recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Առվույտի բվիկ** |
| Առվույտի բվիկԱռվույտի բվիկ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թիթեռներ (Lepidoptera) |
| **Ընտանիք** | Բվիկներ (Noctuidae) |
| **Ցեղ** | **Heliothis** |
| **Տեսակ** | **Առվույտի բվիկ** *(H. viriplaca)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Heliothis viriplaca***Hufnagel, 1766 |

**Առվույտի բվիկ** (լատին․՝ Heliothis viriplaca), բվիկների ընտանիքի թիթեռ, մշակաբույսերի (հատկապես՝ առվուտի, վուշի, սոյայի) վնասատու։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրասիայում, Ռուսաստանի եվրոպական մասի տափաստանային գոտիներում, Կովկասում, Միջին Ասիայում, Հարավային Սիբիրում, Հեռավոր Արևելքում։

Նկարագրություն
--------------

Թևերի բացվածքը 30-38 մմ է, առջևիները կանաչամոխրագույն են, երբեմն՝ շիկավուն՝ սև լայն շերտերով, հետիները՝ սպիտակադեղին ծոպերով եզերված, բաց գույնի, սև կոր բծով, թևի ծայրը՝ լայն մուգ շերտով, միջին մասում՝ բաց գույնի բծով։

Թրթուրի երկարությունը 40 մմ է, հիմնականում՝ կանաչավուն, մեջքը՝ բաց և մուգ գույնի շերտերով, մարմինը՝ մանր փշերով։ Տարեկան զարգանում է 2 սերունդ։ Ձմեռում են հիմնականում Հարսնյակները (երբեմն՝ թրթուրները, թիթեռները թռչում են մայիսին, 2-րդ սերունդը՝ հուլիսին)։ Էգերը ձվադրում են տերևների, տարբեր բույսերի ծաղիկների վրա։ Թրթուրները սնվում են մշակովի և վայրաճ շատ բույսերով, վնասում են դրանց վերգետնյա մասերը, ապրում են չծածկված, հարսնյակավորվում են հողում։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Խոր աշնանավար, միջշարային մշակում, մոլախոտերի ոչնչացում, բույսերի սրսկում՝ քլորոֆոսով, ֆոսֆամիդով կամ այլ միջատասպաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
|  |
| --- |
| **Առվույտի գալամլակներ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Երկթևանիներ (Diptera) |
| **Ընտանիք** | Գալամլակներ (Cecidomyiidae) |
| **Ցեղ** | **Contarinia** |
| **Տեսակ** | **Առվույտի գալամլակներ** *(C. medicaginis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Contarinia medicaginis***Kieffer, 1895 |

**Առվույտի գալամլակներ** (լատին․՝ Contarinia medicaginis), գալամլակների ընտանիքի միջատ, առվույտի վտանգավոր վնասատու։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Ռուսաստանի եվրոպական մասում՝ Արևմտյան Սիբիրում և Հյուսիսային Կովկասում, Ուկրաինայում, Բելառուսում, Այսրկովկասում և Ուզբեկստանում։

Նկարագրություն
--------------

Մարմնի երկարությունը 1,5-2 մմ է, մոխրագույն է և ծածկված կարճ մազիկներով, թևերը թափանցիկ են, փորիկից երկար, բեղիկները համրիչաձև են։ Տարեկան զարգանում է 2-5 սերունդ։ Թրթուրները ձմեռում են առվույտադաշտի վերին հողաշերտում։ Հարսնյակավորվում են գարնանը։ Հասուն գալամլակները թռչում են առվույտի առաջին հնձի կոկոնավորման շրջանում։ Էգը մատղաշ կանաչ կոկոնների ներսում ձվադրում է 40-56 ձու։ Թրթուրները սնվում են առէջային խողովակի, վարսանդի, ծաղկապսակի հյութերով։ Կոկոնի տեղում գոյանում է գալ, որի ներսում ապրում են թրթուրները։ Վնասված կոկոներն ու ծաղիկները չորանում են ու թափվում։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Ագրոտեխնիկական միջոցառումներ և մշակում՝ միջատասպաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Արցունքահոսություն**, արցունքի արտազատումը կոպի մակերևույթին։ Արցունքն առաջանում է ակնակապիճի վերին դրսային եզրին տեղակայված արցունքագեղձում, ինչպես նաև շաղկապենում գտնվող մանր արցունքագեղձերում։

Արցունքը, ողողելով ակնագնդի մակերևույթը, այն պահպանում է չորանալուց, հեռացնում է օտար մարմինները և խոչընդոտում մանրէների բազմացմանը։ Արցունքն արցունքային խողովակներով սովորաբար հոսում է արցունքապարկ, ապա՝ քթի խոռոչ։ Արցունքահոսությունը կարող է կապված լինել արցունքի գերարտադրության կամ արտահոսքի դժվարացման հետ։ Արցունքի գերարտադրություն լինում է շաղկապենու մեխանիկական կամ քիմիական գրգռումից, ուժեղ լույսից, ցրտից, քթի լորձաթաղանթի գրգռումից, ցավից, ծանր ապրումներից, շաղկապենու և եղջերաթաղանթի բորբոքումից։ Նման դեպքերում արցունքահոսությունը դադարում է այն առաջացնող պատճառները վերացնելուց կամ հիմնական հիվանդությունը բուժելուց հետո։ Երբեմն էլ արցունքի գերարտադրության պատճառ են դառնում արցունքագեդձի հիվանդագին փոփոխությունները։

Արցունքի արտահոսքի դժվարությունները սովորաբար կապված են աչքի վերին մասից քթի խոռոչ հասնող ուղու ցանկացած հատվածի նեղացման կամ խցանման, ինչպես նաև կոպի ճիշտ դիրքի խախտման հետ, որի հետևանքով արցունքային խողովակները բացվում են ակնագնդի մակերևույթից հեռու։ Այս դեպքում բուժումը վիրահատական է, իսկ դեղանյութն քիչ է արդյունավետ։ Ուժեղ լույսի ազդեցությունից կամ փոշուց առաջացած արցունքահոսությունից խուսափելու համար օգտվում են պաշտպանական ակնոցից։ Խորհուրդ է տրվում արտահոսած արցունքը ծծեցնել մաքուր թաշկինակով կամ թանզիֆե անձեռոցիկով՝ կոպը աչքին սեղմելով։ Արցունքահոսությամբ տառապող անձինք պետք է դիմեն ակնաբույժի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 151)։*  |
**Անդրեյ Անտոնովիչ Կոտլյարևսկի** (հոկտեմբերի 11, 1880(1880-10-11), Խարկով, Ռուսական կայսրություն - 1954, Յալթա, Ղրիմի մարզ, ԽՍՀՄ), ռուս ջութակահար, ալտահար, մանկավարժ։ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1939)։

Կենսագրություն
--------------

Անդրեյ Կոտլյարևսկին ծնվել է 1880 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Խարկովում (Ուկրաինա)։ Ավարտել է Խարկովի երաժշտական ուսումնարանը (1890-ական թվականներ)։ 1890-1922 թվականներին նվագել է Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Ֆինլանդիայի սիմֆոնիկ նվագախմբերում։ 

1922-1923 թվականներին դասավանդել է Թիֆլիսի 2-րդ կոնսերվատորիայում, 1923-1938 թվականներին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (վարել է ջութակի, ալտի, կամերային անսամբլի դասարանները, վերջին երկուսի հիմնադիրը, դոցենտ՝ 1934 թվականից)։ 1924-1925 թվականներին եղել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի, 1933-1946 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի նվագախմբերի ալտերի խմբի կոնցերտմայստեր, 1924-1931 թվականներին՝ կոնսերվատորիայի քառյակի ալտահար։ 

Ստեղծել է ուսանողական քառյակներ. երկացանկում՝ Յ. Հայդնի, Ֆ. Շուբերտի, Ա. Պ. Բորոդինի, Վ. Ա. Մոցարտի և ուրիշների կվարտետներից։ Սաներից են Ս. Խաչատրյանը, Է. Ղազարյանը, Գ. Ադամյանը, Հ. Վարդանյանը, Ս. Զաքարյանը, Հ. Թալալանը, Ռ. Ստեփանյանը, Հ. Բոգդանյանը և ուրիշներ։

Անդրեյ Կոտլյարևսկին ահացել է 1954 թվականին Յալթայում։

Գրականություն
-------------

* Будагян А. Андрей Антонович Котляревский, Е. 1984.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Ստորին Հին Քարի դարի շրջանի գործիք
**Աշելյան մշակույթ,** ստորին պալեոլիթի մշակույթ, որը տարածված է եղել ժամանակակից Սենտ-Աշել քաղաքի տարածքում։ Այստեղ առաջին անգամ քարե գործիքներ են գտնվել։ Հանդիսանալով ստորին պալեոլիթի շելյան փուլի անմիջական շարունակությունն ու զարգացումը, և ժամանակագրական տեսակետից համապատասխանելով մինգելյան։ Սառցակալման ու մինդել-ռիսյան միջսառցային ժամանակաշրջանին, աշելյան մշակույթը մի նոր, ավելի բարձր աստիճան էր մեր նախնիների պատմության մեջ։ Սատանի-դարի, Արեգունի բլրի, Հարավային բլրի։ Հրազդան գետի միջին հոսանքում, Արզնու դարավանդի`Ճատկերանի, Աշիրաբադի, Նռնունիսի (Նուռնուս), Լուսավանի։ Ջրաբերի և այլ վայրերի ստորին պալեոլիթյան կայանները, որոնք արտակարգ հարուստ էին վանակատի արտազեղումներով, տվել են համեմատաբար զարգացած ու բազմապիսի քարե գործիքների բնորոշ ժողովածուներ։ Վերոհիշյալ բոլոր կայաններում գործիքների շելյան տիպերին փոխարինելու են գալիս ավելի հմտորեն, խնամքով պատրաստված և զգալիորեն կատարելագործված գործիքներ։ Աշխատանքի հիմնական գործիքը մնում է ձեռքի հատիչը, որը, սակայն, փոքրանում է, ստանում բարակ (անհետացած) կրունկ, ճշգրիտ նշաձև, ձվածիր, սկավառակաձև կամ եռանկյունի ուրվագիծ, բեկոտման տեխնիկայով մշակված հարթ մակերես։ Նրա կտրող պրոֆիլային կողերն արդեն ոչ թե զիգզագաձև են, այլ ուղիղ և սուր։ Մանրակրկիտ ու նուրբ մշակման շնորհիվ աշելյան հատիչը ստանում է նաև կտրելու հատկություն։ Այս բոլոր հանգամանքները վկայում են գործիքներ պատրաստելու տեխնիկայի զգալի առաջընթացի, վանակատի, կայծքարի հատկություններին խորամուխ լինելու, վարպետի ձեռքի առավել հմտության մասին։ Ձեռքի հատիչը ստորին պալեոլիթի ամենաբնորոշ ու տիպական գործիքն է, որն առանձնապես լայն տարածում է ստանում աշելյան շրջանում։

Աշելյան հատիչներին զուգընթաց կատարելագործվում են նաև ցլեպներից ու մանր կտորներից պատրաստված, այսպես կոչված, կլեկտոնյան և լեվալուայան տիպի գործիքները, սրածայրը, քերիչը, քերթիչը, կտրող դանակը, գայլիկոնը, սկավառակաձև գործիքները, որոնք օգտագործվել են կենցաղում, փայտի ու մորթու մշակման համար։ Ձեռքի հատիչից սրանք տարբերվում են պարզ մշակությամբ։

Աշելյան գործիքները, բացի վանակատից, պատրաստված են նաեւ դիաբազից և դացիտից։ Դրանց վրա, հատկապես բանող եզրերում, կատարված է նաև հետագա լրացուցիչ մշակում (հարդարում)։ Ուշ աշելյան շրջանում հանդիպում են շատ խնամքով մշակված գործիքներ, որոնք ունեն ուղիղ, ճշգրիտ ուրվագծեր

Աղբյուրներ
----------

* Հայ Ժողովրդի Պատմություն, Երևան, հատոր 1, 1971, էջ 70

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 465)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778456499 |

 |
**Առևտրական Ֆեոդոր Մոսկվինի տուն**, առևտրային տարածքներ ունեցող բնակելի շենք Վիբորգում, որը գտնվում է քաղաքի գլխավոր` Կարմիր հրապարակում։ Հյուսիսային մոդեռն ոճով Վիբորգի կենտրոնում տեղակայված հինգ հարկանի շենքը ներառված է ճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Եկամտային տան կառուցման համար հարուստ վիբորգցի վաճառական Ֆեոդոր Մոսկվինը գնել էր հողամաս Կարմիր ջրհորի հրապարակում, որի քաոսային փայտե շինությունները, քաղաքային հատակագծի համաձայն, «Եղջյուրավոր բերդ»-ի հնացած ամրությունները քանդելուց հետո իրենց տեղը զիջել էին քարե բազմահարկ շենքերին։ 1907 թվականին մշակված շենքի նախագծի հեղինակը վիբորգցի ճարտարապետ Պաավո Ուոտիլան էր։ Անկյունային հարմարավետ տարածք զբաղեցնող Մոսկվինի տունը փորձագետների կարծիքով ճարտարապետական տեսանկյունից ամենահետաքրքիրն է համարվում հրապարակի շենքերի կառուցապատման առումով և կարևոր դեր էր խաղում շենքերի համալիրում։ Առաջին հարկը, որը նախատեսված է առևտրային նպատակներով (խանութների և բանկի մասնաճյուղերի տեղակայման նպատակով), կառուցված էր գրանիտով; վերին հարկերը հատկացված էին բնակարաններին։ Ֆիննական ազգային ռոմանտիզմի ոճով զարդարված ճակատային մասը կառուցված էր նախագծման և կոմպոզիցիոն տարբեր հնարքների կիրառմամբ, ներառյալ պատուհանների տարբեր ձևերը, զարդաքանդակները և բազմանկյուն կարկառամասերը։ Արտաքին գեղազարդման ամենահայտնի տարրերից էին երկու փոքրիկ աշտարակները, որոնք զարդարում էին գլխանիստ ճակատը։ Քառակուսի աշտարակների տեսքը հետազոտողները համարում էին հյուսիսային Եվրոպայի քաղաքների հնագույն ճարտարապետության ազդեցությունը (Լյուբեկի եկեղեցիներ, Ռոսկիլլի տաճար)։ Առևտրականի տունը, ինչպես շատ ազգային-ռոմանտիկ շինություններ, նման էր հին դղյակի՝ մարտական ատամնավոր աշտարակներով։ Նախագծով նախատեսվում էր շենքի երկրորդ փուլի կառուցումը Խաղաղության փողոցի կողմից, որը զարդարվելու էր նույնանման աշտարակներով, բայց այդ նախագիծը չիրականացավ։ 

Հարևան շենքերի հետ համեմատած, Մոսկվինի տունը համեմատաբար քիչ է տուժել խորհրդա-ֆիննական պատերազմներից (1939-1944)։ Կղմինդրե տանիքը և ճակատային գեղազարդման շատ տարրեր պահպանվել են, բայց վերակառուցման ընթացքում ներքին հարդարանքը վնասներ է կրել։ Ռակկոլանիոկսկու խեցեգործական գործարանում պատրաստված Պաավո Ուոտիլայի էսքիզներով հախճասալիկապատ վառարանները հետազոտողները համարում են 20-րդ դարի առաջին երրորդի դեկորատիվ կիրառական արվեստի և գեղարվեստական արդյունաբերության արժեքավոր հուշարձաններ։ Այդպես էլ չկառուցված երկրորդ շենքի տեղում, հետպատերազմյան ժամանակահատվածում տիպային նախագծով կառուցվել է աղյուսե շենք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Печи и камины

Գրականություն
-------------

* Гусаров А. Ю. Выборг. Прошлое и настоящее средневекового города. Путеводитель. — СПб.: Паритет, 2017. — 320 с. — ISBN 978-5-93437-434-2.
* Кепп Е.Е. Выборг. Художественные достопримечательности / Ред. О.В. Казаков. — Выборг: «Фантакт», 1992. — 200 с.
* Мысько А.С. Прогулки по балтийским крышам. Выборг. — СПб.: «Центр Сохранения Культурного Наследия», 2016. — 120 с. — ISBN 978-5-91882-033-9.
* Неувонен П. Пёюхья Т. Мустонен Т. Выборг. Архитектурный путеводитель / Пер. Л. Кудрявцевой. — 2-е изд. — Выборг: «СН», 2008. — 160 с. — ISBN 5-900096-06-8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Довоенные изображение здания на «Виртуальном Выборге» Archived 2020-02-18 at the Wayback Machine.
**Արքայական ճանապարհ**, Պարսից Աքեմենյան թագավոր Դարեհ I-ի նախաձեռնությամբ կառուցված տարանցիկ մայրուղի Առաջավոր Ասիայում։ Անցել է Էլամի, Մարաստանի,Հայաստանի, Կիլիկիայի, Կապադովկիայի,Փռյուգիայի և Լիդիայի վրայով։ Էլամի Շոշ քաղաքից մինչև Լիդիայի Մարդես քաղաքն ունեցել է 456 փարսախ, շուրջ 2500 կմ երկարություն։

Աքեմենյան տերությունն ու Արքայական ճանապարհը
Արքայական ճանապարհի յուրաքանչյուր 25-30 կմ վրա տեղավորվել են պետական գործակալների, առևտրականների անվտանգ երթևեկությունն ապահովող կայաններ։ Ըստ Հերոդոտոսի, Հայաստանի հարավարևմտյան սահմանից՝ Եփրատ գետից, մինչև Մարաստանի Մատիենե մարզը կամ Հայաստանի հարավարևելյան սահմանը ունեցել է մոտ 310 կմ երկարություն և 15 կայան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 156)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Արևագալի երգեր**, արևածագին նվիրված երգեր։ Արևագալի երգերի հիմնական բովանդակային առանցքն է լույսի, խորհրդաբանորեն՝ աստվածային էության փառաբանումը։ Նախաքրիստոնեական շրջանում կապված են եղել արևի պաշտամունքի հետ և, ամենայն հավանականությամբ, առնչվել մեհենական երգային ավանդույթին։ Հայ եկեղեցու ինը ժամերգություններից մեկը նվիրված է արևագալին։ Ըստ Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանյանի, VII դ. Հայոց կաթողիկոս Եզր Ա Փառաժնակերտցու կարգադրությամբ, Առավոտյան ժամերգության վերջին հատվածը զատելով, կազմվել է հատուկ Արևագալի ժամերգություն։ Արևագալի ժամերգությունը մեկնաբանել են Ստեփանոս Սյունեցին (VIII դ.) և Խոսրով Անձևացին (X դ.)։

Մինչև XII դ. Արևագալի ժամերգությունը ներառել է ժամին պատշաճ սաղմոսները։ XII դ. Ներսես Շնորհալին, անդրադառնալով այս ժամերգությանը, արևագալի համար ստեղծել է չորս նոր երգ՝ «Յարեւելից մինչ ի մուտըս», «Ճըգնաւորք Աստուծոյ», «Լոյս, արարիչ լուսոյ» և «Ճանապարհ եւ ճշմարտութիւն», սրանց կից՝ չորս հորդորակ։ Կա տեսակետ, որի համաձայն, այս ստեղծագործությունները միջնադարյան հոգևոր երգարվեստի մեջ երգ ժանրի ձևավորման առաջին դրսևորումներից են և կազմավորվել են հոգևոր երգաժանրերի, ինչպես նաև հեթանոսական պաշտամունքային արվեստի հիման վրա։ Մասնավորաբար ակնարկվում է միջնադարում տարածված հայկական արևորդիներ աղանդի պաշտամունքային, ծիսական երգարվեստի հետ ունեցած կապը։ Գիշերային և Արևագալի ժամերգությունները փոխարինել են միմյանց, մեկի համար սահմանված օրերին մյուսը զանց է առնվել։ Այժմ արևագալը ժամերգվում է միայն Մեծ պահքի շրջանում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արևագալի ժամերգություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 24)։*  |
**Անընդհատ արտապատկերում**, տոպոլոգիայի հիմնական գաղափարներից մեկը։ {\displaystyle X} և {\displaystyle Y} տոպոլոգիական տարածությունների {\displaystyle f\colon X\to Y} արտապատկերումը կոչվում է անընդհատ {\displaystyle X}-ի {\displaystyle x\_{0}} կետում, եթե

{\displaystyle y\_{0}=f(x\_{0})}
կետի յուրաքանչյուր {\displaystyle V\_{0}} շրջակայքի համար գոյություն ունի {\displaystyle x\_{0}}-ի այնպիսի {\displaystyle U\_{0}} շրջակայք, որ

{\displaystyle f(U\_{0})\subset V\_{0}}։
Եթե {\displaystyle f}-ն անընդհատ է {\displaystyle X}-ի բոլոր կետերում, ապա այն կոչվում է անընդհատ արտապատկերում։

Ապացուցված է, որ {\displaystyle f} արտապատկերումն անընդհատ արտապատկերում է և միայն այն դեպքում, երբ յուրաքանչյուր բաց (փակ) բազմության լրիվ նախապատկերը բաց է (փակ է) {\displaystyle X}-ում։

Անընդհատ արտապատկերման ամենաընդհանուր հատկությունն այն է, որ կամայական տոպոլոգիական տարածության նույնական արտապատկերումը, ինչպես նաև անընդհատ արտապատկերումների կոմպոզիցիաները, անընդհատ արտապատկերումներ են։ Մասնավոր դեպքում, երբ {\displaystyle Y}-ն իրական առանցքն է (համապատասխանաբար՝ կոմպլեքս հարթությունը), անընդհատ արտապատկերումն անվանում են իրական (համապատասխանաբար՝ կոմպլեքս) անընդհատ ֆունկցիա՝ որոշված {\displaystyle X} տարածության վրա։

Տես նաև
-------

* Արտապատկերում

Գրականություն
-------------

* *Келли Дж. Л.* Глава 3. Произведения и фактор-пространства // Общая топология = General topology. — 2-е изд. — М.: Наука, 1981. — С. 119—151. — 438 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Математические Этюды Мультик про непрерывность

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 403)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12123565q · GND: 4183162-7 · LCCN: sh85052334 · LNB: 000193599 · Microsoft: 184825909 |

 |
|  |
| --- |
| **Աշնանացան մշակաբույսեր** |
|  |

**Աշնանացան մշակաբույսեր**, միամյա մշակաբույսեր, որոնք աշնանը ցանելուց հետո բնականոն զարգանում են, իսկ բերք տալիս են հաջորդ տարում։

Վեգետացիա
---------

Աշնանացան մշակաբույսերն ունեն 2 ակտիվ վեգետացիայի շրջան. աշնանային (40–45 օր), որի ընթացքում ձևավորվում են արմատային համակարգն ու վեգետացիայի վերգետնյա օրգանները և, ենթարկվելով ցածր ջերմաստիճանների ազդեցությանը, կոփվում են, և գարուն-ամառային (75–100 օր), երբ զարգանում են բազմացման օրգանները։

Տեսակներ
--------

Աշնանացան մշակաբույսեր են հացաբույսերը (աշնանացան ցորեն, աշորա, գարի), ձիթատու բույսերը (աշնանացան կոլզա, հլածուկ, սորուկ), բակլազգիները (աշնանացան վիկ)։ Սովորաբար աշնանացան մշակաբույսեր աճեցնում են համեմատաբար մեղմ ձմեռ և կայուն ձնածածկույթ ունեցող շրջաններում, առավել մեծ տարածում ունի աշնանացան ցորենը, որը Եվրոպայի ու ԱՄՆ-ի հիմնական հացաբույսն է։

Սովորաբար աշնանացան մշակաբույսերն ավելի բարձր բերք են տալիս, քան գարնանացան բույսերը, քանի որ ավելի լավ են օգտագործում հողում գարնանային խոնավության պաշարները, լավ նախորդներ են գարնանացան բույսերի համար, նվազեցնում են գարնանային գյուղատնտեսական աշխատանքների լարվածությունը։ Աշնանացան մշակաբույսերը հաճախ օգտագործում են միջանկյալ ցանքերում, հատկապես ոռոգովի երկրագործության շրջաններում։ Դա թույլ է տալիս անասնապահության համար ստանալ զգալի քանակությամբ կերեր։

Հայաստանի Հանրապետությունում 2013 թվականին ցանվել է 73,45 հազար հա, 2012 թվականին՝ 91 հազար հա աշնանացան ցորեն, միջին բերքը կազմել է 28,9 ց/հա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ալիսա Ուայթ-Գլազ** (անգլերեն *Alissa White-Gluz*, հուլիսի 31, 1985(1985-07-31), Մոնրեալ, Քվեբեկ, Կանադա), կանադացի երգչուհի և երգերի հեղինակ։

Մանկությունը
------------

Ալիսան ծնվել է 1985 թվականի հուլիսի 31-ին Մոնրեալում։ Մեծացել է հրեական մթնոլորտում, բայց չի հավատում ոչ մի տեսակի Աստվածների գոյությանը, և չի նշում ոչ մի կրոնական տոն։ 13 տարեկանից սկսած նա բուսակեր է, չի օգտագործում ոչ մի տեսակի կենդանական սնունդ։ Ի ծնե նրա մազերը եղել են շագանակագույն, իսկ առաջին անգամ մազերը ներկել է 12 տարեկանում։ Ալիսան գերազանց տիրապետում է ֆրանսերենին։

Կարիերա
-------

2004 թվականին ձևավորվում է «The Agonist» խումբը, բայց վերջինիս դեբյուտը տեղի է ունենում 2007 թվականին, երբ խումբը պայմանագիր է կնքում «Century Media»-ի հետ։ Մինչ այդ Ալիսան հանդես էր գալիս այլ խմբում, որն իր ոճով նմանվում էր Opeth-ին։

Ալիսայի տաղանդի շնորհիվ «The Agonist» խումբը ստացել է մի շարք մրցանակներ, իսկ ամերիկական Revolver ամսագիրը Ալիսային համարել է մետալ ժանրի լավագույն կատարողներից։

2009 թվականին «Revolver» ամսագիրը Ալիսային ճանաչել է մետալ ժանրի ամենասեքսուալ երգչուհի։

2012 թվականի հունվարին Ալիսան մասնակցել է «MTV 's Made» թողարկմանը, որտեղ հանդես է եկել որպես էքստրիմ վոկալի ուսուցչուհի։

2014 թվականի մարտի 17-ին հայտարարվեց, որ Անժելա Գոսովը լքում է Arch Enemy-ին, իսկ նրա տեղը կզբաղեցնի Ալիսան։

Կրիտիկա
-------

Շատ երկրպագուներ The Agonist-ի հեռանալը ընդունեցին որպես անմտածված քայլ։ Շատերը մտածում էին, որ The Agonist-ի հաջողությունը հենց Ալիսայից էր կախված։ Իսկ Arch Enemy-ի բացակայում է մաքուր վոկալը։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · Spotify · ՏիկՏոկ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · ČSFD · Discogs · Մետալում հանրագիտարան · Internet Movie Database · MusicBrainz · Giant Bomb |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000459723596 · VIAF: 16147602322757640709 · WorldCat VIAF: 16147602322757640709 |

 |


1. ↑  Discogs — 2000.
|  |
| --- |
| **Արևածաղկի հրաթիթեռ** |
| Արևածաղկի հրաթիթեռԱրևածաղկի հրաթիթեռ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թիթեռներ (Lepidoptera) |
| **Ընտանիք** | *Pyralidae* |
| **Ցեղ** | **Homoeosoma** |
| **Տեսակ** | **Արևածաղկի հրաթիթեռ** *(H. nebulella)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Homoeosoma nebulella***Denis & Schiffermüller, 1775 |

**Արևածաղկի հրաթիթեռ (**լատին․՝ Homo eosoma nebulellum), հրաթիթեռների ընտանիքի թիթեռ, արևածաղկի վտանգավոր վնասատու, երբեմն վնասում է նաև կանճրակն ու աստղածաղիկը։

Նկարագրություն
--------------

Թևերի բացվածքը 20-27 մմ է, առջևինները երկարացած են և մոխրագույն, միջնամասում ունեն 4 սև կետ, հետևինները առջևիններից լայն են և բաց գույնի՝ մուգ ջղերով և եզրերով։ Թրթուրների երկարությունը 15-16 մմ է, բաց մոխրագույն են, իսկ մեջքը պատված է 3 դարչնագույն շերտով։ Մարմինը ծածկված է նոսր, բաց դարչնագույն մազիկներով, գլուխը գորշ դեղին է։ Տարեկան տալիս է 1 սերունդ (հարավում՝ երբեմն՝ 2)։ Թրթուրները ձմեռում են հողում երկարավուն ոստայնապատ բոժոժներում, հարսնյակավորվում են գարնանը։ Թիթեռները թռչում են արևածաղկի ծաղկման սկզբին։ Էգերը ձվադրում են աստղածաղկազգիների ընտանիքի մոլախոտերի ծաղիկների վրա, այնուհետև արևածաղկի փոշանոթային օղակի ներսում։ Առաջին 2 հասակի թրթուրները սնվում են ծաղկափոշով, ծաղկի մասերով, ավելի մեծերն ուտում են սերմերի միջուկները, կրծոտում տերևների եզրերը, զամբյուղի պատյանը՝ կրծելով ուտում նրա հատակի միջուկը։ Վնասված զամբյուղներն անձրևի ժամանակ փտում են։ Վերջին հասակի թրթուրները բույսերից տեղափոխվում են հողի մեջ։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Եվրոպայում, բացառությամբ՝ ծայր Հյուսիսարևելյան, Փոքր և Հարավարևմտյան Ասիայում, Ռուսաստանի եվրոպական մասի միջին և հարավային գոտում, Արևմտյան Սիբիրում, Ղազախստանում և Միջին Ասիայում։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Արևածաղկի կայուն (հաստակեղև) սորտերի աճեցում, խորը աշնանահերկ՝ ձմեռող թրթուրների զգալի մասի ոչնչացման համար։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2781379972 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
|  |
| --- |
| **Բրախիկոմե իբերիսատերև** |
| Բրախիկոմե իբերիսատերևԲրախիկոմե իբերիսատերև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ցեղ** | Բրախիկոմե *(Brachyscome)* |
| **Տեսակ** | **Բրախիկոմե իբերիսատերև** *(B. iberidifolia)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Brachyscome iberidifolia***Benth. 1837 |

**Բրախիկոմե իբերիսատերև**, աստղածաղկավորների ընտանիքին պատկանող միամյա բույս է՝ մանր, կտրտված տերևներով և կապույտ ծաղիկներով։

Նկարագրություն
--------------

Արտաքին տեսքով նման է զինածաղկին։ Հայրենիքը համարվում է Ավստրալիան։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Բարձրությունը հասնում է մինչև 30 սմ-ի։ Մշակության մեջ հանդիպում են սպիտակ, մանուշակագույն և մանուշակավարդագույն ծաղիկներով տեսակները։ Սերմերը ցանում են ապրիլի սկզբին կիսատաք ջերմոցներում։ Բրախիկոմեն վերատնկումը լավ է տանում միայն այն դեպքում, եթե աճեցվում է փոքր թաղարներով և հողագնդով մայիսի կեսերին դաշտ է տարվում։ Արարատյան դաշտի պայմաններում կարելի է ցանքը կատարել անմիջապես բաց գրունտում ապրիլի վերջերին։ Ծիլերը երևում են 2-3 շաբաթ հետո։ Ցանքից 70-80 օր հետո սկսում է առատորեն ծաղկել։ Տնկում են բույսը բույսից 15-30 սմ հեռավորության վրա։ Լավ է աճում ու ծաղկում տաք, արևոտ վայրերում, թեթև ավազակավային և կավավազային հողերում։ Վատ է տանում գոմաղբով պարարտացումը։
Օգտագործվում է եզրաշերտերում, ծաղկադեկորատիվ ժապավեններում, միքսբորդերներում և ընդհանրապես բոլոր տիպի պարտերային ձևավորումներում։ Բրախիկոմե ցեղն ընդգրկում է 50 տեսակ, որոնք տարածված են Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և Թասմանիայում։

Տարածված տեսակներն են․

* Կապույտ գորգ,
* Վարդագույն գորգ,
* Ձյունե աստղ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · WoRMS |

 |
**Ալեքսանդր Բորիսի Շելկովնիկով** (մարտի 17, 1870(1870-03-17), Շաքի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1933, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային բնախույզ, կովկասագետ-բնագետ։ Տեղական ֆաունայի և ֆլորայի ուսումնասիրության հիմնադիրն է։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Պետերբուրգի Պաժերի դպրոցում։ Մասնակցել է (1904-1916 թթ.) Կովկասյան թանգարանի ստեղծման աշխատանքներին, գիտահետազոտական արշավների։ Շելկովնիկովը ուսումնասիրել է Կովկասի, մասնավորապես Հայաստանի, բուսական և կենդանական աշխարհը, կազմել մեծ թվով հավաքածուներ։ 1922 թվականին Շելկովնիկովի նախաձեռնությամբ Երևանում կազմակերպվել են Հայաստանի բնապատմական, 1925 թվականին՝ ՀԽՍՀ հողժողկոմատին կից գյուղատնտեսական թանգարանները, 1927 թվականին՝ բուսաբանական այգին։ Կյանքի վերջին տարիներին Շելկովնիկովը եղել է Հայաստանի բնապատմական թանգարանի գիտական խորհրդատուն և Երևանում նոր կազմակերպված Սևանի թանգարանի տնօրենը։ 1901 թվականից U․ Պետերբուրգի ԳԱ կենդանաբանական թանգարանի թղթակից էր, աշխարհագրական ընկերության անդամ, ՀԽՍՀ հողժողկոմատին կից ՀԽՍՀ բնության ուսումնասիրության և պահպանության կոմիտեի նախագահը։ Շելկովնիկովի անունով են կոչվում տարբեր մասնագետների՝ Կովկասում հայտնաբերած բույսերի ու կենդանիների մոտ 40 տեսակ ու ենթատեսակ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 477)։*  |



1. 1 2  International Plant Names Index — 1999.
2. 1 2  author citation
3. 1 2  Harvard University Herbaria & Libraries Index of Botanists — Harvard University Herbaria and Libraries.
**Անկանխիկ հաշվարկներ**, առանց կանխիկ դրամի առկայության դրամական միջոցները վճարողի հաշվից ստացողի հաշվին փոխանցելու կամ փոխադարձ պահանջները հաշվանցելու ձև։

Անկանխիկ հաշվարկների զարգացման համար օբյեկտիվ հիմքեր են ապրանքաշրջանառության ծավալի ավելացումը և մետաղադրամի պակասը։ Լայն տարածում ունի նաև մուրհակների և չեկերի միջոցով պարտավորությունների մարումը։

Անկանխիկ հաշվարկների կենտրոններ են կենտրոնական բանկերին կից հաշվարկային պալատները, որոնք իրենց հերթին համալրվում են առանձին քաղաքների և մարզերի տեղական հաշվարկային պալատներով, բանկային թղթակցային գործողությունների անկանխիկ շրջապտույտով և բանկի բաժանմունքների միջև եղած ներբանկային քլիրինգների հաշվարկով։

Անկանխիկ հաշվարկների կիրառումը տնտեսում է հասարակական ծախքերը, իջեցնում հասարակության դրամական շրջանառության ծախսերը, կրճատում կանխիկ դրամի պահանջարկը և նպաստում դրամական ազատ ռեսուրսների համակենտրոնացմանն ու օգտագործմանը։ Անկանխիկ հաշվարկներ իրականացվում են բանկի միջոցով և վերահսկողությամբ՝ հոժարագրի, ակրեդիտիվի, հատուկ հաշվի» ինչպես նաև վճարման հանձնարարագրերի և այլնի միջոցով։ Անկանխիկ հաշվարկների կիրառումը սահմանվում է տնտեսական կազմակերպությունների համաձայնագրերով, երբեմն՝ կառավարության որոշումներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 420)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4124608-1 · NKC: ph914273 |

 |
**Աշոտ Կարապետի Մարտիկյան** (1912, Բալըքեսիր, Թուրքիա - օգոստոսի 3, 1977(1977-08-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խմբագիր։ Խմբագիր, թարգմանիչ Մինաս Մարտիկյանի եղբայրը, լրագրող Գոհար Մարտիկյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Մարտիկյանը ծնվել է 1912 թվականին Թուրքիայի Բալըքեսիր քաղաքում։ 1931 թվականին հայրենադարձել է։ 1944 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարան։ 1950-1975 թվականներին աշխատել է Հայպետհրատում. 1965-1970 թվականներին եղել է գլխավոր խմբագիր (ընդհատումներով), 1957-1961 թվականներին դրա հետ միաժամանակ եղել է «Պոլիգրաֆիստ» հանդեսի գլխավոր խմբագիր։ 

Կազմել է տնարարության դպրոցական դասագիրք, 1960-1977 թվականների պատի և սեղանի՝ ՀԽՍՀ առաջին հանրագիտարանային օրացույցները, «Կենցաղային օգտակար խորհուրդներ» (1957, 1959, 1961) ժողովածուները, թարգմանել Պ. դը Լաթիլի, Յ. Կիրշենբլատի, Յ. Բալթուշիսի ստեղծագործություններից։ Համահեղինակ է «Կաղզվանը բոցերի մեջ» (1969) վավերագրական վեպի։

Աշոտ Մարտիկյանը մահացել է 1977 թվականի օգոստոսի 3-ին Երևանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Բրեկետներ
Բնույթով շատ օգտակար, և վերջին ժամանակներս լրիվ պատահական մոդայիկ դարձած Բրեկետների պատմությունը։ Եթե տարիներ առաջ շատերը կոմպլեքսավերվում էին, ապա հիմա անգամ թեթև խախտման դեպքում կրում են բրեկետներ։

Պատմական ակնարկ
---------------

....18-րդ դարի 1776 թվականին ֆրանսիացի վիրաբույժ Պիեր Ֆոշարը (Pierre Fauchard) որոշեց մետաղական բրեկետների միջոցով վերացնել ատամի կցվածքի խաղտման հետևանքով առաջացած անհարթությունները։ Նա յուրաքանչյուր ատամի վրա ամրացրեց մետաղական լար, վերջինս ամրացրած էր արտաքուստ և շատ կոշտ տեսք ուներ։ Ամենաառաջին բրեկետները ունեին շատ դժվարաշարժ դիզայն, դրանք ոչ միայն տեսանելի էին, այլև դուրս էին գալիս բերանից և խանգարում էին մարդուն նորմալ խոսել։

էվոլյուցիա
----------

1841 թվականին փոխվեց բրեկետների տեսքը. դրանք սկսվեցին ամրացվել օղակներով։ Սակայն դրանք էլ այդքան հարմար չէին։
1871 թվականին Մագիլոմը առաջինը սկսեց օգտագործել ցեմենտ օրթոդոնտիկ օղակները ֆիկսելու համար։ Հետագայում ստեղծվեցին ավելի նոր տեխնոլոգիաները կցվածքը ուղղելու համար։
Իսկ արդեն առաջին օրթոդոնտիկ ապարատը, որը հնարավոր չէր հանել ստեղծվել է 1886 թվականին ամերիկացի բժիշկ-օրթոդոնտ Էնգլեմի կողմից։ Նրա ստեղծած բրեկետները նման էին ժամանակակից բրեկետներին իրենց տեսքով։
Արդեն 20-րդ դարի սկզբերին հենվելով Էնգլեմի ստեղծած բրեկետների վրա, ի հայտ եկան նոր բրեկետներ, որոնք ստացան "Բրեկետ-համակարգ" անվանումը։

Պարանների երկու տեսակ կա.

* գավիթ
* լեզվական

Տես նաև
-------

* Ատամ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Բրեկետներ Վիքիպահեստում |

1. ↑  «Идет проверка...»։ *money-budget.ru*։ Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 4
**Ադնան Թանրըվերդի** (թուրքերեն՝ Adnan Tanrıverdi, նոյեմբերի 8, 1944(1944-11-08), Ակշեհիր, Քոնյայի մարզ, Թուրքիա), թուրք ռազմական գործիչ, Թուրքիայի Հանրապետության Զինված Ուժերի պաշտոնաթող բրիգադի գեներալ, ձեռնարկատեր, Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի խորհրդականը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1944 թվականի նոյեմբերի 8-ին Կոնիայի նահանգի Ակշեհիր քաղաքում։

### Կրթություն

1963-1964 թվականներին կենդանաբանություն է ուսումնասիրել Ստամբուլի համալսարանում, ապա՝ 1964 թվականին տեղափոխվել է Ռազմական ակադեմիա, որն էլ ավարտել է 1966 թվականին հրետանու սպա մասնագիտությամբ։

### Աշխատանքային գործունեություն

1966 թվականից ծառայում է Թուրքիայի Հանրապետության Զինված Ուժերում։ 1980 թվականին դարձել է Գլխավոր շտաբի սպա։ Ծառայել է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունում։

1992 թվականին Թանրըվերդիին շնորհվել է բրիգադի գեներալ կոչումը։ Եղել է Ստամբուլում տեղակայված 2-րդ զրահատանկային բրիգադի հրամանատար։ Ղեկավարլ է Թուրքիայի ԶՈՒ առողջապահության վարչությունը։ 1996 թվականին անցել է կենսաթողակի։

Կենսաթոշակի անցելուց հետո աշխատել է տեղական Üsküdar FM Radyosu ռադիոկայանում՝ ղեկավար պաշտոնի, մզկիթում։ Եղել է Բանակի պաշտոնաթող սպաների միության նախագահ (թուրքերեն՝ Adaleti Savunanlar Derneği, ASDER)

Ընտանիք
-------

1967 թվականին ամուսնացել է։


1. ↑  "Erdoğan'a Başdanışman atanan Adnan Tanrıverdi kimdir, Sadat nedir?" CNN Turk vom 17. August 2016
**Բրեյդեն Քինգ** (ծնվել է 1971, Չերի Փոյնթ, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ), 1993 թվականին ավարտել է Լոս Անջելեսի Հյուսիսային Կարոլինա համալսարանի Կինոյի և հեռուստատեսության դպրոցը։ Նրա «Հոլանդական նավահանգիստ. որտեղ ծովը կոտրում է մեջքը» ֆիլմը ցուցադրվել է 20-ից ավելի խոշոր կինոփառատոներում և աշխարհով մեկ շրջել է «Boxhead Ensemble»-ի անվանի խմբի կենդանի, հանպատրաստից երաժշտության նվագակցությամբ։ Քինգի ֆիլմերը փորձում են ջնջել դասակարգումները, համատեղել ավանդական միջոցներն ու փորձարարական մոտեցումները։ Նրա գործերը ցուցադրվել են աշխարհի առաջատար կինոփառատոներում և հաստատություններում, որոնց թվում են Սանդենսը, Ռոտերդամը, Բեռլինը, Լոնդոնը, Մելբուռնը, Սինգապուրը, Չիկագոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանը և այլն։ Քինգը դասավանդել է Յեյլի, Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարաններում, Բարդ, Ուիթոն քոլեջներում և այլուր։ Նրան շնորհված պարգևների թվում են Կաննի կինոփառատոնի Ատելյեի մրցանակը և NHK-ի ռեժիսորական մրցանակը Սանդենսի ԿՓ-ում 2008 թվականին, Արտհաուսային և փորձարարական կինոյի միջազգային կոնֆեդերացիայի (CICAE) մրցանակը 2011 թվականին Բեռլինի ՄԿՓ-ում և այլն։ Քինգի վերջին՝ «Այստեղ» խաղարկային ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2011 թվականին Սանդենսի և Բեռլինի ԿՓ-երում։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի | Անուն | Դերը |
| --- | --- | --- |
| 2012 | Ոչ ոք չի քայլում | դերասան (Դուգ) |
| 2011 | Այստեղ | ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ, մոնտաժող |
| 2010 | «Homeland» արտույտի պատմությունը (տեսաֆիլմ, վավ.) | ռեժիսոր |
| 2009 | Տնային կինո (կարճամետրաժ) | ռեժիսոր, պրոդյուսեր, օպերատոր, սցենարիստ, |
| 2006 | «Sonic Youth». հավատում եք հիացմունքին | ռեժիսոր |
| 2005 | Թրթիռներ փնտրելիս. ոգեշնչման ժողովածու | ռեժիսոր, օպերատոր |
| 1998 | Հոլանդական նավահանգիստ. որտեղ ծովը կոտրում է մեջքը | ռեժիսոր, օպերատոր, մոնտաժող |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Photographers’ Identities Catalog

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Ալբերտ Վրթանեսի Արիստակեսյան** (օգոստոսի 10, 1928(1928-08-10), Դաշտամեջ, Հայաստան - հունիսի 22, 1979(1979-06-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Չանախչի (այժմ՝ Արարատի մարզի Զանգակատուն) գյուղում։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայկական բաժինը։ 1951-1952 թվականներին եղել է սրբագրիչ «Պիոներ կանչ», 1952-1953 թվականներին՝ «Ավանգարդ» թերթերում, 1953-1962 թվականներին՝ գրական աշխատող, բաժնի վարիչ և պատասխանատու քարտուղար «Գրական թերթ»-ում, 1962-1965 թվականներին՝ բաժնի վարիչ «Սովետական գրականություն» ամսագրում, 1965-1970 թվականներին՝ ավագ գիտաշխատող «Պատմաբանասիրական հանդես»-ում, 1970-1979 թվականներին՝ «Սովետական գրականություն» ամսագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ 1966 թվականին «Սիլվա Կապուտիկյանի ստեղծագործությունը և ետպատերազմյան հայ պոեզիայի հարցերը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1975 թվականին «Պարույր Սևակ» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Մահացել է 1979 թվականին, Երևանում։ ԽՄԿԿ անդամ 1954 թվականից։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Բանաստեղծների ու բանաստեղծության մասին, Երևան, «Հայաստան», 1971, 180 էջ։
* Պարույր Սևակ, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1974, 448 էջ։
* Սիլվա Կապուտիկյան, Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 200 էջ։
* Պարույր Սևակ։ Կենսամատենագրություն, Երևան, ՀՍՍՀ Գրքասերների ընկերություն-«Սովետական գրող», 1983, 52 էջ։
* Պարույր Սևակ, վերահրատարակություն, Երևան, «Սովետական գրող», 1984, 400 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկ Խաչատրյան (1986)։ *Գրական տեղեկատու*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 79


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10189 · ISNI: 000000003069872X · LCCN: n87106043 · NTA: 392456427 · VIAF: 26109458 · WorldCat VIAF: 26109458 |

 |
**Աբեղաթող**, հայկական հինավուրց կրոնական տոն։ Ծեսը կատարվել է վանքերում, գարնանամուտին։ Տևել է 12 օր։

Հայաստանում քրիստոնեության տարածման շրջանում հոգևորականների շարքը համալրող քրմերի հետ հեթանոսական շատ տոներ մուտք գործեցին եկեղեցի, պահպանվեցին ժողովրդի մեջ։ Աբեղաթողը փաստորեն հեթանոս բարեկենդանի կրկնությունն էր վանական շրջանակներում։ Բոլոր աստիճանավորները՝ վանահորից աբեղա, հավասար իրավունքներով մասնակցել են աբեղաթողի տոնախմբություններին ու ծիսական խաղերին։ Աբեղաներին արտոնվում էր նույնիսկ ծաղրել մեծավորներին, անձնատուր լինել աշխարհիկ զվարճությունների, այստեղից էլ՝ Աբեղաթող անվանումը։ Քրիստոնեական մյուս եկեղեցիները ևս ունեն համանման տոներ՝ տարբեր անուններով։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տես՝ ***աբեղաթող*** Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 22)։*  |

1. ↑  ԱԲԵՂԱԹՈՂ // Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 22.
|  |
| --- |
| **Բրենթիս Ինո** |
| Բրենթիս ԻնոԲրենթիս Ինո |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թիթեռներ (Lepidoptera) |
| **Ընտանիք** | Նիմֆալիդներ (Nymphalidae) |
| **Ցեղ** | **Brenthis** |
| **Տեսակ** | **Բրենթիս Ինո** *(B. ino)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Brenthis ino***Rottemburg, 1775 |

**Բրենթիս ինո** (լատին․՝ *Brenthis ino*), նիմֆալիդների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ոչ խոշոր չափի թիթեռ է, որի առջևի թևն ունի 16-18 մմ երկարություն։ Թևերի ընդհանուր գուներանգը մուգ կարմրաաղյուսագույն է։ Առջևի և հետին թևերն ունեն սեռին բնորոշ սև պտերի տրամակապ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Փոքր Ասիայում և Հարավային Անդրկովկասում։ Տեսակը հայտնի է Տավուշի (Իջևան քաղաքի շրջակայք), Գեղարքունիքի (Շորժա), Կոտայքի (Հանքավան, Արզական, Ծաղկաձոր) և Սյունիքի (Քաջարան քաղաքի շրջակայք, լքված Փխրուտ գյուղ) մարզերից։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են ենթալպյան մարգագետիններում և անտառի վերին եզրի բացատներում։

Տալիս են մեկ սերունդ։ Թռիչքը նկատվում է հուլիսի սկզբից մինչև օգոստոսի սկիզբ։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները Հայաստանի պայմաններում անհայտ են։

Պահպանություն
-------------

Համարվում է հազվագյուտ տեսակ։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակը բարձր չէ, թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Սպառնացող վտանգներից է անասունների գերարածեցմամբ պայմանավորված տափաստանային էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում և «Զանգեզուր» պետական արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777614628 |

 |
Փաստաթղթի տիտղոսաթերթը
**Աուգսբուրգի հաշտություն**, կամ **Աուգսբուգի համաձայնագիր**, հաշտության համաձայնագիր, որն 1555-ի սեպտեմբերի 25-ին Աուգսբուրգ քաղաքում կնքվել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլոս V-ի և Շմալկալդինյան դաշինքի զորքերի միջև։

Այս համաձայնագրով պաշտոնապես ավարտվեց Սրբազան Հռոմեական կայսրությունում կրոնական երկու խոշոր ուժերի՝ լյութերականության և կաթոլիկության հակամարտությունը։ Համաձայնագրով հաստատվեցին կաթոլիկների և լյութերականների իրավունքները․ մասնավորապես, ցանկացած համայնքի ղեկավար ինքն էր որոշում այս երկու կրոններից որին հարեր, իսկ համայնքի ղեկավարին ենթակա գյուղացին կամ քաղաքացին պետք է դավաներ նույն կրոնն, ինչ համայնքի ղեկավարը, կամ գաղթեր այլ համայնք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hughes, Michael (1992). «Վաղ ժամանակակից Գերմանիա, 1477-1806», MacMillan Press and University of Pennsylvania Press, Philadelphia, p. 59. ISBN 0-8122-1427-7.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 160)։*  |
**Քետրին Բրիջիտ Մոյնահան** (անգլ.՝ Kathryn Bridget Moynahan, ապրիլի 28, 1971(1971-04-28), Binghamton, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի մոդել և դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Բրիջիտ Մոյնահանը ծնվել է 1971 թվականի ապրիլի 28-ին Նյու Յորքում։ 1989 թվականին՝ դպրոցն ավարտելուց հետո, սկսում է մոդելի կարիերան։ Ամերիկյան մոդելավորման գործակալություններից մեկի շնորհիվ նա դառնում է հայտնի, և նրա նկարները տեղ են գտնում հայտնի ամսագրերում։ Մի քանի գովազդային հոլովակներում նկարահանվելուց հետո Մոյնահանը սկսում է ուսումանսիրել դերասանական արվեստ, որպեսզի փոխի մասնագիտությունը, և դառնա պրոֆեսիոնալ դերասանուհի։
Նրա դերասանական կյանքը սկսվում է 1999 թվականից։

Խաղացել է «Ինտուիցիա» (2001), «Վախի գինը» (2002), «Ես ռոբոտ եմ» (2004), «Զինագործական բարոն» (2005) և այլ ֆիլմերում։

2006 թվականին Մոյնահանը խաղացել է «Վեց աստիճանները» հեռուստասերիալում, որի պրեմիերան եղել է նույն տարվա սեպտեմբերին։ Նրա դերակատարությունն այդ ֆիլմում չի հաջողվել, և դրանից հետո նա սկսել է նկարահանվել ավելի ցածր բյուջետային ֆիլմերում։
2010 թվականին Մոյնահանը նկարահանվել է «Ռամոնա և Բիզուս» ֆիլմում, որը ցուցադրվել է ԱՄՆ-ի բոլոր կինոթատրոններում։ «Կապույտ արյուն» դրամայում Մոյնահանին հրավիրել են խաղալու որպես հեռուստաաստղ։

Ֆիլմագրություն
--------------

* Կեղտոտ կոյոտ բար (ֆիլմ) (2000) - Ռեյչել
* Պարտվածը (2000) - Մարի
* Ինտուիցիա (2001) - Հոլլի Բաքենեն
* Վերադարձ դեպի Կալիֆորնիա (2001) - Լիլի
* Վախի գինը (2002) - Բժիշկ Կատերինա Մյուլեր
* Ես ռոբոտ եմ (2004) - Սյուզեն Քելվին
* Գրեյի խնդիրները (2006) - Չերլի Կելսի
* Աղմուկ (2007) - Հելեն Օուեն
* Ռամոնան և Բիզուսը (2010) - Քումբի
* Կապույը արյուն (2010-2011) - Էրին Ռեյգան Բոյլ
* Ջոն Ուիք (2014) - Հելեն, Ուիքի կինը
* Կեսգիշերային արև (2015) - Լյուկի մայրը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #143554492 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

*
**Ալբերտ Քայնե դ’Անվերի դիմանկարը** (ֆր.՝ Albert Cahen d’Anvers), նկարը նկարվել է 1881 թվականին և պատկանում է ֆրանսիացի նկարիչ Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի (ֆր.՝ Pierre-Auguste Renoir) վրձնին։ Գտնվում է Լոս Անջելեսի Փոլ Գեթիի թանգարանում։ Նկարի չափը՝ 80 × 63,8 սանտիմետր (ուրիշ տվյալներով՝ 79,8 × 63,7 սանտիմետր)։

Նկարագրություն
--------------

Նկարի վրա պատկերված է կոմպոզիտոոր Ալբերտ Քայնե դ’Անվերը, ով նկարում 35 տարեկան է։ Խելացի և ինքնավստահ, ծխախոտը ձախ ձեռքին նստած է սպիտակ աթոռի վրա՝ կապույտ երիզով, ծաղկավոր բույսերի տարօրինակ միահյուսմամբ պաստառի ֆոնին։ Նրա դեմքի կարևոր մանրուքը փարթամ բեղերն են։ Այդ ժամանակ տղամարդու դեմքի մազերը համարվում էին սեքսուալության կարևոր գործոններից։

Պատմություն
-----------

1878 թվականի վերջին Պյեր Ուգյուստը Ռենուարը հանդիպել է ազդեցիկ արվեստաբան և հրատարակիչ, ինչպես նաև հրեական տոհմի հովանավոր և արվեստի կոլեկցիոներ Շարլեմ Էֆրուսիին։ 1880-1881 թվականններին Ռենուարը նկարել է Էֆրուսիի ընտանիքի անդամների, ինչպես նաև նրա ընկերների դիմանկարների շարքը։ 

Շարլեմ Էֆրուսին Ռենուարին ծանոթացրել է իր սիրելիին՝ Լուի Քայնե դ’Անվերի հետ, ով հրեական բանկային մեկ այլ արքայատոհմի բանկատիրոջ՝ Լուիս Քան դ'Անվերի կինն էր։ Երրորդ և վերջին ընտանիքի անդամը, ով պատկերված էր նկարում կոմպոզիտոր Ալբեր Քայնե դ’Անվերն էր՝ Լուի եղբայրը։

Ռենուարը այս նկարը նկարել է իր ընկերոջ՝ Պոլ Բերարդի գյուղական կալվածքում, որը գտնվում էր Դեպից ոչ հեռու՝ Նորմանդիայում։ Նկարիչը այն ավարտել և ստորագրել է 1881 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ 1881 թվականից նկարը գտնվում էր Ալբերտ Քան դ'Անվերի մոտ։ 1903 թվականին նրա մահից հետո կտավը շարունակում էր պատկանել նրա հարազատներին։ Ենթադրաբար այն ժառանգել էր նրա եղբորորդին՝ Հուբերտ Քաեն դ'Անվերը (ֆր.՝ Hubert Cahen d’Anvers):

Հայտնի է, որ նկարը որոշ ժամանակ գտնվել է Ցյորիխում՝ Ժոզեֆ Շտգմանի հավաքածույի մեջ (Josef Steegmann կամ Joseph Steegman), իսկ հետո, 1971 թվականին Էռնստ Բեյլերի Բազելի պատկերասրահի միջոցով այն տեղափոխվել է Ժնևի մասնավոր հավաքածույի մեջ։ 1988 թվականին Բեյլերի պատկերասրահի միջոցով նկարը վաճառվել է և տեղափոխվել շվեցարական Փոլ Գեթիի թանգարանի մասնավոր հավաքածույի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑  «Albert Cahen d’Anvers — Pierre-Auguste Renoir, 1881» (HTML) (անգլերեն)։ The Getty Museum։ Վերցված է 22.02.2015
3. 1 2  *Colin B. Bailey, Linda Nochlin, Anne Distel.* Renoir's Portraits: Impressions of an Age. — New Haven and London/ Ottawa: Yale University Press/ National Gallery of Canada, 1997. — С. 178—180. — 384 с. — ISBN 9-780-888-84668-6
4. ↑  Elizabeth Melanson։ «The Influence of Jewish Patrons on Renoir’s Stylistic Transformation in the Mid-1880s» (HTML)։ Nineteenth-Century Art Worldwide (Volume 12, Issue 2, 2013) — www.19thc-artworldwide.org։ Վերցված է 24.02.2015
5. ↑  «Museum Collection Provenance: Pierre-Auguste Renoir — Albert Cahen d’Anvers» (HTML) (անգլերեն)։ The Getty Museum։ Վերցված է 22.02.2015

Արտաքին հղումներ
----------------

* Albert Cahen d’Anvers, 1881, Pierre-Auguste Renoir, Google Cultural Institute
* «Ренуар, Пьер Огюст — Альбер Каэн д’Анвер, 1881» (HTML)։ www.art-catalog.ru։ Վերցված է 22.02.2015