**Բազկի եռագլուխ մկան** (լատին․՝ m.triceps brachii), զբաղեցնում է բազկի ամբողջ հետին մակերեսը։ Կազմված է 3 գլուխներից՝ միջային, կողմնային և երկար։ Այդ մկանը գլխավորապես պատասխանատու է արմնկային հոդի տարածման համար։

Կառուցվածք
----------

Երկար գլուխը սկսում է թիակի ենթահոդային թմբիկից և ձգվում է դեպի վար, անցնում է փոքր և մեծ կլոր մկանների միջև։

Վերին վերջույթի հորիզոնական կտրվածք։
Միջային գլուխը սկսվում է բազկի հետին մակերեսի մոտակա հատվածից, ճաճանչային նյարդի ակոսի միջային եզրից վար, միջային և կողմնային միջմկանային խտրոցներից։ Միջային գլուխը մեծամասամբ ծածկված է կողմնային և երկար գլուխներով և տեսանելի է միայն բազկի դիստալ հատվածում։

Կողմնային գլուխը սկսվում է բազկի հետին մակերեսից՝ ճաճանչային նյարդի ակոսի կողմնային եզրից վեր, իսկ ներքևում հասնում է մինչև կողմնային միջմկանային խտրոցը։

Երեք գլխիկներից յուրաքանչյուրն ունի իր շարժիչ նեյրոնային խումբը ողնուղեղի առաջային պարանիկում։ Միջային գլուխը ձևավորվում է հիմնականում փոքր I տիպի մկանաթելերով և շարժողական միավորներով, կողմնային գլուխը՝ խոշոր IIb տիպի մկանաթելերով և շարժողական միավորներով, իսկ երկար գլուխը՝ խառը մկանաթելերով և շարժողական միավորներով։ Ենթադրվում է, որ յուրաքանչյուր մկանաթել «կարելի է համարվել անկախ մկան՝ հատուկ ֆունկցիոնալ դերով։

Մկանաթելերը միավորվում են մեկ ամբողջական ջլի (համաձայն որոշ հետազոտությունների՝ կարող է լինել նաև մեկից ավելի ջիլ), որն էլ միանում է ծղիկոսկրի արմունկելունին և արմունկի հոդի պատիճի հետևի պատին, որտեղ հաճախ առկա են բուրսաներ (բարձի պարկեր)։ Ընդհանուր ջիլի մասերը ճառագայթվում են նախաբազկի փակեղի մեջ և կարող են գրեթե ամբողջությամբ ծածկել արմնկային մկանը։

### Նյարդավորում

Եռագլուխ մկանի բոլոր երեք գլուխները նյարդավորվում են բազկային հյուսակի կողմից։ Վերջերս կատարված ուսումնասիրություններով նկատվել է, որ անհատների մոտավորապես 14%-ի մոտ եռագլուխ մկանի երկար գլուխը նյարդավորվում է անութային նյարդի կողմից, իսկ 3%-ի մոտ այն ստանում է կրկնակի նյարդավորում ինչպես ճաճանչային նյարդից, այնպես էլ անութայինից։

### Վարիացիաներ

Երկար գլխիկի և թիկունքի լայնակի մկանի ջիլը հաճախ առաջացնում են ջլային կամար։ Երկար գլուխը հազվադեպ կարող է առաջանալ թիակի կողային եզրից և ուսային հոդի պարկուճից։

Գործառույթ
----------

Եռագլուխ մկանը համարվում է արմկային հոդի տարածողը և երկգլուխ և բազկային մկանների ներհակորդը։ Այն նաև ամրացնում է արմկային հոդը, երբ նախաբազուկը և ձեռքը օգտագործվում են նուրբ շարժումների համար, օրինակ՝ գրելիս։ Երկար գլխի մկանաթելերն օգտագործվում են, երբ անհրաժեշտ է ստեղծել կայուն ուժ, կատարել ուսային և արմկային հոդերի սիներգիկ գործողություն կամ էլ երկուսը միասին։ Կողմնային գլուխը օգտագործվում է բարձր ինտենսիվության ուժ պահանջող շարժումների համար, մինչդեռ միջային գլուխը թույլ է տալիս իրականացնել ավելի ճշգրիտ և ցածր ուժի շարժումներ։

Ծագելով թիակից՝ երկար գլուխը մասնակցում է նաև ուսային հոդի շարժումներին։ Այն օգնում է նաև ամրացնել ուսային հոդը։

Մկանի մարզում
-------------

Եռագլուխ մկանը կարելի է մարզել մեկուսացված կամ արմնկային հոդի տարածող բարդ շարժումների միջոցով և կարող է կծկվել դիմադրության դեմ արմուկն ուղիղ պահելու համար։

Մեկուսացված շարժումների համար իրականացնում են պարանի ձգում, մկանի տարածումներ՝ պառկած վիճակում և ձեռքերի դեպի հետ տարածումներ։ Արմունկի բարդ տարածման օրինակներ են վեր բարձրացումը, պառկած հրումային վարժությունները, ծանրաձողի բարձրացումները։ Ավելի մոտ բռնելով ծանրաձողը դեպի եռագլուխ մկանը՝ ավելի է մեծանում ծանրաբեռնվածությունը, քան այն դեպքում, երբ ավելի հեռու է պահվում։

Ստատիկ կծկման շարժումները ներառում են ձեռքերի դեպի հետ շարժումներ, ուղիղ ձեռքով դեպի վար քաշումներ և թեքված կողային բարձրացումներ, որոնք օգտագործվում են նաև դելտայաձև և թիկունքի լայնակի մկանների մարզման համար։

Եռագլուխ մկանների պատռումները հազվադեպ են, և սովորաբար տեղի են ունենում միայն անաբոլիկ ստերոիդ օգտագործողների մոտ։

Կլինիկական նշանակություն
------------------------

Եռագլուխների ռեֆլեքսը, որն առաջանում է եռագլուխ մկանին հարվածելով, հաճախ օգտագործվում է ձեռքի նյարդերի ֆունկցիան ստուգելու համար։ Սա ստուգում է ողնաշարի C6 և C7 նյարդերը, հիմնականում՝ C7։

Պատմություն
-----------

### Ստուգաբանություն

Մկանը անվանում են եռագլուխ, քանի որ այն կազմված է երեք մկանային խրձերից, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի տարբեր ծագում և միանում է արմունկով։ Չնայած համանման մկան առկա է նաև ստորին վերջույթի վրա, սակայն *triceps* կոչում են հենց բազկի մկանը։

Կենդանիներ
----------

Ձիու մոտ եռագլուխ մկանների ընդհանուր քաշի 84%, 15% և 3%-ը համապատասխանում են երկար, կողային և միջային գլուխներին։

Շատ կաթնասուններ, ինչպիսիք են շները, խոշոր եղջերավոր անասունները և խոզերը, ունեն չորրորդ լրացուցիչ գլուխ։ Այն գտնվում է կողային և միջային գլուխների միջև։ Մարդու մոտ արմնկային մկանը երբեմն համարում են մկանի չորրորդ գլուխ։

Լրացուցիչ պատկերներ
-------------------

* Անիմացիա։     երկար գլուխ     Կողմնային գլուխ     միջային գլուխԱնիմացիա։     երկար գլուխ     Կողմնային գլուխ     միջային գլուխ
* Անշարժ պատկեր։ Առջևի տեսք։Անշարժ պատկեր։ Առջևի տեսք։
* Թիակի մեջքային հատվածի մկանները և եռագլուխ մկանը։ Մկանները թիակի մեջքի վրա, և Triceps brachii:Թիակի մեջքային հատվածի մկանները և եռագլուխ մկանը։ Մկանները թիակի մեջքի վրա, և Triceps brachii:
* Երկգլուխ և եռագլուխ մկանների շարժումը, երբ ձեռքը ճկվում է։Երկգլուխ և եռագլուխ մկանների շարժումը, երբ ձեռքը ճկվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  անատոմիայի հիմնարար մոդել
2. ↑
3. ↑  Casadei, Kyle; Kiel, John; Freidl, Michael (2020). "Triceps Tendon Injuries". *Current Sports Medicine Reports*. **19** (9): 367–372. doi:10.1249/JSR.0000000000000749. PMID 32925376. S2CID 221567814.
4. 1 2 3 4 5 6  Platzer W (2004). *Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System* (5th ed.). Thieme. ISBN 3-13-533305-1.
5. 1 2 3 4  Lucas-Osma AM, Collazos-Castro JE (September 2009). "Compartmentalization in the triceps brachii motoneuron nucleus and its relation to muscle architecture". *The Journal of Comparative Neurology*. **516** (3): 226–39. doi:10.1002/cne.22123. PMID 19598170. S2CID 25918513.
6. ↑  See the article "Skeletal striated muscle" for a discussion of type I and type II muscle fibers.
7. ↑  Madsen M, Marx RG, Millett PJ, Rodeo SA, Sperling JW, Warren RF (November 2006). "Surgical anatomy of the triceps brachii tendon: anatomical study and clinical correlation". *The American Journal of Sports Medicine*. **34** (11): 1839–43. doi:10.1177/0363546506288752. PMID 16735585. S2CID 11671310.
8. ↑  Bekler H, Wolfe VM, Rosenwasser MP (January 2009). "A cadaveric study of ulnar nerve innervation of the medial head of triceps brachii". *Clinical Orthopaedics and Related Research*. **467** (1): 235–8. doi:10.1007/s11999-008-0535-6. PMC 2600974. PMID 18850256.
9. ↑  Wade, Michael D.; McDowell, Arthur R.; Ziermann, Janine M. (2018). "Innervation of the Long Head of the Triceps Brachii in Humans-A Fresh Look: INNERVATION OF THE LONG HEAD OF THE TRICEPS BRACHII". *The Anatomical Record* (in անգլերեն). **301** (3): 473–483. doi:10.1002/ar.23741. PMID 29418118. S2CID 3676096.
10. ↑  Erhardt, Alexandra J.; Futterman, Bennett (2017 թ․ հունվարի 1). "Variations in the Innervation of the Long Head of the Triceps Brachii: A Cadaveric Investigation". *Clinical Orthopaedics and Related Research* (in անգլերեն). **475** (1): 247–250. doi:10.1007/s11999-016-5146-z. ISSN 1528-1132. PMC 5174069. PMID 27830483.
11. ↑  Keener JD, Sethi PM (November 2015). "Distal Triceps Tendon Injuries". *Hand Clinics*. **31** (4): 641–50. doi:10.1016/j.hcl.2015.06.010. PMID 26498552.
12. ↑  "The Precise Neurological Exam: Deep Tendon Reflexes". New York University School of Medicine. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 6-ին. Retrieved 2023 թ․ օգոստոսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
13. ↑  Watson JC, Wilson AM (January 2007). "Muscle architecture of biceps brachii, triceps brachii and supraspinatus in the horse". *Journal of Anatomy*. **210** (1): 32–40. doi:10.1111/j.1469-7580.2006.00669.x. PMC 2100266. PMID 17229281.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Foundational Model of Anatomy · Terminologia Anatomica 98 |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2781383406 |

 |