**Հազարամյակի դերասանուհին** (ճապ.՝ 千年女優), ռեժիսոր Կոն Սատոսիի անիմացիան` թողարկված 2001 թվականին Madhouse ստուդիայի կողմից։ Այն պատմում է տարեց դերասանուհու կյանքը ուսումնասիրող փաստագրագետի պատմության մասին, որտեղ ֆիլմը և կյանքը միախառնվում են և խճճվում։

Սյուժե
------

Անիմացիան նկարահանված է «ֆիլմը ֆիլմում» ձևաչափով, իսկ սյուժեն գրված է բարդ պատմողական ձևով։

Գլխավոր հերոսը ռեժիսոր Գենյա Տատիբանան է, որն աշխատում է հայտնի դերասանուհի Տիյոկո Ֆուձիվարայի մասին վավերագրական ֆիլմի վրա։ Կինոստուդիան, որտեղ նա խաղում էր, քանդում են, իսկ ծերացած Տիյոկոն վաղուց հեռացել է հասարակական կյանքից, սակայն հաճույքով համագործակցում է Տատիբանայի հետ։ Նա սկսում է պատմել իր կյանքի պատմությունը ամենասկզբից մինչև փառքի բարձունքը։ Նրա պատմությանը միախառնվում են ֆիլմերի տեսարանները, որոնցում Տիյոկոն խաղացել է գլխավոր դերերը, ուստի դժվար է դառնում հասկանալը, թե որն է այս ամենից իրական իրադարձություն և որը՝ սցենար։ Տիյոկոյի կյանքը անցել է անհանգիստ ժամանակներում, իսկ նրա հերոսներն ապրել են Սենգոկու ժամանակաշրջաններից մինչև ֆուտուրիստական տիեզերական դարաշրջաններ։

Տիյոկոն ծնվել է Կանտոյի մեծ երկրաշարժի ժամանակ (հետագա կյանքում երկրաշարժերով են ուղեկցվում նրա կյանքի բոլոր առանցքային իրադարձությունները)։ 1930-ականներին՝ դեռ երեխա ժամանակ, Տիյոկոն օգնում է այլախոհ-նկարչին թաքնվել ֆաշիստական կառավարությունից։ Տիյոկոն սիրահարվում է նկարչին, որը ստիպված էր փախչել հաջորդ օրը՝ նախապես թողնելով իր նկարչական պարագաներով ճամպրուկի բանալին։ Չնայած մոր առարկություններին, Տիյոկոն դառնում է դերասանուհի, որպեսզի հնարավորություն ունենա ճամփորդելու։ Նա հույս ունի գտնել նկարչին և նրան հանձնել բանալին։

Բոլոր ֆիլմերում, որտեղ նկարահանվել է Տիյոկոն, նա հետապնդում է իր սիրեցյալին։ Կյանքում ևս, լինելով արդեն ամուստացած կին, չի կարողանում հրաժարվել մշտական հետապնդումներից։ Պատմության ավարտին սկսվում է երկրաշարժը։ Նա վիրավորում է, Տատիբանան Տիյոկոյին տանում է հիվանդանոց։ Հիվանդանոցի ճանապարհին Տատիբանան հիշում է ոստիկանների հետ խոսակցությունը։ Ոստիկանը պատմում է, որ ինքը Տիյոկոյին հարցաքննելու հաջորդ օրը բռնել է նկարչին, տանջել, և քանի որ վերջինս ոչինչ չի ասել, սպանել է։ Տատիբանան երկար տարիներ չէր կարող դա պատմել Տիյոկոյին։ Ռեժիսորը իր օպերատորի հետ գալիս է պալատ՝ դերասանուհու մոտ, և հրաժեշտ տալիս նրան։ Այնտեղ նա Տատիբանին ասում է, որ ինքն անձամբ սիրել է նկարչին հետապնդել։

Ֆիլմի վերջում Տիյոկոն մահանում է, որպեսզի շարունակի բռնել նկարչին հաջորդ կյանքում։

Ոճ և ազդեցություն
-----------------

Պատմությունը հարթ չէ և բարդանում է ֆլեշբեքներով և ֆիլմի հատվածներով, որտեղ խաղացել է Ֆուձիվարան։ Տատիբանան և նրա օպերատորը նույնպես հայտնվում են ֆիլմերում, ընդ որում Գենյան միշտ խաղում է Տիյոկոյի հերոսուհու պաշտպանի դերում։ Մի անգամ նա փրկել է նրան նաև իրականում, երբ դեռ կինոստուդիայում անփորձ օգնական էր։ Օպերատորը դերեր չի խաղում, բացի դրանից, տեսախցիկը մնում է նրա հետ։

Ֆիլմը կառուցված է փոփոխվող պատմական ժամանակների արտացոլումով, որոշ տեսարաններ հիշեցնում են Ուկիյո-է, մյուսները՝ Ակիրա Կուրոսավայի ֆիլմերը, հատկապես «Գահը արյան մեջ» ֆիլմը, դրանով հանդերձ պատմության մեջ այլ ֆիլմերի մասին հղումներ չկան։ Դրա փոխարեն ռեժիսորը փորձել է ստեղծել ճապոնական կինոմատոգրաֆիայի պատմության տեսությունը։ Սատոսին հաստատում է, որ մինչ «Millennium Actress»-ը նա ծանոթ չի եղել պատմական կինոմատոգրաֆիային և շատ բան իմացել է անիմացիան պատրաստելու ընթացքում։ Մասամբ շատ բան է իմացել կիմոնոյի պատմությունից։

Քննադատների արձագանքներ
-----------------------

*Millennium Actress* ջերմ ընդունելության արժանացավ քննադատների կողմից, «առաջին» ցուցանիշը RottenTomatoes.com-ում 94 % էր։ *Los Angeles Times* քննադատը նշել է, որ ֆիլմը «հմայիչ կերպով տանում է այնտեղ, որտեղ մինչ այդ ֆիլմերը չեն տարել։ *Chicago Tribune*-ից Քևին Ուիլյամսը ֆիլմին տվել է չորս աստղ՝ ուղեկցելով հետևյալ մեկնաբանությամբ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նկարը անիմացված է, բայց մարդկային է և դիպչում է յուրաքանչյուրի հոգուն, ով սիրել է ուժգին  |  |

### Ժողովածու

| Աղբյուր | Վճարները ԱՄՆ դոլարով | Ցուցադրումների քանակ |
| --- | --- | --- |
| United States | 37 285 | 6 |
| United States Opening Weekend | 18 732 | 6 |

### Մրցանակներ

* *Millennium Actress* և «Ուրվականներից քշվածները» ճապոնիայի մշակույթի վարչության փառատոնում արժանացել են են գրան-պրի մրցանակին։
* «Լավագույն անիմացիոն ֆիլմ» 2001 թվականին Ֆանտազիա փառատոնում։
* «Լավագույն գեղարվեստական ֆիլմ» Կոբայի ութերորդ անիմացիոն փառատոնում։
* «Օֆուդզի Նոբուրոյի անվան մրցանակին (կատարելագործված անիմացիայի համար)» (հուն․՝ 大藤信郎賞) Մայնիտի մրցանակաբաշխության ժամանակ։
* «Orient Express Award» 2001 թվականի Կատալոնիայի միջազգային կինոփառատոնում։
* Էմմիի չորս նոմինացիաների։
* Գտնվում է Internet Movie Database-ի լավագույն հիսնյակում։

Գործող անձանց ցանկ
------------------

**Տիյոկո Ֆուդզիվարա** (ճապ.՝ 藤原千代子 *фудзивара тиёко*) — ֆիլմի գլխավոր հերոսուհի, հայտնի արտիստուհի։

Սեյու։ Ֆումիկո Օրիկասա (մանկություն), Մամի Կոյամա (երիտասարդություն), Միյոկո Սյոձի (ծերություն)
**Գենյա Տատիբանա** (ճապ.՝ 立花源也 *татибана гэнъя*) — ռեժիսոր՝ Տիյոկոյի տաղանդի առջև խոնարհվող և նրա մեծ երկրպագու։ Գործողության ընթացքում նկարահանվում է նրա կյանքի մասին ֆիլմը։ Տիրապետում է Տիյոկոյի նկարների ամբողջական հավաքածուին։

Սեյու։ Մասամատի Սատո (մանկություն), Սյոձո Կոյամա (երիտասարդություն), Միյոկո Իյձյուկա (ծերություն)
**Կյոդզի Իդա** (ճապ.՝ 井田 恭二 *ида кё:дзи*) — Տատիբանիի օպերատոր, թերահավատորեն է վերաբերվում Տիյոկոյին և իր ղեկավարի նրա հանդեպ ունեցած կրքին։ 

Սեյու։ Մասայա Օնոսակա
**Էյկո Սիմաո** (ճապ.՝ 島尾詠子 *симао эйко*) — արտիստ, Տիյոկոյի հետ մրցակցել է ինչպես աշխատանքային, այնպես էլ անձնական կյանքում։ 

Սեյու։ Սյոկո Ցուդա
**Դեյունյիտի Օտակի** (ճապ.՝ 大滝諄一 *о:таки дзюнъити*) — ռեժիսոր, Գինեյ կինոընկերության տնօրենի որդին, որտեղ Ֆուձիվարան ունեցել է իր առաջնախաղը։ Ավելի ուշ նա խաբեությամբ ամուսնացել է Տիյոկոյի հետ, ինչով Էյկոյին հուսահատության մեջ է գցել։ 

Սեյու։ Խիրոտակա Սուձուոկի
**Մինո** (ճապ.՝ 美濃 *мино*) — Տնային տնտեսուհի Ֆուձիվարայի տանը։

Սեյու։ Թոմիե Կատաոկա
**Ստուդիայի օգնական** (ճապ.՝ 番頭 *бандо:*)

Սեյու։ Տակո Իսիմորի
**Գինեյան ստուդիայի ղեկավար** (ճապ.՝ 銀映専務 *гинъэй сэмму*)

Սեյու։ Կան Տոկումարու
**Տիյոկոյի մայրը** (ճապ.՝ 千代子の母 *тиёко но хаха*)

Սեյու։ Խիսակո Կյոդա
**Նկարիչ** (ճապ.՝ 鍵の君 *кагэ но кими*, господин с ключом) — խորհրդավոր հակակառավարական նկարիչ, որին հետապնդում էր Տիյոկոն ամբողջ կյանքի ընթացքում և նույնիսկ մահից հետո։ 

Սեյու։ Կոիտի Յամադերա
**Սպիով ոստիկան** (ճապ.՝ 傷の男 *кадзу но отоко*, мужчина со шрамом) — երիտասարդ տարիքում բռնել է նկարչին, տնջել նրան և սպանել։ Տիյոկոյի հայտնի դառնալուց հետո ճանաչում է նրան և գալիս ստուդիա, որ նրան հանձնի խորհրդավոր բանալու տիրոջ նամակը և պատմի նրան այն մասին, թե ինչ է եղել նրա հետ։ Սակայն դերասանուհին նամակը ստանալուն պես փախչում է, և ոստիկանը ստիպված է լինում գործի մասին տեղյակ պահել երիտասարդ Գենյային։

Սեյու։ Մասանե Ցուկայամա
Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
2. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
3. ↑  «Rotten Tomatoes - Millennium Actress». *Rotten Tomatoes*. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
4. ↑  Turan, Kenneth. «Millennium Actress Movie Review». *The Los Angeles Times*. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
5. ↑  Williams, Kevin. «Movie Review: Millennium Actress». *Chicago Tribune*. Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ փետրվարի 20-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. `{{cite news}}`: Invalid `|url-status=500` (օգնություն)
6. ↑  «IMDb Sennen joyû (2001) - Box office / business». *IMDb.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
7. ↑  «2001 Japan Media Arts Festival Awards» (Japanese). Japan Media Arts Plaza, Agency for Cultural Affairs. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2009 թ․ մարտի 1-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
8. ↑  «IMDb Best / Worst "Animation" Titles». *IMDb.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Animax’s official website for *Sennen Joyū* (Millennium Actress)
* Chiyoko, the Millennium Actress
* *Millennium Actress* Archived 2009-08-31 at the Wayback Machine. at Keyframe — the Animation Resource
* «Millennium Actress»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
* «千年女優 (*Sennen Joyū*)» (Japanese). Japanese Movie Database. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2007 թ․ հուլիսի 21-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · AniDB · Anime News Network · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |

 |