recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սոֆյա Բոգդանովիչ (Բոգդանովիչովա)** (լեհ.՝ Zofia Bohdanowiczowa, ապրիլի 30, 1898(1898-04-30), Վարշավա, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 13, 1965(1965-10-13), Տորոնտո, Կանադա), լեհ բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանչուհի, երեխաների և պատանիների համար ստեղծագործությունների հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Վիլնոյի Ստեֆան Բատորիի անվան համալսարանի հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետը։ Այնտեղ էլ ամուսնացել է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո տեղափոխվել է սկզբում Ռումինիա, այնուհետև՝ Հարավսլավիայով անցել Իտալիա և Ֆրանսիա, 1943 թվականին բնակություն հաստատել Մեծ Բրիտանիայում՝ Ուելսում, որտեղ էլ պատերազմից հետո միացել է գերմանական ճամբարների գերությունից ազատված ամուսնուն։ 1960 թվականին, որդու հետ վերամիավորվելու նպատակով, տեղափոխվել է Կանադա և 1965 թվականին մահացել Տորոնտոյում։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Որպես բանաստեղծուհի՝ առաջին անգամ 1921 թվականին տպագրվել է լվովյան «*Wiek Nowy*» թերթի էջերում։ Առաջին երկու վեպերը՝ «*Wschodni Wiatr*» («Արևելյան քամի», 1937) և «*Droga do Daugiel*» («Ճանապարհ դեպի Դաուգել», 1938), տպագրվել են Լեհաստանում, նրա երրորդ վեպը` «*Gwiazdy I Kamienie*»-ը («Աստղեր և քարեր»), 1960 թվականին լույս է տեսել Տորոնտոյում։ Գրքերը նվիրված են Կանադայի լեհ ներգաղթյալների կյանքին։ 1954 թվականին Սոֆյա Բոգդանովիչն Ուելսում հրատարակել է պոեզիայի իր առաջին գիրքը՝ «*Ziemia Miłośći*» («Սիրո Երկիր»), որտեղ արտահայտվում է հայրենիքի հանդեպ կարոտը։ Բանաստեղծությունների երկրորդ ժողովածուն՝ «*Przeciwiajac Sie Swierszczom*»-ը («Դիմադրություն ծղրիդներին», 1965), գովերգում է Ուելսի գեղեցկությունը։ Սոֆյա Բոգդանովիչի բանաստեղծությունների վերջին շարքը Կանադայի քաղաքային կյանքի դժվարություններին ներգաղթյալների հարմարվողականության մասին է։

Սոֆյա Բոգդանովիչն ամերիկացի և ֆրանսիացի բանաստեղծների ստեղծագործությունների հայտնի թարգմանիչ է։ Նրա գրական ստեղծագործություններից մի քանիսը արժանացել են մրցանակների։

Գրականություն
-------------

* Lesław Bartelski M.: Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon. Wydawn. Nauk. PWN. ISBN 83-01-11593-9.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ABOUT ZOFIA


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1163225614 · ISNI: 0000 0000 2560 5672 · LCCN: n85197715 · NTA: 133347524 · NUKAT: n93125600 · VIAF: 70371191 · WorldCat VIAF: 70371191 |

 |

 |
**Մարինա Չերկասովա** (ռուս.՝ Мари́на Евге́ньевна Черка́сова, նոյեմբերի 17, 1964(1964-11-17), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային գեղասահորդուհի։ 1980 թվականին Լեյք Փլեսիդում կայացած Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր զուգասահքում՝ զուգընկեր Սերգեյ Շախրայի հետ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1980)։

Կարիերա
-------

Սկսել է որպես մենասահորդուհի։ 11 տարեկանից (1975) Սերգեյ Շախրայի հետ մարզվել է Ստանիսլավ Ժուկկի ղեկավարությամբ։ Վերջինս բեմադրել էր սենսացիոն բարդ ծրագիր, որով էլ կայացավ նրանց դեբյուտը 1976-1977թթ. մրցաշրջանում։ Զույգը երրորդն էր ԽՍՀՄ և Եվրոպայի առաջնություններում ու չորրորդը՝ Աշխարհի առաջնությանը։ 1977 թվականի հունվարի 26-ին գեղասահքի պատմության մեջ առաջին անգամ զույգը կատարեց չորս պտույտով էլեմենտ (11 տարի առաջ անցնելով մենասահորդներից)՝ քառակի պտույտ, ինչպես նաև պատմության մեջ առաջին անգամ՝ եռակի ակսել պտույտ (1978), եռակի թռիչքի փորձ (տուլուպ, 1978), զուգընկերուհու դիրքի բազմակի փոփոոխումներ տոդեսում, զուգընկերուհու վայրէջք պահումից թռիչքի միջոցով, վայրէջք պահումից կրկնակի տվիստից, անսովոր պտույտներ և էլեմենտների մուտքեր։

Զույգի հաջողությունը բացատրվում էր մասամբ հասակների տարբերությամբ՝ 35 սմ (Չերկասովայի հասակն էր 138 սմ, Շախրայինը՝ 173 սմ)։ 1978-1979թթ. նրանք դարձել են ԽՍՀՄ չեմպիոններ, 1979թ.՝ Եվրոպայի չեմպիոոններ, իսկ 1980 թ.՝ Աշխարհի չեմպիոններ։ 1980-ականների սկզբներին Չերկասովան սկսեց աճել։ Դա հանգեցրեց նրան, որ Շախրայն այլևս չէր կարողանում հաջողությամբ պահումներ կատարել, իսկ 1981 թվականի անհաջող ելույթից հետո (երրորդ հորիզոնականը՝ ԽՍՀՄ առաջնությանը և չորրորդը՝ Աշխարհի առաջնությանը) զույգը բաժանվեց։

Ցուցադրական երկու զույգի ծրագիր մտել է գեղասահքի պատմության մեջ՝ Չերկասովա/Շախրայ և Պեստովա/Լեոնովիչ (իսկ հետո նույնիսկ երեք զույգի, այդ թվում՝ Պերշինա/Ակբարով)՝ սառույցի վրա շարժվելով և էլեմենտները կատարելով սինխրոն (երաժշտ.՝ Ա. Զացեպին «Երգ արջուկների մասին»)։

Այնուհետև Չերկասովան որոշ ժամանակ սահել է Ռաշիդ Կադիրկաևի հետ՝ Ս. Ա. Ժուկի ղեկավարությամբ, սակայն անհաջող։

### Սպորտից հետո

1982 թվականից նա հանդես է եկել Մոսկվայի բալետ սառույցի վրա։ Այնուհետև երկու տարի՝ Ուկրաինայի բալետում։ Հետո վերադարձել է Մոսկվա, դասավանդել է աերոբիկայի միջին դպրոցում։ Որոշ ժամանակ անց կրկեսի հետ միասին շրջագայության է մեկնել Իտալիա և այնտեղ աշխատել է որպես մարզիչ։ 2000 թվականին վերադարձել է տոնելու Ամանորը և որոշել է մնալ Ռուսաստանում;

Ներկա պահին Մարինա Չերկասովան աշխատում է Մոսկվայի № 1 «Սպիտակ արջուկներ» մարզադպրոցում, մարզում է երեխաներին։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսինը՝ Վալերի, տղան՝ Վիտալի (1986—2010), աղջիկը՝ Դարյան;

Սպորտային ձեռքբերումներ
-----------------------

* Ս. Շախրայի հետ

| Մրցումներ/մրցաշրջան | 1976—1977 | 1977—1978 | 1978—1979 | 1979—1980 | 1980—1981 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ձմեռային օլիմպիական խաղեր |  |  |  | 2 |  |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն | 4 | 4 | 2 | 1 | 4 |
| Գեղասահքի Եվրոպայի առաջնություն | 3 | 2 | 1 | 2 | 3 |
| Գեղասահքի ԽՍՀՄ առաջնություն | 3 |  | 1 |  | 3 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лёд в сердце Archived 2011-07-16 at the Wayback Machine. статья в журнале «Огонёк», 2005 год

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте В.Соловьёва
* Результаты пары Черкасова/Шахрай на сайте pairsonice.net Archived 2007-12-09 at the Wayback Machine.(անգլ.)
**Մերաբ Կոստավա** (վրաց.՝ მერაბ კოსტავა, 26 մայիսի, 1939, Թբիլիսի — 13 հոկտեմբերի, 1989), վրացի այլախոհ, երաժիշտ ու բանաստեղծ։ Վրաստանը ԽՍՀՄ-ից առանձնացնելու համար 1980-ական թվականներին ծավալված շարժման ղեկավարներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

1954 թվականին Մերաբ Կոստավան ու Զվիադ Գամսախուրդիան հիմնադրեցին երիտասարդական ընդհատակյա «Գորգասլիանի» կազմակերպությունը։ 1956-1958 թվականներին կազմակերպության անդամները, այդ թվում նաև Կոստավան ու Գամսախուրդիան, ձերբակալվել են ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի կողմից հակախորհրդային գործունեության համար։ Նրանք մեղադրվում էին նաև հակակոմունիստական գրականության ու թռուցիկների տարածման համար։

1962 թվականին Մերաբ Կոստավան ավարտել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիան։ 1962-1977 թվականներին դասավանդել է Թբիլիսիի երաժշտական դպրոցներից մեկում։

1973 թվականին Կոստավան ու Գամսախուրդիան հիմնադրել են Մարդու իրավունքների պաշտպանության նախաձեռնող խումբը։ 1976 թվականին Կոստավան եղել է Վրաստանի Հելսինկյան խմբի (1989 թվականին վերանվանվել է Վրացական հելսինկյան միություն) հիմնադիրներից մեկը։ 1975 թվականից Amnesty International միջազգային կազմակերպության անդամ է։

1977 թվականին Կոստավան ու Գամսախուրդիան ձերբակալվել են։ Գամսախուրդիան պաշտոնական խոստովանությունից հետո ներվել է։ Կոստավան պատիժը կրել է Սիբիրում։ Ազատազրկման ժամկետը երկու անգամ երկարաձգվել է. նա ազատություն է ստացել 1987 թվականին։ Աշխատել է «Բալավերի» (Վրաց լեզուն ու գրականությունը դպրոցում) ամսագրում։ 1978 թվականին Կոստավան ու Գամսախուրդիան ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից ներկայացվել են Նոբելյան մրցանակի։ 1988 թվականին Կոստավան եղել է Սուրբ Իլյա Բարեպաշտի (Իլյա Ճավճավաձե) միության հիմնադիրներից մեկը։ Եղել է Ավետարանի նոր մեկնության ջատագովներից մեկը։ Առաջարկել է Ավետարանը թարգմանել վրացերեն։ Եղել է մի շարք ցույցերի, այդ թվում՝ 1989 թվականի ապրիլի 9-ի Թբիլիսիում տեղի ունեցած ցույցի նախաձեռնողը, որն ավարտվեց նրանով, որ խորհրդային ռազմական ուժերը դաժանորեն ցրեցին ցուցարարներին։

Մերաբ Կոստավան եղել է «սամիզդատի» (ինքնահրատ) ակտիվ մասնակից, ինչպես նաև «Օկրոս սացմիսի» («Ոսկե գեղմ») ընդհատակյա թերթի հրատարակիչներից մեկը։ Հեղինակել է մի շարք գրական աշխատություններ ուգրական ստեղծագործություններ։

Մերաբ Կոստավան զոհվել է ավիավթարից չպարզված հանգամանքներում Բորիտի գյուղի մոտ (ներկայում՝ Խարագաուլի շրջան)։ Թաղված է Մթածմինդա պանթեոնում։ Նրա զոհվելու վայրում կանգնեցված է հուշարձան։ 2013 թվականին հետմահու պարգևատրվել է Ազգային հերոսի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Исполняется 20 лет со дня трагической гибели Мераба Костава Archived 2014-12-16 at the Wayback Machine. // Новости — Грузия, 13.10.2009.
3. ↑  Первому президенту Грузии присвоили звание национального героя

Գրականություն
-------------

* *Zviad Gamsachurdia and Merab Kostava*. Amnesty International, London 1977
* *Gamotxoveba Merab Kostavastan: mceralta da sazogado moçgvaceta mtacmindis panteoni, 1989 clis 21 oktomberi*. Macne, Tbilisi 1992.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1162602716 · ISNI: 0000 0000 3201 0095 · LCCN: n94079714 · VIAF: 70624849 · WorldCat VIAF: 70624849 |

 |
**Տարրական մաթեմատիկա**, ոչ լիովին որոշված հասկացություն, որով սովորաբար անվանում են մինչև XX դ․ կեսերը միջնակարգ հանրակրթական դպրոցում դասավանդվող մաթեմատիկան՝ թվաբանությունը, տարրական հանրահաշիվը, տարրական երկրաչափությունը և եռանկյունաչափությունը։ Տարրական մաթեմատիկան ուսումնասիրում է մաթեմատիկական այնպիսի հասկացություններ ու մեթոդներ, որոնք ստեղծվել են հնագույն ժամանակներից մինչև XVII դ․ և, բացառությամբ առանձին դեպքերի, վերաբերում են հաստատուն մեծություններին ու երկրաչափական ձևերին ու նրանց միջև գոյություն ունեցող կայուն հարաբերություններին։ Այս առումով այն անվանում են նաև հաստատուն մեծությունների մաթեմատիկա, ճիշտ է, տարրական մաթեմատիկայում դեռևս վաղ ժամանակներից դիտարկվել են նաև կոնկրետորեն որոշվող փոփոխականներ ու ֆունկցիաներ (օրինակ, եռանկյունաչափական ֆունկցիաները), ինչպես նաև ըստ էության հաջորդականության սահմանի հասկացությանը հանգող կոնկրետ դեպքեր (օրինակ, շրջանագծի երկարության որոշումը ներգծյալ և արտագծյալ կանոնավոր բազմանկյունների պարագծերի հաջորդականությունների միջոցով), սակայն փոփոխականի, ֆունկցիայի, սահմանի, գծի, մակերևույթի, բազմության ընդհանուր՝ վերակված հասկացությունները, որոնք ստեղծվել ու զարգացվել են XVII դ․ հետո, դուրս են գալիս տարրական մաթեմատիկայի շրջանակներից։ Դրանք բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսումնասիրման հիմնական առարկան են։ ժամանակի ընթացքում, առանձնապես վերջին տասնամյակներին, դպրոցում դասավանդվող մաթեմատիկա են ներթափանցել մաթեմատիկական անալիզի և բազմությունների տեսության որոշ հասկացություններ, որի հետևանքով ավելի է դժվարանում տարրական մաթեմատիկայի և բարձրագույն մաթեմատիկայի սահմանազատումը։ Այնուամենայնիվ, տարրական մաթեմատիկայի հասկացություններն ու մեթոդները, որոնք շարունակում են զարգանալ ու նոր կիրառություններ գտնել, էապես տարբեր են մաթեմատիկայի անալիզի, բազմությունների տեսության, ժամանակակից հանրահաշվի՝ առավելագույն չափով ընդհանրացված և վերացարկված հասկացություններից ու մեթոդներից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 622)։*  |
ԿԴՀ-ի քարտեզը
**Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն** նախկին **Զաիր**, գտնվում է Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն, Հարավային Սուդանի, Ուգանդայի, Ռուանդայի, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն, Զամբիայի, Անգոլայի, Տանզանիայի և Բուրունդի հարևանությամբ։ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը Բելգիայի նախկին գաղութն էր։

Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը գտնվում է Կոնգո գետի ավազանում, որը զբաղեցնում է գրեթե 1․000․000 քառ․ կմ տարածություն։ Մուտքը դեպի համաշխարհային օվկիանոս հնարավոր է իրականացնել միայն Ատլանտյան օվկիանոսում, այն էլ Կոնգո գետի հյուսիսային մասի նեղ շերտով։

Այն զբաղեցնում է 2,345,410 կմ ² տարածք։

Պետական սահմանի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 10744 կմ։ Անգոլայի հետ սահմանի երկարությունը 2511 կմ է, Բուրունդի հետ `233 կմ,Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետության հետ՝ 1577 կմ, Կոնգոյի Հանրապետության հետ` 2410 կմ, Ռուանդայի հետ` 217 կմ, Հարավային Սուդանի հետ` 628 կմ, Տանզանիայի հետ` 473 կմ, Ուգանդայի հետ` 765 կմ իսկ Զամբիայի հետ՝ 1930 կմ։

Երկիրն ընկած է Կոնգո գետի ավազանին հարող շրջանում։ Ամենաբարձր գագաթը Ստենլին (5109) է։ Էդուարդ, Ալբերտ, Քիվու, Մվերու, Տանգանիկա խոշոր լճերը գտնվում են հենց այց բեկվածքում։ Կիվու լիճը գտնվոււմ է Վիրունգայի հրաբխային զանգվածում (մոտավորապես 100 հրաբուխ, որոնց բարձրությունը կարող է հասնել մինչև 4507 մ բարձրության․ Կարիսիմբի լեռ), Նյամլագիրա և Նյիրագոնգոյի ակտիվ հրաբուխներով։

Կլիմա
-----

ԿԴՀ-ի ռելիեֆը
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը հավասար է Երկրին, երկրի մեկ երրորդը, դեպի հյուսիս, իսկ երկու երրորդը հարավ։ Կլիման տաք եւ խոնավ է գետավազանում, հարավային բարձրադիր վայրերում թույն եւ չոր, Ռվենցորի լեռների սառը, ալպիական կլիման։
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության կլիման հասարակածային է, այսինքն ՝ տաք և խոնավ։

Հասարակածից հարավ՝ հոկտեմբերից մայիս ընկած ամիսներին եղանակը անձրևոտ է, իսկ հյուսիսում՝ ապրիլից նոյեմբեր։ Հասարակածային շրջաններում տարեվերջին բավականաչափ տեղումներ են թափվում։ Որոնք ուղեկցվում են ամպրոպներով՝ օրական հասնելով մի քանի ժամի։

Արտաքին հղումներ
----------------

* C. Michael Hogan. 2009. *Painted Hunting Dog: Lycaon pictus*, GlobalTwitcher.c om, ed. N. Stromberg
* Anne Welsbacher. 2008. *Protecting Earth's Rain Forests*, page 36
* Archived 2017-01-10 at the Wayback Machine.

Տես նաև
-------

Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Կապչալ**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Կատուն գետի աջ ափից 680 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կիլոմետր է։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կատունի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերից մինչև Բարնաուլ քաղաքը՝ առանց Ալեյ գետի, Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝

* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100003052
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100305
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՌԴ ջրային գրանցման տվյալներ. Կապչալ»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Համերֆեստ ՓՄԿ**, փորձարարական մակընթացային էլեկտրակայան, որը գտնվում է Նորվեգիայի Ֆինմարքի մարզի Համերֆեստ համայնքում։ 

Կառուցվել է 2003 թ.-ին Hammerfest ­Stroem ընկերության կողմից։

Համերֆեստ փորձարարական մակընթացային էլեկտրակայանը ունի 300 կիլովատ/ժամ հզորություն։ Այն իրենից ներկայացնում է գեներատոր և 10 մետրանոց շեղբերով պտուտակ, որոնք մակընթացությունների ժամանակ ավտոմատ կերպով փոխում են թեքության անկյունը։ Այս ամենը ամրացված է 20 մետրանոց սյան վրա, որը կշռում է 200 տոննա։

Համերֆեստ փորձարարական մակընթացային էլեկտրակայանը տարեկան 700000 կիլովատ/ժամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հնարավորություն ունի։

Նախագծի արժեքը կազմում է 11 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Կայանը նախատեսված է եղել 4 տարի օգտագործման ժամկետով, սակայն այն աշխատել է 5 տարի։ Գործունեությունը դադարեցվել է 2007թ.-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Կայանի բնութագիրը:

Արտաքին հղումներ
----------------

Hammerfest ­Stroem կայքում կայանի մասին հրապարակված տեղեկատվություն: Archived 2009-12-18 at the Wayback Machine.
Օգտվելով երկակիության սկզբունքից և հայելային պատկերման մեթոդից որոշվել են տարրական ճեղքերի ուղղվածության դիագրամաները։ Այս կերպ ձևավորվեց լարվածության բաշխման օրենքը վերջնական երկարության երկկողմանի ճեղքում։ Նաև ապացուցվեց որ ռջեզոնանսային ճեղքերի դեպքում այս բաշխումը կախված չէ մագնիսկանա ուժի գրգռող բաշխման օրենքից։ Պրակտիկայում մակերեսները որոնց վրա տեղդրվեւմ են ճեղքային անտենաները սահմանափակ են և ոչ ճիշտ ֆորմայի։ Հենց դրա համար էլ խնդրին հստակ լուծումներ չի ստացվում և ստիպված են լինում գտնել մոտավոր լուծումներ որոնք կիրառելի են ինժենրական պրակտիկայում։

Օգտագործումը
------------

Բավականին հաճախ օգտագործվում են ռեզոնանսայաին կիսաալաիքային ճեղքերը։Հենց դրա համար էլ լարվածության բաշխումը ճեղքում պետք է լինի սինուսոիդային։ Ընդ որում եթե հաշվի առնենք մակերեսները և գծային չափսերը որոնք ունենում են ալիքի երկարություն կամ էլ դրանցից երկար են լինում, ինչպես նաև հաշվի առնենք կորության շառավիղը ապա կարելի է եզրակացնել որ մեր կողմից դիտարկվող կիսաալիքային ճեղքի թեորեմը որը գտնվում է կլոր ցիլինդրի վրա, կարելի է ենթադրել ճեղքի անցողականության ճառագայթումը հավասար է անվերջ հարթ էկրանի վրա տեղադրված ճեղքի անցողականության ճառագայթմանը։ Ինչ վերաբերվում է ուղղվածության դիագրամաներին միանշանակ տարբերվում են անվերջ հարթ էկրանում տեղադրված ճեղքվածքի ուղղվածության դիագրամայից։Կարելի է ասել որ ճեղքի հարթության մեջ, դիֆրակցիայի երևույթը ավելի թույլ է արտահայտվում քանի որ ճառագայթումը ճեղքի երկայնքով հավասար է զրոյի։Կիսաալիքային ճեղքային անտենան քառորդային մետաղական մեկուսիչի տեսք ունեցող ռեզոնատորով կարող է տեղադրվել կլորավուն ցիլինդռի մի հատվածի վրա։ Նման ցիլինդրը կարող է ունենալ աշտարակի կամ էլ ինքաէիռի կորպուսի տեսք։ Պրակտիկայում կիրառություն են գտնում ոչ միայն միկաողմանի այլ նաև երկկողմանի ճեղքերը որոնք տեղադրված են սահմանափակ չափերի հարթության վրա։ Որպես թույլ ուղղվածություն ունեցող անտենաներ կիրառվում են օղակաձև ճեղքային անտենարը որոնք տեղադրված են կլոր ցիլինդրի մեջ։ Օղակաձև ճեղքվածքը այս դեպքում իրագործվում է ռեզոնատորի օնգությամբ որը ունի քառորդ ալիքային մետաղական բաժակի տեսք։

Աղբյուրներ
----------

Антенны. Шифрин Я.С. "Вирта", 1976г.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շահումյան փողոց (այլ կիրառումներ)

**Շահումյան փողոց** (ռուս.՝ Улица Шаумяна), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է կոմունիստական կուսակցության և միջազգային բանվորական շարժման հայ անվանի գործիչ, մարքսիզմի տեսաբան, սոցիոլոգ, ժուռնալիստ, հրապարակախոս Ստեփան Շահումյանի (1878-1918) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մագնիտոգորսկի փողոցից և ավարտվում 2-րդ Զարեչնայա փողոցի և Պրոֆսոյուզնի նրբանցքի հետ հանգույցում։ Երկարությունը 950 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Շահումյան փողոցը սկսվում է Մագնիտոգորսկի փողոցից, հատում է Ռոզա Լյուքսեմբուրգի փողոցը, Մոստովոյ նրբանցքը և ավարտվում 2-րդ Զարեչնայա փողոցի և Պրոֆսոյուզնի նրբանցքի հետ հանգույցում։ Փողոցի երկարությունը 950 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 39 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 19 շենք, իսկ աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 20 շենք։ Փողոցի ձախ կողմում, թիվ 19 շենքից հետո, գտնվում է Կրասնի Սուլինի քաղաքային գերեզմանոցը։

Շահումյան փողոցի զգալի հատվածը Գնիլուշա գետին զուգահեռ է։ Շահումյան փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346359։

Փողոցն անվանվել է կոմունիստական կուսակցության և միջազգային բանվորական շարժման հայ անվանի գործիչ, մարքսիզմի տեսաբան, սոցիոլոգ, ժուռնալիստ, հրապարակախոս, Կովկասի բոլշևիկների ղեկավար (1917), Բաքվի 26 կոմիսարներից մեկի` Ստեփան Շահումյանի (1878-1918) պատվին։

Աղբյուրներ
----------

* Улица Шаумяна в Красном Сулине
* Подробная карта улица Шаумяна, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Улица Шаумяна, г Красный Сулин, р-н Красносулинский на карте Ростовской области(չաշխատող հղում)
Սուրբ Մարիամ եկեղեցի, Տորոնտո
Տորոնտոյի Հայ Երիտասարդների կենտրոն
**Հայերը Տորոնտոյում**, Տորոնտոյում հայերը բնակություն են հաստատել 19-րդ դարի վերջից։ Սակայն համայնքը սկսել է կազմավորվել 1920-ական թվականներին։ 1916 թվականին Լեոն Պապայանի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է Հայերի օգնության միությունը, 1923 թվականին՝ ՀԲԸՄ Տորոնաոյի մասնաճյուղը։ 1953 թվականին կառուցվել է Սուրբ Երրորդություն հայկական եկեղեցին, գործում են նաև Սուրբ Խաչ, Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցիները, որոնց կից՝ մեկօրյա դպրոցներ։ Համայնքում կա երեք ամենօրյա վարժարան։ Ազգային կուսակցությունները ներկա են համայնքում իրենց կոմիտեներով, ակումբներով, մասնաճյուղերով։ Գործում են ՀՀԳ «Սողոմոն Թեհլերյան» կոմիտեն (1956 թվականից) և ՀՀԳ երիտասարդական միության «Սիմոն Զավարյան» մասնաճյուղը, ՌԱԿ «Եսայի Ցաղուբյան» ակումբը (1967 թվական), ՍԳՀԿ Մոնրեալի Թեքեյան մշակութային միության «Նայիրի» պարախուբը «Փարամազ» մասնաճյուղը (1983 թվականից), ՀՕՄ-ի «Ռուբինա» (1964 թվականից), Թեքեյան (1967 թվականից), Համազգային (1969 թվականից, ունի «ժորժ Սարգիսյան» թատերախումբ, «Գուսան» երգչախումբ, «Երերունի» պարախումբ), Նոր սերունդ (1978 թվականից) Տորոնտոյի Սուրբ Խաչ ազգային վարժարանի աշակերտները մշակութային միությունների, Պոլսահայ մշակութային համահայկական հիմնադրամի միության (1988 թվականից), «Հայաստան» (1993 թվականից), Հայկական ժամանակակից հետազոտությունների և փաստագրության Զորյան ինստիտուտի (1985 թվականից) մասնաճյուղերը, Պապայան հիմնարկը, Հայ դատի հանձնախումբը, Տարեց քաղաքացիների ընկերությունը, «Կոմիտաս» երաժշտական միությունը։ Լույս են տեսնում «Նոր սերունդ» ամսագիրը, ՀԲԸՄ «Խոսնակ Տորոնտոյի», «[ուսաբաց» պարբերականները։ Գործում է «Հայ հորիզոն» հեռուստակայանը։ Տեղի հայերի գլխավոր հավա քատեղին Հայ կենտրոնն է։ Տորոնտոն կանաղահայության երկրորդ խոշոր կենտրոնն է Մոնրեալից հետո։ Ներկայումս (2003 թվական) այստեղ բնակվում է շուրջ 27 հազար հայ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Հայերի ցեղասպանությունն Օսմանյան կայսրությունում**, փաստաթղթերի ու նյութերի ժողովածու։ Կազմողներ՝ Մ. Գ. Ներսիսյան, և Ռ. Գ. Սահակյան, Մ. Ներսիսյանի խմբագրություն։ ժողովրդական խորհրդային պատմագրության մեջ Թուրքիայում հայերի կոտորածների մասին փաստագրական նյութերի առաջին հրատարակությունն է։ Բաղկացած է երկու մասից. «Հայերի կոտորածները սուլթան Աբդուլ Համիդի (1876-1908) օրոք» և «Հայերի զանգվածային կոտորածները երիտթուրքերի կողմից (1909-1918)»։ ժողավածուն ամփոփում է գերազանցապես արխիվային և տարբեր լեզուներով հրատարակված դիվանագիտական փաստաթղթեր. Ռուսաստանի, Անգլիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, ԱՄՆ-ի դեսպանությունների և հյուպատոսարանների՝ իրենց երկրների արտաքին քաղաքական գերատեսչություններին ուղղված զեկույցներ ու զեկուցագրեր։ Այդ գաղտնի փաստաթղթերը բացահայտում են Թուրքիայի կառավարող շրջանների կողմից հայ բնակչության զանգվածային ջարդերի և բնաջնջման նախապատրաստման ու իրականացման՝ ցեղասպանության քաղաքականության իրական պատկերը։ Նշանակալի տեղ է տրված իրադարձությունների անմիջական ականատեսների՝ օտարերկրացի ճանապարհորդների, միսիոներների, լրագրողների, բժիշկների՝ Անի, այդ թվում՝ Թուրքիայի դաշնակից կայզերական Գերմանիայի ներկայացուցիչների վկայություններին ու ցուցմունքներին։ Լայնորեն են ներկայացված հայերի զանգվածային ոչընչացման նկատմամբ համաշխարհային հասարակայնության արձագանքները՝ Ա. Ֆրանսի, Ժ. Ժորեսի, Ժ. դը Մորգանի, Վ. Բրյուսովի, Ա. Թոյնբիի, Ջ. Բրայսի, Յո. Լեփսիուսիի, Յո. Մարկվարտի, Ա. Վեգների, Ֆ. Նանսենի, Հ. Գիբբոնսի և ուրիշներ ճառերն ու հրապարակային ելույթները։ Ժողովածուն ունի ընդարձակ նախաբան, ծանոթագրություններ ե մատենագիտություն՝ հայերեն, ռուս, և եվրոպական լեզուներով։ Հայերեն հրատարակությունը լրացված է նոր նյութերով։

Տես նաև
-------

* Հայերի ցեղասպանությունը կանադական մամուլում
* Հայերի ցեղասպանություն։ Նորությունների տեղեկագրեր ամերիկյան մամուլից (1915-1922)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Գերմանական արտադրության մարգարին
**Մարգարին** (ֆրանս.՝ *margarine*), սննդանյութ, ձեթերի ու կենդանական ճարպերի, կաթի, համեմունքների և այլ նյութերի խառնուրդ։ Սննդարարությամբ, համով, քիմիական բաղադրությամբ և ֆիզիկական հատկություններով նման է կարագին։ Մարգարինն օրգանիզմում յուրացվում է 94-97,6 %-ով, կարագը՝ 93-98,5 %-ով։

Տարբերում են՝ 

* *Կաթնային*
* *Խոհարարական*
* *Փոշենման* մարգարիններ

*Կաթնային* մարգարինը ճարպի էմուլսիան է կաթում, որն օգտագործվում է անմիջականորեն և խոհարարական նպատակներով։ 
*Խոհարարական* մարգարինը բուսական ձեթերի և կենդանական ճարպերի խառնուրդ է, օգտագործվում է սննդարդյունաբերության մեջ և խոհարարական գործում։ *Փոշենման* մարգարինն օգտագործվում է խտացված սննդի պատրաստման համար։

Արևմտյան Եվրոպայում մարգարինի արտադրությունն սկսվել է 1869 թվականին։ Մարգարինի արտադրության հիմնական հումքը բուսական ձեթերը (օգտագործվում են առանց հիդրոգենացման կամ հիդրոգենացումից հետո) և կենդանական ճարպերն (տավարի, ոչխարի, խոզի, ոսկրի) են։ Մարգարինի արտադրության համար ճարպերը նախ ռաֆինացնում և հոտազերծում են, ապա պատրաստում ջրաճարպային էմուլսիա։ Կաթը մերում են կաթնաթթվային մանրէների օգնությամբ։ Որպես համեմունք ավելացնում են կերակրի աղ (0,2-0,7 %), շաքար, առանձին տեսակներին՝ կակաո, սուրճ, վանիլին և այլն։ Բարձրարժեք մարգարինին ավելացվում է նաև կարագ, բնական սննդային ներկեր, վիտամիններ, կաթնասեր և այլն։

Տես նաև
-------

* Սպրեդ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ключи ОКПД2-ОКПД2007 (5,8 Мб), Ключи+ОКПД2-ОКПД2007-ЯНВ.xls (ռուս.)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12145823h · GND: 4168873-9 · LCCN: sh85081045 · NDL: 00567381 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 301)։*  |
|  |
| --- |
| **Ռեյթերի հացաբզեզ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Բզեզներ (Coleoptera) |
| **Ընտանիք** | Թերթիկաբեղավորներ (Rutelidae) |
| **Ցեղ** | **Anisoplia** |
| **Տեսակ** | **Ռեյթերի հացաբզեզ** *(A. reitteriana)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Anisoplia reitteriana*** |

**Ռեյթերի հացաբզեզ** (լատ.՝ Anisoplia reitteriana), թերթիկաբեղավորների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի կենդանիների Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

9-11 մմ երկարությամբ, լայն ձվաձև, փայլուն մարմնով ոչ մեծ չափի բզեզ է։ Մարմինը սև է, վերնաթևերը՝ կարմրագորշավուն։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Արաքս գետի հովտում, Հայաստանում, Նախիջևանում, Թուրքիաում (Անիում)։ Հայաստանում հայտնի է Երևանի և Էջմիածնի շրջակայքից (անհետացել է՝ պայմանավորված լանդշաֆտի փոխակերպմամբ)։ Ներկայում հայտնի է «Էրեբունի» արգելոցից, Վեդի քաղաքից ոչ հեռու գտնվող Գոռավանի ավազուտների տարածքից և Երասխի շրջակայքից։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է տարբեր տեսակի կիսաանապատներում, ավազոտ անապատներում՝ խոտածածկում փետրախոտի ներկայությամբ հատվածներում, հանդիպում է հունիսին, թռիչքը ցերեկն է, սովորաբար հանդիպում է փետրախոտի վրա, իսկ թրթուրները զարգանում են արմատների վրա։

Պահպանությունը
--------------

Տարածման և ապրելու փոքր և կրճատվող շրջաններով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը չխախտված ապրելավայրերում բավականին բարձր է, ընդհանուր թվաքանակը նվազել է և, ապրելավայրերի կրճատմամբ պայմանավորված, շարունակում է նվազել։

Վտանգման հիմնական գործոններն են չոր և կիսաչոր տարածքների գյուղատնտեսական նպատակներով յուրացումը, անասունների արածեցումը, Հայաստանի առավել խիտ բնակեցված տարածքներում քաղաքների թվի ավելացումը և ենթակառաուցվածքի զարգացումը։

Պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցում և «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |
**Ռոբոքրաֆթ**, համակարգչային խաղ, հնարավորություն է տալիս ստեղծել սեփական ռազմական մեքենան և ուղևորվել հակառակորդներին հաղթելու։ Խաղը թողարկվել է Freejam ինդի-ստուդիայում։

Դժվար է կոնկրետ նշել այս խաղի ժանրը։ Հետաքրքիրն այն է, որ ռազմական մեքենան ստեղծում է հենց խաղացողը, և այն կարող է շատ տարբեր լինել։ Մեքենան կարող է նույնիսկ թռչել ու լողալ. ինչպես ֆանտաստիկ ֆիլմերում։ Միակ բանը, որ կարող է սահմանափակել խաղացողին՝ դա սեփական երևակայությունն է և իհարկե ֆիզիկայի որոշակի օրենքներ։ Տեխնիկայի բարելավման համար խաղացողին պետք է ոչնչացնի հակառակորդներին, կամ էլ մարտի ժամանակ գրավի թշնամու ռազմական բազան։ Խաղում հաղթող թիմը ստանում է հավելյալ դրամ և միավորներ։

Roboсraft խաղը կարելի է խաղալ ինչպես մենակ, այնպես էլ ընկերների հետ միասին։ Խաղն ունի նաև ռազմական մեքենա ստեղծելու բազում տարբերակներ։ Սա իհարկե օգնում է խմբին գործել շատ ավելի արդյունավետ՝ համեմատ այլ խաղացողների։ Խաղում կա պրոֆիլի և ռազմական մեքենայի հատուկ համակարգ։ Յուրաքանչյուր նոր մակարդակի համար խաղացողը ստանում է ավելի շատ միավորներ, ինչն էլ իր հերթին նպաստում է բարելավել փոխադրամիջոցը և դարձնել այն ավելի ուժեղ։ Այս ամենն իհարկե ազդելու է խաղացողի ռեյտինգի վրա։

Խաղը հետաքրքիր է նաև նրանով, որ այստեղ չկան երկու միանման ռոբոտներ. բոլորը տարբեր են։ 
Բավականին հետաքրքիր է մարտի ռեժիմը։ Այստեղ 10 ռոբոտներ կռվում են 10-ի դեմ։ Բոսսը նույնպես դասական ռեժիմ է։ Այն հասնալի է միայն 8-րդ մակարդակի ռոբոտների համար։

Խաղում բավականին հետաքրքիր են զենքի տեսակները։ Այստեղ գոյություն ունի զենքի 4 ձև։ Մեկ ռոբոտին կարելի է տրամադրել միայն մեկ տեսակի զենք։ Այստեղ յուրաքանչյուրն ունի իր դերը։ 
Roboсraft խաղը միշտ գտնվում է մշակման մեջ։ Այն անընդհատ նորացվում ու բարելավվում է։ Նորացվում են քոնթենթենրը, ինչն էլ խաղացողներին միշտ հետաքրքրության մեջ է պահում։
**Սերգեյ Վիկտորի Պոկրովսկի** (ռուս.՝ *Сергей Викторович Покровский*, հունիսի 8 (20), 1874, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 5, 1945(1945-07-05), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս կենսաբան, բնագետ, արձակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1874 թվականին Մոսկվայում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի բնագիտության բաժինը։ Ուսման ընթացքում մասնակցել է գիտահետազոտական արշավների։ Ավարտելուց հետո երկար տարիներ ուսուցիչ է աշխատել, սակայն հետազոտական հետաքրքրությունները չի կորցրել. ճանապարհորդությունների աշխարհագրությունն ավելի է ընդլայնվել։ Եղել է Կանին և Յամալ թերակղզիներում, ղազախական անապատներում։

Դեռ ուսանողական տարիներից սկսել է գրել բնության մասին գիտական ակնարկներ, որոնք տպագրվել են մատենաշարում ընդգրկված գրքույկներով, դրանցից ամենահայտնիններն են «Բնության մեջ» և «Բնության օրացույց» գրքույկները, որոնք մի քանի անգամ վերահրատարակվել են։ 1912 թվականից սկսել է գրել նաև գեղարվեստական գործեր, որոնք հիմնականում պատմություններ էին կենդանիների, թռչունների և միջատների մասին։ Մրջյունների, մեղունների հանդեպ հետաքրքրություն նա ունեցել է դեռևս դպրոցական տարիներից և այդ հետաքրքրությունը չի մարել նրա ողջ կյանքում։ Դրանց մասին նա գրել է մի շարք գիտահանրամատչելի ակնարկներ, ինչպես նաև պատմվածքներ և երկու վիպակ՝ «Город крылатого племени» (1924) ու «Носящие жало» (1926)։

Կյանքի վերջին տարիներին Պոկրովսկին տարվել է նախամարդու ուսումնասիրությամբ, որի արդյունքում գրել է իր ամենահայտնի, բազմաթիվ անգամ վերահրատարակված «Մամոնտ որսացողները» (1937) և «Լճակի ավանը» (1940) վիպակները։

Մահացել է 1945 թվականին Մոսկվայում։

Պոլրովսկի հայերեն
-----------------

* Մամոնտ որսացողները։ Լճակի ավանը (վիպակներ), Ե. 1971, 328 էջ։ Թարգմանությունը՝ Ամալյա Ղուկասյանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лаборатория Фантастики


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 22401 · GND: 1068387505 · ICCU: CFIV021183 · ISNI: 0000 0001 1202 0189 · NUKAT: n2005016531 · VIAF: 163067885 · WorldCat VIAF: 163067885 |

 |

 |
**Վաչագան Ռաֆիկի Ավագիմյան**, (օգոստոսի 27, 1969, Մարտակերտ - նոյեմբերի 22, 1992, Բաշ Գյունեփայա, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1969 թվականի օգոստոսի 27-ին ԼՂՀ Մարտակերտ քաղաքում։ 1986 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Մարտակերտի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։ 1987 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի կիբեռնետիկայի բաժինը։
1988-1989 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում (Բաշկիրիայում)։
1990 թվականից սկսած՝ ծառայել է Շուշիի շրջանի պաշտպանական ստորաբաժանումներում, որի կազմում մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերին։
1992 թվականին նա Բեկոր Աշոտի առաջին վաշտի զինվոր էր։
Վաչագան Ավագիմյանը զոհվել է 1992 թվականի նոյեմբերի 22-ին Բաշ-Գյունեխայայի համար մղված մարտում։ Նրա աճյունն ամփոփված է Ստեփանակերտի հուշահամալիրում՝ 1992 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Չլդրանի անտառում հերոսաբար զոհված հարազատ եղբոր՝ Սամվել Ավագիմյանի աճյունի կողքին։

Պարգևներ
--------

ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի 1994 թվականի մայիսի 6-ի թիվ 0334-1 որոշմամբ Վաչագան Ավագիմյանը հետմահու պարգևատրվել է Շուշիի ազատագրման մեդալով, նույն թվականի դեկտեմբերի 30-ին ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության ՆՀ-4 որոշմամբ՝ Մարտական խաչ 2-րդ աստիճանի շքանշանով։
2007 թվականի նոյեմբերի 16-ին Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի լսարաններից մեկն անվանակոչվել է Վաչագան Ավագիմյանի անվամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
Ապաստան փնտրող անձինք ըստ երկրների
     40,000 ապաստան փնտրող անձինք
     30,000 ապաստան փնտրող անձինք
     20,000 ապաստան փնտրող անձինք
     10,000 ապաստան փնտրող անձինք
     <10,000 ապաստան փնտրող անձինք (կամ անհայտ է)
**Ապաստանի իրավունք** (անգլ.՝ right of asylum, ֆր.՝ droit d'asile), պետության իրավունքը՝ թույլատրել իր տարածքում անվտանգ բնակվելու օտարերկրացուն կամ քաղաքացիություն չունեցող անձին, որին իր ապրած երկրի իշխանությունները հետապնդել են քաղաքական, գիտական և կրոնական հայացքների ու գործունեության համար։ Ապաստանի իրավունքը հռչակվել է 1793 թվականի հունիսի 24-ին՝ յակոբինյան սահմանադրությամբ։ «Փախստականների եւ ապաստանի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը

Հայաստանի «Փախստականների և ապաստանի մասին» օրենքը ճանաչում է բոլոր օտարերկրացիների ու քաղաքացիություն չունեցող անձանց ապաստան հայցելու և ստանալու իրավունքը, և կարող որոշ պայմաններ բավարարելու դեպքում, այն տրամադրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության «Փախստականների և ապաստանի մասին» օրենք


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85009045 · Microsoft: 2776849891 · NKC: ph124723 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 502)։*  |
Կաղնի
Բոխի
Հաճարենի
ԼՂՀ բուսածածկույթն աչքի է ընկնում բուսահամակեցությունների բազմազանությամբ. աճում է ավելի քան 2000 բուսատեսակ։ Բուսումնական հիմնական տիպերի (կիսաանապատային, տափաստանային, անտառային, մարգագետնային, լ-մարգագետնային և այլն) աշխարհագրական տեղաբաշխումը վերընթաց գոտիական է։ Ցածրադիր վայրերում չոր տափաստանային լանդշաֆտին բնորոշ են կծմախոտային, օշինդրակծմախոտային, օշինդրային և օշինդրաաղախոտային համակեցությունները։ Անտառների տարածքը 533,2 հազար հա է. 43 %-ը բոխի է, 21 %-ը՝ հաճարենի, 20,7 %-ը՝ կաղնի, աճում են նաև լորենի, թխկի, հացենի։ Կան նաև բազմաթիվ վայրի պտղատու ծառատեսակներ ու թփուտներ (տանձենի, խնձորենի, ընկուզենի, սալորենի, տխլենի, նռնենի, թզենի, զկեռենի, հոնենի, մոշենի և այլն)։ Ավելի բարձրադիր վայրերում մարգագետնաթփուտային և լեռնաչորադիմացկուն նոսրուտներ են։ Առավի լեռնաշղթայի բարձրադիր փոքրաթեք տեղամասերում և Ղարաբաղի լեռնաշղթայի գագաթնային և մերձգագաթնային մասերում լ-մարգագետնային լանդշաֆտ է։ Ջրաճահճային և քարացրոնային բուսականություն՝ որպես արտագոտիական բուսական համակեցություններ, կան բոլոր գոտիներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Աստղիկ Ալբերտի Մուշեղյան** (մարտի 5, 1959(1959-03-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու (2005), Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (2018)։

Կենսագրություն
--------------

Աստղիկ Մուշեղյանը ծնվել է 1959 թվականի մարտի 5-ին Երևանում։ 1976 թվականին ավարտել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի տեսության (Մ. Տոնյանի դասարան), 1981 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիա երաժշտագիտության (Գ. Գյոդակյանի դասարան), իսկ 1985 թվականին՝ դաշնամուրի (Ա. Ներսիսյանի դասարան) բաժինը։

1982 թվականին դարձել է Մատենադարանի (2005 թվականից` ավագ), 2000 թվականից՝ «Հայ հոգևոր երաժշտության կենտրոնի» գիտաշխատող։

Հեղինակել է «Արմաշի դպրեվանքի երաժշտական ավանդույթները» («Արմաշի դպրեվանքը», 1998, մաս Բ) մենագրությունը, որտեղ անդրադարձել է հայ հոգևոր երգարվեստի պատմությանն ու տեսությանը։ Մի շարք աշխատությունների (Ք. Քուշնարյան, Գ. Գյոդակյան, Ա. Բաղդասարյան և ուրիշների), ժողովածուների («Երգք ձայնագրեալք ի Ժամագրոց Հայաստանեայց Ս. Եկեղեցւոյ», «Ձայնագրեալ երգեցողութիւնք Ս. Պատարագի», Մ. Եկմալեանի «Երգեցողութիւնք Սրբոյ Պատարագի») և դասագրքերի խմբագիր է։ Կազմել և խմբագրել է ձայնասկավառակների հավաքածուներ (Կոմիտասի ծննդյան 145-ամյակին, Ա. Խաչատրյանի և այլն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աստղիկ Մուշեղյան
2. ↑  Աստղիկ Մուշեղյան


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Յըլդըզ զբոսայգի** (թուրքերեն՝ Yıldız Parkı), պատմական զբոսայգի Ստամբուլի Բեշիկթաշ շրջանում։ Ստամբուլի ամենախոշոր զբոսայգիներից մեկն է։ Գտնվում է Յըլդըզ թաղամասում՝ Յըլդըզ և Չըրաղան պալատների միջև։

Պատմություն
-----------

Յըլդըզ զբոսայգին երբեք չի եղել Յըլդըզ պալատի մի մասը։ Այն նախատեսված է եղել միայն կառավարող դինաստիայի սուլթանների զբոսանքի համար։

Բյուզանդիայի ժամանակ զբոսայգու տարածքում եղել է անտառ։ Սուլեյման I-ի կառավարման ժամանակ, անտառը հայտարավել է որպես սուլթանների անձնական որսավայր։ Հաջորդ դարերի ընթացքում, զբոսայգին օգտագործվել է որպես երկու պալատները իրար կապող պուրակ։ Տեղանքը ակտիվորեն զարգացել է Յըլդըզ պալատի (թուրքերեն՝ Yıldız Kasrı) շինարարության հետ մեկտեղ։ Վերջինս կառուցվել է 19-րդ դարում սուլթան Սելիմ III-ի հրամանով։

Պալատի մոտ կառուցվել է զբոսայգի (0,10 կմ2), որը շրջափակված է եղել բարձր պարիսպներով, որոնք առանձնացվել են պուրակից սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի կառավարման ժամանակ։ Այգում կառուցվել են նաև արհեստական լճակ, տաղավարներ, ամառային տնակներ և ճենապակու գործարան։

Ներկայումս Յըլդըզ զբոսայգին պալատական զբոսայգի է, որտեղ կուլտիվացվել են աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններից բերված ծաղիկներ, բույսեր և ծառեր։ Զբոսայգին իր ժամանակակից տեսքը ստացել է դեռևս Օսմանյան կայսրության անկման ժամանակաշրջանում։ Զբոսայգուց տեսարան է բացվում դեպի Բոսֆորի նեղուցը։ Զբոսայգին ստամբուլաբնակների սիրելի զբոսավայրերից մեկն է։ «Չադիր» և «Մալթական կրպակ» տաղավարներում գործում են սրճարաններ։

Զբոսայգին բաղկացած է երկու հատվածներից։ Այգու ներքին հատվածը բաց է հասարակության համար և ներառում է Շալեն, Չադիրը և Մալթական կրպակը, ինչպես նաև ճենապակու մանուֆակտուրան։ Զբոսայգում աճում են մագնոլիա, դափնի, ցերցիս եվրոպական, լայմ և ձիակասկ։ Բացի այդ, այգում աճում են նաև կաղնի, կիպարիս, սոճի, կենի, մայրի և հացենի։ Այստեղ գործում են արհեստական երկու պուրակներ։

Պատկերասրահ
-----------

* ПՉադըր տաղավարըПՉադըր տաղավարը
* Մալթական կրպակըՄալթական կրպակը
* Շալե տաղավարի գլխավոր մուտքըՇալե տաղավարի գլխավոր մուտքը
* Ճենապակու մշակման մանուֆակտուրաՃենապակու մշակման մանուֆակտուրա
* Տեղի մանուֆակտուրա տանող ճանապարհըՏեղի մանուֆակտուրա տանող ճանապարհը
* Չիրաղան պալատը և Յըլդըզ այգին 19-րդ դարումՉիրաղան պալատը և Յըլդըզ այգին 19-րդ դարում

Աղբյուրներ
----------

* Официальный сайт Правительства Стамбула — Парк и дворец Йылдыз Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Կախարդներ** (դյութ, մոգ, հրաշագործ, հմա, ոգեհմա, գրբաց, վհուկ, ջադու), անձինք, ովքեր զբաղվում են կախարդանքով և մոգությամբ` մարդկանց, կենդանիների և բնության վրա ազդելու նպատակով կամ գերբնական երևույթների միջոցով գիտելիքներ և իմաստություններ ստանալու համար։ Որոշ պատկերացումներով, կախարդները ի ծնե կամ չար ուժերին ապավինելու միջոցով տիրապետում են հատուկ գերբնական ուժերի։ Կախարդանքով և հմայությունով զբաղվող կանանց անվանել են վհուկ։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Համաձայն 15-18-րդ դարերի եվրոպական դատական փաստաթղթերի, Ինկվիզիցիայի ժամանակ կազմակերպված` այսպես կոչված «վհուկների որս»-ի արդյունքում, կախարդներին և վհուկներին հետապնդել և մահապատժի են ենթարկել, ինչպես նաև այրել են խարույկների վրա։ Կախարդները հիմնականում երևան են եկել վաղ տոհմատիրական հասարակարգում և մեծ ազդեցություն ունեցել տոհմակիցների մեջ։ Նրանց կարծեցյալ խորհրդավոր զորությունը վերագրվել է դևերին և ոգիներին, որոնց անունից նրանք խոսում կամ խաղում են յուրահատուկ պաշտամունքային ներկայացում։ Կախարդների նկատմամբ ժողովրդական սնահավատությունն առաջացել է գլխավորապես հիվանդությունների, բնական և այլ աղետների դեմ պայքարելու անզորությունից։ Որպես գերբնական իմաստությանը տիրապետող անձնավորության, առաջին հերթին դրանք հինավուրց հեթանոսության քրմերն էին և մոգերը, սակայն հետագայում կախարդ էին անվանում նաև գաղտնիությամբ քողարկված և առավելապես չարին հակված անձանց։

Կախարդներին վերագրվում էր կյանքի բոլոր ոլորտների վրա ազդեցությունը, հավասարակշռությունը խախտելու և վերականգնելու ունակությունը, բարի և չար գործեր կատարելու մոգական հնարավորությունը, մթնոլորտային երևույթների, բերքի, հաջողության և առողջության վրա ազդելու կարողությունը։ Կախարդանքի և հմայության ծեսերը բազմազան են և տարածված են աշխարհի բոլոր ժողովուրդների մեջ։ Մեծ տարածում են ունեցել, այսպես կոչված, սև (չար ոգիներին դիմելու) և սպիտակ (սրբերին, հրեշտակներին դիմելու) հմայական ծեսերը։ Աշխարհի կախարդական ընկալումը, մասնավորապես իրերի համընդհանուր նմանության և փոխներգործման վերաբերյալ պատկերացումները ընկած էին հնագույն բնափիլիսոփայական ուսմունքների և անտիկ շրջանի վերջում ու միջին դարերում տարածված «գաղտնի գիտությունների» (ալքիմիա, աստղագուշակություն և այլն) հիմքում։ Բնագիտության սաղմերը զարգանում էին` զգալիորեն կապված հմայության հետ, որը և արտացոլվել է Վերածնության դարաշրջանի գիտնականների շատ գործերում։ Գիտության հետագա զարգացմամբ նրանից դուրս մղվեցին հմայության, կախարդանքի և այլ նախապաշարմունքների տարրերը։

Ներկայումս նույնպես կան մարդիկ, ովքեր օգտվում են կախարդությունով զբաղվող մարդկանց ծառայություններից (էքստրասենսների, գուշակների, բախտագուշակների, աստղագուշակների, գրբացների, ոգեհմաների և ոգեհարցների, պայծառատեսների և այլոց)։ Վերջիններս օգտվելով մարդկանց դյուրահավատությունից և սնահավատությունից, խարդախության ճանապարհով կորզում են ահռելի գումարներ, քանզի նման ծառայությունների իսկությունը որևէ գիտական ապացույց չունի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Բուշմեններ** (ինքնանվանումը՝ սան, հոլ.՝ bosjesman - անտառային մարդ), Հարավային և Արևելյան Աֆրիկայի հնագույն և հիմնական բնակիչները։ Ապրում են Կալահարի և Նամիբ անապատներում ու հարակից շրջաններում։ Խոսում են բուշմենական և բանտու լեզուներով։

Բուշմենները զբաղվում են որսորդությամբ (տղամարդիկ) և վայրի պտուղների հավաքչությամբ (կանայք)։ Նրանց հիմնական զենքերն են նետն ու աղեղը և գավազանը։ Նետերի ծայրերը թունավորված են։ Թույնը, որն ազդում է զոհի նյարդային համակարգի վրա, ստանում են չորացված ու աղացած հատուկ բզեզների թրթուրներից։ Հագուստը կաշվե գոգնոց է։ Ապրում են թփուտներում՝ ճյուղերից շինված ժամանակավոր ծածկերի տակ։ Բուշմենները հայտնի են իբրև ժայռապատկերների հմուտ վարպետներ։ ՀԱՀ-ում, Լեսոթոյում, Ռոդեզիայում և Նամիբիայում պահպանված հնագույն ժայռապատկերները վերագրվում են մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակին։

Նորագույն տվյալներով բուշմենները ամենահնագույն էթնոտիպի և Y քրոմոսոմային A հապլոիդ հավաքակազմի կրողներն են։ Մարդաբանական կառուցվածքով տարբերվում են նեգրոիդներից, քանի որ ունեն ավելի բաց գույնի մաշկ, բարակ շրթունքներ։ Ունեն ցածր հասակ՝ մինչև 150 սմ։ Մաշկն ունի կարմրավուն երանգ և վաղաժամ կնճռոտվելու հատկություն։ Դիմագծերով նման են մոնղոլոիդի։

Ապրում են խմբերով, որոնք կազմված են մի քանի ընտանիքներից։ Փաստացի առաջնորդ, որպես այդպիսին՝ չունեն։ Ամուսնությունները հիմնականում մոնոգամ են, սակայն կան նաև պոլիգամ ամուսնություններ։

Ազգային խոհանոցի յուրահատկություններից է «բուշմենական բրինձը»` այսինքն մրջյունների թրթուրները կերակրի մեջ օգտագործելը։ Համադամ կերակուր է համարվում մորեխների տապական։ Հետաքրքիր է բուշմենների կողմից երաշտի ժամանակ ջրի պաշար կուտակելու պրոցեսը։ Չորացած աղբյուրի խորքում փորում են մի փոքր փոս, որի վրա տեղադրում են փոքրիկ խողովակ` ծայրին հատուկ ֆիլտր, այնուհետև բերանով ներս են քաշում ջուրը։ Բերանի մեջ հավաքելուց հետո, ջուրը լցնում են ջայլամի ձվի դատարկ կճեպի մեջ։

Հիմնականում կրոնը շամանությունն է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 611)։*  |
**Կախարդական լապտեր**` գեղարվեստական մուլտֆիլմ 0-16 տարեկան երեխաների համար ինչպես նաև մեծերի (ամբողջ ընտանիքի համար)։ Արտադրվել է «Паровоз» ստուդիայում։ Երկու երեխաների` 7-ամյա Կատյայի և 5-ամյա Միտյայի արկածների մասին է կախարդական սենյակում։

Ցուցադրվում է «Мульт» и «Карусель» ալիքներով։

Սյուժե
------

Ամեն հեքիաթ սկսվում է այն բանից, որ 5-ամյա մանկուկ Միտյան երկար խաղում է խաղային կցուրդով։ Բայց ամեն անգամ սենյակ է մտնում Կատյան և ասում. «Միտկա, անջատիր խաղը, հիմա կնայենք դիաֆիլմ»։ Իսկ Միտյան ամեն անգամ ջղայնանում է իր անհարմար խոսքերով. «Գնա, Կատյա», «Ես ժամանակ չունեմ»։ Կատյան պատմում է, թե ինչպիսի գործողություններ են կատարվում առասպելներում, էպոսներում և հեքիաթներում, բայց Միտյան խանգարում է, որովհետև նա փոքր է և չգիտի իրեն լավ պահել։ Բայց վերջում պատմությունը լավ է վերջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Студия «Паровоз»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Волшебный фонарь» на официальном сайте телеканала «Мульт» Archived 2017-07-03 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Տոլյատիի փողոց** (ռուս.՝ Улица Тольятти), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է իտալացի կոմունիստական գործիչ, Իտալիայի կոմունիստական կուսակցության ղեկավար Պալմիրո Տոլյատիի (1893-1964) պատվին։ Սկիզբ է առնում Բոտկինի փողոցից և ավարտվում Մարշակի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 410 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Տոլյատիի փողոցը սկսվում է Բոտկինի փողոցից և, ձգվելով Վոդոպադնայա գետի հունին զուգահեռ, ավարտվում Մարշակի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 410 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 24 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 13 շենք, աջ կողմում (զույգ համարներ)` 11։

Տոլյատիի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298635։

Փողոցն անվանվել է իտալացի կոմունիստական գործիչ, Իտալիայի կոմունիստական կուսակցության ղեկավար Պալմիրո Տոլյատիի (1893-1964) պատվին։ 1914 թվականին նա մտել է Իտալիայի սոցիալիստական կուսակցության մեջ։ 1919 թվականի սկզբին ընդգրկվել է այդ կուսակցության «Ավանտի» («Avanti!») թերթի խմբագրության կազմում։ 1920 թվականի վերջին սոցիալիստական կուսակցության մեջ կոմունիստական ֆրակցիայի ստեղծումից և «Օրդինե նուովո»-ն նրա կենտրոնական օրգան դառնալուց հետո դարձել է շաբաթաթերթի խմբագիրը։ 1927 թվականից մինչև իր մահը Իտալիայի կոմունիստական կուսակցության ղեկավարն էր։ Մահացել է Յալթայում (Ղրիմ), ուր եկել էր հանգստանալու։ Թաղված է Հռոմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 12, էջ 43»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Тольятти в Ялте
* Подробная карта Улица Тольятти, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Тольятти, г. Ялта