**Մոնրեալի սիմֆոնիկ նվագախումբ** (ֆր.՝ Orchestre symphonique de Montréal), կանադական սիմֆոնիկ նվագախումբ Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Մոնրեալ քաղաքում։ Տեղավորված է Մոնրեալի սիմֆոնիկ երաժշտության տանը։

Պատմություն
-----------

Մոնրեալի սիմֆոնիկ նվագախմբի բացօթյա համերգ դիրիժոր Ժան Ֆրանսուա Ռիվերեի գլխավորությամբ Պիերֆոն-Ռեոբորո շրջանում, 2008 թվականի օգոստոս
Մոնրեալի ներկայիս սիմֆոնիկ նվագախմբին նախորդել են մի քանի համույթներ։ Դրանցից մեկը ստեղծվել է 1897 թվականին, գոյատևել է տասը տարի, մյուսը` 1930 թվականին, գործունեություն է ծավալել տասնմեկ տարի։ Ներկայիս նվագախումբը ձևավորվել է 1934 թվականին, երբ Վիլֆրիդ Պելետիեն ստեղծեց «Les Concerts Symphoniques» անսամբլը։ Այս համույթն իր առաջին համերգը տվել է 1935 թվականի հունվարի 14-ին` դիրիժոր Ռոսարիո Բուրդոնի ղեկավարությամբ։ Իր ներկայիս անունը նվագախումբը ստացել է 1954 թվականին։ 1960-ականների սկզբին, երբ նվագախումբը պատրաստվում էր տեղափոխվել «Place des Arts»-ում գտնվող նոր վայր, Մոնրեալի հայտնի հովանավոր և բարերար Ջոն Ուիլսոն ՄաքՔոնելը նվագախմբի կոնցերտմայստեր Կելվին Սիեբի համար գնեց 1727 թվականի Laub-Petschnikoff Stradivarius ջութակը։

Նվագախումբը սկսել է շրջագայել և ձայնագրվել 1960-ականներին և 1970-ականների սկզբին Զուբին Մեհտայի և Ֆրանս-Պոլ Դեքերի ղեկավարության օրոք։ Ռաֆայել Ֆրյուբեկ դե Բուրգոսի (1975-1976) տնօրինության ժամանակ Մոնրեալի սիմֆոնիկ նվագախումբը հրավեր է ստացել հանդես գալու Քարնեգի հոլում։ Սակայն Ռաֆայել Ֆրյուբեկ դե Բուրգոսը մերժել է Ժիլ Թրամբլեի «Fleuves» գործը, որը Թրամբլեն ստեղծել է Մոնրեալի սիմֆոնիկ նվագախմբի շրջագայությունների համար։ Բացի այդ Ռաֆայել Ֆրյուբեկ դե Բուրգոսը մեջբերվել է La Presse-ում` որպես նվագախմբի որոշ երաժիշտների մասին քննադատորեն արտահայտվողի։ Տարաձայնությունները հանգեցրեցին Ֆրյուբեկ դե Բուրգոսի հրաժարականին (երբ Ֆրյուբեկ դե Բուրգոսը վերադարձավ որպես հյուր-դիրիժոր 2002 թվականին, նա ներողություն խնդրեց իր նախկին պահվածքի համար)։

1977 թվականին նվագախմբի երաժշտական տնօրեն դարձավ Շարլ Դյութուան, որն ընկերացել է Լոնդոնի / Դեքա ձայնագրության պրոդյուսեր Ռեյ Մինշուլի հետ, ինչը հանգեցրեց Դեքա / Լոնդոնի հետ քսանամյա ձայնագրման համագործակցության։ Այս ընթացքում Դյութուան և Մոնրեալի սիմֆոնիկ նվագախումբն արձանագրել են բազմաթիվ ձայնագրություններ և սկսել են Հյուսիսային Ամերիկա, Եվրոպա, Ասիա և Հարավային Ամերիկա շրջագայությունները։ Ամենահայտնի ձայնագրություններից են ֆրանսիական ռեպերտուարը, հատկապես Մորիս Ռավելի երաժշտությունը, ինչպես նաև Ստրավինսկու և Դեբյուսիի ստեղծագործությունները։ Նվագախումբը և Չարլզ Դյութուան արժանացել են տարբեր մրցանակների իրենց ձայնագրությունների համար, այդ թվում` Ֆրանսիայի նախագահի Գրան պրի և Prix mondial du Disque de Montreux: 1996 թվականին նվագախումբն ստացել է Գրեմմի Էկտոր Բեռլիոզի «Տրոյացիներ»-ի և 2000 թվականին Սերգեյ Պրոկոֆևի և Բելա Բարտոկի դաշնամուրային համերգի համար` Մարթա Արգերիխի հետ EMI-ի վերաբերյալ։ Նվագախումբն արժանացել է լրացուցիչ այլ մրցանակների` Juno և Felix:

Լոնդոն / Դեքա ձայնագրությունները դադարեցվել են 1990-ականների վերջին, դասական ձայնագրության ոլորտում շուկայական փոփոխությունների պատճառով։ 2002 թվականին Դյութուան կտրուկ հրաժարվեց երաժշտական պրոդյուսերի պաշտոնից Դյութուայի և նվագախմբի երաժիշտների միջև երկարատև վեճից հետո։ Դյութուան նվագախումբ վերադարձավ 2016 թվականին որպես հյուր-դիրիժոր։

2003 թվականի մարտին նվագախումբը հայտարարեց նոր երաժշտական դիրիժորի` Կենտ Նագանոյի նշանակման մասին, որն իր աշխատանքը սկսեց 2006 թվականից։ Նա իր առաջին համերգը տվել է Մոնրեալում` որպես երաժշտական պրոդյուսեր։ Հետագայում 2005 թվականին նվագախմբի երաժիշտները երկրորդ անգամ գործադուլ արեցին։ Ի տարբերություն 1998 թվականի գործադուլի, որն ընդամենը երեք շաբաթ էր տևել և հիմնականում լուծվել է Դյութուայի և Լյուսեն Բուշարի միջև անձնական հարաբերությունների շնորհիվ, որն այն ժամանակ Քվեբեկի վարչապետն էր, այս անգամ այն տևեց հինգ ամիս` ավարտելով Նագանոյի առաջին նախանշված համերգներից առաջ։ Նվագախմբի հետ Նագանոն կատարեց առևտրային ձայնագրություններ ECM New Series-ի և Analekta-ի համար։

Երաժշտական տնօրեններ ու ղեկավարներ
----------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Վիլֆրիդ Պելետիե (1935-1940)
* Դեզիրե Դեֆո (1941-1952)
* Օտտո Կլեմպերեր (1950-1953, Գեղարվեստական խորհրդատու)
* Իգոր Մարկևիչ (1957-1961)
* Զուբին Մեթա (1961-1967)
 | * Ֆրանց Պաուլ Դեքեր (1967-1975)
* Ռաֆայել Ֆրյուբեկ դե Բուրգոս (1975-1976)
* Շարլ Դյութուա (1977-2002)
* Ժակ Լակոմբե (2002-2006, Գլխավոր հյուրի դիրիժոր)
* Կենտ Նագանո (2006-)
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Obituary: Rafael Frühbeck de Burgos played pivotal role with OSM». *Montreal Gazette*. 2014 թ․ հունիսի 12. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 1-ին.
2. ↑  Tu Thanh Ha (2014 թ․ հունիսի 11). «Rafael Fruehbeck de Burgos: Musician until the very end». *The Globe and Mail*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 1-ին.
3. ↑  Minshull, Ray (1999). *The first OSM recordings (in brochure for Decca recording 289 458 605-2)*. Decca.
4. ↑  Arthur Kaptainis (2016 թ․ փետրվարի 17). «Charles Dutoit is back to lead the OSM, as a guest this time». *Montreal Gazette*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 1-ին.
5. ↑  Robert Everett-Green (2016 թ․ փետրվարի 12). «Charles Dutoit returns to OSM 14 years after bitter split». *The Globe and Mail*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մոնրեալի սիմֆոնիկ նվագախմբի պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոնրեալի սիմֆոնիկ նվագախումբ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · Spotify · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կանադական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1031700 · BNF: 13905605q · CiNii: DA07118290 · GND: 820093-2 · ISNI: 0000000109406777 · LCCN: n81149885 · LNB: 000146929 · NKC: xx0022752 · NLA: 35844638 · NLP: a0000002279423 · NSK: 000063134 · NUKAT: n2009030005 · SUDOC: 08049305X · VIAF: 124485948 · WorldCat VIAF: 124485948 |

 |

 |