**Քաղաքային և շրջանային (մարզային) տրանսպորտը** հասարակական տրանսպորտ է ՝ համեմատաբար կարճ տարածությունների համար։

Տրանսպորտային միջոցների
-----------------------

Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտի համար օգտագործվում են հետևյալ տրանսպորտային միջոցները.

* Ավտոբուս (քաղաքային ավտոբուս, մարզային ավտոբուս, թաղային ավտոբուս, տրոլեյբուս, էլեկտրոբուս)
* Տրամվայ (այդ թվում արագընթաց տրամվայ)
* Մետրո
* Ինքնավար երթուղային (միայն Ռոտերդամի մոտակայքում գտնվող «ParkShuttle»-ում)
* Ճոպանուղի

Վերոնշյալ տրանսպորտային տեխնիկան, ներառյալ գնացքների ապակենտրոնացված ծառայությունները և ջրային (արագ լաստանավերով) հասարակական տրանսպորտը, Նիդեռլանդերում նշվում են որպես՝ տարածաշրջանային հասարակական տրանսպորտ:

Նիդերլանդներ
------------

 Խրոնինգենում ավտոբուսի կանգառի հարթակ՝ անիվի ղեկավարման եզրաքարերով:
OV-չիպի քարտը Նիդեռլանդներում հասարակական տրանսպորտի վճարման ազգային միջոց է։ Այս քարտը կարող է լրացվել կրեդիտով կամ տրամադրվել, որպես մեկ կամ ավելի «ճանապարհորդական ապրանքներ» (բաժանորդագրություններ, օրային տոմսեր, ցանցային քարտեր)։

Հաջորդ հոդվածները ավելի սերտորեն նայում են Հոլանդիայի հասարակական տրանսպորտին.

* «Ուղևորափոխադրումների օրենք 2000»- քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտում շուկայական ուժերի մասին.
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտի ոլորտում իրավասությունների ապակենտրոնացման վերաբերյալ հասարակական տրանսպորտի մարմին.
* Պետական տրանսպորտի պետական դրամաշնորհ - քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտի սուբսիդավորման վերաբերյալ.
* Ազգային տոմսեր `քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտում անցած տրանսպորտային եկամուտների և տոմսերի տեսակների մասին։

### Փոխադրողներ

Նիդեռլանդներում քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտը շահագործում են տարբեր տրանսպորտային ընկերություններ։

Հաջորդ ընկերությունները, մարզերում ապահովում են հասարակական տրանսպորտը, որը ձեռք է բերվել հրապարակային տենդերներների միջոցով.

* Arriva
* Connexxion
* EBS
* Hermes
* HTMbuzz
* Keolis Նիդեռլանդներ / Syntus
* OV Regio IJsselmond
* Qbuzz
* TCR / TCR Ֆլիլանդ
* Aquabus

Մի շարք քաղաքներում կան տրանսպորտային առանձին ընկերություններ (որոնք կարող են մասնավորեցվել կամ չսեփականաշնորհվել)։ Հետևյալ ընկերություններն ապահովում են քաղաքային տրանսպորտը մարզերում, որոնք ձեռք են բերվել ուղղակի մրցանակով.

* GVB, Ամստերդամ
* HTM, Դեն Հախ
* RET, Ռոտերդամ

Բացի այդ, կան տարբեր տաքսի ընկերություններ, որոնք շահագործում են փոքր հասարակական տրանսպորտ (թաղային ավտոբուս և այլն), հատկապես Խրոնինգենի և Դրենտեի նահանգներում։

### Մարզեր

Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտի հոդվածներ ըստ մարզերի.

* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Դրենտեում
* Քաղաքային և մարզային տրանսպորտ Ֆլևոլանդում
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Ֆրիսլանդում
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Խելդերլանդում
* Քաղաքային և մարզային տրանսպորտ Խրոնինգենում
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Լիմբուրգում
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Հյուսիսային Բրաբանտում
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Հյուսիսային Հոլանդիայում
* Քաղաքային և մարզային տրանսպորտ Օվերայսելում
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Ուտրեխտում
* Քաղաքային և մարզային տրանսպորտ Զեյլանդում
* Քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ Հարավային Հոլանդիայում

Բելգիա
------

 «De Lijn» - ի կանգառը Օուստկերկեում :
Բելգիայում քաղաքային և տարածաշրջանային փոխադրումներն իրականացվում են երեք մարզերի անունից ՝ Վալոնի, Ֆլամանդական և Բրյուսելի մայրաքաղաք

### Փոխադրողներ

* Ֆլամանդական տրանսպորտային ընկերությունը «De Lijn»- ը Ֆլանդրիայի անունից իրականացնում է քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտ։
* «TEC (Transport en Commun)» կամ «Opérateur du Transport de Wallonie» (OTW) գործում քաղաքային եւ տարածաշրջանային տրանսպորտում Վալոնիայի անունից։
* Բրյուսելի միջհամայնքային տրանսպորտային ընկերությունը (MIVB) Բրյուսել-մայրաքաղաքային շրջանի անունից իրականացնում է քաղաքային տրանսպորտ Բրյուսելում։

«De Lijn»-ի և «TEC»-ի համար վարում են նաև այսպես կոչված օպերատորները `ավտոբուսային ընկերությունները, որոնք վարձված են մեքենա վարելու համար։ Այս օպերատորները (կոչվում են նաև վարձակալներ) վարձատրվում են իրենց գնանշման և որոշակի պարամետրերի հիման վրա (օրինակ ՝ աշխատավարձի և վառելիքի ծախսերի էվոլյուցիայի արդյունքում)։ Նրանք պատասխանատու չեն ուղևորի եկամտի, ինչպես նաև երթուղիների, ուղևորությունների կամ ժամանակացույցի որոշման համար։ Հետևաբար, օպերատորները չեն կարող դիտվել որպես փոխադրողներ։

### Քարտի տեսակները

Բելգիական քաղաքային և տարածաշրջանային տրանսպորտում օգտագործվում են մագնիսական շերտաքարտեր և «MOBIB» էլեկտրոնային չիպային քարտեր։ «TEC»-ում այս քարտեզների վրա գոտիները արժեզրկվում են։ «MIVB»-ում նրանք չունեն գոտիներ և գրանցվում են ճանապարհորդությունները (չնայած փոխանցումները թույլատրվում են մեկ ժամվա ընթացքում)։ Բրյուսելի մագնիսական քարտը, Jump-տոմսը ուժի մեջ է նաև այլ տրանսպորտային ընկերությունների, այդ թվում `երկաթուղիների համար, բայց միայն Բրյուսելի շրջակայքում։ «De Lijn»-ում օգտագործվում է ամենժամյա համակարգ, որով անջատումը կատարելու առաջին իսկ ժամից հետո կատարվում է նոր վճար։ Բացի այդ, կա էլեկտրոնային բրյուսելյան «MoBIB Basic» քարտ, որը կարող է օգտագործվել միայն STIB- ում ճանապարհորդությունների համար։ («MoBIB» քարտը ներկայումս օգտագործվում է միայն «De Lijn»- ում անձնական բաժանորդագրության համար) Բելգիայում ապրող 65-ից բարձր մարդկանց համար Բելգիայում բոլոր ավտոբուսները, տրամվայները և մետրոն անվճար էին մինչև 2015 թվականի հունվար, այդ ժամանակից ի վեր նրանք պետք է իջեցված դրույքաչափ վճարեն «De Lijn» (Ֆլանդրիա)-ից օգտվելիս։ Նրանք ստացել են այսպես կոչված «65+ Omnipas»-ը ավտոմատ կերպով կուղարկվի նրանց տուն իրենց 65-ամյակի նախորդ ամիս։

Հավելումներ
-----------

Շատ կարևոր է հավելել, որ այս գործառիթը չպետք է շփոթել «գծատեր» երևույթի հետ, քանի որ սա դրա հետ բացարձակապես կապ չունի, այլ սա նույնպես պետության տնորինության տակ է գտնվում, ինչպես որ հասարակաց տրանսպորտային ցանցը։

Տես նաև
-------

* Տարածաշրջանային գնացք
* Տարածաշրջանային հասարակական տրանսպորտ (Նիդեռլանդներ)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Քաղաքային և շրջանային տրանսպորտ***էջը Վիքիպահեստում |