**Դոբրիցայի մատանի** ( սերբական կիրիլիցա՝ Добричин прстен), սերբական թատերական կյանքում նշանակալից նվաճումների մրցանակ` սկսած 1980 թվականից։ Այն համարվում է սերբական թատրոնի ամենանշանավոր մրցանակը։

Դափնեկիրն ընտրվում են Սերբիայի դրամատիկական արտիստների ասոցիացիայի 7 հոգանոց ժյուրիի քվեարկությամբ։ Մրցանակը բաղկացած է մատանու ոսկե օրինակից, մագաղաթե դիպլոմից և դափնեկրի կարիերայի մենագրությունից։

Նախապատմություն
---------------

Դոբրիցա Միլուտինովիչը (1880-1956) Լիր արքայի դերում 1924 թվականին
Մրցանակի անվանումը ( *Դոբրիցայի մատանի*) վերաբերում է այն ոսկե մատանուն, որը 1937 թվականին Հարավսլավիայի Թագավորության դերասանների ասոցիացիան շնորհել է սերբական թատրոնի պատմության ամենահայտնի դերասաններից մեկին՝ Դոբրիցա Միլուտինովիչին (1880-1956) նրա գեղարվեստական ​​աշխատանքի 40-ամյակի կապակցությամբ։

Մատանին պատրաստել է Բելգրադի թագավորական պալատի ոսկերիչ Միլիվոե Տ. Ստեֆանովիչը՝ որպես տղայի ծննդյան նվեր։ Այն պատրաստված է 44 գրամ 18 կարատանոց ոսկուց (750 պրոբ)։ Մատանու ճակատային մասում փորագրված է Դոբրիցա Միլուտինովիչի գծապատկերը, կողերին՝ նրա հայտնի դերերի կերպարները. Շեքսպիրի Շեյլոկը և Ռոստանի «Օռլիչը» (Orlić u Rostanovom "Orliću"), իսկ ներսի մասում ոսկերիչի և նկարչի մակագրությամբ փորագրված տեքստ (Nasledni prsten Dobrice Milutinovića, 16. 10. 1937. i dva  žiga zlatare M. T. Stefanovića.):

Սկզբում որոշվել է, որ մատանին փոխանցիկ բնույթ կկրի, այն կշնորհվի լավագույն դերասանին և այդպես Դոբրիկայի մասին մնայուն հիշողությունը կպահպանվի։ Ընդունվել է կանոնակարգ, ըստ որի Դոբրիկան ​​պետք է որոշեր մրցույթի հաղթողին, կամ դա պետք է աներ ընտրված երեք հոգանոց հանձնաժողովը։

1939 թվականին նոր մատանի է պատրաստվել, որից հետո յուրաքանչյուր նոր մրցանակակիրի համար ոսկերիչը սկսել է պատրաստել նոր մատանի՝ 1939 թվականի մատանու օրինակով, բայց ձևափոխված։

Անհավանական հանգամանքներով 1998 թվականին Զագրեբում հայտնաբերվել է Դոբրիցա Միլուտինովիչի 1937 թվականի օրիգինալ մատանին։ Լյուբոմիր Դրաշկիչի և Սվետլանա Բոյկովիչի շնորհիվ մատանին վերադարձվել է Բելգրադ։ Zepter ընկերությունն այն գնել է Զագրեբում գտնվող Ասոցիացիայի համար։ Այսօր երկու մատանիներն էլ՝ 1937 և 1939 թվականների, պահվում են Սերբիայի թատերական արվեստի թանգարանում»։

Մրցանակի սահմանում
------------------

1980 թվականին Դոբրիցա Միլուտինովիչի ծննդյան հարյուրամյակի օրը Սերբիայի Թատերական արվեստի թանգարանի և Սերբիայի դրամատիկ արտիստների ասոցիացիայի կողմից սահմանվել է «Դոբրիցա Միլուտինովիչի մատանին» մրցանակը։ Մրցանակը շնորհվում է ականավոր դերասաններին՝ իրենց ողջ կյանքի ընթացքում ունեցած դերասանական նվաճման, վաստակի համար։

1994 թվականից ի վեր Սերբիայի դրամատիկական արտիստների ասոցիացիան (այն ժամանակ՝ Ֆեդերացիան) ինքնուրույն է շնորհում երկրում դերասանի այս կարևորագույն մրցանակը։ Մրցանակը բաղկացած է. Դոբրիցա Միլուտինովիչի մատանու ոսկե օրինակից, որի վրա փորագրված է հաղթողի անունը և յուրահատուկ դիպլոմը մագաղաթի վրա (ակադեմիկոս նկարիչ և քանդակագործ Գերոսլավ Զարիչի աշխատանքը)։

Դափնեկիրների ցուցակ
-------------------

«Դոբրիցայի մատանի» մրցանակը շնորհվում է 1980 թվականից։ 1980-1984 և 1994-2012 թվականներին այն եղել է ամենամյա մրցանակ, իսկ 1984-1994 թվականներին և 2012 թվականից սկսած` երկու տարին մեկ։ Դափնեկիրը հայտարարվում է հոկտեմբերին, իսկ մրցանակը հանձնվում է հաջորդ տարվա հունվարին։

2011 թվականին Ռուժիցա Սոկիչին Դոբրիչայի մատանի շնորհելու վկայական, որը որպես նրա ժառանգության մի մաս ներկայացված է «Ադլիգատ» մշակույթի, արվեստի և միջազգային համագործակցության ասոցիացիայում 

Դափնեկիրներ| Թվական | Դափնեկիր | Ծննդյան տվայլներ |
| --- | --- | --- |
| 1980 | Լյուբա Տադիչ | 1929-2005 |
| 1981 | Միրա Ստուպիցա | 1923-2016 |
| 1982 | Միյա Ալեքսիչ | 1924-1995 |
| 1983 | Զորան Ռադմիլովիչ | 1931-1985 |
| 1984 | Նևենկա Ուրբանովա | 1909-2007 |
| 1986 | Ռահելա Ֆերարի | 1909-1994 |
| 1988 | Բրանկո Պլեշա | 1927-2001 |
| 1990 | Դանիլո Ստոյկովիչ | 1934-2002 |
| 1992 | Մարիյա Ցռնոբորի | 1918-2014 |
| 1994 | Մատա Միլոշևիչ | 1901-1997 |
| 1995 | Լիլյանա Կրստիչ | 1919-2001 |
| 1996 | Պետար Կրալջ | 1941-2011 |
| 1997 | Օլիվերա Մարկովիչ | 1925-2011 |
| 1998 | Ռադե Մարկովիչ | 1921-2010 |
| 1999 | Ստևան Շալաջիչ | 1929-2002 |
| 2000 | Միրա Բանյակ | 1929- |
| 2001 | Վլաստիմիր Ջուզա Ստոյիլկովիչ | 1929-2015 |
| 2002 | Ստևո Ժիգոն | 1926-2005 |
| 2003 | Միխայլո Յանկետիչ | 1938-2019 |
| 2004 | Պետար Բանիչևիչ | 1930-2006 |
| 2005 | Սվետլանա Բոյկովիչ | 1947- |
| 2006 | Բորա Տոդորովիչ | 1930-2014 |
| 2007 | Քսենիա Յովանովիչ | 1928-2012 |
| 2008 | Պրեդրագ Էջդուս | 1947-2018 |
| 2009 | Վոյա Բրայովիչ | 1949 |
| 2010 | Սեկա Սաբլիչ | 1942 |
| 2011 | Ռուժիցա Սոկիչ | 1934-2013 |
| 2012 | Պրեդրագ Միկի Մանոյլովիչ | 1950- |
| 2014 | Յասնա Ջուրիչիչ | 1966 |
| 2016 | Միլենա Դրավիչ | 1940-2018 |
| 2018 | Նեբոյշա Գլոգովաց | 1969-2018 |
| 2019 | Միրյանա Կարանովիչ | 1957 |
| 2020 | Պետար Բոժովիչ | 1946- |
| 2021 | Միլան Գուտովիչ | 1946-2021 (հետմահու) |
| 2022 | Բորիս Իսակովիչ | 1966 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Udruženje dramskih umetnika Srbije». *web.archive.org*. 2013 թ․ հոկտեմբերի 5. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 15-ին.
2. ↑  «Novo priznanje poznatoj glumici: Mirjani Karanović "Dobričin prsten"». *NOVOSTI* (սերբերեն). Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 15-ին.
3. ↑  *100 GODINA UDUS-a ISTORIJAT I NAGRADE*, Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 15-ին
4. ↑  Borka G. Trebješanin (2018 թ․ ապրիլի 4). «"Dobričin prsten" posthumno Nebojši Glogovcu» ["Dobričin prsten" posthumously awarded to Nebojša Glogovac]. *Politika* (Serbian). էջ 15.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑  «Mirjani Karanović nagrada "Dobričin prsten"» ["Dobričin prsten" for Mirjana Karanović]. *Politika* (Serbian). 2019 թ․ դեկտեմբերի 11. էջ 13.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
6. ↑  «"Добричин прстен" Петру Божовићу». *Politika Online*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
7. ↑  «"Dobričin prsten" posthumno Milanu Gutoviću» ["Dobričin prsten" posthumously to Milan Gutović]. *Politika* (սերբերեն). 2021 թ․ նոյեմբերի 3. էջ 13.
8. ↑  «Борис Исаковић дoбитник највишег глумачког признања – "Добричиног прстена"». *RTS*. 2022 թ․ դեկտեմբերի 16.
9. ↑  «Награда за животно дело „Добричин прстен" Борису Исаковићу». *Политика*. 17. 12. 2022. Վերցված է 5. 1. 2023-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Դոբրիցայի մատանի** կատեգորիայում։ |