**Ազգային աշխարհագրական կազմակերպություն**(անգլ.՝ National Geographic Society (NGS)), աշխարհի ամենամեծ շահույթ չհետապնդող գիտական և կրթական կազմակերպություններից մեկը, որի գլխամասը գտնվում է Վաշինգտոնում, ԱՄՆ։ Նրա հետաքրքրության շրջանակներում է աշխարհագրությունը, բնագիտությունը և հնագիտությունը, միջավայրային ու պատմական պահպանման խթանումը, ինչպես նաև պատմության և աշխարհի մշակույթների ուսումնասիրությունը։ Կազմակերպության պատկերանիշը դիմանկարի դեղին շրջանակ է՝ ուղղանկյուն տեսքով, որը առկա է իր ամսագրերի առաջին էջին և հեռուստատեսային ալիքում։

Ակնարկ
------

Սրճարանների պարուհին, Ալժիր, 1917 թ.-ի նկար ‹‹National Geographic›› ամսագրից

Ազգային աշխարհագրական կազմակերպությունը հիմնվել է 1888 թ.-ին, որպեսզի մեծացնի ու տարածի աշխարհագրության մասին գիտելիքները։ Նրա այժմյան նպատակն է ներշնչել մարդկանց մտածել մոլորակի մասին։ Կազմակերպությունը կառավարվում է հոգաբարձուների խորհրդի կողմից, որի 19 անդամների մեջ ներառված են գործարարներ, ուսուցիչներ, նախկին պաշտոնյաներ և բնապահպաններ։

Կազմակերպությունը աջակցում է գիտական հետազոտություններին։ Այն ունի նաև պաշտոնական ամսագիր՝ National Geographic, որը հրատարակվում է 38 լեզվով։ Այն տպագրում է նաև այլ ամսագրեր, գրքեր, դպրոցական պարագաներ, քարտեզներ և համացանցային ու ֆիլմային արտադրանք տարբեր լեզուներով բազմաթիվ քաղաքներում։ Կազմակերպության կրթական հիմնադրամը դրամաշնորհներ է տալիս կրթական ընկերություններին և անհատներին՝ աշխարհագրական կրթությունը զարգացնելու համար։ Հետազոտությունների ու ուսումնասիրությունների կոմիտեն տվել է ավելի քան 11000 դրամաշնորհ է տվել գիտական հետազոտությունների համար։

‹‹National Geographic››-ի տարատեսակ մեդիա միջոցները հասանելի են ավելի քան 500 մլն. մարդկանց ամսական։ ‹‹National Geographic››-ը ունի հասարակության համար բաց թանգարան Վաշինգտոնում, որտեղ գտնվում է նաև կազմակերպության գլխամասը։ Այն օգնել է մարդկանց ցույց տալ հայտնի ճանապարհորդող ցուցանմուշներ, ինչպիսիք են 2010 թ.-ի ‹‹Քինգ Տուտ›› ցուցադրությունը, որի ժամանակ ներկայացված էին Եգիպտական փարավոնի գերեզմանի իրերը, ‹‹Աֆղանստանի մշակութային գանձերը››, որը բացվել էր 2008 թ.-ին և եղել է այլ երկրներում 18 ամսով, ինչպես նաև չինական Տերակոտե բանակը Վաշինգտոնում 2009-2010 թթ.-ին։

‹‹National Geographic››-ը ունի մանրածախ խանութներ Վաշինգտոնում, Լոնդոնում, Սինգապուրում, Կուալա Լումպուրում, Մադրիդում, Անդորրայում, Պալմա դե Մայորկայում, Պանամայում և Սիդնեյում։

Պատմություն
-----------

Իտալացի ադմիրալ Էրնեստո Բուրզագլիին տրված պաշտոնական դիպլոմը, երբ նա անդամակցեց կազմակերպությանը 1928 թ.-ին
Ազգային աշխարհագրական կազմակերպությունը սկսել է գործել որպես գիտնականների և ճանապարհորդության մեջ հետաքրքրված հարուստ հովանավորների ակումբ։ 1888 թ.-ի հունվարի 13-ին 33 ուսումնասիրողներ ու գիտնականներ հավաքվեցին ‹‹Cosmos›› ակումբում, Վաշինգտոնի Լաֆայետ հրապարակում գտնվող մասնավոր ակումբում, որպեսզի ստեղծեն աշխարհագրական գիտելիքներով հետաքրքրված հասարակություն։ Կանոնադրությունը պատրաստելուց և կազմակերպության կառուցվածքը որոշելուց հետո ստեղծվեց Ազգային աշխարհագրական կազմակերպությունը՝ հունվարի 27-ին։ Գարդիներ Գրին Հուբարդը դարձավ առաջին նախագահը, իսկ իր որդին՝ Ալեքսանդր Բելլը հաջորդեց նրան 1897 թ.-ին։ 1899 թ.-ին Բելլի որդին՝ Ջիլբերտ Հովեյ Գրոսվենորը դարձավ ‹‹National Geographic›› ամսագրի գլխավոր խմբագիրը և ծառայեց կազմակերպությունում 55 տարի՝ մինչև 1954 թ.-ը, իսկ Գրոսվենորի ընտանիքի անդամները ունեցան կարևոր դերեր կազմակերպության մեջ։

Գրոսնովերն ու Բելլը մշակեցին կազմակերպության հաջողակ մարկետինգային գաղափարը և նկարների օգտագործումը որպես նյութը ներկայացնելու գլխավոր միջոց։ Ներկայումս գործադիր տնօրենն ու նախագահն է Գերի Կնելը, հոգաբարձուների խորհրդի ղեկավարն է Ջոն Ֆահեյը, գլխավոր խմբագիրը՝ Սյուզան Գոլդբերգը։ Ջիլբերտ Մելվիլ Գրոսնովերը, խորհրդի նախկին ղեկավարը, ստացել է Ազատության նախագահի մեդալ 2005 թ.-ին՝ աշխարհագրական կրթության մեջ ներդրման համար։ 2004 թ.-ին կազմակերպության գլխամասային շինությունը Վաշինգտոնում առաջիններից մեկն էր, որ ստացավ ‹‹Global Green USA››-ի կողմից ստացավ ‹‹կանաչ›› հավաստագիրը։ ‹‹National Geographic››-ը ստացել է նաև հեղինակավոր Աստուրի արքայազնի մրցանակը հաղորդակցության ու հումանիտար գիտությունների համար 2006 թ.-ի հոկտեմբերին Իսպանիայի Օվիեդո քաղաքում։

Հիմնադիրներ
-----------

Գարդիներ Գրին Հուբարդը՝ առաջին նախագահը
Կազմակերպությունը հիմնել են 33 հիմնադիրներ՝

* Ադոլֆուս Վաշինգտոն Գրիլի
* Ալմոն Հարիս Թոմսոն
* Արթուր Փաուել Դեվիս
* Չարլզ Բելլ
* Քլարենս Դութոն
* Քլիվլենդ Էբ
* Քլինթոն Հարթ Մերիամ
* Էդվարդ Էվերետ Հայդեն
* Ֆրենկ Բեյկեր
* Գարդիներ Գրին Հուբարտ
* Ջորջ Բրաուն Գուդ
* Ջորջ Քենան
* Ջորջ Վալաս Մելվիլ
* Ջիլբերտ Թոմփսոն
* Գրով Կառլ Ջիլբերտ
* Հենրի Գանետ
* Հենրի Վեթերբի Հենշոու
* Հենրի Միտչել
* Հերբերտ Գովերնոր Օգդեն
* Իսրայել Ռասել
* Ջեյմս Հովարդ Գոր
* Ջեյմս Քլարկ Վելինգ
* Ջոն Ռասել Բարտլետ
* Ջոն Վեսլի Փաուել
* Մարկուս Բեկեր
* Օտո Հիլգարդ Թիթման
* Ռոբերտ Մալդրոու II
* Ռոջերս Բիրնի
* Սեմուել Գանետ
* Վիլարդ Դրեյկ Ջոնսոն
* Վիլիամ Բրամվել Փաուել
* Վիլիամ Դալ
* Վինֆիլդ Սկոտ Սկլեյ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Global Research Identifier Database — 2015.
2. ↑  
"National Geographic Press Room: Fact Sheet". National Geographic Society. Retrieved 2009, օգոստոսի 28.
3. ↑  "National Geographic Education Foundation". National Geographic Society. Արխիվացված է the original 2006 թ․ հունիսի 3-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "National Geographic Society". U.S. Department of State.
5. ↑  Site designed by Shannon Roberts (2007, ապրիլի 24). "National Geographic CEO Says Nonprofit's Mission is Bringing the World to Readers". Mccombs.utexas.edu. Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 28-ին. Retrieved 2010, հունիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2006 թ․ նոյեմբերի 14-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "Global Green". Արխիվացված է the original 2008 թ․ հունիսի 26-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. ↑  "National Geographic founders". National Geographic Society. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2014, հունվարի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* Poole, Robert M. (2004). *Explorers House: National Geographic and the World it Made*. Նյու Յորք: Penguin. ISBN 1-59420-032-7.

Արտաքին հղումներ
----------------

Պաշտոնական կայքեր
* Պաշտոնական կայք
* National Geographic Magazine Online
* National Geographic for Kids
* National Geographic News
* National Geographic Photography
* National Geographic Maps Archived 2011-08-30 at the Wayback Machine.
* National Geographic Maps TOPO! Explorer
* National Geographic Channel
* National Geographic Traveler
* National Geographic Museum
* National Geographic Expeditions
* National Geographic Education Foundation Archived 2017-03-23 at the Wayback Machine.

Հավելյալ աղբյուրներ
* National Geographic Libraries & Information Services Archived 2010-07-30 at the Wayback Machine.
* NGS Collectors Corner – ղեկավարվում է National Geographic-ի գրադարանի պահեստների կողմից
* National Geographic YouTube-ի պաշտոնական ալիքը
* National Geographic Animals

Նկարներ, քարտեզներ և այլ պատկերներ
* Society's flag Archived 2016-05-19 at the Wayback Machine.