recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Դևագի հատված** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Ճրագախոտազգիներ (Orobanchaceae) |
| **Ցեղ** | Դևագի *(Cistanche)* |
| **Տեսակ** | **Դևագի հատված** *(C. fissa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Cistanche fissa*** |

**Դևագի հատված** (լատ.՝ Cistanche fissa), ճրագախոտազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Մինչև 50-60 սմ բարձրությամբ, միայնակ հաստ ցողուններով, մակաբույծ բազմամյա խոտաբույս է։ Մինչև 20 սմ երկարությամբ և 5-8 սմ լայնությամբ ծաղկաբույլը խիտ է և հաստ։ Պսակը բաց երկնագույն է և թեթևակի զիգոմորֆ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատի շրջակայք)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Ադրբեջանում, Միջին Ասիայում, Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում, Իրանում և Աֆղանստանում։

Էկոլոգիա
--------

Բույսն ավելի հաճախ աճում է Artemisia և Tanacetum ցեղերի տարբեր տեսակների արմատների վրա։ Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-900 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև Աղուտներում, աղակալված հողերի վրա և կիսաանապատային բուսականության մեջ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ և աղուտների լվացման հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանի կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ աղուտների վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* FoIO: cisfis
* GBIF: 3730681
* iNaturalist: 49560
* IPNI: 661953-1
* NCBI: 1937030
* Plant List: kew-2723158
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:661953-1
* Tropicos: 23600119
* WoI: 3333

 |

 |
Կուրգան–Տյուբեի մարզ
--------------------

Տաջիկական ՍՍՀ կազմում։ Առաջին անգամ կազմվել է 1944 թ.-ի հունվարի 7-ին, լուծարքի ենթարկվել՝ 1947 թ.-ի հունվարի 23-ին, վերակազմվել՝ 1977 թ.-ի ապրիլի 4-ին։ Գտնվում է Վախշի հովտում (հանրապետության հարավ–արևմուտքում)։ Տարածությունը 11,44 հազ. կմ² է, բնակչությունը՝ 703 հազ. (1979 թ.)։ Բաժանվում է 8 շրջանի, կա 2 քաղաք, 13 քաղաքատիպ ավան։ Կենտրոնը՝ Կուրգան–Տյուբե։

### Բնությունը

Ռելիեֆը լեռնային է՝ կազմված մերձմիջօրեական ուղղությամբ ձգվող լեռնաշղթաներից և լեռներից (Բաբադաղ, Տույունաաու, Ակտաու, Կարատաու, Տերիկլիտաու), ինչպես նաև միջլեռնային իջվածքներից։ Բացարձակ բարձրությունը 2100 մ է, դեպի հարավ իջնում է մինչև 300 մ։ Օգտակար հանածոներից կան գազ, նավթ, քարաղ, շինանյութեր, դոլոմիտ, կրաքարեր։ Խոշոր գետերն են Վախշը և Կաֆիռնիգան։ Կլիման չոր մերձարևադարձային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը –4°Շ–ից 2 °C է, հուլիսինը՝ 28-32 °C: Տարեկան տեղումները՝ 100-200 մմ։ Լանդշաֆտը անապատային, կիսաանապատային է։

### Բնակչություն

Հիմնականում տաջիկներ են (53%-ից ավելին), բնակվում են նաև ուզբեկներ, ռուսներ, գերմանացիներ և այլք։ Միջին խտությունը 1 կմ² վրա 59,6 մարդ է, քաղաքային բնակչությունը՝ 19,1%: Քաղաքներն են Կուրգան–Տյուբեն և Կալինինաբադը։

### Տնտեսություն

Վախշի հովիտը, որտեղ գտնվում է Կուրգան–Տյուբեի մարզը, դարձել է զարգացած ագրարային–ինդուստրիալ շրջան։ Արդյունաբերության մեջ մեծ է բամբակազտիչ ձեռնարկությունների (Վախշի, Կոլխոզաբադի, Շաարտուզի, Կուրգան–Տյուբեի շրջաններում և բամբակազտիչ միավորում՝ Կուրգան–Տյուբեում) դերը։ Մարզում կան սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ, ազոտական պարարտանյութերի, տրանսֆորմատորների գործարաններ, ձկնատնտեսություններ, «Գերան» սովետական տնտեսություն–գործարան, ագրոարդյունաբերական միավորում, ՀԷԿ–եր են։

Գյուղատնտեսության մեջ առավել զարգացած է բամբակենու, ցիտրուսայինների մշակումը, այգեգործությունը, բանջարաբուծությունը (ոռոգվող հողերի վրա), անասնապահությունը։ Կառուցվել են Վախշի ջրանցքը, մի շարք պոմպակայաններ և ջրամբարներ։ Բամբակենու ցանքատարածությունը 121,3 հազ․ հա է։ Հանրապետությունում մշակվող բամբակի հումքի 40,3%-ը տալիս է Կուրգան–Տյուբեի մարզը։ Կուրգան–Տյուբեի մարզը հանրապետության կիտրոնի մշակության հիմնական կենտրոնն է։ Արտադրվում են նաև կարակուլ, խորդենու յուղ, բրինձ, խաղող և այլն։ Անասնապահությունն ունի մսա–կաթնա–բրդատու ուղղություն։

### Տրանսպորտը

Հիմնականը ավտոտրանսպորտն է։ Կա նեղգիծ երկաթուղի, օդային հաղորդակցություն։ Կառուցվում է լայնուղի երկաթգիծ։

### Լուսավորությունը

1977–1978 թթ. ուսումնական տարում Կուրգան–Տյուբեյի մարզում կար 463 հանրակրթական, 2 գիշերօթիկ դպրոց, 10 պրոֆտեխնիկական ուսումնարան, գյուղատնտեսական և էներգետիկ տեխնիկումներ, բժշկական և մանկավարժական ուսումնարաններ, ուսուցիչների կատարելագործման ինստիտուտ։ 1978 թ.-ին մարզն ուներ 301 գրադարան, 234 ակումբ, 257 կինոկայանք, 49 հիվանդանոց, 707 բժիշկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 6,Երևան, 1980
**Պիեռ Նապոլեոնի Բոնապարտ** (ֆր.՝ Pierre-Napoléon Bonaparte, հոկտեմբերի 11, 1815(1815-10-11), Հռոմ, Պապական մարզ - ապրիլի 7, 1881(1881-04-07)[…], Վերսալ), տղան էր իշխան Լյուսիեն Բոնապարտի և իր երկրորդ կնոջ՝ Ալեքսանդրինա դե Բլեսչշանի։

Կենսագրություն
--------------

Պիեռ Նապոլեոն Բոնապարտը դեռևս մանկուց աչքի է ընկել խիզախ, վճռական խառնվածքով ու արկածախնդրությամբ։ 15 տարեկան հասակում փախել է տանից, որպեսզի միանա իր զարմիկներին, Նապոլեոն-Լյուդովիկին և Լուիին՝ Ռոմագայի ապստամբներին։ Բայց նրան վերադարձնում են տուն և որոշ ժամանակ հետո ուղարկում Միացյալ Նահանգներ՝ հորեղբոր մոտ։ Այստեղ նա մտերմանում է հանրապետական գեներալ Սանտանդերի հետ, ով նրան նշանակում է հեծելազորի հրամանատար և ուղարկում Կոլումբիա։ Վերադառնալով Իտալիա Պիեռ Բոնապարտը դավադրություն է սկսում Հռոմի Պապի դեմ և ստիպված է լինում լքել երկիրը։ Ամերիկայում, Կորֆույում և ուրիշ վայրերում տարբեր բուռն արկածներից հետո ֆրանսիական իշխանությունը հրաժարվում է ընդունել նրան զինվորական ծառայության։ Նա բնակություն է հաստատում Լոնդոնում, որտեղ ապրում է մինչև հեղափոխություն՝ 1884 թվականը։

Վերադառնալով Ֆրանսիա ընտրվում է խորհրդարան հարելով հանրապետականների և ձախ հայացքների տեսակետները, քվեարկում է հոգուտ սոցիալիստական օրինագծերի։ Երկրորդ կայրության տարիներին հեռանում է քաղաքականությունից և կորցնում արժեքը։ Կյանքի համար վաստակում էր գրական խարդախությամբ։

1894 թվականին նա ուղարկվում է Ֆրանսիական Ալժիր, բայց չհարմարվելով զինվորական կանոնավոր ծառայությանը լքում է բանակը և առանց թույլատրության վերադառնում է Ֆրանսիա, որտեղ զինված ուժերի նախարարը զրկում է նրան պարտականություններից։ Շուտով նա առաջադրում է իր թեկնածությունը օրենսդրական ժողովում և մտնում որպես Կորսիկայի ներկայացուցիչ։ 1851 թվականի դեկտեմբերի 2-ի հեղաշրջումից հետո, ինչին Պիեռ Բոնապարտը կողմնակից չէր, սկսում է վարել արդար մարդու կյանք, բայց շուտով հաշտվում է տեղի ունեցած իրադարձություններին, Նապոլեոն III-ից ստանում է «*prince et altesse, ayant rang à la cour*» կոչում և օգտվում նրա դրամապանակից։ Նապոլեոն III նրան չի ընդունում ոչ միայն իր *famille civile, չի վստահում նաև ոչ մի պաշտոնում, իրենից էլ հեռու է պահում*։

1867 թվականին առանց կայսեր թույլտվության Բրյուսելում ամուսնանում է հասարակ աշխատողի աղջկա՝ Յուստինա Էլեոնորա Ռյուֆլենի հետ։ Նրա հետ ապրել է մինչ ամուսնությունը ունենալով երկու երեխա՝ Ռոլանան և Ժաննան։

1870 թվականին վեճի ժամանակ կրակում է հայտնի լրագրող Վիկտոր Նուարի վրա ու արդարացվում։

Մահացել է անորոշության մեջ, հուղարկավորվել Գոնար գերեզմանատանը։ Նրա տղան՝ Ռոլան Բոնապարտը եղել է Ֆրանսիական Աշխարհագրական Ընկերության նախագահը, իսկ թոռնուհին՝ Մարի Բոնապարտը Ֆրեյդի օգնականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2 3 4
3. 1 2  GeneaStar
4. 1 2  Sycomore (ֆր.) / Assemblée nationale
5. 1 2 3 4 5  «Бонапарты»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
Նկարագրություն
--------------

Մադլեն եկեղեցի (ֆր.՝ l'église de la Madeleine), սուրբ Մարիամ Մագդաղենացու եկեղեցին Փարիզի 8-րդ թաղամասում։ Հրապարակի մյուս շինությունների հետ ներկայացնում է ֆրանսիական կլասիցիզմի ճարտարապետության չափանիշները։ 
Հունա-հռոմեական տաճար, բնօրինակը եղել է Մեզոն Կարեն Նիմում։

* Երկարությունը՝ 108 մ
* Լայնությունը՝ 43 մ

Բեմի վրա 52 սյուներ են, որոնք ամբողջությամբ շրջապատում են շինությունը, ամեն մի սյան բարձրությունը 19,5 մ։
Տաճարը լուսավորվում է տանիքի միջոցով, ի տարբերություն մյուս տաճարների եկեղեցին չունի ոչ պատուհաններ, ոչ տրանսեպտ։ Տաճարի ճակատային մասում տեղադրված են քանդակների խումբ «Սարսափելի դատարանը» անվանումով, որը Ֆիլիպ Օնորե Լեմերի աշխատանքն է։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցու կառուցման պատմությունը տևեց 85 տարի, քանի որ XVIII դարի վերջին և XIX դարի սկզբներին Ֆրանսիայում քաղաքական անկայունություն էր։ Շինարարությունը սկսվել է Լյուդովիկ XV օրոք ճարտարապետ Կոնտանա դ’ Իվրիի ղեկավարությամբ։ Եկեղեցու նախնական նախագիծը օգտագործվեց Սուրբ Լյուդովիկի եկեղեցու համար հաշմանդամների տանը։
1790 թվականին շինարարությունը կանգնեցվեց։ 1806 թվականին Նապոլեոնը ճարտարապետ Վինյոնին կառուցել փառքի սրահ կայսերական բանակի համար։ Այն ինչ կառուցվել էր մինչ այդ քանդվեց։ 1814 թվականին Լյուդովիկ XVIII ցանկացավ, որպեսզի վերակառուցվող շենքը դառնա եկեղեցի ի հիշատակ Լյուդովիկ XVI և Մարիա Անտուանետային։ 1846 թվականին եկեղեցին կառուցվեց և օծվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Մադլեն եկեղեցու նկարների հավաքածու
* Եկեղեցու եռաչափ մոդել Archived 2012-07-22 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4226000-0 · Mérimée: PA00088812 · VIAF: 239543387 · WorldCat VIAF: 239543387 |

 |
**Ջարդերը Հայաստանում** (անգլ.՝ Martyred Armenia), Ֆայեզ Ղոսեյնի 1918 թվականին Նյու Յորքում հրատարակած գիրքն է։

Բովանդակություն
---------------

Ֆայեզ Ալ-Ղուսեյնն իր «Ջարդերը Հայաստանում» (Ականատեսի վկայություններ) գրքի նախաբանում ընդգծել է, որ իր բոլոր պատմություններն առավել քան հավաստի են։ Դա միայն մի փոքր մասն է այն բոլոր գազանությունների, որոնք իրագործել են թուրքերը հայ ազգի նկատմամբ։ Ֆայեզ Ալ-Ղուսեյնն անդրադարձել է թուրքական կառավարության ծրագրին, հայերի տեղահանության մանրամասներին։ Նա փորձել է իր փաստացի պատմություններով մերժել այն բոլոր մեղադրանքները, որոնք կարող էին ուղղվել իսլամի դեմ և հայերի հանդեպ կատարվածի միակ մեղավոր հայտարարել իշխող թուրքական կառավարությունը։ Առանձին ներկայացվել են նաև դեպքերի մասին թուրքերի տված մեկնաբանությունները։ Ալ-Ղուսեյնը զանգվածային ջարդարարների մեջ առանձնացնում է օսմանյան այն պաշտոնյաներին, ովքեր հրաժարվել են կատարել կառավարության հրահանգները և նշել, որ նրանք, որպես կանոն, թուրքեր չեն եղել։ Առանձին անդրադարձ է կատարվել սիրիական անապատներում հայերին ոչնչացնելու գործընթացում քրդերի ունեցած դերին, Գերմանիայի ունեցած մեղսակցությանը։

Անդրադարձել է Օսմանյան խորհրդարանի հայ պատգամավորներ Վարդգեսի և Գրիգոր Զոհրապի աքսորին, նրանց սպանություններին։ Առանձին ենթագլխում ներկայացրել հայկական հոգևոր մշակությային արժեքների ոչնչացման թուրքական դրսևումները։ Վերջում զետեղված են հայ ժողովրդի ունեցած մարդկային և նյութական կորուստների վերաբերյալ վիճակագրական տվյալներ։

Հեղինակ
-------

Ֆաեզ Ալ-Ղուսեյն (1883-1968). Սիրիայի Հաուրանի շրջանի արաբական Սուլութ ցեղի ներկայացուցիչ։ Սովորել է Ստամբուլի ցեղապետերի համար գործող հատուկ դպրոցում։ Երեք տարի Խարբերդում զբաղեցրել է կայմակամի պաշտոնը, որը նրան հնարավորություն է տվել մանրամասն ծանոթանալ դեպքերին ու ակամայից ականատես լինել հայերի դժբախտությանը։ 1915 թվականին հրաման է ստացել մեկնել Էրզրում, սակայն Դիարբեքիրում մեկուկես ամիս ձերբակալված է եղել։ Բանտում, հետագայում նաև քաղաքում ապրելով նա գրի է առել ականատեսի իր վկայությունները։

Քաղվածքներ գրքից
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դժբախտ և հերոս հայ ազգը, որն աշխարհին զարմացրել է իր արիությամբ և քաջությամբ, որը տակավին երեկ Օսմանյան կայսրության մեջ ապրող բոլոր ազգերից ամենաաշխույժն էր և առաջադեմը, այսօր նրա անցյալից միայն հիշողություններ են մնացել։ |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հայերին ֆիզիկապես ոչնչացնելուց հետո թուրքերը հավաքեցին նրանց ունեցվածքը` վաճառելու և յուրացնելու նպատակով։ Մի օր եկեղեցի գնացի ու մի տեսարանի ականատես եղա. տեսարան, որից պետք է խուսափած լինեի։ Տեսա, թե ինչպես են թուրքերը հայկական եկեղեցիների գմբեթներից իջեցնում խաչերը։ Եկեղեցիները պահեստների կամ վաճառման սրահների էին վերածվել։ Ամենից արժեքավոր գրքերը նպարավաճառներին էին ծառայում` խանութներում ապրանքներ փաթեթավորելու համար։ |  |

Հրատարակություններ
------------------

Գիրքն առաջին անգամ ֆրանսերենով լույս է տեսել 1917 թ. Բոմբեյում, թարգմանվել և տպագրվել է անգլերեն /Լոնդոն, 1918 թ./, որոշ հավելումներով գերմաներեն /Ցյուրիխ, 1918 թ./, 1922 թ. վերահրատարակվել է Պոտսդամում։ Գիրքը թարգմանվել է նաև հայերեն /Նոր Ջուղա, 1920 թ./, վերահրատարակվել Կահիրեում 1960 թ.։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Fa’iz El-Ghusein, Martyred Armenia, NY, 1918, 52 p.
Չշփոթել լուսավորականություն հոդվածի հետ։

Գրիգոր Լուսավորիչ
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի
**Լուսավորչականություն**, Հայ-լուսավորչական հավատ, Լուսավորչական հավատ, Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցու դավանանքի, նաև դավանապատկանության շինծու, պայմանական անվանումը։ Արտահայտությունն առաջացել է 19-րդ դ. առաջին կեսին, «Հայ լուսավորչական եկեղեցի անունից՝ վերջինս Հայոց պաշտոնական (301) եկեղեցու հիմնադիր և պաշտոնական առաջին կաթողիկոս Գրիգոր Ա Լուսավորչի (302-325) հետ կապելուց հետո։ Արհեստական այդ կապը պատճառ է դարձել այն թյուր կարծիքի, թե նա է ստեղծել Հայոց եկեղեցու դավանանքը կամ դավանապատկանությունը, որի հետևանքով էլ առաջացել է իբր դրանք բնորոշող «Լուսավորչականություն» անվանումը։ Միաժամանակ և միևնույն նշանակությամբ ռուս, (մասամբ նաև՝ արևելաեվրոպական) գիտական գրականության մեջ և պետական-պաշտոնական գրագրություններում լուսավորչականությանը համարժեք օգտագործվել է «հայ-գրիգորյան հավատ» (կամ՝ «գրիգորյան հավատ») արտահայտությունը։ Իրականում դրանք ոչ մի առնչություն չունեն Հայոց եկեղեցու դավանական ուղղության հետ, ընդհանրապես չեն արտահայտում ոչ մի ուսմունք կամ վարդապետական ուղղություն։ Պետական կրոն հռչակելով (301) դեռևս առաջին դարից Հայաստանում տարածված (թեև հալածական) քրիստոնեությունը՝ Գրիգոր Լուսավորիչը նոր ուսմունք կամ դավանանք չի ստեղծել, այլ Հայոց եկեղեցու համար ընդունել է դավանական այն միակ ուղղությունը, այն միակ առկա դավանանքը, որ քրիստոնեության սկզբնավորումից ի վեր սրբագործել էին համաշխարհային եկեղեցու համընդհանուր հայրերը՝ որպես միակ ուղղափառություն։ Այնուհետև, Գրիգոր Լուսավորիչն ինքն անձամբ է Հայոց եկեղեցու համար սրբագործել Նիկիայի առաջին (325) տիեզերական ժողովի (որին մասնակցել է նաև Հայոց եկեղեցու ներկայացուցիչը՝ Գրիգոր Լուսավորչի պատվիրակը, որդին ու հաջորդը՝ Արիսաակես Ա Պարթևը) վավերացրած ընդհանուր ավանդության հավատքը (Ագաթանգեղոս, Պատմություն, գլուխ ՃԻԷ)։ Գրիգոր Լուսավորչի օրոք համաշխարհային եկեղեցին դեռևս ճեղքվածքներ չէր տվել, չկային դավանաբանական սուր տարաձայնություններ և անանուն «ավանդության հավատքը» միասնական էր ու համընդհանուր բոլոր եկեղեցիների համար։ Դեռևս չէին գումարվել տիեզերական այն ժողովները (Քաղկեդոնի՝ 451 թ. Կոստանդնուպոլսի երկրորդ՝ 553 թ. և այլն), որոնք խախտեցին առաջին երեք ժողովների (Նիկիայի առաջին, Կոստանդնուպոլսի առաջին՝ 381 թ. Եփեսոսի՝ 431 թ.) համերաշխ սկզբունքները և միասնական ու միադավան եկեղեցին պառակտեցին միաբնակ, երկաբնակ, կաթոլիկ, բողոքական և այլ եկեղեցիների՝ համապատասխան դավանություններով ու վարդապետություններով։ Հայոց եկեղեցին Աշտիշատի 435 թ.-ի ժողովում ընդունեց Եփեսոսյան բանաձևը՝ «Մի բնութիւն Բանին Մարմնացելոյ», իսկ Դվինի 506 թ.-ի ժողովում (տես Դվինի ժողովներ) պաշտոնապես մերժեց քաղկեդոնականությունը և վերջնականապես վավերացրեց իր հանգանակ կամ հավատամք (տես Հավատոհանգանակ) դավանությունը՝ միաբնակությունը (Երրորդություն, Մարդեղություն, Փրկագործություն)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 692)։*  |
Մետաքսագործական արտադրամաս Թաիլանդում
**Մետաքսագործություն**, մանածագործության (ոստայնանկության) ճյուղ, մետաքսյա թելեր ստանալու և դրանցից գործվածքներ պատրաստելու արհեստը։ Չինաստանում, որը համարվում է մետաքսագործության հայրենիքը, մետաքսե գործվածքներ պատրաստել են դեռևս մեր թվարկությունից առաջ III հազարամյակում։ Կենտրոնական Ասիայում, Իրանում, Կովկասում և Բյուզանդիայում մետաքսագործությունը հայտնի դարձավ V-VII դարերում, հետագայում տարածվեց նաև այլ երկրներում ու մայրցամաքներում։ X դարում արդեն Թաթարստանը, Ջուրշանը և Հարավային Կովկասի երկրները դարձել էին մետաքսագործության խոշոր կենտրոններ։ Սկսած հին ժամանակներից մետաքսե գործվածքները միջազգային առևտրի ամենահարգված առարկաներից էին։ «Մետաքսի ճանապարհը», որով կատարվում էր մետաքսեղենի առևտուրը Արևելքի և Արևմուտքի միջև, ձևավորվել էր դեռևս մեր թվարկությունից առաջ II դարում և գործում էր մինչև XVI դարը։ Մետաքսագործությունը նշանակալից զարգացման էր հասել միջնադարյան Հայաստանում։ IX-XIII դարերում հայ և արաբ հեղինակները հիշատակում են Հայաստանում, մասնավորապես Դվինում արտադրվող մետաքսե գործվածքները։ Մեզ հասել են նաև այդ ժամանակաշրջանի մետաքսե գործվածքների նմուշներ (Անիի պեղումներից)։ «Կերպասագործ» տերմինը մետաքսագործ իմաստով գործածել է Անանիա Շիրակացին (VII դար), իսկ XI դարի հեղինակ Գրիգոր Մագիստրոսը մետաքսագործություն համարում է առանձին արհեստ և արհեստավորին անվանում «մետաքսագործ կերպասի կամ կերպասոց»։ Հանդիպում են նաև աբրեշում, ապրեշումագործ բարբառային ձևերը։ Հայաստանում պատրաստված մետաքսաթելը և մետաքսե արծվաչները (կերպասներ, թավիշներ, նուրբ գործվածքներ, դրանց թվում և շղարշներ) ունեին գեղեցիկ փայլ, նուրբ էին, փափուկ, դիմացկուն, և լավ ներկվում էին։ Հայտնի էին հատկապես որդան կարմրով ներկած հայկական մետաքսաթել ծիրանին (բյուզանդացիներն անվանում էին «պորփյուրիկոն») և դիպակները։ Մեր օրերում, երբ բացի բնական մետաքսից արտադրվում է նաև մեծ քանակությամբ արհեստական մետաքս, մետաքսագործությունը դարձել է մանածագործական արդյունաբերության կարևոր ճյուղերից մեկը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 484)։*  |
**Միհրան Սերայտարյան (Սարատարյան)** (Կիրասոն- 1915), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Տրապիզոնի վիլայեթի Գիրեսուն քաղաքում՝ ունևոր ու բարեկիրթ գերդաստանում։

Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդվայրի ազգային վարժարանում, միջնակարգը՝ Մարզվանի ամերիկացի միսիոներների Անատոլիա կոլեջում։ Բժշկական կրթությունն ստացել է ԱՄՆ-ում։ Մի քանի տարի աշխատել և կատարելագործվել է ԱՄՆ- ում։ Վերադարձել է Կիրասոն և զբաղվել բժշկությամբ։ Եղել է անվանի բժիշկ, հասարակական եռանդուն գործիչ, հարգված՝ հայերի և օտարների կողմից։ 1915 թվականին ձերբակալվել է և սպանվել։

Ընտանիք
-------

Կինը՝ Պայծառը, իր ձեռքերով փորած փոսերում իր մեռած երեխաներին թաղելուց հետո նետվել է Եփ­րատ գե­տը, սակայն նրան փրկել են։ Հետագայում Պայծառը երկար ժամանակ փնտրել է կորած ավագ որդուն, որը սովորում էր Կ. Պոլ­սի Պեր­պե­րյան վար­ժա­րա­նում։ 1918 թվականին Պայծառը իր որդի Սուրենին գտել է Եգիպ­տո­սի Զա­կա­զիկ քաղաքում, որտեղ օսմանյան բանակի զինվոր էր ծառայում։ Սուրենը Եգիպտոսում գերի է ընկել անգլիացիներին։ Ազատվելուց հետո Կա­հի­րեում աշխատել է Կամսարականների ծխախոտի գործարանում։ Ամուսնացել է բանասեր և ուսուցիչ Հմայակ Շեմսի (Սափրիչյան) քրոջ՝ Հայկուհու հետ և ունեցել որդի։ Մահացել է ամուսնությունից 4 տարի հետո։

Նրանց Վահե որդին 1960 թվականին ԱՄՆ Կենտուկկի նահանգի համալսարանի դասախոս (պրո­ֆե­սոր) է աշխատել։

Գրականություն
-------------

* Սեւյօնքեան Թովմաս (բուն մականունով՝ Գարագաշեան), «Կի­րա­սոն (Իմ Ծննդա­վայրը)», տպարան «Աա­հակ-Մես­րոպ», Գահիրէ, 1947, 108 էջ
* Յովակիմեան (Արշակունի) Յովակիմ, Պատմութիւն Հայկական Պոնտոսի, Պէյրութ, 1967։
* Իսկահատեան Հ. Վկայարան հայկական ցեղասպանութեան, Գիրք Գ, Պէյրութ, 2011, 395 էջ

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Կոլորիտ** նկարագրություն (իտալերեն՝ colorito լատ.՝ color բառից — ներկ, գույն), արվեստի գործերի գունային հատկանիշների ընդհանրական գեղագիտական գնահատականը, պատկերների գունային էլեմենտների բնութագիրը, նրանց փոխկապվածությունները, գույների և երանգների համահնչունությունը։

Կոլորիտի արտաքին բնութագիր- ստեղծագործությունում գունային համադրությունների գեղատեսիլությունն և գունագեղությունն։ Կոլորիտի կատեգորիան նեղ կապակցված է և հանդիսանում է հիմնագունություն գեղագիտական ստեղծագործությունների։

**Կոլորիտ**, **կոլորիտային** — ուղիղ ձևով նշանակություն, օբյեկտի նկարագրական որակյալ բնութագրություն, երևույթ, իրադարձություն, տեղանքներ, արվեստի ստեղծագործություններ հիմնված արտաքին նշանների վրա (այդ թվում պարտադիր չէ ակնհայտ), նրանց փոխկապակցվածությունները, փոխհամաձայնությունները։ Արտահայտությունն օգտագործվում է այսպես **Երաժշտական կոլորիտ**, **ձայնային կոլորիտ**, **ազգային կոլորիտ** և նմանատիպ։

Նկարահանումներում
-----------------

Կոլորիտային որոշումներ- նկարների նկարագրական եղանակներից կարևորագույներից մեկը։ Հեղինակի կողմից օգտագործվում է նկարահանման բովանդակության առավելագույն արտահայտման համար։

Տեսանկարների կոլորիտի հիմնակմախքը ձևավորում են գույները և նկարահանվող օբյեկտի գուներանգությունը։ Ելնելով դրանից, նկարի հեղինակը գնահատում է նկարահանվող օբյեկտի համահնչունությունը ֆոնի հետ, կադրում ընտրում է առավել վառ գունային դետալներ, ընտրում է համապատասխան ֆակտուրա և լուսավորման միջոցներ։

### Նկարահանման օբյեկտի գունային կազմակերպում

Ֆոտոնկարի անհրաժեշտ կոլորիտի ստացման համար հիմնականում օգտագործում են մի մեթոդ, որը կոչվում է նկարահանման օբյեկտի գունային կազմակերպում։

Այսպես, նատյուրմորտի, պավիլիոնային դիմանկարների ստեղծման, գովազդային ֆոտոնկարների, առարկաների, ֆոնի և կադրը կազմող այլ տարրերի ստեղծման համար ընտրվում են գունային համադրությամբ, որոնք կոչված են կենտրոնացնել դիտողի ուշադրությունը (ըստ սյուժեի) նկարի կարևորագույն հատվածներում։

### Օբյեկտի լուսավորում

Ֆոտոնկարների կոլորիտի վրա սկզբունքային ազդեցություն է ունենում լուսավորման բնույթը՝ 

* Լույսի հոսանքի ուղղությունը
* Ստվերի նկարը
* Լուսավորման հակադրությունը

Այս ամենը ձևավորում է օբյեկտի գույները և փոփոխում է նկարի վերջնական գունային տոնայնությունները։

Այդ իսկ պատճառով ֆոտոնկարի կոլորիտը մեծ մասամբ կախված է կադրում հատվածների լուսավորվածության և մգեցվածության աստիճանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Власов В.Г. «Иллюстрированный художественный словарь». — СПб.: Икар, 1993. — 272 с.

Աղբյուրներ
----------

* Книга:ФКТЭ|статья=Колорит фотоизображения|автор=Дыко, Л. П.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 516)։*  |
**Հաթիմ ալ-Տայի** (արաբ․՝ حاتم الطائي‎‎‎, - 578, Հաիլ, Սաուդյան Արաբիա), Նախաիսլամական Արաբիայի 6-րդ դարի հռչակավոր բանաստեղծ։ Եղել է քրիստոնյա։ Հայտնի է եղել չափազանց առատաձեռնությամբ և մեծահոգությամբ։ Նրա անունը մինչ օրս արաբների համար օրինակ է դարձել մեծահոգության, հարևաններին օգնության հասնելու ու բարոյական բարձր նկարագրի տեր լինելու այաքինության մեջ։

Ալ-Տային Հազար ու մի գիշեր հեքիաթաշարի կերպարներից է։ Նրա մասին զանազան լեզուներով բազմաթիվ աշխատություններ են գրվել։ Նրա արկածախնդրությունների մասին ֆիլմեր են նկրավել։ Նրա հռչակը տարածվել է ամբողջ Միջին Արևելքում և Պարսկաստանում, ընդհուպ մինչև Հնդկաստան։ Նա հիշվել է նաև Մուհամմադի թողած հադիսներում։

Նրա բանաստեղծական տողերը փառաբանում են քաջությունն ու մեծահոգությունը։ Գրել է նաև սիրային կասիդաներ։

Թաղված է Հայիլի շրջանի Թովարեն գյուղում։ Նրա գերեզմանը կանգուն է մինչ այսօր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քիթաբ ալ-Աղանի, հեղինակ Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հաթիմ ալ-Տայիի բանաստեղծությունների ամբողջական ժողովածու
* Հաթիմ ալ-Տայի՝ Արաբների մեղահոգը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 3085968 · CiNii: DA14320429 · ISNI: 0000 0000 8167 885X · LCCN: n82123496 · NTA: 074866044 · LIBRIS: 106479 · SUDOC: 083672222 · VIAF: 95193993 · WorldCat VIAF: 95193993 |

 |

 |
Եռանկյան անկյունների գումարի մասին թեորեմը Էվկլիդեսյան երկրաչափության դասական թեորեմներից է։ Այն պնդում է, որ


Էվկլիդեսյան հարթության վրա եռանկյան անկյունների գումարը հավասար է 180°

Եռանկյուն

Ապացույց
--------

Դիցուք տրված է կամայական **ABC** եռանկյուն։ **B** գագաթով տանենք ուղիղ, որը զուգահեռ է **AC** կողմին (այսպիսի ուղիղը կոչվում է Էվկլիդեսի ուղիղ)։ Նրա վրա նշենք **D** կետն այնպես, որ **A** և **D** կետերը ընկած լինեն *BC **ուղղի տարբեր կողմերում։** DBC **և** ACB* անկյունները հավասար են որպես ներքին խաչադիր անկյուններ, որոնք առաջացել են **AC** և **BD** զուգահեռ ուղիղները **BC**-ով հատելիս։ Այդ պատճառով եռանկյան **B** և **С** գագաթների անկյունների գումարը հավասար է **ABD** անկյանը։ Եռանկյան բոլոր անկյունների գումարը հավասար է **ABD** և **BAC** անկյունների գումարին։ Քանի որ այդ անկյունները միակողմանի են, նրանց գումարը հավասար է 180° աստիճանի (**AC** և **BD** զուգահեռ են, **AB**` հատող)։ *Ինչն էլ պահանջվում էր ապացուցել:*

Հետևություններ
--------------

Թեորեմից հետևում է, որ յուրաքանչյուր եռանկյան երկու անկյունները սուր են։ Ենթադրենք հակառակը. եռանկյունն ունի միակ սուր անկյունը կամ ընդհանրապես չունի։ Այս դեպքում, եռանկյունն ունի առնվազն երկու անկյուն, որոնցից յուրաքանչյուրը փոքր չէ 90° աստիճանից։ Այդ անկյունների գումարը փոքր չէ 180° աստիճանից։ Իսկ դա անհնար է, քանի որ եռանկյան բոլոր կողմերի գումարն է հավասար 180° աստիճանի։

Ընհանրացումներ սիմպլեքս տեսության մեջ
-------------------------------------

{\displaystyle {\begin{vmatrix}-1&\cos L\_{12}&\cos L\_{13}&\dots &cosL\_{1(n+1)}\\cosL\_{21}&-1&cosL\_{23}&\dots &cosL\_{2(n+1)}\\cosL\_{31}&cosL\_{32}&-1&\dots &cosL\_{3(n+1)}\\\vdots &\vdots &\vdots &\ddots &\vdots &\\cosL\_{(n+1)1}&cosL\_{(n+1)2}&cosL\_{(n+1)3}&\dots &-1\\\end{vmatrix}}=0}, որտեղ {\displaystyle L\_{ij}} ` սիմպլեքսի i և j նիստերի կազմած անկյուն

Դիտողություններ
---------------

Եթե վերջին որոշիչում տեղադրենք n=2, ապա կստանանք զուգահեռագծի դեպքը (կազմված երկու հավասար եռանկյուններից)։
Եթե նախորդ որոշիչում տեղադրենք n=2, ապա կստանանք զուգահեռագծի դեմքը (որը բաղկացած է երկու հավասար եռանկյուններից)։
{\displaystyle {\begin{vmatrix}-1&\cos L\_{12}&\cos L\_{13}\\cosL\_{21}&-1&cosL\_{23}\\cosL\_{31}&cosL\_{32}&-1\\\\\end{vmatrix}}=0}, որտեղ {\displaystyle L\_{ij}} ՝ վեկտորների կազմած անկյուն **{\displaystyle L\_{i}}**և **{\displaystyle L\_{j}}**:
Ակնհայտ է, որ ծավալը հավասար է զրոյի։

Ընդ որում, վերջին որոշիչը, ինչպես և նախորդը, որոշիչներ են, որոնցում յուրաքանչյուր հաջորդ տող (սյուն) ստացվում է նախորդ տողի տարրերի (սյան) ցիկլիկ տեղափոխությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Գնդի վրա եռանկյան անկյունների գումարը միշտ մեծ է 180° աստիճանից, տարբերությունը կոչվում է գնդային ավելցուկ և ուղիղ համեմատական է եռանկյան մակերեսին։
* Լոբաչեսկու հարթության վրա եռանկյան անկյունների գումարը միշտ փոքր է 180°: Տարբերությունը նույնպես ուղիղ համեմատական է եռանկյան մակերեսին։

Տես նաև
-------

* Եռանկյուն
* Եռանկյունների լուծում
**Հաթհա յոգան** յոգայի տեսակ է։ Հատհա բառը նշանակում է «ուժ», որը կարող է ունենալ հետևյալ իմաստը․ քանի որ հին հնդիկները կարծում էին, որ այն շատ դժվար է և մեծ քանակությամբ ուժ գործադրելու համար նրանք ստիպեցին իրենց մեջ արթնանալ «յոգի»-ին։

Հատհա յոգայի պրակտիկան պարունակում է շատկարմաս, ասանաս, բանդաս, մուրդաս ինչպես նաև պրանայամա տարրերը։ Բոլոր պրակտիկաներում առկա են գիտակցության հետ աշխատանքներ (ուշադրության կենտրոնացում)։

Պատմություն
-----------

Գոյություն ունեն մի քանի լեգենդներ, որտեղ ասվում է, որ հատհա յոգայի ուսուցումը փոխանցվել է Շիվայի մարդկանց։

Ժամանակակից գիտնականները հատհա յոգայի առաջացումը կապում են Մացյենդրանատի և նրա աշակերտը Գորայքշանաթի հետ, ովքեր այն հիմնադրել են X-XI դարերում, Նաթի յոգիկ ավանդույթներով։ Գորայշանաթին համակարգեց իր ժամանակների գիտելիքները կապված մարմնի և գիտակցության հետ, ինչպես նաև նրան ավելացրեց տանտրիկ տարրեր։ Նա համարվում է հատհա յոգայի տարբեր ուղղությունների հիմնադիրը։

Հատհա յոգան արագ տարածվել է XVII-XVIII դարերում։

Պրակտիկա
--------

Հաթհա յոգան մարմնի վրա ազդելու ֆիզիկական միջոցներով ձեռք բերված հոգեֆիզիկական ներդաշնակության վարդապետություն է (դիետա, շնչառություն, շատկարմաներ, ասանաներ,) և ունի հոգևոր նշանակություն (մեդիտացիաներ և ուշադրության կենտրոնացում՝ ասանաների և պրանայաների կատարման ժամանակ)։

Հաթհա յոգայի պրակտիկայում ձեռք բերված նպատակները շատ բազմազան են։ Այն կարող է լինել ինչպես լավ առողջություն, այնպես էլ երկարակեցության ինքնության գիտակցում և նույնիսկ լուսավորություն ու ազատություն (Սամադի)։

Հաթհա յոգան սովորեցնում է գիտակցաբար և ուշադիր վերաբերվել առողջությանը, սովորեցնում է մարմնի և մտքի արտաքին և ներքին մաքրության կիրառումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Борислав (Борис Мартынов)* Йога. Источники и течения. Хрестоматия.. — М.: Йогин, 2009. — С. 69. — 440 с.
2. ↑  Կաղապար:Ռուսերեն գիրք=Гхеранда-самхита
3. ↑  Կաղապար:Ռուսերեն գիրք=Свами Сватмарама
4. ↑  *Артур Авалон* Глава 7. Теоретические основания этой йоги // Кундалини-йога. Змеиная сила. — Центрполиграф, 2012. — ISBN 978-5-227-03740-4, ISBN 978-0-486-23058-0
|  |
| --- |
| **Ոսկեգույն լեմուր** |
| Ոսկեգույն լեմուրՈսկեգույն լեմուր |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Կաթնասուն (Mammalia) |
| **Կարգ** | Պրիմատներ (Primates) |
| **Ընտանիք** | Լեմուրազգիներ (Lemuridae) |
| **Ցեղ** | **Hapalemur** |
| **Տեսակ** | **Ոսկեգույն լեմուր** *(H. aureus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Hapalemur aureus*** |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Կրիտիկական վիճակում գտնվողՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Ոսկեգույն լեմուր** (լատ.՝ *Hapalemur aureus*), հեզ լեմուրային (*Lemuridae*) ընտանիքին պատկանող կաթնասուն։ Տարածված են միմիայն Մադագասկարում և հատկապես կղզու հարավարևելյան խոնավ և անձրևային հատվածներում։

Արտաքին տեսք
------------

Այս տեսակի լեմուրներն ամբողջովին պատված են ոսկեգույն մազածածկույթով, իսկ ընդհանուր երկարությունը հասնում է 80 սանտիմետրի, որի ուղիղ կեսը բաժին է հասնում պոչային հատվածին։ Մարմնի քաշը հասնում է 1.2-1.6 կիլոգրամի։ Բուրդը երկար է ու փափուկ, ունի կարճ դունչ։ Գլուխը գնդաձև է, ականջները կարճ են և մազապատված։ Դեմքը սև է, ունքերը, կոկորդն ու այտերը պատված են դեղնաոսկեգույն մազածածկույթով։ Իսկ ահա մարմնի վերին հատվածը պատված է փոքր-ինչ մոխրագույն մազածածկույթով։

Վարք
----

Ոսկեգույն լեմուրներն ապրում են ընտանիքներով, ընտանիքում երկուսից մինչև չորս կենդանի է լինում։ Ընտանիքը կազմված է հասուն արուից, հասուն էգից և դեռ չհասունացած անդամներից։ Լեմուրները միմյանց հետ շփվում են սուր խռնչյուններով։ Վարում են ծառաբնակ կյանք։ Ակտիվ կենսակերպ են վարում առավոտյան և երեկոյան, ինչպես նաև գիշերային ժամերին։ Տարածաշրջանում չափազանց շատ հանդիպում են 80 հա շառավղով տարածքում։

Ոսկեգույն լեմուրները բուսակեր կենդանիներ են։ Հատկապես նախընտրում են սնվել հացազգիների ընտանիքին պատկանող բույսերով, ինչպես նաև Մադագասկարյան հսկայական եղեգների ցողուններով ու տերևներով։ Ոսկեգույն լեմուրներն օրական միջինն ուտում են 500 գրամ եղեգ։

Զուգավորումը տեղի է ունենում մայիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Հղիությունը տևում է 135-150 օր։ Ձագերը լույս աշխարհ են գալիս հոկտեմբեր-փետրվար ամիսներին։ Ունենում են 1-2 ձագուկներ։ Նորածին ձագուկների քաշը հասնում է մոտավորապես 35 գ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Книга:Полная иллюстрированная энциклопедия. «Млекопитающие». Кн. 2|с=456


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Սուբյեկտ և օբյեկտ** (լատ.՝ subjectus — ենթակա, լատ.՝ objectum —«առ արկանված»՝ առարկա), փիլիսոփայական կատեգորիաներ, սուբյեկտը հասարակական մարդն է՝ առանձին անհատը, հասարակական խումբը կամ մարդկությունը (մարդն առհասարակ), որքանով որ նա հանդես է գալիս որպես գործողություն կատարող ու ճանաչողության կրող, և համապատասխանաբար, իրեն առանձնացնում է արտաքին աշխարհից, գիտակցում է իր ինքնությունը (որպես ես) և իրեն հակադրում է ճանաչողության ու գործողության առարկային որպես օբյեկտի։ Իմացաբանական առումով ևս սուբյեկտը հանդես է գալիս որպես ակտիվ գործոն, որն առանձնացնում է ճանաչողության իր օբյեկտը և ճանաչողության ընթացքում վերակառուցում է այն։ Գիտության մեջ արդեն փորձնական ճանաչողությունն անպայման ենթադրում է սուբյեկտի նպատակադիր ներգործություն առարկայի վրա, իսկ տեսական ճանաչողությունն ունի կառուցիչ բնույթ, այն ենթադրում է վերացական և իդեալական օբյեկտների կառուցում, որոնք երբեմն չունեն իրենց փորձնական նախատիպը։ Սակայն գիտական ճանաչողության խնդիրն է տալ օբյեկտիվ իրականության՝ սուբյեկտից օտարված պատկերը, որի մեջ ներառված են ճանաչող առանձին անհատների անձնական տպավորություններն ու գնահատականները, դրան են ծառայում գիտության մեջ պատմականորեն մշակված գիտափորձի և տեսության կառուցման միջոցներն ու եղանակները։ Այսուհանդերձ, գիտելիքի բացարձակ օտարումը ճանաչող սուբյեկտից ընդհանրապես (դասական բնագիտության մեջ ընդունված՝ «բացարձակ բնության» իդեալը) հնարավոր չէ, և դա ցայտուն կերպով դրսևորվեց ժամանակակից գիտության մեջ (օրինակ, ֆիզիկայում՝ հարաբերականության տեսության և քվանտային մեխանիկայի մեկնաբանությունների շուրջը ծավալված բանավեճերում)։ Կան գիտելիքի բացարձակ օտարումն անհնարին դարձնող մի քանի ավելի ընդհանուր գործոններ՝ մարդու զգայական արտացոլման և մարդկային բանականության առանձնահատկությունները, մարդու աշխարհընկալման պատմամշակութային պայմանավորվածությունը և այլն։ Այս բոլոր գործոնների բերումով մարդկային ճանաչողությունը (և աշխարհի գիտական պատկերը) անխուսափելիորեն իր վրա կրում է ճանաչող սուբյեկտի կնիքը, այնպես որ բնականաբար ծագում է գիտելիքների օբյեկտիվ բովանդակությունը հիմնավորելու իմացաբանական խնդիրը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 175)։*  |
**ԴՊ-64 «Նեպրյադվա»**, սովետական ձեռքի հակադիվեևսիոն երկփող նռնականետ։ Ստեղծված է ծովային օբյեկտները (ծովային պլատֆորմներ, հիդրոտեխնիկական կառույցներ) մարտական լողորդների հարձակումից պաշտպանության համար։

Պատմություն
-----------

1981 թվականին ЦКИБ СОО-ն (հետզոտական կենտրոն) հետազոտություն անցկացնելու հանձնարարությունը ստանալուց հետո անցավ գործի։ 1983 թվականի գարնանը ստեղծեցին երկու տրամաչափի նռնականետ. 45 մմ տրամաչափով՝ նախատեսված մինչև 400 մետր հեռահարության համար և 50 մմ տրամաչափով՝ նախատեսված մինչև 1500 մետրի համար։ 1983 թվականի հունիսին Սևաստոպոլում փորձարկեցին։ Նռնականետի ընտրված տարբերակի (45 մմ) պետական փորձարկումները սկսվել են 1988 թվականի հոկտեմբերին։ 1990 թվականի մարտի 4-ին «Նեպրյադվա» նռնականետը ընդունվեց ՌԾՈւ սպառազինման կողմից։ Առաջին անգամ այն ներկայացվեց պոտենցյալ գնորդներին՝ 1993 թվականի սպառազինման միջազգային ցուցահանդեսում։

Կառուցվածք
----------

Ձեռքի վերազինում, մեխանիկական ապահովիչ, որը տեղակայված է ձգանման բռնակի դիմաց, նշանառությունը բաց բաժանմունքային, սանդղակի բաժանման արժեքը 50 մետր։ Զենքը ընդգրկում է երկու տեսկ կրակոց. Լուսային ՍԳ-*45* և ֆուգասային ՖԳ*-45*։ Կարգավորվող նռնակի տեղակայման խորությունը 0-14 մետր է։ Նռնակի քաշը՝10 կգ։ ՖԳ-45 նռնակի ակուստիկ ալիքի ոչնչացման շառավիղը ջրի տակ 14 մետր է։ ՍԳ-45-ը օգտագործում է կոնտակտային տիպի ապահովիչ, որը պայթում է ջրի վրա հարվածից։ ՍԳ-45-ի պրոտեխնիկական ջահը այրվում է ջրի երեսին նույնիսկ փոթորկի ջամանակ։ Նռնականետի նշանառությունը թույլ է տալիս կրակ բացել փակ և բաց դիրքից՝ ինչպես կախած այնպես էլ ուղիղ հետագծով։

Մարտավարություն
---------------

Նռնականետ ԴՊ-64-ը նախատեսված է նավատորմային զորքի հակադիվերսյոն ուժերի համար։

Նռնականետ ԴՊ-64-ը ծովային հարձակման դեպքում լիցքավորվում է ՍԳ-45 ազդանշանային ռումբի փողից, որը օգտագործվում էջրի երեսին նպատակային տեղը որոշելու համար։ Նռնակը դուրս է լողում և այրվում կարմիր բոցով։

Տես նաև
-------

* Նռնականետերի ցանկ

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2  45-мм гранатомет ДП-64 «Непрядва», 1990
2. ↑  *Боечин И.* Чем поразить Ихтиандра? // *журнал «Оружие»*. — 2011. — № 07. — С. 27-30.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Описание гранатомёта на сайте производителя
* Видеосюжет «Подарочек для пиратов» на канале *Телестудия Роскосмоса*
* Сюжет телеканала РИА Новости «Российский ответ сомалийским пиратам. Гранатомет ДП-64»
Ժան Լը Ռոն Դ՛Ալամբերը (ֆր.՝ Jean Le Rond D'Alembert)
**Մաթեմատիկական հայտանիշ**, որն առաջարկել է Դ՛Ալամբերը (ֆր.՝ Jean Le Rond D'Alembert):

Այն վերաբերում է ոչ բացասական անդամներով թվային շարքերին։

Հայտանիշ
--------

Դիցուք տրված է դրական անդամներով

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }a\_{n}} {\displaystyle (a\_{n}>0)} (3) շարքը և՝ {\displaystyle \exists \lim \_{n\to \infty }\left({\frac {a\_{n+1}}{a\_{n}}}\right)=K}:

Այդ դեպքում, եթե՝

1. K<1, ապա (3) շարքը զուգամետ է։

2. K>1 (D-ն կարող է լինել +\infty), ապա (3)-ը տարամետ է։

3. K=1, ապա ոչինչ պնդել հնարավոր չէ (կան և զուգամետ և տարամետ շարքերի օրինակներ)։

Ապացույց
--------

### Առաջին կետի ապացույց

Եթե K<1, ապա որևէ {\displaystyle q\in (D;1)} թվի համար կունենանք՝ {\displaystyle \exists N,\forall n\geqslant N:0<\left({\frac {a\_{n+1}}{a\_{n}}}\right)<q<1:}

Այստեղից՝ {\displaystyle \left({\frac {a\_{N+1}}{a\_{N}}}\right)<q,\left({\frac {a\_{N+2}}{a\_{N+1}}}\right)<q,...\left({\frac {a\_{n}}{a\_{n-1}}}\right)<q} {\displaystyle (n>N)}:

Բազմապատկելով այս {\displaystyle n-N} թվով անհավասարությունները, կստանանք՝

{\displaystyle \left({\frac {a\_{n}}{a\_{N}}}\right)<q^{n}-N:}

Ուրեմն՝

{\displaystyle a\_{n}<{\frac {a\_{N}}{q^{N}}}\cdot q^{n}} շարքաը զուգամետ է (0<q<1), ապա զուգամետ է նաև շարք (3)-ը (տես. 1, դիտ. 2):

### Երկրորդ կետի ապացույց

Եթե K>1, ապա {\displaystyle \exists N,\forall n\geqslant N:\left({\frac {a\_{n+1}}{a\_{n}}}\right)>1,} ուրեմն {\displaystyle a\_{n+1}>a\_{n}>0} {\displaystyle (n\geq N)}: Այստեղից հետևում է, որ {\displaystyle a\_{n}} հաջորդականությունը մոնոտոն աճող է, և, ուրեմն՝ {\displaystyle a\_{n}\nrightarrow 0}: Որտեղից հետևում է (3) շարքի տարամիտությունը։

### Երրորդ կետի ապացույց

Ցույց տալու համար, որ K=1 դեպքում ոչինչ պնդել հնարավոր չէ, կարելի է բերել հետևյալ օրինակները։

***Օրինակ 1*`**

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }a\_{n},} {\displaystyle a\_{n}={\frac {1}{n\_{2}}}}:

Այս շարքը զուգամետ է, և պարզ է, որ {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }\left({\frac {a\_{n+1}}{a\_{n}}}\right)=1}:

***Օրինակ 2***`

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }a\_{n},} {\displaystyle a\_{n}={\frac {1}{n}}}:

Այս շարքը տարամետ է, բայց էլի՝ {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }\left({\frac {a\_{n+1}}{a\_{n}}}\right)=1}:

Գրականություն
-------------

* Ա.Գ. Ղալումյան, Ա.Ս. Սարգսյան, «Մաթեմատիկական անալիզ», ԵՊՀ Հրատարակչություն, Երևան 2009։
**Սանե** (նորվ.՝ Sande i Vestfold), կոմունա Նորվեգիայի Թագավորության հարավային հատվածում, վարչականորեն՝ Վեստֆոլդի կոմսությունում։

Աշխարհագրություն
----------------

Սանեը գտնվում է Նորվեգիայի հարավում։ Գտնվում է թագավորության մայրաքաղաք Օսլոյից ավելի քան 100 կմ հեռավորության վրա՝ դեպի հարավ-արևմուտք։

Զարգացած է զբոսաշրջությունը։ Սանե կոմունան զբաղեցնում է 178 կմ քառակուսի տարածք։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սանեի բնակչությունը կազմում է 7999 մարդ։ Հիմնական բնակիչները նորվեգացիներն են։

Բնակչության շրջանում տարածված է բուկմոլ լեզուն, որը ձևավորվել է ձևավորվել է դանիերենի հիմքի վրա։ Բնակչության խտությունը կազմում է 44,9 մարդ/կմ քառ.:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նորվեգիայի վիճակագրական տվյալներ


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Նորվեգիա**   **Աշխարհագրություն**
 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմավիր (այլ կիրառումներ)
**Արմավիր քաղաք**, Ք. հ. 9-րդ դարից՝ Մեծ Հայքի Բագրատունիների թագավորության կազմում։ Կազմավորվել է Հայոց Արմավիր մայրաքաղաքի հիմքի և շրջակա ագարակների՝ մայրաքաղաքի արևելյան թաղամասեր հիմքի վրա։ Բագրատունիների օրոք ունեցել է ավելի քան 10 հազար բնակիչ և թագավորության չորրորդ քաղաքն էր։

Մատենագրությունից, ինչպես նաև Արմավիրի պեղումների արդյունքներով հայտնի են

* Արմավիր քաղաքի երկու թաղամասերը՝ Ալիսո(ու) և Բլուր
* Արմավիրի արևելյան բլրի գագաթի մատուռը՝ կառուցված Արմավիր մայրաքաղաքի միջնաբերդի և տաճարի քարերից
* տնտեսական նշանակության շինություններ՝ դարբնոց, թոնատներ, արհեստանոցներ, ձուլարաններ, դեղատուն, երկու խաղողի ճզման հնձաններ

13-րդ դարում թաթար մոնղոլները գրավեցին և ավերեցին Արմավիր քաղաքը։

18-րդ դարի առաջին կեսին, Երևանի պարսկական խանի որոշմամբ, սկիզբ դրվեց Արմավիր մայրաքաղաքի ավերակների ավերմանը։ Քաղաքը հանդիսացավ որպես «պատրաստի քարհանք» ավերակների մոտակայքում կառուցվող նոր բերդի, նոր բնակավայրի և տեղացիների բնակելի տների կառուցման համար։

Սարդարապատի մահալի հրամանատարի՝ «սարդար» համար Արմավիր մայրաքաղաքի և Արմավիր քաղաքի ավերակները հանդիսացա որպես «պատրաստի քարհանք»՝ 1813 թվականից սկսած Սարդարապատի անապատում կառուցել Սարդարաբադի բերդը (Sardari Berd (Armenian: Սարդարի Բերդ։ deriven from Sardar Persian: سردار‎;(չաշխատող հղում)
 )։

Արմավիր քաղաքի թաղամասերի և շրջակա ագարակների հիմքի վրա 17-19-րդ դդ ձևավորվեցին նախ ագարակային, ապա գյուղական համայնքներ, որոնք ներկայումը կազմում եմ Արմավիրի մարզի Արմավիր, Հայկավան(չաշխատող հղում)
, Այգեշատ, Բամբակաշատ, Ջրաշեն, Նոր Արտագերս, Նալբանդյան գյուղերը։

Գրականություն
-------------

* Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան Archived 2017-02-20 at the Wayback Machine.։ Երևան, 1986-2001։ Հոդվածներ «Ալիսո(ու)»՝ էջ՝ 91 և «Բլուր» էջ՝ 704։
* Б. Н. Аракелян. О некоторых результатах археологического изучения древнего Армавира.  Archived 2019-04-07 at the Wayback Machine.
* Սերգեյ Վարդանյան, Հայոց Մայրաքաղաքները, Արմավիր Archived 2017-02-20 at the Wayback Machine.էջ՝ 28։
«Ռոբին Հուդ և Փոքրիկ Ջոն», Լուիս Ջոն Ռիդի նկարազարդումը *Bold Robin Hood and His Outlaw Band: Their Famous Exploits in Sherwood Forest* գրքի համար
**Փոքրիկ Ջոն** (անգլ.՝ Little John), Ռոբին Հուդի մտերիմ ընկերն ու զինակիցը նրա մասին պատմություններում։ Հիշատակվում է Ռոբին Հուդի հետ միասին արդեն ամենավաղ աղբյուրներում, ինչպիսին է Էնդրյու Ուինթոնի «Orygynale Cronykil of Scotland» ժամանակագրությունը։  Նրանց հանդիպման մասին պատմում է 17-րդ դարից հայտնի բալլադը՝ «Ռոբին Հուդը և Փոքրիկ Ջոնը» (անգլ.՝ Robin Hood and Little John, Child 125) վերնագրով։ Ռոբինը գետի նեղ կամրջի վրա բախվում է բարձրահասակ անծանոթի հետ, և ձեռնափայտերով մարտում վերջինս նրան գցում է ջուրը։ Երիտասարդի խիզախությունը դուր է գալիս նետաձիգին, և նա ընդունվում է անտառային եղբայրություն։ Ջոնի մասին ոչ մի բանահյուսական հիշատակում չկա որպես առանձին հերոս։

Տարբեր աղբյուրներում փոքրիկ Ջոնի անվան ծագման մասին ասվում է, որ այն կամ ծաղրաբար հակադրվում է իր բարձր հասակին (յոթ ոտնաչափ, այսինքն՝ 213 սանտիմետր), կամ ծննդյան ժամանակ նա կոչվել է Ջոն Լիթլ (փոքրիկ Ջոնի մասին բալլադում, երբ նա ընդունվում է անտառային եղբայրություն, Ուիլ Սքարլեթն անցկացնում է մկրտության հանպատրաստից ծես՝ փոխելով նրա անվան բաղադրիչ մասերի տեղերը)։ «Փոքր ժեստ Ռոբին Հուդի մասին» (անգլ.՝ A Gest of Robyn Hode, Child 117) բալլադում առաջին իսկ հիշատակության ժամանակ Ջոնը կոչվում է յոմեն։  Այստեղ նրա բարձր հասակի վերաբերյալ քիչ վկայություններ կան, և այս պատմությունում նա հաճախ հանդես է գալիս որպես տրիխստեր։ Ընդհանուր առմամբ, վաղ բալլադներում նա պատկերված է ավելի խելացի և խորամանկ, երբեմն գործում է իր նախաձեռնությամբ կամ Ռոբին Հուդին հակառակ։ Սակայն պատմության ժամանակակից տարբերակները, սկսած Վալտեր Սքոթի «Այվենհոյից», ավելի հակված են փոքրիկ Ջոնին պատկերել Ռոբինի հավատարիմ, բայց ոչ այնքան խելամիտ օգնականի դերում։

Պատմական նախատիպեր
------------------

Տապանաքար Հաթերսեյջում Փոքրիկ Ջոնի ենթադրյալ գերեզմանի վրա
Ինչպես նաև Ռոբին Հուդին, այնպես էլ փոքրիկ Ջոնին փորձել են նույնացնել իրական պատմական նախատիպի հետ։ Այսպես, թեկնածուներից մեկը համարվում է 18-րդ դարի առաջին կեսին Ուեյքֆիլդ քաղաքի մերձակայքում գործող Ջոն Լը Լիթլ (անգլ.՝ John Le Little) անունով ավազակը։ Փոքրիկ Ջոնի գերեզմանը համարվող շիրիմներից ամենահայտնին գտնվում է Դերբիշիրի Հաթերսեյջ գյուղում՝ Սուրբ Միքայելի եկեղեցու գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Английская и шотландская народная баллада: Сборник / Сост. Л. М. Аринштейн. — М: Радуга, 1988. — 512 с. — ISBN 5-05-001852-8
2. 1 2 3  *Robert B. Waltz* The Gest of Robyn Hode: A Critical and Textual Commentary. — 2013.
3. 1 2 3  *Эрлихман В. В.* Робин Гуд. — М.: Молодая гвардия, 2012. — 254 с. — (Жизнь замечательных людей: малая серия). — 5000 экз. — ISBN 978-5-235-03529-4


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AniDB · Find A Grave · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2001000967 |

 |
**«Մազայ պապիկը և նապաստակները»** (ռուս.՝ Дедушка Мазай и зайцы), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, նկարահանվել է Սվերդլովսկի կինոստուդիայում, 1980 թվականին։

Նկարահանվել է Նեկրասովի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Կադրից այն կողմ տեքստը կարդում է Եվգենի Լեբեդևը։

Սյուժե
------

Հեքիաթը Մազայ պապիկի մասին է, ով ապրում էր կանաչի մեջ խեղդված գյուղում։ Նրա կինը մահացել էր և նա երեխաներ չուներ, միայն մի թոռնիկ ուներ։ Մազայը ափսոսում էր, որ անտառոում որսը քիչ էր։ Կենդանիներին և որսորդներն էին կրակում և գյուղացիներն էին որսում, անտառը կործանվում էր, քանի որ մարդիկ առանց խղճի սպանում էին այդ հրաշալի կենդանիներին։ Մի անգամ նա նավակով գնացել էր փայտ հավաքելու, ջուրը շատացել էր, և խեղճ նապաստակները հայտնվել էին ջրում։ Միակ բանը, որ նրանց փրկում էր գերանն էր։ Մազայը խղճում է նապաստակներին և նրանց փրկում է՝ մեկ այլ գերանով հարվածում և ափ է նետում այն գերանը որի վրա նապաստակներն էին, որտեղ նրանք սկսում են վազվզել և փախչել տարբեր ուղղություններով։ Այս դեպքը Մազայ պապը ամբողջ կյանքում չի մոռանում։

Ստեղծողներ
----------

* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսանդր Ռոզին
* Ռեժիսոր՝ Գալինա Տուրգենևա
* Օպերատոր՝ Վալենտին Բաժենով
* Նկարիչ՝ Պավլով
* Նկարիչ տիկնիկավարներ՝ Վալենտին Բաժենով, Տատյանա Մուխլինինա
* Տիկնիկների նկարիչներ՝ Նատալիա Սուբբոտինա, Նելլի Մալյուկովա
* Տիկնիկներ և դեկորացիաներ՝ Յուրի Ուշակով, Վլադիմիր Սերեբրյաննիկով
* Ասիստենտներ՝ Սեվաստյանով, Պավլով
* Երաժշտական ձևավորում՝ Չերնիցկայա
* Ձայնային օպերատոր՝ Շումելով
* Մոնտաժ՝ Պրոտոպոպովա
* Խմբագիր՝ Իրինա Դույկովա
* Տնօրեն՝ Ֆեոդոր Անտոնով

Վիդեոթողարկում
--------------

2000-ական թվականներին Ռուսաստանում թողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի համանունուն հավաքածուի մեջ, Սվերդլովսկի կինոստուդիայում, «Крупный План» ընկերության կողմից, Hi-Fi Stereo ձայնով և PAL համակարգով։ Ձայնի և նկարի ամբողջական վերականգնումը չի օգտագործվել։ Նույն սկավառակի վրա էին ձայնագրված նաև «Պապիկի սրինգը» (1985), «Բարի գալուստ» (1986), «Թռիչք» (1980), «Անթև սագիկիը» (1987), «Քաջ նաաստակի մասին հեքիաթը» (1978), «Ճնճղուկը» (1984) և «Հեքիաթիկ բզեզիկի մասին» (1985) մուլտֆիլմերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  DVD «Дедушка Мазай и зайцы»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Каталог ТПО «Союзтелефильм» Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
* «Дедушка Мазай и зайцы» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Дедушка Мазай и зайцы»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Дедушка Мазай и зайцы» (мультфильм) на youtube

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Եղիա Պարոն-Վարդյան** (նաև՝ Եղիշե, 1880, Կիրասոն, Կիրասոնի գավառ, Տրապիզոնի նահանգ- 1915, Կիրասոնից դուրս), հայ դեղագործ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1880 թվականին Տրա­պի­զո­նի նա­հան­գի Կի­րա­սո­նի գա­վա­ռի կենտ­րոն Կի­րա­սոն քա­ղա­քում։ Դե­ղա­գործ Արամայիս Պարոն-Վարդյանի եղ­բայրն է։ Ավար­տել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսիական համալսարանի բժշկա­կան ֆա­կուլ­տե­տի դե­ղա­գոր­ծա­կան բա­ժի­նը։ Կիրասոնում եղ­բոր հետ մի­ասին սե­փա­կան դե­ղա­տուն են ու­նե­ցել և դե­ղա­գործ աշ­խա­տել։ 1915 թվականին թուր­քե­րը կո­ղոպ­տում են դե­ղա­տու­նը, իսկ եղ­բայր­նե­րին սրա­խող­խող անում Կիրասոնից դուրս։ Եղի­ան սպան­վում է 35 տա­րե­կա­նում։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկու­թե­ան տո­ւած զո­հե­րը, ցու­ցա­կագ­րո­ւած վա­ւե­րա­կան փաս­տե­րով, Կ. Պո­լիս, 1919։
* Հայ­րա­պե­տյան Վա­նիկ, Էջեր Հա­յաս­տա­նի դե­ղա­գոր­ծու­թյան պատ­մու­թյու­նից, Երև­ան, 1990։

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։