**Հենրի Թեյթ** (անգլ.՝ Henry Tate, մարտի 11, 1819(1819-03-11), Չորլի, Լանկաշիր, Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - դեկտեմբերի 5, 1899(1899-12-05), Streatham, Լամբեթ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), բրիտանացի արդյունաբերող և բարերար, Լոնդոնի Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի հիմնադիրը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1819 թվականի մարտի 11-ին Անգլիայի Լանկաշիր կոմսության Չորլի քաղաքում՝ ունիտարիանական հոգևորական արժանավոր Թեյթի (անգլ.՝ Reverend William Tate) և նրա կնոջ՝ Ագնեսա Բութի (անգլ.՝ Agnes Booth) ընտանիքում։

13 տարեկանում Լիվերպուլում դարձել է նպարավաճառի աշակերտ։ Այնուհետև դարձել է շաքարի փոքր գործարանի կառավարիչ։ 1859 թվականին Թեյթը դարձել է շաքարի գործարաններ ունեցող «*John Wright & Co.»* կազմակերպության գործընկերը։ 1869 թվականին լիակատար վերահսկողություն է ստացել կազմակերպության նկատմամբ և այն վերանվանել «*Henry Tate & Sons*»։ 1875 թվականին ստորագրել է գերմանացի գյուտարար Օյգեն Լանգենի արտոնագիրը շաքարի խորանարդի պատրաստման համար, իսկ 1877 թվականին գործարան է բացել Լոնդոնի Սիլվերթաուն քաղաքում, որն աշխատում է առ այսօր։

Թեյթն արագ դարձել է միլիոնատեր և շռայլորեն նվիրաբերել բարեգործությանը։ 1889 թվականին իր՝ 65 նկարից բաղկացած հավաքածուն հանձնել է կառավարությանն այն պայմանով, որ նրանք պետք է ներկայացվեն պատկերասրահում, ինչի կառուցման համար վճարել է 80 000 ֆունտ։ Բրիտանական արվեստի ազգային պատկերասրահը, որն այժմ հայտնի է որպես Թեյթ բրիտանական պատկերասրահ, բացվել է 1897 թվականի հուլիսի 21-ին Միլբանկ հին բանտի տեղում։ Բացի այդ, Թեյթը կատարել է բազմաթիվ այլ նվիրատվություններ․ 10 000 ֆունտ՝ Օքսֆորդի «*Harris Manchester College»* գրադարանի համար, 20 000 ֆունտ՝ Լիվերպուլի «*Hahnemann Hospital*» հոմեոպաթիկ կլինիկայի համար, 42 500 ֆունտ՝ Լիվերպուլի համալսարանի համար, 3 500 ֆունտ՝ կանանց «*Bedford College*»-ի համար, 8 000 ֆունտ՝ «*Liverpool Infirmary»* լիվերպուլյան լազարետի համար, ինչպես նաև մի շարք այլ նպատակների համար։

1898 թվականին՝ մահվանից 1 տարի առաջ, Թեյթն ստացել է բարոնետի տիտղոս։ Սկզբում նա հրաժարվել է այդ տիտղոսից, բայց երբ հաղորդել են, որ թագավորական ընտանիքը կնեղանա նորից հրաժարվելու դեպքում, նա համաձայնվել է։

Մահացել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լոնդոնում։

1921 թվականին նրա «*Henry Tate & Sons»* կազմակերպությունը միավորվել է «*Abram Lyle & Sons*» կազմակերպության հետ՝ ստեղծելով «Tate & Lyle» ձեռնարկությունը։

Հիշատակ
-------

* Հենրի Թեյթի պատվին բազմաթիվ հուշատախտակներ են տեղադրվել, որոնցից մեկը բացվել է 2001 թվականին Բերքենհեդի 42-րդ Համիլթոն փողոցում գտնվող նրա առաջին խանութի տարածքում։
* 2006 թվականին «*Wetherspoons»* ցանցի պանդոկներից մեկը հայրական Չորլի քաղաքում անվանվել է նրա պատվին։

Պատկերասրահ
-----------

* Կիսանդրին ԲրիքսթոնումԿիսանդրին Բրիքսթոնում
* Գուբերթ Հերկոմերի կողմից նկարված դիմանկարԳուբերթ Հերկոմերի կողմից նկարված դիմանկար
* ՀուշատախտակՀուշատախտակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2 3 4  Tate, Sir Henry // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T083441
3. 1 2 3 4  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004.
4. ↑  Find A Grave — 1996.
5. ↑  Sir Henry Tate — Baronet (անգլ.)
6. ↑  Thames refinery and the cubes. // Philippe Chalmin. The Making of a Sugar Giant: Tate and Lyle, 1859—1989. Taylor & Francis, 1990. С. 75-80.(անգլ.)
7. ↑  The Founder of the Tate Gallery Dies (անգլ.)

Գրականություն
-------------

* Philippe Chalmin. The Making of a Sugar Giant: Tate and Lyle, 1859—1989. Taylor & Francis, 1990. 782 с.(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sir Henry Tate (անգլ.)
* Հենրի Թեյթի անվան շաքարավազից անսովոր թանգարան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography (1st suppl.) · Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 128938366 · ISNI: 0000000122810416 · LCCN: no2004099800 · VIAF: 65072399 · ULAN: 500253903 · WorldCat VIAF: 65072399 |

 |