**Էքհարթ Տոլլե** (գերմ.՝ Eckhart Tolle, գերմաներեն՝ **Ուլրիխ Լեոնարդ Տոլլե**, փետրվարի 16, 1948(1948-02-16), Լյունեն, Ուննա, Առնսբերգ, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Բիզոնիա, Գերմանիան 1945-1949 թվականներին, Գերմանիա), գերմանացի հոգևոր ուսուցիչ  և ինքնակառավարման հեղինակ։ Նրա գրքերից են *«Ներկայի ուժը, Հոգևոր լուսավորության ուղեցույց»* (1997), *Նոր երկիր․ Զարթոնք ձեր կյանքի նպատակին* (2005) և *«Կեցության պահապանները*»։

Վաղ կյանք
---------

Ուլրիխ Լեոնարդ Տյոլեն ծնվել է Լյունենում, փոքր քաղաք Դորտմունդից հյուսիս, Գերմանիայի Ռուր մարզում 1948 թվականին։

1961 թվականին նա տեղափոխվեց Իսպանիա՝ ապրելու իր հոր հետ, որտեղ նա «հրաժարվեց 13-ից 22 տարեկան հասակում ֆորմալ կրթության բոլոր ձևերից՝ փոխարենը նախընտրելով հետապնդել իր ստեղծագործական և փիլիսոփայական հետաքրքրությունները»։ 15 տարեկանում նրա վրա «մեծ ազդեցություն է թողել» գերմանացի միստիկ Ջոզեֆ Անտոն Շնայդերֆրանկենի հինգ հոգևոր գրքերի շնորհը։

Կարիերա
-------

Երբ նա 19 տարեկան էր, Տոլեն տեղափոխվեց Անգլիա և երեք տարի դասավանդեց գերմաներեն և իսպաներեն Լոնդոնի լեզվի դպրոցում։ Լոնդոնի համալսարան հաճախելուց հետո նա 1977 թվականին ընդունվեց Քեմբրիջի համալսարանի ասպիրանտուրան։

### Հոգևոր փորձ

1977-ի մի գիշեր, 29 տարեկան հասակում, երկարատև դեպրեսիայից հետո Տոլլեն ասում է, որ զգացել է «ներքին փոխակերպում»։ Այդ գիշեր նա արթնացավ քնից՝ տառապելով դեպրեսիայի զգացումներից, որոնք «գրեթե անտանելի» էին, բայց հետո նրա միտքը փայլատակեց։ Պատմելով այդ փորձի մասին՝ նա ասում է.

Ես այլևս չէի կարող ապրել ինքս իմ հետ։ Եվ առաջացավ հարց որը չուներ պառասխան՝ ո՞վ է այն «ես»-ը, որը չի կարող ապրել սեփական եսի հետ։ Ի՞նչ է եսը։ Ես ինձ ներքաշեցի դատարկության մեջ։ Ես այն ժամանակ չգիտեի, որ այն, ինչ իրականում տեղի ունեցավ, փլուզեց մտքով ստեղծված իմ եսը՝ իր ծանրությամբ, իր խնդիրներով, որն ապրում է չբավարարող անցյալի և վախկոտ ապագայի միջև։ Այն լուծարվեց։ Հաջորդ առավոտ ես արթնացա և ամեն ինչ այնքան խաղաղ էր։ Խաղաղությունն այնտեղ էր, որովհետև ես չկար։ Պարզապես ներկայության կամ «կեցության» զգացում, պարզապես դիտում և դիտում։

Տոլեն հիշում է, որ հաջորդ առավոտ դուրս է եկել Լոնդոն զբոսանքի և պարզել, որ «ամեն ինչ հրաշք էր, խորապես խաղաղ։ Նույնիսկ երթևեկությունը»։  Զգացողությունը շարունակվեց, և նա սկսեց զգալ խաղաղության ուժեղ զգացում ցանկացած իրավիճակում։

Նա դադարեց ուսումը դոկտորի կոչում ստանալու համար և դրանից հետո մոտ երկու տարի իր ժամանակի զգալի մասը անցկացրեց նստած՝ «խորը երանության մեջ»՝ Կենտրոնական Լոնդոնի Ռասել հրապարակի այգու նստարանների վրա։ Նա մնաց ընկերների հետ, բուդդայական մենաստանում և քնում էր Հեմփսթեդ Հիթում ։ Նրա ընտանիքը նրան համարում էր «անպատասխանատու, նույնիսկ անմեղսունակ»։ Որոշ ժամանակ անց նա փոխում է իր անունը Ուլրիխից Էքհարթ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների, դա հարգանքի տուրք էր գերմանացի փիլիսոփա և միստիկ Մայստեր Էքհարթին։ 2012 թվականին անցկացվում է հարցազրույց այնուհետև տպագրվում է հոդված որում ասվում է, որ նա երազում տեսել է Էքհարթ անունը գրքերի կույտից մեկի վրա և գիտեր, և ենթագիտակցաբար հասկանում էր, որ ինքն էր գրել այդ գիրքը։ Շուտով իրական կյանքում նա հանդիպում է իր հոգեբան ընկերոջը, ով նրան ոչ մի տեղից անվանեց Էքհարթ։ Եվ այդ դեպքերից հետո նա փոխեց իր անունը։

### Հոգևոր ուսուցչի կարիերա

Քեմբրիջի նախկին ուսանողներն ու ծանոթները սկսեցին Տոլլեին հարցնել նրա համոզմունքների մասին։ Սկսել է աշխատել որպես խորհրդական և հոգևոր ուսուցիչ։  Ուսանողները շարունակեցին նրա մոտ գալ հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում։ Նա տեղափոխվեց Գլաստոնբերի , այլընտրանքային կյանքի կենտրոն։ 1995 թվականին տեղափոխվել է Վանկուվեր։

Ներկայի ուժը «The Power of Now» , Տոլլեի առաջին գիրքը, հրատարակվել է 1997 թվականին Namaste Publishing-ի կողմից։ Գիրքը մեծ մասշտաբով վերահրատարակվել է New World Library-ի կողմից 1999 թվականին։2000 թվականին *«Ներկայի ուժը»* գիրքը առաջադրում է Օփրա Ուինֆրին իր «Օ» ամսագրում։ Մինչեւ 2008 թվականը գիրքը անգլերենից թարգմանվել էր 33 լեզուներով։ 2011 թվականի հուլիսին այն 102 շաբաթվա ընթացքում հայտնվեց 10 ամենավաճառվող Paperback Advice & Miscellaneous գրքերի ցանկում։

2005 թվականին Տոլլեն հրատարակեց *«Նոր Երկիր»* գիրքը։ Հունվարին Օփրա Ուինֆրին ընտրեց *«Նոր Երկիր»* գիրքը իր գրքի ակումբի համար, որին էլ հետևեց բարձր պահանջարքն ու մեծաքանակ վաճառքը։ Հայտարարությունից հետո չորս շաբաթվա ընթացքում իրականացվել և վաճառվել է 3,5 միլիոն օրինակ։ Մինչև 2008 թվականի վերջը 46 անգամ զբաղեցրել է առաջին տեղը *The New York Times-ի* լավագույն վաճառվող գրքերի ցանկում։

2008 թվականին Թոլը համագործակցեց Ուինֆրիի հետ՝ ստեղծելով մի շարք վեբինարներ, որոնցից յուրաքանչյուրը կենտրոնացած էր իր գրքերի մի գլխի վրա՝ քննարկումներով, լուռ մեդիտացիաներով և հեռուստադիտողների հարցերով Skype-ի միջոցով։ Երրորդ վեբինարը գրավեց ավելի քան 11 միլիոն դիտող։ 2009 թվականի հոկտեմբերին վեբինարներին մուտք է եղել 35 միլիոն անգամ։ 2016 թ.-ին Տոլլեն ընդգրկվել է Ուինֆրիի ազդեցիկ առաջնորդների *«SuperSoul 100»**։*

2009 թվականի սեպտեմբերին նա հայտնվեց Դալայ Լամայի հետ Վանկուվերի խաղաղության գագաթնաժողովում։ Նույն թվականին նա հրատարակեց «*Կեցության պահապանները»* պատկերագիրքը, որը նկարազարդել է Պատրիկ Մակդոնելը։

Ընդունելություն
---------------

### Ճանաչում

Մինչև 2009 թվականը Հյուսիսային Ամերիկայում *The Power of Now*-ի և *A New Earth*-ի ընդհանուր վաճառքը գնահատվում էր մոտավորապես 3 միլիոնից մինչև 5 միլիոն օրինակ։ Այնուհետև *The New York Times*-ը հայտարարեց, որ Տոլլեն «ամենահայտնի հոգևոր հեղինակն է» Միացյալ Նահանգներում։ 2011 թվականին Watkins Review-ն նրան շնորգել է 1-ին տեղը «100 ամենաազդեցիկ կենդանի հոգևոր մարդկանց» ցանկում։

### Մամուլի և այլոց կողմից

Գրքերն արժանացել են գրախոսականների բազմաթիվ գովասանքների և քննադատությունների։ 2000 թվականին Քարթեր Ֆիփսը գրել է, որ «Տոլլեի հստակ գրությունը և նրա փորձառության ու խորաթափանցության ակնհայտ խորությունը այն դարձնում են յուրահատուկ»։ 2003 թվականին Անդրեա Սաքսը բնութագրեց «Ներկայի ուժը» որպես «հոգևոր թմրամոլության մեջ ողողված»*,* մինչդեռ 2008 թվականին The New York Times-ի հոդվածում ասվում էր, որ Տոլլեն «նույնականացված չէ որևէ կրոնի հետ, այլ օգտագործում է ուսմունքներ՝ զեն բուդդիզմից , սուֆիզմից , հինդուիզմից և Աստվածաշնչից»։

Որոշ քննադատներ նրա գրքերը բնութագրել են որպես պլագիաթ։ Ջեյմս Ռոբինսոնը 2008 թվականին *The Observer-* ում իր գրվածքներն անվանեց « կեղծ գիտության, նոր դարաշրջանի փիլիսոփայության և հաստատված կրոններից փոխառված ուսմունքի խառնուրդ »։ *The New York Times-* ում 2009 թվականին հրապարակված հոդվածում ասվում էր, որ նա «դժվար թե առաջին գրողն է, ով դիպչել է իմաստի և հաջողության հասնելու ամերիկյան կարոտին»։ *Publishers Weekly-ի* գլխավոր խմբագիրն ասում է, որ Տոլլեի գրվածքները հաջողվել են գրքերի նկատմամբ հանրային հետաքրքրության աճի պատճառով։

Մյուսները բարձր են գնահատել նրա վերամշակումը և ավանդույթների սինթեզը։ Նոր դարաշրջանի գրող Ուիլյամ Բլումը գրել է, որ «Տոլլեն առաջարկում է արևելյան հոգևոր ուսմունքի շատ ժամանակակից սինթեզ, որը սովորաբար այնքան է հագցված գաղտնի լեզվով, որ անհասկանալի է», դրանով իսկ ապահովելով «արևմտյան մշակույթի արժեքավոր հեռանկար»։  Հրատարակիչ Ջուդիթ Քենդրան ասում է. «Գաղափարները, որոնց մասին խոսում է Տոլլեն, գոյություն ունեն հազարավոր տարիներ ինչպես արևելյան տեքստերում, այնպես էլ արևմտյան մեծ միստիկների մոտ, բայց նա կարողանում է դրանք դարձնել էլ ավելի հասկանալի»։

### Քրիստոնյա աստվածաբանների կողմից

2008-ին *The Independent*-ի հոդվածում նշվում էր, որ «Տոլլեի տեսությունները, անշուշտ, շատերի կողմից ընկալվում են որպես խորապես ոչ քրիստոնեական, թեև Տոլլեն հաճախ մեջբերում է Աստվածաշնչից», բայց «Տոլլեն իսկապես երկրպագուներ ունի ակադեմիական, նույնիսկ քրիստոնեական շրջանակներում»։ Այն մեջբերում է Դուբլինի All Hallows քոլեջի աստվածաբան Էնդրյու Ռայդերին, ով գրել է. «Չնայած նա կարող է չօգտագործել ավանդական քրիստոնեական հոգևորության լեզուն, Տոլլեն շատ անհանգստացած է, որ երբ մենք ճանապարհ ենք անցնում սովորական իրադարձությունների միջով, այնուամենայնիվ մենք կապ ենք պահպանում մեր էության ամենախոր աղբյուրի հետ»։

Ջեյմս Բևերլին՝ Տորոնտոյի ավետարանական Թինդեյլ ճեմարանի քրիստոնեական մտքի և էթիկայի պրոֆեսոր, ասում է, որ Տոլլեի աշխարհայացքը «հակասում է կենտրոնական քրիստոնեական համոզմունքներին» և որ «Տոլլեն ժխտում է քրիստոնեության էությունը՝ պնդելով, որ մարդկանց և Աստծո միջև վերջնական տարբերություն չկա»։ Ջոն Սթաքհաուսը, աստվածաբանության և մշակույթի պրոֆեսոր Վանկուվերի ավետարանական Ռեջենտ քոլեջում, ասում է, որ Տոլլեն «բնակչության որոշակի հատվածին տալիս է հենց այն, ինչ նրանք ուզում են. այսինքն՝ հաստատված կրոններ»։ Սթաքհաուսը նրան նկարագրել է որպես մի քանի հոգևոր ուսուցիչներից մեկը, ով «համարում է, որ ուսումնասիրել է աշխարհի կրոնները (միանգամայն պնդում) և գտել է, որ դրանք պակասում են, ովքեր պարբերաբար ենթարկում են այդ կրոններին թառամող քննադատության, և ովքեր այնուհետև պաշտպանում են իրենց սեփական տեսակետները, որոնք գերազանցում են այս բոլորին։

Ընդհակառակը, Բեյքերսֆիլդի Կալիֆորնիայի պետական համալսարանի կրոնագետ Սթաֆորդ Բեթթին ընդհանուր եզրեր է գտնում Տոլլեի աշխարհայացքի և քրիստոնյաների աշխարհայացքների միջև։ Նա նշում է, որ «Տոլլեի ուսմունքի հիմնական տարրերից մեկն այն է, որ մտքի խորքում բացարձակ լռություն է, որում կարելի է զգալ «Կեցության ուրախությունը»։  Հռոմեական կաթոլիկ քահանա և աստվածաբան Ռիչարդ Ռորը Տոլլեին է վերագրում ժամանակակից քրիստոնյաներին հին քրիստոնեական աշխարհայացքը վերադարձնելուն օգնելու համար։ Աստծո աստվածաբանական խորհրդածության միջոցով և ձեռք բերված մտորում Հիսուսի, Ավետարանների և բոլոր հոգևոր բաների մասին։

### Հանրաճանաչ մշակույթում

Տոլլեն և նրա ուսմունքները կենտրոնական դեր են խաղում Քենդրիկ Լամարի 2022 թվականին թողարկված *Mr. Morale & the Big Steppers* ալբոմում։ Ալբոմի ողջ ընթացքում Տոլլեն դիրքավորվում է որպես Լամարի հոգևոր ուսուցիչ։

*2018 թվականի «Վենոմ»* ֆիլմում գլխավոր հերոսը լսում է Տոլլեի աուդիոգրքից մի հատված, բայց նրան ընդհատում է հարևանի բարձր ռոք երաժշտությունը։

Անձնական կյանք
--------------

1995 թվականին, Հյուսիսային Ամերիկայի Արևմտյան ափը մի քանի անգամ այցելելուց հետո, Տոլլեն բնակություն հաստատեց Վանկուվերում, Բրիտանական Կոլումբիա։ Այնտեղ նա հանդիպեց իր կնոջը՝ Քիմ Էնգին, ով հոգևոր ուսուցիչ էր։ Նրա ճանաչված ստեղծագործություններից է «Ներկայություն շարժման միջոցով»։ Իչպես նաև ղեկավարում է սեմինարներ միջազգային մասշտաբով՝ Տոլլեի հետ համագործակցությամբ։

Հրապարակումներ
--------------

Գրականություն
-------------

* *Ներկայի ուժը․ հոգևոր լուսավորության ուղեցույց։ The Power of Now: A Guide to Spiritual Enlightenment*. Namaste, 1997.
* *Ներկայի ուժի կիրառում. հիմնական ուսմունքներ, մեդիտացիաներ և վարժություններ ներկայի ուժից*։ Նոր աշխարհի գրադարան։ *Practicing the Power of Now: Essential Teachings, Meditations, and Exercises from The Power of Now*. New World Library, 2001.
* *Խոսում է լռությունը. այժմյան շշուկները*։ Նոր աշխարհի գրադարան։ *Stillness Speaks: Whispers of Now*. New World Library, 2003.
* *Նոր Երկիր. Զարթոնք ձեր կյանքի նպատակին*շ։ *A New Earth: Awakening to Your Life's Purpose*, 2005.
* *Ներդաշնակություն ամբողջ կյանքի հետ. ոգեշնչող ընտրանքներ «Նոր Երկրից»։* *Oneness With All Life: Inspirational Selections from A New Earth*. Penguin Books, 2008.

### Գրաֆիկական նովելներ

* *Գոյության պահապանները։* Նոր աշխարհի գրադարան, 2009։ *Guardians of Being*. New World Library, 2009.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  LIBRIS — 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Times Topics: Eckhart Tolle Biography». *The New York Times*. 2008 թ․ մարտի 5. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ փետրվարի 2-ին.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Ken MacQueen (2009 թ․ հոկտեմբերի 22). «Eckhart Tolle vs. God». *Macleans.ca*. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
4. 1 2 3 4 5  McKinley, Jesse (2008 թ․ մարտի 23). «The Wisdom of the Ages, for Now Anyway». *The New York Times*. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 19-ին.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Walker, Ether (2008 թ․ հունիսի 21). «Eckhart Tolle: This man could change your life». *The Independent*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 24-ին.
6. ↑  Rottgardt, Beate (2008 թ․ մայիսի 27). «Amerikas Guru stammt aus Lünen» [America's guru comes from Lünen]. *Ruhr Nachrichten*. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին.
7. 1 2 3  Scobie, Claire (2003 թ․ սեպտեմբերի 29). «Why now is bliss». *Telegraph Magazine*. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 2-ին.
8. ↑  Walker, Ether (2008 թ․ հունիսի 21). «Eckhart Tolle: This man could change your life». *The Independent*. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 15-ին.
9. 1 2  Parker, John W. (2000). *Dialogues With Emerging Spiritual Teachers*. Fort Collins, Colorado: Sagewood Press. ISBN 978-1440116315.
10. 1 2  Cathy Lynn Grossman (2010-15-04). 'Life's Purpose' author Eckhart Tolle is serene, critics less so. *USA Today*. Retrieved 2010-05-24.
11. ↑  «EXCLUSIVE INTERVIEW with Eckhart Tolle | PositiveLife.ie | Positive Life Magazine». PositiveLife.ie. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.
12. 1 2  Todd, Douglas (2009 թ․ սեպտեմբերի 27). «Douglas Todd's backstage report from the Vancouver Peace Summit». *The Vancouver Sun*.
13. ↑  «KALIMA publishes Eckhart Tolle's 'A New Earth and the Power of Now' in Arabic as well». WAM: Emirates News Agency. 2010 թ․ ապրիլի 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 24-ին.
14. ↑  «Paperback advice: Best Sellers». *The New York Times*. 2011 թ․ հուլիսի 17. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 19-ին.
15. 1 2  Oprah Winfrey Book Pick 'A New Earth' Shatters Records. *Associated Press* via *Fox News* (2008-02-28). Retrieved 2010-05-24.
16. ↑  «Paperback Advice: Best Sellers». *The New York Times*. 2008 թ․ դեկտեմբերի 19. Վերցված է 2010 թ․ հունիսի 4-ին.
17. ↑  «Meet the SuperSoul100: The World's Biggest Trailblazers in One Room». *O Magazine*. 2016 թ․ օգոստոսի 1. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 5-ին.
18. ↑  Todd, Douglas (2009 թ․ սեպտեմբերի 28). «Dalai Lama in Vancouver: Pursuit of peace and compassion a complex path». *Vancouver Sun*. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 24-ին.
19. ↑  «History». The Dalai Lama Center for Peace and Education. 2010 թ․ նոյեմբերի 22. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 5-ին.
20. ↑  «Eckhart Tolle Books: Guardians of Being». Eckhart Tolle's official website. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
21. ↑  «100 Spiritual Power List by Watkins, 2011 | Esoteric News». Watkins Books. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ դեկտեմբերի 27-ին.
22. ↑  Phipps, Carter (2000). Time is the Enemy Archived 2010-05-15 at the Wayback Machine.. Enlightenment Next magazine. Retrieved 2010-06-04.
23. ↑  Sachs, Andrea (2003-04-21). Channeling Ram Dass. *Time magazine*. Retrieved 2010-05-24.
24. ↑  Robinson, James (2008 թ․ մարտի 9). «Penguin borne aloft by the power of Oprah's persuasion». *The Observer*. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 27-ին.
25. ↑  «Eckhart Tolle: Does the Mask of "Stresslessness" Hide a Deep, Bitter Anger?». John Stackhouse. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 20-ին. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 28-ին.
26. ↑  Betty, Stafford (2008 թ․ ապրիլի 18). «Eckhart Tolle's message is positive, but is it Christian?». *National Catholic Reporter*. **44** (17): 22 (2).
27. ↑  Rohr, Richard. «Eckhart Tolle and the Christian Tradition». *EckhartTolle.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 17-ին.
28. ↑  Curto, Justin (2022 թ․ մայիսի 13). «A Big Guide to Kendrick Lamar's Mr. Morale & the Big Steppers». *Vulture* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 14-ին.
29. ↑  Cills, Hazel; Pointer, Ashley (2022 թ․ մայիսի 13). «Kendrick Lamar returns, 5 years later and a world away». *NPR* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 14-ին.
30. ↑  «Venom clip».
31. ↑  «Resist Nothing with Kim Eng–Enroll Today–2022». *Eckhart Tolle* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · Last.fm · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1032319 · BNC: a10413054 · BNE: XX1269038 · BNF: 13762310n · CiNii: DA18744416 · CONOR: 6499683 · EGAXA: vtls002911557 · GND: 124905250 · ICCU: VEAV054798 · ISNI: 0000000110305172 · LCCN: n99054690 · LNB: 000043005 · NDL: 00884698 · NKC: jn20020726057 · NLA: 53690603 · NLG: 189936 · NLP: a0000001859341 · NSK: 000329200 · NTA: 213734044 · NUKAT: n2003083003 · PTBNP: 1017888 · LIBRIS: 321852 · SUDOC: 121789667 · VIAF: 87035036 · WorldCat VIAF: 87035036 |

 |

 |