Ժյուլ Ռենար, 1900թ․
Ժյուլ Ռենարի ասույթը «HIMANK» նախագծի ճանապարհային նշանի վրա․ Նուբրա հովիտ, Լադախ, Հնդկաստան
**Պիեռ-Ժյուլ Ռենար** (ֆրանսերեն արտասանությունը՝ [pjɛʁ ʒyl ʁənaʁ], փետրվարի 22, 1864(1864-02-22)[…], Châlons-du-Maine, Ֆրանսիական երկրորդ կայսրություն - մայիսի 22, 1910(1910-05-22)[…], Բուխարեստ, Ռումինիա), ֆրանսիացի գրող, դրամատուրգ, Գոնկուրյան ակադեմիայի անդամ, առավել հայտնի է «*Poil de carotte» («Կարմրամազը», 1894) և «Les Histoires Naturelles» («Իրական պատմություններ», 1896)* ստեղծագործություններով։ Նրա գրվածքներից են «*Le Plaisir de rompre» («Բաժանման բերկրանքը», 1898)* և հետմահու հրատարակված «*Huit Jours à la campagne» («Ութ օր գյուղում», 1912)* երկերը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրանսուա Ռենարի և Աննա-Ռոուզ Քոլինի զավակը՝ Ռենարը, ծնվել է Շալոն-դյու-Մենում, Մայենում, որտեղ հայրն աշխատում էր երկաթուղու շինարարության վրա։ Ռենարը մեծացել է Շիտրի-լե-Մինում (Նևր)։ Նա ունեցել է իրենից մեծ երկու քույր և եղբայր, ներառյալ Ամելին (ծնված 1858 թվականին), ով մահացավ պատանի հասակում։ Երկրորդ քրոջ անունը նույնպես Ամելի էր (ծնված 1859 թվականին)։ Երրորդ զավակը Մորիսն էր, ով ծնվեց 1862 թվականին՝ մինչ Պիեռ-Ժյուլի լույս աշխարհ գալը։

Ժյուլ Ռենարը ծանր և տխուր մանկություն է ունեցել (*un grand silence roux, «մեծ, բոսոր լռություն»*)։ Հայրը որսորդական հրացանով ինքնասպան է եղել, իսկ մայրը, ով հոգեկան անհավասարակշիռ պահվածք էր դրսևորում, ջրհորն է ընկել և մահացել․ կարծիք կա, որ նա ևս այդպիսով ինքնասպանություն է գործել։ Ինը տարեկանից մնալով մենակ՝ Ռենարը զգացել է կյանքի բոլոր դժվարությունները։ 1881 թվականին տեղափոխվում է Փարիզ, որպեսզի ընդունվի հեղինակավոր Բարձրագույն դպրոց (École normale supérieure), սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով չի հաճախում այնտեղ՝ զբաղվելով ինքնակրթությամբ, նախընտրելով այցելել թատրոններ, մասնակցել գրական և լրագրողական հավաքույթների։ 1885-86 թվականներին զինվորական ծառայություն է անցել Բուրժում։

1888 թվականի ապրիլի 28-ին Ռենարն ամուսնացել է Մարի Մորնոյի հետ։ Նա կնոջ հետ ապրել է Փարիզի 8-րդ շրջանի 43 Ռու դու Ռոշեր փողոցում։ Ռենարն սկսում է այցելել գրական հանդիպումների և թղթակցում է փարիզյան թերթերին։ Նրա հավատարիմ ընկերներն էին Ալֆրեդ Կապյուն և Լյուսիեն Գիտրին։

Ժյուլ Ռենարը գրեց բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, կարճ պիեսներ, վեպեր և իր նշանավոր «*Կարմրամազը»։* 1904 թվականի մայիսի 5-ին որպես սոցիալիստ թեկնածու նա ընտրվեց Շիտրի-լե-Մինի (58) քաղաքապետ, իսկ 1907 թվականին, Օկտավ Միրբոյի շնորհիվ, դարձավ Գոնկուրյան ակադեմիայի անդամ։

Նա մահացավ Փարիզում արտերիոսկլերոզից։

Ստեղծագործություն
-----------------

Ժյուլ Ռենարի ստեղծագործական ներշնչանքի աղբյուրը եղել է Նևրի գյուղական շրջանը։ Նա ստեղծել է ուժեղ, երգիծական և որոշ դեպքերում դաժան կերպարներ (իր «Իրական պատմություններ»-ում («*Histoires naturelles»*) նա մարդկայնացնում է կենդանիներին և կենդանակերպ դարձնում տղամարդկանց)։ Նա պացիֆիզմի և հակակղերականության ակտիվ ջատագով էր։

Ռենարը զարգացնում է Գյուստավ Ֆլոբերի գրական սկզբունքները՝ զուգակցելով մանրակրկիտ, հստակ նկարագրությունը, վերլուծությունը «միակ, տեղին բառի» ընտրության հետ՝ առավել բնորոշ քնարերգությանը (հեղինակն ինքն իր համար հիվանդագին էր համարում արձակի որոշակիության և պոեզիայի գեղեցկության կոնֆլիկտը)։

Նրա «Օրագիր*, 1887–1910»-ը (*«*Journal, 1887–1910»),* հրատարակված 1925 թվականին, ներհայեցության, երգիծանքի, հումորի, հայրենաբաղձության, գրողի ստեղծագործական լաբորատորիայի լավագույն դրսևորումն է, ինչպես նաև՝ կարևոր անդրադարձ տվյալ ժամանակաշրջանի գրական կյանքին։ Այն հրատարակվել է հետմահու։

Անգլիացի գրող Սոմերսեթ Մոեմն իր հայտնի ամսագրերը ստեղծեց Ռենարի օրինակով՝ ազդվելով նրանից։ «Գրողի օրագիրը» ստեղծագործության ներածության մեջ Մոեմը հակիրճ գրում է Ռենարի ամսագրի արժանիքների մասին․ «Ամսագիրը հրաշալիորեն լավ է ընթերցվում։ Այն խիստ ծիծաղաշարժ է։ Նա սրամիտ է, նրբանկատ և շատ իմաստուն․․․ Ժյուլ Ռենարը հակիրճ շարադրել է դիպուկ առարկություններ, էպիգրամներ, իր տեսածը, մարդկանցից լսածը և իր հայացքն այդ մարդկանց, բնության նկարագրություններ, լույսի և ստվերի խաղը, կարճ ասած՝ այն ամենը, ինչի մասին կարելի էր գրել, երբ նա պատրաստվում էր հրատարակել ամսագիրը»։

Ժյուլ Ռենարի գրողական դիմագիծը հավանության է արժանացել Սարտրի, «*OULIPO»* գրական խմբակի ներկայացուցիչների կողմից (Ժորժ Պերեկ և այլք)։

Ռենարի *«Իրական պատմություններ»-*ի տեքստի հիման վրա ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Մորիս Ռավելը գրել է երաժշտություն, *«Կարմրամազը»* քանիցս էկրանացվել է (1932, 1952, 1972, 1996, 2003)։ Գրողի մասին նկարահանվել է վավերագրական-խաղարկային ֆիլմ՝ «Ժյուլ Ռենար․ կյանքը և ստեղծագործությունը» (1972թ․)։

Ամերիկացի վիպասան Գիլբերտ Սորենտինոն Ռենարի «*Poil de carotte»-ի («Կարմրամազը»)* հիման վրա 1995 թվականին գրեց «*Red the Fiend» («Կարմիր դևը»)* գործը։ Անգլիացի վիպասան Ջուլիան Բարնսի 2008 թվականի հուշագրությունը` «Ոչնչից վախենալ պետք չէ» («Nothing to Be Frightened Of»), հիմնականում հարգանքի տուրք է Ժյուլ Ռենարին։

«Կարմրամազ»-ի (*Poil de carotte*) նկարազարդումներից, 1902թ․Ռենարն այն մի քանի հայտնի փիլիսոփաներից է, ում ասույթները կարելի է կարդալ «HIMANK» նախագծի ճանապարհային նշանների վրա՝ հյուսիսային Հնդկաստանի Լադախ շրջանում։ Նուբրա հովտի այդ նշաններից մեկի վրա գրված է․ «Ծուլությունը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ մինչև հոգնելը հանգստանալը»։

Մատենագրություն
---------------

### Վեպեր

* *Les Roses. Les Bulles de sang. Poésies dites par Mme Danièle Davyle de la Comédie-Française* (1886)
* *Crime de village* (1888)
* *Sourires pincés* (1890)
* *L'Écornifleur* (1892)
* *La Lanterne sourde* (1893)
* *Coquecigrues* (1893)
* *Deux fables sans morale* (1893)
* *Le Coureur de filles* (1894)
* *Poil de Carotte* (1894)
* *Histoires naturelles* (1894, «Իրական պատմություններ»)
* *Le Vigneron dans sa vigne* (1894)
* *X... roman impromptu* (1895)
* *La Maîtresse* (1896)
* *Bucoliques* (1898)
* *Les Philippe* (1907)
* *Patrie* (1907)
* *Mots d'écrit* (1908)
* *Ragotte* (1909)
* *Nos frères farouches* (1909)
* *Causeries* (1910)
* *L'Œil clair* (1913)
* *Les Cloportes* (1919)

### Պիեսներ

* *La Maîtresse* (1896)
* *Le Plaisir de rompre* (1897, *«Բաժանման բերկրանքը»*)
* *Le Pain de ménage* (1898)
* *Poil de Carotte* (1900, *«Կարմրամազը»*)
* *Monsieur Vernet* (1903)
* *La Bigote* (1909)
* *Huit jours à la campagne* (1912, *«Ութ օր գյուղում»*)
* *Le Cousin de Rose*

### Ամսագրեր

* *Journal, 1887-1910* (1925-1927, «Օրագիր*, 1887–1910»)*
* *Leçons d'écriture* (2008)

### Նամականի

* «Նամականի I» և «Նամականի II»

Ասույթներ
---------

* Եթե վախենում ես մենակ մնալուց, մի՛ փորձիր ճիշտ լինել։
* Գրելը զբաղմունք է, որով դու շարունակ պետք է ապացուցես քո տաղանդն այն մարդկանց, որոնք դա չունեն։
* Ամենուր փնտրիր զավեշտալին և կգտնես այն։
* Եթե փողը չի երջանկացնում, վերադարձրու այն։
* Գրելն առանց ընդհատումների արտահայտվելու միակ հնարավորությունն է։
* Եթե ցանկանում ես կառուցել երջանկության տունը, ամենաընդարձակ տարածքը սպասասրահը կլինի։
* Մեռնելն աննպատակ է, ուրեմն հենց հիմա մեռիր։
* Քառասուն տարեկանում մենք ոչ թե ավելի լավ գիտենք կյանքը, քան քսանում, այլ գիտենք և ընդունում ենք այն։
* Ինձ թվում է, որ երբ չեմ մտածում իմ մասին, չեմ մտածում առհասարակ։
* Ձախողումը ծուլության միակ պատիժը չէ․ կա նաև այլոց հաջողությունը։
* Ծուլությունը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ մինչև հոգնելը հանգստանալը։
* Իսկապես ազատ է այն մարդը, որը կարող է հրաժարվել ճաշի հրավերից առանց ներողություն խնդրելու։
* Գրելը միակ մասնագիտությունն է, երբ գումար չվաստակելու դեպքում ոչ ոք քեզ զավեշտալի չի համարում։
* Ես երբեք չեմ ձանձրանում որևէ տեղ․ ձանձրանալն անարգանք է ինքդ քո հանդեպ։
* Եթե կյանքը սկսեի զրոյից, կուզեի կրկնել այն ճիշտ նույն կերպ․ միայն մի փոքր ավելի կբացեի աչքերս։
* Սերն ասես ավազի ժամացույց լինի՝ ուղեղի դատարկվելով լցվող սրտով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
4. 1 2  Ренар Жюль // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. ↑  «Visionneuse - Archives de Paris»։ *archives.paris.fr*։ Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 6
6. 1 2  «Pour Jules Renard / Biographie»։ *pour-jules-renard.fr* (fr-FR)։ Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 6
7. ↑  «RENARD, jules | Personnes»։ *mirbeau.asso.fr*։ Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 7
8. ↑  Swart Koenraad W. (2013 թ․ նոյեմբերի 11)։ *The Sense of Decadence in Nineteenth-Century France* (անգլերեն)։ Springer Science & Business Media։ ISBN 978-94-011-9673-4
9. ↑  *The quotable atheist : ammunition for nonbelievers, political junkies, gadflies, and those generally hell-bound*։ Jack Huberman։ New York: Nation Books։ 2007։ ISBN 978-1-56858-419-5։ OCLC 773692717
10. ↑  Beuchey, Maurice (1972-07-29), *Jules Renard, sa vie et son oeuvre*, վերցված է 2023-01-07
11. ↑  «ABU - AUTEUR Jules Renard»։ *abu.cnam.fr*։ Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 6
12. ↑  «Livres»։ *pour-jules-renard.fr* (fr-FR)։ Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ժյուլ Ռենար․ պաշտոնական կայքէջ
* Ժյուլ Ռենարի մասին «Բրիտանիկա» հանրագիտարանում
* Ժյուլ Ռենարի կենսագրությունը
* Ժյուլ Ռենարի ստեղծագործությունները «Գուտենբերգ» նախագծում
* Ժյուլ Ռենար․ ասույթներ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Գուտենբերգ նախագիծ · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11331756 · BNE: XX1089892 · BNF: 119215017 · CiNii: DA01065205 · CONOR: 29612643 · GND: 118788345 · ICCU: CFIV017274 · ISNI: 0000000121208319 · LCCN: n50052192 · NDL: 00453979 · NKC: xx0000534 · NLA: 35447909 · NLG: 124114 · NLP: a0000001180001 · NTA: 068905084 · NUKAT: n95214443 · PTBNP: 94419 · LIBRIS: 328635 · SUDOC: 027094391 · VIAF: 12314235 · WorldCat VIAF: 12314235 |

 |

 |