recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Մոբի Դիք»,** 1999 թվականի ռուս-բրիտանական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, ստեղծվել է «Մարդ և ժամանակ» ստուդիայում, պատվիրատուներն են BBC բրիտանական հեռուստաընկերության 4 ալիքներ։ Ռեժիսոր Նատալյա Օռլովան ստեղծել է «գեղանկարչություն ապակու վրա» տեխնոլոգիայով, մուլտֆիլմը նկարահանվել է Հերման Մելվիլի համանուն վեպի մոտիվներով։

Սյուժե
------

Իսմաելը երազում է ուղևորվել նավարկության և տեսնել օվկիանոսի լայնարձակությունը։ Դրա համար նա վարձում է կետորսորդական նավ։ Նավարկելուց առաջ նա պանդոկում հանդիպում է Կվիկեդ անունով սևամորթի և առաջարկում նրան գալ իր հետ։ Երբ նավը հասնում է բաց ծով, նավապետը հայտնում է խմբին, որ նրանք ուղղակի չեն գնում կետորսորդական նավով, այլ սպիտակ մեծ կետի որսորդության, որի անվանումն է Մոբի Դիք։ Նախորդ որսորդության ժամանակ նավապետը իր ոտքն էր կորցրել և լցված է վրեժով։ Ճանապարհորդության ընթացքում Կվեկեդեն հիվանդանում է տենդով և նրա խնդրանքով նավի ատաղձագործը դագաղ է պատրաստում նրա համար։ Բայց Կվիդեկը առողջանում է, դագաղը փակում են և դնում նավամբար։ Ճանապարհորդության ժամանակ նավապետը հարցնում էր բոլոր հանդիպած նավերի նավապետներին․ Չե՞ն տեսել արդյոք որևէ մեկը սպիտակ կետին։ Եվ վերջապես լսվում է հաստատակամ պատասխան։ Նավապետը հրամայում է հետևել ծովին, և երբ տեսնում են կետին հրաման է տալիս սկսել որսը։ Վայր են իջեցնուն երեք նավակներ, ամեն մեկի մեջ կար մի որսատեգ, որը նետում է իր որսատեգը և վիրավորում կետին։ Մոբի Դիքը կատաղում է և սկսում է թռչել ջրից, նա ընկնում է նավակների վրա և ջրասույզ անում ամբողջը։ Դրանից հետո նա սկսում է խոյահարել առագաստը և դրան էլ ջրասույզ անում։ Վերևում մնում է միայն Իսմաելը և փակված դատարկ դագաղը։ Երկու ժամ Իսմաելը բռնվում է լողացող դագաղից, մինչև նրան մեկ այլ նավ չի վերցնում։ Իսմաելը որոշում է, որ նա ողջ է մնացել, որպեսզի պատմի մարդկանց Մոբի Դիքի պատմությունը։

Փառատոններ և մրցանակներ
-----------------------

* 1999 թվական- «Նիկա» մրցանակը լավագույն անիմացիոն ֆիլմ անվանակարգում
* 2000 թվական - Անիմացիոն կինոյի V բաց ռուսական փառատոն Տարուսեում․ Դիպլոմ ռեժիսոր Նատալյա Օռլովային և նկարիչ Նատալի Դեմիդովին «Մոբի Դիք» ֆիլմ «Վերջին օրիգինալ տեխնոլոգիայի աշխատանք» համար։ Վարկանիշ․ 3-րդ տեղ «Մոբի Դիք»։

Գրականություն
-------------

* *Малюкова Лариса* «Анимос» // Сверхкино. Современная российская анимация. — СПб.: Умная Маша, 2013. — С. 60—64. — 368 с. — (Ассоциация анимационного кино). — ISBN 978-5-9904193-1-5

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2007-08-28-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 25-ին.«Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 25-ին.
2. ↑  Итоги ОРФАК Тарусса-2000

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մոբի Դիք» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Մոբի Դիք» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
* «Մոբի Դիք» animos.ru կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Մուբարիզ Գահրաման օկլի Գուրբանլի** (ադրբ.՝ Qurbanlı Mübariz Qəhrəman oğlu, հունվարի 7, 1954(1954-01-07), Mahmudlu, Shamkir, Շամխորի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի մեջլիսի I, II, III, IV գումարումների պատգամավոր, ԱՀ կրոնական կազմակերպությունների հետ աշխատանքի պետական կոմիտեի նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Մուբարիզ Գուրբանլին ծնվել է 1954 թվականի հունվարի 7-ին Շամքիրի շրջանի Կոլտահնալի գյուղում։ Գերազանց ավարտել է Ադրբեջանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։

1978-1982 թվականներին աշխատել է Շամկիրի շրջանի Կոլտահընալի գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ուսուցիչ։ 1982-1985 թվականներին սովորել է Բաքվի պետական համալսարանի ասպիրանտուրայում։ Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո նա աշխատել է որպես ուսուցիչ, ավագ ուսուցիչ, դոցենտ, բաժնի վարիչ, պրոռեկտոր՛ Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանում։

1995-2010 թվականներին ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Միլլի Մեջլիսի I, II, III, IV գումարումների պատգամավոր։ Եղել է Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի մեջլիսի Իրավական քաղաքականության և պետականաշինության կոմիտեի անդամ։

1996-2014 թվականներին նա եղել է Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության խորհրդարանական վեհաժողովում Ադրբեջանի պատվիրակության անդամ և կոմիտեի նախագահի տեղակալ։

Նա «Նոր Ադրբեջան» կուսակցության քաղաքական խորհրդի և վարչության անդամ և կուսակցության գործադիր քարտուղարի տեղակալ է։

Նա ԱՀ Նախագահի 2014 թվականի հունվարի 6-ի հրամանով պարգևատրվել է «Փառք»ի շքանշանո ՛ հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքին ակտիվ մասնակցության համար։

ԱՀ Նախագահի 2014 թվականի հուլիսի 21-ի հրամանով նշանակվել է ԱՀ կրոնական կազմակերպությունների հետ աշխատանքի պետական կոմիտեի նախագա։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  REPUBLIC OF AZERBAIJAN CABINET OF MINISTERS
2. ↑  [հhttp://www.dqdk.gov.az/az/view/spage/1/ Արխիվացված 2020-02-22 Wayback Machine ԱՀ կրոնական կազմակերպությունների հետ աշխատանքի պետական կոմիտե]
3. ↑  "M.Q. Qurbanlının "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 yanvar 2014-cü il tarixli, 211 nömrəli Sərəncamı. president.az
4. ↑  [հhttp://president.az/articles/12420 M.Q.Qurbanlının Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı.]president.az
| Տվյալների տիպավորում |
| --- |
| * Տիպերի արտարծում
* Դինամիկ տիպավորում
* Ստատիկ տիպավորում
* Խիստ տիպավորում
* Թույլ տիպավորում
* Կախված տիպեր
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

Հիմնական հոդված՝ Խիստ տիպավորում
**Դինամիկ տիպավորում**, ծրագրավորման լեզուներում լայն կիրառություն ունեցող հնարք, որի դեպքում փոփոխականը կապվում է տիպի հետ վերագրման, այլ ոչ թե դրա հայտարարման ժամանակ։ Դրա շնորհիվ միևնույն փոփոխականը ծրագրի տարբեր մասերում կարող է ընդունել տարբեր տիպի արժեքներ։ Դինամիկ տիպավորմամբ ծրագրավորման լեզուներ են, օրինակ, Smalltalk-ը, Python-ը, Objective-C-ն, Ruby-ն, PHP-ն, Perl-ը, JavaScript-ը, Lisp-ը, xBase-ը, QtScript-ը և այլն։

Դինամիկ տիպավորման հնարքին հակադասվում է ստատիկ տիպավորումը։

Որոշ դինամիկ տիպավորում ունեցող լեզուներում մեծությունների համեմատման խնդիրներ են առաջանում։ Օրինակ, PHP-ում երկու տեսակի համեմատման գործողություններ կան՝ «`==`», «`!=`» և «`===`», «`!==`», որտեղ գործողութույնների առաջին զույգը համեմատում է միայն փոփոխակաների արժեքները, իսկ երկրորդ զույգը՝ ինչպես արժեքը, այնպես էլ տիպը։ Այսպես, `1=="1"` արտահայտությունը կվերադարձնի true, իսկ `1==="1"` արտահայտությունը՝ false։ Հարկ է նշել, որ այս խնդիրն առաջանում է ոչ թե ամբողջ դինամիկ տիպավորման մեջ, այլ առանձին ծրագրավորման լեզուներում

Օրինակներ
---------

### PHP

```
<html><head><title>test</title></head>
<body>
<?php
  $res  = "string1"; echo $res.'<br />';  // կարտարծի "string1"
  $res  = 1;         echo $res.'<br />';  // կարտարծի "1"
  $res += 2;         echo $res.'<br />';  // կարտարծի "3"
  $res += "string2"; echo $res.'<br />';  // կարտարծի "3string2"
?>
</body>
</html>

```

### JavaScript

```
<html><head><title>test</title></head>
<body>
<script type="text/javascript">
function DoTest(obj) {
 var res = "string1"; alert(res); // կարտարծի «string1»
 res = 1; alert(res); // կարտարծի «1»
 res += 2; alert(res); // կարտարծի «3»
 res += 'string2'; alert(res); // կարտարծի «3string2»
}
</script>
<a href="#" onClick="DoTest()">Click to test</a>
</body></html>

```

### Object Pascal

```
program Project2;
{$APPTYPE CONSOLE}
Uses SysUtils;
Var V1, V2: Variant;
begin
 V1 := 'string1'; WriteLn(V1); // կարտարծի "string1" 
 V2 := 1; WriteLn(V2); // կարտարծի "1" 
 Inc(V2,2); WriteLn(V2); // կարտարծի "3" 
 WriteLn(V2,'string2'); // կարտարծի "3string2" 
end.

```

Տես նաև
-------

* Տվյալների տիպավորում
* Տվյալների խիստ տիպավորում
* Տվյալների թույլ տիպավորում
* Տվյալների ստատիկ տիպավորում
* Տվյալների տիպերի արտարծում
* Դինամիկ ծրագրավորման լեզու

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sitepoint: Introduction to Static and Dynamic Typing(անգլ.)
**Իոսիֆ Աբրամիս** (բելառուս․՝ Іосіф Самуілавіч Абраміс, հոկտեմբերի 29, 1918(1918-10-29), Մինսկ, Մինսկի նահանգ - սեպտեմբերի 29, 1984(1984-09-29), Մինսկ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս խորհրդային դիրիժոր, խմբավար։ Բելառուսի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964): ԽՄԿԿ անդամ (1965):

Կենսագրություն
--------------

Իոսիֆ Աբրամիսի մանկությունն անցել է դժվարության մեջ։ Մի անգամ հայրը ընտանիքի համար անսպասելիորեն լքել է տունը և օպերետային խմբի հետ մեկնել հյուրախաղերի։ Իոսիֆը մնում է մոր խնամքին, որը տեսնելով տղայի հակումները տալիս է նրան Մինսկի ռազմա-երաժշտական դպրոց՝ վալտոռն նվագել սովորելու։ Սովորելով երաժշտական գործիքը նվագելու գաղտնիքները՝ ավարտում է Մինսկի երաժշտական տեխնիկումը (այժմ Գլինկայի անվան)՝ զուգահեռաբար աշխատելով БДТ-1 (այժմ՝ Կուպալայի թատրոն) նվագախմբում։

Ավարտել է Բելառուսի պետական երաժշտական ակադեմիայի վալտոռնի (1941) դասարանը և օպերային-սիմֆոնիկ դիրիժորություն (1950) բաժինը։ 1936-1941 և 1945-1948 թվականներին եղել է Բելառուսի օպերայի և բալետի ազգային թատրոնի նվագախմբի արտիստ, 1948-1950 թվականներին՝ խմբավար, 1951-1979 թվականներին դիրիժոր։ 1979-1982 թվականներին եղել է Բելառուսի պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի գլխավոր դիրիժորը։ Մասնակցել է «Բժիշկ Այբոլիտ» (1951), «Քնած գեղեցկուհին» (1954), «Ծովահեն» (1957), «Էսմերալդա» (1958), «Բայդարկա» (1959), Գլեբովի «Երազանք» (1961), Վլադիմիր Դեշևովի «Հեքիաթ մեռած արքայադստեր և յոթ հսկաների մասին» (1960), «Դոն Կիխոտ» (1962), «Սպարտակ» (1964), «Ժիզել» (1968) բալետների բեմադրությանը։

Գրականություն
-------------

* Энцыклапедыя літаратуры и мастацтва Беларусi в 5-ти томах .Т.1, стр. 16.

+ Республика Беларусь: Энциклопедия: В 6 т. / Г. П. Пашков;. — Минск: «Беларуская Энцыклапедыя» имени Петруся Бровки, 2006. — Т. 2. — С. 7. — 912 с. — ISBN 978-985-11-0371-9.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ИОСИФ АБРАМИС. ОСНОВАТЕЛЬ ДИРИЖЁРСКОЙ ШКОЛЫ
**«Դունկայի ակումբ»** (ռուս.՝ Дунькин клуб), կենցաղսպասարկման ծառայության աշխատակիցների մշակույթի տուն Դոնի Ռոստովում, քաղաքի մտավորականության պաշտամունքային վայրերից մեկը։

Անվան պատմություն
-----------------

Ըստ մշակույթի պալատի տնօրեն Լյուդմիլա Լիսիցինայի՝ ուշադրության է արժանի «Դունկայի ակումբ» անվան հայտնվելու երեք տարբերակ. *«Երբ 1945 թվականի սեպտեմբերին բացվեց մշակույթի պալատը, շուրջբոլորն ավերածություններ էին, իսկ այստեղ արդեն սկսվել էին քաղաքում առաջին պարային երեկույթները։ Տղամարդ քիչ է եղել, հիմնականում եկել են կանայք, խոսակցական լեզվով՝ «դունկաներ» («дуньки»)։ Այդպես էլ այդ անվանումը մնացել է։ Ըստ երկրորդ լեգենդի՝ մի Դունյա, որը պատերազմի ժամանակ կորցրել էր ամուսնուն և վշտից փոքր-ինչ շեղվել, գալիս էր ակումբ և համառորեն փնտրում ամուսնուն՝ չհավատալով, որ նա մահացել է։ Երրորդ վարկածը վերաբերում է անցյալ դարի 20-ական թվականներին։ Այն ժամանակ այդ շենքը կապ ուներ գլխավոր փոստատան հետ։ Նրա աշխատակիցները հանգստանում էին այստեղ երեկոյան ժամերին, և Այսեդորա Դունկանի երկրպագուներն այստեղ կազմակերպել էին նրա անվան ակումբ։ Առօրյա խոսակցության մեջ Դունկանը դարձավ Դունկա»։*

Քաղաքացիների շրջանում որոշակի ժողովրդականություն էր վայելում այն վարկածը, ըստ որի՝ հին ժամանակներում «Դունկայի ակումբը» եղել է հասարակաց տուն, որը հետո վերանվանվել է Մշակույթի տուն։ Այս վարկածի կողմնակից էր և հայտնի ռեժիսոր Կիրիլ Սերեբրեննիկովը։

Մշակույթի պալատի պատմություն
----------------------------

1860-ական թվականներին «Դունկայի ակումբը» եղել է վաճառական Անտիմոնովի եկամտաբեր տունը։ Երկրորդ հարկում մշտապես իրականացվել են զվարճություններ։

ХХ դարում Անտիմոնովի առանձնատանը գործել են հետևյալ կազմակերպությունները.

* մինչև 1937 թվականը՝ Կապի աշխատակիցների ակումբ
* 1937 թվականից՝ ավիաաշխատակիցների ակումբ
* 1946 թվականից՝ արդյունաբերական կոոպերացիայի քաղաքային խորհրդի մշակույթի տուն
* 1958 թվականից՝ արդյունաբերական կոոպերացիայի մարզային խորհրդի մշակույթի տուն
* 1961 թվականից՝ տեղական արդյունաբերության մշակույթի տուն
* 1966 թվականից՝ կենցաղսպասարկման ծառայության աշխատակիցների մշակույթի տուն
* 1994 թվականից՝ «Ռոստովէլեկտրոտրանսի» մշակույթի տուն
* 1998 թվականից՝ «Քաղաքային ստեղծագործության տուն» քաղաքային միացյալ ձեռնարկություն
* 2003 թվականից՝ «Քաղաքային ստեղծագործության տուն» քաղաքային վարչություն

Մշակույթի տանն աշխատել է Գենադի Տրոստյանեցկու «Կապույտ տրոլեյբուս» ինքնագործ թատրոնը։ 

Մշակույթի տանը կից գոյություն է ունեցել ձայնագրման ստուդիա, որտեղ 2003 թվականի մայիսին Նիկոլայ Կոնստանտինովը ձայնագրել է «Բուգի-Խոլեստերին» սոլո ալբոմը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дунькин клуб: знаковые места Ростова-на-Дону
* Официальный сайт Городского Дома Творчества

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Фрейдлин Л.* Театр с главного входа. — Ростов-на-Дону: ЗАО «Книга», 2009. — 352 с.
2. 1 2  *Матизен В.* Кирилл Серебренников: «Искусство как плесень — возникает, где мокро» Արխիվացված 2016-06-23 Wayback Machine // Новые Известия. — 2007. — 26 янв.
3. ↑  *Третьяков Д.* Игры современников. Николай Константинов // d-tretyakov.livejournal.com. — 2006. — 23 июля.
**Մշակութային վերածնունդ հիմնադրամը**, շահույթ չհետապնդող հիմնադրամ, որը ստեղծվել է 2014 թվականին։
Հիմնադիր-նախագահն է Արթուր Ջանիբեկյանը։
Հիմնադրամի առաջնային առաքելությունն է հայ երաժշտական արվեստը հասանելի դարձնել հասարակության լայն զանգվածներին, որի նպատակով հիմնադրամի կողմից իրականացվող գործառույթներն են՝ ներկայացնել և ճանաչելի դարձնել հայ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտությունն արտերկրում, ստեղծել երգերի ժողովածուներ, կազմակերպել մշակութային միջոցառումներ, իրականացնել գիտահետազոտական աշխատանքներ, կյանքի կոչել ուսումնական ու դաստիարակչական նախագծեր տպագրել մասնագիտական գրականություն։

«Մշակութային վերածնունդ» հիմնադրամի գործունեության կարևորագույն ուղղություններից է հայ ժողովրդական, ազգային, հոգևոր երաժշտությունը նոր սերնդին փոխանցելը, այն հասարակության համար առավել հասանելի ու մատչելի դարձնելը։

«Մշակութային վերածնունդ» հիմնադրամի կողմից իրականացված առաջին մշակութային նախագիծը «Հայկական ազգային երաժշտական գանձարան»-ն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2018-05-20-ին. Վերցված է 2016-09-07-ին.
2. ↑
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2016-08-25 Wayback Machine
**Սալոնիկի կինեմատոգրաֆի թանգարան**, կինեմատոգրաֆի առաջին թանգարանը Հունաստանում։ Հիմնադրվել է 1995 թվականին և բացվել է 1997 թվականին, երբ Սալոնիկն ընտրվել է որպես Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք։ Այս նախաձեռնությունը համընկել է կինեմատոգրաֆի 100-ամյակի համաշխարհային իրադարձության հետ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանն աշխատում է Հունաստանի մշակույթի նախարարության ղեկավարությամբ, Սալոնիկի միջազգային կինոփառատոնի մաս է կազմում։ Ըստ կանոնադրության, կինեմատոգրաֆի թանգարանը գոյություն ունի, որպեսզի հավաքի, պահպանի և ներկայացնի Հունաստանի կինեմատոգրաֆիկ տեսարժանությունները։ Դրա համար թանգարանը կազմակերպում է կրթական ու հետազոտական ծրագրեր այլ թանգարանների հետ` ուսումնասիրելու և հավաքագրելու կինոյի հետ ցանկացած ձևով կապված առարկաներ։
Թանգարանը գնել է հին ֆիլմերի հավաքածուներ, ֆոտոխցիկներ, ծրագրեր, լուսանկարներ ու տպագրություններ կինեմատոգրաֆի այնպիսի հայտնի ներկայացուցիչներից, ինչպիսիք են Կինոս Բիլիլիսն ու Վասիլիս Պապադոպուլոսը, ինչպես նաև` հսկա պլակատ-ազդագրեր նկարիչ Կ. Արվանիտիդիսից։
Թանգարանի այցելուները և հետազոտողները կարող են տեղեկություններ գտնել Հունաստանի կինեմատոգրաֆի մասին` սկսած 1985 թվականից մինչև մեր օրերը։ Սա ներառում է տեղեկատվություն ֆիլմերի փառատոնների, հանրային ցուցադրությունների, ռեժիսորների ու դերասանների մասին։
Թանգարանը կազմակերպված այցելություններ և ցուցադրություններ է ապահովում կինոգետների համար` հատուկ այս նպատակով ստեղծված սրահում։

Պատկերասրահ
-----------

* Պրոեկցիայի մեքենաՊրոեկցիայի մեքենա
* Պրոյեկցիայի մեքենաներՊրոյեկցիայի մեքենաներ
* Տեսարան ներսիցՏեսարան ներսից
* Տեսարան ներսից 2Տեսարան ներսից 2

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Museums of Macedonia web site
2. 1 2  «Creative CommonsAttribution-Share Alike 3.0 Unported license». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 24-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սալոնիկի թանգարան
* Thessaloniki Cinema Museum Արխիվացված 2010-04-08 Wayback Machine
* Հունաստանի մշակույթի նախարարություն(չաշխատող հղում)
**Մարինա (Լյուդմիլա) Ցոլակի Ազիզյան** (փետրվարի 28, 1938(1938-02-28), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բեմանկարիչ, գեղանկարիչ, գրաֆիկ։

Կենսագրություն
--------------

Մարինա Ազիզյանը ծնվել է 1938 թվականին Լենինգրադում, գեղանկարիչ Ցոլակ Ազիզյանի և արվեստաբան Անաստասիա Սոկոլովի ընտանիքում։ 1959 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Չերկասովի անվան Թատրոնի, երաժշտության և կինեմատոգրաֆիայի պետական ինստիտուտի թատերական բեմադրության ֆակուլտետը (Նիկոլայ Ակիմովի դասարանը)։

Աշխատել է իր ուսուցչի՝ ռեժիսոր և նկարիչ Նիկոլայ Ակիմովի հետ, Լենինգրադի Կոմեդիայի թատրոնում (Սանկտ Պետերբուրգի Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոն)։

Ձևավորել է տասնյակ դրամատիկ, բալետային և օպերային ներկայացումներ ռուսական թատրոններում։ 30 տարի համագործակցել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայի հետ։ Որպես բեմադրող-նկարիչ, հանդես է եկել Մոսկվայի Մեծ թատրոնում բեմադրած Պուչչինիի «Բոհեմ» օպերայում, Չայկովսկու «Կարապի լիճ» բալետում, ավելի քան 25 ֆիլմերում՝ «Շատ հին հեքիաթ», «Իշխանուհին և ավազակը», «Կապույտ թռչուն», «Մարդ, ում բախտը բերում է», «Սիլվա», «Էշի կաշի», «Փլուզում», «Եվ ահա եկավ Բումբոն...», «Հյուրը» և այլն։

Աննա Ախմատովայի թանգարանում ամենամյա «Նախածննդյան երեկոների» կազմակերպիչն է։ Միջոցառումը միավորում է տարբեր սերնդի նկարիչների և հանդիսատեսի։

Հեղինակ է գրաֆիկական և գեղանկարչական ստեղծագործությունների։ Ստեղծագործությունները գտնվում են մասնավոր հավաքածուներում և տարբեր թանգարաններում։ 1959 թվականից ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ աշխարհի հանրահայտ ցուցասրահներում։

Ստեղծագործույթուններ
--------------------

### Լենֆիլմ

* «Կայեն XVIII» (ռեժիսորներ՝ Կոշեվերովա, Շապիրո, 1963)
* «Շատ հին հեքիաթ» (1968 ), «Ինչպես էր հիմար Իվանուշկան գնում հրաշքի հետևից» (1976), «Արքայազն Պրոշան» (1974), «Սոխակը» (1979), «Էշի կաշին» (1982)
* «Օրիորդն ու խուլիգանը» (ռեժիսոր՝ Դուդկո, ըստ՝ Մայակովսկու, 1970)
* «Դրամա հին կյանքից» (1971), «Մենախոսություն» (1972) ռեժիսոր՝ Ավերբախ
* «Կապույտ թռչուն» (ռեժիսոր՝ Կյուկոր, 1976)
* «Մարդ, ու բախտը բերել է» (ռեժիսոր՝ Երշով, 1978 г)
* «Սիլվա» (ռեժիսոր՝ Ֆրիդ, 1981)
* «Հյուր» (ռեժիսոր՝ Կայդանովսկի, 1987)

### Օպերաներ

* «Բոհեմ», Պուչինի, Մեծ թատրոն
* «Իոլանտա», Չայկովսկի, Դնեպրոպետրովսկի օպերայի և բալետի թատրոն
* «Համլետ», Մոսկվայի թատրոն, նոր օպերա, Ա. Տոմ
* «Չղջիկ» Նովոսիբիրսկի ազգային երաժշտական կոմեդիայի թատրոն, Շտրաուս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Maly Frama Theatre, Marina Azizyan». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 28-ին.
2. ↑  Азизян Марина Цолаковна

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1250764823 · ISNI: 0000000050435257 · LCCN: n2003118377 · VIAF: 6776459 · WorldCat VIAF: 6776459 |

 |
**Սաթի թանգարան** (լիտ.՝ Gintaro muziejus‎‎), թանգարան Պալանգայում, Լիտվայի գեղարվեստի թանգարանի մասնաճյուղը։

Պատմություն և հավաքածու
-----------------------

Բալթիկ ծովի մերձափնյա տարածքը նախապատմական շրջանից եղել է սաթի աղբյուր։ Նեոլիթի շրջանին վերաբերող սաթե գտածոներ են հայտնաբերվել հարևան Յուոդկրանտե գյուղում։ Լիտվական դիցաբանությունը, բանահյուսությունը սերտորեն առնչվում են սաթին։ 17-րդ դարում Պալանգայում գործել են սաթի արհեստանոցներ, իսկ 18-րդ դարավերջին Պալանգան դարձել է սաթի արդյունահանման կենտրոնը Ռուսական կայսրությունում։

Արևային քար
Սաթի թանգարանը գտնվում է Տիշկևիչների պալատում, որ կառուցվել է 1897 թվականին գերմանացի ճարտարապետ Ֆրանց Շվեխտենի նախագծով։ Պալատի հարևանությամբ բուսաբանական այգի է հիմնադրված։ Թանգարանը բացվել է 1963 թվականի օգոստոսի 3-ին, զբաղեցնում է 750 մ² մակերեսով 15 սրահ։ Հավաքածուն ընդգրկում է 28.000 միավոր։ Ցուցադրության են ներկայացված սաթի 4.500 քար կամ առարկա, որի պատրաստման համար սաթ է օգտագործվել։ Հավաքածուն ներկայացնում է ինչպես սաթի ձևավորումը իր էվոլյուցիայի ընթացքում, այնպես էլ նրա դերը մարդկության պատմության ու մշակույթի մեջ։ Ցուցանմուշներից շատերը արվեստի գործեր են։

28.000 ցուցանմուշների մոտավորապես կեսում սաթի մեջ գտնվում են միջատներ կամ բույսեր։ Թանգարանում ներկայացված է «սաթե արևը» կամ «արևային քարը», որը սաթի ամենամեծ քարերից մեկն է։ Այն կշռում է 3.5 կգ։ Քարը երկու անգամ հափշտակվել է։ 2011 թվականին նորացվել է թանգարանի ցուցադրությունը, բացվել են մինչ այդ հաճախորդների համար փակ սրահներ։ 2012 թվականին այստեղ բացվել է ցուցահանդես` նվիրված լիտվացի նշանավոր բանաստեղծ Մայրոնիսին։

Նամականիշեր
-----------

* Սաթի թանգարանը լիտվական նամականիշի վրա, 2009Սաթի թանգարանը լիտվական նամականիշի վրա, 2009
* «Արևային քարը» լիտվական նամականիշի վրա 2009«Արևային քարը» լիտվական նամականիշի վրա 2009

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Amber Museum. Palanga Botanical Garden. Retrieved on 2007.03.29
2. ↑  Gediminas Griškevičius. Palangos pasakos prancūziškai ir... Lietuvos kūrimas. Retrieved on 2007.03.29
3. ↑  «Palanga Botanical Park: sculptures, places interest». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
4. ↑  «Samogitia. The Amber Museum of Palanga». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
5. ↑  Palangos gintaro muziejus. Antanas Tranyzas: The Amber Museum of Palanga. Retrieved on 2007.03.29
6. ↑  Saulės akmuo vėl eksponuojamas

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2012-11-13 Wayback Machine
* Թանգարանի մասին Արխիվացված 2007-05-13 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n94122536 · VIAF: 155783063 · WorldCat VIAF: 155783063 |

 |
Գալապագոսյան կրիա Հարիեթ, Քվինսլենդի կենդանաբանական այգի, 2002
**Հարիեթ** (անգլ.՝ Harriet, մոտ 1830, Սանտա Կրուս կղզի, Գալապագոս, Էկվադոր - հունիսի 23, 2006(2006-06-23), Australia Zoo, Beerwah), կրիա, որը ճանաչվել է իբրև աշխահի ամենածեր կրիաներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Հարիեթ մականունով գալապագոսյան կրիան ծնվել է մոտավորապես 1830 թվականին Գալապագոսյան կղզիներից մեկում և մահացել է 2006 թվականի հունիսի 23-ին Ավստրալիայի կենդանաբանական այգում։

Ենթադրվում է, որ 1835 թվականին նրան և ևս երկու այդպիսի կրիայի Մեծ Բրիտանիա է տեղափոխել հայտնի բնախույզ և գիտնական Չարլզ Դարվինը։ Քանի որ այդ ժամանակ կենդանու չափերը չէին գերազանցում ամանի մեծությունը, ենթադրել են, որ նա հինգ-վեց տարեկան է։ Կենդանին արական սեռի էր և կոչվել է Հարրի։

1841 թվականին բոլոր երեք կենդանիներին տեղափոխել են Ավստրալիայի Բրիսբենի բուսաբանական այգի։

1952 թվականին Բրիսբենի բուսաբանական այգին փակվել է, և կրիային բաց են թողել ավստրալիական ափի արգելոց։ Այստեղ 1960 թվականին նրան ուսումնասիրել է կենդանաբանական այգու տնօրենը՝ Հավայան կղզիներից, և հաստատել, որ կենդանին իգական սեռի էր։ Որոշ ժամանակ անց կրիային տեղափոխել են Ավստրալիայի կենդանաբանական այգի։

Քանի որ կենդանու փաստաթղթերը կորել էին դեռևս 1920-ական թվականներին, կրիայի տարիքը վավերագրական ձևով անհնար էր ապացուցել։ Ընդ որում, 1992 թվականին անցկացվել է գենետիկական անալիզ, որն ապացուցել է, որ Հարիեթը ծնունդով Գալապագոսյան կղզիներից է և առնվազն 162 տարեկան։

2004 թվականին հանդիսավոր կերպով նշել են նրա 175-ամյակը։ Այդ ժամանակ կրիան 150 կգ էր, և նրա չափը նման էր փոքր ճաշասեղանի։

Հարիեթը մահացել է 2006 թվականի հունիսի 23-ին սրտային անբավարարությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  ]
3. 1 2  Exclusive: The Oldest Creature On Earth(անգլ.)
4. 1 2  Старейшая жительница Земли умерла в 175 лет

Արտաքին հղումներ
----------------

* Der Schildkröten-Opa und die französische Revolution(գերմ.)
* Harriet the tortoise dies(անգլ.)
* Galapagos Island tortoise(անգլ.)
* Harriet, The Galapagos Tortoise. Disclosing One and a Half Centuries of History. Reptilia Number 2, March / April 1998(անգլ.)
* Australia Zoo — Harriet Արխիվացված 2007-07-11 Wayback Machine(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հարիեթ» հոդվածին։ |
**Սվանեթական աղ** *(Ջիմ Շվանտե (սվ.), Соль Сванетии, მარილი სვანეთს)*, ազգագրական համր ֆիլմ (1930 թիվ)։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Միխայիլ Կալատոզովը (Կալատոզիշվիլի), որի ամենահայտնի ֆիլմն է բազմաթիվ մրցանակներ շահած՝ «Թռչում են կռունկները» (Летят журавли) գեղարվեստական ֆիլմը։ Մեծ համբավ ստացած ազգագրական Ֆիլմում նկարագրվում է Ուշգուլի համայնքի (Վրաստան) սվան բնակչության կենցաղը մինչև այն ժամանակաշրջանը, երբ Խորհրդային իշխանությունների ջանքերով բնակավայրերը միմյանց կապող ճանապարհներ են կառուցում։ «Սվանեթական աղ» ֆիլմը Միխայիլ Կալատոզովը մոնտաժել է իր երկու տարբեր ֆիլմերից, որից մեկը՝ «Կույրը», նկարահանվում էր որպես գեղարվեստական ֆիլմ, ուստի «Սվանեթական աղ» ֆիլմում կան նաև բեմադրված տեսարաններ։ Ֆիլմը դարձել է տարբեր քննարկումների առիթ՝ թե՛ իրականությանը համապատասխանելու կամ չհամապատասխանելու առումով, թե՛ նոր կինոլեզու ստեղծելու տեսանկյունից։ Ֆիլմի տևողությունը մոտ 50 րոպե է։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2
2. ↑  Internet Movie Database — 1990.
3. ↑  «"Սվանեթական աղ" (Ջիմ Շվանտե (սվ.)" (1930) Ֆիլմի դիտում, ներկայացնող՝ Սաթենիկ Մկրտչյան։ Просмотр фильма "Соль Сванетии", 1930, представляет Сатеник Мкртчян». Eventot. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աղ Սվանեթիին ֆիլմը Յութուբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |
**«Մի գնիր ռուսականը»** կամ «բոյկոտիր ռուսականը» (ուկրաիներեն՝ «Не купу́й росі́йське!» або «Бойкоту́й росі́йське!»), հասարակական շարժում Ուկրաինայում, ուղղված ռուսական ապրանքների բոյկոտմանը, ի պատասխան Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի հանդեպ իրականացվող քաղաքականությանը։ Շարժումը ի սկզբանե ձևավորվել է սոցցանցերում «Вiдсiч» հասարակական կազմակերպության կողմից՝ 2013 թվականի ամռան վերջին, հետագայում նոր թափ է առել 2014 թվականի գարնանը։

*novunu.uz.ua* կայքի տեղեկատվության համաձայն 2014 թվականի առաջին եռամսյակում ակտիվիստների կողմից ստեղծվել էր հատուկ ուղեցույց, որում նշված են այն ապրանքների մեծ մասը, որոնք ներմուծվում էին Ուկրաինա՝ Ռուսաստանից, և առաջարկվում էր բոյկոտել ցանկում գտնվող բոլոր ապրանքները, այսինքն *4 6*  շտրիխ կոդով սկսվող ապրանքները։

Պատկերներ
---------

* Ռուսական ապրանքի շտրիխ կոդՌուսական ապրանքի շտրիխ կոդ
* Ֆլեշմոբի իրականացում, 2014 թվականի սեպտեմբերՖլեշմոբի իրականացում, 2014 թվականի սեպտեմբեր

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Ուկրաինա. Ռուսական ապրանքները բոյկոտելու կոչից մինչեւ Մաքսային միությանը միանալը
2. ↑  Бойкот российских товаров (ПОСОБИЕ)

Արտաքին հղումներ
----------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մի՛ գնիր ռուսականը** կատեգորիայում։ |

* Бойкот российских товаров: успехи экономического патриотизма Արխիվացված 2014-07-18 Wayback Machine
* Дамо відсіч зазіханням Росії на Україну. Official page of campaign on Facebook.
* Дамо відсіч зазіханням Росії на Україну!. Official page of campaign on vk.com.
**Վահան Գրիգորի Շիրխանյան** (հուլիսի 15, 1947(1947-07-15), Նորշեն, Ախալցխայի շրջան), հայ քաղաքական, ռազմական և պետական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Վահան Շիրխանյանը ավարտել է Թուրքմենստանի պետական համալսարանը և ստացել է աշխարհագրագետ-տնտեսագետի որակավորում։ Հետագայում աշխատել է Բյուրականի աստղադիտարանի հատուկ կոնստրուկտորական տեխնոլոգիայի բյուրոյի փոխտնօրեն։ Շիրխանյանը եղել է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր («Հայոց Համազգային Շարժում» խմբակցության կազմում), հետագայում նշանակվել է պաշտպանության փոխնախարար։ 1999 - 2000 թվականներին եղել է Հայաստանի Արտադրական ենթակառուցվածքները համակարգող նախարար։ 2008 թվականի մարտի 21-ին անդամակցել է Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան կուսակցությանը (ԽՍՀՄ տարիներին եղել է կոմունիստ)։ Սակայն 2015 թվականին հայտարարել է, որ դուրս է եկել ՍԴՀԿ կազմից։

2015 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ձերբակալվել է, իսկ դեկտեմբերի 21-ին կալանավորվել է։ Վահան Շիրխանյանի ձերբակալությունը կատարվել է Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայության կողմից Արթուր Վարդանյանի գլխավորած «զինված հանցախմբի» վնասազերծման գործի շրջանակում։ 2016 թվականի փետրվարի 15-ին Շիրխանյանի կինը՝ Բուրաստան Շիրխանյանը, վրաերթի է ենթարկվում և ծանր վիճակում տեղափոխվում է բուժհիմնարկ։ 2016 թվականի հուլիսի 14-ին հանկարծամահ է լինում Շիրխանյանի փաստաբան Տիգրան Տեր-Եսայանը։ Շիրխանյանի փաստաբան Հայկ Ալումյանը Շիրխանյանի հանդեպ անօրինական գործողությունների դեմ գանգատ բողոք է ներկայացրել ՄԻԵԴ։

2018 թվականի հունիսի 25-ին Վահան Շիրխանյանը ազատ արձակվեց դատարանի դահլիճից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Շիրխանյանը եթե իմանար, վաղուց կլքեր Հայաստանը /lragir.am/». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
2. ↑  «ՀՀ ընտրողների ռեգիստր». ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով. 2016 թ․ նոյեմբերի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
3. ↑  Շիրխանյանը խախտեց իր ու Վազգենի պայմանը
4. ↑  «Վահան Շիրխանյանը դե ֆակտո կուսակցությունում չէ 3 տարի, իսկ վերջին 6 ամիսը՝ դե յուրե.Նարեկ Գալստյան /tert.am/». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
5. ↑  Հանցախմբի գործով կալանավորված Վահան Շիրխանյանի կինը վրաերթի է ենթարկվել. նրա վիճակը ծանր է /armtimes.com/
6. ↑  Մահացել է Վահան Շիրխանյանի փաստաբանը /iravunq.com/(չաշխատող հղում)
7. ↑  ՄԻԵԴ-ը Վահան Շիրխանյանի գանգատը կքննի առաջնահերթ կարգով /pastinfo.am/
8. ↑  «Վահան Շիրխանյանն ազատ արձակվեց (վիդեո)».

Աղբյուրներ
----------

* Վահան Շիրխանյանի կենսագրական տվյալներ ՀՀ ԱԺ կայքում
* Վահան Շիրխանյանը կալանավորվել է /Ազատության ռադիոկայան/
Բալդուին I Երուսաղեմցու մուտքը Ուռհա (Եդեսիա)
**Թորոս Կուրապաղատ** կամ **Թորոս Ուռհայեցի (Եդեսիացի)** (11-րդ դար - մարտի 9, 1098, Ուռհա), հայ իշխան Եդեսիայի իշխանության կառավարիչ։

Հեթումի որդի Թորոսը հայ քաղկեդոնացի էր, սկզբնապես ծառայության մեջ էր գտնվում Բյուզանդիայում։ 1071 թ. Մանազկերտի ճակատամարտում կրած պարտության և սելջուկյան էքսպանսիայի հետևանքով Բյուզանդիան աստիճանաբար ետ էր մղվում և կորցնում իր դիրքերը։ Դրա հետևանքով առաջանում են մի շարք հայկական իշխանություններ, որոնցից մեկը Փիլարտոս Վարաժնունու պետությունն էր։ Այն ձգվում էր Եփրատի երկայնքով Միջագետքից մինչև Հայաստանի սահմաններ՝ ընդգրկելով Կիլիկիան, Տավրոսը, Սիրիայի և Անտիոքի մի մասը։ Վարուժանի կառավարման շրջանում Թորոսը դառնում է նրա թագավորության մաս հանդիսացող Մալաթիայի կառավարիչը, այնուհետև հռչակվում Եդեսիայի իշխան և այդպիսին մնում մինչ իր մահը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  М.
2. ↑  Алексей Сукиасян // ИСТОРИЯ КИЛИКИЙСКОГО АРМЯНСКОГО ГОСУДАРСТВА И ПРАВА (XI—XIV ВВ)
3. ↑  *В. П. Степаненко* // Государство Филарета Варажнунии // Античная древность и средние века. — Свердловск, 1975. — Вып. 12. — С. 86-103  Արխիվացված 2012-04-09 Wayback Machineархив Արխիվացված 2012-10-12 Wayback Machine
**Ալբերտ Գեղամի Ավագյան** (07.03.1923, գյուղ Ազատավան (Հայաստանի Հանրապետություն, Արարատի մարզ)–11.10.1996, Երևան), հայ գյուղատնտես։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1973)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի Կ. Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիան (1951)։

1960–1981 թվականներին՝ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտի (այժմ՝ գիտական կենտրոն) բանջարաբուծության բաժնի վարիչ, 1981–1989 թվականներին՝ Հայաստանի Խորհրդային Սոցալիստական Հանրապետության պետագրոարդի բանջարաբոստանային մշակաբույսերի ընտրասերման սերմնաբուծության կայանի տնօրեն։

Աշխատություններ
---------------

Աշխատանքները վերաբերում են բանջարաբոստանային մշակաբույսերի աճեցման ու զարգացման խնդիրներին։ Առաջարկել է բույսերի տարբեր օրգանների աճի հաշվարկման եղանակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ալբերտ\_Գեղամի Ավագյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալեքսանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Լեռնիկ Ռաֆիկի Ալեքսանյան** (հոկտեմբերի 16, 1952(1952-10-16), Արարատ, Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ռազմական և քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ գումարման պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Արարատ գյուղում։
1974 թվականին ավարտել է Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, 1985 թ.` ԽՄԿԿ ԿԿ առընթեր Բաքվի կուսակցական բարձրագույն դպրոցը։ Ճարտարագետ-մեխանիկ։

1974-1975 թվականներին դասավանդել է Արարատի ինդուստրիալ-տեխնիկական տեխնիկումում։ 1975-1980 թթ. աշխատել է Արարատի գազի վարչությունում` որպես գլխավոր մեխանիկ։
2007-2008 թվականներին զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

1980-1983 թվականներին և 1985-1990 թվականներին ՀԿԿ Արարատի շրջկոմում կուսակցական տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել։ 1990-1993 թվականներին եղել է Արարատի շրջանի կապի հանգույցի պետ, 1993-1996 թվականներին Արարատի շրջխորհրդի գործկոմի նախագահի առաջին տեղակալ, 1996-1998 թվականներին Արարատի մարզպետարանի տրանսպորտի և ճանշինբաժնի վարիչ, 1998-1999 թվականներին Արարատի փոխմարզպետ։

1998-1999 թվականներին ԱԺ պատգամավոր (թիվ 111 ընտրատարածք)։ «Բարեփոխումներ» պատգամավորական խմբի անդամ։

1999-2003 թվականների նԱԺ պատգամավոր (թիվ 34 ընտրատարածք)։ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության անդամ։

2003-2007 թթ.` ԱԺ պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ)։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։

2008-2012 թվականներին Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ)։ Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։ ՀՀԿ խորհրդի անդամ։

2014 թվականնԻ ապրիլի 18-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից՝ փոխարինելով վարչապետ դարձած Հովիկ Աբրահամյանին։

2020 թվականին լքել է ՀՀԿ-ն։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լեռնիկ Ռաֆիկի Ալեքսանյանը ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում
2. ↑  «ՀՀԿ խորհրդի երեք անդամներ լքել են կուսակցությունը». *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սեյրան Սարոյանի Ուկրաինայի առանձնատունն ու «մոռացված» շինությունները

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Երվանդ Սարաֆյան (Արուանդ)** (1888, Կոստանդնուպոլիս - 1917, Դամասկոս, Օսմանյան կայսրություն), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1888 թվականին, Կ. Պոլսի Միջագյուղ թաղամասում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի վարժարանում։

1914 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Մի քանի ամիս բժիշկ է աշխատել։

1914 թվականին սկսած Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ, և ուղարկվելով Սիրիայի ռազմաճակատ, զինվորական բժիշկ ծառայել։

1917 թվականին Պա­ղես­տի­նի ռազմաճակատում գործողությունների ժամանակ ոտքից վիրավորվել է և Դամասկոսի զինվորական հիվանդանոց տեղափոխվել։ 1917 թվականին ստացած վերքի պատճառով մի քանի ամիս հիվանդանոցում տառապել է թուրք բժիշկներից դիտավորյալ բուժում և խնամք չստանալու հետևանքով։

Մահացել է 1917 թվականի ամռանը, Դա­մաս­կո­սի զինվորական հիվանդանոցում, արյան վարակումից՝ 29 տարեկանում։

Ավելորդ չէ ասել, որ այդ ժամանակ Դամասկոսում կար Օսմանյան բժշկական համալսարան, որտեղ եվրոպական բժշկական և վիրաբուժական համալսարաններն ավարտած բարձրակարգ բժիշկներ էին աշխատում, ինչպես նաև կար ֆրանսիացի Գթության քույրերի լավ կազմակերպված հիվանդանոց, որը զինվորական իշխանությունը գրավել էր։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։ 43 Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Տիգրան Ռեթեոսյան** (, Կեսարիա), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Անկարայի նահանգի Կեսարիայի գավառի կենտրոն Կեսարիա քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Հայկյան վարժարանում։ Ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Կեսարիայում թաղապետական բժիշկ է աշխատել։ 1909 թվականին Ադանայի հայկական կոտորածների օրերին, երբ Կեսարիան ևս դժվարին օրեր ապրեց, բժիշկ Տիգրանը որոշ դեր է խաղացել Ջելալ բեյի մոտ՝ ջարդն արգելել տալու համար։ 1910 զինվորական բժիշկ մեկնել է Կ. Պոլիս և որպես թաղապետական բժիշկ Ադաբազար, ապա՝ Կեսարիա ուղարկվել։ Եղել է գթասիրտ ու սիրված բժիշկ։

1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ Ծառայության ընթացքում ուղարկվել է Կարամանի նահանգի Նիյդե գավառի կենտրոն Նիյդե քաղաքը (Կիլիկիա), որտեղ էլ մահացել է ժանտախտից։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Ալպօյաճեա ն Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Հարություն (Արթին) Վեզնեյան (Վեզնեճյան)** (ոչ վաղ քան 1875 և ոչ ուշ քան 1883, Հյուսեյնիկ, Խարբերդ, Օսմանյան կայսրություն - 1915), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1875/1883 թվականին, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գավառի Հյուսեյնիկ գյուղում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1900 թվականին ավարտել է Խարբերդի նահանգի իդադիե (միջնակարգ) կամ «Սուլթանիե» վարժարանը։ 1900-1907 թվականներին սովորել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանում։

Ուսանելու ընթացքում ստացել է ԱՄՆ-ում բնակվող 2 եղբայրների նյութական օգնությունը։

1907 թվականից Թալաս, ապա Զիլե քաղաքների թաղապետական բժիշկ է աշխատել։ 1910 թվականին եղբայրներին տեսակցելու նպատակով մեկնել է ԱՄՆ Քոննեքթիքեթի նահանգի Նյու Հեյվըն քաղաքը, ուր վիրաբուժության գծով կատարելագործման դասընթացի է մասնակցել։ Վերադառնալով հայրենիք, Խարբերդի թաղապետական բժիշկ է նշանակվել։

1912 թվականին ամուսնացել է Մեզիրեի հանրածանոթ Հարություն էֆենդի Խարփութլյանի դստեր՝ Արաքսի հետ և ունեցել Մասիս որդուն, որը հրաշքով փրկվելով կոտորածներից, հետագայում դարձել է դեղագործ և բնակություն հաստատել ԱՄՆ-ի Փրովիդենս քաղաքում։

1914 թվականի գարնանը Մեզիրեի քաղաքապետական կամ Հյուսեյնիկ գյուղի բժիշկ է նշանակվել։ Եղել է ՀԲԸՄ-ի անդամ։ 1914 թվականի աշնանը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ 1915 թվականին ձերբակալվել է, բանտարկվել ու տարագրվել դեպի Մելիտինե։ Սպանվել է 1915 թվականին, Մելիտինեում կամ Սեբաստիայի մոտակայքում՝ սրախողխող արվելով՝ մոտ 35 տարեկանում։

Այլ տվյալներով՝ 1915 թվականի հունիսի 25-ին, բժիշկներ Նշան Նահիկյանի և Մանվելի հետ նահատակվել է Մեզիրեի բանտում հայ արգելափակյալների ինքնահրկիզման ժամանակ։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուածվաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Գուժկան Սեբաստիոյ (Կարապետ Գաբիկեան), Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ, Պոսթըն, 1924։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), պոսթոն, 1957։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Հիւսէյնիկ, խմբագիր՝ Կ. Ահարոնեա ն, Պոսթըն, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Լուկկայի դքսություն** (իտալ.՝ Ducato di LuccaDucato di Lucca), պետություն Պիրենեյան թերակղզում XIX դարի առաջին կեսին։

1815 թ. Վիեննայի վեհաժողովը որոշեց Նապոլեոնի կին Մարիա Լուիզա Ավստրիացուն (ավստրիական կայսեր դստերը) հանձնել Պարմայի թագավորությունը։ Քանզի մինչև նապոլեոնյան նվաճումները դքսությունը պատկանում էր Պարմայի Բուրբոններին որպես փոխհատուցում նրանց համար ստեղծվեց Լուկկայի դքսությունը։

1817 թ. Լուկկայի դքսուհի դարձավ Մարիա Լուիզա Իսպանացին (Էտրուրիայի նախկին թագուհին)։ 1824 թ. նա վախճանվեց և գահն անցավ որդուն` Կառլին, ով հանդիսանում էր նաև Պարմայի գահի ժառանգորդը։ 1847 թ. երբ մահացավ Մարիա Լուիզա Ավստրիացին Կառլը դարձավ Պարմայի դուքս, իսկ Լուկկայի դքսությունը մտավ Տոսկանայի մեծ դքսության կազմի մեջ։

Դրոշը
-----

1815-1818 թվականներին դքսության դրոշն իրենից ներկայացնում էր երկու հորիզոնական շերտեր` դեղին և կարմիր։ 1818 թ. նոյեմբերի 7-ից մինչև 1847 թ. դքսության դրոշ կազմված էր սպիտակ կտորի վրա պատկերված Մարիա Լուիզայի զինանշանից և դեղին-կարմիր ներդիրից վերին անկյունում։

Լուկկայի դուքսեր
----------------

* Մարիա Լուիզա Իսպանացի (հունիսի 9-ին 1815 թ. — մարտի 13-ին, 1824 թ.)
* Կառլ I (մարտի 13-ին, 1824 թ. — դեկտեմբերի 17-ին 1847 թ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լուկկայի պատմություն
**Հմայակ Խաչերի Քեշիշյան** (1887, Մարաշ, Մարաշի գավառ, Հալեպի նահանգ, Օսմանյան կայսրություն- 1915, Քելլիկ գյուղի մոտ, Կարսի շրջան), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1887 թվականին Օսմանյան կայսրության Հալեպի նահանգի Մարաշի գավառի կենտրոն Մարաշ քաղաքում։
Դեղագործ-բժիշկ Խաչեր Քեշիշյանի կրտսեր որդին է։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի թաղային վարժարանում, միջնակարգը՝ ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­նե­րի Մարաշի «Ակա­դե­մի» բարձրագույն վարժարանում։ 1909 թվականին ավարտել է ամերիկացի միսիոներների Այնթապի Կենտրոնական Թուրքիայի քոլեջը։ 1909 թվականին մեկնել է Կ. Պոլիս` բարձ­րա­գույն կրթու­թյուն ստա­նա­լու։ 1915 թվականին ավար­տել է Կ. Պոլսի Օսմանյան համալսարանի բժշկա­կան բա­ժի­նը։

1915 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և ուղարկվել 4-րդ զորաբանակում ծառայելու զինվորական բժիշկ՝ հարյուրապետի աստիճանով։ 1915 թվականին Կարսի շրջանի Քելլիկ գյուղի մոտերքը, վերևից եկած հրամանի համաձայն, սպանվել է իթթիհադական ազգայնամոլ իր իսկ հրամանատարի հրամանով կամ նրա իսկ արձակած գնդակից՝ 28 տարեկանում։ Այդ ժամանակ թուրք սպաները ևս 18 հայ զինվորական բժիշկների են գնդակահարել։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Գալուստեան Գրիգոր Հ. Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Իսթանպուլ, 1940։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Գալուստեան Գրիգոր Հ. Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Միքայել Քեշիշյան** (, Մալաթիա), հայ բժիշկ

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Խարբերդի նահանգի Մելիտինեի գավառի կենտրոն Մելիտինե քաղաքում։ Դեղագործ Խոսրով Քեշիշյանի եղբայրն է, դավանանքով՝ ավետարանական։ Նախնական կրթությունն ստացել է ամերիկացի միսիոներների Խարբերդի Եփրատ քոլեջում։ Բժշկական կրթություն է ունեցել և բժիշկ աշխատել։ Մելիտինեում եղբորը՝ Խոսրով Քեշիշյանին նյութական աջակցություն է ցուցաբերել բացելու սեփական դեղատուն։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուն պես, օսմանյան իշխանությունները Միքայելին ուղարկել են ռուսական ռազմաճակատ որպես բժիշկ՝ հարյուրապետի աստիճանով։ Այստեղ նա արագորեն կազմակերպել է 200 մահճակալով զինվորական հիվանդանոց, որտեղ բժշկական օգնություն է ցուցաբերել օսմանյան բազմազգ բանակի վիրավոր ու հիվանդ զինվորներին, առանձնակի ուշադրություն դարձրել հայ զինվորների առողջության վերականգնմանը, ինչը աննկատ չի մնացել թուրքական զինվորական հրամանատարության ուշադրությունից։ Նրան շուտով ձերբակալում են ու բանտարկում։ Սակայն մի քանի ամիս անց, զգալով ռազմաբժշկական գործի հմուտ մասնագետի կարիքը, թուրքերը բժշկին ազատում են կալանքից ու կրկին ծառայության նշանակում բանակում։ Միքայելը հաջողում է փախչել Կովկասյան ռազմաճակատի թուրքական զինվորական հիվանդանոցից և գեներալ Անդրանիկ Օզանյանի զորամասին միանալ։ 1915 թ. թուրքերը այդ մասին իմանալով, անմիջապես ձերբակալել են եղբորը՝ դեղագործ Խոսրովին և 1915 թվականի հունիսի 15-ին, Մելիտինեի բանտում կացնահարելով դաժանաբար սպանել։

Գրականություն
-------------

* Ալպօյաճեան Ա. Պատմութիւն Արաբկիրի հայոց, Պէյրութ, 1915։
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
* Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
* Խաչատրյան Լ. Բաբլումյան Ա. Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։

Աղբյուր
-------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Երզնկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հմայակ Հարությունի Երզնկյան** (1892, Հաղպատ, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - 1941), հայ կուսակցական, պետական գործիչ։

Արամայիս Երզնկյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ներսիսյան դպրոցն ավարտել է 1913 թվականին և անմիջապես զորակոչվել բանակ որպես շարքային զինվոր։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Մարտերին մասնակցել է ռուս-ավստրիական ռազմաճակատում։ Վիրավորվել է երեք անգամ։ Երրորդ անգամ վիրավորվելուց հետո գերի է ընկել։

Փախուստի բազմաթիվ փորձերից հետո վերջապես նրան հաջողվում է փրկվել գերությունից և, շատ զրկանքներից ու տառապանքներից հետո, 1918 թվականին հասնել իր հայրենի գյուղը՝ Հաղպատ։ Մինչև 1920 թվականը աշխատել է Հաղպատում որպես գյուղական դպրոցի ուսուցիչ։

1920 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո 1921-1924 թվականներին, աշխատել է որպես Ուզունլարի հեղկոմի նախագահ, Լոռի-Փամբակի գավկոմի հրահանգիչ և ապա նշանակվել Ղարաքիլիսայի առաջին աստիճանի կուսակցական դպրոցի վարիչ։

1925 թվականին Հմայակ Երզնկյանը տեղափոխվել է Երևան և մինչև 1935 թվականը աշխատել որպես Հայկոոպի հրահանգիչ, այնուհետև Հայտնարկոոպի կազմբաժնի վարիչ և ապա Հայտնարկոոպի նախագահ։

1935 թվականին ընտրվել է Հոկտեմբերյանի շրջանային գործադիր կոմիտեի նախագահ, իսկ 1936 թվականին նշանակվել Հայաստանի ժողկոմխորհին կից ներգաղթի կոմիտեի ավանների շինարարության պետ։

Ընտրվել է ՀԿԿ II և IV համագումարների պատգամավոր, մասնակցել է մի շարք խորհրդաժողովների, մի քանի անգամ ընտրվել է Հայաստանի կենտգործկոմի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անմոռաց դեմքեր (Ներսիսյան դպրոցի սաներ), Ե. «Հայաստան», 1965, էջ 54-55։
**Լոնդոնի մուգ աչքերը** (անգլ.՝ The Dark Eyes Of London), բրիտանացի գրող Էդգար Վալասի քրեական վեպը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1924 թվականին։ Անհավասարակշռված բժիշկը և նրա եղբայրն իրականացնում են հարուստների սպանությունների շարք, որպեսզի շահույթ ստանան նրանց կյանքի ապահովագրումներից` կույրերի համար բարեգործություն օգտագործելով որպես իրենց գործունեության ճակատ։ Սքոլթլանդ Յարդի համառ քննիչ Հոլթը շուտով զբաղվում է նրանց գործով։ Վեպը հիմնված է ավելի վաղ Վալանսի կողմից գրված *Կռկռոցները* կարճ պատմվածքի վրա։

Վերամշակումներ
--------------

Վեպի հիման վրա երկու անգամ ֆիլմ է նկարահանվել։ 1939 թվականին ստեղծվել է *Լոնդոնի մուգ աչքերը* վեպի բրիտանական տարբերակը, որը նկարահանել է Ուոլթեր Սամերսը, որը Վալասի քրեական պատմությունն ամբողջական սարսափ ֆիլմ է դարձրել։ 1961 թվականին նկարահանվել է ռեժիսոր Ալֆրեդ Վոհրարի *Լոնդոնի մեռած աչքերը* գերմանական ֆիլմը, որը մեծ ազդեցություն է կրել ավելի վաղ նկարահանված բրիտանական ֆիլմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Richards p.89

Արտաքին հղումներ
----------------

* Richards, Jeffrey (ed.). *The Unknown 1930s: An Alternative History of the British Cinema, 1929- 1939*. I.B. Tauris & Co, 1998.

Գրականություն
-------------

* Lennig, Arthur. *The Immortal Count: The Life and Films of Bela Lugosi*. University Press of Kentucky, 2003.