|  |
| --- |
| **Մոխրաայտ սուզակ** |
| Մոխրաայտ սուզակՄոխրաայտ սուզակ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Ենթադաս** | Տիպիկ թռչուններ (Neognathae) |
| **Վերնակարգ** | *Neoaves* |
| **Կարգ** | *Podicipediformes* |
| **Ընտանիք** | Սուզակներ (Podicipedidae) |
| **Ցեղ** | **Podiceps** |
| **Տեսակ** | **Մոխրաայտ սուզակ** *(P. grisegena)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Podiceps grisegena***Boddaert, 1783 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Մոխրագույն սուզակ** (լատին․՝ Podiceps grisegena), սուզակների ընտանիքին պատկանող ջրլող թռչուն։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կրմիր գրքում։

Նստակյաց, քիչ տարածված տեսակ է։ Մարմնի երկարությունը 40-50 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 77-85 սմ, իսկ կենդանի զանգվածը՝ 0,57-0,12 կգ։ Կտուցը երկար է, սրածայր, ամբողջությամբ մուգ, հիմքը՝ դեղին։ Բնադրման շրջանում գագաթը սև է, այտերը՝ մոխրավուն սպիտակ, կոկորդը՝ դարչնագույն-շիկակարմիր։ Հետբնադրման շրջանում փետրածածկը մոխրագույն է, իսկ այտերը՝ սպիտակավուն։ Ձայնը բարձր ու կարճատև լաց է հիշեցնում, բնադրման շրջանում ծղրտուն լացի է նման։

Բնակվում է լճերում, ջրամբարներում, ճահճուտներում, ձկնաբուծական լճակներում։ Սնվում է ջրային անողնաշարավորներով և բույսերով։ Հարսանեկան խաղերը և զուգավորումը տեղի է ունենում մայիսի վերջ հունիսին։

Բույնը լողացող հարթակ է՝ փարթամ բուսուտներում (հայտնվում են հունիսի 1-ին կեսից հուլիսի սկիզբը)։ Դնում է 51 մմ տրամագծով, կավճագույն-սպիտակ 4-5 ձու։ Ձագերը բներում հայտնվում են հուլիսի ընթացքում։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում, Սկանդինավայան երկրներում, Ռուսաստանի հյուսիսում, Ուկրաինայում, Միջին Ասիայում, Կովկասում և Հարավային Կովկասում։ Բնադրման շրջանից դուրս տարածված է Բրիտանական կղզիներում, Միջերկրածովյան երկրներում, Փոքր Ասիայում և Իրանում։ Հայաստանում չուի շրջաններում հանդիպում է Սևանա և Արփի լճերում, Արարատյան հարթավայրի արհեստական և բնական լճակներում, իսկ բնադրման շրջանում՝ Լոռվա սարահարթի լճակներում։

Էկոլոգիա
--------

Բնադրման համար նախընտրում են առափնյա հարուստ ջրային բուսականությամբ և բաց ջրային մակերեսով լճերը, լճակները և ջրամբարները։

Ափից ոչ հեռու, եղեգնի, առափնյա ու ջրային բույսերի մնացորդներին տեղադրում են իրենց բները։ Դնում են 4-5 սպիտակավուն, 41-51 մմ տրամագծով ձու և թխսում 27-29 օր։ Ձագերը հիանալի լողում են և սուզվում։

Պսահպանություն
--------------

Նստակյաց, քիչ տարածված տեսակ է, որի քանակությունը կրճատվում է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Նախկինում բնադրում էին Սևանա լճի ավազանում։ Մինչև 2005 թվականը Արդանիս գյուղի մոտակա լճակում հանդիպում էին 6-10 բնադրող զույգ, իսկ Լոռվա սարահարթի լճակներում՝ 5-15։ Լճակում մշկամկների քանակության ավելացման արդյունքում դադարեցրել են բնադրելը։

Վտանգման հիմնական գործոններն են ձկնորսների կողմից անհանգստացումը, ջրի տատանումները և որսագողությունը։

Պահպանվում է «Արփի լիճ» և «Սևան» ազգային պարկերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոխրաայտ սուզակ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոխրաայտ սուզակ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh95007478 · LNB: 000297874 |

 |