**Լաբրադոր ծով** (ֆր.՝ mer du Labrador, դան․՝ Labradorhavet), Ատլանդյան օվկիանոսի ծով։ Գտնվում է Լաբրադոր և Գրենլանդիա թերակղզիների միջև։ Ծովն ընդգրկում է մայրցամաքային դարակներ՝ դեպի հարավ-արևմուտք, հյուսիս-արևմուտք և հյուսիս-արևելք։ Այն հյուսիսից միանում է Բաֆինի ծովին՝ Դևիսի նեղուցով։ Այն համարվում է Ատլանդյան օվկիանոսի եզրային ծով։

Ծովը ձևավորվել է Գրենլանդիայի և Լաբրադորի տարանջատումից հետո, որը սկսվել է 60 միլիոն տարի առաջ և ավարտվել՝ 40 միլիոն տարի առաջ։ Այն պարունակում է աշխարհի ամենամեծ փոթորկման հոսանքի ալիքային համակարգերից մեկը՝ Ատլանդյան օվկիանոսի հյուսիսարևմտյան ալիքը, որը հազարավոր կիլոմետրերով անցնում է ծովի հատակի երկայնքով դեպի Ատլանդյան օվկիանոս։

Լաբրադոր ծովը հանդիսանում է հյուսիսատլանդյան ջրերի հիմնական աղբյուրը, որը մեծ խորությամբ հոսում է Ատլանդյան օվկիանոսի արևմտյան ծայրամասում՝ կազմելով Համաշխարհային օվկիանոսի ամենամեծ, զգալի ջրային պաշարը։

Արկտիկայի զարգացման պատմությունը

Պատմություն
-----------

Լաբրադոր ծովը ձևավորվել է 60 միլիոն տարի առաջ սկսված՝ Հյուսիսային Ամերիկայի և Գրենլանդիայի տարանջատումից և դադարել է 40 միլիոն տարի առաջ։ Մի նստվածքային ծոց, որն այժմ ընկղմված է մայրցամաքային շերտերի տակ և ձևավորվել է կավճային ժամանակաշրջանում։ Ծովի հատակի տարածման սկիզբը ուղեկցվեց պիկրիտի և բազալտի հրաբխային ժայթքումներով՝ Դևիսի նեղուցում և Բաֆինի ծովում։

Մ.թ.ա. մոտավորապես 500 թվականից մինչև 1300 թվականը, ծովի հարավային ափերում բնակվում էին Դորսեթ, Բեոթուկ և Ինիուտ ցեղերը։ Դորսեթ ցեղերը հետագայում փոխարինվեցին Թուլեի մարդկանց կողմից։

Տարածություն
------------

  
Միջազգային հիդրոգրաֆիկ կազմակերպությունը սահմանում է Լաբրադոր ծովի սահմանները հետևյալ կերպ․

> 
> Հյուսիսային մասում՝ Դևիսի նեղուցի հարավային սահմանը [ Հյուսիսային 60°-ի զուգահեռական, հյուսիս՝ Գրենլանդիա և Լաբրադոր]
> 
> 
> Արևելքում՝ Կապի Սենթ Ֆրանցիսկից, 47°45′ հս․ լ. 52°27′ ամ. ե.HGЯOL (Նյուֆաունդլենդ) դեպի Քեյփ Ֆարելվել (Գրենլանդիա)։
> 
> 
> Արևմուտքում՝ Լաբրադոր և Նյուֆաունդլենդ նահանգի արևելյան ափ և Սուրբ Լավրենտիոս ծոցի հյուսիսարևելյան սահման։ Քեյփ Բոուլից ընթացող գիծ (Կիրպոն կղզու հյուսիսային կետ, (51 ° 40 ′ հս ․ լ. 55 ° 25 ′ ամ.), դեպի Բելլա կղզու արևելյան ծայրամասը և հյուսիս-արևելյան սահմանը (52 ° 02 ′ հս ․ լ. 55 ° 15 ′ ամ. ե.):
> 
> 
>

Աշխարհագրություն, երկրաբանություն և խորաչափություն
--------------------------------------------------

Հյուսիսատլանտյան խոշոր հոսանքներ
Լաբրադոր ծովի խորությունը կազմում է մոտ 3400 մետր(1859 գրկաչափ,11155 ոտնաչափ), լայնությունը՝ 1000 կիլոմետր(621 մղոն, 540 ծովային մղոն), որտեղ այն միանում է Ատլանդյան օվկիանոսին։ Այն դառնում է մակերեսային, 700 մետրից պակաս դեպի Բաֆինի ծովը, և անցնում է 300 կիլոմետր լայնությամբ։ 100-200 մետր խորքային պղտոր հոսանքի ալիքային համակարգը, որը կազմում է մոտ 2-5 կիլոմետր լայնություն և 3800 կիլոմետր երկարություն։ Այն հոսում է ծովի հատակին և իր կենտրոնի մոտակայքում` Հուդզոնի նեղուցից դեպի Ատլանդյան օվկիանոս։ Այն համարվում է Հյուսիսարևմտյան Ատլանտյան օվկիանոսի միջին օվկիանոսային ալիք (NAMOC) և հանդիսանում է Պլեիստոցենի դարաշրջանի աշխարհի ամենաերկար ջրահեռացման համակարգերից մեկը։ Այն հանդես է գալիս, որպես ենթածովային գետի հուն, բազմաթիվ վտակներով և պահպանվում է ջրի ներսում հոսող բարձր խտության մթնոլորտային հոսանքներով։

Ջրի ջերմաստիճանը ձմռանը 1 °C է, իսկ ձմռանը՝ 5-6: Աղիությունը համեմատաբար ցածր է ՝ 31–34.9‰: Ծովի երկու երրորդը ձմռանը ծածկված է սառույցով։ Աղիությունը համեմատաբար ցածր է՝ 31–34.9 մաս հազար։ Ծովի երկու երրորդը ձմռանը ծածկված է սառույցով։ Մակընթացությունները կիսամյակային են (այսինքն ՝ տեղի են ունենում օրը երկու անգամ), հասնելով 4 մ-ի (2,2 ֆաթոմ; 13 ֆտ)։

Ծովում ստեղծվել է նաև արհեստական ջրային շրջանառություն։ Այն սկզբնավորվել է Արևելյան Գրենդլանդ Քարենթիում և շարունակել է Արևմտյան Գրենդլանդ Քարենթիում, որը բերում է ավելի տաք, ավելի աղի ջրեր հյուսիսից, Գրենլանդիայի երկայնքով դեպի Բաֆինի ծով։ Հետո, Բաֆին և Լաբրադոր կղզիների հոսանքները, որոնք տեղափոխում են սառը և ավելի քիչ աղի ջուր հարավ՝ Կանադայի ափի երկայնքով։ Այս հոսանքները կրում են բազմաթիվ սառցաբեկորներ, որոնք խոչընդոտում են նավարկությանը և ծավի հատակում գտնվող գազի հանքավայրերի հետազոտմանը։ Լաբրադորի հոսանքի արագությունը սովորաբար կազմում է 0,3-0,5մ/վ , բայց որոշ տարածքներում կարող է հասնել 1մ/վ, մինչդեռ Բաֆին հոսանքը ավելի դանդաղ է մոտ 0,2մ/վ արագությամբ։ Լաբրադորի հոսանքը պահպանում է ջրի ջերմաստիճանը 0 °C -ում, իսկ աղիությունը հասնում է 30-34 պրոմիլի։

Ծովն ապահովում է Հյուսիսատլանդյան ջրերի զգալի մասը։ Դա սառը ջրային զանգված է, որը հոսում է մեծ խորության վրա Հյուսիսատլանդյանի արևմտյան մասում՝ տարածվելով և կազմելով Համաշխարհային օվկիանոսի ամենամեծ ջրային զանգվածը։ Հյուսիսանտլանդյան ջրերի զգալի մասը բաղկացած է երեք տարբեր մասերից, իսկ վերին մասը կազմում են Լաբրադոր ծովի ջրերը։ Այս հատվածում աղիությունը համեմատաբար ցածր է, ջերմաստիճանը ցածր է, իսկ թթվածնի պարունակությունը համեմատաբար քիչ է։ Այն ունի 3 հավանական խտություն՝ համեմատած մակերեսային շերտերի հետ։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Լաբրադոր ծովի հյուսիսային և արևմտյան շրջանները դեկտեմբերից հունիս ընկած ժամանակահատվածում ծածկված են սառույցով։ Ծովը կերակրատեսակ է Ատլանդյան սալմոնի և մի քանի ծովային կաթնասունների տեսակների համար։ Ծովախեցգետնյա ձկնորսությունը սկսվեց 1978 թվականին և ակտիվացավ 2000 թվականին, ավելի լավ, քան մյուռինեսների որսը։ Այնուամենայնիվ, մյուռինեսների որսը դադարեց 1992 թվականին:Ձկնորսության այլ թիրախներ են ՝ Պիկշան, Ատլանտյան տառեխը, օմարը և մի քանի տեսակներ ՝ ծովախեցգետնյա և պելագիկ ձկներ, ինչպիսիք են ավազի ձագը և կապելինը:Դրանք առավել մեծ թիվ են կազմում ծովի հարավային մասերում։

Բելուգայի ձնաբուծարանները՝ Բաֆինի ծովում, որտեղ նրանց բնակչությունը հասնում է 20 000-ի, Լաբրադոր ծովում հազվադեպ են լինում, հատկապես 1950-ական թվականներից ի վեր։ Ծովը պարունակում է Սեյվալների երկու հիմնական տեսակներից մեկը՝ շոտլանդական Սայլակ։

Լաբրադորյան թեյի ծաղիկներ
Լաբրադորյան բադը Կանադայի ափերին սովորական թռչուն էր մինչև 19-րդ դարը, բայց այժմ ոչնչացված է։ Այլ ափամերձ կենդանիներ ներառում են Լաբրադորյան գայլը կարիբուն, որմզդական եղջերուն, սև արջը, կարմիր աղվեսը, Արկտիկական աղվեսը և այլն։

Բուսական աշխարհ
---------------

Առափնյա բուսականությունը ներառում է Պիսեա Մարիանան, Լարեկը, բարդիների տարբեր տեսակներ և։ Լաբրադորյան թեյի մշտադալար թփերը, որոնք օգտագործվում են բուսական թեյեր պատրաստելու համար, տարածված են այդ տարածքում, ինչպես Գրենլանդիայի, այնպես էլ Կանադայի ափերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica. «Labrador Sea». Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 3-ին.
2. ↑  Calow, Peter (1999 թ․ հուլիսի 12). *Blackwell's concise encyclopedia of environmental management*. Wiley-Blackwell. էջ 7. ISBN 978-0-632-04951-6. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 29-ին.
3. ↑  Spall, Michael A. (2004). «Boundary Currents and Watermass Transformation in Marginal Seas». *J. Phys. Oceanogr*. **34** (5): 1197–1213. doi:10.1175/1520-0485(2004)034<1197:BCAWTI>2.0.CO;2.
4. ↑  *Grønlands forhistorie*, ed. Hans Christian Gulløv, Gyldendal 2005, 87-02-01724-5
5. ↑  «Limits of Oceans and Seas, 3rd edition» (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2017 թ․ դեկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 6-ին.
6. ↑  «Ice-sheet sourced juxtaposed turbidite systems in Labrador Sea». *Geoscience Canada*. **24** (1): 3.
7. ↑  Reinhard Hesse And Allan Rakofsky (1992). «Deep-Sea Channel/Submarine-Yazoo System of the Labrador Sea: A New Deep-Water Facies Model (1)». *AAPG Bulletin*. **76**. doi:10.1306/BDFF88A8-1718-11D7-8645000102C1865D.
8. ↑  Hesse, R. Klauck, I. Khodabakhsh, S. & Ryan, W. B. F. (1997). Thomas A. Davies (ed.). *Glaciated continental margins: an atlas of acoustic images*. Springer. էջ 286. ISBN 0-412-79340-7. `{{cite book}}`: `|work=` ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
9. ↑  Einsele, Gerhard (2000). *Sedimentary basins: evolution, facies, and sediment budget*. Springer. էջ 234. ISBN 3-540-66193-X.
10. 1 2  Kenneth F. Drinkwater, R. Allyn Clarke. «Labrador Sea». *The Canadian Encyclopedia*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 2-ին. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 3-ին.
11. ↑  Petrie, B.; A. Isenor (1985). «The near-surface circulation and exchange in the Newfoundland Grand Banks region» (PDF). *Atmosphere-Ocean*. **23** (3): 209–227. doi:10.1080/07055900.1985.9649225. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2010 թ․ նոյեմբերի 21-ին.
12. ↑  Encyclopædia Britannica. «Baffin Current». Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 3-ին.
13. ↑  Encyclopædia Britannica. «Labrador Current». Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 3-ին.
14. ↑  Wallace Gary Ernst (2000). *Earth systems: processes and issues*. Cambridge University Press. էջ 179. ISBN 0-521-47895-2.
15. ↑  Talley, L.D.; McCartney, M.S. (1982). «Distribution and Circulation of Labrador Sea Water» (PDF). *Journal of Physical Oceanography*. **12** (11): 1189. doi:10.1175/1520-0485(1982)012<1189:DACOLS>2.0.CO;2. ISSN 1520-0485.(չաշխատող հղում)
16. ↑  National Research Council (U.S.) (1981). *Maritime services to support polar resource development*. էջեր 6–7.
17. ↑  COSEWIC Assessment and Update Status Report on the Beluga Whale. Dsp-psd.pwgsc.gc.ca (2012-07-31). Retrieved on 2013-03-20.
18. ↑  Anthony Bertram Dickinson; Chesley W. Sanger (2005). *Twentieth-century shore-station whaling in Newfoundland and Labrador*. McGill-Queen's Press – MQUP. էջեր 16–17. ISBN 0-7735-2881-4.
19. ↑  Ducher, William (1894). «The Labrador Duck – another specimen, with additional data respecting extant specimens» (PDF). *Auk*. **11** (1): 4–12. doi:10.2307/4067622.
20. ↑  E. A. Goldman (1937). «The Wolves of North America». *Journal of Mammalogy*. **18** (1): 37–45. doi:10.2307/1374306. JSTOR 1374306.
21. ↑  G.R. Parker; S. Luttich (1986). «Characteristics of the Wolf (Canis lupus lubrudorius Goldman) in Northern Quebec and Labrador» (PDF). *Arctic*. **39** (2): 145–149. doi:10.14430/arctic2062. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ հուլիսի 1-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
22. ↑  Anonymous, (2006). *The Moravians in Labrador*. էջեր 9–11. ISBN 1-4068-0512-2.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
23. 1 2  Կաղապար:WWF ecoregion
24. ↑  Ledum groenlandicum Oeder – Labrador Tea. (PDF). Retrieved on 2013-03-20.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ատլանտյան օվկիանոսի ծովեր |
| --- |
|  |
| Եվրասիայի ներքին ծովեր | Ազովի • Մարմարա • Սև |
|  |
| Միջերկրական ծով | Ադրիատիկ • Ալբորան • Բալեարյան • Հոնիական • Կիպրոսյան • Կրետեի • Լիգուրյան • Տիրենյան • Եգեյան |
|  |
| Հյուսիսային Եվրոպայի ծովեր | Բալթիկ • Իռլանդական • Իրմինգերի • Հեբրիդյան • Հյուսիսային • Քելթյան • Վաթյան |
|  |
| Ամերիկայի ծովեր | Լաբրադոր • Կարիբյան • Սարգասյան • Սքոշի • Մեքսիկական ծոց |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լաբրադոր ծով» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4197327-6 · LCCN: sh85073780 · VIAF: 236861863 · WorldCat VIAF: 236861863 |

 |