**Մարտին Հեդ** (անգլ.՝ Martin Johnson Heade, օգոստոսի 11, 1819(1819-08-11)[…], Բաքս շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 4, 1904(1904-09-04)[…], Սենտ Օգաստին, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ-նատուրալիստ։ Եղել է Հուդզոն գետի դպրոցի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1819 թվականի օգոստոսի 11-ին, Լամբերվիլլ բնավայրում, որը գտնվում է Փենսիլվանիա նահանգի Դելավեր գետի ափին։ Եղել է Ջոզեֆ Հիդի (գրական անունը` «Հեդ», Մարտինը այս անունը վերցրել է Նյու Յորք տեղափոխվելուց հետո) մեծ ընտանիքի ավագ որդին, որը ֆերմեր և սղոցարանի սեփականատեր էր։

Գեղանկարչության առաջին դասերը Հեդին տվել է տեղի նկարիչ Էդվարդ Հիքսը, որն օժտված էր նկարչի մեծ տաղանդով։ Հիքսի մոտ Մարտինը սովորել է միայն կերպարվեստի հիմքերը, իսկ գրելու տեխնիկան նա ինքնուրույնաբար է սովորել։ Հեդիի հաջողությունն այնքան մեծ է եղել, որ 1840 թվականին նա շարունակել է գեղանկարչական արվեստի ուսումը նախ Անգլիայում, այնուհետև` Ֆրանսիայում և Իտալիայում, հատկապես` Հռոմում, որտեղ սովորել է երկու տարվա ընթացքում։

Երկու տարի հետո նա վերադարձել է Փենսիլվանիա, որտեղ առաջին անգամ իր աշխատանքները ցուցադրել է Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1843 թվականին Հեդը մեկնել է Նյու Յորք և շարունակել է աշխատել դիմանկարի ժանրում, երբեմն կատարել է նատյուրմորտների ուրվանկարներ։

1848 թվականին նա կատարել է կրկնվող ճանապարհորդություն դեպի Հռոմ և այցելել է Փարիզ, ինչը ձևավորել է փոփոխական տեղերի և ճանապարհոդությունների հանդեպ նրա ձգտումը։ Հեդը այցելել է երկրի տարբեր քաղաքներ` Սենթ Լուիս, Չիկագո, Թրենթոն, Փրովիդենս և այլն։

1859 թվականին Մարտին Հեդը նորից է գործել Նյու Յորքում, որտեղ իր բոլոր ծանոթ-նկարիչներից ավելի մտերմացել է բնանկարիչ և ռոմանտիստ Ֆրեդերիկ Էդվին Չըրչի հետ։

1863 թվականին Հեդը ճանապարհորդություն է կատարել դեպի Բրազիլիա, որը դրախտ է կենսաբանների և պլեներների համար։ Այս երկրների բնությունը դարձել է Մարտին Հեդիի նկարների թեման` նրա բրազիլական շարքը ներառում է ավելի քան քառասուն նկար։ Նկարչի` բնության հանդեպ սերը նպաստել է ճանապարհորդություններին դեպի Նիկարագուա, Պանամա, Ճամայկա և Կոլումբիա։

1880-ական թվականներին Հեդը վերադարձել է նատյուրմորտների գեղանկարչությանը։

1883 թվականին նա ամուսնացել է և մեկնել է մշտական բնակություն հաստատելու Ֆլորիդայում (Սենթ Օգաստին քաղաքում), որտեղ մահացել է 1904 թվականի սեպտեմբերի 4-ին։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Մարտին Հեդի առաջին և կենդանության օրոք միակ երկրպագուն եղել է խոշոր արդյունաբերական մագնատ Հենրի Ֆլագլերը, որը կանոնավորապես ձեռք է բերել նկարչի աշխատանքները 1880-1890-ական թվականների շրջանում։

Պատկերասրահ
-----------

* Տղամարդու դիմանկարը, 1840 թվականՏղամարդու դիմանկարը, 1840 թվական
* Մերի Ռեբեկա Քլարկ, 1857 թվականՄերի Ռեբեկա Քլարկ, 1857 թվական
* Մոզես Բրաուն, 1857 թվականՄոզես Բրաուն, 1857 թվական
* Խոլորձ Կատտլեան և երեք բրազիլական կոլիբրին, 1871 թվականԽոլորձ Կատտլեան և երեք բրազիլական կոլիբրին, 1871 թվական
* Խոշոր մագնոլիաները կապույտ թավշի վրա, 1890 թվականԽոշոր մագնոլիաները կապույտ թավշի վրա, 1890 թվական
* Երկու խոլորձները և կոլիբրիները լեռների ֆոնի վրա, 1870 թվականԵրկու խոլորձները և կոլիբրիները լեռների ֆոնի վրա, 1870 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Martin Johnson Heade — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  *Blumberg N.* Encyclopædia Britannica
4. ↑  Школа реки Гудзон(չաշխատող հղում)
5. ↑  Американский художник Мартин Джонсон Хэд

Արտաքին հղումներ
----------------

* Paintings by Martin Johnson Heade(անգլ.)
* White Mountain paintings by Martin Johnson Heade(անգլ.)
* Martin Johnson Heade Biography(անգլ.)
* Մարտին Ջոնսոն Հեդ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 135463801 · GND: 119198029 · ISNI: 0000000081047679 · LCCN: n89656703 · NLA: 35182345 · NTA: 18536585X · NUKAT: n2017036477 · SUDOC: 050784927 · VIAF: 25407404 · ULAN: 500000888 · WorldCat VIAF: 25407404 |

 |

 |