**Մարտա Կուզմա** (անգլ.՝ Marta Kuzma, հունիսի 21, 1964(1964-06-21), Փասայք), ուկրաինական ծագմամբ ամերիկացի արվեստագետ և թանգարանի վարիչ, Ստոկհոլմ Արվեստների թագավորական ակադեմիայի ռեկտոր։ 2016 թվականին հայտարարվել է, որ Մարտա Կուզման դառնալու է Եյլի արվեստների դպրոցի դեկան։

Կենսագրություն
--------------

Մարտա Կուզման ծնվել է 1964 թվականի հունիսի 21-ին ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի Պասաիկ քաղաքում՝ ուկրաինացու ընտանիքում։ Նրա մայրը ծնվել է Արևմտյան Ուկրաինայում, հասակ է առել Ինսբրուքում, իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո տեղփոխվել է ԱՄՆ։ Մարտա Կուզման հասակ է առել Նյու Յորքի մերձակայքում գտնվող Մորիսթաուն քաղաքում։ 1986 թվականին Մարտա Կուզման ավարտել է Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարան Բերնարդ քոլեջը՝ ստանալով արվեստի պատմության ու քաղտնտեսագիտության բակալավրի կոչում։ Աշխատել է մի շարք ոչ առևտրային կազմակերպություններում, ինչպիսիք են Աիսական միությունը (անգլ.՝ Asia Society, Նյու Յորք), Ամերիկայի արվեստների ֆեդերացիան (անգլ.՝ American Federation of Arts) և Լուսանկարչության միջազգային կենտրոնը (անգլ.՝ International Center of Photography) Նյու Յորքում։ Վերջին կազմակերպությունում Մարտա Կուզման եղել է միջազգային ցուցահանդեսների ծրագրի պատասխանատուն։

1992 թվականի դեկտեմբերին Մարտա Կուզման մեկնել է Կիև, որտեղ 1994 թվականի ամռանը դարձել է Ջորջ Սորոսի Ժամանակակից արվեստի կենտրոնի առաջին տնօրենը։ Նրա հայտնի նախագծերից է «Ալքիմիական կապիտուլյացիա» արտ-նախագիծը, որ անցկացվել է Սևաստոպոլում՝ Ուկրաինայի ռազմածովային նավատորմի «Սլավուտիչ» ֆլագմանի տախտակամածին։ 1997 թվականին Սորոսի կենտրոնի տնօրեն է դարձել Եժի Օնուխը, իսկ Մարտա Կուզման դարձել է պատկերասրահների ծրագրի ղեկավար։ 1999-2001 թվականներին Մարտա Կուզման Վաշինգտոնում եղել է տեղի նկարիչների աջակցող Washington Project for the Arts կազմակերպության արտ-տնօրեն։ 2002 թվականին նա Լոնդոնում ավարտել է Միդլսեկսի համալսարանը՝ ստանալով գեղագիտության ու արվեստի տեսության մագիստրոսի կոչում։ 2004 թվականին Մասիմիլիանո Ջիոնիի հետ Մարտա Կուզման եղել է Իսպանիայի Սան Սեբաստիան քաղաքում կայացած «Մանիֆեստ 5» բիենալեի ղեկավար։

2005-2013 թվականներին Մարտա Կուզման գլխավորել է Office for Contemporary Art Norway հիմնադրամը Օսլոյում։ 2009 թվականին նա Վենետիկի բիենալեում եղել է Սկանդինավյան տաղավարի պատասխանատուն և Դանիայի ու Նորվեգիայի միջև վարել է բանակցություններ, որոնց արդյունքում բիենալեում ներկայացվել է Էլմգրին և և Դրագսետ ցուցահահանդեսը երկու տաղավարերից։ 2009 թվականին Մարտա Կուզման եղել է Վենետիկի Ճարտարապետության ինստիտուտի հրավիրյալ պրոֆեսոր։ 2011 թվականին Պաբլո Լաֆուենտեի ու Պիտեր Օսբորնի հետ միասին եղել է Վենետիկի բիենալեում Նորվեգիայի տաղավարի պատասխանատուն, 2012 թվականին Կասելում անցկացված «documenta 13» ցուցահանդեսի պատասխանատուն և 2013 թվականին Վենետիկի բիենալեում Նորվեգիայի տաղավարի պատասխանատուն։

2014 թվականի հուլիսին Մարտա Կուզման նշանակվել է Ստոկհոլմի Արվեստների թագավորական ակադեմիայի ռեկտոր։ 2016 թվականի փետրվարին հայտարարվել է, որ Մարտա Կուզման կդառնա Եյլի արվեստների դպրոցի դեկան։

Մատենագրություն
---------------

* Hannah Ryggen / Marta Kuzma. — Hatje Cantz, 2012. — 48 с. — ISBN 978-3-7757-2916-1
* Whatever Happened to Sex in Scandinavia? / Marta Kuzma, Pablo Lafuente. — Koenig Books, 2011. — 528 с. — ISBN 978-3-86335-068-0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Irene Kuzma (անգլ.), *Portland Press Herald/Maine Sunday Telegram Obituaries* (24 ноября 2010)
2. 1 2  Project for the Arts expands boundaries (անգլ.), *The Washington Times* (26 августа 2000)
3. ↑  Марта Кузьма. Персональний жест як спосіб обмеження Archived 2016-06-01 at the Wayback Machine. (ուկր.), *Четвер* (2001)
4. ↑  *Jill Barshay.* Artists Commandeer A Ukrainian Battleship (անգլ.), *The New York Times* (14 августа 1994)
5. ↑  Позитивний ефект негативної ситуації Archived 2015-10-26 at the Wayback Machine. (ուկր.), *МіТЄЦ* (19 сентября 2015)
6. ↑  *Ika Koznarska Casanova.* Manifesta 5 opens in Donostia-San Sebastian with Marta Kuzma as co-creator Archived 2008-09-05 at the Wayback Machine. (անգլ.), *The Ukrainian Weekly* (6 июня 2004)
7. ↑  Marta Kuzma Archived 2016-06-03 at the Wayback Machine. (անգլ.), *Fondazione Spinola-Banna per l’arte*
8. ↑  Marta Kuzma Archived 2016-02-05 at the Wayback Machine. (անգլ.), *OCA*
9. ↑  Utbildningsdepartementet (2014 թ․ ապրիլի 10). «Ny rektor vid Kungl. Konsthögskolan» (շվեդերեն). Regeringskansliet. `{{cite news}}`: `|archive-url=` requires `|url=` (օգնություն)
10. ↑  «Marta Kuzma blir rektor vid Kungl. Konsthögskolan» (շվեդերեն). Kungl. Konsthögskolan. 2014 թ․ ապրիլի 10. `{{cite news}}`: `|archive-url=` requires `|url=` (օգնություն)
11. ↑  *Mike Cummings*. Renowned curator Marta Kuzma named dean of Yale School of Art (անգլ.), *YaleNews* (9 февраля 2016)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 7031582 · BNF: 16176476d · GND: 1027729835 · ISNI: 0000000384764253 · LCCN: nr2005010184 · SUDOC: 081956304 · VIAF: 277455981 · WorldCat VIAF: 277455981 |

 |

 |