recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ամբերի ամրոց կամ Ամերի ամրոց** (հինդի՝ अमेर किला, անգլ.՝ Amber Fort), 16-րդ դարի հոյակերտ Սաթե ամրոց Հնդկաստանում։ Այն տեղակայված է Ռաջաստան նահանգի վարչական կենտրոն Ջայպուր քաղաքից 11 կմ հեռավորության վրա։

Ամբեր ամրոց
Տաճարի՝ 1592 թվականին Ամբերի մահարաջա Ման Սինգհ I-ի (դեկտեմբերի 21, 1550 - հուլիսի 6, 1614) հրամանով սկսված շինարարությունն ավարտվել է միայն Ջաի Սինգհ II-ի օրոք, ով Ամբերի կառավարիչ դարձավ տասնմեկ տարեկան հասակում՝ 1699 թվականին։ Հակառակ անվանման և արտաքինից ամուր ռազմական բազայի իր տեսքի՝ Ամբերի ամրոցն, իրականում գեղեցիկ շքագավիթներով, դեկորատիվ պարտեզներով և հոյակապ տաղավարներով տաճարային և պալատային համալիր է։ Այն հայտնի է իր նստավայր-պալատի հայելիների դահլիճով և հստակորեն արտացոլվում է ամրոցի դիմացի Մաոտա լճի ջրերում, որը այդ պալատի համար ջրի հիմնական աղբյուր է համարվում։ Գտնվում է բլրի վրա, դա Ջեյպուրի տարածքում հիմնական զբոսաշրջային գրավչությունն է։

Բարդ փորագրությունները, գեղեցիկ խճանկարները, հոյակապ նկարները և նրբորեն պատրաստված հայելիները՝ համակցված կարմիր քարի և սպիտակ մարմարի հետ, ստեղծում են հինդու և մողոլ ճարտարապետության այս գլուխգործոցը։ Մահարաջայի բնակելի հարկաբաժիններում է գտնվում Սիիշ մահալը (Հայելիների դահլիճ), որտեղ հազարավոր փոքրիկ հայելիներ զարդարում են առաստաղը և պատերը այնպես, որ նույնիսկ մեկ փոքրիկ մոմի կամ լույսի ճառագայթը արտացոլվում է ամբողջ սենյակով և լուսավորում այն։

Նստավայրի այլ տեսարժան կառույցներից են Դիվան-Այ-Աամը՝ հանրային լսարան, որտեղ մահարաջան լսում էր մարդկանց խնդրանքները, Սուկ Նիվասը՝ «Հաճույքների դահլիճը»՝ իր զարգացած օդահովացուցիչ համակարգով և շքեղ զարդարանքներով, և Զենանան (կանանց հարկաբաժինները)՝ իր հոյակապ որմնանկարներով, որոնք պատկերում են Կրիշնա աստծուն դեկորատիվ բակերում շրջելիս։

Պատկերասրահ
-----------

* Ամբեր ամրոց համայնապատկերԱմբեր ամրոց համայնապատկեր
* Ամրոցի տեսքը առավոտյանԱմրոցի տեսքը առավոտյան
* Ամբեր պալատը բլրի վրաԱմբեր պալատը բլրի վրա
* Ամրոցի տեսքը գիշերըԱմրոցի տեսքը գիշերը
* Մաոտա լիճՄաոտա լիճ
* Դիվան-Այ-Աամ սյունասրահԴիվան-Այ-Աամ սյունասրահ
* Սիիշ մահալը (Հայելիների դահլիճ)Սիիշ մահալը (Հայելիների դահլիճ)
* Սուկ Նիվասը՝ «Հաճույքների դահլիճը»Սուկ Նիվասը՝ «Հաճույքների դահլիճը»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

Աղբյուրներ
----------

Մարկ Տրուման «Աշխարհի հրաշալիքները» (Զանգակ 97)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Amer Fort – Inside story Archived 2017-08-10 at the Wayback Machine.

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հանրագիտարանային բառապաշար |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2018000173 |

 |
**The 69 Eyes** (հայերեն՝ 69 աչք), անգլալեզու ռոք խումբ Ֆինլանդիայից, գոյություն ունի 1990 թվականից։ Երաժիշտները իրենց ուղղությունը կոչում են Գոթ'ն'Րոլլ։ Համարվում է աշխարհի ամենից հայտնի Գոթիկ-մետալ խմբերից մեկը։

Պատմություն
-----------

Խումբը հիմնադրվել է 1990 թվականին Հելսինկի քաղաքում։ Խմբի առաջնելույթը Bump 'n' Grind ալբոմներ, որը արձակվել Gaga Goodies լեյբլի կողմից, բայց այդ ալբոմը մեծ ճանաչում չգտավ։ Խմբի հաջորդ երկու ալբոմները Motor City Resurrection և Savage Garden նույնպես չգտան շատ մեծ ճանաչում։

1997 թվականին The 69 Eyes-ի պրոդյուսեր դարձավ Տիմո Տոլկկի-ն։ Նրա առաջնորդության տակ խումբը ավելի լայնորեն հայտնիություն գտավ։ Wasting the Dawn ալբոմի վրա խումբը փոխեց իր հնչեղությունը դեպի Գոթիք-ռոք։

Խմբով հետաքրքրվեց Ջոննի Լի Մայկլսը, որը «Blessed Be» ալբոմի պրոդյուսսեր դարձավ։ Gothic Girl սինգլը նվաճել է Ոսկյա ստատուսը Ֆինլանդիայում և The 69 Eyes-ը սկսեցին տարբեր Գոթիք երաժշտության փառատոններում մասնակցել։ Ալբոմը ավելի հայտնի դարձնելու համար խումբը Գերմանիայով տուր անցկացրեց Paradise Lost խմբի հետ միասին։ Հաջորդ Paris Kills ալբոմը մի քանի շաբաթ առաջի տեղն էր գրավում Ֆինլանդիայի ամենից լավ վաճառվող ալբոմների չարտում։

Անցելով մեծ լեյբլ EMI Virgin Records-ը խումբը արձակեց իր ամենա հաջողակ ալբոմը «Devils» անունով։ Ալբոմը ու ալբոմից Lost Boys սինգլը դարձան ոսկլյա, իսկ Lost Boys երգի վրա հանվեց վիդեո-կլիպ, որի ռեժիսոր ներկայացավ Բեմ Մարջերան, որը նույնպես աշխատում էր HIM խմբի կլիպերի վրա։ Lost Boys կլիպը ընկավ MTV-ի անընդհատ ռոտացիայի մեջ։

2009 թվականին արձակվեց խմբի 9-րդ ալբոմը «Васк in Blood», տեքստերի մեջ խումբը վերադարձավ Վամպիռային թեմատիկային։

Եվրոպայի չարտերում «Back In Blood»-ը գրավեց 3 (Ֆինլանդիա) և 32 (Գերմանիա) տեղերը, Ամերիկայում 14 տեղը US Top New Artist Albums չարտում։ Ալբոմի հետ արձակվեցին ևս 2 սինգլ, կլիպերի ռեժիսսոր կրկին դարձավ Բեմ Մարջերան։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ստուդիական ալբոմներ

* Bump 'n' Grind (1992)
* Motor City Resurrection (1994)
* Savage Garden (1995)
* Wrap Your Troubles in Dreams (1997)
* Wasting the Dawn (1999)
* Blessed Be (2000)
* Paris Kills (2002)
* Devils (2004)
* Angels (2007)
* Back in Blood (2009)
* X (2012)

Խմբի անդամներ
-------------

* Յուրկի 69 (Յուրկի Պեկկա Էմիլ Լիննանկիվի) — վոկալ
* Բեյզի (Պասի Յաասկելայնեն) — կիթառ
* Տիմո-Տիմո (Տիմո Պիտկանեն) — կիթառ
* Արչի (Արտո Վայնո Էնսիո Օյայառվի) — բաս-կիթառ
* Յուսսի 69 (Յուսսի Հեյկի Տապիո Վուորի) — Հարվածային

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ԿենդանիՄատյան · Ֆեյսբուք · MySpace · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Last.fm · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14023483g · GND: 10325681-7 · ISNI: 0000000122428612 · LCCN: no2008097818 · VIAF: 125117349 · WorldCat VIAF: 125117349 |

 |
**Ատլանտյան ճանապարհ** (Atlantic Road), յուրօրինակ կառուցվածքով երկշերտ խճուղու հատված է Նորվեգիայի Մյորե օգ Ռոմսդալ նահանգապետությունում։

Հանդիսանում է ազգային տուրիստական № 64 (Բյուդ-Կորվոգ) 36 կիլոմետրանոց ճանապարհի մի մասը և միացնում է Մոլդե և Կրիստիանսունդ բնակավայրերի (առաջինից մինչ խճուղի 47 կմ է, երկրորդից՝ 30 կմ) միջև Ատլանտյան օվկիանոսի ոչ մեծ կղզիները։ Մուտքը վճարովի է։

The Guardian թերթի 2006 թվականի տարբերակով ունի «2005 թվականի Նորվեգիայի դարի կառույց» և «Երկրի լավագույն տուրիստական ճանապարհ» տիտղոսները։

Ատլանտյան ճանապարհի շինարարությունն սկսվել է 1983 թվականի օգոստոսին և ավարտվել է 1989 թվականին, երբ այն բացեցին մեքենաների շարժի համար։

8.27 կմ տարածությւոնը խճուղին անցնում է 891 մետր ընդհանուր երկարությամբ յոթ կամուրջների վրայով։ Ամենաբարձր կամուրջը՝ Storseisundet-ը, 23 մետր բարձրացված է ջրից հատուկ նրա տակով նավերի անցնելու հնարավորության համար։ Ժողովրդի մեջ «հարբած» կոչված այդ կամուրջը՝ որոշակի անկյունով դիտելիս, հիշեցնում է ուղիղ դեպի երկինք պոկվող «ամերիկյան բլուրներ»։

Մոլդե լեռան համայնապատկերն իրենից ներկայացնում է 222 ձյունածածկ լեռնագագաթներ։

ճանապարհորդների համար ճանապարհին ստեղծված են մեքենաների կայանատեղերով և տուրիստական տեղեկատվության վահանակներով չորս ապակեպատ համայնապատկերային դիտահարթակներ։ Դիտահարթակներից կարելի է լուսանկարել, դիտել գեղատեսիլ շրջակայքը (երբեմն ջրում կարելի է տեսնել նույնիսկ կետերի) և սարքավորված կամրջի տախտակամածից ձուկ որսալ։

Տես նաև
-------

* Տուրիզմ Նորվեգիայում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ատլանտյան ճանապարհ՝ կամուրջ դեպի ոչ մի տեղ
* Ատլանտյան ճանապարհ Archived 2013-08-25 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315163928 · WorldCat VIAF: 315163928 |

 |
| **՞**Ամերիկյան սև արջ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Գիշատիչներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Արջեր |
|
|
|
| Ցեղ | Արջեր |
|
|
| Տեսակ | **Ամերիկյան սև արջ** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Ursus americanus

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


Ամերիկյան սև արջը (լատիներեն՝ Ursus americanus, անգլերեն՝ American black bear) Հյուսիսային Ամերիկայի բնիկ կենդանի է, որը հանդիսանում է այնտեղ ապրող արջերից չափսով ամենափոքրը և ամենատարածվածը։ Արջը ամենակեր է և ուտելիքի պաշարը կախված է եղանակից։
Ամերիկյան սև արջը աշխարհում ամենատարածված արջի տեսակն է։
Գորշ արջի հետ համատեղ այս արջի տարատեսակը միակն է, որը չի համարվող վտանգված կենդանի։

Դասակարգում
-----------

Սև արջ
Չնայած այն փաստին, որ ամերիկյան սև արջը գրիզլին և բևեռային արջը ապրում են Հյուսիսային Ամերիկայում, նրանք կենսաբանորեն իրար մոտ չեն համարվում և նրանց ընդհանուր նախնին ապրել է մոտ 5 միլիոն տարի առաջ։ Ամերիկյան և ասիական սև արջերը իրար ավելի մոտ են։
Ursus abstrusus անունով պրիմիտիվ արջի տեսակը, որը ապրել է 4.58 միլիոն տարի առաջ համարվում է սև արջերի հնարավոր նախնին՝ ըստ գտնված բրածոների ուսումնասիրությունների։ Հոլոցենի ժամանակվանից սև արջերի չափսը մնացել է նույնը։
Ամերիկյան սև արջը երկար ժամանակ ապրել է մայրցամաքում այլ արջի տեսակների հետ մեկտեղ, սակայն այդ վերջինները վերացել են։ Սև արջը միշտ ամենակեր է եղել։

### Խառնուրդներ

Ամերիկյան սև արջը կենսաբանորեն համատեղելի է այլ արջի տեսակների հետ։ Գոյություն ունեն ամերիկյան սև արջի և ասիական սև արջի և ամերիկյան սև արջի և գրիզլիի խառնուրդներ։
1986 թվականին սպանված մի արջի հետազոտության արդյունքում պարզվեց, որ նա սև արջի և գրիզլիի խառնուրդ էր և ուներ ավելի խոշոր մարմին և ավելի մեծ ուղեղ։

### Տարատեսակները

Կան Հյուսիսային Ամերիկայում ապրող սև արջերի մի քանի տարատեսակներ՝

* Ursus americanus altifrontalis
* Ursus americanus amblyceps
* Ursus americanus americanus
* Ursus americanus californiensis
* Ursus americanus carlottae, Թագուհի Շառլոտայի կզղիների սև արջ
* Ursus americanus cinnamomum, Դարչնագույն արջ
* Ursus americanus emmonsii, Կապտավուն արջ
* Ursus americanus eremicus
* Ursus americanus floridanus, Ֆլորիդայի սև արջ
* Ursus americanus hamiltoni, Նյուֆաունդլանդի սև արջ
* Ursus americanus kermodei, Կերմոդի արջ
* Ursus americanus luteolus
* Ursus americanus machetes
* Ursus americanus perniger
* Ursus americanus pugnax
* Ursus americanus vancouveri

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 123615464 · LCCN: sh85014524 · NKC: ph346523 |

 |
**Արաուկիտա** (իսպ.՝ Arauquita), քաղաք և մունիցիպալիտետ հյուսիսարևելյան Կոլումբիայում ՝ Արաուկա դեպարտամենտում։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը, որից հետո քաղաքը մեծացել է, հիմնադրվել է 1675 թվականին։ Արաուկիտայի քաղաքապետարանը որպես առանձին վարչական միավոր ստեղծվել է 1943 թվականին։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի հյուսիսարևմտյան մասում, Վենեսուելայի հետ սահմանին մոտ, Արաուկա գետի աջ ափին, դեպարտամենտի վարչական կենտրոնից մոտ 72 կմ դեպի արևելք։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 252 մետր է։

Արաուկիտայի մունիցիպալիտետը արևմուտքում սահմանակից է Սարավենայի մունիցիպալիտետին, հարավ-արևմուտքում ՝ Ֆորտուլի և Թամեի մունիցիպալիտետներին, հարավ-արևելքում՝ Պուերտո Ռոնդոնի մունիցիպալիտետին, արևելքում ՝ Արաուկայի մունիցիպալիտետիին, հյուսիսում՝ Վենեսուելայի տարածքին։ Քաղաքապետարանի տարածքը 3060 կմ² է։

Բնակչություն
------------

Կոլումբիայի Ազգային վիճակագրության վարչության տվյալների համաձայն, 2015 թվականին քաղաքի և քաղաքապետարանի համատեղ բնակչությունը կազմել է 41 309 մարդ։ Քաղաքապետարանի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.

Բնակչության թվաքանակը| 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 36 745 | 37 224 | 37 690 | 38 147 | 38 615 | 39 067 | 39 523 | 39 984 | 40 432 | 40 872 | 41 309 |

2005 թվականի մարդահամարի համաձայն տղամարդիկ կազմել ենԱրաուկիտայի բնակչության 49,7% -ը, կանայք ՝ համապատասխանաբար 50.3%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 95.2% -ը. սևամորթները, մուլատաները՝ 4,8%: Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 80.2%:

Տնտեսություն
------------

Արաուկիտայի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսական արտադրանքի և հանածո ածխաջրածինների արդյունահանման վրա։

Քաղաքային և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 61.9% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 30.8% -ը `ծառայություններ մատուցող ձեռնարկություններ, 6.4% -ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 0.9% -ը տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ են։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքով անցնում է № 66 ազգային մայրուղին (իսպ.՝ Ruta Nacional 66):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Municipio de Arauquita, Colombia Page» (անգլերեն)։ Fallingrain Global Gazetteer
2. ↑  «Municipalities of Colombia» (անգլերեն)։ Statoids.com


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n98091432 · VIAF: 124517692 · WorldCat VIAF: 124517692 |

 |
**VooDoo Armenian Rock Band**, հայկական ռոք խումբ է, որը հիմնվել է գլխավոր կիթառիստ Գևորգ Բադալյանի կողմից, 2011 թվականի փետրվարի 1-ին։ Խմբի ներկայիս անդամներն են Արտաշես Մովսիսյանը, Գևորգ Բադալյանը, Քրիստինա Սարգսյանը, Անի Գևորգյանը և Կարեն Աստաբատյանը։

Պատմություն
-----------

Սկզբում կար մի քանի տարբերակ խմբի անվանման համար, դրանք են՝ «AltTown», «Renaissance» և այլն։ Բայց Գևորգ Բադալյանի առաջարկով որոշվեց խումբը անվանվել «VooDoo»: Խումբը հանդես է գալիս պրոգրեսիվ, նու ու հևի մետալ և ալտերնատիվ ռոք ժանրերում։ Խմբի ստեղծման պահից կազմը բազմիցս փոփոխվել է։ 

Առաջին երգը թողարկվել է «Desire for...» անունով։ Խմբի ստուդիական երգերն են «And I Loved»-ը, «Deja Vu»-ն, «Against the System»-ը, «Canceled Exorcism»-ը և «I Am the God»-ը։ Ստուդիական ալբոմը կոչվում է «Deja Vu», որը ներառում է 8 երգ։

### Մրցանակներ

GBOB Festival - երկրորդ տեղ

Van Music Awards 2015 - հաղթող

Plus One Fest 2014 - կիսաեզրափակչի հաղթող

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)
* Youtube ալիք
* VooDoo խմբի էջը Ֆեյսբուքում
* SoundCloud

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 48145602567401362203 · WorldCat VIAF: 48145602567401362203 |

 |
**1,039/Smoothed Out Slappy Hours**, *Green Day* պանկ ռոք խմբի ամերիկյան հին երգերի հավաքածու, թողարկված 1991 թվականին։

Ալբոմ
-----

Հաճախ այս ալբոմը համարվում է խմբի առաջին ալբոմը, բայց դա իրականում այդպես չէ։ Նրանց առաջին ալբոմը *39/Smooth*-ն էր, *1,039/Smoothed Out Slappy Hours*-ը ներառում է տարբեր երգեր և երկու մինի ալբոմ, որոնք խմբի կողմից թողարկվել են 1980-1990-ական թվականներին (*Slappy* և *1,000 Hours*)։ Այդ երկու ալբոմների անունները միացրել են իրար և ստացել «*1,039/Smoothed Out Slappy Hours*»։

*1,039/Smoothed Out Slappy Hours*-ը վերահրատարակվել է *2004 թվական*ին։ *2010 թվական*ի *օգոստոս*ին ԱՄՆ-ում վաճառվել է *1,039/Smoothed Out Slappy Hours*-ի
632 000 կրկնօրինակ։

Չնայած նրան, որ այս ալբոմը ի սկզբանե թողարկվել էր *Lookout! Records* լեյբի կողմից, 2005 թվականի օգոստոսին, *Green Day*-ը ստացավ իրավունք *Lookout! Records*-ից չվճարված հոնորարի պատճառով։ Ալբոմը թողարկվել է որպես «*Studio Albums* 1990-2009»-ի բոքս սեթ։ Եվրոպայում ալբոմը թողարկվել է *Epitaph Records*-ի կողմից և մինչև օրս շարունակվում է վաճառվել։

Ալբոմի շապիկը նկարել է *Rancid* խմբից Թիմ Սթրոնգը։

Երգերի ցանկ
-----------

Երաժշտությունների հեղինակ՝ Green Day, բառերի հեղինակ՝ Բիլի Ջո Արմսթրոնգ (բացառությամբ «Knowledge» և «I Was There» երգերի)։

1. «*At the Library*» - 2:28
2. «*Don’t Leave Me*» - 2:39
3. «*I Was There*» - 3:36
4. «*Disappearing Boy*» - 2:52
5. «*Green Day*» - 3:29
6. «*Going to Pasalacqua*» - 3:31
7. «*16*» - 3:24
8. «*Road to Acceptance*» - 3:36
9. «*Rest*» - 3:06
10. «*The Judge’s Daughter*» - 2:35
11. «*Paper Lanterns*» - 2:25
12. «*Why Do You Want Him?*» - 2:33
13. «*409 in Your Coffeemaker*» - 2:54
14. «*Knowledge*» - 2:20
15. «*1,000 Hours*» - 2:26
16. «*Dry Ice*» - 3:45
17. «*Only of You*» - 2:46
18. «*The One I Want*» - 3:01
19. «*I Want to be Alone*» - 3:09

Ձայնագրության մասնակիցներ
-------------------------

* Բիլի Ջո Արմսթրոնգ- վոկալ, կիթառ
* Մայք Դյորնտ- բաս-կիթառ, բեկ-վոկալ
* Ջոն Կիֆմեյեր- թմբուկ, լիրիկա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |

 |
**«Արթնացրեք հոգիներ»**-ը (Wake up the souls) հայ-ամերիկյան ռոք խումբ System of a Down-ի համերգային շրջագայությունն էր, որը սկսվել է 2015-ի ապրիլին։ Շրջագայության նպատակն էր հանրությանը հիշեցնել Հայոց Ցեղասպանության 100-ամյակի մասին և բարձրացնել իրազեկությունը պատմական այն իրադարձությունների մասին, որոնց արդյունքում 1915 թվականին 1.5 միլիոն հայեր սպանվեցին Օսմանյան կայսրության կառավարության կողմից։
Արդեն հայտարարած լինելով 2014 թվականի KROQ Almost Acoustic Concert համերգի մասին՝ նրանք հայտարարում են հաջորդող սեպտեմբերին Բրազիլիայում կայանալիք Rock in Rio փառատոնի մասին։ Սկսեցին պտտվել ասեկոսեներ, որ խումբը կարող է համերգային շրջագայությամբ հանդես գալ ամբողջ աշխարհում, ինչպես նաև թողարկել նոր ալբոմ։ Այս ասեկոսեները հետևանքն էին խմբի թմբկահար Ջոն Դոլմայանի թվիթերյան տարօրինակ գրառման, որտեղ նա հետհաշվարկ է կատարում մինչև 2014 թվականի նոյեմբերի 24-ին կայանալիք հայտարարությունը։ Նախորդ օրը թվիթերյան իր էջում նա գրառել էր "T-Y-W-K" հապավումը, որը շատերի կողմից ընկալվեց որպես «վաղը դուք կիմանաք» ("tomorrow you will know"):
«Արթնացեք հոգիներ» շրջագայության միտքը հղացել է 2014 թվականի նոյեմբերին, և պլանավորվում էր սկսել ապրիլի 10-ից Լոնդոնում և ավարտել այն ապրիլի 23-ին իրենց հայրենիքում՝ Հայաստանում։ Հայաստանում նրանք հանդես եկան Հանրապետության հրապարակում՝ որպես ազատ շոու։
Շրջագայության հիմնական նպատակը Հայոց Ցեղասպանության մասին աշխարհին իրազեկելն էր։ Իրենց կայքում խմբի հայտարարությունը կոչ էր բոլոր այն թուրքերին, որոնք կանգնած էին խմբի կողքին՝ Ցեղասպանության մասին իրազեկվածությունը բարձրացնելու խնդրի շուրջ։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 1916 (այլ կիրառումներ)

**1916**, բրիտանական Motörhead ռոք-խմբի 9-րդ երաժշտական ալբոմը՝ թողարկված 1991 թվականի փետրվարի 26-ին։ Խմբի առաջին սկավառակն է, որ թողարկված WTG Records լեյբլով։

Ալբոմի մասին
------------

Ալբոմի ամենակարևոր երգը նվիրված է առաջին համաշխարհային պատերազմին և համարվում է խմբին ոչ բնորոշ դանդաղ բալլադ, որում Լեմիի ձայնային կատարումը շատ քիչ է ուղեկցվում երաժշտական գործիքներով։ «Love Me Forever» կոմպոզիցիան համարվում է նաև բալլադ։ Ավելի ուշ կատարվել է այդ երգի քավեր տարբերակը Դորո Պեշի կողմից։ «R.A.M.O.N.E.S.» երգը նվիրվել է Ramones ռոք խմբին։ 1996 թվականին դա կատարվել է Ramones խմբի կողմից և ներառվել է նրանց Greatest Hits Live ալբոմում։

Առաջնային սկավառակի վրա աշխատել է Էդ Ստասիումը՝ որպես պրոդյուսեր։ Մի օր Լեմին որոշեց լսել պատրաստի չորս երգերից մեկը՝ Going to Brazil֊ը, և զարմանքով բացահայտեց, որ Էդը միքսում ներառել էր դահիրաներ և այլն։ Ստասիումը հենց այդ ժամանակ վտարվեց խմբից, իսկ նրա փոխարեն հրավիրվեց Փիթեր Սոլին։

1992 թվականին սկավառակը արժանացել է Գրեմիի՝ «Լավագույն մետալ կատարում» անվանակարգում, ինչպես նաև ներառվեց Metallica խմբի Metallica ալբոմում։

Երգացանկ
--------

Բոլոր երգերի հեղինակերն են Լեմին, Würzel֊ը, Ֆիլ Կեմբելը և Ֆիլ Թեյլորը։

| # | Անվանում | Հեղինակ(ներ) | Տևողություն |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | «The One to Sing the Blues»   |   | 3:07 |
| 2. | «I'm So Bad (Baby I Don't Care)»   |   | 3:13 |
| 3. | «No Voices in the Sky»   |   | 4:12 |
| 4. | «Going to Brazil»   |   | 2:30 |
| 5. | «Nightmare/The Dreamtime»   |   | 4:40 |
| 6. | «Love Me Forever»   |   | 5:27 |
| 7. | «Angel City»   | Լեմի | 3:57 |
| 8. | «Make My Day»   |   | 4:24 |
| 9. | «R.A.M.O.N.E.S.»   |   | 1:26 |
| 10. | «Shut You Down»   |   | 2:41 |
| 11. | «1916»   | Լեմի | 3:44 |

Ձայնագրման մասնակիցներ
----------------------

* Իեն Ֆրեյզեր «Լեմի» Քիլմիստեր֊ բաս֊կիթար, ձայն
* Ֆիլ Կեմպբել֊ սոլո֊կիթար
* Միկ «Würzel» Բյորսթոն֊ սոլո֊կիթար
* Ֆիլ «Կեղտոտ կենդանի» Թեյլոր֊ հարվածային

Չարտեր
------

| Թվական | Չարտ | Հորիզոնական |
| --- | --- | --- |
| 1991 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Billboard 200 | 142 |
| 1991 | Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն UK Albums Chart | 24 |
| 1991 | Շվեդիա Շվեդիա Sverigetopplistan | 23 |
| 1991 | Շվեյցարիա Շվեյցարիա Swiss Albums Chart | 24 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  34-я церемония Грэмми на rockonthenet.com
2. ↑  Альбом на Allmusic.com
3. ↑  1916 UK Charts(չաշխատող հղում)
 www.chartstats.com
4. 1 2  1916 Chart Positions


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Մետալում հանրագիտարան · MusicBrainz |

 |
**«Ձայն» լիբերթար պահպանողական կուսակցությունը** լիբերթար պահպանողական գաղափարախոսության կրողն է։ Կուսակցությունը անկյունաքարային է համարում բազմակուսակցական, ժողովրդավարական համակարգի սկզբունքներն ու արժեքները, և մշտապես հանդես է գալիս դրանց շրջանակներում։ Դիրքավորվում է կենտրոն աջ ։ 

Կուսակցությունը հիմնադրվել է 2021 թվականի մարտի 21-ին, պետական գրանցումը ստացել է նույն թվականի մայիսի 25-ին  ։ Կուսակցության նախագահն է Արուսյակ Հայրապետյանը, փոխնախագահը՝ Արեգ Քոչինյանը։

Գաղափարախոսություն
------------------

«Ձայն» լիբերթար պահպանողական կուսակցությունը, հիմք ընդունելով Հայաստանի պատմական անցյալը և գիտակցելով ժամանակակից աշխարհի զարգացման գործընթացները, նպատակադրվում է երաշխավորել պետականության հարատևումը՝ համարելով այն ազգային ինքնության պահպանման, անհատի անվտանգության և անձնական ազատությունների ապահովման հիմնական գրավական։ 
Կուսակցության քաղաքական մտատիպարն է՝ «քաղաքացիներին՝ առավելագույն ազատություններ և անվտանգություն, տնտեսությանը՝ պետության նվազագույն միջամտում»։ 
Ազատական պահպանողականությունը, քաղաքակրթական, մշակութային, համակեցական բնագավառներում հիմք ընդունելով ավանդական կառուցակարգերի[1] պահպանման անհրաժեշտությունը, առաջնահերթություն է տալիս ազատությանը` իր բոլոր ձևերով՝ նպաստելով անհատի հիմնարար իրավունքների[2] պաշտպանությանը։ 

*[1] ընտանիքը, դավանանքը, ազգային մշակույթը, պետական իշխանությունը* 

*[2] կյանքի, անձեռնմխելիության, խղճի, խոսքի, ընտրության, տեղաշարժման*

#### Լիբերթար Պահպանողականություն

Լիբերթար պահպանողականությունը քաղաքական փիլիսոփայություն է, որը ներկայացնում է պահպանողականության ազատական, այսինքն՝ լիբերթար թևը։ 
Լիբերթար պահպանողականությունը պաշտպանում է հնարավորինս մեծ տնտեսական ազատությունը և սոցիալական կյանքի նվազագույն կառավարման կարգավորումը՝ արտացոլելով չմիջամտելու սկզբունքը (Laissez-faire), բայց նաև կիրառում է պահպանողական փիլիսոփայությանը հավատարիմ սկզբունքը` ընդգծելով պետականությունը, պատասխանատվությունն ու պարտականությունը։ 
Լիբերթար պահպանողականությունը առաջնային է համարում ազատությունը՝ խթանելով ազատ արտահայտումը, ընտրության ազատությունը և ազատ շուկայական պայմանները։ Անկյունաքարային համարելով պահպանողական փիլիսոփայությունը, այն է՝ ընտանիքը, պետությունը, դավանանքը, կրթությունը, լիբերթար պահպանողականությունը, պետական իշխանությունը կրճատելու ազատատենչ որոնման մեջ, քաջալերում է հնարավորինս մեծ տնտեսական ազատությունը, և ապահովում՝ սոցիալական կյանքի մեջ նվազագույն կարգավորումները։

Կառավարող խորհուրդ
------------------

Կուսակցության մշտապես գործող ղեկավար մարմինը Կառավարող խորհուրդն է, որի ղեկավարն է կուսակցության նախագահը։ Կառավարող խորհուրդը բաղկացած է 7 անդամից ։
Կուսակցական ակտիվ շինարարության փուլում է։ Դեռևս չի մասնակցել խորհրդարանական, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Ձայն» լիբերթար պահպանողական կուսակցություն»
2. ↑  «Հայաստանի իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստր»
3. ↑  «Կուսակցական ձախողումները քաղաքականության բեմում»
4. ↑  ««Ձայն» Լիբերթար Պահպանողական Կուսակցություն»
5. ↑  «Մենք դիրքավորվում ենք որպես շարքային ընտրող՝ տեղեկացնելով, որ չենք մասնակցելու այս արտահերթ ընտրություններին»
**Այաթ Բեն Հադդո**ւ (արաբերեն `آيت بن حدو), քսար (ամրացված քաղաք), Մարոկկոյի հարավում, Օարազազատից 29 կմ հյուսիս-արևմուտք։ 1987 թվականից ի վեր հսկվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից, որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Պատմություն
-----------

Այաթ Բեն Հադդուն գտնվում է Վերսազատ գետի ձախ ափին, բլրի վրա։ Գետի հովիտն անցնում է անապատով։ Գետը սկսվում է Բարձր Ատլասի հարավային լանջերից և հետագայում կորչում է Սահարայի ավազանում։ Այդ երկայնքով ձգվում է մի քարավանային երթուղի Մարաքեշից `Զագորուից դեպի Տիմբուկտ։ Քսարը հայտնվել է հավանաբար 11-րդ դարում, քարավանի ճանապարհը պաշտպանելու համար։ Անդրկովկասյան առևտրի կարևորության նվազումից հետո, բնակչությունն աստիճանաբար տեղափոխվեց նոր գյուղ՝ գետի հակառակ (աջ) ափ։ 1990-ական թվականներին քսարը գտնվում էր ավերված վիճակում, ընդամենը տասը ընտանիք էր ապրում այնտեղ։ Վերջին տարիներին վերականգնումը շարունակվում է, նախատեսվում է քսարը դարձնել զբոսաշրջային կենտրոն և այնտեղ արվեստի պատկերասրահներ տեղադրել:

Այաթ Բեն Հադդու
Քսար Այաթ Բեն Հադուն հանդիսանում է ավանդական Մարոկկոյի կավե ճարտարապետության ամենատարածված օրինակներից մեկը, որը տարածված է նախասահարային տարածաշրջանում, Բարձր Ատլասի հարավում։ Քսարի բոլոր բնակավայրերը կառուցված են կարմիր շագանակագույն կավից։ Հարթ առաստաղե տանիքներ ունեցող տները տեղադրված են լեռների վրա, փողոցները հորիզոնական են և կապված են թիակներով և նեղ միջանցքներով։ Քսարում կա չորս մուտքեր, երկու անվճար (ծայրահեղ ձախ և աջ) և երկու վճարովի։ Անվճար մուտքերն անցնում են դարպասի միջով, մինչդեռ վճարովին անցնում է կացարաններով, որոնք պատկանում են երկու ընտանիքներին։ Մուտքերից մեկում կա թանգարան։

Ֆիլմերում
---------

Քսարը եղել և մնում է չափազանց հայտնի, որպես ֆիլմերի նկարահանման վայր, որը որոշ չափով օգտագործում է արևելյան սյուժեներ նկարահանելու համար։ Այսպիսով, այստեղ նկարահանել են.

* Լոուրենս Արաբացի (1962)
* Մարդը, ով ցանկանում էր դառնալ թագավոր (1975)
* Հիսուսը Նազարեթից (1977)
* Ժամանակի ավազակները (1981)
* Նեղոսի մարգարիտը (1985)
* Կայծեր աչքերից (1987)
* Քրիստոսի վերջին գայթակղությունը (1988)
* Երկնքի ծածկույթի տակ (1990)
* Կունդուն (1997)
* Կլոն (հեռուստասերիալ) (2001)
* Մումիա (1999)
* Գլադիատոր (2000)
* Ալեքսանդր (2004)
* Պարսից արքայազնը։ Ժամանակի դաշույնը (2010)

Տես նաև
-------

* Զբոսաշրջությունը Մարոկկոյում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  UNESCO World Heritage Sites Ref 444


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Աշխեն** (նաև՝ *սուրբ Աշխեն*, *անհայտ*, Ալանիա - *անհայտ*, Գառնու ամրոց), IV դարի վկա, Հայ առաքելական եկեղեցու տոնելի սուրբ, Հայոց թագուհի։ Տրդատ Գ Մեծ թագավորը նրան կնության է առել թագավորական տոհմից (Աշխենը դուստրն էր ալանների թագավոր Աշխադարի) և հռչակել Արշակունի։

Աշխենը արքայաքրոջ՝ Խոսրովիդուխտի հետ, Գրիգոր Լուսավորչի քարոզչությամբ ընդունել է քրիստոնեություն, վարել առաքինազարդ կյանք։ Արքայի, մեծ օրիորդ սուրբ Խոսրովիդուխտի, ամենայն մեծամեծների և զորաբանակի հետ թագուհին էլ է մկրտվել Եփրատ գետում Գրիգոր Լուսավորչի ձեռքով։ Հայսմավուրքների վկայությամբ, կյանքի վերջին տարիներին, հետևելով ամուսնու օրինակին, հրաժարվել է արքունական ճոխ կյանքից, առանձնացել ու ճգնել։

Ըստ Ագաթանգեղոսի՝ Աշխեն թագուհին, լինելով հավատարիմ ու ամուսնուն նվիրված կին, մասնակցել է Հռիփսիմյանց կույսերի նշխարները հավաքելու և գերեզմաններում ամփոփելու գործին։ Աշխենը, Խոսրովիդուխտը և այլ նվիրյալ հայուհիներ կույսերի վկայարանների համար անուշահոտ խունկ ու յուղեր են բերել, որկերիզ կերպասե հանդերձներ, ծիրանի և ոսկեհուռ դիպակներ։ Թագուհին և Խոսրովիդուխտը 302-303 թթ-ին օժանդակել են Էջմիածնի Մայր Տաճարի կառուցմանը։

Առաքինազարդ թագուհին կյանքի վերջում հետևելով ամուսնուն՝ թողնում է պալատական անհոգ կյանքը և մինչև մահանալը ճգնական կյանքով ապրում է Գառնի ամրոցում։ Հայ Եկեղեցին Տրդատ Գ թագավորի, Աշխեն թագուհու և Սուրբ Խոսրովիդուխտի հիշատակը ոգեկոչում է Հոգեգալստյան 4-րդ շաբաթ օրը։

Գրականություն
-------------

* Յայսմավուրք, ԿՊ, 1730, էջ 323։
* Գալուստյան Շ. Հայազգի սուրբեր, 3 հրտ. Երևան, 1997։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |



1. ↑  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
**A ONE**, ճապոնացի երգչուհու՝ Այումի Համասակիի 16֊րդ երաժշտական ալբոմը, որը հրատարակվել է 2015 թվականին՝ նորամուտի օրը։ Մի օր «A ONE» ալբոմով հրատարակվել է DVD «ayumi hamasaki COUNTDOWN LIVE 2014-2015 A Cirque de Minuit ~真夜中のサーカス~»։

Ալբոմի մասին
------------

Ձայնագրությունը եղել է Տոկիոյում։ Ալբոմում կան 11 երգացանկեր, ներառյալ "Zutto...", "Last minute" և "Walk"։ Ալբոմն հասանելի է 3 տարբերակներով՝ CD, CD+DVD և CD+Blu ray։ Այն նաև ժամանցային է, քանի որ ներառում է լրացուցիչ տրեկ, համերգային երգեր, ֆոտոշրջանակ և 10 լուսանկար։

Հրատարակումից մեկ ամիս առաջ տեղի են ունեցել յուրահատուկ միջոցառումներ Ճապոնիայի մի քանի քաղաքներում, որտեղ երկրպագուները կարողացան լսել վեց նոր երգեր։

Այուի նոր ալբոմի հրատարակումից հետո նոր ռեկորդ գրանցվեց՝ սոլո արտիստն ամենաշատ ալբոմներով (հաշվի առնելով երաժշտական ալբոմներն, մինի, հավաքածուներն ու ռեմիքսներն)։

Տեսահոլովակներ
--------------

"Zutto..."֊յի սառցե տեսարաններն նկարվել են իսկական սառցե սենյակում՝ -10℃ ջերմաստիճանի տակ։ "The GIFT" երգի հիման վրա տեսահոլովակը նկարված է սինգապուրյան երգիչ JJ Lin֊ի օգնությամբ։ *WARNING*-ը նկարվել է չինական ստուդիայում 60 մարդու օգնությամբ։ Այուն միշտ վերահսկում էր յուրաքանչյուր արտիստի դրությունը։ "Last minute" երգի տեսահոլովակը պլանավորված չի եղել։ Այուն դրա մասին իր երկրպագուներին տեղեկացրել է Թվիթերի միջոցով՝ հարցնելով թե կուզենան արդյոք տեսնել այդ երգի տեսահոլովակը։ Հաջորդ օրը որոշվեց տեսահոլովակի նկարահանման մասին լուրը։

### Երգացանկ

**CD**

1. a Bell
2. WARNING
3. NO FUTURE
4. Anything for You
5. Last minute
6. Zutto...
7. Out of control
8. Story
9. The GIFT
10. The Show Must Go On
11. Walk
12. Movin' on without you
13. Tell All (2015 mix)

**DVD / Blu ray**

1. Zutto... (video clip)
2. Last minute (video clip)
3. The GIFT (video clip)
4. WARNING (video clip)
5. Zutto... (making clip)
6. Last minute (making clip)
7. The GIFT (making clip)
8. WARNING (making clip)

### Позиции в чарте Орикон

| Неделя | Позиция | Продажи |
| --- | --- | --- |
| 1 | #4 | 34,692 |
| 2 | #12 | 5,845 |
| 3 | #23 | 3,317 |
| 4 | #26 | 2,241 |
| 5 | #33 | 1,219 |
| 6 | #48 | 1,014 |
| 7 | #- | - |

* **Վաճառված սկավառակների քանակը։** 48,328 (Япония)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ayumi hamasaki announces 16th album and countdown live DVD&Blu-ray
2. ↑  NEWS - ayumi hamasaki（浜崎あゆみ） official website
3. ↑  ayumi hamasaki NEW ALBUM & NEW LIVE DVD/Blu-ray release special event
4. ↑  浜崎あゆみ、「Zutto…」MVは-10℃のスタジオで撮影。「寒いというよりも痛いという感覚でした。。。」
5. ↑  浜崎あゆみ、JJ Lin提供曲「The GIFT」MVでウエディング姿
6. ↑  浜崎あゆみ、挑発的で躍動感に溢れた新曲「WARNING」MV解禁
7. ↑  浜崎あゆみの"企み"に96万人以上のフォロワー「大賛成！」


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |

 |
Արեգակնային ճառագայթում
**Արեգակնային ռադիացիա**, Արեգակի էլեկտրամագնիսական և մասնիկային ճառագայթում։ Արեգակնային ռադիացիայի հիմնական մասը (մոտ 48%), որն ընկած է սպեկտրի տեսանելի տիրույթում ({\displaystyle \lambda =0,4-0,76\mu }), Երկրի վրա ու մթնոլորտում ընթացող պրոցեսների էներգիայի հիմնական աղբյուրն է։ Մթնոլորտի վերին սահմանում մեկ րոպեում, 1 սմ2 մակերեսին ուղղահայաց ընկնող ճառագայթման էներգիան կոչվում է արեգակնային հաստատուն և հավասար է 2 կալ/սմ2, իսկ ամբողջ Երկրագունդը մեկ րոպեում Արեգակից ստանում է 2, 5-1018 կալ էներգիա։ Ակտինոմետրիայում Արեգակնային ռադիացիան լայն իմաստով հասկացվում է որպես արեգակնային լույս, որը մասամբ կլանվում, անդրադառնում և ցրվում է Երկրի մթնոլորտում։ Մթնոլորտի վիճակից ու ճառագայթի անցած ճանապարհից կախված՝ Արեգակնային ռադիացիայի ինտենսիվությունը թուլանում է և Երկրի մակերևույթի վրա կազմում է 1, 0—1, 5 կալ/սմ2 ր՝ Արեգակնային ռադիացիան Երկրի մակերևույթ է հասնում անմիջական և ցրված վիճակում՝ կազմելով գումարային ռադիացիան, որի մեծությունը օրվա և տարվա ընթացքում աճում է Արեգակի բարձրությանը համընթաց։ Արեգակնային ռադիացիան ուժեղանում է ըստ բարձրության, ընդ որում մթնոլորտի ստորին շերտերում՝ ավելի արագ։ 

ՀՀ տարածքում Արեգակնային ռադիացիայի ինտենսիվությունը իրական պայմաններում մոտ 1, 0—1, 5 կալ/սմ2 է, իսկ տարեկան գումարային ռադիացիան՝ մոտ 140—150 կկալ/սմ2 տարի։ Երևանում (ծովի մակերևույթից 942 մ բարձր) 142 կկալ/սմ2 տարի է, Արագած լեռնային կայանում (ծովի մակերևույթից 3230 մ բարձր)՝ 163 կկալ/սմ2 տարի։ Անմիջական և ցրված ռադիացիայի էներգիաները ՀՀ-ում համապատասխանաբար փոփոխվում են հետևյալ սահմաններում․ 95 կկալ/սմ2 տարի (Մարտունի), 57 կկալ/սմ2 տարի (Տաշիր) և 65 կկալ/սմ2 տարի (Ուղեձոր), 50 կկալ/սմ2 տարի (Երևան)։ Արեգակի մասնիկային ճառագայթումը հիմնականում 500—1500 կմ/վրկ արագությամբ տարածվող պրոտոնների հոսք է․ միջին խտությունը մոտ 100 իոն/սմ3 է, իսկ Արեգակի ակտիվության ժամանակ հասնում է մինչև 1010 իոն/սմ3։ Խրոմոսֆերային բռնկումների պրոտոնների հոսքը օժտված է լինում մեծ էներգիայով և հասնում է 5•107-ից 2•1010 էվ։   


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 9695528 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 21)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Համբարձումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Կոստի Համբարձումյան**, *Վասպուրականի Կոստին, Ուխտավոր* (1882, Շուշի - 1918, Սային կալա (այժմ Իրաքում)), ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ ՀՀԴ կուսակցության անդամ։ Կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ XIX դ. վերջին և XX դ. սկզբին եղել է ԱՄՆ-ում, Պարսկաստանում։

1908 թվականին Կապանում կրթական տեսուչ էր. կարգավորել է դպրոցական գործը։ Կազմակերպել է զենքի առաքում Պարսկաստանով՝ հայ ազատագրական շարժման մարտիկներին զինելու նպատակով։ 1909 թվականին ձերբակալվել է, արգելափակվել Թիֆլիսի Մետեխի բանտում, ապա աքսորվել Խարկով։

1908-14 թվականներին Բելգիայում ստացել է գյուղատնտեսական բարձրագույն կրթություն։ 1915 թվականին մտել է Արարատյան ջոկատ, դարձել գնդի գումակի պետ, 1915 թ. մայիսին մասնակցել Վանի ազատագրմանը։ 1917 թվականին աշնանը, երբ ռուսական զորքերը սկսել են հեռանալ Վանից, Համբարձումյանը դարձել է Վանի հայկական ժամանակավոր կառավարության ղեկավար։ 1918 թվականին թուրքական գերակշիռ ուժերը հարձակվել են Վանի վրա, և հայերը Համբարձումյանի ու Լևոն Շաղոյանի գլխավորությամբ հարկադրված գաղթել են։ Համբարձումյանն իր զինական ուժերով ապահովել է գաղթականների անվտանգությունը։ Սպանվել է թուրքական ուժերի դեմ մարտում։

Գրականություն
-------------

* Հայկական հարց հանրագիտարան, Երևան, 1996, էջ 198։
* Վալադեան Վալադ, Վասպուրականի Կոստին, ,,Հայրենիք'' ամսագիր, 1962, թիւ 5, էջ 25-34, թիւ 6, էջ 38-48, թիւ 7-8, էջ 56-66, թիւ 9-10, էջ 43-53, թիւ 11-12, էջ 56-67, 1963, թիւ 1, էջ 49-59։
* Վան–Վասպուրականի հերոսամարտը – 75 (նյութերի ժողովածու), կազմող` Հ. Դ. Փափազյան, 1990, 127 էջ։
* Վասպուրական (Վան–Վասպուրականի ապրիլեան հերոսամարտի տասնուհինգամեակին առթիւ. 1915–1930), Վենետիկ, 1930, 413 էջ։
* Ռուբէն Սահակեան, Հայ ազգային-ազատագրական շարժման անմար դէմքերից՝ Կոստանդին Համբարձումեան,«Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Բեյրութ, 2019, էջ 207-224։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Արզնի հիդրոէլեկտրակայան**, Սևան-Հրազդան կասկադի չորրորդ (ստորգետնյա երկրորդ) կայանը։ Կառուցվել է 1953-56 թվականներին, Արզնիի կիրճում։ Օգտագործում է Հրագդան գետի միջին հոսանքի 120 մ անկումը (մոտ 10 կմ երկարության վրա)։ 

Արզնի հիդրոէլեկտրոկայանի գլխային հանգույցում, որը գտնվում է Արգելի ջրաէլեկտրակայանից մոտ 2 կմ հեռավորության վրա, տեղավորված է երկաթբետոնե պատվարը՝ ջրընդունիչ և ջրթող կառուցվածքներով։ Ջրընդունիչի միջոցով ջուրն անցնում է դերիվացիոն թունելը (երկարությունը՝ 4 կմ, կտրվածքը՝ 18 մ²) և դուրս գալիս աջափնյա սարահարթ։ Այնուհետև ջրթող կառուցվածքով՝ մեկ կարճ թունելով և դերիվացիոն ջրանցքով (երկարությունը՝ 4 կմ) ջուրը մոտենում է վերին հանգույցին։ Ջրանցքի վերջում ջրթափ կառուցվածքով ճնշման ավազանն է (այստեղից սկիզբ է առնում Արզնի–Շամիրամ ոռոգման համակարգը), որից ջուրն ուղղաձիգ հորանով (խորությունը՝ 98 մ, տրամագիծը՝ 3 մ) առանձին խողովակներով մոտեցվում է երեք տուրբիններին։ 

Արզնի հիդրոէլեկտրոկայանում տեղադրված են 70, 5 հզ․ կվտ ընդհանուր հզորությամբ 3 հիդրոագրեգատ։ Արտադրական բոլոր պրոցեսներն ավտոմատացված են։ Կառավարվում է նաև Երևանի կենտրոնական դիսպետչերական կայանից։ Արզնի հիդրոէլեկտրոկայանը 110 կվ հաղորդման գծով սնում է Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրահամակարգը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արզնի ՀԷԿ»։ *mek.am*։ «ՄԷԿ»


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 47)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Այսեն (այլ կիրառումներ)

**Այսեն** (իսպ.՝ Aisén), կոմունա Չիլիում։ Վարչական կենտրոնը Պուերտո Այսեն քաղաքն է։ Բնակչությունը՝ 25011 մարդ (2007)։ Քաղաքը և կոմունան մտնում են Այսեն պրովինցիայի և Այսեն դել Խեներալ Կարլոս Իբանիես դել Կամպո մարզի մեջ։

Կոմունայի տարածքը՝ 29 796 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 0,89 մարդ/կմ²։

Տեղադրություն
-------------

Պուերտո Այսեն քաղաքը գտնվում է մարզի վարչական կենտրոն՝ Կոյայկե քաղաքից 53 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Կոմունան սահմանակից է՝

* հյուսիսում՝ Սիսնես կոմունայի
* արևելքում՝ Կոյայկե, Չիլե Չիկո, Ռիո Իբանիես կոմունաների
* հարավում՝ Տորտել կոմունայի հետ։

Կոմունայից արևմուտք գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսը։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Ըստ մարդահամարի տվյալների, որն անց է կացվել Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի կողմից, կոմունայի բնակչությունը կազմում է 25011 մարդ, որոնցից 13255-ը՝ տղամարդ և 11756-ը՝ կին։

Կոմունայի բնակչությունը կազմում է Այսեն դել Խեներալ Կարլոս Իբանիես դել Կամպո մարզի ընդհանուր բնակչության 24,91%-ը, ընդ որում՝ 10,1%-ը՝ ապրում է գյուղական, իսկ 89,9%-ը՝ քաղաքային բնակավայրերում։

### Գլխավոր բնակավայրեր

* Պուերտո Այսեն (քաղաք) - 16936 բնակիչ
* Վիլյա Մանիգուալես (գյուղ) - 1401 բնակիչ
* Պուերտո Չակաբուկո (գյուղ) - 1243 բնակիչ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի պաշտոնական կայք
**Աբալուկունու** (նաև՝ **Աբլիուկնու**, մ.թ.ա. 8-րդ դար - մ.թ.ա. 8-րդ դար), Վանի թագավորության ռազմական և քաղաքական գործիչ, Մուսասիրի նահանգապետ, Վանի թագավորության երկրորդ տուրտան (սպարապետ) Ուրծինեի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ասորեստանի Սարգոն Բ (մ․թ․ա․ 722-705) թագավորին ուղղված նամակում հետախույզ Աշշուրրիսուանը հաղորդում է, որ Վանի թագավորությանը պատկանող Ուրմիա լճի առափնյա նահանգի բիայնական քաղաքներում մանեացիներն ընդվզել են, կատարել կողոպուտներ և բարձրացել սարերը։ Այդ պատճառով, Մուսասիրի նահանգապետ Աբալուկունուն և Կարսիպարի նահանգապետ Թուննաունը գնացել են Մանա երկրի սահմանները՝ հսկողություն կատարելու համար։ Ըստ Նիկողայոս Ադոնցի, Ուրմիա լճի առափնյա շրջանը և լճի ափին գտնվող Մեիշտա քաղաքը պատկանում էին Վանի թագավորությանը։

Ըստ մեկ այլ նամակի, այս անգամ ապստամբություն է սկսվում Վանի թագավորության կենտրոնական նահանգներում, սակայն Ռուսա Ա-ն կարողանում է ճնշել այն և խեղդամահ անել է տալիս այն 20 հրամանատարներին, որոնք դուրս էին եկել թագավորի դեմ, իսկ թագավորության երկրորդ տուրտանը` Ուրծինեն, ով Աբբալուկունուի (բնագրում՝ Աբլիկուկնու) եղբայրն է, ձերբակալվում է Տուշպայում։ 

Այս երկու իրադարձությունների թվականը Իգոր Դյակոնովը ենթադրաբար դնում է մ․թ․ա․ 720 թվականին՝ Վանի թագավորության արքա Ռուսա Ա-ի կառավարման շրջանում (մ․թ․ա․ 735-714 թթ․)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 322-323․
2. ↑  «Ассиро-вавилонские источники по истории Урарту», Իգոր Դյակոնով, Вестник древней истории, № 2, 1951, 50 (12)
3. ↑  «Հայաստանի պատմություն․ Ակունքները X-VI դդ․ մ․թ․ա․», Նիկողայոս Ադոնց, Երևան, 1972, էջ 127․
4. ↑  «Ассиро-вавилонские источники по истории Урарту», Իգոր Դյակոնով, Вестник древней истории, № 2, 1951, 50 (13)
**Անալային (ռեկտալային) միազ** (լատին․՝ myiasis analis (rectalis)), սրբանի միազ։

Կլինիկական պատկեր
-----------------

Հետևյալ միազի զարգացման համար նախատրմադրող ֆակտորներ են համարվում անալային մասի հիվանդությունները, անմաքրասիրությունը։

Վարակումը հնարավոր է կեղտոտ սպիտակեղենի վրա առկա թրթուրների ներթափանցումից, կամ երբ ճանճերը ձվեր են դնում այդ մասում, որտեղից էլ թրթուրները մտնում են ստամոքս (այսպես կոչված *ռեկտալային միազ*)։

Ռեկտալային միազ կարող են առաջացնել *Eristalis Tenax*, *Fannia canicularis*, *Muscina stabulans* և այլ թրթուրները։

Անալային միազ է առաջացնում *Musca Nebulo* թրթուրը։

Անալային միազ կարող է առաջանալ սրբանի հատված քաղցկեղ ունեցող հիվանդների մոտ։ Հիվանդության ախտանիշներն են անալային հատվածում ուժեղ ցավերը։ Ինվազիան ուղեկցվում է խոցերի զարգացումով։

Ուղիղ ալիքի արտանկումը նույնպես կարող է անալային միազով վարակվելու պատճառ դառնալ։ Ուսումնասիրությունների ժամանակ նկատվել է մկանների նեկրոզ, որի պատճառը թրթուրներն էին։ Նաև նկատվում է թարախի հավաքում և թրթուրների մեծ քանակ։

Անալային միազը հիմնականում լինում է տնային կենդանիների մոտ։

Բուժում
-------

Բուժումը իրականցվում է թրթուրների հեռացումով և վերքերի բուժմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Intestinal Myiasis Caused by Eristalis tenax
2. ↑  Demonstration of rectal myiasis in humans
3. ↑  Human myiasis in anal
4. ↑  Human myiasis in anal carcinomatous ulcer - a case report
5. ↑  Myiasis larvae in rectal prolapse: case report and review of the literature
6. ↑  Anal sacs myiasis: a case report
**Altaposten**, նորվեգերեն լույս տեսնող օրաթերթ է, որը հրատարակվում է Նորվեգիայի Ֆիննմարկ մարզի Ալտա քաղաքում։ Լույս է տեսնում երկուշաբթիից շաբաթ օրերին։

Թերթը հիմնադրվել է 1969 թվականին։ Նրա առաջին խմբագիրը եղել է Էյստեյն Դալլան։ 1988 թվականին թերթի ղեկավար է դառնում Ուլֆ Յորգենսենը, իսկ 2001 թվականին ղեկավար է դառնում Ռոլֆ Էդմունդ Լունդը։

2010 թվականին թերթի շրջանառությունը կազմում է 5117 տպաքանակ օրինակ։

*Altaposten* — թերթի հիմնադիրներից մեկը *Ávvir*-ն է։ Աշխարհի միակ օրաթերթն է, որը լույս է տեսնում հյուսիսնոսամական լեզվով։ Հրատարակվում է Ֆիննմարկում, իսկ թերթի օֆիսները գտնվում են Կարասյոկե և Կյոուտուկեյսկ բնակավայրերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4   Store Norske Leksikon
2. ↑  Aviskatalogen, tall fra nettsidene til Mediebedriftenes Landsforening Archived 2012-02-25 at the Wayback Machine.(նորվ.)

Գրականություն
-------------

* Eikeseth, Knut Roger (2010). «Altaposten». In Flo, Idar. Norske aviser fra A til Å. Norsk presses historie 1660—2010. 4. Oslo: Universitetsforlaget. p. 35. ISBN 978-82-15-01604-7.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**A Natural Disaster** (հայերեն՝ Տարերային աղետ), բրիտանական Anathema խմբի յոթերորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2003 թվականին՝ Music for Nations լեյբլում։

Ալբոմի մասին
------------

Ալբոմի նյութի հիմնական մասը Դենիել Քավանան գրել էր մոտավորապես երկու տարի առաջ։ Մնացած մասը գրվել է ստուդիական ալբոմի թողարկման գործընթացի ընթացքում։ Այդ պատճառով ալբոմի կոմպոզիցիաների կեսը գրվել է ստեղնաշարային գործիքներով, իսկ մյուս կեսը՝ ակուստիկ կիթառով։

Երաժշտություն
-------------

Դենի Քավանայի խոսքերով այս ալբոմը շատ հասարակ է եղել և որոշ աստիճանով նույնիսկ մռայլ։ Միևնույն ժամանակ այսպիսի ալբոմ նախկինում խումբը չէր ունեցել։

Ալբոմում կարելի է լսել կանացի վոկալ, որը կատարում է Լի Դուգլասը (խմբի մի քանի ալբոմներում նույնպես երգել է նա)։ Ինչպես նաև երկու երգերում՝ Are You There? և Electricity, երգում է Դենիել Քավանան։

Ձևավորում
---------

Շապիկի ձևավորումով ու դրա բուկլետով զբաղվել է Թրեվիս Սմիթը։ Բուկլետի վրա կարելի է տեսնել կոմպոզիցիայի չկրկնօրինակված լիրիկան։ Բառերի տեղաբաշխման այդ մեթոդն առաջարկել է Վինսենթ Քավանան։

Կոմպոզիցիաների ցանկ
-------------------

1. «Harmonium» — 5:28
2. «Balance» — 3:58
3. «Closer» — 6:20
4. «Are You There?» — 4:59
5. «Childhood Dream» — 2:10
6. «Pulled Under at 2000 Metres a Second» — 5:23
7. «A Natural Disaster» — 6:27
8. «Flying» — 5:57
9. «Electricity» — 3:51
10. «Violence» — 10:45

Ձայնագրման մասնակիցներ
----------------------

* Վինսենթ Քավանա - վոկալ, կիթառ
* Դենիել Քավանա - կիթառ, ստեղնաշարային, բեք-վոկալ
* Լես Սմիթ - հարվածային, գործիքավորում
* Ջեյմի Քավանա - բաս, գործիքավորում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Журнал *Dark City* январь/февраль 2004 № 18. Стр. 10


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Մետալում հանրագիտարան · MusicBrainz |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Իսահակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Աբգար Իսահակի Իսահակյան** (հունիսի 10 (22), 1885, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 14, 1977(1977-02-14) կամ հունվարի 14, 1977(1977-01-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային մանրէաբան, մանկավարժ։ Պրոֆեսոր (1929), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1940)։

Կենսագրություն
--------------

Սկզբնական կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի 2-րդ գիմնազիայում։ 1911 թվականին ավարտել է Օդեսայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և աշխատել նույն համալսարանում, ապա՝ Վոզնեսենսկում։ 1914 թվականին վերադարձել է Հայաստան։ Էջմիածնում աշխատանքներ է ձեռնարկել մալարիայի և որովայնային տիֆի դեմ պայքարելու ուղղությամբ, մեծ օգնություն է ցույց տվել Արևմտյան Հայաստանից գաղթած հայ բնակչությանը, մասնակցել որբերի խնամքի ու բուժման գործին։ 1915-1920 թվականներին աշխատել է Պարսկաստանի Խոյ քաղաքում։ 1920 թվականին վերադարձել է Հայաստան, ձեռնամուխ եղել քիմիա-բակտերիալոգիական ինստիտուտի կազմակերպմանը, ուր 1921 թվականին պատրաստվել է ծաղկի առաջին վակցինան։ 1920 թվականին Լ. Հովհաննիսյանի և Իսահակյանի խմբագրությամբ լույս է տեսել «Մալարիա» գիտահասարակական հանդեսը։ Եղել է Երևանի բժշկական, անասնաբուժական-անասնաբուծական ինստիտուտների ամբիոնների, համաճարակագիտության ու հիգիենայի ինստիտուտի մանրէաբանության բաժանմունքի վարիչ։

Գիտական աշխատությունները նվիրված են մալարիայի, որովայնային տիֆի, խոլերայի, ծաղկի, բրուցելոզի ախտորոշման, բուժման և կանխարգելման հարցերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 4. — էջ 390—391.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: 2005. — հատոր 1. — էջ 463.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17983 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 390)։*  |
**Անահիտ Հրաչյայի Բոգդանյան** (հոկտեմբերի 16, 1945(1945-10-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), դաշնակահարուհի, մանկավարժ։ Հրաչյա Բոգդանյանի դուստրը, Արա Բոգդանյանի քույրը։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը (1968 թվականին, Ռոբերտ Անդրիասյանի դասարան) և Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան (1970, ղեկավար՝ Վերա Գոռնոստաևա)։

1970 թվականից դասավանդում է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի ամբիոնում (պրոֆեսոր՝ 1996 թվականից, ամբիոնի վարիչ՝ 1995–2000 թվականներին)։

Նրա սաներից Արմեն Բաբախանյանը, Լիլիթ Արտեմյանը, Անի Առուշանյանը միջազգային և հանրապետական մրցույթների դափնեկիրներ են։ Մի շարք 
հանրապետական մրցույթների հանձնախմբերի անդամ է, Ռոբերտ Անդրիասյանի անվան հանրապետական մրցույթի հիմնադիրը և հանձնախմբի նախագահը (2003 թվական)։

Վարպետության դասեր է վարել ՌԴ-ում, Բուլղարիայում, ԱՄՆ-ում և Իռլանդիայում։

Հեղինակ է մեթոդական ձեռնարկների՝ «Ստեղծագործական սկզբի դաստիարակման որոշ հարցեր» (1987 թվական), «Մեթոդական ցուցումներ Լևոն Չաուշյանի և Ռուբեն Սարգսյանի դաշնամուրային սոնատների կատարման համար» (1987 թվական), «Հռչակավոր դաշնակահար և մանկավարժ, պրոֆեսոր 
Ռոբերտ Անդրիասյան» (1987 թվական), «Հայ դաշնամուրային սոնատ» (քրեստոմատիա, 2-րդ մաս) և հոդվածների։

ՀՀ Մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2015 թվական)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |