**Ջերմունակություն**, ֆիզիկական մեծություն, ցույց է տալիս մարմնի ստացած Δ*Q* անվերջ փոքր ջերմաքանակի հարաբերությունը ջերմաստիճանի Δ*T* համապատասխան աճին։ Սովորաբար նշանակվում է *C* տառով.

{\displaystyle C={\Delta Q \over \Delta T}}։
Միավորների միջազգային համակարգում ջերմունակության չափման միավորը Ջ/Կ է։

Տեսակարար ջերմունակություն
--------------------------

Տեսակարար ջերմունակություն է կոչվում նյութի միավոր քանակին վերագրվող ջերմունակությունը։ Նյութի քանակը հնարավոր է չափել կիլոգրամով, մետր- խորանարդով կամ մոլով։ Կախված թե որ քանակական միավորին է վերաբերում ջերմունակությունը, տարբերակում են զանգվածային, ծավալային և մոլային ջերմունակություններ։

Զանգվածային ջերմունակությունը (*С*) սովորաբար կոչվում է պարզապես տեսակարար ջերմունակություն։ Դա այն ջերմաքանակն է, որ անհրաժեշտ է հաղորդել միավոր զանգվածով նյութին՝ միավոր ջերմաստիճանով տաքացնելու համար։ ՄՄ համակարգում չափվում է Ջոուլ-կիլոգրամ-Կելվինով՝ Ջ•կգ−1•Կ−1։

Ծավալային ջերմունակությունը (*С′*) այն ջերմաքանակն է, որ անհրաժեշտ է տալ միավոր ծավալով նյութին՝ միավոր ջերմաստիճանով տաքացնելու համար։ ՄՄՀ-ում օգտագործվում է Ջոուլ-մետր-խորանարդ-Կելվին՝ Ջ•մ−3•Կ−1 չափման միավորը։

Մոլային ջերմունակությունը (*С*μ) այն ջերմաքանակն է, որ անհրաժեշտ է հաղորդել 1 մոլ նյութին՝ ջերմաստիճանը մեկ միավորով բարձրացնելու համար։ ՄՄ համակարգում չափվում է Ջոուլ-մոլ-Կելվինով՝ Ջ/(մոլ•Կ)։

Ջերմունակություն տարբեր պրոցեսների և նյութի տարբեր վիճակների դեպքում
--------------------------------------------------------------------

Ջերմունակության հասկացությունը որոշվում է ինչպես տարբեր ագրեգատային վիճակներում գտնվող նյութերի (պինդ մարմինների, հեղուկների, գազերի), այնպես էլ՝ մասնիկների և քվազիմասնիկների հավաքածուների համար (մետաղների ֆիզիկայում, օրինակ, խոսում են էլեկտրոնային գազի ջերմունակության մասին)։

Օրինակ, գազերի մոլեկուլային-կինետիկ տեսությունում ցույց է տրվում, որ *i* ազատության աստիճաններով իդեալական գազի մոլային ջերմունակությունը հաստատուն ծավալի դեպքում (մեկ մոլ իդեալական գազի համար) հավասար է

{\displaystyle c\_{v}={\frac {i}{2}}R,}
որտեղ R ≈ 8,31 Ջ/(մոլ•Կ)-ն համապիտանի գազային հաստատունն է։

Հաստատուն ճնշման դեպքում

{\displaystyle c\_{p}=c\_{v}+R={\frac {i+2}{2}}R}։
Մի ագրեգատային վիճակից մյուսին անցնելը յուրաքանչյուր նյութի համար ուղեկցվում է ջերմունակության թռիչքային փոփոխությամբ, որը տեղի է ունենում փոխակերպման կոնկրետ ջերմաստիճանային կետում՝ հալման ջերմաստիճանում (անցում պինդ վիճակից հեղուկի), եռման ջերմաստիճանում (անցում հեղուկ վիճակից գազայինի) և համապատասխան հակադարձ փոխակերպումների՝ սառեցման և կոնդենսացիայի դեպքում։

Տեղեկատուներում սովորաբար նյութերի տեսակարար ջերմունակությունները տրվում են հաստատուն ճնշման դեպքում։ Հեղուկ ջրի տեսակարար ջերմունակությունը նորմալ պայմաններում 4200 Ջ/(կգ•Կ) է, սառույցինը՝ 2100 Ջ/(կգ•Կ)։

Ջերմունակության տեսություն
--------------------------

Դեբայի և Էյնշտեյնի մոդելների համեմատությունը պինդ մարմնի ջերմունակության համար։
Պինդ մարմնի ջերմունակության մի քանի տեսություններ գոյություն ունեն.

* Դյուլոնգ-Պտիի և Ջոուլ-Կոպի օրենքները։ Երկու օրենքներն էլ արտածվել են դասական պատկերացումներից և որոշակի ճշտությամբ գործում են միայն նորմալ ջերմաստիճանների դեպքում (մոտ 15 °C-ից մինչև 100 °C)։
* Էյնշտեյնի ջերմունակության տեսությունը։ Քվանտային օրենքների առաջին կիրառումը և ջերմունակության նկարագրությունը։
* Դեբայի ջերմունակությունների քվանտային տեսությունը։ Տալիս է ամենաամբողջական նկարագրությունը և լավ համաձայնեցվում է փորձի հետ։

Չփոխազդող մասնիկների համակարգի (օրինակ՝ իդեալական գազի) ջերմունակությունը որոշվում է մասնիկների ազատության աստիճաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лифшиц Е. М. Теплоёмкость Физическая энциклопедия