recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Գրիգոր Ջելայան** (մոտ 1868/1870, Թալաս - - փետրվարի 12, 1937(1937-02-12), ԱՄՆ), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Ջելայանը ծնվել է մոտ 1868/1870 թվականին, Կ. Պոլ­սում/Ան­կա­րա­յի նա­հան­գի Կե­սա­րի­ա­յի գա­վա­ռի Թալաս ավանում։ Պրոֆեսոր Հովսեփ Ջելալյանի (Ճելալյան) ավագ եղբայրն է։ Բժիշկ և հայդուկապետ Համբարձում Պոյաճյանի (Մեծն Մու­րատ) աներորդին, կուսակիցը և ընկերն է եղել։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլ­սում/Բրուսայի ազգային վարժարանում։

1896 թվականի նոյեմբերի 25-ին ավարտել է Փա­րի­զի հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետը՝ մրցանակի և պատիվների արժանանալով։ 1896-1901 թվականներին աշխատել և մասնագիտացել է Փարիզի տարբեր հիվանդանոցներում։

1901 թվականին վերադարձել է Կ. Պոլիս և բժիշկ աշխատել։ 1905 թվականի դրությամբ եղել է Կ. Պոլսի Հայդարփաշա թաղամասում բնակվող, օսմանյան կառավարության նախկին ծովային նախարար, բնավորությամբ բարի, ազնիվ և մարդասեր Հաջի Թահսին՝ փաշայի սիրելին և հավատարիմ ընտանեկան բժիշկը, քանի որ ստույգ մահից փրկել էր փաշայի բազմանդամ ընտանիքի անդամներից մեկին։ Բժշկի ընտանիքի անդամները ևս ազատ մուտք ունեին փաշայի ապարանքը և վայելում էին նրա հովանավորությունը։ Աշխատել է նաև Կ. Պոլսի Թաքսիմի Ֆրանսիական հիվանդանոցում։ 1911-1914 թվականներին եղել է Կ. Պոլսի սբ. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։

Եղել է Ազգային կենտրոնական վարչության Քաղաքական ժողովի անդամ։ Եղել է հին հնչա­կյան գործիչ։ Կ. Պոլսում հնչակյանությունը նրա տանն է հիմնադրվել։

1915 թվականի ապրիլին ձերբակալվել է Կ. Պոլսում և Չանղըրը աքսորվել։ Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված համրիչի 99 հատիկներից մեկի վրա։ Հետագայում կառավարության հրահանգով Չանղըրըի բանտում կատարվել է զտում, որի արդյունքում քարավանը բաժանվել է 2 մասի՝ «ծանր հան­ցա­գործ­նե­րի» և «թե­թև հան­ցա­գործ­նե­րի»։ Առաջիններն ուղարկվել են Այաշի բանտը՝ սպանվելու, վերջինները, որոնց մեջ էր բժիշկ Գրիգոր Ջելալյանը, ազատվել են։

1915-1923 թվականներին շարունակել է ապրել և աշխատել Կ. Պոլսում։ Եղել է անվանի բժիշկ և նվիրյալ, բոլորից սիրված ու հարգված ազգային գործիչ։ 1923 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։

Մահացել է 1937 թվականի մայիսի 12-ին, ԱՄՆ-ում՝ 69 տարեկանում։

Գրականություն
-------------

* Ընդարձակ օրացոյց Սուրբ Փրկչեան հիւանդանոցի հայոց, Կ. Պոլիս, 1905։
* Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ. Հայ գողգոթան, Վիեննա, 1922։
* Մահագրութիւն Տօքթ. Գր. Ճէլալ, Ընդարձակ տարեգիրք Ազգային հիւանդանոցի, Իսթանպուլ, 1938։
* Սիրվարդ, Մեծն Մուրատ (Համբարձում Պոյաճյան), Կյանքն ու գործունեությունը, Երևան, 1991։
* Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ. Հայ գողգոթան, Երևան, 1991։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուր

քերեն), Ստամբուլ, 2001։

* Ավագյան Կարինե, Եղեռնահուշ մասունք կամ խոստովանողք և վկայք խաչի, Երևան, 2002։
* Ավագեան Կարին է, «Չան­ղը­րըի 1915 թ. ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-12

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
|  |
| --- |
| **Տարգալակտուց** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Հավալուսնանմաններ (Pelecaniformes) |
| **Ընտանիք** | Իբիսներ (Threskiornithidae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Plateinae* |
| **Ցեղ** | **Տարգալակտուց** *(Platalea)*Linnaeus, 1758 |

**Տարգալակտուց** (լատ.՝ Platalea leucorodia), արագիլների կարգի, քաջահավերի ընտանիքի թռչուն, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմինը արագիլից քիչ փոքր է (երկարությունը մոտ 80 սմ, զանգվածը՝ 1,5 կգ), փետրավորումը՝ ամբողջությամբ սպիտակ։ Տափակ և լայն կտուցի ծայրը գդալանման կլորանում է։ Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում և Հյուսիս-Արևելյան Աֆրիկայում։ Տարգալակտուցը ջրաճահճային թռչուն է, սնվում է գլխավորապես ջրային մանր անողնաշարավորներով։

Բնադրում
--------

Բնադրում է գաղութներով։ Դնում է 3-5 ձու։ Հայաստանում, մինչև Սևանա լճի մակարդակի անկումը, տարգալակտուցը ոչ մեծ քանակությամբ բնադրում էր Գիլլի լճի ճահճուտներում։ Տեսակը ձմեռում է Աֆրիկայում և Հարավային Ասիայում։ Այժմ տարգալակտուցը հանդիպում է միայն գարնանային և աշնանային չուի ճանապարհին (Արարատյան դաշտի ձկնաբուծական ջրավազաններում դադար է առնում 15-20 օր)։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, Առաջավոր և Փոքր Ասիայում, Հյուսիսարևելյան Աֆրիկայում, Հնդկաստանում, Մոնղոլիայում, Չինաստանում և Ռուսաստանում։

Հայաստանում 1930-40-ականներին հաճախ հանդիպում էր Արաքսի և Սևանա լճի ավազանում։ Ներկայումս չուի ժամանակ հանդիպում են Արփի լճում, Ստեփանավանի գերխոնավ տարածքներում, Ախուրյանի ջրամբարում, իսկ բնադրման շրջանում՝ նաև Սևանա լճի ավազանում և Արմաշի ձկնաբուծական տնտեսությունում։

Պահպանություն
-------------

Անհետացող տեսակ է։ Գրանցված էր նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում։ Քիչ մտահոգող կարգավիճակով ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Սպառնացող վտանգներից է Գիլլի լճի և Արարատյան հարթավայրի ջրաճահճային հատվածների չորացումը, որը հանգեցրել է բնադրավայրերի ոչնչացմանը և կերային բազայի աղքատացմանը։

Պահպանվում է «Սևան» և «Արփի լիճ» ազգային պարկերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Universalis |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777916313 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գագիկ Խաչատրյան (այլ կիրառումներ)

**Գագիկ Խաչիկի Խաչատրյան** (հունվարի 1, 1954(1954-01-01), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (2012)։

Կենսագրություն
--------------

Գագիկ Խաչատրյանը ծնվել է 1954 թվականի հունվարի 1-ին, Կիրովական քաղաքում (այժմ՝ ՀՀ Լոռու մարզ, քաղաք Վանաձոր)։ Ավարտել է Վանաձորի Հովհաննես Թումանյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանը։ Հայոց լեզու և գրականություն, գեղագիտություն է դասավանդել Արագածի, Լոռու մարզերում և Երևանում որպես հանրակրթական դպրոցներում։ 2004-2009 թվականներին եղել է ՀՀ մշակույթի նախարարության մշակութային քաղաքականության վարչության պետական ծրագրերի, կրթության և մշակութային համագործակցության բաժնի գլխավոր մասնագետ, 2009-2010 թվականներին՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության հրատարակչական գործի գործակալության պոլիգրաֆիայի բաժնի պետ, 2010 թվականից՝ «Գրքի և հրատարակչական գործի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տպագիր արտադրանքի բաժնի պետ։

Երկեր
-----

* Հեծանվորդը տակառում, Երևան, 2013։
* Գոռան լիճ (պատմվածքներ), Երևան, 2010։
* Բառի գույնը (բանաստեղծություններ), Երևան, 2007։
* Զննումներ (բանաստեղծություններ), Երևան, 1999։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Գագիկ Խաչատրյանի մասին ՀԳՄ կայքում
**Գագիկ Վլադիմիրի Ալումյան** (օգոստոսի 4, 1950(1950-08-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ, քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

1972 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Ստեղծագործում է դեկորատիվ-կիրառական արվեստի բնագավառում։ 1980-1986 թվականներին դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում, եղել է պրոֆեսոր։ 1986 -1991 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական գեղարվեստի գնահատման հանձնաժողովի անդամ։

Ստեղծագործությունները պահվում են Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստի, Բուդապեշտի կերպարվեստի, Լատվիայի ժամանակակից արվեստի, Սարդարապատի ազգագրական թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

1997 թվականից բնակվում է ԱՄՆ-ում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* «Կուռք», 1982 թվական
* «Փետուր», 1982 թվական
* «Մեր գյուղը», 1976 թվական

Դեկորատիվ կոմպոզիցիաներ

* «Արթնացում» (1981 թվականին, 1-ին կարգի դիպլոմ, Ֆաենցո, Իտալիա, հրակավ, ջնարակ)
* «Ընթերցելիս» (1983 թվականին, հրակավ, ջնարակ )

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Կեչկեմոնտում (1987 թվական, Հունգարիա), Մոսկվայում (1989 թվական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
**Դետեկտորներ տարրական մասնիկների**, տարրական մասնիկների, ռենտգենյան և գամմա ճառագայթների հայտնաբերման, գրանցման և դրանց բնութագրական մեծությունների (տարածական կամ ժամանակային կոորդինատներ, արագություն, էներգիա, զանգված ևն) որոշման սարքեր։ Դետեկտորների աշխատանքի հիմքում ընկած են այն երևույթները, որոնք միջավայրով ճառագայթների կամ տարրական մասնիկների անցման հետևանք են։ Դետեկտորի աշխատանքային նյութում առաջանում են գրգռված և իոնացված ատոմներ, որոնք որոշակի պայմաններում հայտնաբերվում և գրանցվում են։ Որոշ դետեկտորներում գրանցվում են մասնիկի անցման ժամանակ առաջացած էլեկտրամագնիսական ճառագայթումները։ Դետեկտորներից ստացվող լուսային, էլեկտրական կամ այլ ազդանշանները գրանցվում են հետագա մշակման համար կամ օգտագործվում ուրիշ սարքավորումների աշխատանքը կառավարելու համար։

Դետեկտորների կարևոր բնութագրերից են *արդյունավետությունը, ժամանակային լուծունակությունը և մեռյալ ժամանակը։*

1. Առաջինը ցույց է տալիս աշխատանքային ծավալում մասնիկի գրանցման հավանականությունը։
2. Ժամանակային լուծունակությունը ցույց է տալիս հետագա օգտագործման համար պիտանի ելքի ազդանշանի ձևավորման ամենակարճ ժամանակամիջոցը։
3. Մեռյալ ժամանակը այն ամենակարճ տևողությունն է, որ անհրաժեշտ է դետեկտորին հաջորդ գրանցմանը պատրաստ լինելու համար՝ առանց արդյունավետության նվազման։

Մյուս բնութագրերից են տարածական լուծունակությունը՝ մասնիկի տարածական կոորդինատների որոշման ճշտությունը ցույց տվող մեծություն, և էներգետիկ լուծունակությունը՝ մասնիկի անցման կամ կլանման հետևանքով տվյալ դետեկտորում անջատված էներգիայի որոշման հարաբերական ճշտությունը (տոկոսներով արտահայտված)։

Տարրական մասնիկների պարզագույն դետեկտորներ են.

1. Իոնացման խցիկը
2. Համեմատական հաշվիչը
3. Գեյգեր-Մյուլլերյան հաշվիչը
4. Կայծային հաշվիչը
5. Կայծային խցիկը
6. Ստրիմերային խցիկը
7. Կիսահաղորդչային դետեկտորը
8. Սցինտիլյացիոն հաշվիչը
9. Չերենկովյան հաշվիչը (տես Վավիլով-Չերենկովի էֆեկտ)
10. Անցումային ճառագայթման դետեկտորը

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տարրական մասնիկների դետեկտորներ** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 356)։*  |
**«Այլևս երբեք»** (անգլ.՝ Nevermore), ֆրանսիացի պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչ, քանդակագործ, կավագործ, արվեստի մեջ նոր նկարչական տեսակների՝ սինթետիզմի, պրիմիտիվիզմի հիմնադիր և նախակարապետ Պոլ Գոգենի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1897 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 83,7 × 139,1 սմ։ «Այլևս երբեք» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Կուրտոյի արվեստի ինստիտուտում (Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն)։

Նկարագիր
--------

«Այլևս երբեք» ստեղծագործությունը համարվում է «մերկ պառկած» թեմայի տարատեսակություն։ Հոլանի տահիտուհի աղջիկը պառկած է փարթամ մահճակալին։ Թվում է, թե երիտասարդ աղջիկը լարված է ինչ-որ մեկի ներկայությունից։ Հետին պլանում Պոլ Գոգենը պատկերել է դռան որմնախոռոչ, որտեղ զետեղել է միմյանց հետ զրուցող երկու մարդկանց։ Նկարի վերին ահյակ անկյունում կա մի գրություն՝ «Nevermore»՝ «Այլևս երբեք», որի տակ նկարիչն իր ստորագրությունն է թողել։ Գրվածքներից աջ պատկերված է մի սև թռչուն, որն հիշեցնում է Էդգար Ալլան Պոյի «Ագռավը» բանաստեղծությունը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ինչ որ է՛ քո պիղծ անունը՝ ա՛յս լինի մեր բաժանումը,
Ե՛տ դարձիր դեպ քո անհունը, քո ափերը հեռավոր։
Չթողնե՛ս քո սև փետուրը, չե՛ս եղել երբեք իմ հյուրը․
Մի՛ խախտիր իմ մենությունը, թո՛ղ իմ տունը մենավոր—
Քո կտուցն հանի՛ր սրտիցս — թո՛ղ իմ դուռը մենավոր․․․»
Ագռավն ասաց — Այլևս երբեք։ |  |

«Այլևս երբեք» ստեղծագործությունը հաստատակամ է և արտասովոր՝ նկարված մռայլ գունային երանգներով։ Կտավն արտացոլում է ավելի շատ տագնապ, քան թե հեշտասիրություն։ Մահճակալին ընկողմանած կնոջը Պոլ Գոգենը պատկերել է անհանգիստ վիճակում։ Պարզ չէ, թե վերջինս ում է նայում՝ առգավի՞ն, թե՞ հարևան սենյակում գտնվող երկու զրուցակիցներին։

Նկարման ոճում առկա են թանձրախիտ վրձնահարվածները, վառ ու արտահայտիչ գույները, որոնք բնորոշ են էքսպրեսիոնիստներին։

Ռենտգենյան հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ «Nevermore» ստեղծագործությունը նկարվել է մեկ այլ նկարի վրա։

Տե՛ս նաև
--------

* Մեռածների ոգին չի ննջում (Գոգենի նկար)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  Fitxa del Courtauld Institute of Art
3. ↑  Carta de Paul Gauguin a Daniel de Monfreid, 14 de febrer de 1897, citada a *Paul Gauguin, la búsqueda del paraíso*, de Bernard Denvir, Odín Editores, Barcelona: 1994. ISBN 84-493-0081-9


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Պոլ Գոգեն |
| --- |
|  |
| Կտավներ | 
* Այլևս երբեք
* Դեղին Քրիստոս
* Ե՞րբ դու կամուսնանաս
* Իսկ դու խանդո՞ւմ ես
* Ծաղիկով կինը
* Կարող կինը
* Մենք աղոթում ենք քեզ, Մարիամ
* Մեռածների ոգին չի ննջում
* Մրգով կինը
* Որտեղի՞ց ենք մենք եկել։ Ովքե՞ր ենք մենք։ Ո՞ւր ենք գնում
* Չար ոգու զվարճանքը
* Տահիտցի կանայք լողափին
* Երկու քույր
* Տահիտական հովվերգություն
* Երկու այծով բնանկար

 |  |
|  |
| Առնչվող | 
* Կյանքի ծարավ (ֆիլմ, 1956)

 |

 |
**Սպարտակ Աղասու Կնտեղցյան (Կնտեխցյան)** (դեկտեմբերի 30, 1924(1924-12-30), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 13, 1996(1996-02-13), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1972)։

Կենսագրություն
--------------

1951 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։

1951 թվականից աշխատել է Երևաննախագիծ ինստիտուտում։

Լավագույն գործերից են Երևանի «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճը (1966, ՀԼԿԵՄ մրցանակ՝ 1967), Երևանի մետրոպոլիտենի «Մարշալ Բաղրամյան» կայարանը (1981)։

Կնտեղցյանի մասնակցությամբ ու նախագծերով Երևանում կառուցվել են Հանրապետության հրապարակի «Յոթն աղբյուր»՝ Երևանի 2750-ամյակին նվիրված աղբյուր-հուշարձանը (1968), ԵՊՀ Ֆիզիկայի ԳՀԻ լաբորատորիաների համալիրը (1976), Նորքի զանգվածի 7, 8, 9 միկրոշրջանները (1980), բնակելի տներ՝ Երևանում, Քաջարանում, Ագարակում և այլն։

«Տարվա լավագույն նախագիծ» միջազգային ստուգատեսի դափնեկիր (1995)։

1970 թվականին Երևանում տեղադրված «Ջրավաճառ տղան» քանդակի ճարտարապետն է։

Պատկերասրահ
-----------

* «Ջրավաճառ տղան» քանդակը Երևանում«Ջրավաճառ տղան» քանդակը Երևանում
* Երևանի մետրոպոլիտենի «Մարշալ Բաղրամյան» կայարանըԵրևանի մետրոպոլիտենի «Մարշալ Բաղրամյան» կայարանը
* Հուշաղբյուր Նոր Արաբկիրի 62-ամյակին, Արաբկիր, Կոմիտասի պողոտա 19Հուշաղբյուր Նոր Արաբկիրի 62-ամյակին, Արաբկիր, Կոմիտասի պողոտա 19

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
**«Կռունկներ» հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник «Журавли»), հուշարձան Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ Գտնվում է Կոլցովի պուրակում, Սուրբ Նիկողայոս տաճարից ոչ հեռու։ Կառուցվել է 1978 թվականին։

Պատմություն
-----------

«Կռունկներ» հուշարձանը կառուցվել է Կիսլովոդսկի այն բնակիչների պատվին, որոնք Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին մեկնել են ռազմաճակատ։ Նրանցից շատերը չեն վերադարձել տուն։ Հենց այս պուրակից էին զինվորները մեկնում կայարան, և այդ պատճառով որոշվեց այստեղ կառուցել հուշարձան։ Հուշարձանի կառուցման համար գումարը հավաքել են քաղաքի բնակիչները, առանց քաղաքի վարչակազմի որևէ մասնակցության։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1978 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։

Համալիրի հեղինակներն են քանդակագործ եղբայրներ Մարկ և Լև Ռոբերմանները, ճարտարապետը՝ Կազիմիր Վալյարովսկին։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը 12 մետր բարձրությամբ կոթող է, որը պսակում են երեք թռչող կռունկներ։ Թռչունները խորհրդանշում են մահացածների հավերժական հիշատակը, որոնք, չխնայելով կյանքը, պաշտպանում էին իրենց հայրենիքը։ Կոթողի հիմքի մոտ կնոջ պատկերաքանդակ է. դա բոլոր կանանց՝ մայրերի, կանանց, դուստրերի, քույրերի հավաքական կերպարն է։ Դրանք այն կանայք էին, որոնք իրենց սիրելիներին ճանապարհում էին ռազմաճակատ, սպասում և հավատում, որ իրենց սիրելիներին ոչինչ չի պատահի։

Պատվանդանին արված է հետևյալ մակագրությունը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ապրողները ձեզ հավիտյան պարտք են։ |  |

Հուշարձանի մոտ կա հավերժական կրակ, որտեղ գալիս են հարգելու հիշատակը։ Հաղթանակի 60-ամյակի տարում հուշարձանի մոտ կանգնեցվել է «Հիշատակի պատը», որի վրա փորագրված են պատերազմից չվերադարձած 5,5 հազարից ավելի կիսլովոդսկցիների ազգանունները։ «Հիշատակի պատին» մեծ տառերով գրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ձեր սխրագործությունը կանդրադառնա հավերժության մեջ։ |  |

Պատկերասրահ
-----------

* Կոթողի տեսքը կողքից. հետին պլանում Սուրբ Նիկողայոս տաճարն էԿոթողի տեսքը կողքից. հետին պլանում Սուրբ Նիկողայոս տաճարն է
* ԴրվագԴրվագ
* Պատերազմի մասնակիցների լուսանկարներով տախտակՊատերազմի մասնակիցների լուսանկարներով տախտակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Кисловодск. Памятник Журавли»։ *Кисловодский Экспресс*։ 11.12.2017
**Բյուզանդական իրավունք**, VI-XV դարերի Բյուզանդական կայսրության իրավունքը, որը հռոմեական ստրկատիրական իրավունքի մշակումներից մեկն էր։ Բյուզանդական իրավունքում, առանձնապես Հուստինիանոսի կոդիֆիկացիայից հետո, իր ցայտուն արտահայտությունը գտավ ֆեոդալական իրավունքը։ Բյուզանդական իրավունքի պատմական նշանակությունը պայմանավորված է այն դերով, որ խաղացել է Բյուզանդական կայսրությունը Եվրոպայի և Առաջավոր Ասիայի կյանքում։ Բյուզանդական իրավունքի համար հատկանշական է աշխարհիկ և կրոնական օրենքների զուգահեռ գոյությունը։ Դա բացատրվում է նրանով, որ Բյուզանդիայում կայսրի ձեռքում էր կենտրոնացված ոչ միայն աշխարհիկ, այլև հոգևոր իշխանությունը։ Հոգևոր և աշխարհիկ նորմերը համախմբվում էին հատուկ ժողովածուներում՝ նոմոկանոններում։ Ժամանակի տեսակետից բյուզանդական իրավունքի վերջին պատմական աղբյուրը Կոստանդին Արմենոպուլոսի «Վեցամատյանն» է (1345 թվական)։ Բյուզանդական իրավունքի շատ դրույթներ փոխ են առնվել Հայաստանի ֆեոդալական ժամանակաշրջանի իրավունքի կողմից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 459)։*  |
**Շճաբանություն**, **սերոլոգիա** (լատ.՝ serum, շիճուկ և լոգիա՝ գիտություն), իմունոլոգիայի բաժին, որն ուսումնասիրում է արյան շիճուկի հակամարմինների և հակածինների փոխհարաբերությունը։

Ռեակցիաների տեսակները
---------------------

Շիճուկաբանական ռեակցիաները լինում են երկու տեսակի՝ ուղղակի (երկկոմպոնենտ) և անուղղակի (բազմակոմպոնենտ)։ Առաջինի ժամանակ տեղի է ունենում ագլյուտինացիա (սոսնձում)։ Երկրորդի ժամանակ տեղի է ունենում հեմագլյուտինացիա (սոսնձում տեղի չի ունենում)։ Բազմակոմպոնենտ ռեակցիաները չեզոքացման, արգելակման ռեակցիաներ են։

Շճաբանական մի քանի «պարզ» ռեակցիաներից գոյանում են առավել բարդերը՝ բակտերիա-լուծում, կոմպլեմենտի կապման ռեակցիա և այլն։

Այլ մեթոդներ
------------

Բաժանվում է ինչպես իմունային ֆլյուրոեսցենտային մեթոդները, հիմնվելով հակամարմինների՝ ֆլյուրոխրոմների գույների վրա։
Կան հատուկ սերոլոգիական թեստեր, որոնք բացահայտում են միկրոօրգանիզմների իմունոկայունությունը։
Շճաբանական ռեակցիայի հատուկ ձև է միկրոօրգանիզմների շարժուն ձևերի անշարժացումը (օրինակ, սիֆիլիսի դեպքում)։
Որոշ շիճուկաբանական տեստեր անցկացվում են ոչ թե փորձանոթներում, այլ անմիջապես կենդանիների օրգանիզմներում։

Կիրառութուն
-----------

Շճաբանական ռեակցիաները կիրառվում են գիտական և ախտորոշիչ նպատակներով՝ վարակիչ և ոչ վարակիչ իմունոլոգիայում (արյան փոխներարկման, արյան խմբերի, սպիտակուցների տեսակային և անհատական առանձնահատկությունների որոշման համար)։ Շճաբանական հետազոտությունները կատարվում են նաև համաճարակագիտության և էպիզոոտոլոգիայի բնագավառներում՝ վարակի աղբյուրը, փոխանցման ուղիները, մարդկանց և կենդանիների իմունիտետը, վակցինացման արդյունավետությունը և այլն պարզելու նպատակով։

Շիճուկաբանության նպատակները
---------------------------

Շճաբանության խնդիրներն են՝ ախտորոշիչ և բուժիչ շիճուկների ստացման մեթոդների մշակումը, դրանց ակտիվության գնահատումը և ազդեցության մեխանիզմների բացահայտումը։

Գրականություն
-------------

* *Резникова Л. С. Эпштейн-Литвак Р. В. Леви М. И.* Серологические методы исследования при диагностике инфекционных болезней. — М. 1962. (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Бактериологические и серологические методы исследования при инфекционных болезнях(չաշխատող հղում)
 (ռուս.)
* Serology (անգլ.) — Հոդվածը MedlinePlus– ից

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 525)։*  |
**Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության խորհրդարան**, հայտնի է նաև, որպես **Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային ասամբլեա** (ֆր.՝ Parlement de la République démocratique du Congo), միապալատ օրենսդիր մարմին Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ Այն բաղկացած է 608 ներկայացուցիչներից, որոնցից 500-ը պատգամավորներ են, իսկ 108-ը՝ սենատորներ։

Պատմություն
-----------

Խորհրդարանը ստեղծվել է 1960 թվականին՝ բելգիական վարչակազմի հետ բանակցությունների արդյունքում։ Սենատը ստեղծվել է 1960 թվականի հունիսի 17-ին՝ 1960 թվականի մայիսի 19-ին ընդունված սահմանադրության համաձայն։

Խորհրդարանի շենքը գտնվում է քաղաքամայր Կինշասայի ժողովրդական հրապարակում։

Կազմ
----

2003 թվականի տվյալներով Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության խորհրդարանը կազմված է երկու պալատներից՝

* Վերին պալատ՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության սենատ
* Ներքին պալատ՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային ասամբլեա

Խորհրդարանը կազմված է 608 պատգամավորներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության խորհրդարանի պաշտոնական կայք (ֆր.)
**Համերֆեստի եկեղեցի** (*նորվ.՝ Hammerfest kyrkje*), գործող լյութերական եկեղեցի Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյի Համերֆեստ կոմունայի համանուն քաղաքում։ Հանդիսանում է Համերֆեստ ձկնորսական քաղաքի այցեքարտ։

Համերֆեստի հին եկեղեցին կառուցվել էր 1620 թվականին և գտնվել է ներկայիս եկեղեցու հարևանությամբ։ Այն ամբողջությամբ այրվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, երբ 1944 թվականին գերմանաֆաշիստական ուժերի նահանջի ժամանակ վերջիններս ամբողջությամբ ավերեցին քաղաքը։ Ներկայումս գործող եկեղեցին կառուցվել է 1961 թվականին։

Տաճարը գտնվում է քաղաքի հարավային մուտքի մոտ՝ ափին և համահունչ է տարածքի ռելիեֆին։ Եկեղեցու աշտարակը և գլխավոր մուտքը կառուցված է դեպի քաղաքի կողմը՝ հյուսիս-արևելք, իսկ ժամատունը նայում է դեպի Հյուսիսային ծով։

Եկեղեցու ճարտարապետ Հանս Մագնուսը հայտնի է նաև որպես Բերլեվոգի եկեղեցու հեղինակ։ Այն կառուցված է քարից և բետոնից ժամանակակից մոդերնիզմի ոճով։ Հեղինակը եկեղեցին կառուցելիս ոգեշնչվել է ձկնորսական ավանդական շինություններից։ Ըստ ճարտարապետի՝ այն լավագույնս ներկայացնում է քաղաքի ձկնորսական ավանդույթները։

Եկեղեցու երկար նավը գրեթե հավասարակողմ եռանկյան տեսք ունի։ Վերին մասում ընդգծված է նաև բետոնե սյուները, որոնց վրա հենվում է տանիքը։

Խորանը զարդարված է վիտրաժով, որի վրա պատկերված է Հիսուս Քրիստոսի խաչելության տեսարանը։ Այն պատրաստելու համար Մագնուսից պահանջվեց երկու տարի։ Վիտրաժով են զարդարված նաև կողային ապակիները։ Եկեղեցու պատերին նկարված են նաև Հիսուսի վերջին ընթրիքը ներկայացնող տեսարաններ։

Եկեղեցին ունի 525 անձի տարողունակություն։

Պատկերասրահ
-----------

* Եկեղեցու համայնապատկերըԵկեղեցու համայնապատկերը
* Եկեղեցին հյուսիս-արևմուտքիցԵկեղեցին հյուսիս-արևմուտքից
* Եկեղեցու խորանըԵկեղեցու խորանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հյուսիսային Նորվեգիայի և Շպիցբերգի ճարտարապետական ուղեցույթ. Համերֆեստի եկեղեցի: Archived 2018-03-30 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)
* Նորվեգիայի եկեղեցիների ցանկ՝ Համերֆեստի եկեղեցի: (նորվեգերեն)
**Գեորգիուս Պապանիկոլաու** (հուն․՝ Γεώργιος Παπανικολάου, մայիսի 13, 1883(1883-05-13), Կիմի, Kymi-Aliveri Municipality, Եվբեա, Կենտրոնական Հունաստան, Decentralized Administration of Thessaly and Central Greece, Հունաստան - փետրվարի 19, 1962(1962-02-19), Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), հույն գիտնական, բժիշկ, բջջաբանության և քաղցկեղի վաղ ախտորոշման առաջին մասնագետներից մեկը։ Պապանիկոլաուի թեստը այսօր ամբողջ աշխարհում օգտագործվում է քաղցկեղի վաղ ախտորոշման համար։

Կենսագրություն
--------------

Պապանիկոլաուն ծնվել է 1883 թ. մարտի 13-ին Կիմի քաղաքում, որ տեղակայված է Էբվեյ կղզու արևելյան հատվածում։ 1904 թ. ավարտել է Աթենքի Կապոդիստրիայի անվան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1907 թ. մեկնել է Գերմանիա, որտեղ շարունակել է ուսումը (կենսաբանություն) պրոֆեսորներ Հայկելի և Վայսմանի մոտ։ Հետո ընդունվել է Մյունխեն քաղաքի համալսարանը, որտեղ սկսել է հետազոտություններ խեցգետնանմանների սեռը որոշելու վերաբերյալ Ռ. Էրդվիխի գլխավորությամբ։

1910 թ. Պապանիկոլաուն ստացել է Մյունխենյան համալսարանի դոկտորի աստիճան, հասցնելով աշխատել Յեն և Ֆրայբուրգ քաղաքների համալսարաններում։ Ստանալով կենսաբանության դոկտորի աստիճան՝ Պապանիկոլաուն մեկնեց Հունաստան և ամուսնացավ Անդրոմաքե Մավրոգենիի հետ, որը հետո դարձավ նրա գիտական աշխատակցուհին։

Զույգը 1911 թ. մեկնեց Մոնակո, որտեղ Պապանիկոլաուն աշխատել է որպես ֆիզիոլոգ օվկիանոսագիտական միության արշավախմբի նավում։ 1912 թ.՝ Բալկանյան պատերազմների սկզբում, Պապանիկոլաուն խզեց իր գիտական գործունեությունը, վերադարձավ Հունաստան և ընդունվեց կամավոր հունական բանակում։

Բալկանյան պատերազմների ավարտից հետո՝ 1913 թ. վերջին Պապանիկոլաուն տեղափոխվեց ԱՄՆ։ Սկզբում զույգը աշխատում էր վաճառող կտորեղենի խանութում, հետո հայտնի գենետի կ Տ. Մորգանի միջնորդությամբ Պապանիկոլաուն ընդունվեց աշխատանքի Նյու-Յորքի ախտաբանական բաժանմունքում և Կոռնելյան համալսարանի Վեյլ քոլեջի անատոմիայի բաժնում, որտեղ անցնելով բոլոր աստիճանները 1947 թ. դարձավ բջջաբանության և անատոմիայի պրոֆեսոր։

Երկար հետազոտություններից հետո ալկոհոլի բացասական ազդեցությունները խոզերի վրա, Պապանիկոլաուն իր ուշադրությունը դարձրեց բազմալու խնդրին, կապված սեռական օրգանների հետ, սեռի որոշման, երկաթի գործունեությունը ներքին սեկրեցիայի և սեռական հորմոնների վրա։ 1923 թ. Պապանիկոլաուն կիրառեց իր մեթոդը կանանց վրա, սկսելով իր կնոջից, ուսումնասիրելով սեռական ֆունկցիաների ֆիզիոլոգիան, իսկ հետագայում՝ արգանդի քաղցկեղի ախտորոշումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Who Named It?
2. 1 2 3 4  Base biographique (ֆր.)
3. ↑  George Nicholas Papanicolaou — 1883—1962 | HemOncToday
4. 1 2 3 4  100+1 Ελλάδα, Μανιατέας Α.Ε. τ.Α, σ.199


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 3090502 · GND: 139690395 · ISNI: 0000 0000 8396 4024 · LCCN: n86028624 · NKC: nlk20040154985 · NLA: 36173436 · NLG: 44458 · NTA: 071614702 · NUKAT: n2018286484 · SUDOC: 083214321 · VIAF: 77790871 · WorldCat VIAF: 77790871 |

 |

 |
**ProSieben** (կամ Pro7, արտասանվում է «Պրո Զիբեն»), գերմանական մասնավոր հեռուստաալիք։ Կաբելային և արբանյակային հեռուստատեսությամբ շուրջօրյա եթեր է իրականացնում Գերմանիայում, Ավստրիայում (ProSieben Austria) և Շվեյցարիայում (ProSieben Schweiz)։ Հեռուստաընկերությունը հիմնվել է 1988 թ. հոկտեմբերի 13-ին, «ProSieben Television GmbH» անվանումով, առաջին եթերը կայացել է 1989 թ. հունվարի 1-ին՝ փոխարինելով «Eureka TV» ալիքին։ 2000 թվականից «ProSiebenSat.1 Media AG» մեդիահոլդինգի մասն է կազմում, որի կազմում գտնվում են նաև Sat.1, kabel eins, N24, Sixx և այլ հեռուստաալիքները։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է գեղարվեստական ֆիլմեր, արտասահմանյան և սեփական արտադրության սերիալներ, լուրեր («Newstime», «ProSieben AustriaNews»), թոկ-շոուներ, կատակերգական և ժամանցային հաղորդումներ։

### Բաժինը հեռուստաշուկայում

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * **1990**: 1,8 %
* **1991**: 3,8 %
* **1992**: 6,5 %
* **1993**: 9,2 %
* **1994**: 9,4 %
* **1995**: 9,9 %
 | * **1996**: 9,5 %
* **1997**: 9,4 %
* **1998**: 8,7 %
* **1999**: 8,4 %
* **2000**: 8,2 %
* **2001**: 8,0 %
 | * **2002**: 7,0 %
* **2003**: 7,0 %
* **2004**: 7,0 %
* **2005**: 6,7 %
* **2006**: 6,6 %
* **2007**: 6,5 %
 | * **2008**: 6,6 %
* **2009**: 6,6 %
* **2010**: 6,3 %
* **2011**: 6,2 %
* **2012**: 5,9 %
* **2013**: 5,7 %
 | * **2014**: 5,5 %
* **2015**: 5,3 %
* **2016**: 5,1 %
 |

### Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք (գերմ.)

### Ծանոթագրություններ

1. ↑  Marktanteile der AGF- und Lizenzsender im Tagesdurchschnitt 2011 Archived 2009-02-03 at the Wayback Machine.(գերմ.)
2. ↑  RTL sackt ab, Sat.1 am Boden, RTL II trumpft auf(գերմ.)
**Stylus**, կասկադային ոճաթերթի (CSS) դինամիկ պրեպրոցեսոր։ Այն նախագծվել է՝ ոգեշնչվելով Sass-ից և LESS-ից։ Stylus-ը համարվում է չորրորդ ամենատարածված CSS պրեպրոցեսոր շարահյուսությունը։ Այն ստեղծել է Node.js-ի նախկին ծրագրավորող և ծրագրավորման Luna լեզվի հեղինակ TJ Հոլովայչուկը։ Stylus-ը գրված է JADE և Node.js տեխնոլոգիաներով։

Սելեկտորներ
-----------

Ի տարբերություն կասկադային ոճաթերթի (CSS), որտեղ հայտարարվող բլոկները բացվում և փակվում են փակագծերով, այստեղ օգտագործվում է միայն բացատներ։ CSS-ում կիրառվող կետ-ստորակետը (;) այստեղ կամընտիր է․

```
body {
 color: white;
}

```

կարելի է կրճատել․

```
body 
 color: white

```

Ավելին, վերջակետը (։) և ստորակետը (,) նույնպես կամընտիր են։ Դա նշանակում է, որ կոդը կարելի է կրճատել մինչև․

```
body 
 color white

```

Փոփոխականներ
------------

Stylus-ը թույլ է տալիս սահմանել փոփոխականներ, սակայն, ի տարբերություն LESS-ի և Sass-ի, չի օգտագործում լրացուցիչ սիմվոլ։ Բացի այդ, փոփոխականը հանձնարարությունն իրականացնում է ավտոմատ՝ առանձնացնելով հատկությունը բանալի բառից։ Այս կերպ փոփոխականները նման են Python-ի փոփոխականներին։

```
message = 'Hello, World!'

div::before
 content message
 color #ffffff

```

Stylus կոմպիլյատորն այս փաստաթուղթը կփոխարկի հետևյալի․

```
div::before {
 content: 'Hello, World!';
 color: #ffffff;
}

```

Միքսիններ և ֆունկցիաներ
-----------------------

Միքսինները և ֆունկցիաները սահմանվում են նույն ձևով, սակայն կիրառվում են տարբեր կերպ։

Օրինակ, եթե ցանկանում եք սահմանել CSS-ի border-radius-ի հատկությունը՝ առանց կիրառելով տարբեր դիտարկիչների կոդային նախածանցներ, կարող եք ստեղծել կոդը․

```
border-radius(n)
 -webkit-border-radius n
 -moz-border-radius n
 border-radius n

```

այնուհետև այն ներառել որպես միքսին․

```
div.rectangle 
 border-radius(10px)

```

որը կփոխարվի հետևյալի․

```
div.rectangle {
 -webkit-border-radius: 10px;
 -moz-border-radius: 10px;
 border-radius: 10px;
}

```

Փաստերին և նույնականացուցիչներին փոփոխականներ ներառելու համար դրանք վերցնում ենք փակագծերի մեջ։ Օրինակ՝ 

```
 -webkit-{'border' + '-radius'}

```
 համարժեք է․ 

```
-webkit-border-radius

```

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Release 0.59.0 — 2022.
2. ↑
3. ↑  Poll Results: Popularity of CSS Preprocessors

Արտաքին հղումներ
----------------

* http://stylus-lang.com/ Stylus. պաշտոնական կայք
* Stylus source code repository (Git)
* Source code comparison with Sass/SCSS and LESS
**Լիթիում հիդրիդ**, անգույն, բյուրեղային (խորանարդային համակարգում) նյութ՝ LiH բանաձևով։

Ստացումը
--------

Լիթիումի հիդրիդը ստացվում է լիթիումի և ջրածնի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {2Li+H\_{2}\ {\xrightarrow {500-700^{o}C}}\ 2LiH}}}
Լիթիումի նիտրիդը ջրածնով վերականգնելիս

{\displaystyle {\mathsf {Li\_{3}N+3H\_{2}\ {\xrightarrow {300^{o}C}}\ 3LiH+NH\_{3}}}}

Ֆիզիկական հատկությունները
-------------------------

Լիթիումի հիդրիդի ճաքած բյուրեղները
Խտությունը՝ 0.78 գ/սմ3, հալման ջերմաստիճանը՝ 690 °C (իներտ մթնոլորտում) ΔH0գոյ. -90.7 կՋ/մոլ, ΔH0հալ.՝ -21.8 կՋ/մոլ։ Նկատելիորեն ցնդում է ~727 °C ջերմաստիճանում։ Հալույթն անցկացնում է էլեկտրական հոսանք։ Ռենգենյան և Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցության ներքոձեռք է բերում կապույտ գույն։

Կիրառությունը
-------------

Կիրառվում է որպես ջրածնի ստացման աղբյուր. աէրոստատների և փրկարարական հարմարանքներիլցման համար, որպես վերականգնիչ՝ բորաջրածինների ստացման սինթեզում, տրիտիումի խտացման համար։

Փոխազդում է ածխածնի, թթվածնի, ազոտի, հալոգենների և այլ նյութերի հետ (համեմատաբար կայուն է չոր օդում)։ Վերականգնում է մետաղների և ոչ մետաղների օքսիդները։

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

{\displaystyle 2Li+2C=Li\_{2}C\_{2}+H\_{2}} (t0)

{\displaystyle 3LiH+N\_{2}=LiNH2+LiNH\_{2}+LiNH}(t>300 °C)

{\displaystyle 4LiH+N\_{2}=(Li\_{2}N)\_{2}+2H\_{2}}(t>330 °C)

{\displaystyle 2LiH+O\_{2}=Li2O+H2O}(t=430 °C)

{\displaystyle LiH+Cl\_{2}=LiCl+HCl} (t0)

{\displaystyle LiH+H\_{2}O\_{2}=LiOH+H\_{2}} + 1260 կՋ (հնարավոր է բոցավառում)

{\displaystyle 2LiH+BeCl\_{2}=2LiCl+BeH\_{2}}

{\displaystyle 4LiH+AlCl\_{3}=Li[AlH\_{4}]+3LiCL} (t0)

{\displaystyle 3XLiH+XPCl3=(PH\_{3})X+3XLiCl}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

Գրականություն
-------------

* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5
* Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0
* Рипан Р. Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.։ Мир, 1971. — Т. 1. — 561 с.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հիդրիդներ |
| --- |
|  |
| Li(AlH4) • AsH3 • BiH3 • GeH4 • (GeH)n • AlH3 • BaH2 • CaH2 • Լիթիումի հիդրիդ • MgH2 • Նատրիումի հիդրիդ • RbH • CsH • B2H6 • Sn2H6 կամ (SnH3)2 • B5H11 • PbH4 • Սիլաններ • (SiH2)n • SiH4 • Ծարիրաջրածին • Rb(BH4) • Cs(BH4) • Ֆոսֆին • Կալիումի հիդրիդ |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Լիթիումի միացություններ |
| --- |
|  |
| Լիթիումի հիդրիդ (LiH) • |

 |
**Սոֆյա Մելիքի Գալաչյան** (1889, Շուլավեր, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - 1950), հայ բժիշկ, մանկագիր, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Փոքր հասակում զրկվել է հորից։ Սովորել է Թիֆլիսի Գայանյան օրիորդաց դպրոցում, առաջին իգական գիմնազիայում և Պետերբուրգի գիմնազիայում։ Բարձրագույն կրթություն ստանալու համար մեկնել է Ցյուրիխ և ընդունվել տեղի համալսարանը։ Այնուհետև տեղափոխվել է Բեռն։ Ուսումը կիսատ թողնելով՝ վերադառնում է Թբիլիսի։ Մի քանի տարի ուսուցչություն է անում։ Դառնում է մանկական պատկերազարդ «Հասկեր» ամսագրի աշխատակից, հետաքրքիր պատմվածքներ գրում մանուկների համար («Կապիկները», «Այգեպանի մոտ» և այլն)։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին որոշ ժամանակ բուժքույր է եղել հոսպիտալում, հետո գնում է Էջմիածին՝ օգնելու եղեռնից փրկված հայ գաղթականներին։ Այնուհետև մեկնել է Մոսկվա, ավարտել բժշկական ինստիտուտը և Վահան Տերյանի, որն այդ ժամանակ Ազգությունների ժողովրդական կոմիսարիատի հայկական գործերի կոմիսարի տեղակալն էր, ստորագրությամբ գրությունը ձեռքին գալիս է Հյուսիսային Կովկաս՝ հայ գաղթականներին բժշկական օգնություն ցույց տալու համար։ Վլադիկավկազում բուժարան է բացում, բայց ինքն էլ վարակվում է տիֆով և հազիվ մահից փրկվելով՝ վերադառնում Շուլավեր։ Ապաքինվելուց հետո աշխատել է Վրաստանի առողջապահության նախարարությունում որպես համաճարակագետ, իսկ 1924 թվականին՝ վերադարձել Երևան։ 1937 թվականից մինչև կյանքի վերջը աշխատել է հանրապետական տուբերկուլոզային դիսպանսերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 59-60։
|  |
| --- |
| **Սարդակիր բոռակիր** |
| Սարդակիր բոռակիրՍարդակիր բոռակիր |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Խոլորձազգիներ (Orchidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Խոլորձայիններ (Orchidoideae) |
| **Տրիբա** | *Orchideae* |
| **Ենթատրիբա** | *Orchidinae* |
| **Ցեղ** | **Ophrys** |
| **Տեսակ** | **Սարդակիր բոռակիր** *(O. oestrifera)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Ophrys oestrifera*** |

 **Սարդակիր բոռակիր**  (լատ.՝ Ophrys oestrifera), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է, որը բոլոր խոլորձազգիների նման գեղազարդային բարձրարժեք հատկանիշների համար, ենթարկվում է չվերահսկվող հավաքի։ Տեսակին նաև ճանապարհաշինության պատճառով սպառնում է աճելավայրերի խախտում։ Իջևանի, Զանգեզուրի և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում հայտնի են 10 պոպուլյացիաներ։ Հիմնական արեալը շատ մեծ է, որի պատճառով սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված է նաև CITES-ի հավելվածում։ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում բացակայում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EPPO: OPROE
* EUNIS: 189973
* GBIF: 2792999
* iNaturalist: 1008679
* NBN: NHMSYS0020704593
* NCBI: 443060
* Species+: 29364

 |

 |
Հակաթույներ
**Հակաթույներ**, *անտիդոտներ* (հունարեն՝ άντιζοτος-ընդդեմ տրվող), թունավորումները բուժող դեղամիջոցներ, վնասազերծում են թույները և օրգանիզմում կանխարգելում դրանց ազդեցությունը։

Լինում են *տեղական* և *ռեզորբցիոն* ազդեցության հակաթույներ։ Տեղական ազդեցության հակաթույները (ակտիվ ածուխ, հիմքեր) տրվում են նախքան թույնի ներծծվելը և օրգաններն ու հյուսվածքներն անցնելը. վնասազերծում են թույները ստամոքսում, մաշկի և լորձաթաղանթների վրա։ Հակաթունային արդյունքն այդ խմբի նյութերի և թույների ֆիզիկա-քիմական (ադսորբցում) ու քիմական (օքսիդացում, չեզոքացում, չլուծվող աղերի առաջացում) փոխազդեցության հետևանք է։ Ռևզորբցիոն ազդեցության հակաթույնները տրվում են թույներն արյուն, այնուհետև՝ հյուսվածքներ ու օրգաններ անցնելուց հետո։ Հակաթունային արդյունքն ստացվում է հակաթույնի և արյան մեջ շրջանառվող թույնի փոխազդեցության շնորհիվ կամ հյուսվածքներից թույնի անմիջական դուրս մղումով։ Այդպիսի հակաթույներ են՝ ունիթիոլը, բրիտանական անտիլյուիզիտը (ԲԱԼ), հունգարական դիկապտոլը, չեխական դիմեկապտոլը և գերմանական (ԳԴՀ) դիթիոգլիցերինը, որոնք վնասազերծում են սնդիկի, քրոմի, զառիկի և այլ մետաղների (բացի կապարից) միացությունները։

Ռեգորբցիոն հակաթույների ազդեցությունը պայմանավորված է դրանց մոլեկուլում սուլֆհիդրիլ (SH) խմբերի առկայությամբ։ Օքսիմները վերակտիվացնում են խոլին-էսթերազ ֆերմենտը (վերջինս մեկուսանում է ֆոսֆորօրգանական թույներով թունավորվելիս)։ Էթիլենդիամինքառքացախաթթվի պատրաստուկները, որոնք ծանր մետաղների աղերի հետ գոյացնում են կոմպլեքսներ և համեմատաբար արագ հեռանում մեզի միջոցով։ Կարևոր դեր են խաղում նաև համապատասխան թույնի հանդեպ, ֆունկցիոնալ տեսանկյունով, հակառակ ազդող հակաթույները, օրինակ, մուսկարինի, ֆիզիոսսփգմինի և խոլինէրգիկ համակարգերը խիստ դրդող այլ նյութերի համար հակաթույն է ատրոպինը, որն ընկճում է այդ համակարգերը։ Հակաթույների հետ մեկտեղ օգտագործում են նաև բազմաթիվ միջոցներ (փսխեցնող, լուծողական, միզամուղ), որոնք վերացնում են թունավորման առանձին ախտանշանները կամ նպաստում օրգանիզմից թույնի հեռացմանը։ Հակաթույները պետք է օգտագործել թույնը օրգանիզմ թափանցելուց հետո հնարավորին չափ շուտ։ Կարելի է կիրառել նաև մի շարք ընղհանուր միջոցառումներ՝ ստամոքսի լվացում, արյան փոխներարկում, արհեստական շնչառություն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 59)։*  |
Կարմիր բանակը հարձակվում է կրոնշտադտյան հակաբոլշևիկյան ուժերի վրա (մարտ, 1921)
**Հակահեղափոխություն**, հասարակական պրոցես, հակադրվում է ցանկացած տեսակի հեղափոխությանը։ Տվյալ երևույթի ժամանակ իշխանությունից զրկված (զրկվող) դասակարգերը փորձում են վերականգնել կամ պահպանել ստատուս քվոն։

Պատմության ընթացքում տիրապետող դասակարգերը մեծ մասամբ երբեք կամովին չեն զիջում իշխանությունը, այդ իսկ պատճառով էլ ամեն մի հեղափոխության անխուսափելիորեն ուղեկցվում է հակահեղափոխության այս կամ այն դրսևորմամբ։ Հեղափոխության և հակահեղափոխության հակամարտությունը դասակարգային պայքարի օբյեկտիվ օրինաչափություն է համարվում, և յուրաքանչյուր առանձին դեպքում այդ հակամարտության ելքը նախապես հայտնի չէ, հիմնականում կախված լինելով հակամարտ կողմերի ուժերի հարաբերակցությունից, հակառակորդին ճիշտ որոշելու և ուժերը համախմբելու նրանց կարողությունից, հաճախ նաև արտաքին միջամտությունից։ Երբեմն հակահեղափոխությունը հաղթում է, և հեղափոխությունը պարտվում (օրինակ՝ 1848-1849 թվականների հեղափոխությունը Գերմանիայում, 1871 թվականի Փարիզի կոմունան, 1930-ական թվականներին դեմոկրատական հեղափոխությունը Իսպանիայում, 1970-ական թվականների սկզբի դեմոկրատական հեղափոխությունը Չիլիում և այլն)։ Ռեստավրացիան երբեմն լինում է լրիվ, այսինքն՝ ամբողջությամբ վերականգնվում է հեղափոխությունից առաջ գոյություն ունեցած կացութաձևը։ Երբեմն հեղափոխական ցնցումն այնքան ուժեղ է լինում, որ թեև տեղի է ունենում վերադարձ դեպի նախկին կացութաձևը, բայց տվյալ երկրի կառավարման համակարգում պահպանվում են հեղափոխությամբ ձեռք բերված տեղաշարժերը։

Հակահեղափոխությունը (ինչպես և հեղափոխությունը) դրսևորվում է տարբեր ձևերով՝ զինված դիմադրություն, քաղաքացիական պատերազմ, խռովություններ, դավադրություններ, սաբոտաժ և դիվերսիա, օտարերկրյա ներխուժում, շրջափակում։ Հակահեղափոխությունն օգտվում է նաև հեղափոխական դասակարգերի և կուսակցությունների սխալներից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 61)։*  |
|  |
| --- |
| **Խլածաղիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթաթագավորություն** | *Viridiplantae* |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խլածաղկազգիներ (Scrophulariaceae) |
| **Ցեղ** | **Խլածաղիկ** *(Scrophularia)*L. 1753 |

**Խլածաղիկ** (լատ.՝ *Scrophularia*), խռովխոտ, խլաբույս, խլածաղկազգիների ընտանիքի միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի կամ կիսաթփերի ցեղ։

Տարածում
--------

Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է ժայռաճեղքերում, խոտածածկ լանջերին, քարացրոններում, գետերի, լճերի, առուների ափերին, մարգագետիններում, այգիներում և այլն։
Հայտնի է 150 (այլ տվյալներով՝ 310), ՀՀ-ում՝ 24 տեսակ՝ 

* խլածաղիկ ոսկեծաղկային (*S.chrysantha*),
* խլածաղիկ խոշորաողկույզ (*Տ. macrobotrys*),
* խլածաղիկ ժայռային (*Տ. rupestris*),
* խլածաղիկ Թախտաջյանի (*Տ. takhtajanii*),
* խլածաղիկ խայտաբղետ (*Տ. variegata*) և այլն։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Ցողունը քառակող է, բարձր.՝ 12-120 (երբեմն՝ 150) սմ։ Տերևները հիմնականում հակադիր են, ձվանշտարաձև կամ լայն նշտարաձև։ Ծաղկաբույլը հուրանանման է կամ ողկուզանման, ծաղիկները՝ երկսեռ, տարբեր մեծության և գույների։ Ծաղկում է մայիս-սեպտեմբերին։ Պտուղը բազմասերմ, երկբուն տուփիկ է։ Սերմերը մանր են, ձվանման կամ երկարավուն, մուգ շագանակագույն։

Կիրառություն և նշանակություն
----------------------------

Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են գլիկոզիդներ, սապոնիններ, աղաղանյութեր։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես միզամուղ, լեղամուղ, հակաճիճվային, հակաբորբոքային միջոց։ Թունավոր է և մեղրատու։ Խլածաղկի ցողուն ընդգրկողը (*Տ. amplexicaulis*) հանդիպում է միայն Սյունիքի մարզում, աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում (2500- հյլածաղիկ ոսկեծաղկային Խլոպուզ 3000 մ բարձրներում), ժայռերի մեջ, խոնավ վայրերում, խլածաղիկ ատրպատականյանը (*Տ. atropatana*)՝ Արագածոտնի մարզում (Ֆանտան գյուղում) և Խոսրովի անտառ արգելոցում, աճում է չոր, քարքարոտ, խճաքարոտ լանջերին, ճալաքարերում և փլվածքներում (ստորին, հազվադեպ՝ միջին լեռն, գոտիներում), Թախտաջյանի խլածաղիկ հազվադեպ բնաշխարհիկ է, հանդիպում է միայն Սյունիքի մարզում (Արծվաբերդի շրջակայքում). աճում է ժայռաճեդքերում (2300-2700 մ բարձրներում)՝ գրանոդիորիտների վրա։ Այս տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Scrophularia
* APDB: 194780
* APNI: 67187
* EoL: 49089
* EPPO: 1SCUG
* FoC: 129905
* GBIF: 3170861
* GRIN: 11000
* iNaturalist: 50809
* IPNI: 37999-1
* IRMNG: 1310558
* ITIS: 34030
* NBN: NHMSYS0000463354
* NCBI: 39249
* NZOR: ded1e61b-148b-4bd8-9c82-1d14ef3d845c
* PLANTS: SCROP
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30004970-2
* Tropicos: 40034203
* uBio: 5871780
* VASCAN: 1670
* VicFlora: 06998697-b1aa-4d45-8acf-efe29061cc9f

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Լյուլեբուրգազ** կամ **Լյուլեբուրգաս** (թուրքերեն՝ Lüleburgaz, հուն․՝ Αρκαδιούπολη), քաղաք և շրջան Քըրքլարելիի մարզում (Թուրքիա), որը գտնվում է Ադրիանապոլիսից 60 կմ հարավ-արևելք՝ Ստամբուլի ճանապարհին։ Լյուլեբուրգազում ապրում է 114 698 մարդ (2016 թվականի տվյալներով), շրջակա տարածքի հետ միասին ՝ 145 263 մարդ։

Պատմությունը
------------

823 թվականին Արկադիոպոլում ապրել է Թովմա Սլավոն։ 970 թվականին Կիևյան Ռուսիայի իշխան Սվյատոսլավի զորքերի և Վարդաս Սկլերոսի բյուզանդական զորքերի միջև՝ բերդի մոտ, տեղի ունեցավ մարտ։ Թուրքերը 1360-ականներին Բյուզանդիայից գրավեցին քաղաքը։ Թուրքական արշավանքների ժամանակ ոչնչացումը այնքան ուժեղ էր, որ 1434 թվականին ֆրանսիացի ճանապարհորդ Բերտրանդոն դե լա Բրոնկյերը քաղաքում չհանդիպեց ոչ մի հույն, չնայած որ քաղաքը գտնվում էր նախկին բյուզանդական Թրակի կենտրոնում, որը Բրոնկյերը նաև անվանում է «Հունաստան» : Փաստն այն է, որ Արկադիոպոլը համարձակվել է դիմակայել օսմանյան թուրքերին, ուստի նրա գրավումից հետո ոչնչացվել են տեղի բոլոր հույները։

Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ 1878 թվականի հունվարի 24-ին ուշ երեկոյան, գեներալ Ալեքսանդր Ստրուկովի ջոկատը ջախջախեց Օսմանյան կայսրության ուժերին։

Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ Լյուլեբուրգազը դարձել էր բուլղարական զորքերի արյունալի Լյուլբուրգազ-Բունարհիսար գործողության կենտրոնը (հոկտեմբերի 28-ից - 1912 թվականի Նոյեմբերի 2)։ Առաջին աշխարհամարտում Թուրքիայի պարտությունից հետո և ըստ Սևրի պայմանագրի , քաղաքը, ինչպես և գրեթե ողջ Արևելյան Ֆրակիան, անցավ Հունաստանին։ Հունական զորքերը այստեղ մնացին մինչև 1923 թվականը, երբ, Լոզանի կոնֆերանսի որոշումանը համաձայն Հունաստանը ստիպված էր Արևելյան Թրակիան փոխանցել թուրքերին։
Բնիկ հույները ստիպված էին լքել քաղաքը։

1912 թվականին քաղաքում և մարզում ապրում էին հետևյալ մարդիկ.

Թուրքեր՝ 13 339 մարդ

Հույներ` 7 662 մարդ

Բուլղարացիներ՝ 650 մարդ

Հրեաներ՝ 230 մարդ։

Հայեր՝ 50 մարդ. :

Տեսարժան վայրեր
---------------

* 1539-1588 թվականներին Միմար Սինանի կողմից կառուցված Մեհմեդ Սոկոլի-փաշա մզկիթի ճարտարապետական համալիր
* քաղաքային բաղնիք
* «Միմար Սինանի» իջևանատներ
* Զինդան Բաբայի դամբարան (XIV դար)

Նոյեմբերի 8-ին քաղաքում նշվում է անկախության օր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Legacy of Jihad: Islamic Holy War and the Fate of Non-Muslims - Google Books
2. ↑  George Sotiriadis, An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the Balkan Peninsula and Asia Minor, 1918

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայք
* Շրջանի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 150999878 · GND: 7736161-1 · SUDOC: 19134642X · VIAF: 146815385 · WorldCat VIAF: 146815385 |

 |