Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օպոլե (այլ կիրառումներ)

**Օպոլե** (լեհ.՝ Opole), քաղաք է Լեհաստանի հարավային հատվածում։ Ըստ 2009 թվականի մարդահամարի երկրի բնակչությունը 125,992 մարդ է։ Քաղաքի պաշտոնական լեզուն համարվում է լեհերենը։ Բնակչությունը բազմազան է։ Այստեղ ապրում են մեծ քանակությամբ լեհեր և գերմանացիներ

Անվանումը
---------

Ամենայն հավանականությամբ, քաղաքի անունը ծագում է միջնադարյան սլավոնական բնակավայրի անունից։

Պատմություն
-----------

### Նախալեհական պետության կազմում

Օպոլեն
Այս քաղաքի պատմության կազմավորման թվականը համարվում է 8–րդ դար։ 10-րդ դարում այն նվաճվել է սլավոնական ցեղերի կողմից։ Նույն դարի վերջին նա միայն կցվեց Լեհաստանին և դարձավ Պիաստ դինաստիայի կենտրոնը, իսկ 992 թվականից[*փա՞ստ*] Մեշկո I-ի կենտրոնատեղին։ Մինչև 11-12-րդ դարերը եղել է Գերմանիայի տիրապետության տակ, իսկ 1172 թվականին անկախանալով հռչակվել է Օպոլեի դքսություն։

XIII դարում Դուքս Կասմիրը[*փա՞ստ*] հակամարտությունը տեղափոխում է Օպոլե։ Հակամարտության կանխարգելման նպատակով Լեհաստանի արքան այստեղ ամրոց է կառուցում և նվիրում Գերմանիային (Սրբազան Հռոմ)[*փա՞ստ*]։ 1327 թվականին Լեհաստանի ժամանակավոր անկման պատճառով քաղաքը կցվեց Բոհեմիայի Դքսությանը։ 1521 թվականին քաղաքը միանում է Սրբազան Հռոմեական Կայսրությանը, իսկ Կայսրության անկումից հետո փոխանցվում Բոհեմիային, Գերմանիային և վերջում այժմյան Լեհաստանին։

### Հաբսբուրգների իշխանության ներքո

Գիշերային Օպոլեն
Լուի II-ի մահից հետո ժառանգորդ Ֆերդինանդ I-ը պարտվեց վճռորոշ ճակատամարտում և Լեհաստանի հարավային հատվածը բռնակցվեց Հաբսբուրգյան Ավստրիայի Թագավորության։ Այս շրջանում կտրուկ շատացավ քաղաքի լեհախոսների քանակը, հասնելով մինչև 63 %-ի։ Շուտով գերմաներենը լիովին կորցրեց իր դիրքերը քաղաքում և լեհերենը դարձավ քաղաքի մեծ մասի պաշտոնական լեզուն։ 1500-ական թվականներին Լեհաստանը Վարշավայի դքսության անվան տակ վերականգնեց անկախությունը։ 1532 թվականին հաբսբուրգները վերսկսեցին արշավանքները դեպի Լեհաստան։ Ջոնի II-ը գահընկեց արվեց և քաղաքը նորից անցավ ավստրիական հաբսբուրգներին։ Քաղաքը Ավստրիայի կազմում մնաց մինչև 18-րդ դարը։ Այս շրջանում քաղաքի գերմանացի բնակչությունը գնահատվում էր շուրջ 20 %։

### Պրուսական տիրապետության ներքո

Պրուսիայի թագավոր Ֆրեդերիկ II-ը 1740-ական թվականներին գրավեց Ավստրիայի գրաված տիրույթները, այդ թվում նաև Օպոլեն։ 1742 թվականին ամբողջովին հաստատվեց պրուսիական (գերմանական) տիրապետությունը Օպոլեում և հարավլեհական մի շարք շրջաններում։ 1871 թվականին Օտտո Բիսմարկը միավորեց Գերմանիան և քաղաքը Պրուսիայից անցավ Գերմանիայի Կայսրության տիրապետության ներքո։

### Առաջին աշխարհամարտի տարիներին

Հուշարձանը նվիրված է այն լեհ փոստային աշխատողներին, որոնք զոհվել են առաջին աշխարհամարտի տարիներին
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքով խիստ թուլացած Գերմանիան ի զորու չէր գրաված տարածքները պահել և հենց այս տիրույթները անցան Լեհաստանին։

Գերմանական փոքրամասնություն
---------------------------

Օպոլեում բնակչության մեջ ձևավորվեց մի նոր բարբառ, որը առաջացավ գերմաներենի և լեհերենի համադրությունից։ Օպելեի Լեհաստանին անցնելուց հետո լեհերի և լեհախոսների թիվը կտրուկ անկում ապրեց և գլուխ կանգնեց գերմաներենը։ Լեհական կառավարությունը վախենում էր թե Օպոլեն ևս կդասվի գերմանախոս քաղաքների շարքին։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Bruntál?, Չեխիա (դեկտեմբերի 8, 1997)
* Ալիտուս, Լիտվա (1993)
* Բելգորոդ, Ռուսաստան (ապրիլի 14, 2004)
* Բոնն, Գերմանիա (1997)
* Գրաս, Ֆրանսիա (հոկտեմբերի 24, 1964)
* Դիժոն, Ֆրանսիա (2009)
* Ինգոլշտադտ, Գերմանիա (հոկտեմբերի 10, 2000)
* Իվանո-Ֆրանկովսկ, Ուկրաինա (ապրիլի 18, 2005)
* Կարրարա, Իտալիա (նոյեմբերի 11, 2000)
* Կուոպիո, Ֆինլանդիա (փետրվարի 7, 1980)
* Մյուլհայմ ան դեր Ռուր, Գերմանիա (1989)
* Պոտսդամ, Գերմանիա (հունիսի 6, 1973)
* Ռոանոկ, ԱՄՆ (նոյեմբերի 30, 1993)
* Սեկաշֆեհերվար, Հունգարիա (հոկտեմբերի 28, 1978)
* Վիարեջո, Իտալիա

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օպոլե քաղաքի պաշտոնական տուրիստական կայքէջը
* պաշտոնական կայքէջ
* Օպոլե քաղաքի քաղաքաշինության մասին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Opole, *Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich*, Tom VII, nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑
16. ↑
17. ↑
18. ↑
19. ↑
20. ↑
21. ↑
22. ↑
23. ↑
24. ↑
25. ↑
26. ↑
27. ↑
28. ↑
29. ↑
30. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օպոլե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4075671-3 · LCCN: n81103444 · NKC: ge130314 · NUKAT: n97046236 · VIAF: 132535642 · WorldCat VIAF: 132535642 |

 |