recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վահան Մխիթարյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մխիթարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վահան Գրիգորի Մխիթարյան** (նոյեմբերի 16 (29), 1910, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - 1992), հայ խորհրդային կենսաքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1968)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981)։

Կենսագրություն
--------------

1932 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1935 թվականից աշխատել է նույն ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնում, 1960-1986 թվականներին՝ վարիչ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

Աշխատանքները վերաբերում են օրգանիզմի վրա քլորոպրենի ազդման ինտիմ կենսաքիմիական մեխանիզմների, քլորոպրենային թունավորման կանխարգելման և բուժման հարցերին։ Բացահայտել է այրվածքների, հեպատիտների, ինֆարկտի ժամանակ լիպիդային գերօքսիդացման պրոցեսի ինտենսիվացումը հյուսվածքներում, ինչպես նաև վիտամին E-ի զգալի նվազումը։ Պարզել է, որ շաքարախտի ժամանակ արյան շաքարի քանակի ավելացմանը զուգահեռ հյուսվածքներում վիտամին E-ի քանակը նվազում է, պերօքսիդներինը՝ ավելանում։ Նա ուսումնասիրել է գերօքսիդների, գերօքսիդացած չհագեցած ճարպաթթուների ազդեցությունը որոշ ֆերմենտների ակտիվության, բջջաթաղանթի թափանցելիության վրա, գերօքսիդների, ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցությունը գլխուղեղի գանգլիոզիդների և ցերեբրոզիդների քանակական տեղաշարժի վրա։

Անդամակցություն
---------------

Վահան Մխիթարյանը ՀԽՍՀ կենսաքիմիկոսների գիտական ընկերության փոխնախագահն էր, ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գիտաբժշկական խորհրդի պրոբլեմային հանձնաժողովի նախագահը։

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղ
* «Պատվո նշան» շքանշան
* ՀԽՍՀ ԳԱ Նախագահության վաստակագիր (1976)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 635.
2. 1 2  А. П. Айриян (1998). *Армянские учёные-медики*. Ереван: Амарас. էջ 66. ISBN 99930-1-001-7. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: checksum (օգնություն)
3. 1 2 3  Խմբագրական կոլեգիա, Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 7 (խմբ. Վիկտոր Համբարձումյան), Ե. «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիա Հայկական Սովետական Հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1981, էջ 635 — 720 էջ։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վահան Մխիթարյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10739 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 635)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Մելիքյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելիքյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեքսանդր Նիկոլայի Մելիքյան** (փետրվարի 5, 1877(1877-02-05), Հադրութ, Ջաբրայիլի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 16, 1969(1969-03-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ինժեներ-տեխնոլոգ, մաթեմատիկոս, մանկավարժ, դոցենտ (1938)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1946)։

Կենսագրություն
--------------

Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Շուշիի ռեալական դպրոցում։ 1898 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի տեխնոլոգիական ինստիտուտ։ Մասնակցել է հեղափոխական ուսանողության հավաքույթներին ու ցույցերին, որի համար երկու անգամ (1899, 1900) հեռացվել է ինստիտուտից։ 1908 թվականին ավարտել է ինստիտուտը՝ ստանալով ինժեներ-տեխնոլոգի որակավորում։ 1908-1915 թվականներին աշխատել է Երևանի Երևան քաղաքի ինքնավարությունում որպես նախագծող ու կառուցող ինժեներ, միաժամանակ դասավանդել օրիորդաց գիմնազիայում և սեմինարիայում, իսկ 1915 թվականից՝ նվիրվել ուսուցչական աշխատանքի։ Մելիքյանը նախագծել և կառուցել է Երևանի ջրմուղը (1908-1915)։

Նրա ջանքերով Հայաստանում հիմնվել է առաջին տեխնիկական մասնագիտական դպրոցը՝ ինդուստրիալ տեխնիկումը, որի տնօրենն է եղել տասը տարի։ Դասավանդել է 1923 թվականին Երևանում բացված բանվորական ֆակուլտետում։ Մինչև 1932 թվականը վարել է ծանր արդյունաբերության ժողովրդական կոմիսարիատի կադրերի բաժնի վարիչի տեղակալի և ուսումնական մասին վարիչի պաշտոնը՝ ղեկավարելով տեխնիկական կրթության կազմակերպման ու երիտասարդ մասնագետների պատրաստման գործն ամբողջ հանրապետությունում։ Դասավանդել է գյուղատնտեսական ինստիտուտում (1931-1933), Երևանի պետական համալսարանում (1933-1961)։ 1936 թվականին նա նշանակվել է համալսարանի ուսումնագիտական մասին պրոռեկտորի տեղակալ, իսկ 1941-1961 թվականներին՝ պրոռեկտոր։ Հայկական ԽՍՀ IV գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 388.
2. ↑  Կենսագրական հանրագիտարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2009, էջ 405-406։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 388)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գուրգեն Մելիքյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելիքյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գուրգեն Մովսեսի Մելիքյան** (1918, գ. Բերդ - 1943, Պոլտավայի մատույցներում), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Շամշադինի շրջանի Բերդ գյուղում։ 1934 թվականին ավարտել է տեղի յոթնամյա դպրոցը, իսկ 1937 թվականին՝ Ռոստովի հայկական մանկավարժական տեխնիկումը։ Տեխնիկումն ավարտելուց հետո որպես ուսմասվար աշխատել է Կրասնոդարի երկրամասի Շահումյանի շրջանի Տուբա և Պաղձոր գյուղերի հայկական յոթնամյա դպրոցներում։ 1939-1941 թվականներին հեռակա կարգով սովորել է Երևանի հայկական մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետում։

1941 թվականի օգոստոսին զորակոչվել է բանակ։ Մասնակցել է Խարկովի մատույցներում ծավալված մարտերին և 1943 թվականի դեկտեմբերին հասնելով Պոլտավայի մատույցներին, հակառակորդին հետապնդելիս զոհվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մ. Սաղումյան, Հայրենիքի կանչով, Ե. «Հայաստան», 1985, էջ 36։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հրաչյա Մելիքյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելիքյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հրաչյա Արսենի Մելիքյան** (մայիսի 8, 1947(1947-05-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 6, 2006(2006-03-06), Երևան, Հայաստան), հայ կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

1967 թվականին ավարտել է Երևանի երաժշտական ուսումնարանի կլառնետի, ապա՝ կոմպոզիցիայի դասարանը՝ Էմին Արիստակեսյանի ղեկավարությամբ։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիան (Էդվարդ Միրզոյանի դասարան)։ 1972 թվականից եղել է Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամ, 1995-2001 թվականներին՝ ՀԿՄ պատասխանատու քարտուղար։ Միաժամանակ ղեկավարել է միության «Արճեշ» հրատարակչությունը։

Գործունեություն
---------------

Գրել է «Աբսուրդի վերջը կամ օտար արյուն» օպերան, «Ամբոխները խելագարված», «Ձոն սիրուն» վոկալ-սիմֆոնիկ պոեմները, կոնցերտներ ջութակի և նվագախմբի (1987), թավջութակի և կամերային նվագախմբի (1989, 1993), դաշնամուրի և կամերային նվագախմբի (1985) համար, փողային կվինտետներ (1984, 1988), փողային կվարտետ (1978), 4 լարային կվարտետ, տրիո կլառնետի, ջութակի և դաշնամուրի (1984, Դմիտրի Շոստակովիչի հիշատակին), տրիո ջութակի, թավջութակի և դաշնամուրի (1989, Առնո Բաբաջանյանի հիշատակին), տրիո ջութակի, ալտի, թավջութակի և վիբրաֆոնի, «Հեքիաթների աշխարհում» (24 պիես՝ դաշնամուրի համար), «12 նազանքներ»՝ ֆագոտի, 12 պիես թավջութակի և դաշնամուրի, 3 կոնցերտ թավջութակի և նվագախմբի համար սոնատներ, անսամբլներ, կինոերաժշտություն։

Հեղինակել է նաև մի շարք ֆիլմերի երաժշտություններ՝

* «Նվագախումբն անցավ փողոցով», 1976
* «Երկնագույն առյուծ», 1979
* «Այցելություն» (կարճամետրաժ), 1979
* «Այդքան սպասվող օրը», 1988
* «Մենք դեռ կհանդիպենք», 1984
* «Հնարամիտ գյուղացին» (անիմացիա), 1984

Պարգևներ
--------

* ՀՀ պետական մրցանակ, 2005
* Համամիութենական մրցույթի դափնեկիր, 1969, Մոսկվա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24-ին.
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
3. ↑  «Հրաչյա Սուրենի Մելիքյան». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 10-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000110396414 · LCCN: n00048279 · SUDOC: 243955065 · VIAF: 13542823 · WorldCat VIAF: 13542823 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 389)։*  |
**Լուսաբաց** (գերմ.՝ Morgenrot), ռեժիսոր Գուստավ Ուչիցկու գերմանական գեղարվեստական ֆիլմը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1933 թվականի փետրվարի 2-ին՝ Ադոլֆ Հիտլերի իշխանության գրավումից անմիջապես հետո, և այդ պատճառով էլ այն երբեմն անվանում են Երրորդ ռայխի առաջին ֆիլմը։

Սյուժե
------

Ֆիլմը, որի գործողությունները տեղի են ունենում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, պատմում է գերմանական սուզանավի անձնակազմի ճակատագրի մասին։ Ֆիլմի կենտրոնական էպիզոդում, երբ սուզանավն ընկած է 60 մետր խորությամբ հատակին, և անձնակազմի 10 անդամներից կարող էին փրկվել միայն ութը, վճռվում է հետևյալ հարցը․ ո՞վ պետք է զոհաբերի իրեն։ Սուզանավի հրամանատարը և նրա առաջին օգնականը պատրաստ են զոհել իրենց, բայց նավի անձնակազմը հրաժարվում է կատարել հրամանը և փրկվել այդպիսի գնով․ «Փրկվում ենք բոլորս կամ ոչ ոք։»։ Ի պատասխան դրան՝ հրամանատարի օգնականը բացականչում է․ «Ինչպիսի՜ մարդիկ։ Ես կարող եմ Գերմանիայի համար մահանալ տասը, հարյուր անգամ։», իսկ գլխավոր հերոսն արտասանում է Երրորդ ռայխի լեգենդար խոսքը․ «Հնարավոր է՝ մենք՝ գերմանացիներս, ապրում ենք ոչ շատ լավ, բայց մենք կարողանում ենք գեղեցիկ մահանալ։ Մենք բոլորս կմնանք այստեղ»։

Ֆիլմի հանգուցալուծումն սկսվում է, երբ նավաստիներից մեկը, իմանալով, որ իր ընկերուհին սիրում է սուզանավի հրամանատարի առաջին օգնականին, ինքնասպանություն է գործում։

Գլխավոր դերերում
----------------

* սուզանավի կապիտան – *Ռուդոլֆ Ֆորսթեր*
* Ֆրեդերիկսի առաջին օգնականը – *Fritz Genschow*
* կապիտանի մայրը  – *Ադել Սանդրոք*
* հաուպտման Կոլխ – Էդուարդ ֆոն Վինտերշտայն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  filmportal.de — 2005.
3. ↑  filmportal.de

Աղբյուրներ
----------

* Кинопропаганда явная и скрытая // Дятлева Г. В. Искусство Третьего рейха — Ростов-на-Дону: Феникс, 2013. — С. 214—215.
* Morgenrot (անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Վարուժան Պարթևի Բարթիկյան** (1960, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թավջութակահար, «Գյուլպենկյան» նվագախմբի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Վարուժան Բարթիկյանը ծնվել է 1960 թվականին Երևան քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը (1978, դասատու՝ Ալեքսանդր Չաուշյան), Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա (1982, Ալեքսանդր Չաուշյանի դասարան)։ 1982 թվականից եղել է Երևանի լարային քառյակի թավջութակահար, որի հետ համերգներով շրջագայել է ԽՍՀՄ-ում, Նորվեգիայում, Հունգարիայում, Գերմանիայում, Հարավսլավիայում, Շվեդիայում, ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում։ Երաժշտի երկացանկում եղել են հայ, ռուս և այլ կոմպոզիտորների աշխատություններից։

1988 թվականին դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիում։ 1989 թվականից ապրում է Լիսաբոնում։ Որպես մենակատար, նաև «Գյուլպենկյան» նվագախմբի հետ հանդես է եկել մենահամերգներով։ 1991 թվականին Լիսաբոնում ստեղծել է «Բարթիկյան» եռյակը (դաշնակահար՝ Մ. Գալ, կլառնետահար՝ Է. Գեորգի, թավջութակահար՝ Վ․ Բարթիկյան)։

2001 թվականից «Cappella Quartet» խմբի թավջութակահարն է, 2005 թվականին հանդես է եկել ջութակահար Փ. Դևրիասի և դաշնակահար Ֆ. Պինտո-Ռիբեյրոյի հետ։

Վարուժան Բարթիկյանը համագործակցել է պորտուգալացի կոմպոզիտոր Ա. Վ. դ’Ամմիդայի հետ, համերգներով շրջագայել Պորտուգալիայում և այլ երկրներում։ Դասավանդում է «Պիաժե» ինստիտուտում։

Արժանացել է Թավջութակահարների (3-րդ մրցանակի, 1981, Թբիլիսի), Ա. Պ. Բորոդինի անվան լարային քառյակների (2-րդ մրցանակի, 1983, Տալլին) համամիութենական մրցույթների դափնեկրի կոչմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստան գալու երեք պատճառ ունեի»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ассоциация планирует один концерт и две презентации в июне, перед летними каникулами
* ЛАУРЕАТЫ ПЯТОГО ЗАКАВКАЗСКОГО КОНКУРСА МУЗЫКАНТОВ- ИСПОЛНИТЕЛЕЙ (Тбилиси, 1977 г.)
* Национальный музыкальный музей, Лиссабон, Португалия

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
| **՞**Վայրի ցուլ |
| --- |
| Վայրի ցուլ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Երկսմբակավորներ |
|
|
| Վերնաընտանիք | Ցուլեր |
| Ընտանիք | Սնամեջ եղջերավորներ |
|
|
|
| Ցեղ | Իրական ցուլեր |
|
|
| Տեսակ | **Վայրի ցուլ** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Bos taurus Linnaeus, 1758 |
|  Ենթատեսակներ |
| 
* կով (*Bos taurus taurus*)
* տուր *Bos taurus primigenius*)
* զեբու (*Bos taurus indicus*)

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Վայրի ցուլ** ավելի հայտնի է որպես **Տուր** (լատին․՝ Bos taurus), իրական ցուլերի դասին պատկանող տեսակ, որ մտնում է սնամեջ եղջերավորների ընտանիքի մեջ, որի կազմի մեջ են մտնում ներկայիս տնային ցուլերին նախորդող վայրի ենթատեսակները, ինչպես նաև ընտելացված ենթատեսակները։ Լայն իմաստով, վայրի ցուլ անվանումը վերաբերվում է նաև մյուս ոչ ընտելացված ցուլերի տեսակներին, որոնք մտնում են ցուլերի ենթաընտանիքի մեջ։ Տուր անվանումով չափահաս արու ցուլերի զանգվածը հասնում է 600-1700 կիլոգրամ, երկարությունը մոտ 3 մետր է կազմում, իսկ մարմնի բարձրությունը հասնում է 120-ից 130-170 սմ։

Վայրի ցուլերի ավելի հայտնի ենթատեսակը և ռուսական ու արևմտյան կովերի անմիջական նախնին տուրն է (Bos taurus primigenius), որը տարածված է եղել Եվրասիայում և անհետացել է XVII դարի սկզբին։ Տուրի անունը երբեմն որպես հոմանիշ է օգտագործվում վայրի ցուլերի ամբողջ տեսակի համար։ Հնդկական զեբուն և նմանատիպ ցեղատեսակները գալիս են *Bos taurus indicus* ենթատեսակից և առանձնացել են իրենց մերձարևելյան և եվրոպական բարեկամներից մոտավորապես 300-ից 600 հազար տարի առաջ։ Որոշ փորձագետներ կարծում են, որ զեբուն նույնիսկ կարելի է առանձնացնել այլ տեսակի մեջ (Bos indicus)։ 1994 թվականին կատարված գենետիկական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ արդիական կովերը չեն պատկանում նույն տոհմական գծին։ Ընտելացման գործընթացը տեղի է ունեցել տարբեր վայրերում և տարբեր պոպուլյացիաների մեջ։

Տես նաև
-------

* Կով
* Մարտական ցուլ
* Տուր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  van Vuure, T. (Cis) (2005). *Retracing the Aurochs – History, Morphology and Ecology of an extinct wild Ox*. Sofia-Moscow: Pensoft Publishers. ISBN 954-642-235-5.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելիքյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մեհենդակ Արտաշեսի Մելիքյան** (դեկտեմբերի 24, 1919(1919-12-24), Ալեքսանդրապոլ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն - մայիսի 12, 1993(1993-05-12), Երևան, Հայաստան), հայ փիլիսոփա։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981), փիլիսոփայություն գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1969), ԽՄԿԿ անդամ (1944)։ Մասնակցել է «Հայրենական մեծ պատերազմին» (1941-1945)։

Կենսագրություն
--------------

Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Երևանում։ 1939 թվականին Մոսկվայի ավտոճանապարհային ինստիտուտի ուսանող Մեհենդակ Մելիքյանը մեկնել է բանակ, 1941-1945 թվականներին մասնակցել է «Հայրենական մեծ պատերազմին»։ Զորացրվելուց հետո ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը (1950)։ 1950 թվականին ուսումը շարունակել է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում, միաժամանակ խմբագրել «Երևանի պետական համալսարան» թերթը։ 1953 թվականին Մելիքյանը ԵՊՀ փիլիսոփայության ամբիոնի ասիստենտ էր։ Պաշտպանելով թեկնածուական ատենախոսությունը՝ 1958-1962 թվականներին վարել է ԵՊՀ գիտահետազոտական բաժնի վարիչ պաշտոնը, իսկ 1967-1973 թվականներին, որպես պրոռեկտոր, ղեկավարել հրատարակչության և արտասահմանյան ուսանողների հետ տարվող աշխատանքները։

1970-1983 թվականներին եղել է ԵՊՀ պատմական մատերիալիզմի, բարոյագիտության և գեղագիտության ամբիոնի վարիչ, 1983-1986 թվականներին՝ փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի առաջին դեկան, 1986-1991 թվականներին՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր։ Գլխավորապես զբաղվել է ազգային հարցի հիմնախնդիրներով։

1971-1985 թվականներին խորհրդային գիտնականների պատվիրակությունների կազմում մասնակցել է ԳԴՀ-ում, Հունգարիայում, Ֆինլանդիայում, ԱՄՆ-ում, Չեխոսլովակիայում կազմակերպված փիլիսոփայական գիտաժողովների։

Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել է թեկնածուական տասը ատենախոսություն։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի 2 շքանշանով և մեկ տասնյակից ավելի մեդալներով։

Երկեր
-----

* «Կապիտալիզմի մնացուկները մարդկանց գիտակցության մեջ և նրանց հաղթահարման ուղիները», Երևան, 1955։
* «Հայ ազգի կազմավորման և նրա սոցիալիստական վերափոխման հարցի շուրջը», Երևան, 1957։
* «Սոցիալիզմը և ազգերը», Երևան, 1969։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 389.
2. ↑  Կենսագրական հանրագիտարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2009, էջ 408-409։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մեհենդակ Մելիքյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8385 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 389)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելիքսեթյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Առնոլդ Լևոնի Մելիքսեթյան** (փետրվարի 6, 1949(1949-02-06), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Առնոլդ Մելիքսեթյանը ծնվել է 1949 թվականին Ստեփանակերտում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստատեխնիկական ուսումնարանը, 1977 թվականին Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գեղանկարի բաժինը։ Դասավանդում է Տող գյուղի արվեստի դպրոցում։ Ղարաբաղյան շարժումից հետո սկսել է զբաղվել քանդակով։ Աշխատում է փայտով, կավով։

Առնոլդ Մելիքսեթյանի գործերից պահվում են Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ստեղծել է գեղանկարներ, գրաֆիկական գործեր («Ագրեսիա», «Շուշի», «Թունել», երեքն էլ՝ 1995 թ.), քանդակներ («Քանդակ», 1989 թ. փայտ, «Մարդը թիկունքով», 1999 թ. շամոտ, «Հաղթանակ», 2000 թ. գիպս, և այլն)։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Ստեփանակերտում (1986 թ.), Երևանում (1993 թ.):

Տես նաև
-------

* ԼՂՀ կերպարվեստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելիքսեթյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմեն Վասիլի Մելիքսեթյան** (ապրիլի 24, 1951(1951-04-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ռեժիսոր։ Պրոֆեսոր (2005)։ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2012)։

Կենսագրություն
--------------

1977 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը, 1988 թվականին՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիան։ 1992-1995 թվականներին եղել է Երևանի մանկական երաժշտական թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր, 1996 թվականին՝ գեղարվեստական ղեկավար, 1997 թվականից՝ Երևանի կամերային երաժշտական թատրոնի հիմնադիր-գեղարվեստական ղեկավար։ 1978 թվականից դասավանդում է Երևանի կոնսերվատորիայում, 1992 թվականից՝ նաև Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում (ամբիոնի վարիչ՝ 2006 թվականից)։

Բեմադրություններ
----------------

* Կ. Օրֆի «Բեռնաուերի դուստրը» (1997)
* Վարդան Աճեմյանի «Կիկոս» (1998, օպերա)
* Լ. Վեբերի «Կատուներ» (2000)
* «Քվազիմոդո և Էսմերալդա» (ըստ Հյուգոյի, 2002)
* «Բրոդվեյ- Բրոդվեյ» (2003)
* Արամ Սաթյանի «Լիլիթ» (2005, օպերա)

Տես նաև
-------

* Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նոր «Կարմենը» կարճ կլինի և առանց ծանր դեկորների
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելիքսեթյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սամվել Գրիգորի Մելիքսեթյան** (դեկտեմբերի 15, 1907(1907-12-15), Գերխանա, Կարսի գավառ, Կարսի մարզ, Կովկասյան երկրամաս, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 31, 1992(1992-01-31), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային անասնաբույժ, զինվորական ծառայության գնդապետ (1954 թվականից՝ պաշտոնաթող)։ Անասնաբուժական գիտության դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1964)։

Կենսագրություն
--------------

1933 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1933-1954 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1964 թվականից Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի վիրաբուժության ամբիոնի պրոֆեսոր։

Գիտական աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսության կենդանիների վիրաբուժական տարբեր հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման խնդիրներին։ 1935-1940 թվականներին պրոֆեսոր Ա․ Վելլերի հետ (Լենինգրադ) մշակել է վիրահատմամբ ձիերի աղիքային քարերի հեռացման նոր մեթոդ, ստեղծել խոշոր եղջերավոր կենդանիների նախաստամոքսների վնասվածքների կանխարգելման և բուժման սարքերի համալիր (տես Մագնիսային զոնդ և օղակ)։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի և Կարմիր աստղի 3 շքանշաններով։

Երկեր
-----

* Անասնաբույժի ուղեցույց (Վիրաբուժություն), Երևան, 1968։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 393.
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սամվել Մելիքսեթյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8640 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 393)։*  |
**Պետեր Օզգյան** (նաև՝ Պետրոս, ապրիլի 27, 1932(1932-04-27) կամ 1932, Դուբրովնիկ, Հարավսլավիա - ապրիլի 1, 1979(1979-04-01) կամ 1979), հայ կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Բելգրադի երաժշտական ակադեմիան։ 1959 թվականին արժանացել է Ս. Ռիստեկի անվան մրցանակի։ Դասավանդել է երաժշտատեսական առարկաներ։ Գրել է ազգային հնչերանգներով հագեցած գործիքային և նվագախմբային երկեր, որտեղ օգտագործել է ատոնալ, պոլիտոնալ, սերիական երաժշտական համակարգերի տարրեր, ստեղծել ինքնատիպ արտահայտչամիջոցներ։

1973 թվականին այցելել է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։

Հայաստանի կոմպոզիտորների միության դահլիճում կատարվել են նրա կվարտետը, դաշնամուրային կոնցերտը, սիմֆոնիետը, դաշնամուրային վարիացիաները, սյուիտը՝ ֆլեյտայի և լարային նվագախմբի համար։ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարանին է նվիրել սերբական Պատարագի ձայնագրությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Վլադիմիր Նիկոլաևիչ Կազիմիրով**  (օգոստոսի 12, 1929(1929-08-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս քաղաքական գործիչ։ Ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1953) և Դիվանագիտական բարձրագույն դպրոցը (1962)։ Ունի արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան (1975)։ Եղել է ԽՍՀՄ և ՌԴ դեսպանը մի շարք երկրներում։

1992 թվականին նշանակվել է Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցություններում Ռուսաստանի միջնորդական առաքելության ղեկավար, 1994 թվականին՝ ՌԴ նախագահի լիազոր ներկայացուցիչ։ ՌԴ ներկայացուցիչը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում (1992), 1994-1996 թվականներին՝ համանախագահ։

Կազիմիրովի անմիջական մասնակցությամբ են ընթացել հակամարտության կարգավորման, այդ թվում՝ Մոսկվայում 1992 թվականի մայիսին զինադադար՝ հաստատելու բանակցությունները։ Հիմնահարցի կարգավորման վերաբերյալ հոդվածներով և զեկույցներով հանդես է եկել մամուլում և համաժողովներում։

2015 թ. հոկտեմբերի 26-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով։

Մահացել է 2024 թ․ ապիլի 19-ին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վ. Ն. ԿԱԶԻՄԻՐՈՎԻՆ ՊԱՏՎՈ ՇՔԱՆՇԱՆՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելքոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Զավեն Արսենի Մելքոնյան** (հուլիսի 25, 1912(1912-07-25), Կոշավանք - փետրվարի 6, 1985(1985-02-06), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1969)։

Կենսագրություն
--------------

Զավեն Մելքոնյանը ծնվել է 1912 թվականի հուլիսի 25-ին Կոշավանք գյուղում։

1942 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական մեքենայացման և էլեկտրաֆիկացման ինստիտուտը։ 1949-1983 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի մեքենաների նորոգման ամբիոնի վարիչ։ 1951-1957 թվականներին և 1965-1970 թվականներին միաժամանակ եղել է մեքենայացման ֆակուլտետի դեկան։ Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսության մեքենաների նորոգման հարցերին։

Մահացել է 1985 թվականի թվականի փետրվարի 6-ին Երևանում։

Աշխատություններ
---------------

* Մեքենաների տեխնիկական սպասարկման պունկտերը և նորոգման արհեստանոցները կոլտնտեսություններում և սովխոզներում, Երևան, 1959։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Զավեն Մելքոնյան Արսենի

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ստեփանոս Հակոբի Ներսիսյան (Ներսեսյան)** (1807, Երևան - մարտի 23 (ապրիլի 4), 1884, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), հայազգի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

1840-1842 թվականներին ավարտել Է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիան (դասատուներ՝ Ա․ Զաուերվեյդ և Ա․ Վառնեկ)` ոչ դասական» նկարչի կոչումով։ Ներսիսյանի լուսավորական գաղաֆարների ձևավորմանը նպաստել է նաև նրա մտերմությունը ժամանակի անվանի մտավորականների (Գաբրիել Սունդուկյան, Ս․ Նազարյան, Միրզա Ֆաթալի Ախունդով, Հովհաննես Այվազովսկի, Պերճ Պռոշյան, Գևորգ Ախվերդյան և ուրիշներ) հետ։ 1846-1965 թվականներին (ընդմիջումներով) նկարչություն Է դասավանդել Թիֆլիսի, Շուշիի դպրոցներում։ Ստեղծագործել Է պատմական ու կենցաղաղային պատկերի, դիմանկարի ու բնանկարի բնագավառներում։ Ներսիսյանի «Խնջույք Քուռ գետի ափին» (1860-ական թվականներ) նկարը նոր շրջանի հայ կերպարվեստի առաջին կենցաղապատկերն է։ Նրա Մ. Զ. Արղության-Երկայնաբազուկի (1849), Անհայտ տղամարդու, Ա. Տեր-Ղուկասյանի, Գ. Ակիմյանի և այլ դիմանկարներում առկա է Հ. Հովնաթանյանի արվեստի որոշակի ազդեցությունը։ «Իշխան Բ. Հ. Բեյբութովի դիմանկարը» (1857) հանդիսային է՝ գեներալի պատվանշանների շեշտադրումով։ «Անհայտ կին», «Մելիք-Ադամյան», «Գ. Իզմիրյան» գործերում պարզորոշ է ժամանակի արվեստի գաղափարական ու գեղագիտիական ազդեցությունը, իսկ «Մեսրոպ Մաշտոց» և «Սահակ Պարթև» (երկուսն էլ՝ 1882) պատկերներն ազգային ինքնագիտակցությունից բխած տրամադրությունների գեղարվեստական արտահայտությունն են։ Ներսիսյանն իր ստեղծագործությամբ ավարտին է հասցրել 17-18-րդ դարերի հայ կերպարվեստի զարգացումը՝ այն կապելով 19-րդ դարի 2-րդ կեսի արվեստի հետ։

Ներսիսյանի գործերը պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Սուրբ էջմիածնի Վեհարանում, ԳԱԹ-ում, Վրաստանի արվեստի (Թբիլիսի), Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստների թանգարաններում։

Գրականություն
-------------

* Ղազարյան Մ, Ստեփանս Ներսիսյան, «Տեղեկագիր ՀԽՍՀ ԳԱ, հաս, գիտ», 1962, № 1

Պատկերասրահ
-----------

* Մեսրոպ Մաշտոց, գտնվում է Էջմիածնի վեհարանում, 1882Մեսրոպ Մաշտոց, գտնվում է Էջմիածնի վեհարանում, 1882
* Իշխան Վ. Հ. Բեհբութովի դիմանակարը (1857)Իշխան Վ. Հ. Բեհբութովի դիմանակարը (1857)
* Խնջույք Քուռ գետի ափին. Թիֆլիս (1860-ական)Խնջույք Քուռ գետի ափին. Թիֆլիս (1860-ական)
* Սուրբ Սահակ Պարթև, 1882Սուրբ Սահակ Պարթև, 1882

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ստեփանոս Ներսիսյանի ստեղծագործությունները ՀԱՊ-ում
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
3. ↑  «Ղազարյան Մ, Ստեփանս Ներսիսյան, «Տեղեկագիր ՀԽՍՀ ԳԱ, հաս, գիտ», 1962, № 1». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստեփանոս Ներսիսյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 260)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մինասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մկրտիչ Հակոբի Մինասյան** (հունվարի 2, 1946(1946-01-02), Ախուրյան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ճարտարագետ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Մկրտիչ Մինասյանը ծնվել է 1946 թվականի հունվարի 2-ին Ախուրյանի շրջանի Արևիկ գյուղում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ճարտարագետ-էլեկտրամեխանիկի որակավորումը։ Եղել է Հայաստանի Հանրապետության ճարտարագիտական ակադեմիայի իսկական անդամ։

1964-1980 թվականներին Երևանի ՋԷԿ-ում աշխատել է փականագործ, վարպետ, ավագ ճարտարագետ, կուսկոմիտեի քարտուղար, իսկ 1974-1980 թվականներին` կուսկոմիտեի ազատված քարտուղար։ 1980-1987 թվականներին` ՀԿԿ Կենտկոմի արդյունաբերության բաժնի հրահանգիչ, ենթաբաժնի վարիչ, 1987-1988 թվականներին աշխատել է ՀԿԿ Երևանի Օրջոնիկիձեի շրջկոմի երկրորդ քարտուղար, 1988-1991 թվականներին` առաջին քարտուղար։ 1991-1993 թվականներին եղել է Երևանի Էրեբունու շրջխորհրդի գործկոմի նախագահի առաջին տեղակալ, 1993-1996 թվականներին` նախագահ, 1996 թվականին՝ Երևանի քաղաքապետարանի Խորհրդային տարածքային բաժնի պետ, իսկ 1996-2002 թվականներին` Երևանի Նոր Նորքի թաղապետ։ 2003-2007 թվականներին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 2 ընտրատարածքից, եղել է Ազգային ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի և երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2007-2012 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ), Ազգային ժողովի առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ 2012 թվականին մայիսի 6-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։ 1970 թվականին պարգևատրվել է Վ.Լենինի հոբելյանական մեդալով, 2004 թվականին՝ միջազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի արծաթե մեդալով, 2008 թվականին բնության և հասարակության միջազգային ակադեմիայի կողմից պարգևատրվել է Լեյբնիցի մեդալով։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Parliament Monitoring - Մինասյան Մկրտիչ Հակոբի». *parliamentmonitoring.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *www.parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.
3. ↑  «Մկրտիչ Հակոբի Մինասյան – Deputat» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 9-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.
4. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *www.parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հարություն Մինասյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մինասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հարություն Հովհաննեսի Մինասյան** (փետրվարի 27, 1920(1920-02-27), Ալեքսանդրապոլ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն - փետրվարի 25, 1988(1988-02-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային վիրաբույժ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1963), բժշկական գիտությունների թեկնածու (1953)։

Կենսագրություն
--------------

1941 ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1953 թվականից աշխատում է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ֆակուլտետային վիրաբուժության ամբիոնում (1962 թվականից՝ դոցենտ)։ Եղել է Երևան քաղաքի գլխավոր վիրաբույժ (1954-1956 թթ. 1963-1976 թթ.)։ 1965 թվականից Երևանի բժշկական ինստիտուտի ֆակուլտետային վիրաբուժության ամբիոնի մասնաճյուղի («Մալաթիա» հիվանդանոցում) վարիչն է։

Մինասյանը Հայաստանում առաջիններից մեկն է գործնականում կիրառել ինտուբացիոն նարկոզը, առաջինը կատարել կերակրափողահատում (1954)։ Ստամոքսի և 12-մատնյա աղիքի խոցային հիվանդության բուժման ժամանակ կատարել է սելեկտիվ պրոքսիմալ վագոտոմիա (1976) և ներդրել երկրի վիրաբուժական պրակտիկայում։

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 555.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 555)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մինասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկազ Տիգրանի Մինասյան** (1920 - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, բանաստեղծ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Հայկազ Մինասյանը ծնվել է 1920 թվականին, Արթիկի շրջանի Վարդաքար գյուղում։ 1937 թվականին ավարտել է Լենինականի Ասքանազ Մռավյանի անվան մանկավարժական տեխնիկումը։ 1937-1939 ուսումնական տարիներին աշխատել է Ախուրյանի շրջանի Կամո գյուղի դպրոցում, որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ, 1939-1942 ուսումնական տարիներին՝ նույն դպրոցում եղել է ուսմասվար, իսկ հետո՝ տնօրեն։

Մինասյանը կարմիր բանակ է զորակոչվել 1942 թվականին։ Ծառայել է Հեռավորարևելյան կարմրադրոշ 15-րդ բանակի 5-րդ պահեստային գնդում որպես վաշտի քաղղեկի տեղակալ։ 1945 թվականի օգոստոսի 9-ից Մինասյանը մասնակցել է իմպերիալիստական Ճապոնիայի դեմ մղված պատերազմին։ Մարտերում ցուցաբերած արիության ու խիզախության համար պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Խիզախության համար» մեդալներով։

Մինասյանը բանակից զորացրվել է 1946 թվականին և շարունակել մանկավարժական աշխատանքը։ Հայկազը մինչև 1951 թվականը եղել է Ախուրյանի շրջանի Հացիկ գյուղի ութնամյա դպրոցի տնօրեն։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1963 թվականին Մինասյանը տեղափոխվել է Չարենցավան քաղաքը, աշխատել երեկոյան միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար, այնուհետև՝ նույն դպրոցի տնօրեն։ Դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։ Մինասյանը մանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց զբաղվել է գրական-ստեղծագործական աշխատանքով։

Հրատարակել է բանաստեղծությունների երկու ժողովածու։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարո Մինասյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մինասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կարո Մինասյան** (1897 - 1973), իրանահայ բժիշկ, գիտնական, հնագետ։

Կենսագրություն
--------------

Կարո Մինասյանը ծնվել է 1897 թվականին Չհալմահալի Բախթիարի շրջանի Մամակա գյուղում։ Սովորել է տեղի դպրոցում։ Այնուհետև կրթությունը շարունակելու համար մեկնել է Հնդկաստան, սակայն հիվանդության պատճառով վերադարձել է Իրան, կրթությունը շարունակել Ջուղայի գիշերօթիկ դպրոցում։ Հնդկաստանի համալսարանից ստացել է առողջապահության դոկտորի դիպլոմ` հեռակա կարգով, այնուհետև կրթությունը շարունակելու համար մեկնել է Հնդկաստան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռազմաճակատում աշխատել է որպես բժիշկ և հիմնել հիվանդանոց։ 1920 թվականին Կարո Մինասյանը շարունակել է կրթությունը Լոնդոնի և Լոզանի համալսարաններում և ստացել ընդհանուր և պլաստիկ վիրաբույժի մասնագիտություն։

Վերադառնալով Իրան` Ահվազում, Թեհրանում և Սպահանում աշխատել է որպես բժիշկ, հիմնել իր սեփական պոլիկլինիկաները։

Կարո Մինասյանը եղել է Չհարմահալի և Ֆերեյդանի հիվանդանոցների հիմնադիրներից, եղել է Իրանի հնագիտության, հուշարձանների պահպանման հանձնաժողովի մշտական անդամ։ Նա ստեղծել է Սպահանի ամենամեծ անձնական գրադարանը, որտեղ հավաքված էին հին տպագրության և ձեռագիր գրքերի հազարավոր հատորներ։

Կարո Մինասյանի հայկական հավաքածու
---------------------------------

Կալիֆոռնիայի Լոս Անջելեսի մասնաճյուղի համալսարանը 1968 թվականին ձեռք է բերել Կարո Մինասյանի հավաքածուն, որը բաղկացած է հայկական ձեռագրերից, որոնց մեջ է Գլաձորի Ավետարանը, վաղ շրջանի հայկական տպագիր գրքեր՝ պարսկերեն, արաբերեն, օսմանյան թուրքերեն և ուրդու ձեռագրեր։ Այս ձեռագրերի նյութերը հետևյալն են՝ պարսկերեն և արաբերեն լեզվաբանություն, պարսկերեն գրականություն և պատմություն, Շիա աստվածաբանություն և օրենսդրություն, արվեստ, փիլիսոփայություն, տրամաբանություն։ Հավաքածուն կազմված է պարսկերեն ձեռագրերի նմուշներից, զանազան առարկաներից և պատմական իրերից։ Հայկական այս հավաքածուն, որը հիմնականում Սպահանի հայկական գաղութի կենցաղի մասին է, բաղկացած է նամակներից, որոնք նաև առևտրի մասին են։ Հավաքածուն ուշագրավ է իր հաշվեգրերով, նկարներով, տպագիր և ձեռագիր գրքերով, նամակածրարներով, բացիկներով և փաստաթղթերով, որոնք 17-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի կեսերի ժամանակաշրջաններից են։

Մահ
---

Կարո Մինասյանը մահացել է 1973 թվականին։ Իր կտակի համաձայն` թաղվել է Ջուղա քաղաքի գերեզմանոցում` հոր կողքին։

Երկեր
-----

Կարո Մինասյանը հնէաբանության և բժշկության բնագավառում մի քանի գրքերի և հոդվածների հեղինակ է`

* «Ծխախոտի ազդեցությունը», Փարիզ, 1929
* Des Anomlies peno ureteralse contibution a letude, Լոզան, 1929
* Gilantets the Chronicle of Petros di Sarkis, Լիսաբոն, 1929
* Shah diz of Islamic Fame, Լոնդոն, 1971

Գրականություն
-------------

* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Caro Minasian collection of Armenian material, ca. 1600-1968, Կարօ Մինասեան հայկական հաւաքածոյի ցուցակը, մօտ. 1600-1968». *www.oac.cdlib.org*. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մինասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Իլյա (Իլյիչ) Հմայակի Մինասյան** (օգոստոսի 28, 1929(1929-08-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2009, Երևան, Հայաստան), հայ շվիահար։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961), պրոֆեսոր (1996)։ Հայկական շվին առաջինն է ներկայացրել արտերկրում (76 երկիր)։

Կենսագրություն
--------------

Իլյա Մինասյանի հուշատախտակը Երևանի Աբովյան փողոցում
Դուդուկ նվագել սովորել է ինքնուրույն, ապա աշակերտել է Լևոն Մադոյանին։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության 
(1963), էքստեռն՝ ՀՊՄԻ մշակույթի (1979, 
նաև ժողովրդական գործիքների բաժնի հիմնադիրներից) բաժինները։ 1980 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ 1947-1991 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի, 1991 թվականից՝ Երևանի կամերային երաժշտության տան մենակատար։ Նվագացան­կում ընդգրկված են եղել հիմնականում հայկական և աշխարհի ժողովուրդների մեղեդիներ։ Հայկական շվին առաջինն է ներկայացրել արտասահմանյան ունկնդրին։

Գործունեություն
---------------

Մինասյանի կատարողական արվեստին բնորոշ են եղել հուզականությունը, արտահայտչամիջոցների բազմազանությունը։ Կատարման վարպետությամբ առանձնացել են 
«Կռունկ», «Երազ» երգերը, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Ռոնդոն», Արամ Խաչատրյանի «Սուսերով պարը» և այլ գործեր։ Համերգներով շրջագայել է ԽՍՀՄ-ում, Սիրիայում, Լիբանանում, Եգիպտոսում, Բելգիայում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Ֆինլանդիայում, Կանադայում, Մեքսիկայում, Չիլիում, Չինաստանում և այլուր։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* Երիտասարդության և ուսանողների համաշխարհային VI փառատոնի 1-ին մրցանակ(1957, Մոսկվա)
* Ժողգործիքներ նվագողների մրցույթի 1-ին մրցանակ (1957, Մոսկվա)
* Էստրադա­յին արտիստների համամիութենական մրցույթի 1-ին մրցանակ (1958, Մոսկվա)
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայ երաժշտության հանրագիտարան*. Երևան: «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն»,. 2019. էջ 460. `{{cite book}}`: Text "Գիտահրատարակչական խորհուրդ՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Վոլեյսի հուշարձան
**Հուշարձան** (անգլ.՝ Wallace Monument), 67 մետր բարձրությամբ քառակողմ աշտարակ։ Տեղադրվել է 1869 թվականին Շոտլանդիայի Ստըրլինգ քաղաքին կից բլրի վրա, Շոտլանդիայի ազգային հերոս Վիլիամ Վոլեյսի պատվին։

Հուշարձանը կառուցվել է գոթական ոճով, Էբբի Քրեյգ բլրի վրա, Դանբլիի ճանապարհին, քաղաքից 1, 5 կմ հեռավորության վրա։ Ըստ լեգենդի, հենց այս բլրից է Ստըրլինգի կամրջի ճակատամարտից առաջ Վոլեյսը հետևել անգլիական բանակին, նախքան շոտլանդական զորքերին հարձակման հրաման տալը։

Վոլեյսի արձան
-------------

Հուշարձանի անկյունում կանգնած է Վոլեյսի վիկտորյան արձանի բնօրինակը։ Քանդակագործն է շոտլանդացի Դավիթ Վոթսոն Սթիվենսոնը։

Քաջարի սիրտ արձան
-----------------

**Թոմ եկեղեցու արձան «Ազատություն»**

**Թոմ եկեղեցու արձան «Ազատություն»**
1996 թ.-ին Թոմ եկեղեցում կանգնեցվեց Վոլեյսի արձանը, որը կոչվում է «Ազատություն»։ Արձանի գաղափարը ծնվել էր «Քաջարի սիրտ» ֆիլմի դիտումից հետո. որտեղ դերասան Մել Գիբսոնը մարմնավորում էր Վիլիամ Վոլեյսին։ Եկեղեցին վարձականել է արձանը Սթըլինգի խորհրդից, որը 1997 թվականին տեղադրված է եղել բլուր այցելողների ավտոկանգառում The statue was deeply unpopular, being described as "among the most loathed pieces of public art in Scotland": Բազմաթիվ անգամ արձանը վանդալիզմի է ենթարկվել։ 2008 թվականին նախատեսվել է հեռացնել արձանը, սակայն վերադարձվել է եկեղեցուն, հետո անհաջող փորձ է արվել վաճառել այն աճուրդով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Wallace Monument - Stirling Tourist Attraction - Home».
2. ↑  «Scottish Wars of Independence». *BBC Scotland*. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
3. ↑  «David Watson Stevenson RSA - Mapping the Practice and Profession of Sculpture in Britain and Ireland 1851-1951». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 23-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
4. 1 2  Kevin Hurley (2004 թ․ սեպտեմբերի 19). «They may take our lives but they won't take Freedom». *Scotland on Sunday*. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ նոյեմբերի 1-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 16-ին.
5. ↑  «They may take our lives but they won't take Freedom». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
6. ↑  «Wallace statue back with sculptor». BBC News. 2009 թ․ հոկտեմբերի 16. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 16-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մինասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմինե Միքայելի Մինասյան** (հունվարի 1, 1953(1953-01-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ-նեֆրոլոգ, պուլմոնոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ներքին հիվանդությունների (պուլմոնոլոգիա և նեֆրոլոգիա) ամբիոնի վարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Արմինե Մինասյանը ծնվել է 1953 թվականի հունվարի 1-ին Երևանում։ 1959-1969 թվականներին սովորել է Երևանի Պուշկինի անվան թիվ 8 միջնակարգ դպրոցում։ 1969 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1975 թվականին։ 1975-1976 թվականներին անցել է ինտերնատուրա։

1976-2011 թթ. աշխատել է ներքին հիվանդությունների ամբիոնում որպես ասիստենտ, դոցենտ

1983 թ. թեկնածուական թեզի պաշտպանություն և հաստատում,

2005 թ. ստացել է դոցենտի գիտական կոչում բժշկագիտություն մասնագիտությամբ,

2015 թ. ստացել է դոկտորի գիտական աստիճան բժշկագիտություն մասնագիտությամբ,

2016 թ. ստացել է պրոֆեսորի գիտական կոչում բժշկագիտություն մասնագիտությամբ,

2011թ.-ից մինչ օրս Ներքին հիվանդությունների (պուլմոնոլոգիա և նեֆրոլոգիա) ամբիոնի վարիչ, բ. գ. դ. պրոֆեսոր խորհրդատու «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ » ԲԿ-ում։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

1983 թ. թեկնածուական թեզի պաշտպանություն

1976 թ. մինչ օրս մասնակցություն բազմաթիվ բժշկական համաժողովների, կոնգրեսների Հայաստանում և արտերկրում (ESC, UEG )

1996 թ. USA, N. Y. Albany - պետական բժշկական կենտրոն

Որակավորում սրտաբանության եւ գաստրոէնտերելոգիայի ոլորտում

1975 թ.-ից մինչ օրս 9 ձեռնարկ (7` անգլերենով), 80 գիտական հոդված

2010 թ. AAF/OMI Program: Internal Medicine seminar

2014 թ. OMI Observership in Cardiology

Մրցանակներ
----------

* ԵՊԲՀ-ի ոսկե մեդալ, 2010
* Թերապևտների եվրոպական ասոցիացիայի դիպլոմ, 2016

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թերապիայի թիվ 3 ամբիոն
2. ↑  Ներքին հիվանդությունների (պուլմոնոլոգիա և նեֆրոլոգիա) ամբիոնի վարիչ, Արմինե Մինասյան
3. ↑  «Արմինե Մինասյան». *www.bok.am*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.(չաշխատող հղում)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մխիթարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Անդրանիկ Մխիթարյան** (փետրվարի 4, 1946(1946-02-04), Սուսեր, Թալինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։ ՀՀ բանակի կապիտան (2000)։

Կենսագրություն
--------------

Անդրանիկ Մխիթարյանը ծնվել է 1946 թվականին Թալինի շրջանի Սուսեր գյուղում։ Սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի գեղարվեստական դաստիարակության ֆակուլտետի նկարչա-գծագրական բաժնում։ Անդամակցել է մանկավարժական ինստիտուտում գործող Հայ հայրենասերների միության մասնաճյուղ հանդիսացող խմբակին (Ռուբիկ Հովսեփյանի գլխավորությամբ)։ Թռուցիկներ տարածելու պատճառով կալանավորվել է 1968 թվականի ապրիլի 16-ին։ Մայիսի 28-ին խափանման միջոց կալանքը փոխվել է չհեռանալու մասին ստորագրությամբ։ Դատապարտվել է 1 տարի ազատազրկման։ 1970 թվականին ավարտել է ինստիտուտը, տեղափոխվել Աշտարակ և աշխատել է տեղի գեղարվեստի դպրոցում։ 1988 թվականից մասնակցել է Արցախյան շարժմանը։ Եղել է Աշտարակի «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ։ 1990-1991 թվականներին զբաղվել է ինքնապաշտպանական ջոկատների կազմակերպմամբ։ 1994-1995 թվականներին եղել է Աշտարակի գեղարվեստի դպրոցի տնօրենը։ 1995 թվականից հրավիրվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարություն և մինչև 2004 թվականը եղել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության մշակույթի և հասարակական կապերի բաժնի պետի տեղակալը։ ՀՀ բանակի կապիտան է (2000)։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Մխիթարյանը նկարել սկսել է մանկության տարիներից։ Ազդվել է հայկական մանրանկարչական արվեստից, որով էլ ձևավորվել են նրա գեղագիտական հայացքները։

1998 թվականից անդամակցում է Հայաստանի նկարիչների միությանը։ Ցուցադրվում է 1974 թվականից. ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ (առաջինը՝ Երևանի ժուռնալիստների տանը՝ 1975 թվականին), մասնակցել մի շարք խմբակային ցուցադրությունների։ Ստեղծագործությունները ցուցադրվել են Երևանի Սպայի տանը (1996), Ճամբարակում (1997), Օշականի դպրատանը (2008), Լիբանանում (2004), Գլենդելում (2012), Հայաստանի նկարիչների միությունում, Երևանի կամերային թատրոնում, Հայաստանի ռազմական թանգարանում կազմակերպված ցուցահանդեսներին։

Իր կտավներում Մխիթարյանը պատկերել է Մաշտոցին, Նարեկացուն, Կոմիտասին։ Ստեղծագործում է բնանկարի, դիմանկարի, գրաֆիկայի, նատյուրմորտի ժանրում։

Մրցանակներ
----------

* Համաբանակային ցուցահանդես-մրցույթների առաջին մրցանակ, 2001-2002։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կամերային ցուցահանդեսներ. կբացվի Անդրանիկ Մխիթարյան-Սուսերցու անհատական ցուցահանդեսը
2. ↑  LLC, Helix Consulting. «Անդրանիկ Մխիթարյան-Սուսերցու ցուցահանդեսը՝ Երևանի պետական կամերային թատրոնում». *www.panorama.am* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 6-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արտաշես Մխիթարյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մխիթարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտաշես Մելքոնի Մխիթարյան** (օգոստոսի 14, 1912(1912-08-14), Դիլիջան, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 19, 1993(1993-06-19)), հայ խորհրդային ինժեներ-մեխանիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1953), պրոֆեսոր (1953), Ուկրաինական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1980)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի ինժեներաշինարարական ինստիտուտը (1940)։ 1945 թվականից գլխավորել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի «Հիդրավլիկա և հիդրոտեխնիկական կառույցներ» ամբիոնը։ 1952-1956 թվականներին եղել է Կույբիշևի հիդրոտեխնիկական ինստիտուտի նույնանուն ամբիոնի վարիչը, 1956-1961 թվականներին՝ Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի «Հիդրավլիկա և հիդրոմեքենաներ» ամբիոնի վարիչը։ 1961 թվականից Կիևի քաղաքացիական ավիացիայի ինժեներների ինստիտուտի «Թռչող ապարատների թռիչքի աերոմեխանիկա և դինամիկա» ամբիոնի վարիչն է։ Հիմնական աշխատանքները նվիրված են հիդրավլիկայի և հիդրոմեխանիկայի հարցերին։ Կարևոր ավանդ ունի գազադինամիկական և էլեկտրագազադինամիկական շիթային հոսանքների տեսության զարգացման գործում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 634.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արտաշես Մխիթարյան (ինժեներ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Хайазг |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10737 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 634)։*  |