**Տայձին կյոֆուսյո**  (ճապ.՝ 対人恐怖症 *տայձին կյոֆուսյո*, բառացի «միջանձային հարաբերություններից վախի հիվանդություն»), ճապոնական մշակութային սինդրոմ։ Առաջին անգամ նկարագրել է Սյոմա Մորիտան 1920-ական թվականներին։

Անվանում
--------

Ճապոներեն 対人恐怖症 (ըստ Պոլիվանովի համակարգի) անվանման ճիշտ տառադարձումը տայձին կյոֆուսյո է (կամ ձայնավորի երկայնության լրացուցիչ նշումով՝ տայձին կյոֆուսյո կամ տայձին կյո։ ֆուսյո։): Սակայն գրականության մեջ երբեմն հանդիպում է սինդրոմի անվան սխալ գրություն՝ «տայջին կիոֆու շու» և «տաջին կիոֆուշո» ձևերով։

Կլինիկական պատկեր
-----------------

Տայձին կյոֆուսյո սինդրոմի ժամանակ հիվանդը մեծ վախ է զգում դիմացինին վիրավորելուց և վախենում է կորցնել նրա հետ եղած դրական հարաբերությունները և կարծիքը իր անձի մասին։ Միևնույն ժամանակ կարող է լինել ուրիշներին վիրավորելու վախ իր պահվածքով կամ էլ դեմքի անվայելուչ արտահայտությամբ, ինչ-որ մեկին ֆիզիկական թերությամբ, զկրտոցով, քրտնածությամբ և երեսի կարմրությամբ։ Այս հիվանդության ախտանիշները իրենց մեջ ներառում են սոցիալական ակտիվությունից խուսափում, սրտխփոցների արագացում, շնչահեղձություն, դող և խուճապի նոպաներ ամբոխի մեջ լինելու ժամանակ։

Տայձին կյոֆուսյոյով տառապողները վախենում են, որ իրենք կվիրավորեն կամ կշփոթեցնեն ուրիշներին, մինչդեռ սոցիոֆոբիայով տառապողները վախենում են, որ իրենք խայտառակում են իրենք իրենց (DSM-IV-ի չափանիշերով)։

Այս սինդրոմով մարդը փորձում է ղեկավարել իր բոլոր ռեակցիաները, ներառյալ՝ ակամա, վախենում է կարմրել կամ քրտնել, բայց քանի որ դա միշտ չէ, որ ստացվում է, սկսվում է դրսևորվել խուսափողական վարքագիծ, որը և բերում է սոցիալական մեկուսացման։

Նաև տայձին կյոֆուսյոյով տառապողները կարող են բողոքել ներքին օրգանների ցավից, գերհոգնածությունից, անքնությունից, հիպոթիմիայից։

Տայձին կյոֆուսյոն ունի մշակույթով պայմանավորված երկու ձև՝ «վիրավորական ձև», որի ժամանակ մարդը վախենում է վիրավորել իր տեսքով, հոտով կամ ուրիշ գործողությամբ, և «զգայուն ձև», որի ժամանակ կա ուժեղ սոցիալական զգայունակություն և անհանգստություն միջանձնային հարաբերությունների վերաբերյալ։

Հիմնականում հիվանդությունը դրսևորվում է երիտասարդների մոտ։ Ճապոնիայում տայձին կյոֆուսյոն տարածված է դեռահասների և վաղ հասունացման շրջանում։

Տարածվածություն
---------------

Տայձին կյոֆուսյո ախտորոշումը տարածվածությամբ երրորդն է Ճապոնիայի հոգեբուժական կլինիկաներում և կազմում է ընդհանուր թվի 7-46 %-ը։

Ճապոնիայի կլինիկական տվյալները ցույց են տալիս, որ ավել շատ տղամարդիկ, քան կանայք ունեն տվյալ խանգարումը։

Ենթատեսակներ
------------

Պաշտոնական ճապոնական դասակարգումը առանձնացնում է տայձին կյոֆուսյոյի հետևյալ խմբերը.

* Սեկիմեն կյոֆու (赤面恐怖), մարդկանց մոտ կարմրելուց վախ (Էրիտրոֆոբիա),
* Սյուբո կյոֆու (醜貌恐怖), վախ ֆիզիկական թերություններից (դիսմորֆոֆոբիա),
* Ձիկոսիսեն կյոֆու (自己視線恐怖), վախ աչքերի մեջ նայելուց,
* Ձիկոսյու կյոֆու (自己臭恐怖), վախ մարմնի տհաճ հոտ ունենալուց (օսմոֆոբիա և դրոմիդրոսիֆոբիա)։

Նաև առանձնանում են որոշ տեսակներ, որոնք կախված են հիվանդության ծանրությունից.

* Անցումային։ Տևողությամբ կարճ է և չափավոր ծանրությամբ։ Հիմնականում հանդիպում է անչափահասների մոտ, բայց կարող է հանդիպել յուրաքանչյուր տարիքում։
* Ֆոբիական։ Ամենատարածված ձևն է, առավել նման է սոցիոֆոբիային։
* Ցնդաբանական։ Ներառում է երևակայական անհանգստություն կամ չափազանցված արատ կամ իր մարմնի տարօրինակություն։
* Ֆոբիականը համակցված շիզոֆրենիայի հետ։ Ամենաբարդացված ձև է։

Նմանատիպ ախտանիշներ
-------------------

Նման ախտանիշ հանդիպում է նաև Կորեայում և այլ մշակույթներում, որտեղ գնահատվում է համեստությունը և ընդունված է հատուկ ուշադրություն դարձնել սոցիալական վարքագծի վերահսկողությանը հիերարխիկ միջանձնային հարաբերություններում։ Կորեայում նման ախտանիշը անվանում են *դեինգոնպո* (կորեերեն՝ 대인공포, բառացի՝ «միջանձնային վախ»։

Բուժում
-------

Օգտագործվում են հակադեպրեսանտներ, օրինակ *միլնացիպրան*, որը լավ արդյունքներ է ցուցաբերել սոցիոֆոբիայի բուժման ժամանակ։

Նմանատիպ հոգեկան խանգարումների ստանդար ճապոնական բուժման միջոց է *մորիտա թերապիան*, որը մշակել է Սյոմոյ Մորիտոն 1910-ական թվականներին՝ բուժելու համար ինչպես տայձին կյոֆուսյոն, այնպես էլ սինկեյսիցուն(ճապ.՝ 神経質՝ «նևրոտիկություն»)։

Գրականություն
-------------

* Բելգիացի գրող Ամելի Նոթոմբի «Վախ և Սարսուռ» վեպում կա այս երևույթի անուղակի նկարագրությունը։ Ճապոնական ընկերության աշխատակցուհի Մորի Ֆուբուկին խուճապային ամաչում է իր բնական հոտից, որն առաջանում է քրտինքից, և որը կատարվում է ամեն անգամ, երբ նա հանդիպում է իրեն դուր եկած տղամարդու։
* Շվեյցարական The Evpatoria Report post-rock խմբի համանուն կոմպոզիցիան։

Տես նաև
-------

* Հիկիկոմորի
* Սոցիոֆոբիա
* Միայնակ մակաբույծ
* Նի-նի սերունդ
* Էսկապիզմ
* Ձայնագրության ազգային սինդիկատ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *James R.* Culture-bound syndromes: Taijin Kyofusho // Encyclopedia of Multicultural Psychology. — 2006. — P. 145—146. — ISBN 978-1-452-26556-8(անգլ.)
2. 1 2 3  *В. В. Марилов* Культуральные синдромы // Общая психопатология. — М.: Издательский центр «Академия», 2002. — С. 101. — 224 с. — ISBN 5-7695-0838-8
3. 1 2 3 4 5  *Ю. В. Попов, В. Д. Вид* Современная клиническая психиатрия. — М.: Экспертное бюро-М, 1997. — С. 234. — 496 с. — ISBN Կաղապար:ISBN с опечаткой
4. ↑  Тетюшкин М. А. (врач психиатр-нарколог) «Редкие психозы. ТАДЖИН КИОФУШО» ՅուԹյուբում
5. 1 2  DSM-5, 2013, էջ 837
6. 1 2  *Takahashi T.* Social phobia syndrome in Japan.(անգլ.) // *Comprehensive Psychiatry[en]*. — 1989. — Т. 30. — № 1. — С. 45—52. — PMID 2647401.
7. ↑  *Kirmayer L. J.* The place of culture in psychiatric nosology: Taijin kyofusho and DSM-III-R.(անգլ.) // *Journal of Nervous and Mental Disease[en]* : journal. — Lippincott Williams & Wilkins[en], 1991. — Т. 179. — № 1. — С. 19—28. — PMID 1985144.
8. ↑  Lee S. H. (1987). Social phobia in Korea. Proceeding of the First Cultural Psychiatry Symposium between Japan and Korea. Seoul: The East Asian Academy of Cultural Psychiatry
9. ↑  *Deborah C. Beidel, B. Christopher Frueh, Michel Hersen* Social Anxiety Disorder // Adult Psychopathology and Diagnosis. — John Wiley & Sons, 2014. — P. 531. — 864 p. — ISBN 978-1-11892-791-5
10. ↑  *Toshihiko Nagata, Akira Wada, Hisashi Yamada, Toshiya Iketani, Obuo Kiriike* Effect of milnacipran on insight and stress coping strategy in patients with Taijin Kyofusho(անգլ.) // *International Journal of Psychiatry in Clinical Practice* : journal. — 2005. — Т. 9. — № 3. — С. 193. — doi:10.1080/13651500510029228(անգլ.)