**Լուկաչ** (Լուքաչյան, Ղուկասյան), հայազգի ազնվական տոհմ Տրանսիլվանիայում և Հունգարիայում 17-րդ-20-րդ դարերում։

Լուկաչների նախնիները Անիից գաղթել են Մոլդովա, այնտեղից 17-րդ դարի վերջին՝ Եղիսաբեթուպոլիս և զբաղվել վաճառականությամբ։ Երկրի առևտրին մատուցած ավանդի և Յոթնամյա պատերազմի ժամանակ կառավարությանը նյութապես օգնելու համար ավստրալիացի կայսրուհի Մարիա Թերեզան Լուկաչներ Իսահակին, Ղազարին, Ղուկասին (1760 թվական ) և Հակոբին (1762 թվական) ազնվականության տիտղոս է շնորհել։ 18-րդ դարի վերջին Լուկաչների մի ճյուղն անցել է Զլատնա և զբաղվել ոսկու հանքերի շահագործմամբ, մյուսը՝ Բանատ՝ դառնալով կալվածատեր։ Ավելի ուշ տարածվել են Պեշտում ու Նադ Վարոդում (այժմ՝ Օրադեա Մարե)։ Լուկաչները տվել են հայտնի դեմքեր։

**Լ. Մորիկ (Մորից) Գրիգորի** (սեպտեմբերի 22, 1812 թվական, Պեշտ - 1881 թվական), բանասեր-պատմաբան, գրող, Հունգարիայի ԳԱ անդամ (1858 թվական)։ Ավարտել է Պեշտի համալսարանը, եղել Կիշֆալուդիի գրական ընկերության նախագահ, առևտրի մինիստրությունում պետական քարտուղար (1848 թվական)։ Համակրել է 1848-1849 թվականների Հունգարիայի հեղափոխությանը, որի ճնշումից հետո անցել է արտասահման։ Վերադառնալուց հետո հրատարակել է «Հռոմի հին պատմության վավերականության և ծագման մասին» (1858 թվական, Հունգարիա) և այլ գործեր, զբաղվել թարգմանությամբ (Ջ. Բայրոն, Սերվանտես և այլն)։ Լուկաչ Դենեշ (Դիոնիսիոս, 1816 թվական, Նադ Վարոդ-1868 թվական), 1848-1849 թվականների հեղափոխության գործուն մասնակից, հեղավախական բանակի հրետանու գնդապետ։ Նախապես եղել է Վիեննայի հրետանային սպայական դպրոցի դասախոս (նրան աշակերտել է նաև ապագա կայսր Ֆրանց Իոսիֆը)։ Հեղափոխական բանակում ղեկավարել է զինամթերքների մատակարարումը։ Արադում դատապարտվել է (փետրվարի 15-ին 1850 թվական) գնդակահարության, բայց մահապատիժը փոխարինվել է 16-ամյա տաժանակրությամբ։

**Լ. Բելա (Ադալբերտ) Շիմոնի** (1847 թվական, Զլատնա - 1901 թվական), պետական գործիչ, տնտեսագետ, պատմաբան, գրող։ Սովորել է Ալբա-Յուլիայում, ապա՝ Կլուժի և Բուդապեշտի համալսարաններում։ Բուդապեշտում մասնակցել է «Մեր հայրենիքը», «Հայրենիք» հունգարական օրաթերթերի հրատարակությանը, հրատարակել «Հասարակական կարծիք» (հունգարերեն) թերթը։ Սերտ կապերի մեջ է եղել Տրանսիլվանիայի հայերի հետ։ 1872-1897 թվականներին պառլամենտի դեպուտատ է ընտրվել Գեռլա հայաքաղաքից։ Եղել է Հունգարիայի առևտրի մինիստրության պետական քարտուղար, առևտրի մինիստր (1892-1895 թվականներին) և այլն։ Գրել է պատմական ակնարկներ Տրանսիլվանիայի և Հունգարիայի պատմության վերաբերյալ, ճանապարհորդական նոթեր, հրապարակախոսական ու տնտեսագիտական աշխատություններ, վեպեր և այլն։ 1890 թվականին արժանացել է Հունգարիայի ԳԱ մրցանակին։ Պարգևատրվել է շքանշաններով։

**Լուկաչ Լասլո Լուկաչի** (նոյեմբերի 11, 1850 թվական, Զլատնա - փետրվարի 23, 1932 թվական, Բուդապեշտ), Հունգարիայի պետական գործիչ, իրավաբան։ Սովորել է (հայոց լեզու) Եղիսաբեթուպոլսում, ապա՝ Կլուժում, ավարտել Բուդապեշտի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1874-1876 թվականներին դասախոսել է Ռաբբի իրավաբանական ակադեմիայում, 1878-1887 թվականներին՝ եղել պառլամենտի դեպուտատ, 1887-1891 թվականներին՝ ֆինանսների մինիստրության խորհրդական, 1893 թվականներից՝ պետական քարտուղար, 1895-1905 թվականներին՝ մինիստր։ 1912-1913 թվականներին Հունգարիայի պրեմիեր մինիստրն էր։ Կապեր է ունեցել տեղի հայ գաղթավայրի հետ։

**Լուկաչ Գևորգ** (1865, Նադ Վարոդ - 1950, Բուդապեշտ), պետական գործիչ։ 1888-1890 թվականներին աշխատել է ներքին գործերի մինիստրությունում, 1905-1906 թվականներին՝ եղել Հունգարիայի մշակույթի մինիստր, 1946 թվականից՝ հունգարահայ միության նախագահ։ Լուկաչ Միկլոշ (Նիկողոս, ծնվել է 1905 թվականին), դիրիժոր։ Ավարտել է Բեռլինի կոնսերվատորիան։ 1943 թվականից՝ Բուդապեշտի պետական օպերայի դիրիժոր (1966 թվականից՝ տնօրեն), 1949 թվականից՝ միաժամանակ Բուդապեշտի երաժշտական արվեստի պրոֆեսոր։ Հաճախ մեկնել է արտասահման՝ հյուրախաղերի։ Վագների գործերի լավագույն մեկնաբանողներից է։ Լուկաչները տվել են նաև նշանավոր այլ գործիչներ՝ բժիշկներ, քաղաքական ու պետական գործիչներ, ուսուցիչներ, գիտնականներ և այլն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 679)։*  |