**Իսահակ Բաբել** (ռուս.՝ Исаак Эммануилович Бабель, սկզբնապես ազգանունը եղել է Բոբել, ռուս.՝ Бобель, հուլիսի 13, 1894(1894-07-13)[…], Օդեսա, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 27, 1940(1940-01-27)[…], Բուտիրյան բանտ, Տվերսկի շրջան, Մոսկվայի կենտրոնական վարչական շրջան, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Օդեսայի Մոլդավանկա թաղամասում, հրեա խանութպանի ընտանիքում։ Մինչև 10 տարեկանը ապրել է Նիկոլաևոյում։

1911 թվականին ավարտելով Օդեսայի առևտրային ուսումնարանը՝ ընդունվել է Կիևի առևտրային ինստիտուտը, որն ավարտել է 1917 թվականին։ Առաջին հրապարակումը «Ծեր Շլոյմե» պատմվածքն է Կիևի «Օգնի» պարբերականում։

1916 թվականին ուղևորվում է Պետրոգրադ։ Այստեղ ընդունվում է Հոգենյարդաբանական ինստիտուտի իրավաբանության ֆակուլտետի միանգամից 4-րդ կուրս։ 1916 թվականին հանդիպում է Մաքսիմ Գորկու հետ, որը ծանոթանում է Բաբելի ստեղծագործություններին։ 1917 թվականի աշնանը մի քանի ամիս շարքային զինվոր է եղել Ռումինական ճակատում, դասալիք է դառնում, գնում Պետրոգրադ։ 1918 թվականի սկզբին աշխատում է որպես թարգմանիչ։ 1920 թվականի գարնանը որպես զինվորական թղթակից՝ Կիրիլ Վասիլևիչ Լյուտով անունով, ուղարկվում է Բուդյոննու հրամանատարությամբ I Հեծբանակը, որպես մարտիկ և քաղաշխատող։ Ընթացքում գրառումներ է անում և տպագրվում I Հեծբանակի քաղբաժնի «Կրասնի կավալերիստ» թերթում։ Հեծբանակի կազմում 1920 թվականին մասնակցում է Խորհրդա-լեհական պատերազմին։ Այնուհետև տարբեր տեղերում աշխատելուց հետո՝ 1922 թվականին դառնում է Թիֆլիսի «Զարյա Վոստոկա» թերթի թղթակից, շրջում Աբխազիայում և Աջարիայում։

Առաջին՝ «Պատմվածքներ» գիրքը տպագրվել է 1925 թվականին։ 1926 թվականին լույս է տեսնում «Հեծբանակը»։

1924 թվականից՝ հոր մահից հետո մոր և քրոջ հետ բնակության է տեղափոխվում Մոսկվա։

1939 թվականի մայիսի 15-ին ձերբակալվել է դավադիր, հակախորհրդային տեռորիստական գործունեության և լրտեսության մեղադրանքով։ Բռնագրավվել են ձեռագրերը, ապա իսպառ անհետացել՝ 15 թղթապանակ, 11 նոթատետր և 7 ծոցատետր՝ գրառումներով։ Անհետ կորած է Չեկայի մասին վեպը։ Ձերբակալվածների գնդակահարության ենթակաների ցուցակին, որտեղ Բաբելը 12-րդն էր, անձամբ «за» է ստորագրել Ստալինը։ ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի Ռազմական կոլեգիան Հունվարի 26-ին նրան դատապարտել է պատժի առավելագույն չափին՝ մահապատժի։ Գնդակահարությունն ի կատար է ածվել հաջորդ օրը՝ 1940 թվականի հունվարի 27-ին Մոսկվայում։ Դիակիզել են։ Մոխիրը թաղված է Դոնսկայա I գերեզմանոցի ընդհանուր գերեզմանափոսում։

1954 թվականին ետմահու արդարացվել է։

Անձնական կյանք
--------------

1919 թվականին ամուսնանում է Եվգենյա Բորիսովնա Գրոնֆայնի հետ։ 1929 թվականին ծնվում է դուստրը՝ Նատալյան։ Դերասանուհի Կաշիրինայից՝ քաղաքացիական կնոջից 1926 թվականին ունենում է որդի Էմանուիլին (նրան հետագայում որդեգրել է դերասանուհու ամուսինը՝ նկարիչ Վսեվոլոդ Իվանովը), որը հայտնի է որպես նկարիչ Միխայիլ Իվանով։ Բաբելի վերջին կինը Անտոնինա Պիրոժկովան է, համատեղ ապրել են 7 տարի՝ մինչև գրողի մահը։ 1937 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Լիդիան։

Հիշատակ
-------

Պամիրի գագաթներից (6007 մ) մեկը, որը 1968 թվականին նվաճել են օդեսացի ալպինիստները, 1970 թվականից կոչվում է Բաբելի անվամբ։ 1989 թվականից Օդեսայի Մոլդավանկայում փողոց կա նրա անունով։ Նրա տան վրա Ռիշելևյան 17 հասցեում, փակցված է մի հուշատախտակ։ Ի պատիվ Բաբելի՝ 5808 աստերոիդը, որ հայտնաբերել է Լյուդմիլա Կարաչկինան Ղրիմի աստղադիտարանում 1987 թվականի օգոստոսի 27-ին, կոչվում է Babel’: 2011 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Օդեսայում, օդեսացիների հանգանակությամբ, հանդիսավորապես բացվել է Բաբելի հուշարձանը, որի հեղինակը Գեորգի Ֆրանգուլյանն է։

1939 թվականին Արամ Վանեցյանը վրձնել է նրա դիմանկարը, որը Բաբելի կենդանության օրոք արված վերջին նկարն է։

Հայերեն հրապարակումները
-----------------------

### Գրքեր

* Օդեսյան պատմվածքներ(չաշխատող հղում)
, Ե. «Հայպետհրատ», 1964, 57 էջ, ռուսերենից թարգմանությունը՝ Արմեն Հովհաննիսյանի։
* Հեծյալ բանակը (պատմվածքներ) Ե. «Հայաստան», 1967, թարգմանությունը՝ Ա. Հովհաննիսյանի։
* Հատընտիր, Ե. «Լուսակն», 2015, 460 էջ, թարգմանությունը՝ Ա. Հովհաննիսյանի։

### Մամուլ

* Իմ առաջին հոնորարը։ «Գարուն», 1974, թիվ 10, էջ 22։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2  Краткая литературная энциклопедия (ռուս.) — М.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 1.
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
6. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
7. 1 2  *Freidin G.* Encyclopædia Britannica
8. ↑  Իսահակ Բաբել, Հատընտիր, Ե. «Լուսակն», 2015, էջ 447-450։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Filmportal · Internet Movie Database · Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Գրականական համառոտ · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · XX դարի ռուս գրողների կենսագրական-մատենագիտական բառարան · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12444878 · BIBSYS: 90093384 · BNC: a19420389 · BNE: XX930448 · BNF: 11889767q · CiNii: DA0221324X · CONOR: 38809187 · GND: 118651390 · GTAA: 77756 · ICCU: CFIV002409 · ISNI: 0000000370114321, 0000000121200691 · LCCN: n50047804 · LNB: 000052157 · NDL: 00431994 · NKC: jn20000700095 · NLA: 35760221 · NLG: 97963 · NLP: a0000001178137 · NSK: 000032916 · NTA: 069167125 · NUKAT: n95000172 · PTBNP: 5303 · РГБ: 000007449 · LIBRIS: 176416 · SUDOC: 026699338 · VIAF: 9842443 · WorldCat VIAF: 9842443 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 188)։*  |