Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կապիտոլիում
Կապիտոլիումի բլուրը
**Կապիտոլիում** (Կապիտոլիումի բլուր) (լատին․՝ Capitolium, Capitolinus mons, իտալ.՝ il Campidoglio, Monte Capitolino), այն յոթ բլուրներից մեկը, որոնց վրա առաջացել է Հռոմ քաղաքը։ Հնագույն ժամանակներից եղել
է պաշտամունքային կենտրոն։ Կապիտոլիումի գագաթին գտնվել է Յուպիտերի տաճարը, որի մեջ տեղի էին ունենում Սենատի նիստերը, իսկ առջևի հրապարակում՝ ժողովրդական հավաքները։

Միքելանջելո
-----------

Կապիտոլիումի հրապարակի և շրջակա պալատների ներկայիս տեսքը ստեղծվել է Վերածննդի ժամանակաշրջանի նկարիչ և ճարտարապետ Միքելանջելո Բուոնարոտիի կողմից (1536-1546)։ Հանձնարարականը Պողոս III պապինն էր, որն ուզում էր նոր Հռոմի այնպիսի խորհրդանիշ ունենալ, որը կտպավորեր Կառլոս V կայսրին։ Եվ դա հնարավորություն տվեց Միքելանջելոյին կառուցել մոնումնետալ քաղաքային հրապարակ ողջ քաղաքի համար, ինչպես նաև վերահաստատել Հռոմի փառահեղությունը։ Միքելանջելոն սկզբում ձևավորել է հրապարակը, ապա շրջակա պալատները։ Նրա նախագիծը չափազանց տարածուն էր։ Նա ընդգծեց Կապիտոլիումը, խորհրդանշորեն փոխելով Հռոմի քաղաքային կենտրոնը «հայացքով» դեպի պապական Հռոմ և Սուրբ Պետրոսի տաճար, Հռոմի ֆորումի փոխարեն։ Այս փոփոխությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես Միքելանջելոյի ցանկություն՝ ուղղվել դեպի քաղաքի նոր, զարգացող հատվածը, այլ ոչ թե անցյալից մնացած հին ավերակները։ 
Ըստ նրա նախագծի Մարկոս Ավրելիոսի հեծյալ արձանը կանգնեցվելու էր հրապարակում, սալիկապատ օվալաձև տարածության վրա։
Միքելանջելոն պետք է արձանի համար միջավայր ապահովեր և կարգի բերեր բլրի գագաթը, որն արդեն ծանրաբեռնված էր 2 քայքայվող միջնադարյան շինություններով։ 
Պալացցո դել Սենատորեն պետք է վերականգնվեր կրկնակի սանդղավանդակով, իսկ զանգակատունը տեղափոխվեր դեպի պալատի կենտրոնական առանցք։ Պալացցո դեի Կոնսերվատորեն նույնպես պետք է վերակագնվեր, իսկ նոր կառույցը՝ այսպես կոչված Պալացցո Նուովոն, որը կառուցվելու էր հրապարակի հյուսիսային կողմում, զուգահեռվելու էր Կոնսերվատորիին։ Հրապարակի դիմաց պետք է կառուցվեր ճաղաշարք և պատ, որոնք ցայտուն կուրվագծեին այն կողմը, որը նայում էր քաղաքին։ 
Ըստ էության Միքելանջելոյի կյանքի ընթացքում քիչ բան արվեց, սակայն աշխատանքները շարունակվեցին նրա էսքիզներով, և Կամպիդոլիոն ավարտվեց 17-րդ դարում, բացի սալիկապատ ձևավորումից։ Այն արվեց 3 դար ավելի ուշ։

### Հրապարակ

Երեք պալատները՝ Սենատորների ամրոցը, Կոնսերվատորին, Պալացո Նուովոն ներդաշնակ ձևով շրջափակում են հրապարակը, իսկ մյուս կողմը "Cordonata" աստիճանն է, որը նմանեցվում է դանդաղ ընթացող շարժասանդուղքի։ Հրապարակի կենտրոնական հատվածը ձվաձև է, ձևավորված է տրավերտինով։ Այս սալիկապատ ձևավորումը երբեք չխրախուսվեց պապերի կողմից, սակայն 1940 թվականին Բենիտո Մուսոլինին կարգադրեց անել դա ըստ Միքելանջելոյի էսքիզի։

### Մարկոս Ավրելիոսի արձան

Մարկոս Ավրելիոսի արձանը (բնօրինակ)
կրկնօրինակը
Հրապարակի կենտրոնում կանգնեցված է կայսր Մարկոս Ավրելիոսի հեծյալ արձանը։ 1981 թվականին արձանը վերականգնելու նպատակով փոխարինվում է կրկնօրինակով։ Բնօրինակը գտնվում է մոտակա Պալացցո դեի Կոսերվատորեում։ Արձանն ունի 4.24 մետր բարձրություն։ Այն պատրաստված է բրոնզից։ Կապիտոլիումի հրապարակ է բերվել 1538 թվականին Լատերանյան պալատից, Պողոս III պապի հրամանով։ Միքելանջելոն դեմ էր նրա կենտրոնական դիրքին, սակայն հատուկ պատվանդան է տեղադրեց։ Շատ կայսեր բրոնձե արձաններ են եղել, սակայն չեն պահպանվել, քանի որ բրոնզը վերաձուլելով օգտագործվել է մետաղադրամների կամ նոր արձանների համար։ Մարկոս Ավրելիոսի արձանը պահպանվել է, որովհետև միջնադարում սխալմամբ կարծել են, որ դա առաջին քրիստոնյա կայսեր Կոստանդիանոս Ա Մեծի արձանն է։ Անշուշտ այն նախաքրիստոնյա հռոմեացի կայսեր միակ լիարժեք պահպանված բրոնզե արձանն է։

Տես նաև
-------

* Կապիտոլիական թանգարաններ
* Հռոմի բլուրներ
* Պալատին (բլուր)
* Ավենտին (բլուր)
* Ցելիում (բլուր)
* Կվիրինալ (բլուր)
* Էսկվիլին (բլուր)
* Վիմինալ (բլուր)

Աղբյուրներ
----------

* The Piazza and its Palazzi Archived 2016-07-21 at the Wayback Machine.
* Piazza del Campidoglio by Michelangelo
* Palazzi di CampidoglioPiazza del Campidoglio
* Piazza del Campidoglio Archived 2016-07-22 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում»։ *Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու*։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք։ էջ 51։ ISBN 99941-56-03-9
2. ↑  Von Einem, Herbert (1973). Michelangelo. London: Methuen and Co. Ltd. pp. 197–206.
3. ↑  Morgan, Charles H. (1966). The Life of Michelangelo. New York: Reynal and Company. pp. 209–211.
4. ↑  Fazio, Michael (2008). Buildings across Time: Third Edition. Boston: McGraw-Hill. pp. 310–311.
5. ↑  Fehl, Philipp (1974-01-01)."The Placement of the Equestrian Statue of Marcus Aurelius in the Middle Ages". Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 37: 362–367. doi:.
6. ↑  Marcel van Ackeren (30 April 2012).A Companion to Marcus Aurelius. John Wiley & Sons. pp. 272–. ISBN 978-1-4051-9285-9.
7. ↑  John Baskett (2006). The Horse in Art. Yale University Press. pp. 17–. ISBN 0-300-11740-X


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հռոմի յոթ բլուրներ |
| --- |
|  |
| Ավենտին  · Վիմինալ  · Կապիտոլիում (Տարպեյան ժայռ) · Կվիրինալ  · Պալատին  · Ցելիում  · Էսկվիլին (Օպպիոս և Ցիսպիուս)

---

Վատիկանյան բլուր  · Պինցիուս  · Յանիկուլում  · Սուրբ լեռ  · Տեստաչչո |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 264)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4076805-3 · LCCN: sh92006507 · VIAF: 315527675 · WorldCat VIAF: 315527675 |

 |