**Ջոն Սոուն** (անգլ.՝ John Soane, սեպտեմբերի 10, 1753(1753-09-10)[…], Ռեդինգ - հունվարի 20, 1837(1837-01-20)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի պալադիական ճարտարապետ, դասականության ներկայացուցիչ։ Նրա աշխատանքները առանձնանում են հստակ գծերով, պարզ ձևերով, մանրուքներով, զգույշ համամասնություններով և լույսի աղբյուրների հմուտ օգտագործմամբ։ Սոանեի ամենահայտնի գործը Անգլիայի Սիթի քաղաքի բանկի շենքն է։

Կենսագրություն
--------------

Ջոնը Սոունը ծնվել է 1753 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Օքսֆորդշիր քաղաքում գտնվող Գորինգ-օ-Թեմզ փոքրիկ գյուղում՝ աղյուսագործի ընտանիքում։ Կրթություն ստացել է հարևան Ռեդինգ քաղաքում։ Նա հմտացել է ճարտարապետության մեջ՝ ուսանելով անգլիացի ճարտարապետների մոտ՝ նախ Ջորջ Դենս կրտսերի, ապա՝ Հենրի Հոլանդի (միաժամանակ ուսանելով Արվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ ընդունվել է 1771 թվականին)։

Անգլիայի բանկ,տեսարանը հյուսիս արևմուտիքց
Ուսման ընթացքում նա ստացել է գերազանցության մի քանի նշաններ։ 1772 թվականին «Ուայթհոլի Բանկետների» տուն պրոֆիլում աշխատելու համար ստացել է արծաթե մեդալ, 1776 թվականին «Հաղթակամարի» համար՝ ոսկե մեդալ, իսկ 1777 թվականին ստացել է կրթաթոշակ Իտալիա ուղևորվելու համար, որտեղ նա անցկացրել է երեք տարի՝ ուսումնասիրելով հին ճարտարապետական հուշարձաններ և մշակելով հասարակական շենքերի նախագծեր։ Այնտեղ աշխատանք չգտնելով՝ Սոուն ստիպված էր 1780 թվականին վերադառնալ հայրենիք և հաստատվել Արևելյան Անգլիայում։ 1784 թվականին նա ամուսնացել է։ Ունեցել է երկու որդի։

1788 թվականին Սոունը որպես ճարտարապետ և հողաշինարար զբաղեցրել է մահացած Ռոբերտ Թեյլորի տեղը Անգլիայի բանկի նախագծման գործում։ Նրա առջև դրված խնդիրը բավականին բարդ էր։ Պահանջվում էր ընդլայնել և գրեթե ամբողջությամբ վերակառուցել բանկի շենքը։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետը գտել է մի հետաքրքիր լուծում՝ ընտրելով Տիվոլիում գտնվող Սիբիլի տաճարի կորնթական սյուների ձևն ու համամասնությունները (չնայած շենքն ինքնին ոչ մի կերպ չի հիշեցնում հռոմեական շինություն)։

Բանկի նախագծի վրա աշխատանքները և հատկապես դրա շնորհիվ ի հայտ եկած նոր ծանոթությունները Ջոն Սոունին դարձրել են լոնդոնյան հայտնի ճարտարապետ։ 1795 թվականին նա դարձել է արվեստի դոցենտ, թագավորական ակադեմիկոս, իսկ 1802 թվականին՝ արվեստի լիարժեք թագավորական ակադեմիկոս։ 1806 թվականին Սոունը դարձել է Արվեստի թագավորական ակադեմիայի ճարտարապետության պրոֆեսոր՝ մնալով այդ պաշտոնում կյանքի ողջ ընթացքում։ 1814 թվականին նա ընդունվել է Մետրոպոլիտենի աշխատանքների խորհրդ՝ աշխատելով այնտեղ մինչև կյանքի վերջը՝ 1832 թվականը։ 1831 թվականին Ջոն Սոունը ստացել է ասպետի կոչում։

Բացի իր ճարտարապետական գործունեությունից, նա զբաղվել է հավաքորդությամբ՝ իր տանը հավաքելով հնաոճ իրերի, գրքերի, արվեստի գործերի հարուստ հավաքածու։

Ջոն Սոունը մահացել է Լոնդոնում 1837 թվականին։ Լինքոլն Ին Ֆիլդսիի տունը, որտեղ նա ապրում էր, այժմ վերածվել է թանգարանի։

Գործունեություն
---------------

Սոունի թանգարանը
Վերակառուցելով Անգլիայի բանկի շենքը՝ Ջոն Սոունը դարձել է լոնդոնյան հայտնի ճարտարապետ, որը զբաղվում է եկամտաբեր ճարտարապետական պրակտիկայով ոչ միայն քաղաքում, այլ նաև արվարձաններում․ գյուղական ազնվականների համար տներ էր վերակառուցում և նախագծում։ 1789 թվականին նա նախագծել է Ուիլյամ Բլեքոլի գարեջրատունն ու նստավայրը։ 1791 թվականին Սոուն նշանակվել է Սուրբ Ջեյմսի պալատում և Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում աշխատանքների կապալառու, 1795 թվականին՝ անտառային տնտեսության վարչության ճարտարապետ, 1807 թվականին՝ Չելսիի Թագավորական հիվանդանոցում որպես կապալառու, իսկ 1813 թվականին՝ մասոնների համայնքում աշխատանքի ղեկավար։

1808 թվականին Ջոն Սոուն մասնակցել է Օքսֆորդի և Քեմբրիջի վերականգնման աշխատանքներին, իսկ 1812 թվականին կառուցել է Դուլվիչի արվեստի պատկերասրահը։

Նրա ամենանշանավոր աշխատանքներից են Դաունինգ փողոցի վրա գտնվող «Դաունինգ սթրիթ, 10-ն» (վարչապետի նստավայր) ու 11 ճաշարանները (որոնք գտնվում են գանձապետարանի երկրորդ լորդի նստավայրում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Շոտլանդացի ճարտարապետների բառարան
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  Union List of Artist Names — 2018.
5. ↑  Great Buildings. «Sir John Soane» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 15-ին. Վերցված է 15 июля 2008-ին.
6. ↑  Sidney Lee's Dictionary of National Biography (1898). «Sir John Soane (1753-1837)» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 15-ին. Վերցված է 15 июля 2008-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
7. ↑  Энциклопедия Кругосвет. «Статья «Архитектура»: Обращение к искусству предшествующих эпох»» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 15 июля 2008-ին.
8. ↑  «Palace of Westminster, House of Lords. Designs, 1794–1795: Drawn by H H Seward». *Sir John Soane's Museum Collection Online*. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 30-ին.
9. ↑  Arnold, Dana. «Burton, Decimus». *Oxford Dictionary of National Biography* (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/4125. (Subscription or UK public library membership required.)
10. ↑  Davies, Richard A. (2005). *Inventing Sam Slick: A Biography of Thomas Chandler Haliburton*. University of Toronto Press. էջ 72. ISBN 978-0-8020-5001-4.
11. ↑  «Athenaeum Club, London. Homepage».

Արտաքին հղումներ
----------------

* Статья о Джоне Соуне в энциклопедии «Британника» 1911 года издания.(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90542985 · BNC: a10158170 · BNE: XX1276071 · BNF: 124041638 · CONOR: 42736739 · GND: 118797832 · ICCU: CFIV114346 · ISNI: 0000000083887444 · LCCN: n81103691 · NDL: 00621487 · NKC: jn20020215001 · NLA: 35816134 · NSK: 000507743 · NTA: 069740046 · NUKAT: n98006707 · LIBRIS: 211451 · SUDOC: 027780031 · VIAF: 64091788 · ULAN: 500001142 · WorldCat VIAF: 64091788 |

 |

 |