recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ճիտին պարտքը**, հայ նշանավոր գրող Գրիգոր Զոհրապի նորավեպերից։

Նկարագրություն
--------------

Նորավեպը Զոհրապի «Կյանքը ինչպես որ է» շարքից է։ Նորավեպի սյուժեն զարգանում է խոր հոգեբանական զննությունների ուղիով։ Նորավեպի հերոսը՝ Հուսեփ աղան, խոշոր առևտրականությանը զոհ գնացած մարդկանցից մեկն էր։ Նրա օրինակով Զոհրապը ցույց է տալիս ողջ հասարակական խավի ողբերգությունը։

Սյուժե
------

Վաճառական Հուսեփ աղան սնանկացել է։ Նրա կինը մահացել է՝ ամուսնուն թողնելով երկու դուստր։ Աղջիկները, չիմանալով աղայի ֆինանսական ծանր վիճակի մասին, անընդհատ պահանջներ էին ներկայացնում նրան։ Հայրը, չդիմանալով կյանքի դժվարություններին, հույսը կորցնելով, ինքնասպան է լինում։

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Ճիտին պարտքը**

Կառուցվածք
----------

Նորավեպը բաղկացած է 8 փոքրածավալ գլուխներից։ Առաջին գլխում ներկայացվում է հերոսի կաշվե պայուսակը, որը նրա հոգսերի խորհրդանիշն էր։
Երկրորդ գլխում ներկայացվում է գլխավոր հերոս Հուսեփ աղան։
Հաջորդ գլխում ներկայացվում են առևտրական հարաբերությունները, ֆինանսական վիճակի վատթարացումը և այլն։
Նախավերջին գլխում ներկայացվում է ողբերգական հանգուցալուծումը, երբ Հուսեփ աղան ինքնասպան է լինում։
Ութերորդ գլխում նկարագրվում է Հուսեփ աղայի մահացած մարմինը և քարով լցված կաշվե պայուսակը...

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ճիտին պարտքը», կարդում
Մովսես Խորենացին իր «Պատմություն Հայոց» երկում հայերի նախնիների քաջագործությունների և ազգային ավանդույթների մասին հիշատակություններում օգտագործել է «առասպելաբանել» բառը, որն ասմունքի հնագույն ձևն է։ Ասմունքը ծաղկման է հասել Տիգրանակերտի և Արտաշատի թատրոններին (մ. թ. ա. 1-ին դարի 60-50-ական թվականներ) զուգահեռ զարգացող ժողովրդական թատրոնում։ Իր չափածո դրամայում Տերտեր Գրիչ Երևանցու (14-րդ դար) օգտագործած «կարդէք ի մարդամիջի» և «պատմել ի մեջ հրապարակի» արտահայտությունները վկայում են հրապարակներում հանդիսատեսին կարդալ-պատմելու սովորույթը Հին Հայաստանում։ Ասմունքի զարգացումն արևելահայ և արևմտահայ թատրոններում կապված էր պրոֆեսիոնալ թատրոնի կազմավորման հետ։ Ասմունքով հանդես են եկել Պետրոս Ադամյանը, Աստղիկը, Սիրանույշը, Ազնիվ Հրաչյան, Արմեն Արմենյանը և ուրիշներ։

20-րդ դարի սկզբին ծնունդ է առել նաև ասմունքի տեսությունը։ Ռեժիսոր Ստեփան Քափանակյանը, լինելով նաև ասմունքող, դասավանդել է գեղարվեստական ընթերցանություն, բեմական խոսք, գրել հոդվածներ ասմունքի մասին։ Բեմական խոսքը թատերական հաստատություններում դասավանդվող հիմնական առարկաներից է (Արուս Ոսկանյան, Ռուզաննա Վարդանյան, ապա՝ Հրաչուհի Ջինանյան, Մետաքսյա Սիմոնյան, Հեղինե Հովհաննիսյան, Շահում Ղազարյան, Գրետա Մեջլումյան, Աննա Հեքեքյան և ուրիշներ)։ Ասմունքի ամենանշանավոր վարպետներից էր Սուրեն Քոչարյանը, որը կարդացել է գեղարվեստական երկերի սեփական մշակումները («Շեհերազադե», «Սասունցի Դավիթ», Հոմերոսի «Ոդիսական» և այլն )։ Նա իր արվեստով հայ իրականության մեջ ստեղծել է «Մեկ դերասանի թատրոնը»։ Նոր և նորագույն ժամանակներում ասմունքը դարձել է արվեստի առանձին ճյուղ։

Ասմունքի ոլորտում ճանաչված են Թ. Դեմուրյանը, Վերա Հակոբյանը, Հրաչուհի Ջինանյանը, Հայկուհի և Լ. Գարագաշները, Սուսաննա Գաբրիելյանը, Սվետլանա Խանումյանը, Վլադիմիր Աբաջյանը, Սիրվարդ Մեսրոպյանը, Շահում Ղազարյանը, ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Գրետա Մեջլումյանը, Սիլվա Յուզբաշյանը, Արթուր և Հրաչուհի Ութմազյանները, Ազատ Գասպարյանը, Էլֆիք Զոհրաբյանը, Արմեն Քուշկյանը և ուրիշներ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ամոթալի հաշտություն**, կնքվել է 363 թվականին մի կողմից Սասանյան Պարսկաստանի, մյուս կողմից Հռոմեական կայսրության միջև։ Այն արդյունք էր երկու երկրների միջև դարավոր բախումների և հենց 363 թվականին երկու երկրների միջև տեղի ունեցած պատերազմում Հռոմի կրած պարտության։

Պատմություն
-----------

Հռոմի կայսր Հուլիանոսը (361-363 թթ), որը քրիրստոնեական պատմագրության մեջ հայտնի է «Ուրացող» անունով երազում էր Ալեքսանդր Մակեդոնացու փառքի մասին ուստի պատերազմ սկսեց Պարսկաստանի դեմ։ Ըստ ժամանակակիցների վկայության Հուլիանոսը թեպետ լավ կրթություն ստացած անձնավորություն էր, ուներ Նեոպլատոնական հայացքներ, սակայն զորքի շրջանում հեղինակություն չէր վայելում։ Սկզբնական շրջանում հասնելով շոշափելի հաջողությունների այնուամենայնիվ Տիզբոնի վերջնական պաշարումը անհաջող կազմակերպեց՝ անհաջողություն կրելով նահանջելիս վիրավորվեց և մահացավ։ Նրան փոխարինած Հովիանոսը նախընտրեց գնալ ծանր հաշտության և Պարսկաստանին զիջեց Մծբինի դաշնագրով Հռոմին անցած Աղձնիք, Մոկք, Ծավդեք, Ռեհմինե գավառները 15 բերդերով ու քաղաքներով։

Դաշնագրի գլխավոր պայման
-----------------------

Դաշնագրի գլխավոր պայմանը այն էր, որ Հռոմը պարտավորվում էր ոչ մի դեպքում Հայաստանին օգնություն ցույց չտալ։ Դրանով Արշակունյաց Հայաստանի արտաքին քաղաքական վիճակն ավելի սաստկացավ։ Երկիրը մնաց մեն մենակ Սասանյան հզոր պետության դեմ, բացի այդ ներքաղաքական փոթորիկները մի քանի տասնամյակ հետո երկիրը հասցրին կործանման եզրին։ Ըստ էության հաշտությունը հենց Հռոմեացի պատմիչ Ամիանոս Մարկելիանոսի կողմից անվանվել է «Ամոթալի», հաշվի առնելով, որ Հռոմը երբեք հարևանների հետ նման ծանր պայմաններով հաշտություն չէր կնքել։

Գրականություն
-------------

* «Հայ ժողովրդի պատմություն» 2-րդ հատոր ԳԱԱ հրատարակություն երևան 1984 թ.
* Հ. Գ.Ժամկոչյան, Ա.Գ. Աբրահամյան Ս.Տ. Մելիք- Բախշյան Ս.Պ. Պողոսյան «Հայ ժողովրդի պատմություն» դասախոսությունների նյութեր Երևան 1975 թ.
* Ն.Ա. Մաշկին «Հին Հռոմի պատմություն» Երևան 1951 թ.
**Հայկական ավիացիայի պատմության թանգարան**, հիմնադրվել է 1998 թվականին՝ Հայաստանի քաղավիացիայի 65-ամյակի առթիվ։ Թանգարանում ամփոփված են փաստաթղթեր, հավաքածուներ, լուսանկարներ, գրքեր և այլ արժեքավոր ցուցանմուշներ, որոնք արտացոլում են հայկական քաղաքացիական ավիացիայի անցած ուղին։

Պատմություն
-----------

Հայկական ավիացիայի պատմության թանգարանը հիմնադրվել է 1998 թվականին՝ նախկին օդաչու, ՀԽՍՀ սպորտի առաջին կարգի վարպետ Ռազմիկ Գասպարյանի նախաձեռնությամբ։ Հայաստանում Քաղավիացիայի ստեղծման պատմությունը սկսվում է 1933 թվականի սեպտեմբերի 30-ից, երբ կատարվել է առաջին՝ Թբիլիսի-Երևան չվերթը։ Առաջին ղեկավարն է եղել Գեղամ Ղարիբջանյանը։ 1999 թվականին թանգարանի մասին տեղեկությունն ընդգրկվել է Ֆրանսիայում լույս տեսնող ավիացիայի թանգարանների կատալոգում։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում ներկայացված է հայկական ավիացիայի պատմությունը՝ սկսած 1902 թվականից։ Ներկայացված են թռիչք կատարած հայ առաջին օդաչուները, որոնք ծառայության մեջ են եղել ֆրանսիական, ամերիկյան, ռուսական և այլ օդային ուժերում, Հայաստանի առաջին հանրապետության և Խորհրդային Հայաստանի, ներկայիս Հայաստանի հայտնի օդաչուները։

Թանգարանն ունի լուսանկարների բացառիկ հավաքածու, ներկայացված են մի շարք ինքնաթիռների փոքր նմուշներ, տարբեր օդուժերի զգեստներ, հայազգի անվանի օդաչուներին, հայկական ավիացիային վերաբերող գրականություն։ Ստեղծված են Հայրենական Մեծ պատերազմում մասնակցած հայ օդաչուներին, Արցախյան ազատամարտի մասնակիցներին, 1988 թվականին՝ Էջմիածնի մոտ վթարի ենթարկված հարավսլավական ինքնաթիռին նվիրված տաղավարները։ Համապատասխան ստենդով ներկայացված են քաղավիացիայի ղեկավարները։ Թանգարանում ցուցադրված են նաև օդաչուների համազգեստները։ Թանգարանում կա նաև տիեզերագնացության և ավիացիայի զարգացման գործում ավանդ ներդրած հայ խոշոր գիտնականների ստենդ։

Հասցե
-----

Թանգարանը գտնվում է Զվարթնոց միջազգային օդանավակայանի տարածքում գտնվող Քաղավիացիայի գլխավոր վարչության շենքում։

Պատկերասրահ
-----------

* Օդանավակայանի հին մասնաշենքի մանրակերտըՕդանավակայանի հին մասնաշենքի մանրակերտը
* Օդանավակայանի հին մասնաշենքի մանրակերտըՕդանավակայանի հին մասնաշենքի մանրակերտը
* Թանգարանի ցուցանմուշներից՝ ձայնագրող սարք - «Սև արկղ»Թանգարանի ցուցանմուշներից՝ ձայնագրող սարք - «Սև արկղ»
* Թանգարանի ցուցանմուշներից՝ ձայնագրող սարք - «Սև արկղ»Թանգարանի ցուցանմուշներից՝ ձայնագրող սարք - «Սև արկղ»
* Հայ ավիատորների խմբակային լուսանկար (թանգարանի ցուցանմուշներից)Հայ ավիատորների խմբակային լուսանկար (թանգարանի ցուցանմուշներից)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քաղավիացիայի պատմությունը. Հայաստանը հպարտանալու տեղ ունի
2. ↑  Ո՞ւմ է պետք Հայկական ավիացիայի պատմության թանգարանը. Մշակույթի նախարարությունը հրաժարվե՞լ է
3. ↑  Ավիացիայի պատմության թանգարանի մասին
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մայա (այլ կիրառումներ)

Չիչեն-Իցան
**Մայա**, հնդկացի ժողովուրդ Մեքսիկայում (Յուկատան թերակղզի, 340 հազար, 1979 թվականի տվյալներով) և Բելիզում (13 հազար)։ Լեզուն պատկանում է մայա-կիչե լեզվաընտանիքին (տես Մայա-սոկե լեզուներ)։ Որոշ մասը գիտի նաև իսպաներեն։ Կրոնը ձևականորեն կաթոլիկությունն է, բայց իրականում պահպանվում են մինչքրիստոնեական հավատալիքների վերապրուկներ։ Այժմյան մայաների հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն է։ Մայաները հարավարևելյան Մեքսիկայում, Հոնդուրասում և Գվատեմալայում եղած՝ Ամերիկայի հին քաղաքակրթություններից մեկի ստեղծողներն են։ Հնագույն մայաները մշակել են եգիպտացորեն, լոբի, դդում, լոլիկ, արմատապտուղներ, բամբակ, պահել՝ հնդկահավեր և շներ (միսն օգտագործել են սննդի համար), զբաղվել են նաև որսորդությամբ, ձկնորսությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Մեր թվարկության I հազարամյակում մայաները կառուցել են քարակերտ շինություններով քաղաքներ (հայտնի է 100-ից ավելի քաղաք), որոնցից խոշորներն էին Տիկալը, Կոպանը, Չիչեն-Իցան, Ուշմալը։ IX դ․ դրանց մեծ մասը կործանվել է տոլտեկների և հնդկացի այլ ցեղերի ներխուժման հետևանքով։ X դ․ Յուկատանում առաջացել է նոր՝ մայատոլտեկյան պետություն, որը հետագայում տրոհվել է քաղաք-պետությունների։ Հասարակության տիրապետող խավը եղել են զինվորական ավագանին ու քրմերը, զարգացել է ստրկությունը։ Մայաները պաշտել են հատկապես անձրևի և քամու աստվածությունը։ Նրանք ստեղծել են իրենց նշանագրերը (Մայա գիր), գիտելիքներ են ունեցել մաթեմատիկայի, բժշկության, աստղագիտության բնագավառներում, թողել ճարտարապետական հոյակերտ կոթողներ (բուրգեր, տաճարներ և այլն)։ Մայաների քաջարի դիմադրության հետևանքով Ցուկատանի նվաճումը (1527-ից) իսպանացիների կողմից տևական է եղել։

Հայտնագործությունները և սովորությունները
----------------------------------------

* Մայաները հանրությանը հայտնի էին շոկոլադի գյուտով։ Նրանք են առաջինը հայտնագործել շոկոլադն ու փոխանցել ացտեկներին։
* Նաև մայաներն են առաջինը հայտնաբերել ծխախոտը։ Ծխախոտի տերևներից պատրաստված քսուկներով բուժում էին հիվանդներին և վիրավորներին։
* Եվրոպացիներից առաջինը Ռոդրիգո դե Չերեզն էր, որ սովորեց մայաներից ծխելը։ Հոգևորականները տեսան թե ինչպես է նրա բերանից ծուխ դուրս գալիս և մտածեցին թե նա շփվում է սատանայի հետ, այնուհետև նրան նետեցին բանտ։
* Մարդկային զոհաբերությունները տարածված են եղել ամբողջ աշխհարում։ Սակայն մայաները մարդկային զոհաբերությունները կատարել են լոկ արտակարգ դեպքերում, դա ամենօրյա բնույթ չի ունեցել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 199)։*  |
Աշխարհի ամենամեծ պտտվող գլոբուսը
**Eartha**, Աշխարհի խոշորագույն պտտվող գլոբուսը։ Այն գտնվում է քարտեզագրական նյութեր արտադրող DeLorme ընկերության գլխավոր գրասենյակում։
Գլոբուսը գտնվում է ամերիկյան Յարմուտ քաղաքում, Պորտլենդից փոքր-ինչ հյուսիս, Մեն նահանգում։
DeLorme ընկերությունը երկար տարիներ առաջատար է եղել նորարար քարտեզագրման ոլորտում և GPS արտադրանքով։ DeLorme ընկերությունը առաջարկում է յուրահատուկ լուծումներ արագ փոփոխվող տեխնոլոգիաների համակարգում։ Ընկերությունը առաջարկում է նորագույն տեխնոլոգիաներ,լուծումներ առևվտրային և պետական ոլորտներում։
Գլոբուսի յուրաքանչյուր հատված մշակվել է՝ օգտագործելով համակարգչային բարձր տեխնոլոգիաներ։
Այն նախագծել է Դավիթ Դելորմը և կառուցվել է Դելորմ ընկերության աշխատակազմի կողմից։
«Eartha-ն մարտահրավեր է մեզ բոլորիս։ Այն կօգնի մեզ ավելի լավ քարտեզներ ստեղծել և օգնել շատ մարդկանց պատկերացում կազմել, թե ինչպես ենք մենք բոլորս միմյանց կապված Երկրի վրա» ,-ասում է Դելորմը։
Հսկայական երկրագունդը ունի 41 ֆուտ երկարությամբ տրամագիծ և վելի քան 2,5 տոննա կշիռ։
Գլոբուսի վրա հյուսիսայն բեևռը տեսնելու համար անհրաժեշտ է աստիճաններով բարձրանալ երրորդ հարկ։
Eartha գլոբուսը տեղակայված է երեք հարկանի,ապակեպատ բակում։ Գեղեցիկ լուսավորվում է գիշերային ժամերին, պարզ երևում է ամերիկյան Երթուղի 1-ից։Eartha գլոբուսը ներկայացվել է 1998 թվականին և կառուցվել է երկու տարվա ընթացքում։
Նրա մասշտաբը հավասար է 1:1000000.դա նշանակում է, որ գլոբուսի մակերևույթի մեկ միլիմետրը համապատասխանում է Երկիր մոլորակի մակերևույթի մեկ կիլոմետրին։ Դա թույլ է տվել կառուցողներին ավելացնել բազմաթիվ դետալներ և մանրամասներ, ինչպիսիք են տրանսպորտային ցանցերը, քաղաքային տարածքները, ինչպես նայև մատնանշել բազմապիսի օգտակար տեղեղկատվություն։
Այս գլոբուսը պատրաստված է հենց այն տեսքով,ինջպես այն երևում է տիեզերքից։
Eartha գլոբուսի ստեղծողները նպատակ են ունեցել մարդկանց տեղափոխել գեղեցիկի աշխարհ, ավելի լավ ծանոթացնել Երկիր մոլորակին, ավելի շատ գիտելիքներ տալ երկրագնդի վերաբերյալ, ավելի հեռուն գնալ Երկրի ճանաչման գործում։
Մակերեսային պատկերների տվյալների բազան կազմել է 140 գիգաբայթ։ Դրանք ռեկորդային թվեր էին 1998 թվականի համար, երբ դեռ չկար Google Maps-ը։
Այս գլոբուսը տեղադրվել է ավելի քան 6000 ալյումինե խողովակներից պատրաստված շրջանակի վրա, որը ծածկված է քարտեզի 792 կտորներով։
Ինչպես գլոբուսների մեծամասնությունը, Eartha-ն նույնպես տեղադրված է 23,5 աստիճան տեքությամբ. հենց այդքան է կազմում Երկրի առանցքի տեքությունը իրականում։
Այս գլոբուսը մեկ լրիվ պտույտ է կատարում 18 րոպեում։ Սակայն հնարավոր է ավելացնել արագությունը, որ այն մեկ լրիվ պտւյտ կատարի մեկ րոպեում, կամ դանդաղեցնել այնքան, որ պտույտը տևի մեկ ժամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. 1 2
**Շեվալյե դ'Արմատալ** (ֆր.՝ Le Chevalier d’Harmental), Դյումայի պատմական առաջին վեպերից մեկն է (գրվել է 1842 թվականին)։ 1896 թվականին Անդրե Մեսաժեն վեպի հիման վրա գրել է համանուն օպերա։

Սյուժե
------

Վեպի ուրվագիծը հիմնված է իրական պատմական իրադարձությունների վրա։ Երիտասարդ պալատական շեվալյե դ'Արմատալը ճակատագրի կամքով ներգրավվում է դքսուհի դյու Մենի (Լյուդովիկոս XIV արքայի ապօրինի ծնված որդու կինը) դավադրության մեջ, ուղղված Ֆրանսիայի ռեգենտի դեմ, անչափահաս արքայի՝ Լյուդովիկ XV-ի ժամանակ։ Զուգահեռաբար զարգանում է սիրո պատմություն Ռաուլի և Բատիլդայի միջև, ով ազնվազարմ տոհմի աղջիկ էր, ով դարձավ հասարակ գրչագրության ուսուցչի որդեգրված դուստր։

Ստեղծման պատմությունը
---------------------

1838 թվականին Ժերար դե Ներվալը ծանոթացնում է Դյումային քիչ հայտնի գրող Օգյուստ Մակեի հետ։ Դյուման, այդ ժամանակ լինելով հայտնի դրամատուրգ, ուղղում էր սկսնակ գրողների անհաջող պիեսները։ Նա ուղղում է Մակեի «Կառնավալային երեկո» («Բատիլդա») պիեսը, որը մերժվել էր Ռենեսանս թատրոնի տնօրեն Անտենոր Ժորիի կողմից։ Նոր տարբերակով այն ընդունվեց և բեմադրվեց (պրեմիերան կայացավ 1839 թվականի հունվարի 14-ին)։ Մակեն, ոգևորվելով հաջողությունից, առաջարկում է Դյումային «Բարի Բյուվա» անունով մի վեպ՝ խնամակալության ժամանակաշրջանի մասին։ Դյուման մասնակցություն է ունենում վեպի մշակման մեջ, և այն ստանում է «Շեվալյե դ'Արմատալ» անվանումը։ Այն ընդունվում է «Լյա Պրես» թերթի հրապարակություններում։ Այդ թերթն իրավունք ուներ ներկայացնելու Դյումայի բոլոր ստեղծագործությունները։ Բայց թերթի հրատարակիչ Էմիլ դե Ժիրարդեն դեմ էր Մակեի անունը նշելուն։ Նա կարծում էր, որ բոլորին անհայտ Մակե անունը կարժեզրկի ստեղծագործությունը. կարդացողը ցանկանում էր տեսնել միայն Դյումայի անունը։ «Շեվալյե դ'Արմատալ»-ը ստորագրվեց Դյումայի անունով, իսկ Մակեն որպես փոխհատուցում ստացավ ութ հազար ֆրանկ և շարունակեց համագործակցել Դյումայի հետ։

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ալեքսանդր Դյումայի վեպեր |
| --- |
|  |
| 
* 

* Ակտեա (1837)
* Սուսերամարտի ուսուցիչը (1840-41)
* Շեվալյե դ'Արմատալ (1842)
* Ժորժ (1843)
* Ասկանիո (1843)
* Երեք հրացանակիրներ (1844)
* Քսան տարի անց (1845)
* Կոմս Մոնտե-Քրիստո (1845-46)
* Մարգո թագուհին (1845)
* Շեվայլյե դե Մեզոն Ռուժ (1845-46)
* Կոմսուհի դը Մոնսորո (1846)
* Ժոզեֆ Բալզամո (1846)
* Երկու Դիանաներ (1846)
* Քառասունհինգ (1847)
* Վիկոնտ դը Բրաժելոն, կամ Տասը տարի անց (1848)
* Թագուհու կախազարդը (1849)
* Սև կակաչ (1850)
* Սատանայի կիրճը (1850)
* Անժ Պիտու (1851)
* Կոմսուհի դե Շարնի (1853)
* Աշբրոնյան քահանան (1853)
* Իսահակ Լակեդեմ (1853)
* Կապիտան Ռիշար (1854)
* Սավոյան հերցոգի մանկլավիկը (1855)
* Եհուի զինակիցները (1856)
* Գայլերի առաջնորդը (1857)
* Մաշկուլյայի գայլուհին (1858)
* Բլեք (1858)
* Սպիտակները և կապույտները (1867)
* Պրուսյան ահաբեկչություն (1868)
* Շեվալյե դե Սենտ Էրմին (1869)

 |

 |
| **՞**Հիրիկ Գրոսհեյմի |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Հիրիկազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Հիրիկ Գրոսհեյմի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Iris grossheimii

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հիրիկ Գրոսհեյմի** (լատ.՝ Iris grossheimii), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Կոճղարմատավոր բույս է։ Տերևները նեղ մանգաղաձև են և հաճախ խիստ ոլորված։ Ծաղկապատի արտաքին մասերի ետծալն ունի 4-5 սմ երկարություն և 1,5-2 սմ լայնություն, գագաթում կլորավուն է, հաստ, ծիրանագույն ջղերով և կլորավուն սև պուտով։ 4-5 (6) սմ երկարությամբ և 2-3 սմ լայնությամբ ծաղկապատը դարչնագույն ծիրանագույն է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Զանգեզուրի և Մեղրու լեռնաշղթաներ)։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտուց մինչև ենթալպյան գոտի՝ ծովի մակարդակից 1200-2400 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև տափաստաններում, գիհու և կաղնու նոսրանտառներում, մարգագետիներում և չոր քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է ապրիլ-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ տեսակներից է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Armeniapedia |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Iris grossheimii
* GBIF: 5298773
* GRIN: 20315
* iNaturalist: 128727
* IPNI: 438673-1
* NCBI: 1701874
* Plant List: kew-321907
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:438673-1
* Tropicos: 100206467
* WCSP: 321907

 |

 |
Մարդու բիբ
Կատվի բիբ
**Բիբ** ( լատ.՝ pupil), ողնաշարավորների ծիածանաթաղանթի կենտրոնում գտնվող անցք (սովորաբար լինում է կլոր կամ ճեղքանման)։ Բիբի միջով լուսային ճառագայթները թափանցում են աչք[1]։

Գործառույթ
----------

Բիբի չափերի փոփոխությունը կարգավորում է ինքնավար նյարդային համակարգը։ Բիբը մեծանում է սիմպաթիկ նյարդաթելերի օգնությամբ, փոքրանում՝ պարասիմպաթիկ նյարդաթելերի օգնությամբ։ Մարդու և այլ բարձր դասի ողնաշարավորների մոտ աչքի բիբի փոփոխությունը կատարվում է ռեֆլեքսորեն (բբային ռեակցիա) և կախված է լույսի քանակից, որն ընկնում է ցացաթաղանթի վրա։ Խավարից ավելի լուսավոր միջավայր անցնելուց 5 վայրկյան հետո բիբը փոքրանում է, հակառակ դեպքում մեծանում է, բայց այս անգամ 5 րոպե հետո։ Ձկների և պոչավոր երկկենցաղների մոտ բբային ռեակցիան թույլ է արտահայտված կամ բացակայում է։ Մարդու բբի տրամագիծը կարող է փոփոխվել 1,1- ից 8 մմ։ Աչքի բիբի ձևի,չափի և բբային ռեակցիայի փոփոխության արագությունը կարևոր նշանակություն ունի աչքի հիվանդությունների ախտորոշման ժամանակ։ Բիբի չափերի փոփոխությունը կախված է մի շարք գործոններից․ այն լայնանում մթության մեջ, էմոցիոնալ գրգռման դեպքում, ցավային զգացողությունից։ Կարող է փոխվել նաև ադրենալինի, կոկաինի և ամֆետամինի, ինչպես նաև ատրոպինի ազդեցության դեմքում։ Փոքրանում է պայծառ լուսավորվածության դեմքում (միոզ), ինչպես նաև ալկոհոլի և ափիոնային նյութերի ազդեցության դեպքում։

Կճղակավորների մեծամասնության, այդ թվում ոչխարների և այծերի մոտ աչքի բիբը հորիզոնական է։ Ութոտնուկի և կաղամարի մոտ աչքի բիբը W-ա ձև է։

Աչքի դիլատատոր
Ոչխարի բիբ

Նշանակությունը դասակարգման համար
--------------------------------

«Կարմի աչք»-ի էֆեկտը կատուների մոտ
Տարբեր կենդանիների մոտ աչքի բիբի (բիբը լինում է կլոր, ճեղքաձև, ուղղանկյունաձև, ուղղահայաց, հորիզոնական) չափերը, ձևը և դիրքը համարվում է այս կամ այն կարգաբանական խմբին պատկանելու նախանշան։

Տես նաև
-------

* Տեսողություն

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Cassin, B. and Solomon, S. (1990) *Dictionary of Eye Terminology*. Gainesville, Florida: Triad Publishing Company.

Գրականություն
-------------

* Биологический энциклопедический словарь / *Гиляров М. С. Баев А. А. Винберг Г. Г. Заварзин Г. А. и др.* — М.: Советская энциклопедия, 1986. С. 218.

Արտքաին հղումներ
----------------

* *Բիբ* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տես՝ ***Բիբ*** Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս |
**Դամբանական բանաստեղծություն**, հայ միջնադարյան գրականության մեջ տարածում գտած գրական տեսակ։ Դա այն ստեղծագործությունն է (գլխավորապես չափածո), որը նվիրվել է որևէ անձնավորության և մեծ մասամբ կատարվել թաղման արարողության ժամանակ։ Իր առանձնահատկություններով աղերսվում է հայ ժողովրդի լացուկոծի երգերին («Լալեաց բանաստեղծութիւն»), ինչպես և հունական ու ասորական դամբանական ճառերին։ Մեզ հասած Դամբարանական բանաստեղծությունների զգալի մասը անտիպ է, ձեռագրերում հանդիպում են այլևայլ անվանումներով՝ «ողբ», «ողբք», «ողբանք», «տաղ գերեզմանական», «բան ողբերգական» և այլն։ Ոճական-արտահայտչական առումով նրան բնորոշ են պատկերման հակադրության եղանակը, պատմական զուգահեռները, չափազանցությունը, հռետորական դիմումը, բացականչությունն ու հարցը։ Դամաբանական բանաստեղծությւններ են գրել Դավթակ Քերթողը (7-րդ դար), Վարդան Հայկազնը (12-րդ դար), Խաչատուրը (12-13-րդ դարեր), Ստեփանոս Թոխաթցին (16-17-րդ դարեր), Հովհաննես և Սիմեոև Կաֆայեցիները (17-րդ դար), Դավիթ Սալաձորցին (17-րդ դար) և ուրիշներ։ Դամբանական չափածո ողբերի նմանությամբ ուշ միջնադարում հորինվել են բազմաթիվ մեռելաողբեր, որոնք կատարվել են հուղարկավորության ժամանակ, ամեն անգամ հարմարեցվելով հանգուցյալին։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 272)։*  |
|  |
| --- |
| **Խթանաբույս երկարածաղիկ** |
| Խթանաբույս երկարածաղիկԽթանաբույս երկարածաղիկ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ակքանածաղկավորներ (Dipsacales) |
| **Ընտանիք** | Այծատերևազգիներ (Caprifoliaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Valerianoideae* |
| **Ցեղ** | Խթանաբույս *(Centranthus)* |
| **Տեսակ** | **Խթանաբույս երկարածաղիկ** *(C. longiflorus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Centranthus longiflorus*** |

**Խթանաբույս երկարածաղիկ**  (լատ.՝ Centranthus longiflorus), կատվախոտազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

1 մ բարձրությամբ, բազմաթիվ ուղղաձիգ կանգնած ցողուններով բազմամյա թխակապույտ խոտաբույս է։ Տերևները ամբողջական են, նշտարաձև։ 30-50 սմ երկարությամբ ծաղկաբույլը ընդհատումներով է։ 3 սմ երկարությամբ, խոշոր ծաղիկները ծիրանագույն կարմիր են։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Խաչիկ գյուղի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևմտյան, Կենտրոնական և Արևելյան Անդրկովկասում, Հունաստանում, Բուլղարիայում, Թուրքիայում, Լիբանանում, Իսրայելում և Հյուսիսարևմտյան Աֆրիկայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 1400-1500 մ բարձրությունների վրա, միջին լեռնային գոտում, քարքարոտ լանջերին և քարաթափվածքների վրա, տափաստանային բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Պոպուլյացիան գոյություն ունի Նախիջևանում և Հայաստանի սահմանի մոտ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես անհետացած տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Centranthus longiflorus
* APDB: 198390
* EoL: 5237753
* EPPO: CNELF
* EUNIS: 184898
* FoIO: cenlon
* GBIF: 7298972
* GRIN: 9835
* iNaturalist: 487014
* IPNI: 859265-1
* ISC: 113094
* Plant List: kew-2709024
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:859265-1
* Tropicos: 33500507
* WoI: 756

 |

 |
**1921 թ. փետրվարի 18-ին Երևանի բանտում բոլշևիկների կողմից կացնահարվածների հիշատակին** խաչքար-հուշարձան, գտնվում է Երևանի կենտրոնում` Սունդուկյանի անվան թատրոնի հարակից Անգլիական այգում։

Պատմություն
-----------

Հաղորդավարուհի Աիդա Ներսիսյանի նախաձեռնությամբ 1993 թվականին տեղադրվում է հուշաքար Անգլիական այգում, իսկ Ռազմիկ Մարկոսյանի ջանքերով՝ 2008 թվականին կանգնեցվում խաչքար-հուշարձան ի հիշատակ 1921 թվականի փետրվարին բոլշևիկ դահիճների ձեռքով սպանված 21 հայ ազգային գործիչների։ Ամեն տարի փետրվարի 18-ին հուշարձանի մոտ կազմակերպվում է հիշատակի մոմավառություն։

Խաչքարի վայրը պատահականորեն չէ ընտրված։ Ժամանակակիցների վկայությամբ՝ այնտեղ են հանգչում բոլշևիկյան Հայաստանի ղեկավարության կողմից բանտարկված և 1921 թվականի փետրվարի 17-ի, լույս 18-ի գիշերը նրանց ձեռքով կյանքից զրկված 21 հայ ազգային գործիչների, այդ թվում` Սարդարապատի հերոսների, Հայաստանի առաջին հանրապետության հիմնադիրների մասունքները։

Խաչքարի ներքևում հիշված են նահատակված գործիչներից հինգի անունները՝ Խմբապետ Համազասպ, Նիկոլայ Ղորղանյան, Հրանտ Տեր-Մարգարյան, Երանոս Թարվերդյան և Լևոն Ենգիբարյան։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  «Ի հիշատակ կացնահարվածների»
2. ↑  Մոմավառություն Երևանում՝ կացնահարված ազգային գործիչների հիշատակին

Տես նաև
-------

* Հայ սպաների աքսոր (1920-1921)
**Երևանի հ. 181 հիմնական դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1982թ. որպես N 181 միջնակարգ դպրոց։ ՀՀ կառավարության որոշմամբ 2009թ. դարձել է հիմնական։ Դպրոցը ռուսերենի խորացված ուսուցմամբ է։ Ռուսերենից բացի՝ ուսուցանվում է ևս 3 օտար լեզու՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն։ Շենքը տիպային է` եռահարկ երեք մասնաշենքերով, հիմնանորոգված է, բարեկարգ։ Դպրոցն ունի 3 կահավորված մարզադահլիճ, նիստերի դահլիճ, գրադարան, 2 համակարգչային սենյակ`էլեկտրոնային գրատախտակով, 14 սանհանգույց` ժամանակակից վերանորոգմամբ։

Շուրջ 10 տարի է, ինչ դպրոցի աշակերտները բարեկամացել են 9 զոհված ազատամարտիկ­ների ընտանիքների հետ, կազմակերպում են հերոսներին նվիրված ցերեկույթներ, այցելում են նրանց շիրիմներին։ Դպրոցի բակում տեղադրված է արցախյան պատերազմում զոհված շրջանավարտների հիշատակն հավերժացնող աղբյուր-հուշարձան։

Ուկրաինահայ բանաստեղծուհի Անահիտ Սարգսյանի ջանքերով, որը զբաղվում է հայապահպանության խնդիրներով Սփյուռքում,
Դեր-Զորի սգո բլուրներից հայ նահատակների ոսկորներ են բերվել, որոնք պատշաճ ձևով հողին են հանձնվել դպրոցի տարածքում։
**Կառուցողական գործողություն** (անգլ.՝ Affirmative action) կամ **դրական խտրականություն**, ազգային ցեղային փոքրամասնությունների, կանանց, հաշմանդամների և պատմականորեն անարդարության զոհ դարձած այլ խմբերի նկատմամբ նախկինում կիրառվող խտրականության վերացմանն ուղղված քաղաքականություն։ Կառուցողական գործողության ջատագովները պնդում են, որ բավարար չե լոկ օրենքներ ընդունել կրթության, աշխատանքի և մարդակային գործունեության այլ որոլտներում խտրականությունը վերացնելու նպատակով։ Նման օրենքները, եթե հասել են հաջողության, կարողացել են խտրականությունը վերացնել երկար ժամանակի ընթացքում։ Սակայն արագ առաջընթաց ապահովելու համար պահանջվում են ավելի կտրուկ միջոցներ։ Օրինակ՝ 1970 թ. ԱՄՆ-ում բարձրագույն կրթություն ստացող շատ ավելի սևամորթներ կային, քան երբևէ։ Սակայն, կազմելով բնակչության 12%-ը, սևամորթներըկազմում էին բժիշկների 2,2%-ը և բժիշկ ուսանողների 2,8%-ը։ 1970-ական թվականներին նման վիճակագրություն հիմք էր ծառայել Կալիֆորնիա նահանգի Դևիսի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետում կիրառվող ընդունելության կանոնների համար։ Ըստ այս կանոնների՝ 100 տեղից 16-ը հատկացվում էր ազգային փոքրամասնություններին պատկանող ուսանողներին՝ հիմնականում սևամորթներին, մեքսիկական կամ ասիական ծագում ունեցող ամերիկացիներին։ Ալեն Բակեն՝ սպիտակամորթ մի ուսանող, որը քննությունները հանձնել էր ավելի բարձր գնահատականներով, քան ազգային փոքրամասնություններին պատկանող որոշ ուսանողները համալսարանա չէր ընդունվել։ Նա դիմեց դատարան՝ վիճարկելով այս որոշման օրինականությունը, և հարցն ի վերջո ուղարկվեց ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարան։ Հակասական դատավճռի մեջ դատարանը պարզաբանեց, որ բաժնեչափերի կիրառումը հակասում է Սահմանադրության 14-րդ լրացմանը, և կարգադրեց ընդունել Բակեին։ Միևնույն ժամանակ դատավորներն ասացին, որ ընդունելության մասին որոշում կայացնելիս սահմանադրորեն ընդունելի է հաշվի առնել ուսանողի ցեղային պատկանելիությունը։ Այսինքն՝ կառուցողական գործողությունը համարվում էր սահմանադրական։ Այնուհանդերձ, կառուցողական գործողությունը ԱՄՆ-ում շարունակվում է խիստ վիճելի հարց մնալ։ Այդ քաղաքականության հակառակորդները պնդում են, որ այն խարխլում է Ամերիկայի քաղաքական մշակույթի ամենափայփյած արժեքներից մեկը՝ հավատարմության հավասար հնարավորություններին։ Կառուցողական գործողությունը նաև պարսավվում է արժանապետության զարգացմանը խոչընդոտելու համար, այսինքն՝ այնպիսի հասարակություն, որտեղ անձի հաջողությունը հիմնված է անհատի արժանիքների, այլ ոչ թե տոհմին, դասակարգին, ցեղին պատկանելու կամ որևէ այլ շինծու չափանիշի վրա։ Քննադատները նույնպես պնդում են, որ կառուցողական գործողությունն ի վերջո ինքն է խանգարում խտրականության վերացմանը՝ առաջացնելով հակադարձ խտրականություն, երբ սահմանափակվում են սպիտակամորթների, օրինակ՝ Բակեի, հնարավորությունները սոսկ նրանց ցեղի և սեռի հիման վրա։

Գրականություն
-------------

* Գագիկ Հարությունյան (պատմաբան), Սուրեն Մարտիկյան, Արտակ Մովսիսյան, Օքսֆորդի քաղաքագիտության և քաղաքականության բառարան (խմբ. Ալեքսանդր Աղաբեկյան, Հովհաննես Զաքարյան), Երևան, ««Գիտանք»», 2003 — 592, էջեր 592 — 592 էջ. — 500 հատ։
Տե՛ս նաև՝ Տարոն (այլ կիրառումներ)

**Տարոնի պատերազմ**, հայ միջնադարյան ժողովրդական վեպ։ Պահպանվել է Հովհան Մամիկոնյանի, մասամբ և Սեբեոսի (որոնց կողմից էլ գրառվել-խմբագրվել է) պատմագրական երկերում։ Բաղկացած է բանահյուսական ծագում ունեցող բազմաթիվ վիպական զրույցներից, ավանդություններից, նաև երգերից՝ համախմբված Մամիկոնյան իշխաններ Մուշեղի, Գայլ Վահան Մամիկոնյանի, Սմբատի, Վահան Կամսարականի և Տիրանի անունների շուրջը, հոր և որդու հաջորդությամբ։ Վիպական այդ երկում V դարի նշանավոր գործիչներ Վարդան և Վահան Մամիկոնյանների՝ պարսիկների դեմ մղած ապստամբական կռիվների արձագանքներն են։ Տարոնի պատերազմ վիպական բաղադրությամբ ու հիմնական բովանդակույաբ առնչվում է «Պարսից պատերազմի» հետ։ Վերջինիս կարևոր բաղադրիչը կազմող Մուշեղի վեպը VII—VIII դարի տեղայնացել է Տարոնում, զարգացել նոր կողմերով ու գծերով, նույն հերոսի անունով հարակցվել Գայլ Վահանի և հաջորդների մասին հորինված զրույցներին, կորցրել իր համազգային բնույթը և դարձել տեղային վեպ՝ տեղական-ազգային շահագրգռություններով, որի բովանդակությունն է՝ կռիվ պարսիկների դեմ՝ հայերի պարտադիր հաղթանակով։ Պարսից Ւտսրով թագավորը տարբեր զորավարների միջոցով բազմիցս փորձում է հարկատու դարձնել, հպատակեցնել Տարոնը, ավերել նրա սրբավայր Սուրբ Կարապետ վանքը, սակայն Մամիկոնյանները ելնում են նրանց դեմ և իմաստությամբ ու խորամանկությամբ մոլորեցնում թշնամուն, Սուրբ Կարապետի զորությամբ հաղթում։ Տարոնի պատերազմում առաջնակարգ տեղ են բռնում ռազմական հնարամտության, թշնամուն մոլորեցնելու և պատժելու մոտիվները, ինչպես նաև բազմաթիվ մարտերի նկարագրությունները։ Տարոնի պատերազմի վիպական հիմնական կոնֆլիկտը հարկահանությունն է և դրա դեմ Տարոնի, Սասունի և կից գավառների ապստամբական կռիվները։ Նույն այդ կոնֆլիկտն է «Սասնա ծռեր» էպոսի հիմքում, այստեղ թշնամի պարսեկներին փոխարինում են արաբները։ Պատմատիպաբանական առումով Տարոնի պատերազմ «Պարսից պատերազմ»-ի և «Սասնա ծռեր»-ի միջև ընկած օղակ է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 618)։*  |
**Խանժոնկովի տուն** (ռուս.՝ Дом Ханжонкова), հինավուրց առանձնատուն Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Հունական փողոց, 36)։

Պատմություն
-----------

Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Հունական փողոց, 36 հասցեի մեկհարկանի տունը կառուցվել է 19-րդ դարում։

Հայտնի են տան նախկին սեփականատերերը։ Նրա առաջին սեփականատերը եղել է ազնվական Միխայիլ Պավլովիչը, որը կրում էր Դոնում հայտնի Խանժոնկով ազգանունը։ Այդ ազգանունը կրողներից շատերն առնչություն ունեին զինվորական ծառայությանը, ունեին եսաուլների, սոտնիկների, փոխգնդապետների, գնդապետների, գեներալների կոչումներ։ Քսանվեցամյա պաշտոնաթող գրասենյակային աշխատակից Միխայիլ Պավլովիչ Խանժոնկովը և նրա տասնութամյա հարսնացուն` տագանրոգցի վաճառական Միխայիլ Պետրովիչ Սոկոլովի դուստր Եկատերինան, 1895 թվականի ապրիլի 14-ին պսակվել են Տագանրոգի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցում։ 1910-ական թվականներին նրանք տունը վաճառել են կազակուհի Եվգենյա Զախարովնա Խովանսկայային։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո և մինչև 1925 թվականը տունը եղել է ծառայող Վ. Պ. Չերևկովի մոր սեփականությունը։

Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքն ազգայնացվել է, ներկայումս սա բազմաբնակարանային բնակելի շենք է։

Ճարտարապետական նկարագրություն
-----------------------------

Խանժոնկովի մեկհարկանի աղյուսե տունը Հունական, 36 հասցեում գրավում է դեկորի անհամաչափությամբ, արտաքին տեսքի շքեղությամբ։ Մեդուզայի մեդալիոնը ծեփվածքում հաճախ օգտագործվում է ճարտարապետական դեկորում։ Շենքն ունի քառալանջ տանիք, ճակատին` հինգ պատուհան։ Շենքի մուտքը ձախ կողմի կցակառույցի միջով է։ Տունն աղյուսե է, համաչափ։ Ճակատը, ի տարբերություն կողային պատերի, սվաղված է։ Ներկված է մոխրագույն, փոքր ճարտարապետական տարրերն ընդգծված են սպիտակով։

Տրանսպորտային միջոցների մուտքը տան բակ իրականացվում է երկու աղյուսե սյուներին ամրացված դեկորատիվ երկաթե դարպասով։ Շենքն ունի դեկորատիվ կալունակներով միջհարկային քիվ, պատուհանները զարդարված են որմնասյուներով, ծեփվածքներով, ուղղանկյունաձև զարդաքիվերով։ Կորնթական օրդերի խոյակներով կիսասյուները զարդարում են տան ձախ մասի պատուհանները։

Գրականություն
-------------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Таганрог. Греческая улица, 36 Archived 2019-04-18 at the Wayback Machine.
**Հաշվապահական գրքերն** են․

* Գլխավոր հաշվապահական գիրք
* Դեբիտորական պարտքերի գիրք
* Կրեդիտորական պարտքերի գիրք
* Դրամական միջոցների գիրք

### Գլխավոր հաշվապահական գիրք

Գլխավոր հաշվապահական գիրքը ներառում է բոլոր հաշիվների հանրագումարները։ Այդ հաշիվները պարունակում են բոլոր մնացորդները, որոնք անհրաժեշտ են ֆինանսական հաշվետվությունները պատրաստելու համար, այսինքն ակտիվների, պարտավորությունները, եկամուտների և ծախսերի հաշիվները։Գլխավոր գիրքը, սովորաբար, գտնվում է գլխավոր հաշվապահի հսկողության տակ, իսկ նա ժամանակ չունի ամեն օր մեծ քանակությամբ գործառնությունները գրանցում կատարելու համար։ Օգտագործելով հաշվապահական գրքերը հնարավոր է բացառել մանրամասն աշխատանքը գլխավոր գրքից՝ ներառելով այլ գրքերի մեջ և հանձնարարելով կրտսեր անձնակազմին։
Որոշակի գործառնություններ կարող են պահվել գաղտնի, այսինքն՝ գլխավոր հաշվապահական գրքի մատչելիությունը կարելի է սահմանափակել։ Հաշվապահական գրանցումների համակարգչայնացումը կարող է իրականացվել մասնակիորեն։

### Դեբիտորական պարտքերի գիրք

Դեբիտորական պարտքերի գիրքը արտացոլում է գնորդների դեբիտորական պարտքերը ապառիկ վաճառքի գծով։

### Կրեդիտորական պարտքերի գիրք

Կրեդիտորական պարտքերի գիրքը արտացոլում է մատակարարների կրեդիտորական պարտքերը ապառիկ գնումների գծով։

### Դրամական միջոցների գիրք

Դրամական միջոցների գիրքը արտացոլում է կանխիկ դրամով և չեկերով կատարված բոլոր գործառնությունները։
Դրամարկղի գիրքը նախատեսված է կազմակերպության կողմից զանազան մանր վճարումներ իրականացնելու համար, օրինակ, գրասենյակային ծախսեր, տրանսպորտային ծախսեր այլն։ Այն իրականացնելու լավագույն տարբերակը առհաշիվ գումարների համակարգն է։

*1ին քայլ․* Որպես առաջին քայլ պետք է որոշել մանր, զանազան կանխիկ վճարումներն իրականացնելու համար անհրաժեշտ դրամական միջոցների գումարը, որը կոչվում է «կանխիկ դրամի ֆոնդ» և այդ գումարով դուրս գրել չեկ։ Դա իրականացվում է դրամական միջոցների վճարման գրքի միջոցով՝ դեբետագրելով դրամարկղը և կրեդիտսգրելով բանկային հաշիվը։
*2րդ քայլ․* Երբ գանձապահը վճարում է գումարը, նա գրանցում է դա դրամարկղի գրքում, ինչը կրկնակի գրանցման մաս չի կազմում։
*3րդ քայլ․* Երբ դրամարկղում կանխիկ դրամը հասնում է նվազագույնի, դուրս է գրվում չեկ՝ անհրաժեշտ գումարով, որպեսզի այն լրացվի մինչև «կանխիկ դրամի ֆոնդի» գումար։ Այս փուլում գանձապահը վաուչերները ներկայացնում է չեկ ստուգող անձին։
Ցանկացած փուլում կանխիկ դրամի ֆոնդը պետք է հավասար լինի դրամարկղում փաստացի առկա կանխիկ դրամի և վերջին համալրումից հետո կատարված վճարումները հաստատող վաուչերների գումարին։

Գրականություն
-------------

*Թաթուլ Մովսիսյան* Հաշվապահական Հաշվառում 2015թ.
Հաշվային պլանը հաշվապահական փաստաթուղթ է, որը ներառում է բոլոր հաշիվները համապատասխան կոդերով և անվանումներով։

Հաշվային պլանի կառուցվածքը
--------------------------

Հաշվային պլանը կազմված է 9 դասից։ 

1. Ոչ ընթացիկ ակտիվներ
2. Ընթացիկ ակտիվներ
3. Սեփական կապիտալ
4. Ոչ ընթացիկ պարտավորություններ
5. Ընթացիկ պարտավորություններ
6. Եկամուտներ
7. Ծախսեր
8. Կառավարչական հաշվառման հաշիվը
9. Արտահաշվեկշիռային հաշիվներ

1-7-րդ դասերը ընդգրկում են ֆինանսական հաշվառման հաշիվները, որոնք օգտագործվում են ֆինանսական հաշվետվություններում արտացոլման ենթակա տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Դրանք բաժանվում են հաշվեկշիռային հաշիվների (1-5 դասեր) և գործունեության արդյունքների հաշիվների (6,7 դասեր)։ Հաշվեկշիռային հաշիվները նախատեսված են կազմակերպության ակտիվների, սեփական կապիտալի և պարտավորությունների հաշվառման համար։ Կազմակերպության գործունեության արդյունքների հաշիվները նախատեսված են կազմակերպության եկամուտների և ծախսերի հաշվառման համար։ Կառավարչական հաշվառման հաշիվները նախատեսված են արտադրական ծախսումների և արտադրանքի, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ նյութական և ոչ նյութական ակտիվների կառուցման կամ ստեղծման ու մշակման ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Կառավարչական հաշվառման հաշիվները օգտագործվում են կազմակերպությունում կառավարչական որոշումներ ընդունելու նպատակով։

Արտահաշվեկշիռային հաշիվները նախատեսված են կազմակերպությանը չպատկանող, բայց ժամանակավորապես նրա տրամադրության կամ օգտագործման տակ գտնվող ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման և վերահսկման համար։ Օրինակ՝ գործառնական վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցներ, պատասխանատու պահպանման. վերամշակման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ և այլն։
**Վալերի Զուբկով** (ռուս.՝ Вале́рий Алекса́ндрович Зубко́в, օգոստոսի 18, 1939(1939-08-18), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 6, 1985(1985-07-06), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս կոմպոզիտոր, էստրադային դաշնակահար։ Չուվաշիայի մշակույթի վաստակավոր գործիչ։ «Գնչուն», «Հայրեր և որդիներ», «Ներխուժում», «Թոմ Սոյերի և Հեքլբերի Ֆիննի արկածները» ֆիլմերի երաժշտության և մի շարք հայտնի երգերի հեղինակն է։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մինսկի երաժշտական ուսումնարանի ակորդեոնի դասարանը։ Տեղափոխվելով Մոսկվա` սկսել է որպես դաշնակահար աշխատել Ռուժենա Սիկորայի նվագախմբում (նվագել սովորել է ինքնուրույն), ում համար նա գրել է իր առաջին` «Առաջին ձյան հետ» երգը (բառերի հեղինակն Աշոտ Գառնակերյանն է, երգն առաջին անգամ սկավառակով թողարկվել է 1963 թվականին): Ավելի ուշ նրա մյուս երգերը կատարել են Իոսիֆ Կոբզոնը, Լև Բարաշկովը, Հելենա Վելիկանովան, Վիկտոր Բեսեդինը, Կոլա Բելդին, Նանի Բրեգվաձեն, Աննա Գերմանը, Օլգա Պիրագսը, Ստաս Նամինի խումբը և այլն։ Վալերի Զուբկովը երկար տարիներ աշխատել է Կրկեսի և էստրադային արվեստի պետական ուսումնարանում և Էստրադային արվեստի համառուսական ստեղծագործական արվեստանոցում։ Մայա Բուլգակովայի հանձնարարականով հրավել է ստացել երաժշտություն գրելու Ալեքսանդր Բլանկի «Գնչուն» ֆիլմի համար, որը նրա համար դեբյուտային էր կինոյում։

Մահացել է անոթային հիվանդությունից։ Թաղված է Մոսկվայի Կունցևո գերեզմանատանը։ Որպես տապանագիր՝ ընտրվել են տողեր «Երկար ճանապարհ» երգից, որը նա, ի թիվս մի քանի այլ երգերի, ինքն է կատարել։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Կոմպոզիտոր

* 1979 - «Գնչուն»
* 1980 - «Ներխուժում»
* 1980 - «Երկրորդ ծնունդ»
* 1981 - «Թոմ Սոյերի և Հեքլբերի Ֆիննի արկածները»
* 1982 - «Ճակատամարտ խաչմերուկում»
* 1983 - «Հայրեր և որդիներ»
* 1983 - «Ռազմական ժամանակների օրենքով»
* 1983 - «Հարազատ տան ջերմությունը»
* 1984 - «Ճանապարհ դեպի ինքն իրեն»
* 1984 - «Քանի դեռ ձյուն չի եկել...»
* 1985 - «Մեծ արկած»
* 1985 - «Բուդուլայի վերադարձը»
* 1985 - «Մայրի՛կ, ես ողջ եմ»
* 

### Հնչյունավորում

1985 - «Մեծ արկած»

Ընտանիք
-------

Որդին` Իգոր Զուբկովը (ծնվ. 1963 թվականին), կոմպոզիտոր է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Каталог советских пластинок
2. ↑  Кунцевское кладбище(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 4993154260612124480000 · WorldCat VIAF: 4993154260612124480000 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երնջակ (այլ կիրառումներ)

**Երնջակ**, *Ալենջիչայ, Ալընճաչայ, Ալընճիչայ, Ալընջաչայ, Ալընճաչայ*, գետ է Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։ Սկզբնավորվում է Զանգեզուրի լեռնաշղթայի 2800 մ բարձրություն ունեցող ձորակներից, Երնջակ լեռնագագաթից լանջերից։ Արաքսի ձախափնյա այս գետը սնող վտակները Զավաչրիի ու Անկուզիբի ոչ մեծ գետակներն են։ Ունի 62 կմ երկարություն։ Հոսում է հարավ-արևմտյան կողմից Երնջակ ձորահովտով Ջուղա քաղաքի մոտ միախառնվում է Արաքսին։ Լեռնային է, արագահոս։ Ունի խիստ ռեժիմ։ Երնջակը Նախիջևանի գետերից երկարությամբ երկրորդ երկար գետն է։ Անունը առաջացել է Երնջակ ամրոցի անունից։

Գետի վրա՝ Շահկերտ գյուղի մոտ, կառուցվում է ջրամբար, որը ունենալու է մոտ 14 միլիոն խորանարդ ջրատարողունակություն։ Գետի ջրերով է ոռոգվում ավելի քան 2500 հա տարածք։

Պատկերասրահ
-----------

*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 88 — 992 էջ։
2. ↑  Ա. Այվազյան, Նախիջևան. բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Մեգաբայթ** (միջազգային անվանումը՝ **Mbyte**, **MB**) , ինֆորմացիայի քանակի չափման միավոր, հավասար 1024 Կիլոբայթի կամ 220 բայթի։
Թույլատրվում է գրառման հետևյալ ձևերը՝ Մբայթ կամ ՄԲ (հայերեն), Мбайт կամ МБ (ռուսերեն), Mbyte կամ MB (անգլերեն)։
Միջազգային ստանդարտներով մեգա- նախածանցը նշանակում է 106 (1 000 000)։ 
Կոշտ սկավառակների արտադրողները իրենց արտադրանքների պիտակավորման ժամանակ սովորաբար մեգաբայթը հասկանում են 1 000 000 բայթ (օպերատիվ հիշող սարքերի արտադրողները մեգաբայթի արժեքը կիրառում են ինչպես 2-ների աստիճաններ)։

Տարբեր հիշող սարքերի հիշողության ծավալներ
-----------------------------------------

Ինֆորմացիայի չափման միավորներն օգտագործվում են համակարգիչների հիշողության ծավալը չափելիս։ Վերջինս բնորոշվում է պահվող ինֆորմացիայի ծավալով և չափվում բայթով, կիլոբայթով, մեգաբայթով, գիգաբայթով և այլն։
Մեգաբայթերով չափվում են համակարգիչների օպերատիվ հիշողությունը, դիսկետները, լազերային սկավառակները, ֆլեշ հիշասարքերը և այլն։
Օպերատիվ հիշողության (ОЗУ, RAM) ծավալը չափվում է մեգաբայթերով։ 
Ներկայումս լայն կիրառություն են գտել մի քանի գիգաբայթ հիշողության ծավալ ունեցող օպերատիվ հիշող սարքերը։

* 

Ճկուն սկավառակի (Floppy Disk) կամ դիսկետներների տեղեկութային ծավալը 1,44 Մբայթ է։ Այն նշանակվում է A: գրանշանով։ Ներկայումս դիսկետները գործածությունից դուրս են եկել իրենց հիշողության փոքր ծավալի, մեծ չափերի և անորակության պատճառով։

* 

Լազերային սկավառակները` CD և DVD, կարող են ավելի շատ ինֆորմացիա պահել, քան` դիսկետները։ CD-ների վրա տեղավորում են ավելի քան 700 մեգաբայթ ծավալով ինֆորմացիա, իսկ DVD-ների վրա՝ 4 Գբայթ և ավելի։

* 

Ֆլեշ (Flash) հիշողության դյուրակիր սարքը կարող է պահել ինֆորմացիան և՛ մեգաբայթերով, և՛ գիգաբայթերով։ Ներկայումս կիրառում են 64 Գբայթ և ավելի մեծ ծավալի ֆլեշներ։

*

Ինֆորմացիայի քանակի միավորների միջպետական ստանդարտ
--------------------------------------------------

Միջպետական ստանդարտ

*

Արտահամակարգային միավոր
-----------------------

Միավորների միջազգային (ՍԻ) համակարգի տասնապատիկ և բաժնեմասային միավորների անվանումները։

Արտահամակարգային միավոր

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ГОСТ 8.417-2002. Единицы величин. Приложение А (ռուս.)
2. ↑  Ս. Մկրտչյան, Ինֆորմատիկա 7, հայ գրող, Զանգակ հրատարակչություն, Երևան, 2007 թ. էջ 19
3. ↑  Մեծությունների միավորների հայերեն անվանումը

Տես նաև
-------

* Բիթ
* Բայթ
* Կիլոբայթ
* Մեգաբայթ
* Գիգաբայթ
* Տերաբայթ
* Պետաբայթ
**Ապլոմբ** ( ֆր.՝ aplomb, բառիս բուն իմաստով` «ուղղահայաց», «ուղիղ», «ուղղահայաց», «հավասարակշռություն»)՝ պարարվեստում նշանակում է հմտորեն պահպանել պարողների հավասարակշռությունը պիրոտների, կրունկների վրա բարձրանալու ժամանակ և այլն։

Հայտնի ֆրանսիացի բալետմայստեր Ժան-Էթյեն Դեսպրոն (Jean-Étienne Despréaux) որոշել է ապլոմբը 1806 թվականին, որպես դինամիկ հավասարակշռության յուրահատուկ տեսակ, որը դասական բալետում հիմնարար նշանակություն ունի բոլոր դիրքերի և շարժումների համար։

1905 թվականին հրատարակված "Grammar of the Art of Dancing, Theoretical and Practical" գրքում (Պարարվեստի քերականությունը, տեսական և գործնական" ' հղում անելով Բերնհարդա Կլեմայի բառերին ( անգլ.՝ Bernhard Klemm) գրված էր հետևյալը։

«*… Ապլոմբի միջոցով պարողը ձեռք է բերում ճշգրտությունն ու հնարամտություն, որոնք ապահովում են ցանկալի գեղարվեստական շարժման հաջող կատարումը և թեև դա չափազանց դժվար է, բայց դրանով իսկ ստեղծում է շատ բարենպաստ տպավորություն հանդիսատեսի համար…*»

Ապլոմբը իրականացվում է վերահսկողություն ողնաշարի մկանային զգացողությունների վրա, այսպես կոչված "անցկացումը հետ": Հիմնական տարրեր են ոտքերի հինգ դիրքերը , դասակարգված Պիեռ Բոշանոմի կողմից (Pierre Beauchamp) 1680 թվականին։

Հմուտ տիրապետումը ապլոմբին, որպես կանոն, պահանջում է կատարողի բազմամյա ինտենսիվ ուսուցումը։

Հայտնի իտալական բալետի պարուհի Մարիա Տալոնի պարի նկարագրության մեջ ասված է մոտավորապես հետևյալը. Նրա փառավոր թևածող ապլոմբը, առանց գործընկերոջ աջակցության դիրքը պահպանելու հմտությունը, դարձել է գրաֆիկական բանաձև։ Նա գուշակել է բալետի արվեստում գծի նշանակությունը, որը շարունակեցին Ա. Պավլովան, իր հոռոմ երկար թռիչքով, Գալինա Ուլանովան, Նատալյա Բեսմերտնովան"

Բացի այդ, «ապլոմբ» անվանում են մարդու վարքագծի բնորոշ գիծը, այլ անհատների հետ հաղորդակցման ընթացքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Апломб»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
2. ↑  *Grammar of the Art of Dancing, Theoretical and Practical*, referring to the book by Bernhard Klemm, «Katechismus der Tanzkunst», Leipzig, J.J. Weber, 1855
3. ↑  Мария Тальони
**Փրինս Պատրիկ (կղզի)** (անգլ.՝ Prince Patrick Island), կղզին գտնվում է Կանադական արկտիկական կղզեխմբի կազմում, պատկանում է Կանադային և ամենաարևելյանն է Եղիզաբեթ Թագուհու Կղզիների խմբում։ Պատկանում է Կանադայի հյուսիսարևմտյան տարածքներին։ Փրինս Պատրիկ կղզին անմարդաբնակ է (2012)։

Աշխարհագրություն
----------------

Պրինց Պատրիկ կղզու քարտեզը
Կղզու մակերեսը կազմում է 15 848 կմ², մեծությամբ զբաղեցնում է 55-րդ տեղը երկրագնդի բոլոր կղզիների շարքում և 14-րդը Կանադայում։ Ամբողջ տարին ծածկված է ձյան և սառույցի շերտով և այն Կանադայի ամենադժվարանցանելի վայրերից մեկն է։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է ընդամենը 279 մ։ Կղզին գտնվում է ակտիվ սեյսմիկ գոտում։ Ափի երկարությունը կազմում է 1672 կմ։

Պատմություն
-----------

Փրինս Պատրիկ կղզին հետազոտվվել է 1853 թվականին (շատ ավելի ուշ) և անվանվել է ի պատիվ արքայազն Արթուր Վիլհեմ Պատրիկի, հերցոգ՝ Կոնաուտի և Ստրաթհերնի։ Նա 1911-1916 թվականներին համարվում էր գեներալ նահանգապետ։

1948 թվականի Կանադայի և Ամերիկայի ռազմական գերատեսչություններ աջակցությամբ կղզում բացվում է լայնամասշտաբ արկտիկական օդերևութաբանական կայան (ԼԱՕԿ), Մոլդ Բեյ անվանումով։ Կայանի աշխատակազմը կազմում էր 40-50 մարդ։ 1997 թվականին կայանը փակվում է ֆինանսական սղության պատճառով, որն էլ փոխարինվում է ավտոմատացված կայանով։ 2007 թվականի տվյալներով՝ կայանի շինությունները դեռևս կանգուն են։

Փրինս Պատրիկ կղզին (Նասայի տիեզերական լուսանկար)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Prince Patrick Island Archived 2013-01-22 at the Wayback Machine. at the Atlas of Canada
2. ↑  Prince Patrick Island High Point, Northwest Territories
3. ↑  See Mould Bay photographs(չաշխատող հղում)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2017000379 · VIAF: 772151595759905470003 · WorldCat VIAF: 772151595759905470003 |

 |