recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբաղա

**Աբաղա խան** (փետրվարի 27, 1234, Մոնղոլական կայսրություն - ապրիլի 1, 1282[…], Մոնղոլական կայսրություն), Հուլավյանների մոնղոլական պետության իլխան 1265 թվականից։

Հաջորդել է հորը՝ Հուլավուին։

Գործունեություն
---------------

Աբաղայի օրոք շարունակվեցին պատերազմները Ոսկե Հորդայի, Չաղատայան ուլուսի և Եգիպտոսի սուլթանության հետ։ Աբաղան հպատակ հայերի և վրացիների հանդեպ ցուցաբերում էր համեմատաբար հանդուրժողական վերաբերմունք՝ նրանց ռազմական ուժերը օգտագործելով իր մղած կռիվներում։ Աբաղայի արքունիքում հեղինակություն էին վայելում հայ իշխաններ Սադուն Արծրունին, որը կարգվեց Արևելյան Վրաստանի աթաբեկ, Պռոշ Խաղբակյանը, Տարսայիճ Օրբելյանը և ուրիշներ։ Աբաղան 1277 թվականին դաժանորեն պատժեց Փոքր Ասիայի թուրքերին և, ըստ Հեթում պատմիչի, իր դաշնակից Լևոն Գ թագավորին առաջարկեց Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանության երկրները միացնել Կիլիկիային՝ իր տերության արևմտյան սահմանները հայոց ուժերով ապահովելու նպատակով։ Սակայն Լևոն Գ խոհեմաբար հրաժարվեց այդ պարգևից՝ պատճառաբանելով, որ ինքը բավարար ուժեր չունի այդպիսի մեծ տերությունը պաշտպանելու շրջապատող թշնամիներից։ 1281 թվականի հոկտեմբերի վերջին Ասորիքի Համաթ և Հոմս քաղաքների մոտ տեղի ունեցավ ճակատամարտ Աբաղայի և Եգիպտոսի սուլթանության բանակների միջև։ Աբաղայի կողմում կռվում էին հայ-վրացական զորքեր։ Ճակատամարտն ավարտվեց Աբաղայի պարտությամբ։ Մահացել է ապրիլի 1-ին, Համադանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
2. 1 2 3 4  Sapere.it (իտալ.) — De Agostini Editore, 2001.
3. 1 2
4. ↑  Абака-ханъ (ռուս.) // *Энциклопедический лексикон* — СПб.: 1835. — Т. 1. — С. 8.
5. 1 2 3  Կենսագրական տվյալների չինական բազա
6. ↑  Հանրագիտական բառարան, Ե. 2015, էջ 6։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Իրանիկա · Հանրագիտարանային բառապաշար · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CBDB: 0113530 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 13)։*  |
Շաքարի հումքի պահեստավորում (Տորոնտո)
**Շաքարի արդյունաբերություն**, սննդի արդյունաբերության ճյուղ, որը միավորում է շաքարի ճակնդեղից և շաքարեղեգից շաքարավազ և ռաֆինացված շաքար արտադրող ձեռնարկությունները։ Արևադարձային և մերձարևադարձային գոտու երկրներում շաքարի արտադրության հումքը հիմնականում շաքարեղեգն է, որից շաքարի ստացումը հայտնի է եղել շատ վաղուց, իսկ արդյունաբերության արտադրությունը սկսվել է 16-րդ դարում Հնդկաստանում։

Հայաստանում շաքարի ճակնդեղի փորձնական մշակումը սկսվել է 1909 թվականին, իսկ արդյունաբերությանը՝ 1930 թվականին։ Սպիտակի շաքարի գործարանը հումքը ստացել է Ախուրյանի, Ամասիայի, Անիի, Արթիկի, Գուգարքի ու Սպիտակի շրջանների գյուղատնտեսական ձեռնարկություններից (շաքարի ճակնդեղ) և Կուբայից (շաքարեղեգ)։ 1953 թվականին շարք է մտել նաև Երևանի գինեքարային թթվի արտադրական ձեռնարկությունը, որն աշխատել է Արարատի գինու կոմբինատի արտադրական մնացորդների բազայի վրա։ Ճյուղի ձեռնարկություններում արտադրական պրոցեսները համալիր մեքենայացվում և ավտոմատացվում էին։ 1980 թվականին արտադրվել է 20,0 հազար տոնա շաքար, այդ թվում՝ շաքարի ճակնդեղից՝ 12,9 հազար տոնա։ Շաքարի ճակնդեղի (ֆաբրիկային) ցանքատարածությունները 1980 թվականին կազմել են 14,1 հազար հեկտար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 472)։*  |
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ուշադրություն**։**Այս էջը կամ բաժինը այլ լեզվով հոդվածի վատ թարգմանություն է։** 
Դուք կարող եք բարելավել թարգմանությունը։ Օրիգինալ տեքստը կարող եք գտնել ձախ կողմի «այլ լեզուներով» ենթաբաժնում։Մեքենայական թարգմանությունը ենթակա է ջնջման առանց զգուշացման։ |

**Կոկտեյլային երեկույթ**, ինչպես նաև **կոկտեյլ-երեկո** (անգլ.՝ Cocktail party), հյուրերի ընդունելություն տանը կամ հանրային վայրերում (ռեստորան, պատկերասրահ և այլն), որի ժամանակ մատուցում են կոկտեյլներ, գինի և ալկոհոլային խմիչքներ, որոնք ուղեկցվում են նախուտեստներով։ Լինելով ամերիկյան հայտնագործություն, կոկտեյլային երեկույթները ժամանակի ընթացքում, տարածվել են ողջ աշխարհում։

Սովորաբար կոկտեյլ հավաքույթի ժամանակ հյուրերը չեն նստում, այլ կանգնում են ձեռքերում գավաթներ, ինչպես ֆուրշետի ընթացքում, ծանոթանում են միմյանց հետ, աննկատ երաժշտությա ներքո։

Կոկտեյլային երեկույթների ժամանակ գարեջուր չեն մատուցում, հիմնական խմիչքները հանդիսանում են սառույցով կամ առանց սառույցի կոկտեյլները։ Բացի այդ լրացուցիչ մատուցում են գինի, շամպայն և գազավորված հանքային ջրեր։

Նախուտեստները մատուցվում են սկուտեղների վրա կամ սեղաններին։ Կոկտեյլային երեկույթների ժամանակ նախուտեստների հիմնական նպատակը հետևյալն է `«ուրախացնել ճաշակը, հագեցնել քաղցը մինչև ճաշը»։ Նախուտեստները կարող են լինել տաք և սառը, դասական սառը նախուտեստներից են՝ խաշած խեցգետինը սոուսով, ապխտած սաղմոնը, սև խավիարը։

Կոկտեյլային հավաքույթները հորինվել են 1920-ական թվականների ԱՄՆ-ում սառը իրավունքի օրերի ընթացքում։ 1933 թվականին այս հավաքույթների համբավը ավելի մեծացավ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կոկտեյլ հավաքույթները լավ միջոց էին հյուրընկալելու հյուրերին տանը, բայց 1960-ականներին նրանց ժողովրդականությունը նվազեց։ 1980-ականների կեսերից կոկտեյլ երեկոները ակտիվորեն օգտագործվում են տարբեր առևտրային ձեռնարկներ, գեղարվեստի պատկերասրահների բացման և այլն հավաքույթների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Brenner, 2003, էջ 425
2. ↑  Brenner, 2003, էջ 424

Գրականություն
-------------

* Brenner L. Cocktail party // Encyclopedia of food and culture / Solomon H. Katz. — Charles Scribner’s Sons, 2003. — Т. 1. — С. 424-425. — ISBN 0-684-80565-0.
* Brenner L. The Art of the Cocktail Party. — New York : Plume, 1994.
* Grimes W. Straight Up or on the Rocks: A Cultural History of American Drink. — New York : Simon & Schuster, 1993.
Լուսացույց
**Լուսացույց, լուսազդանիշ**, ճանապարհային երթևեկությունը կարգավորելու համար նախատեսված ազդանշանային օպտիկական սարք։ Լուսացույցները կարգավորում են մարդկանց, ավտոմեքենաների, մոտոցիկլների, հեծանիվների, տրամվայների, տրոլեյբուսների, մետրոյի և երկաթգծի գնացքների, նավերի երթևեկությունը։ Օգտագործվում է նաև ձեռնարկություններում դիսպետչերական ազդանշման համար։ Լինում են 1-5-աչքանի։ Լուսազդանիշում օգտագործվում են կարմիր, կանաչ, դեղին, կաթնագույն, կապույտ ապակիներ։ Լուսազդանիշն ամրացնում են սյուներին, կայմերին, ազդանշանային կամրջակներին, ցածր պատվանդաններին, բարձակներին։ Երկաթուղային լուսազդանիշները լինում են ոսպնյակային և շողարձակային։ Ոսպնյակային լուսազդանիշները յուրաքանչյուր ազդանշանի համար ունի առանձին օպտիկական սարք՝ կազմված էլեկտրալամպից և մի քանի ոսպնյակից, շողարձակայինն ունի մեկ օպտիկական սարք, բայց ավելի բարդ կառուցվածքով։

Պատմություն
-----------

Լուսացույց
Առաջին անգամ լուսացույցն օգտագործվել է 1868 թ-ի դեկտեմբերի 10-ին Լոնդոնում պառլամենտի շենքի մոտ։ Նրա գյուտարարը, Ջոն Փիք Նայթը, երկաթգծի սեմաֆորների մասնագետ էր։ Նրա ստեղծած լուսացույցը մարդու միջոցով էր կառավարվում։ Այն ուներ հատուկ սլաքներ, որոնց համապատասխան դիրքը ծառայում էր որպես ազդանշան երթևեկողների համար։

Իսկ առաջին ավտոմատացված լուսացույցների համակարգը 1910 թ-ին ստեղծվել և արտոնագրվել է Չիկագոյում Էրնսթ Սիրինի կողմից։ Այս անգամ սլաքների փոխարեն երթևեկությունը կարգավորվում էր «Stop» (կանգնել) և «Proceed» (անցնել) բառերի միջոցով։

Իսկ այսօրվա լուսացույցներին շատ թե քիչ նման էլեկտրական սարքը ստեղծվել է 1912 թ-ին Սոլթ-Լեյք-Սիթիում՝ Լեսթեր Վայրի կողմից։ Այս լուսացույցն ուներ կարմիր և կանաչ էլեկտրական լամպեր։

1920 թ-ից Դեթրոյթում և Նյու-Յորքում կիրառվում են եռագույն (կարմիր, դեղին, կանաչ) լուսացույցները, որոնց գյուտարարներն են՝ Վիլյամ Փոթսը և Ջոն Հարիսը։ 1922 թ-ին նման լուսացույցները հայտնվում են նաև Եվրոպայում (սկզբից՝ Փարիզում և Համբուրգում)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 686)։*  |
**Եղիա Հովհաննեսի Տոլբակյան** (**Դոլբակյան**, փետրվարի 16, 1908(1908-02-16), Այնթապ, Թուրքիա - մայիսի 8, 1982(1982-05-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող, պատմաբան, հրատարակիչ, խմբագիր, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Եղիա Տոլբակյանը (Դոլբակյան) ծնվել է 1908 թվականի փետրվարի 16-ին Կիլիկիայի Այնթապ քաղաքում։ 6 տարեկանում նա կորցրել է հորը։ 1918 թվականին Հայոց ցեղասպանության սարսափները տեսած Տոլբակյանների ընտանիքը (երեք երեխա ունեցող մայրը) ապաստան է գտել Հալեպում (Սիրիա)։

1918-1920 թվականներին Եղիա Տոլբակյանը եղել է «Հայկական կացարանի» սանը, որից հետո 1921-1924 թվականներին ավարտել է ուսումը հայկական միջնակարգ դպրոցում։

1926 թվականին ավարտել է Հալեպի ֆրանսիական լիցեյը։ 1926-1928 թվականներին եղել է Հալեպի բաղդադյան երկաթուղու ծառայող։

1929-1946 թվականներին եղել է ուսուցիչ և տնօրեն Բեյրութի Նուբարյան, Աբգարյան, Սահակյան, Սահակ Մեսրոպ հայկական վարժարաններում։

1938 թվականին Բեյրութում հիմնադրել է «Լուսարձակ» տպարանը և հրատարակչությունը, որտեղ տպագրվել են գեղարվեստական գրքեր, դասագրքեր։ 1930 թվականին Տոլբակյանը լույս է ընծայել «Պատկերազարդ օրագիր» պարբերագիրքը, 1935 թվականին կազմել, խմբագրել և հրատարակել է «Լիբանանահայ պատկերազարդ օրացոյցը, 1936», 1937-1943 թվականներին՝ որպես վերջինիս շարունակություն՝ «Ամէնուն նոր տարեցոյց»-ը (7 գիրք), 1946 թվականին՝ «Հայրենական օրացոյցը»։ 1946 թվականին Տոլբակյանը հայրենադարձել է, շարունակել մանկավարժական գործունեությունը Երևանում։ Տասնամյակներ շարունակ աշխատել է Երևանի Րաֆֆու անվան միջնակարգ դպրոցում որպես ֆրանսերենի ուսուցիչ։

1948-1950 թվականներին Տոլբակյանը սովորել է մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանում, իսկ 1954-1960 թվականներին՝ Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի հեռակա բաժնում։

1960-ական թվականներին Հայաստանում ստեղծվել է Այնթապի հայերի հայրենակցական միության մասնաճյուղ և, ինչպես Բեյրութում, Եղիա Տոլբակյանը դարձել է նրա քարտուղարը։ Հիմնականում նրա ջանքերով Երևանին հարակից գյուղերից մեկը վերանվանվել է Նոր Այնթապ, իսկ աշխարհասփյուռ այնթապցիների նվիրատվություններով այնտեղ կառուցվել է ժանյակագործական գործարան։

Եղիա Տոլբակյանը մահացել է 1982 թվականի մայիսի 8-ին։

Աշխատություններ
---------------

Լույս են տեսել Տոլբակյանի «XVIII դարի հայ ազատագրական շարժումները և ռուսական կողմնորոշումը. Պետրոս Ա-ն և հայերը» (2005) աշխատությունը, «Պատմութիւն Սուրիոյ եւ Լիբանանի» (1940, Բեյրութ, «Լուսարձակ» տպարան), «Աշխարհագրութիւն Լիբանանի» (1938, Բեյրութ, «Արաքս» տպարան) դասագրքերը։

Ֆրանսերենից թարգմանել է Կլոդ Բերժեի «Նապոլեոնի պատմութիւնը։ Կեանքը եւ պատերազմները» (1939), Ժան-Ժակ Ռուսոյի «Հասարակական դաշինք» (1939) երկերը, Պ. Սալի «Ցեղապետներու աղջիկը» (1940, երեքն էլ՝ Բեյրութ) վեպը, Օնորե դը Բալզակի «Մնաք բարով», «Անաստվածի պատարագը» (երկուսն էլ՝ 1957) վիպակները, «Մոդեստա Մինիոն» (1960) վեպը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  «Толбакян Егия Оганесович»
2. 1 2 3 4  Այվազյան Հովհաննես, ed. (2015)։ *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*։ Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն։ էջեր 1061–1062։ ISBN 978-5-89700-042-5
**Associação Fonográfica Portuguesa** («Պորտուգալական ձայնագրական ասոցիացիա», **AFP**), միակ ասոցիացիան է ձայնագրությունների արդյունաբերությունում Պորտուգալիայում։ Ստեղծվել է 1989 թվականին, այն փոխարինել է GPPFV-ին (Portuguese group of producers of Phonograms and videograms) և UNEVA-ին (Union of audio and video editors):

AFP-ն հանդիսանում է International Federation of the Phonographic Industry (IFPI) կազմակերպության պորտուգալական խումբը։ Ասոցիացիան ներառում է Պորտուգալիայի շուկայում գործող բոլոր հիմնական ձայնագրություններ թողարկող կազմակերպությունները և նրանց մասնաճյուղերը, նրանք բոլորը միասին ծածկում են շուկայի 95%։

Հիմնադրումից սկսած AFP-ն սկսել է հրապարակել շուկայի մասին տեղեկատվություն։ Պորտուգալական RTP1 հեռուստաալիքով հեռարձակվող *Top +* ծրագիրը հանդիսանում է շաբաթական չարթ, և ստեղծվել է AFP-ի և RTP-ի միջև համագործակցության շնորհիվ, այն այս պահին հանդիսանում է պորտուգալական հեռուստատեսության ամենահին չարթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Associação Fonográfica Portuguesa" Archived January 2, 2010, at the Wayback Machine.. Associação Fonográfica Portuguesa.

Արտաքին հղումներ
----------------

* AFP Official Website Archived 2010-01-02 at the Wayback Machine.
* AFP Official Charts
**Պերվոմայսկի շրջան** (ռուս.՝ Первомайский район), վարչատարածքային միավոր, Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի 8 շրջաններից մեկը։ Հիմնվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։

Տնտեսություն
------------

### Արդյունաբերություն

Պերվոմայսկի շրջանում գտնվում է 1922 ձեռնարկություն, որոնցում աշխատում է 58 300 մարդ։ Շրջանի խորհրդանիշն ու այցեքարտն են համարվում գյուղատնեսական մեքենաշինությունը, ավիացիոն համալիրը, սարքաշինությունը։ «Ռոստսելմաշ» ՍՊԸ-ն, «Պրիբոր» դաշնային պետական միացյալ ձեռնարկությունը, «Գրանիտ» ԲԲԸ-ն, «Դոնավիա» ԲԲԸ-ն, «Քաղաքացիական ավիացիայի Ռոստովի թիվ 412 գործարան» ԲԲԸ-ն, «Բիզոն» ՍՊԸ-ն, «Ալմազ» ԲԲԸ-ն հայտնի են Ռուսաստանի սահմաններից դուրս։

### Տրանսպորտ

Շրջանի տարածքում գտնվում է մերձքաղաքային հաղորդակցության «Սելմաշ» երկաթուղային կայարանը։ Ռոստովի օդանավակայանի Հյուսիսային Կովկասում խոշորագույն համալիրը տեղավորված է 400 հա տարածքում, ունի միջազգային չափանիշներին համապատասխան թռիչքավայրէջքուղի, ավելի քան 17 հազար մ² մակերեսով օդանավակայանի շենք, ներքին և միջազգային թռիչքների մեծ աշխարհագրություն։

### Առևտուր

Շրջանում գտնվում են 15 շուկա, 4 հյուրանոց, 714 խանութ։

Մշակույթ
--------

Շրջանում գործում են 50 կրթական հաստատություններ, որոնցից 2-ը բուհեր են, 20-ը՝ դպրոցներ, 5-ը՝ միջին մասնագիտական կրթության հաստատություններ, 23-ը՝ նախադպրոցական ուսումնական հաստատություններ։

Քաղաքում խոշորագույն Օստրովսկու անվան զբոսայգին զբաղեցնում է 200000 մ² մակերես, նրա տարածքում մշտապես գործում են մանկական երկաթուղին, 15,8 հազար տարողությամբ բազմաբնույթ «Օլիմպ-2» մարզահամալիրը, քաղաքում հնագույն «Ավտոգրադ» ավտոդպրոցը։ Այն հիմնվել է 1974 թվականին, գաղափարի հեղինակը, նախաձեռնողը, համալիրի կոնստրուկտորը, շինարարության կազմակերպիչն ու առաջին տնօրենն է Եվգենի Տրուբաչովը։ Ի սկզբանե ստեղծվել է որպես մանկական ավտոդպրոց՝ դպրոցականների շրջանում ճանապարհային անվտանգության կանոններն ուսուցանելու և ավտոգործը մասսայականացնելու նպատակով։ Այժմ այն վերանվանվել է «Ռոստովի պատանեկան ավտոմոբիլային դպրոց» դաշնային ինքնավար հաստատություն, աշխատանքի հիմնական բնույթն է 14 տարեկանից բարձր բոլոր ցանկացողներին առևտրային հիմունքներով մեքենա վարել սովորեցնելը։

Նաև քաղաքացիների և քաղաքի հյուրերի հանգստի համար ստեղծվել է «Ռոստովի ծով» արհեստական լճակը՝ 52 հա մակերեսով և սաղարթավոր ու փշատերև ծառերով լայնածավալ անտառապուրակային գոտիով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Первомайский район Ростова-на-Дону Archived 2007-02-20 at the Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Բոշխ տերևահասկային** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ տերևահասկային** *(C. phyllostachys)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex phyllostachys***C.A.Mey. 1831 |

**Բոշխ տերևահասկային** (լատ.՝ Carex phyllostachys), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա ճիմ առաջացնող խոտաբույս է, որն ունի 20-40 սմ բարձրություն։ Տերևները գծային են, 2-3 մմ լայնության։ Ծաղկաբույլի առանցքը ծնկաձև թեքված է, վարսանդավոր հասկիկներն ունեն 1-3 ծաղիկներ։ Պարկիկների երկարությունը 5-6 մմ է, ուռուցիկ եռանիստ են, հասկիկներում անհավասարաչափ բաշխված, ստորինը՝ 6-9 մմ է և հեռացած վերիններից։ Կտուցի երկարությունը հասնում է մինչև 1 մմ-ի։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Իջևանի (Դեբեդաշենի անտառտնտեսություն), Զանգեզուրի (Ցավ և Վաչագան գյուղերի շրջակայք) և Մեղրու (Վահրավար գետի հովիտ) ֆլորիստական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևելյան Կովկասը, Կենտրոնական, Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասը, Թալիշը, Հարավային Եվրոպան, Անատոլիան, Հյուսիսային Իրանը։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 700-1800 մ բարձրության վրա, անտառներում, բացատներում, պուրակներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 20000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 20000 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ըդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հալվելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 1123660
* EUNIS: 187255
* GBIF: 2727849
* iNaturalist: 557983
* IPNI: 301568-1
* NCBI: 234470
* PFI: 9852
* Plant List: kew-229741
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:301568-1
* Tropicos: 9905792
* WCSP: 229741

 |

 |
Էլեկտրական լարվածության առաջացումը պիեզոէլեկտրիկի միջոցով
**Պիեզոէլեկտրիկներ** (հունարեն "պիեզո" ՝ ճնշել բառից ), դիէլեկտրիկներ, որոնցում դիտվում է պիեզոէֆեկտ, այսինքն՝ դիելէկտրիկներ, որոնք կարող են դեֆորմացիայի ազդեցությամբ էլեկտրական լիցք մակածել իրենց մակերևույթին (ուղիղ պիեզոէֆեկտ) կամ դեֆորմացվել արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ (հակառակ պիեզոէֆեկտ)։ Այս երկու էֆեկտները բացահայտել են Ժակ և Պիեռ Կյուրի եղբայրները 1880-1881 թվականներին[1]։

Պիեզոէլեկտրական բյուրեղի օրինակ է քվարցը, որի տարրական բջիջը պարունակում է սիլիցիումի օքսիդի երեք մոլեկուլ։ Քվարցի բյուրեղում չդեֆորմացված վիճակում յուրաքանչյուր բջջի էլեկտրական մոմենտը զրո է, քանի որ երեք մոլեկուլների էլեկտրական մոմենտների կազմած անկյունները 120° են։

Կիրառություններ
---------------

Պիեզոէլեկտրիկներն ունեն լայն կիրառություններ գիտական տարբեր հետազոտություններում, բժշկության մեջ, տեխնիկայում և առօրյա կյանքում։ Գործնական կիրառություններից է պիեզոէլեկտրիկների, օրինակ քվարցի օգտագործումը ձայնի վերարտադրման և ուժեղացման սարքերում։

Եթե քվարցե թիթեղը զետեղենք երկու զուգահեռ մետաղե էլեկտրոդների միջև և էլեկտրոդներին լարում կիրառենք ( այսինքն ՝ քվարցե թիթեղի ներսում էլեկտրական դաշտ ստեղծենք ), քվարցե թիթեղը կդեֆորմացվի։ Եթե էլեկտրոդներին կիրառված լարումը փոփոխական է և այնպիսի պարբերությամբ, որը համընկնում է քվարցե թիթեղի սեփական տատանումների պարբերությանը, ապա թիթեղում ծագում են ուժեղ (մեծ լայնույթով ) մեխանիկական տատանումներ։ Այդպիսի քվարցե թիթեղը մեխանիկական ալիքների (ձայնի) հզոր աղբյուր է։

Պիեզոէլեկտրական երևույթի վրա է հիմնված այսպես կոչված պիեզոէլեկտրական ճնշաչափի աշխատանքը։ Ճնշաչափը ցույց է տալիս քվարցե թիթեղի նիստերին երևան եկած լիցքին համապատասխանող ճնշումը։ Պիեզոէլեկտրական ճնշաչափները հնարավորություն են տալիս չափելու շատ մեծ (մինչև 100ՄՊա) ճնշումներ։

Տես նաև
-------

* Պիեզոէլեկտրականություն
* Պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Иоффе АФ (1956)։ «Пьер Кюри»։ *УФН* **58** (4): 572–9
**Հայկուշ Բախշիի Բաղդատյան** (մայիսի 28, 1928(1928-05-28), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1975, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հոգեբույժ, բժշկագիտության թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

1945-1950 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական-կանխարգելողական ֆակուլտետում։ Այնուհետև սովորել է ասպիրանտուրայում։ 1950-1952 թվականներին սովորել է Երևանի մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանում։ 1963 թվականին դատական հոգեբուժության գծով վերապատրաստվել է Մոսկվայի բժիշկների կատարելագործման կենտրոնական ինստիտուտում։ 1966 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ «ՀԽՍՀ-ում էպիլեպսիայի տարածվածության հարցի մասին» թեմայով։ 1967 թվականին ստացել է բժշկագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան։ Աշխատել է Երևանի քաղաքային հոգեբուժական դիսպանսերում՝ որպես հոգեբույժ։ Աշխատանքներին զուգահեռ դասավանդել է Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի հոգեբուժության ամբիոնում։ Եղել է ԵրՔԴՀ-ի կուսակցական կոմիտեի քարտուղարը։

Պարգևներ
--------

* «1973 թվականի սոցիալիստական մրցության հաղթող» շքանշան
* «Անձնվեր աշխատանքի համար, ի նշանավորումն Վ. Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի» մեդալ

Աշխատություններ
---------------

* ՀԽՍՀ-ում էպիլեպսիայի տարածվածության հարցի շուրջ, (Հոգենյարդաբուժական հիմնարկների նյութերի կլինիկա-վիճակագրական տվյալները), թեկնածուական թեզի ավտոռեֆերատ, Եր. 1966, 24 էջ։
* Էպիլեպտիկ հիվանդության զանազան կլինիկական ձևերի և սիմպտոմատիկ ցնցումային վիճակների կլինիկա-վիճակագրական գնահատականը։ Խորհրդային իշխանության հաստատման 50-ամյակին նվիրված Անդրկովկասի հոգեբույժների գիտական կոնֆերանսի նյութերը, Եր. 1967։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հարություն Մինասյան, «100 հայ հոգեբույժներ», Գիրք Ա, Երևան, 2002*
|  |
| --- |
| **Բոշխ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | **Բոշխ** *(Carex)*L. 1753 |
|
| **Տարածվածություն** |
| Տաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Բոշխ** (լատ.՝ Carex), բոշխազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 2000, ՀՀ-ում՝ 65 տեսակ։

Նկարագրություն
--------------

Ցողունը եռանիստ է, երբեմն՝ գլանաձև, առանց հանգույցների, բարձրությունը՝ 1080 սմ։ Տերևները նեղ են, գծաձև, կտրող, ծաղիկները՝ միասեռ, միատուն, հասկիկները՝ բազմածաղիկ։ Ծաղկում է մայիս-հուլիսին։ Պտուղը եռանիստ ընկուզիկ է։ Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են ալկալոիդներ, ֆիզիոլոգիորեն ակտիվ նյութեր (օրինակ՝ բրևիկոլին, որն օգտագործում են որպես արյան ճնշումը կարգավորող միջոց)։ Որոշ տեսակների ծղոտից պատրաստում են ճիլոպ, խսիր, պարան, պարկացու գործվածք, հյուսում պայուսակներ և այլն։

Տարածումը Հայաստանում
---------------------

Տարածված է բոլոր մարզերում։ Ջրաճահճային միջավայրերում աճում են բոշխ սուր (*C. acutiformis*), բոշխ գեղակազմ (*C. gracilis*), բոշխ երկառէջք (*C. diandra*), մարգագետիններում՝ բոշխ տխուր (*C. tristis*), բոշխ սև (*C. nigra*), անտառներում՝ բոշխ աղքատիկ (*C. depauperata*), բոշխ Միքելի (*C. michelii*), անապատներում՝ բոշխ հաստասռնակ (*C. pachystylis*), բոշխ թավոտ (*C. hirta*) և այլ տեսակներ։ Կոճղարմատները սողացող են, առաջացնում են գուղձեր, ճիմեր։

Բոշխ Բոհեմի (*C. bohemica*)-ն հանդիպում է միայն Լոռու սարահարթում (1450 մ բարձրություններում), ճահճուտներում, բոշխ կիլիկյանը (*C. cilicica*)՝ Վայքի լեռնաշղթայում (2600 մ բարձրություններում), ենթալպյան գոտու ճահճուտներում և առվակների ափերին։ Այս տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Նոր |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX557662 · Microsoft: 2778169228, 2908948791 · NKC: ph453988 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Carex
* APDB: 189116
* APNI: 109279
* EoL: 29129
* EPPO: 1CRXG
* FloraBase: 22351
* FNA: 105644
* FoAO2: Carex
* FoC: 105644
* GBIF: 2721893
* GRIN: 2083
* iNaturalist: 48571
* IPNI: 13626-1
* IRMNG: 1307877
* ITIS: 39369
* NBN: NHMSYS0000352600
* NCBI: 13398
* NZOR: 3110b816-b121-4998-af0d-09f3a8f0389c
* Panartic Flora: 3309
* PLANTS: CAREX
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:330029-2
* Tropicos: 40001437
* VASCAN: 951
* VicFlora: 07db10ef-2850-4a72-bfe8-364908d5d6d9
* WoRMS: 425750

 |

 |
**Բոուզով դղյակ՝** մորավյան միջնադարյան դղյակներից մեկը, գտնվում է համանուն բնակավայրում, Օլոմոուցի շրջանում, Չեխիայի հանրապետություն։ Դղյակը կառուցվել է 13-րդ դարի վերջին, 14-րդ դարի սկզբին։ Դղյակը ներկայիս տեսքը ստացել է 20-րդ դարում ռոմանական ոճով վերանորոգվելուց հետո։

Պատմություն
-----------

Դղյակը հիմնադրվել է 13-րդ և 14-րդ դարերի սահմանագծին և ի սկզբանե ստացել է **Բուզով** **(Búzov)** անվանումը։ Դղյակի առաջին հայտնի տերը եղել է Բուզը Բուզովայից, ով տիրացել է Բուզովին 1317-1339-ական թվականներին։ 14-րդ դարի կեսին դղյակը անցել է Յեշեկա և Բենեշա եղբայրներին, Վիլդենբերգից։ 1382 թվականին Բենեշը վաճառել է Բոուզով դղյակը և կալվածքը Յոստ Մորավսկուն, ով 1396 թվականին դղյակը հանձնեց Բոչեկ 2-րդին Պոդեբրդից, ում հետնորդները տիրել են դղյակին 70 տարի։ Նրանցից հետո դղյակը հաճախ է փոխել տերերին։

Տեսարան դղյակի աշտարակից
Երեսնամյա պատերազմից հետո Բոուզով դղյակը ծառայել է որպես կայսերական ամրոց և բանտ շվեդական գերիների համար։ 1643 թվականին դղյակը ձեռք է բերել Եվգենիա Պոդստատսկայան, իսկ նրա որդին 1696 թվականին վաճառել է Տևտոնական օրդենին։ Դղյակը պատկանել է օրդենին մինչև 1939 թվականը։

1939 թվականին դղյակը բռնագրավվել է նացիստական վարչության կողմից և պատերազմի ընթացքում օգտագործվել է բռնագրավված արժեքների պահպանման համար։ Պատերազմի ավարտից հետո Բոուզովը անցել է Չեխոսլովակիային։ Երբ Չեխոսլովակիան դադարեց գոյություն ունենալ, Տևտոնական օրդենը իրավունք ներկայացրեց դղյակի վրա, սակայն ապարդյուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Miroslav Krob, *Česká republika: Čechy, Morava a Slezsko*, pg. 286, Kvarta (1993), ISBN 80-85570-25-4
2. ↑  Ehrenberger, Tomaš The Most Beautiful 88 Castles, pg. 23-24, Kartografie Praha a.s. ISBN 80-7011-745-1
3. ↑  Lisa Dunford, Brett Atkinson, Neil Wilson, *Czech & Slovak Republics*, pg. 274, Lonely Planet (2007), ISBN 1-74104-300-X
4. ↑  Los Angeles University of International Relations, *World affairs interpreter*, vol. 12, pg. 178, University of Southern California (1941)

Աղբյուրներ
----------

* Сайт замка
* Hrad Bouzov на turistickyatlas.cz

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: kn20030314015 · VIAF: 138855038 · WorldCat VIAF: 138855038 |

 |
**Պեդրո I-ի մեծ դոբլա** (իսպ.՝ Gran Dobla de Pedro I կամ La Gran Dobla (Dupla Magna), տասը դոբլա, Պեդրո I Կաստիլյացու կողմից ստեղծված ոսկե մետաղադրամ, որը թողարկվել է Սևիլյայում։ Համալրել է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի հավաքածուն 1867/21/2 համարի ներքո։

Պատմություն
-----------

Պեդրո I-ի օրոք սկսվել է իսլամական մետաղադրամների ստեղծման ավանդույթը, որը շարունակվել է Նոր դարում։ Դրանք թողարկվել են հատուկ առիթների դեպքում, որպես կարևոր անձնաց, եկեղեցու սիմվոլներ ու նվերներ։ Այս «գլխի պատկերով մեծ ոսկեդրամները» թողարկվել են Սևիլյայում Պեդրո I և նրա եղբոր Էնրիկե II-ի միջև ծագած քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Ոսկեդրամի հակադարձ կողմում ստեղծման տարեթիվն է, որը համընկնում է Նախերայի ճակատամարտի հետ (1360) և վկայում է այն մասին, որ այն թողարկվել է Պեդրո I-ի տարած հաղթանակի առթիվ։

Ոսկեդրամի հակադարձ կողմը

Գրականություն
-------------

* Museo Arqueológico Nacional (1999). Ministerio de Cultura, ed. Tesoros del gabinete numismático. Las 100 mejores piezas del monetario del Museo Arqueológico Nacional. ISBN 84-8181-180-7.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Museo Arqueológico Nacional (ed.). «Numismática y Medallística Gran Dobla de Pedro I»
Երիտասարդական մրցանակաբաշխություն
**Հայկյան մրցանակաբաշխություն** - Երիտասարդական մրցանակաբաշխություն։ *Հայկյան* մրցանակներ հատկացվում են երիտասարդական, ուսանողական ծրագրերին, կառույցներին։ Հայկյան մրցանակաբաշխությունն իրականացնում է Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամը։ Հայկյան մրցանակաբաշխությունը հիմնադրվել է 2001 թվականին։ Մրցանակաբաշխության նպատակն է խթանել ուսանողական ինքնակառավարման մարմինների ակտիվությունը, ուսանողական ինքնատիպ նախաձեռնությունները, գիտության ոլորտում երիտասարդների ներգրավվածությունը, միջազգային համագործակցությունը և պետական երիտասարդական քաղաքականության իրականացման այլ ոլորտներում կատարված աշխատանքները։

Հայկյան մրցանակներ են շնորհվում հետևյալ անվանակարգերում՝

• Լավագույն ուսանողական ինքնակառավարման մարմին

• Լավագույն մարզային ուսանողական ինքնակառավարման մարմին

• Լավագույն երիտասարդական գիտական նվաճում

• Երիտասարդական ոլորտին առավելագույնս աջակցած միջազգային կառույց

• Ինքնատիպ երիտասարդական նախագիծ

• Ռազմահայրենասիրական լավագույն նախագիծ

• Լավագույն երիտասարդական հաղորդում

• Լավագույն միջբուհական ծրագիր

• Լավագույն երիտասարդական ՀԿ Երևան քաղաքում

• Լավագույն երիտասարդական ՀԿ մարզում

• Լավագույն երիտասարդական միջազգային ծրագիր

«Հայկյանն» ունի ավելի քան 10 տարվա պատմություն։ Այն երիտասարդական դաշտի սպասված ծրագրերից է։ Մրցանակաբաշխության նպատակն է բացահայտել և խրախուսել շնորհալի երիտասարդներին, ոլորտի ակտիվ, ստեղծագործ կառույցներին, աջակցել երիտասարդների հասարակական ներուժի իրացմանն ու զարգացմանը։ Այս ծրագրի միջոցով Երիտասարդական հիմնադրամը փորձում է բարձրացնել երիտասարդ քաղաքացիների ու երիտասարդական կազմակերպությունների դերը հասարակական հարաբերություններում։

Մրցանակաբաշխության ընթացքում, ավանդական անվանակարգերից բացի, շնորհվում են նաև հատուկ մրցանակներ։ Հայկյան մրցանակակիրները ստանում են խորհրդանշական արձանիկ և արժեքավոր նվերներ։

Աղբյուր
-------

* 
*
**Բոուենի հիվանդությունը** մաշկի հազվադեպ հանդիպող հիվանդություն է։ Առաջին անգամ նկարագրվել է 1912 թվականին՝ ամերիկացի մաշկաբան Ջոն Թեմփլոն Բոուենի կողմից, իսկ 1914 թվականին անվանվել է նրա պատվին։

Էթիոլոգիա, պատոգենես, կլինիկական պատկեր
---------------------------------------

Հիվանդությունը հանդիպում է մեծ տարիքով մարդկանց մոտ՝ հիմնականում կանանց։ Այն գոյանում է իրանի, վերին վերջույթների և շեքի վրա։ Հիվանդության առաջացումը կախված է մաշկի վնասվածքների, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման, ինչպես նաև մկնդեղ պարունակող իրերի հետ շփման հետ։

Հիվանդության ժամանակ առաջանում են կարմիր բծեր կամ էլ անկանոն կերպով բազմցող կլորաձև թեփոտում։ Այդ թեփոտումներն առաջանում են կարմիր պզուկների և հանգույցների միախառնումից։ Սպիտակ և դեղին թեփերը հեշտ են հեռացվում։ Թեփը հստակորեն առանձնացված է շրջակա մաշկից և աստիճանաբար աճելով հասնում է մաշկի բարձրությանը։ Աստիճանաբար գործընթացը տարածվում է ամբողջ վերնամաշկի վրա։ Ժամանակի ընթացքում դա վերափոխվում է տափակ-բջջային քաղցկեղի, որը հայնտաբերվել է հենց Բոուենի մոտ։

Ախտորոշման ժամանակ այն պետք է տարբերել պսորիազից, ակտինիկյան կերատոզից և բազալիոամայից։

Բուժում
-------

Բոուենի հիվանդությունը բուժում են կրիոթերապիայով և ճառագայթումով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Photo
* Histological slide Archived 2008-03-11 at the Wayback Machine.
* Bowen's disease, pakmedinet.com
|  |
| --- |
| **Բոշխ կիլիկիական** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ կիլիկիական** *(C. cilicica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex cilicica***Boiss. 1859 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Բոշխ կիլիկիական** (լատ.՝  Carex cilicica), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

45-75 սմ բարձրությամբ սողացող, բազմամյա, կոճղարմատավոր խոտաբույս է։ 3-4 մմ լայնությամբ տերևները նուրբ են, զգալիորեն ցողունից կարճ։ Ծաղկաբույլերը կազմված են առէջավոր և վարսանդավոր հասկիկներից։ Ծածկող թեփերը նշտարաձև են, սրագագաթ, կանաչավուն կենտրոնական ջղով և եզրից մուգ դարչնագույն շերտով։ 4-5 մմ երկարությամբ պարկիկը դեղնավուն է, իսկ 2 մմ երկարությամբ կտուցը դարչնագույն և գագաթում թեթևակի ճեղքված ունի։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում, Խաչիկ և Գնիշիկ գյուղերի շրջակայքում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Հարավային Անդրկովկասը, Հայկական լեռնաշխարհը և Հյուսիսային Իրանը։ Հանդիպում է հազվադեպ։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 2400-2600 մ բարձրությունների վրա, ճահճացած լեռնային մարգագետիններում։ Ծաղկում է հուլիսին, պտղաբերում է օգոստոս ամսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենիցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության համար միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 1124713
* GBIF: 2726998
* iNaturalist: 435954
* IPNI: 299166-1
* IUCN: 19617569
* NCBI: 2753221
* Plant List: kew-225546
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:299166-1
* Tropicos: 9905570
* WCSP: 225546

 |

 |
**Տարածական նկարչությունը** (ֆր.՝ Les peintures dans l'espace)` արվեստի ուղղություն՝ ստեղծված հայ մեծանուն նկարիչ-արձանագործ Երվանդ Քոչարի կողմից 20-րդ դարի սկզբին։ Այն իր մեջ սինթեզում է նկարչության բոլոր ձևերը՝ մեկտեղելով նկարչությունը և քանդակը։ Տարածական նկարչության համար Ե. Քոչարը ստեղծում է մետաղյա վահանակներից քանդակ։ Հեղինակը վահանակների վրա նկարում է համապատասխան թեմայով նկարներ։ Մետաղյա արձանը տեղադրվում է շարժիչի վրա, որի օգնությամբ էլ այն դանդաղ պտտվում է՝ ցուցադրելով վահանակի նկարները։ Այս եղանակով Ե. Քոչարը ցույց է տալիս ժամանակի մեջ առանձին տարածական մասնիկների մեկ ընդհանրական դառնալը. այսպիսով հօդս է ցնդում ժամանակի և տարածության միջև պատնեշը, որի պատճառ է հանդիսանում ոչ թե քանդակը, այլ շարժվող նկարները։

Հեղինակը առաջարկում է ընդարձակել տեսողական մտածողության սահմանները՝ շարժման միջոցով ներկայացնելով քարացած ձևերը, նա խառնում է նկարչության պլաստիկությունը եռաչափ երկրաչափական ձևերի հետ (այսօր հայտնի է որպես 3D գրաֆիկա անվամբ)։

Երվանդ Քոչարի տարածական նկարչության աշխատանքներից մեկը 1963 թ. ցուցադրվել է Փարիզի Ժորժ Պոմպիդու արվեստի և մշակույթի ազգային կենտրոնում։ Ավելի վաղ 1929 թ. Փարիզում անցկացվող «Ժամանակակից արվեստի համայնապատկերները» միջազգային ցուցահանդեսին, որն անց էր կացվում «Բոնապարտ» հրատարակչության սրահներում, մասնակցում է նաև Երվանդ Քոչարը՝ ներկայացնելով տարածական նկարչության աշխատանքները։ Ցուցահանդեսի մասնակիցների թվում էին նաև Ժորժ Բրաքը, Մարկ Շագալը, Ռոբեր Դելոնեն, Անրի Մատիսը, Ֆրանսիս Պիկաբիան, Պաբլո Պիկասոն, Խոան Միրոն և ուրիշներ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երվանդ Քոչարի թանգարան
**Եղիա Արշակունի** (1897, Ադա­նա­յի նա­հան­գ, Կոզանի գավառ, Սիս), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Եղիա Արշակունին ծնվել է 1897 թվականին, Ադա­նա­յի նա­հան­գի Կոզանի գավառի Սիս քաղաքում։ 1912 թվականին ավարտել է նախակրթարանը։ 1912-1915 թվականներին սովորել է ամերիկացի միսիոներների Տարսոնի Սեյնթ Պոլ քոլեջում։ 1915 թվականին ուսումը կիսատ թողնելով, ծնողների հետ աքսորվել է Սիրիա` Հալեպ, ապա Հոմս, ուր հոր հետ զբաղ­վել է զա­նա­զան առևտ­րա­կան գոր­ծե­րով։ Քա­ղա­քի բրի­տա­նա­կան գրա­վու­մից հե­տո ծա­ռա­յու­թյան է ան­ցել բրի­տա­նա­կան բա­նա­կում որ­պես թարգ­մա­նիչ։ Այդ ըն­թաց­քում մեծ դեր է կա­տա­րել հայ կա­նանց և որ­բե­րին հա­վա­քե­լու դժվա­րին գոր­ծում։ Որոշ ժա­մա­նակ եղել է Հոմ­սի որ­բա­նո­ցի ու­սու­ցիչ, ապա` տնօրենը։ 1919 թվականին մեկնել է Կիլիկիա և Տարսոնի քոլեջում շարունակել իր ուսումնառությունը։ 1921 թվականին ավարտելով ուսումը մեկնել է Բեյրութ։ 1921-1924 թվականներին սովորել է Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանի ատամնաբուժական ֆակուլտետում, ուսանելու տարիներին գործուն մասնակցություն ունեցել Հայ ուսանողական միության աշխատանքներին։ 1924-1925 թվականներին աշխատել է Կիպրոսի Լարնակա քաղաքում։ 1926 թվականին մեկնել է Հունաստան և շարունակել ատամնաբույժ աշխատել։ Շուտով բարեխիղճ և հմուտ ատամնաբույժի համբավ է ձեռք բերել։ Քոքինիայում մասնակցել է ազգային և հասարակական միջոցառումներին։ Գործուն աջակցություն է ցուցաբերել Միսաք Քէլէշեանին՝ «Սիս-Մա­տե­ան» գիրքը կազմելու և հրատարակելու հարցում։

Գրականություն
-------------

* Քէլէշեան Միսաք, Սիս-Մատեան, Պէյրութ, 1949։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Հրացաններով և ձիերով նվաճողների հետ հանդիպումը ցնցեց ացտեկներին, ուստի նրանք շփոթեցին եվրոպացիներին արևելքից մարգարեների հետ:
Ըստ մոդելի ՝ մարդիկ սկզբում կունենան (1) մեղրամիս և հետո (2) անցումային շրջան, այսինքն ՝ մշակույթի ցնցում: Բայց ավելի ուշ մարդիկ կսկսեն հարմարվել (3) (կետավոր գիծը ցույց է տալիս, որ որոշ մարդիկ ատելու են նոր մշակույթը): Եվ (4) վերաբերում է որոշ մարդկանց, ովքեր վերադառնում են իրենց տեղը ՝ հարմարվելու հին մշակույթին:
**Մշակութային շոկ**, հոգեբանական և ֆիզիկական դիսկոմֆորտի վիճակ և հոգեբանական երևույթների համակցություն, որն ի հայտ է գալիս արտերկիր տեղափոխվելիս, այլ մշակույթի հետ առնչվելիս, անծանոթ վայրերում հայտնվելուց, և իհարկե բոլոր երեքը միասին վերցրած։ Մշակութային շոկին առնչվում է անհատը կամ անհատների խումբը այն ժամանակ, երբ հայտնվում է բոլորովին անծանոթ մի միջավայրում, որտեղ ամեն ինչ նոր է, թե' լեզուն, թե' մարդկանց վարվելաձևը, թե՛ կրոնը, թե՛ սովորույթներն ու ավանդույթները, և թե՛ ապրելակերպը ընդհանուր առմամբ։ Նոր միջավայրին ընտելանալը կարող է հեշտ լինել, և երբեմն էլ զվարճալի, սակայն կարող է անցնել նյարդային միջավայրում շատ բարդույդներ ի հայտ բերելով։ Հնարավոր է նաև, որ այն պարզապես շփոթացնի մարդուն։
Մշակութային շոկը բաղկացած է երեք փուլից

1. Մեղրամսային փուլ՝ տևում է մոտ մի քանի ամիս։ Որի ընթացքում էլ բոլոր նոր բաները երևում են դրական լույսի ներքո, նոր մշակույթը գրավիչ է և հետաքրքիր։
2. Դիսինտեգրացիայի փուլ՝ այստեղ սկսվում է դեպրեսիան, նոր միջավայրը սկսում են տեսնել բացասական լույսի ներքո, սկսում են իրենց օտար զգալ տվյալ միջավայրում, եթե լեզվին էլ չեն տիրապետում, լեզուն սկսում է նյարդայնացնել, սկսում են կարոտել իրենց երկիրը։
3. Հարմարման փուլ - սկսվում է նոր միջավայր տեղափոխվելուց մեկ-երկու տարի անց, կյանքը նորմալ հունի մեջ է մտնում, անձը հարմարվում է նոր միջավայրին ու մշակույթին, ձևավորում առօրյա կյանք, ձեռք բերում մշտական ընկերներ։

Սակայն Հարմարման փուլում երեք տեսակի երևույթ կարող է տեղի ունենալ.

1. Ասիմիլյացիա - անձը թողնում է իր սեփական մշակույթի բոլոր բաղադրիչները, ձուլվում նոր մշակույթին։
2. Գետոյացում - էդպես էլ անձը չի կարողանում հարմարվել նոր մշակույթի հետ, օտար երկրում շփվում է միայն իր ազգի ներկայացուցիչների հետ։
3. Ինտեգրացիա առանց ասիմիլյացիայի - երբ անձը հարմարվում է նոր մշակույթին, բայց պահպանում է նաև իր սեփական ազգային մշակութային տարրերը։

Մշակութային շոկի դեմ պայքարելու համար անհրաժեշտ է քնել բավարար չափով, օրը անցկացնել ակտիվ ապրելակերպով և երեկոյան ժամանակ գտնենլ հանգիստ վայելելու համար։ 
Երբեմն փոփոխություններին հարմարվելուց հետո հայրենիք վերադառնալուց հետո հնարավոր է չակնկալված դժվարությունների հանդիպել. այդ երևույթը կոչվում է հակադարձ մշակութային շոկ։

Աղբյուրներ
----------

* Մշակութային շոկ(չաշխատող հղում)
* culture shock Archived 2014-08-15 at the Wayback Machine.
**Յակով Եֆիմովիչ Ֆոմին** (ռուս.՝ Яков Ефимович Фомин, 1885, Ելանսկայա (ստանիցա), Վյոշեսկոե գյուղական բնակավայր, Շոլոխովսկի շրջան - մարտի 16, 1922(1922-03-16), Կրուգլովկա, Նեխաևսկի շրջան), Դոնի կազակ, Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, ով բազմիցս փոխել էր իր կողմնորոշումը։ Նա ամենից շատ հայտնի է որպես 1921-1922 թվականներին Խորհրդային իշխանության դեմ կազմակերպված տեղական ապստամբության առաջնորդ և որպես այդպիսին պատկերված է Միխայիլ Շոլոխովի «Խաղաղ Դոն» վեպում։

Կենսագրություն
--------------

Ֆոմինը ծնվել է 1885 թվականին, Դոնի մերձակայքում գտնվող Ռուբյոժնի խուտորում։ Այնուհետև ծառայել է մայրաքաղաքի կազակական պահակախմբի գնդում, 1911 թվականին զորացրվել է ուրյադնիկի կոչումով։ 1914 թվականին Ֆոմինը մեկնում է Առաջին աշխարհամարտի ռազմաճակատ և ծառայում 52-րդ կազակական գնդում։

Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ՝ 1918 թվականի վերջին, նա մարտնչում էր սպիտակների կողմից Դոնի կազակական 28-րդ գնդի կազմում։ Դեկտեմբերին Ֆոմինը կազմակերպում է գնդի ապստամբությունը և հետ քաշվում թիկունք, որտեղ 1919 թվականի հունվարին գրավում է Վյոշենսկայան։ Երկու ամիս անց այնտեղ ապստամբություն է սկսվում և Ֆոմինը փախչում է Ֆիլիպ Միրոնովի զորքեր։ Այստեղ ծառայելով՝ նա հասնում է դիվիզիայի հրամանատարի պաշտոնի, հետագայում ձերբակալվում է Միրոնովի հետ միասին, իսկ ավելի ուշ նրանց ներում է շնորհվում։

1920 թվականի մարտին Ֆոմինը նշանակվում է պարենմասնատրման հեծելավաշտի հրամանատար։ Մեկ տարի անց, ընդդիմանալով մթերումների այս համակարգի դեմ, Ֆոմինը իր հեծելավաշտով ապստամբում է խորհրդային իշխանության դեմ՝ «Սովետներն առանց բոլշևիկների» կարգախոսով։ Ըստ տարբեր աղբյուրների, նրա հրամանատարության տակ մարտնչում էին մի քանի տասնյակից մինչև մի քանի հարյուր կազակներ, որոնք երկար ժամանակ խուսափում էին վճռական ճակատամարտերին մասնակցելուց։ 1922 թվականի մարտի կեսերին, Կարմիր բանակը հետապնդելով «Ֆոմինի» խմբավորմանը, մի քանի մարտերում գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացնում է նրանց։ Նրանցից Ֆոմինը և նրա տեղակալ Ստեպան Տոլստովը զոհվում են, վերջիններից մեկը Կրիվովսկու խուտորում։

Ապստամբության ընթացքում Ֆոմինի կինը խորտակվում է կարմիրների կողմից Միգուլյանկայում (Դոնի ծոց)։ Նրանց որդին՝ Դավիդը (ծնվել է 1905 թվականին), ապստամբության ժամանակ հայրիկի հետ էր, իսկ վերջինիս մահից հետո վերադառնում է Ռուբեժնոյե։ 1930 թվականին խորհրդային իշխանությունները հիշեցին ժողովրդի թշնամու որդուն, և մի շարք աքսորների և բանտարկությունների արդյունքում Դավիթը մահացավ Կոմիում, 1943 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Звание документально неизвестно. До перехода на сторону красных был старшим урядником, затем командовал советской дивизией.
2. ↑  Ещё об одном герое романа М. А. Шолохова «Тихий Дон»

Գրականություն
-------------

* Каташов Ю. И. Верхнедонцы. 100 биографий казаков Верхне-Донского округа. Тихий дон Шолохов

Արտաքին հղումներ
----------------

* Фомины из хутора Рубежного Archived 2016-12-20 at the Wayback Machine.
* Атаман Яков Фомин. Из цикла Портреты
**Auld Lang Syne** ([ˈɔːld lɑŋ ˈsəin], Հին լավ ժամանակներ), շոտլանդական երգ, գրված 1788 թվականին, Ռոբերտ Բյոռնսի բանաստեղծության բառերով։ Հայտնի է շատ տարբեր, հատկապես` անգլալեզու երկրներում և հաճախ երգվում է Ամանորը դիմավորելիս, կեսգիշերից հետո։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

|  |
| --- |
| (աուդիո)(աուդիո) |
| Auld Lang Syne |
|  |
| Օգնություն  |

|  |
| --- |
| (աուդիո)(աուդիո) |
| 蛍の光 |
|  |
| Օգնություն  |

Երգի տեքստը Ռոբերտ Բյոռնսի կողմից ուղարկվել է «Շոտլանդիայի երաժշտության թանգարանի» խմբագրին` հետևյալ նշումով. «Այս երգը, այս հին բալլադը երբեք չի տպագրվել, նույնիսկ ձեռագիր չի գրվել, մինչև որ ես չիմացա դրա բառերը մի տարեց մարդուց»։ Այն փաստը, որ բանաստեղծության շատ տողեր չեն հորինվել Բյոռնսի կողմից, ապացուցում է նաև 1711 թվականին Ջեյմս Ուոթսոնի կողմից գրված «Old Long Syne» բանաստեղծությունը, որի առաջին տունը շատ մոտ է շոտլանդացի բանաստեղծի տարբերակին։ Ամենայն հավանականությամբ և՛ Բյորնսը և՛ Ուոթսոնն իսկապես օգտագործել են հին ժողովրդական բալլադը որպես սկզբնաղբյուր։ Ինչ վերաբերում է երաժշտությանը, ապա հայտնի չէ` արդյո՞ք այն պահպանվել է նույնկերպ, ինչպես ի սկզբանե առաջարկել է բանաստեղծը։

Ամանորի նախօրեին «Auld Lang Syne» երգելու ավանդույթն արագ տարածվել է ոչ միայն Շոտլանդիայում, այլև ամբողջ Մեծ Բրիտանիայում, այնուհետև թափանցել է այլ երկրներ ևս։ Գայ Լոմբարդոն 1929 թվականից սկսած հաճախ է կատարել երգն իր ամանորյա եթերների ժամանակ, ինչը երգին մեծ ճանաչում է բերել։ 1939 թվականին նա ձայնագրել է «Auld Lang Syne» երգի առաջին ձայնագրությունը։

Տարածվածություն
---------------

Երգի տարածվածության մասին է խոսում այն փաստը, որ բացի սուրբծննդյան շրջանում հաճախ կատարվելուց, այն երգվում է նաև մի շարք տոնական միջոցառումների ժամանակ, օգտագործվում է տարբեր ֆիլմերի և սերիալների մեջ։ «Auld Lang Syne»-ը կատարել են մի շարք հայտնի երաժիշտներ, այդ թվում` U2 խումբը, Էլվիս Փրեսլին, Բոբբի Դարինը և Մրայա Քերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վիքիդարան — 2003.
2. ↑  BBC — Robert Burns
3. ↑  Auld Lang Syne
4. ↑  Old Long Syne
5. ↑  Այստեղ Archived 2021-02-04 at the Wayback Machine. հստակ ցույց է տրված, որ երգն ունի երկու` նախնական և տարածված մեղեդիներ
**Ֆինլանդիայի մեծ իշխանություն** (ֆիններեն՝ Suomen suuriruhtinaskunta, շվեդերեն՝ Storfurstendömet Finland, ռուս.՝ Великое княжество Финляндское), պետական կազմավորում Հյուսիսային Եվրոպայում, Ռուսական կայսրության պատմական նահանգներից մեկը՝ 1809-1917 թվականներին։ Այն ուներ ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին ինքնավարություն։ 1809-1812 թվականներին մայրաքաղաքը Աբոն էր՝ երկրի հարավ-արևմուտքում, ապա՝ Հելսինգֆորսը։ Դրանք երկուսն էլ շվեդալեզու քաղաքներ էին՝ նույնիսկ կայսրության գոյության ժամանակ։

Տարածքը կազմել է 360 000 քառ. կմ, որի մեջ մտել են Ֆինլանդիայի հիմնական մարզերը։ Այսօր այն ամբողջությամբ համապատասխանում է Ֆինլանդիայի հանրապետության տարածքին։

Բնակչությունը ստեղծման պահին 863 000 էր, 1900 թվականին՝ մոտ 3 000 000, որոնց մեջ ֆիններից բացի (81 տոկոս) մեծ թիվ էին կազմում շվեդները, ինչպես նաև՝ գերմանացիները, ռուսները, կարելներները ու սաամցիները։

Ֆինլանդիայի իշխաններ էին դառնում Ռուսաստանի կայսրերը։ Երկիրն ունեցել է 5 իշխան՝ Ալեքսանդր I (1809-1825), Նիկոլայ I (1825-1855), Ալեքսանդր II (1855-1881), Ալեքսանդր III (1881-1894), Նիկոլայ II (1894-1917)։

Աղբյուրներ
----------

* Финляндия в составе Российской Империи
|  |
| --- |
| **Բոշխ աղքատացած** |
| Բոշխ աղքատացածԲոշխ աղքատացած |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ աղքատացած** *(C. depauperata)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex depauperata***With. 1787 |

**Բոշխ աղքատացած** (լատ.՝ Carex depauperata), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-30 սմ բարձրությամբ և խիտ ճիմ առաջացնող բույս է։ Ցողունից կարճ, նուրբ տերևների լայնությունը 2-4 մմ է։ Հասկիկները 1-2-ն են, վարսանդավորների երկարությունը 1-1,5 սմ է, իսկ առէջավորները՝ 2-3 սմ։ Ծաղկող թփերը, որոնք պարկիկներից կարճ են, կանաչ միջին ջղով և սպիտակ-թաղանթային եզրերով։ Պարկիկների երկարությունը 7-8 մմ է, փայլուն են, եռանիստ, բազմաթիվ ջղերով։ Առջևից՝ խորը, իսկ մեջքի կողմից թեթևակի ճեղքված կտուցը ունի 3 մմ երկարություն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Բագրատաշեն) և Զանգեզուրի (Ներքին Հանդ, Սրաշեն, Ծավ) ֆլորիստիկական շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 445-900 մ բարձրությունների վրա, անտառում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակի տարածման շրջանը հիմնականում գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778785217 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Carex depauperata
* ARKive: carex-depauperata
* EoL: 1124588
* EPPO: CRXDP
* EUNIS: 187963
* GBIF: 2724695
* GRIN: 409303
* iNaturalist: 437965
* IPNI: 299427-1
* NBN: NBNSYS0000002424
* NCBI: 234461
* PFI: 7937
* Plant List: kew-225938
* PLANTS: CADE31
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:299427-1
* Tropicos: 100161864
* uBio: 5887658
* WCSP: 225938

 |

 |