**Զոնդ-6** (ռուս.՝ Зонд-6), խորհրդային Զոնդ ծրագրի շրջանակներում արձակված նոր նախագծի տիեզերանավերի փորձարկման առաքելություն։ Արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից Պրոտոն կրող հրթիռով։ 7Կ-Լ1 տիեզերանավը նախատեսված էր Խորհրդային Լուսնային ծրագրի շրջանակներում անձնակազմով Լուսնի շուրջ թռիչք իրականացնելու և Երկիր վերադառնալու համար։ Այս ծրագրի շրջանակներում փորձարկումները իրականացվել է Զոնդ անվան տակ 1967-ից 1970 թվականներին։ Զոնդ-6-ը արձակվել է 1968 թվականի նոյեմբերի 10-ին Լուսնի շուրջ թռիչք կատարելու առաքելությամբ։ Տիեզերանավի վրա որպես օգտակար բեռ տեղաբաշխված էին կենդանիներ և բույսեր՝ կրիաներ, մրգային ճանճեր և բակտերիաներ։ Զոնդ-6-ը ուներ նաև գիտական սարքավորումներ՝ տիեզերական ճառագայթներ ուսումնասիրման համար, միկրոմետեորոիդների դետեկտորները և լուսանկարչական սարքավորումները։

Նախատեսված էր, որ այս առաքելությանը հաջորդելու է անձնակազմով Լուսնի շուրջ թռիչքի իրականացումը, որը պլանավորվում էր 1968 թվականի դեկտեմբերին, այսպիսով նպատակ էր դրվում շրջանցել Ապոլոն 8-ին։ Սակայն, նոյեմբերի 14-ին Լուսնի շուրջը պտույտից հետո Երկիր վերադարձին տիեզերանավը վթարվեց պարաշյուտի պատճառով։

Առաքելություն
-------------

### Արձակում

Զոնդ-6-ը արձակվել է 1968 թվականի նոյեմբերի 10-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից Պրոտոն կրող հրթիռով։ Այն պետք է լուսանկարեր Լուսինը գունավոր և սև-սպիտակ, 8000 կմ և 2600 կմ հեռավորությունից, այնուհետև վերադառնար Երկիր և վայրէջք կատարեր Տյուրաթամում, մեկնարկային հարթակից ընդամենը 16 կմ հեռու։

Տիեզերանավը պտտվեց Լուսնի շուրջ 1968 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ նվազագույնը 2420 կմ հեռավորության վրա։ Լուսնի առերես և հակադարձ կողմի լուսանկարները ստացվել են պանքրոմատիկ ֆիլմով։ Յուրաքանչյուր լուսանկար 130 x 180 մմ չափեր ուներ։ Որոշ կադրեր թույլ էին տալիս նաև ստերեո նկարներ։ Լուսանկարներն արվել են մոտավորապես 11000 կմ և 3300 կմ հեռավորություններից։

Թռիչքին հետևել է նաև Ջոդրել Բենկի ռադիոաստղադիտարանը, որն ընդունել է թռիչքային տվյալները և ձայնային փոխանցումները։ 2018 թվականին այս հետևման ձայնագրությունները բացահայտվել են աստղադիտարանի արխիվում։

Դոնդ-6-ի Լուսնից վերադարձի ժամանակ ջրածնի պերօքսիդի բաքերի ջերմաստիճանի անկումը առաջացրեց անհանգստություններ։ Խնդիրը լուծվեց Զոնդ-6-ի առանցքով պտտման միջոցով, որպեսզի բաքերը գտնվեին արևի ուղիղ ճառագայթների տակ։ Թեև սա լուծեց բաքերի ջերմաստիճանը բարձրացնելու խնդիրը, արևի ճառագայթները վնասեցին վերադարձվող խցիկի դռան հերմետիկ փականը, և արդյունքում տիեզերանավի վրա առաջացավ օդի արտահոսք և ճնշումը խցիկում ընկավ։

Զոնդ-6-ի պարագայում օգտագործվեց համեմատաբար հազվադեպ կիրառվող վայրէջքի տեսակ, որը կոչվում է «ոչ-բալիստիկ վերադարձ»՝ Երկիր վերադառնալուց առաջ արագությունը նվազեցնելու համար։ Վայրէջքից մի քանի ժամ առաջ՝ 1968 թվականի նոյեմբերի 17-ին, նավախցիկում օդի ճնշումը այնքան ընկավ, որ բոլոր ուղեվորները սպանվեցին։ Հետագայում հերթական խնդիրը ծագեց Զոնդ-6-ի պարաշյուտների հետ, դրանք արտանետվեցին Երկրից 5300 մետր հեռավորության վրա, չնայած պետք է արտանետվեին վայրէջքից հետո։ Տիեզերանավն ընկավ մեկնարկային հարթակից ընդամենը 16 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Տիեզերանավի պատյանը ընկնելու ժամանակ դեֆորմացվել և պատռվել էր, սակայն, մոտ ինքնաոչնչացման համակարգի 10 կիլոգրամ տրոտիլը չէր պայթել Երկրին հարվածելիս։ Դրա շնորհիվ հնարավոր է եղել պահպանել տիեզերանավի վրա գտնվող տեսախցիկի կատարած լուսանկարները։

Տես նաև
-------

* Զոնդ ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Zond 6". NASA Space Science Data Coordinated Archive. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 28.
2. 1 2  Siddiqi, Asif (2018). *Beyond Earth: A Chronicle of Deep Space Exploration, 1958–2016* (PDF) (second ed.). NASA History Program Office.
3. ↑  Harvey, Brian (2007). *Soviet and Russian Lunar Exploration* (in անգլերեն). Springer Science & Business Media. p. 138. ISBN 9780387739762.
4. ↑  Wade, Mark. "Soyuz 7K-L1". Encyclopedia Astronautica. Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 16-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 27.
5. ↑  Krebs, Gunter. "Zond (L1)". Gunter's Space Page. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 27.
6. ↑  "NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details". *nssdc.gsfc.nasa.gov*. Retrieved 2024 թ․ հունվարի 29.
7. 1 2  "Jodrell Bank Observatory release 50 year-old audio archive of Soviet Zond 6 lunar mission". *manchester.ac.uk/*. The University of Manchester. 2018 թ․ նոյեմբերի 14. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 30.
8. 1 2 3  Ulivi, Paolo; Harland, David M (2004). *Lunar Exploration Human Pioneers and Robot Surveyors*. Springer. pp. 203–204. ISBN 185233746X.
9. ↑  Harvey, Brian (2007). *Soviet and Russian Lunar Exploration*. Springer-Praxis. pp. 188–190. ISBN 978-0387218960.
10. ↑  "Полёты кораблей 7К-Л1 («Зонд») вокруг Луны с черепахами на борту". kosmo-mir. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Zond-6 in astronautix.com
* Zond 6 Heads for Earth Today

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Զոնդ ծրագիր |
| --- |
|  |
| 3ՄՎ-ի առաքելություններ | 
* Զոնդ-1
* Զոնդ-2
* Զոնդ-3

 |  |
|  |
| Սոյուզ 7Կ-Լ1/Լ1Ս | 
* Կոսմոս-146
* Կոսմոս-154
* Զոնդ-1967Ա
* Զոնդ-1967Բ
* Զոնդ-4
* Զոնդ-5
* Զոնդ-6
* Զոնդ-7
* Զոնդ-8

 |
|  |
| Այլ | 
* Զոնդ-3ՄՎ-1 համար 2

 |

 |