**Windows XP Professional x64 Edition** (ներքին տարբերակ` Windows NT 5.2), Microsoft Corporation-ի Windows NT ընտանիքի օպերացիոն համակարգ, որը թողարկվել է 2005 թվականի ապրիլի 25-ին որպես Windows XP Professional-ի տարբերակ x86-64 պլատֆորմի անհատական համակարգիչների համար։

ՕՀ-ն նախատեսված է օգտագործելու ընդլայնված 64-բիթանոց հիշողության հասցեների տարածությունը, որը բնօրինակ է x86-64 ճարտարապետության համար։ 64-բիթանոց օպերացիոն համակարգ տեղափոխվելու հիմնական առավելությունը համակարգում առավելագույն թույլատրելի օպերատիվ հիշողության ավելացված քանակի աջակցությունն է։ Windows XP օպերացիոն համակարգը (32-բիթանոց տարբերակ) չի ապահովում 3 գիգաբայթից ավելի օպերատիվ հիշողություն (ավելի ճիշտ՝ 4 գիգաբայթ, բայց կարող է օգտագործվել ընդամենը 3,25 ԳԲ)։ Windows XP Professional x64 Edition-ն աջակցում է շատ ավելի շատ հիշողություն։ Դրանում ֆիզիկական հիշողության առավելագույն քանակն ավելացված է մինչև 128 ԳԲ, իսկ վիրտուալ հիշողության քանակը՝ մինչև 16 ԳԲ։ Microsoft-ը պնդում էր, որ այդ սահմանափակումները կարող են ավելացվել, եթե այդ տարիների համակարգիչների ապարատային հնարավորությունները գերազանցեն դրանք։

Windows XP Professional x64 Edition-ի պատմություն
-------------------------------------------------

Windows XP-ի երկու տարբեր տարբերակներ են թողարկվել 64-բիթանոց ապարատային ապահովման համար։

Windows XP 64-bit Edition-ը նախագծվել է Intel Itanium միկրոպրոցեսորների ընտանիքում աշխատելու համար բնիկ IA-64 ռեժիմով։ Ստեղծվել է Windows XP 64-bit Edition-ի երկու համային տեսականի.

1. 2002 թվականին Windows XP 64-bit Edition-ը հայտնվեց Itanium հարթակում, որը հիմնված էր Windows XP կոդերի վրա։ Այն թողարկվել է գրեթե միաժամանակ Windows XP-ի 32-բիթանոց տարբերակի հետ։
2. 2003 թվականի մարտի 28-ին Windows Server 2003 կոդերի հիման վրա թողարկվեց Windows XP 64-bit Edition 2003-ը, որն ավելացրեց աջակցություն Intel Itanium 2 պրոցեսորներին։ Այս տարբերակի հետագա զարգացումը դադարեցվեց 2005 թվականի սկզբին՝ Hewlett Packard-ից հետո, վերջինը։ Itanium աշխատանքային կայանների դիստրիբյուտորը դադարեցրեց դրանց վաճառքը։ 2005 թվականի հուլիսից Windows XP 64-bit Edition-ն այլևս չի աջակցվում և անվտանգության լրացուցիչ թարմացումներ չեն թողարկվել։

Windows XP Professional x64 Edition թողարկվել է 2005 թվականի ապրիլի 25-ին։ Այս տարբերակը աջակցում է Intel IA-32 ճարտարապետության x86-64 ընդլայնմանը։ x86-64 ընդլայնումն իրականացվում է AMD-ի կողմից AMD64 անունով Opteron, Athlon 64 և որոշ Sempron պրոցեսորներում, և ներդրված Intel-ի կողմից Intel 64 (նախկինում հայտնի որպես IA-32e և EM64T) անունով Intel Pentium 4 ընտանիքում։ և ավելի ուշ Intel պրոցեսորների մեծ մասը։ Փաստորեն, Windows XP Professional x64 Edition օպերացիոն համակարգը Windows Server 2003-ի փոփոխությունն է։

Թե՛ Windows Server 2003 x64, և թե՛ Windows XP Professional x64 Edition-ն օգտագործում են նույն միջուկները և կառուցված են նույն հիմնական կոդերից։ Հետևաբար, Windows XP x64-ը և Windows Server 2003 x64-ն ունեն նույն սպասարկման փաթեթները։ Չնայած Windows Server 2003-ի հիմնական կոդերի հիման վրա, Windows XP Professional x64 Edition-ը ներառում է Windows XP-ի 32-բիթանոց տարբերակի հաճախորդի առանձնահատկությունները, որոնք Windows Server 2003-ը չունի։ Դրանք ներառում են՝ System Restore, Windows Messenger, Fast User Switching, Welcome Screen, Security Center, Games և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Broersma Matthew։ «The importance of being 64-bit | ZDNet»։ *ZDNet* (անգլերեն)։ CBS Interactive։ Վերցված է 25 June 2018