recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Մոկկաչինո

**Մոկկո** (իտալերեն՝ mocaccino, caffè mocha այլընտրանքային անվանումները՝ **մոկկաչինո**, **մոկաչինո** կամ **մոկկաչչինո**. ԱՄՆ-ում ստեղծված, լատտեի տարատեսակ հանդիսացող սրճային ըմպելիք (շոկոլադի ավելացմամբ)։

«Մոկաչինո» անվանումը կիրառվում է Եվրոպայում։ Հյուսիսային Ամերիկայում այս ըմպելիքը հայտնի է որպես «մոկկո» («մոկկա»)։

Պատմություն
-----------

Մոկկոն սուրճի տեսակ է, որն իր անվանումը կրում է Կարմիր ծովի ափին գտնվող եմենական նավահանգստային քաղաքի Մոհա նավահանգստի անունից, որտեղ XVIII դարում կատարվում էր սուրճի ամենաակտիվ առևտուրը։ Քանի որ այն ժամանակ աշխարհին սուրճ էր մատակարարվում հիմնականում Եմենից, այդ իսկ պատճառով այդպես սկսեցին անվանել սուրճի ցանկացած տեսակ։ Այսօր ևս Եմենում աճում է այս անվանումը կրող սուրճի բույսը, որն իրենից ներկայացնում է սուրճի բացառիկ տեսակ՝ շատ սուր համով։ Այն անվանում են նաև «*լորդերի սուրճ*»։ Իսկ մեր օրերում «մոկկո» անվան տակ վաճառվող սուրճն իրենից ներկայացնում է եմենական, եթովպական և բրազիլական սուրճերի խառնուրդ։ Պետք է նշել, որ մոկկոն նաև մաս է դարձել սուրճի տարբեր բաղադրատոմսերի համար, ինչպես օրինակ՝ «Մոկկո թուրքական ձևով», «Մոկկո ֆրանսիական ձևով», «Մոկկո շեյխի համար» և այլն։

Պատրաստում
----------

Ինչպես և դասական լատտեն, մոկկաչինոն նույնպես պատրաստվում է էսպրեսոյից և տաք կաթից։ Բացի այդ, մոկկաչինոյի բաղադրության մեջ մտնում է շոկոլադ (սովորաբար փոշի կակաոյի տեսքով, սակայն օգտագործվում է նաև շոկոլադե օշարակ)։

Մոկկո պատրաստելիս կարող է կիրառվել սև, կաթնային կամ սպիտակ շոկոլադ։

Սպասքավորում
------------

|  |
| --- |
| Մոկկաչինո՝ շոկոլադե օշարակով |

Մոկկոն մատուցվում է բարձր ապակյա գավաթներով, և, ինչպես և կապուչինոն, զարդարվում է փրփրեցված կաթով կամ հարած սերուցքով, ինչպես նաև ընպելիքի մակերևույթին ցանվում է կակաոյի փոշի կամ դարչին։ Որպես զարդարանք՝ օգտագործվում է նաև զեֆիր։

Տես նաև
-------

* Սուրճ
* Կապուչինո
* Լատտե
* Էսպրեսո
* Ռաֆ սուրճ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Русский орфографический словарь Российской академии наук. Отв. ред. В. В. Лопатин.
2. ↑  По практической транскрипцией итальянского :it:mocaccino|mocaccino — «мокаччино». Часто встречаются альтернативные варианты *моккачино*, *мокачино* и *моккаччино*, обусловленные другими написаниями названия на итальянском (типа *mocchacino* — см. статью «Итальянизмы в польском и русском языках», 2007) и влиянием передачи на русский язык *cappuccino → капучино*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

* Վիքիպահեստի պատկերանիշ Մեդիաֆայլեր **Մոկկո** թեմայով Վիքիպահեստում:
* Ինչպե՞ս պատրաստել մոկկո
**Ես՝ թագավոր, ես՝ ստրուկ, ես՝ որդ, ես՝ Աստված** (ռուս.՝ Я — царь, я — раб, я — червь, я — Бог), գեղարվեստական համր ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Եվգենի Բաուերը։ Ֆիլմը էկրան Է բարձրացել 1915 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։ Այլ անունն է «Սպասուհու արկածները»։ Ֆիլմը չի պահպանվել։

Սյուժե
------

Իվան Ստրոևը որոշում է արձակուրդներն անցկացնել մոր կալվածքում։ Այնտեղ նա սիրահարվում է սպասուհի Լիզային և նրան տանում քաղաք՝ ամուսնանալով նրա հետ։ Լիզան հոգնում է ձանձրալի ամուսնուց և մտերմանում նկարիչ Սերգեյ Ուտկինի հետ։ Իվանը բացահայտում է կնոջ դավաճանությունը և փորձում խեղդել նրան։ Միայն Սերգեյի և նրա ընկերոջ միջամտությունն է փրկում Լիզային։ Իվանը հասկանում է, որ իր կնոջը չի կարող հետ պահել, և Լիզային ու Սերգեյին հայտարարում է, որ չի խանգարի նրանց։ Իվանը վերադառնում է մոր կալվածք։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Օլգա Ռախմանովա | Օլգա Ստրոևա |
| Անդրեյ Գրոմով | Իվան՝ նրա որդին |
| Նադեժդա Նելսկայա | Լիզա՝ սպասուհի |
| Օլեգ Ֆրելիխ | Սերգեյ Ուտկին՝ նկարիչ |

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսոր՝ Եվգենի Բաուեր
* Օպերատոր՝ Բորիս Զավելև
* Պրոդյուսեր՝ Ալեքսանդր Խանժոնկով

Քննադատություն
--------------

Եվ. Բաուերի «Ես՝ թագավոր, ես՝ ստրուկ, ես՝ որդ, ես՝ Աստված» ֆիլմի գրախոսության մեջ «Պեգաս»-ի հեղինակը նշել է. «Այստեղ պարոն Բաուերը գեղարվեստական տեխնիկայի ճանապարհին կատարել է նաև մի նոր քայլ։ Հանդիսատեսը գիշերը կարող է տեսնել Մոսկվայի համայնապատկերը գիշերով։ Ռեժիսորին հաջողվել է նկարել փողոցը այն ժամերին, երբ վառվում են լամպերի լույսերը, և փայլում են Էլեկտրական ցուցանակները»։ Ըստ Ն. Տ.-ի (հավանաբար Ն. Տուրկինի)՝ «տաղանդավոր ռեժիսորն անխոնջ ձգտում է առաջ շարժվել, փնտրում է նոր հնարավորություններ, բազմազանություն է մտցնում ստեղծագործական տեխնիկայի մեջ», այնուամենայնիվ, «ռեժիսորի կողմից, թերևս, սխալ էր դերը վստահել պարոն Գրոմովին՝ նեղ և ամենևին էլ ոչ ճկուն ձիրքով արտիստին»։

Կինոյի պատմաբան Վենիամին Վիշնևսկին ֆիլմը գնահատել է հետևյալ կերպ. «Ֆիլմը ռեժիսորական հետաքրքիր մտահղացում է, բայց դերասանական խաղը միջակ է. հետաքրքիր են Բ. Զավելևի գիշերային նկարահանումները»։

Գրականություն
-------------

* *Н.Т.* Новые постановки Е.Ф. Бауэра // *Пегас*. — 1915. — № 2. — С. 70–71.
* Новые ленты // *Сине-Фоно*. — 1916. — № 19–20. — С. 149–150.
* *Вишневский В. Е.* Художественные фильмы дореволюционной России. — М.: Госкиноиздат, 1945. — С. 83. — 194 с.
* *Короткий В. М.* Операторы и режиссёры русского игрового кино. 1897—1921. — М.: НИИ киноискусства, 2009. — С. 44. — 430 с.
* *Устюгова В.В.* Стиль модерн в раннем русском кинематографе (на примере творчества Е.Ф. Бауэра) // *Вестник Пермского университета. История*. — 2005. — № 5. — С. 133—150.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Вишневский, 1945, էջ 83
2. ↑  Короткий, 2009, էջ 44
3. ↑  Сине-Фоно, 1916, էջ 149–150
4. 1 2  Н.Т. 1915, էջ 70–71
5. ↑  Устюгова, 2005, էջ 145
6. ↑  Короткий, 2009, էջ 162
7. ↑  Короткий, 2009, էջ 44
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալիս (այլ կիրառումներ)

**Ալիս** (անգլ.՝ Alice), 1951 թվականին անգլիացի գրող և մաթեմատիկոս Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» հեքիաթի մոտիվներով նկարահանված «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» դիսնեյյան լիամետրաժ մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսուհին։ 1951 թվականի դասական մուլտֆիլմում նրան հնչունավորել է անգլիացի դերաանուհի Քեթրին Բոմոնտը։ Ներկայումս նրա հնչյունավորմամբ զբաղվում է ամերիկացի դերասանուհի Հայնդեն Ուելչը։

Կերպարի ստեղծում
----------------

### Ծագում և հայեցակարգեր

### Դիզայն

Հերոսուհու անիմացիայով զբաղվել են Disney ստուդիայի լավագույն անիմատորները՝ Օլլի Ջոնսթոնը, Մարկ Դևիսը, Միլթ Քալը և Ջոն Լաունսբերին։ Ինչպես և Սպիտակաձյունիկի և Մոխրոտի դեպքում, Ալիսի կենդանի մոդելի դերի համար նշանակվել է դերասանուհի Քեթրին Բոմոնտը. նրան նկարահանել են ժապավենի վրա, և շուտով այդ ժապավենն օգտագործվել է նրա համար, որ անիմատորները դրա օգնությամբ կարողանան ստեղծել հերոսուհու շարժումները։

### Հնչյունավորում

Ալիսի դերի համար Ուոլթ Դիսնեյը փորձել է գտնել երիտասարդ դերասանուհի «անգլիական բավարար ձայնով անգլիացի հանդիսատեսին բավարարելու համար... բայց միևնույն ժամանակ ոչ բավարար անգլիական, որպեսզի չվանի ամերիկյան հանդիսատեսին»։ Սկզբում մտադրված էր Ալիսի դերը տալ ամերիկացի փոքրիկ դերասանուհի Մարգարետ Օ’Բրայենին, բայց հետագայում նրան մերժել են։ Շուտով Ալիսի դերը տրվել է բրիտանացի երիտասարդ դերասանուհի Քեթրին Բոմոնտին։

Մի անգամ Ուորլթ Դիսնեյը իր կնոջ՝ Լիլիանի հետ գնում է «Քեզ հետ կղզում» ֆիլմը (1948) դիտելու, և այնտեղ Դիսնեյը գտնում է «իր Ալիսին». ֆիլմի երկրորդական դերերից մեկը խաղում էր հենց Քեթրին Բոմոնտը։ Դիսնեյին երիտասարդ դերասանուհին երևաց հենց այնպիսին, ինչպիսին պատկերացնում էր Ալիսին. «ալիքաձև շեկ մազեր, պայծառ, կապույտ աչքեր, խստաբարոյություն և անհրաժեշտ շեշտադրություն՝ բրիտանական, բայց միևնույն ժամանակ ոչ այնքան բրիտանական»։

Կերպարի ազդեցություն
--------------------

* 1972 թվականի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» ֆիլմում Ալիսի դերը խաղացող Ֆիոնա Ֆուլլերտոնը հագել է նույնպիսի զգեստ։
* «Բեթմեն» մուլտսերիալի «Խենթ, ինչպես Շլյապնիկը» սերիայում Ջերվիս Թետչը առևանգում է Ալիսի քարտուղարուհուն և նրան հագցնում այս հերոսուհու զգեստի նման զգեստ։
* «Դաշտային մկնիկի արկածները» մուլտսերիալի հերոսուհիներից մեկը՝ շիկակարմիր ծամիկներով մոխրագույն ճագար Բլոսսոմը հագին ունի նմանատիպ զգեստ։
* Giraffe and Annika խաղում գլխավոր հերոսուհին կրում է նման դիզայնով հագուստ, բայց սպիտականարնջագույն երանգով։ Նա նաև ունի կատվի ականջներ և պոչ, ինչը հնարավոր հղում է Չեշիրյան կատվին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Michael Barrier* The Animated Man: A Life of Walt Disney. — С. 229. — ISBN 0520241177
2. 1 2 3 4 5  *Pat Williams, James Denney* How to Be Like Walt: Capturing the Disney Magic Every Day of Your Life. — С. 163. — ISBN 0757302319
3. ↑  All About Hynden!
4. 1 2  *Pierre Lambert* Walt Disney, l'âge d'or (ֆր.). — С. 179.
5. ↑  *Jeff Lenburg* Who's who in Animated Cartoons. — С. 215.
6. ↑  *Robin Allan* Walt Disney and Europe. — С. 216.
7. ↑  «Alice in Disneyland», Life Magazine, стр. 136
8. 1 2  Interview with Kathryn Beaumont, Alice in Wonderland and Peter Pan
**Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտե**, **Օզակոմ** (ռուս.՝ *Особый Закавказский комитет*), Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության Անդրկովկասի երկրամասային մարմինը։ 

Ստեղծվել է 1917 թվականի մարտի 9 (22)-ին Թիֆլիսում, պետական 4-րդ դումայի Կովկասի 5 ներկայացուցիչներից. Վասիլի Խառլամով (կադետ, նախագահ), Միքայել Պապաջանյան (կադետ), Մամեդ Յուսիֆ Ջաֆարով (կադետ), Կիտա Աբաշիձե (սոցիալ-ֆեդերալիստ), Պավել Պերեվերզև (կադետ)։ Վրացի մենշևիկները բողոքեցին Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեում ներկայացուցիչ չունենալու համար։ Շուտով դրանում ընդգրկվեց մենշևիկ Ակակի Չխենկելին (Պերեվերզևի փոխարեն)։ 

Որպես ժամանակավոր կառավարության տեղական մարմին Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեն կոչված Էր Անդրկովկասում հաստատել կայուն կարգ։ Նրա վրա դրվեց նաև Կովկասյան ռազմաճակատում ռուսական զորքերի գրաված մարզերի քաղաքացիական կառավարումը (Արևմտյան Հայաստանում սահմանվեց Գերագույն կոմիսարի պաշտոն)։ 1917 թվականի մարտի 18-ին Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեն կոչով դիմեց Անդրկովկասի բնակչությանը՝ տեղական պայմաններին համապատասխան *«նոր կարգի ստեղծման մասին»*։ Այդ փաստաթղթում կրկնվում էին Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության հիմնական դրույթները, իսկ կարևորագույն՝ ագրարային, ազգային և բանվոր, հարցերի լուծումը հետաձգվում էր մինչև Սահմանադիր ժողովի գումարը։ 

Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեն Անդրկովկասում իրական իշխանություն չուներ։ Նրա գործունեությունը հիմնականում արտահայտվեց երկրամասում գյուղացիական ելույթները կանխելու փորձով, ինչի համար ստեղծվեցին հաշտարար հանձնաժողովներ, որոնք և պետք է լուծեին հողային հարցի շուրջն առաջացած վեճերը։ Նման կիսամիջոցառումներն ի վիճակի չէին կարգավորել իրադրությունն Անդրկովկասում։ Իշխանության ավելի ազդեցիկ մարմիններ էին գործադիր կոմիտեները։ 1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխությունից հետո, Հայաստանում մասնավորապես, իշխանությունը պատկանում էր Երևանի նահանգային և Կարսի մարզային գործադիր կոմիտեներին, որոնց մեջ մտնում էին քաղաքային դումայի անդամները, բանվորական, զինվոր, պատգամավորների խորհուրդների, ինչպես նաև վաճառականների, հասարակական զանազան կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։ 1917 թվականի վերջին Անդրկովկասում աշխուժացան ազգային խորհուրդները. այդ թվում և Հայոց ազգային խորհուրդը։ Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեն գոյատևեց մինչև 1917 թվականի նոյեմբեր, երբ նրան փոխարինեց Անդրկովկասյան կոմիսարիատը։

Գրականություն
-------------

* Հայ ժողովրդի պատմություն, հ. 6, Ե. 1981։ Կ. Խուդավերդյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 399)։*  |
Կանաչ տուն Գիսենում
Կանաչ պատ
**Կանաչ պատ (կենդանի պատ, ուղղահայաց այգի),** բուսական պատերի համակարգ կամ պատ, որը ներկայացնում է կենդանի բույսերի ամբողջություն` ուղղահայաց տեղավորված հատուկ կառուցվածքների մեջ։

Ուղղահայաց այգին օգտագործում են ինչպես շենքի արտաքին պատերի, տանիքի և տարբեր կոնստրուկցիաների ձևավորման համար, այնպես էլ շենքի ներսում։ Կանաչ պատի գաղափարը իր աշխատանքներում օգտագործել է ֆրանսիացի բուսաբան և դիզայներ Պատրիկ Բլանը։ Նրա աշխատանքների մեծամասնությունը գտնվում է Փարիզում։ Ուղղահայաց առաջին ինստալյացիան ստեղծվել է 1988 թվականին։

Կանաչ պատերի կառուցվածքները տարբերվում են նյութերով, հաղորդակցման, ամրության համակարգով, տեխնիկական առանձնահատկություններով, ուղղահայաց ուղղվածության ընդհանուր սկզբունքի պահպանմամբ, կենսաապահովության համակարգի առկայությամբ։ Ուղղահայաց պատի համար բույսերն ընտրվում են ինդիվիդուալ կերպով` կախված պայմաններից և մասնակի նկարչական որոշումից. ամեն դեպքում սովորաբար փորձում են օգտագործել ցածր բարձրություն ունեցող բույսեր` 30-35 սմ բարձրությամբ։

Ներքին տարածության ձևավորման համար հիմնականում օգտագործվում են բույսերի տրոպիկական տեսակներ։ Ներքին ձևավորումը պահանջում է ներքին կլիմայական պայմաններին դիմադրող բույսեր։

Կանաչ պատերը հաճախ կարելի է հանդիպել քաղաքային միջավայրում, որտեղ բույսերը պահպանում են ամբողջ շենքի ջերմաստիճանը։

Կենդանի պատերը նաև կարող են օգտագործվել գրի վերաօգտագործման համար։ Բույսերը կարող են մաքրել աղտոտված ջուրը` կլանելով չլուծված սնուցիչները։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կանաչ պատի ենթակառուցվածքների տեղեկատու
* Կանաչ պատի աշտարակ, Հանոյ, Վիետնամ Archived 2016-08-07 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780389483 · NKC: ph1080557 |

 |
| **՞**Անդրկովկասյան սպիտակաձուկ |
| --- |
| Անդրկովկասյան սպիտակաձուկ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Ճառագայթալողակներ |
|
|
|
| Կարգ | Ծածանակերպեր |
|
|
|
| Ընտանիք | Ծածանազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սպիտակաձուկ |
|
|
|
| Ենթատեսակ | Անդրկովկասյան սպիտակաձուկ |
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Alburnus charusini hohenackeri

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Անդրկովկասյան սպիտակաձուկ** (լատին․՝ Alburnus charusini hohenackeri), ծածանաձկների ընտանիքի ձուկ։ ՀՀ-ում տարածված է Արաքս, Մեծամոր գետերում և նրանց ջրերով սնվող արհեստական լճակներում ու ջրանցքներում։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմինը կողքերից սեղմված է, երկարությունը՝ 5-7 (երբեմն՝ մինչև 15) սմ, զանգվածը՝ 15 գ և ավելի։ Թեփուկները միջին չափի են, կողագծում՝ 38-45 հատ։ Մեջքային լողակում կա 10-12 ճառագայթ, հետնալողակում՝ 14-17։ Կլանային ատամները երկշարք են, ձգված, թեթևակի կեռված։ Ստորին ծնոտը մի փոքր երկար է վերինից։ Բերանը վերին դիրք ունի։ Փորային լողակների և հետնալողակի միջև կա ողնուց, որը հաճախ պատված է թեփուկներով։ Պոչային լողակը մկրատաձև է, որի ստորին բլթակը մի փոքր երկար է վերինից։ Մեջքը և գլխի վերին մասը կեղտոտ դեղնականաչավուն են՝ մետաղ. երկնագույն կամ կանաչավուն նրբերանգներով։ Կողքերն արծաթափայլ են, փորիկը՝ արծաթասպիտակ։ Կողքերի վերին մասով ձգվում են թույլ արտահայտված կապարագույն, իսկ դրա տակ՝ բարակ կանաչաոսկեգույև շերտեր։ Մեջքային և պոչային լողակները մոխրագույն են, կրծքային, փորային լողակները և հետնալողակը՝ անգույն։ Աչքի ծիածանաթաղանթը դեղնաարծաթավուն է։ Բնակվում է վտառներով։

Բազմացում և սարգացում
---------------------

Սեռահասուն է դառնում 1 տարեկանում։ Սեռական երկձևությունը թույլ է արտահայտված։ Արուներն էգերից փոքր են ու ցածրամարմին՝ ավելի երկար լողակներով։
Բազմանում է գարնանը։ Բեղունությունը հասնում է մինչև 2 հազար ձկնկիթի։

Սննդառություն
-------------

Կենդանակեր է։ Սնվում է տարբեր մանր անողնաշարավորներով՝ միջատներով, նրանց թրթուրներով, ջրալվերով և այլն։
Արդյունաբերական նշանակություն չունի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Լևոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ալլա Ժորայի Լևոնյան** (հունիսի 26, 1975(1975-06-26), Ավշար, Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգչուհի, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2011)։

Կրթություն
----------

1992 թ. ավարտել է Ավշարի միջնակարգ դպրոցը։ 11 տարի սովորել է արվեստի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժնում, հաճախել է Երևանի Գրողների միության «Պիոներ կանչ» թերթի «Բողբոջ» խմբակ։ Դպրոցական տարիներին հաճախել է մանկական կոմպոզիցիայի, երաժշտական, նկարչական, սպորտային խմբակներ։ 2003-2007 թթ. սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազ-էստրադային բաժնում։

Ստեղծագործական գործունեությունը
-------------------------------

1993 թ. մասնակցել է «Արձագանք» ստուդիայի ամենամսյա «Բոհեմ» մրցույթ-փառատոնին՝ իր հեղինակած «Օտարական» և «Վերադարձիր» երգերով և արժանացել 1-ին մրցանակի։ 1994 թ. իր հեղինակած «Կգտնեմ» երգով մասնակցել է ամենամյա «Ասուպ» մրցույթ-փառատոնին և դարձել մրցանակակիր, որից հետո ընդունվել է Հայաստանի Երգի պետական թատրոն։ 1997-1999 թթ. «Ես եմ», «Հայաստան», «Հոյնար» երգերով մասնակցել է «Այո» մրցույթ-փառատոներին և 3 տարի անընդմեջ հաղթել։ 1999 թվականից ծավալում է համերգային գործունեություն հայրենիքում և արտասահմանում։ Աշխատել է նաև Հայաստանի Հանրային ռադիոյում և ունեցել է սեփական հաղորդումը։

«Պիոներ կանչ» թերթում տպագրվել են նրա բանաստեղծությունները։

ՀՀ ոստիկանությանը կից հասարակական խորհրդի անդամ է։

Սկավառակագրություն
------------------

Թողարկել է 5 ձայնասկավառակ և մեկ տեսասկավառակ։ Նկարահանել է շուրջ 17 տեսահոլովակ։

### Ալբոմներ

* Հայաստան (2000)
* Մշո աղջիկ (2002)
* Գնամ հասնեմ (2003)
* The Best (2006)
* Մարալ (2006)

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2011)
* «Լավագույն երգչուհի»,
* «Լավագույն ժողովրդական երգչուհի»,
* «Լավագույն երգ, ձայնասկավառակ», և այլն։
* 2008 թ-ից հանդիսանում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի Բարի Կամքի դեսպանը Հայաստանում։
* Ֆրիտյոֆ Նանսենի հիմնադրամի շքանշանակիր,
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ,
* ՀՀ ՊՆ «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ,

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեր մեջ ասած - Ալլա Լևոնյան
* Ալլա Լևոնյանը Էյ Վի Փրոդաքշն կայքում Archived 2021-04-11 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անկախություն (այլ կիրառումներ)
**Անկախություն**, անհակասական տեսության (ձևական հաշվի) դրույթների (բանաձևերի) հատկություն, ըստ որի ո՛չ տվյալ դրույթը և ո՛չ էլ նրա ժխտումը տրամաբանորեն (արտածման կանոններով) չեն բխում տեսության մյուս դրույթների համակարգից։
Նույն իմաստով էլ հասկացվում է տեսության որևէ աքսիոմայի անկախությունը նրա մյուս աքսիոմաների համակարգից։ Անկախության գաղափարը իմաստ ունի միայն անհակասական համակարգի նկատմամբ, քանի որ հակասական համակարգում նրա ամեն մի դրույթ ապացուցվում է։ Աքսիոմաների (անհակասական) համակարգի նկատմամբ որևէ աքսիոմա կլինի անկախ, երբ այն փոխարինելով իր ժխտումով՝ կստացվի նորից անհակասական համակարգ։

Անկախությունը կապված է նաև լրիվության գաղափարի հետ։ Եթե աքսիոմաների համակարգը լրիվ է, ապա նրան ավելացնելով նրանցից անկախ մեկ այլ աքսիոմա, ստացվում է հակասական համակարգ։ Օրինակ, եվկլիդեսյան երկրաչափության V պոստուլատի անկախությունը նրա մյուս աքսիոմաներից ապացուցվում է ոչ եվկլիդեսյան երկրաչափության անհակասականությամբ։

Անկախության գաղափարն օգտագործվում է նաև հասկացությունների (գործողությունների, ֆունկցիաների ևն) նկատմամբ, դրա տակ հասկանալով այն, որ այդ հասկացությունը չի կարելի սահմանել (արտահայտել) հասկացությունների տվյալ համակարգի միջոցներով (առանց լրացուցիչ հասկացությունների կիրառման)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 420)։*  |
**«Ալք»** խումբը (ոճ՝ heavy metal) կազմավորվել է 1995 թ.-ին Վանաձոր քաղաքում։ Խմբի ակունքներում կանգնած է առաջին հերթին կիթառահար Արթուր Բարսեղյանը, որն 1990-ակա թթ.-ից հանդես է եկել մի շարք վանաձորյան ռոք-խմբերի կազմում։ Խումբն այլ անվանումով սկսեց փորձերը հետևյալ կազմով՝ Արթուր Բարսեղյան (կիթառ), Դավիթ Գրիգորյան (հարվածայիններ) և Վահե Տերտերյան (բաս)։ 1995 թ. ամռանը խմբին վոկալիստի դերում միացավ Անդրեյ Ափոյանը, և այն ստացավ իր «Ալք» անվանումը (ալք՝ ալեր, դևեր)։ Ոճային առումով խումբն ընտրեց իր համար միակ ընդունելի տարբերակը՝ Black Sabbath խմբի կողմից սկիզբ դրաց դանդաղ և մռայլ heavy metal-ը, որն ավելի դիպուկ կլիներ դասել որպես doom metal։ Խումբը շարունակեց իր փորձերը Վանաձորի «Սպայի տան» տարածքում, իսկ աշնանը իր օրիգինալ երաժշտական նյութով առաջին անգամ ելույթ ունեցավ քաղաքի զորամասերից մեկում։ Ապա կայացան երլույթներ քաղաքային հրապարակում և համարեգներ տիկնիկային թատրոնի դահլիճում։
Ապա խումբը տեղափոխվեց Վանաձորի «Ինտերկապ» հեռուստահնկերության տարածք, որտեղ շարունակեց փորձերն ու նոր նյութի պատրաստումն ու մշակումը։ 1996 թ. հուլիսին խումբն սկսեց ձայնագրվել Էդուարդ Բաբաջանյանի «Ունիվերսալ» ստուդիայում։ Երկու շաբաթվա աշխատանքի արդյունքն էր (ի դեպ, ձայնագրության արժեքը կազմեց 100 ԱՄՆ դոլար) 7 գործերից բաղկացած ալբոմը։
1996 թ. աշնանը Վահե Տերտերյանը միացավ ՀՀ ԶՈՒ շարքերին և խումբը, փաստորեն, կազմալուծվեց։
1998 թ. ամռանը Երևանում սկսվեց ռոքի հերթական վերածնունդը՝ «Rock’N’PAK» փառատոնի տեսքով։ Փառատոնին նախապատրաստվելու առիթով Անդրեյ Ափոյանը որոշեց իր երևանցի ընկերների օգնությամբ վերականգնել խումբը, որն արդեն պիտի հանդես գար փոքր-ինչ փոփոխված ոճով՝ death-doom metal։ Խմբում բացի Անդրեյից ընդգրկվեցին հին երևանյան մեթալիստներ Էդվարդ «Thrash» Այվազյանը (ռիթմ-կիթառ), Էդ «Top» Թոփչյանը (սոլո-կիթառ), Արշակ «Կլապ» Լեպյանը և Կարեն «Դագաղ» Գրիգորյանը։ Հետաքրքիր և սկանդալային ելույթին հաջորդեց ելույթը նույն թվականի աշնանը «Նաիրի» կինոթատրոնի տարածքում կազմակերպված «Helloween» փառատոնին։
Դրան հաջորդեց շուրջ 15 տարի տևած լռությունը։ Սակայն, 2013 թ. մարտին Անդրեյ Ափոյանը կրկին որոշեց վերականգնել խումբը՝ ստանձնելով նաև ռիթմ-կիթառահարի դերը։ Խումբն ստացած հետևյալ պատկերը՝ Անդրեյ Ափոյան (վոկալ, ռիթմ-կիթառ), Հովհաննես Կուլողլյան (սոլո-կիթառ), Արսեն «Pinhead» Հակոբյան (բաս-կիթառ), Հարություն Քեշիշյան (հարվածայիններ) և Արմեն Միրզաբեկյան (ստեղնայիններ)։ 3 ամիս փորձերից հետո 2013 թ. մայիսին խումբն իր ելույթվ բացեց Արսեն Հակոբյանի կողմից կազմակերպված Metal Attack փառատոնը։
Ամռանը խմբին միացավ հին հարվածային Էդգար Պետրոսյանը, խումբը տարածք վարձեց և մինչ այժմ շարունակում է փորձերը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խումբը MySpace կայքում
* Խումբը Last.FM կայքում
**Անձրևացնող մեքենաներ**, անձրևացման եղանակով մշակաբույսերի ոռոգման մեքենաներ ու կայանքներ։

Տեսակներ
--------

Ոռոգման տեխնիկայի հիմնական տեսակները առանձնացվում են ըստ ոռոգման տեխնոլոգիական շարժընթացը բնորոշող կառուցվածքային հայտանիշների (բազմահենարան լայնակալ, երկբարձակավոր, հեռաշիթ անձրևացնող մեքենաների կայանքներ և անշարժ համակարգեր) և կաթիլների թռիչքի հոռավորության ( կարճաշիթ կցափողեր, միջնաշիթ և հեռաշիթ ապարատներ)։ Անձրևացնող կցափողերն ու ապարատները անձրևաշիթեր ստեղծող և դրանք կաթիլների տրոհող մարմիններն են։

Կիրառման եղանակ
---------------

Ջրելու ընթացքում պտտվող ապարատի բունը ապահովում է շիթի անկյունային տեղաշարժն ու մակերևույթի շրջանաձև ջրումը։ Բազմահենարան լայնակալ «Ֆրեգատ» անձրևացնող մեքենաների կայանքները ճնշումային խողովակաշարեր են, հանդերձված են հենարանների վրա տեղադրված ու միջնաշիթ անձրևացնող ապարատով, որոնք շրջանով շարժվում են անշարժ ջրածորանի՝ հիդրանտի նկատմամբ, որտեղից ջուր է լցվում մեքենաների մեջ։ Հեռաշիթ անձրևացնող մեքենաները, որոնք ստորաբաժանված են ճակատահայաց և դիրքային ոռոգման, կախվում են տրակտորից։

Նկարագրություն
--------------

Ի տարբերություն անձրևացնող մեքենաների` անձրևացնող կայանքները չեն կարող ինքնուրույն տեղաշարժվել, քանի որ միջնաշիթ կամ հեռաշիթ ապարատներով հանդերձված և արագ քանդվող տեղափոխովի կամ հավաքված դիրքով տեղաշարժովի խողովակաշարեր են։

Անձրևացման անշարժ համակարգերը մակերևույթ դուրս եկող ջրածորաններով ճնշումային խողովակաշարեր են՝ հերկելի շերտի տակ թաղված, որոնց միացվում են հեռաշիթ կամ միաշիթ ապարատներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հ. Այվազյան, Գյուղատնտեսական հանրագիտարան, Ե. «Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, ՀՀ Գյուղատնտեսության նախարարություն, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա», 2015, էջ 122 — 1242 էջ, ISBN 9785897000418։
**Երեքհարյուրերեսունհինգամյա պատերազմ** (անգլ.՝ Three Hundred and Thirty Five Years' War, հոլ.՝ Driehonderdvijfendertigjarige Oorlog), պատերազմ Նիդերլանդների և Մեծ Բրիտանիայի կազմի մեջ մտնող Սիլլիի կղզեխմբի միջև։ Խաղաղության պայմանագրի բացակայության պատճառով այն ձևականորեն շարունակվել է 335 տարի՝ առանց որևէ կրակոցի, ինչը այս պատերազմը դարձնում է նվազագույն կորուստներ ունեցող ամենաերկար պատերազմներից մեկը։ Չնայած պատերազմ հայտարարելու ժամանակ անորոշ գործողությունների, խաղաղությունը, վերջապես, հայտարարվել է 1986 թվականին։

Նախապատմություն
---------------

Պատերազմի նախադրյալները թաքնված են 1642-1652 թվականների ռոյալիստների և խորհրդարանի կողմնակիցների միջև Երկրորդ անգլիական քաղաքացիական պատերազմի իրադարձությունների մեջ։ Օլիվեր Կրոմվելը ռոյալիստների հետ պայքարում էր Անգլիայի թագավորության ծայրամասերում։

Արևմտյան Անգլիայում Կոռնուոլը ռոյալիստների վերջին հենակետն էր։ 1648 թվականին Կրոմվելը գրավեց ամբողջ «մայրցամաքային» Կառնուոլը, և այն հայտնվեց խորհրդարանականների ազդեցության տակ։ Ռոյալիստների նավատորմը ստիպված էր նահանջել Կոռնուոլի ափերի մոտ գտնվող Սիլլիի կղզիներ։

Հոլանդական նավատորմ
-------------------

Նիդերլանդների միացյալ նահանգների նավատորմը կապված էր խորհրդարանականների հետ։ Նիդերլանդներն օգնել էր անգլիացիներին Նիդերլանդական հեղափոխության (1568-1648) ժամանակաշրջանի հետ համընկած Անգլիայի գահին հայտնված զանազան տիրակալների կառավարման ժամանակ։ Մյունստերի հաշտության պայմանագիրը (1648 թվականի հունվարի 30) հաստատեց Իսպանիայից Նիդերլանդների անկախությունը։ Նիդերլանդները ձգտում էր իր միությունը պահպանել Անգլիայի հետ, և որոշեց միության մեջ մտնել քաղաքացիական պատերազմում իրեն թվացող հաղթող կողմի հետ։

Հոլանդական նավատորմը մեծ կորուստներ է կրել Սիլլիում բազավորված ռոյալիստներից։ 1651 թվականի մարտի 30-ին ծովակալ Մարտին Տրոմպը ժամանեց Սիլլա և պահանջեց ռոյալիստների կողմից ոչնչացված հոլանդական նավատորմի փոխհատուցումը, սակայն նրան մերժեցին, որից հետո Նիդերլանդները պատերազմ հայտարարեց։ Քանի որ Անգլիայի մեծ մասն այդ ժամանակ գտնվում էր խորհրդարանականների հսկողության տակ, պատերազմ հայտարարվեց միայն Սիլլիի կղզիներին։

Ռոյալիստների կապիտուլյացիա
--------------------------

1651 թվականի հունիսին, պատերազմ հայտարարելուց հետո, խորհրդարանական ուժերը ծովակալ Ռոբերտ Բրեյկի գլխավորությամբ ստիպեցին ռոյալիստների նավատորմին հանձնվել։ Նիդերլանդական նավատորմը, որն այլևս վտանգի տակ չէր, ոչ մի կրակող չթողեց։ Նիդերլանդացիները սակայն պաշտոնապես խաղաղություն չհայտարարեցին։

Հաշտության պայմանագիր
---------------------

1985 թվականին Սիլիի խորհրդի նախագահ և պատմաբան Ռոյ Դունկանը նամակ հղեց Լոնդոնի Հոլանդական դեսպանատանը՝ առաջարկելով ազատվել այն միֆից, որ կղզիները դեռևս պատերազմի վիճակում են գտնվում Նիդերլանդների հետ։ Դեսպանատան աշխատակիցները հայտնաբերեցին, որ ֆորմալ առումով դա իրականում ճիշտ է, և Դունկանը հրավիրեց հոլանդացի դեսպանին այցելել կղզիներ և ստորագրել խաղաղության պայմանագիր։ Խաղաղությունը հայտարարվել է 1986 թվականի ապրիլի 27-ին՝ «պատերազնի» հայտարարվելուց 335 տարի հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Статья в «New York Times» от 18.04.1986 г. (անգլերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երեքհարյուրերեսունհինգամյա պատերազմի մասին Սիլլիի պատմության կայքում։ (անգլ.)
Մեծ Պահքի տիկնիկ
**Ակլատիզ** կամ **Ախալոճ**, **Ախըլոճ**, **Ախլոճ**, **Ախըլոջ**, **Ախացել**, **Ախելուծ**, **Աքլատիզ**, **Գոգոռոզ**, **Խուխուլիճ**, **Խուլուճիկ**, **Մոռմոռոզ**, **Մռմռաս**, **Մեծպաս**, **Պապի պուլուլ**, **Պապի պլոր**, **Որոջբեկ**, **Ֆռիկ**, տիկնիկ Մեծ Պահքի, հայկական ծիսական տիկնիկներից մեկը։

Մեծ Պասի խորհրդանիշ է համարվում այս տիկնիկը։ Այն իրենից առարկայորեն ներկայացնում է մի սոխ, վրան յոթ փետուր խրած և թելերով առաստաղից կախ տված։ Կարնոհայերի մեջ այն ծերունու տեսքով տիկնիկ էր, որը պատրաստվում էր տղամարդու հագուստով, փարթամ ու սպիտակ բեղ ու մորուքով, միոտանի, որի ծայրին խրվում էր սոխը յոթ փետուրներով, պարզած թևերով, որոնցից քարեր էին կախում։ Ուրիշները ոլորած ճիպոտի ծայրին գլուխ սոխ էին ամրացնում, սոխի վրա այծի մազից բեղ ու մորուք սարքում, սոխի մեջ յոթ գույնզգույն փետուր խրում։ Այն կախելու ժամանակ երեխաները երգում էին.

-Ակլատիզ, չվանը վիզ,  

Եկավ մեզ հյուր՝ կախվավ երդիս։

Տես նաև
-------

* Հայկական ծիսական տիկնիկներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հրանուշ Խառատյան-Առաքելյան Հայ ժողովրդական տոները
**Լագոա-Միրին,** (պորտ.՝ Lagoa Mirim, իսպ.՝ Laguna Merín), քաղցրահամ ջուր ունեցող լիճ է, որը գտնվում Բրազիլիայի հարավային մասում և Ուրուգվայի արևելյան հատվածում։ Ուրուգվայի տարածքում լիճն անվանում են Լագունա-Մերին։

Լճի երկարությունը հասնում է 220 կիլոմետրի, իսկ առավելագույն լայնությունը 42 կիլոմետրի։ Լճի ընդհանուր մակերեսը հասնում է 3750 քառակուսի կիլոմետրի (54-րդ տեղն աշխարհում)։ Լագոա-Միրինը բաժանվում է Ատլանտյան օվկիանոսից ճահճացված ավազային շերտով։ 

Սան-Գոնսալո նեղ վտակի միջոցով Լագոա-Միրինը միանում է Պատուս լճին։ Լիճ են թափվում մի շարք գետեր, որոնցից ամենամեծը հանդիսանում է Ժագուարան գետը։

Ափերը հիմնականում ճահճացված են, կան ավազե լողափեր։ Լճի Ուրուգվայի հատվածում կան մի քանի հանգստյան տներ։ Լճի հարևանությամբ գտնվող խոնավ տարածքը հանդիսանում է բրնձի աճեցման կարևորագույն տարածքներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  МИРИН
2. ↑  Латинская Америка Энциклопедический справочник, 2 том, «Советская энциклопедия», Москва, 1982год — 656с.
«Օռլով» ադամանդը Կայսերական գավազանի վրա
**«Օռլով»**, Ալմաստե ֆոնդի յոթ պատմական թանկարժեք քարերից ամենախոշորը և հանրահայտը, որը 1784 թվականից զարդարում է Եկատերինա II-ի կայսերական գայիսոնը։

Առասպելներ ծագման մասին
-----------------------

Ալմաստը հայտնաբերվել է Հնդկաստանում 17-րդ դարի վերջին - 18-րդ դարի սկզբին։ Ըստ հասած տեղեկությունների՝ ալմաստը մշակման ժամանակ տաշելիս փոքրացել է։ Այս թեթև կանաչավուն երանգով սպիտակ ալմաստի զանգվածը սկզբնապես գնահատվել է 400 կարատ, բայց ադամանդի ձևով մշակման ենթարկվելուց հետո նրա քաշը կտրուկ իջավ և գնահատվում է 189,62 կարատ։ Սա այն հազվագյուտ ալմաստներից մեկն է, որ պահպանել է նախնական հնդկական երեսակումը։

18-րդ դարի այլ թանկարժեք քարերի նման «Օռլովի» վաղ պատմությունը կապվում է հնդկական տաճարի հետ։ Ըստ առավել հայտնի լեգենդներից մեկի մոտ 1750 թվականին այն Սերինգապատամի տաճարից Մադրաս է տարել մի բրիտանացի զինվոր, որն իրեն հինդուիստ էր ներկայացնում։ Ավելի հավանական է, որ «Օռլովն» ստացվել է Տավերնյեի նկարագրած «Մեծ Մողոլ» ալմաստի կրկներեսակումից՝ ամենայն հավանականությամբ Նադիր շահի կողմից տարվելով Պարսկաստան 1739 թվականին։

«Օռլով» ադամանդի նկարը Մաքս Բաուերի «Թանկարժեք քարեր» գրքում՝ հարատարակված 1904 թվականին

Նվեր Եկատերինա II-ին
--------------------

Քարը ձեռք է բերել պալատական ակնագործ Իվան Լազարևը Ամստերդամում պարսիկ առևտրականից 400 հազար ֆլորինով (որոշ տվյալներով նա ամուսնացած էր վաճառականի ազգականուհու հետ)։ Այնուհետև Լազարևից գնեց կոմս Գ. Գ. Օռլովը և 1773 թվականին այն անվանակոչության առթիվ ծաղկեփնջի հետ նվիրեց Եկատերինա II-ին՝ վերականգնելու նրա բարեհաճությունն իր նկատմամբ։ Նվերի մասին լուրը տարածվեց ողջ Եվրոպայով, քանի որ ոչ մի եվրոպական միապետ չուներ այդ չափի ադամանդ։

Պակաս ռոմանտիկ վարկածով լազարևյան ադամանդը ֆավորիտը չէր գնել, գումար նրա համար չի վճարել և շատ կարճ ժամանակ է եղել այն նրա ձեռքում։ Քարը Ա. Գ. Օռլովի միջնորդությամբ գնել է հենց Եկատերինա II-ը՝ վճարելով դրա համար պետական գանձարանից։ Բայց որպեսզի կանխի խոսակցությունները իր շռայլության և անմիտ քայլերի մասին, նա մտածել էր մի ամբողջ ներկայացում, իսկ քարն ստացել է Օռլովի անունը։

Տես նաև
-------

* Շահ - Ալմաստե ֆոնդի հավաքածուի ևս մեկ պատմական ադամանդներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Статья «Orlov diamond» в Британской энциклопедии
2. ↑  «Փաստացի Գ. Գ. Օռլովը չի վճարել ադամանդի համար Լազարևին, որովհետև չի գնել այն, այլ պետական փողերով վճարել է դրա համար 4 մասով» (Е. В. Демидова. Дома рассказывают. Лениздат, 1991. Стр. 73.). Подробнее см.: А. П. Базиянц. Над архивом Лазаревых. Москва: Наука, 1982. Стр. 108-120 (ռուս.)

Աղբյուրներ
----------

* Հոդված Բրիտանական հանրագիտարանում (անգլ.)
* Մեծ կայսերական ադամանդի մասին // Ռուսական արխիվ, 1866. — հրատ. 4. - 644—646. Archived 2016-03-08 at the Wayback Machine.
* Anna Malecka, «Did Orlov buy the Orlov?», Gems & Jewellery vol. 23/ 6, July 2014, 10-12.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խոջամիրյան (այլ կիրառումներ)

**Երվանդ Խաչատուրի Խոջամիրյան** (1889, Վերին Ագուլիս, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1938, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, խորհրդային պետական աշխատող։

Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում ուսանելիս մասնակցել է ուսանողության շրջանում տարվող հեղափոխական աշխատանքներին, որի համար 1911 թ.-ին ձերբակալվել է և աքսորվել Կովկաս։ Նույն տարում անլեգալ մեկնել է Շվեյցարիա, եղբոր՝ քաղաքական վտարանդի Միհրան Խոջամիրյանի մոտ, որը նրան ընդգրկել է Լենինի գլխավորած ՌՍԴԲԿ արտասահմանյան բաժանմունքի աշխատանքներում. 1915 թ.-ին ավարտելով Ժնևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը՝ մեկնել է Կովկասյան ռազմաճակատ և կամավորական դրուժինայի շարքերում կռվել թուրքական բանակի դեմ։ 1917 թ.-ին եղել է Մոսկվայում և մասնակցել հեղափոխական խռովությունների։

1918-1922 թվականներին ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կազմում մասնակցել է Ադրբեջանում, Հայաստանում և Վրաստանում ինքնիշխանության տապալմանը և խորհրդային իշխանության հաստատմանը։ 1924 - 1938 թթ.-ին Խոջամիրյանը ՀԽՍՀ-ի և Անդրֆեդերացիայի կուսակցական և խորհրդային մարմիններում վարել է մի շարք պաշտոններ (ՀՊՍՀ մասնագիտական կրթության գլխավոր վարչության պետ, Անդրերկրկոմում բաժնի վարիչի տեղակալ, ՀԽՍՀ արհմիությունների խորհրդի քարտուղար, ՀԽՍՀ Բանգյուղտեսչության և լուսավորության ժողկոմատներում՝ ժողկոմի տեղակալ)։ Եղել է ՀԽՍՀ, Անդրֆեդերացիայի Կենտգործկոմների և ՀԱՄԿԽ-ի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 75.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 75)։*  |
**Ակտիվ դիմադրություն**, փոփոխական հոսանքի շղթայի լրիվ դիմադրության էլեկտրական էներգիա կլանող մասը։ Ակտիվ դիմադրությունը P ակտիվ (կլանված) հզորության հարաբերությունն է I հոսանքի գործող արժեքի քառակուսուն՝

{\displaystyle R={\frac {P}{I}}^{2}}։ Հաղորդչի կտրվածքով փոփոխական հոսանքի անհամասեռ բաշխվածության (*սկին էֆեկտ*), մրրկային հոսանքների և հիստերեզիսի վրա ծախսվող էներգիայի պատճառով ակտիվ դիմադրությունը մեծ է հաստատուն հոսանքի դիմադրությունից։ Ակտիվ դիմադրությունը փոփոխական հոսանքի շղթայի դիմադրությունների եռանկյան էջն է։
Ակտիվ դիմադրությունը g ակտիվ հաղորդականության հետ կապված է

{\displaystyle R=gZ}
առնչությամբ, ուր Z-ը շղթայի լրիվ դիմադրությունն է։

Իմպենդանսի հետ ակտիվ դիմադրությունը կապված է

{\displaystyle Z=R+jX}
առնչութւամբ, որտեղ Z-ը իմպեդանսն է (լրիվ դիմադրությունը), R-ը՝ ակտիվ դիմադրության մեծությունը, {\displaystyle X}-ը՝ ռեակտիվ դիմադրության մեծությունը, j-ն՝ կեղծ միավորը։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 231)։*  |
**Դիստրոֆիա** (հուն․՝ dys` խանգարում և հուն․՝ trophe` սնուցում), սնուցախանգարում, կենդանիների հյուսվածքների և օրգանների ձևաբանական և ֆունկցիոնալ փոփոխություններ՝ կապված նյութափոխանակության խանգարումների հետ։

Նկարագրություն
--------------

Դիստրոֆիաներ են առաջացնում թերարժեք կամ չհաշվեկշռված կերակրումը, կենդանիների պահվածքի ու շահագործման անհամապատասխան պայմանները, մեխանիկական, ֆիզիկական, քիմիական ազդեցությունները, վարակիչ և ինվազիոն հիվանդությունները, թունավորումները, արյունա և ավշագոյացման խանգարումները, ներզատիչ գեղձերի և նյարդային համակարգի ախտահարումները, գենետիկակն ախտաբանությունը և այլն։ Գյուղատննեսական կենդանիներին (և՛ սեռահասուններին, և՛ մատղաշին) բնորոշ է սննդային (ալիմենտար) դիստրոֆիա, բանող կենդանիների չափից ավելի շահագործման, բարձրմթերատու կովերի ոչ խելամիտ օգտագործման դեպքերում։ Ծանր է ընթանում մատղաշի (գառների, այծիկների, խոճկորների, հորթերի, ճտերի, բադիկների, հազվադեպ՝ մտրուկների) մկանային դիստրոֆիան լինում է կամ սպիտակամկանային հիվանդությունը։

Ախտանշաններ
-----------

Դիստրոֆիայի ախտանշաններն են թուլությունը, ընկճվածությունը, երկարատև պառկած վիճակը, երերուն քայլվածքը, մկանների դողը, ուժասպառությունը, մարմնի առանձին մասերի լուծանքը։

### Մատղաշի բուժում

Բուժումը սելենի պատրաստուկներ են, E վիտամին (տոկոֆերոլ՝ յուղերի լուծույթում, էրեվիտ և խոմոր՝ շաքարային լուծույթում), ծծումբ պարունակող սպիտակուցները (մեթիոնին և ցիստեին), սպիտակուցային հիդրոլիզատները, կերաբուժությունը։

### Կանխարգելում

Դիստրոֆիայի կանխարգելման համար իրականացվում են հղի կենդանիներին սելենի պատրաստուկների ներարկում, E վիտամին, խոտի, սենաժի և սիլոսի պատրաստման ու մշակման տեխնոլոգիաների անասնաբուժների հսկողություն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Աշոտ (Ալեքսանդր) Քրիստափորի Խումարյան** (հունվարի 21 (փետրվարի 2), 1875, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1938), հայ բոլշևիկ հեղափոխական (*«պրոֆեսիոնալ հեղափոխական»*), խորհրդային կուսակցական գործիչ։

Հեղափոխական գործունեությունը սկսել է 1892 թվականից՝ «Հայ բանվորների հեղափոխական ասոցիացիա» խմբակում։ 1895, 1906 և 1909 թվականներին ձերբակալվել և աքսորվել է Վյատկայի, Վոլոգդայի և Աստրախանի նահանգները։ 1902 թվականին Թիֆլիսում մասնակցել է «Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միության» ստեղծմանը։ 1902 թվականին մասնակցել է «Պրոլետարիատ», 1903 թվականին՝ «Պրոլետարիատի կռիվը» թերթերի հրատարակմանը։ ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության I համագումարում (1903) ընտրվել է միության ղեկավար կոմիտեի անդամ։

1905—1906 թվականին Ստեփան Շահումյանի, Շալվա Էլիավայի և Իոսիֆ Ստալինի հետ կազմակերպել է այդ կոմիտեի «Կավկազսկի ռաբոչի լիստոկ» («Кавказский рабочий листок»), ինչպես նաև «Կայծ» և դրա շարունակությունը կազմող «Նոր խոսք» թերթերի հրատարակումը։ 1906 թվականին Բաքվում մասնակցել է «Բակինսկի ռաբոչի» («Банкийский рабочий») թերթի հրատարակմանը։

Փետրվարյան հեղափոխության օրերին եղել է Աստրախանի բոլշևիկյան կազմակերպության ղեկավարներից և «Աստրախանսկի ռաբոչի» («Астраханский рабочий», 1917) թերթի խմբագիրը։ Աստրախանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո (1918 թվականի հունվար) Խումարյանը նշանակվել է Աստրախանի ժողկոմսովետի նախագահ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1918 թվականի մայիս-հուլիսին Վլադիմիր Լենինը և Շահումյանը նամակագրական կապ են պահպանել Խումարյանի միջոցով։ 1920—1921 թվականներին եղել է Աստրախանի նահանգային գործադիր կոմիտեի նախագահի տեղակալ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1921 թվականին փոխադրվել է Թիֆլիս և նշանակվել ՌՍՖՍՀ ԲԳՏ-ի լիազոր և կուսակցական վերահսկողության հանձնաժողովի անդամ կովկասյան բանակում։ 1925—1928 թվականներին Խումարյանը եղել է Անդրֆեդերացիայի ԲԳՏ ժողկոմի տեղակալը։ 1928—1937 թվականներին ղեկավար աշխատանք է տարել Անդրֆեդերացիայի ֆինժողկոմատում։ 

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 100—101.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 100)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մելիք-Աղամալյան (այլ կիրառումներ)

**Աղամալ Սիմոնի Մելիք-Աղամալյան** (1830, Երևան, Ռուսական կայսրություն - 1906, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), հայ թառահար (նվագել է նաև քամանչա և դափ)։

Մերձավորարևելյան, մասնավորապես իրանական երաժշտության քաջագիտակ, իր մրցակիցներին մշտապես գերազանցել է մուղամների և դաստգյահների իմացությամբ ու դրանց բարդ բովանդակությունը հարազատորեն հաղորդելու ունակությամբ։ Որպես ժամանակի վիրտուոզ թառահար արժանացել է Իրանի շահի պարգևին՝ պալատական հավաքածուից նվիրված թառի։ Կոմպոզիտոր Ն․ Տիգրանյանը Մելիք-Աղամալյանի կատարումից գրառել և դաշնամուրային մշակումով հրատարակել է Բայաթի-Քուրդ, Բայաթի-Շիրազ, Հեյդարի, Շահնազ, Զատգյահ, Նովրուզ Արաբի, Նավա, Սեգյահ, Շյուշթար և այլն մուղամներ ու դաստգյահներ, որոնք Արևելքի ժողովրդա-պրոֆեսիոնալ երաժշտության տվյալ ժանրի առաջին նոտագրումներից են։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 386)։*  |
**Մոգերի ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Moguer), գտնվում է Իսպանիայի Մոգեր նահանգի Մոգեր մունիցիպալիտետում։ Այն վերանորոգվել և ներկայիս տեսքին է բերվել 14-րդ դարում։

Մոգերի ամրոցը կառուցվել է մանրախճի, կրաքարի և խճի խառնուրդից ստացված շինանյութից։ Ունի 44 մ լայնություն և 45 մ երկարություն ունեցող քառակուսու տեսք (144 ոտնաչափ × 148 ֆուտ). և 4 աշտարակներ անկյուններում։ Պատմական վկայությունների համաձայն ամրոցը շրջապատված է եղել խորը խրամատներով, որոնք սակայն չեն պահպանվել։ Ամրոցի մուտքը գտնվում է հյուսիսարևմտյան կողմում, որը ներկայումս կոչվում է Սանտո-Դոմինգո փողոց։ Աշտարակները ունեն 9x9 մ տրամագիծ (30 ft × 30 ft) և 2 հարկ։ Աշտարակները այնպես էին կառուցված, որ պաշարման ժամանակ զինվորները կարողանան հեշտությամբ պաշտպանվեն։ Ամրոցի նկուղը թվագրվում է 18-րդ դարով և ունի 22x10.5 մ մակերես (72 ft × 34 ft): Ներկայումս այն ծառայում է որպես զբոսաշրջային տեղեկատվական կենտրոն։

Գրականություն
-------------

* GONZÁLEZ GÓMEZ, Antonio: Moguer en la Baja Edad Media. Diputación Provincial de Huelva, Huelva, 1976. (ISBN 84-500-1614-2 )
* ROPERO REGIDOR, Diego. El castillo fortaleza de Moguer. Col. "Montemayor", Archivo Histórico Municipal; Fundación Municipal Cultura, Moguer, 1990
* *Moguer 500 Años*. Catálogo de la Exposición. (Iglesia de San Francisco de Moguer, 3 de agosto - 2 de septiembre de 1992). Ayuntamiento de Moguer, 1992.
* ROPERO REGIDOR, Diego. Los lugares colombinos y su entorno. Fundación Ramón Areces, Madrid, 1992.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  Digital Guide to the Cultural Heritage of Andalusia (իսպ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Աղասի Մկրտչի Մարտիրոսյան** (1877, Ըրկենանց, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 23, 1960(1960-11-23), Կապան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հյուսիսային Կովկասում և Հայաստանում սովետական իշխանության հաստատման համար պայքարի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1904)։

Հեղափոխական գործունեության մեջ ընդգրկվել է 1900-ական թվականների սկզբներից։ Պրոպագանդիստական աշխատանք է տարել Բաքվի բանվորների շրջանում։ Ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի անդամ։ Մի քանի անգամ (1903, 1905, 1908, 1910) ձերբակալվել և արտաքսվել է։ 1907 թվականին ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի երկու այլ անդամների հետ կազմակերպել է Ղափանի հանքափորների գործադուլը։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել 1918 թվականին Հյուսիսային Կովկասում մղված քաղաքացիական կռիվներին։ Բաքվի կոմունայի շրջանում ընտրվել է Բաքվի սովետի անդամ։ 1919 թվականին, որպես Աստրախանի արտակարգ հանձնաժողովի աշխատակից, պայքարել է հակաբոլշևիկյան ընդդիմության դեմ։ 1919-1920 թվականներին կուսակցական աշխատանք է տարել Չեռնոյարում, Սարատովում և Պյատիգորսկում։ 1921 թվականին Ալեքսանդր Մյասնիկյանի առաջարկով տեղափոխվել է Հայաստան։ Եղել է Ղափանի տեղամասային հեղկոմի (1921-1922), Դսեղի տեղամասային գործկոմի (1922), Ղափանի տեղամասային գործկոմի (1923) նախագահ և այլն։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 347.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 347)։*  |
Աղջկա աշտարակն ու քաղաքային պատի մի հատվածը, 2011 թ.
**Աղջկա աշտարակ** (էստ․՝ Neitsitorn, Megede torn), աշտարակ Տալլինի պատի հարավարևմտյան կողմում։ Ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Աշտարակում է տեղավորված Տալլինի քաղաքային թանգարանի մասնաճյուղը։

Աշտարակն իր անվանումն ստացել է աշտարակի կապիտան Հինսե Մոգհեի (գերմ.՝ Hinse Meghe) պատվին։ Հետագայում աշտարակի անվանումն ձևափոխվել է, դարձել գերմ.՝ Mägdethurm, Mädchenthurm, որի էստոներեն թարգմանությունից էլ առաջացել է ***Neitsitorn*** անվանումը։

Աշտարակը հավանաբար կառուցվել է XIV դարի առաջին քառորդում։ Առաջին անգամ այն հիշատակվում է 1373 թվականին։ Աշտարակի հիմքն ունի շեղանկյան տեսք։ Բարձրությունը 12.5 մ է։ Աշտարակն ունի երեք հարկ։

Լիվոնյան պատերազմի ժամանակ՝ 1577 թվականին, Տալլինը պաշարած ռուսները զգալիորեն վնասել են աշտարակը։ Հետագայում այն վերականգնվել է և մինչև 1626 թվականն օգտագործվել է որպես բանտ։ Հերթական վերակառուցումից հետո՝ 1842 թվականին, աշտարակն սկսել է օգտագործվել որպես բնակելի տուն։

19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի 60-ական թթ. աշտարակում տեղ էին գտել նկարիչների արվեստանոցներ, այդ թվում՝ Քրիստիան և Պաուլ Ռաուդների արվեստանոցները։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո երկար տարիներ Աղջկա աշտարակում ապրել է անվանի ճարտարապետ Կառլ Բուրմանը։ Ավերված աշտարակն սկսեցին վերանորոգել 1968 թվականին՝ բավականին փոխելով ներքին դիզայնը։ Աշտարակի՝ միջնադարյան Ներքին քաղաքի կողմի պատը դարձրին ապակեպատ։ 1981 թվականին աշտարակում բացվեց «Neitsitorni» հայտնի ռեստորանը։ 2004-2011 թվականներին աշտարակը փակ էր։ Աշտարակի՝ Տալլինի քաղաքային թանգարանին հանձնելուց հետո սկսվեցին նորոգել այն։ Վերակառուցողական հիմնական աշխատանքներն սկսեցին 2012 թ. մայիսին և ավարտվեցին 2013 թ. փետրվարին։ Այդ ընթացքում վերակառուցվեցին աշտարակի չորս հարկերը, Աղջկա ու Տալի աշտարակների անցումը։ Կառուցվեց նոր անցում Աղջկա աշտարակից դեպի Կիկ-ին-դե-Կյոկ աշտարակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Девичья башня перешла в собственность города Таллинна

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Աղջկա աշտարակ Վիքիպահեստում |

* Աղջկա աշտարակը դարձել է քաղաքի սեփականություն
**Ապստամբների պատիժը** (իտալ.՝ Punizione dei ribelli), Սանդրո Բոտիչելլիի հեղինակած որմնանկարը, որը ստեղծել է 1480-1482 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Գտնվում է Վատիկանի Սիքստինյան կապելլայում։

Կենսագրությու
-------------

1480 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Բոտիչելլին, Ֆլորենցիայից այլ նկարիչների հետ միասին, որոնք թվում էին Դոմենիկո Գիրլանդայոն և Կոզիմո Ռոսելլին, ժամանել է Հռոմ, ուր նրանք հրավիրվել էին մասնակցելու Ֆլորենցիայի Հանրապետության փաստացի կառավարիչ Լորենցո դե Մեդիչիի և Հռոմի պապ Սիքստոս IV-ի հաշտեցման ծրագրին։ 1481 թվականի գարնանը Ֆլորենցիայից եկած նկարիչներն սկսել են աշխատել Սիքստինյան կապելլայում Պիետրո Պերուջինոյի հետ միասին, որն ավելի վաղ էր սկսել աշխատանքը։

Նկարի թեման զուգահեռ է Մովսեսի և Հիսուս Քրիստոսի պատմությունների միջև, որպես Հին և Նոր Կտակարանների շարունակականության խորհրդանիշ, ինչպես նաև Մովսեսին տրված օրենքի և Հիսուսի ուղերձի շարունակականություն, որն իր հերթին ընտրել է Սուրբ Պետրոսին (առաջին Հռոմի պապ)՝ որպես իր իրավահաջորդ․ այն պետք է ծառայեր Սուրբ Պետրոսի ժառանգների՝ պապերի օրինականության հռչակմանը։

Բոտիչելին օգնականների մասնակցությամբ զարդարել է կապելլայի պատերը երեք որմնանկարներով։ Բացի այդ, նա, պապի հանձնարարությամբ, իրականացրել է աշխատանքների ընդհանուր ղեկավարումը, և որոշել է որմնանկարների ամբողջ շարքի գաղափարախոսությունը։

Նկարագրություն
--------------

Որմնանկարը մտնում է «Մովսեսի պատմության» մեջ և նրանում, ինչպես մյուս որմնանկարներում, պատկերված են Ավետարանից մի քանի դրվագներ։ Այն գտնվում է կապելլայի հարավային պատին՝ խորանից ձախ։

Որմնանկարի հիմնական բովանդակությունը ղևտականների ապստամբությունն է Մովսեսի և Ահարոնի իշխանության դեմ։ Առաջին պլանում աջ կողմում պատկերված են Մովսեսը, ապստամբները, որոնք փորձում են քարկոծել նրան, և Նավեի օրդի Օսեսը, որը փակում է նրանց ճանապարհը։ Կենտրոնում Մովսեսը Գերագույն քահանայի և պապական տիարի կերպարով վտարում Կորխին և այլ դավադիրների։ Ձախ կողմում հողը բացվում է ու կլանում դավադրության ղեկավարներին։ Կենտրոնի կամարի վրայի գրությունը ասում է՝ *Nemo sibi assumat honorem nisi vocatus a Deo tamquam Aaron* (ոչ ոք չի համարձակվում զոհաբերության պատիվը վերցնել, եթե նա կանչված չէ Աստծո կողմից ինչպես Ահարոնը)։

Որմնանկարը գտնվում է «Բանալիների հանձնումը Սուրբ Պետրոսին» որմնանկարի դիմաց, որը խորհրդանշում է պապական իշխանության լեգիտիմությունը, և պետք է, իր հերթին, նախազգուշացում ծառայեր այլախոհներին, որոնք ոտնձգություն են կատարում քահանայական իշխանության դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Make Lists, Not War — 2013.
2. 1 2  Петрочук, 1984

Գրականություն
-------------

* *Santi, Bruno* Botticelli // I protagonisti dell'arte italiana. — Florence: Scala, 2001.
* *Петрочук О.К* Сандро Боттичелли. — М.: Искусство, 1984. — 224 с.