recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Սալվատոր մունդի***, նկար, որում պատկերված է Քրիստոսը՝ որպես աշխարհի փրկիչ։ Այն համարվում է Լեոնարդո դա Վինչիի ստեղծագործություն։
Նկարը համարվում էր կորած, իսկ ավելի ուշ հայտնաբերվել և վերականգնվել է, իսկ 2011 թվականին ցուցադրվել։
Նկարում պատկերված է Քրիստոսը վերածննդի զգեստավորմամբ, ով բարձրացրած աջ ձեռքով ու խաչված մատերով օրհնություն է տալիս, իսկ ձախ ձեռքով պահել է բյուրեղյա գունդ։ 2017 թվականի նոյեմբերին կտավը վաճառվել է ռեկորդային 450,3 միլիոն ԱՄՆ դոլարով՝ դառնալով պատմության ամենաթանկ վաճառված կտավը։ Ընդ որում, 50,3 միլիոնը գանձվել է որպես հարկ։

Պատմություն
-----------

Այն Լեոնարդո դա Վինչիի ստեղծագործությունն է, որը պատկերվել է Ֆրանսիայի Լուի  12-րդի համար 1506 -1513 թվականների ընթացքում։
Վերջերս վավերացված գործը մի ժամանակ պատկանել է Անգլիայի Չարլզ 1-ին և արձանագրվել է արվեստի իր ժողովածուում 1649 թվականին, մինչ Բուքինգեմի և Նորմանդիայի դուքսն այն 1763 թվականին աճուրդի կներկայացներ։ 1900 թվականին է այն գտնվել է, երբ բրիտանացի կոլեկցիոներ Ֆրանսիս Քուկն այն գնել է մոնսերատի առաջին վիկոնտի կողմից։

Նկարը նախկինում վնասվել է ռեստավրացիոն փորձերի հետևանքով, իսկ հեղինակի անունը ջնջվել։ Քուկի հետնորդները 1958 թվականին այն վաճառել են 45 ֆունտով։ 
2005 թվականին նկարը ձեռք է բերվել արտ դիլերների մի կոնսորցիումի կողմից, որոնց մեջ էր նաև հին վարպետների գործերի ուսումնասիրող Ռոբերտ Սիմոնը։
Այն բազմաթիվ անգամներ կեղծվել է, ուստի կրկնօրինակման տեսք ունի ու նկարագարվում է որպես «աղավաղված, մութ ու մռայլ»։ 
Հետագայում այն վերականգնվել ու համարվել է Լեոնարդո դա Վինչիի կտավ։ Այն 2011 թվականի նոյեմբերից մինչև 2012 թվականի փետրվարը ցուցադրվել է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում «Լեոնարդո դա Վինչի․Միլանի պալատական նկարիչ» ցուցադրության ժամանակ։ 
2013 թվականին կտավը գնվել է ռուս հավաքորդ Դմիտրի Ռիբոլովլևի կողմից 127․5 միլիոն դոլարով շվեյցարացի դիլեր Իվս Բուվիերի միջոցով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. 1 2  Esterow, Milton (June 2011). «A Long Lost Leonardo». *ARTnews*. ARTnews. Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 30-ին.
6. ↑  BBC News (2011 թ․ հուլիսի 12). «Lost Leonardo Da Vinci painting to go on show». BBC. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 12-ին.
7. ↑  «Scholars authenticate a painting that was missing for centuries». En.99ys.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 22-ին.
8. ↑  Reyburn, Scott. *Recently Attributed Leonardo Painting Was Sold Privately for Over $75 Million*. New York Times. 3 March 2014.
9. ↑  Grosvenor, Bendor. «Salvator Mundi at heart of art fraud case». *arthistory.com*. Bendor Grosvenor. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 12-ին.
10. ↑  Clémençon, Gilles. *Accusé d’escroquerie, le "roi des ports francs" Yves Bouvier riposte*. RTS Info. 22 March 2015.
Մորգենշտերն (կենտրոնում). Վենդելին Բեհայմի «Զենքի հանրագիտարան», (1890)
**Մորգենշտերն** (գերմ.՝ Morgenstern, բառացի` առավոտյան աստղ}}) սառը հարվածող և փշրող գործողության զենք` մետաղյա գնդակի տեսքով, որի ծայրին մետաղյա փշեր են։ Օգտագործվում է որպես գուրզ։ Այդպիսի ծայրը մեծապես ավելացնում էր զենքի քաշը. ինքնին մորգենշտերնը կշռում էր ավելի քան 1,2 կգ, ինչը ուժեղ բարոյական ազդեցություն ունենում թշնամու վրա՝ վախեցնելով նրան իր տեսքով։

Ալբերտ Անքեր «Կաթնապուր ուտողները» (1869)

Պատմություն
-----------

Բացի գուրզ մորգենշտերնից, նաև տարածված էր «շղթայական մորգենշտերնը», որի մեջ սրածայր գունդը շղթայի միջոցով միացված էր երկար բռնակին։ 
Չնայած մորգենշտերնի օգտագործումը մեծացնում էր հակառակորդին հասցված վերքերի խստությունը, սակայն այն շատ դժվարացնում էր զենքը կրելը, քանի որ նրա փշերը խանգարում էին ճշգրիտ հարվածին, կառչելով առարկաներից և հաճախ խրվում վահանի կամ զրահի մեջ։

շղթայով մորգենշտերն
Մորգենսթերն են նաև անվանում կարճ փայտե կամ մետաղյա սրածայր գուրզ` ոչ շատ երկար բռնակով և բշտիկի պես ցցված գնդաձև հարիչով։ Նման զենքերը մինչև 15-րդ դարի կեսերը մասնավորապես ծառայել են շվեյցարական հետևակայիններին։
Իրենց արտադրության հեշտության շնորհիվ մորգենշտերնը հայտնի էր Գերմանիայում Գյուղացիական պատերազմների ժամանակ։ Բացի հետևակային մորգենշտերնից, գոյություն ուներ նաև հեծելազորի մորգենշտերն՝ կարճ բռնակի վրա։ Որոշ հեծելազորային մորգենշտերներ համակցված էին հրածանների հետ
Օգտագործվել է որպես խրամատային զենք գերմանական բանակում մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վենդելին Բեհայմ. Զենքի հանրագիտարան
2. ↑   | Չարլզ Օման. Ռազմական արվեստը միջնադարում
3. ↑   Դեմին Օգյուստ. Զենքի և զրահի պատկերազարդ պատմություն
**Ելչ-Լյասկովիցե** (լեհ.՝ Jelcz-Laskowice, գերմ.՝ Jeltsch-Laskowitz), քաղաք Լեհաստանում, Օլավա շրջանի Ստորին Սիլեզիայի վոյեվոդության մաս։ Ունի քաղաք-գյուղական կոմունայի կարգավիճակ։ Զբաղեցնում է 17,06 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 15340 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից Էլչ-Լյասկովիցեում առաջին բնակավայրերի հայտնվելը վերաբերում է նեոլիթյան շրջանին։

Միջնադարում և՛ Ելչը, և՛ Լյասկովիցեն մտնում էին Լեհաստանի թագավորության մեջ, որը ղեկավարվում էր Պիաստ դինաստիայի կողմից։ Երկու գյուղերի մասին առաջին հայտնի հիշատակումները վերաբերում են 13-րդ դարին։ Լյասկովիցեն առաջին անգամ հիշատակվել է 1203 թվականին, երբ դուքս Հենրի Մորուքավորը այն շնորհեց լեհ ազնվական Լեոնարդ Վլոստովիչին՝ Պյոտր Վլոստովիչի թոռանը։ Ելչն առաջին անգամ հիշատակվել է որպես Յալչե 1245 թվականի ակտում, երբ Պապ Ինոկենտիոս IV-ը այն տվել է Վրոցլավի արքեպիսկոպոսությանը։

1871-1945 թվականներին տարածքը եղել է Գերմանիայի կազմում, իսկ 1943-1945 թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, մոտակա Միլոշիչե գյուղը եղել է նացիստական գերմանական Գրոս-Ռոզեն համակենտրոնացման ճամբարի ենթաճամբարը։

1945 թվականին Պոտսդամի կոնֆերանսի արդյունքներով այս տարածքը կրկին մտավ Լեհաստանի կազմի մեջ։ 1949 թվականին Լեհաստանի պաշտպանության նախարարությունը սկսեց ռազմական նպատակներով շարժական վերանորոգման մեքենաների և շտապօգնության մեքենաների արտադրությունը։ Jelcz S.A. ավտոբուսների արտադրությունը սկսվել է 1952 թ.:

Քաղաքը հիմնադրվել է 1987 թվականի հունվարի 1-ին։

Բնակչություն
------------

Ըստ Լեհաստանի Կենտրոնական վիճակագրական վարչության տվյալների՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 15910 մարդ։ Խտությունը 933 մարդ է / կմ²

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  GUS. «Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.». *stat.gov.pl* (լեհերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 23-ին.
2. 1 2  Redakcja (2007 թ․ հուլիսի 5). «JELCZ-LASKOWICE - Autobusy na bursztynowym szlaku». *Nasze Miasto* (լեհերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 24-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальная страница городаArchived 2007-05-18 at the Wayback Machine.
**«Լույս» դաշինք**, ազատական գաղափարախոսությամբ քաղաքական կուսակցությունների դաշինք, որը ձևավորվել է «Լուսավոր Հայաստան» և «Հանրապետություն» կուսակցությունների կողմից՝ 2018 թվականի Երևան քաղաքի ավագանու ընտրություններին ընդառաջ։

Դաշինքի առաջնորդներն են Էդմոն Մարուքյանը և Արամ Զ․ Սարգսյանը։ Երևանի ավագանու «Լույս» խմբակցությունը ղեկավարում է ԼՀԿ կառավարման խորհրդի անդամ Դավիթ Խաժակյանը։

Կառուցվածք
----------

| Կուսակցություն | Առաջնորդ |
| --- | --- |
|  | Լուսավոր Հայաստան | Էդմոն Մարուքյան |
|  | Հանրապետություն | Արամ Զ. Սարգսյան |

Պատմություն
-----------

2018 թվականի սեպտեմբերի 23-ին դաշինքը մասնակցում է 2018 թվականի Երևան քաղաքի ավագանու ընտրություններին։ Դաշինքի նախընտրական ցուցակը գլխավորում էր Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախկին նախարար Արտակ Զեյնալյանը որպես քաղաքապետի թեկնածու։

Ընտրությունների արդյունքում «Լույս»-ը ստանում է 3 մանդատ ավագանու կազմում։ Խմբակցության ղեկավար է ընտրվում «Լուսավոր Հայաստան»-ը ներկայացնող Դավիթ Խաժակյանը։

2018 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների նախօրեին դաշինքը կազմալուծվում է, քանի որ կուսակցությունները որոշում են կայացնում ընտրություններին մասնակցել առանձին ցուցակներով։ Արդյունքում՝ «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը ստանում է 16 մանդատ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում, իսկ «Հանրապետություն» կուսակցության մասնակցությամբ «Մենք» դաշինքը չի հաղթահարում ընտրական բարիերը։

Այսուհանդերձ, կուսակցությունները համաձայնություն են ձեռք բերել համագործակցել ի շահ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների։

Տես նաև
-------

* Ելք (կուսակցությունների դաշինք)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արտակ Զեյնալյանը կհրաժարվի Երևանի ավագանու մանդատից». *Երկիր Մեդիա*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
2. 1 2  «"Light" alliance splits ahead of Armenia's snap elections». *mediamax.am*.
**Սիլվանո Տոտիի անվան «Գլոբուս» թատրոնը** (իտալ.՝ *Il Silvano Toti Globe Theatre*), թատրոն է Հռոմում, որը կառուցվել է Լոնդոնի շեքսպիրյան «Գլոբուս» թատրոնի նմանությամբ։ Այն գտնվում է «Վիլլա Բորգեզե» այգում։

Պատմություն
-----------

Թատրոնը կառուցվել է 2003 թվականին՝ ընդամենը երեք ամսվա ընթացքում։ Դրա մտահղացման հեղինակը հռոմեացի դերասան և ռեժիսոր Ջիջի Պրոյետի, պատվիրատուն` քաղաքապետարանը։ Այն անվանակոչվել է բարերար և ձեռնարկատեր Սիլվանո Տոտիի պատվին, ում անվան ֆոնդը ֆինանսավորել է շենքի շինարարությունը։

10 մետր բարձրությամբ թատրոնը կառուցվել է Արդեններից բերված կաղնու փայտով։ Օղակաձև է, արտաքին տրամագիծը 33 մետր է, ներքինը` 23։ Բեմը կառուցվել է առանձին տանիքով տախտակամածի տեսքով, որը հենված է երկու սյուների վրա։
Դահլիճի կենտրոնական մասի վերևում տանիքը տեղաշարժվող է։ Հատակը` հողային է, պատված տուֆե սալերով։ Թատրոնը կարող է տեղավորել 1200 հանդիսատես, որոնցից 400-ը կանգնած կամ պարտերում գետնին նստած, իսկ մնացածը` երեք թատերաշարքերի վրա տեղավորված նստարաններին, որոնք ևս կաղնու փայտից են։

Թատրոնում բեմադրվում են Վիլյամ Շեքսպիրի պիեսները Ջիջի Պրոյետիի, Դանիելե Սալվոյի, Ռիկարդո Կավալոյի և այլոց բեմադրմամբ։ Թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է Ջիջի Պրոյետին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
3. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
**Նեգրուհի** (լեհ.՝ Murzyn), լեհ նկարչուհի Աննա Բլինսկա-Բոհդանովիչի 1884 թվականին ստեղծած ռեալիստական դիմանկար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նկարը գողացել են։ Այն վերականգնվել է 2012 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

Աննա Բլինսկա-Բոհդանովիչը կտավը նկարել է 1884 թվականին Փարիզում։ Այն բաց ֆոնի վրա արված սևական կնոջ դիմանկար է։ Կինը պատկերված է գոտկատեղից վերև՝ կիսամերկ, սպիտակ հագուստով, բաց կրծքով, կրում է ոսկյա վզնոց և կարմիր գլխակապ։ 19-րդ դարի վերջում էկզոտիկ անձին նկարելը հանրաճանաչ թեմա էր։ Նկարիչը ստորագրել է կտավի վերևի աջ անկյունում` գրելով իր ազգանունը և ստեղծման ամսաթիվը։

Պատմություն
-----------

Նկարն ի սկզբանե պատկանել է Դոմինիկ Վիտխե-Եժևսկուն, որը 1933 թվականին կտավն ի պահ է տվել Վարշավայի ազգային թանգարանին։ 1939 թվականին թանգարանը կտավը ձեռք է բերել 700 զլոտիով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կտավը գողացել են անհայտ հանգամանքներում, և 1945 թվականից ի վեր Լեհաստանի իշխանությունները փնտրում էին այն։ 2011 թվականին նկարը հայտնվել է Գերմանիայի մի աճուրդում։ Այն վերականգնվել է Լեհաստանի մշակույթի և ազգային ժառանգության նախարարության ջանքերով և Citi Handlowy Bank-ի Kronenberg հիմնադրամի աջակցությամբ։ 2012 թվականից կտավը կրկին ցուցադրվում է Վարշավայի ազգային թանգարանում ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  "Murzynka" wróciła do Muzeum Narodowego
3. ↑  «Negress Back in the National Museum». Dzieje.pl. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Նեգրուհի (նկար)** կատեգորիայում։ |
**Գրչատուփ**, ոչ մեծ տուփ կամ արկղ, նախատեսված տարբեր գրասենյակային պարագաների պահպանման համար, հիմնականում մատիտների և գրիչների, ինչպես նաև ռետինների, քանոնների և այլն։ Հիմնականում օգտագործում են դպրոցականները և ուսանողները։ Գրչատուփը կարող է ունենալ տարբեր ձևեր և կարող է պատրաստված լինել զանազան նյութերից, ներառյալ պլաստիկից, կաշվից, մետաղից և փայտից։

Գրչատուփ
Առաջին գրչատուփերը, ինչպես ենթադրվում է, ի հայտ են եկել 19-րդ դարի սկզբին, ունեին գլանաձև կամ գնդաձև տեսք և պատրաստվում էին արծաթից։ Ընդ որում, այս աքսեսուարներից մի քանիսը, որոնք արտադրվել էին 1860-ական և 1870-ական թվականներին զարդարված էին հասպերով և պլատինով, կամ նույնիսկ ամբողջովին պատրաստված էին թանկարժեք նյութերից, այնպիսին ինչպիսին փղոսկրն է։ Գրչատուփի առաջին արտոնագիրը ստացել է Վերոնա Պերալ Ամոտը՝ 1946 թվականին, Միացյալ Նահանգներում, որի համար հայտ էր ներկայացրել երկու տարի առաջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «10 types of pencil cases» (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 9-ին.
2. 1 2  «History of the Pencil Case» (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 9-ին.
3. ↑  Hans Nadelhoffer (18 de octubre de 2007). *Cartier*. Chronicle Books. էջ 201. ISBN 978-0-8118-6099-4.
4. ↑  *Official Gazette of the United States Patent Office* (անգլերեն). 1946.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հարություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Հարություն եկեղեցի** (նաև՝ **Սուրբ Սահակ Պարթև**), Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի Բալխո գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Բալխո գյուղի Սուրբ Հարություն եկեղեցին հիմնադրվել է 19-րդ դարի 30-ական թվականներին, եկեղեցու մասին կան հիշատակումները Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի 1839-1840 թվականի եկեղեցիների ցանկում։

Ըստ 1868 թվականի շինարարական արձանագրություն, որը եկեղեցու բարավորի վրա է, հիշատակվում է եկեղեցու անունը որպես «Սուրբ Հարություն», իսկ 1869 թվականի արխիվների վավերագրում այն անվանվում է «Սուրբ Սահակ Պարթև»։

1868 թվականին հին եկեղեցու տեղում կառուցվում է նոր եկեղեցի․ որը գլխավորում է Մինաս քհն. Մկրտչյանը։

Եկեղեցին կառուցումից հետո օծվել է Սուրբ Հարություն անունով։ Եկեղեցին նաև պարսպապատ է, որը կառուցվել է 1898 թվականին։

Քարաշեն կառույց է, երկթեք սրահով, կառուցվել է կարմիր տուֆից, նրա չափսերն են` (17.1 x 9.50) մետր։

Եկեղեցին ունի մեկ մուտք՝ արևմտյան կողմից, իսկ եկեղեցու պատուհանները բացված են հյուսիսաին, հարավային, արևմտյան և արևելյան կողմերից։
Եկեղեցու արևմտյան ճակատին կա խաչե քանդակ և հայերեն գրություն։ Եկեղեցու խորան գտնվում է արևելյան մասում, նրա երկու կողմերում կան ավանդատներ, իսկ հյուսիսաին կողմում գտնվում է մկրտության ավազանը։ Մուտքի վերևի մասում՝ տանիքին, զանգակատունն է։

Եկեղեցու հոգևորականն է եղել Մինաս քհն. Մկրտչյանը, որը քահանայագործել է 1830-1870-ական թվականներին։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի, իսկ հետխորհրդային տարիներին մատնվել անուշադրության։

Որոշ ժամանակ անց եկեղեցին մասնակի վերանորոգման է ենթարկվել, գյուղի բնակիչների ջանքերով, որից հետո եկեղեցում կատարվում է օրհնության կարգ։

Եկեղեցին նորից վերանորոգվեց ռուսաստանաբնակ Մեսրոպ Մովսիսյանի բարերարությամբ, որից հետո 2018 թվականի օգոստոսի 25-ին վերաօծվեց, Վիրահայոց թեմի Առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և Արժանապատիվ Քահանա Հայրեր Տեր Տաթև Մարուքյանի, Տեր Թադեոս Տեր-Մկրտչյանի ու Տեր Տիգրան Մխիթարյանի մասնակցությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԲԱԼԽՈ - ՍՈՒՐԲ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 3-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Երեկոյան տեսարան տոնավաճառից Նոր փողոց, Բիրմինգհեմ
Ցերեկային տեսարան
**Ֆրանկֆուրտի սուրբծննդյան տոնավաճառ (Բիրմինգհեմ)**, Ֆրանկֆուրտյան ամենամյա Սուրբծննդյան և Արհեստի տոնավաճառներ, որոնք անցկացվում են Անգլիայում՝ Կենտրոնական Բիրմինգհեմում։ Այն սկսել է գործել 2001 թվականից, սկզբում ունեցել է 24 տաղավար և հետզհետե տարեցտարի ընդլայնվել է։ Տոնավաճառները բացվել են նոյեմբերի կեսին և շարունակվել մինչև դեկտեմբերի վերջ՝ փակվելով միայն Սուրբ Ծննդից առաջ։ Սուրբծննդյան և Արհեստի տոնավաճառները տեղակայվում են Կենտրոնական հրապարակում, Չեմբերլենի հրապարակում, Նոր փողոցում և Վիկտորիա հրապարակում։
Ֆրանկֆուրտի սուրբծննդյան տոնավաճառը Ավստրիայի և Գերմանիայի մեծագույն տոնավաճառներից է և ներգրավել է ավելի քան 3.1 մլն այցելու 2010, 5 մլն այցելու 2011, գրեթե 5 մլն. 2013 թվականին և ավելի քան 5.5 մլն. այցելու` 2014 թվականին։ Տոնավաճառը փոխկապակցված է Ֆրանկֆուրտ քաղաքում անցկացվող Ֆրանկֆուրտյան տոնավաճառի հետ, որը Գերմանիայի հնագույն տոնավաճառներից է (թվագրված 1393)։ Այստեղից էլ գալիս է Սուրբծննդյան տոնավաճառի անվանումը։
Տոնավաճառը շարունակել է անցկացվել 2016 թվականի նոյեմբերի 17-ից մինչև դեկտեմբերի 29-ը ամեն օր առավոտ ժամը 10-ից մինչև երեկոյան 9-ը (ներառյալ նաև Սուրբծննդյան օրը և ընդգրկել է 180 տաղավար)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Another record year for Frankfurt Christmas Market». *[BirminghamNewsroom]*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
2. ↑  «Birmingham's Frankfurt Christmas Market & Craft Fair». *[VisitBirmingham]*. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 22-ին.
3. ↑  «Another Record year for Frankfurt Christmas Market». Birmingham City Council. Վերցված է 2010 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
4. ↑  «Birmingham's Frankfurt Christmas Market will be back November 15-December 22». Birmingham Mail. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.
5. ↑  «Birmingham's German Market sees 'record number' of visitors». BBC News. 2015 թ․ փետրվարի 26. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
6. ↑  «Frankfurt Christmas Market». *germany-insider-facts.com/*. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 22-ին.
7. ↑  «Birmingham's German Market is back for 2016 - and will be staying over Christmas for the first time ever». *birminghammail.co.uk*. 2016 թ․ հոկտեմբերի 13.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Frankfurt Christmas Market and Craft Market, Birmingham City Council
**Բահիայի պալատը**, 19-րդ դարի վերջի պալատ է, որը գտնվում է Մարաքեշում, Մարոկկոյում։ Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկն է։

Պատմություն
-----------

Պալատի շինարարության ճշգրիտ ժամկետներն անհայտ են։ Այն կառուցվել է երկու փուլով 1859-1867-ական թվականներին, Սուլթան Մարոկկո Մուհամմեդ IV-ի նախկին ստրուկ՝ Սի Մուսայի հրամանով։ Մարաքեշի մեդինայի հարավ-արևելյան մասում, կառուցվել է պալատի հյուսիսային մասը։

1894-1900 թվականներին Սայի Մուսայի որդին, Բա Ահմեդը, ով հոր մահվանից հետո դարձավ Սուլթան Աբդ ալ-Ազիզ IV-ի մեծ վեզիրը, կատարեց շինարարության երկրորդ փուլը` ընդարձակելով պալատական համալիրի հարավային մասը։ Բահ Ահմեդը շատ հարուստ ու հզոր էր, ինչը դուր չէր գալիս Սուլթանին, և 1900 թվականին Վեզիրի մահից անմիջապես հետո պալատը թալանում է։ Տասներկու տարի անց ֆրանսիական գեներալ Մարշալ Լյոտը, ով ղեկավարում էր Մարոկկոյի ֆրանսիական գաղութը, վերակառուցեց պալատը և դարձրեց իր նստավայրը Մարաքեշում։

Ներկայումս շենքը բաց է այցելուների համար։ Կան համերգներ արաբա-անդալուզյան երաժշտության և արվեստի ցուցահանդեսներ։

Բահիայի պալատ

Նկարագրություն
--------------

Արդեն կառուցումը սկսելուց հետո հարևանությամբ ձեռք էին բերվում նոր հողամասեր, որի արդյունքում պալատական համալիրը կառուցվել է փուլերով և կորցրել հստակ պլանավորումը։ Համալիրի տարածքում, որը զբաղեցնում է գրեթե 8 հա տարածք, կան շատրվաններ և այգի, հասմիկի, նարնջի և բանանի ծառեր, ախոռ, մզկիթ և համամ։

Պալատի սենյակները զարդարված են մարմարով, կերամիկական սալիկներով և մայրիով։ Այս նյութերը բերվել են ամբողջ Հյուսիսային Աֆրիկայից։ Մարմարը բերվել է Մեկնեսից, որտեղ այն հավանաբար բերվել է Կարրարայից և, որը մինչ այդ զարդարել է Մուլեյ Իսմայիլ պալատը կամ Էլ Բադիի պալատը։ Մայրին բերված էր Միջերկրական Ատլասից, իսկ տերակոտան `Թետուանից։

Պատկերասրահ
-----------

* Ներքին բակՆերքին բակ
* պատի դեկորներըպատի դեկորները
* պատի դեկորներըպատի դեկորները
* առաստաղի դեկորներըառաստաղի դեկորները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Марокко. Дворец Бахия» (ռուսերեն). Вокруг света. 25 марта 2001. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Photos of Bahia Palace

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Վոյցեխ Բալչուն** (լեհ.՝ Wojciech Balczun, հունիսի 19, 1970(1970-06-19), Լեհաստան), լեհ և ուկրաինացի անհատ ձեռնարկատեր, ռոք երաժիշտ, ինչպես նաև «Украинська зализныця» ԲԲԸ-ի տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Կատովիցեում գտնվող Շլոնսկի համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետը։ Այնուհետև բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան է ստացել *Rotterdam School of Management Erasmus University*-ում։
Բալչուն սկսել է իր կարիերան *Trybuna Slaska* թերթի վաճառքի բաժնից։ Արդյունքում նա ստացավ մարքեթինգի տնօրենի պաշտոն *Poczta Polskiej S.A* փոստային կազմակերպությունում։ 
2005-2007 թվականներին Բալչուն գլխավորել է *PKP S.A.* կազմակերպության վերահսկիչ խորհուրդը։ 2008-2013 թվականներին Վոյցեխ Բալչուն եղել է *PKP Cargo* կազմակերպության գլխավոր կառավարիչը։
2007 թվականին ստեղծել է Chemia (Քիմիա) ռոք խումբը, որտեղ դարձել է կիթառահար։ 2010 թվականին խումբը սկսում է հյուրախաղերը և թողարկում իր առաջին ալբոմը։ 2011 թվականին վերաթողարկում է իր առաջին ձայնասկավառակը։ 2012 թվականի գարնանը Վանկուվեռում խումբը ձայնագրեց իր առաջին փոքր ալբոմը։ Նույն տարում խումբը ելույթ ունեցավ Կանադայում, որտեղ էլ ձայնագրեց իր ստուդիական երրորդ ալբոմը։ 2015 թվականին խումբը ձայնագրեց հաջորդ՝ *Let Me* ալբոմը։
2017 թվականի ապրիլ ամսին տեղի ունեցած մրցույթի արդյունքում Ուկրաինայի կառավարության կազմի կողմից նշանակվել է որպես «Украинська зализныця» ԲԲԸ-ի վարչության կառավարիչ։ Ընտրվելուց հետո Վոյցեխ Բալչուն ելույթ է ունենում Կառավարությունում լեհերեն լեզվով՝ առանց թարգմանչի, իսկ երբ նախարարները ոչինչ չհասկացան նրան փորձեց թարգմանել նորանշանակ վարչապետ Վ.Գրոյսմանին։ Ստանալով նոր պաշտոն, մեծն ռոք երաժիշտը շարունակեց մեկնել հյուրախաղերի :
2017 թվականի օգոստոսի 9-ին Վոյցեխ Բալչունը հրաժարական տվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Во главе «Укрзализныци» может стать польский рок-музыкант». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 17-ին.
2. ↑  Руководить железными дорогами Украины будет польский рокер
3. ↑  Chemia rusza na podbój świata. Premiera teledysku «Fun Gun» Archived 2016-05-06 at the Wayback Machine.(լեհ.)
4. ↑  Новый глава УЗ выступил в Кабмине на польском языке без переводчика
5. ↑  Получивший украинские железные дороги польский рокер продолжит концерты
6. ↑
7. ↑  В бывшем главе Укрзализныци разглядели «польского Остапа Бендера» // Взгляд, 25 сен 2017

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վոյցեխ Բալչունի հարցազրույցը Ազատություն ռադիոկայանին
**Ռոբին ռոբոտ**, (անգլ.՝ Robin The Robot), առաջին հայկական AI (արհեստական բանականություն ունեցող) ռոբոտն է` պատրաստված *Expper Technologies*-ի թիմի կողմից։ Ռոբինի առաքելությունն է օգնել հոսպիտալացման մեջ գտնվող երեխաներին հաղթահարել սթրեսը և ավելի թեթև տանել բուժումը։

Ռոբոտի մասին
------------

2020 թվականին *Expper Technologies* ընկերությունը մեկնարկել է Ռոբին ռոբոտի թեստավորումն առողջապահության ոլորտում։ Մարդկանց հետ հաղորդակցվելու ընթացքում Ռոբինը՝ որպես արհեստական բանականության տեխնոլոգիայով աշխատող ռոբոտ, կարող է ստեղծել եւ տարածել զգացմունքներ։ Ապաքինման փուլում գտնվող երեխաներին Ռոբինն օգնում է գունավորվել հիվանդանոցային միջավայրը, որը երեխաների համար անհյուրընկալ, ցավերի եւ տհաճ դեղերի հետ ասոցացվող մռայլ աշխարհ է թվում։ Որպես կանոն, իրենց սովորական միջավայրից կտրված եւ օրեր շարունակ պալատում բուժվող երեխաներն իրենց զգում են ճնշված, միայնակ եւ անտրամադիր, ինչը բացասաբար է անդրադառնում ապաքինման եւ բուժման արդյունքների վրա։ Ռոբինին հաջողվում է իր յուրահատուկ մոտեցման շնորհիվ դուրս բերել երեխաներին դեպերեսիվ վիճակից եւ դարձնել ավելի հաղորդակցվող, ինչի արդյունքում հեշտանում է բժշկական անձնակազմի հետագա աշխատանքը։ Բացի այդ, ցավոտ միջամտությունների ժամանակ Ռոբինին հաջողվում է շեղել երեխաների ուշադրությունը եւ նվազեցնել ցավի իրենց ընկալումը։ Ռոբինի հետ շփումից հետո որոշ երեխաների մոտ նույնիսկ լավանում է ախորժակը։ Բուժվող երեխաները Ռոբինին ընկալում են որպես հասակակից ընկեր։ Ռոբոտի յուրահատկություններից մեկը երեխաների հետ անմիջական զրույց կառուցելու կարողությունն է։ Նրան հեշտությամբ հաջողվում է էմոցիոնալ կապ ստեղծել իր եւ պացիենտի միջեւ։ Ռոբինը շատ պրպտողն է, եւ նրա հարցերի շրջանակը լայն է. կարող է հետաքրքրվել հիվանդ երեխայի տրամադրությունից, հարցեր տալ նրա խաղալիքների, նախասիրությունների, ընկերների կամ ընտանիքի մասին, ի հայտ բերել երեխայի անհանգստությունները եւ փորձել պատասխանել հուզող հարցերին։ Վերջերս աշխարհահռչակ Ֆորբս ամսագիրն անդրադարձ է կատարել Ռոբին ռոբոտին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Տեխնոուղեղ. Ռոբոտ Ռոբին». *www.1tv.am*. 12:5208 մայ, 2019.
2. ↑  Դանեղյան, Նարինե (11:27 | 04.02.20). «Robin ռոբոտը՝ ապաքինման փուլում երեխաների օգնական». *itel.am*.
3. ↑  Kart, Jeff (Jun 17, 2020,11:04am EDT). «Robin The Robot Comforts Kids In Hospitals, Can Help With Covid-19». *www.forbes.com*.
**Էնիվա (ճապ.՝ 恵庭岳)**, ակտիվ ստրատոհրաբուխ Շիկոցու Տոյա ազգային պարկում՝ Հոկայդո, Ճապոնիա։

Աշխարհագրություն և նկարագրություն
---------------------------------

 Էնիվա լեռան տեսարանը Շիկոցու լճից
Էնիվան գտնվում է Տարումաե և Ֆուպպուսի[en] լեռների կողքին, Շիկոցու րաբուխների շնորհիվ ստեղծված խառնարանային լճի ափին։ Էնիվան այս երեք լեռներից ամենաբարձրն է։

Էնիվա հրաբխի վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել մոտ 1700 թվականի սկզբին (± 30 տարի)։ Այս իրադարձությանը վերաբերյալ պատմական արձանագրություն չի մնացել, սակայն տեֆրոխրոնոլոգիան ցույց է տալիս ֆրեատիկ[en] ցեխային սելավային պայթյուններ խառնարան № 3-ում և այն փաստցիա ապացույց է ահամարվում, որ մոտ 300 տարի առաջ տեղի է ունեցել ժայթքում։ Այս ժայթքումից երկու դար առաջ ռադիոածխածնային թվագրումը ցույց է տալիս նմանատիպ ժայթքում խառնարան № 2-ում մինչև մեկ այլ ժայթքում, բայց խառնարան № 1-ում։ Թվագրված ամենահին ժայթքումն է համարվում մոտ մ.թ.ա. 100 թվականին Էնիվայի գագաթի արևելյան կողմում տեղի ունեցած պայթուցիկ ժայթքումը (ըստ ռադիոածխածնային թվագրման)։ Այս բոլոր իրադարձությունները հրաբխին տալիս են հրաբխային պայթյունավտանգության ինդեքս (VEI) 2։

Լեռ տանող միակ հետիոտնի ճանապարհը նրա արևելյան մասում է գտնվում։ Այն սկսվում է անտառից՝ իր սահմանից մոտ 1 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Վերելքը շրջապատող միջավայրը քարքարոտ է և ալպիական։ Վերելքը տևում է 3−3,5 часа.

Էնիվայի շրջակայքում կան ոսկու և արծաթի հանքավայրեր, որոնք մշակվում են երեք հանքերում՝ *Էնիվայում*, *Հիկարիրյույում* և *Չիտոզեում*։ Մասնագետների չափումները պարզել են, որ հանքավայրերը մոտ 40 միլիոն տարվա վաղեմություն ունեն և, հետևաբար, շատ ավելի հին են, քան հրաբուխը։ Հրաբխի առաջին երակները հայտնաբերվել են 1899 թվականին, իսկ թանկարժեք մետաղների արդյունահանումը սկսվել է 1935 թվականին։ *Էնիվա* հանքավայրը լուծարվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո՝ 1945 թվականին։ *Հիկարիրյու* և *Չիտոզե* հանքավայրերում արդյունաբերությունը շարունակվել է մինչև 1986 և, համապատասխանաբար, 2006 թվականները ։

1972 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղեր
--------------------------------------

1972 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում Էնիվա լեռան լանջին անցկացվել են լեռնադահուկային սպորտի տղամարդկանց և կանանց մրցումները։ Մրցաշարը սկսվում էր գագաթից և ավարտվում լեռան հարավարևմտյան ստորոտում, ինչը բարդացնում էր մարզիկների հաղթանակին հասնելու ճանապարհը տեղի բնական լանդշաֆտի պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Global Volcanism Program». Smithsonian Institution.
2. ↑  «Global Volcanism Program | Shikotsu». *Smithsonian Institution | Global Volcanism Program* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 16-ին.
3. ↑  Paul Hunt, *Hiking in Japan: An Adventurer's Guide to the Mountain Trails*, pg. 181
4. ↑  Robert Storey, *North-East Asia on a Shoestring*, pg. 327
5. ↑  Chitose-Geschichtskommission (Hrsg.): 新千歳市史. Chitose, 2010, S. 44-45.
6. ↑  Masahiro Asada. 北海道金鉱山史研究. Universität Hokkaidō, Sapporo, 1999, ISBN 4-8329-6021-0.
7. ↑  1972 Winter Olympics official report. pp. 281-4.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էնիվա լեռ
* Էնիվա լեռան օլիմպիական վայր
* Շիկոցու-կո լիճ(չաշխատող հղում)
* Հեծանվավազք Հոկայդոյում
**Միլիոնատեր** (միլիոն բառից), ավելի քան մեկ միլիոն դրամական միավոր (սովորաբար՝ դոլար, կամ այլ տարադրամ, օրինակ՝ եվրո, բրիտանական ֆունտ, շվեյցարական ֆրանկ) ունեցվածքի (կապիտալի) հարուստ սեփականատեր։
Առօրյայում նաև գործում է *մուլտիմիլիոնատեր* (բազմամիլիոն ունեցվածքի սեփականատեր) և միլիարդեր տերմինները։

Տերմին
------

Միլիոնատեր կարելի է անվանել այն մարդկանց, ովքեր ունեն ցանկացած տարադրամով միլիոն միավոր։ Միայն թե այդպիսի անվանումը կարող է շատ հեռու լինել իր սկզբնական` հարստություն, նշանակությունից. այսպես, Բելառուսում (մինչև 2016 թվականի հուլիսը) միլիոնատեր կարող էին կոչվել աշխատունակ բնակչության մեծ մասը։ 1995-1998 թվականներին Ռուսաստանում գրեթե յուրաքանչյուր ընտանիք միայն կանխիկ ունեցել է ավելի քան միլիոն ռուբլի. ռուսական ռուբլին արժեզրկված է եղել (հացի բոքոնը արժեր մի քանի հազար ռուբլի)։

Միլիոնատերերի ցանկ
------------------

Merrill Lynch ընկերության տվյալներով, 2008 թվականի հունիսին աշխարհում կար 10,1 միլիոն միլիոնատեր, նրանցից մոտ մեկ երրորդը` ԱՄՆում։ Նրանց ակտիվների ընդհանուր արժեքը (առանց հաշվի առնելու առաջնային անշարժ գույքի արժեքը) կազմել է $40,7 տրիլիոն։ Credit Suisse շվեյցարական բանկի տվյալների համաձայն, 2015 թվականին աշխարհում կա մոտ 34 միլիոն դոլարային միլիոնատեր։

Spectrem Group ընկերության տվյալներով, 2015 թվականին միլիոնատերերի տնային տնտեսությունների քանակը միայն Միացյալ նահանգների տարածքում հասել է 10,4 միլիոնի, որը 3%-ով բարձր է 2014 թվականի մակարդակից։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Հետաքրքիր է, որ ըստ ամերիկացի տնտեսագետներ Թոմ Սթենլիի (Thomas Stanley) և Ուիլյամ Դանկոյի (William Danko), իրենց ներկայացրած «Միլիոնատեր հարևան» (*The Millionaire Next Door*) գրքում, ամերիկացի միլիոնատերերի 80%-ը հասել է միլիոնատերի կարգավիճակի ինքնուրույն, և միայն 20 %-ն է այն ստացել որպես ժառանգություն։
Միլիոնատեր, կամ նույնիսկ միլիարդատեր հնարավոր է դառնալ` հաղթելով ջեք փոթ ինչ-որ մի վիճակախաղում (չնայած, մի շարք երկրներում շահած գումարով պետք է հարկեր վճարել, և հաճախ` ոչ քիչ) կամ հաղթանակ տանելով որևէ սպորտային կամ այլ միջոցառումներում։

Մի շարք զարգացած երկրներում գոյություն ունեն գյուղեր և թաղամասեր, որտեղ ապրում են մարդիկ, ովքեր ունեն միլիոն դոլար կամ ավելի։ Բացի այդ, ձևավորվել են նույնիսկ մասնագիտական ոլորտներ, որտեղ աշխատավորների մեծամասնությունը միլիոնատերեր են։

Տես նաև
-------

* Հեռուստատեսություն – Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր
* Կինո- Միլիոնատերը ետնախորշերից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Միլիոնատերերի քանակը Երկիր մոլորակի վրա ավելացել է մինչև 10,1 միլիոն մարդը // Газета. Ru, 24 июня 2008
2. ↑  Беднеют все: Украина — лидер по падению благосостояния / Статьи / Finance.UA
3. ↑  ԱՄՆ-ի միլիոնատերերի քանակը հասել է ռեկորդային մակարդակի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Русские миллиардеры — на сайте BBC
* Миллиардеры — по данным журнала Forbes (англ.)
**Կարավաստայի ծովածոց** (ալբ․՝ Laguna e Karavastasë), ամենամեծ ծովածոցը Ալբանիայում և ամենամեծերից մեկը Միջերկրական ծովում։ Կարավաստան Դիվյակե Կարավաստա Ազգային պարկի մաս է կազմում և Ադրիատիկ ծովից առանձնանում է ավազաշերտով։ Ռամսարի կոնվենցիայի համաձայն՝ այն համարվում է միջազգային նշանակության տարածք։
Այնտեղ հյուրընկալվել են սոճիներ և փոքր ավազուտ կղզիներ։ Ունի միջերկրածովյան շրջանին բնորոշ կլիմա։
Ծովածոցը գտնվում է Դիվյակե Կարավաստա ազգային պարկի սահմաններում և Ռամսարի կոնվենցիան այն ճանաչել է որպես միջազգային նշանակության խոնավ տարածք։ Ծովածոցը համարվել է կարևոր թռչունների տարածք, քանի որ այն նպաստում է տարբեր թռչունների տեսակների թվի զգալի աճին
։

Աշխարհագրություն
----------------

Կարավաստայի ծովածոցը տարածությունից
Ծովածոցը գտնվում է Ալբանիայի արևմտյան մասում` մոտավորապես 20 կիլոմետր արևմուտք Լյուշնյա քաղաքից՝ Շկումբինի և Սեմանի գետերի միջև։ Ծովածոցն ընդգրկում է մոտ 45 մ² տարածք։ Առավելագույն խորությունը 1.3 մ է, միջին խորությունը`0,7 մ։ Լողափը կտրված է Ադրիատիկի երկար ավազոտ ավազանից։

Ծովածոցը հայտնի է այն պատճառով, քանի որ հազվագյուտ Գանգուր պելիկանի բույն դնելու տեղն է, և նրա համաշխարհային պոպուլյացիայի մոտ 5%-ը ապրում է այս ծովածոցում։ Նրանք այս ծովափում կառուցում են բներ։ Ծովածոցը նաև բնատեղի է ավելի քան 1300 թռչնատեսակների համար, ներառյալ փոքր տեռն, մեծ կորորան, փոքր կորորան և ։

Կարավաստայի ծովածոցը միջազգային նշանակության տարածքների ցուցակում է(համարակալված է 781)։ Այգու ներսում կան մի քանի ռեստորաններ։ Ավազի խիտով լողափը տեղակայված է զբոսաշրջիկների շրջանում։

Քանի որ ախտահանման աշխատանքները երկար ժամանակ դադարեցված են, տարածքում մոծակները շատ ակտիվ են։ 2014 թվականին վերսկսվել են ախտահանման աշխատանքները, և նախաձեռվել է ազգային վերականգնողական նախագիծ։ Այն ներառում է որսորդական մորատորիում և թռչունների դիտման վերսկսում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «THE COASTAL GEOMORPHOLOGY OF THE SEMANI RIVER MOUTH-KARAVSTA LAGOON IN THE SOUTHERN ADRIATIC SEA» (PDF). *balkangeophysoc.gr* (English). էջ 152. «The area well known for the Dalmatian pelican colony Pelicanus crispus which numbers some 60-70 couples, which represent 5% of the total world population of this species.»`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «Bashkia Fier » Karavasta Lagoon». Bashkia Fier. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունիսի 29-ին.
3. ↑  «ACTION PLAN FOR THE DALMATIAN PELICAN» (PDF). *ec.europa.eu* (English). էջ 10.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  BirdLife International. «Karavasta Lagoon». *datazone.birdlife.org* (English).`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑  «Best Practice for Conservation Planning in Rural Areas». *books.google.ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
6. ↑  Ramsar (2014 թ․ սեպտեմբերի 11). «The list of wetlands of international importance» (PDF). Ramsar. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 14-ին.(անգլ.)(իսպ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Պասկո Կուզման** (մակեդոներեն՝ **Паско Кузман**, հոկտեմբերի 15, 1947(1947-10-15), Vapila, Օքրիդ մունիցիպալիտետ, Հյուսիսային Մակեդոնիա), մակեդոնացի հնագետ

Գործունեություն
---------------

Պասկո Կուզմանը հնագիտական աշխատանքներ է կատարել Հյուսիսային Մակեդոնիայի շատ ու շատ վայրերում, սակայն առանձնակի ուշադրություն է նվիրել մայրաքաղաք Սկոպիեի և Եվրոպայի ամենախոր լճերից մեկի՝ Օհրիդի շրջակայքի հետազոտմանը։ Այդտեղ նա հայտնաբերել է երեքհազարամյա Լիքնիդոս բնակավայրի հնավայրը, հավանաբար Ֆիլիպ Երկրորդ կամ Ֆիլիպ Երրորդ Մակեդոնացիների ժամանակներում կառուցված Սամուիլի բերդի մնացորդները։

Վերջին տարիներին իր կատարած հնագիտական հայտնագործությունների համար Կուզմանը Հյուսիսային Մակեդոնիայում համարվում է ամենավաստակաշատ ու ամենաարժանավոր գիտնականներից մեկը։

Անձնական կյանք
--------------

Պասկո Կուզմանն ամուսնացած է, ունի չորս դուստր, վերջերս էլ պապիկ է դարձել։ 2013 թվականին կալանավորվել է՝ մեղադրվելով հնագույն գտածոների մաքսանենգ վաճառքի մեջ։

Ժամանակի ճանապարհորդը
---------------------

Պասկո Կուզմանն ինքն իրեն հռչակել է ժամանակների միջով ճանապարհորդող անձնավորություն։ Նա իր ձախ դաստակին երեք ժամացույց է կրում, և դրանք, ինչպես ինքն է ասում, օգնում են իրեն՝ ճանապարհորդելու ժամանակների միջով։ Ժամացույցներից մեկը նրան տանում է հեռավոր անցյալ՝ բրոնզի ու նորքարեդարյան դարաշրջաններ, երկրորդ ժամացույցը տեղափոխում է ապագա, իսկ երրորդը՝ «Հնագետի ժամացույց»-ը, զգոնացնում է ու մշտապես հիշեցնում, որ ժամանակը ոսկի է, և պետք է թանկ գնահատել, արժևորել ներկան ։ Այս կարգի հայտարարությունները որոշ գիտնականների համար հիմք են ծառայել՝ կարծելու, թե նրա մտավոր վիճակն այնքան էլ կայուն չէ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Vecer Archived 2011-09-28 at the Wayback Machine. По 4 ќерки-Внук - Паско Кузман стана дедо. 29-12-2009
2. ↑  «Macedonia Puts Top Archaeologist Under House Arrest». Balkan insight. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 18-ին.
3. ↑  Richard Bangs, *Richard Bangs' Adventures with Purpose: Dispatches from the Front Lines of Earth*, p.297, Menasha Ridge Press, 2007
4. ↑  J. P. Moreland, Tim Muehlhoff, *The God Conversation: Using Stories and Illustrations to Explain Your Faith*, p.71, IVP Books, 2007

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: nr97012554 · SUDOC: 228954061 · VIAF: 22047567 · WorldCat VIAF: 22047567 |

 |
**Ձյունե ճանապարհներ** (ռուս.՝ Снежные дорожки), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, Բորիս Դյոժկինի՝ սպորտային թեմային նվիրված ֆիլմերից մեկը։ Նրա՝ ձմեռային սպորտաձևին նվիրված առաջին ֆիլմն է, որը դարձել է «Մետեոր» և «Վիմպել» թիմերի մրցույթների շարքի հիմքը։

Սյուժե
------

Սպորտային դպրոցի մարզիչը և պատանի դահուկորդները գնում են ձմեռային անտառում մարզվելու, որտեղ շատ բան կարող էր տեղի ունենալ։ Նրանք հանդիպում են սիրողական դահուկորդներին, որոնք ամեն կերպ կռվելու առիթ են փնտրում և փորձում են մրցույթ կազմակերպել։ Բայց սպորտում և այլ ցանկացած գործում հաջողության հասնելու համար պետք է շատ ջանք գործադրել, պետք է սովորել և մարզվել։ Այդ պատճառով էլ արդյունքը օրնաչափ էր․ սպորտսմենները հաղթում են, իսկ սիրողական դահուկորդները ֆիլմի վերջում գնում են գրանցվելու սպորտային դպրոցում, որպեսզի սկսեն իրենց սպորտային կարիերան։

Հեղինակներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Սցենարի հեղինակ | Բորիս Դյոժկին, Ալեքսանդր Կումա, Սոկո Ռունգե |
| Ռեժիսոր | Բորիս Դյոժկին |
| Բեմադրող նկարիչներ | Սվետոզար Ռուսակով, Բորիս Դյոժկին |
| Նկարիչ մուլտիպլիկատորներ | Բորիս Դյոժկին, Վադիմ Դոլգիխ, Վլադիմիր Կրումին, Վլադիմիր Պեկար, Կոնստանտին Չիկին, Միխայիլ Բոտով |
| Կոմպոզիտոր | Ալեքսանդր Վարլամով |
| Օպերատոր | Ելենա Պետրովա |
| Հնչյունային օպերատոր | Բորիս Ֆիլչիկով |

Տեսաթողարկում
-------------

Մուլտֆիլմը VHS և DVD սկավառակներով բազմիցս վերաթողարկվել է մուլտֆիլմերի՝ Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմեր, Studio PRO Video (1990-ական թվականներ), «Զիմուշկա-Զիմա», «Սոյուզմուլտֆիլմ» հավաքածուներում՝

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Павел Шведов (2014 թ․ փետրվարի 20). «Выставка «Шайбу! Шайбу!» в Измайлово». *Анималайф.ру*. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 20-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
Գեներալ Ժան-Անդոշ Ժունոյին պատկերող, լայնորեն տարածված գրավյուրներից մեկը. 19-րդ դար
*Քնածը*, նկարիչ՝ Ժորժ Սյորա. սա Սյորայի 49 աշխատանքներից մեկն է: *Joconde*-ը չափազանց հարուստ է մատիտանկարներով
**Joconde** (հայերեն հնչողությամբ՝ **Ժոկոնդ**), տվյալների կենտրոնական բազա, որն ստեղծվել է 1975 թվականին Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության նախաձեռնությամբ և ներկայումս մատչելի է առցանց։ Ներառում է ֆրանսիական հանրային ու մասնավոր այն թանգարանների հավաքածուների ցուցանմուշները, որոնք *Code du patrimoine*-ի L. 441-1 հոդվածի համաձայն՝ ընդգրկված են *Musées de France* խորագիրը կրող ցանկում (դրանց թվաքանակն անցնում է 1.200-ից)։

*La Joconde*-ը իտալական Վերածննդի խոշորագույն ներկայացուցիչ Լեոնարդո դա Վինչիի *Մոնա Լիզա* հանրահայտ նկարի ֆրանսերեն անվանումն է։ Այդ աշխատանքը, փարիզյան Լուվրում պահվող միլիոնավոր այլ ստեղծագործությունների մոտավորապես կեսի հետ, ներառված է տվյալների կենտրոնական բազայում (ի դեպ, այդտեղ ընդգրկված են Լեոնարդո դա Վինչիի հետ առնչվող 295 աշխատանքներ, որոնց թվում՝ 6 նկար)։ 2012 թվականի նոյեմբերի տվյալներով՝ *Joconde*-ը պարունակում էր առցանց հասանելի 475.000-ից ավելի ցուցանմուշ, որոնցից ավելի քան 290.000-ը՝ պատկերներով from 366 collections in France,. այդ թվում՝ 209.350 մատիտատնկար, 63.547 գեղանկար, 34.561 տպածոներ (*prints*), 34.102 քանդակ, 16,631 տարազներ ու դրանց օժանդակ համալրումներ։

*Joconde*-ի տվյալների բազան օրեցօր շարունակում է համալրվել ու հարստանալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  |5002E002613|Gloire Nationale / Junot}}
2. ↑  |50350031598|Le dormeur}}
3. ↑  «Code du patrimoine - Legifrance». *www.legifrance.gouv.fr*. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
4. ↑  «Joconde - catalogue - présentation». *www2.culture.gouv.fr*. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
5. ↑  Latest counts, top of "New" page Joconde, accessed 20 May 2011
6. ↑  Joconde "Presentations", and "New"

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Joconde Վիքիպահեստում |

* Base de données Joconde sur la Plateforme Ouverte du Patrimoine
* Expérimentation JocondeLab
* Joconde Home page Archived 2011-02-11 at the Wayback Machine. (Ֆրանսերեն)
**Զավալի վանք**(սերբ.՝ Манастир Завала, բոս․՝  և խորվ.՝ Manastir Zavala) ի պատիվ Զավալա գյուղի Զահումսկո սերբական ուղղափառ եկեղեցու , Հերցեգովինայի և Պրիմորիեի թեմի՝ Սուրբ Աստվածածին տաճար մտնելու, հավասար համայնքի, Հերցոգովինո-Ներետվենի կանտոնի, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի ֆեդերացիայի։ Գտնվում է Օստրոգ լեռան ստորոտում գտնվող Պոպովո-Պոլ ձորում։

Պատմություն
-----------

Վանքի հիմնադրման ճշգրիտ ամսաթիվը հայտնի չէ։ Համաձայն ժողովրդական լեգենդի՝ այս վայրում առաջին եկեղեցին կանգնեցրել է կայսր Կոստանդին I Մեծը։ Առաջին գրավոր հիշատակումը տեղի է ունեցել 1514 թվականին և կապված է Օրեխովո գյուղում խաղողի գնման հետ մինչև Իգումեն Սերապիոնը։

1587 թվականին կառուցվեց նոր տաճար։ 1619 թվականին նա նկարել է հիլանդարի վանական Գեորգի (Միտրոֆանովիչ)։ 1621 թվականին սերբ ապագա սուրբ Վասիլի Օստրոգը սկսնակ դարձավ Զավալայի վանքում։ 17-րդ և 18-րդ դարերի սկզբին թուրք-վենետիկյան պատերազմների ընթացքում վանքը մի քանի անգամ վնասվել է, իսկ 1722 թվականին՝ ավերվել։ 19-րդ դարում այն վերականգնել է Եսայի վանահայրը (Շոյիչ)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում վանքը մեծապես վնասվել է ուստաշաների կողմից։ 1992-1995 թվականներին Բոսնիայի պատերազմի ժամանակ Զավալան հայտնվեց պատերազմական գոտում, վանքի բոլոր շենքերը, բացառությամբ տաճարը, ավերվել են։ 2000-2002 թվականներին վանքն ամբողջությամբ վերականգնվեց։

Վանքային եկեղեցին 2003 թվականից ընդգրկված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձանների ցանկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Епархија захумско-херцеговачка: Манастир Завала» (սերբերեն). Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 18-ին.
2. 1 2  Կաղապար:ПЭ
3. ↑  «Монастырь Завала». Путеводитель по Боснии и Герцеговине. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 18-ին.
4. ↑  «Graditeljska cjelina crkve Vavedenja Bogorodice u Zavali, Opština Ravno» (սերբա-խորվաթերեն). Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BIH. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 15-ին.
**Արնհեմ տիեզերական կենտրոն** (անգլ.՝ Arnhem Space Centre), Ավստրալիայի առաջին և միակ առևտրային տիեզերական կայանն է։ Գտնվում է Նհուլանբոյ քաղաքի մոտ, Գով թերակղզում, Ավստրալիայի հյուսիսային պատմական շրջան Արնհեմ Լենդի հյուսիս-արևելքում։ Նրա՝ հասարակածից ընդամենը 12 աստիճան դեպի հարավ գտնվելու փաստը, այն դարձնում է տիեզերական կայանի համար հարմար վայր։

Արնհեմի տիեզերական կենտրոնը պատկանում է և շահագործվում է Equatorial Launch Australia (ELA) ընկերության կողմից։

Հարմարություններ
----------------

Արնհեմի տիեզերական կենտրոնը սարքավորված է ինչպես ենթաուղեծրային թռիչքներ, այնպես էլ փոքր ուղեծրային թռիչքներ իրականացնելու համար։ Կայանի հասարակածի մոտգտնվելու դիրքը նախընտրելի է դեպի արևելք արձակվող ուղեծրային հրթիռների համար, քանի որ լրացուցիչ արագություն է ապահովվում Երկրի պտույտի պատճառով։

Գործարկումներ
-------------

2022 թվականի հունիսի 26-ին ՆԱՍԱ ամերիկյան տիեզերական գործակալությունը օգտագործել է կայանը առաջին անգամ Միացյալ Նահանգներից դուրս գտնվող առևտրային տիեզերական կայանից թռիչք կազմակերպելու համար։ Արձակվել է Black Brant IX հրթիռը, որը կրել է Մադիսոնի վիսկոնսինյան համալսարանի ռենտգենյան աստղագիտական նպատակների համար ռենտգենյան քվանտային կալորաչափ (XQC)։ Առաքելությունը 327 կմ հեռակետով ենթաուղեծրային թռիչք էր։ Դա Արնհեմի տիեզերական կենտրոնից ենթաուղեծրային հրթիռի առաջին արձակումն է եղել։ Առաքելությունը հաջող է անցել։

ՆԱՍԱ-ի կողմից հետագա արձակումները նախատեսված են 2022 թվականի հուլիսի 4-ին և հուլիսի 12-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Arnhem Space Centre – Equatorial Launch Australia (ELA)».
2. ↑  «Arnhem Space Centre » Developing East Arnhem». *Developing East Arnhem* (ավստրալիական անգլերեն). 2019 թ․ հոկտեմբերի 11. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 27-ին.
3. ↑  «NASA launches first rocket from Australian commercial spaceport». *BBC News*. 2022 թ․ հունիսի 27.
4. ↑  Hatfield, Miles (2022 թ․ հունիսի 26). «NASA Sounding Rocket Mission Seeks Source of X-rays Emanating From Inner Galaxy». *NASA*. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 28-ին.
5. ↑  «X-ray Quantum Calorimeter (XQC)». *Goddard Space Flight Cente*. NASA. 2020 թ․ սեպտեմբերի 24. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
6. ↑  Thompson, Jesse (2021 թ․ հոկտեմբերի 14). «NASA personnel, Gumatj locals ready Arnhem Space Centre for historic, mid-2022 blast-off». *Australian Broadcasting Corporation*. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 21-ին.
7. ↑  «First of three NASA rockets to take off from Northern Territory space centre». *TheGuardian.com*. 2022 թ․ հունիսի 26.
**Էդնա Պարկեր** (անգլ.՝ Edna Parker, ապրիլի 20, 1893(1893-04-20), Hendricks Township, Շելբի շրջան, Ինդիանա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 26, 2008(2008-11-26), Shelbyville, Ինդիանա, ԱՄՆ), ամերիկացի ուսուցչուհի, երկարակյաց։ 2007 թվականի օգոստոսի 13-ից մինչ մահվան օրը համարվում էր ամենածեր մարդը։ Կյանքի վերջին տարիները անցկացվել է Շելբիլվիլում (Ինդիանա)։ Էդնա Պարկերի մահից հետո ամենատարեց բնակիչ է ճանաչվել պորտուգալացի Մարիա դե Ժեզուշը ։

Կենսագրություն
--------------

Էդնա Պարկերը ծնվել է 1893 թվականի ապրիլի 20-ին Ինդիանա նահանգի ագարակներից մեկում։ Սովորել է Ֆրանկլինի անվան միջին դպրոցում, այնուհետև հաճախել է Ֆրանկլինի քոլեջ, որպեսզի ստանա բարձրագույն կրթություն։

Պարկերը մի քանի տարի դասավանդել է Սմիթլենդի դպրոցում։

1913 թվականի ապրիլի 12-ին Էդնան ամուսնացել է իր հարևան Էռլ Պարկերի հետ, որը մահացել է 1939 թվականի փետրվարի 23-ին։ Նրանք ունեցել են 2 տղա՝ Քլիֆորդ և Էռլ կրտսերը։ Էդնան իր որդիներից երկար է ապրել։ 2008 թվականի ապրիլին նա ուներ 5 թոռ, 14 ծոռ և 13 ծոռնորդի։ Ունեցել է նաև 2 քույր (Ջորջիան ապրել է մինչ 99 տարեկանը և Օպալը ապրել է մինչ 88 տարեկանը)։

Ամուսնու մահից հետո, երբ Էդնան 45 տարեկան էր, մնաց ապրելու ագարակում։ 100 տարեկան հասակում Էդնան տեղափոխվել է ավագ որդու՝ Քլիֆորդի մոտ։ Մի անգամ ձմռանը Քլիֆորդը և նրա կինը գնացին բասկետբոլի խաղի, իսկ Էդնան մնաց տանը մենակ։ Երբ նրանք վերադարձան, Էդնային գտան տան բակում՝ ձյան մեջ անգիտակից վիճակում։ Չնայած թեթև վնասվածքներին՝ Էդնան շուտափույթ ապաքինվեց։ Հետագայում Էդնային տարել են ծերանոց։

Պարկերը շատ էր սիրում կարդալ պոեզիա, սիրում Ջեյմս Ուիտկոմբա Ռայլիի ստեղծագործությունները, ամեն օր կարդում էր թերթեր և հաճախ ուղարկում էր ինքնագրեր։ 2007 թվականին իր ծննդյան 114-ամյակի կապակցությամբ նա շնորհավորական նամակ է ստացել ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Ուոկեր Բուշից։ Բացի այդ, Շելբիլվիլի քաղաքապետը նրան փոխանցել է քաղաքի խորհրդանշական բանալին։

2008 թվականին Պարկերը նկարահանվել է Մարկ Դոլանի «Աշխարհը ... և ես» վավերագրական ֆիլմի դրվագներից մեկում։

Էդնան մահացել է ծերանոցում՝ Ինդիանա նահանգում, 2008 թվականի նոյեմբերի 26-ին, 115 տարեկան և 220 օրական հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  World’s oldest person, Yone Minagawa, dies at 114 Archived 2007-10-06 at the Wayback Machine. — Japan News Review.
3. ↑  Старший по цеху Российская газета
4. ↑  «The World's ... and Me». Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Edna Parker
* Indiana Woman Now World's Oldest Person
* «Living history: Edna Parker shares memories as she approaches 113». *The Shelbyville News*. 2006 թ․ ապրիլի 19.
* «Edna ready for No. 115». *The Shelbyville News*. 2008 թ․ ապրիլի 16. (չաշխատող հղում)
* AP Obituary in the Chicago Sun-Times

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |

 |
**12"/50 Mark 8,** ամերիկյան 305 մմ հրետանային նավ, որն ընդունվել է 1944 թվականին։ Այս տեսակի զենքերով կայանքներով զինված են եղել «Ալյասկա» տիպի գծային հածանավերը։

Մշակում և արտադրություն
-----------------------

Զենքը նախագծվել է 1939 թվականին, իսկ առաջին նմուշը փորձարկվել է 1942 թվականին։ Ի տարբերություն նախորդների, ինչպիսիք են «Նորթ Քերոլայն» տիպի գծային նավերի համար 16" /45 զենքերը, որոնք լիովին պատրաստվել են Վաշինգտոնի Naval Gun Factory-ի նավային գործիքների գործարանում, 12"/50 Mark 8 գործիքի դետալները արտադրվել են Midvale Steel և Bethlehem Steel Corporation ընկերությունների կողմից։ Այնուհետև մասերը ուղարկվում էին Naval Gun Factory` վերամշակման համար, ապա ուղարկվում էին Watervliet Arsenal` հավաքման համար (մոտավորապես 65% պատրաստվածության), և միայն դրանից հետո նրանք վերադառնում էին Վաշինգտոն` վերջնական հավաքման և հաստատման համար։

Զենքն առաջին անգամ ստեղծվել է 1944 թվականին USS Alaska-ում (CB-1), «Ալյասկայի» տիպի գլխավոր հածանավը ։ Այս տիպի երկու կառուցված նավ ուներ ինը 12"/ 50 Մարկ 8 հրացաններից յուրաքանչյուրը։ Զենքերը տեղադրվել են եռյակով հրանոթային աշտարակներում։ Երկու աշտարակները գտնվել են հածանավի դիմացի մասում 7 մեկը՝ հետևամասի վրա՝ բավական տարածված «2-A-1» սխեմայով։

Այլ նախագծերի նավերի վրա 12"/50 Mark 8-ը չի տեղադրվել։

Զենքի դիզայն
------------

USS Hawaii (CB-3) New York Shipbuilding նավաշինարանում 1947 թվականի հունվարի 8-ին
12"/50 Mark 8 ատրճանակը կշռում էր 55 273 կգ։ Այն կարող էր ապահովել արագ կրակոցների 2,4-ից մինչև 3 կրակոց մեկ րոպեի ընթացքում։ Mark 18 արկի համար հրաձգության առավելագույն հեռավորությունը 517,093 կգ քաշով 35 271 մետր է եղել 45° անկյան տակ կրակելու դեպքում։ Ամերիկյան 12" նախորդ սերնդի Mark 7 գործիքը, որն օգտագործվում էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ «Վայոմինգ» տիպի գծանավերում, կարող էր 21 946 մետր երկարությամբ 390 կիլոգրամանոց արկեր նետել 15°անկյան տակ կրակելու դեպքում։ Հրաձգության հեռահարության և արկի զանգվածի զգալի բարելավումը, նախորդի համեմատությամբ, թույլ է տվել Mark 8-ը անվանել «այդ տրամաչափի ամենահզոր զենքը, որը երբևէ եղել է սպառազինության մեջ»։ «Սուպերծանր» զրահատեխնիկական պարկուճներով կրակոցները թույլ տվեցին, որ Mark 8-ը կողքի զրահի ներթափանցման արագությամբ բռնի նախորդ սերնդի ավելի մեծ 14"/50 զենքը և գերազանցի դրանց զրահապատ տախտակամածների ներթափանցման արագությամբ։

12"/50 Mark 8-ի բեռնախցիկը հավասարվել է 344 պայմանական մարտական կրակոցներին, ինչը 54-ով ավելի է եղել, քան 16"/50 Mark 7 հայտնի հրացանների համանման ցուցանիշը, որոնք տեղադրվում են «Այովա» տիպի գծանավերի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  DiGiulian, Tony. «United States of America 12"/50 Mark 8». Navweaps.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 7-ին.
2. ↑  *Dulin, Jr.Robert O.; Garzke, Jr.; William H.* Battleships: United States Battleships in World War II. — United States Naval Institute, 1976. — С. 190. — ISBN 1-55750-174-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* NavWeaps