**«Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին»** (ռուս.՝ « Сказка о рыбаке и рыбке»), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որն ստեղծել է ռեժիսոր Միխայիլ Ցեխանովսկին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում 1950 թվականին։ Ալեքսանդր Պուշկինի համանուն հեքիաթի էկրանավորումն է։

Սյուժե
------

Ծերունին իր կնոջ հետ ապրում է ծովի ափին։ Ծերունին ապրուստ է վաստակում ձկնորսությամբ, իսկ կինը մանելով։ Մի օր ծերունին բռնում է ոսկե ձկնիկ, որը կարողանում է խոսել մարդկային լեզվով։ Նա ծերունուն խոստանում է ցանկացած փրկագին և խնդրում բաց թողնել իրեն։ Ծերունին ազատ է թողնում նրան՝ չխնդրելով ոչինչ։

Ծերունին վերադառնում է տուն և կնոջը պատմում տեղի ունեցածի մասին։ Պառավը կշտամբում է նրան, ապա ստիպում վերադառնալ ծովափ, կանչել ոսկե ձկնիկին և նրանից գոնե նոր տաշտակ խնդրել կոտրվածի փոխարեն։ Ծովափին ծերունին կանչում է ձկնիկին և խնդրում տալ նոր տաշտակ։ Ձուկը խոստանում է կատարել նրա ցանկությունը։

Տուն վերադառնալուց հետո ծերունին տեսնում է, որ կինը նոր տաշտակ ունի։ Սակայն կնոջ ցանկությունները գնալով մեծանում են, և նա ամուսնուն ստիպում է նորից ու նորից վերադառնալ ծովափ՝ ոսկե ձկնիկից խնդրելու՝

* տալ նոր խրճիթ,
* իրեն դարձնել տոհմական ազնվական,
* իրեն դարձնել ազատ թագուհի։

Ծովը, որի մոտ գնում էր ծերունին, հետհզհետե փոխվում է ու դառնում փոթորկոտ։ Ծերունու նկատմամբ կնոջ վերաբերմունքը նույնպես փոխվում է. դառնալով ազնվական՝ նա ամուսնուն ուղարկում է ձիանոց, իսկ թագուհի դառնալուց հետո ընդհանրապես վռնդում է նրան։ Վերջում նա հետ է կանչում ամուսնուն և պահանջում, որ ոսկե ձկնիկն իրեն դարձնի ծովերի տիրուհի, իսկ ձուկն էլ ծառայի իրեն։ Ոսկե ձկնիկը չի պատասխանում ծերունու հերթական խնդրանքին, իսկ երբ վերջինս վերադառնում է տուն, տեսնում է, որ կինը նստած է իրենց գետնափոր տան առաջ՝ հին կոտրված տաշտակի մոտ։

Ստեղծողներ
----------

* Ռեժիսոր՝ Միխայիլ Ցեխանովսկին
* Սցենարի հեղինակ՝ Միխայիլ Վոլպին
* Կոմպոզիտոր՝ Յուրի Լևիտին
* Դեկորացիաների էսքիզները՝ Տատյանա Մավրինայի
* Բեմադրող նկարիչ՝ Պյոտր Ռեպկին, Դմիտրի Բերեզովսկի
* Հետնանկարների էսքիզները՝ Վ. Նեզաևայի
* Ռեժիսորի օգնական՝ Վերա Ցեխանովսկայա
* Օպերատոր՝ Միխայիլ Դրույան
* Հնչյունային օպերատոր՝ Նիկոլայ Պրիլուցկի
* Մոնտաժող՝ Լիդիա Կյակշտ
* Օպերատորի օգնականներ՝ Ն. Սոկոլովա, Եկատերինա Ռիզո
* Տեխնիկական օգնականներ՝ Ն. Օռլովա, Վ. Շիլինա
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝
	+ Ալեքսանդր Բելյակով
	+ ԼԱմիս Բրեդիս
	+ Ռենատա Միրենկովա
	+ Ելիզավետա Կազանցևա
	+ Ֆեոդոր Խիտրուկ
	+ Նիկոլայ Ֆեոդորով
	+ Տատյանա Տարանովիչ
	+ Ռոման Կաչանով
	+ Ռոման Դավիդով
* Ետնանկարների նկարիչներ՝
	+ Օլգա Գեմերլինգ
	+ Իրինա Սվետլիցա
	+ Վերա Վալերիանովա
	+ Վերա Ռոջերո
	+ Կանստանտին Մալիշև
* Դերերը հնչյունավորել են՝
	+ Բորիս Չիրկով — *ծերունի*
	+ Անաստասիա Զուևա — *պառավ*
	+ Մարիա Բաբանովա — *ոսկե ձկնիկ*
	+ Գեորգի Միլյար — *բոյար* (տիտրերում նշված չէ)
* Տեքստը կարդում է՝ Վլադիմիր Գրիբկով
* Դիրիժոր՝ Ալեքսանդր Գաուկ

* Ստեղծողների ցանկը կազմված է ըստ մուլտֆիլմի տիտրերի։

Մրցանակներ
----------

* 1951 — Կառլովի Վարի VI միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ «Լավագույն մուլտֆիլմի համար»։

Վերահնչյունավորում
------------------

2001 թվականին մուլտֆիլմը վերականգնվել է ու նորից հնչյունավորվել «Студия АС» և «Детский сеанс 1» ընկերությունների կողմից։ Նոր տարբերակում ամբողջովին փոխվել է ֆոնոգրաման, վերահնչյունավորմանը մասնակցել են ժամանակակից դերասաններ, տիտրերում փոխվել են հնչյունային ռեժիսորի ու հնչյունավորող դերասանների անունները։ Վերահնչյունավորումը խիստ բացասական է գնահատվել ինչպես հեռուստադիտողների մեծ մասի, այնպես էլ պրոֆեսիոնալ միության անդամների կողմից։ Վերականգնման որակը նույնպես երբեմն քննադատության է ենթարկվել։

### Հնչյունավորողներ

* Յուլիեն Բալմուսով
* Ժաննա Բալաշովա – *պառավ*
* Իրինա Մալիկովա – *ոսկե ձկնիկ*
* Ալեքսանդր Կոտով
* Վիտալի Օվանեսով
* Վլադիմիր Կոնկին

Վերաթողարկում
-------------

1980-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է տեսաերիզներով «ԽՍՀՄ Պետկինոյի վիդեոծրագիր» հավաքածուում։ 1990-ական թվականների սկզբին մուլտֆիլմը թողարկվել է «Крупный план» կինոմիության կողմից «Հեքիաթ մեռած թագուհու և յոթ դյուցազունների մասին» մուլտֆիլմի հետ միասին տեսաերիզներով։ 1990-ական թվականների կեսերին թողարկվել է VHS Studio PRO Video խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի հավաքածուում և «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի մուլտֆիլմերի հավաքածուում «Союз» ստուդիայի կողմից։ 2000-ական թվականներին մուլտֆիլմը վերականգնվել է և թողարկվել DVD-ով երկու տարբերակով՝ բնօրինակ (մոնո) և վերահնչյունավորված (Dolby Digital)։

Արձագանքներ
-----------

> 
> 
> Ինչպես և Մ. Պաշչենկոն, Լենինգրադում վերապրելով շրջափակման ձմռան ծանր ամիսները, Ցեխանովսկին պատերազմի ավարտին տեղափոխվել է Մոսկվա և սկսել աշխատել «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում, որտեղ 1950 թվականին Պուշկինի ստեղծագործության հիման վրա բեմադրել է ևս մեկ ֆիլմ՝ «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին»։ Ֆիլմի նախաբանի համար ռեժիսորն օգտագործել է պուշկինյան «Ռուսլան և Լյուդմիլա» պոեմի հայտնի հեքիաթային նախաբանը գիտնական կատվի, կախարդական անտառի ու անտառապայի մասնակցությամբ։ Ֆիլմում արտահայտիչ կերպով փոխանցվում է բնության գեղեցկությունը, հնագույն կենցաղի վսեմությունը։ Ֆիլմն ստացել է մրցանակ «Լավագույն մուլտֆիլմի համար» Կառլովի Վարիի միջազգային կինոփառատոնում 1951 թվականին։ Ֆիլմի մասին գովասանքով է խոսել Ժորժ Սադուլն իր «Կինոարվեստի պատմության» մեջ։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *Как и М. Пащенко, пережив в Ленинграде тяжёлые месяцы блокадной зимы, Цехановский к концу войны переехал в Москву и стал работать на студии «Союзмультфильм», где в 1950 году поставил ещё один фильм, по Пушкину, — «Сказка о рыбаке и рыбке». Для пролога фильма режиссёр использовал знаменитый сказочный пролог к пушкинской поэме «Руслан и Людмила» — с учёным котом, волшебным лесом и лешим. В фильме выразительно передана красота природы, величавость старинного быта. Картина получила премию «За лучший мультфильм» на Международном кинофестивале в Карловых Варах в 1951 году. О фильме с похвалой отозвался в своей «Истории киноискусства» Жорж Садуль.*
> 
> 
> 
> — Ս. Ասենին
> 
>

Տես նաև
-------

* Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին
* Ոսկե ձկնիկ
* Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին (մուլտֆիլմ, 1937)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  *Сергей Капков* Энциклопедия отечественной мультипликации. — М.: Алгоритм, 2006. — 816 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-9265-0319-4. с.700
3. ↑  «Переозвучка наших старых мультфильмов». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
4. ↑  «Мы против переозвучки советских мультиков!!!». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
5. ↑  Директор «Союзмультфильма» Акоп Гургенович Киракосян отвечает на вопросы читателей «Ленты. Ру»
6. ↑  НЕТ — фальсификации анимационного наследия!
7. ↑  Асенин С. В. «Мир Мультфильма» Пути советской мультипликации. Archived 2014-02-04 at Archive.is

Գրականություն
-------------

* *Пушкин А. С.* Сказка о рыбаке и рыбке. — АСТ, 2011. — 48 с. — (Союзмультфильм представляет). — ISBN 978-5-271-38306-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |