| **՞**Լոբի |
| --- |
| Լոբի  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
| Դաս | Երկշաքիլավորներ |
|
|
|
| Կարգ | Թիթեռնածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ընդավոր |
|
|
|
| Ցեղ | **Լոբի** |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Phaséolus
L. 1753 |
|  Հոմանիշներ |
| 
* Pisum arvense L. 1753
* Lathyrus oleraceus Lam. 1779
* Pisum vulgare S.B.Jundz. 1791

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Լոբի** (լատին․՝ Phaséolus), թիթեռնածաղկավորների կարգ, ընդավորների ընտանիք։ Միավորում է մոտ 97 տեսակ երկու կիսագնդերի տաք վայրերում։ Բազմանում է պտուղների և սերմերի, իսկ որոշ տեսակներ էլ ծաղիկների միջոցով («թուրքական լոբի» անունով)։

Մշակաբույսերի տեսակներից առաջին տեղը զբաղեցնում է սովորական լոբին տարատեսակ ձևերով և տեսակներով, որոնցից մի մասը փաթաթվող է, մյուս մասը՝ թփային։ Այս տեսակի հայրենիքը Լատինական Ամերիկան է։

Լոբու այլ տեսակ է կրակոտ կարմիր լոբին (*Phaseolus coccineus*)՝ կարմիր ծաղիկներով, հաճախ հանդիսանում է դեկորատիվ բույս։

Որոշ տեսակներ, որոնց սովորաբար անվանում են «լոբի», պատկանում են լոբազգիների այլ ցեղին, օրինակ մաշ (մրտուկ) տեսակը։ Հայտնի սննդային բույսեր են սովորական, ռուսական կամ ձիա լոբին, որոնք պատկանում են թիթեռնածաղկավորների կարգի սիսեռների ցեղին։

Բուսաբանական նկարագիր
---------------------

Միամյա խոտաբույսը հիմնականում գանգուր է, փետրանման տերևներով։ Արմատային համակարգը առանցքային է։

Թերթիկները 3-ն են, շատ հազվադեպ՝ 1-ը։ Ե՛վ ամբողջ տերևը, և՛ յուրաքանչյուր թերթիկ ամրացված է տերևակոթից։

Ծաղիկները ամրացված են պտղանութին։ Ծաղկակալը գլանաձև սկավառակի նման է։ Պսակի ցեցոտ թևերը քիչ թե շատ կապված են նավակով, որի երկար գագաթը, ինչպես նաև շերտերն ու սյունը պարուրաձեւ թրթռում են։

Կախովի լոբի 5-28 սմ երկարությամբ, երկփեղկ է, սերմերի միջև ծակոտկեն հյուսվածքի անբավարար հատվածով։ Սերմերը հարուստ են օսլայով և լեգմինով (Պահուստային սպիտակուց)։

Պատմություն
-----------

Հնագետները Պերուում և Մեքսիկայում հայտնաբերել են լոբու սերմեր, որի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ այն մշակվել է մ.թ.ա. 5000 տարի առաջ։

15-րդ դարում Քրիստափոր Կոլումբոսի ճանապարհորդությունից հետո սկսեցին լոբի մշակել նաև Եվրոպայում, Աֆրիկայում և Ասիայում։

Տեսակներ
--------

Որոշ տեսակներ՝

* Սև լոբի
* Կարմիր լոբի
* Սպիտակ լոբի
* Ալ կարմիր լոբի
* Մանուշակագույն լոբի
*

Սննդային արժեք
--------------

Լոբու տարբեր տեսակների սերմեր
Սննդի համար օգտագործվում են լոբու սերմերը և կանաչած լոբու (առօրյա կյանքում սխալ ձևով կոչվող շերտերը) կանաչ լոբին (պտուղները)։ Շաքարավազի և բանջարեղենի տեսակների մեջ ամբողջ լոբին սպառվում է որպես ամբողջություն, այդ թվում նաև փեղկերը և սերմերը։ Շատ տեսաներ հում վիճակում թունավոր են։

Նախքան ճաշ պատրաստելը խորհուրդ է տրվում լոբին ընկղմել ջրի մեջ (8-10 ժամ)։ Դա նպատակահարմար է երկու նպատակով՝

* ներծծման գործընթացը փափկացնում է լոբիները և վերադարձնում նրանց խոնավությունը, ինչը նվազեցնում է կերակուրի պատրաստման ժամանակը,
* երբ ներծծվում են օլիգոսախարիդները (շաքարեր, որոնք չեն մարսվում մարդու մարմնում) լուծվող ջրում, առաջացնելով գազի ձևավորում և բարդացնում մարսողական պրոցեսը։

Վնասատուներ
-----------

Կանաչ լոբի
Լոբու սերմերի գլխավոր վնասատուն հանդիսանում է լոբու սերմնաբզեզը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Species of Phaseolus по данным сайта The Plant List(անգլ.)(լատ.) (Ստուգված է 5 Հոկտեմբերի 2016)
2. ↑  Կաղապար:ВТ-ТСД
3. ↑  «Турецкие бобы». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Գրականություն
-------------

* *Бернардино де Саагун, Куприенко С.А.* Общая история о делах Новой Испании. Книги X-XI: Познания астеков в медицине и ботанике / Ред. и пер. С. А. Куприенко.. — К.: Видавець Купрієнко С.А. 2013. — 218 с. — (Месоамерика. Источники. История. Человек). — ISBN 978-617-7085-07-1
* Теоретические основы селекции «Генофонд и селекция зерновых бобовых культур» / Под ред. Б. С. Курловича и С. И. Репьева. — СПБ. 1995. — 430 с.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լոբի (տեսակ)» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լոբի (տեսակ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Վ. Դալի · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776286235 · NKC: ph503939 |

 |

Категория:Зернобобовые культуры
\*
Категория:Пища, ядовитая в сыром виде