recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մորփեոս** (հին հունարեն՝ Μορφεύς — «ստեղծող», «նա, ով ստեղծում է երազները »), հունական դիցաբանության մեջ երազների աստված։

Մորփեոսի հայրը Հիպնոսն է՝ քնի աստվածը։ Տարբերակներից մեկում նրա մայրը Ագլայան է՝ Զևսի և Էվրինոմի դուստրը, որը եղել է Աֆրոդիտեի երեք ուղեկիցներից մեկը։ Նրա անունը բառացի թարգմանելու դեպքում նշանակում է «Ջինջ»։ Մեկ այլ տարբերակում նրա մայրը Նյուկտան է՝ գիշերվա աստվածը։

Մորփեոսը կարող է ընդունել ցանկացած ձև և երևալ մարդկանց իրենց երազներում։ Նա կարողանում է միանգամայն ճշտությամբ ընդօրինակել մարդու ձայնը, խոսքի ոճը։ Հույները գրեթե միշտ նրան պատկերել են վայելչակազմ երիտասարդի տեսքով, որը ունի թևիկներ, սակայն որոշ արվեստի գործերում՝ հուշարձաններում, նա ունի մորուքավոր ծերունու տեսք, որի ձեռքին կակաչներ կան։ Մորփեոսը պարտավոր է հետևել կայսրերի և հերոսների երազներին։ Մորփեոսի գլխավոր սիմվոլը երազների աշխարհ տանող երկակի դարպասներն են։ Փղոսկրից պատրաստված դարպասները սուտ երազների համար են, իսկ եղջերավոր դարպասները՝ ճշմարիտ։ Աստվածները սիմվոլներից և ատրիբուտներից հիմնականում առանձնացնում են սև գույնը (որպես գիշերվա և մոռացության գույն) և կակաչի գույնը։ Մորփեոսին շատ հաճախ պատկերում էին արծաթյա աստղերով շղարշված սև հագուստով։ Ձեռքում նա ուներ գավաթ՝ լցված կակաչի թուրմով՝ օժտված թուլացնող և թմրեցնող հատկություններով։ Երբեմն համարում են, որ նա գլխին կրում է կակաչի ծաղիկներից պատրաստված թագ, ինչը խորհրդանշում է երազը։ Հույները հաճախ պատկերում էին նրան ծաղկամանների վրա, հռոմեացիները՝ սարկոֆագների վրա։

> 
> 
> Քնի տիրակալը ուներ 1000 որդի՝ նա մի ամբողջ ցեղի հայր էր, սակայն բոլորից նա առանձնացրել է Մորփեոսին, որը կարողանում էր ընդունել ցանկացած մարդկային կերպար։ Ոչ մի Քուն չէր կարող մրցակցել նրա՝ մարդկանց կերպարի մեջ մտնելու ունակության հետ։ Նրա ձայնը, քայլվածքը, դեմքը ամբողջությամբ նման էին բնօրինակներին, բացի այդ նա, հաճախ կրկնօրինակելով նրանց հագուստը, դուրս էր գալիս աշխարհ։— Մետամորֆոզներ
> 
> 

Մորֆի թմրանյութի անունը առաջացել է Մորփեոսի անունից՝ հաշվի առնելով Մորփեոսի ֆունկցիան։ Նրա անվան հետ է կապված նաև «մորփեոսի գրկում» արտահայտության ծագումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991—1992. В 2 т. Т. 2. С. 176; Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т. 2. С. 409

Տես նաև
-------

* Հունական դիցաբանություն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2019101435 · VIAF: 46156372403807541910 · WorldCat VIAF: 46156372403807541910 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 56)։*  |
«**Նոր ուղի**», գրական, հասարակական, մշակութային եռամսյա, ապա՝ երկամսյա պարբերագիրք։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսել 1945-1947 թվականներին Բեյրութում։ Խմբագիրներն են եղել Գրիգոր Քեշիշյանը, Գրիգոր Սիսվանը (Բեքմեզյան), Հարություն Գայայանը, Հրաչ Բուջիկանյանը, Վարսիկ Պոյաճյանը (Շաքե Վարսյան), Փանոս Չագրյանը։ 

Լուսաբանել է Հայաստանի տնտեսական, մշակութային ձեռքբերումները, Հայրենական մեծ պատերազմին հայ ժողովրդի մասնակցությունը, մասնավորապես՝ հայկական Թամանյան դիվիզիայի մարտական ուղին, Ֆրանսիայի Դիմադրության շարժման հայ մասնակիցների (Մ. Մանուշյան և ուրիշներ) հերոսական պայքարը, նպաստել է Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը, խրախուսել 1946 թվականի հայրենադարձությունը։ Անդրադարձել է հայ գրողների հոբելյաններին, տպագրել խորհրդահայ հեղինակների գործեր, ինչպես նաև նմուշներ ռուս դասական գրականությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Նոր ուղի» պարբերագիրքը
2. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան, խմբագիր՝ Վիկտոր Համբարձումյան, Երևան, Հայ սովետական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1982։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Պլազմային այրիչ**, ձեռքի աղեղային պլազմարոն, որը ծառայում է երեսապատման, կտրման, եռակցման, մակահալման և պլազմային մշակման այլ պրոցեսների համար։

Ըստ գործողության սկզբունքի տարբերում են պլազմային աղեղով և պլազմային շիթով աշխատող պլազմային այրիչներ։ Մեքենայացված մշակման դեպքում պլազմային այրիչը ամրացվում է հատուկ տեղակայանքի վրա։ Պլազմային այրիչի հզորությունը հասնում է 100 կվ։

Որպես պլազմագոյացնող գազեր են ծառայում Ar, He, N2, NH3, օդը և դրանց խառնուրդները։ Աշխատանքի սկզբում աղեղային պարպում առաջացնելու համար անհրաժեշտ է փակել բացակը պլազմային այրիչի անոդի և կաթոդի միջև (պլազմային շիթ) կամ կաթոդի և մշակվող մետաղի միջև (պլազմային աղեղ), կամ էլ պարպում առաջացնել որևէ այլ ձևով։

Գրականություն
-------------

* Николаев Г. А. Сварка в машиностроении։ Справочник в 4-х т. - М.։ Машиностроение, 1978 (1-4 т).

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 313)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 206615322 · NKC: ph161698 |

 |
«**Նորագույն ծաղիկ զորությանց**», բարոյախրատական երկերի ժողովածու։

Պատմություն
-----------

Ժողովածուն իտալերենից թարգմանել է Հովհաննես Հոլով Կոստանդնուպոլսեցին։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1675 թվականին Հռոմում՝ Ուրբանյան տպարանում։ Ա տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Նորագոյն ծաղիկ զօրութեանց, Flos virtvtvm.…», Բ-ին՝ «Նորագոյն ծաղիկ զօրութեանց։ Թարգմանեցեալ ի Յոհաննիսէ վարդապետէ Կոստանդինուպօլսեցւոյ…» (248 էջ, 8°, 11x6,7 սմ)։ Տպագրվել է նաև՝ 1685 թվականին Վենետիկում՝ Միքելանջելո Բարբոնիի տպարանում. այդ հրատարակության տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Նորագոյն ծաղիկ զօրութեանց» (237 էջ, 8°, 10,5 x 6,5 սմ), ինչպես նաև 1724 թվականին Կ. Պոլսում՝ Մարտիրոս Սարգսյանի տպարանում, որի տիտղոսաթերթին գրված է նույնը (256 էջ, 8°, 12,2 x 7,5 սմ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քնարիկ Տեր-Դավթյան, «Հովհաննես Հոլովի երկու թարգմանությունների շուրջ»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Նորագոյն ծաղիկ զօրութեանց»

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
«**Մուղնի**», հրատարակչություն։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1994 թվականին Երևանում՝ «Գևորգ Ա. Մոմջյան» բարեգործական հիմնադրամի նախագահ Ռոման Կոզմոյանի ջանքերով։ Տնօրենը դարձել է Ռուզաննա Պետրոսյանը։ Տպագրում է հիմնականում հայ մշակույթին և պատմությանը նվիրված գրքեր։ 2001 թվականից համագործակցել է Մեսրոպ արք. Աշճյանի հետ (առաջինը տպագրվել է Սիմեոն Ա Երևանցու «Ջամբռ» աշխատությունը) և վերջինիս առաջարկով անվանվել «Մուղնի»։ «Մուղնի»-ի հրատարակած գրքերի որոշ մասը լույս է ընծայվել Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկության հայկական բաժանմունքի հովանավորությամբ։ Ուշագրավ են Ա. Հասրաթյանի և Զ. Սարգսյանի «Հայաստան։ Քրիստոնեական ճարտարապետության 1700 տարին» (2001), Մ. Աշճյանի «Արագահաս Սուրբ Սարգիս» (2002), «Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության» մատենաշարի Ժ–ԺԶ հատորները (2002-2008), Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» (2003), «Սբ Էջմիածին։ Ուղեգրություններ» (կազմ.՝ Մեսրոպ արք. Աշճյան, 2003), «Ես մեղադրում եմ։ Գործ №... 1.500000» փաստաթղթերի ժող. (կազմ.՝ Ս. Միրզոյան, 2005), Ե. Քոչարի «Ես ու դուք» (2007), «Սիլվա Կապուտիկյանը մեր հուշերում և խոհերում» (2008), Է. Հարությունյանի «Հայ ճարտարապետության մնայուն ձեռագիրը» (2009), Ա. Ցիցիկյանի «Հայկական աղեղնային արվեստը» (2011), «Հայրենիք–Սփյուռք կամրջող անուն։ Վ. Համազասպյան» (կազմ. և ծնթգր.՝ Ս. Միրզոյանի, Մ. Մարտիրոսյանի, 2011), «Արևելք-Արևմուտք» մատենաշարով՝ «Թումանյանի զավակները։ Աշխեն, հուշեր և ընտանեկան պատմություններ» (2011), «Թումանյանի զավակները։ Արտավազդ Թումանյան։ Նամականի» (գիրք Ա, 2013) և այլ գրքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մուղնի հրատարակչություն


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Պլաստիկական անատոմիա**, ուսումնասիրում է մարմնի արտաքին ձևերը հանգստի և շարժման վիճակում։ Զբաղվում է նաև մարմնի ներքին կառուցվածքով, հիմնականում արտաքին ձևերի արտահայտչականությունը վերծանելու նպատակով։

Պլաստիկական անատոմիայում կիրառվում են մարդաչափական, գանգաչափական և գլխազրական ուսումնասիրություն։ Պլաստիկական անատոմիայում կիրառվում են մարդաչափական, գանգաչափական և գլխազրական ուսումնասիրությունները, մարմնի համամասնության ուսմունքը (ուսումնասիրում է մարդու մարմնի չափերը՝ ձգտելով գտնել տարբերակների և տիպերի ծայրահեղ փոփոխականությունը որոշելու բնական «բանալի»)։ Հաստատված է, որ մարդու քթի ստորին սահմանից մինչև գլխի գագաթը (բրեգմա), քթի ստորին սահմանից՝ կրծոսկրի կոթը, լծային կտրուճից՝ պորտը, պորտից՝ ցայլը, լծային կտրուճից՝ ուսահոդը, երկու ազդրոսկրերի գլխիկների միջև ընկած տարածությունը հավասար մասեր են և յուրաքանչյուրը կազմում է ողնաշարի մեկ քառորդը։ Բազկի երկարությունը հավասար է երկու բազկի գլխիկները միացնող գծի երկարությանը, նախաբազկինը՝ կրծքագեղձի պտուկը պորտին միացնող գծին, ձեռքինը՝ պորտը ազդրոսկրի գլխիկին միացնող գծին, ազդրինը՝ ազդրոսկրի գլխիկը հակառակ կողմի կրծքագեղձի պտուկին միացնող գծին, սրունքինը՝ ազդրոսկրի գլխիկը նույն կողմի կրծքագեղձի պտուկին միացնող գծին, իսկ թաթի բարձրությունը՝ լծային կտրուճը պտուկին միացնող գծի կեսին։ Մարմնի կենտրոնը համարվում է ցայլը։ Վերոհիշյալ տվյալները կիրառական մեծ նշանակություն ունեն կերպարվեստում։

Գրականություն
-------------

* Ճաղարյան Ա. Պետրոս Դուրյան. դեմքի վերականգնումը, Ե. 1971։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 374)։*  |
**Մուղնու ավետարան**, 11-րդ դարի հայկական մագաղաթյա ձեռագիր Ավետարան։

«Մուղնու ավետարան» է կոչվում հարյուր տարի՝ 1822—1922 թվականներին Թիֆլիսի Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցում գտնվելու համար։ Մինչ այդ, մի քանի հարյուր տարի, Հաղպատում էր, որի պատճառով համարվում էր այնտեղ գրված և նկարազարդված։ Այժմ պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։ Հայ ձեռագրական մշակույթի գլուխգործոցներից է, 42 սմ X 32,5 սմ մեծությամբ 380 բարձրորակ մագաղաթյա թերթերի վրա երկաթագրով գրված և բազմերանգ նկարազարդված։

Գրիչն ու նկարիչը Մարիամի և Դավթի որդի Հովհաննես Սանդղկավանեցին է, որի արվեստանոցը գտնվում էր Արշարունյաց գավառի Կաղզվան քաղաքին մոտ՝ Սանդղկավանքում։ «Մուղնու ավետարանը» գրվել և նկարազարդվել է, ամենայն հավանականությամբ, մինչև 1060 թվականը։ Մինչ այդ մեզ հայտնի ամենահարուստ նկարազարդված ձեռագրերից է։ Բազմերանգ են 10 խորանները և 12 տերունական նկարները, ինչպես նաև չորս ավետարանիչներն ու ավետարանառաջները, որոնք գտնվում են յուրաքանչյուր Ավետարանի սկզբում։

Այս ձեռագրում առաջին անգամ հանդիպում ենք գլխազարդերի և զարդագրերի։ Հովհաննես Սանդղկավանեցու 1053 թվականի ձեռագրի հիշատակագրություններում պահպանվել են ներկեր, մագաղաթ պատրաստողների և այլ արհեստավորների անուններ, որոնք ցույց են տալիս, որ Սանդղկավանքում եղել է գրչության և մանրանկարչության խոշոր արվեստանոց, ուր նկարազարդվել են բազմաթիվ ձեռագրեր։ Դրանցից մեզ հասածները, ըստ Լիդիա Դուռնովոյի, «ցույց են տալիս, որ նրանք սկիզբ են առնում մի մեծ, «ակադեմիական» կարգի արվեստանոցից, որտեղ ստեղծվել են ամենաբազմազան նշանակալից գործեր՝ իրենց տարբերակներով, և որ այդ աշխատանքներին իրենց մասնակցությունն են բերել վարպետ նկարիչներ»։

*

Տես նաև
-------

* Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ, Երևան, Մատենադարան, 1988
* Մուղնու ավետարանի մասին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Շիրակի սարահարթ**, Գյումրիի միջլեռնային գոգավորության հատակային մասը Հայաստանի հյուսիս-արևմուտքում, Ախուրյան գետի միջին հոսանքի ավազանում։ Հյուսիսում Շիրակի, արևելքում Փամբակի ծալքաբեկորավոր լեռնաշղթաներն են, հարավ-արևելքում Շարայի լեռ (Կողգաթ) և Արագած հրաբխային զանգվածները։ Արևմուտքում աստիճանաբար ձուլվում է Կարսի հրաբխային սարահարթին։

Հայաստանի սահմաններում երկարությունը մոտ 30 կմ է, լայնությունը՝ 20 կմ։ Բարձրությունը 1400-1800 մ է։ Կազմված է լճագետային նստվածքներից։ Զգալի տարածություններ ծածկված են տուֆային լավաներով։ Մակերևույթը արևելքում հարթ է, Ախուրյանի ու նրա վտակների հովիտներում՝ կտրտված (բնորոշ են սեղանաձև մնացորդային բարձրությունները)։ Կլիման ցամաքային է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը —7 °C-ից մինչև —9°C է (նվազագույնը՝ —35°C), հուլիսինը՝ 18-20°C (առավելագույնը՝ 35°C), տարեկան տեղումները՝ 400-500 մմ (գլխավորապես գարնանը)։ Ձմռանը հաճախակի են ջերմաստիճանային ինվերսիաները, գոյանում է 30-40 սմ բարձրությամբ կայուն ձյունածածկույթ (90-120 օր)։ Շիրակի դաշտով հոսում է Ախուրյան գետը՝ Գյումրի, Քառանազու, Կարս, Կարախան վտակներով։ Շիրակի դաշտի սահմաններում Ախուրյանն ունի 4-5 դարավանդներով լայն հովիտ, Մարմաշենի մոտ կան սողանքներ։ Տափաստանային լանդշաֆտ է։ Տարածված են սևահողերը և մուգ շագանակագույն հողերը։ Մշակում են հացահատիկ, շաքարի ճակնդեղ, բանջարեղեն։ Զարգանում է պտղաբուծությունը (խնձոր, տանձ, սալոր, բալ)։ Շիրակի դաշտում են Շիրակի ջրանցքը, Ախուրյանի, Կառնուտի և այլ ջրամբարներ։ Շիրակի դաշտը հարուստ է շինանյութերով (տուֆ, բազալտ, պեմզա, կրաքար, կավեր)։ Շիրակի դաշտը հնուց փառաբանվել է որպես հացահատիկի շտեմարան։ Այդ է վկայում Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» գրքում պահպանված առածը. «Դու Շարայի որկոր ունես, բայց մենք Շիրակի ամբարներ չունենք»։

Անվանում
--------

Գրականության մեջ Շիրակի դաշտի մի հատվածը՝ Գյումրիի շրջակայքը, երբեմն կոչում է *Ալեքսանդրապոլի դաշտ*։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 93 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 107 — 992 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 515)։*  |
**Սայֆիյաթ**, (արաբ․՝ سيفيات‎‎) խոշորագույն արաբ բանաստեղծ ալ-Մութանաբբիի պոեզիայի 4 շրջաններից մեկը։

948-956 թվականներին ալ-Մութանաբբին ապրում էր Հալեպի իշխան Սեյֆ ադ-Դաուլայի պալատում։ Այնտեղ գրված բանաստեղծությունները ամփոփված են «Սայֆիյաթ» դիվանում։ Այս ստեղծագործություններիում այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ դրանք գրվել են ոչ միայն որպես պալատական ձոներգուի պարտավորություն, այլև նրանք արտահայտում են նաև պոետի հիացմունքը իր՝ պոետի նկատմամբ։ Սեյֆ ադ-Դաուլային ուղղված ձոներում նա միշտ շեշտում է, որ միայն այնպիսի պոետը, ինչպիսին ինքն է, կարող է գտնել համապատասխան խոսքեր, որ արժանի կերպով գովերգի իշխանին։ Իր գերազանցությունը մյուսների նկատմամբ նա բացատրում է ոչ միայն իր յուրահատուկ տաղանդով, այլև իր մաքուր պարսկական ծագմամբ։ Ալ-Մութանաբիի ձոները գրվում էին ինչ-որ իրադարձությունների հետ կապված, որոնցից էին արշավանքները, նրա հիվանդությունը, հարազատներից մեկի մահը կամ էլ աննշան մի դեպք նրա կյանքից։

Հալեպի բերդը
Սայֆիյաթ դիվանում առավել ցայտուն է արտահայտվել արաբամուսուլմանական գերազանցությունը, որը պայմանավորում է այս ստեղծագործություններում իդեալական արաբական կառավարչի թեմայի գերակայությունը։ Սա «քաղաքական պոեզիա» է, քնարաէպիկական ստեղծագործություններ, որոնք արտահայտում կամ էլ արդարացնում են հովանավորի քաղաքական ձգտումները։ Գրված են ճոխ լեզվով, իդեալական հանգավորումով և պարունակում են գովասանքներ ամիրի նախնիների, արարքների և սխրանքների մասին։ Սայֆի արշավանքների մեծ մասը ավարտվում էին անհաջողությամբ, բայց հավատարիմ մնալով ժանրին՝ ալ-Մութանաբբին ամեն անգամ, նույնիսկ անհաջող արշավանքը ներկայացնում է որպես մեծ հաղթանակ։ Նրա ներկայութոյւնը Սեյֆ ադ-Դաուլայի բոլոր արշավանքներին պարտադիր չէր, քանի որ դա չէր խանգարում նրան վառ կերպով ներկայացնել այդ իրադարձությունները՝ հիմնվելով նրա բանավոր պատմածի վրա։ Հալեպի ամիրը օգտագործում էր ալ-Մութանաբբիի ազդեցությունը՝ իր քաղաքական նպատակներին հասնելու համար։ Նրա հրամանով երբեմն ալ-Մութանաբբիի ձոները վերափոխում էր ռազմաքաղաքական կոչերի, որոնցով ոգևորում էր զինվորներին։

Գրականություն
-------------

* Фильштинский И.М. - История арабской литературы
* Крачковский И. Ю. Аль-Мутанабби и Абу-л-Ала, Избр. соч. т. 2, М. — Л. 1956
* Диван ал-Мутанабби, т. 1—4, Каир, 1936.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ալ-Մութանաբբի՝ արաբ մեծագույն բանաստեղծ, անգլերեն
* ալ-Մութանաբբիի պոեզիան Սամար Տրաբուլզիի կողմից մեկնաբանված, անգլերեն
* Բանաստեղծության հրաշք, անգլերեն Archived 2009-02-23 at the Wayback Machine.
* ալ-Մութանաբբիի բանաստեղծությունների ամբողջությունը՝ բացատրություններով, արաբերեն
* ալ-Մութանաբբիի դիվան, արաբերեն Archived 2013-08-05 at the Wayback Machine.
* Ալ-Մութանաբբիի բանաստեղծություններ. Փրինսթոնի համալսարան
**Չերվոնա ռուտա**, վոկալ և գործիքային անսամբլ, որը ստեղծվել է 1971 թվականին Չեռնովցիի ֆիլհարմոնիային կից, շեփորահար Անատոլի Եվդոկոմենկոյի կողմից Չեռնովցիի համալսարանի էստրադային նվագախմբի երաժիշտներից, հատուկ Սոֆյա Ռոտարուին նվագակցելու համար։

Պատմություն
-----------

Երկար ժամանակ Չերվոնա ռուտան գտնվել է Ուկրաինայի ժողովրդական արտիստի ստվերում, բացառությամբ հազվագյուտ անկախ հյուրախաղային ելույթների։ Չերվոնա ռուտայի հետ իրենց ստեղծագործական կարիերան են սկսել այնպիսի հայտնի կատարողներ, ինչպիսիք են Արկադի Խորալովը, Մոլդովայի վաստակավոր արտիստուհի Անաստասիա Լազարյուկը և Բելառուսի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ «Պեսնյարի» վոկալ գործիքային անսամբլի (այժմ՝ բելառուսական «Պեսնյարի») մենակատար Վալերի Դաինեկոն։ 1981 թվականին անսամբլը Յալթայում կատարողների մրցույթում արժանացել է բարձր վարպետության Գրան պրի մրցանակի։

Անսամբլի մենակատար Սոֆիա Ռոտարուն 1968 թվականին դարձել է Երիտասարդության և ուսանողների IX համաշխարհային փառատոնի դափնեկիր։ 1971 թվականին Ռոտարուի մասնակցությամբ անսամբլը նկարահանվել է «Չերվոնա ռուտա» երաժշտական ֆիլմում, 1975 թվականին՝ «Երգը միշտ մեզ հետ է» երաժշտական ֆիլմում։
Կոլեկտիվը մեծ ճանաչում է ունեցել նախկին ԽՍՀՄ-ում և նրա սահմաններից դուրս։ Սոֆյա Ռոտարուի մասնակցությամբ «Չերվոնա ռուտա»-ի շրջագայությունները հաջողությամբ են անցել Բուլղարիայում, Չեխոսլովակիայում, Հունգարիայում, Լեհաստանում, Արևելյան Գերմանիայում, Ֆինլանդիայում, Արևմտյան Բեռլինում։ Լեհ թատերագետ Անջեյ Վոլչկովսկին գրել է․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ռոտարուն աստվածային պարգև կլիներ ցանկացած երկրի բեմի համար։ Սոֆյայի հմայքն ու տաղանդը կասկածից վեր են։ Ուժեղ, լայն դիապազոնով, ձայնով նա հաղթում է իր անկեղծությամբ, տեքստով և դրամատիկությամբ։ Մենք դժկամությամբ դուրս եկանք դահլիճից։ Մենք ուզում էինք, որ Սոֆյան ևս մեկ երգ պարգևի մեզ։ Կամ կրկին կատարի Իվասյուկի «Չերվոնա Ռուտա»-ն, կրակոտ « Իվանել»-ը, կա՛մ Բակկիի «Անսահմանություն»-ը։ |  |

Անսամբլի երգացանկում ընդգրկված են տարբեր կոմպոզիտորների և հեղինակների երգեր, այդ թվում՝ հունգարացի կոմպոզիտոր Գաբոր Պրեսերի (հայտնի ռոք երաժիշտ, Locomotiv GT խմբի ղեկավար) և Ի. Կովաչի «Արի պարենք» երգը։

1986 թվականին «Չերվոնա Ռուտա» անսամբլը լուծարվեց, խումբը որոշեց շարունակել իր կարիերան առանց Սոֆյա Ռոտարուի՝ վերադառնալով հին ժողովրդական երգերի ոլորտ։ Երգչուհու համար սա անակնկալ էր և ծանր զգացողություններ առաջացրեց։

Սկավառակագրություն
------------------

* 1972- Չերվոնա ռուտա
* 1979 - Միայն քեզ
* 1981 - Սոֆյա Ռոտարուն և Չերվոնա ռուտան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
*Евгений Торчишник* Выступление ансамбля «Червона рута» // *«Днепропетровская правда»* : газета. —Днепропетровск, 14 сентября 1972 года.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ВИА «ЧЕРВОНА РУТА» Крымская государственная филармония
* ВІА «Червона рута» на «Черемшині» Archived 2008-04-24 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n96025237 · VIAF: 136207617 · WorldCat VIAF: 136207617 |

 |
**Շնաբուծություն**, անասնապահության ճյուղ, զբաղվում է տնտեսության տարբեր բնագավառներում, սպորտում և բանակում օգտագործվող ցեղական (ծառայողական, որսորդական և դեկորատիվ) շների բուծմամբ։ Զարգացած է գրեթե բոլոր երկրներում (գործում են սիրող-շնաբույծների միություններ, ակումբներ և ընկերություններ)։ 

Շնաբույծների հնագույն կազմակերպությունը՝ «The Kennel Club»-ը, հիմնադրվել է 1873 թվականին, Մեծ Բրիտանիայում, որը 1874 թվականից տոհմային գրքերում գրանցում է ցեղական շներին, 1880 թվականից հրատարակում անգլ.՝ «Kennel Gazet» լրագիրը և մի շարք ամսագրեր։ Ավելի ուշ նմանօրինակ ակումբներ ստեղծվել են նաև Բելգիայում, Ավստրիայում, Գերմանիայում, Հունգարիայում, Շվեյցարիայում, ԱՄՆ-ում և այլուր։ 

Եվրոպական երկրների մեծ մասը և Միացյալ Նահանգները շնաբույծների (կինոլոգների) միջազգային ֆեդերացիայի (անգլ.՝ Federation Cvnologique Internationale) անդամ են։ Ֆեդերացիայի ղեկավարությամբ պարբերաբար կազմակերպվում են շների միջազգային և համաշխարհային ցուցահանդեսներ ու մրցույթներ։ Շարք երկրներում ցուցահանդեսներ կազմակերպում են միայն մասնավոր ըներությունները (օրինակ, «Crufts» ամենամյա իրադարձությունը), որոնք ունեն իրենց դատավորական կոլեգիան, մրցանակները և այլն։ Բազմաթիվ կազմակերպություններ զբաղվում են նաև շների վաճառքով, մասնավոր դպրոցները՝ վարժեցմամբ, ունեն բուժարաններ, վարսավիրանոցներ և այլն, հատուկ ֆիրմաներ շների համար արտադրում են կեր և գույք։ Հրատարակվում են մեծ թվով ամսագրեր և շնաբուծության վերաբերյալ գրականություն։

Գրականություն
-------------

* Пособие по собаководству, 2 изд․, Л», 1973։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Չիզքեյեք** (անգլ.՝ cheese – պանիր, cake – տորթ), եվրոպական և ամերիկյան խոհանոցների ուտեստ, որ պարունակում է իր մեջ պանիր ներառող աղանդեր՝ պատրաստված կաթնաշոռից մինչև աղանդերային սուֆլե։ Առաջին չիզքեյքերը հայտնվել են դեռ Հին Հունաստանում։

Չիզքեյքերը պատրաստում են ֆիլադելֆիա կոչվող պանրից։ Օգտագործում են նաև շաքարավազ, ձու, սերուցք և մրգեր։ Այս ամենի խառնուրդը ավելացվում է թխվածքաբլիթների կամ քաղր կրեկերների վրա։ Հաճախ ավելացնում են վանիլ, շոկոլադ և մրգային զարդարանքներ, ինչպես օրինակ՝ ելակ։

Չիզքեյքի պատրաստման ամենատարածված խնդիրը սառեցման ժամանակ ճաքերի առաջացումն է։ Կան մի քանի մեթոդներ դրանցից խուսափելու համար։ Դրանցից մեկն այն է, որ թխվածքը հարկավոր է թխել ջրային գոլորշու վրա, որպեսզի հավասարաչափ տաքացում ապահովվի։ Մեկ այլ տարբերակի համաձայն՝ հարկավոր է ոչ շատ բարձր ջերմաստիճանի առկայությամբ թխել։ Հետո դանդաղորեն սառեցնել չիզքեյքը՝ բացելով ջեռոցի դռնակը։ Ըստ երրորդ մեթոդի՝ ջեռոցից հանելուց 10—15 րոպե անց չիզքեյքը հարկավոր է դանակով զգուշորեն ազատել տարայի պատերից։ Այդպես այն պետք է թողնել մինչև ամբողջովին սառելը (մոտավորապես 1,5—2 ժամ)։ Եթե այս միջոցները չեն օգնում, ապա հարկավոր է կաթնաշոռային զանգվածը զարդարել մրգերով, հարած սերուցքով կամ թխվածքաբլիթների փշրանքներով։

Մեծ Բրիտանիայում չիզքեյքը անեփ սառը աղանդեր է, որը սովորաբար կազմված է հիմնական շերտից՝ կարագով խառնած մանրացված թխվածքաբլիթներից և հաստ նրբաբլիթից, ինչպես նաև միջուկից՝ կաթի, շաքարավազի, պանրի, սերուցքի, երբեմն ժելատինի խառնուրդից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Oxford Dictionary of Food and Nutrition — 3 — Oxford: OUP, 2009. — P. 120. — ISBN 978-0-19-923487-5
2. ↑  The History of Cheesecake and Cream Cheese<!(չաշխատող հղում)
3. ↑  Health’snews.com Չիզքեյք(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չիզքեյքը՝ քայլերով
* Չիզքեյք․ պատրաստման առանձնահատկությունները
* Չիզքեյքի պատրաստումը
* Չիզքեյքի պատրաստման ֆոտո–բաղադրատոմսը Archived 2015-03-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16218214q · GND: 4513300-1 · LCCN: sh85022854 · NKC: ph1191428 |

 |
**Պյոտր Մաքսիմիլյանոցիչ Դուլսկի** (մարտի 23, 1879(1879-03-23), Օրհեյ, Քիշնևի շրջան, Բեսարաբյան գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 8, 1956(1956-03-08), Կազան, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս և խորհրդային արվեստագետ, թանգարանի աշխատող, հրատարակիչ և մանկավարժ։

Համարվում է Կազանյան արվեստագիտության հիմնադիրը։

Կենսագրություն
--------------

Պյոտր Մաքսիմիլյանովիչ Դուլսկին ծնվել է 1879 թվականի մարտի 23-ին Բեսարաբիայի (ներկայում՝ Մոլդովայի կազմում) Օրգեև քաղաքում։ 1889 թվականին ընդունվել է Քիշնևի առաջին գիմնազիան, այնուհետև իր ուսումը շարունակել Օդեսայի նկարչական դպրոցում։ 1911 թվականին վերադարձել է Կազան և մնացած ամբողջ կյանքն անցկացրել այնտեղ։ Նրա աշխատանքի սկզբնական շրջանը գերազանցապես կապված է եղել Կազանի ճարտարապետա-գեղանկարչության պատկերի հետազոտմանը և ճարտարապետության, գեղանակարչության և գրաֆիկայի առավել նշանակալի կոթողների ուսումնասիրմանը։ 1917-1920 թվականներին արվեստագետն ակտիվ մասնակցել է թանգարանների կառուցման, հուշարձանների հաշվառման, գրանցման և պահպանության գործում։ Շատ է զբաղվել ստեղծագործական աշխատանքներով։

1930 թվականից Պյոտր Դուլսկին դասավանդել է Կազանի տարբեր համալսարաններում։ Ակտիվորեն մասնակցել է ԹԻԽՍՀ (Թաթարստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն) միության ստեղծմանը, 1936-1938 թվականներին եղել նրա առաջին նախագահը։ Դուլսկին մասնակցել է «Կազանի թանգարանների լրաբեր» առաջին ամսագրի և «Казанский библиофил» ամսագրի ստեղծմանը, որի առաջին համարը լույս է տեսել 1921 թվականին։ «Казанский библиофил» ամսագիրը նվիրված է եղել գրքերին և ժամանակակից գրաֆիկային (1921-1923), որը եղել է այդ տիպի ոչ մայրաքաղաքային միակ ամսագիրը։ Լույս է տեսել ընդամենը չորս համար։

Պյոտր Դուլսկին մահացել է 1956 թվականի մարտի 8-ին Կազանում։ Նրա գլխավոր վաստակը, ըստ Կազանի խորհրդային մեծ արվեստագետ Պյոտր Եվգենևիչ Կոռնիլովի, եղել է այն, որ նա «Երիտասարդությանը սովորեցրել է սիրել արվեստը և ծառայել նրան»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *(unspecified title)* — Kazan: Tatar Book Publishing House, 1954.
2. ↑
3. ↑

Գրականություն
-------------

* Дульский П. М. Мексин Я. П. Иллюстрация в детской книге. — Казань, 1925.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Персоналии
* — Пахарь на ниве культуры П. М. Дульский

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 119188201 · ISNI: 0000000010459510 · LCCN: n85364799 · NKC: js2012700219 · NTA: 270919392 · SUDOC: 181071592 · VIAF: 64812036 · WorldCat VIAF: 64812036 |

 |

 |
Շոգեքարշ
**Շոգեմեքենա**, մխոցավոր ջերմային շարժիչ։

Նախատեսված է ջրային գոլորշու ջերմային պոտենցիալ (ճնշման) էներգիան մխոցի շարժման մեխանիկական էներգիայի փոխակերպելու համար։ Այդ ուղղությամբ առաջին փորձերը կատարել են անգլիացի մեխանիկ Թոմաս Սևերին (1698) և անգլլիացի գյուտարար Թոմաս Նյուքոմենը (1705)։ Իվան Պոլզունովը ստեղծեց (1763—1765 թթ.) առաջին շոգեօդափչման մեքենան։ Սակայն ժամանակակից շոգեմեքենայի նախատիպը Ջեյմս Ուատտի ունիվերսալ մեքենան էր (1774-1784), որի օգտակար գործողության գործակիցն անհամեմատ բարձր էր նախորդներից։ Շոգեմեքենայի աշխատանքային պրոցեսը պայմանավորված է նրա գլանի խոռոչներում գոլորշու առաձգականության պարբերական փոփոխմամբ, որի ծավալը մխոցի ետադարձ-համընթաց շարժման պրոցեսում փոփոխվում է։ Գոլորշին, մտնելով շոգեմեքենայի գլան, ընդարձակվում է և տեղափոխում մխոցը։ Շուռտվիկային մեխանիզմի օգնությամբ մխոցի ետադարձ-համընթաց շարժումը փոխակերպվում է լիսեռի պտտական շարժման։ Շոգու ներթողումն ու արտաթողումն իրականացվում է շոգեբաշխման համակարգով։ Շոգեմեքենայի գլանը շրջապատվում է շոգեթաղանթով։ Մինչև XIX դ․ վերջը շոգեմեքենան միակ ջերմային շարժիչն էր։ Շոգեմեքենայի թերություններն են ցածր օգտակար գործողության գործակիցը (1—20%), փոքր հզորությունը, մեծ չափերը։

20-րդ դարի սկզբին իր դիրքերն աստիճանաբար զիջեց ջերմային շարժիչներին (շոգետուրբին, ներքին այրման շարժիչ, գազային տուրբին)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 537)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական · Սիտինի ռազմական · Սիտինի ռազմական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11966647v · GND: 4010992-6 · LCCN: sh85127673 · Microsoft: 2776377115 · NDL: 00575025 · NKC: ph123975 |

 |

 |
**Սիդնի Պատրիկ Քրոսբի** (անգլ.՝ *Sidney Patrick Crosby*, օգոստոսի 7, 1987(1987-08-07), Cole Harbour, Հալիֆաքս, Կանադա), կանադացի պրոֆեսիոնալ հոկեյիստ, կենտրոնական։ Հանդես է գալիս Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) «Պիցբուրգ Փինգուինս» ակումբում՝ որպես թիմի ավագ։

Ծնվել է Կանադայի Նոր Շոտլանդիա նահանգի Հալիֆաքս քաղաքում։ Ավագ դպրոցում և կրտսեր առաջնությունում ունեցած հաջող սիրողական կարիերայից հետո ընտրվել է Հոկեյի ազգային լիգայի 2005 թվականի դրաֆթի առաջին իսկ ընտրությամբ՝ «Պիցբուրգ Փինգուինսի» կողմից։ Երկու մրցաշրջան անց, 20 տարեկան հասակում ընտրվել է որպես թիմի ավագ (ամենաերիտասարդը լիգայի պատմության մեջ)։

2009 թվականին նվաճել է Սթենլիի գավաթը։

Ակումբային կարիերայից զատ, հանդիսանում է նաև Կանադայի հոկեյի ազգային հավաքականի ավագը։ Ազգային հավաքականի կազմում Քրոսբին նվաճել է օլիմպիական ոսկե մեդալ 2010 թվականի Վանկուվերի և 2014 թվականի Սոչիի ձմեռային օլիմպիական խաղերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3  «Սիդնի Քրոսբի. կենսագրություն»։ *«biography.com»*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2015-03-21 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Էջը NHL.com կայքում(անգլ.)
* Էջը Հոկեյի համացանցային բազայում(անգլ.)
**Մրգից օղիների պատրաստում,** մրգերի օղի պատրաստելու ավանդական եղանակ Հայաստանում։

Պատմություն
-----------

Հայաստանում մրգերից օղի պատրաստելու գործընթացը գալիս է հնուց։ Այն տարածված է Հայաստանի բոլոր մարզերում, Երևանում և Արցախում։ Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վահրամ Բալայանն իր «Արցախի պատմություն։ Հնադարից մինչև մեր օրերը/ԱՌԿԿ/Ղարաբաղի սոցիալ-տնտեսական կյանքը» աշխատության մեջ նշել է՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ղարաբաղի թթի այգիներից ստացվում էր մեծ քանակությամբ օղի։

1872 թվականի տվյալներով Ելիզավետպոլի նահանգում գործում էր օղու թորման 3624 գործարան, որտեղ տարեկան արտադրվում էր 75000 դույլ օղի։ Այս բնագավառում Ելիզավետպոլի նահանգը ամբողջ Անդրկովկասում առաջին տեղն էր գրավում։ Միայն Շուշու գավառում 1895 թվականին թորվել է 300000 դույլ օղի։ Գինու և օղու արտադրանքից Շուշու գավառում ստացվել է 1323270 ռուբլու եկամուտ, որը բավականին մեծ գումար էր- Վահրամ Բալայան, Արցախի պատմություն։ Հնադարից մինչև մեր օրերը/ԱՌԿԿ/Ղարաբաղի սոցիալ-տնտեսական կյանքը |  |

։ 

Մրգային օղի պատրաստում են խաղողից, շլորից, խնձորից, ծիրանից, թթից, տանձից, կեռասից, մոշիցից, մասուրից, հոնից։

Գործընթաց
---------

Մրգերը հավաքում են տակառի կամ կարասի մեջ և փակում տարայի բերանը, որպեսզի այն քացախաթթվի։ Որոշ դեպքում հումքի հետ խառնում են շաքարաջուր, որ օղին շատ դուրս գա։ Տարայի հումքը 2-3 օրը մեկ խառնում են, և օրեր անց հումքի շիրան վեր է բարձրանում։ Դա նշանակում է, որ հումքն արդեն ենթակա է թորման։ Ամռան ամիսներին հումքի շիրան կարող է վեր բարձրանալ 7-10 օրում, իսկ աշնան ամիսներին՝ 20-30։

Օղի թորելու սարքի մասին պահպանված տեղեկություններ կան, որ այն օգտագործել են 11-12-րդ դարերում, բայց ստույգ հայտնի չէ, թե երբ են այն սկսել օգտագործել Հայաստանում։ Տնական պայմաններում թորելու սարքը հիմնականում պատրաստում են պղնձից կամ չժանգոտվող պողպատից։

Պղնձե կաթսան հարմարեցնում են օջախի վրա և նրա մեջ լցնում արդեն խմորված հումքը։ Կաթսայի բերանը փակվում է ձագարաձև պղնձե կամ չժանգոտվող պողպատե կափարիչով, որին անվանում են թաղար։ Թաղարի մյուս մասի խողովակը միանում է սառը ջրի մեջ գտնվող խողովակին։ Կաթսան կարող է ունենալ 40-70 լիտր տարողություն։ Կաթսայի և թաղարի արանքը խմոր են լցնում, որ եռման ժամանակ գոլոշին այդ արանքով դուրս չգա։ Հումքի եռման ժամանակ գոլոշին բարձրանում է և թաղարի միջով անցնում խողովակ, այնտեղից էլ արդեն պատրաստի օղին թափվում դույլի մեջ։ Գործընթացն այնքան է շարունակվում, մինչև կաթսայի ամբողջ սպիրտային մասը վերջանում է։ Դա ստուգում են հետևյալ կերպ՝ խողովակից թափվող հեղուկից կես բաժակի չափ հեղուկ լցնում են կրակի վրա, եթե կրակը հանգում է ուրեմն կաթսայում սպիրտային մաս այլևս չկա։ Օղու որակը լավացնելու համար օղին թորում են երկրորդ անգամ։ Հավաքված օղու թնդությունը չափում են սպիրտաչափով։ Թնդությունը բարձր լինելու դեպքում օղուն խառնում են թորած ջուր։

Օղու քանակությունը կախված է լինում մրգի քաղցրության աստիճանից և շաքարաջրի չափաբաժնից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Виды и устройство самогонных аппаратов для дома
2. ↑  ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԴԷՊԻ ԳԻՆԻ ԵՒ ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԴԷՊԻ ՕՂԻ ՏՆԱԿԱՆ ԳԻՆԵԳՈՐԾՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՕՂԵԳՈՐԾՈՒԹԵԱՆ ԱՒԱԴՈՅԹՆԵՐԸ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թութ թափ տալու արարողություն, թթի դոշաբ, օղի թորելու վարպետաց դասեր. հուլիսի 7-ին անց է կացվում թթի փառատոնը
* Տնական «օղու սեզոնը» Դալարիկում բացվել է
* ՕՂԻ ԹՈՐԵԼՈՒ ԳԱՂՏՆԻՔԸ
| **՞**Չմենի բազմածաղիկ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Չմենի |
|
|
| Տեսակ | Չմենի բազմածաղիկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Cotoneaster multiflora

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակIUCN 3.1 *Near Threatened* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Չմենի բազմածաղիկ** (լատին․՝ Cotoneaster multiflora), վարդազգիների ընտանիքի չմենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Կիսամշտադալար, ուղղաձիգ թուփ է՝ մինչև 2 մ բարձրությամբ, բարակ, կորացած ճյուղերով, որոնք մերկ են, փայլուն, կարմրագորշավուն (երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են նուրբ, կանաչադեղնավուն, թաղիքանման մազմզուկներով)։ Տերևները լայն ձվաձև են, ձվաձև, էլիպսաձև կամ լայն, հակառակ ձվաձև, 1,5-5 սմ երկարությամբ և 1,8-4 սմ լայնությամբ, բութ, փոսիկավոր գագաթով, կլորավուն կամ լայն սեպաձև հիմքով, վերևի կողմից մուգ կանաչ, մերկ, ներքևի կողմից մերկ կամ սկզբում ծածկված նուրբ աղվամազով, հետագայում թափվող կամ նոսրացող։

Ծաղիկները 6-20-ական, հավաքված են ուղղաձիգ վահաններում։ Բաժակի խողովակը մերկ է կամ թեթևակի մազմզուկապատ։ Բաժակաթերթիկները լայն եռանկյունաձև են, թարթիչաեզր, ավելի հաճախ՝ կարմրավուն։ Պսակը ունի 1 սմ տրամագիծ, կլորավուն, տարածված պսակաթերթիկներով, սռնակները 2 հատ են, երբեմն՝ 1: Պտղաբույլերը ուղղաձիգ են, պտուղները վառ կարմիր, երկարավուն, հակառակ ձվաձև կամ համարյա գնդաձև, 0,6-1 սմ երկարությամբ և 0,3-0,7 սմ լայնությամբ, երկու սերմերով։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Սիբիրում, Միջին Ասիայում, Կենտրոնական Չինաստանում, ժայռուտներում և լեռների քարքարոտ լանջերի թփուտներում։ Հայկական ԽՍՀ-ում աճում է Սևանի ավազանում, Վայքում, Մեղրիում, վերին լեռնային գոտում՝ քարքարոտ լեռնալանջերում։
Բարձր է գնահատվում խոշոր ծաղիկների և դիմացկունության շնորհիվ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 324։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist |

 |
**«Նրա հրաժեշտի խոնարհումը»** (անգլ.՝ His Last Bow)՝ անգլիացի գրող Արթուր Կոնան Դոյլի գրած պատմվածքը, որը պատմում է հայտնի հետախույզ Շերլոք Հոլմսի մասին։ Ընդգրկվում է նույնանուն՝ «Նրա հրաժեշտի խոնարհումը» հավաքածուի մեջ։ Հրատարակվել է 1917 թվականին Strand Magazine-ում։ Շերլոկ Հոլմսի մասին պատմող վերջին պատմվածքը (սակայն ոչ վերջին հրատարակված, «Շերլոկ Հոլմսի արխիվը» հավաքածուի պատմվածքները հրատարակվել են 1921-1927 թվականներին)։

Սյուժե
------

1914 թվականի օգոստոսի 2, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբից։ Իր տանը, Անգլիայի ափերից մեկում, գերմանական լավագույն լրտեսներից մեկը՝ ֆոն Բորկը ընդունում է Մեծ Բրիտանիայում գտնվող Գերմանական կայսրության դեսպանության առաջին քարտուղար ֆոն Հերլինգին։ Խոսակցության ընթացքում, որի ժամանակ քննարկվում էր հետագա պատերազմի հեռանկարները, ֆոն Բորկը հպարտորեն ցույց է տալիս ֆոն Հերլինգին անկիզելի գանձապահարանը, որտեղ բրիտանական բանակի և նավատորմի մասին գաղտնի փաստաթղթեր են դրված։ Լավագույն գործակալներից մեկը, ով ձեռք է բերել այդ թղթերի մեծ մասը, ըստ ֆոն Բորկի, ոմն Օլտեմոնտն է։ Նա իռլանդական ծագմամբ ամերիկացի է, ով ատում է Անգլիան և դրա պատճառով օգնում է գերմանացի լրտեսին։

Որոշ ժամանակ անց, երբ ֆոն Հերլինգեմը մեկնում է ֆոն Բորկի մոտ, որպես վարորդ մեքենայով ժամանում է Օլտեմոնտը, ոմն «ամրակազմ, ալեհեր բեղերով տղամարդ»։ Օլտեմոնտը ֆոն Բորկի հետ իր հետագա ճակատագիրն է քննարկում, քանի որ վախենում է, որ ֆոն Բորկը դիտավորությամբ կմատնի իր գործակալներին։ Ֆոն Բորկը հանգստացնում է Օլտեմոնտին և առաջարկում է Նիդերլանդների տրանզիտով Նյու Յորք մեկնել։ Ֆոն Բորկը պահանջում է իրեն հանձնել գաղտնի փաստաթղթերը, սակայն փոխարենը Օլտեմոնտը 500 ֆունտ ստերլին է պահանջում։ Երբ ֆոն Բորկը բացում է «գաղտնի փաստաթղթերով» փաթեթը, պարզվում է, որ դրա մեջ «Մեղուներ բուծելու գործնական ուղեցույց» է, իսկ գերմանացի լրտեսին անմիջապես բռնում և քլորոֆորմով քնեցնում են «Օլտեմոնտը» և նրա «վարորդը», ովքեր, պարզվում է, Շերլոկ Հոլմսը և դոկտոր Վաթսոնն են։

Մի քանի տարի առաջ Հոլմսը՝ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի անձնական խնդրանքով, որոշեց մտնել ֆոն Բորկի լրտեսական ցանց։ Անգլիան ատող իռլանդացի ամերիկացու դերը տանելով, Հոլմսը կարողացավ ձեռք բերել ֆոն Բորկի վստահությունը և սկսեց նրան ապատեղեկատվություններ հաղորդել։ Պատերազմի նախօրեին բրիտանական կառավարությունը որոշեց ձերբակալել ֆոն Բորկին, որը և արեց Հոլմսը, իր հավատարիմ ընկերոջ՝ դոկտոր Վաթսոնի օգնությամբ։

Էկրանավորում
------------

* «Քսաներրդ դարը սկսվում է» ֆիլմի սյուժետային գծում օգտագործվել է «Նրա հրաժեշտի խոնարհումը» պատմվածքը։
* «Նրա հրաժեշտի խոնարհումը» բեմադրվել է 1994 թվականին BBC Radio-ի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Bert Coules. "His Last Bow". The BBC complete audio Sherlock Holmes. Retrieved 12 December 2016.»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատմվածքը գուտենբերգի նախագծում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
**«Սանդուխտ»**, հայ բանաստեղծ և դրամատուրգ Թովմաս Թերզյանի ողբերգությունը։ Այն լույս է ընծայվել 1862 թվականին Կոնստանդնուպոլսում, և հանդիսանում է արևմտահայ դրամատուրգիայի առավել բեմադրված պիեսներից մեկը։ Կրոնի ու հայրենիքի միասնականության գաղափարին նա տվել է հոգեբանական գույն, իսկ նվիրվածությունը կրոնին դարձրել անձնական ողբերգություն։ «Սանդուխտ» ողբերգությունն իր մեջ պարունակում է և կլասիցիզմին և ռոմանտիզմին հատուկ տարրեր։

Թովմաս Թերզյան։
Ողբերգությունը պատմում է հայ եկեղեցու սրբուհի Սանդուխտի պատմությունը, ով հակադրվելով իր հեթանոս հորը` Սանատրուկին ընդունել է քրիստոնեություն։ Չնայած պիեսը հանդիպել է որոշ քննադատությունների, այն դժվարությամբ են ընդունել նույնիս Հակոբ Պարոնյանը և Հարություն Սվաճյանը, այնուամենայնիվ բեմն ընդունել է պիեսը և սիրվել հանդիսատեսի կողմից։

Սյուժե
------

Արևմուտքից Հայաստան է եկել Քրիստոսի առաքյալ Թադեոսը։ Հայոց Սանատրուկ թագավորը հեթանոս է, նրա դուստրը Սանդուխտը` քրիստոնյա, նրան սիրում է Երվանդը, և Սանդուխտը չի ուզում նրա հետ հեթանոսական տաճարում պսակվել։ Սանդուխտը մղում է իր փեսացուին քրիստոնեական հավտատքի, Սանատրուկը աղջկան դատապարտում է մահվան, ճակատամարտում ծանր վիրավորվում է Երվանդը, սիրահարները հանդիպում են ողբերգական անելանելիության մեջ, և Սանդուխտը մահանում է որպես քրիստոնյա, Սանատրուկը զղջում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հենրիկ Հովհաննիսյան,Հայ թատրոնի պատմություն XIX դար, «Նաիրի» հրտ, ք.Երևան, 2010թ, էջ 78
2. ↑  Հենրիկ Հովհաննիսյան,Հայ թատրոնի պատմություն XIX դար, «Նաիրի» հրտ, ք.Երևան, 2010թ, էջ 79
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թովմասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*
**Շուշաննա Սաղաթելի Թովմասյան** (նոյեմբերի 14, 1992, Ծաղկաձոր, Հրազդանի շրջան, Հայաստան), հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է է 1992 թ. նոյեմբերի 14-ին, Հայաստանի Ծաղկաձոր քաղաքում։ Ավարտել է Արիսյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 2007-08 թթ սովորել է Հայաստանի երգի պետական թատրոնի հաղորդավարության բաժնում, 2011 թ.՝ Ա. Աբելյանի ղեկավարած «Առաջին պրոֆեսիոնալ» դերասանական ստուդիայում։ 2010 թ. ընդունվել է Երևանի Խ.Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի մասսայական հանդիսությունների և ռեժիսուրայի բաժին։ 2012 թ-ից բարձրագույն ուսումը շարունակել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի հեռուստառեժիսուրայի բաժնում։ 2011-13 թթ նկարահանվել է «Արմենիա» հեռուստաընկերության «Դժվար ապրուստ» հեռուստասերիալում, 2013-15 թթ՝ «Տնփեսա» հումորային հեռուստանախագծում։ 2015 թ. «Թատրոն 32»-ում մարմնավորել է Կարմիր գլխարկին՝ «Կարմիր գլխարկ» մանկական ներկայացման մեջ։ Նկարահանվել է «Երանի» հեռուստասերիալում։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի | Անվանում |
| --- | --- |
| 2011-2013 | «Դժվար ապրուստ» |
| 2013-2015 | «Տնփեսա» |
| 2016-2017 | «Երանի» |
| 2017 | «Մոռացված կանգառը» |
| 2018 | «Երևի» |
| 2018 | «Ձյունանուշ» |
| 2020 | «Սիրուն Սոնա» |

Ծանոթագրություններ
------------------
«**Շուրիշկանի Ավետարան**», մագաղաթե մատյան։

Պատմություն
-----------

Գրվել է 1498 թվականին Վանի Քաջբերունիք գավառի Ասպիսնակ գյուղում (322 թերթ, 18 x 13 սմ), գրիչ՝ Բարսեղ քահանա, պատվիրատու՝ իշխան Թուրվանդա։ Ավետարանը պատկերազարդված է 3 դիմապատկերով (Մատթեոս, Մարկոս և Հովհաննես ու Պրոքորոն), լուսանցազարդերով, կիսախորան-անվանաթերթերով։ Կազմը կաշեպատ ստվարաթղթից է՝ արծաթե բարձրաքանդակ ակնակուռ կրկնակազմով, աստառը՝ թղթից և մետաքսից։

1603-1604 թվականներին Շահ Աբբասի բռնի տեղահանվածներից Տեր Գրիգորի ընտանիքը Ավետարանը տեղափոխել է Պարսկաստանի Փերիա գավառի Շուրիշկան գյուղ (այստեղից էլ՝ անվանումը)՝ Սբ Բարսեղ Կեսարացու վանք, որտեղ այն մնացել է 370 տարի։ 1971 թվականին Ավետարանի ժառանգորդներ Ներսես և Մաթևոս Ծառուկյանները հայրենադարձել են և «Շուրշկանի ավետարան» նվիրել Մատենադարանին (ձեռ. № 10599)։ 

2002 թվականից ամեն տարի Սուրբ Զատկին հաջորդող կիրակի օրը «Շուրիշկանի ավետարան» Մատենադարանից տարվում է Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, որպեսզի ուխտավորները հաղորդակցվեն Ավետարանի հրաշագործ զորությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Շուրիշկանի ավետարան․ «Ազգային արժեքներ»
2. ↑  Շուրիշկանի Ավետարան՝ դարերից ճառագող լույսը
3. ↑  Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցի կտարվի Շուրիշկանի հրաշագործ Ավետարանը
4. ↑  Փրկված գրքեր. Շուրիշկանի Ավետարան
5. ↑   Շուրիշկանի Ավետարանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շուրիշկանի Ավետարանը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Շամախիի հայկական տպագրություն**, հայերեն գրքերի տպագրությունը Շամախիում։

Պատմություն
-----------

Շամախին դեռևս միջնադարում եղել է գրչության կենտրոն, որտեղ գրել և ընդօրինակել են ձեռագրեր։ Ամենահին ձեռագրերից են Մարտիրոս գրիչի 1742 թվականին ընդօրինակած Ժողովածուն և Անտոն Երեցի 1765 թվականին գրչագրած Աղոթագիրքը։ 

Շամախիում առաջին տպարանը 1848 թվականին հիմնադրել են Մովսես Զոհրապյանը, Մարգարե Ղուլոյանն ու Մինաս Տարղլիջյանը և տպագրել «Համառօտ պատմութիւն սուրբ գրոց», 1849 թվականին՝ «Գիրք Սաղմոսաց Դաւթի», 1850 թվականին՝ «Կրթութիւն աւետարանական ի պէտս Հայաստանեայց սուրբ եկեղեցւոյ», 1851 թվականին՝ «Գիտութիւն շնորհաց» և «Ժամագիրք հասարակաց աղօթից Հայաստանեայց սուրբ եկեղեցւոյ» գրքերը։ 

Երկրորդ տպարանը 1856 թվականին հիմնադրել է Աթա Գրիգորյանը և լույս ընծայել Մ. Զոհրաբյանի «Պարապոյ ժամք» ժողովածուի առաջին մասը, երկրորդ մասը տպագրվել է 1857 թվականին Իսկիպենսկու տպարանում, որում ներառված է նաև Ջ. Բայրոնի «Շիլիոնեան կալանաւոր» (թարգմ.՝ Մ. Զոհրաբյանի) պոեմը։ 

1859 թվականի աղետալի երկրաշարժից հետո հայ կրթամշակութային կյանքը Շամախիում անկում է ապրել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Յանիկ Շուման** (գերմ.՝ Jannik Schümann, հուլիսի 23, 1992(1992-07-23), Համբուրգ, Գերմանիա), գերմանիացի դերասան և պրոդյուսեր։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Յանիկ Շումանը ծնվել և մեծացել է Համբուրգում։ Ունի երկու եղբայր։ Մանուկ հասակում զբաղվել է պարով՝ ջազով և հիփ-հոփով։ 9 տարեկանում Նոր Ֆլորա թատրոնի բեմում խաղացել է երիտասարդ Ամադեուս Մոցարտի դերը «Մոցարտ» մյուզիքլում։ Դրանից հետո Շումանին սկսել են հրավիրել սերիալների երկրորդական դերեր կատարելու համար։ 

Նա առաջին անգամ հեռուստատեսությունում հայտնվել է 2003 թվականին։ 2000-ականներին նկարահանվել է ոստիկանների մասին պատմող այնպիսի սերիալներում, ինչպիսիք են՝ «Տեսուչ Քրեսս», «ՍՈԿՈ Վիսմար» և «ՍՈԿՈ Քյոլն»։ 2017 թվականին դերասանը մասնակցել է «Բարձրաշխարհիկ հասարակություն» երիտասարդական կատակերգության նկարահանումներին, իսկ 2018 թվականին՝ «Ընկղմում» դրամատիկ թրիլլերին, որտեղ գլխավոր դերերը կատարում էին Ջեյմս Մաքէվոյն և Ալիսյա Վիկանդերը։ 2019 թվականին թողարկվել է «Հետևանք» ռազմական դրաման, որում նա կատարել է Ալբերտի դերը։ Շումանից բացի, ֆիլմում նկարահանվել են Քիրա Նայթլին, Ալեքսանդր Սկարսգորդն և Ջեյսոն Քլարկը։ 

2020 թվականի հունվարի 23-ին թողարկվել է «Հորիզոնին այնքան մոտ» ռոմանտիկ մելոդրաման, որը նկարահանվել է գրող Ջեսիկա Կոխի համանուն ինքնակենսագրական բեսթսելլերի հիման վրա։ Շումանը կատարում է Ջեսիկայի (որին մարմնավորել է Լունա Վեդլերը) սիրեցյալի դերը։ Հաջորդ նախագիծը, որին մասնակցել է դերասանը, ռեժիսոր Փոլ Ու․ Ս. Անդերսոնի «Հրեշների որսորդը» ֆենտեզին է։

Անձնական կյանք
--------------

Յանիկն բնակվում է Համբուրգում և Բեռլինում։ Նա Գերմանիայում հայտնի Instagram-յան բլոգ է վարում, և ունի ավելի քան 200 հազար հետևորդ։ Նաև հայտնի է, որ Յանիկը դաշնամուր է նվագում և կատու ունի։

Մրցանակներ
----------

* 2012 – «New Faces Award» մրցանակի հավակնորդ «Լավագույն երիտասարդ դերասան» կատեգորիայում «Տնային հոկլովակ» (Homevideo) ֆիլմում կատարած դերի համար
* 2012 – Հեսսիանի անվան հեռուստատեսային մրցանակաբաշխության ժուրիի հատուկ մրցանակ «Mittlere Reife» ֆիլմում կատարած դերի համար (մրցանակը կիսել է դերասաններ Իզաբել Բոնգարդի, Սոնյա Գերհարդտի, Վինսենտ Ռեդեցկինի և Անտոն Ռուբցովի հետ)
* 2016 – Askania Award մրցանակ «Shooting-Star-Award» անվանակարգում

Ընտրյալ ֆիլմագրություն
----------------------

* 2019 – Հորիզոնին այնքան մոտ / *Dem Horizont so nah* (Դենի Թեյլոր)
* 2019 – Հետևանք / *The Aftermath* (Ալբերտ)
* 2017 – Բարձրաշխարհիկ հասարակություն / *High Society* (Ալբրեխտ ֆոն Շլախթ)
* 2017 – Ընկղմում / *Submergence* (Փոլ)
* 2016 – Իմ աշխարհի կենտրոնը / *Die Mitte der Welt* (Նիկոլաս)
* 2015 – *Jesus Cries* (Lazarus)
* 2013 – Խաղացողի բնազդ / *Spieltrieb* (Ալև Էլ Քուամար)
* 2012 – Բարբարա / *Barbara* (Մարիո)
* 2011 – Տնային հոլովակ / *Homevideo* (Հենրի)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Pro7 Star Datenbank
2. ↑  Agentur-Profil Archived 2016-07-13 at the Wayback Machine. bei cdreikauss-schauspieler.de (abgerufen am 29. April 2012).
3. ↑  Jannik Schümann, Biography

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յանիկ Շուման (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
* jannikschuemann.com – պաշտոնական կայք