Խաղողի այգիներ Բրդա շրջանում
Խաղողի այգու ավանդական քոթեջ Պտուջի շրջանում
Սլովենիան ունի ավելի քան 28,000 գինեգործարան։ Տարեկան արտադրվում է 80-90 միլիոն լիտր երկրի 22,300 հա խաղողի այգիներից։ Երկրի արտադրության մոտ 75%-ը սպիտակ գինի է։ Գրեթե ամբողջ գինին սպառվում է երկրի ներսում և տարեկան արտահանվում է ընդամենը 6,1 միլիոն լիտր՝ հիմնականում ԱՄՆ, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Խորվաթիա և վերջերս Չեխիա։ Գինու արտադրության մեծ մասը պատկանում է պրեմիում (vrhunsko) գինու դասակարգմանը, որի 30%-ից պակասը դասակարգվում է որպես հիմնական սեղանի գինի (namizno vino): Սլովենիան ունի երեք հիմնական գինեգործական շրջան (սլովեն.՝ vinorodne dežele)՝ Դրավա գինեգործական շրջան, Ստորին Սավա գինեգործական շրջան և Ափամերձ գինեգործական շրջան։

Խաղողագործությունն ու գինեգործությունն այս տարածաշրջանում գոյություն են ունեցել դեռևս կելտերի և իլլիրիական ցեղերի ժամանակներից, շատ ավելի վաղ, քան հռոմեացիները գինեգործությունը ներմուծել են Ֆրանսիայի, Իսպանիայի և Գերմանիայի հողեր։ 2016 թվականին ԴՆԹ-ի պրոֆիլավորման և պատմական ամպելոգրաֆիկ աղբյուրների վրա հիմնված հետազոտական ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ կարմիր խաղողի երկու միջազգային սորտեր՝ *Blaufränkisch* և *Blauer Portugieser*, հավանաբար ծագում են ժամանակակից Սլովենիայի Շտիրիա շրջանից։

Պատմություն
-----------

Ի տարբերություն եվրոպական խոշոր գինեգործական շրջանների, Սլովենիայի խաղողագործության պատմությունը վաղ կելտական և իլիրական ցեղերի ժամանակներից է, նրանք սկսել են խաղողի վազեր մշակել գինու արտադրության համար մ.թ.ա. 5-րդ և 4-րդ դարերում։ Միջնադարում քրիստոնեական եկեղեցին վերահսկում էր տարածաշրջանի գինու արտադրության մեծ մասը վանքերի միջոցով։ Ավստրո-Հունգարական կայսրության տիրապետության ներքո, մասնավոր սեփականություն հանդիսացող գինեգործարանները որոշակի ներկայություն ունեին տարածաշրջանում, սակայն կայունորեն նվազում էին կայսրության անկումից և Հարավսլավիայի հիմնադրումից հետո։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին կոոպերատիվները վերահսկում էին տարածաշրջանի գրեթե ողջ գինու արտադրությունը, և որակը շատ ցածր էր, քանի որ շեշտը դրված էր մեծաքանակ արտադրության վրա։ Բացառություն էին Դրավա հովտի շրջանում գտնվող մի քանի փոքր մասնավոր գինեգործարանները, որոնք կարողացան շարունակել իրենց գործունեությունը։

1967 թվականին կառավարությունը ստեղծեց *PSVVS* (Խաղողագործության և գինու արտադրության բիզնես ասոցիացիա), որը սահմանեց որակի ապահովման փորձարկման պրակտիկա և թողարկեց կազմակերպության չափանիշներին համապատասխանող գինիների հաստատման կնիքները։ 1991 թվականին Սլովենիան Հարավսլավիայի առաջին հանրապետությունն էր, որը հռչակեց անկախություն։ Մինչ գինու արդյունաբերությունը, ինչպես և Սլովենիայի տնտեսության մյուս հատվածները, որոշակի անկում ապրեցին Հարավսլավիայի պատերազմների ցնցումներից հետո, ապա Արևմուտքի հետ տարածաշրջանի ամուր կապերը թույլ տվեցին արդյունաբերությանը արագ վերականգնվել։ Այսօր Սլովենիայի գինու արդյունաբերությունը նախկին Հարավսլավիայի հանրապետություններից ամենազարգացածն է և սկսել է հետաքրքրություն առաջացնել համաշխարհային գինու շուկայում։

Կլիմա
-----

Գորյանցի շրջանի գինի Ժումբերակի լեռներում
Սլովենիան ունի բազմազան աշխարհագրություն, որն ապահովում է միկրոկլիմայի լայն տեսականի։ Հյուսիսից սահմանակից է Ավստրիային՝ սահմանազատված Ալպերով։ Արևմուտքում Իտալիան է և Ադրիատիկ ծովը, արևելքում՝ Հունգարիան, իսկ հարավային սահմանը կազմում է Խորվաթիան։ Տարածաշրջանն ունի մայրցամաքային կլիմա՝ ցուրտ, չոր ձմեռներով և շոգ ամառով։ Ծովափի հեռավոր արևմտյան շրջաններն ունեն միջերկրածովյան ազդեցություն։ Տարածաշրջանում խաղողագործության որոշ տարածված վտանգներ ներառում են գարնանային սառնամանիքները, երաշտը աճող սեզոնի ընթացքում և ամառային կարկուտը։ Սլովենիայի խաղողի այգիներից շատերը գտնվում են Հուլյան Ալպերի և Կարավանկեի ստորոտում և Պանոնյան հարթավայրում։ Դրավա և Սավա գետերը մեծ ազդեցություն են թողնում համապատասխանաբար Դրավա հովտում և Ստորին Սավա հովտում։

Ծովափնյա գինեգործական շրջան
---------------------------

Սլովենիայի գինեգործական գլխավոր շրջանները
Ծովափնյա գինեգործական շրջանը (*Primorska vinorodna dežela*) ներառում է Սլովենիայի ամենահայտնի և նշանավոր գինեգործական շրջաններից երկուսը՝ Գորիցիա Հիլզ (*Goriška brda*) և Կոպեր շրջանները։ Ստորաբաժանվում է չորս շրջանների։ Բրդա շրջանը սահմանակից է իտալական *Friuli-Venezia Giulia* գինեգործական շրջանին *Gorizia Hills Denominazione di origine controllata* (*DOC*) հետ։ Այս տարածաշրջանը Սլովենիայում առաջիններից էր, որը կենտրոնացված փորձ կատարեց որակի միջազգային համբավ ստեղծելու համար։ Տարածքը տնկված է *Merlot*, *Cabernet Sauvignon*, *Chardonnay*, *Sauvignon blanc*, *Pinot gris (Sivi Pinot)* և *Pinot noir (Modri Pinot)* միջազգային սորտերով, ինչպես նաև *Ribolla Gialla (Rebula)*, *Refosco (Refošk)* և *Friulano*: Բրդան առավել հայտնի է իր *Rebula* սպիտակ գինիով և *Merlot-Cabernet* խառնուրդներով։

Ադրիատիկ ափի երկայնքով Իստրիա թերակղզու Կոպեր շրջանը Սլովենիայի ամենատաք գինեգործական շրջանն է։ *Refosco* և *Malvazija* խաղողներն ամենաշատը աճեցվում են Կոպերում։ Կարստ սարահարթը, որը գտնվում է իտալական Տրիեստ քաղաքի մոտ, հայտնի է գինու *Teran* տեսակով, որը շատ մուգ, բարձր թթվային կարմիր գինի է, պատրաստված է *Refosco*-ից։ Տարածաշրջանում աճեցված այլ սորտեր ներառում են *Piccola nera*-ն։

*Vipava Valley* թաղամասը մասնագիտացած է թեթև, նուրբ սպիտակ գինիներում, որոնք պատրաստված են տեղական *Pinela* և *Zelen* խաղողից։ Այլ խաղողներ, որոնք տարածված են ափամերձ տարածաշրջանում, ներառում են *Barbera*, *Beli Pinot (Beli Burgundec*), *Cabernet Franc*, *Cipro*, *Glera*, *Klarnica*, *Laški Rizling*, *Maločrn*, *Rumeni Muškat*, *Syrah* և *Vitovska Grganja* տեսակները։

Ստորին Սավա գինեգործական շրջան
------------------------------

Ստորին Սավայի գինեգործական շրջանը (*Posavska vinorodna dežela*) Սլովենիայի միակ գինեգործական շրջանն է, որն ավելի շատ կարմիր գինի է արտադրում, քան սպիտակ, թեև ոչ մեծ տարբերությամբ։ Տարածքը բաժանված է երեք շրջանների։ 

* *Bizeljsko-Brežice* շրջանը հայտնի է իր փրփրուն գինիների արտադրությամբ և թթվային սպիտակ գինիներով, որոնք պատրաստված են *Rumeni Plavec* խաղողից։
* *Lower Carniola* շրջանը հայտնի է իր *Cviček*-ի արտադրությամբ, որը պատրաստված է սպիտակ և կարմիր գինու խաղողի խառնուրդից, առավել հաճախ՝ *Kraljevina* և *Žametovka*։
* *White Carniola* շրջանը հայտնի է իր կարմիր գինով, որը պատրաստված է *Modra Frankinja*-ից և *Rumeni Muškat*-ից։ Ստորին Սավայի հովտում աճեցվող այլ տեսակներ են՝ *Beli Pinot*, *Cabernet Sauvignon*, *Chardonnay*, *Gamay*, *Modri Pinot*, *Neuburger*, *Ranina*, *Rdeča Zlahtnina*, *Renski Rizling*, *Šentlovrenka*, *Šipon*, *Sivi Pinot*, *Traminec* և *Zweigelt*։ Ներկայում Ստորին Սավայի հովտի տարածաշրջանում ավելի շատ գերակշռում է տակառներով մեծաքանակ գինու արտադրությունը, այլ ոչ թե բարձրակարգ պրեմիում դասի գինին։

Դրավա գինեգործական շրջան
------------------------

Դրավա գինեգործական շրջանը *(Podravska vinorodna dežela*) Սլովենիայի ամենամեծ գինեգործական շրջանն է և բաժանված է 7 շրջանների։ 

* Ռադգոնա-Կապելա շրջանը Սլովենիայի առաջին գինեգործական շրջանն էր, որն արտադրեց փրփրուն (*penina*) գինի՝ օգտագործելով *méthode champenoise* 1852 թվականին։ \*Լյուտոմեր-Օրմոժ շրջանը ներառում է Երուզալեմ գյուղը, որը հայտնի է *Dišeči Traminec*-ից և *Ranina*-ից պատրաստված սպիտակ գինով։
* Ռադգոնա-Կապելայի և Մարիբոր շրջանի հետ մեկտեղ Լյուտոմեր-Օրմոժը արտադրում է Դրավա հովտի գինու լավագույն տեսակները։
* Հալոզե շրջանը անընդհատ բարելավում է արտադրանքի որակը, այն Պրեկմուրյեի, Կենտրոնական Սլովենական բլուրների և Շմարյե-Վիրշտանջի շրջանների հետ միասին ունի փոքր արտադրություն, որը սպառվում է տեղում։ Դրավա հովտում արտադրվող գինու գրեթե 97%-ը սպիտակ գինի է։ Դրավա հովտում աճող խաղողի մյուս տեսակներն են՝ *Chasselas*, *Gamay*, *Kerner*, *Kraljevina*, *Muškat Otonel*, *Portugalka*, *Ranfol*, *Rizvanec*, *Rumeni Muškat*, *Zeleni Silvanec*, *Zlahtnina* և *Zweigelt*:

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գինեգործությունը Սլովենիայում» հոդվածին։ |

* Slovenian Wine Portal
* The story of viticulture in Slovenia

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ministrstvo za kmetijstvo, gozdarstvo in prehrano». *Opis stanja v panogi*. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 10-ին.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  J. Robinson (ed) *"The Oxford Companion to Wine"* Third Edition pp. 632–633 Oxford University Press 2006 0-19-860990-6
3. ↑  Mauel, E.; Röckel, F; Töpfer, R. (2016). «The "missing link" 'Blaue Zimmettraube' reveals that 'Blauer Portugieser' and 'Blaufränkisch' originated in Lower Styria». *Vitis*. **55**: 135–143. doi:10.5073/vitis.2016.55.135-143. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
4. ↑  H. Johnson & J. Robinson *The World Atlas of Wine* pg 253 Mitchell Beazley Publishing 2005 1-84000-332-4
5. ↑  J. Robinson, J. Harding and J. Vouillamoz *Wine Grapes - A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours* p. 797 Allen Lane 2012 978-1-846-14446-2