**Կարլ Լյուդվիգ Քլայբեր** (գերմ.՝ Carlos Kleiber, *Karl Ludwig Kleiber,* հուլիսի 3, 1930(1930-07-03)[…], Բեռլին, Վայմարյան Հանրապետություն - հուլիսի 13, 2004(2004-07-13)[…], Konjšica, Municipality of Litija, Սլովենիա), ավստրիացի օպերային և սիմֆոնիկ դիրիժոր։

Դիրիժոր Էրիխ Քլայբերի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Կարլոս Քլայբերը ծնվել է հայտնի դիրիժոր Էրիխ Քլայբերի ընտանիքում։ Մեծացել է Արգենտինայում, որտեղ Գերմանիայում աշխատող նրա հայրը արտագաղթել է նացիստների իշխանության գալուց անմիջապես հետո։ Հայրը, ինչպես պնդում են կենսագիրները, կասկածում էր որդու երաժշտական ունակություններին, և 1949-1950 թվականներին նա Ցյուրիխում ուսումնասիրել է քիմիան։

Այնուամենայնիվ, 1951 թվականին Քլայբեր կրտսերը երաժշտական կարիերան սկսել է Մյունխենում` որպես կորեպետիտոր։ Նրա դիրիժորական դեբյուտը կայացել է 1954 թվականին Պոտսդամում։ Հետագայում նա աշխատել է Դյուսելդորֆում, Ցյուրիխում և Շտուտգարտում։ 1968-1973 թվականներին աշխատել է Մյունխենի Բավարիայի պետական օպերայում և մինչև 1988 թվականը եղել է նրա հյուր դիրիժորը։

1973 թվականին Քլայբերն առաջին անգամ ելույթ է ունեցել Վիեննայի պետական օպերայում՝ «Տրիստան և Իզոլդա», նրա երգացանկում դա միակ վագներովյան օպերան էր, որը նա կատարել է նաև Բայրոյթի փառատոնում։ 1974 թվականին նա նորամուտը նշել է «Լա Սկալա» և «Քովենթ Գարդեն» թատրոններում, երկու դեպքում էլ եղել է «Վարդի ասպետ» Ռիխարդ Շտրաուսի հետ։ Որպես դիրիժոր բեմադրել է «Մետրոպոլիտեն օպերան» (1988 թվականից) և այլ թատրոնների օպերային ներկայացումները, 1966 թվականից պարբերաբար մասնակցել է Էդինբուրգի փառատոնին, բայց ոչ մի անգամ ելույթ չի ունեցել Զալցբուրգում, չնայած Հերբերտ ֆոն Կարայանի բազմաթիվ հրավերներին. հոր կասկածների առաջացրած անվստահությունը հետապնդել է Կարլոս Քլայբերին իր ողջ դիրիժորական կարիերայի ընթացքում։

Սիմֆոնիկ դիրիժոր Քլայբերը համագործակցել Եվրոպայի լավագույն նվագախմբերի, այդ թվում՝ Վիեննայի և Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերի հետ, սակայն հրաժարվել է գլխավորել Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը Կարայանի մահից հետո։ 1989 և 1992 թվականներին ղեկավարել է Ամանորյա համերգներ Վիեննայում։

Դիրիժորի վերջին ներկայացումը տեղի է ունեցել 1999 թվականին։

Ստեղծագործություն
-----------------

Այն տարիներին, երբ Քլայբերն ինքն իրեն համարում էր ուսանող, այդ ժամանակահատվածում նա շատ է դիրիժորել, հետագայում իր հանդեպ բարձր պահանջկոտությունը դրդել է նրան խստիվ սահմանափակել իր երգացանկը ինչպես թատրոնում, այնպես էլ համերգային էստրադայում։ Քլայբերի օպերային երգացանկը սպառվել է տասնյակ ստեղծագործություններով, համերգային՝ Վ. Ա. Մոցարտի, Լ. վան Բեթհովենի, Ի. Բրամսի և Ֆ. Շուբերտի առանձին սիմֆոնիաներով։ Նրա ձայնագրության մեջ թողած ժառանգությունը նույնպես համեմատաբար փոքր է եղել, բայց նրա բոլոր ձայնագրություններն ու տեսագրությունները՝ «Ազատ հրաձիգ», «Կարմեն», «Տրիստա և Իզոլդա», «Վարդի ասպետ», «Տրավիատա» օպերաները, Բեթհովենի հինգերորդ և յոթերորդ սիմֆոնիաները, Բրամսի երկրորդ և չորրորդը, Շուբերտի երրորդ և ութերորդ սիմֆոնիաները և այլն, ընդգրկված են այդ ստեղծագործությունների լավագույն կատարումների շարքում։

2010 թվականի նոյեմբերին դասական երաժշտության մասին բրիտանական «BBC Music Magazine» ամսագրի կողմից անցկացված հարցման արդյունքներով Կարլոս Քլայբերն առաջին տեղն Է զբաղեցրել բոլոր ժամանակների քսան ամենանշանավոր դիրիժորների ցուցակում։ Ներկայացվել է դասական երաժշտության Gramophone ամսագրի Փառքի սրահում։

Կլայբերի ծննդյան 80-ամյակի առթիվ Բավարիայի պետական օպերան և «Մյունխենի Ազգային թատրոնի ընկերներ» ընկերությունը սահմանել է 10 հազար եվրոյի չափով մրցանակ, որը երկու տարին մեկ կհանձնվի երիտասարդ դիրիժորներին և կոնցերտմեյստերներին՝ սկսած 2011 թվականից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. 1 2 3 4  Obrazi slovenskih pokrajin (словен.) — ISSN 2712-5408
5. 1 2 3 4 5  Дуилио Коурир (журнал «Амадеус»). Перевод с итальянского И. Сорокиной. «Карлос Клайбер». *Персоналии. Дирижёры*. Belcanto.ru. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
6. ↑  BBC Worldwide Press Releases: Carlos Kleiber voted greatest conductor of all time
7. ↑  «Gramophone Hall of Fame» (անգլերեն). Gramophone. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 7-ին.

Գրականություն
-------------

* Jens Malte Fischer: *Carlos Kleiber — Der skrupulose Exzentriker.* Wallstein Verlag, Gottingen 2006, ISBN 3-8353-0138-1
* Mauro Balestrazzi: *Carlos Kleiber Angelo o demone?* Lepos Italien, 2006, ISBN 88-8302-325-0
* Alexander Werner — *Eine Biografie* Deutschland, 2007
* Tomislav Vichev — *Kleiber’s Era* Bulgaria, 2003
* Barber, Charles: *Corresponding With Carlos*, 2011
* Drexel, Christina: *Carlos Kleiber — … einfach was dasteht!*, 2010, Verlag Dohr Köln, ISBN 978-3-936655-89-6 (in German).
* Zignani, Alessandro: *Il tramonto dell’Occidente*, 2010, ISBN 978-88-87203-95-0, Zecchini Editore (in Italian).

Արտաքին հղումներ
----------------

* դիրիժորի մասին Belcanto.ru կայքում
* Կայք՝ նվիրված Կարլոս Քլայբերին(գերմ.)
* Carlos Kleiber. Compiled by Toru Hirasawa Արխիվացված 2020-02-16 Wayback Machine (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարլ Քլայբեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Last.fm · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 99039457 · BNC: a10254213 · BNE: XX858699 · BNF: 13896032w · CiNii: DA04024736 · CONOR: 23296099 · GND: 129264989 · GTAA: 117067 · ICCU: DDSV009400 · ISNI: 0000000108600439 · LCCN: n82099753 · LNB: 000106555 · NDL: 00978888 · NKC: jam2008450650 · NLA: 36123740 · NLP: a0000002757203 · NTA: 070602735 · NUKAT: n2008102977 · LIBRIS: 243312 · SUDOC: 07956433X · VIAF: 110788915 · WorldCat VIAF: 110788915 |

 |

 |