**Գելենջիկ** (ռուս.՝ Геленджик), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։ Գտնվում է Սև ծովի ափին՝ Նովոռոսիյսկից 25 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Բնակչությունը՝ 61 391 մարդ (2013)։ Հարակից 4 գյուղական օկրուգների հետ կազմավորում է, այսպես կոչված, «Մեծ Գելենջիկը» (քաղաքային օկրուգ)։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Սև ծովի ափին ՝ Գելենջիկ ծոցի շրջակայքում, Մարկոթ լեռնաշղթայի արևմտյան մասի ստորոտին։ Ծովախորշի մուտքը, որի լայնությունը մոտավորապես հավասար է ծովային մղոնի, գտնվում է երկու թիկնոցների արանքում. Հյուսիսայինը կոչվում է բարակ հրվանդան, հարավայինը ՝ Տոլստոյ, քանի որ հարավային հրվանդանն ունի բարձր և կտրուկ ափ։

Քաղաքը գտնվում է Նովոռոսիյսկից 25 կիլոմետր հարավ-արևելք, Կրասնոդարից 180 կմ հարավ-արևմուտք և Սոչիից 250 կմ հյուսիս-արևմուտք (ավտոճանապարհով)։

Կլիմա
-----

Սեւ ծովի ափի հյուսիսային մասը Անապայից մինչեւ Տուապսե շատ ընդհանրություններ ունի Ղրիմի հարավային ափերի հետ։ Կլիման այստեղ, ինչպես Հարավային Ղրիմում, մերձարևադարձային չոր է, և ծովի լեռների համադրություն է։ Կլիմայական ձմեռ ընդհանրապես չկա կամ տարեկան ոչ ավելի, քան 5-7 օր։ Նոյեմբերին և դեկտեմբերին Գելենջիկի մեղմ և հավասարաչափ կլիման կարող են խանգարել հյուսիս-արևելյան ուժեղ շրջանները, որոնք եղանակի կտրուկ փոփոխություններ են բերում։ Գելենջիկում շատ արև կա։ Արևոտ օրերի ամենամեծ քանակը տեղի է ունենում մարտից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Հունվարի երկրորդ կեսից մարտի կեսը դիտվում են թույլ ցրտահարություններ և հորդառատ անձրևներ։ Տարվա մնացած ժամանակահատվածում այստեղ նման քամիները հաճախակի չեն, քանի որ լեռները, ափին մոտենալով, լավ են պաշտպանում Գելենջիկը հյուսիս-արևելքից։ Նույն պատճառով, Գելենջիկի հյուսիսային օստերը շատ ավելի թույլ են, քան Նովոռոսիյսկում։

### Սև ծովի ազդեցությունը կլիմայի վրա

Սեւ ծովի խորքում ջերմաստիճանը երբեք չի իջնում +7 °C- ից ցածր։ Ձմռանը խորքից տաք ջուրը բարձրանում է վերև և փոխարինում մակերեսի վրա հովացած ջրին, որն իջնում է։ Այսպիսով, ձմռան ամիսներին ծովի խորքից անընդհատ ջերմություն է մատակարարվում մակերևույթին, և տարվա այս ժամանակահատվածում գերակշռող արևելյան ափամերձ մուսոնները, փոխանակ Կովկասի ափերից, քշում են ջրերը որը Փոքր Ասիայի ափերից եկող հոսանքն ավելի տաք ջրեր է բերում։ Սև ծովի արևելյան մասում նկարագրված երևույթների պատճառով ձմռան ջերմաստիճանը միջինում 6 °C- ով բարձր է, քան նույն լայնության արևմտյան կեսում։ Ամռան ամիսներին տեղի է ունենում հակառակ երևույթը. Մակերեսային շերտերը, որոնք ավելի շատ տաքանում են, քան խորը, գիշերային քամու միջոցով քշվում են Կովկասի ափերից և փոխարինվում ջրի ավելի ցածր մակարդակի շերտերով։ Սա իջեցնում է ջերմաստիճանը օրվա շոգ ժամերին, երբ գիշերային առափնյա քամու փոխարեն ծովը ծովից ափ է փչում։

Վերահսկում
----------

Գելենջիկ առողջարանային քաղաքը (տարածքային ենթակայության քաղաք), որպես Կրասնոդարի երկրամասի վարչատարածքային կառուցվածքի օբյեկտ, բաղկացած է հետևյալ վարչատարածքային միավորներից. Գելենջիկ քաղաք և դրան ենթակա 4 գյուղական թաղամասեր ՝ Կաբարդինսկի, Դիվնոմորսկի, Պշադսկի, Արխիպո-Օսիպովսկի:Տեղական ինքնակառավարման շրջանակներում այս տարածքները կազմում են քաղաքային շրջանի կարգավիճակով առողջարանային Գելենջիկ քաղաքի քաղաքային կազմավորում։

Հանգստավայրի բնական պայմանները
------------------------------

Հանգստանալու համար բարենպաստ սեզոնը տևում է հունիսից սեպտեմբեր (նվազագույն անձրև)։ Լողի սեզոնը մայիսից հոկտեմբերն է (ծովի ջրի ջերմաստիճանը + 18 ... + 24 °C):

Գելենջիկ հանգստավայրի ափամերձ գոտին ներառում է 114 խճաքար տիպի լողափնյա տարածքներ, լողափերի ընդհանուր երկարությունը 20 423 մ է։ Գելենջիկ ծոցի կենտրոնում `1000 մ երկարությամբ և 5,5 հա տարածքով արհեստական ավազոտ լողափ։ ստեղծվել է

Ներկայումս Գելենջիկում և նրա շրջակայքում գրանցված է հանքային ջրերի 18 հանքավայր և 5 ինքնահոս հանքային աղբյուրներ։ Առողջարանի առողջարաններն օգտագործում են նատրիումի բիկարբոնատ քլորիդային ջրեր (հանքայնացում մինչև 2 գ / լ), բրոմի, յոդի և բորի ցածր կոնցենտրացիաներով. յոդի ջրեր Սոլենցդարսկի հանքավայրից (աղիություն 2-5 գ / լ) `յոդի պարունակությամբ 10-15 մգ / լ և բրոմ` 7-10 մգ / լ; յոդ-բրոմիդ (հանքայնացում 15–35 գ / լ)։ Հիմնադրվել է Գելենջիկսկայա հանքային բուժիչ սեղանի ջրի (նատրիումի բիկարբոնատային ջուր ՝ բարձր ֆտորի պարունակությամբ) արդյունաբերական շշալցումը։ «Gelendzhikskaya» սեղանի հանքային ջուրը գնում է մանրածախ։ Բուժիչ ցեխը բերվում է Թաման թերակղզուց։ Գելենջիկի առողջարաններում բուժվում են սրտանոթային, նյարդային և էնդոկրին համակարգերի, շնչառական օրգանների և հենաշարժիչ համակարգի հիվանդություններ ունեցող հիվանդները։

Հիդրոլոգիական պայմաններ
-----------------------

Ջրային ռեժիմի առանձնահատկությունների համաձայն `մարզի ջրահոսքերը Սև ծովի ափի տիպիկ ջրահոսքեր են (կարճ երկարություն, ջրի մակերևույթի բարձր լանջեր, զարգացած ջրագրական ցանց)։ Ջրերի հոսքը խառնվում է անձրևների գերակշռությամբ։

Հոսքերի ջրային ռեժիմը բնորոշ է Սև ծովի ափերի գետերին. Ջրհեղեղները տարվա ընթացքում գերակշռում են ցուրտ սեզոնում և ցածր ջուրը ամռանը։ Մակարդակի տարեկան փոփոխությունը հիմնականում որոշվում է անձրևի տևողությամբ և ինտենսիվությամբ։ Ձմեռային ջրհեղեղի առավելագույն արտանետումները, որպես կանոն, տարեկան առավելագույնն են, բայց երբ ամառային ժամանակահատվածում հորդառատ անձրևներ են գալիս, կարող են ձևավորվել առավելագույն արտանետումներ, որոնք գերազանցում են ձմռան առավելագույնները:Ջրհեղեղի տևողությունը կարճ է և երբեմն հաշվվում է ժամերով:Ջրհեղեղի ընդհանուր քանակը տարվա ընթացքում տատանվում է 12-ից 18-ը։

Տնտեսություն
------------

Գելենջիկի տնտեսությունը զգալի զարգացում է ապրում։ Ըստ պաշտոնական տվյալների, 1998-ից 2007 թվականներին, բոլոր մակարդակների բյուջեների եկամուտներն աճել են 26 անգամ։ Տնտեսական հատվածների կառուցվածքում բյուջեի եկամուտների ընդհանուր ծավալի մասնաբաժնի տեսանկյունից, առողջարանային և զբոսաշրջային համալիրը առաջատարն է վճարողների շրջանում, երկրորդ տեղում են առևտուրը և հանրային սննդի կազմակերպությունները, որին հաջորդում են գիտությունն ու շինարարությունը։

Գելենջիկն ունի իր սննդի արդյունաբերությունը։ Գինեգործություն. ZAO APK «Գելենջիկ»։

Զինանշան
--------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Զինանշան 1972
 |
| Զինանշան 1972

  |

|  |
| --- |
| Զինանշան 1998
 |
| Զինանշան 1998

  |

|  |
| --- |
|  Այժմ 
 |
|  Այժմ 

  |

 |

Ազգային կազմ
------------

2010 թ.-ի տվյալներով Գելենջիկի քաղաքային շրջանի 91126 բնակիչներից, ազգային պատկանելությունը նշված է 84545-ի մոտ։

1. ռուսներ - 71 808 (84,9%)
2. հույներ - 4 170 (4,9%)
3. ուկրաինացիներ - 2 254 (2,7%)
4. հայեր - 2 283 (2,7%)

Հեռուստատեսություն
------------------

Գելենջիկում ցուցադրվող հեռուստալիքները հեռարձակվում են Մարկոտխյան լեռնանցքում գտնվող հեռարձակիչով։ Օգտագործվում է Ռուսաստանում տարածված SECAM-DK համակարգը։ Ալիքների հաճախականություններն են՝

* 93,25 ՄՀց — ՍՏՍ (հեռուստաընկերություն)
* 183,25 ՄՀց — ՏՆՏ (հեռուստաընկերություն)
* 199,25 ՄՀց — Ռոսիա 1
* 471,25 ՄՀց — ՌԵՆ ՏՎ
* 535,25 ՄՀց — 9-րդ ալիք (Ռուսաստան)
* 559,25 ՄՀց — Առաջին ալիք (Ռուսաստան)
* 591,25 ՄՀց — ՆՏՎ
* 679,25 ՄՀց — ՏՎ Ցենտր

Քույր քաղաքներ
--------------

* Ավստրիա Բադեն, Ավստրիա
* Բելառուս Վիտեբսկ, Բելառուս
* Ֆրանսիա Անգուլեմ, Ֆրանսիա
* Իսրայել Նետանիա, Իսրայել

Տեսարաններ
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

|  |
| --- |
| 
 |
| 
  |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արդյունքներ::Կրասնոդարի Վիճակագրական տվյալներ»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 14-ին։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 14

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Wikimapia |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Սիտինի ռազմական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4826707-7 · VIAF: 131456664 · WorldCat VIAF: 131456664 |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռուսաստան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամաս Կրասնոդարի երկրամաս |
| --- |
|  |
| Կրասնոդարի երկրամասի զինանշանը | **Վարչական կենտրոնը՝ Կրասնոդար**
**Քաղաքներ՝** Աբինսկ | Անապա | Ապշերոնսկ | Արմավիր | Բելորեչենսկ | Գելենջիկ | Գորյաչի Կլյուչ | Գուլկևիչի | Եյսկ | Լաբինսկ | Կորենովսկ | Կրասնոդար | Կրիմսկ | Կրոպոտկին | Կուբանի Սլավյանսկ | Կուրգանինսկ | Նովոկուբանսկ | Նովոռոսիյսկ | Պրիմորսկո-Ախտարսկ | Սոչի | Տեմրյուկ | Տիխորեցկ | Տիմաշյովսկ | Տուապսե | Ուստ-Լաբինսկ | Խադիժենսկ
**Քաղաքատիպ ավաններ՝** Ախտիրսկի | Աֆիպսկի | Գիրեյ | Դագոմիս | Իլսկի | Կրասնայա Պոլյանա | Կրասնոսելսկի | Մոստովսկոյ | Նեֆտեգորսկ | Նովոմիխայլովսկի | Չեռնոմորսկի | Պսեբայ | Ջուբգա | Սիրիուս

---

**Քաղաքային օկրուգներ՝** Անապա | Արմավիր | Գելենջիկ | Գորյաչի Կլյուչ | Կրասնոդար | Նովոռոսիյսկ | Սիրիուս | Սոչի
**Մունիցիպալ շրջաններ՝** Աբինսկի | Ապշերոնսկի | Բելայա Գլինայի | Բելորեչենսկի | Բրյուխովեցկայայի | Գուլկևիչիի | Դինսկայայի | Եյսկի | Լաբինսկի | Լենինգրադսկայայի | Կավկազսկայայի | Կալինինսկայայի | Կանևսկայայի | Կորենովսկի | Կռիլովսկայայի | Կրասնոարմեյսկայայի | Կրիմսկի | Կուշչյովսկայայի | Կուրգանինսկի | Մոստովսկոյի | Նովոկուբանսկի | Նովոպոկրովսկայայի | Շչերբինովսկայայի | Պավլովսկայայի | Պրիմորսկո-Ախտարսկի | Սևերսկայայի | Սլավյանսկի | Ստարոմինսկայայի | Վիսելկիի | Տբիլիսկայայի | Տեմրյուկի | Տիխորեցկի | Տիմաշյովսկի | Տուապսեի | Ուսպենսկոեի | Ուստ-Լաբինսկի | Օտրադնայայի

---

 | Կրասնոդարի երկրամասի դրոշը |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 705)։*  |