**Կավիտա Կրիշնան** (*Kavita Krishnan*, թամիլերեն՝ கவிதா கிருஷ்ணன், հինդի՝ कविता कृष्णन; род. 1973), հնդիկ մարքսիստ ֆեմինիստ, կանանց իրավունքների շարժման ակտիվիստ։ Ի թիվս այլ բաների, 2012 թվականին Դելիում նիրբհայայի խմբակային բռնաբարությունից հետո բողոքի ցույցերի ժամանակ նա հասարակության ուշադրությունը հրավիրեց երկրում գենդերային բռնության խնդրի վրա։

Մինչև 2023 թվականը եղել է Հնդկաստանի Կոմունիստական կուսակցության (մարքսիստ-Լենինյան) «ազատագրում» կուսակցության անդամ, եղել է նրա քաղբյուրոյի և ավելի քան երկու տասնամյակ՝ նրա կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ Նա նաև Liberation («ազատագրում») կուսակցության ամենամսյա հրատարակության խմբագիրն էր և քարտուղար կանանց թևի KPI(ML) «ազատագրում», բոլոր Հնդկաստանի առաջադեմ կանանց ասոցիացիա (AIPWA)։ Հանդես գալով որպես ռուսական ներխուժման ակտիվ հակառակորդ և Ուկրաինայի հետ համերաշխության ակցիաների կազմակերպիչ՝ նա լքեց իր կուսակցական պաշտոնները կուսակցության մնացած ղեկավարության հետ սրված տարաձայնությունների պատճառով։

Կենսագրություն
--------------

### Ընտանիքը և ուսումը

Կավիտա Կրիշնանը ծնվել է թամիլական ընտանիքում Կունուրում (Թամիլ նադու նահանգ)։ Նա մեծացել է Բհիլայում (Չհատիսգարհ նահանգ)։ Նրա մայրը անգլերեն է դասավանդել, իսկ հայրը ինժեներ է աշխատել տեղի պողպատի գործարանում, որը կառուցվել է ԽՍՀՄ-ի օգնությամբ, և մեկնել է Կիև՝ սովորելու։

Կավիտան ստացել է բակալավրի աստիճան Մումբայի (Բոմբեյ) Սուրբ Քսավերի քոլեջում և մագիստրոսի կոչում անգլիական գրականության մեջ Ջավահառլալ Ներու համալսարանում։ Նա ծրագրում էր զբաղվել դասավանդմամբ, սակայն միջամտեցին քաղաքական իրադարձությունները։

### Ակտիվության առաջին քայլերը

Ուսման ընթացքում Կավիտա Կրիշնանը միացավ թատերական խմբին՝ Արուն Ֆերեյրայի գլխավորությամբ, Մումբայի Սուրբ Քսավերի քոլեջում (Մումբայի համալսարանի մաս)։ Նրա հետ նա մասնակցել է փողոցային ներկայացումների և բողոքի ակցիաների։ Սակայն նա սկսել է լրջորեն մասնակցել քաղաքական գործունեությանը, երբ ընդունվել է Ջավահառլալ Նեհրու համալսարան, որտեղ անդամակցել է համահնդկական ուսանողների ասոցիացիային 1995թվականին ընտրվել է ուսանողական արհմիության համատեղ քարտուղար։

Նրա վրա զգալի ազդեցություն է ունեցել համալսարանի այդ արհմիության նախկին նախագահ Չանդրաշեկհար Պրասադը (Չանդու)։ Նա էր, ով առաջարկեց նրան դառնալ ազատված աշխատող, որպեսզի նա կարողանա իր ամբողջ ժամանակը նվիրել կանանց իրավունքների պաշտպանությանը։ Սիվանում (Բիհար նահանգ) փողոցային հանրահավաքի ելույթի ժամանակ Չանդրաշեկհարը KPI-ի մեկ այլ առաջնորդ Շյամ Նարայանի հետ Յադավը քաղաքական սպանության զոհ Է դարձել 1997 թվականի մարտի 31-ին։ Այս միջադեպից հետո Կավիտա Կրիշնանի կյանքը՝ որպես ակտիվիստ, կտրուկ փոխվեց։

Չանդուի սպանությունից հետո Ներուի Համալսարանի հազարավոր ուսանողներ դուրս են եկել զանգվածային ցույցերի՝ պահանջելով գործողություններ կուսակցության նախկին պատգամավոր Ռաշտրիա Ջանաթ Դալ Մոհամմադ Շահաբուդինի դեմ, ում մարդիկ մեղադրվում էին այդ մահափորձի մեջ։ Կրիշնանը մասնակցել է Դելիում անցկացվող ցույցերին, որտեղ բողոքող ուսանողները հարձակվել են Բիհար Բհավանում գտնվող Լալու Յադավայի մարդկանց կողմից։ Այդ ցույցերին մասնակցելու համար Նա 8 օր անցկացրել է ճաղերի հետևում։

### Դերը բռնաբարության դեմ բողոքի ցույցերում

Դառնալով Հնդկաստանի մայրաքաղաք Նյու Դելիում 23-ամյա աղջկա բռնաբարությանը և սպանությանը հաջորդած կանանց իրավունքների զանգվածային բողոքի ցույցերի ժամանակ ամենաճանաչված ակտիվիստներից մեկը։ Կավիտա Կրիշնանը զգալի ներդրում ունեցավ շարժման դիսկուրսի ձևավորման գործում։ Դելիի գլխավոր նախարար Շեյլա Դիքշիթի տան մոտ տեղի ունեցած բողոքի ակցիայի ժամանակ նրա ելույթներից մեկն արագորեն վիրուսային Է դարձել YouTube-ում։ Այս ելույթում նա ուրվագծեց շարժման մի տեսակ մանիֆեստ. մարտահրավեր նետելով գերիշխող տեսակետին, որը պաշտպանում էր ընտանիքի կամ գործատուների կողմից աղջիկների մշտական «խնամակալությունը», Կրիշնանը որպես հիմնական պահանջ ձևակերպեց կնոջ ազատությունը։ Այս ելույթում նա նաև դեմ է արտահայտվել բռնաբարության համար մահապատիժների ընդհանուր պահանջին՝ ընդգծելով, որ դա խնդրի լուծում չէ։ Նա նշել է, որ Հնդկաստանում բռնաբարության դատապարտման մակարդակը չափազանց ցածր է, և այնպիսի մեթոդներ, ինչպիսիք են քիմիական կաստրացիան կամ մահապատիժը, ոչ մի կերպ չեն ծառայում որպես զսպող։

Կավիտան հիմնավոր փաստարկներ է ներկայացրել կանանց «անվերապահ ազատության»՝«ազատություն առանց վախի» օգտին։ «Ազատություն առանց վախի» պահանջը համախմբող է դարձել բռնաբարության դեմ բողոքողների համար, և Կավիտա Կրիշնանի թեզերը լայնորեն լուսաբանվել են ԶԼՄ-ներում։ Մահապատժի վերաբերյալ նրա տեսակետներն ազդել են դեկտեմբերի 16-ից հետո բողոքի շարժման դիսկուրսի ձևավորման վրա։ Մահապատժի վերաբերյալ նրա տեսակետներն ազդել են դեկտեմբերի 16-ից հետո բողոքի շարժման դիսկուրսի ձևավորման վրա։

### Ռուս-ուկրաինական պատերազմը և կուսակցությունից դուրս գալը

Իր KPI (ML) կուսակցության հետ միասին Կավիտա Կրիշնանը ակտիվորեն հանդես եկավ ի պաշտպանություն հնդկական ժողովրդավարության՝ ընդդեմ վարչապետ Նարենդրա Մոդիի Հինդու-շովինիստական և պահպանողական ընթացքի։ Այնուամենայնիվ, Կավիտան նաև քննադատել է ավտորիտար կառավարություններն ու ուժերը աշխարհի այլ երկրներում, ներառյալ ժամանակակից ՉԺՀ-ն և պուտինյան ՌԴ-ն, և մատնանշել է հնդկական, ռուսական և այլ ծայրահեղ աջերի գաղափարական-քաղաքական կապերը։ Ինքը՝ պուտինյան ռեժիմը, նա բնորոշել է որպես «ֆաշիստական»։

Այսպիսով, նա դատապարտեց ոչ միայն Իրաքի պատերազմի նման արշավանքները որպես ԱՄՆ ռազմական ագրեսիա, այլև էքսպանսիոնիզմն ու միլիտարիզմը Արևմուտքի մրցակիցների, հատկապես հակաժողովրդավարների կողմից։ 2018-ի կուսակցական համագումարում նա առաջ քաշեց մի բանաձև, որը դատապարտում էր Ասադի ռեժիմի և ռուսական ռմբակոծությունների կողմից քաղաքացիական անձանց զանգվածային սպանությունները (այնուամենայնիվ, այլ կուսակցական առաջնորդներ փոփոխություններ կատարեցին՝ մեղադրելով նաև ԱՄՆ-ին «ռեժիմը փոխելու» փորձի մեջ)։

Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի սանձազերծած լայնամասշտաբ պատերազմի նախօրեին Կավիտա Կրիշնանը կուսակցությունից հասավ ռուսական զորքերի հետքաշման պահանջով էսկալացիայի օպերատիվ դատապարտման (սակայն նրան անմիջապես «հավասարակշռեցին» «պատերազմ հրահրելու» համար Ամերիկայի հասցեին մեղադրանքներով)։ 2022 թվականի փետրվարի 24-ին ներխուժման սկսվելուց հետո նա զանգահարեց KPI-ի (ML) գլխավոր քարտուղարին և նախաձեռնեց կուսակցության հակապատերազմական հայտարարությունը, ինչպես նաև փողոցային բողոքի ցույցեր ընդդեմ ռուսական ագրեսիայի։ Նա նաև ստորագրել է հռչակագրեր համերաշխության Ուկրաինայի կողմից աշխարհի ձախ և ֆեմինիստական մանիֆեստ «իրավունք դիմադրության»։

Այնուամենայնիվ, չնայած Կրիշնանը կուսակցական ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր, նրան թույլատրվեց այնտեղ հրատարակել միայն մեկ հոդված այն թեմայի վերաբերյալ, որը պարունակում էր քննադատություն Ռուսաստանի կայսերական քաղաքականության դարերի և ստալինիզմի հանցագործությունների վերաբերյալ։ Ներկուսակցական լիարժեք քննարկումը նրան մերժեցին, և կուսակցության ղեկավարության մի մասը դժգոհ էր մի շարք ռեժիմների քաղաքականության վրա նրա հարձակումներից, որոնք իրենց անվանում էին կոմունիստական (ներառյալ սովետական  և չինական)։

2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Facebook-ի գրառման մեջ Կրիշնանը հայտարարեց, որ KPI (ML) «ազատագրում» իրեն ազատել է կուսակցական բոլոր պաշտոններից և պարտականություններից՝ իր կամքով, Սակայն նա կշարունակի մնալ կուսակցության անդամ։ Դա դիտարկվում է որպես տարբեր հարցերի շուրջ մնացած ղեկավարության հետ նրա տարաձայնությունների հետևանք, այդ թվում՝ Չինաստանի և ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետ կապված։ Իր ելույթներում և հոդվածներում նա շարունակում է մերկացնել «բազմաբևեռ աշխարհի» գաղափարը ռուսական դիվանագիտության մեկնաբանության մեջ և համերաշխության կոչ անել ազատագրական շարժումների միջև, որոնք հակադրվում են Հնդկաստանի և մնացած աշխարհի հակաժողովրդավարական միտումներին։

Գիրք և ճանաչում
---------------

2020 թվականի մայիսին հրատարակվել է Կավիտա Կրիշնանի «անվախ Ազատություն» (Fearless Freedom) գիրքը։ Aishwarya Bhuta-ի «Society and Culture in South Asia» ամսագրի գրքի ակնարկը մատնանշում է Գիրքը գրելու համատեքստը Դելիում խմբակային բռնաբարության գործի ֆոնին, որը Կրիշնանին ստիպեց կրկնել իր թեզերը, որ մահապատիժը զսպող գործոն չէ, և որ դրա կիրառման փոխարեն պետությունը պետք է արդյունավետ Ազատություն ապահովի կանանց համար, այդ թվում՝ աշխատավայրում և ուսումնական վայրում։ Նա նաև նշում է, որ «մահապատիժը զսպող գործոն չէ»։ Գրքի գրելու ոճը պարզ է և բաղկացած է անձնական փորձից, ինքնակենսագրություններից քաղվածքներից, կինոյի և պոեզիայի օրինակներից։

«Անվախ ազատությանը» Հայտնի հնարքը մատուցվել է հնդկական women ' s Web կանանց բլոգում. գրախոսության հեղինակ Պիյուշա Վիրն ընդգծել է գրքի այն գաղափարը, որ «տանը կնոջ կալանավորումն ինքնին բռնության ձև է, որը նույնիսկ այդպիսին չի ճանաչվում»։ Այս միտքը նրան ստիպեց մտածել այն մասին, թե ինչպես է Հնդկաստանում կանանց կյանքը 24/7 հսկողության տակ՝ հանուն անվտանգության, և մտածել, թե ի՞նչ կարելի է անել այս խորապես նահապետական հասարակությունն ու համակարգը քանդելու համար։

Կավիտա Կրիշնանը ճանաչվել է 2014 թվականի BBC-ի 100 կանանցից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Kumar, Sanjay. «Interview with Kavita Krishnan». The Diplomat. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 23-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 30-ին.
2. ↑  «CPI (ML) Liberation | Links International Journal of Socialist Renewal». *links.org.au*. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 22-ին.
3. ↑  «AIPWA blog». AIPWA. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 30-ին.
4. ↑  Iqbal, Naveed. «The making of an activist». The Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
5. ↑  Bazliel, Sharla. «Kavita Krishnan on Delhi gangrape». India Today. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
6. ↑  Staff Reporter (2012 թ․ մարտի 24). «Three sentenced to life in Chandrasekhar murder case». *The Hindu*. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
7. ↑  Joshi, Rajesh. «Red Island Erupts». Outlook. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
8. ↑  Krishnan, Kavita. «Tongueless in Tihar». Tehelka. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
9. ↑  «INDIA: Student leader arrested for 1997 protest». Green Left Weekly. 2016 թ․ սեպտեմբերի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
10. ↑  Ray, Tinku. «NPR Blogs». NPR. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
11. ↑  «Kavita Krishnan, Secretary of the All India Progressive Women's Association (AIPWA)». YouTube. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
12. ↑  «Freedom Without Fear Is What We Need To Protect, To Guard And Respect». Tehelka. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
13. ↑  «View Point: Kavitha Krishnan, Sheila Dixit and this rape culture». The Alternative. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
14. ↑  Gupta, Rahila. «Women demand freedom, not surveillance - An Interview With Kavita Krishnan». Open Democracy. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
15. ↑  Rao, Dipanjali (2014 թ․ հուլիսի 9). «Freedom without fear». Indian Link. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
16. ↑  «Rapists fear women's freedom; convene Parliament to pass bills on sexual violence: protester Kavita Krishnan». IBN Live. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
17. ↑  Banerjee, Poulomi (2015 թ․ մարտի 8). «Our right to pleasure is always ignored: Kavita Krishnan». IBN Live. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 26-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
18. ↑  Krishnan, Kavita. «Patriarchy, Women's Freedom and Capitalism: Kavita Krishnan». IBN Live. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
19. ↑  Jha, Nishita. «An Interview With Kavita Krishnan». Tehelka. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 25-ին.
20. ↑  «'On the death penalty for rape' Kavita Krishnan». Death Penalty Research Project, NLU. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
21. ↑  Sandhu, Veenu, Veenu (2012 թ․ դեկտեմբերի 29). «Interview with Kavita Krishnan». *Business Standard India*. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
22. ↑  «Больше не бхаи-бхаи. Несмотря на отчаянные усилия Кремля, Индия отдаляется от России». *The Insider* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
23. ↑  Krishnan, Kavita (2023 թ․ փետրվարի 25). «Kavita Krishnan: One year after the Russian invasion, what should solidarity with Ukraine look like?». *Scroll.in* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
24. ↑  «Кавіта Крішнан: «Байдужість до України завдала шкоди нашій боротьбі в Індії»». *Спільне* (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
25. ↑  «Разом із рухом опору українського народу за його перемогу проти агресії». *Спільне* (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
26. ↑  «Право на сопротивление: феминистский манифест». *Commons* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
27. ↑  «Ukraine: Aspects of the History and Politics of Russia's Invasion». *Liberation Central Organ of CPIML* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
28. ↑  Scroll Staff (2022 թ․ սեպտեմբերի 2). «Kavita Krishnan quits all posts in CPI(M-L) after calling Soviet regime, China autocratic». *Scroll.in* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
29. ↑  Sharma, Unnati (2022 թ․ սեպտեմբերի 2). «'Left not fully consistent, coherent about democracy', says Kavita Krishnan after CPI(M-L) exit». *ThePrint* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
30. ↑  «Multipolarity, the Mantra of Authoritarianism». *The India Forum* (անգլերեն). 2022 թ․ դեկտեմբերի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
31. ↑  oaklandsocialist (2022 թ․ հոկտեմբերի 24). «Kavita Krishnan talks with Ukraine Socialist Solidarity Campaign». *Oakland Socialist* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 18-ին.
32. ↑  Bhuta, Aishwarya (2021 թ․ հունվարի 29). «Book review: Kavita Krishnan, Fearless Freedom». *Society and Culture in South Asia*. **7**: |page=190–192. doi:10.1177/2393861720949806.
33. ↑  Vir, Piyusha (2020 թ․ մարտի 16). «Kavita Krishnan On Why Women's Safety Shouldn't Mean A Patriarchal Control Of Their Lives». *Womensweb.in*. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 3-ին.
34. ↑  «Who are the 100 Women 2014?». *BBC News* (բրիտանական անգլերեն). 2014 թ․ հոկտեմբերի 26. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
==

Արտաքին հղումներ
----------------

* Интервью с Кавитой Кришнан на русском: Часть 1. «Победа Путина в этой войне станет победой фашистов во всём мире»; Часть 2. «Прощай, „русская романтика"» // *После.Медиа*
* Интервью с Кавитой Кришнан на украинском: Ч. 1. Інтерв'ю з Кавітою Крішнан про нерівність, боротьбу лівих та репресії в Індії; Ч. 2. «Байдужість до України завдала шкоди нашій боротьбі в Індії» // *Спільне*