recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սաթիկ Գերասիմի Սեյրանյան** (փետրվարի 20, 1974(1974-02-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լրագրող, հաղորդավար։ Հայաստանի ժուռնալիստների միության նախագահ (2017)։

Կենսագրություն
--------------

Սաթիկ Սեյրանյանը ծնվել է 1974 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի թիվ 10 հայագիտական թեքումով դպրոցում, ավարտել Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։ 1989-1991 թվականներին եղել է «Պիոներ կանչ» թերթի «Շավիղ» պատանեկան խմբագրության անդամ և թերթի թղթակից։ 1994-1997 թվականներին աշխատել է «Շրջան», 1997 թվականից՝ «Հայկական ժամանակ» թերթերում, 2000 թվականից՝ «Ազատություն» ռադիոկայանում, 1997-2003 թվականներին՝ «Առավոտ» օրաթերթում։ Թղթակցել է «Գարուն», AIM, IN VITRO, մոսկովյան «S» ամսագրերին, ինչպես նաև սփյուռքում հրատարակվող տարբեր պարբերականների։ 2001-2002 թվականներին եղել է Հայաստանում իտալական «Renco» ընկերության տեղեկատվության և հասարակայնության հետ հարաբերությունների ղեկավար, 2003-2004 թվականներին եղել է «Արսօյլ» ընկերության տեղեկատվության և հասարակայնության հետ հարաբերությունների ղեկավար։ 2004 թվականին հիմնադրել է «Անկախ տեղեկատվական միջոցների աջակցության» հիմնադրամը, 2004 թվականին հիմնադրել և խմբագրում է «168 ժամ» թերթը և www.168.am կայքը, 2007 թվականին հիմնադրել է «3 միլիոն» ամսագիրը, 2008 թվականին ստեղծել է «Pressing» քաղաքական-հասարակական վերլուծական փակ ակումբը։ 2013-2018 թվականներին վարել է «Արմենիա» հեռուստաընկերության «Ռ-Էվոլյուցիա» հաղորդաշարը։ 2019 թվականից վարում է «Պրեսսինգ» հաղորդաշարը։

Մրցանակներ, պարգևներ
--------------------

* Տարվա լավագույն լրագրող, «Ար» հեռուստաընկերության մրցանակաբաշխություն, 1999
* Սեյրանյանի սցենարով պատրաստված «Ծարաված մարդը» հեռուստաֆիլմն արժանացել է «Շողակաթ» հեռուստաընկերության կողմից անցկացվող հոգևոր ֆիլմերի մրցանակի, 2000
* Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատան հատուկ մրցանակ «Առավոտ» օրաթերթում տպագրված հակակոռուպցիոն հոդվածաշարի համար, 2002։ Հոդվածաշարն արժանացել է նաև Երևանի մամուլի ակումբի «Լավագույն հրապարակում» մրցանակին
* Մովսես Խորենացու մեդալ, 2018

Ընտանիք
-------

* Որդի՝ Արամ Շահինյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սաթիկ Սեյրանյանը ընտրվեց Ժուռնալիստների միության նախագահ
2. ↑  «Սաթիկ Սեյրանյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 9-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 8-ին.
3. ↑  Ս. Գ. ՍԵՅՐԱՆՅԱՆԻՆ ՄՈՎՍԵՍ ԽՈՐԵՆԱՑՈՒ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**Ազատ Թորգոմի Ղարիբյան** (մարտի 5, 1923(1923-03-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 14, 1988(1988-05-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պարուսույց, բալետի արտիստ, բալետմայստեր։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1956), ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980)։

Պարուհի Թերեզա Գրիգորյանի ամուսինն է։

Կենսագրություն
--------------

1940 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանը։ Մեկ տարի սովորել է Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանում, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին աշխատել է Անդրկովկասի զինվորական օկրուգի պարի անսամբլում՝ ելույթներ ունենալով զինվորների համար։ 1948 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանը։ Եղել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մենակատար, պարուսույց, բալետմեյստեր։ 1962 թվականին եղել է Հայաստանի Պարի պետական անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր բալետմայստերը, 1963-1983 թվականներին՝ Երևանի Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական անսամբլի գլխավոր բալետմայստերը։ 1959 թվականին նրա նախաձեռնությամբ Երևանի պարարվեստի ուսումնարանում բացվել է ժողովրդական պարի բաժին, որը ղեկավարել է երկար տարիներ՝ ստեղծելով հայկական պարի ուսուցման ծրագիր։ Մասնակցել է նաև Կիրովականի և Ղարաբաղի պարի պետական անսամբլների ստեղծմանը, Կանադայում կազմակերպել է պարային համույթ։ 1976 թվականին հանդիսացել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի պարարվեստի բաժնի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը։ 1986 թվականին ստեղծել է «Կռունկ» պարային համույթը, որի համար բեմադրել է լավագույն պարային համարներ՝ Առնո Բաբաջանյանի երաժշտությամբ «Էլեգիա», Կոմիտասի «Մոկաց հարսներ», Խաչատուր Ավետիսյանի «Հուշեր», Մ. Փրիդոնյանի «Հայոց աղջիկներ», ժողովրդական երաժշտությամբ «Հարսանիք», մեկ գործողությամբ «Քաջ Նազար» բալետը, Սայաթ-Նովայի երաժշտությամբ զուգապար, ազգագրական պարերի շարաններ։

Դերապարեր
---------

* Նուրալի՝ «Բախչիսարայի շատրվանը»
* Կարեն՝ «Գայանե»
* Աշուղ՝ «Խանդութ»
* Բազիլ՝ «Դոն Քիշոտ»

Բեմադրել է Գրիգոր Հախինյանի «Ախթամար», «Ուռենի», «Լոռեցի Սաքոն», Բ. Սակիլարիի «Չոփչոփիկը», Հ. Մուրադյանի «Կարմիր գլխարկը», Ի. Մորոզովի «Բժիշկ Այբոլիտը», պարեր Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ», Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ», Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ» և այլ ներկայացումներ։

Կոչումներ
---------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1956
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1980

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  «Ազատ Ղարիբյանի կենսագրությունը AV Production կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ազատ Ղարիբյան․ Կենսագրություն Archived 2021-01-23 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 30)։*  |
**Գյորիլ Սնորոեգգեն**, (նորվ.՝ Gøril Snorroeggen, փետրվարի 15, 1985(1985-02-15), Տրոնհեյմ, Նորվեգիա), նորվեգացի հանդբոլիստ, խաղում է ձախ  պաշտպանի  դիրքում։ Ներկայումս որևէ ակումբի կազմի մեջ չի մտնում, վերջին ակումբը, որին անդամակցել է, եղել է «Էսբերգ» ակումբը։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Եղել է դպրոցական «Կատտեմ» ակումբի աշակերտուհի, 16 տարեկան հասակում ծնողների խորհուրդով տեղափոխվել է «Բյոսեն» ակումբ։ Հանդբոլին զուգահեռ հետաքրքրվել է նաև  ֆուտբոլով։ Առաջին անգամ  ելույթ է ունեցել 2003 թվականին՝ երկրի առաջնությունում, 2005-ից մինչև 2007 թվականը  եղել է փոխչեմպիոն (2004 և 2005 թվականների մրցաշրջանում դարձել է լավագույն ռմբարկու)։ 2007 թվականին դուրս է եկել գավաթներ կորղների Գավաթի եզրափակիչ, 2010  թվականից պաշտպանել է դանիական Էսբերգի գույնը։ 2013 թվականի ամռանը Գյորիլը դադարեցրել է պարապմունքները, որովհետև ուսումը շարունակել է բժշկական համալսարանում։

### Հավաքականի կազմում

Գյորիլը խաղացել է 102 խաղ և հարվածել 224 գոլ։ Առաջին դեբյուտը տեղի է ունեցել 2004 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, ընդդեմ Ֆրանսիայի։ 2008 և 2012 թվականների Օլիմպիական խաղերում հաղթել է, 2007  թվականին դարձել է բրոնզե մեդալակիր, ինչպես նաև հաղթել է 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունում, 2004 և 2006 թվականների Եվրոպայի առաջնությունում ստացել է երկու ոսկե մեդալ։ 2013 թվականի հունվարին Գյորիլը դադարել է ելույթ ունենալ հավաքականի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Topscore Gildeserien kvinner Sesongen 2004/2005 (նորվ.)
2. ↑  Gøril Snorroeggen klar for Esbjerg (նորվ.)
3. ↑  Transferliste: Dameligaen 2013-14 Archived 2013-06-09 at the Wayback Machine.
4. ↑  Norsk profil holder håndboldpause Archived 2013-06-23 at the Wayback Machine.
5. ↑  Профиль на сайте Олимпийских игр 2012 (անգլ.)
6. ↑  Nationalmannschaftspause und Abschied aus Dänemark (գերմ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գյորիլի էջը Եվրոպայի հոնդբոլի ֆեդերացիայի կայքում (նորվ.)
* Գյորիլ Սնորոեգգեն Archived 2020-04-17 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Եվրոհանդբոլ · Նորվեգիայի հանդբոլի ասոցիացիա |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Մարիա Վիտներ** (հունգ.՝ Wittner Mária, հունիսի 9, 1937(1937-06-09), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - սեպտեմբերի 14, 2022(2022-09-14), Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի հեղափոխական, քաղաքական գործիչ։ Մասնակցել է 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխությանը։

Կենսագրություն
--------------

Վիտները ծնվել է 1937 թվականին Բուդապեշտում։ Հորը չի ճանաչել, մայրը նրան հանձնել է ստնտուի։ Երկու տարեկան հասակում նրան ուղարկել են «Carmelite» մենաստան։ 1948 թվականին հանդիպել է մորը, ով, կարճ ժամանակ անց, նրան թողել է պետական հոգածության ներքո։ Ընդհատելով միջնակարգ դպրոցի դասերը՝ Մարիան «Szolnok»-ում աշխատել է որպես մեքենագրուհի և սղագրող Kiskunhegyes շրջանի խորհրդում։ 1955 թվականին ծնվել է Մարիայի որդին, և կես տարի հետո նա տեղափոխվել է Բուդապեշտ։

1956 թվականի հեղափոխություն և հետևանքներ
----------------------------------------

1956 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Վիտները մասնակցել է հանրահավաքի և միացել Բուդապեշտի ռադիոյի շենքը պաշարած հեղափոխականներին, որտեղ ծանոթացել է Կատալին Հավրիլայի հետ, և նրանք միասին օգնել են վիրավորներին։ Ավելի ուշ դարձել է «Vajdahunyad» փողոցային դիմադրության խմբի անդամ և իր գործընկերոջ հետ 1956 թվականի հոկտեմբերի 30-ին գրավել X թաղամասի ոստիկանական կենտրոնը՝ զենք գտնելու համար։ Նոյեմբերի 4-ին Üllői út (Դեպի Իլյո) ներխուժման ժամանակ վիրավորվել է։

Բուժվել է Պետեֆի Շանդոր պետական հիվանդանոցում։ Փորձել է փախչել երկրից, բայց ձերբակալվել է։ Հարցաքննությունից հետո ազատ է արձակվել և փորձել է փախչել երկրից ևս մեկ անգամ, մի քանի շաբաթ անցկացրել Ավստրիայում։ Այնուհետև վերադարձել է Հունգարիա և աշխատել որպես անվարժ բանվոր։ 1957 թվականի հուլիսի 16-ին ձերբակալվել է, մահապատժի է դատապարտվել 1958 թվականի հուլիսի 23-ին։ 1959 թվականի փետրվարի 24-ին երկրորդ վերաքննիչ դատարանը պատիժը փոխարինել է ցմահ ազատազրկման։ 1970 թվականի մարտի 25-ին ազատ է արձակվել։

Վիտներն աշխատել է որպես դերձակ, հետագայում՝ հավաքարար։ 1980 թվականից ստացել է հաշմանդամության թոշակ։ Մինչև Հունգարիայում քաղաքական համակարգի փոփոխության ավարտ ակտիվորեն ներգրավված է եղել 1956 թվականի հեղափոխության վետերանական կազմակերպությունների տարբեր աշխատանքներում։

Պարգև
-----

1991 թվականին արժանացել է Հունգարիայի Հանրապետության Մեծ խաչ Պատվո շքանշանի։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

2006 և 2010 թվականների Հունգարիայի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ «Ֆիդես» Հունգարիայի քաղաքացիական միության ցուցակից ընտրվել է պատգամավոր։ 2006 թվականի մայիսի 30-ից մինչև 2010 թվականի մայիսի 13-ը եղել է Զբաղվածության և աշխատանքի խորհրդարանական կոմիտեի անդամ։ 2010 թվականի մայիսի 14-ին նշանակվել է Մարդու իրավունքների, ազգային փոքրամասնությունների, քաղաքացիական և կրոնական հարցերի կոմիտեի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  PIM identifier
2. 1 2  Meghalt Wittner Mária
3. 1 2 3 4 5  «*Biography*» (PDF). Országgyűlés (National Assembly of Hungary).
4. ↑  «*Register*». Országgyűlés (National Assembly of Hungary).

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000079066096 · LCCN: n2007020810 · NSZL: 000000022497 · SUDOC: 114257590 · VIAF: 51135418 · WorldCat VIAF: 51135418 |

 |
**Էլեն Էգլին** (անգլ.՝ Ellen Eglin, 1849 կամ 1836, Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ - 1916, Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), աֆրո-ամերիկացի գյուտարար, ով հորինել է արդուկիչ մեքենան և լվացքի մեքենան։

Կենսագրություն
--------------

Էլեն Էգլինը ծնվել է 1849 թվականին Վաշինգտոնում։ Եղել է տնային տնտեսուհի և կառավարական գրագիր։

19-րդ դարի արդուկիչ մեքենայի օրինակ

Գյուտը
------

1800-ական թվականներին նա հորինել է հատուկ տեսակի հագուստի արդուկիչ մեքենա, որը մեկ շրջանակի վրա ուներ երկու գլաններ՝ ամրացված կեռիկի վրա։ Հագուստը պետք է անցներ այդ երկու գլաններով, և երբ կեռիկը թեքվում էր, ջուրը հագուստից դուրս էր արտամղվում։ Արդուկիչ մեքենան կազմված էր երկու փայտե ոտքերից, որոնք ամրացված էին կեռիկով և հնարավորություն էին տալիս ոտքերին պտտվել։ Այս գյուտը ի հայտ եկավ այն ժամանակ, երբ հագուստը դեռևս լվանում էին ձեռքով։ Ուստի սա զարմանալի գյուտ և հայեցակարգ էր։ Էգլինը որոշեց 18 դոլարով վաճառել իր արտոնագիրը «սպիտակ անձի, ով շահագրգռված էր արտադրական ապրանքով»։ 1890 թվականի ապրիլին Էգլինը գյուտի մասին մեջբերում էր հետևյալ կերպ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դուք գիտեք, որ ես սևամորթ եմ։ Եթե պարզվեր, որ սև կինն է արտոնագրված գյուտի հեղինակը, սպիտակամորթ կանայք չէին գնի մեքենան։ Ես վախեցա շուկայում հայտնի լինելուց մաշկիս գույնի պատճառով։ |  |

Գյուտի գնորդն արժանացել է զգալի դրամական պարգևների։

Հետագա գործունեություն
----------------------

Հագուստի արդուկիչի վաճառքից հետո Էգլինը հույս ուներ արտոնագրելու երկրորդ սարքը։ Նա ինքն էր ֆինանսավորում այս գյուտը և ցանկանում էր այն արտոնագրել, որպեսզի բոլորն իմանան, որ «գյուտը սևամորթ կնոջ աշխատանք է»։ Նա ցանկություն ուներ ցուցադրելու նոր մոդելը «Կանանց միջազգային արդյունաբերական գյուտարարների կոնգրեսում», սակայն երբեք չարտոնագրեց այն։ Ի դեպ, չկա տեղեկատվություն, որը նա երբևէ ստեղծել է այս գյուտը։ Նա մարդահամարի գրասենյակում աշխատանքի անցավ որպես գրագիր։ Էգլինը հազվագյուտ աֆրո-ամերիկացի կին գյուտարարներից էր։ Չնայած Էգլինի գյուտը դարձավ շատ հաջող, դեռևս առկա է աղբյուրների բացակայություն Էգլինի կյանքի իրադարձությունների վերաբերյալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Sullivan, Otha (October 28, 2001). Black Stars: African American Women Scientist and Inventors. Wiley. ISBN 9780471387077.
2. ↑  Warrick, Pamela (September 23, 1992). "Mothers of Invention". Los Angeles Times.
3. ↑  Sluby, Patricia (2004). The Inventive Spirit of African Americans. Connecticut: Prseger Publisher. p. 128.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Patent of a Clothes Wringer from 1888
* Magazine showcasing Ellen Eglin

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |

 |
**Շովքեթ Ֆեյզուլլա կըզը Ալեքպերովա** (ադրբ.՝ Şövkət Feyzulla qızı Ələkbərova), հոկտեմբերի 20, 1922(1922-10-20), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - փետրվարի 7, 1993(1993-02-07), Բաքու, Ադրբեջան), խորհրդային, ադրբեջանական էստրադային երգիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1959),

Կենսագրություն
--------------

Շովքեթ Ալեքպերովըը ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Բաքու քաղաքում։ Նրա հայրը, Ֆեյզուլլա Ալեքպերովը հայտնի երաժիշտ էր։ Շովքեթ Ալեքպերովըը սովորել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական դպրոցում։ Երաժշտական դպրոցում Հուսեյնկուլի Սարաբսկու դասարանն ավարտելուց հետո նա սկսեց ստեղծագործություն։ 1938-1945 թթ. եղել է Ադրբեջանի պետական երգի և պարի անսամբլի մենակատար։ 1945 թվականից Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայի մենակատար էր։ 1937 թ.-ին մասնակցել է մրցույթին։ Այդ ժամանակ դարձավ այնպիսի արվեստագետների ուշադրությունը, ինչպիսիք են `Ուզեիր Հաջիբեկովը, Սաիդ Ռուստամովը, Բյուլ-բյուլը։ Այս մրցույթով Շովքեթ Ալեքպերովան եկել է պրոֆեսիոնալ երաժշտական արվեստ։ Շովքեթ Ալեքպերովան երգեց մի շարք ժողովրդական երգեր, մոգամներ և կոմպոզիտորական երգեր։ Այս երգերով Շովքեթ Ալեքպերովան հայտնի դարձավ ԽՍՀՄ-ում։

Երգեր
-----

* Axşam (Երեկո)
* Ayrılıq (Բաժանումը)
* Gəl səhərim (Արի առավոտս)
* Bir könül sındırmışam (Ես կոտրեցի սրտին)
* Dərələr (բլրեր)
* Sən mənim, mən sənin (Դու իմն ես, Ես քոն եմ)
* Sənsən ürəyim (Դու իմ սիրտն ես)
* Tez gəl (արագ արի)

Երաժշտություն ֆիլմերին
----------------------

* 1955-«Հանդիպում»
* 1957-«Երգն այնքան ստեղծվում»
* 1957-«Տաք արևի տակ»
* 1958-«Խորթ մայր»
* 1959-«Կարող է ներել նրան»
* 1960-«Այգյուն»
* 1960-«Քորոկլի»
* 1966-«Քսանվեցները»
* 1973-«Մուժերի»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Շովքեթ Ալեքպերովա
2. ↑  «Алекперова, Шовкет Фейзулла кызы». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 23-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այսօր Շովքեթ Ալեքպերովան կդառնա 95 տարեկան

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 13551326X · ISNI: 0000000056851024 · NKC: jo20231200053 · VIAF: 80234855 · WorldCat VIAF: 80234855 |

 |
**Ներսես Աղաջանի Թաիրյան** (1859, Ղարաքիլիսա ներկայումս՝ Վանաձոր – 1902, Թբիլիսի, Վրաստան)՝ Կոնյակի արտադրության հիմնադիրը Երևանում։

Կենսագրություն
--------------

Ներսես Աղաջանի Թաիրյանը ծնվել է Ղարաքիլիսայում (ներկայումս` Վանաձոր), ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական ակադեմիան, որից հետո կատարելագործվել է Ֆրանսիայում։ 1887 թվականին Երևանում հիմնադրել է կոնյակի արտադրությունը։

Գործունեություն
---------------

1870 -ականների սկզբին Թաիրյանը հողատարածքներ է գնում երևանաբնակ Հայրապետ և Նահապետ Տեր-Հովակիմյաններից Երևանի բերդում և նրան հարող տեղանքում, տնկում է այնտեղ խաղողի այգիներ և 1874 թվականին հիմնում գինու, օղու և դոշաբի արտադրության գործարան։ Այն Երևանի նահանգում առաջին մասնագիտացված և կատարելագործված արտադրությունով գործարանն է հանդիսացել։

Տարիների ընթացքում Թաիրյանի արտադրանքը դառնում է բավականին պահանջված, և նա որոշում է ընդլայնել իր արտադրության տեսականին և սկսել ֆրանսիական տեխնոլոգիայով կոնյակի արտադրությունը։ Այդ նպատակի համար Ֆրանսիայից գնվում են խաղողի սպիրտի ծխեցման երկու հատուկ կուբեր, ընդլայնվում են գործարանի շենքային պայմանները` սարքվում են հնեցման և կաղնու տակառների պատրաստման արտադրամասերը։ 1887 թվականին Թաիրյանի գործարանը սկսում է արտադրել կոնյակ, որն իր յուրահատուկ բուրմունքի և համային հատկանիշների շնորհիվ շուտով համբավ է ձեռք բերում։
1892 թվականին Թաիրյանը գլխավոր տեխնոլոգի պաշտոնում գործարան է հրավիրում երիտասարդ և խոստումնալից մասնագետ, Մոնպելիեի գինեգործության ակադեմիան (Ֆրանսիա) ավարտած, ծնունդով երևանցի Մկրտիչ Մուսինյանին, որն էլ արդեն կարողանում է ամենաբարձր չափանիշների հասցնել կոնյակի արտադրությունը Թաիրյանի գործարանում։

Առողջական խնդիրների պատճառով Ներսես Թաիրյանը 1899 թվականին վարձակալության է տալիս իր գործարանը այն ժամանակ արդեն հայտնի ռուսաստանյան արդյունաբերողներին` «Նիկոլայ Շուստով և որդիներ» ընկերությանը, որից հետո 1900 թվականին վերջնականապես վաճառում է գործարանը նրանց, տեղափոխվում Թբիլիսի, որտեղ էլ մահանում է 1902 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երևանի կոնյակի գործարան
* Երևանի կոնյակի գործարանը երեկ և այսօր Archived 2009-06-02 at the Wayback Machine.
* http://www.magaghat.am/ Archived 2016-11-02 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալեքսանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Քնարիկ Անանիկի Ալեքսանյան** (դեկտեմբերի 9, 1952(1952-12-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կենսաքիմիկոս, ուռուցքաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (2000)։

Կենսագրություն
--------------

1976 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1976-1984 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, 1984 թվականից աշխատում է Ուռուցքաբանության գիտական կենտրոնում, 2000 թվականից՝ կլինիկակենսաքիմիական լաբորատորիայի վարիչ։ ՀՀ կենսաքիմիկոսների ընկերակցության (1976 թվականից), Ուռուցքաբանների ընկերակցության նախագահության (1984 թվականից) անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են ուռուցքածնությանը և ուռուցքների աճի մեխանիզմներին, ուռուցքային տեղորոշակետերի (մարկերներ), լիպիդային գերօքսիդման, անոթաառաջացման (անգիոգենեզ), քաղցկեղի բուժման և կանխարգելման խնդիրներին։

Անդամակցություն
---------------

* ՀՀ կենսաքիմիկոսների ընկերակցության անդամ (1976 թվականից)։
* Ուռուցքաբանների ընկերակցության նախագահության անդամ (1984 թվականից)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն, Կլինիկա-կենսաքիմիական լաբորատորիա
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
Դաֆնա Գրունևելդ
**Դաֆնա Գրունևելդ** (հոլ.՝ Daphne Groeneveld, դեկտեմբերի 24, 1994(1994-12-24), Լեյդերդորպ, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ), հոլանդացի մոդել։ Ավելի հայտնի դարձավ 2010 թվականին Vogue Paris ամսագրի դեկտեմբեր-հունվար համարի շապիկին հայտնվելիս՝ Թոմ Ֆորդի հետ հայտնվելուց հետո։

Կարիերա
-------

Գրունվելդը ծնվել է Լեյդերդորպում և առաջին անգամ բացահայտվել է այն ժամանակ, երբ մոդելային գործակալություններից մեկը նրան հարցրել է, թե նա կցանկանար դառնալ մոդել։ 2010 թվականին Միլանում մասնակցել է աշուն-ձմեռ հավաքածուների ցուցադրությանը։ 2011 թվականին ճանաչվել է լավագույն հոլանդացի մոդել՝ Marie Claire Netherlands Fashion Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ։

Նկարահանվում է Միու Միու, Ժիվանշի, Վերսաչե, Louis Vuitton, Քելվին Քլայն Sheer Beauty Fragrance և Դիոր ապրանքանիշների գովազդների համար։

Գրունևելդը հայտնվել է *Vogue Paris*, *i-D*, *Numero*, *Vogue Japan*, *Vogue Russia*, *Vogue Korea*, *LOVE* և V ամսագրերի շապիկին։

Նա քայլել է այնպիսի դիզայներների համար, ինչպիսիք են՝ Աննա Սուին, Chanel-ը, Դիորը, Դոնա Կարանը, Էմիլիո Պուչին, Etro-ն, Ֆենդին, Gucci-ն, Ջեյսոն Վուն, Ջոն Գալիանոն, Կարլ Լագերֆելդը, Lanvin-ը, Louis Vuitton-ը, Մարկ Ջակոբսը, Պրադան, Ռոբերտո Կավալին, Shiatzy Chen-ը և Վերսաչին։

2013 թվականի Models.com կայքի «Թոփ 50 մոդելներ» ցուցակում զբաղեցրել է 23րդ հորիզոնականը։

Նա H&M ապրանքանիշի աշուն/ձմեռ 2012 հավաքածուի դեմքն էր։

Նա ժամանակակից արտիստ Ջան Լիսմանի հետ խաղացել է ART COUTURE կարճամետրաժ ֆիլմում՝ Met Ball-ի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 20-ին.
2. ↑  «The Elusive and Exclusive Daphne Groeneveld».
3. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 20-ին.
4. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 20-ին.
5. ↑  «Daphne Groeneveld for H&M». Words About Fashion. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 25-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դաֆնա Գրունևելդը Models.com կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Յանեզ Յանշա** (սլովեն.՝ Janez Janša, սեպտեմբերի 17, 1958(1958-09-17), Grosuplje, Սլովենիա), սլովենացի պետական և քաղաքական գործիչ, Սլովենիայի վարչապետը 2004 թվականի նոյեմբերի 9-ից մինչև 2008 թվականի նոյեմբերի 7-ը, 2012 թվականի փետրվարի 10-ից մինչև 2013 թվականի փետրվարի 27-ը և 2020 թվականի մարտի 3-ից, Սլովենիայի դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ 1993 թվականից։ Սլովենիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր 1990 թվականի ապրիլի 8-ից։

Կենսագրություն
--------------

### Կրթություն և վաղ գործունեություն

1982 թվականին ավարտել է Լյուբլյանայի համալսարանի սոցիոլոգիայի ֆակուլտետը։ 1980-ական թվականներին՝ Հարավսլավիայի կոմունիստների միության երիտասարդական թևի ակտիվիստ։ Բարեփոխիչ և անջատողական համոզմունքների համար հեռացվել է կուսակցությունից, 1988-1990 թվականներին հրապարակումների համար եղել է անազատության մեջ, որոնք իբր պարունակել են ռազմական գաղտնիքներ։

### Քաղաքական գործունեություն

Անկախ Սլովենիայի կառավարությունում 1990-1994 թվականներին զբաղեցրել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ 1993 թվականից Սլովենիայի դեմոկրատական կուսակցության նախագահն է։ 2000 թվականին կարճ ժամանակով վերադարձել է կառավարություն։

2004 թվականի նոյեմբերի 9-ին դարձել Է Սլովենիայի վարչապետ։

2012 թվականի փետրվարի 10-ին երկրորդ անգամ դարձավ երկրի վարչապետ։ 2013 թվականի փետրվարի 27-ին Յանշայի կաբինետը պաշտոնանկ էր արվել կոռուպցիոն սկանդալի պատճառով։

2018 թվականի հունիսի 3-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում նրա ՍԴՀԿ-ն հաղթանակ է տարել և անցել Սլովենիայի ազգային ժողով։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. ↑  Вести.Ru: Кабинет министров Словении отправлен в отставку
5. ↑  Korrespondent.net. «На выборах в Словении победила оппозиция» (ռուսերեն). Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2078165 · BNF: 167425675 · CiNii: DA15001663 · CONOR: 8902755 · GND: 119355752 · GTAA: 114935 · ISNI: 0000000109574199 · LCCN: nr90004210 · NSK: 000040366 · NTA: 143289667 · SUDOC: 257292381 · VIAF: 18029890 · WorldCat VIAF: 18029890 |

 |

 |
**Նադեժդա Օսիպովնա Պուշկինա** (ռուս.՝ Надежда Осиповна Пушкина, հունիսի 21 (հուլիսի 2), 1775, Սույդա (ավան, Գատչինսկի շրջան), Koporye County, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 17 (29), 1836, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), Օսիպ Աբրամովիչ Գանիբալի և Մարիա Ալեքսեևնա Պուշկինայի աղջիկը, Ա. Ս. Պուշկինի մայրը։

Կենսագրություն
--------------

Մինչև ամուսնանալը ապրել է Պետերբուրգում և Կոբրինո կալվածքում, որն ամուսնուց դատարանով ստացել էր մայրը։ Ստացել է տնային լավ կրթություն, լավ տիրապետել է ֆրանսերենին։ Եղել է ուրախ, կենսախինդ, ունեցել է ծանոթների մեծ շրջանակ, իրեն ազատ էր զգում ազնվակրթական միջավայրում։ Շրջապատը հիանում էր նրա գեղեցկությամբ, անվանում էին նրան գեղեցիկ կրեոլուհի՝ աղջկա ծագումը արտասովոր կերպով ընդգծելով։

1796 թվականի սեպտեմբերի 28-ին նա նշանվել է Սերգեյ Լվովիչ Պուշկինի հետ Վոսկրեսենսկի գյուղում՝ Կոբրինոյիի հարևանությամբ։ Ամուսինները միասին ապրել են 40 տարի՝ փոխադարձ սիրով և հոգեպես կապվածությամբ։ Նրանք ունեին ութ երեխա, որոնցի ապրեցին չորսը։ Ալեքսանդրն ամենամեծն էր, ապա՝ Օլգան, Նիկոլայը և Լևը։ Մնացած երեխաները՝ Պավելը, Միխայիլը, Պլատոնը և Սոֆյան, մահացել են փոքր հասակում։

Նադեժդա Օսիպովնան երեխաների հետ վաղ տարիներին խիստ էր։ Ավագ Պուշկինների սիրելի տղան Լևն էր։ Իսկ հարաբերությունները Ալեքսանդր Պուշկինի և նրա մոր միջև միշտ սառն էին։ Ամեն դեպքում և՛ մայրը, և՛ հայրը հպարտանում էին մեծ որդու տաղանդով։

Մոր վերջին հիվանդության ժամանակ Պուշկինը կապվել էր նրա հետ, իսկ նրա մահից հետո կորուստը ծանր տարավ։ Նա միակն էր ամբողջ ընտանիքից, որ ուղեկցեց մոր մարմինը թաղման ժամանակ դեպի Սվյատոգորսկի մենաստան։ Այն ժամանակ նա իր գերեզմանի համար հողակտոր գնեց մոտերքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Kindred Britain
2. ↑  Пушкин, Лев Сергеевич (ռուս.) // *Русский биографический словарь* / под ред. А. А. Половцов — СПб.: 1910. — Т. 15. — С. 317—318.
3. ↑  Надежда Пушкина (Ганнибал)
4. ↑  Последний год жизни Пушкина, 1988, էջ 107—108

Գրականություն
-------------

* Последний год жизни Пушкина / Составление, вступительные очерки и примечания В. В. Кунина. — М.: Правда, 1988. — 704 с. — 400 000 экз.
* Тынянов Ю. «Пушкин». М. 1936.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 119296128 · ISNI: 0000000064613210 · LCCN: no2009100854 · LIBRIS: 408004 · VIAF: 91110353 · WorldCat VIAF: 91110353 |

 |
**Թահա Սուբհի Ֆալահա**, առավել հայտնի որպես **Աբու Մուհամմադ ալ Ադնանի** (1977, Բիննիշ, Իդլիբի գավառ, Իդլիբի մարզ, Սիրիա - օգոստոսի 30, 2016(2016-08-30), Հալեպի մարզ, Սիրիա) (արաբ․՝ طه صبحي فلاحة‎‎), Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն (ԻԼԻՊ) ահաբեկչական խմբավորման «պաշտոնական ներկայացուցիչն» ու մամլո խոսնակը։ 2016 թվականի օգոստոսի 30-ին միջազգային մամուլը հաղորդագրություն տարածեց այն մասին, որ Աբու Մուհամմադ ալ Ադնանին զոհվել է Հալեպում` կոալիցիոն ուժերի ավիահարվածների արդյունքում։ Ծագմամբ Սիրիայի արաբ է։ Ծնվել է Իդլիբի մարզի Բինիշ բնակավայրում։ 2005 թվականից կռվում է Իրաքում, այնուհետև միացել է Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն ահաբեկչական խմբավորմանը։ Իրաքում նա կռվել է նաև Իրաքի իսլամական պետություն խմբավորման կազմում։ Ժամանակին ձերբակալվել է ամերիկացիների կողմից` ահաբեկչական գործողություն կատարելու փորձի համար։ 2012 թվականից հանդիսանում է Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն ահաբեկչական խմբավորման «շարիաթի պաշտոնական ներկայացուցիչը»։ Հիմնականում թողարկում էր աուդիոձայնագրություններ, որտեղ հայտնում էր ահաբեկիչների կյանքում տեղի ունեցող փոփոխությունների վերաբերյալ։ 2014 թվականի օգոստոսի 18-ին Ադնանին ներառվել է ահաբեկչության իրականացման մեջ կասկածվողների ցուցակը։ Նա համարվում է ԻԼԻՊ-ի երկրորդ դեմքը։ Շատ հաճախ նա փոխարինել է ԻԼԻՊ-ի առաջնորդ Աբու Բաքր ալ-Բաղդադիին։ Նախկինում նույնպես հայտարարվել էր, որ ալ Ադնանին սպանվել էր, սակայն այս լուրը չէր հաստատվում ոչ կոալիցիոն ուժերի, և ոչ էլ ԻԼԻՊ-ի գրոհայինների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն
**Տրունիս** կամ **Տրունիք** (այժմ կոչվում է՝ ադրբ.՝ Dırnıs - **Դիրնիս** կամ ադրբ.՝ Drnıs - **Դրնիս**), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանում։

Տրունիսի կամ Տրունիքի (Դընիսի) Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի
-----------------------------------------------------

Ժամանակը՝ անհայտ։ - Տեղը՝ գյուղի հյուսիսարևմտյան թաղամասում։ - Ճարտարապետը՝ անհայտ։ - Պատվիրատուն, մեկենասը՝ անհայտ։ - Հորինվածքը՝ քառամույթ եռանավ բազիլիկա։ - Շինանյութը՝ սրբատաշ և ճեղքված քար։ - Վերանորոգումներ՝ XVII դ, XIX դ։ - Մուտքը՝ արևմտյան ճակատում։ - Աբսիդը՝ հնգանիստ։ - Մույթերը՝ ութանկյուն կտրվածքով։ - Ավանդատները՝ մեկ զույգ։ - Արձանագրություններ՝ չունի։ - Որմնանկարներ՝ XIX դ որմնանկարները քայքայվել են։ - Պատկերաքանդակներ՝ չունի։ - Շրջակայքը՝ անհայտ։ - Վիճակը՝ ավերակ, կործանման վտանգի տակ։

Տրունիսի կամ Տրունիքի (Դընիսի) Սուրբ Աստվածածին մատուռ
------------------------------------------------------

Ժամանակը՝ մոտավորապես XV-XVI դդ։ - Տեղը՝ գյուղի հարավարևմտյան մասում։ -Հորինվածքը՝ միանավ, թաղածածկ դահլիճ։ -Շինանյութը՝ ճեղքված և կիսամշակ քար։ - Վերանորոգումներ՝ XIX դ։ - Մուտքը՝ արևմուտքից։ - Աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։ - Ավանդատներ՝ չունի։ - Արձանագրություններ՝ չունի։ - Շրջակայքում՝ մատուռի մոտ կա մի մեծ ժայռ, որի վրա կան մի քանի մեծ ու փոքր խաչաքանդակներ։ Հնուց ի վեր այդ ժայռը պաշտվել ու սրբավայր է համարվել։- Վիճակը՝ ավերակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նախիջևանի ԻՍՍՀ բնակավայրերը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Օրդուբադի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Օրդուբադ** |
|  |
| 
* Աղբի
* Անապատ
* Տանակերտ
* Վերին Հանդամեջ
* Վերին Ագուլիս
* Ներքին Ազա
* Վերին Ազա
* Բաշդիզա
* Դիսար
* Բոհրուտ
* Բղև
* Բիստ
* Չապաևկա
* Ցղնա
* Դէր
* Դաստակ
* Տրունիս
* Դիզա
* Դուգլին
* Դուգլինդիզա
* Ողոհի
* Գանձակ
* Գիլանչայ
* Քաղաքիկ
* Քալանթարդիզա
* Քոթամ
* Մազրա
* Մեսրոպավան
* Նորակերտ
* Նունիս
* Փառակա
* Փառակաչայ
* Բազմառի
* Կորուխլար
* Կոշադիզա
* Սմբատան Դիզա
* Շահրիար
* Տևի
* Ունուս
* Ստուպի
* Վաղավեր
* Վանանդ
* Խողվանի
* Խուրս
* Վերին Հանդամեջ
* (Ներքին) **Ագուլիս**

 | Որդուարի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Լքված | 
* Ազատ
* Բերդակ
* Գիրան
* Ըզնմեր
* Ովդու
* Ռամիս
* Ազայի երկաթգծի կայարանի ավան
* Գեղերեցիկ
* Գիլանևայ
* Գիլնեակ
* Մցգուն
* Նավիշ
* Շրջու (Սրջու)
* Սալ
* Վարակերտ
* Քոթամի երկաթգծի կայարանի ավան
* Օրդուբադի երկաթգծի կայարանի ավան

 |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |
**Սերգեյ Վարդևանի Ապրիկյան** (մայիսի 19, 1924(1924-05-19), Բերդավան, Ղազախի գավառ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 2, 2009(2009-02-02), Երևան, Հայաստան), հայ բուսաբան-հումքագետ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1979)։

Գուրգեն Ապրիկյանի եղբայրը, Վարդան Ապրիկյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

1950 թվականին ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1955-1959 թվականներին աշխատել է ՌԴ Օրենբուրգի գյուղատնտեսական ինստիտուտի բուսաբանության ամբիոնում, 1959-1967 թվականներին՝ Խարկովի անասնապահ-անասնաբուժական ինստիտուտում, 1967-1980 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտի օգտակար բույսերի բաժնի վարիչ, 1980-1993 թվականներին՝ Վանաձորի մանկավարժական ինստիտուտի, 1996 թվականից՝ Երևանի «Հայբուսակ» ինստիտուտի կենսաբանության ամբիոնների վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ տարածքում աճող վայրի օգտակար բույսերի հայտնաբերման և դրանց կիրառման հարցերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17343 |

 |
**Պաուլինա Վեգա** (իսպ.՝ Paulina Vega, հունվարի 15, 1993(1993-01-15), Բառանկիլյա, Կոլումբիա), կոլումբիացի մոդել, «Միսս Տիեզերք 2014» միջազգային գեղեցկության մրցույթի հաղթող։ Վեգան դարձել է «Միսս Տիեզերք» մրցույթի պատմության մեջ 2-րդ կոլումբիացի հաղթողը, առաջինը եղել է Լուս Մարինա Լուլուագան, որը հաղթել է 1958 թվականին։

Անձնական կյանք
--------------

Պաուլինա Վեգան ծնվել է կոլումբիական Բարանկիլիա քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Ռոդոլֆո Վեգա Լիամասն է, սրտաբան, մայրը՝ Լուարա Դիեպպան։ Պաուլինան հանդիսանում է կոլումբիացի առասպելական տենոր Գաստոն Վեգայի թոռնուհին, իսկ նրա տատիկը 1953 թվականին դարձել է «Միսս Ատլանտիկո»։ Վեգան սովորում է Կոլումբիայի ամենահին և հայտնի բարձրագույն հաստատություններից մեկում, ինչպես նաև նա խոսում է անգլերեն և մի քիչ ֆրանսերեն։

Գեղեցկության մրցույթների մասնակցություն
---------------------------------------

«Միսս Կոլումբիա 2013» մրցույթում, որը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին Կարտահենա-դե-Ինդիաս քաղաքում, Պաուլինա Վեգան ներկայացրել է Ատլանտիկոյի դեպարտամենտը։ Նա հաղթեց և իրավունք ստացավ ներկայացնելու իր երկիրը «Միսս Տիեզերք 2014»-ում։

2015 թվականի հունվարի 25-ին Ֆլորիդայի Դորալ քաղաքում տեղի ունեցավ «Միսս Տիեզերք 2014» մրցույթը։ Պաուլինա Վեգան հաղթանակ տարավ՝ դառնալով Կոլումբիայի 2-րդ ներկայացուցիչը, ով հաղթել է այդ մրցույթում։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Հաղթանակից հետո նա խոստովանել է. «Այս երազանքը՝ ներկայացնել արդի կնոջը։ Կնոջը, որը հոգ է տանում ոչ միայն դրա մասին, թե ինչպես լինել գեղեցիկ և դյութիչ, այլև դրա մասին, թե ինչպես լինել պրոֆեսիոնալ, խելոք և աշխատասեր»։
* «Միսս Տիեզերք» մրցույթի մասնակցի հարցաթերթում՝ Պաուլինա Վեգան խոստովանել է, որ աչքերը բաց է քնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 12-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միսս Կոլումբիա, պաշտոնական կայք
* Ֆոտոշարք angelopedia.com Archived 2016-08-26 at the Wayback Machine.
* Նորություններ Megapolis info 773
**Նիկոլ Թադևոսի Ֆարիդանի** (Նժդեհ Ֆարիդանի, (պարս.՝ نیکول فریدنی, հունվարի 25, 1936(1936-01-25), Շիրազ, Իրան - փետրվարի 6, 2008(2008-02-06), Թեհրան, Իրան), իրանահայ լուսանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Նիկոլ Ֆարիդանին ծնվել է 1935 թվականին Շիրազում` Թադևոսի և Շալեթի ընտանիքում։ Երբ Նիկոլն երկու տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Սպահան, որտեղ Նիկոլը սովորել է Նոր Ջուղայի Շահ Աբասի դպրոցում։ Այնուհետև տեղափոխվել են Թեհրան, ավելի ուշ` Կերման, 1955 թվականին վերջնականապես հաստատվել են Թեհրանում։ Իրանի նավթային ընկերությունում Նիկոլը չորս տարի աշխատել է որպես լուսանկարիչ, այնուհետև տեղափոխվել է նավթային կոնսորցիում, որտեղ աշխատել է 15 տարի` փորձելով երկրաբանական լուսանկարչություն, ֆոտոմիկոգրաֆիա և օդալուսանկարչություն։ Օդում լուսանկարել է ավելի քան 300 ժամ։ 1975 թվականից զբաղվել է իր բիզնեսով։

Ֆարիդանին հայտնի էր որպես բնության լուսանկարիչ` հատկապես անապատների։ Ճամփորդել է Հնդկաստանում, Պակիստանում, Նեպալում և Աֆղանստանում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նիկոլը բանաստեղծ է, և նրա յուրաքանչյուր նկար մի գազել է, մի ռուբայի, երբեմն` մեծածավալ պոեմ` նվիրված Իրանին։- Մոչթաբա Քաշանի |  |

Մահ
---

Մահացել է 2008 թվականի փետրվարի 6-ին շագանակագեղձի քաղցկեղից, թոքաբորբից և պարկինսոնյան հիվանդությունից։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Ֆրանսիայում, Կանադայում։ Շվեդիայում արժանացել է առաջին մրցանակի։

Ընտանիք
-------

Առաջին ամուսնությունից ունեցել է երկու դուստր։ Դուստրերից Կատրինը նույնպես լուսանկարչուհի է։

Հրատարակություններ
------------------

* «Իրան» վերտառությամբ բնապատկերների և Յազդ քաղաքի շենքերի ու տեսարանների ֆոտոալբոմներ։
* 2001 թվականին «Յասավոլի» հրատարակչությունը տպագրել է Ֆարիդանիի հիսուն տարիների ընթացքում նկարած բնանկարների ընտրանին գունավոր ֆոտոալբոմով` «Իրանյան բնանկարներ» վերտառությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Iran: Photographer of dessert terrains Nikol Faridani dies». *www.payvand.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 15-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
3. 1 2 3  Վահան Քոչար, «Հայ լուսանկարիչներ», Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2007։
4. ↑  «برای عکاسی که 20 سال دست‌هایش لرزید». *ایسنا* (պարսկերեն). 2014 թ․ հունվարի 19. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
5. ↑  Photographer of dessert [sic] terrains Nikol Faridani dies, *Tehran Times*, 7 February 2008.
6. ↑  «KATRIN FARIDANI» (PDF).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* How I Became a Photographer: Nikol Faridani Archived 2012-12-09 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ընձքար (այլ կիրառումներ)

**Ընձքար**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում։ Գտնվում էր Խուլփ գյուղի հարավ-արևմուտքում, Դարկոշ լեռան փեշերին, Բաթման գետի օժանդակներից մեկի ափին՝ լեռնային վայրում։ Հանդիսանում է գավառակի ամենախոշոր հայաբնակ գյուղեր։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Գյուղի անվանումը ծագել է **անցք-քար** բառերի աղավաղումից ու կրճատումից։ Այն սկզբում վեր է ածվել **ընց-քար**ի, իսկ այնուհետև **ընձքար**ի։ Այս անվանումը կապ ունի գյուղում գտնվող ծակ ունեցող քարի հետ, որի միջով կանայք անցնելով իբր հղիանում էին։

Բնակչություն
------------

XX դարի սկզբին ուներ 120-240 տուն բնակիչ։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, շերամապահություն և անասնապահություն էր։ Բուծում էին խոշոր եղջերավոր անասուններ։

Պատմություն
-----------

Գյուղն ավերվել, իսկ բնակիչները տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Ընձքարն ուներ **Սբ. Գևորգ** անունով հայկական եկեղեցի։ Ըստ XV դարի եկեղեցական մատյանների գյուղը պատկանելիս է եղել Եղրդուտի **Սբ. Հովհաննես** վանքին։

Տես նաև
-------

* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 380

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Խութ-Բռնաշենի գավառակ |
| --- |
|  |
| Կենտրոն | 
* Խութ

 |
|  |
| Գյուղեր | 
* Ագարակ
* Ալահկ Ներքին
* Ալահկ Վերին
* Ախին
* Աշուտ
* Ավարք
* Արծվիկ
* Արինոք
* Արուք
* Բաբնթաղ
* Բարիվան
* Բարձենք
* Բլոկանք
* Բլրիկ
* Բլրկան
* Բռնաշեն
* Գելոնք
* Գործվար
* Դաշտադեմ
* Դաշտամիրան
* Եզիանք
* Զորավիգ
* Ընկուզեք
* Ընձքար
* Թաթան
* Թաղ
* Թաղավանք
* Թաղվըձոր
* Լորտնձոր
* Խաշտա
* Խուր
* Կծանք
* Կոռ
* Կոստ
* Հախին
* Հնդձոր
* Մահբուբանք
* Մզրե-Շիլգ
* Շահվերտ
* Շամիանամզրե
* Շամյանք
* Շեն
* Շնիստ
* Շնիստ Ներքին
* Շնիստ Վերին
* Ռաբաթ
* Սալաջոնք
* Տափ
* Փղոնք
* Օշուտ

 |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**Օլիվիա Կալպո** (անգլ.՝ Olivia Culpo, մայիսի 8, 1992(1992-05-08), Քրենսթոն, Փրովիդենս շրջան, Ռոդ Այլենդ, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, մոդել, գեղեցկության մրցույթների մասնակից, Միսս ԱՄՆ 2012 ու Միսս Տիեզերք 2012 գեղեցկության մրցույթի հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

Օլիվիան ծնվել է 1992 թվականի մայիսի 8-ին Կրանստոնում (Ռոդ-Այլենդ), Սյուզան և Պետեր Կապլոների ընտանիքում։ Նրա հայրը ունի իտալական, իսկ մայրը՝ իտալական և իռլանդական արմատներ։ 2 ծնողներն էլ պրոֆեսիոնալ երաժիշտներ են։ Բացի Կապլոյից, ընտանիքում կա նաև 4 երեխա՝ 2 ավագ՝ Պիտ և Ավրորա և 2 փոքր՝ Գուս և Սոֆի։ 2010 թվականին ավարտել է Ռոդ-Այլենդի «St. Mary Academy — Bay View» օրիորդաց կաթոլիկ դպրոցը։

2-րդ դասարանից նա այցելել է թավջութակի դասընթացների։ Խաղացել է տարբեր նվագախմբերում, ներառելով՝ Բոստոնի սիմֆոնիկ նվագախումբը, նյույորքյան նվագախումբը, իսկ 2010 թվականին շրջագայություն է անց կացրել Անգլիայում։

«Միսս Տիեզերք» մրցույթի ժամանակ նա Բոստոնյան համալսարանի 2-րդ կուրսի ուսանողուհի էր։ Բացի իր մայրենի լեզվից, նա տիրապետում է նաև իտալերենի։ Նրա սերը այդ լեզվի նկատմամբ թույլ տվեց մասնակցել Միլանում կայացած 2 արտասահմանյան ծրագրերի։

Անձնական կյանք
--------------

2013 թվականի հունիսից 2015 թվականի հունիսը հանդիպել է դերասան և երաժիշտ, «Jonas Brothers» ռոք խմբի նախկին մենակատար Նիկ Ջոնասի հետ։

Մրցույթների մասնակցություն
--------------------------

### Միսս Ռոդ-Այլենդ ԱՄՆ 2012

2011 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Կալպոն հաղթեց «Միսս Ռոդ-Այլենդ ԱՄՆ 2012» մրցույթում։

### Միսս ԱՄՆ 2012

2012 թվականի հունիսի 3-ին Օլիվիան «Միսս ԱՄՆ 2012» մրցությում ներկայացրել է Ռոդ-Այլենդ նահանգը, և արդյունքում հաղթող է ճանաչվել։

Այն հարցին, թե ինչպես է նա վերաբերվում սեռափոխ տղաների մասնակցությանը գեղեցկության մրցությում, Օլիվիան պատասխանել է, որ չնայած նա այդ հաղթանակը կհամարեր անարդար, նա ինքն էլ կընտրեր ժյուրիի ընտրած որոշումը։ Նրա կարծիքով շատերը ստիպված են ծայրահեղ ընթացակարգերի, որպեսզի իրենց կյանքը լավացնեն։ «Ես հավատում եմ, որ սա ազատ երկիր է»,- ավելացրեց Օլիվիան։

### Միսս Տիեզերք 2012

Օլիվիա Կալպոն դարձել է «Միսս Տիեզերք 2012»-ի հաղթող, որն անցկացվել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Լաս Վեգասում։ Ամերիկացիների պատմության մեջ դա 8-րդ հաղթանակն էր սկսած 1997 թվականից։ Նրան թագադրել է «Միսս Տիեզերք 2011» թվականի հաղթող Լեյլա Լոպեսը՝ Անգոլայից։ Օլիվիան իր տիտղոսը փոխանցել է Մարիա Գաբրիել Իսլերին Վենեսուելայից։ Մրցույթը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ Մոսկվայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 29-ին.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 29-ին.
7. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 29-ին.
8. ↑
**Կառլ Վան Վեխտեն** (անգլ.՝ Carl van Vechten, հունիսի 17, 1880(1880-06-17)[…], Սիդար Ռեփիդս, Այովա, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 21, 1964(1964-12-21)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, լուսանկարիչ, Հարլեմյան Վերածննդի հովանավորներից, ամերիկացի գրող Գերտրուդ Սթայնի գրական ժառանգության կտակակատար։

Կենսագրություն
--------------

Կարլ Վան Վեխտենը ծնվել է Ցեդար Ռեպդս-ում (Այովա)։ Չիկագոյի համալսարանը Վան Վեխտենն ավարտել է 1903 թ .: Երեք տարի անց նա տեղափոխվեց Նյու Յորք, որտեղ աշխատել է որպես լրագրող։ Առաջին անհաջող ամուսնությունից հետո նա 1914 թ.-ին ամուսնացավ երկրորդ անգամ դերասանուհի Ֆան Մարինոֆի հետ։ Թեև Կարլ Վան Վեխտենն ամուսնացած էր մինչև իր կյանքի վերջը, մահից 25 տարի անց, իր անձնական լուսանկարներն ու նամակագրությունը տպագրվել են, որոնք վկայում են նրա համասեռամոլության (Սմոլս, Ջեյմս (2006)) մասին։ 

Գերտրուդ Սթայնի հետ նա ծանոթացել է 1913 թ.-ին Փարիզում։ Երկար ժամանակ նրանք եղել են բարեկամներ, և նրա մահից հետո, ըստ կտակի Սթայնին, հրապարակել է իր գրքում։ Նույն կերպ նա աջակցել է աֆրո-ամերիկյան գրող Նելլի Լարսենին։

1950-ականներին, չնայած իր տարիքին, նա դեմ էր հանդես գալիս հակակոմունիստական բռնակալ սենատոր Մակկարտին,  ընդ որում փոխելով սեփական հայացքները։

Ստեղծագործական
--------------

1915 - 1920 թթ. Վան Վեխտենը հրապարակել է բազմաթիվ գրքեր, երաժշտական և գրական թեմաներով։ 1920 թվականին լույս է տեսել նրա գիրքը սև կատուների մասին՝ "Վագրը տան մեջ": 1922 - 1930 ժամանակահատվածում տպագրվել են նրա յոթ վեպերը։

Վան Վեխտենն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ցուցաբերել աֆրոամերիկացի գրականության և մշակույթի վերաբերյալ։ Նա պաշտպանում էր շատ կարևոր վերածննդի ներկայացուցիչներին, որոնց թվում էր Լենգստոն Հյուզը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
4. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Գուտենբերգ նախագիծ · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12620787 · BIBSYS: 90197387 · BNE: XX1418344 · BNF: 127225107 · CiNii: DA00516364 · GND: 119374048 · ICCU: CUBV158801 · ISNI: 0000000115587789 · LCCN: n78095475 · LNB: 000081896 · NDL: 001243602 · NKC: kup19940000105791 · NLA: 35576955 · NLP: a0000001276725 · NTA: 069209030 · NUKAT: n99708326 · PTBNP: 1597133 · LIBRIS: 99072 · SUDOC: 053425685 · VIAF: 5056030 · ULAN: 500058409 · WorldCat VIAF: 5056030 |

 |

 |
**Բաբկեն Լևոնի Չուգասզյան** (մարտի 18, 1923(1923-03-18), Թավրիզ, Իրան - նոյեմբերի 5, 1997(1997-11-05), Երևան, Հայաստան), բանասեր-արևելագետ։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1962)։ Հայկական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1984)։

Լևոն և Գարեգին Չուգասզյանների հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Բաբկեն Չուգասզյանը ծնվել է Թավրիզում։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1955-1958 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ հրատարակչությունում, 1965-1997 թվականներին՝ Մատենադարանում, 1965-1994 թվականներին՝ փոխտնօրեն։

Բաբկեն Չուգասզյանի ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ-իրանական առնչություններին, պարսկերեն գրականությանը («Հայ-իրանական գրական առնչություններ (V-XVIII դդ.)», 1963, «Խրատք Նուշիրուանի», 1966), նորահայտ բնագրերի հայտնաբերման ու հրատարակության խնդիրներին (Հովհաննես Սեբաստացի, «Պատմութիւն Սեբաստիոյ», 1974, XIII դ. «Բժշկարան ձիոյ եւ առհասարակ գրաստնոյ», 1980, «Գեորգ Դպիր Պալատեցու կյանքի և գործունեության տարեգրություն, 1737-1811», 1994)։ Հեղինակ է նաև «Հայրենադարձ իրանահայ դեմքեր» (1997) կենսագրական բառարանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
2. ↑  «Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գրադարան քարտարան › Փնտրման արդյունքներ for 'au:Չուգասզյան, Բաբկեն Լևոնի,'». *koha.anau.am*. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 28-ին.(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բաբկեն Չուգասզյանի 90 ամյակին
* Բաբկեն Չուգասզյան

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 8835 · BIBSYS: 99011580 · BNF: 15670170s · GND: 1056155574 · ISNI: 0000000083546439 · LCCN: n81089908 · NTA: 071647937 · NUKAT: n2017004974 · VIAF: 7714003 · WorldCat VIAF: 7714003 |

 |

 |
**Աննա Նշանյան** (Աննա Իսահակի Փափազյան, դեկտեմբերի 12, 1931(1931-12-12)), հայ օպերային երգչուհի, սոպրանո։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1970)։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Նշանյանը ծնվել է 1931 թվականին Եգիպտոսում։ Բեմել է 1945 թվականին Եգիպտոսում՝ հանդես գալով Անուշի դերով («Անուշ» օպերա)։ Ավարտել է Եգիպտոսի Գալուստյան ազգային նախակրթական վարժարանը։ 2 տարի հաճախել է իտալացի պրոֆեսոր Պոջոլինոյի դասընթացներին, ապա սովորել ֆրանսիացի օպերային երգչուհի Մադլեն Սուրոնի մոտ։ 1952 թվականին առաջին անգամ ժամանել է Երևան և հանդես եկել համերգային ծրագրով։ 1959 թվականին Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարության հրավերով տեղափոխվել է Երևան, եղել է Երևանի Օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի մեներգչուհի։ 1963 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան։

1980 թվականից բնակվում և ստեղծագործում է ԱՄՆ-ում։

Գործունեություն
---------------

Համերգներով հանդես է եկել աշխարհի մի շարք հայտնի բեմերում։ Կատարել է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Մասինիի, Ժորժ Բիզեի, Ջուզեպպե Վերդիի, Մոդեստ Մուսորգսկու ստեղծագործություններից։ Հյուրախաղերով եղել է Խորհրդային միության, Չեխոսլովակիայի, Ֆրանսիայի, Եգիպտոսի, Լիբանանի, Կանադայի, ԱՄՆ-ի, Ավստրալիայի, Սիրիայի մի շարք քաղաքներում։

Դերերգեր
--------

* Անուշ՝ Հովհաննես Թումանյանի «Անուշ»
* Իշխանուհի Աննա՝ Ա. Հարությունյանի «Սայաթ-Նովա»
* Շուշան՝ Արմեն Տիգրանյանի «Դավիթ Բեկ»
* Օլիմպիա՝ Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Երկրորդ»
* Վիոլետա՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա»
* Դեզդեմոնա՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Օթելլո»

Ֆիլմեր
------

* Հրաչյա Ղափլանյանի «Քաղաքավարության կանոնները», 1964
* «Մսյո Ժակը և ուրիշները», 1964
* «Երգում է Աննա Նշանյանը», 1976

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1970
* ԽՍՀՄ շնորհակալագրական պատվոգիր, 1977
* «Famous Opera Singer» կոչում
* Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2013

Ընտանիք
-------

* Որդի՝ Ժան-Պիեր Նշանյան
* Թոռ՝ Արման Նշանյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Աննա Նշանյանի մասին avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 29-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 20-ին.
2. ↑  «Երգում է Աննա Նշանյանը». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Anna Nshanyan tribute