**Դիտրիխ ֆոն Խոլտից**(գերմ.՝ Dietrich von Choltitz, նոյեմբերի 9, 1894(1894-11-09)[…], Łąka Prudnicka, Gmina Prudnik, Prudnik County, Օպոլյան վոյևոդություն, Լեհաստան - նոյեմբերի 5, 1966(1966-11-05)[…] կամ նոյեմբերի 4, 1966(1966-11-04), Բադեն-Բադեն, Կարլսրուեի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի հետևազորի հրամանատար։ Հայտնի է որպես Փարիզի վերջին գերմանացի հրամանատար, որը հրաժարվել է կատարել Հիտլերի հրամանը՝ հավասարեցնել այն գետնին և ոչնչացնել հիմնական տեսարժան վայրերը (սկսած Էյֆելյան աշտարակից)։ Դրա համար նրան հաճախ անվանում էին Փարիզի Փրկիչ։ 1944 թվականի հոկտեմբերին Անգլիայում գերության մեջ գտնվելիս, առանց իր իմացության ձայնագրված հեռախոսազրույցում խոստովանել է իր պատասխանատվությունը ԽՍՀՄ-ում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հրեաների ոչնչացման համար։

Ռազմական կարիերա
----------------

Ֆոն Խոլտիցը բանակում է հայտնվել Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց մի քանի ամիս առաջ, հենց այդ պահից սկսվեց ռազմական ոլորտում նրա վերելքը։ Հետագայում ծառայել է Վայմարյան հանրապետությանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում նրա առաջին մարտը եղել է 1940 թվականին՝ Ռոտերդամի գրավումը, որի ժամանակ նրա ենթակաները պետք է հսկողության տակ վերցնեին կարևոր նշանակություն ունեցող կամուրջները։ Հետագայում նա մասնակցել է «Բարբարոսա» ռազմագործողությանը, Սևաստոպոլի արյունալի մարտերին (որի ժամանակ նրա զորքերը մեծ կորուստներ կրեցին, իսկ ինքը վիրավորվեց) և Կուրսկի ճակատամարտին։

1944 թվականի մարտին տեղափոխվել է Իտալիա, որտեղ մասնակցել է Անցիո-Նետտունյան գործողությանը։ 1944 թվականի հունիսին եղել է արևմտյան ճակատում՝ Ֆրանսիայում, որտեղ գլխավորել է LXXXIV բանակային կորպուսը և փորձել խոչնդոտել դաշնակիցների հարձակումը։

Փարիզի պարետ
------------

1944 թվականի օգոստոսի 1-ին նրան շնորհվեց հետևակի գեներալի, իսկ արդեն օգոստոսի 7-ին ՝ Փարիզի ռազմական նահանգապետի կոչում։ Ֆոն Խոլտիցը Հիտլերից հրաման էր ստացել ոչնչացնել քաղաքի ամբողջ պատմական և կրոնական շինությունները։ Ավելի ուշ նա հայտարարել էր, որ չի կատարել նրա կարգադրությունները, քանի որ դա չի ունեցել ռազմական նշանակություն, Փարիզը նա սիրել է, իսկ հենց ֆյուրերին այդ ժամանակ խենթ է համարել։ Օգոստոսի 15-ին սկսվել է Փարիզի ոստիկանության գործադուլը։ Մի քանի օր անց պարետը սկզբից զինադադարի հրաման է ստորագրել, որը սակայն անտեսվել է որոշ ընդդիմադիրների կողմից, իսկ օգոստոսի 25-ին նա հանձնվել է Ազատական Ֆրանսիային։

Պատերազմից հետո
---------------

Որպես գերի սկզբում պահվել է Անգլիայում, հետո ԱՄՆ-ում։ 1951 թվականին գրել է հուշագրություններ։ 1947 թվականին ազատ է արձակվել դաշնակիցների կողմից։ Պատերազմից հետո, 1956 թվականին նա այցելել է փարիզյան հյուրանոցում գտնվող նախկին ռազմակայան։ Մահացել է դրանից 10 տարի անց Արևմտյան Գերմանիայի Բադեն-Բադեն քաղաքում երկարատև հիվանդությունից։ Գեներալի հուղարկավորությանը ներկա են եղել ֆրանսիացի բարձրաստիճան սպաներ։

Շքանշաններ
----------

* 1-ին և 2-րդ աստիճանի Երկաթյա խաչ (1914) (Պրուսիայի թագավորություն)
* Սուրբ Հենրիխի ռազմական շքանշան (1917 թվականի դեկտեմբերի 26) (Սաքսոնիայի թագավորություն)
* Արժանապատվության շքանշան (Սաքսոնիայի թագավորություն)
* Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատվավոր խաչ (1934)
* Ասպետական երկաթե խաչ (1940 թվականի մայիսի 18)
* Գերմանական խաչ (1942 թվականի փետրվարի 8)
* Ղրիմի վահան (1942 թվականի հուլիս)

Մշակույթում
-----------

* «Փարիզն այրվու՞մ է»` ֆրանս-ամերիկյան ֆիլմ, 1966 թվական։
* «Դիվանագիտություն»` ֆրանս-գերմանական ֆիլմ, 2014 թվական։
* «Secrets of the Dead: Bugging Hitler's Soldier's»` փաստավավերագրական ֆիլմ։
* «Commandos 2: Men of Courage»` «Փարիզն այրվու՞մ է» առաքելություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Babelio (ֆր.) — 2007.
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2  TracesOfWar
5. ↑  Bugging Hitler’s Soldiers | Preview | Secrets of the Dead | PBS