**Հավանայում Իլ-62-ի աղետը,** ավիացիոն աղետ, որը տեղի է ունեցել կիրակի՝ 1989 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Հավանայի արվարձանում Cubana de Aviación ավիաընկերության Իլ-62Մ ինքնաթիռի հետ։ Արդյունքում զոհվել է 171 մարդ, ինչը նրան դարձնում է խոշորագույնը Կուբայի պատմության մեջ։

Ինքնաթիռ
--------

CU-T1281 (գործարանային՝ 3850453, սերիական՝ 50-05) համարով Իլ-62Մ օդանավը թողարկվել էր Կազանի ավիագործարանում մոտավորապես 1988 թվականի երրորդ եռամսյակում և մինչև նույն տարվա ավարտը վաճառվել է Cubana de Aviación կուբայական ավիաընկերությանը։ Այդպիսով, աղետի պահին օդանավը ոչ ավելի, քան մեկ տարեկան էր, նրա թռիչքաժամանակը կազմում էր մոտավորապես 1300 ժամ։

Աղետ
----

Ինքնաթիռը պետք է կատարեր 9646 միջազգային չարտերային չվերթը Հավանա-Քյոլն-Միլան երթուղով։ Նրան օդանավավարում էր անձնակազմը, որի հրամանատարն էր (ՕՀ) Արմանդո Օլիվերոսը (իսպ.՝ Armando Oliveros): Նա բավականին փորձառու օդաչու էր, որը 29 տարվա թռիչքի փորձ ուներ, նրա թռիչքաժամանակը կազմում էր 13 հազար ժամ, որից Իլ-62 ինքնաթիռով՝4761 թռիչքային ժամ։ Անձնակազմը բաղկացած էր 11 անձից։ Սրահում գտնվում էր 115 ուղևոր՝ հիմնականում իտալացի զբոսաշրջիկներ։

Օդանավակայանին մոտենում էր արևադարձային փոթորիկ, որը գտնվում էր 8-10 կմ հեռավորության վրա, միևնույն ժամանակ քամու արագությունը օդանավակայանում կազմում էր 30-40 կմ/ժամ և տեղում էր հորդառատ անձրև։ Եղանակային տվյալ պայմաներում հրամանատար Օլիվերոսը թռիչք իրականացնելու որոշում ընդունեց։ Մոտավորապես ժամը 19:00-ին ինքնաթիռը պոկվեց թռիչքուղուց և սկսեց բարձրություն հավաքելը։ Սակայն նա հազիվ էր հասել 53 մետրի, երբ անմիջապես ընկավ վարընթաց հոսանքի մեջ և սկսեց իջնել։ Առաջընթաց արագությունն ավելացնելու համար անձնակազմը փոքրացրեց թևիկների անկյունը 300-ից մինչև 150, բայց այս գործողությունը նվազեցրեց միայն թևի վերելքի ուժը և հանգեցրեց էլ ավելի արագ իջնելու։ Կորցնելով բարձրությունը՝ Իլ-62 օդանավը բախվեց ուղղորդող ռադիոփարոսին, այնուհետև հարվածեց մի փոքր բլուրի, հարվածից վեր թռավ, ինչից հետո թռավ ևս 250 մետր և ընկավ Հավանայի արվարձանում՝ ավերելով մի քանի տասնյակ տներ։

Դեպքի վայր են մեկնել շտապ օգնության մեքենաները, ոստիկանությունը արագ շրջափակել է տարածքը։ Աղետի վայրում հայտնաբերվեց միակ մենդանի մնացած 22-ամյա տղամարդը։ Սակայն 8 օր անց, սեպտեմբերի 11 -ին, նա մահացավ ստացված վնասվածքներից։ Այսպիսով, ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 126 մարդիկ զոհվեցին։ Բացի այդ, երկրի վրա 45 բնակիչ է զոհվել։ Այս ավիաաղետի զոհերի ընդհանուր քանակը կազմել է 171 մարդ, ինչը 2013 թվականին այն դարձրել է խոշորագույնը Կուբայի պատմության մեջ՝ առաջ անցնելով 1977 թվականին խորհրդային Իլ-62-ի աղետից և Իլ-62-ի հետ տեղի ունեցածների մեջ երրորդից (Վարշավայում և Մոսկվայի մերձակայքում տեղի ունեցած աղետից հետո)։

Պատճառներ
---------

Վթարի մեղավորը քննիչներն անվանել են վատացող եղանակային պայմաններում թռիչքի որոշում կայացրած անձնակազմի հրամանատարին, որը թերագնահատել է ողջ վտանգը։

Հանձնաժողովի տվյալներով՝ օդանավի թռիչքի պահին քամու արագությունը կարող էր հասնել արդեն 100 կմ/ժ-ի, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է ամբարձիչ ուժի անկմանը։ Թևի մեքենայացման մասին անձնակազմի որոշումն այդ պահին միայն ավելի է բարդացրել ստեղծված իրավիճակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Aircraft accident Ilyushin 62M CU-T1281 Havana-José Martí International Airport (HAV)" (in անգլերեն). Aviation Safety Network. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Ильюшин Ил-62М Бортовой №: CU-T1281". Russianplanes.net. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 1.
3. 1 2 3 4  "Cubana Il-62 crash report cites pilot error as cause" (in անգլերեն). Flight International. 1989 թ․ սեպտեմբերի 23. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 1.
4. ↑  "Cuban Jetliner With 124 Aboard Crashes" (in անգլերեն). The New York Times. 1989 թ․ սեպտեմբերի 4. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 1.