**Ցեֆտազիդիմ,** առևտրային անունը՝ *Fortaz*, երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորինային հակաբիոտիկ է, որն օգտակար է մի շարք բակտերիալ վարակների բուժման համար։

Մասնավորապես այն օգտագործվում է հոդերի ինֆեկցիաների, մենինգիտի, թոքաբորբի, սեպսիսի, միզուղիների վարակների, չարորակ արտաքին օտիտի, Pseudomonas aeruginosa վարակի և վիբրիո վարակի դեպքում։ Այն տրվում է ներերակային, մկանների կամ աչքի մեջ ներարկվելու միջոցով։

Ընդհանուր կողմնակի ազդեցությունները ներառում են սրտխառնոց, ալերգիկ ռեակցիաներ և ցավ ներարկման վայրում։ Այլ կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել *Clostridium difficile* հարուցված փորլուծությունը։ Խորհուրդ չի տրվում այն մարդկանց, ովքեր նախկինում ունեցել են պենիցիլինից անաֆիլաքսիա։ Դրա օգտագործումը համեմատաբար անվտանգ է հղիության և կրծքով կերակրման ժամանակ։ Դա պատկանում է ցեֆալոսպորինների երրորդ սերնդի դեղամիջոցների ընտանիքին և ազդեցությունը պայմանավորված է բակտերիային բջջապատի ամբողջականության խախտմամբ։

Ցեֆտազիդիմը պատենտավորվել է 1978 թվականին և շուկայի է մտել 1984 թվականին։

Բժշկական օգտագործում
--------------------

Ցեֆտազիդիմն օգտագործվում է ստորին շնչուղիների, մաշկի, միզուղիների, արյան հոսքի, հոդերի,որովայնի վարակների և մենինգիտի բուժման համար։ Ցեֆտազիդիմը առաջնային բուժում է արևադարձային վարակի, մելիոիդոզի համար, որը սեպսիսի կարևոր պատճառ է Ասիայում և Ավստրալիայում։

Ցուցումները ներառում են հիվանդների բուժումը

* Pseudomonas aeruginosa վարակներ
* այլ գրամ-բացասական, աերոբ վարակներ
* նեյտրոպենիկ տենդ։

Ցեֆալոսպորինները ակտիվ են գրամ դրական և գրամ բացասական բակտերիանների հանդեպ։ Ավելի վաղ սերունդները ակտիվ են գրամ դրական բակտերիաների հանդեպ, ցեֆալոսպորինների հետագա սերունդները ավելի շատ գրամ-բացասական բակտերիաների հանդեպ։

Ցեֆտազիդիմը այս դասի եզակիներից է, որն ակտիվություն ունի Pseudomonas aeruginosa-ի դեմ։ Այն ակտիվ չէ մեթիցիլին-դիմակայուն Staphylococcus aureus-ի դեմ։

### Ակտիվության ոլորտ

Կլինիկական նշանակություն ունեցող օրգանիզմները, որոնց դեմ գործում է ցեֆտազիդիմը, ներառում են․

* Գրամ-բացասական աերոբներ, ինչպիսիք են Enterobacter, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella spp, Proteus spp, Pseudomonas aeruginosa և Neisseria meningitidis:
* Գրամ-դրական աերոբներ, ինչպիսիք են B խմբի streptococci, Streptococcus pneumoniae և Streptococcus pyogenes։

Ցեֆտազիդիմը ավելի քիչ արդյունավետ է անաէրոբների հանդեպ, ինչպիսիք են Bacteroides spp:

Հետևյալը ներկայացնում է MIC զգայունության տվյալները մի քանի կլինիկական նշանակալի պաթոգենների համար.

* Escherichia coli – 0,015 μg/mL – 512 μg/mL
* Pseudomonas aeruginosa – ≤0.03 μg/mL – 1024 μg/m

Կողմնակի ազդեցություններ
------------------------

Ցեֆտազիդինը ընդհանուր առմամբ դրսևորում է լավ կայունություն,երբ ի հայտ են գալիս կողմնակի ազդեցություններ ավելի հաճախ կրում են տեղային բնույթ ներարկման տեղամասում,ալերգիկ ռեակցիաներ և ստամոքս-աղիքային ախտանշաններ։

Ըստ արտադրողներից մեկի՝ կլինիկական փորձարկումների ժամանակ ալերգիկ ռեակցիաները՝ ներառյալ քորը, ցանը և ջերմությունը, տեղի են ունեցել 2%-ից քիչ հիվանդների մոտ։

Հազվագյուտ, բայց ավելի լուրջ ալերգիկ ռեակցիաներ, ինչպիսիք են թունավոր էպիդերմային նեկրոլիզը, Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշը և մուլտիֆորմե էրիթեման,գրանցվել են այս դասի հակաբիոտիկների, այդ թվում՝ ցեֆտազիդիմի հետ:Ստամոքս-աղիքային տրակտի ախտանիշները, ներառյալ փորլուծությունը, սրտխառնոցը, փսխումը և որովայնի ցավը, գրանցվել են 2%-ից պակաս հիվանդների մոտ։

Բացի այդ, հիվանդների արյան թեստերը կարող են ցույց տալ էոզինոֆիլների ավելացում (8%), լակտատդեհիդրոգենազի ավելացում (6%), գամմա-գլուտամիլ տրանսֆերազայի ավելացում (5%)։ Բացի այդ, հիվանդների արյան թեստերը կարող են ցույց տալ էոզինոֆիլների ավելացում (8%), լակտատդեհիդրոգենազի ավելացում (6%), գամմա-գլուտամիլ տրանսֆերազայի ավելացում (5%), դրական ուղղակի Coombs թեստ (4%),թրոմբոցիտների ավելացում ( թրոմբոցիտեմիա) (2%), ALT, (7%), AST (6%) ավելացում կամ ավելացել է ալկալային ֆոսֆատազը (4%)։

### Հակացուցումներ

Ցեֆտազիդիմը հակացուցված է ցեֆտազիդիմի կամ ցանկացած այլ ցեֆալոսպորին հակաբիոտիկի նկատմամբ հայտնի ալերգիա ունեցող մարդկանց։

### Նախազգուշական միջոցներ

Ցեֆտազիդիմը հիմնականում արտազատվում է երիկամների միջոցով ՝ մեզով։ Որպես այդպիսին,դեղի մակարդակը արյան մեջ կարող է բարձրանալ երիկամների վնասվածք կամ երիկամային հիվանդություն ունեցող մարդկանց մոտ։ Սա ներառում է դիալիզի ենթարկվածներին, երիկամների գործառույթի խանգարման դեպքում դեղը ընդունվում է ավելի ցածր հաճախականությամբ։ Լյարդի հիվանդություն ունեցողների համար դեղաչափման ճշգրտում չի պահանջվում։

### Հղիություն

Ըստ արտադրողի, մկների և առնետների վրա կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել որ չկան ապացույցներ,որ այն վնասում է պտղին,նույնիսկ չափաբաժնի մինչև 40 անգամ։ Կարևոր է իմանալ, որ հղի կանանց վրա դեղի ազդեցության վերաբերյալ բարձրորակ հետազոտություններ չեն իրականացվել։

Ազդեցության մեխանիզմ
--------------------

Երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորինները տարբերվում են ավելի վաղ սերունդներից C=N-OCH3 խմբի առկայությամբ իրենց քիմիական կառուցվածքով (ցեֆուրոքսիմը և ցեֆուզոնամը նույնպես կրում են այս ֆունկցիոնալ խումբը, բայց նշված են միայն II դասի մեջ):Այս խումբն ապահովում է բարելավված կայունություն որոշակի բետա-լակտամազային ֆերմենտների նկատմամբ, որոնք արտադրվում են գրամ բացասական բակտերիաների կողմից։ Այս բակտերիալ ֆերմենտները արագորեն ոչնչացնում են ավելի վաղ սերնդի ցեֆալոսպորինները՝ քայքայելով բետա լակտամային օղակը,ինչը հանգեցնում է հակաբիոտիկներիկի հանդեպ կայունության զարգացմանը։ Թեև ի սկզբանե ակտիվ են այս բակտերիաների դեմ, երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորինների լայն կիրառմամբ, որոշ գրամ-բացասական բակտերիաներ, որոնք արտադրում են ընդլայնված ոլորտի բետա-լակտամազներ (ESBLs), կարող են նույնիսկ ապաակտիվացնել երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորիններին։ ESBL արտադրող գրամ-բացասական բակտերիաներով առաջացած վարակները հատկապես կարևոր են հիվանդանոցներում և առողջապահական այլ հաստատություններում։

Քիմիան կառուցվածք
-----------------

Ի հավելումն syn-կոնֆիգուրացիայի, ամինո կողային շղթայի երրորդ սերնդի այլ ցեֆալոսպորինների համեմատ, ավելի բարդ մասնիկը (պարունակում է երկու մեթիլ և կարբոքսիլաթթու խմբեր) լրացուցիչ կայունություն է հաղորդում բետա-լակտամազա ֆերմենտներին, որոնք արտադրվում են բազմաթիվ գրամ-բացասական բակտերիաների կողմից։ β-լակտամազների նկատմամբ լրացուցիչ կայունությունը մեծացնում է ցեֆտազիդիմի ակտիվությունը գրամ-բացասական օրգանիզմների նկատմամբ, ներառյալ Pseudomonas aeruginosa-ն:Պիրիդինի լիցքավորված մասը մեծացնում է ջրում լուծելիությունը:Ցեֆտազիդիմը կիսում է նույն փոփոխական R-խմբի կողային շղթան ազտրեոնամի հետ՝ մոնոբակտամ հակաբիոտիկ․ երկու դեղամիջոցներն ունեն գործունեության նմանատիպ տիրույթ, ներառյալ ակտիվությունը Pseudomonas aeruginosa-ի դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ceftazidime
2. 1 2 3 4 5 6 7  «Ceftazidime». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
3. ↑  Katzung, Bertram (2018). *Basic & Clinical Pharmacology*. McGraw Hill. էջ 803.
4. ↑  «Intravitreal Injections - EyeWiki». *eyewiki.aao.org*. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 12-ին.
5. ↑  Hamilton, Richart (2015). *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*. Jones & Bartlett Learning. էջ 87. ISBN 9781284057560.
6. ↑  Fischer, Janos; Ganellin, C. Robin (2006). *Analogue-based Drug Discovery*. John Wiley & Sons. էջ 495. ISBN 9783527607495. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
7. 1 2 3 4 5  Ceftazidime for Injection(R) [package insert]. Schaumburg, IL: Sagent; 2012. PDF of insert Արխիվացված 2014-04-23 Wayback Machine
8. ↑  White NJ (2003). «Melioidosis». *Lancet*. **361** (9370): 1715–722. doi:10.1016/S0140-6736(03)13374-0. PMID 12767750. S2CID 208790913.
9. ↑  White, N. J.; Dance, D. A.; Chaowagul, W; Wattanagoon, Y; Wuthiekanun, V; Pitakwatchara, N (1989). «Halving of mortality of severe melioidosis by ceftazidime». *Lancet*. **2** (8665): 697–701. doi:10.1016/S0140-6736(89)90768-X. PMID 2570956. S2CID 28919574.
10. 1 2 3  Lexicomp Online, Lexi-Drugs, Hudson, Ohio: Lexi-Comp, Inc.; 2014; April 20, 2014. «Login». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 23-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 21-ին.
11. ↑  Richards, DM; Brogden, RN (1985 թ․ փետրվար). «Ceftazidime. A review of its antibacterial activity, pharmacokinetic properties and therapeutic use». *Drugs*. **29** (2): 105–161. doi:10.2165/00003495-198529020-00002. PMID 3884319.
12. ↑   (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
13. ↑  Sharma M, Pathak S, Srivastava P (2013 թ․ հոկտեմբեր). «Prevalence and antibiogram of Extended Spectrum β-Lactamase (ESBL) producing Gram negative bacilli and further molecular characterization of ESBL producing Escherichia coli and Klebsiella spp». *J Clin Diagn Res*. **7** (10): 2173–7. doi:10.7860/JCDR/2013/6460.3462. PMC 3843424. PMID 24298468.