**Ղորտինա** (հին հունարեն՝ Γορτύν, Γόρτυνα, հուն․՝ Γόρτυς, լատին․՝ Gortyn, Gortyna, Gortynia), հին քաղաք Կրետեում։ Ղորտինան գտնվում է Հերակլիոնից 46 կմ հարավ, Այի-Դեկա գյուղի մոտ, Մեսարայի բերրի դաշտում։ Ղորտինան Կրետեի ամենահին քաղաքներից մեկն է (6000 տարվա պատմություն ունի), Հունաստանի ամենակարևոր հնագիտական վայրերից մեկը։

Քաղաքի անվանումը, ըստ Հեսիխիուսի, ծագում է մինոսական *karten* բառից, որը նշանակում է «կով»։ Ժամանակակից գիտնականների կարծիքով, քաղաքի անվանումը ծագում է պելասգների թողած հին հնդեվրոպական սուբտրատից, հնդեվրոպական նախալեզվի *ghordh-* «քաղաք» բառից։

Մոտավորապես 1880 թվականին հայտնաբերվել է Ղորտինայի օրենքների մեծ օրենսգիրքը, որն անվանվել է «օրենսգրքերի արքա», քանի որ այն ամենամեծն է, որը երբևէ հայտնաբերվել է Հունաստանի տարածքում։ Նա Եվրոպայում հնագույն գրավոր օրենսդրական ակտն է և Հին Հունաստանի իրավունքի թանկարժեք աղբյուրը։ Հին սպարտացիները ունեին մի լեգենդ, ըստ որի Ղորտինայից մի մարդ` Ֆալետ Կրիտսկի անունով, օգնել էր Լիկուրգ Սպարտացուն օրենսդրությունը կազմելու գործընթացում։

Ընդարձակ տարածքում կան տեսարժան վայրեր, որոնք պատկանում են տարբեր պատմական դարաշրջանների և մշակույթների, այդ թվում Սուրբ Տիտոսի բազիլիկան (մ.թ.ա 5-րդ դար), հռոմեական թերմերը, պրետորիան (մ.թ.ա 2-րդ դար) և օդիոնը, Ապոլոնի Հունական տաճարը, Եգիպտական Իսիդայի և Սերապիսի աստվածների սրբավայրը։ Ղորտինայից երեք կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք գտնվում է հսկա Լաբիրինթոսի մուտքը, որը հայտնի է դեռևս հնագույն ժամանակներից (փակ է զբոսաշրջիկների համար)։ Ենթադրվում է, որ քաղաքի բազմաթիվ պատմական շենքերի համար շինարարական նյութը, ինչպես հայտնի օրենքների քարե տախտակների համար, արդյունահանվել է հենց այս ստորգետնյա քարայրից։

Ղորտինայի շրջակայքը հայտնի է նաև Կրետեում առաջին բնակարանային շինարարությամբ (նեոլիթի վերջին` մ.թ.ա 5-րդ հազարամյակում)։

Ղորտինայի նավահանգիստներն են Լեբենը (այժմ` Լենդաս), որը գտնվում էր Լիբիական ծովի ափին 22 կիլոմետր հարավ և Մատալան` 30 կիլոմետր հարավ-արևմուտք։

Յուպիտերի Եվրոպա արբանյակի վրա գտնվող Ղորտինա օղակն անվանվել է քաղաքի անունով։

Պատկերասրահ
-----------

* Սուրբ Տիտոսի բազիլիկաՍուրբ Տիտոսի բազիլիկա
* Փիլիսոփայի արձանըՓիլիսոփայի արձանը
* Ղորտինյան օրենքներ, տեքստը գրված է բուստրոֆեդոնի կողմից` հին հունարեն լեզվի դորիական բարբառով:Ղորտինյան օրենքներ, տեքստը գրված է բուստրոֆեդոնի կողմից` հին հունարեն լեզվի դորիական բարբառով:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Карты государств (ГУГК и Роскартография)|Греция|2001
2. ↑  *Р. Грейвс* Минос и его братья // Мифы Древней Греции / Пер. с англ. К. П. Лукьяненко ; Под ред. и с послесл. А. А. Тахо-Годи. — М.: Прогресс, 1992. — 620 с.
3. ↑  *Fred C. Woudhuizen* On the Identity of the Indo-European Substrate in Western Anatolia(անգլ.) // *Živa Antika*. —Skopje, 2013. — Т. 63. — С. 5—11.
4. ↑  Thomas M. Waldmann (2009-12)։ «Die kretische Labyrinth-Höhle» (գերմաներեն)։ www.labyrinthos.ch։ Վերցված է 2017-09-09
5. ↑  *Страбон*. География. X.IV.11

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ուղղափառ · Catholic (1997—…) · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 123358093 · GND: 4093792-6 · LCCN: sh87007073 · SUDOC: 032302134 · VIAF: 315170067 · WorldCat VIAF: 315170067 |

 |