recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Եֆիմ Գրիգորևիչ Ալտուս** (ռուս.՝ Ефим Григорьевич Альтус, 1899, Կիև, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 3, 1949(1949-05-03)), խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կիևում։  Նրա հայրը՝ Գրիգորի Մոիսեևիչ Ալտշուլը, որն աշխատել է երկաթուղում (մահացել է 1924 թվականին)։ Մայրը՝ Ադել Գրիգորևնա Լերմենը, զբաղվել է երեխաների դաստիարակությամբ։

Եֆիմ Ալտուսն ավարտել է Կիևի քառամյա ուսումնարանը։  1920 թվականից ծառայել է Կարմիր բանակում։ Այնուհետև, 1922-1923 թվականներին աշխատել է որպես Կիևի ռազմական մթերման բաժնի գործակալ։ 1923 թվականին ընդունվել է Կիևի թատերական ուսումնարան, մեկ տարի սովորել այնտեղ, ինչից հետո որպես դերասան ընդունել է Կիևի թատերական ստուդիա։

Աշխատել է «Կարմիր թատրոնում» (1936 թվականից՝ Լենինի կոմերիտմիության անվան թատրոն, 1991 թվականից՝ Բալթիկայի տունի թատրոն), Ալեքսանդրինսկի թատրոնում, Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոնում։

Եֆիմ Ալտուսը մահացել է 1949 թվականի մայիսի 3-ին։ Թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգի Բոլշեոխոտինսկի գերեզմանատանը։

Աշխատանք թատրոնում
------------------

### Բեմադրություններ թատրոնում

#### Մեծ դրամատիկական թատրոն

* 1941 – «Կրեմլյան ղողանջներ», Ն. Պոգոդին
* 1941 – «Ժողովրդի թշնամին»
* 1947 – «Հավատարմություն»
* 1949 – «Խաղաղ օվկիանոս»

#### Ալեքսանդրինսկի թատրոն

* 1945 – «Չարախոսության դպրոց»

#### Կոմիսարժևսկայայի անվան թատրոն

* «Шельменко-денщик»

### Դերասան

* 1940 – «Կրեմլյան ղողանջներ» – Վ. Լենին
* «Դատապարտվածների դավադրությունը» – Մակ Հիլ (Ալեքսանդրինսկի թատրոն)

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1935 – Սահման (ռուս.՝ Граница) – Սամուել Ալտման, արհեստավոր
* 1935 – Ընկերուհիներ (ռուս.՝ Подруги) – վիրավոր
* 1935 – Չափահասություն (ռուս.՝ Совершеннолетие) – Գեդալիա
* 1936 – Արձակուրդում (ռուս.՝ На отдыхе) – Եֆիմ Գրիգորիևիչ, № 17 հանգստյան տան վարիչ
* 1937 – Մեծ թևեր (ռուս.՝ Большие крылья) – Զագրիվկին
* 1937 – Հանքափորներ (ռուս.՝ Шахтёры) – Եֆիմ Ֆեյվուժինսկի
* 1938 – Մեծն քաղաքացի (ռուս.՝ Великий гражданин) – Սավելի Միրոնովիչ Կաց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Альтус Ефим Григорьевич | Всегда со мною


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
**Դարձվածաբանական բառարան**, բառարանի տեսակ. բառացանկի մեջ ընդգրկվում են լեզվի դարձվածքները, դարձվածաբանական միավորները։ Երբ այն բացատրական բնույթ ունի, կոչվում է *դարձվածաբանական-բացատրական* բառարան։ Լինում են նաև թարգմանական և թարգմանական-բացատրական։

Մեզանում այս բնագավառի առաջին խոշոր գործը Սահակ Ամատունու «Հայոց բառ ու բանն» է (Վաղարշապատ, 1912)։ Բառարանում տեղ են գտել խոսակցական հայերենի, բարբառների բառերն ու դարձվածաբանական նյութը։ Բառացանկում կան 16 հազար բառ և դարձվածաբանական միավոր։ Դարձվածքներ են ընդգրկում նաև Հրաչյա Աճառյանի «Հայերէն Գաւառական Բառարան» (Թիֆլիս, 1913), Կարապետ Գաբիկյանի «Բառգիրք սեբաստահայ գավառաբարբառի» (Երուսաղեմ, 1952) աշխատությունը։

Իր տեսակի մեջ ամենախոշոր աշխատությունը Աշոտ Սուքիասյանի և Սերգեյ Գալստյանի «Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան ն» է (Երևան, 1975)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայոց Բառ ու Բան, գրեց՝ Սահակ վարդապետ Ամատունի, 1912։
* Հայերէն Գաւառական Բառարան, գրեց՝ Հրաչեայ Աճառեան, 1913։
* Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան, գրեց՝ Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան եւ Սերգեյ Աշոտի Գալստյան, 1975։
* Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան, Պետրոս Սարգսի Բեդիրյան, 2011։
* Հայոց լեզվի բարբառային բառարան, Հրաչյա Աճառյանի Անվան Լեզվի Ինստիտուտ։ ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա, Երեւան, 2001-2012։
* Գրաբարի դարձուածաբանական բառարան, Ռուբէն Սերոբի Ղազարեան։ Երեւանի Պետական Համալսարանի հրատարակչութիւն, Երեւան, 2012։

Աղբյուրներ
----------

* Հ. Զ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, «Հայաստան», 1987, էջ 173 - 174։
* Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1975, էջ 81։
**«Աերոֆլոտի» տուն** (ռուս.՝ Дом «Аэрофлота»), հինգհարկանի շենք կոնստրուկտիվիզմի ոճով, որը գտնվում է Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկ քաղաքի Կենտրոնական թաղամասում՝ Կարմիր պողոտայի և Յադրիցևի փողոցի անկյունում։ Կառուցվել է 1930-ական թվականների սկզբին։ Ճարտարապետության տարածաշրջանային նշանակության հուշարձան է։

Նկարագրություն
--------------

«Աերոֆլոտի» տան ճարտարապետը և կառուցման ստույգ տարեթիվը հայտնի չեն։

Շենքը կառուցվել է 1930-ական թվականներին և նախատեսված էր «Աերոֆլոտի» վարչական և ծառայողական մարմինների տեղաբաշխման համար։

Գլխավոր արևմտյան ճակատը նայում է Կարմիր պողոտային, հարավային կողային հատվածը դուրս է գալիս դեպի Յադրիցևի փողոց։ Հյուսիսից շենքին հարում է հարևան տան ոճով կառուցված դեկորատիվ սյունաշարք։

Ճակատային համաչափությամբ հորինվածքով հինգհարկանի շենքի հատակագիծը ուղղանկյունաձև է։ Շենքի ամբողջական համաչափությունը խախտում է միայն հարավարևմտյան անկյունում գտնվող մուտքը, որն ընդգծվում է բարձր առմուտքով և «ներանկված» անկյունով։

Երկու վերին հարկերը, ի տարբերություն մյուսների, ունեն ավելի ցածր բարձրություն։

Անկյունային պատշգամբները տեսողականորեն ամրացնում են անկյունները՝ ստեղծելով հարկերի ճշգրիտ ուղղահայաց ռիթմ։

Գլխավոր ճակատը պսակվում է բարձր ատտիկոսով, նրա կենտրոնը զարդարում է «Աերոֆլոտի» խորհրդանիշի խորաքանդակը։ Խորաքանդակի կողքերին ձեղնահարկի կլոր լուսամուտներ են։

Հինգերորդ և չորրորդ հարկերի պատուհանների միջև «Աերոֆլոտ» ծավալային մակագրությունն է։

Շենքի ճակատները ներկված են բաց երկնագույն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Дом Аэрофлота. Novosibdom.ru.
2. ↑  Музей Новосибирска. Дом «Аэрофлота».
3. ↑  Памятники истории, архитектуры и монументального искусства Новосибирской области.
**Դարիուշ Տոմաշ Լեբյոդա** (լեհ.՝ Dariusz Tomasz Lebioda, ապրիլի 23, 1958(1958-04-23), Բըդգոշչ, Լեհաստան), լեհ բանաստեղծ, գրականագետ, մշակութաբան, հրապարակախոս, հումանիտար գիտությունների դոկտոր։ «*TEMAT*» գրական, բանասիրական, հրապարակախոսական երկամսյա պարբերականի հիմնադիր գլխավոր խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Դարիուշ Տոմաշ Լեբյոդան ծնվել է 1958 թվականին, Բիդգոշչ քաղաքում։ 1978 թվականին ավարտել է Բիդգոշչի 5-րդ ավագ դպրոցը, 1979-1984 թվականներին ուսանել է լեհական բանասիրություն, 1994 թվականին Գդանսկի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ 1984-1985 թվականներին դասավանդել է Բիդգոշչի միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև երկար տարիներ լեհական գրականություն դասավանդել Բիդգոշչի Կազիմիր III Մեծի անվան համալսարանում։ 2002 թվականին եղել է Նյու Յորք նահանգ Բուֆֆալոյի համալսարանի այցելու պրոֆեսոր։ Դասախոսություններ է կարդացել Վիլնյուսի, Կիևի, Բռնոյի, Ֆրիբուրգի համալսարաններում։ Եղել է Պեկին-2009 եվրոպացի և չինացի բանաստեղծների փոխանակման ծրագրի մասնակից։

Դարիուշ Տոմաշ Լեբյոդայի «Պարող հայուհին» գիրքը ներառում է հայերեն, ռուսերեն և լեհերեն բանաստեղծություններ։

Անդամակցություն
---------------

* Ադամ Միցկևիչի անվան գրական հասարակության անդամ
* Հենրիկ Սենկևիչի անվան գրական հասարակության անդամ
* Եվրոպական մշակութային ասոցիացիա անդամ

Մրցանակներ
----------

Արժանացել է լեհական հեղինակավոր գրական մրցանակների։ 

* Ստանիսլավ Վիսպյանսկի անվան երիտասարդական արվեստի մրցանակ, 1989
* Գրական գործունեության համար հատուկ մրցանակ, 2014

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ (գերմ.)
2. ↑  Z. Mrozek, *Mały słownik pisarzy Kujaw i Pomorza (1920–1991)*, Bydgoszcz 1992; *Słownik pisarzy województwa bydgoskiego: bio-bibliografia*, Bydgoszcz 1993; *Słownik pisarzy regionu bydgoskiego* pod red. J. Pszennej i A. Walukiewicz, Bydgoszcz 2008; *Litera Antologia*, Bydgoszcz 2012.
3. ↑  *Darius Thomas Lebioda – Kampf gegen die Gleichgültigkeit*, „Illustrierte Neue Welt" [Wiedeń] 2001, nr 8– 9.
4. ↑  Հայ և լեհական պոեզիայի ժողովածուների շնորհանդես(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԴԱՐԻՈՒՇ ՏՈՄԱՇ ԼԵԲՅՈԴԱ
**Լակսե-ֆյորդ** (նորվ.՝ Laksefjorden), ֆյորդ Բարենցի ծովում, Նորվեգիայի հյուսիսում՝ Ֆինմարք մարզի Լեբեսբյու համայնքում։ Ֆինմարքի մարզի երկարությամբ 3-րդ ֆյորդն է։ Նորվեգիայի արևմտյան ափից խորանում է դեպի ծով 70 կմ։ Առավելագույն խորությունը 329 մ է:Արևմուտքում հատվում է Սվերհոլթ, իսկ արևելքում՝ Նորդկին թերակղզիներին։ Ձգվում է քիչ բնակեեցված տարածքներով։ Ամենախոշոր բնակավայրը ֆյորդի արևմտյան մասում գտնվող Սվերհոլթն է։

Տնտեսական նշանակությունը
------------------------

Արդյունահանվում են փոքրամարմին ատամնավոր կետեր, ծովառյուծներ։ Զարգացած է ձկնորսությունը, հատկապես (ձողաձուկ և այլ հյուսիսային ծովաձկներ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Corona, Laurel. 2000. Norway. San Diego, CA: Lucent Books, p. 16.
2. ↑  Ratcliffe, Derek. 2010. Lapland: A Natural History. London: T & AD Poyser, p. 237.

Արտաքին հղումներ
----------------

* БСЭ (2-րդ հրատարակություն) - առցանց: Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. (ռուսերեն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 7910148574326624430002 · WorldCat VIAF: 7910148574326624430002 |

 |
«Տրիեստ» բաթիսկաֆը
**Բաթիսկաֆներ**, ծովերի և օվկիանոսների մեծ խորություններում գիտական և հետազոտական աշխատանքներ կատարելու համար նախատեսված խորջրյա ինքնագնաց սարքեր են, կարող են ջրասուզակներից շատ ավելի խորն ընկղմվել։ Հունարեն «բաթիսկաֆ» նշանակում է խոր նավ։ Այն նման է սուզանավի, սակայն նրա լողան-իրանը լցված է ոչ թե օդով, այլ բենզինով, որը մեծ խորություններում ջրի ճնշմանը լավ է դիմանում և ջրից թեթև է։ Բաթիսկաֆներն օգտագործվում են գիտական հետազոտությունների, ինչպես նաև ստորջրյա նավթային հենահարթակների ու նավթամուղների կառուցման և նորոգման համար։ Բաթիսկաֆները հիմնականում նախատեսված են 1-3 մարդուց բաղկացած անձնակազմի համար, թեև դրանց մի մասում տեղադրվում են միայն սարքեր (օրինակ՝ հեռուստախցիկներ)։ Իրեր տեղափոխելու և ծովի հատակից փորձանմուշներ վերցնելու համար բաթիսկաֆի անձնակազմն օգտագործում է բռնիչ-ձեռնանմանակներ (մանիպուլյատորներ)։

Առաջին բաթիսկաֆը 1948 թվականին ստեղծել է շվեյցարացի գիտնական Օգյուստ Փիքարը։ 1960 թվականին այդ գիտնականի որդին՝ Ժակ Փիքարը Դեյվիդ Ուոլշի հետ միասին բաթիսկաֆով հասավ Խաղաղ օվկիանոսում գտնվող ամենախոր՝ Մարիանյան իջվածքի հատակը, որի խորությունը 11022 մետր է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 220)։*  |
**Աերոմագնիսական հանույթ**, Երկրի մագնիսական դաշտի առանձնահատկություններն ուսումնասիրելու մեթոդ, որը հիմնված է մագնիսական լարվածության լրիվ մեծությունը կամ ուղղաձիգ բաղադրիչը մագնիսամետրով ինքնաթիռից անընդհատ չափելու վրա։

Չափումներ
---------

Չափումները կատարվում են հետազոտվող տարածության վրա երթուղային զուգահեռ թռիչքների միջոցով։ Ըստ հանույթի մասշտաբի, հեռավորությունը երթուղիների միջև տատանվում է 500 մ-ից մինչև 10 կմ։

Կիրառում
--------

Աերոմագնիսական հանույթը կիրառվում է երկրաբանական քարտեզներ կազմելիս, օգտակար հանածոների (գլխավորապես երկաթի հանքաքարի) նոր հանքավայրեր որոնելիս և դրանց տեղաբաշխման ընդհանուր օրինաչափությունները որոշելիս։ Աերոմագնիսական հանույթի արդյունքները պատկերվում են Երկրի մագնիսական դաշտի լարվածության ուղղաձիգ բաղադրիչի իզոգծերով կազմված քարտեզների և կտրվածքի ուղղությամբ չափվող մեծությունների փոփոխությունը պատկերող կորերի գրաֆիկի տեսքով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 94)։*  |
**Սոհրաբ Սեփեհրի** (պարսկերեն՝ سهراب سپهری, հոկտեմբերի 7, 1928(1928-10-07), Քաշան, Սպահանի նահանգ, Իրան - ապրիլի 21, 1980(1980-04-21), Թեհրան, Իրան), պարսիկ բանաստեղծ, նկարիչ, փիլիսոփա։

Լինելով նաև գեղանկարիչ՝ Ս. Սեփեհրին փնտրում էր բնապաշտական ու սուֆիստական շքեղ երևույթների համադրությունը, որն իր լավագույն դրսևորումն է գտել «Կանաչ ծավալ», «Մենք ոչինչ, մենք հայացք» ժողովածուներում և «Ջրի ոտնաձայնը», «Ճամփորդը» պոեմներում։

Ս. Սեփեհրիի կենդանության օրոք թե՛ պարսկերեն, թե՛ այլ լեզուներով հիսունից ավելի հոդվածներ գրվեցին պոեզիայի բնագավառում նրա ձեռքբերումների մասին։ «Ջրի ոտնաձայնը» գրքով սկսվում է հեղինակի երկրորդ ստեղծագործական շրջանը։ 1977 թվականին «Ութ գիրք» վերտառությամբ լույս են տեսնում Սեփեհրիի ամբողջական ստեղծագործությունները։ «Ջրի ոտեաձանը» և «Ճամփորդը» կազմում են «Ութ գրքի» հինգերորդ և վեցերորդ գրքերը։

Սեփեհրին սիրում էր ճամփորդել։ Եղել է Բրազիլիայում, Ֆրանսիայում, Հնդկաստանում, Աֆղանստանում, Գերմանիայում, Անգլիայում, Իսպանիայում, Հոլանդիայում, Եգիպտոսում և այլուր։ Ֆրանսիայում, Բրազիլիայում, ԱՄՆ-ում, Շվեդիայում և Իրանի տարբեր քաղաքներում ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ։

Խորապես տիրապետելով անգլերենին, ֆրանսերենին, ինչպես նաև որոշ չափով ճապոներենին, նա կարողացավ բնագրով ծանոթանալ համաշխարհային գրականության լավագույն նմուշներին. Ս Սեփեհրիի թարգմանությամբ պարսկերեն լույս է տեսել նորվեգացի բանաստեղծ Ռիշարդ Բիլինգերի, ամերիկացի Վիլյամ Կարլոս Վիլյամզի, ինչպես նաև ճապոնացի և չին բանաստեղծների ստեղծագործությունները։

Ս. Սեփեհրիի բանաստեղծություններն ու պոեմները կենդանության օրոք և հետո բազմիցս թարգմանվել են գերմաներեն, իսպաներեն, անգլերեն, իտալերեն, արաբերեն, ֆրանսերեն, լեհերեն, թուրքերեն և այլ լեզուներով

Վախճանվել է 52 տարեկան հասակում Իրանի «Փարս» հիվանդանոցում։

Սոհրաբ Սեփեհրին հայերեն
-----------------------

* Մշտապես; Ընկեր; Ուղեկիցների այգում; Հասցե; Օազիս պահի մեջ; Կանաչից կանաչ; Կանչ սկզբնական; Դիտումի սուրահ; Խլրտոցը ապրել բառի; Լույսը, ես, ծաղիկը ջուրը; Եվ ինչ-որ պատգամ ճանապարհին; Միայնություն տեսարանի; Եվ տող և ճերմակ; Ջրերից հետո; Մինչ ծաղիկը ոչնչի; Խաղաղության մեր հովանին մենք ենք; Պարզ գույն; Ջուրը; Վարդաստան; Օտարություն; Ձկների պատգամը; Ջրի ոտնաձայնը; Ճամփորդը։ Ոսկե գմբեթ (ժամանակակից իրանական պոեզիա), Ե. Հայաստան, 2004, էջ 23-84։ Պարսկերենից թարգմ.՝ Էդուարդ Հախվերդյան։

### Առցանց

* Բանաստեղծություններ, «Գարուն», 2001, № 1:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Babelio (ֆր.) — 2007.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. ↑  Ոսկե գմբեթ (ժամանակակից իրանական պոեզիա), Ե. Հայաստան, 2004, էջ 21-22։


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իրանիկա · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 14006844 · BNE: XX1118617 · BNF: 120146128 · CiNii: DA14889891 · EGAXA: vtls001684953 · GND: 119026546 · ISNI: 0000 0001 0891 0226 · LCCN: n80002910 · NKC: jn20040326003 · NLA: 40336116 · NSK: 000396864 · NTA: 109132955 · NUKAT: n02090689 · SUDOC: 028276809 · VIAF: 41851171 · WorldCat VIAF: 41851171 |

 |

 |
**Սերբայի ազգային գրադարանը** (սերբ.՝ Народна библиотека Србије) տեղակայված է Բելգրադում։ Գրադարանում պահպանվոմ են գրքեր, գիտական ամսագրեր, թերթեր, ամսագրեր, ձայնագրություններ, քարտեզներ, նկարներ, ձեռագրեր և այլն։ Գրադարանի ընդհանուր հավաքածուն ընդգրկում է շուրջ 6 միլիոն նմուշ։

Պատմություն
-----------

Գրադարանի հիմնադրումը կապվում է 1832 թվականի փետրվարին տեղի ունեցած պատմական իրադարձության հետ, երբ Դիմիտրիե Դավիդովիչը՝ սերբական առաջին թերթի հրատարակիչը, նամակով դիմեց կոմս Միլոշ Օբրենովիչին։ Նույն թվականի նոյեմբերին կոմսը հրաման արձակեց պարտադիր օրինակներ ուղարկել Ազգային գրադարանին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գրադարանն ու նրա հավաքածուն վնասվեցին ռմբակոծությունների հետևանքով, այդ պատճառով էլ մնացած հավաքածուն Բելգրադից տեղափոխվեց Նիշ ու Կրաուգևաց։ Պատերազմի ավարտից հետո Ազգային գրադարանի մասին ակտի ու 1919 թվականի Տպագրության մասին օրենքի համաձայն՝ Գրադարանը դարձավ կենտրոնական պետական ու ստացավ ողջ Հարավսլավիայում տպագրվող գրքերից պարտադիր օրինակներ ստանալու իրավունք։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած ռմբակոծությունները ամբողջովին ոչնչացրին գրադարանն ու նրա հավաքածուն, որ ներառում էր 500 000 գիրք, ինչպես նաև կիրիլյան 1424 ձեռագրեր, շուրջ 1500 օրինակ հնագույն քարտեզներ ու գրավյուրաներ, 4000 ամսագրերից կազմված հավաքածուներ, 1800 թեթեր՝ թուրքական փաստաթղթերի արխիվի և ցուցակների ու կատալոգների հետ։

1944 թվականին Բելգրադի ազատագրումից հետո սկսվեցին գրադարանի վերակառուցման աշխատանքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
2. ↑
3. ↑  «Tri veka burne istorije Narodne biblioteke Srbije» (սերբերեն)։ Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 22

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Սերբիայի ազգային գրադարան***էջը Վիքիպահեստում |

* «Պաշտոնական կայքը» (սերբերեն)։ Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 22
* «Tri veka burne istorije Narodne biblioteke Srbije» (սերբերեն)։ Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 22

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10188731 · BNE: XX96678 · BNF: 12159302b · CiNii: DA10142533 · GND: 2143555-8 · ISNI: 0000 0001 2288 6568 · LCCN: n97055301 · LNB: 000206809 · NKC: ko2003184476 · NLA: 35756052 · NSK: 000008100 · NUKAT: n97047897 · SUDOC: 03011182X · VIAF: 134362762 · WorldCat VIAF: 134362762 |

 |

 |
**Լիպտովսկի Հրադոկ** (գերմ.՝ Neuhäusel in der Liptau, հունգ.՝ Liptóújvár) քաղաք Սլովակիայի հյուսիսում, Լիպտով շրջանում։

Պատմություն
-----------

Քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվում է 1341 թվականին. այն իր անվանումը ստացել է մոտակա ամրոցից։ Ամրոցը, որը նաև հայտնի է Լիպտովսկի Հրադոկ անունով, ի սկզբանե կառուցվել է անտառային առևտրի, տարածքի որսորդների և կաթոլիկ եկեղեցու համար։ Ամրոցն ավելի ուշ ձևափոխվել և կահավորվել է Լուի XVI-ի ոճով։ Քաղաքի և ամրոցի անունը բառացիորեն նշանակում է «Լիպտովի փոքրիկ ամրոց»։ 1728 թվականին այստեղ կառուցվել է աղի արդյունաբերության գործարան, որը աղ է հավաքել Soliver Salt Works-ի համար, որն այժմ Սլովակիայի հեռավոր արևելյան Պրեշով քաղաքի մաս է։ Սա օգնել է Լիպտովսկի Հրադոկին որոշակի դիրք ձեռք բերել տարածաշրջանում։ Քաղաքի բնակեցված կենտրոնը հիմնական փողոցն էր, որը ձգվում է ամրոցից հարավ ու շարունակում Վահ գետի ափով և Պրեկազկա գյուղակով։

Աշխարհագրություն և կլիմա
------------------------

Լիպտովսկի Հրադոկի շրջանը սահմանակից է Ստորին տատրաներին, մասամբ սահմանակից է Արևմտյան և Բարձր տատրաներին։ Քաղաքը գտնվում է Լիպտովի ավազանի կենտրոնում, որն առաջացել է Վահ գետի հունից։ Այն Լիպտովի հյուսիսային շրջանում 1 և ընկած է Վահ և Բելա գետերի միախառնման կետում։ Քաղաքի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից 637 մետր է։ Լիպտովսկի Հրադոկն ունի խոնավ կլիմա, միջին ջերմաստիճանը 16 °C, մինչդեռ լեռնային մասերում ավելի ցուրտ է։ Ամռանը ջերմաստիճանը միջինում 18-23 °C է, իսկ ձմռանը -10 °C: Անձրևներն այստեղ շատ են, և եղանակը փոփոխական է։ Ձյունը տարվա մեջ մնում է մոտ 140 օր։

### Փաստեր քաղաքի մասին

* 1869 թվականին Լիպտովսկի Հրադոկն ունեցել է 731 բնակիչ և 2012 թվականի տվյալներով ունի 7454 բնակիչ
* Քաղաքի տարածքը կազմում է 1.832 հա
* Դովալովոն քաղաքի թաղամաս է` 1001 բնակիչով։
* Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 6.3 °C (43 °F) է
* Առավելագույն ջերմաստիճան` 31.0 °C (88 °F) է
* Նվազագույն ջերմաստիճան` -25.0 °C (-13 °F)
* Բացարձակ առավելագույն ջերմաստիճանը եղել է 34.4 °C (94 °F) (16.08.1952)
* Բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը եղել է -38 °C (-36 °F) (11.02.1929)
* Տարվա մեջ 140 օր արևոտ է
* Անձրևի միջին քանակը տարվա մեջ 691 մմ է
* Ցուրտ օրերի միջին քանակը տարվա մեջ կազմում է 160.4 օր
* Ամառային օրերի միջին քանակը տարվա մեջ կազմում է 28.9 օր

Ժողովրդագրություն
-----------------

Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի, քաղաքը ունի 8232 բնակիչ։ Բնակչության 97.11% սլովակներ են, 1.37%-ը` չեխեր, 0.72%-ը` գնչուներ և 0.15%-ը` հունգարացիներ։ Կրոնական պատկանելիությունը հետևյալն է` 42.23% լյութերականներ են, 31.74% դավանում են կաթոլիկ եկեղեցուն, իսկ 21.17%-ը որևէ կրոնական պատկանելիություն չունեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The 2021 Population and Housing Census — Bratislava: Statistical Office of the Slovak Republic.
2. ↑  lhradok\_SiteTitle Archived March 14, 2007, at the Wayback Machine.
3. ↑  (չաշխատող հղում)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4708322-0 · LCCN: n2002036987 · NKC: ge129838 · VIAF: 142088267 · WorldCat VIAF: 142088267 |

 |
**«Նամակ խմբագրին»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1897 թվականի մայիսի 4-ին։

Պատմություն
-----------

Հոդվածն առաջին անգամ հրատարակվել է 1897 թվականի մայիսի 4-ին «Տարազ» շաբաթաթերթի № 16-ի 270-րդ էջում։ Այնուհետև տպագրվել է 1935 թվականին Երևանում հրատարակված Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 61-62-րդ էջերում։ Ապա այն կրկին հրատարակվել է Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի ժողովածու»-ի 4-րդ հատորի 54-55-րդ էջերում։

Հոդվածում Թումանյանը գրել է այն մասին, որ «Տարազ»-ի № 14-ում տպագրված «Մի բացատրություն» հոդվածում գրված է, որ Գրիգոր Արծրունու կենդանության ժամանակ ժողովներ էին անում Արծրունու և նրա «Մշակ»-ը տապալելու նպատակով։

Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջ 571

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Նամակ խմբագրին**
**Վինսոն լեռնազանգված**, ամենաբարձր լեռնազանգվածը Անտարկտիդայում։ Վինսոն լեռնազանգվածը Էլսուորթ լեռան մի մասն է և տեղակայված է Հարավային բևեռից 1200 կմ հեռավորության վրա։ Լեռնազանգվածի երկարությունը 21 կմ է, իսկ լայնությունը՝ 13 կմ։ Լեռնազանգվածի գոյության մասին հայտնի դարձավ 1958 թվականի հունվարին ամերիկյան ինքնաթիռների ավիաղետի հետևանքով։ 1961 թվականին լեռնազանգվածն անվանվեց Վինսոն ի պատիվ ամերիկյան Ջորջիա նահանգի հայտնի քաղաքական գործիչ Կառլ Վինսոնի, որը մեծապես աջակցում էր Անտարկտիդան բացահայտող նվիրյալներին։ Լեռնազանգվածի ամենաբարձր կետը Վինսոն գագաթն է (4892 մ), որը «Յոթ գագաթ» ալպինիստական նախագծի մասն է։ 2006 թվականի նոյեմբերի 1-ին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Անտարկտիդայի տեղանունների կոմիտեն (USACAN) Վինսոն լեռնազանգվածն ու Վինսոն լեռը հայտարարեց որպես առանձին միավորներ։

Կլիմա
-----

Վինսոն լեռան կլիման կարգավորում են բևեռային սառցածածկույթները, ինչի հետևանքով ստեղծվում են մեծ մասամբ կայուն եղանակային պայմաններ՝ բնորոշ ցանկացած բևեռային կլիմայի։ Այստեղ շատ են ուժեղ սառը օդային քամիներն ու ձնահյուսքերը։ Չնայած տարեկան ձնահյուսքերը ցածր են Վինսոն լեռան վրա սակայն քամիների հետևանքով տարեկան տեղումների քանակը հասնում է 46 սմ-ի։ Ամառային ամիսների (նոյեմբեր-հունվար) ընթացքում արևափայլի տևողությունը կազմում է 24 ժամ։ Այդ ամիսներին միջին ջերմաստիճանը -30 °C է և արևի ինտենսիվ ճառագայթները կարող են հալեցնել միայն մուգ առարկաների վրա եղած ձյունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Geographic Names Information System
2. ↑  Stewart, J. (2011) *Antarctic An Encyclopedia* McFarland & Company Inc, New York. 1776 pp. ISBN 978-0-7864-3590-6.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4560008-9 · LCCN: sh2004002189 · SUDOC: 183349989 · VIAF: 49148570651724311357 · WorldCat VIAF: 49148570651724311357 |

 |
**Պախելբելի կանոն** (PWC 37, T. 337, PC 358), հայտնի է նաև որպես «Կանոն ռե մաժորում» (գերմ.՝ Kanon und Gigue in D-Dur, անգլ.՝ Canon and Gigue in D major for three Violins and Basso Continuo), հանդիսանում է Բարոկկոյի շրջանի գերմանացի կոմպոզիտոր Յոհան Պախելբելի ամենահայտնի ստեղծագործությունը։ Իսկզբանե այն գրվել է երեք ջութակների և գեներալ-բասի համար։

Ստեղծման ստույգ տարեթիվ հայտնի չի, համաձայն ենթադրություններից մեկի, կանոնը ստեղծվել է 1694 թվականին՝ Յոյան Քրիստոֆ Բախի ամուսնության առիթով։ Ստեղծագործության մեջ համադրված է կանոն պոլիֆոնիկ խիստ ձևն ու վարիացոն ձևը, որտեղ երեք ձայները ձուլվում են կանոնի մեջ, իսկ չորրորդ ձայնը՝ գեներալ-բասը, նվագում է ինքնուրույն թեմա։

Առաջին անգամ հրապարակվել է 1919 թվականին, առաջին անգամ ձայնագրվել է Արթուր Ֆիդլերը՝ 1940 թվականին:Համաշխարհային ճանաչում ձեռք է բերել 1970-ական թվականներին, Ժան Պայարի «դանդաղ» գործիքավորմամբ, առաջին անգամ իր նվագախմբի հետ ձայնագրվել է 1968 թվականին։ «Կանոն ռե մաժորից» ակորդային հաջորդականությունն օգտագործվել է 1980-ական թվականների մի քանի փոփ-հիթերում, սկսած՝ *Village People* դիսկո խմբի *Go West*-ից(1979)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Schulze, Hans-Joachim. *Johann Christoph Bach (1671—1721) «Organist and Schul Collega in Ohrdruf», Johann Sebastian Bachs erster Lehrer*, in Bach Jahrbuch 71 (1985): 70 and footnote 79.
2. ↑  Alan Jones, Jussi Kantonen. *Saturday Night Forever: the Story of Disco*. 2nd ed. ISBN 9781556524110. P. 103.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միդի-ֆայլեր, տեսանյութեր և թերթի աղբյուրներ Յոհան Պեխելբելի Կանոնից
* Պախելբելի ձայնն ու ներդաշնակությունը
* Historical performance of the Canon on original instruments ՅուԹյուբում
Կենսաբազմազանության յուրաքանչյուր մակարդակում՝ տեսակային, գենետիկական և էկոհամակարգային կենսաբազմազանություն, մասնագետները ուսումնասիրում են այն մեխանիզմները, որոնք փոփոխում կամ էլ պահպանում են բազմազանությունը։ Տեսակային բազմազանությունը ընդգրկում է Երկրի վրա ապրող բոլոր տեսակներին։ Գոյություն ունեն տեսակի 2 հիմնական սահմանումներ՝

1) տեսակը իրենից ներկայացնում է առանձնյակների մի որոշակի խումբ, որը այս կամ այն մորֆոլոգիական, ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկանիշներով տարբերվում է այլ խմբերից։ Սա մորֆոլոգիական սահմանումն է։ Այժմ 2 մորֆոլոգիապես իրար նման օրգանիզմներին (օրինակ՝ բակտերիաներին) տարբերելու համար գնալով ավելի հաճախ են սկսել օգտագործել ԴՆԹ-ի հաջորդականությունների տարբերությունը և այլ մոլեկուլային մարկերներ։

2) առանձնյակների այն խումբն է, որտեղ առանձնյակները ազատ խաչասերվում են իրար հետ, սակայն չեն խաչասերվում այլ խմբերի առանձնյակների հետ։ Սա տեսակի կենսաբանական սահմանումն է։

Մորֆոլոգիական սահմանումը հիմնականում օգտագործվում է դասակարգման ժամանակ, իսկ կենսաբանական սահմանումը հիմնականում օգտագործվում է էվոլյուցիոն կենսաբանության մեջ, քանի որ հիմնված է գենետիկական ավելի ճշմարիտ չափումների վրա, քան թե ոչ հաստատուն մորֆոլոգիական չափանիշների վրա։ Սակայն միայն կենսաբանական սահմանումով տեսակներին տարբերելը և նկարագրելը շատ դժվար է, քանի որ ոչ միշտ է հայտնի նրանց խաչասերման տվյալները, ուստի երբեմն տեսակներին նկարագրում են ըստ մորֆոլոգիայի, որը երբեմն սխալ է լինում։ Այս պատճառով տեսակներին անհետացումից փրկելու մարդկանց ջանքերի էֆեկտիվությունը նվազում է, բացի դրանից սա է նաև պատճառը, որ գիտնականները նկարագրել են Երկրի վրա ապրող տեսակների միայն 10-30%-ը և շատերը կարող են անհետանալ, մինչև նրանց կհասցնեն նկարագրել։
**Քուինս հաուս** (անգլ.՝ Queen’s House, «թագուհու տուն»)՝ ոչ մեծ երկհարկանի շենք նվազագույն դեկորով։ Կառուցվել է թագուհի Աննա Դանիացու համար 1614-1617 թվականներին Գրինվիչում (Լոնդոն) ճարտարապետ Ինիգո Ջոնսի նախագծով։ Այն Հենրիխ 8-րդի ժամանակների թագավորական համալիրի մաս էր, որի տեղը Քրիստոֆեր Ռենը հետագայում կառուցեց Թագավորական ծովային հոսպիտալը (այժմ Ազգային ծովային թանգարան (Մեծ Բրիտանիա)։

Քուինս հաուսն իրեն շրջապատող Ռենի շինությունների հետ միասին 1997 թվականից գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշպանության տակ որպես Համաշխարհային ժառանգության հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Սանդուղք-վարդակակաչ (1635)
Քուինս հաուսը բրիտանական ճարտարապետական ավանդույթի ուղղանկյունաքարն է և պալադիանյան ոճի առաջին օրինակը Եվրոպայի հյուսիսում։ Շենքի նախագծման ժամանակ Ջոնսը, հավանաբար, հիմնվել էր Մեդիչիի Պոջո-ա-Կայանոյի առանձնատան օրինակի վրա։ Դղյակի պատուհաններից բացվում է Թեմզայի տեսարանը։

Իր վերջնական տեսքը Քուինս հաուսը ստացավ նրանից հետո, երբ 1635 թվականին Ջոնսը վերակառուցեց այն նոր թագուհի Հենրիետտա-Մարիայի համար։ Յոթ տարի անց բռնկվեց քաղաքացիական պատերազմը, և թագուհին փախուստի դիմեց Անգլիայից։ Լուսամփոփները, որոնք դղյակի համար պատրաստել էր իտալացի Օրացիո Ջենտիլեսկին, պահպանվել են և հետագայում տեղափոխվել Լոնդոնի կենտրոնի Մալբորո-հաուս։ Դղյակի մնացած ներքին հարդարանքը հիմնականում չի պահպանվել։

18-19-րդ դարերում Քուինս հաուսն օգտագործվում էր Ծովակալության կարիքների համար, մասնավորապես, այստեղ էր տեղակայված Թագավորական ռազմածովային քոլեջը։ 1807 թվականին դղյակը ցածր սյունաշարերով միացրեցին Ռենի ամրաշինական կցակառույցների հետ։

Քուինս հաուսի մանրակրկիտ վերանորոգումը կատարվել է 1986-1989 թվականներին։ 2012 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի ընթացքում նրա առջևի մարգագետնին անցան ձիասպորտի տեսակների մրցումները։

Ռեգենտյան դարաշրջանի Թագուհու սյունաշարով շրջապատված պալատը:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «History of the Queen's House»։ *Royal Museums Greenwich*
2. ↑  R. W. Bissell, *Orazio Gentileschi and the Poetic Tradition in Caravaggiesque Painting*[1981], cat. no. 70, pp 195–98.



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4628699-8 · LCCN: nr2002027799 · VIAF: 7146522378632391937 · WorldCat VIAF: 7146522378632391937 |

 |
KwK 39/1 թնդանոթ, օգտագործվել է «Պումա» զրահամեքենայի վրա
**5 սմ-անոց KwK 39 L/60** (գերմ.՝ 5 cm Kampfwagenkanone 39 L/60), 50 մմ-անոց գերմանական տանկային թնդանոթ, որը գլխավորապես օգտագործվում է որպես PzKpfw III միջին տանկի հիմնական սպառազինություն։ Այս թնդանոթով սարքավորված մեքենաները մասնակցել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մարտական գործողություններին։

Թնդանոթն արդյունավետ կիրառվել է Հյուսիսային Աֆրիկայում բրիտանական հածանավային տանկերի և ամերիկյան թեթև Ստյուարտ տանկերի դեմ։
Սակայն խորհրդային T-34 և առավել ևս КВ-1 տանկերի դեմ այն բավականաչափ արդյունավետ չէր, և դրանից աստիճանաբար սկսում են հրաժարվել` հօգուտ 7,5 cm KwK 37 թնդանոթի, որը կարող էր կրակել կումուլյատիվ արկերով։

Նմանատիպ բուքսիրային հակատանկային զենքը կրել է Pak 38 անվանումը։

KwK 39 թնդանոթի հիմքի վրա մշակվել է BK 5 ծանր ավիահրանոթը, որը սահմանափակ տարածում է գտել և տեղադրվել է այնպիսի ինքնաթիռների վրա, ինչպիսիք են Me 410A-1/U4-ը, Junkers Ju 88P-4-ը և Me 262A-1a/U4-ը։

Զինամթերք
---------

* **PzGr** (զրահահար արկ)
* **PzGr. 39** (զրահահար արկ` պաշտպանիչ և բալիստիկ գլխիկներով)
* **PzGr. 40** (զրահահար ենթակալիբրային արկ` միջնաձողով)
* **PzGr. 40/1** (զրահահար ենթակալիբրային արկ` միջնաձողով)
* **5 cm Sprgr.Patr. 38** (բեկորա-ֆուգասային արկ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  
*Rottman, Gordon L.* M3 Medium Tank Vs Panzer III: Kasserine Pass 1943. — Osprey Publishing, 2008. — P. 20. — ISBN 978-1-84603-261-5
2. ↑  
*Rottman, Gordon L.* M3 Medium Tank Vs Panzer III: Kasserine Pass 1943. — Osprey Publishing, 2008. — P. 4—5. — ISBN 978-1-84603-261-5


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4738417-7 |

 |
**Պատշգամբ Սենտ-Ադրեսում (կտավ)** (ֆր.՝ Terrasse à Sainte-Adresse), Կլոդ Մոնեի կտավը՝ նկարված 1867 թվականին։ Պահվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Կտավը նկարված է այն շրջանում, երբ Մոնեն, կարիքի մեջ լինելով, ստիպված էր լքել Փարիզը և վերադառնալ Սենտ-Ադրեսի հայրական տուն, որը գտնվում է Նորմանդիայում՝ Սենայի գետաբերանին՝ Հավրից 4 կմ հեռավորության վրա։ 1866-1868 թվականներին նկարիչը այնտեղ պարտքով ապրել է իր մորաքույր տիկին Լեկադրի մոտ։ 1867 թվականի հունիսին իր ընկեր Բազիլին ուղղված նամակում նկարիչը գրել է, որ սկսել է մոտ 20 կտավ. «ծովային մի քանի բնապատկեր, այգիների տեսարաններ։ Բացի դրանից՝ ես նկարում եմ առագաստանավերի մրցարշավ Հավրում՝ ափին մեծ բազմությամբ»։ Այդ նույն ժամանակ Մոնեն նկարեց «Լողափ Սենտ-Ադրեսում», «Զբոսանք Սենտ-Ադրեսի բլուրներով», «Առագաստանավերի մրցարշավ Սենտ-Ադրեսում» և ուրիշ նկարներ։

Սյուժե
------

Կտավի կոմպոզիցիան ինքնատիպ է. վերին դիտանկյուն և կենտրոնի բացակայություն։ Առաջնային պլանում աջից բազկաթոռին նստած է նկարչի հայրը՝ Ադոլֆը։ Փոքր-ինչ ձախում հանդիսատեսին մեջքով հովանոցի տակ տեղավորվել է մի կին. նա Մոնեի մորաքույր Լեկադրն է կամ Մոնեի քույր Սոֆին։ Նրանց առաջ երիտասարդ մարդու ընկերակցությամբ գտնվում է նկարչի զարմիկ Ժաննա-Մարգարիտան։ Ծովի ընդարձակ մակերևույթը սփռված է ամենատարբեր չափերի առագաստանավերով։ Երկնքի գծի հետ, որը բաժանված է ամպամած և անամպ հատվածների, կոմպոզիցիայի կեսը կազմում է պատշգամբը, որի վրա երևում է վառ թրաշուշանների և հնդկոտեմների խումբը. ընդ որում ամենատարբեր գույներն ընդգծվում են պատշգամբի երկու կողմերում փոքր-ինչ ասիմետրիկ դրված դրոշներով։

Ոճը
---

Այս շրջանում Մոնեն դեռ ձգտում էր նկարի խիստ կառուցվածքին. այն հստակ է, բծախնդրորեն մտածված է կոմպոզիցիան և քիչ է հիշեցնում նկարչի՝ ավելի ուշ շրջանի փափուկ, մշուշոտ երանգները։ Մոնեի վրձինն այստեղ այնքան ազատ չէ, ինչպես փարիզյան շրջանի աշխատանքներում. պատշգամբը և ծովը թողնում են սխեմատիզմի, տարօրինակ քարացվածության տպավորություն։ Նկարում երևում են նրա փորձարկումները բազմաթիվ պայծառ գույների հետ։

Այս նկարը փաստում է Մոնեի նկարների վրա արևմտյան արվեստի ազդեցության մասին, որ տարածվել էր Ֆրանսիայում դարի երկրորդ կեսին՝ կապված ճապոնական գրաֆիկական իրեր հավաքել սկսելու հետ։ Նկարիչը ճապոնական արվեստի մեծ երկրպագու էր։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ճապոնացի նկարիչների մեջ ես ամենաշատը գնահատում եմ այն համարձակությունը, որով նրանք գծեր են քաշում նկարների վրա։- Մոնե |  |

Գրականություն
-------------

* «Գեղարվեստի պատկերասրահ» թերթ, 1-ին թողարկում՝ նվիրված Կլոդ Մոնեին (2004)
* «Իմպրեսիոնիզմ», 2004
* Մետրոպոլիտենի թանգարան, Guide — 248. pp. ISBN 0-87099-710-6

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նկարը Նյու Յորքի Մետրոպոլիտենի թանգարանի բազայում
* Իմպրեսիոնիզմ
**Արևային տեղակայանք**, արևի ճառագայթման էներգիան ջերմային կամ էլեկտրական էներգիայի փոխակերպող կառուցվածք։ Արևային տեղակայանքները լինում են ցածր ջերմաստիճանային և բարձր ջերմաստիճանային։ Ցածր ջերմաստիճանային արևային տեղակայանքները գործում են արևի ճառագայթման բնական խտության պայմաններում։ Դրանք ապակու մեկ կամ երկու շերտով ծածկված արկղանման կառուցվածքներ են, որոնց հատակին տեղավորված են սև ներկված մետաղաթերթ կամ ջրատար խողովակներ։ Արևի տեսանելի և ինֆրակարմիր ճառագայթման էներգիան ապակու շերտով թափանցում է (գրեթե անկորուստ) և կլանվում հատակի սև մարմինների կողմից։ Այդ էներգիան ամբողջովին ծախսվում է արկղի ներսում՝ տաքացնելով այնտեղի օդը կամ խողովակներով հոսող ջուրը։ Այդ պատճառով այս խմբի արևային տեղակայանքները կրում են «տաք արկղ» րնդհանուր անունը։ Սովորական ջերմոցները, ապակեպատ պատշգամբները «տաք արկղի» պարզագույն տեսակներ են։ Ցածր ջերմաստիճանային արևային տեղակայանքներից լայնորեն օգտագործվում են զանազան տիպի արևային ջրատաքացուցիչները, որոնց արտադրողականությունը երկրի հարավային շրջաններում ամռանը 1մ2-ից կազմում է 60—70 լ տաք ջուր (55—60 °C)։ Կիրառվում են բաղնիքներում, լվացքատներում և շենքերի տաք ջրամատակարարման համար։ Արևային օդատաքացուցիչներն օգտագործվում են մրգերն ու բանջարեղենը չորացնելու, շինությունները տաքացնելու նպատակով։ Արևային աղզատները հնարավորություն են տալիս աղազրկելու «տաք արկղում» տաքացվող աղի ջուրը, որ տեղի է ունենում ապակու ներքին մակերևույթին ջրային գոլորշու կոնդենսացման շնորհիվ։ Դրանց օրական արտադրողականությունը 1 մ2-ից կազմում է 3 լ թորած ջուր։ Բարձր ջերմաստիճանային արևային տեղակայանքների հիմնական տարրը արևի ճառագայթման հոսքի խտությունը մեծացնող, պարաբոլի, պարաբոլ-գլանի կամ կոնի ձև ունեցող հայելային համակենտրոնիչն է։ Ավտոմատացված հատուկ մեխանիզմների օգնությամբ հայելին անընդհատ հետևում է արևին։ Որքան հայելու բացվածքը և ֆոկուսացնող ուժը մեծ են, այնքան ավելի ջերմություն կարելի է ստանալ։ Տարածված են ամբողջական կամ ծալովի պարաբոլական համակենտրոնիչով արևային փոքր խոհանոցները (տրամագիծը՝ մինչև 1, 2 մ, հզորությունը՝ մոտ 600 վտ), արևային եոուցիչներն ու շոգեկաթսաները։ Վերջինները, բացի տեխնոլոգիական նպատակներով օգտագործվող շոգի արտադրելուց, կարող են կիրառվել ջեռուցման նպատակներով, իսկ սառեցման ագրեգատների հետ զուգակցված՝ շենքերին պայմանական օդ մատակարարելու կամ սառույցի արտադրության համար։ Լայնորեն կիրառվում են նաև արևային վառարանները (մինչև 3500 °C), որոնց օգնությամբ ստանում են խիստ մաքուր կրակաամուր մետաղներ, համաձուլվածքներ և հրակայուն նյութեր։   

Հեռանկարային են էներգետիկական նպատակներով օգտագործվող արևային տեղակայանքները, որոնք պատրաստվում են արևային մարտկոցների հիման վրա։   

Հայաստանում ստեղծվել և գործում են արևային տեղակայանքներ, որոնք ծառայում են բազմաթիվ նյութերի հնացման պրոցեսների ուսումնասիրման համար։ Արևի ճառագայթման հոսքի խտացման շնորհիվ հնարավորություն է ստեղծվում բնական հնացման համեմատությամբ 5—10 անգամ արագացնելու այդ պրոցեսը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph255250 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 26)։*  |
**Արևաշատի ջրհան կայան**, գտնվում է ՀՀ Արմավիրի մարզում և խոշորագույնն է Հայաստանի ջրհան կայաններից։ Մեծամոր գետի ջրերը ջրանցքով (մոտ 17 կմ երկարությամբ) բերվում են Արևաշատ (Էջմիածնի շրջան) գյուղի մոտ, ապա ջրհան կայանով վեր բարձրացվում՝ Հրազդան գետից սկիզբ առնող մի քանի ջրանցքներ լրացուցիչ կերպով սնելու համար։

Կայանի կառուցումից հետո տարեկան 50 մլն․ մ³-ով կրճատվեց Սևանա լճի ջրի ծախսը։ Ապահովում է Էջմիածնի շրջանի 13 000 հա հողատարածությունների ոռոգումը։ Կայանը ջուրը բարձրացնում է նախ առաջին աստիճանի վրա՝ Էջմիածնի և Փարաքարի ջրանցքները սնելու, ապա երկրորդ աստիճանի վրա՝ Ստորին Հրազդանի ջրանցքը սնելու համար։

Առաջին աստիճանի բարձրությունը 54 մ է, երկրորդինը՝ 62 մ, խողովակաշարի երկարությունը համապատասխանաբար՝ 6,7 և 3, 3 կմ, իսկ Արևաշատի ջրհան կայանի գլխամասը բարձրացվող ջրի քանակը վայրկյանում՝ 6,4 և 4 մ³։ Կայանի ընդհանուր հզորությունը 10,2 հզ․ կվտ է։ Շահագործման է հանձնվել 1967 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հովհաննես Այվազյան (գլխավոր խմբագիր-տնօրեն) և ուրիշներ, Հայաստանի բնաշխարհ (հանրագիտարան), Երևան, «Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն», 2006, էջ 144 — 692 էջ. — 3500 հատ, ISBN 5-89700-029-8։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 27)։*  |
Գոլուբակ բերդ
Մագլիչի ամրոց
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի
**Սերբիայի մշակութային ժառանգություն** (սերբ.՝ Непокретна културна добра (НКД) / Nepokretna kulturna dobra (NKD), անգլ.՝ Immovable Cultural Goods), Սերբիայի պատմությանը, մշակույթին, կրոնին և բնակչության կենցաղին առնչվող կառույցներ, որոնք ամրագրված են տվյալ երկրի մշակութային ժառանգությանն առնչվող օրենսդրությամբ։ Կառույցների մի մասն էլ ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Դասակարգում
-----------

Սերբիայի մշակութային ժառանգության կառույցների պահպանությունն ու անվտանգությունը վերապահված է Մշակութային հուշարձանների պահպանության ազգային ինստիտուտին, որը կազմում է մշակութային ժառանգության կենտրոնական ռեգիստրը։ Ներկա դրությամբ Սերբիայի մշակութային ժառանգության կարգավիճակ ունեն 2306 անշարժ գույք, որոնք բաժանված են 4 դասի՝ մշակութային հուշարձաններ (2023 միավոր), հնագիտական վայրեր (151 միավոր), պատմական վայրեր (66 միավոր) և տարածական մշակութային-պատմական միավորներ (66 միավոր)։ Նշվածներից 200-ը բնութագրվում են որպես «բացառիկ նշանակություն ունեցող» և ունեն պահպանության ամենաբարձր մակարդակը։ 582 կառույց համարվում է «մեծ նշանակություն ունեցող», իսկ մնացածը չունեն որակավորում։ Բացի Սերբիայի մշակութային ժառանգության կառույցներից, առանձին նշվում է հոգևոր ժառանգությունը՝ տպագրային հուշարձաններ, գեղանկարներ, արխիվային նյութեր, կինոարվեստի ստեղծագործություններ և այլն։

*Մշակութային հուշարձաններ* են համարվում հատուկ մշակութային կամ պատմական կարևորություն ունեցող շինությունները և ճարտարապետական կառույցները, ժողովրդական ճարտարապետության նմուշներ, այլ անշարժ կառույցներ, մոնումենտալ և դեկորատիվ նկարչության նմուշներ, քանդակներ, скульптура, դեկորատիվ-արհեստների արտադրանքը և ինժեներատեխնիկական հատուկ օբյեկտներ. 

* Սերբիայի բացառիկ նշանակություն ունեցող մշակութային հուշարձանների ցանկ (155 միավոր),
* Սերբիայի մեծ նշանակություն ունեցող մշակութային հուշարձանների ցանկ (512 միավոր).

*Հնագիտական կառույցներ* են համարվում պեղումների վայրերը, երկրակեղևի կամ ջրային օբյեկտների հատակի հատվածները, որտեղ առկա են շինությունների և կառույցների մնացորդներ, թաղումներ և այլ գտածոներ, որոնք ունեն մշակութային կամ պատմական նշանակություն. 

* Սերբիայի բացառիկ նշանակություն ունեցող հնագիտական օբյեկտների ցանկ (18 միավոր),
* Սերբիայի մեծ նշանակություն ունեցող հնագիտական օբյեկտների ցանկ (25 միավոր)։

*Պատմական վայրեր* են համարվում պետության համար հատուկ նշանակություն ունեցող իրադարձությունների վայրեր, հուշարձաններ և հուշակոթողներ, որոնք տեղադրվել են տեղադրվել են ի հիշատակ կարևոր իրադարձությունների, մարդկանց.

* Սերբիայի բացառիկ նշանակություն ունեցող պատմական վայրերի ցանկ (16 միավոր),
* Սերբիայի մեծ նշանակություն ունեցող պատմական վայրերի ցանկ (17 միավոր)։

*Տարածական մշակութային-պատմական միավորներ* են համարվում քաղաքային և գյուղական բնակատեղիները կամ վերջիններիս մի հատվածը, որոնք ստեղծում են մշակութային և պատմական կարևորության ոչ շարժական ամբողջական համալիրներ (11 միավոր բացառիկ և 28 միավոր մեծ նշանակություն ունեցող)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սերբիայի մշակութային ժառանգության օրենք:
2. ↑  Непокретна културна добра.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սերբիայի մշակութային ժառանգության պաշտոնական կայք:
* Սերբիայի մշակութային հուշարձանների ցանկ:
**Պատող կոնստրուկցիաներ** շենքերի և կառույցների, շինարարական կոնստրուկցիաներ (պատեր, վերնածածկեր, ծածկեր, միջնորմեր և այլն), որոնք սահմանափակում են շենքի (կառույցի) ծավալը և բաժանում առանձին սենյակների։ Պատող կոնստրուկցիաները նախատեսված են, հիմնականում, սենյակները ջերմաստիճանային ներգործություններից, քամուց, խոնավությունից, աղմուկից, ճառագայթումից և այլ գործոններից պաշտպանելու համար՝ ի տարբերություն կրող կոնստրուկցիաների, որոնք ծառայում են շենքերի ու կառույցների ուժային բեռնվածքները կրելու համար։ Այս տարբերակումը պայմանական է, քանի որ հաճախ նույն կոնստրուկցիան (պատ, միջնորմ են) համատեղում է պատող և կրող ֆունկցիաները։ Պատող կոնստրուկցիաները լինում են արտաքին (գլխավորապես սենյակները մթնոլորտային ներգործություններից պաշտպանելու համար) և ներքին (հիմնականում շենքի ներքին տարածությունը բաժանելու և ձայնամեկուսացնելու համար)։ Արտաքին Պատող կոնստրուկցիաների շահագործական հատկությունները պետք է համապատասխանեն տեղական կլիմային, այդ կոնստրուկցիաները սենյակներում պետք է ապահովեն անհրաժեշտ սանիտարահիգիենիկ պայմաններ և ստեղծեն հարմարավետություն։ Ներքին Պատող կոնստրուկցիաները մեկուսացնում են կից սենյակները օդային և հարվածային աղմուկից, կից սենյակների ջերմությունից և խոնավությունից։ Ըստ պատրաստման եղանակի Պատող կոնստրուկցիաները լինում են հավաքովի (գործարանային արտադրության պատրաստի տարրերից մոնտաժվող) և միաձույլ (շինարարության վայրում կառուցվող), ըստ կոնստրուկտիվ լուծման՝ պարզ և բաղադրովի։ Պարզ (միաշերտ) Պատող կոնստրուկցիաները կառուցվում են նույն նյութից կամ համասեռ հատային շինվածքներից (աղյուսե պատեր, թեթև բետոնե պանելներ, գիպսե միջնորմեր)։ Բաղադրովի («բազմաշերտ») Պատող կոնստրուկցիաները բաղկացած են մի քանի տարրերից կամ շերտերից (կրող, մեկուսացնող, վերջնամշակման)։ Հատուկ նշանակություն է տրվում արտաքին պատերին, որոնք բնորոշում են շենքի ճարտարապետական տեսքը, հաճախ պատերի շինանյութը բնորոշում է նաև շենքի կոնստրուկտիվ տիպը՝ խոշորաբլոկային, խոշորապանելային, աղյուսե և այլն։ Պատող կոնստրուկցիաները պետք է օժտված լինեն բարձր ամրությամբ, կոշտությամբ, կայունությամբ, հրակայունությամբ։ Անհրաժեշտ է նաև, որ Պատող կոնստրուկցիաների մակերևույթի մակատեսքը, գույնը և դեկորատիվ այլ հատկությունները համապատասխանեն շենքերի և կառույցների նշանակմանը, նպաստեն դրանց ճարտարապետական արտահայտչականությանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 172)։*  |
**Կոլաու Նադիրաձե** (վրաց.՝ კოლაუ ნადირაძე, 24 փետրվարի (8 մարտի), 1895, Քութայիս, Ռուսական կայսրություն — 28 հոկտեմբերի, 1990), վրացի գրող, վրացական սիմվոլիզմի դպրոցի վերջին ներկայացուցիչը։

Կենսագրություն
--------------

Կոլաու (*Նիկոլայ*) Գալակտիոնի Նադիրաձեն ծնվել է 1895 թվականին Քութայիսում։ 1912—1916 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում։ Նրա ստեղծագործություններն սկսել է տպագրել 1916 թվականին «Կապույտ եղջյուրներ» միության ամսագրում՝ դառնալով վրացական սիմվոլիզմի վառ ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա առաջին ստեղծագործություններից է «*Երազանք Վրաստանի մասին*»։ Մինչ 1920-ական թվականների կեսերը եղել է սիմվոլիստական դպրոցի հետևորդ, ծայրահեղ դեկադենտական գեղապաշտության ջատագով, ինչն առավել նկատելի է նրա «*Դիակառք*» (1920) ժողովածուում, որտեղ առկա են միստիկական մոտիվներ, ինչպես նաև ազգայնամոլական տրամադրություններ։

1920-ական թվականներին՝ Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, սիմվոլիզմից անցել է սոցիալիստական ռեալիզմի։ 1930 թվականին տպագրվել են նրա բանաստեղծությունները Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխության մասին։

1937 թվականին Կոլաու Նադիրաձեն ձերբակալվել է, սակայն շուտով ազատ է արձակվել (Սերգո Կլդիաշվիլիի հետ միասին) իրեն ամբաստանողի գնդակահարությունից հետո։

Հետագայում հրատարակվել են Կոլաու Նադիրաձեի ստեղծագործությունների «*Մեծ ճանապարհի մոտ*» (1946), «*Բանաստեղծություններ*» (1955), «*Բանաստեղծություններ։ Պոեմ*» (1964) ժողովածուները։ 1962 թվականին նրա թարգմանությամբ լույս է տեսնում ռուս և ֆրանսիացի բանաստեղծների ստեղծագործությունների «Հատընտիր. բանաստեղծություններ և թարգմանություններ» ժողովածուն։

Կոլաու Նադիրաձեն պարգևատրվել է Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշանով ու մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Надирадзе Колау Галактионович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. ↑  Կոլաու Նադիրաձե


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 106853141X · ISNI: 0000 0000 2544 7862 · LCCN: n85365689 · VIAF: 63009342 · WorldCat VIAF: 63009342 |

 |
**Քերեմ Նարիման օղլու Մուսթաֆաև** (ադրբ.՝ Kərəm Nəriman oğlu Mustafayev, հուլիսի 1, 1962(1962-07-01), Շարուրի շրջան, Նախիջևանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի ռազմական գործիչ, Ադրբեջանական Հանրապետության Զինված ուժերի գեներալ-լեյտենանատ, ԱՀ ՊՆախարարի տեղակալ, Նախիջևանի առանձին համազորային բանակի հրամանատար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1962 թվականի ապրիլի 1-ին Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետութան Շարուրի շրջանում։

### Կրթություն

1983 թվականին ավարտել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի անվան Բաքվի բարձրագույն համազորային հրամանատարական ուսումնարանը (ru): 2002 թվականին ավարտել է Նախիջևանի պետական համալսարանը, իսկ 2006 թվականին՝ Ադրբեջանական Հանրապետության Զինված ուժերի ռազմական ակադեմիան (az):

1983-1992 թվականներին ԽՍՀՄ Զինված ուժերում եղել է դասակի հրամանատար, վաշտի հրամանատար, գումարտակի հրամանատար։

Մասնակցել է Արցախյան պատերազմին։

1992 թվականից սկսած ծառայում է Ադրբեջանական Հանրապետության Զինված ուժերում, լինելով գումարտակի հրամանատար, առանձին ուժեղացված մոտոհրաձգային բրիգադի շտաբի հրամանատար - բրիգադի հրամանատարի տեղակալ, առանձին ուժեղացված մոտոհրաձգային բրիգադի հրամանատար, մոտոհրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, կորպուսի հրամանատար։

Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի 2014 թվականի մայիսի 14-ի հրամանագրով ԱՀ ԶՈՒ գեներալ-լեյտենանտ Քերեմ Մուսթաֆաև նշանակվել է ԱՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ – Առանձին համազորային բանակի հրամանատար։

Տես նաև
-------

* Նախիջևանի առանձին համազորային բանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Կենսագրությունը ԱՀ ՊՆ կայքում
**Վորոշիլովի փողոց** (ռուս.՝ Ворошиловская улица), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Նախկինում կոչվել է Սերգեյի փողոց։

Պատմություն
-----------

Սերգեյի, այժմ՝ Վորոշիլովի փողոցը ձևավորվել է 19-րդ դարի 90-ական թվականներին և անվանվել է 20-րդ դարի սկզբին «Սուլինզավոդ» ԲԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ Սերգեյ Նիկոլաևիչ Պաստուխովի պատվին։

Փողոցը հատում է քաղաքի կենտրոնը արևելքից արևմուտք, երկարությունը 760 մետր է։ Մինչև 1930-ական թվականները կոչվել է Սերգեյի փողոց, այնուհետև՝ Վորոշիլովի, իսկ 1957 թվականին փողոցը ստացավ նոր անուն՝ Կոմունիստական, բայց 1970 թվականին փողոցին կրկին վերադարձրեց ԽՍՀՄ հայտնի պետական գործիչ և քաղաքական գործիչ Կլիմենտ Վորոշիլովի անունը։

1978 թվականին Վորոշիլովի և Լենինի փողոցների խաչմերուկում, Նիկոլայ Պաստուխովի որդիների օրոք (մոտավորապես 1898 թվականին) կառուցված երկու տների տեղում սկսվեց հանրախանութի շինարարությունը։ Այն շահագործման հանձնվեց 1986 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։

Վորոշիլովի փողոցում է գտնվում քաղաքի կենտրոնական փոստային բաժանմունքը, որի առջև տեղադրված է քաղաքի տեսարժանություններից մեկը՝ Փոստատարի հուշարձանը։

«Կյանքի ժամացույց» ստելան
1997 թվականին քաղաքի 200-ամյակի առթիվ՝ Վորոշիլովի և Կուլտուրայի փողոցների խաչմերուկում տեղադրվել է «Կյանքի ժամացույց» ստելան, որը կառուցված է արեգակնային ժամացույցի սկզբունքով։ Պատվանդանի աստիճանանշման վրա սյունից ընկնող ստվերով հնարավոր է որոշել ժամը 15-ից 30 րոպե ճշտությամբ, իսկ ամենաճշգրիտը՝ սեպտեմբերին, քանի որ հենց այդ ամսին է կառուցվել հուշարձանը։ Սյունը խորհրդանշում է ժողովրդի աներերությունը, քաղաքի զարգացումը և ձգտումը դեպի երջանիկ ապագան, ինչի վկայությունն է արևի խորհրդանիշը սյան գագաթին։ Արևի ներսում թռչուն է, որը հույսի, հաջողության, երազների և խաղաղության խորհրդանիշ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Улица Ворошилова»։ Վերցված է 2019 Մարտ 22
2. ↑  «Где установлен памятник почтальону с газетой «Аргументы и факты» в руках?»
3. ↑  «Стела Часы жизни»

Գրականություն
-------------

* Горная, Л. Пройдусь по Гимназической, сверну на Ярославскую / Л.Горная // Красный бумер. – 2006. - №36.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Улица Ворошилова в Красном Сулине