**Մարթա Քոն** (ի ծնե՝ **Մարթ Հոֆնունգ**, ֆր.՝ Marthe Hoffnung, ապրիլի 13, 1920(1920-04-13), Մեց, Մոզել), ֆրանսիացի գրող, բուժքույր, Հոլոքոստը վերապրած նախկին հետախույզ։ Նա Հոլոքոստի ժամանակ հետախույզի իր փորձառության մասին գրել է «Թշնամու թիկունքում» գրքում։

Վաղ տարիներ
-----------

Մարթա Քոնը ծնվել է 1920 թվականի ապրիլի 13-ին որպես Մարթ Հոֆնունգ Ֆրանսիայի Մեց քաղաքում։ Նա ծնվել է ուղղափառ հրեական ընտանիքում, յոթ երեխաներից մեկն է եղել։ Նրա ընտանիքն ապրել է Ֆրանսիայի գերմանական սահմանից ոչ հեռու, երբ Հիտլերն իշխանության է եկել։ Նացիստական օկուպացիայի էսկալացիայից հետո նրա քրոջն ուղարկել են Օսվենցում, իսկ ընտանիքը փախել է Ֆրանսիայի հարավ։

Գործունեություն
---------------

1944 թվականի նոյեմբերին՝ Փարիզի ազատագրումից հետո, Մարթա Հոֆնունգը հավաքագրվել է և դարձել Ֆրանսիայի մարշալ Ժան դե Լատր դե Տասինյիի ղեկավարած 1-ին ֆրանսիական բանակի հետախուզական ծառայության անդամ։ Էլզասի ճակատային գիծը ճեղքելու 14 անհաջող փորձից հետո նա անցել է Գերմանիայի սահմանը Շաֆֆհաուզենից ոչ հեռու։ Լինելով բուժքույր, որն ազատորեն տիրապետել է գերմաներենի՝ նա գերմանացի բուժքրոջ կերպարանք է ընդունել և պնդել, որ փնտրում է իր կորած փեսացուին։ Հետո նա հետ է եկել շվեյցարական սահմանով, որպեսզի տեղեկատվությունը փոխանցի ֆրանսիական հետախուզությանը։ Նա կարողացել է իր ծառայությանը տեղեկություն հաղորդել այն մասին, որ Ֆրայբուրգի հյուսիս-արևմուտքում տարհանվել է Զիգֆրիդի գիծը և թե որտեղ են գտնվում գերմանական բանակի մնացորդները, որոնք դարանի մեջ էին ընկել Շվարցվալդում։

Պատերազմից հետո Մարթան վերադարձել է Ֆրանսիա, շարունակել է բուժքույրական գործունեությունը, իսկ 1956 թվականին, երբ սովորել է Ժնևում, ծանոթացել է բժշկության ամերիկացի ուսանող մայոր Լ. Քոնի հետ, որը եղել է նրա ընկերոջ սենյակակիցը։ Երեք տարի անց նրանք ամուսնացել են և ապրել ԱՄՆ-ում։ Երկար տարիներ աշխատել են միասին, ամուսինը՝ որպես անեստեզիոլոգ, կինը՝ բուժքույր։ Այժմ նրանք երկուսն էլ թոշակի են անցել

Քոնը 1945 թվականին երկու փաստաթղթերով պարգևատրվել է «Ռազմական խաչ» շքանշանով (որոշում № 134, 1945 թվականի օգոստոսի 9-ին ստորագրել է լեյտենանտ-գնդապետ Բուվեն, և № 1322, որը 1945 թվականի նոյեմբերի 10-ին ստորագրել է մարշալ Ժուենը)։ 1999 թվականին ֆրանսիական կառավարությունը պարգևատրել է նրան զինվորական մեդալով, որոշում № 3465 MR 1999 թվական։ Անդրե Բորդը՝ վետերանների հարցերով նախարարը, 2002 թվականին պարգևատրել է նրան Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանով, հրաման № 2702, MR 2004։ 2006 թվականին Ֆրանսիայի կառավարությունը կրկին շնորհել էնրան «Հետախուզության շքանշան» պատվավոր կոչումով։

2002 թվականն Մարթան Վենդի Հոլդենի հետ համահեղինակությամբ գիրք է գրել իր փորձի մասին՝ կոչելով այն «Թշնամու թիկունքում։ ֆրանսիական հրեա լրտեսի իրական պատմությունը նացիստական Գերմանիայում», որը հրատարակել է «Հարմոնի Բուքս» հրատարակչությունը։ Գիրքը թարգմանվել է ֆրանսերեն, հրատարակել են *Plön, Selection du Reader’s Digest* և *The Editions Tallandier* ընկերությունները։

Պարգևներ
--------

* Ռազմական խաչ, 1945
* Ռազմական շքանշան, 1999
* Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան, 2002
* Սիմոնա Վիզենտալի արիության կին, 2002
* Ազգերի երախտագիտության շքանշան, 2006
* «Վաստակի համար» շքանշանի խաչ, Գերմանիայի բարձրագույն պարգև

Ֆիլմ Մարթա Քոնի մասին
---------------------

2019 թվականին ռեժիսոր Նիկոլա Էլիս Հենսը ֆիլմ է նկարահանել Մարթա Քոնի կյանքի մասին, պրոդյուսեր՝ Ամոս Գևա։ Ֆիլմը կոչվել է «Չիչինետ. ինչպես պատահաբար դարձա լրտեսուհի», տևողությունը՝ 88 րոպե։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  SNAC — 2010.
2. 1 2 3 4  Garrison, Jessica (2000 թ․ հուլիսի 14). «Past Catches Up to Palos Verdes Woman--Carrying a Medal». *Los Angeles Times*. էջ 1. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 29-ին.
3. ↑  Mindell, Cindy (2015 թ․ հունիսի 24). «Conversation with Marthe Cohn». *Connecticut Jewish Ledger*.
4. ↑  «Décret du 4 août 2004 portant promotion et nomination».
5. ↑  Tugend, Tom. «Marthe Hoffnung Cohn Receives Germany's Highest Honor». *AJC Global Jewish Advocacy*. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.

Գրականություն
-------------

* C-SPAN видео
* Vowinkel, Heike (2012 թ․ հուլիսի 16). «Sie war 24, Jüdin und spionierte die Wehrmacht aus». *Die Welt* (German).`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link) Vowinkel, Heike (2012 թ․ հուլիսի 16). «Sie war 24, Jüdin und spionierte die Wehrmacht aus». *Die Welt* (German).`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link) Vowinkel, Heike (2012 թ․ հուլիսի 16). «Sie war 24, Jüdin und spionierte die Wehrmacht aus». *Die Welt* (German).`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14563374x · GND: 128850299 · ISNI: 0000000114900948 · LCCN: n2002058365 · NTA: 327102802 · NUKAT: n2018174440 · SUDOC: 080712606 · VIAF: 37158435 · WorldCat VIAF: 37158435 |

 |

 |