**Սիրի Կարին Դերկերտ** (շվեդ.՝ Siri Derkert, օգոստոսի 30, 1888(1888-08-30)[…], Ադոլֆ Ֆրեդրիկ, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա - ապրիլի 28, 1973(1973-04-28)[…], Լիդինգյո, Լիդինգյո, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ նկարիչ, մոդեռնիզմի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն և ստեղծագործություն
----------------------------------

Սիրի Դերկերտը ծնվել է 1888 թվականին Ստոկհոլմում, ձեռներեց Էդվարդ Դերկերտի և Ուոլբորգ Դերկերտի ընտանիքում։ Ընտանիքն ուներ վեց երեխա։ Սիրին սովորել է Ստոկհոլմի Ուիթլոկի դպրոցում, այնուհետև 1904-1910 թվականներին հաճախել է Ալտինի գեղարվեստի դպրոց։ 1911 թվականին ընդունվել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա, որտեղ ընկերացել է Աննա Պետրուս-Լյուտկենսի, Նիննան Սանտեսսոնի և Լիզա Բերգստրանդի հետ։

1913 թվականին Սիրի Դերկերտը բնակվել է Փարիզում, Մոնպառնասում (որտեղ այդ ժամանակ բնակվում էին նաև Սանտեսսոնը և Բերգստրանդը) և հաճախել Ռուսական ակադեմիա և Գրանդ Շոմեր ակադեմիա։ 1914 թվականին Դերկերտը, Սանտեսսոնը և Բերգստրանդը համատեղ ուղևորություն են կատարել Ալժիր, ինչն ուժեղ տպավորություն է թողել Դերկերտի վրա և ազդել նրա արվեստի վրա։ Նույն թվականին նա ծանոթացել է ֆինն-շվեդացի նկարիչ Վալլե Ռոսենբերգին։ Որոշ ժամանակ նրանք միասին ապրել են Փարիզում, այնուհետև ուղևորվել Անգլիա և վերջապես բնակություն հաստատել Իտալիայում, որտեղ էլ 1915 թվականին ծնվել է նրանց որդին` Կառլոն։ Այս ժամանակահատվածում Սիրին շատ է աշխատել` ստեղծելով նկարներ մոխրագույն, կապույտ և կանաչ երանգներով՝ կուբիզմի հստակ ազդեցության ներքո։ Նրա հիմնական ժանրերն էին բնանկարներն ու ինքնանկարները։ Հետագայում այդ աշխատանքները 1919 և 1921 թվականներին ցուցադրվել են Կոպենհագենում և Ստոկհոլմում անցկացվող ցուցահանդեսներում։

1916 թվականին Սիրին վերադարձել է Շվեդիա, իսկ Վալլեն և նրա որդին մնացել են Իտալիայում։ Որոշ ժամանակ նրանք զբաղվել են հագուստի դիզայնով՝ ստեղծելով օրիգինալ և էլեգանտ երեկոյան զգեստներ։ 1917 թվականից կապի մեջ է եղել նկարիչ Բերտիլ Լյուբեկի հետ, իսկ 1918 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Լիվը։ Ինչպես նախորդ դեպքերում, երեխայի ծնունդը գաղտնի է պահվել. աղջկան հանձնել են մանկատուն, որտեղից էլ նրան որդեգրում է խնամակալ ընտանիքը։ 1920 թվականին Սիրին Բերտիլ Լյուբեկից ունեցել է մեկ այլ դուստր, որը որդեգրվել է նույն ընտանիքի կողմից, ինչպես նրա քույրը։ 1921 թվականին Սիրին և Բերտիլը կնքել են ձևական ամուսնություն, որպեսզի կարողանան պաշտոնապես ճանաչել իրենց երկու դուստրերին։ Սիրին Վալլե Ռոսեբերգին տեսել է միայն մեկ անգամ` 1919 թվականին, ծանր հիվանդությունից նրա մահից անմիջապես առաջ։ Նրանց որդին՝ Կառլոն, մնացել է Իտալիայում, որտեղից էլ մայրը հետագայում նրան տարել է։

1920-ականներին Սիրի Դերկերտը ժամանակ առ ժամանակ ապրել է Ստոկհոլմում և Փարիզում։ Նա շարունակել է աշխատել նորաձևության ոլորտում և ղեկավարել *Idun* ամսագրի համապատասխան խորագիրը, ինչպես նաև զբաղվել մանրանկարչությամբ։ 1923 թվականին կայացել է նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Նկարիչը շատ է ճանապարհորդել, այդ թվում ընկերուհիների` Նիննան Սանտեսսոնի, Վերա Նիլսսոնի և Աննա Սալստրյոմի հետ։ 1936 թվականից նա բնակվել է Փարիզում դստեր՝ Լիվի հետ, ով նույնպես արվեստի հանդեպ սեր ուներ։ 1938 թվականին Լիվը մահացել է տուբերկուլյոզից և այդ հարվածից հետո Սիրին երկար ժամանակ թողել է նկարչության դասընթացները։

1944 թվականին Ստոկհոլմում տեղի է ունեցել Սիրի Դերկերտի անհատական ցուցահանդեսը, իսկ 1953 թվականին՝ Փարիզում։ 1950-ականներին նա շատ փորձեր է կատարել` օգտագործելով նոր տեխնիկա և նյութեր։ Որպես խաղաղության համար պայքարի ակտիվ մարտիկ` 1950 թվականին խաղաղության համաշխարհային համաժողովի շրջանակներում այցելել է Խորհրդային Միություն։ 1959 թվականին մասնակցել է Ստոկհոլմի մետրոյի *T-centralen* կայարանի նախագծմանը։ 1960 թվականին դարձել է առաջին շվեդ նկարիչը, որի աշխատանքների հետահայաց ցուցահանդեսը անցկացվել է Ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ 1962 թվականին նկարիչը Վենետիկի բիենալեում ընտրվել է Շվեդիայի ներկայացուցիչ ։ Սիրի Դերկերտը շարունակել է աշխատել մինչև իր մահը` 1973 թվական։

Մահացել է Լիդինգում, որտեղ էլ թաղվել է։

Պատկերասրահ
-----------

* Ստոկհոլմի միջազգային ցուցահանդեսի սալաքարերիցՍտոկհոլմի միջազգային ցուցահանդեսի սալաքարերից
* Sverigeväggen («Շվեդական ջրհոր»), Շվեդիայի տուն*Sverigeväggen* («Շվեդական ջրհոր»), Շվեդիայի տուն
* Sverigeväggen (դետալ) – Folkens rop (Մարդու ճիչ)*Sverigeväggen* (դետալ) – *Folkens rop* (Մարդու ճիչ)

Մատենագիտություն
----------------

* Söderberg, Rolf (1974). *Siri Derkert*. Publikation / Sveriges allmänna konstförening, 0347–2515 ; 83 (Swedish). Stockholm.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link) CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
* Gedda, Emma (2001). «Siri Derkert – avantgardistisk konstnär och modetecknerska». *Konstvärlden & disajn* (6): 68–69.

Լրացուցիչ գրականություն
-----------------------

* *Han finns, förstår du: Siri Derkert och Valle Rosenberg* [*You see, he exists: Siri Derkert and Valle Rosenberg*] (Swedish) (1 ed.). Åhus: Kalejdoskop. 1986. ISBN 91-85552-95-X. 7750382.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

* Derkert, Siri; Öhrner, Annika; Olof-Ors, Matilda (2011). *Siri Derkert*. Moderna museets utställningskatalog, 0347-9196 ; 365 (Swedish). Stockholm: Atlantis. ISBN 9789173534932.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Siri Derkert (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Nationalencyklopedin (շվեդերեն) — 1999.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Bertil Lybeck
4. 1 2 3 4  Շվեդիայի մահվան գիրքը
5. 1 2 3  Adolf Fredriks kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, huvudserie, SE/SSA/0001/C I a/14 (1888), bildid: 00028282\_00103, sida 101
6. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
7. ↑  Académie de la Grande Chaumière (շվեդերեն) — Göteborgs universitet, 2018. — ISBN 978-91-639-7594-3 — ISSN 2003-0088
8. ↑  Siri Karin Derkert (շվեդերեն)
9. 1 2 3 4  Siri Karin Derkert (շվեդերեն)
10. ↑  Շվեդիայի բնակչության 1910 թվականի մարդահամար (շվեդերեն) — Riksarkivet.
11. ↑  Ansedel: Derkert-Rosenberg, Carlo
12. 1 2 3 4 5 6 7  Svenskt kvinnobiografiskt lexikon
13. 1 2 3 4  Moderna Museet

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիրի Դերկերտ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · RKDartists · gravsted.dk |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 3065166 · BNF: 149727829 · GND: 119019043 · ISNI: 0000000066633434 · LCCN: nr99012767 · LNB: 000191799 · NKC: jx20121023007 · NTA: 11096408X, 186509294 · LIBRIS: 183687 · SUDOC: 159648491 · VIAF: 61821975 · ULAN: 500008863 · WorldCat VIAF: 61821975 |

 |

 |