**Մնեմոնիկան** կամ մնեմոտեխնիկան՝ հիշողությունն ամրապնդելու արվեստ է։ Անվանումը կապված է Մնեմոսինեի հետ։

Մնեմոնիկան և մեխանիկական հիշողությունը
--------------------------------------

Մնեմոնիկան տարբերվում է «մեխանիկական հիշողությունից»՝ «տեխնիկայի» առկայությամբ, այնինչ մեխանիրորեն հիշելը (անգիր սովորելը) զուրկ է որևիցե տեխնիկայից։ Ինֆորմացիան մեխանիկորեն հիշվում է կրկնողության միջոցով կամ առանց կրկնելու (Ֆոտոհիշողություն)։

«Տեխնիկա» ասելով տվյալ դեպքում հասկանում ենք պատկերացումների, համեմատությունների և զգացմունքների օգտագործումը ինֆորմացիան հիշելու ժամանակ։ Օրինակ՝ անգլերեն Shark (կարդացվում է «շարք», նշանակում է շնաձուկ) բառը հիշելու համար կարելի է կիրառել հետևյալ մնեմոտեխնիկան՝ «մի շարք շնաձուկ» կամ «շնաձուկը շարք է կանգնել»։ Այսպիսով հիշելու պրոցեսում օգտագործվեց պատկերացումը (թե ինչպես է շնաձուկը շարք կանգնել), համեմատությունը (մայրենի լեզվում փնտրում ենք Shark-ին նման (հնչողությամբ) բառ) և զգացմունքը (օրինակ զարմանք, թե ինչպես է շնաձուկը կարողացել շարք կանգնել)։

Մնեմոտեխնիկան (որի մասին գրվել են բազմաթիվ գրքեր) կիրառվում է հնադարից մինչև այսօր։ Մնեմոնիկայի հիմնադիր է համարվում Սիմոնիդես Քիոսացին։

Հիշելու տեխնիկան կարելի է կիրառել ինֆորմացիայի տարբեր բնագավառներում (օրինակ՝ թվեր, տեքստեր, օտար լեզվի բառեր, մարդկանց անուններ, բանաձևեր, գիտական տերմիններ և անվանումներ և այլն հիշելու համար)։ Այդ ունակությունը (ինֆորմացիան ցգալու և համեմանելու) բավականին ակտիվ է երեխաների մոտ, բայց տարիների ընթացքում բթանում է, քանի որ այլևս ակտիվորեն չի կարառվում։ Մնեմոտեխնիկան վերականգնում է, ակտիվացնում է՝ զգայարանների միջոցով ինֆորմացիան ընկալելու ունակությունը։

Մնեմոնիկայի մեթոդները ինֆորմացիայի տարբեր բնագավառներում
--------------------------------------------------------

### Անվանումներ և հերթականություն

Նախկին ԽՍՀՄ-ում բավականին տարածված էր ռուսերեն հոլովներն ու ծիածանի գույների հերթականությունը հիշելու հետևյալ մեթոդը (մնեմոտեխնիկան)։

Иван родил девченку, велел тащить пеленку (իրականությանն ավելի է համապատասխանում այս տարբերակը՝ Ирина родила девчонку, велела тащить пеленку)։ Բառերի քանակը նույնն է, ինչ որ հոլովների. նույնն է նաև բառի և նույն հերթականությունն ունեցող հոլովի առաջին տառը (именительный, родительный, дательный, винительный, творительный, предложный). Այսպիսով հնարավորություն է ստեղծվում հիշել հոլովների հերթականությունը (առաջին հերթին) և անվանումը։

Ծիածանի գույների հերթականությունը ռուսերեն լեզվով՝ красный, оранжевый, желтый, зеленый, голубой, синий, фиолетовый, հիշելու մնեմոտեխնիկան՝ «каждый охотник желает знать, где сидит фазан» (յուրաքանչյուր բառի և համապատասխան գույնի առաջին տառերը՝ նույնն են)։

Նույն գույները (կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, երկնագույն, կապույտ, մանուշակագույն) հայրերեն հիշելու մնոմոտեխնիկան՝ *Կատուն նստած դռան կողքին, երազում է կերի մասին։*

«Պատմվածքի» (որը կարող բոլորովին զուրկ լինել իմաստից) միջոցով կարելի է հիշել նաև պարբերական աղյուսակի տարրերն ըստ հերթականության և այլ հատկանիշների։ Օրինակ, առաջին տասնհինգ տարրերն ըստ հերթականության՝

***Ջրածին, Հելիում, Լիթիում, Բերիլիում, Բոր, Ածխածին, Ազոտ, Թթվածին, Ֆտոր, Նեոն, Նատրիում, Մագնիում, Ալյումին, Սիլիցիում, Ֆոսֆոր...***

«*Ջրածին* (ջրած բույսին) ձեռք մի տուր, *հելի* (վեր կաց) *ու մ* եկնիր դեպի տունը Լի *լիթի ու մ* նա այնտեղ. *բեր էլի, ում* ես սպասում, *բոր* հիվանդության դիմաց *Ածխածին* է պետք, որ մ*ազոտ* *թթվածին* (մազոտ ու թթված մեկին) ուշքի բերենք, որ կարողանա ռուսերեն պո*վտոր* բառն արտասանել, բայց նա ինձ չճանաչեց և ասաց *не он* это, *на три ум*еет делить, а тот не умел, և հետո սկսեց *մագնի*ս*ում* *ալյումին* փնտրել *Սիցիլայում* հանձնելու համար, որի փոխարեն պետք է *ֆոսֆոր* ստանար ճանապարհը լուսավորելու համար...»

### Թվեր

Թվերի հերթականությունն հիշելու համար յուրաքանչյուր միանիշ թիվ հանեմատվում է այդ թվին նման ինչ-որ առարկայի կամ երևույթի հետ։

1 - գրիչ, մատիտ, լար, գնացք

2 - կարապ, խեցգետին

3 - գորտ, ինքնաթիռ

4 - կենդանի (չորս ոտքեր), մեքենա (չորս անիվ)

5 - գերազանցիկ, բռունցք, ձեռք (հինգ մատ)

6 - զառ, խորանարդ, սենյակ

7 - ուրախություն, ծիածան (յոթ գույներ), շաբաթ (յոթ օր)

8 - հեծանիվ

9 - կարիճ

0 - փոս, ձու

Այսպիսով, օրինակ 26849 հնգանիշ թիվն հիշելու համար բավական է մի պատմություն ստեղծել, որում հանդես են գալիս այդ հինգ թվերին համապատասխանող առարկաներն ու երևույթները։ Օրինակ՝ կարապը (2) գողացավ զառը (6) և ծլկեց՝ սկզբում հեծանիվով (8), իսկ հետո մեքենայով (4), և վերջապես հանդիպեց կարիճին (9)։

Նման «պատմվածքների» պահպանումը և վերարտադրումը բավականին հեշտ է հիշողության համար, և քանի որ այս պատմությումում կոդավորված է մեր թիվը, վերջինս վերարնադրվում է նույն հեշտությամբ։

Տես նաև
-------

* Հիշողություն
* Ուշադրություն
* Տրամաբանություն
* Դատողություն
* Զգացողություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կայք հիշողության զարգացման մասին Արխիվացված 2012-10-17 Wayback Machine