**Մաթիլդա Ֆիբիգեր** (դան․՝ Mathilde Fibiger, դեկտեմբերի 13, 1830(1830-12-13), Կոպենհագեն, Դանիա - հունիսի 17, 1872(1872-06-17), Օրհուս, Կենտրոնական Յուտլանդիա տարածաշրջան, Դանիա), դանիացի ֆեմինիստ և գրող։

Կենսագրություն
--------------

Մաթիլդա Ֆիբիգերը ծնվել է Կոպենհագենում 1830 թվականին, բանակի սպա Յոհան Ադոլֆ Ֆիբիգերի և Մարգրետ Սեսիլիա Նիլսեն Աասենի ընտանիքում։ Ունեցել է ավագ քույր՝ Իլիյա Ֆիբիգերը։ Երիտասարդ տարիներին Մաթիլդան Լոլլանդ կղզում մասնավոր դասեր է տվել։ Այնուհետև գրել է վեպեր և հոդվածներ, որոնք վերաբերել են կանանց իրավունքներին։ 1850 թվականին գրել է *Clara Raphael, Tolv Breve* (Կլարա Ռաֆայել։ Տասներկու նամակ) մասամբ ինքնակենսագրական վեպը երիտասարդ տնային դաստիարակչուհու կյանքի մասին, ով աշխատել է գավառում և նկարագել է իր կյանքը ընկերուհուն՝ Մաթիլդային։ Վեպը լույս է տեսել 1851 թվականին, ոչ առանց վիճաբանությունների. վեպի հերոսուհու երազանքները կանանց ավելի մեծ անկախության մասին և նրա կոչերը կանանց ազատագրումը կյանքի նպատակ դարձնելու մասին էականորեն հակասում էին այդ ժամանակների բարքերին, բայց վեպի գրական արժանիքները դեռ գերակշռում էին։ Գրքի առաջաբանը գրել է գրող Յոհան Լյուդվիգ Հեյբերգը։ Հրատարակել է նաև *Hvad er Emancipation?* («Ինչ է ազատումը») և *Et Besøg* («Այցելություն») բրոշյուրները, *En Skizze efter det virkelige Liv* («Ուրվագիծ իրական կյանքից», 1853), *Minona. En Fortaelling* (Մինոնա։ Հեքիաթ, 1854) վիպակները։ Վերջին գիրքը վերաբերում է մերձավոր հարազատների սեռական կապերի խնդիրներին, որը նրան բերել է ոչ թե գրական հաջողության, այլ սկանդալ, որից հետո Մաթիլդան այլևս չի տպագրվել։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Մաթիլդայի վեպերը արժանացել են քննադատների ուշադրությանը և նրանց առևտրային հաջողություններ բերում, այնուամենայնիվ Մաթիլդան ստիպված է եղել լրացնել պետության խղճուկ նպաստը դերձակի աշխատանքով և գերմանական գրականության դանիերեն թարգմանությամբ։ Դանիայի պետական հեռագրական ծառայությունը տնօրեն Պիտեր Ֆաբերի ղեկավարությամբ որոշել է կանանց աշխատանքի ընդունել, և 1863 թվականին Մաթիլդան սկսել է վերապատրաստվել որպես կին օպերատոր։ 1866 թվականին նա ավարտել է ուսուցումը Հելսինգյորի հեռագրական կայանում և աշխատանքի անցել՝ այդպիսով դառնալով Դանիայում առաջին կին հեռագրիչը։ Երկու տարի Հելսինգյորում աշխատելուց հետո` 1866 թվականին, նա որպես ղեկավար տեղափոխվել է Նյուստեդի հեռագրական կայան։ Այստեղ, բացի ոչ բարձր աշխատավարձից, նա բախվել է տղամարդկանց ագրեսիվությանը, ովքեր չէին ցանկանում ենթարկվել կնոջը և նրա մեջ իրենց դիրքի համար սպառնալիք էին տեսնում։ Հաջորդ տարի Մաթիլդան խնդրել է իրեն տեղափոխել Օրհուս, որտեղ տիրում էր նույն լարված բարոյական մթնոլորտը։ Այդ խնդիրները խաթարել են Մաթիլդայի առողջությունը, և 1872 թվականին նա մահացել է 41 տարեկան հասակում։

Ի նշան երախտագիտության` Դանիայի կանանց համայնքը 1980 թվականին հիմնադրել է *Mathildeprisen* (Մաթիլդայի անվան մրցանակ), որը շնորհվում է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց` գենդերային հավասարության ոլորտում իրենց վաստակի համար։ Նրա անունով են կոչվել Ֆրեդրիկսբերգի փողոցներից մեկը և Օրհուսի Կանանց թանգարանի (Kvindemuseet i Danmark) հարևանությամբ գտնվող փոքրիկ հրապարակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  «Mathilde Fibiger, Women's Emancipation Pioneer». *KVINFO - All About Gender in Denmark*. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 13-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | gravsted.dk · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 135243746 · GND: 124512461 · ICCU: SGEV004526 · ISNI: 0000000022085595 · LCCN: n50001273 · NTA: 074203975 · LIBRIS: 364276 · SUDOC: 050318608 · VIAF: 2630096 · WorldCat VIAF: 2630096 |

 |

 |