**«Պսիքեի լոգանքը»** (անգլ.՝ The Bath of Psyche), բրիտանացի ակադեմիստ նկարիչ Ֆրեդերիկ Լեյթոնի նկարը՝ ստեղծված կտավի վրա յուղաներկով։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1890 թվականին։ Այժմ կտավը պահպանվում է Լոնդոնի Թեյթ բրիտանական պատկերասրահում։

Նկարի բնորդուհին եղել է Դորոթի Դինը։ Ժամանակակիցները նշել են նկարի բացառիկ զգացմունքայնությունը, բնորդուհու իդեալական ձևերը և նրա մաշկի «մարգարտե գույնը»։

Նկարագրություն
--------------

Նկարում պատկերված է լոգանքի համար հանվող Պսիքեն, որը պատրաստվում է Ամուրի գալստին։ Նա ամբողջովին կլանված է ինքն իր մասին հաճելի մտածության մեջ, ուստի նրա նարցիսիզմը ընդգծվում է ջրի անշարժ մակերևույթի մեջ նրա արտացոլմամբ։

Լողացողի թեման և կատարյալ նկարը վկայում են աշխատանքի վրա Էնգրի ստեղծագործության ազդեցության մասին, հատկապես նրա այնպիսի աշխատանքներից, ինչպիսիք է «Աղբյուրը»։ Պսիքեի կեցվածքը՝ բարձրացված ձեռքերով, մարմինը մերկացնող, ոգեշնչված է Վեներա Կալլիպիգիայի հունահռոմեական արձանից, որը Լեյթոնը տեսել է հիացել Նեապոլի Կապոդիմոնտե թանգարանում։

Սյուժե
------

Ամուրի և Պսիքեի մասին առասպելը տարածված սյուժե է եղել 19-րդ դարի երկրորդ կեսի գրողների և նկարիչների շրջանում։ Այն առաջին անգամ շարադրվել է Ապուլեոսի «Կերպարանափոխություններ» գործում (առավել հայտնի որպես «Ոսկե էշը)։

Պսիքեն ապրում էր Ամուրի (Կուպիդոն, Էրոս)՝ սիրո աստծու ոսկե պալատում, որն ամեն գիշեր այցելում էր նրա ննջարան, որպեսզի ընկողմանի նրա հետ գիշերվա խավարում՝ չբացահայտելով իր աստվածային էությունը։ Լեյթոնը նկարում անմահացրել է այն պահը, երբ Պսիքեն հանվում է, որպեսզի լոգանք ընդունի Ամուրի գալուց առաջ, և դիտում է իր արտացոլումը։

Պատմություն
-----------

### Մեծանկար (պաննո, 1887)

*Կտավի ուրվանկար*, 10½ x 3½ դյույմ (26.7 x 8.9 սմ)
«Պսիքեի լոգանքը», քննադատ Մարիոն Սփիլմանի խոսքերով, ոգեշնչված էր «թղթի դանակով» նկարից, ինչպես անվանել է այն հենց Լեյթոնը։ Նա ստեղծել է կտավը Լոուրենս Ալմա-Թադեմայի պատի առաջակալի համար։

Լեյթոնը մեկն էր մոտ 45 նկարիչներից բաղկացած խմբից, որոնց հրավիրել էր Ալմա-Թադեման՝ օգնելու զարդարել իր տան գավիթը Գրով Էնդ Ռոուդում՝ Լոնդոնի Սենտ Ջոնս Վուդ թաղամասում։ Յուրաքանչյուր նկարչի հանձնարարվել էր զարդարել Վահանակների սրահը (անգլ.՝ The Hall of Panels) 32 դյույմ բարձրությամբ և 2,5-ից 8 դյույմ լայնությամբ նեղ վահանակի վրա իր աշխատանքով։ 

Նեղ վահանակի վրա պատկերելու թեմա գտնելու դժվարությունը հումորով խաղարկել է հենց Լեյթոնը այն բանից հետո, երբ Ալմա-Թադեման նրան ուղարկել է դրա չափերը։ Դրանից մի քանի օր անց նրանք հանդիպել են ընթրիքին՝ ընդհանուր ընկերոջ տանը։ Նրանք նստած են եղել ուղիղ իրենց ընկերոջ դիմաց, և Լեյթոնը, վերցնելով աղանդերի՝ նեղ շեղբով երկար դանակը, շրջվել է դեպի իր նկարիչ գործընկերը և հարցրել. ««Իմ սիրելի Թադեմա, ինչպիսի՞ առարկա ես ակնկալում ինձնից, որ պատկերված լինի սրա վրա»։

### Կտավ (1890)

Ալմա-Թադեմայի տան վահանակի վրա տեղի բացակայությունը բացատրում է «Պսիքեի լոգանքի» բնօրինակ հորինվածքի յուրօրինակ բնույթը։ Այնուամենայնիվ, երբ Լեյթոնը որոշել է այն տեղափոխել կտավին, նա հեռացրել է ջրի մակերեսի մեծ մասը, որտեղ պատկերված էր Պսիքեի արտացոլանքը, և ավելացրել է մի շարք մարմարե սյուներ՝ տարածությունն ընդլայնելու համար։ Նկարը գրեթե երկու անգամ ավելի լայն է ստացվել, քան սկզբնական պաննոն։

1890 թվականին «Պսիքեի լոգանքը» ցուցադրվել է Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ *The Spectator* հանդեսի քննադատը դրական կարծիք է հայտնել նկարի մասին.

> ... Մենք կարող ենք հիանալ նրա գեղեցիկ, նրբին գծերով և վարագույրի ու երկնքի, ոսկու և պղնձի հիասքանչ մաքուր գույնով, և վճռական ձեռքով, որը նկարել է այդ մարմինը այդքան պարզ և այդքան նուրբ։
> 
> 

«Պսիքեի լոգանքը» Լեյթոնին ազգային հռչակ է բերել, և հավանաբար կյանքի ընթացքում վերարտադրվել է ավելի շատ, քան նրա ցանկացած ուրիշ նկար։ Այն ձեռք է բերվել «Չանթրիի կտակի» պայմաններով և ներառվել է Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի հավաքածուում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Fowle F. (2000 թ․ դեկտեմբեր). «Frederic, Lord Leighton. The Bath of Psyche, exhibited 1890» (անգլերեն). Tate art museum. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 24-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
3. ↑  Martin, 2014, էջ 80
4. ↑  Ash, 1998, էջ Plate XXX и комментарий
5. 1 2 3 4 5 6 7  «The Bath of Psyche». *Tate*. 2022.
6. ↑  «Study for *The Bath of Psyche*». *Christie’s*. 2005.
7. ↑  Rhys 1900, pp. 48-49
8. ↑  Cordova Dec. 1902, p. 617.
9. ↑  Cordova Feb 1902, p. 203.
10. ↑  Cordova Dec. 1902, p. 618.
11. ↑  *The Spectator* 17-05-1890, p. 694.
12. ↑  Rhys 1900, p. 48.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ash, Russell (1995). *Lord Leighton*. London: Pavilion Books Limited. p. 75 [Plate 30].
* Cordova, Rudolph de (February 1902). "The Chantrey Bequest". *The Strand Magazine*. Vol. xxiii. No. 134. pp. 199–207.
* Cordova, Rudolph de (December 1902). "The Panels in Sir Lawrence Alma-Tadema's Hall". *The Strand Magazine*. Vol. xxiv. No. 144. pp. 615–630.
* Gaunt, William (1975). *Victorian Olympus*. London: Sphere Books Ltd. pp. 105, 151.
* Jones, Stephen, *et al*. (1996). *Frederic Leighton, 1830–1896*. Royal Academy of Arts, London: Harry N. Abrams, Inc. pp. 19, 29, 82, 146, 194, 214–215.
* Landow, George P. (5 September 2017). "Bath of Psyche, by Frederic Lord Leighton". *The Victorian Web*
* Portugeis, Chloe. "Leighton, Bath of Psyche". *Khan Academy*
* Rhys, Ernest (1900). *Frederic Lord Leighton: An Illustrated Record of his Life and Work*. London: George Bell & Sons. pp. 48–49, 59.
* Staley, Edgcumbe (1906). *Lord Leighton of Stretton*. London: The Walter Scott Publishing Co. Ltd.; New York: Charles Scribner's Sons. pp. 140–141, 214, 225.
* "Art. The Royal Academy. [Second Notice.]". *The Spectator*. Vol. 64. No. 3,229. 17 May 1890. pp. 693–695.
* "Study for *The Bath of Psyche*". *Christie's*. 16 июня 2005
* "'The Bath of Psyche', Frederic, Lord Leighton, exhibited 1890". *Tate*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պսիքեի լոգանքը» հոդվածին։ |