recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վիրո**, (- 630) Գանձասարի կաթողիկոսության երկրորդ կաթողիկոս։ Կրել է «Կաթողիկոս Աղվանից, Լփնաց և Չողայ» տիտղոսը։ Վիրոյի ղեկավարության ժամանակ Աղվանից եկեղեցին ժամանակավորապես դարձել է քաղկեդոնական։

Տիզբոնում Խոսրով Բ Փարվեզի մոտ աքսորում մնացած ժամանակահատված
-------------------------------------------------------------

Վիրոն, օգտագործելով Շիրինի պաշտպանությունը, ստանում էր տեղեկատվություն իր հայրենիքի մասին, մասնակցել է բազմաթիվ եկեղեցական քննարկումների։
612-613 թվականներին տեղի է ունեցել այսպես կոչված պարսկական ժողովը, որին Խոսրով II-ի առաջարկով մասնակցել է 2 հակառակ ճյուղերի հոգևորականները, այդ թվում Վիրոն։ Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկը նշում է «*Քաղկեդոնյան եկեղեցու հետևորդ Աղվանից կաթողիկոս Վիրո՝ ձերբակալված պարսից արքայի մոտ Փայտակարանում*».
Վիրոն, գտնվելով գերեվարման մեջ, Խոսրով Բ Փարվեզից հասավ նրան, որ Միհրանյանները դարձան «Գարդմանի և Աղվանաց աշխարհի իշխան»։ Այդ իրավունքը ստացվեց այն ժամանակ, երբ 627 թվականին Աղվանքի առաջին իշխան ընտրվեց Գրիգոր Վարազը, ով Տիզբոնում քրիստոնյա մկրտվեց Վիրոյի կողմից։

25 ամյա աքսորում մնալուց հետո
-----------------------------

Խոսրով Բ-ի մահից հետո 628 թվականին իր հետնորդ Շիրուան ազատ արձակեց բոլոր ձերբակալվածներին։

Ինչպես հայտնի է 627 թվականին ըստ Բյուզանդական կայսրության և Խազարական խաքանության միջև կնքվել է դաշինք Սասանյան Պարսկաստանի դեմ, որի արդյունքում խազարները հարձակվեց Անդրկովկասի տարածքի վրա։

629 թվականին խազարական խաքանը իր որդուն ՝ Շաթին ուղարկում է Աղվանք բանակցելու, որպեսզի նրանք ենթարկվեն իրենց։ Աղվանքի պարսից մարզպանը, վերցնելով իր ողջ հարստությունը փախնում է երկրից՝ այն թողելով կաթողիկոսի ենթակայությանը։

Վիրոն ստիպված բանակցում է խազարների հետ և ընդունում նրանց իշխանությունը Աղվանքում, որի շնորհիվ Աղվանքից, Հայքից և Վիրքից բոլոր գերեվարվածներին ազատ արձակեցին։

Կաթողիկոսի մահը
---------------

Խազարների հարձակումների պատճառով Աղվանքում ոչ ոք չէր կարողանում զբաղվել հողագործությամբ և 630 թվականին սկսվեց համաճարակ, որին զոհ գնաց նաև Վիրոն։

Տես նաև
-------

* Աղվանից կաթողիկոսների անվանացանկ
* Աղվանից եկեղեցի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Dowsett, C.J.F.* The Albanian Chronicle of Mxit'ar Goš (und) // *Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London*. — 1958. — Т. 21. — № 1/3. — С. 472—490.
2. ↑  Mkhitar Gosh’s Colophon, The Aghuanian Chronicle
3. ↑  Мовсес Каланкатуаци. История страны Алуанк, (Пер. с древнеармянского. Ш. В. Смбатяна). Ереван, 1984.
4. ↑  «ԱՂՎԱՆԻՑ ԱՇԽԱՐՀԻ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹՅԱՆ ՄԻ ՔԱՆԻ ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՇՈԻՐՋ» (PDF). Վերցված է 19/12/2020-ին.(չաշխատող հղում)

Գրականություն
-------------

* Мовсес Каланкатуаци. История страны Алуанк, (Пер. с древнеармянского. Ш. В. Смбатяна). Ереван, 1984.
* *Dowsett, C.J.F.* The Albanian Chronicle of Mxit'ar Goš (und) // *Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London*. — 1958. — Т. 21. — № 1/3. — С. 472—490.
* Mkhitar Gosh’s Colophon, The Aghuanian Chronicle.
* Мхитар Гош. Албанская хроника.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Православная Энциклопедия, Албания кавказская.
**«Նավապետ Ջեքը»** (լատիշ․՝ Kapteinis Džeks), 1972 թվականի խորհրդային մանկական արկածային ֆիլմ։

Սյուժե
------

Ժենյան երազում է դառնալ նավաստի։ Նա հագնում է նավաստու շապիկ ու գլխարկ և ամբողջ ազատ ժամանակն անցկացնում է տղաների հետ «Սիգնալ» հին երկկայմ առագաստանավի վրա, որը կանգնած է նավահանգստում։

Տղաները ծաղրում էին նրան, բայց նա արժանանում է «նավապետ Ջեք» մականվանը ծովային գործի իր իմացության համար։ Երբ ժամանակն է գալիս հին նավը քանդելու, նորահայտ նավաստիները մի փոթորիկոտ գիշեր այն տանում են նավահանգստից՝ վետերանի համար անարդար համարելով նման ճակատագրի արժանանալը։

Պատերազմի ժամանակ այդ նավով թշնամու գերությունից փախչում են խորհրդային նավաստիները, որոնց թվում էր նաև Ժենյայի հայրը։

Նավահանգստի ղեկավարությունը որոշում է օգնել դպրոցականներին՝ կազմակերպելու պիոներական ծովային ակումբ, որին էլ հանձնում են հերոսական երկկայմ առագաստանավը։

Դերերում
--------

* Ինգա Միցկիտե – *նավապետ Ջեք*
* Մարիա Պոդգուրսկայա – *Օլգա*
* Դոնատաս Բանիոնիս – *Միտյա*
* Վոլդեմար Զանդբերգ – *Գունար*
* Ռայմոնդաս Բրիկշտիս – *Պոլ*
* Այվարս Լիեպինշ – *Օսկար*
* Էյնարս Պիեսկուս – *Զայցև*
* Գեդիմինաս Պրանցկունաս – *ծովային սպա*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարիստ՝ Յուրի Յակովլև
* Ռեժիսոր՝ Ադա Ներետնիեցե
* Օպերատոր՝ Զիգուրդ Դուդինշ
* Նկարիչ՝ Վիկտոր Շիլդկնեխտ
* Կոմպոզիտոր՝ Վենիամին Բասներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Նավապետ Ջեքը» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
2. ↑  «Նավապետ Ջեքը» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Kapteinis Dzeks (1972)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Տագանրոգի ռազմապատմական թանգարան** (ռուս.՝ Таганрогский военно-исторический музей), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի առաջին ոչ պետական թանգարանը, որը գտնվում է քաղաքի կենտրոնական գեղատեսիլ շրջանում, ծովափի անմիջական հարևանությամբ` «Հարավ - Գեղարվեստական դարբնագործություն» ձեռնարկության վարչական մասնաշենքի առաջին հարկում։

Թանգարանի պատմություն
---------------------

Թանգարանի հավաքածուի ստեղծման սկիզբը դրվել է 2004 թվականի մայիսի 9-ին, երբ ստեղծվել է «Ավտո-ռետրո Տագանրոգ» ակումբը։ Հետագա ժամանակաշրջանում ձեռք են բերվել և վերականգնվել են ավտո- և մոտոտեխնիկայի մի քանի միավորներ։ 2008 թվականից ակումբի գործունեության հայեցակարգը ստացել է ռազմապատմական ուղղվածություն։ 2010 թվականի մայիսի 6-ին բացվել է մշտական ցուցադրությունը, որում այդ ժամանակ առկա էր մի քանի հազար ցուցանմուշ։ 2012 թվականի հուլիսին «Տագանրոգի ռազմապատմական թանգարան» անվանումը ստացավ պաշտոնական կարգավիճակ։

Թանգարանին կից ստեղծվել է ռազմապատմական ակումբ, որը մասնակցում է Դոնի Ռոստով, Վորոնեժ, Վոլգոգրադ, Նովոչերկասկ, Կիև, Օդեսա, Բրեստ, Բեռլին և այլ քաղաքների ճակատամարտերի պատկական վերակառուցմանը։

2014 թվականի հոկտեմբերի 25-ի գիշերը գրեթե ամբողջությամբ այրվեց «Հարավ - Գեղարվեստական դարբնագործություն» ձեռնարկության վարչական եռահարկ մասնաշենքը, որտեղ գտնվում էր թանգարանը։

Հաջակցություն այրված թանգարանի 2014 թվականի նոյեմբերին քաղաքի մշակույթի տանն անցկացվեց բարեգործական համերգ, իսկ դեկտեմբերի 2-ին Տագանրոգի երիտասարդական կենտրոնում տեղի ունեցավ Նոնա Մալիգինայի երիտասարդական թատրոնի ներկայացման առաջնախաղը։

Թանգարանի ցուցանմուշներ
-----------------------

### Ավտո- և մոտոտեխնիկա

* Բեռնատար ГАЗ-АА
* Մարդատար ամենագնաց ГАЗ-67
* Զրահամեքենա БА-64
* Ավտոմեքենա Opel P4
* Ավտոմեքենա Opel Olympia
* Մոտոցիկլ ТИЗ-АМ-600
* Մոտոցիկլ М-72
* Մոտոցիկլ BMW R12
* Մոտոցիկլ Victoria Aero
* Մոտոցիկլ NSU 251OSL

### Զենքի մանրակերտեր

* Շպագինի ատրճանակ-գնդացիր (ППШ-41)
* Սուդաևի ատրճանակ-գնդացիր (ППС-42, ППС-43)
* Տոկարևի ինքնալիցքավորվող հրացան (СВТ-40)
* Թոմփսոնի ատրճանակ-գնդացիր
* Մոսինի հրացան
* Նագանի ատրճանակ
* Ատրճանակ ТТ-30, ТТ-33
* Մակարովի ատրճանակ
* Ավիացիոն հրանոթ ВЯ-23
* Դեգտյարյովի հետևակային գնդացիր (ДП-27)
* Դեգտյարյովի տանկային գնդացիր (ДТ)
* Դեգտյարյովի հակատանկային հրացան (ПТРД)
* Սիմոնովի հակատանկային հրացան (ПТРС)
* Գնդացիր MG-34
* Ատրճանակ-գնդացիր MP-40
* Հրացան Mauser 98k
* Ատրճանակ Mauser C96
* Ատրճանակ Walther P38
* Ատրճանակ Parabellum

### Այլ ցուցանմուշներ

Ռազմամթերքի, սառը զենքի մանրակերտեր, համազգեստ, պարգևներ, փաստաթղթեր, ռազմաճակատային կենցաղի իրեր և այլ մասունքներ։

### Պատկերասրահ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  *Собств. корр.* В Таганроге сгорел первый частный военно-исторический музей Արխիվացված 2014-10-25 Wayback Machine // Русская планета. — 2014. — 25 окт.
3. ↑  *Собств. корр.* В Таганроге полностью сгорел музей Великой Отечественной войны // bloknot-taganrog.ru. — 2014. — 25 окт.
4. ↑  *Демидов А.* В Таганроге состоится спектакль в поддержку военно-исторического музея // www.ruffnews.ru. — 2014. — 2 дек.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տագանրոգի ռազմապատմական թանգարանի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2012-11-20 Wayback Machine
**«Տանաիս» կինոթատրոն** (ռուս.՝ Кинотеатр «Танаис»),կինոթատրոն ՌԴ Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Քաղաքի հնագույն կինոթատրոնն է։ Տեղական նշանակության ճարտարապետական հուշարձան է։

Պատմություն
-----------

1903 թվականին Նովոչերկասկ քաղաքի Պլատովի պողոտայում Կոնդրատովայի տանը բացվեց «Պատե» կինոթատրոնը, որի սարքավորումները բերվել էին Փարիզից, ֆրանսիական «Ֆ. և Է. Պատե» ընկերությունից։ Նրա պատվին էլ սկզբնապես կոչվում էր կինոթատրոնը։ Տեղացի կազակուհի Եվդոկիա Պետրովնա Կոնդրատովան շենքի շինարարությունը կազմակերպել էր հատուկ կինոթատրոնի համար։ Այս շենքը դարձել է առաջինը քաղաքում, որը կառուցվել է զուտ որպես կինոթատրոն, ինչն էլ հենց նրան տալիս է պատմական կարևորություն։

1914 թվականի ամռանը և աշնանը կինոյում ժողովրդականություն էր վայելում ռազմական թեմատիկան, տեղական մամուլում հաճախ հանդիպում էին այսպիսի հայտարարություններ. *«Պատե» էլեկտրաբիոգրաֆում ցուցադրվում է «Պայքար դևի հետ» ժապավենը` հայտնի կինեմոդերասան Վ. Հարիսոնի մասնակցությամբ»* կամ` *«Պատեն» հաջողությամբ մրցակցում է Նովոչերկասկ քաղաքում` ցույցադրելով մեծ պատմական ժապավեններ, ինչպես «Սպարտակը` գլադիատորների առաջնորդը» և «Կլեոպատրան և Անտոնիոսը»*։

Սկզբնապես կինոթատրոնի շենքն ուներ պատշգամբ։ Առաջին հարկում ձախ կողմից գտնվում էր արդուզարդի խանութ, իսկ աջից` վարսավիրանոց։ Նկուղում գտնվում էր գինու մառան։ Ամբողջ XX դարի ընթացքում շենքն օգտագործվել է անմիջական նշանակությամբ, ոչ մի խանութ այնտեղ այլևս չի եղել, փոխվել է միայն նրա անունը. 1927 թվականին «Պատե» կինոթատրոնը վերանվանել է «Տեմպ», ապա «III Ինտերնացիոնալ», «Սովետսկի», «Կոմսոմոլեց» և արդեն 1990-ական թվականներին` «Տանաիս»։

2000-ական թվականներին շենքը վերանորոգվել է, իսկ 2010 թվականի սկզբին հանվել վաճառքի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Малого совета Ростовского областного совета народных депутатов № 325 от 17.12.1992
2. ↑  Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации(չաշխատող հղում)
3. ↑  История кинотеатров в Новочеркасске
4. ↑  Всё — на продажу!

Արտաքին հղումներ
----------------

* Кинотеатр «Танаис» // Novocherkassk.net
Դալլաքյան Ղևոնդ Մեխակի 1915-1992
**Ղևոնդ Մեխակի Դալլաքյան** (), պատմաբան։ Պատմական գիտական դոկտոր (1961 թվական), պրոֆեսոր (1966 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1915թ․ նոյեմբերի 15ին ԼՂՀ Շահումյանի շրջանի Վերին Շեն գյուղւմ։

### Կրթություն

1939 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։

#### Աշխատանքային գործունեությւն

**1939թ-ից** դասախոսել է Ադրբեջանի մանկավարժական ինստիտուտում։

**1946-1952թթ․՝** ՀԿԿ Երևանի Սպանդարյան շրջկոմի առաջին քարտուղար։

**1952թ․-ից** դասախոսել է ԵԱԱԻ-ում

**1971-1988թթ․**՝ ԽՄԿԿ պատմության ամբիոնի վարիչ

**1947-1951թթ․**՝ ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամավոր

***<<Սովետական Հայաստան>> թերթի խմբագիր***

#### Ձեռքբերումներ

**1948-1952թթ․՝** ՀԿԿ կենտկոմի անդամ

**1961թ․՝** պատմական գիտությւնների դոկտոր

**1966թ․՝** պրոֆեսոր

##### Գրքեր

Լույս են տեսել Ղևոնդ Դալլաքյանի <<Մարտական 89>> (1968թ․) , <<Հոկտեմբերի արևը Շամշադինում>> (1969թ․), <<Հոկտեմբերի դրոշի ներքո>> (1987թ․) աշխատությւնները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Տացինսկայայի պատմագավառագիտական թանգարան** (ռուս.՝ Тацинский историко-краеведческий музей), թանգարան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տացինսկայա ստանիցայում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 1968 թվականի հոկտեմբերին։ Նրա բացումը համապատասխանեցվել է Տացինսկայայի տանկային մարտարշավի 25-ամյակին։ Թանգարանի ցուցադրությունները գտնվում են չորս ցուցասրահներում. թիվ 1` «Կազակական վերնասենյակ», թիվ 2` «Քաղաքացիական պատերազմը և նախապատերազմյան տարիները», թիվ 3` «Մարտական փառքի սրահ», թիվ 4` «Ցուցասրահ»։

Թանգարանի ցուցադրությունում կենտրոնական տեղ է հատկացված Տացինսկայայի տանկային մարտարշավին, որը 1942 թվականի դեկտեմբերի 16-24-ին իրականացրել է 24-րդ տանկային կորպուսը` տանկային զորքերի գեներալ-մայոր Վասիլի Միխայլովիչ Բադանովի հրամանատարության ներքո, և նրա դերին Ստալինգրադի ճակատամարտում։ Այդ իրադարձությանը նվիրված են «Գեներալ Բադանովի տանկիստների կողմից Տացինսկայայի օդանավակայանի գրավումը» տրամանկարը (հեղինակ` Վիտալի Իվանովիչ Ռոմախով), Ստալինգրադի ճակատամարտի քարտեզ-սխեման, Ստալինգրադի ճակատամարտի մասնակիցների լուսանկարները և ռազմավարային զենքի նմուշները։

«Գեներալ Բադանովի տանկիստների կողմից Տացինսկայայի օդանավակայանի գրավումը» տրամանկարը
Թանգարանի ցուցասրահային-ցուցահանդեսային տարածքը 226 քմ է, ֆոնդերի պահեստարաններինը` 14 քմ։ Տարեկան այցելուների միջին քանակը` 4000։ Պահպանության միավորների քանակը` 2147։

2014 թվականի մարտի 13-ին թանգարանից գողացվել էր Դոնի զորավար, ավիացիայի գեներալ-մայոր Սեմյոն Դմիտրիևիչ Տերենչենկոյի երկու հազվագյուտ շքանշան և մեկ մեդալ։

Հասցե
-----

Թանգարանի հասցեն. 347060, Ռոստովի մարզ, Տացինսկի շրջան, Տացինսկայա ստանիցա, Սորևնովանիա նրբանցք, տուն 9։

Թանգարանի մոտ հարթակի վրա կանգնած է հետպատերազմյան թողարկման Տ-34-85 տանկ։ Թանգարանի մուտքի կողքին տեղադրված է ԶԻՍ-3 76-միլիմետրանոց հակատանկային հրանոթ` ինքնաշեն հրետասայլի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Тацинский историко-краеведческий музей(չաշխատող հղում)
2. ↑  Музей едет к вам(չաշխատող հղում)
3. ↑  Тацинский музей пополнился еще одним ценным экспонатом(չաշխատող հղում)
4. ↑  Выделены средства на обновление оборудования Тацинского историко-краеведческого музея(չաշխատող հղում)
5. ↑  Министр внутренних дел России приказал расследовать кражу редких наград из тацинского музея
6. ↑  Депутат Госдумы РФ Свиридов В.В. посетил Тацинский музей(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանը museum.ru կայքում
* Թանգարանը Արխիվացված 2017-05-11 Wayback Machine Ռոստովի մարզի կառավարության կայքում
**Սպուտնիկ Արմենիա**, Հայաստանում գործող լրատվական գործակալություն և ռադիո, որը հանդիսանում է ռուսական քարոզչության մաս հանդիսացող Սպուտնիկ լրատվական գործակալության հայաստանյան մասնաճյուղ։

Սպուտնիկը լրատվական գործակալություն և ռադիոկայան է՝ տասնյակ երկրներում մուլտիմեդիոն տեղեկատվական ներկայացուցչություններով։ Սպուտնիկը ներառում է ավելի քան 32 լեզվով կայքեր, անալոգային և թվային ռադիոհեռարձակում, բջջային հավելվածներ և էջեր սոցիալական կայքերում։ Սպուտնիկի լուրերը շուրջօրյա ռեժիմով թողարկվում են անգլերեն, արաբերեն, իսպաներեն և չինարեն տարբերակներով։

Սպուտնիկ տեղեկատվական ռեսուրսների լսարանն ամսական ավելի քան 60 միլիոն է կազմում, Վեյբոյում Sputnik China–ի էջի բաժանորդների թիվը գրեթե հասնում է 9 միլիոնի։ Ամբողջ աշխարհում՝ Պեկինից Մոնտենեգրո, սփռված խմբագրական 22 կենտրոնում աշխատում են տասնյակ ազգությունների ավելի քան հազար մարդ։ Սպուտնիկն ընդգրկված է «Ռոսիա սեգոդնյա» մեդիախմբում։ Սպուտնիկի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Մոսկվայում։

2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Սպուտնիկ Արմենիա լսողական ծրագրի գործունեությունը կասեցվեց 30 օրով և կիրառվեց տուգանք Հայաստանին և հայ ժողովրդին ծաղրելու, նսեմացնելու և խուճապ առաջացնող կեղծ տեղեկություններ տարածելու համար։

Պատմություն
-----------

Գործակալությունն աշխատում է 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ից։

Տես նաև
-------

* Ռուսական քարոզչություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՍՊՈՒՏՆԻԿ ԱՐՄԵՆԻԱ» լսողական ծրագրի վերահեռարձակող «Տոսպա» ընկերության գործունեությունը կասեցվեց 30 օրով
Արտաքին ֆոտոէֆեկտ
Կոմպտոնի էֆեկտը լուսաբանող սխեմա
Ռամանի էֆեկտի լուսաբանման համար նախատեսված սարք
**Քվանտային օպտիկա**, օպտիկայի բաժին, որը զբաղվում է լույսի քվանտային հատկություններով պայմանավորված երևույթների ուսումնասիրմամբ։ Այդպիսի երևույթներից են ջերմային ճառագայթումը, ֆոտոէֆեկտը, Կոմպտոնի էֆեկտը, Ռամանի էֆեկտը (լույսի կոմբինացիոն ցրումը), ֆոտոքիմիական պրոցեսները, հարկադրական ճառագայթումը (բնականաբար, նաև լազերի ֆիզիկան) և այլն։

Քվանտային օպտիկան ավելի ընդհանուր տեսություն է, քան դասական օպտիկան։ Տեսության հիմնական խնդիրն է լույսի և այլ օբյեկտների փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը քվանտային բնույթի հաշվառմամբ։ Քվանտային օպտիկան ուսումնասիրում է նաև լույսի տարածումը հատուկ պայմանների դեպքում։

Խնդիրը ճշգրիտ լուծելու համար անհրաժեշտ է լույսը և այն միջավայրը, որով տարածվում է վերջինս (նաև վակուումը) ուսումնասիրել քվանտապես, սակայն երբեմն հնարավոր են շեղումներ՝ համակարգի բաղադրիչներից մեկը ուսումնասիրում են դասական տեսությամբ։

Օրինակ լազերային ֆիզիկայում հաշվարկների մեջ քվանտացնում են միայն ակտիվ միջավայրը, իսկ ռեզոնատորը համարում են դասական։ Սակայն, եթե ռեզոնատորի երկարությունը լինի ալիքի երկարության կարգի, այն հնարավոր չի լինի նկարագրել դասական տեսությամբ և այդպիսի ռեզոնատորում առկա գրգռված վիճակում գտնվող ատոմի պահվածքի նկարագրման խնդիրը խիստ կբարդանա։

Գրականություն
-------------

* Клаудер Дж. Сударшан Э. *Основы квантовой оптики.* Пер. с англ. М.: Мир, 1970.
* Клышко Д. Н. *Физические основы квантовой электроники.* М.: Наука, 1986.
* Мандель Л. Вольф Э. *Оптическая когерентность и квантовая оптика.* М.: Физматлит, 2000.
* Килин С. Я. *Квантовая оптика: Поля и их детектирование.* Мн. 1990; М.: УРСС, 2003.
* Скалли М. О. Зубайри М. С. *Квантовая оптика.* (M.O. Scully, M.S. Zubairy) Перевод с английского под ред В. В. Самарцева. М.: Физматлит, 2003.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Квантовая оптика в энциклопедии «Кругосвет».
**«Առաջին դասարանցին»** (ռուս.՝ «Первоклассница»),խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1948 թվականին ռեժիսոր Իլյա Ֆրեզի կողմից Եվգենի Շվարցի համանուն վեպի հիման վրա։

Սյուժե
------

Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին՝ առաջին դասարանցի Մարուսյան (Նատալյա Զաշչիպինա), քմահաճ, բայց բարի աղջիկ է։ Եկել է ժամանակը, երբ նա պետք է գնա դպրոց։ Մարուսյուն ընդունվել է Մոսկվայի Ստալինի շրջանի № 156 միջնակարգ իգական դպրոց։ Շատ դժվար է աղջկա համար սովորել դպրոցական կարգերը։ Բայց իմաստուն ուսուցչի և ուշադիր ընկերների օգնությունը շատ է օգնում նրան այդ հարցում։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Իլյա Ֆրեզը 1947 թվականին Մոսկվայի Զոյա և Ալեքսանդր Կոսմոդեմյանսկիների անվան № 201 դպրոցում Եվգենի Շվարցի համանուն վիպակի հիման վրա, որից մի հատված տպագրվել է «Մուրզիլկա» ամսագրում՝ ֆիլմի թողարկումից առաջ։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1948 թվականի մարտին։

Ֆիլմը վերականգնվել է 1964 թվականին Գորկու անվան կինոստուդիայում։

2009 թվականի օգոստոսի 18-ին ֆիլմը թողարկվել է DVD-ով «RUSCICO» ընկերության կողմից։

Դերերում
--------

* Նատալյա Զաշչիպինա – *Մարուսյա Օռլովա*
* Տամարա Մակարովա – *Աննա Իվանովնա, ուսուցչուհի*
* Կիրա Գոլովկո – *Նինա Վասիլևնա, Մարուսյայի մայրը*
* Տատյանա Բարիշևա – *Մարուսյայի տատը*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարիստ` Եվգենի Շվարց
* Ռեժիսոր` Իլյա Ֆրեզ
* Օպերատոր՝ Գաբրիել Եղիազարով
* Երաժշտություն` Դմիտրի Կաբալևսկի, Միխայիլ Զիվ

Երգ և երաժշտություն ֆիլմի համար
-------------------------------

Ֆիլմում հնչում են երգեր Դմիտրի Կաբալևսկու և Միխայիլ Զիվի երաժշտությամբ, Եվգենի Շվարցի տեքստով՝ «Песенка дежурной» («Հերթապահի երգը)» ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու կատարմամբ և «Прощание с первым классом» («Հրաժեշտ առաջին դասարանին»)։

Ֆիլմի երգերը թողարկվում են գրամոֆոնի սկավառակներով Մոսկովյան, Ապրիլյան և այլ գործարաններում, 1960-ականների կեսերից՝ «Մելոդիա» ֆիրմայի ձայնապնակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Лучшие фильмы, которые нужно бы показать российским детям (список)
2. ↑  В школах и библиотеках Татарстана пройдёт Единый урок культуры
3. ↑  Письма из Голливуда. Как советская девушка переписывалась со звездами кино
4. ↑  Первоклассница (1948) Full Cast & Crew
5. ↑  Первоклассница

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аркус Л. «Первоклассница» (ռուսերեն). Проект журнала «Сеанс». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 2-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լևոն Ավետիսյան (այլ կիրառումներ)

**Լևոն Արմենակի Ավետիսյան** (), ռազմական գործիչ, Հայաստանի զինված ուժերի սպա, մայոր։ Զոհվել է 2020 թվականին տեղի ունեցած Հայ-ադրբեջանական պատերազմի մարտական գործողությունների ժամանակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1990 թվականի մարտի 18-ին Հայաստանի Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքում։ 1997 թվականին ընդունվել է Վաղարշապատի Մ. Մաշտոցի անվան թիվ 1 հիմնական դպրոցը։ 2005-2007 թվականներին սովորել է Արմավիրի մարզի «Տիգրան Մեծ» ռազմամարզական հատուկ վարժարանը։ 2008 թվականին ընդունվել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանը և 2012 թվականին գերազանցության դիպլոմով ավարտել այն։

Նույն թվականից ծառայության է անցել Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակում որպես սպա։

2016 թվականին Լևոն Ավետիսյանը եղել է ավագ լետենանտ՝ Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի հատուկ նշանակության գնդի վաշտի ղեկավար։ Մասնակցել է Ապրիլյան պատերազմին, որի ժամանակ ստացել է մայորի կոչում ու 2016-2017 թվականներին նշանակվել Ջաբրայիլի զորամասի գնդի հետախուզության պետ։ Քառօրյա պատերազմից հետո Արցախի նախագահը պարգևատրել է «Արիության մեդալով»։

Զոհվել է հոկտեմբերի 12-ին՝ Հադրութի շրջանի Սարինշեն գյուղում, մարտական առաջադրանք կատարելիս 2020 թվականին տեղի ունեցած Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ռազմական գործողությունների ժամանակ։

Հուղարկավորվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Եռաբլուր պանթեոնում։

Ընտանիք
-------

Լևոն Ավետիսյանը 5 օրյա ամուսնացած էր, կինը՝ Մայրանուշ Երանյանն է, հայրը՝ Արմենակ Ավետիսյանը եղել է Արցախյան առաջին պատերազմի մասնակից, մայրը՝ Գայանե Ավետսիյանն է, եղբայրը՝ Դավիթ Ավետիսյանը։

Պարգևներ
--------

* «Ծառայության համար» ռազմական հետախուզության կրծքանշան
* «Արիության համար» մեդալ
* «Անբասիր ծառայության համար» 1֊ին աստիճանի գերատեսչական մեդալ
* «ՀՀ Զինված ուժերի 20 ամյակի հոբելյանական» մեդալ
* «Լեոնիդ Ազգալդյան» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մայոր Ավետիսյանը սեպտեմբերի 26-ին ամուսնացավ, 27-ին պատերազմը սկսվեց
2. ↑  «Լևոնս երկար էր սպասել հարսանիքին՝ 5 տարի, բայց միասին ապրեցին ընդամենը 5 օր»
3. ↑  «Ժպտացող հետախույզը՝ «Ռազվետկի Լյովը» | Qahana.am». *www.qahana.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 10-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ispiryan - Levon Avetisyan Աղասի Իսպիրյան - Լևոն Ավետիսյան Տեսանյութ Յութուբում
* Hayrapetyan / Makena Tamrazov - Levon Avetisyani hishatakin / 2020 Տեսանյութ Յութուբում
Բելֆեգորի սկզբնական նշանը, որը ներկայացված է հունարեն π տառով գլխիվայր:
**Բելֆեգորի պարզ թիվ**, պալինդրոմային (դյուրադարձուկ) պարզ թիվ՝ 10000000000000066600000000000001 (1030 + 666 × 1014 + 1), որը նույնն է կարդացվում և՛ հետ, և՛ առաջ և բաժանվում է միայն իր և մեկի վրա։ Այն հայտնաբերել է Հարվի Դուբները։ Բելֆեգոր անունը վերաբերում է դժոխքի յոթ իշխաններից մեկին, որը մեղադրվում էր մարդկանց օգնելու հնարամիտ գյուտերի և հայտնագործությունների մեջ։ «Բելֆեգորի պարզ թիվ» անունը հորինել է հեղինակ Քլիֆորդ Ա. Պիկովերը։ Թիվն ինքնին պարունակում է սնահավատ տարրեր, որոնցից էլ ստացել է անունը. Բելֆեգորի սրտում գտնվող 666 թիվը լայնորեն ասոցացվում է չարիքի հետ, որն օգտագործվում է սիմվոլիզմում՝ ներկայացնելու Ապոկալիպսիսի արարածներից մեկը կամ, ավելի հաճախ, սատանան։ Այս թիվը երկու կողմից շրջապատված է տասներեք զրոյով և ունի 31 նիշ երկարություն (տասներեք հակադարձ), ընդ որում տասներեքն ինքնին երկար ժամանակ արևմտյան մշակույթում սնահավատորեն համարվում է անհաջող թիվ։ 
Այս թիվը կարճ կկոչվի «մեկ նոնիլիոն, վաթսունվեց կվադրիլիոն, վեց հարյուր տրիլիոն մեկ»։ Երկար մասշտաբով այս թվի անունը կլինի «մեկ կվինտիլիոն, վաթսունվեց բիլիարդ, վեց հարյուր միլիարդ և մեկ»։

Տես նաև
-------

* Պարզ թիվ
* Դյուրադարձուկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Singh, Simon (2013 թ․ հոկտեմբերի 31). «Homer Simpson's scary maths problems». BBC News. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
2. ↑  Pickover, Clifford. «Belphegor's Prime: 1000000000000066600000000000001». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Belphegor's Prime: 1000000000000066600000000000001 from Clifford Pickover
* Belphegors's Prime and the Belphegor's numbers sequence (A232449) at The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences
**«Ոսկե ճարմանդներով կոշիկներ»** (ռուս.՝ «Туфли с золотыми пряжками»), ռեժիսոր Գեորգի Յունգվալդ-Խիլկևիչի երաժշտական հեքիաթը Իլյա Ռեզնիկի երգերով։ Ֆիլմը նկարահանվել է ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի հեռուստատեսության և ռադիոյի պետական կոմիտեի պատվերով Օդեսայի կինոստուդիայում 1976 թվականին։

Ֆիլմի նկարահանումներն անցկացվել են Նովգորոդ քաղաքի փայտե ճարտարապետության թանգարանի տարածքում։

Սյուժե
------

Իվանուշկայի հայրը ողջ շրջանում ամենալավն է լապտեր հյուսում։ Իր ունակությունը նա փոխանցել է իր որդուն, բայց վերջին շրջանում Իվանը շատ տխուր է և նա խնդրել է իր ծնողներին՝ իրեն թույլ տալ գնալ տոնավաճառ, գնել մի քիչ երջանկություն։ Սակայն փողը նա ճանապարհին ծախսում է։ Կեսը տալիս է ավազակներին, որպեսզի փրկի խեղկատակ Տիմոնյային, իսկ մյուս կեսը տոնավաճառում նրանից վերցնում է խաբեբան։

Իվանը տոնավաճառում հանդիպում է Մարյուշկային և հասկանում է, որ դա իր երջանկությունն է։ Բայց աղջիկը թագավորի դուստրն էր, որը գաղտնի փախել է թագավորական պալատից՝ տեսնելու, թե ինչպես է ժողովուրդն ուրախանում։

Դստեր գտնելու համար թագավորն ուղարկում է երկու անդրծովյան խուզարկուների, որոնք հագել են ավազակների զգեստներ։ Նրանք գտնում են Մարյուշկային, բայց, օգտվելով առիթից, գողանում են ոսկե ճարմանդներով թագավորական թռչող կոշիկները (բարեկամ թագավորի նվերը) և ադամանդե թագը։

Թագավորը մեծ դժգոհությամբ իմանում է, որ Մարյուշկան սիրում է հասարակ տղայի։ Նա հրամայում է թագավորական պալատի դիմաց անտեսանելի ապարանք կառուցել։ Մեկ գիշերվա ընթացքում Իվանը հյուսում է առասպելական գեղեցկությամբ տուն, և թագավորը ստիպված է նրան տալ իր միակ դստերը։

Դերերում
--------

* Վլադիմիր Գերասիմով – *Իվանուշկա*
* Իրինա Մալիշևա – *արքայադուստր Մարյուշկա*
* Լև Դուրով – *ցար*
* Օլեգ Բելով – *կարմիր ավազակ*
* Գեորգի Շտիլ – *սև ավազակ*
* Իգոր Դմիտրիև – *արտասահմանյան խուզարկու*
* Վսեվոլոդ Յակուտ – *արտասահմանյան խուզարկու*
* Վլադիմիր Ստարոստին – *Տիմոնյա-խեղկատակ*
* Վերա Կուզնեցովա – *պալատական դայակ*
* Յուրի Մեդվեդև – *կառապան*
* Գեորգի Սվետլանի – *Յարիժկա, կառապան*
* Պավել Վիննիկ – *անտառահատ*
* Ալեքսանդր Խոչինսկի – *խաբեբա*
* Ելենա Պապանովա – *աղջիկ*
* Նատալյա Գորլենկո – *Դունկա*
* Պյոտր Բենյուկ – *պահակ*
* Յուրի Էլլեր – *պահակ*
* Նիկոլայ Կուզմին – *Իվանուշկայի հայրը*
* Լիլիա Յապպարովա – *աղջիկ*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Կիմ Մեշկի
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Գեորգի Յունգվալդ-Խիլկևիչ
* Բեմադրող օպերատոր՝ Ալեքսանդր Պոլիննիկով
* Կոմպոզիտորներ՝ Սերգեյ Սապոժնիկով, Եվգենի Ֆիլիպով
* Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Իլյա Ռեզնիկ, Վլադիմիր Վիսոցկի (ավազակների երգեր, «Скоморохи на ярмарке», «Свадебная»)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ոսկե ճարմանդներով կոշիկներ» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
2. ↑  «Ոսկե ճարմանդներով կոշիկներ» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ոսկե ճարմանդներով կոշիկներ» ֆիլմը  Օդեսայի կինոստուդիայի պաշտոնական ալիքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**«Հուշարձան խորհրդային զինվորներին»** 1988 թվականի երկրաշարժի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած զինվորներին նվիրված հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը ստեղծվել է Մոսկվայում՝ Ռուսական ռազմապատմական միության նախաձեռնությամբ։ Հուշարձանի պատրաստման համար նախատեսված միջոցները հավաքվել են Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում։ Հուշարձանը Հայաստան է տեղափոխվել ՌԴ Արտակարգ իրավիճակների նախարարության հատուկ ինքնաթիռով։

Հուշարձանի բացման արարողությանը մասնակցեցին ՌԴ մշակույթի նախարարի տեղակալ, պետքարտուղար Գրիգորի Պիրումովը, Հայաստանի մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը, Հայաստանում ՌԴ արտակարգ և լիազոր դեսպան Իվան Վոլինկինը, Սպիտակի քաղաքապետ Գագիկ Սահակյանը, երկրաշարժի հետևանքները վերացրած մասնակիցները, «Սպիտակի հուշարձան» ՀԿ–ի ղեկավար Նորայր Մուրադյանը։

Տվյալներ
--------

Բրոնզե հուշարձանն ունի 3,5 մետր բարձրություն, այն խորհրդանշում է խորհրդային զինվորի, ում ձեռքերում երեխա է։

Հեղինակներ
----------

* Քանդակագործ՝ Վադիմ Ֆրոլով
* Ճարտարապետ՝ Ալեքսանդր Միրոնով
* դիզայներ՝ Սոֆյա Շլյոնկինա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մեր մտահղացումն արձագանք է գտել այդ իրադարձությունների ականատեսների մոտ։ Հենց մեր նախագծում նրանք տեսան այն, ինչը հուզեց նրանց մինչև հոգու խորքը, հիշողություններ արթնացրեց։ Ի վերջո, մարդկային ողբերգությունը և ստեղծագործական ինքնարտահայտումն այնքան էլ համատեղելի չեն։- ճարտարապետ Վադիմ Ֆրոլով |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սպիտակում հուշարձան կբացվի՝ նվիրված 1988 թվականի երկրաշարժի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած զինվորներին
2. ↑  Սպիտակում բացվեց երկրաշարժի հետևանքները վերացրած զինվորների հուշարձանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նվաստացման ու ստորության խարանը(չաշխատող հղում)
**Առաքել Աֆրիկյանի բնակելի տուն**, շենք-հուշարձան Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում` Պուշկինի 38 հասցեում։ Ներառված է Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում` որպես տեղական նշանակության հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին՝ ճարտարապետ Վասիլի Միրզոյանի նախագծով։

Մինչև 1918 թվականը շենքը պատկանել է Երևանի նշանավոր Աֆրիկյանների տոհմից մեծահարուստ Առաքել Աֆրիկյանին և ծառայել որպես նրա առանձնատուն և հյուրատուն։

Շենքի պատին տեղադրված ցուցանակից տեղեկանում ենք, որ 1918-1920 թվականներին այդ շենքում է ապրել հայ մեծանուն զորավար, Սարդարապատի ճակատամարտի հերոս, ընդհանուր հրամանատար Մովսես Սիլիկյանը։ Մայիսյան հերոսամարտերի ժամանակ հենց այս շենքում է տեղակայված եղել ընդհանուր շտաբը, որտեղից երևանցիները տեղեկություն էին ստանում ռազմաճակատում տիրող իրավիճակի մասին։

Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո շենքն ազգայնացվել է։ Այնուհետև շենքում է գտնվել Գավառական կոմիտեն (Գավառկոմը), Երևանի ցուցադրական թիվ 1 դպրոցը (ներկայիս Նիկոլ Աղբալյանի անվան թիվ 19 հիմնական դպրոցը, որ գտնվում է Տերյան փողոցում)։ Հետագայում շենքը ծառայել է որպես գրասենյակային տարածք։ Մինչև 2017 թ. մայիսը այստեղ է գործել Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնը։

Մինչև 1988-1989 թթ շենքում է գործել «Սովետական մանկավարժ» թերթի խմբագրությունը։

Ներկայումս շենքի առաջին և երկրորդ հարկերում տեղակայված են Թումո ստուդիաները և «Մխիթարիչ» բարեգործական ընկերությունը։

Կառույց
-------

Շենքը երկհարկանի է՝ կառուցված սև տուֆից։ Առաջին հարկի ճակատային մասի ճարտարապետությունը զուսպ է։ Երկրորդ հարկի լուսամուտների միջև կան խոյակներ։ Լուսամուտների վերին՝ խոյակների միջև ընկած հատվածում կան նուրբ զարդաքանդակներ։ Շենքն ունի մեկ մեծ և երկու փոքր պատշգամբներ։ Շենքի ներսում մինչև այսօր էլ պահպանվում են շենքի պատերին ու առաստաղներին արված յուրօրինակ որմնանկարներն ու թվով 6 սալիկապատ բուխարիներ, որոնք պատրաստվել են 20-րդ դարի սկզբին։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսարան Պուշկինի փողոցիցՏեսարան Պուշկինի փողոցից
* Շենքի ճակատային տեսարանՇենքի ճակատային տեսարան
* 
* 
* 
* 
* 
* Շենքի հետնամասըՇենքի հետնամասը

### Որմնանկարներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Բուխարիներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Պուշկինի 38 կամ Առաքել Աֆրիկյանի առանձնատունը
3. ↑  Роль семьи Африкян в истории Еревана

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Առաքել Աֆրիկյանի բնակելի տուն** կատեգորիայում։ |
**«Լուսին»** (ռուս.՝ «Луна»), խորհրդային գիտահանրամատչելի և գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Պավել Կլուշանցևը։

Սյուժե
------

Ֆիլմի առաջին՝ գիտահանրամատչելի մասում պատմվում է Լուսնի հետազոտման ոլորտում գիտնականների վերջին (1960-ականների կեսերին) ձեռքբերումների մասին։ Գիտնականները պատմում են Լուսնի ծովերի ծագման հիպոթեզների, լուսնային մակերևույթի ջերմաստիճանի և Լուսնի բնահողի ենթադրյալ հատկությունների մասին։

Ժապավենի երկրորդ մասը գիտաֆանտաստիկ է։ Լուսինը ցույց է տալիս, թե ինչպես է մոտ ապագայում լուսինը յուրացվելու մարդկանց կողմից՝ հիպոթետիկ առաջին լուսնային արշավանքից մինչև լուսնային քաղաքներ և լաբորատորիաներ։

Մրցնականեր
----------

Ֆիլմն ստացել է Տրիեստ քաղաքի Ոսկե կնիք Ֆանտաստիկ ֆիլմերի IV միջազգային կինոփառատոնում (Իտալիա, 1966)։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր՝ Պավել Կլուշանցև
* Օպերատոր՝ Արկադի Կլիմով
* Նկարիչ՝ Յու. Շվեց
* Ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր՝ Գ. Երշով
* Կոմպոզիտոր՝ Ալեքսանդր Չեռնով

Ֆիլմում ներգրավված գիտնականներ
------------------------------

* Ն. Պ. Բարաբաշով - գիտական խորհրդատու
* Վ. Ա. Ֆեդորեց
* Ա. Վ. Մարկով
* Վ. Լ. Կոզլովա
* Մ. Ն. Մարկով
* Վ. Ս. Տրոիցկի
* Վ. Վ. Շարոնով - գիտական խորհրդատու
* Ն. Ն. Սիտինսկայա
* Ա. Վ. Պովալյաև -գիտական խորհրդատու

Գեղարվեստական առանձնահատկություն
--------------------------------

Ֆիլմը նկարահանվել է Պավել Կլուշանցևի բնորոշ ոճով և սինթեզում է երկու ժանր՝ գիտահանրամատչելի կինո և գիտահանրամատչելի ֆանտազիա։

Ֆիլմի երկրորդ՝ ֆանտաստիկ մասում կիրառվել են մուլտիպլիկացիա և համակցված նկարահանումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
3. ↑  Award, International Science-Fiction Film Festival (Italy, 1966) Արխիվացված 2014-03-03 Wayback Machine

Արտաքին հղումեր
---------------

* «Լուսին» ֆիլմը «История Фэндома» կայքում
* «Լուսին» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |
**Սորոսի ժամանակակից արվեստի կենտրոն Մոսկվայում** (ռուս.՝ Центр современного искусства Сороса), ժամանակակից արվեստի կենտրոն Մոսկվայում, որը հիմնադրվել է 1992 թվականին, Բաց հասարակություն հիմնադրամի կողմից։

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից արվեստի կենտրոնը հիմնադրվել է Մոսկվայում, Սովետսկի խուդոժնիկ հրատարակչության նախկին շենքում, Բաց հասարակություն հիմնադրամի կողմից, որը նմանատիպ կենտրոններ է հիմնել Հունգարիայում, Պրահայում, Վարշավայում և Արևելյան ու Կենտրոնական Եվրոպայի այլ երկրներում։

Կենտրոնը գոյություն է ունեցել 1992-2000 թվականներին։ Այն առաջին ինստիտուտներից է, որ Ռուսաստանում սկսել է ժամանակակից արվեստի աջակցմանն ուղղված գործունեություն ծավալել։

Մոսկվայի ժամանակակից կենտրոնը ղեկավարել են արվեստագետներ Իրինա Ալպատովան և Վլադիմիր Լևաշովը։ Կազմակերպության բյուջեն 1993 թվականին կազմել է $ 20 հազար, որը նախատեսված է եղել նկարիչներին դրամաշնորհներ տրամադրելու, կատալոգների հրատարակման և ցուցահանդեսային նախագծերին օգտագործվող սարքավորումների վճարների համար, ինչպես նաև` $ 35 հազար` ամենամյա փորձարարական ցուցահանդեսների համար։ Ամեն տարի նախատեսվում էր կազմել 10 դոսյե (տեքստեր, սլայդեր, լուսանկարներ) ժամանակակից առավել նշանակալի նկարիչների վերաբերյալ` որպես տեղեկատվական բանկ հրատարակիչների համար։

Կենտրոնի գործունեության կարևորագույն ուղղությունը կրթական գործունեությունն էր։ 1995 թվականին Կենտրոնը կազմակերպել է մեդիաարվեստին նվիրված առաջին միջազգային սեմինարը Ռուսաստանում, որը կոչվում էր «Մեդիալոգիա»։

1996-1998 թվականներին գործել է ժամանակակից արվեստի վերաբերյալ սեմինարների համալիր ծրագիր, որն ուղղված էր շրջանային թանգարանների աշխատակիցներին և կրում էր «Թանգարանային գործունեության նորացումը» անվանումը։ 1999 թվականից գործել է «Գեղարվեստական նոր ռազմավարություններ» կրթական ծրագիրը նկարիչների և արվեստագետների համար։ Դրանից բացի, հավաքվել է նկարիչների կենսագրությունների, ցուցահանդեսների ցանկերի, հրապարակումների հսկայական բազա։

Առավել հայտնի ցուցահանդեսներ և նախագծեր
---------------------------------------

* 1998` «Ատամներ»։ Ալեքսանդր Շաբուրով։
* 1999` «Ծաղիկներ, բանաստեղծություններ, ալբոմ»։ Դմիտրի Ցվետկով։
* 1999` «Վերջին սերունդ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *О. К.* В Москве появился ещё один центр современного искусства // Коммерсантъ. — 1993. — 13 окт. — № 93.
2. 1 2 3 4  «Арт-азбука. Словарь современного искусства под редакцией Макса Фрая». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 25-ին.
3. ↑  *Ковалёв А.* Именной указатель. — М.: НЛО, 2005. — 400 с. — ISBN 5-86793-356-3.
4. ↑  *Петровская Е.* Предчувствие совместного Արխիվացված 2017-10-05 Wayback Machine // Художественный журнал. — 1999. — № 25.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n98015586 · SUDOC: 124330789 · VIAF: 159622676 · WorldCat VIAF: 159622676 |

 |
Դոմինանտ սեպտակորդ ֆա մաժոր գամմայում
**Դոմինանտ սեպտակորդն** ակորդի տեսակ է։ Ակորդը երեք, չորս կամ ավելի երաժշտական հնչյուններն են, որոնք դասավորված են տերցիաներով։ Տերցիաներով դասավորված՝ 4 հնչյունից կազմված ակորդը կոչվում է սեպտակորդ։
Սեպտակորդներից ամենակարևորն ու ամենահաճախ օգտագործվողը դոմինանտ սեպտակորդն է։ Այն կարևոր դեր է խաղում դասական երաժշտության մեջ։ 
Դոմինանտ սեպտակորդն իր անունը ստացել է ներքևի և վերևի հնչյունների կազմած *սեպտիմա* ինտերվալի անունից։ Կրճատ նշանակումն է՝ D7։

Կառուցումը
----------

Դոմինանտ սեպտակորդը կառուցվում է մաժոր և հարմոնիկ մինոր (գամմայի 7-րդ աստիճանը բարձրացվում է կես տոնով) գամմաների 5-րդ աստիճանից։ Լուծվում է տոնիկական եռահնչյան մեջ՝ եռապատկված հիմնական տոնով։ Որպես օրինակ վերցնենք դո մաժոր գամման՝

Կառուցվում է մաժոր եռահնչյանը գումարելով փոքր տերցիա, կամ՝ մեծ տերցիա+փոքր տերցիա+փոքր տերցիա(մաժ35+փ3 կամ մ3+փ3+փ3)։

Շրջվածքները
-----------

Դոմինանտ սեպտակորդ դո նոտայից՝ կիթառ գործիքի համար
Ակորդը շրջվում է, երբ նրա մեջ մտնող հնչյուններից մեկը տեղափոխվում է մեկ օկտավա վերև։ Դոմինանտ սեպտակորդն ունի 3 շրջվածք՝ դոմինանտ կվինտսեքստակորդ, դոմինանտ տերցկվարտակորդ և դոմինանտ սեկունդակորդ։

### Դոմինանտ կվինտսեքստակորդ

Դոմինանտ կվինտսեքստակորդը կառուցվում է, երբ D7-ի հիմնական(ներքևի) տոնը բարձրացվում է մեկ օկտավայով վերև, ներքևում մնում է տերցային տոնը։ Կառուցվում է մաժոր և հարմոնիկ մինոր գամմաների 7-րդ աստիճանից, փոքր տերցիա+փոքր տերցիա+մեծ սեկունդա (փ3+փ3+մ2) ինտերվալներից։ Լուծվում է տոնիկական եռահնչյան մեջ, կրկնապատկված հիմնական տոնով։

### Դոմինանտ տերցկվարտակորդ

Դոմինանտ տերցկվարտակորդը կառուցվում է, երբ D7-ի հիմնական և տերցային տոները բարձրացվում են մեկ օկտավայով վերև, ներքևում մնում է կվինտային տոնը։ Կառուցվում է մաժոր և հարմոնիկ մինոր գամմաների 2-րդ աստիճանից, փոքր տերցիա+մեծ սեկունդա+մեծ տերցիա(փ3+մ2+մ3) ինտերվալներից։ Լուծվում է լրիվ տոնիկական եռահնչյան մեջ։

### Դոմինանտ սեկունդակորդ

Դոմինանտ սեկունդակորդը կառուցվում է, երբ D7-ի հիմնական, տերցային և կվինտային տոները բարձրացվում են մեկ օկտավայով վերև։ Կառուցվում է մաժոր և հարմոնիկ մինոր գամմաների 4-րդ աստիճանից, մեծ սեկունդա+մեծ տերցիա+փոքր տերցիա (մ2+մ3+փ3) ինտերվալներից։ Լուծվում է տոնիկական սեպտակորդի մեջ՝ կրկնապատկված հիմնական տոնով։

Դոմինանտ սեպտակորդի ակորդների աղյուսակ
--------------------------------------

| Ակորդ | Հիմք | Մաժոր եռահնչյուն | Մաքուր կվինտա | Մինոր սեպտակորդ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| C7 | C | E | G | B♭ |
| C♯7 | C♯ | E♯ (F) | G♯ | B |
| D♭7 | D♭ | F | A♭ | C♭ (B) |
| D7 | D | F♯ | A | C |
| D♯7 | D♯ | Fdouble sharp (G) | A♯ | C♯ |
| E♭7 | E♭ | G | B♭ | D♭ |
| E7 | E | G♯ | B | D |
| F7 | F | A | C | E♭ |
| F♯7 | F♯ | A♯ | C♯ | E |
| G♭7 | G♭ | B♭ | D♭ | F♭ (E) |
| G7 | G | B | D | F |
| G♯7 | G♯ | B♯ (C) | D♯ | F♯ |
| A♭7 | A♭ | C | E♭ | G♭ |
| A7 | A | C♯ | E | G |
| A♯7 | A♯ | Cdouble sharp (D) | E♯ (F) | G♯ |
| B♭7 | B♭ | D | F | A♭ |
| B7 | B | D♯ | F♯ | A |
|

Աղբյուրներ
----------

* Benjamin, Horvit, and Nelson (2008). Techniques and Materials of Երաժշտություն, p. 46-47. ISBN 0-495-50054-2.
**Սոնոբուդոյո թանգարան** (ինդոն.՝ Museum Sonobudoyo), ճավայական արվեստի թանգարան, Ինդոնեզիայի Ճավա կղզու մշակույթի և պատմության աղբյուր։ Թանգարանի նախագծումը, հաշվի առնելով ճավայական ավանդական ճարտարապետությունը, մշակվել է հոլանդացի ճարտարապետ Կերստենի կողմից։ Թանգարանը ընդունել է իր առաջին այցելուներին 1935 թվականի նոյեմբերին։

Հավաքածու
---------

Սոնոբուդոյո թանգարանը Ջակարտայի ազգային թանգարանից հետո համարվում է Ինդոնեզիայի երկրորդ թանգարանը` մշակութային արվեստի գործերի հավաքածուների քանակով։ Թանգարանում պահվում են նոր քարեդարյան VIII, IX և X դարերի արձանիկներ և բրոնզե իրեր, հին բրոնզե զանգերի հավաքածու, դիմակների տարբեր տեսակներ` ստվերների թատրոնի տիկնիկային ներկայացման համար, գամելան, զենքերի հին հավաքածու, ջուլհակահաստոցներ և նույնիսկ Բալիի մշակույթի հավաքածու։ 2006 թվականի մարտին ցուցանմուշների քանակը դարձել է 43 235։

Բացի դրանից, թանգարանը հայտնի է գրադարանով, որի տարածքը 668 մ2 է, այնտեղ կան գրքեր և ձեռագրեր` ինդոնեզական մշակույթի վերաբերյալ։

Երեկոյան ժամը 8-ից մինչև 11-ը զբոսաշրջիկների համար թանգարանի տարածքում կազմակերպում են ինդոնեզիական ստվերների թատրոնի ներկայացումներ, որոնցում մասնակցում են մարիոնետներ, որոնք ձեռքով են պատրաստված և կաշվից են, իսկ սյուժեում առասպելական պատմություններ են Ռամայանաներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «Indonesia-Tourism.com». *Sonobudoyo Museum*. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. «The museum has the second most complete collection of cultural artifacts after the central museum in Jakarta.»
2. ↑  «Sonobudoyo Heritage Museum». *Sonobudoyo Heritage Museum* (Indonesian). Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. «Pagelaran Wayang : Senin–Sabtu, 20.00–22.00 WIB (Puppet Show: Monday–Saturday, 8:00 PM–10:00 PM Western Indonesian Time»`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ (ինդ.)
* Sonobudoyo Museum (անգլ.)
* Վիրտուալ թանգարան (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000121838994 · LCCN: n85333222 · SUDOC: 161733859 · VIAF: 150172444 · WorldCat VIAF: 150172444 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սահակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սերգեյ Ալեքսանի Սահակյան** (Երևան–2014 նոյեմբերի 12, ԼՂՀ), Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի մայոր, 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ին Արցախի Հանրապետության հյուսիսարևելյան սահմանին խոցված ԼՂՀ ՊԲ Մի-24 ուղղաթիռի հրամանատար։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Ալեքսանի Սահակյանին, Սարգիս Գագիկի Նազարյանին և Ազատ Արթուրի Սահակյանին նվիրված հուշակոթող Երևանի Թաթուլ Կրպեյանի անվան զբոսայգում
Ծնվել է Երևանում։
Դեռ փոքրուց երազում էր օդաչու դառնալ. օդանավերի մոդելներ է հավաքել, ավիացիոն խմբակ է այցելել։

1993 թվականից աշխատում էր ՀՀ Զինված ուժերում։ Ծառայել է «Էրեբունի» ռազմական օդանավակայանում տեղակայված 15-րդ ուղղաթիռային բազայի թիվ 32822 զորամասում։ Հայաստանի ռազմաօդային ուժերի սպա էր։

2014 թվականի նոյեմբերի 24-ին Նոր Նորքի Սուրբ Սարգիս եկեղեցում տեղի է ունեցել Սերգեյ Սահակյանի, ինչպես նաև խոցված ուղղաթիռի անձնակազմի մյուս անդամների՝ լեյտենանտ Ազատ Սահակյանի և ավագ լեյտենանտ Սարգիս Նազարյանի հոգեհանգիստը։

Աճյունը ամփոփված է «Եռաբլուր» պանթեոնում։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած էր, ուներ երեք որդի։

Պարգևներ
--------

2014 թվականի նոյեմբերի 22-ին Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով մայոր Սերգեյ Սահակյանը, ինչպես նաև լեյտենանտ Ազատ Սահակյանը և ավագ լեյտենանտ Սարգիս Նազարյանը հետմահու պարգևատրվել են Արիության մեդալով։

Տես նաև
-------

* Արցախում Մի-24 ուղղաթիռի խոցում (2014)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Այսօր տեղի կունենա խոցված ուղղաթիռի անձնակազմի անդամների հոգեհանգիստը
2. ↑  «Տեսանյութ` նվիրված օդաչուների հիշատակին» «Յություբ» կայքում
3. ↑  Սերգեյ Սահակյան...կործանված ուղղաթիռի հրամանատար
4. ↑  Նախագահ Սահակյանը հետմահու պարգևատրել է ԼՂՀ ռազմական օդուժի ՄԻ-24 ուղղաթիռի անձնակազմի անդամներին
**Ագրիպինա Հռոմեացի** (լատին․՝ Agrippina, 243, Հռոմ, Հռոմեական կայսրություն - հունիսի 23, 258(0258-06-23), Հռոմ, Հռոմեական կայսրություն), վաղ քրիստոնեական նահատակ։ Հիշատակի օրը ուղղափառ եկեղեցիներում նշվում է հունիսի 23-ին (հուլիսի 6)։ Սիցիլիական Մինեո քաղաքի հովանավորն է։

Կենսագրություն
--------------

Ագրեպինան ծնվել և ապրել է Հռոմում, մանկությունից դաստիարակվել է քրիստոնեական հավատքով։ Ինքնակամ ընթարկվել է տանջանքների, իրեն խոստովանելով որպես քրիստոնյա.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 
Նրա մրմինը այնքան ուժեղ էր փայտերով ծեծված, որ նույնիսկ կոտրվել էին նրա ոսկորները, որից հետո նրան մերկացրել են և ձերբակալել։ Բայց Աստծո հրեշտակը նրան ազատեց կապանքներից և ուժեղացրեց նրան...- Դմիտրի Ռոստովսկի։ Սուրբ նահատակ Ագրիպինայի հիշատակը |  |

Համաձայն նրա մասին հայտնի կենսագրական տվյալներից, նա գլխատվել է, Վալերիան կայսրի գլխավորությամբ։

Ագրեպինայի մարմինը թաղվել է Հռոմում։ Բայց 4-րդ դարի սկզբին սրբեր Վասսան, Պավլան և Ագաֆոնիկան նրա մասունքները տեղափոխեցեին սիցիլիական Մինեո քաղաք, որտեղ դա համարվում էր հրաշագործությունների աղբյուր։ 11-րդ դարի սկզբին նրա մասունքները տեղափոխեցին Կոստանդնուպոլիս։

Գրականություն
-------------

* *Ա. Մակարով, Ա. Լուկովնիկով* Ագրիպինա // *Ուղղափառ հանրագիտարան*. — Т. 1. — ISBN 5-89572-006-4.
«**Լույսը թունելի վերջում**» (ռուս.՝ «Свет в конце тоннеля»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալոիզ Բրենչը 1974 թվականին Ռիգայի կինոստուդիայում։

Կինոերկերգության երկու ֆիլմերից առաջինն է, որոնք միավորվում է նույն հերոսներով (ոստիկաններ Յանիս Կրաստինշ, Լաուկս, Յազեպ Կարլովիչ, հանցագործներ Էվալդ Ապսե, Պավել Նասոնով)։ Շարունակությունը «Դրախտի բանալիները» (1975) ֆիլմն է։

Սյուժե
------

Խուլ տայգայում հարձակման է ենթարկվել ոսկու հանքի վարչության լիազորը։ Երկու հանցագործներից մեկին հաջողվել է փախչել՝ տանելով 20 կգ ոսկի։ Նրա հանցակիցը բռնվել է, սակայն նախնական կալանքի վայր տանող ճանապարհին նրան հաջողվել է փախչել։

Քրեական հետախուզության աշխատակիցները մշակում են ռիսկային ծրագիր, որի իրականացումը հանձնարարվել է Յանիս Կրաստինշին (Ուլդիս Պուցիտիս)։ Իրականացված գործողության արդյունքում հանցագործները բռնվում են և վնասազերծվում։

Դերերում
--------

* Եվգենյա Վետլովա – *Աուսմա*
* Անատոլի Ազո – *Գրիգորի Մացուրա*
* Ալեքսանդր Բելյավսկի – *«Ժանգոտ»*
* Ուլդիս Դումպիս – *Լաուկս*
* Հարի Լիեպինշ – *Էվալդ Ապսե*
* Ուլդիս Պուցիտիս – *Յանիս Կրաստինշ*
* Վլադիմիր Օսենև – *Պավել Սիմոնովիչ Նասոնով*
* Մայրիտա Կրումինյա – *Կարինա*
* Սեմյոն Սոկոլովսկի – *էպիզոդ*
* Նիկոլայ Ֆեդորցով – *էպիզոդ*
* Պավել Կաշլակով – *էպիզոդ*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսոր՝ Ալոիզ Բրենչ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Վլադիմիր Կուզնեցով, Սերգեյ Ալեքսանդրով
* Օպերատոր՝ Հենրիխ Փիլիպսոն
* Կոմպոզիտոր՝ Իվարս Վիգներս
* Նկարիչ՝ Գունարս Բալոդիս
* Խմբագիր՝ Օսվալդ Կուբլանով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  «Լույս թունելի վերջում» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
3. ↑  «Լույս թունելի վերջում» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**«Փրկարար լուսաբաց»** (անգլ.՝ Rescue Dawn), գերմանացի կինոռեժիսոր Վեռներ Հերցոգի ֆիլմ, որի գործողությունները տեղի են ունենում Վիետնամի պատերազմի ընթացքում։ Պաշտոնական պրեմիերան տեղի է ունեցել 2007 թվականի հուլիսի 27-ին: Հիմնված է իրական դեպքերի վրա, նախկինում պատմվել է «Փոքր Դիտերը պետք է թռչի» վավերագրական ֆիլմում։ Այն տևում է 125 րոպե։ Ընդհանուր բյուջեն կազմել է 10 միլիոն դոլար։

Սյուժե
------

1966 թվականին ԱՄՆ ռազմածովային օդաչու, գերմանական ծագմամբ ամերիկացի Դիտեր Դենգլերը մասնակցում է Վիետնամի պատերազմին։ Նրա ինքնաթիռը վնասվում է Հյուսիսային Վիետնամում և վթարի ենթարկվում Լաոսում։ Դենգլերն անցնում է գերության և տանջանքների միջով, փախուստի դիմու և 2 շաբաթ թափառում ջունգլիներում՝ հրաշք փրկություն հուսալով։

Դերերում
--------

Քրիստիան Բեյլ||Դիտեր Դենգլեր|

Մարշալ Բել|ծովակալ|Բերինգտոն|

Ջերեմի Դևիս||Յուջին ԴեԲրյունի|

Սթիվ Զան||Դուեյն Մարտին|

Ֆրանսուա Շո|||նահանգապետ

Նկահարումներ
------------

Նկարահանումները տեղի են ունեցել Թաիլանդում և շարունակվել 44 օր։ Նկարահանումներից առաջ բանտարկյալներ խաղացող դերասանները մի քանի ամսվա ընթացքում նիհարել են։ Քանի որ քաշն ավելի արագ ավելանում է, քան պակասում, կինոնկարի տեսարանները նկարահանվել են ժամանակագրական հակառակ կարգով։

Ֆիլմում ներկայացված են A-1 «Սկայրայդեր» հարձակողական ինքնաթիռի համակարգչային մոդելները, քանի որ թռիչքի համար պիտանի այս տեսակի քիչ օդանավեր են մնացել։

Պատմական անճշտություններ
------------------------

«Փրկարար լուսաբաց»-ը հիմնված է լեյտենանտ Դիտեր Դենգլերի իրական պատմության վրա, որի ինքնաթիռը 1966 թվականի փետրվարի 1-ին խփվել է և որը հաջողությամբ փախուստի է դիմել Լաոսում գտնվող ռազմագերիների ճամբարից (ընդ որում փախուստի և փրկության միջև անցել է մոտավորապես երեք շաբաթ)։ Ֆիլմի շատ մանրամասներ համահունչ են պատմական փաստերին, չնայած նկատվել են որոշ անճշտություններ։ Այսպիսով, ճամբարում եղել է յոթ բանտարկյալ, բայց Վերններ Հերցոգը հարմարության համար կրճատել է նրանց թիվը՝ հասցնելով վեցի։ Ֆիլմում նշվում է, որ փախուստի ամբողջ ծրագիրը կազմակերպել է Դենգլերը, իրականում նրա՝ մինչև ճամբարում հայտնվելը նախագիծն արդեն մշակված է եղել այլ բանտարկյալների կողմից։

Հյուսիսային վիետնամցիները ֆիլմում օգտագործում են անգլիական թեթև «Սկորպիոն» տանկը, որը, իհարկե, այդ ժամանակ Հյուսիսային Վիետնամի բանակի սպառազինության կազմում չի եղել։

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

* 2008 —«Անկախ ոգու» մրցանակ՝ Երկրորդ պլանի լավագույն տղամարդու դերի համար (Ստիվ Զան)
* 2007 — «Սպուտնիկ» մրցանակ՝ դրամատիկ լավագույն տղամարդու դերի համար (Քրիստիան Բեյլ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  filmportal.de — 2005.
2. ↑  «*Rescue Dawn* (12A)». *British Board of Film Classification*. 2006 թ․ դեկտեմբերի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
3. ↑  "Rescue Dawn". The Numbers. Retrieved: July 10, 2010.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |