Այս հոդվածը Սուրեն Քոչարյանի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Քոչարյան (այլ կիրառումներ)։

**Սուրեն Հովակիմի Քոչարյան** (սեպտեմբերի 5 (18), 1904, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 9, 1979(1979-10-09), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային էստրադայի արտիստ, ասմունքող։ ՀԽՍՀ (1945) և ՌԽՖՍՀ (1967) ժողովրդական արտիստ։ Արժանացել է ԽՍՀՄ (Ստալինյան մրցանակ 1951), ՀԽՍՀ (1975) պետական մրցանակների, պարգևատրվել «Պատվո նշան» շքանշանով։

Կյանքն ու գործունեությունը
--------------------------

Սուրեն Քոչարյանը ծնվել է 1904 թ. Թիֆլիսում։ Թատերական կրթությունը ստացել է Մոսկվայի հայկական դրամատիկական ստուդիայում (1921-1925)։ 1925-1932 թվականներին՝ Երևանի Առաջին պետական թատրոնի (այժմ՝ Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոն) դերասան։

Դերերից են՝

* *Ֆուրմանով*՝ Ֆուրմանով «Խռովություն»,
* *Վասկա Պեպել*՝ Մաքսիմ Գորկի «Հատակում»,
* *Կակուլի*՝ Գաբրիել Սունդուկյան «Պեպո»
* *Գիժ Մոզի*՝ «Քանդած օջախ»,
* *Վիշնևսկի*՝ «Եկամտավոր պաշտոն»,
* *Քարյան*՝ «Ցասում»։

Ասմունքի արվեստին ամբողջությամբ նվիրվել է 1932 թվականից։ 1939 թվականից՝ Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի մենակատար։ Մոսկվայում առաջին անգամ հանդես է եկել հայ արվեստի մոսկովյան տասնօրյակի ժամանակ (ծրագրում՝ «Սասունցի Դավիթ»)։ Ստեղծել է ավելի քան երեք տասնյակ գրական կոմպոզիցիա (հայերեն և ռուսերեն)։

Ստեղծագործական նախասիրությունը գրական նշանավոր երկերի ասմունքն էր՝

* Շոթա Ռուսթավելի, «Ընձենավորը»,
* Բոկաչչո, «Դեկամերոն»,
* Խաչատուր Աբովյան, «Վերք Հայաստանի»,
* Հոմերոս, «Ոդիսական»,
* Շեքսպիր, «Հանուն հայրենիքի» - Կոմպոզիցիա,
* Լև Տոլստոյ, «Կրեյցերյան սոնատ»,
* Գաբրիել Սունդուկյան, «Մակակո» - ըստ «Վարինկի վեչերը» պատմվածքի,
* Բորիս Պոլևոյ, «Ոսկի»,
* «Հայ ժողովրդական հեքիաթները»,
* «Հազար ու մեկ գիշեր»,

որոնք Քոչարյանի խաղացանկում պահպանվել են տասնյակ տարիներ։

Ասմունքի տաղանդավոր վարպետին հավասարապես մատչելի էին և Շեքսպիրի վեհաշունչ խոսքը, և Լև Տոլստոյի հոգեբանական թափանցումները, և Խաչատուր Աբովյանի արարատյան բարբառը, և Սունդուկյանի թիֆլիսահայերենը, և Թումանյանի, Չարենցի և ռուս ժամանակակից գրողների ոճն ու լեզուն։ Քոչարյանի ասմունքի գերիշխող հնչերանգը պատմողականն է, գլխավոր սկզբունքը՝ կերպարների անձնավորումը հնչող խոսքի և դիմախաղի միջոցով։ Քոչարյանը իր արվեստով ստեղծել է «մի դերասանի թատրոն»։ Քոչարյանի ասմունքային վերջին ծրագիրն էր «Հայ ժողովրդական հեքիաթները» (ՀԽՍՀ պետական մրցանակ 1975 թ.)։

Մահացել է Մոսկվայում 1979 թ. թաղված է Երևանում։

Երկեր
-----

* Կենդանի խոսքի ոլորտներում, [Երևան], 1963

Թարգմանություններ
-----------------

* Խորհրդային քուրդ գրողներ։ Անթոլոգիա.- Երևան։ Պետհրատ, 1936.- 154, 1 չհ. էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Кочарян Сурен Акимович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Գրականություն
-------------

* Լ. Հախվերդյան, Սուրեն Քոչարյանի արվեստը, Երևան, 1959
* Алянский Ю. Сурен Кочарян, Москва 1983 (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրեն Քոչարյան Archived 2020-10-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8508 · ISNI: 0000000023324236 · LCCN: n81050614 · NTA: 107625822 · VIAF: 55467087 · WorldCat VIAF: 55467087 |

 |