**ԱՄՆ-ի մեկ դոլարանոց թղթադրամ**, ԱՄՆ-ի ամենափոքր դաշնային պահուստների համակարգ։ Թղթադրամի ճակատային մասում առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնի դիմանկարն է, որը պատկերվել է Գիլբերտ Ստյուարտի կողմից։ Հակառակ կողմում ԱՄՆ-ի զինանշանն է։ Թղթադրամի օգտագործման համար ծախսված միջին ժամանակը մոտավորապես 70 ամիս է (գրեթե վեց տարի)։ 2009 թվականին թողարկվել է ավելի քան 2,5 միլիարդ դոլարի թղթադրամ.

Պատկեր
------

Թղթադրամի կենտրոնական մասում պատկերված է Վաշինգտոնի դիմանկարը՝ խոր տպագրության տեխնոլոգիայով։ Դիմանկարից ձախ դրված է ԱՄՆ-ի անդամ բանկերի կնիքը։ Վաշինգտոնի դիմանկարի աջ կողմում ԱՄՆ գանձապետարանի կնիքն է։ Տպագիր կշեռքը խորհրդանշում է արդարություն, 13 աստղերը խորհրդանշում են առաջին նահանգների թիվը, նշված բանալին և 1789 թվականը խորհրդանշում են նախարարության հիմնադրման տարեթիվը։ Կնիքների տակ կա ֆեդերալ պահուստային համակարգի ղեկավարների և Ֆինանսների նախարարության ղեկավարների ստորագրությունների ճշգրիտ կրկնօրինակը։

### Թղթադրամի հակառակ կողմը

Թղթադրամի հակառակ կողմում պատկերված են Միացյալ Նահանգների զինանշանի երկու կողմերը։ Կենտրոնը զբաղեցնում է «մեկ» բառը, որի ներքո գրված է «IN GOD WE TRUST» (հավատում ենք Աստծուն)։ Չորս անկյուններում նշված է 1 թիվը, որոնց վրա մակագրված է «մեկ»։ Թղթադրամի վերեւում գրված է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ ԱՄՆ-ի մեկ դոլարանոց թղթադրամի հակառակ կողմի ժամանակակից դիզայնի օրինագիծը հավանության է արժանացել նույնիսկ Ֆրանկլին Ռուզվելտի կողմից 1935 թվականին։ Այս նույն տեսքով՝ ենթարկվելով չնչին փոփոխությունների (փոփոխված է տպագրությունը), այն դեռ գոյություն ունի։

Թղթադրամների փոփոխությունների նախաձեռնողները 1935 թվականին եղել են Հենրի Ուոլեսը, Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտը և նրա դիզայներ Էդվարդ Վիկսը, ով եղել է ԱՄՆ-ի գանձապետարանի թղթադրամների և արժեթղթերի ղեկավարը։ Որոշ հեղինակներ թղթադրամի պատկերազարդման գաղափարը վերագրել են Նիկոլայ Ռերիխին։ 
Ռերիխի միջազգային խորհուրդը հայտարարել է, որ նա դրա հետ կապ չունի.։ ԱՄՆ-ի մեծ կնիքի վրա վրա և համապատասխանաբար մեկ դոլարանոց թղթադրամի վրա կան մեծ թվով խորհրդանիշներ, որոնցից շատերը մեկնաբանվում են որպես մասոնական։ Պետք է հիշել, որ Միացյալ Նահանգների մեծ կնիքը գոյություն ունի 1782 թվականից։

ԱՄՆ-ի մեկ դոլարանոց թղթադրամի դիմերեսին պատկերված է Սպիտակագլուխ ծովարծիվը, որը ԱՄՆ-ի ազգային խորհրդանիշն է։ Մեկ թաթով նա բռնել է 13 ձիթենու ճյուղ, որը խորհրդանշում է այն փաստը, որ Միացյալ Նահանգները «ցանկանում է խաղաղություն, սակայն միշտ պատրաստ է պատերազմի»։ Ձիթենին ավանդաբար պատկերված է 13 տերևներով և 13 ձիթապտուղներով։ Արծվի գլուխը թեքված է դեպի ձիթենու ճյուղը, ինչը նշանակում է ավելի մեծ նախապատվություն տալ խաղաղությանը, ոչ թե պատերազմին։ Արծիվը կեռ կտուցով պահում է լատիներեն մակագրությամբ ոլորված թուղթ, որի վրա գրված է «Էլ pluribus unum», որը թարգմանաբար նշանակում է «շատերից մեկը»։ Արծվի գլխին կա 13 աստղ՝ կապույտ ամպի մեջ։ Աստղերը ձևավորված են 1-4-3-4-1 տողերով՝ ձևավորելով Դավթի աստղ՝ վեց գագաթանի։ Նրա կրծքավանդակին արծվի վահանն է՝ 13 կարմիր և սպիտակ շերտերով։

Մեկ դոլարանոց թղթադրամի հակառակ կողմի ձախ մասում պատկերված է անավարտ բուրգ՝ որի գագաթին երևում է աչք՝ եռանկյունու մեջ։ Այն բաղկացած է տասներեք աստիճաններից,որոնք խորհրդանշում են Միացյալ Նահանգների 13 նահանգները՝ Մասսաչուսեթս, Կոնեկտիկուտ, Ռոդ Այլենդ, Նյու Հեմփշիր, Նյու Յորք, Նյու Ջերսի, Փենսիլվանիա, Դելավեր, Վիրջինիա, Մերիլենդ, Հյուսիսային Կարոլինա, Հարավային Կարոլինա, Ջորջիա։

### Տասներեք թվով տարրերի ցանկ

Միացյալ Նահանգների մեծ կնիքը պարունակում է մի շարք տարրեր, որոնց թիվը 13 է։ Պետք է հիշել, որ այս խորհրդանիշի հաստատման պահին (1776) նորաստեղծ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները բաղկացած էր 13 նահանգներից։

* 13 աստղ (դիմերեսին)
* 13 գիծ դրոշի վրա
* 13 նետ ծովարծվի թաթին
* 13 ձիթապղի տերև (ըստ ավանդույթի և ոչ օրենքով)
* 13 ձիթապտուղ՝ ճյուղին (ըստ ավանդույթի և ոչ օրենքով)
* Բուրգի 13 աղյուսային աստիճան (ըստ ավանդույթի և ոչ օրենքով)
* 13 տառ «E Pluribus Unum» գրառման մեջ
* 13 տառ «Annuit Cœptis» գրառման մեջ, եթե «œ» տառը կարդացվում է երկու տառ
* 13 գագաթ բուրգի երկու մասերում (8-ը՝ ստորին մասում, 5-ը՝ վերին մասում)
* Բուրգի կողքին 13 խոտի փունջ

### Պատմություն

1862 թվականի դոլար
1886 թվականի թղթադրամ
1896 թվականի թղթադրամ
1862 թվականից մինչև 1928 թվականը մեկ դոլարանոց թղթադրամն արտադրվել է 189 × 79 մմ չափերով, իսկ 1929 թվականից ի վեր դրանց չափը կրճատվել է 155.956 × 66.294 մմ × 0.10922 մմ։

* 1862 թվականին առաջին մեկ դոլարանոց թղթադրամը տրվել է Աբրահամ Լինքոլնի նախագահության տարիներին՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ:Թղթադրամի ճակատային հատվածում պատկերված էր Ֆինանսների նախարար Սայմոն Չեյսը։
* 1869 թվականին թղթադրամը փոփոխվել է, որի կենտրոնում պատկերված է Ջորջ Վաշինգտոնը։ Չնայած նրան, որ իրականում դա եղել է ԱՄՆ-ի թղթադրամ, նրա վրա գրված է եղել «Ֆինանսների նախարարության թղթադրամ» (անգլ.՝ TREASURY NOTE): 1874 թվականին, այն փոխարինվել է «Միացյալ Նահանգների թղթադրամ» (անգլ.՝ UNITED STATES NOTE): 1880 թվականին եղել են փոփոխություններ թղթադրամի դիմային և հակառակ կողմում։
* 1886 թվականին Մարթա Վաշինգտոնի դրոշմված պատկերով, թողարկվել է 1 դոլարանոց թղթադրամ։
* 1896 թվականին թղթադրամ՝ այլաբանության պատկերով՝ «Պատմությունը սովորեցնում է երիտասարդներին»։ Հակառակ կողմում պատկերված են Մարթայի և Ջորջ Վաշինգտոնի դիմանկարները։ Դրանից հետո մեկ դոլարանոց թզթադրամի նախշը վերափոխվեց։ Այնտեղ պատկերված էր 1899 թվականի Կապիտոլիում (Վաշինգտոն) շենքը, նրա տակ `Աբրահամ Լինքոլն ու Ուլիսես Ս. Գրանթը։
* Հետագայում դոլարի վրա պատկերվեց միայն Վաշինգտոնի դիմանկարը։ Ժամանակակից ձևն ընդունվել է 1935 թվականին՝ Ռուզվելտի նախագահության ժամանակ։ Նույն ձևով փոփոխություններ են կատարվել մինչ այսօր։
* 1963 թվականից ԱՄՆ-ի մեկ դոլարանոցը դառնում է դաշնային պահուստային թղթադրամ (FEDERAL RESERVE NOTE)։

* $1 1917 թվական$1 1917 թվական
* $1 1928 թվական$1 1928 թվական
* $1 1935 թվական$1 1935 թվական
* $1 1963 թվական$1 1963 թվական
* $1 1993 թվական$1 1993 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  FRB: How long is the life span of U.S. paper money?
2. ↑  U.S. Bureau of Engraving and Printing — Annual Production Figures Archived 2011-08-27 at the Wayback Machine.
3. ↑  Открытое письмо в газету «Комсомольская правда». Н. К. Рерих не был дизайнером однодолларовой купюры

Արտաքին հղումներ
----------------

* The One Dollar Bill, Zoomable and Annotated
* High-Res Federal Reserve $1 Note