«Ճգնաժամ նշանակող չինարեն հիերոգլիֆը
**Չինարեն «ճգնաժամ նշանակող բառ»** (չինարեն ավանդ. 危機, հեշտ. 危机 , պինին: *wēijī*), արևմտյան երկրների մոտիվացիոն տեքստերում հաճախ կիրառվող բառ, որն ունի երկու նշանակություն՝ «վտանգ» և «հնարավորություն»։ Բառը բաղկացած է երկու հիերոգլիֆներից։ Որոշ լեզվաբաններ քննադատում են այս թարգմանությունը՝ համարելով այն որպես ստուգաբանական մոլորություն, քանի որ «հնարավորությունը» չի համարվում չինարեն *jī* (չինարեն ավանդ. 機, հեշտ. 机 ) հիերոգլիֆի հիմնական նշանակությունը։

Կիրառում
--------

Համաձայն ամերիկացի լեզվաբան Բենջամին Զիմմերի անգլերենում առաջին անգամ չինարեն «ճգնաժամ» բառի թարգմանությունը հանդիպել է 1938 թվականի վերջին՝ Չինաստանում աշխատող միսիոներների մասին պատմող ամսագրում։ Ավելի շուտ, Միացյալ Նահանգներում այս թարգմանությունը առավել հայտնի է դարձել այն բանից հետո, երբ նախագահ Ջոն Քենեդին կիրառեց այս հռետորական արտահայտությունը՝ 1959 և 1960 թվականներին տեղի ունեցած ելույթների ժամանակ։

> 
> 
> Չինարենում «ճգնաժամ» բառը բաղկացած է երկու սիմվոլներից, որոնցից մեկը նշանակում է «վտանգ», մյուսը՝ «հնարավորություն»։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  
> 
> *In the Chinese language, the word "crisis" is composed of two characters,  
> one representing danger and the other, opportunity.*
> 
> 
> 
> 

Այս ասույթը հետագայում բազմիցս կիրառվել է քաղաքական ճառերի ժամանակ ԱՄՆ նախկին նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի և հանրային այլ դեմքերի կողմից՝ ինքնաբերաբար մտնելով ամերիկացիների քաղաքական գիտակցության մեջ։

Բառի օգտագործումը դարձել է սիրելի «մեմ» ամերիկյան բիզնես խորհրդատուների և հռետորների համար։ Այն հաճախակի կիրառվում է նաև կրթական հաստատություններում, քաղաքականությունում և ԶԼՄ-ներում։ Այսպես օրինակ, ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար Կոնդոլիզա Ռայսը կիրառել է այս տերմինը Իսրայելա-պաղեստինյան բանակցությունների ժամանակ։ Նախկին փոխնախագահ Ալբերտ Գոռը կիրառել է այս տերմինը ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի էներգետիկայի և կոմերցիայի կոմիտեում՝ իր «Անհարմար ճշմարտություն» աշխատության շնորհանդեսի ժամանակ, ինչպես նաև նոբելյան ճառի ժամանակ։

Այս եզրույթը հաճախ կիրառում են նաև ռուս հանրային դեմքերը և լրագրողները։ Այսպես, իրենց ելույթներում և հարցազրույցներում տերմինը կիրառել են Բորիս Նեմցովը, Միխայիլ Դելյագինը, Միխայիլ Պրոխորովը, Ալեքսեյ Ուլյուկաևը և ուրիշներ։

Բենջամին Զիմմերը կարծում է, որ եզրույթի հետաքրքրությունը պայմանավորված է նրա կիրառելիության «հարմարությամբ»՝ որպես հռետորական հնարք, որը ենթադրում է կոչ՝ անցնելու ակտիվ գործողությունների, ինչպես նաև ֆենոմեն, երբ ցանկալի ընդունվում է որպես իրական (անգլ.՝ Wishful thinking):

Տարածված սխալ թարգմանություն
----------------------------

Բանասեր, չինագետ, Փենսիլվանիայի համալսարանի պրոֆեսոր Վիկտոր Մեյերը նշում է, որ *wēijī* բառի «վտանգ» թարգմանությունը համարվում է «տարածված մոլորություն» անգլալեզու երկրներում։ *Wēi* (危) իրոք նշանակում է «վտանգավոր» կամ «ռիսկային», բայց *jī* (机) բազմանշանակ բառ է։ Այս տարրի ամենատարածված թարգմանությունը համարվում է «կրիտիկական կետը»։ Չինարեն «հնարավորություն» բառը (չինարեն ավանդ. 機會, հեշտ. 机会 , պինին: *jīhuì*, բառացի՝ «հասնել կրիտիկական կետին»), հակառակը, համարվոմ է բազմարմատ բառ, որը ներառում է նաև *jī* տարրը։

Ամերիկյան հանրահայտ «Սիմփսոնները» մուլտսերիալում Լիզա Սիմփսոնը կիրառում է այս արտահայտությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Zimmer, Benjamin (2007 թ․ մարտի 27). "Crisis = danger + opportunity: The plot thickens". *Language Log*. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 19. (անգլերեն)
2. ↑  "The Straight Dope: Is the Chinese word for "crisis" a combination of "danger" and "opportunity"?" (անգլերեն).
3. ↑  *Chinese Recorder* (January 1938, "The Challenge of Unusual Times")
4. ↑  Speeches by President Kennedy at United Negro College Fund fundraiser, Indianapolis, Indiana, 12 April 1959, and Valley Forge Country Club, Valley Forge, Pennsylvania, 29 October 1960 (на английском языке)
5. ↑  Kessler, Glenn (2007 թ․ հունվարի 19). "Rice Highlights Opportunities After Setbacks On Mideast Trip". *The Washington Post*. p. A14. Retrieved 2007 թ․ դեկտեմբերի 12.
6. ↑  "Արխիվացված պատճենը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 24.
7. ↑  Gore, Al (2007 թ․ դեկտեմբերի 10). "Al Gore: The Nobel Peace Prize 2007: Nobel Lecture". Осло: Нобелевский комитет. Retrieved 2007 թ․ դեկտեմբերի 12. (на английском языке)
8. ↑  
"Борис Немцов: каждый олигарх может оказаться в «Матросской Тишине»". *Комсомольская Правда*. 2004 թ․ հունիսի 24. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 4.
9. ↑  
"Экономист Михаил Делягин: Ни в коем случае не тратьте заначку!". *Комсомольская Правда*. 2009 թ․ մայիսի 7. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 4.
10. ↑  "М.Прохоров: Ситуация на Украине — возможность для России и Европы объединить усилия". *РБК*. 2013 թ․ դեկտեմբերի 3. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 4.
11. ↑  Алексей Улюкаев: Уже в 2016 году возможен переход к умеренному восстановительному росту в российской экономике Archived 2016-02-06 at the Wayback Machine. — сайт Минэкономразвития РФ
12. ↑  Zimmer, Benjamin (2007 թ․ մարտի 22). "Stop Him Before He Tropes Again". *Language Log*. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 19. (на английском языке)
13. 1 2 3  Mair, Victor H. (2005). "danger + opportunity ≠ crisis: How a misunderstanding about Chinese characters has led many astray". PinyinInfo.com. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 15. (на английском языке)
14. ↑