recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Նեոտեկտոնիկա** (նեո և տեկտոնիկա), նորագույն տեկտոնիկա, գեոտեկտոնիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է երկրակեղևի նորագույն դեֆորմացիաները և տեղաշարժերը։ Վերջիններն առավելապես կենտրոնացած են օվկիանոսներից ցամաքազանգվածներին անցնող շրջաններում, ներօվկիանոսային լեռնաշղթաներում, ալպիական տիպի լեռնաշղթաների ստորոտներում, ռիֆտային հովիտների և ներքին ծովերի եզրամասերում։ Նեոտեկտոնական դեֆորմացիոն ստրուկտուրաներն արտահայտված են առավելապես խզվածքների, օվալաձև ու կամարաձև բարձրացումների և իջեցումևերի, ռիֆտերի ու ֆլեքսուրաների, իսկ նստվածքային շերտախմբերով լցված ճկվածքներում՝ նաև ծալքավոր ստրուկտուրաների ձևով։ Նեոտեկտոնական պրոցեսների անմիջական կամ ածանցյալ արտահայտություններ են երկրաշարժերը, հրաբուխները, լիթոսֆերայի բլոկների տեղաշարժերը, հանքայնացման որոշ երևույթները։ Տավրոս-Կովկասյան մարզումն նրա շրջակայքում նեոտեկտոնական շարժումների առավել ակտիվ դրսևորման մարզեր են Եգեյան, Սև և Կասպից ծովերի ավազանները, Առաջավոր Ասիայի կենտրոնական խզվածքի զոնան և նրան հարող օվալային իջվածքները։ Նեոտեկտոնական շարժումներն ընդգրկում են նաև այն բոլոր ալպինատիպ լեռնաշղթաները, որոնք դրսևորում են ծանրության ուժի պակաս (Բուգե ռեդուկցիայով)։ Այդ շարժումները արտահայտվում են նշված լեռնաշղթաների դիֆերենցիալ բարձրացումներով։ Հայկական հրաբխային բարձրավանդակը վերջին 10 միլիոն տարի ժամանակաշրջանում բարձրացել է մոտ 2000 մ, իսկ վերջին 1 միլիոն տարիների ընթացքում՝ մոտ 200 մ։ Նեոտեկտոնական հետազոտությունների մեջ լայնորեն օգտագործում են գեոմորֆոլոգիական, գեոդեզիական, ռադիոաստղաբաշխական, ստրուկտուրային, երկրաբանական, հիդրոերկրաբանական մեթոդներ։ Այդ ուսումնասիրությունների հիման վրա կազմվում են նեոտեկտոնական քարտեզներ, որոնք արտացոլում են մասնավորապես երկրակեղևի ակտիվ դեֆորմացիաների շրջանները, դեֆորմացիաների զարգացման արագությունը, գրադիենաները։ Նեոտեկտոնական քարտեզները օգտագործում են ինժեներական կառուցվածքների կայունության երկրաբանական պայմանները գնահատելու, հակասեյսմիկ միջոցառումների և ջրամատակարարման հարցերի լուծման հետ կապված նախագծերի մշակման համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 231)։*  |
**Զույգություն**, մասնիկի կամ մասնիկների համակարգի ալիքային ֆունկցիայի փոխակերպման հատկությունը՝ կոորդինատների համակարգի հայելային անդրադարձման {\displaystyle (x\to -x,y\to -y,z\to -z)} դեպքում։ Այս հատկությունը հաճախ անվանում են նաև *տարածական զույգություն*։ Համակարգի զույգությունը որոշվում է մասնիկների ուղեծրային մոմենտներով և *ներքին զույգությամբ*։ Վերջինս բնութագրում է դադարի մեջ գտնվող մասնիկի ալիքային ֆունկցիայի հատկությունները՝ տարածության հայելային անդրադարձման դեպքում։ Կրկնակի անդրադարձման ժամանակ ալիքային ֆունկցիան չի փոխվում, ուստի բնության մեջ հանդիպում են միայն անդրադարձման նկատմամբ սիմետրիկ կամ հակասիմետրիկ վիճակներ (դրական կամ բացասական տարածական զույգությամբ)։

Զույգության պահպանման օրենք
---------------------------

Երկար ժամանակ համարվում էր, որ բոլոր փոխազդեցություններում գոյություն ունի զույգության պահպանման խիստ օրենք՝ համակարգի տարածական փոխազդեցությունից առաջ և հետո մնում է անփոփոխ։ Սակայն 1956 թվականին K-մեզոնների տրոհման հիման վրա Լի Ցզուն Դաոն և Յանգ Չժեննինը տեսականորեն կանխագուշակեցին, որ թույլ փոխազդեցության հետևանքով տարրական մասնիկների փոխակերպման պրոցեսներում տարածական զույգությանը չի պահպանվում։ Զույգության խախտումը հանգեցնում է մի շարք յուրահատուկ երևույթների (էլեկտրոնների ասիմետրիան բևեռացած միջուկների բետա-տրոհման ժամանակ, էլեկտրոնների երկայնական բևեռացումը նույն պրոցեսում և այլն)։ Փորձերը ցույց են տվել, որ մյուս փոխազդեցություններում (ուժեղ և էլեկտրամագնիսական) տարածական զույգության պահպանման օրենքը խստորեն իրագործվում է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 716)։*  |
| **՞**Սոսի թխկիատերև |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Համամելածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Սոսազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սոսի |
|
|
| Տեսակ | Սոսի թխկիատերև |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Platanus acerifolia Willd

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սոսի թխկիատերև** (լատ.՝  Platanus acerifolia Willd), սոսազգիների ընտանիքի, սոսի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Ճյուղավորված, հզոր ծառ է՝ 30-40 մ բարձրությամբ։ Բնի կեղևը անջատվում է խոշոր թիթեղներով, որից ծառի բունը մերկանում է, ստանալով սպիտակավուն, հարթ տեսք։ Բունը ուղիղ է, սլացիկ, 3-5 մ տրամագծով։ Տերևների երկարությունը կազմում է 25-17 սմ, լայնությունը՝ 18-20 սմ, 5-7 բլթականի են, երբեմն, երիտասարդ ճյուղերի վրա 3 բլթականի։ Բլթակները լայն-եռանկյունաձև են, միանման երկարությամբ և լայնությամբ, կամ երկարությունը ավելի է, քան լայնությունը, խոշոր ատամնաեզր կամ ամբողջաեզր է։ Տերևաթիթեղը ներքին կողմից, ջղերի ուղղությամբ, մազմզուկապատ է։ Տերևակիցը միջին մեծության է։ Պտղագլխիկները սովորաբար երկուսն են, հազվադեպ 1 կամ 3 հատ, մոտ 3 սմ տրամագծով, խոզանականման։ Հիբրիդային ծագում ունի, ստացվել է արևելյան և արևմտյան սոսիների
տրամախաչումից։ Թխկիատերև սոսին բավականին դիմացկուն է արտաքին միջավայրի պայմանների նկատմամբ։ Հատկապես աչքի է ընկնում բավականին ցրտադիմացկունությամբ, արագ աճում է և հեշտությամբ բազմանում սերմերի, ինչպես նաև կտրոնների և անդալիսի միջոցով։ Դեկորատիվ տնկարկներում ամենուրեք արագորեն փոխարինում է արևելյան սոսուն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանի պայմաններում աճում է ամենուրեք, ծովի մակերևույթից մինչև 1400 մ բարձրության վրա։ Ավելի բարձրադիր շրջաններում ցրտահարվում և ոչնչանում է։
Հատկապես շատ է տարածված Արարատյան դաշտի բնակավայրերում և մասնավորապես Երևանում, որտեղ կանաչապատման տեսակաշարի հիմնական տեսակ է։ Լավ է հարմարվել քաղաքի յուրահատուկ պայմաններին՝ գազերին, ծխին, փոշուն, մրին, հողի մեխանիկական տրորմանը և աղտոտմանը։ Ոռոգման դեպքում շատ լավ է տանում նույնիսկ երկարատև օդային երաշտը։

Կիրառություն
------------

Խորհուրդ է տրվում օգտագործել մասսիվներում, խմբերում, ծառուղիներում և որպես սոլիտեր, ինչպես նաև գետերի և լճերի ափերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 144։
**Մանդիկ ծտային** (լատ.՝ Polýgonum aviculáre), Մանդիկազգիների ընտանիքից է։ Երեսունից քառասուն սանտիմետր բարձրությամբ միամյա խոտաբույս է, ծաղկում է ամռանը, աճում է արտերում, ճամփեզրերին։ Բուժական նպատակով օգտագործվում է բույսի վերգետնյա մասը։ Հավաքել ծաղկման շրջանում, չորացնել բարակ շերտերով, փռված վիճակում։ Կարելի է պահել թղթե տոպրակներում։

Քիմիական կազմը
--------------

Պարունակում է մեծ քանակությամբ վիտամին C, K, կարոտին, ինչպես նաև գլիկոզիդներ և դաբաղող նյութեր։

Բուժական ազդեցությունը
----------------------

Ունի բազմակողմանի ազդեցություններ, որոնք պայմանավորված են բույսի մեջ բազմաթիվ կենսաբանական միացությունների առկայությամբ։ Այն բարձրացնում է մեզի օրական արտադրությունը, մեզի հետ միասին դուրս բերում նատրիումի և քլորի պիոններ։ Արգելակում է քարերի գոյացմանը միզուղիներում, միզապարկում և երիկամներում։ Դրականորեն է ազդում աղեստամոքսային համակարգի գործունեության վրա` շնորհիվ իր դաբաղող, հակաբորբոքային, մանրէասպան հատկությունների։ Բույսը իջեցնում է արյան անոթների պատի թափանցելիությունը, բարձրացնում արյան մակարդելիությունը։ Բույսն ունի նաև ներքին բոլոր օրգանների, հատկապես արգանդի հարթ մկանների կծկողունակությունը բարձրացնող հատկություն։ Կիրառվում է միզաքարային հիվանդությունների, միզաթթվային դիաթեզի, միզածորանների խրոնիկական բորբոքումների, մի շարք մաշկային հիվանդությունների բուժման դեպքում։ Իր դաբաղող հատկության շնորհիվ կիրառվում է գաստրիտների և էնտերիտների (լուծով ընթացող) բուժման ժամանակ։ Բույսի արյունականգ և կծկող հատկությունները պայմանավորում են նրա հաջող կիրառումը արգանդի ատոնիկ արյունահոսությունների և թութքի բուժման մեջ։

Կիրառման եղանակները։ Ջրաթուրմ
-----------------------------

երեք ճաշի գդալ հումքը լցնել էմալապատ ամանի մեջ, ավելացնել երկու հարյուր միլիլիտր եռման ջուր։ Փակել կափարիչով և տասնհինգ րոպե եփել ջրային բաղնիքում, եռացող ջրի մեջ։ Հովացնել սենյակային ջերմության պայմաններում մինչև քառասունհինգ րոպե, քամել, մնացորդային հումքը, մզել և թափել։ Ստացված ջրաթուրմի ծավալը հասցնել երկու հարյուր միլիլիտրի ավելացնելով համապատասխան քանակությամբ եռացած ջուր։ Խմել 1/2 - 1/3-ական բաժակ, օրական երկուսից երեք անգամ, ուտելուց առաջ։ Բույսից կարելի է պատրաստել ջրաթուրմ արտաքին օգտագործման համար վերոհիշյալ եղանակով` վերցնելով հումքի կրկնակի բաժին։

Աղբյուր
-------

* Է. Գ. Ղուկասյան - Բուժում դեղաբույսերով։ Երևան։ «Նարեկացի» 1992 թվական էջ 77
**Ռեդփաֆ շաքարի գործարան** (անգլ.՝ Redpath Sugar Refinery), շաքարի պահպանման, մաքրման թանգարանային շենք Կանադայի Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում։ Շենքը գտնվում է քաղաքի կենտրոնից արևելք` Queens Quay-ի Ջարվիս փողոցի սկզբնամասում։

Շենք
----

Ռեդփաֆ շաքարի գործարան, 2005
Շաքարի մթերանոց և շաքարի առաքման նավը
Շենքը բացվել է 1958 թվականին։ Այստեղ է տեղակայված Տորոնտոյում հիմնադրված Redpath շաքարի պահեստավորման և վերամշակման գործարանը։ Համալիրը բաղկացած է՝ Շինության 1 (8 հարկ), բուխարիի բլոկից և Շինություն 2 (5 հարկ), որտեղ գտնվում է շաքարավազի թանգարանը։ Գործարանում վերամշակված շաքարը ստանում են Կարիբյան ավազանում և Բրազիլիայում և առաքվում և պահվում է նավերում՝ օգտագործելով Սուրբ Լորենսի ծովային երթուղին։ Առաքման սահմանափակ եղանակի պատճառով շաքարավազը յուրաքանչյուր աշնանը պահվում է վերամշակող գործարանի կողքին։

2006 թվականին շենքի հյուսիսային կողմի լուսավոր կարմիր «Redpath Sugar» նշանը հանվել և փոխարինվել է «Tate & Lyle» նշանով նախկին սեփականատերերի կողմից (Redpath-ը ներկայումս պատկանում է American Sugar Refining Inc-ին)։ Շինության արևմտյան կողմում գտնվող Redpath նշանը դեռևս անփոփոխ է։ Raw Sugar Shed-ի հյուսիսային պատին նկարիչ Ռոբերտ Ուիլանդը պատկերել է կետ։

Ռեդփաֆ շաքարի թանգարան
----------------------

1979 թվականից նույն շենքում գործում է Ռեդփաֆ շաքարի գործարանի թանգարանը, որը ներկայացնում է շաքարավազի վերամշակման և պատրաստման ցուցանմուշներ։ Թանգարանը կապված է Կանադայի թանգարանների ասոցիացիայի, Կանադայի ժառանգության տեղեկատվական ցանցի և Կանադայի վիրտուալ թանգարանի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Building 1
2. ↑  Building 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Redpath Sugar Museum
* Chimney

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ռեդփաֆ շաքարի գործարան** կատեգորիայում։ |
**Երիցուկը** (դան․՝ Gåseurten), դանիացի հայտնի հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը։ Գրվել է 1838 թվականին։

Սյուժե
------

Քաղաքից դուրս, ուղիղ ճանապարհի եզրին կար մի ամառանոց։ Ամառանոցից ոչ հեռու, ուղիղ առվի ափին բուսնել էր մի երիցուկ։ Երիցուկը աճում էր ոչ թե օրով, այլ ժամով։ Ցանկապատի այն կողմը, պարտեզում, բացվել էին պատկառելի, հպարտ ծաղիկներ և, որքան ավելի քիչ էին բուրմունք տալիս, այդքան ավելի էին գոռոզանում։ Գոռոզ ծաղիկներից ոչ մեկը չէր նկատում երիցուկին։ Երիցուկը մտածեց, որ արտույտը նրանց անպայման հյուր կգնա։ Հանկարծ նա լսեց արտույտի ձայնը, որը ցած իջավ ոչ թե գոռոզ ծաղիկների մոտ, այլ համեստ երիցուկի մոտ։ Թռչնակը ոստոստում էր երիցուկի շուրջը և երգում։ Թռչնակը մի գեղեցիկ երգ երգեց և թռավ դեպի կապույտ երկինք։ Հենց այդ պահին պարտեզ մտավ մի աղջիկ` սուր փայտե դանակը ձեռքին և սկսեց կտրել փքված լալաները։ Երիցուկը ուրախացավ, որ ինքը բուսնել է ցանկապատից դուրս, խոտերի մեջ, որտեղ իրեն ոչ ոք չի նկատում։ Իսկ երբ արևը մայր մտավ, նա իր պսակաթերթիկները ծալեց ու քնեց, և ամբողջ գիշեր երազում տեսնում էր կարմիր արևը ու փոքրիկ թռչնակին։ Առավոտյան, երբ ծաղիկը նորից իր թերթիկները բացեց և, ինչպես մանկիկն իր թաթիկները մեկնեց դեպի օդն ու լույսն, նա ճանաչեց թռչնակի ձայնը. թռչնակը էլի երգում էր, բայց շատ թախծոտ։ Եվ նա պատճառ ուներ դրա համար. խեղճը ընկել էր թակարդը և այժմ նստած է բաց լուսամուտի մոտ կախված վանդակում։ Երիցուկը ամբողջ սրտով ուզում էր օգնել գերի թռչնակին, սակայն չէր կարող։ Հանկարծ պարտեզից դուրս եկան երկու փոքրիկ տղա։ Նրանցից մեկի ձեռքին կար նույնպիսի մեծ, սուր դանակ, ինչպես ուներ այն աղջիկը, որ կտրել էր լալաները։ Տղաները մոտեցան ուղիղ երիցուկին, որն ամենևին չէր հասկանում, թե ինչ է հարկավոր նրանց։ Տղաները որոշում են ճիմ կտրել իրենց արտույտի համար և երիցուկը մնում է ճիմի հենց կենտրոնում։ Երիցուկը ճիմի վրա ընկնում է արտույտի վանդակը։ Երբ արտույտը մահանում է, տղաները թաղում են նրան, իսկ երիցուկին շպրտում են փոշոտ փողոց։

Կերպարներ
---------

* Երիցուկ
* Արտույտ
* Տարբեր ծաղիկներ
* Աղջիկ
* Երկու տղաներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ք. Անդերսեն, «Հեքիաթներ», Երևան, 2015, էջ 84-87

Արտաքին հղումներ
----------------

Երիցուկը
**Խաղալիքների գաղտնիքը** (ռուս.՝ ), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ երեխաների համար` ընկերության և հավատարմության մասին, որը ստեղծել է ռեժիսոր Ռոզալիա Զելման։ Թողարկվել է 1987 թվականին, «էկրան» ստեղծագործական միության կողմից։ Տևողությունը 9 րոպե, 32 վայրկյան է։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը պատմում է մի փոքրիկ աղջկա մասին, որն արդեն դադարել է խաղալ իր հին խաղալիքներով, որի պատճառով խաղալիքներն սկսել են նեղանալ նրանից։

Մի անգամ աղջիկը գնում է քնելու, իսկ իր հին խաղալիքները սկսում են կիսվել իրենց տպավորություններով տիրուհու մասին։

Արթնանալով` աղջիկը խոստանում է սիրել իր հին խաղալիքները նույնիսկ նոր խաղալիքներից ավելի շատ։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Տեքստի հեղինակ` Վալենտին Բերեստով
* Ռեժիսոր` Ռոզալիա Զելմա
* Սցենարիս հեղինակ` Լյուդմիլա Ուլիցկայա
* Բեմադրող նկարիչ` Տատյանա Աբալակինա
* Օպերատոր` Իգոր Շկամադրա
* Կոմպոզիտոր` Սերգեյ Տոմին
* Հնչյունային օպերատոր` Օ. Սոլոմանով
* Դերերը հնչյունավորել է` Մարիա Վինոգրադովա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Խաղալիքների գաղտնիքը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «ԷԿՐԱՆ» ստեղծագործական միավորում
* Մուլտֆիլմը YouTube-ում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Animator.ru |

 |
**Ռուսական սպիտակ հավեր, ձվատու ցեղ**։ Ստեղծվել է ՍՍՀՄ-ում, ՌՍՖՍՀ կենտրոնական շրջանների տեղական և լեգհոռն ցեղի հավերի տրամախաչման միջոցով, տարբեր կլիմայական պայմաններում բուծվող լավագույն հոտերի ներսում տարվել է տոհմային սելեկցիոն, ինչպես նաև տնտեսական պոպուլյացիաների տրամախաչման աշխատանքներ։ Հաստատվել է 1953 թվականին։

Փետրածածկի գույնը՝սպիտակ, իսկ ոտքերի հատվածում՝ դեղին։ Աքաղաղների միջին կենդանի զանգվածը՝ 2,8—3, իսկ հավերինը՝ 2,1—2,2 կգ է։ Տարեկան միջին ձվատվությունը՝ 180—190, իսկ առաջավոր տնտեսություններում՝ 215—225 հատ։ Ձվի կշիռը 58—60 գ է։ Թռչունները լավ կլիմայավարժվում են, հարմարվում ինչպես հատակային, այնպես էլ վանդակային պահվածքի պայմաններին։ Ցեղի ներսում ստեղծված են մասնագիտացված, բարձրմթերատու գծեր, ընտանիքներ և միջգծային հիբրիդներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 36)։*  |
**Լայոս Տոլնաի** (հունգ.՝ Lajos Tolnai, իսկական ազգանունը՝ Հադմաշի, հունվարի 31, 1837(1837-01-31), Györköny, Paks District, Tolna County, Հունգարիայի թագավորություն, Ավստրիական կայսրություն - մարտի 19, 1902(1902-03-19), Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա), հունգարացի արձակագիր, հրապարակախոս։

Կենսագրություն
--------------

Լայոս Տոլնաին ծնվել է սնանկացած ազնվականի ընտանիքում, սովորել է Նադ-Կյորյոշկի գիմնազիայում, այնուհետև Պեշտի ռեֆորմատակամ սեմինարիայում, որն ավարտելով որոշ ժամանակ դասավանդում է տեղում, հետո մեկնում է գավառ՝ Մարոշվաշարհեյ, որտեղ քահանայի է կարգվում։ Տասնվեց տարի անց՝ 1884 թվականին վերադառնում է Պեշտ, որտեղ վաստակում է միայն գրական աշխատանքով և ապրում աղքատության մեջ։ 1887 թվականին Տոլնաին սկսում է սկսում է լույս ընծայել «Գրականություն» ամսագիրը, որը երկար չի տևում։ 1889 թվականին մեծ դժվարությամբ ստանում է ուսուցչի պաշտոն, իսկ ավելի ուշ՝ ստանձնում է տնօրենի պարտականությունները։

Տոլնաին մահացել է աղքատության և միայնության մեջ։

Ստեղծագործությունը
------------------

Լայոս Տոլնաիի ստեղծագործությունները սուր սոցիալական բովանդակություն ունեն։ Երգիծանքի մեծ ձիրքով և վարպետությամբ օժտված հեղինակը մասնակի երևույթների մեջ տեսնում է տիպականը և խարազանում իր ժամանակի հասարակության արատները։

Գրական կյանքն սկսելով որպես բանաստեղծ՝ հետագայում նա ամբողջովին տրվում է արձակին։ Տոլնաիի տաղանդին հատուկ է նովելի ժանրը։ Նրա գրչին են պատկանում նաև բազմաթիվ վեպեր, որոնցից են՝ «Պարոնայք» (1872), «Տիկին բարոնուհին» (1882), «Ազնվական արյուն» (1882), «Պարոն քաղաքագլուխը» (1885), «Նոր նահանգապետը» (1886) վեպերը և «Մութ աշխարհ» ինքնակենսագրական վեպը։

Լայոս Տոլնաին հայերեն
---------------------

* Հայրենիքը քաղցած է։ Հունգարական նովելներ, Ե. «Սովետական գրող», 1978, էջ 5-19։ Ռուսերենից թարգմանեց Արմեն Մկրտչյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  PIM identifier
3. ↑
4. 1 2  Հունգարական նովելներ, Ե. «Սովետական գրող», 1978, էջ 3-4։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CONOR: 130021475 · GND: 1119476151 · ISNI: 0000 0001 0866 3835 · LCCN: nb2003070419 · NSZL: 000000027685 · NUKAT: n2010159825 · VIAF: 6903976 · WorldCat VIAF: 6903976 |

 |

 |
**2-րդ Ծովակալության կղզի**, կղզի Սանկ Պետերբուրգի կենտրոնական թաղամասում, գտնվում է քաղաքի պատմական մասում՝ Նևաի միջև, Ձմեռային առվակի, Մոիկաի, Կրյուկովայի ուղի, Ծովակալության և Նովա - ծովակալություն ուղիներով։

Պատմություն
-----------

Կղզին ձևավորվում է արհեստական ճանապարհով առանձնացնելով Ուսադիցա կղզու բաժանումը կառուցման Ձմեռային առվակի ճանապարհով, Ծովակալության, Կրյուկովա և Նովա - ծովակալություն ուղիներով։ 
18-րդ դարում եղել է բաժանված երեք մասի Ծովակալություն և Աշխատաժողովային ալիքներ։

Կամուրջներ
----------

Կղզունն միացված է 1-րդ Ծովակալության կղզու, ամբողջ ձմեռային ջրանցքի երեք կամուրջներ։

* Հոսանքից ի վեր - Էրմիտաժ կամուրջ
* Հոսանքից ի վեր - 1ին Ձմեռային կամուրջ
* Հոսանքից ի վեր - 2րդ Ձմեռային կամուրջ

Կղզունն միացված է Վասիլեվսկի կղզու, ամբողջ Մեծ Նևայի երկու կամուրջներ։

* Հոսանքից ի վեր - Պալատական կամուրջ
* Հոսանքից ի վար - Ավետիսյան կամուրջ

Միացված է Կազանյան կղզու հետ Մոիկա գետի 8 կամուրջներով։

* Պեոչեիսկի կամուրջ
* Կանաչ կամուրջ
* Կարմիր կամուրջ
* Կապույտ կամուրջ
* Լուսարձակ կամուրջ
* Պոչտամտսկի կամուրջ
* Համբույրների կամուրջ
* Կրասնաֆլոտսկի կամուրջ

Միացված է Նոր Գալանդիա կղզու հետ Ծովակալություն գետի 2 կամուրջներով։

* Հոսանքից ի վեր - 1ին Քրուշթեինի կամուրջը
* Հոսանքից ի վար - 2րդ Քրուշթեինի կամուրջը

Կղզին միացված է Կոլոմենսկիմ կղզիով Հրապովիցիմ կղզիով Մոիկու կղզու մոտ։
Կղզին միացված է Նովա - ծովակալություն կղզիով Աշխատաժողովային կղզիով Նովա - ծովակալություն ուղիներով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  часть о-ва Усадица, часто вместе с 1-м Адмиралтейским называется **«Адмиралтейский»**
**«Հատուկ գունդ»**, զորամիավորում։ Կազմավորվել է 1990 թվականին, Երևանում։ Ունեցել է շտաբ, մարտական դրոշ։ Գունդը բաղկացած և 1-ին (հրամանատար՝ Ս. Եդիագարյան, շտաբի պետ՝ Ա. Գյուրջինյան), 2-րդ (Մ. Կիրակոսյան, հրամանատարի տեղակալներ՝ Հ. Գինրայան, Ա. Հովհաննիսյան), դեսանտային (Ա. Պապյան, Վ. ճուգնցյան) գումարտակներից, 1-ին (Ջ. Աբրահամյան, տեղակալ Ա. Ավետիսյան), 2-րդ (Գ. Մելքոնյան, Ֆ. Սաոցան), 3-րդ (Ժ. Վապանյան, Ա. Աբրահամյան), 4-րդ (Յու. Ղափբյան, Գ. Հովհաննիսյան), 5-րդ (Բ. Ղահոոմանյան, Ա. Ջավանշիրյան), 6-րդ (Ջ. Սահակյան, Վ. Աթաբեկյան), 7-րդ (Վ. Պապոյան, Հ. Թանգամյան), 8-րդ (Ս. Պողոսյան, Ռ. Խաչատրյան), 9-րդ (Հ. Հարությունյան, Գ. Տեր-Գեորղյան), 10-րդ (Ս. Կարարդետյան, Ռ. Ղազարյան), 11-րդ (Վ. Սարգսյան, Վ. Մանուկյան), Արարատի (Տ. Գեորգյան, Հ. Սմբատյան), Ալավերդի (Հ. Հովհաննիսյան, Ս. Բեկթաշյան), Գորիսի (Մ. Խոլյունց, Ն. Առուստամյան), Եղեգնաձորի (Հ. Օհանյան, Հ. Դանուղյան), Իջևանի (Ա. Հովակիմյան, Վ. Շահինյան), Կապանի (Լ. Ասրյան, Ա. Մարտիասյան), Կարմիրի (Ա. Ղանսպյան, Վ. Երեմյան), Կիրովականի (Ա. Թունյան, Գ. Մաղաքյան), Հրազդանի (Վ. Ժամհարյան, Վ. Մարտիասյան), Մեղրիի (Լ. Տոնոյան, Ղ. Հովհաննիսյան), Նոյեմբերյանի (Գ. Շառոյան, Ռ. Ասլանյան), Շամշադինի (Հ. Աթոյան, Վ. Շառոյան), Ջերմուկի (Ռ. Աղաջանյան, Գ. Բագոոտյան), Սիսիանի (Կ. Ասկանյան, Մ. Գաբփելյան), Վայքի (Ժ. Մսալրայան, Հ. Ստեփանյան), Վարդենիսի (Ն. Քոչարյան, Ա. Մալխասյան) վաշտերը, Արծվաշենի (Ս. Առաքելյան), Ապարանի (Ն. Տոնոյան) դասակները։ Հիմնադիր հրամանատար՝ Ս. Առաքելյան, տեղակալներ՝ Ս. Պողոսյան, Ռ. Գզողյան (շտաբի պետ), Կ. Կոստանյան, Վ. Ձիբովսչյան։

Գործունեություն
---------------

1989 թվականի հոկտեմբերից «Հ. գ.» վերանվանվել է Հայաստանի ՆԳ նախարարության «Պարետապահակային ծառայության գունդ»։ 1992 թվականի հունվարից գունդը ներառվել է ՊՆ կազմում՝ որպես «Սահմանապահ 14° հատուկ գունդ»։ «Հ. գ.» կազմավորման սկզբնական շրջանում զինվել է թեթև հրազենային զինատեսակներով (ինքնաձիգ, գնդացիր, որսորդական հոոցան, ատրճանակ, նռնականետ, ինքնաշեն զենք և այլն)։ Գնդի կազմում գործել է զինագործների խումբ։ 1990-1992 թվականներին «Հ. գ.» ստորաբաժանումները գործուն մասնակցություն են ունեցել Հայաստանի սահմանամերձ և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Գետաշեն, Մարտունաշեն, Բուզլուխ, Խարխափուտ, Մանաշիդ, էրքեջ, Վերինշեն, Հայ Պարիս, Կարաչինար), Մարտակերտի (Կիչան, Սփրավենդ, Մարտակերտ), Լաչինի (Ղոչազ, «Կոբրայի» դիրքեր, «Մարդասիրական միջանցք», Տիգիկ-1, Տիգիկ-2), Աղդամի (Փարիոսվենդ), Կուբաթլոփ, Ջաբոսյիլի, Զանգելանի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Գնդից զոհվել է 156 ազատամարտիկ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կաալի (այլ կիրառումներ)

Երկնաքարային Կաալի խառնարանը
Պայթյունը դուրս է շպրտել հիմնական խառնարանից դոլոմիտային ժայռաբեկորներ
**Կաալի** (էստ․՝ Kaali kraater), խառնարան, որը առաջացել է Էստոնիայի Սաարեմաա կղզու վրա երկնաքարի անկման հետևանքով։

Խառնարանը գտնվում է Կուռեսաառե քաղաքից 18 կիլոմետր հեռավորության վրա, անտառակի մեջ։ Այն շրջապատված է 16 մետր բարձրությամբ հողաթմբով, որն ունի 110 մետր տրամագիծ։ Շրջակայքում կան նաև ութ ավելի փոքր չափերի խառնարաններ, որոնց չափերը տատանվում են 15-ից մինչև 40 մետր տրամագծում։

Մոտ 4 հազար տարի առաջ ընկած երկնաքարը բնականաբար չի հիշատակվում Էստոնական մատենագրություններում, սակայն նրա անկումը ենթադրաբար տեղ է գտել էստոնական ռունային երգերում, ինչպես նաև ֆիննական և շվեդական առասպելներում։

Վերջին հետազոտությունների արդյունքում ենթադրվում է, որ 400 - 1000 տոննա քաշով երկնաքարը մտել է Երկրի մթնոլորտ հյուսիսարևելյան կողմից մոտ 15 - 45 կմ/վ արագությամբ և մթնոլորտի հետ շփման արդյունքում կորցնելով զանգվածը բաժանվել է մի քանի մասերի 5-10 կմ բարձրության վրա։ Ամենամեծ բեկորը, որի զանգվածը կարող էր լինեկ 20-80 տոննա, իսկ արագությունը 10-20 կմ/վ ձևավորել է ամենամեծ խառնարանը, ութ փոքր խառնարանները առաջացել են մյուս բեկորների անկման արդյունքում։

Հիմնական խառնարանի լճակը

Տես նաև
-------

* Երկրի երկնաքարային խառնարանների ցանկ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խառնարանի նկարագիրը Earth Impact Database-ում (անգլ.)
* Սաարեմայի վրա գտնվող խառնարանների լուսանկարներ(չաշխատող հղում)
**Սուրբ Օլաֆի և Մարգարե Եղիայի վանք** (նորվ.՝ Klosteret av de heilage Kong Olav og Profet Elias), նորվեգական միակ ուղղափառ միանձնուհիների համայնք՝ հիմնված Նուրդալ կոմունայի վրա։

Պատմություն
-----------

Միանձնուհիների առաջին եկեղեցու կառուցման պլանը Նորվեգիայում գտնվող Սյուլտեֆել լեռան (նորվ.՝ Syltefjellet) սանդղավանդակի վրա ստեղծվել է 1991 թվականին и получил поддержку местных властей: Ժողովրդական ավանդությունը այդ վայրը կապում է Օլաֆ 2-րդ սուրբ թագավորի հետ, որը 1029 թվականին լողալով Սյուլթեից անգլ.՝ Sylte, Norddal գոտեմարտի է բռնկվել թագավորական նավի վրա հարձակված հսկայական ծովային հրեշի հետ։ Թագավորի կողմից վիրավորված հրեշի կերպարը տպվել է ժայռին՝ կվարցե նստվածքաշերտի տեսքով։

2013 թվականին Վրաց պատրիարքարանի ենթակայության տակ գտնվող վանքի հիմնադիրը դարձել է նորվեգիական ծագումով Տավորիա մայրապետը, որը Նուրդալ կոմունայում վարձակալել էր նախկին վանականի տունը, որտեղ էլ կառուցել է տնային վանք՝ ի պատիվ Սուրբ Օլաֆի և Մարգարե Եղիայի։

Բացի մայրապետից վանքում են ապրում ևս երկու միանձնուհիներ։ Ամենօրյա ծառայությունները կատարում է վրաց մայրապետ Դիոնասին։

Ենթադրվում էր, որ Սյուլտեֆյել լեռան հիմքում դրված վանքի խաչը հիմնադրել է վրաց պատրիարք Իլյա 2-րդը։

Տես նաև
-------

* Ուղղափառությունը Նորվեգիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Skal opne kloster (նորվ.)
2. ↑  Vil ha avklaring om kloster i Valldal (նորվ.)
3. ↑  Vil bygge kloster på Sunnmøre (նորվ.)
4. ↑  Игуменья Тавория (Гиллебю) (Thavoria / Edel Gillebo) родилась в посёлке, в коммуне Эрскуг и более двадцати лет прожила в греческом монастыре под руководском старца Дионисия (Калампокаса)/Διονύσιος Καλαμπόκας.
5. ↑  Her er landets første ortodokse nonnekloster (նորվ.)
6. ↑  Один из популярнейших грузинских мужчин-моделей постригся в монахи
7. ↑  Sjukdom utsette nedlegging av grunnstein.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hellige Olavs og Profet Elias ortodoks nonnekloster i Valldal (նորվ.)
* Der ingen skulle tru at nokon kunne be. // Aftenposten 27.mar. 2015 (նորվ.)
**Էմայըգի** (էստ․՝ Emajõgi), գետ Էստոնիայում։ Պատկանում է Նարվա գետի ավազանին։ Էմայըգի անվանումն էստոներենից թարգմանաբար նշանակում է *մայր գետ*։ Գետի ափին գտնվում է Տարտու քաղաքը։

Հիմնական տեղեկություններ
------------------------

Գետի երկարությունը 218 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 9 960 կմ2։ Սկիզբ է առնում Պյուհայարվ լճից, մինչև Վիրտսյարվ 82 կմ երկարությամբ տեղանքը կոչվում է Վյայկե-Էմայըգի, գետի՝ այդ լճից ներքև հատվածը՝ **Սուուր-Էմայըգի** (101 կմ)։ Թափվում է Չուդյան լիճ։ Ջրի միջին ծախսը գետաբերանում կազմում է մոտ 72 մ3/վ։ Սառցակալում է դեկտեմբերից մինչև մարտի վերջը։ Տարտու քաղաքից ներքև գտնվող հատվածը նավարկելի է։

Էմայըգի գետ է թափվում Ամմե գետը, որն սկիզբ է առնում Կուրեմաա լճից։

Գետը պատմության մեջ
-------------------

1030 թ․ Օմովժի գետի ափին Յարոսլավ Իմաստունի ջոկատը գրավեց Յուրիև (այժմյան Տարտու) քաղաքը։

1234 թ․ Օմովժիի ճակատամարտում նովգորոդո֊վլադիմիրսկի զորքի գլուխ կանգնած իշխան Յարոսլավ Վսեվոլոդովիչը ջարդեց Թուր կրողների կարգի զորքը։

1341 թ․, այն բանից հետո, երբ լիվոնյան գերմանացիները սպանեցին Լոտինգոլում սպանեցին պսկովյան դեսպաններին, Իլիյա Բորիսովիչը, ոչ Նովգորոդի, և ոչ էլ Օլգերդի օգնությանը չսպասելով, պսկովացիների հետ գնաց Օմովժի և մայիսի 2֊ին հաղթեց այդ գետի երկու ափերում գտնվող գերմանացի բնակչությանը։

Գոտի ուղին արբանյակային լուսանկարում

Տես նաև
-------

* Օմովժիի ճակատամարտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Estonian Environmental Register
2. ↑
3. ↑  Օմովժի գետի 1234 թվականի ճակատամարտը Archived 2012-06-20 at WebCite (ռուս.)



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 245903172 · WorldCat VIAF: 245903172 |

 |
**Ջորջ վան Բիսբրուկ** (ֆր.՝ George A.Van Biesbroeck, հունվարի 21, 1880(1880-01-21), Գենտ, Բելգիա - փետրվարի 23, 1974(1974-02-23), Թուսոն, Արիզոնա, ԱՄՆ), բելգիացի-ամերիկացի աստղագետ, աշխատել է Յերկեսի աստղադիտարանում։

Սովորել է Գենտի համալսարանում ճարտարագետի մասնագիտությամբ, ավարտել է համալսարանը 1902 թվականին։ Երկու տարի աշխատել է մասնագիտությամբ։ 1904 թվականին թողել է մասնագիտությունը և սկսել է աշխատել Բելգիայի թագավորական աստղադիտարանում, Ուկել քաղաքում։ 1915 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ աշխատել է Յերկեսի աստղադիտարանում։ 1945 թվականին, 65 տարեկան հասակում անցել է թոշակի, այդ ժամանակ նա Չիկագոյի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր էր։ 1963 թվականից Արիզոնայի համալսարանի Լուսնա-մոլորակային լաբորատորիայի խորհրդականն էր։

Ներդրումը գիտության մեջ
-----------------------

Վան Բիսբրուկը առաջին հերթին աշխատել է դիտողական աստղագիտության ոլորտում։ Նրա աշխատությունները կապված են կրկնակի, փոփոխական աստղերի, Արեգակի հարևանությամբ գտնվող ցածր լուսատվությամբ աստղերի հետ։ Բացի դա կատարել է գիսաստղերի, փոքր մոլորակների, մոլորակների արբանյակների բազմաթիվ ուսումնասիրություններ։ Հայտնաբերել է պարբերական գիսաստղ (53P/Վան Բիսբրուկ), երկու ոչ-պարբերական՝ C/1925 W1 (Վան Բիսբրուկ 1) և C/1935 Q1 (Վան Բիսբրուկ 2), ինչպես նաև 16 աստերոիդ։

1957 թվականին պարգևատրվել է ԱՄՆ ազգային գիտությունների ակադեմիայի Ջեյմս Կրեյգ Վոթսոնի մեդալով։

Վան Բիսբրուկի պատվին են անվանվել (1781) Վան Բիսբրուկ ստերոիդը, խառնարան Լուսնի վրա, Վան Բիսբրուկի աստղը (կարմիր թզուկ, *Wolf 1055 B*)։ 1979 թվականին Ամերիկյան աստղագիտական միությունը սահմանեց նոր մրցանակ, որը կոչվեց Ժորժ վան Բիսբրուկի պարգև։

Իր հայտնաբերած (1033) Սիմոնա աստերոիդը վան Բիսբրուկը անվանել է դստեր պատվին։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* James Craig Watson Medal (NAS) (անգլ.)
* Nationmaster.com(չաշխատող հղում)
 (անգլ.)
* Astronet.ru (ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Zentralblatt MATH database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1089741545 · ISNI: 0000 0000 5045 030X · LCCN: n2005002982 · NTA: 097443948 · SUDOC: 232568650 · VIAF: 6795423 · WorldCat VIAF: 6795423 |

 |

 |
**Ի՞նչ պատահեց կոկորդիլոսի հետ** (ռուս.՝ Что случилось с крокодилом?), կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը ստեղծվել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Գորլենկոյի կողմից 1982 թվականին, ըստ Մարինա Մոսկվինայի նույնանուն հեքիաթի։

«Ուրախ կարուսել» № 12 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երեք սյուժեներից երկրորդն է։

Սյուժե
------

Կղզու բոլոր կոկորդիլոսների մոտ ծնվում են կոկորդիլոսի ձագեր, և միայն մի կոկորդիլոսի մոտ է, որ անհայտ պատճառներով ծնվում է ճուտիկ, որը միանգամից նրան «հայրիկ» է անվանում։ Կոկորդիլոսը սկզբում ցանկանում է ազատվել նրանից, բայց հետո հաղթում են ծնողական զգացմունքները, և կոկորդիլոսը սկսում է ճուտիկին պաշտպանել ագրեսիվ հարևաններից։ Արդյունքում պարզվում է, որ չնայած նրանց տարբերությանը, նրանք իրարից սովորելու շատ բան ունեն։

Հեղինակներ
----------

* Սցենարի հեղինակ` *Մ. Մոսկվինա*
* Կինոռեժիսոր` Ա. Գորլենկո
* Բեմադրող-նկարիչ` *Օ. Բոգոլյուբովա*
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` *Ն. Բոգոմոլովա*, *Ա. Մազաև,* Ա. Գորլենկո
* Կինոօպերատոր` *Բ. Կոտով*
* Հնչյունային օպերատոր` *Բ. Ֆիլչիկով*
* Խմբագիր` *Ա. Գրիգորյան*
* Երաժշտություն և կատարում` *«Последний шанс» խումբ*
* Տեքստն ընթերցում է` *Օ. Կլյուշնիկովա*

Մուլտֆիլմի մասին
----------------

«Ուրախ կարուսել»-ի երկրորդ` «Ի՞նչ պատահեց կոկորդիլոսի հետ» վերնագրով սյուժեից հետո սկսում են խոսել երիտասարդ ռեժիսորի մասին։ Պատկերավորման լուծման նրբագեղ պարզությունը համադրվում էր բավականին բարդ հնչյունային լուծման հետ. ֆիլմի հերոսները խոսում են աբրակադաբրա լեզվով, որը թարգմանում էր կադրի ետևում լսվող կանացի թախծոտ ձայնը։ Պարզ մանկական պատմությունն այն մասին է, որ կոկորդիլոսի ընտանիքում ծնվում է ճուտիկ, որը ձեռք է բերում ծաղրական չափեր, «երկրորդ պլան», որը հիացմունք էր պատճառում հասուն հանդիսատեսին։

Փառատոնի մրցանակներ
-------------------

* 1983` Վառնայի համաշխարհային անիմացիոն փառատոնի Գրան-պրի,
* 1983` Վառնա-83 փառատոնի «Չապլինյան փոքրիկ» մրցանակ, երեխաների և դեռահասների համար լավագույն ֆիլմ անվանակարգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Big Cartoon DataBase — 1998.
2. ↑  Издательская программа «Интеррос» об Александре Горленко.
3. ↑  *Горленко А. М.* Биография и призы.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ի՞նչ պատահեց կոկորդիլոսի հետ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Ուրախ կարուսել» № 12. «Ի՞նչ պատահեց կոկորդիլոսի հետ» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Ի՞նչ պատահեց կոկորդիլոսի հետ» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Սառա Օսթին** (անգլ.՝ Sarah Austin, 1793[…], Նորիջ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - օգոստոսի 8, 1867(1867-08-08), Վեյբրիջ, Elmbridge, Սյուրեյ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի բանաստեղծուհի, խմբագիր և գերմաներեն տեքստերի թարգմանչուհի։

Ջոն Թեյլորի դուստրը (անգլ.՝ John Taylor, մահ.` 1826):

Կենսագրություն
--------------

Սառա Օսթինը ծնվել է 1793 թվականին Նորիջ քաղաքում։ Եղել է ընտանիքի կրտսեր երեխան, մոր` Սյուզաննա Կուկի (անգլերեն` Susannah Cook) ղեկավարությամբ ստացել է ընտանեկան կրթություն և ժամանակակիցների կարծիքով մորից ժառանգել է գեղեցկությունն ու տաղանդը։ 1820 թվականին ամուսնացել է Լոնդոնի պատվավոր գիտնական, իրավաբան Ջոն Օսթինի հետ (John Austin): Տիրապետելով գերմաներեն լեզվին ու գերմանական գրականությանը` նա իր թարգմանություններով անգլիական հասարակությանը ծանոթացնում է առավել անվանի գերմանացի բանաստեղծների ստեղծագործություններին։ Համաձայն «ЭСБЕ»-ի` Օսթինի առավելապես ճանաչված աշխատություններից է «Characteristics of Goethe» (3 հատոր, Լոնդոն, 1833), բավականին աջակցել է Անգլիայի հանճարեղ գրողի ըստ արժանավույն գնահատմանը։ Նրա այլ ստեղծագործություններից առավելապես բարձր է գնահատվում «Considerations on national education»-ը։

Ամուսնությունից ծնվել է դուստրը` Լյուսին (Lucie), հետագայում նրա ամուսինն է դարձել Sir Alexander Cornewall Duff-Gordon, 3rd Baronet-ը։ Օսթինի դուստրը, ինչպես մայրը, սկսել է թարգմանել գերմանացի գրողներին անգլերեն լեզվով։

Սառա Օսթինը մահացել է 1867 թվականի օգոստոսի 8-ին Վեյբրիջ քաղաքում։ Նա զբաղվում էր իրենից մի քանի տարի առաջ մահացած ամուսնու աշխատությունների հրատարակմամբ «Lectures on jurisprudence»-ում։

Երկեր
-----

* The travels of a German prince in England. - L. 1832.
* Characteristics of Goethe. - 1833. - 3 Bände.
* Considerations on national education. - 1839.
* Collection of fragments from the German prosewriters. - 1841.
* Sketches of Germany from 1760 to 1814. - 1854.
* Letters on girls' schools. - 1857.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  British Museum person-institution thesaurus
3. 1 2  *Swartz A.* Open Library — 2007.
4. 1 2  Kindred Britain
5. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage
6. ↑  «Аустин Сара»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ստեղծագործությունները en.wikisource.org կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · The Peerage · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Նոր · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11994021n · GND: 116215208 · ISNI: 0000 0001 0977 6882 · LCCN: n85060478 · LNB: 000065796 · NLA: 36184488 · NTA: 086527452 · NUKAT: n2009158382 · SUDOC: 103294988 · VIAF: 59830344 · WorldCat VIAF: 59830344 |

 |

 |
**Պալենսիայի համալսարան** (իսպ.՝ Universidad de Palencia), Իսպանիայի առաջին համալսարանն է։ Հիմնադրվել է Ալֆոնսո VIII-ի կողմից եպիսկոպոս Տեյո Տեյես դե Մենեսեսի խնդրանքով։ Այս համալսարանի մոդելի հիման վրա է ստեղծվել Սալամանկայի համալսարանը։

Պատմություն
-----------

Համալսարանը հիմնադրվել է մոտ 1212 թվականին Լաս Նավաս դը Տոլոսայի ճակատամարտում հաղթանակից հետո (հիմնադրման համար հիշատակվում է նաև 1208 թվականը), և արքան կոչ է արել Ֆրանսիայից և Իտալիայից արվեստի և գիտության տարբեր մասնագետների ներգրավել համալսարանում՝ պահպանելով բարձր աշխատավարձ։

Դոմինիկյան միաբանության հիմնադիր սուրբ Դոմինիկը Պալենսիայի համալսարանը համարել է իր մայր բուհը։

Պալենսիայում ուսումնառությունը սկսեց ծաղկել։ Աչքի ընկնող նշանավոր անձանցից էին Սուրբ Խուլիան դե Կուենկան, Սուրբ Դոմինիկը, Սուրբ Պիտեր Գոնզալես Թելմոն. կիրառվում էր «En Palencia armas y ciencia» (Զենք և գիտություն Պալենսիայում) ասույթը։

1214 թվականին՝ համալսարանի հիմնադրի մահից հետո, Հենրի I-ի իշխանության թուլացումը և նրա մրցակցի զարգացմամբ Սալամանկան պատճառ հանդիսացավ Պալենսիայի անկման համար, քանի որ շատ դասախոսներ և ուսանողներ տեղափոխվեցին Սալամանկա։

1243 թվականին արքեպիսկոպոս Ռոդրիգոն արձանագրում է, որ չնայած անհանդուրժողական իրադարձություններին, ուսումնառությունը շարունակվում էր Պալենսիայում, և պապական դեսպան Խուան դե Աբևիլը Վալյադոլիդի խորհրդում 1228 թվականին ձգտում էր վերականգնել այն։ Եպիսկոպոս Ֆերնանդոն Ուրբանոս IV-ից (1263 թ. մայիսի 14-ին) ստացել էր պապական կոնդակը, որով Պալենսիայի համալսարանի դասախոսներին և ուսանողներին շնորհվում էին Փարիզի համալսարանի բոլոր արտոնությունները։

Սակայն ֆինանսական սղության պատճառով, ինչպես նաև Սալամանկայի համալսարանի բարգավաճմամբ պայմանավորված, Պալենսիայի համալսարանի վերածնունդն անհնար դարձավ, և այն փակվեց 13-րդ դարի վերջում, հավանաբար 1264 թվականին, և այդ ժամանակ համալսարանը տեղափոխվեց Վալյադոլիդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Catholic Encyclopedia

Արտաքին հղումներ
----------------

* Web del Campus Universitario de Palencia de la Universidad de Valladolid

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1038749344 · LCCN: n2012057972 · VIAF: 263826043 · WorldCat VIAF: 263826043 |

 |
Սիմերիայի և ասիմետրիայի օրինակ
**Ասիմետրիա** (հին հունարեն՝ ασυμμετρία ), սիմետրիայի բացակայություն։ Ասիմետրիա հասկացությունը օգտագործվում է նաև սիմետրիայի շեղում, խախտում իմաստով։ Ասիմետրիայի օրինակ է ժամանակի ուղղվածությունը անցյալից դեպի ապագան, որովհետև ոչ մի գործողությամբ հնարավոր չէ անցյալը փոխարինել ապագայով։ Ասիմետրիա բնութագրում է օբյեկտների կապերի և հատկությունների տարբերությունը, կառուցվածքի անհսւմասեռությունը և փոխազդեցության պրոցեսում որոշակի մեծությունների փոխակերպումը ու փոփոխականությունը։ Ասիմետրիան առավել հատուկ է մատերիայի բարձր կառուցվածքային կազմություն ունեցող ձևերին (օրինակ, սպիտակուցներ, նուկլեինային թթուներ և այլն)։ Մոլեկուլների տարածական ասիմետրիան համարվում է կենդանի նյութը բնորոշող հիմնական հատկանիշ։ Գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ ասիմետրիան արտահայտում է դինամիկա, շարժում, անհանգստություն։

**Որոշ շինություներ, օգտագործում են մտքի ասիմետրիան**

* Ասիմետրիկ կամուրջ Սան ՖրանցիսկոյումԱսիմետրիկ կամուրջ Սան Ֆրանցիսկոյում
* Կամուրջ ԿանայքԿամուրջ Կանայք
* Աուդիտորիո դե ՏեներիֆեԱուդիտորիո դե Տեներիֆե
* Ասիմետրիկ ինքնաթիռ Voß BV 141Ասիմետրիկ ինքնաթիռ Voß BV 141
* Ասիմետրիկ առագաստԱսիմետրիկ առագաստ


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4136656-6 · Microsoft: 38976095 · NKC: ph500494 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 562)։*  |
**«Պալեն մենակ է աշխարհում»**, 1981 թվականի խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը հիմնված է դանիացի գրող Ենս Սիգսգորդի համանուն հեքիաթի վրա և պատմում է մի տղայի մասին, որը մնացել է բոլորովին միայնակ։

Սյուժե
------

Բակում ֆուտբոլ խաղալուց հետո վերադառնալով տուն՝ Պալեն գնում է քնելու։ Երբ նա արթնանում է, արդեն լուսացել էր, և Պալեն սենյակում տեսնում է գրություն. «Մենք հայրիկի հետ անհետացել ենք, բայց անպայման կհայտնվենք։ Մայրիկ»։ Պալեն փնտրում է ծնողների ամբողջ տնով՝ մտածելով, թե նրանք կատակում են, բայց նրանք իսկապես տանը չեն։ Պալեն դուրս է գալիս, բայց այնտեղ նույնպես ոչ ոք չկա։ Նա մտնում է սրճարան և քանի որ դեռ չէր նախաճաշել, ուտում է մի քանի չափաբաժին պաղպաղակ՝ թողնելով գրություն վաճառողի համար։ Պալեն շրջում է դատարկ քաղաքի փողոցներում՝ դիտելով խանութների ցուցափեղկերը։ Նա բարձրանում է դատարկ հրշեջ մեքենայի մեջ և բարձրացնում նրա սանդուղքը, բայց չի կարող նորից ծալել։ Խաղալիքների խանութում նա նախ փորձում է դիպուկ արձակել նետը՝ նշան բռնելով փոքրիկ զինվորի վրա, որն արտասանում է՝ «Գրողը տանի, ես սպանված եմ»։ Բայց իրականում Պալեն չի կարողանում նետով հարվածել նրան և մտածում է, որ նա կատակում է։ Ապա նա հայելու մեջ տեսնում է իր արտացոլանքը՝ կարծելով, թե ուրիշ տղա է, բայց կրկին հասկանում է, որ ինքը բոլորովին մենակ է, ինչից տխրում է։ Մենակության զգացումից ազատվելու համար Պալեն կավճով կամրջի վրա նկարում է երեխաների ֆիգուրներ։ Բարձրանալով տան տանիք՝ նա հեռվում տեսնում է շապիտո-կրկես և վազում է այնտեղ՝ մտածելով, որ մարդիկ վերադարձել են։ Սակայն կրկեսը դատարկ է, և նստարանին Պալեն գտնում է մոռացված թավշե արջուկ։ Նա վերցնում է արջուկն ու գնում կայարան, որտեղ դիտում է գնացքը, բայց այնտեղ նույնպես ոչ ոք չկա։ Արջուկը ձեռքին թափահարելով՝ Պալեն նստում է նստարանին, սկսում լացել ու արթնանում է իր անկողնում։ Նրա սենյակ է մտնում մայրը, իսկ պատուհանից լսվում են խաղացող երեխաների ծիծաղն ու աղմուկը։

Տարբերություններ գրքից
----------------------

Մուլֆտիլմի սյուժեն հիմնված է գրքի վրա, սակայն նրանից տարբերվում է բազմաթիվ դետալներով. այսպես, գրքում Պալեն պաղպաղակ չի ուտում, կավճով չի նկարում կամրջի վրա և չի գնում կրկես։ Ընդհակառակը, մուլտֆիլմում չի ցուցադրվում այն, թե ինչպես է Պալեն տրամվայ քշում, բանկից փող վերցնում, գնում ռեստորան և վերջում ինքնաթիռով թռչում տիեզերք ու բախվում լուսնին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Палле один на свете» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պալեն մենակ է աշխարհում» ՅուԹյուբում
* Творческое объединение «ЭКРАН»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Animator.ru |

 |
**«Ի հիշատակ 1905 թվականի հեղափոխության»** (ռուս.՝ Памятник «В память о революции 1905 года»), հուշարձան ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Զավոդսկայա և Օսիպենկոյի փողոցների խաչմերուկում։ Հուշարձանը ՌԴ մշակութային ժառագության օբյեկտ է։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը ոչ բարձր քարե պատվանդանի վրա տեղադրված խողովակագլոցիչ հինավուրց ագրեգատի վանդակ է։ Այդ վանդակին փակցված է հուշատախտակ, որի վրա գրված է. *«Այստեղ 1905 թվականի դեկտեմբերի 17-ին տեղի է ունեցել զինված բախում մետալուրգիական գործարանի ու կաթսայագործարանի բանվորների և ոստիկանության միջև»*։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 1926 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։ Նրա վրա փակցվել է հուշատախտակ հետևյալ տեքստով. *«Ի հիշատակ հակահեղափոխության հետ տագանրոգյան պրոլետարիատի մարտերի 1918 թվականի հունվարի 30 (17)-ին Տագանրոգում»*։ Այս տախտակը հանվել է քաղաքի օկուպացիայի ժամանակ (1941-1943)։ Ազատագրումից հետո տեղադրվել է նոր հուշատախտակ, բայց արդեն 1905 թվականի իրադարձությունների մասին տեքստով։

Մարզային խորհրդի Փոքր խորհրդի 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշմամբ «Ի հիշատակ 1905 թվականի հեղափոխության» հուշարձանին տրվել է պատմության հուշարձանի կարգավիճակ` «Մետալուրգիական գործարանի ու կաթսայագործարանի բանվորների և ոստիկանության միջև բախման վայր» անվանումով։ ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում հուշարձանը գրանցված է 6101167000 համարով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Киричек М. С.* Музей под открытым небом. — Таганрог: ИП Стадников, 2010. — С. 61.
2. 1 2  Объект культурного наследия РФ № 6101167000(չաշխատող հղում)
3. ↑  И дольше века льётся сталь / *Под ред. Н. И. Фартушного*. — Ростов-на-Дону: Принт-Сервис, 2006. — С. 16.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Александру Пушкину), հուշարձան Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ Գտնվում է առողջարանային քաղաքի զբոսայգում։ Հեղինակն է հայ քանդակագործ Գուրգեն Կյուրեղյանը։ Արձանը տեղադրվել է 1999 թվականին։

Պատմություն
-----------

Ռուս մեծանուն բանաստեղծ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինը Կիսլովոդսկում եղել է երկու անգամ իր Հարավային ճամփորդության ընթացքում՝ 1820 և 1829 թվականներին։ Նա բարձր էր գնահատում Կովկասի հանքային ջրերի բուժիչ հատկությունները։ Իսկ լեռնային բնապատկերները գրավել էին բանաստեղծի սիրտը, ինչը բազմիցս արտացոլվել է նրա ստեղծագործություններում։ Առաջին անգամ Պուշկինը Հյուսիսային Կովկաս է այցելել անվանի գեներալ Նիկոլայ Ռաևսկու ընտանիքի հետ։ Նրանք կանգ են առել Ա. Ֆ. Ռեբրովի առանձնատանը։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը զբոսայգում բացվել է բանաստեղծի 200-ամյակի տարում՝ 1999 թվականին։ Հեղինակը հայ քանդակագործ Գուրգեն Կյուրեղյանն է։ Նա բանաստեղծին պատկերել է ամբողջ հասակով կանգնած։ Պուշկինը մտահոգ նայում է սիրելի Կովկասի լեռներին։ Հուշարձանը տեղադրվել է Կիսլովոդսկի զբոսայգու գեղատեսիլ մի հատվածում, որտեղ վառ ծաղկանոցներ են, կարմիր ավազից ճեմուղիներ, հարմարավետ նստարաններ։ Ծառերի ստվերի ներքո փոքր հարթակում կանգնած է Պուշկինի քանդակը։

Հունիսի 6-ին՝ բանաստեղծի ծննդյան օրը, արձանի մոտ հավաքվում են պոեզիայի սիրահարները և նրա տաղանդի գնահատողները և կազմակերպում տարբեր միջոցառումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Памятник Пушкину в Кисловодске»։ *Кисловодский Экспресс*։ 14.12.2017
2. 1 2 3  «Памятник А.С. Пушкину, Курортный парк, Кисловодск» (չաշխատող հղում)
**Դոնալդ Թրամփի երդմնակալության արարողություն**, պաշտոնական արարողակարգ, որի ժամանակ տեղի է ունեցել ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Դոնալդ Թրամփի երդմնակալության արարողությունը։ Նորընտիր նախագահի հետ միաժամանակ երդում է տվել նաև նորընտիր փոխնախագահ Մայք Փենսը։ Դոնալդ Թրամփը ԱՄՆ առաջին նախագահն է, ով ակտիվ քաղաքականությամբ չի զբաղվել, մինչ նախագահական ընտրարշավը։ Արարողությանը մասնակցել են Թրամփի ընտանիքը, նրա քաղաքական հակառակորդ Հիլարի Քլինթոնը և նրա ամուսին ԱՄՆ նախկին նախագահ Բիլ Քլինթոնը, նախկին նախագահներ Բարաք Օբաման՝ տիկնոջ Միշել Օբամայի հետ, Ջորջ Ու. Բուշը՝ տիկնոջ Լորա Բուշի հետ, Ջիմի Կարտերը, նախկին փոխնախագահ Ջոզեֆ Բայդենը, պաշտոնատար այլ անձինք։

ԶԼՄ-ների փոխանցմամբ երդմնակալության արարողությանը մասնակցել է 900 000 մարդ։

Մինչ երդմնակալության արարողությունը, Թրամփը և Փենսը այցելել են Սբ. Հովհաննեսի եկեղեցի՝ մասնակցելու նախաերդմնակալական պատարագին։ Եկեղեցին գտնվում է Սպիտակ տան հակադիր մասում։ Սա սովորույթ է, որը ծագել է մի քանի տասնամյակ առաջ։ Այնուհետև Թրամփը ընտանիքի հետ այցելել է Սպիտակ տուն, որտեղ նրանց պատվին կազմակերպվել էր թեյախմություն։ Թեյախմությունից հետո Թրամփը Բարաք Օբամայի ուղեկցությամբ մեկնել է երդմնակալության վայր։

Դոնալդ Թրամփը երդվել է Լինկոլնի ավետարանի վրա, որի վրա երդվել են նախկին նախագահներ Աբրահամ Լինքոլնը և Բարաք Օբաման։

Համերգ
------

Հունվարի 19-ին Աբրահամ Լինքոլնի հուշարձանի մոտ տեղի է ունեցել երդմնակալության համերգ, որտեղ ճառով հանդես է եկել Դոնալդ Թրամփը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Как будет проходить инаугурация Дональда Трампа // РИА Новости, 20.01.2017
2. ↑  "Trump Will Be Sworn In With Same Bible As Lincoln And Obama". National Public Radio. January 17, 2017.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուղիղ եթեր
* Presidential Inauguration 2017 Archived 2017-01-19 at the Wayback Machine. at USA.gov
* Military District of Washington - 58th Presidential Inauguration Archived 2020-11-13 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |

 |
Վիկտոր «Յանգ» Պերես (մարտի 20, 1911(1911-03-20), Թունիս, Թունիսի ֆրանսիական պրոտեկտորատ - հունվարի 22, 1945(1945-01-22), Օսվենցիմ, Gau Upper Silesia, Նացիստական Գերմանիա, Գերմանական ռայխ, Գերմանիա, ֆր.՝ Victor Younki) պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ, թեթև քաշայինների կարգում։ Համարվում է WBA-ի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թունիսի հրեական թաղամասերից մեկում։ 14 տարեկանից «Մակկաբի» սպորտային ակումբում սկսել է զբաղվել բռնցքամարտով։ 1931 թվականին նա դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ 1930-ական թվականներից ապրել է Փարիզում։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 21-ին նրան ֆաշիստները բռնել են, որպես հրեական ծագում ունեցող օտարերկրացի։ Սկզբում նրան տարել են Դրանսի համակենտրոնացման ճամբար, այդտեղից՝ Օսվենցիմ։ Սպանվել է 1945 թվականի հունվարի 22-ին՝ Գլեյվիցի համակենտրոնացված ճամբարում։

Հիշատակումը ժողովրդական մշակույթում
-----------------------------------

2013թվականին Ժակ Ուանիշը նկարահանել է «Դաժան ռինգ» ֆիլմը, որը Պերեսի կյանքի մասին էր։ Գլխավոր դերում Բրահիմ Ասլումն էր։ Ֆիլմի մեջ պատկերվում է բռնցքամարտիկի ամբողջ կյանքը՝ նրա սպորտային կարիերայից մինչև համակենտրոնացված ճամբարում նրա սպանությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Жизнь и смерть еврейского боксера

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիկտոր Յանգ Պերես(անգլ.) — պրոֆեսիոնալ մենամարտերի վիճակագրություն *BoxRec* կայքում։ (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BoxRec |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5440249 · BNF: 16762586v, 145199907 · GND: 1249951380 · ISNI: 0000 0000 6699 6657 · LCCN: n2002042041 · SUDOC: 073767875 · VIAF: 9206251 · WorldCat VIAF: 9206251 |

 |

 |