**Թուրալֆ Սքուլեմ** (նորվ.՝ Thoralf Albert Skolem, վաղ թարգմանություններում նշվում է որպես *Թորալֆ Սքոլեմ*, մայիսի 23, 1887(1887-05-23)[…], Sandsvær Municipality, Բուսկերուդ, Նորվեգիա - մարտի 23, 1963(1963-03-23)[…], Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի մաթեմատիկոս։ Հիմնական աշխատությունները գրել է մաթեմատիկայի և մաթեմատիկական տրամաբանության ոլորտում։ Էական ներդրում է ունեցել նաև ընդհանուր հանրահաշվի, թվերի տեսության և մաթեմատիկայի փիլիսոփայության մեջ։

Նրա անվան հետ են կապված մոդելների տեսության առանցքային հասկացություններից մեկը՝ Լևենհեյմ-Սքուլեմի թեորեմը, Սքուլեմի պարադոքսը, ինչպես նաև պրեդիկատների տրամաբանության սքուլեմյան նորմատիվ ձևը, կոմբինատորիկայի սքուլեմյան թեորեմը։

Եղել է Օսլոյի համալսարանի պրոֆեսոր (1938-1957), 1950-ական թվականներին՝ նորվեգական մաթեմատիկական համայնքի նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Թուրալֆ Սքուլեմը ծնվել է 1887 թվականի մայիսի 23-ին Բուսկերունդի մոտակայքում գտնվող Սանսվեր փոքր քաղաքում։ Հայրը՝ Էվեն Սքուլեմը, նախնական դպրոցի ուսուցիչ էր, սակայն ընտանիքը հիմնականում զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ։ 1905 թվականին ավարտել է Քրիտիանիայի միջնակարգ դպրոցը, որից հետո ընդունվել է Օսլոյի համալսարան։

### Գիտական գործունեություն

Համալսարանում ուսանելու տարիներին` սկսած 1909 թվականից, որպես օգնական աշխատել է ֆիզիկոս Քրիստիան Բիրկելանդի մոտ։ Այդ տարիներին է գրել առաջին գիտական աշխատանքները` Բիրկելանդի հետ համատեղ հոդվածներ բևեռափայլի լաբորատոր վերստեղծման մասին։ 1913 թվականին ավարտել է համալսարանը` պաշտպանելով դիպլոմային աշխատանք Բուլյան հանրահաշվի վերաբերյալ (նորվ.՝ Undersøkelser innenfor logikkens algebra):

1915-1916 թվականներին ստաժավորում է անցել Գյոթինգենի համալսարանում, 1916 թվականին վերադարձել է Քրիտիանիայի համալսարան, որտեղ 1918 թվականին ստացել է մաթեմատիկայի դոցենտի կոչում։ Այս ժամանակաշրջանում մշակել է մոդելների տեսությունը` ստեղծելով Լևենհեյմ-Սքուլեմի թեորեմը։ Ավելի ուշ առաջ է քաշել Սքուլեմի պարադոքսը։

Այդ տարիներին Նորվեգիայում գիտական աստիճանը պարտադիր չէր մանկավարժական և գիտական գործունեությամբ զբաղվելու համար, ուստի Սքուլեմը երկար ժամանակ ատենախոսություն չէր պաշտպանում։ Միայն 1926 թվականին ստացավ փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան` պաշտպանելով ատենախոսություն որոշ հանրահաշվական հավասարումների և անհավասարությունների լուծման վերաբերյալ (գերմ.՝ Einige Sätze über ganzzahlige Lösungen gewisser Gleichungen und Ungleichungen): Գիտական ղեկավարը համարվել է Աքսել Տուզը, ով մահացել է 1922 թվականին՝ պաշտպանությունից 4 տարի առաջ։

1930-1938 թվականներին որպես հետազոտող աշխատել է Բերգենի նորաստեղծ Միքելսենի ինստիտուտում։ Այդ տարիների հիմնական աշխատությունը եղել է դիոֆանտային հավասարումների վերաբերյալ մենագրությունը։ 1938 թվականին վերադարձել է Օսլոյի համալսարան` որպես պրոֆեսոր, և աշխատել մինչև թոշակի անցնելը (1957 թվական)։ Դրանից հետո ևս շարունակել է ակտիվ գործուենությունը, իրականացրել մի քանի գործուղում դեպի ԱՄՆ-ի համալսարաններ։

#### Գիտական աշխատանքներ

Հրատարակել է շուրջ 200 աշխատանք մաթեմատիկայի ոլորտում, որոնցից 48-ը գրել է համալսարանում աշխատելու վերջին տասը տարվա ընթացքում (1948-1957 թվականներին` 60 տարեկանից հետո)։

Տրամաբանության մասին առավել կարևոր աշխատանքները 1970 թվականին առանձին գրքով տպագրվել են Օսլոյի համալսարանի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1994.
3. 1 2 3 4  Norsk biografisk leksikon(նորվ.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
4. ↑  CONOR.Sl
5. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.
6. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.
7. ↑  Фенстад, 1996, His father, Even Skolem, taught in elementary school, but the family were mainly farming people, p. 99.
8. ↑  Фенстад, 1996, Skolem retired in 1957, thereafter visiting American universities on several occasions, p. 100.
9. ↑  Фенстад, 1996, A rough count reveals that he wrote close to 200 papers, p. 101.
10. ↑  Фенстад, 1996, From 1948 to 1957, i.e. from his 61st to his 70th year, he published 48 papers, p. 106.
11. ↑  *Thoralf Skolem, Jens Erik Fenstad* Selected works in logic. — Oslo: Universitetsforlaget, 1970. — 732 p. — ISBN 9788200061274

Արտաքին հղումներ
----------------

* Fenstad, Jens Erik (1996). "Thoralf Albert Skolem 1887—1963: A Biographical Sketch" (PDF). *Nordic Journal of Philosophical Logic, 1, pp 99-106* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ հունվարի 26-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ · Mathematics Genealogy Project · Zentralblatt MATH database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12982390r · CONOR: 209475683 · GND: 117725447 · ISNI: 0000000109777527 · LCCN: n84804553 · NTA: 072506911 · NUKAT: n2002049797 · LIBRIS: 92461 · SUDOC: 083706216 · VIAF: 59868919 · WorldCat VIAF: 59868919 |

 |

 |