recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էսկալոպ**, հարթ, կլոր մսի կտոր ռուս-ֆրանսիական խոհանոցում։ Էսկալոպ էր կոչվում, մասնավորապես, միլանյան օսսի-բուկին, որը Պետերբուրգի խոհարարները փոխառել են ֆրանսիական խոհանոցից։ Էսկալոպը կտրվում էր 1 սմ հաստությամբ, այնուհետև ծեծվում էր (մինչև 0.5 սմ), ընդ որում չէր համեմվում և խորովվում էր ցանցի վրա։ Այս տեխնոլոգիական հնարն էլ հետագայում դարձավ ուտեստի հիմնական բնորոշիչ գիծը։ Այսպիսով, էսկալոպը հարթ, կլոր, բարակ մսի կտորն է, որը ենթարկվում է ջերմային մշակման՝ առանց մակերևույթը համեմելու։ Էսկալոպ պատրաստելու համար մսի 10-15 սմ կտորը թեթև ծեծում են, աղ, պղպեղ ցանում և տապակում երկու կողմից։ Միսը մատուցում են խավարտի հետ։

Հորթի էսկալոպ գերմանական ձևով
-----------------------------

### Բաղադրություն

* 6-ական կտոր հորթի միս, յուրաքանչյուրը՝ միջինը 130 գրամ
* 100 գրամ խոզի ճարպ
* 1 ձու
* Լիմոնի 6 կտոր
* Պաքսիմատ
* աղացած սև պղպեղ
* աղ

### Պատրաստման եղանակ

Մսի կտորները ծեծելով բարակեցնել, ցանել վրան աղ և պղպեղ, ապա՝ հարած ձվի մեջ թաթախել։ Միսը պաքսիմատի փշուրների մեջ գլորել և տապակել մեծ քանակությամբ եռացող ճարպի մեջ։ Էսկալոպը պետք է լինի չոր։ Ցանկալի է մատուցելիս ափսեի վրա դասավորել կտրատված լիմոն։

Էսկալոպ ֆրանսիական ձևով
-----------------------

Ֆրանսիական ձևով պատրաստված էսկալոպը մատուցում են թե տոնական օրերին և թե հանգստյան օրերին։ Որպեսզի միսը ձիգ չստացվի, նախընտրելի է վերցնել պատրաստի էսկալոպ։

### Բաղադրություն

* 500 գ էսկալոպ
* 1 սոխ
* 200 գ պանիր
* 100 գ թթվասեր և 50 գ մայոնեզ
* աղ, համեմունքներ

### Պատրաստման եղանակ

Սոխը կտրտել կիսաշրջանաձև, խաշել։ Պանիրը քերել, թթվասերը խառնել մայոնեզին, ավելացնել աղ, համեմունքներ, խառնել։ Էսկալոպը դնել տարայի մեջ, վրան լցնել սոխը, թթվասերի և մայոնեզի խառնուրդը, պանիրը։ Եփել ջեռոցում մոտ 1.5-2 ժամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հորթի էսկալոպ՝ գերմանական ձևով, ռուսերեն". Արխիվացված from the original on 2016 թ․ մարտի 4. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 2.
2. 1 2  "Էսկալոպ՝ ֆրանսիական ձևով". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էսկալոպ, անգլերեն
**Իգնալինա** (լիտ.՝ Ignalina), քաղաք Լիտվայի Ուտենսկ գավառում, Իգնալինա շրջանի վարչական կենտրոնը։

Քաղաքով է անցնում Պետերբուրգ-Վարշավա երկաթուղին, քաղաքում կա Լիտվայում ձմեռային մարզաձևերի կենտրոն։

2009 թվականին փակված Իգնալինայի ատոմային կայանը գտնվում է ոչ թե Իգնալինայում, այլ Վիսագինասից 10 կմ հեռավորությոն վրա՝ Դրուկյայ լճի ափին․ այստեղից մինչև Իգնալինա մոտ 35 կմ է։

Շրջանում կա ավելի քան 200 լիճ, որոնք հիացնում են ոչ միայն եկվորներին, այլ նաև տեղացիներին։

1989 թվականին քաղաքում ապրում էր 6 872 բնակիչ, իսկ 2020 թվականին՝ 4 836։

2018 թվականի սեպտեմբերից Իգնալինան դարձել է առաջին լիտվիական քաղաքը, որը վերակառուցել է խորհրդային դարաշրջանի բոլոր բազմաբնակարան տիպային տները։

Ապագա քաղաքի անվանումը լեհերենով *Ignalino* (Իգնալինո) է, իսկ լիտվերեն *Ignalina*-ն ի հայտ է եկել 19-րդ դարում, երբ տեղացի կալվածատեր Իգնացի Կամենսկին իր անունով է կոչել Գավիս (Gavys) լճի ափին գտնվող ոչ մեծ կալվածատունը։ Ըստ մեկ այլ տարբերակի՝ քաղաքի անվանումը ձևավորվել է ֆիննական *linna* «ամրոց, ամրություն» ձևամասնիկից (որը տարածված էր Մերձբալթիկայում և Ֆինլանդիայում (Վաստսելինա, Համենլինա, Սավոնլինա և ուրիշներ))՝ պատրոնոմիական ծագմամբ արմատային մասի հետ համատեղ։

Լիտվայում կար նման անվամբ ընդամենը 10 կալվածատուն, որոնք ևս կոչվել էին իրենց կալվածատերերի անուններով․ 18-19-րդ դարերում Լիտվայի կալվածատերերի շրջանում նորաձև էր կալվածքները իրենց անունով կոչելը։

Հայտնի բնիկներ և բնակիչներ
--------------------------

* Արունաս Բուբնիս (ծնված 1961)՝ լիտվիացի պատմաբան և արխիվագետ
* Դիանա Ռասիմովիչյուտե (ծնված 1984)՝ լիտվացի բիատլոնիստ, 2010 թվականի Եվրոպայի առաջնության կրկնակի արծաթե մեդալակիր։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Բելառուս Բելառուս, Բրասլավ
* Դանիա Դանիա, Հելե
* Գերմանիա Գերմանիա, Բյուրեն
* Լատվիա Լատվիա, Դաուգավպիլս
* Նորվեգիա Նորվեգիա, Կոնգսվինգեր
* Նորվեգիա Նորվեգիա, Նորդ Օդալ
* Լեհաստան Լեհաստան, Սերոցք
* Չեխիա Չեխիա, Պրախատիցե

Պատկերասրահ
-----------

* Քաղաքի ադմինիստրացիաՔաղաքի ադմինիստրացիա
* Մշակույթի և սպորտի տունՄշակույթի և սպորտի տուն
* ԱվտոկայանԱվտոկայան
* Ավտոկայանի ժամացունցԱվտոկայանի ժամացունց
* Ջրահան աշտարակՋրահան աշտարակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023.
2. ↑  Ignalina — renovacijos lyderė visoje šalyje — udiena.lt
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 9-ին. Retrieved 2021 թ․ դեկտեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  *В. А. Жучкевич* Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: БГУ, 1974. — С. 144.

Արտաքի հղումներ
---------------

* Պաշտոնական էջ Archived 2007-01-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n88155972 · VIAF: 123260933 · WorldCat VIAF: 123260933 |

 |
Ցուցադրական ներկայացումներ, ցատկ Ռուսաստանի դրոշով
**Պարաշյուտիստի օր**, խորհրդային և ռուս մասնագետների, պարաշյուտով թռիչքի սիրահարների ոչ պաշտոնական տոն, որը նշվում է ամեն տարի հուլիսի 26-ին։

Տոնը նշվում է նաև հետխորհրդային որոշ երկրներում, այդ թվում՝ Ուկրաինայում։

Պատմություն
-----------

Խորհրդային առաջին պարաշյուտիստներ Լեոնիդ Մինովը և Յակով Մոշկովսկին
1929 թվականին Կարմիր բանակի ռազմաօդային ուժերի բրիգադի հրամանատար Լեոնիդ Գրիգորիևիչ Մինովը, որպես խորհրդային «Ամտորգ» առևտրային կազմակերպության մաս, այցելել է Իրվին ընկերության գործարան, որտեղ ծանոթացել է գործարանի արտադրած փրկարար պարաշյուտներին և կատարել մի քանի ցատկեր։ ԽՍՀՄ վերադառնալուց հետո Մինովը նշանակվել է Կարմիր բանակի ռազմաօդային ուժերի պարաշյուտային պատրաստության հրահանգիչ և մինչև 1930 թվականի ամառ տեսական վերապատրաստում անցկացրել Մոսկվայի ռազմական օկրուգի 11-րդ ավիացիոն բրիգադի 30 կամավորների համար։

1930 թվականի հուլիսի 26-ին Վորոնեժի մոտ 5 խորհրդային օդաչուներ և մեխանիկներ (Մոշկովսկի, Եգորով, Զախարով, Կովալենկով, Կուխարենկո, Մուխին, Պովալյաև, Պոյդուս, Ֆիլիպով, Ֆրեյման, Չերկաշին), Մինովի գլխավորությամբ` ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ ինքնաթիռից ուսումնամարզական ցատկեր են կատարել։ Թռիչքների համար օգտագործվել են Իրվին ընկերության ամերիկյան պարաշյուտներ, որոնք ձեռք են բերվել Մինովի ԱՄՆ մեկնելու արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ հունիսի 26-29-ն ուսումնամարզական հավաքի ընթացքում իրականացվել է 59 պարաշյուտով ուսումնամարզական և ցուցադրական ցատկ։

1930 թվականին ստացված առաջին փորձը շարժառիթ է դարձել Խորհրդային Միությունում պարաշյուտային սպորտի հետագա զարգացմանը։ 1931 թվականի վերջին խորհրդային պարաշյուտիստները կատարել են մոտ 600 ուսումնամարզական և ցուցադրական ցատկ։ Նախասիրությունն այնքան տարածված է եղել, որ մշակույթի և հանգստի քաղաքային զբոսայգիներում տեղադրվել են «պարաշյուտային աշտարակներ», որոնց վրայից յուրաքանչյուրը կարող էր ցատկել։

Տես նաև
-------

* Գլեբ Կոտելնիկով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В России отмечают День парашютиста // Аргументы и факты.
2. ↑  26 липня - День парашутиста(չաշխատող հղում)
(ուկր.) // Інститут лідерства та соціальних наук.
3. ↑  День парашутиста(չաշխատող հղում)
(ուկր.) // Федерация парашютного спорта Украины.
4. ↑  "Советский парашютизм: как все начиналось". Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 8-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 5.
5. ↑  "Парашютное дело в СССР". *спецназ.орг*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.
6. ↑  День парашютиста // calend.ru.
7. ↑  День парашютиста // Вести ФМ.
**Էստոնական ճարտարապետության թանգարան** (էստ․՝ Eesti Arhitektuurimuuseum), ճարտարապետության թանգարան Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում։ Գտնվում է Ռոտերմեն թաղամասում։ Թանգարանը համարվում է Ճարտարապետական թանգարանների միջազգային կոնֆեդերացիայի (ICAM) անդամ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 1991 թվականի հունվարի 1-ին՝ փաստաթղթավորելու, պահպանելու և այցելուներին տեղեկացնելու Էստոնիայի ճարտարապետության պատմության և նրա ներկայիս զարգացման մասին։ Թանգարանն իր գործունեությունն սկսել է Կուլի 7 (Kooli 7) ժամանակավոր վայրում, որտեղ հավաքածուները տեղավորված էին միջնադարյան Loewenschede աշտարակում։ 1996 թվականին թանգարանը տեղափոխվեց Rotermann Salt Storage (Ռոտերմեն աղի պահեստավորման վայր) և հանրության համար բացվեց 1996 թվականի հունիսի 7-ին։

Շենք
----

Շենքի կամարակապ նկուղը, որը կառուցվել է ըստ բալթիկ-գերմանացի ինժեներ Էրնստ Բուստեդի կողմից կազմված նախագծի, եղել է աղի պահեստավորման վայր։ Շենքը վերակառուցվել է 1995–1996 թվականներին Urbel & Peil ճարտարապետական ընկերության ճարտարապետներ Ուլո Պեյլի և Տասո Մահարի (ներքին հարդարման ճարտարապետ) նախագծով։ Վերակառուցման ընթացքում նախկին մեկհարկանի շենքը բաժանվեց բազմաթիվ հարկերի՝ միջանկյալ առաստաղով և սրահներով՝ տարածք ապահովելով բազմաբնույթ ցուցահանդեսների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 9-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Museum history". *www.arhitektuurimuuseum.ee*. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 7.
3. ↑  "Building history". *www.arhitektuurimuuseum.ee*. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90785084 · BNF: 13769985w · GND: 5122060-X · ISNI: 0000000121589924 · LCCN: n95111919 · NKC: ko2002102386 · NUKAT: n2005054605 · SUDOC: 08403047X · VIAF: 131511496 · ULAN: 500309411 · WorldCat VIAF: 131511496 |

 |

 |
**Պավել Չեպլակ** (լեհ.՝ Paweł Cieplak), հունիսի 29, 1966, Վարշավա, պատմաբան, քաղաքական գործիչ, Հայաստանում Լեհաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1966 թվականի հունիսի 29-ին Լեհաստանի մայաքաղաքում։ 1992 թվականին ավարտել է Վարշավայի համալսարանը, ստացել պատմության մագիստրոսի աստիճան։

1991-1996 թվականներին եղել է Լեհաստանի Արտաքին գործերի նախարարության Եվրոպայի վարչություն խորհրդական, փորձագետ, այնուհետև՝ ավագ փորձագետ, 1996-1998 թվականներին՝ Ռիգայում Լեհաստանի դեսպանություն առաջին քարտուղար, դեսպանի տեղակալ։ Այնուհետև 1998-2001 թվականներին նշանակվել է Վիլնյուսում Լեհաստանի դեսպանության խորհրդական, առաջին խորհրդական, դեսպանի տեղակալ։ Եղել է Լեհաստանի Արտաքին գործերի նախարարության նախարար-խորհրդական, ապա՝ խորհրդական։ 2007-2009 թվականին Ալմաթիում նշանակվել է Լեհաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան, նախարար-խորհրդական։ 2010-2011 թվականներին եղել է Լեհաստանի Արտաքին գործերի նախարարության կադրերի բաժնի նախարարի խորհրդական, իսկ 2011-2013 թվականներին՝ Լեհաստանի Արտաքին գործերի նախարարության արևելքի վարչություն նախարարի խորհրդական և 
Ռուսաստանի Դաշնության բաժնի ղեկավար։ 2014-2015 թվականներին զբաղեցրել է արտասահմանում լեհական համայնքի և լեհերի հետ համագործակցության վարչության նախարար-խորհրդականի պաշտոնը։ 2015-2017 թվականներին՝ արևելքի վարչության նախարարի խորհրդական, Միջին Ասիայի բաժնի ղեկավար։ 2017 թվականին նշանակվել է Հայաստանում Լեհաստանի դեսպան։

Պատվոգրեր և շքանշաններ
----------------------

* Լեհաստանի Արտաքին գործերի նախարար Անջեյ Օլեխովսկիի պատվոգիր (1994)
* Մեծ դուքս Գեդեմինասի 4-րդ աստիճանի խաչի շքանշան (1999)
* Լիտվայի Հանրապետության պատվո շքանշան (2003)
* Լեհաստանի Արտաքին գործերի փոխնախարարի պատվոգիր (2015)
* Ղազախստանի Հանրապետության Արտաքին գործերի նախարարի պատվո դիպլոմ (2008)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Назначен новый посол Польши в Армении". *golosarmenii.am*. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 26.
2. ↑  "ЮКО с рабочим визитом посетил посол Польши в Казахстане Павел Чеплак". *Zakon.kz* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 28-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Պավել Չեպլակը նշանակվել է Հայաստանում Լեհաստանի դեսպան". *news.am*. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 26.
4. ↑  Частичка Польши в Усть-Каменогорске
5. ↑  "Պավել Չեպլակը նշանակվել է Հայաստանում Լեհաստանի դեսպան". *news.am*. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դեսպան
**Էնն Կառլովիչ Ռոոս** (էստ․՝ Enn Roos, սեպտեմբերի 20, 1908(1908-09-20), Տամբով, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 15, 1990(1990-07-15), Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի խորհրդային քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Էնն Ռոոսը ծնվել է 1908 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Ռուսաստանում։ 1912 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Էստոնիա։ 1927 թվականին ավարտել է Պեետերի մասնավոր դպրոցը Տալլինում, 1926-1828 թվականներին սովորել է Անտս Լայկմաայի գեղարվեստի դպրոցում, իսկ Յաան Կոորտի մոտ՝ 1927-1928 թվականներին։ 1935 թվականին ընդունվել է Տարտուի «Պալաս» գեղարվեստի բարձրագույն դպրոց, որն ավարտել է 1939 թվականին՝ ստանալով քանդակագործի մասնագիտություն։

1941 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ, 1942-1944 թվականներին որպես քանդակագործ աշխատել է Մոսկվայում։

1947-1983 թվականներին դասավանդել է գեղարվեստական ապակի, կերամիկա և քանդակ Էստոնիայի գեղարվեստի ակադեմիայում, 1958 թվականից եղել է պրոֆեսոր, 1962 թվականից մինչև 1977 թվականը՝ քանդակագործության ամբիոնի վարիչ։ Ժամանակակից գրեթե բոլոր էստոնացի միջին տարիքի քանդակագործները եղել են նրա ուսանողները։

Էնն Ռոոսը մահացել է 1990 թվականի հուլիսի 15-ին Տալլինում։ Թաղվել է Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն
-----------------

Էնն Ռոոսի ամենանշանակալի գործը բրոնզե քանդակն է, որը դարձել է 1947 թվականին Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում ստեղծված Տալլինի ազատագրման հուշարձանի կենտրոնական կերպարը։ Քանդակի հետևում գտնվող մոնումենտալ քարե պատն ստեղծել է ճարտարապետ Առնոլդ Ալասը։ Էստոնիայի կառավարության հրամանով՝ հուշահամալիրն ավերվել է 2007 թվականի ապրիլի 26-ի լույս 27-ի գիշերը և փոփոխված ձևով վերականգնվել նույն տարվա հուլիսին Տալինի ռազմական գերեզմանատանը։

Էնն Ռոոսի աշխատանքի հիմնական մասը կենդանի մոդեռնիստական քանդակներ են, էկզոտիկ դիմանկարներ և դեկորատիվ քանդակներ։ Նա ստեղծել է մի շարք զբոսայգիների քանդակներ, ինչպիսին է « Արջը» Տալլինի «Հիրվե» զբոսայգում (1939)։

Մրցանակներ
----------

* «Պատվո նշան» շքանշան (30 դեկտեմբերի, 1956)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. ↑  "Pronkssõduri tegija looming Hobusepeas". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Tallinna Metsakalmistu, V, KU, 88, участок". *Kalmistute register*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էնն Ռոոս, Artru.info

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1146236662 · VIAF: 2852149544581900490005 · WorldCat VIAF: 2852149544581900490005 |

 |
**Էսքի Դյուրբե** (Ղրիմի թաթարերեն՝ Eski Dürbe, բառացի՝ «հին դամբարան»), ճարտարապետական հուշարձան, Բախչիսարայի ամենահին դամբարանն է։ Ըստ որոշ տվյալների կառուցվել է 14-րդ դարում, ավելի շուտ քան Խանի պալատը։ Գտնվում է Չուրուք Սու գետի ձախ ափին, Խանի պալատից 180 մ դեպի հարավ-արևելք, Զոյա Կոսմոդեմյանսկայայի փողոցում։

Պատմություն
-----------

Էսքի Դյուրբե, փորագրանկարը  
Օ․ Ռաֆֆեի (1838)
Էսքի Դյուրբեն ճարտարապետական և պատմական նշանակության հուշարձան է, կառուցվել է Ոսկե Հորդայի ժամանակ։ Դամբարանը վատ է ուսումնասիրված, և անհայտ է, թե ով է այնտեղ թաղված։

Բախչիսարայի պատմամշակութային և հնագիտական թանգարան-արգելոցի գիտական գծով գլխավոր տնօրեն Էմիլ Սեյդալիևը գտնում է, որ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Միայն բանավոր լեգենդներ կան, որ այստեղ թաղված է ինչ-որ բեյ, որը մինչև Բախչիսարայի հիմնումը տիրել է հովտին։ Նրան այդպես էլ անվանում են՝ Դերե Բեյ - «հովտի իշխան»։ Բայց, թե ով է նա եղել և ինչու է իր վերջին հանգրվանը գտել այստեղ՝ ոչ-ոք չգիտի։ Ամեն դեպքում, ոչ մի ձեռագիր աղբյուրում այսպիսի մարդ չի հիշատակվում։ |  |

*Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  

*Есть лишь устные легенды о том, что здесь похоронили некоего бея, который владел долиной еще до основания Бахчисарая. Его так и называют — Дере-бей, «князь долины». Но кто он был такой и почему обрел последнее пристанище именно здесь, никто не знает. Во всяком случае, ни в одном письменном источнике человек с таким именем не упоминается.*

Էսքի Դյուրբեն առաջ շրջապատված է եղել գերեզմանատնով։ 19-րդ դարի նկարներում և 20-րդ դարի լուսանկարներում գերեզմանաքարերը երևում են։ 1927 թվականին Էսքի Դյուրբեում վերականգնման աշխատանքներ են տարվել։ Վերականգնվել են գմբեթը, թյուրբեի և բակի կորսված մասերը։ Երկաթե դռներն են դրվել։ 1965 թվականին դամբարանը վերականգնվել է ևս մեկ անգամ, ցեմենտով պատվել է տանիքը, որը 1990-ական թվականների կեսին ծածկվել է թիթեղով։ 2013 թվականին Էմիլ Սեյդալիևի ղեկավարությամբ կատարվել են ուսումնասիրություններ և հուշարձանը թվագրվել է մոտավորապես 17-րդ դարով։

Ըստ արևելագետ ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելիի Էսքի Դյուրբեի ճարտարապետական ոճը վերցրել են հայկական ճարտարապետությունից, իսկ հետո խանի պալատի ճարտարապետությունը ազդվել է այս դամբարանից։

Գրականություն
-------------

* *Волкова Т.* Крым. Персональный гид. — Симферополь, 2003. — 224 с. (ռուս.)
* *Крикун Е. В.* Памятники крымскотатарской архитектуры (XIII-XXвв.). — Симферополь: Крымучпедгиз, 1998. — 112 с. (ռուս.)
* *Нагаевская Е. В.* Бахчисарай — Симферополь. — Симферополь, 1979. — 144 с. (ռուս.)
* *Фадеева Т. М.* Бахчисарай и окрестности: путеводитель. — Симферополь: Бизнес — Информ, 2000. — 208 с. (ռուս.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР Рада Міністрів УРСР; Постанова від 24.08.1963 № 970". zakon4.rada.gov.ua.
2. ↑  "Археологические загадки Бахчисарая". 1k.com.ua. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 9.
3. 1 2  "Мавзолей «Эски-Дюрбе»". Бахчисарайский историко-культурный и археологический музей-заповедник. Retrieved 2017 թ․ մարտի 15.
4. ↑  *Бабенко Г. А. Дюличев В. П.* Шедевры мусульманской архитектуры Крыма. — Симферополь: ОАО "Симфероп. гор. тип.", 2008. — 320 с. (ռուս.)
**Պերելեշինի տուն** (ռուս.՝ Дом Перелешина), երկհարկանի շենք Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Հունական փողոցի 63 հասցեում։ 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի № 301 որոշմամբ այն ճանաչվել է տեղական նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

Պատմություն
-----------

Տագանրոգ քաղաքի Հունական փողոցի 63 հասցեում գտնվող երկհարկանի տունը՝ ութ պատուհաններով, կենտրոնից հանդիսավոր մուտքով և մուտքի վերևի պատշգամբով, կառուցվել է 19-րդ դարի 3-րդ քառորդում։ Ձախից հիմնական մասնաշենքի շարունակությունը կառուցվել է զգալիորեն ավելի ուշ։ Կողաշենքը կառուցվել է երկու պատուհանով, դեպի ներքին բակ երկաթյա դռներով։ 

Շինության առաջին սեփականատերը եղել է Տագանրոգի քաղաքապետ (1864-1866) Պավել Ալեքսանդրովիչ Պերելեշինին կից, հատուկ հանձնարարություններով պաշտոնատար անձ, դատական ատենակալ Միխայիլ Սեմյենովիչ Կրավցովը։ 1874 թվականին քաղաքում բացվեցին ծովագնացության դասընթացներ, և Միխայիլ Սեմենովիչը, Աքիլլես Նիկոլաևիչ Ալաֆուզովին և Իվան Ալեքսեևիչ Վետլիցկինը մտան կոմիտեի վարչության կազմի մեջ։

Տագանրոգ, Հունական փողոց 63, նախագիծ՝ 1832 թ. ճարտարապետ՝ Պ. Մակեդոնսկի
1870-ականների վերջերին տունը ձեռք է բերում առևտրային դատարանի երդվյալ փաստաբան, կոլեգիալ քարտուղար Յակով Վիկտորովիչ Դյաչենկոն։ Նրա մահից հետո տունը տնօրինում են նրա ժառանգները։ 1890-ական թվականներին տունը ձեռք է բերում ինժեներ մեխանիկի կինը Լյուբով Կրոտկովան և տիրապետում է այն մինչև 1900 թվականը։ Առանձնատան վերջին սեփականատերը եղել է ունևոր գյուղացի Սեմյոն Ֆեդորովիչ Ֆյոդորովը։ Տան վերջին սեփականատիրոջ օրոք այնտեղ բնակարան էր վարձակալել Մարիինսկյան կանանց գիմնազիայի և Ա. Ա. Գրանովսկու առաջին կարգի ուսումնարանի մանկավարժ Վլադիմիր Սեմենովիչ Միխայլովսկին։

Շենքի հանդիսամուտքը գտնվում էր փողոցի կողմում։ Տան երկրորդ հարկ բարձրանում էին մարմարյա աստիճանով, որը ճյուղավորվում էր տան աջ ու ձախ կողմերը։ Տան առաջին հարկի ուղղանկյուն պատուհանները զարդարում էին պորտաքարերը, Երկրորդ հարկինը, շրջանակակալներն ու զարդաքիվերը։ 

Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքը ազգայնացվեց, ներկայումս այն բնակելի տուն է։ Շենքը համարվում է տեղական նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Երկհարկանի ութ հորիզոնական տեղակայված պատուհաններով և հանդիսամուտքով տունը կառուցված է վաղ կլասիցիզմի ոճով։ Հանդիսամուտքի վրա տեղակայված է մեծ պատշգամբ։ Դեպի շենքի բակ մտնող մետաղյա դուռը գտնվում է նրա ձախ մասում։ Հիմնական մասնաշենքի ձախ կողմի շարունակությունն ավելի վաղ է կառուցվել։ 

Երկրորդ հարկի պատուհանների վրա կառուցված են բարձակներով զարդաքիվեր։ Պատուհանների տակ կառուցված են ուղղանկյուն որմնախորշեր։ Առաջին հարկի պատուհանների վերնամասը շարված է պսակաձև քիվերով ու մոդիլյոններով պորտաքարերով։

Գրականություն
-------------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). - Таганрог: Лукоморье, 2003. - 514 с. - ISBN 5-901565-15-0.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Дом 63, Объекты культурного наследия регионального значения Реш-е № 301 от 18.11.92 г." Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Օսմոսի գործընթաց
**Ուղիղ** (ինչպես նաև բնական, կամ սովորական) **օսմոս**, օսմոսի գործընթաց, որում լուծիչը (սովորաբար՝ ջուր)՝ կիսաթափանցիկ թաղանթից անջատելով լուծույթը, ինքնաբերաբար թաղանթից անցնում է լուծույթի կողմը։

Ուղիղ օսմոսի օգտագործմամբ ջրի աղազրկումը
----------------------------------------

Գործընթացի էությունը կայանում է հետևյալում. կիսաթափանցիկ թաղանթի մի կողմում գտնվում է աղի ջուրը, որը պետք է աղազատել, մյուս կողմում՝ հատուկ հավաքված նյութերի կոնցենտրացված լուծույթը։ Ուղիղ օսմոսի ազդեցության ուժով քաղցրահամ ջուրը թաղանթի միջով աղի ջրի մասից ներթափանցում է կոնցենտրացված լուծույթի մաս և ջրիկացնում այն։ Դրանից հետո ստացված լուծույթի ջերմաստիճանը փոխում են, նյութերը դուրս են գալիս լուծույթ, և արդյունքում առաջանում է ավելի թույլ կոնտենտրացիայով լուծույթ, քան սկզբնական աղի ջուրը։

Հետագայում արդեն ստացված լուծույթը ենթարկվում է այս, կամ այլ մեթոդով աղազրկման, այդ թվում օգտագործվում է վերը նշված մեթոդը, սակայն այս անգամ կոնցենտրացված լուծույթ ստանալու համար օգատգործվում է այլ, հատուկ նյութեր։ Քանի որ լուծված նյութի կոնցենտրացիան ստացված լուծույթում ցածր է, քան սկզբնականինը, հետագա աղազրկման համար պահանջվում է էներգիայի քիչ ծախսում։ Այս մեթոդի օգտագործման արդյունքում թանկարժեք էլեկտրական էներգիայի մի մասը փոխարինվում է ցածրորակ (մոտ 100 °C) ջերմային էներգիայով (մասնավորապես՝ արևային)։

***Օրինակ 1***

Վերցվում է ամոնիումի կարբոնատի կոնցենտրացված լուծույթ, որը գտնվում է աղի ջրից այն կողմի կիսաթափանցիկ թաղանթում։ Քաղցրահամ ջուրը թափանցում է ամոնիումի կարբոնատի լուծույթ և ջրիկացնում այն։ Այնուհետև ամոնիումի կարբոնատի լուծույթը տաքացվում է մինչև 60-80 °С-ի, ամոնիումի կարբոնատը տարրալուծվում է և ցրիվ գալիս։ Արդյունում ստացվում է գրեթե թորած ջուր։ Նրան կարելի է լրացուցիչ աղազրկել, կամ օգտագործել առանց մշակման նպատակի ոռոգման։ Ամոնիումի կարբոնատը ռեգեներացվում է և բազմիցս օգտագործվում։

***Օրինակ 2՝ քաղցրահամ ոչ խմելու ջրից քաղցրահամ ջրի ստացում***

Կիսաթափանցիկ թաղանթի մի կողմում գտնվում է գլյուկոզ, սախարոզ և այլ նմանատիպ նյութեր։ Թաղանթի մյուս կողմ անցնում է խմելու համար անպիտան քաղցրահամ ջուր, օրինակ՝ աղտոտված բակտերիաներով։ Քաղցրահամ ջուրը ներթափանցում է թաղանթի մի կողմ, այն օգտագործվում է արտակարգ դեպքերում, օրինակ՝ բնական աղետների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  "Сущность обратного осмоса". Արխիվացված է the original 2013 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2021 թ․ մարտի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օսմոսը՝ էներգետիկայի ապագա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 81842627 |

 |
**Ուղղակի ներդրումներ**, դրամական միջոցների ներդրումներ նյութական արտադրության մեջ և իրացում կազմակերպության կամ ձեռնարկության կառավարման մեջ, որտեղ ներդրվում են գումարները, և ստանում եկամուտ նրանց գործունեության մեջ մասնակցությունից (ուղղակի ներդրումները ապահովում են բաժնետոմսերի վերահսկիչ ծրարի տիրապետում)։

Օտարերկրյա ներդրումների ընդունված միջազգային դասակարգման համաձայն՝ ուղղակի ներդրումներին են վերաբերվում ներդրումները, որոնց արդյունքում ներդրողը բաժին է ստանում կազմակերպության կանոնադրական կապիտալում ոչ պակաս, քան 10 %-ը։ Կազմակերպության կապիտալում բաժնեմասի ձեռքբերումը ոչ պակաս, քան այդ մեծությունն է, հնարավորություն է տալիս անմիջականորեն մասնակցել կազմակերպության ղեկավարմանը, մասնավորապես՝ ունենալ սեփական ներկայացուցիչը տնօրենների խորհրդում։ Ուղղակի ներդրումները թույլ են տալիս ազդեցություն ունենալ ներդրվող բիզնեսի վրա։ Ժամանակակից աշխարհում միտում կա հենց ուղղակի ներդրումների ծավալի մեծացման և պորտֆելային ներդրումների կրճատման։

Ուղղակի ներդրումները սովորաբար իրականացվում են Private Equity ֆոնդերի կողմից (ուղղակի ներդրումների ֆոնդեր).վերջիններս հատուկ մասնագիտացված կազմակերպություններ են, որոնք ունեն իրենց «հետևորդների համար պարտականություններ»՝ ավելի վաղ նշել գումարի չափի համաձայնեցումը ֆոնդի կողմից այս կամ այն գործարքը հավանության արժանացնելու դեպքում։

Ուղղակի ներդրումների ձևեր
-------------------------

Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները բաժանվում են ելից ներդրումների, այսինքն՝ ուղղակի ներդրումների, որոնք իրականացվում են տվյալ երկրի սուբյեկտների կողմից արտասահմանում, և մտից փաստաթղթերի, այսինքն՝ ուղղակի ներդրումների, որոնք իրականացվում են օտարերկրյա ներդրողների կողմից տվյալ երկրում։ Ելից և մտից ներդրումների հարաբերակցությունը ցույց է տալիս երկրի միջազգային ներդրումային դիրքը։ Օրինակ, ԱՄՆ-ի մասին տվյալները ցույց են տալիս, որ երկիրը ուղղակի ներդրումների նետտո-արտահանող է, այսինքն՝ արտասահմանում ամերիկյան կազմակերպությունների կողմից կատարած ներդրումների ծավալը գերազանցում է օտարերկրյա կազմակերպությունների՝ ԱՄՆ-ում ներդրումների ծավալին։

**ԱՄՆ Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ.'***:*

| **Ժամանակաընթացք** | **Ելից օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ** | **Մտից օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ** | **Հաշվեկշիռ** |
| --- | --- | --- | --- |
| **1960-69** | $ 42.18 մլրդ
 | $ 5.13 մլրդ
 | + $ 37.04 մլրդ
 |
|
| **1970-79** | $ 122.72 մլրդ
 | $ 40.79 մլրդ
 | + $ 81.93 մլրդ
 |
|
| **1980-89** | $ 206.27 մլրդ
 | $ 329.23 մլրդ
 | - $ 122.96 մլրդ
 |
|
| **1990-99** | $ 950.47 մլրդ
 | $ 907.34 մլրդ
 | + $ 43.13 մլրդ
 |
|
| **2000-07** | $ 1,629.05 մլրդ
 | $ 1,421.31 մլրդ
 | + $ 207.74 մլրդ
 |
|
| **Արդյունքում** | $ 2,950.69 մլրդ
 | $ 2,703.81 մլրդ
 | + $ 246.88 մլրդ
 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Федеральный закон от 9 июля 1999 г. N 160-ФЗ «Об иностранных инвестициях в Российской Федерации»
2. ↑  Инвестиции — Гипермаркет знаний
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2009 թ․ օգոստոսի 13-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 28.

Տես նաև
-------

* Ներդրում
* Ներդրումային պորտֆել
* Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ուղղակի ներդրումներ»
**Էլիզ Նոքս** (անգլ.՝ **Elyse Knox**, ծննդյամբ **Էլզի Լիլիան Քորնբրոթի** (անգլ.՝ Elsie Lillian Kornbrath ), դեկտեմբերի 14, 1917(1917-12-14), Հարթֆորդ - փետրվարի 16, 2012(2012-02-16), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերկացի դերասանուհի, ֆոտոմոդել և հագուստի դիզայներ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կոնեկտիկուտում՝ ավստրիացի ներգաղթյալներ Մինի և Ֆրեդերիկ Կորնբրատի ընտանիքում։ Պատանեկության տարիներին հաճախել է Մանհեթենի նորաձևության դպրոց, որը ավարտելուց հետո սկսել է կարիերան որպես հագուստի դիզայներ։ Միևնույն ժամանակ նա հաճախ *«Vogue»* ամսագրի համար հանդես է եկել որպես սեփական հագուստների մանեկենուհի։ Նորաձևության ամսագրի էջերում հաճախակի հայտնվելու շնորհիվ նա գրավել է կինոստուդիայի ուշադրությունը, որի հետ Twentieth Century Fox-ը պայմանագիր է կնքել։ 1940-ական թվականների սկզբին, մասսայական տեսարանների մի շարք դերերից հետո, Նոքսը տեղափոխվել է երկրորդ պլանի դերեր՝ հայտնվելով «Լիլիան Ռասել» (1940), «Մումիայի դամբարանը» (1942) և «Դոն Ուիսլոուն առափնյա պահպանությունից» (1943) կինոնկարներում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին դերասանուհին որպես պինապ աղջիկ հայտնվել է *«Yank»* բանակային ամսագրի շապկին։ Նոքսի դերասանական կարիերան շարունակվել է մինչև 1949 թվականը՝ ընդգրկելով տարբեր կինոնկարներում ընդհանուր առմամբ 33 դեր ։

1940-ական թվականների սկզբին Էլիզ Նոքսը ծանոթացել է ֆուտբոլի աստղ Թոմ Հերմոնի հետ, և բանը հասել հարսանիքին, սակայն Հերմոնը ընդունվել է ԱՄՆ բանակի ռազմաօդային ուժեր և մեկնել ճակատ։ 1942 թվականին, չսպասելով նրան, դերասանուհին ամուսնացել է լուսանկարիչ Փոլ Հեսեի հետ, որի հետ ամուսնությունը կարճ ժամանակ անց ավարտվել է ամուսնալուծությամբ։ 1944 թվականին, պատերազմից Հերմոնի վերադարձից հետո, Նոքսը կրկին մտերմացել է նրա հետ և նույն տարում տեղի ունեցել նրանց հարսանիքը։ Զույգն ունի երեք երեխա, որոնցից կրտսերը՝ Մարկ Հերմոնը, ինչպես նրա մայրը, դարձել է դերասան։ Նրանց ամուսնությունը տևել է մինչև Հեմոնի մահը՝ 1990 թվականը։ Էլիզ Նոքսը մահացել է 2012 թվականին 94 տարեկանում Լոս Անջելեսում գտնվող իր տանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Chicago Sun-Times:: Search
2. ↑  "Food rocks, according to grandson of TV icons". Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  «Elyse Knox dies at 94; B-movie actress in the 1940s», *Los Angeles Times*, 19 February 2012.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1237917859 · LCCN: no90014896 · VIAF: 4490529 · WorldCat VIAF: 4490529 |

 |
**Իդելսոնի դեղատուն** (ռուս.՝ Аптека Идельсона),տեսարժանությունՌուսաստանի ԴաշնությանՌոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում, որը գտնվում է Կրասնի (Կարմիր) նրբանցքի, 23 հասցեում։ Ժամանակակից անվանումը` դեղատուն թիվ 53։ Ռոստովի մարզի վարչակազմի 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման համաձայն` շենքը, որտեղ գտնվել է Իդելսոնի դեղատունը, ճանաչվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։

Պատմություն
-----------

Սկզբում Ռ. Բ. Իդելսոնը իր դեղատան համար վարձակալել էր տարածք ժամանակակից Չեխովի փողոցում։ Այնուհետև սեփական գործը զարգացնելու համար նա գնեց երկհարկանի շենք, որի առաջին հարկում 1884 թվականին տեղավորվեց նույն դեղատունը։ Ժամանակի ընթացքում Իդելսոնի դեղատունը դարձավ լավագույնը Տագանրոգում։ Պահպանվել է Իդելսոնի դեղատան պիտակի պատկերը։

Դեղատան ազգայնացումը տեղի ունեցավ 1920 թվականի հունիսի 20-ին։ Դեղատան տարածքում սկսեց աշխատել 9 հոգի, գլխավոր դեղագործի պաշտոնում նշանակվեց Ի. Բ. Նանկինը։ Հաստատությունը սկսեց կոչվել դեղատուն թիվ 53 և շարունակեց իր աշխատանքը։ 1980-ական թվականների վերջերից մտնում է «Դեղագործություն» պետական արտադրական ձեռնարկության կազմի մեջ։

Նկարագրություն
--------------

Ճակատը ձևավորելու համար ստեղծված տարրերը դասավորված էին առանց որոշակի համաչափության։ Դրանք էին խորաքանդակները, սլաքաձև պատուհանները, բարակ սյուները։ Տան արտաքին տեսքը կատարվել է գոթականին նման ոճով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Энциклопедия Таганрога
2. ↑  "Красный переулок, дом 23". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 15.
3. ↑  Аптечные этикетки
**Թումանյանի հրապարակ**, հրապարակ Մոսկվայի հյուսիսային ադմինիստրատիվ շրջանում՝ Դմիտրովսկի ու Կորովինսկի խճուղիների միջև, Պյալովսկայա ու Սելիգերսկայա փողոցների հատման մոտ։

Պատմություն
-----------

16-րդ դարի վերջում հրապարակից ոչ հեռու տեղակայված է եղել Բեսկուդնիկովո գյուղը (մոտ է ժամանակակից համանուն նրբանցքին՝ Բեսկուդնիկովո բուլվարի և Սելիգերսկայա փողոցի միջև)։ 1874 թվականին ներկայիս Թումանյան հրապարակի տարածքում կառուցվել է աղյուսի գործարան, որը հիմնադրվել է մոսկվացի վաճառական Ա. Տ. Դենիսովը։

1969 թվականին Մոսկվայի հյուսիսային ադմինիստրատիվ շրջանում՝ Դմիտրովսկի ու Կորովինսկի խճուղիների միջև, Պյալովսկայա ու Սելիգերսկայա փողոցների հատման մոտ գտնվող հրապարակը Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ անվանակոչվել է ամենայն հայոց բանաստեղծի անունով։

Տեղայնք
-------

Հրապարակը գտնվում է Դմիտրովսկի ու Կորովինսկի խճուղիների միջև՝ Պյալովսկայա ու Սելիգերսկայա փողոցներին կից։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Հրապարակում ուշագրավ ոչինչ չկա։ Այստեղ գտնվող «Երևան» կինոթատրոնը գրանցված է Դմիտրովյան խճուղի տուն 82 հասցեով։ 2017 թվականին ավարտին կհասցվի Սելիգերսկայա մետրոյի կայարանի շինարարությունը, որը հրապարակ ելք կունենա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Общемоскоский классификатор улиц Москвы. Площадь Туманяна.
2. 1 2 3  "Площадь Туманяна на mosgid.ru". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 24-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Թումանյանի հրապարակ". Արխիվացված է the original 2013 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Туманяна площадь
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իզյոլ (այլ կիրառումներ)

**Յոլվա** (ռուս.՝ Իզյոլ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիմա գետի աջ ափին 48 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ, ջրհավաք ավազանը՝ կմ2։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը 
Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000076691
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007669
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Յոլվա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 17.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Թուրքիայի գիտությունների ակադեմիա** (թուրքերեն՝ Türkiye Bilimler Akademisi, TÜBA), ինքնավար գիտական ընկերակցություն, որի նպատակն է Թուրքիայում խթանել գիտական գործունեությունը։ Չնայած համարվում է վարչապետին կից մարմին և ֆինանսավորվում է կառավարության կողմից, պահպանում է ֆինանսական և վարչական ինքնավարություն։

Պատմություն
-----------

Ակադեմիան հիմնադրվել է 1993 թվականի սեպտեմբերին։ Ակադեմիայի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Անկարայում։ Ի լրումն ականավոր գիտնականներին մրցանակներ և կրթաթոշակներ շնորհելուն, ակադեմիան նաև պատասխանատու է որոշելու գիտական գերակա ոլորտները և կառավարությանն առաջարկելու օրենսդրական անհրաժեշտ փոփոխություններ, ֆինանսավորել երիտասարդ գիտնականների ծրագրերը, թուրքերեն լեզվով բուհական դասագրքեր թարգմանել և տպագրել։ Ակտուալ հետազոտական ծրագրերը փաստացի իրականացնում և կառավարում է Թուրքիայի գիտատեխնոլոգիական հետազոտական խորհուրդը (TUBITAK):

2010 թվականի փետրվարին ակադեմիայի անդամներ են ընտրվել 135 անձ (19 կին և 116 տղամարդ), որոնցից 83-ը՝ իսկական անդամ, 37-ը՝ պատվավոր, 15-ը՝ փոխկապակցված։ Ակադեմիայի 79 անդամներ տեխնիկական գիտությունների բնագավառի գիտնականներ են, 32-ը՝ բժշկական, 24-ը՝ հումանիտար։ Ավանդաբար ակադեմիան ընտրում էր իր երկու անդամներին, սակայն 2011 թվականի նոյեմբերից ակադեմիայի անդամների մեկ երրորդը նշանակվում է Թուրքիայի գիտատեխնոլոգիական հետազոտական խորհրդի կողմից։ Ակադեմիայի մնացած անդամները ընտրվում են ակադեմիկների կողմից, որի արդյունքում ակադեմիայի գործող 70 անդամներ հրաժարական են տվել և հիմնադրել մեկ այլ ըկերակցություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
3. ↑  Ergin, Sedat (2011 թ․ նոյեմբերի 8). "TÜBA'da son perde". *Hürriyet*. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|1=` (help)
4. ↑  "TÜBA'dan istifa edenler BAD'ı kurdu". *CNN Turk*. 2011 թ․ դեկտեմբերի 14. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 2-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Պետրոս Սիմեոնյան** (Սիմեոնյանց, Սիմոնյան) (1830, գյուղ Թոփթի (այժմ՝ (այժմ՝ Ղրիմ գյուղ, Ռոստովի մարզի Մյասնիկյանի շրջանում) — 1911, Թիֆլիս), հայ հասարակական գործիչ, խմբագիր, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Սկզբնական կրթությունն ստացել է Նոր Նախիջևանի Սուրբ Խաչ վանքում։ 1849 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը, 1851-1853 թվականներին սովորել Դորպատի համալսարանում։ Այնուհետև հաստատվել է Թիֆլիսում, եղել Գրիգոր և Անդրեաս Արծրունիների դաստիարակը, աշխատել Ներսիսյան դպրոցում, որպես ուսուցիչ և տեսուչ, միաժամանակ զբաղվել լրագրական և հասարակական գործունեությամբ։ Մասնակցել է Գայանյան օրիորդաց դպրոցի հիմնադրմանը (1869)։ 1863-1886 թվականներին եղել է «Մեղու Հայաստանի» շաբաթաթերթի (1873 թվականից՝ օրաթերթ), 1887-1891 թվականներին՝ Էջմիածնի «Արարատ» հանդեսի խմբագիրը։ 1890-ական թվականների 1-ին կեսին վարել է Հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Ա Վանեցու (Խրիմյան) քարտուղարի պարտականությունները։ Այնուհետև վերադարձել է Թիֆլիս։

Դերը Հայաստանի պատմության մեջ
-----------------------------

Պատկանելով ազգային-պահպանողական հոսանքին՝ գերագնահատել է Հայոց եկեղեցու դերն ազգի պահպանման և միավորման գործում։ Միաժամանակ, մայրենի լեզվի, գրականության զարգացման և դպրոցների բարեկարգման հարցում իր դիրքորոշմամբ, ցարիզմի ազգաձուլման քաղաքականության պայմաններում, Սիմեոնյանը իր հրապարակախոսական հոդվածներով նպաստել է հայ ժողովրդի ինքնագիտակցության բարձրացմանը։ Դպրոցական ձեռնարկների հեղինակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Պետրոս Սիմեոնյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 19.
2. ↑  "Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ՄԵՂՈՒ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ". Retrieved 2023 թ․ հունվարի 13.
3. ↑  "Համահայկական թվանշային գրադարան".
4. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկորդ, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Երևան, 2007
5. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 2003։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 375)։*  |
«Թռչնոց բույն» որբանոցի լուսանկարը Մանն ընտանիքի արխիվից
**Թռչնոց բույն** (անգլ.՝ Bird's nest), 1922 թվականին Լիբանանի Ջիբեյլ (Բիբլոս) քաղաքում դանիացի միսիոներուհի Մարիա Յակոբսենի կողմից հիմնված որբանոց-վարժարան, որտեղ հանգրվանել են Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ հայ որբերը։

Պատմություն
-----------

Մարիա Յակոբսենը եղել է Խարբերդում գործող Դանիացի եկեղեցասեր տիկնանց ընկերության միսիոներուհի, այնուհետև հաստատվել է Լիբանանում և իր մարդասիրական առաքելությունը շարունակել Միքայել ավանում, ապա՝ Սայդայի մոտակայքում հաստատված «Թռչնոց բույն» որբանոցներում։

Մարիա Յակոբսենի գերեզմանը
1928 թվականին, երբ Ջիբեյլում փակվում է տղաների որբանոցը, «Թռչնոց բույնը» տեղափոխվում է նրա վայրը, որտեղ Մարիա Յակոբսենը փրկել, խնամել ու հայեցի է կրթել հազարավոր որբ-որբուհիների և արժանացել «Մամա» անվանը։ Իր ցանկության համաձայն` Յակոբսենը թաղվել է «Թռչնոց բույն» որբանոցի բակում։

1960 թվականին՝ Մարիա Յակոբսենի մահից հետո, «Թռչնոց բույն» որբանոցի տնօրենի պաշտոնը զբաղեցրել են Դանիացի եկեղեցասեր տիկնանց ընկերության ներկայացուցիչներ Աննա Յակոբսենը, Մագդա Սորենսենը, Օլուֆ Պաասկեն և Յոն Սկյուբին։ 1970 թվականին «Թռչնոց բույնը» հանձնվել է Կիլիկիո կաթողիկոսության տնօրինությանր։ «Թռչնոց բույնում» կարող են սովորել մշտապես Ջիբեյլում բնակվող հայ ընտանիքների երեխաները։ 2002 թվականին «Թռչնոց բույնը» ունեցել է 160 աշակերտ։

«Թռչնոց բույն» թանգարան
-----------------------

2015 թվականի հուլիսի 18-ին Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումների շարքում «Թռչնոց բույն» որբանոցի ամենահին շենքերից մեկում բացվել է Հայոց ցեղասպանության որբերի թանգարանը, որը նույնպես կրում է «Թռչնոց բույն» անվանումը։
Թանգարանի երեք բաժիններում ներկայացված են Հայոց ցեղասպանությանը, որբերի կյանքին և հայ ժողովրդի վերածննդին վերաբերող նկարներ, տեղեկություններ և իրեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Report: The Bird's Nest Armenian Orphanage in Byblos (Lebanon)
2. ↑  "Հայոց ցեղասպանության որբերի թանգարանը. տառապանքի, բայցև վերապրումի պատմություն". Արխիվացված է the original 2015 թ․ օգոստոսի 22-ին. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 13.
3. ↑  Հայոց ցեղասպանության որբերի թանգարան Ջբեյլում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2016-01-09 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Թռչնոց բույն** կատեգորիայում։ |
**Պետրոս Հովհաննեսի Մալայան** (հունվարի 4, 1927(1927-01-04), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 17, 1997(1997-03-17), Թել Ավիվ, Իսրայել), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1983)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բաքվում, Արևմտյան Հայաստանի Կարս նահանգից գաղթած հայկական ընտանիքում։ 1945 թվականին ավարտել է Բաքվի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1951 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը (գերազանցությամբ), 1945-1947 թթ. սովորել Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայում (Ֆոգելի, Օստրովի, Օցսիանիկովի դասարաններում), ուսման 3-րդ տարում տեղափոխվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ, որն էլ ավարտել է 1951 թվականին (սովորել է Բաբկեն Քոլոզյանի, Գաբրիել Գյուրջյանի, Արա Բեքարյանի, Վռամշապուհ Շաքարյանի դասարաններում)։ 1960-1992 թթ. դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1970 թվականին դարձել է խորհրդային արվեստագետների «Խուդսովետ» միության անդամ, որտեղ ներկայացրել է Հայաստանը։

Գործունեություն
---------------

Ստեղծագործել է երփնագրի, հաստոցային և գրքի գրաֆիկայի բնագավառում։ 
Ջրաներկ և գծանկար՝

* «Հայաստան», 1975
* «Ժամանակակից աշխատանքային թեմա», 1978

Կոմպոզիցիոն-դիմանկարչական

* «Արփա-Սևան շինարարները», 1966
* «Երևանի մետրոպոլիտենի շինարարները», 1986

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ՝ Երևանում (1967, 1973), Վարշավայում (1974), Կիևում (1981), Սոֆիայում (1983) և այլուր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Կենսագրական հանրագիտարան. Հայեր, հատոր 2, Երևան, ՀՀՀ, 2007, էջ 16
2. ↑  "Պետրոս Մալայան (1927-1997)". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պետրոս Մալայանի նկարներից
* Պետրոս Մալայանին նվիրված կայք
* Պետրոս Մալայանի էջը ֆեյսբուքում
* Պետրոս Մալայանը Էյ Վի Փրոդաքշն կայքում(չաշխատող հղում)
**Պետրոս Ներսեսի Կոնտուրաջյան** (հուլիսի 26, 1905(1905-07-26), Ուռհա, Թուրքիա - օգոստոսի 23, 1956(1956-08-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

1915 թվականինի Մեծ եղեռնի ժամանակ կորցրել է հարազատներին, ապաստանել Հալեպի ազգային որբանոցում, սովորել Հայկազյան վարժարանում։ 1923 թվականին մեկնել է Փարիզ, մասնագիտական կրթություն ստացել Մոնպառնասի ազատ արվեստանոցներում, Ֆ. Լեժեի ստուդիայում և Փարիզի գեղարվեստի ակադեմիայում, հետևել Սորբոնի համալսարանի փիլիսոփայության և հնագիտության դասընթացներին։

1930 թվականինից մասնակցել է «Աշնան սալոնի», «Անկախների սալոնի» և «Հայ ազատ արվեստագեաներու միության» ցուցահանդեսներին։ Կոնտուրաջյանը մեծ քաղաքի անշուք անկյունների, գոյության կռիվ մղող աշխատավոր մարդկանց երգիչն է։ 1930-1940-ական թթ. ստեղծած «Գետափին», «Բանվորական թաղամաս», «Քարե կամուրջ», «Մայրը մանկան հետ», «Փարիզի շրջակայքը» (բոլորն էլ՝ Հայաստանի պետական պատկերասրահում) կտավները տոգորված են վշտի ու առանձնության տրամադրություններով։ Կոնտուրաջյանի արդիական, ռեալիստական ստեղծագործություններին բնորոշ է նյութականությունը, կառուցվածքային հստակությունը, գունային մակերեսի հագեցվածությունն ու ընդհանրացվածությունը։

1939 թվականին նկարիչը զորակոչվել է ֆրանսիական բանակ։ 1945 թվականին Պաբլո Պիկասոյի, Անրի Մատիսի և այլ ականավոր նկարիչների հետ հանդես է եկել «Ժամանակակից մեծ նկարիչները ռազմագերիների օգտին» նշանավոր ցուցահանդեսում։ 1947 թվականին Կոնտուրաջյանը ներգաղթել է հայրենիք, ստեղծել հայրենի բնության ինքնատիպ պատկերումներ, որոնցից առավել հանրահայտ են «Սևան» և «Արաբկիր» նկարաշարերը (1956, Հայաստանի պետական պատկերասրահ)։ Սկզբնական շրջանում ապրել և ստեղծագործել է Լենինականում, 1951 թվականից բնակվել է Երևանում։

Մահը
----

Խորհրդային իշխանությունների հետ տարաձայնությունների պատճառով 1956 թվականին ինքնասպան է եղել Երևանում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Պետրոս Կոնտուրաջյանի բնանկարներն ու դիմանկարները («Բանվորական թաղամաս», «Գետափին, քաղաքային տեսարան», «Շագանակ վաճառող աղջիկը» և այլն, բոլորն էլ՝ ԺԱԹ) աչքի են ընկնում նուրբ ու թախծոտ տրամադրությամբ։

* «Սևան. Ամպամած օր» (1950)
* «Ծաղկաձորի շրջակայքում» (1956)
* «Աղբյուրի մոտ. Բյուրական» (1956)
* «Պատանու դիմանկար (Գևորգը)»

Ցուցահանդեսներ
--------------

1966 թվականին Երևանում կազմակերպվել է Կոնտուրաջյանի անհատական ցուցահանդեսը։

Գրականություն
-------------

Պետրոս Կոնտուրաջյան, Ե, 1966 (Կատալոգ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Շտեմարան - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ". *www.gallery.am*. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 26.
2. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Պետրոս Կոնտրաջյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ հունվարի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  «Սևան. Ամպամած օր», Պետրոս Կոնտուրաջյան
4. ↑  «Աղբյուրի մոտ. Բյուրական», Պետրոս Կոնտուրաջյան
5. ↑  «Պատանու դիմանկար (Գևորգը)», Պետրոս Կոնտուրաջյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 584)։*  |
**Պետրոս և Ֆևրոնյա Մուրոմցիների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Петру и Февронии Муромским), հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Նվիրված է Մուրոմի իշխան Յուրի Վլադիմիրովիչի երկրորդ որդուն` իշխան Պետրոսին, և նրա կնոջը` Ֆևրոնյային։ Ռուսաստանի տարածքում Պետրոսի և Ֆևրոնյայի ավելի քան 10 հուշարձաններից մեկն է։ Տեղադրվել է քաղաքի Լենինի փողոց, թիվ 7ա հասցեով։ Քանդակագործական հորինվածքի հեղինակն է ռոստովցի քանդակագործ Անդրեյ Դեմենտևը։

Պատմություն
-----------

Քանդակը պատկերում է Մուրոմի իշխան Յուրի Վլադիմիրովիչի երկրորդ որդուն` իշխան Պետրոսին, և նրա կնոջը` Ֆևրոնյային, որոնք, ըստ ավանդույթների, հաղթահարել են բարդ ճանապարհ՝ դեպի ամուսնական երջանիկ կյանք։ Նրանք դասվել են սրբերի շարքին։ 

Հուշարձանը տեղադրվել է 2017 թվականի դեկտեմբերին Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Հարսանյաց պալատի նոր շենքի առջև։ Քանդակի հեղինակը ռոստովցի քանդակագործ Անդրեյ Դեմենտևն է։ Հուշարձանի կառուցման վայրը պատահական չի ընտրվել, քանի որ այս սրբերը համարվում են սիրո, ընտանիքի և ամուսնության հովանավորը։ Քանդակագործի կերտած սրբերի կերպարները շենքի մուտքի մոտ դիմավորում են սուլինսկցի բոլոր նորապսակներին։ Հուշարձանի հարևանությամբ տեղադրվել է նաև «Հաշտության նստարան»։

Սրբերի քանդակը ձուլված է բրոնզից, իսկ պատվանդանի դեր է կատարում մեծ քարը, որի վրա արված է ռուսերեն «Պետրոս և Ֆևրոնյա» (ռուս.՝ Петр и Феврония) մակագրությունը։

Հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 698 մետր է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Муромский информационно-познавательный портал". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 13.
2. 1 2  "Памятник "Петр и Феврония Муромские"". Retrieved 2019 Մարտ 13.
3. 1 2 3  "Памятник Петр и Феврония Муромские". Retrieved 2019 Մարտ 13.