**Լյուդմիլա Վլադիմիրովնա Մայակովսկայա** (ռուս.՝ Людмила Владимировна Маяковская, օգոստոսի 24, 1884(1884-08-24), Ֆիոլետովո, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 12, 1972(1972-09-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), գործվածքի նկարիչ, մանկավարժ, գյուտարար, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1961), ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1964), Վլադիմիր Մայակովսկու ավագ քույրը։ Նա միակ էնտուզիաստ մասնագետն էր, որը 1920-ական թվականներին Ռուսաստանում արդյունաբերական լայն մասշտաբներով կիրառել է աերոգրաֆիայի մեթոդը։

Կենսագրություն
--------------

Մայակովսկիների ընտանիքը, Քութայիս, 1905: Լյուդմիլա Մայակովսկայան կանգնած է ձախ կողմում
Լյուդմիլա Մայակովսկայան աշխատելիս
Լյուդմիլա Մայակովսկայան ծնվել է 1884 թվականի օգոստոսի 24-ին Հայաստանի Նիկիտինո գյուղում։ 1910 թվականին ավարտել է Ստրոգանովի ուսումնարանը, որպես գործվածքների նկարիչ-դիզայներ աշխատել է Մոսկվայի «Եռալեռ մանուֆակտուրա» (այնտեղ վարել է աերոտպագրության արհեստանոցը) և «Կարմիր վարդ» կոմբինատներում։ Մայակովսկայան գործարանում առաջին կինն էր, որը Ռուսաստանում տեղի ունեցած հեղափոխությունից առաջ վարչական և տեխնիկական պաշտոն էր զբաղեցնում։

Վլադիմիր Մայակովսկուն օգնել է պատրաստելու «Окна РОСТА» պաստառները. տրաֆարետների պաստառների տիրաժավորման եղանակը նման էր դաջովի գործվածքի պատրաստման մեթոդին, և Լյուդմիլան նույնիսկ գործարանից գործիքներ է տարել աշխատանքի համար, ինչը հնարավորություն է տվել մեկ ձևանմուշից պատրաստել մինչև 150 պաստառ։

1925 թվականին մասնակցել է Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսին։ Նույն թվականին Ռուսաստանում հորինել և արտոնագրել է նկարների ստացման նոր եղանակ (գյուտի հայտագրման վկայական № 5047, 1925 թվականի նոյեմբերի 25).

1929-1949 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի տեքստիլ ինստիտուտի գործվածքների ձևավորման ֆակուլտետում, եղել է հատուկ կոմպոզիցիաների ամբիոնի դոցենտ։ Գործվածքի նկարիչներ է պատրաստել Վխուտեմասում։ Նրա աշակերտների թվում են եղել այնպիսի նկարիչներ, ինչպիսիք են Տատյանա Կլյուկասը, Նատալյա Գանինա-Կրավցովան. Նատալյա Կիսելևան և ուրիշները։

Վլադիմիր Մայակովսկու մահվանից հետո եղել է նրա աշխատանքների լիակատար ժողովածուի հրապարակման պետական հանձնաժողովի անդամ և նրա խմբագիրներից մեկը (միևնույն ժամանակ, նա կտրականապես դեմ է արտահայտվել եղբոր և Լ. Յու. Բրիկի մտերիմ նամակագրության հրապարակմանը), երկար տարիներ ձգտել է Վ. Վ. Մայակովսկու հուշ-թանգարանը բացել Լուբյանկայի նրա բնակարանում, ավելի քան 15 հազար հիշատակի իրեր է նվիրել այդ թանգարանին։ Եղել է «Մայակովսկին սկսվեց այսպես» (ռուս.՝ «Маяковский начинался так», Грузфильм, 1956) ստեղծման խորհրդատու։

1925-1972 թվականներին մի շարք մասնագիտական և կենսագրական հոդվածներ է տպագրել այնպիսի թերթերում ու ամսագրերում, ինչպիսիք են՝ «Աշխատանք», «Ալթայի երիտասարդություն», «Հոկտեմբեր», «Կալինինյան ճշմարտություն», «Լենինի կայծեր», «Հերթափոխ», «Երիտասարդ գվարդիա», «Զարյա Վոստոկա», «Աշտարակ», «Մանկական գրականություն», «Մոսկվայի կոմերիտական», «Կոմսոմոլսկայա պրավդա», «Կուբանի նորություններ», «Գրականություն և կյանք», «Կոմսոմոլսկոյե զնամյա», «Լիտերատուրնայա գազետա», «Կուլտուրա» և այլն։

Լյուդմիլա Մայակովսկայան մահացել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը՝ եղբոր, մոր և քրոջ կողքին։

### Ընտանիք

* Հայրը՝ Վլադիմիր Կոնստանտինովիչ Մայակովսկի (1857-1906), անտառապետ
* Մայրը՝ Ալեքսանդրա Ալեքսեևնա Մայակովսկայա (1867-1954), գրող
* Եղբայրը՝ Ալեքսանդր Վլադիմիրովիչ Մայակովսկի (1886-1890)
* Եղբայրը՝ Կոնստանտին Վլադիմիրովիչ Մայակովսկի (1888-1891)
* Եղբայրը՝ Վլադիմիր Մայակովսկի (1893-1930), բանաստեղծ
* Քույրը՝ Օլգա Վլադիմիրովնա Մայակովսկայա (1890-1949), քարտուղար
* Զարմիկը՝ Նիկիտա Անտոնովիչ Լավինսկի (1921-1986), քանդակագործ
* Զարմուհին՝ Պատրիսա Թոմփսոն (Ելենա Վլադիմիրովնա Մայակովսկայա) (1926-2016), գրող

Ստեղծագործություն
-----------------

### Կիրառական արվեստ

Լյուդմիլա Մայակովսկայային անվանում են տեքստիլ դիզայնի նշանավոր վարպետ։ Նկարչի գործերը պայմանականորեն կարելի է բաժանել նախահեղափոխական և խորհրդային դարաշրջանների, ընդ որում՝ երկու դարաշրջաններին էլ բնորոշվում են կիրառական արվեստի միտումներով։ Նրա աշխատանքները հիմք են հանդիսացել կիրառական ռուսական ավանգարդի և Ռուսաստանում ֆեմինիստական արվեստի համար։ Նա իր ուսանողներին սովորեցրել է ներկերը փոշիացնելու միջոցով գործվածքներ նկարելու հեղափոխական մեթոդներ, զարգացրել է աերոգրաֆիայի տեխնիկան, օդն օգտագործել տպելու և նկարելու համար։ Մայակովսկայան եղել է աերոգրաֆիայով աշխատելու նոր մեթոդների ակտիվ նախաձեռնող։ Այսպես, օրինակ, գործարանում վարելով աերոտպագրության արտադրամասը՝ նա առաջարկել է օգտագործել «կրապպ ցրցողելու» մեթոդը, որը ենթադրում է ներկերի ցրցողում փոշիացման փոխարեն, ինչը հնարավորություն տալիս ստեղծել անհավատալի, բառացիորեն «տիեզերական» նախշեր։ Նա հնարել է նաև հանգույցների, պարաններով ցանցերի, գործվածքների սեղմումների ու թափանց կարելու միջոցով արվող նկարները։ Լյուդմիլա Մայակովսկայայի աշխատանքները բազմիցս ցուցադրվել են միջազգային, խորհրդային ու ռուսական ցուցահանդեսներում և արժանացել մրցանակների։ Լյուդմիլա Մայակովսկայայի անունը ներառված է «Ռուսական ավանգարդի կանայք» կատալոգում, որը լույս է տեսնում ԱՄՆ-ում։ Ամերիկյան կատալոգի համար Մայակովսկայայի աշխատանքներն անձամբ ընտրել է Ջորջիո Արմանին՝ 1987 թվականին Իտալիայի ցուցահանդեսում դրանք բոլորից առանձնացելով։

### Գեղանկարչություն

Լյուդմիլա Մայակովսկայայի գեղանկարչական ժառանգությունը կազմում են մատիտով նկարների երկու ալբոմը (1899), «Տավիղ նվագող ծերունին» բացիկը (1905), որն ստեղծվել է նկարչի ձեռքով, «Путя на диване» ջրաներկով արված նկարը(1936), որը Լյուդմիլա Մայակովսկայան նկարել է Մոսկվայում։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* Մոսկվայի Ա. Կոսիգինի անվան տեքստիլ պետական համալսարան դոցենտ (1920)
* «Խորհրդային կենցաղային տեքստիլ» գեղարվեստական 1-ին ցուցահանդեսի դիպլոմ և 2-րդ մրցանակ (1929)
* Մեդալ «Ի հիշատակ Մոսկվայի 800-ամյակի» (1948)
* ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1961)
* ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1964)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1964)

Հիշատակ
-------

### Ցուցահանդեսներ

Մայակովսկու թանգարանում բացվել է Լյուդմիլա Մայակովսկայային նվիրված ցուցադրություն։

Լյուդմիլա Մայակովսկայայի աշխատանքները ցուցադրվել են Իտալիայում և Մեծ Բրիտանիայում 1987 թվականին, ինչպես նաև ներկայացվել են Ժողովրդական տնտեսության ձեռքբերումների ցուցահանդեսի «Աշխատավորը և կոլտնտեսուհին» թանգարանային-ցուցահանդեսային սրահում 2013 թվականի գարնանը տեղի ունեցած «Կանանց միջազգային օր։ Ֆեմինիզմ. ավանգարդից մինչև մեր օրեր» ցուցահանդեսի ժամանակ և 2014 թվականի նոյեմբերից մինչև 2015 թվականի մարտը Մոսկվայի Ռուսական ռեալիստական արվեստի ինստիտուտում անցկացված «Նկարչության դասեր» հետադարձ ցուցահանդեսում, որը նվիրված էր Ստրոգանովի անվան գեղարվեստա-արդյունաբերական ակադեմիայի 190-ամյակին։

2019 թվականի հունվարի 3-ին Վ․ Մայակովսկու պետական թանգարանում բացվել է «Լյուդմիլա Մայակովսկայա։ Հարյուր տղամարդ ու մեկ կին» (ռուս.՝ «Людмила Маяковская. Сто мужчин и одна женщина») վիրտուալ ցուցադրությունը՝ նվիրված Լյուդմիլա Մայակովսկայային։

### Լյուդմիլա Մայակովսկայայի դիմանկարներ

Գոյություն ունեն Լյուդմիլա Մայակովսկայայի կենդանության օրոք ստեղծված չորս դիմանկարներ.

* Վլադիմիր Մայակովսկի – ֆոտոպատճեն «Քույր Լյուդմիլայի դիմանկարը» նկարից, ջրաներկ 1911 (բնօրինակը չի պահպանվել)
* Եվգենի Լանգ – «Լ․ Մայակովսկայայի դիմանկարը», յուղաներկ, 1963
* Վերա Վարտ-Պատրիկովա – «Լ․ Մայակովսկայայի դիմանկարը», մատիտ
* Անհայտ նկարիչ – «Լ․ Մայակովսկայայի դիմանկարը», ածուխ

### Կինոմարմնավորումներ

* 1958 – «Մայակովսկին սկսվել է այսպես․․․» (ռուս.՝ «Маяковский начинался так...»), ԽՍՀՄ (Լյուդմիլա Մայակովսկայայի դերում՝ Անտոնինա Մաքսիմովա)
* 2011-2013 – «Մայակովսկի։ Երկու օր» (ռուս.՝ «Маяковский. Два дня»), Ռուսաստան (Լյուդմիլա Մայակովսկայայի դերում՝ Սվետլանա Ստրոգովա)

Մատենագիտություն
----------------

Կատալոգներ
* Людмила Маяковская. Альбом-каталог. — Москва: ГУК Гос. музей В. В. Маяковского, 2010

### Հուշեր

* Л. Маяковская. «Пережитое. Из воспоминаний о Владимире Маяковском». — Тбилиси: Заря Востока, 1957
* Л. Маяковская. «О Владимире Маяковском: из воспоминаний сестры». — Москва: Детская литература, 1965

### Հարցազրույցներ տպագիր մամուլում

* Маяковская Л. «Я — дочь лесничего!» (интервью Ю. Голубеву). — Лесная промышленность, 1970
* Маяковская Л. «Маяковские» (интервью Н. Толченовой). — журнал «Огонёк», 1970

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Коркин В.Д. В.В. Маяковский. В семье поэта
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Людмила Маяковская. Альбом-каталог. // Департамент культуры г. Москвы; сост. А. П. Аксенкин*. — Москва: ГУК Гос. музей В. В. Маяковского, 2010. — 240 с. ISBN 978-5-94577-052-2
3. 1 2 3  rusavangard.ru
4. 1 2 3  Андрей Мирошкин — Иллюстраторы текстиля Archived 2017-04-14 at the Wayback Machine. // «Читаем Вместе». Февраль 2016
5. 1 2  Уроки рисования Archived 2017-04-14 at the Wayback Machine. Vogue, 16 ноября 2014
6. 1 2  bulengrin.com Archived 2018-11-19 at the Wayback Machine. // Женщины еще не все сказали...
7. ↑  «ИРРИ. Арт-ланч «Дизайн тканей»». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 15-ին.
8. 1 2  10 главных экспонатов выставки «Постконструктивизм, или рождение советского ар-деко»
9. ↑  artchive.ru // Татьяна Георгиевна Клюкас
10. ↑  Маяковская Александра Алексеевна (1867–1954)
11. 1 2  «art1.ru // «Международный женский день»». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 15-ին.
12. ↑  Государственный музей В. В. Маяковского. Людмила Маяковская. Сто мужчин и одна женщина

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Наталья Дардыкина* — Людмила — сестра поэта, МК, 18 апреля 2011
* Коркин В. Д. — Маяковский на Красной Пресне — Москва: Московский рабочий, 1989 — с.111
* Людмила Маяковская. Ткани

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90759980 · BNF: 168323996 · GND: 1051747260 · ISNI: 0000000383103998 · LCCN: no96019972 · NTA: 184612756 · NUKAT: n98032833 · SUDOC: 113610246 · VIAF: 268093141 · ULAN: 500083098 · WorldCat VIAF: 268093141 |

 |

 |