**Բախումներ Կումանովոյում**՝ Մակեդոնիայումալբանացի անջատողականների և Մակեդոնիայի ՆԳՆ-ի միջև 2015 թվականի մայիսի 9-ից 10-ը (քաղաքի բնակչության մեկ երրորդը էթնիկ ալբաններ են)։

Իրադարձությունների ընթացք
-------------------------

Միջոցառումներին նախորդում էին մայրաքաղաքում անց կացվող հակակառավարական ցույցերը և ալբանացի ակտիվիստների բազմաթիվ գործողությունները։ Ըստ Մակեդոնիայի ՆԳՆ-ի վարկածի ալբանացի ապստամբների խումբը անօրինական կերպով մտել է հարևան պետություն։ Որից հետո իրենց կողմնակիցների օգնությամբ մայիսի սկզբին թաքնվեցին Կումանովո քաղաքի Դիվո թաղամասում։ Ակտիվիստները ծրագրել էին հարձակումներ պետական կառույցների և քաղաքացիական անձանց վրա։ Ըստ վարչապետի սա Բանկանների ամենավտանգավոր խմբավորումն է, որը կապված է մեկ ամիս առաջ Գոշինցեի սահմանային անցակետի վրա հարձակման հետ (ենթադրաբար դա Ազգային ազատագրության բանակ (Մակեդոնիա) Ազգային ազատագրության բանակն է)։ Մակեդոնիայի ՆԳՆ-ն կազմեց գործողությունների պլան և դրանց համակարգման շտաբ։ Գործողությունը իրականացվեց մայիսի 9-ի առավոտյան ժամը 5-ին։ Տարբեր տեղեկությունների համաձայն զինյալները ավելի քան 40-ից 70-ի սահմաններում էր, նրանք զինված էին ինքնաձիգներով, նռնակներով, դիպուկահար հրացաններով և նռնականետերով։ Մարտերի արդյունքում 14 ապստամբ սպանվեց, իսկ 30-ը հանձնվեցին։ Մակեդոնիայի ՆԳՆ-ն կորցրեց 8 մարդ, վիրավորվեցին մոտ 37 մարդ։ Մահացավ մեկ քաղաքացիական անձ, մի քանիսը վիրավորվեցին։

Հարձակման նպատակ
----------------

Հարձակման հնարավոր պատճառը ալբանացիների դժգոհությունն էր Մակեդոնիայի օրենքների և տվյալ ժամանակահատվածում երկրի իրավիճակի նկատմամբ։ Հետագայում Կոսովոյի «Ինքնորոշում» շարժումը քննադատեց վարչապետ Նիկոլա Գրուևսկիին նրան անվանելով «դիկտատոր»։

Հետագա արձագանքներ
------------------

Սերբական կողմը ժանդարմեայի 450 աշխատակից ուղարկեց սերբ-մակեդոնական սահման, ինչպես նաև Սերբիայի ՆԳՆ հակաահաբեկչական ջոկատը մեկնեց ուժեղացնելու Կոսովոյի հետ սահմանին անվտանգության գոտին. Армейские подразделения были приведены в состояние повышенной боевой готовности:

«Էքսպրես» լրատվականը հղում անելով սեփական աղբյուրներին հայտնեց, որ անհայտ խմբավորման անդամ են եղել նաև Կոսովոյի Հանրապետության քաղաքացիներ։

Հետագայում Մակեդոնիայի իշխանությունները հայտարարեցին, որ խմբավորումը գլխավորել են հինգ կովկասյան ալբանացիներ։

Այն մարդկանց մեծամասնությունը ովքեր հանձնվել էին եղել են Մակեդոնիայի Հանրապետության քաղաքացիներ։ Բացի դա ձերբակալվածներից երեքը նաև սերբական իշխանությունների կողմից մեղադրվում էին 1998-1999 թվականներին Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ հանցագործություններ կատարելու մեջ։

Զոհված զինյալների թվում էր նաև Կոսովոյում հայտնի քաղաքական գործիչ Ջաֆեր Զիմբերին։

Մակեդոնիայի իշխանությունները հայտարարում են երկօրյա ազգային սուգ։

Սերբիայի վարչապետ Ալեքսանդր Վուչիչը մտահոգություն հայտնեց, որ այդ անկարգությունները կարող էին տարածվել Արևմտյան Բալկանների մյուս շրջաններում։ Կոսովոյի Հանրապետության պառլամենտի փոխխոսնակ «Ինքնորոշում» շարժման անդամ Աիդա Դերգուտին հայտարարեց, որ առավոտյան «Մակեդոնիայում ալբանացիները հարձակման են ենթարկվել, ինչպես դա եղավ այն ժամանակ, երբ սերբական ոստիկանությունը հարձակվեց Կոսովոյում գտնվող ալբանացիների վրա», և սպառնաց մակեդոնական իշխանություններին՝ «Մի ստիպեք մեզ, որպեսզի ձեր դեմ դուրս գան յոթ միլիոն ալբանացիներ, նույնիսկ եթե մենք անզեն դուրս գանք ձեր դեմ դուք չեք կարող պայքարել մեզ հետ»։ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց՝ «Մոսկվան անհանգստացած է Մակեդոնիայում իրավիճակի սրմամբ և երկրի բոլոր քաղաքական ուժերին կոչ է անում կառուցողական երկխոսություն վարել»։

Ավելի ուշ Սկոպիեում ՆԱՏՕ-ն, ԵՄ-ն, ԵԱՀԿ-ն և ԱՄՆ-ը դեպքի վերաբերյալ ընդունեցին համատեղ հռչակագիր, այն անվանվեց Կումանովոյի միջադեպ և քաղաքական երկխոսության կոչ արեցին հակամարտության կողմերին։

Տես նաև
-------

* Մակեդոնական հակամարտություն (2001)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «В столице Македонии во время антиправительственных беспорядков пострадали 39 человек». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 18-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 11-ին.
2. ↑  «В северной Македонии террористы на бронетехнике атаковали полицию».
3. 1 2 3  РТС :: Ухапшени терористи из Македоније, Албаније и са Косова
4. ↑  «СМИ Македонии: Число полицейских, погибших в Куманово достигло 8 человек».
5. ↑  «Никола Груевский: Мы уничтожили одну из самых опасных террористических групп на Балканах».
6. ↑  «СМИ: Македонский город Куманово атаковали боевики».
7. ↑  «Столкновения в Куманово: между Македонией и Албанией назревает война».
8. ↑  РТС :: Појачана контрола у бази Козјак код Прешева
9. 1 2  «Ситуация в Македонии накаляется. Новая война на Балканах?». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 11-ին.
10. ↑  «Macedonia blames Kosovans for deadly Kumanovo clashes».
11. ↑  «Македония: боевиками в Куманово руководили косовары».
12. ↑  Тројица терориста из Куманова у Бијелој књизи Владе Србије
13. ↑  «Xhafer Zymberi nga Gjakova është i vrarë në luftimet e Kumanovës?».
14. ↑  «Власти Македонии объявили национальный траур из-за событий в Куманово».
15. ↑  «Премьер Сербии: волнения в Македонии могут распространиться на другие районы Западных Балкан».
16. ↑  «МИД РФ призывает политические силы Македонии к диалогу».
17. ↑  США, НАТО и ЕС: Инцидент в Куманово изолированный, необходим диалог

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Balkan Think Tanks Convention - SETA Ankara - Google Книги». books.google.com.ua. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 26-ին.
* «Macedonia's Kumanovo Shootout Still Raising Suspicions :: Balkan Insight». balkaninsight.com. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 26-ին.
* «VMRO-DPMNE Labels SDSM Statement about Kumanovo Incident as Manipulation - Independent.mk». independent.mk. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 26-ին.
* «A year from the armed incident in Kumanovo/ Independent Balkan News Agency». balkaneu.com. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 26-ին.
* «Macedonia profile - Timeline - BBC News». bbc.com. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 26-ին.