recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Շարժման կայունություն** մեխանիկայի կարևորագույն հասկացություններից։ Մեխանիկական ցանկացած համակարգի (օրինակ, մեքենայի, գիրոսկոպային սարքերի, ինքնաթիռի, արկի) շարժումը կախված է գործող ուժերից և, այսպես կոչված, սկզբնական պայմաններից, այսինքն՝ շարժման սկզբնապահին համակարգի կետերի դիրքից և արագությունից։ Գիտենալով այդ ուժերն ու սկզբնական պայմանները՝ կարելի է տեսականորեն հաշվել, թե ինչպես կշարժվի համակարգը։ Այդ հաշվարկին համապատասխանող շարժումը կոչվում է չխոտորված։ Բայց քանի որ բոլոր չափումները կատարվում են ճշգրտության այս կամ այն աստիճանով, ապա գործնականում սկզբնական պայմանների իրական արժեքները որոշ չափով կտարբերվեն հաշվարկայինից։ Բացի այդ, մեխանիկական համակարգը շարժման ժամանակ կարող է ենթարկվել աննշան պատահական ներգործությունների, մի բան, որը դարձյալ համարժեք է սկզբնական պայմանների փոփոխությանը։ Սկզբնական պայմանների՝ տարբեր պատճառներով առաջացող շեղումները հաշվարկային արժեքներից, կոչվում են սկզբնական խոտորումներ, իսկ այն շարժումը, որ կատարում է համակարգը այդ խոտորումների առկայության դեպքում, կոչվում է խոտորված շարժում։ Սկզբնական խոտորումների ազդեցությունը համակարգի շարժման բնութագրերի (կետերի հետագծերի, արագությունների են) վրա կարող է երկակի լինել։ Եթե բավականաչափ փոքր սկզբնական խոտորումների դեպքում բնութագրերից որևէ մեկը ժամանակի հաջորդ պահերին քիչ է տարբերվում չխոտորված շարժում կատարելիս ունեցած արժեքից, ապա համակարգի շարժումն այդ բնութագրի նկատմամբ կոչվում է կայուն։ Իսկ եթե որքան ասես փոքր, բայց զրոյից տարբեր սկզբնական խոտորումների դեպքում ավյայ բնութագիրը ժամանակի ընթացքում ավելի ու ավելի է տարբերվում չխոտորված շարժմանը համապատասխանող արժեքից, ապա համակարգի շարժումն այդ բնութագրի նկատմամբ կոչվում է անկայուն։ Այս սահմանումները համապատասխանում են շարժման կայունության Ա․ Մ․ Լյապունովի սահմանմանը։ Այն պայմանները, որոնց դեպքում մեխանիկական համակարգի շարժումը կայուն է, կոչվում են կայունության չափանիշներ։ շարժման կայունության տեսությունը գործնական կարևվոր նշանակություն ունի տեխնիկայի շատ բնագավառներում, քանի որ շարժման կայունությամբ պետք է օժտված լինեն շարժիչները, ավտոմոբիլները, ինքնաթիռները, հրթիռները, գիրոսկոպային սարքերը, ավտոմատ կարգավորման համակարգերը են։ Երկնային մեխանիկայում շարժման կայունության պրոբլեմն առաջանում է արեգակնային համակարգի, կրկնակի աստղերի կառուցվածքի պահպանման տևողության հարցն ուսումնասիրելիս։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 465)։*  |
**Անա Կարոլինա Արդոային Դոս Սանթոս** (իսպ.՝ Ana Carolina Ardohaín Dos Santos հունվարի 17, 1978(1978-01-17), General Acha, Utracán Department, Լա Պամպա (պրովինցիա), Արգենտինա), արգենտինացի դերասանուհի, ֆոտոմոդել, հայրենի երկրում լայնորեն հայտնի է *Պամպիտա* մականունով, որը նրա ծննդավայրը հանդիսացող պրովինցիայի՝ Լա Պամպայի փաղաքշական ձևն է:՝

Կենսագրություն
--------------

Անա Կարոլինա Արդոաինը ծնվել է 1978 թվականի հունվարի 17-ին։ Նա այն հազվագյուտ անձանցից է, ում բախտ է վիճակվել մկրտվելու Բուենոս Այրեսի Nuestra Señora del Pilar in Recoleta տաճարում։ Մայրը բրազիլուհի է (Պամպիտայի լրիվ ազգանվան մի մասը դարձած Դոս Սանթոսը հենց մայրական ազգանունն է)։

Կարոլինան իր կարիերան սկսել է որպես ֆոտոմոդել։ 2013 թվականից ի վեր նա տարատեսակ գովազդներում ներկայացնում է մարդատար ավտոմեքենաների արտադրությամբ հայտնի Citroën ֆիրման և նրա արտադրատեսակները։

2016 թվականի մայիսից Պամպիտան հեռուստատեսությունում մասնակցել է մեծ ժողովրդականություն վայելող Bailando 2016 պարային շոուին՝ որպես ժյուրիի անդամ, և դարձել է հեռուստատեսության, այսպես ասած՝ դեմքերից մեկը։ Հաջորդ տարի՝ 2017 թվականին նա նկարահանվել է «Ըմբոստ ոգին» («Desearás al hombre de tu hermana») հեռուստասերիալում, գլխավոր հերոսուհու՝ Լուլուի դերում և տպավորիչ խաղի շնորհիվ որոշակի համբավ է ձեռք բերել հայրենիքում ու նրա սահմաններից դուրս։

Անձնական կյանքը
---------------

Փաստաթղթային ձևակերպումների համաձայն՝ Կարոլինա Արդոայինը 2002-2008 թվականներին ամուսնացած է եղել Մարտին Բարանտեսի հետ։ 2005 թվականից դերասանուհին փաստացի ամուսնական կապի մեջ է Բենխամին Վիկունիայի հետ, ումից ներկայումս ունի երեք արու զավակ։ Ունեցել են նաև մեկ դուստր, բայց աղջնակը թոքախտի պատճառով վեց տարեկան հասակում մահացել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  (Իսպաներեն) La Gaceta.
3. ↑  Pampita le respondió a Susana Archived 2012-09-05 at Archive.is Infobae, 14 June 2007
4. ↑  «Carolina "Pampita" Ardohain and the Citroën C4 Lounge, Fashion Film»
5. ↑  «"Sunset" : Carolina "Pampita" Ardohain and the Citroën C4 Aircross, Fashion Film»
6. ↑  The 30 official pictures of "Bailando 2016" Archived 2016-06-03 at the Wayback Machine. (Իսպաներեն)

* https://web.archive.org/web/20060512124943/http://www.pampita-ardohain.com.ar:80/ Կարոլինա Արդոային. պաշտոնական կայք  (in Spanish)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1206686774 · VIAF: 1382158491054311920004 · WorldCat VIAF: 1382158491054311920004 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Վերափոխման տաճար** (ռուս.՝ Успенский храм), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի Վլադիմիրովսկայա գյուղում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Մոսկվայի պատրիարքության Սուլինի գործակալության Շախտիի և Միլլերովոյի թեմին։

*Տաճարի հասցեն՝*  Ռուսաստան, Ռոստովի մարզ, Կրասնի Սուլինի շրջան, գյուղ Վլադիմիրովսկայա։

Պատմություն
-----------

Վլադիմիրովսկայա ստանիցայի Վերափոխման տաճարը ներկայիս Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում կառուցված առաջին ուղղափառ եկեղեցին է։

Վերափոխման եկեղեցին կառուցվել է 1830 թվականին նախքան Վլադիմիրովսկայա բնակավայրի ձևավորումը։ Այն պատկանում էր Նովոիվանովկա ստանիցային, որը հետագայում անցել է Վլադիմիրովսկայա ստանիցային։

Տաճարը կառուցվել է փոխգնդապետի կնոջ՝ Մարիա Իվանովնա Բոբրիկովայի և ծխականների միջոցներով։ Դա քարե հիմքի վրա փայտե եկեղեցի էր։ Եկեղեցին չուներ զանգակատուն. զանգերը կախել էին սյուներից։

1874 թվականին ստանիցայում որոշեցին կառուցել նոր եկեղեցի, իսկ հնի գերանակապվածքը 1877 թվականին վաճառեցին Ուստ-Բելոկալիտվենսկայա ստանիցայի Սվինարյով խուտորին։ Նոր փայտե եկեղեցին 1874 թվականին կառուցվել է կազակ Ստեպան Շևիրևի միջոցներով։ Նոր եկեղեցին նույնպես փայտե էր, քարե հիմքի վրա, միաթոռ։ Եկեղեցու շինարարությունն արժեցել է 18500 ռուբլի։

Տաճարը կանգնած է եղել Մոսկվա-Կովկաս մայրուղում, որը Մոսկվան և Սանկտ Պետերբուրգը կապում էր Դոնի, Կուբանի և Կովկասի հետ։ Այդ պատճառով նրա հարևանությամբ ճանապարհորդների համար կառուցվել էր իջևանատուն։ Այնտեղ ժամանակին կանգ են առել Ալեքսանդր Պուշկինը, Նիկոլայ I-ը և Ալեքսանդր II-ը, որոնք այցելել են կառուցված Վերափոխման տաճարը։

19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին Վերափոխման եկեղեցու ծխում գործում էին Վլադիմիրովսկայա, Պրոխորովսկո-Կունդրյուչենկայա և Կալինովսկո-Օսիպովսկայա եկեղեցական-ծխական դպրոցները։ Դպրոցներն աշխատում էին Դոնի թեմի և տեղի ծխականների միջոցներով։

Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Վլադիմիրովսկայայի գյուղացիները դուրս եկան բոլշևիկների դեմ՝ ձևավորելով հեծելազորային գունդ։ Դա գյուղացիների բռնաճնշումների պատճառ դարձավ։ Այստեղ երեք անգամ տեղի է ունեցել կազակաթափություն, կազակների մի մասը ենթարկվել է բռնաճնշումների։

20-րդ դարի 20-ական թվականներին Վերափոխման տաճարը փակվել է, այն որոշ ժամանակ օգտագործվել է որպես պահեստ։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, գերմանական օկուպացիայի ժամանակ, 1942 թվականին տաճարը վերաբացվել է ծիսակատարությունների համար։ Տաճարը կրկին փակվել է 1950-ական թվականներին, այնտեղ տեղակայվել է մշակույթի տունը։

Կղերականություն
---------------

* Դյաչենկո Վասիլի Տիխոնովիչ (1861-1880)
* Մարտինով Գրիգորի Իվանովիչ (1880-1900)
* Բորիսով Վասիլի Անդրեևիչ (1900-1907)
* Պոպով Նիկոլայ Վիկտորովիչ

Գրականություն
-------------

* Кудрявцев В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Криница. – 2002. – 22 авг. (№34) - С.4.
* Кудрявцев В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. – Ростов н/Д. 1999. - С.121 – 125.
* Мякинченко В. Успенская церковь / В. А. Мякинченко // Сулин и сулинцы: слов. – справ. – Красный Сулин, 2002. – С.101.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Успенская церковь
**Մեծեփի ամրոցը** գտնվում է Սևան քաղաքից մեկ կիլոմետր դեպի հյուսիս ընկած մի բարձունքի վրա, որը Փամբակի լեռնաշղթայի ամենահարավային գագաթներից մեկն է։ Բարձունքը արևելքից, հարավից և արևմուտքից խիստ թեքությամբ, կոնաձև վեր է խոյանում, որի լանջերը ծածկված են հրաբխային տուֆի կամ այլ կոնգլոմերատի բեկորներով։ Գագաթը շրջապատից բարձր է մոտ 600 մետր և խիստ դժվարամատչելի է։ Տեղացիների մոտ բարձունքը հայտնի է «Մեծեփ» անունով, որի վրա կա ավերակ մի մատուռ, նույն անունով։

Գագաթի կոնֆիգուրացիային համապատասխան, եզրերով անցնում են կիկլոպյան ամրոցի պարիսպների հիմքերը, որոնց բարձրությունը տեղ-տեղ պահպանվել է մեկ-երկու շար քարերով։ Ամրոցն ունի 225 մետր երկարություն և 25-30 մետր լայնություն։ Պարիսպների վրա կան երեք աշտարակի հետքեր, որոնցից մեկը կառուցած է միջնաբերդի հյուսիսարևմտյան անկյունում, մյուս երկուսը, նույն չափերով, գտնվում ն հյուսիսարևելյան անկյուններում։ Այդ աշտարակների միջև ընկած պարսպի կենտրոնում երևում է ամրոցի մուտքի բացվածքը։ Հյուսիս-արևմտյան աշտարակից մոտ 50 մետր հեռու սկսվում է արտաքին պարիսպը։ Այս պարսպին զուգահեռ, հյուսիս արևելյան լանջով 35-40 մետր հեռու նկատվում է երրորդ պարիսպը, սակայն նա չի շարունակվում մինչև վերջ։ Պարիսպների կառուցվածքը նույնն է, ինչ Լճաշենի ամրոցի հին շրջանի պարիսպները, միայն այստեղ քարերն ավելի փոքր ու տափակ են։

Ամրոցի ներսում և դրանից դուրս նկատվում են կացարանների ավերակների հետքեր։
Մեծեփը գտնվում է Լճաշենից մոտ հինգ կիլոմետր հեռավորության վրա։ Այստեղից դեպի չորս կողմ բացվում են գեղատեսիլ հորիզոններ։ Լեռան գագաթից երևում է լճի գրեթե ամբողջ հայելին, ափերով հանդերձ, իսկ դեպի արևմուտք՝ Հրազդան գետի հովիտը, Սևան-Երևան խճուղիով մինչև Հրազդան քաղաքը։ Այս բոլորը թույլն տալիս ենթադրելու, որ Մեծեփ անունով լեռան գագաթին եղած կիկլոպյան ամրոցը, հավանորեն, հանդիսացել է Լճաշենի ամրոցի հեռավոր մատույցներում մի պահակային կետ։

Լճաշենի ամրոցի մոտ, երկու կիլոմետր դեպի հյուսիս, վերջերս բացված լճի հատակում, բազմաթիվ դամբարանների հետ հայտնաբերվեց նաև մի փոքր բնակավայր, որի ընդհանուր տարածությունը քիչ է կես հեկտարից։ Այս բնակավայրի ավերակները գտնվում են երկարավուն մի բլրակի վրա, որն իր շրջապատից բարձր է 5-6 մետր։ Դիտելով հյուսիսային ծայրամասում պահպանված, կանոնավոր շարքով պարսպի հատվածը (12 մետր), կարելի է ենթադրել, որ այստեղ հնում եղել է ինչ-որ կառույց, որը կապված է եղել Լճաշենի ամրոցի հետ, գուցե, որպես մոտակա պահակակետ։
Հնարավոր է նաև, որ այդպիսի պահակային կետ է ծառայեկ Ցամաքաբերդ գյուղից դեպի հարավ ընկած բարձունքի գագաթին եղած երբեմնի ամրոցը, որը մինչև լճի իջնելը մի թերակղզի էր։ Այդտեղից երևում է ինչպես Լճաշենի ամրոցը, այնպես էլ Մեծեփի գագաթը։ Այս ամրոցը, ինչպես և Սևանա կղզում եղած ամրոցը նույնպես պաշտպանել են Լճաշենի մատույցները հանկարծակի Սևան-Դիլիջան ուղղությամբ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սևանի կիլոպյան ամրոցներ
Քնարական բանաստեղծության մեջ հանդես եկող մարդկային կերպարը, որի բնավորությունը բացահայտվում է որևէ տիպական զգացմունքի կամ տրամադրության միջոցով, կոչվում է քնարական հերոս։ Քնարական հերոսը տարբերվում է վեպի, պատմվածքի կամ դրամայի մեջ պատկերվող կերպարներից նրանով, որ նա մեր առջև հանդես է գալիս ոչ թե ամբողջական գործողության, այլ հոգեկան-զգացմունքային առանձին վիճակների մեջ, բնութագրվում է իր ներաշխարհի, ապրումների տեսակետից։ Քնարական հերոսի կերպարը (որը շատ հաճախ համընկնում է բանաստեղծի անձնավորության հետ) ավելի ամբողջական տեսք է ստանում, երբ մենք ծանոթանում ենք հեղինակի ոչ թե մեկ, այլ մի շարք բանաստեղծությունների հետ։ Օրինակ, Տերյանի «**Մթնշաղի անուրջներ**» գրքում մենք չենք գտնի իրենց կոնկրետ արարքներով և փոխհարաբերություններով բնութագրվող կերպարներ։ Բայց այնտեղ կա քնարական հերոս, որը տարբեր բանաստեղծություններում դրսևորում է իր հոգեկան-զգացմունքային աշխարհի բազմազան կողմերը (մենակության, թախծի զգացմունքներ, գարնան կարոտ և աշնանային գույների յուրօրինակ իմաստավորում, անբաժան սիրո տառապանքներ, անորոշ իդեալի որոնում և այլն), որոնք ամբողջացնում են այդ հերոսի քնարական կերպարը։

Սակայն չպետք է կարծել, թե բանաստեղծության մեջ հանդես եկող *ես*-ը միշտ անպայման ինքը՝ հեղինակն է։ Բանաստեղծը կարող է թափանցել նաև ուրիշ մարդկանց ներաշխարհը, նրանց անունից բացահայտել այս կամ այն տրամադրությունը։ Օրինակ, երբ մենք կարդում ենք Թումանյանի «**Գութանի երգը**» կամ Իսահակյանի «**Մաճկալ ես, բեզարած ես...**», ապա պարզ է, որ այստեղ խոսում է ոչ թե հեղինակը, այլ հայ գյուղացին կամ գեղջկուհին, որոնք պատմում են իրենց հոգսերի ու հույզերի մասին։ Այդ երևույթը հատուկ է նաև ժամանակակից պոեզիային, ուր հաճախ քնարական *ես*-ի շրջանակները լայնանում են, իբրև քնարական հերոսներ հանդես են գալիս ժողովրդի տարբեր խավերի ներկայացուցիչներ։

Աղբյուրներ
----------

* Գրականության տեսություն, Էդ. Ջրբաշյան, Երևան, 1980
**Մեծն Մակեդոնիայ** կամ **Միացեալ Մակեդոնիայ** (մակեդ․ Обединета Македонија)՝ մակեդոնացի ծայրայեղական իրրեդէնտիստներու պոպուլիստական, պանսլաւոնական, պանբալկանեան գաղափար մը, որը ստեղծուած է ի դէմս Մեծն Բուլղարիայ, Մեծն Ալբանիայ, Մեծն Յունաստան եւ Մեծն Սերբիայ գաղափարներու։

 Մեծն Մակեդոնիայի քարտեզը

Պատմութիւն
----------

Մեծն Մակեդոնիայի տարածքային կազմը՝

**Վարդարեան Մակեդոնիայ** (մակեդ․ Вардарска Македонија)՝ Մակեդոնիայի հանրապետութիւն։
**Էգեեան Մակեդոնիայ** (մակեդ․ Егејска Македонија)՝ հիւսիսային Յունաստանի երեք ծայրամասային շրջաններ մը։
**Պիրինեան Մակեդոնիայ** (մակեդ․ Пиринска Македонија)՝ հարաւ–արեւմտեան Բուլղարիայի՝ Բլագոեւգռադ մարզին ոչ պաշտօնական անուանումը։
**Մալայ Պռեսպայ եւ Գօլոյ Բռդոյ**՝ մարզ մը հարաւ–արեւելեան Ալբանիային մէջ, որը մօտաւորապէս կը համապատասխանէ Կորչայի մասին մը, Պոգռադեցին ու Դեւոլի շրջաններուն (երբեմն Էգեեան Մակեդոնիային մաս համարւող)։
**Գոռայ եւ Պռոխոր Պչինսկի**՝ հարաւային Կոսուոին ու Սերբիային մէջ։ Երբեմն այս ենթամարզերը կը համարուին Վարդարեան Մակեդոնիայի մասէրը։
Գաղափարը ու ինքը տէրմինը ստեղծած են Բուխարեստեան համաձայնութեններէն յետոյ (Մակեդոնիայի բաժանման մասին կէտ) եւ կազմած են նոյն պոպուլիստական հիմունքներէն, ինչպէս Մեծն Լեհաստան ու Մեծն Բուլղարիայ գաղափարները եւ այլ։ 
Գաղափարի հիմքին մէջ ընկած է Մակեդոնիայի առաջնային դիրքը Բալկանեան թերակղզուն վրայ՝ խոշոր տարածքով ու մակեդոնամէտ բնակչութեամբ։ Իսկ այսպիսի պետութեան քաղաքական հիմքը կը հանդիսանայ պատմական Մակեդոնիային տարածքը, որը չի համապատասխանէ այժմեանին։ Գաղափարակիրը անցեալին մէջ **Ներքին մակեդոնայ–օդրինեան յեղափոխական կազմակերպութիւնը՝ Թոդոր Ալեքսանդրովի եւ Իւան Միխայլովի ղեկավարութեամբ։**
**Էդմե Բուշարդոն** (ֆր.՝ Edmé Bouchardon, մայիսի 29, 1698(1698-05-29)[…], Շոմոն - հուլիսի 27, 1762(1762-07-27)[…], Փարիզ), ֆրանսիացի քանդակագործ, ով փորձում էր իր ժամանակակիցներին ծանոթացնել անտիկ մշակույթին, Լյուդովիկոս XV-ի պալատական քանդակագործ, էսթետիկական կլասիցիզմի նախորդը, քանդակագործ Ժան Բատիստ Բուշարդոնի որդին և քանդակագործ Ժակ Ֆիլիպ Բուշարդոնի մեծ եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Բուշարդոն եղել է Գիյոմ Կուստուի աշակերտը։ 1722 թվականին ստացել է հռոմեական մրցանակ և շուտով ձեռք է բերել այնպիսի ճանաչում, որ հերցոգ Անտենը նրան Հռոմից կանչել է Փարիզ, որտեղ Լուվրում կահավորել է նրա արհեստանոցը։ Արդեն իր առաջին քանդակներում Բուշարդոն ցանկություն հայտնեց ազատվելու ռոկոկո ոճից և հարություն տալու անտիկ արվեստի պերճախոս լակոնիզմին։ 1737 թվականին Բուշարդոն Գեղարվեստի ակադեմիայի սրահում ցուցադրեց իր քանդակները և հատուկ ուշադրություն գրավեց իր կիսանդրիներով, դիցաբանական խմբերով, որոնցից ամենաշատ ուշադրություն գրավեց «Սբ. Կառլ Բորրոմեո, աղոթելիս Միլանում ժանտախտի դադարացման համար», ինչպես նաև նկարներով, օրինակ «Խաղողների հավաքը Աֆինիան գյուղում»։

1740 թվականին Բուշարդոն ցուցադրեց ցայտաղբյուրի գիպսից մոդելը Գրենել փողոցի համար, Փարիզ քաղաքի պատվերով, որը նրան բերեց մեծ համբավ։ Բարոկկո քանդակի բարդությունը առաջ բերեց ճարտարապետների նախանձն ու դժգոհությունը։ Ի նշան երախտագիտության՝ քաղաքի ներկայացուցիչները նրա համար նշանակեցին ցմահ թոշակ՝ 1500 լիվրով։

1745 թվականին Բուշարդոն ընդունվեց գեղանկարչության ակադեմիա մարմարից արձանի համար, որը արտացոլում էր «Հիսուսին, խաչը կրած», որը գտնվում էր Լուվրի թանգարանում նրա ամենաճանաչված քանդակի «Ամուր, Հերկուլեսի մատներից իրեն նետ պատրաստելիս» հետ միասին։ Նրա հետագա քանդակներից կարելի հիշատակել կարդինալ Ֆլյորի դամբարանը և Հիսուսի արձանը, Մարիամ Աստվածածնին ութ առաքյալներին՝ զարդարած Սեն-Սյուլպիս եկեղեցու երգչախումբը։ Հանգստի ժամանակ, մի կողմ թողնելով հինը, պատկերում էր իրականը՝ ժամանակակից կյանքը. նրա «Études prises dans le Bas Peuple, ou les Cris de Paris» աշխատանքը՝ պահպանված Լուվրում, Փարիզի փողոցների չափազանց վառ պատկերն է XVIII դարում։

Էդմե Բուշարդոն մահացել է 1762 թվականի հուլիսի 27-ին Փարիզում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Edmé Bouchardon (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  Edme Bouchardon — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
5. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11254324 · BNE: XX877270 · BNF: 140354041 · GND: 118659456 · ISNI: 0000 0001 2280 9802 · LCCN: nr99034050 · NKC: mzk2012709563 · NTA: 070340196 · NUKAT: n2009050893 · PTBNP: 1543948 · SUDOC: 05019139X · VIAF: 64206515 · ULAN: 500024658 · WorldCat VIAF: 64206515 |

 |

 |
**Հոգեբանական ծառայությունը դպրոցում** դպրոցական կառույց, որը նպատակ ունի աջակցել աշակերտների առողջ հոգեբանական զարգացմանը և անձի կայացմանը,
ստեղծել և պահպանել ապահով, աջակցող և ուսուցման համար բարենպաստ մթնոլորտ։ Այդ նպատակով դպրոցի հոգեբանն աշխատում է դպրոցի աշակերտների, ուսուցիչների, ծնողների և վարչակազմի հետ։ Իրենց աշխատանքի ընթացքում հոգեբաններն առաջնորդվում են հոգեբանի էթիկական սկզբունքներով։ Դպրոցի հոգեբանի պաշտոնային պարտականություններն ամրագրվում են ՀՀ կառավարության 14 հոկտեմբերի 2010 թվականի N 1391-որոշմամբ։

Դպրոցում աշխատող հոգեբանը ուսումնական տարվա ընթացքում կատարում է մի շարք աշխատանքներ, որոնք կարող են դասակարգվել՝

1. Ըստ շահառուների՝

* Աշխատանք սովորողների հետ
* Աշխատանք ուսուցիչների հետ
* Աշխատանք ծնողների հետ
* Աշխատանք վարչակազմի հետ

2. Ըստ հոգեբանի դերի՝

* Որպես խորհրդատու
* Որպես մեթոդիստ
* Որպես կուրատոր (պատասխանատու)

3. Ըստ գործունեության նպատակի՝

* Ախտորոշիչ աշխատանքներ
* Կանխարգելող աշխատանքներ
* Զարգացնող աշխատանքներ
* Շտկող աշխատանքներ
* Խորհրդատվական աշխատանքներ
* Ուսուցանող, լուսավորական աշխատանքներ
* Փորձագիտական աշխատանքներ

4. Ըստ պլանավորման՝

* Պլանավորված աշխատանքներ
* Չպլանավորված աշխատանքներ

5. Ըստ աշխատանքի ձևի՝

* Անհատական աշխատանքներ
* Խմբային աշխատանքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հանրակրթական ուսումնական հաստատության մանկավարժական աշխատողների պաշտոնների անվանացանկ, էջ 23-25
2. ↑  Անուշ Ալեքսանյան, Դպրոցի հոգեբանի մեթոդական ձեռնարկ
Հոգեբանը սարքի միջոցով չափում է անձի արձագանքները հեռուստատեսային գովազդին
**Հոգեբան**, հոգեբանական կրթությամբ անհատ, որն իրականացնում է հետազոտական և պրակտիկ մասնագիտական գործունեություն հոգեկան առողջության (հոգեբանական խորհրդատվություն, հոգեթերապիա և այլն) և հոգեբանության տարբեր ոլորտներում (իրավաբանական, կլինիկական, կազմակերպչական և այլն)։

Մասնագիտության ներածություն
---------------------------

Անհրաժեշտ է տարբերել հոգեբանին հոգեբույժից (տես՝ Հոգեբուժություն), որը բարձրագույն բժշկական մասնագիտություն ունեցող անձն է և որը հիմնականում գործ ունի հոգեկան շեղումներ և խանգարումներ ունեցող մարդկանց հետ, իրականացնում է բուժում դեղամիջոցների օգնությամբ, և հոգեթերապևտից (տես՝ Հոգեթերապիա), որը իրականացնում է զանազան հոգեբանական խնդիրների, ինչպես նաև հոգեկան և վարքային խանգարումների բուժումը՝ հոգեթերապիայի միջոցով (երբեմն դեղորայքային բուժմանը զուգահեռ)
։

Հոգեբան-խորհրդատուի արժեհամակարգ
--------------------------------

Հոգեբան-խորհրդատուի արժեհամակարգը համարվում է խորհրդատվության առանցքային նախադրյալը։ Հոգեբանը պետք է օբյեկտիվ լինի, չպետք է խորհրդատվության գործընթացի մեջ դնի իր կյանքի փիլիսոփայությունը և արժեհամակարգը։ Նա պարտավոր է ամբողջությամբ կենտրոնանալու այցելուի արժեքների վրա։ Ս. Պատտերսոնը տալիս է մի շարք պատճառներ, թե ինչու հոգեբանը պետք է խուսափի ազդեցություն ունենալ այցելուի արժեքների վրա.

* Յուրաքանչյուր անհատի կյանքի փիլիսոփայությունը ունիկալ է և ցանկալի չէ այն փաթաթել մեկ ուրիշին։
* Ոչ մի հոգեբան չի կարող պնդել, որ ինքն ունի միանգամայն զարգացած, ադեկվատ կյանքի փորձ։
* Արժեքների յուրացման ավելի նպատակահարմար վայրերն են ընտանիքը, դպրոցը, եկեղեցին և ոչ թե հոգեբանի սենյակը։
* Անձը սեփական էթիկական համակարգը զարգացնում է՝ օգտվելով ոչ թե մեկ աղբյուրից և մեկ օրում, այլ որոշակի ժամանակահատվածում, կենսական գործոնների ազդեցության տակ։
* Ոչ ոք չի կարող խանգարել այլ մարդու ունիկալ կյանքի փիլիսոփայության առաջացմանը, որը, ըստ նրա, ամենաիմաստավորվածն է։
* Այցելուն իրավունք ունի չընդունել այլ մարդու էթիկական սկզբունքներն ու կյանքի փիլիսոփայությունը։

Հոգեբանը պետք է հստակ իմանա իր արժանիքները, ի ցույց դնի այցելուի առաջ և չխուսափի արժեքային դիսկուսիաներից, քանի որ մի շարք խնդիրներ թաքնված են հենց այցելուի արժեքային կոնֆլիկտներում կամ էլ նրանց կողմից սեփական արժեհամակարգի չհասկացման մեջ։

Սրանք են այն ոլորտները, որտեղ կարևոր է խորհրդատուի դիրքորոշումը, ընտանիքն է, սեքսը, կրոնը և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Вачков И.В. Гриншпун И.Б. Пряжников Н.С. Введение в профессию психолог. — Изд-во: МОДЭК, МПСИ, 2007.
2. ↑  Годфруа Ж. Что такое психология. Т.1. М.: Мир, 1992.
3. 1 2  Psychologistst: Occupational Outlook Handbook. US Department of Labor
4. ↑  Careers in Psychology: American Psychological Association

Արտաքին հղումներ
----------------

* Զարթոնք հոգեբանական կենտրոն
**Միշել Իվոնն Հունցիկեր** (գերմ.՝ Michelle Yvonne Hunziker, հունվարի 24, 1977(1977-01-24), Սորենգո, Subdistrict Vezia, Լուգանո շրջան, Տիչինո, Շվեյցարիա), շվեյցարացի (Իտալիայի քաղաքացիություն ընդունած) դերասանուհի, երգչուհի, հեռուստահաղորդավարուհի և ֆոտոմոդել։

Վաղ կյանք
---------

Միշել Իվոնն Հունցիկերը ծնվել է 1977 թվականի հունվարի 24-ին Սորենգոյում (Շվեյցարիայի իտալախոս մասում)՝ նկարիչ, հյուրանոցում որպես կառավարիչ աշխատող Ռուդոլֆ Հունցիկերի (մահացել է 2001 թվականի աշնանը սրտի կաթվածից) և նրա կնոջ՝ հոլանդուհի Ինեկա Հունցիկերի ընտանիքում։

1983 թվականին Միշելն իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Օստերմունդիգեն՝ Շվեյցարիայի գերմանախոս հատված (Բեռն կանտոն)։ Այնտեղ Միշելը հաճախել է տարրական դպրոց։ Մոր հետ Միլան տեղափոխվելուց հետո որոշել է մոդել դառնալ։

Կարիերա
-------

Որպես ֆոտոմոդել իր կարիերան սկսել է 1994 թվականին։ Չնայած նա շատ ծանրաքաշ ու կարճահասակ էր, 17 տարեկանում կեցվածք է ընդունել այնպիսի հայտնի ապրանքանիշների համար, ինչպիսիք են Արմանին, Ռոկկո Բարոկկոն, Լա Պերլան և այլն։

«Մադագասկար» մուլտֆիլմի իտալական տարբերակում հնչյունավորել է Գլորիային։

Անձնական կյանք
--------------

1998-2002 թվականներին Միշելն ամուսնացած է եղել երաժիշտ Էրոս Ռամազոտիի հետ։ Նրանք ունեցել են մեկ աղջիկ՝ Ավրորա Սոֆի Ռամազոտին (ծնվել է 1996 թվականի դեկտեմբերի 5-ին)։

2014 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Միշելը երկրորդ անգամ ամուսնացել է Թոմազո Տրուսսարդիի հետ, որի հետ մինչև ամուսնությունը 3 տարի հանդիպել է։ Նրանք ունեցել են 2 աղջիկ՝ Սոլե Տրուսսարդին (ծնված 2013 թվականի հոկտեմբերի 10-ին) և Չելեստե Տրուսսարդին (ծնված 2015 թվականի մարտի 8-ին)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. ↑  Երկրորդ քաղաքացիությունն ստացել է ամուսնության հետ։
3. ↑  Michelle Hunziker di nuovo mamma: è nata Sole

Արտաքին հղումներ
----------------

* Michelle Hunziker at the Fashion Model Directory

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 139337970 · ICCU: TO0V517460 · ISNI: 0000 0000 7119 6996 · LCCN: no2012020021 · VIAF: 100616557 · WorldCat VIAF: 100616557 |

 |
**Քիվրախ** (ադրբ.՝ Qıvraq , նաև **Կվրաղ**, **Կռուակք**), գյուղական ավան Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Քենգերլիի շրջանում, շրջանի վարչական կենտրոնը։

Աշխարհագրություն
----------------

Գյուղը գտնվում է Արաքս գետից 5 կմ հեռավորության վրա, հարթավայրային տեղանքում։

Պատմություն
-----------

Գյուղը գտնվել է Հին Հայաստանի պատմական Արշատ-Արքաշատ քաղաքատեղից 2-3 կմ հեռավորության վրա։ Պատմական Կռուակքը բավական մեծ տարածք էր զբաղեցրել։ Տարածքի շատ հուշարձաններ ավերվել էին 19-րդ դարի վերջին։

Հուշարձաններ
------------

Գյուղի պատմական տարածքի վրա նկատելի են բերդատեղի և դամբարանների հետքեր, որտեղից հայտնաբերված հնագիտական իրերը և խեցեղենը թվագրվում են մ.թ.ա. II-I հազարամյակին։ Գյուղի միջնադարյան գերեզմանատանը օրորոցաձև և խոյաձև տապանաքարեր են եղել։

Կրթություն
----------

Կվրաղի ծխական դպրոցը բացվել էր 1889 թվականին։ 1809 թվականից եղել էր երկդասյա և ընդմիջումներով գործել էր մինչև 1905 թվականը
։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կռուակք /Քիվրախ/ գյուղի մասին տեղեկություններ, էջ 145-146 (Արգամ Այվազյան, «Նախիջևան։ Բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ», Երևան, 1995 թվական)»
2. ↑  «Կռուակք գյուղի կրթօջախի մասին տեղեկություններ, էջ 201 (Արգամ Այվազյան, «Նախիջևան։ Բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ», Երևան, 1995 թվական)»
**Դուբինին եղբայրների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник братьям Дубининым), հուշարձան Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետության Մոզդոկ քաղաքում։ Նվիրված է աշխարհում նավթաթոր առաջին գործարաններից մեկի հիմնադիրներ Վասիլի, Գերասիմ և Մակար Դուբինիններին։ Հուշարձանը տեղադրվել է Մոզդոկի թիվ 1 գիշերօթիկ դպրոցի մոտ գտնվող մանկական զբոսայգում 1983 թվականի օգոստոսին։

Պատմություն
-----------

1823 թվականին քաղաքի բնակիչներ՝ ճորտ գյուղացիներ Դուբինին եղբայրները (Վասիլին, Գերասիմը և Մակարը), Մոզդոկում կառուցեցին աշխարհում նավթաթոր առաջին գործարաններից մեկը, որտեղ սկսեցին նավթից կերոսին ստանալ։ Հայտնագործումն արտոնագրվել էր Եվրոպայում, իսկ ավագ եղբայրը՝ Վասիլին, ընտրվել էր Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս, կայսր Նիկոլայ I-ն էլ 1847 թվականին նրան պարգևատրել էր «Օգտակարության համար» արծաթե մեդալով։

Դուբինին եղբայրների գործունեությունը չի ստացել անհրաժեշտ աջակցություն, սակայն գործարանը գոյատևել է մոտ 20 տարի։ Այս ժամանակահատվածում այն արտադրել է հազարավոր փութ կերոսին, որն արտահանվել է Ռուսաստանի տարբեր շրջաններ և նույնիսկ Մոսկվա։

1847 թվականին իմամ Շամիլի խմբերից մեկի՝ բնակավայրի վրա հարձակումը ոչնչացրեց եղբայրների նավթամշակող գործարանը։

Ի հիշատակ նավթավերամշակման գործի ռահվիրաների՝ 1983 թվականի օգոստոսին Մոզդոկ քաղաքի թիվ 1 գիշերօթիկ դպրոցի մոտ գտնվող մանկական զբոսայգում տեղադրվել է Դուբինին եղբայրների հուշարձանը։ Նրա հեղինակն է ՌԴ վաստակավոր նկարիչ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ քանդակագործ Միխայիլ Ձբոևը։

Դուբինին եղբայրների անունով կոչվում է նաև քաղաքի փողոցներից մեկը, իսկ Մոզդոկի գավառագիտության թանգարանում կա ցուցադրություն, որը նվիրված է նրանց հայտնագործությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Памятник братьям Дубининым»
2. 1 2 3 4  «Керосин – великое изобретение крепостных братьев» (չաշխատող հղում)
Թորբյորն Հորնկլովի հեղինակած «Հրաֆնսմալ» ստեղծագործության հիման վրա Ֆրեդերիկ Սանդեսի նկարը (1862թ.), որտեղ պատկերված է ագռավի և Վալկիրիայի զրույցի տեսարանը:
**Թորբյորն Հորնկլովի**, նորվեգական սկալդեր, ով, համաձայն հնագույն սագաների, ապրել է 11-րդ դարում՝ Հարոլդ I թագավորի ժամանակ։ Սագաներում պահպանվել է նրա միայն երկու ստեղծագործություն՝ «Գլիմդրապա» և «Հրաֆնսմալ» («Հարալդսքվյդի»)։

«Գլիմդրապա»-ն բանաստեղծություն է, որը նվիրված է Նորվեգիայի Հարոլդ 1-ին թագավորին, ով առաջին անգամ միավորեց Նորվեգիան միասնական թագի ներքո։ Այն համարվում է նախաիսլանդական լեզվով ամենահին բանաստեղծությունը, որ նվիրված է առաջնորդին։

«Հրաֆնսմալ»-ը, որը նաև հայտնի է «Հարալդսքվյդի» անունով, իրենից ներկայացնում է 4 բաժնից կազմված ստեղծագործություն, որի մեջ ներկայացվում է ագռավի և Վալկիրիայի զրույցը։ Ստեղծագործության հերոսները զրույցի ընթացքում գովաբանում են Հարոլդ առաջինին։

Գրականություն
-------------

* Kershaw, Nora (1922) *Anglo-Saxon and Norse Poems* (originally published by The University Press, 1922. re-published by Kessinger Publishing, LLC. 2009) ISBN 978-1120230959
* Hollander, Lee Milton (1980) *Old Norse Poems: The Most Important Nonskaldic Verse Not Included in the Poetic Edda* (originally printed by Columbia University Press. 1936, re-published by Abela Publishing. 2010) ISBN 978-1907256509

Արտաքին հղումներ
----------------

* Skáldatal
* Указатель Archived 2006-07-21 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Carmina Scaldica. (նորվեգերեն)
**Նախիջևանի հին բերդ**, այսօր հայտնի է որպես **Քյոհնյաքալա** (ադրբ.՝ Köhnəqala) կամ **Եզիդաբադ քալասը** (ադրբ.՝ Yezidabad qalası), վաղ միջնադարյան բերդ Նախիջևան քաղաքի հարավարևելյան հատվածում։ Վարկածներից մեկի համաձայն բերդը կառուցվել է Սասանյան Պարսկաստանի արքա Հազկերտ Գ-ի (632/633 - 651/652) տիրապետության օրոք։

Պատմություն
-----------

Բերդի կառուցման ստույգ տարեթիվ հայտնի չէ։ 1957-1959 թվականներին բերդի տարաքծքում իրականացրած հետազոտությունների ընթացքում հայտնաբերվել են այնպիսի հնագիտական նյութեր, ինչպիսիք են խեցեղեն սպասքը, քարե մուրճեր։ Հնագիտական հետազոտություններից հայտնի է դարձել, որ քարե գործիքները օգտագործվել են բրոնզեդարում աղահանքերում։ Ադրբեջանցի հետազոտող Վասիֆ Թալիբովը համարում են, որ բերդը կառուցվել է Սասանյան Պարսկաստանի արքա Հազկերտ Գ-ի (632/633 - 651/652) պատվերով։

Թուրք ճանապարհորդ Էվլիյա Չելեբիի տվյալներով, բերդը ոչնչացվել է մոնղոլների արշավանքների ընթացքում։

Այս բերդը հիշատակել են Նախիջևան այցելած ֆրանսիացի ոսկերիչ և ճանապարհորդ Ժան Շարդենը և և շոտլանդացի ճանապարհորդ Ջոն Ֆոսթեր Ֆրեզերը։

Որպես պաշտպանական կառույց Նախիջևանի հին բերդը գործել է մինչև 18-րդ դարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ational Academy of Sciences of Azerbaijan. Nakhchivan Branch. The Encyclopaedia of Nakhchivan Monuments / Vasif Talibov. — Nakhchivan, 2008. — С. 223-224. — 521 с.
2. ↑  Jean Chardin (1686). Journal du voiage du Chevalier Chardin en Perse
Չշփոթել Իսպանական տորտիլյա հոդվածի հետ։

Եգիպտացորեինց պատրաստված տորտիլյաներ
**Տորտիլլա (տորտիյա)** (իսպ.՝ tortilla, «փոքրիկ բլիթ»), փոքրիկ բլիթ պատրաստված եգիպտացորենի կամ ցորենի ալյուրից։ Հիմնականում տարածված է Մեքսիկական խոհանոցում, ինչպես նաև Կենտրոնական Ամերիկայի և ԱՄՆ-ի երկրներում։ Մեքսիկայում տորտիլյան ազգային կերակրատեսակներից մեկն է։

Հնդկացիները թխում էին այս բլիթները դեռ վաղ ժամանակներից, բայց ժամանակակից անվանումը նրանց տվել են իսպանական կոնկիստադորները, որոնց այդ բլիթները հիշեցնում էին իսպանական անվանդական ձվածեղներ (իսպանական տորտիլյա)։ Մեքսիկացիները այս երկու կերակրատեսակները միացրել են մեկում ՝ huevos rancheros, նրանք ձվածեղը դնում են տորտիլայի վրա և ուտում նախաճաշին լոլիկների և կարմիր պղպեղի հետ։

Տորտիլյան հիմք է հանդիսանում այլ շատ կերակրատեսակների համար (հիմանականում մեքսիկական խոհանցի), օրինակ՝ էնչիլադայի, բուրիտոյի, ֆախիտասի, տակոսի, կեսադիլայի։ Այս կերակրատեսակներում բլիթը լցոնում են տարբեր միջուկներով։ Բացի այդ տորտիլյաները հաճախ մատուցվում են հացի փոխարեն այլ կերակրատեսակների հետ (օրինակ՝ չիլի կոն կարնե)։ Տորտիլյաները հիմք են հանդիսանում նաև կարկանդակների, միջուկով ռուլետների, Կանապեի և սենդվիչի համար։ Տորտիլյաները հիմնականում ուտում են տապակած կամ թխած, մատուցվում են հենց այնպես կամ միջուկով։ Միջուկը կարող է լինել ինչպես աղի այնպես էլ քաղցր։ Իսկ խռթխռթան ծայրերը օգոտգաործվում են որպես գարնիր ապուրների համար։ Այդ բլիթը կարող է փոխարինել պատառաքաղը, գդալը և դանակը մեքսիկացիների համար։ Բլիթով վերցնում են սոուսը կամ պահում մսի կտորը և իհարկե նման «սեղանի սպասքը» շատ հարմար է վերջում ուտելու համար։ Քանի որ եգիպտացորենի խմորից պատրաստած բլիթը շուտ է չորանում, այն ուտում են տաք վիճակում։

Մեքսիկացիները պատրաստում են տորտիլյա, 1836 թվականի վիմագրություն
Տորտիլյան պատրաստում են բաց կրակի վրա, կլոր բարակ կավե տապակների՝ կոմալների մեջ։ Շիկացած կավը արագացնում է բլիթների պատրաստումը, որոնք չպետք է լինեն չոր և փխրուն։ Հացթուխը մի շարժումով խմորի զանգվածը վերածում է բարակ սկավառակի, դնում այն կոմալի մեջ և վերջում տաք վիճակում վաճառում գնորդներին։.

Տորտիլյաները նաև «աղքատի կերակուր», և «Աստծո սնունդ» կորակուրների հիմքն են։ Աառջինը՝ չիլակիլեսը (сһilaquiles) պատրաստում են բլիթի կտորներից, պղպեղից, պանրից, երշիկ, ձվից, հավի մսի կտորներից և տավարի մասից։ Բոլոր բաղադրիչները ուղղակի խառնում են տապակաում։ Եկրորդը՝ Յուկատայի ֆիրմային կերակրատեսակներից մեկը՝ papatzul-ը պատրաստելւ շատ ավելի բարդ է։ Տորտիլյեն լցոնում են խոզի մսի կավ ձմի կտորներով և մատուցում դդմի մանրացրած սերմից, դդմի յուղից և տոմատի մածուկից պատրաստված սոուսի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Calderón, Sara Inés. "Tex-Arcana: What's the history of tortillas?" *San Antonio Express-news*. 02 March 2008. Retrieved 11 October 2015.
2. ↑  General History of the Things of New Spain (Historia general de las cosas de Nueva Espana), by the Franciscan friar Bernardino de Sahagun (1450-1590)
**Ֆելդսպաթոիդները** (գերմաներեն Feldspat - feldspat) ապարներ կազմող օգտակար հանածոներ են, նատրիումի, կալիումի և մասամբ կալցիումի ալյումինասիլիկատներ։ Քիմիական բաղադրության մեջ դրանք մոտ են դաշտային սպաթներին, բայց պարունակում են ավելի քիչ սիլիցիում։ Ձևավորվում են մագմայից, որոնք շատ աղքատ են սիլիցիայից։

Ֆելդսպաթոիդները ներառում են լեյցիտ, սոդալիտ, նեֆելին (էլեոլիտ), կանկրինիտ, նոսեան և գայուին, դեկորատիվ քարերից՝ լազուրիտ, տուգտուպիտ։

Որպես ապարներ առաջացնող օգտակար հանածոներ, ալկալային կրակոտ ապարները փոխարինում են ֆելդսպարտներին ալկալներով գերհագեցած և քվարցից զուրկ ապարների մեջ։

**Ֆելդսպաթիզացումը** ժայռերը ֆելդսպարների նոր կազմավորումներով հարստացնելու գործընթաց է։ Դա պայմանավորված է ալկալային մետազոմատիզմով կամ ապարների վրա հիդրոտերմային լուծույթների ազդեցությամբ։

Գրականություն
-------------

* *Шуман В.* Мир камня. Горные породы и минералы. — М.: Мир, 1986. С.24.
* Минералы. Справочник. Т. 5. Каркасные алюмосиликаты. Вп.1. Фельдшпатоиды / Ред. Н. Н. Мозгова, М. Н. Соколова. М.: Наука, 2003. 379 с.
* Четырёхъязычный энциклопедический словарь терминов по физической географии. — М: Советская энциклопедия, 1980. С.466.
**Պևտինգերյան քարտեզ** (Tabula Peutingeriana — Պևտինգերյան տախտակներ), հռոմեական ճանապարհացույց-քարտեզ։ 16-րդ դարում այդ քարտեզը գտել էր Վիեննացի հումանիստ Կոնրադ Կելտեսը և հանձնել Աուգսբուրգի գիտնական Պևտինգերին, որի անունով էլ կոչվում է «Պևտինգերյան»։ Պևտինգերյան քարտեզը իրապես ոչ թե քարտեզ, այլ հին աշխարհի ճանապարհների մանրամասն նկարագրությունը Հին Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները ըստ Պևտինգերյան քարտեզի ուղեցույց է, որի վրա նշված են Եվրոպայի, Ասիայի ու Աֆրիկայի հաղորդակցության հին ճանապարհները, դրանց վրա գտնվող քաղաքներն ու կայարանները, վերջիններիս միջև եղած տարածությունները (մղոններով)։ Պևտինգերյան քարտեզը վերահրատարակել, մանրամասն ուսումնասիրել և մեկնաբանել է գերմանացի գիտնական Կոնրադ Միլլերը, ըստ որի քարտեզի հեղինակը հռոմեացի աշխարհագիր Կաստորիուսն է, որն այն կազմել է 361-363 թվականներին։ Մոտ 670 թվականին այդ քարտեզից օգտվել է Անանուն Ռավեննացին։ Նրա աշխատության մեջ հիշատակված 2 հազարամյակը տեղանուն քաղված է Պևտինգերյան քարտեզից, և իբրև այդ քաղվածքների հեղինակ 36 անգամ վկայակոչված է Կաստորիուսը։ Պևտինգերյան քարտեզը ուսումնասիրել և մեկնաբանել են Ն․ Ադոնցը, Մարկվարտը և ուրիշներ։ Մանանդյանն իր «Հին Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները» աշխատության մեջ Պևտինգերյան քարտեզը համարում է Հայաստանի ռազմական և առևտրական հին ճանապարհների ուսումնասիրության և Հայկական լեռնաշխարհի ու հարևան երկրների պատմական աշխարհագրության անփոխարինելի աղբյուր։ Քարտեզի վրա հռոմեական մղոններով նշված են Մեծ Հայքի թագավորության հիմնական մայրուղիները։ Պևտինգերյան քարտեզի օգնությամբ (Անանուն Ռավեննացու ուղղումներով) ճշտվում են Արշակունյաց Հայաստանի հին ճանապարհները և դրանց վրա գտնվող կայանների մեծ մասը։ Կ․ Միլլերի կարծիքով հին աշխարհագրության համար Կաստորիուսի այս քարտեզն ավելի կարևոր է, քան Պտղոմեոսի «Աշխարհագրությունը»։ Պևտինգերյան քարտեզի միակ օրինակը գտնվում է Վիեննայի պետական գրադարանում։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Շվեյցարական կենսագրական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX4798289 · BNF: 15057536z · GND: 4173971-1 · LCCN: n83301042 · SUDOC: 101524021 · VIAF: 174191273 · WorldCat VIAF: 174191273 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 236)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շոլոխովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Շոլոխովի փողոց** (ռուս.՝ Улица Шолохова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքի 17-րդ միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս խորհրդային արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի (1905-1984) պատվին։ Սկիզբ է առնում Օզյորնի նրբանցքից և ավարտվում Պարտիզանսկի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 600 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Վոլգոդոնսկ քաղաքի Շոլոխովի փողոցը գտնվում է 17-րդ միկրոշրջանում։ Փողոցը գտնվում է իրեն զուգահեռ Վետերանների և Գլավնայա փողոցների միջև։ Այն սկսվում է Օզյորնի նրբանցքից, հատում Վիշնյովի և Նոյաբրսկի նրբանցքները և ավարտվում Պարտիզանսկի նրբանցքի հետ հատումով։ Կարճ փողոց է. երկարությունը 600 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 43 շինություն։

Շոլոխովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 347382։

Փողոցն անվանվել է ռուս խորհրդային արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի (1905-1984) պատվին։ «Խաղաղ Դոն» վեպի համար նա նախ ստացել է Ստալինյան մրցանակ։ «Խաղաղ Դոնը» դարձել է ամենաշատ ընթերցվող խորհրդային գիրքը և սկիզբ է դրել սոցիալիստական ռեալիզմին։ Այս գրքի համար Շոլոխովը 1965 թվականին ստացել է Նոբելյան մրցանակ գրականության բնագավառում։ Գրքում նկարագրվում է Առաջին համաշխարհային և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմների ընթացքում կազակների կյանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ВОЖДЬ И МИХАИЛ ШОЛОХОВ»
2. ↑  «Соцреализм»
3. ↑  «Изображение первой мировой войны в романе М. Шолохова "Тихий Дон" (М. Заградка)»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Шолохова в Волгодонске
* Подробная карта Улица Шолохова, город Волгодонск со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Волгодонск, улица Шолохова Archived 2019-09-23 at the Wayback Machine.
**Շոթա Նիշնիանիձե** (իսկական անունը՝ Շոթա Գեորգիի Մամագեյշվիլի, մարտի 18, 1929(1929-03-18), Թիֆլիս, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 1999, Թբիլիսի, Վրաստան), վրացի գրող, պոեմների ու բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1984) ու Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակի դափնեկիր (1975)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1929 թվականի մարտի 18-ին Թիֆլիսում։ Իր առաջին ստեղծագործությունները տպագրել է 1946 թվականին։ 1953 թվականին Շոթա Նիշնիանիձեն ավարտել է Թբիլիսիի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։

1964-1974 թվականներին աշխատել է «Մերանի» հրատարակչության խմբագրությունում, այնուհետև որպես խորհրդական աշխատել է Վրացական ԽՍՀ Գրողների միությունում (1974-1977), եղել է «Գանձ» ալմանախի խմբագիր (1977-1981), Վրացական ԽՍՀ Գրողների միության քարտուղար (1981-1984), Վրացական ԽՍՀ Գրողների միության նախագահ (1984-1986)։ Իր կյանքի վերջին տարիներին աշխատել է գրական թերթերի խմբագրություններում։

Մահացել է 1999 թվականին Թբիլիսիում։ Թաղված է Թբիլիսիի Դիդուբեի պանթեոնում։

Շոթա Նիշնիանիձեն պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ 1975 թվականին նա ստացել է Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակ, 1984 թվականին՝ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։

Բանաստեղծությունների ժողովածուներ
---------------------------------

* «Ես ու դու» (1956),
* «Աշունը գյուղում» (1959),
* «Ձիթենու ճյուղ» (1961),
* «Արև և ստվեր» (1963),
* «Նուռ» (1966),
* «Բրոցեուլա» (1966) - մանկական բանաստեղծությունների ժողովածու,
* «Էպիկական արձագանք» (1973),
* «Ամեն ինչից վեր» (1988)։

1987 թվականին Երևանում լույս է տեսել Շոթա Նիշնիանիձեի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների «Դիմակների մնջախաղ» ժողովածուն (մի մասը՝ Ա. Թարյանի թարգմանությամբ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  MAK (польск.)

Գրականություն
-------------

* Большая советская энциклопедия. — М.։ Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Энциклопедический словарь. 2009.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 142950211 · ISNI: 0000 0001 0716 1382 · LCCN: n85116195 · VIAF: 159917512 · WorldCat VIAF: 159917512 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրոհ (այլ կիրառումներ)
Գրոհի պարապմունքներ
**Գրոհ**, կրակի և զորամասերի ու զորավորումների սրընթաց շարժման զուգակցումը, բարձր տեմպով՝ գրոհողների ուժերի լրիվ լարմամբ՝ հակառակորդին հարվածելու և ջախջախելու նպատակով։ Գրոհը իրականացվում է տարբեր զորատեսակների համաձայնեցված ջանքերով և ավարտվում դիմահար կրակով, ձեռնանռնակների ն սառը զենքի տարբեր տեսակների կիրառմամբ։ Լինում են հետնազորային, հեծելազորային, տանկային, օդային, տորպեդային (ծովային մարտում) և այլ տիպի գրոհներ։ Գրոհից առաջ հրետանին ն ավիացիան անց են կացնում կրակային նախապատրաստություն։ ժամանակակից համազորային մարտում Գրոհը ձեռնարկվում է տանկային և մոտոհրաձգայիև զորքերով՝ հրետանայիև կրակի և ավիացիայի հարվածների աջակցությամբ։ Գրոհը իրագործվում է հարձակման սկզբում՝ ընթացքից կամ էլ թշնամու հետ անմիջական շփման մեջ գտնվելու դրությունից։ Հայերենում գրոհ է կոչվում նաև ուժեղ ամրացված հենակետերի (դիրքերի) վրա կատարվող վճռական գրոհը, որը պահանջում է զորքերի բազմակողմանի նախապատրաստություն և վարժեցում։ Գրոհի հաջողությունը մեծապես ապահովվում է համառությամբ, գրոհողների գործողությունների հանդգնությամբ, հարվածի անսպասելիությամբ, զորաշարժի սրընթացությամբ՛ կրակի (խոցման» և շարժման անընդհատ զուգակցմամբ։ Ըստ գործողությունների ժամանակի գրոհը լինում է ցերեկային և գիշերային, իսկ ըստ վարման ուղղությունների ճակատային, թևային, ինչպես նաև թիկունքից։ Գրոհը սկսվում է ելման դիրքերից կամ գրոհ անցնելու բնագծից՝ կախված գրոհի անցնելու եղանակներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գագիկ Հարությանունյան, Սուրեն Մարտիկյան, Արտակ Մովսիսյան (պ.գ.թ.), Մեր հաղթանակները, հ. Ա (խմբ. Էդուարդ Լ.Դանիելյան), Երևան, ««Գասպրինտ» ՍՊԸ», 2010 — 259, էջեր 259 — 259 էջ. — 500 հատ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 233)։*  |
**Շարաֆ Ռաշիդովիչ Ռաշիդով** (ուզբ.՝ Sharof Rashidovich Rashidov, հոկտեմբերի 24 (նոյեմբերի 6), 1917, Ջիզակ, Q21638825?, Samarkand Oblast, Թուրքեստան, Ռուսական հանրապետություն - հոկտեմբերի 31, 1983(1983-10-31), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետական կուսակցական և պետական գործիչ, գրող։ Սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս (1974, 1977)։ ՍՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

Ավարտել է Սամարղանդի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը (1941), ՀամԿ(բ)Կ ԿԿ-ին կից կուսակցական բարձրագույն դպրոցը (1948)։ 1935 թվականից մանկավարժական աշխատանք է տարել միջնակարգ դպրոցում։ 1937 թվականից՝ Սամարղանդի մարզային «Լենին յուլի» («Լենինյան ուղի») թերթի պատասխանատու քարտուղար, պատասխանատու խմբագրի տեղակալ, խմբագիր։ 1941-1942 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1943-1944 թվականներին՝ «Լենին յուլի» թերթի խմբագիր, 1944 թվականից՝ Ուզբեկստանի կոմկուսի Սամարղանդի մարզկոմի քարտուղար, 1947 թվականից՝ հանրապետական «Կզիլ Ուզբեկստոն» («Կարմիր Ուզբեկստան») թերթի պատասխանատու խմբագիր։ 1949-1950 թվականներին Շարաֆ Ռաշիդովը Ուզբեկստանի գրողների միության վարչության նախագահն էր, 1950 թվականից՝ Ուզբեկստանի ՍՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահ։ 1959 թվականի մարտից Ուզբեկստանի կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղարն էր։ 1961 թվականից ՍՄԿԿ ԿԿ Նախագահության (1966 թվականից՝ Քաղբյուրոյի) անդամության թեկնածու ԽՍՀՄ III-X գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ, ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության անդամ (1970 թվականից) Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն («Իմ ցասումը») լույս է տեսել 1945 թվականին։ «Հաղթողները» (1951) վիպակում և «Փոթորկից ուժեղ» (1958) վեպում պատկերված է ժողովրդի պայքարը խոպան հողերի յուրացման համար։ «Հզոր ալիք» (1964) վեպը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին թիկունքի մարդկանց սխրանքին։ «Քաշմիրյան երգ» (1956) ռոմանտիկական վիպակում արտացոլված է հնդիկ ժողովրդի պայքարը ազատության համար։ Հրատարակել է նաև «Պատմության դատավճիռը» (1950) հրապարակախոսական հոդվածների ժողովածուն, «Բարեկամության դրոշը» (1967) գիրքը։ Եղել է ՍՄԿԿ XIX-XXVI համագումարների պատգամավոր։ Պարգևատրվել է Վ․ Ի․ Լենինի 7 և 4 այլ շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Рашидов Шараф Рашидович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 9036 · EGAXA: vtls001557676 · GND: 119525720 · ISNI: 0000 0001 2214 4863 · LCCN: n79139225 · NKC: jx20050819012 · NTA: 240290828 · NUKAT: n2010109876 · SUDOC: 133638448 · VIAF: 115543736 · WorldCat VIAF: 115543736 |

 |

 |
| **՞**Շարդինիա խոշորապտուղ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Բարդածաղկավորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Շարդինիա խոշորապտուղ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Chardinia macrocarpa

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Շարդինիա խոշորապտուղ** (լատ.՝ Chardinia macrocarpa), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Միամյա, 25–50 սմ բարձրությամբ, մոխրականաչավուն թավոտությամբ խոտաբույս է։ Ցողունը հիմքից ճյուղավորված է։ Զամբյուղները բազմածաղիկ են։ Ծաղիկները սպիտակավուն են, համարյա չեն գերազանցում ընդհանուր ծածկոցի թերթերին։ Սերմնիկները մեծ են, հաճախ վարդագույն և ունեն 1 սմ երկարությամբ պապուս։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Երևանի շրջակայք և Ուրծի լեռնաշղթա) և Դարեղեգիսի (Արփա գետի կիրճ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Անատոլիայում, Իրաքում և Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1000-1800 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, երրորդական ժամանակաշրջանի կարմիր կավերի վրա։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Ներկայումս հայտնի են երեք պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակի տարածման հիմնական շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ պոպուլյացիան պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776987725 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Chardinia
* EoL: 5111471
* GBIF: 3104910
* GRIN: 2410
* iNaturalist: 575637
* IPNI: 8220-1
* IRMNG: 1369466
* NCBI: 143187
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:8220-1
* Tropicos: 40006129
* WoRMS: 1076138

 |

 |