**Բերնարդ Բերենսոն** կամ **Բերնսոն** (*անգլ.՝ Bern[h]ard Berenson*, հունիսի 26, 1865(1865-06-26)[…], Վիլնյուս, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 6, 1959(1959-10-06)[…], Ֆլորենցիա, Իտալիա), ամերիկացի, արվեստի պատմաբան, գեղարվեստի քննադատ, կենդանության օրոք ճանաչում է վայելել և համարվել է խոշոր հեղինակություն՝ ԱՄՆ-ում Իտալական Վերածննդի գեղանկարչության բնագավառում։ Եղել է Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի երկքաղաքացի։

Կենսագրություն
--------------

Բերնարդ Բերենսոնը ծնվել է ներկայիս Լիտվայի Ալիտուսսկի շրջանում, Վալվրոժենսկիների (*Valvrojenski*) հրեական ընտանիքում։ Հայրը եղել է Ալտեր Վալվրոժենսկին (Ալբերտ Բերենսոն), մայրը՝ Յուդիֆ Վալվրոժենսկայան (Ջուլյա Բերենսոն)։ Տասը տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Կրթություն է ստացել Հարվարդի համալսարանում։

Ընտանիք
-------

Բերնարդ Բերենսոնի քույրը՝ Սենդա Բերենսոնը, հայտնի է որպես կանանց բասկետբոլի կանոնների ստեղծող։ Բերնարդի կինը՝ Մերի Սմիթը, արվեստի պատմաբան էր, եղել է Բերտրան Ռասսելի կնոջ քույրը։ Բերենսոնի թոռնուհու զարմիկները՝ Մարիսան և Բերրին, դերասանուհիներ են։ Մարիսան «Կաբարե» ֆիլմի դերակատարման համար արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի։ Բերրին դերասան Էնտոնի Պերկինսի կինն է եղել և զոհվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության հետևանքով։

Գործունեություն
---------------

Բերնարդ Բերենսոնը կրթություն է ստացել Հարվարդի համալսարանում, 1887-1888 թվականներին կրթությունը շարունակել է Փարիզում, ապա մեկնել է Հռոմ, որտեղ ծանոթացել է Ջովաննի Մորելլիի և Ջովանի Կավալկազելեի հետ։ Այս ծանոթություններն էապես ազդել են նրա հետագա գործունեության վրա։

Բերենսոնի վաղ շրջանի աշխատանքները շահեկանորեն առանձնացել են Ռասկինի և Պատերի բազմաբառ հետևորդների աշխատանքների ֆոնին իրենց դատողությունների գործնականությամբ, լակոնիկությամբ ու պարզությամբ։ Նա կտրականապես չի ընդունել ժամանակակից արվեստը և չի սիրել մաներիզմը։ Արվեստի ստեղծագործությունների գնահատման Բերենսոնի սուբյեկտիվ-հոգեբանական մոտեցումը օրինակ են բերել շվեցարացի արվեստաբան Հ․ Վյոլֆլինը և պրագմատիզմի և ֆունկցիոնալության հիմնադիր, ամերիկացի հոգեբան Ուլյամ Ջեյմսը։ Ռուս գրող և արվեստաբան Պ.Պ.Մուրատովը «Իտալիայի կերպարները»-ի (1923 թ.) վերջին մասում լայնորեն մեջբերել է Բերենսոնի կարծիքը՝ որպես արվեստագիտության մտքի վերջին խոսք։ Ի վերջո նրա գեղարվեստական հայացքներն արդեն ձևավորված էին «Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչները» (1930 թ.) ընդհանրական աշխատությունը գրելու պահին։

20-րդ դարասկզբի իտալական ռենեսսանսի առաջնագծի նկարիչների նկարների ատրիբուցիայի (Атрибуция) ոչ մի հարց չի լուծվել առանց Բերենսոնի մասնակցության։ Այսպես, նա մեկնել է Կայսերական Էրմիտաժ «Մադոննա Բենուա» կտավի իսկությունը ճշտելու համար, իսկ 1923 թվականին մասնակցել է Լեոնարդոյի «Գեղեցկուհի Ֆերրոներայի» տարբերակներից մեկի աղմկահարույց դատական նիստին։ Բերենսոնը «Շախմատիստներ»-ը վերագրել է նկարիչ Ֆրանչեսկո դի Ջորջոյին, որը հետագայում հայտնվելու էր Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում. նա առաջինն է հայտարարել այն մասին, որ այդ և այլ՝ երկու կտավները կազմում են ինչ-որ անհայտ ասպետական սիրավեպի սյուժեի կտավի մաս (կասսոնեի նկարազարդ կողմերից մեկը)։

Բերենսոնն՝ իր անզուգական հեղինակության շնորհիվ, հաճախ ոչ ակնհայտ, եղել է մեծահարուստ ամերիկացիների խորհրդատուն՝ «հին վարպետների» նկարների ապօրինի վաճառքի ժամանակ։ Նրա խորհրդով հարյուրավոր, եթե ոչ հազարավոր, եվրոպական հավաքածուների առաջնակարգ կտավներ տեղափոխվել են օվկիանոսից այն կողմ։ Հատկապես հայտնի է նրա համագործակցությունը Իզաբելլա Ստյուարդ Գարդների հետ, որի որակական առումով հազվագյուտ հավաքածուն ցուցադրվում է Բոստոնում, և աշխարհի առաջատար հավաքորդ (անտիկվար) Ջոզեֆ Դավինի հետ։

Կյանքի վերջին տարիներ
---------------------

Բերնարդ Բերենսոնը, կտավների բարեհաջող ատրիբուցիայի համար հավաքորդների վճարի հինգ տոկոսը ստանալու շնորհիվ, դարձել է ունևոր մարդ և գնել է Ի Տատտիի (իտալ.*I Tatti*) հին վիլլան Ֆիեզոլեում՝ Ֆլորենցիայի մոտակայքում։ Այնտեղ նա մշտական բնակություն է հաստատել, որտեղ մշտապես բնակվել է նույնիսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ Իտալիայում նրա ներկայությունը զայրացնում էր ֆաշիստներին։ Բերենսոնը վիլլան՝ այնտեղ գտնվող ամբողջ արժեքավոր գեղարվեստական հարստությամբ կտակել է Հարվարդի համալսարանին։

1937 թվականին հանրահայտ քննադատը իր գործնական հարաբերությունները խզել է Դավինի հետ՝ վաշինգտոնյան «Հովիվների երկրպագությունը» (*Adoration of the Shepherds* (Giorgione)) կտավի ատրիբուցիայի շուրջ ծավալված վիճաբանության պատճառով. ըստ Դավինի հեղինակը Ջորջոնեն էր, իսկ ըստ Բերենսոնի՝ Տիցիանը։ Ժամանակի ընթացքում Դավինի կարծիքն ավելի առաջատար է դարձել, և Բերենսոնի գնահատականները, որոնք ժամանակին անբեկանելի էին համարվում, այժմ չունեն նախկին մեծարժեք կշիռը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ֆրանչեսկո դի Ջորջո ՇախմատիստներՖրանչեսկո դի Ջորջո Շախմատիստներ
* Լեոնարդո դա Վինչի Մադոննա ԲենուաԼեոնարդո դա Վինչի Մադոննա Բենուա
* Լեոնարդո դա Վինչի Գեղեցկուհի ՖերոնիերանԼեոնարդո դա Վինչի Գեղեցկուհի Ֆերոնիերան
* Ջորջոնե Հովիվների երկրպագությունըՋորջոնե Հովիվների երկրպագությունը
* Բերնանդ Բերենսոնը  Ի Տատտի վիլլայումԲերնանդ Բերենսոնը Ի Տատտի վիլլայում
* Ի Տատտին ՖեզոլույումԻ Տատտին Ֆեզոլույում
* Բերնարդ Բերենսոնը իր Վիլլա Ի Տատտի կալվածքի այգումԲերնարդ Բերենսոնը իր Վիլլա Ի Տատտի կալվածքի այգում
* Քոլ Փորթերը, Լինդա Լի Թոմասը, Բերնանդ Բերենսոնը և Հովարդ Սթարգեսը գոնդոլով զբոսնելիսՔոլ Փորթերը, Լինդա Լի Թոմասը, **Բերնանդ Բերենսոնը** և Հովարդ Սթարգեսը գոնդոլով զբոսնելիս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  *Booker M. M.* Berenson, Bernard // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T008048
3. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
4. 1 2 3 4 5 6 7
5. 1 2  Encyclopædia Britannica
6. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
7. 1 2
8. 1 2 3  Kindred Britain
9. ↑  «Berenson, Bernard, né Bernhard Valvrojenski». Dictionary of Art Historians. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
10. ↑  *Белоусова, Н. А.* Бернард Бернсон и его книга // Живописцы итальянского Возрождения / Б. Бернсон ; пер. с англ. Н. Белоусовой, И. Тепляковой. — М. : Б.С.Г.-Пресс, 2006. — С. 38.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Berenson, Bernhard.* The Florentine Painters of the Renaissance. — 3rd ed. — Լ. ; N. Y. : The Knickerbocker Press, 1909.
* Niyazi, Hasan. (2011 թ․ դեկտեմբերի 23). «The Allendale Nativity – connoisseurship and controversy». 3 Pipe Problem. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բերնարդ Բերենսոն** կատեգորիայում։ |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բերնարդ Բերենսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11041124, ADV10309658 · BIBSYS: 90183052, 90074348 · BNC: a10593184 · BNF: 121114721 · CiNii: DA00926413 · CONOR: 12615011 · GND: 118658344 · ICCU: CFIV101331 · ISNI: 0000000120990222 · LCCN: n79021690 · LNB: 000196929 · NDL: 00432977 · NKC: jn20010602763 · NLA: 36143332 · NLG: 170048 · NSK: 000012363 · NTA: 069392501 · NUKAT: n98030825 · PTBNP: 26385 · LIBRIS: 177444 · SUDOC: 027281329 · VIAF: 9878607 · ULAN: 500121389 · WorldCat VIAF: 9878607 |

 |

 |