**Էժեն Յանսոն** (շվեդ.՝ *Eugène Fredrik Jansson*, մարտի 18, 1862(1862-03-18)[…], Jakob and Johannes parish, Շվեդիա - հունիսի 15, 1915(1915-06-15)[…], Skara, Սկարաբորգ, Շվեդիա), շվեդ նկարիչ, շվեդական սիմվոլիզմի հայտնի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Յանսոնը ծնվել է չքավոր ընտանիքում, չի ստացել համակարգված նկարչական կրթություն, սակայն սովորել է մի քանի կրթական հաստատություններում, այդ թվում 1881-1882 թթ. արվեստի Ստոկհոլմի թագավորական ակադեմիայում։ Չի ունեցել հնարավորություններ ճանապարհորդելու, կարողացել է դուրս գալ երկրի սահմաններից կյանքի վերջին տարիներին։ Վարել է բավական ինքնամփոփ կյանք։ Եղել է Նկարիչների Միության անդամ (շվեդերեն՝ *Konstnärsförbundet*)։ Ապրած տարիների ընթացքում հայտնի է եղել քչերին, քանի որ նրա ստեղծագործական ոճը հայտնի չի եղել շատ ժամանակակիցների։

Ռիդդարֆյորդենի լուսաբացը (1898). Ազգային թանգարան, Ստոկհոլմ
Յանսոնն առաջին նկարիչներից էր, ով սկսեց նկարել մթնշաղ, որը պատկերելու համար նա օգտագործում էր կապույտ երանգներ։ 1891 թ. բնակություն է հաստատել Ստոկհոլմի Սյոդերմալմ շրջանում, որտեղ 10 տարիների ընթացքում նկարում էր իր պատուհանից բացվող տեսարանները. Ստոկհոլմը լուսաբացին և արևամուտին։ Այդ նկարները ցուցադրում են լույսի և գույնի բավական բարդ համակցում։ Դա կապված էր այն բանի հետ, որ Յանսոնը երկար ժամանակ դիտում էր բնապատկերը, որից հետո արագորեն ստեղծում էր նկարը։ Այդ շրջանի բազմաթիվ նկարներ անվանվում են *Նոկտյուրն* ի պատիվ նկարչի սիրելի կոմպոզիտոր Ֆրեդերիկ Շոպենի։

1905 թ. հետո Յանսոնը դադարեց բնանկար պատկերելը, սկսեց նկարել տղամարդկանց, ովքեր լողանում էին կամ կատարում էին ֆիզիկական վարժություններ։ Մասնագետները կարծում են, որ Յանսոնը նույնասեռական էր։

1913 թ. նրա առողջական վիճակը նշանակալիորեն վատացավ։ Մինչև 1915 թ. հիմնականում պատկերում էր կրկեսային տեսարաններ։ 1915 թ. նկարիչը մահացավ կաթվածից։

1999 թ. 3 ամիսների ընթացքում Փարիզի Օրսե թանգարանում նկարչի գործերի մեծ ցուցահանդես անցկացվեց։

Պատկերասրահ
-----------

* Նոկտյուրն, Գեղարվեստական թանգարան, Գյոտեբորգ*Նոկտյուրն*, Գեղարվեստական թանգարան, Գյոտեբորգ
* 1902 թ.1902 թ.
* Ազգային թանգարան, ՍտոկհոլմԱզգային թանգարան, Ստոկհոլմ
* Ֆլոտտանս լողարանը (1907 թ.)Ֆլոտտանս լողարանը (1907 թ.)
* Ծանրության բարձրացում մեկ ձեռքով (1914 թ.)Ծանրության բարձրացում մեկ ձեռքով (1914 թ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Eugène F Jansson (швед.) — 1917.
3. 1 2  Eugène Fredrik Jansson (նիդերլ.)
4. 1 2  Jakob och Johannes kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/SSA/0008/C I a/24 (1862-1869), bildid: 00025624\_00039, sida 11
5. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
6. 1 2  Eugène Fredrik Jansson — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
7. 1 2  Maria Magdalena kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, huvudserie, SE/SSA/0012/F I/21 (1915-1917), bildid: 00015111\_00077, sida 41
8. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
9. ↑  Neil Kent. The Soul of the North: A Social, Architectural and Cultural History of the Nordic Countries, 1700-1940 - Reaktion Books, 2001. - P. 118. (անգլ.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Շվեդական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13184560m · GND: 120724227 · ISNI: 0000 0000 8199 9012 · LCCN: n98064152 · LIBRIS: 232053 · SUDOC: 035364483 · VIAF: 1185149108437068780009 · ULAN: 500093190 · WorldCat VIAF: 1185149108437068780009 |

 |

 |