| **՞**Նապաստակներ |
| --- |
| (*Lepus timidus*)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Նապաստականմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Նապաստակներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Leporidae  Fischer, 1817

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**180110**NCBI**9979**

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Նապաստակներ** (լատին․՝ Leporidae), նապաստականմանների կարգի կաթնասունների ընտանիք։ Հայաստանում հանդիպում է 1 տեսակ՝ գորշ կամ եվրոպական նապաստակ։ Տարածված է բոլոր գոտիների դաշտերում, թփուտներում և այլուր։

Նապաստակների ընտանիքին դասվում են ճագարները և նապաստակները։ Այս ընտանիքում ընգրկված է 11 ցեղ։ Նապաստակները ընգրկված են միայն մեկ՝ *Lepus* ցեղի մեջ, իսկ ճագարները՝ 10 ցեղի մեջ։ Ըստ ժամանակակից դասակարգման ճանաչված է ճագարների 29 տեսակ և նապաստակների 32 տեսակ։ Հանդիպում են աշխարհի բոլոր մայրցամաքներում բացի Անտարկտիդայից։ Փոքր և թեթև մարմին ունեցող և փափուկ մորթով ծածկված այս կենդանիները իրենց արագ վազքի շնորհիվ կարողանում են փրկվել գիշատիչներից։ Սնվում են բուսական սննդով։

Նկարագիր
--------

Նապաստակները փոքր կենդանիներ են, որոնք ադապտացվել են արագ վազքին։ Ունեն երկար ետևի ոտքեր (չորս մատ) և առջևի համեմատաբար կարճ ոտքեր (հինգ մատ)։ Թաթերի գետնին հարվող հատվածը կոշտ է, որը և նրանց թույլ է տալիս արագ վազել։ Ունեն ամուր ճանկեր։ Պոչը շատ կարճ և կլոր է։
Նապաստակները ունեն երկար և լայն բացված ականջներ և շատ սուր լսողություն։ Աչքերը մեծ են և գտնվում են գլխի երկու կողմերում, որը նրանց թույլ է տալիս տեսնել ամբողջ շրջապատը։ Ունեն լավ գիշերային տեսողություն։

### Չափսեր

Նապաստակների չափսերը կարող են տատանվել ըստ տեսակի։ Հյուսիսամերիկյան ճագարները ունեն 25-29 սմ մարմնի երկարություն և կշռում են մոտ 300 գրամ, իսկ եվրապական նապաստակները ունեն 50-76 սմ մարմնի երկարություն և 2.5 կգ- 5 կգ մարմնի քաշ։

Մորթին ունի տարբեր երանգներ` հիմնականում գորշ և սպիտակ։ Սովորաբար կարճ է և կարող է հաստանալ և երկարել ձմռան ամիսներին կենդանուն ցրտից պաշտպանելու համար։

### Սնունդ

Նապաստակի բոլոր տեսակները բուսակեր են և հիմնականում սնվում են կանաչ բույսերով, մրգերով և բանջարեղեններով, սերմերով և արմատներով։
Ինչպես կրծողները նապաստակները նույնպես ունեն չորս կտրիչներ և չունեն ժանիքներ։

### Բազմացում

Նապաստակները բազմանում են տարին մեկից երեք անգամ և սովորաբար ծնվում են 3-10 ձագեր։ Հղիությունը տևում է 30-50 օր։

Ճագարների և նապաստակների տարբերությունները
------------------------------------------

Ի տարբերություն ճագարների, նապաստակները չափսով ավելի մեծ են և քաշով ծանր։ Նապաստակների մորթին ավելի հաստ է և մազերը ավելի երկար են։
Ճագարների ձագերը ծնվում են անմազ, կույր, խուլ և առաջին 10-15 օրերի ընթացքում նոր կենդանին նմանվում է իր իրական տեսքին, իսկ նապաստակների ձագերը ծնվում են լայն բացված աչքերով և արդեն մի քանի րոպեների ընթացքում կարող են արագ վազել։
Նապաստակների ականջները ավելի լայն են և ավելի երկար։ Նրանք ապրում են բնության մեջ և վայրի են, իսկ ճագարները սովորել են մարդու ներկայությանը և գտնվում են նրա հսկողության տակ։

Տեսակները
---------

Pentalagus ցեղ

* Ամամիի ճագար (Pentalagus furnessi)

Bunolagus ցեղ

* Բուշմենյան ճագար (Bunolagus monticularis)

Nesolagus ցեղ

* Սումատրական զոլավոր ճագար (Nesolagus netscheri)
* Աննամիտյան զոլավոր ճագար (Nesolagus timminsi)

Romerolagus ցեղ

* Անպոչ ճագար (Romerolagus diazi)

Brachylagus ցեղ

* Թզուկ ճագար (Brachylagus idahoensis)

Sylvilagus ցեղ

Tapeti ենթացեղ

* Ջրային ճագար (Sylvilagus aquaticus)
* Բրազիլական ճագար (Sylvilagus brasiliensis)
* Պանամայի ճագար (Sylvilagus dicei)
* Գերերոյի ճագար (Sylvilagus insonus)
* Ճահճային ճագար (Sylvilagus palustris)
* Վենեսուելական ճագար (Sylvilagus varynaensis)

Sylvilagus ենթացեղ

* Անապատային ճագար (Sylvilagus audubonii)
* Մանզանոյի ճագար (Sylvilagus cognatus)
* Մեքսիկական ճագար (Sylvilagus cunicularis)
* Արևելյան ճագար (Sylvilagus floridanus)
* Տրես Մարիայի ճագար (Sylvilagus graysoni)
* Սարային ճագար (Sylvilagus nuttallii)
* Ապպալաչյան ճագար (Sylvilagus obscurus)
* Ամրակազմ ճագար (Sylvilagus robustus)
* Նոր Անգլիական ճագար (Sylvilagus transitionalis)

Microlagus ենթացեղ

* Թփուտների ճագար (Sylvilagus bachmani)

Սան Խոսեի ճագար (Sylvilagus mansuetus)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Silberstein, Maya. «Leporidae (hares and rabbits)». *Animal Diversity Web* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 28-ին.
2. 1 2 3  Paulo C. Alves, Nuno Ferrand, Klaus Hackländer (2007). *Lagomorph Biology: Evolution, Ecology, and Conservation*. Springer Science & Business Media. էջեր 3.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նապաստակների ընտանիք» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նապաստակների ընտանիք» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX534837 · BNF: 12312477b · GND: 4159197-5 · LCCN: sh85076079 · Microsoft: 2909318550 · NKC: ph171318 |

 |

 |