recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սալոմեա Կրուշելնիցկայայի հուշարձան** (ուկրաիներեն՝ Пам'ятник Соломії Крушельницькій), ուկրաինացի հայտնի օպերային երգչուհի Սալոմեա Կրուշելնիցկայայի հիշատակին նվիրված հուշարձան Տերնոպոլ քաղաքում, որը գտնվում է համանուն բուլվարի Տարաս Շևչենկոյի անվան հրապարակում։ Տեղական նշանակության մոնումենտալ արվեստի օբյեկտ է (պահպանության № 3256)։

Պատմություն
-----------

Ուկրաինացի օպերային երգչուհու հուշարձանը կանգնեցնելու գաղափարը ծնվել է 1989 թվականին։ Հետո նախատեսվել է, որ այն կկառուցվի Սալոմեա Կրուշելնիցկայայի անվան Տերնոպոլի երաժշտական ուսումնարանում։ 2003 թվականին «Սալոմեա» բարեգործական հիմնադրամի նախագահ Մարտա Պոդկովիչը բարձրացրել է հուշարձանը կառուցելու հարցը։ 2004 թվականի մարտի 30-ին Տերնոպոլում տեղի է ունեցել առաջին բարեգործական համերգը՝ միջոցներ հավաքելու համար՝ Ուկրաինայի ժողովրդական արտիստներ Միրոսլավ Սկորիկի, Իգոր Պիլատյուկի, Երաժշտական ակադեմիայի նվագախմբի մասնակցությամբ։ Բացման արարողությանը, որը տեղի է ունեցել 2010 թվականի օգոստոսի 22-ին, ներկա են գտնվել օպերայի պրիմայի զարմիկը՝ Ուկրաինայի ժողովրդական արտիստ Միրոսլավ Սկորիկը, Տերնոպոլի քաղաքապետ Ռոման Զաստավնին, մարզային վարչակազմի նախագահ Միխայիլ Ցիմբալյուկը, նախագահ մարզային խորհրդի նախագահ Օլեքսեյ Կայդան, Սալոմեա Կրուշելնիցկայայի անվան բարեգործական հիմնադրամի նախագահ Մարտա Պոդկովիչը։
Ամեն տարի Սալոմեա Կրուշելնիցկայայի ծննդյան օրը հուշարձանի մոտ տոնական միջոցառումներ են կազմակերպվում։

Նկարագրություն
--------------

Կլոր պատվանդանի վրա կանգնեցված է Սալոմեայի սլացիկ կազմվածքով բրոնզաձույլ արձանն ամբողջ հասակով, հին տարազով և գլխարկով։ Երգչուհին պատկերված է անզուսպ ձգտումով դեպի առաջ, նրա աջ ձեռքը հենված է քարացած երաժշտության պաճուճազարդ արտասովոր նախշի վրա։ Հուշարձանի բարձրությունը 3,8 մետր է, քաշը՝ 3,5 տոննա։

Կոմպոզիցիայի հեղինակներն են քանդակագործ Վլադիմիր Ստասյուկը (Ռովնո) և եղբայրներ Անդրեյ և Վլադիմիր Սուխորսկիները, ճարտարապետը Իզաբելլա Տկաչուկը, ովքեր աշխատել են տերնոպոլցի նկարիչներ Դանիիլ Չեպիլի և Անատոլի Վոդոպյանի հետ։

Մատենագիտություն
----------------

* І. Дуда. Тернопіль // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2008. — Т. 3 : П — Я. — С. 405. — ISBN 978-966-528-279-2.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Пам'ятник Соломії Крушельницької
2. ↑  Пам'ятник Соломії Крушельницькій у Тернополі
3. ↑  В Тернополе Соломии Крушельницкой открыли первый памятник
**Ռամիզ Էնվեր օղլի Մեհդիև** (ադրբ.՝ Ramiz Ənvər oğlu Mehdiyev, ապրիլի 17, 1938(1938-04-17), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի ղեկավար (1995 թվականից), Ադրբեջանի փիլիսոփայության և սոցիալական-քաղաքական գիտությունների ասոցիացիայի նախագահ, Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկական անդամ;

Կենսագրություն
--------------

Ռամիզ Մեհդիևը ծնվել է 1938 թվականի ապրիլի 17-ին Բաքվում։ 1957 թվականին ավարտել է Բաքվի ծովային դպրոցը։ Դպրոցը ավարտելուց հետո աշխատել է «Խազարնավթդոնանմա» ընկերության մեջ։ 1961 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի պետական համալսարանի (ներկա Բաքվի պետական համալսարան) պատմության ֆակուլտետը։ 1967-68 թվականներին աշխատել է որպես Նախիջևանի մարզային կոմերիտմիության կոմիտեի երկրորդ քարտուղար։

1968 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի ասպիրանտուրա։ 1972 թվականին աշխատել է Ադրբեջանի պետական համալսարանի գիտական կոմունիզմի բաժնում որպես դասախոս, ապա ավագ դասախոս։

1978 թվականի հոկտեմբերին ընտրվել է Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության Բաքվի 26 կոմիսարների անվան մարզային կոմիտեի առաջին քարտուղար։

1982 թվականի դեկտեմբերին ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեն քարտուղար.

1988 թվականի հունիսին նշանակվել է Ադրբեջանի Գիտությունների Ակադեմիայի սոցիալ-քաղաքական հետազոտությունների և տեղեկատվական ինստիտուտի բաժնի վարիչ։

1980-1990 թվականներին եղել է Ադրբեջանի Գերագույն Խորհրդի անդամ և 1995 թվականին ինդրվել է Ադրբեջանի ազգային ժողովի անդամ։

1994 թվականի փետրվարի 4-ից մինչև 1995 թվականի փետրվարի 7-ը աշխատել է Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի աշխատակազմի ընդհանուր բաժնի պետ։

1995 թվականի փետրվարի 7-ից հանդիսանում է Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար։

Աշխատանքներ
-----------

Կոչումներ և Պարգևներ
--------------------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  president.az
2. ↑  Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
3. ↑  Ռամիզ Էնվեր օղլի Մեհդիև
Մարիամ Աստվածածին այգի
**Մարիամ Աստվածածին այգին** մի փոքր սրբատեղի է, այգի, որտեղ կանգնեցված է Տիրամոր արձանը։ Բավական տարածված են Մայր Աստծո անունը կրող այգիները հատկապես կաթոլիկերի և անգլիացիների շրջանում, որտեղ տարածված է քրիստոնեական դավանանքը։

Պատմություն
-----------

Մարիամածաղիկ
Վանքերի և մենաստանների շրջակայքում այգիներ կառուցելը սկսվել է միջնադարյան Եվրոպայում։ Միջին դարերում, մարդիկ ծաղիկներ և դեղաբույսեր էին աճեցնում Տիրամոր արձանների շուրջ։ Առաջին անգամ, 7-րդ դարում իռլանդացի մի բարերար Ֆրանսիայում կառուցում է մի հյուրատուն աղքատների և հիվանդների համար, որի շրջակայքում ստեղծում մի գեղեցիկ այգի, իսկ այգու ներսում կանգնեցնում Սուրբ Տիրամոր արձանը։ Արձանի շրջակայքում աճած ծաղիկն անվանեցին Սուրբ Մարիամ, որը հայտնի է նաև նարգիզ, վաղենակ կամ կալենդուլա անվամբ։ 1373 թվականին անգլիացիները այդ ծաղկից մի բաղադրատոմս ստեղծեցին, որը կանխում էր ժանտախտը։

Նկարագրություն
--------------

Սուրբ Աստվածածին այգին կարող է լինել մի փոքրիկ հողամաս, որտեղ կարող է նաև ոչինչ չլինել։ Այն կարող է լինել դպրոցի, տան, տաճարի, վանքի կամ այլ հաստատություն շրջակայքում։ Երբեմն Տիրամոր արձանը կարող է փոքրիկ Քրիստոսին գրկած ձևով լինի, որն էլ տեղադրվում է այգու կենտրոնում։ Այգում տնկելու համար ընտրում են այնպիսի ծառեր և աճեցնում ծաղիկներ, որոնք ըստ առասպելի եղել են դրախտում։ Ընտրյալ բույսերի և ծառերի շարքն են համալրում դափնու ծառը, ելակը, շուշանը, մանուշակը, իրիսը, վարդը, քաջվարդը, որոնք բոլորն էլ խորհրդանշանական և նշանակալից պատմություն ունեն Մարիամ Աստվածածնի հետ, ինչպես նշվում է Աստվաշծաշնչում կամ այլ քրիստոնեական պատմություններում։ Այգիները կարող են ունենալ նստարաններ և լուսավորված լինեն լույսերով կամ կերոններով։ Այստեղ հավատացիալները գալիս են հանգստանալու, աղոթելու, քանի որ այն շատ հանգիստ վայր և հոգեհարազատ միջավայր է։

Պատկերասրահ
-----------

* Կանադա Կանադա
* Նյու ՅորքՆյու Յորք
* Պատկեր:John S. Stokes, Jr. in Mary Garden.jpg
* ԿերոններԿերոններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ann Ball, 2003 Encyclopedia of Catholic Devotions and Practices ISBN 0-87973-910-X page 341
2. 1 2  Krymow, Vincenzina and Frisk, M. Jean. "Honoring Mary in Your Garden", St. Anthony Messenger
3. ↑  "Herbs and Flowers of the Virgin Mary", Marian Library, University of Dayton
4. ↑  Stokes Jr. John S. "Mary Gardens Historical Perspective", 1991
5. ↑  Filby, Julie. "Mary garden: a flower-enhanced tranquil spot to reflect on the Blessed Mother", Denver Catholic Register, April 22,2009
6. ↑  Create a Mary Garden
**Նատրիումի հեքսաֆտորոֆոսֆատ(V)**, անօրգանական նյութ՝ {\displaystyle Na[PF\_{6}]}։ Առաջացնում է սպիտակ բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։ Փոխազդում է տաք ջրի հետ։

Ստացումը
--------

* Ստացվում է ֆոսֆորի հեքսաֆտորիդի և նատրիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {PF\_{5}+NaF\ {\xrightarrow {}}\ Na[PF\_{6}]}}}
* Ստացվում է ֆոսֆորի քլորիդի և նատրիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {PCl\_{5}+6NaF\ {\xrightarrow {175-230}}\ Na[PF\_{6}]+5NaCl}}}
* Ստացվում է {\displaystyle H[PF\_{6}]}-ի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {H[PF\_{6}]+NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Na[PF\_{6}]+H\_{2}O}}}

Ֆիզիկական հատկությունները
-------------------------

Առաջացնում է սպիտակ բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։

Քիմիական հատկությունները
------------------------

* Տաքացման պայմաններում քայքայվում է.

{\displaystyle {\mathsf {Na[PF\_{6}]\ {\xrightarrow {500-600^{o}C}}\ PF\_{3}+NaF+F\_{2}}}}
* Անջուր աղը միջին ջերմաստիճաններում քայքայվում է.

{\displaystyle {\mathsf {Na[PF\_{6}]\cdot H\_{2}O\ {\xrightarrow {80^{o}C}}\ Na[PF\_{6}]+H\_{2}O}}}
* Փոխազդում է տաք ջրի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na[PF\_{6}]+2H\_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ Na[PO\_{2}F\_{2}]+4HF}}}
* Փոխազդում է ազոտական թթվի ջրային լուծույթի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {2Na[PF\_{6}]+2HNO\_{3}+5H\_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ 2H[PO\_{2}F\_{2}]+9HF+2NaNO\_{3}}}}
* Տաքացման պայմաններում փոխազդում է նատրիումի հիդրօքսիդի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na[PF\_{6}]+8NaOH\ {\xrightarrow {350-400^{o}C}}\ Na\_{3}PO\_{4}+6NaF+4H\_{2}O}}}

Գրականություն
-------------

* *Лидин Р.А.* и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sodium hexafluorophosphate
**Սահակ Չոլաքյան** (նաև՝ Մազմանյան, ?, Ակն, Ակն գավառակ, Սեբաստիայի նահանգ- 1915, Գյումուշ-Մադեն), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Սե­բաս­տի­ա­յի նա­հան­գի Սե­բաս­տի­ա­յի գա­վա­ռի Ակն գա­վա­ռա­կի կենտ­րոն Ակն քա­ղա­քում։ Ինք­նակր­թու­թյամբ ձեռք է բե­րել բժշկա­կան հմտու­թյուն­ներ և բժիշկ աշ­խա­տել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժա­մա­նակ, օս­մա­նյան կա­ռա­վա­րու­թյու­նը Ակնի Ժամ­կո­չյան­նե­րի ապա­րան­քը և այլ կա­րև­որ շեն­քեր հա­յե­րից խլե­լով վե­րա­ծել է խղճուկ հի­վան­դա­նոց­նե­րի, որոնց բժշկա­պետ է նշա­նակ­վել Ակ­նի դիպ­լո­մա­վոր քա­ղա­քա­յին բժիշկ՝ իր տգի­տու­թյան հե­տև­ան­քով շատ զո­հեր տված Մահ­մուդ բե­յը։ Լուրջ և վտան­գա­վոր հի­վանդ լի­նե­լու դեպ­քում Մահ­մուդ բե­յը դի­մել է իրե­նից ավե­լի կա­րող ու ձեռ­նա­հաս ինք­նուս բժիշկ Սա­հա­կին։ 1915 թվականի ձմռա­նը քաղ­ցած, ցրտա­հար­ված, հի­վանդ ու վի­րա­վոր 25 ակն­ցի հայ զին­վոր­ներ, այդ թվում՝ Սա­հա­կը, գի­շե­րով լքել են զին­վո­րա­կան ծա­ռա­յու­թյու­նը, վե­րա­դար­ձել Ակն ու պատս­պար­վել մո­տա­կա լե­ռան քա­րայր­նե­րում։ Դա­սա­լիք ըն­կեր­նե­րի հետ մի­ա­սին ձեր­բա­կալ­վել է նաև Սա­հա­կը, որ սպան­վել է 1915 թվականին Գյումուշ-Մադենում՝ մյուս ձեր­բա­կալ­ված ըն­կեր­նե­րի հետ մի­ա­սին։

Գրականություն
-------------

* Պար­սա­մե­ան Մկրտիչ, Ակն եւ ակն­ցիք, Փա­րիզ, 1952։
* Խա­չատ­րյան Լու­սի­նե և Բաբ­լու­մյան Ար­փի­նե (կազ­մող­ներ), Ցու­ցակ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան զո­հե­րի (1915-1923), հ. 2, Խար­բեր­դի նա­հանգ, Երև­ան, 2004։

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Լիսի** (վրաց.՝ ლისის ტბა), փոքրիկ լիճ Վրաստանում, տեղակայված է Կուր գետի հովտում, Թբիլիսիից փոքր-ինչ արևմուտք։ Լիճը շրջապատված է ժայռային պատով։

2007 թվականին Վրաստանի կառավարության կողմից 182 մլն դոլարով վաճառվել է GRDC Group վրացական ընկերությանը։ Զարգացման ծրագիրը ներառում է լճի տարածքում տուրիստական-վերականգնողական համալիր կառուցելը։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Լիսի լիճը մի շարք ջրային թռչունների ապաստարան է։ Գիշատից թռչուններից ապրում է ճահճային մկնաճուռակը, մեծ ճուռակը, արտույտաբազեն և այլն։

Կլիմա
-----

Լճի կլիման տաք է, միջերկրածովյան։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը մոտավորապես 400 մմ է, անձրևով օրերի քանակը տարվա ընթացքում չի գերազանցում 30-ը։ 10-20 օրերի ընթացքում լիճը պատված է ձյունով։ Ջրի միջին ջերմաստիճանը 0 աստիճանից փոփոխվում է 23-ի հունվարից հուլիս։ Ֆիքսված ամենաբարձր ջերմաստիճանը 37 °C է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lenta.ru: Грузия: Грузия продала озеро за 182 миллиона долларов

Արտաքին հղումներ
----------------

* Caucasus Birding — Mtkvari Valley — Lake Lisi Archived 2009-01-06 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Լիսի (լիճ)** կատեգորիայում։ |
հետաքրքրություն
**Հետաքրքրություն**, առարկայի կամ երևույթի նկատմամբ վերաբերմունք (իմացական պահանջմունքի դրսևորում), խոսում է անձի համար երևույթի գրավչության և արժեքավորության մասին։ Հետաքրքրությունն անձի ակտիվության կարևորագույն դրդապատճառներից է, ձևավորվում է, երբ նյութական ու հոգևոր արժեքները անձի համար սուբյեկտիվ նշանակություն են ստանում, առաջացնում դրական հույզեր։ Անձի զարգացման տարիքային բոլոր փուլերում հետաքրքրությունները կազմում են նրա մոտիվացիոն հիերարխիայի կենտրոնական համակարգերից մեկը և բնութագրում են մարդուն։ Մշակութային արժեքների յուրացմանն ու իմացական ոլորտի ընդլայնմանը զուգընթաց՝ անձի հետաքրքրությունները, որոնք սկզբում բնածին կողմնորոշման ռեֆլեքսի ինքնաբեր դրսևորումներ էին, դառնում են ավելի կայուն, գիտակցված ու կամածին։ Նախորդ փուլերին հատուկ որոշ հետաքրքրություններ անհետանում են, և առաջ են գալիս նորերը։ Անձի հոգեկան հասունության նշաններից մեկը նրա հետաքրքրությունների հասարակական օգտակարությունն է, ստեղծագործական բնույթը և մանկական սևեռումներից ազատ լինելը։ Հետաքրքրություն ընկած է նպատակադրման կարևորագույն պրոցեսի հիմքում։ Անձն իր նպատակներն ընտրում է այն առարկաների ու երևույթների ոլորտից, որոնց նկատմամբ հետաքրքրություն է հանդես բերում։ Հետաքրքրությունն ակտիվացնում է անձի ուշադրությունն ու իմացական գործընթացները (ընկալում, հիշողություն, մտածողություն և երևակայություն), ընդլայնում և խորացնում է աշխարհի մասին նրա գիտելիքները։ Հետաքրքրության բավարարումը սովորաբար չի հանգեցնում նրա չքացմանը, այլ խորացնում ու առաջացնում է նոր հետաքրքրություններ, որոնք, որպես դրդապատճառներ, էլ ավելի են ակտիվացնում անձին։ Անձի հետաքրքրությունների բովանդակությունն արտացոլում է այն սոցիալ-մշակութային միջավայրի արժեքները, որում նա ձևավորվել և գործում է։ Միաժամանակ անձի անհատականությունը առավել լրիվ ու յուրօրինակ է դրսևորվում հենց իր հետաքրքրությունների համակարգում։ Կայուն հետաքրքրությունները նաև համապատասխան ընդունակությունների անհետաքրքրության առկայության նշաններ են։

Իմացական հետաքրքրություն
------------------------

Այն կարևորագույն ու բարձրագույն հետաքրքրությունները, որոնք առանձին մղում են դեպի երևույթների խոր իմացություն, ակտիվացնում են ուսումնական և հետազոտական գործունեությունը։ Իմացական հետաքրքրություններն ուղղակիորեն բավարարում են մարդու իմացական պահանջմունքը, այլ ոչ թե օժանդակ ֆունկցիոնալ դեր են խաղում՝ այլ պահանջմունքների բավարարման համար պայմաններ ստեղծելով։
Դպրոցական տարիքում ինքնուրույն իմացական հետաքրքրությունների առկայության նշաններ են՝ լրացուցիչ գրականություն կարդալու, տարբեր խմբակների պարապմունքներին մասնակցելու՝ աշակերտի ձգտումը և վարքի այլ դրսևորումներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 372)։*  |
**ՀամաՀայկական Էլեկտրոնային Գրադարանը**, հայերեն էլեկտրոնային (թվայնացված) գրքերի շտեմարան։ Մասնագիտացած է գրքերի պատկերային թվայնացման գործում, որոնք անվճար հասանելի են կայքի գրադարանում։ Հիմնադրվել է 2008 թ. հոկտեմբերի 24-ին Եվրոպական Կրթական Տարածաշրջանային Ակադեմիայի միջազգային հարաբերություններ ֆակուլտետի երկու ուսանողների՝ Գևորգ Ղազարյան (լրագրող) և Հակոբ Վարդանյանի կողմից։

Նախագիծը հայկական կայքերի մեջ առաջինն է, որը մասնագիտացած է գրքերի թվայնացման և ամբողջական ներբեռնման հնարավորության ընձեռնմամբ։ [*փա՞ստ*]

Կայքի պատմությունը
------------------

Կայքի հիմնադրման հիմնական նախապատճառ է հանդիսացել հայերեն թվային գրքերի սակավությունը համացանցում։ Էլ. գրադարանի հիմնադիրները կայքի վրա աշխատանքեչը սկսել են 2008 թվականի հոկտեմբերի 4-ից։ Այն բացվել է կայքերի անվճար հոսթինգ ապահովող ucoz համակարգի շնորհիվ։ Սկզբնական շրջանում կայքը իր բացման օրը ուներ միայն 50 գրքեր որոնք համատեղվել էին գրադարանում՝ հավաքագրվելով ամբողջ համացանցից։ Մինչև 2009 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսները կայքում գրքերը թարմացվում էին ի շնորհիվ այլ կայքերում էլեկտրոնային գրքերի որոնման։ Մինչև թվայնացման աշխատանքների սկսելը կայքում տեղ էին գտել 645 գիրք։ 2009 թվականից կայքի ադմինիստրացիան որոշում կայացրեց օգնել հայ արդի շրջանի գեղարվեստական գրականության հեղինակներին և կայքում բացվեց Հայ արդի գրականություն բաժինը, որում տեղադրվում էին նորագույն շրջանի հեղինակների գրքերը։ 2011 թվականի տվյալներով նման՝ նոր շրջանի հեղինակների թիվը, ում գրքերը ներկայացված են կայքում, անցնում է երեք տասնյակը։ Միաժամանակ կայքի գրականության պահանջը լրացնելու համար 2009 թվականի հուլիս ամսից սկսվեցին բացառիկ հայերեն գրքերի թվայնացման աշխատանքերը։ 2009 թվականից մինչև 2011-ը, կայքի կողմից արդեն թվայնացվել է ավելի քան 450 գիրք, որոնցից յուրաքանչյուրը ավելացման պահին բացառիկ է եղել հայկական համացանցում։ 2009 թվականի նոյեմբերի 3-ին "Նարեկացի արվեստի միությունում" հանդիսավոր կերպով նշվեց կայքի մեկ ամյակը։

Կայքի աշխատանքները և նպատակներ
------------------------------

Թվայնացման եղանակները
---------------------

Նախագծի մասնակիցներ
-------------------

* Գևորգ Ղազարյան - Կայքի հիմնադիր սեփականատեր
* Հակոբ Վարդանյան - Կայքի հիմնադիր սեփականատեր
* Ալեքսանդր Մուրադյան - Ադմինիստրատիվ աշխատանքներ
* Աննա Իսրաելյան - Կայքի դիզաին (այժմ կայքի աշխատանքներին չի մասնակցում)
* Րաֆֆի Օհանյան - Ծրագրավորում (այժմ կայքի աշխատանքներին չի մասնակցում)
* Սոնա Արշունեցի - /գրող, հրապարակախոս/ Աջակցություն կայքին
* Ստելլա Հովսեփյան - Աջակցություն կայքին
* Վահագն Վարդումյան - Աջակցություն կայքին
* Կարեն Վրթանեսյան - Խորհրդատվություն
* Լևոն Ղազարյան- Թվայնացում
* Արսեն Ավետյան - Աջակցություն կայքին, թվայնացում
* Գևորգ Ավետիսյան - Թվայնացում

Արտաքին հղումներ
----------------

Մամուլը կայքի մասին
-------------------

* «ՄԻՐ» հեռուստաընկերության ռեպորտաժը ՀամաՀայկական Էլ. Գրադարանի մասին
* «Երկիր Մեդիա» հեռուստաալիքի Երկրի Առավոտը հաղորդաշարի ռեպորտաժը ՀամաՀայկական Էլ. Գրադարանի մասին
* Երիտասարդական օնլայն պարբերականը ՀամաՀայկական Էլ. Գրադարանի մասին Archived 2016-03-25 at the Wayback Machine.
**Համակարգչայնացված գնահատումը (ՀԳ)**, որը նաև հայտնի է որպես Համակարգչային տեստավորում, հեռահար գնահատում, տեստերի կառավարման մեթոդ է, որտեղ պատասխանների գրանցումը և գնահատումը կատարվում է էլեկտրոնային ձևով։ Ինչպես անունն է հուշում, Համակարգչայնացված գնահատումը պահանջում է համակարգչի կամ փոխարինող էլեկտրոնային սարքի կիրառում, օրինակ՝ բջջային հեռախոսները կամ սմարթֆոնները։ ՀԳ համակարգերը դասավանդողին կառավարել, պլանավորել, առաքել և հաշվետվություններ կատարել հարցումների, տեստերի և քննությունների հիման վրա։ ՀԳ կարող է լինել առանձին համակարգ կամ կարող է լինել վիրտուալ ուսուցման միջավայրի մի մասը, որին հնարավոր կլինի միանալ Համաշխարհային սարդոստայնի միջոցով։

Առավելությունները
-----------------

ՀԳ համակարգերի ընդհանուր առավելությունները ավանդական տեստավորման նկատմամբ նկարագրվել են մի շարք համեմատական աշխատանքներում և ներառում են՝ կառավարման և միավորների հաշվման օգտակարության բարձրացում, ծախսերի կրճատում տեստավորման ընթացքի մի շարք գործընթացների համար, տվյալների էլեկտրոնային փոխանցումից և գաղտնագրումից բխող տեստավորման բարելավված անվտանգություն, հետևողականություն և հուսալիություն, տեստի վերանայման ավելի արագ և ավելի վերահսկելի գործընթաց արձագանքի ավելի կարճ ժամկետներում, անմիջապես միավորների հաշվարկման և հաշվետվության հիման վրա ավելի արագ որոշումների կայացում, տեստավորման անաչառ կազմակերպում և գնահատում, ավելի սակավ պատասխանների մուտքի և ճանաչողության սխալներ, տեստավորման գործընթացում ավելի քիչ ըմբռնման սխալների, բարելավված թարգմանության և տեղայնացման հետ մեկտեղ պարունայության ամբողջական հասանելիություն, թեկնածուների ընդունման և գոհունակության բարելավում, ապագայի տեստավորման մեթոդոլոգիաներին ընդառաջ էվոլուցիոն քայլ։

Ի լրումն ավանդական տեստավորման, ՀԳ համակարգերում պետք է հաշվի առնել որոշակի գործոններ, ինչպիսիք են՝ ծրագրային ապահովման որակը, անվտանգ տվյալների մուտքագրումը, հուսալի ցանց (համացանցով միանալու դեպքում), կարողությունները, սպասարկումը, շահագործումը, ծրագրային ապահովման լիցենզավորման, բարելավման և տեստավորման մատակարարման արժեքները։ Ավանդական թուղթ-մատիտ և/կամ համակարգչային տեստավորումները ունեն մի շարք առավելություններ, որոնք դժվար են համեմատել՝ հատկապես ծախսերը գնահատելիս։ Համակարգչային տեստավորման կիրառումը ներառում է կազմակերպչական, հոգեբանական, անալիտիկ և մանկավարժական լրացուցիչ առավելություններ։ Շատ փորձագետներ մեծ մասամբ համաձայն են ՀԳ համակարգերում ավելացված արժեքների և առավելությունների հետ։

Կանխատեսվում է, որ, մասնավորապես, համակարգչային տեստավորումը մեծ դեր կունենա ուսուցման ոլորտում՝ պահանջարկին համապատասխան, դինամիկ համակարգեր ստեղծելու համար ունենալով հարցաշարերի ավելացված տվյալների հենքեր։
Հատակ Շուշիի ռեալական ուսումնարանում
**Հատակ**, շենքի (կառույցի) կոնստրուկցիայի տարր, որը կրում է մարդկանց տեղաշարժվելուց, բեռների տեղափոխումից. ինչպես նաև շենքում գտնվող կահույքից և սարքավորումներից փոխանցվող ներգործությունները։ Ժամանակակից շինարարության մեջ hատակի կոնստրուկցիան, որպես կանոն, բազմաշերտ է։ Այն կազմված է հատակի հիմքից (միջհարկային ծածկեր կամ գրունտ) և ծածկից (հատակի վերին շերտը)։ Հատակի ծածկը կարող է լինել միաձույլ կամ հոծ (ցեմենտե, ասֆալտ-բետոնե ), թերթային և գլանափաթեթային նյութերից (լինոլեում, սինթետիկ խավոտ ծածկեր են), հատային նյութերից (մանրահատակ, խեցե սալիկներ ևն)։

Ձևավորված հատակ

Հատկություններ
--------------

Հատակների վրա են ընթանում բազմապիսի գործընթացներ, այդ իսկ պատճառով պետք է ունենան հետևյալ հատկությունները.

1. մեխանիկական բավարար ամրություն՝ ստատիկ և դինամիկ բեռնվածքների նկատմամբ
2. փոքր մաշելիություն
3. հարթ և ողորկ մակերես
4. առաձգականություն
5. չաղմկող
6. ջերմակլանման փոքր գործակից
7. անսայթաքելի
8. հեշտ մաքրվող և վերականգնվող
9. չհրկիզվող
10. դիմացկուն և անջրաթափանց
11. քիմիապես կայուն
12. որոշ դեպքերում փոքր էլեկտրահաղորդունակ։

### Հատակների տեսակները

Քաղաքացիական և արտադրական շենքերում կիրառում են 2 տեսակի հատակածածկույթ.

1. հոծ (հողե, բետոնե, ասֆալտե և այլն),
2. հատանյութերից (քար, սալիկ, փայտ և այլն)։

Ստորադիր շերտի համար օգտագործում են կոշտ շինանյութեր (բետոն, երկաթբետոն) և չկապակցված նյութեր (ավազ, կոպիճ, խիճ)։ Գերադասելի են չկապակցված նյութերից իրականացված ստորադիր շերտերը, քանի որ լավ խլացնում են հարվածները, ինչպես նաև համեմատաբար էժան են։ Դրանց հաստությունը լինում է 150-200 մմ։
Մետաղե հատակները թանկության պատճառով կիրառվում են խիստ անհրաժեշտության դեպքում։

Փայտե հատակներ
--------------

1. Ճակատափայտի հատակ- պատրաստվում է սոճու ուղղանկյուն կամ վեցանկյուն հականեխված կոճղերից, բարձրությունը 60-100 մմ է, լայնությունը՝ 60-70 մմ, երկարությունը՝ 150-160 մմ, ստորադիր շերտը պատրաստվում է կավաբետոնից, խճից և սակավ ցեմենտաբետոնից
2. տախտակե հատակ- կիրառվում են թաց և հրդեհավտանգ պրոցեսների բացակայության և փոքր բեռնվածքների դեպքում, գետնի վրա հատակ պատրաստելիս օգտագործում են 40 մմ հաստության և 80-140 մմ լայնության տախտակներ, որոնք դրվում են տափագերանների վրա։

Աղբյուրներ
----------

1.Վ.Մ. Տեր-Ավագյան «Քաղաքացիական և արդյունաբերական շենքերի Ճարտարապետություն»

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 271)։*  |
**Ծննդյան տոն (օր)**, մարդու ծնվելու օրը։ Սովորաբար նշում են որպես տնային (ընտանեկան) տոն, թեպետ գոյություն ունի նաև սովորույթ, որ շնորհավորում են աշխատատեղի գործընկերները։

Տոնի ստեղծման պատմություն
-------------------------

Հայտնի է, որ ծննդյան տոնը նշել են նաև հնագույն ժամանակներում։

### Արևելքի ժողովուրդներ

Ծննդոց գրքում մանրամասնորեն նշվում է, որ եգիպտացի փարավոնը իր ծննդյան օրը «խնջույք էր կազմակերպել իր բոլոր ծառաների համար» (Ծնն. 40:20–22):

Եգիպտացիների պես ծննդյան տոները նշում էին նաև պարսիկները (ըստ Հերոդոտոսի և Պլատոնի)։ Ծննդյան տոնը խնջույքով և հոբելյարին նվերներով շնորհավորելը սովորույթ էր, որ հայտնի էր նաև այլ արևելյան ժողովուրդներին։

Հին Հունաստան և Հին Հռոմ
------------------------

Հին հույների մոտ այս սովորույթը սկսել է գործել Ալեքսանդր Մակեդոնացու ժամանակներից, դրանից հետո այն ընդունել են նաև հռոմեացիները։

Հրեաներ
-------

Այս սովորույթին գրեթե չէին հետևում հին հրեաները, որոնք ընդունում էին այն որպես հեթանոսական տոն և չէին յուրացրել՝ հազվադեպ բացառություններով։ Մասնավորապես Ֆլավիոսը («Հին ժամանակներ», XIX, 7, §) հաղորդում էր, որ Ագրիպպա 1-ինը, նշելով իր ծննդյան տոնը, հրամայում էր բաց թողնել շնորհազուրկ գեներալ Սիլասին և հրավիրել նրան պալատ՝ խնջույքի։ Բացի, այդ Ավետարանից հայտնի է Հերովդես թագավորի ծննդյան տոնակատարությունը, որն ավարտվել է Հովհաննես Մկրտչի մահով (Մատթեոս 14:6—11, Մարկոս 6:21—28)։

Շատ ավելի ուշ՝ 14-րդ դարից հրեաների մոտ ի հայտ է եկել սովորույթ՝ նշել տասներեքերորդ ծննդյան տոնը, որը համընկնում էր կրոնական չափահասության ձեռքբերման հետ (տե՛ս Բար Միցվա և Բաթ Միցվա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Россия. Большой лингвострановедческий словарь. — М.: Государственный институт русского языка им. А.С. Пушкина. АСТ-Пресс. Т.Н.Чернявская, К. С. Милославская, Е. Г. Ростова, О. Е. Фролова, В. И. Борисенко, Ю. А. Вьюнов, В. П. Чуднов. 2007.
2. ↑  День рождения // Основы духовной культуры (энциклопедический словарь педагога).
3. ↑  «День рождения»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան: In 86 Volumes (82 Volumes and 4 Additional Volumes)*։ St. Petersburg։ 1890–1907

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մի ծննդյան օրվա պատմություն
* Ռոբերտ Բյոռնսի ծննդյան օրը
**Պետրոս I-ի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Петру I), կայսր Պետրոս I-ի հուշարձանը ՌԴ Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1996 թվականին Պետրովսկի բուլվարի սկզբնամասում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը տեղադրելու գաղափարն առաջացել է 1947 թվականին։ Այն ժամանակ Ազովի գլխավոր հատակագիծը մշակող ճարտարապետները մտադվել էին Պետրոս I-ի հուշարձանը տեղադրել քաղաքի Շուկայական հրապարակում (այժմ` III Ինտերնացիոնալի հրապարակ)։

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1996 թվականի հուլիսի 19-ին, Ռուսաստանի նավատորմի 300-ամյակի տոնակատարության ժամանակ։ Հուշարձանը տեղադրվել է Պետրովսկի բուլվարի սկզբնամասում` Մոսկովյան փողոցի առջև։

Հուշարձանի վրա աշխատել է ստեղծագործական խումբ` ՌԴ վաստակավոր նկարիչ, ակադեմիկոս Օլեգ Կոմովի ղեկավարությամբ։ Հեղինակային խմբի կազմում աշխատել են Կոմովի կինը` Նինա Իվանովնան, քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Վ. Ֆոմենկոն։ Օլեգ Կոմովը մահացել է 1995 թվականին, և Պետրոս I-ի արձանի մոդելը ստեղծելու աշխատանքը շարունակել է նրա աշակերտը` ՌԴ վաստակավոր նկարիչ Անդրեյ Կովալչուկը։

Տվյալներ
--------

Պետրոսի բրոնզե քանդակը ձուլվել է Միտիշչիի գեղարվեստական ձուլման գործարանում։ Հուշարձանի քանդակի բարձրությունը 3 մետր է։ Պատվանդանը պատրաստած է գրանիտի ամբողջական կտորից, որը Ազով է բերվել Ուկրաինայից։ Պատվանդանի բարձրությունը 2 մետր է։ Թուջե հրանոթը ձուլվել է ըստ գլխավոր ճարտարապետի էսքիզների` «Դոնպրեսմաշ» գործարանում։

Հուշարձանի նախագծի ընդհանուր արժեքը պատրաստման տարում կազմել է մոտ 700 մլն չդենոմինացված ռուբլի։ Հուշարձանը կառուցելու միջոցների մի մասը վճարել են քաղաքի գործարարները։

Նկարագրություն
--------------

Օլեգ Կոմովը Պետրոս I կայսրին պատկերել է որպես ազգային հերոս-զորավարի։ Նա մեկ ձեռքով հենվում է հրասանդին, նրա հայացքն ուղղված է դեպի հեռուն։ Պետրոս ցարը պատկերված է երիտասարդ տարիներին, երբ նրա զորքերը երկու շաբաթ գնդակոծում էին Ազովը։ Ցարն այդ ժամանակ մոտ 22 տարեկան էր։ Նրա հայացքն ուղղված է ամրոցի կողմը։ Ցարը պատկերված է անփորձ, բայց նպատակասլաց։

Գրականություն
-------------

* Колесник, В. История творит нас, мы творим историю: об истории создания памятника Петру I //В. Колесник //Азовская неделя. – 2001. – 2 августа. – С. 3.

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2017-02-06 at the Wayback Machine. Об истории создания памятника Петру I
* Памятник Петру I Archived 2018-09-27 at the Wayback Machine..
**Գլխավոր ավտոկայան** (ռուս.՝ Главный автовокзал), Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի երկու ավտոկայաններից մեկը, որը գտնվում է Լենինյան շրջանում։ Սպասարկում է մերձքաղաքային, միջքաղաքային, միջշրջանային և միջազգային ուղերթներ։ Կառուցվել է 1980 թվականին ՌԽՖՍՀ ավտոտրանսպորտի նախարարության ավտոտրանսպորտային կառույցների նախագծման պետական ինստիտուտի Ռոստովի մասնաճյուղի անհատական նախագծով։ Առանձնահատկությունը նրա բազմանշանակալիությունն է. մեկ համակառույցում միավորված են բուն ավտոկայանը և հյուրանոց։

Դիրք
----

Գլխավոր հատակագծի և քաղաքի կենտրոնի մանրամասն հատակագծման նախագծի համաձայն` ավտոկայանը գտնվում է երկաթուղային կայարանների և քաղաքի սահմաններից դուրս տանող մայրուղիների անմիջական հարևանությամբ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Համալիրի ծավալանախագծային հորինվածքը կանխորոշված է շինարարական հրապարակի յուրահատկություններով` նրա ձևով, քաղաքային կառուցապատման համակարգում գտնվելու վայրով և քաղաքային տրանսպորտի ձևավորված երթուղիներով։ Համակառույցի շինությունները գործառական առումով բաժանվում են իրար հակադրվող երեք ծավալի։ Բուն ավտոկայանը վեցանկյունաձև հատակագծով երկհարկանի շինություն է, որը ներգծված է 63 մ կողմերով հավասարակողմ եռանկյան մեջ, և որի ճակատներն ուղղված են դեպի երկու փողոցները և գլխավոր երկաթուղային կայարանին։

Ավտոկայանի համակառույցի բարձրահարկ` 12-հարկանի մասը բաղկացած է կառուցվածքորեն միմյանց հետ կապված ուղղանկյունանիստներից, որոնք շեղված են 9 մետրով և կազմում են ուղիղ անկյուններով բազմանկյուն։ Երկհարկանի և բարձրահարկ մասերի միջև կառուցված է տրանսպորտային-արշավային ձեռնարկության մեկհարկանի շինությունը։

Նախագծի գլխավոր ինժեներն է Լ. Ի. Բերգելսոնը, ճարտարապետները՝ Գ. Ա. Գրիգորևը, Ե. Ի. Միրոնովը։

Հասցե
-----

* 344082, Ռուսաստան, ք. Դոնի Ռոստով, Սիվերսի փողոց, 1։ Տեղեկատու` +7(863) 303-21-12

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Գլխավոր ավտոկայանի կայքը
2. 1 2  Главный автовокзал Ростова-на-Дону
**Պետրոպոլիսյան հաշտություն**, 1903 թվականի նոյեմբերի 17-ին կնքված պայմանագիր Բոլիվիայի և Բրազիլիայի միջև, որով ավարտվեց Ակրիի պատերազմը և վերջ դրվեց պաշտոնապես չճանաչված Ակրիի հանրապետությանը։

Պատմություն
-----------

Ակրիի հանրապետությունը ճանաչվել է 1899 թվականի մայիսի 1-ին Լուիս Գալվես Ռոդրիգես դե Արիասի կողմից։ Նրա տարածքը ընդգրկել է Բոլիվիայի և Պերուի որոշ մասեր, սակայն բնակչությունը գործնականում եղել է միայն Բրազիլիայի կաուչուկ հավաքողներ։ Դրա պատճառն այն է, որ, այս տարածքների վրա վերահսկողություն սահմանելով, Բոլիվիան Ակրայում հիմնել է Պուերտո-Ալոնսո (այժմ՝ Պորտու Ակրի) քաղաքը։ 1901 թվականին Բոլիվիան վաճառում է Ակրիի կոնցեսիան ամերիկյան ներդրողներին (The Bolivian Syndicate of New York), որոնք խթանեցին կաուչուկագործության զարգացմանը սպասվող կաուչուկի բումի ժամանակ։ Ամերիկացիներն այդ կերպ նաև ազատված էին հարկերի վճարումից։ Տեղի կաուչուկ հավաքող բրազիլիացիները իրենց համարում էին իրենց օրենքներով սահմանափակված և այդ պատճառով ապստամբեցին ղեկավար բրազիլացի սպա Ժոզե Պլասիդո դե Կաստրոյի դեմ։ Այս պայքարի արդյունքում նորից հռչակվեց և վերականգնվեց անկախ Ակրիի հանրապետությունը։

Ակրիի անկախության հռչակումից հետո Բոլիվիան և Բրազիլիան պայմանավորվեցին տարածքների փոխանակության շուրջ։ Բրազիլիային անցավ այն տարածաշրջան, որը գտնվում է նրա այժմյան սահմանագծին՝ Ակրիի նահանգ։ Բոլիվիային փոխանցեց իր տարածքից 3000 կմ², որը գտնվում է Մադեյրա և Աբունյա գետերի միջև։ Պետրոպոլիսի համաձայնությունը նաև նախատեսում էր վճարել Բոլիվիային 2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ և բրազիլիացիների երկաթուղու բնակեցված ճանապարհը կառուցում բրազիլական Գուաժարա-Միրին սահմանապահ քաղաքից մինչև բրազիլական Ռիբելարտա քաղաք։ Սակայն այդ ճանապարհը այդպես էլ չկառուցվեց։ Այս համաձայնությունը նաև ներառում էր այն կետը, որով կարգավորվելու էին նաև բրազիլա-պերուական վիճելի սահմանային տարածքների հարցերը։ 1909 թվականին Արգենտինայի միջնորդությամբ այս պետությունների միջև Ռիո դե Ժանեյրոյում ավարտվեցին բանակցությունները, ըստ որի Պետրոպոլիսյան համաձայնությամբ Պերուն ստացավ 39.000 կմ² բրազիլական տարածք։ Ամերիկյան սինդիկատին (կապիտալիստական խոշոր միավորում) տրվեց 110 հազար ֆունտ ստերլինգ արժեքով փոխհատուցում։

Աղբյուրներ
----------

* s:pt:Tratado de Petrópolis Պետրոպոլիսյան համաձայնության ամբողջական տեքստ (պորտ.)
**Գլխավոր եռահնչյունների ֆունկցիոնալ սիստեմը**

Լադ
---

Լադ դո նոտայից
Հարմոնիայի տեսանկյունից լադը տոնիկական եռահնչյան հետ ձգողականությամբ կապված ակորդների փոխհարաբերության սիստեմն է։

Լադային ֆունկցիա
----------------

Լադային ֆունկցիա կամ ուղղակի ֆունկցիա կոչվում է հնչյունի կամ ակորդի դերը լադում, այլ կերպ ասած՝ հնչյունի կամ ակորդի կապը (փոխհարաբերությունը) տվյալ լադի այլ հնչյունների կամ ակորդների հետ։ Կապ ասելով պետք է հասկանալ ոչ միայն հնչյունների կամ ակորդների միջև գոյություն ունեցող ինտերվալային հարաբերակցությունների կայունությունը այլ նաև դրանց հաջորդականությանը բնորոշ լարվածության և մարման (լուծման) զուգորդումը։

Ֆունկցիոնալություն
------------------

Ֆունկցիաների տարբեր հարաբերություններից գոյանում են լարվածություններ և մարումներ։ Դրանք ամբողջությամբ վերցրած կոչվում են ֆունկցիոնալություն։ Ֆունկցիոնալության հիմքը ֆունկցիաների հակադրությունն է, հատկապես լադի տոնիկայի ու ոչ տոնիկական հարմոնիանորի հակադրությունը։
Հարմոնիայի տեսությունը, որը հիմնված է լադային ֆունկցիաների մասին գոյություն ունեցող ուսմունքի վրա, կոչվում է ֆունկցիոնալ տեսություն։ Ներկայումս այս տեսակետը ամենից ավելի տարածված է հարմոնիայում։

Գլխավոր եռահնչյունների ֆունկցիոնալ սիստեմը
------------------------------------------

Լադի առաջին աստիճանի, այսինքն՝ տոնիկայի վրա կառուցված եռահնչյունը կոչվում է տոնիկական կամ տոնիկա։ Բազմաձայն երաժշտության մեջ այս եռահնչյունը հանդես է գալիս որպես լադի գլխավոր հենակետ, քանի որ մեղեդիական, ռիթմական և մետրական համապատասխան պայմաններում նա կարող է արտահայտել մտքի ավարտվածություն և ստեղծել եզրափակման համար անհրաժեշտ կայունություն։
Տոնիկական եռահնչյունը մաժորում ընդունված է նշանակել մեծատառ T տառով, որովհետև ունի մաժոր հնչողություն։
Լադի V աստիճանի վրա կառուցված եռահնչյունը կոչվում է դոմինանտային եռահնչյուն կամ դոմինանտա։ Նշանակվում է մեծատառ D-ով։
Մաժորի IV աստիճանի վրա կառուցված եռահնչյունը կոչվում է սուբդոմինանտային կամ սուբդոմինանատա։ Նշանակվում է մեծատառ S-ով։
Հարմոնիկ մինորում այս եռահնչյունները նշանակվում են փոքրատառերով՝t,s (որպես փոքր կամ մինոր) և մեծատառ D-ով (որպես մեծ կամ մաժոր).

* բնական մաժոր- T, S, D
* հարմոնիկ մինոր- t, s, D

Դոմինանտային և սուբդոմինանտային եռահնչյունները հանդիսանում են լադային անկայունության ամենասովորական ու կարևոր ներկայացուցիչները, որոնք որոշակի պայմաններում ստեղծում են երաժշտական մտքի անավարտվածություն։
Տոնիկան, դոմինանտան և սուբդոմինանտան կոչվում են գլխավոր, հավանաբար այն պատճառով, որ արտացոլում են հնչողության լադային բնույթը, այն է՝ բնական մաժորում նրանք բոլորը մեծ են, մաժոր, իսկ բնական մինորում՝ փոքր, մինոր։

Աղբյուրներ
----------

* Ի.Դուբովսկի, Ս. Եվսեև, Ի. Սպոսոբին, Վ. Սոկոլով, Հարմոնիայի դասագիրք, Երևան, 1978, Էջ 23-25
**Վեստերգյոտլանդ** (շվեդերեն՝ Västergötland), պատմական նահանգ Շվեդիայի արևմուտքում։

Աշխարհագրություն
----------------

Վեստերգյոտլանդ պատմական նահանգը գտնվում է երկրի արևմտյան հատվածում։ Նահանգը հարավում սահմանակցում է Հալանդ պատմական նահանգի, արևմուտքում՝ Կատեգատ նեղուցի, ինչպես նաև Դալսլանդ և Բուհուսլեն պատմական նահանգների, արևելքում՝ Օստերյոտլանդ և Սմոլանդ նահանգների, հյուսիսում՝ Վերմլանդ և Ներքե նահանգների հետ։

Նահանգի հարավում և արևելքում տարածվում է լեռնային լանդշաֆտը, որը վերածվում է Հարավ-շվեդական բարձրության։ Արևմուտքում և հյուսիսում այստեղ հարթավայրեր են տարածվում, ինչպես նաև Միջին-շվեդական ցածրավայրի մի մասը։ Վեստերգյոտլանդի հյուսիս-արևմուտքում և հյուսիս-արևելքում գտնվում են Շվեդիայի երկու խոշոր լճերը՝ Վենեռնը և Վեթեռնը։ Նահանգի խոշորագույն գետը Գյոթա Էլվն է՝ սկիզբ է առնում Վենեռն լճից և թափվում է Կատեգատ նեղուցի մեջ։

Կլիմա
-----

Կլիման մեղմ է, խոնավ։ Առափնյա շրջաններում տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 900 մմ, նահանգի խորքում՝ մոտ 600 մմ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը կազմում է +1°С, իսկ հունիսինը՝ +15°С:

Տնտեսություն
------------

Վեստերգյոտլանդը համարվում է Շվեդիայի խոշոր ագրարային տարածաշրջաններից մեկը։ Արդյունաբերությունը զարգացած է խոշոր քաղաքներում՝ Գյոտեբորգում (նաև երկրի խոշոր նավահանգիստներից մեկն է), Տրոլհյոթենում (Saab գործարանը), Շյովդե (Volvo գործարանները), Բուրոսում (տեքստիլ ձեռնարկություններ)։

Բնակչություն
------------

Վեստերգյոտլանդ նահանգի բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում էր 1 229 167 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 59 մարդ/կմ²։

Պատմություն
-----------

Առաջին մարդկային կացարանները, որոնք հայտնաբերվել են Վեստերգյոտլանդի տարածքում, թվագրվում են մ.թ.ա. 8-րդ դարին։ Այդ ժամանակ բնակավայրերը կենտրոնացած էին լճերի շուրջը և գետերի ափերին։ Մ.թ.ա. 3000 թվականին նահանգում ի հայտ է գալիս զարգացած համայնք, որն իրենից հետո ներկայիս Ֆալչյոպինգ քաղաքի տարածքում թողնում է գերեզմանոցներ։ Հնագետների կողմից հայտնաբերված զոհաբերության հետքերը և ժայռապատկերները վերաբերում են բրոնզի դարին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Folkmängd i landskapen den 31 december 2016 — Statistics Sweden.
2. ↑  Eric Linklater in *The Life of Charles XII* pp. 53-54 & throughout
3. ↑  Statistics Sweden

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальная презентация провинции Archived 2009-06-27 at the Wayback Machine.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Շվեդիայի նահանգներ** |  |
| Բլեքինգե | Բուհուսլեն | Գոթլանդ | Դալարնա | Դալսլանդ | Եստրիքլանդ | Եմթլանդ | Լափլանդ | Հալանդ | Հելսինգլանդ | Հերյեդալեն | Մեդելփադ | Ներքե | Նորբոթեն | Սկոնե | Սմոլանդ | Սոդերմանլանդ | Վեստերբոթեն | Վեստերյոտլանդ | Վեստմանլանդ | Վերմլանդ | Ուփլանդ | Էլանդ | Օնգերմանլանդ | Օստերյոտլանդ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4119337-4 |

 |
**Սուլթան Մեհմեդ Ֆաթիհի կամուրջ** (թուրքերեն՝ Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, անգլ.՝ Fatih Sultan Bridge կամ Second Bosphorus Bridge), իր մեծությամբ երկրորդ կախովի կամուրջը Բոսֆորի վրա։ Կամուրջը միացնում է Ստամբուլի եվրոպական և ասիական հատվածները։ Այն իրար է կապում Ստամբուլի եվրոպական մասում գտնվող Հիսարյուսթյու և ասիական մասում գտնվող Կավաչըկ թաղամասերը։ Սուլթան Մեհմեդ Ֆաթիհի կամուրջը համարվում է Ստամբուլի այցեքարտերից մեկը։ Ամեն օր բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ են գալիս՝ հիանալու կամրջի գիշերային տեսքով։

Կամրջի երկարությունը կազմում է 1510 մետր, իսկ թռիչքի ընդհանուր երկարությունը՝ 1090 մետր, կամրջի լայնությունը՝ 39 մետր, սյուների բարձրությունը՝ 165 մետր ծովի վրայից։ Երթևեկելի մասին մինչև ծովը 64 մետր է։

Կամրջի կառուցումը սկսվել է 1985 թվականին և ավարտվել 1988 թվականին։ Կամուրջը շահագործման է հանձնվել 1988 թվականի մայիսի 29-ին՝ ի պատիվ Կոստանդնուպոլսի գրավման 535 ամյակի։ Կամուրջը անվանակոչվել է ի պատիվ օսմանյան սուլթան Մեհմեդ II-ի։ Կամրջի կառուցման վրա ծախսվել է 130 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Ամեն օր կամրջի վրայով անցնում է 150 000 տրանսպորտատեսակ, որոնք տեղափոխում են շուրջ 500 000 ուղևորներ։ Անցումը կամրջի վրայով վճարովի է, իսկ հետիոտների համար նախատեսված անցումը փակ է, քանի որ դարձել էր ինքնասպանների համար տարածման վայր։


Կամրջի համայնպատկերը
Կամրջի համայնպատկերը

Տես նաև
-------

* Բոսֆորի կամուրջ
* Գալաթայի կամուրջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «สล็อต เติม true wallet ฝาก-ถอน ไม่มี ขั้น ต่ำ 2021»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուլթան Մեհմեդ Ֆաթիհի կամուրջը Յանդեքս պանորամայում
| **՞**Սուլթանաձուկ |
| --- |
| Սուլթանաձուկ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Ճառագայթալողակ  ձկներ |
|
|
|
| Կարգ | Պերկեսազգիներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Մորաձկնայիններ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Mullus barbatus Linnaeus, 1758 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կարմիր սուլթանաձուկ** կամ **սովորական մորավաձուկ** (լատ.՝ Mullus barbatus), պերկեսազգիների կարգի մորվաձկնայինների ընտանիքին պատկանող ձկնատեսակ։

Տարածման արեալը չափազանց մեծ է։ Կենդանիները տարածված են Սկանդինավյան թերակղզու ափերից՝ Նորվեգիայից մինչև հեռավոր Աֆրիկա՝ մինչև Սենեգալի ափերը։ Ունի համեղ միս։

Հին աշխարհում՝ Հռոմեական կայսրությունում ձուկը մեծ արժեք է ունեցել։ Նրան վաճառել են իր քաշին հավասար արծաթով։

Ձվադրում է մայիսից մինչև սեպտեմբեր՝ 1-2 օր մեկ։ Ապրում է 10-12 տարի։

Տարածվածություն
---------------

Մեծ քանակությամբ տարածված է Սև, Մարմարա և Միջերկրական ծովերում՝ հատկապես Հունաստանի, Թուրքիայի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Պորտուգալիայի, Ֆրանսիայի, Նիդերլանդների, Բելգիայի, Դանիայի, Նորվեգիայի և Շվեդիայի ափերի մոտ։

Որոշ պոպուլյացիաներ ապրում են նաև Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում։ Ծովերում և օվկիանոսներում ապրում է 15-ից մինչև 30 մետր խորություններում։ Որոշ տեսակներ ապրւմ են մինչև 100 մետր խորություններում։

Նկարագրություն
--------------

Սուլթանաձկան երկարությունը հասնում է 10-15 սմ։ Որոշ տեսակների երկարությունը հասնում է մինչև 30 սմ։ Հատակային ձուկ է։

Ստորին ծնոտից կախված երկար բեղիկներն օգտագործում են որս բռնելու համար։ Գլուխը կարճ է և բարձր։ Ունի խոշոր չափերի աչքեր։ Կրծքային լողակները թիականման են, որոնցով կարող է հենվել հատակին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․Ջ․ Գրիգորյան, *Ողնաշարավորներ*, Հայերեն կենդանաբանական տերմինաբանություն (վերլուծություն և սկզբունքներ) (խմբ. Հ․Գ․ Խաչատրյան), «ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն», 2008, էջ 114-115 — 264 էջ. — 300 հատ, ISBN 978-5-8080-0723-9։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779768741 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գոտի փորագրազարդ (այլ կիրառումներ)

**Գոտի փորագրազարդ**  (մ.թ.ա. 12-11-րդ դարեր, Լճաշեն), բրոնզե թիթեղից պատրաստված գոտի։ Պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2151 համարի տակ։

Գոտին համարվում է Ք. ա. 12-11-րդ դարերի հնություն, բրոնզից է, չափերը` 14,5×86×0,2 սմ։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղի տարածքում։

Նկարագրություն
--------------

Գոտին պատրաստված է բրոնզե թիթեղից։ Նուրբ փորագրությամբ մակերեսը բաժանված է սյուժետային չորս հատվածների, որոնցում հաջորդաբար պատկերված են խմբերով սուրացող եղջերուներ (յուրաքանչյուր խմբում` 3-ական)։ Կենդանիների սրընթաց վազքին ընդառաջ թռչում են թռչուններ։ Գոտու հատվածները իրարից բաժանված են ոճավորված եռանկյունաձև թռչունների և վազող պարույրազարդի ուղղահայաց շարքերով։ Ընդհանուր պատկերագրությունը և հատկապես չորրորդ հատվածում սուրացող երկրորդ եղջերուի վզի տակ փորագրված սվաստիկան հուշում են կապը պտղաբերության և երկնային լուսատուների հետ առնչվող հնագույն հավատալիքների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հարություն Մնացականյան, Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները, Երևան, 1968։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
Արևմտյան ափը և Գազայի հատվածը ըստ Ալոնի պլանի (Իսրայելը բռնանվաճել է բաց կապույտով տարածքները)
**Ալոնի պլան** (եբրայերեն՝ תוכנית אלון‎ - *Tochnit Alon*) առաջարկ, որը մշակվել է 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմից մեկ ամիս անց և հանդիսացել է Արևմտյան ափի, Գազայի հատվածի և Սինայի թերակղզու իսրայելական օկուպացիայի լուծման միջոց։ Ծրագիրը կոչվել է ի պատիվ գաղափարի հեղինակի՝ Յիգալ Ալոնի, իսրայելցի գեներալի, իսկ հետո՝ փոխվարչապետի ու ներգաղթային աբսորբցիայի նախարարի։

Ըստ առաջարկի՝ այդ օկուպացիան պետք է դադարեցվեր, գրավված տարածքները հիմնականում վերադարձվեին և այդպիսով հիմք դրվեր Իսրայելի և նրա արաբ հարևանների միջև խաղաղությանը։ Արևմտյան ափի մի մասը պետք է վերադարձվեր Հորդանանին (այդ շրջանը պետք է կապված լիներ Հորդանանի հետ Երիքոնի շուրջ լայն միջանցքով)՝ այդպիսով ստեղծելով հորդանանա-պաղեստինյան պետություն։ Այն պետք է ներառեր նաև Գազայի հատվածը, որը կապված կլիներ Արևմտյան ափի հետ ավտոմոբիլային ճանապարհով (նախնական տարբերակի համաձայն, ծրագիրը պետք է լիներ Գազայի հատվածի մի մասը, սակայն վերջնական տարբերակում արդեն համարվում էր Հորդանան-պաղեստինյան պետության մաս)։ Սինայի թերակղզու մեծ մասը պետք է վերադարձվեր Եգիպտոսին։

Յիգալ Ալոն (1948–49)
Ալոնի պլանը պարունակում էր պայմաններ, որոնք արաբական պետությունները չցանկացան ընդունել։ Օրինակ, իսրայելյան վերահսկողությունը Հորդանան գետի հովտի (ներառյալ Մեռյալ ծովի ողջ արևմտյան ափը) և Հորդանանից արևմուտք գտնվող առաջին լեռնաշղթայի վրա, ինչպես նաև վերահսկողությունը ամբողջ Երուսաղեմի (այդ թվում՝ օկուպացված Հին քաղաքի և Տաճարի լեռան), նաև Հեբրոնի (Կիրյաթ) մեկ արվարձանի՝ Արբայի և Գուշ Էկիոնի վրա։ Սինայի թերակղզում Իսրայելը պետք է վերահսկեր որոշ ռազմավարական կարևոր օբյեկտներ (Ռաֆախ պլացդարմը, Էյլաթից մինչև Շարմ Էլ Շեյխ՝ Կարմիր ծովի ափը և նախկին եգիպտա-իսրայելական սահմանին գտնվող երկու ռազմական օդանավակայան)։ Իսրայելը նաև պետք է մնար Գոլանի բարձունքներում, որոնք գրավվել էին Սիրիայից։ Պլանը նախատեսում էր նաև Հորդանան գետից արևմուտք գտնվող բոլոր արաբական տարածքների ապառազմականացում։

Պլանի հիմքում այն կարծիքներն էին, որ Իսրայելը չի կարող կառավարել ավելի քան մեկ միլիոն պաղեստինցի արաբների։ Չնայած Իսրայելի կառավարությունն այդպես էլ պաշտոնապես չընդունեց այն, ձախ կառավարության՝ ռազմական բնակավայրերի քաղաքականությունը, սկսած Վեցօրյա պատերազմից մինչև 1977 թվականը, վերաբերում էր հենց այն շրջաններին, որոնք Իսրայելը պետք է պահպաներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Gilbert Martin. Izrael: Dějiny. BB Art. Praha 2002. Стр. 668
2. ↑  Kimmerlin Baruch, Migdal Joel S. The Palestinian People: A History. Harvard University Press, Cambridge, 2003
3. 1 2 3  Terner Erich. Dějiny státu Izrael. Kora. Pardubice, 1991
4. 1 2  Artikel in der Haaretz (engl.)
**Գլխային ցուցիչ**, գլխի ամենամեծ լայնության (լայնական տրամագիծ) հարաբերությունը նրա ամենամեծ երկարությանը (երկայնական տրամագիծ)՝ արտահայտված տոկոսներով։ Գլխային ցուցիչը օգտագործվում է մարդաբանության մեջ, հորիզոնական հարթակում գլխի ուրվագիծը ստանալու նպատակով։ *Երկարագլխության* (դոլիխոկեֆալիա)՝ գլխային ցուցիչը մինչև 74, 9% է, *միջնագլխությանը* (մեզոկեֆալիա)՝ 75, 0—79, 9%, *կարճագլխությանը* (բրախիկեֆալիա)՝ 80%-ից ավելի։ Գլխային ցուցիչի օգնությամբ հնարավոր է մարդկության մեծ ռասայական խմբերում առանձնացնել տեղային մարդաբանական տեսակներ։ Խմբային տարբերություններն ի հայտ են գալիս արդեն վաղ մանկական հասակում։ Սկսած միջնադարից, նախորդների համեմատությամբ, նկատվում է գլխային ցուցիչի մեծացում (բրախիկեֆալացում), 1950- 1970 թվականներին՝ առանձին վայրերում՝ գլխային ցուցիչի նվազում (դեբրախիկեֆալացում)։ Գլխային ցուցիչը կապված չէ մարդու մտավոր ունակությունների հետ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 96)։*  |
|  |
| --- |
| **Ցերցիս եվրոպական** |
| Ցերցիս եվրոպականՑերցիս եվրոպական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Caesalpinioideae* |
| **Տրիբա** | *Cercideae* |
| **Ցեղ** | Հուդայածառ *(Cercis)* |
| **Տեսակ** | **Ցերցիս եվրոպական** *(C. siliquastrum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Cercis siliquastrum***L. 1753 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Ցերցիս եվրոպական** (լատ.՝ Cercis siliquastrum), բակլազգիների ընտանիքի, ցերցիսների ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Ծառ է՝ 7-15 մ բարձրությամբ, վրանաձև կամ գնդաձև սաղարթով, հաճախ ծռմռված բնով, ծածկված համարյա սև, խոր ճաքճքված կեղևով։ Տերևները կլորավուն են, խոր սրտանման հիմքով, 7-13 սմ տրամագծով, մինչև 4 սմ երկարությամբ կոթունով, վերևի կողմից՝ անփայլ կանաչ, ներքևից՝ կապտավուն։ Ծաղիկները հավաքված են փնջերում, 3-6-ական, տերևածոցերում, բազմամյա ճյուղերի և նույնիսկ բնի վրա (կաուլիֆլորիայի երևույթ)։ Բաժակը վարդագույն է, պսակի տրամագիծը՝ 2 սմ, պսակաթերթիկները կապտակարմրավուն կամ վարդագույն են, առագաստը կարճ է թևերից և նավակից, հիմքում խիստ սեղմված, սպին գլխիկավոր է։ Ունդերն ունեն 7-10 սմ երկարություն և 1,5 սմ լայնություն, տափակ են, շատ նեղ թևիկով (մեջքի կարի ուղղությամբ), 10-14 սերմերով, որոնք կլորաձվաձև են, հարթ, անփայլ, մուգ դարչնագույն։ Ծաղկում է բավականին առատ, ապրիլի վերջին և մայիսի առաջին կեսի ընթացքում՝ մինչև տերևների բացվելը, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։

Էկոլոգիական խումբը՝ IV: Մշակության հավանական շրջանները՝ 9, 18, 20ա, 25, 28, 32։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Միջերկրածովյան շրջանում, քարքարոտ, չոր լանջերում, կրով հարուստ հողերում։

Հայաստանի պայմաններում հաջողությամբ է աճում ծովի մակարդակից 1000-1100 մ բարձրությունների վրա, որից ավելի բարձր տեղերում աճում է թփանման կամ բոլորովին ցրտահարվում է։ Հաճախ է հանդիպում Երևանի դեկորատիվ տնկարկներում, որտեղ աչքի է ընկնում բարձր դեկորատիվությամբ, առատ ծաղկումով և պտղաբերմամբ։ Միամյա շիվերը ցրտահարվում են միայն բացառիկ ցուրտ և երկարատև ձմռան դեպքում։ Առավել նպաստավոր պայմաններում երբեմն ինքնացանք է տալիս։ Լավ է աճում և էկոլոգիական ճնշվածության նշաններ հանդես չի բերում Հայաստանի հյուսիսարևելյան շրջաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 29։