| Հոգեբանություն |
| --- |
| Հունարեն «փսի» տառը հոգեբանության խորհրդանիշն է |
| * Պատմություն
* Բնագավառներ
 |
| 
Տեսակներ |
| * Ախտահոգեբանություն
* Անհատական
* Զարգացման
* Էթնիկական
* Էվոլյուցիոն
* Կոգնիտիվ
* Համեմատական
* Հոգեգենետիկա
* Մաթեմատիկական
* Միջմշակութային
* Մշակութային
* Նյարդահոգեբանություն
* Պոզիտիվ
* Սոցիալական
* Կենսաբանական
* Տարիքային
* Փորձարարական
* Քանակական
 |
| Կիրառական հոգեբանություն |
| * Անձի
* Առողջության
* Արդյունաբերական
* Բժշկական
* Դատաբժշկական
* Դպրոցի
* Երաժշտության
* Երթևեկության
* Ինժեներական
* Իրավաբանական
* Խորհրդատվական
* Կառավարման
* Կլինիկական
* Կրթական
* Կրոնի
* Համայնքային
* Հատուկ
* Հումանիտար
* Մանկան
* Մանկավարժական
* Շրջակա միջավայրի
* Ռազմական
* Սպառողական
* Սպորտի
* Ստեղծագործության
* Տիեզերական
* Տնտեսագիտական
* Քաղաքական
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Անձի հոգեբանություն**, ուսումնասիրման գործում մեծ աշխատանք է կատարել Բ. Գ. Անանևը։ Անհատ հասկացությունը կենսաբանական է և օգտագործվում է որպես ինքնուրույնաբար գոյություն ունեցող ցանկացած օրգանիզմ։ Մարդկային անհատի կառուցվածքի մեջ մտնում են մարմնային, նեյրոդինամիկ, տարիքային և սեռային գծեր, օրգանական պահանջմունքները, խառնվածքը, ընդունակությունները, բնածին նախադրյալները։
Անձ կամ անձնավորություն ասելով նկատի ունենք մարդկային այն անհատին, որն ունի գիտակցություն, ինքնագիտակցություն, սոցիալական որոշակի դերեր, ակտիվ հաղորդակցման մեջ է գտնվում հասարակության անդամների, խմբերի, մշակույթի հետ, որը ունի մեծաթիվ անձնային հատկությունների համակարգ։
Անհատականությունը անձի առանձնահատուկ և անկրկնելի, անհատական գծերի միայն իրեն հատուկ ամբողջությունը։ Անհատականություն ձեռք բերելու համար անհատը օնտոգենետիկ սոցիալականացման շնորհիվ պետք է դառնա անձ։ Անհատականություն ունենալով մարդը հոգեբանորեն որոշ չափով անկրկնելի է (անհատ-անբաժան, անհատելի)։

Անձի ձևավորում
--------------

Անձի ձևավորման գործում մեծ դեր ունի սոցիալական դերը (ստատուսը) հասարակության մեջ։
Սոցիալական դերը որոշակի պայմաններում վարքի կրկնվող կայունացած ձևերի ամբողջություն է, որը համապատասխանում է տվյալ հասարակական միջավայրում անձի գրաված դիրքին։

### Անձի ակտիվությունը և պահանջմունքները

Անձի ակտիվության աղբյուրների բացահայտումը հոգեբանության կարևոր խնդիրներից է։ Անձի ակտիվության մասին գաղափարը կապվում է Զ. Ֆրեյդի հայացքների հետ։ Ֆրեյդը այն համարում է կենդանական նախնիներից որպես ժառանգություն սոտացած բնազդային մղումները, սեռական և ինքնապաշտպանական բնազդները։ Սակայն հասարակությունը ըստ Ֆրեյդի սահմանափակում է այդ բնազդների դրսևորումը, «ցենզոտայի է ենթարկում դրանք և ստիպում մարդուն սահմանափակել,արգելել և ճնշել»։ Այն բնազդային հակումները դուրս են մնում անձի գիտակցական կյանքից, որպես ամոթալի, անթույլատրելի և վարկաբեկող երևույթներ անցնում են ենթագիտակցական ոլորտ։ Այդ բնազդները «ծածուկ» շարունակում են ազդել մարդկանց վրա, ղեկավարում են նրանց վարքը և հանդիսանում են մարդկային անձնավորության ակտիվության իսկական պատճառները։

### Անձի զարգացման հոգեբանական տեսությունները և ուղղությունները

Հոգեբանության մեջ հայտնի են հետևյալ տեսությունները.

1. Ֆրոյդ-Ֆրեյդիզմ, որը անձի ձևավորման շարժիչ ուժ է համարում մղումները (հոգեկան եռանդը-լիբիդոն)
2. Կ. Գ. Յունգը կարևորում է անձի ֆուկցիաները.
	1. 1) զգայական
	2. 2) ինտուիտիվ (էքստրավերտներ և ինտրովերտներ, կոլեկտիվ անգիտակցականի հետքեր)
3. Ալֆրեդ Ադլերը կարևորում է սոցիալական ազդեցությունը (թերարժեքության բարդույթ)
4. Անձի մարդասիրական տեսությունը` Կարլ Ռոջերս, Աբրահամ Մասլոու
5. Անձի բիհևիորալ տեսությունը՝ Սքիններ, Բանդուրա
6. Անձի դիսպոզիցիոն տեսությունը՝ Գորդոն Օլփորտ, Հանս Այզենկ

Գրականություն
-------------

* «Ընդհանուր հոգեբանություն» Ա.Վ.Պետրովսկու խմբագրությամբ։ Երևան;1997։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4075996-9 · Microsoft: 25908422, 2909107853 · NDL: 01067299 · NKC: ph115951 |

 |