recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Նուր Էուրդալ կոմունան Օպլանդ ֆյուլքեի քարտեզին
**Նուր Էուրդալ** (նորվ.՝ Nord-Aurdal), կոմունա Նորվեգիայի Օպլանդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ֆագերնես բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 906.54 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։

Նուր Էուրդալի զինանշանը
-----------------------

Նուր Էուրդալ կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1985 թվականի դեկտեմբերի 20-ին և իրենից ներկայացնում է դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված են երեք հատ ձմեռային գանտեվալա ձաղիկ *(Gentiana nivalis)*, որին տեղացիները անվանում են Քրիստոսի կապույտ աչքեր։ Երեք թիվը խորհրդանշում է կոմունայի երեք հիմնական բնակավայրերը՝ Աուրդալը, Ֆագերնեսը և Լեիրը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Նուր Էուրդալ կոմունայում բնակվում է 6436 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ ունենալով աճման միտում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine(նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen".(նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Վրացա-Իմերեթական նահանգ** (ռուս.՝ Грузино-Имеретинская губерния), Ցարական Ռուսաստանի մարզերից մեկը Հարավային Կովկասի արևելյան մասում 1840-1846 թվականներին։ Արևմուտքում սահմանակից էր Թիֆլիսի նահանգին և հարավից՝ Պարսկաստանին ու Օսմանյան կայսրությանը։ Արևմտյան ամբողջ սահմանի երկարությամբ Սև ծովն է։

Համապատասխանում է ներկայիս Վրաստանի ողջ հատվածին՝ ներառելով Աբխազիան և Հարավային Օսիան, դուրս է մնում միայն Բաթումի շրջակայքը (Աջարիա)։ Նրա տարածքի մեջ է մտել ժամանակակից Հայաստանի մեծագույն մասը՝ բացառությամբ Սյունիքի մարզի, ինչպես նաև՝ Սուրմալուի դաշտը և Արարատ լեռը, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը և Ադրբեջանի հյուսիսարևմտյան մասը՝ Գանձակի շրջակայքը։

Վարչական կենտրոնը Թիֆլիս քաղաքն էր։ Այլ խոշոր քաղաքներ էին Երևանը և Քութայիսը։ Նախքան 1840 թվականը Վրացա-Իմերեթական նահանգի տարածքում գավառի կարգավիճակով պահպանվել էին Հյուսիսային Իրանի խանություններից Գանձակը, ինչպես նաև՝ Հայկական մարզը, Վրացական և Իմերեթական նահանգները։

Պատմություն
-----------

Ռուսաստանի ընդարձակումը դեպի հարավ տեղի է ունեցել Շահական Պարսկաստանի և Սուլթանական Թուրքիայի դեմ պայքարելով։ 1813 թվականին ավարտվեց ռուս-պարսկական առաջին պատերազմը։ Հոկտեմբերի 10-ին Ղարաբաղի Գյուլիստան գյուղում կնքվեց հաշտության պայմանագիր, որով Իրանի շահը ճանաչեց Արևելյան Անդրկովկասի միացումը Ռուսական կայսրությանը։ Այն հաստատվեց, երբ 1828 թվականին ավարտվեց ռուս-պարսկական երկրորդ պատերազմը և փետրվարի 21-ին Թուրքմենչայում կնքվեց նոր պայմանագիր։ 1829 թվականի ռուս-թուրքական պատերազմով ձևավորվեց Անդրկովկասի հիմնական տարածքը, որը շարունակում էր կառավարվել նախկին վարչաքաղաքական միավորների նման։

Անդրկովկասի վարչական բաժանման մասին օրենքը ընդունվել է 1840 թվականին։ Նիկոլայ I Ռոմանով կայսեր հրամանով ամբողջ Անդրկովկասը բաժանվեց վարչատարածքային երկու միավորի. Վրացա-Իմերեթական նահանգ և Կասպիական մարզ։ Դրանով երկրամասը կիսվեց արևմտյան ու արևելյան հատվածների։ Բաքվի նահանգը մտավ դրանցից երկրորդի կազմի մեջ։

Վրացա-իմերեթական նահանգի մեջ մտան Թիֆլիսի, Թելավի, Գորիի, Բելոկանի, Քութայիսի, Գուրիայի, ինչպես նաև՝ Ելիզավետպոլի (Տավուշ, Շակաշեն և Գարդման), Երևանի (Այրարատ), Նախիջևանի (Գողթան), Ալեքսանդրապոլի (Շիրակ), Ախալցխայի (Ջավախք) գավառները։ Այս վարչական բաժանումից հետո ցարիզմը տարբեր օրինագծերի միջոցով փորձում էր Անդրկովկասում ամրապնդել իր իշխանությունը եւ երկրամասում ստեղծել տեղական առանձնահատկություններից զուրկ ռուսական վարչակարգ։

Ցարական կարգերն ամրապնդելու նպատակով 1844 թվականին Կովկասում հիմնվում է փոխարքայություն։ Փոխարքա է նշանակվում փորձված պաշտոնյա Ա. Վորոնցովը։ Անդրկովկասում իր հենարանն ամրապնդելու նպատակով ցարական կառավարությունն ուժեղացրեց հողատեր-կալվածատերերի դիրքերը։ 1846 թվականի դեկտեմբերի 6-ի օրենքի համաձայն Անդրկովկասի խաները, բեկերը եւ մելիքները ճանաչվեցին հողի ժառանգական սեփականատերեր։

1846 թվականին, հաշվի առնելով այն, որ երկրամասի կիսումը երկու մասի հաշվի չի առնում տարածաշրջանի ժողովուրդների մշակութային, պատմական, տնտեսական ու քաղաքական առանձնահատկությունները, Նիկոլայ Ռոմանովը նոր հրաման արձակեց, որով Անդրկովկասը ենթարկվեց վարչական բաժանման։ Ձևավորվեցին Թիֆլիսի, Քութայիսի, Դերբենդի ու Շամախու, ավելի ուշ՝ Երևանի նահանգները։

Տես նաև
-------

* Կասպիական մարզ

Աղբյուրներ
----------

* Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-е, т. XV, ст. 13368
* Վարչատնտեսական կացությունը
Սյորռեիսա կոմունան Թրոմս ֆյուլքեի քարտեզին
**Սյորռեիսա** (նորվ.՝ Sørreisa), կոմունա Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Սետերմուեն քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 362.98 կմ² տարածք։

Սյորռեիսա կոմունան ստեղծվել է 1886 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, երբ այդ տարածքը առանձնացվել է Թրանյո կոմունայից։ Այն իր անվանումը ստացել է Ռեիսելվա գետից։

Սյորռեիսայի զինանշանը
---------------------

Սյորռեիսա կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 7-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է 3 հատ դեղին գույնի աստղ։ Զինանշանի վրա աստղերի առկայությունը պայմանավորված է 1715-1748 թվականներին բնակավայրում որպես ոստիկան աշխատած անձին պատկանող կնիքի հայտնաբերումով, որի վրա պատկերված էին երեք աստղ։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սյորռեիսա կոմունայում բնակվում է 3312 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ վերջին 15 տարում փոքր-ինչ աճ արձանագրելով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2011-05-14 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 80. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen". (նորվեգերեն)
**Ժողովածու** (4834), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4834 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1289-1296 թվականներին Առաքել (Ա) և Հակոբ (Բ) գրիչների կողմից Սուրբ Թեոդորոս վանքում (Ճմին գյուղաքաղաք), Երզնկա (Բ)։ Ստացողը եղել է Ահարոն վարդապետն (Ա, Բ)։ Կազմողը եղել է Սրապիոն եպիսկոպոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 24.5x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 219 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դեղին մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 57բ (1289 թ.), 212ա (1296 թ.), ստացողի՝ 212բ, կազմողի՝ 212ա (1593 թ.) հետագայի՝ 216բ (1298 թ.), 58ա, 217բ (1316 թ.), 218բ (14-րդ դար), 58ա (1504 թ.), 1ա (1602 թ.), 218բ (17-րդ դար), 58բ (1865 թ.):

Բովանդակություն
---------------

* Հովհաննես Երզնկացվո Քաղվածք Սաղմոսաց մեկնութենե Ներսես Լաբրոնավո
* Վարդ Արեվելցվո Մեկնութիւնք Երդոց երգոյն, Մարդարէութեանն Դանիելի
* Մարդարէութիւն Դանիելի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1297 — 1636 էջ։
**Արժեթղթերի Միջազգային Տարբերակիչ Ծածկագիր** (**ԱՄՏԾ**) (անգլ.՝ International Securities Identification Number, միջազգայնորեն ճանաչված հապավում — **ISIN**) արժեթղթերին շնորհվող եզակի կոդ։ Նրա կառուցվածքը սահմանվում է ISO 6166 ստանդարտով։ ԱՄՏԾ-ն կազմված է 12 նիշանոց լատինական տառերից և(կամ) թվերով կազմված համակցությունից, որը չի պարունակում տեղեկատվություն ֆինանսական գործիքի մասին, սակայն տրվում է համապատասխան արժեթուղթը միջազգայնորեն տարբերակելու համար։

Արժեթղթերը, որոնց ԱՄՏԾ-ները, ներառյալ պարտքային արժեթղթերը, բաժնետոմսերը, օպցիոնները, ածանցյալ գործիքները և ֆյուչրները, չեն կարող բնորոշել դրանց առևտրի վայրերը, դրա համար գոյություն ունի Շուկայի տարբերակիչ ծածկագիրը կամ երեք տառանոց փոխարկման կոդը, որը պետք է համադրելի լինի ԱՄՏԾ-ի հետ։ Առևտրի առարկա հանդիսացող արժույթը նույնպես եզակիորեն տարբերակվեն այս մեթոդով։

Պատմություն
-----------

ԱՄՏԾ-ները առաջին անգամ օգտագործվել են 1981 թվականին, սակայն համատարած չեն կիրառվել մինչև 1989 թվականը, Մ30 երկրները ընդունեցին այն։ ԱՄՏԾ-ն ներառվեց Միջազգային ISO ստանդարտներում նույն տարում ISO 6166 ստանդարտի տակ։

Որտեղ արդեն գործում էին երկրի ծածկագրերի շնորհման ընթացակարգը, դրանց հիմքում դրվեց ԱՄՏԾ ծածկագիրը։ Հին ծածկագրերը փոխարինվեցին ԱՄՏԾ ծածկագրերով` հաշվի առնելով երկրի ծածկագիրը։ Սկզբում տեղեկատվությունը պահվում էր CD-ROM-ների վրա և հետագայում ներդրվեց համացանցում։

Նկարագրում
----------

*ISO 6166*-ն (կամ ISO6166:2013 որպես 2013 թվականի վարկած) սահմանում է ԱՄՏԾ կառուցվածը։ ԱՄՏԾ եզակի տարբերակիչներ սահմանվում են բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի, ETF-ների, օպցիոնների, ածանցյալ գործիքների և ֆյուչերսների համար։

ISIN-ը պարունակում է երկու լատինատառ նիշ, որը ISO 3166-1 alpha-2 թողարկող երկրի ծածկագիրն է, ինը թվատառային նիշ (Արժեթղթերի Ազգային Տարբերակիչ Ծածկագիր կամ ԱԱՏԾ) և մեկ թվային նիշ, որը կոչվում է ստուգիչ նիշ, ընդամենը նիշերի քանակը 12 է։

ԱՄՏԾ-ների թողարկումը իրականացվում է համապատասխան պետության ծածկագիր շնորհող հատուկ կազմակերպությունների կողմից։

Օգտագործում և համաձայնեցում
---------------------------

ԱՄՏԾ-ները դանդաղորեն ընդունվեցին ամբողջ աշխարհում։

ԱՄՏԾ-ների մաս կազմող ԱԱՏԾ-ները պետք է լինեն մինչև 9 նիշանի։ Ավելի կարճ ծածկագրերի համար որպես լուծում ավելացվեցին զրոներ երկրի կոդից առաջ, որպեսզի հեշտ անցում կատարվեր ԱԱՏԾ-ներից ԱՄՏԾ-ների։

ԱՄՏԾ-ները օգտագործվում են ամբողջ աշխարհում։ Շատ երկրների առևտրային, քլիրինգային և վերջնահաշվարկի համակարգերում հաստատված են ԱՄՏԾ-ները արժեթղթերը տարբերակելու համար։ Որոշ երկրներում, հիմնականում Եվրոպայում հրաժարվել են ԱՄՏԾ-ներից որպես արժեթղթերի տարբերակիչ համակարգ։ Սակայն եվրոպական նոր գանոնակարգերով ինչպիսիք է Վարկունակություն II կարգը, խորհուրդ է տրվում հաստատել ԱՄՏԾ-ները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Coordinated Portfolio Investment Survey Guide, Second Edition, International Monetary Fund, 2002, Washington DC - Appendix VII: International Securities Identification Number (ISIN) Code System
2. ↑
| **՞**Ռոբինիա կպչուն |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Բակլածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | բակլազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | ռուբինա |
|
|
| Տեսակ | Ռոբինիա կպչու |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| R. viscosa Vent.

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ռոբինիա կպչուն** (լատին․՝  R. viscosa Vent.), բակլազգիների ընտանիքի, ռուբինա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ ծառ է՝ մինչև 12 մ բարձրությամբ, լայն սաղարթով և մինչև 35 սմ
տրամագծի բնով, որը ծածկված է հաստ գորշադարչնավուն, հարթ կեղևով։ Ընձյուղները, տերևակոթունները, ծաղկաբույլերի առանցքը, ծաղկակոթունը և բաժակը կպչուն են, քանի որ ծածկված են գեղձիկավոր մազմզուկներով։ Տերևների երկարությունը հասնում է մինչև 20 սմ-ի, կազմված 1 3-25 (երբեմն՝ 27) տերևիկներից։ Վերջիններս երկարավուն էլիպսաձև են, 2,5-4 սմ երկարությամբ և մինչև 2 սմ լայնությամբ,
կլորավուն կամ սեպաձև հիմքով և բութ գագաթով, սկզբում թեթևակի աղվամազապատ, ավելի ուշ՝ վերևի կողմից մերկ, վառ կանաչ, ներքևի կողմից մոխրավուն, մերկ
կամ մազմզուկապատ, տերևակիցները վերածվել են մախաթանման փշիկների։ Ծաղիկները վարդագույն են, մոտ 2 սմ երկարությամբ, առանց բուրմունքի, 6-15 հատ հավաքված գրեթե ուղղաձիգ ողկույզներում, որոնց երկարությունը հասնում է 5-1 0, լայնությունը՝ 4-5 սմ-ի։ Առագաստն ունի դեղին բիծ, բաժակը մուգ կարմիր է, նեղ եռանկյուն ատամիկներով։ Ունդերը երկարավուն գծանման են 5,5-9 սմ երկարությամբ և
մինչև 1,2 սմ լայնությամբ, ծայրին կեռ քթիկով, ծածկված գեղձիկավոր, խոզանականման աղվամազով։ Սերմերը երկարավուն երիկամաձև են, հարթ, դարչնագույն, անփայլ։ Սեզոնում ծաղկում է երկու անգամ, ապրիլ-մայիս ամիսներին և հուլիսին։ Պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է հյուսիսային Ամերիկայում, հյուսիսային Կարոլինայից մինչև Ալաբամա, Ալլեգանյան լեռներում։ Մեր հանրապետությունում մշակվում է Երևանում, Իջևանում, Նոյեմբերյանում, Բյուրականում։ Ամենուրեք աչքի է ընկնում մեծ դիմացկունությամբ անբարենպաստ պայմանների նկատմամբ, առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։ Պիտանի է ստորին և միջին լեռնային գոտիների բնակավայրերի կանաչապատման համար, ծովի մակերևույթից մինչև 1400-1500 մ բարձրությունների վրա։
Էկոլոգիական խումբը՝ IV:

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (2), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (51-53)։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Ժողովածու** (5150), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5150 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1638-1684 թվականներին Մարութա դպիր (Ա), Գրիգոր քահանա (Բ) գրիչների կողմից Ապարանի Ս. Նշանում (Ա, Բ)։ Ստացողը եղել է Հովհաննես տանուտերը (Բ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21.8X15.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 289 թերթից։ Գրված է երկսյուն և միասյուն, բոլորգրով և նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 288բ (1638 թ.), 13բ, 43բ, 80ա, 158բ, 242ա (1684 թ.), հետագայի՝ աստառ Ա, 243ա (1863 թ.), 40բ (1904 թ.), 288բ (1906 թ.):

Բովանդակություն
---------------

* Գր. Նարեկացւոյ Մատեան ողբերգութեան Սահմանադրութիւն դաստիրակութեան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 45 — 1552 էջ։
**Վաչագան Գրիգորի Դուլունց**, (1920, Գոյգյոլի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ և Գետաշեն, Ելիզավետպոլի գավառ - 1943), հայազգի բանաստեղծ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Խանլարի շրջանի Գետաշեն գյուղում։ 1934 թվականին տեղափոխվել է Կիրովաբադ։ 1939 թվականի սեպտեմբերին մեկնել է պարտադիր զինվորական ծառայության` Լվովի մարզի Լյուբոմ քաղաք։

Հայրենական մեծ պատերազմը սկսվելուց հետո եղել է խորհրդային 5-րդ բանակի 45-րդ դիվիզիայի 10-րդ գնդում։ Պատերազմի առաջին օրերին վիրավորվել է և գերի ընկել։ Մի փոքր կազդուրվելուց հետո փախել է հիվանդանոցից և միացել խորհրդային պարտիզանական ջոկատին։ Ռազմաճակատում գրել է բանաստեղծություններ, ակրոստիկոսներ է ձոնել սիրած աղջկան՝ Վարդուհուն։

Վաչագանի վերջին նամակը ծնողները ստացել են 1943 թվականին։ Ըստ Կիրովաբադի քաղհաշվառման տվյալների Վաչագան Գրիգորի Դուլունցն անհայտ կորել է Հայրենական մեծ պատերազմում՝ 1943 թվականի հունվարին։

Ծանոթագրություններ
------------------

**Lua error in Մոդուլ:Քույրհղումներ at line 164: attempt to concatenate local 'value' (a nil value).**

1. 1 2  Информация из документов, уточняющих потери
2. ↑  Գրիգորյան, Սասուն (2005). *Մուսաները չլռեցին*. Երևան: «Ուխտատուն». էջ 190.
3. ↑  Գրիգորյան, Սասուն (2005). *Մուսաները չլռեցին*. Երևան: «Ուխտատուն». էջ 191.
4. ↑  *Զոհվածների և անհայտ կորածների այբենական գրքի տվյալներ, էջ՝ 173, Կիրովաբադի քաղզիկոմիսարիատի գնդապետ Միրզալիլ*
Վալեր կոմունան Էստֆոլդ ֆյուլքեի քարտեզին
Էստֆոլդ ֆյուլքեն Նորվեգիայի քարտեզին
**Վալեր** (նորվ.՝ Hvaler), կոմունա Նորվեգիայի Էստֆոլդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Շերհալդեն բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 89.54 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին:Կոմունան իրենից ներկայացնում է կղզիախումբ։

Կոմունայի տարածքում է գտնվում 12-րդ դարի Հվալերի եկեղեցին, որը կղզեխմբի գլխավոր կրոնական կառույցն է։

Վալերի զինանշանը
----------------

Վալեր կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1983 թվականի դեկտեմբերի 9-ին և իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է սպիտակ գույնի նավակ։ Կոմունայի պատմության բոլոր ժամանակափուլերում նավակը եղել է կղզու բնակչության առօրյայի անբաժան մասը։ Նավակով բնակիչները կապվել են մայրցամաքի հետ, ինչպես նաև ձկնորսությամբ են զբաղվել։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Վալեր կոմունայում բնակվում է 3961 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 40 տարում աճ է գրանցել։

Պատկերասրահ
-----------

* Ձկնորսական նավակները, որոնք կոմունայի տնտեսությունում կարևոր դերակատարություն ունենՁկնորսական նավակները, որոնք կոմունայի տնտեսությունում կարևոր դերակատարություն ունեն
* Հավալերի եկեղեցիՀավալերի եկեղեցի
* Ակերֆոյա կղզիԱկերֆոյա կղզի
* Սանդմարինա բնակավայրՍանդմարինա բնակավայր

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine(նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen".(նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վարեշ (այլ կիրառումներ)

**Վարեշ համայնք** (բոս․՝  և խորվ.՝ Vareš, սերբ.՝ Вареш), բոսնիական համայնք, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա Դաշնության կազմում։ Տեղակայված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնական մասում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Վարեշ քաղաքը։

Բնակչություն
------------

1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն համայնքի 85 բնակավայրերում ապրել են 22 203 մարդ։ Բոսնիական պատերազմի պատճառով 2001 թվականին համայնքի բնակչությունը նվազել է մինչև 13 293 մարդ։

|  |
| --- |
| **Վարեշ համայնքի բնակչությունը** |
| **Մարդահամարի թվական** | **1991** | **1981** | **1971** |
| **Խորվաթներ** | 9016 (40,60 %) | 10287 (45,07 %) | 11134 (47,33 %) |
| **Սլավոն մուսուլմաններ** | 6714 (30,23 %) | 6419 (28,12 %) | 6631 (28,18 %) |
| **Սերբեր** | 3644 (16,41 %) | 4241 (18,58 %) | 5166 (21,96 %) |
| **Հարավսլավներ** | 2071 (9,32 %) | 1563 (6,84 %) | 307 (1,30 %) |
| **Այլազգիներ** | 758 (3,41 %) | 312 (1,36 %) | 285 (1,21 %) |
| **Ընդամենը** | 22,203 | 22,822 | 23,523 |

Բնակավայրեր
-----------

Բիելո Բորե, Բլաժա, Բորովիցա Դոնյա, Բորովիցա Գորնյա, Բորովիչկե Նիվե, Բրդա, Բրգուլե, Բրեզիկ, Բուդոժելե, Վարեշ, Վարեշ Մայդան, Վիշնիչի, Վիյակա Դոնյա, Վիյակա Գորնյա, Դաբրավինե, Դաշտանսկո, Դեբելա Մեչա, Դիկնիչի, Դրագովիչի, Դրաժևիչի, Դուբոշտիցա, Ժալյա, Ժիժցի, Զաբրեզե, Զարուչե, Զվիեզդա, Զուբետա, Իվանչևո, Կադարիչի, Կարիչի, Կոկոշչիչի, Կոլովիչի, Կոպիյարի, Կրչևինե, Նունոսիչի, Լեևցի, Լիգատիչի, Լուկե, Լեպովիչի, Միյակովիչի, Միր, Միժնովիչի, Մլակվե, Նասեոցի, Նեպրիվայ, Օչեվլե Դոնե, Օչեվլե Գորնե, Օկրուգլիցա, Օրախ, Օսոե, Օսրեդակ, Օստրլյա, Պայտով Խան, Պայտովիչի, Պլանինիցա, Պոբիլե, Պոդյավոր, Պոգար, Պոլոժաց, Պոլյանիցե, Պոմենիչի, Պրժիչի, Պրժիչի Կոլոնիա, Ռավնե, Ռադոնիչի, Ռադոշևիչի, Ռոկոչ, Սամարի, Սեմիզովա Պոնիկվա, Սեոցի, Սենոկոս, Սլավին, Սրշլենցի, Ստրիցա, Ստրիեժեվո, Ստուպնի Դո, Շիկուլե, Տիսովցի, Տոլենակ, Տրիբիա, Խոջիչի, Չամովինե, Չեչե և Յավորնիկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Գրականություն
-------------

* Савезни завод за статистику и евиденцију ФНРЈ и СФРЈ, попис становништва 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. и 1991. године.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի պաշտոնական կայքէջ (բոսն.)
**Varso,** երկնաքեր, որը գտնվում է Վարշավայում**:** 2021 թվականի փետրվարից հանդիսանում է Լեհաստանի և Եվրոպական միության ամենաբարձր շենքը։

2019 թվական

Պատմություն
-----------

Varso աշտարակը նախագծվել է «Foster + Partners»-ի կողմից և մշակվել «HB Reavis»-ի կողմից։ 2016 թվականին շինարարության թույլտվություն է ստացվել։ 2017 թվականի սկզբին մեկնարկել է շենքի շինարարությունը։ Սկզբնապես գլխավոր շենքը նախատեսվում էր ավարտել 2020 թվականի կեսերին։ Սակայն COVID-19-ի պատճառով օբյեկտի հանձնման ժամկետը փոխվել է։

2021 թվականի փետրվարին շենքը հասել է նախագծային բարձրության։ Այսպիսով, այն դարձել է Եվրոպական միության ամենաբարձր շենքը։ Այն նաև համարվում է Եվրոպայում բարձրությամբ 6-ը, գերազանցում է հինգ ռուսական երկնաքերերին։ Շինարարությունը վերջնականապես ավարտին կհասցվի 2022 թվականին։

2020 թվականի մայիս

Նկարագրություն
--------------

Համալիրը բաղկացած է երեք շենքերից, որոնք իրար մեջ միացված են առաջին հարկի մակարդակով։ Գլխավոր շենքի բարձրությունը կազմում է 310 մ, ներառյալ 80 մ բարձրությամբ սրաձողը։ Շենքում կա 53 վերգետնյա հարկ և 4 ստորգետնյա։ Գրասենյակային շենքը սպասարկվելու է երկհարկանի վերելակներով։

Հիմնական տարածքները աշտարակի կզբաղեցնի գրասենյակներ։ Երկնաքերում տեղակայվելու են երկու դիտահարթակներ՝ մեկը 205 մ բարձրության վրա, իսկ մյուսը՝ 230 մ։ 46-48-րդ հարկից նախատեսվում է ռեստորան բացել։

2020 թվականի հուլիս

Մրցանակներ
----------

2019 թվականին Verso աշտարակը «BREEAM Awards»-ում նշվել է որպես նախագիծ, որը նպատակամղված Է բնապահպանական և էներգաարդյունավետության բարձր մակարդակի հասնելուն։

Տես նաև
-------

* Մշակույթի և գիտության պալատ, 1955-ից մինչև 2021 թվականը հանդիսացել է Լեհաստանի ամենաբարձր շինությունը
* Վարշավայի ամենաբարձր շենքերի ցանկ
* Լեհաստանի ամենաբարձր շենքերի ցանկ
* Եվրոպայի ամենաբարձր շենքերի ցանկ

2022 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «В Польше сообщили, что строящийся в Варшаве небоскреб стал самым высоким зданием в ЕС». *ТАСС*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 16-ին.
2. ↑  «Construction begins on Varso Place and Poland's tallest building - PRISM» (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 16-ին.
3. ↑  «HB Reavis idzie na żywioł». *pb.pl* (լեհերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 16-ին.
4. 1 2  «Warsaw skyscraper becomes tallest in EU, developer says». *Reuters*. 2021 թ․ փետրվարի 23. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 16-ին.
5. ↑  «Tallest buildings in Europe». *Emporis*.
6. 1 2  Foster + Partners / www.fosterandpartners.com. «Varso Tower | Foster + Partners». *www.fosterandpartners.com* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 16-ին.
7. ↑  «BREEAM Awards 2019» (PDF).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Varso պաշտոնական կայք
* «Foster and Partners» պաշտոնական կայքում աշտարակի նկարագրություն
* «Emporis» կայքում աշտարակի նկարագրություն
**Տմորիք** (նաև՝ **Տամորիտիս**, **Տմորիկ**, **Տմորիս**, **Տմորյաց գավառ**, **Տոմաշեկ**), գավառ և ռազմական ամրությունների համակարգ Մեծ Հայքի Կորճայք նահանգում։ Կոչվել է գլխավոր ամրոցի անունով։ Գտնվում էր Կորդվաց աշխարհի և Կորդրիքի կողքին։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Տմորիքը տարածքով համապատասխանում էր մի փոքր ավելի ուշ շրջանում ձևավորված Վերին, Միջին և Ներքին Կորդրիք գավառներին, որոնք գտնվում էին Տիգրիս գետի ձախակողմյան Խաբուր վտակի ավազանում։

Պատմություն
-----------

Տմորիքը ստեղծվել է հնագույն ժամանակներում (մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ)` ընդդեմ Միջագետքից սպառնացող վտանգի։ Մ.թ.ա. 13-7-րդ դարերում ասորեստանյան սեպաձև արձանագրություններում հիշատակվում է Նաիրի «երկրների» թվում՝ Տումե, Տումուրու անվանումներով։ Մ.թ.ա. 4-րդ դարում եղել է առանձին գավառ՝ համանուն կենտրոնով։ Հետագայում (հավանաբար Արշակունիների թագավորության ժամանակ) միացվել է Կորդուքին։ Եղիշեն հաղորդում է, որ 451 թվականին, Ավարայրի ճակատամարտից հետո Տմորիքի ամրոցներում ամրացած ապստամբները տեղեկանալով արքունի զորքի կողմից իրականացվող հալածանքների մասին, նպատակահարմար չեն գտնում ամրոցներում նստելը և դուրս գալով իրենց ապաստարաններից, հասնում են պարսիկների մոտակա երկիրը, որը հավանաբար կամ Ադիաբենեն էր, կամ էլ նրա մաս կազմող Նիխորական գավառը, կոտորում են տեղացիներին, այրում նրանց բնակավայրերը, իսկ ողջ մնացածներին էլ գերի վերցնելով՝ հետ են վերադառնում իրենց ամրոցները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  ՏՄՈՐԻՔ
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 109 — 916 էջ։
3. ↑  «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 556.
4. ↑  «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 552.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 22)։*  |
**Sumitomo Fudosan Roppongi Grand Tower** (ճապ.՝ 住友不動産六本木グランドタワー *Սումիտոմո ֆուդո:սան Ռոպպոնգի Գուրանդո Թավա։*), 231 մետր բարձրությամբ և 43-հարկանի երկնաքեր՝ տեղակայված Ճապոնիայի Տոկիո քաղաքի Մինատո շրջանի Ռապպոնգի 3-2-1 հասցեում։ Շենքը կառուցվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ից մինչև 2016 թվականի մարտը, շենքը բացվել է 2016 թվականի աշնանը։ *Sumitomo Fudosan Roppongi Grand Tower*-ն իր բարձրությամբ 9-րդն է Տոկիոյում և 15-րդը՝ Ճապոնիայում։ Տեղակայված է Տոկիոյի Ռոպպոնգի շրջանում՝ Izumi Garden Tower երկնաքերի հարևանությամբ, որը ևս պատկանում է *Sumitomo Realty & Development*-ին։
Շենքը նախագծվել է *Nikken Sekkei Ltd* ընկերության կողմից և կառուցվել է *Obayashi Corporation* ու *Taisei Corporation* ընկերությունների համատեղ աշխատանքի արդյունքում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* ՆերսըՆերսը
* ԲակըԲակը
* Բաց տարածությունԲաց տարածություն

Տես նաև
-------

* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ
* Նագոյա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  «Tokyo | Statistics | EMPORIS». *www.emporis.com*. Վերցված է 2018-12-04T22:55:10Z-ին.
3. ↑  «Japan | Statistics | EMPORIS». *www.emporis.com*. Վերցված է 2018-12-04T22:55:17Z-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական վեբկայք Արխիվացված 2016-12-05 Wayback Machine
**Shinjuku Center Building** (ճապ.՝ 新宿センタービル *Սինձյուկու սենտա։ բիրու*), երկնաքեր՝ տեղակայված Ճապոնիայի Տոկիո քաղաքի Սինձյուկու շրջանի Նիսի-Սինձյուկու թաղամասի 1-25-1 հասցեում։

Պատմություն
-----------

Երկնաքերը կառուցվել է 1970 թվականի վերջից մինչև 1979 թվականի հոկտեմբերի 31-ը։ Պաշտոնապես բացվել է 1979 թվականի նոյեմբերի 1-ին։ Նրա բարձրությունը կազմում է 223 մետր։ Ունի 54 հարկ։ Երկնաքերն ամբողջությամբ վերանորոգվել է 1998 թվականին։ Այն *Taisei Corporation* ընկերության համար ծառայում է որպես շտաբ-բնակարան։ *Shinjuku Center Building* երկնաքերը 10 000 մարդու աշխատատեղ է, և այնտեղ ամեն օր այցելում է 25 000 մարդ։

2009 թվականին շենքն աշխարհում առաջինն էր, որը մոդերնիզացվել էր իներցիոն դեմպֆերով, ինչը նախատեսված էր երկրաշարժների պատճառով առաջացած վիբրացիաների ճնշման համար։ 15-ից մինչև 39-րդ հարկերը տեղադրված է 288 ամորտիզատոր։ Արդյունքում՝ 2011 թվականի երկրաշարժի ժամանակ,զագալի էր դեմպֆերների դերըв:

Երբ 1979 թվականին երկնաքերը կառուցված էր, այդ պահին դարձավ Ճապոնիայի ամենաբարձր շենքերից երկրորդը։ Երկնաքերի նախասրահում շատրվան կա, որը հանգիստ միջավայր է ստեղծում։

Շենքը 1984 թվականին հայտնվել է «Գոձիլլայի վերադարձը» ֆիլմում։

1998 թվականին ֆրանսիացի ալպինիստ Ալեն Ռոբերը հաջողությամբ բարձրացավ երկնաքերի վրա։ Ինքը՝ բարձրացումը, տևեց մոտ 40 րոպե, և երբ նա հասավ բարձունքին, օրենքի խախտման համար նրան ձերբակալեց ոստիկանությունը, որն արդեն իրեն էր սպասում։

Ճապոնական *Japan Prime Realty Investment Corporation* ընկերությունը 2008 թվականին շենքը ձեռք բերեց 21 միլիարդ յենով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Corporate Data Արխիվացված 2012-10-29 Wayback Machine." Taisei Corporation. Retrieved on February 20, 2012. "Head Office 1-25-1, Nishi-Shinjuku, Shinjuku-ku, Tokyo 163-0606"
2. ↑  Aono, H.; Hosozawa, O.; Shinozaki, Y.; Kimura, Y. (July 2014). *Seismic retrofit of high-rise building against the long-period ground motions* (PDF). Tenth U.S. National Conference on Earthquake Engineering. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ ապրիլի 9-ին. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 4-ին.
3. ↑  «Freedom and Courage - Alain Robert - "French Spiderman" / Free climber». *Faust A.G*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 13-ին.
4. ↑  «新宿センタービル｜日本プライムリアルティ投資法人». *日本プライムリアルティ投資法人* (ճապոներեն). Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Shinjuku Center Building (ճապոներեն)
* Shinjuku Center Building Shop & Restaurants Արխիվացված 2018-12-16 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Աբյուդենոս** (նաև՝ Աբիդենոս, հին հունարեն՝ Αβυδηνός, ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, մ.թ.ա. 3-րդ դար), հույն մատենագիր, պատմիչ։ Աբյուդենոսը գրել է «Ասորեստանի և Քաղդեայի պատմությունը», որ մեզ չի հասել, սակայն նրանից օգտվել է պատմահայր Մովսես Խորենացին։

Բել - Հայկ և Նինոս - Արամ ժամանակային զուգադրումները Խորենացին վստահորեն համարում է անկասկածելի, քանի որ այդ մասին պատմում է.` «ի յոլով իրս հաւատարիմն Աբիւդենոս»։

Մովսես Խորենացին բերում է Նինոսից Բել` քաղդեական, ու Արամից Հայկ` հայկական յոթնանուն (Արային չհաշված) ցանկերը՝ Հայկի դիմաց բացատրելով,
«որ եղև հակառակ Բելայ» և այդ ամենը վերագրելով վստահելի Աբյուդենոսին.

> «Եւ զայս մեզ Աբիւդենոս յիւրում առաջնում առանձնականի իմն մանր ազգաբանութեան ասէ, զոր աստ ուրեմն յետոյ ոմանք բարձին»։
> 
> 

Աբյուդենոսը այդ մասին գրել է առանձին մանր ազգաբանական պատմության մեջ, որը ոմանք վերացրել են, և մեզ չի հասել։ Եվ որպեսզի հիշատակված աղբյուրի հանկարծակի չքանալը կասկածելի չթվա ընթերցողին, վկայակոչում է մի այլ հույն պատմիչ Կեփալիոնին։ Վերջինիս համաձայն` նման բան հնարավոր է, որովհետև ինքն էլ իր աշխատության սկզբում սկսել էր բոլոր մանր ազգաբանությունները գրի առնել արքունի դիվաններից, բայց թագավորական հրաման է ստացել, որ թողնի աննշան և վատ մարդկանց հիշատակը և նշի միայն քաջ, իմաստուն և աշխարհակալ նախնիներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. ↑  «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 377
2. ↑  «Հայաստանի պատմություն», Նիկողայոս Ադոնց, Երևան, 1972, էջ 129, 130, 302.
3. 1 2  «Հայոց Պատմություն», Մովսես Խորենացի, Գիրք Ա. գլուխ Ե
4. ↑  «Մարաբ Մծուրնացին Աբյուդենոսի և Խորենացու միջնո՞րդ», Սահակյան, Ա. Ա. (2014).

Աղբյուրներ
----------

* «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 371, 377.
* «Մարաբ Մծուրնացին Աբյուդենոսի և Խորենացու միջնո՞րդ», Սահակյան, Ա. Ա. (2014).(չաշխատող հղում)
Սիգդալ կոմունան Բուսկերուդ ֆյուլքեի քարտեզին
Բուսկերուդ ֆյուլքեն Նորվեգիայի քարտեզին
**Սիգդալ** (նորվ.՝ Sigdal), կոմունա Նորվեգիայի Բուսկերուդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Պրեստֆոս բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 842.14 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։

Սիգդալի զինանշանը
-----------------

Սիգդալ կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1983 թվականի նոյեմբերի 18-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա ներքևի առկա է դեղին գույնի հատված։ Զինանշանը պատկերում է Անդերսնատեն գյուղի մոտ գտնվող լեռան համայնապատկերը *(լեռը դեղին գույնի է, իսկ երկինքը՝ կապույտ)*։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սիգդալ կոմունայում բնակվում է 3524 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ վերջին տարիներին գրանցելով փոքր նվազում։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Սիգդալ կոմունայում է գտնվում *Folkemusikksenteret* ժողովրդական երաժշտական կենտրոնը, որտեղ հաճախ բեմադրվում են կոմունայի բնակիչների ավանդույթները ներկայացնող երաժշտական ներկայացումներ։ Գործում է նաև Սիգդալի պատմության թանգարանը, հուշարձան համարվող բազմաթիվ տներ, Կիտելսենի թանգարանը, որտեղ ցուցադրվում են վերջինիս ստեղծագործությունները։

Բավականին հայտնվի վայր է համարվում Անդերսնատեն գյուղի մոտ գտնվող համանուն լեռը, որը բացի զբոսաշրջիկների համար հետաքրքրության օբյեկտ հանդիսանալուց, նաև ոգեշնչում է արվեստի գործիչներին, որոնք իրենց ստեղծագործություններում հաճախակի են պատկերում Անդերսնատեն լեռը։

Պահպանվող տարածքներ
-------------------

Սիգդալ կոմունայի տարածքում գտնվում են բնության պահպանվող երեք տարածքներ.

* Հեիմսեթերասեն պետական արգելոց - ստեղծվել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 13-ին և ունի 2,515 հա մակերես,
* Սոլեվաթն պետական արգելոց, ստեղծվել է 1986 թվականի հունիսի 20-ին և ունի 538 հա մակերես,
* Թրիլեմարքա պետական արգելոց - ստեղծվել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 13-ին և ունի 43,285 հա մակերես։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-09-30 Wayback Machine(նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen".(նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |
**Սմոլանդ** (շվեդ.՝ Småland, շվեդերեն արտասանություն: [ˈsmoːland] ( լսել)), պատմական նահանգ Շվեդիայի հարավում, Գյոթալանդ շրջանի արևելյան հատվածում։ *Småland* անվանումը բառացի նշանակում է «փոքր երկիր»։

Աշխարհագրություն
----------------

Սմոլանդ նահանգը հարավում սահմանակցում է Բլեքինգե և Սկոնե, արևմուտքում՝ Հալանդ, Վեստերյոտլանդ, Օստերյոտլանդ նահանգների հետ, ինչպես նաև Էլանդ կղզու հետ։ Ելք ունի դեպի Բալթիկ ծով Շվեդիայի արևելյան առափնյայի մոտ։ Սմոլանդի տարածքի վրա են գտնվում Կալմար, Կրունուբերգ և Յոնչյոպինգ լենների մեծ մասը, ինչպես նաև Էստերգյոթլանդ և Հալանդ լենների ոչ մեծ մասը։

Նահանգի տարածքի մեծ մասը ծածկված է անտառներով, որոնք հիմնականում տարածված են հողագործության համար քիչ պետքական ավազոտ և քարքարոտ հողերի վրա։ Մշակված հողերը զբաղեցնում են տարածքի մոտ 14 %-ը, մարգագետինները՝ 7 %-ը, անտառները՝ 50 %-ը։ 19-րդ դարի ընթացքում ցամաքեցվել են բազմաթիվ ճահիճներ և տորֆային հողեր։ Ամենաբարձր կետը Թոմտաբակենն է (377 մետր)։

Նահանգը հարուստ է լճերով։ Խոշորներից է Վեթեռն լիճը, որը Շվեդիայի երկրորդ խոշոր լիճն է, ինչպես նաև Բոլմեն և Օսնեն լճերը։

Նահանգի խոշոր քաղաքներից են Կալմարը, Վոկշյոն, Յոնչյոպինգը։

Պատմություն
-----------

Սմոլանդում է գտնվում Շվեդիայի հնագույն քաղաքներից մեկը՝ Կալմարը։ Միջին դարերում այն պետության երրորդ խոշոր քաղաքն էր և խոշոր առևտրային կենտրոն էր համարվում, մասնավորապես, հենց նրա միջով էր արտահանվում երկաթը, որը վերահսկվում էր Գերմանիայի առևտրականների կողմից։

Դեռևս վիկինգների ժամանակներում լճերով և ճահիճներով հարուստ Սմոլանդի տարածքում երկաթ էր արդյունահանվում։ Սակայն հանքարդյունաբերությունը ծագել է 15-րդ դարում, երբ ոչ մեծ Տաբերգ (Taberg) քաղաքում սկսեցին հանքաքար հալեցնել։ XVI-XVII դարերում երկաթի մշակումն իսկական բում է ապրել, երբ դարբինները սկսել են այլ երկրներից վերցված նոր մեթոդներ սովորել։ Բացի մետաղալարից սկսեցին արտադրել ասեղներ, շղթաներ, գործվածքների համար ճաղեր, անգլիական քորոցներ և մկան թակարդներ։

Տես նաև
-------

* Շվեդիայի նահանգներ
* Շվեդիայի վարչական բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Folkmängd i landskapen den 31 december 2016 — Statistics Sweden.
2. ↑  Statistics Sweden
3. ↑  *Encyclopaedia Britannica; Micropaedia Volume IX* (1974) p. 278
4. ↑  This figure is from Nordisk familjebok (see details and link below). A guess would be that meadows have decreased since.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Visit Småland Արխիվացված 2003-02-16 Wayback Machine

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Շվեդիայի նահանգներ** |  |
| Բլեքինգե | Բուհուսլեն | Գոթլանդ | Դալարնա | Դալսլանդ | Եստրիքլանդ | Եմթլանդ | Լափլանդ | Հալանդ | Հելսինգլանդ | Հերյեդալեն | Մեդելփադ | Ներքե | Նորբոթեն | Սկոնե | Սմոլանդ | Սոդերմանլանդ | Վեստերբոթեն | Վեստերյոտլանդ | Վեստմանլանդ | Վերմլանդ | Ուփլանդ | Էլանդ | Օնգերմանլանդ | Օստերյոտլանդ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4118697-7 · VIAF: 240378981 · WorldCat VIAF: 240378981 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մկրտումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ենոք Ալավերդու Մկրտումյան** (մայիսի 26 (հունիսի 7), 1896, Քրդևան, Հայաստան - հունիսի 4, 1920(1920-06-04), Դիլիջան, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն), Կարմիր բանակի կողմից Հայաստանի Հանրապետության օկուպացիայի կողմնակից և երկրում խորհրդային կարգերի հաստատման աջակից, որի համար գնդակահարվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։

Ենոք Մկրտումյանը 1917 թվականին անդամագրվել է Կոմունիստական կուսակցությանը։ Հեղափոխական գործունեության մեջ ներգրավվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում սովորելու տարիներից։ 1917-1919 թվականներին խորհրդային կարգերի հաստատմանն ուղղված գործունեություն է իրականացրել Էրզրումի ռազմաճակատի հայ զինվորների շրջանում, ապա՝ Վրաստանում։ Աշխատակցել է Թիֆլիսի «Պայքար» և Բաքվի «Կոմունիստ» խորհրդային գաղափարախոսությունը կրող թերթերին։ Ձերբակալվել է Վրաստանի մենշևիկյան իշխանության կողմից և արտաքսվել Հայաստան։ Այստեղ Ե. Մկրտումյանը ստանձնել է Քրդևան գյուղի բոլշևիկյան կազմակերպության ղեկավարությունը և իրականացրել հակապետական գործունեւոյթուն։ 1920 թվականի ապրիլին ընտրվել է Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի կովկասյան բյուրոյի Դիլիջանի գավառային կազմակերպության կոմիտեի կազմում։ 1920 թվականի մայիսին ձերբակալվել և տեղափոխվել է Դիլիջանի բանտ։ Բանտից փախչելով նշանակալի մասնակցություն է ունեցել Իջևանում 1920 թվականի Մայիսյան ապստամբության նախապատրաստմանը՝ նպատակ ունենալով ոչնչացնել Հայաստանի Հանրապետությունը։ Իր հակապետական գործունեության համար գնդակահարվել է։

1935 թվականին ԽՍՀՄ իշխանությունների կողմից Ենոք Մկրտումյանի անունով է անվանակոչվել Իջևանի շրջանի Քրդևան գյուղը՝ ստանալով Ենոքավան անունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 644—645.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 644)։*  |
**Որսորդության և բնության թանգարան** (ֆր.՝ *Musée de la chasse et de la nature*), թանգարան Փարիզում, որ նվիրված է որսորդական զենքերին, խորհրդանիշերին, արվեստի՝ որսորդության հետ կապ ունեցող գործերին։ Թանգարանը ճանապարհորդական գրքույկներում հայտնի է որպես ապշեցուցիչ, տարօրինակ և անսպասելի։

Հավաքածու
---------

Թանգարանը պարունակում է մոտ 6.000 ցուցանմուշ՝ մեծ մասամբ զենք և նկարներ։

Հավաքածուում են գտնվում Ռուբենսի, Յան Բրեյգել Ավագի, 15-րդ դարից մինչև ժամանակակից նկարիչների գործեր։

Զենքի ցուցադրությունը սկսվում է որսորդական սառը զենքերից՝ նիզակից, որսորդական դանակներից, 16-17-րդ դարերի խաչաղեղներից։

Հրազենի ցուցադրությունը սկսվում է 16-17-րդ դարերի զինատեսակներից՝ ներկայացնելով որսորդական զենքի զարգացման բոլոր հիմնական փուլերը։

* Ֆիլիպ Գեղեցիկը՝ Բուրգունդիայի դուքսը՝ ձեռքին բազեՖիլիպ Գեղեցիկը՝ Բուրգունդիայի դուքսը՝ ձեռքին բազե
* Վարազի գլուխՎարազի գլուխ
* Ավարի սենյակԱվարի սենյակ

Պատմություն
-----------

Սկզբնական շրջանում թանգարանը զբաղեցրել է մի մասը Գեգենո առանձնատան (ֆր.՝ Hôtel de Guénégaud), որը պատկանել է թանգարանը կառավարող Որսորդության և բնության ֆոնդին։ 1971 թվականին Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության որոշմամբ թանգարանի հավաքածուի նկարների մի մասը փոխադրվել է Շամբորի ամրոց, որը նախապես կառուցված է եղել որպես Ֆրանցիսկ 1-ինի որսորդական տուն։ 2002 թվականին Որսորդության և բնության ֆոնդը փեռք է բերում ևս մեկ առանձնատուն (ֆր.՝ Hôtel de Mongelas)՝ առաջինից ոչ հեռու գտնվող, իսկ 2007 թվականին այնտեղ է տեղափոխում իր ողջ հավաքածուն։

Գործնական տեղեկություն
----------------------

Թանգարանը գտնվում է Փարիզի 3-րդ շրջանում. մետրոյի մոտակա կայարաններն են Hôtel de Ville, République և Rambuteau:

Թանգարանի հասցեն է՝ 62, rue des Archives, 75003 Paris:

Աշխատանքային օրեր՝ երեքշաբթիից կիրակի, ժամեր՝ 11:00 — 18:00:

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑  *Ministry of Culture* Fréquentation des Musées de France — Ministry of Culture.
3. ↑  «Musée de la Chasse et de la Nature». *Les Musée et ses Collections*. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 31-ին.
4. ↑  Cantu, Juan and Dorothy McLeod (2010). *Let's Go Paris: The Student Travel Guide*. Harvard Student Agencies. էջ 77. ISBN 1-59880-709-9.(չաշխատող հղում)
5. ↑  Dorkin, Paige (February 2007). «Running with Deer and Hunting with Hounds». *The Paris Times*. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 31-ին.
6. ↑  «Eric Poitevin au Musée de la Chasse». *Photosapiens SARL*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 31-ին.
7. ↑  «Musée de la Chasse et de la Nature: Stuffed with fantasy». *Paris Unlike*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 31-ին.
8. ↑  «Musée de la Chasse: Hunting in Paris». *Mad About Paris*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 31-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայքէջ Արխիվացված 2009-05-01 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13541141c · ISNI: 0000000121661551 · LCCN: nr2003031374 · SUDOC: 050719939 · VIAF: 169064098, 137254079 · WorldCat VIAF: 169064098, 137254079 |

 |
**Տանա** (նորվ.՝ Tana), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում (մարզում)։ Սահմանակից է Ֆինլանդիային։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Տանա-բրու քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Բուկմոլը և Հյուսիսսաամերենը։ Զբաղեցնում է 4049,71 կմ² տարածք։ Բնակչության մեծ մասը սաամներ են։

Պատմություն
-----------

Տանայի տարածքը նախկինում եղել է Լապլանդիայի կազմում։ 1864 թվականի հունվարի 1-ին Տանա կումունան առանձնացվեց Նեսեբյու կոմունայից և ստեղծվեց առանձին համայնք, որը ներառում էր նաև Գամվիկ կոմունայի տարածքը։ 1913 թվականի հուլիսի 1-ին Տանայի կազմից հանվեցին և առանձին կոմունաներ դարձան Գամվիկը և Բերլեվոգը։ 1964 թվականի հունվարի 1-ին Տանային միացվեց Պոլմակ կոմունան։

Անվանում
--------

Տանա կոմունան իր անվանումը ստացել է Տանա գետից։ Հյուսիսսաամերեն *Deatnu* նշանակում է «մեծ գետ», ինչից էլ առաջացել է նորվեգերեն «Տանա» անվանումը։

Մինչև 1918 թվականը կոմունայի անվանումը գրվում էր «Tanen»: 1992 թվականին այն վերանվանվում է Դեատնու-Տանա (Deatnu-Tana), սակայն 2005 թվականին վերանվանվեց։ Այժմ պաշտոնապես Տանա և Դեատնու անվանումներ իրավահավասար են։

Զինանշանը
---------

Տանա կոմունայի զինանշանը ստեղծվել է 20-րդ դարում և հաստատվել 1984 թվականի մայիսի 11-ին։ Կարմիր գույնի վահանի վրա պատկերված է գետի ջրերի համար նախատեսված երեք դեղին գույնի նավակ, որոնք օգտագործել են սաամենրը, նորվեգացիները, ֆինները։

Աշխարհագրություն
----------------

Տանա կոմունայի տարածքը գտնվում է Տանա գետի ավազանում, ինչպես նաև Տանա ֆյորդի ափերին։ Սահմանակից է Ֆիլիանդիայի Ուտսիոկի նահանգին։

Հիմնական բնակավայրերը տեղակայված են Սիրմա, Պոլմակ, Ռուստեֆյելբմա, Սեյդա, Սկիպագուրա, Աուստերտանա, Տանաբարու գետերի ափերին։ Տանա-բրու քաղաքը հանդիսանում է կոմունայի վարչական կենտրոնը։ Վարչական կենտրոնով է անցնում E6 մայրուղին։

Տանա գետը հայտնի է իր սաղմոն ձկան պաշարներով։

Ծնունդով Տանայից հայտնի մարդիկ
------------------------------

* Մարտին Սկանշե (Martin Schanche), ավտոարշավորդ
* Քրիստին Ստեյրա (Kristin Størmer Steira), դահուկորդ

Քույր քաղաքներ
--------------

* Ռուսաստան Տերսկի շրջան

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 84. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. ↑  "Laksefiske for alle". Aftenposten. 2014-07-19. p. 11.
3. ↑  Ot.prp. nr. 111 (2001-2002)
4. ↑  Endring av skrivemåten for tospråklige kommuner.
5. ↑  Norske Kommunevåpen, 1990. Nye kommunevåbener i Norden
6. ↑  Քույր քաղաքներ: Արխիվացված 2015-01-28 Wayback Machine (ռուսերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Angling in Tana river (անգլերեն)
**Գուլաբ ջամուն** (հինդի՝ गुलाब जामुन, ուրդու՝ گلاب جامن‎, մարաթհի՝ गुलाबजाम, կան. ಜಾಮೂನು), հնդկական խոհանոցի ավանդական ուտեստ։ Մի պտղունց ալյուրով, գհիի յուղի մեջ տապակած և շաքարի օշարակով մատուցվող քաղցր գնդիկներ։ Հայտնի աղանդեր Հնդկական թերակղզու երկրներում (Հնդկաստան, Պակիստան, Շրի Լանկա, Նեպալ և Բանգլադեշ)։ Գոյություն ունեն ուտեստի մի քանի տարատեսակներ, որոնք Մեծ մողոլների կայսրության ժամանակաշրջանից հայտնի են դարձել Հնդկական թերակղզում։ 

«Գուլաբ» բառը պարսկերենից թարգմանաբար նշանակում է «վարդաջուր»։ Հինդիերենով և ուրդուերենով ջամուն են անվանում ջամբոլան միրգը, որը ձևով նման է ուտեստին։ Համարվում է, որ աղանդերը փոխ է առնված Պարսկաստանից, բայց Հնդկաստանում բաղադրատոմսը շատ է փոփոխվել․ սովորական խմորի փոխարեն սկսել են գործածել չոր կաթ (պարսկական պաղպաղակ ֆալուդեյի և հնդկական ֆալուդա խմիչքի վերափոխման պատմությունները նման են)։ Կա վարկած, որ գուլաբ ջամունի հնդկական տարբերակի բաղադրատոմսը մշակել է հանրահայտ Թաջ Մահալը կառուցած Շահ Ջահանի խոհարարը։

Գուլաբ ջամունը Հնդկաստանում ընդունված է մատուցել կրոնական տոնակատարությունների ժամանակ, ինչպես հինդուիստական, այնպես էլ մուսուլմանների շրջանում։ Հինդուիստները գուլաբ ջամունը հատկապես շատ են մատուցում Դիվալիի տոնակատարության ժամանակ։ Բանգլադեշում նմանատիպ աղանդերն անվանում են պանտուա։

Կա նաև գուլաբ ջամունի մեկ այլ հայտնի տարբերակ, որտեղ չոր կաթի փոխարեն օգտագործում են փափուկ կաթնաշոռային պանիր։ Այս տարբերակը կոչվում է Լեդիկենի (աղավաղված Լեդի Քանինգ), որովհետև առաջին անգամ այն պատրաստվել է 19-րդ դարի կեսերին Կալկաթայում, Բհիմ Չանդրա Նագոմի խոհարարի կողմից Շարլոտա Քանինգի՝ Հնդկաստանի բրիտանացի գեներալ-նահանգապետ Չարլզ Քանինգի կնոջ համար։

Պատկերասրահ
-----------

* Նուշի կտորներով զարդարված գուլաբ ջամուններ։Նուշի կտորներով զարդարված գուլաբ ջամուններ։
* Գուլաբ ջամունի վաճառքը Վարանասիում։Գուլաբ ջամունի վաճառքը Վարանասիում։
* Բաժակով մատուցված գուլաբ ջամունը անգլո-հնդկական աղանդերների կողքին։Բաժակով մատուցված գուլաբ ջամունը անգլո-հնդկական աղանդերների կողքին։
* Բանգլադեշական գուլաբ ջամուն՝ պանտուա։Բանգլադեշական գուլաբ ջամուն՝ պանտուա։
* Ռասգուլլա և Գուլաբ JamամուններՌասգուլլա և Գուլաբ Jamամուններ

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Michael Krondl. Sweet Invention: A History of Dessert. Chicago Review Press, 2011. Стр. 38
2. ↑  Charmaine O’Brien. Flavours Of Delhi: A Food Lover’s Guide. Penguin Books Limited, 2003. Стр. 145
3. ↑  Krondl, Michael; Rath, Eric; Mason, Laura; Quinzio, Geraldine; Heinzelmann, Ursula. The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-931362-4.

Գրականություն
-------------

* Lachu Moorjani (2005). *Ajanta: Regional Feasts of India*. Salt Lake City, UT: Gibbs Smith. ISBN 1-58685-777-0.
* Յամունա Դևի․ «Վեդայական խոհարարական արվեստ»