**Բջջային կապ** կամ բջջային ցանց, բջջային ռադիոկապի տեսակներից մեկը, որը հիմնված է բջջային ցանցի վրա։ Հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ ծածկույթի ընդհանուր տարածքը բաժանված է բջիջների (բջիջների), որոնք որոշվում են առանձին բազային կայանների ծածկույթի տարածքներով (BS): Բջիջները մասամբ համընկնում են և միասին կազմում ցանց։ Իդեալական (հարթ և չմշակված) մակերևույթի վրա մեկ BS-ի ծածկույթի տարածքը շրջանաձև է, ուստի դրանցից կազմված ցանցը նման է վեցանկյուն բջիջների (մեղրախցի)։

Հաճախականության կրկնակի օգտագործման օրինակ բջջային ցանցում (այս դեպքում օգտագործվում է 4 հաճախականություն) կատարյալ վեցանկյուն բջիջներով։ Ութ առանձին բջիջներ ցուցադրվում են կողք կողքի փաթեթավորված։ Վերևի ձախ անկյունում գտնվող առաջին բջիջը օգտագործում է հաճախականությունը 1։ Հաջորդ բջիջները օգտագործում են 2 և 3 հաճախականությունները։ Հաջորդ բջիջը կրկին օգտագործում է հաճախականությունը 1։ Այս օրինաչափությունը նույն հաճախականությամբ, որը երբեք չի օգտագործվել ուղղակի հարևանների կողմից, կրկնվում է ցուցադրված կրկնակի օգտագործման գծապատկերով։ օրինակը. Նման հաճախականությունները տիպիկ օրինակ են թվային բջջային համակարգի համար (այսինքն՝ GSM): Ավելի վաղ անալոգային համակարգերի համար ավելի բարձր վերօգտագործման միացում (7 կամ ավելի բարձր):
Ցանցը բաղկացած է միևնույն հաճախականության տիրույթում գործող տարածության մեջ իրարից հեռու գտնվող հաղորդիչներից և միացնող սարքավորումից, որը թույլ է տալիս որոշել բջջային բաժանորդների ընթացիկ գտնվելու վայրը և ապահովել կապի շարունակականությունը, երբ բաժանորդը մեկ հաղորդիչի ծածկույթից տեղափոխվում է ծածկույթ։ մյուսի տարածքը։

Պատմություն
-----------

Բջջային հեռախոսային ռադիոյի առաջին օգտագործումը Միացյալ Նահանգներում սկսվում է 1921 թվականին, երբ Դեթրոյթի ոստիկանությունը օգտագործեց միակողմանի դիսպետչերական հաղորդակցությունը 2 ՄՀց տիրույթում՝ կենտրոնական հաղորդիչից տրանսպորտային միջոցների վրա տեղադրված ընդունիչներ փոխանցելու համար։ 1933 թվականին NYPD-ն սկսեց օգտագործել երկկողմանի բջջային հեռախոսային ռադիոհամակարգ՝ նաև 2 ՄՀց տիրույթում։ 1934 թվականին ԱՄՆ կապի դաշնային հանձնաժողովը 30-40 ՄՀց տիրույթում 4 կապուղի հատկացրեց հեռախոսային ռադիոկապի համար, իսկ 1940 թվականին մոտ 10000 ոստիկանական մեքենա արդեն օգտվում էր հեռախոսային ռադիոհաղորդակցությունից։ Այս բոլոր համակարգերն օգտագործում էին ամպլիտուդային մոդուլյացիա։ Հաճախականության մոդուլյացիան սկսեց կիրառվել 1940 թվականին և մինչև 1946 թվականը լիովին փոխարինեց ամպլիտուդի մոդուլյացիան։ Առաջին հանրային բջջային ռադիոհեռախոսը հայտնվել է 1946 թվականին (Սենթ Լուիս, ԱՄՆ; Bell Telephone Laboratories), այն օգտագործում էր 150 ՄՀց տիրույթ։ 1955 թվականին 150 ՄՀց տիրույթում սկսեց գործել 11 ալիքային համակարգ, իսկ 1956 թվականին՝ 450 ՄՀց տիրույթում 12 ալիքային համակարգ։ Այս երկու համակարգերն էլ սիմպլեքս էին և օգտագործում էին ձեռքով միացում։ Ավտոմատ դուպլեքս համակարգերը սկսեցին գործել համապատասխանաբար 1964 թվականին (150 ՄՀց) և 1969 թվականին (450 ՄՀց)։

ԽՍՀՄ-ում 1957 թվականին մոսկվացի ինժեներ Լ.Ի.Կուպրիյանովիչը ստեղծեց շարժական ավտոմատ դուպլեքս շարժական ռադիոհեռախոսի LK-1-ի նախատիպը և դրա բազային կայանը։ Շարժական ռադիոհեռախոսը կշռում էր մոտ երեք կիլոգրամ, հեռահարությունը 20-30 կմ էր։ 1958 թվականին Կուպրիյանովիչը ստեղծեց ապարատի կատարելագործված մոդելներ՝ 0,5 կգ քաշով և ծխախոտի տուփի չափսերով։ 1960-ական թթ Խրիստո Բոչվարովը Բուլղարիայում ցուցադրում է իր գրպանի բջջային ռադիոհեռախոսի նախատիպը։ Interorgtekhnika-66 ցուցահանդեսում Բուլղարիան ներկայացնում է PAT-0.5 և ATRT-0.5 գրպանային բջջային հեռախոսներից և RATC-10 բազային կայանը, որը միացնում է 10 բաժանորդների տեղական բջջային կապի կազմակերպման հավաքածու։

50-ականների վերջին Վորոնեժի կապի գիտահետազոտական ինստիտուտը մշակեց աշխարհում առաջին լիովին ավտոմատ բջջային կապի համակարգը «Ալթայ», որը փորձնական շահագործման հանձնվեց 1963 թվականին։ Ալթայի համակարգը սկզբում աշխատում էր 150 ՄՀց հաճախականությամբ։ 1970 թվականին Ալթայի համակարգը գործել է ԽՍՀՄ 30 քաղաքներում և դրա համար հատկացվել է 330 ՄՀց տիրույթ։ Կապի սկզբունքը հետեւյալն էր՝ քաղաքը սպասարկում էր մեկ բազային կայան։ Սարքավորումը, որպես կանոն, տեղադրվում էր քաղաքի ամենաբարձր շենքերից մեկի վրա։ Կախված շենքի բարձրությունից, տեղագրությունից և հարկերի քանակից՝ քաղաքում կայուն ազդանշանը կարող է լինել մինչև 50-60 կմ շառավղով, իսկ որոշ տեղերում՝ մինչև 100 կմ բազային կայանի շուրջ։ Այս շառավղով հնարավոր էր զանգահարել և՛ «Ալթայից» դեպի «Ալթայ», և՛ ավտոմատ հեռախոսակայանների քաղաքային համարներով և նույնիսկ միջքաղաքային և արտերկրում։

Բջջային կապի շահագործման սկզբունքը
----------------------------------

Բջջային ցանցի հիմնական բաղադրիչներն են բջջային հեռախոսները և բազային կայանները, որոնք սովորաբար տեղակայված են տանիքների և աշտարակների վրա։ Երբ միացված է, բջջային հեռախոսը լսում է օդը՝ գտնելով ազդանշան բազային կայանից։ Այնուհետև հեռախոսն ուղարկում է իր եզակի նույնականացման կոդը կայան։ Հեռախոսը և կայանը մշտական ռադիոկապի մեջ են՝ պարբերաբար փոխանակելով փաթեթներ։ Հեռախոսը կարող է շփվել կայանի հետ՝ օգտագործելով անալոգային արձանագրություն (AMPS, NAMPS, NMT-450) կամ թվային (DAMPS, CDMA, GSM, UMTS): Եթե հեռախոսը դուրս է գալիս բազային կայանի շառավղից (կամ սպասարկման բջիջի ռադիոազդանշանի որակը վատանում է), այն կապ է հաստատում ուրիշի հետ (անգլերեն հանձնում)։

Բջջային ցանցերը կարող են բաղկացած լինել տարբեր ստանդարտների բազային կայաններից, ինչը թույլ է տալիս օպտիմալացնել ցանցը և բարելավել դրա ծածկույթը։

Տարբեր օպերատորների բջջային ցանցերը միացված են միմյանց, ինչպես նաև ֆիքսված հեռախոսային ցանցին։ Սա թույլ է տալիս մի օպերատորի բաժանորդներին զանգեր կատարել մեկ այլ օպերատորի բաժանորդներին՝ բջջային հեռախոսներից քաղաքային և ֆիքսված հեռախոսներից բջջային հեռախոսներ։

Օպերատորները կարող են միմյանց հետ կնքել ռոումինգի պայմանագրեր։ Նման պայմանագրերի շնորհիվ բաժանորդը, գտնվելով իր ցանցի ծածկույթի տարածքից դուրս, կարող է զանգեր կատարել և ստանալ մեկ այլ օպերատորի ցանցի միջոցով։ Որպես կանոն, դա իրականացվում է բարձրացված դրույքաչափերով։ Ավտոմատ ռոումինգի հնարավորությունը հայտնվել է միայն 2G ստանդարտներում և հանդիսանում է 1G ցանցերի հիմնական տարբերություններից մեկը։

Օպերատորները կարող են կիսել ցանցային ենթակառուցվածքը՝ նվազեցնելով ցանցի տեղակայումը և գործառնական ծախսերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Создатель первого в мире мобильного телефона: «Первые «мобильники» в Воронеже были у водителей цементовозов» - Новости - МОЁ! Online Воронеж». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 27-ին.
2. ↑  О сотовой связи