recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալոյիսիոս**  (իսկական անունը՝ Լուի Մարի Պիդու, ֆր.՝ Louis Marie Pidou, սեպտեմբերի 8, 1637(1637-09-08) - նոյեմբերի 20, 1717(1717-11-20)), ֆրանսիացի հայերենագետ, թատերագիր, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

1664 թվականին Հռոմի «Պրոպագանդա» քարոզչական կազմակերպության կողմից Կղեմես Գալանոսի հետ ուղարկվել է Լվով։ Այստեղ նրանք հայերի համար հիմնել են պապական դպրանոց։ Գալանոսի մահից հետո (1666) Ալեյիսիոսը դարձել է նրա տնօրենը։

Գրել է Հռիփսիմե կույսին նվիրված հայերեն չափածո ողբերգություն («Մարտիրոսաթիւն սրբոյն Հռիփսիմէի», հրատարակված «Բազմավեպ», 1884, №10-12, 1885, № 1-9, 1886, № 1-3), որը 1668 թվականին բեմադրվել է այդ դպրանոցում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գալանոսի հետ կազմել է «Բնաբանութիւն, այսինքն ֆիզիկա» ձեռնարկը։ Ունի լեհահայոց պատմությանը վերաբերող իտալերեն մի հիշատակարան, որը լեհերեն թարգմանությամբ 1876 թվականին Վարշավայում հրատարակել է Ա. Պավինսկին։ Այն լեհերենից հայերեն է թարգմանել Ս. Մալխասյանցը և 1884 թվականին տպագրել Կ. Եզյանցի հրատարակած «Բռնի միութիւն հայոց Լեհաստանի ընդ եկեղեցւոյն Հռովմայ» գրքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990.

Գրականություն
-------------

* Անասյան Հ. Ս. Հայկական մատենագիտություն, հ. 1, Ե. 1959։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 187)։*  |
**9М38**, խորհրդային զենիթահրթիռային համակարգ 9К37 «Բուկ» զենիթահրթիռային համալիրի կառավարվող հրթիռը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«9М38» հրթիռի հուշարձան
Հրթիռի առաջին մշակումները կատարել է «Վիմպել» պետական մեքենաշինական կոնստրուկտորական բյուրոն։ 1973 թվականի հունվարի 13-ից մշակումը փոխանցվել է «Նովատոր» ՕԿԲ-ին, որտեղ հրթիռի ստեղծումը ղեկավարել է Լ․ Վ․ Լյուլյովը։ Սկզբում 9М38 հրթիռը նախատեսված էր 9К37 «Բուկ» ԶՀՀ-ի կազմում օգտագործելու համար, սակայն 1974 թվականին որոշում է ընդունվել արագացնելու 9А38 ինքնագնաց կրակային համակարգի և 9М38 հրթիռի մշակումը։ 9К37 «Բուկ» ԶՀՀ-ների մշակումը որոշվել է իրականացնել երկու փուլով։ Առաջին փուլը նախատեսում էր 2К12М3 «խորանարդ-М3» ինքնագնաց 9А38 կրակային համակարգի ներդրում 9М38-ով։ Նոր համալիրը ստացել է 9К37-1 «Բուկ-1» անվանումը։

Կառուցվածք
----------

9M38 զենիթային կառավարվող հրթիռը նախատեսված է 2К12М4 կամ 9К37 ԶՀՀ-ների կազմում օգտագործելու համար։ 9M38 հրթիռն ունի մեկ աստիճան՝ երկլեզու պինդ հրթիռային շարժիչով։ արժիչի աշխատանքի ընդհանուր ժամանակը 15 վայրկյան է։

9М38 հրթիռը կառուցված է փոքր երկարության X-ձևավորված թևի նորմալ սխեմայով՝ M-22 համալիրի նավային տարբերակում օգտագործման ժամանակ ներկայացվող գաբարիտային սահմանափակումներին համապատասխանության համար։ Հրթիռի դիմաց տեղակայված է ինքնանշանավորման կիսաակտիվ գլուխ ՝ էլեկտրասնուցմամբ։ Ինքնանշանառման ղեկավարի հետևում է 70 կգ ընդհանուր զանգվածի բեկորային-ֆուգասային մարտական մասը՝ 34 կգ տրոտիլի և հեքսոգենի խառնուրդով։ Հրթիռը թույլ է տալիս խոցել մինչև 19g ծանրաբեռնված մանևրող թիրախները 3,5-ից մինչև 32 կմ հեռավորության վրա՝ 25 մետրից մինչև 20 կիլոմետր բարձրության վրա։

Սպառազինությունում
------------------

Բուկ-М1 ԶՀՀ-ն գտնվում է հետևյալ երկրների սպառազինության մեջ․

* Վրաստանը (2013, մոտ 100 հրթիռ 9M38 Ուկրաինան Վրաստանին է փոխանցել 2007-2008 թվականներին SIPRI-ի տվյալներով)։
* Ուկրաինան 2016 թվականի տվյալներով ունի 72 համալիր։
* Եգիպտոսը 2016 թվականի տվյալներով ունի ավելի քան 40 համալիր։
* Հնդկաստանը Ռուսաստանից 144 9M38M1 հրթիռ է ստացել 2008 թվականին՝ համատեղվող ռազմանավերի ֆրեգատներում օգտագործելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Василий Н. Я. Гуринович А. Л.*, Зенитные ракетные комплексы, стр. 237
2. ↑  *Василий Н. Я. Гуринович А. Л.*, Зенитные ракетные комплексы, стр. 239—241
3. ↑  «Зенитный ракетный комплекс «Бук» (9К37, SA-11, Gadfly)» (ռուսերեն). Информационное агентство ОРУЖИЕ РОССИИ. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 22-ին.
4. ↑  Կաղապար:Arf
5. 1 2  «Архивированная копия» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մայիսի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 15-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=да` (օգնություն)
6. ↑  The Military Balance 2016, стр. 206
7. ↑  The Military Balance 2016
8. ↑  «Алмаз-Антей»: в 2000-х годах у Украины было примерно 500 ЗУР 9М38 / ЦАМТО, 13 октября 2015
9. ↑  MH17: итоговый доклад о крушении Boeing в Донбассе «Газета.ру», 13.10.2015
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Զիրոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վահե Զիրոյան** (դեկտեմբերի 3, 1990(1990-12-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Երևանում, Զիրոյանների ընտանիքում։ 1997 թվականից հաճախել է Սամվել Գևորգյանի անվան թիվ 189 միջնակարգ դպրոցը։ Մեկ տարի անց՝ 1998 թ.-ին ընդունվել, 2004 թ.-ին ավարտել է Ավետ Տերտերյանի անվան երաժշտական դպրոցի դհոլ, դաշնամուր բաժինները։ 2007 թվականին միջնակարգ ուսուցման ավարտից հետո միանգամից աշխատանքի է անցնել որպես խոհարար։ Մեկ տարի անց՝ 2008 թվականին ընդունվել է Երևանի «Հայբուսակ» համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ Այնուհետև 2009 թվականին խաղացել է ՈՒՀԱ-ում (Ուրախների և հնարամիտների ակումբ), որում հաջողություններ գրանցելուց հետո համագործակցել է «32 ատամ» ակումբի հետ։ Հենց այստեղից էլ սկսվեց երիտասարդ արվեստագետի կինոկարիերան։ 2012 թվականին ընդունվել է Երևանի Պետական կամերային թատրոն որպես դերասան։ Նույն թվականին նկարահանվել է «Ես եմ» գեղարվեստական ֆիլմում։ 2014 թվականին նկարահանվել է Արա Երնջակյանի «Ժաննա» գեղարվեստական ֆիլմում։ 2015 թվականին նկարահանվել է «Որոգայթ» գեղարվեստական ֆիլմում, նույն թվականին նկարահանվել է նաև «Ուրիշի հոգին» հեռուստասերիալում։ Նկարահանվել է նաև տարբեր երաժշտական տեսահոլովակներում, որոնցից է Գարիկ Պապոյանի «Inside my head» երգի տեսահոլովակը։ Չնայած նրան, որ արվեստագետի հակումը դեպի երաժշտություն սկիզբ է առել դեռևս մանկուց, այն իր ուրույն դրսևորումն ունեցավ 2014 թվականին, երբ 23-ամյա Վահեն իր մասնակցությունն ունեցավ «Հայաստանի ձայնը» երաժշտական նախագծում, ուր ակնհայտ ձայնային տվյալները նրան հասցրին մինչև նոկաուտ փուլ։ Արվեստից բացի դերասանի կյանքի անբաժան մասն է կազմում սպորտը. նախընտրում է ֆուտբոլ, բասկետբոլ, բոքս, սումո,լող։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

### Թատրոն

Վահե Զիրոյանը 2012 թվականից մինչ օրս աշխատում է Երևանի պետական կամերային թատրոնում, որտեղ նրա մասնակցությամբ բեմադրվել են մի շարք ներկայացումներ, որոնցից են. «Կառավարական համերգ», «Ալբանիա+», «Սիրո խոստովանություն Երևանին» և այլն։

### Դերասանական կարիերա

1. 2012 – «Ես եմ» գեղարվեստական ֆիլմ
2. 2014 – «Ժաննա» գեղարվեստական ֆիլմ
3. 2015 – «Որոգայթ» գեղարվեստական ֆիլմ
4. 2015 – 2017 «Քարե Դարդ» սիթքոմ
5. 2015 – «Ուրիշի հոգին» հեռուստասերիալ
6. 2017 – «Քավարան» հեռուստասերիալ
7. 2017 – «Եթե գտնեմ քեզ» հեռուստասերիալ
8. 2017 – «Հետհաշվարկ» հեռուստասերիալ
9. 2018 – «Կարմիր Բլուր» հեռուստասերիալ
10. 
11. 2019-2021 – «Երկուսով» հեռուստասերիալ
12. 2020 – «Why Women's Women's» սիթքոմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Baghdasaryan, Aram. «AV Production - Վահե Զիրոյան». *avproduction.am*. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 1-ին.(չաշխատող հղում)
2. 1 2  User, Super. «Վահե Զիրոյան». *www.erkat.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 1-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
3. ↑  ««Հայաստանի ձայնը-3». Վերոնիկա Գրիգորյանի եւ Վահե Զիրոյանի ելույթը ստիպեց ամոթ զգալ Արմեն Մարտիրոսյանին եւ «լացացրեց» Սոնային | NEWS.am Style - Ամենը՝ նորաձեւության եւ ոճի մասին». *style.news.am*. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 1-ին.
4. ↑  «Մասնակիցներ». *webcache.googleusercontent.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 1-ին.
**Վահրամ Ժորայի Դումանյան** (սեպտեմբերի 9, 1962(1962-09-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների հայ դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախկին նախարար (2020-2022)։

Կենսագրություն
--------------

Վահրամ Դումանյանը ծնվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ 1979-1984 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, 1984-1990 թվականներին՝ Մոսկվայի ԽՍՀՄ ԳԱ Վ. Ա. Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտում։

Աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում, Մոսկվայի ԽՍՀՄ ԳԱ Վ. Ա. Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտում, Լեհաստանի Ս. Բանախի անվան միջազգային մաթեմատիկական կենտրոնում, Գերմանիայի Թրիերի համալսարանում, Գերմանիայի Պադերբորնի համալսարանում։

Հայկական մաթեմատիկական ասոցիացիայի անդամ է, մասնագիտական խորհրդի անդամ է, արժանացել է Երևանի պետական համալսարանի և Կրթության և գիտության նախարարության ոսկե մեդալների։

Շուրջ 5 տասնյակ ուսումնամեթոդական և գիտական աշխատությունների հեղինակ է։

2020 թվականի նոյեմբերին Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար։

2008-2019 թվականներին եղել է ԲՈԿ-ի «Մաթեմատիկական կիբեռնետիկա» մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղար։

2001-2020 թվականներին եղել է ICPC համալսարանական թիմերի ծրագրավորման միջազգային օլիմպիադայի Հայաստանի տարածաշրջանի տնօրեն։

2020 թվականի նոյեմբերի 23-ից Հայաստանի ԿԳՄՍ նախարար է։

2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, իր հրաժարականի դիմումի հիման վրա ազատվել է ԿԳՄՍ նախարարի պաշտոնից։

2023 թվականի փետրվարի 2-ին նշանակվել է ՀՀ նախագահի խորհրդական։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վահրամ Դումանյանը իր՝ ԿԳՄՍ նախարար դառնալու մասին». *www.aravot.am* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
2. ↑  News, Shant. «Ո՞վ է ԿԳՄՍ նոր նախարարը. նրա կենսագրությունը». Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 23-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
3. ↑  «Վահրամ Ժորայի Դումանյան». *www.ysu.am* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
4. ↑  «Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն». *escs.am*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
5. ↑  «Վահրամ Դումանյան-ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար». *vaganvam.com*. Vagan Mkrtchyan. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 24-ին.(չաշխատող հղում)
6. ↑  «Արայիկ Հարությունյանն ազատվեց ԿԳՄՍ նախարարի պաշտոնից. Նոր նախարար է նշանակվել Վահրամ Դումանյանը». *news.am*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
**Նարբե Պողոսյան** (հունվարի 6, 1985(1985-01-06), Թեհրան, Իրան), հայազգի դերասան, ռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Նարբե Պողոսյանը ծնվել է 1985 թվականի հունվարի 6-ին՝ Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Ամուսնացած է դերասանուհի Աստղիկ Ալավերդյանի հետ։

Սովորել է Թեհրանի Նվարդ Գյուլբենկյան, այնուհետև Թեհրանի Գոհար հայկական դպրոցներում։ 17 տարեկանում տեղափոխվել է Երևան և ընդունվել «Գալիք» համալսարանի իրավաբանական բաժին, որտեղ ուսումը կիսատ թողնելով՝ տեղափոխվել է Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի համակարգչային ծրագրավորման բաժին։ Այն նորից կիսատ է թողնել և 2002-2007 թվականներին սովորել Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։

2005 թվականին եղել է «Կենտրոն» հեռուստաընկերության «Տարբերակ» հաղորդման հեղինակը, 2006 թվականին՝ «TV5» հեռուստաընկերության «Ընտանեկան իրավիճակներ», իսկ 2007 թվականին՝ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երջանկության մեխանիկա» նախագծերի պրոդյուսերը, դերասանը և ռեժիսորը։

2008-2009 թվականներին նկարահանել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Այսպես էլ ապրում ենք» (121 սերիա) հեռուստասերիալը, իսկ 2010-2014 թվականներին որպես «Ընտանեկան պատմություններ» հաղորդաշարի պրոդյուսեր, դերասան և ռեժիսոր` աշխատել է «ATV» հեռուստաընկերությունում։ «Անցնենք գործի» հաղորդաշարի ռեժիսորն ու պրոդյուսերն է։ Հանդիսանում է «Հեռախոսագրքույկ» գովազդային ամսագրի հեղինակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Չենք կարողանում վերադառնալ եթեր. Նարբե Պողոսյան (ֆոտո)». *armlur.am*.
2. ↑  «AV Production - Նարբե Պողոսյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 20-ին.
3. ↑  «AV Production - Աստղիկ Ալավերդյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 20-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 20-ին.
4. ↑  «ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՉԳՏԱՆՔ ՀԱՄԱՐՁԱԿ ԴԵՐԱՍԱՆՈՒՀԻ»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Այդ խոսքերը վաստակել եմ, հենց այնպես չեն տրվել ինձ». Աստղիկը՝ Նարբեի հետ կյանքի բարդ փուլի, ընտանեկան կյանքի և երեխաների դաստիարակության մասին
* Աստղիկն ու Նարբեն նշում են ամուսնության 7-ամյակը (լուսանկարներ)
* Նարբե Պողոսյան. *Մի բան պիտի կորցնես, որ մի բան գտնես*
«The Wedding Present» բրիտանական ինդի խումբ
**Անկախ երաժշտությունը** (հաճախ անվանում են նաև **ինդի** երաժշտություն) այն երաժշտությունն է, որն արտադրվում է անկախ առևտրային ձայնագրման ընկերություններից կամ դրանց դուստր ձեռնարկություններից։ Ինդի տերմինը երբեմն օգտագործվում է ժանրի նկարագրության համար (օրինակ, ինդի ռոք և ինդի փոփ), և որպես «ինդի» ժանրային տերմին կարող է ներառել երաժշտություն, որը ինքնուրույն չի արտադրվում, և շատ անկախ երաժշտական կատարողներ չեն ընտրում մեկ, որոշակի երաժշտական ոճ կամ ժանր և ստեղծում են ինքնուրույն հրապարակված երաժշտություն, որը կարող է դասակարգվել տարբեր ժանրերի վրա

Ձայնագրմոն լեյբլներ
-------------------

Անկախ լեյբլները երկար պատմություն ունեն հայտնի երաժշտության զարգացման խթանման համար, սկսած Միացյալ Նահանգներում հետպատերազմյան ժամանակաշրջանից, Sun Records-ի, King Records-ի և Stax-ի նման լեյբլներով։

Միացյալ Թագավորությունում 1950-ականներին և 1960-ականներին խոշորագույն ձայնագրման ընկերություններն այնպիսի հզորություն ունեին, որ անկախ լեյբլները պայքարում էին իրենց գոյության համար մինչև Virgin Records-ի նման նոր հասկացությունների ի հայտ գալը։ Մի քանի բրիտանացի պրոդյուսերներ և արվեստագետներ սկսել են անկախ լեյբլները օգտագործել, որպես իրենց աշխատանքների համար վաճառակետեր։

Միացյալ Նահանգներում, անկախ լեյբլները և դիստրիբյուտորները հաճախ միավորվել են կազմակերպությունում՝ առևտրի և հավասարության խթանման համար։ Ձայնագրման ակադեմիան, որը հայտնի է որպես Գրեմմիի մրցանակների հետևում կանգնած կազմակերպություն, սկսվել է 1950-ականներին որպես 25 անկախ ձայնագրման ընկերությունների կազմակերպություն, ներառյալ Herald-ը, Ember-ը և Atlantic Records-ը։ 1970-ական թվականներին հիմնադրվել է ձայնագրման անկախ դիստրիբյուտորների ազգային ասոցիացիան (NAIRD), որը 2004 թվականին դարձել է A2IM-ը։  Գոյություն ունեին նաև ավելի փոքր կազմակերպություններ, այդ թվում՝ անկախ երաժշտական ասոցիացիա (IMA), որը հիմնադրվել է 1980-ականների վերջին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «"Indie" vs. Independent – What's the Difference? : Vigilante Detective». *www.vigilantedetective.com* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 23-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 22-ին.
2. ↑  *Record Label Pursuit: Mistakes made by Upcoming Artistes Արխիվացված 2018-10-08 Wayback Machine*, Featnews.com, October 08, 2018.
3. 1 2  Rogan, Johnny (1992) "Introduction" in *The Guinness Who's Who of Indie and New Wave Music*, Guinness Publishing, 0-85112-579-4
4. ↑  «Subscribe to read». *Financial Times* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 22-ին. `{{cite web}}`: Cite uses generic title (օգնություն)
5. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2006 թ․ ապրիլի 26-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
6. ↑  Jeffrey, Don (June 10, 1995) "Retailer Sues Majors for CD Price Fixing" in *Billboard Magazine*, Billboard Publishing
7. ↑  Barclay, Michael. «King Cobb Steelie Simply Rational». Exclaim.ca. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ փետրվարի 9-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
**Նիկոլայ Օստրովսկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի** (ռուս.՝ Парк культуры и отдыха имени Николая Островского),ՌուսաստանիԴոնի Ռոստով քաղաքի ամենամեծ զբոսայգին։

Նկարագրություն
--------------

Հիմնադրվել է 1894 թվականին, տարածքը 63,1 հեկտար է։ Անվանվել է ի պատիվ խորհրդային շրջանի անվանի գրող Նիկոլայ Օստրովսկու։ Այգում գտնվում են այնպիսի մշակութային և ժամանցային վայրեր, ինչպիսիք են լողավազանը, ֆուտբոլի դաշտերը, լեռնագնացների և պատանի հրշեջների ակումբները, ծանրամարտի, ձեռքի գնդակի և ըմբշամարտի դահլիճները, թենիսի կորտերը, «Օլիմպ XXI դար» մարզադաշտը, իսկական մանկական երկաթուղին։

Նիկոլայ Օստրովսկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգին քաղաքային նշանակության զբոսայգի է` Դոնի Ռոստովի բնակչության մեծ հոսքով։ Բնակիչներին և քաղաքի հյուրերին զբոսայգում տրամադրվում են տարբեր ծառայություններ։ Հետաքրքիր և գրավիչ ծառայություններից են զբոսայգու ատրակցիոնները։ Ներկայումս զբոսայգում տեղադրված է 40-ից ավելի ատրակցիոն։ Ակտիվ և արտասովոր հանգստի սիրահարներին սպասում է «Ջունգլի» պարանների աշխարհը. դա արկածային ատրակցիոն է, որը բաղկացած է տարբեր աստիճանի բարդության վեց երթուղուց։

2014 թվականին Նիկոլայ Օստրովսկու անվան զբոսայգում բացվել է «Ուրախ Դինո» դինոզավրերի աշխարհը։ Այսօր զբոսայգու տարածքում գործում է անվճար Wi-Fi։ Մեծ ուշադրություն է հատկացվում սպորտի զարգացմանը. այգու տարածքում կան աթլետիկական ավան, Workout-ի խաղահրապարակ, հեծանվային ուղյակներ, հեծանիվների վարձույթի ծառայություն և այլն։ Զբոսայգում տարեկան անցկացվում են տարբեր ուղղվածության ավելի քան 200 միջոցառումներ, ինչպես նաև գործում են ակումբային կազմավորումներ։

2016 թվականի սեպտեմբերին զբոսայգու մուտքի մոտ բացվել է «Դոնի կապավորներին» հուշարձանը։

Պատմություն
-----------

1894 թվականին ներկայիս զբոսայգու տեղում տնկվել էին, այսպես կոչված, Բալաբանովյան պուրակները` 100 դեսյատին մակերեսով։ Եթե համեմատենք Նոր ՆախիջևանիXIX դարի քարտեզում պուրակների վայրը Դոնի Ռոստովի XX դարի քարտեզի և Օստրովսկու զբոսայգու գտնվելու վայրի հետ, ապա այդ տարածքները համընկնում են։

Զբոսայգին տարիների ընթացքում փոխել է իր անունը` Պրոլետարսկի, Շեբոլդաևի անվան, Մարիա Ուլյանովայի անվան, «Ռոստսելմաշ» զբոսայգի։

XX դարի 70-ական թվականներին զբոսայգին ստացել է ներկայիս անվանումը` Նիկոլայ Օստրովսկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի։ Նրա գլխավոր առանձնահատկությունը կանաչ ծառատունկերն են` ծառերի և թփերի հազվադեպ տեսակներով։ Որոշ ծառեր ավելի քան հարյուր տարեկան են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  Super User. «Парк Островского сегодня». park-ostrovskogo.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 26-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
3. ↑  Super User. «Free Wi-Fi». park-ostrovskogo.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 26-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
4. ↑  «Официальный портал городской Думы и Администрации города». www.rostov-gorod.ru. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 26-ին.(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**De minimis non curat lex** (*«դե մինիմիս նոն կուրատ լեքս»*, լատիներենից թարգմանաբար՝ «օրենքը մանրուքներով հետաքրքրված չէ»), Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունում մեկնաբանվում է որպես **նվազագույն թույլատրելի չափ**, իրավական դոկտրին, համաձայն որի մանրուքներն անիմաստ է հաշվի առնել իրավական կարգավորման գործընթացքում։ «Օրենքը մանրուքներով չի շարժվում» սկզբունքի տրամաբանությունից ելնելով շատ արդարադատական ատյաններ հրաժարվում են դատական քննության առնել ողջամտորեն ոչ այնքան էական համարվող (մանրուքներ պարունակող) հայցապահանջները։ Շվեդիայի թագուհի Քրիստինա I-ը այս սկզբունքը համատեղում էր *aquila non capit muscās* («արծիվը ճանճ չի որսում») լատինական ասացվածքի հետ։

«Դե մինիմիս» դոկտրինը առաջին անգամ իրավունքի պատմությանը հայտնի է դառնում 15-րդ դարում։ Տարբեր համատեքստերում այս եզրույթը կարող է ստանալ տարբեր նեղ մասնագիտացված իմաստավորումներ (ինչպես ցույց է տրված ստորև), մինչդեռ «de minimis non curat lex»-ն իր ելակետային իմաստով կոչված է սահմանելու նվազագույն թույլատրելի չափը։

Կիրառումը տարբեր հարթություններում
----------------------------------

### Հարկային իրավունք

Նվազագույն թույլատրելի չափի սահմանազատումը բավականին կարևոր նշանակություն ունի հարկային մի շարք իրավահարաբերություններում։ Օրինակ՝ համաձայն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հարկային օրենսդրության և կանոնների, «de minimis non curat lex» դոկտրինով կարգավորվում է փոքր քանակությամբ շուկայական զեղչերի կիրառությունը։ Ըստ հարկային ոլորտի գործարար շրջանառության սովորույթների և կանոնների, եթե պարտատոմսը գնվել է ցածր շուկայական զեղչով (անվանական արժեքի 0.25%-ից պակաս գումարով), ապա շուկայական զեղչը համարվում է զրոյական։ Եթե շուկայական զեղչը պակաս է նվազագույն սահմանային չափից (դե մինիմիսից), պարտատոմսերի զեղչը առավելապես դիտարկվում է տնօրինման կամ մարման փոխարեն կապիտալ շահույթ, այլ ոչ թե սովորական եկամուտ։

Կանոնը կարող է կիրառվել նաև աշխատանքային որոշ հարաբերություններում։ Դիցուք, Ներքին եկամուտների ծառայության հաշվին աշխատողի ձեռքբերած օգուտի մասին վերադասությանը տեղյակ պահելու անհրաժեշտություն չի առաջացնում, եթե այդ օգուտը այնքան չնչին է, որ դրա մասին զեկուցելը ուղղակի անիմաստ է կամ նախատեսված կարգապահական պատասխանատվությունը տվյալ պարագայում վարչականորեն անիրագործելի կարող է լինել։ Օրինակ՝ աշխատակցի կողմից ընկերության պատճենահանման սարքի միջոցով անձնական փաստաթղթերի պատճենահանումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ehrlich, Eugene (1987) [1985]. *Amo, Amas, Amat and More*. New York: Harper Row. էջ 100. ISBN 978-0-06-272017-7.
2. ↑  Garner, Bryan A. (editor-in-chief) (1999). *Black's Law Dictionary* (7th ed.). St. Paul, Minnesota: West Publishing. էջ 443. `{{cite book}}`: `|first1=` has generic name (օգնություն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դե մինիմիս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779944969 |

 |
**Խաչենի հովտի հուշարձաններ,** Լեռնային Ղարաբաղի Խաչենի ձորակում, Խաչենագետի մոտակայքում գտնվող մի շարք հուշարձաններ։ Այնտեղ են գտնվում մի շարք պատմամշակութային վայրեր՝ եկեղեցիներ, վանքեր, կամուրջներ, բերդեր, աղբյուրներ, ջրաղացներ, խաչքարեր, գերեզմաններ և հին դամբանաբլուրներ։

Հին արձանագրություններ
----------------------

Խաչենի հովտի հուշարձաններ են այցելում բազմաթիվ հետազոտողներ, քանի որ Խաչենում են գտնվում շատ հին արձանագրություններ։ Խաչենի վիմական արձանագրությունների առաջին հավաքողը եղել է Գանձասարի կաթողիկոս Եսայի Հասան-Ջալալյանը, որը 1718 թվականին կազմել է իր վիմագրական տետրակը՝ ընդգրկելով Խաչենի հովտի շուրջ հարյուր վիմագրեր։ Խաչենի արձանագրությունների հավաքմամբ է զբաղվել նաև Սարգիս եպիսկոպոս Ջալալյանցը։ Նրա հրատարակած վիմագրերը միշտ ծառայել են, որպես հնագիտության տարբեր հարցերի կարևոր աղբյուրներ։

Խաչենի արձանագրություններով են զբաղվել նաև՝ Մակար Բարխուտարյանցն ու Խաչիկ վարդապետ Դադյանը։ Մակար Բարխումյանցը հրատարակել է «Արցախ» վիմագրական գիրքը, որը նա հավաքել էր պատմական Արցախից և Ուտիքից։ Իսկ Խաչիկ Դադյանը հրատարակել է մի շարք արձանագրություններ և հնագիտական նյութեր։ Եթե չհաշվենք ուսումնարանի ուսուցիչ Էմիլ Ռյոսլերի սիրողական փորձերը, ապա Խաչիկ Դադյանը եղել է Խաչենի հնագիտական նյութերի առաջին ուսումնասիրողը։ Խաչիկ Դադյանի հրատարակած Սբ․ Հակոբա վանքի արձանագրությունները մինչև այդ նույն վանքից հավաքված ամենահարուստ փունջն է։

Արևելագետ Հ․ Ա․ Օրբելին 1909 թվականի օգոստոսին ակադեմիկոս Ն․ Յա․ Մառի հանձնարարությամբ գործուղվել է Խաչեն։ Այնտեղ անցկացրած տասնյոթ օրվա ընթացքում գիտնականը գրի է առել շուրջ 270 արձանագրություն․ 84–ը՝ Գանձասարի վանքից, 21-ը՝ Վաճառից, Խաչխութից ու Ծմակահող գյուղից, 13-ը՝ Հավապտուկից, 26-ը՝ Կոշիկ անապատից, 37-ը Մեծառատի Ս․ Հակոբավանքից, 11-ը՝ Ջուխտ խաչ ու Խաչախաչ սրբավայրերից, 35-ը՝ Խաթրավանքից և 33-ը՝ Դադի վանքից։

Հիշատակում
----------

Հ․ Ա․ Օրբելին Գանձասարի և Հավապտուկի արձանագրությունները առանձնացրել ու հանձնել է տպագրության։ Այդ գրքույկը բաղկացած է 42 էջից, որը գտնվում է ՍԱՀՄ ԳԱ արևելագիտական ինստիտուտի լենինգրադյան բաժանմունքի արխիվում։

Այդ արխիվում են պահվում նաև Խաչենին վերաբերող մյուս արձանագրությունները։ Դրանք խնամքով, տառաձևերի, կցագրերի և վիմագրական այլ արձանագրությունների պահպանմամբ արտագրված են փոքր չափսի մեկ ընդհանուր տետրում։

Հ․ Ա․ Օրբելու ներդրումը Խաչենի պատմության ուսումնասիրման գործում անվիճելի է։ Նրա հրատարակած երեք ծավալուն հոդվածները Խաչենի պատմության և մշակույթի հետազոտության հետաքրքիր փորձեր են։

Հետագայում Խաչենի վիմագրերի ուսումնասիրությամբ են զբաղվել նաև Ս․ Բարխուդարյանը՝ 60-ական թվականներին և Բ․ Ուլուբաբյանը՝ 70-ական թվականներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Դադյան, Խաչիկ (1901). *Սուրբ Հակոբա վանքի արձանագրություններ*. Փարիզ: Բանասէր. էջեր 135–147.
2. ↑  Բ․ Ուլուբաբյան (1972). *Ակադեմիկոս Մովսես Օրբելին և Խաչենը*. Բանբեր Հայաստանի արխիվներ. էջեր 198–199.
3. ↑  Մկրտչյան, Շահեն (1985). «Խաչենի հովտի հուշարձաններ». Հայաստան. ISBN 4902020000. `{{cite journal}}`: Check `|isbn=` value: checksum (օգնություն); Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
**Հալիվորի կամուրջ,** Իշխանագետն ու իր վտակները ներառում են չորս քարաշեն կամուրջ (Տողի կամ Թաղլարի, Հալիվորի, Հայկազնի, Հաթամի), որոնցից է Հալիվորի միաթռիչք կամուրջը, որը պահպանվում և գործում է։

Ընդհանուր տեղեկություն
----------------------

Կամուրջը Թաղլարի տարածքը գետի վրայով կապում է Տումի գյուղի տարածության հետ։ Այն ունի 20 մետր երկարություն, 3 մետր լայնություն, 9 մետր բարձրություն։ Կամարային բացվածքի լայնությունը 9 մետր է։ Կամրջի թռիչքի երկարությունը 11 մետր է, լայնութունը` 3, իսկ բարձրույթունը` 5։ Կամրջի հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Ամենայն հավանականությամբ այն կառուցվել է մելիք Եգանի օրոք` 18-րդ դարում։

Տեղանքից ելնելով՝ նոր կամուրջը կառուցվել է այնպես, որ Մեծ Թաղլարի կողմից կամրջի խելը մոտ երկու մետր ներքև է հանդիպակաց կողմի խելից։ Հին կամրջից մնացել է աջակողմյան խելի զանգվածը, որը գտնվում էր մոտ 50 մետր վերև` համեմատաբար ավելի հարմար դիրքում։ Թաղլար կամուրջը ձորակի նշանավոր հուշարձաններից է։ Այն կառուցված է անտաշ քարի բեկորներով, ամուր կրաշաղախով, մեկ լայն կամարով, որի խելերը հենվում են գետի ափերի ժայռերին։

### Մատուռ

Կառույցը 10-րդ դարի է և գտնվում է Կաքավավանքից 1,5-2 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Իշխանագետի ձախ ափին՝ այժմյան ադրբեջանական Գյումշաթլու գյուղին կից բլրակի գագաթին։ Մատուռը ուղղանկյուն հատակագծով միանավ բազիլիկ է, որի թաղը ամբողջությամբ փլված է, իսկ կողային պատերն ամբողջությամբ պահպանվում են։ Մատուռին հարակից բլրագագաթին երևում են վատ պահպանված արձանագրություններով գերեզմանաքարեր, ջարդված խաչքարերի բեկորներ, սրբատաշ որմերի մասնիկներ։

### Արզումանի մատուռ

Արզումանի մատուռը չնայած ուշ շրջանի կառույց է, բայց ամբողջությամբ պահպանվել է։ Սրբատաշ քարերով պատերում կան վեց որմնաշարեր, պատուհաններ։ Քիվերը, դուռը, լուսամուտները զարդաքանդակված են։ Մատուռի մոտ կա քարաշեն աղբյուր և արտադրական բնույթի կառույցներ։

### Գրիգոր Լուսավորչի կացարան

Գրիգոր Լուսավորչի կացարանը նաև հայտնի է որպես *ճգնավորի կացարան*։ Ժայռի մեջ գտնվող կացարանը գտնվում է Թաղլարի արևելյան մասում, քերծի տակ։ Ավանդությունը պատմում է, որ Գրիգոր Լուսավորիչը հայոց արևելից նահանգներում շրջագայելիս իջևանել է այստեղ, իսկ երբ նա մեկնել է, երկնքից լույս է ծորացել նրա գիշերած տեղում, և այդ օրվանից տեղանքը կոչվել է Գրիգոր Լուսավորիչ, դարեր շարունակ տեղացիների կողմից ընկալվել է որպես ուխտատեղի, սրբավայր։

Արձանագրություն
---------------

Շինարարական կիսավեր արձանագրությունը գտնվում է հյուսիսարևմտյան խելի պատին ագուցած 60x50 սմ մեծությամբ սպիտակ թերթաքարի վրա։

*...յիշատակ...*
...կամուրջըս Յարութիւ   

նի։ Մդ։ Գեվ   

...Շինեցի։ Իմ   

ծնողաց։ Օվ ա(ն) ցն-   

ի ա(ստուա)ծ ողորմա ասի   

Թ(վին) ՌՄԶԴ (1835)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մկրտչյան, Շահեն (1985). *Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները*. Երևան: Հայաստան. էջեր 105–107. ISBN 4902020000. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: checksum (օգնություն)
***Ալֆի Դեյս*** (անգլ.՝ Alfie Deyes, սեպտեմբերի 17, 1993(1993-09-17), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի բլոգեր, գրող։ Նա ունի 3 ալիք ՅուԹյուբում՝ PointlessBlog, PointlessBlogVlogs և PointlessBlogGames: 2014 թվականից նա թողարկեց 2 գիրք "The Pointless Blog" անունով։

Գործունեություն
---------------

Ալֆին սկսեց իր PointlessBlog ալիքը ՅուԹյուբում 2009 թվականին։ 2015 թվականի տվյալներով նրա ալիքը ուներ 5 միլիոն հետևորդ և 400 միլիոն դիտում։ Նրա 2-րդ ալիքը ունի ավելի քան 3 միլիոն հետևորդ և 250 միլիոն դիտում։ Բացի դրանից նա ունի 2 միլիոն հետևորդ Թվիթերում և 2 միլիոն Ինստագրամում։ 2013 թվականի դեկտեմբերին Yahoo! News-ը անվանեց նրան ինտերնետի 12 լավագույն ձեռներեցներից մեկը, իսկ 2014 թվականին նրա լուսանկարը տեղադրվեց Company ամսագրի շապիկին, որպես ՅուԹյուբի լավագույն սերունդ։

Դեյսը համագործակցում է մի շարք ուրիշ ՅուԹյուբերների հետ, որոնք են Տանյա Բյորը, Լոուրենս Փենթլենդը, Գրեյս Հելբիգը, Թայլեր Օքլի, Թրոյ Սիվան, Միրանդա Սինգս, Զոի Սագ և Ջո Սագ։ Նա նաև մի քանի վիդեո նկարեց Արիանա Գրանդեյի հետ *The You Generation Network-ի* համար։

2013 թվականին Դեյսը եղել է *«Guinness World Records OMG!»* նախագծի մասնակից և մի քանի համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել, որոնցից է "երեսուն վայրկյանում ամենից շատ թևնոց հագնել" ։

2015 թվականին Դեյսը ընդգրկվել է Բրիտանիայի ամենից ազդեցիկ մարդկանց թոփ ցուցակում։

Գրքի շարունակությունը թողարկվեց 2015 թվականի մարտի 26-ին։

Երաժշտություն
-------------

2014 թվականին Դեյսը միացավ Band Aid 30 խմբին և ներկայացրեց *«Do They Know It’s Christmas?»* սինգլը, որպեսզի փող հավաքվի և ուղղի Էբոլա հիվանդության բուժմանը։

Դեյսը մտնում էր «YouTube Boyband» խմբի մեջ, որը բարեգործական ակցիա էր կազմակերպել և այդ ակցիայի մասին գրվել է *The Guardian* թերթում։

Ռադիո
-----

2014 թվականի նոյեմբերին Դեյսը հյուրնըկալվեց The Radio 1 Breakfast Show Մարկուս Բաթլերի հետ հաղորդմանը։

Անձնական կյանք
--------------

Տվյալ պահին Դեյսը ունի ընկերուհի, ում անունն է Զոի Սագ, ավելի հայտնի որպես Զոելլա։

Գիրք
----

2014 թվականին Դեյսը պայմանագիր կնքեց Blink Publishing ընկերության հետ *«The Pointless Book»* գրքի համար, որը թողարկվեց այդ թվականի սեպտեմբերին։ Գիրքը և ամսագիր էր, և նոթատետր և գիրք։

Մրցանակներ և առաջադրումներ
--------------------------

| Տարի | Առաջադրում | Մրցանակ | Արդյունք |
| --- | --- | --- | --- |
| 2014 | «Ariana Does My Makeup» Արիանա գրանդեյի հետ | Teen Choice Award for Choice Web Collaboration | Առաջադրում |
| 2015 | Nickelodeon Kid's Choice Awards | Ամենից սիրելի բրիտանական բլոգեր | Առաջադրում |
| 2015 | Radio 1 Teen Choice Awards | Լավագույնք բրիտանական վլոգեր | Առաջադրում |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալֆի Դեյս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՏիկՏոկ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ISNI: 0000000451052185 · LCCN: no2015050855 · NKC: osa2015876079 · NTA: 391538217 · NUKAT: n2018134432 · VIAF: 316746381 · WorldCat VIAF: 316746381 |

 |

 |
**Պողոս Յուսուֆյան Բեյ** (արաբ․՝ بوغوص يوسفيان‎‎, արմտ. հայ.՝ Բողոս Յուսուֆեան, 1775, Իզմիր, Անատոլիայի էլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1844, Եգիպտոս), Եգիպտոսի առևտրի և արտաքին գործերի նախարար, Մուհամմադ Ալի փաշայի քարտուղարը։

Կենսագրություն
--------------

Պողոս Յուսուֆյանի ծնողները՝ Հովսեփը և Մարտան, եղել են հայ վաճառականներ Մաժաք (նույն ինքը Կեսարիա) քաղաքից։ Ավելի ուշ նրանք բնակություն են հաստատում Սմիրնա քաղաքում։ Պողոսը դառնում է նրանց ընտանիքի առաջին երեխան, ով ծնվում է 1775 թվականին։

Երիտասարդ տարիքում Պողոսը օգնել է իր մորեղբորը՝ Առաքել Աբրոյանին, ապա Զմյուռնիայում բրիտանական հյուպատոսին։ Ապա, Պողոս Յուսուֆյանը եգիպտական առաջատար առևտրի կենտրոններում ձեռք է բերել առևտրային փորձ։

1790-ական թվականներին Պողոս Բեկ Յուսուֆյանը դառնում է Ռոսետտե քաղաքի մաքսային գործերի պետը։ Պողոս Յուսուֆյանը եղել է Մուհամմադ Ալի փաշայի թարգմանիչը, առաջին խորհրդականը, պաշտոնական ներկայացուցիչը, առևտրի և արտաքին գործերի նախարարը։ Տասնամյակների ընթացքում Պողոս Բեկը դառնում է Եգիպտոսի առաջատար պետական և քաղաքական գործիչներից մեկը։

Պողոս Յուսուֆյանը նաև համարվում է առաջին քրիստոնյան, ով Օսմանյան Եգիպտոսում ստացել է բեյի տիտղոս։

Գրականություն
-------------

* Թոփուզյան Հ. Եգիպտոսի հայկական գաղութի պատմություն (1805-1952), Երևան, 1978։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Որսորդ, Ֆ․ Ռոբերտ (1999). *Օսմանյան Եգիպտոսը 1805-1879 թվականներին*. Կահիրե, Եգիպտոս: Կահիրեի ամերիկյան համալսարան. էջ 283. ISBN 9789774245442.
2. ↑  «Հայերը Եգիպտոսում». Հայաստանի Հանրապետության դեսպանատուն Եգիպտոսում.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 134)։*  |
**Հագենով** փոքրիկ քաղաք Գերմանիայի հյուսիսում։ Հայտնի է իր փայտաշեն տներով, որոնց մեծ մասը կառուցվել է 17-19-րդ դարերում։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Հագենովը գտնվում է Բալթիկ ծովից 70 կմ հեռավորության վրա։ Մոտակա խոշոր քաղաքներն են՝ Շվերին (մոտ 30 կմ), Վիսմար (մոտ 65 կմ) հյուսիս-արևելքում, Համբուրգը (մոտ 80 կմ) և Լյուբեկը (մոտ 85 կմ) արևմուտքում։ Քաղաքի միջով անցնում է Շմար գետը, որը քաղաքի կենտրոնական հատվածում գոյացրել է լճակ։

Պատմություն
-----------

Քաղաքի անունը առաջին անգամ հիշատակվում է 1194 թվականին *Hachenowe* (Հախենովե), այնուհետև *Haghenow(e)* (Հագհենով) (1316, 1326), ավելի ուշ *Hagenowe* (Հագենովե) և վերջում *Hagenow* (Հագենով)։ Քաղաքի անվանման բացատրությունն է՝ *պարսպապատ մարգագետիններ*։ Նույնիսկ առաջին հիշատակման ժամանակ Հագենովն ուներ ամրոց և եկեղեցի։ Քաղաքի ամենահին շենքը, որը դեռ կանգուն է՝ թվագրվում է 1720 թվականին։ Հագենովը որպես քաղաք անվանվում է 1370 թվականի պայմանագրերում, մինչ այդ դեռևս գյուղ էր։ Բայց հետագայում՝ 1520 թվականին կրկին որպես գյուղ է անվանվում։ 1754 թվականին Հագենովի որպես քաղաք կարգավիճակը հաստատվել է քաղաքի պաշտոնական կանոնադրության հիման վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետևանքով քաղաքն անցնում է Խորհրդային միությանը, իսկ 1949 թվականից մինչև 1990 թվականը՝ Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության կազմում։ Այժմ Հագենովը հանդիսանում է Գերմանիայի Լյուդվիգսլուստ-Պարխիմ շրջանի քաղաքներից։

Բնակչություն
------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Տարեթիվ | Բնակիչ |
| --- | --- |
| 1990 | 14.012 |
| 1995 | 12.579 |
| 2000 | 12.272 |
| 2005 | 12.235 |
| 2010 | 11.745 |
| 2015 | 11.697 |

 | 

| Տարեթիվ | Բնակիչ |
| --- | --- |
| 2020 | 12.245 |
| 2021 | 12.146 |
| 2022 | 12.399 |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 (գերմ.) — DESTATIS, 2023.
2. ↑  Ernst Eichler (Linguist)/Hans Walther (Onomastiker): *Städtenamenbuch der DDR.* VEB Bibliographisches Institut, Leipzig 1988, ISBN 3-323-00007-2
3. ↑  Georg Christian Friedrich Lisch: *Die Kirche zu Hagenow und die Stadt Hagenow.* 1855 (liberarius.de)
4. ↑  Ernst Eichler (Linguist)|Ernst Eichler und Werner Mühlmer: *Die Namen der Städte in Mecklenburg-Vorpommern.* Ingo Koch Verlag, Rostock 2002, ISBN 3-935319-23-1

Արտաքին հղումներ
----------------

* Offizielle Website
* Waldbrände bei Lübtheen und Hagenow im Juni 2023
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Սարգսի Հակոբյան** (1903, Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1984), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Հակոբյանը ծնվել է 1903 թվականին, Էջմիածին քաղաքում։ 1925 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Զորացրվելուց հետո ուսուցիչ է եղել Ապարանում, այնուհետև՝ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Օրդուբադի շրջանի Փառակա գյուղում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը և շարունակել ուսուցչական աշխատանքը Երևանի դպրոցներում՝ մինչև 1941 թվականը։

1941 թվականին Հակոբյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ և մեկնել ռազմաճակատ։ Մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի պաշտպանության մարտերին (40-րդ առանձին ճանապարհային կառուցողական գումարտակում, որպես հանդերձանքի բաժնի պետ, ավագ լեյտենանտի կոչումով)։ 1942 թվականի մայիսին Հակոբյանը ռմբակոծումից կոնտուզիա է ստացել, ուղարկվել է հոսպիտալ բուժվելու։ Ապաքինվելուց հետո զորացրվել է բանակից։

1943 թվականից աշխատել է որպես ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ մայրաքաղաքի Միքայել Նալբանդյանի, Կլիմենտ Վորոշիլովի անվան դպրոցներում։ 1967 թվականին անցել է կենսաթոշակի։ 2-րդ կարգի հաշմանդամ Հակոբյանը ռազմաճակատում պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով, խաղաղ տարիներին լավագույն աշխատանքի համար արժանացել է «Աշխատանքային արիության համար», «Աշխատանքի վետերան» մեդալների, իսկ 1953 թվականին՝ «Պատվո նշան» շքանշանի։

Մահ
---

Աշոտ Հակոբյանը մահացել է 1984 թվականին, թաղված է Թոխմախի գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Պատվո նշան» շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
2. ↑  «The memorial of Hakobyan Ashot (Աշոտ Հակոբյան Սարգսի) buried at Yerevan's Tokhmakh cemetery». *hush.am* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 31-ին.
**Սալլի Քուիլլիան Եյթս** (անգլ.՝ Sally Quillian Yates, օգոստոսի 20, 1960(1960-08-20), Ատլանտա), ամերիկացի իրավաբան։ Ծառայել է որպես Միացյալ նահանգների դատախազ և ավելի ուշ` գլխավոր դատախազի տեղակալ։ Նշանակվել է նախագահ Բարաք Օբամայի կողմից։ 2017 թվականի հունվարի 20-ից զբաղեցրել Է ԱՄՆ-ի գլխավոր դատախազի պաշտոնակատարի պաշտոնը մինչև 2017 թվականի հունվարի 30-ին նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից ազատ արձակվելը` դատարանում ներգաղթի մասին Թրամփի հրամանագիրը պաշտպանել հրաժարվելուց հետո։

Կենսագրություն
--------------

Սալլի Եյթսը ծնվել է 1960 թվականին Ատլանտայում, Ջորջիա նահանգում։ Եյթսը լրագրության ոլորտում արվեստագիտության բակալավրի աստիճան է ստացել Ջորջիայի համալսարանում։ 1986 թվականին ստացել է իրավագիտության դոկտորի կոչում Ջորջիայի համալսարանի Իրավաբանության դպրոցում։

1986 թվականին Սալլի Եյթսն ընդունվել է Ջորջիա նահանգի փաստաբանների պետական կոլեգիա։ 1986-1989 թվականներին եղել է իրավաբան *King & Spalding* իրավաբանական ընկերությունում, որը մասնագիտացած է առևտրային դատական գործընթացներում։ 1989 թվականին Եյթսը դարձել է Ջորջիայի հյուսիսային շրջանի դատախազի օգնական։ Արդարադատության նախարարությունում իր կարիերայի սկզբում Եյթսը զբաղվել է տարբեր տեսակի գործերի, այդ թվում` քաղաքական կոռուպցիայի հետաքննությամբ։

2010 թվականի մարտի 10-ին Եյթսը ստանձնել է Ջորջիայի հյուսիսային շրջանի դատախազի պաշտոնը` այդպիսով դառնալով առաջին կինը նահանգում, որը զբաղեցնում էր այդ պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  CNN, Evan Perez and Jeremy Diamond. «Trump fires acting AG after she declines to defend travel ban». `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
2. ↑  «Trump Fires Acting Attorney General». 2017 թ․ հունվարի 30.
3. ↑  «Who is Sally Yates?». edition.cnn.com.
4. ↑  «Sally Yates: 'I did my job the best way I knew how'». ajc.com.
5. ↑  «Report: Sally Yates is Obama's pick for deputy attorney general». ajc.com.
6. ↑  «Sally Yates said to be Obama's nominee for Justice Department's second in command». washingtonpost.com.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սալլի Քուիլլիան Եյթս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2015130776 · VIAF: 198144647693121874753 · WorldCat VIAF: 198144647693121874753 |

 |
Հայդուկների զենքեր Բելգրադի ռազմական թանգարանում
**Սերբ հայդուկներ** (սերբ.՝ хајдуци / *hajduci*), ապստամբներ օսմանյան տիրապետության տակ ընկած Բալկաններում, ովքեր մարտնչում էին թուրքերի դեմ՝ հարամբաշիների գլխավորությամբ խմբերով հանկարծակի իջնելով սարերից ու անտառներից և հարձակվելով նրանց վրա։ Խոշոր բախումների ժամանակ նրանց հաճախ օգնության են հասել օտար տերություններ՝ Վենետիկյան հանրապետությունը և Հաբսբուրգյան միապետությունը։

Հայդուկները դիտվում են որպես սերբերի ազգային ինքնության անքակտելի մաս։ Ավանդազրույցներում նրանք ներկայացված են որպես հերոսներ, ովքեր սերբական հասարակության ընտրախավի (էլիտայի) դերն են խաղացել օսմանյան տիրապետության ժամանակաշրջանում։ Նրանք սերբերին պաշտպանել են օսմանցիների բռնաճնշումներից, նրանց նախապատրաստել են ազգային ազատագրության համար և սերբական հեղափոխության ժամանակ իրենց նկատելի ավանդն են ներդրել։ Չեթնիկներն իրենց հայդուկներ, ազատության մարտիկներ էին համարում։

Հայդուկային շարժումը հայտնի է **hajdučija** (хајдучија) կամ **hajdukovanje** (хајдуковање) անվանումներով։ Հայդուկային խմբերի պարագլուխներին անվանել են *buljubaša* կամ *harambaša*՝ ընդօրինակելով օսմանցիներին։

Հայդուկները գեղարվեստական գրականության մեջ
------------------------------------------

### Էպիկական պոեզիայում

Սերբական ժողովրդական չափածո էպիկական ստեղծագործություններում, որոնք մի ամբողջ շարք են կազմում, որպես սիրված հերոսներ հանդես են գալիս առավել նշանավոր հայդուկներից Ծեր Նովակը (Starina Novak), Պստիկ Ռադոյիցան (Mali Radojica), Ծեր Վույադինը (Stari Vujadin), Պրեդրագն ու Նենադը (Predrag, Nenad), Նովակը (Novak), Գրույիցան (Grujica), Չուչուկ Ստանան (սերբ.՝ Чучук Стана և այլք։

### Վեպերում

Հայդուկները բազմաթիվ վեպերում են հանդես գալիս որպես հերոսներ։ Հիշարժան են հատկապես Բ. Նուշիչի *Hajduci*-ն (1955), Միլյանովի *Srpski hajduci*-ն (1996)։

Աշխատություններ
---------------

* Коцић, М. (2013). Венеција и хајдуци у доба Морејског рата.
* Милошевић, М. (1988). Хајдуци у Боки Которској 1648–1718. Титоград, ЦАНУ.
* Стојановић, М. & Samardžić, R. (1984). Хајдуци и клефти у народном песништву. Српска академија наука и уметности, Балканолошки институт.
* Popović, D. J. (1930). O hajducima (Vol. 1). Narodna štampanja.
* Žanić, I. (1998). Prevarena povijest: guslarska estrada, kult hajduka i rat u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, 1990-1995. godine. Durieux.
* Bracewell, W. (2005). 'Hajduci kao heroji u balkanskoj politici i kulturi'(trans. of" The Proud Name of Hajduk").
* Suvajdžić, Boško (2003). «Hajduci i uskoci u narodnoj poeziji: Istorijske pretpostavke za nastanak i razvoj hajdučkog pokreta». Janus; Rastko. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 22-ին.
* Suvajdžić, Boško (1953). *Српска хајдучка епика у јужнословенском контексту*.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Edited by Norman M. Naimarkand Holly Case; Norman M. Naimark (2003). *Yugoslavia and Its Historians: Understanding the Balkan Wars of the 1990s*. Stanford University Press. էջեր 25–. ISBN 978-0-8047-8029-2. `{{cite book}}`: `|author1=` has generic name (օգնություն)
2. ↑  *That was Yugoslavia*. Ost-Dienst. 1991. էջ 15.
**Կաշկավալ**, կովի և ոչխարի կաթերից պատրաստված դեղին պանիր։ Կաշկավալն ունի հարթ մակերես՝ առանց անցքերի ու ճարպաբծերի, կիսապինդ նյութակազմվածք, ծղոտագույն երանգ, յուղայնությունը՝ 25-32 %: Այս պանիրը շատ երկար է հասունանում՝ ավելի քան 6 ամիս։ Կաշկավալն ստանում են թարմ, բնական կաթից՝ առանց հավելումների, հատուկ զտման միջոցով, ինչի միջոցով միկրոօրգանիզմները ֆիլտրվում են կաթից։ Այս զտումից են մեծապես կախված պանրի հասունացումը, նրա յուրահատուկ համն ու բույրը։

Ստուգաբանություն
----------------

«Կաշկավալ» անվանումը ծագում է լատիներեն *Caseus* (պանիր) և *Caballus* (ձի) բառերից։

Տարածվածություն
---------------

Կաշկավալը՝ վակուումային փաթեթավորմամբ
Բուլղարիայում կաշակավալն արտադրվում է կովի կաթից՝ «Վիտոշա կաշկավալ» անվամբ։ Այն կիրառում են՝ ավելացնելով թխվածքաբլիթ։ Բուլղարիայում այս պանիրը մեծ պահանջարկ ունի նաև պիցցա պատրաստելիս։

Ռումինիայում կաշկավալ պատրաստում են կովի կամ ոչխարի կաթից։ Պանիրը կարող են մատուցել նաև մամալիգա ուտեստի հետ միասին։ Տարածված ուտեստ է հանդիսանում նաև սուխարու մեջ թավալած կաշկավալ պանիրը։

Սերբիայում կաշկավալն ավանդաբար պատրաստում են բնական ոչխարի կաթից։ Այսպիսի որակական հատկանիշներով այն շուկայում հայտնվում է հատուկ բրենդի ներքո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kashkaval
2. ↑  «Cascaval». Dexonline.ro
3. ↑  «Архивированная копия». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 25-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=да` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կաշկավալ Արխիվացված 2019-01-07 Wayback Machine
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմեն Հակոբյան (այլ կիրառումներ)

*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմեն Բենիամինի Հակոբյան** (7 փետրվարի, 1964, Խանջյան, Արմավիրի մարզ - 15 հունվարի, 1994, Մաղավուզ, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1964 թվականի փետրվարի 7-ին Արմավիրի մարզի Խանջյան գյուղում։
1971 թվականից հաճախել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը, որն ավարտել է բարձր առաջադիմությամբ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի ֆինանսահաշվային ֆակուլտետ։ Արմենը նաև երաժիշտ էր, նվագում էր մի քանի երաժշտական գործիքներ։
1982-1984 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ Ծառայության հիմնական մասը անց է կացրել Լեհաստանում տեղակայված խորհրդային ռազմաբազայում։ Ծառայությունից վերադառնալով՝ սկսել է աշխատել հայրենի գյուղի դպրոցում՝ որպես ռազմագիտության ուսուցիչ։
1993 թվականի փետրվարից անդամագրվել է Արցախյան շարժմանը և երկրապահ կամավորականների ջոկատի կազմում մեկնել է Արցախ։ Արմենը կռվել է Մարտակերտի շրջանում։ Հատկանշական է եղել նրա մասնակցությունը Հակոբ Կամարի գյուղի պաշտպանությանը։

Զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 15-ին Մարտակերտի շրջանի Մաղավուզ գյուղում։
Ամուսնացած էր, ունի մեկ որդի։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում, Ախալցխայից դեպի 12 կմ արևմուտք, հայաբնակ Փոքր Պամաճ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Փոքր Պամաճ գյուղի Սուրբ Խաչ եկեղեցու մասին առաջին հիշատակումները եղել են դեռ 1837 թվականին։ Եկեղեցու անվան մասին կան նաև հիշատակումներ Վրաստանի և Իմերեթի թեմի կոնսիստորիայի արխիվներում, մասնավորապես 1837 թվականին եկեղեցին հիշատակվում է որպես Սուրբ Հակոբ, 1840 թվականին՝ Սուրբ Աստվածամայր և 1841 թվականից՝ Սուրբ Խաչ անուններով։ Հետազոտելով արխիվային տեղեկությունները հասկանում ենք որ եկեղեցին մի քանի անգամ վերանորոգվել է և վերաօծվել։
Եկեղեցին ի սկզբանե եղել է փայտաշեն կառույց։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Խաչ եկեղեցի բազիլիկ կառույց է, կառուցված է խառը տեսակի տուֆ քարից, նրա չափսերն են (12.85 x 8.0) մետր։ Եկեղեցուն կից զանգակատունն է, զանգակատան հարավային կողմում կա արձանագրություն։

19-րդ դարում եկեղեցու հոգրոր կազմն է եղել՝ Տեր Սահակը, Հովհաննես Մինասյանը, Ղազարոս Հովհաննիսյան Տեր-Սահակյանցը, Կարապետ Տեր Մարտիրոսյան և Տեր-Նահապետյանցը։ Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին չի գործել, և վերածվել է պահեստի, իսկ հետխորհրդային շրջանում մասնավորապես 1965 թվականից մինչև 1993 թվականը շարունակվել է եկեղեցու շինարարական աշխատանքները։
1995 թվականին եկեղեցին արդեն իսկ գործում էր։

2011 թվականի դեկտեմբերի 25-ին եկեղեցին վերաօծվում է Վրաստանիի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տեր Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի մասնակցությամբ։ Եկեղեցու վերանորոգման նյութական ծախսերը հոգացել են Ռուբեն Սահակյանը, Անդրանիկ և Խաչատուր Բաբոյանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  User, Super. «ՓՈՔՐ ՊԱՄԱՃ - ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ԵԿԵՂԵՑԻ». Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 12-ին. `{{cite web}}`: `|last2=` has generic name (օգնություն); Missing `|author1=` (օգնություն)