**Կնինյան ամրոց** (խորվ.՝ Kninska tvrđava), ամրոց է որը տեղակայված է Խովաթիայում։ Սա Եվրոպայի երկրորդ ամենամեծ ամրոցն է և ամենամեծ պաշտպանողական ամրոցն է։ Այն նաև Շիբենիկ Կնին ժուպանության պատմական քաղաքներից է։ Ամրոցի կառուցումը սկսվել է IX-րդ դարում (հնարավոր է VI-րդ դարում), իսկ ներկայիս տեսքը պահպանվել է XVII և XVIII դարերից։ Ամրոցի նշանակությունը հատկապես կարևորվեց Խորվաթիայի թագավոր Դմիտար Զվոնիմիրի օրոք, որն 1076 թվականից այն դարձրեց Խորվաթական թագավորության կենտրոնը։

Տեղակայություն և նկարագրություն
-------------------------------

Սպաս լեռ
Ամրոցը տեղակայված է գլխավոր ճանապարհային հանգույցի վրա, որը Դալմաթիայից գնում է դեպի մայրցամաքային Խորվաթիա և Բոսնիա։ Կինյան մարոցը գտնվում է Սպաս լեռան գագաթին, Կնին քաղաքից 100 մ բարձրության վրա։ Հնագիտական պեղումները ցույց են տալիս, որ այդ տարածքը բնակեցված էր VI-րդ դարից։ Ամրոցի երկարությունը 470 մետր է, իսկ լայնությունը 110 մետր։ Ամրոցի նախնական տեսքը, պատմական և հնագիտական տեղեկությունների անբավարարության պատճառով, ամբողջովին հայտնի չէ։ Ըստ ենթադրվող տվյալների համաձայն, որոնք հիմնվում են այդ ժամանակաշրջանի նմանատիպ այլ ամրությունների վերլուծության վրա, այն շրջապատված է եղել բարձր պարիսպներով։

Ամրոցը կազմված է երեք՝ հյուսիսային, հարավային և միջին մասերից։ Համաձայն վերջին հետազոտությունների, հյուսիսային մասը կառուցվել է VIII-րդ դարի կեսերից մինչև XII-րդ դարի վերջը։

Ամրոցի գլխավոր մուտքը ներկայացնում է իրենից քարե դարպասներ բարոկկո ոճի։ Ամրոցի դարպասների դռան վրա կարելի է տեսնել Վենետիկի հանրապետության խորհրդանիշը։

Ամրոցի հյուսիսային մասում, ձախ կողմում, երբևիցե եղել է զինագործի տունը, իսկ այսօր այն հին քաղաքային դահլիճ է։ Նրանից ձախ գտնվում էին զորանոցներ, որոնցում այժմ գտնվում են Կնինյան թանգարանի ցուցասրահները։ Այնտեղ է նաև գտնվում Լույո Մարուն (1857—1939) վանականի հուշարձանը, որն առաջնինը սկսեց իրականացնել ամրոցում պեղումներ, և կատարեց բազում բացահայտումներ խորվաթական մշակույթի։

Սուրբ Վարվառայի եկեղեցում պահպանվում է զանգ, որը Հովհաննես Պողոս II-րդի նվերն է, երբ նա 1994 թվականին այցելեց Կնին։ Ամրոցը իր այժմյան տեսքը ստացել է շնորհիվ Ալբերգեթթի, որը վենետիկացի ռազմական ինժեներ էր, և փորագրությունը, որը կատարվել է ամրոցի վրա, վկայում է այն մասին, որ 1711 թվականին ավարտվել է ամրոցի կառուցումը։ Ամրոցը պահպանվում է, որպես Խորվաթիայի մշակութային ժառանգության գրանցամատյանում մուտքագրված պատմական հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Ամրոցի մի մասը
2015 թվականին բացված և «Փոթորիկ» գործողությանը նվիրված թանգարանը
Խորվաթները կառուցեցին ամրոցը հին հռոմեական բնակավայրի մոտակայքում (լատին․՝ *Tignino castro*) այն բանից հետո, երբ նրանք տեղափոխվեցին այս շրջաններ։ Ամրոցի տիրակալները հաճախակի արդիականացնում էին ամրոցի ենթակառուցվածքները, որպեսզի այն համապատասխաներ այդ ժամանակվա անվտանգության պահանջներին։ Այն խորվաթական թագավորների նստավայրերից մեկն է հանդիսացել և հնարավոր է հետագայում դարձել է ամենագլխավոր նստավայրը, քանի որ Կնին քաղաքից առավել անվտանգ էր կառավարել Դալմաթիայի և Լիբուրնայի հողերը, ինչպես նաև քրիստոնյա դարձնել Գացկայի, Լիկայի և Կրաբայի հեթանոս խորվաթներին։ Որպես ապացույց կարող են ծառայել եկեղեցիները, որոնք կառուցվել են Կնին քաղաքի շուրջը Տրպիմիր I-ի կողմից։

Ամրոցի ապարանքը ուներ մի քանի հանդիսավոր դահլիճներ, որոնցում արձակվում էին խորվաթական թագավորների՝ հրամանները ու որոշումները։ Սպաս լեռան հարավային բարձրության բարձրավանդակի վրա կառուցվել է երկրորդ ամրոցը՝ Լաբը (լատին․՝ *Сastro Lab, Labwar*), որը տեղի կուսակալների նստավայրն էր։

Կնինի եպիսկոպոսությունը հիմնադրվել է 1040 թվականին Ստեփան I-ի կողմից և այն իր մեջ էր ներառում մինչև Դրավա գետը ընկած տարածքները։ Կնինի եպիսկոպոսը նաև ուներ «Խորվաթական եպիսկոպոս» անվանումը։

XIV-րդ դարում ամրոցը բաժանված էր մեծ և փոքր քաղաքների։ Փոքր քաղաքը հիմնականում օգտագործվում էր պաշտպանողական նպատակներով, իսկ մեծ քաղաքում տեղակայված էին տներ, որոնցում ապրում էին եպիսկոպոսները և ազնվականները։

Առավել հնարավոր է, որ XV-րդ դարում, երբ մեծացել էր օսմանյան զորքերի ներխուժման վտանգը Եվրոպա, կառուցվել է պաշտպանական պատերի լրացուցիչ շարքը, որի վրա այսօր գտնվում է ամրոցի հիմնական մուտքը։ 1522 թվականի մայիսին օսմանյան զորքերը սկսեցին պաշարել Կնինը և մայիսի 29-ին ավարտվեց պաշարումը օսմանցիների հաղթանակով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Կնին
* Խորվաթիայի պատմություն
* Խորվաթիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hrvatska enciklopedija, Dalibor Brozović, Leksikografski zavod «Miroslav Krleža», 1999, 953-6036-29-0
2. ↑  "Grad Knin — O Kninu — Kninska tvrđava". Արխիվացված է the original 2011 թ․ մայիսի 22-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 21. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 10 (help)
3. ↑  "Kninska tvrđava". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 21.
4. ↑  Starohrvatska prosvjeta, Izdavački zavod Jugoslavenske akademije, 1960
5. ↑  Mužić, Ivan (2006). *Hrvatska povijest 9. stoljeća* (PDF). p. 110. Արխիվացված է the original (PDF) 2011 թ․ մայիսի 22-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 24.
6. ↑  Footprint Croatia, Footprint Travel Guides, 2004, 1-903471-79-6