**Յուոզաս Զիկարաս** (լիտ.՝ Juozas Zikaras, ), լիտվացի քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Իվան Տրուտնևի նկարչության դպրոցում և Վիլնոյի Յուզեֆ Մոնտվիլի երեկոյան նկարչության դասարաններում (1904-1906), այնուհետև Սանկտ Պետերբուրգում՝ Արվեստների խրախուսման ընկերության դպրոցում (1907-1910): 1910 թվականին ընդունվել է Արվեստի ակադեմիայի քանդակագործության բաժին, որտեղ սովորել է պրոֆեսորներ Հուգո Զալեմանի և Վլադիմիր Բեկլեմիշևի ղեկավարությամբ։

Տուն-թանգարան Կաունասում
1915 թվականին Արվեստի ակադեմիան ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել դիպլոմային քանդակի վրա, բայց զորակոչվել է բանակ։ Նրա «Մայրիկ» անավարտ աշխատանքը ընդգրկվել է դիպլոմային աշխատանքների ցուցահանդեսում, իսկ Զիկարասը 1916 թվականի հոկտեմբերին պարգևատրվել է դիպլոմով և արծաթե մեդալով։

Զորացրվելուց հետո դասավանդել է Պետրոգրադի դպրոցներում։ 1918 թվականին ընտանիքի հետ վերադարձել է Լիտվա։ 1918-1928 թվականներին դասավանդել էր Պանևեժիսի գիմնազիայում։ 1928 թվականից բնակվել է Կաունասում, դասավանդել է Կաունասի արվեստի դպրոցում (1928-1940) և Կիրառական ու դեկորատիվ արվեստի ինստիտուտում (1940-1944):

Թաղված է Կաունասի Պետրաշյունայ գերեզմանատանը։ 

1972 թվականին քանդակագործի հայրենիքում՝ Պալյուկայ գյուղում, բացվել է հուշ-թանգարան։ Կաունասի այն տանը, որտեղ ապրել է քանդակագործը, գործում է նաև հուշ-թանգարան։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Ազատության արձանը Կաունասում
Պանևեժիսում ստեղծել է մի քանի մոնումենտալ քանդակներ (այդ թվում՝ Ազատության արձանը, 1922), խորաքանդակներ և քանդակագործական դիմանկարներ։ Զիկարասի մոնումենտալ և դեկորատիվ քանդակների առավել ակնառու օրինակներն են «Շրջիկ գրավաճառը» (բրոնզ, 1928-1939) արձանը Կաունասում և «Ատլանտները» (բանկ Պանևեժիսում, 1931):

Ստեղծել է մի շարք ռեալիստական ​​քանդակային դիմանկարներ՝ գրող Յոնաս Բասանավիչյուսի (հուշարձան, բրոնզ, 1930), պատմաբան Սիմոնաս Դաուկանտասի (հուշարձան, բրոնզ, 1924), բանաստեղծ և կոմպոզիտոր Վինցաս Կուդիրկայի, բանաստեղծ Մատաս Գրիգոնիսի կիսանդրիները, նախագահ Անտանաս Սմետոնայի, նրա կնոջ՝ Սոֆյա Սմետոնենի, դոկտոր Յոնաս Շլյուպասի և այլոց հարթաքանդակները, նաև հուշամեդալներ՝ նվիրված Լիտվայի մեծ իշխան Վիտովտ Մեծին, եպիսկոպոս Մելխիոր Գիդրոյցին, գրող Յուոզաս Թումաս-Վաժգանտասին։

Զիկարասը նաև Վիլնյուսի Ռասու գերեզմանատանը գտնվող Միկալոյուս Կոնստանտինաս Չյուռլյոնիսի տապանաքարի (ցեմենտ, բրոնզ, 1931) հեղինակն է։ Այնուամենայնիվ, նրա ամենահայտնի գործը Ազատության արձանն է Կաունասում` Վիտաուաս Մեծի ռազմական թանգարանի դիմաց: Տեղադրվել է 1928 թվականին, այն խորհրդային իշխանությունների կողմից հանվել է թանգարանի դիմացի այգում ստեղծված հուշահամալիրից և վերականգնվել 1989 թվականի փետրվարի 16-ին, նույնիսկ նախքան Լիտվայի անկախության վերականգնումը հռչակելը։ Քանդակը պատկերված է 20 լիտանոց թղթադրամի դարձերեսին։ Արձանի գիպսային կրկնօրինակը տեղադրված է Սպիտակ սրահի որմնախորշում՝ Նախագահական պալատի գլխավոր հանդիսությունների սրահում՝ Լիտվայի նախագահի Վիլնյուսում գտնվող նստավայրում։

Ստեղծել է նաև Սուրբ Պետրոսի և Պողոսի, Փրկչի և այլոց քանդակները Պանևեժիսի և շրջակա քաղաքների եկեղեցիների համար:

Անկախ Լիտվայի (1918–1940) մետաղադրամները հատվել են Զիկարասի մշակած մոդելներով։ Հեղինակ է նաև Լիտվայի անկախության 10-ամյակի (1928) հուշամեդալի և գերազանց զինվորական ծառայության համար մեդալի (1940)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The memorial museum of Juozas Zikaras
2. ↑  Juozas Zikaras Museum