recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Չարգոգգագոգգմանչաուգգագոգգչաուբունագունգամաուգգ** (անգլ.՝ Char­gogg­a­gogg­man­chaugg­a­gogg­chau­bun­a­gung­a­maugg), **Չաուբնագունգամաուգ** անգլ.՝ Chaubunagungamaug), *առավել հայտնի է Վեբստերի լիճ անվամբ*, լիճ Հյուսիսային Ամերիկայում, գտնվում է Վեբստեր քաղաքի մոտ։ Լճի մակերեսը 5,83 կմ² է։

Անվանում
--------

Չաուբնագունգամաուգ լճի նշանը՝ երկու անվանումով
Լճի ամբողջական անվանումը՝ *Չարգոգգագոգգմանչաուգգագոգգչաուբունագունգամաուգգ* (Chargoggagoggmanchauggagoggchaubunagungamaugg), ամենաերկար տեղանունն է ԱՄՆ-ում․ այն կազմված է 45 տառից, որոնցից 15-ը «գ» է, 9-ը՝ «ա»։ Այս անվան հետ կապված կան տարբեր լեգենդներ, որոնք եկել են հնդկացիներից։ Ամենատարածված լեգենդներից մեկն այն է, որ այդ երկար անունը նշանակում է. «Դու ձուկ ես որսում քո ափին, ես ձուկ եմ որսում հակառակ ափին, և ոչ ոք ձուկ չի որսում լճի կենտրոնում»։

Այսօր «Վեբստերի լիճ» անվանումն ավելի հաճախ է օգտագործվում, սակայն ոմանք հպարտորեն արտաբերում են ավելի երկար տարբերակը։ 2009 թվականի ապրիլին լճի՝ տեղեկատվական և երթևեկության նշանների վրա գրված ամբողջական անվանման մեջ հայտնաբերվել են վրիպակներ։

Լիճ
---

Լճի միջին խորությունը 4,3 մետր է, առավելագույնը` 15։

Լիճը ձևավորվել է սառցե դարաշրջանի նահանջի ժամանակ և համալրվել է ստորգետնյա աղբյուրից։ Այն կազմված է երեք մասից, որոնք իրար հետ կապված են նեղ ալիքներով ՝ Հյուսիսային լճակ, Միջին լճակ և Հարավային լճակ։ Ֆրենչ գետի և լճի միացման վայրում կառուցված է հիդրոէլեկտրակայան։

Լիճը հանդիսանում է զբոսաշրջության հայտնի վայր է, որտեղ տուրիստները լողում են, զբաղվում են նավարկությամբ և ձկնորսությամբ։

### Կղզի

Լճում կան մի քանի բնակեցված և անմարդաբնակ կղզի։

* Լոնգ Այլենդ (Վեբստերի լիճ) (չշփոթել Լոնգ Այլենդ կղզու հետ)  —լճի ամենամեծ կղզին է, այնտեղ կան շատ տներ, էլեկտրագծեր, ջրամատակարարման համակարգ, հակահրդեհային ջրածորաններ
* Գոուտ Այլենդ (*Goat Island*) — լճի երկրորդ մեծ կղզին, այնտեղ կա մի քանի տուն
* Ուելլ-Այլենդ (*Well Island*) — ոչ մեծ կղզի, այնտեղ կա մեկ տուն
* Ստրիպ-Այլենդ (*Strip Island*) — լճի ամենահյուսիսում գտնվող կղզին, այնտեղ կա մեկ տուն
* Լիթլ-Այլենդ (*Little Island*) — կղզում կա մեկ տուն

Տես նաև
-------

* Տաումատաուկատանգիինգակոաոաոուտամատեապոկանուենուկիտանատահու
* Լլանվայր Պուլլգուինգիլլ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Webster Lake Association". Արխիվացված է the original 2010 թ․ ապրիլի 1-ին. Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 15.

Արտաքին հղումներ
----------------

* История озера Чаубунагунгамауг Archived 2011-05-14 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* NY Times — What’s the Name of That Lake? It’s Hard to Say
* Песня об озере Чаубунагунгамауг Archived 2018-03-22 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Карта озера Чаубунагунгамауг

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh86000927 · VIAF: 315128004 · WorldCat VIAF: 315128004 |

 |
Շանքսի *π*-ի մոտարկումը, հրատարակվել է 1853 թվականին
**Ուիլյամ Շենքս** (հունվարի 25, 1812(1812-01-25), Corsenside, Նորթամբերլենդ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունիս 1882, Houghton-le-Spring, Սանդերլենդ, Միացյալ Թագավորություն) բրիտանացի սիրողական մաթեմատիկոս։

Շենքսը հայտնի է իր *π* թվի հաշվարկով մինչև 707-րդ նիշը, որը կատարվել է 1873 թվականին, ինչը ճիշտ էր միայն առաջին 527 նիշի դեպքում։ Այս սխալը ուղղվել է 1944 թվականին Դ. Ֆ. Ֆերգյուսոնի կողմից (մեխանիկական սեղանի հաշվիչի օգտագործմամբ)։

Շենքսը ապրուստ էր վաստակում Հոութոն լե Սփրինգ դպրոցը ղեկավարելիս, ինչը նրան բավական ժամանակ էր թողնում իր նախասարության՝ մաթեմատիկական հաստատունները հաշվելու վրա։ Նրա առօրյան հետևյալն էր. նա ամբողջ առավոտ նոր թվեր էր հաշվում, իսկ հետո ամբողջ օրն անցկացնում էր առավոտը կատարած աշխատանքը ստուգելով։ Շենքսը օգտագործեց Մակինի բանաձևը՝ *π*-ն հաշվարկելու համար ։

{\displaystyle {\frac {\pi }{4}}=4\arctan \left({\frac {1}{5}}\right)-\arctan \left({\frac {1}{239}}\right)}
Շենքսի հաշվարկները պարունակում էին *π* թվի ամենաշատ նիշերը մինչև թվային էլեկտրոնային համակարգչի հայտնվելը մոտ մեկ դար անց։

Շենքսը նաև հաշվարկել է *e*-ն և Էյլեր-Մասկերոնի *γ* հաստատունը շատ տասնորդական թվանշանների համար։ Նա հրապարակեց մինչև 60000 պարզ թվերի աղյուսակ և գտավ բնական լոգարիթմներ 2, 3, 5 և 10-ից մինչև 137 նիշերը ։

Շենքսը մահացել է Հոութոն լե Սփրինգում, Դուրհամ կոմսություն, Անգլիա, 1882 թվականի հունիսին, 70 տարեկան հասակում, և թաղվել է 1882 թվականի հունիսի 17-ին տեղի բլրի լանջին գտնվող գերեզմանատանը։

Տես նաև
-------

* Պի թիվ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1994.
2. 1 2  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 p. — ISBN 978-953-6036-31-8
3. ↑  GRO Register of Deaths: JUN 1882 10a 252 HOUGHTON — William Shanks, aged 70
4. ↑  Smyth, Chris (2010 թ․ հունվարի 7). "Pi a mathematical story that would take 49000 years to tell". *The Times*. London.
5. ↑  "Shanks's Biography". School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 25-ին. Retrieved 2012 թ․ հոկտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Houghton le Spring Hillside Cemetery

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շենքսի կենսագրությունը Սենտ Էնդրյուսի համալսարանում Archived 2019-03-25 at the Wayback Machine.
* Հոդված Շանքսի մասին Հոութոն լե Սփրինգում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ · Zentralblatt MATH database · Find A Grave · WikiTree |

 |
Կահիրե ամրոցի այգին**Թաիզ** (արաբ․՝ تعز‎‎, *Taʿizz*), քաղաք Եմենի հարավարևմտյան հատվածում։ Գտնվում է Եմենի լեռներում՝ Կարմիր ծովի վրա տեղակայված Մոհա քաղաքի մոտ։ Քաղաքը ծովի մակարդակից բարձր է 1400 մետրով։ Բնակչության թիվը ըստ 2005 թվականի մարդահամարի կազմում է 600000 մարդ։

Տնտեսություն
------------

Թաիզը պատմության մեջ հայտնի է սուրճի արտադրությանբ։ Թաիզում արտադրված սուրճը 20-րդ դարում համարվել է ամենալավ տեսակներից մեկը տարածաշրջանում։ Այսօր քաղաքի տնտեսությունը հիմնված է սրճի արտադրության վրա։ Այն աճեցվում է քաղաքի արվարձաններում՝ մրգերի, բանջարեղենների և Կատ տեսակի թմրանյութի հետ միասին։

Տրանսպորտ
---------

Թաիզը ունի շատ ճանապարհային կապեր երկրի տարբեր մասերի հետ։ Քաղաքը սպասարկվում է Թաիզի միջազգային օդանավակայանի կողմից։

Գրականություն
-------------

* *Густерин П. В.* Йеменская Республика и её города. — М.: Международные отношения, 2006.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Prothero, G.W. (1920). *Arabia*. London: H.M. Stationery Office. p. 83.
2. ↑  Yementourism.com,  Archived 2016-04-20 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ArchNet.org. "Taizz". Cambridge, Massachusetts, USA: MIT School of Architecture and Planning. Արխիվացված է the original 2008 թ․ մայիսի 5-ին.
«**Իմ երեք քույրերը**» (իսպ.՝  Mis 3 hermanas), վենեսուելական հեռուստասերիալ, որը նկարահանվել է Պեռլա Ֆարիասի վեպի հիման վրա։ Հեռուստասերիալը սկսեց է ցուցադրվել 2000 թվականին։ Հեռուստասերիալն արտադրվել է Կարակասի ռադիոհեռուստաընկերության կողմից։ Հայաստանում հեռուստասերիալը ցուցադրվել է Armenia TV-ով։

Սցենար
------

Ծնողների մահվանից հետո Ավգուստո Էստրադան հայտնվում է ընտրության առջև․ իր կրտսեր քույրերին՝ Սիլվիային, Լիզային և Բեատրիսին տալ որդեգիր ընտանիքի կամ ինքնուրույն խնամել նրանց։ Նա ընտրում է վերջին տարբերակը։

Անցնում է մի քանի տարի։ Ավգուստոն ամուսնացած է Մարգարիտայի հետ, որին դուր չի գալիս եղբոր խնամքը քույրերի նկատմամբ։ Նրանք չունեն սեփական երեխաներ, ինչը չի գոհացնում Ավգուստոյին։ Լիզան սովորում է համալսարանում և աշխատում հիվանդանոցում, Բեատրիսը սովորում դպրոցում, իսկ ավագ քույրը՝ Սիլվիան դարձել է տնային տնտեսուհի, ամուսնացել անհաջողակ դերասան Կառլոս Սալասի հետ և մեծացնում է երկվորյակ աղջիկներին։ Երբ նրանք ունենում են խնդիրներ, դիմում են Ավգուստոյին։

Կառլոսը մնում է առանց աշխատանքի և Սիլվիայի ընտանիքը տեղափոխվում է Ավգուստոյի տուն։ Բեատրիսը խնդիրներ է ունենում դպրոցում։ Նա սիրահարվում է մութ անցյալ ունեցող Ֆրանսիսկո Մորենոյին։ Լիզան սկսում է պայքարել մի ընկերության դեմ, որը շինարարություն է անում հիվանդանոցի հարևանությամբ։ Այնտեղ նա ծանոթանում է երիտասարդ ինժեներ Սանտյագո Օրտեգայի հետ, որին աստիճանաբար սիրահարվում է։ Սանտյագոն ունի հարսնացու՝ իր գործընկերոջ դուստր Բարբարա Սոլիսը։ Չնայած դրան, Սանտյագոն հանդիպում է այլ կանանց հետ։ Նա կարճ սիրավեպ է ունենում Մարգարիտայի հետ, որը վաղուց հոգնել էր իր ամուսնությունից։ Սիրահարվելով Լիզային՝ Սանտյագոն խզում է իր կապերը Բարբարայի և Մարգարիտայի հետ, սակայն վերջիններս չեն ցանկանում նրան թողնել։ Մարգարիտան պարզում է, որ հղի է։ Ավգուստոն ուրախանում է լսելով երկար սպասված որդու մասին, սակայն Մարգարիտան հայտարարում է, որ երեխայի հայրը Սանտյագոն է։Լիզան և Սանտյագոն բաժանվում են։

Քաղաքում սկսվում է անհայտ հիվանդության համաճարակ։ Հիվանդների շարքում հայտնվում է նաև Բեատրիսը։ Քաղաք է ժամանում հայտնի մի բժիշկ։ Նա սրտին շատ մոտ է ընդունում Էստրադա ընտանիքի խնդիրները։ Շուտով պարզվում է, որ այդ մարդը Խասինտո Էստրադան է՝ նրանց հայրը։

Դերասանական կազմ
----------------

* Սկարլետ Օրտիս — Լիզա Էստրադա
* Ռիկարդո Ալամո — Սանտյագո Օրտեգա
* Ռոքսանա Դիաս — Մարգարիտա Ալվարես դե Էստրադա
* Կառլոս Կրուզ — Ավգուստո Էստրադա
* Ռոբերտո Մոլ — Խասինտո Էստրադա
* Դադ Դագեր — Սիլվիա Էստրադա դե Սալաս
* Ռիկարդո Բյանչի — Կառլոս Սալաս
* Շանտալ Բոդո — Բեատրիս Էստրադա
* Ջոնաթան Մոնտենեգրո — Ֆրանսիսկո Մորենո
* Մանուել Սալասար — Էռնեստո Սոլիս
* Մարլենե դե Անդրադե — Բարբարա Սոլիս
* Յուլ Բյուրկլե — Անիբալ Սոլիս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Mis Tres Hermanas". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 14-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 16.
2. ↑  "Novelas". *novelasyseries.univision.com*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Imdb.com (չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Թալեհ Քամիլ օղլու Բաղիրով** (ադրբ.՝ Taleh Kamil oğlu Bağırov, հունիսի 23, 1984(1984-06-23), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայտնի է նաև որպես **Թալեհ Բաղիրզադե**, ադրբեջանցի աստվածաբան և քաղաքական ակտիվիստ։ Քաղբանտարկյալ։

Բաղիրովը Ադրբեջանում շիայական շարժման ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչն է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բաքվում։ Արմատները Իսմայիլիի շրջանի Լահիջ գյուղից են։ Ավարտել է Ադրբեջանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը։ 2005-2010 թվականներին կրոնական կրթություն է ստացել Իրանի Ղոմ քաղաքում, իսկ 2010 թվականի մայիսից այն շարունակել է Իրաքի Նաջաֆ քաղաքում։

Ստանալով կրոնական կրթություն Բաղիրովը վերադարձել է Ադրբեջան, որից հետո ձերբակալվել է «Ո՛չ հիջաբին» ակցիային մասնակցելու համար։ Ազատվելուց հետո Ադրբեջանի տարբեր շրջաններում սկսել է կրոնական քարոզներ իրականացնել։ Նման քարոզներից վերջինի ընթացքում, որը տեղի է ունեցել Աղսուում, տեղական ոստիկանությունը արգելել է Բաղիրովին քարոզ կարդալ քաղաքի մզկիթում։

2015 թվականի նոյեմբերի 6-ին ձերբակալվել է Նարդարան ավանում Ներքին գործերի նախարարության կողմից իրականացրած հատուկ գործողության ընթացքում։

2017 թվականի հունվարի 25-ին Բաքվի դատարանը դատապարտել է Բաղիրովին 20 տարվա ազատազրկման ԱՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք հոդվածներով՝ սպանություն, ապօրինի կերպով զենք ձեռք բերելը, պահելը և այլ հոդվածներով։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադրբեջանի ներքին քաղաքականությունը (2015 թ. նոյեմբեր)
2. ↑  "Taleh Bağırov 20 il azadlıqdan məhrum edildi". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 22.
**Ժաննա Ռաֆիկի Բլբուլյան** (մարտի 24, 1947(1947-03-24), Նոր Բայազետ, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգահան, դերասանուհի։

Բանաստեղծ Լևոն Բլբուլյանի քույրն է։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցում, Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրի բաժնում, 1968-1974 թվականներին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։

1966-1970 թվականներին զուգահեռ սովորել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիային կից կինոդերասանի ստուդիայում՝ ստանալով կինոյի և թատրոնի դերասանի որակավորում։

Դասավանդել է Ապարանի, Եղվարդի, Արարատի երաժշտական դպրոցներում։

Որպես դերասանուհի աշխատել է հեռուստատեսությունում, Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան պետական դրամատիկական, Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոններում։ 1980-1994 թվականներին եղել է Երևանի Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնի առաջատար դերասանուհի։ Տասնյակից ավելի գլխավոր դերեր է կերտել թատրոնում, մի շարք դերեր է խաղացել հեռուստաթատրոնում։ 1990-1993 թվականներին աշխատել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կինոռեժիսորական ֆակուլտետում՝ որպես բեմական խոսքի մասնագետ։

Հեղինակել է բազմաթիվ երգեր, երաժշտական մանրանվագներ, էտյուդներ, վալսեր, տանգոներ, որոնք կատարվել են Հայաստանում և արտերկրում։ Նրա ստեղծագործությունների զգալի մասը ձայնագրվել է Հայաստանի Հանրային ռադիոյի էստրադային-սիմֆոնիկ նվագախմբի կողմից և տեղ գտել ռադիոյի ձայնադարանային ֆոնդում։

#### Ձայներիզներ

* «Հանդիպման տանգո»
* «Իմ մեղեդիները»
* «Խաչված սրտեր»
* «L’Envole»
* «Eternity»

Համագործակցել է մի շարք արվեստագետների հետ՝ Երվանդ Երզնկյան, Արամ Սաթյան, Ռուբեն Ամիրբեկյան, Արտակ Հակոբյան, Մարտին Վարդազարյան, Արա Թորոսյան (Մուրզո), Ջիպսի Քինգս, Ժան Մյուզի, Լոալվա Բրազ, Գրեգորի Հյուբեն, Մալյա, Ժերիկա, Նառա Նոյան (դուստրը), Էնիկո Սիլագի, Ժան Կրիշմար, Բերնար Տիրտիո, Լևոն Բլբուլյան, Ժորժ Գոդֆրուա, Անահիտ Մանուկյան, Սյուզան Մարգարյան, Լեյլա Սարիբեկյան, Միստր Իքս, Սոֆի Դևոյան։

1994 թվականից բնակվում և ստեղծագործում է Փարիզում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ժաննա Բլբուլյան". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ժաննա Բլբուլյանի պաշտոնական կայքը
* Հայ հոգին Փարիզում, Ժաննա Բլբուլյան Archived 2015-08-15 at the Wayback Machine.
* Կատարյալ արտիստը և Միշա Ազնավուրի «շները»

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իմանդրա (այլ կիրառումներ)
Լուսանկարը տիեզերքից
**Իմանդրա՝** լիճ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզում։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է Կոլա թերակղզու հարավարևմտյան մասում։ Մակերեսը 812 կմ2 է, խորությունը՝ մինչև 67 մ, միջինը՝ 16 մ։ Գտնվում է 126,7 մ բարձրության սառցադաշտատեկտոնական գոգավորությունում։ Լճում կա 14 կղզի, ամենամեծը՝ Էրմ (26 կմ2)։ Ունի 20 վտակ, լճից սկիզբ է առնում Նիվա գետը։ Լիճը նեղ վտակներով բաժանվում է երեք հիմնական մասերի՝ Մեծ (Խաբինյան) Իմանդրա (մակերեսը՝ 328 կմ2, երկարությունը մոտ 55 կմ, լայնությունը 3-5 կմ), Էկոստրովյան Իմանդրա (351 կմ2) և Բաբինյան Իմանդրա (133 կմ2)։ Արևմուտքից ընդունում է մի շարք գետեր։ Սնվում է ձնաանձրևաջրերով։ Սառցակալում է նոյեմբերին, սառցազերծվում՝ մայիսին։ 1952 թվականին Նիվա ՀԷԿ-ի կառուցումով Իմանդրան դարձել է ջրամբար։

Հարուստ է ձկներով, լճում զբաղվում են ձկնորսությամբ։ Օգտագործվում է նաև ջրամատակարարման ու լաստառաքման համար։

Լճի մոտ գտնվում է Մանչեգորսկ քաղաքը, ինչպես նաև՝ Իմանդրա, Տիկ-Գուբա, Աֆրիկանդա, Զաշեեկ, Խիբինի բնակավայրերը։

Իմանդրայի արևմուտքում է գտնվում Լապլանդական արգելոցը։

Ամեն տարի ապրիլին լճի սառույցի վրա անցկացվում է միջազգային 100 կիլոմետրանոց օդապարուկային և այլ ձմեռային առագաստներով սուպեր մրցավազք։

1915 թվականին Իմանդրա լճով տեղափոխեցին բեռներ՝ Մուրմանսկի երկաթուղու կառուցման համար։ 1915 թվականի սեպտեմբերի 26-ին լճում տեղի ունեցած մոլեգին փոթորկի պատճառով խորտակվեց № 3 բեռնանավը։ Զոհվեցին անձնակազմից 3 հոգի և 34 ուղևոր, որոնք Մուրմանսկի ճանապարհի աշխատողներ էին, խորտակվեց նաև ողջ բեռը։

* Իմանդրան 1745 թվականի Ռուսական Լապլանդիայի քարտեզումԻմանդրան 1745 թվականի Ռուսական Լապլանդիայի քարտեզում
* Բաբինյան և Էկոստրովյան Իմանդրաները ժամանակակից քարտեզումԲաբինյան և Էկոստրովյան Իմանդրաները ժամանակակից քարտեզում

Անվանում
--------

Ենթադրում են, որ անվանումն ունի սաամական ծագում․ առաջացել է «ոլորուն ափագիծ և բազմաթիվ կղզիներ ունեցող լիճ» նշանակող բառից։

Գրականություն
-------------

* М. М. Пришвин․ «По Имандре»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Кузнецов А. Путь на Мурман // «Доверие», сентябрь 2006 года
2. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). *Աշխարհագրական անունների բառարան*. Երևան: «Լույս».

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեղագրական քարտեզ
* "Պետական ջրային ցուցակ․ Իմանդրա լիճ". // textual.ru. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 3-ին. Retrieved 2012 թ․ հունվարի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315149497 · WorldCat VIAF: 315149497 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 323)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թամար Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Թամար Հրաչյայի Հովհաննիսյան** (հոկտեմբերի 9, 1954(1954-10-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի, ռեժիսոր, սցենարիստ։

Գրող Հրաչյա Հովհաննիսյանի դուստրն է, դերասան Մհեր Մկրտչյանի կինը, բանաստեղծ Դավիթ Հովհաննեսի քույրը։

Կենսագրություն
--------------

1971-1975 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում՝ Կիմ Արզումանյանի արվեստանոցում։ 1975-1988 թվականներին եղել է Երևանի Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի։ Առաջին անգամ խաղացել է Վարդան Աճեմյանի բեմադրած «Ծանր է Հիպոկրատի գլխարկը» ներկայացման մեջ։ Խաղացել է նաև Վամպիլովի «Ավագ որդի», Նաիրի Զարյանի «Հացավան», Վիլյամ Սարոյանի «Քո կյանքի ժամանակը», Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ», «Պաղդասար աղբար», Պանյոլի «Հացթուխի կինը» և այլ ներկայացումներում։

1988 թվականին Մհեր Մկրտչյանի հետ համատեղ հիմնադրել է արտիստական թատրոն, որը հետագայում անվանել է Մկրտչյանի անունով։ 1994-1996 թվականներին եղել է «Մհեր Մկրտչյան» արտիստական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն ու տնօրենը, որի ընթացքում բեմադրել է ներկայացումներ և կերտել մի շարք դերեր։

Խաղացել է նաև մի շարք հեռուստաֆիլմերում։ 1986 թվականին Մինսկի հեռուստաֆիլմերի միջազգային փառատոնի ժամանակ Գորկու «Հատակում» պիեսում Նաստյայի դերի համար արժանացել է լավագույն կանացի դերակատարում մրցանակի։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել Սիրիայում, Լիբանանում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում։

1996-2013 թվականներին բնակվել է ԱՄՆ-ում։ 1997-2002 թվականներին Նյու Յորքի «Թեքեյան» մշակութային միությանը կից հիմնել և ղեկավարել է «Մհեր Մկրտչյան» թատերախումբը, բեմադրել է Է. դե Ֆիլիպպոյի «Ֆիլումենա Մարտուրանո», Վիլյամ Սարոյանի «Իմ սիրտը լեռներում է» և այլ ներկայացումներ։ 2007 թվականին Լոս Անջելեսում անգլերեն լեզվով բեմադրել է Վիլյամ Սարոյանի «Փինգ-փոնգ խաղացողները» և «Հեյ, ով կա այդտեղ» պիեսները՝ մեկ բեմադրությամբ, 2008 թվականին՝ «Իմ սիրտը լեռներում է» պիեսը։ 2013 թվականին վերադարձել և հաստատվել է Երևանում։ Դասավանդում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։

Ֆիլմեր
------

|  |  |
| --- | --- |
| «Երկունք» | 1976 |
| «Թթենի» | 1979 |
| «Ապրեցեք երկար» | 1979 |
| «Ավտոմեքենան տանիքի վրա» | 1980 |
| «Մայրական տունը» | 1980 |
| «Խոսք» | 1987 |
| «Ընկեր Փանջունի» | 1993 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Թամար Հովհաննիսյանի կենսագրությունը AV Production կայքում". Արխիվացված է the original 2017 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Թամար Հովհաննիսյան. «Ինչ էլ որ արել եմ, միշտ կապել եմ Հայաստանի հետ»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ճակատագրով` կին - Թամար Հովհաննիսյան Archived 2015-05-14 at the Wayback Machine.
**Էրիոն Վելիայ** (ալբ․՝ Erion Veliaj, դեկտեմբերի 17, 1979(1979-12-17), Տիրանա, Ալբանիա), Ալբանիայի պետական և քաղաքական գործիչ, 2015 թվականի հուլիսի 21-ից զբաղեցնում է Տիրանայի քաղաքապետի պաշտոնը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1979 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Ալբանիայի ժողովրդական Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաք Տիրանայում։ Էրիոնը ԱՄՆ Միչիգան նահանգի Գրանդ Վելի պետական համալսարանում ստացել է քաղաքագիտության բակալավրի աստիճան։ Այնուհետև ստացել է մագիստրոսի աստիճան Մեծ Բրիտանիայի Սուսեքս համալսարանի Եվրոպական ինտեգրման գծով։ Վելիայն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների, ինչպես նաև զանգվածային լրատվության միջոցների միջոցառումներին։ 2003 թվականին նա հիմնադրել է Ալբանիայի MJAFT! երիտասարդական կազմակերպությունը, որը 2004 թվականին ՄԱԿ-ի քաղաքացիական հասարակության մրցանակ է ստացել։ Էրիոնը ղեկավարում էր MJAFT! շարժումը մինչև 2007 թվականի նոյեմբերը, ապա միացավ Եվրոպական միության ընդլայնման նախաձեռնությանը։ 2011 թվականին Վելիայն անդամակցել է Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցությանը, որտեղ դարձել է երիտասարդության և արտագաղթի հարցերով կուսակցության քարտուղար։ 2013 թվականին ընտրվել է Ազգային ժողովի անդամ։ 2013 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2015 թվականի հուլիսը եղել է Ալբանիայի երիտասարդության և բնակչության սոցիալական պաշտպանության նախարար Էդի Ռամայի կառավարությունում։ Ազատ տիրապետում է անգլերեն և իտալերեն լեզուներին, ունի գերմաներեն և ֆրանսերեն լեզուների իմացություն։ 2016 թվականին մասնակցել է Մոսկվայի ուրբանիստական համաժողովին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Мэры городов мира на Московском урбанистическом форуме 2016 | РЭЭ". Արխիվացված է the original 2019 թ․ օգոստոսի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "На Московском урбанистическом форуме эксперты СРГ встретились с Эрионом Велиай - Мэром Тираны | Союз Российских Городов". Արխիվացված է the original 2019 թ․ օգոստոսի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էրիոն Վելիայի կենսագրությունը Archived 2015-05-03 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |

 |
**Թայբե Մուստաֆա Յուսեյն** (բուլղար․՝ Тайбе Мустафа Юсеин, մայիսի 4, 1991(1991-05-04), Kubrat, Ռազգրադի մարզ, Բուլղարիա), բուլղարուհի ազատ ոճի ըմբիշ, 2018 թվականի աշխարհի չեմպիոն, 2018 և 2019 թվականների Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների հաղթող։ Ընդհանուր առմամբ նա նվաճել է աշխարհի վեց և Եվրոպայի ութ առաջնությունների մեդալ

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ռազգրադի մարզի Կուբրատ համայնքի Միդրևո գյուղում։ 2010 և 2011 թվականներին դարձել է Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր, իսկ 2012 և 2013 թվականներին՝ աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ Թայբե Յուսեյնը 2014 թվականին եղել է աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների բրոնզե մեդալակիր։ 2015 թվականին Բաքվում կայացած 1-ին Եվրոպական խաղերում նա նվաճել է բրոնզե մեդալ։

2018 թվականին Ռուսաստանի Կասպիյսկ քաղաքում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում Թայբեն համարվել է մրցակիցներից ոմենաուժեղը և իր կարիերայում առաջին անգամ դարձել մայրցամաքի չեմպիոն։

Բուդապեշտում տեղի ունեցած 2018 թվականի աշխարհի առաջնությունում բուլղարուհին հաղթել է բոլոր մրցակիցներին և մինչև 62 կգ քաշային կարգում նվաճել աշխարհի չեմպիոնի կոչումը։

2019 թվականին Ղազախստանում կայացած աշխարհի նախաօլիմպիական առաջնությունում 62 կգ քաշային կարգում Թայբեն նվաճել է արծաթե մեդալ և ձեռք բերել օլիմպիական արտոնագիր՝ իր ազգային օլիմպիական կոմիտեի համար։

2020 թվականի փետրվարին Իտալիայի մայրաքաղաքում կայացած մայրցամաքային առաջնությունում մինչև 62 կգ քաշային կարգում Յուսեյնը բրոնզե մեդալի համար պայքարում հաղթել է մոլդովացի մարզուհի Մարիանա Չերդիվարային։

2021 թվականին նա Լեհաստանի Վարշավա քաղաքում անցկացված Լեհաստանի բաց առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑  "Taybe Mustafa Yusein". *olympics.com*.
5. ↑  "HERACLES Ultimate". *fila-official.com*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2022 թ․ հոկտեմբերի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Rusev, Dimitar (2021 թ․ հուլիսի 21). "Нашите олимпийски борци извън тепиха". bntnews.bg. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 6.
7. ↑  Rowbottom, Mike (2021 թ․ հունիսի 10). "Stadnik unstoppable on day one of women's wrestling at Poland Open". *InsideTheGames.biz*. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 4.
8. ↑  "2021 Poland Open Results Book" (PDF). *United World Wrestling*. Արխիվացված (PDF) from the original on 2021 թ․ հուլիսի 4. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 4.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Тайбе Юсеин – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)
* Yusein, Taybe Mustafa (BUL)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Միասնական պայքարի աշխարհ · ՄՕԿ |

 |
**Իմունային շիճուկներ**, հակածիններով իմունացված կենդանիների և մարդու արյունից ստացված պատրաստուկներ, որոնք հակամարմիններ են պարունակում բակտերիային տոքսինների, ախտածին մանրէների և վիրուսների դեմ։ Շիճուկի հակամարմինները կապվում են ախտածին մարմնի կամ հակածնի հետ։

Մարդու արյունից ստացված շիճուկներն օրինակ էբոլայի բուժման միակ հաջողված եղանակն են։ Տարբերում են բուժկանխարգելիչ և ախտորոշիչ շիճուկներ։ Բուժկանխարգելիչ շիճուկներ․ լինում են հակաթանային (հակադիֆթերիային, հակաբոտուլինուսային, հակատետանուսային և օձի թույնի դեմ), հակաբակտերիային (հակասիբիրախտային, հակամենինգոկոկային, հակատուլարեմիային և այլն) և հակավիրուսային (հակագրիպային, հակակատաղության, հակակարմրուկային են)։ Ստացված են շիճուկներին փոխարինող համապատասխան գամմագլոբուլիններ, որոնք առավել արդյունավետ են։ Ախտորոշիչ շիճուկներ լինում են ագլատինացնող, պրեցիպիտացնող և լյոլմինեսցենտող, որոնք կիրառվում են ախտածին մանրէների տեսակային պատկանելությունը որոշելու համար։ Կենդանիների արյունից ստացած շիճուկներ մարդկանց ներարկելիս կարող է զարգանալ շիճուկային հիվանդություն և անաֆիլաքսիա։ Անասնաբուժության մեջ բուժկանխարգելիչ շիճուկներ ստացվում են իմոլնացված կենդանիներից և կիրառվում վարակիչ հիվանդությունների (սիբիրախտ, խոզերի կարմրախտ, սալմոնելոզներ և այլն) բուժման ու կանխարգելման համար։ Անասնաբուժական լաբորատորիաներում գործածվում են ախտորոշիչ շիճուկներ, վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների իդենտիֆիկացման (նույնականացման) համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  de Andrade, Fábio Goulart, et al. "The Production And Characterization Of Anti-Bothropic And Anti-Crotalic Igy Antibodies In Laying Hens: A Long Term Experiment." Toxicon 66.(2013): 18-24. Academic Search Complete. Web. 12 Feb. 2015.
2. ↑  Mupapa, K; Massamba, M; Kibadi, K; Kuvula, K; Bwaka, A; Kipasa, M; Colebunders, R; Muyembe-Tamfum, JJ (1999). "Treatment of Ebola Hemorrhagic Fever with Blood Transfusions from Convalescent Patients (suppl 1)". *The Journal of Infectious Diseases*. 179 Suppl 1 (Volume 179): S18–S23. doi:10.1086/514298. PMID 9988160. Արխիվացված է the original 2020 թ․ մայիսի 8-ին. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 6.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Էրկանդ Քերիմայ** (ալբ․՝ Erkand Qerimaj, օգոստոսի 10, 1988(1988-08-10), Շկոդեր, Ալբանիա), ալբանացի ծանրորդ, օլիմպիական խաղերի մասնակից, Եվրոպայի չեմպիոն (2014)։

Կարիերա
-------

Քերիմայը իր կարիերայի առաջին ձեռքբերումը գրանցել է 2003 թվականին, երբ նա Վանկուվերում մասնակցել է ծանրամարտի աշխարհի առաջնությանը։ Այնտեղ նա գրավել է 27-րդ տեղը՝ բարձրացնելով ընդհանուր 227.5 կգ քաշ։

2008 թվականին՝ Լինյանո Սաբյադորոյում կայացած ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությանը, Էրկանդ Քերիմայը մինչև 77 կգ քաշային կարգում 345 կգ ընդհանուր արդյունքով գրավել է 4-րդ տեղը՝ զիջելով մրցանակակիրներին ավելի քան 10 կգ։

Քերիմայը մրցել է նաև 2008 թվականին Պեկինում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերում մինչև 77 կգ քաշային կարգում և 341 կգ ընդհանուր արդյունքով գրավել է 13-րդ հորիզոնականը։

2009 թվականին Քերիմայը դարձել է Միջերկրածովյան խաղերի չեմպիոն և նույն թվականին Բուխարեստում մինչև 77 կգ քաշային կարգում արժանացել է ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալի։

2012 թվականի սկզբին նա մասնակցել է Անթալիայում (Թուրքիա) կայացած ծանրամարի Եվրոպայի աոաջնությանը, որտեղ նա արժանացել է ոսկե մեդալի մինչև 77 կգ քաշային կարգում՝ բարձրացնելով ընդհանուր 348 կգ քաշ (արժանացել է արծաթե մեդալի պոկում և ոսկե մեդալի հրում վարժություններում)։ Իր այդ ցուցանիշով նա առաջ է անցել ռումինացի ծանրորդ Ռազվան Մարտինից։ Այնուամենայնիվ, հայտնաբերվել է, որ Քերիմայը օգտագործել է դոպինգ և նրա արդյունքները չեղյալ են հայտարարվել և նա որակազրկվել է երկու տարով։ Այդ պատճառով նա չկարողացավ մասնակցել 2012 թվականին Լոնդոնում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերին։

Որակազրկումից երկու տարի անց՝ 2014 թվականին, Քերիմայը մասնակցել է Թել Ավիվում (Իսրայել) կայացած ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ նա նվաճել է բրոնզե մեդալ պոկում և ոսկե մեդալ հրում վարժություններում։ Ընդհանուր արդյունքում, բարձրացնելով 349 կգ, նա արժանացել է ոսկե մեդալի։ Հետաքրքիրն այն է, որ արծաթե մեդալի արժանացած իր հայրենակից Դենիել Գոդելլին ևս բարձրացրել է ընդհանուր 349 կգ քաշ, սակայն նրա իրական քաշը 20 գրամով ծանր է եղել Քերիմայի քաշից, այդ իսկ պատճառով ոսկե մեդալի արժանացել է հենց Քերիմայը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. 1 2  "Էրկանդ Քերիմայ". Ծանրամարտի միջազգային ֆեդերացիա. Արխիվացված է the original 2011 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 22. (անգլ.)
4. ↑  Հակադոպինգային թեստ Archived 2015-04-02 at the Wayback Machine. (անգլ.)
5. ↑  Որակազրկում Archived 2013-03-27 at the Wayback Machine. (անգլ.)
6. ↑  Սերանի, Օլգերտ (2014 թ․ ապրիլի 10). "Քերիմայը Եվրոպայի չեմպիոն". Panorama sport. Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 22. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* NBC վիճակագրություն Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Կենսագրություն Պեկին 2008-ում (անգլ.)
* Պաշտոնական էջը Archived 2012-01-19 at the Wayback Machine. Sports-reference կայքում (անգլ.)
* Պաշտոնական էջը Archived 2015-03-22 at the Wayback Machine. iwf.net կայքում (անգլ.)
Թանգարանային կենտրոն
**Թանգարանային կենտրոն** (ադրբ.՝ Muzey Mərkəzi), Ադրբեջանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության թանգարանային կենտրոնը։ Գտնվում է Բաքվի կենտրոնում, Նավթագործների պողոտայում։ Տնօրենն է Լիանա Վեզիրովան։

Թանգարանի մասին
---------------

Թանգարանային կենտրոնի ճարտարապետ Հասան Մաջիդովը
Թանգարանային կենտրոնի շենքը կառուցվել է 1960 թվականին Վ. Լենինի ծննդյան 90-ամյակի կապակցությամբ `հայտնի ադրբեջանցի ճարտարապետ Հասան Մաջիդովի նախագծի հիման վրա։ 1961 թվականին թանգարանը գործել է որպես Մոսկվայի Լենինի թանգարանի մասնաճյուղ։ 1991 թ. ԽՍՀՄ փլուզումից հետո շենքը հանձնվեց Ադրբեջանի Հանրապետության մշակույթի նախարարությանը։

Թանգարանային կենտրոնում չորս թանգարան կա.

* Ադրբեջանի երաժշտական մշակույթի պետական թանգարանը;
* Ադրբեջանի պետական թատրոնի թանգարան
* Ադրբեջանի անկախության թանգարան
* Ցուցահանդեսային պատկերասրահ

Տես նաև
-------

* Ադրբեջանի պետական թատրոնի թանգարան
* Ադրբեջանի անկախության թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թանգարանային կենտրոն
2. ↑  Թանգարանային կենտրոնի պաշտոնական կայքը
3. ↑  "Մշակույթի նախարարության թանգարանային կենտրոն". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 20.
**Էմիլիո Մարկոս Պալմա** (իսպ.՝ Emilio Marcos Palma, հունվարի 7, 1978(1978-01-07), Էսպերնասա կայան, Անտարկտիկայի համաձայնագրի տարածք), Արգենտինայի քաղաքացի, Անտարկտիդա մայրցամաքում ծնված առաջին մարդը։ Էմիլիոն ծննդյան ժամանակ կշռել է 3.4 կգ, ծնվել է Ֆորտին Սարգենտո Կաբրալում՝ Էսպերանսա կայարանում, Անտարկտիկական թերակղզու գագաթի մոտ։ Նրա հայրը՝ կապիտան Խորխե Էմիլիո Պալման, կայարանի արգենտինական ջոկատի գլխավորն էր։ Ներկայումս Անտարկտիկայում ծնվել է 10 մարդ։

1977 թվականի վերջին, հղիության 7-րդ ամսում, Մարիա Սիլվիա դե Պալման՝ Էմիլիոյի մայրը տեղափոխվել է Էսպերանսա կայան, որպեսզի այնտեղ ծննդաբերի։ Օդային կամուրջը, այսպես կոչված Արգենտինական Անտարկտիկայի ինքնիշխանության վերաբերյալ վեճի լուծման միջոցներին մեկն էր։ Էմիլիոն ինքնաբերաբար ստացավ արգենտինական քաղաքացիություն, քանի որ նրա ծնողները Արգենտինայի քաղաքացիներ էին, բացի այդ նա ծնվել է Արգենտինական Անտարկտիկայի տարածքում։

Էմիլիոն կարող էր նաև հավակնել բրիտանական քաղաքացիության, քանի որ կայանի տեղադրությունը համընկնում է հայտարարված Բրիտանական անտարկտիկական տարածքների կազմի մեջ, բայց ո՛չ ինքը, ո՛չ էլ նրա ծնողները նման հարցում չեն ներկայացրել։

Էմիլիո Պալման ընդգրկված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես պատմության մեջ առաջին մարդ, ով ծնվել է Անտարկտիդա մայրցամաքում։ Նրա եղբայրը՝ Բաուերը, նույնպես ծնվել է Անտարկտիկայում, 12 տարի անց, այն ժամանակ, երբ նրանց ծնողները երկամյա գիտական հանձնարարություն էին կատարում մայրցամաքում։

Այլ թեկնածուներ
---------------

Բացի այդ, նորվեգացի Սոլվեյգ Գունբյորգ Յակոբսենը, որը 1913 թվականին ծնվել էր Հարավային Ջորջիա կղզու տարածքում, երբեմն նաև համարվում է Անտարկտիկայի տարածքում ծնված առաջին երեխան, սակայն այս տարածքները Անտարկտիկայի տարածքի մաս են համարվում միայն որոշ դեպքերում։

Անտարկտիդայի այլ «քաղաքացիներ»
------------------------------

**Արգենտինացիներ․**

* Մարիսա դե լաս Նիեվես Դելգադո (մայիսի 27, 1978)
* Ռուբեն Էդուարդո դե Կարիլ (սեպտեմբերի 21, 1979)
* Ֆրանցիսկո Խավիեր Սոսա (սեպտեմբերի 21, 1979)
* Սիլվիանա Անալիա Արնուիլ (հունվարի 14, 1980)
* Խոսե Մանուել Վալադարես Սոլիս (հունվարի 24, 1980)
* Լուկաս Դանիել Պոզե (փետրվարի 4, 1980)
* Մարիա Սոլ Կոսենզա (մայիսի 3,1983)

**Չիլիացիներ․**

* Խուան Պավլո կամաչո Մարտինո (նոյեմբերի 21, 1984)
* Գիսելա Էստեր Կորտես Ռոխաս (դեկտեմբերի 2, 1984)
* Իգնասիո Ալֆոնսո Միրանդա Լագունաս (հունվարի 23, 1985)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Life found under S Pole ice shelf". *The Times*. 1978 թ․ հունվարի 10.
2. ↑  "Born Freezing: Meet Antarctica's First Citizen". WebEcoist. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 25. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 12.
3. ↑  Gravminner i Norge.
**Ինգրիդ Անդերսեն** (անգլ.՝ Ingrid Andersen, 1965), հարավաֆրիկացի բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ինգրիդ Անդերսենը ծնվել է 1965 թվականին, Յոհանեսբուրգում։ Հինգ տարի աշխատել է Գրեհամսթաունում, Արևելյան Քեյփ, 2007 թվականին տեղափոխվել է Քվազուլա-Նատալ։

1980-ական թթ. աշխատել է որպես թատերական հրապարակախոս։ Երբ Հարավային Աֆրիկան առաջին ժողովրդավարական ընտրություններից հետո սկսեց վերականգնվել, Անդերսենն ակտիվորեն ներգրավվեց համայնքային զարգացման մեջ որպես Ռոզբենկի անօթևանների ասոցիացիայի գործադիր տնօրեն, այնուհետև՝ որպես Ռոդոսի համալսարանի համայնքների ներգրավվածության մենեջեր։ Նա աշխատում է Քվազուլա-Նատալի համալսարանում մարդու իրավունքների պաշտպանության, բուժման և հաշտեցման գործում` հատուկ ուշադրություն դարձնելով բռնության այլընտրանքային ծրագրին։

Անդերսենի ստեղծագործական առաջին հավաքածուն՝ «Excision»-ը, ներկայացվել է 2005 թվականի Արվեստի ազգային փառատոնում։ Արվեստի փառատոնի Wordstock թերթում այն ներկայացվեց որպես «լավ պատրաստված, վերահսկվող և հակիրճ ... ուժեղ դեբյուտային հավաքածու, որը ներառում է զգայուն և սուր ուրվագծեր ... Անդերսենն իր գրիչն օգտագործում է վիրահատական ճշգրտությամբ» (Warren 2005):

Անդերսենի բանաստեղծությունները հայտնվել են հարավաֆրիկյան գրական ամսագրերում, այդ թվում՝ Imprint, Green Dragon, Aerial, Slugnews, Carapace և New Coin: Նա իր ստեղծագործությունները ներկայացրել է WordFest-ում 2004 և 2005 թվականներին, ինչպես նաև 2009 թվականի Հիլթոնյան արվեստի փառատոնում։

Անդերսենը բանաստեղծությունների և լուսանկարների հարավաֆրիկյան առցանց Incwadi ամսագրի խմբագիրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Tourism, KZN Literary. "Ingrid Andersen". *www.literarytourism.co.za* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2014 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 7.
2. ↑  Michelle McGrane in conversation with Ingrid Andersen
3. ↑  Ingrid Andersen’s Piece Work

Արտաքին հղումներ
----------------

* FEATURED POEM: AGAIN, NEVER AGAIN, IT'S A RISK

Աղբյուրներ
----------

* "Four powerful new EC poets". Saturday Dispatch 2 July 2005. p. 14
* Warren, Crystal. "Out into the world" Wordstock, 7 July 2005. p 2

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000044986562 · LCCN: no2006009671 · VIAF: 4793148997688959870009 · WorldCat VIAF: 4793148997688959870009 |

 |
**Չանկուչոկ**, (վիետ․՝ Chùa Trấn Quốc, chữ nôm` 鎭國寺, տուա չան կուոկ), Հանոյի ամենահին պագոդան։ Կառուցվել է 6-րդ դարում` Լի Նամ Դեի թագավորության ժամանակ։ Այն վերակառուցվել է 17-րդ դարում, անցել կապիտալ վերանորոգում 1815 թվականին։ Տեղակայված է Արևելյան լճի` Հանոյի ամենամեծ քաղցրահամ լճի կղզում։

Համարվում էր Թհենլոնգում բուդդայականության կենտրոնը`Լեի արքայատոհմի և Չանի արքայատոհմի ժամանակ։ Այժմ սուրբ վայր է համարվում բուդիստների համար, ինչպես նաև պագոդա են այցելում վիետնամցի և օտարազգի հյուրերը։

Պատմություն
-----------

Լի Նամ Դեի (544—548) կայսրի կառավարության ժամանակ պագոդան սկզբնականորեն կառուցվել է Կարմիր գետի ափին` Խոա գյուղի շրջանում (ներկայումս Ֆու Յեն թաղամասի և Չան Վու Տայ Հո շրջանի միջև)։ Տաճարն անվանվել է Կխայ Կուոկ (Khai Quoc)։ 15-րդ դարում այն անվանվել է Տխայ Տոնգ (Thai Tong), իսկ Չանկուոկում անվանափոխվել է 17-րդ դարում Լե Հի Տոնգ կայսեր կողմից։ 1615 թվականին Կարմիր գետի` իր հունից դուրս գալու վախի պատճառով կառավարությունը որոշեց տեղափոխել ամբողջ տաճարը Ոսկե ձկան կղզի (Kim Ngu), որը գտնվում էր Արևելյան լճում։ Պագոդա լճի միջով կարելի է հասնել փայտե ճանապարհով, որը կառուցվել է 1620 թվականին։

Պագոդան վերականգնվել և մեծացվել է Լե Հի Տոնգի կառավարման ժամանակ` 1639 թվականին։

1813 թվականին սկսվեց քանդված տաճարի վերականգնումը, իսկ ավարտվեց՝ 1815 թվականին։

Պագոդան իրենից ներկայացնում է 15-մետրանոց 11 հարկերից կազմված ստուպա։ Յուրաքանչյուր հարկի ներսում դրված է Բուդդայի արձանը։ Աղոթասրահի հետևում գտնվում են 10 դամբարաններ և զանգակատուն։ Պագոդայում պահվում են մի քանի արժեքավոր արձաններ, որոնց մեջ է Բուդդայի ոսկե արձանը և հնագույն բազմաթիվ սեպագիր արձանագրություններ։ Պագոդայի շրջակայքում կա մեծ այգի։

1989 թվականին պագոդան դարձել է վիետնամական ազգային մշակույթի պատմական հուշարձան։

Այցելուներ
----------

* Լի Նյան Տոնգ թագավորի կառավարման ժամանակաշրջանում թագուհի Ի Լանը մի քանի անգամ այցելել է պագոդա` կուսակրոնների ուղեկցությամբ։
* 1639 թվականին Չին Չանգը` Չին իշխանը, վերանորոգեց տաճարը և դարձրեց այն երկրպագոության վայր։
* 1821 թվականին թագավոր Մին Մանգը այցելեց տաճար և գումար տրամադրեց վերանորոգման համար
* 1842 թվականին Թխյեու Չի կայսրը այցելեց տաճար և որպես նվեր բերեց ոսկի և արծաթ
* 1959 թվականի մարտի 24. Հնդկաստանի առաջին նախագահ Ռաջենդրա Պրասադը այցելեց տաճար և տնկեց բոդհի ծառը։ Տնկին վերցվել էր Բոդհիի սուրբ ծառից, որի մոտ 25 հարյուրամյակ առաջ մեդիտացիա էր անում Բուդդան"
* 2008 թվականի նոյեմբերի 28, Հնդկաստանի նախագահ Պրատիբհա Փաթիլ։
* 2010 թվականի հոկտեմբերի 31, Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդև

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Chùa Trấn Quốc - danh thắng bậc nhất kinh kỳ - 1000 Years Thang Long (VietNamPlus)". Արխիվացված է the original 2011 թ․ օգոստոսի 30-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 15.
2. ↑  "Пагода Тран Куок (Tran Quoc Pagoda) / Ханой, Вьетнам". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 2.
3. ↑  "Chùm ảnh: Tổng thống Ấn Độ thăm chùa Trấn Quốc". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 2.
**Ինդիրա Գանդիի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Индире Ганди), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է հնդիկ քաղաքական գործիչ, Հնդկաստանի երրորդ վարչապետ Ինդիրա Գանդիին (1917-1984)։ Քանդակը տեղադրված է Ինդիրա Գանդիի հրապարակում` Ռամենկի շրջանում։

Պատմություն
-----------

1980-ական թվականներին հնդիկ քաղաքական գործիչ Ինդիրա Գանդին մեծ ժողովրդականություն էր վայելում Խորհրդային Միությունում, և նրան նույնիսկ շնորհվել էր Մոսկվայի պետական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում։ Իսկ 1987 թվականին նրա պատվին Լոմոնոսովի և Միչուրինի պողոտաների հատման վայրում գտնվող նույնանուն հրապարակում` բնական բլրի վրա, «Լիտվա» կինոթատրոնի մոտ տեղադրվեց հուշարձան։

Հուշարձանի հեղինակն են քանդակագործ Օլեգ Կոնստանտինովիչ Կոմովը և ճարտարապետներ Վ. Ա. Նեստերովն ու Ն. Ի. Կոմովան։ Նրանք հնդիկ քաղաքական գործչին պատկերել են աջ ձեռքը բարձրացրած, նրա հագին հնդկական ավանդական սարի է։ Քանդակը տեղադրված է գրանիտե համեստ պատվանդանի վրա։ Պատվանդանի վրա փակցված պարզ ցուցանակի վրա գրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ինդիրա
Գանդի |  |

Մոտակայքում տեղադրված գրանիտե սալիկին կարելի է կարդալ համառոտ տեղեկություններ Ինդիրա Գանդիի և հուշարձանի հեղինակների մասին։

Ինդիրա Գանդիի հուշարձանից քիչ հեռու` պուրակում է գտնվում հնդիկ հեղափոխական Մահաթմա Գանդիի հուշարձանը։

Աղբյուրներ
----------

* "Памятник Индире Ганди". Географический факультет МГУ. Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 8-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 26.
* "Памятник Индире Ганди". Intomoscow.ru. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 26.
**Պեկորինո Ռոմանո** (իտալ.՝ Pecorino Romano), աղի պանիր, որ մտնում է պինդ պանիրների դասի մեջ։ Արտադրվում է Իտալիայում։ Պատրաստման համար օգտագործում են ոչխարի կաթը, որ արածեցվում են Լացիի շրջանում և Սարդինիա կղզում։

Պատմություն
-----------

Այս պանիրն առաջին անգամ պատրաստվել է Հռոմի արվարձաններում 2 հազարամյակ առաջ։ Այն ժամանակվա պատրաստման եղանակները պահպանվել են մինչև մեր օրերը։ Պանրի այս տեսակը Հին Հռոմի լեգեոներների սովորական սնունդն էր, նրանք վերցնում էին այն արշավանքների գնալիս։ Մինչև 1884 թվականը պանիրն արտադրվում է Լացիում։ Հետո քաղաքական իշխանությունները մտցրին որոշակի սահմանափակումներ, և պանիրն արգելվեց պատրաստել հռոմեական խանութներում։ Նրա արտադրությունը տեղափոխեցին Գավոիի, որը գտնվում է Սարդինիայի կղզում։

Նկարագրություն
--------------

Պանիրն անուշաբույր է և կծու՝ յուրահատուկ աղի համով։ Պանրի պահպանման ժամկետն ազդում է նրա կծվության վրա, սովորաբար այն պահպանվում է 8-12 ամիս։ Ապրանքն ունի գլանաձև կառուցվածք, նրա զանգվածը կազմում է 5,5-ից 22 կիլոգրամ։ Գլխի տրամագիծը 20 սանտիմետր է, իսկ բարձրությունը՝ 30 սանտիմետր։ Պանիրն ունի հարթ մակերես և պինդ կառուցվածք։ Գույնը տատանվում է սպիտակից մինչև կաթնային։ Համը և բույրը հիշեցնում է կաթ։ Կաթի խտությունը, որն օգտագործվում է պանրի մեջ, չպետք է լինի 6,8 %-ից պակաս։ Պանիրը պարունակում է ամինաթթուներ, ֆոսֆոր, կալցիում, վիտամին A, B, PP, C և E։ Մեղրով մատուցում են որպես աղանդեր։

Պատրաստում
----------

Պանրի պատրաստման գործընթացն սկսվում է նոյեմբերից և տևում է մինչև հունիս։ Կաթը եռացնում են մինչև 45 աստիճան և սպասում են մեկ օր։ Հետո սկսում են պանրի պատրաստման գործընթացը։ Պատրաստելուց հետո 90 օրվա ընթացքում պանիրն ավելի չորանում է և աղիանում։ Պանրի գլուխները տեղադրում են հատուկ տարաների մեջ, որտեղ պահպանվում է բարձր խոնավություն և ոչ բարձր ջերմաստիճան։ Այդտեղ նրանք մնում են շուրջ մեկ տարի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Cooking for My Family: From Catherine Pasculli’s Hoboken Kitchen. Loretta Lawrence,Loretta Pasculli Lawrence, С.325
2. ↑  "Food-ликбез: сыр Пекорино Романо и рецепт быстрой пасты". Արխիվացված է the original 2017 թ․ նոյեմբերի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 3.
3. ↑  Di Bruno Bros. House of Cheese: A Guide to Wedges, Recipes, and Pairings.: Tenaya Darlington
4. ↑  "Пекорино". Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 3.
**Չա՛նո Պո՛սո** (իսպ.՝ *Chano Pozo*, ամբողջական անունը՝ *Լուչանո Պոսո Գոնսալես* (իսպ.՝ *Luciano Pozo Gonzáles*), հունվարի 7, 1915(1915-01-07), Հավանա, Կուբա - դեկտեմբերի 2, 1948(1948-12-02), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), կուբացի հարվածային երաժիշտ, երգիչ, կոմպոզիտոր, լատինամերիկյան ջազի աստղ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է աղքատ ընտանիքում, մեծացել է Հավանայի հանցագործ թաղամասերից մեկում։ Վաղ տարիքից աշխատել է կոշիկ փայլեցնող (ինչպես և իր հայրը), թերթավաճառ, եղել է վարորդ։ Լինելով սանտերիայի՝ աֆրոկուբական սինկրետիկ կրոնի գիտակ, որի արարողություններն ուղեկցվում էին թմբուկներին զարկերով՝ Պոսոն վարպետորեն տիրապետում էր հարվածային գործիքների։ Սկսում է հորինել և կատարել երաժշտություն։ 1938 թվականին, երբ Կուբայում ռասայական խտրականություն կար սևամորթ արտիստների հանդեպ, սկսում է հանդես գալ հասարակության լայն շրջանակներում։ Նրա կազմավորած երաժշտական «Լա կոմպարսա դե լոս դանդիս» (La Comparsa de los Dandys) խումբը 1940 թվականին հաջողությամբ ելույթ է ունենում Սանտյագո դե Կուբայի կառնավալի ժամանակ։

### Սպանություն

Սպանվել է Նյու Յորքի Հարլեմ մասի բարերից մեկում հավանաբար մարիխուանայի որակի հետ կապված վեճի պատճառով, որը գնել էր Պոսոն իրեն սպանողից։ Թաղվել է Հավանայի Կոլումբոսի գերեզմանոցում։

Հիշատակում
----------

Երաժշտի մասին նկարահանվել են «Չանո Պոսոյին փնտրելիս» (1987) և «Չանո Պոսո, սև լեգենդ» վավերագրական ֆիլմերը (2007)։

Չանո Պոսոն եղել է Բեբո Վալդեսին նվիրված «Չիկոն և Ռիտան» մուլտիպլիկացիոն ֆիլմի հերոսներից մեկը (2010)։ Ֆիլմում պատկերված է Պոսոյի սպանությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2
3. 1 2
4. 1 2
5. 1 2
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2007 թ․ հունիսի 23-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն, լուսանկարներ Archived 2010-12-02 at the Wayback Machine. (իսպ.)
* Կենսագրություն, լուսանկարներ (ֆր.)
* Չանո Պոսո (ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz · Rate Your Music · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1317175 · BNF: 17071264m · GND: 138727651 · GTAA: 1403611 · ICCU: DDSV051786 · ISNI: 0000000110295445 · LCCN: n80143596 · NDL: 001118162 · VIAF: 74040239 · WorldCat VIAF: 74040239 |

 |

 |
**Ժիենի ամրոց**(ֆր.՝ Château de Gien), պատմական կալվածք Ժիենում, Լուարե (դեպարտամենտ), Էնդր և Լուար, Ֆրանսիա։

Պատմություն
-----------

Ամրոցը կառուցվել է 15-րդ դարում, Աննա դե Բոժյոյի համար Հյուրերի թվում էին՝ Ֆրանսիայի թագավոր Ֆրանցիս 1-ինը, Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի 2-րդը, Եկատերինա Մեդիչին, Ֆրանսիայի թագավոր Շառլ 9-րդը, թագուհի Աննա Ավստրիացին և Լուի Արև արքան։

1823 թվականից ի վեր այն պատկանել է ֆրանսիական կառավարությանը։ 1940 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ այն ռմբակոծման է ենթարկվել, հետագայում վերականգնվել է։ Այստեղ գտնվում է թանգարան նվիրված որսորդությանը։

Ճարտարապետական նշանակություն
----------------------------

1840 թվականից ի վեր ամրոցը ընդգրկվել է պաշտոնական հուշարձանների ցանկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. 1 2  French Ministry of Culture: Château de Gien
3. 1 2 3 4 5  "Loiret official website: Château de Gien". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)