**Կոնլա** կամ **Կոնլաոխ,** իռլանդական առասպելաբանության ուլստերյան ցիկլի հերոս, ուլստերցի չեմպիոն Կուխուլինի ու շոտլանդացի կին ռազմիկ Այֆեի որդին։ Դաստիարակվել է Շոտլանդիայում միայն իր մոր կողմից։ «Այֆեի միակ որդու ողբերգական մահը» պատմության հերոսն է։

Պատմություն
-----------

Կոնլան Կուխուլինի ու վերջինիս ուսուցչի քրոջ՝ Այֆեի որդին է։ Իռլանդիա վերադառնալիս Կուխուլինն Այֆեին մի ոսկե մատանի է տալիս ու պատվիրում, որ երբ իր որդին այնքան մեծանա, որ մատանին կարողանա կրել, նրան պետք է Իռլանդիա ուղարկել։ Սակայն նա երեք տաբու է սահմանում որդու համար․ Կոնլան չպետք է կիսատ թողնի ճանապարհորդությունը, նա չպետք է հրաժարվի մարտահրավերից ու երբեք ոչ ոքի չասի իր անունը։

Կոնլան ափ է դուրս գալիս Tracht Eisi տարածքում, որտեղ ցույց է տալիս մարտարվեստի իր կարողությունները, որոնք տեսնելով ուլաիդներն ընդունում են ռազմիկի նրա պատրաստվածությունը, իսկ թագավոր Կոնխոբարն ասում է, որ այսպիսի հմուտ ռազմիկներ մեծացրած երկրում պետք է որ ապրելիս լինեն այնպիսի մարտիկներ, որոնք «ուլաիդներին փոշի կդարձնեն»։ Նրանք Էչուի որդի Կոնդերեին ուղարկում են Կոնլային դիմավորելու, ու երբ նա հարցնում է վերջինիս անունն ու ծագման մասին, Կոնլան հրաժարվում է պատասխանել։ Հետո Կոնդերեն գովաբանում է Կոնլայի ռազմական հմտություններն ու հրավիրում հանդիպել ուլաիդների հետ, որին վերջինս պատասխանում է, թե արդյոք ուլաիդները ցանկանում են կռվել իր հետ մենամարտում, թե՞ խմբով։

Կոնդերեն վերադառնում է ուլաիդների մոտ, իսկ Կոնալ Կերնախը գնում է հանդիպելու Կոնլայի հետ, ասելով՝ «Ուլաիդներն ամաչելու առիթ չեն ունենա, քանի ես ողջ եմ»։ Կոնլան իր ճեղապարսատիկից քարով հարվածում է Կոնալին ու նրան ցած գցում, որից հետո զինաթափում է նրան։ Կոնալն ամոթահար վերադառնում է ուլաիդների մոտ։

Հետո Կուխուլինն է մոտենում Կոնլային, բայց նրա կին Էմերը զգուշացնում է ամուսնուն չկռվել այդ տղայի հետ, քանի որ հանձին նրա ճանաչել էր «Այֆեի միակ որդի Կոնլային»։ Կուխուլինը հանդիմանում է կնոջը, ասելով թե «հերոսական գործերը չեն արվում կանանց օգնությամբ» ու որ հանուն ուլաիդների նա կկռվի ցանկացած ինքնակոչի հետ, անկախ նրանց ով լինելուց։ Նա խնդրում է Կոնլային ներկայանալ, զգուշացնելով, որ կմեռնի, եթե դա չանի, բայց Կոնլան հրաժարվում է։ Նրանք կռվում են ջրի մեջ, սկզբից հաղթում է Կոնլան, բայց հետո Կուխուլինը ճանկում է իր gae bolga-ն, զենք, որի օգտագործումն իր ուսուցիչը սովորեցրել էր միայն իրեն ու մահացու վիրավորում է Կոնլային։

Կուխուլինը նրան ափ է դուրս բերում ու ուլաիդների մոտ նրան ընդունում որպես իր որդի։ Կոնլան հերթով ողջունում է ուլաիդների հերոսներին, հրաժեշտ տալիս հորն ու մահանում։ Նրան սգում են, իսկ գերեզմանի վրա նշան է արվում ու «երեք օրվա ընթացքում զոհաբերվում են ուլաիդների նախիրների բոլոր հորթերը»։

Տարբերակներ ու տարեթվեր
-----------------------

«Այֆեի միակ որդու ողբերգական մահը» պատմության երկու տարբերակ կա։ Ամենահինը «Լեկանի դեղին գրքում» հանդիպող հին իռլանդերեն տարբերակն է, որն ամենահայտնին է ու վերը շարադրվածի աղբյուրը։ Թվագրվում է 9-րդ կամ 10-րդ դարերով։ Կա նաև 1336 թվականով թվագրված տարբերակ։

Պատմության այլ տարբերակներ հանդիպում են նաև «*dinnsenchas of Lechtán Óenfhir Aífe»*, Ջեոֆրեյ Քիթինգի «Իռլանդիայ պատմություն» և ժամանակակից իռլանդերեն «*Oidheadh Chonlaoich»* գրքերում։

Գրականության մեջ
----------------

Իր հոր ձեռքով Կոնլայի մահվան պատմությունն արտացոլված է Ուիլյամ Բաթլեր Եյթսի «Կուխուլինի պայքարը ծովի հետ» պոեմում, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1892 թվականին ։ Բանաստեղծական վերարտադրությունը որոշ չափով շեղվում է սկզբնական լեգենդից և ներկայացնում Կոնլային որպես Էմերի որդի, ոչ թե՝ Այֆեի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Meyer Kuno (1904)։ «The Death of Conla»։ *Ériu* **1**: 113–121 – via Internet Archive
2. ↑  Gantz Jeffrey (1981)։ *Early Irish Myths and Sagas*։ Penguin Classics։ էջեր 149։ ISBN 9780140443974
3. ↑  Gantz Jeffrey (1981)։ *Early Irish Myths and Sagas*։ Penguin Classics։ էջեր 150։ ISBN 9780140443974
4. ↑  Meyer Kuno (1904)։ «The Death of Conla»։ *Ériu* **1**: 119 – via Internet Archive
5. ↑  Gantz Jeffrey (1981)։ *Early Irish Myths and Sagas*։ Penguin Classics։ էջեր 150-151։ ISBN 9780140443974
6. ↑  Gantz Jeffrey (1981)։ *Early Irish Myths and Sagas*։ Penguin Classics։ էջեր 152։ ISBN 9780140443974
7. ↑  «Aided óenfir Aífe»։ *CODECS: Collaborative Online Database and e-Resources for Celtic Studies*։ Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 17  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
8. ↑  «LECHT ÓEN-FHIR AÍFE (The Metrical Dindsenchas)»։ *Corpus of Electronic Texts*։ Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 17  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
9. ↑  Keating Geoffrey։ «The History of Ireland»։ *Corpus of Electronic Texts*։ Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 17  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
10. ↑  «Oidheadh Chonlaoich (mic Con gCulainn)»։ *CODECS: Collaborative Online Database and e-Resources for Celtic Studies*։ Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 17  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Նշումներ
--------

* Gantz, Jeffrey (1981), *Early Irish Myths and Sagas.* Penguin Classics.
* Meyer, Kuno (1904), "The Death of Conla". *Ériu.* **1**: 113-121.