«**Աջեր**» (իտալ.՝ Destra), «**Պատմական աջեր**» (իտալ.՝ Destra storica), լիբերալ պահպանողական կուսակցություն, որը գործել է Իտալիայի թագավորությունում 1849 թվականից մինչև 1922 թվականը։ Անվանվել է նաև կոնստիտուցիոնալիստներ։ Հետագայում միացել է Իտալիայի լիբերալական կուսակցությանը, պատմական հետազոտություններու ստացել է «Պատմական աջեր» անվանումով, 20-րդ դարում ստեղծված աջ շարժմանը և համանունուն կուսակցության անվանումներից տարանջատելու համար։

Հիմնադրվել է 1849 թվականին Կամիլլո Բենսո Կավուրի կողմից, ով հետո դարձավ Սարդինիայի թագավորության պրիմիեր մինիստր։ 1850 թվականին Կավուրը նշանակվեց հողագործության և առևտրի նախարար, և նրա ջանքերի շնորհիվ պայմանագրեր կնքվեցին Ֆրանսիայի, Անգլիայի և Բելգիայի հետ, որոնք հիմնված էին ազատ առևտրի հիմքի վրա։

«Պատմական ձախեր» կուսակցության հետ Իտալիայի 19-րդ դարի և 20-րդ դարի սկզբի ամենամեծ կուսակցություններն էին :

1861 թվականից մինչև 1874 թվականը «Աջերի» կուսակցությունն էր ստանում դեպուտատների պալատի ընտրություններում ձայների մեծամասնություն։ 1870 -ական թթ. կեսից արդեն «Ձախերի» կուսակցությունը սկսեց ստանալ առավելություն և մինչև 1900 թվականը «Աջերը» ընտրությունների արդյունքում մշտապես զբաղեցնում էին 2-րդ տեղը պառլամենտում

Չնայած տարաձայնություններին, երբեմն այնպես է ստացվել որ այդ կուսակցությունները համատեղ են ձևավորել կառավարություն։

1904 թվականին պառլամենտում երկրորդ կուսակցությունը դարձավ Սոցիալիստականը, իսկ 1909 թվականին «Աջերը» գրավեցին 4-րդ տեղը, 3-րդ տեղում հայտնվեց Ռադիկալ կուսակցությունը։ Ի վերջո նրանք կոալիցիա կազմեցի «Ձախերի» հետ, իսկ արդեն 1922 թվականին դրանք վերջնականապես միացան իրար ձևավորելով Իտալիայի լիբերալիստական կուսակցություն։

Ընտրությունների արդյունքներ
---------------------------

բաց կապույտ գույնով նշված են այն տարիներ են, երբ «Աջերը» դեպուտատների պալատի ընտրություններում ստացած մանդատներով առաջին տեղն են եղել

| տարի | ցանկ | ձայներ | % | տեղեր | փոփոխություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1861 | «Աջեր» | — | 46,1 | 342 | — |
| 1865 | «Աջեր» | — | 34,5 | 183 | Decrease161 |
| 1867 | «Աջեր» | — | 35,7 | 200 | ▲17 |
| 1870 | «Աջեր» | — | 37,2 | 211 | ▲11 |
| 1874 | «Աջեր» | — | 33,3 | 276 | ▲65 |
| 1876 | Ընդդիմություն | — | 12,4 | 94 | Decrease182 |
| 1880 | Ընդդիմություն | — | 20,7 | 177 | ▲83 |
| 1882 | Ընդդիմություն | — | 19,8 | 147 | Decrease30 |
| 1886 | Ընդդիմություն | — | 22,5 | 145 | Decrease2 |
| 1890 | Ընդդիմություն | — | 6,9 | 48 | Decrease97 |
| 1892 | Ընդդիմություն | — | 11,5 | 93 | ▲45 |
| 1895 | Կոնստիտուցիոնալիստներ | — | 20,47 | 104 | ▲11 |
| 1897 | Կոնստիտուցիոնալիստներ | — | 19,49 | 99 | Decrease5 |
| 1900 | Կոնստիտուցիոնալիստներ | — | 22,83 | 116 | ▲17 |
| 1904 | Կոնստիտուցիոնալիստներ | — | 14,96 | 76 | Decrease40 |
| 1909 | Կոնստիտուցիոնալիստներ | — | 10,8 | 60 | Decrease16 |
| 1913 | Լիբերալներ | — | 51,0 | 260 |  |
| 1919 | Լիբերալներ | 490 384 | 8,6 | 41 |  |
| 1921 | Լիբերալներ | 470 605 | 7,1 | 43 | ▲2 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Voce in Dizionario Storico Treccani
2. 1 2  Donovan Mark, Newell James L. (2008)։ «Centrism in Italian politics»։ *Modern Italy* **13** (4): 381–397։ doi:10.1080/13532940802367554
3. ↑  Romeo, *Vita di Cavour*, Bari, 2004, p. 213.
4. ↑  Herb Guntram H. Kaplan David H. (2008 թ․ մայիսի 22)։ *Nations and Nationalism: A Global Historical Overview [4 volumes]*։ ABC-CLIO։ ISBN 9781851099085
5. ↑  Pirett (October 1999)։ *Una voce per l'Opposizione Costituzionale di Sua Maestà: Alle origini del "Giornale d'Italia"* (Italian)։ Contemporanea։ էջեր 699–712