recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կիրակոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ազիզ Սամսոնի Կիրակոսյան** (հոկտեմբերի 12, 1905(1905-10-12), Բազարջուղ, Էջմիածնի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 2, 1989(1989-02-02)), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Լենինի շքանշանակիր։

Գործունեությունը
----------------

1916-1926 թթ-ին եղել է բատրակ Ապարանի, Աշտարակի, Արմավիրի շրջաններում։ 1926 թ-ին կամավոր մտել է կարմիր բանակ, ծառայել է Հայկական 76-րդ լեռնահրաձգային դիվիզիայի առանձին սակրավորական վաշտում։ Ավարտել է կրտսեր հրամանատարական դպրոցը և մնացել է բանակում։ 1930-1932 թթ-ին սովորել է հրամանատարական դպրոցում, որն ավարտել է գերազանց առաջադիմությամբ։ 1934 թ-ից ծառայել է Բաքվում, նախ որպես դասակի, վաշտի հրամանատար, ապա ընտրվել է վաշտի սկզբնական կուսկազմակերպության, գնդի կուսակցական բյուրոյի պատասխանատու քարտուղար։ 1941 թ-նի հունվարից մինչև դեկտեմբեր ամիսը եղել է Բաքվի հակաօդային պաշտպանության երրորդ կորպուսի կուսակցական հանձնաժողովի պատասխանատու քարտուղար։

Մասնակցությունը 2-րդ աշխարհամարտին
----------------------------------

1941 թ-ի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողկոմի հրամանով նշանակվել է նորաստեղծ 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի քաղբաժնի պետ։ 1942 թ-նի սեպտեմբերի 29-ին 89-րդ դիվիզիան Թերեք գետի մոտ մտել է մարտերի մեջ։ 1942 թ-ի հոկտեմբերի վերջին հետ է կանչվել 89-րդ դիվիզիայից և նշանակվել 1350-րդ զենիթա-հրետանային գնդի հրամանատարի քաղգծով տեղակալ։ Այս գնդի կազմում հասել է Բեռլին։

Հետպատերազմյան տարիներին ղեկավարել է Գերմանիայում տեղակայված խորհրդային զորքամիավորումներից մեկի քաղբաժինը։ 1956 թ-ին զորացրվել է։

Պարգևները
---------

* Լենինի շքանշան,
* Մարտական կարմիր դրոշի շքանշան,
* Հայրենական պատերազմի առաջին և երկրորդ աստիճանի շքանշաններ,
* Կարմիր աստղի շքանշան։
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության, Երքաղխորհրդի, ՀԼԿԵՄ կենտկոմի պատվոգրերով։
**Ջումշուդ Կարապետի Աթոյան** (1913, Բերդ, Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1941, *անհայտ*), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, մանկավարժ։

Ծնվել է Շամշադինի շրջանի Բերդ գյուղում (այժմ՝ քաղաք)։ Յոթնամյա կրթությունն ստացել է նույն բնակավայրում, իսկ 1930 թվականին ավարտել է Դիլիջանի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1931-1934 թվականներին աշխատել է Շամշադինի շրջանի Չինչին, Վերին Կարմիրաղբյուր և Այգեձոր գյուղերի դպրոցներում որպես ուսուցիչ։ 1935-1939 թվականներին աշխատել է Իջևանի շրջանի Մելիքի (այժմ՝ Ներքին Ծաղկավան), Սարիգյուղի դպրոցներում որպես ուսուցիչ։

1939 թվականին զորակոչվել է բանակ, ծառայել է Գրոդնո քաղաքում։ 1940 թվականին տեղափոխվել է այլ զորամաս, որտեղ սովորել և ավարտել է գնդի կրտսեր հրամանական կազմի դպրոցը. ավագ սերժանտ կոչումով տեղափոխվել է Բալաշսկ, սովորել օդաչուական դպրոցում, դարձել ռադիստ-հրաձիգ։ Նրա վերջին նամակը ստացվելէ Հայրենական մեծ պատերազմի նախօրեին, երբ նրանց զորամասը տեղափոխվում էր Կիևից դեպի սահմանամերձ գոտի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մ. Սաղումյան, Հայրենիքի կանչով, Ե. «Հայաստան», 1985, էջ 20-21։
**Անխելիկա Մարիա Վալե Հարթման** (իսպ.՝ Angélica María Vale Hartman, նոյեմբերի 11, 1975(1975-11-11), Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի դերասանուհի, կինոպրոդյուսեր և երգչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Անխելիկա Մարիա Վալե Հարթմանը ծնվել է 1975 թվականի նոյեմբերի 11-ին Մեխիկոյում, երգիչ Ռաուլ Վալեյի և դերասանուհի Անխելիկա Մարիա Վալեյի ընտանիքում։ Անխելիկան երկու կրտսեր խորթ քույր ունի։ Անխելիկան ունի մեքսիկական, վենեսուելական, ամերիկական և հրեական արմատներ։

1976 թվականին, 2 ամսական Անխելիկան «Կյանքի հրաշք» հեռուստասերիալում խաղացել է փոքրիկ Ալեխանդրայի դերը։

Անձնական կյանքը
---------------

2011 թվականի փետրվարի 19-ից Անխելիկան ամուսնացած է գործարար Օտտո Պադրոնի հետ։ Զույգը դուստր ունի՝ Անխելիկա Մասիելը, ով ծնվել է 2012 թվականի հունիսի 6-ին։ 2014 թվականին Անխելիկան և Օտտոն երկրորդ երեխային են ունեցել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Angélica Vale Pregnant: Mexico's Sweetheart Is Expecting Second Child

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անխելիկա Վալե (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անխելիկա Վալե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2008021839 · VIAF: 51489974 · WorldCat VIAF: 51489974 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սանոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սարգիս Վահանի Սանոյան**  (փետրվարի 10, 1924, գյուղ Նորաշեն, Արտաշատի շրջան), հայ խորհրդային մելիորատոր, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1981), պրոֆեսոր (1982)։ ԽՄԿԿ անդամ 1951 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1953)։ Աշխատել է ջրային պրոբլեմների հիդրոտեխնիկական ԳՀԻ-ում (1954-1959), եղել է Արտաշատի մեխանիկական գործարանի գլխավոր ինժեներ (1959-1963), 1973 թվականից Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի գյուղատնտեսական մելիորացիայի ամբիոնի վարիչ։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են աղակալած հողերի ջրաֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրմանը։

Երկեր
-----

* Ձեռնարկ ջրվորների համար, Երևան։ Հայաստան, 1985։
* Ձեռնարկ անձրևացման մեքենաների օպերատորների համար, Երևան։ Հայաստան, 1985։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  koha էլեկտրոնային գրադարան(չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 182)։*  |
**Աղասի Նազարեթի Հարությունյան** (1924, Գյումրի, Կիւմրի, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1992, Երևան, Հայաստան), հայ նկարիչ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Աղասի Հարությունյանը ծնվել է 1924 թվականին Լենինական քաղաքում։ Սովորել է Երևանի Փ. Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստական ուսումնարանում։ Մեկ տարի սովորել է ԽՍՀՄ գեղարվեստների ակադեմիայի Ռեպինի անվան ինստիտուտում, որից հետո ուսումը շարունակել է Երևանի գեղարվեստական ինստիտուտում, որի գեղանկարչական բաժինն ավարտել է 1951 թվականին։

Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։

Աղասի Հարությունյանը 1953 թվականից ունեցել է ցուցահանդեսներ, 1960-ական թվականների կեսերից ակտիվորեն զբաղվել է մոնումենտալ-դեկորատիվ արվեստով։ Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված հերոսների հուշարձաններ է ստեղծել Հայաստանում և Ադրբեջանում, Երևանի ջերմաէլեկտրակայանում ստեղծել է Լենինի խճանկարը։

Մահացել է 1992 թվականին, թաղված է Թոխմախի գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

### Բնանկարներ

* «Համբարձում դայի»
* «Ծաղկած ծառեր»
* «Արագածը Աշտարակից»
* «Սևանա լիճ»
* «Գարուն»

### Կտավներ

* «Ելիր, ում կյանքը անիծել է»
* «Շինարար ընկերուհիները»
* «Սալաթ-Նովա»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Арутюнян Агаси Назаретович
2. ↑  Ստեփանյան Գառնիկ։ Կենսագրական բառարան. հայ մշակույթի գործիչներ, երեք հատորով։ հատոր Բ, Ժ-Մ։ Երևան։ Սովետական գրող։ 1981, էջ 168
3. ↑  Армянский художник Арутюнян Агаси Назаретович
4. ↑  Աղասի Հարությունյան Նազարեթի
5. ↑  АРУТЮНЯН АГАСИ НАЗАРЕТОВИЧ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Арутюнян Агаси Назаретович
**Արիստակես Թադևոսի Սահրատյան** (ծնվ․ մայիսի 15, 1905, գ․ Դարղալու (այժմ՝ Այգեզարդ, Արտաշատի շրջան, ՀԽՍՀ), հայ խորհրդային ինժեներ-գնդապետ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ինժեներ (1974 թ.), Հայրենական մեծ պատերազմի (1941-1945 թթ.) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ 1930 թվականից։

Ավարտել է Մոսկվայի ռազմատրանսպորտային ակադեմիան (1937 թ.)։ 1937 թվականին նշանակվել է Ռոստովի մարզի Շախտնայա երկաթուղու բաժանմունքի զինվորական պարետ, 1942 թվականին՝ Անդրկովկասյան ռազմաճակատի հյուսիսային խմբավորման հաղորդակցության ճանապարհների օպերատիվ բաժնի պետ։ Զբաղվում է Անդրկովկասի երկաթուղիների նախագծման և շինարարության պատմության հարցերով։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմ] երկրորդ աստիճանի, Կարմիր աստղի երեք, Լեհաստանի վերածնության շքանշաններով։

Երկ․ История железных дорог Закавказья 1856-1921, Е․, 1970․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 149)։*  |
**Պանդուխտ Սեդրակի Հարոյան** (1920, Սարալանջ, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

Կենսագրություն
--------------

Պանդուխտ Հարոյանը ծնվել է 1920 թվականին, Արթիկի շրջանի Սարալանջ գյուղում։ 1937 թվականին ավարտել է Հառիճի միջնակարգ դպրոցը, աշխատանքի է անցել Ապարանի շրջանի դպրոցներում։ 1941 թվականին Պանդուխտը Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի 3-րդ կուրսը չավարտած զորակոչվել է կարմիր բանակ։

Զինվորական ծառայությունն սկսել է 408-րդ Հայկական դիվիզիայի սակրավորների գումարտակում։ 1942 թվականի սեպտեմբերին դիվիզիան թշնամու դեմ մարտի մեջ է մտել Տուապսեից հյուսիս-արևելք։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Գելենջիկ-Նովոռոսիյսկ ուղղությամբ մղվող մարտերին։ Ռազմի դաշտում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 7-րդ բրիգադի կազմում կռվել է Հյուսիսային Կովկասում։ Նրանց զորամասի ուղին անցել է Կրասնոդար, Ռոստով, Խարկով ուղղությամբ։ Հարոյանը սակրավորների գումարտակում մասնակցել է Դնեպրի հերոսական անցմանը և Կիևի ազատագրմանը։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո վերադարձել ռազմաճակատ, զորամասի հետ շարժվել են դեպի Ժիտոմիր։ Պանդուխտը 254-րդ դիվիզիայի կազմում մասնակցել է Մոլդավիայի ազատագրմանը, Քիշինև-Յասսիի շրջանում գերմանական զորամասերի շրջապատմանը և ջախջախմանը, մարտերով անցել է Ռումինիան, հասել Բուլղարիայի սահմանը։ Ռազմաճակատում վիրավորվել է և 1945 թվականի փետրվարին զորացրվել է բանակից։

Զորացրվելուց հետո Հարոյանը մանկավարժական աշխատանք է կատարել Արթիկի շրջանի դպրոցներում։ Հայրենի գյուղի դպրոցում եղել է դաստիարակչական աշխատանքների կազմակերպիչ։ Մարտական ծառայությունների համար Հարոյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանի։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Էլինոր Դոնահյու** (անգլ.՝ Elinor Donahue, ապրիլի 19, 1937(1937-04-19), Տակոմա, Վաշինգտոն, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, որ հայտնի է դարձել՝ շնորհիվ 1950–ականների «Հայրիկն ավելի լավ գիտի» սիթքոմի։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Էլեոնորա Դոնահյուն ծնվել է Թաքոմայում, Վաշինգտոն։ Մանուկ տարիներին նա սկսել է հանդես գալ զավեշտախաղերում, ինչպես նաև դերեր տանել այնպիսի ֆիլմերում, ինչպես, օրինակ, «Սերն ավելի լավ, քան երբևէ», որտեղ նկարահանվել Էլիզաբեթ Թեյլորի հետ։

Էլինոր Դոնահյուն մեծ ճանաչում է ձեռք բերել «Հայրիկն ավելի լավ գիտի» կատակերգական սերիալում հերոսներ Ռոբերտ Յանգի և Ջեյն Ուայեթի ավագ դստեր դերի շնորհիվ։ Նա նկարահանվել է այդ սերիալում 1954 թվականից մինչև 1960 թվականը և արժանացել է «Էմմի» մրցանակի այդ դերի համար 1959 թվականին։

«Հայրիկն ավելի լավ գիտի» շոուի ավարտից հետո նա հայտնվել է «Էնդի Գրիֆիթի շոու» սիթքոմում 1960—1961 թվականներին։ 1964-65 եթերաշրջանում նա գլխավոր դերն է կատարել «Ձեզ երկար տարիների կյանք» սիթքոմում, որը մեկ եթերաշրջան անց փակվել է ցածր վարկանիշի պատճառով։ Հետագա տարիներին նա հիմնական հյուրային դերեր կատարել տարբեր հեռուստասերիալներում՝ սկսած «Աստղային ուղի» ֆիլմից մինչև «Կին ոստիկան» ֆիլմը։ Ութսունականներին և իննսունականներին նա հայտնվել այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Մի անգամ մի անգամով», «Հյուրանոց», «Երջանիկ օրեր», «Ոսկի աղջիկներ», «Նա սպանություն էր գրել», «Մարզիչ», «Ընկերներ» և «Բժիշկ Քուին, կին բժիշկ»։ Նա նաև հայտնվել է «Ռազմիկներ» և «Սիրունիկը» ֆիլմերում։

Էլինոր Դոնահյուն ամուսնացած է եղել երեք անգամ, ունի չորս երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  SNAC — 2010.
2. ↑  «Elinor Donahue Biography». FilmReference.com.
3. ↑  «Awards for Elinor Donahue». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 31-ին.
4. ↑  «Biography for Elinor Donahue». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 31-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էլինոր Դոնահյուն Internet Movie Database կայքում
**Մարատ Հալաջյան** (դեկտեմբերի 27, 1920(1920-12-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ - մայիսի 26, 1971(1971-05-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հաղորդավար, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, Հայաստանի ռադիոյի և հեռուստատեսության պետական կոմիտեի հաղորդավար, ԽՍՀՄ Ժուռնալիստների միության և Հայաստանի թատերական ընկերության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1920 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Երևանում։ 1940 թվականին ավարտել է Երևանի թատերական ստուդիա-ինստիտուտը, այնուհետև նշանակվել է Արտաշատի դրամատիկական թատրոնի դերասան։

1941 թվականին, երբ սկսվում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունները, կամավոր մեկնում է առաջնագիծ։ Լենինգրադի մատույցներում բլոկադայի ժամանակ Հալաջյանը ղեկավարել է սակրավորների ջոկատը։ 1942 թվականի հոկտեմբերի 30–ին, նա ծանր վիրավորվում է և փշրված մարմնով 1943 թվականի ապրիլին տուն վերադարձել։

Կինոստուդիայում կարճ ժամանակ աշխատելուց հետո, դերասան Հրաչյա Ներսիսյանի խորհրդով, 1945 թվականին ընդունվում է Հայաստանի Հեռուստատեսության և Ռադիոյի պետական կոմիտե, որպես հաղորդավար, խմբագիր։

Մարատ Հալաջյանի հուշատախտակը Երևանում
Հանդիսացել է բազում փաստագրական և հայերեն կրկնօրինակված ֆիլմերի հաղորդավար («Սայաթ-Նովա», «Շիրակի մեղեդիները», «Պոեմ Հերոսական») և այլ ֆիլմերում։ Մարատ Հալաջյանը եղել է ռադիո և հեռուստատեսության ռեժիսորների նախապատվելի հաղորդավարներից։ Նրան են հանձնարարվել կարդալու ամենաբարդ և պատասխանատու նյութերը, կառավարական կարևորագույն հաղորդագրությունները, տոնական օրերի ռեպորտաժները, գեղարվեստական գործերը։

Եղել է թատերական միության անդամ, ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ (1969), նրա նովելներն ու պատմվածքները տպագրվել են ինչպես հանրապետական, այնպես էլ միութենական թերթերում։

Վախճանվել է Երևանում 1971 թվականի մայիսին 26 ին կյանքի 51-րդ տարում։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

Որպես բարձր կարգի ավագ հաղորդավար արժանացել է հանրապետության մշակույթի նախարարության, համամիութենական ռադիոյի պատվոգրերին, իսկ Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 1967 թվականի մայիսի 5–ի հատուկ հրամանագրով արժանացել է հանրապետության վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչման։ Պարգևատրվել է «Կարմիր Աստղ» շքանշանով (1946), մեդալներով, պատվոգրերով։

Հաղորդումներ և ֆիլմեր
---------------------

* Ռադիոհաղորդում «Երգի Հռիփսիմե»
* Դրվագ «Պոեմ հերոսական» ֆիլմից
* «Պոեմ հերոսական»
* «Սայաթ-Նովա»
* «Շիրակի մեղեդիներ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀԽՍՀ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ԱՐՏԻՍՏ ՄԱՐԱՏ ՀԱԼԱՋՅԱՆԻ ՀԻՇԱՏԱԿԸ ՀԱՎԵՐԺԱՑՆՈՂ ՀՈՒՇԱՏԱԽՏԱԿԻ ՏԵՂԱԴՐՄԱՆ ՄԱՍԻՆ
2. ↑  «Аладжян Марат Минасович 1920г.р.Приказ(указ) о награждении и сопроводительные документы к нему». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 20-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բեգլարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմեն Բեգլարյան** (ապրիլի 13, 1973(1973-04-13), Ախլաթյան, Սիսիանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 4, 2016(2016-04-04), Մարտակերտ, Թարթառի շրջան, Ադրբեջան), ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոս։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Մինասի Բեգլարյանը ծնվել է 1973 թվականի ապրիլի 13-ին, Սիսիանի Ախլաթյան գյուղում։ Գյուղի ութամյա դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Սիսիանի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում։ 1990-1991 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։ 1992 թվականին, կիսատ թողնելով ուսումը, մեկնել է Արցախ, մասնակցել է Հադրութի և Մարտակերտի ինքնապաշտպանական մարտերին, այնուհետև անդամակցել է «Սիսական» ջոկատին։ Պատերազմի ավարտից հետո զբաղվել է մենատնտեսությամբ։ 2005-2008 թվականներին և 2012 թվականից մինչև 2016 թվականի ապրիլի 4-ը եղել է Ախլաթյանի համայնքի ղեկավար։ 2008-2012 թվականներին աշխատել է Տոլորսի ջրամբարի պատնեշի պահպանության և հսկողության տեղամասում։ 2016 թվականի ապրիլի 3-ին Սիսիանի կամավորականների ջոկատի կազմում մեկնել է Արցախ։

Մարտական գործողություներ
------------------------

Ապրիլի 3-ի գիշերը լույս 4-ին Մարտակերտում ադրբեջանական կողմը լայնածավալ ռազմական գործողություններ է սկսել սահմանագծում։ Հակառակորդը Մարտակերտի ճանապարհին անօդաչու սարքով ռմբակոծել է Սիսիանի ջոկատի ավտոբուսը։ Այդ ավտոբուսի մեջ է եղել և մահացու վիրավորում ստացել հերոս Արմեն Բեգլարյանը։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայություն» մեդալ

Հուղարկավություն
----------------

Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 6-ին, ժամը 18:00-ին, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ին, ժամը 13:30-ին Սիսիանի պանթեոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ԱՊՐԻԼՅԱՆ ՀԵՐՈՍԱՄԱՐՏԻ ՍԻՍԻԱՆՑԻ ՆԱՀԱՏԱԿՆԵՐԸ
2. ↑  Հերոս Արմեն Բեգլարյանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արմեն Բեգլարյան
* Արմեն Բեգլարյանը 5 օրից կդառնար 43 տարեկան. մանրամասներ Սիսիանի ջոկատի դեպքից
**Մնացական Բալասանի Կոստանյան** (1911, Քյորփալու, Էջմիածնի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1932), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մնացական Կոստանյանը ծնվել է 1911 թվականին Էջմիածնի շրջանի Արշալույս գյուղում։ Ավարտել է Էջմիածնի այգեգործական տեխնիկումը և անցել ուսուցչական աշխատանքի Ներքին Խաթունարխի դպրոցում, ակտիվորեն մասնակցել է գյուղի հասարակական աշխատանքներին, կոլտնտեսության հիմնադրմանը։ Եղել է Այգեշատի, Առատաշենի դպրոցների տնօրեն և հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցիչ։ 1939 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ 1940 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, բայց պետական քննությունները հանձնել է 1950 թվականին, պատերազմից հետո։

Մնացականը բանակ է զորակոչվել պատերազմի առաջին օրերին, ֆաշիստական զորքերի դեմ կռվել է Ղրիմի թերակղզում գնդապետ Սիմոն Զաքյանի հրամանատարությամբ մարտնչող հայկական դիվիզիայի հրետանային գնդում։ Մարտերում աչքի ընկած Կոստանյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ 1942 թվականին վիրավորվել է և փոխադրվել Ստալինգրադի հոսպիտալ։ Ապաքինվելուց հետո 2-րդ գվարդիական դիվիզիայի 535-րդ հրետգնդում մասնակցել է Նովոռոսիյսկի ազատագրման մարտերին, ծանր վիրավորվել է, բուժվելուց հետո՝ զորացրվել։

1945-1946 թվականներին Կոստանյանը նորից անցնում է մանկավարժական աշխատանքի։ Երկար տարիներ եղել է Ոսկեհատ գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Եղել է կուսկազմակերպության քարտուղար, արժանացել է կառավարական պարգևների՝ «Մարտական ծառայությունների համար», «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Աշխատանքային գերազանցության» և այլ մեդալների։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Աշխատանքային գերազանցության» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Զաքարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Երվանդ Սուքիասի Զաքարյան** (1914, Հրազդան, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1945), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Երվանդ Զաքարյանը ծնվել է 1914 թվականին, Հրազդան քաղաքում։ Սովորել է Հրազդան քաղաքի № 1 միջնակարգ դպրոցում։ 1935-1936 ուսումնական տարում գերազանց գնահատականներով ավարտել է Մռավյանի անվան օրինակելի միջնակարգ դպրոցը և աշխատանքի է անցել Սևանի շրջանի Դդմաշենի դպրոցում որպես ուսմասվար և ֆիզիկայի ու մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ Այնուհետև աշխատել է Չկալովկայում, ապա տեղափոխվել է իր ծննդավայրի՝ Հրազդանի շրջանի Ջրառատի դպրոցը։ Միաժամանակ սովորել և 1940 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։

1940 թվականին Զաքարյանը զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ Գերմանա-խորհրդային պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հունիսի վերջերից մինչև 1945 թվականի հունվարի 26-ը։ Զաքարյանը մարտնչել է տարբեր ռազմաճակատներում։ Ավարտելով գնդի դպրոցը, որպես հրետանավոր, թշնամու դեմ կռվել է 229-րդ հրետանային գնդում։ Մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո սովորել է հրամանատարական դասընթացներում և ավարտելուց հետո կրտսեր լեյտենանտի կոչումով մեկնել ռազմաճակատ։ Հյուսիսային Կովկասում նորից ծանր վիրավորվել է և փոխադրվել հոսպիտալ։ 1942 թվականին ծառայել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում, մասնակցել ռազմաճակատ ուղարկվող զորամասերի նախապատրաստմանը։ 1942 թվականի վերջերին, զորամասերից մեկի հետ ինքն էլ նորից մեկնել է ռազմաճակատ։

1943 թվականին մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար Զաքարյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ 1943 թվականի դեկտեմբերին վիրավորվել է, բուժվելուց հետո երկրորդ անգամ սովորել է հրամանատարական դասընթացներում և ավագ լեյտենանտի կոչումով (1944) մեկնել է 3-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատ. սկզբում դասակի, ապա վաշտի հրամանատար ծառայել է 329-րդ գվարդիական դիվիզիայում։ Հրամանատարությունը բարձր է գնահատել Երվանդի խիզախությունն ու հնարամտությունն, նրան շնորհել է կապիտանի կոչում։ 1945 թվականի հունվարին կապիտան Զաքարյանը ծառայել է 173-րդ դիվիզիայի 1313-րդ հետևակային գնդում։ Կռվել է Արևելյան Պրուսիայում, որտեղ էլ 1945 թվականին զոհվել է թշնամու գնդակից։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կիրակոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հարություն Գրիգորի Կիրակոսյան** (1913, Այգաբաց, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965): ԽՄԿԿ անդամ (1940): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Հարություն Կիրակոսյանը ծնվել է 1913 թվականին, Ախուրյանի շրջանի Այգաբաց գյուղում, չքավոր գյուղացու ընտանիքում։ 1933 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1933-1942 թվականներին եղել է ուսուցիչ, եղել է Արթիկի, Անիի, Կիրովականի շրջանների դպրոցների տնօրեն։ Միաժամանակ սովորել և ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1940 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1942 թվականի ապրիլին մեկնել է բանակ, ծառայել է 208-րդ հրաձգային դիվիզիայի 662-րդ հրետանային գնդում, ընտրվել դիվիզիոնի կուսկազմակերպության քարտուղար, մասնակցել Կովկասի պաշտպանության, ապա՝ Մոզդոկի և այլ քաղաքների ազատագրման մարտերին, ինչպես նաև Արևելյան Պրուսիայում։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Կովկասի պաշտպանության համար», «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և ուրիշ մեդալներով։

1945 թվականին, զորացրվելով բանակից, Հարությունն աշխատանքի է անցել ՀԿԿ Ախուրյանի շրջկոմում, այնուհետև ավարտել է ՀԿԿ Կենտկոմին կից կուսակցական երկամյա դպրոցը, աշխատել է ՀԿԿ Ամասիայի, Կոտայքի շրջկոմներում։ Հարությունը երկար տարիներ գլխավորել է Արտաշատի շրջանի Մխչյան գյուղի միջնակարգ դպրոցի աշխատանքները։

Մանկավարժական երկարամյա և ակտիվ աշխատանքի համար Կիրակոսյանը 1965 թվականին արժանացել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965)
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Ջասթիս Ջոն Ուինսլոու** (անգլ.՝ Justice Winslow, մարտի 26, 1996(1996-03-26), Հյուստոն) ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հանդես է գալիս NBA-ի Մեմֆիս Գրիզլիս ակումբում։ Մինչ NBA տեղափոխվելը նա Դյուք Կապույտ Սատանաների համար, NCAA-ում խաղում էր թեթև հարձակվողի դիրքում։

Ավագ դպրոցի կարիերա
-------------------

Ջասթիսը խաղում էր Սթ. Ջոհնն Տեխասի դպրոցում արդեն 4 տարի։ Նա սկսեց և ավարտեց իր կարիերան այնտեղ։ 2013 թվականին նա Տեխասի լավագույն խաղացողն էր, հավաքելով միջինում 27,5 միավոր, կատարելով միջինում 13,6 անդրադարձ, 3,5 արդյունավետ փոխանցում, 2,1 արգելափակում և 1,8 խլում։

Պրոֆեսիոնալ կարիերա
-------------------

2015 թվականի NBA-ի դրաֆում Ջասթիսը ընտվեց 10-րդ համարի ներքո Մայամի Հիթ ակումբի կողմից։ 2015 թվականին նա իր պայմանագիրը կնքեց Մայամի Հիթ ակումբի հետ։ Ջասթիսը հավաքեց իր ռեկրդային 15 միավորը և կատարեց 3 արդյունավետ փոխանցում ինդիանայի հետ խաղում, որտեղ նրանք հաղթանակ տարան։ Նրա ամենալավ խաղը մրցաշրջանում եղել է Ինդիանայի դեմ, որտեղ նա հավաքեց 13 միավոր և կատարեց 8 անդրադարձ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ջասթիս Ուինսլոու***էջը Վիքիպահեստում |

* Justise Winslow at draftexpress.com
* Justise Winslow at goduke.com
* Ջասթիս ՈւինսլոուԹվիթթերում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մեհրաբյան (այլ կիրառումներ)

**Հմայակ Բեյբութի Մեհրաբյան**, (հուլիսի 2, 1901(1901-07-02), Գանձաքար, Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 2, 1942(1942-07-02), Սևաստոպոլ, Ղրիմի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային բանակի գնդապետ (1940)։ Մասնակցել է սովետական կարգերի հաստատմանը Հայաստանում։

Մասնակցություն է ունեցել ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանի ռազմակալմանը և երկրում խորհրդային ռեժիմ մտցնելուն։ 1923 թվականին ավարտել է Հայկական դիվիզիային կից ռազմաքաղաքական դպրոցը։ 1923-1927 թվականներին եղել է քաղղեկ նույն դիվիզիայի զորամասերում, Ա․ Մյասնիկյանի անվան ռազմական դպրոցում։ 1929 թվականին ավարտել է Անդրկովկասյան հետևակային դպրոցը, 1939 թվականին Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ Ծառայել է Պրիվոլժիեի, Սիբիրի ռազմական օկրուգներում, մասնակցել Խալխին Գոլի կռիվներին (1939), խորհրդա-ֆիննական պատերազմին (*«Ձմեռային պատերազմ»*, 1939-1940)։ 1941-1945 թվականների «Հայրենական մեծ պատերազմի» սկզբին եղել է Բելառուսիայում (69-րդ հրաձգային կորպուսի շտաբի պետի տեղակալ), այնուհետև Մերձծովյան բանակի կազմում մասնակցել է Օդեսայի և Սևաստոպոլի պաշտպանությանը (1941-1942 թթ.), եղել Սևաստոպոլի պաշտպանության շրջանի բանակային մատակարարման պետ։ Զոհվել է Սևաստոպոլի պաշտպանության ժամանակ։

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, «Հայրենական պատերազմի» 1-ին աստիճանի (ետմահու) շքանշաններով։

Մեհրաբյանի անունով է կոչվում Գանձաքարի միջնակարգ դպրոցը։

Գրականություն
-------------

* Ղազարյան Ա. Պատերազմ, մարդիկ, ճակատագրեր, գիրք 1, Երևան, 1979։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 444—445.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 444)։*  |
**Ստյու** (անգլ.՝ stew), ճաշատեսակների խմբի անգլերեն անվանում, որոնք մոտ են ռագուին՝ պատրաստված պինդ սննդամթերքներից, որոնք շոգեխաշվում են հեղուկի մեջ, ինչը հետագայում ծառայում է որպես սոուս։

Տեսակներ
--------

Որպես բաղադրիչ կարող են լինել բանջարեղենների ցանկացած համադրություն (օրինակ՝ գազար, կարտոֆիլ, լոբի, քաղցր պղպեղ, լոլիկ և այլն), մսամթերք և համեմունքներ։ Դանդաղ պատրաստման համար անհրաժեշտ է կոշտ միս, օրինակ՝ տավարի։ Բացի այդ, կարելի է օգտագործել թռչնամիս, ծովամթերք և երշիկ։ Շոգեխաշման համար կարելի է օգտագործել ինչպես ջուր, այնպես էլ սպիրտային խմիչքներ, օրինակ՝ գինի կամ գարեջուր։ Սովորաբար պատրաստում են մեղմ կրակի վրա, որը թույլ է տալիս, որ բույրերը մանրամասն խառնվեն։

Ստյուն նման է ապուրին. դրանց միջև հստակ սահման չկա, չնայած ստյուն առանձնանում է ավելի խիտ բաղադրությամբ և ավելի երկար պատրաստմամբ։

Դասական ստյուն իռլանդական հայտնի ռագուն է, որը լայն ճանաչում է ստացել Բրիտանական կղզիների սահմաններից դուրս Ջերոմ Կլապկա Ջերոմի «Երեքը նավակում՝ չհաշված շունը» վեպի շնորհիվ։

Պատկերասրահ
-----------

* Տավարի շոգեխաշած միսՏավարի շոգեխաշած միս
* Իռլանդական ռագուԻռլանդական ռագու

Տես նաև
-------

* Ռագու
* Այնտոպֆ
* Գուլյաշ
* Չոլնտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Soup vs. stew: Difference in details». The Journal Gazette. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 11-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այրիթ ստյու
* Գինես ստյու(չաշխատող հղում)
* Իռլանդական ստյու Koolinar.ru-ում(չաշխատող հղում)
* Ռեստորանային քննադատություն Коммерсантъ.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստյու» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |

 |
**Սերգեյ Պետրոսի Ավագյանց** (դեկտեմբերի 25, 1940(1940-12-25), Գեորգիևսկ, Ստավրոպոլի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 28, 2012(2012-10-28)), գինու կենսաքիմիայի և տեխնոլոգիայի բնագավառի գիտնական։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1978)։

Գործունեություն
---------------

Սերգեյ Ավագյանցը ավարտել է Կրասնոդարի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1962)։ 1980 թվականից՝ Սննդի արդյունաբերության համամիութենական հեռակա ինստիտուտի գինու տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ Ուսումնասիրել է փրփրուն գինիների ստացման տեսական, գինիների հասունացման ժամանակ ընթացող շարժընթացները, խմորասնկերի ինքնալուծման (ավտոլիզ) մեխանիզմը։

Մշակել է սեղանի խաղողային գինիների արտադրության, խմորիչային մնացորդների օգտահանման, ինչպես նաև կատալիզորդների միջոցով գինիների հասունացումն արագացնող մեթոդներ։ Առաջարկել է փրփրուն գինիների որակի գնահատման, գինու տեսակի և բուրումնավետացնող նյութերի որոշման եղանակներ։

Իտալիայի խաղողագործության և գինեգործության ակադեմիայի թղթակից անդամ (1979)։

Գրականություն
-------------

* Биохимические основы технологии шампанского, Москва, 1980.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Իgոր Վասիլիի Ցելովալնիկով** (ռուս.՝ Игорь Васильевич Целовальников, ուկրաիներեն՝ Ігор Васильович Целовальніков. հունվարի 2, 1944(1944-01-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 17, 1986(1986-03-17), Խարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի խորհրդային հեծանվորդ մարզիկ։ Նիդերլանդերեն Վիքիպեդիայում ներկայացված է որպես հայ մարզիկ, թերևս նկատի առնելով, որ ծնվել և մանկությունն անց է կացրել Երևանում։ Մասնակցել է 1968 և 1972 թվականների ամառային օլիմպիական խաղերին տանդեմային հեծանիվներով 2000 մետր սպրինտում և համապատասխանաբար զբաղեցրել հինգերորդ և առաջին տեղը։ Երկու դեպքում էլ նրա ընկերակից հեծանվորդը եղել է կիևցի մարզիկ Վլադիմիր Սեմենեցը։ Նրանք դարձել են հեծանվային սպորտում օլիմպիական ոսկի նվաճած խորհրդային առաջին մարզիկները (ի դեպ, 1972 թվականի մյունխենյան օլիմպիադայից հետո տանդեմային հեծանվավազքի մրցումները հանվել են օլիմպիական մրցաձևերի ծրագրացանկից)։ Ցելովալնիկովը 1964—1968 թվականներին ներկայացնում էր Ուկրաինական ԽՍՀ *Բուրեվեստնիկ* մարզական ակումբը։

Նա հեծանվավազքի աշխարհի առաջնություններում չեմպիոնի տիտղոսը չորս անգամ նվաճել է տանդեմային սպրինտում (1967, 1971–1974) և մեկ անգամ՝ 1000 մ հետապնդումով հեծանվավազքում (ըստ այլ աղբյուրների՝ 2000 մետր մրցատարածությունում)։

1972 թվականին Իգոր Ցելովալնիկովին շնորհվել է ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչում։ Այդ նույն տարում նա պարգևատրվել է *Պատվո նշան* շքանշանով։

Ավարտել է Խարկովի համալսարանը տնտեսագետի մասնագիտությամբ (1969), այնուհետև Լենինգրադի / Սանկտ Պետերբուրգի ֆիզիկական կուլտուրայի ռազմական ինստիտուտը (1977)։ 1969-1972 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, իսկ 1977 թվականից որպես դասախոս աշխատել է Խարկովի հրթիռային զորքերի ռազմական դպրոցում։

Հիշատակ
-------

2021 թվականի հունիսի 3-ին՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի կողմից սահմանված հեծանիվի համաշխարհային օրը Խարկովի «Վելոցենտր» հեծանվահրապարակի մուտքի ճակտոնին հանդիսավոր պայմաններում տեղադրվել է օլիմպիական չեմպիոն Իգոր Ցելովալնիկովին նվիրված հուշատախտակ, որի հեղինակը Ուկրաինայի վաստակավոր քանդակագործ Օլեքսանդր Ռիդնին է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Igor Tselovalnikov». *Olympedia*. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 21-ին.
2. ↑  «Igor Tselovalnikov». *Olympedia*. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 21-ին.
3. ↑  Ihor Tselovalnykov Արխիվացված 18 Դեկտեմբեր 2012 Wayback Machine. sports-reference.com
4. ↑  Целовальников Игорь Васильевич. Olympic Encyclopedia (2006). yandex.ru
5. ↑  ЦЕЛОВАЛЬНИКОВ ИГОРЬ ВАСИЛЬЕВИЧ. s-k.org.ua

Արտաքին հղումներ
----------------

Օլիմպիական պրոֆայլը

* Պրոֆայլը cyclingarchives.com-ում {{{2}}}
* «Profil na sports-reference.com». sports-reference.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|język=` ignored (օգնություն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Cycling Archives |

 |
**Օլեգ Բեժենար** (ռումիներեն՝ Oleg Bejenari; սեպտեմբերի 17, 1971(1971-09-17), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 13, 2023(2023-02-13), Տիրասպոլ), մոլդովացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։

Ֆուտբոլիստի կարիերա
-------------------

Բեժենարը սկսել է խաղալ Բենդերի «Տիգինա» Բարձրագույն մարզական վարպետության հանրապետական դպրոցում (ԲՄՎՀԴ)։ Արդեն 1991 թվականին նա խաղում էր «Բուջակում» (Կոմրատ)։

1992-1994 թվականներին ընդմիջումներով խաղացել է Տրիսպոլի «Տիլիգուլում»։ Ժամանակի ընթացքում խաղացել է Քիշնևի «Դինամո-Կոդրու» և «Սպորտուլ Ստուդենցկ» ակումբներում։ 1994 թվականին վերադարձել է «Բուջակ», բայց կարճ ժամանակով հեռացել է ակումբից՝ մեկ մրցաշրջանում անցկացնելով ընդամենը 10 հանդիպում։ Հաջորդ տարի խաղացել է «Ա» դիվիզիոնի թիմում՝ «Միգդալ» (Կարագասանի) թիմում։ 1996 թվականին կրկին հայտնվել է Բենդերում՝ ընդհանուր առմամբ երկու մրցաշրջան անցկացնելով «Դինամոյի» կազմում։

1997-1998 մրցաշրջանն անցկացրել է Ուկրաինայի Երկրորդ լիգայում՝ Դնեպրոպետրովսկի մարզի «Մետալուրգի» կազմում (Նովոմոսկովսկ)։ 1999 թվականին նրան հրավիրել են Տուլայի «Արսենալ», բայց այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չի եկել։

2000 թվականին 10 հանդիպում է անցկացրել Ուզբեկստանի առաջնությունում՝ «Նասաֆի» (Քարշի) ՖԱ-ի կազմում։

2002 թվականին խաղացել է «Սելենգայում» (Ուլան-Ուդե)։

* Մոլդովայի առաջնությունում անցկացրել է 88 հանդիպում, խփել 1 գոլ։
* Մոլդովայի «Ա» դիվիզիոնում անցկացրել է 37 հանդիպում։
* Ուզբեկստանի առաջնությունում անցկացրել է 10 խաղ։
* Ուկրաինայի երկրորդ լիգայում անցկացրել է 7 հանդիպում։
* Ռուսաստանի երկրորդ դիվիզիոնում անցկացրել է 10 հանդիպում։

Մարզիչի կարիերա
---------------

Մարզչական կարիերան սկսել է որպես Վիտալի Կուլիբաբայի օգնական «ՈՒՏՄ Ակադեմիա» ակումբում, սակայն արդեն 2010-2011 մրցաշրջանի երկրորդ հատվածում գլխավորել է ակումբը։

2011 թվականին հրավիրվել է «Զիմբրու»՝ որպես Սերգեյ Ստրոյենկոյի օգնական, իսկ 2012 թվականի ամռանը գլխավորել է «զիմբրուցիներին»։ Սակայն Բեժենարի մնալը «Զիմբրուում» կարճ է տևել։ Եվրոպա լիգայի որակավորման փուլում «Բանգոր Սիթիի» հետ խաղի ոչ-ոքի ավարտից հետո հեռացվել է աշխատանքից։ 2012 թվականի նոյեմբերին գլխավորել է Կրիհան Վեկեի «Սպերանզան»։ 2015 թվականի հունիսին միացել է Քիշնևի «Դաչիա» ակումբի մարզչական շտաբին։

Մահացել է 2023 թվականի փետրվարի 13-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑   Արխիվացված 2016-08-19 Wayback Machine>
3. ↑  «Олег Беженарь вошёл в тренерский штаб «Дачии»». fcdacia.md. 2015 թ․ հունիսի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 29-ին.
4. ↑  Oleg Bejenari - Профиль тренера | Transfermarkt

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) |

 |
**Քրիստի Մարկու** (ալբ․՝ Kristi Marku, ապրիլի 13, 1995(1995-04-13), Դուրրաս, Ալբանիա), ալբանացի ֆուտբոլիստ, «Գլորիա» ակումբի պաշտպան (Բուզեու)։

Կարիերա
-------

«Թեուտայի» սան։ Հանդես է եկել ալբանական մի շարք թիմերում, ինչպես նաև արտասահմանյան մի շարք թիմերում։ 2019-2020 թվականներին խաղացել է Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի «Փյունիկ» ակումբում։ Նրա կազմում մասնակցել է ՈւԵՖԱ-ի Եվրոպա լիգայի որակավորման փուլի։

2021 թվականի փետրվարին ալբանացի պաշտպանը պայմանագիր է կնքել Էստոնիայի Պրեմիում լիգայի «Նարվա-Տրանս» թիմի հետ։ Հուլիսին ծանր վնասվածք ստանալուց հետո հեռացել է ակումբից։

Հավաքական
---------

Քրիստի Մարկուն խաղացել է երկրի բոլոր պատանեկան հավաքականներում։ Պաշտպանը հանդես է եկել նաև Ալբանիայի Մ21 տարեկանների հավաքականում Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության ընտրական մրցաշարի ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. ↑  Профиль на сайте Sportbox
4. ↑  «Защитник Кристи Марку подписал контракт с «Нарва Транс»». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 26-ին.
5. ↑  Защитник Кристи Марку покидает «Нарва Транс»
6. ↑  Miqësorja me Rumaninë, Gega publikon listën e U-21 Արխիվացված 20 Նոյեմբեր 2014 archive.today

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը FootballFacts կայքում
* Պրոֆիլը Sports.ru կայքում
**Պետրիկա Դարբո** (անգլ.՝ Patrika Darbo ապրիլի 6, 1948(1948-04-06), Ջեքսոնվիլ, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։

Դարբոն իր կարիերան սկսել է թատերական բեմից, իսկ ազգային համբավ ձեռք է բերել 1994 թվականի Ռոզաննա կենսագրական հեռուստաֆիլմում խաղացած համանուն դերից հետո։ Ավելի վաղ «Քայլ առ քայլ» (1991-1992) սիթքոմի առաջին եթերաշրջանում նկարահանվել է գլխավոր հերոսի քրոջ դերում։

Թեև Դարբոն խաղացել է ավելի քան յոթանասուն կատակերգական դեր, սակայն առաջին հերթին հայտնի է իր «Մեր կյանքի օրերը» ցերեկային սերիալում խաղացած դերով, որտեղ նկարահանվել է 1998 թվականից մինչև 2005 թվականը։ 2000 թվականին շոուում ունեցած իր դերի համար ներկայացվել է «Էմմի» ցերեկային մրցանակի։ Օճառային օպերա է վերադարձել 2013 թվականի սկզբներին։

Իր կարիերայի ընթացքում հայտնվել է մի շարք կինոֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Անցյալ գիշեր» (1988), «Արվարձան» (1989), «Բևեռլի Հիլզի վաշտը» (1989), «Հայրիկը մահանում է․․․ Ո՞վ կստանա ժառանգությունը» (1990), «Քորինա, Քորինա» (1994), «Տնային կալանք» (1996), «Արագություն 2։ Հսկողություն կրուիզի վրա» (1997), «Կացինը» (2006), «Չարլի Ուիլսոնի պատերազմը» (2007) և այլն։ Վերջին տարիներին հեռուստատեսությունում հայտնվել է «Լինում է և ավելի վատ» և «Հուսահատ տնտեսուհիները» ֆիլմերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  «Patrika Darbo- Biography». *Yahoo!*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 25-ին.
3. ↑  «Awards for Patrika Darbo». *Internet Movie Database*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 25-ին.
4. ↑  «Days Of Our Lives Welcomes Back Patrika Darbo». *Soaps.com*. 2012 թ․ նոյեմբերի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պետրիկա Դարբո Internet Movie Database կայքում
**Սուրբ Ֆիլիպ ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de San Felipe, կատ.՝ Castell de Sant Felip), ամրոց Մաոն նավահանգստի մուտքի մոտ։ Գտնվում է Մինորկա կղզու Էլ Կաստել համայնքում։

Պատմություն
-----------

Ամրոցը կառուցվել է 1554 թվականին՝ որպես պաշտպանական հենակետ Միջերկրական ծովի արևմտյան հատվածից թուրքական պարբերական հարձակումների դեմ։ Ամրոցի դիրքը 16-17-րդ դարերում նպաստել է Իտալիայի հետ հաղորդակցությանը, իսկ ավելի ուշ, երբ Մեծ Բրիտանիան գրավել է Մենորկան, ամրոցը ծառայել է որպես Իսպանիայի տարածքում բրիտանական գաղութի ռազմածովային զինանոց։

1760-ական թվականներին բրիտանական ուժերը վերակառուցել են ամրոցը։ Ամրոցը հայտնի է դարձել բրիտանացիների կողմից երկու անհաջող պաշտպանությունների ժամանակ՝ Սուրբ Ֆիլիպ ամրոցի պաշարում (1756) և Մինորկայի արշավանք (1781), որի ժամանակ ամրոցը մասամբ քանդվել է։

Սուրբ Ֆիլիպ ամրոցի պաշարում (1756)

Սան Կառլոս փարոս
----------------

Սուրբ Ֆիլիպ ամրոցի հատակագիծը (1780)
Մահոնի նավահանգստի նկատմամբ ունեցած դիրքի պատճառով ամրոցի տարածքը հարմար է եղել փարոսի համար, և 1852 թվականին այս վայրում կառուցվել է Սան Կառլոս փարոսը։ Լույսը դուրս էր հորդում 16 մետր բարձրությամբ միահարկ քարտաշային աշտարակից։

Փարոսի տեղայնքի թերի կողմն այն էր, որ գտնվում էր ամրոցի ռազմական զինանոցի ուղիղ կրակագծի տակ։

Կրակային վարժանքների ժամանակ փարոսի հսկիչները զգուշացվում էին, սակայն նրանք բողոքում էին, որ ռումբերը վնասում են շենքը և ահազանգում էին իրենց ընտանիքներին։ Իրավիճակը շարունակվեց մինչև 1912 թվականը, երբ փարոսը փակվեց և փոխարինվեց շարժական լույսի մետաղյա նավակահեծանով։

1970-ական թվականներին շարժական լույսը փոխարինվեց սյունի լույսով՝ տեղադրված 15 մետր բարձրությամբ բետոնե աշտարակի վրա ներկված սև ու սպիտակ երիզներով, 13 ծովային մղոն շառավղով։

Հին փարոսը վերջնականապես քանդվել է 1917 թվականին, որի մասերը օգտագործվել են նոր Favàritx փարոսի կառուցման ժամանակ։

Գրականություն
-------------

* Terrón Ponce, José Luis. «La fortaleza de San Felipe en el puerto de Mahón. Análisis arquitectónico y táctico». Mahón, Consorcio del Museo Militar de Menorca. 2003, 235 pgs.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «San Carles Lighthouse». *Balearic Lighthouses*. Port Authority of Balearic Islands. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 7-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
2. ↑  «Lighthouses of Spain: Balearic Islands». *www.unc.edu*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մենորկայի ռազմական թանգարան Արխիվացված 2017-10-24 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սուրբ Ֆիլիպ ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 51146937700813831299 · WorldCat VIAF: 51146937700813831299 |

 |
**Դմիտրի Յուրևիչ Չիստյակով** (ռուս.՝ Дми́трий Ю́рьевич Чистяко́в, հունվարի 13, 1994(1994-01-13), Pikalyovo, Լենինգրադի մարզ, Ռուսաստան), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Ֆուտբոլ սկսել է խաղալ Պիկալյովոյի «Մետալուրգում» և Տիխվինի «Կիրովեցում», այնուհետև մարզիչ Սերգեյ Ռոմանովի հրավերով տեղափոխվել է «Զենիթ» մարզադպրոց։ 2012 թվականի գարնանը մեկնել է «Ռոստով», որտեղ երեք հանդիպում է անցկացրել երիտասարդական թիմի կազմում։ 2012-13 մրցաշրջանում տեղափոխվել է «Զենիթի» երիտասարդական թիմ, իսկ հաջորդ մրցաշրջանից հանդես է եկել նաև «Զենիթ-2»-ում։ Ընդհանուր առմամբ «Զենիթ-2»-ում նա անցկացրել է 44 հանդիպում, 42 հանդիպում (2 գոլ)՝ երիտասարդական թիմի կազմում, սակայն չի խաղացել հիմնական կազմում։

2015-16 մրցաշրջանում վարձավճարով խաղացել է հայկական «Միկայում»։ Հայաստանի առաջնությունում իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին «Ուլիսի» դեմ խաղում։ Ընդհանուր առմամբ այդ մրցաշրջանում նա անցկացրել է 17 հանդիպում ազգային առաջնությունում և հինգ՝ Հայաստանի գավաթի խաղարկությունում, որոնցում իր թիմի հետ դարձել է եզրափակիչ խաղի մասնակից։

2016-2019 թվականներին նա խաղացել է ՖԱԼ-ում։ Նախ՝ «Շիննիկի» կազմում, այնուհետև, երկու տարի անց, տեղափոխվել է «Տամբով», որի հետ նվաճել է Պրեմիեր լիգայի ուղեգիր։

2019 թվականի ամռանը նա 4 տարվա պայմանագիր է կնքել «Ռոստովի» հետ, որի երիտասարդական թիմում արդեն խաղացել էր 2012 թվականին։ Նա երեք հանդիպում է անցկացրել *Parimatch Premier Cup*-ում։ Նա առաջնությունում իր նորամուտը նշել է հուլիսի 13-ին՝ «Օրենբուրգի» դեմ տնային խաղում (2:1)։

2020 թվականի հոկտեմբերի 15-ին նա վարձավճարով տեղափոխվել է «Զենիթ»։ Այդ ակումբի կազմում իր նորամուտը նշել է նոյեմբերի 1-ին 13-րդ տուրի «Խիմկիի» դեմ արտագնա խաղում (2:0)՝ փոխարինման դուրս գալով 81-րդ րոպեին։

2021 թվականի նոյեմբերի 19-ին «Նիժնի Նովգորոդ» ֆուտբոլային ակումբի դեմ Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայի տնային խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը «Զենիթի» կազմում։

### Ազգային հավաքական

2019 թվականին սեպտեմբերի 30-ին նա առաջին անգամ հրավիրվել է հիմնական թիմ՝ Եվրո-2020-ի ընտրական փուլի Շոտլանդիայի և Կիպրոսի դեմ խաղերին։

Նվաճումներ
----------

Թիմային
**«Զենիթ»**

* Ռուսաստանի չեմպիոն - 2020/21, 2021/22, 2022/23
* Ռուսաստանի սուպերգավաթի հաղթող - 2021, 2022

Անհատական
* Ռուսաստանի առաջնության 33 լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակներում - № 3 (2021/22).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Приказ «О присвоении спортивного звания „Мастер спорта России"» от 30 августа 2019 г. № 119 нг(չաշխատող հղում)
3. ↑  Тихвин – областная кузница кадров
4. ↑  Защитник «Зенита» Чистяков перешел в армянскую «Мику»
5. ↑  ULISSES VS. MIKA 0 — 2

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դմիտրի Չիստյակով» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՌՊԼ (խաղացող) · ՈւԵՖԱ |

 |
**Մուշեղ Մինասի Մինասյան** (օգոստոսի 27, 1902(1902-08-27), Գորիս, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 27, 1987(1987-11-27), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ պատմաբան, խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1961)։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1958)։

Կենսագրություն
--------------

Մուշեղ Միասյանը ծնվել է 1902 թվականին Գորիս քաղաքում։ Սովորել է Շուշիի ռեալական ուսումնարանում։ 1925 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի իրավա-տնտեսագիտական ֆակուլտետը, 1956 թվականին՝ գլխավոր շտաբի բարձրագույն ռազմական ակադեմիային կից դոկտորանտուրան։ Զբաղվել է քաղաքական աշխատանքներով. 1921-1923 թվականներին կոմերիտական աշխատող է եղել Զանգեզուրի գավկոմում և Հայաստանի ՀԼԿԵՄ Կենտկոմում։ 1923 թվականից անցել է զինվորական ծառայության։ Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ Արևմտյան ռազմաճակատում նախ վարել է քաղաշխատանք, իսկ 1943 թվականի վերջից եղել 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատում տանկային բրիգադի հրամանատարի տեղակալ։ Մասնակցել է Բելառուսիայի և Մերձբալթիկայի ազատագրմանը։ Պատերազմից հետո Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում դասավանդել է ռազմական արվեստի պատմություն, 1958 թվականից աշխատանքի է անցել ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտում։

Մինասյանը զբաղվել է գիտական և գիտահետազոտական աշխատանքներով, մասնակցել է «Սովետական Միության Հայրենական մեծ պատերազմի պատմությունը 1941-1945 թվականներ» վեցհատորյակի հրատարակմանը (1960-1965)։ «Հաղթանակը Բելառուսիայում» (1952), «Հարավ-Արևելյան Եվրոպայի ժողովուրդների ազատագրումը» (1967, ռուսերեն) և այլ գրքերի հեղինակ է։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 3, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշաններով և մեդալներով։ 1961 թվականին Մինասյանին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 555.
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 113։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 555)։*  |
**Աշոտ Նահապետի Բայաթյան** (1922, Խաչիկ, Շարուր-Դարալագյազի գավառ - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Բայաթյանը ծնվել է 1922 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Խաչիկ գյուղում։ 1939 թվականին, Արտաշատի մանկավարժական ուսումնարանը դեռ չավարտած, աշխատանքի է անցել նույն շրջանի Լուսակերտ գյուղի յոթնամյա դպրոցում, մեկ տարի ֆիզիկա դասավանդելուց հետո նշանակվել է Նշավանի դպրոցի ուսմասվար։

1941 թվականի դեկտեմբերին կամավոր մեկնել է Կարմիր բանակ։ Ֆաշիստական զավթիչների դեմ մղված մարտերին մասնակցել է 1942 թվականի նոյեմբերից։ Բայաթյանը մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատում Նալչիկի, Մոզդոկի, Բեսլանի մոտ տեղի ունեցած մարտերին։ 1943 թվականի հունվարին վիրավորվել է և Մախաչկալա քաղաքում բուժվելուց հետո, վերադարձել գործող բանակ և 89-րդ հայկական Թամանյան դիվիզիայում մասնակցել է մարտերին, 1943 թվականի օգոստոսի 15-ին Կրիմսկ քաղաքի շրջակայքում գրոհներից մեկում վիրավորվել է։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1944 թվականի փետրվարին Կերչի համար մղվող կատաղի մարտերում կրկին վիրավորվել է։ Պարգևատրվել է «Խիզախության համար», «Կովկասի պաշտպանության համար» և այլ մեդալներով։

Բայաթյանը զորացրվելուց հետո ավարտել է Երևանի մանկավարժական ու պոլիտեխնիկական ինստիտուտները, ֆիզիկա ու մաթեմատիկա է դասավանդել Արարատի շրջանի Շիրազլու (Ոսկետափ), Մեծ Վեդի, Ավշար գյուղերի դպրոցներում։ 1961 թվականին տեղափոխվել է Երևան, դասավանդել Պռոշյանի, Նար-Դոսի անվան դպրոցներում։ 1962 թվականին աշխատանքի է անցել պրոֆտեխնիկական կրթության պետական կոմիտեում, որպես տեսուչ։ Բայաթյանը պրոֆտեխկրթության սիստեմի ճանաչված մասնագետներից էր, զգալի ներդրում է ունեցել որակյալ բանվորական կադրերի պատրաստման գործում։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982: