recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալեքսանդր Արսենտևիչ Բախարև** (ռուս.՝ Александр Арсентьевич Бахарев, հուլիսի 20, 1911(1911-07-20), Պուշկինո, Usmanskiy Uyezd, Տամբովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 13, 1974(1974-09-13), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռուս գրող, լրագրող։ «Մարդը թաքցնում է աչքերը» վեպի հեղինակ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության Ռոստովի մասնաճյուղի նախագահ (1961-1974)։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Բախարևը ծնվել է Տամբովի նահանգի Ուսմանսկի գավառի Պուշկինո գյուղում (այժմ՝ Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջան)՝ գյուղացու ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո եղել է գյուղի խրճիթավար, ապա աշխատել Կոմսոմոլում, եղել Կոմերիտմիության շրջանային հանձնաժողովի աշխատակից, կոմերիտմիության շրջանային հանձնաժողովի քարտուղար։ 1931 թվականից զբաղվել է լրագրողական աշխատանքով։ Տեղափոխվել է Տամբովի մարզ, խմբագրել մարզային երիտասարդական թերթը։ 1939 թվականին միացել է ԽՄԿԿ (բ) շարքերին, ապա ավարտել Կուսակցական բարձրագույն դպրոցը։ 1942 թվականին Բախարևն աշխատանքի է ընդունվել «Պրավդա» թերթում` որպես Տամբովի մարզի թղթակից, այնուհետև եղել է նույն թերթի թղթակիցը Ռոստովի մարզում։ Ակնարկագրության մեծ դպրոցից հետո Բախարևն անցնում է գեղարվեստական գրականության՝ 1952 թվականին հրատարակելով «Մեծ հոսքը» պատմվածքը, իսկ 1962 թվականին՝ «Հյուսիսային ողկույզներ»։ 1956 թվականին աշխատել է «Սովետական Ռուսաստան» թերթի թղթակից նույն Ռոստովի տարածաշրջանում, 1958 թվական ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը, 1961 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ Գրողների միության Ռոստովի տարածաշրջանային կազմակերպության խորհրդի նախագահ։

Աշխատել է խորհրդային աշխատավոր դասի մասին ստեղծագործությունների վրա։ Դրանց թվում են «Անձամբ պատասխանատու եմ» (1971) և «Անհանգիստ լավա» (1973) պատմվածքները։

Բախարևի ստեղծագործության հիմնական թեման մարդկային կյանքն է։ Այդ թեմային է նվիրված նրա ամենահեղինակավոր աշխատանքը՝ «Մարդը թաքցնում է աչքերը» վեպը, որը պատմում է խորհրդային գյուղի կյանքի մասին հետպատերազմյան 20 տարիների ընթացքում։ Վեպի առաջին գիրքը լույս է տեսել 1966 թվականին, երկրորդը՝ 1968 թվականին, երկու գրքով վեպը հրատարակվել է 1971 թվականին՝ բարձր գնահատականի արժանանալով հայտնի խորհրդային գրող Վիտալի Զակրուտկինի կողմից։

Կյանքի վերջին տարիներին Բախարևն աշխատել է «Փոթորիկ» վեպի վրա, որն անավարտ է մնացել։

Մահացել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Դոնի Ռոստովում։ Թաղված է Դոնի Ռոստովի Հյուսիսային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Писатели Дона: Биобиблиогр. сб / [Сост. Г. Г. Тягленко]. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1976. - С. 41. - 288 с. - 10 000 экз.
2. ↑  Писатели Дона: Биобиблиогр. указ / [О. И. Кузина и др.]. - изд. 2-е, испр. и доп. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1986. - С. 55. - 416 с. - 20 000 экз.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография Archived 2013-11-26 at the Wayback Machine. на сайте «Ростов-на-Дону. 1950-е»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 535154260416024480009 · WorldCat VIAF: 535154260416024480009 |

 |
**Ramones** («Ռամոունզ») ամերիկյան ռոք խումբ, առաջին փանկ ռոք խմբերից, փոփոխություն է թողել ինչպես այդ, այնպես էլ ուրիշ ալտերնատիվ ռոքի ժանրերի վրա։

Պատմություն
-----------

#### 1974֊1979

1974 թվականի մարտի 30֊ին կայացավ խմբի առաջին հանարային ելույթը՝ նյու֊յորքյան հավաքույթներից մեկում։ Այդ ժամանակ խումբը ներկայացնում էին՝ վոկալիստ և բասիսիտ Դի Դի Ռամոնը, թմբկահար Ջոուի Ռամոնը և կիթառահար Ջոննի Ռամոնը։ Երկու ամիս անց նրանց մենեջեր Թամաշ Էրդեյին դարձավ խմբի թմբակահարը վերցնելով Ռամոն կեղծանունը, իսկ Ջոուին դարձավ վոկալիստ։

1975 թվականի նոյեմբերին խմբին սկսում է հովանավորել մենեջեր Դեննի Ֆիլդսը(անգլ․*Danny Fields*)։ Ֆիլդսը խմբում տեսնում է անսովոր ուժ — նա այն քչերից էր ով գնահատեց խմբի միապաղաղ աղմկոտ երգերը, որոնք խումբը կատարում էր մոտ 17֊ը մի համերգին։ Հանրությանը զարմացրեց ոչ միայն ակտիվ և աղմկոտ երաժշտությունը այլև անդամների տեսքը — մաշված ջինսերը և կաշվե բաճկոնները ծռմռված կեդերի հետ։ Ավելի շուտ ոչ մի խումբ չէր համարձակվում ներկայանալ հանրությանը այդ տեսքով։ 1975 թվականի կեսերից խումբը հայտնի դարձավ հարազատ Նյու Յորքում CBGB ակումբի շնորհիվ։

Խմբի տեղի հայտնությունը 1976 թվականին գրավում է «Sire Records»֊ի ուշադրությունը, և պայմանագիր է կնքում երկարանվագ ալբոմի ձայնգրման մասին։ Ձայնագրման ժամանակ խումբն ուներ մոտ երեսուն երգ, սակգայն ալբոմի համար նարանք չեն ընտրում լավագույնները այլ նրանք, որոնք գրված էին ամենասկզբից։ Մնացած երգերը ձայնագրվեցին մյուս երկու ալբոմներում։ Առաջին սինգլն է դառնում «Blitzkrieg Bop» երգը, իսկ ալբոմը բարձանում է 111֊րդ տեղը նահանգի չարտերում։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · SoundCloud · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 5088545 · BNF: 139060446 · GND: 5345154-5 · ISNI: 0000000115509887 · LCCN: n92021536 · NKC: xx0027812 · LIBRIS: 171432 · SUDOC: 081474741 · VIAF: 151588616 · WorldCat VIAF: 151588616 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ալեքսանդր Համբարձումի Գևորգյան** (մարտի 25, 1935(1935-03-25), Ճարտար, Մարտունու շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1985)։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Գևորգյանը ծնվել է 1935 թվականին ԼՂՀ Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1958-1961 թվականներին և 1969 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտում, 1974 թվականից՝ բուրավետ նյութերի լաբորատորիայի վարիչ։ 1961-1963 և 1965-1968 թվականներին աշխատել է Պոլիմերների համամիութենական («Նաիրիտին» կից) ԳՀԻ-ում։

Աշխատանքները վերաբերում են քիմիական ռեակցիաների շարժիչ ուժի բացահայտման, գոյացող միջանկյալ մասնիկների հատկություններով դրանց ուղղության կանխատեսման հարցերին։ Առաջարկել է օրգանական ռեակցիաների ուղղության և տարածաքիմիայի առաջին ընդհանրական իոնական-զույգային վարկած։ Հայտնաբերել է a-էֆֆեկտը 1,3-դիօքսնների վերացիկլումը պիրանային միացությունների, մի շարք գերակտիվ կատալիզատորներ և շուրջ երկու տասնյակ բուրավետ նյութեր, որոնցից վարդի իզոօքսիդն արտադրվել և օգտագործվել է Ռուսաստանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11377 |

 |
**Եվգենի Ռադկևիչ** (ռուս.՝ Радкевич, Евгений Григорьевич, հոկտեմբերի 3, 1937(1937-10-03), Sianno, Syanno District, Վիտեբսկի մարզ - հունվարի 3, 1999(1999-01-03)), խորհրդային բելառուս գրող, ուսուցիչ, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Ռադկևիչը 1955 թվականին մեկնում է Ղազախստանի խոպան հողեր և այնտեղ մեխանիզացիայի ուսումնարանն ավարտելուց հետո աշխատում է Պավլոդարի շրջանում որպես տրակտորիստ, վարորդ և կոմբայնավար։ Նա նաև ստիպված է եղել լաստանավերով նավարկել Իրտիշի երկայնքով։ Մանկատանը պիոներական ջոկատավար էր։

Ավարտել է Բելառուսի Վ. Ի. Լենինի անվան պետական ​​համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը և սկսել է աշխատել Բելառուսի ռադիոյի երիտասարդական խմբագրությունում։ Հետագայում նա դասավանդել է այս համալսարանի Ռադիոյի և հեռուստատեսության ամբիոնում։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1987 թվական` Թե ինչպես էի ես ինքնուրույն

Մատենագրություն
---------------

* Ձմեռը փրկարարական կայանում (պատմություն)
* Լաստավարները
* Մեժեն ամիսը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Явген Радкевич. Повести «Зима на спасательной станции» и «Месяц межень». Издательство «Молодая гвардия», Москва, 1977, серия Молодые писатели. Послесловие Ивана Чигринова «В пути», стр. 303 (304 страницы, тираж 100 тыся экземпляров)
**Էլեոնորա Դմիտրիևնա Ռոմանեսկու** (ռումիներեն՝ Eleonora Romanescu, ապրիլի 26, 1926(1926-04-26) - նոյեմբերի 4, 2019(2019-11-04)), մոլդովացի խորհրդային ​​նկարչուհի։ Մոլդովական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1976)։ Մոլդովական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1986)։ Գրականության, արվեստի և ճարտարապետության բնագավառում Մոլդովական ԽՍՀ պետական ​​մրցանակի դափնեկիր (1982)։ Մոլդովայի ազգային մրցանակի դափնեկիր (2013)։

Կենսագրություն
--------------

Մոլդովայի փոստային նամականիշ, 2002 «Լանդշաֆտ», նկարիչ՝ Էլեոնորա Ռոմանեսկու
Ավարտել է Քիշնևի Իլյա Ռեպինի անվան հանրապետական ​​գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1953 թվականից 5 տարի աշխատել է Օրգեևսկի մանկավարժական ուսումնարանում որպես նկարչության ուսուցչուհի։ 1959-1964 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Ի. Է․ Գրաբարի պետական ​​կենտրոնական գեղարվեստա- ռեստավրացիոն արվեստանոցների գեղանկարչության և ռեստավրացիայի դասընթացներում։ Այդ ժամանակ աշխատել է որպես գլխավոր համակարգող, ապա Քիշնևի կերպարվեստի թանգարանում որպես նկարիչ-ռեստավրատոր։

1958 թվականից եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, 1965 թվականից՝ Մոլդովայի նկարիչների միության խորհրդի անդամ, 1969-1982 թվականներին՝ Քիշնևի Գեղարվեստի հանրապետական ​​լիցեյի պրոֆեսոր։

Աշխատել է հաստոցային գեղանկարչության և գրաֆիկայի, դեկորատիվ կիրառական արվեստի և գոբելենի ժանրերում, եղել է ռեստավրատոր և մանկավարժ։ Ռաչուլայի վանքում վերականգնել է մի քանի սրբապատկերներ, որոնք փրկվել էին քրիստոնյաների հալածանքների ժամանակ։ 1991-1992 թվականներին վերականգնել է Մոլդովայի պետական համալսարանի Հոգևոր ճեմարանի մատուռի սրբապատկերները։ Նկարել է նաև Քիշնևի Սուրբ Կոստանդինի և Ելենայի եկեղեցու սրբապատկերները։

Նկարչուհու կտավները պահվում են Քիշնևի, Կլուժ-Նապոկայի, Կոնստանցայի (Ռումինիա), Մոսկվայի (Ռուսաստան), Կիևի (Ուկրաինա), Դուշանբեի (Տաջիկստան) և այլ արվեստի թանգարաններում։ Նկարչուհու աշխատանքները գտնվում են Մոլդովայի, Ռումինիայի, Գերմանիայի, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի և Կանադայի մասնավոր հավաքածուներում։

Պարգևներ
--------

* «Պատվո նշան» շքանշան (1971),
* Հանրապետության շքանշան (1996),
* Մոլդովական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1976),
* Մոլդովական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1986),
* Մոլդովայի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2001),
* Մոլդովական ԽՍՀ պետական ​​մրցանակ (1982),
* «Մշակութային վաստակի համար» շքանշան (2018),
* Մոլդովայի Հանրապետության ազգային մրցանակ (2013),
* Մոլդովայի Հանրապետության նկարիչների միության մրցանակ (1996),
* Միխայ Էմինեսկուի մեդալ (1997),
* Լուրե Մատեյի մրցանակ (2005)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. ↑  Eleonora Romanescu


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000035635138 · LCCN: n2007048029 · VIAF: 36368468 · WorldCat VIAF: 36368468 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մամիկոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Արտավազդ Մամիկոնյան** (4-րդ դար - 350), հայ նախարար և զորավար Մեծ Հայքում, հայոց սպարապետ (339-350)։

Սպարապետ Վաչե Մամիկոնյանի (332-338) որդին, Արտաշենի եղբայրը, Վաչեի հայր, Մամիկոնյանների նախարարական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Հայոց սպարապետի պաշտոնում հաջորդել է հորը՝ Վաչե Մամիկոնյանին։ Մանկահասակ լինելու պատճառով նրան խնամակալներ են կարգվել նրա երկու քույրերի ամուսինները՝ Արշավիր Կամսարականը և Անդովկ Սյունին։ Պաշտոնավարել է 339-350 թվականներին, Մեծ Հայքի արքա Տիրան Բ-ի (338-350) գահակալման շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 313․



| ⛭Արտավազդ Մամիկոնյան (սպարապետ) — նախնիներ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Արտավազդ Մամիկոնյան |  | Վաչե Մամիկոնյան |  | Արտավազդ Ա Մամիկոնյան |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

 |


| ⛭Տոհմածառ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Արտավազդ Ա Մամիկոնյան |  | Վաչե Մամիկոնյան |  | Արտավազդ Մամիկոնյան |  | Վաչե Մամիկոնյան |  | Արտավազդ Մամիկոնյան[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

 |
Հասարակածը (կապույտ) երկրագունդը կիսում է երկու մասի և հատում է միջօրեականը (դեղին) 90° անկյան տակ: Այս պատկերի բոլոր հոծ գծերը օրթոդրոմներն են: Կետագծերը՝ զուգահեռականները (նույն լայնություն ունեցող գծերը)
Տարբերությունը գեոդեզիական լայնության (φ) և գեոցենտրիկ լայնության միջև(ψ)
**Աշխարհագրական լայնություն**, աշխարհագրական կոորդինատներից մեկը, որը ցույց է տալիս կետի դիրքը Երկրի մակերևույթի և այլ երկնային մարմինների վրա, ինչպես նաև երկնոլորտում։

Լայնությունն ընդունված է հաշվարկել հասարակածից դեպի հյուսիս։ Այդպիսով, կետերի լայնությունը, որոնք տեղակայված են հյուսիսային կիսագնդում, դրական է, իսկ հարավայինում՝ բացասական։ Հասարակածի ցանկացած կետի լայնությունը հավասար է 0°-ի, հյուսիսային բևեռինը՝ +90 °C-ի, հարավային բևեռինը՝ -90 °C-ի։ Միևնույն զուգահեռականի բոլոր կետերի լայնությունը միևնույնն է։ Այն լայնությունները, որոնք մոտ են հասարակածին, անվանում են «ցածր», իսկ բևեռներին մոտ գտնվողները՝ «բարձր»։

Լայնությունն Երկրի մակերևույթի վրա կարելի է որոշել տարբեր եղանակներով մի փոքր տարբեր արդյունքներով։

* **Աստղագիտական լայնություն** {\displaystyle \phi }՝ անկյունն ուղղահայաց գծի (գեոիդին ուղղահայաց) և Երկրի հասարակածի հարթության միջև։ Հավասար է երկրի բևեռի անկյունային բարձրությանը։ Որոշվում է աստղագիտական դիտարկումների օգնությամբ։
* **Գեոդեզիական լայնություն** {\displaystyle \phi \_{s}}՝ ուղղահայաց գծի անկյունն էլիպսոիդի միջև։ Հաշվարկվում է երկրի մակերևույթին արված չափանիշներին համաձայն։
* **Գեոցենտրիկ լայնություն** {\displaystyle \phi \_{g}}՝ երկրի էլիպսոիդի կենտրոնից անցնող անկյունը շառավղի և նրա հասարակածի հարթության միջև։ Գեոդեզիական լայնությունից տարբերվում է երկրի էլիպսոիդի գնդոլորտից տարբերվելու պատճառով։

Այդ մեծությունների տարբերությունը մեծ չէ։ Գեոդեզիական և գեոցենտրիկ լայնությունների տարբերությունը {\displaystyle \phi \_{s}-\phi \_{g}} հասնում է առավելագույնի (մոտ 12') {\displaystyle \phi \_{g}=45^{\circ }} պայմաններում։ Հասարակածում և բևեռներում այն հավասար է զրոյի։

Տեղանքի լայնությունը կարելի է որոշել այնպիսի աստղագիտական սարքերի օգնությամբ, ինչպիսիք են սեքստանտը և գնոմոնը, ինչպես նաև կարելի է օգտագործել GPS կամ ԳԼՈՆԱՍ համակարգերը։ Լայնությունից, ինչպես և տարվա եղանակից, կախված է օրվա տևողությունը։

Տես նաև
-------

* Աշխարհագրական կոորդինատներ
* Աշխարհագրական երկայնություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  БСЭ| А. А.
2. ↑  *Жаров В. Е.* Геоцентрическая и геодезическая системы координат // Сферическая астрономия. — М. 2002.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 482)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX4576413 · BNF: 11978073f · GND: 4020220-3 · LCCN: sh85074980 · Microsoft: 122523270 |

 |
Ferocactus pilosus տեսակ, Մեքսիկա
կակտուս
**Կակտուսներ** (լատին․՝ Cactaceae), երկշաքիլ բազմամյա բույսերի ընտանիք։ Թփեր են, լիաններ, հազվադեպ՝ ծառեր։

Ցողունն արտաքինից գնդաձև է, գլանաձև, ձվաձև, երբեմն հատվածավոր։ Հյութալի է, հաստ փշերով, մազիկներով կամ խոզաններով ծածկված, ունի խիստ զարգացած ջրատար պարենքիմ (խոշոր տեսակները կարող են պարունակել մինչև 2000 լիտր ջուր)։ Բջիջներում պարունակվող լորձային նյութերի առկայությունը դժվարացնում է ջրի գոլորշիացումը։ Իսկական տերևներ չունեն (բացառությամբ 2 տեսակի)։

Ծաղիկները խոշոր են, մեկական, երբեմն գագաթնային հուրանում խմբված։ Պսակաթերթերը շատ են, վառ. կարմիր, մանուշակագույն, դեղին, սպիտակ։ Պտուղը բազմասերմ է, մսոտ, հատապտղանման, երբեմն չոր։ Ծաղկում են երեկոյան կամ գիշերը, փոշոտվում միջատների, թռչունների միջոցով։ Հայտնի է մոտ 2000 տեսակ, տարածված հիմնականում Ամերիկայում, մոտ կեսը՝ Մեքսիկայում, 1 ցեղը՝ Աֆրիկայում, Մադագասկար կղզում։ Աճում են արևադարձային և մերձարևադարձային անապատներում, լեռներում։ Որոշ էպիֆիտ տեսակներ տարածված են Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի խոնավ արևադարձային անտառներում (ծառերի բներում և ճյուղերի վրա)։

Որպես դեկորատիվ բույսեր պահվում են ջերմատներում և սենյակներում։

Կակտուսի աճումը, ծաղկումը և պտղաբերումը տևում է 6-7 ամիս, այնուհետև անցնում են հանգստի շրջանի։ Այդ պատճառով ձմռանը սենյակներում և ջերմատներում կակտուսը պետք է պահել 5-6, 8-12 °C պայմաններում և քիչ ջրել, ամռանը՝ լուսավոր, տաք, մաքուր օդով ապահովված տեղում և առատ ջրել։ Բազմացվում են սերմերով, կտրոններով, երբեմն պատվաստմամբ (մայիս-օգոստոսին)։ Կակտուսները օգտագործվում են որպես կանաչ ցանկապատ, վառելիք և այլն։ Կակտուսների հայրենիքը Մեքսիկան է։ Կակտուսները հիանալի հարմարվել են չորային կլիմային։ Նրանց տերևները վերածվել են փշերի, մազիկների ու խոզանակների, որոնք խիտ ծածկում են կակտուսի ցողունները և այնքան ջուր չեն գոլորշիացնում, որքան տերևները։ Դրա համար էլ նույնիսկ ամենաշոգ եղանակին բույսերը իրենց ցողուններում պահում են խոնավություն և մնում հյութալի։ Որոշ կակտուսներ պարունակում են մինչև 3000 լ ջուր։ Անապատներում կակտուսները խոնավության միակ պահապաններն են և հաճախ են փրկում ճանապարհորդների կյանքը։ Փշերը կակտուսի համար նաև պաշտպանիչ դեր են խաղում՝ պաշտպանելով կենդանիներից։ Կակտուսների տեսակները բազմաթիվ են։ Կակտուսները լինում են ծառանման, թփանման, խոտանման։ Կան 1սմ բարձրությամբ ու մի քանի գրամ քաշով կակտուսներ և 25 մ բարձրությամբ մի քանի տոննա կշռող կակտուսներ։ Կակտուսը իր հայրենիքում լայն կիրառում ունի։ Կակտուսը և իր պտուղները օգտագործում են կերակրի մեջ, կակտուսի բնափայտը օգտագործվում է տարբեր իրեր պատրաստելու համար։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կակտուսներ** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 666)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թումանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Աշխեն Թումանյան** (1891, Թիֆլիս - 1968), հայ հասարակական գործիչ, թարգմանչուհի, գրադարանավարուհի։ 

Բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ավագ դուստրը, իրավաբան Գևորգ Խատիսյանի կինը, Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի առաջին տնօրենը։

Կենսագրություն
--------------

Աշխեն Թումանյանը ծնվել է 1891 թվականին Թիֆլիսում։ Սովորել է Թիֆլիսի երրորդ իգական գիմնազիայում, որն ավարտելուց հետո ուսանել է կանանց բարձրագույն դասընթացներում։ «Դաշնակցության գործ»-ի դատավարության ժամանակ, 1912 թվականին Գևորգ Խատիսյանը Հովհաննես Թումանյանի դատապաշտպանն էր։ 1922 թվականին Աշխենը տեղափոխվել է Ստեփանավան՝ քաղաքի գործադիր կոմիտեում աշխատելու, ապա տեղափոխվել է Երևան։ 1925 թվականին Աշխեն Թումանյանը Հանրային գրադարանին կից ընթերցասրահի վարիչն էր, իսկ 1926-1933 թվականներին նույն գրադարանի տնօրենը։ Աշխատել է նաև Հայկական հանրագիտարանում։ Բազմաթիվ թարգմանություններ է կատարել հայերենից ռուսերեն, այդ թվում և հոր՝ «Գիքորը» պատմվածքը։ Աշխեն Թումանյանը Երևանի Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի առաջին տնօրենն էր հիմնադրման օրից մինչև 1966 թվականը։

### Ճամփորդություններ

Աշխենը պարբերաբար լինում էր Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում՝ ուղեկցելով Հովհաննես Թումանյանին։ Նրանց հետ էր նաև Աշխենի ամուսինը։

Անձնական կյանք
--------------

1911 թվականին ամուսնացել է իրավաբան Գևորգ Խատիսյանի հետ, որին Հովհաննես Թումանյանը անվանում էր Գիգա։ Նրանց ամուսնական կյանքը անհաջող էր, քանի որ Աշխենն ամուսնացել էր ճարահատյալ, և նրանք ունեին սիրո պակաս։ Աշխենի կյանքը լի է եղել ողբերգական դրվագներով։

Աշխեն Թումանյանը ունեցել է մեկ որդի՝ Հովհաննես Թումանյան (Հովիկ, 1915-1940)։

Պատկերասրահ
-----------

* Թումանյանների ընտանիքըԹումանյանների ընտանիքը

Տես նաև
-------

* Հովհաննես Թումանյանի թանգարան (Երևան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Թումանյանի զավակները․ Աշխեն․ Հուշեր և ընտանեկան պատմություններ» էջ 8-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հովհաննես Թումանյանի զավակները
* Հովհաննես Թումանյանի զավակները Archived 2017-11-14 at the Wayback Machine.
**Արտարմատային սնուցում**, մշակաբույսերի ցողումը հանքային պարարտանյութերի լուծույթներով։ Հիմնված է բույսերի կանաչ տերևների մակերեսով և ցողունով սննդանյութերը յուրացնելու ունակության վրա։ Ցողումից հետո սննդանյութերը թափանցում են հյուսվածքներ և այլ օրգաններ, ինչպես պարարտանյութերը հող ներմուծելու դեպքում։

Կիրառություն
------------

Արտարմատային սնուցումն արդյունավետ է վեգետացիայի 2-րդ կեսին, երբ բույսերն առաջացրել են բավարար քանակությամբ վերգետնյա կանաչ զանգված։

Հացաբույսերի արտարմատային սնուցումն ազոտական պարարտանյութերով (միզանյութի 1–2%-անոց լուծույթով) կաթնային հասունության փուլում բերքատվությունն ավելանում է 1,5–3 ց/հա-ով, սպիտակուցի պարունակությունը՝ 0,7–3 %-ով։

Շաքարի ճակնդեղի արտարմատային սնուցումը 1–3%-անոց կալիումի քլորիդով և սուպերֆոսֆատով բերքահավաքից 3–4 շաբաթ առաջ, նպաստում է տերևներից դեպի արմատներ շաքարների հոսքին, որի շնորհիվ բարձրանում է արմատապտուղների շաքարայնությունը (մինչև 1%) և բերքատվությունը։

Բամբակենու արտարմատային սնուցման արդյունքում արագանում է բամբակաթելի հասունացումը։

Առվույտի և երեքնուկի համար բարենպաստ են միկրոտարրերով (բոր և մոլիբդեն) արտարմատային սնուցումները։

Արտարմատային սնուցման համար օգտագործում են անձրևացնող մեքենաներ և սարքեր, օդանավեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)

**Աշոտ Սարգսի Հարությունյան** (հուլիսի 19, 1909(1909-07-19) կամ օգոստոսի 19, 1909(1909-08-19), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - 2003, Մոսկվա, Ռուսաստան), հայ ագրոքիմիկոս։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1961), պրոֆեսոր (1963)։

Կենսագրություն
--------------

1929 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսագիտության ֆակուլտետը։ 1939-1941 թթ. և 1945-1949 թթ. ղեկավար պաշտոններ է վարել «Հայպահածո», «Արարատ» տրեստներում, եղել է խորհրդային տնտեսությունների վարչության պետ։ 1949 թվականից խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության հայկական ԳՀԻ-ում ագրոքիմիայի և հողագիտության բաժնի վարիչ (1950-1952 թվականներին ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնակատար)։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

Գործունեություն
---------------

Հարությունյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են բազմամյա տնկարկների, հատկապես խաղողի վազի պարարտացման, սնման ռեժիմի կանոնավորման միջոցով բույսերի սնկային հիվանդությունների սահմանափակման և ցրտադիմացկունության բարձրացման խնդիրներին։ Ուսումնասիրել է խաղողի և գինու որակի վրա պարարտանյութերի ազդեցության հարցերը, առաջարկել դրանց չափաքանակները և օգտագործման լավագույն ժամկետներ, ՀԽՍՀ այգիներում առաջին անգամ կիրառել է բարդ, համակցված պարարտանյութեր և միկրոտարրեր։

Երկեր
-----

* Խաղողի այգիների պարարտացումը, Ե. 1963։
* Удобрение виноградников, М. 1965.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 6. — էջ 316.
2. 1 2 3 4 5 6  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 3.
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 7920 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 316)։*  |
Քնային զարկերակներ
**Արտաքին քնային զարկերակը** (լատ․ ՝ **arteria carotis externa**) գլխի և պարանոցի գլխավոր զարկերակն է։ Այն անջատվում է ընդհանուր քնային զարկերակից ներքին քնային զարկերակի հետ միասին։ Այն սնում է դեմքն ու պարանոցը։

Կառուցվածքը
-----------

Արտաքին քնային զարկերակն սկսվում է վահանաճառի վերին եզրի մակարդակին, ծռվում է դեպի առաջ և վեր, շրջվում է հետ, գրկում ստորին ծնոտի վզիկը, որի մակարդակին՝ հարկանանջային թքագեղձի հաստության մեջ, բաժանվում է իր վերջնային ճյուղերի՝ վերին ծնոտային և քունքային մակերեսային զարկերակների։ 
Սկզբում զարկերակն ունի մակերեսային դիրք․ գտնվում է քնային եռանկյան շրջանում՝ ներքին քնային զարկերակից միջայնորեն։ 

### Զարգացումը

Երեխաների օրգանիզմում արտաքին քնային զարկերակը փոքր է ներքինից, սակայն հասուն մարդկանց մոտ երկու զարկերակներն ունեն հավասար չափեր։ 

### Հարակից օրգանները

Պարանոցի երկայնքով բարձրանալիս՝ արտաքին քնային զարկերակը պառկում է ներքին քնային զարկերակից կողմնայնորեն։ 

Արտաքին քնային զարկերակը ծածկված է մաշկով, մակերեսային փակեղով, պարանոցի մակերեսային երակով, խորանիստ փակեղով և կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանի առաջային եզրով։ Ավելի վեր այն գտնվում է հարականջային թքագեղձի հաստության մեջ, որտեղ ունի ավելի խորանիստ դասավորություն, քան դիմային նյարդը։ 

Զարկերակից միջայնորեն գտնվում են կորճոսկրը, ըմպանի պատը, վերին կոկորդային նյարդը և հարականջային թքագեղձի մի մասը։ 

Արտաքին քնային զարկերակի ճյուղերը
Զարկերակի սկզբում՝ նրանից հետ, գտնվում է վերին կոկորդային նյարդը, ավելի վեր այն ներքին քնային զարկերակից բաժանվում է մախաթալեզվային, մախաթաըմպանային մկաններով, լեզվաըմպանային նյարդով, թափառող նյարդի ըմպանային ճյուղով, հարականջային թքագեղձի մի մասով։ 

### Ճյուղերը

Բարձրանալով վեր՝ արտաքին քնային զարկերակը տալիս է հետևյալ ճյուղերը․

* քնային եռանկյան մեջ․
	+ վահանային վերին զարկերակ - անջատվում է առաջային եզրից,
	+ ըմպանային վերել զարկերակ - անջատվում է միջային կամ խորանիստ եզրից,
	+ լեզվային զարկերակ - անջատվում է առաջային եզրից,
	+ դիմային զարկերակ - անջատվում է առաջային եզրից,
	+ ծոծրակային զարկերակ - անջատվում է հետին եզրից,
	+ հետին ականջային զարկերակ - անջատվում է հետին եզրից։

Արտաքին քնային զարկերակի վերջնային ճյուղերն են․

* վերին ծնոտային զարկերակ,
* քունքային մակերեսային զարկերակ։

### Բերանակցումները

Վահանային վերին զարկերակը բերանակցվում է վահանային ստորին զարկերակի հետ, որը սկիզբ է առնում ենթաանրակային զարկերակի վահանավզային ցողունից։ 

Դիմային զարկերակի վերջնային ճյուղը բերանակցվում է ներքին քնային զարկերակի ճյուղ ակնային զարկերակի հետ։ 

Հետին ականջային զարկերակը բերանակցվում է ծոծրակային զարկերակի հետ։ 

Քունքային մակերեսային զարկերակի ճյուղը բերանակցվում է ակնային զարկերակի ճյուղեր արցունքային և կոպային զարկերակների հետ։

Լրացուցիչ պատկերներ
-------------------

Արտաքին քնային զարկերակի ճյուղերը
Արտաքին քնային զարկերակների մագնիսառեզոնանսային անգիոգրաֆիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  .
**Յալթայի սյունաշար** (ռուս.՝ Колоннада в Ялте), Ղրիմի Յալթա քաղաքի Յուրի Գագարինի անվան զբոսայգու գլխավոր մուտքը։ Կառուցվել է 1950-ական թվականներին, հեղինակն է ճարտարապետ Ա. Ս. Խոտելովը։

Պատմություն
-----------

Չայնայա Գորկա լանդշաֆտային զանգվածը, որտեղ այժմ գտնվում է «Կոլոնադա» ռեստորանը, Ռուսաստանի վերջին կայսր Նիկոլայ II-ի կնոջ սիրելի վայրերից էր։ Քանի որ այստեղից բացվում էին տպավորիչ տեսարաններ, նա հրամայել էր այստեղ կառուցել զրուցարան։ Այն կոչվում էր Չայնայա, քանի որ այնտեղ մշտական ​​թեյախմություններ էին, որոնք կազմակերպում էր թագավորական ընտանիքը։ Այն ժամանակ զբոսայգին կոչվում էր Չուկոռլար, որը մնացել էր Ղրիմի թաթարներից։ 20-րդ դարում այն ստացավ տիեզերքը նվաճած առաջին մարդու՝ Յուրի Գագարինի անունը։

Սյունաշարը, որը Յալթայի Գագարինի անվան զբոսայգու գլխավոր մուտքն է և գրավում է բազմաթիվ այցելուների, կառուցվել է 1950-ական թվականներին ճարտարապետ Ա. Ս. Խոտելովի նախագծով։

Սյունաշարը կառուցվել է Չայնայա Գորկայի սողանքավտանգ վայրում և մշտական ուշադրություն է պահանջում։ Կես դարում իրականացվել է մի քանի խոշոր վերակառուցում, սակայն հողի աստիճանական տեղաշարժը զգալ էր տալիս։

Վերջապես 2010 թվականին մշակվեց ճարտարապետական ​​հուշարձանի ամրապնդման նախագիծ, որն ընդգրկվեց նրա հիմքի մոտ կիսավերգետնյա «Կոլոնադա» ռեստորանի շինարարության նախագծում։ Մեկ տարի անց սյունաշարն ու նոր ռեստորանը բացվեցին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Զբոսայգու գագաթը պսակող հնգակամար երկշարք սյունաշարի դիտահարթակը ծովի կողմից եզրափակվում է կիսաշրջանաձև ճաղաշարքով։ Նրա կենտրոնական գծային ծավալը տեսողականորեն լրացնում են համաչափ բաց քառակուսի տաղավարները։ Ընդհանուր առմամբ համալիրը կառուցված է ստալինյան ամպիր ոճով՝ դասական տարրերի գերակշռությամբ. կլոր սյուների կորնթոսյան օրդերի խոյակները, զարդաճաղերի ձևավորումը, սյունամեջերի կամարաձև ձևավորումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2  Заречье — окраина Ялты
3. ↑  «Приморский парк Гагарина — туристическое ядро Ялты»
4. 1 2 3  «Колоннада в Ялте»
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Ղազարյան (այլ կիրառումներ)

**Աշոտ Բեգլարի Ղազարյան** (հուլիսի 26, 1961(1961-07-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության վարչության անդամ (1991 թվականից), հայ երիտասարդ կոմպոզիտորների մասնաճյուղի ղեկավար (2013 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1961 թվականին Երևանում։

1985 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի (ղեկավար՝ Ա. Հարությունյան), դաշնամուրի (ղեկավար՝ Ի. Մելիքսեթյան) բաժինները, իսկ 1996 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկավար՝ Ա. Զոհրաբյան)։
1998 թվականից դասավանդում է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում։ 2018 թվականին եղել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գրել է կոնցերտ (1985)՝ դաշնամուրի և նվագախմբի, 3 դիվերտիսմենտ (1987), ֆանտազիա (1986)՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի, «Ռեչիտատիվ» (1983)՝ թավջութակի և նվագախմբի, սոնատ (1982)՝ ֆլեյտայի և դաշնամուրի, 5 պիես (1991)՝ 2 կլառնետի, սոնատ (1986)՝ ֆագոտի, պոեմ-սոնատ (2013)՝ մենանվագ ջութակի, հոգևոր երգեր (1986–2014)՝ երգչախմբի և նվագախմբի, 9 հայրեն (Նահապետ Քուչակի խոսքերով, 1988)՝ սոպրանոյի, տենորի և կամերային կազմի, 4 խմբերգ (Միսաք Մեծարենցի խոսքերով, 1982), օրհներգ՝ երգչախմբի (քրիստոնեությունը Հայաստանում պետական կրոն հռչակման 1700-ամյակին, 2001), «Ալելուիա» (1997)՝ երգչախմբի, «Խելահեղ երազներ» (անգլերեն, 1996)՝ մանկական երգչախմբի և նվագախմբի համար, մանկական երգեր և խմբերգեր (1986–2014), «Երաժշտություն 20 լարայինների համար» (1994), լարային (1984), փայտե փողային (1986) կվարտետներ։

Թեքեյան մշակութային միության մրցույթի Գլխավոր մրցանակ (1998)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայ երաժշտության հանրագիտարան էջ 416


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բրանդենբուրգյան դարպասներ (այլ կիրառումներ)

Բրանդենբուրգյան դարպասները Գերմանիայի կապիտուլյացիայից հետո: 1945 թ. հունիս
Բրանդենբուրգյան դարպասները և Բեռլինի պատը: 1988 թ. հունիս
**Բրանդենբուրգյան դարպասներ** (գերմ.՝ Brandenburger Tor) - ճարտարապետական հուշարձան Բեռլինի կենտրոնում։ Կառուցվել է 1788 - 1791 թթ.:

Պատմություն
-----------

Նշելով իր 226-րդ տարեդարձը, Բրանդենբուրգյան դարպասները համարվում է Գերմանիայի և Բեռլինի ամենահայտնի սիմվոլը, իսկ 1989 թ.-ից հետո այն դարձավ երկրի վերամիավորման սիմվոլը։

Բրանդենբուրգյան դարպասները Բեռլինում պահպանված միակ քաղաքական դարպասն է, նրա սկզբնական անվանումն էր՝ «Աշխարհի դարպասներ»։ Այն կառուցվել է Կառլ Գոթթարդ Լանգգանսի կողմից 1789-1791 թթ. և համարվում է առաջին զգալի աշխատանքը, որը կատարվել էր բեռլինյան դասականապաշտության ոճով։ Բրանդենբուրգյան դարպասների կառուցման գործում մոդել է ծառայել Աթենքի միջնաբերդը։ Դարպասների ճակատն ի սկզբանե ներկված էր եղել սպիտակ գույնով։ Ճակատի ձևավորումը պատկանում է Յոհան Գոթֆրիդ Շադովին։ Հենց նա էլ մշակել է վեցմետրանոց մարտակառքը, որը վերահսկում է հաղթանակի աստվածուհի Վիկտորիան։ (Այն տեղակայված է արևելյան կողմում)։

Նվաճելով Բեռլինը, Նապոլեոնը հրամայում է քանդել մարտակառքը և տեղափոխել Փարիզ։ Նապոլեոնի դեմ հաղթանակից հետո աստվածուհի Վիկտորիան վերադարձվել է Բեռլին և ստացել Երկաթե խաչ, կառուցված Ֆրիդրիխ Շնիկելի կողմից։

1871 թվականին ֆրանկո-Պրուսական պատերազմից հետո հաղթանակած զինվորների երթը քայլեց դարպասների միջով։ 1918-1920 թթ.- հակահեղափոխական տրամադրվածությամբ զինվորները 1933 թվականին դարպասները վերածեցին Ազգային-սոցիալիստական տոնակատարության տեսարանի։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բրանդենբուրգյան դարպասները մեծ վնասներ կրեցին, իսկ մարտակառքն ամբողջությամբ ավերվեց։ 1945-1957 թթ. մարտակառքի վրա ծածանվում էր Խորհրդային Միության դրոշը, որից հետո այն փոխարինվում է Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության դրոշի։ (Սկսած 1989 թ. Գերմանիայի միավորումից հետո դարպասների վրա ոչ մի դրոշ չկա)։

1956 թ.-ին դարպասները վերականգնվել են, իսկ մարտակառքը վերականգնվել է միայն 1958 թվականին։ 1961 թ.-ի օգոստոսի 13-ին Բեռլինյան պատը արգելում է անցումը դարպասներով։ Պատը գտնվում էր Արևելյան Բեռլինի տարածքում և Արևմտյան Բեռլինի քաղաքացիները անցնել պատի մյուս կողմը չէին կարողանում։ Բայց նաև Արևելյան Բեռլինի բնակիչները չէին կարող մուտք գործել Արևմտյան Բեռլին, քանի որ այն անջատված էր Արևմտյան Բեռլինից։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4236650-1 · LCCN: sh91005932 · LNB: 000298713 · NKC: ph217749 |

 |

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑
**Սուրեն Մուշեղի Սահակյան** (հունվարի 1, 1958(1958-01-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական և պետական ​​գործիչ։ Ռուսաստանում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան (1999-2002)։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

1978 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Աշխատել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտում, «Լազերային տեխնիկա» գիտաարտադրական ասոցիացիայում, բարձրագույն կրթության նախարարության բաժնի վարիչի պաշտոնում։ 1991 թվականին նշանակվել է Հայաստանի ներքին գործերի առաջին փոխնախարար։ 1991-1992 և 1993-1994 թվականներին եղել է Հայաստանի հարկային պետական ​​տեսչության պետ։ 1994-1999 թվականներին ՌԴ-ում եղել է ՀՀ դեսպանության լիազոր նախարար և արտակարգ դեսպանորդ, 1995-1999 թվականներին՝ ԱՊՀ միջպետական ​​տնտեսական կոմիտեի կոլեգիայում ՀՀ լիազոր ներկայացուցիչ, 1999-2002 թվականներին՝ Ռուսաստանում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։ 2002-2005 թվականներին ղեկավարել է «RD կառավարման ծառայություն» ընկերությունը, 2005-2007 թվականներին եղել է «Եվրազետ» ընկերության գլխավոր տնօրեն, 2008-2011 թվականներին՝ «Monarch» ընկերության գլխավոր տնօրեն, 2011-2018 թվականներին՝ ՎՏԲ Հայաստան կառավարման պետ։ 2021 թվականին եղել է ՀՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ։

Պարգևներ
--------

* Ռուսաստանի նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Բարեկամության շքանշանով, 2002։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Սուրեն Սահակյան
2. ↑  Ի՞նչ ոլորտ է վստահվել պաշտպանության նորանշանակ փոխնախարար Սուրեն Սահակյանին
3. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 09.07.2002 г. № 717



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Հուսիկ Հարությունյան | **Հայաստանի հարկային պետական ​​տեսչության պետՍուրեն Սահակյան**1991-1992, 1993-1994 | **Հաջորդող**Պավել Սաֆարյան |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռուսաստանի Դաշնությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանները |
| --- |
|  |
| Հայաստանի առաջին հանրապետություն1918-1920 |  |
|  |
| Հայաստան |  Յուրի Մկրտումյան (1994-1997) • Գագիկ Մկրտչի Շահբազյան (1997-1999) • Սուրեն Մուշեղի Սահակյան (1999-2002) • Արմեն Բագրատի Սմբատյան (2002-2010) • Օլեգ Եսայան (2010-ից) |

 |
**Ալիքների ինտերֆերենցիա** (լատին․՝ inter - փոխադարձ, միմյանց միջև, ferio - հարվածել, խոցել), տարածության մեջ երկու կամ մի քանի ալիքների գումարման հետևանքով առաջացող արդյունարար ալիքի ամպլիտուդի ուժեղացում կամ թուլացում։

Ինտերֆերենցիայի առաջացման անհրաժեշտ պայմանը վերադրվող ալիքների կոհերենտությունն է։ Պարզագույն դեպքը նույն հաճախություն և տարածման միևնույն ուղղությունն ունեցող երկու ալիքների գումարումն է։ Եթե տատանումները ներդաշնակ են, ապա արդյունարար ալիքի ամպլիտուդը տարածության որևէ կետում որոշվում է {\displaystyle A={\sqrt {A\_{1}^{2}+A\_{2}^{2}+2A\_{1}A\_{2}\cos \varphi }}} առնչությամբ, որտեղ {\displaystyle A\_{1}}-ը և {\displaystyle A\_{2}}-ը գումարվող ալիքների ամպլիտուդներն են, {\displaystyle \varphi }-ն՝ փուլերի տարբերությունը տվյալ կետում։

Եթե ալիքները կոհերենտ են, ապա փուլերի տարբերությունը տվյալ կետում մնում է անփոփոխ, սակայն կետից կետ կարող է փոխվել, այնպես էլ տարածության մեջ ստացվում է արդյունարար ալիքի ամպլիտուդների բաշխում՝ միմյանց հաջորդող մաքսիմումներով և մինիմումներով։ Ամպլիտուդն առավելագույն արժեքն ընդումնում է {\displaystyle {\varphi =2\varphi n}}, իսկ նվազագույն արժեքը՝ {\displaystyle {\varphi =\varphi (2n+1)}} կետերում ({\displaystyle n}-ը ամբողջ թիվ է)։

Ոչ կոհերենտ ալիքների դեպքում {\displaystyle \varphi }-ն անկանոն ձևով փոփոխվում է՝ ընդունելով տարբեր արժեքներ, և նրա միջին արժեքը հավասար է լինում զրոյի։ Արդյունարար ալիքի ամպլիտուդի միջին արժեքը բոլոր կետերում նույնն է լինում, մաքսիմումները և մինիմումները ճապաղվում են, և ինտերֆերենցիոն պատկերը վերանում է։

Ինտերֆերենցիայի կարևոր դեպքերից է հակադիր ուղղություններով տարածվող երկու հարթ ալիքների գումարումը, որի արդյունքում առաջանում են կանգուն ալիքներ։

Երկու ալիքների գումարման ժամանակ էներգիայի հոսքի խտության միջին արժեքը (պարբերության ընթացքում) համեմատական է արդյունարար ամպլիտուդի քառակուսուն ({\displaystyle A\_{2}}), հետևաբար արդյունարար ալիքում էներգիայի հոսքի խտության արժեքը միշտ չէ, որ հավասար է ինտերֆերենցվող ալիքների էներգիայի հոսքի խտության միջին արժեքների գումարին։ Տեղի է ունենում էներգիայի վերաբաշխում տարածության մեջ։ Երկու աղբյուրներից էներգիայի լրիվ հոսքի արժեքը էականորեն կախված է աղբյուրների հեռավորության և ճառագայթվող ալիքի երկարության միջև եղած հարաբերակցությունից։

Ինտերֆերենցիայի երևույթն օգտագործվում է օպտիկական ինտերֆերոմետրերում, ռադիոինտերֆերոմետրերում, ինտերֆերենցիոն ռադիոհեռաչափերում։

Տես նաև
-------

* Դիֆրակցիա
* Լույսի ինտերֆերենց

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինտերֆերենցիա - ֆեյնմանյան դասախոսություններ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ալիքների ինտերֆերենցիա** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 358)։*  |
**Taj Mahal Palace & Tower** (հինդի՝ ताजमहल होटल, անգլ.՝ The Taj Mahal Palace Hotel)՝ Հնդկաստանի առավել հայտնի հյուրանոցներից մեկն է՝ ավելի քան 100 տարի։ Հիմնադրվել է XIX դարում, երկար տարիներ համարվում է լավագույն հյուրանոցը իր այցելուներով։ Նրանց թվում են շատ արվեստագետներ, գրողներ, քաղաքական գործիչներ։ 1970-ական թվականներին կառուցվել են ավելի քան 50 Թաջ մահալ հյուրանոցներ Հնդկաստանում և 13-ը ամբողջ աշխարհում։

Պատմություն
-----------

Ջամեստի Նուսսերվանջի Տատան, 19-րդ դարի առաջադեմ ձեռնարկատեր է։ Ավարտել է Էլֆինցտոնյան քոլեջը Բոմբեյում, եղել է խոշոր ձեռնակատեր։ Կազմակերպչական հարցերով նա շատ է ճանապարհորդել, եղել է Եվրոպայում և Ամերիկայում։

Նա 1898 թվականին դնելով ապագա հյուրանոցի առաջին քարը, ենթադրում էր, որ Թաջ Մահալը կլինի շատ ավելի մեծ ու շքեղ բոլոր մյուս հյուրանոցներից, որ երբևէ նա տեսել էր։

Շինարարության մեջ ներդրվել էր զգալի կապիտալ։ Կառուցման համար գնվել էր հսկայական տարածք Բոմբեյում՝ Արաբական ծովի ափին։ 1902 թվականին Տատան Եվրոպայից գնում է ամեն անհրաժեշտ բան հյուրանոցի կահավորման համար։ Փարիզում նա ծանոթանում է Գուստավո Էֆելեի հետ, ումից էլ պատվիրում է 10 մետաղական սյուներ պարասրահի համար։

Հյուրանոցի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1903 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։ Այն բացառիկ կառույց էր իր ժամանակի համար. լիովին պատրաստված էր կիսաթանկարժեք քարերից, ձեռագործ գորգեր, շքեղ բյուրեղյա ջահեր, էլեկտրական լույսեր (տվյալ պահին միակն ամբողջ Բոմբեյում)։ Հյուրանոցի բոլոր աշխատակիցները հատուկ վերապատրաստում էին անցել Եվրոպական հյուրանոցներում։

1905 թվականի նոյեմբերին Թաջ Մահալ հյուրանոցը միջազգային ճանաչում ստացավ։ Հնդկաստան այցի ժամանակ այստեղ է կանգ առել բրիտանացի թագավոր Էդուարդ 7-րդը կնոջ՝ Ալեքսանդրիայի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Викторов С.* Дворец мечты // *Gala Биография*. —М. 2009. — № 5. — С. 98-106.
2. ↑  Отель «Тадж-Махал»
**Ռոստիսլավ Իվանովիչ Ֆելիցին** (ռուս.՝ Ростислав Иванович Фелицин, 1820-ական թվականներից ոչ ուշ, Մոսկվա - 1882), ռուս նկարիչ, գեղանկարչության ակադեմիկոս։

Կենսագրություն
--------------

Ռոստիսլավ Ֆելիցինը ծնվել է մոսկովյան քաղքենիական ընտանիքում։ Գեղանկարչական արվեստ սովորել է Մոսկովյան գեղարվեստի դասարանում։ Նկարչությանը և գեղանկարչությանը հաջող տիրապետելու համար 1842 թվականին կայսերական գեղարվեստի ակադեմիայից ստացել է արտադասարանական նկարչի կոչում։ Հաջորդ տարի ընդունվել է Ակադեմիա, որպես աշակերտ։ Լինելով ռուսական գյուղական կենցաղի գիտակ` նա նկարում էր ժողովրդական կյանքի ժանրի նկարներ։

1857 թվականին «Խրճիթի գավթում» և «Նամակի ընթերցում» նկարների համար Ռ. Ի. Ֆելիցինը ժողովրդական տեսարանների համար արժանացել է գեղանկարչության ակադեմիկոսի կոչման։

Բացի ժանրային նկարներից, Ֆելիցինը ոտեղծել է նաև դիմանկարներ։ Ֆելիցինի բոլոր աշխատանքները հագեցած են սիրով և գթասրտությամբ պատկերված կերպարների նկատմամբ։

Ռուսական պետական ​​թանգարանում են գտնվում նկարչի երեք աշխատանքները` «Այրին» («Սպանվածը») (1852), «Գյուղական աղջիկներ» (Խրճիթի շեմին) (1855), «Տխուր լուր» (Նամակի ընթերցում) (1856)։

Աշխատանքների ամփոփ կատալոգ
--------------------------

| № | Նկար | Անվանում | Ստեղծման ամսաթիվ | Չափեր / Նյութ | Գտնվելու վայր | Ծանոթագրություններ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | *Այրին («Սպանվածը»)* | 1852 1852 | 017250 138 × 125 սմ, կտավ/յուղաներկ | Ռուսաստան Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսական պետական ​​թանգարան |  |
|  |  | *Ձկնորսն ու ձկնորսական ցանցը* | 1854 1854 | 019125 153 × 125 սմ, կտավ/յուղաներկ | Ռուսաստան Վլադիմիր, պատկերասրահ | Q58455171 |
|  |  | *Խրճիթի շեմին* | 1855 1855 | 019125 153 × 125 սմ, կտավ/յուղաներկ | Ռուսաստան Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսական պետական ​​թանգարան |  |
|  |  | *Տխուր լուր (Նամակի ընթերցում)* | 1856 1856 | 000000 ? × ? սմ, կտավ/յուղաներկ | Ռուսաստան Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսական պետական ​​թանգարան |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Фелицин Ростислав Иванович (1830-1904)
**Աբգար Զ** (1-ին դար - 116), Օսրոյենեի թագավոր (71-91), Մանու Զ-ի (57-71) որդին, Աբգարների արքայական հարստությունից։

Կենսագրություն
--------------

91 թվականին Մեծ Հայքի արքա Սանատրուկը (88-110) արշավանք է ձեռնարկում Օսրոյենեի Աբգար Զ թագավորի դեմ, որով Սանատրուկը դառնում է նաև Օսրոյենեի արքա։ Այդ ընթացքում ժամանակավորապես դադարում է Աբգարների հարստության իշխումը Եդեսիայում մինչ Սանատրուկի կառավարման ավարտը՝ 110 թվականը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 766․
2. ↑  «Քաղաքական վերաբերութիւններ ընդմէջ Հայաստանի եւ Հռովմայ 190էն ն. Ք. մինչեւ 428 յ. Ք.», Հարություն Աստուրյան, Վենետիկ, 1912, էջ 198․



| ⛭Աբգար Զ — նախնիներ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Աբգար Զ |  | Անանե[d] |  | Աբգար Ե |  | Արշամ Արշակունի[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

 |


| ⛭Տոհմածառ |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |

 |
**Արտյոմ Սարգսի Տերյան** (մարտի 5, 1930(1930-03-05), Գանձակ, Q121781823?, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլ 1970, Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային ըմբիշ, ազատ ոճի ըմբշամարտի ԽՍՀՄ չեմպիոն (1951), դասական (հունահռոմեական) ոճի ըմբշամարտի ԽՍՀՄ հնգակի չեմպիոն (1950–1954), աշխարհի չեմպիոն (1953), օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր (1952)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1953)։

Կենսագրություն
--------------

Արտյոմ Տերյանը ծնվել է 1930 թվականին Գանձակում՝ Բանանց գյուղից գաղթածների ընտանիքում։ Նա վաղ հասակում կորցրել է հորը, որը զոհվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում։ Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1945 թվականից։ Սկզբում Տերյանը տարվել է հայկական ազգային կոխ ըմբշամարտով, այնուհետև սկսել է պարապել դասական ըմբշամարտ։ Նրա առաջին մարզիչը Անդրո Դանիելյանն էր։

Դպրոցն ավարտելուց հետո Արտյոմ Տերյանն ընդունվել է Բաքվի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտ և տեղափոխվել է Բաքու։ 1950 թվականին նա առաջին անգամ նվաճել է ԽՍՀՄ դասական ոճի ըմբշամարտի թեթևագույն քաշային կարգի չեմպիոնի կոչումը։ 1951 թվականին նա ԽՍՀՄ չեմպիոն է դարձել ինչպես դասական, այնպես էլ ազատ ոճի ըմբշամարտում։

1952 թվականին Տերյանն ընդգրկվել է Հելսինկիի Օլիմպիական խաղերում ԽՍՀՄ ըմբշամարտի հավաքականի կազմում և նվաճել այդ մրցումների բրոնզե մեդալը։ 1953 թվականին նա Նեապոլում մասնակցել է խորհրդային դասական ոճի ըմբիշների համար աշխարհի առաջին առաջնությանը և դարձել այդ մրցաշարի հաղթող։ Եզրափակչում նա հաղթել է օլիմպիական չեմպիոն հունգարացի Իմրե Հոդոշին։

Ավելի ուշ նա հանդես է եկել կիսաթեթև քաշային կարգում։ 1955 թվականին, մոտոցիկլետից ընկնելուց հետո, կոտրել է անրակը, ստիպված ավարտել է մարզական կարիերան և մարզչական աշխատանքի անցել «Դինամո» մարզական ընկերությունում։

1970 թվականի ապրիլին Արտյոմ Տերյանը սպանվել է կենցաղային հողի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Որոշ աղբյուրներում որպես մահվան տարեթիվ սխալմամբ նշվում է 1979-ը։

Գրականություն
-------------

* Гений борьбы Archived 2020-09-18 at the Wayback Machine.
* Хавин Б. Н. Звезды спорта։ Справочник. — М. 1979
* Мягченков Н. И. Классическая и вольная борьба։ Справочник. — М. 1984
* Григорян Р. В. Боль моя Бананц — Ер. 2007
* Григорян А. Г. Гений борьбы, «Ноев ковчег», сентябрь 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* Артём Терян — профиль на сайте International Wrestling Database (англ.)
* Армянские звёзды спортивного Баку Archived 2020-02-15 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Միասնական պայքարի աշխարհ |

 |