**Նագոյա** (ճապ.՝ 名古屋市, **Նագոյա-սի**, բառացիորեն «*անվանական հին տուն*»), կառավարության հրամանով որոշված քաղաք, Ճապոնիայի բնակչության թվով չորրորդ խոշոր քաղաքը։ Ճապոնիայի խոշորագույն նավահանգիստներից մեկը, Այտի պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը։ Տոկայ տնտեսական շրջանի կենտրոնը։ Նավահանգստի տարեկան բեռնաշրջանառությունը կազմում է 110 մլն տոննա։ 2005 թվականին Նագոյան ընդունել է Էքսպո միջազգային ցուցահանդեսը։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 326,43 կմ², բնակչությունը՝ 2 275 171 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ), բնակչության խտությունը կազմում է 6969,86 մարդ/կմ³:

Ընդհանուր տեղեկատվություն
-------------------------

Նագոյան Ճապոնիայի բնակչության թվով չորրորդ քաղաքն է Տոկիոյից, Յոկոհամայից և Օսակայից հետո։ Արևմուտքում ճապոնական հին մայրաքաղաք Կիոտոյի և արևելքում ժամանակակից Տոկիո մայրաքաղաքի միջև իր միջանկյալ դիրքի շնորհիվ այն երբեմն անվանում են **Տյուկյո** (ճապ.՝ 中京 «միջանկյալ մայրաքաղաք»)։

Նագոյան համարվում է երկրի և Տյուբու տարածաշրջանի կարևոր առևտրա-արդյունաբերական կենտրոն, որտեղ հատվում են Արևմտյան և Արևելյան Ճապոնիայի կարևոր տրանսպորտային ճանապարհները։

17-րդ դարից քաղաքը կատարում էր Օվարի պատմական նահանգի կենտրոնի դեր և եղել է Տոկուգավա սամուրայական տոհմի (ճապոնական սյոգունների բարեկամներ) դինաստիայի գլխավոր նստավայրը։

Քաղաքի խորհրդանիշներ
--------------------

Նագոյա քաղաքի խորհրդանիշը **八** («ութ») հիերոգլիֆն է, որը վերցված է շրջանակի մեջ։ Դա Օվարի նահանգի Տոկուգավա դինաստիայի հնագույն խորհրդանիշն է։ Ճապոնական դիցաբանության մեջ ութ թիվը խորհրդանշում է անվերջությունը, այդ պատճառով խորհրդանշանը ցուցադրում է Նագոյա քաղաքի անվերջ զարգացումն ու բարգավաճումը։ Խորհրդանշանը հաստատվել է 1907 թվականի հոկտեմբերին։

Աշխարհագրություն
----------------

Նագոյա քաղաքի համայնապատկերը «Միդլենդ սկվեր» երկնաքերից:
Նագոյա քաղաքը գտնվում է Հոնսյու կղզու կենտրոնական հատվածում, Օվարի նահանգի Մինո հովտում։ Քաղաքի հարավն ողողվում է Իսե ծոցի ջրերով։ Նագոյայի մակերեսը կազմում է 326,45 կմ²։

Քաղաքի միջով անցնում են երկու խոշոր գետեր, որոնք ուղղված են դեպի հարավ՝ Սյոնայ գետը հյուսիսից և Տեմպակու գետը՝ արևելքից։ Երկու գետերն էլ թափվում են Իսե ծոցը։

Նագոյա քաղաքի ռելիեֆը պայմանականորեն կարելի է բաժանել երեք գոտու՝ արևելյան ժայռեր, կենտրոնական սարահարթ և հյուսիսի, արևմուտքի և հարավի ալյուվիալ հովիտներ։

Քաղաքի կլիման համարվում է չափավոր, սակայն ամռանը միջին խոնավությունը կազմում է ավելի քան 70 %, ինչը քաղաքը դարձնում է տոթ, իսկ ձմռանը հյուսիս-արևմուտքից փչում է ուժեղ սառը քամի՝ դարձնելով այն տարածաշրջանի ամենացուրտ վայրերից մեկը։ 2006 թվականին օդի միջին ջերմաստիճանը կազմել է 15,9 °C, ամենաբարձրը՝ 37,5 °C, ամենացածրը՝ -3,7 °C:


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Նագոյա** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| բացարձակ առավելագույնը (°C) | 21,0 | 22,6 | 25,0 | 30,3 | 34,8 | 35,8 | 38,5 | 39,8 | 38,0 | 32,7 | 25,5 | 21,3 | 39,8 |
| միջին առավելագույնը (°C) | 9,0 | 10,1 | 13,8 | 19,9 | 24,1 | 27,2 | 30,9 | 32,8 | 28,7 | 22,8 | 17,0 | 11,6 | 20,7 |
| միջին ջերմաստիճանը (°C) | 4,5 | 5,2 | 8,7 | 14,4 | 18,9 | 22,7 | 26,4 | 27,8 | 24,1 | 18,1 | 12,2 | 7,0 | 15,8 |
| միջին նվազագույնը (°C) | 0,6 | 0,9 | 3,9 | 9,4 | 14,4 | 19,0 | 23,0 | 24,3 | 20,5 | 14,0 | 7,9 | 2,9 | 11,7 |
| բացարձակ նվազագույնը (°C) | −7,0 | −6,2 | −4,6 | −0,6 | 4,6 | 9,3 | 14,4 | 14,4 | 9,9 | 4,1 | −1,2 | −6,0 | −7,0 |
| տեղումների քանակը (մմ) | 49 | 66 | 122 | 122 | 157 | 197 | 206 | 127 | 235 | 130 | 83 | 46 | 1540 |
| *Աղբյուր՝ «Եղանակ և կլիմա»* |

Նագոյան գտնվում է թայֆունների ճանապարհին, որոնք անցնում են Ճապոնական կղզեխմբի միջով։ Սակայն 1980-ական թվականներից դրանց հաճախակիությունը նվազել է։ Ամենաավերիչ թայֆունն անցել է քաղաքի վրայով 1959 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, որի արդյունքում զոհվել է 1851 մարդ<ref name="nagoya00012941"/:

Տնտեսություն
------------

Նագոյա քաղաքում զարգացած է մեքենաշինությունը (Mori Seiki), մետալուրգիան, քիմիական, նավթարդյունաբերական, տեքստիլ, թեթև արդյունաբերությունը։

Գործում է Կենտրոնական Ճապոնական առևտրային բորսան։

Վարչական բաժանում
-----------------

Վարչականորեն Նագոյան բաժանվում է 16 շրջանների (կու)` Նակա-կու, Կիտա-կու, Մինամի-կու, Նիսի-կու, Հիգասի-կու, Տիկուսա-կու, Նակամուրա-կու, Մեյտո-կու, Նակագավա-կու, Միդորի-կու, Տեմպակու-կու, Միձուհո-կու, Ացուտա-կու, Մինատո-կու և Սյովա-կու։

Քաղաքապետը Տակասի Կավամուրան է ( ճապ.՝ 河村たかし):

Քույր-քաղաքներ
--------------

* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ (1959 թվականի ապրիլի 1-ից),
* Մեքսիկա Մեխիկո, Մեքսիկա (1978 թվականի փետրվարի 16-ից),
* Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Նանկին, Չինաստան (1978 թվականի դեկտեմբերի 21-ից),
* Ավստրալիա Սիդնեյ, Ավստրալիա (1980 թվականի սեպտեմբերի 16-ից),
* Իտալիա Թուրին, Իտալիա (2005 թվականի մայիսի 27-ից)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Также известны старые равнозначные написания: 那古屋 и 名護屋.
2. 1 2  "Статистические данные с сайта города Нагоя". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մարտի 14-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը (ճապոներեն)
* Ճապոնական Նագոյա քաղաքը 10 հազար դոլար է տրամադրել Գյումրիի երաժշտական դպրոցին

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Լարուսի · Մեծ նորվեգական · Նոր · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX6027436 · BNF: 119583239 · CiNii: DA0069913X · GND: 4126104-5 · ISNI: 0000000403892104 · LCCN: n96096101 · NDL: 00260131 · NKC: ge325679 · SUDOC: 17573500X · VIAF: 148860643 · WorldCat VIAF: 148860643 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 139)։*  |