recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կարապետյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովհաննես Կարապետյան (այլ կիրառումներ)

**Հովհաննես Տիգրանի Կարապետյան** (հունիսի 2, 1875(1875-06-02), Ախալքալաք, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 4, 1943(1943-12-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային երկրաբան, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1935), երկրա-բանահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1936)։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, 1895 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը

1895- 1905 թթ.-ին ծավալել է հասարակական, հրապարակախոսական և լուսավորական լայն գործունեություն։ 1906 թ.-ին մեկնել է արտասահման, ընդունվել Մոնսի (Բելգիա) հանքաբանական բարձրագույն դպրոցը, որն ավարտել է 1912 թ.-ին։ Նույն տարվա հուլիսին ընտրվել է Բելգիական երկրաբանական ընկերության իսկական անդամ։

1913 թ.-ին վերադարձել է Թիֆլիս։ 1913-1920 թթ.-ին հետազոտել է Անդրկովկասի, Իրանի և Թուրքմենստանի մի շարք հանքավայրեր։

1923-1933 թթ. Կարապետյանը խոշոր ծառայություններ է մատուցել Անդրկովկասի լեռնահանքային ձեռնարկությունների վերականգնման, մետաղային հանքավայրերի հետախուզման, մետաղագործական արդյունաբերության հումքային բազայի ստեղծման բնագավառներում։ Նա կազմել է բազմաթիվ հետախուզական պլաններ, հաշվետվություններ, տվել եզրակացություններ հիդրոտեխնիկական մի շարք կառույցների երկրաբանական պայմանների մասին։

1925-1930 թթ. Կարապետյանը զբաղվել է նաև ՀԽՍՀ հանքային ու անուշահամ շրերի ուսումնասիրությամբ և շրամատակարարման հարցերով։

1931-1932 թթ. աշխատել է Մոսկվայում որպես Մոսկվա-Վոլգա ջրանցքի շինարարության գլխավոր խորհրդատու։

1934 թ.-ին փոխադրվել է Երևան, 1935-1939 թթ. Կարապետյանը եղել է իր իսկ շանքերով կազմակերպված երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի տնօրեն, միաժամանակ դասախոսել Երևանի համալսարանի աշխարհագրական ու երկրաբանական ֆակուլտետներում, վարել ընդհանուր երկրաբանության ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։

Կարապետյանը թողել է հարուստ գիտական ժառանգություն։ Հեղինակ է շուրջ 200 տպագիր և նույնքան էլ ձեռագիր աշխատությունների, հոդվածների ևն։ Որպես պատգամավոր մասնակցել է 17-րդ Միջազգային երկրաբանական կոնգրեսի (Մոսկվա, 1937) աշխատանքներին, ղեկավարել նրա մասնակիցների Կովկասյան էքսկուրսիաները։

Հիշատակ
-------

Կարապետյանի երկրաբանական հարուստ հավաքածուի բազայի վրա 1937 թվականին Երևանում հիմնադրվել է երկրաբանական թանգարան, որը կոչվում է նրա անվամբ։

Տես նաև
-------

* Հովհաննես Կարապետյանի անվան երկրաբանական թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 307)։*  |
Maria Callani, "Hebe and the Eagle", (1803), oil on canvasՄարիա Կալլանի, *Հեբեն և արծիվը*, (1803), յուղանկար
**Մարիա Կալլանի** (իտալ.՝ Maria Callani, օգոստոսի 15, 1778(1778-08-15), Միլան, Միլանի դքսություն - փետրվարի 9, 1803(1803-02-09), Պարմա, Ֆրանսիա), իտալացի դիմանկարիչ, որը գործունեություն է ծավալել 18-րդ դարում, Իտալիայի Միլան և Պարմա քաղաքներում, Իտալիա։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Կալլանին ծնվել է 1778 թվականի օգոստոսի 15-ին, Միլան քաղաքում։ Նրա հայրը նկարիչ Գաետանո Կալլանին էր, իսկ մայրը` Անջելա Գերլին. վերջինս ճարտարապետ Ագոստինո Գերլիի քույրն էր։ Նրա փոքր եղբայրը` Ֆրանչեսկո Կալլանին, նույնպես դիմանկարիչ էր։

Կալլանիի դիմանկարներում պատկերված էին այնպիսի նշանակալի կերպարներ, ինչպիսիք են Վիադանայի կոմսուհի Կիարա Մացուկինի Գուիդոբոնին, Ալեսանդրո Սամբիտալեն, Ստեֆանո Սամբիտալեն և Ֆրա Անտոնիո Նեգրոնին։

Նա մահացել է 24 տարեկանում, տուբերկուլոզից, 1803 թվականի փետրվարի 9-ին, Պարմայում։ Նրա աշխատանքները կարելի է տեսնել հանրային տարբեր թանգարանների հավաքածուներում, այդ թվում` Պարմայի ազգային թանգարանում, Գլաուկո Լոմբարդի թանգարանում, Ստյուարդ Պինակոտեկում և այլ թանգարաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Lavagetto Ceschi, Paola (1973). *Callani, Gaetano from Biographical Dictionary of Italians - Volume 16*. `{{cite book}}`: `|website=` ignored (օգնություն)
2. ↑  Dallasta, Federica (2006). «Francesco Callani pittore parmigiano dell'Ottocento» [Francesco Callani, a 19th-century Parmesan Painter]. *In "Aurea Parma" (In Collaborazione Con Annetta Rozzi)* (անգլերեն): 45–90.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սերգեյ Կարապետյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կարապետյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սերգեյ Կարապետյան (Սերյոժա Իշխանի Կարապետյան, Լալիկ)** (ապրիլի 20, 1933(1933-04-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 25, 2015(2015-09-25), Երևան, Հայաստան), հայ դուդուկահար, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1989)։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Կարապետյանը 5-6 տարեկան հասակում դափ է նվագել և ժողովրդական երգեր երգել, այնուհետև հայրը սովորեցրել է կլառնետ և նոտաներ։ Առաջին քայլերը երաժշտաշխարհում սկսել է Արտեմ Մեջինյանի ղեկավարած ժողովրդական գործիքների անսամբլում, իսկ աշխատանքային առաջին քայլերը եղել են Վարդան Բունիաթյանի խմբում։ 1952 թվականին քամանչահար,երգահան Խաչատուր Ներսիսյանի հրավերով, որպես դափահար, աշխատել է Հայֆիլհարմոնիայի ժողգործիքների անսամբլում(ղեկավար ժող.արտիստ Գուրգեն Միրզոյան)։1953 թվականին մեկնել է բանակ և որպես կլառնետահար՝ ծառայության անցել փողային նվագախմբում։ 1960 թվականին ընկերների հետ նվագել է «Միջին ալիք» երաժշտական ռադիոշարքի ուղիղ եթերում։ 1964 թվականին Արամ Մերանգուլյանի հրավերով ընդունվել է Հայաստանի ռադիոյի ժողովրդական գործիքների անսամբլ, 1978 թվականից՝ մենակատար։ 1978-1988 թվականներին աշխատել է Սայաթ-Նովայի երաժշտական դպրոցում, որտեղ եղել է դուդուկ-շվի բաժնի առաջին ուսուցիչը։

Հայկական ժողովրդական մի շարք մեղեդիներով՝ Շերամ, Հավասի, Սայաթ-Նովա հյուրախաղերով հանդես է եկել աշխարհի բազմաթիվ երկրներում։ Ազգային ռադիոյի «Ոսկե ֆոնդում» ձայնագրել է 5 ժամանոց բարձրարվեստ մեղեդիներ (1 ժամ կլառնետ, 4 ժամ դուդուկ, զուռնա)։ Տարբեր տարիներին թողարկել է ձայներիզներ և ծնունդ տվել մի քանի նոր ձայնասկավառակ-տեսախտասկավառակների։ Մասնակցել է միջազգային տարբեր փառատոների և արժանացել մրցանակների։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1989)
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2008)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սերգեյ Կարապետյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 18-ին.
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության շքանշանով և մեդալներով պարգևատրելու մասին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սերգեյ Կարապետյան, Լալիկ
* Սերգեյ Կարապետյան

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |

 |
**Papaoutai** (Papa où t'es, "Հայրիկ, որտե՞ղ ես"), բելգիացի կատարող Stromae-ի երգը, որը Բելգիայում թողարկվել է 2013 թվականի մայիսի 13-ին՝ որպես երգչի Racine Carrée երկրորդ երաժշտական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը՝ Բելգիայում և Ֆրանսիայում։ Կոմպոզիցիայի հիման վրա ստեղծվել է ռեմիքս Angel Haze-ի հետ միասին, որը նույնպես հայտնվել է ալբոմում։

Տեսահոլովակ
-----------

Երաժշտական տեսահոլովակի պրեմիերան YouTube-ում կայացել է 2013 թվականի հուլիսի 6-ին։ Տեսահոլովակն ունի 200 միլիոնից ավելի դիտում։

Տեսահոլովակը գլխավոր հերոսը մի տղա է, ով փորձում է «վերակենդանացնել» չշարժվող ու «գոյություն չունեցող» հորը։ Տղայի հայրը ներկայացվում է որպես անկենդան մարդապատկեր, որը գոյություն ունի միայն ֆիզիկապես, այլ ոչ հոգեպես և էմոցիոնալ։ Այդ ժամանակ տան մյուս կողմերում ուրիշ հայրիկներ խաղում և պարում են իրենց երեխաների հետ։ Տեսնելով այդ ամենն, տղան երգով հիշեցնում է հորը, թե ինչպես պետք է ծնողն դաստիարակի իր որդուն։ Վերջիվերջո, որդին, չսպասելով հոր ուշադրությանը (Stromae-ն խաղում է հոր դերը), նստում է նրա հետ միասին՝ ընդունելով անկենդան դիրք։

Երգի և տեսահոլովակի ստեղծման վրա շատ մեծ դեր է ունեցել է կատարողի հոր սպանությունը, որը տեղի էր ունեցել Ռուանդայի ցեղասպանության ժամանակ՝ 1994 թվականին, երբ երգիչն դեռահաս էր։

Երգացանկ
--------

| 
Թվային բաշխում |
| --- |
| # | Անվանում | Տևողություն |
| 1. | «Papaoutai»   | 3:51 |

տեսահոլովակի պատմություն
------------------------

| Շրջան | Թվական | Ձևաչափ | Լեյբլ |
| --- | --- | --- | --- |
| Բելգիա | 2013 թվականի, մայիսի 13 года | Թվային բաշխում | Mosaert |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Racine Carrée by Stromae». iTunes Store (US). Apple Inc. 2013 թ․ հուլիսի 26. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 28-ին.
2. ↑  Stromae - Papaoutai. YouTube
3. ↑  New York Times (2013 թ․ հոկտեմբերի 15). (US) «New York Times, October 15, 2013». New York Times. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
4. ↑  iTunes - Music - Papaoutai - Single by Stromae
**Զել լիճ** (գերմ.՝ Zeller See, իտալ.՝ Lago di Zell), փոքրիկ քաղցրահամ լիճ Ավստրիական Ալպերում՝ ծովի մակարդակից 750 մ բարձրության վրա։ Իր անունը ստացել է Զել Ամ Զե քաղաքից, որը գտնվում է լճի մեջ խորացած փոքրիկ դելտայի վրա։ Լիճն ունի մոտ 4 կիլոմետր երկարություն և 1,5 կիլոմետր լայնություն։ Աառավելագույն խորությունը կազմում է 73 մետր։

Զել լիճ են թափվում բազմաթիվ փոքր լեռնային առվակներ, սկիզբ է առնում կարճ և արագահոս Զալցախ գետակը։ Ձմռանը լիճը ամբողջովին սառչում է, ինչի շնորհիվ լճի տարածքում զարգացած են ձմեռային սպորտաձևերը։ Ամռանը լիճն ունի զբոսաշրջային նշանակություն, նավարկելի է։ Բնապահպանական նկատառումներից ելնելով նավարկության համար չի թույլատրվում այրման շարժիչներով նավակների շահագործումը, բացառությամբ լաստանավերի, որոնք հատում են լիճը ուղիղ գծով՝ Զելլից Թումերսբախ ուղղությամբ։ Դրա փոխարեն կարելի է վարձել էլեկտրական նավակներ, որոնք ավելի անվտանգ են բնության համար։ 
Լճի ջուրը շատ մաքուր է, հարմար է ջրային սպորտաձևերի և հանգստի կազմակերպման համար, բայց բարձրադիր դիրքի պատճառով ջուրը կարող է սառը լինել։

Լիճը հարավային հատվածում ավելի ծանծաղ է, ծածկված է ջրային մոլախոտով և բարձր խոտով, ինչի պատճառով Շյուտդորֆ բնակավայրի մոտ այն պիտանի չէ նավարկության, հանգստի կազմակերպման կամ լողալու համար։

Ծագում
------

Զել լիճն ունի սառցադաշտային ծագում, ձևավորվել է չորորդական սառցապատման շրջանում՝ 10 000 - 16 000 տարի առաջ, Հյուսիսային Ալպերին բնորոշ Գլոկներ տիպի սառցադաշտերի քայքայիչ աշխատանքի հետևանքով առաջացած գոգավորություններում՝ հալոցքային և անձրևային ջրերի կուտակումից։ Եթե նախկինում լճի տարածման հյուսիսային սահմանը կազմում էր Զաալֆելդենի հովիտը, իսկ հարավում՝ Զալց գետի հովիտը, ապա այժմ լճի մակերեսը բավականին կրճատվել է՝ կազմելով մոտ 4,55 կմ²։

Աշխարհագրություն
----------------

Հարավային մասում 2 կմ երկարության ջրանցքով Զել լիճը միանում է Զալցախ գետին։ Ափից մոտ 2 կմ հյուսիս ձգվում է Զալախ գետի հովտից բաժանող, մակերևույթում թույլ արտահայտված ջրբաժան գիծը։ 
Տարվա ընթացքում լճի ջրի ջերմաստիճանը կազմում է 18°-24 °C:

Պատկերասրահ
-----------

* Զել լճի տեսքը 1900 թվականինԶել լճի տեսքը 1900 թվականին
* Զել լճի հյուսիսային և արևելյան հատվածըԶել լճի հյուսիսային և արևելյան հատվածը
* Զել լճի հարավային հատվածըԶել լճի հարավային հատվածը
* Շմիտտենխոե լեռը և Զել լիճըՇմիտտենխոե լեռը և Զել լիճը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Zeller See Walk Trail - Zell am See, Salzburg, Austria». *www.mypacer.com*. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 7-ին. `{{cite web}}`: Text "Pacer" ignored (օգնություն)
2. ↑  «Zeller See loop (Austria)». *fastestknowntime.com* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 7-ին. `{{cite web}}`: Text "Fastest Known Time" ignored (օգնություն)
3. ↑  «Land Salzburg – Hydris Online». *www.salzburg.gv.at*. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 7-ին.
**Վիլլի Գրինբերգ** (ռուս.՝ Вилли Янович Гринберг, օգոստոսի 24, 1897(1897-08-24), Կուրլանդիական գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 15, 1941(1941-11-15), Չեխովսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային լատիշ զորապետ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Վիլլի Յանովիչ Գրինբերգը ծնվել է 1897 թվականի օգոստոսի 24-ին Կուռլանդիայի նահանգի Գոլդինգենյան նահանգում։ 1916 թվականի մայիսից ծառայել է Ռուսական կայսերական բանակում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է 1-ին Ուստ-Դվինյան Լատիշական հրաձգային գնդում։

Կարմիր բանակի կազմում հանդես է եկել 1918 թվականից։ Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից է։ 1924 թվականին ավարտել է Խարկովի ավագ հրամկազմի կրկնակի դասընթացները, 1931 թվականին Լենինգրադում Ֆ. Է. Ձերժինսկու անվան Ռազմա-տեխնիկական ակադեմիային կից հրամկազմի տեխնիկական կատարելագործման ակադեմիական դասընթացները։ Զանազան հրամանատարական և շտաբային պաշտոններ է զբաղեցրել հեծելազորում ծառայելու ընթացքում։ 1939 թվականի հունիսից եղել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի մեխանիզացիայի և մոտորիզացիայի Ի. Վ. Ստալինի անվան Ռազմական ակադեմիայի դասախոս։ 1940 թվականի աշնանը նշանակվել է 27-րդ թեթև տանկային բրիգադի շտաբի պետի օգնական, 1941 թվականի մարտից Մերձբալթյան Հատուկ ռազմական օկրուգի 12-րդ մեքենայացված կորպուսի շտաբի թիկունքի բաժնի պետ։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում կորպուսը 8-րդ բանակի կազմում մասնակցել է Հյուսիսարևմտյան ռազմաճակատում ծավալվող սահմանային ճակատամարտերին։ Ն. Մ. Շեստոպալովի գլխավորած կորպուսի շտաբի օպերատիվ խմբի կործանումից հետո, գնդապետ Գրինբերգը կատարում էր կորպուսի շտաբի պետի պարտականությունները, իսկ հուլիսի 1-ից 13-ը կատարում էր կորպուսի հրամանատարի պարտականությունները։ Հետագայում նորից եղել է կորպուսի շտաբի պետ։

1941 թվականի օգոստոսից Հյուսիսարևմտյան ռազմաճակատի Նովգորոդյան բանակային օպերատիվ խմբի շտաբի պետը, որը հոկտեմբեր-նոյեմբերին մասնակցում էր Տիխվինի պաշտպանական օպերացիային։ 1941 թվականի նոյեմբերի 15-ից Վիլլի Յանովիչ Գրինբերգը համարվում էր անհետ կորած։ «Մեմորիալ» ОБД-ի էլեկտրոնային արխիվի տվյալներով թաղված է Մոսկվայի մարզի Չեխովսկի շրջանի Ստրեմիլովո գյուղում։

Պարգևներ
--------

* «Բանվորա-Գյուղացիական Կարմիր բանակի XX տարի» մեդալ.
* Զենք-պարգև («Բրաունինգ» ատրճանակ).

Գրականություն
-------------

* Коллектив авторов. Великая Отечественная։ Комкоры. Военный биографический словарь / Под общей редакцией М. Г. Вожакина. - М.; Жуковский։ Кучково поле, 2006. - Т. 2. - С. 216-218. - ISBN 5-901679-08-3.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ОБД «Мемориал»». Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-03-ին. Վերցված է 2017-04-28-ին.
**«Թափորի ելքը Էջմիածնի Մայր տաճարից»**, նկարիչ Վարդգես Սուրենյանցի կտավ։ Նկարվել է 1895 թվականին, հավանաբար Խաչվերաց նախատոնի առթիվ, այժմ ներկայացվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում մշտական ցուցադրությամբ։ Սուրենյանցի արվեստում քրիստոնեական թեման մասնավորապես ի հայտ է եկել 1890-ական թվականներին։ Օսմանյան կայսրության հակահայ բիրտ քաղաքականությունը ամենևին չէր շրջանցում նաև այլ քրիստոնյա ժողովուրդներին, և պատմությանը քաջատեղյակ նկարիչը չէր կարող չխորհել ժողովրդի և եկեղեցու միջև անհրաժեշտ կապի մասին։ Այս կապն էլ արտացոլվել է Սուրենյանցի այս և մի շարք այլ կտավներում։

Թեմատիկա
--------

Առիթ կա ենթադրելու, որ նկարը ոչ թե ստեղծագործական ներշնչման պահանջով, այլ հանձնարարություն է Էջմիածնի կողմից։ Պատկերից առաջին հերթին այն տպավորությունն է ստացվում, որ թեման շատ է կաշկանդել նկարչին՝ հնարավորություն չտալով ազատ գործելու։ Պատճառն այն է, որ թափորը ինքնըստինքյան թատերականացված մի ծիսակատարություն է, որը տեղի է ունենում սահմանված, խստորեն պահպանվող կանոններով ու ձևով։ Պատկերի մշակման մեջ նկատվում է պաշտոնականություն, սառնություն․ դա առկա է թե՛ կոմպոզիցիայի կառուցվածքի մեջ, թե՛ զսպվածությամբ կիրառված գեղանկարչական միջոցների մեջ։

Նկարագրություն
--------------

«Թափորի ելքը Էջմիածնի Մայր տաճարից» կատվը իրական կյանքի փաստական, անաչառ վերարտադրումն է․ Էջմիածնի տաճարից ծիսական զգեստներով և պարագաներով զուգված, ըստ աստիճանի շարք կազմած, պատշաճ հանդիսավորությամբ դուրս է գալիս հոգևորականների թափորը։ Աշակերտներին հաջորդում են տիրացուները, քահանաները, վարդապետները, եպիսկոպոսները՝ ձեռքներին մոմեր, գրքեր, բուրվառներ, խաչեր, գավազաններ։ Սուրենյանցը անաչառորեն է պատկերել իրականությունը՝ ներկայացնելով հոգևորականներին իրենց պարտականությունները ներքին դժկամությամբ կատարող պաշտոնյաների դերում, ովքեր ամեն օր ստիպված են կատարել միակերպ ծիսակատարություններ։

Սուրենյանցը մեծ ջանք է գործադրել թափորի հանդիսավորությունը պահպանելու ուղղությամբ։ Չափի կատարյալ զգացումով է ներդաշնակված եկեղեցու քանդակազարդ մուտքը, որը ծառայելով որպես ֆոն՝ մեծ հանդիսավորություն է տալիս թափորին։ Թափորն առանձնապես աչքի չի ընկնում իր կոլորիտով։ Սուրենյանցը չի փորձել հանդգնել, թերևս միայն լույսի առկայությունն է առավելություն հանդիսանում, որով ողողված է ամբողջ պատկերը։

Աղբյուրներ
----------

* Մարտիկյան Ե․ «Հայկական կերպարվեստի պատմություն», Երևան, 1975
* Ստամբոլցյան Ա․, Վարդգես Սուրենյանց-150

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սուրենյանց Վարդգես Հակոբի». *www.gallery.am*. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 4-ին. `{{cite web}}`: Text "Թափորի ելքը Էջմիածնի մայր տաճարից - Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ" ignored (օգնություն)
2. ↑  Ստամբոլցյան, Աստղիկ (2010 թ․ հունվարի 30). «ՎԱՐԴԳԵՍ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ -150». *ՔՐԻՍՏՈՆՅԱ ՀԱՅԱՍՏԱՆ*. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 4-ին.
3. 1 2 3  Մարտիկյան, Եղիշե (1975). *Հայկական կերպարվեստի պատմություն* (PDF). Երևան: «Հայաստան».

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀԱՊ |

 |
**Իլյա (Իլյիչ) Հմայակի Մինասյան** (օգոստոսի 28, 1929(1929-08-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2009, Երևան, Հայաստան), հայ շվիահար։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961), պրոֆեսոր (1996)։ Հայկական շվին առաջինն է ներկայացրել արտերկրում (76 երկիր)։

Կենսագրություն
--------------

Իլյա Մինասյանի հուշատախտակը Երևանի Աբովյան փողոցում
Դուդուկ նվագել սովորել է ինքնուրույն, ապա աշակերտել է Լևոն Մադոյանին։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության 
(1963), էքստեռն՝ ՀՊՄԻ մշակույթի (1979, 
նաև ժողովրդական գործիքների բաժնի հիմնադիրներից) բաժինները։ 1980 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ 1947-1991 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի, 1991 թվականից՝ Երևանի կամերային երաժշտության տան մենակատար։ Նվագացան­կում ընդգրկված են եղել հիմնականում հայկական և աշխարհի ժողովուրդների մեղեդիներ։ Հայկական շվին առաջինն է ներկայացրել արտասահմանյան ունկնդրին։

Գործունեություն
---------------

Մինասյանի կատարողական արվեստին բնորոշ են եղել հուզականությունը, արտահայտչամիջոցների բազմազանությունը։ Կատարման վարպետությամբ առանձնացել են 
«Կռունկ», «Երազ» երգերը, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Ռոնդոն», Արամ Խաչատրյանի «Սուսերով պարը» և այլ գործեր։ Համերգներով շրջագայել է ԽՍՀՄ-ում, Սիրիայում, Լիբանանում, Եգիպտոսում, Բելգիայում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Ֆինլանդիայում, Կանադայում, Մեքսիկայում, Չիլիում, Չինաստանում և այլուր։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* Երիտասարդության և ուսանողների համաշխարհային VI փառատոնի 1-ին մրցանակ(1957, Մոսկվա)
* Ժողգործիքներ նվագողների մրցույթի 1-ին մրցանակ (1957, Մոսկվա)
* Էստրադա­յին արտիստների համամիութենական մրցույթի 1-ին մրցանակ (1958, Մոսկվա)
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայ երաժշտության հանրագիտարան*. Երևան: «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն»,. 2019. էջ 460. `{{cite book}}`: Text "Գիտահրատարակչական խորհուրդ՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Կադր Terra Emota ֆիլմից
**Terra Emota** (լատ. Ցնցված, Հուզված Հող, Երկիր), կարճամետրաժ ֆիլմ-պոեմ, (10 րոպե), գունավոր, արտադրված 1999 թ. Ֆրանսիական Նահորա Ֆիլմ (ֆր. Nahora Films) և Le G.R.E.C. կազմակերպությունների կողմից։ Lux Aeterna ֆիլմի հետ կազմում են դիպտիխ։

Ֆիլմն ամբողջովին հիմնված է Լևոն Մինասյանի (Levon Minasian) 1998 թ. դեկտեմբերի 7-ին Սպիտակի երկրաշարժի 10-ամյա տարելիցի օրը Գյումրի (նախկինում Լենինական) քաղաքում նկարահանած կինոնյութի վրա։
Ինչպես դիպտիխի առաջին Lux Aeterna ֆիլմը, Terra Emota-ն ևս նկարահանվել է Super-8 ֆորմատի կինոժապավենի վրա և կինոդահլիճներում ցուցադրվելու համար "ուռչեցվել" է 35 մմ պրոֆեսիոնալ ժապավենի վրա։ Ֆիլմի արտադրությունն իրականցրել է Լևոն Մինասյանին պատկանող Նահորա Ֆիլմ կինոընկերությունը, ֆրանսիական պետական Լe Groupe de Recherches et d’Essais Cinematographiques (Le G.R.E.C.) կազմակերպության մասնակցությամբ։

  
 Ֆիլմի երաժշտության հեղինակն է Գզավիե Դըլիլը (Xavier Delisle)։

Կինոփառատոներ
-------------

Ֆիլմը մասնակցել է ավելի քան 50 միջազգային կինոփառատոնների, այդ թվում.

Incurt (Իսպանիա), AFFMA (ԱՄՆ), ArtMessage - Ժյուրիի հատուկ դիպլոմ (Ֆրանսիա), Cote Court (Ֆրանսիա), Avanca (Պորտւգալիա), BBC British Short Film Festival (Մեծ Բրիտանիա), Festival du Nouveaux Cinema (Կանադա), Cinema Tout ecran - Ժյուրիի հատուկ դիպլոմ (Շվեյցարիա), DocumentART (Գերմանիա), Festival du Film d'Environnement (Ֆրանսիա), Festival du Film d'Exploration (Ֆրանսիա), Meridiens (Ֆրանսիա), Traces de Vies (Ֆրանսիա), Une certaine idee du Cinema (Ֆրանսիա), Festival du VGIK - Լավագույն մոնտաժի մրցանակ (Ռուսաստան), Festival des films Europeens (Թուրքիա), Festival de Drama (Հունաստան), Dakino (Ռումինիա), Courts Metrages Francais (Բրազիլիա), Travelling (Ֆրանսիա), FIPA (Ֆրանսիա), Clermont-Ferrand (Ֆրանսիա), Berlinale Panorama (Գերմանիա), Larissa (Հունաստան), Dublin (Իռլանդիա), Dresde (Գերմանիա), Doxa Vancouver (Կանադա), Naples (Իտալիա), Merano TV (Իտալիա), Palerme (Իտալիա), Eisenstein - Wilhelshaven (Գերմանիա), French Film Series New York - Los Angeles (ԱՄՆ), Die (Ֆրանսիա), Ecrans Documentaires (Ֆրանսիա), Bilbao (Իսպանիա), Nancy - Ժյուրիի հատուկ դիպլոմ (Ֆրանսիա), Tebessa (Ալժիր), և այլն...

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  298 Le G.R.E.C.(չաշխատող հղում)
 (ֆրանսերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սերժ Ավեդիկյանի անձ­նական կայքը (ֆրանսերեն)
* Լևոն Մինասյան. հեղինակային լուսանկարներ, ֆիլմերից հատվածներ (անգլերեն, ֆրանսերեն)
* Լևոն Մինասյանի անձ­նական կայքը (անգլերեն) Արխիվացված 2013-06-05 Wayback Machine
* 200008280 «L'Agence du Court Metrage». Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 11(ֆրանսերեն)-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Մոլդովական նամականիշ՝ նվիրված անկախության հռչակագրի 10-րդ տարեդարձին, 2001
**Մոլդովայի անկախության հռչակագիրը** (ռումիներեն՝ Declarația de independență a Republicii Moldova) 
փաստաթուղթ, որն ընդունվել է 1991 թվականի օգոստոսի 27-ին Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի կողմից՝ օգոստոսյան հեղաշրջման փորձի ձախողումից հետո։

Բովանդակություն
---------------

Պատգամավորների արտահայտած ձայները Մոլդովայի Հանրապետության անկախության վերաբերյալ՝ ըստ շրջանների
Փաստաթուղթը ամրագրում է «հազարամյա պատմություն» և «անսասան պետականություն» պատմական և էթնիկական սահմաններում, պաշտոնական լեզուն անվանում է «ռումիներեն»։

Անկախության հռչակագիրը վերաբերում էր 1990 թվականի հունիսի 23-ի Մոլդովայի Հանրապետության ինքնիշխանության հռչակագրին և Քիշնևի Ազգային ժողովի մի շարք եզրափակիչ փաստաթղթերին, որոնք ընդունվել են 1989-1991 թվականներին։ Հիմնվելով ՄԱԿ-ի կանոնադրության վրա, որտեղ խոսվում էր ժողովուրդների իրավահավասարության և ինքնորոշման իրավունքի մասին, ինչպես նաև Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի վրա, Մոլդովայի խորհրդարանը պաշտոնապես հռչակեց Մոլդովան որպես ինքնիշխան, անկախ և ժողովրդավարական պետություն: Հռչակագրում երկրի պաշտոնական լեզուն, հղում կատարելով 1989 թվականի օգոստոսի 31-ին ընդունված լեզվի օրենքին, անվանվել է ռումիներեն՝ լատինատառի հիման վրա։
Մոլդովայի Հանրապետության այս հիմնադիր փաստաթղթի ընդունման օրը նշվում է որպես Ազգային օր կամ Անկախության օր։

Բնօրինակ փաստաթուղթը, որը հաստատվել և ստորագրվել է 278 խորհրդարանական պատգամավորների կողմից 1991 թվականին, այրվել է 2009 թվականի ապրիլին Մոլդովայի խորհրդարանական ընտրությունների բողոքի ցույցերի ժամանակ, սակայն վերականգնվել է 2010 թվականին

Մոլդովայի անկախության հռչակագիրը հստակ և ուղղակիորեն պահանջում է Մոլդովայի ինքնիշխանությունը Մերձդնեստրի տարածքի նկատմամբ՝ որպես «մոլդովական ժողովրդի պատմական և էթնիկ տարածքի բաղկացուցիչ մաս»: Սա հակասություններ առաջացրեց, քանի որ այդ շրջանը անկախություն էր հռչակել Մոլդովական ԽՍՀ-ից 1990 թվականին և ձևավորել Մերձդնեստրի Մոլդովական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը։ Սակայն այն չի ճանաչվել որպես օրինական խորհրդային հանրապետություն ոչ ԽՍՀՄ-ի, ոչ էլ Մոլդովական ԽՍՀ-ի կողմից:

1991 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ անկախության հռչակագրի ընդունումից ընդամենը մի քանի ժամ անց, Ռումինիայի կառավարությունը ճանաչեց Մոլդովայի Հանրապետության անկախությունը։ Այսպիսով, Ռումինիան առաջին պետությունն է, որը ճանաչել է Մոլդովայի Հանրապետության անկախությունն ու ինքնիշխանությունը։

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2013001873 |

 |

* Մոլդովայի Հանրապետության անկախության հռչակագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Declaration of Independence of the Republic of Moldova.
2. ↑  Moldova restores Declaration of Independence Արխիվացված 2014-08-08 Wayback Machine
3. ↑  «Text of Moldova's Declaration of Independence recovered». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 18-ին.
4. ↑  Adevărul Moldova (2015 թ․ օգոստոսի 27), *Cum şi-a obţinut independenţa Republica Moldova, cerând retragerea trupelor sovietice de pe teritoriul său*, adevarul.ro
5. ↑
6. ↑  *România a fost prima ţară care a recunoscut independenţa Republicii Moldova*, ZIUA de Constanta, 2016 թ․ սեպտեմբերի 3
|  |
| --- |
| **Իտալական մորեխ** |
|  |

**Իտալական մորախ** (Calliptamus italicus), իսկական մորեխների ընտանիքի միջատ։ Կարտոֆիլի, արևածաղկի, բամբակենու, բանջարային, ընդավոր, բոստանային, հազվադեպ՝ հացահատիկային մշակաբույսերի վտանգավոր վնասատու։

Նկարագրություն
--------------

Մարմինը (երկարությունը՝ 14-41 մմ) գորշագույն է, թևերը հիմքի մոտ վարդագույն են։ Ձվադրում է հողի մեջ՝ իր փորած փոսիկում կամ հողի ճեղքվածքներում։ Ձվերի հետ մորեխն արտադրում է փրփրանման մածուցիկ հեղուկ, որը չորանալով, ձվերն իրար է միացնում, այսպես կոչված, ձվապարկի մեջ (յուրաքանչյուրում՝ 24-50 ձու)։ Ձվերը ձմեռում են հողում, թրթուրները ի հայտ են գալիս գարնանը, հասուն առանձնյակները՝ հունիս-հուլիսին։ Զանգվածի բազմացման շրջանում մորեխներն առաջացնում են թրթուրների մեծ կուտակումներ և խմբեր ու գործում են ինչպես խմբային մորեխը։ Թվաքանակի նվազման փուլում ապրում են առանձին-առանձին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հարավային Եվրոպայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Արմտյան Ասիայում, Մոնղոլիայում, Չինաստանում, Ռուսաստանում (Կովկաս), Ղազախստանում և Միջին Ասիայում։ Հայաստանում իտալական մորեխի բազմացման հիմնական օջախներն են Ապարանի, Հրազդանի, Աբովյանի և մասամբ՝ Աշտարակի տարածաշրջաները։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Խորը վար ձվադրման տեղերում, ճանապարհների և ժայռերի եզրերի սկավառացաքանում, միջատասպան միջոցներով դաշտերի մշակում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հակոբ Մծբնա վանք (այլ կիրառումներ)

**Կապոսի վանք**, *Սբ. Հակոբ Մծբնա հայրապետի վանք*, հայկական կրոնական կառույց Մեծ Հայքի Բարձր Հայք նահանգի Դարանաղյաց ու Եկեղյաց գավառների սահմանագծին՝ Սեպուհ լեռան արևելյան լանջի դարավանդի վրա։ Հիմնվել է 12-րդ դարում (ավանդաբար կապում են Տրդատ Գ-ի ժամանակների հետ)։

Պատմություն
-----------

Գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է 1230 թվականից։ 13–15-րդ դարում կրոնական ու գրչության հայտնի կենտրոն էր. ունեցել է վարդապետարան, գրատուն, եղել եպիսկոպոսանիստ։ 1416 թվականին վանքը հրդեհել ու ավերել են ակկոյունլու հրոսակները։ Որոշ ժամանակ անց վերանորոգվել է՝ «առավել ևս շքեղ, քան առաջ»։ 1425 թվականին կառուցվել է վանքի գավիթը։ 1535 թվականին ավերվել է երկրաշարժից. քանդվել են Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, շենքերի մեծ մասը։ 16-րդ դարում Կապոսի վանքը անկում է ապրել։ 1684 թվականին հիմնովին վերանորոգվել է վանահայր Ավետիք Եվդոկացու ջանքերով։ 17-րդ դարում Կապոսի վանքը դեռևս Բարձր Հայքի ամենանշանավոր վանքերից էր։

Կապոսի վանքի Սբ. Հակոբ եկեղեցին ունեցել է երկմույթ գմբեթավոր հորինվածք, հատակագծում՝ պայտաձև խորանի երկու կողմերում ավանդատներով։ Եկեղեցում պահվել են Հակոբ Մծբնացու մասունքները։ Ուշագրավ են Ավագ խորանի կամարի խոյակներին ցուլի գլխի և քայլող առյուծի պատկերաքանդակները։ Վանքի երկրորդ՝ Ս. Սիոն եկեղեցին, գավիթը, պարիսպը, խցերը և աշխարհիկ մյուս շինություններն այսօր ամբողջովին ավերակ են։

Կապոսի վանքի դպրոց
------------------

Հիմնական հոդված՝ Կապոսի դպրոց
Կապոսի վանքի դպրոցը հայ գրչության և ուսումնառության կենտրոններից էր։ Գրչության արվեստը ծաղկել է 13–15-րդ դարերում (13-րդ դարից հայտնի է երեք ձեռագրի ընդօրինակություն), իսկ դպրոցը համբավ է ձեռք բերել հատկապես 14-րդ դարի վերջից, երբ րաբունապետ է եղել Տաթևի համալսարանի սան Գևորգ Երզնկացին։ Կապոսի վանքի դպրոցում ուսանելու են եկել Հայաստանից և այլ վայրերից։ Հակոբ Ղրիմեցին այստեղ է հմտացել տոմարագիտության մեջ և հետագայում այդ առարկան դասավանդել նույն, ապա՝ Մեծոփավանքի դպրոցում։ Գևորգ Երզնկացու մահից (1416) հետո դպրոցը մի քանի տասնամյակ անշքացել է, բայց վերստին ծաղկել և համալսարան է դարձել Հովհաննես Համշենցու րաբունապետության օրոք։ Վանքի գրչատանն են ընդօրինակվել Մատենադարանում պահվող Հակոբ Ղրիմեցու ժողովածուն (1389), Քարոզգիրք (1416), Լուծմունք (1494, գրիչ՝ Մաղաքիա Բաբերտացի) և բազմաթիվ այլ ձեռագրեր։ Ընդօրինակությունների մի մասն էլ պահվում է Երուսաղեմի և Վիեննայի մատենադարաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Երզնկայի շրջանի եկեղեցիները եւ վանքերը. Յուշամատեան». *web.archive.org*. 2020 թ․ փետրվարի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 24-ին. `{{cite web}}`: Text "Aniarc" ignored (օգնություն)
2. ↑  Հայկական հանրագիտարանի գլխ. խմբ. Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ», 2002, էջ 475 — 1072 էջ, ISBN 5-89700-016-6։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ոսկյան Հ. Բարձր Հայքի վանքերը, Վնն. 1951:
* Թիերի Ժ. Մ. Սեպուհ լեռան հուշարձանները (հնագիտական ուսումնասիրություն), «Էջմիածին», 1989, № 4–6:
Սառեցված ակուտակ:
**Ակուտակ** (անգլ.՝ Akutaq), Ալյասկայի և Հարավային Կանադայի էսկիմոսների շրջանում տարածված կերակրատեսակ։ Նաև հայտնի է «էսկիմոսային պաղպաղակ» անվանումով (անգլ.՝ Eskimo ice cream): Ալյասկայի բնիկները այդ ուտելիքը անվանում են «ագուդակ», որը թարգմանաբար նշանակում է «ինչ-որ մեծ և խառնված բան»։

Բաղադրություն
-------------

Ավանդական ուտելիքը պատրաստվում է հարավային այծի, որմզդեղնի, մորշի կամ փոկի սալից, ավելացնելով տարբեր համեմունքներ։ Գոյություն ունի ուտելիքի մրգային տեսակը (կլյուվկայով, ճահճամոշով, ճահճաբույսով, հապալասով և Մոռենիով), խոտերով և արմատներով, որոնք կազմված են մկների բներից և ուրիշ մրգերից։ Անալի սարքելու համար սովորաբար օգտագործվում է շաքար։ Նաև հաճախակի ավելացվում է այծի և հարավային այծի միս։ Ըստ մեկ այլ տարբերակի՝ կենդանիների սալերը սկսել են փոխարինվել բուսայուղով։ Բոլոր համեմունքները շատ անգամ խառնվում են և ուտելուց առաջ անպայման սառեցվում, որի պատճառով էլ ակուտակը նմանացնում են պաղպաղակի հետ։

Տես նաև
-------

* Մետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Lesson One: Words» (անգլերեն). Alaskool. Արխիվացված է ak/chevak/Glossary%20Words.html օրիգինալից 2007 թ․ ապրիլի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 27-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)(անգլ.)
2. ↑  «Акутак». *veryinteresing.com*. 2013 թ․ հուլիսի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 27-ին.(ռուս.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արսեն Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արսեն Վիտալի Գրիգորյան** (նոյեմբերի 8, 1974(1974-11-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Արսեն Գրիգորյանը ծնվել է 1974 թվականի նոյեմբերի 8-ին Երևանում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 1993 թվականին մոտ մեկ տարի աշխատել է Փարաջանովի անվան թատրոնում որպես դերասան։ Այդ ընթացքում հյուրախաղերով հանդես է եկել Մոսկվայի Տագանկայի թատրոնում, որտեղ «Անավարտ ֆարս մեռյալների ամրոցում» (ռուս.՝ «Неоконченный фарс в замке мертвецов») ներկայացման մեջ հանդես է եկել ծաղրածուի դերով։ 1994 թվականին ընդունվել է Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնին կից դերասանական ստուդիա՝ Խորեն Աբրահամյանի դասարան։

1996 թվականին՝ Համազգային թատրոնի դերասան՝ Սոս Սարգսյանի ղեկավարությամբ։ 1998-2002 թվականներին սովորել է Երևանի թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժնում։ Կուրսային բեմադրություններով հանդես է եկել Պատանի հանդիսատեսի և Համազգային թատրոնների բեմերում։ Դերասանի վարպետություն է դասավանդել «Արդինի» ստուդիայում։

2004 թվականից՝ Երևանի Մհեր Մկրտչյան արտիստական թատրոնի դերասան։

Հեռուստասերիալ
--------------

* «Բացի՛ր աչքերդ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Գրիգորյան Արսեն». *mmat.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 19-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 3-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրիգոր Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գրիգոր Արշակի Հակոբյան** (հուլիսի 7, 1907(1907-07-07), Արմըտլու - փետրվարի 16, 1981(1981-02-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, բանաստեղծ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1978), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կարսի մարզի Կաղզվանի օկրուգի Արմըտլու գյուղում։ 1922-1924 թվականներին սովորել է Ալեքսանդրապոլի գավառի Իլխիաբի (այժմ՝ Սարատակ) գյուղի դպրոցում։ 1924-1929 թվականներին որպես ուսուցիչ, դպրոցի վարիչ, լուսհրահանգիչ աշխատել է Լենինականի գավառի 3-րդ գավառամասում։ 1932 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1932-1935 թվականներին սովորել է համալսարանի ասպիրանտուրայում։ 1947-1957 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Քանաքեռի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։

1957-1981 թվականներին ավագ գիտաշխատող է եղել ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի հայ հին գրականության բաժնում։ 1958 թվականին «Ներսես Շնորհալու շարականները» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1969 թվականին «12-րդ դարի Կիլիկիայի հայ գրականությունը (Ներսես Շնորհալի, Գրիգոր Տղա, Ներսես Լամբրոնացի)» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Մահացել է Երևանում։

Գ. Հակոբյանի երկերի մատենագիտություն
------------------------------------

* Առաջին նվագներ, Երևան, Պետհրատ, 1932, 20 էջ։
* Ներսես Շնորհալի, Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1964, 298 էջ։
* Ներսես Շնորհալի (բնագրեր), Երևան, «Հայաստան», 1969, 220 էջ։
* Ներսես Լամբրոնացի, Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1971, 375 էջ։
* Ներքին Բասենի ազգագրությունը և բանահյուսությունը, Երևան, «Հայաստան», 1974, 396 էջ։
* Հայրենի եզերք. Բասենի պարերգերը, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 200 էջ։
* Շարականների ժանրը հայ միջնադարյան գրականության մեջ (5-15 դդ.), Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1980, 428 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Գրական տեղեկատու*. Երևան: «Սովետական գրող». 1981. էջ 214-215.

Աղբյուրներ
----------

* ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հիմնարար գիտական գրադարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրիգոր Հակոբյան (բանաստեղծ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 8265 · BNF: 16558057s · ISNI: 000000003724937X · LCCN: n85046257 · NTA: 155542311 · VIAF: 6356340 · WorldCat VIAF: 6356340 |

 |

 |
**Սև կոն** կամ **Քաղաքացիական անհնազանդության հուշարձան** (իսլ.՝ Svarta Keilan, Minnisvarði um Borgaralega Óhlýðni, անգլ.՝ The Black Cone, Monument to Civil Disobedience), քար հուշարձան Ռեյկյավիկում։ Տեղադրված է Իսլանդիայի պառլամենտի՝ Ալթինգի շենքի դիմաց։ Բացվել է 2012 թվականին 2008-2011 թվականների ֆինանսական ճգնաժամի դեմ բողոքի ակցիաների՝ «Կաթսաների հեղափոխության» երրորդ հոբելյանի օրերին։ Հուշարձանի հեղինակը իսպանացի նկարիչ Սանտյագո Սիերան է։

Հուշարձան
---------

Հուշարձանը համարյա երկու մետր բարձրությամբ (վեց ոտնաչափ) սև կոնաձև՝ մեջտեղից ճեղքված քար է։ Քարին ամրացված է երկլեզու՝ մարդու և քաղաքացու իրավունքներից (ոչ թե 1789 թվականի, այլ 1793 թվականի ընդլայնված տարբերակից)՝ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության և մարդու իրավունքների պաշտապանության պատմության կարևոր փաստաթղթից, իսլանդերեն և անգլերեն քաղվածքով տախտակ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Եթե կառավարությունը խախտում է մարդկանց իրավունքները, ապստամբությունը նրանց սրբազան իրավունքն ու պարտականությունն է |  |

*Բնօրինակ տեքստ* (իսլանդ.)  

*Þegar ríkisstjórn brýtur á rétti þegnanna, þá er uppreisn helgasti réttur og ófrávíkjanlegasta skylda þegnanna sem og hvers hluta þjóðarinnar.*

*Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  

*When the government violates the rights of the people, insurrection is for the people and for each portion of the people the most sacred of rights and the most indispensable of duties.*

Տեղադրման վայր
--------------

Հուշարձանը պառլամենտի շենքի դիմաց նախապես տեղադրվել է Ռեյկյավիկի Գեղարվեստի թանգարանի կազմակերպած «NO» ցուցահանդեսի շրջանակներում։ Սանտյագո Սիերան ճեղքել է քարը տեղադրման ժամանակ։ Ցուցահանդեսի ավարտից հետո հեղինակը հուշարձանը նվիրել է քաղաքին՝ պայմանով, որ այն կմնա պառլամենտի շենքի դիմաց։ Առաջարկը լուրջ վեճերի առիթ է տվել, բայց արդյունքում՝ քաղաքային խորհուրդը որոշել է արձանը թողնել իր տեղում, միայն տեղափոխելով այն Օստուրվյոլյեր հրապարակի հարավ-արևմտյան անկյուն

Գրականություն
-------------

* *Eleanor Heartney, Hans Ulrich Obrist, Uri Gordon, Hafthor Yngvason* Santiago Sierra: The Black Cone, Monument to Civil Disobedience. — Reykjavik: Reykjavik Art Museum, 2013. — 145 с. — ISBN 9979769475 , ISBN 978-9979769477

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Իսլանդիայի ժողովրդի նվերը հայ ժողովրդին». lragir.am. Արխիվացված է օրիգինալից 2018-04-30-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 29-ին.
2. 1 2  «The Black Cone, What this monument means about the Pots and Pans Protest». grapevine.is. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 29-ին.
3. ↑  *Денис Пилаш*. Левые на краю света. Часть 2: Исландия // Спільне. — 12.01.2017
4. ↑  «Sierra's 'Black Cone' Causes Controversy in Reykjavík». icelandreview.com. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 29-ին.(չաշխատող հղում)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արթուր Հակոբյան** (լատիշ․՝ Arturs Akopjans, հոկտեմբերի 31, 1969(1969-10-31), Բաթում, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիահայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հակոբյանը նկարչությամբ սկսել է զբաղվել 6 տարեկանից։ Սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական ուսումնարանում, այնուհետև (1996) ավարտել է Լատվիայի Գեղարվեստի ակադեմիայի նկարչության բաժինը։ 1989 թվականին Երևանից տեղափոխվել է Ռիգա։ 2000 թվականից բազմաթիվ անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Լատվիայում, Ավստրիայում և Դանիայում։ 2005 թվականին Հակոբյանը մասնակցել է Ռիգայի հեղինակավոր «Արսենալ» ցուցասրահում բացված 2 ցուցահանդեսների։ 2012 թվականին Հակոբյանի անհատական ցուցահանդեսները երեք երկրներում ՝ Ռուսաստանում, Ավստրիայում և Դանիայում, նրան միջազգային ճանաչում բերեցին։ Հակոբյանի հիմնական արտահայտչամիջոցը գույնն է և վերացական պատկերները։ «Բնությունից տրված գույնի և խառնվածքի բացարձակ զգացումը թույլ է տալիս նկարչին տիրապետել և փորձարկել դրանք», - գրում է «ԴԵԼՖԻ» պորտալը։ Ըստ Հակոբյանի, «ամեն ինչ ընդունելի է, երբ խոսքը վերաբերում է արվեստին»։ Նա չի հարում կոնկրետ կոնցեպտի, այլ արտացոլում է «պահի, տրամադրության և մտքերի իր զգացական ընկալումը»։ 2000 թվականին նրա աշխատանքը լավագույնն է ճանաչվել «Ռիգան ժամանակակից արվեստում» մրցույթում արժանանալով Ռիգայի քաղաքային խորհրդի պարգևին։ Խմբակային ցուցահանդեսների է մասնակցել Լատվիայում, Լիտվայում, Դանիայում, Բելգիայում, Ռուսաստանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Արթուր Հակոբյան
2. ↑  Arturs Akopjans at Art Galaxie
3. ↑  Artūrs Akopjans. Mirāža, Diena, 2013
4. ↑  Agijas Sūnas galerija iesāk vasaru ar Artura Akopjana gleznām, DELFI, 2010
5. ↑  «Akopjans at Bastejs Gallery». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 17-ին. Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 21-ին.

Գրականություն
-------------

* Ашот Григорян, *Дорога в Латвию*, издательство Эдитус, Москва, 2022, 110 с. стр. 77-79, ISBN 978-50-014-9797-4.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արթուր Հակոբյան
* Արթուր Հակոբյան, Ազգ թերթ, 2020
* Миры Артура Акопяна — в мастерской художника в Риге / Ашот Григорян. Аравот. 10 Марта, 2021
* Как увидеть работы художников Спюрка?, Գոլոս Արմենիի, 2013
* Հակոբյանի աշխատանքները, Gall'Art Rome Արխիվացված 2020-02-17 Wayback Machine
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արթուր Հակոբյան** (հուլիսի 8, 1962(1962-07-08), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։ Առավել հայտնի է «Վերվարածներն ընտանիքում» հեռուստասերիալում Արբի քեռու դերակատարմամբ։

Կենսագրություն
--------------

Արթուր Հակոբյանը ծնվել է 1962 թվականի հուլիսի 8-ին Գյումրի քաղաքում։ Սովորել է Եղիշե Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1979 թվականին։ Ուսումը շարունակել է Գյումրու Վ․ Աճեմյանի անվան դրամատիկական թատրոնին կից դերասանական ստուդիայում, այնուհետև աշխատել է այդ թատրոնում։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը։

Արթուր Հակոբյանի ընտանիքում բոլորը սիրել են արվեստը, սակայն հայրն ի սկզբանե դեմ էր դերասան դառնալու նրա որոշմանը։ Նա ոչ մի անգամ չի գնացել որդուն բեմում տեսնելու՝ ասելով․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դու ի՞նչ դերասան, դերասան կոչվելու իրավունք ունեն Վահրամ Փափազյանը, Հրաչյա Ներսիսյանը, Ֆրունզե Մկրտչյանը․․․ |  |

Ավելի ուշ Արթուրի մայրը սկսել է աշխատել թատրոնում, և նա ևս ընդունվել է աշխատանքի՝ որպես բեմի բանվոր, քանի որ, ինչպես ինքն է ասում․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Թատրոնն ինձ օդի պես պետք էր։ |  |

### Անձնական կյանք

Դերասանն ամուսնացած է, ունի երկու երեխա՝ աղջիկ և տղա։

Գործունեություն
---------------

Արթուր Հակոբյանը խաղացել է Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում, Երևանի Մհեր Մկրտչյան արտիստական թատրոնում և Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ Աշխատել է նաև մի քանի հեռուստաընկերությունների հետ, այդ թվում՝ Շանթ ՀԸ, Արմենիա TV, Հայաստանի hանրային hեռուստաընկերություն, Հայկական երկրորդ հեռուստաալիք։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Բելգիայում, Նիդերլանդներում, Ռուսաստանում։

Դերասանը կերտել է բազմաթիվ դերեր․ Ր․ Շարտի «Կնոջս անունը Մորիս է» ստեղծագործությունում հանդես է եկել Ժորժի կերպարով, Խ․ Դաշտենցի «Ֆայտոն Ալեքը» աշխատանքում՝ գյուղացի հավավաճառի կերպարով, Լևոն Շանթի «Կայսրը» ստեղծագործությունում՝ Վասիլի կերպարով, Հ․ Թումանյանի «Տերն ու ծառան» աշխատանքում՝ Սարոյի կերպարով և այլն։ Նկարահանվել է հեռուստասերիալներում, տարբեր նախագծերում և ֆիլմերում՝ «Տաքսի Նեմա», «Մեր գյուղը», «Մի կաթիլ մեղրը», «Նախաճաշ երկուսի համար», «Վերվարածներն ընտանիքում», «Բանակում», «Անուղղելիները» և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Արթուր Հակոբյանի մասին AV Production կայքում
2. 1 2 3  «Արթուր Հակոբյան - www.frunzik.com». *www.frunzik.com*. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 23-ին.
3. 1 2  «Ահա, թե ինչպիսին է էկրաններից վաղուց հեռացած սիրված դերասան Արթուր Հակոբյանի ընտանիքը».
4. ↑  «AV Production - Արթուր Հակոբյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 28-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կեսգիշերն անց. Արթուր Հակոբյան
* Սիրո բանաձև. Արթուր Հակոբյան, Կարինե Նալչաջյան
* «Երկու գավաթ սուրճ» Արթուր Հակոբյան
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սաֆարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վաչե Հմայակի Սաֆարյան** (փետրվարի 7, 1930(1930-02-07), Արարատի մարզ, Հայաստան), հայ բանասեր, գրականագետ։

Կենսագրություն
--------------

Վաչե Սաֆարյանը ծնվել է 1930 թվականի փետրվարի 7-ին, Արարատի մարզի Վերին Արտաշատ գյուղում։ Բարձրագույ կրթություն ստացել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, որից հետո ուսումը շարուակել է Երևանի պետական համալսարանում և 1958 թվականին ավարտել այն։ Որպես գիտաշխատող 1958-1989 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, 1989-1993 թվականներին եղել է Ուսուցիչների կատարելագործման հանրապետական ԳՀԻ ավագ դասախոս, իսկ 1993-1997 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։

Բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանը ստացել է 1968 թվականին։ 1979 թվականից Վաչե Սաֆարյանը Հայաստանի գրողների միության անդամ է։ 1972 թվականին հեղինակել է «Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան. կյանքը և ստեղծագործությունը», 1980 թվականին՝ «Նաիրի Զարյան. Կյանքը և ստեղծագործությունը», 1987 թվականին՝ «Հայ սովետական պոեզիայի պատմություն։ 1920-1970 թթ.», իսկ 1999 թվականին՝ «Ազատն Մինասը», (զրույցներ, հուշեր նկարիչ Մինաս Ավետիսյանի մասին) և այլ գրքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ովքե՞ր են հայտնի հայերից ծնվել այս օրը». *yerkirmedia.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021-07-09-ին. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 3-ին.
2. ↑  «AV Production - Վաչե Սաֆարյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 3-ին.
3. ↑  Սաֆարյան, Վաչե (1972). *Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան։ կյանքը եվ ստեղծագործությունը*. Հայկական ՍՇ ԳԱ Հրատարակչություն.
4. ↑  Վաչե Սաֆարյան, Առասպելական Մինասը

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հիմնարար գիտական գրադարան
**Մոսուլի գործողություն** (արաբ․՝ معركة الموصل‎‎; սորանի՝ شەڕی مووسڵ), Իրաքի բանակի, Փեշմերգայի և Հակաահաբեկչական կոալիցիայի համատեղ գործողություն, որը սկսվել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 16-ին և ձգվում է մինչ օրս։ Գործողության նպատակը եղել է Իրաքի Մոսուլ քաղաքի ազատագրումը ահաբեկչական խմբավորումների վերահսկողությունից։ Հարձակման գործողությունը սկսվել է հոկտեմբերի 16-ին։ Քաղաքում բնակվում է մոտ 1.5 միլիոն մարդ։ Կոալիցիայի ուժերը մտահոգություն ունեին, որ քաղաքում կարող է սկսվել հումանիտար ճգնաժամ և քաղաքացիները ահաբեկիչների կողմից կարող են օգտագործվել որպես կենդանի վահան։

Նախորդող իրադարձություններ
--------------------------

Հիմնական հոդված՝ Մոսուլի անկում
Մոսուլը, իր մեծությամբ, Իրաքի երկրորդ քաղաքն է։ ԻԼԻՊ-ի գրոհայինները քաղաքը գրավել են 2014 թվականի հունիսին։ Քաղաքը մեծ մասամբ բնակեցված է սուննիներով։ Այս փաստը ձեռնտու է եղել ահաբեկիչներին՝ քաղաքի գրավման ժամանակ, քանի որ տեղի սուննի համայնքը դժգոհ է եղել Իրաքում իշխանության եկած շիա փոքրամասնության գործողություններից։ Հենց Մոսուլի մեծ մզկիթում է Աբու Բաքր ալ-Բաղդադին հայտարարել իսլամական խալիֆաթի ստեղծման մասին։ Մոսուլը համարվում է ԻԼԻՊ-ի վերջին խոշոր հենակետը Իրաքում, այդ իսկ պատճառով նախատեսվող ռազմագործությանը պետք է մասնակցեին մեծ թվաքանակով զինվորականներ՝ աշխարհի տարբեր երկրներից։

Կոալիցիան, որը գլխավորում է ԱՄՆ-ն, մի քանի շաբաթ հարվածներ է հասցրել նախատեսված նշանակետերին, իսկ Իրաքի բանակը գրավել է Մոսուլի շրջակա տարածքները։ Գործողության սկսվելուց 72 ժամ առաջ Մեծ Բրիտանիայի ռազմաօդային ուժերի «Թայֆուն», «Տորնադո» կործանիչները և անօդաչու թռչող սարքերը բերվել են մարտական վիճակի։ Իրաքի բանակը քաղաքի վրա օդից լցրել է թռուցիկներ, որոնք կոչ էին անում բնակիչներին ռազմագործության սկսման ժամանակ՝ ըմբոստություն բարձրացնել ահաբեկիչների դեմ։

Կողմերի ուժեր
-------------

Մոտ 3.000-9.000 գրոհայիններ գտնվում են քաղաքում։ Իրաքի բանակը Մոսուլի շրջանում կենտրոնացրել է մոտ 60 000 զինծառայողներ, ներառյալ նաև Փեշմերգայի 6000 զինծառայողներ և մոտ 10000 շիա կամավորներ, որոնց ֆինանսավորում է Իրանը։

Միջազգային կոալիցիան ներառում է 5000 ամերիկացի, 3000 ՆԱՏՕ-ի և 500 ֆրանսիացի զինվորներ, օգնում են երկնքից՝ օդային հարվածներ հասցնելով։ Կոալիցիայի ուժերը գտնվում են քաղաքից 60 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Մոսուլից հարավ Կայյարա քաղաքի մոտ, որը ԻԼԻՊ-ից հետ է գրավվել ամռանը։

Չնայած կոալիցիոն ուժերի ներկայությանը, Իրաքի վարչապետ Հայդեր ալ-Աբադին հայտարարել է, որ միայն Իրաքի բանակը և ոստիկանական ուժերը կմտնեն քաղաք։

Քուրդիստանի հոգևոր կառավարության ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ ԻԼԻՊ-ի գործողություններին հավանություն է տալիս Մոսուլի սուննի բնակչության որոշակի մասը։

2017 թվականի հունիսին Իրաքի կառավարական ուժերը՝ կոալիցիոն ուժերի հետ միասին, ամբողջությամբ ջախջախել են ԻԼԻՊ-ի գրոհայիններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «В атаку на Мосул пошли местные ополченцы». *Lenta.ru* (ռուսերեն). lenta.ru. 17 октября 2016. Վերցված է 19.10.2016-ին.
2. ↑  «Телеканал сообщил о неудачном антиигиловском мятеже в Мосуле». *Lenta.ru* (ռուսերեն). lenta.ru. 17 октября 2016. Վերցված է 19.10.2016-ին.
3. ↑  «Большую поддержку ИГ оказывают мирные жители»
4. ↑  «Мосул полностью освобожден от боевиков ИГ». *Росбалт*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 1-ին.