**Ջոշուա Աբրահամ Նորթոն** (հունվարի 17, 1811(1811-01-17) կամ փետրվարի 4, 1818(1818-02-04), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունվարի 8, 1880(1880-01-08), Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), նույն ինքը՝ **Կայսր Նորթոնը**, Սան Ֆրանցիսկոյի բնակիչ, ով 1859 թվականին իրեն հռչակեց "Նորթոն I, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Կայսր", ապա նաև՝ "Մեքսիկայի տիրակալ":

Նորթոնը ծնվել է Անգլիայում, բայց կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Հարավային Աֆրիկայում։ Նա արտագաղթել է Սան Ֆրանցիսկո այն բանից հետո, երբ իր հոր ունեցվածքից ստացել է 40.000 դոլար հրիտակ (ինչը համարժեք է 1,1 միլիոն դոլարի՝ 2014 թ. կուրսով)։ Նա սկսեց զբաղվել գործարարությամբ, սակայն անհաջողություն կրեց՝ ներդնելով պերուական բրնձի գործի մեջ։

Նորթոնը փորձեց դատարանի միջոցով լուծել բրնձի վերաբերյալ իր պայմանագիրը, սակայն անհաջողություն կրելուց հետո նա դադարեց հանրային կերպար լինելուց։ Նա կրկին հայտնվում է 1859 թ. սեպտեմբերին, երբ իրեն հռչակում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Կայսր։ Թեև նա որևէ քաղաքական ազդեցություն չուներ և հիմնականում իր շրջապատի կողմից ենթարկվում էր ծաղրի, բայց Սան Ֆրանցիսկոյում նրան ընդունում էին որոշակի հարգանքով և նրա պատվին թողարկված դրամն օգտագործվում էր այն հաստատություններում, ուր նա հաճախ էր այցելում։

Կենսագրություն
--------------

Նորթոնի ծնողներն անգլիացի հրեաներ էին՝ հողագործ և վաճառական Ջոն Նորթոնը և հաջողակ վաճառական Աբրահամ Նորդենի դուստր՝ Սարա Նորդենը։

Ամենայն հավանականությամբ Նորթոնը ծնվել է Դեփթֆորդի Քենթիշ ավանում, որը ներկայում Լոնդոնի շրջագծի մեջ է։

Նրա ծննդյան տարեթիվը ճշգրիտ հայտնի չէ, ըստ տարբեր տվյալների այն տատանվում է 1814-1820 թվականների միջակայքում։

Իրեն կայսր հռչակելը
-------------------

Նորթոնը կայսերական հանդերձանքով
1859 թ. դրությամբ Նորթոնը վերջնականապես հիասթափվեց իր կարծիքով՝«ԱՄՆ-ի իրավական և քաղաքական կառուցվածքի անպետքությունից»։ 1859 թ. սեպտեմբերի 17-ին նա նամակներ հղեց քաղաքի տարբեր թերթերին՝ իրեն հռչակելով «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Կայսր»։

Այդ մասին լուրն առաջին անգամ տպագրվեց San Francisco Bulletin թերթում որպես երգիծական նյութ։ Նորթոնը հետագայում իրեն հռչակեց նաև «Մեքսիկայի Տիրակալ», այդպիսով սկիզբ դնելով իր 21-ամյա աննախադեպ և անլուրջ իշխանությանն Ամերիկայում։

Նորթոնի հռչակագրերից մեկը
Ինքնահռչակ կայսրն օգուտ չէր տեսնում օրենսդրական մարմնի մեջ և 1859 թ. հոկտեմբերի 12-ին նա «ցրում է» ԱՄՆ Կոնգրեսը։ 1860 թ. նա հրաման է արձակում, որով հրահանգում է կաթոլիկ և բողոքական եկեղեցիներին՝ իրեն հռչակել «Կայսր»։ 1869 թ. օգոստոսի 12-ին նա լուծարում է ԱՄՆ-ի Հանրապետական և Դեմոկրատական կուսակցությունները։

Հետաքրքրական է, որ Նորթոնն առաջարկում էր ստեղծել Ազգերի լիգա։

Վերջին տարիները և մահը
----------------------

1867 թ. ոստիկանությունը նրան ձերբակալում է՝ հարկադիր մտավոր բուժման ուղարկելու նպատակով, սակայն հանրային ճնշման տակ նրան ազատ են արձակում։

1880 թ. հունվարի 8-ի երեկոյան՝ Կալիֆորնիայի Գիտությունների ակադեմիայում դասախոսության գնալու ճանապարհին Նորթոնը կորցնում է գիտակցությունը։ Մինչ ոստիկանության կանչած շտապ օգնության կառքը տեղ կհասներ, Նորթոնը մահանում է։

Հիշատակը
--------

Մարք Տվենի «Հեքլբերի Ֆինի արկածները» գրքում Արքայի կերպարը հիմնված է Ջոշուա Նորթոնի անձի վրա։

ՆորթոնըՌոբերտ Լյուիս Սթիվենսոնի 1892 թ. «Նավաբեկված»-ը նորավեպի կերպարներից մեկն է։

1980 թվականի հունվարին Սան Ֆրանցիսկոյում կազմակերպվեցին միջոցառումներ՝ նվիրված «Միացյալ Նահանգների առաջին և միակ Կայսեր» մահվան հարյուրամյա տարելիցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Find A Grave — 1996.
2. 1 2
3. 1 2  *Fannin C. M.* Norton, Joshua Abraham (1818 or 1819–08 January 1880), merchant and self-proclaimed emperor of the United States and protector of Mexico // *American National Biography Online* / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.2001875
4. ↑  Smith, Fred (2002-01-31).
5. 1 2  Hansen, Gladys (1995).
6. ↑  Carr, Patricia E. (July 1975).
7. ↑  Weeks, David; James, Jamie (1996).
8. ↑  Dakers, Hazel (2000-04-06).
9. 1 2  "Joshua Abraham Norton" at 1820Settlers.com.
10. ↑  William Drury, *Norton I: Emperor of the United States* (Dodd, Mead & Co. 1986), pp.10-15.
11. ↑  William Drury, *Norton I: Emperor of the United States* (Dodd, Mead & Co. 1986), p.14.
12. ↑  "Le Roi Est Mort" Archived 2011-05-24 at the Wayback Machine..
13. ↑  William Drury, *Norton I: Emperor of the United States* (Dodd, Mead & Co. 1986), p.10.
14. ↑  Cowan, Robert (October 1923).
15. ↑  "1820 Settler Party: Willson" at 1820Settlers.com.
16. ↑  Drury, William (1986).
17. ↑  The Emperor's Bridge Campaign, "Homing in on the Birth Date?"
18. ↑  "Norton, Joshua Abraham – newspaper cutting" at 1820Settlers.com.
19. ↑  "Joshua Abraham Norton, b. 4 February 1818," The Emperor's Bridge Campaign, 8 February 2015.
20. ↑  "Zpub, Emperor Norton Records & the Emperor's Birth Date: A Case Study in Good Intentions & Undue Influence," The Emperor's Bridge Campaign, 16 February 2015.
21. ↑  Nolte, Carl (September 17, 2009).
22. ↑  Mencken, Henry Louis; George Jean Nathan (1951).
23. 1 2  Moylan, Peter.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1761625 · GND: 1202532225 · ISNI: 0000000028224445 · LCCN: n85184112 · NDL: 00621220 · VIAF: 13750496 · WorldCat VIAF: 13750496 |

 |

 |