recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Անանիա Սիմոնի Խաչատրյան** (1922, Վարդենիկ, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Անանիա Խաչատրյանը ծնվել է 1922 թվականին, Մարտունու շրջանի Վարդենիկ գյուղում։ 1940 թվականին Անանիան ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը, աշխատանքի է անցել Վերին Գյոզալդարայի յոթնամյա դպրոցում։ Դասավանդել է տարրական դասարաններում։ Բայց մի քանի ամիս է աշխատել դպրոցում։

1940 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության։ Ծառայել է անդրբայկալյան զինվորական օկրուգում, սովորել է Նովոսիբիրսկի ռազմաքաղաքական ուսումնարանում։ 1944 թվականի գարնանից Անանիան ծառայել է 1-ին Ուկրաինական ռազմաճակատում, 5-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայում։ Սակրավորների դասակի հրամանատար, գվարդիայի լեյտենանտ Խաչատրյանը մասնակցել է Սանդոմիրյան պլացդարմի մարտերին։ Նրա հրամանատարությամբ գործող սակրավորները թշնամու կողմից ականապատված դաշտում մի քանի ուղղություններով անցումներ են բացել և ապահովել են զորամասերի հարձակումը։ Մարտական առաջադրանքր հաջող կատարելու համար գվարդիայի լեյտենանտ Խաչատրյանն արժանացել է Կարմիր աստղի շքանշանի։ Այնուհետև մասնակցել է Վրոցլավ (Բրեսլաու) քաղաքի ազատագրման մարտերին։ Նրանց դիվիզիան անցնելով Օդերը, Դրեզդենի ուղղությամբ ճեղքել է գերմանաֆաշիստակա զորքերի պաշտպանական գիծը և առաջ շարժվել։ Ռոզեն կայարանի համար մղված մարտում Անանիան ծանր վիրավորվել է և երկարատև բուժումից հետո զորացրվել է։

Զորացրվելուց հետո Խաչատրյանը 1945-1950 թվականներին աշխատել է Վարդենիկի միջնակարգ դպրոցում, որպես զինղեկ։ 1950 թվականին մշտական բնակություն է հաստատել Արարատի շրջանի Ավշար գյուղում և աշխատել է գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ Նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նաև գյուղի հասարակական աշխատանքներին։

### Պարգևներ

* Կարմիր աստղի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Էդուարդ Ստուրկի** (ռուս.՝ Эдуард Насибович Стурки, օգոստոսի 9, 1993(1993-08-09), Կրասնոդար, Ռուսաստան), ռուս նախկին ֆուտբոլիստ։ Ունի նաև ՀՀ քաղաքացիություն։

2014 թվականին նա իր ազգանունը Թաթոյանից փոխել է Ստուրկիի (**Eduard Nasibovich Tatoyan**, ռուս.՝ Эдуард Насибович Татоян)։

Ակումբային կարիերա
------------------

Նորամուտը նշել է Ռուսաստանի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային լիգայում Նիժնի Նովգորոդի «Վոլգա-Օլիմպիեցի» կազմում 2015 թվականի օգոստոսի 21-ին՝ Նովոտրոիցկայա «Նոստա»-յի դեմ խաղում։

Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային լիգայում իր նորամուտը նշել է Սարատովի «Սոկոլ»-ի կազմում 2017 թվականի մայիսի 6-ին Կրասնոյարսկի «Ենիսեյ»-ի դեմ խաղում։

Պարգևներ
--------

Փյունիկ
* Հայաստանի անկախության գավաթի հաղթող - 2012–2013

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Game Report by PFL». Russian Professional Football League. 2015 թ․ օգոստոսի 21.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Profile by Russian Professional Football League

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Ֆեդերիկո Սաքի** (իսպ.՝ Federico Sacchi, սեպտեմբերի 4, 1936(1936-09-04), Ռոսարիո, Սանտա Ֆե նահանգ, Արգենտինա - նոյեմբերի 7, 2023(2023-11-07), Ռոսարիո, Սանտա Ֆե նահանգ, Արգենտինա), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ 1960-1965 թվականներին նա 15 հանդիպում է անցկացրել Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։ Նրա անունն ընդգրկվել է Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի փառքի սրահում։

Կենսագրություն
--------------

Ֆեդերիկո Սաքին ծնվել է Ռոսարիոյում։ Նա իր կարիերան սկսել է «Տիրո Ֆեդերալ» ակումբից։ 1958 թվականին նա տեղափոխվել է «Նյուելս Օլդ Բոյզ» ակումբ, իսկ 1961 թվականին՝ «Ռասինգ», որի հետ իր առաջին մրցաշրջանում դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն։ 1965 թվականին Սաքին տեղափոխվել է «Բոկա Խունիորս» ակումբ, որտեղ նա իր առաջին մրցաշրջանում դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն։ 1968 թվականին վնասվածքի պատճառով նա ավարտել է իր խաղային կարիերան։

2011 թվականին Ռոսարիոյի քաղաքային խորհրդի կողմից նա հռչակվել է «Ռոսարիո քաղաքի վաստակավոր մարզիկ»։

Ֆեդերիկո Սաքին մահացել է 2023 թվականի նոյեմբերի 7-ին, 87 տարեկան հասակում։

Միջազգային կարիերա
------------------

1962 թվականի աշխարհի առաջնությանը Սաքին ընդգրկվել է Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։ Մրցաշարում մասնակցել է խմբային բոլոր երեք հանդիպումներին՝ Բուլղարիայի, Անգլիայի և Հունգարիայի հավաքականների դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
4. 1 2  Dolor en el fútbol por la muerte de Federico Sacchi, recordado defensor de Newell's y Boca — elDiario.es, 2023.
5. 1 2
6. ↑  Federico Sacchi: The Elegance and Legacy of an Argentine Football Legend
7. ↑  Argentine football, in mourning: idol of Boca Juniors, Racing and the national team dies
8. ↑  «Player Profile for Federico Sacchi in the Soccer World Cups». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Federico SACCHI
* General Information about the player Federico Sacchi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆեդերիկո Սաքի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**Գարուշ Սարգսի Հայրապետյան** (1923, Էջմիածնի շրջան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գարուշ Հայրապետյանը ծնվել է 1923 թվականին, Էջմիածնի շրջանի Ներքին Խաթունարխ գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտւտի պատմության ֆակուլտետը։

1941 թվականին Հայրապետյանը կամավոր մեկնել է կարմիր բանակ։ 1942 թվականին հաջողությամբ ավարտել է հետևակային ուսումնարանը և լեյտենանտի կոչումով մեկնել է ռազմաճակատ։ Որպես գնդացրային դասակի հրամանատար, մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի ազատագրման մարտերին։ 1943 թվականի փետրվարին լեյտենանտ Հայրապետյանը Կրիմսկ քաղաքի շրջանում մղված մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո նորից է մեկնել ռազմաճակատ։ Արևելյան Պրուսիայի Քյոնիգսբերգ քաղաքի մատույցներում նորից է վիրավորվել, ապաքինվելուց հետո մասնակցել Բեռլինի արվարձաններում մղված կռիվներին։ Մասնակցել է նաև Պրահա քաղաքի ազատագրմանը։ Ռազմաճակատում ցուցաբերած արիության և հրամանատարության առաջադրանքներն օրինակելիորեն կատարելու համար Հայրապետյանը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» երկրորդ աստիճանի և Կարմիր աստղի շքանշաններով, Վարշավայի և Պրահայի ազատագրման համար մեդալներով։

Պատերազմի ավարտից հետո Հայրապետյանը զորացրվել է բանակից, մանկավարժական դասընթացներն ավարտելուց հետո նշանակվել է Էջմիածնի շրջանի Փարաքարի միջնակարգ դպրոցի ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Աշխատանքին զուգընթաց ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։ Հետագայում աշխատել է Աղավնատուն, Ապագայի միջնակարգ դպրոցներում։ Պահեստի գվարդիայի կապիտան Հայրապետյանը եղել է Ներքին Խաթունարխի միջնակարգ դպրոցի զինղեկը։

Պարգևներ
--------

* «Հայրենական պատերազմի» երկրորդ աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Պրահայի ազատագրման համար մեդալ
* Վարշավայի ազատագրման համար մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Սահակ Միսակի Հարությունյան** (1916, Մրգավան, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1942): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սահակ Հարությունյանը ծնվել է 1916 թվականին, Արտաշատի շրջանի Մրգավան գյուղում։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը, 1935 թվականին ընդունվել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, այն ավարտել է 1939 թվականին ու անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ Շրջկենտրոնի Կրուպսկայայի անվան միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է պատմություն։

1939 թվականի նոյեմբերին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 1941 թվականից մինչև 1942 թվականը ծառայել է 33-րդ տանկային բրիգադում, վաշտի քաղղեկի տեղակալ։ Մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը, այնուհետև՝ Հյուսիս-արևմտյան ռազմաճակատում։ 1942 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ 1942 թվականին մարտերից մեկում վիրավորվել է և ուղարկվել հոսպիտալ։ Ապաքինվելուց հետո մեկնել է սովորելու հրամանատարական կազմի վերապատրաստման դասընթացներում։ 566-րդ առանձին գվարդիական ականանետային դիվիզիոնոմ մասնակցել է մարտերին Հյուսիս-արևմտյան ռազմաճակատում, իսկ 1943-1944 թվականներին՝ Առաջին և Երկրորդ մերձբալթյան ռազմաճակատներում։ 1944-1945 թվականներին՝ որպես մարտկոցի հրամանատար, 80-րդ կորպուսի 356-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում մասնակցել է Վարշավայի ազատագրմանը, ապա՝ Բեռլինի գրավմանը։

Ցուցաբերած խիզախության համար գնարդիայի ավագ լեյտենանտ Հարությունյանն արժանացել է Գերագույն գլխավոր հրամանատարի մի շարք շնորհակալագրերի, պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» առաջին և երկրորդ աստիճանի շքանշաններով և մի քանի մեդալներով։

1946 թվականին Հարությունյանը զորացրվել է բանակից և շարունակել մանկավարժական աշխատանքը։ Եղել է դպրոցի տնօրեն Արտաշատի շրջանի Մրգավան, Մխչյան, Դալար գյուղերում։ 1978 թվականին անցել է կենսաթոշակի, միաժամանակ Մրգավանի դպրոցում դասավանդել է պատմություն։

1967 թվականին ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահությունը նրան պարգևատրել է պատվոգրով «Հանրապետության աշխատավորության մեջ քաղաքական ու գիտական գիտելիքների պրոպագանդման գործին մատուցած ծառայությունների համար։

Պարգևներ
--------

* «Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան»
* «Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ղազանչյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վռամ Խաչատուրի Ղազանչյան** (օգոստոսի 15, 1897(1897-08-15), Կարս, Կարսի մարզ, Կովկասյան երկրամաս, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 23, 1941(1941-07-23), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման համար մղված պայքարի ակտիվ մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ (1917)

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Ներսիսյան դպրոցում (Թիֆլիս)։ 1917-1919 թվականներին կուսակցական ընդհատակյա աշխատանք է տարել Հայաստանի ու Վրաստանի տարբեր շրջաններում, 1919-1920 թվականներին՝ Կարսում, ուր եղել է ընդհատակյա կազմակերպության կազմակերպիչներից և Մայիսյան ապստամբության ղեկավարներից (Կարսի ռազմահեղափոխական կոմիտեի անդամ)։ Ապստամբության պարտությունից հետո՝ Ախալցխայի և Ախալքալաքի կուսկազմակերպությունների պատասխանատու կազմակերպիչ։ Եղել է քաղաքացիական աշխատող 11-րդ կարմիր բանակում և հյուսիսային Կովկասում, արևելքի ժողովուրդների համագումարի (1920) պատգամավոր։ 11-րդ կարմիր բանակի կազմում, որպես ջոկատի հրամանատար, կռվել է Ղարաքիլիսայում (Վանաձոր)՝ խորհրդային իշխանության հաստատելու համար։ Քաղաքացիական կռիվների ժամանակ Լոռիում և Ղամարլուի (Արտաշատ) ճակատում կազմակերպել է կարմիր ջոկատներ։ Մասնակցել է 1939-1940 թվականների խորհրդա-ֆիննական պատերազմին։ Զոհվել է Հայրենական մեծ պատերազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 18)։*  |
**Կոստյա Հակոբի Մարդանյան** (1916, Պառավաքար), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1960)։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Սուրեն Մարդանյանի եղբայրն է։

Ծնվել է Պառավաքար գյուղում։ 1933 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի հայկական մանկավարժական տեխնիկումը և անցել ուսուցչական աշխատանքի։ Ավարտել է հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետը։ Շամշադինի շրջանի տարբեր գյուղերի միջնակարգ դպրոցներում աշխատել է որպես դպրոցի տնօրեն, իսկ 1959 թվականից տնօրեն է եղել Բերդի № 1 միջնակարգ դպրոցում։

1939 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ։ Ծառայել է 10-րդ բանակի 243-րդ հրետանային գնդում։ 1941 թվականի հունիսի 22-ից մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին որպես 243-րդ գնդի հետախուզական ջոկատի հրամանատար։ 1941 թվականի հուլիս 2-ին ծանր վիրավորվելով, գերի է ընկել։ 1942 թվականի սեպտեմբերի 13-ին փախել է գերությունից և միացել լեհական պարտիզանական խմբին, որը գործում էր Լեհաստանի Լյուբլինի վոևոդությունում։ Խմբի հրամանատարն էր Յուզեֆ Պոլիտովսկին։ Լեհական պարտիզանական ջոկատի կազմում մասնակցել է բազմաթիվ մարտերի, որոնցից կարելի է նշել՝ հարձակումը գերմանական զինվորական գնացքի վրա Գոլումի կայարանի մոտ, որի ժամանակ ոչնչացվել է 86, վիրավորվել 30 հակառակորդ։

Յուզեֆ Պոլիտոսկու պարտիզանական խմբի մի մասի մեծդիր նկարը, որի կազմում՝ Կոստյա Մարդանյանի և Չորաթան գյուղի նախկին ուսուցիչ Նիկոլայ Բաղմանյանի մեծադիր նկարը երկար տարիներ փակցված է եղել Մայդանեկի № 55 բարաքում։

1943 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Կոստյա Մարդանյանը խորհրդային պարտիզանների մի խմբի հետ անցնում է Արևմտյան Բուգ գետը և միանում Բրեստի մարզի Մալարիտոցի շրջանում գործող Ժուկովի անվան պարտիզանական ջոկատին, որտեղ նրան նշանակում են սկզբում՝ վաշտի քաղղեկ, ապա՝ վաշտի հրամանատար։

1944 թվականի հուլիսին Բրեստի մոտ միանում է խորհրդային բանակի գործող զորամասերին և 1293-րդ Բրեստյան գնդին, ապա 1101-րդ գնդի կազմում մասնակցում պատերազմական գործողություններին մինչև պատերազմի վերջը։

1945 թվականի նոյեմբերին զորացրվում է խորհրդային բանակից, վերադառնում Շամշադին, շարունակում ուսուցչական աշխատանքը։

Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի երկու, Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշաններով և մի շարք մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մ. Սաղումյան, Հայրենիքի կանչով, Ե. «Հայաստան», 1985, էջ 32-33։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ղազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռեգինա Թադևոսի Ղազարյան** (ապրիլի 17, 1915(1915-04-17), Երևան, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 6, 1999(1999-11-06), Երևան, Հայաստան), հայ նկարչուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1985), Երևանի պատվավոր քաղաքացի (1995), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը։

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է բանակ և ծառայել աերոփակոցային 5-րդ գնդում, Կասպից ծովի ափին։

Ռեգինա Ղազարյանը կարողացել է փրկել 1935-1937 թվականներին Եղիշե Չարենցի ստեղծած աշխատանքները, որոնց թվում՝ «Ռեքվիեմ Կոմիտասին», «Անանուն», «Աշնանային երգեր», «Նավզիկե» և շատ այլ գործեր։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Ստեղծագործել է դիմանկարի («Չարենց», 1966, «Կոմիտաս», 1968, «Աննա Ախմատովա», 1981), թեմատիկ պատկերի («Այս հմուտ, հանճարեղ լոռեցին», 1969, «Խեցեգործներ», 1978, «Սպիտակ կռունկներ», 1980, «Խաղաղ տիեզերք», 1983) և բնանկարի («Աշուն», 1962, «Աղավնաձոր», 1965) բնագավառներում։

Ղազարյանի արվեստում մեծ տեղ են գրավում չարենցյան թեման և նրա պոեզիայից ներշնչված գործերը («Ամբոխները խելագարված», 1965, «Ասպետական», 1975, «Չարենցի վերջին ճանապարհը՝ հավերժություն», 1998, Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան, Երևան)։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1967, 1987, 1988), Էջմիածնում և Գյումրիում (1967)։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ, 1985
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի, 1995

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ես կարգապահ զինվոր էի»(չաշխատող հղում)
2. ↑  Երևանում Չարենցի ձեռագրերի փրկիչ Ռեգինա Ղազարյանի պատվին հուշատախտակ է բացվել
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10791 · LCCN: n2002061933 · VIAF: 75675671 · WorldCat VIAF: 75675671 |

 |
**Հրաչիկ Տոնոյի Ղազարյան** (1920, Ծովինար, Նոր Բայազետի գավառ - 2000), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչիկ Ղազարյանը ծնվել է 1920 թվականին՝ Գեղարքունիքի մարզի Ծովինար գյուղում։ 1938-1939 ուսումնական տարում ավարտել է Գյոզալդարայի (այժմ՝ Վարդենիկ) միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին կանչվել զինվորական ծառայության։ 1939 թվականին մասնակցել է սպիտակ ֆինների դեմ մղված մարտերին, հեծյալ գնդի կազմում փոխադրվել է Բեսարաբիա։ 1941 թվականի հունիսի 22-ին նրանց զորամասը ենթարկվել է թշնամու հարվածներին։ Զորամասը նահանջել է մինչև Պերվոմայսկ, ապա՝ փոխադրվել Մոսկվայի մատույցները։ Ղազարյանը մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը, որտեղ էլ վիրավորվել է։ 1941 թվականի նոյեմբերին դիվիզիան, մասնակցել է Մոսկվայի մոտ գերմանաֆաշիստական զորքերի ջախջախման մարտերին։ Հրամանատարության առաջադրանքով նրանց ստորաբաժանումը հայտնվել է թշնամու թիկունքում և պարտիզանների հետ միասին ոչնչացնող հարվածներ հասցրել ֆաշիստական զավթիչներին։ Այդ մարտերում ցուցաբերած քաջության համար Ղազարյանը պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Մասնակցել է Կիևի, Ժիտոմիրի ազատագրմանը։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, Կիևի ազատագրման և այլ մեդալներով։

1941 թվականին սովորել է Նովոչերկասսկի ռազմական դպրոցում։ Ավարտելուց հետո լեյտենանտի կոչումով նշանակվել է Էսկադրոնի հրամանատար։ Պատերազմից հետո գործուղվել է Ղազախական ԽՍՀ, պաշտոնավարել շրջանային զինկոմիսարիատում։

Ղազարյանը բանակից զորացրվել է 1947 թվականին և անցել մանկավարժական աշխատանքի Մարտունու շրջանում։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտը։ Նույն թվականին աշխատանքի է անցել Ծովինարի դպրոցում՝ որպես արտադասարանական-արտադպրոցական դաստիրակչական աշխատանքների կազմակերպիչ և պատմության ուսուցիչ։ 1981 թվականին Ղազարյանը նշանակվել է Ծովինար գյուղի Ստեփան Շահումյանի (այժմ Արծրուն Խաչատրյանի) անվան միջնակարգ դպրոցում տնօրեն մինչև 1991 թվականը։

Հրաչիկ Ղազարյանը մահացել է 80 տարեկան հասակում՝ 2000 թվականին։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Կիևի ազատագրման համար մեդալ
* «Արիության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Երվանդ Հարությունի Գևորգյան** (1920, Բերդ, Ղազախի գավառ, Ռուսական կայսրություն), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ։

Ծնվել է Շամշադինի շրջանի Բերդ գյուղում (այժմ՝ քաղաք)։ 1939 թվականին, ավարտելով տեղի միջնակարգ դպրոցը, զորակոչվել է բանակ։ Հիվանդության պատճառով 1940 թվականին ազատվել է բանակից և ուսուցչական աշխատանքի անցել Նավուր գյուղում։ 1942 թվականի մայիսին կրկին զորակոչվել է բանակ և մասնակցել Հյուսիսային Կովկասում մղվող մարտերին։ 1942 թվականի նոյեմբերի 11-ին երկու անգամ վիրավորվել է։ Բուժվելուց հետո 1943 թվականին զորացրվել է և աշխատանքի անցել Նավուր գյուղում, ուր աշխատել է մինչև 1945 թվականը։ 1947-1955 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Բերդի ութամյա դպրոցում, իսկ այնուհետև մինչև 1964 թվականը՝ կուսշրջկոմում որպես հրահանգիչ։ 1964 թվականի մայիսից մեկ տարի աշխատել է հասարակական սննդի միավորման տնօրեն, մեկ տարի էլ՝ քաղլուսկաբինետի գրադարանի վարիչ։ 1967 թվականից զբաղեցրել է Շամշադինի շրջանի մամուլի գործակալության պետի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մ. Սաղումյան, Հայրենիքի կանչով, Ե. «Հայաստան», 1985, էջ 23-24։
**Ջեյդա Ասլը Քըլըչքըրան** (թուրքերեն՝ Ceyda Aslı Kılıçkıran, փետրվարի 16, 1968(1968-02-16), Իզմիր, Թուրքիա), թուրք սցենարիստ, կինոռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ջեյդա Ասլը Քըլըչքըրանը ծնվել է 1968 թվականին Իզմիրում, որտեղ նրա հայրն աշխատում էր Թուրքիայի ռադիոյի և հեռուստատեսության ընկերությունում (TRT)՝ որպես ռեժիսոր և պրոդյուսեր։ Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Ջեյդան 1993 թվականին ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի անգլերենի գրականության և բանասիրության ֆակուլտետը։

Նախքան «CIDC Insight»-ի գլխավոր խմբագիր դառնալը, որպես գրող աշխատել է մի շարք օտարերկրյա թերթերում, այդ թվում՝ «Daily News» և «Մերձավոր Արևելքի ամսագրում»։ Այնուհետև կոմերցիոն վճարով գրել է սցենարներ և սկսել է նկարահանել իր սցենարները։ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Գրականության միջոցով զարգացան իմ գրելու հմտություններն ու կյանքի նկատմամբ հեռանկարը։ Ինձ համար գրելը ստեղծագործ աշխատանքում ամենակարևոր գործընթացն է։ Կարծում եմ՝ լավագույն ֆիլմերն ստեղծվում են, երբ ունեն նույն սցենարիստն ու ռեժիսորը։ |  |

Ջեյդա Ասլը Քըլըչքըրանը ոչ միայն Թուրքիայի, այլ նաև Մերձավոր Արևելքի եզակի կին ռեժիսորներից է։ Նա միակ թուրք ռեժիսորն է, ով աշխատում է կանանց, սպիրիտուալիզմի և ռեալիզացիային վերաբերող թեմաներով։ Նրա աշխատանքի կենտրոնում իսլամական և աշխարհի կանանց ինքնությունն է, հավասարությունն ու ազատությունը։ Նա պատմությունները գրում է հոգևոր գիտելիքի շրջանակում և օգտագործում է այդ հոգևոր և մետաֆիզիկական տարրերը իր պատմվածքներում՝ փոխաբերություններն ավելի արդյունավետ դարձնելու համար։

2007 թվականին գրել և նկարահանել է «Geçerken Uğradım» (Մինչդեռ իմ ճանապարհին) ֆիլմը, որը պատմում է ժամանակակից կնոջ մասին։ Ֆիլմը նվիրված է Թուրքիայում կանանց իրավունքների պաշտպան և ակտիվիստ Դույգու Ասենային (1946-2006 թթ.), ում մարմնավորում է դերասանուհի Հալե Սոյգազին։

2007 թվականին նկարահանված «Kilit» (Կողպեքը) ֆիլմը ներկայացնում է Աֆիֆե Ժալեի (1902–1941 թթ.) կյանքը, ով հայտնի է որպես Թուրքիայում առաջին իսլամական թատրոնի դերասանուհի։ Ֆիլմի համար 2008 թվականին արժանացել է Կանանց ստեղծագործությունների և ազատությունների հիմնադրամի մրցանակին։ Ամերիկացի ռեժիսոր և պրոդյուսեր Ռոբերտ Ռիչերից առաջարկ է ստացել նկարահանելու վավերագրական ֆիլմ Մերձավոր Արևելքում ապրող իսլամական կանանց մասին։

Ֆիլմեր
------

* Bağımsızlığımı ve Seni Seviyorum
* A Patch of Freedom - 2003
* Su Yolu (Watermark) - 2005
* Geçerken Uğradım (Whilst on My Way) - 2007
* Kilit (The Lock) - 2007
* The Transition - 2011 (վավերագրական)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  Ceyda Aslı Kılıçkıran
3. ↑   "Ceyda Aslı Kılıçkıran"
4. ↑  «Geçerken Uğradım festivallerde». *Hürriyet*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
5. ↑  «Kilit'e ödül». *Hürriyet*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
6. ↑  «ABD'liden Müslüman kadının cinsel yaşamı». *Hürriyet*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ceyda Aslı Kılıçkıran İle İlgili Haberler Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine
* Kadının filmi var! Արխիվացված 2016-03-13 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջեյդա Ասլը Քըլըչքըրան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Անուշավան Ռուբենի Հունանյան** (1920, Վոստոչնայա (Կրասնոդարի երկրամաս), Ուստ-Լաբինսկի շրջան, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Անուշավան Հունանյանը ծնվել է 1920 թվականին, Կրասնոդարի երկրամասի Ուստ-Լաբինսկի շրջանի Վոստոչնայա գյուղում։ 1930 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել և բնակություն են հաստատել Հայաստանի Թալինի շրջանի Կաթնաղբյուր գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Վերին Թալինի միջնակարգ դպրոցը և զբաղվել ուսուցչությամբ։ Կարճ ժամանակ անց կանչվել է զինվորական ծառայության։

Հունանյանը մասնակցել է Բոբրույսկի, Գոմելի, Սմոլենսկի, Օրյոլի, Կուրսկի պաշտպանությանը, Ստալինգրադի շրջանում հիտլերյան զորքերի շրջապատմանը և ջախջախմանը, մասնակցել է նաև խորհրդային զորքերի հարձակողական մարտերին Կարելական պարանոցում։ Կռվել է Առաջին ուկրաինական ռազմաճակատում, մասնակցել Քիշնև-Յասիի շրջանում գերմանական զորքերի շրջապատմանը և ջախջախմանը, Ռումինիայի, Չեխոսլովակիայի, Հունգարիայի, Ավստրիայի ազատագրմանը։

Մարտերում աչքի ընկնելու համար պարգևատրվել է մի շարք մարտական մեդալներով և Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շնորհակալագրերով։ 1943 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1945 թվականի դեկտեմբերին զորացրվել է, զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ, Թալինի շրջանի դպրոցներում դասավանդել ֆիզիկա և մաթեմատիկա։ 1954 թվականին ավարտել է հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Հունանյանը եղել է ժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչ։ 1974- 1984 թվականներին եղել է Թալինի շրջկոմի նախագահը։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Հրաչիկ Ավագի Խաչատրյան** (1920, Գուգարքի շրջան), հայ մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1944), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչիկ Խաչատրյանը ծնվել է 1920 թվականին, Գուգարքի շրջանի Մեղրուտ գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին աշխատել Համզաչիմանի (այժմ՝ Մարգահովիտ) միջնակարգ դպրոցում՝ որպես ուսուցիչ։ Մինչև Գերմանա-խորհրդային պատերազմը, ուսուցիչ է եղել նաև Լեռնապատ գյուղի դպրոցում։ 1941 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ուղարկվել Ուրալի ռազմական գործարաններից մեկում աշխատելու։ 1942 թվականին գործուղվել է Օրենբուրգ քաղաքի զինվորական ուսումնարանը, որն ավարտելուց հետո ստացել է ականապատման, ականազերծման և պայթեցման ինժեների մասնագիտություն։

1943 թվականին, երբ գերմանաֆաշիստական զավթիչները հարձակման են անցել Վորոնեժի, Կուրսկի և Օրյոլի ուղղությամբ, Խաչատրյանի զորամասը ազատագրել է մի շարք քաղաքներ և բնակավայրեր, մասնակցել է Վորոշիլովգրադի, Սումի, Չեռնիգով, Լուցկ, Ռովնո քաղաքների ազատագրմանը, ականազերծել թշնամուց գրաված տարածքները։ Խաչատրյանը Առաջին Բելոռուսական ռազմաճակատում կռվել է Լեհաստանի մի շարք քաղաքների ազատագրման համար, մարտերով հասել Բեռլին։ Մի քանի անգամ վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո նորից վերադարձել ռազմաճակատ, կատարել առաջադրանքները։ 1944 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Մարտական ծառայությունների համար արժանացել է Գերագույն գլխավոր հրամանատարի շնորհակալությանը, պարգևատրվել Կարմիր աստղի, «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշաններով, «Արիության համար» և մի շարք այլ մեդալներով։

Բանակից զորացրվելուց հետո Խաչատրյանը շարունակել է մանկավարժական աշխատանքը։ 1970 թվականից աշխատել է Մեղրուտի միջնակարգ դպրոցում որպես զինղեկ։ Լավագույն աշխատանքի համար արժանացել է մի շարք խրախուսանքների, պարգևատրվել «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշանով։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Արիության համար» շքանշան
* «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Միքայել Սիմոնի Հովսեփյան** (1923), հայ մանկավարժ։ Փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու։ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Հովսեփյանը ծնվել է 1923 թվականին, Լեռնային Ղարաբաղի Հադրութի շրջանի Աղբուլաղ գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Հադրութի մանկավարժական ուսումնարանը և ընդունվել Ադրբեջանի մանկավարժական ինստիտուտ։ 1940 թվականի նոյեմբերից մինչև կարմիր բանակ մեկնելը աշխատել է հայրենի գյուղի յոթնամյա դպրոցում։

1941 թվականին կամավոր մեկնել է կարմիր բանակ և ընդունվել Սուխումի ռազմական ուսումնարանը։ 1942 թվականին ավարտել է ուսումնարանը, գործուղվել՝ 61-րդ հրաձգային դիվիզիայի 307-րդ գունդը։ 1943 թվականին Կրասնոդարի երկրամասի Նովոդմիտրովկա ստանցիայի շրջանում ծանր վիրավորվել է և կոնտուզիա ստացել։ 1944 թվականին, որպես պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ, զորացրվել է բանակից։

1949 թվականին ավարտելով Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, մեկ տարի աշխատել է Հադրութի շրջժողկրթբաժնի տեսուչ, ապա՝ Էդիլլվի միջնակարգ ինտերնացիոնալ դպրոցի տնօրեն։ 1953-1956 թվականներին Հովսեփյանը եղել է Լենինգրադի Ա. Ա. Ժդանովի անվան պետական համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնի ասպիրանտ։ 1957 թվականից աշխատել է Երևանի Կառլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտում՝ ասիստենտ, ավագ դասախոս, դոցենտ, Դիլիջանի բաժանմունքի հասարակագիտական ամբիոնի վարիչ, այնուհետև՝ բաժանմունքի վարիչ (մինչև 1983 թվական)։

Հրատարակվել են Հովսեփյանի «Հասարակական առաջադիմության մեջ ժողովրդական զանգվածների դերի աճումը» աշխատությունը և մի շարք գիտական հոդվածներ։ Հովսեփյանը եղել է ՀԿԿ Դիլիջանի քաղկոմի անդամ, քաղաքային խորհրդի պատգամավոր, շուրջ յոթ տարի՝ «Պոլիտեխնիկ» բազմաքանակ թերթի խմբագիր, ժուռնալիստների միության անդամ։

Պարգևատրվել է «Արիության համար» և մի շարք մեդալներով։

Պարգևներ
--------

* «Արիության համար» մեդալ

Անդամակցություն
---------------

* Ժուռնալիստների միության անդամ

Երկեր
-----

* Հասարակական առաջադիմության մեջ ժողովրդական զանգվածների դերի աճումը։ Երևան, «Հայաստան», 1969։
* ՍՄԿԿ XXV համագումարը և սոցիալական տարբեր համակարգերի խաղաղ գոյակցությունը։ Երևան, Ա. հ. 1977:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
2. ↑  Հովսեփյան, Միքայել Սիմոնի (1969). *Հասարակական առաջադիմության մեջ ժողովրդական զանգվածների դերի աճումը*. Երևան: Հայաստան.
3. ↑  Հովսեփյան, Միքայել Սիմոնի (1977). *ՍՄԿԿ XXV համագումարը և սոցիալական տարբեր համակարգերի խաղաղ գոյակցությունը*. Երևան: Ա. հ.
**Կոնստանտին Վալերևիչ Մորոզով** (ռուս.՝ Константин Валерьевич Морозов, մայիսի 13, 1992(1992-05-13), Վիշնի Վոլոչեկ, Տվերի մարզ, Ռուսաստան), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ 2021 թվականին դարձել է «Ամկարի» խաղացող։ Մինչ այդ խաղացել է տարբեր ակումբներում՝ փոխելով դրանք, որպես կանոն, յուրաքանչյուր վեց ամիսը մեկ, ոչ մի տեղ չխաղալով ավելի քան մեկ մրցաշրջան։ Հանդես է եկել նաև հայկական «Ուլիս» և «Արարատ» ակումբներում։

Կարիերա
-------

«Խիմկի» ակումբի սան է․ խաղացել է ակումբի երիտասարդականների թիմերում։ Մի քանի տարի անց Մարազովը խաղացել է Ռուսաստանի երկրորդ դիվիզիոնում՝ Կազանի «Ռուբին-2», «Բիոլոգ-Նովոկուբանսկ» և Սանկտ Պետերբուրգի «Ռուս» ակումբներում, մինչև վերջին թիմը ֆինանսավորման խնդիրների պատճառով դուրս է մնացել առաջնությունից, և Մորոզովը որոշ ժամանակ մնացել է առանց ակումբի։ Այդ պատճառով որոշ ժամանակ խաղացել է «Կվազար» սիրողական թիմում (Մոսկվա)՝ պահպանելու համար իր մարզավիճակը։

2014-2015 թվականներին հանդես է եկել Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի «Ուլիս» ակումբում։

2016 թվականի հուլիսին պայմանագիր է կնքել «Ենիսեյ» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Օգոստոսի 26-ին փոխադարձ համաձայնությամբ պայմանագիրը խզվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · Transfermarkt (խաղացող) · ՌՊԼ (խաղացող) |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թումանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Անդրանիկ Խաչատուրի Թումանյան** (1909, Բերդ, Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1983), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Ծնվել է Շամշադինի շրջանի Բերդ գյուղում։ 1936 թվականին, ավարտելով Երևանի գյուղատնտեսական բանֆակը, որպես ուսուցիչ աշխատել է Կրասնոդարի երկրամասում, ապա Շամշադինի շրջանի Հախում և Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղերում։

1942 թվականի մարտին զորակոչվել է բանակ և ընդունվել Թբիլիսիի առաջին հետևակային ուսումնարան։ Ամիսներ անց՝ 1942 թվականի հոկտեմբերին, երբ հակառակորդը հասել է Աբխազիայի Պսխու գյուղը, կուրսանտներից կազմված զորամիավորումների հետ մասնակցել է լեռներում ծավալված մարտերին։ Այնուհետև մասնակցել է Նովոռոսիյսկի մոտ, Դոլգայա լեռների շրջանում մղվող մարտերին, որտեղ վիրավորվել և տեղափոխվել է տեղի առափնյա հոսպիտալը։ Ապաքինվելուց հետո նրան ուղարկել են 255-րդ զորամաս, որտեղից էլ իր ընկերների հետ միասին կռվել է Մալայա Զեմլյայում։ 1943 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է Գելենջիկ, իսկ սեպտեմբերին մասնակցել է Նովոռոսիյսկի փողոցային մարտերին և ոտքից ծանր վիրավորվել։ Բուժվել է Գելենջիկի հոսպիտալում, որտեղ էլ սեպտեմբերի 16-ին հատել են նրա ոտքը։ Բուժվելուց հետո զորացրվել է և վերադարձել ու անցել ուսուցչական աշխատանքի։

1969 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետը։

Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշանով և մի շարք այլ մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մ. Սաղումյան, Հայրենիքի կանչով, Ե. «Հայաստան», 1985, էջ 26-27։
**Հայրիկ Ղևոնդի Հովհաննիսյան** (1909, Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944)

Կենսագրություն
--------------

Հայրիկ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1909 թվականին, Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում, արհեստավորի ընտանիքում։ Յոթ տարեկան է եղել Հայրիկը, երբ նրանց ընտանիքը Վասպուրականից գաղթել է Էջմիածին։ 1927 թվականին ավարտել է Էջմիածնի 2-րդ աստիճանի դպրոցը, ուսուցչական աշխատանքի է անցել Թալինի շրջանում։ Այնուհետև կոմերիտմիության կոչով մեկնել է Նախիջևանի ԻԽՍՀ, աշխատել հայկական դպրոցներում։ Հետագայում երիտասարդ մանկավարժը սովորել և ավարտել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1931-1934 թվականներին աշխատել է նախ՝ Երևանի երկաթգծի դպրոցում, որպես պատմության ուսուցիչ, ապա՝ Նար-Դոսի անվան դպրոցում՝ ուսմասվար։ Պատմություն է դասավանդել Խաչատուր Աբովյանի, Սուրեն Սպանդարյանի անվան միջնակարգ դպրոցներում։

Երբ սկսվել է մեծ Հայրենականը, Հովհաննիսյանը մեկնել է գործող բանակ։ Եղել է տարբեր ռազմաճակատներում՝ կապավոր, հետախույզ, քաղաշխատող։ 1944 թվականին բանակում Հովհաննիսյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Նա մասնակցել է խորհրդային մի շարք քաղաքների ազատագրման մարտերին, Քյոնիգսբերգ քաղաք-ամրոցի գրավմանը։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար», «Խիզախության համար» մեդալներով։

Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթական ավարտից հետո Հովհաննիսյանը նորից անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ Աշխատել է մայրաքաղաքի՝ Նար-Դոսի, Աբովյանի, Սպանդարյանի, Շահումյանի, Նալբանդյանի, Խանջյանի անվան դպրոցներում։ Եղել է ուսմասվար, դպրոցի տնօրեն։ 1972 թվականին Հովհաննիսյանը տեղափոխվել է Էջմիածնի Ակնաշեն գյուղի № 9 օժանդակ գիշերօթիկ դպրոց և աշխատել որպես դաստիարակ, իսկ 1979 թվականին անցել է կենսաթոշակի։

Պարգևներ
--------

* «Պատվո նշան» շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկազ Ադամյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ադամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկազ Ադամյան Իսահակի** (օգոստոսի 23, 1914(1914-08-23), Մաղավուզ, Ջևանշիրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 5, 1999(1999-04-05), Երևան, Հայաստան), հայ երկրաբան, երկրաբանահանքաբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան (1967)։ Հայաստանի լրագրողների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սկզբնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, ապա Մարտակերտի 7-ամյա դպրոցում։ Մինչև 1930 թվականը աշխատել է Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) տեքստիլ կոմբինատում՝ միաժամանակ ստանալով միջնակարգ կրթություն։

1933-1936 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակի առաջին հայկական գնդում։ 1941 թվականին ավարտել է ԵՊՀ երկրաբանության ֆակուլտետը և աշխատանքի անցել ՀԽՍՀ ԳԱ երկրաբանության ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողություններին, արժանացել մի շարք մարտական շքանշանների ու մեդալների։ 1949 թվականին ավարտելով Մոսկվայի երկրաբանական ինստիտուտի ասպիրանտուրան, պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և նշանակվել ՀԽՍՀ ԳԱ երկրաբանության ինստիտուտի գիտքարտուղար։

1950 թվականին տեղափոխվելով ԵՊՀ՝ աշխատել է երկրաբանության ֆակուլտետի հանքաբանության և պետրոգրաֆիայի ամբիոնի դոցենտ, ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ, իսկ 1963-1967 թվականներին համալսարանի գիտահետազոտական բաժնի վարիչ։ 1967-1979 թվականներին եղել է ԵՊՀ երեկոյան և հեռակա ուսուցման գծով պրոռեկտոր, կյանքի վերջին տարիներին ԵՊՀ պատմության թանգարանի ավագ գիտաշխատող։

Գիտական հետազոտություններն հիմնականում վերաբերում են Հայաստանի հարավային տարածքի երկրաբանական կառուցվածքին։ Այդ աշխատանքներն ամփոփված են Մեղրու շրջանի ալվալային ապարների պետրոգրաֆիային նվիրված նրա մենագրության մեջ, բազմաթիվ հոդվածներում ու հաշվետվություններում։ Նա ստեղծել է «Պետրոլոգիա» (Ե. 1970) դասագիրքը, կազմել տարբեր շրջանների խոշոր մասշտաբների երկրաբանական-պետրոգրաֆիական քարտեզներ։ Նրա մի շարք աշխատություններ տպագրված են «Հայկական ԽՍՀ երկրաբանություն» բազմահատորյակի 43-րդ և 48-րդ հատորներում։

*Արցախ* գրական ծածկանունով 1984 թվականին լույս է տեսել նրա «Քարեր, ծաղիկներ, սեր» արձակ բանաստեղծությունների ժողովածուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կենսագրական հանրագիտարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2009, էջ 59-60։
**Դմիտրի Վլադիմիրովիչ Գուզ** (ռուս.՝ Дмитрий Владимирович Гузь, մայիսի 15, 1988(1988-05-15), Կրասնի Սուլին, Ռոստովի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Կալուգա» ակումբի պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1988 թվականի մայիսի 15-ին Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլին քաղաքում և տեղի ֆուտբոլային ակումբի աշակերտ է։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է հենց այնտեղ՝ «Նիկա» ակումբում, որի կազմում հանդես է եկել սիրողական լիգայում, իսկ հետո Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի լիգայում, որտեղ խաղացել է 28 խաղ և խփել է 2 գոլ։ 2009 թվականին խաղացել է «Բատայսկ-2007» ակումբի կազմում։ 2010 թվականին պայմանագիր է կնքել Ֆուտբոլի ազգային լիգայի «Ռոտոր» ակումբի հետ, որտեղ ելույթ է ունեցել չորս մրցաշրջան։ 2010 թվականի մրցաշրջանում «Ռոտոր» ակումբում զբաղեցրել է 17-րդ տեղը և հեռացել է ակումբից, բայց հաջորդ մրցաշրջանում հաղթել է Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի լիգայի առաջնությունում և վերադարձել Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային լիգա։ 2014 թվականին պայմանագիր է կնքել «Տյումեն» ակումբի հետ, որտեղ խաղացել է 17 խաղ։ 2015 թվականին Օլեգ Վերետեննիկովի հրավերով, ում հետ արդեն աշխատել էր «Ռոտոր» ակումբում, տեղափոխվել է «Լուչ-էներգիյու» ակումբ։ 2016 թվականի ամռանը վերադարձել է «Տյումեն»։

Նվաճումներ
----------

**«Ռոտոր»**

* Ռուսաստանի ֆուտբոլի երկրորդ լիգայի հաղթող (գոտի՝ «Հարավ»)․ 2011-2012

**«Արարատ-Հայաստան»**

* Հայաստանի չեմպիոն․ 2018-2019
* Հայաստանի սուպեր գավաթակիր․ 2019

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Информация игрока Дмитрий Гузь | ФОНБЕТ-Первенство России по футболу среди команд клубов ФНЛ 2017/18». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Գևորգ Աղաբեկի Քոլոզյան** (1917, Նոր Բայազետ (այժմ Գավառ), Երևանի գավառ - հունիսի 25 1944, Ջերֆալկո, Սկարլինո, Տոսկանա, Իտալիա), կարմիր բանակային, հետո իտալական պարտիզան, պատերազմի ժամանակ մարմնով ծածկել է ֆաշիստական Գերմանիայի ռազմական կրակակետը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1917 թվականին Նոր Բայազետում։ 1938 թվականին ավարտել է մանկավարժական ուսումնարանը և դպրոցում գերմաներեն դասավանդել։ 1939 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ և մասնակցել Սովետա-ֆիննական պատերազմին, վիրավորվել է և մոտ կես տարի բուժվել Յարոսլավլի հոսպիտալում, որից հետո զորացրվել է և շարունակել դասավանդել հայրենի քաղաքի դպրոցում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբից կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։

Մոտ մեկ տարի գտնվել է Վրաստանում, ուր ըստ մեկ աղբյուրի մասնագիտացել է հետախուզական դպրոցում, ըստ մյուսի` ռադիոդպրոցում։ 1942 թվականի գարնանից ծառայել է Ղրիմի ռազմաճակատի քաղբաժնում, ըստ այլ աղբյուրի` ոչ մեկ անգամ նետվել է հակառակորդի թիկունք դիվերսիոն խմբերի հետ։

1942 թվականի մայիսի 8-ից մայիսի 11-ը ընկել է շրջապատման մեջ և գերվել։ 1942 թվականից համարվում է անհետ կորած։ Ըստ այլ վարկածի՝ գերվել է 1943 թվականին սլովակյան պարտիզանների հետ կապ հաստատելու համար հակառակորդի թիկունք նետվելու ժամանակ։

Գերությունն անց է կացրել Իտալիայում, 1944 թվականին փախել է և միացել «Գուիդո Բոսկալիա» պարտիզանական բրիգադին։ 1944 թվականի հունիսի 25-ին պարտիզանների ջոկատը շրջապատվում է։ Շրջապատումից դուրս գալիս ոտքից վիրավոր Քոլոզյանը սեփական մարմնով ծածկում է հակառակորդի հրակնատը, որը փակում էր նահանջի ճանապարհը։ Թաղված է Ջերֆալկոյում։

«Գատզետտա Ուֆիչիալե» պաշտոնաթերթը իր 1957 թվականի հունիսի 19-ի համարում հրապարակեց Գևորգ Քոլոզյանին հետմահու «Մարտական քաջության համար» բրոնզե մեդալով պարգևատրելու մասին։ 1966 թվականի մարտի 4-ին պարզվեց հերոսի ինքնությունը, գտնվեցին նրա ազգականները և Իտալիայի դեսպանը ԽՍՀՄ-ում նրանց հանձնեց մեդալը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ա. Պ. Կովալենկո, Գեորգին՝ ինքը Գևորգը, 1993 (ռուս.)
2. 1 2  Ռ. Շիրինյան, Մատրոսովը Նոր Բայազետից, «Օգոնյոկ» ամսագիր, 1966 (ռուս.)

Տես նաև
-------

* Հունան Ավետիսյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 473)։*  |
**Պոլիմերներ** (հունարեն՝ πολύ — շատ; μέρος — մաս), մեծ մոլեկուլային զանգված ունեցող քիմիական միացություններ, որոնց մոլեկուլները՝ մակրոմոլեկուլները, բաղկացած են բազմաթիվ անգամ կրկնվող ատոմական խմբերից՝ մոնոմերային (տարրական) օղակներից։ Պոլիմերները բարձրամոլեկուլային միացություններ են, որոնց մոլեկուլային զանգվածը մի քանի հազարից հասնում է մի քանի միլիոնի։ Մակրոմոլեկուլներում մոնոմերային օղակները իրար են միացված կովալենտային կամ դոնորակցեպտորային կապերով։

Պատմություն
-----------

Պոլիմեր տերմինը գիտության մեջ մտցրել է Ի․ Բերցելիուսը (1833)։ Նա պոլիմերիա է անվանել իզոմերիայի հատուկ տեսակը (էթիլեն և բութիլեն, եռօքսիմեթիլեն և մրջնալդեհիդ, թթվածին և օզոն)։ Այդ ժամանակ պոլիմերները հայտնի չէին, հանդիպող «խեժացման» ռեակցիաները համարվում էին անցանկալի, ստացվող «խեժերը» ուսումնասիրված չէին։ Սինթետիկ պոլիմերներ առաջին անգամ հիշատակվում են 1838 թվականին (պոլիվինիլիդենքլորիդ) և 1839 թվականին (պոլիստիրոլ)։ Պոլիմերների քիմիան ստեղծվեց XIX դարի 60-ականներին, Ա․ Բուտլերովի նյութի քիմիական կառուցվածքի տեսության ստեղծումից հետո։ Սինթետիկ կաուչուկի ստացման եղանակների հետազոտությունները (մինչե XX դ․ 20-ականներ) խթանեցին պոլիմերային քիմիայի զարգացումը։ Գերմանացի քիմիկոս Հ․ Շտաուդինգերի (1881-1965 թթ.) հետազոտությունները հիմք դրեցին պոլիմերների ժամանակակից պատկերացումներին՝ որպես մակրոմոլեկուլային նյութեր։ Նախնական իմաստով պոլիմեր տերմինն այլևս չի օգտագործվում։

Պոլիմերների դասակարգում
-----------------------

Ըստ ծագման պոլիմերները լինում են՝ բնական (բնական խեժեր և կենսապոլիմերներ՝ սպիտակուցներ, նուկլեինաթթուներ, թաղանթանյութ և այլն) և սինթետիկ (պոլիէթիլեն, ֆենոլմրջնալդեհիդային խեժեր և այլն)։ Հայտնի պոլիմերների բազմազանությունը դժվարացնում է նրանց դասակարգումը․ մինչև այժմ չի ստեղծված պոլիմերների դասակարգման կուռ համակարգ։ Առավել տարածված են պոլիմերների բաղադրության ու կառուցվածքի և նրանց առաջացման մեխանիզմի վրա հիմնված դասակարգումները։ Եթե մակրոմոլեկուլը բաղկացած է միատեսակ մոնոմերային օղակներից, ապա պոլիմերը կոչվում է հոմոպոլիմեր (այդպիսիք են պոլիվինիլքլորիդը, պոլիկարբամիդը, թաղանթանյութը և այլն)։ Պոլիմերները, որոնց մակրոմոլեկուլները բաղկացած են տարբեր մոնոմերային օղակներից, կոչվում են համապոլիմերներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Gold V.* Compendium of Chemical Terminology: IUPAC Recommendations — 1987.
2. ↑

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 356)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոլիմերներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · MESH ID · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119328276 · GND: 4046699-1 · LCCN: sh85104660 · Microsoft: 521977710, 2908608310 · NDL: 00575080 · NKC: ph124310 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գևորգ Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Հովհաննեսի Հովհաննիսյան** (1910, Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1940):

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1910 թվականին, Էջմիածնում։ 1929 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը, Հոկտեմբերյանի շրջանում զբաղվել ուսուցչական աշխատանքով, Մրգաշատ, ապա Մեծ Շահրիրար գյուղերի դպրոցներում եղել տնօրեն, դասավանդել պատմություն։ Ընտրվել է շրջանի լուսավորության աշխատողների արհմիության շրջկոմի նախագահ։ 1939 թվականին Լենինգրադի Ն. Կ. Կրուպսկայայի անվան կոմունիստական համալսարանն ավարտելուց հետո նշանակվել է Հայաստանի լուսավորության նախարարությունում դասախոսական և էքսկուրսիոն բյուրոյի նախագահ։

1939 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել միջինասիական զինվորական օկրուգում։ Սովորել է Թերմեզ քաղաքի հրետանային դպրոցում, ավարտելուց հետո նշանակվել է 83-րդ լեռնահրաձգային թուրքմենական դիվիզիայի 67-րդ հրետանային գնդի առաջին մարտկոցի հրամանատար։ 1940 թվականին Հովհաննիսյանը ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1942 թվականի նոյեմբերի 18-ին 83-րդ դիվիզիայում Հովհաննիսյանը մարտեր է մղել Տուապսեից հյուսիս արևելք, մասնակցել է Մոզդոկ, Կերչի, Սևաստոպոլի ազատագրման մարտերին։ 1944 թվականի սեպտեմբերին ավագ լեյտենանտ Հովհաննիսյանը նշանակվել է գնդի հրամանատարի տեղակալ։ Կռվել է 1-ին, 3-րդ ուկրաինական ռազմաճակատներում, մասնակցել է Լեհաստանի և Չեխոսլովակիայի ազատագրման մարտերին։ Հովհաննիսյանը պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի և Կարմիր աստղի շքանշաններով ու մի շարք մեդալներով։

1946 թվականին Հովհաննիսյանը զորացրվել է բանակից, աշխատանքի անցել Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան նկարչական ուսումնարանում՝ որպես տնօրեն և պատմության ուսուցիչ։

1962 թվականին Հովհաննիսյանն արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչման, պարգևատրվել է մեդալներով և գովասանագրերով։

Պարգևներ
--------

* «Կարմիր աստղի» շքանշան
* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ
* Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Մարո Սայիի Հասրաթյան (Ավթյան)**, 1922, Փրջամալ), հայ մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1942), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողություններին մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մարո Հասրաթյանը ծնվել է 1922 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի Ստեփանակերտի շրջանի Փրջամալ գյուղում։ Ավարտել է Շուշիի մանկավարժական ուսումնարանը, աշխատանքի անցել Ստեփանակերտի շրջանի Խանաբադի միջնակարգ դպրոցում, իսկ 1940 թվականին աշխատել է Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղի միջնակարգ դպրոցում։

1942 թվականին Հասրաթյանը կամավոր մեկնել է բանակ, մասնակցել Մայկոպ, Գրոզնի քաղաքների ազատագրման մարտերին։ Ռազմաճակատում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Մարտական երկար ուղի անցնելուց հետո Հասրաթյանը պատերազմի ավարտից հետո վերադարձել է, և նորից զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ։

Պատերազմում ցուցաբերած խիզախության համար Հասրաթյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Աշխատանքային արիության համար», «Աշխատանքի վետերան» մեդալներով։ Հասրաթյանն անցել է կենսաթոշակի, բայց շարունակել է մասնակցություն ունենալ հասարակական աշխատանքներին։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982: