**Լևերկուզեն** (գերմ.՝ Leverkusen), շրջաններից դուրս քաղաք է և միջին կենտրոն (ըստ գերմանական դասակարգման) հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիայի հարավում։ Քաղաքը պատկանում է Քյոլնի վարչական շրջանին, որն աշխարհագրորեն տեղակայված է Բերգիշես-Լանդի և Ռեյնլանդ շրջանի պատմական տարածքում։ Լևերկուզենում Ուուպեր գետը հոսում է Հռենոս գետ։

Քաղաքը գտնվում է Քյոլնի հետ հյուսիս-արևելյան սահմանին և պատկանում է Ռեյնսկա-Ռուր մայրաքաղաքի տարածաշրջանին։ Ունենալով 163.8 հազար բնակիչ (2018 թվականի վերջի տվյալներով)՝ այս քաղաքը երկրի խոշոր քաղաքների ցանկում ամենափոքր քաղաքներից մեկն է։ Լևերկուզենում է գտնվում «Bayer» քիմիական ընկերության գլխավոր գրասենյակը և նույնանուն ֆուտբոլային ակումբը։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1930 թվականին՝ Շլեբուշ, Շտայնբյուխել և Ռայնդորֆ համայնքների հետ Վիսդորֆ քաղաքի միավորման արդյունքում։

Քաղաքն իր անվանման համար պարտական է դեղագործ և գործարար քիմիկոս Կարլ Լևերկուզին, որի ընտանիքը ժամանակակից Ռեմշայդ քաղաքի տարածքում գտնվող Լևերկուզենի հոֆսհաֆորտից է։ Լևերկուզենը Ռեյնում Վիսդորֆի մոտ քիմիական գործարան է հիմնել 19-րդ դարի կեսերին և իր աշխատողներին տվել է Լևերկուզեն անունը, այսպես կոչված, Լեննեփում տոհմական բույն։ 1930 թվականին անվանումն անցել է նոր հիմնադրված Լևերկուզեն քաղաքին։

Քաղաքի ժամանակակից տարածքը ձևավորվել է 1975 թվականին՝ Լևերկուզենի և շրջանային Օպլադեն քաղաքի հետ միավորվելու և Բերգիշ-Նոյկիրխեն քաղաքի միացման և նախկինում Մոնհայմ քաղաքի մի մասը հանդիսացող Հիթդորֆ ավանի միացման միջոցով։ Այն ժամանակ քաղաքը բաժանված էր երեք վարչական շրջանների, որոնցից երկուսը ձևավորվել էին տարածքում տեղակայված (վարչաշրջանի II և III)։ Այսպիսով, Լևերկուզենում կա երեք խոշոր կենտրոն՝ իր հետիոտնային գոտիներով։ Դրանք գտնվում են Լևերկուզեն-Միտտեում (Վիսդորֆ), Շլեբուշում և հարթված են։ Օպլադենը նաև հայտնի է որպես դարպաս դեպի Բերգիշես-Լանդ։ Բերգիշ-Նոյկիրխեն, Կետինգեն, Լյուցենքիրխեն, Շտայնբյուխել և մասամբ Շլեբուշ քաղաքները գտնվում են Բերգիշես-Լանդ երկրի արևմտյան լանջին։ Քաղաքի մնացած մասը գտնվում է ստորին եզրին։

Լևերկուզենի տեղացիների խոսակցական բարբառը հիմնականում Ռիպուարի բարբառային խմբի հյուսիսային միջին ֆրանկոնյան բարբառն է, որը հայտնի է նաև որպես «Քյոլնի բարբառ»։ Բերգիշի բարբառները օգագործվում է քաղաքի արևելյան մասերում։

Աշխարհագրություն
----------------

Լևերկուզենի քարտեզ
### Աշխարհագրական դիրք

Լևերկուզենը գտնվում է Ստորին Ռեյնի աջ ափին՝ Ուուպերի և նրա վտակ Դանայի ստորին հոսանքներում։ Ռեյնը քաղաքի բնական սահմանն է դեպի արևմուտք։ Քյոլնը գտնվում է հարավում մոտ 10 կմ հեռավորության վրա, իսկ հյուսիսից՝ Մոնհայմը Ռայն և Լանգենֆելդը։ Քաղաքի արևելյան մասը ձգվում է Բերգիշես-լանդի նախալեռները։

Լևերկուզենի ամենաբարձր կետը գտնվում է Բուրշայդ քաղաքի հետ սահմանին՝ Հայլիգենայհե կոմպոստի արտադրության ձեռնարկության մոտ։ Նրա բացարձակ նշագիծը 198․7 մ է ծովի մակարդակից։ Քաղաքի ամենացածր կետը 35,1 մ նշանով գտնվում է Ռեյնայի վրա, Հիթդորֆի նավահանգստի մուտքի մոտ։ Քաղաքային սահմանի ընդհանուր երկարությունը 56 կմ է։ Հյուսիսից հարավ քաղաքը ձգվում է 8,9 կմ, իսկ արևմուտքից դեպի արևելք՝ 15,3 կմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 (գերմ.) — DESTATIS, 2023.
2. ↑  Steinacker, Bernhard: Leverkusen Stadt an Rhein und Wupper. 1. Auflage 1987, Steinacker’sche Verlagsbuchhandlung, Leverkusen. ISBN 3-9801588-0-2.  
*Штейнакер, Бернхард*: Город Леверкузен на Рейне и Вуппере. 1-е изд. 1987 г. изд-во Штайнакер, Леверкузен. ISBN 3-9801588-0-2.
3. 1 2  Sabine Mecking: Bürgerwille und Gebietsreform. Demokratieentwicklung und Neuordnung von Staat und Gesellschaft in Nordrhein-Westfalen 1965–2000 (= Studien zur Zeitgeschichte Bd. 85), Oldenbourg: München 2012, ISBN 978-3-486-70314-6.  
*Сабина Мекинг*: Гражданство и территориальная реформа. Развитие демократии и реорганизация государства и общества в Северном Рейне-Вестфалии в 1965-2000 гг. (в "Исследования по современной истории", том 85), Ольденбург: Мюнхен 2012, ISBN 978-3-486-70314-6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լևերկուզեն քաղաքի պաշտնական կայք(գերմ.)(անգլ.)
* Տեղեկատվություն և իրադարձություններ Լևերկուզենում(գերմ.)
* Գերմանիայի ամենագեղեցիկ ճապոնական այգին(ռուս.)