ростовской области)»։ olgagok.blogspot.com։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շաքի (այլ կիրառումներ)

**Շաքիի ջրվեժ**, *Շաքե, Շաքի*, ջրվեժ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Շաքի գետի վրա, Որոտանի կիրճում, Շաքի գյուղից ներքև, 1 կմ հարավ, Սիսիանից 3 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 15-17 մ է։

Ջրվեժի տեղանքը իրենից ներկայացնում է խորը կիրճ՝ հարուստ ժայռերով և քարայրներով։ Դրանցում հայտնաբերվել են մարդու գործունեության հետքեր, ինչպես նաև մոխիր, որը թվագրվում է պալեոլիթի ժամանակաշրջանին։ Գեղատեսիլ է։ Գետի ջրի մեծ մասը տարված է Շաքիի ՀԷԿ, ջրվեժով թափվում է նրա փոքր մասը։

Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն։

Ավանդություն
------------

Թշնամիները Գեղարքունի գավառից 93 կույս աղջիկ են ուղարկում Մուղանում բանակ դրած իրենց առաջնորդին։ Երբ գերի աղջիկների քարավանը հասնում է այստեղ, դիմելով իրենց առևանգիչներին, նրանք ասում են՝ «Մենք երկար ճանապարհին շատ փոշոտվել ու կեղտոտվել ենք, թույլ տվեք գետում լողանանք, նոր ներկայանանք ձեր մեծին»։ Առևանգիչները համաձայնում են։ Աղջիկները մերկանալով նետվում են Որոտանի ալիքների մեջ և սուզվելով անհետանում։ Միայն Շաքե անունով մի կապուտաչյա աղջիկ Որոտանը թափվող գետակի միջով փախչելով, փորձում է ազատվել։ Թշնամիները հասնում են նրա ետևից, սակայն նույն վայրկյանին գետակի մեջ հրաշքով մի ժայռ է խոյանում, և ջուրը նրա վրայով գահավիժելով, իր ճերմակ փրփուրների տակ թաքցնում է Շաքեին։ Դրանից հետո այդ ջրվեժն ու նրա մոտ գտնվող գյուղը կոչվում են Շաքեի անունով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 92 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 4 [Ն-Վ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 93 — 804 էջ։
3. ↑  «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին»։ *www.arlis.am*։ oգոստոսի 2008 թվական։ Վերցված է 2015-11-30
4. ↑  «Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության նախարարություն, Բնության հուշարձանների ցանկ»։ *www.mnp.am*։ Վերցված է 2015-11-30
5. ↑  Արամ Ղանալանյան (1969)։ *Ավանդապատում*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ
6. ↑  Մովսես Խորենացի։ *Պատմութիւն Հայոց*։ էջեր Գիրք Ա, Գլուխ Ի
7. ↑  Մանուկ Աբեղյան (1899)։ *Հայ ժողովրդական առասպելները Մովսես Խորենացու Հայոց պատմության մեջ*։ Վաղարշապատ
8. ↑  Г. Халатьянц (1896)։ *Армянский эпос в Истории Армении Моисея Хоренского*։ Москва

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ճանապարհ դեպի Սյունիք. Սյունիքի կապուտաչյա գեղեցկուհին՝ Շաքիի ջրվեժ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |