**Չելկաշ** (ռուս.՝ Челкаш), Մաքսիմ Գորկու առաջին ստեղծագործությունը տպագրված «Ռուսական հարստություն» ամսագրում 1895 թվականին (№ 6) Վլադիմիր Կորոլենկոյի աջակցությամբ։ Գրվել է 1894 թվականի օգոստոսին Նիժնի Նովգորոդում։

Սյուժե
------

Պատմվածքը սկսվում է նավահանգստի նկարագրությամբ առավոտյան աշխատանքային ժամին։ Ավելի ուշ՝ ճաշի ժամին հայտնվում է Չելկաշը, գործազուրկ մաքսանենգը՝ ով փնտրում էր իր ընկերոջը Միշային, որի հետ միասին գողություն էր կատարում մի նոր գործի համար։ Պահակից իմանալով, որ Միշկան հիվանդանոցում է, Չելկաշը նստում է գինետան դռների մոտ և մտածում է ի՞նչ անել։ Այդ ժամանակ նա նկատում է մի լայնաթիկունք երիտասարդ տղայի Գավրիլա անունով։ Հերոսները ծանոթանում են։ Գավրիլը պատմում է, որ նավահանգիստ է եկել գումար աշխատելու և արդեն ժամանակն է ամուսնանալու։ Չելկաշը տղային ներկայանում է որպես ձկնորս և աշխատանք է առաջարկում։ Համաձայնվելուց հետո հերոսները ուղևորվում են պանդոկ։ Մութն ընկնելուն պես նստում են նավակը և հանգիստ, առանց ուշադրություն գրավելու, անցնում են աշխատանքի։ Չելկաշը անհետանում է իր հետ տանելով Գավրիլի անձնագիրը, որպեսզի նա չփախչի և վերադառնում է իր հետ բերելով ինչ-որ ծանր քառակուսի բան։ Մաքսանենգները շարունակում են իրենց ճանապարհը։ Լողալով բեռնանավի մոտ, որտեղ նրանց սպասում էին, բարձրանում են տախտակամած և քնում։ Անօրինական կատարված աշխատանքը Գավրիլին դժվարությամբ տրվեց, սակայն գիշերը վաստակած գումարը և նրա մեջ արթնացած ագահությունը ստիպում են մտածել հաջորդ նման փորձի մասին։ Չելկաշը առաջինը արթնանալով ստանում է վաստակած գումարը, արթնացնում է Գավրիլին և միասին, նստելով նավակը, գնում են ափ։ Հասնելով ափ, Գավրիլը նետվում է իր կառավարչի ոտքերի մոտ, խնդրում է նրան տալ ամբողջ հասույթը պատճառաբանելով, որ գումարն իրեն ավելին է անհրաժեշտ։ Չելկաշը լցված խղճահարությամբ և ատելությամբ իր ստրուկի ագահ հանդեպ, նետում է ամբողջ գումարը նրան։ Դրանից հետո Գավրիլը խոստովանում է, որ դեռ նավում նա ցանկացել է սպանել Չելկաշին և վերցնել բոլոր փողերը։ Վիրավորված Չելկաշը վերցնում է գումարը և գնում, Գավրիլը անմիջապես նրա գլխին քար է նետում և փախչում, բայց շուտով վերադառնում է։ Տեսնելով Չելկաշին կենդանի խնդրում է ներել։ Չելկաշը չի ներում, վերցնում է փողը գրպանից, թողնելով մի կտոր թուղթ, մնացածը տալիս Գավրիլին։ Գավրիլը գումարը ընդունում է ։ Հերոսները ցրվում են տարբեր կողմեր ընդմիշտ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

1891 թվականին Մաքսիմ Գորկին Նիկոլաև քաղաքի հիվանդանոցն է ընկնում։ Այդ նույն հիվանդասենյակում է լինում նաև մի բոսյակ, որը գրողին պատմում է իր պատմությունը, և դա հանդիսանում է ստեղծագործության հիմք։ Պատմվածքը գրվել է 2 օր և անմիջապես տրվել Վ. Կորոլենկոյին։

Հերոսներ
--------

* Չելկաշ - բոսյակ-մաքսանենգ, գլխավոր հերոս
* Գավրիլա - գեղջուկ տղան է, ով ձգտում է վաստակել, գլխավոր հերոս
* Սեմենիչ - մաքսային պահակ

Մեջբերումներ
------------

* «Այս երեխան նրա Չելկաշի համեմատ, համարձակվում է սիրել ազատությունը, որը չգիտի գները և որը նրան պետք չէ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Тарасова А. А. Комментарии к рассказу


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Մաքսիմ Գորկի |
| --- |
|  |
| Ստեղծագործություններ | Մաքսիմ Գորկու մատենագրություն |  |
|  |
| Վեպեր | *Ֆոմա Գորդեև* (1899) • *Մայրը* (1906) • *Արտամանովների գործը* (1927) •*Կլիմ Սամգինի կյանքը* (1925—1936) |
|  |
| Վիպակներ | *Թշվառական Պավելը* (1894) • *Երեքով* (1900) • *Անպետք մարդու կյանքը* (1908) • *Խոստովանություն* (1908) • *Ամառ* (1909) |
|  |
| Պատմվածքներ | *Մակար Չուդրա* (1892) • *Պառավ Իզերգիլը* (1894) • *Չելկաշ* (1895) • *Քսանվեց տղամարդ և մեկ աղջիկ* (1899) • *Հեքիաթ Իտալիայի մասին* (1911—1913) • *Ըստ Ռուսիո* (1923) |
|  |
| Պիեսներ | *Քաղքենիները* (1901) • *Վերջերս* (1902) • *Հովեկները* (1904) • *Արևի երեխաները* (1905) • *Թշնամիներ* (1906) • *Վասա Ժելեզնովա* (1910) • *Ծերունի* (1910) • *Եգոր Բուլիչովը և ուրիշներ* (1931) |
|  |
| Բալլադներ | *Բալլադ կոմսուհի Էլլեն դե Կուրսիի մասին*(1896) |
|  |
| Պոեզիա | *Բազեի երգը* (1899) •*Մրրկահավի երգը* (1901) |
|  |
| Ինքնակենսագրական վիպակներ |  *Մանկություն* • *Մարդկանց մեջ*  • *Իմ համալսարանները* |
|  |
| Հոդվածներ | Մաքսիմ Գորկու անվան գրական ինստիտուտ • Սրեդա • Զնանիյե |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2022035306 · VIAF: 1169159477636027990004 · WorldCat VIAF: 1169159477636027990004 |

 |