**Հանդգու GJ-11 սրածայր սուր** կամ **Լի-տիեն** (անգլ.՝ Hongdu GJ-11 Sharp Sword**,** չին․՝ 利剑), չինական անօդաչու մարտական ինքնաթիռի (UAV) նախատիպ (UCAV), որը նախատեսված է թշնամու խորապես պաշտպանված ցամաքային թիրախներն հայտնաբերելու և դրանց վրա աննկատ հարձակվելու համար և որը բեռնավորվում է ավիացիոն զինամթերքներով (հրթիռային զենք, հակատանկային կառավարվող հրթիռ և այլն)։ GJ-11-ը կարող է նաև կատարել օդային հետախուզություն։

Մոդելի մշակումը համատեղ իրականացվել է չինական SYADI, SAU և Hongdu (HAIG) ավիացիոն արդյունաբերական ընկերությունների կողմից։ Արտադրողը դարձել է HAIG ընկերությունը։

Դիզայն
------

GJ-11-ը անպոչ թռչող թևի կոնֆիգուրացիայով է, որը ներառում է երկու զինախցիկ։ Աննկատ լինելու առանձնահատկությունը ներառում է շարժիչի արտանետման հետևի մասի օդամղման շրջանակի և զինապահոցի դռների սղոցանման ձևը։ Ինքնաթիռն աշխատում է անհայտ տիպի մեկ տուրբոռեակտիվ օդափոխմամբ շարժիչով, իսկ թևերի ընդհանուր բացվածքը 14 մետր է։

### Ընդհանուր բնութագրեր

Չինաստանի ռազմաօդային ուժերի հարվածային ԱԹՍ-ի գրաֆիկական պատկեր
* Անձնակազմ։ Ոչ
* Երկարություն՝ 12,2 մ (40 ֆտ 0 դյույմ)
* Թևերի բացվածքը՝ 14,4 մ (47 ոտնաչափ 3 դյույմ)
* Բարձրություն՝ 2,7 մ (8 ֆտ 10 դյույմ)
* Էլեկտրաշարժիչ՝ 1 ×

### Սպառազինական կարողություն

* Զենքի ներքին պահոցներ.
	+ Մինչև 2000 կիլոգրամ (4400 ֆունտ) օգտակար բեռ
	+ Ռումբեր։

Պատմություն
-----------

Չինական նոր մեքենայի մասին առաջին տեղեկությունները հայտնվել են 2013 թվականի նոյեմբերին։ Կառուցվել է առնվազն երկու թռչող նախատիպ, որոնց ոչ պաշտոնական լուսանկարները հայտնվել են լրատվամիջոցներում։ Առաջին պաշտոնական շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Պեկինում Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հռչակման 70-ամյակի տոնական շքերթի ժամանակ։

Շքերթին ներկայացվել է մեքենայի մակետ, որն արտաքուստ տարբերվում էր նախկինում հրապարակված լուսանկարներից։ GJ-11- ը կառուցվել է թռչող թևի կոմֆիգուրացիայով, մեքենայի ուրվագիծը նախատեսված է ռադարային հայտնաբերումը նվազեցնելու համար։ Ի տարբերություն նախատիպերի, որոնք հագեցած էին ստանդարտ WS-13 ֆորսաժային կամերայով շարժիչներով (ռուսական RD-93 շարժիչի չինական տարբերակ), դասական արտանետվող փքելքով, մոդելն ունի հարթ փքելք։ Այս լուծման շնորհիվ փքելքից դուրս եկող տաք արտանետվող գազերն ավելի լավ են ցրվում, ինչը նպաստում է օդանավի ջերմային բնութագրերի նվազմանը։ Փքելքի հարթ ձևը, հավանաբար, ձեռք է բերվել ֆորսաժային կամերայի հեռացնելու միջոցով՝ հավանաբար պահպանելով նույն WS-13 էներգաբլոկը։ Կարող են օգտագործվել նաև Չինաստանում առկա այլ փոքր WP-7 կամ WP-13 շարժիչներ։ Վաղ տարբերակներն ավելի քիչ անաղմուկ էին, քանի որ շարժիչը բաց փքելքով (nozzle) էին։

Շարժիչի ներթող անցքը ( inlet ) տեղակայված է պրոֆիլի առաջնային օդի մուտքի եզրից վեր։ Շարժիչի ներթող թունելը շրջահոսուն ձևով թեքվում է կորպուսի վերևով` ծածկելով շարժիչի կոմպրեսորների առաջին աստիճանի թիակները, ինչը նաև օգնում է նվազեցնել օդանավի ռադարային նկատելիությունը։

Մեքենան խիստ մարտական է։ Ֆյուզելաժի ներսում կա ռումբերի երկու պահոց։ Դրանցից յուրաքանչյուրի բեռնունակությունը մեկական ճախրասավառնող ռումբ (glide bomb)է ՝ յուրաքանչյուրը 500 կգ քաշով կամ արբանյակային կոորդինատներով ուղղորդվող երկու 100 կգ-անոց ռումբ։ Հաղորդակցությունը 1000 կմ հեռավորության վրա, որը կազմում է սարքի մարտական հաշվարկային շառավիղը, պետք է ապահովվի արբանյակային կապով, որի ալեհավաքը ներկառուցված է կորպուսի վերին մակերեսի վրա։ Ինքնաթիռը հագեցած է ռադարով, որի ալեհավաքները տեղադրված են մեքենայի առաջնային եզրում։

Զարգացում
---------

GJ-11 ցուցադրությունը *Airshow China* ամենամյա ավիացիոն շոույում, Ջուհաի 2021
Բացի ցամաքային տարբերակից, կառուցվել է նաև ծովային տարբերակ, որը նախատեսված է ավիակիրի տախտակամածից գործելու համար։

2021 թվականի հոկտեմբերին Չինաստանի ավիացիոն արդյունաբերության կորպորացիան (AVIC) ցուցադրեց GJ-11-ը Ջուհաի քաղաքում ( Գուանդուն ) կայացած *Airshow China* ամենամյա ավիացիոն շոույում։ Հաղորդվում է, որ անօդաչու թռչող սարքը կարող է ինքնավար թռիչք կատարել Չինաստանի ռազմածովային նավատորմի ամֆիբիա դասի **075 տեսակի** ուղղաթիռակիր թռիչքային տախտակամածով դեսանտային գրոհային նավերից։ Գրեթե անտեսանելի անօդաչու թռչող սարքը կարող է ռազմաճակատի լայնությամբ տարածել բազմաթիվ կեղծ օդային թիրախներ կամ ռադիոէլեկտրոնային պատերազմի համակարգեր՝ ինչպես նաև արձակել ճշգրիտ կառավարվող զինամթերքներ։

2022 թվականի հոկտեմբերին չինական լրատվամիջոցները ցուցադրեցին համակարգիչներով գեներացված երեք GJ-11-ի կոնցեպտները, որոնք կառավարվում էին Chengdu J-20 կործանիչի երկտեղանոց տարբերակով, որը նման է Միացյալ Նահանգների արհեստական բանականությամբ կառավարվող Loyal Wingman ծրագրին։

Նշումներ
--------

1. ↑  Tailless aircraft - Օդագնացության մեջ անպոչ օդանավն այն Քաղաքացիական օդային նավատորմի ինքնաթիռն է, որն իր հիմնական թևից բացի այլ հորիզոնական աերոդինամիկ մակերես չունի։ Այն կարող է ունենալ ֆյուզելաժ, պոչի ուղղահայաց լողակ (ուղղահայաց կայունացուցիչ) և/կամ ուղղահայաց ղեկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "New GJ-11 Stealth Combat Drone With Flying Wing Design Takes Part In China's National Day Parade". *defense world*.
2. 1 2  Wong, Edward. (2013, September 21). "Hacking U.S. Secrets, China Pushes for Drones," *The New York Times*, p.A1 ff.
3. 1 2 3 4 5 6  Wood, Peter; Cliff, Roger (2020 թ․ դեկտեմբերի 23). "Chinese Airborne C4ISR". *Air University (AU)* (in ամերիկյան անգլերեն). United States Department of the Air Force. China Aerospace Studies Institute. p. 21. ISBN 9798583085569. Retrieved 2023 թ․ հոկտեմբերի 13.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Is This China's First Killer Drone?".
5. 1 2  Williams, Ian; Dahlgren, Masao (2019 թ․ հոկտեմբերի 16). "More Than Missiles: China Previews its New Way of War". *Center for Strategic and International Studies*. Retrieved 2022 թ․ դեկտեմբերի 11.
6. ↑  "航空工业江西洪都航空工业集团有限责任公司". *www.hongdu.com.cn*. Retrieved 2022 թ․ ապրիլի 12.
7. ↑  "Cloud Shadow Unmanned Aerial Vehicle (UAV)". *Airforce Technology*. Airforce Technology.
8. 1 2  Axe, David (2013 թ․ նոյեմբերի 21). "Now China's Got a Stealthy Killer Drone". *medium.com*. war-is-boring. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 21.
9. ↑  "Tailless Aircraft". *web.archive.org*. 2007 թ․ հոկտեմբերի 20. Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2023 թ․ հոկտեմբերի 13.
10. 1 2  V, Rob (2019 թ․ նոյեմբերի 10). "History Of The Flying Wing (From The Early 1900's & Beyond)". *Aviation History - Century of Flight* (in ամերիկյան անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ հոկտեմբերի 13.
11. 1 2 3 4 5 6  "歼20性能数据首次披露：最大飞行速度2马赫-新华网" [«J-20-ի կատարողականի տվյալները բացահայտվել են առաջին անգամ՝ թռիչքի առավելագույն արագությունը 2 մախ»]. *web.archive.org*. 2021 թ․ սեպտեմբերի 29. Արխիվացված է the original 2021 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Retrieved 2023 թ․ հոկտեմբերի 13.
12. ↑  "GJ-11 UAV displayed on Chinese National Day". *air recognition*. 2022 թ․ հոկտեմբերի 3.
13. ↑  "Chinese military commissions GJ-11 stealth attack drone - Global Times". *www.globaltimes.cn*. Retrieved 2023 թ․ հոկտեմբերի 13.
14. ↑  Trimble, Stephen (2013 թ․ մայիսի 21). "New tailless UAV design proclaims Chinese ambition". *Flight International*. Gale General OneFile. Retrieved 2022 թ․ դեկտեմբերի 11.
15. ↑  Trevithick, Joseph (2021 թ․ հոկտեմբերի 11). "Chinese Flying Wing Drones Launch Swarming Decoys At Enemy Warships In Industry Video". *The Drive*.
16. ↑  Paleja, Ameya (2021 թ․ հոկտեմբերի 11). "China Unveils Long-Range GJ-11 Drones That Can Launch Decoys At Enemy Warships". *Interesting Engineering*.
17. ↑  Meier, Ricardo (2022 թ․ հոկտեմբերի 12). "Chinese two-seat J-20 fighter jet controlling three GJ-11 stealth drones". *Air Data News*.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Hongdu GJ-11 (ԱԹՍ)** կատեգորիայում։ |