|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ուշադրություն**։**Այս էջը կամ բաժինը այլ լեզվով հոդվածի վատ թարգմանություն է։** 
Դուք կարող եք բարելավել թարգմանությունը։ Օրիգինալ տեքստը կարող եք գտնել ձախ կողմի «այլ լեզուներով» ենթաբաժնում։Մեքենայական թարգմանությունը ենթակա է ջնջման առանց զգուշացման։ |

**«Վիկինգ» ծրագիր** — ՆԱՍԱ-ի տիեզերական ծրագիր է՝ Մարսը ուսումնասիրելու նպատակով։ Ծրագիրը ներառում է երկու նույնական՝ «Վիկինգ 1» և «Վիկինգ 2» տիեզերանավերի արձակում տիեզերք, որոնք պետք է իրականացնեյն հետազոտություններ Մարսի վրա, որոնելով կյանքի համար պայմաններ։

«Վիկինգ»-ը բաղկացած է մի տիեզերական կայանից-Մարսի արհեստական արբանյակից և մարսի կայանից։

«Վիկինգ» ծրագիրը իրականացրել է մի շարք տիեզերանավերի թռիչք դեպի մարս՝ հետազորտելու նպատակով XX դարի 70-ական թվականներին, որի սկիզբը դրել է «Մարիներ-4»-ը 1964 թ. ապա շարունակել են «Մարիներ-6»-ը, «Մարիներ-7»-ը և «Մարիներ-9»-ը։

Տիեզերանավ «Վիկինգ 1»-ը իր թռիչքը իրականցրել է 1975 թ. օգոստոսի 20-ին՝ Ֆլորիդայից, իսկ «Վիկինգ 2»-ը իր թռիչքը իրականացրել է ավելի ուշ՝ 1975 թ. սեպտեմբերի 5-ին։ Թռիչքից առաջ տիեզերանավերը մանրամասն ստերիլիզացվել է, Մարսի վարակումը կանխելու համար։ Մարսի կայանը, որը տեղավորվում էր թռչոց տիեզերանավի մեջ պաշտպանության համար ստերիլիզացվում էր ջերմաստիճանի ազդեցության ուղով։ Ջերմաստիճանը բարձրացվում էր մինչև 111 °C (232 °F) 40 րոպեում։ Տիեզերանավ «Վիկինգ 1»-ը դուրս է եկել մարսի ուզեծիրից դուրս 1976 թ. հունիսի 19-ին, իսկ «Վիկինգ 2»-ը 1976 թ. օգոստոսի 7-ին։

«Վիկինգ» ծրագրի ուսումնասիրման համար նախատեսված էր 90 օր վայրէջքից հետո, բայց տիեզերանավերից յուրաքանչյուրը նախատեսված ժամանակից շատ աշխատեց։ Մարսի արհեստական արբանյակ «Վիկինգ 1»-ը մնաց աշխատեղ մինչև 1980 թ. օգոստոսի 7-ը, իսկ «Վիկինգ 2»-ը մինչը 1978 թ. հուլիսի 25-ը։

Ի պատիվ այս ծրագրի Պլուտոնի հողի մի մաս անվանել են Վիկինգ։

Տեխնիկական բնութագրեր
---------------------

* ԱՄՍ-ի նախնական քաշը արձակման ժամանակ՝ 3527 կգ
* Կայանի քաշը արձակման ժամանակ՝ 2328 կգ
* Տիեզերք ուղարկված տիեզերանավի նախնական քաշը արձակման ժամանակ՝ 1199 կգ
* Կայանի քաշը տիեզերանավից առանձնանալուց հետո՝ մոտավոր 900 կգ
* Մարսի կայանի քաշը՝ մոտավոր 600 կգ

Տիեզերանավերի սարքավորումներ
----------------------------

Կայանը՝ որը կառուցվել է «Մարիներ-9»-ի բազայում, ուներ 3,35 մետր բարձրություն։ Տիեզերական կայանը ուներ հրթիռային շարժիչներ, որոնք կշռում էին 136 կգ։Կայանի էլեկտրաէներգիայի համար օգտագորշվում են արևային պանելյեր։

Կայանում տեղադրված է՝

* Նեղ անկյուն ունեզող հեռուստատեսային տեսախցիկ նկարներ ստանալու համար (1500 կմ բարձրությունից նկարահանման 40 մ թույլատրում)
* Լայն անկյուն ունեցոզ տեսախցիկ նկարներ ստանալու համար
* Ինֆրակարմիր սպեկտրոմետրեր մարսից ներս թափանցած ջրային գոլորշու կանխարգելման համար
* Ինֆրակարմիր ռադիոմետր մոլորակի ջերմային քարտեզի ստացման համար։

Տիեզերք ուղարկվող տիեզերանավը ուներ 2,1 մ բարձրություն և առավելագույն լայնակի չափում՝ 3,6 մ։

Փափուկ վայրէջքի համար նախատեսված համակարգում օգտագործվել են հատուկ ռադիոբարձրաչափ և ռադիոլոկատոր, այդ թվում նաև 8 հրթիռային շարժիչ, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում են 4,5 կգ, 6 կողմնորոշման շարժիչներ, որոնք կշռում են 4,5 կգ, առաջային էկրան 3,6 մ բարձրությամբ, պարաշյուտ 16,2 մ բարձրությամբ։

Մարսի արհեստական կայանի համար էլեկտրաէներգիա մատակարարում էին հատուկ իզոտոպային գեներատորներ։

Մարսի կայանի վրա տեղադրված էին հատուկ սարքեր, որոնք ուսումնասիրում էին մարսի մի որոշակի տարածք վեյրէջքից առաջ և հետո։ Արձակման կայանում տեղադրված սարքերը չափում էին մթնոլորտային ճնշումը և ջերմաստիճանը,։ Բացի այդ, չափում էին մթնոլորտային խտությունը։

Մարսի մակերևույթի հետազոտությամ համար նախատեսված սարքեր՝

* Երկու կլոր տեսանելիությամբ սահմանված հեռուստատեսային խցիկներ
* Գարծիքներ օդերեւութաբանական ուսումնասիրությունների համար, որոնք չափում էին՝ ջերմաստիճանը, ճնշումը քամու արագությունը և ուղղությունը դեպի մակերեսը
* Սեյսմոմետր
* Սարքեր որոնք որոնում են կյանքի առկայություն հոզի մասնիկների մեջ, օրինակ՝ ֆոտոսինթեզ։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

«Վիկինգ» ծրագրի իրականացման համար օգտագործվել է մոտ 1 միլլիարդ դոլար։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n97085623 · VIAF: 221657497 · WorldCat VIAF: 221657497 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՆԱՍԱ-ի մոլորակների հետազոտության ծրագրեր |
| --- |
|  |
| Գործող | 

|  |
| --- |
| 
* Խոշոր ռազմավարական գիտական առաքելություններ
* Լուսնի հետազոտման և հետախուզման ծրագիր
* Մարսի հետազոտությունների ծրագիր
* Մոլորակային առաքելություններ
	+ Դիսքավերի
	+ Նոր սահմաններ
* Օվկիանոսային աշխարհների հետազոտության ծրագիր
* Վոյաջեր

 |

 |
|  |
| Ավարտված | 
* Լունար օրբիտեր
* Լունար փրեքուրսոր
* Մարիներ
* ՄԵՍՈՒՐ
* Նյու միլենիում
* Պիոներ
* Փլանեթարի օբզերվեր
* Ռեյնջեր
* Սերվեյոր
* Վիկինգ

 |
|  |
| Չեղարկված | 
* Գրանդ տուր
* Մարիներ Մարկ II
* Պրոմեթեուս ծրագիր
* Վոյաջեր (Մարս)

 |
|  |
| 
* ՆԱՍԱ-ի առաքելությունների ցանկ

 |

 |