**Նորման Ուիզդոմ** (անգլ.՝ Norman Wisdom, սըր Նորման Ջոզեֆ Ուիզդոմ, փետրվարի 4, 1915(1915-02-04), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հոկտեմբերի 4, 2010(2010-10-04), Մեն), անգլիացի կատակերգու դերասան, պրոդյուսեր, սցենարիստ և կոմպոզիտոր։ Արժանացել է Բրիտանական կայսրության ասպետի շքանշանին։

Կենսագրություն
--------------

Նորման Ուիզդոմը ծնվել է Լոնդոնում։ Հայրը վարորդ էր, հարբեցող ու կռվարար, իսկ մայրը դերձակուհի էր, ով նույնիսկ շորեր է կարել Մարիա թագուհու համար։ Ծնողների ամուսնալուծությունից հետո, 1924 թվականին հայրը իննամյա Նորմանին տանից դուրս է հանել։ Վերջինս զբաղվել է թափառաշրջիկությամբ, որոշ ժամանակ ապրել է խնամակալների մոտ, իսկ հետո առևտրական նավի նավապետի մոտ աշխատանքի է անցել որպես ծառա։ Աշխատել է որպես դռնապան, իսկ հետո՝ հանքափոր։ 1930 թվականին՝ 15 տարեկանում թագավորական 10-րդ հուսարական գնդի կազմում դարձել է թմբկահար։ Այդ գնդի հետ հայտնվել է Հնդկաստանում։ Այնտեղ շեփոր և կլարնետ նվագել է սովորել։ Այդ ժամանակ դարձել է Հնդկաստանում բրիտանական բանակի բռնցքամարտի չեմպիոն։

Նորման Ուիզդոմի դերասանական կարիերան կայացել է 1946 թվականին։ Սկզբնական շրջանում աշխատել է մյուզիք-հոլլում ` որպես կրկեսային ունիվերսալ համարներ կատարող։ Նրա մոտ հիմնականում հաջողվում էր կատակերգական կերպարների մարմնավորումը։ Այդ ամենը շուտ նկատվեց և նրան հրավիրեցին հեռուստատեսություն։ Մասնակցելով մի շարք հեռուստաշոուների, Նորման Ուիզդոմը մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ հանդես է եկել հեռուստատեսությունում։

Կինոյում նրա դեբյուտը կայացել է 1948 թվականին՝ «Ժամադրություն երազանքի հետ» կինոնկարում։ 1955 թվականին նկարահանվել է «Խալիֆ` մեկ ժամով» կինոնկարում։ 1958 թվականից նա հայտնի էր որպես սցենարիստ, իսկ 1969 թվականից՝ որպես պրոդյուսեր։ 1953 թվականին «Տհաճություններ կրպակում» կինոնկարի համար նա գրել է «Մի ծիծաղեք ինձ վրա» երգը, որը դարձել էր նրա այցեքարտը։ Առավելապես նրան ճանաչում է բերել իր կողմից ստեղծված կատակերգական հերոսի կերպարը՝ միսթր Պիտկինը, որը հայտնվել է չորս ֆիլմում։ Այդ ֆիլմերն էին «Միսթր Պիտկինը թշնամու թիկունքում» (1958 թ.), «Պիտկինը հերթապահությունում» (1962 թ.), «Պիտկինի արկածները հիվանդանոցում» (1963 թ.) և «Վաղորդյան թռչնակը» (1965 թ.) կինոնկարները։ Միսթր Պիտկինը անկեղծ, պարզամիտ, բարեհոգի, միամիտ, միաժամանակ վախկոտ, ստորաքարշ, շողոքորթ և քծնող փոքրիկ մարդու կերպար է։ Հետաքրքիր է այն, որ Նորման Պիտկինի անունը հանդիպում է միայն վերը նշված չորս ֆիլմերում։ Մնացած բոլոր կինոնկարներում նրա ազգանունը տարբեր է, սակայն մշտապես կերպարի անունը նույնն է՝ Նորման։ Ընդհանուր առմամբ նկարահանվել է 12 ֆիլմ, որտեղ հերոսի անունը Նորման է։

Չնայած հնաճաշակության համար մեղադրանքներին, նա պահում էր ավանդույթները՝ օգտագործելով արտասովոր հումորը և չափազանցության հասնող դիմախաղը։ Նորման Ուիզդոմը սիրում էր կրկնել, որ իր կատակերգությունները նախատեսված են երեքից մինչև 93 տարեկան երեխաների համար։

Հետագայում Նորման Ուիզդոմը նկարահանվել է հեռուստասերիալներում։ Չնայած իր ծերունական տարիքին, նա շարունակում էր ելույթ ունենալ բեմի վրա և մեկնել հյուրախաղերի։ Հեռուստատեսությունում և կաբարեում իր ելույթները դադարեցրել է մահվանից մի քանի ամիս առաջ։ Նրա կերպարը հայտնի էր ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում, այլ նաև Հարավային Ամերիկայում, Իրանում և Արևելյան Եվրոպայում, հատկապես Ալբանիայում։ Էնվեր Խոջան միսթր Պիտկինին հռչակել էր Ալբանիայի ազգային հերոս։ 1995 թվականին նրան Տիրանայում ընդունել էին բարձր մակարդակով, նրան դիմավորել էր անձամբ նախագահ Սալի Բերիշան։

Անձնական կյանք
--------------

Նորման Ուիզդոմն ամուսնացել է երկու անգամ։ Առաջին անգամ ամուսնացել է 1941 թվականին, ամուսնալուծվել 1946 թվականին։ Այդ ամուսնությունից նա ունի մեկ որդի։ Երկրորդ անգամ ամուսնացել է 1947 թվականին, պարուհի Ֆրիդա Սիմփսոնի հետ։ Այդ ամուսնությունից ունեցել է երկու երեխա՝ մեկ որդի և մեկ դուստր։ Ամուսնալուծվել է 1969 թվականին։ Կինը մահացել է 1992 թվականին։

Նորման Ուիզդոմը մահացել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Մեն կղզում գտնվող ծերանոցում։ Ըստ որդու՝ մահվան պատճառը ինֆարկտն էր։

Մասնակի ֆիլմագրություն
----------------------

| Թվական | Անվանում | Բնօրինակ անվանում | Կերպար |
| --- | --- | --- | --- |
| 1948 | Ժամադրություն երազանքի հետ | A Date with a Dream | - |
| 1953 | Տհաճություններ կրպակում | Trouble in Store | Նորման |
| 1955 | Դեպի լավը | One Good Turn | Նորման |
| 1955 | Խալիֆ` մեկ ժամով | Man of the Moment | Նորման |
| 1956 | Գլխիվայր կանգնած | Up in the World | Նորման |
| 1957 | Պարզապես բախտը բերեց | Just My Luck | Նորման Հաքեթ |
| 1958 | Միսթր Պիտկինը թշնամու թիկունքում | The Square Peg | Նորման Պիտկին |
| 1959 | Հետևիր աստղին | Follow a Star | Նորման Տրասկոտ |
| 1960 | Կար-չկար մի խարդախ | There Was a Crooked Man | Դեյվ Կուպեր |
| 1960 | Ցեղատեսակը բուլդոգ | The Bulldog Breed | Նորման Պակլ |
| 1961 | Աղջիկը նավից | The Girl on the Boat | Սեմ Մառլոու |
| 1962 | Պիտկինը հերթապահությունում | On the Beat | Նորման Պիտկին |
| 1963 | Պիտկինի արկածները հիվանդանոցում | A Stitch in Time | Նորման Պիտկին |
| 1965 | Վաղորդյան թռչնակը | The Early Bird | Նորման Պիտկին |
| 1966 | Լավագույն ցանկություններից ելնելով | Press for Time | Նորման Շիլդս, նրա մայրը, նրա պապը |
| 1966 | Արկածներով լի օր (Մարդ-սենդվիչը) | The Sandwich Man | - |
| 1967 | Անդրոկլեսն ու առյուծը | Androcles and the Lion | Անդրոկլես |
| 1968 | Գիշերային շուրջկալ Մինսկիի մոտ | The Night They Raided Minsky's | Չիկ Ուիլյամս |
| 1969 | Ինչն է լավ սագի համար | What's Good for the Goose | Թիմոթի Բարթլեթ |
| 1981 | Բերժրակ | Bergerac | Վինսենթ |
| 1986 | Աղետ | Casualty | միսթր Կոլ |
| 1996 | Դելզիլը և Պեսկոուն | Dalziel and Pascoe | Բեռն Մարքս |
| 2003 | Անկողնում | Between the Sheets | Մորիս Հարդի |
| 2004 | Հինգ երեխա և կախարդանք | Five Children and It | Նեսբիտ |
| 2008 | Հերրոու Վուդսի լեգենդը | The Legend of Harrow Woods | Ուինսթոն Լլամատա |

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2
4. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
5. 1 2  Who's who (բրիտ․ անգլ.) — *(untranslated)*, 1849. — ISSN 0083-937X

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1732873 · BNF: 14067040w · GND: 124270344 · GTAA: 170997 · ISNI: 0000000078258715 · LCCN: no91020834 · LNB: 000242750 · NLA: 36035589 · NLP: a0000003406290 · NTA: 216205514 · SUDOC: 08645644X · VIAF: 5137441 · WorldCat VIAF: 5137441 |

 |

 |