recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ազգային կինոյի «Կինոաշուն» առաջին փառատոն**, անցկացվել է Երևանում և Հայաստանի մարզերում 2010 թվականի հոկտեմբերի 11-ից նոյեմբերի 10-ը։

Պատմություն
-----------

Ազգային կինոյի «Կինոաշուն» առաջին փառատոնն անցկացվել է Երևանում և Հայաստանի մարզերում 2010 թվականի հոկտեմբերի 11-ից նոյեմբերի 10-ը։ Փառատոնը բացվել է Արտավազդ Փելեշյանի «Մենք» ֆիլմով, որը ցուցադրվել է Մոսկվա կինոթատրոնում։

Փառատոնի շրջանակներում Հայաստանի տարբեր կինոսրահներում, ինչպես նաև` Սիրահարների այգում և Կասկադ համալիրում ցուցադրվել են տարբեր տարիների և ժանրերի 100-ից ավելի հայկական ֆիլմեր։ Ֆիլմերը ցուցադրվել են չորս շրջաններում և 12 զորամասերում։ Փառատոնի ընթացքում նաև անցկացվել են հայկական կինոյի գործիչներին նվիրված հոբելյանական միջոցառումներ, կլոր սեղաններ և սեմինարներ։ Ծրագրի շրջանակներում ներկայացվել են ինչպես ժամանակակից, այնպես էլ` խորհրդային տարիներին նկարահանված հայկական արտադրության ֆիլմեր։ Երևանի այն ժամանակվա քաղաքապետ Գագիկ Բեգլարյանն ուղերձ է հղել փառատոնին, որում ասվում էր, որ «Կինոաշունը» հիանալի հնարավորություն կդառնա հայ երիտասարդությանն ազգային կինոյին ծանոթացնելու համար։ Ազգային կինոկենտրոնի տնօրեն Գևորգ Գևորգյանն ընդգծել է, որ «Կինոաշունի» նպատակն է ոչ միայն վերականգնել կապը հանդիսատեսի ու կինոյի միջև, այլ նաև ժամանակակից ֆիլմերը ներկայացնել հանդիսատեսին։ Նա նշել է, որ այդուհետև հոկտեմբերը հայտարարվելու է ազգային կինոյի ամիս և «Կինոաշունն» ամեն տարի անց է կացվելու ինչպես մայրաքաղաքում, այնպես էլ` հանրապետության մարզերում։

Փառատոնի մասին
--------------

Բացման արարողությանը Հայաստանի մշակույթի այն ժամանակվա նախարար Հասմիկ Պողոսյանը հայտարարել է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ուրախ եմ, որ այսօր մեզ մոտ բարի ավանդույթ է ձևավորվում։ Այսուհետև մենք գիտենք, որ աշնանը շփվելու ենք «կինո» անունով երևույթի հետ։ Կինոն ազգի պատմությունն է, նրա հիշողությունը, ինչպես նաև` ապագան։ |  |

«Մոսկվա» կինոթատրոնում անցկացվող փակման արարողության ժամանակ կինոքննադատ Դավիդ Մուրադյանը բոլորին շնորհավորել է առաջին փառատոնի անցկացման առթիվ` նշելով.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մենք այնպիսի կինո ունենք, որն ուղղակի չի կարող ապագա չունենալ։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Киноосень вернет любовь народа к отечественному кино". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 14-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  ИА PanARMENIAN // Давид Мурадян: У нас такое кино, которое не может не иметь завтрашнего дня
3. 1 2  Фестиваль «Киноосень» станет традиционным в Армении(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Около 100 отечественных кинолент будет представлено на месяце национального кино в Армении". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 2-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 22. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
**Հաջի Ջավադ մզկիթ** (ադրբ.՝ Hacı Cavad məscidi), մզկիթ Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում՝ կառուցած 20-րդ դարի սկզբին։ Այն գտնվում է Բաքվի Յասամալ շրջանում, Ա. Շաիկ փողոցում։

Հին մզկիթ
---------

Մզկիթի հին տեսքը
Առաջին մզկիթը կառուցվել է 1912 թվականին Հաջի Ջավադի կողմից։ Այս մզկիթը ուղղանկյունաձև հորինվածք ուներ։ Մզկիթը չուներ մինարեթ։ Բարձրությունը 6 մետր էր։ Մզկիթի մուտքի մոտ կան 3 քարային տապանագիրներ։ Տապանագիրներում գրված է, որ մզկիթը կառուցվել է 1912 թվականին։ Մզկիթն ունեցել է մեդրեսե։ Խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին այս մզկիթը դադարեց իր գործունեությունը։ Ավելի ուշ, մեդրեսայի սենյակները տրվեցին մարդկանց ապրելու համար։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Բաքվում մզկիթները նորից սկսեցին գործել։ Հաջի Ջավադի մզկիթը վերականգնվել և այժմ գործում է։

Նոր մզկիթ
---------

2017 թվականի հուլիսի 2-ին սկսվեց նոր մզկիթի շենքի կառուցումը։ Նոր շենքի բացումը տեղի ունեցավ 2018 թվականի ապրիլի 12-ին։ Հաջի Ջավադ մզկիթի նոր շենքը զբաղեցնում է 1200 քառակուսի մետր տարածք։ Գմբեթի բարձրությունը 18 մետր է, իսկ բարձրությունը` 33.7 մետր։ Մզկիթի առաջին հարկը նախատեսված է տղամարդկանց, իսկ երկրորդ հարկը՝ կանանց համար։

Պատկերասրահ
-----------

* Նոր մզկիթ Նոր մզկիթ
* ՄզկիթՄզկիթ
* Հաջի Ջավադ մզկիթ Հաջի Ջավադ մզկիթ
* Մզկիթի նոր շենքը Մզկիթի նոր շենքը

Տես նաև
-------

* Բեկլյար մզկիթ
* Ջումա մզկիթ (Բաքու)
* Մուհամմեդ մզկիթ (Բաքու)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հաջի Ջավադ մզկիթ". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Հին մզկիթ". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Մզկիթը կրկին սկսում է գործել". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Մզկիթի նոր շենքը
5. ↑  Նոր մզկիթ
**Կիչե** (իսպ.՝ Quiché), Գվատեմալայի լեռներում ապրող Ամերիկայի բնիկներ, մայա էթնիկ խմբի ներկայացուցիչներից մեկը։ «Quiché» նշանակում է «շատ ծառեր», նաուատլ լեզվից՝ «վայր, որտեղ կան շատ ծառեր (մարդիկ)»։

Կիչեներին է պատկանում մեզոամերիկյան մշակույթի Popol Wuj (Պոպոլ Վուխ) գիրք-էպոսը և մեզոամերիկյան մայա քաղաքակրթության առավել հայտնի դրամատիկական ստեղծագործություններից մեկը՝ «Ռաբինալ Աչին»։

Համաձայն 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ կիչեները կազմել են Գվատեմալայի բնակչության 11%-ը, 14,636,487 ընդհանուր բնակչից՝ 1,610,013, լեզուն՝ կիչե, այլ բարբառներով հանդերձ պատկանում է մայա լեզվաընտանիքի կիչե-մայա լեզվաճյուղի կիչե խմբին։ Խոսում են նաև իսպաներեն։ Հավատը՝ կաթոլիկ, բողոքական։

Ծագում
------

Շուկա Չիչիկաստենանգո կիչեական քաղաքում
Էթնիկ լեգենդները կիչեներին տանում են դեպի տոլտեկներ. նրանք 10-11-րդ դարերում Գվատեմալա են եկել Տաբասկո նահանգից և գրավել են Կումարկախ մայրաքաղաքը կենտրոնական բարձրավանդակի հետ միասին։ 14-րդ դարում կիչե ժողովրդին էին ենթարկվում Գվատեմալայի տարբեր ժողովուրդներ։ 15-րդ դարում նրանցից առանձնացան կակչիկելիները և ձևավորեցին իրենց պետությունը։

Տնտեսություն և ավանդույթ
------------------------

Ավանդական զբաղմունքներ՝ ձեռքով կատարվող հողագործություն (հիմնական բերքը՝ եգիպտացորեն), որսորդություն, ձկնորսություն, մեղվապահություն, իսպանական նվաճումներից հետո յուրացրել են գութանով հերկելը, այգեգործությունը, բանջարաբուծությունը։

Ավանդական արհեստներ՝ ոսկերչություն, խեցեգործություն, ձեռագործ աշխատանքներ, դիմակների, երաժշտական գործիքների պատրաստում։

Բնակարանային պայմաններն ու սնունդը նույնն է, ինչ մայաներինը։

Կանացի հագուստը՝ ասեղնագործ օձիքով սպիտակ շապիկ, մինչև ծնկները կամ ոտքի կոճը իջնող կիսաշրջազգեստ։ Տղամարդկանց մոտ պիջակները կրեոլյան տիպի են։ Տոների ժամանակ կրում են ազգային հագուստ՝ մինչև ծնկներն իջնող սև տաբատ, սև պիջակ, կարմիր գոտի, պայուսակը ուսի վրայով անցկացրած, սանդալներ, գլխարկ, որի տակ կարմիր թաշկինակն է։

Սոցիալական կազմակերպում
-----------------------

Ընդհանուր առմամբ, ընտանիքը փոքր է։

Հայտնի ներկայացուցիչներ
-----------------------

Կիչե ժողովրդից է սերում գվատեմալացի քաղաքական գործիչ, երկրում բնիկ բնակչության իրավապաշտպան Ռիգոբերտա Մինչուն, ով 1992 թվականին արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։

Գրականություն
-------------

* «Народы и религии мира», В. А. Тишков, М.-1989, 5-85270-155-6.
* Պոպոլ Վուխ, Տոտոնիկապանի տոհմայի տերը
* Ռաբինալ Աչի
* «Латинская Америка», том 1, стр.573, М.-1979.
* "Франсиско Эрнандес Арана Шахиль. «Памятная записка из Солола или Текпан-Атитлан, называемая также Летопись Какчикелей» (пер. В. Талаха). — Киев, 2009". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ դեկտեմբերի 9. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 25.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Carmack, Robert M. (1973). Quichéan Civilization: The Ethnohistoric, Ethnographic and Archaeological sources. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-01963-6. OCLC 649816

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մայա-կիչե լեզուներ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Appletons' (1887—1901) · Catholic (1997—…) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119413838 · LCCN: sh85109838 |

 |
**Մալինովսկու փողոց** (ռուս.՝ Улица Малиновского), փողոց Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Այն քաղաքի արևմտյան մասի կենտրոնական տարանցիկ մայրուղին է։ Փողոցը սկսվում է Նոզաձեի փողոցի հետ Վսեսոյուզնայա փողոցի խաչմերուկից և ավարտվում «Դոնի Ռոստով-Կենտրոնական» ռազմական օդանավակայանի շրջանում։ Փողոցը մեծ մասամբ տեղակայված է քաղաքի Խորհրդային շրջանում և միայն երկաթուղային ճանապարհով անցակետի տարածքում փողոցը դառնում է Հոկտեմբերյան և Մյասնիկովի շրջանների սահմանը։ Տների համարակալումն աճում է հարավից հյուսիս։

Անվանում
--------

Փողոցն անվանվել է խորհրդային զորահրամանատար և քաղաքական գործիչ, Հայրենական մեծ պատերազմի զորավար, Խորհրդային Միության կրկնակի և Հարավսլավիայի ժողովրդական հերոս, 1957-1967 թվականներին ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարար, Խորհրդային Միության մարշալ Ռոդիոն Մալինովսկու անունով

Տրանսպորտ
---------

Փողոցը հիմնականում օգտագործվում է տարանցիկ երթևեկության համար, սակայն տարբեր հատվածներում ներկայացված է հասարակական տրանսպորտը։

Զարգացման հեռանկարներ
---------------------

Մշակվել են երկաթուղային ճանապարհով անցակետի վերակառուցման նախագծի լուծումներ, սակայն իրականացումը հետաձգվել է մինչև 2018 թվականը ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության անցկացման պատճառով։

Հետաքրքրաշարժ փաստեր
--------------------

Մալինովսկու փողոցը ճանաչվել է ամենավտանգավորը Ռոստովի մարզում։ Ռուսաստանում վթարայնության առումով այս փողոցը երկրորդն է։ Բացի այդ, ըստ էկոլոգիական քարտեզի, Դոնի Ռոստովի Մալինովսկու փողոցը առավել աղտոտված և բնակվելու համար անբարենպաստ փողոցներից մեկն է։

Հիշարժան շենքեր և կառույցներ
----------------------------

* Առանցքակալների տասներորդ գործարան
* Սառցակոմբինատ թիվ 3
* «Ֆորտունա» ավտոշուկա
* «Ոսկե Բաբելոն» առևտրաժամանցային կենտրոն
* «Յոթերորդ երկինք» հյուրանոց

Հատող փողոցներ
--------------

Մալինովսկու փողոցը հարավից հյուսիս հատող նշանակալի փողոցներ.

* Կաշիրյան փողոց
* Կրասնոդարի 2-րդ փողոց
* Կոմունիստական պողոտա
* Ստաչկայի պողոտա
* Ժմայլովի փողոց
* 339-րդ Հրաձգային դիվիզիայի փողոց
* Երյոմենկոյի փողոց
* Դովատորի փողոց
* Մեքենաշինական 1-ին նրբանցք
* Տագանրոգի փողոց

Պատկերասրահ
-----------

* «Առանցքակալների տասներորդ գործարան» ԲԲԸ շենքը«Առանցքակալների տասներորդ գործարան» ԲԲԸ շենքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Улица Малиновского".
2. ↑  Путепровод над железной дорогой на Малиновского
3. ↑  ГПЗ-10
4. ↑  "Хладокомбинат №3". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 26.
**Կուրբանմուրատ Բազարբայի Նեպեսով**  (հայտնի է նաև *«Բասմաչ»* կամ *«Թուրքմեն»* մականունով, թուրքմ.՝ Gurbanmyrat Nepesow, ռուս.՝ Курбанмурад Базарбаевич Непесов, 1969, Boldumsaz District, Դաշողուզի վելայաթ, Թուրքմենստան - 1992, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, ազգությամբ թուրքմեն, Արցախյան պատերազմի մասնակից հայկական կողմից, Հայր Վահան կամավորական ջոկատի անդամ։ Եռաբլուր պանթեոնում թաղված միակ մուսուլման մարտիկն է։ Արիության հետմահու մեդալակիր (2009)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1969 թվականի Թուրքմենական ԽՍՀ Կալինինոյի շրջանում (այժմ՝ Թուրքմենստանի Հանրապետության Բոլդումսազի էտրապ):։

Ծառայել է Աֆղանստանում, որտեղ վիրավորվել է։ Հետագայում հայ զինակիցներից մեկը Նեֆեսովին արյուն է տվել։

### Մասնակցություն Արցախյան պատերազմին

Աֆղանստանից խորհրդային զորքերի դուրս բերումից հետո Նեֆեսովը ժամկետային ծառայություն էր անցնում Հայաստանում, ապա՝ հայտնվում է Արցախում և որոշում է միանալ հայ ազատագրական պայքարին։ 1991 թվականին Վոլոդյա Մաթևոսյանը ստեղծում է «Հայր Վահան» ջոկատը և միանգամից մեկնում Արցախ, որին էլ հենց սկզբից միանում է Կուրբանմուրադ Նեֆեսովը։ Ջոկատի մեջ հայերից բացի եղել են եզդիներ, ռուսներ, ասորի, հույն և թուրքմեն։ Պատերազմի ժամանակ հայտնի էր «Բասմաչ» կամ ուղղակի «Թուրքմեն» մականուններով։

1992 թվականի փետրվարին «Հայր Վահան» ջոկատը մարտական խնդիր ուներ՝ ազատել Քարվաճառի շրջանի լեռնաբերձ Աղդաբան գյուղը, որից ադրբեջանցիները հարձակվում էին Մարտակերտի շրջանի վրա։ Նեֆեսովը հետախուզման է գնացել և իրեն կողմից ճշտված կոորդինատների շնորհիվ ջոկատի մարտիկները Արցախի Հանրապետության ապագա գեներալ-մայոր Ժորա Գասպարյանի հրամանատարության ներքո ոչնչացրել է թշնամու 6 տանկ և ազատել Աղդաբանը։

Կուրբանմուրադ Նեֆեսովը զոհվել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 13-ին մարտի ժամանակ։ Զոհվելուց հետո Նեֆեսովի մարմինը 4 ամիս մնացել է դիարանում, քանի որ պատերազմի ժամանակ դժվար էր տեղափոխել այն Թուրքմենստան, սակայն վերջում որոշում է կայացվել հողին նրան հանձնել Եռաբլուրում։ Նեֆեսովը Եռաբլուր պանթեոնում թաղված միակ մուսուլման մարտիկն է։

Պարգևներ
--------

* Արիության մեդալ (2009 հունվարի 29)։

Տես նաև
-------

* Գենադի Սուլկիս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Արյունով ազատագրած հողը չենք թողնի տան ուրիշին». ազատամարտիկ". Արխիվացված է the original 2018 թ․ փետրվարի 18-ին. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4  Կուրբանմուրադ Նեֆեսովի մասին հոդվածը «Ոսկանապատ» վերլուծաբանական կենտրոնի կայքում
3. 1 2  Հայաստանի Հանրապետության շքանշանով և մեդալներով պարգևատրելու մասին
**Հայկազ Զավենի Մկրտչյան** (հոկտեմբերի 31, 2000(2000-10-31), Երևան, Հայաստան - նոյեմբերի 9, 2020(2020-11-09)), Հայաստանի զինված ուժերի զինծառայող, Հայ-ադրբեջանական 2020 թվականի հուլիսյան ռազմական բախման և Հայ-ադրբեջանական պատերազմի մասնակից։ Զոհվել է 2020 թվականին տեղի ունեցած Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ։ Հայաստանի նախագահի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայության» մեդալով։

Կենսագրության
-------------

Հայկազ Մկրտչյանը ծնվել է 2000 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Երևանում։ Ունի երկու քույր, մայր՝ Աննա Մկրտչյանը, հայր՝ Զավեն Մկրտչյանը երկուսն էլ մասնագիտությամբ տնտեսագետներ են։ 2006 թվականից ուսանել է Ավանի շախմատի մանկապատանեկան մարզադպրոցում։ Զբաղվել է շախմատով մինչև 2018 թվականը։ Մասնակցել է Հայաստանի առաջնություններին, Ստեփան Ավագյանի անվան շախմատի հուշամրցաշարերին և Անդրանիկ Մարգարյանի անվան մրցաշարերին, որում գրանցել է հաջողություններ։ 2006 թվականից մինչև 2014 թվականը սովորել է Ավանի՝ Գալինա Ստարովոյտովայի անվան 177 դպրոցում։ 2014 թվականից մինչև 2018 թվականը սովորել է Գևորգ Էմինի անվան թիվ 182 ավագ դպրոցում։ Ավագ դպրոցին զուգահեռ սովորել է նաև Հայ-ռուսական համալսարանի նախապատրաստական կուրսում։ 2018 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի Ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ Նույն թվականից անդամակցել է Առաջին Հայկական Ճակատ-ին։ 2019 թվականի հունվարի 23-ին զորակոչվել է հայկական բանակ։ Եղել է կրտսեր սերժանտ, հաստիքը՝ հաշվարկի հրամանատար։ Հայ-ադրբեջանական հուլիսյան ռազմական բախման ժամանակ մասնակցել է Չինարի մարտերին։ Հոկտեմբերի 14-ից մասնակցել է Ջրականի, Տաղավարտի, Դրախտիկի և Ազոխի մարտերին։ Վիրավորվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Կարմիր Շուկայում, մահացել նոյեմբերի 9-ին։

Հուղարկավորված է Եռաբլուր պանթեոնում։

Կրծքանշաններ
------------

* Հայաստանի զինված ուժերի լավագույն մարզիկ-զինվոր
* Երրորդ կարգի հրետանավոր
* Մարտական հերթապահության մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Գտեք, թե ինչքան թուրքի անուն է գրվել քարին՝ իմ ձեռքով. Դուք չեք հասկանում՝ ես անմшհ եմ»․ Հերոսաբար մարտնչած Հայկազ Մկրտչյանը". *Հայ Ինֆո*. 2020 թ․ նոյեմբերի 18. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 8-ին. Retrieved 2020 թ․ դեկտեմբերի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Տասը զինծառայող հետմահու պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով
3. ↑  "Իմ առաքելությունն ընկերներիս, հայրենիքս պաշտպանելն է, պետք է չթողնեմ՝ իրենց շրջափակման մեջ վերցնեն. Հայկան մենակ չթողեց ընկերներին (լուսանկարներ)". *lurer.com*. Retrieved 2020 թ․ դեկտեմբերի 31.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեր հերոսները. Հայկազ Մկրտչյան (Առաջին ալիք)
* Պարտվել չկարողացող Հայկազը (5-րդ ալիք)
**«Կուրացած նկարիչը»** (ռուս.՝ «Ослепший художник»), ռուս նկարիչ Վասիլի Մեշկովի նկարը, որն ստեղծվել է 1898 թվականին։ Գտնվում է Ռուսական պետական թանգարանի հավաքածուում Սանկտ Պետերբուրգում։

Պատմություն
-----------

1894-1895 թվականներին տեղի է ունեցել Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության XXII ցուցահանդեսը։ Նրա շրջանակներում Վասիլի Մեշկովը ցուցադրել է «Նկարիչ» նկարը։

1898 թվականին այս նկարի սյուժեն հիմք է հանդիսացել «Կուրացած նկարիչը» նկարի ստեղծման համար։ Նկարի համար որպես թեմա ծառայել է Նիկոլայ Էլլերտի ողբերգական ճակատագիրը, որը կուրացել էր և դադարել աշխատել։ «Կուրացած նկարիչը» նկարն ստեղծելուց մեկ տարի առաջ Մեշկովն արդեն Էլերտին պատկերել էր «Ծանր մտածմունք» (1897 թվական, գտնվում է Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում) նկարում։

«Կուրացած նկարիչը» կտավը տպագրվել է փոստային բացիկների վրա։

Այուժե
------

Նկարի առաջին պլանում՝ աջ կողմում, երփներանգ պաստառով բազմոցի ձախ անկյունում նստած է ոտքը ոտքին գցած մի տարեց մարդ։ Նա պատկերված է լրիվ հասակով, 3/4 շրջադարձով դեպի ձախ։ Ծնկին դրված ձախ ձեռքին ծխախոտ է։ Աջ ձեռքին հենել է ճակատը։ Տղամարդը հագել է դեղին գույնի վերնաշապիկ, բաճկոն, տաբատ։ Ոտքերին կոշիկներ են։ Բազմոցի վրա՝ աջ կողմում, ծածկոց է։ Հատակին՝ տղամարդու ոտքերի տակ, բծավոր նախշերով գորգ է։ Պատին՝ բազմոցի վերևում, կախված են երեք նկարներ։ Երկրորդ պլանում՝ նկարի կենտրոնում, պատուհան է։ Պատուհանի մոտ գրասեղան է, ձախից՝ փափուկ բազկաթոռ։ Բազմոցից ձախ աթոռ սեղան է, պատուհան։ Գրասեղանի վրա բացված գիրք է, սեղանի լամպ, տարբեր ձևերի առարկաներ։ Պատուհանի վարագույրը կապված է պատերի միջև ձգվող պարանով։ Պատուհանից ձախ՝ պատին, կախված է նկար, աջ կողմում՝ մի փոքր էտյուդ։ Պատկերված նկարներն Նիկոլայ Էլլերտի աշխատանքներն են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Государственный Русский музей. Живопись XVIII-начало XX века Каталог. — "Аврора", "ИСКУССТВО", 1980.
2. ↑  "Полный список выставок художников-передвижников, продолжение". *tphv.ru*. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 22.
3. ↑  *Романов Г.Б.* Товарищество передвижных художественных выставок 1871 - 1923 г.г.. — Оркестр. — Санкт-Петербург, 2003. — С. 164. — 735 с.
4. ↑  "Выставка одного произведения. Н.Л. Эллерт. «Облачный день» | Калужский музей изобразительных искусств". *artmuseum.kaluga.ru*. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 22.
5. ↑  "Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации". *goskatalog.ru*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 22.
6. 1 2  "Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации". *goskatalog.ru*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 22.
7. 1 2  "Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации". *goskatalog.ru*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 22.
**Հայկ Կարոյի Կարապետյան** (մարտի 16, 1992(1992-03-16), Երևան, Հայաստան), հայ երաժիշտ, դուդուկահար, «Գողթ» նախագծի հիմնադիր տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Հայկ Կարապետյանը ծնվել է 1992 թվականի մարտի 16-ին, Երևանում։ 11 տարեկան հասակից սկսել է նվագել շվի, ապա դուդուկ, զուռնա, պկու, բլուլ, երկփողանի պարկապզուկ և ազգային այլ նվագարաններ։

2008-2012 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շվիի բաժնում։ 2010 թվականից նվագել է Նորայր Քարտաշյանի «Van Project» խմբում և համագործակցել «Play Back» պրոդյուսերական կենտրոնի հիմնադիր Նարեկ Պետրոսյանի հետ։ 2011 թվականին հիմնել է «Room 118» էթնո-ջազ-ռոք խումբը, որի նպատակն է դուրս բերել ազգային նվագարանները էթնիկ ձևաչափից։

Հայկ Կարապետյանը մասնակցել է տարբեր տարածաշրջանային մրցույթների, փառատոների, հեռուստանախագծերի և դարձել մրցանակակիր։ 2012-2014 թվականներին ծառայելէ Հայաստանի զինված ուժերում։ 2014 թվականին հիմնել է «Գողթ» նախագիծը, որի կազմում ազգային փողային նվագարաններ են, թավջութակ, դաշնամուր, հարվածային գործիքներ և թառ։ 2015 թվականին թողարկել է «After our Era» իր առաջին սոլո-ալբոմը, որում ներկայացված են ժողովրդական և հեղինակային, ինչպես նաև իր հեղինակած ստեղծագործությունները։ Բոլոր ստեղծագործությունները ներկայացված են ազգային նվագարաններով։ Նույն թվականին ձևավորվել է նաև «Զուռնաչիներ» նախագիծը։

Համերգներով հանդես է եկել Կորեայում, Չինաստանում, Ռուսաստանում, Գերմանիայում։

Սկավառակագրություն
------------------

* «After Our Era»
* «The City of Inspirations»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Հայկ Կարապետյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  industria (2018 թ․ մարտի 16). "Հայկ Կարոյի Կարապետյանը նշում է ծննդյան տարեդարձը". *Industria Երևան* (in ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ օգոստոսի 9-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Սուքիասյան, Մարիամ. "Զրուցեցինք Հայկ Կարոյի Կարապետյանի հետ". *VNews*. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 9.
**Հայկ Սամվելի Աֆրիկյան** (մարտի 2, 1983(1983-03-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։ Հայրը Բայազետից է, մայրը՝ Կարսից։

Կենսագրություն
--------------

1990 թվականին սովորել է Երևանի Թումանյանի անվան թիվ 32 դպրոցում։ 1992 թվականին տեղափոխվելով թիվ 11 դպրոց՝ 2000 թվականին ավարտում է ուսումը։ 2000 թվականին ընդունվում է Վավիկ Վարդանյանի անվան թատրոնի և կինոյի պետական համալսարան՝ դրամ-թատրոնի ռեժիսուրա բաժինը։ 2003 թվականին ուսման ընթացքում հրավեր է ստանում Մոսկվայից՝ աշխատելու որպես մոդել։ Ամիսներ անց վերադառնում է Երևան և նույն թվականին մասնակցելով «Սուպեր մոդել Հայաստան» մրցույթին զբաղեցնում է առաջին պատվավոր տեղը։ Ուսման առաջին իսկ կուրսից մասնակցում է մի շարք նկարահանումների, այնուհետև հրավիրվում է Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն՝ աշխատելու որպես դերասան։ Նույն թվականին հրավեր է ստանում AM BOY BAND-ում երգելու։ 2005 թվականին ավարտում է բուհը։ 2007 թվականին Կալիֆոռնիա նահանգում առաջին թողարկվելուց հետո խումբը փակվում է։ 2013 թվականին հիմնում է LEVEL ONE դերասանական ստուդիան։ Դասավանդում է դերասանի վարպետություն, ռեժիսուրա և բեմական խոսք։

Դերերը թատրոնում
----------------

* 2000-2005 - «Սպանել սիրո համար»
* 2000-2005 - «Ռոմեո և Ջուլիետ»
* 2000-2005 - «Հիսուս Նազովրեցին և նրա երկրորդ աշակերտը»
* 2000-2005 - «Իմ սիրտը լեռներում է»
* 2000-2005 - «Չաո»
* 2000-2005 - «Ավտոբուս»

Ֆիլմագրություն
--------------

* 2000 - «Արարատի լեգենդները»
* 2007 - «Ճակատագրի գերիները»
* 2009 - «Ընկերներ»
* 2010 - «Որբեր»
* 2011 - «Դիմակահանդես»
* 2011-2013 - «Անուրջներ»
* 2014 - «Անցյալի ստվերներ»
* 2014 - «Լսում ես ինձ ճակատագիր»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայկ Աֆրիկյանի կենսագրությունը AV Production կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայկ Աֆրիկյան
**Կուսագազի** (ռուս.՝ Кусагазы), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստան հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինզեռ գետի ձախ ափին՝106 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<ref name='МПР России'>"Государственный водный реестр РФ: Ассель (Альбаевка)". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 16. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 22.</ref.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010200612111100019775**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111101977**
* *Ավազանի կոդը* - **12.01.00.006**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Հայերը Բարսելոնայում** կամ **Բարսելոնահայեր** (կատ.՝ Els armenis de Barcelona, իսպ.՝ Los armenios de Barcelona), Կատալոնիայի մայրաքաղաք Բարսելոնայում և դրա մերձակայքում բնակվող հայերը։

Հայերը համարվում են Բարսելոնա քաղաքում ապրող խոշոր ազգային փոքրամասնություններից մեկը։

Պատմություն
-----------

Կատալոնիայի և Հայաստանի միջև հարաբերությունները սկիզբ են առնում Կիլիկյան Հայաստանի արքա Լևոն Զ-ի կնոջ՝ Կոնստանցա Սիցիլիացու ժամանակներից։

Բարսելոնան Իսպանիայի երկրորդ ամենահայաշատ քաղաքն է՝ մայրաքաղաք Մադրիդից հետո։ Ըստ 2012 թվականի տվյալների՝ Բարսելոնա քաղաքում ապրում է շուրջ 2200 հայկական ընտանիք՝ 15 հազար բնակչով։

Հայերի ճնշող մեծամասնությունն ապրում է մայրաքաղաքում և միայն մի ստվար զանգվածն է բնակվում Բարսելոնայի արվարձաններում։ Բարսելոնահայ համայնքը այժմ գտնվում է հասարակամշակութային կազմավորման շրջանում և ակտիվորեն մասնակցում է Բարսելոնայի քաղաքային կյանքին։

Իսպանիայի Թագավորության տարածքում չկա որևէ հայկական եկեղեցի, սակայն քննարկվում է Բարսելոնայում, ինչպես նաև Իսպանիայի մյուս հայաշատ քաղաքներում հայկական եկեղեցի կառուցելու հարցը։ Բարսելոնահայերի, ինչպես և Իսպանիայի տարածքում ապրող մյուս հայերի շահերը ներկայացնում է Մադրիդում գործող Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը։

Բարսելոնայում գործում են հայկական կիրակնօրյա դպրոցներ, որտեղ ուսուցանվում է նաև հայոց լեզու և հայ ժողովրդի պատմություն։ Բարսելանահայերը խոսում են հայերեն և իսպաներեն, ինչպես նաև կատալոներեն լեզուներով։ Մեծ մասամբ նրանք հարում են հայ առաքելական եկեղեցուն։ Բարսելոնայում գործում են  իսպանահայերի համայնքային կազմակերպություններ։

Տես նաև
-------

* Հայերն Իսպանիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Կատալոնիան և Հայաստանն ունեն պատմության ընդհանուր էջեր՝ ամեն ինչ Իսպանիայի քաղաքային կյանքի մասին". *Испания по-русски*. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 29.
2. ↑  "Հայ համայնքի մասին՝ Իսպանիայում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանատուն". *spain.mfa.am* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 31-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բարսելոնայի հայկական մշակութային կենտրոն Archived 2009-04-30 at the Wayback Machine.
* Իսպանահայկական կայք Archived 2015-09-18 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հայերը Բարսելոնայում** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Հայաստան**   **Իսպանիա**
 |
«**Կոմիտաս**», Նոր Ջուղայի Սբ. Ամենափրկիչ վանքի քառաձայն երգչախումբ, հիմնադրվել է 1975 թվականին (Կոմիտասի անունով կոչվել է 1990 թվականին): Խմբավարներ՝ Մովսես Փանոսյան, Պարթև Շահվալադյան, Վրեժ Մելիքյան, Ռադիկ Մելիքյան, Համիկ Ալեքսանդրյան, Արմեն Ամիրխանյան (2008 թվականից)։

Մասնակցել է Նոր Ջուղայի հայոց եկեղեցիներում տեղի ունեցող արարողություններին, պարբերաբար հանդես է գալիս նաև համերգներով. երգացանկում նդգրկված են հայկական ժողովրդական, գուսանական, հոգևոր, դասական և ժամանակակից երգեր։

2008 թվականին «Կոմիտաս» երգչախումբը Երևանում մասնակցել է Հայաստանի երգչախմբային ընկերության 50-ամյակի տոնակատարությանը, 2010 թվականին՝ Գերմանիայի Ֆրայբուրգ քաղաքի միջազգային երաժշտական փառատոնին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Նոր Ջուղայի «Կոմիտաս» քառաձայն երգչախմբի ելոյթը՝ Հ.Մ.Ա.Կ-ի «Կոմիտաս» սրահում". Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 21.
2. ↑  ԹԵՄԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ / Ս. ԱՄԵՆԱՓՐԿՉԵԱՆ ՎԱՆՔԻ «ԿՈՄԻՏԱՍ» ԵՐԳՉԱԽՈՒՄԲ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Հանա Էլհեբշի** (անգլ.՝ Hana Elhebshi), հայտնի է նաև որպես **Հանա Էլ Հեբշի** (անգլ.՝ Hana El Hebshi, 1985, Լիբիա), լիբիացի ակտիվիստ և ճարտարապետ։

Կենսագրություն
--------------

Հանա Էլ Հեբշին պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոն և առաջին տիկին Միշել Օբամայի հետ 2012 թվականին
Որպես ճարտարապետ աշխատել է Տրիպոլիում։ Նրա հայրը Նովիկի ռազմակայանում ռազմաօդային ուժերի հրամանատար էր։

Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Ալ Հեբշին ակտիվիստ է դարձել, թեև մինչ այդ քաղաքական ակտիվություն չի ցուցաբերել։ Նա դարձել է կիբերակտիվիստ՝ առցանց հայտարարելով Տրիպոլիի պաշարման մասին։ Էլհեբշին հայտնել Է ՆԱՏՕ-ի հարվածների մասին և հրապարակել, թե քանի մարդ է սպանվել Մուամմար ալ-Կադդաֆիի ռեժիմի կողմից լիբիական հեղափոխության ժամանակ։ Նա նաև ուզում էր աշխարհին պատմել Լիբիայի տառապանքների մասին, որոնք շարունակվել են տարիներ շարունակ։ Ակտիվիստուհին իր գործունեության համար օգտագործել է «Նումիդիա» անունը, ինչը հղում էր կատարում նրա բերբերյան ժառանգությանը, որպեսզի պաշտպանի իր ինքնությունը։ Տեղեկատվության տարածման իր ջանքերի շրջանակներում նա շփվել է լրատվական կազմակերպությունների հետ, ինչպիսին է Ալ-Ջազիրան։ Նաև Էլհեբշին պայքարել է Լիբիայում կանանց իրավունքների համար։

Հանա Էլհեբշին 2012 թվականին ստացել է *International Women of Courage* մրցանակը։ Նա 2012-ին 10 դափնեկիրներից մեկն էր, որոնք ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտի կողմից Վաշինգտոնում կայացած պարգևատրման արարողության ժամանակ (պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի և առաջին տիկին Միշել Օբամայի մասնակցությամբ) արժանացել է մրցանակի։ Մրցանակի դափնեկիրները նաև երեքշաբաթյա շրջագայության են մեկնել Միացյալ Նահանգներ՝ կիսվելով իրենց գործունեության մասին պատմություններով։ Շրջագայությունն իր մեջ ներառում էր կանգառներ Փիթսբուրգում, Փենսիլվանիաում, Բոզմենում, Մոնտանաում, Ցինցինատիում, Օհայոում, Միչիգանում, Ինդիանապոլիսում, Ինդիանաում, Վայոմինգում, Կանզաս Սիթիում, Միսսուրիում, Մինեապոլիսում, Մինեսոտայում, Փենսակոլայում, Ֆլորիդայում, Սենթ Լուիսում, Միսսուրիում, Սոլթ Լեյք Սիթիում, Յուտայում, Սիեթլում, Վաշինգտոն ԿՇում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կաղապար:Книга:Географический энциклопедический словарь
2. 1 2 3  "2012 International Women of Courage Award Winners". state.gov. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 8-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 6.
3. 1 2 3 4  Luna, Taryn (2012 թ․ մարտի 6). "Pittsburgh first U.S. city to spend time with courageous women". *Pittsburgh Post-Gazette*. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 6.
4. 1 2 3  "هناء الحبشي.. دور المرأة في الثورة الليبية". Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 6.
5. ↑  "Община свищов". www.svishtov.bg. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունվարի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Taryn Luna (2012 թ․ մարտի 6). "Pittsburgh first U.S. city to spend time with courageous women". Pittsburgh Post-Gazette. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 10.
7. ↑  "Women honored by U.S. for their courage - SFGate". sfgate.com. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 6.
8. ↑  "Congressional Record, Volume 158 Issue 61 (Thursday, April 26, 2012)". gpo.gov. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 6.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, հուշարձան Կիպրոսի Նիկոսիա քաղաքի Արմենիա փողոցի մոտ տեղակայված Հայկական համալիրում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը նվիրված է 1915-1923 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում իրականացված հայերի ցեղասպանության զոհերին ու վերապրածներին։
Գտնվում է Նիկոսիայի Ակրոպոլիսի Հայկական փողոցի «Հայկական համալիրում», որն ներառում է հայկական թեմի շենքը, Սուրբ Աստվածածին տաճարը, Նարեկ հայկական դպրոցը, մարմարե խաչքարը, արքեպիսկոպոս Զարեհ Ազնավուրյանի կիսանդրին և Գրիգոր Նարեկացու արձանը։

Հուշարձանի ստեղծման նախաձեռնությունը պատկանում է Կիպրոսի հայկական թեմին։ Հուշարձանի հիմնարկեքը տեղի է ունեցել 1985 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 70-ամյա տարելիցին, սակայն հուշարձանը տեղադրվել է ավելի ուշ։ 1989 թվականին հայկական թեմն առաջարկված նախագծերից ընտրեց ճարտարապետ Ջոն Գևհերյանի նախագիծը։ Կառուցման աշխատանքները սկսվեցին 1990 թվականին։ Այն բաղկացած է երեք հոյակերտ կամարներից, որոնք խորհրդանշում են Հայաստանը, Հայկական Սփյուռքն ու ԽՍՀՄ-ում ապրող հայերին։ Հուշարձանի առանցքային մասի՝ սև գրանիտից պատրաստված խաչի հեղինակը քանդակագործ Լևոն Թոքմաջյանն է։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1992 թվականի ապրիլի 24-ին։ Բացումը կատարել է ավագ վարդապետ Եղիշե Մանճիկյանը, ներկա են գտնվել այլ բարձրաստիճան հյուրեր։

1996 թվականին Դեյր-էլ-Զորի անապատից Հայ Օգնության Միության պատվիրակության կողմից բերվեցին ցեղասպանության նահատակների ոսկորներ և ամփոփվեցին հուշարձանի մոտ։ 2000 թվականին Եղոյան և Թեմբեկիջյան ընտանիքների հովանավորությամբ կառուցված մասունքների մոտ, որոնք շրջապատված են հինգ խաչքարանման սյուներով (Անահիտ Տեր-Մովսիսյանի նվիրատվություն) ամփոփվեցին նահատակների ոսկորները։ 

Դեյր-էլ-Զորից բերված մասունքներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կիպրոսի հայերը, էջ 31
2. ↑  Monument in Nicosia, Cyprus
3. ↑  "Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի հուշարձան". Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 11.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Նիկոսիա) Վիքիպահեստում |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, հուշարձան Նիդերլանդների Ալմելո քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Հուշահամալիրը նվիրված է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի 99-ամյակին։ Հուշահամալիրի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2014 թվականի ապրիլի 24-ին։

Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել հուշահամալիրի հեղինակ-նախաձեռնող, բարերար Քրիստիան Գելիջին, Նիդերլանդներում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ձյունիկ Աղաջանյանը, Նիդերլանդների խորհրդարանի պատգամավորներ, Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի արտաքին կապերի վարչության պետ Դավիթ Գևորգյանը, տեղի իշխանությունների ներկայացուցիչներ, հայ համայնքի և եկեղեցական կառույցի ղեկավարներ, բազմաթիվ հյուրեր։

Տվյալներ
--------

Հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող հողի վրա կառուցված հուշահամալիրը ստեղծվել է հայկական եկեղեցիների ճարտարապետությանը հատուկ ոճով՝ 16 սյուների վրա, 16 խաչքարերով, հայկական տուֆ քարից։ Խաչքարերը կառուցել են Հայաստանում՝ Վանաձորում, վարպետ՝ Սերգեյ Դանիելյան։

Հեղինակ
-------

* Հեղինակ-նախաձեռնող-բարերար՝ Քրիստիան Գելիջի
* Վարպետ՝ Սերգեյ Դանիելյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ալմելոյում բացվեց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրը". Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Նիդեռլանդների Ալմելո քաղաքում բացվել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիր
3. ↑  "Հոլանդիայի Ալմելո քաղաքում կառուցվել է Հայոց ցեղասպանության 99-ամյակին նվիրված հուշահամալիր". Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 15-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Ալմելո)** կատեգորիայում։ |
**«Հայոց գրերի երթ»**, արտ-ռելիեֆ նախագիծ Երևանի կենտրոնում՝ Մատենադարանի հարևանությամբ՝ Մաշտոցի պողոտա 51 հասցեից մինչև Սարմենի փողոցին հատվող մասում գտնվող պատի վրա։ Իրականացվել է 2016 թվականին։

Պատմություն
-----------

«Հայոց գրերի երթ» արտ-ռելիեֆ նախագիծն իրականացրել է «Երևան 2.0» քաղաքային ինկուբատորը։ Նախագծի համար ընտրվել է Մատենադարանի հարևանությամբ՝ Մաշտոցի պողոտա 51 հասցեից մինչև Սարմենի փողոցին հատվող մասում գտնվող պատը։  

«Հայոց գրերի երթ» արտ-ռելիեֆ նախագծի նպատակներն են ժամանակակից արվեստի միջոցով բարելավել քաղաքային միջավայրը, ստեղծել քաղաքի ժամանակակից խորհրդանիշեր, նպաստել զբոսաշրջության զարգացմանը և հանրայնացնել ազգային արժեքները։

Հեղինակներ
----------

* «Հայոց գրերի երթ» նախագծի էսքիզների հեղինակն է նկարիչ, դիզայներ, կալիգրաֆիայի մասնագետ Վահան Բալասանյանը
* «Հայոց գրերի երթ» նախագծի հեղինակն է Գայանե Մանուկյանը

Տվյալներ
--------

Տառերը չժանգոտվող մետաղից են, դրանք պարուրող հայկական զարդանախշերը`արույրից։ Պատի խորշերից յուրաքանչյուրում կա այբուբենի մեկ կամ երկու տառ, իսկ երեկոյան ժամերին պատն ամբողջությամբ լուսավորվում է։ Նախագծի շրջանակում պատի վրա տեղադրվել են նաև տեսահսկող համակարգեր և անվճար wi-fi:

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Հայոց գրերի երթ» արտ-ռելիեֆ նախագիծ. հայոց գրերը նոր մեկնաբանությամբ". *ImYerevan.com*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 23.
2. ↑  «Հայոց գրերի երթ» Մատենադարանի հարևանությամբ
3. ↑  «Հայոց գրերի երթ» նախագիծը նպատակ ունի խթանել զբոսաշրջության զարգացումը

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հայոց գրերի երթ (արտ-ռելիեֆ նախագիծ)** կատեգորիայում։ |
**Հայոց այբուբենի հուշակոթող**, գտնվում է Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Օշական գյուղի հյուսիսարևմտյան մասում՝ գյուղ մտնող ճանապարհին՝ ցածրիկ բլրի վրա։ Հուշակոթողն ընդգրկված է Օշականի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում, կանգնեցվել է 1962 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հուշակոթողը կանգնեցվել է Մեսրոպ Մաշտոցի ծննդյան 1600-ամյակի առթիվ։ Այն բաղկացած է բացված գրքի նմանվող երկու հուշասալերից, որոնցից ձախակողմյանի վրա քանդակված է Հայոց այբուբենը։

Հայոց այբուբենին նվիրված հուշարձան կա նաև Ապարան-Երևան ավտոմայրուղու աջ կողմում, Ապարանի և Աշտարակի վարչական սահմանագլխին։

Հեղինակ
-------

* Ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսյան

Տես նաև
-------

* Հայոց այբուբենի հուշարձան

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Հայոց այբուբենի հուշակոթող(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Տեսարժան վայրեր, Օշական". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 13.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հայոց այբուբենի հուշակոթող (Օշական)** կատեգորիայում։ |
**Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոն** (**ՀԱԱԿ**, անգլ.՝ Armenian American Wellness Center), Հայ-ամերիկյան մամոգրաֆիայի համալսարանական կենտրոն Հայաստանում։ Ծրագրի նպատակն է խթանել կրծքագեղձի և արգանդի վզիկի քաղցկեղի վաղ և ճշգրիտ հայտնաբերմանը, կանանց համար ապահովել առաջնային առողջապահական ծառայություններ Հայաստանում։

Պատմություն
-----------

1997 թվականին ամերիկահայ բարերար, Հայ-ամերիկյան մշակութային միության նախագահ Ռիտա Պալյանի և Հրանուշ Հակոբյանի ջանքերով ստեղծվել է Հայ-ամերիկյան մամոգրաֆիայի համալսարանական կենտրոնը, որը 2002 թվականին վերափոխվել է «Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոն» հիմնադրամի (ՀԱԱԿ)։ Մասնաճյուղ ունի նաև Գավառ քաղաքում։

Կենտրոնի նպատակն է պահպանել, բարելավել մարդկանց առողջությունը, իրականացնել կրծքագեղձի, արգանդի վզիկի, շագանակագեղձի քաղցկեղի կանխարգելման, ոսկորների խտության որոշմամբ կոտրվածքների կանխարգելման ծրագրեր, ինչպես նաև նպաստել ընտանիքի առողջության պահպանմանը, առողջ ապրելակերպի քարոզչության կրթական ծրագրերի միջոցով։

Կենտրոնում գործում են հետևյալ բաժինները՝

* Ռադիոլոգիա (ռենտգեն ճառագայթային և ուլտրաձայնային հետազոտություն)
* Գինեկոլոգիա
* Ոսկրային հյուսվածքի խտության որոշում (դենսիտոմետրիա)
* Ուրոլոգիա
* Վիրահատարան
* Ատամնաբուժարան
* Լաբորատորիա

Շինություն
----------

Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոնի շենքը Երևանի Հերացու փողոցում
Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոնը վեց հարկանի շինություն է, որը կառուցվել է ՀՀ Կառավարության, ԱՄՆ Միջազգային Զարգացման Գործակալության (USAID) և ԱՄՆ բարերարների օգնությամբ։ Շենքի ճարտարապետա-շինարարական նախագծի հեղինակն ամերիկահայ բարերար Վարդգես Բալյանն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոն". Արխիվացված է the original 2021 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2021 թ․ դեկտեմբերի 22.
2. ↑  "Կրծքագեղձի հիվանդություններն ավելացել են. Մամոգրաֆիայի կենտրոն". Արխիվացված է the original 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2016 թ․ մարտի 11.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը Archived 2021-12-04 at the Wayback Machine.
* Պաշտոնական կայքը (անգլերեն)
* Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոն armeniatv.am
**Հայ նոր դիմադրություն (ՀՆԴ)** (անգլ.՝ New Armenian Resistance, NAR), հայկական քաղաքական ընդհատակյա զինված կազմակերպություն։ Գործել է 1977-83 թվականներին։ ՀՆԴ-ը 1970-ական թվականներին հրապարակ իջած հայ զինված խմբակներից միակն Էր, որի գործողություններն ուղղված էին ոչ միայն թուրքական այլև արտասահմանում գտնվող խորհրդային հաստատությունների դեմ։

Գտնելով, որ հայերի առաջին թշնամին տակավին թուրքական պետությունն է, ՀՆԴ-ն կոչ է արել չմոռանալ նաև այն, որ խորհրդային վարչակարգը Հայկական ԽՍՀ-ում բռնությունների է դիմում ազատախոհական շարժումները ճնշելու համար։ Կազմակերպությունը իրեն հայտարարել է ՀԽՍՀ ընդհատակում գործող Ազգային միացյալ կուսակցության բարեկամ և դաշնակից, թեև նրանց միջև գործնական կապերի գոյությունը հաստատող որևէ փաստ չկա։

ՀՆԴ-ի գործունեությունը սահմանափակվել է միայն խափանարարական գործողություններով։ ՀՆԴ-ը պատասխանատվություն է ստանձնել 1979 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Փարիզում թուրքական դեսպանատան բարձրաստիճան պաշտոնյայի սպանության համար։ Նույն գործողությունը հանձն է առել նաև Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակը (ՀԱՀԳԲ)։

Կազմակերպության հիմնադիրների և առաջնորդների մասին տեղեկությունները քիչ են։ 1983 թվականի փետրվարին Բրյուսելում (Բելգիա) Turkish Airlines-ի շենքում տեղի ունեցած ռազմագործողությունից հետո, կազմակերպությունը կամ ամբողջովին դադարեցրել է իր գործողությունները կամ միաձուլվել է ավելի մեծ խմբերի հետ, ինչպիսին է ՀԱՀԳԲ-ը։

Գործողություններ
----------------

| Տարեթիվ | Տարածք | Գործողություն | Նշում |
| --- | --- | --- | --- |
| մայիսի 14, 1977 | Փարիզ, Ֆրանսիա | Պայթյուն թուրքական ճամբորդական գործակալությունում։ | Գործողությունը կատարվել է «Երիտասարդական գործնական խմբի» հետ համատեղ։ |
| հունվարի 3, 1978 | Լոնդոն, Անգլիա | Պայթյուն թուրքական բանկում։ |  |
| հունվարի 3, 1978 | Բրյուսել, Բելգիա | Պայթյուն թուրքական դեսպանատան խորհրդականի բնակարաններում։ |  |
| դեկտեմբերի 6, 1978 | Ժնև, Շվեյցարիա | Պայթյուն թուրքական հյուպատոսությունում։ |  |
| դեկտեմբերի 17, 1978 | Ժնև, Շվեյցարիա | Պայթյուն թուրքական հյուպատոսությունում։ |  |
| դեկտեմբերի 9, 1979 | Հռոմ, Իտալիա | Պայթյուններ El А1-ի և British Airways-ի գրասենյակներում, 9 տուժած։ |  |
| փետրվարի 1, 1980 | Բրյուսել, Բելգիա | Պայթյուններ Aeroflot-ի և Turkish Airlines-ի գրասենյակներում։ |  |
| փետրվարի 1, 1980 | Փարիզ, Ֆրանսիա | Պայթյուն Խորհրդային տեղեկատվական գրասենյակում։ |  |
| ապրիլի 24, 1982 | Քյոլն, Գերմանիա | Թուրքական բանկում պայթյունի փորձ։ |  |
| ապրիլի 24, 1982 | Դորտմունդ, Գերմանիա | Պայթյուն թուրքական բանկում։ |  |
| փետրվար, 1983 | Բրյուսել, Բելգիա | Պայթյուն թուրքական ճամբորդական ընկերության շենքում։ |  |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Հայկական հարց հանրագիտարան
**Կիրա Դևիս**, (20-րդ դար, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոդյուսեր, *Alcon Entertainment* ընկերության մարքեթինգի նախկին տնօրեն։

Կյանք
-----

Կիրա Դևիսն արմատներով Սանտա Ֆեից՝ Նյու Մեքսիկո է։ Սովորել է թատերական արվեստի ռեժիսուրայի բաժնում։ Ավարտել է Նյու Մեքսիկոյի պետական համալսարանը։ Ավարտելուց հետո, նա աշխատել է մի շարք մասնագիտական թատրոններում։ Նա ամուսնացած է Էնդրյու Էյ. Կոսովեի հետ, ով Alcon *Entertainment*-ի համահիմնադիրներից մեկն է։ Զույգն ունի երկու երեխա։

Կարիերա
-------

1994 թվականին Դևիսը հանդիպել է Ալկոնի համահիմնադիրներ Բրոդերիք Ջոնսոնի և Էնդրյու Կոսովեին՝ *Love Is All There Is* ֆիլմի ստեղծման ժամանակ, որտեղ նա եղել է զգեստավորման պատասխանատուի օգնական։ Դևիսը 1997 թվականին սկսել է աշխատել նրանց հետ, երբ Ջոնսոնը և Կոսովեն հիմնադրեցին Ալկոն ընկերությունը՝ դառնալով ընկերության առաջին աշխատողը։ Դևիսը թողել է իր պաշտոնը 2006 թվականին։ 2007 թվականին ստեղծեց իր սեփական 8:38 ընկերությունը։ Առաջին ֆիլմը, որի պրոդյուսերը եղել է Դևիսի ընկերությունը, *Prisoners*-ն էր։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարեթիվ | Ֆիլմ | Ծանոթագրություն |
| --- | --- | --- |
| 1999 | *Lost & Found* | Արտադրության գործադիր |
| 2000 | *My Dog Skip* |
| 2001 | *The Affair of the Necklace* | Համահեղինակ |
|
| 2003 | *Love Don't Cost a Thing* |
| 2004 | *Chasing Liberty* |
| 2005 | *Racing Stripes* |
| *The Sisterhood of the Traveling Pants* | Գործադիր պրոդյուսեր |
| 2008 | *The Sisterhood of the Traveling Pants 2* | Պրոդյուսեր |
| 2013 | *Prisoners* |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  AllMoviePortal.com: Racing Stripes (2005) about the filmmakers
2. ↑  "Rising Stars" Archived 2009-08-03 at the Wayback Machine. Kevin Robinson-Avila, *Panorama, the NMSU Alumni Magazine*, Summer 2006.
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2011 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 24.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |
**Համո Սահյանի տուն-թանգարանը** գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիանի Լոր գյուղում նախագծված ճարտարապետներ Ռազմիկ Մանուկյանի և Տիգրան Մանուկյանի կողմից։

Պատմություն
-----------

Սյունիքի մարզի Լորում գտնվող բանաստեղծ Համո Սահյանի տուն-թանգարանը բացվել է 2016 թվականի ապրիլի 14-ին՝ բանաստեղծի ծննդյան օրը։ Համո Սահյանի որդին՝ «Համո Սահյան պոեզիայի կենտրոն» Հասարակական Կազմակերպության նախագահ Նաիրի Սահյանը դեկտեմբերին վաճառքի էր հանել հոր անտիպ արխիվը, որպեսզի ստացված գումարով կանգնեցնի Համո Սահյանի արձանն ու բացի նրա թանգարանը։ Բայց բանաստեղծի արխիվը վաճառելու աղմուկից հետո մշակույթի նախարարությունն արձագանքել էր և թանգարանի վերանորոգման հարցին արագ ընթացք տվել։

Այդտեղ գտնվում է նրա գրասեղանը, որի վրա աշխատել է 10 տարուց ավել, ժամացույցներ, լուսանկարներ, մակագրված նվեր ստացած գրքեր։

Տուն-թանգարանի բակում կանգնեցվել է Համո Սահյանի կիսանդրին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ՀԱՄՈ ՍԱՀՅԱՆԻ ՏՈՒՆ-ԹԱՆԳԱՐԱՆ • ՀԱՅԱՍՏԱՆ (ԵՐԵՎԱՆ) • ՍՓՅՈՒՌ". *spyur.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 26-ին. Retrieved 2021 թ․ մայիսի 26.
2. ↑  "ՄԱՐԶՊԵՏ ՍՈՒՐԻԿ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ ԼՈՐՈՒՄ ՄԱՍՆԱԿՑԵԼ Է ՀԱՄՈ ՍԱՀՅԱՆԻ ՏՈՒՆ-ԹԱՆԳԱՐԱՆԻ ԲԱՑՄԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅԱՆԸ - Սյունիքի մարզպետարան". *syunik.mtad.am*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 25.
3. ↑  Ադամյան, Սոնա (2016 թ․ ապրիլի 23). "Համո Սահյանի տուն-թանգարանը բացվեց բանաստեղծի ծննդյան օրը". *ՀՐԱՊԱՐԱԿ*. Retrieved 2021 թ․ մայիսի 26.
4. ↑  LLC, Helix Consulting. "Տեղի է ունեցել Համո Սահյանի 100-ամյակի միջոցառումների ծրագրի հոբելյանական հանձնաժողովի նիստը". *www.gov.am* (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ մայիսի 26.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Անդրեասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Համլետ Անդրեասյան** (4 հունիսի, 1955, Առաջաձոր, Մարտակերտի շրջան - 28 հոկտեմբերի, 1992, Սրխավենդ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Համլետ Անդրեասյանը ծնվել է 1955 թ. հունիսի 4-ին Մարտակերտի շրջանի Առաջաձոր գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Առաջաձորի կենցաղսպասարկման կոմբինատում որպես հյուսն։ 1989 թ-ից արցախյան շարժման մասնակիցների շարքում էր։ Մասնակցել է պաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ հոկտեմբերի 28-ին Սրխավենդի համար մղված մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Առաջաձորի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Համլետ Անդրեասյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)