**Ստոբի բուրգեր** (բուլղար․՝ Стобски пирамиди), ժայռային կազմավորումներ Բուլղարիայում, հայտնի են որպես հուդուներ, տեղակայված են Բուլղարիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Ռիլա լեռնաշղթայի նախալեռներում։ Դրանք տարածվում են 0,7 կմ 2 տարածքի վրա՝ Կյուստենդիլ մարզի Ստոբ գյուղի մոտակայքում։ Քարային կազմավորումները հիմքից դեպի վեր մինչև 12 մ բարձրություն ունեն, իսկ ստորոտում՝ մինչև 40 մ լայնություն։ Դրանք հիմնականում կոնաձև են, սնկանման գագաթներով։ Սյուներից մի քանիսը վերջանում են հարթ քարերով։

Տեղադրություն
-------------

Ստոբ Երկրի բուրգերը տեղակայված են Բալկանյան թերակղզու Ռիլա լեռնաշղթայի արևմտյան նախալեռներում՝ 600-ից 750 մ բարձրության վրա։ Նրանք գրավում են Կլիսուրայի լեռնաշղթան, որը նայում է Ռիլսկա գետի հովտին՝ Ստրումա գետի ձախ վտակին։ Դրանք գտնվում են Կյուստենդիլ մարզի Կոչերինովո համայնքի Ստոբ գյուղից մոտ մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա դեպի արևելք, երկրի մայրաքաղաք Սոֆիայից մոտ 83 կմ հարավ և Բլագոևգրադ քաղաքից 18 կմ հյուսիս։

Երկրաբանություն և ձևավորում
---------------------------

Երկրաբանորեն, Ստոբի բուրգերը Բլագոևգրադի գրաբենի մի մասն են, որը բաղկացած է լճի հատակի ալյուվիալ և թեք հանքավայրերից, որոնք թվագրվում են Պլիոցենի և Պլեյստոցենի դարաշրջաններին։ Դրանք առաջացել են մինչքեմբրիական մետամորֆային ապարներից։ Առկա են երկու երկրաբանական կազմավորումներ. Ստրումայի Ջ*երման* վտակի (*բուլղար․՝ Джерман*) կազմավորումը, որը ձևավորվել է ալևրոլիտից, կավից և ավազաքարից, *Բարակովո* գյուղի (*բուլղար․՝ Бараково*) կազմավորումը՝ կոնգլոմերատի և ավազաքարի միջոցով։

Պլիոցենի ժամանակաշրջանը տարածքը եղել էր ծանծաղ լճի հատակում և կուտակվել են նստվածքներ, որոնք կազմում են 200 և 250 մ հաստ շերտ, որը բաղկացած է շատ կավային փոքր բեկորներից։ Գույնը սպիտակավունից դեղնում է։ Դրանից են կազմված բուրգերի հիմքերը, բայց էրոզիան ի ցույց է դնում այս շերտի միայն փոքր հատվածները։ Վերևում գտնվող պլեիստոցենի շերտը կարմրավուն է՝ գլաքարե կոնգլոմերատի և թեթևակի միակցված ավազաքարի հերթագայող շերտերով, ինչպես նաև Ռիլայի լանջերից թափված ավելի մեծոտ ժայռաբեկորներով։

Ստոբ բուրգերի առաջացման հիմնական գործոնը անձրևաջրերի պատճառով էրոզիան է։ Անձրևի կաթիլները թափանցում են նստվածքի թույլ միակցված մասերը և անընդհատ ողողում են այն։ Շերտում ժայռերի կտորների գտնվելու վայրը որոշում է յուրաքանչյուր բուրգի տեղը, չափը և ձևը, քանի որ դրանք կանխում են ներքևի շերտերի լվացումը։ Դրանք ծածկված են 1 սմ հաստությամբ արևով թրծված կավով, որը պաշտպանում է փխրուն ավազաքարը և դանդաղեցնում էրոզիան։

Նկարագրություն
--------------

Ստոբի բուրգերն իրենց ձևերով տարբեր են՝ սուրից մինչև կոնաձև և սնկանման։ Կազմավորումների մոտ կեսը պսակված են ժայռերով, որոնց տարածքը երբեմն երկու-երեք անգամ գերազանցում է բուրգի ներքևի հորզոնական հատույթները։ Նրանց բարձրությունը միջինում 6-10 մ է, բայց կարող է հասնել մինչև 12 մ, հիմքի լայնությունը՝ մինչև 40 մ է։ Նրանց մեծ մասը նայում է հարավային ուղղությամբ, բայց կան նաև մի քանի խումբ, որոնք միասին խմբավորված են լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերին և Ստոբի սահմաններից դուրս են։ Բուրգերի առանձին խմբեր ստացել են անհատական անուններ՝ Աշտարակներ, Եղբայրներ, Մուրճեր, Հարսանեկան զույգ, Գագաթնակետեր, Սամոդիվայի ծխնելույզներ և այլն։

Դրանք Բուլղարիայի զբոսաշրջային ուղղություններից են, չնայած այնքան տարածված չեն, որքան շատ ավելի մեծ Մելնիկի բուրգերը։ Ժայռային կազմավորումները հեշտությամբ մատչելի են *Ստրումա մայրուղու* և դրան զուգահեռ առաջին կարգի *I-1* ճանապարհի միջոցով, որոնք կազմում են *Եվրոպական E79 երթուղու* մի մասը Ստրումա հովտի երկայնքով։ *III-107* երրորդ դասի ուղղությունները *I-1*-ից մտնում են քաղաքային կենտրոնում՝ *Կոչերինովո*, և շարունակվում 7 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ դեպի Ստոբ։

Ստոբի բուրգերը հռչակվել են բնական հուշարձան 1964 թվականին՝ պահպանվող տարածքի ընդհանուր 7,4 հա, կամ 0,74 կմ 2 մակերեսով։

Տես նաև
-------

* Բուլղարիայի աշխարհագրություն
* Ռիլա

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Stob Earth Pyramids". *Geologic Phenomena of Bulgaria*. Արխիվացված է the original 2011 թ․ մայիսի 9-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3  Geographic Dictionary of Bulgaria 1980, էջ. 475
3. 1 2  "Стоп в Стоб" [A stop in Stob]. *Капитал Light* (in Bulgarian). Икономедиа АД. 2008 թ․ փետրվարի 27. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. 1 2 3  "Stob Earth Pyramids". *Official Tourism Portal of Bulgaria*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 29-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "A Map of the Republican Road Network of Bulgaria". *Official Site of the Road Infrastructure Agency*. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30.
6. ↑  "Register of the Protected Territories and Zones in Bulgaria". *Official Site of the Executive Environment Agency of Bulgaria*. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30.

Գրականություն
-------------

* Мичев (Միչև), Николай (Նիկոլայ); Михайлов (Միխայլով), Цветко (Ցվետկո); Вапцаров (Վապցարեվ), Иван (Իվան); Кираджиев (Կիրաջիև), Светлин (Սվետլին) (1980). *Географски речник на България* [*Բուլղարիայի աշխարագրական բառարան*] (in բուլղարերեն). София (Սոֆիա): Наука и култура (Նաուկա ի կուլտուրա).

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Stob Earth Pyramids". Geologic Phenomena of Bulgaria. Արխիվացված է the original 2011 թ․ մայիսի 9-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* "Stob Earth Pyramids". Official Tourism Portal of Bulgaria. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 29-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* "Official Site of the Ministry of Environment and Water of Bulgaria". Retrieved 2018 թ․ հունիսի 30.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ստոբի բուրգեր** կատեգորիայում։ |