Հոլինշեդի «Տարեգրության» առաջին հրատարակությունը
**Ռաֆայել Հոլինշեդ** (անգլ.՝ *Raphael Holinshed*, 1529, Անգլիա - 1580[…] կամ 1573), անգլիացի պատմագիր, որի հանրահայտ «Հոլինշեդի տարեգրություն» աշխատությունը Ուիլյամ Շեքսպիրի մի շարք պիեսների համար հիմնական աղբյուր է հանդիսացել։

Կենսագրություն
--------------

Հոլինշեդը ծնվել է մոտավորապես 1525 թվականին ու չեշիրցի Ռալֆ Հոլինշեդի որդին էր։

Ազգային կենսագրությունների օքսֆորդյան բառարանի Հոլինշեդին վերաբերող գրառման մեջ Սինդիա Սյուզան Քլեգը կենսագրական տեղեկության երկու աղբյուր է նշում․ Չառլզ Հենրի ու Թոմփսոն Քուփերներիի *Athenæ Cantabrigiensis* (1858 թ․) գիրքն ու Էնթոնի Վուդի *Athenæ Oxonienses* (1692 թ․) գիրքը։ Քուփերն ու Քուփերը նշում են նրա հոր անունն ու Սաթոն Դաունզը որպես հավանական ծննդավայր, բայց ծննդյան տարեթիվը համարում են անհայտ ու պնդում, թե "ենթադրվում է", որ նա կրթություն է ստացել Քեմբրիջի համալսարանում։

Հոլինշեդն ապրել է Լոնդոնում և որպես թարգմանիչ աշխատել Ռեյներ Վուլֆի մոտ։ Վերջինս նրան հանձնարարել է կազմել համաշխարհային պատմություն վերաբերյալ աշխատություն՝ ջրհեղեղից մինչև թագուհի Եղիսաբեթի գահակալությունը։ Այս հավակնոտ նախագիծն այդպես էլ չի ավարտվել, բայց մի հատված տպագրվել է 1577 թվականին «Անգլիայի, Շոտլանդիայի ու Իռլանդիայի տարեգրություններ» վերնագրով։ Հոլինշեդն այս աշխատության միակ հեղինակը չէր․ մյուսների թվում էին Ուիյամ Հարրիսոնը, Ռիչարդ Ստեյնիհուրսթն ու Ջոն Հուկերը։

Շեքսպիրն օգտագործել է «Տարեգրության» վերանայված երկրորդ հրատարակությունը (հրատարակված 1587 թ․) իր պատմական պիեսներից շատերի համար․ «Մակբեթի» սյուժեն, «Լիր արքայի» և «Սիմբիլինի» որոշ հատվածներ։

Քիչ բան է հայտնի Հոլինշեդի կյանքի մասին։ Օրինակ, ոչ մի աղբյուր չի նշում նրա ծննդյան թիվը։ Հայտնի է դարձել միայն «Անգլիայի, Շոտլանդիայի ու Իռլանդիայի տարեգրություններ» գրքով և նրա մասին ունեցած ամբողջ տեղեկությունը կապված է այդ աշխատության հետ։ Չնայած Վերնոն Սնոուն հիշատակում է, որ Հոլինշեդը փորձառու, Քեմբրիջում կրթված թարգմանիչ էր, նրա հեղինակած ուրիշ աշխատություններ չկան։ «Տարեգրությունների» լույս ընծայումից մի քանի ամիս անց Հոլինշեդը հանգստի է անցել Վորվիքի մոտակայքի գյուղերում։ Մահացել է մոտավորապես 1580 թվականին։ Հոլինշեդի քաղաքացիական գործունեության, գիտական նվաճումների կամ եկեղեցական աշխատանքների մասին ոչինչ հայտնի չէ։

Հոլինշեդի «Անգլիայի, Շոտլանդիայի ու Իռլանդիայի տարեգրությունները»
-----------------------------------------------------------------

1548 թվականին լոնդոնցի տպագրիչ Ռեյներ Վուլֆը գաղափար է հղացել ստեղծել "Ամբողջ աշխարհի համընդհանուր տիեզերագրություն ու յուրաքանչյուր հայտնի ազգի պատմությունները"։ Նա ցանկանում էր աշխատանքը տպագրել անգլերեն, ցանկանում էր գրքում օգտագործել նաև քարտեզներ ու պատկերազարդումներ։ Նա ձեռք է բերել Ջոն Լելանդի աշխատանքներն ու դրանցով կազմել ժամանակագրություններ, գծել քարտեզներ։ Բայց երբ հասկացել է, որ միայնակ չի կարող ավարտել այդ աշխատանքը, իրեն օգնելու համար վարձել է Ռաֆայել Հոլինշեդին ու Ուիլյամ Հարիսոնին։

1573 թվականին, երբ աշխատանքը դեռ անավարտ էր, Վուլֆը մահացել է, իսկ նախագիծը, որը փոխվել էր միայն Բրիտանական կղզիների մասին աշխատության, ղեկավարվել է երեք լոնդոնցի գրենական պիտույքներ վաճառողների կոնսորցիումի կողմից։ Նրանք պահել են Հոլինշեդին, որն աշխատանքի է վերցրել Ուիլյամ Հարրիսոնին, Ռիչարդ Ստեյնիհուրսթին, Էդմունդ Կամպիոնին ու Ջոն Հուկերին։ 1577 թվականին Իռլանդիայի մասին Ստեյնիհուրսթի որոշ հոդվածներ Գաղտնի Խորհրդի կողմից գրաքննության ենթարկելուց հետո աշխատությունը հրատարակվել է երկու հատորով։ Շոտլանդիային վերաբերող բաժինը հիմնականում թարգմանություն է Հեկտոր Բոիսի *Scotorum Historiae* գրքից։

1587 թվականին թողարկվել է երկրորդ հրատարակությունը, բայց այն պարունակում էր որոշ էջեր, որոնք թագուհուն և իր նախարարների վիրավորական էին թվում։ Գաղտնի Խորհրդի հրամանով այս էջերը հեռացվել են։ Հեռացված հատվածներն առանձին տպագրվել են 1723 թվականին, իսկ ամբողջական վերահրատարակությունը թողարկվել է 1807 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  CONOR.Sl
4. 1 2  MAK (польск.)
5. 1 2  Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.
6. 1 2 3 4 5 6 7  Clegg, 2015
7. ↑  Cooper, Cooper, էջեր 430–431

Գրականության ցանկ
-----------------

* Clegg, Cyndia Susan (2015) [2004]. «Holinshed [Hollingshead], Raphael (c. 1525–1580?)». *Oxford Dictionary of National Biography* (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/13505. `{{cite encyclopedia}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն) (Subscription or UK public library membership required.)
* Cooper, Charles Henry; Cooper, Thompson (2010) [1858]. *Athenae Cantabrigiensis*. Vol. 1. Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9780511700941. ISBN 9780511700941 – via Cambridge Core.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Raphael Holinshedի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
* The Holinshed Project Archived 2011-09-12 at the Wayback Machine. at Oxford University, with parallel texts of the 1577 and 1587 editions.
* Holinshed's *Chronicles* Archived 2020-08-06 at the Wayback Machine. from the Horace Howard Furness collection at the University of Pennsylvania

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database · Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX972081 · BNF: 14033654n · CiNii: DA02195636 · CONOR: 97051747 · GND: 119233592 · ISNI: 0000000108587887 · LCCN: n50081110 · NKC: skuk0003077 · NLA: 35201949 · NTA: 068920237 · NUKAT: n2010046828 · SUDOC: 068554087 · VIAF: 78779996 · WorldCat VIAF: 78779996 |

 |

 |