recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հովանոցով կինը** **(Խուլ Բերթան պարոն Ֆորեսթի այգում**), Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկի նկարը պետական Էրմիտաժում։

Այս կտավը նկարել է 1889 թվականին և համարվում է «Խուլ Բերթա» մականունով փարիզյան մարմնավաճառների դիմանկարը։ Ուշագրավն այն է, որ մի անհայտ լուսանկարիչ վառ կերպով արտահայտել է նկարի աշխատանքը. այստեղ երևում է նկարիչը, նրա մոդելն ու հստակ նկատելի պատկերը։ Շատ պարզ երևում է, որ չնայած որոշակի գրոտեսկային ոճի պատկերներին, Տուլուզ-Լոտրեկն անթերի ճշգրտությամբ պատկերել է բոլոր մանրամասները՝ իրերը, հագուստը, գլխարկը, աղջիկ դիրքը և նրա դեմքի արտահայտությունը, որոնք լիովին համապատասխանում են նկարի հետ։ Էրմիտաժի արևմտաեվրոպական բաժնի գլխավոր գիտաշխատող արվեստաբանության դոկտոր Ա. Կոստենևիչը այսպես է նկարագրում Բերթային. «Բերթան հագնվել է հանդիսավոր դիմանկարի համար՝ թանկարժեք երկգույն գլխարկ՝ պատրաստված բարակ ծղոտներից, հովանոց, ժանյակից հագուստ։ …Ոչ, Բերթան անկեղծ է և համբերատար կեցվածք էր ընդունել դիմանկարի համար, որը դառնալու էր ամենալավը նրա կյանքում։ Նա անկասկած ցանկանում էր նմանվել աշխարհիկ տիկնոջ, և նրան դա գրեթե հաջողվել է, միայն թե նկարիչը չէր կարող դիմակայել հեգնանքին, թեպետ ոչ չար, ավելի շուտ՝ զգայուն»։

Պատկերը նկարվել է հայտնի փարիզյան լուսանկարիչ Ֆորեսթի այգում, որը Տուլուզ-Լոտրեկի հետ ուներ ընկերական հարաբերություններ։ Լոտրեկը Ֆորեսթից ստացել է թույլտվություն՝ աշխատել այգում այն ժամանակ, երբ իրեն հարմար ու պետք կլինի, նկարում երևում է սարայը, որտեղ Տուլուզ-Լոտրեկը պահում էր իր նկարչական պարագաները։ Այստեղ արվել էին մի քանի նկարներ՝ «Կարմիր մազերով կինը Ֆորեսթի այգում» (1889, մասնավոր հավաքածու), «Ժյուստինա Դիելը Ֆորեսթի այգում» (1889, Օրսե թանգարան), «Դեզիրե Դիոյի դիմանկարը» (1890, Ալբիում Տուլուզ-Լոտրեկի թանգարան), «Ուրախ Դիոն» (1890, Ալբիում Տուլուզ-Լոտրեկի թանգարան), «Ոսկե սաղավարտ» (1890, մասնավոր հավաքածու) և այլն։ Այգին չի պահպանվել, դրա տեղում 1889 թվականին կառուցվել է «Գոմոն» կինոթատրոնը։

Տուլուզ-Լոտրեկը նկարի վրա աշխատելիս։ Անհայտ լուսանկարիչ, 1889 թ. Ալբիում Տուլուզ-Լոտեկի թանգարան
Նկարը առաջին անգամ հանրությանը ցուցադրվել է 1890 թվականին Բրյուսելում կայացած ցուցահանդեսի ժամանակ, այնուհետև վաճառվել է Պոլ Ռոզենբերգի նկարների հետ, այն վաճառվել է հայտնի գերմանացի կոլեկցիոներ Օտտո Քրեբսին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նկարը բռնագրավել են խորհրդային զինվորներին և ԽՍՀՄ-ին ուղարկել որպես փոխհատուցում։ Երկար ժամանակ այն պահվել է Էրմիտաժի պահեստային սենյակներում և ցուցադրվել է միայն 1995 թվականին։ 2001 թվակականից հետո գտնվել է Էրմիտաժի մշտական ցուցադրության մեջ, իսկ 2014 թվականին ցուցադրվել է Սերգեյ Շչուկինի հիշատակի պատկերասրահում և Մորոզովի եղբայրների՝ Գլխավոր շտաբի շենքում (402 սենյակ)։

1890 թվականին Տուլուզ-Լոտրեկը նկարել է Խուլ Բերթայի ևս մեկ դիմանկարը՝ «Սև գլխարկով կինը» (մասնավոր հավաքածուում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Костеневич А. Неведомые шедевры. Французская живопись XIX—XX веков из частных собраний Германии. — Нью-Йорк; Санкт-Петербург: Издательство «Харри Н. Абрамс», 1995. — С. 256.
2. ↑  Государственный Эрмитаж. — Здание Главного Штаба. — Зал пастелей
**Մերիլինի երկփեղկ գրատախտակը** (անգլ.՝ Marilyn Diptych) ամերիկացի նկարիչ Էնդի Ուորհոլի մետաքսագծագրական հայտնի կտավներից, հեղինակն այն վրձնել է փոփ արտ ոճով։

Ուորհոլը նկարի վրա սկսել է աշխատել Մերիլին Մոնրոյի մահից մեկ շաբաթ հետո՝ 1962 թվականի օգոստոսին։ Զարդակաղապարային տպագրության շնորհիվ նկարիչը կտավի վրա պատկերել է դերասանուհու հիսուն միանման պատկերներ, որոնք փոխառնված էին 1953 թվականի «Նիագարա» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ կատարված հայտնի լուսանկարից։ Նկարը պատրաստ է եղել մի քանի ամիս անց։

Գրատախտակի ձախ փեղկին պատկերված Մոնրոյի քսանհինգ նկարներն ունեն վառ գույներ, իսկ մյուս փեղկի նկարներն ունեն սև–սպիտակ գույներ, տեղ–տեղ՝ ողողված, ոչ հստակ, գունատ։ Կարծիք կա, որ նկարը բաժանելով գունավորի և անգույնի՝ Ուորհոլը պատկերել է Մերիլին Մոնրոյի՝ նույնքան հակադրական կյանքն ու մահը։

2011 թվականի դրությամբ՝ **Մերիլինի երկփեղկ գրատախտակը** ցուցադրվում է Լոնդոնում՝ Լիվերպուլյան Տեյթ պատկերասրահում։ 2004 թվականի դեկտեմբերի 2–ին «The Guardian» թերթը հրատարակել է ժամանակակից արվեստի ամենահաջողված 500 ստեղծագործությունների ցուցակը՝ Ուորհոլի կտավին տալով երրորդ տեղը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Make Lists, Not War — 2013.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  *Helen Gardner, et al.* Gardner’s Art Through the Ages. — Thompson Wadsworth, 2004.
7. ↑  *Carol Salus* Behind the Celestial Enchantment // The Poetry of Life in Literature. — Springer, 2000. — С. 198.
8. ↑  *Charlotte Higgins* Work of art that inspired a movement … a urinal // *The Guardian*. — 02.12.2004.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Marilyn Diptych
Գեներալ Սան Մարտինի և ազատամարտի զոհերի հուշարձանը
**Սան Մարտինի հրապարակ** (իսպ.՝ Plaza San Martín), Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսի Ռետիրո շրջանի գլխավոր հրապարակն ու հիմնական կանաչ գոտին։ 1942 թվականին ստացել է ազգային պատմական հուշարձանի կարգավիճակ։ Գտնվում է Սանտա-Ֆե, Էսմերալդա, Արսենալես, Մայպո, Լիբերտադոր և Ֆլորիդա փողոցների միջև։

Պատմություն
-----------

1801 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Սան Մարտինի հրապարակի ներկայիս տեղում բացվեց ցլամարտի մրցասպարեզ, որը նախատեսված էր տասը հազար հանդիսականի համար և գործեց մինչև 1819 թվականը։

1806-1807 թվականներին անգլիացիների՝ Բուենոս Այրես ներխուժելու ժամանակաշրջանում հրապարակը դարձավ կատաղի մարտերի թատերաբեմ, իսկ կռիվների հաղթական ավարտից հետո ստացավ *Փառքի հրապարակ* անվանումը։

1812 թվականից այստեղ էին ազատագրական մարտերի նշանավոր հրամանատարներից մեկի՝ գեներալ Խոսե դե Սան-Մարտինի գրենադերների զորանոցները, որի պատճառով էլ հրապարակն ստացավ *Մարսյան դաշտ* անվանումը։ 1878 թվականին՝ Սան Մարտինի ծննդյան հարյուրամյակի կապակցությամբ հրապարակին շնորհվեց հերոս զորահրամանատարի անունը։

1860 թվականին հայտարարվեց հրապարակի լավագույն նախագծման մրցույթ, որտեղ հաղթանակ տարավ ինժեներ Խոսե Կանալեն։ Ըստ վերջինիս ծրագրածի՝ հրապարակում բազմաթիվ ծառեր տնկեցին՝ ստեղծելով մի գեղեցիկ պուրակ, իսկ 1862 թվականին տեղադրվեց Սան Մարտինի ձիավոր արձանը։

1874 թվականին հրապարակը վերակառուցվեց Էժեն Կուրտուայի հողինակած և իշխանությունների հավանությանն արժանացած նախագծի համաձայն։ Իսկ իր ներկա տեսքի համար հրապարակը պարտական է Կառլոս Լեոնին, որի կազմած պլանի հիման վրա 1936 թվականին լիովին վերակառուցվել է, նորացվել, շրջակա մի շարք շենքերի հաշվին բավականին ընդարձակվել (ի դեպ, այդ քանդված հին կառույցների թվում էր նաև գեղարվեստի թանգարանի տաղավարը)։

2009 թվականին Սան Մարտինի հրապարակում կազմակերպվել է քանդակի՝ *United Buddy Bears* խորագրով, հսկայական ընդգրկում ունեցող, վեհաշուք ցուցահանդես, որին իրենց ուշագրավ աշխատանքներով մասնակցել են 140 երկրների քանդակագործներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Plaza San Martín
2. ↑  *Ibidem*


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh94008008 · VIAF: 315161049 · WorldCat VIAF: 315161049 |

 |
**«Մորթե օձիքով և գլխարկով կինը (Մարիա Թերեզա Վալտեր)»** (իսպ.՝ Mujer con sombrero y cuello de piel (Marie-Thérèse Walter)), իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի նկարն է, վրձնել է 1937 թվականին, յուղաներկե կտավ է՝ 61×50 սմ չափսերով։ Ներկայումս պահպանվում է Բարսելոնայում՝ Կատալոնիայի մշակույթի ազգային թանգարանում։

Նկարը վրձնել է Փարիզում՝ 1937 թվականի դեկտեմբերի 4-ին և հանդիսանում է Պիկասոյի՝ 1927-ից 1935 թվականների ընթացքում նկարված Մարիա Թերեզա Վալտերի բազմաթիվ նկարներից մեկը։ Մոդելը եղել է նկարչի սիրուհին և նրա աղջկա՝ Մայայի մայրը։

Պիկասոյի այս նկարում Վալտերի երիտասարդությունն ու անհատականությունը ենթարկվում է հազարավոր մետամորֆիկ կերպարանափոխման։ Նկարիչը միավորել է դեմքի և պրոֆիլի ճակատային ձևը մեկ միասնական պատկերում և մոդելին վերածել է զգացմունքայնության սրբապատկերի՝ ի հաշիվ հարուստ գեղանկարչության, որտեղ աղավաղված ձևերը համախմբվում են այսպես կոչված «Պիկասոյի ոճի» շուրջ։ Դիմանկարը միևնույն ժամանակ հանդիսանում է նկարչի երկու գլխավոր մոդելների՝ Վալտերի և Դորա Մաարի միջև պայքարի վերջաբանը։ Չնայած ձևերի աղավաղմանը՝ սահող աչքերը և անկյունային ուրվագծերը, այդ դիմանկարը հեշտ է նույնականացվում, որովհետև այլ դիմանկարների պես, որոնք նկարվել են Պիկասոյի կողմից այդ ընթացքում, երբ նկարչի համար բնորդներ էին Նուշ Էլյուարը en|Nusch Éluard և Դորա Մաարը, նկարը ցուցադրում է մոդելների անհատական հատկանիշները։

Պիկասոյի ստեղծագործությունների հստակ կապը նրա սեքսուալ կյանքի հետ այսօր արդեն շատ հասկանալի է համարվում, և, երբ քննարկվում է նրա արվեստը 1930-ականների սկզբին, ապա սովորաբար գործածվում է Մարիա Թերեզայի ժամանակաշրջան հասկացությունը։ Պիկասոյի կապը Վալտերի հետ գաղտնի է եղել։ Մոդելի տեղը հետո զբաղեցրել է Օլգա Խոխլովան, որը դարձել է նկարչի կինը։ Պիկասոն «Մորթե օձիքով և գլխարկով կինը » նկարում պատկերել է միաժամանակ մոդելի դիմային պրոֆիլը և ճակատային տեսքը։ Նկարը հանդիսատեսին է նայում աջից և ձախից։ Նկարչի նկարում կինը հանդիսանում է շարժիչ ուժ, ուժեղ զգացմունքների արտահայտություն, համամարդկային զգացմունքների աղբյուր։

Նկարը 2007 թվականին ներառվել է Կատալոնիայի մշակույթի ազգային թանգարանի հավաքածուի մեջ և հանդիսանում է Պիկասոյի թանգարանային հավաքածուի յոթ կտավներից մեկը։ Այն ձեռք է բերվել ԱՄՆ-ում, տեղափոխվել է Իսպանիա և հանձնվել է Ալբերտիս թանգարանի ֆոնդին։ Հավաքածուում գույքային համարն է № 214090։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Picasso : de la caricatura a les metamorfosis d'estil. Barcelona: Lunwerg, 2003. ISBN 84-7782-980-2
2. ↑  Rosenblum, Robert. "Picasso's Blond Muse: The Reign of Marie-Therese Walter." Picasso and Portraiture: Representation and Transformation. Thames & Hudson, pp. 337—382
3. ↑  Daix, Pierre, *Picasso: Life and Art*, trans. Olivia Emmet, London, thames and Hudson, 1993

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Pablo Picasso. Mujer con sombrero y cuello de piel (Marie-Thérèse Walter)»։ www.museunacional.cat։ Վերցված է 31.10.2017  `|description=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն) (իսպ.)
«**Սուրբ Պետրոսի խաչելությունը**»,Կարավաջոյի նկար, որը նա վրձնել է 1601 թվականին Հռոմի Սանտա Մարիա դել Պոպոլո եկեղեցու Չեզարի մատուռի համար։ Պատկերում է Պետրոս առաքյալի նահատակությունը, որը ինքնակամ ընտրել էր գլխիվայր խաչվելը, քանի որ ինքն իրեն անարժան էր համարում մեռնել այնպես, ինչպես Քրիստոսը։ Երեք դահիճ, որոնց դեմքերը չեն երևում, մեծ դժվարությամբ փորձում են շրջել խաչը, որին գամված է տարիքն առած, բայց ամրակազմ առաքյալը, ասես գործած հանցանքի ծանրությունն արդեն ընկած է իրենց ուսերին։

Կարավաջոյի այս կտավը և Անիբալե Կարաչիի «Մարիամ Աստվածածնի համբարձումը» որմնանկարը 1600 թվականին մատուռի համար պատվիրվել են մոնսինյոր Տիբերիո Չեզարիի կողմից, որը մահացել է անմիջապես դրանից հետո։ Երկու նկարի նախնական տարբերակները մերժվել են ու հայտնվել կարդինալ Սենեսիոյի մասնավոր հավաքածուի մեջ, որը, որոշ արվեստաբանների կարծիքով, կարող էր օգտված լինել Չեզարիի մահից ու տիրանալ Հռոմի ամենահայտնի նկարչի կտավին։ «Սուրբ Պետրոսի խաչելությունը» կտավի առաջին տարբերակը համարվում է կորած, թեև փորձեր են արվել այն նույնացնել Էրմիտաժում գտնվող «Սուրբ Պետրոսի նահատակությունը» կտավի հետ, որը մեր օրերում վերագրվում է Կարավաջոյի աշակերտներից մեկին՝ Լեոնելլո Սպադային։ Նկարի երկրորդ տարբերակն առանց առարկության ընդունվել է 1601 թվականին Չեզարիի գույքի կառավարիչների կողմից։

Սանտա Մարիա դել Պոպոլո եկեղեցու Կարավաջոյի նկարները խորհրդանշում էին Հռոմի և անձամբ Չեզարիի նվիրվածությունը սուրբ առաքյալներ Պետրոսին ու Պողոսին, արտացոլոլով հակառեֆորմացիոնիստական թեմաներ, որով հակադրվում էին բողոքականության աճող վտանգներին։ Հնարավոր է, որ կտավի թեմայի ընտրության վրա ազդած լինեն Վատիկանի առաքելական պալատի Պաոլինա մատուռում գտնվող Միքելանջելոյի ֆրեսկոները, թեև Կարավաջոյի պատկերած խաչելության տեսարանն առանձնանում է ավելի մեծ դաժանությամբ ու ռեալիզմով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ebert-Schifferer, 2009, էջ 132
2. 1 2  Salvy, 2008, էջ 141

Գրականություն
-------------

* Sybille Ebert-Schifferer (trad. de l’allemand par Virginie de Bermond et Jean-Léon Muller), Caravage, Paris, éditions Hazan, 2009 (ISBN 978-2-7541-0399-2).
* Gérard-Julien Salvy, Le Caravage, Gallimard, coll. «Folio biographies», 2008 (ISBN 978-2-07-034131-3).
**Դրևիցկու տուն** (ռուս.՝ Дом Древицкого), երկհարկանի հինավուրց շենք ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Ֆրունզեի փողոց, 23), 1840-ական թվականների ճարտարապետության հուշարձան։ 6101267000 կոդով ընդգրկված է Ռուսաստանի Դաշնության մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Ճարտարապետական առանձնահատկություններ
------------------------------------

Երկհարկանի առանձնատունը կառուցված էր նեոդասականության ոճով։ Ճակատին երկու հարկերում էլ 6-ական պատուհան է։ Պատուհանների տակ միջհարկային տարածքում կային առյուծի գլուխների պատկերով բարձրաքանդակներ։ Սենյակներում կային նրբագեղ բուխարիներ։ Առաստաղները զարդարված էին ծեփակերտ նախշերով։

Պատմություն
-----------

Առանձնատունը կառուցվել է 1840 թվականին։ Սեփականատերերն էին. 1873 թվական` կոլեգիական ռեգիստրատոր Ֆ. Սերեբրյակովը, 1880 թվական` կոլեգիական ասեսոր Յակովենկոն, 1890 թվական` թուրք վաճառական Ն. Սամար-Օղլին, 1898 թվական` Կ. Մումուլովը (որը շենքում բացել է ծխախոտի գործարան), 1906-1912 թվականներ` Ռուսաստանի շոգենավային ընկերության Տագանրոգի մասնաճյուղի կառավարիչ Իվան Դրևիցկին։ 1912-1925 թվականներին առանձնատունը պատկանել է Դրևիցկու ժառանգներին։

1925 թվականին տունն ազգայնացվել է և բաժանվել կոմունալ բնակարանների։ Առանց պատշաճ խնամքի տունը քայքայվում էր և մինչև 1980-ական թվականները բնակիչները տեղափոխվեցին։ Շենքը գտնվում էր վթարային վիճակում։ 1991 թվականին շենքը հանձնվեց Տագանրոգի ձկնավերամշակող գործարանին (տնօրեն` Ն. Դեմյանենկո)։ Տեղի բնակիչները շենքի կիսաքանդ մնացորդներն անվանում էին «կոմսական ավերակներ»։ 2002 թվականի մարտին Դրևիցկու տան տեղում, պահպանելով պատմական ճակատը, նոր բնակելի շենք կառուցելու իր պլանների մասին հայտարարեց «Էքսպերտ-Յուգ» ՍՊԸ-ն։

Դրևիցկու տունը վերջնականապես ոչնչացվեց 2002 թվականին։

Դրևիցկու տան տեղում կառուցապատող «Վեստա-Դ» ՍՊԸ-ն (տնօրեն` Վ. Դաշչենկո) 2005-2007 թվականներին կառուցեց խղճուկ արտաքին տեսքով քառահարկ բազմաբնակարանային բնակելի շենք։ Քանի որ մշակութային ժառանգության օբյեկտի վերակառուցման(կառուցման) աշխատանքների թույլտվություն մարզի մշակույթի նախարարությունը չէր տվել, կառուցապատողը մեղավոր ճանաչվեց վարչական իրավախախտում թույլ տալու մեջ, և 2007 թվականի նոյեմբերին ՍՊԸ-ն տուգանվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ЖИЛОЙ ДОМ. КОМПЛЕКС ЗАСТРОЙКИ НИКОЛАЕВСКОЙ УЛИЦЫ.»։ Վերցված է 2017 Փետրվար 23 (չաշխատող հղում)
2. 1 2  *Киричек М.С.* Древицкого дом // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 329.
3. ↑  Энциклопедия Таганрога. — Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. — С. 509.
4. 1 2  *Парпалия Г.* На «графских развалинах» // Таганрогская правда. — 2002. — 22 марта.
5. 1 2  *Собств. инф.* Самовольная реконструкция объектов культурного наследия наказуема! Archived 2014-03-30 at the Wayback Machine. // www.prokuror-rostov.ru. — 2007. — 23 ноября.
**Սարո Էմիրզե** (գերմ.՝ Saro Emirze, սեպտեմբերի 9, 1977(1977-09-09), Ֆրանկֆուրտ, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), ազգությամբ հայ գերմանացի դերասան։

Երաժիշտ Արեն Էմիրզեի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Սարո Էմիրզեն ծնվել է 1977 թվականին, Մայնի Ֆրանկֆուրտում։ Նախնիները սերել են Բրգնիկ գյուղից և Էգինից (Ակն)։ Պապը, ծնողները ծնվել ու մեծացել են Ստամբուլում։ 1970-ականներին ծնողներն արտագաղթել են Գերմանիա։

Դպրոցն ավարտելուց հետո Ֆրանկֆուրտի Գյոթեի անվան համալսարանում ուսանել է գերմանագիտություն և անգլագիտություն։ Դերասան դառնալու որոշում կայացնելուց հետո 1999-2003 թվականներին սովորել է Լայպցիգի Ֆելիքս Մենդելսոնի անվան երաժշտության և թատրոնի համալսարանում՝ դերասանի մասնագիտությամբ։ 2001-2003 թվականներին եղել է Դրեզդենի դրամատիկական ստուդիայի անդամ և հյուրընկալվել Դրեզդենի պետական թատրոնում` «Դիսկո» ներկայացման գլխավոր դերում։

Ավարտելուց հետո 2003-2008 թվականներին եղել է Դրեզդենի «Երիտասարդ սերունդ» թատրոնի անդամ, որտեղ խաղացել է բազմաթիվ գլխավոր դերեր, ինչպիսիք են Լաերտը «Համլետում», Կեռնեխ թագավորը, Բուքինգեմյան դուքսը «Երեք հրացանակիրներում» և պրեպարատոր՝ «Հավատ, սեր և հույս» դրամայում։ 2008/2009 թատերաշրջանում մշտապես հանդես է եկել Գյորլից-Ցիտտաուի Գերհարթ-Հաուպտման-թատրոնում։ 2009-2012 թվականներին հանդիսացել է Պլաուեն-Ցվիկաու թատրոնի մշտական անդամ, որտեղ գլխավոր դերերով աչքի է ընկել Գեորգ Բյուխների «Դանտոնի մահը» և Բերտոլդ Բրեխտի «Երեք գրոշանոց օպերա» բեմադրություններում։

2012 թվականից Էմիրզեն բնակվում է Բեռլինում։ 2014 թվականից պարբերաբար աշխատում է «Շեքսպիր և գործընկեր» թատերախմբում և «Նոր Գլոբուս» թատրոնում, որտեղ հանդես է եկել այնպիսի նշանավոր թատերգությունների գլխավոր դերերում, ինչպիսիք են Շեքսպիրի «Համլետը», «Արքա Լիրը», Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Ավազակները»։ 2017 թվականին աչքի է ընկել «Հնդկաստան» պիեսի բեմադրության մեջ միանգամից մի քանի դերերով և որպես փոփ երգիչ, այնուհետև հանդես է եկել Մոլիերի և Սկապենի կրկնակի դերակատարմամբ Մոլիերի «Սկապենի արարքներ»-ում։

Էմիրզեին մարմնավորել է տարաբնույթ հերոսների «ՍՈԿՈ», «Wilsberg» և այլ հեռուստատեսային ֆիլմաշարերում, հատկապես «Սև անտառ հանցանքի վայրը» գերմանական ամենահաջող դետեկտիվ հեռուստաշարքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  ԳԵՐՄԱՆԱՀԱՅ ԴԵՐԱՍԱՆ ՍԱՐՈ ԷՄԻՐԶԵ. ՀԱՄԼԵՏԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՀՈԼԻՎՈՒԴ
2. ↑  Saro Emirze. Profil und Vita bei CASTFORWARD
3. ↑  *Saro Emirze* – Vita. Neues Globe Theater Berlin. Abgerufen am 16. Dezember 2019.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Filmportal · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1061569160 · VIAF: 311635212 · WorldCat VIAF: 311635212 |

 |
**Վահրամ Սվաճյան** (1871 - 1943), ֆրանսահայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար։

Կենսագրություն
--------------

Վահրամ Սվաճյանը ծնվել է 1871 թվականին։

Ստեղծագործության մեջ գերակշռում են դաշնամուրային երկերը՝ պրելյուդներ, նոկտյուռններ, վարիացիաներ, որոնք աչքի են ընկնում ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի ոճական արտահայտչական առանձնահատկություններով, իսկ 22 պարերը՝ ազգային ժողովրդական երաժշտության տարրերի ինքնատիպ օգտագործմամբ։ Եվրոպացի և հայ բանաստեղծների խոսքերով գրած ռոմանսներն արտահայտչաձևերի հոգեբանական խորությամբ, հնչերանգների թարմությամբ, նվագակցության դրամատուրգիական ամբողջականությամբ ուշագրավ էջ են բացել հայ երգարվեստում։ Գրել է նաև տրիո, կվարտետ, կվինտետ, պոեմ՝ նվագախմբի համար, և այլ գործեր։

Վահրամ Սվաճյանը մահացել է 1943 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստան հանրագիտարան», խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Երևան, 2012։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**ԲՏՌ-80ՈՒՄ «Ռոգան»** (БТР-80УМ Рогань), խորհրդային ԲՏՌ զրահափոխադրիչի ուկրաինական ձևափոխված տարբերակը, որ մշակել է Մալիշևի անվան գործարանն Ուկրաինայի ազգային գվարդիայի պատվերով։

Պատմություն
-----------

ԲՏՌ-80ՈՒՄ զրահափոխադրիչի առաջին ցուցադրական նմուշը ներկայացվել է 1998 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում անցկացված գնդային տակտիկական զինավարժությունների ժամանակ։ 1998 թվականի հոկտեմբերին՝ հրաձգարանում անցկացված փորձարկումներից հետո, ԲՏՌ-80ՈւՄ զրահափոխադրիչների մի խմբաքանակ պատվիրել է Ուկրաինայի ազգային գվարդիան։

1999 թվականի սեպտեմբերին Ուկրաինայի նախարարների կաբինետը հաստատել է Ուկրաինայի ազգային գվարդիայի համար ԲՏՌ-60, ԲՏՌ-70 և ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչների արդիականացման աշխատանքների ֆինանսավորման կարգը (նախատեսվել է, որ անհրաժեշտ դրամական միջոցները պետք է ստացվեն Ուկրաինայի ազգային գվարդիայի ավելորդ տեխնիկան արտասահմանում *Укрспецэкспорт* ընկերության միջոցով վաճառելուց)։

Նկարագրություն
--------------

ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչի արդիականացման ընթացքում տեղադրվել է Տոմսկի «Յուժդիզելմաշ» գործարանի արտադրության 300 ձիաուժ հզորությամբ դիզելային շարժիչ և նոր աշտարակ գնդացրա-թնդանոթային սպառազինությամբ (23-մմ ավտոմատ թնդանոթ և 7,62-մմ գնդացիր)։

Շահագործող երկրներ
------------------

* Ուկրաինա Ուկրաինա — մինչ 2000 թվականի գարուն Ուկրաինայի ազգային գվարդիային փոխանցվել է մի քանի ԲՏՌ-80ՈՒՄ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  На новый украинский БТР водрузили пушку // газета "Сегодня", № 204 (207) от 23 октября 1998
2. 1 2 3  Антонина Мазница. В Чугуеве шла «война» Archived 2015-04-02 at the Wayback Machine. // «Зеркало недели» от 25 сентября 1998
3. ↑  Постанова Кабінету міністрів України № 1796 від 29 вересня 1999 р. «Про затвердження Порядку виготовлення нових бойових колісних машин для Національної гвардії за рахунок коштів, отриманих від реалізації на зовнішньому ринку модернізованої бойової техніки» (ուկր.)
4. ↑  Д. Б. Тымчук. Украина остается без гвардии // «Независимое военное обозрение» от 4 апреля 2000
**Հողային օդային ռեժիմ**, օդի հաշվեկշիռ, որ բնութագրվում է հողում օդի քանակի և կազմի պարբերական փոփոխությամբ։ Մեծ նշանակություն ունի հողի մանրէների կենսագործունեության, բույսերի աճման և զարգացման համար։ Հողային օդային ռեժիմը ջրային և սննդային ռեժիմի հետ հողի բերրիության կարևոր գործոնն է։ Հողի օդը կարող է լինել ազատ վիճակում (դատարկություններում, որոնք լցված չեն ջրով), աբսորբված (հողի մանր անցքերում), ադսորբված (հողի մասնիկների մակերևույթին) և հողի լուծույթում։ Բույսերի համար առավել կարևոր է ազատ վիճակում գտնվող օդը, որի պարունակությունը կախված է հողի ծակոտկենությունից և խոնավությունից։ Հողի օդն իր կազմով տարբերվում է մթնոլորտայինից. այնտեղ ավելի շատ են ածխաթթու գազը և ջրային գոլորշիները, թթվածնի կոնցենտրացիան վերին շերտում 0, 5—1, 5%-ով պակաս է, առանձին դեպքերում կարող են կուտակվել ծծմբաջրածին և մեթան, ինչպես նաև ցնդող կամ գազանման օրգանական որոշ նյութեր։ Թթվածինն անհրաժեշտ է բույսերի շնչառության և մանրէների կենսագործունեության համար։ Ածխաթթուն հողում առաջանում է մանրէների և հողի ֆաունայի գործունեությունից, արմատների շնչառությունից և այլ կենսաքիմիական պրոցեսներից։ Ածխաթթվի պարունակությունը կախված է հողի տիպից և մեխանիկական կազմից։ Ածխաթթվի առավել քանակը դժվարացնում է արմատների շնչառությունը։ Կենսական պրոցեսների բնականոն ընթացքը կախված է հողի աերացիայից՝ հողի և մթնոլորտային օդի գազափոխանակությունից։ Հողի վատ աերացիան (թթվածնի պակասը և ածխաթթու գազի ավելցուկը) բացասաբար է ազդում սերմերի ծլունակության և բույսերի աճի վրա, նպաստում ախտածին մանրէների զարգացմանը և ուժեղացնում վերականգնման պրոցեսները։ Հողի տարբեր տիպերն ունեն ոչ միանման օդային ռեժիմ։ Օրինակ, սևահողերը, որոնք ունեն լավ ծակոտկենություն, շատ օդ են պարունակում։ Ճմապոդզոլային և պոդզոլային հողերը, սովորաբար ծանր մեխանիկական կազմ ունեն, ոչ հավասարաչափ և ավելորդ խոնավության պայմաններում հաճախ զուրկ են օդային բնականոն ռեժիմից։ Գյուղատնտեսական բույսերի բարձր բերքի համար ջրի և օդի լավագույն փոխհարաբերությունը հողում համարվում է այն, երբ ծակոտիների 60% ֊ը լցված է ջրով, իսկ 40% ֊ը՝ օդով։ Հողային օդային ռեժիմի բարելավման հիմնական միջոցառումներն են՝ հողի ճիշտ մշակումը, պարարտացումը օրգանական նյութերով (գոմաղբ, տորֆ, կանաչ պարարտացում), կնձկանման կառուցվածքի ստեղծում, խորը վար, միջշարքերի փխրեցում, ցանքսերի փոցխում, ցամաքուրդի, չորացնող առուների կիրառում։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 536)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թերլեմեզյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ռուբեն Գրիգորի Թերլեմեզյան** (1898, Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1942, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժշտագետ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Երաժշտական կրթություն է ստացել Վիեննայում։ 1925 թվականից ապրել է Երևանում։

1933-1936 թվականներին ղեկավարել է Հայպետհրատի երաժշտական բաժինը, որտեղ նրա մասնակցությամբ հրատարակվել են Կարա-Մուրզայի, Կոմիտասի, Գրիգոր Սյունու, Նիկողայոս Տիգրանյանի ստեղծագործությունների ժողովածուները։

Հեղինակ է «Կոմիտաս վարդապետի կյանքը և գործունեությունը» (1924), «Քրիստափոր Կարա-Մուրզա» (1925) գրքերը։ Կազմել է Կոմիտասի հուշագրությունները (1930) և «Կոմիտասի հոդվածներ և ուսումնասիրություններ» (1941) ժողովածուները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ խմբ․ հանձնաժողով՝ Կ․ Ս․ Խուդավերդյան (գլխ․ խմբ) և ուրիշ, Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հ. 2 (ՀՀ գլխ․ խմբ․), Երևան, «Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1995, էջ 291 — 768 էջ. — 10000 հատ, ISBN 5-89700-003-5։


|  |  |
| --- | --- |
|  | Նյութեր Վիքիդարանում |
«**Հուսահատությունը տիրել է կյանքին...**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ հավանաբար գրված 1891 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծություն նվիրել է դերասան Պետրոս Ադամյանին։

Դատելով արտիստի հիվանդ լինելու մասին՝ բանաստեղծությունում արված ակնարկից, այն պետք է գրված լիներ 1891 թվականի գարնանը, երբ դերասանը կոկորդի տուբերկուլոզով ծանր հիվանդ պառկած էր Կոստանդնուպոլսի «Ռուսական նիկոլաևյան հիվանդանոցում»։

Այս բանաստեղծությունով Թումանյանը ողջ հայության կոչ է անում նյութական օգնություն ցույց տալ հիվանդ արտիստին։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյան ֆոնդի № 27-ում պահվում է մեկ ինքնագիր։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1932 թվականին՝ «Գրական թերթում»։ Այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 445)։

Տպագրվում է ինքնագրից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 569

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Հուսահատությունը տիրել է կյանքին...**
**Իրակլի Ռոբերտի Չեժիա** (վրաց.՝ ირაკლი რობერტის ძე ჭეჟია, մայիսի 22, 1992(1992-05-22), Գալի, Աբխազիայի Ինքնավար Հանրապետություն, Վրաստան), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1992 թվականի մայիսի 22-ին Վրաստանի Գալի քաղաքում։

Մոսկվայի «Սպարտակի» սան է։ Ձերժինսկի «Խիմիկի» կազմում նորամուտը նշել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ռուսաստանի երկրորդ դիվիզիոնի՝ Սմոլենսկի «Դնեպրի» դեմ խաղում։ Թիմի հետ 2012-2013 մրցաշրջանի արդյունքներով դուրս է եկել ֆուտբոլի ազգային լիգա։ 2013 թվականի երկրորդ կեսին խաղացել է Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնի «Խիմիկ»-ում, հաջորդ տարի եղել է «Կալուգա» և «Արսենալ-2» թիմերի խաղացող, որոնք հանդես են եկել դիվիզիոնից ցածր։ 2015 թվականին խաղացել է Հայաստանի Պրեմիեր լիգայում «Ուլիսի» կազմում (թիմը զբաղեցրել է 2-րդ տեղը), որից հետո թիմի մի խումբ խաղացողների հետ հայտնվել է Արմավիրի «Տորպեդոյում»՝ Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնում՝ որպես նորեկ։ Մրցաշրջանի արդյունքներով թիմը չի կարողացել պահպանել տեղը Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնում, և Չեժիան տեղափոխվել է Վրաստան, որտեղ խաղացել է «Շուկուրուում», իսկ 2018 թվականից՝ Խիմկիի ռուսական «Օլիմպ» ակումբում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Новобранец «Арсенала-2» мечтает об основном составе канониров
* Ираклий Чежия: «ТИТОВ СКАЗАЛ, ЧТОБ Я НЕ ВОЛНОВАЛСЯ» Archived 2018-07-03 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՌՊԼ (խաղացող) |

 |
«**Նվեր Ան. Աբ.-ին**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1891 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1891 թվականին մարտի 24-ին։

Ինքնագիրը, առանց 1-4 տողերի, պահվում է 1891 թվականին ապրիլի 16-ին Թումանյանի՝ Անուշավան Աբովյանին գրված նամակում։ Նամակում կարդում ենք․ «*Խ|Տարազին» տվել էի մի ոտանավոր-պանդխտության աշխարհից էր․ այդ ոտանավորի մեջ թուփը խոսում էր պանդուխտի հետ․․․ Թուփն ինչպե՞ս կխոսա, հայտնեց և վերադարձրեց Տարազը, սրա տեղը դնելով Սրնգի «Վիշտը»․ երանի կարդաս*»։

Տեսնելով այս տողերը՝ «Տարազին» ուղարկված բնագրում առաջին 4 տողերն այլ են եղել․ Պանդուխտի հետ խոսել է ոչ թե «Նորեկ գարունը», այլ «թուփը»։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1892 թվականին՝ Մոսկվայում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորում (էջ 74-75), թվագրված՝ «*1891 թվականին մարտի 24*»։ Այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 65)։ 

Արտատպվում է 1892 թվականին՝ Մոսկվայում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 567

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Նվեր Ան. Աբ.-ին**
Փայտե ատամնաքչփորիկ
**Ատամնաքչփորիկ**, սուր ձողիկ (փայտե, բամբուկե կամ պլաստմասսե), ստեղծված է ատամների արանքում սնունդի մնացորդները հեռացնելու համար։ Հաճախ տրվում են ռեստորաններում սննունդը ուտելուց հետո։ Լնդերը չվնասելու նպատակով ատամնաքչփորիկը պետք է կիրառել զգուշությամբ։ Ատամնաբուժները խորհուրդ են տալիս ատամնաքչփորիկը օգտագործելիս պահել այն 45°-ի անկյան տակ և չչարաշահել ատամների քչփորումը։

Պատմություն
-----------

Առաջ ատամնաքչփորիկները պատրաստված են եղել նաև արծաթից և անգամ քարից։ Օրինակ՝ «Սատիրիկոն» հին հռոմեական վեպում Տրիմալխիոնը հացից հետո քչփորում է ատամները արծաթե ատամնաքչփորիկով, իսկ իսլամական երկրներում ատամնաքչփորիկները պատրաստվում են խալցեդոնաքարերից։

1872 թվականին Սիլաս Նոբլեն և Ջ. Պ. Կուլին հայտնագործում են առաջին ատամնաքչփորիկ արտադրող մեքենան։ Ատամնաքչփորիկները ունեին 2х2х65 միլիմետր չափ։

Այլ կիրառություններ
-------------------

Ատամնաքչփորիների պլաստիկ տուփ
Բացի ուղիղ կիրառությունից ատամնաքչփորիկները օգտագործվում են նաև խոհարարության մեջ՝ ռուլետների, կանապեների և նմանատիպ ուտեստենրի ամրեցման համար։ Ինչպես նաև օգտագործվում է, որպես գործիք լատտե-արտում և խմորից զարդարանքների պատրաստության մեջ։

Ատամնաքչփորիկները օգտագործվում են նաև *ռեյնստիկ* երաժշտական գործիքը պատրաստելու համար։

Ժամանակակից ընկերությունները ստեղծում են յուրահատուկ ոճի ատամնաքչփորիկներ՝ տալով նրանց ոչ սովորական տեսք։ Ինչպես նաև ատամնաքչփորիները բուրահաղորդում են անանուխով, դարչինով կամ էլ մեխակի ձեթով, ինչը տալիս է նրանց ոչ միայն հաճելի բույր, այլ նաև հականեխային հատկություն։

Ռուս դիրիժոր Վալերի Գերգիևը օգտագործում է ատամնաքչփորիկը դիրիժորական փայտիկի փոխարեն։

Այլ լուր
--------

2012 թվականի սեպտեմբերին Էդ Քեհիլը Իռլանդիայում սահմանում է համաշխարհային ռեկորդ՝ երեք ժամից պակաս ժամանակահատվածում իր բերանի մեջ տեղավորելով 3107 ատամնաքչփորիկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գերգիևը պայմանագիր է կնքել Մյունխենի ֆիլարմոնիկ նվագախմբի հետ // «РИА Новости», 2013 թվական, փետրվարի 1
2. ↑  Glenday Craig (2014)։ *Guinness Book Of World Records 2014*։ էջ 111։ ISBN 9781908843159

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ատամների խնամքի պատմությունը(չաշխատող հղում)
* Ատամնաքչփորիկ// Գիտություն և կյանք։
**Սովետների հրապարակ** (ռուս.՝ Площадь Советов), Դոնի Ռոստովի կենտրոնական հրապարակներից մեկը։ Գտնվում է Դոնի Ռոստովի Կիրովսկի շրջանի Բոլշայա Սադովայա փողոցի, Վորոշիլովի պողոտայի, Սոկոլովի պողոտայի և Սոցիալիստական փողոցի հատման վայրում։

Պատմություն
-----------

*Նոր Բազարի հրապարակ* անվանումը ստացած հրապարակը ի սկզբանե նկատվել է 1845 թվականի պլանում։ Այն ժամանակ այնտեղ եղել են «սառը շենքեր»։ Հրապարակի շինարարությունը սկսվել է Ղրիմի պատերազմի ավարտից հետո։ 1860 թվականին հրապարակը կառուցվել է մեկ հարկանի շենքերի պարագծի շուրջ։ Մեծ և Միջին պողոտաների միջև առևտրային խանութներն են։

1891-1908 թվականներին հրապարակի կենտրոնում կառուցվել է Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը, որը դարձել է հրապարակի ճարտարապետական գերիշխող և կոմպոզիցիոն կենտրոնը։ 20-րդ դարի սկզբին հրապարակում հայտնվեցին աղյուսե առևտրային խանութներ և կրպակներ, իսկ Մեծ և Միջին պողոտաներում՝ (այժմ` Վորոշիլովի պողոտա և Սոկոլովի փողոց) կառուցվել են Ի. Գոցի, Կ. Չերնովայի, Գ. Մելնիկով-Եզեկովի, եղբայրներ Դեդի Ս. Շենդերովի, Ախիչևի առևտրային տները։ 1913-1915 թթ. հրապարակում կառուցվել է Պետական բանկի շենքը։ 1929-1930 թթ. Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը քանդվել է, որից հետո Պետբանկի շենքը դարձել է հրապարակի գերիշխող ճարտարապետական կառույցը։ 1929-1934 թթ. ճարտարապետ Իլյա Գոլոսովի նախագծով կոնստրուկտիվիզմի ոճով կառուցվել է Սովետների տունը։

Հայրենական պատերազմի ժամանակ հրապարակում գտնվող տների մեծ մասը քանդվել է։ Պահպանվել է միայն Պետական բանկի շենքը։ 1947-1948 թվականներին Մ. Ի. Տարականովի նախագծով հրապարակում կառուցվել է պուրակ։ Հրապարակի հետպատերազմյան վերակառուցման ծրագրերը ենթադրում էին, որ այն կվերակառուցվի ժամանակին բնորոշ մոնումենտալ ոճով։ Սակայն 1955 թվականի «Նախագծման և շինարարության մեջ շռայլությունների վերացման մասին» որոշումը փոխել է այդ ծրագրերը։ Ռոստովի ճարտարապետ Յան Ռեբայնը հիշում է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սովետների տան նախագիծն անցավ հաստատման բոլոր փուլերը, փոփոխվեց, այդ թվում հեռացվեց կենտրոնական աշտարակը, իսկ շենքը կորցրեց իր ինքնատիպությունն ու գրավչությունը։ |  |

1950-ական թվականների վերջերին Սովետների հրապարակը կառուցապատվել է։ Այն դարձել է քաղաքի գլխավոր վարչական հրապարակը։ 1972 թվականին հրապարակի կենտրոնում տեղադրվել է «Առաջին հեծյալների հուշարձանը» (քանդակագործ՝ Եվգենի Վուչետիչ)։

* Պետական բանկի շենքՊետական բանկի շենք
* Լիազոր ներկայացուցչի շենքըՀարավային դաշնային շրջանումԼիազոր ներկայացուցչի շենքը  
Հարավային դաշնային շրջանում
* Առյուծի քանդակԱռյուծի քանդակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ребайн Я. А.* Ростов-на-Дону. — М.: Государственное издательство архитектуры и градостроительства, 1950. — С. 31. — (Архитектура городов СССР).
2. 1 2  *Есаулов Г. В. Черницына В. А.* Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е. — Ростов-на-Дону, 2002. — С. 133-134. — ISBN 5-8456-0489-3
3. 1 2 3  *Ребайн Я. А.* Ростов-на-Дону. — М.: Государственное издательство архитектуры и градостроительства, 1950. — С. 20-22. — (Архитектура городов СССР).
4. ↑  *Есаулов Г. В. Черницына В. А.* Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е. — Ростов-на-Дону, 2002. — С. 225. — ISBN 5-8456-0489-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Площадь Советов Archived 2017-03-30 at the Wayback Machine.
* История площади Нового Базара Archived 2019-12-28 at the Wayback Machine.
**Գանջայի լեռներ**, լեռներ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում։ Ձգվում է Աղստև և Թարթառ (Տրտու) գետերի միջև։ Գանջայի լեռների երեք հատվածներում ունեն տարբեր անուններ։ Արևմտյան հատվածը Մրղուզ գագաթի (3010 մ) անվամբ է, միջինը կոչվում է Սևանի լեռներ, իսկ արևելյանը, որ սկսվում է Հինալ գագաթից և արևելյան ուղղությամբ ձգվում է մինչև Թարթառ գետի ստորին հոսանքը, կոչվում է Մռավ։ Առաջացել է երրորդական դարաշրջանում։ Ջրբաժան է Կուր և Արաքս գետերի միջև։ Մրղուզի լեռնաշղթայի հարավ-հայաց լանջերը զառիթափ են, իսկ հյուսիսայինը՝ մեղմաթեք և աստիճանաբար իջնելով միախառնվում են Մերձկուրյան դաշտավայրի հետ։ Նրա հարավային լանջերի ստորին մասերը ծածկված են անտառներով։ Սևանի լեռները Մրղուզից ավելի բարձր են։ Նրա հարավային լանջերը, որ ուղղված են դեպի Սևանա լիճը, ժայռոտ են, լեռնանցքները բարձր են և ձմեռը համարյա անանցանելի։ Լեռնաշղթայի այդ կողմում գտնվող մի քանի առանձնացած ձորերում պահպանվել են գիհու պուրակներ, իսկ հյուսիսային լանջերն անտառապատ են։ Սևանա լեռնաշղթայից դեպի հյուսիս ձգվող լեռնաճյուղերը հայտնի են հանքային հարստություններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 788 — 992 էջ։
**Ունիվերսալիաներ** (լատ․universalis-ընդհանուր), ընդհանուր հասկացություններ, միջնադարյան փիլիսոփայության կարևորագույն կատեգորիաներից և խնդիրներից։ Այդ խնդրի լուծումն ունեցել է գոյաբանական (ընդհանուրի ինքնակա գոյությունը), իմացաբանական (հասկացությունների և իմացության պրոցեսում դրանց առաջացման էությունը) և տրամաբանական (հասկացությունների և եզակի իրերի հարաբերությունը) տեսանկյուն։ Ըստ Պլատոնի, մտածողության մեջ ընդհանուրին համապատասխանում է գերզգայական աշխարհում ընդհանուրը։ Ըստ Արիստոտելի, ունիվերսալիաները թե՝ գոյաբանական, թե՝ իմացաբանական առումով ածանցված են եզակի իրերից։ Այդ պրոբլեմը, հատկապես ունիվերսալիաների գոյաբանական կարգավիճակի հարցը, առավել հստակ դրել է, թեև չի լուծել Պորփյուրը, որի ձևակերպմամբ էլ (Բոեցիուսի միջոցով) այն ներթափանցել է սխոլաստիայի մեջ և դարձել ամբողջ միջնադարյան փիլիսոփայության կենտրոնական և վիճարկելի խնդիրներից (տես Նոմինալիզմ և ռեալիզմ, Կոսցեւցտուալիզմ)։ Արդի բուրժ․ փիլիսոփայության մեջ շեշտը դրվում է գիտության լեզվի վերլուծության կամ էլ գիտական տեքստերի համաձայնեցման վրա (հարցի սոցիալական տեսանկյունը)։ Ունիվերսալիաների պրոբլեմի դիալեկտիկամատերիալիստական ըմբռնման հիմքը եզակիի, առանձնահատուկի և համընդհանուրի դիալեկտիկան է։ Ունիվերսալիաների պրոբլեմը հայ փիլիսոփայության մեջ առաջին անգամ որոշակիորեն դրել և բազմակողմանիորեն վերլուծել է Դավիթ Անհաղթը։ Նա ցույց է տվել անտիկ նոմինալիզմի և ռեալիզմի տարատեսակների ակունքները և առաջ քաշել հարցի 3 հիմնական և հնարավոր լուծումներ (ընդհանուրը գոյություն ունի մինչ իրերի բազմությունը, իրերի բազմության մեջ և իրերի բազմությունից հետո)։ Թեև Դավիթ Անհաղթի ուսմունքը կրում է սինկրետիկ բնույթ, այնուամենայնիվ նշմարվում է հարցի նոմինալիստական լուծումը, որը հիմք ծառայեց Հայաստանում նոմինալիստական ուսմունքների առաջացման համար։ Ունիվերսալիաների հարցին անդրադարձել են Հովհան Օձնեցին, Խոսրովիկ թարգմանիչը, հետագայում այն դարձել է հայ փիլիսոփայության գլխավոր խնդիրներից Հովհաննես Իմաստասերը, Հովհան Որոտնեցին, Գրիգոր Տաթևացին, Հակոբ Ղրիմեցին և ուրիշներ դրսևորել են ակնհայտ նոմինալիստական դիրքորոշում, Վահրամ Րաբունին ստեղծել է նոմինալիստական ամբողջական ուսմունք։ Նոմինալիստական հայեցակետի գերիշխումը Հայաստանում պայմանավորված էր ինչպես բնագիտական մտքի զարգացմամբ և հայ փիլիսոփայության էմպիրիկ- սենսուալիստական ուղղվածությամբ, այնպես էլ պապության նկրտումների դեմ մղված գաղափարախոսական-դավանաբանական պայքարում ազգային ինքնուրույն եկեղեցու գոյության արդարացման գաղափարով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ֆիլիպպիդիս Խրիսթանոս** (մարտ 1881, Կոմոտինի, Մակեդոնիայի և Թրակիայի ապակենտրոնացված վարչատարածք, Հունաստան - սեպտեմբերի 28, 1949(1949-09-28), Աթենք, Հունաստան), հույն եկեղեցական և հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Եղել է Պոնտոսի հույների կրոնական ու քաղաքական առաջնորդներից մեկը 20-րդ դարի սկզբին։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Շվեյցարիայում և Գերմանիայում։ Աշխատել է Կ. Պոլսի հունական պատրիարքարանի դիվանում։ 1913 թվականին ընտրվել է Տրապիզոնի մետրոպոլիտ։ 1915 թվականին՝ Թուրքիայում հայերի կոտորածների ժամանակ, համարձակորեն հանդես է եկել հայերի պաշտպանությամբ։ Հայ-հունական դաշինք ստեղծելու ջանքեր է գործադրել։ Առաջին աշխարհամարտից հետո եղել է հունական պատվիրակությունների անդամ միջազգային կոնֆերանսներում, մասնավորապես՝ 1919-1920 թվականների Փարիզի հաշտության, 1920 թվականի Սան Ռեմոյի կոնֆերանսներում։ 1919 թվականին հունական պատվիրակության կազմում Երևանում մասնակցել է Հայաստանի Հանրապետության հետ բանակցություններին՝ պատմական Պոնտոսի տարածքում հայ-հունական ֆեդերատիվ պետություն ստեղծելու հարցի շուրջ։ Այդ քաղաքականության համար Անկարայի կառավարությունը Խրիսթանոսին դատապարտել է մահվան, սակայն խուսափել է պատժից՝ անցնելով Կ. Պոլիս, ապա՝ Հունաստան։ Այնուհետև եղել է Աթենքի արքեպիսկոպոս, ընտրվել Աթենքի ակադեմիայի անդամ։

Խրիսթանոսը Պոնտոսի և պոնտական հույների պատմությանը նվիրված աշխատությունների հեղինակ է։ «Տրապիզոնի եկեղեցու պատմությունը» (1933) ուսումնասիրության մեջ տալիս է Պոնտոսի և Փոքր Հայքի հայերի վերաբերյալ վիճակագրական արժեքավոր տվյալներ, որոնք վերաբերում են հայերի թվին, զբաղմունքին, դպրոցների և եկեղեցիների քանակին։ Լինելով Տրապիզոնի հայերի կոտորածների ականատեսը՝ Խրիսթանոսը մանրամասն նկարագրել է Բեհաէդդին Շաքիրի չարագործությունները, տվել Տրապիզոնի հայերին տեղահանելու մասին 1915 թվականի հունիսի 13-ի հրամանի հունարեն թարգմանության լուսապատճենը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  [Στ. Κανονίδης, Χρύσανθος Φιλιππίδης, Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου», τόμ. 18, σ. 759—760]


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 138347638 · ISNI: 0000 0000 6177 4756 · LCCN: n2009054065 · NLG: 104508 · VIAF: 89901681 · WorldCat VIAF: 89901681 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան**, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Առաջինին նվիրված հուշարձան Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Էջմիածնի մայր տաճարի հարևանությամբ գտնվող քաղաքային զբոսայգում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2010 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը ստեղծվել է միջխորհրդարանական համագործակցության հայ-ռուսական հանձնաժողովի համանախագահ Նիկոլայ Ռիժկովի նախաձեռնությամբ։

Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Մայր Աթոռի միաբանները, հայ-ռուսական միջխորհրդարանական հանձնաժողովի անդամները, Արմավիրի մարզպետ Աշոտ Ղահրամանյանը, Էջմիածնի քաղաքապետ Կարեն Գրիգորյանը, պետական, մշակույթի գործիչներ, Էջմիածին քաղաքի բնակիչներ։

Վազգեն Առաջինին նվիրված հուշարձաններ կան նաև Վազգենյան հոգևոր դպրանոցի բակում (2008), Վանաձորի համանուն դպրոցի բակում (քանդակագործ՝ Համլետ Մատինյան, 2009)։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ՝ Ֆրիդ Սողոյան

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի կիսանդրի (Վանաձոր)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում բացվեց Վազգեն Ա-ի արձանը
2. ↑  Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում կբացվի Վազգեն առաջին կաթողիկոսի արձանը
3. ↑  Վազգեն Ա Պալճյան
**Լիամ Ֆոքս** (անգլ.՝ Liam Fox, սեպտեմբերի 22, 1961(1961-09-22), East Kilbride, Լարնակշիր, Շոտլանդիա, Միացյալ Թագավորություն), Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարը 2010 թվականի մայիսից մինչև 2011 թվականի հոկտեմբերի 14-ը։ Մեծ Բրիտանիայի միջազգային առևտրի նախարարը 2016 թվականի հուլիսի 13-ից մինչև 2019 թվականի հուլիսի 24-ը Թերեզա Մեյի առաջին և երկրորդ կաբինետներում։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Գլազգոյի համալսարանի բժշկական դպրոցը։ 1992 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Համայնքների պալատ, այդ ժամանակվանից պարբերաբար վերընտրվել է։ 1992-1997 թվականին տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել ներքին գործերի և արտաքին գործերի նախարարություններում, ինչպես նաև գանձապետարանում։

1999-2003 թվականներին եղել է առողջապահության ստվերային նախարար։ 2003-2005 թվականներին եղել է Պահպանողական կուսակցության երկու համանախագահներից մեկը։ 2005 թվականի մայիս-դեկտեմբերին կարճ ժամանակամիջոցում եղել է ստվերային արտաքին գործերի նախարար։ 2005 թվականի սեպտեմբերին Ֆոքսն իր թեկնածությունն էր առաջադրել Պահպանողական կուսակցության նոր առաջնորդի ընտրության համար, որը ի տարբերություն կուսակցության նախագահի տեխնիկական պաշտոնի, թույլ էր տալիս որոշել կուսակցական քաղաքականությունը։ Քվեարկության երկրորդ փուլում Ֆոքսը պարտվել է՝ ստանալով 51 ձայն՝ Դևիդ Դևիսի 57 ձայների և Դևիդ Քեմերոնի 90 ձայների դիմաց։ Դեկտեմբերի 6-ին Ֆոքսը դարձել է պաշտպանության ստվերային նախարար։

2003 թվականին քվեարկել է Իրաք ներխուժելու օգտին։ Քվեարկել է նաև սեռական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների հավասար իրավունքների դեմ, ԵՄ-ին ինտեգրման խորացմանը դեմ և կողմ Լորդերի ընտրովի պալատին։ Ֆոքսը Աֆղանստանում բրիտանական զորքերի ներկայության կողմնակից է։

2010 թվականի մայիսի 12-ին դարձել է պաշտպանության նոր նախարար Դևիդ Քեմերոնի կառավարությունում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 14-ին հրաժարական է տվել պաշտոնական պատվիրակությունների կազմում իր ընկերոջն պաշտոնական պատվիրակության մեջ ընդգրկելու առիթով ծագած սկանդալի պատճառով։

2016 թվականի հուլիսի 13-ին Դևիդ Քեմերոնը պաշտոնաթող է եղել Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի պաշտոնից այն բանից հետո, երբ ԵՄ-ին Մեծ Բրիտանիայի անդամակցության շուրջ հանրաքվեում բրիտանացիները քվեարկեցին ԵՄ-ից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու օգտին։ Քեմերոնի իրավահաջորդը դարձել Է Մեծ Բրիտանիայի ներքին գործերի նախարար Թերեզա Մեյը, նոր կառավարությունում Թերեզա Մեյը նշանակվել է միջազգային առևտրի նախարարի պաշտոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. 1 2  Лиам Фокс на сайте проекта They Work For You(անգլ.)
4. ↑  Министр обороны Великобритании подал в отставку, *Lenta.ru* (14.10.2011)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография на сайте Министерства обороны Великобритании
* Лиам Фокс на сайте Консервативной партии Archived 2011-10-19 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք (անգլ.) · Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1138934194 · GTAA: 229445 · LCCN: nr2005026962 · VIAF: 61504085 · WorldCat VIAF: 61504085 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վասակ Պահլավունի (այլ կիրառումներ)

**Վասակ Պահլավունի**, Վասակ Հոլում (*անհայտ* - 1021), Հայոց սպարապետ։

Գրիգոր Համզեի և Շուշանի որդին։ Հայոց իշխանաց իշխան, Վահրամ Պահլավունու եղբայրը, Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու հայրը։

Տիրել է Բջնիին և Նիգ գավառին։ 1021 թվականին, երբ Ատրպատականից Հայաստան ներխուժած դելմիկները (իրականում՝ վերջիններիս մոտ ծառայության անցած թուրքեր) ավերել են երկիրը, Վասակ Պահլավունին, առանց սպասելու բոլոր ուժերի համախմբմանը, մոտ 500 հեծյալով թշնամուն ճակատամարտ է տվել Քասաղ գետի ափին, Սերկևիլ կոչված լեռան մոտ։ Անհավասար մարտում Վասակ Պահլավունուն հաջողվել է ծանր կորուստներ պատճառել թշնամուն և նրան հարկադրել նահանջի։ Մարտում Վասակ Պահլավունու ցուցաբերած քաջությունը և հերոսական մահը տեղիք են տվել նրա մասին ավանդախառն պատմությունների հյուսմանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 290)։*  |
Կառուցվածք
----------

Կասսեգրենի անտենան դա երկկողմանի արտացոլող հայելիների սիստեմ է, որոնց գործողությունը վերցված է Կասսեգրենի օպտիկական հեռադիտակից։ Այդ հեռադիտակի սկզբնական կառուցվածքը (ինչպես դա ներկայացված է Բրիտաննիկա հանրագիտարանում) հայտնաբերվեց 1672 թվականին՝ ֆրանսիացի աստղագետ Լորան Կասսեգրենի կողմից, որը աշխատում էր Նյուտոնի դասական հեռադիտակի կատարելագործման վրա։ Այդ օրվանից երկկողմանի հայելային հեռադիտակները կոչվում են Կասսեգրենի դիտակներ։ Այդ անվանումը տարածված է նույնատիպ կառուցվածքով հայելային անտենաների վրա։ Կասսեգրենի անտենան ներառում է հիմնական պարաբոլիկ հայելի և հիպերբոլիկ երկրորդական հայելի։ Հիպերբոլի երկու կիզակետից մեկը տեղադրված է ամբողջ համակարգի կիզակետում և տեղադրված է ճառագայթչի կենտրոնում, իսկ մյուս կիզակետը տեղադրված է պարաբոլի կիզակետում։

Օգտագործումը
------------

Կասսեգրենի անտենաները ներկայումս լայն կիրառում են գտել միլիմետրային ալիքային դիապազոններում։ Շնորհիվ բարձր հզորության գործակցի և շատ նեղ ուղղվածության դիագրամայի, Կասեգրենի անտենաները հիմնականում օգտագործում են կետ կետ անլար հաղորդականության համար։ Այս անտենաները օգտագործվում են ռադարների համար և սպուտնիկային կապի համար։ Կասսեգրենի անտենաների ճանաչումը հիմնված է տնտեսագիտական հաշվարկների հիման վրա, ըստ որի հիմնական հայելու դիամետրը 100 ալքների երկարությունից ավել է։ Այս անտենաերը տնտեսապես ավելի շահավետ են արտադրությունում քան ուրիշ անտենաները։

Հատկություն
-----------

Կարևոր առավելություններից է փոքր չափերը և ճառագայթչի տեղավորման մեծ հնարավորությունները ինչը նպաստում է անտենաերի տարբեր հայտնաբերմանը։

Աղբյուրներ
----------

Антенны. Шифрин Я.С. "Вирта", 1976г.
**Կապանի պետական թատրոն,** Ալեքսանդր Շիրվանզադեի անվան, հիմնադրվել է 1935 թվականին՝ որպես Զանգեզուրի միջշրջանային թատրոն, Սուրեն Միրզոյանի նախաձեռնությամբ (ռեժիսորն ու առաջին տնօրենը)։

Պատմություն
-----------

Թատրոնն իր վարագույրները բացել է 1935 թվականին Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Չար ոգի» ներկայացման բեմադրությամբ։ Առաջին դերասաններն էին՝ Անիկ Հարությունյանը, Վիկտոր Բալայանը, Միլիտոս Ղազարյանը, Արուսյակ Մարտիրոսյանը, Մխիթար Դավթյանը, Խորեն Սարգսյանը, Բագրատ Կիրակոսյանը, Համեստ Ստեփանյանը և այլք։ Թատրոնի լավագույն ներկայացումներն են եղել՝ «Չար ոգի», «Պատվի համար», «Նամուս», «Վագիֆ», «Օթելլո», «Պեպո», «Խաթաբալա», «Երկու տիրոջ ծառան», «Քանդած Օջախ», «Պախտասար ախպար», «Կապկազ թամաշա», «Տաքսի Տաքսի», «Փոթորիկ», «Բախտավոր մարդիկ», «Արքան հրապարակում», «Խելագառի հիշատակարանը», «40 օր համբառնալուց առաջ», «Նժդեհ», «Աշնան արև», «Եվգինե», «Կարապի երգը», «Ամուսնությաուն իտալական ձևով», «Ամպրոպ» և այլն։ Տարբեր տարիներին թատրոնի խմբի հետ ներկայացումներ են խաղացել՝ Վահրամ Փափազյանը, Հրաչյա Ներսիսյանը, Մհեր Մկրտչյանը և ալք։ Կապանի թատրոնում են իրենց բեմական մկրտումը ստացել՝ ՀՀ ժողովրդական արտիստ, Պրոֆեսոր Երվանդ Ղազանչյանը, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Գալյա Նովենցը, ՀՀ ժողովրդական արտիստ, Պրոֆեսոր Ալեքսանդր Քոչարյանը, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Գուժ Մանուկյանը, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ռաֆաել Քոթանջյանը, Արվեստի Վաստակավոր գործիչ Հակոբ Ղազանչյանը և այլք։ 1991 թվականից թատրոնի տնօրենն ՝ ՀՀ վաստակավոր արտիստ Կամո Արզումանյանը, երկար տարիներ Ստեղծագործական կազմը ղեկավարել է ՀՀ վաստակավոր արտիստ Վազգեն Սարգսյանը։ Թատրոնը տնօրենի՝ ՀՀ վաստակավոր արտիստ Կամո Արզումանյանի գլխավորությամբ մասնակցել է Արցախյան պատերազմին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 36)։*  |