**Գյուտարարի պարադոքս**, խնդրի լուծում փնտրելիս առաջացող երևույթ։ Որոշակի տեսակի խնդիր լուծելու փոխարեն (որը ինտուիտիվ կերպով ավելի հեշտ է թվում), կարող է ավելի հեշտ լինել գտնել ավելի ընդհանուր խնդրի լուծում, որն ընդգրկում է փնտրած լուծման առանձնահատկությունները։ Գյուտարարի պարադոքսը օգտագործվել է մաթեմատիկայի, ծրագրավորման և տրամաբանության, ինչպես նաև քննադատական մտածողության հետ կապված այլ ոլորտների երևույթները նկարագրելու համար։

Պատմություն
-----------

«Ինչպես լուծել խնդիրը» գրքում հունգարացի մաթեմատիկոս Ջորջ Փոյան մեջբերում է գյուտարարի պարադոքսի սահմանումը․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Առավել հավակնոտ ծրագիրը կարող է հաջողության ավելի մեծ հնարավորություն ունենալ [...] պայմանով, որ այն հիմնված է ոչ թե պարզ պահանջի, այլ իրերի որոշակի տեսլականի վրա, որոնք դուրս են գալիս ուղղակիորեն ներկա խնդրի շրջանակներից։ |  |

Կամ, այլ կերպ ասած, խնդիրը լուծելիս գուցե անհրաժեշտ լինի լուծել ավելի ընդհանուր խնդիր՝ ճիշտ աշխատող մասնավոր լուծում ստանալու համար։

Խնդիրը լուծելիս բնական ձգտումը սովորաբար հնարավորինս շատ ավելորդ փոփոխականության վերացումն է և քննարկվող առարկան հնարավորինս սահմանափակելը։ Դա կարող է նպաստել չնախատեսված և անհարմար պարամետրերի առաջացմանը։ Նպատակն է գտնել էլեգանտ և համեմատաբար պարզ լուծումներ ավելի լայն խնդիրների համար, որոնք թույլ են տալիս կենտրոնանալ այն կոնկրետ մասի վրա, որն ի սկզբանե անհանգստություն է առաջացրել։

Հաճախ զգալիորեն ավելի հեշտ է գտնել ընդհանուր լուծում, քան ավելի կոնկրետ, քանի որ ընդհանուր լուծումը, բնականաբար, կարող է ունենալ ավելի պարզ ալգորիթմ և ավելի հասկանալի ձև, և սովորաբար կարող է ավելի քիչ ժամանակ պահանջել, ի համեմատ կոնկրետ խնդրի լուծման հետ։

Օրինակներ
---------

### Մաթեմատիկա

Գտեք թվերի գումարը հաջորդաբար 1-ից 99-ը․

{\displaystyle 1+2+3+...+97+98+99\,}
Այս գործընթացը, չնայած անհնար չէ իրականացնել մտքում, մեծամասնության համար կարող է դժվար լինել։ Այնուամենայնիվ, հնարավոր է ընդհանրացնել խնդիրը՝ այս դեպքում փոխելով շարքի տերմինների հերթականությունը հետևյալ կերպ․

{\displaystyle (1+99)+(2+98)+(3+97)+...+(48+52)+(49+51)+(50)\,}
Այս ձևով օրինակը կարող է լուծվել մեծամասնության կողմից՝ առանց հաշվիչ օգտագործելու։ Խնդրի մեջ ներգրավված ամենափոքր և ամենամեծ թվերի գումարը՝ 1 + 99 հավասար է 100-ի, հաջորդ ամենափոքր և ամենամեծ թվերի զույգի գումարը՝ 2 + 98, նույնպես հավասար է 100–ի, ինչից կարելի է նաև հասկանալ, որ բոլոր 49 թվերը համընկնող զույգեր են, և յուրաքանչյուր զույգի գումարը հավասար է 100–ի, բացառությամբ մեջտեղում գտնվող եզակի 50-ի։ Հնարամիտ մաթեմատիկոսը մտքում խնդիրը վերաձևակերպում է որպես {\displaystyle 49\times 100+50}։ Քանի որ {\displaystyle 49\times 100} հեշտ է հաշվարկել՝ 49 թվի թվանշաններին ավելացնելով 2 զրո։ Չնայած այս գործընթացի տեքստային նկարագրությունը բարդ է թվում, մտքում կատարված քայլերից յուրաքանչյուրը պարզ և արագ է։

Մեկ այլ օրինակն առկա է մի քանի կիրառություններում, և դա ամենադյուրինն է բացատրել՝ վերլուծելով համեմատաբար պարզ մաթեմատիկական հաջորդականությունը։

{\displaystyle 1+3=4\,}
{\displaystyle 1+3+5=9\,}
և հետո հաջորդականությամբ․

{\displaystyle 1+3+5+7+9=25\,}
Թույլ տալով, որ հաջորդականությունը շարունակվի մինչև այն կետը, երբ հնարավոր չէ արագ գտնել գումարը, մենք կարող ենք պարզեցնել այն՝ պարզելով, որ հաջորդական կենտ թվերի գումարը հետևյալն է․

{\displaystyle \sum \_{k=1}^{n}\mathbf {(} 2k-1)=n^{2}.}

Կիրառություն
------------

Այս պարադոքսը կիրառություն ունի արդյունավետ ծրագրեր գրելիս։ Մասնագիտացված ծրագրեր գրելն ինտուիտիվ ավելի հասկանալի է, բայց գործնականում ավելի ընդհանուր ընթացակարգեր մշակելը կարող է ավելի հեշտ լինել։ Ըստ Բրյուս Թեյթի, ամենահաջողված ֆրեյմվորքերից մի քանիսը բարդ խնդիրների պարզ ընդհանրացումներ են, և Visual Basic–ի վեբ սերվերների, համացանցի և Apache–ի փլագինները այդպիսի պրակտիկայի հիմնական օրինակներն են։ Ապացուցվել է, որ պարադոքսը կիրառություն ունի նաև արդյունաբերության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bentley (2000), p. 29.
2. 1 2 3  Barwise p. 41.
3. 1 2 3 4  Tate, et al. p. 110
4. 1 2  Tate, et al. p. 111.
5. ↑  Barwise p. 40.
6. ↑  Bentley (1982), p. 79.

Գրականություն
-------------

* Barwise Jon (1989)։ «Situations in language and logic»։ *The situation in logic*։ Center for the Study of Language (CSLI)։ էջեր 327։ ISBN 0-937073-33-4
* Bentley Jon Louis (1982)։ *Writing efficient programs*։ Prentice-Hall։ էջեր 170։ ISBN 0-13-970251-2
* Bentley Jon Louis (2000)։ *Programming Pearls*։ Addison-Wesley։ էջեր 239։ ISBN 0-201-10331-1
* Pólya Gyorgy (1957)։ *How to solve it: a new aspect of mathematic method*։ Doubleday։ էջեր 253։ ISBN 0-691-08097-6
* Tate Bruce, Gehtland, Justin (2004)։ «Allow for Extension»։ *Better, faster, lighter Java*։ O'Reilly Media, Inc։ էջեր 243։ ISBN 0-596-00676-4  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
* Welborn Ralph, Kasten, Vincent A. (2003)։ «Collaborative DNA: Exploring the Dynamics»։ *The Jericho principle: how companies use strategic collaboration to find new sources of value*։ John Wiley and Sons։ էջեր 276։ ISBN 0-471-32772-7  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2775898829 |

 |