**Ջոն Դոնալդ (Դոն) Բաջ** (անգլ.՝ John Donald "Don" Budge, հունիսի 13, 1915(1915-06-13)[…], Օքլենդ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - հունվարի 26, 2000(2000-01-26), Պոուկպիզի, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի թենիսիստ, «Մեծ սաղավարտի» պատմության մեջ առաջին մրցանակակիր (1938թվական), «Մեծ սաղավարտի» մրցաշարերի տասնչորսակի հաղթող մենախաղերում, տղամարդկանց զուգախաղերում և խառը զուգախաղերում։ Դևիսի գավաթի կրկնակի դափնեկիր ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում (1937, 1938 թվականներ), «պրոֆեսիոնալ Մեծ սաղավարտի» մրցաշարերի բազմակի հաղթող (Ուեմբլիի առաջնություն և ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի պրոֆեսիոնալ առաջնություններ) մենախաղերում և զուգախաղերում (1939-1953 թվականներ)։ Թենիսի փառքի միջազգային սրահի անդամ 1964 թվականից։

Անձնական կյանք
--------------

Ջոն Դոնալդ Բաջը ծնվել է Կալիֆորնիայում 1915 թվականին։ Նրա մայրը՝ Փերլ Քինկեյդը, էթնիկ շոտլանդուհի էր, ով մեծացել էր Սան Ֆրանցիսկոյում։ Հայրը՝ Ջեքը, մեծացել է Ուիկում (Շոտլանդիա) և 19 տարեկանում խաղացել է «Գլազգո Ռեյնջերսի» կազմում, սակայն թոքաբորբն ու բրոնխաբորբը ստիպել են նրան ավարտել խաղային կարիերան և տեղափոխվել Կալիֆոռնիայի ավելի մեղմ կլիմա։ Այնտեղ Ջեք Բաջը որոշ ժամանակ աշխատել է որպես Սան Ֆրանցիսկոյի Chronicle-ի տպագրիչ, որտեղ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ հետ, բայց այդ աշխատանքը նույնպես հարմար չէր նրա թույլ թոքերի համար, և նա տեղափոխվեց լվացքատների ցանց, որտեղ նա կարիերայի ուղի անցավ բեռնատարի վարորդից մինչև մենեջեր։ 1915 թվականին ծնված Դոնը դարձավ նրանցից կրտսերը։ Կայուն միջին եկամուտ ունեցող ընտանիքը բարեհաջող վերապրել է Մեծ դեպրեսիան։ Դոնը մանկուց հետաքրքրություն է ցուցաբերել բազմաթիվ սպորտաձևերի նկատմամբ, հատկապես հետաքրքրված լինելով բեյսբոլով և բասկետբոլով (ավելի ուշ, լինելով ԱՄՆ-ի հավաքականի թեկնածու Դևիսի գավաթում, նա լրագրողներին ասաց, որ իր բասկետբոլի ներուժը բարձր է թենիսից)։

1933 թվականին ընդունվել է Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարան, սակայն շուտով թողել է ուսումը, որպեսզի կենտրոնանա թենիսի վրա։ Սիրողական թենիսիստի կոչման ելույթների ժամանակ Բաջը պաշտոնապես համարվում էր Wilson-ի բանվոր-փաթեթավորող, դա նրան թույլ տվեց չօգտագործել, ինչպես մյուս սիրահարները, մրցաշարի կազմակերպիչներից գումար ստանալու մտացածին առիթները (մասնակցության վճարը պաշտոնապես արգելվեց)։

1942 թվականին նա միացավ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերին։ Մարզման ընթացքում, հաղթահարելով խոչընդոտների ընթացքը, նա ուսի վնասվածք է ստացել, որը պատերազմից հետո թույլ չի տվել շարունակել պայքարը վարկանիշային աղյուսակի ամենաբարձր տեղերի համար։ Այնուամենայնիվ, բանակում գտնվելու ընթացքում նա մասնակցել է մի շարք ցուցադրական խաղերի ԱՄՆ-ում և Խաղաղօվկիանոսյան մարտական թատրոնում։

1999 թվականի դեկտեմբերին Բաջի մեքենան Պոկոնո լեռներում բախվեց ծառին։ Մեքենայի բեկորներից դուրս բերված Բաջին տեղափոխել են հիվանդանոց՝ կոտրված ոտքով և ներքին վնասվածքներով։ Մահացել է, գիտակցության չգալով, 2000 թվականի հունվարի 26-ին։

Բաջը երկու գրքերի հեղինակ է ՝ «Բաջը թենիսի մասին» (անգլ.՝ Budge on Tennis, 1939) և «Թենիսի հուշեր» (անգլ.՝ Don Budge: A Tennis Memoir, 1969):

Սպորտային կարիերա
-----------------

### Սիրողական կարիերա

Դոնին թենիսի բերեց ավագ եղբայր Լլոյդը։ Լլոյդը, որը ծնվել է 1909 թվականին, լրջորեն զբաղվել է թենիսով՝ սկզբում դառնալով քոլեջի հավաքականի խաղացող, իսկ ավելի ուշ՝ պրոֆեսիոնալ մարզիչ։ Երբ Դոնը դարձավ 13 տարեկան, Լլոյդը սկսեց նրան տանել Օքլենդի Բուշրոդ պարկի կորտեր, որտեղ նա կատարում էր իր սպարինգ գործընկերոջ դերը։ Այս պահին Դոնը ոչ միայն նիհար էր, այլև կարճահասակ, չուներ ուժեղ ծառայություն և Խաղը վարում էր պաշտպանությունից՝ «դուրս հանելով» գնդակները դատարանի ցանկացած կետից։ Երկու տարի անց Լլոյդը հայտարարեց, որ կրտսեր եղբայրը կարող էր դառնալ տղաների նահանգի չեմպիոն, եթե չլիներ աշխատելու իր դժկամությունը, և Դոնը դա ընդունեց որպես մարտահրավեր։ Նա սկսեց քրտնաջան աշխատել ձախ կողմից փակ ռակետով հարվածելու վրա, որը հետագայում դարձավ իր զինանոցում ամենաուժեղ զենքը։ Երբ եկավ առաջնության ժամանակը, նա առաջին իսկ շրջանում հաղթեց առաջին համարի մրցակցին, որից հետո հեշտությամբ հաշվեհարդար տեսավ մյուս բոլոր մրցակիցների հետ։

1933 թվականին, երբ Բաջուն 18 տարեկան էր, Հյուսիսային Կալիֆորնիայի թենիսի ասոցիացիան վճարեց նրա մասնակցությունը ազգային պատանեկան առաջնությանը։ Դոնը, որը ընդգրկված չէր մասնակիցների շարքում, անցավ տիտղոսի ամբողջ ճանապարհը՝ եզրափակչում հաղթելով մրցաշարի առաջին ռակետին՝ իր կրտսեր հասակակցին և գործընկերոջը՝ Ջինա Մակոյի զույգի ելույթներում, որն այդ ժամանակ համարվում էր ամերիկյան թենիսի գլխավոր ծագող աստղը, հաշվով 6-2, 6-2, 1-6, 0-6, 8-6. 1934 թվականի գարնանը, լինելով համալսարանի առաջին կուրսում, Բաջը ընդգրկվեց ԱՄՆ-ի հավաքականի պահեստային կազմում և ամռանը առաջին անգամ մասնակցեց երկրի արևելյան ափին անցկացվող մրցաշարերի ցիկլին, ի տարբերություն իր հայրենի Կալիֆոռնիայի, որը տեղի ունեցավ խոտածածկ կորտերում։ 1935 թվականի ամռանը Բաջն առաջին անգամ մասնակցեց ԱՄՆ-ի գավաթի խաղարկությանը։ Մակոյի հետ զուգակցված՝ նա հաղթեց երկու նման մրցաշարերում, իսկ հետո նրանք հասան ազգային զուգախաղի առաջնության քառորդ եզրափակիչ։ Մենախաղում Բաջը հասել Է ԱՄՆ-ի առաջնության չորրորդ շրջան։

Աշնանը և ձմռանը բադը ակտիվորեն մարզվում էր Օքլենդում՝ Թոմ Սթոուի գլխավորությամբ։ Սթոուն ստիպեց իր աշակերտին փոխել ռակետի բռնելը այսպես կոչված արևմտյան (լավ հարմար է բարձր ցատկման և գնդակի ուժեղ շրջադարձի ցեմենտի կորտերի համար) դեպի արևելք, որն ավելի լավ է հարմարեցված խոտածածկ կորտերի ցածր սահող ցատկմանը։ Բաջը նույնպես ֆիզիկապես մեծացավ, նրա հասակը հասավ 185 սանտիմետրի, որն ապահովում էր ուժեղ սպասարկում։ Արդեն ձևավորված գերազանց ձախ հարվածի և կորտում շարժման բարձր արագության հետ միասին, դա նշանակում էր, որ նա դարձավ բազմակողմանի և ծայրաստիճան վտանգավոր խաղացող.19 տարեկանում Բաջը Դևիսի գավաթի խաղարկությունում ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի հավաքականում։ Հավաքականի կազմում նա հաղթել Է Չինաստանի և Մեքսիկայի թիմերի դեմ խաղերում, ինչը նշանակում էր առաջիկա միջզոնալ հանդիպումները ՝ մարտահրավեր նետելու իրավունքի համար Դևիսի գործող Գավաթակիրների՝ Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի հետ։ 1935 թվականի ամռանը, միջզոնալ հանդիպումներից առաջ, Բաջը և Մակոն առաջին անգամ մասնակցեցին Ուիմբլդոնի մրցաշարին։ Բադջը, որը USLTA-ի ազգային վարկանիշում զբաղեցրել է ընդամենը 9-րդ տեղը, այնտեղ հասել է մինչև կիսաեզրափակիչ՝ ճանապարհին հաղթելով «հինգերորդ հրացանակիրին»՝ Քրիստիան Բուսսյուին և չորրորդ համարի տակ մասնակից Բաննի Օսթինին, այնուհետև չորս սեթում զիջելով մրցաշարի երկրորդ ռակետ Գոտֆրիդ ֆոն Կրամին, որը հանդես էր գալիս նացիստական Գերմանիայի համար։ Գերմանացիների դեմ միջզոնալ եզրափակչում Բաջը հաղթեց Հեններ Հենկելին և հինգերորդ, վերջին խաղում հանդիպեց ֆոն Կրամի հետ այն բանից հետո, երբ ամերիկացիները ապահովեցին իրենց մուտքը մարտահրավերի փուլ։ Այս հանդիպման առաջին սեթը կորցնելուց հետո նա այնուհետև հաղթեց երեք անգամ անընդմեջ՝ ռևանշ վերցնելով Ուիմբլդոնում կրած պարտության համար, նախքան Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի հետ եզրափակիչ խաղում Ֆրեդ Փերիին և Բաննի Օսթինին զիջելը։ Նույն թվականին նա ճանապարհ ընկավ «Մեծ սաղավարտի» իր առաջին եզրափակիչ»՝ ԱՄՆ-ի առաջնության եզրափակչում Մակոյի հետ զիջելով մեկ այլ ամերիկացի զույգի՝ Ջոն Վան Ռինին և Ուիլմեր Էլիսոնին։ Մենախաղում նա անսպասելիորեն պարտվեց արդեն քառորդ եզրափակչում փոքրիկ, բայց համառ Բիթսի Գրանտին, ով այս հանդիպմանը հաղթեց մարտավարական բազմազան խաղի և յուրաքանչյուր գնդակի համար պայքարի շնորհիվ։

1936 թվականի մայիսին Բաջը ԱՄՆ-ի հավաքականի հետ հանդիպում էր Դևիսի գավաթի միջզոնալ մրցաշարի մասնակցության իրավունքի համար խաղում ավստրալացիների հետ։ Այս թիմի առաջատար խաղացողը Ջեք Քրոուֆորդն էր՝ համաշխարհային սիրողական վարկանիշի նախկին առաջատարը, որը 1933 թվականին գրեթե դարձավ «Մեծ սաղավարտի» պատմության մեջ առաջին հաղթողը։ Բաջն ու Քրոուֆորդը միմյանց հանդիպեցին խաղի առաջին օրը՝ Ֆիլադելֆիայում խոնավ շոգի պայմաններում, և ամերիկացին այդ խաղում հաղթեց 13-11 հաշվով հինգերորդ սեթում։ Քրոուֆորդը խաղից անմիջապես հետո կորցրել է գիտակցությունը, իսկ Բաջը ցնցումներով ընկել է գետնին։ Զույգերի խաղում նա և Մակոն սեթերում 2:0 հաշվով հաղթեցին Քրոուֆորդին և Ադրիան Քվիստին, թույլ տվեցին հավասարեցնել հաշիվը, իսկ հետո բաց թողեցին 5-րդ սեթում 4-1 Գեյմերի առավելությունը։ Քանի որ ԱՄՆ-ի գործող չեմպիոն Ուիլմեր Էլիսոնը կորցրեց իր երկու մենախաղերը, ամերիկացիներին չհաջողվեց երկրորդ անգամ անընդմեջ դուրս գալ մարտահրավերի փուլ։ Ուիմբլդոնում Բաջը կրկին հասավ կիսաեզրափակիչ, որտեղ այս անգամ նրա ճանապարհին կանգնեց ինքը՝ Փերին՝ աշխարհի գործող առաջին ռակետը։ Այս խաղում ամերիկացին պարտվեց չորս սեթում՝ 7-5, 4-6, 3-6, 4-6, ինչը նրան վստահություն ներշնչեց, որ արդեն ԱՄՆ-ի առաջնությունում նա կկարողանա հաղթահարել Փերիին։ Նա իսկապես հասավ եզրափակիչ մրցաշարային ցանցի միջոցով, որում բացակայում էին շատ ուժեղ արտասահմանցի խաղացողներ (բացի Փերիից), բայց եզրափակչում, սեթերում 2:2 հաշվի ժամանակ, չկարողացավ իրացնել մեկ շահած խաղի առավելությունը մրցակցի մատուցման ժամանակ։ Անգլիացին անմիջապես խաղաց նրա մատուցմամբ, իսկ հետո Բաջի ուժերը պարզապես սպառվեցին, և նա պարտվեց ընդհանուր հաշվով 6-2, 2-6, 6-8, 6-1, 8-10։ Այնուամենայնիվ, նա նվաճեց իր առաջին տիտղոսը «Մեծ սաղավարտի» մրցաշարերում՝ հաղթելով Մակոյի հետ զույգով, այդ տիտղոսը նրանք երկրորդ տարին անընդմեջ խաղացին Վան Ռինի և Էլիսոնի հետ, Բայց այս անգամ իրենց օգտին։

Այս պարտությունը Բաջին ստիպեց լրջորեն ուժեղացնել իր ընդհանուր ֆիզիկական պատրաստվածությունը, նա ինքն իրեն երդվեց, որ այլևս երբեք չի պարտվի խաղում անբավարար մարզավիճակի պատճառով։ Նա նաև սկսեց վերանայել իր խաղաոճը, որը մինչ այդ կրկնօրինակում էր անցյալի հայտնի չեմպիոն Էլսվորթ Ուայնզից։ Այժմ նա խնդիրներ է տեսնում այս ոճի մեջ՝ համեմատած Փերիի խաղի հետ, առաջին հերթին այն փաստը, որ նա ցատկում էր գնդակը անմիջապես ցատկելուց հետո՝ թույլ չտալով, որ այն հասնի հետագծի ամենաբարձր կետին և, առավել ևս, սկսի իջնել։ Բաջը որդեգրեց այս մարտավարությունը, չնայած դա նրան ստիպեց մի փոքր թուլացնել իր հարվածների ուժը։

1937 թվականին Փերին տեղափոխվեց պրոֆեսիոնալներ, և նրա հեռանալուց հետո բադը սկսեց սիրողական թենիսի պատմության մեջ ամենաերկար 92 անընդմեջ հաղթանակներից մեկը (1920-ականների կեսերին ավելի մեծ թվով անընդմեջ հաղթանակներ տարավ միայն Բիլ Թիլդենը, ով հանդես էր գալիս միայն ԱՄՆ-ում)։ 1937 և 1938 թվականներին նա հաղթել է վեց անընդմեջ «Մեծ սաղավարտի» մրցաշարերում, այդ թվում՝ բոլոր չորսը՝ Ավստրալիայի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ առաջնությունները և Ուիմբլդոնի մրցաշարը, 1938 թվականին՝ դառնալով պատմության մեջ առաջին «Մեծ սաղավարտի» հաղթողը։ Այս հաջողությունն աննախադեպ էր նույնիսկ չնայած այս մրցաշարերից յուրաքանչյուրում մի շարք առաջատար մրցակիցների բացակայությանը. այս պահին այլ երկրների շատ թենիսիստներ ավանդաբար չէին մեկնում Ավստրալիա, Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և Ուիմբլդոնի մրցաշարում այլևս ավստրալացիներ չկային, և բոլոր մրցաշարերում, բացառությամբ Ավստրալիայի առաջնության, բացակայում էր Գոթֆրիդ ֆոն Կրամը՝ աշխարհի երկրորդ ռակետը 1937 թվականին, որը նացիստական Գերմանիայում դատապարտվել էր նույնասեռական կապի համար։ Նա երեքական հաղթանակ է տարել Մակոյի և Ալիս Մարբլի հետ, և մեկ անգամ՝ 1937 թվականի ԱՄՆ առաջնությունում, հաղթել Է Սառա Ֆաբիանի հետ միքսում  Ուիմբլդոնում Բաջը երկու անգամ անընդմեջ դարձավ բացարձակ չեմպիոն՝ հաղթելով բոլոր երեք կարգերում, իսկ 1938 թվականին նույն արդյունքը գրանցեց ԱՄՆ առաջնությունում 1937 և 1938 թվականներին։ Նա նաև ԱՄՆ-ի հավաքականին բերեց Դևիսի գավաթի հաղթանակների՝ առաջին անգամ տասնմեկ տարվա ընդմիջումից հետո։ Նրա կենսագիրները նրան անվանում են Դևիսի Գավաթի կիսաեզրափակչի հինգ րոպեանոց հանդիպումը Գոթֆրիդ ֆոն Կրամի դեմ, որը բադը հաղթեց՝ 2-0 հաշվով զիջելով սեթերին՝ ընդհանուր հաշվով 6-8, 5-7, 6-4, 6-2, 8-6, թենիսի պատմության լավագույն հանդիպումը։ ԱՄՆ-ի հավաքականի ավագ Ուոլտեր Փեյթը այս խաղի մասին այսպես է արտահայտվել. «Այսօր ապրող և արդեն մահացած ոչ ոք չէր կարող այսօր հաղթել նրանցից ոչ մեկին»։

Եվ 1937 թվականին, և 1938 թվականին «Associated Press» գործակալությունը Բաջին ընտրեց «տարվա մարզիկ»։ 1937 թվականին նա արժանացել է նաև Սալիվանի մրցանակին, որով պարգևատրվում է ԱՄՆ-ի լավագույն սիրողական մարզիկը։

### Մասնագիտական կարիերա

«Մեծ սաղավարտի» հաղթելուց հետո Բաջը որոշեց, որ ժամանակն է տեղափոխվել պրոֆեսիոնալ սպորտ։ Պրոֆեսիոնալ փուլում նրա առաջին հանդիպումը տեղի է ունեցել արդեն 1939 թվականի հունվարի 3-ին, իսկ մրցակիցը Էլսվորթ Ուայնզն էր։ Նրանց համատեղ տուրում, որը բաղկացած էր 39 խաղից տարբեր քաղաքներում, Բաջը հաղթեց 22-ում։ Դրանից հետո Ֆրեդ Փերիի դեմ նմանատիպ տուրում նա հաղթանակի հասավ 36 խաղերից 28-ում։ Այս մրցաշրջանում Բաջը հաղթել է նաև Ուեմբլիի (Լոնդոն) պրոֆեսիոնալ մրցաշարերում և Փարիզի «Ռոլան Գարոս» մարզադաշտում (պրոֆեսիոնալների «աշխարհի առաջնություն»)։ Այս մրցաշրջանում նրա ելույթներից եկամուտը կազմել է 100-150 հազար դոլար։

1940-1942 թվականներին, երբ Եվրոպայում պատերազմ էր ընթանում, Բաջը ելույթ էր ունենում միայն ամերիկյան հողում։ 1940 թվականի մրցաշրջանի ոչ այնքան համոզիչ մեկնարկից հետո, երբ նա մի քանի անգամ զիջեց Փերիին տեղական մրցաշարերում, նա կարողացավ հաղթել բրիտանացուն ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ առաջնության եզրափակչում։ Այս մրցաշարից հետո կարմիր տենդը և անգինան նրան դուրս բերեցին շարքից մինչև մրցաշրջանի ավարտը։

Հաջորդ տարին Բաջը սկսեց Էլիս Մարբլի հետ համատեղ շրջագայությամբ։ Այս շրջագայության նրա հիմնական մրցակիցը 47-ամյա Թիլդենն էր, ով համառ դիմադրություն ցույց տվեց իրենից 20 տարով փոքր Բաջին և նույնիսկ հաղթեց մի քանի խաղերում, բայց ընդհանուր առմամբ հանդիպումների հաշիվը ցույց տվեց Բաջի զգալի առավելությունը։ Շրջագայությունը շարունակվեց մինչև մայիս, իսկ հետո Բաջը պլաստիկ վիրահատության ենթարկվեց, ինչը թույլ չտվեց նրան լավագույն մարզավիճակով մոտենալ ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ առաջնությանը, որտեղ նա պարտվեց առաջին իսկ շրջանում։ Հետագայում նրան հաջողվել է հասնել Ֆորեսթ Հիլզի (Նյու Յորք) մրցաշարի եզրափակիչ, սակայն այնտեղ նրան գերազանցել է Փերին։ Զուգախաղում Բաջն ու Փերին հանդես եկան միասին և վստահ հաղթեցին այս մրցաշարում։

Չնայած ԱՄՆ-ի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, 1942 թվականին շարունակվեցին պրոֆեսիոնալ շրջագայությունները և մրցաշարերը։ Բաջը, որը շրջագայությունը սկսեց երեք պարտությամբ, աստիճանաբար առաջ անցավ և առաջ անցավ մրցակիցներից մինչև փետրվարի կեսը՝ արդյունքում տուրը հասցնելով վստահ հաղթանակի։ Հուլիսի 4-ին ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ առաջնության եզրափակչում, որն այս տարի խաղում էր խոտածածկ կորտերում, նա 6-2, 6-2, 6-2 հաշվով առավելության հասավ Ռոբերտ Ռիգսի նկատմամբ՝ դառնալով ԱՄՆ-ի կրկնակի չեմպիոն ինչպես սիրողական, այնպես էլ պրոֆեսիոնալների շրջանում։

Բաջը պատերազմից հետո վերադարձավ պրոֆեսիոնալ թենիս։ Չնայած վնասվածքին, նա կարողացավ հասնել 1945 թվականի դեկտեմբերին Լոս Անջելեսում կայացած պրոֆեսիոնալ աշխարհի առաջնության եզրափակիչ՝ մենախաղում, իսկ զուգախաղում՝ Ֆրեդ Փերիի հետ հաղթել այս մրցաշարում։ 1946, 1947 և 1949 թվականներին Բաջը երեք անգամ զիջեց Ռիգսին ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ առաջնության եզրափակչում, իսկ վերջին անգամ նա հասավ այս մրցաշարի եզրափակիչ 1953 թվականին՝ չորս սեթում պարտվելով Պանչո Գոնսալեսին, ով սկսեց յոթ անընդմեջ հաղթանակների շարք այս մրցաշարում։ 1954 թվականին նա տեղափոխվեց Նյու Յորք, որտեղ սկսեց աշխատել որպես քաղաքային թենիսի ակումբի գլխավոր մարզիչ՝ դեռ հանդես գալով պրոֆեսիոնալ մրցումներում, նույնիսկ 41 տարեկան հասակում Բաջը մնաց ծայրահեղ վտանգավոր մրցակից, ինչը ապացուցեց՝ 1957 թվականին Լոս Անջելեսի արագ փակ կորտերում հաղթելով Գոնսալեսին.

1964 թվականին Դոն Բաջի անունը ներառվել է թենիսի փառքի միջազգային սրահի ցուցակներում։

Մասնակցություն Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի եզրափակիչներին
------------------------------------------------------

### Մենախաղ (7)

#### Հաղթանակներ (6)

| Տարի | Մրցաշար | Մրցակիցը եզրափակչում | Հաշիվը եզրափակչում |
| --- | --- | --- | --- |
| 1937 | Ուիմբլդոնի մրցաշար | Երրորդ Ռայխ Գոթֆրիդ ֆոն Կրամմ | 6-3, 6-4, 6-2 |
| 1937 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն | Երրորդ Ռայխ Գոթֆրիդ ֆոն Կրամմ | 6-1, 7-9, 6-1, 3-6, 6-1 |
| 1938 | Ավստրալիայի թենիսի բաց առաջնություն | Ավստրալիա Ջոն Բրոմվիչ | 6-4, 6-2, 6-1 |
| 1938 | Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն | Չեխոսլովակիա Ռոդերիխ Մենցել | 6-3, 6-2, 6-4 |
| 1938 | Ուիմբլդոնի մրցաշար (2) | Միացյալ Թագավորություն Բաննի Օսթին | 6-1, 6-0, 6-3 |
| 1938 | ԱՄՆ առաջնություն (2) | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | 6-3, 6-8, 6-2, 6-1 |

#### Պարտություններ (1)

| Տարի | Մրցաշար | Մրցակիցը եզրափակչում | Հաշիվը եզրափակչում |
| --- | --- | --- | --- |
| 1936 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն | Միացյալ Թագավորություն Ֆրեդ Փերրի | 6-2, 2-6, 6-8, 6-1, 8-10 |

### Տղամարդկանց զուգախաղ (7)

#### Հաղթանակներ (4)

| Տարի | Մրցաշար | Գործընկեր | Մրցակիցը եզրափակչում | Հաշիվը եզրափակչում |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1936 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջոն վան Ռին  Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ուիլմեր Էլիսոն | 6-4, 6-2, 6-4 |
| 1937 | Ուիմբլդոնի մրցաշար | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | Միացյալ Թագավորություն Ռեյմոնդ Թակի  Միացյալ Թագավորություն Փեթ Հյուզ | 6-0, 6-4, 6-8, 6-1 |
| 1938 | Ուիմբլդոնի մրցաշար (2) | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | Երրորդ Ռայխ Գեորգ ֆոն Մետաքսա  Երրորդ Ռայխ Հեններ Հենկել | 6-4, 3-6, 6-3, 8-6 |
| 1938 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն (2) | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | Ավստրալիա Ջոն Բրոմվիչ  Ավստրալիա Ադրիան Կվիստ | 6-3, 6-2, 6-1 |

#### Պարտություններ (3)

| Տարի | Մրցաշար | Գործընկեր | Մրցակիցը եզրափակչում | Հաշիվը եզրափակչում |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1935 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջոն վան Ռին  Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ուիլմեր Էլիսոն | 2-6, 3-6, 6-2, 6-3, 1-6 |
| 1937 | ԱՄՆ առաջնություն (2) | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | Երրորդ Ռայխ Գոթֆրիդ ֆոն Կրամմ  Երրորդ Ռայխ Հեններ Հենկել | 4-6, 5-7, 4-6 |
| 1938 | Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | Ֆրանսիա Իվոն ՊետրաՖրանսիա Բերնար Դեստրեմյու | 6-3, 3-6, 7-9, 1-6 |

### Խառը զուգախաղ (5)

#### Հաղթանակներ (4)

| Տարի | Մրցաշար | Գործընկեր | Մրցակիցը եզրափակչում | Հաշիվը եզրափակչում |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1937 | Ուիմբլդոնի մրցաշար | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ալիս Մարբլ | Ֆրանսիա Սիմանա Մատյե  Ֆրանսիա Իվոն Պետրա | 6-4, 6-1 |
| 1937 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Սառա Ֆաբիան | Ֆրանսիա Սիլվիա Էնրոտեն  Ֆրանսիա Իվոն Պետրա | 6-2, 8-10, 6-0 |
| 1938 | Ուիմբլդոնի մրցաշար (2) | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ալիս Մարբլ | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Սառա Ֆաբիան  Երրորդ Ռայխ Հեններ Հենկել | 6-1, 6-4 |
| 1938 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն (2) | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ալիս Մարբլ | Ավստրալիա Թելմա Քոյն  Ավստրալիա Ջոն Բրոմվիչ | 6-1, 6-2 |

#### Պարտություններ (1)

| Տարի | Մրցաշար | Գործընկեր | Մրցակիցները եզրափակչում | Հաշիվը եզրափակչում |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1936 | ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Սառա Ֆաբիան | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ալիս Մարբլ  Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջին Մակո | 3-6, 2-6 |

Խաղաոճ
------

Դոն Բաջի կենսագրությունները նշում են նրա ուժեղ մատուցումը և հատկապես փակ ռակետով նրա հզոր հարվածը։ Մրցակիցներից քչերն էին ռիսկի դիմում գնդակը հասցնել այդ հարվածին։ Ինքը՝ Բաջը, պատմել է, որ այդ հարվածն իր մոտ մնացել է մանկուց, երբ ձախ կողմում բեյսբոլ էր խաղում։ Նա խաղում էր շատ ծանր ռակետով, գրեթե մեկ ֆունտ ավելի ծանր, քան մրցակիցները, ինչը թույլ էր տալիս նրան հատկապես ուժեղ հարվածներ հասցնել։ Wilson ընկերությունը հատուկ նրա համար թողարկել է հատկապես ծանր ռակետ՝ երկար բռնակով։ Բաջի սիրելի սպիտակ գույնի պատճառով այս մոդելը ստացել է Ghost անվանումը։ Բաջը հավատում էր, որ նման հյուսը կլանում է քրտինքը և դառնում է սայթաքուն, ուստի նրա ռակետները ունեին ոչ մի բանով ծածկված փայտե բռնակ՝ կտրված (Wilson Ghost մոդելը պատրաստված է լինդենից, որն ապահովում էր սպիտակ գույն)։ Բաջի ռակետները, որոնք պատրաստված էին փայտից, ունեին մի փոքր ավելի ամուր բռնակ, քան մյուս ռակետները, որոնք օգտագործում էին գրեթե բոլոր առաջատար խաղացողները։

Բաջի կերակրումը համեմատվում է ուժի և ճշգրտության հետ Բիլ Թիլդենի կերակրման հետ։ Նա գրեթե ոչ մի կրկնակի սխալ թույլ չտվեց և երբեք չմեկնեց եզրագիծը մատուցելիս։ Ընդունվելիս նա ավելի մոտ էր ցանցին, քան մյուս խաղացողները և հարվածում էր գնդակին, երբ նա նոր էր սկսում բարձրություն հավաքել վերադարձից հետո՝ փորձելով հարձակվել փակ ռակետով։ Բաջի կրտսեր ժամանակակիցը՝ Ջեք Քրեյմերը, հիշել է, որ պրոֆեսիոնալ շրջագայության ժամանակ Տոգոյի դեմ խաղալիս մատուցելուց հետո հնարավորություն չի ունեցել դուրս գալ ցանց և ստիպված է եղել վերակառուցել իր խաղի ամբողջ նկարը։ Ունենալով պրոֆեսիոնալ զգացողություն այն մասին, թե որտեղ է հարվածելու մրցակիցը, Բաջը կարիերայի գագաթնակետին նվազագույնի հասցրեց իր շարժումը կորտում, այնպես որ նա նույնիսկ ստիպված չէր շատ քրտնել, նրա DAKS ֆիրմայի Ֆլանելային տաբատը խաղից հետո չոր մնաց։

Չնայած Բաջը լավագույնն էր խաղում հետևի գծից, ցանցի խաղը նույնպես նրան խնդիրներ չէր առաջացնում։ Նշվում է նաև բոլոր տեսակի ծածկույթների վրա հավասարապես լավ խաղալու նրա ունակությունը. Բիլ Թիլդենն ասել է, որ Բաջը ցուցադրում է Տարվա լավագույն խաղը 365 օր։ Նրա կենսագրություններում ուշադրություն է դարձվում նաև նրա հանգիստ, ճիշտ պահվածքին, որը հակադրվում է հետագա սերունդների խաղացողների հիստերիային։ Բաջի կերպարը և կորտում նրա արագությունը, որը թույլ էր տալիս ծածկել բոլոր անկյունները, նրան դարձնում էին հատկապես արժեքավոր գործընկեր զուգախաղում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Record #53505719 // Միջազգային նույնականացման վիրտուալ նիշք(բազմ․) — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
2. 1 2 3 4  *Tingay L.* 100 years of Wimbledon — London Borough of Enfield: Guinness Superlatives, 1977. — P. 196.
3. 1 2 3 4  ITF կայքէջ
4. 1 2 3 4  ATP վեբկայք
5. 1 2 3 4  *Collins B.* The Bud Collins History of Tennis: An Authoritative Encyclopedia and Record Book — 2 — NYC: New Chapter Press, 2010. — P. 555. — ISBN 978-0-942257-70-0
6. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
7. ↑  *Collins B.* The Bud Collins History of Tennis: An Authoritative Encyclopedia and Record Book — 2 — NYC: New Chapter Press, 2010. — P. 554. — ISBN 978-0-942257-70-0
8. ↑  *Fisher, Marshall Jon.* A Terrible Splendor: Three Extraordinary Men, a World Poised for War, and the Greatest Tennis Match Ever Played. — New York, NY: Random House of Canada, 2010. — P. 74—75. — ISBN 978-0-307-39395-1
9. 1 2 3 4  Биография на сайте Книжного центра Пенсильвании Archived 2010-06-09 at the Wayback Machine.(անգլ.)
10. ↑  Fisher, 2010, էջեր 75, 79
11. 1 2  Дон Бадж на портале NNDB Archived 2012-10-01 at the Wayback Machine.(անգլ.)
12. ↑  Fisher, 2010, էջ 135
13. 1 2  A History of Pro Tennis 1926—1945, Chapter XIII — THE HIGH WAR YEARS 1943—1945 Archived 2012-05-12 at the Wayback Machine.(անգլ.)
14. ↑  Fisher, 2010, էջեր 75—76
15. ↑  Fisher, 2010, էջեր 76—78
16. ↑  Fisher, 2010, էջեր 78—79
17. ↑  Fisher, 2010, էջեր 80—85
18. ↑  Fisher, 2010, էջեր 91—92
19. ↑  Fisher, 2010, էջ 98
20. ↑  Fisher, 2010, էջեր 99—103
21. ↑  Fisher, 2010, էջեր 103—105
22. 1 2 3 4  Дон Бадж в теннисном онлайн-журнале Chaognosis Archived 2011-02-27 at the Wayback Machine.(անգլ.)
23. ↑  Fisher, 2010, էջեր 259—261
24. 1 2  Fisher, 2010, էջ 261
25. 1 2 3  A History of the Pro Tennis Wars 1926—1945, Chapter X: Budge’s Great Pro Year, 1939 Archived 2011-08-15 at the Wayback Machine.(անգլ.)
26. 1 2  A History of Pro Tennis 1926—1945, Chapter XI: AMERICA, 1940—1941 Archived 2012-05-12 at the Wayback Machine.(անգլ.)
27. ↑  A History of Pro Tennis 1926—1945, Chapter XII: AMERICA, 1942 Archived 2017-08-12 at the Wayback Machine.(անգլ.)
28. ↑  Результаты чемпионатов США по теннису среди профессионалов, 1946—1967 Archived 2009-09-27 at the Wayback Machine. в Архивах Большого шлема Archived 2010-05-17 at the Wayback Machine.(անգլ.)
29. ↑  Fisher, 2010, էջ 263
30. ↑  "Don Budge". Международный зал теннисной славы. Արխիվացված է the original 2012 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
31. ↑  Fisher, 2010, էջ 106
32. ↑  Fisher, 2010, էջեր 106—107

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дон Бадж на сайте
* Дон Бадж на Tennis Archives
* Биография на сайте Книжного центра Пенсильвании(անգլ.)