**Բահայի հավատը** աշխարհում հայտնի նորագույն, անկախ կրոն է, որն ուսուցանում է Աստծո միակություն, մարդկության միասնություն և կրոնների հիմնարար ներդաշնակություն։ Բահայի ուսմունքները խթանում են գիտության և կրոնի միջև ներդաշնակությանը, գենդերային հավասարությանը և պայքարում են՝ վերացնելու բոլոր տեսակի նախապաշարմունքներն ու ռասիզմը։ Բահայիները հավատում են յուրաքանչյուր մարդու՝ ինքնուրույն ճշմարտությունը գտնելու ունակությանը։ Բահայի հավատում հոգևորականներ չկան։ Բահայիներն ընդունում են աշխարհի միաստվածական կրոնների հիմնադիրների և մարգարեներից յուրաքանչյուրի ճշմարտությունը և հավատում են Աստծո կողմից ուղարկվող հայտնությունների շարունակականությանը։ Բահայի հավատի այս եզակի սկզբունքը յուրաքանչյուր միաստվածական կրոն ընկալում է որպես միացյալ հոգևոր համակարգի օղակ, որն աստիճանաբար զարգանում է, ճիշտ այնպես, ինչպես գրքի գլուխները շարունակում են նույն պատմության տրամաբանական զարգացումը։  

1․ Բաթամբանգ, Կամբոջա 2․ Հոֆհայմ-Լանգենհայն, Գերմանիա 3․ Ավստրալիա, Սիդնեյ
Բահայի ուսմունքները կարևորում են հոգու փոխհարաբերությունները Աստծո՝ հավերժական, անճանաչելի էության հետ և խորհուրդ են տալիս ամեն օր աղոթել և խորհել։ Բահայիները հավատում են մարդկային հոգու հավերժական զարգացմանը և մարդկությանը ծառայելու միջոցով ջանում են զարգացնել այնպիսի հոգևոր հատկանիշներ, ինչպիսիք են բարությունը, առատաձեռնությունը, ազնվությունը, ճշմարտախոսությունը, խոնարհությունը։ Բահայի հավատի հիմնարար սկզբունքներից են.

* Ճշմարտության ինքնուրույն որոնումը
* Բոլոր տեսակի նախապաշարմունքների վերացումը
* Մարդկության միասնությունը
* Բոլոր կրոնների միասնական հիմքը
* Կրոնը պետք է լինի սիրո և ուրախության աղբյուր
* Գիտության և կրոնի ներդաշնակությունը
* Պարտադիր կրթությունը բոլորի համար
* Գենդերային հավասարությունը

Բահայիները հավատում են, որ Աստված պարբերաբար ուղարկում է Աստվահայտնությունների՝ մարդկությանը աստվածային ուղերձը հասցնելու համար։ Մարդկությանը հայտնի Աստվահայտնություններից են Աբրահամը, Մովսեսը, Բուդդան, Կրիշնան, Հիսուս Քրիստոսը, Մուհամեդը, Բաբը և Բահայի հավատքի հիմնադիր Բահաուլլան։ 

Բահայի հավատի հիմնադիր Բաբի դամբարանը
**Ինչպե՞ս սկսվեց բահայիների պատմությունը**

Պարսկաստանի Շիրազ քաղաքում, 1844 թ.-ին, մի երիտասարդ վաճառական կատարեց ցնցող հայտարարություն։ Բաբ (նշանակում է Դարպաս) անունով այս նոր մարգարեն աղմուկ բարձրացրեց պարսից հասարակության մեջ իր հեղափոխական ուսմունքներով՝ հոգևոր և բարոյական կերպարանափոխություն, կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարության հաստատում և աղքատների դիրքի բարելավում։ Բաբի հավատը արագորեն տարածում գտավ և բուռն արձագանք առաջացրեց կառավարության և հոգևորականության կողմից։ Այն ժամանակ, երբ հոգևորականները ճնշող դեր էին խաղում պարսկական հասարակության մեջ, Բաբը խրախուսում էր մարդկանց մտածել ինքնուրույն և ազատվել սնահավատությունից և կարծրատիպերից։ Նա նաև հռչակեց, որ եկել է նախապատրաստելու նոր, համամարդկային հայտնիչի ճանապարհը, որ Ավետյացը, ում մասին խոսվել է բոլոր նախորդ կրոններում և սուրբ գրվածքներում, շուտով կբացահայտվի։ Նա հորդորեց իր հետևորդներին տարածել այս ուղերձը ասելով, որ այս. «Առաջնորդության ուղին սիրո և կարեկցանքի ուղի է, այլ ոչ թե ուժի ու պարտադրանքի»։ Նրա տասնյակ հազարավոր հետևորդները, ներառյալ ինքը՝ Բաբը, խոշտանգվեցին, սպանվեցին և հրապարակավ մահապատժի ենթարկվեցին իրենց նոր հավատի համար։

Բահաուլլայի սրբավայրը
1850թ.-ին՝ Բաբի մահապատժից հետո, Բահաուլլան աստիճանաբար ստանձնեց Բաբի հավատի առաջնորդի դերը։ 1852թ.-ին բանտում Բահաուլլան Աստծո կողմից հայտնություն ստացավ։ Դրանով Բաբի մարգարեություններն ու խոստումները կատարվեցին։ Բահայի հավատն այժմ միլիոնավոր հետևորդներ ունի աշխարհի բոլոր տարածաշրջաններում, մայրցամաքներում և երկրներում, ինչպես նաև Հայաստանում։ Բահաուլլայի ուսմունքները շեշտը դնում են արդարության, հավասարության և կրոնական միասնության վրա։

**Բահայի հավատի մասին**

Բահայի համայնքները ջանքեր են գործադրում տարբեր կրոնների, ցեղերի, համայնքների հետ միասին սոցիալական վերափոխման իրականացման համար։ Յուրաքանչյուր տարածաշրջանի իրականությանը համատեքստում բահայիները աշխատում են գտնել, թե ինչ է անհրաժեշտ հասարակության նյութական և հոգևոր զարգացումն ապահովելու համար։

Այս ջանքերից մի քանիսը, որոնք համարվում են «հիմնական գործունեություններ», ներառում են ընտանիքի համար բարոյական և հոգևոր զարգացման դասընթացները՝ նախադպրոցական տարիքի  և պատանիների զարգացման ծրագրեր, ուսումնական խմբեր և աղոթքի հանդիպումներ։ Բահայի իրադարձությունները՝ հանդիպումներ, ընտրություններ, սոցիալական նախագծեր, սուրբ օրերի տոնակատարություն, անցկացվում են շփման, հումորի, երաժշտության և ընդհանուր ուրախության ու երջանկության մթնոլորտում։

Կախված համայնքի մեծությունից՝ բահայիները հաճախ հանդիպում են տանը կամ բահայի տեղական կենտրոններում։ Բահայիների հանդիպումները բազում հնարավորություններ են տալիս մասնակիցներին շփվել և ծառայել տարբեր ծագմամբ, մշակույթների և ազգերի ներկայացուցիչների հետ միասին։

Բահայի տաճարներ՝ 1․ Հարավային Ամերիկա Սանտյագո, Չիլի 2․ Կենտրոնական Ամերիկա 3․ Հնդկաստան Նյու-Դելի
**Բահայի ֆոնդերը**

Բահայի ֆոնդերը ստեղծվում են տվյալ համայնքի բահայիների կամավոր նվիրատվությունների միջոցով։ Այսպիսով բահայի համայնքի կողմից իրականացվող սոցիալ-տնտեսական զանազան ծրագրերի իրականացման համար պահանջվող միջոցները նվիրաբերում են բահայիները։ Անձնական նվիրաբերության չափը չի հրապարակվում, քանի որ յուրաքանչյուր նվիրատվության վերաբերյալ տեղեկատվությունը կոնֆիդենցիալ, սակայն ընդհանուր ֆինանսական հաշվետվությունը թափանցիկ է և ամեն ամիս ներկայացվում է բահայի համայնքի բոլոր անդամներին։

Բահայիների ներդրումները նպաստում են սոցիալական և համայնքային զարգացման ծրագրերի իրագործմանը, երեխաների, երիտասարդների և մեծահասակների հոգևոր դաստիարակությանը, բահայի կենտրոնների և այգիների պահպանմանը։ Այս ծրագրերին մասնակցել կարող է յուրաքանչյուր, ով ցանկանում է միանալ բահայի համայնքների կառուցմանը՝ հիմնված հոգևոր սկզբունքների վրա, ինչպիսիք են արդարությունը, բարությունը և սերը։

**Ինչպե՞ս միանալ բահայի համայնքի ջանքերին**

Բահայի համայնքի ջանքերին միանալ կարող է յուրաքանչյուրը։ Լինել բահայի նշանակում է սրտով ընդունել Բահաուլլայի ուսմունքները և փորձել գնալ այդ հոգևոր զարգացման ուղով։ Այստեղ մկրտություն կամ հատուկ արարողություն չկա։ Բահայի լինելը պարզապես պահանջում է ներքին, հոգևոր որոշում՝ ընդունելու Հավատի ուսմունքները և միանալու տեղական բահայի համայնքին։ Լինել բահայի նշանակում է մասնակցել աշխարհը վերափոխելու համընդհանուր շարժմանը։ Բահայիների ջանքերն ուղղված են խաղաղության, արդարության, հավասարության, ռասայական միասնության և շրջակա միջավայրի պահպանմանը։ Նոր կառուցողական տեսլականը, որը բահայի ուսմունքներն առաջարկում են աշխարհին, նոր մոտեցում է ցուցաբերում խնդիրների լուծմանը։ «Ովքե՞ր են բահայիները» հարցին Աբդուլ-Բահան պատասխանել է. - Բահայի լինելը պարզապես նշանակում է սիրել ամբողջ աշխարհը. սիրեք մարդկությանը և փորձեք ծառայել նրան, աշխատեք հանուն համընդհանուր խաղաղության և համընդհանուր եղբայրության։

2021թ նկարահանվել է Ծանոթացում հարյուրամյա ջանքերին ֆիլմը, որը նկարագրում է բահայի համաշխարհային համայնքի վերջին հարյուր տարվա ջանքերը։

Տես նաև
-------

* Աբդուլ Բահա
* Շողի Էֆֆենդի
* Բահայի այգիներ
* Բահայի տաճարներ
* Բահայիների վարչակարգը
* Բահայիների սուրբ տոները
* Բահաուլլա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «News». *BahaiTeachings.org* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 19-ին.
2. ↑
3. ↑  «Bahāʾī Faith».
4. ↑  «Home Page». *Bahá'í Gardens* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 19-ին.
5. ↑  «Բահայի Գրադարան». *Բահաի Գրադարան* (ամհարերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 19-ին.
6. ↑  «Bahá'í World Center».
7. ↑  «Bahai.am - Բահայի բլոգ». *bahai.am/* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 19-ին.
8. ↑  «Statistics».
9. ↑  «Scripture».
10. ↑  «Baha'is believe in the essential unity of all religions». *BahaiTeachings.org* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 19-ին.

Գրականություն
-------------

* Վիլիամ Ս. Հեթչեր, Ջ. Դուգլաս Մարտին - Նոր համաշխարհային կրոն
* Юлий Аркадьевич Иоаннесян - Вера бахаи
* Peter Smit - An Introduction to the Baha'i Faith
* Bahá'u'lláh and the New Era — Esslemont — View on the new Baha’i Reference Library
* Bahíyyih Khánum — Bahá'í World Centre
* The Dawn Breakers — Nabil
* The Story of Baha'u'llah: Promised One of All Religions: by Druzelle Cederquist
* Gleanings from the Writings of Bahá’u’lláh: by Bahaullah
* Call to Remembrance: by Baha'u'llah
* "The Life of Baha’u’llah": by Melissa Charepoo

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բահայի համայնքը Հայաստանում

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Իրանիկա · Լարուսի · Կանադական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ուղղափառ · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX4347240 · BNF: 11945308g · GND: 4069080-5 · LCCN: sh85010990 · LNB: 000067403 · NKC: ph195476 · VIAF: 141974307 · WorldCat VIAF: 141974307 |

 |

 |