| **՞**Ոսկեփայլ քարադր |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Քարադրներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Ոսկեփայլ քարադր |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Pluvialis apricaria
(Linnaeus, 1758) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 106003164 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ոսկեփայլ քարադր** (լատին․՝ Pluvialis apricaria)քարադրների ընտանիքին պատկանող թռչուն(*Charadriidae*): Բույնները դնում են ճահիճներում, խոնավ թափոններում և մարգագետիններում։ Դրանք տարածված են Իսլանդիայից և Մեծ Բրիտանիայից մինչև Կենտրոնական Սիբիր ՝ սահմանակից հյուսիսում գտնվող Արկտիկական տունդրայում։ Կենտրոնական Եվրոպայում այս տեսակը համարյա վերացել է։

Նկարագրություն
--------------

Ոսկեփայլ քարադրների մարմնի երկարությունը հասնում է մոտավորապես 26-29 սմ, իսկ քաշը 150-220 գրամի։ Նրանց թևերի երկարությունը տատանվում է 67-76 սմ-ի միջև։ Ոսկեփայլ քարադրերը մի տեսակ անճոռնի թռչուններ են։ Նրանց գլուխը կլորավուն է և ունի մոխրագույն-շագանակագույն գունավորում։ Գարնանը և բուծման շրջանում արուների որովայնը և պարանոցը սև է, սահմանակից սպիտակ շերտով։ Էգերի մարմնի ներքևեի մասի գունավորումն էլ է մուգ բայց ոչ նույն հակադրությամբ, որքան արուներինը։

Ոսկեփայլ քարադրերի ձայնը շատ պարզ և հաճելի է, նրանք արտաբերում են այսպիսի ձայներ՝ «տրույտ», «տրույտ»։ Իսլանդիայում ոսկեփայլ քարադրի գալուստը համարվում է «գարնան վերադարձը»։

Տարածվածությունը
----------------

Ոսկեփայլ քարադրները ապրում են բաց ճահճուտներում, լեռնային մարգագետիններում, կեղտաջրերում և տունդրայում։ Հիմնականում տարածված են Հյուսիսային Եվրոպայում։ Ձմռանը այս թռչունները չվում են Բրիտանական կղզիներ, Արևմտյան և Հարավային Եվրոպա, որտեղ նրանք ապրում են մարգագետիններում և դաշտերում։

Սնուցումը
---------

Ոսկեփայլ քարադրները սնվում են միջատներով, որդերով և խխունջներով, որոնք նրանք գտնում են գետնի վրայից։ Ոսկեփայլ քարադրներըը ուտում են բզեզներ, ճիճուներ և նրանց թրթուրները ուտում են նաև մանր մորեխներ, որդեր և սարդեր, իսկ ծովափերին՝ ընդեղեն։ Հաճախ ուտում են բուսական սնունդ ՝սերմեր, հատապտուղներ և բույսերի կանաչ մասեր։

Բուծումը
--------

 *Pluvialis apricaria*
Նրանք երկուսով ձվի վրա նստում են հերթափոխով։ Բույնը գտնվում է գետնին՝ փոսի մեջ, որը ծածկված է բույսերի փոքր քանակությամբ։ Բները կառուցում են բաց տարածքներում և հազվադեպ հեռավոր գյուղերում։ Բնի մեջ կա չորս ձու, որոնք դրվում են 2-3 օրվա ընդմիջումներով։ Ձվերի չափը սովորաբար 52-ից 52 մմ է, գույնը ՝ դեղին-շագանակագույն, մուգ շագանակագույն նախշով։ Ձագերը ձվից դուրս են գալիս 30 օր անց և անմիջապես ինքնուրույն ուտելու ունակություն են ձեռք բերում, չնայած մնում է ծնողների հսկողության տակ։ Երբ որ գիշատիչը մոտենում է բնին, ապա ոսկեփայլ քարադրը իսկույն նրան շեղում է բնի կողքից, որպեսզի չկարողանա ուտել ձագերին։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Դեղնախտի բուժումը հայտնաբերել է Պլուտարքոսը, նա ասել է, որ եթե մարդը հիվանդանում է դեղնախտով, ապա պետք է դիմել քարադրների օգնությանը ՝նայելով նրանց։ Ակնհայտ է որ դա բնության կողմից տրված հրաշք է՝ նայելով քարադրին բուժվել։ Հետևաբար, քարադրը չի պահում իր հայացքը, այլ շրջվում է և փակում իր աչքերը՝ ոչ թե բժշկական օգնություն ցուցաբերելու ցանկությունից դուրս, այլ այն պատճառով, որ ինքն իր համար կրում է մի տեսակ վնասվածք։

Մշակույթում
-----------

### Բանահյուսություն

Ոսկեփայլ քարադրը ամառները անց է կացնում Իսլանդիայում, իսկ իսլանդական բանահյուսության մեջ երկրում առաջին անգամ ազդարարում է, որ եկել է գարունը։ Իսլանդական ԶԼՄ-ները միշտ լուսաբանում են առաջին խայտառակ տեսողությունը, որը տեղի է ունեցել 2017-ի մարտի 27-ին։

### Գինեսի ռեկորդների ծագումը

1951 թ.-ի նոյեմբերի 10-ին, Սըր Հյու Բիվերը, այն ժամանակ Գինեսի գործադիր տնօրենը, հրաձգության երեկույթ էր կազմակերպել Հյուսիսային Սլոբում ՝ Իռլանդիայի Վեքսֆորդ կոմսությունում գտնվող Սլեյն գետի մոտ։ Ոսկեփայլ քարադրի վրա կրակոց բաց թողնելուց հետո նա սկսեց մի վեճի, որի շուրջ Եվրոպայում ամենաարագ թռչող թռչունն էր ՝ ոսկե ցախիկը կամ կարմիր թոռանը (նախկինը ճիշտ էր)։ Այդ երեկո Դղյակում նա հասկացավ, որ անհնար է հաստատել տեղեկատու գրքերում, որ ոսկեփայլ քարադրը Եվրոպայի ամենաարագ թռչող թռչունն է։ Բիվերը գիտեր, որ ամբողջ Իռլանդիայի պանդոկներում ամեն օր պետք է քննարկվեն բազմաթիվ հարցեր, բայց աշխարհում չկա որևէ գիրք, որով պետք է փաստարկները գրանցվեին այդտեղ։

Այդ ժամանակ նա գիտակցեց, որ գիրքը, որն այսպիսի հարցի պատասխաններն է տալիս, կարող է տարածված լինել։ Գինեսի աշխատակիցներից մեկը Սըր Հյուին ասաց երկու երկվորյակ եղբայրների ՝ Նորիսին և Ռոս Մաքվիրթերին, որոնք Լոնդոնում փաստահավաք գործակալություն էին բացել։ Սըր Հյուգը հարցազրույց տվեց եղբայրներին և տպավորված նրանց հոյակապ գիտելիքներով, հանձնարարեց ստեղծել գիրքը։ Ավելի ուշ նա հրապարակեց Գինեսի համաշխարհային ռեկորդները, որոնք ամսվա ընթացքում ամենալավ վաճառվողը եղան։ Եվ այդ ամենը ոսկեփայլ քարադրների շնորհիվ կատարվեց

Պատկերասրահ
-----------

* Նրանց ձունՆրանց ձուն
* 
* 
* 
* ՏարածվածությունՏարածվածություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Бёме Р. Л. Флинт В. Е.* Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 81. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0
2. ↑  Jóhannsson K. (2017 թ․ մարտի 27)։ «The Golden Plover has arrived, indicating spring in Iceland»։ *icenews.is*։ Icenews։ Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 5
3. ↑  «Spring has arrived in Iceland, according to folklore»։ *icelandmonitor.mbl.is*։ Iceland Monitor։ 2017 թ․ մարտի 27։ Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Позвоночные животные России: Золотистая ржанка(չաշխատող հղում)
* Կաղապար:The IBC
* Описание золотистой ржанки на сайте Nature.web.ru Archived 2007-03-11 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4342054-0 |

 |