**«Նարցիսի մետամորֆոզներ»** (անգլ.՝ Metamorphosis of Narcissus ), իսպանացի սյուրռեալիստ Սալվադոր Դալիի յուղաներկ կտավ, նկարված 1937 թվականին։ Կտավն այժմ գտնվում է Լոնդոնի Թեյթ ժամանակակից պատկերասրահում։ Նարցիսի մետամորֆոզ անվանումը կրող նկարը Դալիի պարանոյական-ճգնաժամային շրջանի կտավներից է և պատկերում է Նարցիսի հունական առասպելի նրա յուրատիպ մեկնաբանությունը։

Նախապատմություն
---------------

Դալին այս կտավը նկարել է Ամերիկայում մեծ հաջողություններց հետո Փարիզ վերադառնալով և գրել է դրան ուղեկցող մեծ մեկնաբանական բանաստեղծություն։ Հին հունական առասպելի համաձայն՝ Նարցիսը արտակարգ գեղեցիկ երիտասարդ էր, ով իրեն տեսնելով աղբյուրի ջրերում սիրահարվում է իր իսկ արտացոլանքին։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ չկարողանալով բավարարել իր սիրո կիրքը՝ հալումաշ է եղել։ Դրամատիկ մեկ այլ վարկածում պատմվում է, որ նա խոնարհվել է ջրի առաջ՝ իր արտացոլանքը գրկելու համար և քանի որ նա ի վիճակի չէր գրկելու իր արտացոլանքը՝ ընկել է ջուրը և խեղդվել։ Դրանից հետո աստվածները նրան վերածել են նարգիզ ծաղկի։ Դալին Նարցիսին պատկերել է նստած՝ ջրին նայելիս, կողքին քայքայվող քար, որը գրեթե նույնությամբ կրկնում է նրա մարմնի ուրվագծերը, բայց այն ընկալվում է այլ կերպ՝ որպես մի ձեռք, որը սոխուկ կամ ձու է պահում, որի միջից աճելով ծաղիկ է դուրս գալիս։ Նկարի հետին պլանում կանգնած են Նարցիսի մերժված՝ մերկ հավակնորդների մի խումբը, որոնք ձեռքերով տարբեր ժեստեր են անում, միաժամանակ՝ հորիզոնում երևում է նարցիսանման մի երրորդ կերպար։

Մետամորֆոզի էություն
--------------------

Մետամորֆոզի էությունը Նարցիսի ուրվագիծը հսկայական քարե ձեռքի, իսկ գլուխը՝ ձվի կամ սոխուկի վերափոխման մեջ է։ Դալին օգտագործել է իսպանական ասացվածք՝ «Սոխուկը ծլել է նրա գլխում», ինչը նշանակում է կպչուն մտքեր և բարդույթներ։ Ինքնասիրահարված երիտասարդն էլ հենց նման մի բարդույթ է։ Նարցիսի ոսկե մաշկը հղում է դեպի Օվիդիոսի ասույթ, որն էլ եղել է Սալվադոր Դալիի «Նարցիսի մետամորֆոզներ» կտավի գաղափարի ոգեշնչման աղբյուր․ Օվիդիոսի «Մետամորֆոզներ» պոեմում պատմվում է նաև Նարցիսի մասին։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ոսկե մոմը դանդաղորեն հալվում և հոսում է կրակից, այդպես հալվում և անցնում է սերը։- Օվիդիոսի, «Մետամորֆոզներ» |  |

Կտավը Դալիի ամենաանկեղծ նկարներից մեկն է։ Դա ուղղակիորեն բխում է Նարցիսի մասին հեղինակի գրված պոեմի վերջին տողերից, որտեղ նա դիմում է կնոջը՝ Գալային․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Գիտես, Գալա (իհարկե գիտես), այդ ես եմ,
Այո, Նարցիսը այդ ես եմ։
- «Նարցիսի մետամորֆոզներ» կտավը մեկնաբանող բանաստեղծությունից, Սալվադոր Դալի |  |

Ցանկալի գույների հասնելու և անհրաժեշտ տեսողական ազդեցություն ստեղծելու համար, Դալին ստիպված աշխատել է էկզոտիկ, հազվագյուտ գույների հետ՝ սև փղոսկր, վինձորյան կարմիր, կանաչ կոբալտ, պրուսական կապույտ և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7
3. ↑
4. ↑  «Art». *Salvador Dali* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
5. ↑  «Метаморфозы Нарцисса». *painting.artyx.ru*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
6. ↑  Tate. «'Metamorphosis of Narcissus', Salvador Dalí, 1937». *Tate* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Salvador Dalí and science. Beyond a mere curiosity». *www.salvador-dali.org*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. `{{cite web}}`: Text "Download documents" ignored (օգնություն); Text "Fundació Gala - Salvador Dalí" ignored (օգնություն)
* «Freud, Dalí and the Metamorphosis of Narcissus». *Freud Museum London* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
* Tate. «'Metamorphosis of Narcissus', Salvador Dalí, 1937». *Tate* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Նարցիսի մետամորֆոզներ** կատեգորիայում։ |