**Գրետա Կնուտսոն** (շվեդ.՝ Greta Knutson-Tzara, նոյեմբերի 10, 1899(1899-11-10)[…], Ստոկհոլմ, Շվեդիա - մարտի 6, 1983(1983-03-06)[…], Փարիզի 15-րդ շրջան, Փարիզ), շվեդ վիզուալ մոդեռն նկարչուհի, արվեստի քննադատ, գրող և բանաստեղծուհի։

Կենսագրություն
--------------

Գրետա Կնուտսոնը ծնվել է Ստոկհոլմում 1899 թվականին։ Նա Կնուտ և Սիգնե Անդերսոնների երկրորդ երեխան էր։ Չնայած նա ծնվել էր հարուստ, մշակույթ ունեցող ընտանիքում և տիրապետում էր մի քանի լեզուների (շվեդերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն), հայրը նրան թույլ չտվեց, որ լեզվաբանություն սովորի. նա *Kungliga Konsthögskolan*-ում սովորեց գեղանկարչություն և որոշ ժամանակ հաճախում էր Ազատ արվեստների թագավորական ակադեմիա։ 1920 թվականին Գրետան մեկնում է Փարիզ և ֆրանսիացի նկարիչ և մանկավարժ Անդրե Լոտի մոտ մեկ տարի սովորում գեղանկարչություն։ Նա բնակվում էր Փարիզում` երբեմն հազվադեպ վերադառնալով Շվեդիա։

Գրետա Կնուտսոն
1923 կամ 1924 թվականներին նա հանդիպեց Տրիստան Տցարային, իսկ 1925 թվականի օգոստոսի 8-ին ամուսնացավ նրա հետ։ 1927 թվականին ծնվեց նրանց որդին` Քրիստոֆ Տցարը։ Հարուստ ժառանգություն ունենալով` Գրետան Մոնմարտրում տուն է կառուցում։ Այս տանը հավաքվում էին ֆրանսիացի նկարիչներ, ովքեր աշխատում էին սյուրռեալիզմի ժանրում։ Գրետան, սակայն, սկզբում հավատարիմ մնաց իր գեղանկարչական ոճին։ Նա նկարում էր յուղաներկով, նրա վրա մեծ ազդեցություն թողեցին մոդեռնիզմը, պոստկուբիզմը և աբստրակցիոնիզմը և նա անցավ սյուրռեալիզմի 1930-ականներին։ 1928 թվականին Ստոկհոլմում անցկացվեց նրա ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը։

1937 թվականին Գրետան և Տրիստանը ամուսնալուծվեցին, չնայած ամուսնալուծությունը պաշտոնապես գրանցվեց միայն 1942 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում Գրետան հեռացավ Փարիզից և մեկնեց Ֆրանսիայի հարավ, որտեղ միացավ Ֆրանսիական դիմադրության շարժմանը։ Այստեղ Գրետան երկար սիրային կապ ունեցավ բանաստեղծի և Ֆրանսիայի դիմադրության շարժման մեկ այլ անդամ Ռենե Շարի հետ։ Գրետան հեռացավ սյուրռեալիզմից և սկսեց հետաքրքրվել ֆենոմենոլոգիայով, հատկապես փիլիսոփաներ Էդմունդ Հուսերլի և Մարտին Հայդեգերի գաղափարներով։ Նրա նկարներում գերակշռում էին դասական թեմաները նատյուրմորտները, ինտերիերներն ու դիմանկարները։

Գրետա Կնուտսոնն իրեն դրսևորեց նաև որպես արվեստի պատմության գրող, նրա հոդվածները տպագրվում էին շվեդական *Konstrevy* ամսագրում։ Նա գրել է նաև վեպեր և արձակ բանաստեղծություններ։ Գուննար Էկելյոֆի հետ միասին նա թարգմանում էր շվեդական գրականությունը ֆրանսերեն, իսկ ֆրանսիական գրականությունը` շվեդերեն։ 1980 թվականին կայացավ նրա նկարների վերջին ցուցահանդեսը *Thielska galleriet*-ում (Ստոկհոլմ)։ Այնուհետև նրա ստեղծագործությունները հրապարակվում են գերմաներեն «*Bestien*» ժողովածուում։

Վերջին տարիներին նկարիչը միայնակ ապրել է Փարիզում։ 1983 թվականին նա ինքնասպանություն է գործել։

Գրետա Կնուտսոնի աշխատանքները ներկայացված են Շվեդիայի ազգային թանգարանի, Գյոտեբորգի գեղարվեստի թանգարանի, Նորորգոպինգի գեղարվեստի թանգարանի և Պոմպիդու կենտրոնի հավաքածուներում։

Գրական գործեր
-------------

* Bestien (1980)
* Lunaires (1985)
* Månstycken, i svensk översättning av Lasse Söderberg (ellerströms, 2006)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Greta Knutson — 2008.
3. 1 2  Nationalencyklopedin (շվեդերեն) — 1999.
4. 1 2 3 4  մահվան վկայական
5. 1 2  KulturNav — 2015.
6. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
7. ↑  "Knutson-Tzara, Greta". Nordic Women's Literature.
8. ↑  "Greta Knutson", in Penelope Rosemont, Surrealist Women, Continuum International Publishing Group, London & New York, 1998, p.69. ISBN 0-485-30088-5
9. ↑  Daniele Leclair, René Char. Là où brûle la poésie, Edition Aden, Paris, 2007, p.108-110. ISBN 978-2-84840-091-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Greta Knutson at the Museum of Modern Art

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրետա Կնուտսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12015324p · GND: 121772977 · ISNI: 0000000121491812 · LCCN: nr88004245 · LIBRIS: 277467 · SUDOC: 028286383 · VIAF: 120725959 · ULAN: 500150301 · WorldCat VIAF: 120725959 |

 |

 |