recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կարլ Էբերտ** (գերմ.՝ Karl Egon Ebert, հունիսի 5, 1801(1801-06-05), Պրահա, Չեխական թագի հողեր, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն - հոկտեմբերի 24, 1882(1882-10-24), Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա), գերմանա-բոհեմական բանաստեղծ, դրամատուրգ-լիբրետիստ, բանաստեղծական և դրամատիկական ստեղծագործությունների հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է պետական պաշտոնյայի` գաղտնի խորհրդականի ընտանիքում։ Գործնական վարչական գործունեությունը երկար ժամանակ շեղել են նրան գրականությունից։

Կ. Էբերտը չեխ և գերմանացի գրողների միջև համագործակցության կողմնակից էր և 1848 թվականին 60 գրողների հետ ստորագրել է Ավստրիական կայսրության կազմում չեխերի և գերմանացիների հավասար իրավունքների մասին խնդրագիրը։

1872 թվականին նրան պարգևատրել են Երկաթե թագի շքանշանով և բարձրացրել պալատականի աստիճանի։

Ստեղծագործություններ
--------------------

1824 թվականին նա հրատարակել է իր առաջին ժողովածուն, որին հաջորդել է «Վլաստա» ծավալուն հերոսական բանաստեղծությունը, որով նա համբավ է ձեռք բերել։
1834 թվականին գրել է «Բրետիսլավը և Յուտան» դրաման։ Շփվելով այսպես կոչված շվաբյան դպրոցի բանաստեղծների հետ, ուժեղ ազդեցություն է կրել Լ. Ուլանդից։ 
Քնարականությունը Էբերտի տաղանդի ամենաուժեղ կողմն է։ Ուշադրության արժանի են Էբերտի բալլադներից մի քանիսը ևս։
1877 թվականին Պրահայում 7 հատորով հրատարակվել է բանաստեղծի գրական ժառանգությունը։ 
Կոմպոզիտոր Ֆ. Մենդելսոնի կողմից երաժշտություն է գրվել նրա մի քանի ստեղծագործությունների համար։
Նա երկու օպերաների` Ջոզեֆ Դեսաուերի «Լիդվինայի» և Լեոպոլդ Մեչուրի «Դեր Չիլդի» լիբրետոների հեղինակ է։

Ընտրված աշխատանքներ
-------------------

* «Das Kloster»` հովվերգություն (1833, հինգ բանաստեղծություն),
* «Fromme Gedanken eines weltlichen Mannes» (1858),
* «Brunoy»` դրաման Լուի 16-րդ-ի դարաշրջանից
* «Die Magyarenfrau»` դյուցազներգություն(1864),
* «Wald und Liebe»` հովվերգություն (1874),
* «Gesammelte poetische Werke» (1877, 7 հատոր),
* «Die Auswanderer» և «Am Bergsee» (1879)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Czech National Authority Database
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Česká divadelní encyklopedie
3. ↑  BillionGraves — 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Эберт, Карл-Эгон»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Allgemeine Deutsche Biographie |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1796907 · BNF: 103933483 · GND: 100116450 · ISNI: 0000 0000 8092 289X · LCCN: no2002031830 · NKC: js20020204016 · NLG: 119493 · NLP: A21871061 · NUKAT: n2020024645 · SUDOC: 123476496 · VIAF: 12645103 · WorldCat VIAF: 12645103 |

 |

 |
Ֆայլեր
Ֆայլերն ամրացնելու գործիք
**Ֆայլ** (անգլ.՝ file), պլաստիկ, պոլիէթիլենից, թափանցիկ գրենական թղթապանակ՝ փաստաթղթերը կեղտոտումից և վնասվածքներից պահելու և պահպանելու համար։ Այն կողմերից մեկի վրա ունի անցքեր՝ ամրացման համար։ Կարող են միանալ կամարային կամ այլ սկզբունքով։

Անվանման տարբերակներ
--------------------

Ռուսական բառարաններում մինչև այժմ չկա որևէ հատուկ տերմին գրենական թափանցիկ թղթապանակի համար։ Տարբեր շրջաններում այն տարբեր կերպ է անվանվում։

Ամենատարածվածը «ֆայլ» կամ «ֆայլիկ» անվանումն է։ Այն տարածված է Մոսկվայում, Վլադիվոստոկում, Եկատերինբուրգում, Սոչիում, Նորինսկում, Կրասնոյարսկում, Յարոսլավլում և շատ այլ քաղաքներում։ Սանկտ Պետերբուրգում օգտագործվում է նաև «գրպան» կամ «գրպանիկ» անվանումները։ Այլ տարածաշրջաններում օգտագործում են նաև մուլտիֆոր (lang-lat|multifora) տերմինը։

Ըստ երևույթին, բառը ծագել է սովորական արագակարից, որի մեջ տեղադրված են հորատված պանակներ, որոնք անգլերեն անվանվում են «file»։ Ֆայլ բառն անգլերենում նշանակում է ոչ միայն թղթապանակ-արագակար, այլ նաև ունի այլ նշանակություններ։ Անցքերով թափանցիկ թղթապանակը անգլերենի բրիտանական տարբերակում անվանվում է «punched pocket», իսկ ամերիկականում՝ «sheet protector»։

Մուլտիֆոր տերմինը տարածված է հիմնականում Սիբիրում, մի քանիսում միաժամանակ նաև «ֆայլ» կամ «ֆայլիկ»։ Հայտնի են այս տերմինի ծագման մի քանի տարբերակներ․

* Անմիջապես լատիներենից «multifora», որ նշանակում է բազմաթիվ անցքեր ունեցող։
* Գրենական պիտույքներ արտադրող ընկերության անվանումից՝ «Multifor», «Multifour» կամ «Multifora», որը երևի արտադրել է մուլտիֆորներ և իր արտադրանքը տարածել է Ուրալում։
* Իտալերենից՝ «multi foro», որ բառացի նշանակում է «շատ անցքեր»։
* Անգլերենից՝ «multi for», որ բառացի նշանակում է «շատ բանի համար»։
* «Մուլտիֆորմատ» բառի կրճատումից, քանի որ մուլտիֆորը իր անցքերի դիրքի դասավորվածության հաշվին հարմար է տարբեր տիպի ֆայլ-արագակարների համար։

Ձևաչափ
------

Ֆայլերը լինում են տարբեր չափսերի, հիմնականում ըստ թղթի ձևաչափերի՝ 

* A3,
* А4,
* А5,
* 12х12սմ² և
* Letter։

Նյութը
------

Ֆայլերը լինում են պլաստիկ, այդ թվում՝ պոլիէթիլենե, պոլիպրոպիլենային։

Գույնը
------

Ֆայլերը արտադրվում են թափանցիկ, մեծ մասամբ դրանք անգույն են, սակայն ժամանակակից նյութերը թույլ են տալիս արտադրել ցանկացած գույնի։
| **՞**Լերդախոտ հիրկանիական |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Շրթնազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Լերդախոտ հիրկանիական |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Teucrium hyrcanicum

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Լերդախոտ հիրկանիական** (լատ.՝ Teucrium hyrcanicum), շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

60-80 սմ բարձրությամբ բազմամյա գեղազարդային բույս է։ Տերևները կոթունավոր են, ձվաձև երկարավուն, աղեղնաեզր, սրտաձև հիմքով։ Ընդհանուր ծաղկաբույլը նեղ է, համարյա գլանաձև հասկանման, բազմաթիվ ծաղիկների միմյանց շատ մոտեցած օղակներով։ Բաժակը համարյա երկշուրթ է, վերին շուրթն ունի լայն, ձվաձև է միջին ատամիկ։ Պսակը մուգ ծիրանագույն է, հնգատամ, թվում է միաշուրթ է, քանի որ վերին շուրթը ճեղքված է, մինչև հիմքը և դրա բլթակները մոտեցած են ստորին շուրթին։ Պտուղը կազմված է 4 մասերից՝ հակաձվաձև էրեմներից։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Կապանի շրջակայք Ծավ գետի հովիտ, լեռնագագաթ՝ Խուստուփ)։ Ընդհանուր արեալը, բացի Հայաստանից, ընդգրկում է Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասը, Թալիշը, Անատոլիան և Իրանը։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ներքին և միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1800 մ բարձրությունների վրա, անտառներում, անտառի եզրերին, բացատներում, թփուտներում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում` հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Տեսակի համաշխարհային մասշտաբով լայն տարածման պատճառով կատեգորիան իջեցվել է մեկ աստիճանով։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ² -ից պակաս է։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում։

Աճելավայրերը հիմնականում պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 3896203
* Plant List: kew-202990

 |

 |
**Արապյաններ**, Կ. Պոլսի տպագրիչ-հրատարակիչներ, որոնց երեք սերունդը գործել է 1766 թվականից մինչև 1850-ական թվականները։

Ակնա Ապուչեխ գյուղի բնակիչ Աստվածատուր Արապ օղլու որդի Հովհաննեսը (մահացել է մոտ 1810) Կ. Պոլսում Հակոբ Աոխիկ օղլի տպագրիչի ընկերակցությամբ հիմնել է տպարան և մինչև 1769 թվականը հրատարակել Շարակնոց, Բաղդասար Դպրի «Տաղարան»-ը, «Տաղարանիկ»-ը և այլ գրքեր։

1777 թվականին Հովհաննեսն իր որդի Պողոսի հետ հիմնել է նոր տպարան, որին միացրել է Աստվածատուր դպիր Կոստանդնուպոլսեցու որդի Հովհաննեսի տպարանի կայքը և հրատարակչությունը կոչել Հովհաննես և Պողոս անունով։ Ապա Պողոս Արապյանը տպագրական և գրաձուլական մեծ աշխատանք է ծավալել։ 1822 թվականից Օրթագյուղում (Կ. Պոլիս) Արապյանների ունեցած տպարանում Պողոսին գործակցել են նրա որդիները՝ Աստվածատուրը, Գևորգը, Գալուստը։ Առաջինի երեք որդիները նույնպես իբրև տպագրիչներ են աշխատել։

Գևորգի որդի Խաչիկ Արապյանը երկար տարիներ աշխատել է Օրթագյուղի տպարանում, ձուլել է հայերեն և թուրքերեն մի շարք տառատեսակներ Օսմանյան կայսրության բազմաթիվ տպարանների համար։ Գալուստի որդի Հարությունը (1826-1890) նույնպես երկար տարիներ աշխատել է Արապյանների տոհմական տպարանում։ Օրթագյուղի Արապյան տպարանը 1854 թվականին հրդեհվել է, 1855 թվականին Կ. Պոլսում հիմնվել է Արապյանների նոր տպարան, որ գործել է մի քանի տարի։ Արապյանների տպարանը շուրջ 90 տարվա աշխատանքի ընթացքում լույս է ընծայել ավելի քան 100 անուն հայերեն գրքեր, այդ թվում՝ տաղարաններ, բառարաններ, դասագրքեր, հայ մատենագիրների երկեր, տոնացույցներ, սաղմոսարաններ, ժամագրքեր են։ Այնտեղ է տպագրվել «Սուրհանդակ Բիլզանդեան» պարբերականը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 688)։*  |
**Գիվի Շադուրի** (վրաց.՝ გივი შადური), վրացի վիպասան Միխեիլ Ջավախիշվիլիի չորրորդ վեպը։ Այն առաջին անգամ հրատարակվել է 1928 թվականին։ Ջավախիշվիլիի կենդանության օրոք վեպը հրատարակվել է մի քանի անգամ։ Այն վրաց գրականության մեջ ընդունված է որպես արկածային լավագույն վեպերից մեկը։

Միխեիլ Ջավախիշվիլին *Գիվի Շադուրի* վեպը գրել է 1928 թվականին։ Վեպը գրված է արկածային ժանրի ոճով։ Այն բաղկացած է հինգ տարբեր պատմություններից, որոնք ունեն մեկ ընդհանուր բնույթ։ Վեպը պատմում է մի գանձապահի մասին, և որպես վեպի վերնագիր հեղինակն ընտրել է նրա անունը՝ *Գիվի Շադուրի*։

Սյուժե
------

Վեպը պատմում է հենց հերոսը՝ Գիվի Շադուրին։ Նա պատմում է պատմությունը խնջույքներից մեկի ժամանակ։ Շադուրին տարեց մարդ էր և կյանքի հարուստ փորձ ուներ։ Յուրաքանչյուր հինգ պատմություններում էլ ներկայացվում է կյանքի ծանր վիճակը՝ օգտագործելով բազմաթիվ արկածային դրվագներ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* ფრაზები რომანიდან
* Վեպը saba.com.ge կայքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  მიხეილ ჯავახიშვილი, რჩეული თხზულებანი ექვს ტომად. ტომი II. გვ. 583. სახელმწიფო გამომცემლობა "საბჭოთა საქართველო" თბილისი, 1959 წელი
Թունելի 3 քարանձավներից (խութերից) մեկում կայանած ավտոմեքենա
**Լերդալի թունել** (նորվ.՝ Lærdalstunnelen), ավտոմոբիլային թունել, որը իրար է միացնում Նորվեգիայի արևմտյան մասում գտնվող Սոգն-օգ-Ֆյուրանե ֆյուլքեյի (մարզիի) Լերդալ և Էուրլան կոմունաները (համայնքները)։ Թունելը հանդիսանում է E16 ավտոմայրուղու Օսլո-Բերգեն հատվածի կարևորագույն հանգույց։

Պատմություն և տեղնիկական բնութագիր
----------------------------------

Թունելի երկարությունը 24,5 կմ է, որի կառուցումը սկսվել է 1995 թվականին։ Շինարարությունը ավարտվել է 2000 թվականին։ Այն հանդիսանում է աշխարհի ամենաերկար ավտոմոբիլային թունելը՝ 8 կմ-ով գերազանցելով շվեյցարական Գոտարդ թունելին։ Լեռը, որի միջով անցնում է թունելը, ունի 1600 մ բարձրություն։

Լերդալի թունելի առանձնահատկություններից է համարվում նաև այն, որ ներսում կառուցվել է 3 հատ հսկայական չափերի խութեր, որոնք տեղակայված են իրարից գրեթե նույն հեռավորության վրա՝ բաժանելով թունելը 4 հավասար երկարության մասերի։ Արհեստական խութերը փորվել են այն նպատակով, որ վարորդները կարողանան կանգնեն և հանգստանան՝ թուլացնելով փակ տարածքից առաջացած ճնշումը։ 

Թունելի 3 քարանձավներից (խութերից) մեկի մուտքի մոտ կայանած ավտոբուս

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թունելի պաշտոնական կայքը:
* Նորվեգիա-2006 Archived 2009-12-18 at the Wayback Machine.
* Օսլո-Բերգեն ճանապարհորդության վերաբերյալ մեկնաբանություններ:
* Անցումը թունելով ՅուԹյուբում

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Լերդալի թունել** կատեգորիայում։ |
**Գիտական շարադրանք**

Գիտական շարադրանքով գրվում են գիտական ամենատարբեր աշխատանքներ և մենագրություններ, դասագրքեր, հոդվածներ, ռեֆերատներ, զեկուցումներ, կուրսային և ավարտական աշխատանքներ, ատենախոսություններ և այլն։ Սրանցից յուրաքանչյուրն ունի իրեն բնորոշ հատկանիշները, որոնցով էլ տարբերվում է մյուսներից, բայց բոլորն էլ շարադրվում են գիտական ոճով։ Գիտական խոսքի լեզվական նյութը գրական լեզուն է, սակայն յուրաքանչյուր գիտաճյուղի համար մշակվում են տվյալ բնագավառին վերաբերող տերմինաբանություն, արտահայտման պայմանական նշանների համակարգ։ Հեղինակը գիտական շարադրանքի միջոցով իր մտքերը, տեսակետները ուսումնասիրությունների արդյունքներն է ներկայացնում որևէ իրողություն վերլուծելով և ապացուցելով, ժխտելով ու համաձայնվելով, հակադրվելով տարբեր կարծիքների։ Այդ պատճառով էլ գիտական խոսքը գեղարվեստականի նման պատկերավոր ու հուզական չէ։ Այստեղ շատ են զանազան ձևակերպումները, սահմանումները, եզրահանգումները և այլն։ Գիտական խոսքը ձևով մենախոսական է, այսինքն՝ հեղինակը ներկայացնում է իր գիտական ուսումնասիրությունները, սակայն կարող է լինել նաև բանավիճային, եթե հեղինակը հակադրվում է այլ հեղինակների կարծիքներին, վերլուծում դրանք, հաստատում կամ ժխտում։ Ընթերցողների լայն շրջանակի համար նախատեսված տեքստերը գրվում են գիտահանրամատչելի լեզվով, որպեսզի հասկանալի լինեն նաև ոչ մասնագետներին. դրանք հիմնականում ուսուցողական-ճանաչողական դեր ունեն։ Գիտական շարադրանք գրելիս անհրաժեշտ է հետևել տրամաբանական հաջորդականությանը, իմաստի հստակ արտահայտմանը։ Թեև գիտական աշխատանքների նպատակը գեղարվեստականի նման գեղեցիկ խոսքով ընթերցողին հաճույք պարգևելը, հուզական լիցքեր հաղորդելը չէ, սակայն գիտական աշխատանք գրելիս էլ անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել շարադրանքի լեզվին, շարադրել ընդունված գիտական ոճով, թույլ չտալ բառագործածության, ձևաբանական ու շարահյուսական սխալներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ. Կ. Եզ­եկ­յան «Հայոց լեզվի ոճագիտություն», Երևան, 2003
**Գիպսային կապակցություններ**, օդային կապակցանյութեր, որոնց հիմքը կալցիումի կես մոլեկուլ բյուրեղաջուր պարունակող սուլֆատն է կամ կալցիումի անջուր սուլֆատը (անհիդրիդային կապակցանյութեր)։ Ըստ ջերմային մշակման պայմանների, ինչպես նաև կապակցման ու պնդացման արագության բաժանվում են 2 խմբի, ցածրաթրծման (արագ կապակցվող ու պնդացող)՝ շինարարական ու կաղապարման գիպս, բարձրամուր գիպս, գիպսացեմենտապոզոլանային կապակցանյութեր, և բարձրաթրծման (դանդաղ կապակցվող ու պնդացող)՝ անհիդ- րիտային ցեմենտ, բարձրաթրծման գիպս՝ Էստրիխգիպս։ Շինարարական գիպսը ստանում են մանրացրած կամ նախապես փոշիացրած բնական գիպսը (գիպսաքարը) եփման կաթսաներում, պտտվող վառարաններում և այլ տեխնոլոգիական տեղակայանքներում՝ 140-190°С ջերմաստիճանում ջերմային մշակման ենթարկելով։ Օգտագործվում է գիպսային շինվածքների արտադրման, սվաղման և շարվածքային աշխատանքների համար։ Կաղապարման և բարձրամուր գիպսերը ստանում են նույն եղանակով, ինչ շինարարականը, սակայն ավելի մաքուր հումքից։ Ունեն բարձր ամրություն, օգտագործվում են խեցեգործության մեջ և արտադրություններում՝ կաղապարների ու մոդելների պատրաստման համար ևն։ Գիպսացեմենտապոզոլոնային կապակցանյութերը (առաջարկել է սովետական գիտնական Ա. Վ. Վոլժեևսկին) ստանում են շինարարական գիպսը կամ գիպսային այլ կապակցանյութերը պորտլանդցեմենտի և հիդրավլիկական թթու հավելանյութերի հետ խառնելով։ Դրանցից պատրաստված շինվածքներն ունեն համեմատաբար ավելի փոքր պլաստիկ ձևափոխություններ։ *Անհիդ֊րիտային* ցեմենտը պատրաստում են շինարարական գիպսը 600-700 °C ջերմաստիճաևում թրծելով, հետագայում մանրացնելով պնդացնող կատալիզատոր հավելանյութերի (օրինակ, կրի) հետ մեկտեղ։ Օգտագործվում է շինարարական շաղախներ, բետոններ, արհեստական մարմար և այլն պատրաստելու համար։ Էստրիխգիպսը ստանում են բնական գիպսը 800-1000 °C ջերմաստիճանում թրծելով՝ հետագա նուրբ մանրացմամբ։ Օգտագործվում է նույն նպատակներով, ինչ անհիդրիտային ցեմենտը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 74)։*  |
|  |
| --- |
| **Լերդախոտ ալեհեր** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խուլեղինջազգիներ (Lamiaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Teucrioideae* |
| **Ցեղ** | Լերդախոտ *(Teucrium)* |
| **Տեսակ** | **Լերդախոտ ալեհեր** *(T. canum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Teucrium canum*** |

**Լերդախոտ ալեհեր** (լատ.՝ Teucrium canum), շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ամբողջությամբ սպիտակամոխրագույն, կարճ, առսեղմ մազիկների թավոտությամբ, տերևների ստորին մակերեսին ավելի լավ արտահայտված բազմամյա բույս է։ Տերևները պարզ են, երկարավուն-էլիպսաձև, աղեղնաեզր, սեպաձև հիմքով, կարճ կոթերով։ Ընդհանուր ծաղկաբույլը հասկանման է, սակավաթիվ ծաղիկների միմյանցից մի փոքր հեռացած օղակներով։ Բաժակը համարյա կանոնավոր է, զանգակաձև, 5 ատամիկներով։ Պսակը վարդագույն-ծիրանագույն է, հնգատամ, թվում է միաշուրթ, քանի որ վերին շուրթը ճեղքված է մինչև հիմքը և դրա բլթակները մոտեցած են ստորին շուրթին։ Պտուղը կազմված է 4 մասերից` հակաձվաձև էրեմներից։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի ֆլորիստիկական շրջանում (Արթիկ, Պեմզաշեն)։ Ընդհանուր արեալը, բացի Հայաստանից, ընդգրկում է Դաղստանը, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասը։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 1750-1800 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կավային լանջերին տափաստաններում։ Ծաղկում է հունիսին-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Կովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը՝ 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Teucrium canum
* GBIF: 3897959
* iNaturalist: 866131
* IPNI: 460294-1
* Plant List: kew-202747
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:460295-1
* Tropicos: 17604588
* WCSP: 202747

 |

 |
|  |
| --- |
| **Զանգակածաղիկ միջին** |
| Զանգակածաղիկ միջինԶանգակածաղիկ միջին |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Զանգակազգիներ (Campanulaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Զանգակայիններ (Campanuloideae) |
| **Ցեղ** | Զանգակ *(Campanula)* |
| **Տեսակ** | **Զանգակածաղիկ միջին** *(C. medium)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Campanula medium***L. 1753 |

**Զանգակածաղիկ միջին**, երկամյա ծաղկաբույս է, ծագումով՝ Հարավային Եվրոպայից։ Կազմավորում է բրգաձև սաղարթ՝ մինչև 80 սմ բարձրությամբ, որը ամբողջովին ծածկվում է սպիտակ, վարդագույն, կարմրամանուշակագույն և կապույտ զանգականման ծաղիկներով։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին։

Պրաեցոքս տեսակ է, ծաղկում է 1-2 տասնօրյակ ավելի շուտ։ Ունի լիաթերթիկ այլատեսակներ։ Սերմերը մայիսին ցանում են սառը ջերմոցներում։ Երբ սերմնաբույսերը կազմավորում են առաջին զույգ տերևները, վերատնկում են բաց գրունտում՝ մարգերում։ Արդեն ամրացած և մի քանի զույգ իսկական տերևներ ունեցող սածիլները տնկում են գրունտում՝ հիմնական տեղում՝ բույսը բույսից 40 սմ հեռավորության վրա։

Ծաղկում է երկրորդ տարում։ Մեր պայմաններում, հատկապես ստորին և միջին լեռնային գոտիներում ձմռանը անհրաժեշտ է բույսերը ծածկել, որպեսզի արմատամազիկը և արմատները չցրտահարվեն։ Խոշորածաղիկ տեսակներն ավելի զգայուն են ցածր ջերմաստիճանների նկատմամբ, այդ պատճառով էլ խորհուրդ է տրվում մշակել միայն ցածրադիր և միջին գոտիների պայմաններում (հատկապես՝ հարավային թեքության լանջերում)։ Կարելի է օգտագործել ծաղկային բոլոր տիպի ձևավորումներում, հատկապես լանդշաֆտային մանրապուրակներում, միքսբորդերներում, քարապարտեզներում։ Օգտագործվում է նաև կտրելու ծաղիկներ ստանալու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․ Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779023626 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Campanula medium
* BioLib: 41207
* Calflora: 8514
* EoL: 577761
* EPPO: CMPME
* EUNIS: 165116
* GBIF: 5411453
* GRIN: 8766
* iNaturalist: 159761
* IPA: 27706
* IPNI: 140670-1
* IRMNG: 10198632
* ISC: 112927
* ITIS: 34488
* MichiganFlora: 697
* NBN: NBNSYS0000004292
* NCBI: 56154
* NZOR: a6c4ebfc-2717-4ad8-b16d-a548220d3fe2
* PfaF: Campanula medium
* PFI: 5298
* Plant List: kew-365242
* PLANTS: CAME20
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:140670-1
* Tropicos: 5500613
* VASCAN: 4167
* WCSP: 365242

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մադինա (այլ կիրառումներ)

**Մադինա** (արաբ․՝ المدينة المنورة‎‎՝ *ալ-մադինա ալ-մունաուառա*՝ «լուսավորյալ քաղաք»), նախաիսլամական շրջանում՝ **Յասրիբ** (արաբ․՝ يثريب‎‎), քաղաք Սաուդյան Արաբիայում՝ Մեքքայից 350 կմ հյուսիս։

Մադինան հյուսիսից հարավ ձգված մի օազիս է, որը ունի 4.5-5 կմ լայնություն, 10-11 կմ երկարություն։ Քաղաքը շրջապատում են 3 վադիներ, որոնք միանում են Իդամ, այժմ՝ ալ-Համդ վադիի մեջ։ Օազիսը ավելի տեղումնառատ է, քան Մեքքան։ Բացի այդ, կան ջրհորներ, երկրի մակերևույթին մոտ են ստորերկրյա ջրերը։ Ջրի առկայության շնորհիվ նպաստավոր պայմաններ են ստեղծվել երկրագործության զարգացման համար. Մադինան եղել և մնում է Հիջազի երկրագործության խոշորագույն կենտրոնը՝ շուրջ 2000 հա։

Ավտոճանապարհներով կապված է Յանբո, Ջիդդա նավահանգիստների և Մեքքայի հետ։ Բնակիչները զբաղվում են առևտրով, ուխտագնացներին սպասարկելով, պաշտամունքի առարկաների պատրաստումով, արմավենու, բանջարեղենի մշակությամբ։

622 թվականին իսլամի հիմնադիր Մուհամմադը Մեքքայից եկել վերաբնակվել է այստեղ, ստեղծել մուսուլմանական համայնք։ 7-րդ դարից Մադինան իսլամի 2-րդ սրբազան քաղաքն է (Մեքքայից հետո)։ Մեդինայում է Մուհամմադի գերեզմանը։ Ունի մեծ մզկիթ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Համառոտ հրեական · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11969226h · GND: 4038240-0 · LCCN: n81058909 · NDL: 00629324 · NKC: ge129987 · SUDOC: 027707296 · VIAF: 157115328 · WorldCat VIAF: 157115328 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 375)։*  |
Բինատեքսը բինարային օպցիոնների բրոքեր է։

Առևտրային հարթակը նախատեսված է սկսնակ և փորձառու թրեյդերների համար։ Կայքը թարմացվում է վեց լեզվով, այդ թվում և հայերեն։

Բինարային օպցիոններ

Բինարային օպցիոնը ֆինանսական ներդրումներ անելու հնարավորություն է։ Այն առաջարկում է ընտրել երկու տարբերակներից մեկը։ Բինարային օպցիոնների միջոցով դուք կարող եք հեշտությամբ և արագ գումար վաստակել կամ կորցնել։

Բինարային օպցիոնները գոյություն ունեն արդեն երկար ժամանակ, բայց հասանելի էին միայն Եվրոպայու և Ամերիկայում ապրող բնակչության համար։

Սակայն 2008 թվականին Չիկագոյի օպցիոնների բիրժան լիազորում է մասնավոր թրեյդերների օգտագործել աճուրդ իրականացնելու համար հարկավոր ողջ ֆինանսային գործիքների ողջ զինանոցը։

Համացանցը և մի շարք ոլորտների տեխնոլոգիական և ինֆորմացիոն զարգացումը նպաստում են բինարային օպցիոնների առաջացմանը։ Բինարային օպցիոններում աճուրդ իրականացվում է միայն համացանցի միջոցով։

Թրեյդերին աճուրդ իրականացնելու համար հարկավոր է ունենալ նվազագույն դեպոզիտ, որի արժեքը տարբեր բրոքերների մոտ տատանվում է 100ից 10 դոլարի շրջանակներում։

Բինարային օպցիոնները թրեյդերին հնարավորություն են տալիս կարճ ժամանակում վաստակել մեծ գումար։

Բինարային օպցիոնը համարվում է ֆինանսական գործիք։

Բինարային օպցիոններում աճուրդ իրականացվում է ֆիքսված ժամանակաշրջանի ընթացքում, որի ավարտից հետո աճուրդը դադարում է։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2016-11-24 at the Wayback Machine.
* Պաշտոնական էջը ֆեյսբուքում
| **՞**Սեյշելյան արմավենի |
| --- |
| Սեյշելյան արմավենի*Սեյշելյան արմավենի*  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Ծաղկավոր բույսեր |
|
|
|
|
|
| Դաս | Միաշաքիլավորներ |
|
|
|
| Կարգ | Արմավենածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Արմավենիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սեյշելյան արմավենի |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Lodoicea maldivica
J.F.Gmelin (Persoon) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սեյշելյան արմավենի** կամ **Լոդոիցեա** (լատ.` Lodoicea), մոնոտիպային ցեղ արմավենիների ընտանիքից։ Միակ տեսակը` Lodoicea maldivica-նն է։ Այս ծառերը հանդիպում են միայն Սեյշելյան կղզիներում` խոնավ կղզիներում (Պրասլեն և Կյուրեզ կղզիներում)։ Այս ծառերը Սեյշելյան կղզիներից տեղափոխում են նաև տարբեր արգելավայրեր։

Բիոլոգիական նկարագրություն
--------------------------

Բարձր, դանդաղ աճող արմավենի, 25-34 մետր բարձրությամբ։ Ծառի բունը նման է սովորական արմավենուն, իսկ հենց ծառը նման է կոճղեզի։ Ծառը ունի 2 տեսակի պտուղ, կարելի է ասել` «արու» և «էգ»։

Սեյշելյան արմավենու պտուղներ, ձախից «էգ», աջից «արու»
-----------------------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

Նկարագրություն
--------------

Պարզվում է, որ բնութան մեջ կան այդպիսի ծառեր, որոնք տալիս են հսկայական պտուղներ։ Սեյշալյան արմավենին (Lodoicea maldivica) բավականին խոշոր ծառ է, կրում է 13-ից մինչև 16 կիլոգրամ քաշ և 1 մետր շրջանագիծ ունեցող մոտ 70 հսկայական պտուղներ։ Հասկանալի է որ, այն պտուղների հասունացնան շրջանում միայն երջանիկ պատահականությունը կարող է փրկել այն անզգույշ ճանապարհորդի կյանքը, որը բանից անտեղյակ, կհանգստանա սեյշելյան արմավենու սաղարթի ստվերում։

Գրականություն
-------------

* Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 6. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.։ Просвещение, 1981

Արտաքին հղումներ
----------------

* Arkive: Lodoicea maldivica Archived 2011-07-25 at the Wayback Machine.
* PACSOA
**«Մադամ Ռեկամիեի դիմանկարը»**, նկարել է ֆրանսիացի նկարիչ Ժակ Լուի Դավիդը 1800 թվականին։

Պատմություն
-----------

Փարիզյան սալոններից մեկի տիրուհին՝ Ժյուլի Ռեկամիեն, Դավիդին պատվիրեց նկարել իր դիմանկարը։ Նկարիչն անցավ գործի, սակայն մշտապես դժգոհ էր այն պայմաններից, որոնցում նկարում էր. մերթ սենյակն էր մութ, մերթ լույսի աղբյուրը շատ բարձր էր։ Աշխատանքն այնքան դանդաղ էր ընթանում, որ մադամ Ռեկամիեն չդիմացավ և Ֆրանսուա Ժերարին առաջարկեց ավարտին հասցնել դիմանկարը։ Զայրացած Դավիդը խորհուրդ տվեց Ժերարին ընդունել առաջարկը, և երբ Ժյուլի Ռեկամիեն հաջորդ անգամ գնաց Լուվր կեցվածք ընդունելու, Դավիդն ասաց.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Կանայք իրենց քմահաճույքներն ունեն, նկարիչները` իրենցը։ Թույլ տվեք բավարարել իմ քմահաճույքը. ես Ձեր դիմանկարը թողնում եմ իր ներկայիս վիճակում»։ |  |

Դավիդն իր ամբողջ կյանքում զղջաց այդ քայլի համար։ Չնայած այդ անսպասելի դադարին, կամ, հնարավոր է, ի շնորհիվ դրա «Մադամ Ռեկամիեի դիմանկարը» իր նուրբ դեղնա-երկնագույն երանգով համարվում է Դավիդի վարպետության վառ օրինակը։

Նկարագրություն
--------------

«Մադամ Ռեկամիեի դիմանկարը» առանձնանում է այն պարզությամբ, որը Դավիդը գնահատում էր հունական արվեստում։ Մադամ Ռեկամիեն պատկերված է ոտաբոբիկ, պարզ, սպիտակ զգեստով, որի ծայրերը ընկնում են հատակին։ Մազերը կապված են ժապավենով, որի տակից մի քանի խոպոպ ընկնում է ճակատին։ Դավիդը մադամ Ռեկամիեին պատկերել է ցանկասեր հարճի դիրքով, սակայն չնայած դրան՝ նա պահպանում է Վեստալուհու կուսական մաքրությունը։ Հորիզոնական և ուղղահայաց գծերի կոնտրապունկտը «Մարատի մահը» նկարի ֆոնի նման թրթռուն ֆոնի վրա ստեղծում է կնոջ մարմնի ոլորուն «արաբանախշ»։ Նկարի ավարտուն տարբերակում հավանաբար կլինեին այն ժամանակին բնորոշ նորաձև իրեր, սակայն աշխատանքի անսպասելի դադարի արդյունքում նկարում պատկերված է միայն ճյուղավոր մոմակալ, որն արել է Ժան Օգյուստ Դոմինիկ Էնգրը (ֆր.՝ Ingres), նստարան ոտքերի համար և թախտ (ֆր.՝ sofa), որի վրա պառկած է մադամ Ռեկամիեն։ Այս ասկետիզմը նրա արտաքին տեսքը դարձնում է առավել գրավիչ։ Ժյուլի Ռեկամիեն 23 տարեկան էր, երբ նկարի աշխատանքները դադարեցվեցին։

Գտնվելու վայր
-------------

1826 թվականին դիմանկարը ձեռք է բերվել Դավիդի արվեստանոցից։ Ներկայումս գտնվում է Լուվրի Դենոն պատկերասրահի առաջին հարկի 75-րդ դահլիճում։ Կոդը՝ INV. 3708:

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Թախտի այն տեսակը, որի վրա պառկած է մադամ Ռեկամիեն, նկարի ավարտից հետո կոչվել է նրա անունով՝ ռեկամիե։
* 1955 թվականին նկարն ընդօրինակել է Ռենե Մագրիտը «Մադամ Ռեկամիեի հեռանկարը» (*Perspective: Madame Récamier de David*) անվանմամբ, որտեղ հերոսուհու կերպարը փոխարինված է դագաղով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մադամ Ռեկամյեի դիմանկարը Լուվրի տվյալների բազայում

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
**Ժակ Լուի Դավիդի նկարներ** |
| --- |
|  |
| 
 Մադամ Ռեկամյեի դիմանկարը (1800)  **·**  Իշխան Ստանիսլավ Պոտոցկու դիմանկարը (1780) **·**  Սոկրատի մահը (1787) **·**  Պարիսի և Հեղինեի սերը (1788) Մարատի մահը (1793) **·**  Մադամ դե Վերնինակի դիմանկարը (1799)  **·**  Նապոլեոնի թագադրությունը (1806)  **·**  Կուպիդոն և Փսիխեա (1817)  **·**   |

 |
**390-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիա**, ԽՍՀՄ ռազմական ստորաբաժանում, որը մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։

Պատմություն
-----------

Կազմավորվել է 1942 թվականի հունվարին՝ Կերչ թերակղզում, Ղրիմի ռազմաճակատի զորամիավորումների հայազգի ռազմիկներով և Հայաստանից ժամանած համալրումով։ Դիվիզիայի հրամանատար՝ գնդապետ Ս. Գ. Զաքյան։ Հրատարակում էր «Հայկական սնայպեր» հայերեն թերթը։ 1942 թվականի մարտին 390-րդ դիվիզիան Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահությունից ստացավ մարտական դրոշներ և մտավ Կերչում մղվող ծանր մարտերի մեջ։ Մարտի 22-ին ետ մղեց գերմանական 22-րդ տանկային դիվիզիայի հարձակումը, սակայն հետագա մարտերում մեծ կորուստներ կրելով թշնամու խոշոր ուժերից՝ ստիպված եղավ նահանջել։ Զոհվեց Սիմոն Զաքյանը։ 1942 թվականի մայիսին դիվիզիան վերակազմվեց։ Հայազգի ռազմիկներից շատերը տեղափոխվեցին Սևաստոպոլ, որտեղ 1942 թվականի հունիսին աչքի ընկան Սևաստոպոլի պաշտպանությունում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 175)։*  |
**Բինենհոֆ** (հոլ.՝ Binnenhof, ներքին բակ), Հաագայի կենտրոնում շենքերի համալիր, որտեղ գտնվում է Նիդերլանդների Ազգային ժողովը և վարչապետի նստավայրը։ Բինենհոֆի մոտակայքում են գտնվում բազմաթիվ թանգարաններր և պատմական հուշարձաններ, այդ թվում Մաուրիցհեյս պատկերասրահը։

Պատմություն
-----------

Բինենհոֆի պատմությունը սկսում է 1230 թվականից, երբ Հոլանդիայի կոմս Ֆլորիս IV-ը հողատարածք գնեց, որի վրա հետագայում կառուցվեց Հաագա քաղաքը։ Նրա որդի Վիլեմ II-ը 1247 այս տարածքում կառուցել է որսորդական ամրոց, իսկ թոռան Ֆլորիս V-ի օրոք Գերարդ վան Լեյդենի նախագծով կառուցվել է Ռիդերզաալ ամրոցը (հոլ.՝ Ridderzaal)։

1815 թվականից մեկ շինություն ևս օգտագործվել է ազգային ժողովի համար։ 1992 թվականին ազգային ժողովի ստորին պալատը տեղափոխվել է ժամանակակից շենք, որը նույնպես Բինենհոֆի համալիրի մեջ է։ Աշտարակներից մեկը օգտագործվում է որպես վարչապետի նստավայր։ Պաշտոնական նստավայր է համարվում Կատսհեյս առանձնատունը։

Ռիդերզաալ
---------

Հիմնական հոդված՝ Ռիդերզաալ
Ռիդերզաալը եռանկյունի ճակտոնով և կողքերին երկու աշտարակով գոթական ոճի շենք է։ Մուտքի վերևում մեծ կլոր վարդակ պատուհան է, որը զարդարված է Նիդերլանդները ղեկավարած հարստությունների զինանշաններով։ 16-րդ դարի վերջին Մորից Օրհանացին Ռիդերզաալը վերածում է Նիդերլանդների շտատհալտերների նստավայր։ Այժմ Ռիդերզաալը ծառայում է տոնակատարությունների և պաշտոնական միջոցառումների իրականացմանը։

Աղբյուրներ
----------

* Արքայական պալատը և Բինենհոֆը, Հաագա Archived 2010-06-13 at the Wayback Machine. (ռուս.)

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2012-07-18 at the Wayback Machine.
* Բինենհոֆի մասին The Hague Tourism & Conventions կայքում Archived 2009-03-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 316592997 · WorldCat VIAF: 316592997 |

 |
**Աբու-Սաիդ Բահատուր Խան** (հունիսի 2, 1305, Ուջան, Հայաստան - նոյեմբերի 30, 1335, Սոլթանիե, Զանջան, Իրան), Հուլավյան մոնղոլական պետության իշխան (1316–1335)։ Հարկերի վերաբերյալ նրա մի հրովարտակից, որը փորագրված է Անի քաղաքի մզկիթի վրա, պարզվում է, որ այդ շրջանում բնակչությունը (գլխավորապես Անի քաղաքի և շրջակայքի) տնտեսապես քայքայված էր տուրքերի, հարկերի ծանրության և կառավարիչների ու ավագների բռնությունների պատճառով։ Հրովարտակով կարգադրվում է «բացի տամղայից (առևտրի և արդյունագործական տուրք) և արդարացի հարկերից, ոչինչ չվերցնել բնակչությունից», որի նպատակն էր կանխել կառավարիչների և ավագների կամայականությունները, երկիրն ամայացնող արտագաղթը։ Հրովարտակում հասարակ ժողովուրդն անվանված է ռայա, ժողովրդի գլխավորները՝ ռայս, ավագները՝ քեդխուդա։

Աբու-Սայիդ իլխանի իշխանության ժամանակ 1319 թ-ին տեղի ունեցավ Հայոց մայրաքաղաք Անիի մեծ երկրաշարժը, որը գրեթե հիմնահատակ ավերեց այն։ Շահնշահ Բ-ն քաղաքի վիճակը թեթևացնելու նպատակով դիմեց իլխան Աբու-Սայիդին և վերջինս դադարեցրեց քաղաքից գանձվող հարկերը՝ այն դարձնելով <խասինջու>: Սակայն այդ էլ չօգնեց և ավերված Հայոց երբեմնի շքեղ մայրաքաղաքը սկսեց ամայանալ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հանրագիտարանային բառապաշար |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1240990758 · VIAF: 2860163159955001640006 · WorldCat VIAF: 2860163159955001640006 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 47)։*  |
«Shinigami no Baraddo» (Ballad of a Shinigami) լայթ-նովելի առաջին հատորի շապիկ
**Լայթ-նովել** (ճապ. ライトノベル), կրճատ՝ ラノベ (ռանոբե) կամ ライノベ (ռաինոբե). նկարազարդումներով ճապոնական վեպ, որի հիմնական ընթերցողները դեռահասներն ու երիտասարդներն են։ *Light Novel* տերմինը առաջացել է անգլ. *light* (թեթև, պարզեցված) և *novel* (վեպ) բառերից և բառացիորեն նշանակում է «թեթև վեպ»։

Լայթ-նովելների նկարազարդումները հիշեցնում են մանգաներից կադրեր, սակայն տեքստի համեմատ նրանց ծավալը բավականին փոքր է, այդ պատճառով լայթ-նովելները համարվում են արձակ ստեղծագործություններ։ Նրանց հիման վրա հաճախ ստեղծվում են անիմե- կամ մանգա-ադապտացիաներ։ Գրքերը արտադրվում են գրպանային ֆորմատով՝ 10,5x15 սմ չափսերով, ինչպես նաև թողարկվում են մաս-մաս՝ գրական պարբերագրերում, ինչպիսին են «Dragon Magazine», «The Sneaker», «Dengeki HP», կամ խառը բովանդակությամբ պարբերականներում («Comptiq» և «Dengeki G's Magazine»)։ Լայթ-նովելի հայտնի օրինակ է Հաջիմե Կանզակայի կողմից գրված «Slayers»-ը, որի հիման վրա նկարահանվել է անիմե-սերիալ և գրվել մանգա։

«Լայթ-նովել» ստեղծագործությունները Ճապոնիայում մեծ պահանջարկ ունեն, և հրատարակիչները գտնվում են նոր հեղինակների մշտական որոնումների մեջ։ Այդ պատճառով կազմակերպվում են ամենամյա մրցույթներ, որոնց հաղթողները դրամական մրցանակից բացի, ստանում են նաև իրենց աշխատանքները հրապարակելու հնարավորություն։ Լայթ-նովելների այլ լեզուներով հեղինակազորված թարգմանությունները բավականին քիչ են՝ ցածր պահանջարկի և մանգայի համեմատ թարգմանվող տեքստի ծավալի զգալի տարբերության պատճառով։

Կառուցվածք
----------

Քանի որ լայթ-նովելները գրվում են առաջին հերթին երիտասարդ ընթերցողների համար, նրանք ունեն ձևակերպումների հետ կապված որոշ առանձնահատկություններ։ Գրքերը թողարկվում են ոչ մեծ ֆորմատով, պարունակում են գունավոր նկարազարդումներ (հիմնականում նույն ոճի մեջ ինչպիսին են մանգան և անիմեն), տեքստը հավաքվում է ավելի մեծ տառատեսակով քան թերթերում կամ սովորական գրքերում։ Տեքստը հիմնականում գրվում է կարճ (մեկ-երկու նախադասություն) պարբերություններով, շատ են երկխոսությունները։ Այս առանձնահատկությունները նախատեսված են լայթ-նովելների արագ ընթերցման համար։

Սակայն սխալմունք կլիներ լայթ-նովելները համարել զուտ մանգայի տարատեսակ։ Լայթ-նովելի տիպիկ կառուցվածքն է՝ սկզբից մի քանի գունավորված նկարազարդումներ, ապա մոտ 200-400 էջ տեքստ, որտեղ հազվադեպ հանդիպում են սև-սպիտակ պատկերներ։ Ստեղծագործության մեկ էջը ունի այնպիսի տեսք, ինչպիսին ցույց է տրված նկարում (Okami to Koshinryo (Spiece and Wolf) ռանոբեի առաջին հատորից էջ)։ Ստեղծագործության ընդհանուր ծավալը բավականաչապ մեծ է։ Վերը նշված Okami to Koshinryo լայթ-նովելի առաջին հատորի անգլերեն սիրողական թարգմանությունը ներառում է 65 485 բառ, Zero no Tsukaima-յի առաջին հատորը՝ 39 705 բառ։ Համեմատության համար. Ք. Ս. Լյուիսի հայտնի վեպ «*The Lion, the Witch and the Wardrobe*»-ը օրիգինալում պարունակում է 37 467 բառ։
**Անաշխատունակություն**, հիվանդության, հղիության, հաշմանդամության և այլ պատճառներով լրիվ կամ մասնագիտական աշխատունակության կորուստ։

Անաշխատունակության տեսակներ
---------------------------

Տարբերում են մշտական (կամ երկարատև) և ժամանակավոր անաշխատունակություն։ *Մշտական* կամ երկարատև անաշխատունակությունը կոչվում է հաշմանդամություն։ *Ժամանակավոր* անաշխատունակությունը լինում է լրիվ կամ մասնակի և համեմատաբար կարճ ժամանակամիջոցում կարող է վերականգնվել։

Լրիվ ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում հիվանդը կորցնում է որևէ աշխատանք կատարելու կարողությունը և հատուկ ռեժիմի (անկողնային, տնային) կարիք ունի։

Մասնակի ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում հիվանդն ի վիճակի չէ կատարել նույն աշխատանքը, բայց կարող է զբաղվել մեկ այլ աշխատանքով։

ժամանակավոր անաշխատունակությունը որոշում է բժիշկը և ձևակերպում ժամանակավոր անաշխատունակության թերթիկ, որն աշխատանքից ժամանակավորապես ազատվելու և անաշխատունակության նպաստի իրավունք է տալիս, կամ աշխատանքից ու դասերից ազատման տեղեկանք։

Անաշխատունակության պատճառներ
----------------------------

Անաշխատունակության հիմնական պատճառներն են հիվանդությունները կամ արտադրամասերում և կենցաղում դժբախտ պատահարները։

Իրավաբանորեն բժշկի ցուցումներով աշխատանքից ցանկացած ազատում, որը ձևակերպվում է անաշխատունակության թերթիկով կամ տեղեկանքով (հղիության և ծննդաբերության, կարանտինում գտնվելու, սուր վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչակիրներին աշխատանքից ազատելու, ընտանիքի հիվանդ անդամներին խնամելու արձակուրդ), դիտվում է որպես ժամանակավոր անաշխատունակություն։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4142885-7 · LCCN: sh90003216 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 367)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Վլադիմիր Դևյատի** (ռուս.՝ Владимир Павлович Девятый, 1888 - 1941), Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից։ Կարմիր դրոշի շքանշանակիր (1923)։

Կենսագրություն
--------------

Վլադիմիր Դևյատին ծնվել է 1888 (այլ տվյալներով 1889) թվականին։ Ծառայել է ցարական բանակում, մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1918 թվականի ապրիլին Դևյատին ծառայության է անցնում Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում։ Քաղաքացիական պատերազմին մասնակցել է լինելով դասակի հրամանատար, հրամանատարի օգնական, Գրիգորի Կոտովսկու հրամանատարությամբ գործող բրիգադի էսկադրոնի 1-ին հեծելազորային գնդի հրամանատար։

Հատկապես աչքի է ընկել Տամբովշչինայի գյուղացիական ապստամբության ճնշման ժամանակ, մասնակցելով 1920 թվականի նոյեմբերից մինչև 1921 թվականի սեպտեմբերը Վորոնեժի նահանգի Տամբովի, Սարատովի Պենզայի տարածքներում անտոնովականների դեմ մղվող մարտական գործողություններին։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի 1923 թվականի դեկտեմբերի 31-ի № 202 հրամանով էսկադրոնի հրամանատար Վլադիմիր Դևյատին պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի շքանշանով։

Պատերազմի ավարտից հետո Դևյատին որոշ ժամանակ շարունակում է ծառայությունը բանակում։ 1926 թվականին նա զորացրվում է պահեստազոր։ 1931 թվականին պետլյուրովցիների դեմ մղվող մարտերում ցուցաբերած մարտական հաջողությունների համար երկրորդ անգամ պարգևատրվում է Կարմիր Դրոշի շքանշանով։ Հայրենական Մեծ պատերազմի սկզբում Դևյատին նորից զորակոչվում է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ և նշանակվում է 202-րդ հրաձգային գնդի գումարտակի հրամանատար։ 1941 թվականի սեպտեմբերի մարտերի ժամանակ անհայտ կորում է։

Գրականություն
-------------

* «Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием». Воениздат, 1926.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Военно-исторический журнал (ВИЖ). 1971 год, № 7.
2. ↑  Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием.
3. ↑  Документы ОБД «Мемориал».
**«Ընտանեկան լուսանկար»** (ֆր.՝ Portrait de la famille du peintre),Անրի Մատիսի 1911 թվականին վրձնած նկարն է։ Գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի Պետական Էրմիտաժի հավաքածուում։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Անրի Մատիսը նկարը վրձնել է 1911 թվականին՝ մոսկվացի առևտրական, մեկենաս և գեղանկարչության կոլեկցիոներ Սերգեյ Իվանովիչ Շուկինի պատվերով, որը նկարչին առաջարկել է նկարել իր ընտանիքի լուսանկարը տան ինտերիերում։

Նկարագրություն
--------------

Նկարում շաշկի խաղալուց պատկերված են նկարչի որդիները՝ Ժան Ժերարը և Պիերը։ Նրանք կարմիր գույնի հագուստ են կրում։ Նրանց հարազատ քույրը՝ Մարգարիտան, պատկերված է կանգնած վիճակում՝ սպիտակ օձիքով և թևքածալով սև շրջազգեստով։ Կնոջը՝ Ամելիին նկարիչը պատկերել է բազմոցին նստած ասեղնագործելուց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8
2. 1 2 3  *Апель К. О.* Матисс. — Москва: ОЛМА Медиа Групп, 2009. — С. 73. — 127 с. — (Галерея гениев). — ISBN 978-5-37-300825-9
3. ↑  *Brodskaya N.* Les Fauves. — New York, NY: Parkstone International, 2012. — P. 79. — 200 p. — (Art of Century). — ISBN 978-1-78-042784-3
Օպտիկական կցորդիչ
**Կցորդիչ**, լիսեռների, խողովակների, ճոպանների ժամանակավոր կամ մշտական միացման հարմարանք։ Լինում են՝ միացնող (միացման ամրությունն ու հերմետիկությունն ապահովող, կոռոզիայից պաշտպանող) և մեքենաների ու մեխանիզմների հաղորդակների (մեկ լիսեռից մյուսին կամ լիսեռից նրա վրա ազատ նստեցված դետալին՝ ատամնանիվին, փոկանվին պտտական շարժում և պատող մոմենտ հաղորդող)։ Հաղորդակների կցորդիչները ծառայում են նաև տեղակայման փոքր շեղումների կոմպենսացման, լիսեռների բաժանման, ավտոմատ կառավարման, փոխանցման հարաբերության անաստիճան կարգավորման, վթարային ռեժիմներում կոտրվածքներից դետալների պահպանման համար ևն։ Պտտող մոմենտի հաղորդումը **կցորդիչ**ին կարող է իրագործվել դետալների միջև մեխանիկական կապով (երկրաչափական միակցման կցորդիչով), շփման ուժերի կամ մագնիսական ձգողականության հաշվին (ուժային միակցման կցորդիչով), իներցիոն ուժերի կամ էլեկտրամագնիսական դաշտերի ինդուկցիոն փոխազդեցության հաշվին (դինամիկական միակցման կցորդիչով)։ Ըստ աշխատանքի բնույթի և հիմնական նշանակման կցորդիչները լինում են՝ մշտական միացնող, կառավարվող, ինքնակառավարվող և սահքի։ 

Խողովակ միացնող կցորդիչ
Մշտական միացնող կցորդիչները պատրաստվում են երկրաչափական միացմամբ և լինում են խուլ, կոմպենսացնող, շարժական և առաձգական՝ հաստատուն կամ փոփոխական կոշտության։ Կառավարվող կամ կցման կցորդիչները պատրաստվում են երկրաչափական և ուժային միակցմամբ, թույլ են տալիս լիսեռների միակցումը և անշատումը կատարել կառավարման համակարգից և լինում են բռնցքավոր, ատամնավոր ու ֆրիկցիոն, մեխանիկական, հիդրավլիկական, պնևմատիկ և էլեկտրամագնիսական կառավարման, չոր և յուղման պայմաններում աշխատող։ Ինքնակառա վարվող կցորդիչները ավտոմատ միացվում կամ անշատվում են՝ կախված մեքենայի աշխատանքի ռեժիմի փոփոխումներից։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 702)։*  |
**Անաու**, երկրագործական հին բնակավայրերի մնացորդներ, Աշխաբադից (Թուրքմենական) 12 կմ արևելք, Անաու կայանի շրջակայքում։ Անաուի մշակույթն ընդգրկում Է նեոլիթից մինչև միջնադար ընկած ժամանակաշրջանը։ Հայտնաբերվել Է 1904 թվականին։ Համաշխարհային համբավ են վայելում Անաուի հյուսիսի և հարավի բլուրները, որոնք Էնեոլիթի և բրոնզի դարի նստակյաց ցեղերի բնակատեղիներ են։ Գտնվել են գունազարդ անոթներ, պղնձե զարդեր, աղորիքներ, խեցեղեն՝ երկրաչափական նախշերով, մանգաղներ, դաշույններ, կնիքներ և այլն։ Պեղումները հաստատեցին, որ բնակավայրերում ապրողներին ծանոթ Է եղել Առաջավոր Ասիայի հողագործական մշակույթը։ Անաուում են գտնվում 1456 թվականին կառուցված մզկիթի ավերակները (լրիվ ավերվել Է 1948 թվականի երկրաշարժի ժամանակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Population census 1989, *Demoscope Weekly*, No. 359-360, 1–18 January 2009 (search for Туркменская ССР) (ռուս.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4235330-0 · VIAF: 247268037 · WorldCat VIAF: 247268037 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 377)։*  |
**Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործ մատուռ** (ռուս.՝ Часовня Святителя Николая Чудотворца), մատուռ Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Գտնվում է Սվերդլովի և Ռուզվելտի փողոցների խաչմերուկում։

Պատմություն
-----------

Նիկողայոս Հրաշագործի մատուռը, ի հիշատակ կայսր Նիկոլայ II-ի և Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի ամուսնության, 1896 թվականին հիմնադրվել է այն տեղում, որտեղ 1837 թվականին կայսր Նիկոլայ I-ը հրապարակեց Յալթային քաղաքի կարգավիճակ շնորհվելու մասին հրամանը։

Մատուռի նախագծի հեղինակն էր յալթացի անվանի ճարտարապետ Նիկոլայ Պետրովիչ Կրասնովը։ Մատուռի օծման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 1896 թվականի դեկտեմբերի 6-ին արքեպիսկոպոս Մարտինիանի ներկայությամբ։ Արտաքին պատերին ներկառուցվել էին հուշատախտակներ, որոնց վրա գրված էր.
*«1837 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Նորին Կայսերական Մեծություն Նիկոլայ I-ը, այս վայրից դիտելով իր առջև բացված տեսարանը, հրամայեց Յալթա գյուղը վերանվանել Յալթա քաղաք»։*

Մի քանի աստիճանները տանում էին կամարակապ, փորագրվածքով զարդարված մուտքի մոտ։ Մատուռի ներսում կար Ս. Ա. Կորովինի հեղինակած Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործի մեծ գեղեցիկ սրբապատկերը։

Խորհրդային իշխանության տարիներին` 1932 թվականին, մատուռն ավերվեց, իսկ 2001 թվականի մայիսին Յալթայի ծովափնյա հատվածում սկսվեց նրա վերականգնումը։ Նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Ա. Վ. Պետրովան։ Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործ մատուռի հիմնարկեքի արարողությանը և օծմանը մասնակցում էին Կիևի և համայն Ուկրաինայի մետրոպոլիտ Վլադիմիրը և Սիմֆերոպոլի ու Ղրիմի արքեպիսկոպոս Լազարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Ялта. Часовня Николая Чудотворца.»։ Վերցված է 2019 Փետրվար 20
3. 1 2 3 4  «Часовня во имя святого Николая»։ Վերցված է 2019 Փետրվար 20