recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբականովիչ ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Բրունո Աբականովիչ**, լեհ.՝ Bruno Abdank-Abakanowicz (հոկտեմբերի 6, 1852(1852-10-06), Ուկմերգե, Կովնոյի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 29, 1900(1900-08-29), Փարիզ), ազգությամբ ռուս և լեհ մաթեմատիկոս, էլեկտրատեխնիկ, գյուտարար։

Կենսագրություն
--------------

Թաթարստանի Աբդանկ՝ ծագումով ազնիվ ընտանիքի ներկայացուցիչ։

Ռիգայի պոլիտեխնիկական դպրոցի շրջանավարտ (Das Baltische Polytechnikum zu Riga), այնտեղ սովորել է մեծ կամրջի կառուցում և ճանապարհների կառուցում։ Այնուհետև նա ուսումը շարունակել է Լվովի պոլիտեխնիկական դպրոցում՝ մեխանիկայի բնագավառում։ 1876 թվականից մինչև 1881 թվականը եղել է մասնավոր-դոցենտ։ Կարդացել է դասախոսություններ շինարարական մեխանիկայի վերաբերյալ։

1881 թվականից ի վեր նա բնակություն հաստատեց Փարիզում։ Այնտեղ նա աշխատում էր քաղաքային էլեկտրամեխանիկական սարքավորումների արտադրության ձեռնարկությունում, որպես էլեկտրատեխնիկ։

1878 թվականից աշխատել է «Նիվա» ամսագրի հետ, հրապարակել է մի շարք հոդվածներ կապված բնական գիտությունների և արդյունաբերության ոլորտի հետ։ 1900-ական թվականներից նա սկսեց համագործակցել «Ատենեում» ամսագրի հետ։

1889 թվականին նա ներկայացրել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները Փարիզում կայացած համաշխարհային ցուցահանդեսում։

1889 թվականին նա պարգևատրվել է «Պատվո լեգիոնի» շքանշանով։

Որպես նկարչության և արվեստի մեծ երկրպագու նրան օգնեց լեհ նկարիչ Ա. Գերիմսկին։ Նա սերտ բարեկամական հարաբերություններ է պահպանում գրող Հենրիկ Սինկևիչի հետ։

Նա ապրում էր Փարիզի արվարձաններից մեկում `Սանտ-Մաուր-դե-Ֆոսսե և իր Perros-Guirec (Ֆրանսիա) կղզու վրա կառուցված «Château de Costaérès» ամրոցում։

Ընտրված հրատարակություններ
--------------------------

* Zarys statyki wykreślnej (1876),
* Integrator, krzywa całkowa i jej zastosowanie w mechanice budowniczej,
* Nowe drogi nauki i przemysłu (1878),
* Integrator (1880),
* Integrator. Krzywa całkowa i jej zastosowania w mechanice budowniczej (1880),
* Integratory (1882),
* O nowym integrometrze (1882),
* Nowy sposób budowy zwojów do machin dynamo-elektrycznych (1884) և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Piotr Bielerzewski (2005). «Wiłkomierz». *Rzeczpospolita Wirtualna* (լեհերեն). own. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2006 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
2. ↑  Por. S. Dziadulewicz, *Herbarz rodzin tatarskich*, Wilno 1929, s. 365.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine ABAKANOWICZ BRUNO ABDANK [06.10.1852 — 29.08.1900 (լեհ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Zentralblatt MATH database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1508209 · GND: 1055116524 · ISNI: 0000000111447658 · NTA: 133722481 · NUKAT: n01028214 · SUDOC: 076564185 · VIAF: 162012354 · WorldCat VIAF: 162012354 |

 |

 |
**Հայրուննիսա Գյուլ** (թուրքերեն՝ Hayrünnisa Gül, օրիորդական ազգանուն՝ **Օզյուրտ** (թուրքերեն՝ Özyurt), օգոստոսի 18, 1965(1965-08-18), Բեշիքթաշ, Ստամբուլ, Թուրքիա), Թուրքիայի 11-րդ նախագահ Աբդուլա Գյուլի կինը և զարմուհին։ Եղել է Թուրքիայի առաջին տիկինը 2007- 2014 թվականներին։

Կենսագրություն
--------------

Հայրուննիսա Գյուլը ծնվել է 1965 թվականի օգոստոսի 18-ին Ստամբուլի Բեշիկթաշ շրջանում։ 1980 թվականի օգոստոսի 20-ին 15 տարեկանում ամուսնացել է իր բարեկամ Աբդուլա Գյուլի հետ։ Գյուլ ամուսինները ունեն երկու որդի՝ Ահմեդ Մյունիրը և Մեհմեդ Էմրեն և մեկ դուստր՝ Քյուբրային։

Լինելով Թուրքիայի առաջին տիկին՝ ձեռնամուխ է եղել սոցիալական մի շարք ծրագրերի, որոնք ուղղված են եղել կրթական, առողջապահական և կանանց խնդիրների լուծմանը։

Հայրուննիսա Գյուլը, չնայած այն հանգամանքին, որ գլխաշոր է կրում, մշտապես դեմ է արտահայտվել իսլամադավան երկրներում գլխաշորի պարտադիր կրմանը։

2010 թվականի հոկտեմբերի 7-ին տիկին Գյուլը եղել է առաջին տիկինը, ով ելույթ է ունեցել ԵԽԽՎ-ում։ Նա ելույթ է ունեցել սահմանափակ կարողություններով երեխաների և կանանց հիմնախնդիրների մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  nic.tr: alan adı duraklatılmış(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Hayrünnisa Gül: The next first lady». Today's Zaman. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 14-ին.
3. ↑  «Presidency Of The Republic Of Turkey». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 6-ին.
4. ↑  «TURKEY - Turkish president backs first lady on headscarf comments». Hurriyetdailynews.com. 2010 թ․ նոյեմբերի 9. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 25-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 3-ին.
5. ↑  «Status — Conseil de l'Europe». Արխիվացված օրիգինալից 2010 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
Հուշարձան 1999 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Իտալիայի ռազմաօդային ուժերի կողմից *G 222* ինքնաթիռով իրականացված Ջյակովիցայի օդանավակայանի առաջին թռիչքին
Ջյակովիցայի օդանավակայանի թռիչքուղին
**Ջյակովիցայի օդանավակայան**, օդանավակայան Կոսովոյի արևմտյան մասում գտնվող Ջյակովիցա քաղաքի մոտակայքում։ Ենթադրվում է, որ օդանավակայանը կարող է դառնալ քաղաքացիական և ոչ թանկ կոմերցիոն ավիաընկերությունների և բեռների թռիչքների համար։

Տեղակայություն
--------------

Ջակովիցայի օդանավակայանն անմիջապես գտնվում է Ջյակովիցա քաղաքի մոտակայքում, որը 4 կմ հարավ է Ռադոնիչ լճից։

Պատմություն
-----------

Օդանավակայանը կառուցվել է KFOR-ի համար 1999 թվականի Կոսովոյի պատերազմից հետո, գոյություն ունեցող օդանավակայանի կողքին, որն օգտագործվել է գյուղատնտեսական կարիքների համար։ Ժամանակակից օդանավակայանը հիմնականում օգտագործվել է ռազմական և մարդասիրական թռիչքների համար։ Գտնվել է իտալական պատասխանատվության գոտում։ Օդանավակայանում վայրէջք կատարած ամենամեծ ինքնաթիռը Բոինգ 737-ն էր։

2013 թվականի դեկտեմբերի 18-ին օդանավակայանը Իտալիայի օդային ուժերից հանձնվել է Կոսովոյի Հանրապետության կառավարությանը։ Իտալական շահագործման ժամանակաշրջանում Ջյակովիցայի օդանավակայանով անցել են ավելի քան 27,000 ինքնաթիռներ, 220,000 ուղևոր և ավելի քան 40,000 տոննա բեռ։

Տեղական և ազգային կառավարությունները նախատեսում են Ջյակովիցայի օդանավակայանից ստեղծել քաղաքացիական և առևտրային օդանավակայան։ 2015 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ օդանավակայանը փակվել է Կոսովոյի իշխանությունների կողմից։ Այն կարող էր մրցակից դառնալ ծանրաբեռնված Պրիշտինայի օդանավակայանի համար։ Բացի այդ, Ջյակովիցայի օդանավակայանը կունենա առավելություն, քանի որ մառախուղները ձմռանը այնքան հաճախ չեն լինում, որքան Պրիշտինայի օդանավակայանում։ Օդանավակայանի վերակառուցման նախագիծը նախատեսում է թռիչքուղու երկարացում ներկայիս 1800 մետրից մինչև 2400 մետր և դրա ընդլայնումը 30 մետրից դարձնել 45 մետր։ Այսպիսով, Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության (ICAO) չափանիշները կպահպանվեն։

2015 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ օդանավակայանը փակվել է Կոսովոյի Հանրապետության իշխանությունների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «Aeroporti i Kosovës në Gjakovë për cargo, çmime të lira dhe trajnime për pilotë». Zëri.info. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունվարի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 22-ին.
2. ↑  «Aeroporti Gjakovë, news report». ABC News. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
3. ↑  «Aeroporto AMIKO: passaggio di responsabilità». Ministry of Defense, Republic of Italy. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 18-ին.
4. ↑  «Aktivitetet e Ministrisë së Tregtisë dhe Industrisë: Themelohet Ndërmarrja Publike "Aeroporti i Gjakovës"». Ministria e Tregtisë dhe Industrisë. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 27-ին.
5. 1 2
6. 1 2  Xhevat Ramosaj, kosovarisches Ministerium für Verkehr und Kommunikation: Civil Aviation (2004) (PPT, 2 MB)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ջյակովիցայի օդանավակայան Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine
* Իտալիայի օդային ուժերը Կոսովոյում
**Գրանդ Լիսբոա** (新葡京), 47 հարկանի 258 մետր բարձրությամբ երկնաքեր, Մակաոյի ամենաբարձր շենքը։ Հյուրանոցը կառուցվել է 2008 թվականին, պոստմոդեռնիզմի ոճով (ուրվապատկերը լոտոսի ծաղիկ է հիշեցնում)։ Նախագծի արժեքը կազմել է 386 մլն դոլար։ Նախագիծն իրականացնող հանդիսացել է SJM Holdings ընկերությունը։ Կոմպլեքսն իր կազմում ներառում է 650 հյուրանոցային համարներ, 2006 թվականին բացված 8 հարկանի գնդաձև հարթակը՝ խաղատնով, խանութներով, ռեստոևաններով և բարերով, չորս ստորգետնյա հարկեր, ավտոկայանատեղի։

Բացի Գրանդ Լիսբոան, կոմպլեքսի մեջ մտնում են 15 հարկանի Լիսբոա հյուրանոցը (Lisboa Hotel) և 19 հարկանի Լիսբոա խաղատունը (Casino Lisboa), որտեղ գտնվում է Մակաոի խոշորագույն խաղատներից մեկը, ինչպես նաև հյուրանոց, յոթ կոնֆերենց-դահլիճ, 13 ռեստորան և շոու-կաբարե։

Պատկերասրահ
-----------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Grand Lisboa» (անգլերեն). EMPORIS GMBH. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
2. ↑  «Grand Lisboa» (անգլերեն). Council on Tall Buildings and Urban Habitat. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
3. ↑  «Hotel & Casino Grand Lisboa» (անգլերեն). Skyscraper Source Media Inc. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
4. ↑  «How High Can Macau Casino Lows Go?» (անգլերեն). Forbes. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
5. ↑  «Lisboa Hotel» (անգլերեն). EMPORIS GMBH. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
6. ↑  «Casino Lisboa» (անգլերեն). EMPORIS GMBH. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайтԱրխիվացված 2012-08-31 Wayback Machine
**Ապաթեիզմ** (ապատիա + թեիզմ), որպես այդպիսին այն անտարբերություն է կրոնի նկատմամբ։ Այն տեսակետների կամ համոզմունքների կոդավորված համակարգ չէ։

Ապաթեիստ է նա, ով բոլորովին հետաքրքրված չէ «աստվածների» գոյությամբ կամ բացակայությամբ։ Աստվածների գոյության կամ բացակայության հարցը դիտարկվում է որպես սկզբունքորեն անիմաստ։ Այս դիրքորոշումը չպետք է հասկանալ, որպես թերահավատ դիրքորոշում, որը նման է, օրինակ, աթեիստների կամ ագնոստիկների, ովքեր կասկածի տակ են դնում աստվածների գոյությունը կամ նրանց ճանաչելու հնարավորությունը։

Աստվածների գոյությունը չի մերժվում բարոյական կամ իմացաբանական պատճառներով, բայց համարվում է անհարկի` ժողովրդավարական կամ էքզիստենցիալ պատճառներով։ Սա հիմնական ժողովրդավարական սկզբունքի համընդհանուրացում է, որ չկան առաջին և երկրորդ կարգի մարդիկ, և որ այլ տեսակների կամ արարածների (ներառյալ հիպոթետիկ աստվածներ կամ տիեզերքի այլմոլորակայիններ) մարդիկ նույնպես երկրորդ կարգի չեն, այսպիսով աստվածների գոյության հարցը փիլիսոփայության հավերժական հարցերից մեկն է։

«Ապաթեիզմ» տերմինը հավանաբար ստեղծվել է Ռոբերտ Ջեյ Նաշի կողմից 2001 թվականին։

Տես նաև
-------

* Ինդիֆերենտիզմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Apatheism: Should we care whether God exists?». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 10-ին.
2. ↑  Austin Cline. «Definition of Apatheist». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
3. ↑  Von Hegner, Ian. «Gods and Dictatorships: A Defence of Heroical Apatheism». Science, Religion and Culture, Vol. 3, Issue 1, 2016.
4. ↑  Von Hegner, Ian: Gods and Dictatorships: a Defence of Heroical Apatheism, Science, Religion and Culture, Vol. 3, Issue 1, 2016.
5. ↑  *Robert J. Nash* Religious Pluralism in the Academy: Opening the Dialogue. — 2001. — С. 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Robinson, B.A. (2012 թ․ հունվարի 29). «Apatheism: 'Does God exist? I don't know & I don't really care'». Ontario Consultants on Religious Tolerance. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 17-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776902496 |

 |
**Ժողովածու** (2497), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2497 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1637 թվականին Ստեփանոս Դաշտեցի գրիչի կողմից Մսր քաղաքում (Եգիպտոս)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,1x10,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 222 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է մագաղաթի վրա՝ եթովպերենով։ Կազմը՝ կաշի և կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարան գրչի՝ 209բ, հետագայի՝ 144բ (1852թ), կնիք՝ 10բ (Պետրոս վարդապետ)ref>Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 812 — 1636 էջ։</ref>։

Բովանդակություն
---------------

* Գր․ Տաթևացւոյ Լուծմունք Պարապմանց Կիւրդի, Լուծմունք ի գիրս գրչութեան Արիստակիսի և Գէո8գայ Սկևոացւոյ։
* Յովհ․ Թլկուրանցւոյ Մեկնութիւն Արարացոծ (չափ․)։
* Վասն ծռաzատկին (Գր․ Վկայասէր, Ստ․ Դաշտեցի)։
**Անապատի ձեռք** (իսպ.՝ Mano del desierto), քանդակ Ատակամա անապատում։ Գտնվում է Չիլիի Անտոֆագաստա տարածաշրջանում՝ Պանամերիկյան թիվ 5 մայրուղուց 400 մետր հեռավորության վրա։

Նկարագրություն
--------------

Քանդակը պատկերում է մարդու ձախ ափ, որը կարծես երկրի տակից դուրս է գալիս մոտավորապես երեք քառորդով։ Քանդակի բարձրությունը 11 մետր է։ Հեղինակը չիլիացի Մարիո Իրարասաբալն է։ Հեղինակի մտահղացմամբ՝ իր աշխատանքը պետք է արտահայտի մարդկային անարդարությունը, մենությունը, վիշտը և տառապանքը, իսկ այդքան նկատելի չափը՝ խոցելիությունը և անօգնականությունը։ Քանդակի նյութը բետոն է պողպատե շրջանակի վրա։

Բացումը տեղի է ունեցել 1992 թվականի մարտի 28-ին։

Վերահսկողություն
----------------

Քանդակը հայտնի վայր է նկարահանման համար, այն հայտնվել է բազմաթիվ գովազդային հոլովակների և երաժշտական տեսահոլովակների մեջ։ «Ձեռքը» հաճախ նախշում են գրաֆիտով, դրա համար էլ իշխանությունները պարբերաբար մաքրում են այն, մասնավորապես՝ 2013 թվականին զբոսաշրջության համաշխարհային օրվա տոնակատարության շրջանակներում Անտոֆագաստայի իշխանությունները և երկրի զբոսաշրջության նախարարությունը 20 կամավորների ուժերով կազմակերպել են քանդակի մաքրման աշխատանքները։

Հուշարձանի խնամքն իր վրա է վերցրել «Միավորում հանուն Անտոֆագաստայի» կազմակերպությունը (իսպ. La Corporación Pro Antofagasta), որի անդամները զբաղվում են հուշարձանի մաքրմամբ և այցելուներին կոչ անում մակագրություններ չթողնել դրա վրա։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  The Giant Hand Buried in the Atacama Desert(անգլ.) на сайте *scribol.com*
2. 1 2 3 4  *Кэти Мэннинг.* Keep Up the High Five: «La Mano Del Desierto»(անգլ.) на сайте *elobservatodo.cl*, 22 июля 2011
3. ↑  La mano del desierto(իսպ.) на сайте *diariodelviajero.com*, 29 февраля 2008
4. ↑  Marcelo Rojas. «LA MANO DEL DESIERTO» (իսպաներեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 14-ին.
5. ↑  Министерство туризма Чили (27.09.2013). «Con operativo en la Mano del Desierto, Sernatur Antofagasta celebró el Día Mundial del Turismo» (իսպաներեն). Վերցված է 2014 թ․ մարտի 14-ին.
6. ↑  Katie Manning (22.07.2011). «Keep Up the High Five: "La Mano Del Desierto"» (անգլերեն). Վերցված է 2014 թ․ մարտի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Corporación Pro Antofagasta — Escultura Mano del Desierto Արխիվացված 2014-05-16 Wayback Machine*corporacionproa.blogspot.com.es կայքում (իսպ.)*

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Անապատի ձեռք** կատեգորիայում։ |
**Կանեփը Հայաստանում**, անօրինական է բոլոր օգտագործողների համար։

Հայաստանում արտադրվում է փոքր քանակությամբ որոշ կանեփ, հիմնականում տեղական սպառման համար։ Կանեփի որոշ տեղական տեսակներ աճում են Հայաստանում վայրի բնության մեջ, սակայն այդ ծաղիկների մեծ մասը ոչնչացվել է պետության կողմից։ Հայաստանը նաև տարանցիկ ուղի է ծառայում Կենտրոնական Ասիայից եկող հաշիշի համար՝ ուղևորվելով Եվրոպա և Միացյալ Նահանգներ։

Կանեփը և հաշիշը Հայաստանում թմրանյութերի ապօրինի օգտագործման մեծ մասն են կազմում։ Հայաստանում թմրանյութերի օգտագործումը դեռահասների շրջանում Եվրոպայի ամենացածր ցուցանիշն ունի (4-7 %)։ Հայաստանում սպառումն ավելի տարածված է տղամարդկանց շրջանում։ Կանեփի օգտագործումը 2009 թվականին ապաքրեականացվելուց հետո նրանք, որոնք պահման համար ձեռբակալվել են, ենթարկվում են մեծ տուգանքների և միջին տևողությամբ բանտարկության՝ մոտ երկու ամիս ժամկետով։

2019 թվականին լուրեր էին շրջանառվում, որ կանեփը Հայաստանում ապաքրեականացվելու է, սակայն Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը հաստատել է, որ նման ծրագրեր դեռ չկան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  United States Department of State
2. ↑  Guy Arnold (2005 թ․ մարտի 29). *International Drugs Trade*. Routledge. էջեր 174–. ISBN 1-135-45516-3.
3. ↑  Plant, Martin. Drug Nation: Patterns, Problems, Panics & Policies. Oxford University Press, 2011.
4. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 9-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 2-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
5. ↑  Թմրանյութերի ազատ վաճառքի, շրջանառության ու օգտագործման մասին որևէ նախաձեռնություն չկա. Արսեն Թորոսյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օրինական կանեփ
**Ժողովածու** (2603), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2603 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում Զաքեոս գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Ստեփաննոս որդի Տարստճի։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 23,5×16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 343 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 48բ, 157բ, հետադայի՝ 1ա (1513 թվական), 342ա (1561 թ)։

Բովանդակություն
---------------

* Ներս. Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն Առակաց։
* Վարդ. Արևելցւոյ Մեկնութիւն Երգոց երգոյն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 834-835 — 1636 էջ։
**Հովհաննես Ադամյան փողոց**, փողոց Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանի Շուշի քաղաքում։ Փողոցն անվանակոչվել է ի պատիվ գունավոր հեռուստատեսության հիմնադիր Հովհաննես Ադամյանի։

2004 թվականին «Շուշի» բարեգործական հիմնադրամը, ելնելով Շուշի քաղաքի զարգացման իր հայեցակարգից, ինչպես և եվրոպական նմանատիպ քաղաքների վերակառուցման փորձից, մշակել էր քաղաքային մի հատվածի` Հովհաննես Ադամյանի անվան փողոցի 19-րդ դարի ճարտարապետական միջավայրի վերականգնման ծրագիրը։ Քաղաքի իշխանություններից ստանալով քաղաքի այդ հատվածի վերակառուցման իրավունքը, «Շուշի» հիմնադրամը պայմանագիր է կնքում իրավաբանական այն սուբյեկտների հետ, որոնք պատրաստ են վերականգնել տվյալ շենքը, նրա շինարարության ավարտից հետո ներդնել շահավետ բիզնես` ելնելով քաղաքի զբոսաշրջության զարգացման պահանջներից։

Փողոցի ամբողջական վերակառուցումը պետք է ավարտվեր 2008 թվականի աշնանը։

Շենքեր և կառույցներ
-------------------

* Ադամյան փողոցի կառուցապատման հատված (19-րդ դար)
* №1 Բնակելի տուն (19-րդ դար)
* №3 Բնակելի տուն (19-րդ դար)
* №5 Բնակելի տուն (19-րդ դար) - եղել է ՀՅԴ բյուրոյի շենքը
* №5 Բնակելի տան դիմաց - Բնակելի տուն (19-րդ դար)
* №7 Թաղային աղոթարան («Մարդինլի» մզկիթ, 19-րդ դար)
* №9 Հասարակական շենք (19-րդ դար)
* №9 Բնակելի տան դիմաց - Իվան Թևոսյանի բնակելի տուն (19-րդ դար)
* Ադամյան և Տմբլաչի Խաչանի փողոցների խաչմերուկի արևելյան կողմում- Բնակելի տուն (19-րդ դար)
* Ադամյան և Թևանի փողոցների խաչմերուկ - Միրզաջան Մահտեսի Հակոբյանի բնակելի տուն (Մահտեսի Հակոբյանի տպարանի շենք)
* Տմբլաչի Խաչան և Ադամյան փողոցների խաչմերուկի արևմտյան կողմ - Քաղաքային բաղնիքի շենք

Պատկերասրահ
-----------

* «Մարդինլի» մզկիթը«Մարդինլի» մզկիթը
* Քաղաքային բաղնիքի շենքըՔաղաքային բաղնիքի շենքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Շուշի հիմնադրամի ընթացիք ծրագիր». *shoushi.am*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 62. ԵՐԵՎԱՆՅԱՆ ՄԻՋՕՐԵ
* ԱՎԵԼԻ ԲԱՐԵԿԱՐԳ ՇՈՒՇԻ
**Թամար թագուհու ամրոց** կամ **Խորնաբուջի** (վրաց.՝ ხორნაბუჯის ციხე), հնագույն ամրոց, որը գտնվում է Վրաստանի արևելքում՝ Կախեթի մարզի Դեդոփլիսծղարո փոքրիկ քաղաքի շրջակայքում։

Պատմություն
-----------

Խորնաբուջի ամրոցը հավանաբար կառուցվել է մ. թ. ա. 1-ին հազարամյակում։ 1970 թվականին անցկացված հնագիտական պեղումների արդյունքում հաստատվել է այն, որ Խորնաբուջը միջնադարյան ժամանակահատվածում եղել է ծաղկուն ամրոց։

Թամար թագուհու ամրոց
Խորնաբուջի մասին առաջին գրավոր հիշատակումները եղել են Վախթանգ Գորգասալի կողմից։ Միջնադարում եղել է Կախեթի տարածաշրջանի խոշորագույն բնակավայրերից մեկը։ 5-րդ դարի վերջին և 6-րդ դարի սկզիբ Խորնաբուջին գրավվել է Սասանյան Պարսկաստանի կողմից։ Պարսիկները գրավելով քաղաքը ավերել են ամրոցը։ Ամենայն հավանականությամբ այն ինչ-որ չափով վերակառուցվել է վրաց Թամար թագուհու հանձնարարությամբ։ Մոնղոլների արշավանքների հետևանքով այն վերածվել է ավերակի։ 17-րդ դարում վերջնականապես կործանվել է Շահ Աբասի կողմից։

Այն վերջնականապես վերակառուցվել է Քարթլի-Կախեթի թագավոր Հերակլ II-ի կողմից։ Կարգի է բերվել միայն ամրոցը, իսկ շրջապատը եղել է փլատակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Թամար թագուհու ամրոց՝ Վրաստանի պատմություն». Ճանապարհորդել Վրաստանում. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
2. ↑  «Խորնաբուջի ամրոց». Ճանապարհորդել Վրաստանում. 2009 թ․ հունվարի 12. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Թամար թագուհու ամրոց** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Վրաստան**   **Ճարտարապետություն**   **Պատմություն**
 |
**Այս հոդվածը առաջարկվել է անվանափոխել**  

Վիքիպեդիայի մեկ կամ մի քանի մասնակիցներ առաջարկել են այս հոդվածը անվանափոխել։ (Որպես պատճառ նշվում է հետևյալը. «դիլեման սովորական բառ է»)  
 Ավելի մանրամասն ծանոթանալու համար առաջադրվող պատճառներին, ինչպես նաև ձեր տեսակետը հայտնելու համար, այցելեք **Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ**։ 
  

**Ուշադրություն** նախքան վերոհիշյալ քննարկման էջում համաձայնության գալը, պետք չէ հեռացնել այս կաղապարը։

---

**Հիշեցում**. եթե դուք եք տեղադրել այս կաղապարը, ապա մի մոռացեք անվանափոխման առաջադրված հոդվածանվանումն ավելացնել Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ քննարկման էջում, մեկ կամ երկու տողով նշելով անվանափոխման առաջադրելու ձեր պատճառաբանությունը։


**«Դիլեմա»**, 2018 թվականին «Մագաղաթ» հրատարակչության հրատարակած Անահիտ Ղազախեցյանի բանաստեղծությունների ժողովածուն։ 86 էջ։ Խմբագիր՝ Աշոտ Գաբրիելյան, գեղարվեստական խմբագիր՝ Դավիթ Հակոբյան։ Գրքի շապիկի համար ընտրվել է հենց Անահիտի նկարած նկարը։ Գիրքը տպագրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության աջակցությամբ։

Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2018 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։

Գիրքը 2018 թվականի դեկտեմբերի ընդգրկվել է «Արմենպրեսի» «Երևանյան բեսթսելեր» նախագծի ամենավաճառված գրքերի ցանկում

Գրքի հանձնարարականը
-------------------

ժողովածուն Անահիտ Ղազախեցյանի առաջին ժողովածուն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անահիտ Ղազախեցյանի պոետիկ «Դիլեման»
2. ↑  «Դիլեմա» «Երփեք»-ի և «Երփեմն»-ի հատման կետում. Անահիտ Ղազախեցյանի «Նորամուտ»-ը
3. ↑  Անահիտ Ղազախեցյանի «Դիլեմա»-ն(չաշխատող հղում)
4. ↑  Հայ գրականություն. դեկտեմբեր, 2018։
**Avro 504** (անգլ.՝ Avro 504 Series), բրիտանական երկտեղանի ուսումնամարզական ինքնաթիռ է։

Առաջին Avro 504 ինքնաթիռը օդ է բարձրացել Բրուքլենդում 1913 թվականի հուլիսին։ А. В. Ро (A.V. Roe) ընկերությունը ստեղծել է 3696 ինքնաթիռ։ Ինքնաթիռները ակտիվ օգտագործվում էին մինչև 1930-ականները։

Կառուցվածքը
-----------

Միաշարժիչ բիպլան։

Այդ տարիներին ինքնաթիռների շարժիչների մեծ մասը հովանում էր ջրային համակարգով, բայց տվյալ ինքնաթիռի շարժիչը ինքնուրույն հովանում էր, իր հետ պտտելով ռոտորային շարժիչը։

Ռազմական օգտագործումը
---------------------

Avro 504K USAF
Նոյեմբերի 21-ին 1914 թվականին երեք (նախատեսված էր չորս ինքնաթիռ, բայց ինքնաթիռներից մեկը անսարքության պատճառով թռիչք չկատարեց) ինքնաթիռ Բրիտանական ռազմաօդային ուժերից (RAF) Avro 504 հարձակվեցին Ցեպելին դիրիժաբլների վրա Ֆրիդրիխսհաֆենում։

Տարիներ անց մինչև Avro 504 դեռ օգտագործվում էր դպրոցներում RAF, 504-երի մեծամասնությունը հնարավոր էր գնել ինչպես ռազմական, այնպես էլ քաղաքացիական օգտագործման համար։ Մի ժամանակ 300-ից ավելի Avro 504 K գտնվում էր Բրիտանիայի քաղաքացիական ավիացիայում։ Նրանք օգտագործվում էին սովորեցնելու, մասնավոր թռիչքների, գովազների համար։ 1930 թվականներին 504-երը հայտնվեցին Անգլիայում։

Մի ժամանակ այս ինքնաթիռը կար նաև սովետական ռազմաօդային ուժերում մարզվելու համար։ Այնտեղ նա ուներիր մականունը՝ «Аврушка», իսկ նշանակվում էր՝ У-1։ Սովորաբար օգտագործում էին ռոտորային շարժիչ՝ Gnome Monosoupape ռուսական արտադրության։ 1920-ականների վերջերին այն փողարինվեց У-2-ով՝ Պո-2-ով ։

Չնայած նրան, որ Չինաստանը գնել էր, որպես ուսուցման ինքնաթիռ, օգտագործում էր նաև մարտերում։

Տակտիկական և տեխնիկական բնութագիր (Avro 504K)
---------------------------------------------

### Տեխնիկական բնութագիր

Avro 504N
Avro 504N
* Անձնակազմը 2 հոգի է
* Երկարությունը՝ 8,97 մ
* Թևի բացվածքը՝ 10,97 մ
* Բարձրությունը՝ 3,17 մ
* Թևի մակերեսը՝ 30,66 մ²
* Զանգվածը՝ 558 կգ
* Մաքսիմալ զանգվածը թռիչք կատարելու համար՝ 830 կգ
* Շարժիչ 1× ռոտորային Լե Րոն, հզորությունը 110 82 կՎտ

### Թռիչքի բնութագիր

* Առավելագույն արագությունը՝ 145 կմ/ժ
* Սեփական արագությունը՝ 126 կմ/ժ
* Թռիչքի երկարությունը՝ 402 կմ
* Մաքսիմալ բարձրությունը 4 875 մ
* Բարձրություն հավաքելու ժամանակը՝ 1 065 մ 5 րոպեում
* Ճնշումը թևի վրա՝ 18,2 կգ/մ²

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *(unspecified title)* — ISBN 0-85177-834-8
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Avro 504*** հոդվածին
* Argentine AVRO 504 (Spanish) Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine
* Avro 504 կայք
* RAF Museum Hendon/London
* Biplanes.de German language page with Old Rhinebeck Aerodrome's Avro 504 reproduction Արխիվացված 2007-09-28 Wayback Machine
* Biplanes.de German language page with assembly photos of ORA's Avro 504 reproduction Արխիվացված 2007-11-23 Wayback Machine
* YouTube Video of Old Rhinebeck's Avro 504 reproduction in flight
* Avro 504 in Greek service
* Old Rhinebeck Aerodrome's Avro 504 page
**Ընտրասերման դիֆերենցիալ,** ընտրության դիֆերենցիալ, կենդանիների ընտրասերման քանակական ցուցանիշ։ Որոշվում է որպես ամբողջ պոպուլյացիայի ընտրասերվող հատկանիշի (ցեղ, գիծ, նախիր) և տոհմային նպատակով ընտրված լավագույն անհատների խմբի նույն հատկանիշի միջին մեծությունների տարբերություն։ Ընտրասերման դիֆերենցիալը կախված է հատկանիշի փոփոխականության աստիճանից․ որքան բարձր է փոփոխականությունը, այնքան (այլ հավասար պայմանների դեպքում) մեծ է ընտրասերման դիֆերենցիալի և ընտրության աստիճանը (խստապահանջությունը), որքան ցածր է ցեղի համար ընտրված կենդանիների տոկոսը, այնքան բարձր է ընտրասերման դիֆերենցիալը։Կաթնատու անասնապահության մեջ զանգվածային ընտրության դեպքում, ըստ կարևորագույն ընտրասերվող հատկանիշների, ընտրասերման դիֆերենցիալը սովորաբար բարձր չէ, ավելի խստապահանջ ընտրության (օրինակ՝ մայրերի) դեպքում արտադրող ցուլերի ընտրասերման դիֆերենցիալը բարձր է։ Որքան ցածր թիվ է դրված հատկանիշների ընտրության հիմքում, այնքան ընտրասերման դիֆերենցիալը բարձր է։ Խոշորամասշտաբ ընտրասերման ներդրումը, որը հնարավորություն է տալիս խիստ մեծացնել ընտրության ինտենսիվությունը, զգալիորեն բարձրացնում է ընտրասերման դիֆերենցիալը, հետևաբար նաև ընտրասերման արդյունավետությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Վինսենթ Հուգո Բենդիքս** (անգլ.՝ Vincent Hugo Bendix, դեկտեմբերի 12, 1882(1882-12-12), Moline, Ռոք Այլենդ շրջան, Իլինոյս, ԱՄՆ - մարտի 27, 1945(1945-03-27), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի գյուտարար և արդյունաբերող։ Վինսենտ Բենդիքսը եղել է առաջամարտիկ ոչ միայն ավտոմոբիլների ոլորտում, այլ նաև` ավիացիոն արդյունաբերությունում 20-րդ դարի 20-ական և 30-ական թվականներին։ Նա նշանակալի ներդրում է ունեցել այդ արդյունաբերության զարգացման մեջ։

Կենսագրություն
--------------

Վինսենթ Հուգոն ծնվել է ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Մոլինե քաղաքում։ Նա եղել է երեք երեխաներից ավագը մեթոդիկ եկեղեցու սուրբ հոգևորական Ջեն Բենգսթոնի ընտանիքում, որը ծագումով Շվեդիայի Անգերմանլանդ քաղաքից էր։ Նրա մայրը եղել է շվեդական գյուղական ընտանիքից, օրիորդական անունը` Աննա Դենիելսոն։ Մոլինեում ապրելու տարիներին ընտանիքը փոխել է իր ազգանունը` դառնալով Բենդիքս։ Ավելի ուշ նրանք տեղափոխվել են Չիկագո` մնալով նույն նահանգում։ 16 տարեկանում հեռացել է տնից, հասել է Նյու Յորք, աշխատել է` միաժամանակ սովորելով գիշերօթիկ դպրոցում։

Նա 1907 թվականին հիմնադրել է Bendix Corporation ավտոմոբիլային ընկերությունը։ Նա արտադրել է Բենդիքս Բագգիզ անունով ավտոմեքենան (Bendix Buggies): Արտադրելով 7000 ավտոմեքենա` ընկերությունը երկու տարի անց սնանկացել է, բայց 1910 թվականին Բենդիքսն ստեղծել և արտոնագրել է Բենդիքս շարժարքը, որը գործարկել է շարժիչը սոլենոիդի օգնությամբ։ Սոլենոիդը շարժում էր ալիքը, որի վրա էլ գտնվում էր սարքը։ Երբ շարժիչը շարժվում է միջին արագությամբ, ալիքը ավտոմատ հետ է քաշվում։ Այդ սարքը հնարավոր է դարձնում լայն կիրառել ավտոմեքենաներում էլեկտական ընթացաշարժիչը, իսկ հետո նաև` ավիացիոն և այլ շարժիչներում։

1923 թվականին Բենդիքսը հիմնադրել է Արգելակային Բենդիքս ընկերությունը (Bendix Brake Company), ինչը պահանջում էր արտոնագրի իրավունք ստանալ ֆրանսիացի ինժեներ Անրի Պերոյի` արգելակային ագուցարանի և թմբուկների ծրագրի համար։ Բենդիքսը նաև մասնկացել է Բենդիքս ավիացիոն ընկերության հիմնադրմանը 1929 թվականին, հիմնադրել է Անդրմայրցամաքային Բենդիքս ավիամրցավազքը 1931 թվականին։ 1942 թվականին նաև հիմնադրել է Bendix Helicopters, Inc.-ը` ուղղաթիռների արտադրման համար։ Bendix Aviation և Bendix Brake ավելի ուշ վերանվանվել են Բենդիքս ընկերություն։

Թաղվել է Չիկագոյի Գրեյսլենդ գերեզմանատանը։

Մրցանակներ և պաշտոններ
----------------------

* 1929 թվական՝ Բևեռային աստղի շքանշանի ասպետ Գուստավ V թագավորի կողմից։
* 1931 թվական՝ Ավտոմոբիլային ինժեներների միության նախագահ։
* 1936 թվական՝ ֆրանսիական լեգեոնի պատվի ասպետ։
* 1984 թվական՝ ներառվել է Ավտոմոբիլային փառքի դահլիճում։
* 1991 թվական՝ ներառվել է Ազգային ավիացիայի փառքի դահլիճում։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bell A.* Encyclopædia Britannica (բրիտ․ անգլ.) — Encyclopædia Britannica, Inc. 1768.
2. 1 2  Encyclopædia Britannica
3. ↑  Find A Grave — 1996.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography · Notable Names Database |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ենգոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալինա Ալեքսանդրի Ենգոյան** (օգոստոսի 7, 1983(1983-08-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ փաստաբան, երգչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ալինե Ենգոյանը ծնվել է 1983 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ Երևանում։ Սովորել է վոկալ-երաժշտական հատուկ ձայնի պահպանման դպրոցում։ Փոքր տարիքից ելույթ է ունեցել հայաստանյան բեմերում, շրջագայել եվրոպական երկրներում։ Միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Ուսանողական տարիներին աշխատանքի ընդունվել Հայաստանի բարձրագույն դատական ատյանում՝ որպես իրավաբան-փորձագետ, հետագայում հանրային կապերի պատասխանատու։ 2005-2009 թվականներին ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։

Եղել է Վճռաբեկ դատարանի մամուլի քարտուղար։ 2008 թվականից Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունով վարել է իր հեղինակած «Դատաժամ» իրավական հաղորդաշարը։ Փաստաբանի աշխատանքով սկսել է զբաղվել 2015 թվականից։

2015 թվականին հրապարակել է իր առաջին «Կանչէ կռունկ» ձայնասկավառակը, որտեղ տեղ են գտել հայկական ժողովրդական ստեղծագործություններ՝ ժամանակակից գործիքավորմամբ։ Ալինե Գոյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Օպերա Վիվա» երաժշտական նախագիծը։

Կենդանասերների կամավորների խմբի անդամ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Փաստաբաններ - Հայաստանի Փաստաբանների Պալատ». *www.advocates.am*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 7-ին.
2. ↑  «Երգչուհի, իրավաբան Ալինա Ենգոյանի հետ» (PDF). *tert.nla.am*.
3. ↑  «AV Production - Ալին Գոյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 7-ին.
4. ↑  «Վարդազարյանի թեկնածությունը՝ իբրև Կենտրոնի դատարանի նախագահ». *Hetq.am*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 7-ին.
5. ↑  «ՀԱՆԿԱՐԾԱՄԱՀ Է ԵՂԵԼ ԴԱՏԱՎՈՐԸ». *www.lragir.am*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Դիմումների միջոցով դատավորները ընտրելու են մասնագիտացումը»
**Ժողովածու** (3202), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3202 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1417 թվականաին Զաքարիա քահանա գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Ավետիս վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14×9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 232 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 230բ, հետագայի՝ 232ա (15-16-րդ դարերում), 2ա (1885 թվական)։

Բովանդակություն
---------------

* Բառք եբրայեցւոց, Գաղիանոսի, Քերթողականք, Վարդան գրոց. Զաքարիայի գրչի։
* Քերականի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 962 — 1636 էջ։
**Եվագրոս Պոնտացի** (հուն․՝ Εὐάγριος, ὁ Ποντικός, 346—399), քրիստոնյա աստվածաբան, բյուզանդացի փիլիսոփա, վանական ճգնակյաց, եկեղեցական մատենագիր։ Հայ առաքելական եկեղեցու սուրբ։

Ուսանել է Կեսարիայում, աշակերտել Բարսեղ Կեսարացուն, ապա՝ Գրիգոր Նազիանզացուն, բարեկամական սերտ կապեր է ունեցել նաև Գրիգոր Նյուսացու հետ։ Նրանցից սովորել է բնական գիտություններ, իմաստասիրություն, աստվածաբանություն, Սուրբ Գրոց գիտություն և հռետորություն։ 379–380-ին Գրիգոր Նազիանզացին նրան ձեռնադրել է գլխավոր սարկավագ, միասին մասնակցել են Կոստանդնուպոլսի Բ տիեզերական ժողովին։ 381–385-ին եռանդուն գործունեություն է ծավալել Բյուզանդիայում։ Իբրև ուղղափառության ջատագով պայքարել է ժամանակի տարածված աղանդների՝ արիոսականների, ապողինարիանների, եվնոմիանների դեմ։ Կապադովկյան հայրերի պես հրապուրվել է Որոգինեսի ժառանգությամբ, կատարել թարգմանություններ նրա երկերից։ 385-ին գնացել է Երուսաղեմ, ապա առանձնացել Եգիպտոսի Սկիտ անապատում, աչքի ընկել իր խստակեցությամբ։

Երկեր
-----

Եվագրոս Պոնտացին գրել է ճգնակեցական բնույթի բազում գործեր։ Նրա գրչին են պատկանում հարատև պայքարը զանազան կրքերի դեմ պատկերող գործնական ճգնակեցական հրահանգները։ Սրա շարունակությունն է «Գնոստիկը». այստեղ նկարագրել է վանական–գնոստիկի բարձրագույն ճանապարհը, որը տանում է դեպի Աստծո ճանաչողություն։ Աղոթքի և հայեցողության հարաբերակցությանն է նվիրված «Աղօթքի մասին» երկը։ «Հարիւրաւորքն վեցերորդք» 600 կարճառոտ խորհրդածություններից բաղկացած ժողովածուում քննարկել է դավանական և ճգնակեցական խնդիրներ։ Եվագրոս Պոնտացու քրիստոսաբանությունը ներկայացնող այս երկը մեզ է հասել հայկական և ասորական թարգմանություններով։ Եվագրոս Պոնտացու վարդապետության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում աղոթքի տեսությունը։ Ճգնակյաց վանականի գլխավոր զբաղմունքը աղոթքն է։ Քրիստոսին հետևել նշանակում է անդադար աղոթել՝ ինչպես ավանդել է Պողոս առաքյալը (Ա Թեսաղոնիկի 5.17): Եվագրոս Պոնտացուն էպատկանում «մտային աղօթք» հասկացությունը որ «բանականության հարատև հաղորդակցումն է Աստծուն» («Աղօթքի մասին»)։

Եվագրոս Պոնտացու երկերի հայերեն թարգմանությունը
-----------------------------------------------

Եվագրոս Պոնտացու հոգևոր ժառանգությունը հայերեն է թարգմանվել 5-րդ դարում, հունարենից։ Նրա հոգեղեն խրատներն ու հրահանգներն իրենց որոշակի ազդեցությունն են թողել հայ միջնադարյան մտքի վրա։ Նրանից մեծապես օգտվել են Սահակ Ա Պարթևը, Եզնիկ Կողբացին, Հովհաննես Ա Մանդակունին, Վարդան Արևելցին, Գրիգոր Տաթևացին և ուրիշներ։ Նրա երկերի հետևողությամբ հայ հեղինակներ Գրիգոր Բ Վկայասերը, Մատթեոս Ջուղայեցին, Կիրակոս Երզնկացին գրել են աշխատություններ, հորինել լուծմունքներ։ Եվագրոս Պոնտացու երկերից իմաստախոսական բնույթի քաղվածքներ են բերված Աղեքսանդր Ա Ջուղայեցու կազմած «Վկայութիւնք պիտանիք եւ հարկաւորք...» աշխատության մեջ։

Աղբյուր
-------

* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Եվագրոս Պոնտացու գործերից մի քանիսը արևելահայերեն թարգմանությամբ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |

1. 1 2  *Schäfer J.* Ökumenisches Heiligenlexikon — 1998.
2. 1 2  Documenta Catholica Omnia
3. ↑  Trove — 2009.
4. ↑  opac.vatlib.it
**Կարեն Վրթանեսյան** (1974), հայ-ադրբեջանական հակամարտության քարոզչական հարցերի մասնագետ, բլոգեր, Զորակն հիմնադրամի հիմնադիր, Ռազմինֆո կայքի կոորդինատոր, ArmenianHouse.org պրոեկտի տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Կարեն Վրթանեսյանը սերում է Արցախի հայերի տոհմից։ Սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 2000 թ. ընտանիքով մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ էլ հիմնադրել է ArmenianHouse.org կայքը, որը սկզբում միայն ռուսերենով էր։ Հետագայում ավելացվեցին նաև հայերեն ու անգլերեն բաժինները։ Մի քանի տարի անց վերադարձել է Հայաստան։

«Զորակն» հիմնադրամի չորս հիմնադիր-հոգաբարձուներից մեկն է 2012 թվականից։ Ըստ news.am կայքի Զորակնը Սերժ Սարգսյանի օրոք հովանավորվել է նախագահականի կողմից։ Չլինելով Թավշյա հեղափոխության կողմնակից՝ Կարեն Վրթանեսյանը պարբերաբար եղել է ցույցերին` դրանք արձանագրելու համար։

Քննադատություն
--------------

2014 թվականին Հայազն կուսակցության և Զորակն հիմնադրամի միջև տեղի ունեցավ կոնֆլիկտ, ինչի հետևանքով դանակահարվեց Գրիգոր Ամիրյանը։ Հայազն կուսակցությունը հայտարարություն տարածեց, որում ասվում էր. «Իրականում, Կարեն Վրթանեսյանի գլխավորած խմբի հիմնական թիրախներն էին «Հայազնի» անդամներ Դավիթ Խոսրովյանը և Արմեն Մկրտչյանը»։

Ինչպես նշում է «Լրագրողներ հանուն մարդու իրավունքների» ՀԿ-ն՝ Ռազմինֆո կայքը և Զորակնը (համաձայն վերջինի հաշվետվության) ֆինանսավորում է ստացել ռուսական բանակի միջոցներից և երբևէ չի անդրադարձել ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի հետ կապված բացասական միջադեպին, տիրապետել է ՀՀ գաղտնի տեղեկատվության։ Razm.info-ի գլխավոր խմբագիր Կարեն Վրթանեսյանը դրան պատասխանել է, որ 2015–16 թվականներին ՀՀ-ում ՌԴ ռազմաբազայի հետ օրինական պայմանագիր են կնքել, «համաձայն որի հարևան որոշ երկրների էլեկտրոնային մամուլի շաբաթական տեսություն ենք կազմել, ուղարկել»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Армянская молодежь склоняется к западному образу жизни": интервью Карена Вртанесяна. БАКУ, 19 июля 2010, 20:14 — REGNUM
2. ↑  «Մեր մասին | Զորակն». Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 26-ին.
3. 1 2  «Զորակնը» դիմելու է միջոցների՝ մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկելու համար 30.01.2014
4. ↑  Ռուսական բանակը ֆինանսավորել է Razm.info կայքը Forrights.am 2018

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինքնակործան շրջանից դուրս գալու համար պետք է նախ և առաջ ձևավորենք այդ ռեժիմի անհապաղ հեռացման հանրային պահանջ․ Կարեն Վրթանեսյան
* Զորակն հիմնադրամ
**Հովհաննես Գեորգ Յոզեֆ Կառլ Մարիա Ֆրեյերր ֆոն Արութին** (գերմ.՝ Johann Georg Josef Karl Maria Freiherr von Aretin, դեկտեմբերի 2, 1772, Ինգոլշտադտ, Բավարիա – դեկտեմբերի 24, 1824, Մյունխեն, Բավարիա), հայազգի բարոն Բավարիայում, քաղաքական գործիչ, իրավաբան, տնտեսագետ։ Արութինների բարոնական, ազնվական տոհմից, Կառլ Ալբերտ ֆոն Արութինի և Մարիա Աննա Ռոսինայի որդին, Ադամ ֆոն Արութինի և Գեորգ ֆոն Արութինի եղբայրը, Կառլ Մարիա ֆոն Արութինի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Քրիստափոր ֆոն Արութինը Ադամ ֆոն Արութինի և Գեորգ ֆոն Արութինի կրտսեր եղբայրն է։ Ծնվել է 1772 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Ինգոլշտադտ քաղաքում։ 1799 թվականին եղել է հողային կառավարման խորհրդական, իսկ վանքերի լուծարման համար 1803 թվականին գործուղվել է վանքերի գրադարանները ստուգելու, որպես կառավարության հանձնակատար։ 1806 թվականին նշանակվել է Մյունխենի կենտրոնական գրադարանի գլխավոր պահապան։ Նրա «*Die Pläne Napoleons und seines Gegner in Deutschlands*» (1809) ստեղծագործությունը, որտեղ նա խոսում է Նապոլեոն Բոնապարտի դեմ դավադրության մասին և նրան անվանում գերմանիզմի, կամ աշխարհաքաղաքացիության ներկայացուցիչ, որն էլ հանգեցնում է Մյունխենի գիտնականների դաժան գիտական բանավեճերին, ինչի արդյունքում Քրիստափոր ֆոն Արութինը 1811 թվականին, թագավորի հրամանով թողնում է իր պաշտոնը և նշանակվում Նոյբուրգի վերաքննիչ դատարանի տնօրեն, իսկ 1819 թվականից Ամբերգի վերաքննիչ դատարանի նախագահ։ Նրա բազմաթիվ ստեղծագործությունները, իրավաբանական և քաղաքական պարունակությունը՝ գրված ազգային ոգով, մեծ մասամբ վերաբերվել են իր ժամանակների իրադարձություններին։ Նրա վերջին աշխատանքը եղել է՝ «*Staatsrecht der Konstitutionellen Monarchie*»-ը (նոր հրատարակություն, որտեղ շարունակությունը գրվել է Ռոտտեկի կողմից, 3 т. Լայպցիգ, 1838—40): Քրիստափոր ֆոն Արութինը մահացել է 1824 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Մյունխեն քաղաքում։

Տես նաև
-------

* Արութիններ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аретин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Զավեն Վարդանի Չարչյան** (Կողբ, Սուրմալուի գավառ, Երևանի նահանգ – 2001), խորհրդային հայ պետական և քաղաքական գործիչ, Երևանի քաղխորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ 1943 թվականի մայիսի 20-ից մինչև 1944 թվականի սեպտեմբերի 4-ը։

Կենսագրություն
--------------

Զավեն Չարչյանը ծնվել է Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառի գավառի Կողբ գյուղում։ Ծննդյան թվականն անհայտ է։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Երևանում։ Սովորել է Երևանի էլեկտրամեխանիկական տեխնիկումում, որն ավարտել է 1931 թվականին։ Դրանից հետո սկսել է աշխատել Երևանի էլեկտրաձուլման գործարանում։ Աշխատելուն զուգահեռ Զավեն Չարչյանը 1934 թվականից մինչև 1940 թվականը սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (քիմիայի ֆակուլտետ)։

1940 թվականից Զավեն Չարչյանն աշխատել է Երևանի քաղաքային խորհրդում։ 1943 թվականի մայիսի 20-ին նա ընտրվել է Երևանի բանվորների պատգամավորների խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ և զբաղեցրել այդ պաշտոնը մինչև 1944 թվականի սեպտեմբերի 4-ը։ Նրան փոխարինել է Աշոտ Ղազարյանը։

Զավեն Չարչյանը սովորել է Մոսկվայի դիվանագիտական դպրոցում։ Զբաղեցրել է արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերության նախագահի տեղակալի պաշտոնը։

Զավեն Չարչյանը մահացել է 2001 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Երևանի նախկին քաղաքապետեր // Երևանի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայք
2. 1 2  ԶԱՎԵՆ ՎԱՐԴԱՆԻ ՉԱՐՉՅԱՆ // Официальный сайт мэрии ЕреванаԵրևանի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայք
3. ↑  Советско-болгарские отношения и связи: Сентябрь 1944-декабрь 1958

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Սարգիս Քամալյան | **Երևանի քաղաքային խորհրդի նախագահԶավեն Չարչյան**20.05.1943 – 04.09.1944 | **Հաջորդող**Աշոտ Ղազարյան |
**Հակոբ Բարսումյան** (Հալեպ, Սիրիա ՝ 1936 թ. սեպտեմբերի 1, 1986 թ.)։ Նա հայ գիտնական է, ով կենտրոնացել է հայաբանության վրա՝ 19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության հայկական համայնքների վերաբերյալ հատուկ ուսումնասիրություններում։ Բարսումյանը հրատարակել է բազմաթիվ հոդվածներ Հայկական էմիրի ( արիստոկրատ-խոշոր բուրժուազիա ) դասակարգի և կառուցվածքային շարժման վրա։

Նա նաև հայաբանության պրոֆեսոր էր 1980-ականներին՝ Բեյրութի Հայկազյան համալսարանում։ 1986 թ.-ին Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում, Բարսումյանին առևանգում է հայկական խառնախմբերից մեկն ու սպանում նրան։

Հակոբը կորցրել է ծնողներին շատ վաղ հասակում և նրա խնամակալությունը վերցրել է տատը՝ Էլիզա Քահքեջյանը։ Շնայած նրա ծեր հասակին, նա քրտնաջան աշխատել է, որ մեծացնի Հակոբին, նրա փոքր քրոջը և եղբորը։ Մի քանի տարի հետո, Հակոբը գնում է բնակվելու մի երիտասարդական ապաստարանում՝ Հայկական բարեգործական ընկերության օժանդակությամբ։ Հետո նա դառնում է նորահայտ Կարեն Եփեե դպրոցի ուսանողը, որտեղ նա խոստանում է լինել ուշիմ և եռանդուն սովորող։ Միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո, նա անդամագրվում է տեղի ֆրանսիական Lycee-ում, որտեղ նա ստանում է իր Բակալավրի 2-րդ մասը՝ փիլիսոփայության բնագավառում։

1960 թ.-ին, Հակոբը հաստատվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ Կալիֆորնիա նահանգի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։ Այդտեղ նա հաճախում է Սան Ֆրանցիսկո նահանգի համալսարանը, որտեղ վաստակում է BS-ն (1964 թ.-ին) և, հաջորդաբար, MA-ն (1969 թ.-ին)՝ International World Trade-ում։ Նրա դիսերտացիայի կիզակետը Եվրոպական համընդհանուր շուկան էր։

1969 թ.-ի ապրիլի 19-ին Հակոբն ամուսնանում է ծագումով Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքից Անաիս Բոհջելյանի հետ, ով ապրում և սովորում էր Միացյալ Նահանգներում։

1972 թ.-ին Հակոբը վերաբնակեցվում է Նյու Յորքում՝ շարունակելու իր ուսումը։ 1975 թ.-ին նա ստանում է իր երկրորդ MA-ն՝ Նյու Յորքի համալսարանի կողմից՝ Միջին Արևելքի պատմությունից։ 5 տարի անց, 1980 թ.-ին նա վաստակում է իր Ph. D.-ն Կոլումբիայի համալսարանի կողմից՝ Օսմանյան պատմությունից։ Հետո նա մի կարճ ժամանակահատված դասավանդում է Կոլումբիայի համալսարանում։ Շուտով նրան հրավիրում են դասավանդելու՝ Լիբանանի Բեյրութ քաղաքի Հայկազյան քոլեջում, որը նա անհամբերությամբ ընդունում է։

1986 թ.-ի հունվարի 31-ին Հակոբն առևանգվում է Բեյրութում, լքելով կնոջը և աղջկան՝ Նանորեին։
**Ուկրաինայի ժամանակակից արվեստի ինստիտուտ** (անգլ.՝ Ukrainian Institute of Modern Art), ժամանակակից արվեստի թանգարան է, որը գործում է Չիկագոյի տարածքում` մշակութային ցուցահանդեսների, գրական իրադարձությունների, կինոնկարների և երաժշտական ասմունքների շարունակական ծրագրով։ Ուկրաինայի ժամանակակից արվեստի ինստիտուտը հիմնադրվել է 1971 թվականին՝ Դոկտոր Աքիլես Չրեպտովսկու, Կոնստանդին Միլոնադիսի և Միխաելո Ուրբանի կողմից՝ Չիկագոյի սրտում Ուկրաինական գյուղի տարածքում։ Այն Չիկագոյի մշակութային դաշինքի հիմնական անդամներից է, որը 25 ազգագրական թանգարանների և մշակութային կենտրոնների միավորում է։ 200 քմ հիմնական ցուցասրահում պահվում են վեցից յոթ գլխավոր ցուցանմուշներ։ Երկու կողային պատկերասրահներում պահվում են Չիկագոյի արվեստագետների մշտական հավաքածուներ, ինչպես նաև` ազգությամբ ուկրաինացի արվեստագետների նկարներ և քանդակներ։

Ուկրաինայի ժամանակակից արվեստի ինստիտուտը հավատարիմ է ցուցահանդեսների, համերգների, դասախոսությունների և բազմադիսցիպլին միջոցառումների ծրագրին, որոնք հարմար են համայնքի բոլոր անդամների համար։ Մոտակա թաղամասում բնակվում են բազմաթիվ ազգերի ներկայացուցիչներ, և այստեղ կազմակերպվում են մշակութային բազմաբնույթ միջոցառումներ։ Ուկրաինայի ժամանակակից արվեստի ինստիտուտը շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է։

2011 թվականին ինստիտուտը նշել է իր 40-ամյակը։

2010 թվականին թանգարանում տեղի է ունեցել Գլադիս Նիլսոնի արվեստի հետահայաց ցուցադրությունը, որը "Hairy Who" արվեստի խմբի նշանավոր անդամներից էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Christine Newman, "When Jim Met Gladys", *Chicago* Magazine, Vol. 60 No. 2, February 2011, pp. 78-81,92,146-148,164

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n87904177 · VIAF: 128930170 · WorldCat VIAF: 128930170 |

 |
**Ուրալվագոնզավոդի պատմության թանգարան** (ռուս.՝ Музей истории Уралвагонзавода), գտնվում է Նիժնի Տագիլ քաղաքի Դերժինսկի շրջանում՝ Վոստոչնոե մայրուղու 28/7 հասցեում, Ուրալվագոնզավոդի հիմնական մուտքի մոտ։ Թանգարանը Զրահատանկային տեխնիկայի թանգարանի և ՈւՎԶ-ի արտադրանքի վագոնային ցուցադրման հետ միասին ներառված է Ուրալվագոնզավոդ թանգարան-ցուցահանդեսային համալիրի կազմում։

Պատմություն
-----------

Ուրալվագոնզավոդի թանգարանը հիմնադրվել է 1969 թվականի նոյեմբերի 5-ին «Ձեռնարկության աշխատանքի և ռազմական փառքի թանգարանի» տեխնիկական գրասենյակի հիման վրա։ Հետագայում թանգարանը ընդլայնվել է։ Թանգարանային միությունը ներառում է ձեռնարկության պատմության թանգարանը 1000 մ² ցուցահանդեսային տարածքով, զրահամեքենաների պատմության թանգարան 1000 մ² ցուցահանդեսային տարածքով, ինչպես նաև ՈւՎԶ-ի արտադրանքի վագոնային ցուցադրությունը։

1990-ական թվականների սկզբին Պատմության թանգարանը զբաղեցրել է Ուրալվագոնզավոդի կենտրոնական շենքի ցուցասրահը։

Ցուցադրություն
--------------

Ցուցահանդեսի վեց բաժինները պատմում են Ուրալվագոնզավոդի հարյուր հազարավոր ինժեներների և աշխատողների, գիտնականների կողմից բարձր արդյունաբերական մշակույթի ստեղծման մասին։

Առաջին բաժինը վերաբերում է 1926-1941 թվականներին ձեռնարկության նախագծման, կառուցման և հաստատման ժամանակաշրջանին։ Այն նվիրված է նոր տեխնոլոգիաների ստեղծմանը, գործարանի աշխատանքային կոլեկտիվի ձևավորմանը, խոշոր ձեռնարկության կառավարման համակարգի վերածնմանը։ Այս բաժնում ներկայացված են՝

* Գործարանային լաբորատորիայի գործիքների հավաքածու
* 20-րդ դարի վերջի և 21-րդ դարի սկզբի բեռնատար վագոնների նկարների ալբոմներ
* Նախապատերազմյան տարիների բեռնափոխադրումների շարժակազմի նմուշների մոդելներ
* 1933 թվականի ավտոմատ շղթայակցման սարքի նմուշ
* Արտադրական գործընթացների և սարքավորումների արտադրամասերի լուսանկարներ և այլն

Երկրորդ բաժինը զբաղեցնում է «Ուրալվագոնզավոդը 1941-1945 թվականներին Հայրենական պատերազմի տարիներին» ցուցահանդեսը։

«Ուրալվագոնզավոդը 1946-1955 թվականներին» բաժնում ներկայացված է 1950-1960-ական թվականների «Սառը պատերազմի» ժամանակաշրջանում բարոյական և ֆիզիկապես մաշված սարքավորումների արդիականացման գործընթացը, եզակի նախագծեր, սարքավորումների բնական մոդելներ և բեռնափոխադրումների մոդելներ։ Թանգարանի մյուս բաժինները նվիրված են Ուրալվագոնզավոդի 1956-1970 թվականների զարգացմանը, 1970-1980-ական թվականների վերակառուցման դարաշրջանում և ձեռնարկության մշակութաբանական նշանակությանը։

Ցուցահանդեսային դահլիճում ներկայացված են ռուս նկարիչների ստեղծագործությունները, մանկական արվեստի դպրոցների և ստուդիաների աշակերտների լավագույն ստեղծագործությունները, պատմական և գիտատեխնիկական ցուցահանդեսներ։

Թանգարանի գրադարանում առկա է երկրի պատմության, տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների, թանգարանային ուսուցման, կրթական և տեղեկատվական գրականությանը վերաբերող գրքեր։ Առանձին բաժնում կա Ուրալվագոնզավոդի, Ռուսաստանի և այլ երկրների ձեռնարկությունների մասին հրապարակումներ։

Տես նաև
-------

* Զրահատանկային տեխնիկայի թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Музей «УралВагонЗавода»