**Ռայմոնդա դե Լարոշ** (ֆր.՝ Raymonde de Laroche, իսկական անունը **Էլիզա Լեոնտինա Դերոշ** ֆր.՝ Élisa Léontine Deroche, օգոստոսի 22, 1882(1882-08-22), Փարիզի 4-րդ շրջան, Փարիզ - հուլիսի 18, 1919(1919-07-18), Լը Կրոտուա), ֆրանսիացի կին օդաչու, Ռայմոնդա դե Լարոշն ու Թերեզա Պելտերը համարվում են առաջին կանայք, որոնք օդից ծանր թռչող ապարատով օդ են բարձրացել։

Կենսագրություն
--------------

Էլիզա Լեոնտինա Դերոշը ծնվել է Փարիզում՝ ջրմուղագործ-փականագործի ընտանիքում։ Դառնալով դերասանուհի՝ նա իր անունը փոխում է «Բարոնուհի» Ռայմոնդա դե Լարոշ «ազնվական» բեմական կեղծանվան։

Մի քանի անգամ օդապարիկով թռչելուց հետո նա Շալոն ան Շամպայն քաղաքում ծանոթանում է օդածու Շառլ Վուազենի հետ և 1909 թվականի հոկտեմբերի 22-ին նա Շառլի օդանավով ինքնուրույն օդ է բարձրանում։ Կա վարկած, որ Շառլը թույլատրել է Ռայմոնդային օդանավը վարել միայն գետնին, սակայն Ռայմոնդան չի ենթարկվել նրան և մի քանի հարյուր մետր օդ է բարձրացել։

1910 թվականի մարտի 8-ին՝ Հելիոպոլիսում տեղի ունեցած մրցումների շրջանակներում (փետրվարի 6-10, 1910 թվական), Ֆրանսիայի Աերոակումբը Ռայմոնդա դե Լարոշին հանձնել է № 36 օդաչուի վկայական և պաշտոնապես ստանձնել Ֆրանսիայի առաջին կին օդաչուի տիտղոսը։

Մի քանի շաբաթ անց նա բախվել է թռիչքի ժամանակ իր առաջին միջադեպին․ 1910 թվականի հուլիսի 8-ին նրա օդանավաը բախվել է ծառին և կատարել կոշտ վայրէջք։ Միջադեպի արդյունքում նա ուղեղի ցնցում և անրակի կոտրվածք է ստացել։

Երկու տարի բուժվելուց հետո՝ 1912 թվականի սեպտեմբերի 26-ին նա նորից է վթարի ենթարկվել՝ այս անգամ ավտոմեքենայով։ Վթարի հետևանքով մահացել է Շառլ Վուազենը։

1910 և 1913-1914 թվականներին Ռայմոնդան «թռչող կրկեսի» հետ շրջագայել է Եվրոպա, ելույթներ ունեցել Կահիրեում և Սանկտ-Պետերբուրգում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ կանանց պաշտոնապես արգելված էր թռիչքները, նա որպես վարորդ ծառայության է անցել ֆրանսիական բանակում։

1919 թվականին դը Լարոշը սահմանել է թռիչքի բարձրության և հեռավորության երկու կանացի համաշխարհային ռեկորդ։ 1919 թվականի հուլիսի 18-ին դը Լարոշն ու երկտեղանի օդանավի օդաչուն մահացել են ավիավթարից՝ Կրոտաուի օդանավակայանում (Le Crotoy), երբ փորձել է քննություն հանձնել պրոֆեսիոնալ թռիչքների թույլտվություն ստանալու համար։ Թերթերի առաջին լուրերը հաստատել են, որ դը Լարոշն անձամբ է ղեկավարել օդանավը, հետագայում հստակեցվել է, որ նա թռչել է որպես ուղևոր։ Հուղարկավորվել է Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

Նրա հուշարձանը կանգնցվել է Փարիզի Լե Բուրժե միջազգային օդանավակայանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  "Раймонда де Ларош: из актрис в пилоты". *diletant.media* (in ռուսերեն). Retrieved 2019 թ․ հունիսի 23.
3. ↑  Gazeta.ua (2018 թ․ հոկտեմբերի 17). ""Не послушалась и пролетела несколько сотен метров" - женщина впервые управляла самолетом". *Gazeta.ua* (in ռուսերեն). Retrieved 2019 թ․ հունիսի 23.
4. ↑  "Всемирная история в сплетнях". *maxima-library.org*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 23-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 23.

Գրականություն
-------------

* Before Amelia: Women Pilots in the Early Days of Aviation by Eileen F. Lebow, Brassey’s, Inc. 2002, ISBN 978-1-57488-482-1
* Elisa Deroche alias Raymonde de Laroche. La presenza femminile negli anni pionieristici dell'aviazione by Enrico Grassani, Editoriale Delfino, Milano 2015 (I) ISBN 978-88-97323-46-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Краткая биография на www.earlyaviators.com
* Raymonde de Laroche
* Raymonde de Laroche: postcards and photos

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16254105b · GND: 1111042217 · ISNI: 0000000113731118 · VIAF: 166227773 · WorldCat VIAF: 166227773 |

 |