recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ռոմ Ռուբենի Վարշամով** (ապրիլի 9, 1927(1927-04-09), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 24, 1999(1999-08-24), Մոսկվա, Ռուսաստան), կիրառական մաթեմատիկայի բնագավառի հայ խորհրդային գիտնական, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1977)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Թիֆլիսի համալսարանը (1952 թվական)։ 1955—1968 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ ավտոմատիկայի և հեռուստամեխանիկայի ինստիտուտում։ 1968 թվականին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ և Երևանի համալսարանի միացյալ հաշվողական կենտրոնում, որպես բաժնի վարիչ։ 1970 թվականից եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ ոադիոէլեկտրոնիկայի և կիբեռնետիկայի գիտական խորհրդի նախագահ։ Աշխատությունները վերաբերում են ժամանակակից հանրահաշվին, թվերի տեսությանը, կոմբինատորիկային, ինֆորմացիոն կառավարող համակարգերի սինթեզին։ Վարշամովը դրել է գծային կոդավորման տեսության հիմքերը, որոշել սիմետրիկ սխալներ ուղղող կոդերի գոյության հնարավորությունները, որոնք համաշխարհային գրականության մեջ հայտնի են Հիլբերտի սահման անունով։ Վարշամովը նաև վերջավոր դաշտերի վրա բազմանդամների բերման տեսության հեղինակն է։ Լուծել է վերջավոր դաշտերի վրա ցանկացած աստիճանի չբերվող բազմանդամների կառուցման խնդիրը, առաջադրել օբյեկտների բնութագրերի կտրուկ փոփոխությունների նկատմամբ ադապտիկ, տիեզերական կապուղիներով տվյալների հաղորդման համակարգերի մշակման նոր սկզբունքներ։

Աշխատություններ
---------------

Ром Варшамов, Введение в новую нетрадиционную математику,ISBN 5-89638-024-0; 1999 г.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռոմ Վարշամովի հիշատակին


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 341)։*  |
**Սյուզան Մուբարաք** (ի ծնե՝ Սաբեթ, արաբ․՝ سوزان مبارك‎‎, փետրվարի 28, 1941(1941-02-28), Էլ Մինիա, Եգիպտոս), Եգիպտոսի նախկին նախագահ Հոսնի Մուբարաքի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Սյուզան Մուբարաքը ծնվել է 1941 թվականի փետրվարի 28-ին եգիպտական Էլ Մինիա քաղաքում՝ եգիպտացու և վալլիացու ընտանիքում։ Սովորել է Կահիրեի Սուրբ Կլարայի դպրոցում։ 1977 թվականին Կահիրեի ամերիկյան համալսարանում ստացել է քաղաքական գիտությունների բակալավրի աստիճան, իսկ 1982 թվականին դարձել է տնտեսագիտության մագիստրոս՝ պաշտպանելով դիսերտացիան «Եգիպտական քաղաքում սոցիալական ազդեցության ուսումնասիրում» թեմայով։ 1977 թվականին նա հիմնադրել է *Integrated Care Society* բարեգործական ընկերությունը, որը գլխավորում է մինչ օրս։

Սյուզան Մուբարաք։ Եգիպտացիները նրան անվանումը են Մայր Սյուզան։
1958 թվականին Սյուզանն ամուսնացել է Հոսնի Մուբարաքի հետ։ 1981 թվականի հոկտեմբերի 13-ին մուսուլման ծայրահեղականների կողմից նախագահ Անվար Սադաթի սպանությունից հետո Հոսնի Մուբարաքը ընտրվել է Եգիպտոսի նախագահ։ Տիկին Մուբարաքը շարունակել է ակտիվորեն զբաղվել բարեգործությամբ և երեխաների ու կանանց իրավունքների համար պայքարով։ 1988 թվականին Եգիպտոսի նախագահի կինը Իրաքում ականատես է եղել հանցագործության. նրա պատվին հանդիսավոր ընդունելության ժամանակ Սադդամ Հուսեյնի որդի Ուդեյը սպանել է իրանի նախագահի թիկնապահին։

Ներկայումս Սյուզան Մուբարաքը «Մայրության և երեխայության ազգային խորհրդի» անդամ է, գլխավորում է երիտասարական գրականության կոմիտեն և «Գրագիտությունը բոլորի համար» շարժումը, հովանավորում է մանկական կրթական «Սեզամ փողոց» հեռուստասերիալի եգիպտական տարբերակի ստեղծմանը, Եգիպտոսում և Աֆրիկայի այլ երկրներում կանանց թլպատման բարբարոսային սովորության դեմ վարում է ակտիվ պայքար։ Սյուզանի մասնակցությամբ Եգիպտոսում նրա անունով ստեղծվել է մանկական թանգարան։

1998 թվականին Արվեստի և գիտության եվրոպական ակադեմիայի կողմից կանանց և երեխաների իրավունքների համար պայքարում ներդրման համար արժանացել է հանդուրժողականության մրցանակի։ 2000 թվականի փետրվարից Կահիրեի ամերիկյան համալսարանի հումանիտար գիտությունների պատվավոր դոկտոր է։ Ակտիվ բարեգործական գործունեության համար ժողովուրդը նրան անվանում է Մայր Սյուզան։

Ունի երկու տղա՝ Ալա և Համալ։

2009 թվականի մայիսին կորցրել է միակ թոռ Մուհամեդին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ъ-Власть — Биографические Страницы
**Արգելանի Սուրբ Աստվածածին վանք**, հայկական վանք Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Առբերանի գավառում, Ծաղկանց լեռների հարավային լանջին, բարձր քարաժայռի վրա։

Պատմություն
-----------

Հիշատակվում է 13-րդ դարից, Տեր Հուսկանորդի Ստեփանոսի անվան հետ կապված։ 1251 թվականին, վերջինիս մահից հետո նրա գերեզմանի վրա, վանքից ոչ հեռու, հիմնվել է Բերկրիի Ս. Ստեփանոս վանքը, և երկու վանքերը մեկ միաբանություն են կազմել։ 15-րդ դարում դարձել է առաջնորդանիստ, այստեղ գործել է գրչության կենտրոն։ 1462 թվականին վանք է այցելել Աղթամարի Զաքարիա կաթողիկոսը։ 16-րդ դարում վանքում գործել են գրիչ և տաղասաց Եղիա Բերկրեցին ու Անդրեաս Արգելանցին։

19-րդ դարում վանքն ունեցել է ընդարձակ հողամասեր և արոտավայրեր։ Վանքի այսօր կանգուն եկեղեցին մեկ զույգ որմնամույթերով գմբեթավոր դահլիճ է, որի արտաքին ճակատների երեսապատման սրբատաշ քարերը շրջակայքի բնակիչները պոկել են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական հանրագիտարանի գլխ. խմբ. Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ», 2002, էջ 142 — 1072 էջ, ISBN 5-89700-016-6։

Գրականություն
-------------

* Շերենց Գ. Սրբավայրեր, Թ. 1902:
* Ոսկյան Հ. Վասպուրական-Վանի վանքերը, հ. 1, Վնն. 1940:
**Պալասովի տուն** (ռուս.՝ Дом Паласова), մեկ- և մեկուկեսհարկանի շենք Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Ուկրաինական նրբանցքում և Հունական փողոցում։ Մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է` համաձայն 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման։

*Հասցեն`* ք. Տագանրոգ, Հունական փողոց, տուն 61։

Պատմություն
-----------

Տագանրոգ քաղաքի Հունական, 61 հասցեի կիսանկուղով մասնաշենքը կառուցվել է 19-րդ դարի 3-րդ քառորդում։ Տունը պատկանել է իսկական պետական խորհրդական Նիկոլայ Դմիտրիևիչ Ալֆերակիին, իսկ նրա մահից հետո՝ որդիներին՝ կոմպոզիտոր Ախիլեսին, կենդանաբան Սերգեյին և սենեկապետ Միխայիլին։ Մասնաշենքը կառուցվել է Ուկրաինական նրբանցքում՝ Հունական փողոցի հետ խաչմերուկում։

Հունական, 61 շենքի ճակատը
1880-ական թվականների վերջին տունը գնել է հունահպատակ Անտոն Նոմիկոսը։ Նրա մահից հետո տունը կտակով անցել է նրա ժառանգներին։ 1910-ական թվականներից մինչև 1925 թվականը տունը պատկանել է սոտնիկ Իվան Իվանովիչ Մինաևին և նրա կնոջը՝ Եկատերինա Պետրովնային։

Տան մեկուկեսհարկանի մասնաշենքը կառուցված է կարմիր աղյուսից և անկյունայինի շարունակությունն է։ Այն կառուցվել է առաջինից ավելի ուշ՝ նույնպես 19-րդ դարի 3-րդ քառորդում։ Այս մասնաշենքի սեփականատերը եղել է վաճառականուհի Ալեքսանդրա Անաստասևնան։

Հունական, 61 շենքի ճակատը
Տունը մեկուկեսհարկանի է, քանի որ Ուկրաինական նրբանցքն ունի թեքություն դեպի Հունական փողոցը։ 1842 թվականին Ալեքսանդրա Անաստասևնան ամուսնացել է տագանրոգցի վաճառական Ստավրո Անաստասևիչ Անաստասևի հետ։ 1880-ական թվականներին շենքը նրանցից գնել է այդ ժամանակ արդեն մահացած վաճառական, թուրքահպատակ Սավվա Եգորովիչ Պալասովի ընտանիքը։ Պալասովները զբաղվում էին ծխախոտի և ծխախոտային արտադրանքի վաճառքով, նրանց է պատկանել ևս մի քանի տուն Տագանրոգի տարբեր շրջաններում։ Պալասովների  տան նկուղային հարկում ապրել է համեստ գեներալ, զինվորական դատախազ Արակինի ընտանիքը։

20-րդ դարում տունը ձեռք է բերել սումցի վաճառական, հողատեր Դմիտրի Վասիլևիչ Չերևկովը, որը Տագանրոգի Ալեքսանդրի փողոցի առևտրային շարքերում ուներ մի քանի խանութ։ Դմիտրի Վասիլևիչը մահացել է 1906 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ կյանքի 62-րդ տարում։ Նա կտակով 60 հազար ռուբլի էր նվիրաբերել աղքատ աշակերտների կրթաթոշակի համար։

Դմիտրի Վասիլևիչի մահից հետո շենքն անցել է նրա եղբայրներին՝ հունահպատակ Խառլամպի և Սպիրիդոն Իվանովիչ Մուսուրիներին։ Եղբայրները շենքի սեփականատերն են եղել մինչև 1925 թվականը։ 1910-ական թվականներին տանը բնակարան են վարձակալել Նավագնացության և առևտրի ոուսական ընկերակցության ներկայացուցիչ Մ. Ե. Սմոլնիկովը և Տագանրոգի առևտրային ուսումնարանի գերմաներենի ուսուցիչ Մատվեյ Իվանովիչ Շմիդտը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Կարմիր աղյուսից կառուցված երկու մասնաշենքերի ուղղանկյուն պատուհանները զարդարում են եռանկյունաձև քիվերն ու զարդաքիվերը։ Մասնաշենքի շքամուտերն արված են Հունական փողոցի կողմից, նրանք զարդարված են սյուներով և քիվերով։

Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքերն ազգայնացվել են։ Ներկայումս սրանք բնակելի շենքեր են։ Դրանք մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ են։

Գրականություն
-------------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Таганрог, ул. Греческая, 61 Archived 2020-11-01 at the Wayback Machine.
Ռենե Դեկարտ (1596—1650)
**Cogito, ergo sum** (լատ.՝ «Մտածում եմ, հետևաբար, գոյություն ունեմ»), Ռենե Դեկարտի փիլիսոփայական արտահայտությունը, նոր ժամանակների արևմտյան ռացիոնալիզմի հիմնարար տարրերից մեկը։

Այս արտահայտությունը Դեկարտը ներկայացրել է որպես առաջնային ճշմարտություն, որն անհնարին է կասկածել և որով, հետևաբար, կարելի է սկսել կառուցել հավաստի գիտելիքի կառույցը։

Փաստարկը պետք չէ հասկանալ որպես եզրակացություն («նա, ով մտածում է, գոյություն ունի. ես մտածում եմ, հետևաբար ես գոյություն ունեմ») հակառակը, նրա էությունը ակներևությունն է, իմ գոյության հավաստիությունը որպես մտածող սուբյեկտի (*res cogitans* — «մտածող իրի»). մտածելու ցանկացած գործողություն (առավել լայն կերպով՝ ցանկացած պատկերացում, գիտակցության վերապրում, cogito-ն չի սահմանափակվում մտածողությամբ) բացահայտվում է՝ նրա՝ իմ, մտածողի, այդ գործողությունը կատարողի վրա ռեֆլեքսիվ հայացք գցելով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Այդ մասին տես, օրինակ. *Մարտին Հայդեգեր* Եվրոպական նիհիլիզմ. Գլ. «Դեկարտյան cogito sum». — Գոյություն ունի նաև հակադիր արտահայտությունը, որ գրված է § 10 «Փիլիսոփայության սկիզբը» (տես, օրինակ. Routledge Encyclopedia of Philosophy: Descartes — The Cogito Argument Archived 2009-02-22 at the Wayback Machine. (անգլ.))

Գրականություն
-------------

* *Մարտին Հայդեգեր*, Եվրոպական նիհիլիզմ։ Գլուխներ «Դեկարտի Cogito-ն որպես cogito me cogitare» և «Դեկարտյան cogito sum»։
* *Էդմունդ Գուսերլ*, Մաքուր Ֆենոմենոլոգիայի և ֆենոմենոլոգիական փիլիսոփայության գաղափարներ։ Հ. 1. — Մ. 1999. § 46:

Արտաքին հղումներ
----------------

* Routledge Encyclopedia of Philosophy: Descartes — The Cogito Argument Archived 2009-02-22 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 139614842 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սյոր-Քավալոյ (այլ կիրառումներ)

**Սյոր-Քավալոյ** (նորվ.՝ Kvaløya, սաամ.՝ Sállir) նաև ***Քավալոյ***, կղզի Նորվեգիայի հյուսիսում՝ Թրոմս ֆյուլքեի Թրոմսյո կոմունայում։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու մակերեսը 737 կմ² է, ինչը այն դարձնում է Նորվեգիայի մեծությամբ 5-րդ կղզին։ Թրոմսեա կղզու հետ միացված է Սաննեսուն կամրջով, Ռինգվասեի կղզու հետ՝ Կվալսունի կամրջով և Սոմարեի կղզու հետ՝ Սոմարեի կամրջով։ Կղզու հարավարևմտյան ափերը հանդիսանում են հայտնի հանգստյան գոտիներ։

Քավալոյի լեռներ
Քավալոյը ունի լեռնային ռելիեֆ։ Այստեղ կան 700-ից 1000 մետր բարձրության շուրջ 10 լեռ։ Ամենաբարձր գագաթը Սթուր-Բլումն (*Store Blåmann*) է, որը նաև կոչվում է «*Մեծ մանուշակագույն մարդ*»։ Ունի 1044 մետր բարձրություն։ Այստեղ կան նաև մի քանի ոչ մեծ ֆյորդեր։ Կղզու զգալի մասը պատված է սաղարթախիտ անտառներով։

Բնակչություն
------------

Համաձայն Նորվեգիայի վիճակագրական ծառայության 2008 թվականի տվյալների՝ Սյոր-Քավալոյ կղզին ունի 11300 բնակիչ, որի մեծ մասը բնակվում է կղզում արևելյան մասում։ Սաննեսուն կամրջից ոչ հեռու գտնվում են Սթուրելվա, Կալֆյորդ, Բրենսհոլմեն, Էրսֆյորդսբոթնը բնակավայրերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Store norske leksikon.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Blåmann (Blue Man) mountain. (անգլերեն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 1145424474786831069 · WorldCat VIAF: 1145424474786831069 |

 |
Ձյան փաթիլներ
**Փաթիլ**, ձյան կամ սառույցի բյուրեղ, ավելի հաճախ հանդիպում է աստղաձև վեցանկյան կամ վեցանկյուն սկավառակների տեսքով։ Յունիկոդում կան փաթիլի մի քանի նշաններ՝ ❄ (U+2744), ❅ (U+2745), ❆ (U+2746)։

Սառնամանիքի ժամանակ (-30 °C-ից ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում) սառույցի բյուրեղները թափվում են «ալմաստի փոշու» տեսքով. այդ դեպքում գետնի մակերևույթի վրա առաջանում է շատ փափուկ ձյան շերտ, որը կազմված է սառցե բարակ ասեղներից։ Սովորաբար ամպի ներսում սեփական շարժման ընթացքում սառցե բյուրեղները ավելանում են ջրի գոլորշու՝ ամուր փուլ ուղղակի անցման հաշվին։ Իսկ թե ինչպես է այդ աճը լինում, կախված է ներքին պայմաններից՝ մասնավորապես ջերմաստիճանից և օդի խոնավությունից։ Կախվածության բնույթը գիտնականներն ընդհանուր առմամբ բացահայտել են, սակայն այն բացատրել չեն կարողացել։ Մի պայմանում սառցե բյուրեղները աճում են իրենց առանցքի երկայնքով, այդ ժամանակ էլ ձևավորվում են ձգված ձևվածք ունեցող փաթիլներ՝ փաթիլ-սյուներ։ Այլ պայմաններում վեցանկյունները աճում են գերազանցապես իրենց առանքին ուղղահայաց կերպով, այդ պարագայում ձևավորվում են վեցանկյուն սկավառակների և վեցանկյուն աստղերի տեսքով։

Պատկերասրահ
-----------

Փաթիլների մի քանի նկարներ, որոնց հեղինակը Ուիլսոն Բենթլին է (1865—1931)։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Ձյուն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Փաթիլի լուսանկար էլեկտրոնային մանրադիտակով
* «Ձյան փաթիլներ» կայքը
* Փաթիլի արտաքին տեսքը մանրադիտակով
* Փաթիլներն այնպես, ինչպիսին դրանք դուք դեռ չեք տեսել
* Գիտությունը՝ փաթիլների մասին
Բրածո կեչու (*Betula leopoldae*) տերև
**Հնէաբուսաբանություն**, **հնաբուuաբանություն**, **պալեոբոտանիկա**, **պալեոֆիտոլոգիա**, ուսումնասիրում է բրածո բույսերի մորֆոլոգիան, անատոմիան, ֆիլոգենիան և սիստեմատիկան՝ ըստ ապարներում պահպանված բուսական մնացորդների և դրոշմների։ Հնէաբուսաբանությունը հնարավորություն է ընձեռում վերականգնել անցյալ երկրաբանական ժամանակաշրջանների բուսական աշխարհի պատմությունը և, հենց դրանով, ըմբռնել ժամանակակից բույսերի ծագումը։ Հնէաբուսաբանությունը հնէաբանության մի մասն է և կարևոր նշանակություն ունի մայրցամաքային, հատկապես ածխաբեր, նստվածքների շերտագրության մշակման համար, քանի որ բույսերի մնացորդների հետազոտության տվյալների հիման վրա որոշվում է շերտերի հասակը և կատարվում նրանց համադրումը տարբեր շրջաններում։ Հնէաբուսաբանական ուսումնասիրությունների արդյունքները կիրառվում են նաև հնէակլիմայական և հնէաաշխարհագրական վերականգնումների ժամանակ։ Հնէաբուսաբանության բաժանումը մի շարք ուղղությունների (մորֆոլոգիական հնէաբուսաբանություն, սիստեմատիկ հնէաբուսաբանություն, ֆլորիստիկ հնէաբուսաբանություն, հնէաէկոլոգիա) պայմանավորված է ուսումնասիրվող բուսական մնացորդների պատկանելությամբ այս կամ այն օրգանին (տերևներ, պտուղներ ու սերմեր, բնափայտեր, բեղմնիկներ ու ծաղկափոշիներ) և բրածո վիճակում նրանց պահպանման ձևով (ֆիտոլեյմներ, քարացուկներ, դրոշմներ)։ Բրածո ջրիմուռների պլանկտոն ձևերի հետազոտությունը գնալով ձեռք է բերում ավելի մեծ շերտագրական արժեք։ Օրգանական աշխարհի զարգացման վաղ փուլերի ըմբռնման համար խիստ կարևոր է հնագույն ջրիմուռների և մանրէների ուսումնասիրությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 493)։*  |
**Կարմիր առյուծ** (լյուքս.՝ Letzeburger Ro'de Lé'w), լյուքսեմբուրգյան ամենահայտնի հակաֆաշիստական կազմակերպություններից մեկը, որը գործել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ երկիրը օկուպացված էր վերմախտի կողմից։

Պատմություն
-----------

Ստեղծվել է 1941 թվականի հոկտեմբերին, Օտշարաժ քաղաքում։

Լյուքսեմբուրգի օկուպացիայի ամբողջ ընթացքում մասնակցել է նացիստների դեմ դիվերսիոն գործողություններին, հիմանականում հարավային, արևմտյան և կենտրոնական շրջաններում։ «Կարմիր առյուծ» կազմակերպությունը զբաղված էր տարբեր սեռի անձանց ոստիկանությունից թաքցնելով և ուղարկելով նրանց Ֆրանսիա, որպեսզի ապահովի նրանց հետագա անվտանգությունը։ Նաև մասնակցել է բնակչության շրջանում քարոզչական աշխատանքին՝ տեղական օկուպացիոն իշխանությունների ավելի հզոր դիմադրույուն ապահաովելու համար։ Այս կազմակերպությունը Նոնդքորն քաղաքի մոտ *Hondsbesh* բունկերում թաքցրել է ազգությամբ լյուքսեմբուրգցի 122 տղաների, որոնք չէին ցանկանում ծառայել վերմախտում, ինչպես նաև մի շարք մարդկանց, որոնց նացիստները հայտարարել էին քաղաքական հանցագործներ։ 1944 թվականի մարտին «Կարմիր առյուծն» անդամակցեց «Դիմադրության շարժման կազմակերպությունների միությանը»։

Տեսեք նաև
---------

* Լյուքսեմբուրգը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում

Գրականություն
-------------

* *Hoffmann, Serge.* Le mouvement de résistance LVL au Luxembourg. — Luxembourg: Archives nationales, 2004. — 158 p. (ֆր.)
* *Muller, Carlo.* Luxemburg im 2. Weltkrieg, Geschichte für die Primärschule. — Luxemburg, 1997. (գերմ.)
**Կոնա** (ֆր.՝ Konna)՝ քաղաք և գյուղական կոմունա Մալիում, Մոպտի մարզում։ Գտնվում է Մոպտի քաղաքից 60 կմ հյուսիս-արևելք, Նիգեր գետի գետեզրին, RN16 ավտոմոբիլային ճանապարհի հյուսիսում։ Կոմունային տարածքը կազմում է 838 կմ² և ներառում է բացի Կոնա քաղաքից ևս 24 գյուղ։ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով կոմունայի բնակչությունը կազմում է 36 767 մարդ։

Կոնայի ճակատամարտ
-----------------

Հիմնական հոդված՝ Կոնայի ճակատամարտ
2013 թվականի հունվարին քաղաքը հայտնվեց իսլամիստների ու կառավարական ուժերի դիմադրության էպիկենտրոնում։ Հունվարի 10-ին քաղաքը զբաղեցրին Անսար ադ-Դին խմբավորման զինյալները։ Հունվարի 11-ին քաղաքի թաղամասերից մեկում զոհվեց ֆրանսիացի օդաչու։ Մարտերի արդյունքում զինյալները ստիպված էին թողնել քաղաքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Communes de la Région de Mopti(ֆր.)
2. ↑  Повстанцы взяли центральный город в Мали
3. ↑  Французский пилот погиб во время военной операции в Мали
4. ↑  Армия Мали отбила захваченный боевиками город Кона


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n91097321 · VIAF: 133830985 · WorldCat VIAF: 133830985 |

 |
**Անցյալից**, հայ պատմաբան Լեոյի աշխատություն, որը առաջին անգամ հրատարակվել է 1925 թվականին Թիֆլիսում։ Հետագայում վերահրատարակվել է Երևանում Միքայել Հայրապետյանի խմբագրությամբ։

Գիրքը նկարագրում է Սան Ստեֆանոյից մինչ խորհրդայնացում ընկած ժամանակահատվածում Հայաստանի հասարակաքաղաքական կյանքը։ Լեոն այս ստեղծագործության մեջ առաջին հերթին փորձում է կենտրոնանալ տարբեր դեպքերի պատճառների վրա։ Գրքի հիմնական աղբյուրը Լեոյի կյանքից մնացած հիշողություններն են։

Բովանդակություն
---------------

Գիրքը կազմված է նախաբանից («Երկու խոսք»), ներածությունից, ութ գլուխներից և վերջաբանից։

### Երկու խոսք

### Ներածություն

### Գլուխ առաջին։ 1888 – 1896 թվականներ

### Գլուխ երկրորդ։ Անկում և բարձրացում

### Գլուխ երրորդ։ Հաղթանակ Թուրքիայում

### Գլուխ չորրորդ։ Սկիզբն անկման

### Գլուխ հինգերորդ։ Համաշխարհային պատերազմ

### Գլուխ վեցերորդ։ Հեղափոխություն

### Գլուխ յոթերորդ։ «Անկախություններ»

### Գլուխ ութերորդ։ Խորհրդայնացում

### Վերջաբան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անցյալից, Ա. Բաբախանյան(Լեո)
Բացիկ «Արևելյան ճեպընթացի» պատկերով (1900 թվական)
**Արևելյան ճեպընթացը** (ֆր.՝ Orient-Express), Orient-Express Hotels ընկերությանը պատկանող «լյուքս» դասի մարդատար գնացք, որը սպասարկել է Փարիզից- Կոստանդնուպոլիս(Ստամբուլ) երթուղին սկսած 1883 թվականից։

«Արևելյան ճեպընթացի» գաղափարը պատկանում է բելգիացի Ժորժ Նահելմաքերսին։ 1889 թվականին գնացքը առաջին անգամ, ընդամենը 67 ժամում, հաղթահարեց Փարիզից Կոստանդնուպոլիս ճանապարհը, որն ուներ 3000 կիլոմետր երկարություն։ Ավելի ուշ «Արևելյան ճեպընթաց» սկսեցին անվանել եվրոպական լյուքս կարգի գնացքները, որոնց մեկ երկտեղանի կուպեները առանձնացված էին «Ար-դեկո» ոճով։ Յուրաքանչյուր կուպեում առկա է լվացարան՝ տաք և սառը ջրերով։ Առավել տարածված էր Լոնդոն — Վենետիկ, Փարիզ — Վիեննա և նույնիսկ Մոսկվա — Պեկին երթուղիները։ Տարբեր ժամանակներում «Արևելյան ճեպընթացով» ճանապարհորդել են Ֆրանց Յոզեֆ I-ը, Եղիսաբեթ II-ը, Շառլ դը Գոլը, Ագաթա Քրիստին և այլ հայտնի մարդիկ։

Գնացքը նկարագրված է Ագաթա Քրիստիի Սպանություն «Արևելյան ճեպընթացում» վիպակում, Գրեհեմ Գրինի *«Ստամբուլի ճեպընթաց»* վեպում, Սիդնի Շելդոնի *«Եթե կգա վաղը»* վեպում, Ալեքսեյ Պեխովի *«Մահվան կլանի հրաշագործը»* պատմվածքում, Յան Ֆլեմինգի Ռուսաստանից սիրով վեպում, Վերոնիկա Հենրիի *«Գիշերը արևելյան ճեպընթացում»* վիպակում։

Երթուղիներ
----------

* Փարիզ — Բուդապեշտ — Բուխարեստ — Ստամբուլ (6 ցերեկ/5 գիշեր)
* Լոնդոն — Փարիզ — Վենետիկ — (2 ցերեկ/1 գիշեր)

«Արևելյան ճեպընթացի» երթուղիների քարտեզը
* Առաջին արևելյան ճեպընթացը (1883 թվական)Առաջին արևելյան ճեպընթացը (1883 թվական)
* Պոստեր, որը գովազդում է «Արևելյան ճեպընթացը»Պոստեր, որը գովազդում է «Արևելյան ճեպընթացը»
* 1901 թվականի ուղեցույց1901 թվականի ուղեցույց
* Առաջին դասի համարների կահավորանքըԱռաջին դասի համարների կահավորանքը
* Վագոն- ռեստորան (1900 թվական)Վագոն- ռեստորան (1900 թվական)
* «Արևելյան ճեպընթաց» գնացքը, Ստամբուլ, Սիրքեջի կայարան«Արևելյան ճեպընթաց» գնացքը, Ստամբուլ, Սիրքեջի կայարան

Արևելյան ճեպընթացը արվեստում
----------------------------

* Սպանություն «Արևելյան ճեպընթացում»
* Սպանություն «Արևելյան ճեպընթացում» ֆիլմ
* Սերը «Արևելյան ճեպընթացում»
* Ռուսաստանից սիրով
* Թուրքական գամբիտ
* The Last Express (համակարգչային խաղ)
* Մումիան «Արևելյան ճեպընթացում» (Բժիշկ ով հեռուստասերիալի սերիա)
* "Գիշերը «Արևելյան ճեպընթացում» (Վ.Հենրիի գիրքը)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Orient-Express
2. ↑  Orient Express: attention au départ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Orient-Express գնացքի պաշտոնական կայք էջը
* Արևելյան ճեպընթացի մասին լեգենդները և առասպելները Archived 2016-12-03 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: nb2005009658, sh85095607 · NDL: 01187105 · VIAF: 166729285 · WorldCat VIAF: 166729285 |

 |
**«Արծրունու թատրոն»**, թատերական շենք Թիֆլիսում։ Կառուցել է Գ․Արծրունին իր միջոցներով 1878-1879 թվականներին։ Ունեցել է պայտաձև հատակագծով դահլիճ (11 օթյակ, 82 բազկաթոռ, 167 աթոռ, 100 տեղանոց վերնահարկ)։ Բացումը կատարվել է 1879 թվականի մայիսին, համերգով։ Ամռանը ներկայացումներ է տվել Մ․ Բեհբությանի թատերախումբը, որի կազմում էին Գ․ Տեր-Դավթյան, Գ․ Պարոն-Սարզսյանը, Հ․ Տեր-Գրիգորյանը, Վ․ Փաշայանը և ուրիշներ։ Աշնանից «Արծրունու թատրոն»-ում տրվում էին Հայկական մշտական դերասանական խմբի ներկայացումները, սակայն «Հայ թատերական կոմիտետ»-ի ղեկավարությունը գտնելով, որ թատրոնը չունի համապատասխան ակուստիկա, զգեստներ, դեկորներ, ռեկվիզիտ և այլն, հրաժարվեց Գ․ Արծրունու թատրոնում ներկայացումներ տալուց։ 1882 թվականից «Արծրունու թատրոն»-ում տրվում էին հայկական, վրացական և ռուսական ներկայացումներ։ 1880-ական թվականների կեսերին Գ․ Արծրունին պարտքերի դիմաց վաճառեց շենքը, որը հետագայում կոչվեց «Վրաց ազնվականների թատրոն», և, քանիցս վերակառուցվելով, հրդեհից այրվեց 1914 թվականին։ Տեղում կառուցված շենքում գործել է Գրիբոյեդովի անվան ռուսական թատրոնը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 76)։*  |
**Պիրոգովի փողոց** (ռուս.՝ Пироговская улица), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս գիտնական, վիրաբույժ, մանկավարժ և հասարակական գործիչ Նիկոլայ Իվանովիչ Պիրոգովի (1810-1881) պատվին։ Սկիզբ է առնում Պիոներսկայա փողոցից և ավարտվում Բլյուխերի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 300 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Պիրոգովի փողոցը սկսվում է Պիոներսկայա փողոցից, հատում Կուչերի փողոցը և ավարտվում Բլյուխերի փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 44 շինություն։ Երկարությունը 300 մետր է։

Պիրոգովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298604։

Փողոցն անվանվել է ռուս գիտնական, վիրաբույժ, մանկավարժ և հասարակական գործիչ, Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Նիկոլայ Իվանովիչ Պիրոգովի (1810-1881) պատվին։ Նա տեղագրական անատոմիայի և օպերատիվ վիրաբուժության հիմնադիրն է։ Անատոմիական շրջանները, զարկերակներն ու փակեղներն ուսումնասիրելիս մշակել է շերտավոր պատրաստուկների պատրաստման սկզբունքները։ Նպաստել է վիրաբուժության մեջ փորձառական մեթոդի կիրառմանը։ Աշխարհում առաջինն է արտահայտել ոսկրային պլաստիկայի, Ռուսաստանում՝ պլաստիկ վիրահատությունների գաղափարը։ Մշակել է մի շարք կարևոր վիրահատություններ և վիրաբուժական հնարքներ։ Առաջինն է առաջարկել ուղիղաղիքային նարկոզը։ Պիրոգովը ռազմադաշտային վիրաբուժության հիմնադիրն է։ Աշխարհում ռազմադաշտային վիրաբուժության մեջ առաջինն է կիրառել նարկոզը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 9, էջ 308»։ Վերցված է 2019 Ապրիլ 29

Աղբյուրներ
----------

* Пироговская улица в Ялте
* Подробная карта Пироговская улица, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Ялта, Пироговская улица
|  |
| --- |
| **Գազ Կարյագինի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | **Astracantha** |
| **Տեսակ** | **Գազ Կարյագինի** *(A. karjaginii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astracantha karjaginii***Podlech, 1983 |

**Գազ Կարյագինի** (լատ.՝ Astragalus karjaginii), բակլազգիների ընտանիքի, գազ ցեղի ծածկասերմ բույս։ 20-80 սմ բարձրությամբ թուփ է։ Տերևիկներն ունեն մինչև 2 սմ երկարություն և 0,5 սմ լայնություն, էլիպսաձև են կամ երկարավուն-էլիպսաձև։ Տերևակիցները նեղ, գծանման են, մինչև 1,2 սմ երկարությամբ, մեջքի կողմում մազմզուկապատ։ Բաժակն ունի մինչև 1,3 մմ երկարություն։ Պսակը մանուշակագույն է։ Առագաստի երկարությունը մինչև 2 սմ է։ Հայկական էնդեմ է։ Տարածված է Արարատյան դաշտում և Վայքում, միջին և վերին լեռնային գոտիներում, չոր, քարքարոտ թեքությունների վրա։

Նկարագրություն
--------------

30-40 սմ բարձրությամբ համարյա մերկ, բարձիկանման, ճյուղավորված, փշոտ թուփ է։ Տերևների երկարությունը հասնում է 3-12 սմ-ի։ Կաշենման, թխակապույտ, կանաչ տերևիկները 4-7-ական զույգերով են։ 3-5 սմ տրամագծով ծաղկաբույլը տափակած-գնդաձև է։ Հազվադեպ կարմրավուն պսակը դեղին է, իսկ դրոշի երկարությունը՝ հասնում է 17-22 մմ։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Երևանի (Գառնի, Գողթ, Չաթմա, Բայբուրդ գյուղերի շրջակայք, Ուղտու ակունք գետի կիրճ, Ուրծի լեռնաշղթա) և Գեղամի (Գելայսոր) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 900-2200 մ բարձրությունների վրա, քարափլվածքների վրա, չոր քարքարոտ և խճաքարոտ լանջերին, գիհու նոսրանտառում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մեծ մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 69։
2. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Տաքսոնի նույնացուցիչներ |
| --- |
|  |
| *Astracantha karjaginii* | 
* EoL: 684074
* GBIF: 5352948
* IPNI: 912018-1
* IRMNG: 10173050
* Plant List: ild-53631
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:912018-1
* Tropicos: 13075385

 |
|  |
| *Tragacantha karjaginii* | 
* GBIF: 2954595
* IPNI: 522061-1
* IRMNG: 10517992
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:522062-1
* Tropicos: 13062225

 |

 |
|  |
| --- |
| **Գազ Կիրպիչնիկովի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ Կիրպիչնիկովի** *(A. kirpicznikovii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus kirpicznikovii***Grossh. 1950 |

**Գազ Կիրպիչնիկովի** (լատ.՝  Astragalus kirpicznikovii ), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Անցողուն, պարզ մազիկներով ծածկված բազմամյա բույս է։ 8-35 սմ երկարությամբ տերևները կենտ-փետրաձև են։ 8-21-ական զույգ տերևները վերևից մերկ են, իսկ տակից՝ խավոտ, էլիպսաձև։ Ծաղկակիրները 0,5-1 սմ երկարությամբ են և սակավածաղիկ։ Ծաղիկները կարճացած են, փնջաձև և գտնվում են համարյա արմատամերձ ողկույզներում։ Պսակը դեղին է, իսկ դրոշը՝ 18-23 մմ երկարությամբ։ Սռնակը սպիտակէ, մերկ ։ Ունդերը ունեն 10-20 մմ երկարություն, խավոտ են։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Զանգեզուրի (Անգեղակոթ գյուղի շրջակայք, Հորիս քաղաքի և Տեղ գյուղի միջև) և Մեղրու (Շվանիձոր և Նյուվադի գյուղերի միջև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Արևելյան Անդրկովկասում և Արևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 650-1850 մ բարձրությունների վրա, ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, չոր քարքարոտ լանջերին, թփուտների մեջ, գիհու նոսրանտառում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է և Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես հազվագյուտ տեսակ։ ԸՆդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականցվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 645942
* GBIF: 5345710
* IPNI: 478125-1
* IRMNG: 10448778
* NCBI: 1042485
* Plant List: ild-36089
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:478125-1
* Tropicos: 13039279

 |

 |
**Կոնցեսիոն կառավարում**, միջազգային պրակտիկայում կոնցեսիա հասկացությունը մեկնաբանվում է որպես մասնավոր հատվածի ներդրումների ներգրավման ձև, որի ժամանակ օբյեկտների կառուցման և շահագործման ընթացքում մասնավոր ընկերություններին են փոխանցվում օբյեկտի տնօրինման և օգտագործման իրավունքները։ Ըստ էության կոնցեսիոն կառավարման էությունը կայանում է հետևյալում՝ պետությունը (կամ պետական այլ իրավասու մարմին) փոխհատուցման և ժամկետային սկզբունքի հիման վրա մասնավոր ընկերությանը (այսուհետև՝ պայմանագրի կառավարիչ) պետական սեփականություն հանդիսացող օբյեկտներում տնտեսական գործունեություն ծավալելու բացառիկ իրավունք է տրամադրում։

Կոնցեսիոն կառավարումը ենթադրում է՝ ներդրումների վերադարձ, համապատասխան որակի ծառայության կամ արտադրանքի թողարկում, պետության կողմից արտադրանքի կամ ծառայության գների սահմանում և կարգավորում, պայմանագրի կառավարչին պետական կամ մունիցիպալ սեփականություն հանդիսացող օբյեկտում գործունեություն ծավալելու իրավասության տրամադրում, կոնցեսիայի ժամկետը լրանալուց հետո կառավարման օբյեկտի անհատույց փոխանցում պետությանը։ Պատմականորեն կոնցեսիայի իմաստը և իրավական կարգավիճակը աստիճանաբար զարգացան և վարչական ակտի տեսակից վերածվեց քաղաքացիաիրավական պայմանագրի։

Միջազգային պրակտիկայում տարածում են ստացել կոնցեսիոն համաձայնագրերի հետևյալ տեսակները՝

##### BOT (Build—Operate—Transfer) – «Կառուցում-Կառավարում-Փոխանցում»։

Կոնցեսիոն կառավարիչը իրականացնում է կոնցեսիոն կառավարման օբյեկտի կառուցումը և շահագործումը, իսկ կոնցեսիոն համաձայնագրի ժանկետի ավարտից հետո այն փոխանցում է պետությանը։

##### BTO (Build—Transfer—Operate) – «Կառուցում-Փոխանցում-Կառավարում»։

Կոնցեսիոն կառավարիչը կառուցում է կոնցեսիոն կառավարման օբյեկտը և այն փոխանցում պետությանը, որից հետո պետությունը այն նույն կոնցեսիոն կառավարչին հանձնում է շահագործման։

##### ВОО (Build—Own—Operate) – «Կառուցում-Տիրապետում-Կառավարում»։

Կոնցեսիոն կառավարիչը կառուցում է կոնցեսիոն կառավարման օբյեկտը և իրականացնում դրա հետագա շահագործումը, քանի որ սեփականության իրավունքով դրա տիրապետումը պատկանում է իրեն, որի ժամկետը չի սահմանափակվում։

##### ВООТ (Build—Own—Operate—Transfer) – «Կառուցում-Տիրապետում-Կառավարում-Փոխանցում»։

Կառավարման օբյեկտի տիրապետման և օգտագործման համար սահմանված է որոշակի ժամկետ, որի լրանալուն պես օբյեկտը փոխանցվում է պետությանը։

##### BBO (Buy—Build—Operate) – «Գնում-Կառուցում-Կառավարում»։

Հանրային սեփականության վաճառքի ձև է, որը ենթադրում է առկա օբյեկտի վերականգնում և ընդլայնում։ Պետությունը հանրային սեփականությունը վաճառում է մասնավոր ընկերության, որը արդյունավետ կառավարման նպատակով պետք է իրականացնի անհրաժեշտ նորացում և կատարելագործում։

Կոնցեսիոն համաձայնագրի մասնակիցներն են՝

1. ընդունող երկիրը,
2. պայմանագրի կառավարիչը,
3. ներդրողները,
4. վարկատուները,
5. կապալառուները,
6. խորհրդատուները,
7. օպերատոր-ընկերությունները,
8. սպառողները։

**Հղումներ**

* Կոնցեսիոն համաձայնագրի մասնակիցները
* Կոնցեսիոն կառավարման էությունը և էվոլյուցիան
**Ծալենջիխայի վանք** (վրաց.՝ წალენჯიხის მაცხოვრის საკათედრო), միջնադարյան քրիստոնեական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի մարզի Ծալենջիխա քաղաքում։

Վանքը գտնվում է Վրաց ուղղափառ եկեղեցու ենթակայության տակ գտնվող Զուգդիդյան և Զայիշյան թեմում։ Ծալենջիխայի վանքը հայտնի է իր յուրօրինակ որմնանկարչական ցիկլով (այսպես կոչված պալեոլոգիական), որոնց մեծ մասի հեղինակն է Կոստանդնուպոլսից հրավիրված մի որմնանկարիչ։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին գտնվում է Արևմտյան Վրաստանում՝ Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի երկրամասում։ Գտնվում է Զուգդիդ քաղաքից 30 կմ հեռավորության վրա՝ Ցխենիսծղալի գետի ափին, Ծալենջիխա քաղաքում։

Ծալենջիխայի վանքը կառուցվել է 12-14-րդ դարերում՝ որպես խաչա-գմբեթավոր տաճար՝ երեք որմնանկարչական պատկերասրահներով։ Նրանցից երկուսը գտնվում են տաճարի հարավային և հյուսիսային կողմերում և ներկայումս վերածված են առանձին մատուռների։

Հիմնադրման ժամանակահատվածում պատկանել է Մեգրելական իշխանության Դադիանի իշխաններին։

1960-1980 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում վանքը մասնակիորեն վերանորոգվել է, իսկ վթարային վիճակում գտնվող որմնանկարները ժամանակավորապես հեռացվել են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Eastmond, Antony (2004), Art and Identity in Thirteenth-Century Byzantium: Hagia Sophia and the Empire of Trebizond, p. 135. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 0-7546-3575-9.
***Stand by Me*** («Ինձ ապավե՛ն եղիր»), XX դարի ամենահայտնի ռիթմ-էնդ-բլյուզ երաժշտություններից մեկը, որն առաջին անգամ ձայնագրվել է հեղինակի՝ Բեն Քինգի կողմից 1960 թվականին։ Հայտնի են այս քնարական բալլադի ավելի քան 400 քավեր տարբերակներ։ BMI-ի տվյալներով՝ սա XX դարի ամերիկյան ամենահաճախ կատարվող երգերից մեկն է։

Բեն Քինգը ստեղծել է երգի սկիզբը 1905 թվականի նույնանուն գոսփելի ազդեցությունից։ Այն բանից հետո, ինչ նա Ջերի Լիբերի և Մաք Սթոլերի հետ կատարել է երգի նախասկզբնական ձևը, նրանք երգը երեքով են ձայնագրել։ Սթոլերի գնահատմամբ՝ Քինգին է պատկանում երգը հեղինակելու 50 %-ը։

1961 թվականին Քինգի սինգլը գլխավորել է *Billboard*-ի ռիթմ-էնդ-բլյուզային չարթը և հայտնվել է Billboard Hot 100-ի լավագույն տասնյակում։ Երկու տարի անց Քինգը երգը ընդգրկել է *Don’t Play That Song* ձայնասկավառակի երգացանկի մեջ։

Այս երգը հիմն է ընկերությանը, որը երգել են բազում հայտնի կատարողներ, ինչպիսիք են Ջիմի Հենդրիքսը, Էլթոն Ջոնը, Ադրիանո Չելենտանոն (նրա տարբերակը կոչվում էր «Preghero»), Led Zeppelin-ը, ինչպես նաև ոչ պրոֆեսիոնալներ՝ բռնցքամարտիկ Մուհամեդ Ալին և գրող Սթիվեն Քինգը։

Ջոն Լենոնի *Rock n’Roll* (1975) ձայնասկավառակի տարբերակը որպես սինգլ է թողարկվել և դարձել է նրա վերջին հիթը՝ հնգամյա ստեղծագործական արձակուրդից առաջ։ 2007 թվականին ամերիկյան չարթերը սկսել է գլխավորել Շոն Քինսգթոնի *Beautiful Girls* դեբյուտային սինգլը, որտեղ լայնորեն փոփոխվում է *Stand by Me*-ն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  ISWC-Net
2. ↑  BMI Announces Top 100 Songs of the Century | News | BMI.com
3. ↑  JazzWax: May 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բեն Քինգի կատարումը (1960-ականների սկիզբ)
* Բեն Քինգի համերգային կատարումը (1987)
* Ջոն Լենոնի տարբերակը
* «Տիմոնը և Պումբան» դիսնեյան մուլտֆիլմի տարբերակը
**Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միություն**, հասարակական կազմակերպություն, որը միավորում է կինոյի բոլոր ստեղծագործական մասնագիտությունների գործիչներին՝ կինոբեմադրիչներ, կինոօպերատորներ, կինոդրամատուրգներ, կոմպոզիտորներ, նկարիչներ, դերասաններ, կինոգետներ, կինոարտադրության կազմակերպիչներ (մենեջերներ և պրոդյուսերներ)։

Պատմություն
-----------

Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունն ունի 191 անդամ։

Ստեղծվել է 1957 թվականին հիմնված Կազմկոմիտեի հանձնարարականի հիման վրա։ Կազմկոմիտեն ղեկավարել է Ստեփան Կևորկովը, ով ընտրվել է կինեմատոգրաֆիստների միության վարչության առաջին քարտուղար։ Կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահներ են եղել կինոռեժիսորներ Ֆրունզե Դովլաթյանը, Լաերտ Վաղարշյանը, կինոգետ Կարեն Քալանթարը, կինոօպերատոր Սերգեյ Իսրայելյանը։

Մինչև 1992 թվականը Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունը եղել է Խորհրդային Միության կինեմատոգրաֆիստների միության կազմի մեջ։

Գործունեություն
---------------

Կինեմատոգրաֆիստների միությունը կոչված է նպաստել հայ կինոյի զարգացմանը, կինոգործիչների մասնակցությանը հանրապետական, հասարակական և մշակութային կյանքին, երիտասարդ ստեղծագործական կադրերի պատրաստմանը, նյութական և ստեղծագործական աջակցություն է ցուցաբերում կինոգործիչներին։

2003 թվականին Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահ է ընտրվել կինոռեժիսոր Ռուբեն Կևորկովը (Գևորգյանց), նույն պաշտոնում վերընտրվել է 2013 թվականին։

Հասցե
-----

Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունը գտնվում է Երևանի Վարդանանց 18 հասցեում, հեռախոս՝ (374 10) 54 05 28։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռուբեն Գևորգյանը վերընտրվեց Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահ
**Երևանի սպանդանոց**, կառուցվել է 1904 թվականին, ճարտարապետ Վ. Միրզոյանի կողմից։ Նախագիծը, որը կազմվել էր նահանգական ինժեների և նահանգական ճարտարապետի եզրակացությամբ, 1902 թվականին հաստատվեց, իսկ շինարարությունն ավարտվեց 1902-1904 թվականների ընթացքում, ավելի հստակ 1904 թվականին, երբ տեղադրվեցին զտիչները։

Պատմություն
-----------

Երևանի և Ալեքսանդրապոլի քաղաքային իշխանությունների համար սպանդանոցի կառուցումը կարևորագույն խնդիրներից մեկն էր, քանի որ այն գնահատվում էր որպես անհրաժեշտ օբյեկտ, որը կլուծեր քաղաքային կոմունալ կյանքին վերաբերվող մի շարք խնդիրներ։ Երևանի սպանդանոցը կառուցվել է քաղաքի թաղամասերից հեռու, քաղաքի հարավ-արևմտյան հատվածում, հողատարածքի հարավային սահմանով հոսող Հրազդան գետի մոտակայքում։ Համալիրը տեղակայված է մեծ ուղղանկյունաձև (56.6x30) հողամասում, որը շրջապատված է 2 մետր բարձրության քարե պարիսպով։ Երեք մասնաշենքերը գտնվում են հողամասի հյուսիսային սահմանում, նրանց միջև մեծ հեռավորություն կա, որոնք առաջացնում են երկու սիմետրիկ ելքեր դեպի բակ։ Կենտրոնական շենքը, որը իր ծավալով ամենամեծն է, մեկ հարկանի ուղղանկյուն կառույց է (29.5x17.2մ, գետնի մակերևույթից այն բարձր է 5.7մ)։ Մասնաշենքի ներսը հիմնական պատերով բաժանված է չորս հավասար բաժանմունքների։ Առաջին հարևան բաժիններում իրականացվում է փոքր և խոշոր անասունների սպանդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мариетта Гаспарян, Архитектура Еревана XIX - начала XX века, Ереван, «Ушардзан», 2008, էջ 184 — 262 էջ. — 200 հատ, ISBN 978-99930-865-6-7։
**ԽՍՀՄ տնտեսական սանկցիաներ**, հարկադրական միջոցներ նախկին ԽՍՀՄ-ում, որոնք կիրառվում էին տնտեսական գործունեության իրականացման սահմանված կարգը խախտելու դեպքում։ ԽՍՀՄ-ում տնտեսական գործունեության բացասական հետևանքների համար նյութական պատասխանատվության ձև էր։ Համապատասխան տնտեսական մարմինների՝ Պետստանդարտի, Գների պետական կոմիտեի, Պետմատի, պետական կամ գերատեսչական արբիտրաժի որոշմամբ կիրառվում էին այն ձեռնարկությունների նկատմամբ, որոնք խախտել էին՝ պետական ստանդարտներն ու տեխնիկական պայմանները (պետական ստանդարտին ու տեխնիկական պայմաններին չհամապատասխանող արտադրանքի իրացումից ստացված շահույթի գանձում պետական բյուջե), գնագոյացման կարգը (գների բարձրացման հետևանքով ստացված շահույթի գանձում պետական բյուջե), չեն կատարել բանկի կողմից վերահսկվող տնտեսական գործունեության պլանային ցուցանիշները և խախտել վարկավորման պայմանները (փոխադրում վարկավորման հատուկ ռեժիմի, բանկային վարկավորման լրիվ դադարեցում)։ Տնտեսական սանկցիաները կիրառվում էին նաև անորակ ու չհամալրված արտադրանք մատակարարողների, օբյեկտների շինարարության ու գործարկման ժամկետները խախտող շինարարական և բեռնափոխադրումների ժամկետները խախտող, փոխադրման ընթացքում բեռը կորցնող կամ վնասող տրանսպորտային կազմակերպությունների, հիմնարկ-ձեռնարկությունների նկատմամբ, որոնք չէին կատարել տնտեսական պայմանագրով սահմանված պարտավորությունները (այս դեպքում տնտեսական սանկցիաները կատարվում էին հօգուտ տուժած հիմնարկ-ձեռնարկությունների)։ ԽՍՀՄ-ում սանկցիաները կիրառվում էին նաև ներարտադրական տնտեսական հաշվարկային հարաբերություններում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 182)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պիզանո (այլ կիրառումներ)

**Պիզանո** (անգլ.՝ Pisano), 13-14-րդ դարերի մի շարք իտալացի քանդակագործների և ճարտարապետների մականունը։

Նիկոլո Պիզանո
-------------

Նիկոլա Պիզանո
**Նիկկոլո (Նիկոլա) Պիզանո**ն (մոտ 1220, Ապուլիա-1278 թվականի և 1284 թվականի միջև, Տոսկանա), քանդակագործ։ Պրոտոռենեսանսի հիմնադիրներից։ Կրել է հարավ-իտալական, տոսկանական քանդակագործության, ինչպես և ուշ հռոմեական սարկոֆագների պլաստիկայի ազդեցությունը։ Քանդակագործությունը և ճարտարապետությունը դիտելով որպես տեկտոնականորեն հավասարազոր երևույթներ՝ Նիկկոլո Պիզանոն ստեղծել է պլաստիկորեն ընկալվող, հզոր նկարագրով, զանգվածեղ կերպարներ (Պիզայի մկրտարանի ամբիոնի «Ուժի այլաբանությունը», մարմար, 1280)։

Ջովաննի Պիզանո
--------------

**Ջովաննի Պիզանո** (մոտ 1245-1250, Պիզա-1314 թվականից հետո), քանդակագործ և ճարտարապետ։ Նիկկոլո Պիզանոյի որդին, աշակերտը և օգնականը։ Կրել է գոթական քանդակագործության ազդեցությունը։ Ջովաննի Պիզանոյի քանդակային ստեղծագործությունները (Սիենայի տաճարի ճակատի արձանները, մարմար, 1284-1299) աչքի են ընկնում հուզական մեծ լիցքով, պրոտոռենեսանսի և գոթական արտահայտչամիջոցների համադրումով։ Զովաննի Պիզանոյի ճարտարապետական գործերում (Սիենայի տաճարի ճակատի ստորին հատվածը, 1284-1299) նույնպես գերակշռում են գոթական սկզբունքները։

Անդրեա Պիզանո
-------------

**Անդրեա Պիզանո** (իսկականը՝ Անդրեա դա Պոնտեդերա, Andrea da Pontedera) (մոտ 1290-1348 կամ 1349), քանդակագործ և ճարտարապետ։ Նրա քանդակագործական աշխատանքներում (Ֆլորենցիայի մկրտարանի հարավային դռան բարձրաքանդակները, ոսկեզօծ բրոնզ, 1330- 1336) հորինվածքի պարզությունը զուգորդված է նրբագեղ մանրաձևերին, գծային սահուն ռիթմերին։ Անդրեա Պիզանոյի ճարտարապետական գործերում ուշ գոթական և պրոտոռենեսանսյան միտումները միահյուսված են միմյանց (ղեկավարել է Ֆլորենցիայի, 1337-1343 և Օրվիետոյի, 1347-1348, տաճարների զանգակատների կառուցումը)։

Նինո Պիզանո
-----------

**Նինո Պիզանո** (մոտ 1315-1368), քանդակագործ, ճարտարապետ և ոսկերիչ։ Անդրեա Պիզանոյի որդին և աշակերտը։ Ֆրանսական գոթիկայի ազդեցությամբ կատարված նրա քանդակներին («Տիրամայր», մարմար, 1343-1347, Օրվիետոյի տաճարի թանգարան) բնորոշ են գծային ռիթմերի իռացիոնալությունը, մարմինների գալարաձևությունը։ Որպես ճարտարապետ, հոր մահից հետո, շարունակել է Օրվիետոյի տաճարի շինարարությունը։
**Էժեն Բոշու** (ֆր.՝ Eugène Boch, սեպտեմբերի 1, 1855(1855-09-01), Լա Լուվեր, Սուանիե, Էնո, Բելգիա - հունվարի 3, 1941(1941-01-03), Մոնյոն), ֆրանսիական ծագմամբ բելգիացի նկարիչ և բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Villeroy & Boch ֆաբրիկայի սեփականատերերի ընտանիքում։ 1879 թվականից սկսել է գեղանկար սովորել Լեոն Բոննի գեղարվեստական ստուդիայում։ 1882 թվականից, ստուդիայի փակվելուց հետո, դիմել է Ֆեռնան Կորմոնի դպրոց` Անրի Թուլուզ-Լոտրեկի, Լուի Անկետենի և այլ արվեստագետների հետ։ Կորմոնի մոտ Բոշուն ծանոթացել և ընկերացել է ավստրալիացի նկարիչ Ջոն Փիթեր Ռասսելլի հետ։ 
1888 թվականի ապրիլին Էժեն Բոշը հրավեր է ստացել Ջոջ Մաք-Նայթի կողմից` այցելել Ֆոնվյեե։ Մաք-Նայթի մոտ Բոշուն ծանոթացել է Վինսենթ վան Գոգի հետ, ծանոթությունը վեր է ածվել ամուր ընկերության։ Բոշուի մեկ այլ մտերիմ ընկերն էր Էմիլ Բեռնարը։ 1891 թվականին, վան Գոգի մահից հետո, Բոշուն նկարչի եղբոր կնոջից նվեր է ստացել իր դիմանկարը, որը նկարվել է 1888 թվականին (1944 թվականից այն պահվում է Լուվրում)։ Դրանից բացի, Բոշուին էին պատկանում վան Գոգի ևս երկու նկար։ 1892 թվականից Էժեն Բոշուն ապրել է Փարիզի մոտ գտնվող Մոնթիոն փոքրիկ քաղաքում։ 
Էժեն Բոշուն համարվում է բելգիական Համույթ XX (Les XX) նկարիչների խմբի հիմնադիրներից մեկը։ Խմբի մեջ էին մտնում նաև իր քույր Աննան, Ֆեռնան Կնոպֆը, Թեո վան Ռեյսսելբերգեն և Ջեյմս Էնսորը։

Հղումներ
--------

* Berko, Patrick & Viviane (1981), "Dictionary of Belgian painters born between 1750 & 1875", Knokke 1981, p. 51.
* Boch Anna, Eugène Boch (1994)։ *Hommage à Anna et Eugène Boch*։ Musée de Pontoise։ LCCN 95179953։ OCLC 31175453
* Faider-Thomas Thérèse (1971)։ *Anna Boch und Eugène Boch: Werke aus den Anfängen der modernen Kunst*։ Mettlach, Villeroy & Boch։ OCLC 420158  (Catalog of an exhibition held at the Moderne Galerie, Saarland Museum, Saarbrücken, May 6-June 6, 1971)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Dictionnaire des Wallons (ֆր.) — Fédération Wallonie-Bruxelles, Institut Jules-Destrée.
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑  Նկարչին նվիրված կայք


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 124124823 · GND: 128817755 · ISNI: 0000 0000 6679 7105 · LCCN: nr94030444 · NTA: 326371893 · SUDOC: 033238286 · VIAF: 1074475 · ULAN: 500112125 · WorldCat VIAF: 1074475 |

 |

 |
**Հարգարժան ջենթլմենը** (անգլ.՝ The Distinguished Gentleman), 1992 թվականի ամերիկյան քաղաքական կատակերգություն, որի ռեժիսորը Ջոնաթան Լինն է։

Սյուժե
------

Ֆլորիդայից Թոմաս Ջեֆերսոն Ջոնսոն անունով մի խարդախ, թեև աղքատության մեջ չէ, այնուամենայնիվ հասկանում է, որ իր ասպարեզում մեծ գումարներ չի կարող վաստակել։ Նրան աշխատանքի են հրավիրում քաղաքի հարուստները, որոնց հետ նա կարող է ցույց տալ իր ողջ տաղանդը։ Այդ ամենի համար նա ցանկանում է ընտրվել ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի անդամ և այնտեղ գումար վաստակել լոբբինգի միջոցով։

Իր նպատակին հասնելու համար նա օգտվում է այն փաստից, որ նրա անվան կարճ տարբերակը՝ Ջեֆ Ջոնսոնը, համընկնում է վերջերս մահացած կոնգրեսականի անվան հետ, և անցկացնում է ընտրարշավ, հավատալով, որ մարդկանց մեծամասնությունը չեն հետաքրքրվի դրանով և պարզապես կքվեարկեն «այն անվան օգտին, որը գիտեն»։ Նա ընտրություններում հաղթում և տեղափոխվում է Վաշինգտոն, որտեղ «փողոցները ծածկված են ոսկով»։

Վաշինգտոնում նրա աշխատանքային սկզբնական շրջանը անցնում է հաջող, բայց հետո նա սկսում է տեսնել, որ ագահությունն ու կաշառակերությունը դժվարեցնում են այնպիսի խնդիրների լուծմանը, ինչպիսիք են՝ ընտրական ֆոնդի բարեփոխումը, շրջակա միջավայրի պահպանությունը, ինչպես նաև՝ էլեկտրաէներգետիկական ընկերությունների գործունեությունը, որը քաղաքի երեխաների շրջանում առաջացնում է քաղցկեղ։

Փորձելով լուծել այդ հարցերը՝ կոնգրեսական Ջոնսոնը տեղեկանում է, որ նրան խաբել է էներգետիկայի և արդյունաբերության Կոմիտեի նախագահ Դիկ Դոջը։ Ջոնսոնը որոշում է նրա դեմ պայքարել այնպես, ինչպես ինքն էր սովոր. խաբեությամբ։ Ջոնսոնին հաջողվում է Դոջին ճանաչել որպես կաշառակեր։ Ֆիլմի վերջում պարզ է դառնում, որ Ջոնսոնը հեռացվում է Կոնգրեսից այնպես, ինչպես ընտրվել էր։ Սակայն նա արհամարհանքով հայտարարում է. «ես պատրաստվում եմ առաջադրվել նախագահի պաշտոնում։ Այնուհետև կոտրում է «չորրորդ պատը» և հեռանում։

Դերասանական կազմը
-----------------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Էդի Մերֆի | Թոմաս Ջեֆերսոն Ջոնսոն |
| Ջո Դոն Բեյկեր | Օլաֆ Անդերսոն |
| Լեյն Սմիթ | Դիկ Դոջ |
| Շերիլ լի Ռալֆ | միսս Լորետա |
| Վիկտորյա Ռոուել | Սելյա Կիրբի |
| Գրանտ Շոդ | Արթուր Ռեինհարթ |
| Չարլզ Դաթոն | Էլայջա Հոքինս |

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ֆիլմի բյուջեն կազմել է 50 միլիոն դոլար։ Ֆիլմի վաճառքը ԱՄՆ-ում ապահովել է 46666502 դոլարի շահույթ։

Պարգևներ
--------

* *Environmental Media Awards*
	+ «Լավագույն ֆիլմ» (1993)
	+ «Լավագույն ռեժիսոր» (Ջոնաթան Լին, 1993)
* *Political Film Society*
	+ Հատուկ մրցանակ (Ջոնաթան Լին, 2001)
	+ Հատուկ մրցանակ (2002)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Internet Movie Database. Box office / business for *The Distinguished Gentleman* (1992). Retrieved on May 7, 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հարգարժան ջենթլմենը(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Հարգարժան ջենթլմենը»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում: