recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**You Don't Own Me**» (հայերեն՝ Ես քեզ չեմ պատկանում), ամերիկյան հայտնի երգ, որը ձայնագրվել է 1964 թվականին երգչուհի Լեսլի Գորի կողմից։

Երգի մասին
----------

1964 թվականին ամերիկյան ազգային փոփ հիթ-շքերթում զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը՝ Բիթլզի «I Want to Hold Your Hand» երգից հետո։ Հետագայում երգի քավեր տարբերակները կատարել են «The Tremeloes»-ը, Դասթի Սպինգֆիլդը, «Rasputina»-ն, Քլաուս Նոմին, Ջոան Ջետը և «The Blow Monkeys», իսկ Դալիդան կատարել է երգի ֆրանսերեն տարբերակը՝ «Je ne sais plus»:

1987 թվականին երգը հնչել է «Կեղտոտ պարեր» երաժշտական ֆիլմում, իսկ մեկ տարի անց, որպես երաժշտական թեմա, օգտագործվել է Ջոն Ուոթերսի «Մազերի լաք» ֆիլմում։ 1996 թվականին «Առաջին կանանց ակումբ» ֆիլմի եզրափակիչ մասում երգը կատարել են Բեթ Միդլերը, Գոլդի Հոունը և Դայան Քիթոնը։ 2012 թվականին «Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ Հոգեբուժարան» սերիալի երկրորդ եթերաշրջանում օգտագործվել է որպես սաունդթրեք, որի հնչողության ներքո պարել է դիվահար քույր Մերի Յունիսը։ 2016 թվականին որպես սաունդթրեք հնչել է «Ինքնասպանների ջոկատ» ֆիլմում։

2010 թվականին ռեփեր Էմինեմը երգի սեմփլն օգտագործել է իր *«Recovery»* ալբոմի «Untitled» երգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Allmusic song info
2. ↑  DALUIDO (2012-02-29)։ «DALIDA. Je ne sais plus.»։ Վերցված է 2016-07-14
3. ↑  Amazon.com: The First Wives Club: Music From The Motion Picture: Various Artists: Music

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · MusicBrainz |

 |
**Նաիրա Ռաֆայելի Մելքումյան** (նոյեմբերի 7, 1953(1953-11-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պետական և հասարակական գործիչ, արտակարգ և լիազոր դեսպան, Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար (1997-2002), Հայաստանում Արցախի մշտական ներկայացուցիչ (1997), «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն (2003-2007), բանասիրական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1953 թվականի նոյեմբերի 7-ին Երևանում։ 1976 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու է։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Դասավանդեպ է Երևանի պետական համալսարանում։ 1990 թվականին աշխատել է Հայաստանի գերագույն խորհրդում։ 1992-1993 թվականներին աշխատել է Հայաստանի նախագահի աշխատակազմում, որպես վերլուծական բաժնի ղեկավար։ 1993-1995 թվականներին եղել է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարի առաջին քարտուղարը։ 1995-1997 թվականներին եղել է Հայաստանում Արցախի մշտական ներկայացուցչի տեղակալը, իսկ 1997 թվականի հունիսից Հայաստանում Արցախի մշտական ներկայացուցիչը։ 1997-2002 թվականներին զբաղեցրել է Արցախի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ 2003-2007 թվականներին եղել է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն։ 

Անմիջականորեն ներգրավված է եղել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում արցախյան հիմնահարցի կարգավորման գործընթացում։ Որպես Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար, Նաիրա Մելքումյանը 2000 թվականի հուլիսի 12-ին մասնակցում է Վիենայում տեղի ունեցած ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների նիստին։ Նիստի ժամանակ համանախագահները ամփոփում են տարածաշրջան կատարած վերջին այցի արդյունքները։ Մի շարք միջազգային մարմիններում, գիտական և հետազոտական հաստատություններում ներկայացրել է Արցախի Հանրապետությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  «Արցախի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցիչներ. Նաիրա Մելքումյան»։ *despan.am*։ Վերցված է 2023-11-04
2. 1 2  «ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ԱՐՏԳՈՐԾՆԱԽԱՐԱՐ ՆԱԻՐԱ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆԸ ՎԻԵՆՆԱՅՈՒՄ ԿՄԱՍՆԱԿՑԻ ԵԱՀԿ ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԻ ՆԻՍՏԻՆ»։ *PanARMENIAN.Net*։ 2000-07-11։ Վերցված է 2023-11-04
**Ավստրո-ռուսական դաշինք**, Ավստրիական կայսրության և Ռուսաստանի միջև 1781 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին կնքված դաշնակցային պայմանագիր։ Նախորդիվ, Ռուսական կայսրությունը դաշնակցային պարտավորություններ էր ստանձնել Գերմանիայի վերամիավորման պայքարի «առաջամարտիկ» Պրուսիայի թագավորության հետ։ Այնուամենայնիվ, ժամանակի ընթացքում ռուսական կողմը առավել նպատակահամարմար է համարում իր վաղեմի թշնամի Օսմանյան կայսրության (հետագայում՝ Քեմալական Թուրքիայի) հետ համագործակցությունը։

Ռուս պետական գործիչ, ֆիլդմարշալ Գրիգորի Պոտյոմկինի գործուն աջակցությամբ Ռուսաստանի կայսերական արքունիքը սկսում է նվազեցնել Պրուսիայի ռազմավարական արժեքը որպես դաշնակից տերություն՝ նախապատվությունը տալով առավել գրավիչ թեկնածու Ավստրիական միապետությանը։ 1777 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում սկսվել են ռուս-պրուսիական դաշինքի երկարաձգման կապակցությամբ բանակցություններ, որի ժամանակ էլ ռուս դիվանագետները՝ արտաքին ուժերի գործուն ազդեցությամբ, տապալել են պայմանագրային պարտավորությունների երկարաձգման հնարավորությունները։

Մարիա Թերեզայի մահվանից հետո՝ Ավստրո-ռուսական մերձեցման համար ստեղծվում եմ համեմատականորեն առավել բարենպաստ աշխարհաքաղաքական պայմաններ։ Ավստրիայի նոր գահակալ Յոզեֆ II-ն աչքի է ընկնում համեմատականորեն առավել ռուսամետ կեցվածքով, արդյունքում՝ 1781 թվականին Վիեննայում սկսվում են ռուս-ավստրիական համաձայնագրի կնքման բանակցությունները, որոնք ավարտվում են կողմերի միջև դաշնակցային պայմանագրի կնքմամբ։ Պրուս-ռուսական դաշինքն իր իրավազորությունը կորցնում է 1788 թվականին և այլևս չեն երկարաձգվում (գերակա պատճառը՝ պրուս-ավստրիական տարածքային հակասություններն ու վիճարկումներն էին)։ Ավստրո-ռուսական համագործակցությումը տեսականորեն արտահայտվում է 1787-1791 թվականների ավստրո-թուրքական և 1787-1792 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմներում։

Ավստրո-ռուսական դաշինքը կազմալուծվում է 1790-ական թվականներին, երբ կայսերական Ռուսաստանը հրաժարվում է միջամտել ավստրո-պրուսական հակամարտությանը և պահպանում է նետրալիտետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jerzy Łojek (1986)։ *Geneza i obalenie Konstytucji 3 maja*։ Wydawn. Lubelskie։ էջ 22։ ISBN 978-83-222-0313-2։ Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 17
2. ↑  Jerzy Łojek (1986)։ *Geneza i obalenie Konstytucji 3 maja*։ Wydawn. Lubelskie։ էջ 125։ ISBN 978-83-222-0313-2։ Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 17

|  |
| --- |
| 
  **Ավստրիա**   **Ռուսաստան**   **Պատմություն**
 |
Բակտերիոռոդուպսինի տրիմեր (տեսքը վերևից)**Բակտերիոռոդուպսին**, լուսազգայուն սպիտակուցային թաղանթ, որը հանդիպում է արքեաների մոտ։

Բակտերիոռոդուպսինները կատարում են պրոտոնների փոխադրում պլազմալեմային մեմբրանի միջով, այսպիսի կառուցվածքներ կան կաթնասունների ռոդապսներում։

Սպիտակուցի կառուցվածքը
----------------------

Բակտերիոռոդուպսինի տրանսմեմբրանային մասը կազմված է 7 կանոնավոր ալֆա-սպիրալներից, կառուցված է եզրային մասով միմյանց հարող մեմբրաններից, իսկ միայնակ բետտա-սպիրալը 7 միցման մյուս անկանոն մասերը (կապող սպիրալ-հանգույց) դուրս են գտնվում մեմբրանից։ Ալֆա-սպիրալների վրա եղող հիդրոֆոբ խմբերը ուղղված են դեպի լիպիդային մեմբրանները, որոնք նույնպես հիդրոֆոբ են։

Մեմբրանի միջով պրոտոնի փոխադրումը
---------------------------------

Պրոտոնների ջերմահազորդականությունը իրականացվում է ամրացված սպիրալների ճառագայթման ընթացքում։ Այն ընդգրկում է բակտերիոռոդուպսինի կենտրոնական ալիքը։ Կլանում է ֆոտոն, ցանցաթաղանթը փոփոխփլով տրանս-13 ձևով։ Այսպիսով այն տեղափողում է պրոտոնները մինչև վերջ։ Այնուհետև վերադառնում է առանց պրոտոնի։

Բակտերիոռոդուպսինի օգտագործումը նանոտեխնոլոգիայում
--------------------------------------------------

1971 թվականին Օստերհելթին (Գերմանիա) և Ստրոխենիուսին (ԱՄՆ) հաջողվել է բակտերիոռոդուպսին հալոբակտերիայի մեմբրանից առանձնացնել Halobacterium halobium հալոբակտերիան։ 1994 թվականին մի խումբ ռուս գիտնականներ աշխարհում առաջին անգամ ստացել են բակտերիոռոդուպսինի թիթեղներ։ Թիթեղային բակտերիոռոդուպսինները կարող են օգտագործվել մելեկեւլային էլեկտրոնիկայում։ Կարևոր ձեռքբերում է կողմնորոշիչ մանուշաագույն մեմբրանի հայտնաբերումը, որոնք պարունակվում են հիդրոֆոբ և հիդրոֆիլ միջավայրերում։

Պատկերասրահ
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Կոնֆորմացիոն անցում. | բակտերիոռոդուպսինի մոնոմեր. | Բակտերիոռոդուպսինի տրիմեր (տեսքը վերևից) |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  А. В. Финкельштейн, О. Б. Птицын, «Физика белка», 2002
2. ↑  Oesterhelt D. Stoeckenius W. (1971) Rhodopsin — Like Protein from the Purple Membrane of Halobacterium Halobium, Nature, V. 233, № 89, pp. 149-60.
3. ↑  Vought B.W. Birge R.R. (eds.) (1999) Molecular electronics and hybrid computers./in: Wiley Encyclopedia of Electrical and Electronics Engineering, Wiley-Interscience: New York,.pp. 477—490.
4. ↑  Мосин О. В. Складнев Д. А. Егорова Т. А. Швец В. И. Получение бактериородопсина H. halobium, меченного дейтерием по остаткам ароматическим аминокислот фенилаланина, тирозина и триптофана // Биотехнология, 1996. — № 10. — С. 24-40.
5. ↑  Nishikawa T. Murakami M. (2005 թ․ մարտի 28)։ «Crystal structure of the 13-cis isomer of bacteriorhodopsin.»։ RCSB Protein Data Bank (PDB)։ doi:10.2210/pdb1x0s/pdb։ PDB ID: 1X0S։ Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 7
6. ↑  Nishikawa T. Murakami M. (2005)։ «Crystal structure of the 13-cis isomer of bacteriorhodopsin in the dark-adapted state.»։ *J.Mol.Biol.* (Elsevier) **352**: 319–328։ PMID 16084526։ doi:10.1016/j.jmb.2005.07.021։ PDB ID: 1X0S։ Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 7
7. ↑  Image created with RasTop (Molecular Visualization Software)
**Բահրեյնի ազգային թանգարան** (արաբ․՝ متحف البحرين الوطني‎‎), Բահրեյնի հանրային ամենամեծ ու ամենահին թանգարանը։ Գտնվում է այդ երկրի մայրաքաղաք Մանամայում՝ ազգային թատրոնի շենքի մոտ։ Բացվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, զբաղեցնում է 27 800 քառակուսի մետր ընդհանուր տարածք, բաղկացած է երկու մասնաշենքից, որոնք կառուցվել են դանիական *KHR Arkitekter* ճարտարապետական ֆիրմայի պատրաստած նախագծերի հիման վրա։ Թանգարանի շինարարությունն արժեցել է մոտավորապես 30 միլիոն ամերիկյան դոլար։ Համարվում է Պարսից ծոցի տարածաշրջանի արաբական երկրների առաջին մոդեռն թանգարանը, Բահրեյնում զբոսաշրջային առավելագույն գրավչություն ունեցող տեսարժան վայրը։ Ցուցանմուշները մեծաքանակ են ու բազմաբնույթ և ներկայացված են ըստ թեմատիկայի ու ժամանակաշրջանի։ Երեք ընդարձակ ցուցասրահ հատկացվել է հնագիտական գտածոների ցուցադրմանը, որոնք երկրի մոտավորապես հինգհազարամյա պատմության վկայություններն են։ Դահլիճներից երկուսում ներկայացված են Բահրեյնի արդյունաբերացմանը նախորդած շրջանի պատմությունը, մշակույթը, կենցաղը։

Առավել ուշագրավ ցուցանմուշներից են Դյուրանի քարը՝ 70-80 սմ երկարությամբ, բաբելոնյան ժամանակներին վերագրվող սև բազալտե քանդակը, հնագիտական պեղումների արդյունքում անապատում հայտնաբերված և թանգարան տեղափոխված հնագույն դամբանը, «Գիլգամեշ» էպոսի թեմաներով արված պաննոն (այդ էպոսում Բահրեյնը հիշատակված է որպես դրախտավայր), «Ղուրանի» շքեղ պատկերազարդված, հին ձեռագրերը, միջնադարի արաբ պատմիչների, գիտնականների բնօրինակ աշխատություններ կամ հին ընդօրինակումներ, պատմական փաստաթղթեր, նամակներ ...

1993 թվականին թանգարանում բացվել է մի նոր ցուցասրահ, որտեղ արտացոլված է Բահրեյնի բնությունը՝ բնորոշ կենդանական ու բուսական աշխահով։ Գործում են նաև ուսումնական դահլիճը, գրախանութ, աշխատանոցներ, պահուստարաններ, սրճարան...

Պատկերասրահ
-----------

|  |
| --- |
| * Դյուրանի քարի կրկնօրինակըԴյուրանի քարի կրկնօրինակը
* Դիլմոնի դարաշրջանի կավե դագաղԴիլմոնի դարաշրջանի կավե դագաղ
* Ձեթի ճրագներ Ձեթի ճրագներ
* Դիլմոնի դարաշրջանի՝ մ.թ.ա. 1800-2000 թվականների դրոշմակնիքներԴիլմոնի դարաշրջանի՝ մ.թ.ա. 1800-2000 թվականների դրոշմակնիքներ
* 1932 թվականի «Բյուիկ» ավտոմեքենա1932 թվականի «Բյուիկ» ավտոմեքենա
* Կավե դագաղԿավե դագաղ
* ԳերեզմանԳերեզման
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3   Bahrain National Museum|lingua=en|accesso=29 luglio 2019}}
2. 1 2  «Bahrain National Museum»։ *Time Out Bahrain* (անգլերեն)։ 27 November 2013։ Վերցված է 27 September 2019
3. ↑  «Bahrain National Museum»։ Lonely Planet։ Վերցված է 13 September 2019

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 124083226 · ISNI: 0000000121646634 · SUDOC: 120215888 · VIAF: 136196424 · WorldCat VIAF: 136196424 |

 |
**«Աբրակադաբրա», «Ալամագուսա»** (անգլ.՝ Allamagoosa), ֆանտաստիկ պատմվածք։ Գրել է Էրիկ Ֆրենկ Ռասելը (1955): Ստեղծագործությունն արժանացել է Հյուգո մրցանակի՝ որպես 1955 թվականի լավագույն պատմվածք։

Բովանդակություն
---------------

Բաստլեր տիեզերանավի անձնակազմը հանգստանում է Սիրիուս տիեզերակայանում։ Նավի մեջ, բացի նավապետ Մակնաուտից, գտնվում են մի քանի հերթապահ սպաներ և անձնակազմի սիրելի շունը։ Հանկարծ ռադիոգիրը Մակնաուտին հայտնում է, որ մի քանի օրից տեսչության հետ նավ կժամանի փոխ-ծովակալ Վ. Կեսսիդին, որը հայտնի է իր դաժան մեթդներով և միջոցներով։ Նավապետը իսկույն ևեթ սկսում է տեսչական ստուգումը, նավի գույքի և սարքավորումների ստուգումը, որպեսզի կանխի թերությունները, և հայտնաբերում է «կապես» անունով (մեկ այլ թարգմանությամբ՝ «օֆես») պետական առարկայի բացակայությունը։ Չնայած մանրազնին փնտրտուքների՝ կապես-օֆեսը չի գտնվում։ Բայց ամենավատն այն էր, որ անձնակազմից ոչ ոք գաղափար անգամ չուներ, թե ինչ է այն իրենից ներկայացնում։ Մակնաուտը ելքը գտնում է. ռադիոինժեներին հանձնարարում է որևէ սարք պատրաստել՝ փոխ-ծովակալին խաբելու համար, ինչն էլ հանգեցնում է անսպասելի հետևանքների։

Պատմվածքի վերջում պարզաբանվում է, որ ամեն ինչի մեղավորը վրիպակն է. «կապես» բառը անհրաժեշտ էր կարդալ ինչպես *«каз. пес»*, այսինքն՝ *«казённый пес» (պետական շուն)* ( այլ պարգմանություններում. *«к. пес»* — *«корабельный пес»* («ն. շուն- նավի շուն»), *«офес»* — *«официальный пес» («*պշուն-պաշտոնական շուն»))։ Այդպիսով ցուցակի մեջ պետական ունեցվածք էր համարվում նավի շուն Պիզլեյկը (Գորոխ)։

Հրատարակման պատմությունը
------------------------

անգլերեն
* 1955 թվականի հոկտեմբեր — Astounding Science Fiction ամսագրում,
* 1961 թվական — «Far Stars» ժողովածու,
* 1978 թվական — «The Best Of Eric Frank Russell» ժողովածուն,
* 2000 թվական — «Major Ingredients: The Selected Short Stories of Eric Frank Russell» ժողովածու։

ռուսերեն
«Ալամագուսա» վերնագրով պատմվածքն առաջին անգամ հրատարակվել է «Փնտրողը» հավելվածում, 1966, № 6 (թարգմանությունը՝ Ի. Պոչիտալինի, նկարները՝ Վ. Չիժիկովի), հետագայում բազմաթիվ անգամ վերահրատարակվել է։

Մրցանակներ
----------

* 1955 թվական — «Հյուգո» մրցանակ՝ որպես լավագույն պատմվածք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «1955 Hugo Awards» (անգլերեն)։ World Science Fiction Society։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-05-07-ին։ Վերցված է 2014-11-04

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страничка произведения на сайте «Лаборатория Фантастики»
**Արա Հրաչյայի Բոգդանյան** (հունիսի 2, 1943(1943-06-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժիշտ, ջութակահար, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ, Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, Սոֆիայի միջազգային մրցույթի հաղթող (Բուլղարիա, 1968), Ռուսաստանի կատարողական արվեստի հիմնադրամի մրցանակի դափնեկիր (2003-2005)։

Հրաչյա Բոգդանյանի որդին է, Անահիտ Բոգդանյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Արա Բոգդանյանը ծնվել է 1943 թվականի հունիսի 27-ին, Երևանում, երաժիշտ Հրաչյա Բոգդանյանի ընտանիքում։ Ավարտել է Երևանի Էռնստ Թելմանի անվան թիվ 13 դպրոցը, 1972 թվականին՝ Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի ջութակի բաժինը (Դ. Ֆ. Օյստրախի դասարան)։ 1968 թվականից դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա, իսկ 1995 թվականից՝ Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայում, Ֆրեդերիկ Շոպենի անվան երաժշտական քոլեջում։ Վարպետության դասեր է վարել Հարավային Կորեայում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և Ռուսաստանի Դաշնությունում։

1968 թվականից հանդես է եկել մենահամերգներով, իսկ 1975 թվականից՝ եռյակի կազմով շրջագայել է Բուլղարիայում, Իսպանիայում, Ալժիրում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և այլուր։

Հեղինակ է գիտամեթոդական ձեռնարկների՝ «Երաժշտական հիշողության հարցեր» (1977) և այլն, կազմել է «Սպենդիարով՝ 5 պիես» (մշակում, 1976), «Պագանինի։ Կապրիսներ՝ դաշնամուրի նվագակցությամբ», «Հայ կոմպոզիտորների պիեսների ժողովածու» (1982) ժողովածուների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «наши наставники»։ *old.newnames.ru*։ Վերցված է 2023-01-28
2. ↑  «Богданян Ара Грачикович педагоги - Центральная музыкальная школа»։ *cmsmoscow.ru*։ Վերցված է 2023-01-28

Արտաքին հղումներ
----------------

* В Чебоксарском музучилище им. Ф.П. Павлова состоялся концерт студентов Московской консерватории
* Концерт класса профессора А.Г. Богданяна

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Արամ Խաչատրյանի կիսանդրի**, գտնվում է Երևանի Արաբկիր համայնքում՝ Արամ Խաչատրյան 19 շենքի հարակից տարածքում։ Տեղադրվել է 2013 թվականի ապրիլի 30-ին։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ՝ Գևորգ Գևորգյան

Պատմություն
-----------

2013 թվականի ապրիլի 30-ին Երևանի Արաբկիր համայնքի Արամ Խաչատրյան և Վահրամ Փափազյան փողոցների հարակից հատվածում տեղադրվել է կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Արամ Խաչատրյանի կիսանդրին՝ կոմպոզիտորի 110-ամյակի միջոցառումների շրջանակում։

Կիսանդրու բացման արարողությանը մասնակցել են Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, ՀՀ կոմպոզիտորների միության նախագահ Ռոբերտ Ամիրխանյանը, Արաբկիրի թաղապետ Հրայր Անտոնյանը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Երևանում բացվել է Արամ Խաչատրյանի կիսանդրին - Հետք - Լուրեր, հոդվածներ, հետաքննություններ»։ *hetq.am*։ Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6
2. ↑  Արաբկիր վարչական շրջանում բացվեց Արամ Խաչատրյանի կիսանդրին

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Արամ Խաչատրյանի կիսանդրի (Երևան)** կատեգորիայում։ |
**Ագոստինո Կոտտոլենգո** (իտալ.՝ Agostino Cottolengo, հոկտեմբերի 22, 1794(1794-10-22), Բրա, Կունեո, Պիեմոնտ, Իտալիա - ապրիլի 8, 1853(1853-04-08), Բրա, Կունեո, Պիեմոնտ, Իտալիա), իտալացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ագոստինո Կոտոլենգոն ծնվել է Իտալիայի Բրա քաղաքում։ Նրա կրտսեր եղբայրը` Ջուզեպպե Բենեդետտո Կոտտոլենգոն, քահանա էր, մի քանի կաթոլիկ վանական ժողովների հիմնադիր։ Արվեստի հանդեպ հակում ունենալով՝ Կոտտոլենգոն 1810 թվականին ընդունվեց Թուրինի Ալբերտինայի ակադեմիա։ Կոտոլենգոն մասնակցել է Իտալիայում 1821-ի հեղափոխական իրադարձություններին։ Թուրինում մնալուց հետո նա վերադառնում է Բրա, որտեղ բացում է արվեստի դպրոց։

Նա նկարներ է նկարել Բրա քաղաքի եկեղեցիների համար։ 1832-1834 թվականներին նկարել է չորս կտավ, որոնք պատկերում էին Բաթութի Ների եկեղեցու ճգնավոր Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի կյանքը։ Ագոստինո Կոտոլենգոն Սանտ Անդրեայի եկեղեցու համար նկարել է Սուրբ Անդրեասի նահատակության մեծ նկարը, որն այժմ գտնվում է Նուովո Սանտուարիո Դելլա Մադոննա դե Ֆիորի եկեղեցում։ Նա նաև նկարել է «Սեբաստիանո Վալֆրեի օրհնությունը» նկարը, որտեղ Վալֆրեն շրջապատված էր աղքատներով, Սան Ջովանիի ծխական եկեղեցու համար «Սուրբ Անտոնինո Աբատե» նկարը և «Քրիստոսի հարությունը» նկարը` Բաթութի Բյանկի եկեղեցու համար։

1853 թվականին Կոտոլենգոն նկարել է «Սուրբ Ռոխ» նկարը` համանուն եկեղեցու համար։ Նա աշխատել է նաև Կունեո նահանգի այլ եկեղեցիների և մատուռների համար։ Ռեալիզմի տարրերը ցուցադրվում են Ագոստինո Կոտոլենգոյի դիմանկարներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
3. ↑  «A bit of history»։ *Accademia Albertina website*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-12-06-ին։ Վերցված է 8 February 2012
4. ↑  «The seat of the Academy»։ *Accademia Albertina website*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-12-06-ին։ Վերցված է 8 February 2012
5. ↑  Дворец траверса Archived 2016-10-05 at the Wayback Machine. биография художника.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000409894346 · LCCN: no2013068705 · SUDOC: 17628494X · VIAF: 304196631 · WorldCat VIAF: 304196631 |

 |
**«Հայաստան» տաղավար**, Ժողովրդական Տնտեսության Նվաճումների Ցուցահանդեսի 68-րդ տաղավարը, որը կառուցվել է 1952-1954 թվականներին։

Պատմություն
-----------

Տաղավարի ժամանակակից ներքին տեսքը
Տաղավարը կառուցվել է 1952-1954 թվականներին ՝ ճարտարապետներ Ռուդոլֆ Կլիքսի և Վ․ Մ․ Տաուշկանովի նախագծով։ Ի սկզբանե կրել է «Սիբիր» անվանումը։

Կառույցն ունի վեցանկյուն կառուցվածք։ Կենտրոնական ճակատն առանձնանում է բարձր վեցանկյուն սյունասրահով։ Վեց սյուներից յուրաքանչյուրի վրա տեղադրված են հարթաքանդակներ, որոնց վրա պատկերված են որսորդի, մեքենայացնողի, կոլտնտեսուհու, անասնաբույծի, գյուղատնտեսի և հանքափորի լուսանկարներ։ Գլխավոր ճակատը պսակված է ճարտարապետական քանդակներով, որոնց վրա պատկերված են խուրձ ու առատության եղջյուրը։ Նախագծի առաջնային տարբերակի համաձայն, սյունասրահը պետք է ունենար դարպաս դեպի ներքին բակ, որից, արդյունքում, որոշվեց հրաժարվել՝ տաղավարի ցուցադրական հատվածի մեծացման նպատակով։ Բակը ծածկվել է գմբեթով և դարձել տաղավարի կենտրոնական սրահը։ Նախասրահի վրա առկա է «Սիբիր» գրվածքը (նկարիչներ՝ Կ․ Ն․ Շեկոտով, Կ․ Պ․ Բելով, Ե․ Պ․ Սոլովյով, Ն․ Ֆ․ Կլիկուշին և Ա․ Մ․ Դուբրովսկի)՝ զարդարված տոնածառի ճյուղերի, կենդանիների և թռչունների պատկերներով, որոնք բնակվում են Սիբիրի անտառներում։

Տաղավարի առաջին ցուցադրությունը նվիրված է եղել Սիբիրի գյուղատնտեսության և արդյունաբերական շրջանների ձեռքբերումներին՝ հատկապես Ալթայի և Կրասնոյարսկի երկրամասերին, Տյումենի, Օմսկի, Նովոսիբիրսկի, Տոմսկի, Կեմերովոյի և Իրկուտսկի մարզերին, ինչպես նաև Տիվայի ինքնավար մարզին։ Ցուցադրության ժամանակ լուսաբանված հիմնական թեմաները նվիրված են եղել նոր հողերի յուրացմանը, ինչպես նաև մեքենայացմանը և էլեկտրականացմանը։ 1959 թվականին տաղավարի թեմատիկան ամբողջությամբ փոփոխվել է, իսկ տաղավարը վերանվանվել «ՌԽՍՖՀ գյուղատնտեսություն»։ 1964 թվականին տաղավարը կոչվել է «Վառելիքի արդյունաբերություն», իսկ 1967 թվականից՝ «Ածխի արդյունահանում»։ 1977 թվականին տաղավարում բացվել է Էստոնական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության ցուցադրությունը։

2003 թվականից տաղավարում գործում է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային ցուցադրության կենտրոնը և «Արարատ» հայկական ռեստորանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Рогачёв, 2014, էջ 361
2. 1 2  Зиновьева, 2014, էջ 96
3. 1 2 3 4  «Павильон «Армения»»։ ВДНХ։ Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 22
4. 1 2  Нефёдов, Коробьина, 2014, էջ 78

Գրականություն
-------------

* *Рогачёв, А. В.* Великие стройки социализма. — М.: Центрполиграф, 2014. — С. 295—396. — 480 с. — ISBN 978-5-227-05106-6
* *Зиновьева, О. А.* Восьмое чудо света. ВСХВ–ВДНХ–ВВЦ. — М.: Центрполиграф, 2014. — 352 с. — ISBN 978-5-227-05083-0
* *Нефёдов П. Коробьина И.* Путеводитель по ВДНХ. — М.: ABCdesign, 2014. — 240 с. — ISBN 978-5-4330-0033-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Павильон «Армения» на официальном сайте ВДНХ
* Павильон «Армения» на сайте «Достопримечательности Москвы»
**Ադեգոյ** (Ադեգոա, Ատեկայ, Ատեկուաֆ), լեռնային գետ, որը գտնվում է Կրասնոդարի երկրամասում։ Գետը հոսում է Գելենժիկի և Աբինսկի շրջաններով։ Գետի երկարությունը 20 կմ է, իսկ ջրահավաք ավազանի մակերեսը 122 կմ² է։

Պատմություն
-----------

Գետի անունը գալիս է ադըղեերեն լեզվից։

Գետի ափական միջավայրում՝ Աբին, Ադեգի Ալդեբի գետերի միաձուլման վայրում Ադըղեացի ցեղերը դեռ ապրել են վաղուց։

1834 թվականին գեներալ-լեյտենանտ Վելիամինովը գետի բերանում հիմնել է Նիկոլաևի ամրոցը, որը հետագայում կոչվել Շապսուգսկայա։

Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցավ կատաղի մարտեր Ադեգոյ գետի հովտում։ Այդտեղ կարելի է գտնել հուշարձաններ նվիրված զոհված զինվորների հիշատակին։

Ներկայումս գետի հովիտը օգտագործվում է տուրիստական նպատակներով։

Վտակներ
-------

Ադեգոյի ամենակարևոր վտակներից է Սքոբիդ գետը։ Մեկ այլ խոշոր վտակ` Ուդեգա գետը հոսում է Սվինցովա լեռան մոտով։ Բացի այդ, գետը երկու կողմերում էլ պարունակում է մեծ հոսքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Река Адегой»։ *Государственный водный реестр*։ Վերցված է 2014-02-05
2. ↑  *В. Н. Ковешников* Очерки по топонимике Кубани. — Краснодар: Мир Кубани, 2006. — С. 9. — 249 с. — ISBN 5-00-000578-3

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Homunculus Loxodontus,** նիդերլանդացի քանդակագործուհի Մարգրիտ վան Բրիֆորտի ստեղծագործությունը։ Ստեղծել է 2016 թվականի գարնանը։ 2017 թվականի սկզբից կերպարը մեծ ժողովրդականություն է ստացել ռուսական սոցիալական ցանցերում և Ֆեյսբուքում։

Քանդակը
-------

Քանդակի երևակայական կերպարը ստեղծելուց հեղինակին՝ Մարգրիտ վան Բրիֆորտին ոգեշնչել են կայարաններում, հիվանդանոցներում համբերատար իրենց հերթին սպասող մարդիկ։ Կերպարը միաժամանակ նման է և՛ ծովաշան, և՛ փղի։ Այժմ Հոմունկուլուսը տեղադրված է LUMC մանկական հիվանդանոցի բակում, իսկ նախկինում գտնվել է Լեյդենի համալսարանի մասնաշենքերից մեկի մոտ՝ նստարանի վրա։ Յուրատեսակ արձանը 2016 թվականին Լեյդենի ամենաշատ լուսանկարվող օբյեկտն է եղել։

Կերպարը որպես մեմ
-----------------

2017 թվականի սկզբից քանդակի կերպարը ռուսական սոցիալական ցանցերում և Ֆեյսբուքում հայտնվել է, որպես մեմ՝ «Ժդուն» (ռուս.՝ Ждун՝ սպասող) անունով։ Սկզբում արձանի նկարի տակ հայտնվել են բազմաթիվ հետաքրքիր մակագրություններ, իսկ հետո նկարը սկսել են մոնտաժել հայտնի գեղանկարչական աշխատանքների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3 4 5
3. ↑  Sculptures in Leiden exhibition is intriguing and endearing — Leiden University, 2016.
4. 1 2  «Вокруг шум: что за Ждун и кто его создал»։ meduza.io։ Վերցված է 6 Փետրվար 2017  (ռուս.)
5. 1 2  «Кто такой Ждун и как он поселился на знаменитых картинах»։ rtchive.ru։ Վերցված է 6 Փետրվար 2017
6. ↑  Sculptures in Leiden exhibition is intriguing and endearing.
7. ↑  Homunculus Loxodontus wint publieksprijs bij Beelden in Leiden / Door LEVEN!
**«Սևան» միջազգային երաժշտական փառատոն** (անգլ.՝ SEVAN International Music Festival), Սևանում անցկացվող ամենամյա երաժշտական փառատոն, այն հիմնվել է 2015 թվականին, փառատոնի առաջին օրերը եղել են օգոստոսի 24-25-ը, անցկացվում է ամեն տարի օգոստոս ամսվա առաջին շաբաթ և կիրակի օրերին։ Այն կազմկակերպվում է Սևան քաղաքի հանրային լողափում և հիմնվել է Սևան երիտասարդական ակումբ ՀԿ-ի կողմից։ Փառատոնն 2023 թվականին տեղի է ունենալու օգոստոսի 5-6 օրերին հանրային լողափում։ Այն չի հանդիսանում առևտրային փառատոն և մուտքն ազատ է։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Պրոյեկտը ստեղծվել է «Փոխենք երաժշտությամբ» կարգախոսով, հիմնվելով տարածաշրջանում ձևավորված կարիքների հիման վրա, հիմք դնելով Գեղարքունիքի մարզում ամենամյա փառատոնային մշակույթի զարգացմանը։ Սկզբում փառատոնը համարվել է մարզային, սակայն 2018 թվականին դարձել է միջազգային։ Իր ձևաչափով այն համայնքում առաջինն է։ Այն կարևոր հարթակ է հանդիսանում սկսնակ երաժիշտների համար՝ ինքնադրսևորվելու, նույն բեմում ելույթ ունենալու արդեն փորձառու և հայտնի խմբերի հետ հանդիպելու առումով։ Փառատոնային առաջին օրը ռոք երաժշտության սիրահարների համար է, իսկ 2-րդը ֆոլկ։

Նպատակ
------

Փառատոնի նպատակներից է բեմ, հարթակ, հնարավորություն և ստեղծագործական համագործակցության դաշտ ստեղծել մասնակից երիտասարդ երաժիշտների համար։ Փառատոնն ունի նաև ածանցյալ նպատակներ՝ սոցիալական և բնապահպանական ենթատեքստերով, ինչն արտահայտվում է փառատոնի ուղերձի մեջ` «Տարին գեթ մեկ անգամ ասենք Շնորհակալություն Սևան»։ Որպես առաջնային թիրախ հանդես են գալիս այն բոլոր երիտասարդ երաժիշտները, որոնք ընտրության կարգով դառնում են փառատոնի մասնակից և կիսում են փառատոնի գաղափարները։ Ժանրային առումով փառատոնը երկու տարբեր երաժշտական բևեռներ բերում է մի հարթակ՝ երիտասարդ ռոք խմբերը և ժամանակակից ֆոլկլյորիկ կամ էթնո խմբերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սեւան միջազգային երաժշտական փառատոն բերած Գոհարը»։ *mediamax.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21
2. ↑  «Կայացել է «Սեւան» միջազգային երաժշտական 6-րդ փառատոնը»։ *aravot.am*։ 2022
3. ↑  ««Սևան» 5 րդ միջազգային երաժշտական փառատոն»։ *together4armenia.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21
4. ↑  Mediamax։ ««Սեւան» երաժշտական փառատոնին մնացել են հաշված օրեր»։ *Bravo.am*։ Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21
5. ↑  «Կայացել է «Սեւան» միջազգային երաժշտական 6-րդ փառատոնը»։ *armenpress.am*։ Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21
Սերեկիյայ եկեղեցու խաչը
Խաչ Շվյանիբրաստիսեում, Կեդայնյայի շրջան
**Կրիժդիրբիստե,** խաչերի մշակման և ձևավորման լիտվական ավանդական մշակույթ։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն դրանք ընդգրկել է Մարդկանց ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

Խաչերի պատրաստումը լիտվական մշակույթի կարևոր մասն է։ Թեև դրանք ներկայումս կապվում են լիտվացիների հիմնական կրոնի՝ կաթոլիկության հետ, լիտվական խաչերը սկիզբ են առել լիտվացինիերի նախաքրիստոնեական հավատալիքներից և կապված են հեթանոսական սյուների հետ, որ խորհրդանշում են աշխարհի ծառը։ travel.lt կայքի անանուն հեղինակի կարծիքով, XIX դարի սկզբին Լիտվայի Ռուսական կայսրության կազմում ընդգրկվելուց հետո հետո խաչերի կանգնեցումը արգելված էր, և խաչերը դարձել են լիտվական ժողովրդի խորհրդանիշներից մեկը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում նույնպես խաչերի տեղադրումն արգելված էր։

Որպես կանոն, խաչեր պատրասվում են կաղնուց, երբեմն դրանք պարունակել նաև մետաղական տարրեր։ Խաչերը պատրաստող վարպետներն շրջում էին ամբողջ երկրով մեկ։  Խաչեր պատրաստող ամենահայտնի վարպետը եղել է Վինցաս Սվիրսկիսը (1835-1916), որի պատրաստաց խաչերից պահպանվել են շուրջ 50 խաչ։

Ձևավորված խաչերը (լիտ.՝ Lietuviškasis kryžius) տեղադրվել են ճանապարհների մոտ, գերեզմանների վրա, տների, ինչպես նաև եկեղեցիների կողքին։ Խաչերը կարող էին ներառել ճարտարապետական, քանդակագործական և գեղարվեստական դարբնության տարրեր, և ունեցել են մեկից միչև հինգ մետր բարձրություն։ Հաճախ լիտվական խաչերը պարունակում են արևի խորհրդանիշներ, երկրաչափական սիմվոլներ, բույսերի, թռչուններ, ինչպես նաև կյանքի ծառի պատկերներ։ Երբեմն նրանց մոտ տեղադրվում են փոքր արձաններ։ Խաչերը հայտնաբերված են ամբողջ Լիտվայում, բայց հատկապես շատ են Սամոգիտիայում, Աուկշտայտիայում և  Ձուկիայում։

Շյաուլյայի շրջակայքում տեղակայված է Խաչերի լեռ կոչվող բլուրը, որի վրա կա շուրջ 50 հազար խաչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cosmology of the Ancient Balts — 3. The concept of the World-Tree Archived 2013-07-28 at the Wayback Machine. (from them 'lithuanian.net' website. Accessed 2008-12-26.)
2. 1 2 3  The Official Lithuanian Travel Guide
**Ագուապանելա** (իսպ. Aguapanela), այն ըմպելիք է, որը լայնորեն օգտագործվում է ողջ Հարավային Ամերիկայում, Կենտրոնական Ամերիկայի որոշ մասերում և Կարիբյան ավազանում։ Խմիչքի անվանումը նշանակում է «պանելային ջուր», քանի որ այն պանելից պատրաստված թուրմ է՝ չզտված բրիկետացված եղեգնաշաքարից։

Չնայած բաղադրատոմսի տարբերակները գոյություն ունեն ողջ Հարավային Ամերիկայում, ագուապանելան առավել տարածված է Կոլումբիայում, Վենեսուելայում և Բրազիլիայի որոշ մասերում, որտեղ այն մրցում է թեյի և սուրճի հետ։

Խոհարարություն
--------------

Ագուապանելան պատրաստվում է պանելայի կտորները տաք ջրի մեջ ավելացնելով և խառնելով, մինչև կտորներն ամբողջությամբ լուծվեն։ Խմիչքը կարելի է մատուցել ինչպես տաք, այնպես էլ սառեցված վիճակում, հաճախ լցնելով կիտրոնով կամ լայմով։ Տաք վիճակում կաթը երբեմն ավելացնում են ագուապանելին, կամ նույնիսկ պանելան պարզ ջրի փոխարեն պարզապես նոսրացնում են տաք կաթով։

Ագուապանելայի տեսքն ու տարածումը պայմանավորված է նրանով, որ պանելան ունի շատ ավելի հարուստ համ, քան սովորական շաքարավազը, նույնիսկ եղեգնաշաքարը, և ինքնին հիանալի համ է հաղորդում խմիչքին։

Այնուամենայնիվ, ագուապանելան կարող է նաև հիմք ծառայել այլ ըմպելիքների համար, ինչպիսին է սուրճը։

Գոյություն ունի նաև ագուապանելայի ալկոհոլային տարբերակ, որը կոչվում է կանելազո (իսպ.՝ Canelazo), որտեղ ավելացվում է դարչին և ագուանտեն եղեգի օղի՝ պատրաստված նույն շաքարեղեգից։ Կանելազոն սովորաբար մատուցվում է ապակու եզրագծի շուրջ շաքարավազ մանրացնելով։

Տարածում
--------

Այսօր Կոլումբիան աշխարհում առաջատարն է մեկ շնչին ընկնող պանելայի արտադրության և սպառման մեջ, որի զգալի մասը սպառվում է ագուապանելայի տեսքով։ Այս ըմպելիքին կարելի է հանդիպել գրեթե ամենուր՝ գյուղական պանդոկներից մինչև մետրոպոլիայի բուտիկ սրճարաններ։

Ագուպանելան հանդիպում է նաև Էկվադորում, Չիլիում, Պերուում, Կոստա Ռիկայում (agua dulce անվամբ՝ «քաղցրահամ ջուր») և մի շարք այլ երկրներում։

Օգտակար հատկություններ
----------------------

Կարծիքներ կան, որ ագուապանելան ունի տարբեր օգտակար հատկություններ, սակայն դա չի հաստատվում լուրջ գիտության կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ordóñez Carlos (2006 թ․ հունիսի 24)։ «La aguapanela» (Spanish)։ Semana
2. ↑  Begg Kirsten (2009 թ․ մարտի 12)։ «Aguapanela: The Truth»։ Colombia Reports
3. ↑  Aguapanela con limón
4. ↑  Stevens Ashlie (2016 թ․ փետրվարի 18)։ «6 Hot Breakfast Drinks From Around The World»։ *Eater* (անգլերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 25
5. ↑  D'Avanzo Carolyn (2008)։ *Mosby's Pocket Guide to Cultural Health Assessment - E-Book* (անգլերեն)։ Elsevier Health Sciences։ ISBN 978-0323086042։ Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 25
6. ↑  Ph.D, Alan Barclay; Sandall, Philippa; Shwide-Slavin, Claudia. The Ultimate Guide to Sugars and Sweeteners: Discover the Taste, Use, Nutrition, Science, and Lore, of Everything from Agave Nectar to Xylitol. Workman Publishing. ISBN 9781615192168.
**Անչափահաս**, որոշակի տարիքից ցածր անձ (սովորաբար մեծամասնության տարիքից), որը իրավաբանապես բաժանում է մանկությունը չափահասությունից։ Սովորաբար մեծամասնության տարիքը համարվում է 18-ը։ Անչափահաս եզրը կարող է նաև օգտագործվել մեծամասնության տարիքից անկախ։ Օրինակ՝ ալկոհոլ օգտագործելու նվազագույն տարիքը ԱՄՆ-ում սովորաբար 21-ն է, և դրանից փոքր տարիք ունեցող անձինք երբեմն կոչվում են «անչափահաս» ալկոհոլի վերաբերյալ օրենքի կենտեքստում՝ նույնիսկ եթե 18 տարեկանից մեծ են։

Անչափահաս հասկացությունը շատ իրավասություններում կտրուկ սահմանված չէ։ Քրեական պատասխանատվության, պարտադիր դպրոց չգնալու և պայմանագիր կնքելու նվազագույն տարիքը կարող են տարբեր լինել։

Շատ երկրներում, ներառյալ Ավստրալիա, Հնդկաստան, Ֆիլիպիններ, Բրազիլիա, Խորվաթիա և Կոլումբիա, անչափահասը է համարվում 18 տարին չլրացած անձը։ ԱՄՆ֊ում, որտեղ անչափահասության տարիքը տարբեր նահանգներում տարբերվում է, սովորաբար անչափահաս եզրը վերաբերում է 18 տարին չլրացած անձանց, բայց որոշ նահանգներում կարող է գործածվել որոշակի բնագավառներում (խաղատներում խաղալ, ատրճանակի օգտագործում և ալկոհոլի սպառում) 21 տարեկանից փոքր անձանց սահմանելու համար։ Քրեական արդարադատության համակարգում որոշ տարածքներում «անչափահասություն»֊ը ամբողջապես հաստատուն չէ, քանի որ անչափահաստը կարող է հանցագործության համար դատական քննության և պատժի ենթարկվել։

Ճապոնիայում, Թայվանում և Թաիլանդում անչափահասը 20 տարեկանից փոքր անձն է։ Ըստ Նոր Զելանդիայի օրենքի՝ մեծամասնության տարիքը նույնպես 20-ն է, բայց չափահասների իրավունքների մեծ մասը կիրառվում են ավելի փոքր տարիքի անձանց վրա էլ, օրինակ՝ պայմանագիր կնքել հնարավոր է 15 տարեկանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Liquor Control Act»։ State of Connecticut։ «'Minor' means any person under twenty-one years of age.»
2. ↑  «Offenses Against the Family»։ State of Tennessee։ «As used in this section, minor means a person under twenty-one (21) years of age.»
3. ↑  "Prisons and Prison Life: Juvenile crime is on the rise. Is it right or fair to treat and charge juveniles as adults?". Retrieved June 13, 2015.
4. ↑  «Age of Majority Act 1970»։ Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 9
5. ↑  Richard Rudman. Zealand Employment Law Guide (2013 edition). Retrieved June 13, 2015.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 17748760w · GND: 4170005-3 · LCCN: sh87006936 · Microsoft: 2911147150 · NDL: 00567717 · NKC: ph291729, ph291728 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 432)։*  |
**Արամ Սարգսյան** (ապրիլի 22, 1948(1948-04-22), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային, հայ և ռուս մարզիչ, հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ (1992-1996)։ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1985)։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Սարգսյանը ծնվել է 1948 թվականի ապրիլի 22-ին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 15 տարեկանում սկսել է զբաղվել Հունահռոմեական ըմբշամարտով՝ Արտաշես Մարտիրոսյանի գլխավորությամբ։ 1965 թվականին դարձել է Հայկական ԽՍՀ պատանիների չեմպիոն։

1975 թվականին անցել է մարզչական գործունեության։ 1981 թվականին հիմնադրել և ղեկավարել է Լենինականի «Սպարտակ» մարզական ընկերության ըմբշամարտի մարզադպրոցը։ Պատրաստել է միջազգային մակարդակի մի քանի մարզիկներ, այդ թվում օլիմպիական չեմպիոն Լևոն Ջուլֆալակյանը, աշխարհի չեմպիոն Աղասի Մանուկյանը, Եվրոպայի առաջնության մրցանակակիր և աշխարհի գավաթակիր Հարություն Ռուբենյանը։ 1992-1996 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային հավաքականի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի գլխավոր մարզիչը։ Նրա ղեկավարությամբ 1996 թվականին Ատլանտայի օլիմպիական խաղերում Արմեն Նազարյանը նվաճեց Հայաստանի համար առաջին ոսկե մեդալը, երբ այդ երկրի մարզիկները սկսեցին առանձին թիմով հանդես գալ օլիմպիադաներում։

1998-2002 թվականներին Արամ Սարգսյանը մարզչական գործունեությամբ է զբաղվել Ղազախստանում։ 2003 թվականից ապրում է Մոսկվայում և աշխատում է Մոսկվայի քաղաքային ֆիզկուլտուրայի և սպորտի միավորման հունահռոմեական ըմբշամարտի մարզադպրոցում։ Այն ըմբիշների թվում, որոնց նա պատրաստել է Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո, Ռուսաստանի չեմպիոն, Եվրոպական և Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր Միհրան Հարությունյանն է և ուսանողների շրջանում Ռուսաստանի կրկնակի չեմպիոն, Ռուսաստանի 2017 թվականի բացարձակ առաջնության երրորդ մրցանակակիր Զուրաբ Գեդեհաուրին։

2013 թվականին Արամ Սարգսյանին շնորհվել է «Գյումրու պատվավոր քաղաքացու» կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Борцы Махов и Магомедов выиграли абсолютный чемпионат России»։ championat.com։ 2017-11-25։ Վերցված է 2017-12-06
2. ↑  Мовлади Абдулаев (2017-11-25)։ «Три медали с Абсолютного чемпионата России»։ wsport.su։ Վերցված է 2017-12-06
3. ↑  ԽՍՀՄ և ՀՀ վաստակավոր մարզիչ Արամ Սարգսյանին շնորհվեց «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչումը
**Ռազմիկ Տոնյան** (**Ռազմիկ Գևորգի Բեկլարյան**, գրական անուն է դարձրել իր տոհմական *Միլիտոնյան* ազգանվան երկրորդ մասը) (ապրիլի 22, 1934(1934-04-22) կամ 1933, Հրազդան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1966 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ռազմիկ Տոնյանը ծնվել է 1934 թվականի ապրիլի 22-ին, ՀԽՍՀ Հրազդանի շրջանի Մաքրավանք գյուղում (այժմ՝ Հրազդան քաղաքի շրջագծի մեջ)։ Ավարտել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական երկամյա բարձրագույն դասընթացները։ 1957-1960 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան դպրոցում։ 1960-1963 թվականներին որպես խմբագիր աշխատել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության հրատարակչութիունների և պոլիգրաֆ արդյունաբերության գլխավոր վարչությունում, 1963-1967 թվականներին՝ մամուլի պետական կոմիտեում։ 1969-1974 թվականներին եղել է Արարատի «Արարատ» շրջանային թերթի խմբագիր, 1974-1977 թվականներին՝ Հայհրատպետկոմի քաղաքական-գեղարվեստական գրականության բաժնի պետ, 1977-1978 թվականներին՝ «Սովետական գրող» հրատարակչության գեղարվեստական գրականության խմբագրության վարիչ։ 1978 թվականից եղել է «Սովետական գրող» հրատարակչության գլխավոր խմբագրի տեղակալ։

Երկեր
-----

* Իրիկնային նվագներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 86 էջ։
* Անավարտ խոստովանություն, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 124 էջ։
* Ուշանում ես, արև, 1982։

Նշումներ
--------

1. ↑  Այս հեղինակի ծննդյան թվականն ունի տարբերակներ։ Գրառման համար հիմք է ընդունվել վերջին աղբյուրի տարբերակը՝ 1933

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Koha online catalog › Entry»։ *haygirk.nla.am*։ Վերցված է 2019-02-28
2. ↑  Գրական տեղեկատու։ Երևան։ «Սովետական գրող»։ 1981։ էջ 465։
3. ↑  Տոնյան Ռազմիկ Գևորգի (1958)։ Տարոնցի Սողոմոն, ed.։ *Իրիկնային նվագներ։ Բանաստեղծություններ*։ Առաջին գիրք։ Երևան: Հայպետհրատ (չաշխատող հղում)
4. ↑  Տոնյան Ռազմիկ Գևորգի (1963)։ Ումառյան Սերգեյ Հովհաննեսի, ed.։ *Անավարտ խոստովանություն։ Բանաստեղծություններ*։ Երևան: Հայպետհրատ (չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10855 |

 |
Հին Մալաֆայը լաքապատել է ազգային թանգարանում պահվող Թուլհադու փայտե սննդի ծածկը
 Մալդիվյան Թառա, 30 սմ բարձրությամբ փորագրություն 9-րդ դարի Պորիտեսի կորալային քարի վրա, որը պահվում է Մալե, Մալդիվյան կղզու Մալե քաղաքի ազգային թանգարանում
1952 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝Մալդիվների ազգային օրը այդ ժամանակ վարչապետ Մոհամեդ Ամին Դիդիի կողմիվ հիմնադրվեց երկրի առաջին ազգային թանգարանը։

Թանգարանի մասին
---------------

Պատմությունը պահպանելու և Մալդիվների ժողովրդի մեջ հայրենասիրություն սերմանելու նպատակով թանգարանն ունի պատմական իրերի մեծ հավաքածու ՝ սկսած քարե առարկաներից մինչև բուդդայական դարաշրջանի արքայական հնությունների բեկորներ, իսլամական միապետերի իշխանություն։

Թանգարանը ղեկավարել է Մալդիվյան լեզվաբանական և պատմական հետազոտությունների կենտրոնը։

Շինություն
----------

Եռահարկ թանգարանի հին շենքը գտնվում է Մալեում գտնվող Սուլթան զբոսայգում, որը Մալդիվյան թագավորական պալատի համալիրի մաս է կազմում, որը թվագրվում է 17-րդ դար։

Թանգարանի նոր շենքը նույնպես գտնվում է Սուլթանի պուրակում ։ Շենքը նախագծվել, կառուցվել և ֆինանսավորվել է Չինաստանի կառավարության կողմից։

Թանգարանի ինտերիերը պահպանվել է Սուլթանության օրերից։

Հավաքածուներ
------------

Թանգարանում ցուցադրվում են արտեֆակտների բազմազան հավաքածու, այդ թվում`նախաիսլամական դարաշրջանի նախնադարյան դարաշրջանի մասունքներ, գահեր, կահույք, տարազներ, կոշիկներ, մետաղադրամներ, զարդեր, զենք և զրահներ։

Նախաիսլամական իրերի ոչնչացում
-----------------------------

Բուդդիստական արձանները ոչնչացվել էին 2012-ի փետրվարին տեղի ունեցած հարձակման ժամանակ։ Թանգարանի տնօրեն Ալի Վահիդը ասաց, որ ոչնչացվել են թանգարանի նախաիսլամական գրեթե բոլոր նմուշները, որոնք սկիզբ են առել 12-րդ դարում։ վերածվում են փոշու։ Նա ասաց, որ թանգարանին «ոչինչ չի մնացել ցույց տալու» երկրի նախաիսլամական պատմությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «National Museum Maldives - National Museum Male - National Museum of Maldives»։ *maldives.tourism-srilanka.com*։ Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 6
2. ↑  Trouble in paradise: Maldives and Islamic extremism

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մալդիվների ազգային թանգարանի հավաքածու
* Ազգային թանգարան Մալեում, Մալդիվներ, Lonely Planet
**Ազնիվ Գողեր,** ֆիլմը 2019 թվականի արտադրության է, պրեմերիան տեղի է ունեցել 2019 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Մոսկվա կինոթատրոնում։ Գլխավոր դերակատարներն են` Դավիթ Թովմասյանը, Արամ MP3-ը, Ռաֆայել Երանոսյանը, Մեգգի Գրիգորյանը և Լևոն Տեր-Պետրոսյան։ Ֆիլմի ռեժիսորը Գոռ Կիրակոսյանն է։

Դերերում հանդես են եկել հումորային նախագծերով զբաղվող ամերիկյան «Դեմք շոու» կազմակերպության մի քանի դերասաններ՝ ամերիկաբնակ Դավիթ Թովմասյանը, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Արտակ Գասպարյանը, Արմեն Դարբինյանը, Մեգի Գրիգորյանը։ Հայաստանից նրանց միացել են Արամ MP3-ը և Ռաֆայել Երանոսյանը, որոնք գլխավոր դերակատարներն են։ Նրանցից յուրաքանչյուրը ստիպված է եղել որևէ զոհողության գնալ կերպարի համար։ Մեգի Գրիգորյանը մազերը կտրել ու կարմիր է ներկել՝ հակառակ իր կամքին, Դավիթ Թովմասյանը 2 ամիս ստիպված է եղել  ծիծաղելի բեղերով մնալ, Արամ MP3-ն էլ՝ սափրվել։

Ֆիլմի նկարահանումներն ամբողջությամբ տեղի են ունեցել Երևանում, քանի որ ֆիլմը Երևանում ապրող կերպարների մասին է։

Ֆիլմը ցուցադրվել է Մոսկվա կինոթատրոնում, և վճարովի տարբերակով հասանելի է demqshow.com կայքում։

Ֆիլմի մասին
-----------

Ֆիլմը 5 անհաջողակների մասին է, որոնք պատահաբար հանդիպում են ու որոշում գողություն անել՝ ամեն մեկն իր խնդիրները լուծելու նպատակով։ Ցանկանում են մի հարուստ մարդու տնից գողանալ Սուլեյման սուլթանի ոսկյա թանկարժեք ջազվեն, հետո հանձնել այն ոստիկաններին, ասել, որ գտել են ու պարգևավճար ստանալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   *Ի՞նչ look-ով են հայտնիները ներկայացել «Ազնիվ գողերը» ֆիլմի կարմիր գորգին*, վերցված է 2021-04-19
2. 1 2  ««Ազնիվ գողեր» ֆիլմը նկարահանվել է հեղափոխության ժամանակ, ու դժվարություններ են եղել. կայացավ պրեմիերան»։ *Armtimes.com*։ Վերցված է 2021-04-20

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմի թրեյլերը
* «Ազնիվ գողեր». Արամ MP3-ը, Ռաֆայել Երանոսյանը, Դավիթ Թովմասյանը և այլք՝ Գոռ Կիրակոսյանի նոր կինոկատակերգությունում. մանրամասնում է ռեժիսորը
* Ազնիվ Գողեր | Kinodaran
**Արաքս**, Հարավկովկասյան երկաթուղու Թբիլիսի-Երևան մարդատար ուղղության երկաթգծի կայարան։ Տեղակայված է Գյումրիից՝ 100 կիլոմետր, Երևանից՝ 54 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Անվանվել է Արաքս (Արմավիր) գյուղի և նույնանուն Արաքս գետի անունով, որոնց մոտ էլ տեղակայված է։

Պատմություն
-----------

Բացվել է 1909 թվականին Գյումրի-Երևան կայարանի մեկնարկային տեղամասից։ Երկաթգծային տրանսպորտի պատմության մեջ 1966 թվականը նշանավորվել է Անի (կայարան)-Արմավիր (հայկական երկաթգծի կայարան) մշտական հոսանքով էլեկտրականացմամբ։

Գործունեություն
---------------

Կայարանը մատչելի է որոշակի դրվագներով ոչ մեծ գնացքների բեռնափոխադրումների համար։

Կայարանով ուղևորների հաղորդակցությունը իրականանում է ամենօրյա երկու զույգ էլեկտրագնացքներով՝ *ЭР2* Երևան (կայարան)-Գյումրի (կայարան), կանգառը Արաքս կայարանն է։

Հեռընթաց ուղևորափոխադրող գնացքը, (ձմեռային՝ Երևան-Թբիլիսի, և ամառային՝ Երևան-Մախինջաուրի (կայարան), սկսած 2009 թվականից, երկաթգծային տրանսպորտի ամբողջ պատմության մեջ կայարաններում կանգ չի առել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Железнодорожная станция Аракс, АРМ, Южно-Кавказская Железная дорога»։ *www.railwagonlocation.com*։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 25
2. ↑  «Аракс (станция)»։ *поисковая система*։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 25 (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արաքս կայարանով էլեկտրագնացքների չվացուցակը Յանդեքս բրաուզերով
* Արաքսը տրանսպորտային լոգիստիկայում
**«Արգելոց»** (ռուս.՝ «Заповедник»), խորհրդային-ամերիկյան գրող Սերգեյ Դովլաթովի վիպակը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1983 թվականին «Էրմիտաժ» հրատարակչության կողմից (Էնն Արբոր, ԱՄՆ)։

Սյուժե
------

Սյուժեի կենտրոնում լենինգրադցի մտավորական Բորիս (Բոբ) Ալիխանովն է, որն ամռանն աշխատանքի է տեղավորվում որպես էքսկուրսավար Սլեքսանդր Պուշկինի Միխայլովսկոյե արգելոց-թանգարանում (Պսկովի մարզ, Պուշկինոգորսկի շրջան)։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ինչպես Սերգեյ Դովլաթովի ստեղծագործությունների մեծ մասում, «Արգելոց» վիպակի գլխավոր կերպարի նախատիպը հենց հեղինակն է, որն աշխատել է Ա. Պուշկինի «Միխայլովսկոյե» արգելոց-թանգարանում 1976-1977 թվականներին։ Ընդ որում, ի տարբերություն գրողի բազմաթիվ այլ վիպակների ու շարքերի, կերպարին տրվել է հորինված ազգանուն։ Որպես մեկ այլ հավանական նախատիպ համարել են Իոսիֆ Բրոդսկուն, որը փորձել է աշխատանքի տեղավորվել «Միխայլովսկոյեում» որպես գրադարանավար։

Ստեղծագործության առաջին տարբերակը Դովլաթովը գրել է 1977-1978 թվականներին Լենինգրադում։ Վերջնական տարբերակն ավարտվել է 1983 թվականին Նյու Յորքում։ Առաջին անգամ այն հրատարակվել է «Էրմիտաժ» հրատարակչության կողմից Էնն Արբոր քաղաքում (Միչիգան նահանգում, ԱՄՆ) նույն 1983 թվականին։

2016 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Հելսինկիում ներկայացվել է վիպակի ֆիններեն թարգմանությունը՝ «Ulkomuseo», որը կատարել է Պաուլի Տապիոն, և որը հրատարակվել է «Idiootti» հրատարակչության կողմից։

Մեջբերում
---------

* Ես թերթում էի Ալեքսեյ Վուլֆի «Օրագրերը»։ Պուշկինի մասին խոսվել է բարեկամաբար, երբեմն ներողամտորեն։ Ահա այն, տեսողության համար վնասակար մտերմությունը։ Բոլորին պարզ է, որ հանճարները պետք է ծանոթներ ունենան։ Բայց ով կհավատա, որ իր ծանոթը հանճար է։

Մատենագիտություն
----------------

* *Сергей Довлатов.* «Библиографическая справка». // Собрание сочинений: В 4 т. / А. Ю. Арьев. — СПб.: «Азбука», 1999. — Т. 2. — С. 489. — 496 с. — ISBN 5-267-00032-9
* *Ольга Миронович*. «Заповедник» в Заповеднике. К Довлатову «не зарастёт народная тропа». Газета «Аргументы и факты» во Пскове // pskov.aif.ru (17 июля 2014 года)

Բեմադրություններ
----------------

Որպես դիպլոմային ներկայացումներ «Արգելոց» վիպակը բազմիցս բեմադրվել է Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտում 2010 թվականին, 2014-2015 թվականներին (ռեժ.՝ Ռոման Դրոբոտ) և 2016-2017 թվականներին (ռեժ.՝ Ռոդիոն Օվչիննիկով)։

Էկրանավորում
------------

* 2018 – «Արգելոց», ռեժիսոր Աննա Մատիսոնի ռուսական գեղարվեստական ֆիլմը, որտեղ գլխավոր դերը կատարել է Սերգեյ Բեզռուկովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Вышел четвёртый перевод Довлатова на финский язык. — Сегодня состоится презентация перевода повести «Заповедник»» (ռուսերեն)։ Финская государственная телерадиокомпания «Yle» // yle.fi։ 30 сентября 2016 года։ Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4