**Կոլուվեռե ամրոց** (էստ․՝ Koluvere linnus, ռուս.՝ Замок Лоде, գերմ.՝ Schloss Lohde), նաև՝ **Կոլուվեռեի եպիսկոպոսական ամրոց** (էստ․՝ Koluvere piiskopilinnus), ամրոց արևմտյան Էստոնիայում՝ Լյաենեմաա նահանգի Կոլուվեռե բնակավայրում։

Պատմություն
-----------

Ամրոցի կառուցման վերաբերյալ ճշգրիտ փաստեր չկան։ Ընդունված է համարել, որ ամրոցը կառուցվել է Լոդե տոհմի կողմից 13-րդ դարի վերջերին։ 1439 թ. այն անցել է Սաարե-Լյաենեմայան (գերմ.՝ Ösel-Wiek, նաև՝ Էզելյան) եպիսկոպոսությանը և դարձել է եպիսկոպոսի հիմնական նստավայրերից մեկը։ Լիվոնյան պատերազմի տարիներին Կոլուվեռե ամրոցի մոտակայքում 1573 թ. շվեդական ու ռուսական զորքերի միջև տեղի է ունեցել ճակատամարտ, որ կոչվել է Լոդեի ճակատամարտ։ Այդ ճակատամարտում շվեդներն ունեին թվական գերազանցություն, ու նրանք էլ հաղթանակ են տարել։

1560 թ. ծագած ապստամբության ժամանակ գյուղացիները, ըստ տարածված կարծիքի, փորձել են հարձակմամբ գրավել ամրոցը։

1646-1771 թթ. ամրոցը պատկանել է ֆոն Լեվենների ընտանիքին։ Այդ ժամանակ այն այլևս ռազմական կարևոր նշանակություն չուներ և օգտագործվում էր սոսկ որպես արիստոկրատական բնակավայր։ 1771 թ. ամրոցն անցավ Գրիգորի Օռլովի ձեռքը, որից հետո դարձավ Եկատերինա II կայսրուհու սեփականությունը։ 1786 թ. կայսրուհին Կոլուվեռե ամրոցում տեղավորեց Ավգուստա Բռաուշվեյգ-Վոլֆենբյուտելսկայա դքսուհուն, որ խնդրել էր իրեն ապահով տեղ ուղարկել, որպեսզի հեռու լինի բռնակալ ամուսնուց՝ Վյուրտեմբերգի արքա Ֆրեդերիկ I-ից։ Ավգուստան մահացավ 23 տարեկան հասակում չբացահայտված հանգամանքներում։ 1797 թ. Պավել I կայսրն ամրոցը նվիրեց Ֆրեդերիկ Վիլհելմ ֆոն Բուկսգեվդենին, որի ժառանգների տիրապետության տակ ամրոցը մնաց մինչև 1919 թ.։

1924-2001 թթ. Կոլուվեռեի ամրոցն օգտագործվում է բարեգործական տարբեր կազմակերպությունների կողմից։

Ռեինհոլդ ֆեն Բուքսհոեվեդենի զինանշանը

Ճարտարապետություն
-----------------

Ամրոցը կառուցվել է արհեստական կղզյակի վրա՝ Լիիվի գետի վրա։ Բարձր, քառանկյունաձև աշտարակը պատկանել է ամրոցի հնագույն հատվածին և կառուցվել է, ամենայն հավանականությամբ, 13-րդ դարի սկզբում, ինչը վկայում է, որ այն Էստոնիայի հնագույն աշտարակներից մեկն է։ Հրազենային զենքերի կատարելագործման հետևանքով առաջացել է պաշտպանական նոր կառույցների անհրժեշտություն, և 16-րդ դարում կառուցվել է մեծ, շրջանաձև կանոնավոր աշտարակը։ Մոտավորապես այդ ժամանակ է Կոլուվեռե ամրոցի քարերից մեկին քանդակվել Սաարե-Լյաենեմայան շրջանի եպիսկոպոս Ռեինհոլդ ֆեն Բուքսհոեվեդենի զինանշանը (1532-1541)։

Ամրոցի՝ ֆոն Լեվենների ընտանիքին պատկանելու ժամանակամիջոցում ամրոցը կորցրել էր իր ռազմական նշանակությունը, և բնակիչներն այն վերակառուցել են հարմարավետ բնակության համար։ 1770-ական թթ. ամրոցի ինտերիերը զարդարել են Ռոկոկո ոճով, իսկ ավելի ուշ՝ 19-րդ դարում, նոր-գոթական ոճով։

Գլխավոր մասնաշենքին կից օժանդակ կառույցների շինությունը կատարվել է այդ ընթացքում։ Կառուցվել են ախոռներ, էլեկտրակայան։ Պարտեզում ստեղծվել են լճակներ, տաղավար, կամուրջ (19-րդ դար)։

Մի քանի անգամ կրակը վնասել է ամրոցը, դրանցից առավել ավերիչ են եղել 1840, 1905 և 1963 թթ. հրդեհները, սակայն մինչև օրս ամրոցը կանգուն է և համարվում է էստոնական ճարտարապետության լավագույն կոթողներից մեկը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էստոնիայի մշակութային հուշարձանների ազգային գրանցամատյան — 1994.
2. ↑  Hein, Ants (2009). Eesti Mõisad - Herrenhäuser in Estland - Estonian Manor Houses. Tallinn: Tänapäev. էջ 103։
3. 1 2  Viirand, Tiiu (2004). Estonia. Cultural Tourism. Kunst Publishers. էջ 107
4. ↑  Viirand, Tiiu (2004). Estonia. Cultural Tourism. Kunst Publishers. էջ 107–108
5. ↑  Viirand, Tiiu (2004). Estonia. Cultural Tourism. Kunst Publishers. էջ 107–108:
6. ↑  Sakk, Ivar (2004). Estonian Manors - A Travelogue. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ. էջ 308–309:
7. ↑  Sakk, Ivar (2004). Estonian Manors - A Travelogue. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ. էջ 308–309
8. ↑  Viirand, Tiiu (2004). Estonia. Cultural Tourism. Kunst Publishers. էջ 107–108.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը
* Հին կայքը
* Կոլուվեռե

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |

 |