recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մոդ Ադամս** (շվեդ.՝ Maud Adams, փետրվարի 12, 1945(1945-02-12), Լուելո, Շվեդիա), շվեդ դերասանուհի։ Հայնտի է նրանով, ով երկակի անգամ խաղացել է Ջեյմս Բոնդի աղջկա դերը «Ոսկե ատրճանակով մարդը» (1974) և «Ութոտնուկը» (1983) ֆիլմերում։ Հայտնվել է նաև «Հայացք սպանությանը» ֆիլմի էպիզոդներում։

Կենսագրություն
--------------

### Սկիզբը

Մոդ Ադամսը ծնվել է 1945 թվականի փետրվարի 12-ին Գուստավ և Տիրա Վիկստրեմների ընտանիքում։ Մայրը եղել է հարկային տեսուչ, իսկ հայրը՝ ֆինանսային քննիչ։ 1963 թվականին նրա նկարը ուղարկել են գեղեցկության մրցույթի, որն անցկացնում էր «Ալլերս» ամսագիրը։ Ադամսը հաղթում է այդ մրցույթում և սկսում է իր մոդելի կարիերան։

### Կարիերա

Ադամսը սկսել է իր աշխատանքը «Ֆորդ» մոդելային գործակալությունում, տեղափոխվել է Փարիզ, իսկ հետո Նյու Յորք։ Այդ ժամանակ նա համարվում էր ամենաբարձր վարձատրվող և պահանջված մոդելը աշխարհում։ Դերասանի կարիերան նրա համար սկսվել է 1970 թվականին «Տղաները խմբում» ֆիլմից, որտեղ նա խաղում էր մոդելի դեր։ Նա մասնակցել է այլ հեռուստասերիալներում և ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Ջեյնը և կորած քաղաք», «Նինա Շերոյի գաղտնի մահը» և այլն։

### Անձնական կյանք

1966 թվականին ամուսնացել է լուսանկարիչ Ռոյ Ադամսի հետ, սակայն 1975 թվականին նրանք ամուսնալուծվեցվել են։ 1999 թվականի մայիսի 23-ին նա ամուսնանում է երկրորդ անգամ, դատավոր Չառլզ Ռումինի հետ։ Երեխաններ չունեն։ Տնօրինում է կալիֆոռնիական կոսմետիկական կազմակերպությունը՝ «Scandinavian Biocosmetics, LLC»: Կարողանում է խոսել շվեդերեն, անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն և իտալերեն։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1974 — *The Man with the Golden Gun*
* 1975 — *Rollerball*
* 1979 — *Laura*
* 1981 — *Tattoo*
* 1983 — *Octopussy*
* 1983 - 1984 — *Emerald Point N.A.S.*
* 1987 — *Jane and the Lost City*
* 1988 — *Deadly Intent*
* 1988 — *La mort mystérieuse de Nina Chéreau*
* 1989 — *The Kill Reflex*
* 1989 — *Intimate Power* կամ *The Favorite*
* 1990 — *Silent Night, Deadly Night 4: Initiation*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  SNAC — 2010.
2. ↑  "The Home of James Bond - Maud Adams". Արխիվացված է the original 2008 թ․ մայիսի 18-ին. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Bondstars.com - Maud Adams

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մոդ Ադամս (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 7056890 · BNE: XX1297699 · BNF: 139294793 · GND: 136401481 · GTAA: 75373 · ISNI: 0000000110729709 · LCCN: n81075537 · NLP: a0000001253446 · NTA: 073182931 · NUKAT: n2008089594 · SUDOC: 157029743 · VIAF: 80751460 · WorldCat VIAF: 80751460 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծովից ծով (այլ կիրառումներ)
Ռեչ Պոսպոլիտայի քարտեզը ժամանակակից պետությունների սահմաններով
**Ծովից ծով Լեհաստան** (լեհ.՝ Polska od morza do morza), պանսլավիզմի լեհական տարբերակի շրջանակներում ազգայնական կարգախոս և գաղափար, համաձայն որի «ծովից ծով»՝ Բալթյան ծովից մինչև Սև ծով պետք է ձգվի սլավոնական ժողովրդների համադաշնություն Լեհաստանի կառավարման ներքո։

Ծովից ծով Լեհաստանի գաղափարը արտահայտվել է ինչպես նախկինում՝ Լեհաստանի արտաքին քաղաքականությունում մի շարք նախագծերում (օրինակ, Յոզեֆ Պիլսուդսկու Միջածով նախագիծը), այդպես էլ հիմա (օրինակ, Բալթասևծովյան տնտեսական միություն, проект «Новая Речь Посполитая»)։

Տես նաև
-------

* Ծովից ծով Հայաստան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ռուսաստանն ու Եվրոպան դեմ են Բալթասևծովյան «միջնաշխարհին»". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 11.
2. ↑  "Idea odrodzenia Rzeczypospolitej". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 11.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Przywrócić Polskę od morza do morza — wyprawa Jana Sobieskiego za Dniestr i Prut w 1686 roku. Archived 2014-02-01 at the Wayback Machine. (լեհ.)
* Od morza do morza — wywiad z Jarosławem Markiem Rymkiewiczem (լեհ.)
* Od morza do morza — wspomnienia i wizje Archived 2014-02-01 at the Wayback Machine. (լեհ.)

|  |
| --- |
| 
  **Լեհաստան**
 |
**Յուլիանա Փաշա** (ալբ․՝ Juliana Pasha1980, մայիսի 20, 1980(1980-05-20), Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի փոփ երաժիշտ։ Ալբանիայի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում։

Կենսագրություն
--------------

Յուլիանա Փաշան ծնվել է 1980 թվականին, Բուրրելիում։ 2010 թվականին Բուրրելի քաղաքապետից ստացել է Բուրրելի պատվավոր քաղաքացու կոչում։ 2010 թվականին Եվրատեսիլ մրցույթից հետո Յուլիանա Փաշան "Sa e shite zemren" երգի կատարման համար ստացել է "Kenga Magjike" փառատոնի առաջին մրցանակը։ X Factor երաժշտական ծրագրի Ալբանիայի և Կոսովոյի տարբերակի առաջին փուլում եղել է ուսուցիչ և ժյուրիի անդամ։

Եվրատեսիլ 2010
--------------

Յուլիանա Փաշան կատարում է "t's All About You" երգը
2009 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Յուլիանա Փաշան ստացավ Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթի մասնակցության իրավունք։ 2007-2008 թթ. նա մասնակցել էր փառատոներին՝ գրավելով 3-րդ և 2-րդ տեղերը "Qielli i ri" և Լուիզ Էջլիի հետ "Një jetë" դուետով։ Մրցույթում նա անցավ եզրափակիչ փուլ, որին ներկայացավ 15 համարի ներքո Թուրքիայի ներկայացուցչից հետո և գրավեց 16-րդ տեղը 25 մասնակիցներից՝ ստանալով 62 միավոր (առավելագույն 12 միավորն ստացել է Մակեդոնիայից)։

Անձնական կյանք
--------------

Հարցին՝ թե ինչ դեր է խաղում կրոնը նրա կյանքում, պատասխանել է, որ հավատում է աստծուն և այդտեղ գտնվում է նրա օգնությամբ։ Յուլիանան կներգրավվի նաև Hanna (PH) նախագծում, որը պայքարում է Ալբանիայում արյան վրեժի ավանդույթի դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. ↑  "Oslo 2010 Live: press conference coverage day six!". *escdaily.com*. Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 23-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Frøysnes, Astrid (2010 թ․ մայիսի 26). "Albanias MGP-finalist aktiv i kampen mot blodhevn". *Norea Mediemisjon* (in Norwegian). Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 31-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Juliana Pasha to represent Albania in Oslo!

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16228396c · ISNI: 0000000099859587 · VIAF: 67145542604596641918 · WorldCat VIAF: 67145542604596641918 |

 |
**Յոհաննես Շթրաթե** (մարտի 17, 1980(1980-03-17), Բրեմեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի երգիչ և Revolverheld խմբի մենակատար։

Կենսագրություն
--------------

Յոհաննես Շթրաթեն ծնվել է 1980 թ. մարտի 17-ին Բրեմենում քաղաքում, դաշնակահարի և ուսուցչի ընտանիքում։ Նա մեծացել է Վորպսվեդեում, 10 տարեկան հասակում սկսել է նվագել կիթառ։ 4 տարի անց նա ստեղծել է իր ռոք խումբը` Second Floor-ը, որի հետ էլ երեք տարով պայմանագիր է կնքել։ Խմբի միակ պաշտոնական սինգլը եղել է „Tut mir leid (Ich kann nicht anders)"-ը, որը նաև հայտնվել է VIVA Hits հիթ-շքերթի 13-րդ հորիզոնականում։ 2002 թվականի ձմռանը Kristoffem Hünecke-ի, Nielsem Grötsch-ի, Jakobem Sinn-ի և Florianem Speer-ի հետ ստեղծել է Revolverheld խումբը, որը այդ ժամանակ կոչվել է *Manga*: 2011 թվականի սեպտեմբերի 30-ին թողարկվել է Յոհաննեսի առաջին սոլո ալբոմը` Die Zeichen stehen auf Sturm-ը, որը նա ստեղծել է Ֆիլիպ Սթեյնքի հետ։

2014 թվականին մասնակցել է The Voice Kids-ին որպես ժյուրիի անդամ և խմբի ավագ, Լենա Մայեր-Լանդրութի և Հեննինգիեմ Վեհլանդի հետ։ 2015 թվականին նորից մասնակցել է այդ նախագծին որպես ժյուրի, Լենայի և Մարկ Ֆրոսթերի հետ։

Յոհաննեսը ամուսնացած է Աննա Անջելինա Վոլֆերսի հետ։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, լույս աշխարհ է եկել զույգի առաջին որդին` Էմիլը։

Յոհաննես Շթրաթեն Համբուրգում

Սկավառակագրություն
------------------

| Տարեթիվ | Անվանում | Ամենաբարձր հորիզոնական | Ծանոթագրություններ |
| --- | --- | --- | --- |
| DE | AT | CH |
| 2011 | *Die Zeichen stehen auf Sturm* | 21 (3 շաբաթում) | — | — | Պրեմիրերա. 2011 թվականի սեպտեմբերի 30 |

### Սինգլներ

| Տարթեիվ | Անվանում | Ամենաբարձր հորիզոնական | Ծանոթագրություններ |
| --- | --- | --- | --- |
| DE | AT | CH |
| 2011 | Es tut mir weh dich so zu sehen *Die Zeichen stehen auf Sturm* | 73 (1 շաբաթում) | — | — | Պրեմիերա։ 2011 |
| 2012 | Ich mach meinen Frieden mit mir *Die Zeichen stehen auf Sturm* | — | — | — | Պրեմիերա. 2012 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  myfanbase - Revolverheld
2. ↑  Discogs — 2000.
3. ↑  Strate: Vita *prosieben.de*
4. ↑  The Voice Kids: Lena Meyer-Landrut und Johannes Strate bleiben, Mark Forster kommt
5. ↑  "Revolverheld Johannes bekommt ein Kind von ihr". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 28.
6. ↑  Anna Wolfers & Johannes Strate: Baby ist da!
7. 1 2  Chartquellen: DE Archived 2018-02-05 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Նասի-լեմակ** (մալայերեն *Nasi lemak,* «յուղոտ բրինձ»), Մալայզիայի ավանդական ուտեստ։ Ի սկզբանե համարվել է մալայացիների սնունդ, սակայն ժամանակի ընթացքում հայտնի է դարձել նաև երկրի բոլոր էթնիկ խմբերի մեջ։ Իրենից ներկայացնում է բրինձ, որը եփում են կոկոսի կաթի և պանդանայի տերևների մեջ, մատուցվում է սամբալ կծու սոուսով (սոուսը բաղկացած է կարմիր պղպեղից, որը տարածված է Հարավարևելյան Ասիայի մի շարք երկրներում)։ Շատ հաճախ ուտեստի մեջ ավելացնում են նաև տապակած գետնանուշ, տապակած անձրուկներ, բանջարեղեններ, վարունգ, եփած ձու (հիմնականում կիսաեփ) և տապակած հավ։ Հազվադեպ հանիպում են տարբերակներ, որտեղ տապակած հավի փոխարեն մատուցում են այլ միս կամ ծովամթերք, իսկ եփած ձվի փոխարեն՝ տապակած։

Ուտեստը տարածված է նաև հարևան երկրներում՝ Սինգապուրում, Բրունեյում, Թաիլանդի հարավում, Ինդոնեզիայում, Սումատրա կղզու որոշ շրջաններում։

Համարվում է մալայական խոհանոցում ամենահայտնի նախաճաշերից մեկը։ Այնուամենայնիվ, շնորհիվ իր հայտնի լինելուն, ռեստորանները մատուցում են ուտեստը որպես ճաշ կամ ընթրիք, որը թույլ է տալիս օգտագործել ուտեստը ամբողջ օրվա ընթացքում։ Ուտեստը վաճառվում է ավանդաբար բանանի տերևների, ինչպես նաև թերթերի կամ փաթեթավորման թղթի մեջ, իսկ ռեստորաններում մատուցվում է ափսեում։

2019 թվականի հունվարի 31-ին Google-ը թողարկել է Google Doodle-ը՝ նշելով նասի-լեմակի օրը։

Առողջություն
------------

2016 թվականի մարտին *TIME* ամսագիրը նասի-լեմակը ճանաչել է միջազգային նախաճաշերի 10 ամենաառողջարար ուտեստենրից մեկը։ Սակայն, այս կարծիքը կարող է մոլորեցնող լինել, քանի որ հեղինակը, հնարավոր է նկատի է ունեցել ուտեստի ավելի փոքր և «ավելի առողջ» տարբերակը և համեմատել էր այն ամերիկյան մեծ նախաճաշի հետ (տապակած բեկոն, ձվեր, նրբաբլիթներ)։ Նասի-լեմակի մեկ ամբողջական չափաբաժինը՝ տապակած հաի, մսի կամ ձկան ավելացումով կարող է պարունակել 800-1000 կալորիա։ Կոկոսի կաթով բրինձը նաև պարունակում է հագեցած ճարպ, մի բաղադրիչ, որը կապված է առողջական խնդիրների, այդ թվում՝ շաքարային դիաբետի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
2. ↑  Nasi lemak: What is the Malaysian dish and why is it being celebrated?
3. ↑  10 Healthy International Breakfasts
4. ↑  "Is Nasi Lemak really a healthy dish?". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Retrieved 2023 թ․ հուլիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Nasi Lemak: the passion across the globe
* Nasi Lemak: Old Styles, New Styles Archived 2020-03-03 at the Wayback Machine.
* Nasi lemak, our 'national dish'
* Наси-лемак (рецепт)
* Nasi Lemak The Foodspotting Field Guide. April V. Walters. Chronicle Books. 2014. p. 52. ISBN= 978-1452119878
* Heavenly Fragrance: Cooking with Aromatic Asian Herbs, Fruits, Spices and Seasonings Carol Selva Rajah. Periplus Editions (HK) Limited, 2008, 256 p. - p. 103 ISBN= 978-0794607371
**Մորոզովների դաստակերտ Պոդսոսենսկի նրբանցքում** (ռուս.՝ Усадьба Морозовых в Подсосенском переулке), տեսարժանություն Մոսկվայում։

Մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (գրանցման համար` 7737336000)։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Մորոզովների դաստակերտի հասցեն է` Կենտրոնական վարչական շրջան, Պոդսոսենսկի նրբանցք, տուն 21, շինություն 1, Բասմաննի շրջան։

Պատմություն
-----------

Մինչև 1730 թվականը տարածքի տերը Դ. Մ. Պլավիլշչիկովն էր, որն առագաստների գործարանի տեր էր։ Գույքը ներառում էր փոքր տներ։ 1879 թվականին կարմիր գծի երկայնքով կառուցվեց Վիկուլա Մորոզովի համար նախատեսված շինություն, որն Օրեխովո-Զուևոյում ուներ տեքստիլ գործարան։ Ճարտարապետն էր Միխայիլ Չիչագովը, որը հայտնի էր Բոգոսլովսկի նրբանցքում Կորշի թատրոնի շենքի և Պրեչիստենսկի բուլվարում Ալեքսեևների առանձնատան նախագծերով։ 1895 թվականին գլխավոր շենքը վերակառուցվել է։ Ալեքսեյ Վիկուլովիչ Մորոզովը հիմնականում զբաղվում էր ճենապակու, արծաթի, սրբապատկերների, դիմանկարների հավաքմամբ։

1907 թվականի փետրվարի 16-ին այստեղից դուրս են բերել Պրեսնյայում կահույքի ֆաբրիկայի սեփականատեր, Մորոզովների ազգական, 1905 թվականի հեղափոխության մասնակից Նիկոլայ Շմիտի դագաղը։ Նրա հավաքածուն 1917 թվականից հետո ազգայնացվել է։

Այստեղ սկսել է աշխատել ճենապակու թանգարանը։ Ճարտարապետ Իլյա Բոնդարենկոն այդ առիթով գրել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մորոզովը չնետվեց սահմանից այն կողմ, մնաց իր հավաքածուի մոտ և զարմանալիորեն խոնարհ հանգստությամբ զբաղվում էր իր թանգարանի նկարագրությամբ և պահպանմամբ։ Համեստորեն ապրելով իր առանձնատան երկու ներքին հարկերում` նա միշտ տեղում էր և գրկաբաց ընդունում էր այցելուին... և ջերմեռանդ հավաքորդի ոգևորությամբ ցույց էր տալիս նոր ցուցանմուշները։ |  |

1920-ական թվականներին հավաքածուն տվեցին թանգարաններին։ Հետագայում այստեղ տեղակայված են եղել կազմակերպություններ. ԽՍՀՄ ԳԱ անտառի ինստիտուտը ակադեմիկոս Վ. Ն. Սուխաչովի ղեկավարությամբ, «Նաուկա» («Գիտություն») հրատարակչությունը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Հիմնական տնից մնացել են առաջին երկու հարկերը սպիտակ դարպասի դիմաց։ Շինության ճարտարապետն է Միխայիլ Չիչագովը։ 1895 թվականին տնկվել է ձմեռային այգի, ներքին հարդարանքը փոփոխվել է։ Ճարտարապետը, հավանաբար, Ֆեոդոր (Ֆրանց) Շեխտելն է։ Շենքի պատերը զարդարված են ծեփվածքներով։ Գլխավոր մուտքի վերևում ատլանտերը ուսերին պահում են պատշգամբը։ Գլխավոր սենյակները պատրաստված են մարմարից, փայտից և դրվագված են։ Ներսույթի ստեղծմանը մասնակցել է Միխայիլ Վրուբելը։ Զարդասենյակը ռոկոկո ոճով է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 624 от 04.12.1974
2. ↑  "Городская усадьба Морозова". Retrieved 2018 Հունիս 6.
3. ↑  "Городская усадьба Морозова, XIX в." (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3 4 5  "Усадьба Морозовых" (in ռուսերեն). Retrieved 2015 թ․ մայիսի 22.
**Կարապետ Վարդազարի Գրիգորյանց** (մայիսի 6, 1870(1870-05-06), Ղուլալի, Հայաստան - փետրվարի 7, 1943(1943-02-07), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, դրամատուրգ։

Կենսագրություն
--------------

Կարապետ Գրիգորյանցը ծնվել է Տավուշի Ղուլալի (այժմ՝ Այգեձոր) գյուղում։ Երիտասարդ տարիներին աշխատանք գտնելու պատրվակով տեղափոխվել է Թիֆլիս, որտեղ հաստատվել էին նրա եղբայրները։ Թիֆլիսում նկարչության դասեր է ստացել գերմանացի նկարիչ Գոլֆինգինից, այնուհետև կերպարվեստի բնագավառում հաջողությունների հասնելով՝ բացել է իր սեփական նկարչական արվեստանոցը։ Եղել է Հին Թիֆլիսի ճանաչված արվեստագետներից։ Հեղինակել է Հին Թիֆլիսի Էրիվանի փողոցում գտնվող «Սիմպատիա» ռեստորանի ձևավորումը, որտեղ հաճախ այցելել են Պյոտր Չայկովսկին, Սերգեյ Եսենինը, Վլադիմիր Մայակովսկին, Կ.Պաուստովսկին, Ի.Էրենբուրգը և այլք։ Հեղինակել է գրքեր, գրել բանաստեղծություններ, հայերեն է թարգմանել «Վագրի մորթով ասպետը», «Եփրեմվերդի» գրքերը։

2015 թվականին Հայ-վրացական համատեղ նախաձեռնության արդյունքում Վրաստանի պատմության թանգարանում բացվել է «ՀԻՆ ԹԻՖԼԻՍ.ՆԿԱՐՆԵՐ ՔԱՂԱՔԻ ԿՅԱՆՔԻՑ. MARGINALIA» խորագրով ցուցահանդեսը, որտեղ ի թիվս այլ նկարիչների աշխատանքների, ներկայացվել են նաև Կարապետ Գրիգորյանցի կտավներից։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ստեղծել է նատյուրմորտներ, դիմանկարներ, այդ թվում Շոթա Ռուսթավելու, Թամար թագուհու, Խաչատուր Աբովյանի, Ալեքսանդր Պուշկինի, Քրիստափոր Կոլումբոսի, Ուիլյամ Շեքսպիրի և այլոց դիմանկարները։ Աշխատանքների մեծ մասն ավերվել են Թբիլիսիի նկարիչների տան նկուղում։ Գրիգորյանցի «Թամար թագուհին և Շոթա Ռուսթավելին» (1926) կտավը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, այլ գործեր գտնվում են Վրաստանի թանգարաններում։

Հեղինակել է գրքեր՝

* «Հավատացյալ Վարենկայի գովասանքը» (1919, վրացերեն, բանաստեղծություն)
* «Եղբայրասպանը» (արձակ, բեմադրվել է Հավլաբարի «Արաքսյան» թատրոնում)
* «Իմաստության աղբյուր»
* «Առակներ հին Թիֆլիսի մասին»
* «Կեղծ հայելին»
* «Ուղևորություն մարդակերների մոտ»

Գրականություն
-------------

* Գրիշաշվիլի Ի. Հին Թիֆլիսի գրական բոհեմը, Թ. 1989:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Կարապետ Գրիգորյանց". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ մարտի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Հայ նկարիչների գործերը վերականգնվել և ցուցադրվել են Թբիլիսիում". *Հայաստանի Հանրային Ռադիո*. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 6.
3. ↑  "ТИФЛИС НА ПОЛОТНАХ АРМЯНСКИХ ХУДОЖНИКОВ". *golosarmenii.am*. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 6.
4. ↑  "Գրիգորյանց Կարապետ Վարազդատի | Թամար թագուհին և Շոթա Ռուսթավելին - Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ". *www.gallery.am* (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ մայիսի 6.
5. ↑  "Форум по искусству и инвестициям в искусство - Показать сообщение отдельно - Армянские художники". *forum.artinvestment.ru* (in ռուսերեն). Retrieved 2017 թ․ մայիսի 6.

Աղբյուրներ
----------

* Гевенян Сергей. Мой Тифлис. Эчмиадзин 2002. С. 123-138.
**Ծովակալության արվարձան** (ռուս.՝ Адмиралтейская слободка), նաև` *Ծովային թաղամասեր* (ռուս.՝ Морские кварталы), անվանում, որը նախկինում կիրառվել է Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի ձկնավերամշակող գործարանի ավազոտ ափի տարածքի և այն վայրի վերաբերյալ, որտեղ հատվում էին Նեկրասովի նրբանցքը և Պուշկինի ու Շևչենկոյի փողոցները։

Պատմություն
-----------

1775 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դրությամբ, ըստ վավերագրական աղբյուրների, Տագանրոգ քաղաքում արդեն գործում էր Ծովակալությունը։ Եկատերինա II-ի կառավարման ժամանակ ցամաքալեզվակի տարածքում արդեն գործել է 20 հնոցով դարբնոց։ Հարևանությամբ եղել են փականագործական և լապտերային արհեստանոցներ։

Ծովակալության արվարձանում բնակվում էին ծովայինների կանայք, ձկնորսները, նավաշինական գործարանի բանվորները։ Ծովակալության արվարձանում կառուցվել էին նաև հատուկ մարագներ և այլ շինություններ, որոնք օգտագործվել են պաշարների, թնդանոթային հաստոցների և ճոպանասարքի պահպանման համար։ Զառիթափի վերևում գտնվել են մակույկների արհեստանոցներ, որոնք նախատեսված էին մակույկների և որոշ այլ տեսակի ծովային նավերի պահպանության համար։ Կային հատուկ տարածքներ անտառը պահելու համար։ Գոյություն է ունեցել հատուկ առագաստային արհեստանոց, որտեղ նախատեսված էին մառաններ ծովային սննդամթերքի համար։ Զառիվայրից ձախ կառուցվել էր գլխավոր հրամանատարի տունը, աջ կողմում գտնվում էին նավահանգստային գրասենյակը, փորագրելու արհեստանոցը, հաուպտվախտը և պահակատնակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Адмиралтейская слободка". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Сергей Николаевич Емельянов (2008). "Поговорим о названиях". Retrieved 2017 Ապրիլ 5.
3. ↑  Адмиралтейская слободка//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
**Մյոսվաթն** (նորվ.՝ Møsvatn), Նորվեգիայի իր մեծությամբ 11-րդ լիճը։ Մակերեսը 78,4298 կմ² է։ Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում, մեծ մասը Տելեմարկ ֆյուլքեյի Վինե կոմունայում, իսկ 5,5 կմ²-ը Սունդետու կոմունայում։ Լճի ջրերը գետերի միջոցով հոսում են Տինշյո լիճ։ Մյոսվաթն անվանման ծագումը հայտնի չէ։ Ենթադրվում է, որ այն կապված է Մոնե գետի հետ։

Լիճը ունի ոչ հավասարաչափ եզրագիծ։ Այն նման է 3 հատ մեկնած բաց ձեռքի։ Առավելագույն երկարությունը 40 կմ է։ Մտնում է Հանդարվեգինտա ազգային պարկի մեջ։ Ափի երկայնքով առկա են բազմաթիվ պատմական հուշարձաններ, որոնք վերաբերվում են նախամարդու կենցաղին։ Ափամերձ տարածքներում նաև տեղակայված են Նորվեգիայի մի քանի խոշոր բարձրալեռնային ֆերմաներ։ Հանդիսանում է զբոսաշրջային երթուղիների կարևորագույն հանգույց։ Այն նաև ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների կարևոր անցում է։

Մյոսվաթնի ջրերը հոսում է դեպի Մոնա գետ
1903 թ.-ին նորվեգացի ինժեներ-շինարար Ուլավ Հեգսթադը սկսեց լճի վրա ամբարտակի կառուցումը, որպեսզի այն վերածվի ջրամբարի։ 1904-1906 թթ.-ին արդեն հնարավոր եղավ արհեստական ձևով կարգավորել լճի մակարդակը։

Պատմություն
-----------

1942 թ.-ի նոյեմբերի 19-ին ֆաշիստա-գերմանական արդյունաբերությանը վնաս հասցնելու շրջանակներում անգլիական դիվերսիոն ստորաբաժանումները վայրէջք են կատարել լճի սառցապատ մակերեսին և խափանեցին գերմանացի գիտնականների կողմից միջուկային զենքի պատրաստմանը։

Լճի մոտակայքում են գտնվում թանգարաններ և զբոսաշրջային տեղեկատվական կենտրոններ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լճի պաշտոնական քարտեզը: Կաղապար:Ref-pdf (նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Նորվեգիայի խոշորագույն լճերը. դոկտրինա, 2009թ. ապրիլի 1։". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Flomberegning for Måna ved Rjukan (016.HZ) Archived 2015-04-02 at the Wayback Machine.. Norges vassdrags- og energidirektorat, 2004, vaadatud 31.03.2015.
3. ↑  Store norske leksikon

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Ծովի լուսարձակում**, անհայտ ծագման լուսարձակում, որը նկատվել է 1492 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Քրիստափոր Կոլումբոսի առաջին ճանապարհորդության ժամանակ՝ «Սանտա Մարիա», «Պինտա» և, հնարավոր է, «Նինյա» նավերի անձնակազմի որոշ անդամների կողմից՝ նախքան Գուանահանի կղզի ժամանելը։ Լուսարձակումը հիշատակվել է Քրիստափոր Կոլումբոսի նավամատյանում, իր կենսագրականում, որը գրել է որդին՝ Ֆերդինանդը, Վերագուայի պատկանելիության հարցով դատական գործընթացի նյութերում և այլ աղբյուրներում։

Կոլումբոսը նկարագրել է լույսը որպես «ոչ մեծ մոմ, որն ի հայտ է գալիս խորքից և վեր է բարձրանում․ ինչ-որ պահ թվաց, թե ցամաքի նշան է»։ Լուսարձակման մասին հայտնելու համար արքայի կողմից ստացել է վարձրատրություն։ Որդին՝ Ֆերդինանդը, ևս այն բնութագրել է որպես մոմ, որը բարձրանում է վեր, այնուհետև իջնում ներքև.
։ Լուսարձակումը նկատել են երեկոյան ժամը 22։00-ին։

Լուսարձակման հնարավոր բացատրություններից են դրա արհեստական ծագման (օրինակ, այն կարող էր Գուանահանիում ապրող հնդկացիների հեռվից երևացող ջահերը ինել կամ ինչ-որ լույս ավելի արևմուտք գտնվող կղզուց) և բիոլյումինեսցենցիայի տարբերակները։ Վերջին տարբերակը քննադատության է ենթարկվում՝ լուսարձակման ճշգրիտ նկարագրված լինելու պատճառով)։ Չնայած նրան, որ այդ ջրերում ապրող «Odontosyllis enopla» օղակավոր որդերի էգերը կարճ ժամանակով լույս են արձակում, որը նման է Կոլումբոսի նկարագրածին, ապացուցվել է, որ նրանք լուսարձակում են լիալուսնից հետո միայն մի քանի օր, որը չի համապատասխանում այն պայմաններին, որի ժամանակ Կոլումբոսը տեսել է լուսարձակումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Columbus: The Light of 11 October, 1492". The Islands' Sun. March–April 1990. Արխիվացված է the original 2008 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 24.
2. ↑  "Christopher Columbus, *Journal* (1492)". Swarthmore College. Արխիվացված է the original 2010 թ․ մարտի 24-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 24.
3. ↑  Washington Irving. *The life and voyages of Christopher Columbus: together with the voyages of his companions, Volume 3*, Murray, 1849, p. 369
4. ↑  Christopher Columbus, Sir Clement Robert Markham. *The journal of Christopher Columbus: (during his first voyage, 1492–93)*, Ayer Publishing, 1972, p. 36
5. ↑  Christopher Columbus, Sir Clement Robert Markham. *The journal of Christopher Columbus: (during his first voyage, 1492-93)*, Ayer Publishing, 1972, p. 36
6. ↑  Pickering, Keith A. (1994). *Columbus’s Plana Landfall*. Dio 4:1, 14—23
7. ↑  "The Light of October 11". Columbus Navigation. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 24.
8. ↑  
Crawshay, L.R. (1935). Possible bearing of a luminous syllid on the question of the landfall of Columbus. *Nature* **136:**559—560.
9. ↑  Gaston, Gary R.; Hall, Jennifer (2000). "Lunar periodicity and bioluminescence of swarming Odontsyllis luminosa (Polychaeta:syllidae) in Belize" (PDF). *Gulf and Caribbean Research*. **12**: 47–51. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 5.
10. ↑  Gaston, Gary, and Jennifer Hall (2000). Lunar periodicity and bioluminescence of swarming *Odonotsyllis luminosa* (Polychaeta: syllidae) in Belize. *Gulf and Caribbean Research* **12:**47—51.
Կանադայի զինանշանը՝ A MARI USQUE AD MARE կարգախոսով
**Ծովից ծով** (լատին․՝ A mari usque ad mare), Կանադայի ազգային կարգախոսը։ Այն վերցված է Աստվածաշնչի 71-րդ Սաղմոսից (որոշ աղբյուրներով 72-րդ)։ Ըստ որոշ փորձագետների՝ հաշվի առնելով Կանադայի աշխարհագրական դիրքը, առավել նպատակահարմար է օգտագործել օվկիանոսից օվկիանոս տարբերակը (Ատլանտյան օվկիանոսից մինչև Խաղաղ օվկիանոս)։ Որպես ազգային կարգախոս այն ընտրվել է Ջորջ Մոնրո Գրանտի կողմից։

1872 թվականին՝ Բրիտանական Կոլումբիայի ֆեդերացիային միանալուց որոշ ժամանակ անց, Գրանտը հրատարակում է իր հեղինակային թերթը։ Այն անվանվում է *Օուշեն թու օուշեն*, որը բացեիբաց ցույց էր տալիս որպես գերմայրցամաքային երկիր Կանադայի հավակնությունները։

Նկարագրություն
--------------

Բանաստեղծությունը հնչում է հետևյալ կերպ՝ *Այն տիրապետելու է ծովից մինչև ծով և գետից մինչև աշխարհի վերջերը*։

Ամբողջական թարգմանությունը լատիներեն լեզվով հնչում է այսպես՝ *Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos terrae*: Բանաստեղծության թարգմանությունը անգլերեն լեզվով այսպես է՝ *He shall have dominion also from sea to sea, and from the river unto the ends of the earth*: Այն չէր կարող չնկատվեր, երբ նախկին կանադական գաղութը ստացավ Դոմինիոն Կանադա անվանումը։

Առաջին անգամ կարգախոսը պաշտոնապես կիրառվել է 1906 թվականին՝ Սասկաչևանի սահմանադրական ժողովի ժամանակ։ Այն ընդունվել էր նախարարի օգնական Ջոզեֆ Փոուպի կողմից, որն այն տեղադրում է Կանադայի զինանշանի մեջ։ 1921 թվականին Գեորգ V-ի կողմից այն ընդունվում է որպես պաշտոնական կարգախոս։

Զինվորական Ու. Գ. Գուոթնիկը առաջարկեց մեկ այլ կարգախոս, սակայն ի վերջո պետության և Կանադայի ժողովրդի կողմից ընտրվեց *A Mari Usque Ad Mare* կարգախոսը։

Բանաստեղծության այլ տարբերակներ
-------------------------------

Թարգմանությունը «Psalmus 72 (71)»:

*Et dominabitur a mari usque ad mare*
*et a Flumine usque ad terminos orbis terrarum.*

Տես նաև
-------

* Կանադայի զինանշան
* Թխկու տերևՎիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Ծովից ծով (Կանադա)**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Lamb, W. Kaye. "A Mari usque ad Mare". *The Canadian Encyclopedia*. Historica Foundation of Canada. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Retrieved 2008 թ․ նոյեմբերի 21.
2. ↑  "Ceremonial and Canadian Symbols Promotion - The arms of Canada (page 2)". Canadian Heritage. 2008 թ․ հունիսի 23. Retrieved 2008 թ․ նոյեմբերի 21.
3. ↑  "Canadian Heritage: First "Canadian flags"". Canadian Heritage. Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2009 թ․ հունիսի 26.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կանադական |

 |
**Կաասի գործ**, Ֆրանսիայում տեղի ունեցած երկարատև միջադեպ։ Ամեն ինչ սկսվել է 1992 թվականի ապրիլի 5-ին, երբ Սիլվան Կաաս անունով մի երիտասարդ կին սպանվել էր իր տանը, մինչդեռ նրա ամուսինն ու նրանց չորս երեխաները բացակայում էին։

Դատական սխալ
------------

Սիլվիան Կաասը սպանվել է իր տանը, որը գտնվում է Անվիլ-Ամբուրվիլում (Ծովամերձ Սեն), 1992 թվականի ապրիլի 5-ին։ Նա սպանվել է իր սեփական զենքից՝ վինչեստերից։ Այդ ժամանակ Անդրե Կաասը երեխաների հետ գնացել էր Ռուանի կինոթատրոն։ Վերադառնալուց հետո նրանք հայտնաբերել են, որ իրենց տանը սպանություն է տեղի ունեցել։ Սիլվիանի դիակը պառկած է եղել իրենց տան երկրորդ հարկում՝ պարանոցի շուրջ հեռախոսային լարով։

Հետագայում նրա ամուսինը՝ Անդրե Կաասը (ծնված 1951 թվականի նոյեմբերի 20-ին Մարոկկոյում) ձերբակալվել և մեղադրվել է իր կնոջ սպանության մեջ։ Ձերբակալման պահին նա հարուստ գործարար էր՝ սկանդալային անձնական կյանքով։ Նա բազմաթիվ սիրուհիներ է ունեցել, նրա կինը նույնպես դավաճանել է նրան, ամուսինները սվինգեր են եղել։

Մի քանի տարի անց նա ազատ է արձակվել բանտից, իսկ 2004 թվականի մարտի 26-ին նրա վրայից հանվել են բոլոր մեղադրանքները։ Կաասը 173 000 եվրո է ստացել որպես փոխհատուցում։ Սիլվան Կաասի իրական մարդասպանը չի հայտնաբերվել։ «Կաասի գործ» թեմայով մի քանի գիրք է գրվել և նկարահանվել են մի շարք վավերագրական ֆիլմեր։

Տես նաև
-------

* Թոմաշ Կոմենդի գործ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "ANDRE KAAS".
2. ↑  Depuis 1992, Rouen s'interroge sur un meurtre(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Incarcéré trois ans avant d'être innocenté, André Kaas reçoit 173.000 euros d'indemnité". Արխիվացված է the original 2020 թ․ նոյեմբերի 1-ին. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* André Kaas veut retrouver le meurtrier de sa femme

Գրականություն
-------------

* André Kaas, *Pas de pitié pour les innocents : Les terribles conséquences d'une erreur judiciaire*, Michel Lafon, 2005 978-2-7499-0372-9
* Nathalie Kaas, *Mais tout va très bien*, Calmann-Lévy, 1999 978-2-7021-2947-0
**Խարկ** (պարս.՝ جزیره خارگ) — իրանական կղզի, Պարսից ծոց։ Այն գտնվում է Իրանի ափերից 25 կիլոմետր հեռավորության վրա և Բուշեհր քաղաքից 57 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Այն պատկանում է Բուշեր նահանգին։ Կղզու վրա է գտնվում համանուն օդանավակայանը և քաղաքը։

Տնտեսություն
------------

Խարկ կղզում է գտնվում իրանական նավթի և նավթամթերքի արտահանման ավելի քան 90 տոկոսը։ 1980-1988 թվականների իրանա-իրաքյան պատերազմի ժամանակ այն խիստ տուժել է, երբ պարբերաբար ռմբակոծվում էր իրաքյան ավիացիայի կողմից։ Այն կառավարվում է իրանական "Iranian Oil Terminals Company" պետական ընկերության կողմից, որը հանդիսանում է ազգային նավթային ձեռնարկությունը՝ "National Iranian Oil Company" (NIOC)։

Հնագիտական գտածոներ
-------------------

Սասանյան շրջանում կղզում գտնվել են զրադաշտական և նեստրոյական ժամանակաշրջանի տաճարներ ու վանքեր ՝ եկեղեցու հետ միասին, վանքի պատերը ժամանակին զարդարված են եղել Քերմանշախում գտնվող տակի-Բուստան ոճի դեկորատիվ գաջով։

2007 թվականին կղզու վրա Աքեմենյան գրություններ են բացվել։ Հաջորդ տարի գրությունը լրջորեն վնասվել էր վանդալների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Иран. Справочная карта (масштаб 1:2 500 000). — ГУКГ, 1986
2. ↑  "Агентство нефтегазовой информации". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 7-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 18.
3. ↑  "National Iranian Oil Company-NIOC". Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 19-ին. Retrieved 2012 թ․ սեպտեմբերի 24. (անգլ.)
4. ↑  THE CHRISTIAN MONASTERY ON THE ISLAND OF KHARG (անգլ.)
5. ↑  Khark island’s Achaemenid inscription seriously damaged Archived 2012-04-28 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |

 |
**Մորիս (Արա) Տեր-Մարգարյան** (ֆր.՝ Maurice Der Markarian, 1928, Փարիզ), ֆրանսահայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Մորիս Տեր-Մարգարյանը ծնվել է Փարիզում։ 1943-1946 թթ. մասնագիտացել է լուսանկարչության մեջ, 1947-1949 թթ. սովորել է Փարիզի գեղեցիկ արվեստների դպրոցում։ Ակտիվ գործունեություն է ծավալել Փարիզի ներգաղթի կոմիտեում, Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ ծնողների հետ պատրաստվել մեկնելու Հայաստան, սակայն հիվանդության պատճառով չի կարողացել։ 1950 թվականին ընտանիքը թողել է Փարիզը և հաստատվել Լիոնի մոտ՝ Կոնդրիոյում։

Ցուցադրվել է 1955 թվականից՝ Փարիզի Ժամանակակից արվեստի թանգարանի երիտասարդ նկարիչների սալոնում։ Տեր-Մարգարյանի արվեստը (դիմանկար, բնանկար, նատյուրմորտ ) ռեալիստական է՝ արտահայտիչ վրձներագներով. մարմնամասերի ձևափոխումները միտված են հասնելու առավել արտահայտչականության և հուզականության։ Տեր-Մարգարյանը 15 փորագրություններ է արել Ռ. Դերուգիյի «Ծաղրածուներ» գրքի համար (1974 թ.), նկարազարդել Բ. Կլավելի «Ռոնի ծովահենները» (1975 թ.) երկը։ Նկարչի ստեղծագործության հերոսը կյանքի հորձանուտ նետված հոգեխռով մարդն է։ Իր պատկերների համար Տեր-Մարգարյանը հաճախ որպես բնորդ է ընտրել ծնողներին, որոնց դեմքերին դրոշմված է անլուր տառապանքի կնիքը։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Վալանսում (1968 թ.), Նիսում (1969 թ.), Լիոնում (1970 թ.), Վիեննայում (1971 թ.), Փարիզում (1956, 1972, 1973, 1976 թթ.):

Մրցանակներ
----------

* Բանյո քաղաքի մրցանակ, 1969 թ.
* Փարիզի ֆրանսիացի նկարիչների սալոնի դափնեկիր, 1971 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007։
2. ↑  «Ծաղրածուներ» ալբոմի թերթերից
3. ↑  "[[Շահեն Խաչատրյան]], Ֆրանսահայ կերպարվեստ, Երևան, Անահիտ, 1991, էջ 109" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2018 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Կազանի ձիարշավարան** (թաթ.՝ «Казан» ат спорты комплексы, **«Կազանի» միջազգային ձիասպորտային համալիր»**), Ռուսաստանի ամենամեծ և Եվրոպայում ամենախոշոր ձիարշավարաններից մեկը։ Թույլ է տալիս իրականացնել ինչպես թռիչքներ, այնպես էլ վազք։ Գտնվում է Կազանի Սովետսկի թաղամասում, Կամալևի պողոտայում, «Կազան-21-րդ դար» բնակելի համալիրի և «Լազուր երկինք» երկնաքերի հարևանությամբ։ Համալիրի ընդհանուր տարածքը 89,4 հեկտար է։

Պատմություն
-----------

Կազանի ձիարշավարանի պատմությունը սկսվում է 1868 թվականից, երբ Կաբանի լճի վրա սկսեցին անցկացնել վարգաձիերի կանոնավոր վազք։ Լճի և ներկայիս Պավլյուխին փողոցների միջև ընկած տարածքում ձևավորվել է ձիասպորտի համալիր։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հիմնվել է հանրապետության թաթարական պետական ձիաբուծական գործարանը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում ձիասպորտը հայտնի էր մինչև 1980-ական թվականներ։ 1990-ական թվականների կեսերին այս մարզաձևի հանդեպ հետաքրքրությունը վերականգնվեց։ 1995 թվականին տեղի ունեցավ նոր ձիարշավարանի բացում հին շենքի փոխարեն, վերանորոգվեցին ախոռները և տրիբունաները, ընդունվեց Թաթարստանում ձիաբուծության և ձիասպորտի զարգացման ծրագիր։ 2005 թվականին Կազանի Հազարամյակին ընդառաջ հին օդանավակայանի տարածքում բացվեց ժամանակակից ձիարշավարան։ Նախկին ձիարշավարանի տարածքը օգտագործվեց բնակելի տարածքի զարգացման համար։ Ձիարշավարանում կազմակերպվում են Ռուսաստանի և Թաթարստանի նախագահների մրցանակների և այլ մրցույթների բաց մրցավազքեր։

Տեխնիկական պարամետրեր
---------------------

Համալիրը բաղկացած է վեց գոտիներից` սպորտային ցուցադրության, մարզական, տնտեսական, զբոսայգու, զվարճանքի, ինչպես նաև ձիարշավարանի դաշտ։

* Մրցավազքի տարածությունը՝ 1 800 մետր, վազքի՝ 1 600: Մրցատարածք՝ 15 000 մ²
* Տրիբունաների ընդհանուր տարողություն՝ 6 000 հանդիսատես (փակ տրիբունա 4000 հանդիսատեսի, բաց՝ 2000 հանդիսատեսի համար)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Наш ипподром". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 22.
2. ↑  "История". Արխիվացված է the original 2017 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 22.
3. ↑  Казанский ипподром - Афиша на KAZAN.WS
4. ↑  ЖК «Золотая подкова»
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յոլ (այլ կիրառումներ)

**Յոլ**  (ռուս.՝ Ёль ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լոկչիմ գետի ձախ ափից 119 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000018020
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001802
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության։ Յոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 17.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
Նամեյսի արծաթե մատանի
Նամեյսի մատանին՝ լատվիական մետաղադրամի դարձերեսին
**Նամեյսի մատանի** (լատիշ․՝ **Nameja gredzens**), լատվիական ավանդական մատանի, որն արտացոլում է լատվիական անկախությունը, բարեկամությունը, հավատարմությունը և խորհրդանշում է լատվիական հին երկրամասերի՝ Կուրզեմեի, Լատգալիայի ու Վիձեմեի միությունն ու միասնությունը։

Մատանու ձևավորումը և նրան առնչվող ավանդություններն ու սովորություններն սկիզբ են առել հին Լատգալեում, որը Լատվիայի արևելյան պատմական երկրամասն է։ Ուսումնասիրությունները հանգեցրել են այն եզրակացության, որ այդ մատանին առաջին անգամ պատրաստվել է 12-րդ դարում։

Նամեյսի մատանին լայն տարածում գտած խորհրդանիշ է լատվիական մշակույթում։ 1928 թվականին Ալեքսանդր Գրինսը մի վեպ է գրել «*Nameja gredzens*» («*Նամեյսի մատանին*») խորագրով, որը ժողովրդականացրել է մատանին ու դրա խորհրդանշական էությունը։ 2018 թվականին կինոռեժիսոր Այգարս Գրաուբան նկարահանել է «*Հեթանոս արքան*» կինոնկարը (լատիշ․՝ *Nameja gredzens*), որտեղ արտացոլված է մատանու հետ կապված լեգենդի այլընտրանքային տարբերակը։

Նամեյսի մատանին իր ձևավորման և առասպելաբանական նշանակության շնորհիվ կենտրոնական տեղ է գրավել լատվիական ոսկերչության մեջ։

20-րդ դարում ոչ միայն Լատվիայում, այլև Բալթյան ուրիշ երկրներում բուռն հետաքրքրություն է առաջացել Նամեյսի մատանու նկատմամբ՝ թե՛ որպես ոսկերչական առարկայի և թե՛ որպես լատվիական ինքնության խորհրդանիշի։ Այն սովորաբար տղամարդիկ են կրում, բայց մեր օրերում սկսել են նաև կանայք կրել։ Մատանին մեծ մասամբ արծաթից է պատրաստվում, թեև հանդիպում են նաև ոսկուց կամ բրոնզից պատրաստվածներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  R, Gunta (2014). "Nameja gredzens – latviešu pazīšanās zīme" (in լատվիերեն). Retrieved 2018 թ․ մայիսի 9.
2. ↑  "Nameja Ring - EAT RIGA - HOME". *Making of Namejs ring* (in ամերիկյան անգլերեն). 2014 թ․ դեկտեմբերի 8. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 8-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 9.
3. 1 2  "The Namejs Ring". *sudrabanams.lv* (in անգլերեն). 2015. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 9.
4. 1 2  Bundza, Maria (2014). "Reflections on AABS conference" (PDF).
5. ↑   *Nedēļa līdz filmas "Nameja gredzens" pirmizrādei*, արխիվացված  օրիգինալից 2018-07-08-ին, վերցված է 2018-05-09
6. ↑   |title=Ethnographic jewelry in the Baltic States |last=Paukskens |first=Kristina |date=19 November 2008 |newspaper=The Baltic Times |language=en |access-date=2018-05-09}}
7. ↑  "Coins - Namejs Ring". Bank of Latvia. Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 9.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nameja gredzena izkalšana
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յոլ (այլ կիրառումներ)

**Յոլ**  (ռուս.՝ Ёль ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լեմյու գետի աջ ափից 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 42 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000016583
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001658
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության։ Յոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 17.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Կապիկների հուշարձան,** քանդակագործական հուշարձան՝ նվիրված կապիկներին փորձարարական բժշկությանն իրենց մատուցած ծառայությունների համար։

Գտնվելու վայր
-------------

Հուշարձանը գտնվում է Աբխազիայիմայրաքաղաք Սուխումում՝ Տրապեցիա լեռան վրա՝ Աբխազիայի Գիտությունների ակադեմիայիփորձարարական ախտաբանության և թերապիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի տարածքում։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Տեղադրվել է Աբխազիայի Նախարարների խորհրդի որոշմամբ Աբխազիայի կապիկների բուծարանի 50-ամյա հոբելյանի առթիվ, երբ ՓԱԹԳՀԻ-ն պարգևատրվեց Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի շքանշանով՝ մարդուց շնորհակալություն կապիկին պոլիոմիելիտի, դեղին տենդի, բծավոր տիֆի, մալարիայի, տուբերկուլյոզի և շատ այլ հիվանդությունների դեմ մարդու հաղթանակի համար։ Կապիկի հուշարձանը ձուլվեց Միշիշչիում։ Կշռում է 1,5 տոննա

Հուշարձանը վնասվել էր Վրաց-աբխազական պատերազմի (1992-1993) վրացի զինվորների կողմից, որոնք հրացաններից կրակում էին հուշարձանի վրա։ Փամփուշտների հետքերը տեսանելի են մինչև օրս։

Նկարագրություն
--------------

Ուշագրավն այն է, որ պատվանդանի վրա հայտնվել է ոչ թե կապիկ, այլ բուծարանի պահապան,համադրիլների իմաստուն առաջնորդ Մուրրեյի քանդակը։ Նա պատկերված է նստած պատվանդանի վրա, որի վրա փորագրված են մարդկային այն հիվանդությունների անունները, որոնք ուսումնասիրված և հաղթահարված են շնորհիվ կապիկների վրա փորձերի։

Գրականություն
-------------

* Заянчковский И. Ф. Памятники животным. — Киев, 1983. — С. 100—104

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Памятники «младшим братьям»". Тёплый Стан. Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 16-ին. Retrieved 2012 թ․ մարտի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Միքայել Քերոբյան** (ապրիլի 27, 1959(1959-04-27), Հարթֆորդ), հայկական ծագմամբ ամերիկացի քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ԱՄՆ-ի Կոնեկտիկուտ նահանգի Հարթֆորդ քաղաքում 1959 թվականին։ Հայրը հայ է (ԱՄՆ է գաղթել 1920 թվականին Ադանայից, Տարսոնից), մայրը շոտլանդուհի է։ 1978 թվականին ընդունվել է Պենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1986-1996 թվականներին տեղափոխվել է Նյու Յորքի Հադսոն Վալլեյի շրջան, աշխատել Տալիքս քանդակագործական հիմնադրամում։ Հիմնադրել է «Քերոբյան քանդակ» ընկերությունը։

Քանդակագործների ազգային միության անդամ է և Հադսոն Վալլեյի արվեստի ասոցիացիայի քանդակագործության ճյուղի նախագահը։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Քերոբյանի ստեղծագործությունները գտնվում են տարբեր մասնավոր հավաքածուներում։ Հադսոն Վալլեյի Արվեստի ասոցիացիայի կողմից արժանացել է ոսկե մեդալի։ Ստեղծել է դիմաքանդակներ, ֆիգուրատիվ պատկերներ, պատմական կոթողներ, անատոմիական քանդակներ։ Նրա ֆիգուրների, կենդանիների քանդակները համակցված են շարժման, չափի և ձևի տարրերի միասնությամբ։ Ցուցահանդեսներ է ունեցել Նյու Յորքում, Մասաչուսեթսում, Սփրինգֆիլդում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Միքայել Քերոբյան, ստեղծագործություններ". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Լուսանկարներ ցուցահանդեսից". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 11-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միքայել Քերոբյանի կայքը
**Յոդի պենտօքսիդը** քիմիական միացություն է՝ I2O5 քիմիական բանաձևով. Այս յոդի օքսիդը յոդական թթվի անհիդրիդն է, և յոդի միակ կայուն օքսիդն է։ Ստացվում է յոդական թթվի դեհիդրատացումից՝ 200 °C ջերմաստիճանում՝ չոր օդի հոսքի պայմաններում։

2HIO3 → I2O5 + H2O

Կառուցվածք
----------

I2O5 ունի անկյունաձև կառուցվածք՝ 139.2° I-O-I ֆրագմենտով։ Մոլեկուլը չունի սիմետրիայի հարթություն հետևաբար նրա սիմետրիա էլեմենտը C2v չէ։ Ծայրային I-O կապերի երկարությունը 1.80 Å է և կամրջային I-O կապերի երկարությունը՝ 1.95 Å.

Ստացում
-------

* Քլորի (VII) օքսիդով յոդի օքսիդացմամբ։

{\displaystyle {\mathsf {7I\_{2}+5Cl\_{2}O\_{7}\ {\xrightarrow {}}\ 7I\_{2}O\_{5}+5Cl\_{2}}}}
* Յոդական թթվի դեհիդրատացմամբ։

{\displaystyle {\mathsf {2HIO\_{3}\ {\xrightarrow {240-250^{o}C}}\ I\_{2}O\_{5}+H\_{2}O}}}
* Յոդի (V) ֆտորիդի և սիլիցիումի (IV) օքսիդի փոխազդեցությամբ։

{\displaystyle {\mathsf {4IF\_{5}+5SiO\_{2}\ {\xrightarrow {150-175^{o}C}}\ 4I\_{2}O\_{5}+5SiF\_{4}}}}

Ֆիզիկական հատկություններ
------------------------

Յոդի պենտօքսիդը առաջացնում է անգույն (սպիտակ) բյուրեղներ, որոնք լույսի տակ քայքայման հետևանքով մգանում են։

Լավ լուծվում է ջրում և հեղուկ ֆտորաջրածնում, քիչ լուծելի է էթանոլում և գործնականում անլուծելի է բացարձակ էթանոլում, դիէթիլ եթերում, ծծմբածխածնում, քլորոֆորմում։

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

* Լույսի տակ քայքայվում է՝

{\displaystyle {\mathsf {2I\_{2}O\_{5}\ {\xrightarrow {300^{o}C}}\ 2I\_{2}+5O\_{2}}}}
* Փոխազդում է ջրի հետ՝

{\displaystyle {\mathsf {I\_{2}O\_{5}+H\_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ 2HIO\_{3}}}}
* փոխազդում է անջուր ծծմբական թթվի հետ։

{\displaystyle {\mathsf {I\_{2}O\_{5}+H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {}}\ 2(IO\_{2}^{+})HSO\_{4}+H\_{2}O}}}
* Ալկալիների հետ առաջացնում է յոդատներ։

{\displaystyle {\mathsf {I\_{2}O\_{5}+2NaOH\ {\xrightarrow {}}\ 2NaIO\_{3}+H\_{2}O}}}
* Հեղուկ ֆտորաջրածնում հնարավոր է փոխազդեցությունը ֆտորի հետ։

{\displaystyle {\mathsf {2I\_{2}O\_{5}+2F\_{2}\ {\xrightarrow {0^{o}C}}\ 2IO\_{2}F+O\_{2}}}}
* Հանդիսանում է ուժեղ օքսիդիչ։

Ածխածնի մոնօքսիդի հետ ռեակցիան կարող է օգտագործվել գազային նմուշներում CO պարունակության հետազոտման համար։

{\displaystyle {\mathsf {I\_{2}O\_{5}+5CO\ {\xrightarrow {}}\ I\_{2}+5CO\_{2}}}}
{\displaystyle {\mathsf {I\_{2}O\_{5}+10HCl+2KCl\ {\xrightarrow {}}\ 2K[ICl\_{4}]+2Cl\_{2}\uparrow +5H\_{2}O}}}

Գրականություն
-------------

* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5
* *Лидин Р.А. и др.* Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Iodine pentoxide
2. ↑  Selte, K.; Kjekshus, A. (1970). "Iodine Oxides: Part III. The Crystal Structure of I2O5" (PDF). *Acta Chemica Scandinavica*. **24** (6): 1912–1924. doi:10.3891/acta.chem.scand.24-1912. Արխիվացված է the original (pdf) 2013 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 26. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
**Մովսեսի կամուրջ** (հոլ.՝ Mozesbrug), Նիդերլանդների Բերխեն օպ Զոմ համայնքում գտնվող Ֆորտ դե Ռուվեր բաստիոնի խրամը հատող «սուզված» հետիոտն 
կամուրջ է։

Պատմություն
-----------

17-րդ դարում Արևմտյան Բրաբանտում Իսպանիայի և Ֆրանսիայի հարձակումներից պաշտպանվելու համար կառուցվել են մի շարք ամրոցներ և խրամներ։ Նրանցից մեկի՝ Ֆորտ դե Ռուվերի խրամի խորությունը այնքան էր, որ հետևակը չկարողանար անցնել, և այնքան ծանծաղ էր, որ նավարկելի չլիներ։ Նապոլեոնյան պատերազմներից հետո ամրոցը լքվել է։ Մինչև 2010 թվականի վերականգնումը խրամում ջուր չի եղել, իսկ ափերը ծառերով են պատվել։

Վերականգնում
------------

Ֆորտ դե Ռուվերի պաշտպանության և վերականգնման համար ստեղծվել է «Ֆորտ դե Ռուվերի բարեկամներ» հիմնադրամը։ Նրա պատվերով RO & AD Architecten ճարտարապետական գրասենյակի ճարտարապետներ Էո Կոստերը և Ադ Կիլը 2010 թվականին նախագծել են այմպիսի կամուրջ, որը չէր խաթարի ամրոցի խրամի անմատչելիության պատրանքը։ Քանի որ, կամուրջը կիսաընկղմված է ջրում և հեռվից նայողին չի երևում, դիտողի մոտ պատրանք է ստեղծվում, որ մարդիկ անցնում են ջրի միջով։ Նմանեցնելով Աստվածաշնչի Մովսեսի Կարմիր ծովն անցնելուն, կամուրջն անվանել են «Մովսեսի կամուրջ»։

Կամուրջի կազմությունն ու նյութերը
---------------------------------

Կամուրջը պատրաստված է սաղարթավոր ծառի Accoya ապրանքանիշի փայտից, որը սովորաբար օգտագործվում է նավերի տախտակամածների համար և մշակված է հատուկ հակասնկային նյութով։ Անջրաթափանցիկության համար, արտաքինից պատված է նրբաթիթեղով։ Ջուրը երբեք չի բարձրանում և լցվում կամրջից ներս, քանի որ նրա մշտական մակարդակը ապահովում են խրամի երկու ծայրերում գտնվող ամբարտակները։ Տեղումների ժամանակ կամրջի մեջ լցված ջուրը դուրս է մղվում այնտեղ տեղադրված պոմպի միջոցով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Moses Bridge
2. ↑  Sunken Pedestrian Bridge in the Netherlands Parts Moat Waters Like Moses!
3. 1 2 3  Sunken Moses Bridge in Netherlands gives you walking across water effect(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Fort de Roovere @ Starforts.com". *www.starforts.com*. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 3.
5. ↑  "Moses Bridge / RO&AD Architecten". *ArchDaily* (in ամերիկյան անգլերեն). 2019 թ․ հուլիսի 4. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 3.
6. ↑  "Sunken Pedestrian Bridge in the Netherlands Parts Moat Waters Like Moses!". Inhabitat. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 18.
7. ↑  "'Invisible' bridge UNDER moat waterline of 17th century fortress, built by Dutch engineers". *Daily Mail Online*. 2011 թ․ նոյեմբերի 16. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 7.
8. ↑  "The Moses Bridge – a Place Where Water Divides, The Netherlands". Արխիվացված է the original 2013 թ․ օգոստոսի 19-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  Holy Moses! Miraculous 'bridge' parts the water at top tourist attraction

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մովսեսի կամուրջ** կատեգորիայում։ |