|  |
| --- |
| **Կարապենի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Օճառածաղկավորներ (Sapindales) |
| **Ընտանիք** | Մելիազգիներ (Meliaceae) |
| **Ցեղ** | **Կարապենի** *(Carapa)*Aubl. 1775 |

**Կարապենի** ՝ դա մահոգոնիա, Meliaceae, ընտանիքի ծաղկուն բույսերի ցեղատեսակ է։

Սրանք 30 մետր բարձրությամբ ծառեր են, տարածված արևադարձային Հարավային Ամերիկայում, Կենտրոնական Ամերիկայում, և Աֆրիկայում։

Կարապենին անգլերենում ունի երկու ընթանրացված անվանումներ՝ *andiroba* և *crabwood*, համապատասխանաբար։

Carapa guianensis տարածվածությունը

Բազմազանությունը և տարածվածությունը
-----------------------------------

Այս ցեղի տեսակները ցանկում դեռ քննարկման փուլում են։ Ընդհանրապես ճանաչված տեսակներ են՝


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ***Կարապենի*** | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Carapa guianensis* (andiroba, crabwood)՝ Ամազոնիա, Կենտրոնական Ամերիկա, Կարիբյան ավազան |
|   |
|   | *Carapa megistocarpa* (tangare)՝ Էկվադոր |
|   |
|   | *Carapa procera* (Աֆրիկյան կարապենի, kowi, okoto)՝ Արևմտյան Աֆրիկա, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն։ |
|   |

 |
|   |

Առաջարկվող այլ տեսակներ.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ***Կարապենի*** | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Carapa akuri* |
|   |
|   | *Carapa alticola* |
|   |
|   | *Carapa longipetala* |
|   |
|   | *Carapa nicaraguensis* |
|   |
|   | *Carapa vasquezii* |
|   |

 |
|   |

Բնափայտը
--------

Կարապենու փայտից պատրաստում են կահույք, տախտակներ և կայմեր։
Կարապենի procera D.C և Կարապենի Trichila Procera շատ հայտնի են իրենց գեղեցկության շնորհիվ։
Արևելյան Հնդկաստանի Moluccensis Lamk. (Xylocarpus obovatum Juss) կարապենու կեղևը շատ դառն է։

Կարապին
-------

Կարապին կամ Touloucounine (Eugène Caventou) ՝ դա շատ կայուն բյուրեղացվածության չենթարկվող ռեզինոիդային էլեմենտ է, որը ստացվում է Ֆրանսիական Գվիանայի կարապենուց։ Կարապինը չի լուծվում ջրում, բևեկնախեժում (սկիպիդար), լուծվում է ալկոհոլում և քլորոֆորում, չեզոք է գունավոր ռեակտիվների նկատմամբ։

Օգտագործումը
------------

Այդ ծառի փայտանյութը շատ կարևոր է, իսկ ձեթը ստացվում է սերմերից։ *Andiroba* անունը ծագում է *Նեենգատու նհանդի* (Nheengatu nhandi rob) լեզվից , որը նշանակում է «դառը յուղ»։

*Carapa guianensis*- ից ստացվում է neem oil-ին նմանվող յուղ։

*Neem ձեթը* ստացվում է *Նիմ* կամ *Նիիմ* կամ էլ *Ազադիրախթա հնդկական* ծառատեսակից (լատին․՝ *Azadirachta indica*): 
Ձեթը, որը պարունակվում է կարապենու միջուկում՝ բաց դեղնավուն է և չափազանց դառն է։ 
25 °C-ից ցածր ջերմաստիճանում այն պնդանում է, նմանվելով վացելինի կամ նավթային ժելեի։ 
Յուղը պարունակում է օլեին, պալմիթին և գլիցերին։

Կարապենու յուղը Ամազոնիայում ամենատարածված վաճառվող բժշկական յուղերից մեկն է։

Այն նաև օգտագործվում է մոծակների դեմ.պատրաստելով / ձևավորելով գնդիկներ, որոնք այրում են կամ պարզապես խառնելով աննատտոի հետ (Bixa orellana), ստանում են մածուկանման զանգված, որը և քսում են մաշկին։

*Աննատտո* – դա նարնջագույն-կարմիր համեմունք է և սննդի ներկանյութ, որը ստանում են Ախիոտե ծառից (Bixa orellana):
Կարապենու յուղը ստանում են բաց շագանակագույն սերմերից, որոնք հավաքվում են լողափերից կամ գետերից, որտեղ նրանք լողում են ծառից վայր ընկնելուց հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Forget P. M.; և այլք: (2009). "A new species of *Carapa* (Meliaceae) from Central Guyana" (PDF). *Brittonia*. **61** (4): 366–74. doi:10.1007/s12228-009-9090-z. Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ հունվարի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 8. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  Kenfack D.; Peréz A. J. (2011). "Two new species of *Carapa* (Meliaceae) from western Ecuador". *Systematic Botany*. **36** (1): 124–28. doi:10.1600/036364411X553207.
3. ↑  Kenfack D (2011). "*Carapa vasquezii* (Meliaceae), a new species from western Amazonia" (PDF). *Brittonia*. **63** (1): 7–10. doi:10.1007/s12228-010-9163-z.(չաշխատող հղում)
4. ↑  Miot HA, Batistella RF, Batista Kde A, Volpato DE, Augusto LS, Madeira NG, Haddad V Jr, Miot LD (2004). "Comparative study of the topical effectiveness of the Andiroba oil (Carapa guianensis) and DEET 50% as repellent for Aedes sp". *Rev Inst Med Trop Sao Paulo*. **46** (5): 253–6. doi:10.1590/s0036-46652004000500004. PMID 15517027.

* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780712577 |

 |