**Համակարգչային թանգարան**(անգլ.՝ The Computer Museum, Boston), թանգարան Բոստոն քաղաքում, Մասաչուսեթս։ Թանգարանը բացվել է 1979 թվականին և գործել է երեք տարբեր վայրերում մինչև 1999 թվականը։ Երբեմն այն կոչում էին Բոստոնի համակարգչային թանգարան։ Երբ թանգարանը փակվեց 2000 թվականին, նրա հավաքածուի մեծ մասը ուղարկվեց Կալիֆոռնիայի համակարգչային պատմության թանգարան։

Պատմություն
-----------

Թվային սարքավորումների կորպորացիայի թանգարանային նախագիծը սկսվել է 1975 թվականին՝ Մասաչուսեթսի Մեյնարդ քաղաքի գլխավոր DEC 12 շենքի նախասրահի վերասարքավորված հիշողության սխեմաների և սարքավորումների ցուցադրմամբ։ 1979 թվականի սեպտեմբերին թվային սարքավորումների կորպորացիայի աջակցությամբ, Գորդոնը և Գվին Բելը Մասաչուսեթս նահանգի Մարբորո քաղաքում գտնվող նախկին RCA շենքում հիմնադրեցին թվային համակարգիչների թանգարան։ Չնայած այն հանգամանքին, որ թանգարանը լիովին ֆինանսավորվել է DEC -ի կողմից և տեղակայված է եղել կորպորատիվ շենքում, իր գործունեության սկզբից ի վեր եղել է էկումենիկ՝ ընդհանուր արդյունաբերական, միջազգային պահպանման առաքելությամբ։

1982-ի գարնանը թանգարանը ստացավ շահույթ չհետապնդող բարեգործական հիմնադրամի կարգավիճակ հարկային ծառայության կողմից։ 1983-ի աշնանը Համակարգչային թանգարանը, որը «Թվային» -ը հանեց իր անվանումից, որոշեց տեղափոխվել Բոստոնի կենտրոնում գտնվող Ուարֆ թանգարան՝ Բոստոնի մանկական թանգարանի հետ կիսելով նորացված բրդի պահեստ։ Օլիվեր Ստրիմպելը, որը եկել էր Լոնդոնի Գիտության թանգարանից, նշանակվեց համակարգչային գրաֆիկայի և պատկերների մշակման խոշոր ցուցահանդես կազմակերպելու պատասխանատու, ով հետագայում նշանակվեց գործադիր տնօրեն 1990 թվականին։

Բոստոնի կենտրոնը ՝ Համակարգչային թանգարանի վերելակից:
1984 թ. նոյեմբերի 13-ին թանգարանը պաշտոնապես վերաբացվեց հանրության առջև իր 53,000 քառակուսի կիլոմետր տարածքով։ Ցուցանմուշների նախնական հավաքածուն ներառում էր Վիրլվինդ պիոներական համակարգիչը, Սեյջ համակարգչային սրահը, Սեյմուր Կրեյի կողմից կառուցված համակարգիչների էվոլյուցիոն շարքը և հաշվողական տեխնիկայի զարգացման 20-ամյա ժամանակացույցը, որը ներառում էր Գորդոն Բելլի կողմից հավաքված բազմաթիվ արտեֆակտներ։ Թեև թանգարանի էներգիաների և ֆինանսավորումների մեծ մասն ուղղված էր աճող ցուցահանդեսներին և կրթական ծրագրերին, միևնույն է պատմական հավաքածուների համար մատչելի ռեսուրսները մնացին անփոփոխ։

Չնայած որ շարունակվում էր արտեֆակտների ակտիվ հավաքածուն, հավաքածուների հարմարության պահպանման և ուսումնական տարածքի պակաս կար։ Ավելին, ԱՄՆ համակարգչային արդյունաբերության աննկարագրելի տեղաշարժը դեպի Բոստոնից արևմտյան ափ, թանգարանի Բոստոնում գտնվելու վայրը դարձրեց խոչընդոտ՝ արդյունաբերության աջակցման տեսանկյունից։ 1996 թվականին համակարգչային թանգարանի տնօրենների խորհրդի մի խումբ անդամներ Սիլիկոնյան հովտում ստեղծեցին թանգարանի բաժանմունք, որը զբաղվում էր բացառապես հաշվողական տեխնիկայի պատմության հավաքմամբ և պահպանմամբ։ Սկզբում այն կոչվել է «Համակարգչային Թանգարանի Պատմության Կենտրոն» և տեղակայվել է Կալիֆորնիայի Մոֆեթ Ֆիլդ քաղաքի թիվ մեկ անգերի մոտ գտնվող պահեստային շենքում։ 2001 թվականին այն անվանափոխվել է Համակարգչային պատմության թանգարան և ձեռք բերել իր սեփական շենքը Կալիֆորնիայի Մաունթին Վյու քաղաքում, 2002 թվականին։

1999 թվականին թանգարանը միավորվել է Բոստոնի գիտության թանգարանի հետ։ Երբ 2000 թվականին թանգարանը փակվեց որպես անկախ հաստատություն, մի քանի ցուցանմուշներ տեղափոխվեցին Գիտության թանգարան ՝ հետագայում ցուցադրվելու համար։ Պատմական արտեֆակտների հավաքածուն ուղարկվել է Համակարգչային պատմության թանգարան, որը դարձել է թանգարանի հավաքածուի հիմքը։

Գորդոն Բելլը համախմբեց թանգարանի համակարգչային փաստաթղթերի և տեսագրությունների հսկայական արխիվը, որոնք ներկայումս պահվում են Համակարգչային պատմության թանգարանում։ Արխիվային բաժինները ներառում են՝ ցուցանմուշներ, հատակագծերով և տարբեր նախագծերով փաստաթղթեր, պիոներ դասախոսությունների շարքի տեսանյութեր, պաստառներ, թանգարանային հաշվետվություններ, տարեկան ընդհանուր հաշվետվություններ և մարկետինգային նյութեր, ինչպիսիք են բրոշյուրները, ուղեցույցները, թռուցիկները, մամուլի հաղորդագրությունները և խանութների կատալոգները։ «Ֆայլեր» բաժինը պարունակում է ընդհանուր փաստաթղթեր թանգարանի հիմնադրման և գործունեության մասին ինտերնետ արխիվից, համակարգչային պատմության թանգարանից, Գորդոն Բելից և Գվեն Բելից, ինչպես նաև Գարդներ Հենդրիից։

### Կառավարում

Համակարգչային թանգարանը կառավարվում է տնօրենների խորհրդի կողմից, ովքեր լիազորություն ունեն նշանակել գործադիր տնօրեն և տնօրենների խորհրդի տարբեր հանձնաժողովներ՝ տարբեր ոլորտներին հետևելու համար, ինչպիսիք են հավաքածուները, ցուցանմուշները, կրթությունը և զարգացումը, միջոցառումների վերահսկողությունը։ Տնօրենների խորհրդի նախագահներ են նշանակվել՝ Քեննեթ Հ. Օլսենը (1982-1984), Ջոն Ուիլյամ Պոդուսկա-Ավագը (1984-1988), Գարդներ Կ.Հենդրին (1988-1993), Չարլզ Ա. Զրակետը (1993-1997) և Լոուրենս Վեբերը (1997-2000)։

Հավաքածուներ
------------

Univac I կառավարման կայան
Թանգարանային հավաքածուները սկսվել են Գորդոնի և Գվեն Բելլի հավաքածուներից, որոնք ակտիվորեն հավաքվել են 1970-ականներից։ Ձեռնարկությունների հավաքագրման կառուցվածքն ու կարգապահությունը կարգի բերելու համար մշակվեց ձեռքբերման քաղաքականություն, որում հաշվարկային նյութերը դասակարգվում էին ըստ պրոցեսորների, հիշողության և անջատիչների կատեգորիաների, որոնք հայտնի են որպես PMS դասակարգում։ Փոխարկիչի կատեգորիան նույնպես ավելացվել է ծածկելու մուտքային / ելքային սարքերը։

Թանգարանն իր պատմության ընթացքում ակտիվորեն հավաքել է արտեֆակտներ, թեև ժամանակի ընթացքում ընտրության չափանիշները գնալով ավելի ընտրողական դարձան հավաքագրման չափանիշների և պահպանման խիստ սահմանափակ տարածության պատճառով։ Ձեռք բերված արտեֆակտները չափվում էին մեկ չիպից մինչև մեկ հիմնական համակարգչի մի քանի բաղադրիչներ։ Բացի արտեֆակտներից, թանգարանը հավաքել է նաև նկարներ, կինոներ և տեսանյութեր։

Հատկանշական առաջին ձեռքբերումներն ընդգրկում էին Վիրլվինդ 1, Յունիվաք 1, TX-0, Բրոութսից պրոցեսորներ ILLIAC IV, IBM 7030 «Սթրեչ», ՆԱՍԱ Ապոլլո նավիգացիոն համակարգիչ նախատիպը, CDC 6600, CRAY-1, PDP-1, PDP-8, Քոլոսսուս ճախարակ և Ferranti Atlas-Ֆերրանտի Ատլասի բաղադրիչներն ու Մանչեստեր Ման Մարկ I- ը։ 1984 թվականի հունիսին արտեֆակտների և ֆիլմերի հավաքածուն ուներ 900 կատալոգացված իրեր։

Noteworthy early acquisitions included parts of Whirlwind 1, UNIVAC 1, the TX-0, a CPU from the Burroughs ILLIAC IV, IBM 7030 "Stretch", NASA Apollo Guidance Computer Prototype, a CDC 6600, a CRAY-1, PDP-1, PDP-8, EDSAC Storage Tube, Colossus pulley, and components of the Ferranti Atlas, and the Manchester Mark I.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Backgrounder". *Computerhistory.org*. Computer History Museum. Retrieved 2012 թ․ մարտի 8.
2. ↑  Bell, Gordon (2011 թ․ ապրիլի 4). "Out of a Closet: The Early Years of The Computer [x]\* Museum" (PDF). Microsoft Corporation. Retrieved 2011 թ․ մարտի 8.
3. ↑  "The Computer Museum Reports". November 2013.
4. ↑  "The Computer Museum Marketing". November 2013.
5. ↑  "Computer Museum Files". November 2013.
6. ↑  "The Computer Museum archive". 2013.
7. ↑  Bell, Gordon; Siewiorek, Daniel P. (2011). "The BookComputer Structures: Thoughts After 40 Years" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2012 թ․ մայիսի 4-ին. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 18.
8. ↑  Siewiorek, Daniel P.; Bell, C. Gordon; Newell, Allen (1981). *Computer Structures: Readings and Examples* (2nd ed.). McGraw-Hill College. ISBN 0-07-057302-6.
9. ↑  The Computer Museum Report, Fall 1983.
10. ↑  "Computer Museum Video". November 2013.
11. 1 2  Digital Computer Museum Report 1982.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
	+ The Computer Museum, Boston (tcm.org) at the Wayback Machine (archive index)
* Computer History Museum
* The Computer Museum Archive