recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վոտչինա (այլ կիրառումներ)
**Վոտչինա** (ռուս.՝ отец՝ հայր բառից, որը նշանակում է հայրական սեփականություն), ժառանգական փոխանցվող հողատարածք, հայրենակալվածք, ֆեոդալական հողատիրության ձև Ռուսաստանում (8-9-րդ դարերում)։

Պատմություն
-----------

Վոտչինան համալիր էր, որը կազմված էր հողային սեփականությունից (հողեր, շինություններ և ունեցվածք) և ճորտ պահելու իրավունքից։ 8-9-րդ դարերում վոտչինան համարվում էր կալվածատիրության գերակշռող ձևը Արևմտյան Եվրոպայի բազմաթիվ երկներում։ Վոտչինայի ձևավորման ընթացքում ստեղծվում էր իշխանական կառավարման ապարատ (դատարան, վարչություն և այլն), ինչը ժառանգաբար փոխանցվող կալվածքներից առանձնացնում էր վոտչինային բենեֆիցիայից, մանորից և կալվածքից։

Վոտչինան տարբերվում էր տնտեսական կառուցվածքով (կախված դոմենի դերից, գյուղացիների ֆեոդալական պարհակներից), մեծությամբ, վոտչիատերերի սոցիալական պատկանելիությամբ (ազնվական, այդ թվում նաև թագավորական, եկեղեցական)։

Վոտչինայի տերը իրավունք ուներ այն որպես ժառանգություն կտակելու, վաճառելու, գրավ դնելու և այլն։ Համապատասխանում է միջնադարյան Հայաստանի «հայրենիքին»։ Մինչև XV դարի վերջը վոտչինա ֆեոդալական հողատիրության ամենատարածված ձևն էր։ Վոտչինան բաղկացած էր մեծ տարածություններում ցրված և միմյանց հետ թույլ կապերով կապված մի քանի տիրույթներից։ Վոտչինաների տերերն էին գլխավորապես բոյարները և իշխանները, ինչպես նաև նրանց դրուժինաների անդամները, վանքերը, բարձրաստիճան հոգևորականությունը։ XYI դարի սկզբին, երբ Մոսկովյան իշխանությանը միացվեցին Նովգորոդը, Տվերը և Պսկովը, այդ հողերի շատ բոյարներ զրկվեցին իրենց վոտչինաներից, իսկ նրանց հողերում բնակեցվեցին ազնվականները, որոնց վրա էր հենվում մեծապետական իշխանությունը։ XYI դարի 50-ական թվականներին վոտչինայի տերերը զինվորական ծառայության առումով հավասարվեցին ազնվականներին։ Հետադեմ բոյարության դեմ պայքարում վճռական նշանակություն ունեցավ Իվան IV Ահեղի կիրառած օպրիչնինայի քաղաքականությունը։ XVI դարի վերջին արդեն ֆեոդալական հողատիրության առավել տարածված ձևը ոչ թե վոտչինան էր, այլ՝ կալվածքը։ XVII դարի սկզբից վոտչինային հողատիրությունը կրկին սկսեց աճել։ Կառավարությունը պարգևատրելով ազնվականներին հավատարիմ ծառայության համար, առատորեն նրանց էր բաժանում վոտչինային հողերը։ XVII դարի վերջին պետության կենտրոնական շրջաններում վոտչինային հողատիրությունը նշանակալիորեն գերազանցում էր կալվածայինին։ Կալվածքի միաժառանգության մասին 1714 թվականի մարտի 28-ի հրամանագիրը իրավաբանորեն հավասարեցրեց կալվածքը վոտչինային։ Հետագայում «վոտչինա» տերմինը գործածվում էր ֆեոդալական հողային սեփականության իմաստով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 498)։*  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  НП ИнфоРост։ «ГПИБ | Лакиер А. Б. О вотчинах и поместьях. - СПб. 1848.»։ elib.shpl.ru։ Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 16

Տես նաև
-------

* Կոռ
**Օլիմպիական Ֆիշտ մարզադաշտ** (ռուս.՝ Фишт), մարզադաշտ Սոչի քաղաքում։ Կառուցվել է 2013 թվականին Սոչիի 2014 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի նախաշեմին։ Տեղակայված է Ադլեր առողջարանային շրջանում, Սոչիի օլիմպիական պարկում։

2014 թվականի փետրվարի 7-ին «Ֆիշտ» մարզադաշտում տեղի է ունեցել ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողությունը, նույն թվականի փետրվարի 23-ին՝ փակման արարողությունը։

XXII ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը «Ֆիշտ» մարզադաշտում

Նկարագրություն
--------------

Մարզադաշտն իր անվանումը ստացել է Կովկասյան գլխավոր լեռնաշղթայի արևմտյան մասում գտնվող համանուն լեռան անունից (ադիգերեն լեզվով «ֆիշտ» նշանակում է «սպիտակ գլուխ»)։

Սկզբում նախատեսվում էր, որ մարզադաշտի տեսքը նման կլինի Ֆաբերժեի ձվերին։ Արդյունքում հավանության է արժանացել մի ծրագիր, որը միաժամանակ օգտագործում է խեցիների և ձյունե կատարների պատկերներ։ Մարզադաշտն ունի չորս տրիբունա՝ երկու կողմային՝ ծածկված կիսաթափանցիկ պոլիկարբոնատով և երկու ճակատային։

Մարզադաշտի դիրքը և կողմային տրիբունայի բարձրությունը պետք է հանդիսատեսի համար ապահովեին դեպի Մեծ Կովկաս լեռների գեղեցիկ տեսարան, սակայն ծրագիրը փոխվել է և կառուցվել է ժամանակավոր տանիք։ Մարզադաշտը նախատեսված է օլիմպիական խաղերի 40000 հանդիսատեսների համար, միջազգային ֆուտբոլային հանդիպումների 45000 հանդիսատեսի և 25000 հանդիսատես ավելի փոքր կարևորության շոուների համար։ «Օլիմպիական մարզադաշտը» ընդգրկվել է 2018 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկության մարզադաշտերի ցանկում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 



Մարզադաշտի տեսքը D տրիբունայից
Մարզադաշտի տեսքը D տրիբունայից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2
4. ↑
5. ↑  Олимпийский стадион «Фишт» // sochi2014.com Archived 2013-11-11 at the Wayback Machine.
6. ↑  Будущий олимпийский стадион в Сочи напоминает яйцо // yuga.ru (18 января 2007 года) Archived 2011-02-01 at the Wayback Machine.
7. ↑  «Журналистов познакомили с концепцией Центрального стадиона в Сочи»։ Олимпстрой։ 2009 թ․ դեկտեմբերի 24։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 18-ին։ Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 11

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ֆիշտ (մարզադաշտ)** կատեգորիայում։ |
**Սքոթ Դանբար** (անգլ.՝ Roy Scott Dunbar, 20-րդ դար), ամերիկացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող։ Աշխատում է Պալոմարյան աստղադիտարանում։ 1981-ից 1987 թվականները հայտնաբերել է 10 աստերոիդ, որոնց մեծամասնությունը հայտնաբերել է Էլեանոր Հելինի հետ համատեղ։

1976 թվականին ավարտել է Ալբանո համալսարանը, իսկ 1980 թվականին ստացել է ֆիզիկայի դոկտորական կոչում Փրինսթոնի համալսարանում։ Դրա հաջորդ տարում սկսել է աշխատել Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայում։ Ակտիվ մասնակցել է PCAS ծրագրին։ Նրա կաոմից հայտնաբերված աստերոիդների մեծամասնությունը հայտնաբերվել է հեց այդ ծրագրի շրջանակներում։

Նրա պատվին է անվանվել (3718) Դանբար աստերոիդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Փոքր մոլորակների հայտնաբերողներ»։ Փոքր մոլորակների կենտրոն։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-14-ին։ Վերցված է 1 հունվարի 2011
2. ↑  ՄԱՄ։ «3718 Դանբար աստերոիդի հայտնաբերում»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-24-ին։ Վերցված է =8 հուլիս 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000462120438 · LCCN: n86843478 · SUDOC: 241375703 · VIAF: 3971023 · WorldCat VIAF: 3971023 |

 |
**Օլիմպիք Էյրլայնս** (հուն․՝ Ολυμπιακές Αερογραμμές), Հունաստանի նախկին ամենախոշոր և միջազգային ավիաընկերությունը, 2009 թվականին դադարեցրել է իր մասնավոր գործունեությունը և հետագա վերակազմավորման արդյունքում վերածվել է Օլիմպիք Էյր(Olympic Air) ընկերության։ Մինչև 2003 թվականը ավիաընկերությունը կրում էր Օլիմպիք Էյրվեյս (Olympic Airways) անվանումը։ Հիմնական օդանավակայան էր համարվում աթենքյան միջազգային «Էլեֆտերիոս Վենիզելոս» օդանավակայանը։

2007 թվականին ավիաընկերության անձնակազմը կազմում էր 8500 մարդ. Գլխամասը գտնվում էր Աթենքում։

Պատմություն
-----------

Օլիմպիք էյրվեյս հունական ազգային ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1957 թվականի ապրիլի 6-ին միլիարդատեր Արիստոտել Օնասիսի մասնակցությամբ։ 2003 թվականին ավիաընկերւթյունը վերակազմավորվել է և ստացել է նոր անուն՝ Օլիմպիք Էյրլայնս։ Չնայած ուղևորափոխադրումների թվին (մինչև 5 977 104 ուղևոր 2007 թվականին), ընկերությունը կրել է ֆինանսական դժվարություններ և 2009 թվականի մարտի 6-ին կառավարությունը որոշում ընդունեց ընկերության սեփականաշնորհման մասին։

2009 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Օլիմպիք էյրլայնսը դադարեցրեց թռիչքները, իսկ արդեն հոկտեմբերի 1-ին նոր Օլիմպիք Էյր ավիաընկերությունը, ժառանգելով լոգոն, կարողությունը և նախկին ընկերության երթուղային ցանցի նշանակալի մասը, իրականացրեց առաջին թռիչքը Աթենք-Սալոնիկի ուղղությամբ։ Ստեղծվեց Մակեդոնական ավիաուղիներ (Macedonian Airlines) դուստր ավիաընկերությունը, որը պետք է տեղակայվեր Մակեդոնիայի Սալոնիկի քաղաքի օդանավակայանում։

Երթուղային ցանց
---------------

Գլխավոր և առանցքային օդանավակայանները եղել են Աթենքի Էլեֆտերիոս Վենիզելիոս օդանավակայանը, Նիկոս Կազանդակիս միջազգային օդանավակայանը, Ռոդս քաղաքի Դիագորաս միջազգային օդանավակայանը և Մակեդոնիայի Սալոնիկի քաղաքի միջազգային օդանավակայանը։ 2009 թվականին ավիաընկերությունը ուներ խոշոր կենտրոններ մոտ 60 քաղաքներում։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  «Olympic 'facing difficult future'» (անգլերեն)։ BBC News։ դեկտեմբերի 3, 2007։ Վերցված է 2009-06-04
**Քրիստիննե Աղվանի Գրիգորյան** (օգոստոսի 27, 1981(1981-08-27), Սևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ իրավաբան, ՀՀ արտաքին հետախուզության ծառայության պետ (2023 թվականի հոկտեմբերի 4-ից)։ ՀՀ արդարադատության նախարարի նախկին տեղակալ։ ՀՀ մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Քրիստիննե Գրիգորյանը ծնվել է 1981 թվականի օգոստոսի 27-ին, Սևան քաղաքում։ 1998-2002 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի արաբագիտության բաժնում և ստացել բակալավրի աստիճան, 2002-2004 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի արաբագիտության բաժնի մագիստրատուրայում։ 2006-2008 թվականներին Հյուսիսային համալսարանից ստացել է իրավագիտության բակալավրի աստիճան։

### Աշխատանքային գործունեություն

2004-2009 թվականներին եղել է ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի օրենսդրության վերլուծության և զարգացման վարչության մասնագետ, 2009 թվականի մարտ-հոկտեմբեր ամիսներին՝ ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի արտաքին կապերի վարչության թարգամանիչ-իրավաբան։ 2009-2011 թվականներին եղել է ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի ղեկավարի օգնական իրավական հարցերով, 2011-2014 թվականներին` ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորի օգնական, 2012-2014 թվականներին` ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի օգնական իրավական հարցերով, 2014-2015 թվականներին` ԱՄՆ ՄԶԳ «Աջակցություն Հայաստանի Ազգային ժողովի ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացմանը» ծրագրում թիմի ղեկավար, 2015-2018 թվականներին` ՀՀ արդարադատության նախարարության աշխատակազմի միջազգային իրավական համագործակցության վարչության պետ, 2018-2019 թվականներին` ՀՀ առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանի խորհրդական, 2019 թվականի հունվարից մինչև 2019 թվականի հուլիսը՝ ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի խորհրդական։ 2019 թվականի հուլիսի 3-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ։ 2022թ. հունվարի 24-ին Քրիստինե Գրիգորյանը ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընտրվել է մարդու իրավունքների պաշտպան՝ փոխարինելով Արման Թաթոյանին։ 2023 թվականի հունվարի 23-ին հրաժարական է ներկայացրել նոր պաշտոնի անցնելու կապակցությամբ։

2023 թվականի հոկտեմբերի 4-ին վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ արտաքին հետախուզության ծառայության պետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ի՞նչ կենսագրություն ունի արդարադատության նորանշանակ փոխնախարար Քրիստինե Գրիգորյանը
2. ↑  «Քրիստինե Գրիգորյանն ընտրվեց Մարդու իրավունքների պաշտպան»։ *Արմենպրես*
3. ↑  «ՀՀ ՄԻՊ-ն այլ աշխատանքի անցնելու կապակցությամբ հրաժարականի դիմում է ներկայացրել Ազգային ժողով»։ *Արմենպրես*
4. ↑  «Վարչապետի որոշումներ - Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրոնային կառավարում | e-gov»։ *www.e-gov.am*։ Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 4

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Արման Թաթոյան | **ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանՔրիստիննե Գրիգորյան**2022 թվականի փետրվարի 24 - 2023 թվականի հունվարի 23 | **Հաջորդող**Անահիտ Մանասյան |
«**Սև միջանցք**», Մայքլ Մուրկոկի գիտական-ֆանտաստիկ վեպ, որը հրապարակվել է 1969 թվականին՝ նախ ԱՄՆ-ի «Ace Books-ի Ace Science Fiction Specials» շարքի շրջանակներում, այնուհետև Մեծ Բրիտանիայի «Mayflower Books»-ի կողմից։ Վեպը պատմում է մի մարդու մասին, ով Երկրից, որտեղ քաղաքակրթությունն ընկել է անիշխանության ու պատերազմի անդունդը, թռել է դեպի աստղեր։ Ըստ էության, այս վեպը հասարակության քայքայման և անհատական խորը սոցիալական մեկուսացման մասին է։

Համառոտ բնութագրում
-------------------

Աշխարհը հիվանդ էր։ Առաջնորդներ, մարգարեներ, ֆյուրերներ, քաղաքական գործիչներ․ նրանք բոլորը խելագար էին։ Եվ Ռայանն իր ընտանիքին ընկղմեց անաբիոզի մեջ և ուղևորվեց Մյունխեն 15040 մոլորակ։ Մտերիմ մարդկանց հետ գտնվելով տիեզերքում՝ արհեստական հիբերնացիայում, Ռայանն ուզում էր ստեղծել Նոր աշխարհ. ավելի երջանիկ, նոր առողջ հասարակություն, որոնք չունեն հին խնդիրները․․․ Նա տիեզերքում ճանապարհորդում էր արդեն 3 տարի։ Մնացել էր թռչել ևս 2-ը․․․ Ռայանը միայնակ էր տիեզերքում և սկսել էր խելագարվել․․․

Հեղինակություն
--------------

Չնայած վեպը վերագրվում է Մայքլ Մուրկոկին, վեպը հիմնվում է այն գաղափարի վրա, որը սկսել, բայց չէր ավարտել Մուրկոկի կինը` Հիլարի Բեյլին։ Մուրկոկը Բեյլիից վերցրեց Երկրի վրա առկա հերոսների գործողությունների նկարագրությունները և փոփոխելով այն ավելացրել է նոր տեսարաններ։

Քննադատություն
--------------

Բարի Մալզբերգը վեպի հրապարակումն ընդունեց ոչ միանշանակ, ասելով, որ «այն բավականաչափ լավը չէ», սակայն ավելացրեց․ «Այնուամենայնիվ ես վստահ եմ, որ Մուրկոկը կգրի նշանակալի վեպ, որը լիարժեքորեն կհամապատասխանի նրա հավակնություններին և մեր սպասումներին»։

*Սև միջանցքը* հիշատակվել է Կարլ Վեգների կողմից՝ որպես գիտաֆանտաստիկ սարսափ ժանրի 13 լավագույն գրքերից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Moorcock, M.: «Архивированная копия»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 27-ին։ Վերցված է 2007 թ․ փետրվարի 2 , 27 August 2004
2. ↑  "Books," *F&SF*, May 1970, pp.25–6
3. ↑  The Quietus | Features | Tome On The Range | Brave New Worlds: A Michael Moorcock Retrospective
**Ֆլոգիստոն** (հուն․՝ φλογιστός - այրելի), այրելիության վարկածային սկիզբը XVIII դ․ քիմիկոսների պատկերացումներում։

Ֆլոգիստոնի ուսմունքի համաձայն (ձևակերպել է Գեորգ Էռնստ Շտալը), բոլոր այրելի նյութերը (փայտ, ճարպանյութեր, ածուխ և այլն) և ոչ ազնիվ մետաղները (պղինձ, երկաթ, անագ, կապար և այլն) բաղկացած են ֆլոգիստոնից և մոխրից։ Ֆլոգիստոնին վերագրվում էր բացասական կշիռ։ Ենթադրվում էր, որ այրման կամ շիկացման ժամանակ ֆլոգիստոնն ակջատվում է նյութերից, որով և բացատրվում էր մետաղների կշռի աճը։

XVIII դ․ վերջին ֆլոգիստոնի մասին վարկածը հերքվեց Անտուան Լավոազիեի աշխատանքներով։ Այդ ժամանակների հայտնի գիտնականներից ֆլագիստոնի վարկածին ամենարեկարը հավատարիմ մնցած Ջոզեֆ Պրիստլի, ով մինչև իր մահը՝ 1803 թվականը, պաշտպանում էր այս վարկածը, չնայած որ քիմիական գիտական հեղափոխությամբ այն ամբողջովին մերժվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Флогистон»։ elementy.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 16-ին։ Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 22

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85023004 · Microsoft: 87155989 · NDL: 00563764 |

 |
**Օկոմտուն** (իսպ.՝ Ocomtún, մայաների յուկատեկ լեզվով` «քարե սյուն»), հնագիտական վայր, որը գտնվում է Բալամկու էկոլոգիական արգելոցի տարածքում Մեքսիկայի Կամպեչե քաղաքի Կալակմուլ մունիցիպալիտետի տարածքում։ Հնավայրը ավելի քան 50 հեկտար տարածքի վրա տարածված քաղաքի մնացորդներ են։ Օկոմտուն հայտնաբերել է 2023 թվականին հնագիտական հետազոտական խումբը՝ Իվան Շփրայցի գլխավորությամբ։ Օգտագործել են օդային լուսանկարչություն և լազերային սկանավորում։

Ստուգաբանություն
----------------

Անվանումը կապված է նախկին քաղաքի տարածքում գտնվող բազմաթիվ գլանաձև քարե սյուների հետ։

Պատմություն
-----------

Մայաների քաղաքակրթության դասական ժամանակաշրջանում՝ 250-1000 թվականներին, Օկոմտունը կարևոր տարածաշրջանային կենտրոն է եղել։ Այստեղ հայտնաբերվել են ուշ դասական շրջանի՝ 600-800 թվականների խեցեղենի մնացորդներ։ Մոտ 800-1000 թվականներին քաղաքը ժողովրդագրական ճգնաժամ է ապրել։

2023 թվականի հունիսին հաղորդվել է Օկոմտուն քաղաքի հայտնաբերման մասին նախկինում չուսումնասիրված տարածքում։ Գտածոն եղել է «Մայաների կենտրոնական հարթավայրի հնագիտական համայնապատկերի ընդլայնում» կոչվող նախագծի առաջին դաշտային սեզոնի արդյունքը, որը հաստատել է Մեքսիկայի կառավարության մշակույթի նախարարության կողմից կառավարվող Մարդաբանության և պատմության ազգային ինստիտուտը։ Միջոցառումը ղեկավարել և համակարգել է հնագետ Իվան Շպրայցը Սլովենիայի Գիտությունների և Արվեստների Ակադեմիայի Հետազոտական Կենտրոնից։ Քաղաքի մնացորդները հայտնաբերվել են օդից լազերային սկանավորման միջոցով տարածքի հետազոտության ժամանակ։

Նկարագրություն
--------------

Հնավայրը գտնվում է բարձր սարահարթի վրա՝ շրջապատված ընդարձակ ճահճային տարածքներով, հիմնական տարածքը կազմում է ավելի քան 50 հեկտար։ Կան մեծ շինություններ՝ 15 մետրից ավելի բարձրությամբ բուրգերով։ Կան բազմաթիվ կլոր քարե սյուներ, որոնք ենթադրաբար ավելի մեծ շենքերի վերին սենյակների մուտքերի մի մասն են եղել։ Շենքերը շրջապատված են ներքին բակերի տարբեր խմբերով։ Երկու հիմնական շենքերի միջև կա մի համալիր, որը բաղկացած է տարբեր ցածր և երկարավուն շենքերից և գնդակախաղի դաշտից։ Հնագիտական համալիրի ամենածավալուն կառույցը ուղղանկյուն միջնաբերդն է՝ 80 մ կողմերով և 10 մ շենքերի բարձրությամբ, որի հյուսիսային մասում ավարտվում է 25 մ բարձրությամբ բուրգով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Buschschlüter Vanessa (June 21, 2023)։ «Maya civilisation: Archaeologists find ancient city in jungle»։ *BBC News*։ BBC։ Վերցված է June 21, 2023
2. 1 2  Encuentran en México una antigua ciudad maya hasta ahora desconocida **Medio**: RT «TV-Novosti» **Autor**: Redacción **Fecha**: 21 de junio de 2023
3. ↑  Descubren antigua ciudad maya en Campeche; la nombran Ocomtún, «columna de piedra» **Medio**: Boletín 384 de Coordinación Nacional de Difusión — Dirección de Comunicación — INAH del Gobierno de México **Autor**:Redacción **Fecha**: 20 de junio de 2023
4. 1 2  «В джунглях Мексики обнаружен затерянный город майя»։ *rg.ru*։ Վերցված է 2023-06-26

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* Հայտնաբերվել է մայաների անհայտ քաղաք Օկոմտուն**(Իսպաներեն)**
* Մայաների հնագույն քաղաքը հայտնաբերվել է Կամպեչում**(Իսպաներեն)**
**Ֆլոր և Լավր եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Флора и Лавра), ուղղափառ տաճար ՌԴ Ռոստովի մարզի Պրոլետարսկ քաղաքում։ Նվիրված է վաղքրիստոնեական նահատակներ Ֆլորին և Լավրին։ Ենթարկվում է Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմին։

Պատմություն
-----------

Տաճարի մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1879 թվականով, նույն թվականին էլ տաճարը օծվել է։ Տաճարը կառուցվել է միայն մեկ խորանով, որը կոչվել է վաղքրիստոնեական նահատակներ Ֆլորի և Լավրի անունով։

1955 թվականին եկեղեցու շենքը վերակառուցվել է և դարձվել «Միր» կինոթատրոն։ Չնայած եկեղեցու վերակառուցմանը, տեղի քրիստոնեական համայնքը շարունակում էր իր գործունեությունը։ Նրա միջոցներով գնվեց նախկին կազակական խրճիթ, որը հետագայում դարձվեց մատուռ։ Իսկ 1989 թվականին գնված տարածքում սկսվեց նոր տաճարի շինարարությունը, որը շարունակվեց մինչև 1993 թվականը, երբ տաճարն օծվեց Ռոստովի և Նովոչերկասկի մետրոպոլիտ Վլադիմիրի (Սաբոդան) կողմից։ Տաճարին կից բացվել է կիրակնօրյա դպրոց։

Տվյալ պահին հին տաճարը ճանաչվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ, և աշխատանքներ են վարվում այն վերականգնելու ուղղությամբ։

Տաճարի սրբություններ
--------------------

Տաճարի տարածքում գտնվում են մի քանի սրբություններ. Բառնաբաս առաքյալ սրբապատկերը, «Պատվելի Հոբ Պոչաևյան» սրբապատկերը,  «Մոսկվայի և համայն Ռուսաստանի պատրիարք Սրբազան Տիխոն» սրբապատկերը, «Երանելի Պողոս Տագանրոգցի» սրբապատկերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Пролетарск|Церковь Флора и Лавра» (ռուսերեն)։ sobory.ru։ Վերցված է 2017-02-02
2. ↑  «Храм Мучеников Флора и Лавра, г.Пролетарск | наш приходской сайт» (ru-RU)։ hramflora-lavra.cerkov.ru։ Վերցված է 2017-02-02
**Քրիստոֆեր Բրայնտ Վելեզ Մունյոզ** (նոյեմբերի 23, 1995(1995-11-23), Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի երգիչ՝ ծագումով Էկվադորից, CNCO Բոյ բենդի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Նյու Ջերսիում՝ ԱՄՆ, և մինչև 18 տարեկան ապրել է Լոխայում, (Էկվադոր) ծնողների հետ։ 2014 թվականին Քրիստոֆերը ստիպված էր արտագաղթել Միացյալ Նահանգներ՝ աշխատանքի և ընտանիքին նյութական աջակցություն ցուցաբերելու համար, այդ ժամանակ աշխատել է որպես կոշիկ մաքրող։ Դրանով վճարում էր վարձը և կարողանում էր ֆինանսապես օգնել մորը։ 18 տարեկանում նա վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ, աշխատել է Նյու Ջերսիում տարբեր մասնագիտությամբ։ Նա դիտեց «Լա Բանդա» հաղորդումը (ամերիկյան հեռուստատեսային ծրագիր), և մասնակցեց ռեալիթի շոուին։ 2015 թ. Դեկտեմբերի 13-ին դարձավ Լա Բանդայի առաջին հաղթողը և CNCO- ի առաջին անդամը։

Լա Բանդա
--------

ԱՄՆ- ում Քրիստոֆերը մասնակցել է «Լա Բանդա» հաղորդման լսումներին, ստացել է հանրության 85% ձայն։ Այնուհետև հնարավորություն ստացավ ներկայանալ ժյուրիին և կատարեց Ռիկի Մարտինի Տալ Վեզ երգը։ Նրան դատում էին Ռիկի Մարտինը, Լաուրա Պաուսինին և Ալեխանդրո Սանսը։ Ընտանիքից ոչ ոք չկար, քանի որ նրանք Լոխայում էին։ Քրիստոֆերը ստացավ «այո» ժյուրիի երեք անդամներից և կարողացավ անցնել հաջորդ փուլ։ Եթերի ժամանակ նա կատարեց տարբեր երգեր, ինչպիսիք են՝ Սին Բանդերայի «Կիլոմետրերը», Ռեյկի Creo en ti- ին, Ալեխանդրո Ֆերնանդեսի «Այսօր ես ուզում եմ քեզ»-ը և այլն։

Լա Բանդա պրոեկտը նպաստեց խմբի ձևավորմանը, ինչպես նաև առիթ հանդիսացավ Sony Music Latin-ի հետ պայմանագիր կնքման հինգ տարի ժամկետով։ Երգիչ Ռիկի Մարտինը դարձավ CNCO -ի մենեջեր։ Մրցանակը օգնեց նաև պուերտոռիկացի ռեփեր Վիսինի հետ երաժշտական արտադրություն ստեղծելուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Insúa Mariela (2015)։ «The power of works and the strength of blood in El hijo de las batallas by Jacinto Cordeiro»։ *Revista de História da Sociedade e da Cultura* **15**: 11–31։ ISSN 1645-2259։ doi:10.14195/1645-2259\_15\_1
3. ↑  Pignouli Ocampo Sergio (2016 թ․ մայիսի 13)։ «La disputa por el "cambio de paradigma" en Luhmann, Latour y Habermas»։ *Estudios Sociológicos de El Colegio de México* **33** (99)։ ISSN 0185-4186։ doi:10.24201/es.2015v33n99.1385
4. ↑  *Yasuní en el siglo XXI*։ Institut français d’études andines։ էջեր 327–337։ ISBN 9789978671344

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database |

 |
**Ֆլորանի դասընթաց** (ֆր.՝ Cours Florent), ֆրանսիական մասնավոր թատերական դպրոց։

Այն տեղադրված է Փարիզի հինգ վայրերում, 19-րդ և 20-րդ թաղամասերում (Արշրույի, Մատիսի և Ցանկապատների փողոցներում, Ժան Ժորեսի պողոտայում և Ուազի փողոցում)։ Բացի այդ, մասնաճյուղեր կան Մոնպելիեում, Լորմոնում՝ Բորդոյի մոտ և Բրյուսելում (Բելգիա)։ Այն առաջարկում է եռամյա մասնագիտական կրթության դասընթաց։

Պատմություն
-----------

Ֆրանսուա Ֆլորան
Այս դպրոցը ստեղծել է 1967 թվականին Ֆրանսուա Ֆլորանը։ «Ազատ դասարանը», որը որոշ ժամանակ ղեկավարում էր Ֆրենսիս Հուստերը, նախկին ուսանողների ցուցակը և 1967 թվականից շարունակվող հաջողությունները Ֆրանսիայի Բարձրագույն ազգային դրամատիկ արվեստների կոնսերվատորիայի ընդունելության քննություններում, փառաբանեցին Ֆլորանի դասընթացը։ 2011 թվականի դեկտեմբերին դպրոցը միացավ Ստուդիալիս (այժմ՝ Գալիլեո համաշխարհային կրթություն) մասնավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ասոցիացիայի «Արվեստ և ստեղծագործություն» բաժնին։

Շրջանավարտներ և դասախոսներ
--------------------------

Դպրոցի շրջանավարտների թվում կան այնպիսի նշանավոր դերասաններ, ինչպիսիք են Սոֆի Մարսո, Դանիել Օթոյ, Իզաբել Աջանի, Քրիստոֆեր Լամբեր, Դայան Քրյուգեր, Ժերար Լանվեն, Եվա Գրին  և շատ ուրիշներ։

Ֆլորանի դասընթացի ուսուցիչները թատրոնի եւ կինոյի մասնագետներ են, որոնց թվում՝ Ժան-Պիեռ Գառնիեր, Ժորժ Բեկոտ, Սիրիլ Անրեպ, Իզաբել Նանտի, Անտուան Բասլեր և այլք։ Դպրոցը հրավիրում է վարպետության դաս անցկացնել միջազգային ականավոր ուսուցիչներին, ինչպիսին է Մարկ Բելը, և դերասաններին, ինչպիսիք են Օլիվյե Մարշալը և Ժիլ Լելուշը։ Որոշ հաջողակ շրջանավարտները որպես ուսուցիչներ նույնպես մասնակցում են ուսանողների կրթության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Франсуа Флоран/François Florent
2. ↑  «Locaux à Paris»։ *Cours Florent* (ֆրանսերեն)։ 2019 թ․ նոյեմբերի 11։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
3. ↑  «Montpellier: Le Cours Florent fait sa première rentrée loin de la capitale»։ *www.20minutes.fr* (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
4. ↑  «Bordeaux: le célèbre Cours Florent ouvre une école de comédie au château du Prince Noir»։ *France 3 Nouvelle-Aquitaine* (fr-FR)։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
5. ↑  «Campus de Bruxelles»։ *Cours Florent* (ֆրանսերեն)։ 2019 թ․ օգոստոսի 8։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
6. ↑  «Cours Florent: Ecole de formation de l'acteur | Galileo Global Edication»։ *Galileo Global Education France* (fr-FR)։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
7. ↑  «La leçon de comédie : Bienvenue au cours Florent»։ *Télérama.fr* (ֆրանսերեն)։ 2008 թ․ մարտի 13։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
8. ↑  «Galileo Global Education»։ *Cours Florent* (ֆրանսերեն)։ 2019 թ․ նոյեմբերի 13։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
9. ↑  «Parcours d'anciens élèves»։ *Cours Florent* (ֆրանսերեն)։ 2019 թ․ նոյեմբերի 12։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14
10. ↑  «Quelles sont les bonnes formations pour devenir comédien?»։ *LExpress.fr* (ֆրանսերեն)։ 2012 թ․ փետրվարի 13։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14

Արտաքին հղումներ
----------------

Պաշտոնական կայք (ֆրանսերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1188599216 · SUDOC: 124450024 · VIAF: 158500693 · WorldCat VIAF: 158500693 |

 |
**Օյա Կոդար** (խորվ.՝ Oja Kodar, 1941, Զագրեբ), խորվաթ դերասանուհի, սցենարիստ, ռեժիսոր։ Հայտնի է ամերիկացի դերասան Օրսոն Ուելսի հետ համագործակցությամբ։

Կենսագրություն
--------------

Օյա Կոդարը ծնվել է Խովաթիայի Զագրեբ քաղաքում։ Մոր կողմից խորվաթ է, հոր կողմից հունգարացի։ 1961 թվականից մինչև Օրսոն Ուելսի մահը եղել է նրա զուգընկերը կյանքում և աշխատանքում։ Նրանք հանդիպել են 1961 թվականին «Գործընթաց» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։ Այդ պահին Օրսոնը ամուսնացած է եղել, որը չի խանգարել նրան նոր հարաբերություն սկսել, ինչն էլ շարունակվել է մինչև մահ։ Կոդարի և Ուելսի հարաբերությունների մասին հասարակությունը իմացել է 1970 թվականին իտալական մամուլից, չնայած Օրսոնը շարունակել է հարաբերությունը կնոջ և Կոդարի հետ միաժամանակ։

Կարիերա
-------

Կարիերայի սկզբում Կոդարը նկարահանվել է ֆրանս-իտալական «Քնքուշ խարդախը» ֆիլմում Ժան Պոլ Բելմոնդոյի հետ։ 1969 թվականին նկարահանվել է, Օրսոն Ուելսի «Վենետիկյան առևտրականը» ֆիլմում, որը հեռուստատեսությունը ցուցադրել է միայն 2015 թվականին։ 1970 թվականին նկարահանվել է «Խորություն» ֆիլմում, որը նույնպես ցուցադրվել է տարիներ անց՝ 2007 թվականին։ Ֆիլմում Կոդարը խաղացել է Ջոնի կնոջ՝ Ռեյ Ինգրեմի դերը, որոնք մեկնում են ճանապարհորդության և անախորժությունների հանդիպում։ Կարճամետրաժ «Լոնդոն» կինոնկարում նկարահանվելուց հետո, Կոդարը Օրսոն Ուելսի հետ համատեղ սցենար է գրել «Կեղծիք» կինոնկարի համար։ Հաջորդ դերակատարումը եղել է «Նիկոլա Տեսլայի գաղտնիքները» ֆիլմում։ Կոդարի պրոդյուսերական նորամուտը եղել է Օրսոն Ուելսի «Երազողները» ֆիլմում։ «Սիրել Որևէ մեկին» ռոմանտիկ կատակերգությունում Կոդարը խաղացել է Ելենայի դերը։ 2000 թվականին էկրան է բարձրացել Կոդարի սցենարով նկարահանված «Անժխտելի փաստեր» կինոնկարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  datos.bne.es (իսպ.): El portal de datos bibliográficos de la Biblioteca Nacional de España — 2011.
3. ↑  «Moj tata Orson Welles ipak je najviše volio Oju Kodar»։ *jutarnji.hr* (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-05-14
**Ֆլորենս Նայթինգեյլի էֆեկտ** (անգլ.՝ Florence Nightingale effect), հոգեբանական էֆեկտ, որն ի հայտ է գալիս, երբ բժիշկը կամ բուժքույրը, որը խնամում է հիվանդին, սկսում է նրա հանդեպ ռոմանտիկ զգացմունքներ տածել, որը վերածվում է սիրո կամ սեքսուալ հակման։ Այս զգացմունքները կարող են երբեմն անհետանալ, եթե հիվանդի խնամքը դադարեցվում է կամ էլ վերջինս առողջանում կամ մահանում է։

Ծագում
------

Էֆեկտն իր անունը ստացել է գթության քույր Ֆլորենս Նայթինգեյլից, որը ժամանակակից առողջապահության և բուժքույրության հիմնադիրն է։ Նա շատ ուշադիր էր իր հիվանդների նկատմամբ և գիշերները՝ լամպը ձեռքին, շրջում էր նրանց հիվանդասենյակներով։ Հիվանդները նրան անվանում էին «Լամպով դամա» և «Հրեշտակ», քանի որ շատ վիրավորների տառապանքները թեթևանում էին Նայթինգեյլին տեսնելիս, իսկ մահացածությունը հիվանդանոցներում կտրուկ նվազեց։ Նայթինգեյլի կողմից ներդրված կանոնները և վիրավորներին օգնություն ցույց տալու մեթոդները բժշկության մեջ դարձան հիվանդների ժամանակակից խնամքի հիմքը։

Բազմաթիվ լեգենդներ և ասեկոսեներ կան, ըստ որոնց Ֆլորենս Նայթինգեյլը սիրահարված էր իր հիվանդներից մեկին։ Իրականում նա չէր ամուսնացել, քանի որ վախենում էր, որ ընտանիքը կմիջամտի իր կարիերային և առանց աշխատանք կթողնի։ 1982 թվականին դերասան Ալբերտ Ֆիննին մի հարցազրույցի ժամանակ այս էֆեկտն անվանեց «համախտանիշ»․ նախկինում այսպիսի համախտանիշը վերագրում էին բժիշկներին, որոնք իրենց աշխատանքի համար ստանում էին ոչ նյութական վարձատրություն։

Էֆեկտ թե՞ համախտանիշ
--------------------

Բուժքույրի և հիվանդի միջև սիրային զգացմունքները ճիշտ է անվանել հենց էֆեկտ։ Ժամանակակից բժշկությունը Ֆլորենս Նայթինգեյլի համախտանիշ է անվանում խրոնիկական հոգնածության համախտանիշը․ հայտնի է, որ ինքը՝ Նայթինգեյլը, տառապում էր այս համախտանիշով իր ողջ կյանքի ընթացքում։ Բժշկությունը չի ճանաչում այս էֆեկտը որպես բժշկական հիվանդություն, այլ այն ավելի շատ համարվում է փոփ մշակույթի տարրերից մեկը կամ բժշկական էթիկայի խախտում և ոչ պրոֆեսիոնալիզմի դրսևորում։ Որոշ մարդիկ կարծում են, որ հիվանդն ինքն է սիրահարվում իրեն բուժող բժշկին (ըստ Զիգմունդ Ֆրոյդի՝ դա լոկ հոգեբանական փոխանցում է)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wright Robert F (2002)։ «A Review of the Four Prominent Marketing Schools of Thought»։ *Journal of Advertising History*
2. ↑  Judy Bachrach (June 21, 1982)։ «Albert Finney»։ *People*։ Վերցված է November 7, 2013
3. ↑  David Woods (October 19, 1974)։ «Unions moving into MD offices and clinics»։ *Canandian Medical Association Journal* **111** (8): 864։ PMC 1947902։ PMID 4422568։ Վերցված է November 7, 2013
4. ↑  "Nightingale Research Foundation"
**Օնրյուսրիֆիր** (աֆրիկաանս՝  և անգլ.՝ Onrusrivier), ոչ մեծ քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Օֆերբերխ շրջանի և Օֆերստրանդ տեղական մունիցիպալիտետի կազմում։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավային մասում՝ Ատլանտյան օվկիանոսի Օնրյուսրիֆիրմոնդ ծովածոցի ափին, Օնրյուս գետի գետաբերանի մոտ, Քեյփթաունից հարավ-արևելք, նահանգի վարչական կենտրոնից մոտ 57 կմ հեռավորության վրա։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 26 մետր է։

Կլիմա
-----

Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը 506 մմ է։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Օդի միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 16,5 °C-ից (հուլիսին) մինչև 25,7 °C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանը այդ ամսվա ընթացքում լինում է 7 °C։

Բնակչություն
------------

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ Օնրյուսրիֆիրի բնակչությունը կազմել է 5151 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 45,45 %, կանայք՝ համապատասխանաբար 54,55 %։ Ռասայական առումով սպիտակամորթները կազմում էին քաղաքի բնակչության 90,43 %-ը, սևամորթները՝ 6,45 %-ը, գունավորները՝ 2,6%-ը, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկները)՝ 0,14 %-ը, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 0,39 %-ը։ Քաղաքացիների շրջանում ամենատարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (61,15 %) և անգլերենը (36,83 %)։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքի միջով անցնում է R43 տարածաշրջանային մայրուղին։ Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Հերմանուս քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  South African Post Office
2. 1 2
3. 1 2  «Onrus (Onrust, Onrustrivier), South Africa Page» (անգլերեն)։ Fallingrain Global Gazetteer։ Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 10
4. ↑  «Onrusrivier climate» (անգլերեն)։ South Africa Explorer։ Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 10
5. ↑  «Onrusrivier» (անգլերեն)։ Census 2011։ Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 24

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Սիմակ Գառնիկի Մանուկյան** (նոյեմբերի 18, 1944(1944-11-18), Լանջանիստ, Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 20, 2020(2020-02-20), Վեդի, Արարատի մարզ, Հայաստան), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սիմակ Մանուկյանը ծնվել է 1944 թվականին Արարատի մարզի Ղադրլու գյուղում։ 1961 թվականին ավարտել է Վեդու միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին աշխատանքի անցել նույն դպրոցոմ որպես ավագ ջոկատավար։ 1963-1971 թվականներին սովորել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի գեղագիտական ֆակուլտետի նկարչա-գծագրական բաժնում։ 1963-1966 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1972-2000 թվականներին եղել է Վեդու գեղարվեստի մանկական դպրոցի տնօրեն, 2008-2010 թվականներին` «Մշակութային աջակցության հիմնադրամ» կազմակերպության Արարատի մարզի գեղարվեստի դպրոցների մեթոդիստ։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Սիմակ Մանուկյանը ստեղծագործել է դիմանկարների, բնանկարների և նատյուրմորտների ժանրում։ Իրականացրել է «Արարատ» մարզային թերթի ձևավորման աշխատանքները։ Մանուկյանի «Երեք զինվոր» քանդակաշարը, նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմին, գտնվում է Վանաշեն գյուղի ազգագրական թանգարանում։ 1980-ականներին ստեղծել է քաղաքական, սպորտային, Կարմիր խաչ կազմակերպությանն առնչվող պլակատների շարք։

#### Ստեղծագործություններ

* «Ձիերի երկխոսություն»
* «Կարապի երգը»
* «Գարուն ա, ձուն ա արել», (Սևակյան պոեզիայի 1-ին մրցանակ)
* «Ծիրանի»
* «Արազափնյա ճահճուտներ»
* «Խոսրովի ծիրանանոց»
* «Կաքավաբերդ»
* Քրիստոնեության նվիրված թեմատիկ շարք
* «Լոռվա ձորը»
* «Ախթալա»

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

* 1964 Երևան
* 1970 Վեդի

Պատվոգրեր, մրցանակներ, կոչումներ
--------------------------------

* 2014 «Վեդի քաղաքի զարգացման գործում ավանդ ունեցող քաղաքացի»
* 2013 «Մշակույթի բնագավառում երկարամյա և անբասիր աշխատանքի համար պատվոգիր», Վեդու քաղաքապետարան
* 1986 «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության» պլակատի համար 1-ին մրցանակ
* 1980 «Օլիմպիադա-80» պատվոգիր
* 1974 Սոցիալիստական գործունեության իրականացման համար պատվոգիր

Գրականություն
-------------

* Կատալոգ «Մայրաքաղաք», Արվեստի գործիչների ասոցիացիա ՀԿ, Երևան, 2014

Պատկերասրահ
-----------

#### Կտավներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Պլակատներ

*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Արարատ թերթ, «21-րդ դարի անդրանիկ նորածին», «Անկախության ճիչը», թիվ 5 (80) 02/02/1999*
**Օստապ Բենդերի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Остапу Бендеру), Իլյա Իլֆի և Եվգենի Պետրովի «12 աթոռ» ու «Ոսկե հորթը» վեպերի գլխավոր հերոս Օստապ Բենդերին նվիրված հուշարձան Սանկտ Պետերբուրգում։ Գտնվում է Կենտրոնական շրջանի Իտալական փողոցում՝ Ժակոյի տան հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը տեղադրվել է 2000 թվականի հուլիսի 25-ին Սանկտ-Պետերբուրգում Ժակոյ տան մոտ, որտեղ երբևէ եղել է «Ոսկե Օստապ» ռեստորանը։ Հուշարձանի հիմնարկեքին ներկա են գտնվել Ալեքսանդր Շիրվինդտը և Արչիլ Գոմիաշվիլին, ով «12 աթոռ» ֆիլմում խաղացել է Օստապ Բենդերի դերը։ Հուշարձանի բացումը նվիրված է եղել այս գրական հերոսի «ծննդյան» 100-ամյակին։ Թեև կա կարծիք, որ այս հուշարձանն այնքան էլ տեղին չէ քաղաքի պատմական հատվածում. քանդակը տուրիստական լուսանկարչության հայտնի վայր է, որի շուրջ նույնիսկ հերթեր են գոյանում, քանի որ ըստ նախանշանի, ավանտյուրային գործողություններից առաջ պետք է շփել Օստապի քիթը, իսկ բիզնեսում հաջողության հասնելու համար պետք է նստել աթոռին և Օստապից օգնություն խնդրել։ Այդպես է, թե ոչ, հայտնի չէ, սակայն հուշարձանի քիթը և մի քանի մասեր շփոումներից փայլում են։

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Ալբերտ Սերաֆիմովիչ Չարկինը և ճարտարապետ Վյաչեսլավ Բորիսովիչ Բուխաևը։ 190 սմ բարձրությամբ հուշարձանը ձուլված է բրոնզից։ Չարկինը Օստապ Բենդերին ստեղծել է Սերգեյ Յուրսկու նմանությամբ, որը 1968 թվականին «Ոսկե հորթը» ֆիլմում մարմնավորել է մեծ կոմբինատորին։ Օստապը կրում է հայտնի շարֆը, գլխարկն ու բաճկոնը։ Նա կանգնած է գլուխը բարձր, ձախ ձեռքով հենված վարպետ Գամբսի աշխատանքային աթոռին, որը «Տասներկու աթոռ» վեպում նրա թիրախն էր։ Աջ ձեռքի տակ պահում է «Ոսկե հորթը» վեպի ընդհատակյա միլիոնատեր Ալեքսանդր Իվանովիչ Կորեյկոյի փաստաթղթերի թղթապանակը։ Հուշարձանն այնպես է ստեղծված, որ յուրաքանչյուրը կարող է նստել աթոռին և լուսանկարվել։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Памятник Остапу Бендеру» (ռուսերեն)։ I love Petersburg.ru։ 2010 թ․ հունիսի 17։ Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 25
* «Памятник Остапу Бендеру» (ռուսերեն)։ ptmap։ Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 25
* «Памятник Остапу Бендеру в Петербурге» (ռուսերեն)։ Необычные места и памятники։ Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 25
**«Օվկիանոսն արահետի վերջում»** ստեղծագործությունը բրիտանացի գրող Նեյլ Գեյմանի 2013 թվականին գրված վեպն է։ Այն առաջին անգամ հրատարակվել է 2013 թվականի հունիսի 18֊ին։ Գրքում պատմվում է անանուն մարդու մասին, ով վերադառնում է իր հայրենի քաղաք և տարվում է քառասուն տարի առաջ տեղի ունեցած դեպքերի հիշողություններով։

«Օվկիանոսը արահետի վերջում» վեպի թեման ներառում է ինքնության որոնումները և «մանկության և հասունության միջև ճեղքվածությունը»։

Բովանդակություն
---------------

Գիրքը սկսվում է անանուն հերոսի վերադարձով իր մանկության քաղաք։ Այնտեղ նա այցելում է այն տունը, որտեղ նա և իր քույրը մեծացել են և հիշում է մի փոքր աղջկա՝ Լեթի Հեմփսթոք անունով, ով պնդում էր, որ իր տան հետևում գտնվող ջրամբարը օվկիանոս է։ Նա կանգ է առնում տանը, որտեղ Լեթին ապրում էր իր մոր և տատիկի հետ, հանդիպում է նրա ընտանիքի անդամներին և սկսում է վերհիշել անցյալի մոռացված դեպքերը։

Զարգացում
---------

Գեյմանը հիշատակել է, որ Հեմփսթոք ընտանիքը հանդիպում է նրա գործերից ևս մի քանիսում, օրինակ՝ «Աստղային փոշի», «Գերեզմանային պատմություն» վեպերում։ Նա «Օվկիանոսը» սկսել է գրել իր կին Ամանդա Փալմերի համար և մտադիր էր վիպակ գրել, այլ ոչ թե վեպ։ Գրելու ընթացքում նա սկսեց զետեղել այնպիսի բաներ, որոնք Փալմերը կհավաներ, քանի որ նա «իրականում չի սիրում ֆանտաստիկա»։ Գրքում որոշ դեպքեր փոխառված են Գեյմանի մանկությունից, օրինակ՝ հերոսի հոր ավտոմեքենայի գողությունն արտացոլում էր նմանատիպ իրադարձություն, երբ նրա հոր ավտոմեքենան գողացել էին և գողը ինքնասպանություն էր գործել դրա մեջ։

Արձագանքներ
-----------

Գրքի քննադատությունը լիովին դրական էր։ Նյու Յորք Թայմս֊ը դրական արձագանք է տվել «Օվկիանոսը արահետի ծայրին» վեպը՝ մեկնաբանելով, որ գիրքը կհետաքրքրի տարբեր տարիքային խմբերի։ USA Today֊ը գրել է, որ վեպը իր թեմատիկայով նման է հեղինակի 2002 թվականի «Քորալայն» մանկական վեպին և 2005 թվականի «Հայելային դիմակ» ֆիլմին այն բանով, որ թշնամին «ավելի մոտ է, քան նրանք կմտածեին», ինչը «իր հրեշներին դարձնում էր շատ ավելի ահասարսուռ, երբ Ուրսուլայի պես կինը ներքևի հարկում էր»։

Ֆիլմ
----

2013 թվականի փետրվարին Focus Features ընկերությունը ձեռք է բերել վեպի էկրանիզացման իրավունքները։ Թոմ Հենքսը պետք է հովանավորի ֆիլմը և Ջո Ռայթը պետք է հանդես գա որպես ֆիլմի ռեժիսոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Byatt AS (հուլիսի 3, 2013)։ «The Ocean at the End of the Lane by Neil Gaiman – review»։ *Guardian*։ Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 4
2. 1 2  Liegl Andy։ «GAIMAN TALKS "SANDMAN," WALKS TO "THE OCEAN AT THE END OF THE LANE"»։ CBR։ Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 4
3. ↑  Truitt Brian (հունիսի 15, 2013)։ «Dive into Neil Gaiman's 'Ocean at the End of the Lane’»։ *USA Today*։ Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 4
4. ↑  «Focus Features, Playtone Acquire Neil Gaiman's New Novel For Joe Wright To Helm»։ *deadline.com*։ փետրվարի 28, 2013։ Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 9

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Օտտո** (անգլ.՝ Otto, փետրվարի 14, 1989(1989-02-14), Շրուսբերի, Շրոպշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն - հունվարի 14, 2010(2010-01-14), Շրուսբերի, Shropshire, Շրոպշիր, Արևմտյան Միդլենդս, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), հայտնի է նաև **Օտտո Ջոնս** (անգլ.՝ Otto Jones), բրիտանական շուն, մետիս տակսայի և տերիերի խառնուրդ, որն ապրել է 20 տարի և 334 օր։ Նա 2009 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2010 թվականի հունվար՝ իր մահը, պահպանել է Գինեսի ռեկորդը որպես «աշխարհի ամենածեր կենդանի շուն»։

Կենսագրություն
--------------

Օտտոն ծնվել է 1989 թվականի փետրվարի 14-ին՝ Սուրբ Վալենտինի օրը։ Լին Ջոնսը Անգլիայի Շրուսբերի քաղաքից որդեգրել է Օտտոյին, երբ նա վեց շաբաթական էր։ Շունը երբեք սերունդ չի տվել։

Օտտոն հոդաբորբի նշաններ ուներ և թեթևակի խլություն, բայց բավականին շարժուն էր։ Շանը իր կազմվածքը պահպանելու համար օգնել է դիետան՝ «բանջարեղենն ու առողջարար կիրակնօրյա ընթրիքները», որը նա շատ էր սիրում։

2010 թվականի հունվարի 14-ին շունը էֆթանազիայի է ենթարկվել այն բանից հետո, երբ նախորդ օրը նրա մոտ ստամոքսի քաղցկեղ էին ախտորոշել (այլ աղբյուրների համաձայն՝ որովայնի խոռոչ)։

Անվանակարգում
-------------

2009 թվականի սեպտեմբերին զույգը նրան առաջադրել է աշխարհի ամենածեր շան կոչման համար՝ նախորդ ռեկորդակրի՝ Նյու Յորքից 21-ամյա տակսա ցեղատեսակի շան՝ Շանելի մահից հետո։

2009 թվականի օգոստոսին Շանելի մահից հետո Գինեսի ռեկորդների գրքում առաջադրվել է աշխարհի ամենածեր շան կոչման ժամանակաշրջան։ Գինեսի ռեկորդների համաշխարհային ռեկորդները ապացույցներ են խնդրել բոլոր ներգրավված կողմերից և յուրաքանչյուր դեպք ուսումնասիրելուց հետո 2009 թվականի հոկտեմբերի 26-ին հայտարարել են աշխարհի ամենածեր շան մասին։

Օտտոյին վկայականը շնորհվել է 2009 թվականի նոյեմբերի 4-ին Մեծ Բրիտանիայում Փոլ Օ'Գրեյդի շոուի թողարկումը նկարահանելիս, որը լուսաբանում էր տարեց շների թեման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Самый старый пёс на земле живёт в Англии»։ Известия։ 2009-10-29
3. ↑  «Умерла самая старая собака планеты»։ E1.ru։ 2010-01-18

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երկարակյաց շունը՝ Գինեսի ռեկորդների գրքում
* Անգլիական շունը՝ Օտտո Ջոնսը, գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես մոլորակի ամենածեր շուն
* Բրիտանական ֆլեգմատիկ շունը դարձել է աշխարհի ամենածեր շունը
* Երկրի ամենածեր շունն ապրում է Անգլիայում
* Երկարակյաց շունը՝ Գինեսի ռեկորդների գրքում
* Աշխարհի ամենածեր շունը մահացել է
**Օլիվեր Լեոնարդ Քըրք** (անգլ.՝ Oliver Leonard Kirk, ապրիլի 20, 1884(1884-04-20), Բիատրիս, Նեբրասկա, ԱՄՆ - մարտի 14, 1960(1960-03-14), Սենթ Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկացի բռնցքամարտիկ, 1904 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն։

1904 թվականին Սենթ Լուիսում կայացած խաղերում Քըրքը մասնակցել է ինչպես թեթև (մինչև 52,2 կգ), այնպես էլ կիսաթեթև (մինչև 56,7 կգ) քաշային կարգերում։ Նա երկու կարգերում էլ հաղթող է դարձել՝ ընդհանուր առմամբ անցկացնելով երկու մենամարտ։ Քըրքը դարձել է Օլիմպիական խաղերի պատմության մեջ նույն խաղերի ժամանակ երկու տարբեր քաշային կարգերում հաղթած միակ բռնցքամարտիկը։

Կենսագրություն
--------------

Օլիվեր Քըրքը ծնվել է 1884 թվականին Նեբրասկա նահանգի Բիատրիս քաղաքում։

Նա միակ բռնցքամարտիկն է, ով միևնույն Օլիմպիական խաղերում տարբեր քաշային կարգերում երկու ոսկե մեդալ է նվաճել։ Այդ նվաճմանը նա հասել է Սենթ Լուիսում կայացած 1904 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Քըրքը սկզբում հաղթել է թեթև քաշային կարգում՝ նոկաուտի ենթարկելով Ջորջ Ֆիննեգանին՝ այդ կարգում եղած միակ մրցակցին։ Քըրքն ընդգրկված չի եղել կիսաթեթև քաշային կարգում, բայց քանի որ այդ կարգում հայտավորված է եղել միայն երկու բռնցքամարտիկ, մարզասերները ցանկացել են Քըրքին տեսնել հաղթող Ֆրենկ Հալերի հետ մենամարտում։ Քըրքը հաղթել է մրցավարների որոշմամբ և արժանացել ոսկե մեդալի։

Օլիմպիական խաղերից հետո՝ 1906 թվականին, Քըրքը դարձել է պրոֆեսիոնալ և հաղթել իր առաջին երեք մենամարտերում, այդ թվում՝ 1912 թվականին կիսաթեթև քաշային կարգի երկարամյա չեմպիոն Էյբ Աթելին։ Բայց 1913 թվականին Քըրքը պարտվել է Աթելին պատասխան մենամարտում։ Մինչև 1915 թվականը պրոֆեսիոնալ մենամարտերում նա տարել է 4 հաղթանակ (2-ը՝ նոկաուտով), կրել 8 պարտություն և 1 մենամարտ ավարտել է ոչ-ոքի։

Մահացել է 1960 թվականին՝ Սենթ Լուիսում (Միսսուրի)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000
2. ↑  Бокс // Олимпийская энциклопедия / Павлов С. П.. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 415 с. — С. 33
3. ↑  Олимпийская энциклопедия. Том 4. Спортивные единоборства и многоборья
4. ↑  Несмотря на весовые категории, спортсмены на Играх могли соревноваться сразу в нескольких дисциплинах
5. 1 2 3 4  «Olympedia – Oliver Kirk»։ *www.olympedia.org*։ Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 26

Արտաքին հղումներ
----------------

* Оливер Кирк на sports-reference.comArchived 2012-02-06 at the Wayback Machine. (անգլերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BoxRec · Olympic Channel · ՄՕԿ · WikiTree |

 |
**Վալենտինա Մկրտչի Ներսիսյան** (հուլիսի 13, 1924(1924-07-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2009, Երևան, Հայաստան), հայ արյունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1996)։ Նյու Ցուրի (1996) և ՌԴ բնական գիտությունների (1999) ակադեմիաների անդամ։

Կենսագրություն
--------------

1947 թվականին Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ավարտական քննությունները չհանձնած՝ անհիմն բռնադատվել և ծնողների հետ աքսորվել է ՌԴ Ալթայի երկրամաս։ 1954 թվականին արդարացվել է և ավարտել ինստիտուտը (1955)։ 1957 թվականից աշխատում է Ռուբեն Յոլյանի անվան արյունաբանության և արյան փոխներարկման գիտահետազոտական ինստիտուտում (1992 թվականից՝ Արյունաբանության կենտրոն), 1972 թվականից՝ իմունարայունաբանության բաժնի հիմնադիր-վարիչ, միաժամանակ՝ Հայկական բժշկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ (1996 թվականից)։ 2000 թվականից եղել է ԱԱԻ պրոֆեսոր։

Գիտական աշխատությունները վերաբերում են արյան իմունավերարտադրողականության, իմունածագումնաբանության, նրա բաղադրամասերի փոխազդեցության և մարդաբանության խնդիրներին։ Հայաստանում առաջին անգամ ուսումնասիրել է հայերի արյան Եիթրոցիտային, լեյկոցիտային և շիճուկային համակարգերում տարբեր գործոնների հանդիպման հաճախականությունը բնականոն վիճակում և 13 տարբեր հիվանդությունների ժամանակ։ Հաստատել է, որ ԼՂՀ և տարբեր երկրների (Ֆրանսիա, Թուրքիա, Ռուսաստան, Լիբանան և այլն) հայերն ունեն միանման հակագենային հատկանիշներ և արյան իմունածագումնաբանական համակարգերի գործոնների և գեների հանդիպման հաճախականությամբ մոտ են եվրոպական երկրների (հատկապես Իտալիա, Իսպանիա, Հունաստան և այլն) պոպուլյացիաներին, իսկ ԼՂՀ-ում ապրող ադրբեջանցիները՝ ասիականին։ 1990-1994 թվականներին Ներսիսյանը Հայաստանում և ԼՂՀ-ում կազմակերպել է հարյուրավոր վիրավոր և հիվանդ ազատամարտիկների ու խաղաղ բնակիչների արյան փոխներափման և բուժսպասարկման աշխատանքներ։

Ավելի քան 350 մենագրությունների, ուսումնական ձեռնարկների և գիտական հոդվածների հեղինակ է։

Երկեր
-----

1. Իմունա-սրտաբանական ստուգումներն արյան փոխներարկման և հղիության դեպքում, Ե. 2004։
2. Нерсисян В.М. Системы АВО и резус-фактор в клинике, Ереван, 1972.

Գրականություն
-------------

* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер. 1998 - 276 с. ISBN 99930-1-001-7.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Կյանքից հեռացավ վաստակաշատ գիտնական
3. ↑  «Մեր երախտավորները | ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ» (հայերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ մարտի 1  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
4. ↑  НЕРСИСЯН ВАЛЕНТИНА МКРТЫЧЕВНА.
5. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Տելեմակ Պետրոսի Տեր-Ավետիսյան** (հուլիսի 23, 1907(1907-07-23), Երևան, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 22, 1974(1974-11-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թավջութակահար, կոմպոզիտոր, Լեռնային Ղարաբաղի երգի-պարի պետական համույթի հիմնադիր (1958), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967)։

Կենսագրություն
--------------

Տելեմակ Տեր-Ավետիսյանը ծնվել է 1907 թվականի հուլիսի 23-ին Երևան քաղաքում։ 1930 թվականից կոմպոզիցիայի դասեր է առել Սպիրիդոն Մելիքյանի ղեկարավությամբ։

Տեր-Ավետիսյանն ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի (1935, Հարո Ստեփանյանի դասարան) և թավջութակի (1940, Ա. Այվազյանի դասարան) բաժինները, որից հետո՝ 1950–1952 թվականներին, ուսումը շարունակել է Մոսկվայի հայկական մշակույթի տան երաժշտական ստուդիայում։ Որպես թավջութակահար Տելեմակ Տեր-Ավետիսյանը 1927-1934 թվականներին հանդես է եկել սիմֆոնիկ նվագախմբերում։

1934-1936 թվականներին եղել է Լենինականի դրամատիկ թատրոնի, 1936-1948 թվականներին՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոն երաժշտական 
մասի, ապա՝ ՀԽՍՀ ժողովրդական ստեղծագործության տան երաժշտական բաժնի վարիչ, ԼՂԻՄ երգի-պարի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարը։

Տելեմակ Տեր-Ավետիսյանը մահացել է 1974 թվականի նոյեմբերի 22-ին, Երևան քաղաքում, թաղված է Նորքի գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Տելեմակ Տեր-Ավետիսյանը գրել է լարային կվարտետ (1940), կվինտետ (1941)՝ լարային կվարտետի և ֆլեյտայի, «Բաղձանք» (1950, ըստ Հովհաննես Շիրազի), «Պիոներական» (1952) կանտատները՝ մանկական երգչախմբի և նվագախմբի, սյուիտներ՝ լարային քառյակի (1955) և նվագախմբի (1966), 6 պիես (1967)՝ թավջութակի և դաշնամուրի, «Էլեգիա», «Ռոնդո» (երկուսն էլ՝ 1967)՝ թավջութակի և դաշնամուրի, խմբերգեր, գործեր՝ երգի-պարի անսամբլի համար, խմբերգային սյուիտ «Սասունցի Դավիթ» (ա կապելլա, 1962), երգեր, ռոմանսներ, «Հազարան բլբուլ» (1959) օպերան, «Ղարաբաղյան հարսանիք» (1961) երաժշտական կատակերգությունը և այլ ստեղծագործություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  armradioarchive.am (հայ.)
2. 1 2 3 4  Биография.ру (ռուս.) — 2006.
3. ↑  «ԱՐՑԱԽԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀՆԱԴԱՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՄԵՐ ՕՐԵՐԸ» ՎԱՀՐԱՄ ԲԱԼԱՅԱՆ, ԵՐԵՎԱՆ 2002, էջ 382
4. ↑  «Тер-Аветисян Телемак Петросович - Биография»։ *www.biografija.ru*։ Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 25
5. ↑  Տելեմակ Տեր Ավետիսյան Պետրոսի

Արտաքին հղումներ
----------------

* АВЕТИСЯН, ТЕЛЕМАК ПЕТРОСОВИЧ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |