recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սեփյան Հենրիխ Խոսրովի** (դեկտեմբերի 8, 1934, գյուղ Գյուլիստան (ԼՂՀ Շահումյանի շրջան) - ապրիլի 7, 2003, Երևան), վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1972), պրոֆեսոր (1993)։ «Արցախ», «Շահումյան-Գետաշեն» հայրենակցական միությունների նախագահության անդամ։

Հիմնական գործունեություն
------------------------

Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1957)։ 1958-1969 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի մարզային հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքում. 1969-1971 թվականներին՝ Երևանի հանրապետական կլինիկական հիվանդանոցի գլխավոր բժշկի տեղակալ. 1991 թվականից՝ «Հայբուսակ» ինստիտուտի վիաբուժության ամբիոնի վարիչ։ Մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ). ԼՂՀ Շահումյանի (Մանաշիդ, Բուզլուխ), Ասկերանի (Խոջալու), Գետաշենի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին. ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բժշկական օգնություն է ցույց տվել վիրավոր ազատամարտիկների։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**«Հռոմեական կայսրության անկման և կործանման պատմությունը»** (անգլ.՝ The History of the Decline and Fall of the Roman Empire), բրիտանացի պատմաբան Էդվարդ Գիբբոնի աշխատությունը, որն ուսումնասիրում է արևմտյան քաղաքակրթության պատմությունը Հռոմեական կայսրության ծաղկման սկզբից՝ Անտոնինների դինաստիայի իշխանության գալուց մինչև 16-րդ դարի վերջ, հաշվի առնելով նաև արաբական և մոնղոլական նվաճումները, այսինքն՝ 98-1590 թվականները։

Աշխատությունը ներառում է վեց հատոր։ Առաջինը լույս է տեսել 1776 թվականին, երկրորդը և երրորդը՝ 1781 թվականին, չորրորդը, հինգերորդը և վեցերորդը՝ 1788-1789 թվականներին։ Ի սկզբանե հատորները, այն ժամանակվա ավանդույթի համաձայն, թողարկվել են In-quarto ձևաչափով (մեկ տպագրական էջում 4 աշխատության էջ)։ Իր հարաբերական օբյեկտիվության և այն ժամանակվա համար անսովոր սկզբնաղբյուրների լայնածավալ օգտագործման շնորհիվ, հեղինակի մեթոդաբանությունը օրինակ դարձավ հետագա պատմաբանների համար, իսկ ինքը՝ Գիբբոնը, այս աշխատանքի շնորհիվ, համարվում է Հին Հռոմի առաջին «ժամանակակից» պատմիչը»։

Հրատարակություն Ռուսաստանում
----------------------------

Գիբբոնի «Հռոմեական կայսրության անկման և կործանման պատմությունը» ռուսերեն առաջին կրճատ թարգմանությունը լույս է տեսել 1824 թվականին։ Թարգմանության ամբողջական ռուսերեն տարբերակն առաջին անգամ իրականացրել է պրոֆեսոր Վ. Ն. Նևեդոմսկին, 1877 թվականի անգլերեն հրատարակությունից, և տպագրվել է Մոսկվայում 1883-1886 թվականներին՝ 7 մասից։ 1997-2000 թվականներին Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի «Նաուկա» հրատարակչության Սանկտ Պետերբուրգի մասնաճյուղը մոսկովյան «Յուվենտա» հրատարակչության հետ միասին հրատարակել է այս թարգմանության նոր ուղղագրությամբ, սրբագրված և լրացված տարբերակը՝ պահպանելով հին մեկնաբանությունները։ 1997 և 2008 թվականներին «Տերրա» հրատարակչությունը վերահրատարակել է նաև Վ. Նևեդոմսկու նախահեղափոխական թարգմանությունը 7 հատորով, բայց «Հռոմեական կայսրության անկումն ու կործանումը» վերնագրով։

Մատենագրություն
---------------

* Brownley, Martine W. "Appearance and Reality in Gibbon's History," *Journal of the History of Ideas* 38:4 (1977), 651–666.
* Cosgrove, Peter. Impartial Stranger։ History and Intertextuality in Gibbon’s Decline and Fall of the Roman Empire (Newark։ Associated University Presses, 1999); [ISBN 0-87413-658-X].
* Craddock, Patricia. "Historical Discovery and Literary Invention in Gibbon's 'Decline and Fall'," *Modern Philology* 85:4 (May 1988), 569–587.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *David S. Potter* A Companion to the Roman Empire. — Wiley, 2006. — С. 100. — ISBN 978-0-631-22644-4


|  |  |
| --- | --- |
|  | Հռոմեական կայսրության անկման և կործանման պատմությունը Վիքիպահեստում |
**Պաուլ Ռյուբիգ** (գերմ.՝ Paul Rübig, անգլ.՝ Paul Rübig, մայիսի 6, 1953(1953-05-06), Վելս, Վերին Ավստրիա, Ավստրիա), ավստրիացի քաղաքական գործիչ և գործարար, 1996 թվականից Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցության կողմից Եվրոպական խորհրդարանի անդամ։

Կրթություն
----------

1967 թվականին ավարտել է Վելսի դպրոցը։ Լինցի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի (1978) և բժշկի կոչում (1983)։ Լինցի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի (1978) և բժշկի կոչում (1983): Դիպլոմային դիսերտացիայի հետազոտության թեման՝ արտոնագրումը և պատենտավորումն է։

Կարիերա
-------

1972-1996 թվականներին զբաղվել է մետաղների ոլորտում ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, դասավանդել է Ավստրիայի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։

1991-1995 թվականներին Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցության կողմից դարձել է Վերին Ավստրիայի Լանդտագի պատգամավոր։ 1996 թվականի հունվարի 15-ին նա դարձավ Ավստրիայի Ազգային խորհրդի 20-րդ գումարման պատգամավոր, սակայն տաս օր անց 1996 թվականի հունվարի 25-ին սկսեց Ավստրիայի և Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցության չորրորդ գումարումը Եվրոպական խորհրդարանում։ Նա իր մանդատը երկարաձգել է 1999, 2004, 2009 և 2014 թվականներին։

Այլ
---

Նա դարձել է եվրոպական SME Europe ընկերակցության կազմակերպիչներից մեկը և SME Global կազմակերպության նախագահ։

Անձնական կյանք
--------------

Սկսած 1980 թվականից Ռյուբիգը ամուսնացած է և ունի չափահաս դուստր և որդի։

Մրցանակներ
----------

2003 թվականին արժանացել է Ավստրիայի Հանրապետություն մատուցած ծառայությունների համար պատվավոր շքանշանով։

Պաուլ Ռյուբիգ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Биография
2. ↑  Профиль на сайте австрийского парламента
3. ↑  Профиль на сайте Европарламента
4. ↑  SME Europe
5. ↑  SME Global
6. ↑  Список награждённых

Արտաքին հղումներ
----------------

* {{{1}}} Պաուլ Ռյուբիգ. պաշտոնական կայք

|  |
| --- |
| 
  **Եվրոպական միություն**   **Ավստրիա**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Եվրախորհրդարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 170092038 · ISNI: 0000 0000 3424 7037 · LCCN: n99028475 · VIAF: 68258751 · WorldCat VIAF: 68258751 |

 |
Բույսերի Ներկանյութեր
**Ներկատու բույսեր**, իրենց տարբեր օրգաններում ու հյուսվածքներում (պլաստիդներ կամ բջջահյութ) ներկող նյութեր արտադրող և կուտակող բույսեր։ Ներկատու բույսերի ներկայացուցիչները պատկանում են բակլազգիների, տորոնազգիների, գաղտրիկազգիների, աստղածաղկազգիների, արենախոտազգիների, թթազգիների և այլ ընտանիքների։ Ներկատու բույսերից ներկ ստանում են տաք ջրով, թթվային կամ հիմնային լուծույթներով լուծամզման, երբեմն՝ հյութը մամլաքամելու միջոցով։ Ներկանյութ ստանալու համար օգտագործում են բույսն ամբողջությամբ (քարաքոս), արմատներն ու կոճղարմատները (փշաքեղ, տորոն), կանաչ զանգվածը՝ տերևներով կրջուն), ծաղիկը և ծաղկի մասերը (քրքում, կանճրակ, ոջլախոտ, օրոճ, վաղենակ), կեղևը (կաղնի, խնձորենի), փայտանյութը (սեկվոյա, սանդալենի, կամպեշենի և այլն)։

Դեղին ներկ
----------

Դեղին ներկ կարելի է ստանալ ծորենու, օրոճի, ոջլախոտի, իշակաթնուկի, կանճրակի, սոֆորայի և այլն, երկնագույն և մանուշակագույն՝ լրջունի, փիփերթի, տուղտավարւփ, գետնամուշկի, ներկատու մատիտեղի և այլն, կարմիր՝ սրնգենու, տորոնի, սպանդի, մակարդախոտի, նռնենու և այլն, շագանակագույն և բաց շագանակագույն՝ ընկուզենու, փշաքեղի, աղտորի, լաստենու, կաղնու և տանձեն ու կեղևից, նարնջագույն՝ քրքումից, կանաչ՝ դեղինի և ինդիգոյի (կապույտ ներկանյութ) խառնուրդից, երբեմն՝ թանթրվենու և եղինջի տերևներից, տորոնի արմատներից, գիհու պտուղներից, թթենու ծաղկաբույլերից և այլն։ Բնական ներկերն անվտանգ են և օգտագործվում են գորգերի, սննդի արդյունաբերության (պանրիկներին, ճարպերին, հրուշակեղենին, խմիչքներին գույն տալու համար), օծանելիքի արտադրության մեջ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Գեորգ Լեբեր** (գերմ.՝ Georg Leber, հոկտեմբերի 7, 1920(1920-10-07), Obertiefenbach, Beselich, Լիմբուրգ Վայլբուրգ, Giessen Government Region, Հեսսեն, Գերմանիա - օգոստոսի 21, 2012(2012-08-21), Շյոնաո ամ Կյոնիգսզե, Բերխտեսգադեն, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանիա), գերմանացի պետական և քաղաքական գործիչ և Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։

Եղել է Գերմանիայի տրասպորտի և կապի, պաշտպանության և փոստի նախարար։ Եղել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից և ծառայել է Երրորդ Ռայխին։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Ֆաշիստական Գերմանիայի Օբերտիֆենբախ կոմունայում։ Սովորել է տեղի տարրական դպրոցում և ստացել է որմնադիրի մասնագիտացում։

Մասնակցել է 1939 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Եվրոպայում բռնկված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին և ծառայել Երրորդ Ռայխում։

Մասնակցել է Չեխոսլովակիայի, Լեհաստանի և Դանիայի օկուպացմանը։ Պատերազմից վերադառնալուց հետո 1947 թվականին միանում է Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանը։

1949 թվականին ընտրվել է Լիմբուրգի արհմիութենական թերթի քարտուղար։ Երեք տարի անց նշանակվել է թերթի գլխավոր խմբագիր։

1955-1966 թվականներին եղել է խմբագրության նախագահ։

1966 թվականին նշանակվել է Գերմանիայի տրանսպորտի և կապ նախարար, փոխարինելով Հելմուտ Շմիդտին։ 1969 թվականին ստանձնեց նաև փոստի և հաղորդակցման նախարարի պաշտոնը։

1972 թվականին դարձել է Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության հինգերորդ պաշտպանության նախարարը։ Նրա նախարարության օրոք ռազմական դպրոցներ բացվեցին Մյունխենում և Համբուրգում։

1973 թվականի նոյեմբեր 29-ին դարձել է Բունդեսթագի անդամ։ Նրա համանագրով, 1975 թվականին Գերմանիայում թույլատրվեց կանանց դառնալ բժշկական սպա։

1979-1983 շրջանում զբաղեցրել է Բունդեսթագի նախագահի տեղակալի պաշտոնը։ Մահացել է 2012 թվականի օգոստոսի 21-ին։ Թաղված է Բերխտեսգադենի լեռնային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
2. 1 2 3 4  Stammdaten aller Abgeordneten des Deutschen Bundestages
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118570625 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 118570625 · ISNI: 0000 0000 8082 8035 · LCCN: n88114139 · NDL: 00447138 · NKC: skuk0003649 · NTA: 068822847 · NUKAT: n2017182504 · SUDOC: 084682892 · VIAF: 2914515 · WorldCat VIAF: 2914515 |

 |

 |
**Մոխրագույն հողեր**, հողերի տիպ, ձևավորվել են մերձարևադարձային, կիսաանապատային բուսածածկի տակ։ Կազմավորվում են լյոսերի, լյոսանման կավավազների և գիպս, կարբոնատներ, դյուրալույծ աղեր պարունակող հին ալյուվիալ նստվածքների վրա։ Մոխրագույն հողերի համար բնորոշ է հողառաջացնող պրոցեսի տարեկան ցիկլայնությունը՝ գարնանային ակտիվ փուլում ինտենսիվորեն զարգանում է բուսականությունը (հողում աշնանն ու ձմռանը կուտակված խոնավության շնորհիվ), վերին հորիզոններում տեղի է ունենում բուսական մնացորդների կուտակում և հումիֆիկացում, կարբոնատների և հանքային աղերի մի մասի տեղաշարժ ներքին հորիզոնները, ամռան փուլում հումուսային նյութերը հանքայնանում են. դյուրալույծ աղերը մազանոթային խոնավության հետ բարձրանում են վերին հորիզոնները։ Մոխրագույն հողերի պրոֆիլն ունի հետնյալ կառուցվածքը, A՝ հումուսային հորիզոն (պարունակում է 1—4,5% հումուս, հզորությունը 40—120 սմ է, մոխրագույն կամ մոխրահարդագույն, վատ արտահայտված կնձկային կառուցվածքով), B՝ էլյուվիալ-կարբոնատ․ հորիզոն, C՝մայր ապար, դրանից ցած (1,5—2 մ խորության վրա)՝ դյուրալույծ աղերի կուտակումներ։ Մոխրագույն հողերը օժտված են ջրաֆիզիկական լավ հատկություններով, կենսաբանական բարձր ակտիվությամբ, բավականաչափ բերրի են, ոռոգման դեպքում տալիս են բարձր բերք։ Ստորաբաժանվում են ենթատիպերի՝ բաց, սովորական (տիպիկ), մուգ և հյուսիսային։ Բաց և սովորական մոխրագույն հողերը օգտագործվում են ոռոգվող երկրագործությունում (բամբակենու, շաքարի ճակնդեղի, հացահատիկների ցանքերը, խաղողի և պտղատու այգիները)։ Տարածված են Առաջավոր Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Ավստրալիայում, Միջին Ասիայում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 693)։*  |
**«Հին սանդուղք»** (ռուս.՝ «Старая лестница»), խորհրդային կարճամետրած մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը 1985 թվականին ստեղծվել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Գորլենկոյի կողմից «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում՝ Իրինա Պիվովարովայի բանաստեղծության հիման վրա։

Սյուժե
------

Տղան փայտե հին սանդուղքով բարձրանում է երկրորդ հարկ, և աստիճանները ճռճռում են նրա ոտքերի տակ։ Աթոռին նստած է խաղալիք Առլեկինը։ Պատուհանից դուրս աղմկում է քամին, և անձրև է տեղում։ Տղան պառկում է մահճակալին ու քնում։ Ճռճռացող սանդուղքով նրա մոտ են գալիս երազները. երաժիշտները, ակրոբատները, ծաղրածուներն ու փղերը ցուցադրում են կրկեսային ներկայացում։ Իսկ առավոտյան տղան արթնանում է ձվածեղի հոտից։

Նկարահանող խումբ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Ալեքսանդր Գորլենկո |
| Սցենարի հեղինակ | Ալեքսանդր Գորլենկո |
| Բեմադրող նկարիչ | Վլադիմիր Զույկով |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Ալեքսանդր Պանով, Վլադիմիր Վիշեգորոդցև, Տեննո Պենտ Սոոստեր, Ալեքսանդր Գորլենկո |
| Նկարիչներ | Ալլա Գորևա, Օ. Կապրանով, Ն. Երիկալովա |
| Օպերատոր | Քաբուլ Ռասուլով |
| Հնչյունային օպերատոր | Վլադիմիր Կուտուզով |
| Մոնտաժող | Ելենա Բելյավսկայա |
| Խմբագիր | Տատյանա Պապորովա |
| Տնօրեն | Լիլիանա Մոնախովա |

Վերաթողարկում DVD-ով
--------------------

Մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD-ով *«Masters of Russian Animation Volume 3»* մուլտֆիլմերի հավաքածուում։ Սկավառակում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Հեքիաթների հեքիաթը» (ռուս.՝ «Сказка сказок», 1979), «Որս» (ռուս.՝ «Охота», 1979), «Վերջին որսը» (ռուս.՝ «Последняя охота», 1982), «Կար-չկար մի շուն» (ռուս.՝ «Жил-был пёс», 1982), «Մրջյունի ճանապարհորդությունը» (ռուս.՝ «Путешествие муравья», 1983), «Առյուծ և ցուլ» (ռուս.՝ «Лев и бык», 1983), «Գայլը և հորթը» (ռուս.՝ «Волк и телёнок», 1984), «Балаган» (1981), «Հին սանդուղք» (ռուս.՝ «Старая лестница», 1985), «Թագավորական բուտերբրոդ» (ռուս.՝ «Королевский бутерброд», 1985), «Սիդորով Վովայի մասին» (ռուս.՝ «Про Сидорова Вову», 1985)։

Փառատոններ և մրցանակներ
-----------------------

* 1992 — Շտուտգարտի անիմացիայի փառատոնի դիպլոմ և մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Masters of Russian Animation Volume 3
2. ↑  Горленко Александр Михайлович: Биография, Призы

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հին սանդուղք» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Հին սանդուղք» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
* «Հին սանդուղք»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Հին սանդուղք»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
Թատերական ներկայացում
**Ներկայացում**, թատերարվեստի գոյաձևը՝ դրամատուրգիական երկի, դերասանական արվեստի, բեմադրական մտահղացման, բեմանկարչության ու երաժշտական ձևավորման համատեղմամբ և ընկալողի՝ հանդիսատեսի ներկայությամբ։ Օպերային, բալետային, կրկեսային ներկայացումներն ունեն իրենց յուրահատկությունները։

Ստեղծելու ընթացքը
-----------------

Թատերական արվեստի ստեղծագործություն, որի հեղինակներն են թատերագիրը, դերասանը, բեմադրիչը, բեմանկարիչը, երաժիշտը, հնչյունային ձևավորողը։ Ստեղծագործության հաջորդական ընթացքը՝ պիեսի ընտրություն, դերաբախշում, աշխատանք սեղանի շուրջը, աշխատանք դերասանի հետ, աշխատանք բեմանկարչի հետ, փորձեր փորձասենյակում, այնուհետև բեմում՝ բեմավիճակների ստեղծում (դերակատարների հարաբերությունը միմյանց և նյութական միջավայրի հանդեպ՝ գործողության ընթացքի բոլոր պահերին), ներկայացման տեմպի (գործողության ընթացքի արագության և դանդաղության աստիճանը) և ռիթմի (դրամատիկական լարվածության ուժգնացման և թուլացման աստիճանը), փորձերի շարունակությունը հարդարված, կահավորված բեմում, գրիմավորմամբ, զգեստավորմամբ, երաժշտական, հնչյունային ձևավորմամբ և լուսավորությամբ, գլխավոր փորձ, որ, ի տարբերություն նախորդների, դիտում են մի որոշ քանակի հանդիսատեսներ, ներկայացման հանձնում (թատրոնի գեղարվեստական խորհրդին), պրեմիերա (առաջին ներկայացում)։

Պատրաստի ներկայացում
--------------------

Պատրաստի ներկայացումը թատերական ստեղծագործության համեմատաբար կայուն ձևն է, բայց և այնպես մի ներկայացումը մյուսի բացարձակ կրկնությունը չէ, քանի որ դերասանի խաղը տարբեր ներկայացումներում ընդունում է տարբեր երանգներ։ Երկար ժամանակ շահագործվելով, ներկայացումն սկսում է մաշվել, կորցնել իր նախնական թարմությունը. այդ դեպքում ներկայացումը դուրս է գալիս խաղացանկից կամ հարկ է լինում այն վերականգնել։ Ներկայացման երկարակեցությունը պայմանավորված է նրա գեղարվեստական որակով և հանդիսատես գրավելու զորությամբ։ Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնի բացառիկորեն երկարակյաց, խաղացանկում տասնյակ տարիներ դիմացած ներկայացումներից են Մաքսիմ Գորկու «Եգոր Բուլըչովը և ուրիշները» (բեմադրիչ՝ Բորիս Զախավա), Վրթանես Փափազյանի «Ժայռը», Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Նամուսը» (բեմադրիչ՝ Վարդան Աճեմյան) և այլն։

Տես նաև
-------

* Պիես
* Արար
* Պատկեր
* Տեսարան
* Դրվագ

Աղբյուրներ
----------

* Լևոն Հախվերդյան, «Թատերագիտական բառարան», Երևան, «Հայաստան», 1986 թ. 208 էջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 246)։*  |
**Նադին Սալամե** (արաբ․՝ نادين سلامة‎‎, օգոստոսի 9, 1980(1980-08-09), Բեյրութ, Լիբանան), պաղեստինցի դերասանուհի, որն իր կյանքի մեծ մասն ապրել և աշխատել է Սիրիայում։

Ընտանիք և մանկություն
---------------------

Նախքան Լիբանան գնալը նրա ընտանիքը ապրում էր Աքքայում, Պաղեստին։

Նրա հայրը՝ Նաբիլ Սալամեն, Պաղեստինի ազատության կազմակերպության (ՊԱԿ) ակտիվիստ էր։ Սկզբում համագործակցում էր Յասեր Արաֆաթի ՖԱԹՀ կուսակցության հետ, իսկ ավելի ուշ համահիմնադրել է ծայրահեղական «Սև սեպտեմբեր» պաղեստինյան ռազմատենչ կազմակերպությունը  Archived 2005-10-26 at the Wayback Machine.։ 1982 թվականին Լիբանանում Իսրայելի զորքի ներխուժման ժամանակ հայրը անհետ կորել էր (ընտանիքի և ընկերների ենթադրությամբ` նրան գերեվարել են իսրայելցիները)։ Այս իրադարձությունից հետո նա անհետ կորած էր համարվում, իսկ այդ ժամանակ Նադինը բոլորում էր իր երեք տարեկանը։

Պատերազմը ստիպեց նրան իր մոր և քույրերի հետ միասին մեկնել Սիրիա։ Դամասկոսում սովորել է Թատերական արվեստի բարձրագույն ակադեմիայի դերասանական ֆակուլտետում։ Նրան դասավանդել են սիրիացի այնպիսի հայտնի դերասանուհիներ, ինչպիսիք են Նայլա ալ-Ատրաշին և Ջիհադ Սա’դը։

Դերասանական կարիերա
-------------------

Քոլեջի առաջին կուրսում Նադինը նկարահանվել էր սիրիացի հայտնի ռեժիսոր Նաջդատ Անզուրի «ալ-Քավասիր» հեռուստասերիալում։ Այն 29 էպիզոդից բաղկացած ֆանտազիա ժանրի սերիալ է, որը պատմում էր Միջնադարյան Արաբիայում ասպետության, պատերազմի, սիրո և միջցեղային հակամրտությունների մասին (թրայբալիզմ)։ Այստեղ նա խաղում էր Զումուրուդայի դերը։ Դրանից հետո նա խաղացել է մի պիեսում, երկու հեռուստատեսային ֆիլմում, մեկ կինոֆիլմում, և տասից ավելի հեռուստասերիալներում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը Archived 2005-08-24 at the Wayback Machine.
* Նադին Սալամե (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
* *Playing the popularity game Archived 2005-10-26 at the Wayback Machine.* (27 նոյեմբերի, 2003)․ հոդված Սամի Մուբայեդի կողմից Եգիպտոսի Ալ-Ահրամ շաբաթաթերում, որը պատմում է նրա հոր՝ Նաբիլ Սալամեի և նրա անհետացման մասին։

### Ծանոթագրություններ

1. ↑  NadineSalameh.com Archived 2008-05-09 at the Wayback Machine. official biography Accessed 6 Jun 2008
**Բունդեսթագի նախագահ** (գերմ.՝ Präsident des Deutschen Bundestages կամBundestagspräsident), Գերմանիայի դաշնային խորհրդարանի, Բունդեսթագի ղեկավար, որի գործառույթները նման են խոսնակների գործառույթներին։ Պաշտոնը ըստ գերմանական կանոնադրության համարվում է երկրորդը նախագահից հետո և կանցլերից առաջ։ Բունդեսթագի ներկայիս նախագահն է Բարբել Բասը 2021 թվականի հոկտեմբերի 26-ից։

Ընտրություններ և գործառույթ
---------------------------

Բունդեսթագի նախագահը ընտրվում է Բունդեսթագի ամեն գումարուման սկզբում Դաշնային ընտրություններից հետո, կամ եթե պաշտոնը թափուր է մնում։ Նախագահին ընտրում են Բունդեսթագի անդամները։ Մինչև նախագահի ընտրությունները նրա գործառույթները ժամանակովորապես կատարում է Բունդեսթագի ամենատարեց անդամը, այսպես կոչված *Alterspräsident*-ը։

Սովորաբար Բուդեսթագի նախագահ է ընտրվում ամենամեծ խորհրդարանական խմբակցությունից։ Գործառույթները սահմանված են եղել դեռևս Վայմարյան հանրապետության ժամանակներից, սակայն այն չի կարգավորվում օրենքով։ Մինչև գումարման ավարտը վաղօրոք հեռացման չափանիշներ չեն սահմանված։ Նախագահության ժամկետը կարող է ավարտվել միայն գումարման ավարտով, եթե նախագահը հրաժարական չի տալի, չի լքում Բունդեսթագը կամ մահանում։ Նա կարող է վերընտրվել մյուս գումարման ժամանակ Բունդեսթագի անդամների կողմից։

Փոխնախագահներ
-------------

Բունդեսթագի փոխնախագահները (գերմ.՝ Vizepräsident des Deutschen Bundestages կամ Bundestagsvizepräsident) ներկայացվում են այլ խորհրդարանական խմբակցություններից։ Փոխնախագահների քանակը սահմանված չէ և համաձայն Բունդեսթագի կանոնակարգի յուրաքանչյուր խորհրդարանական կուսակցություն պետք է ունենա առնվազն մեկ փոխնախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Deutscher Bundestag, The Bundestag's constituent sitting Archived 2006-12-06 at the Wayback Machine.
**«Բուն Աղվանքի հայերեն վիմագրերը»** (անգլ.՝ The Armenian lapidary inscriptions of Boon Aghvank, ռուս.՝ Армянские лаппидарные надписи Собственно-Алуанка (Кавказской Албании)), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 1997 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 1-ին գիրքը (Գիրք Ա)։ Այն հեղինակել և կազմել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Գիրքը ներկայացնում է Կուր գետի միջին հոսանքի ձախափնյա շրջաններում կամ պատմական Բուն Աղվանք երկրամասում պահպանված հայերեն արձանագրությունները, որոնք 1982-1986 թվականներին նշված տարածքից հավաքվել և վերծանվել է՝ թվով 516 վիմագիր։ Ներկայացված են նաև փաստաթղթերի լուսապատճեններ, պատմական և ժամանակակից լուսանկարներ, ինչպես նաև վիմագրերի արտատպումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Բուն Աղվանքի հայերեն վիմագրերը» գրքի մասին տեղեկություններ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կայքում Archived 2020-12-01 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
2. ↑  «Նաեւ ձեր կատարած աշխատանքի շնորհիվ կկարողանանք հպարտությամբ ներկայանալ աշխարհին» *(արխիվացված)*։
**Իոսիֆ Բրոդսկու հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Иосифу Бродскому), բանաստեղծ, էսսեիստ, դրամատուրգ, թարգմանիչ Իոսիֆ Բրոդսկուն նվիրված հուշարձան Մոսկվայում։ Տեղադրվել է 2011 թվականին Մոսկվայի Նովինսկի բուլվարում, Ռուսաստանում ԱՄՆ դեսպանատան շենքից ոչ հեռու։ Հուշարձանի քանդակագործն է Գեորգի Ֆրանգուլյանը, ճարտարապետը՝ Սերգեյ Սկուրատովը։

Պատմություն
-----------

Քանդակագործ Գեորգի Ֆրանգուլյանը Իոսիֆ Բրոդսկու հուշարձանի վրա աշխատել է մի քանի տարի։ 2008 թվականին հուշարձանը ձուլվել է բրոնզից, իսկ 2009 թվականին որոշվել է այն տեղադրել Մոսկվայի Նովինսկի բուլվարում։ Որոշ ժամանակ է պահանջվել հուշարձանի համար տարածք հարթելու համար, քանի որ այդ տարածքում դրամի փոխանակման կետ էր։ Քանդակագործ Գեորգի Ֆրանգուլյանը հուշարձանը տեղադրել է սեփական միջոցներով։ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Բրոդսկու հուշարձանը իմ անձնական նվերն է քաղաքին, ամբողջությամբ, պատվանդանը, գրանիտը, քանդակը։- Գեորգի Ֆրանգուլյան |  |

2011 թվականի մայիսի 31-ին տեղի է ունեցել հուշարձանի հանդիսավոր բացումը։ Արարողությանը ներկա են գտնվել պետական և հասարակական գործիչներ, հայտնի նկարիչներ և գրողներ։

Նկարագրություն
--------------

Իոսիֆ Բրոդսկու հուշարձանը ԱՄՆ դեսպանատան մոտ պատահական չի տեղադրվել։ Իոսիֆ Բրոդսկին հալածվել է ԽՍՀՄ-ում և ստիպված է եղել արտագաղթել Միացյալ Նահանգներին։ Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է գրանիտե պատվանդանի վրա տեղադրված բազմաֆիգուր կոմպոզիցիա։ 13 անդեմ, սխեմատիկ պատկերված բրոնզե ֆիգուրները միավորված են երկու խմբերով, որոնք խորհրդանշում են նախանձ մարդկանց և ընկերներին։ Նրանցից առաջ Բրոդսկու կերպարն է։ Նա թեքված է դեպի ամերիկյան դեսպանատուն։ Բանաստեղծի գլուխը ետ թեքված է, ձեռքերը տաբատի գրպաններում են, հագնին արտասահմանյան կոստյում է և սրաքիթ իտալական կոշիկներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Александр Бобров* Иосиф Бродский. Вечный скиталец. 2014
2. ↑  В Москве открыли памятник Бродскому // Lenta.ru от 31 мая 2011
3. ↑  Бродский смотрит в небо // Российская газета. № 5492 (116).
4. ↑  *Григорий Дашевский* Памятник 7 процентам // Журнал Citizen K №2 от 26.04.2011, стр. 13
**Disney Channel**, կաբելային ալիքը հեռարձակվում է ոչ միայն ԱՄՆ-ում է, այլ՝ ամբողջ աշխարհում։

Աֆրիկա
------

### Հարավային Աֆրիկա

**Disney Channel South Africa**-ն առկա է Հարավային Աֆրիկայում։ Այն բացվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Երկրներ, որտեղ առկա է Disney Channel South Africa-ն՝ Հարավային Աֆրիկա, Անգոլա, Բոտստվանա, Կոնգոյի Ժողովրդավարական Հանրապետություն, Գանա, Քենիա, Մադագասկար, Մալավի, Մոզամբիկ, Նամիբիա, Նիգերիա, Տանզանիա, Զամբիա և Զիմբաբվե։

### Արևմտյան Աֆրիկա

Disney Сhannel Ghana and Nigeria-ն առկա է Արևմտյան Աֆրիկայում։ Երկրներ, որտեղ առկա է Disney Сhannel Ghana and Nigeria-ն՝ Բենին, Բուրկինա Ֆասո, Կաբո Վերդե, Կոտ դ'Իվուար, Գամբիա, Գանա, Գվինեա, Գվինեա Բիսաու, Լիբերիա, Մալի, Նիգեր, Նիգերիա, Սենեգալ, Սիեռա Լեոնե և Տոգո։

Ասիա և Օվկիանիա
---------------

Disney Channel Asia-ն առկա է հետևյալ երկրներում՝ Պապուա Նոր Գվինեա, Ինդոնեզիա, Ֆիլիպիններ, Սինգապուր, Թայլանդ, Վիետնամ։

Ասիայի և Օվկիանիայի երկրները ունեն Disney Channel-ի իրենց սեփական տարբերակները.

* Ավստրալիա և Նոր Զելանդիա - Disney Channel Australia
* Հոնկոնգ - Disney Channel Hong Kong
* Հնդկաստան - Disney Channel India
* Ճապոնիա - Disney Channel Japan
* Մալազիա - Disney Channel Malaysia
* Հարավային Կորեա - Disney Channel Korea
* Թայվան - Disney Channel Taiwan

Եվրոպա
------

### Նիդերլանդներ և Բելգիա

Disney Channel Netherlands & Belgium-ը հեռարձակվել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։

### Կենտրոնական և Արևմտյան Եվրոպա

Disney Channel-ը հեռարձակվել է Կենտրոնական և Արևմտյան Եվրոպայում 2009 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

#### Ռումինիա

Disney Channel Romania-ը հեռարձակվել է Ռումինիայում։

### Թուրքիա

Disney Channel Turkey-ը հեռրձակվել է 2007 թվականի ապրիլի 29-ին։ 2011 թվականի մայիսի 1-ին փոխարինվել է լեզուն։

#### Չեխիա

Disney Channel Czech Republic-ը հեռարձակվել է Չեխիայում։ Փոխարինվել է Jetix Czech Republic, 2009 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

#### Խորվաթիա

Disney Channel Croatia-ն հեռարձակվել է Խորվաթիայում։ Փոխարինվել է Jetix Croatia 2009 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

#### Հունգարիա

Disney Channel Hungary-ն հեռարձակվել է Հունգարիայում։ Փոխարինվել է Disney Channel Hungary 2009 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

### ԱՊՀ երկրներ

Հիմնական հոդված՝ Դիսնեյ (Ռուսաստան)
Disney ալիքը Ռուսաստանում սկսեց հհեռարձակվել 2010 թվականի օգոստոսի 10-ին։

### Ֆրանսիա

Disney Channel France, Disney Channel-ի ֆրանսերեն տարբերակ։ Ալիքը հեռարձակվել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։

### Հունաստան

Disney Channel Greece-ը հեռարձակվել է 2009 թվականի նոյեմբերի 7-ին։

### Իսրայել

Disney Channel Israel-ը փոխարինվել է Jetix 2009 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։

### Իտալիա

Disney Channel Italy-ն հեռարձակվել է 1998 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։

### Լեհաստան

Հիմնական հոդված՝ Disney Channel(Լեհաստան)
### Պորտուգալիա

Հիմնական հոդված՝ Disney Channel(Պորտուգալիա)
### Սերբիա

Հիմնական հոդված՝ Disney Channel(Սերբիա)
### Իսպանիա

Հիմնական հոդված՝ Disney Channel(Իսպանիա)
### Մեծ Բրիտանիա

Հիմնական հոդված՝ Disney Channel(Մեծ Բրիտանիա)

Լատինական Ամերիկա
-----------------

Հիմնական հոդված՝ Disney Channel(Լատինական Ամերիկա)
### Բրազիլիա

Հիմնական հոդված՝ Disney Channel(Բրազիլիա)
**Վերին պալեոլիթի կայանները**, վերին պալեոլիթի մշակույթն ընդգրկում է մոտավորապես մ. թ. ա. 40.000—12.000 թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանը, որ մասամբ համապատասխանում է սառցային երևույթների զարգացման վյուրմյան փուլին։

Վյուրման փուլը Հայաստանում
--------------------------

Պլեյստոցենի վյուրմյան փուլը, չնայած սառցային ծածկույթի փոքր չափերին, բնորոշվում է բացառիկ դաժան կլիմայով։ Ժամանակակից տունդրայի նման աղքատ բուսականության գոտին ընդգրկում է երկրի կենտրոնական գոտիները։ Հայաստանում վյուրմյան ժամանակին է պատկանում Սևանա լճի ավազանի ֆաունան` ցուլը, հյուսիսային եղջերուն և բևեռային ֆաունայի այլ ներկայացուցիչները։ Չորրորդական ժամանակի վերջին և ժամանակակից շրջանի (հոլոցենի) սկզբին են պատկանում Երևան քաղաքից 7 կմ հարավ գտնված ազնիվ եղջերուի, եղջերուի, էշի, ձիու ոսկորները, ինչպես նաև մար­դու գանգը։

Վերին պալեոլիթի դարաշրջանը Հայկական լեռնաշխարհում
-------------------------------------------------

Վերին պալեոլիթի դարաշրջանում Հայկական լեռնաշխարհի նախաբնիկները հասնում են տնտեսական, մշակութային և հասարակական զարգացման մի աստիճանի, որը նախնադարյան հասարակության պատմության առավել կարևոր փուլերից մեկն է։ Ներկայումս Հայկական լեռնաշխարհում հայտնի են այդ ժամանակաշրջանի բազմաթիվ կայաններ Արտին լեռան ստորոտներում (Սատանի դար, Արեգունի և Հարավային բլուրներ), Հրազդանի միջին հոսանքում (Արզնի, Նոնոլնիս, Տաճարաբակ, Ճապկերան), Հրազդանի շրջանի (Ջրա­բեր, Ֆանտան, Լուսավան և այլն), ինչպես նաև Աղինի շրջանի Զորաշեն, Բա­լինի շրջանի Սարունչի և Մաստարա գյուղերի սահմաններում, որտեղ քարայ­րային կայաններ կան։ Հրազդանի միջին հոսանքի վերին պալեոլիթյան գորքները հայտնաբերվել են գետի ավելի ուշ դարավանդի վրա, աշելյան և մուստյերյան կայաններից առանձին։ Ակներև է, որ բնակատեղիի ընտրությունն այս շրջանում կապված է եղել այլ հանգամանքների հետ, քանի որ վյուրմյան դարավանդների տեսքը գնալով մոտենում էր այժմեականին։

Նշված կայանների սահմաններում հայտնաբերված են ուշ պալեոլիթյան շրջանի գործիքների բազմաթիվ բնորոշ կոմպլեքսներ, որոնք իրենց նախորդներից տարբերվում են ոչ միայն մշակման տեխնիկական կատարելությամբ, ձևերով ու չափերով, այլև գործիքների զգալի տարբերակմամբ։ Այժմ յուրաքանչյուր գործիք հարմարեցված է աշխատանքային հատուկ պրոցեսի` փայտի, ոսկրի, մորթու մշակմանը, որսի, ձկնորսության և այլ զբաղմունքների համար։

Աշխատանքային գործիքները վերին պալեոլիթի շրջանում
------------------------------------------------

Վերին պալեոլիթի նոր տիպի գործիքները մեծ չեն, պատրաստված են պրիզմայաձև միջուկից անջատված բարակ շեղբերից, ունեն բազմազան ձևեր, շատ սուր բանող եզրեր, մակերեսի մանրակրկիտ երկակի հարդարում, ամրացված են փայտե կամ ոսկրե կոթերին ու բռնակներին։ Մուստյերյան շրջանի երկու հաստատուն գործիքի (սրածայր և քերիչ) փոխարեն այժմ մարդն իր տրամադրության տակ ունի օբսիդիանե և դացիտե մասնագիտացված և կատարելագործված գործիքների ամբողջ հավաքածու, որն օգտագործվում էր բարդացող տնտեսության զանազան ճյուղերում։

Գրականություն
-------------

Հայ ժողովրդի պատմություն
**Երվանդունիների հայկական պետության տարածք**, Երվանդունի դինաստիայի օրոք Հայաստանի զբաղեցրած տարածքը։

Ձևավորումը
----------

Հայկական բարձրավանդակի զգալի տարածություններ ներգրավված էին հայ ժողովրդի կազմավորման մեջ։ Հայկական ցեղերի տարածվել էին ու հաստատվել բազմաթիվ երկրամասերում, թափանցել դեպի աշխարհագրական և տնտեսական մի միավոր կազող հայկական լեռնաշխարհի բնական սահմանները։ Երվանդունիների պետության առաջացումը ժողովրդակազմավորման ավարտված պրոցեսի քաղաքական ձևավորման մի նոր փուլ հանդիսացավ։

Երվանդունիների թագավորություն

Աշխարհագրական տվյալներ
----------------------

Հայաստանի և Ատրպատականի սահմանը հավանաբար անցնում էր Արաքսի միջին հոսանքի շրջանից Ուրմիա և Վանա լճերի միջով մինչև Ջերմ գետի (Բոհտան-սու) ակունքների շրջանը։ Ջերմ գետով հարավային սահմանը ձգվում էր դեպի արևմուտք և շարունակվում Արևմտյան Տիգրիսով կամ Մասիոս (Տուր-Արդին) լեռնաշղթայով մինչև Եփրատ։ Հայաստանի արևմտյան սահմանի մի մասը պետք է անցած լինի Ամանոսի լեռներով և երկրի արևմտյան եզրով։ Եփրատ գետից սահմանն անցնում էր Եկեղիքի հարավային մասով։ Արևմտյան Եփրատից դեպի արևմուտք և հյուսիս գտնվում էր Փոքր Հայքը՝ մինչև Կապադովկիա և Արևելապոնտական լեռները։ Եփրատի վերին հոսանքից հյուսիսային սահմանը ընթանում էր դեպի արևելք, հավանաբար՝ Ճորոխով, իր մեջ ամփոփելով արդեն փասսիանների և հեսպերիտների, ինչպես նաև տաոխների երկրները։ Հայկական պետության հյուսիսարևելյան սահմանը ամենայն հավանականությամբ Կուր գետն էր։ Արևելյան Անդրկովկասի այդ ժամանակաշրջանի պատմության տվյալներից երևում է, որ Կուր գետից արևելք ձգվող տարածությունները, որտեղ բնակվում էին աղվանական և կասպիական բազմաթիվ քոչվոր ցեղեր, գտնվում էին մարական սատրապության և ապա Ատրպատականի պետության հսկողության տակ։

Կազմը
-----

Այսպիսով, մ.թ.ա. 4-րդ դարի երկրորդ կեսին Հայկական լեռնաշխարհում առաջացած Երվանդյան պետության կազմի մեջ մտնում էին Կոմագենեն, Ծոփքը, Աղձնիքը, Մոկաց աշխարհը, Վասպուրականի զգալի տարածությունները և Տուրուբերանը, Այրարատը, Գուգարքը, Տայքը, Սյունիքը, Արցախը և Ուտիքը։

Աղբյուրներ
----------

* Հայ ժողովրդի պատմություն
**Վենդի Մակելրոյ** (1951, Կանադա ), կանադական անարխիզմ-ինդիվիդուալիստ և ֆեմինիստ։ Կառլ Ուոթերի և Ջորջ Սմիթի հետ համատեղ հանդիսանում է «The Voluntaryist» պարբերականի հիմնադիրներից (1982 թ.)։

Քաղաքական հայացքներ
-------------------

### Սեքսուալ ազատականության

Ֆեմինիստների շրջանում նա իրեն նույնականացնում է որպես սեքսուալ-ազատական, պաշտպանում է պոռնոգրաֆիայի հասանելիությունը և քննադատում պոռնոգրաֆիայի դեմ պայքարը։ Նա նաև հանդես է գալիս «բարքերի քաղաքականության» խիստ քննադատությամբ, մասնավորապես դպրոցներում վարքի կանոնների ներմուծման, որը նա համարում է «բավական լայն և աղավաղված», ինչը խոչընդոտում է հետազոտել խնդիրն անհրաժեշտ չափով պատասխանատուի որոշումներ կայացնելու համար։

### Կապիտալիզմ և կառավարություն

Բացատրելով կապիտալիզմի նկատմամբ իր դիրքորոշումը՝ նա նշում է, որ «ունի անձնակն նախընտրություններ կապիտալիզմի նկատմամբ՝ որպես առավել արդյունավետ, արդար և բանական տնտեսական համակարգ աշխարհում», բայց նաև ընդունում է, որ ազատ շուկան թույլ է տալիս օգտագործել հաջողությամբ այլ համակարգեր ևս։ Նա պնդում է, որ կցանականար հասարակություն «ոչ թե պարտադիր կապիտալիստական, այլ ազատ-շուկայական համակարգով, որում յուրաքանչյուրը կարող է ազատորեն ընտրել, անել այն, ինչ ցանկանում է իր աշխատանքի պրոդուկնտների հետ»։ Այս կերպ նա իրեն անվանում է ոչ թե կապիտալիստական, այլ «ազատ շուկայական»։

Նրա խոսքով՝ ի շնորհիվ Ռոտբարդի «Man, Economy, and State: A Treatise on Economic Principles» գրքի, նրա հետ կատարվել է «նվազագույն իշխանության քարոզչից ամբողջական վերափոխում անարխիկ-անհատական ավանդույթի ցմահ կողմնակցի»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Czech National Authority Database
2. 1 2  NUKAT — 2002.
3. ↑  You Are What You Read?
4. ↑  Sexual Harassment Policies Need Reform by Wendy McElroy
5. 1 2  Capitalism Versus the Free Market
6. ↑  McElroy, Wendy. Rothbard as System-Builder: A Tribute. Liberty Magazine.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Վենդի Մակելրոյ***էջը Վիքիպահեստում |

* Home Page
* ifeminists.net
* Հարցազրույց Վենդի Մակելրոյի հետ
* FEE Authors: Wendy McElroy Archived 2015-03-28 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90884090 · BNF: 15049793m · CiNii: DA06410708 · GND: 1055764070 · ISNI: 0000 0000 8097 119X · LCCN: n82004039 · LNB: 000054572 · NKC: vse2008438141 · NTA: 084554916 · NUKAT: n2014189209 · SUDOC: 251066916 · VIAF: 17508915 · WorldCat VIAF: 17508915 |

 |

 |
**Բովանդակություն և ձև**, գրական-գեղարվեստական ստեղծագործության` անխզելիորեն իրար հետ կապված կողմերը։

Բովանդակություն
---------------

Գեղարվեստական երկի *բովանդակությունը* իրականության այն երևույթներն են, որոնք պատկերվել և գնահատվել են որոշակի գաղափարական դիրքերից։ Հետևաբար, բովանդակության մեջ մտնում են և՛ նրա մեջ արտացոլված կենսական փաստերն ու հարցերը, այսինքն` ստեղծագործության թեման, և՛ նրա մեջ արտահայտված գնահատականներն ու ընդհանրացումները, այսինքն՝ գաղափարը։ Այսպիսով, գեղարվեստական ստեղծագործության բովանդակությունը նրա թեմայի և գաղափարի միասնությունն է կամ՝ *թեմատիկ-գաղափարական հիմքը*։

Ձև
--

Գեղարվեստական *ձևը* պատկերման և արտահայտչական այն բոլոր միջոցների ամբողջությունն է, որոնք ծառայում են բովանդակության մարմնավորմանը։ Թեման և գաղափարը գեղարվեստական իրացում են գտնում կերպարների, նկարագրությունների, դեպքերի և այդ ամենի միավորման եղանակների մեջ։

*Գեղարվեստական ձևի* հասկացության մեջ, նախ, մտնում է տվյալ երկի կոմպոզիցիան, այսինքն՝ նրա բազմազան պատկերների, մասերի դասավորությունը, փոխադարձ կապն ու կառուցվածքը։ Պատմողական և դրամատիկական երկերում բովանդակության մարմնավորման կարևորագույն միջոցներից մեկը դեպքերի ընթացքն է, նրանց շաղկապման և զարգացման արվեստը (սյուժե)։ Ձևի մասին խոսելիս պետք է անպայման նկատի ունենալ տվյալ ստեղծագործության լեզվի և ոճի բնորոշ գծերը, ինչպես նաև՝ ժանրային առանձնահատկությունները (այսինքն այն, թե այդ երկի մեջ ինչպես են արտահայտվել վեպի, պոեմի, կատակերգության կամ մեկ այլ ժանրի բնորոշ գծերը)։ Իսկ չափածո ստեղծագործության մեջ այդ բոլորին ավելանում են նաև նրա տաղաչափական կառուցվածքի՝ ռիթմի, բանաստեղծական չափի, հանգավորման, բանաստեղծական հնչյունաբանության յուրահատկությունները։

Ամփոփում
--------

Գրական-գեղարվեստական ստեղծագործության *բովանդակությունն* ու *ձևը* կազմում են անխզելի միասնություն։ Դրանք անհնար է բաժանել իրարից։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Երբ ձևը բովանդակության արտահայտությունն է,-գրել է Վ. Գ. Բելինսկին,-դրանք այնքան սերտորեն կապված են միմյանց հետ, որ անջատել ձևը բովանդակությունից` նշանակում է ոչնչացնել բուն բովանդակությունը, և, ընդհակառակը, անջատել բովանդակությունը ձևից` նշանակում է ոչնչացնել ձևը։ |  |

Այդ միասնության մեջ առաջնությունը պատկանում է բովանդակությանը. թեման և գաղափարն են պայմանավորում գրական երկի պատկերների բնույթը, մասերի դասավորությունն ու կառուցվածքը, ժանրի ընտրությունը, լեզվի և տաղաչափության յուրահատուկ գծերը։ Իր հերթին՝ գեղարվեստական ձևի կատարելության աստիճանից խոշոր չափով կախված է այն, թե որքանով խոր և տպավորիչ կբացահայտվի երկի բովանդակությունը։ Բարձրարժեք ստեղծագործության մեջ գաղափարն ու թեման մարմնավորվում են կատարյալ ձևի մեջ։

Աղբյուրներ
----------

* Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, էջ 58
Բրիտանացի նկարիչ Չարլզ Լոք Իսթլեյքի «Բարի սամարացին» կտավը (1850)
**Խիղճ**, բարոյագիտության կատեգորիա, իրականացված բարոյագիտակցություն, որ բնորոշում է իր բարոյական սկզբունքներ մշակելու, արարքները հսկելու և արժեքավորելու անհատի ունակությունը։ Անհատի արարքների գնահատականը դրսևորվում է ոչ միայն որպես դրանց բանական գիտակցում, այլև ապրում՝ «խղճի խայթ»։ Իդեալիստական փիլիսոփայությունում խիղճը դիտվում է որպես
«ներքին ես»-ի ձայն (Կանտ, Ֆիխտե), մարդուն ի ծնե հատուկ բարոյական հատկություն և այլն։ Մարքս-լենինյան բարոյագիտությունը հիմնավորում է խիղճի հասարակական-պատմական բնույթը, ցույց տալիս, որ այն պայմանավորված է ոչ միայն անհատի ներաշխարհով, այլև հասարակական կեցությամբ՝ «Հանրապետականի խիղճն այլ է, քան ռոյալիստինը, հարուստինը՝ այլ, քան ընչազուրկինը, մտածողինը՝ այլ, քան նրանը, ով անկարող է մտածել»։

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Խիղճ*** հոդվածին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 52)։*  |
**Վենեդիկտովների-Շնաուբերտների-Մոնոսզոնի քաղաքային դաստակերտ** (ռուս.՝ Городская усадьба Венедиктовых — Шнаубертов — Моносзона), շենք Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայի կենտրոնում (Կոլպաչնի նրբանցք, 14/5)։ Կառուցվել է 18-րդ դարի ապարանքի հիման վրա։ Քաղաքային դաստակերտն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ (գրանցման համար՝ 7733248000)։

Պատմություն
-----------

18-րդ դարում Կոլպաչնի նրբանցքի կարմիր գծի երկայնքով տեղակայված էին արվարձանային ապարանքներ։ 18-րդ դարի վերջին ապարանքները դարձան Վենեդիկտովների մեծ դաստակերտի մի մասը և վերակառուցվեցին։ Դրանք լրջորեն վնասվեցին 1812 թվականի մոսկովյան հրդեհի ժամանակ։ Դրանից հետո ապարանքների նոր սեփականատերը՝ գերմանական ծագումով բժիշկ և կոլեգիալ խորհրդական Կառլ Անդրեևիչ Շնաուբերտը, հիմնովին վերակառուցեց դրանք։ Գլխավոր տանը կցակառուցվեց ծառայողական մասնաշենք։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին դաստակերտի՝ Կոլպաչնի և Խոխլովսկի նրբանցքների անկյունում գտնվող մի մասը ձեռք բերեց Բ. Շ. Մոնոզսոնը։ 20-րդ դարի սկզբին նրա այրու՝ Միրկա (Մերի) Միխելևնայի խնդրանքով ապարանքը վերակառուցեց ճարտարապետ Սեմյոն Էյբուշիցը։ Նա կողաշենքը միավորեց գլխավոր տան հետ, դաստակերտին ավելացրեց էկլեկտիկ դեկոր և ավելացրեց կռած ճաղերով անկյունային պատշգամբ։ Մոնոզսոնների ընտանիքն այս տան սեփականատերն էր մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։

Խորհրդային տարիներին նախկին դաստակերտում տեղակայվել էր «Ատոմէներգոկոմպլեկտը», ավելի ուշ՝ տարբեր ընկերությունների գրասենյակներ։ 2018 թվականին հայտնվեցին շենքի վերականգնման ծրագրեր։ Աշխատանքները նախատեսվում է ավարտել մինչև 2019 թվականի վերջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Распоряжение Правительства Москвы № 932-РП от 16.05.2007
2. 1 2 3  *Алексей Дедушкин* Городская усадьба Венедиктовых — Шнаубертов — Б. Ш. Моносзона Archived 2017-07-01 at the Wayback Machine. // Узнай Москву
3. 1 2  Моя маленькая Москва : знаменитые немцы в российской столице : путеводитель / авт.-сост. Н. Б. Леонова. — Москва : МСНК-пресс, 2014. — С. 70-71. — ISBN 978-5-98355-109-1
4. ↑  Усадьбу Венедиктовых-Шнаубертов-Моносзона на Китай-городе подготовят к реставрации // mskagency.ru. 21.02.2018
**Ույղուրական գրականություն,** 1917 թվականից զարգացել է խորհրդային Ույղուրական գրականությունը և արտասահմանյան ույղուրների գրականություն։ Ույղուր, դպրությունն ու գրական մշակույթը սկզբնավորվել են 17-18-րդ դարերում։ Բուդդայական շրջանի հուշարձանները կրոնախրատական գրքերի՝ սուտրաների թյուրք, թարգմանություններն են։ Դասական Ույղուրակա գրականության հուշարձանների նշանակալից մասը Միջին Ասիայի և Արլ․ Թուրքեստանի մի շարք թյուրքալեզու ժողովուրդների ընդհանուր ժառանգությունն է։ 14-րդ դարում է վերաբերում Ռաբղուզիի «Ասք մարգարեների մասին» մուսուլմանակրոն․ բովանդակությամբ գրական հուրարձանը։ 15-րդ դարից մեզ է հասել «Օղուզնամե» անանուն ձեռագիրը՝ ույղուրերենով։ Ույղուրական գրականությունում զարգացման հատուկ դարաշրջան է սկսվում Մուհամադ Իմին Խիրկատի (1634–1724) ստեղծագործությամբ, որի լավագույն ավանդույթներն են զարգացվել Զալելիի (մոտ 1674–1723) և Նովբատիի (ծննդյան և մահվան թվերը անհայտ) քնարերգությունում։ 17–18-րդ դարերում պոեզիան Ույզուրական գրականությունում հասել է գեղարվեստական բարձր մակարդակի։ 18-րդ դարի վերջին և
19-րդ դարի սկզբին հայտնի են դարձել բանաստեղծներ Շայիր Ախունը, Արշին, Ւփսլատ Կաշգարին, Նորուզախուն Զիյային, Տուրդը Ղարիբին և ուրիշներ, սակայն առանձնահատուկ նշանակություն է ունեցել Աբդուռահիմ Նիզարիի (1770–մահվան թիվն անհայտ) ստեղծագործությունը։ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան սոցիալիստ, մեծ հեղափոխությունից հետո ԽՍՀՄ–ում ապրող ույղուրների կյանքում տեղի են ունեցել արմատական փոփոխություններ՝ տնտեսության մեջ ու մշակույթում։ Տպագրվել են Ումար Մուհամադիի (1906–1931) պատմվածքները, Տուրդը Հասանովի (1909-1937), Իզիմ Իսկանդերովի (1906–1970), Նուր Իսրաիլովի (1910–1953) բանաստեղծությունները։ Ույղուր գրողներն ստեղծել են սոցիալիստ, ռեալիզմի գրականություն (Զիյա Սամեդի (ծնվել է 1914), Ջամալ Բոսակով (ծնվել է 1918), Հիզմեթ Աբդուլին (ծնվել է 1925), Զալալ Մուսաև (ծնվել է 1927), Ահմեդջան Աշիրով (ծնվել է 1938), Պատիգուլ Սաբիտովա (ծնվել է 1936), Դոլկուն Ցասենով (ծնվել է 1938)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
|  |
| --- |
| **Խարա** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթաթագավորություն** | *Viridiplantae* |
| **Տիպ/Բաժին** | Խարային ջրիմուռներ (Charophyta) |
| **Դաս** | *Charophyceae* |
| **Կարգ** | *Charales* |
| **Ընտանիք** | *Characeae* |
| **Ցեղ** | **Խարա** *(Chara)*L. 1753 |

**Խարա** (լատ.՝ Chara), ճաճանչային ջրիմուռների ցեղ։

Տարածվածություն
---------------

Բնակվում է ՀՀ բոլոր մարզերի բնական և արհեստական, լճերում (Սևանա, Արփի, Ծովք, Պարզ, Թոխմախ, Երևանյան և այլն), դանդաղահոս ջրերում (Մեծամոր, Հրազդան)։

Արտաքին տեսքը
-------------

Ջրասույզ, ձիաձետանման, միատուն և երկտուն ջրիմուռներ են։ Ունեն կանաչ կենտրոնական առանցք (ցողուն), որի բարձրությունը՝ 0,2-1 մ է, օղակաձև դասավորված կարճ (տերևներ հիշեցնող) ու երկար (դուրս են գալիս կարճերի անութներից) ճյուղեր և անգույն արմատանման թելիկներ՝ ռիզոիդներ։ Առանցքը և ճյուղերը կազմված են միանման հանգույցներից և միջհանգուցային մասերից։

Տեսակները
---------

Հայտնի է մոտ 130, ՀՀ-ում՝ 6 տեսակ՝ Խարա սովորական (C. vulgaris), Խարա կոտրվող (C. fragilis), Խարա միջանկյալ (C. intermedia), Խարա հակադիր (C. contraria) և այլն։

Բազմացումը
----------

Բազմացման օրգանները կարմիր են կամ դեղին։ Բազմանում են վեգետատիվ (ցողունի ստորին մասում ձևավորված պալարիկներով) և սեռական (օսպորներով՝ օգամիա) ճանապարհներով։ Սևանա լճի ջրի մակարդակի իջեցման, թափանցելիության նվազման և այլ պատճառներով Խարաի բուսուտները վերացել են և պահպանվել են միայն ծովախորշերում ու քիչ թե շատ թափանցիկ հատվածներում։ Այդ պատճառով զգալի չափով վատթարացել է և խախտվել ջրավազանի թթվածնային ռեժիմը, Սևանա լճում առաջացել է անցանկալի իխտիոֆաունա (խեցգետիններ, տարաշխարհիկ ձկներ և այլն), որը բացասաբար է անդրադարձել սիգ և իշխան ձկների ու շատ կարևոր միջատների վերարտադրության վրա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh88022321 · Microsoft: 2775920969 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Chara (Plantae)
* AlgaeBase: 43352
* APNI: 135578
* EoL: 11583
* EPPO: 1CRFG
* GBIF: 2637982
* iNaturalist: 180685
* IRMNG: 1269812
* ITIS: 9421
* NBN: NHMSYS0000457125
* NCBI: 13778
* NZOR: ebf15d8d-b6d7-4aa7-bb83-1112a2651c29
* Tropicos: 100356242
* uBio: 1113335
* WoRMS: 394626

 |

 |
**Վեդո** (հանգըլ՝ 외도, հանջա՝ 外島), կղզի Դեղին ծովում։ Պատկանում է Հարավային Կորեային։ Կղզին կազմում է Հարավային Գյոնգսանգ նահանգի Կոջե քաղաքի մի մասը։

Հայտնի է «Hallyeo Haesang National Park» ազգային պարկի ծովեզրյա բուսաբանական այգիներով, որոնք կառուցվել են Լի Ջանգ Հոյի և իր կնոջ կողմից, ովքեր 1969 թվականին բնակություն են հաստատել կղզում։

Պատմություն
-----------

Նախկինում կղզին վատ բնակեցված քարքարոտ տարածք էր։ Մեկուսացված լինելու պատճառով չկար էլեկտրաէներգիա և հեռախոսային կապ։ Կար ընդամենը 8 տուն։

1969 թվականին Լի Չան Հոն և նրա կինը սկսեցին կառուցել այգին։ Սկզբում նրանք աճեցրին մանդարին, սակայն դա նրանց չհաջողվեց, և նրանց սկսեցին կառուցել բուսաբանական այգի։

Բուսաբանական ակտիվներ
---------------------

Կղզին ավելի քան 3000 տեսակ բույսերի (ներառյալ մերձարևադարձային բույսերի) տուն է․ այդ տեսակներից են կակտուսը, արմավենին, էվկալիպտը, ձիաձետը, ագավան։ Այգին այնքան գեղեցիկ է, որ Կորեայում այն դրախտ են անվանում։ Այգու միջով են անցնում մեծ թվով զբոսաշրջային էքսկուրիաների երթուղիները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  외도관광
2. ↑  Official tour page of Geoje city(չաշխատող հղում)
3. ↑  Excursion ship Agency(Kor)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Oedo tourism(չաշխատող հղում)
* Oedo featured on JustEnoughKorean.com Archived 2010-02-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ջրային ջեռուցում**. բնակելի, հասարակական և արդյունաբերական շենքերում կիրառվող առավել տարածված ջեռուցման համակարգ, որի դեպքում ջերմությունը ջեռուցվող շենքերին է հաղորդվում ջեռուցիչ սարքերի միջոցով՝ տաք ջրի միջոցով։ Ջրային ջեռուցման համակարգի մեջ են մտնում ջրատաքացուցիչները.որոնցում ջուրը տաքացվում է այրվող վառելիքով (կաթսա) կամ ջերմության փոխակերպվող էլեկտրական էներգիայով (էլեկտրակաթսա), կենտրոնացված ջերմամատակարարման դեպքում՝ գոլորշիով և ավելի տաք ջրով (ջերմափոխանակիչ ապարատ), ջեռուցիչ սարքերը (ռադիատորները, կոնվեկտորները, պանելները), խողովակաշարերը, որոնցով տաք ջուրը ջրատաքացուցիչից հոսում է դեպի ջեռուցիչ սարքերը և հովանալուց հետո վերադառնում ջրատաքացուցիչի մեջ, տաքացման դեպքում ջրի աճող ծավալի ընդունման համար նախատեսված ընդարձակման անոթը, խողովակաշարի վրա տեղադրվող փակիչ-կարգավորիչ արմատուրան։ Տարբերում են․ բնական հարկադրումով ջրային ջեռուցում, երբ ջուրը շրջապտույտ է կատարում ջրատաքացուցիչում տաքացած (ավելի թեթև) և ջեռուցիչ սարքերում ու խողովակաշարերում հովացած (ավելի ծանր) ջրի ջերմաստիճանների և խտությունների տարբերության հաշվին, և մեխանիկական հարկադրումով ջրային ջեռուցում, երբ ջրի շրջապտույտը տաք տարաբաշխիչ գծի ներքևի տեղադրումով և ջեռուցիչ սարքերի՝ ըստ միախողովակ ու հոսքային սխեմայի միացումով․ 1.ջրապտույտ պոմպեր, 2․ ջրատաքացուցիչ (կաթսա), 3․ ջեռուցիչ սարքեր, 4․ գլխավոր կանգնակ, 5․ տաք խողովակաշար, 6․ հետադարձ խողովակաշար, 7․ ընդարձակման անոթ, 8․ ընդարձակման խողովակ, 9․ ընդարձակիչից դուրս եկող շրջապտույտ խողովակ, 10․ կարգավորիչ ծորակներ, 11․ միակցող տեղամասեր, 12․ օդի արտաթողման ծորակներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |