**Գունդ** (անգլ.՝ The Sphere), գերմանացի քանդակագործ Ֆրից Քյոնիգի մետաղյա քանդակը, որը գտնվում է Նյու Յորքում։ Նախկինում այն տեղակայված էր Օսթին Ժոզեֆ Տոբինի անվան հրապարակում՝ Մանհեթենի Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի աշտարակների կողքին։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո այն դուրս է բերվել փլատակների տակից և ժամանակավոր պահպանման է ուղարկվել Ջոն Քենեդու անվան միջազգային օդանավակայանի մոտ գտնվող պահեստ։

Հարձակումից վեց ամիս անց, երբ ցուցադրվել է քանդակի մասին վավերագրական ֆիլմը, «Գունդը» ժամանակավորապես ուղարկվել է Բեթերի պարկ՝ առանց վերանորոգման։ Շուտով նրա ստորոտը լուսավորել է հավերժական կրակը՝ որպես 9/11 զոհերի հուշահամալիր։ «Գունդը» դարձել է գլխավոր զբոսաշրջային գրավչություն, մասամբ այն պատճառով, որ ահաբեկչությունը վերապրել է միայն փոքր փոս ընկած հատվածով և կորպուսի վրա անցքով։

Նկարագրություն
--------------

«Գունդը» 762 սմ բարձրությամբ մետաղական քանդակ է, որը բաղկացած է 52 բրոնզե հատվածներից*:* Այն ստեղծվել է Գերմանիայի Բրեմեն քաղաքում և ուղարկվել ստորին Մանհեթեն։ Գեղարվեստական ձևավորումը նպատակ ուներ խորհրդանշելու աշխարհը համաշխարհային առևտրի միջոցով։ Գունդը տեղադրված էր օղակի վրա՝ շատրվանի կենտրոնում, և ճարտարապետ Մինորու Յամասակիի մշակված դեկորատիվ տարրերի հետ պետք է ընդօրինակեր Մեքքայի մեծ մզկիթը՝ Մասջիդ Ալ-Հարամը, որտեղ քանդակը կանգնած էր Քաաբի տեղում։ Գունդն ինքնին 24 ժամվա ընթացքում մեկ ամբողջական պտույտ էր կատարում։ Լավ եղանակին շատրվանի մոտ գտնվող վայրերը հայտնի ճաշի վայր էին «WTC»-ի աշխատակիցների համար։

Սեպտեմբերի 11-ից հետո
---------------------

Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո քանդակը դուրս է բերվել փլատակների տակից և ժամանակավոր պահպանման ուղարկվել Ջոն Քենեդու անվան միջազգային օդանավակայանի մոտ գտնվող պահեստ։ Նրա դուրս բերումը լայնորեն լուսաբանվել է Նյու Յորքի ԶԼՄ-ներում, քանի որ «Գունդը» վերապրել է երկու աշտարակների անկումը գրեթե անվնաս։

Գերմանացի ռեժիսոր Պերսի Ադլոնը ֆիլմ է նվիրել «Գնդին», որտեղ պատմողն այցելում է Գրաունդ-Զիրո ահաբեկչությունից հինգ շաբաթ անց և պատմում քանդակի ստեղծման պատմությունը։ Ինքը՝ Քյոնիգը, սկզբում դեմ էր «Գունդի» վերատեղադրմանը՝ հուշարձանը համարելով «գեղեցիկ դիակ»։

Ի վերջո, քանդակը վերադարձել է Մանհեթեն, իսկ 2002 թվականի մարտի 11-ին տեղադրվել է «Battery Park»-ում, իր նախկին գտնվելու վայրից չորս թաղամաս այն կողմ։

Աշխատանքը ղեկավարել է ինքը՝ «Գունդի» ստեղծողը։

2017 թվականի սեպտեմբերին «Գունդը» կրկին տեղափոխվել է՝ այս անգամ նորաստեղծ Լիբերթի այգի, որն ավելի մոտ է իր սկզբնական դիրքին։ 2021 թվականի հունիսին հրատարակվել է «The SPHERE - From Artwork to Memorial» գրքի սահմանափակ հրատարակությունը՝ քանդակի տեղադրման 50-ամյակի կապակցությամբ։

Պատկերասրահ
-----------

* Գունդը 1998 թվականինԳունդը 1998 թվականին
* Գունդը» իր սկզբնական տեղում «WTC» շենքերի միջևԳունդը» իր սկզբնական տեղում «WTC» շենքերի միջև
* Գունդը ՎՏԿ-ի բեկորների ֆոնինԳունդը ՎՏԿ-ի բեկորների ֆոնին
* Բաթթերի պարկում, 2010 թվականԲաթթերի պարկում, 2010 թվական
* Ազատության հրապարակում, 2017Ազատության հրապարակում, 2017

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Percy Adlon (2001). "Koenig's Sphere" (անգլերեն). Leora Films, Inc. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 24-ին.
2. ↑  Kerr, Laurie (2001 թ․ դեկտեմբերի 28). "The Mosque to Commerce: Bin Laden's special complaint with the World Trade Center". *Slate* (անգլերեն). The Washington Post Company. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 27-ին.
3. ↑  Robert Kolker (2005 թ․ նոյեմբերի 28). "The Grief Police; No one says the 9/11 families aren't entitled to their pain. But should a small handful of them have the power to reshape ground zero?". *New York Magazine* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 24-ին.
4. ↑  Shapiro, Julie. "9/11 Family Members Start Petition to Save World Trade Center Sphere" (անգլերեն). DNAinfo.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մարտի 1-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 28-ին.
5. ↑  Haskell, Peter. "Effort Underway To Return Iconic Sphere Sculpture To World Trade Center" (անգլերեն). CBS. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 24-ին. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 5-ին.
6. ↑  "The Sphere, a Symbol of Resilience After 9/11, Is Unveiled at Liberty Park" (անգլերեն). 2017 թ․ սեպտեմբերի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
7. ↑  Warerkar, Tanay (2017 թ․ սեպտեմբերի 6). "World Trade Center's iconic 'Sphere' sculpture is now on view at Liberty Park". *Curbed NY* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
8. ↑  Freundeskreis Fritz Koenig e.V. (2021 թ․ հունիսի 11). "THE SPHERE - Vom Kunstwerk zum Mahnmal". *Freundeskreis Fritz Koenig e.V*. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 11-ին.
9. ↑  Freundeskreis Fritz Koenig e.V. "THE SPHERE - From Artwork to Memorial". Freundeskreis Fritz Koenig e.V. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 15-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 11-ին.