«**Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց**» (ռուս.՝ «Сказ про то, как царь Пётр ара́па женил»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ-մելոդրամա, որը 1976 թվականին բեմադրել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Միտտան Լենինի շքանշանակիր «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում Ա. Ս. Պուշկինի «Պետրոս Մեծի արաբը» (ռուս.՝ «Арап Петра Великого») անավարտ ստեղծագործության հիման վրա։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։

Սյուժե
------

Մի անգամ Պետրոս I-ին նվիրվում են մի փոքրիկ արաբի՝ «սևամորթ թագավորի որդու»։ Սակայն արքունիքում նա ապրում է ոչ թե որպես ստրուկ, այլ որպես թագավորի սան. թագավորը դառնում է նրա կնքահայրը՝ նրան կոչելով Իբրահիմ Պետրովիչ Հանիբալ։

Խելացի տղան, ուսումնասիրելով գիտություններ իր նոր հայրենիքում, ուղարկվում է Ֆրանսիա՝ ավելի խոր գիտելիքներ ստանալու և նուրբ վարվելաձև սովորելու համար։ Այնտեղ հայտնի դառնալով ոչ միայն որպես «բարբարոսական Ռուսաստանից» եկած խոստումնալից երիտասարդ գիտնական, այլ նաև որպես մարտիկ, որը վիրավորվել էր իսպանացիների հետ մարտում և Օռլեանի դուքսի կողմից պարգևատրվել հերոսության համար, նա դառնում է արքունիքում հայտնի մարդ և արժանանում կանանց ուշադրությանը։ Արդյունքում Հանիբալի սիրուհին, որն ամուսնացած տիկին էր, սևամորթ երեխա է լույս աշխարհ բերում, սկանդալ է ծագում, խաբված ամուսնու հետ մենամարտում Հաննիբալը սպանում է նրան, ապա արտաքսվում Ռուսաստան։

Վերադառնալով Փարիզից՝ պարահանդեսներից մեկում արաբը սիրահարվում է բոյար Գավրիլա Ռտիշչևի դստերը՝ Նատալիային, որը վախենում էր այդ սևամորթ մարդուց։ Պետրոսը որոշում է ամուսնացնել իր սանիկին Նատաշայի հետ՝ ցանկանալով Իբրահիմին կապել ռուսական հողին։ Արաբը, ենթադրելով, որ ինքը դուր չի գալիս Նատալիային և նույնիսկ վախ է առաջացնում նրա մեջ, հրաժարվում է նրան կնության առնել։ Պետրոսի, Իբրիահիմի անհնազանդության պատճառով փոխում է իր վերաբերմունքը նրա նկատմամբ և նրան արգելում է երևալ իր աչքին։

Ժամանակի ընթացքում Նատալյան հասկանում է, որ սիրում է այդ տարօրինակ, բայց հիանալի մարդուն, և ինքը է գնում նրա մոտ այն բանից հետո, երբ Իբրահիմը փորձում է կազմակերպել աղջկա հարսանիքբ իր մրցակից Միխայիլ Գովորովի հետ (որը, Հանիբալի կարծիքով, վայելում էր Նատալյայի բարեհաճությունը)։

Նրանք ներողություն են խնդրում թագավորից, սակայն նույնիսկ այդ պահին Իբրահիմը փորձում է Պետրոսին ապացուցել իր համոզմունքների ճիշտ լինելը, սակայն վերջինս ընդհատում է նրան հետևյալ խոսքերով. «Լռի՛ր, լռի՛ր, թե չէ նորից կվիճենք»։

Դերերում
--------

* Վլադիմիր Վիսոցկի – *Իբրահիմ Հանիբալ*
* Ալեքսեյ Պետրենկո – *Պետրոս I*
* Իվան Ռիժով – *Գավրիլո Աֆանասևիչ Ռտիշչև*
* Իրինա Մազուրկևիչ – *Նատաշա Ռտիշչևա*
* Միխայիլ Կոկշենով – *Սերգունկա Ռտիշչև*
* Ժենյա Միտտա – *Վանեչկա Ռտիշչև*
* Սեմյոն Մորոզով – *Միշկա Գովորով*
* Վալերի Զոլոտուխին – *Ֆիլկա*
* Միխայիլ Գլուզսկի – *ծաղրածու Բալակիրև*
* Օլեգ Տաբակով – *Պ. Ի. Յագուժինսկի*

Էպիզոդներում
------------

* Ալեքսանդր Բարուշնոյ – *դիվանագետ*
* Վլադիմիր Կաշպուր – *նավաշինարար Իոստա*
* Վասիլի Կորնուկով – *թնդանոթի գործարանի տերը*
* Յուրի Կոմարով – *կոմս Դե Կավենյակ*
* Վալենտինա Կլյագինա – *աղախին Ռտիշչևների տանը*
* Վ. Մախով – *պալատական*
* Վլադիմիր Մենշով – *Ա. Դ. Մենշիկով*
* Յուրի Մարտինով – *սպա*
* Տ. Նեպոմնյաշչայա – *տիկին պարահանդեսում*
* Յակով Կլեբանով – *Պյոտր Շաֆիրով*
* Անատոլի Օբուխով – *Նիկիշկա Մասլակով*
* Իրինա Պեչերնիկովա – *կոմսուհի Լուիզա դե Կավենյակ*
* Ալեքսանդր Պյատկով – *Իվան*
* Կլարա Ռումյանովա – *Գավրիլա Ռտիշչևի կինը*
* Ելենա Ռուբցովա – *Նատաշայի տատը*
* Նիկոլայ Սերգեև – *Աֆանասի Ռտիշչև*
* Անդրեյ Ֆայտ – *վանահայր*
* Ստանիսլավ Չեկան – *մարշալ*
* Լյուդմիլա Չուրսինա – *կայսրուհի Եկատերինա I*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակներ՝ Յուլի Դունսկի, Վալերի Ֆրիդ, Ալեքսանդր Միտտա
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Միտտա
* Բեմադրող օպերատոր՝ Վալերի Շուվալով
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Իգոր Լեմեշև, Գեորգի Կոշելև
* Կոմպոզիտոր՝ Ալֆրեդ Շնիտկե
* Ռեժիսոր՝ Մ. Կոլդոբսկայա
* Երգի տեքստի հեղինակ՝ Ռոման Սեֆ
* Զգեստների նկարիչ՝ Նադեժդա Բուզինա
* Նկարիչ-գրիմարարներ՝ Պ. Կուզմինա, Մ. Պոդսուխսկայա
* Բալետմայստեր՝ Յուրի Շերլինգ

Վիսոցկին ֆիլմում
----------------

Ըստ Վ. Ֆրիդի հուշերի՝ Վիսոցկին շատ ուրախ է եղել «ոչ խելացի աշխարհում խելացի մարդու դերը» խաղալու հնարավորության համար։ Նա խանդավառությամբ ներգրավվել է աշխատանքի մեջ ոչ միայն որպես դերասան։ Ընդամենը մի քանի օր անց Վլադիմիր Վիսոցկին ներկայացրել է ֆիլմի համար երկու երգ՝ «Разбойничья» և «Купола»։

Սակայն ֆիլմի մոնտաժման ժամանակ պարզ է դարձել, որ այդ երգերը «սահմանում են բարձրություն, որին կինոնկարն այլևս չէր կարող հասնել»։ Չնայած արդեն որոշված է եղել, թե որ դրվագներում պետք է հնչեին այդ երգերը, Ալեքսանդր Միտտան որոշել է հրաժարվել դրանցից։

Նկարահանումների ժամանակ Վիսոցկին ապրել է «Յուրմալա» հյուրանոցում՝ Կենտրոնական Յոմաս փողոցում, որտեղ եռում էր առողջարանային կյանքը։ Լատվիայի Կոմկուսի Յուրմալայի քաղկոմի հիմնադրամից նկարահանող խմբի համար համարները տրամադրել է նրա առաջին քարտուղար Կարլիս Լիցիսը։ Դրան հասել է ֆիլմի ադմինիստրատոր Յուլիուս Կրումինշը, նա էլ պատասխանատու է եղել արտադրական գործընթացի համար և որպեսզի արտիստը չտանջվի խումհարից, նրան կեֆիր էր տվել, որին նախապես մի քիչ օղի էին ավելացնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
2. ↑  «Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում
3. ↑  «Владимир Высоцкий в кино» М.: 1990, стр. 84
4. ↑  *Люся Прибыльская* 20 идей, которые изменили Латвию. — Рига: Inspiration Media, 2012. — С. 89. — 266 с. — ISBN 978-9984049-708-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* VVORD.RU – «Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց» ֆիլմի տեքստը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database |

 |