**Ալլան Ռամսեյ ավագ** (անգլ.՝ Allan Ramsay the Elder; հոկտեմբերի 15, 1686(1686-10-15), Leadhills, Շոտլանդիայի թագավորություն - հունվարի 7, 1758(1758-01-07), Էդինբուրգ, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), շոտլանդացի բանաստեղծ, հրատարակիչ և բանահավաք։ Զբաղվել է բալլադներ հավաքելով և նպաստել հին ժողովրդական բանահյուսության պահպանմանը։

Կենսագրություն
--------------

Ալլան Ռամսեյը ծնվել է Լենարկշիր նահանգի Լիդհիլս քաղաքում՝ շոտլանդացի Ջոն Ռեմսիի և նրա կնոջ՝ Էլիս Բաուերի ընտանիքում։ Ջորջ Չալմերսը` բանաստեղծի կենսագիրներից մեկը, պնդել է, որ Ջոն Ռամսեյը պատկանել է Քոքփենի Ռամսեյներին *(Ramsays of Cockpen)*՝ Ռամսեյների Դալհաուզիի կրտսեր ճյուղին, որն էլ սերել է Ռամսի տոհմի հիմնական ճյուղից։

Ալլան Ռամսեյը կրթություն է ստացել Քրոուֆորդի ծխական դպրոցում։ 1700 թվականին մահացել է նրա մայրը։ 1701 թվականին նա Էդինբուրգում սկսել է աշխատել և աշակերտել մի պարիկագործի։ 1712 թվականին Ռամսեյն ամուսնացել է Քրիստիանե Ռոսի հետ և միևնույն ժամանակ սկսել ինքնուրույն պարիկ պատրաստել։ Զույգը վեց երեխա է ունեցել։ Նրանց առաջնեկ Ալլան Ռամսեյ կրտսերը դարձել է մեծ դիմանկարիչ։

1707 թվականին Ալլան Ռամսեյը դարձել է *Easy Club*-ի հիմնադիրներից մեկը և սկսել է գրել բանաստեղծություններ։ 1715 թվականին ճանաչվել է ակումբի բանաստեղծ-դափնեկիր։ Այս ակումբը ստեղծվել է Անգլիայի հետ Շոտլանդիայի միությունից հետո՝ մի խումբ յակոբականների կողմից, ովքեր դեմ են եղել շոտլանդացիների համար անբարենպաստ միությանը։ Ակումբի անդամներն օգտագործել են գրական կեղծանուններ։ Ռամսեյը սկզբնապես հայտնի է եղել Իսահակ Բիքերսթաֆ (անգլ.՝ Isaac Bickerstaff) անունով՝ հերոս Ռիչարդ Սթիլի պատվին։ Բացի այդ, նա օգտագործել է Գևին Դուգլաս *(Gawin Douglas)* կեղծանունը՝ ի պատիվ իր պապի, որը նույնպես գրող է եղել։

1716 թվականին լույս է տեսել նրա «Քրիստոսի եկեղեցին կանաչի վրա» *(Christ’s Kirk on the Green)* աշխատությունը, որը հիմնված է եղել Բանատինեի ձեռագրի (անգլ.՝ Bannatyne Manuscript) վրա, որին ավելացրել է իր սեփական մեկնաբանություններն ու հավելումները։ 1718 թվականին Ռամսեյը սկսել է հրատարակել իր բանաստեղծությունները և մեկ տարի անց հրատարակել է «Շոտլանդական երգեր» *(Scots Songs)* հավաքածուն։ 1722 թվականին հավաքածուն թողարկվել է ընդլայնված հրատարակությամբ։

1724-1727 թվականներին նա հրատարակել է շոտլանդական երգերի ևս երկու ժողովածու։ Այդ երգերի մի մասը գրել է ինքը՝ Ռամսեյը, որոշ մասը գրվել է նրա ընկերների կողմից, իսկ մնացած մասն էլ հայտնի ժողովրդական բալլադներ են եղել։ Այս բանաստեղծությունները զետեղվել են «Թեյասեղանի բազմազանություն» *(The Tea-Table Miscellany)* խորագրի ներքո։

Մինչև 1600 թվականը հավաքված շոտլանդական երգերի ժողովածուն Ռամսեյի կողմից հրատարակվել է «Հավերժ կանաչ» *(The Ever Green)* վերնագրով։ 1725 թվականին լույս է տեսել նրա նոր՝ «Նուրբ հովիվը» *(Gentle Shepherd)* պոեմը, որը բավականին հայտնի է դարձել և որի հիման վրա 1729 թվականին բեմադրվել է օպերա։

1726 թվականին Ռամսեյն անանուն հրատարակել է «Բանաստեղծություններ անգլերեն ու լատիներեն՝ պալատական նետաձիգների խմբի մասին, մի քանի ձեռքով» *(Poems in English and Latin, on the Archers and Royal Company of Archers, by several Hands)* բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Նրա բանաստեղծությունների ամբողջական ժողովածուն լույս է տեսել 1731 թվականին Լոնդոնում և 1733 թվականին՝ Դուբլինում։

1733 թվականին Ալլան Ռամսեյ ավագը որդու ֆինանսական աջակցությամբ տարածք է ձեռք բերել Էդինբուրգի ամրոցի բլրի վրա։ Նա այնտեղ հիմնել է Ռամսեյի այգիները և կառուցել մոխրագույն առանձնատուն, որը իր ժամանակակիցները անվանել են «Սագի կարկանդակ»։ 1743 թվականին մահացել է Ռամսեյի կինը։ 1745 թվականին Ռամսեյը «Սագի կարկանդակը» տրամադրել է յակոբականներին։

1755 թվականին Ռամսեյը թողել է հրատարակչական գործը և տեղափոխվել Քասթ ժայռի լանջին գտնվող մի տուն, որը մինչ օրս կոչվում է «Ռամսեյի քոթեջ»։ Ռամսեյը մահացել է 1758 թվականի հունվարի 7-ին և թաղվել Էդինբուրգի Գրեյֆրիերս գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118598155 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. ↑  Однако, Бёрнс Мартин (Burns Martin), в книге «Allan Ramsay: A Study of his Life and Works» отвергает данное мнение.
4. ↑  Потомки Саймона де Рамсея. Дословно: Рамсеи из Дальхьюзи. Английская (точней: англоязычная британская) приставка of, буквально означающая «из», соответствует французской приставке de и немецкой приставке von. На русский язык чаще всего переводится словом «из», что порождает досадную юридическую путаницу.
5. ↑  Сам он на тот период поселился в другом доме.

Գրականություն
-------------

* «Ռամսեյ Ալլան». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն(անգլ.)