**Ալտեպլազան (հ-ՊԱ),** թրոմբոլիտիկ դեղորայք է, որը կիրառվում է ST բարձրացումով սրտամկանի ինֆարկտի, արյան ցածր ճնշման հետ ասոցացված թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիայի, սուր իշեմիկ ինսուլտի և կենտրոնական երակային մուտքի սարքավորման խցանման դեպքերում։ Այն ներմուծվում է օրգանիզմ ներերակային կամ ներզարկերակային ներարկման ճանապարհով։

Այս դեղամիջոցի հաճախակի բարդություններ են համարվում արյունահոսությունները՝ հատկապես ներգանգային և աղեստամոքսային արյունահոսությունները։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել գենտամիցինի նկատմամբ ալերգիկ մարդկանց կողմից։ Հղիների համար անվտանգությունը դեռևս վերջնականորեն պարզ չէ։ Սակայն որոշ հետազոտություններ խոսում են անվտանգության մասին։ Ալտեպլազան հյուսվածքային պլազմինոգենի ակտիվատորի (հ-ՊԱ) գործարանային արտադրությունն է։ Այն աշխատում է թրոմբի մեջ պլազմինոգենը վերածելով պլազմինի, այդպիսով քայքայելով այն։

Բժշկական նպատակներով օգտագործման համար ալտեպլազան հաստատվել է 1987 թվականին ԱՄՆ-ում։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության անհրաժեշտ դեղերի ցանկում, որը ներառում է առավել անվտանգ և արդյունավետ դեղերը, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահության համակարգում։ Միացյալ Թագավորություններում ալտեպլազայով բուժումը 2018 թվականի դրությամբ արժե մոտ 864 բրիտանական ֆունտ, իսկ ԱՄՆ-ում՝ 9,197 ամերիկյան դոլար՝ 2019 թվականի դրությամբ։ 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ առողջապահության նախարարի կողմից ստորագրված հրամանով 2019 թվականի փետրվարի 1-ից ալտեպլազայով բուժումը, ինչպես նաև մեխանիկական թրոմբէկտոմիան, իրականացվում են անվճար։

Կիրառություն
------------

Ալտեպլազան հիմնականում կիրառվում է սուր իշեմիկ կաթվածի, սրտամկանի ինֆարկտի և զանգվածային թոքային էմբոլիայի ժամանակ։ Հայաստանում այն ակտիվորեն կիրառվում է մի շարք բժշկական կենտրոններում սուր կաթվածի բուժման նպատակով։

Ազդեցության մեխանիզմ
--------------------

Ալտեպլազան սպիտակուց քայքայող ֆերմենտ է (պրոտեազա), որը օգնում է ֆիբրինին պլազմինոգենը փոխակերպել պլազմինի։ Արյան շրջանառության հունում, երբ ալտեպլազան հանդիպում է թրոմբում գտնվող ֆիբրինին, սկսվում է քիմիական փոխակերպումների շարք և արդյունքում թրոմբոլիզ (թրոմբի քայքայում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "Alteplase Monograph for Professionals". *Drugs.com* (in անգլերեն). Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 11.
2. 1 2  *British national formulary : BNF 76* (76 ed.). Pharmaceutical Press. 2018. p. 216. ISBN 9780857113382.
3. ↑  "Alteplase Use During Pregnancy". *Drugs.com* (in անգլերեն). Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 12.
4. ↑  Ryman, Klayton M.; Pace, Wilson D.; Smith, Shawn; Fontaine, Gabriel V. (07 2019). "Alteplase Therapy for Acute Ischemic Stroke in Pregnancy: Two Case Reports and a Systematic Review of the Literature". *Pharmacotherapy*. **39** (7): 767–774. doi:10.1002/phar.2278. ISSN 1875-9114. PMID 31077601.
5. ↑  "World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019" (PDF).
6. ↑  "Activase Prices, Coupons & Patient Assistance Programs". *Drugs.com* (in անգլերեն). Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 12.
7. ↑  "Բնակչությանը պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնության և սպասարկման շրջանակներում գլխուղեղի սուր և/կամ ենթասուր իշեմիկ կաթվածների թրոմբոլիտիկ բուժման և մեխանիկական թրոմբէկտոմիա ծառայությունների կազմակերպման կարգը հաստատելու մասին" (PDF). *Հայաստանի Հանրապետության Առողջապահության Նախարարություն*. 23.11.2018. Արխիվացված է the original (PDF) 2020 թ․ հունվարի 1-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. 1 2  Activase [package insert]. South San Francisco, CA: Genentech, Inc.; 2018.
9. ↑  "Գլխուղեղի իշեմիկ սուր կաթվածի բուժման ծրագրով անվճար սպասարկում է ստացել 212 քաղաքացի". *armenpress.am*. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Drug Information from the NIH