recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Պետիկ Հերկելյան** (գրական ծածկանունը՝ Պետրոս Հերեան, փետրվարի 15, 1954(1954-02-15), Անջար, Զահլեի շրջան, Բեկաայի մարզ, Լիբանան - մարտի 10, 1987(1987-03-10)), սփյուռքահայ բանաստեղծ, արձակագիր, խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Պետիկ Հերկելյանը ծնվել է 1954 թվականի փետրվարի 15-ին, Լիբանանի Անջար գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրի ազգային «Յառաջ Գ.Կիւլպէնկեան» վարժարանում, այնուհետև տեղափոխվել է Բեյրութ, հետևել Համազգայինի հայագիտական բարձրագույն հիմնարկի դասընթացներին։ Լիբանանյան պատերազմի հետևանքով ուսումը կիսատ է մնացել։ Սակայն հետագայում շարունակել է մասնագիտական բարձրագույն կրթությունը և 1985 թվականին ավարտել վերոնշյալ բարձրագույն դասընթացները (ավարտական աշխատանք՝ Վազգեն Շուշանյանի «Սիրոյ և արկածի տղաքը» վեպին նուիրված իր աշխատասիրությունը)։

1976 թվականին գործուղվել է Հունաստան, երկու տարի եղել «Ազատ Օր» օրաթերթի խմբագիրը։ 1978 թվականին վերադարձել է Լիբանան և «Ազդակ» օրաթերթի խմբագրությունում եղել սրբագրիչ։

1973 թվականին լույս է տեսել Հերկելյանի առաջին գիրքը՝ «Պատուհանէն դուրս», 1983 թվականին՝ «Բառը» խորագրով գիրքը, 1985 թվականին՝ «Եւ երկիր պագանեմ» երրորդ գիրքը, 1986 թվականին՝ «Եուհու» քաղաքական երգիծական վիպակը։ Նույն թվականին խմբագրել և մամուլին է հանձնել Ռազմիկ Դավոյանի «Հատընտիր» գիրքը և Մ. Լեռնցիի «Էջեր կեանքիս գիրքէն» ինքնակենսագրական հատորը։ Միաժամանակ, որպես եղել է «Թռչնոց բույն» որբանոցի ուսուցիչ։

Մահացել է 1987 թվականի մարտի 10-ին։

1992 թվականին, հետմահու, բանաստեղծի հարազատները հրատարակել են «Գրական վերլուծական էջեր» հատորյակը, որն ամփոփում է Վազգեն Շուշանյանի ուսումնասիրությունները և մամուլում տպագրված հոդվածները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հերկելեան, Պետիկ (1985). *Եւ երկիր պագանեմ*. տպ. Ալթափրես.
2. ↑  "Գրական-Երաժշտական Ձեռնարկ՝ Բանաստեղծ Պետիկ Հերկելեանի Յիշատակին". *Asbarez - Armenian* (in ամերիկյան անգլերեն). 2018 թ․ հունիսի 22. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 16-ին. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Պետիկ Հերկելեան (1954-1987)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրական ՊԵՏԻԿ ՀԵՐԿԵԼԵԱՆԻ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ.- ՊԱՐՈՆ ՊԵՏՐՈՍԸ…
**Պ. Ի. Չայկովսկու պետական տուն-թանգարան** (ռուս.՝ Государственный дом-музей П. И. Чайковского), թանգարան Մոսկվայի մարզի Կլին քաղաքում։ 2013 թվականին վերանվանվել է Պ. Ի. Չայկովսկու պետական երաժշտական հուշահամալիր թանգարան-արգելոց։ Տեղակայված է այն տանը, որն անվանի ռուս կոմպոզիտոր Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկին վարձակալել էր հաշտարար դատավոր Վ. Ս. Սախարովից 1892 թվականի մայիսից` կյանքի վերջին 2 տարիներին։

Հնագույն երաժշտական հուշահամալիր-թանգարանն է Ռուսաստանում, ստեղծվել է կոմպոզիտորի մահից անմիջապես հետո։ Տանն ամբողջությամբ պահպանվել է կոմպոզիտորի կյանքի վերջին տարիների կենցաղային պայմանները, նրա անձնական իրերը, գրադարանը, արխիվը։ 1916 թվականին կոմպոզիտորի եղբոր Մոդեստ Իլյիչ Չայկովսկու կտակով տունն անցել է Ռուսական երաժշտական ընկերության Մոսկովյան բաժանմունքի տրամադության տակ, պայմանով, որ այն կպահպանվի և օժանդակություն կստանա։ 1921 թվականին թանգարանն ազգայնացվել է։

Թանգարանը խիստ տուժել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Տուն-թանգարանը գերմանական զորքերի կողմից թալանելու հետևանքները վավերագրական կադրերով ներկայացված են «Գերմանական զորքերի ջախջախումը Մոսկվայի տակ» (ռուս.՝ Разгром немецких войск под Москвой) խորհրդային ֆիլմում։

Թանգարանի ֆոնդեր
----------------

Թանգարանային հավաքածուում հաշվառված է շուրջ 200 հազար առարկա։ Բացի Պյոտր Չայկովսկու ֆոնդից, թանգարանում պահվում են Չայկովսկի-Դավիդովների տոհմի ֆոնդերը, Մ. Ի. Չայկովսկու անձնական և Պ. Ի. Չայկովսկու մերձավոր շրջապատի ռուս երաժիշտների ֆոնդերը։ Թանգարանն ներառում է Պ. Ի. Չայկովսկու հուշահամալիր-տունը, դաստակերտի այգին և նրա տարածքի շինությունները, Չայկովսկու սիրելի աշակերտ Սերգեյ Տանեևի հիշատակին նվիրված կողաշենքը էքսպոզիցիայով, ինչպես նաև «Ֆրոլովյան», «Մայդանովո» և «Դեմյանովո» մոտակա դաստակերտերը, որտեղ բնակվել կամ եղել է Չայկովսկին։ «Դեմյանովո» դաստակերտը պատկանում էր կոմպոզիտորի ավագ եղբորը` Վլադիմիր Տանեևին և ճանաչված փաստաբան Վ. Ի. Տանեևին։ Թանգարանի տարածքում է գտնվում վարչական մասնաշենքը, որտեղ գտնվում են համերգային դահլիճը, երկու ցուցասրահները, աուդիոդահլիճը և ֆոնդերի պահոցը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Постановление Правительства Московской области от 27.09.2013 N 765/39". *mosreg.ru* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 28. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "выставка Музыкальная совесть Москвы". tchaikovsky-house-museum.ru. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Музей Чайковского". tchaikovsky-museum.ru. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Прогулка по музею. Фото
* Город Клин и дом-музей Петра Ильича Чайковского, осень 2010
**Պետրո Օնուֆրիևիչ Դորոշկո** (ուկրաիներեն՝ Дорошко Петро Онуфрійович, դեկտեմբերի 24, 1910(1910-12-24), Տուպիչև, Q16720520?, Գորոդնյանսկի շրջան, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 7, 2001(2001-01-07), Կիև, Ուկրաինա), ուկրաինացի գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, ռազմական լրագրող։ «Трактор» (1930-1934) գրական խմբի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Պետրո Դորոշկոն ծնվել է Չեռնիգովի մարզի Տուպիչև գյուղում։ 1933 թվականին ավարտել է Խարկովի ազգային համալսարանի գրական ֆակուլտետը։ Տպագրվել է 1928 թվականից։ Դորոշկոյի հիմնական ժողովածուներն են` «Տափաստանի հաղթողները», «Ամպրոպից առաջ», «Բրոնզա», «Հայրենի երկիր», «Սանդոմիրյան պլացդարմ», «Աշխատանքի երգեր», «Միասնություն»։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, գրել է ռազմական հոդվածներ։

Թարգմանություններ
-----------------

Թարգմանություններ է կատարել լեհերենից, լատվիերենից, ռուսերենից։ Թարգմանել է Յանկա Կուպալային, Յան Ռայնիսին, Նազըմ Հիքմեթին, Կոստա Խեթագուրովին, Ակակի Ծերեթելիին, Յուլիուշ Սլովացկուն, Ալեքսանդր Պուշկինին, Իվան Կռիլովին, Նիկոլայ Նեկրասովին, Վլադիմիր Մայակովսկուն, Նիկոլայ Տիխոնովին։ Դորոշկոյի ստեղծագործությունները թարգմանվել են չեխերեն, ռումիներեն, բելառուսերեն, հայերեն, ադրբեջաներեն։

Պարգևներ
--------

* «Կարմիր աստղի» շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Ուկրաինական քնար», բանաստեղծություններ, Հայպետհրատ, Երևան, 1954։
2. ↑  "Петро Дорошко - біографія". *www.uatvory.ru*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ փետրվարի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Administrator. "ДОРОШКО - Лексика - українські енциклопедії та словники". *leksika.com.ua*. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 30.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000434170606 · NKC: js2014847535 · NTA: 374770115 · VIAF: 308284930 · WorldCat VIAF: 308284930 |

 |
**Թբիլիսիի սպորտի պալատ** (վրաց.՝ თბილისის სპორტის სასახლე), մարզական համալիր, որը գտնվում է Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։

Արենան օգտագործվում է բասկետբոլի, ձեռքի գնդակի, ձյուդոյի, թենիսի և բռնցքամարտի մարզումների և մրցաշարերի համար։

Այն բանից հետո, երբ Վրաստանի ներկայացուցիչ Մարիամ Մամադաշվիլին հաղթանակ տարավ Մանկական Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթում, պարզ դարձավ այն, որ 2017 թվականի Մանկական Եվրատեսիլն անց է կացվելու հենց այստեղ։

Պատմություն
-----------

Թբիլիսիի սպորտի պալատը կառուցվել է 1961 թվականին, իսկ նույն տարվա մայիսի 26-ին տեղի է ունեցել համալիրի բացման արարողությունը։

Համարվում է վրացական «Դինամո Թբիլիսի» բասկետբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը։ Այն խոշորագույն բասկետբոլային արենան է հետխորհրդային երկրներում։ Այն կառուցվել է ճարտարապետ Վլադիմիր Ալեքսի-Մեսխիշվիլիի, Յուրի Կասրաձեի, Բարա Ջափարիձեի և Դավիթ Կաճայայի։

2007 թվականին այն վերանորոգվել է և օգոստոսի 22-ին վերաբացվել։

Նախագծվում է անցնացնել վերակառուցողական աշխատանքների երկրորդ փուլը, որի ժամանակ կվերանորոգվի շենքի տանիքը։ Վերանորոգման ընդհանուր արժեքը գնահատվում է 5 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Տես նաև
-------

* Մանկական Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սպորտը Վրաստանում` Թբիլիսիի սպորտային պալատ
2. ↑  "Դինամո Թբիլիսի սպորտային ակումբի պատմությունը". Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Թբիլիսիի սպորտի պալատ** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Վրաստան**   **Եվրոպա**   **Ճարտարապետություն**
 |
|  |
| --- |
| **Թելամամուռ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Մամուռներ (Bryophyta) |
| **Դաս** | *Bryopsida* |
| **Ենթադաս** | *Bryidae* |
| **Կարգ** | *Bryales* |
| **Ընտանիք** | Թելամամուռազգիներ (Bryaceae) |
| **Ցեղ** | **Թելամամուռ** *(Bryum)*Hedw. 1801 |

**Թելամամամուռ** (լատին․՝ *Bryum*), թելամամուռագգիների ընտանիքի միատուն, երկտուն, հազվադեպ՝ բազմատուն ցողունատերևային մամուռների ցեղ։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Ցողունն ուղիղ է, բարձրություն՝ մինչև 2 սմ։ Ընձյուղները կատվիկանման են, ստորին մասինը՝ մանր, վերինը՝ ավելի խոշոր՝ հավաքված փումփուլիկներում կամ վարդակներում, կամ էլ բոլոր տերևները նույն մեծության են, կլորավունձվաձև, ձվանշտարաձև, նշտարաձև և այլն։ Երկարավուն, գլանաձև, տուփիկը (սպորներով) կարմիր տոտիկի վրա է։ Սպորներն առաջանում են գարնանից մինչև ուշ աշուն։

Տեսակները
---------

Հայտնի է 800, ՀՀ-ում՝ 21 տեսակ՝ 

* Թելամամաուռ արծաթափայլ (*B. argenteum*)
* Թելամամուռ մազակիր (*B.capillare*)
* Թելամամուռ ճմաձև (*B. caespiticium*)
*

Տարածում
--------

Տարածված է բոլոր մարգերի բարձրադիր գոտիներում՝ կիսաանապատներից մինչև ալպյանը։ Աճում է դաշտերում, գետերի և առուների ափերին, ճանապարհների մոտ և այլն։ Առաջացնում է բաց կամ կապտականաչավուն, չոր, արծաթասպիտակավուն ճիմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "*Bryum warneum*" (PDF). Plantlife. Արխիվացված է the original (PDF) 2007 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 24.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh88022242 |

 |
**ԶՈւ 23-2** (ռուս.՝ **ЗУ-23-2**, 23 մմ տրամաչափի **զենիթային կայանք** - ռուս.՝ **Зенитная установка** калибра 23 мм, ГРАУ ինդեքս՝ **2А13**), Խորհրդային 23 մմ զուգակցված զենիթային կայանք, որը բաղկացած է երկու ավիահրանոթից, հրետասայլից, **ЗАП-23** նշանոցից, անվավոր հարթակից և **T-3** վերգետնյա նշանոցից։ *ԶՈՒ-23-2* կայանքը ԽՍՀՄ Զինված ուժերի կողմից ընդունվել է 1960 թվականի մարտի 22-ին։ Կրակի արագությունը՝ րոպեում 2000 կրակոց։ Կայանքի զանգվածը՝ 950 կգ։ Արկի զանգվածը՝ 190 գրամ։ Կրակելու հեռվություն՝ 1,5 կմ բարձրություն, 2,5 կմ հեռահարություն։ Հաշվարկը՝ հինգ մարդ։

Նշանակություն
-------------

*2А13* **23 միլիմետրանոց զենիթային կայանքը** (ԶՈւ) հիմնականում նախատեսված է եղել ցածր թռչող սարքերի դեմ պայքարելու համար (մինչև շարժական զենիթահրթիռային համակարգի հայտնվելը) ԽՍՀՄ Զինված ուժերի ցամաքային զորքերի կազմավորումներով, ավելի ուշ այն սկսվել է կիրառվել հրաձիգներին (հետևակ, մոտոհետևակ), դաշտային ամրություններին, ավտոմոբիլային, զրահապատ ու տանկային տեխնիկաներին և սպառազինությանը խոցելու համար։ «ԶՈւ 23-2»-ը խոցելիս ապահովում է տեսողական տեսանելի օդային և ցամաքային (մակերեսային) թիրախների, ինչպես նաև հակառակորդի անձնակազմի ոչնչացումը գոտում մինչև 2500 մ հեռավորության վրա և մինչև 1500 մ բարձրության վրա։

«ԶՈւ 23» զենիթային կայանքը հիմնականում օգտագործվում է հետևակի, ավիացիայի և թեթևազրահ զրահատեխնիկայի դեմ, թեև հայտնի են նաև տանկերի դեմ դրա հաջող կիրառման դեպքեր։ Օրինակ՝ 2015-2018 թվականներին Նիգերիական պատերազմի ժամանակ զինյալները, օգտագործելով ջիպերի վրա տեղադրված «ԶՈւ-23»-ները, ոչնչացրել են կառավարական բանակի «Vickers» տանկերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Hogg I. V.* Twentieth-Century Artillery — Friedman/Fairfax Publishers, 2000. — P. 104. — ISBN 978-1-58663-299-1
2. ↑  *О. Желтоножко.* ЗУ-23 ДЛИННАЯ РУКА РОССИЙСКОГО СОЛДАТА : 
[рус.] : [арх. 13 Հունիսի 2013] // БТВ. — 2002. — Вып. 1.
3. ↑  "Top 5 Most Powerful Weapons of the Nigerian Military". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 17-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 19.
25-րդ տոնավաճառը, 2012 թվական
Ընդհանուր գրքերի գլխավոր սրահը
Թեհրանի գրքի միջազգային 29-րդ տոնավաճառ
**Թեհրանի գրքի միջազգային տոնավաճառ** (պարս.՝ نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران‎, անգլ.՝ Tehran International Book Fair (TIFB)) գրքի ամենամյա տոնավաճառ, որը 1987 թվականից անցկացվում է մայիսի սկզբին Թեհրանում։

Միջոցառումը ավանդաբար անց է կացվել Աբբասաբադի շրջանում, իմամ Խոմեյնիի Մոսսալում։ 2017 թվականին միջոցառումն անց է կացվել Շահրե աֆտաբ շրջանում։ Տոնավաճառը բաժանված է հսկայական բաժինների, որոնց մեջ է մտնում, օրինակ, «Գրողների տունը», գրքերի բաժին, որը նվիրված է իրանցի տարբեր ոլորտների նշանավոր գործիչների։

Իրանում գրքի տոնավաճառն ամեն տարի ունենում է հազարավոր այցելուներ, ինչը պայմանավորված է երկրում ընթերցանության և գրքի հանդեպ ավանդական հետաքրքրությամբ։ Դրա վառ ապացույցն է տոնի բացմանը Իրանի նախագահի ու Իրանի Իսլամական Հանրապետության առաջին դեմքերի մասնակցությունը։

Տոնավաճառին ներկայացված բոլոր գրեքերը հասանելի են գնելու համար։ 2016 թվականի տոնավաճառում վաճառված գրքերի արժեքը կազմել է 120 միլիոն իրանական ռիալ (մոտ 38 միլիոն դոլար)։

Միջին հաշվով փառատոնին ամեն տարի մասնակցում են 2500 իրանական և 600 արտասահմանյան հրատարակիչներ։ Արտասահմանյան հրատարակիչները հիմնականում առաջարկում են գրքեր անգլերեն և արաբերեն լեզուներով, բայց տոնավաճառում ներկայացվող գրքերում կան նաև ֆրանսերեն, գերմաներեն, չինարեն, կորեերեն, ճապոներեն, ռուսերեն և այլ լեզուներով գրքեր։

Տես նաև
-------

* Իրանական մշակույթ
* Կրթությունը Իրանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Իրանի մշակութային ցուցահանդեսների կազմակերպության կայքը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 3-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թեհրանի գրքի միջազգային տոնավաճառ

Վիդեո
* 18-րդ միջազգային տոնավաճառ Իրանում (PressTV 2011)
* Թեհրանի գրքի միջազգային 25-րդ տոնավաճառ (PressTV 2012)
* Թեհրանի գրքի 27-րդ տոնավաճառը ջերմորեն ողջունում է գրքասերերին (PressTV 2014)
**Պետևանի խաչքար-մահարձան**, գտնվում է Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում՝ Երևանից Սևան տանող Զաքարիա Քանաքեռցու փողոցի ձախ կողմում։ Ընդգրկված է Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Պետևանի խաչքար-մահարձանը որմնափակ մեծ խաչքար է՝ պատրաստված է սրբատաշ կարմիր քարից։ Ժամանակին (մինչև Քանաքեռը Երևանի մաս դառնալը) այն կառուցվել է գյուղի ծայրին՝ հյուսիսային կողմում, այժմ գտնվում է Քանաքեռի կենտրոնում։ Խաչքարին քանաքեռցիները նաև Ամենափրկիչ են անվանում։

Մահարձանը նախկինում եղել է գերեզմանոցի կենտրոնում։ Երևանից Սևան տանող խճուղին կառուցելիս գերեզմանոցը վերացրել են, և Մահարձանը մնացել է ճանապարհի կողքին։ Մահարձանի վրա կան արձանագրություններ, որոնցից արևմտյան ճակատի խաչքարի վրա եղածն անվնաս է և ընթեռնելի, իսկ մյուսը, որ գտնվում է շրջանակի հարավային ճակատին, տեղ-տեղ ջնջումներ ունի և դժվար ընթեռնելի է։

Արևմտյան ճակատի խաչքարերի արձանագրությունը՝ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ահաւոր անուամբն Աստծոյ ես Պետեւան և կենակից իմ Աւագ տիկին կանգնեցանք զխաչս բարեխաւս մեզ եւ յիշատակ հոգւոց մերոց տղա Ասլանին եւ այլ տղոցն Եւ սահմանեցաք զտեղիս հակստարան մեզ եւ խաչս գերեզմանաց մերոց պահապան. Գրողս զմխիթարիչս յիշեք ի թուիս, հայոց ՉԺԴ (1265 ) ։ |  |

Ըստ վերծանված գրությունների՝ Պետևանի Ամենափրկիչ խաչքար-մահարձանից արևելք ընկած ընդարձակ այգին պատկանելիս է եղել Պարազ անունով մի մարդու։ Վերջինս այդ այգին վաճառում է Պետևանին։ Առքուվաճառքի մասին կազմում են արձանագրություն, որը գրված է մահարձանի հարավային կողմի պատի ճակատային մասում։

Մահարձանի հարավային պատի ճակատային մասի արձանագրությունը արքեպիսկոպոս Մեսրոպ Սմբատյանց Նախիջևանցին վերծանել է՝ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Յանուն Աստծոյ ես Պարազ… և իմ մայր իմ և քւերք իմ մաթութս և Նազխաթունս ծախեցաք մեր սրտահոժարութեամբ զմեր հայրենիք այգիս Պետևանին։ ԳՈԲՃ սպիտ անկապաս առք. Աստուած շնորհավոր անէ ՑԾԸ-ից նզոված, տուգանք տայ ծ դեկ. Թվիս ՉԺԷ (1266)։ Վկա Աստուած, Մխիթար, Վարդ. Բարսեղ էրեց, Սմբատ, Վահրամ, ………… և Մխիթարիչ էրեց, որ զգիրս գրեցի։ |  |

Պետևանի Ամենափրկիչ խաչքար-մահարձանի կողքին կան տարբեր դարերի այլ խաչքարեր։

### Ավանդապատում

Ըստ մի ավանդապատումի՝ շատ դարեր առաջ մի օտար բռնակալ բազում հայերի է գերել ու տեղահանել։ Բռնակալը, որի անունը հայտնի չէ հիվանդացել է անբուժելի վերքերով, (ասում են ժանտախտով)։ Գերյալների մեջ եղել է նաև մի հայ բժիշկ՝ հեքիմ Արամ անունով։ Վերջինս խոստացել է բուժել հիվանդին, պայմանով, որ նա հայ գերիներին բաց թողնի և թույլ տա վերադառնալ հայրենիք։ Հիվանդի համաձայնությունն ստանալով բժիշկը բուժում է նրան։ Բռնակալը տեր է կանգնում իր խոստմանը և գերյալները վերադառնում են հայրենիք։ Նրանց հետ վերադառնում է նաև բժիշկը, սակայն մինչև տեղ հասնելը մահանում է։ Ի պատիվ իր բարի գործի բժշկին թաղում են մահարձանի առաջ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ՀՀ հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունվարի 25-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 4.
2. ↑  "Պետևանի Ամենափրկիչը` լեգենդ և իրականություն Քանաքեռի կենտրոնում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 4.
**Տիրանայի ժամացույցի աշտարակ** (ալբ․՝ Kulla e Sahatit), կառուցվել է 1822 թվականին Տիրանայում, Հաջի Էթհեմ Բեյի կողմից, ով կառուցել է նաև Էթհեմ Բեյի մզկիթը։ Ունի նորաձև ոլորապտույտ 90 աստիճաններից բաղկացած սանդուղք։ Բարձրությունը 35 մետր է, համարվել է Տիրանայի 1800-ական թթ. ամենաբարձր շինությունը։

Պատմություն
-----------

Ժամացույցի աշտարակը ունեցել է Վենետիկից բերված զանգ, որը ղողանջել է յուրաքանչյուր ժամը մեկ։ 1928 թվականին Տիրանայի քաղաքապետարանն այն փոխարինեց Գերմանիայից գնված նոր զանգով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ժամացույցը վնասվեց և 1976 թվականին փոխարինվեց Ալբանիայի Շկոդերի եկեղեցու նոր հռոմեական թվականներով ժամացույցով։ 1970 թվականին հռոմեական թվականներով ժամացույցին փոխարինեց չինական ժամացույցը։ 1981 և 1999 թվականներին կատարվեցին աշտարակի վերանորոգման աշխատանքներ։ 1996 թվականից աշտարակի ձեղնահարկի մուտքը դարձավ անվճար։

2010 թվականին Տիրանայի քաղաքապետարանը տուրիստների համար իրականացրեց վերանորոգման աշխատանքներ։

Գտնվելու վայրը Տիրանայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5  "Kulla e Sahatit të Tiranës, nis restaurimi". BalkanWeb. Արխիվացված է the original 2010 թ․ հունվարի 22-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Kulla e Sahatit Archived 2011-07-15 at the Wayback Machine.
**Թեյի միջազգային օր** (անգլ.՝ International Tea Day), ոչ պաշտոնական տոն, որը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 15-ին Կրթական և հասարակական կենտրոնի նախաձեռնությամբ։ Ոչ աշխատանքային օր չի հանդիսանում։

Պատմություն, նպատակներ և տոնակատարություն
-----------------------------------------

«Թեյի միջազգային օրը» համեմատաբար երիտասարդ տոն է։

«Թեյի օր» նշելու գաղափարը սավառնում էր օդում շատ տարիներ, սակայն միայն հնդկական Մումբայում և բրազիլական Պորտու Ալեգրիում միջազգային հասարակական ֆորումներում (անգլ.՝ World Social Forum) քննարկումներից հետո (Կրթական և հասարակական կենտրոնի (անգլ.՝ Centre for Education and Communication) տեսքով) համապատասխանաբար 2004 և 2005 թվականներին «դեկտեմբերի 15» ամսաթիվն սկսեց անվանվել «Թեյի միջազգային օր»։

«Թեյի միջազգային օր» նշելու նպատակը հասարակության և քաղաքական գործիչների ուշադրության հրավիրումն էր թեյի առևտրի խնդիրներին, թեյի արտադրությամբ զբաղվող աշխատողների դիրքին, դժվարություններին, որոնք ծագում են մանր արտադրողների և մեծ ընկերությունների պայքարում, ինչպես նաև այս ըմպելիքի աշխարհում տարածմանը։ Երևի այն պատճառով, որ տոնի նպատակները ունեն սոցիալական բնույթ, ամսաթիվն ընկավ դեկտեմբերի 15-ին, որը պարզ ցույց է տալիս, որ թեյարտադրության բնագավառը ստիպված էր պայքարել շատ խնդիրների դեմ, որը Բոստոնյան թեյախմության նման պետք էր լուծել այդ պահին։ Նաև դեկտեմբերի 15-ին էր ընդունվել «Թեյի մշակման ոլորտում աշխատողների իրավունքների միջազգային դեկլարացիան» ։

«Թեյի միջազգային օրը» լայնորեն նշվում է Հնդկաստանում, Շրի Լանկայում, սակայն այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Բանգլադեշը, Նեպալը, Ինդոնեզիան, Մալայզիան, Ուգանդան և Տանզանիան, լինելով թեյի միջազգային արդյունաբերողներ, անմասն չեն մնում այդ տոնից։

«Թեյի միջազգային օրը» սկսել են նշալ նաև Ռուսաստանում, որտեղ թեյը հանդիսանում է ամենաճանաչված ըմպելիքներից մեկը։ Սակայն այս օրը ՌԴ-ում նշում են տեղ-տեղ։ Այնպես, 2009 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Իրկուտսկում բացվեց «Թեյի ժամանակը» ցուցահանդեսը` տոնի օրվան ընդառաջ։

Տես նաև
-------

* Բոստոնյան թեյախմություն
* Շոկոլադի միջազգային օր
* Ձվի միջազգային օր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Международный день чая — 15 декабря. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010
2. ↑  "15 декабря — Международный День Чая". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Международный день чая отмечают в Приангарье". Аргументы и факты. 11 декабря 2009. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2010 թ․ օգոստոսի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Международный день чая» в «Календаре праздников»
**Չեբուրեկ** (ղրիմյան թաթարերենով` çiberek), մոնղոլական և թյուրքական ժողովուրդների ավանդական կերակրատեսակ։ Չեբուրեկ բառը վերցված է ղրիմյան թաթարերենից և թարգմանաբար նշանակում է «հում կարկանդակ» (çiy, չիյ - հում, börek, բյորեկ - կարկանդակ)։

Պատրաստման եղանակը
------------------

Չեբուրեկն իրենից ներկայացնում է անեկ խմորից պատրաստված կարկանդակ, որի միջուկը ըստ ժամանակակից բաղադրատոմսի` մսի խճողակն է, իսկ ըստ ավանդական բաղադրատոմսի` մանր կտրատված միսը, զանազան համեմունքներով (հաճախ կծու)։ Ըստ ժամանակակից պատրաստման եղանակի, այն տապակում են ձեթի մեջ, իսկ ըստ ավանդական եղանակի` կենդանական ճարպով (հաճախ ոչխարի)։ Որպես միջուկ` հաճախ օգտագործում են պանիր, կարտոֆիլ, սունկ, կաղամբ և սոխով ու բրնձով ձու։ Չեբուրեկը պատրաստում են առանց խմորիչի։ Խճողակը հիմնականում ոչխարի ճարպոտ միսն է, որին խառնում են սոխ և պղպեղ։ Այն տապակում են 200 °C-ի հասնող մեծ քանակությամբ ձեթի մեջ։ Մատուցվում է տաք վիճակում։

Չեբուրեկը տարածված է նաև կովկասյան ազգերի մոտ։ Թուրքերեն այն կոչվում է çiğ börek, մոնղոլերեն` хуушуур, ադրբեջաներեն` ət qutabı:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Соболєва О.* Кримськотатарська кухня (укр.) — Брайченко Олена Юріївна, 2019. — ISBN 978-966-97882-0-7
3. ↑  Чебуреки, плов та "чоловіча" кава з сіллю. Старе та нове в кримськотатарській кухні (укр.) — 2023.
4. ↑  Словарь кулинарных терминов. — 2012.
5. ↑  "Чебуреки". калории.info. Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 21.
**Էմի Քրիստին Դյումա** (անգլ.՝ *Amy Christine Dumas*, ապրիլի 14, 1975(1975-04-14), Ֆորթ Լոդերդեյլ, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), առավել հայնտի **Լիտա** ռինգային և բեմական անվամբ, ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր) և երգչուհի։ Առավելապես հայտնի է «WWE» կազմակերպությունում հանդես գալու տարիներից (2000-2006)։ 2014 թվականի ապրիլի 5-ին առաջադրվել է WWE փառքի սրահ։

Անկախ առաջնություններում, ինչպես նաև «Extreme Championship Wrestling» (ECW) կազմակերպությունում կարճ ժամանակ ելույթներ ունենալուց հետո Դյուման մարզական պայմանագիր է կնքում «World Wrestling Federation» (WWF, այժմ՝ WWE) կազմակերպության հետ։ Առավել լայն ճանաչման է արժանանում որպես «Team Xtreme» խմբավորման անդամ՝ միանալով Մեթ և Ջեֆ Հարդիներին։ Մասնագիտական կարիերայի տարիներին 4 անգամ նվաճել է WWE կանանց չեմպիոնական տիտղոսը։ Եղել է կազմակերպությունում հանդես եկած առաջին գերակրոբատիկ մարզուհիներից մեկը։

Մարզական կարիերան ավարտելուց հետո 2006 թվականին հիմնել է «The Luchagors» փանք ռոք խումբը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Լիտայի էջը". «Ռեստլինգի առցանց աշխարհ». Արխիվացված է the original 2009 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2009 թ․ դեկտեմբերի 1.
2. ↑  Internet Movie Database — 1990.
3. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)
* Էջը WWE.com կայքում(անգլ.)
* Էջը IMDb կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | MySpace · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000004971622X · LCCN: nr2003031366 · VIAF: 61491094 · WorldCat VIAF: 61491094 |

 |
**Ժանետ Նյիրամոնգի Կագամե** (Ժանետ Նյիրամոնգի, Jeannette Nyiramongi, օգոստոսի 10, 1962(1962-08-10), Kingdom of Burundi), Ռուանդայի նախագահ Փոլ Կագամեի կինը։ Ռուանդայի Առաջին տիկին է դարձել, երբ 2000 թվականին ամուսինը ստանձնել է երկրի նախագահի պաշտոնը։ Զույգն ունի չորս երեխա` Իվան, Անգե, Յան և Բրայան։ Կագամեն Imbuto հիմնադրամի հիմնադիր-նախագահն է, հասարակական կազմակերպություն, որի առաքելությունն է աջակցել առողջ, կրթված և բարեկեցիկ հասարակության զարգացմանը։

Կենսագրություն
--------------

Ջանեթը ծնվել է 1962 թվականին Բուրունդիում, տուտսի ծնողների ընտանիքում։ Ունեցել է 7 քույր-եղբայր։ Հայրը Բուժումբուրայի միջազգային օդանավակայանում ռեստորան է ունեցել։ 1983 թվականին Ժանետը մեկնել է Նայրոբի (Քենիա) սովորելու, նախքան ֆրանսիական Spie Batignolles շինարարական ընկերությունում աշխատելը։ 1988 թվականին հանդիպել է Փոլ Կագամեին, ով Ուգանդայում զինվորական հետախուզության ղեկավարն էր։ Հաջորդ տարի զույգն ամուսնացել է։ 1990 թվականին Ռուանդայի հայրենասիրական միությունը հարձակման է ենթարկել Ռուանդայի նախագահ Ժուվենալ Հաբիարիմանայի ռեժիմին։ Ժանետն այդ ժամանակ գտնվում էր Բելգիայում։

Ակտիվիզմ
--------

1994 թվականին Ռուանդայի ցեղասպանությունից հետո Ժանետը վերադառնում է իր հայրենի Ռուանդա և իրեն նվիրում Ռուանդայի խոցելի բնակչության, հատկապես այրիների, որբերի և աղքատ ընտանիքների ապրելակերպի բարելավմանը։ 2001 թվականի մայիսին Կիգալիում կազմակերպում է Աֆրիկյան մայրցամաքի առաջին տիկնանց գագաթնաժողովը` նվիրված երեխաների և ՄԻԱՎ / ՁԻԱՀ-ի կանխարգելմանը։ Գագաթնաժողովի արդյունքում ստեղծվում է PACFA-ն (Ընտանիքի պաշտպանություն և խնամք ՄԻԱՎ / ՁԻԱՀ-ից)։ Այդ նախաձեռնությունը հիմնականում կենտրոնացած է ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման և ողջ ընտանիքի հոգատար վերաբերմունքի մոտեցման վրա։ 2002 թվականին Կագամեն հիմնադրում է ՄԻԱՎ / ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի Աֆրիկայի առաջին տիկնանց կազմակերպությունը (OAFLA) և 2004-2006 թթ. նախագահել է այն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "His Excellency Paul Kagame, President of the Republic of Rwanda". paulkagame.com. Արխիվացված է the original 2009 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 11. Paul Kagame is married to Jeannette Nyiramongi and they have four children.
2. 1 2 3 4 5  "Speaker Biographie:". *Global Leaders Forum*. Արխիվացված է the original 2008 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 7.
3. ↑  Jeannette Kagamé, première dame à part
**Պետական դրոշի հրապարակ** (ադրբ.՝ Dövlət Bayrağı Meydanı), Բաքվում գտնվող հրապարակ, որտեղ տեղադրված է Ադրբեջանական Հանրապետության ամենամեծ դրոշը։

Պատմություն
-----------

2007 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևը ստորագրել է Բաքվում Պետական դրոշի հրապարակ ստեղծելու մասին հրաման։ Հրապարակի հիմքը դրել են 2007 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Բաքվի Բաիլովո ավանում, երկրի ռազմա-ծովային ուժերի բազայի մոտակայքում։

Նախագիծը մշակել է ամերիկյան Trident Support ընկերությունը և իրականցրել է ադրբեջանական Azenko-ն.։

2010 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Բաքվում տեղի է ունեցել Պետական դրոշի հրապարակի հանդիսավոր բացումը, որտեղ բարձրացվել է Ադրբեջանի դրոշը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ԱզերՏաջ՝ Բաքվում տեղի է ունեցել Պետական դրոշի հրապարակի հանդիսավոր բացումը:(չաշխատող հղում)
2. ↑  Բակինսկի ռաբոչի՝ Բաքվում տեղի է ունեցել Պետական դրոշի հրապարակի հանդիսավոր բացումը:
3. ↑  "Euronews. Ադրբեջանի նախագահ՝ «մեր դրոշը կծածանվի Լեռնային Ղարաբաղի վրա»". Արխիվացված է the original 2011 թ․ սեպտեմբերի 10-ին. Retrieved 2011 թ․ սեպտեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  guardian.co.uk. Tajikistan aims to capture tallest flagpole record

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Թբիլիսի միջազգային օդանավակայան
**Թբիլիսիի միջազգային օդանավակայան** (վրաց.՝ თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი), Վրաստանի գլխավոր օդանավակայան, որը գտնվում է Թբիլիսի մայրաքաղաքի մոտ։

2007 թվականի փետրվարին վերակառուցում են օդանավակայանը։ Կառուցվել են նոր միջազգային տերմինալ, ավտոկայանատեղի, բարելավված հարթակ, վազքուղիներ, ինչպես նաև ձեռք է բերել նյութական բեռնաթափման սարքավորում։ Կառուցվել է նաև երկաթուղային գիծ քաղաքի կենտրոնում։ Ուղարկվել են վեց գնացք օրական, յուրաքանչյուր ուղղությամբ։

Օդանավակայանը կառուցվել է որպես ժամանակակից և ֆունկցիոնալ հաստատություն։ Օդանավակայանը նախագծված է ապահովել լավագույն ծառայություն, որպես ուղևորների և ուղեբեռի հետ, օգտագործվող տարածքը կազմում է՝ 25 000 քառ.մ.։ Ինչպես նաև հնարավորություն ունի հետագա վերանորոգման, առանց դադարեցնելու շահագործումը։ Օդանավակայանում կան նաև կետեր, սնունդներ և խանութներ։

Ընդհանուր արժեքը նախագծի վերակառուցման կազմել է՝ 90.5 միլիոն դոլար։ Տարողունակությունը տերմինալի կառուցման կազմել է՝ 2,8 միլիոն ուղևոր մեկ տարում։

Ուղևորափոխադրումների ծավալն աճել է 8,5%-ով, իսկ թռիչքները ու վայրէջքները 18,7%-ով։

Ավիաընկերություններ և ուղղություններ
------------------------------------

| Ավիաընկերություն | Ուղղություններ |
| --- | --- |
| Air Baltic | Ռիգա |
| Air Batumi | Բաթում |
| Arkia Israel Airlines | Թել Ավիվ |
| Armavia | Երևան |
| Austrian Airlines | Վիեննա |
| China Southern | Սեուլ |
| Czech Airlines | Պրահա |
| Kenn Borek Air | Մեստիա |
| LOT | Վարշավա |
| Lufthansa | Ֆրանկֆուրտ |
| Pegasus Airlines | Անթալիա |
| Qatar Airways | Դոհա |
| S7 Airlines | Մոսկվա |
| SCAT Airlines | Աստանա |
| Turkish Airlines | Ստամբուլ |
| Azerbaijan Airlines | Բաքու |
| Belavia | Մինսկ |
| Georgian Airways | Ամստերդամ, Բաթում, Դուբայ, Խարկով |
| Dniproavia | Դնեպրոպետրովսկ |
| Ukraine Int. Airlines | Կիև |
| Ural Airlines | Եկատերինբուրգ |
| Air Astana | Ալմա-Աթա |

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  информация о названии
2. ↑  "Рост операций в Международном аэропорту Тбилиси в 2007". Արխիվացված է the original 2010 թ․ օգոստոսի 24-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 21.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2018-09-11 at the Wayback Machine.
* Միջազգային օդանավակայան Թբիլիսի (ոչ պաշտոնական կայք)
**Չկրակված փամփուշտներ**, Արցախի գոյամարտի դրվագները պատկերող ֆիլմ՝ նկարահանված 2006 թվականին։

Սյուժե
------

Ֆիլմը նվիրված է արցախյան ազատամարտում զոհված բանաստեղծ Աղվան Մինասյանին։ 1990-ականներին Արցախի ազատագրության համար մղվող պատերազմում Սիսիանի շրջանից կամավորագրված ազատամարտիկների հրամանատարի կրտսեր եղբայրը, արդեն երիտասարդ պոետ, փոքր տարիքից էր ըմբոստ, հայրենասեր ու իր նպատակներին հասնելու գործում համառ պայքարող, նա չէր կարող չմասնակցել հայրենիքի պաշտպանությանը և, մի ձեռքում զենքը, մյուսում գրիչը, մարտնչում է թշնամու դեմ ու զոհվում։

Ֆիլմում հնչում են Աղվան Մինասյանի բանաստեղծությունները՝ հեղինակի և Ս. Թադևոսյանի ընթերցմամբ, Դավիթ Ամալյանի «Քույր իմ բարի» (խոսք՝ Աղվան Մինասյանի), Արսեն Համբարյանի «Մեր Հայաստան» (գործիքավորող՝ Արտեմ Խաչատուր), «Մենակի հիշատակին» (խոսք՝ Վանա Իշխանի) երգերը, հատվածներ Արտո Թունջբոյաջյանի, Ավետ Տերտերյանի երաժշտական ստեղծագործություններից։

Դերերում
--------

* Աղվանը պատանի – Տիրայր Մինասյան
* Աղվանը երիտասարդ զինվոր - Գոռ Հակոբյան
* Աշոտ Մինասյան - Աշոտ Մինասյան
* Հրանտ Մինասյան - Հրանտ Մինասյան և Դերենիկ Մարտիրոսյան

Դրվագներում
-----------

Գ. Թադևոսյան, Հ. Կարապետյան, Մ. Հովհաննիսյան, Մ. Գասպարյան, Ա. Կարապետյան, Ա. Վարդանյան, Մ. Գաբրիելյան, Վ. Ղալումյան, Գ. Մեսրոպյան, Ա. Բաբաջանյան, Ռ. Ֆիլիպոսյան, Ս. Գրիգորյան, Ա. Պետրոսյան, Լ. Հովհաննիսյան, Ռ. Օհանյան, Գ. Բախշյան, Կ. Մինասյան, Ս. Մինասյան, Ծ. Բախշյան, Վ. Գևորգյան, Հ. Գևորգյան, Ա. Ավչյան, Ա. Մելքումյան, Ա. Օհանյան, Ա. Հովհաննիսյան, Պ. Հայրապետյան, Վ. Յաղմուրյան, Արժանապատիվ Տեր Գրիգոր քահանա Հովսեփյան, Վահե սարկավագ Հովհաննիսյան, Բաբիկ դպիր Վարդանյան, ժամկոչ Զավեն Վարդանյան, Վ. Հայրապետյան, Վ. Գրիգորյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Չկրակված փամփուշտներ ֆիլմի մասին ncca.am կայքում(չաշխատող հղում)
2. ↑  "Չկրակված փամփուշտներ ֆիլմի մասին arm-cinema.am կայքում". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունիսի 23-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չկրակված փամփուշտներ
* «Հայի պատերազմը երբեք չի ավարտվելու... Մի օր փամփուշտները պետք կգան» Archived 2017-07-18 at the Wayback Machine.
Հատակին նախապատրաստված ողնափայտի բլոկներով չոր նավանորոգարան
**Չոր նավանորոգարան**, անշարժ նավանորոգարանի տեսակ է, որտեղ նավը սովորաբար տեղադրվում է հարակից ջրատարածության մակարդակից ցածր։

Հատուկ կառուցվածքի ջրավազան է՝ ջրատարածությունից անջատված, ջուր հանելու կամ ցնելու հնարավորությամբ, անջրանցիկ փակաղակով՝ բատոպորտով։ Պատմականորեն առաջին տիպի չոր նավանորոգարանը հիշատակվում է Պտղոմեոսյան Եգիպտոսում։ Ամենամեծ ժամանակակից չոր նավանորոգարանները 1000 մետրից ավելի ընդհանուր երկարություն ունեն և թույլ են տալիս մի քանի նավեր՝ հիմնականում սուպերտանկերներ սպասարկել։

Նավանորոգարանի խցիկը ամենից հաճախ երկաթբետոն է, թեև կան քարե և նախկինում Փայտե կառույցներ։ Հատակին կան հենարաններ՝ ողնափայտի բլոկներ և այլ հարմարանքներ, նավը նավանորոգարանում ամրացնելու համար։ Պատերը հարմարեցված են նավիրանի հիմնականում ստորջրյա հատվածի վրա աշխատողների մուտքի համար։ Նրանք կարող են ունենալ աստիճանավոր ձև կամ հագեցած լինել փայտամածով։ Նավանորոգարանում կան մեխանիկական սարքավորումներ՝ կռունկներ, ճախարակներ, պոմպեր, ջրահեռացման համակարգեր և այլն։

Նավը չոր նավանորոգարան մուտք գործելու համար բացվում է բատաբորտը, նավանորոգարանում ջրի մակարդակը հավասարվում է ջրատարածության հետ, նավի դիրքը կարգավորվում է ճախարակների օգնությամբ բերվում են նախապես որոշված դիրքի և ուղղում պատրաստված հենարանների վրա։ Դրանից տեղաշարժը կարող է վտանգավոր դեֆորմացիաներ առաջացնել, երբ նավը վայրէջք է կատարում հենարանների վրա։ Հավասարեցումից հետո բատոպորտը փակվում է, և ջուրը խցիկից դուրս է մղվում էլեկտրական պոմպերով։

Հեռանալու համար նավանորոգարանը բնական ճանապարհով լցվում է ջրատարածությունից, և նավը բարձրանում է վեր։ Երբ նավանորոգարանում ջրի մակարդակը հավասարվում է ջրատարածքի մակարդակի հետ, բատաբորտը բացվում է, ինչը հնարավորություն է տալիս նավին դուրս գալ նավանորոգարանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Док // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915*.
2. ↑  Oleson, John Peter (1984), Greek and Roman Mechanical Water-Lifting Devices: The History of a Technology, University of Toronto Press, ISBN 90-277-1693-5
3. ↑  "Athenaeus of Naucratis (Yonge, C.D. Editor) The deipnosophists, or, Banquet of the learned of Athenæus, volume I, London: Henry G. Bohn, p.325 (5.204c)". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2  Anish (2021 թ․ հունվարի 9). "Dry Dock, Types of Dry Docks & Requirements for Dry Dock". *Marine Insight* (in ամերիկյան անգլերեն). Retrieved 2022 թ․ սեպտեմբերի 24.
5. ↑  *Հայկական Սովետական Հանրագիտարան - Նավանորոգարան*. Երևան: Հայ սովետական հանրագիտարան հրատարակչություն,. 1982. p. 189.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
**Ժենվիլյե** (ֆր.՝ Gennevilliers), քաղաք և կոմունա ֆրանսիական Օ-դը-Սեն դեպարտամենտում, Նանտերի շրջանում, երկու կանտոնների վարչական կենտրոն։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Ժենվիլյեն Փարիզի հյուսիսարևմտյան արվարձանն է, գտնվում է Սենայի ափին։

Պատմություն
-----------

Ժենվիլյեի տարածքը բնակեցված է եղել հին ժամանակներից։ Բնակիչները զբաղվել են հողագործությամբ, անասնապահությամբ, ձկնորսությամբ և որսով։ Մինչև 1302 թվականին սեփական եկեղեցական համայնք ունենալը Ժենվիլյեն պատկանում էր Անիեր-սյուր-Սենին։ 1740 և 1910 թվականներին Ժենվիլյեն խիստ տուժել է մակընթացությունից։ 1746 թվականին հերցոգ Ռիշելյեն այստեղ կառուցում է իր ամրոցը, որտեղ ընդունել է թագուհի Մարիա Լեշչինսկայային, Լյուդովիկոս 15-րդին, մարքիզուհի դե Պոմպադուրին։ Այս ամրոցում է Բոմարշեն գրել իր «Անմիտ օր կամ Ֆիգարոյի ամուսնությունը» պիեսը։

19-րդ դարի վերջերին քաղաքում՝ Էդուարդ Մանեի և Գյուստավ Կայբոտի ընտանիքներում են հյուրընկալվել իմպրեսիոնիստ շատ նկարիչներ՝ Պոլ Սեզանը, Կլոդ Մոնեն, Բերտա Մորիզոն, Օգյուստ Ռենուարը, Ալֆրեդ Սիսլեյը, ինչի շնորհիվ էլ Ժենվիլյեն, ինչպես նաև մոտակա Արժանտյոն պատկերվել են շատ կտավներում։

Ժենվիլյեի արդյունաբերական զարգացումը սկսվեց միայն 20-րդ դարի սկզբին։ 1909 թվականին այնտեղ կառուցված երկաթուղին քաղաքը դարձրեց արդյունաբերական կենտրոն։

Տնտեսությունը և արդյունաբերությունը
-----------------------------------

Ժենվիլյեում է գտնվում Փարիզի և Իլ դը Ֆրանսի գետային գլխավոր նավահանգիստը։

Տրանսպորտ
---------

Ժենվիլյեն Փարիզին կապվում է մետրոյով, արագընթաց RER տրանսպորտով։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Գերմանիա Գերմանիա, Բերգկամեն
* Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն, Բիրկենհեդ
* Լեհաստան Լեհաստան, Օստրովեց Սվենտոկշիսկի

Նշանավոր բնակիչներ
------------------

* Օգյուստ Մանե (1797-1862)- իրավաբան, Պատվավոր լեգեոնի անդամ
* Իզաբել Աջանի (1955)- ֆրանսիացի դերասանուհի
* Գարա Դեմբելե (1986)- ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ
* Դավիթ Ն'Գոգ - (1989) ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018.
2. ↑  "List of Twin Towns of Ostrowiec Swietokrzyski". Municipality of Ostrowiec Swietokrzyski. Արխիվացված է the original 2010 թ․ օգոստոսի 22-ին. Retrieved 2010 թ․ օգոստոսի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · INSEE |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 15280261m · GND: 4020159-4 · LCCN: n82152257 · VIAF: 261065095 · WorldCat VIAF: 261065095 |

 |
**Չյուրյուքսուլու Մահմուդ փաշա** (թուրքերեն՝ Çürüksulu Mahmud Paşa, 1864, Քոբուլեթ, Աջարիա, Վրաստան - հուլիսի 31, 1931(1931-07-31), Ստամբուլ, Թուրքիա), Օսմանյան կայսրության պետական գործիչ, ռազմածովային նավատորմի նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Մահմուդ փաշան ծնվել է 1864 թվականին Քոբուելթիում (այժմ` Աջարիա)`ծագումով վրացի է։

1909 թվականից հետո Մահմուդ փաշան մասնակցել է օսմանյան բանակի արդիականացմանը՝ գերմանական գերագույն հրամանատարության հովանու ներքո։ Նա նշանակվել է «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության ձևավորած կառավարության հանրային աշխատանքների նախարար։

Երբ սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Մահմուդը դեմ էր արտահայտվում Օսմանյան կայսրության ներքաշմանը՝ բանակի անպատրաստ լինելու պատճառով։ «Միություն և առաջադիմություն»-ում նա եղել է հայտնի ու հարգված անձնավորություն։

1914 թվականին Մահմուդ փաշայի թեկնածությունը սուլթանի կողմից առաջադրվեց Օսմանյան Սենատում (Այան Մեջլիսի)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո՝ Մահմուդ փաշան գլխավորեց խաղաղության բանակցությունների հանձնաժողովը։ 1919 թվականին հայերի հետ համաձայնագրով ձեռք բերված տարածքային զիջումներին Մահմուդ փաշայի աջակցելը՝ քննադատության է արժանացել Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կողմից։

1920 թվականի մարտի 22-ին Մահմուդ փաշան «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության, այն եզակի անդամներից էր, որոնք ձերբակալվեցին և բրիտանական իշխանությունների կողմից ուղարկվեցին Մալթայի դատարան։ Հայրենադարձությունից հետո՝ 1921 թվականին, նա վերադարձել է Օսմանյան կայսրություն։ Մահմուդ փաշան մահացել է 1931 թվականի հուլիսի 31-ին Ստամբուլում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Çürüksulu Mahmud Pasha Tavgiridze". The Platform of Georgians in Turkey (TurkGurcu.com). Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 3-ին. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Atatürk, Kemal. "Public Speeches, Nutuk (1919 - 1927)". Ataturk Research Center. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 5-ին. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Չինական շաշկի** (անգլ.՝ Chinese checkers), սեղանի ռազմավարական խաղ 2, 3, 4 կամ 6 խաղացողների համար։

Ծագում
------

Չնայած անվանը` խաղը գրեթե ոչ մի ընդհանրություն չունի շաշկիների հետ և ոչ մի կապ` Չինաստանի հետ։ Չինական շաշկին Հալմա խաղի պարզեցված տարբերակն է, որը հորինվել է 1883-1884 թվականներին ԱՄՆ-ում։ Խաղի ժամանակակից տեսքը ստեղծվել է 1892 թվականին Գերմանիայում՝ «Սթերն-Հալմա» (գերմ.՝ Stern-Halma) բառանվամբ (այսինքն՝ Հալմա աստղի տեսքով)։ «Չինական շաշկի» անվանումը հորինել են ամերիկացի ձեռնարկատերեր Բիլ և Ջեկ Պրեսմանիները, 1928 թվականին։

Խաղի հավաքակազմ
---------------

*Երկու տղա՝ Դեյվիդ Շեֆլերը և Ջոն Հեննեսին, խաղում են չինական շաշկի Մոնրեալում գտնվող Մաքդոնալդ պարկի ամառային ճամբարում*
Չինական շաշկին խաղում են կանոնավոր վեցանկյուն աստղի ձև ունեցող դաշտում։ Խաղում են երկուսից վեց հոգով։ Երկու խաղացողի դեպքում յուրաքանչյուրը ստանում է 15 շաշկու խաղաքար, եթե նրանք երեք և ավելի են, ապա` 10-ական շաշկու խաղաքար։ Խաղի ընթացքում բոլոր շաշկիները մնում են դաշտում. այս խաղում «ուտել» չկա։

Խաղի կանոններ
-------------

*Չինական շաշկու գծապատկեր*
Խաղացողները քայլերն անում են հերթով․ քայլ է անվանվում խաղաքարի տեղաշարժը մոտակա ազատ դաշտ։ Քայլն արվում է կամ խաղաքարը մեկ քայլ տեղափոխվելով, կամ՝ ցատկելով իր և այլոց խաղաքարերի վրայով։ Ցատկը արդարացված է, եթե քարերի մեջ կա միայն մեկ ազատ դաշտ։ Մեկ քայլի ընթացքում ցատկերը կարող են լինել մեկ կամ մի քանիսը, որը կախված է մեկումեջ ազատ դաշտերի առկայությունից։ Չի կարելի նույն խաղաքարի վրայով անցնել երկու անգամ։

Խաղի նպատակն է բոլոր քարերը հակառակորդի տիրույթում վերադասավորելը։ Եթե երկու խաղացողներ դա արել են հավասար քանակությամբ քայլերով, արդյունքը հաշվում է ոչ-ոքի։

Տարածվածությունը աշխարհում
--------------------------

Այժմ չինական շաշկին շատ հայտնի է` կան շատ առցանց տարբերակներ Ֆլեշ ծրագրում (անգլ.՝ Flash), բջջային ծրագրեր Անդրոիդում (անգլ.՝ Android) և այլն։ Աշխարհի շատ երկրներում խաղում են նաև խաղի սեղանային տարբերակը փայտե դաշտում։ Խաղի մասերը արտադրվում են Չինաստանում և Գերմանիայում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Շաշկի
* Շախմատ
* Նարդի
* Ռեվերսի (խաղ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  В какой стране изобрели стратегическую настольную игру, известную в настоящее время под названием Китайские шашки?
2. ↑  Китайские шашки - Chinese checkers
3. ↑  Хальма - уголки на шестерых
4. ↑  "Китайские шашки (настольная игра)|3.Распространение в мире". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հուլիսի 3-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չինական շաշկի
* Չինական շաշկի
* Խաղի պատմությունը
* Ինչպես խաղալ չինական շաշկի
* Ինչպես խաղալ չինական շաշկի
**Չյորնայա Կովժա** (ռուս.՝ Чёрная Кожва), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոժվա գետի ձախ ափին՝ 194 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 26 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000063719
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006371
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Սիգովեյվիս". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Էմմա Հովսեփի Չուխաջյան** (հունվարի 6, 1938(1938-01-06), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Էմմա Չուխաջյանը ծնվել է 1938 թվականին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 1961 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1961 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտի ամինամիացությունների լաբորատորիայում, 1986 թվականից՝ առաջատար գիտաշխատող, լաբորատորիայի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են հիմքով կատալիզվող չհագեցած ամոնիումային աղերի դիենային սինթեզի տիպի ներմոլեկուլային ցիկլմանը, որն ունի կենսաակտիվ իզոինդոլինիումային, երկհիդրոիզոինդոլինիումային աղերի և նրանց կոնդենսված համակարգերի սինթեզի մեծ հնարավորություններ, ինչը նոր ուղղություն է միջմոլեկուլային դիենային սինթեզի բնագավառում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
2. ↑  "IFOC NAS RA". *www.stcopc.sci.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 16-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Թինա Տրստենյակ** (սլովեն.՝ Tina Trstenjak, օգոստոսի 24, 1990(1990-08-24), Ցելե, Սլովենիա), սլովենացի ձյուդոիստ, 2016 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, 2015 թվականի աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն, աշխարհի, Եվրոպայի և Եվրոպական խաղերի առաջնությունների մեդալակիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1990 թվականին։ 2013 թվականին դարձել է Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2014 թվականին դարձել է աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր և Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ 2015 թվականին նվաճել է Եվրոպական խաղերի արծաթե մեդալ։

2016 թվականի ապրիլին Կազանում առաջին անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն՝ մինչև 63 կգ քաշային կարգի եզրափակիչում հաղթելով ավստրիացի Կատրին Ունտերվուրցախերին։

Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերում օգոստոսի 9-ին 63 կգ քաշային կարգում Թինան հաջորդաբար հաղթանակ է տարել Իտալիայի ներկայացուցիչ Էդվիգա Գվենդի, չինացի Յան Ցզյունսյայի, բրազիլուհի Մարիանա Սիլվայի և ֆրանսիացի Կլարիս Ագբենիենուի նկատմամբ և նվաճել օլիմպիական ոսկին։ Ընդ որում, Տրստենյակը թույլ չի տվել մրցակիցներին ոչ մի միավոր վաստակել։

2016 թվականի արդյունքներով Տրստենյակը ճանաչվել է Սլովենիայի տարվա լավագույն մարզուհի։

2021 թվականի ապրիլին Լիսաբոնում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Թինան կարողացել է հաղթել մինչև 63 կգ քաշային կարգում և դարձել մայրցամաքի եռակի չեմպիոն՝ Եզրափակչում հաղթելով ռուսաստանցի Դարյա Դավիդովային։

Տոկիոյում կայացած 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է արծաթե մեդալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  "TINA TRSTENJAK – JUDOKA". *judoinside*. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 28.
3. ↑  IJF profile
4. ↑  "Judo Results Book" (PDF). *2020 Summer Olympics*. Արխիվացված (PDF) from the original on 2021 թ․ օգոստոսի 1. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թինա Տրստենյակ – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | IFJ · JudoInside · Olympic Channel · TheSports.org · ՄՕԿ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CONOR: 282020195 |

 |