**Զոլտան Ռոժնյայի** (հունգ.՝ Rozsnyai Zoltán, հունվարի 29, 1926(1926-01-29), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - սեպտեմբերի 10, 1990(1990-09-10), Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հունգարացի-ամերիկացի դիրիժոր։

Կենսագրություն
--------------

Զոլտան Ռոժնյային ծնվել է Բուդապեշտում 1926 թվականին։ Ավարտել է Ֆերենց Լիստի անվան երաժշտական ակադեմիան, որտեղ սովորել է Զոլտան Կոդայու, Բելա Բարտոկի, Էռնստ ֆոն Դոնանյայի, դիրիժորություն՝ Յանոշ Ֆերենչիկի դասարաններում։ Տասը տարեկան հասակում համերգների դաշնակահար էր և ակադեմիա երբևէ ընդունված ամենաերիտասարդ ուսանողը։ Քսանչորս տարեկանում նշանակվել է Դեբրեցենի օպերայի և, համապատասխանաբար, Միշկոլցի, Պեչի, Դյորի նվագախմբերի երաժշտական տնօրեն։ 1954 թվականին դարձել է Հունգարիայի ազգային ֆիլհարմոնիկի մշտական դիրիժորը։ 1956 թվականի մայիսին Հռոմում արժանացել է միջազգային դիրիժորի մրցույթի երկրորդ մրցանակին, որի արդյունքում անհապաղ Հռոմ վերադառնալու և հրավիրյալ դիրիժոր աշխատելու հրավեր է ստացել։ 1956 թվականի Հունգարիայի հեղափոխությունից հետո հեռացել է Բուդապեշտից, ուղևորվել Վիեննա, որտեղ հիմնադրել է հայտնի Հունգարական ֆիլհարմոնիկը, որի կազմում ընդգրկված էին արտաքսված ականավոր երաժիշտներ։ Հունգարական ֆիլհարմոնիկը նրա անխոնջ ջանքերի շնորհիվ դարձել է Եվրոպայում ամենաակնառու երաժշտական նվագախմբերից մեկը։ Ռոքֆելեր և Ֆորդ հիմնադրամների աջակցությամբ նվագախումբը 1959 թվականին հյուրախաղերով մեկնել է ԱՄՆ։

1961 թվականին Զոլտան Ռոժնյային դարձել է Միացյալ Նահանգների բնակիչ։ 1962 թվականին եղել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր Լեոնարդ Բերնսթայնի օգնականը։ 1963 թվականին դարձել է Քլիվլենդի ֆիլհարմոնիկ, հաջորդ տարի՝ Յուտիկայի սիմֆոնիկ նվագախմբերի երաժշտական տնօրեն։

1967 թվականին 130 թեկնածուներից ընտրվել է Սան Դիեգո սիմֆոնիայի երաժշտական տնօրեն։ Նրա ղեկավարությամբ նվագախումբը կատարել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ ձայնագրությունը։ 1982 թվականին Համաշխարհային տոնավաճառի առթիվ հիմնել է Նոքսվիլի սիմֆոնիկ նվագախումը, 1987 թվականին՝ Սան Դիեգոյի միջազգային նվագախումբը։ Այս նվագախումբը բաղկացած էր մի խումբ ընտրյալ երիտասարդ երաժիշտներից, որոնք սիմֆոնիկ նվագախմբերի և երաժշտական համույթների հետ հանդես էին եկել ամբողջ աշխարհում։ Նվագախումբը մեծ պահանջարկ էր վայելում նաև Մեքսիկայում։ Ռոժնյային Սան Դիեգոյի միջազգային նվագախումբը միացրել է Pro-Musica Ensenada-ին և Մեքսիկայի Convivium Musicum Choir-ին։ Նվագախմբի հետ կատարել է Մոցարտի Ռեքվիեմը, Վիվալդիի Գլորիան և ձայնագրել է Յոզեֆ Հայդնի «Տարվա եղանակները»։

1990 թվականին Ռոժնյային աշխատել է Սան Դիեգոյի միջազգային համալսարանի նվագախմբի հետ։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 10-ին մահացել է սրտի կաթվածից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Discogs — 2000.
3. ↑  "BIGHUNS". 2007 թ․ հոկտեմբերի 16. Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 21. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
4. ↑  Ap (1990 թ․ սեպտեմբերի 13). "Zoltan Rozsnyai, 64, Founder of Orchestra". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 21.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 13028694 · BNF: 14222843f · CONOR: 11525219 · GND: 134594800 · ISNI: 0000000118741358 · LCCN: no91028646 · SUDOC: 251449297 · VIAF: 26629573 · WorldCat VIAF: 26629573 |

 |

 |