**Vz 77 DANA** (չեխ․՝ "**d**ělo **a**utomobilní **n**abíjené **a**utomaticky", նաև **S**amo**h**ybná **K**anónová **H**úfnica vzor **77** (ShKH vz. 77)) - չեխական արտադրության ինքնագնաց հրետանային կայանք։ Մշակվել է Konštrukta Trenčín ընկերության կողմից և կառուցվել ZTS ընկերության կողմից նախկին Չեխոսլովակիայի (ներկայիս՝ Սլովակիա) Վագի Դուբլիցա քաղաքում։ Ներկայացվել է 1970-ական թվականներին և եղել է շահագործվող առաջին 152 մմ ինքնագնաց հրետանային կայանքը։ Այն կառուցված է մոդիֆիկացված 8x8 Tatra 815 շասսիի վրա, որն օժտված է արտաճանապարհային հիանալի շարժունակությամբ։ Ներկայումս այն գտնվում է սպառազինոթւյան մեջ է Չեխիայում, Լիբիայում, Լեհաստանում, Վրաստանում, Ադրբեջանում և Սլովակիայում։

Թրթուռավոր մեքենաների հետ համեմատ ինքնագնաց մեքենաներն ունեն մի քանի առավելություններ․ դրանք պատրաստելն ու շահագործելն ավելի հեշտ է և դրանք ավելի շարժունակ են։ Անվադողերի ճնշումը կարող է կարգավորվել արտաճանապարհային շարժունակության ապահովման նպատակով, իսկ առջևի չորս անիվներն ունեն ղեկի ուժեղացված կառավարում։ Մինչև կրակ բացելն այն գետնին է իջեցնում 3 հիդրավլիկ ուղղորդող մեխանիզմները, մեքենան ունի նաև տանիքին ամրացված կռունկ, որն օգնում է լիցքավորել արկերը։

DANA-ի անձնակազմը բաղկացած է վարորդից (կառավարում է հիդրավլիկ ուղղորդող մեխանիզմները), առջևի խցիկում նստող հրամանատարից, զրահաաշտարակի ձախ կողմում նստող հրետանավորից (ուղղում է հրետանին և բացում կրակը) և լիցքվորող մեքենավարից (ընտրում է լիցքերի համապատասխան քանակը) և զրահաաշտարակից աջ կողմում նստող զինամթերք մատակարարողից։

Մշակում
-------

DANA-ն մշակվել է 1970-ականների վերջերին Konštrukta Trenčín ընկերության կողմից։ Այն Չեխոսլովակիայի բանակին է մատակարարել ինքնագնաց ուղիղ կրակի զենք, որպեսզի Չեխոսլովակիան ստիպված չլիներ չգնել խորհրդային 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հրետանային կայանքը։ Մշակման աշխատանքներն ավարտվեցին 1976 թ․, և DANA նախագիծը արտադրության հանձնվեց ZTS ընկերությանը։ Կայանքը սպառազինության մեջ մտավ 1981 թ․, և արդեն 1994 թ․ արտադրվել էին այդպիսի 750 կայանքներ։ DANA-ն արտահանվել է նաև Լեհաստան և Լիբիա։

Կառուցվածք
----------

DANA կայանքները ռազմական շքերթի ժամանակ Պրահայում, 1985 թ․ մայիս
DANA կայանքը հրաժարվում է ժամանակակից ինքնագնաց հրետանուց և օգտագործում անվավոր շասսիներ։ Այն համալրված է նորարարական ավտոմատացված լիցքավորման համակարգով, որն իր տեսակի մեջ նորություն էր դրա արտադրության ժամանակ։ Մեքենան ունի առջևի վարորդի խցիկ, բացօթյա մարտախցիկ և հետևում գտնվող շարժիչի խցիկ։ Առջևի խցիկում նստում են վարորդը/մեքենավարն ու հրամանատարը։ Զրահաաշտարակը տեղադրված է Tatra 815 անվավոր շասսիին ամրացված շրջանցող ամրակին և բաժանված է երկու մասի՝ հաուբիցի հետ խփող մեխանիզմն ու կրակելու ժամանակ հետադարձ-առաջընթաց շարժման համար նախատեսված կամրջակը։ Զրահաաշտարակի ձախ անկյունը զբաղեցնում է հրետանավորն ու առաջին լիցքավորողը, այդտեղ են գտնվում կրակի կառավարման օպտիկական սարքերը, հրետանու էլեկտրամեխանիկական կառավարումները, օժանդակ զինանոցի պահեստատուփը և այլն։ Իսկ աջ կողմում գտնվում է արկերի մեխանիկական մատակարարման համակարգը, որն աշխատեցվում է երկրորդ լիցքավորողի կողմից։

DANA կայանքի հիմնական զենքը միակուռ փողով 152 մմ հաուբիցն է։

DANA կայանքի յուրահատկությունն այն է, որ այն կարողանում է լիցքավորել արկն ու փամփուշտը փողի ցանկացած բարձրությունում։

Քանի որ կայանքը չունի գիրոսկոպ կամ նման համակարգ անկախ, ավտոմատացված և ինքնավար նշանառության համար, հաուբիցի հրետանավորն օգտագործում է ZZ-73 տեսակի օպտիկական դիտակ և PG1-M-D տեսակի կոլիմատոր անուղղակի նշանառության համար։ Ուղիղ կրակի համար հրետանավորն օգտագործում է OP5-38-D հեռադիտակ։

Զինամթերք
---------

2014 թ․ դրությամբ չեխական բանակն օգտագործում է երեք տեսակի արկեր․

1. 152-EOF, խիստ պայթուցիկ, մինչև 18 կմ առավելագույն հեռավորությամբ
2. 152-EOFd, հեռահար, խիստ պայթուցիկ, մինչև 20 կմ առավելագույն հեռավորությամբ
3. 152-EPrSv, խիստ պայթուցիկ, հակատանկային, օգտագործվում է ուղիղ կրակի համար զրահապատ թիրախներ խոցելու նպատակով

Ընդհանուր տեխնիկական տվյալներ
-----------------------------

DANA կայանքը կրակելու դիրքում
* Երկարություն՝ 10.5 մ
* Լայնություն՝ 2.8 մ
* Բարձրություն՝ 2.6 մ
* Քաշ՝ 23 տոննա
* Աշխատանք
	+ Առավելագույն արագություն՝ 80 կմ/ժ
	+ Կրակի արագություն՝ 3 պտույտ/րոպե 30 րոպեի ընթացքում
	+ Հրետանու առավելագույն հեռահարություն՝ 28 կմ
* Անձնակազմ՝ 4-5
* Զենք՝
	+ Հիմնական՝ 152 մմ հաուբից, երկարություն՝ 5,58 մմ (37 տրամաչափի)
	+ Երկրորդական՝ 12.7 մմ գնդացիր DŠKM
* Շարժիչ՝ դիզելային Tatra T2-939-34 շարժիչ, առավելագույնը 345 ձիաուժ

Պատմություն
-----------

Լեհական հրետանին օժանդակում է Լեհաստանի, ԱՄՆ-ի և Աֆղանստանի ուժերին Աֆղանստանում
2020 թ․ հոկտեմբերի 21-ին հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակը հայտարարեց, որ Ադրբեջանի զինված ուժերը կիրառում են DANA կայանքներ և հրապարակել էր դրանց արբանյակային պատկերները։ Ըստ ռազմական փորձագետի՝ այն հայտնվել է Ադրբեջանի զինված ուժերում զարտուղի ճանապարհներով։ DANA կայանքների ձեռքբերման մասին հայտի էր դարձել դեռևս 2018 թվականին, երբ պարզվեց, որ Ադրբեջանը զենք է գնում ՆԱՏՕ-ի անդամ-պետություններից։

Երկու DANA կայանք ոչնչացվել և երկուսը գրավվել են 2008 թ․ ռուս-վրացական պատերազմի ժամանակ։

2008 թ․ ի վեր Աֆղանստանում օգտագործվել են հինգ լեհական հրետանիներ։

Սպառազինություն
---------------

### Ներկայումս

* {{{2}}}Ադրբեջան - անհայտ քանակի DANA M1
* Չեխիա - 164 միավոր M-77 ( 2008 թ․ հուլիսի 1-ի դրությամբ)
* {{{2}}}Լիբիա - 120 միավոր M-77
* Լեհաստան - 111 միավոր M-77
* Սլովակիա - 135 միավոր M-77 և 16 միավոր M2000
* Վրաստան - 47 միավոր M-77՝ մատակարարված 2004 թ․ Չեխիայից
* Կիպրոս - 12 միավոր M2000G Zuzana՝ մատակարաված Հունաստանից

### Նախկինում

* Չեխոսլովակիա Չեխոսլովակիա - 408 միավոր, փոխանցվել է ժառանգորդ պետություններին
* {{{2}}} ԽՍՀՄ - 108 միավոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Հաղորդագրություն
2. ↑   Չեխական DANA հրետանային կայանքները զարտուղի ճանապարհով են հայտնվել Ադրբեջանում. ռազմական փորձագետ
3. ↑   Բաքուն զենք է ցուցադրել, որը նրա մոտ չպետք է լիներ. ռազմական փորձագետ
4. ↑  Tanks, 2010, էջ 110
5. ↑  «Czech Dana M1 152mm 8x8 howitzers RM-70 Vampir MLRS in service with Azerbaijan army». *Army Recognition*. 2017 թ․ սեպտեմբերի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
6. ↑  Nakra, Daksh (2017 թ․ սեպտեմբերի 21). «Exercise reveals Azerbaijani Army Dana SPH and RM-70 MRL». *IHS Jane's 360*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
7. ↑  «Large-scale military exercises started in Azerbaijan – PHOTO/VİDEO». *Azeri Defence*. 2017 թ․ սեպտեմբերի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
8. ↑  «Azərbaycan yeni artilleriya sistemlərini təlimdə sınaqdan çıxarır – FOTO». *Azeri Defence* (Azerbaijani). 2017 թ․ սեպտեմբերի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
9. ↑  «Чехия: это не мы. Кто поставил Азербайджану "Вампиры" и "Даны"?». *Вестник Мордовии* (ռուսերեն). 2017 թ․ սեպտեմբերի 20. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
10. ↑  MILITARIUM - Wojsko Polskie - Uzbrojenie Արխիվացված Օգոստոս 26, 2013 Wayback Machine
11. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vz 77 DANA Վիքիպահեստում |

«152 mm ShKH Dana vz.77». *GlobalSecurity.Org*. Վերցված է 2006 թ․ մայիսի 27-ին.  

«MODAN - 152 mm Self-propelled Gun Howitzer». *www.kotadef.sk*. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2007 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.  

«ZUZANA - 155 mm Self-propelled Gun Howitzer». *www.kotadef.sk*. Արխիվացված է օրիգինալից October 27, 2007-ին. Վերցված է 2007 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.  

«HIMALAYA - 155 mm Self-propelled Gun Howitzer». *www.kotadef.sk*. Արխիվացված է օրիգինալից October 27, 2007-ին. Վերցված է 2007 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.