**Ֆիլիպ վան Արտևելդե** (հոլ.՝ Filips van Artevelde; 1340[…], Գենտ, Ֆլանդրիայի դքսություն, Ֆրանսիայի թագավորություն - նոյեմբերի 27, 1382[…], Battle of Roosebeke, Staden, Ռուսելարե, Արևմտյան Ֆլանդրիա, Բելգիա), Յակոբ վան Արտևելդեի որդին, 1831-1832 թվականներին Գենտի կապիտան, 1832 թվականին՝ Ֆլանդրիայի ղեկավարը։ Մահացել է Ռոզենբեկի ճակատամարտում։

Կենսագրություն
--------------

Նա Յակոբ վան Արտևելդեի կրտսեր որդին էր, անգլիացի Ֆիլիպա Գենեհաու թագուհու սանիկը։ Իր ծագման շնորհիվ և ի հիշատակ իր կնքամոր՝ Ֆիլիպ վան Արտևելդեն 1381 թվականին՝ Կոմս Լյուդովիկ II Ֆլանդրացու դեմ քաղաքական խռովությունն սկսվելուց 2 տարի անց, ընտրվել է Գենտի կոմիսար, հետո, Սպիտակ շապերոններ ապստամբության առաջնորդ Փիթեր վան դեն Բոսշի և ջուլհակների գիլդիայի աջակցությամբ՝ քաղաքի ղեկավար (1382 թվականի հունվարից՝ գերագույն)։

Բևերհոութսֆելդի ճակատամարտը (Կաղամախի դաշտերում), 1382 թվականի մայիսի 3, Ֆրուասարայի «Ժամանակագրություն» մանրանկարչությունից:
Ռոզենբեկի ճակատամարտ (1382)։ Մանրանկար Ֆրուասարայի «Ժամանակագրություն»-ից։  

Գենտցիների բանակի՝ 5 հազար զինվորի գլխավորությամբ, Արտևելդեն 1382 թվականի մայիսի 3-ին Բրյուգգեի մերձակայքում՝ Բևերհոութսֆելդի ճակատամարտում (Կաղամախի դաշտերում), ընդունել է Ֆլանդրիայի կոմսի 40 հազարանոց ասպետներին և հաղթանակ տարել։ Նա զավթեց Բրյուգգեն և իրեն ենթարկեց Ֆլանդրիայի մյուս այլ քաղաքներ։ Միայն Աուդենարդեի կայազորը հավատարիմ մնաց Ֆլանդրիայի կոմսին։ Արտևելդեն, իրեն կարգելով Ֆլանդրիայի նահանգապետ, մայիսի 9-ին պաշարեց քաղաքը։ Թողնելով պաշարումը՝ Արտևելդեն 40 հազարանոց բանակով դուրս եկավ ֆրանսիացի թագավոր Կառլ VI-ի դեմ, որը Լիս գետով անցել էր Կոմին և զավթել մի քանի ֆլամանդական քաղաքներ։ 1382 թվականի նոյեմբեր 27-ին Ռոզենբեկի ճակատամարտում ֆլամանդցիները ջախջախիչ պարըություն կրեցին։ Սպանվել է 26 հազար մարդ։ Ֆիլիպ վան Արտևելդեն մահացել է՝ զոհված մարտիկների մարմիններով խեղդված։ Մարտից հետո հայտնաբերվել է նրա դին, ներկայացվել Ֆրանսիայի թագավորին, ապա կախաղան բարձրացվել։ Արտևելդեի մահից հետո գենտցիների ղեկավարությամբ է զբաղվել Ֆրանց Ակերմանը։

Ֆիլիպ վան Արտևելդեն դարձել է Հենրի Թեյլորի (1834) ողբերգության գլխավոր հերոսը։

Գրականություն
-------------

* David Nicholas, The Metamorphosis of a medieval city: Ghent in the Age of the Arteveldes, 1302-1390, Brill Archive, 1987, 369 pages.
* David Nicholas, The Van Arteveldes of Ghent: the varieties of vendetta and the hero in history, Brill Archive, 1988, 212 pages.
* Léon Vanderkindere, Le Siècle des Artevelde: études sur le civilisation morale & politique de la Flandre & du Brabant, A.-N. Lebègue, 1879, 444 pages.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Faceted Application of Subject Terminology
3. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
4. 1 2  Լորդ Բայրոնը և իր ժամանակները

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Encyclopedia Britannica* (1911) entry for Philip Van Artevelde.
* Excerpt from Froissart's Chronicle describing Philip's rise to power Archived 2014-08-14 at the Wayback Machine..
* Excerpts from Taylor's "Philip Van Artevelde".

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Allgemeine Deutsche Biographie · American Cycl. (1879) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 122231006 · GND: 119109832 · ISNI: 0000000031263306 · LCCN: n88046686 · NTA: 074299417 · SUDOC: 030909538 · VIAF: 45104548 · WorldCat VIAF: 45104548 |

 |

 |