recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Սպիտակ ձին»** (ռուս.՝ «Белая лошадь»), սև-սպիտակ կարճամետրաժ ֆիլմ, ռեժիսոր Բարաս Խալզանովի դիպլոմային աշխատանքը, որ նկարահանվել է նրա սցենարով Սվերդլովսկի կինոստուդիայում 1966 թվականին։

Ֆիլմը մասնակցել է Ասիայի, Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի երկրների I միջազգային կինոփառատոնի պաշտոնական ծրագրին Տաշքենդում 1968 թվականի աշնանը և արժանացել մեդալի։

Սյուժե
------

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ բուրյաթական հեռավոր բնակավայրում բանակային կապիտանն անցկացնում է ռազմաճակատի կարիքների համար պիտանի ձիերի բռնագրավում։ Նա լիովին գոհ է իր ստացած դերից, բայց խնդրի կարևորությունը հաղթում է գյուղատնտեսական աշխատանքներում իրենց օգնող իրենց վերջին կենդանիներին ցավով հանձնող մարդկանց հանդեպ խղճահարությանը։ Գյուղացիներից ոմանք հրաժարվում են տալ իրենց ձիերին։ Որպես նրանց հանդիմանություն՝ հեռավոր արոտավայրից մի ծերունի բերում է իր գեղեցիկ, սպիտակ ձիուն՝ ցանկանալով այդ կամավոր զոհաբերության շնորհիվ գոնե մի ակնթարթով մոտեցնել հաղթանակը։

Դերերում
--------

* Ցեդեն Դամդինով – *ծերունի*
* Ցինդեմա Գոնչիկովա – *պառավ*
* Բույանտո Այուշին – *կապիտան*
* Բուդա Վամպիլով – *էպիզոդ*
* Մ. Գունտուպով – *էպիզոդ*
* Ս. Կորմուշկինա – *բուժքույր*
* Բարաս Խալզանով – *էպիզոդ*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ և բեմադրող ռեժիսոր՝ Բարաս Խալզանով
* Օպերատոր՝ Իվան Արտյուխով
* Կոմպոզիտոր՝ Բաու Յամպիլով
* Նկարիչ՝ Վլադիսլավ Ռաստորգուև

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սպիտակ ձին» ֆիլմը kino-teatr.ru կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Սպիտակ ձին» ֆիլմը Յութուբում
* Фильмы о лошадях. «Белая лошадь»
**Լևոն Հարությունի Աթոյանց** (սեպտեմբերի 9, 1930(1930-09-09), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 24, 2021(2021-09-24), Երևան, Հայաստան), հայ կինոօպերատոր։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Աթոյանցը ծնվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, Թբիլիսիում։ 1951 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1951-1954 թվականներին սովորել է Լենինգրադի կինոճարտարագետների ինստիտուտում։ Ուսման ընթացքում աշխատել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես օպերատոր։ Այնուհետև, հոր հիվանդ լինելու պատճառով, վերադարձել է Թբիլիսի։ 1954 թվականին աշխատել է մեքենաների վերանորագման գործարանում՝ որպես արհեստավոր։ Մեկ տարի հետո աշխատել է Թիֆլիսի Ժողովրդական տանը։ 1955 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան։ 1956 թվականից աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես կինոօպերատոր։ 1960 թվականին և 1963 թվականին գործուղվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիա՝ սեմինարների։ 1966 թվականից հանդես է եկել որպես բեմադրող-օպերատոր, 1993 թվականից հանդս եկել հայկական հեռուստաընկերություններում։ Արժանացել է «Հրաշալի կինո ԽՍՀՄ» մեդալի։ 1996-2000 թվականներին սովորել է Անանիա Շիրակացու անվան համալսարանի լրագրողական բաժնում, այնուհետև օպերատորի կուրսեր է դասավանդել Հեռուստատեսության և ռադիոյի ակադեմիայում և Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտում։ Որպես կինոօպերատոր՝ նկարահանել է ավելի քան 30 ֆիլմ։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

Պարգևատրվել է «Գրիգոր Նարեկացի» ոսկե մեդալով։ 2012 թվականին արժանացել է «Հայակ» հայկական ամենամյա առաջին կինոմրցանակաբաշխության Հատուկ մրցանակի՝ հայկական կինոյում ներդրած վաստակի համար։ Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալով (2018)։

Ֆիլմեր
------

* 1970 թվական՝ «Մորգանի խնամին»
* 1970 թվական՝ «Հեղնար աղբյուր»
* 1973 թվական՝ «Քաոս»
* 1978 թվական՝ «011 աքսորականը»
* 1981 թվական՝ «Խոշոր շահում»
* 1983 թվական՝ «Վառված լապտեր»
* 1992 թվական՝ «Որտե՞ղ էիր, մարդ Աստծո»
* 1993 թվական՝ «Աղետ»
* 2008 թվական՝ «Տխուր փողոցի լուսաբացը»

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Մահացել է Լևոն Աթոյանցը
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լևոն Աթոյանց. անցյալի, ներկայի ու ապագայի հատման կետում
* Լևոն Աթոյանց․ 100 ամյակիս փորձերն սկսվում են 09․09․20-ի՝ ժամը 24։00-ին
* Լևոն Աթոյանց. Ուրիշ ոչ մի ազգ չունի իր Բեկնազարյանը
* Լևոն Աթոյանց. «Լավ ընկերներս էին Կեսայանը, Փարաջանովը, Փելեշյանը, բայց աշխատեցի միայն Դիմայի հետ»
* Լևոն Աթոյանց. «Այսօր էլ, եթե պատերազմ լինի, էլի հաղթելու ենք։ Դա մեր ճակատագիրն է»
* Լևոն Աթոյանց․ Աշխարհը կառուցված է լավի ու վատի ներդաշնակության վրա
* ԼԵՎՈՆ ԱԹՈՅԱՆՑ. ԱՆԱՎԱՐՏ ԶՐՈՒՅՑՆԵՐ…
* Լևոն Աթոյանց. Վավերացված ազատամարտ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17175 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Անանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմեն Արտեմի Անանյան** (1896, Պողոսքիլիսա, Դիլիջան, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 18, 1958(1958-12-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պետական և կուսակցական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Դիլիջանի գավառի Պողոսքիլիսա (հետագայում՝ Շամախյան) գյուղում (այժմ՝ Դիլիջան քաղաքի շրջագծում)։

1914-1917 թվականներին եղել է զինվոր Կովկասյան ռազմաճակատում։ Զորացրվելուց հետո Թիֆլիսում մասնակցել է հեղափոխական շարժումներին։

Լոռի-Փամբակի գավառային ԲԳՏ նախագահ (1921 թվականին), կուսակցության Դարալագյազի (1922-1923 թվականներին) և Նոր Բայազետի (1924 թվականին) գավկոմների քարտուղար, Լենինականի գավգործկոմի նախագահ (1928-1929 թվականներին), ՀԿ(բ)Կ Լենինականի քաղկոմի քարտուղար (1930-1931 թվականներին), Հայաստանի Կենտգործկոմի և Անդրկենտգործկոմի նախագահ (1931-1933 թվականներին), ՀԿ(բ)Կ Երևանի քաղկոմի (1933-1934 թվականներին) և Նոր Բայազետի շրջանային կոմիտեի 1934-1937 թվականներին քարտուղար։ 1928-1937 թվականներին) եղել է ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի բյուրոյի անդամ։

ԽՄԿԿ անդամ 1919 թվականից։

Մահացել է դեկտեմբերի 18-ին, Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 1.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 6437 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 365)։*  |
**Իքբալ Մյուել Ջավեթ** (1961, Լահոր, West Pakistan, Պակիստան - հոկտեմբերի 8, 2001(2001-10-08), Central Jail Lahore, Լահոր, Պակիստան), պակիստանցի սերիական մարդասպան, ով սպանել է հարյուր երեխայի։

Սպանություններ
--------------

1999 թվականի դեկտեմբերին Իքբալը նամակ է ուղարկում ոստիկանությանը և տեղի Լահորյան թերթին, ուրում խոստովանում է իր կատարած 100 սպանությունների մասին, որոնք իրականցրել է 5֊ից 17 տարեկան երեխաների նկատմամբ։ Նամակում գրված էր , որ նա խոշտանգել , խեղդել և մասնատել է իր զոհերին, ովքեր վազորդ էին, ծնողազուրկ և ապրում էին Լահոր փողոցում։ Զոհերի մնացորդները լցնում էր աղաթթվով լի տակառը, իսկ այն ամենը ինչը մնում էր նետում էր գետը։ Նրա տանը հետախույզները հայտնաբերել են արյունոտ շղթա, պատերը և հատակը պատված էր արյունով։ Հայտնաբերել են սպանվածների նկարները պոլիեթիլենային տոպրակներում, տակառներում մարդկանց մնացորդներ։ Գտել են նրա օրագիրը, որում նշված էր սպանվածների անունները։ Այնտեղ գրված էր, որ հետքերը նա հատուկ չի վերացրել որպեսզի հետո գտնեն այդ ամենը։

Նամակում գրել էր , որ ցանկանում է նետվել գետը։ Ոստիկանությունը սկսեց որոնումները , բայց Ջավեդի դին ոչ մի տեղ չգտավ։ Հայտարարվեց Պակիստանի պատմության ամենամեծ հետախուզումը։ Ձերբակալեցին չորս կասկածյալներին, ովքեր ապրում էին Իքբալի տանը, և դրա հետ մեկտեղ օգնում նրան։ Կասկածյալներից մեկը երեք օր անց նա նետվեց պատուհանից։

Ձերբակալություն և դատ
---------------------

Ձերբակալվել է 1999 թվականի դեկտեմբերի 30֊ին։ Նա հայտարարել է, որ վախեցել է իր կյանքի և անվտանգության համար և այդ պատճառով հանձնվել է ոստիկանությանը։ Դատի ժամանակ ասել է, որ ինքը մեղավոր չէ և ցանկացել է պաշտպանել որբ երեխաներին։ Հարյուրից ավել վկայություններ են հնչել դատի ժամանակ։

Պատիժ
-----

Դատից հետո նա դատապարտված էր մահապատժի։ Դատարանը վճռեց, որ նրան կախելու են, հետո հարյուր մասի բաժանեն և աղաթթվի մեջ լցնեն։

Մահ
---

2001 թվականի հոկտեմբերի 8֊ին ինքնասպան է լինում՝թույն խմելով։

Նյութ
-----

* *Дженкинс, Джон Филип]* Javed Iqbal // *Britannica*. Архивировано из первоисточника 10 Հոկտեմբերի 2015.

Արտաքին հղումներ
----------------

* - тут многие фото по его делу, его фото и его сообщников.
* Արխիվացված 2013-08-23 Wayback Machine
**Պողոս-Բեկ Կարամանի Փիրումյան** (1862 կամ հունիսի 8, 1856(1856-06-08), Նախիջևանիկ - 1921 կամ հունվարի 19, 1921(1921-01-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ և Ղարաքիլիսա, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Հայկական ԽՍՀ), հայ ռազմական գործիչ, Ռուսական կայսրության Հայկական 5-րդ հրաձգային գնդի հրամանատար, Հայաստանի Հանրապետության բանակի զորամիավորման հրամանատար, Սարդարապատի հերոսամարտի մասնակից-հրամանատար, գնդապետ։

Զինվորական գործունեություն
--------------------------

Ավարտել է Շուշիի զինվորական գիմնազիան (1874) և Յունկերական ուսումնարանը (1878)։ 1878 թվականից՝ 16-րդ գրենադերական Մինգրելյան գնդի պրապորշչիկ, 1882 թվականից՝ 84-րդ Շիրվանյան հետևակային գնդի պոդպորուչիկ, 1891 թվականից՝ Ալեքսանդրապոլում գտնվող Արդահանյան գնդի շտաբս-կապիտան։ 1898 թվականին ատացել է կապիտանի, 1905 թվականին՝ փոխգնդապետի կոչում։ 1906 թվականին կարճ ժամանակով ծառայել է Հեռավոր Արևելքում, եղել Մոժայսկյան 141-րդ հետևակային գնդի հրամանատար։ 1908 թվականից ծառայել է Քութայիսում, Փոթիի գնդում։ 1914 թվականին անցել է թոշակի, սակայն առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին վերադարձել է գործող բանակ, նշանակվել Լուցկի Մստիսլավյան գնդի հրամանատար։ 1916 թվականին փոխադրվել է Կովկասյան ռազմաճակատ, որպես Հայկական 5-րդ հրաձգային գնդի հրամանատար, մարտնչել Վանի, Մուշի շրջաններում։ 1916-1917 թվականներին՝ Դարալագյազ-Նոր Բայազետի զորաջոկատի հրամանատար։ Մասնակցել է Սարդարապատի ճակատամարտին, եղել 5-րդ (Դարաբաղյան) գնդի հրամանատարը, կարևոր դեր է խաղացել թուրքական բանակի ջախջախման գործում։

Փիրումյանի զորավարական հմտությունն ու արիությունը բարձր է գնահատել Խորհրդային Միության մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանը։

Մահ
---

Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո շուրջ 1000 հայ սպաներ խորհրդային զինվորների կողմից ձերբակալվում են, ենթարկվում բռնությունների, այնուհետև մասսայաբար գնդակահարվում։ Չհանդուրժելով հայ սպաների հանդեպ կատարված գործողությունները՝ Պողոս Բեկ-Փիրումյանը ինքնասպան է լինում։

Պատկերասրահ
-----------

* Պողոս Բեկ-ՓիրումյանՊողոս Բեկ-Փիրումյան
* Պողոս Բեկ-Փիրումյանին նվիրված նամականիշ՝ թողարկված Արցախի Հանրապետության կողմիցՊողոս Բեկ-Փիրումյանին նվիրված նամականիշ՝ թողարկված Արցախի Հանրապետության կողմից

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «Ճանաչենք Սարդարապատի ճակատամարտի ղարաբաղյան հերոսներին» հոդված artsakhtert.com կայքում, *(արխիվացված 24․01․2022թ․)*։
2. ↑  «Պետական այրեր․ Դանիել Բեկ-Փիրումյան» հոդված armeniatoday.news կայքում, *(արխիվացված 24․01․2022թ․)*։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հրամանատար Դանիել Բեկ-Փիրումյան» (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
**Իվան Դոկուկինի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Ивану Докукину), հուշարձան Ռուսաստանի ԴաշնությանՌոստովի մարզի Զվերևո քաղաքում։ Տեղադրված է Խորհրդային Միության հերոս, օդաչու Իվան Դոկուկինի պատվին։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Հուշարձանը պատվանդանի վրա տեղադրված ռազմական ինքնաթիռ է, որը պատրաստված է սպորտային «Յակ-52»-ի մակետով։ Ինքնաթիռը պատրաստվել է Շախտիի ինքնաթիռանորոգման գործարանում։ Հուշարձանի ստեղծման մոնտաժային աշխատանքներն ավարտվել են 2010 թվականի ապրիլին` Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 65-ամյակի տոնակատարության նախօրեին։

Հուշարձանը ստեղծելու գաղափարը պատկանել է Զվերևոյի քաղաքապետ Ալեքսանդր Չումակովին։ Օդաչուի թաղման վայրում կառուցվելիք հուշահամալիրի ստեղծման աշխատանքները (ըստ տեղացի նկարչուհի Ելենա Զուբկովայի էսքիզների) սկսվել են 2009 թվականին։ Հուշահամալիրը նվիրված է այդ վայրում թաղված Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված զինվորներին։ Հուշահամալիրում ասֆալտե մայթուղիներ են, մուտքը դեպի տարածք կատարվել է գրանիտե սալիկներով դարպասի տեսքով, որոնց վրա գրված են այստեղ թաղված պատերազմի հերոսների անունները։

Հուշարձանը գտնվում է Խորհրդային, 1 հասցեում։ Նրա հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2010 թվականի մայիսի 6-ին։

Պատմական ակնարկ
---------------

Սերպուխովի օդաչուների ռազմական ավիացիոն դպրոցն ավարտելուց անմիջապես հետո Իվան Դոկուկինը 1941 թվականի հունիսին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Կատարելով մարտական թռիչքներ Իլ-2 ինքնաթիռով` Դոկուկինը մարտական ընկերների հետ հաջողությամբ գրոհել և ոչնչացրել է թշնամու հետևակի գումարտակներ, տանկեր և հրետանային զենք, կրակակետեր, ռազմական տրանսպորտ, Վերմախտի զորքերի բլինդաժներ, ինքնաթիռներ և Լյուֆտվաֆեի գրաված օդանավակայանները։ Դոկուկինն իր ստորաբաժանումում կատարել է ամենաշատ մարտական թռիչքները, հաճախ նրան հաջողվել է հաջողությամբ կատարել է մարտական առաջադրանքները բարդ եղանակային պայմաններում` վատ տեսանելիության ժամանակ, երբ թշնամին ամենից քիչ էր սպասում օդային հարվածի։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1943 թվականի փետրվարի 8-ի հրամանագրով ռազմաճակատում մարտական առաջադրանքներն օրինակելի կատարելու և ցուցաբերած խիզախության ու հերոսության համար Իվան Դոկուկինին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում` Լենինի շքանշանի և «Ոսկե աստղի» շնորհումով։ 

1943 թվականի ամռանը Միուս գետի վրա օդային մարտում Դոկուկինը զոհվեց։ Հուշարձանը տեղադրվել է եղբայրական գերեզմանի վրա, որտեղ թաղված է օդաչուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Памятник летчику И.А. Докукину». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 6-ին.
2. ↑  «Донской туризм. г. Зверево». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 6-ին.
3. ↑  «Действующий мэр Зверево на выборы не пойдет». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 6-ին.
4. ↑  «В память о героях». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 6-ին.
5. ↑  Памятник лётчику И. А. Докукину (Зверево)
6. ↑  «Докукин Иван Архипович» (ռուսերեն). Герои страны. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Открытие памятника Герою Советского Союза Ивану Архиповичу Докукину Արխիվացված 2017-03-16 Wayback Machine
* Памятник лётчику И.А. Докукину
«**Զինվորը և թագուհին»** (ռուս.՝ «Солдат и царица»), կարճամետրաժ ֆիլմ՝ նկարահանված Անդրեյ Պլատոնովի համանուն հեքիաթի հիման վրա։

Սյուժեն
-------

Քմահաճ թագուհին, ժպտալու համար զայրանալով զինվորի վրա, հրամայում է նրան գավազանի 20 հարված տալ և այդպես ծեծել մի ամբողջ տարի։

Պալատական հիմարը, կռանալով զինվորի վրա, պատմում է, որ կոշկական Իվան Կրիվոյին արդեն 10 տարի փայտերով ծեծում են և չեն կարողանով ոչ մի կերպ ընկճել։ Զինվորը, հույս ունենալով իմանալ գաղտնիքը, գնում է կոշկակարի մոտ։ Բայց պարզվում է, որ չկա ոչ մի գաղտնիք։ Կոշկակար խորհուրդ է տալիս պարզապես դիմանալ։ Եվ այստեղ փրկությունը գալիս է այնտեղից, որտեղից չէին սպասում։ Կոշկակարի կինը զարմանալիորեն նման է թագուհուն։ Զինվորի գլխում փայլուն ծրագիր է ծնվում․ գիշերը նա տեղերով փոխում է երկու կանանց։

Առավոտյան թագուհին արթնանում է կոշկակարի անկողնում և ծեծվում այն բանի համար, որ նրան ջուր չի բերել։ Իսկ այդ ժամանակ կոշկակարի կինը ոչ մի կերպ չի կարողանում հավատալ, որ ինքը դարձել է թագուհի։ Իսկ հնարամիտ զինվորն օգտվում է ստեղծված իրավիճակից և թողնում իր գործը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ռեժիսոր Վիկտոր Տիտովի դիպլոմային աշխատանքն է։

Դերերում
--------

* Օլեգ Դալ – *զինվոր*
* Եկատերինա Վասիլևա – *թագուհի / կոշկակար կինը*
* Իգոր Յասուլովիչ – *կոշկակար Իվան*
* Վալերի Նոսիկ – *հիմար*
* Իգոր Կաշինցև – *աստիճանավոր*
* Իլյա Օլեյնիկով

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսեյ Ստուձինսկի
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Վիկտոր Տիտով
* Բեմադրող օպերատոր՝ Իգոր Գելեյն, Ռոբերտ Ռուվինով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Գալինա Շաբանովա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Զինվորը և թագուհին» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Նիկո Իոսիֆի Լոմոուրի** (վրաց.՝ ნიკო ლომოური, փետրվարի 7 (19), 1852, Արբո (Գորիի շրջան), Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 17 (30), 1915, Գորի, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), վրացի գրող և բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Նիկո Լոմոուրին ծնվել է Քարթլիի Արբո գյուղում, վանականի ընտանիքում։ Լոմոուրին գրել ու կարդալ սովորել է եկեղեցու ատենադպիրի մոտ, ապա ընդունվել է Գորիի հոգևոր ուսումնարան, որն ավարտելուց հետո՝ 1869 թվականին, սովորել է Թիֆլիսի հոգևոր սեմինարիա։ Սեմինարիան ավարտելուց հետո Լոմոուրին մեկնել է Կիև։ Կիևում կրթություն ստանալուց հետո վերադարձել է Վրաստան և դարձել Թիֆլիսի արքունի ուսումնարանի տեսուչ։ Երեք տարի անց սկսել է մանկավարժական գործունեությամբ զբաղվել Գորիի գիմնազիայում՝ շարունակելով երեք տարի։

Մահացել է Գորիում 1915 թվականի ապրիլի 17-ին։

Ստեղծագործություն
-----------------

Նիկո Լոմոուրիի առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է «Մնատոբի» ամսագրում 1871 թվականին, բայց նրա առաջին նշանակալի գործը՝ «Կրակ» (ალი, *ալի*) պատմվածքն է, որ տպագրվել է «Իվերիա» ամսագրում 1879 թվականին։ Դրան հետևում է մանկական պատմվածքների ժողովածուն։ Դրանցից մեկի՝ «Քաջանա» պատմվածքի հիման վրա 1941 թվականին նկարահանվել է ֆիլմ։ Լոմոուրին վրացերեն է թարգմանել Ջորջ Գորդոն Բայրոնի ստեղծագործություններից։

Իր ստեղծագործություններում Նիկո Լոմոուրին պատկերել է վրացական գյուղի կյանքը. նրա ստեղծագործությունների հերոսներն են նախկին կալվածատերեր, հարուստ գյուղացիներ, դարբիններ, վաշխառուներ։ «Քրիստոնյա լեզգիներ» պատմվածքում Նիկո Լոմոուրին պատկերել է գյուղացի Սիմոն Լուկաշվիլու ու իշխանության ներկայացուցչի վեճը։ Այն բանից հետո, երբ Լուկաշվիլին մերժում է տանուտերին կաշառք տալ, տանուտիրոջ մարդիկ ներխուժում են Լուկաշվիլու տուն ու ավերում այն։ Լուկաշվիլուն տանում են տանուտիրոջ տուն ու կապում սյանը։

Լոմոուրիի ստեղծագործության լեզուն աչքի է ընկնում ազատությամբ ու հարստությամբ։ Սյուժեն զարգանում է համաչափորեն, լավ են կազմված երկխոսությունները։ Բնության նկարագրությունը միշտ կապված է սյուժեի զարգացման հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *А. БАРАМИДЗЕ, Ш. РАДИАНИ, В. ЖГЕНТИ* ИСТОРИЯ ГРУЗИНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЫ.
2. ↑  Rayfield, Donald (2013). *The Literature of Georgia: A History*. Routledge. էջեր 172–173. ISBN 1136825290.
3. ↑  «Qajana». *Georgian National Filmography*. Georgian National Film Center. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
4. ↑  Merabishvili, Innes (2004). «Liberty and Freedom and the Georgian Byron». In Cardwell, Richard A. (ed.). *The Reception of Byron in Europe*. Continuum. էջ 414. ISBN 0826468446.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 139386890 · ISNI: 0000000109622760 · LCCN: n2003065968 · NUKAT: n2003039142 · SUDOC: 187534519 · VIAF: 28908965 · WorldCat VIAF: 28908965 |

 |

 |
Զենիթային աղեղ Սալեմում, Մասաչուսետս, հոկտեմբերի 27, 2012 թվական։ Տեսանելի են նաև Պառիի աղեղը, վերին տանգենսային աղեղը, վերին կողային աղեղը։
**Զենիթային աղեղ** (անգլ.՝ Circumzenitha arcl ), օպտիկական երևույթ, տեսքով նման է ծիածանին, սակայն առաջանում է հորիզոնական տեղաբաշխված սառույցի բյուրեղներից արևի լույսի բեկումից։ Բյուրեղները սովորաբար ոչ թե անձրևի կաթիլներում են, այլ՝ փետրավոր ամպերում։ Աղեղը ձևավորվում է զենիթը կենտրոն ունեցող մեկ քառորդից ոչ ավելի շրջանի տեսքով, արևի կողմում։ Գույները փոխվում են կապույտից կարմիր՝ աղեղի ներսից դեպի արտաքին կողմը։ Ամենապայծառ և գունեղ հալոներից է։ Գույները ավելի մաքուր են, քան ծիածանինը, քանի որ համեմատաբար քիչ գույներ են վերածածկվում՝ ձևավորելով հալոյի այս տեսակը։ Առաջին տպավորությամբ նման է վեր շրջված ծիածանի։

Զենիթային աղեղին ասում են «ժպիտ՝ երկնքում»։ Այն հազվադեպ է նկատվում, քանի որ շատ բարձրում է առաջանում։ Փետրային ամպերը, որոնք առաջացնում են արևային շուն (կեղծ Արեգակ), կարող են նաև զենիթային աղեղի պատճառ դառնալ, եթե զենիթում են, իսկ Արևը ցածր դիրքում է։

Զենիթային աղեղ ձևավորող լույսը սառցի բյուրեղների մեծ մտնում է վերևի հարթ կողմից, և դուրս է գալիս կողային պրիզմայի կողմից։ Գրեթե զուգահեռ լույսի բեկումը ըստ էության 90-աստիճանի պրիզմայով ստեղծում է հստակ անջատված և մաքուր գույներ։ Զենիթային աղեղը կարող է առաջանալ, եթե Արևը ի անջատում և մաքրություն։ հորիզոնի հանդեպ 32.2°֊ից ցածր է։ Ամենապայծառը դիտվում է, երբ արևը մոտ 22° բարձրության վրա է, ինչի հետևանքով արևի ճառագայթները բյուրեղներ մուտք են գործում և դուրս են գալիս նվազագույն թեքման անկյունով․ 22° շառավղով, 3° լայնությամբ։ Զենիթային աղեղի շառավիղը փոխվում է 32.2°֊ից մինչև 0°, և կախված է հորիզոնի նկատմամբ արևի դիրքից։ Երկու կողերի ծայրամասերում գրեթե անհետանում է՝ աստիճանաբար աղոտանալով։ Եթե արևը 32.2°֊ից բարձր է, լույսը բյուրեղներից դուրս է գալիս ներքևի մասից՝ ձևավորելով գրեթե անգույն պարհելիումային շրջան։

Տես նաև
-------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Զենիթային աղեղ***էջը Վիքիպահեստում |

* Հալո

Արտաքին հղումներ
----------------

* David K. Lynch and William Livingston. *Color and Light in Nature.* 2nd ed, 2004 printing.
* Les Cowley. «Circumzenithal Arc». Atmospheric optics. Վերցված է 2007 թ․ ապրիլի 23-ին.
* Les Cowley. «CZA - Effect of solar altitude». Atmospheric Optics. Վերցված է 2007 թ․ ապրիլի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Atmospheric Optics - About CZAs
* Atmospheric Optics - Circumzenithal Arc Gallery
* Circumzenithal arc over Rome, Italy
* Timelapse video of weak Circumzenithal Arc
* Physics of the circumzenithal arc
* Images from the UK by Crayford Manor House Astronomical Society Արխիվացված 2009-08-07 Wayback Machine
* Circumzenithal Arc Over Frisco, TX | 1-23-11 | Clouds 365 Project - Year 2
* Spaceweather.com Atmospheric optics expert Les Cowley created a diagram labeling the halos
**Նատալիա Բեատրիս Դորա Պելուսո** (իսպ.՝  Nathalia Beatriz Dora Peluso, հունվարի 12, 1995(1995-01-12), Լուխան, Բուենոս Այրես, Արգենտինա), հայտնի է **Նատի Պելուսո** բեմական կեղծանվամբ (իսպ.՝ Nathy Peluso), արգենտինացի կատարող, երգերի հեղինակ և պրոդյուսեր, որը բնակվում և աշխատում է Բարսելոնայում։

Վաղ տարիներ և կրթություն
------------------------

Նատի Պելուսոն ծնվել է 1995 թվականին Արգենտինայում։ Մեծացել է Բուենոս Այրեսի Սաավեդրա թաղամասում՝ լսելով 20-րդ դարի կեսերին ամերիկացի այնպիսի ականավոր կատարողների, ինչպիսիք են Էլլա Ֆիցջերալդը և Ռեյ Չարլզը, ինչպես նաև երաժշտական բանահյուսության այնպիսի մեծագույն ներկայացուցիչների, ինչպիսիք են Ժոաո Ժիլբերտը, Ռեյ Բարետտոն, Սերու Հիրանը և Աթաուալպա Յուպանկին։ 2004 թվականին ընտանիքի հետ արտագաղթել է Իսպանիա։ Ի սկզբանե ապրել է Ալիկանտեում, այնուհետև տեղափոխվել Մուրսիա, որտեղ նա սկսել է սովորել տեսալսողական հաղորդակցություն, ինչը շուտով թողել է։ Այնուհետև Նատին որոշել է տեղափոխվել Մադրիդ և ուսումնասիրել «Ֆիզիկական թատրոնը» (Teatro Físico) Խուան Կառլոսի անվան համալսարանում՝ դիտարվեստների և խորեոգրաֆիայի մանկավարժության ոլորտում մասնագիտանալու համար։ Այդ կարիերայից նա հրաժարվել է երկրորդ կուրսից։ Գալով Մադրիդ, աշխատել է հյուրանոցային բիզնեսում և նույնիսկ կոնվեյերային գծի աշխատող է եղել։

Ուսումը լքելուց հետո նա տեղափոխվել է Բարսելոնա, որտեղ էլ բնակվում է ներկա պահին (2020)։ 2017 թվականին ամբողջությամբ նվիրվել է երաժշտությանը՝ թողարկելով իր առաջին «Էսմերալդա» (Esmeralda) ժողովածուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Nathy Peluso: la argentina que es un fenómeno del trap español.
5. ↑  CMTV – Biografía de Nathy Peluso.
6. ↑  *Freire Juan Manuel* Nathy Peluso, una voz omnívora en el Sónar.
7. ↑  BIO. Архивировано из первоисточника 24 Մարտի 2019.
8. ↑  Nathy Peluso: "He venido para quedarme a cantarle a mi gente hasta viejita".
9. ↑  Esmeralda NATHY PELUSO.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Բենդքեմփ · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · SoundCloud · Spotify · ՏիկՏոկ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5830585 · ISNI: 0000000475642390 · LCCN: n2020004245 · VIAF: 8097157527342327300007 · WorldCat VIAF: 8097157527342327300007 |

 |
**Կարմիր հրապարակ** (ռուս.՝ Красная площадь), հրապարակ ՌուսաստանիՌոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Չեխովի փողոցում՝ Կարմիր և Գոգոլի նրբանցքների միջև։

Պատմություն
-----------

Քաղաքային հրապարակը, «որտեղ ենթադրվում է հացի և այլնի մանրածախ առևտուր», որոշվել է հիմնել 1808 թվականին այն տեղում, որտեղ նախկինում եղել է եղեգապատ ճահիճ։ Այն անվանվեց Ալեքսանդրի հրապարակ։ 105-րդ թաղամասի ճառագայթային մասը այս հրապարակում մտել է Առևտրային շարքերի միասնական ճարտարապետական համակառույցի մեջ, որը կառուցվել է 1810-ական թվականներին ճարտարապետ Մ. Ի. Կամպիոնիի (Կամպինիոնի) նախագծով։ Քաղաքի 1865 թվականի հատակագծում շարքերի այս հատվածն անվանվել է Քարվանսարա։

Հրապարակն ունեցել է 680 մետր երկարությամբ և 200 մետր լայնությամբ ձգված օվալի ձև։

Հրապարակի կենտրոնում գտնվել է խմելու լավ ջրով ջրհոր։

1860-ական թվականներին այստեղ պուրակ կազմակերպելու փորձեր են արվել, սակայն ճարտարապետ Տրուսովի նախագիծը չի իրականացվել քաղաքային միջոցների բացակայության պատճառով։ Միայն 1935 թվականին, Անտոն Չեխովի 75-ամյա հոբելյանի տոնակատարության նախապատրաստության ժամանակ, այստեղ հայտնվեց մոտ 1,5 հեկտար տարածքով պուրակ։ Պուրակը հիմնելու համար քանդվեց Դուրովի անվան (նախկին Տրուցցիի) փայտե կրկեսի շենքը, որը կանգնած էր Կարմիր նրբանցքի մոտ։ Պուրակը ստացավ Չեխովյան անվանումը։ Պատերազմից հետո այն բարեկարգվեց, իսկ 1960 թվականից պուրակը զարդարում է Ա. Պ. Չեխովի հուշարձանը (քանդակագործ` Իուլիան Ռուկավիշնիկով)։

1900 թվականին Ալեքսանդրի հրապարակում ճարտարապետ Բորիս Ռոժնովի նախագծով կառուցվեց Բարձրագույն տարրական քառամյա օրիորդաց վարժարանի եռահարկ շենքը։ Տեղանքի թույլ բնահողը չդիմացավ նման զանգվածեղ կառույցի ծանրությանը։ Կառուցումից վեց տասնամյակ հետո շենքը սկսեց նստել, առաջացան ճաքեր, ինչը շենքը դարձրեց շահագործման համար վտանգավոր։ 1970 թվականին այն քանդվեց։

Ա. Պ. Չեխովի հուշարձանը Կարմիր հրապարակում
1923 թվականին Ալեքսանդրի հրապարակը վերանվանվել է Կարմիր հրապարակ։

Հուշարձաններ
------------

* Անտոն Չեխովի հուշարձան։ *Քանդակագործ` Իուլիան Ռուկավիշնիկով, ճարտարապետ` Գրիգորի Զախարով, 1960 թվական*
* «Ֆաշիստական ճամբարների բանտարկյալ տագանրոգցիներին» հուշանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Гаврюшкин О. П.* Мари Вальяно и другие (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: МИКМ, 2001. — 544 с. — ISBN 5-86746-039-8.
2. ↑  *Киричек М. С.* По ладоням твоих площадей. — Таганрог: Лукоморье, 2007. — С. 82. — ISBN 978-5-902450-13-9.
3. 1 2 3  *Киричек М. С.* По ладоням твоих площадей. — Таганрог: Лукоморье, 2007. — С. 83. — ISBN 978-5-902450-13-9.
4. ↑  *Киричек, Маргарита Сергеевна. Чехову памятник (Красная площадь) // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 795. — ISBN 978-5-88040-064-5.*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տագանրոգի Կարմիր հրապարակը Յանդեքս.Քարտեզներում
**Հաջի Հաբիբլի**, հայաբնակ գյուղ Մուսա լեռան հարավային ստորոտում, Անտիոք քաղաքից Մուսա լեռ տանող ճանապարհի եզրին։ Շրջապատված է պտղատու ծառերի այգիներով, ունի գեղատեսիլ և առողջարար բնություն։ 1913 թվականին ուներ 220, 1939 թվականներին՝ 300 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին հիմնականում շերամապահությամբ, մետաքսագործությամբ, նաև հողագործությամբ, որմնադրությամբ։ Կար եկեղեցի (Ա. Աստվածածին, հիմնադրման տարեթիվն անհայտ է) և դպրոց։ Մուսա լեռան ինքնապաշտպանական կռիվների մասնակից յոթ գյուղերից մեկն էր։ 1919-1939 թվականներին եղել է Սիրիայի կազմում։ Ալեքսանդրետի սանջաքը Թուրքիային հանձնելուց հետո գյուղի բնակիչները հեռացան Լիբանանի Այնճար գյուղը։ Այստեղից նրանց մեծ մասը 1946-1947 թվականներին տեղափոխվեց Սովետական Հայաստան և բնակություն հաստատեց Երևանում, Լենինականում ու Էջմիածնում։ Գյուղի պատմական հուշարձաններից էր Թալիլա (Թալայլու) վանքը, որը նաև ուխտատեղի էր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 242)։*  |
**Ե. Դուկմասովայի առանձնատուն** (ռուս.՝ Особняк Дукмасовой), ճարտարապետության հուշարձան և մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ Ռուսաստանի Դաշնության Նովոչերկասկ քաղաքում։ Գտնվում է Պրոսվեշչենիա փողոց, շենք 123 հասցեում։ Պաշտպանվում է օրենքով` համաձայն Շրջանային խորհրդի փոքր խորհրդի 1992 թվականի դեկտեմբերի 17-ի թիվ 325 որոշման։

Պատմություն
-----------

Այս տունը կառուցվել է XX դարի սկզբին։ Այն ժամանակ շենքի սեփականատերը եղել է Ե. Դուկմասովան։ Այս տիկնոջ մասին պատմական աղբյուրներում մանրամասն տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Հետազոտողները տան ուսումնասիրության ժամանակ եկել են այն եզրակացության, որ սա կարմիրաղյուսային մոդեռն ճարտարապետական ոճով կառուցված պահպանված շինության որակյալ օրինակ է։ Փողոցի ամբողջ պարագծով պահպանվել են տներ, որոնք պարունակում են այն ժամանակվա ճարտարապետությանը բնորոշ անսովոր տարրեր։

Տան ճակատը զարդարված է նվազագույն թվով տարրերով։ Տան մուտքի վերևում արված է կամարաձև նախշ, կողքերից մուտքը շրջապատում են կիսասյուները։ Նույն տիպի կամարաձև նախշ առկա է նաև պատուհանների պայտաձև երեսկալների վրա, ինչպես նաև ճառագայթաձև ճակտոնների վրա։ Ծածկը պատրաստված է մետաղից։ Դուռը փայտե է, փորագրված։

1992 թվականին շենքը ճանաչվել է ճարտարապետության հուշարձան և մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։

Պատկերասրահ
-----------

* Շենքի ճակատըՇենքի ճակատը
* Շենքի արտաքին տեսքըՇենքի արտաքին տեսքը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Улица Просвещения, 123

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Малого совета Ростовского областного совета народных депутатов № 325 от 17.12.1992
2. ↑  Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.99-100
3. ↑  «Объект культурного наследия». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 6-ին.
**Մի անգամ դպրոցում** ֆիլմի պրեմերիան տեղի է ունեցել 2021թվականի ապրիլի 29-ին Կինոպարկում։

Սյուժե
------

Ֆիլմը Տիգրանի մասին է, ով վատ շրջապատի ազդեցության տակ դրսևորում է իր բացասական կողմերը, հաճախակի հայտնվում է պատմությունների մեջ և չի սիրում սովորել։

Սակայն ամեն բան փոխվում է, երբ նա իմանում է, որ իրենց դպրոցը կանգնած է փակման վտանգի առաջ։ Նա հասկանում է, որ դպրոցը փրկելու միակ տարբերակը ինտելեկտուալ հեռուստամրցույթին մասնակցելն ու հաղթելն է, քանի որ դրանից հետո դպրոցը կճանաչվի լավագույն դպրոց, իսկ լավագույն դպրոցը չի կարող փակվել։ Հենց այդ ժամանակ Տիգրանին և նրա թիմակիցներին օգնության են գալիս խորհրդավոր ծերունի Վաչիկի արտասովոր գրքերը, որոնց օգնությամբ աշակերտները կարողանում են սեղմ ժամկետներում նախապատրաստվել մրցույթին՝ անկախ իհայտ եկած թաքնված չարագործից։

Ֆիլմը դինամիկ է, հետաքրքիր, անսպասելի լուծումներով և ծիծաղաշարժ իրադարձություններով լի, իսկ ամենակարևորը՝ այն սովորեցնում է գնահատել իրական արժեքները։

Մեջբերում
---------

«*Ֆիլմը ոչ թե հենց դպրոցին է անդրադառնում, այլ դպրոցի միջոցով  բարձրաձայնում է  խնդիրներ, որոնք, ըստ մեզ, առկա են մեր իրականությունում։ Խոսքը երիտասարդների արժեքների, նրանց՝ հերոսների ընկալման մասին է։ Ֆիլմի խնդիրն է ընդգծել, որ երեխաները հերոսների կարող են փնտրել գրքերում, ոչ թե սոցցանցերում։  Հերոս է այն մարդը, որն ունի բարձր արժեքներ, կարողանում է լուծել խնդիրներ, միայն ուժեղ տղա չէ, այլև արդարամիտ  մարդ բոլորի նկատմամբ»,-նշում է Ավագյանն ու հավելում, որ գործողությունները զարգանում  են դպրոցում, որովհետև հենց այդտեղ են ձևավորվում արժեքները, հենց դպրոցից են կյանք մուտք գործում, ուստի պետք է  դպրոցում լուծել խնդիրները։ Ֆիլմում արժեհամակարգի ձևավորողներն են ոչ միայն ուսուցիչները, ծնողները, այլև խորհրդավոր պապիկը և նրա գրքերը։ Ներկայացվում են հայ և համաշխարհային գրականության այն նմուշները, որոնք հանրության լայն շրջանակին են ծանոթ և ընկալելի բոլորի համար:*

*Հանդիսատեսը կարող է տեսնել ուսուցիչների, աշակերտների ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական կողմերը։ «Մենք կհանդիպենք ոչ այդքան պարտաճանաչ, սովորող աշակերտների, որոնք այս կամ այն խնդրի դեպքում կարող են համախմբվել  և լուծել այն, կտեսնենք ուսուցիչների տարբեր, երբեմն գրոտեսկային կերպարների*»,-շեշտում է սցենարի հեղինակ` Նարեկ Ավագյանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մի անգամ դպրոցում». *Tomsarkgh.am*. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 1-ին.
2. 1 2  ««Մի անգամ դպրոցում» ֆիլմի պրեմիերան Կինոպարկում». Արխիվացված է օրիգինալից 2021-05-01-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 1-ին.

Հղումներ
--------

Ֆիլմի թրեյլերը

Ֆիլմի ֆեյբուքյան էջը

Ֆիլմի ինստագրամյան էջը
**Կիրովի պողոտա** (ռուս.՝ Кировский проспект), պողոտա Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում` 42 հայտնի շենքերով, Անտեննայա և Վոլոս քաղաքի անվան փողոցների հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Մինչև հեղափոխությունը Կիրովի պողոտան կոչվել է Բոգատյանովսկի նրբանցք։ Անվանումը կապված է եղել համեղ մաքուր ջրի Բոգատյանովսկի (Բոգատի՝ Հարուստ) աղբյուրի հետ։

Նրբանցքը կառուցապատվում էր։ Այնտեղ հայտնվեցին հրեական հիվանդանոց, երշիկի և այլ գործարաններ, արհեստանոցներ։ 1904 թվականին Բոգատյանովսկի նրբանցք և Նիկոլսկի փողոցի (այժմ` Սոցիալիստիչեսկայա) անկյունում ավարտվեց առևտրային ուսումնարանի շինարարությունը, որը կառուցվել էր Դոնի Ռոստովի առևտրականության գումարներով։

Տրամվայի դեպոյի հետնամասում եղել է մեծ գերեզմանոց, իսկ քիչ հեռու` պարապուտի հետևում` առջևում հսկայական հրապարակով ձիարշավարան։ Ձիարշավարանում 1910-1914 թվականներին կազմակերպվում էին սավառնակների թռիչքներ։ Այստեղ 1910 թվականին վթարի է ենթարկվել ռուս առաջին օդաչուներից մեկը` Սերգեյ Ուտոչկինը, թռիչքներ են կատարել Ադամ Գաբեր-Վլինսկին, Տիմոֆեյ Եֆիմովը, Ալեքսանդր Վասիլևը, Ալեքսանդր Կուզմինսկին։

Պոկրովսկի պուրակի տեղում այն տարիներին գտնվում էր Պոկրովսկի շուկայի հրապարակը։ Կառուցվում էր եկեղեցի, որը խորհրդային իշխանության տարիներին քանդվեց։

Խորհրդային տարիներին Բոգատյանովսկի նրբանցքը վերանվանվեց Կիրովի պողոտա։ 1939 թվականի ապրիլի 30-ին այստեղ բացվեց Սերգեյ Կիրովի հուշարձանը։ 1918 թվականի ապրիլին Սերգեյ Միրոնովիչ Կիրովը եղել էր Ռոստովում կայացած Դոնի հանրապետության Խորհուրդների առաջին համագումարի մասնակից։

Կիրովի հուշարձանն այժմ տեղափոխվել է Պուշկինի փողոցի և Կիրովի պողոտայի անկյուն։

Պատկերասրահ
-----------

* Շենքեր Կիրովի պողոտայում
* Հրեական միության հիվանդանոցային համալիր, Կիրովի, 27 / Սոցիալիստիչեսկայա, 160Հրեական միության հիվանդանոցային համալիր, Կիրովի, 27 / Սոցիալիստիչեսկայա, 160
* Հրեական միության հիվանդանոցի երկհարկանի մասնաշենքըՀրեական միության հիվանդանոցի երկհարկանի մասնաշենքը
* Հրեական միության հիվանդանոցի մեկհարկանի մասնաշենքըՀրեական միության հիվանդանոցի մեկհարկանի մասնաշենքը
* Տ. Գ. Դմիտրիևի տունը վերակառուցման ժամանակ, Կիրովի, 40Տ. Գ. Դմիտրիևի տունը վերակառուցման ժամանակ, Կիրովի, 40

Գրականություն
-------------

* Вера Волошинова. Ростов -на-Дону: Кировский проспект// газета «Молот». — 10.08.2012. №№ 111-112 — с. 6.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Кировский проспект на карте Ростова-на-Дону с номерами домов
2. ↑  Загадка старой крепости

Արտաքին հղումներ
----------------

* Кировский проспект
* СТАРЫЕ НАЗВАНИЯ ОСНОВНЫХ УЛИЦ, ПРОСПЕКТОВ И ПЕРЕУЛКОВ РОСТОВА Արխիվացված 2017-03-27 Wayback Machine
* Киров Сергей Миронович. Деятельность и судьба Արխիվացված 2016-10-22 Wayback Machine
**Դհոլ**, հայկական հարվածային ազգային երաժշտական գործիք։ Այն պատկանում է երկկողմանի թմբուկների դասին։ Այս գործիքը տարածված է նաև տարբեր ազգերի մոտ և օգտագործվում է երաժշտական համույթներում։ Դհոլը բաղկացած է գլանաձև սնամեջ մարմնից կամ շրջանակից, որի վրա ձգված է կաշվե կամ պլաստիկե մեմբրան։ Մեմբրանի ձգվածության աստիճանով կարգավորվում է ձայնի բարձրությունը։ Դհոլի մարմինը պատրաստվում է փայտից, մետաղից (պողպատ, լատուն և այլն), ակրիլային պլաստիկից, իսկ գլանաձև մարմնի երկու կողմերից ձգվում է այծի կամ հորթի մշակված կաշին։

Դհոլ նվագելու համար պահանջվում են երկու փայտե ձողիկներ (հաստ՝ կոպալ և բարակ՝ ճիպոտ, որոնք պատրաստված են բամբուկից կամ եղեգից։ Ձայնը հնչում է երկու փայտե ձողիկներով կամ մատների ծայրով և ձեռքերի ափերով հարվածելով ձգված կաշվին։ Դհոլը նվագակցում է գրեթե բոլոր երաժշտական գործիքների հետ։ Հիմնականում դհոլի հետ նվագում են զուռնա, դուդուկ և այլ փողային գործիքներ։ Դհոլի մեծ վարպետներից են հայ երաժիշտներ Զիգֆրիդ Զիվա Գաբոյանը, Ռոբերտ Դարունցը, Ջո Զաքարյանը։

Դհոլը տարբեր ժողովուրդների մոտ օգտագործում են երաժշտական համույթներում, տարբեր ծիսակատարությունների և հարսանյաց հանդեսների ժամանակ։

Պատկերասրահ
-----------

* Թիֆլիսի հայ երաժիշտներ, ձախ կողմինը նվագում է դհոլով, լուս․՝ մինչև 1900 թվականըԹիֆլիսի հայ երաժիշտներ, ձախ կողմինը նվագում է դհոլով, լուս․՝ մինչև 1900 թվականը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դհոլի պատմությունը
* Զիվա Գաբոյան "Հայկական ռիթմեր"
* Զիվա Գաբոյան "Գնացքը"
* Դհոլի տեսագրությունը ՅուԹյուբում
* Դհոլի պատկերները


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայկական երաժշտական գործիքներ |
| --- |
|  |
| Հարվածային | Դհոլ  • Դավուլ  • Դափ  • Ծնծղա  • Թմբուկ  • Դարբուկ |
|  |
| Փողային | Զուռնա  • Դուդուկ  • Նեի  • Շվի  • Սուլիչ  • Բլուլ  • Սրինգ  • Շեփոր  • Փող  • Ավագփող  • Եղջերափող  • Գալարափող  • Պկու  • Պարկապզուկ |
|  |
| Լարային | Քանոն  • Քամանչա  • Թառ  • Բամբիր  • Բարբետ  • Չագան  • Չոգուր  • Չանգ  • Սանթուր  • Տավիղ  • Սազ  • Ջութակ  • Վին  • Փանդիռ  • Ջնար  • Գանուն |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 422)։*  |
**«Ուշացած ծաղիկներ»** (ռուս.՝ «Цветы запоздалые»), խորհրդային ֆիլմ, նկարահանվել է Անտոն Չեխովի համանուն վիպակի հիման վրա, որը գրվել է գրողի ստեղծագործության վաղ շրջանում։ Ֆիլմի ռեժիսոր Աբրամ Ռոոմը ինքն է գրել սցենարը և ընտրել երաժշտությունը, այդ թվում հատվածներ Էկտոր Բեռլիոզի «Ֆանտաստիկ սիմֆոնիայից»։

Սյուժե
------

Ֆիլմը պատմություն է անպատասխան սիրո և ուշացած խորաթափանցության մասին։

Ֆիլմում պատկերված է իշխան Պրիկլոնսկիների ընտանիքի կյանքը։ Գլխավոր հերոսուհին՝ իշխանուհի Մարիան (Իրինա Լավրենտևա), բավականին գեղեցիկ աղջիկ է, սիրում է մորը (Օլգա Ժիզնևա) և եղբորը՝ Եգորուշկային (Վալերի Զոլոտուխին)։ Եղբայրն էլ խորապես արատավոր մարդ է, որը չի ցանկանում ազատվել վատ սովորություններից։

Շուտով նա հայտնվում է բժիշկ Տոպորկովը (Ալեքսանդր Լազարև)։ Մարիան և Եգորուշկան հիվանդանում են, և մայրը կանչում է բժիշկ Տոպորկովին, քանի որ նրա մասնագիտական հատկանիշների մասին բարձր կարծիք կար։ Նա բուժում է Պրիկլոնսկիներին, փող վերցնում նրանցից, և դրանով նրա այցելությունները նրանց մոտ ավարտվում են։ Սակայն Մարուսիան, որը սիրո մասին բազմաթիվ վեպեր էր կարդացել, հասցրել էր սիրահարվել բժշկին։

Հերոսների կյանքն սկսում է անկում ապրել։ Մարուսյան նորից հիվանդանում է կյանքի բոլոր խնդիրներից։ Հանկարծ արթնանում են Տոպորկովի զգացմունքները, բայց ուշ է, նա չի կարողանում օգնել աղջկան, և իշխանուհին մահանում է։

Դերերում
--------

* Իրինա Լավրենտևա – *Մարուսյա, իշխանուհի*
* Ալեքսանդր Լազարև – *բժիշկ Նիկոլայ Սեմյոնովիչ Տոպորկով*
* Օլգա Ժիզնևա – *իշխանուհի Պրիկլոնսկայա*
* Վալերի Զոլոտուխին – *Եգորուշկա, իշխան Պրիկլոնսկի*
* Իննա Ուլյանովա – *Կալերիա Իվանովնա*
* Ալեքսանդր Խանով – *Նիկիֆոր, կամերդիներ*
* Իրինա Շալյապինա-Բակշեևա – *Պրոխորովնա, խնամախոս*
* Զոյա Վասիլկովա – *Տոպորկովա, բժշկի կինը*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Աբրամ Ռոոմ
* Սցենարիստ՝ Աբրամ Ռոոմ
* Օպերատոր՝ Լեոնիդ Կրայնենկով
* Նկարիչ՝ Գենադի Մյասնիկով
* Ֆիլմում օգտագործվել են հատվածներ Էկտոր Բեռլիոզի «Ֆանտաստիկ սիմֆոնիայից»՝ Նաթան Ռախլինի ղեկավարությամբ Կինեմատոգրաֆիայի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ։

Համանուն ֆիլմ
-------------

Աբրամ Ռոոմի ֆիլմից մեկ տարի առաջ Չեխովի նույն պատմվածքի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։ Այդ ֆիլմի ռեժիսոր Անատոլի Նալը դրանում օգտագործել է Յուրի Օլեշայի բեմադրությունը, որը նա գրել է 1959 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  «Ուշացած ծաղիկներ» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում
3. ↑  А. П. Чехов. Цветы запоздалые. Текст произведения

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Վահրամ Վահրեսի Խորխոռունի** (սեպտեմբերի 2, 1951(1951-09-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ - դեկտեմբերի 10, 1998(1998-12-10), Երևան, Հայաստան), ՀՀ ներքին զորքերի գնդապետ (1994), ԼՂՀ ներքին գործերի փոխնախարար (1993-1994), ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանության վարչության պետ (1994-1997), ՀՀ պաշտպանության փոխնախարար (1997-1998)։

Կենսագրություն
--------------

Վահրամ Խորխոռունին ծնվել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, Երևանում։ Ավարտել է ԽՍՀՄ ՆԳՆ Գորկիի միլիցիայի բարձրագույն դպրոցը (1978) և ՌԴ ՆԳՆ ակադեմիան (1993)։ 1973-1978 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ ՆԳ զորախմբում։ 1978-1994 թվականներին ղեկավար պաշտոններ է վարել ՀՍՍՀ և ՀՀ ՆԳՆ համակարգում. 1993-1994 թվականներին եղել է ԼՂՀ ներքին գործերի փոխնախարար, 1994-1997 թվականներին՝ ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանության վարչության պետ, 1997-1998 թվականներին՝ ՀՀ պաշտպանության փոխնախարար։

Վահրամ Խորխոռունին գործուն մասնակցություն է ունեցել կամավորական ջոկատների կազմավորման, բանակաշինության, ՀՀ ԶՈՒ սպառազինության աշխատանքներին։

Սպանվել է 1998 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Երևանում՝ իր բնակարանի շքամուտքում, հրազենից։ Թաղված է Երևանի «Եռաբլուր» պանթեոնում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խորխոռունի Վահրամ Վահրեսի

Աղբյուրներ
----------

* «Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ 1988-1994 թթ.», հանրագիտարան, Երևան, 2004 թ.
**Վահրամ Պահլավունի** (965 - 1045, Դվին, Դվինի ամիրայություն), հայ ռազմական և պետական գործիչ, զորավար, անթիպատ պատրիկ, Իշխանաց իշխան (982-1021), Հայոց սպարապետ (1021-1045)։

Գրիգոր Համզայի և Շուշանի որդին, Գրիգոր Մագիստրոսի հորեղբայրը, Պահլավունիների իշխանական տոհմից։ Կառուցել է նշանավոր Մարմաշենի վանքային համալիրը և Ամբերդի Վահրամաշեն եկեղեցին։

Կենսագրություն
--------------

Հովհաննես-Սմբատի և Աշոտ Դ-ի մահից հետո ղեկավարել է պայքարը Անին ուժով գրավել ցանկացող բյուզանդական բանակների դեմ, կազմակերպել է Աշոտի որդի Գագիկ Բ-ին Բագրատունյաց գահի վրա հաստատելը, դեմ է եղել երիտասարդ արքայի Բյուզանդիա մեկնելուն։ Անին Բյուզանդիայի կողմից նվաճվելուց հետո (1045 թ.) ութսունամյա զորավարը զենքը ձեռքին դարձյալ կռվել է հայրենի երկիրը ավերող մի այլ թշնամու՝ Դվինի էմիր Աբու-լ-Ասվարի դեմ։ Հենց այդ մարտում սպանվել է իր Գրիգոր որդու հետ միասին 1046 թ. կամ 1047 թ.։

Բագրատունյաց Հայաստանի արքունիքում զբաղեցրել է բարձր պաշտոններ, եղել է Հայոց իշխանաց իշխան (980-ական թվականներին մինչև 1020-ական թվականները)», այնուհետև՝ Հայոց սպարապետ։ Ատրպատականի ամիրա Մամլանի դեմ հայ-վրացական միացյալ ուժերի պայքարում գլխավորել է հայոց զորքերը։ Պետական ծառայության դիմաց Բագրատունի թագավորներից տիրույթներ է ստացել Շիրակում, Արագածոտնում, կառուցել Մարմաշենի գլխավոր եկեղեցին (988-1029 թվականներին) և Ամբերդի եկեղեցին (1026 թվականին)։ Վարել է Բագրատունյաց կենտրոնական իշխանության ամրապնդման և ավատատիրական խռովությունների ճնշման քաղաքականություն։ Հայոց Հովհաննես-Սմբատ թագավորի մահից (1041 թվականին) հետո մերժել է Վեստ Սարգսի գահակալական հավակնությունները և օժանդակել Գագիկ Բ-ի գահ բարձրանալուն։ Փորձել է խոչընդոտել վերջինիս այցը Կոստանդնուպոլիս՝ հասկանալով, որ բյուզանդական արքունիքը դավադրություն է նյութում Հայոց արքայի դեմ։ Ըստ Արիստակես Լաստիվերցու՝ Հայոց բանակը՝ Վահրամ Պահլավունու գլխավորությամբ, Անիի մատույցներում չորս անգամ ետ է մղել այն նվաճել փորձող բյուզանդական բանակը։ Անին Բյուզանդիային անցնելուց (1045 թվական) հետո Վահրամ Պահլավունի մասնակցել է կատապան Միքայել Իասիտեսի՝ Դվինի ամիրա Աբուլ-Ասվարի դեմ կազմակերպած արշավանքին և Գրիգոր որդու հետ զոհվել է մարտի ժամանակ։ Թաղված է Մարմաշենի վանքում։

Գրականություն
-------------

* Ակինյան Ն.Պահլաւունի եւ Լամբրոնի Հեթումեանց ազգաբանութիւնը, Ա. Պահլաւունիք, ՀԱ, 1954, համար 1-6։

Աղբյուրներ
----------

* Արիստակես Լաստիվերցի, Պատմություն, թարգմանությունը՝ Վ. Ա. Գևորգյանի, Երևան, 1971։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**«Նստիր կողքիս, Միշկա»** (ռուս.՝ «Садись рядом, Мишка!»),խորհրդային գունավոր լայնէկրան ֆիլմ, բեմադրող ռեժիսոր Յակով Բազելյանի դրաման, որը պատմում է շրջափակված Լենինգրադում երեխաների կյանքի մասին։ Ֆիլմը նկարահանվել է «Ահա թե ինչպես է դա եղել» ինքնակենսագրական վեպի հիման վրա, որը գրել է Յուրի Գերմանը՝ սցենարիստներից մեկի՝ Ալեքսեյ Գերմանի հայրը։

Ֆիլմի երաժշտական ձևավորմանը մասնակցել է ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիայի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը՝ դիրիժոր Վ. Վասիլևի հետ։

Սյուժե
------

Ֆիլմը պատմում է Լենինգրադի դպրոցական Միշկա Աֆանասևի կյանքի մասին։ 1941 թվականի գարնանը Լենինգրադը տոնում է Մայիսի 1-ը, Սակայն Միխայիլը ընկնում է մանկական հիվանդանոց քութեշի պատճառով։ Հիվանդանոցում նա իմանում է, որ այդ պահին Խորհրդային Միության վրա հարձակվել են երրորդ Ռայխի զորքերը և սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը։

Մի օր գերմանական ավիառումբն ընկնում է հիվանդանոցի վրա, որտեղ պառկած է Միշկան։ Նա վիրավորվում է և տեղափոխվում զինվորական հոսպիտալ։ Մինչ նա բուժվում է, Լենինգրադի մեծապես փոխվում է, և այդ փոփոխությունները Միշկան անմիջապես ուշադրության է արժանացոնւմ դուրս գրվելուց անմիջապես հետո։

Պատերազմի պատճառով Միշկայի հայրը, որը մասնագիտությամբ հրշեջ է, գրեթե տանը չի լինում։ Նա ստիպված է շատ ժամանակ անցկացնել աշխատավայրում՝ քաղաքում մշտական հրդեհների պատճառով։ ԱԱյդ պատճառով Միշկան պետք է իր առօրյան մենակ կազմակերպի, ապա նրա մոտ տեղավորվում են մի քանի դեռահասներ՝ Լենոչկա և Գենյան դերասան Լոշադկինի ընտանիքից։ Նրանք մասնակցում են հոսպիտալներում տեղի ունեցող ելույթներին, և Միշկինը միանում է նրանց։

Սակայն մարդկանց տրվող մթերաբաժինը ժամանակի ընթացքում նվազում է, և որոշ ժամանակ անց Լենոչկան ու Գենյան նույնիսկ չեն կարողանում կանգնել հյուծման պատճառով։ Այդ ժամանակ վախեցած Միշկան հենակներով գնում է հոր մոտ, և նա օգնության է գալիս երեխաներին։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Եվգենի Չեռնիցին | Միշա Աֆանասև  Միշա Աֆանասև  |
| Գեորգի Նոսկով | Գենյա Լոշադկին  Գենյա Լոշադկին  |
| Օքսանա Բոչկովա | Լենոչկա Լոշադկինա  Լենոչկա Լոշադկինա  |
| Ստասիկ Սելիվանով | Բոբկա Իվանով  Բոբկա Իվանով  |
| Նատալյա Ռիչագովա | Միշայի մայրը  |
| Բորիս Մորոզով | Միշայի հայրը  |
| Անաստասյա Վոզնեսենսկայա | Գենյայի ու Լենոչկայի մայրը  |
| Անդրեյ Մյագկով | Գենայի ու Լենոչկայի հայրը  |
| Ռադներ Մուրատով | Մուստաֆա Իվանովիչ բակապան Մուստաֆա Իվանովիչ  |
| Վալերի Ռիժակով | Ալեքսեյ Պավլովիչ օդաչու Ալեքսեյ Պավլովիչ  |
| Ալեքսանդր Միխայլուշկին | Իվան Ֆեոդորովիչ ոստիկան Իվան Ֆեոդորովիչ  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Караваев, 2006, «Садись рядом, Мишка!», էջ 120
2. ↑  Каталог, 1997, «Садись рядом, Мишка!», էջ 276
3. ↑  Каталог, 1997, «Садись рядом, Мишка!», էջ 277

Աղբուրներ
---------

* *Д. Караваев.* «Садись рядом, Мишка!» // Страницы истории отечественного кино. — М. : Материк, 2006. — С. 120. — 284 с. — ISBN 5-85646-163-0.
* «Садись рядом, Мишка!» // Советские художественные фильмы : Аннотированный каталог (1976—1977). — М. : Нива России, 1997. — С. 276, 277. — 344 с. — ISBN 5-88289-010-1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Նստիր կողքիս, Միշկա» ֆիլմը(չաշխատող հղում)
 *Megogo* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Վովա խումբ**, Թուրքիայի Հանրապետության Համշեն շրջանում բնակվող համշենահայերից կազմված երաժշտական խումբ, որը ստեղծագործում է համշենի բարբառով՝ նպատակ ունենալով հավաքագրել, պահպանել և համշենահայերի հետագա սերնդին փոխանցել համշենական ազգային, ժողովրդական երգարվեստը։ Խմբի անդամներն են Հիքմեթ Աքչիչեքը (համահիմնադիր և մենակատար), Մուսթաֆա Բիբերը, Էրսին Չելիքը։ Խմբի անվանումը համշենի բարբառով նշանակում է «Ով է»։

Խմբի ստեղծման նախապատմություն
-----------------------------

Խումբը ստեղծվել է դեռևս 1996 թվականից սկսած համշենահայերի մշակույթը և լեզուն պահպանելուն ուղղված Հիքմեթ Աքչիչեքի և նրա համախոհների գործունեության շրջանակներում։ Այդ համատեքստում 2011 թվականին հիմնադրվել է ՀԱԴԻԳ (HADİG) կազմակերպությունը, իսկ 2014 թվականից թողարկվել «Գոռ» ամսագիրը։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Վովա խումբն իր առաջին մեծ ելույթն ունեցել է պոլսահայ հայտնի լրագրող Հրանտ Դինքի հիշատակին կազմակերպված երեկոյի ընթացքում, որտեղ կատարել են հայերեն «Յար յար» երգը։ Երաժշտական խումբը 2005 թվականին թողարկել է «Վովա» ալբոմը, որտեղ խտացվել են համշենի բարբառով 13 ժողովրդական երգ։ Այն հանդիսանում է համշենի բարբառով ձայնագրված երգերի առաջին ալբոմն աշխարհում։ 2012 թվականի Վովան համերգով է հանդես եկել Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվայում, Սոչիում և այլ քաղաքներում։

### Վովա ալբոմ

Վովա երաժշտական խմբին առավել լայն տարածում բերեց 13 երգերից կազմված «Վովա» ալբոմը, որը թողարկվել է 2005 թվականին։ Համշենի բարբառով գրված 13 ժողովրդական երգերն են, որոնցից առավել հայտնին հանդիսանում է «Նեննի Նեննի» երգը։

Հետապնդումներ
-------------

Վովա երաժշտական խումբն իր ստեղծագործական գործունեության, Աբխազիայում, Ռուսաստանում և Միջին Ասիայի երկրներում բնակվող համշենահայերի, ինչպես նաև Հայաստանի հետ ունեցած կապերի և շփումների պատճառով Թուրքիայում բազմիցս թուրքական իշխանությունների կողմից հետապնդումների է ենթարկվել։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը խոսում է Վովա խմբի մասին (տեսանյութ)
* «Նեննի Նեննի» երգ *(արխիվացված)* (տեսանյութ)
* Վովա խմբի համերգը Մոսկվայում (10.06.2012թ.) (տեսանյութ)
* Վովա խմբի համերգը (տեսանյութ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Թուրքիայում համշենահայերի հայտնի «Վովա» երաժշտական խմբի անդամները սպառնալիքների են ենթարկվում», tert.am Արխիվացված 2019-01-28 Wayback Machine *(արխիվացված)*։
2. 1 2  Հայագիտարան կայքի անդրադարձը Վովա խմբին *(արխիվացված)*։
3. 1 2 3 4 5  «Թուրքիայում համշենահայերի հայտնի «Վովա» երաժշտական խմբի անդամները սպառնալիքների են ենթարկվում», artsakhpress.am *(արխիվացված)*։
4. ↑  «Համշենահայերի «Vova» խումբը համերգներով հանդես կգա Կրասնոդարի երկրամասում» *(արխիվացված)*։