**Հնդկացորենի շիլա**, հնդկացորենից պատրաստվող շիլա, տարածված ուտեստ ռուսական, բելառուսական, ուկրաինական և լեհական խոհանոցներում։

Պատրաստում
----------

Վ. Պոխլյոբկինի վկայությամբ՝ փխրուն շիլաների պատրաստման համար սլավոնների մոտ վաղուց ի վեր կիրառվել է խոշորաձավար. ձավար՝ հնդկացորենի ամբողջական հատիկներից։ Քաղցր և կիսաքաղցր շիլաների համար կաթի հետ հաճախ կիրառվել է ձյութած ձավար։ Մանրատված՝ ծեծված ձավարը, կիրառում էին մածուցիկ, այսպես կոչված՝ «շիլափլավ կամ շփոթ» շիլա պատրաստելիս։ Նախահեղափոխական Արևմտյան Ռուսիայում, Բելառուսում և Լիտվայում հնդկացորենի շիլա պատրաստելու համար կիրառվել է խոշորաձավարի տարբերակը, բայց առանց կողավոր մակերեսի.

Հնդկացորենի շիլան եփվում է ջրի կամ կաթի մեջ։ Այն կարող է լինել առանձին մատուցվող ուտեստ (հաճախ օգտագործվում է կաթով, կարագով, շաքարավազով, ինչպես նաև հաճախ կիրառվում է որպես խավարտ): Հանդիսանում է հնդկացորենի դիետայի մենամթերքը։

Պատմություն
-----------

Պոխլյոբկինի կարծիքով՝ հնդկացորենի շիլան ռուսական ազգային խոհանոցի երկրորդ ուտեստն է՝ ըստ իր նշանակության։ Նրա՝ «Ամենակարևոր սննդային մթերքների պատմությունը» գրքում, գրված է, որ եթե «Կաղամբապուրն է շիլան՝ մեր ուտելիքը» տեսակի ասույթներում, ինչպես նաև առակներում, պատմվածքներում, երգերում, բիլինաներում (ռուսական ժողովրդական վեպերում) և այլն, հանդիպում է «շիլա» բառը, ապա այն նշանակում է հենց հնդկացորենի, այլ ոչ թե որևէ այլ ձավարի։ Այդ գրքում հնդկացորենն անվանվում է «ռուսական ինքնության խորհրդանիշ»՝ միավորող այնպիսի որակներ, որոնք գրավում են ժողովրդին՝ մատչելիություն, հասանելիություն, հստակություն բաղադրատոմսերում և պարզության՝ պատրաստման գործում։

Նախկին ԽՍՀՄ-ի երկրներում շիլան հաճախ ասոցացվում է Հայրենական պատերազմի ռազմաճակատի ճաշերի հետ, չնայած կարմիրբանակայինների շրջանում ոչ պակաս տարածում էին նաև ցորենի և վարսակաձավարի շիլաները։

### Հնդկացորենի շիլան՝ Պահքի ճաշացանկում

Հնդկացորենից պատրաստված շիօլան հանդիսանում է պահքային սեղանի «ամենանշանակալի» ուտեստներից մեկը։ Իվան Շմելյովն իր «Տերունական ամառ» ստեղծագործության մեջ հնդկացորենի սիրահարներին է հղել այս տողերը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ինչու՞ ուտիսվա կերակուրը, որը կործանում է հոգին, եթե առանց դրա էլ ամեն ինչ համեղ է։ «…» Իսկ սոխով տապակած հնդկացորենի շիլան՝ խմել կվասով։ Իսկ պղպեղասնկով կարկանդակները, իսկ սոխով և հնդկացորենով բլիթները շաբաթ օրերին... |  |

Ասացվածքներ և ասույթներ
-----------------------

* Հնդկացորենի շիլան մեր մայրն է, իսկ տարեկանի հացը՝ մեր հարազատ հայրը։
* Հնդկացորենի շիլան ինքն իրեն գովերգում է
* Մեր դարդն է հնդկացորենի շիլան՝ ամբողջն ուտել չենք կարող, սառցնել էլ չենք ուզում։

Տես նաև
-------

* Հնդկացորեն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Вильям Похлёбкин* О кулинарии от А до Я. — Минск: Полымя, 1988. — С. 49. — ISBN 5-345-00218-5
2. ↑  Гречневая каша
3. ↑  Тяжёлая судьба русской гречихи. История пищевых продуктов. Страничка гурмана. Рецепты вкусные и необычные
4. ↑  Сталинградская кухня(չաշխատող հղում)
5. ↑  Фомина З. Е. (2009, № 1 (11))։ «Культурно-гастрономические смыслы в европейском и русском языковом сознании как «мир в миниатюре»»։ Научный вестник։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-30-ին։ Վերցված է 2012-11-24
6. ↑  Гречневая каша — матушка наша, а хлебец ржаной — отец наш родной
7. ↑  Гречневая каша сама себя хвалит
8. ↑  Горе наше — гречневая каша: есть не сможется, отстать не хочется

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խոհարարական արվեստի մեծ հանրագիտարանից վերցված բաղադրատոմս
* Յուղով պատրաստված հնդկացորենի շիլա