Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շունն ու կատուն (այլ կիրառումներ)
**Շունն ու կատուն**, բալլադ, որը գրել է Հովհաննես Թումանյանը։ Բալլադի ծագումը ժողովրդական է։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանը պատմում է, որ բալլադի սյուժեն լսել է Լոռու մարզի Դսեղ գյուղում, իր քեռի Իսայուց։ Ինչպես հաստատում է Անուշավան Աբովյանը, Թումանյանը բալլադը գրել է Ներսիսյան դպրոցը թողնելուց հետո, 1886 թվականի սեպտեմբեր-դեկտեմբեր ընկած ժամանակում։ Ինքնագիրը մեզ չի հասել։

Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է սևագիր հատված նրա հետագա մշակումների փորձերից։ Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում պահվում է Բաքվում տպված բանաստեղծությունների հեղինակի սեփական օրինակը, որոնց մեջ Թումանյանն օժանդակ բայերի բարբառային ձևը փոխել է գրական ձևի։ Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում են նաև Բաքվում տպված բանաստեղծություններից մեկ այլ, ինչպես նաև` «Լուսաբեր» դասագրքի երկրորդ տարվա հեղինակի սեփական օրինակները` որոշ ուղղումներով։ Երեսուն տարի Թումանյանն աշխատել է այդ երկի վրա, կատարել բազում շտկումներ և փոփոխություններ։

Սյուժե
------

Բալլադը պատմում է շան և կատվի վեճի մասին։ Շունը գառան մորթին տանում է տալիս կոշկակար կատվին, որպեսզի վերջինս նրա համար մի գլխարկ կարի, բայց կատուն ամեն անգամ մի բան հորինելով` չի կարում նրա գլխարկը։ Շունը զայրանում է, սկսում է վիճել կատվի հետ և այդտեղից էլ սկսվում է նրանց հավերժական վեճը։

Տպագրություն
------------

Ավետիք Արասխանյանը 1889 թվականին հրաժարվել է «Շունն ու կատուն» բալլադը տպագրել «Մուրճ» ամսագրում։ Առաջին անգամ «Ժողովրդական ավանդություն» ենթավերնագրով տպագրվել է Մոսկվայի բանաստեղծությունների ժողովածուում, 62-65 էջերում, լույս է տեսել հեղինակի ծանոթագրությամբ։ Այնուհետև տպագրվել է «Դաշնակներ» պարբերականի 15-17 էջերում, Դաշնակներ (փոփոխված), 15-17 էջերում, Թիֆլիսում տպագրված բանաստեղծությունների ժողովածուի 45-47 էջերում, Թիֆլիսում տպագրված լեգենդների ժողովածուում (էջ 3-5), 1906 թվականին՝ Ղազարոս Աղայանի «Ուսումն մայրենի լեզվի դասագրքում», Բաքվում տպագրված բանաստեղծությունների գրքի 65-68 էջերում, Լուսաբեր դասագրքի երկրորդ տարվա 32-34 էջերում (1908), նույն թվականին տպագրվել է նաև առանձին պատկերազարդ գրքույկով, ապա` Կոստանդուպոլսում տպագրված բանաստեղծությունների գրքի 67-70 էջերում և Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 265-267 էջերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջեր 549–550


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հովհաննես Թումանյան |
| --- |
|  |
| Պոեմներ | Ալեք  • Անուշ  • Դեպի անհունը  • Թմկաբերդի առումը  • Լոռեցի Սաքոն  • Հազարան Բըլբուլ  • Հառաչանք  • Հին կռիվը  • Մարոն  • Մեհրի  • Մերժած օրենք  • Պոետն ու Մուսան  • Սասունցի Դավիթ |  |
|  |
| Հեքիաթներ | Անխելք մարդը  • Չախչախ թագավորը  • Ծիտը  • Ուլիկը  • Սուտասանը  • Ճամփորդները  • Կացին ախպեր  • Խոսող ձուկը  • Խելոքն ու հիմարը  • Ոսկու կարասը  • Տերն ու ծառան  • Պոչատ աղվես  • Անհաղթ աքլորը  • Սուտլիկ որսկանը  • Բարեկենդանը  • Եդեմական ծաղիկը  • Անբան Հուռին  • Քեֆ անողի քեֆը չի պակասի  • Քաջ Նազար  • Կիկոսի մահը  • Ձախորդ Փանոսը  • Մարդակերի աղջիկն ու խորհրդավոր վարպետը  • Աստղերից իջած կինը  • Որոտ թագավորը  • Անգին քարը  • Կախարդի քսակը  • Ոսկի բանալին  • |
|  |
| Պատմվածքներ | Սովի ժամանակից  • Քաջերի կյանքից  • Աղքատի պատիվը  • Լեռների հովիվը  • Գիքորը  • Երկաթուղու շինությունը  • Եղջերուի մահը  • Արջաորս  • Խորհրդավոր ծերունին  • Գաբո բիձու շերամապահությունը  • Երկու հայր  • Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը  • Մայրը  • Ահմադը  • Գրազը  • Եղջերուն  • Քեռի Խեչանը  • Նեսոյի քարաբաղնիսը  • Ուրախ գիշեր  • Ալլահից ղրկված  • Գելը • Ծղրիդը  • Շունը  • Իմ ընկեր Նեսոն |

 |