recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Լույսի լրիվ ներքին անդրադարձում
Ներիքն անդրադարձման սխեմատիկ պատկերում
**Ներքին անդրադարձում**, էլեկտրամագնիսական կամ ձայնային ալիքների անդրադարձումն է երկու միջավայրերի բաժանման սահմանից այն պայմանի դեպքում, որ ալիքն ընկնում այն միջավայրից, ուր նրա տարածման արագությունն ավելի փոքր է (լուսային ճառագայթների դեպքում դա համապատասխանում է ավելի մեծ բեկման ցուցիչին)։

Ոչ լրիվ ներքին անդրադարձում
---------------------------

Ոչ լրիվ ներքին անդրադարձումը ներքին անդրադարձումն է, այն պայմանի դեպքում, որ անկման անկյունը փոքր է կրիտիկական անկյունից։ Այս դեպքում ճառագայթը երկատվում է բեկված և անդրադարձած ճառագայթների։

Լրիվ ներքին անդրադարձում
------------------------

Լրիվ ներքին անդրադարձումը ներքին անդրադարձումն է այն պայմանի դեպքում, որ անկման անկյունը մեծ է որոշ կրիտիկական անկյունից։ Ըստ որում, ընկնող ալիքն ամբողջովին անդրադառնում է, և անդրադարձման գործակցի արժեքը գերազանցում է ողորկ (փայլեցված) մակերևույթների համար իր ամենամեծ արժեքները։ Անդրադարձման գործակիցը լրիվ ներքին անդրադարձման դեպքում կախված չէ ալիքի երկարությունից։
Օպտիկայում այս երևույթը դիտվում է էլեկտրամագնիսական ճառագայթման լայն սպեկտրի համար՝ ներառյալ ռենտգենյան միջակայքը։

Երկրաչափական օպտիկայում երևույթը բացատրվում է Սնելիուսի օրենքի շրջանակներում։ Հաշվի առնելով, որ բեկման անկյունը չի կարող 90°-ից մեծ լինել՝ ստանում ենք, որ այն անկման անկյան դեպքում, որի սինուսը մեծ է փոքր բեկման ցուցիչի մեծ բեկման ցուցիչ հարաբերությունից, էլեկտրամագնիսական ալիքը պետք է ամբողջովին անդրադառնա առաջին միջավայր։

{\displaystyle \theta \_{\rm {c}}=\arcsin \!\left({\frac {n\_{2}}{n\_{1}}}\right)}
{\displaystyle \theta \_{\rm {c}}} անկյունը անկման այն ամենափոքր անկյունն է, որի դեպքում դիտվում է լրիվ ներքին անդրադարձում։ Այն անվանում են *սահմանային* կամ *կրիտիկական* անկյուն։ Օգտագործվում է նաև «*լրիվ անդրադարձման անկյուն*»[1] տերմինը։

Ալիքային տեսության համաձայն՝ էլեկտրամագնիսական ալիքն այնուամենայնիվ թափանցում է երկրորդ միջավայր. այնտեղ տարածվում է, այսպես կոչված, «անհամասեռ ալիքը», որն էքսպոնենտային օրենքով մարում է և իր հետ էներգիա չի տանում։

Անհամասեռ ալիքի թափանցման բնութագրական խորությունը երկրորդ միջավայրում ալիքի երկարության կարգի է։ Լրիվ ներքին անդրադարձման երևույթն առաջինը նկարագրել է Իոհան Կեպլերը 1600 թվականին[1]։

Խանգարված լրիվ ներքին անդրադարձում
----------------------------------

Խանգարված լրիվ ներքին անդրադարձումը անդրադարձնող միջավայրի կողմից ճառագայթման մի մասի կլանման պատճառով լրիվ ներքին անդրադարձման խանգարման երևույթն է։ Այն լայնորեն կիրառվում է լաբորատոր պրակտիկայում և օպտիկական արդյունաբերությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Золотарёв В. М. Полное внутреннеее отражение, Физическая энциклопедия, М. Большая Российская энциклопедия, 1994, isbn=5-85270-087-8.
**Հայաստանի զինված ուժեր կանոնագրքեր**, Հայաստանի զինված ուժերի կանոնագրքեր չորս նորմատիվ իրավական փաստաթղթեր են, որոնք վավերացված են Հայաստանի պաշտպանության նախարարի կողմից (բացառությամբ՝ շարային կանոնադրության)։

Զինծառայողների իրավունքները և պարտականությունները
-------------------------------------------------

Զինծառայության զորակոչված քաղաքացիները կոչվում են հայրենիքի պաշտպաններ։ Նրանք առաջնորդվում են Հայաստանի քաղաքացու համար սահմանված իրավունքներից և պարտականություններից։
Նրանց վրա տարածված են սահմանադրական իրավունքներ և մի շարք պարտականություններ։ Զինծառայողների պարտականությունները բխում են ՀՀ սահմանադրության օրենքներից և ԶՈՒ նորմատիվ իրավական փաստաթղթերից։
***Ըստ կարգապահական կանոնագրքի և սահմանադրության օրենքների զինծառայողները իրավունք ունեն՝***

* զենք կրել և հավատարիմ մնալ կանոնագրքերի օրենքներին
* առաջարկություններ ներկայացնել զինվորական ծառայության վերաբերյալ
* բողոքարկել ապօրինի գործողությունների համար.

***Ըստ կարգապահական կանոնագրքի և սահմանադրության օրենքների զինծառայողները պարտավոր են՝***

* հավատարիմ մնալ զինվորական երդմանը
* հավատարիմ մնալ Սահմանադրությանը
* գերազանց տիրապետել ռազմարվեստի պատմությանը
* վարպետորեն տիրապետել իրեն վստահված սպառազինությանը
* լինել ազնիվ և կարգապահ
* բարձր պահել զինվորական ընկերասիրությունը, զինվորական հարգանքի, վարքի և զինողջույնի կանոնները
* պատվով կրել զինվորի կոչումը
* բարձր պահել զորամասի պատիվը

ՀՀ ԶՈՒ կանոնագրքեր
------------------

ՀՀ նորմատիվ իրավական ակտերը չորսն են

* Ներքին ծառայության կանոնագիրք
* Կայազորային և պահակային ծառայությունների կանոնագիրք
* Կարգապահական կանոնագիրք
* Շարային կանոնադրություն

### Ներքին ծառայության կանոնագիրք

Ներքին ծառայության կանոնագիրքը սահմանում է՝

* զինծառայողների իրավունքները և պարտականությունները
* զինծառայողների ընկերասիրությունը և փոխհարաբերությունները
* զորամասի և ստորաբաժանումների կարգուկանոնը
* զինծառայողների հանգստին վերաբերվող հարցերը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի չորս կանոնագրքերը(չաշխատող հղում)
**Վանքի ամրոց (բերդ)**, ամրոց Աստղաձոր գյուղից 4 կիլոմետր հարավ՝ Վարդենիսի լեռնաշղթայի լանջերին։ Ամրոցը հավանաբար ավելի վաղ ժամանակների մշակույթի մնացուկ է, քան նրա շուրջը գտնվող բազմաթիվ միջնադարյան ավերված բնակավայրերը։ Ամրոցի անունը կապված է պարիսպների ներսում մի խոնարհված վանքի առկայության հետ, որը կառուցվել է ավելի ուշ, քան ամրոցը։

Կառուցվածք
----------

Ամրոցը կանգնած է մի թամբարթ հրվանդանի հյուսիսային մասում։ Այն իր զբաղեցրած տարածությամբ մոտ 2000 մ2 է, որի համար կարելի է այն համարել միջնաբերդ, նրա շուրջը, առավելապես դեպի հարավ-արևելք, տարածված բնակավայրի համար։ Միջնաբերդն ունի պայտի ձև, որի կլորացած մասը դարձված է դեպի հյուսիս-արևմուտք։

### Պատեր

Պատերը շարված են կիկլոպյան այլ ամրոցների պատերի նման, 3,5 մետր լայնությամբ, միայն այստեղ քարերը ավելի փոքր են, սակայն դարձյալ անտաշ ու առանց շաղախի։

### Աշտարակներ

Այս ամրոցում հայտնաբերված երկու աշտարակները կիսաշրջանաձև են, որոնք դուրս են բերված ամրոցի հարավը, հարավարևմտյան պարիսպների անկյուններում։ Այս ձևի քարաբուրգերը հիշեցնում են միջնադարյան ամրոցի աշտարակներ։ Հավանական է, որ այստեղ միջին դարերում վանք կառուցելիս վերակառուցել են նաև միջնաբերդի պարիսպներն ու աշտարակները։

### Ներքին կառուցվածքը

Միջնաբերդի պարիսպներից դուրս և ներսում եղած տարածությունները ծածկված են կացարանների ավերակներով։ Ավերակների պատերի կառուցման տեխնիկան համապատասխանում է պարիսպների կառուցմանը, տները հիմնականում ունեն քառակուսի ձև։
Այս ամրոցը ամենաթույլ պաշտպանվածն է եղել, հավանորեն մի քանի անգամ վերակառուցվել և վերջում հանդիսացել է վանքի ագարակը։

Ամրոցից քիչ հեռու, ձորակում կա մի սառնորակ աղբյուր, որի ջրից էլ ըստ երևույթին, օգտվել են բնակավայրի ու միքնաբերդի ապրողները։

Գրականություն
-------------

* Սևանի կիկլոպյան ամրոցներ էջ 39
Սև ծովի տեսարանը Բուսաբական այգուց
**Բաթումի բուսաբանական այգին** (վրաց.՝ ბათუმი ბოტანიკური ბაღი), Վրաստանի Բաթում քաղաքի բուսաբանական այգին, ամբողջական տարածքը կազմում է 113 հեկտար։ Բուսաբանական այգին գտնվում է Բաթումից 9 կմ հեռու` Կանաչ հրվանդան երկաթուղային կայարանի մոտ (գյուղ Մցվանե-Կոնցխի)։ Այն հանդիսանում էր ԽՍՀՄ խոշորագույն բուսաբանական այգիներից մեկը։ Վրաստանում Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Բաթումի բուսաբանական այգին շարունակում էր զարգանալ և Խորհրդային ազգային կոմիտեի 1925 թվականի հուլիսի 30-ի բանաձևով այն հաստատվել է որպես ԽՍՀՄ գիտական հաստատություն։

Պատմություն
-----------

**Դրախտավարդ** (լատ.՝ Hydrangea), հորտենզիա
19-րդ դարի սկզբին այն բաղկացած էր ինը ֆլորիստիկական բաժիններից՝ Անդրկովկասի խոնավ մերձարեւադարձային, նորզելանդական, ավստրալիական, հիմալայան, արևելաասիական, հյուսիսամերիկյան, հարավամերիկյան, մեքսիկական և միջերկրական։ Բնական բույսերի հավաքածուն կազմում է ավելի քան հինգ հազար բուսատեսակ, այդ թվում մոտ երկու հազար տեսակ ծառեր և թփեր։ Բուսաբանական այգում գործում են հինգ գիտական բաժիններ՝ բուսական ներածություն, ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, տրոպիկական բույսերի սելեկցիա, բույսերի բնախոսություն և բիոքիմիա։ Բաթումի բուսաբանական այգին ղեկավարում էր Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիան, սակայն, սկսած 2006 թվականից այն դարձել է անկախ հիմնարկություն։

Բուսաբանական այգին ստեղծվել է աստիճանաբար և տարբեր նպատակներով։ 1881 թվականին ֆրանսիացի Դը Ալֆոն գեղեղեղիկ պարտեզ ունենալու համար ստեղծեց փոքրիկ էկզոտիկ այգի՝ Ներքին Պարտեզ, որտեղից սկսվում է Բուսաբանական այգին։ Ապա 1892 թվականին աշխարհագրագետ Պավել Տատարինովը Ներքին Պարտեզի հարևանությամբ ստեղծեց ևս մեկ պարտեզ, որը բուսաբանների շրջանում կոչվեց «Բուսաբանական» - դա ժամանակակից Վերին Պարտեզն է։ Այգու հիմնական մասը ստեղծել է հայտնի ռուս աշխարհագրագետ Պավել Կրասնովը` սպիտակգվարդիական գեներալի եղբայրը։ 1912-1914 թվականներին նրան հաջողվեց ձեռք բերել հողեր և գումար` բույսերի աճեցման ծավալուն աշխատանքներ սկսելու համար։ Բուսաբանական այգու հիմնական գաղափարը եղել է տարատեսակ բույսերի կլիմայավարժեցումը Աջարիայի կլիմային և հետագայում Աջարիայում այդ բույսերի բազմացման համար։ Հենց նա առաջինը սկսեց թեյի աճեցումը և ավստրալիական էվկալիպտների աճեցումը` կոլխիդական ճահիճների չորացման համար։

Այսօր Բաթումին համարվում է Վրաստանի տնտեսական և տուրիստական ամենամեծ ու կարևոր կենտրոնը։ Այն հայտնի է պատմական քաղաքի կենտրոնով և ժամանակակից տուրիստական համայնքի երկնաքերներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Батумский ботанический сад. Большая советская энциклопедия, 3-е издание (1969—1978).
2. ↑
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոթող (այլ կիրառումներ)

**Կոթող** (անգլ.՝  Stela), Հայաստանի պատմության թանգարանի հնագիտական հավաքածուի Հայաստանը IV-IX դդ. ցուցասրահում ներկայացվող ցուցանմուշ, ինվենտար համար՝ 1576 ա, բ։

Նկարագրություն
--------------

Կոթողն ունի չորս նիստ, որոնց վրա պատկերված են «Երեք մանկունքը հնոցում», պատվանդանին` «Դանիելը` առյուծների գբի մեջ» քրիստոնեական արվեստից հայտնի սյուժեները։ Պատվանդանի հիմնական` արևմտահայաց նիստի կենտրոնում Դանիելի պատկերն է «Օրանտից դիրքով»` ուղիղ կանգնած, վեր բարձրացրած թևերով։ Դանիելի թեման օգտագործվել է միջնադարի հայկական շատ հուշարձաններում (Աղց, Հառիճ, Փարոս, Ավան, Ագարակ, Օձուն, Աղթամար)։ Դանիելի հագուստները լիզում են երախները բաց երկու առյուծները, որոնց մարմինները պատկերված են հարակից նիստերի ամբողջ մակերեսին։ Դանիելի պատկերի հակադիր նիստի վրա խաչի քանդակն է։ Դանիելը հագին ունի երկար զգեստ` զարդանախշված քղանցքներով ու թևերով, լայն գոտի, թիկնոց, գլխարկ։  

Կոթողի հիմնական` արևմտահայաց նիստին պատկերված է Հիսուսը` լուսապսակով, ձախ ձեռքին Ավետարանն է, իսկ աջով օրհնում է։ Հիսուսի ոտքերի տակ քանդակ կա։  

Հյուսիսահայաց նիստին իրար վրա կանգնած են երկու մարդկային ֆիգուրաներ, որոնցից ներքևինն ավելի փոքր է, վերևինը` ըստ Գարեգին արք Հովսեփյանի, երեք մանուկներից մեկն է` կիսագնդաձև գլխարկով, աջ ձեռքը կրծքին, երկու մատներն օրհնանքի ժեստով, նույն զգեստավորմամբ, ինչ Դանիելը։  

Հարավահայաց նիստին պատկերված է գահին նստած Աստվածամայրը` Հիսուսը գրկին։ Հիսուսը մորուքով է, դիմահայաց, լուսապսակով, ձախ ձեռքում` Սուրբ Գիրքը, աջը` վեր պարզած։ Նրանցից վեր հորիզոնական ակոսազարդեր են, որոնցով հարդարված է նաև կոթողի արևելահայաց նիստի ողջ մակերեսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կոթող


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
**Տաճատ Ավալյան Մկրտչի** (1880, Թիֆլիս - փետրվարի 4, 1921(1921-02-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ), հայ դերասան, թատերական, կուսակցական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թիֆլիսում, դերասանի ընտանիքում։ Նրա ծնողները Մկրտիչ և Շամիրամ Ավալյանները, 1870-80-ական թվականներին հայ թատրոնի աչքի ընկնող ուժերից էին, իսկ հայրը Պետրոս Ադամյանի շնորհալի խաղընկերը։

Սկզբնական կրթությունն ստացել է Ներսիսյան դպրոցում, որը, սակայն, չի ավարտել, քանի որ ստիպված է լինում ծնողների հետ տեղափոխվել Բաքու։ Նրա հայրն գրասենյակային աշխատանքի է անցնում նավթարդյունաբերական ձեռնարկություններից մեկում։ Տաճատը նույնպես ստիպված է լինում աշխատանքի անցնել նավթահանքերում որպես բանվոր։

Նա ներգրավվում է հեղափոխական շարժման մեջ՝ դառնալով սոցիալ-դեմոկրատական խմբակների ակտիվ մասնակիցներից մեկը։ Ունենալով դերասանական աչքի ընկնող ընդունակություններ, Ավալյանը կարողանում է համատեղել հանքերում ու բեմում կատարած աշխատանքները։ Շուտով հանդես է գալիս ակումբային բեմերում, առավելապես՝ կատակերգական դերերում։

Ծանոթանալով Ստեփան Շահումյանի, Սերգո Մարտիկյանի, Մելիք Մելիքյանի (Դեդուշկայի) և այլոց հետ, նա 1903 թվականին ընդունվում է ՌՍԴԲԿ-ի շարքերը և հարում նրա բոլշևիկյան թևին։ Այդ оրվանից սկսում է ընդհատակյա հեղափոխական գործունեությունը, որին զուգահեռ շարունակում է բեմական գործունեությունը, որով և քողարկում է իր ընդհատակյա կուսակցական աշխատանքը՝ կատարելով կուսակցության Բաքվի կոմիտեի հանձնարարությունները։

Աշխատելով հիմնականում Բաքվում, նա կուսակցական հանձնարարություններով մեկնում է Անդրկովկասի տարբեր քաղաքներ։ 1906 և ապա 1917 թթ. Ավալյանը հյուրախաղերով լինում է Երևան եկած դերասանական խմբերի կազմում։

1920 թվականի օգոստոսին Ավալյանը Հովհաննես Զարիֆյանի խմբի հետ գալիս է Երևան հյուրախաղերի։ Այստեղ ընդգրկվում է ընդհատակյա աշխատանքի մեջ՝ ակտիվորեն մասնակցելով Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատմանը։ Սակայն, ոստիկանությունը մի օր, հենց ներկայացման ժամանակ, նրան ձերբակալում է թատրոնում։

Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո բանտից ազատվում։ Սակայն, քայքայված առողջությունը նրան գամում է անկողնուն։ Այդ վիճակում նա իր բնակարանն է հավաքում Երևանում եղած արվեստագետներին և անկողնում նստած՝ ղեկավարում է Գեղաշխի հիմնադրման ժողովը, որտեղ ինքը ընտրվում է այդ արհմիության առաջին նախագահը։

Մահացել է 1921 թվականի փետրվարի 4-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անմոռաց դեմքեր (Ներսիսյան դպրոցի սաներ), Ե. «Հայաստան», 1965, էջ 15-17։
**ՀԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրություն**, ընդհանուր օգտագործման ավտոտրանսպորտի ղեկավարությունն իրականացնող պետական մարմին Խորհրդային Հայաստանում։

1939 թվականի հուլիսի 5
----------------------

1939 թվականի հուլիսի 5-ին, ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի որոշմամբ կազմվել է Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ժողովրդական կոմիսարիատ։

1946 թվականի անվանափոխում
-------------------------

1946 թվականին անվանափոխվել է Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրության։

1953 թվականի հուլիսի 16
-----------------------

1953 թվականի հուլիսի 16-ին Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրություն վերափոխվել է ճանապարհատրանսպորտային տնտեսության մինիստրության։

1953 թվականի սեպտեմբերի 28
--------------------------

1953 թվականի սեպտեմբերի 28-ից, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1953 թվականի օգոստոսի 26-ի որոշման համաձայն, այն անվանափոխվել է Ավտոմոբիլային տրանսպորտի և խճուղային ճանապարհների մինիստրության՝ միութենական-հանրապետական ենթակայությամբ։

1956 թվականի հուլիսի 10
-----------------------

1956 թվականի հուլիսի 10-ին դարձել է ՀԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրություն։ Աշխատանքներ է տարել ավտոմոբիլային տրանսպորտի կատարելագործման, անվտանգ երթևեկության, ավտովերանորոգման բազաների ծավալման, տեխնիկական առաջադիմության արմատավորման և հանրապետության ավտոմոբիլային տրանսպորտում միասնական տեխնիկական քաղաքականության իրականացման ուղղությամբ։

Մինիստության խորհրդարաններ
--------------------------

Մինիստրությունն ունեցել է 13 վարչություն և բաժին, այդ թվում՝ բեռների փոխադրման, ուղևորների փոխադրման, տեխնիկական, վերահսկիչ–վերստուգիչ գլխավոր վարչություններ, ավտոտրանսպորտային-էքսպեդիցիոն, նորոգման-շինարարական, «Ավտոտեխմատվաճաո» վարչություններ և կոնստրուկտորական-տեխնոլոգիական բյուրո։

Մինիստրության ավտոմոբիլային ձեռնարկներ
--------------------------------------

Մինիստրությունն ունեցել է նաև 4 ավտոտրեստ, 32 ավտոկայարան, ավտոկայան և ավտոտաղավար, որոնցից ամենախոշորներն էին համարվում Երևանինը, Լենինականինը, Կիրովականինը, Հոկտեմբերյանինը, Աշտարակինը, Հրազդանինը, Դիլիջանինը։ 1971 թվականին ՀԽՍՀ ավտոկայարանները, ավտոկայանները և ավտոտաղավարները սպասարկել են 121400 հազար ուղևորի։

Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ժողկոմ
-------------------------------

Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ժողկոմ են աշխատել՝ Վ. Գ. Գուրգենյանը (1939-1944), Ա. Գ. Օքսազյանը (1944-1946) թվականներին՝ ժողկոմ, 1946-1947 թվականիին՝ մինիստր), մինիստրներ՝ Ն.Ն. Հովհաննիսյանը (1947-1950), Շ. Մ. Առուշանյանը (1950-1953), Ա. Գ. Աղաբաբովը (1954-1966), Բ. Ե. Սարկիսովը (1966-1970), Դ. Հ. Դանիելյանը (1970-1974), Վ. Մ. Հովհաննիսյանը (1974-՞)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 649)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ճնշում (այլ կիրառումներ)
**Լույսի ճնշում**, ճնշում, որ լույսը գործադրում է անդրադարձնող կամ կլանող մարմնի վրա։ Երևույթի գոյության գաղափարն արտահայտել է դեռևս Յոհան Կեպլերը 1619 թ․՝ գիսավորների պոչի ուղղվածությունը բացատրելու համար, սակայն լույսի ճնշումը առաջինը փորձով հայտնաբերել ու չափել է Պյոտր Լեբեդևը (1899-ին պինդ մարմնի, 1907-ին՝ գազերի համար)։

Լույսի ճնշման մեծությունը շատ փոքր է և կողմնակի, զգալիորեն ավելի ուժեղ երևույթների (կոնվեկցիոն հոսանքներ, ռադիոմետրական ուժեր) ազդեցության պայմաններում դժվար է չափել։ Լույսի ճնշման երևույթի բացատրությունը կարելի է տալ, ելնելով լույսի թե' մասնիկային, թե' ալիքային բնույթից։ Երկու դեպքում էլ ճնշման համար ստացվում է միևնույն արտահայտությունը՝ 

p={\frac {E}{c}}(1+R),
որտեղ E-ն 1 սմ2 մակերեսի վրա ընկնող լույսի հզորությունն է, c-ն՝ լույսի արագությունը, R-ը՝ մակերևույթի անդրադարձման գործակիցը։

Երկրի վրա գտնվող բացարձակ սև մարմնի (R=0) վրա Արեգակի լույսի գործադրած ճնշումը հավասար է 4․3×10−6 Ն/մ2։

Լույսի ճնշումը կարևոր նշանակություն ունի թե՛ միկրոաշխարհում, թե՛ տիեզերքում տեղի ունեցող որոշ երևույթների բացատրության համար։ Մասնավորապես, լույսի ճնշումով է բացատրվում գիսավորների պոչերի ձևը, Երկրի արհեստական արբանյակների ուղեծրերի խոտորումը և այլն։ Լույսի ճնշման փորձնական հաստատումը ապացուցում է, որ լույսն ունի ոչ միայն էներգիա, այլև իմպուլս, հետևաբար և զանգված, այսինքն՝ լույսը նյութական է, մատերիայի ձևերից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Johannes Kepler (1619)։ *De Cometis Libelli Tres*


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 683)։*  |
**Մանուել "Մեմե" Ուրիբե Գարզա** (անգլ.՝ Manuel Uribe; հունիսի 11, 1965(1965-06-11), Մոնտեռեյ, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ - մայիսի 26, 2014(2014-05-26), Մոնտեռեյ, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ բժշկության պատմության մեջ ամենածանր քաշ ունեցող մարդկանցից մեկը։

2001 թվականին՝ այն բանից հետո, երբ նրա քաշը կազմել է 587 կգ, ի վիճակի չի եղել դուրս գալ անկողնուց։ 2007 թվականին, նա կշռել է 560 կգ, և եղել է երկրագնդում ապրող ամենածանր մարդը։

Մանուել Ուրիբեն հեռուստատեսությամբ օգնություն է խնդրել։ Նրան վիրահատելու համար բազմաթիվ առաջարկություններ են ստացվել, որոնք կնպաստեին մարմնի զանգվածի պակասելուն, սակայն նա հրաժարվել է դրանցից՝ որոշելով նիհարել սննդակարգի օգնությամբ։ Ուրիբեն անցել է սպիտակուցային սննդակարգի և 2007 թվականին նրա մարմնի քաշը նվազել է մինչև 381 կգ։ Առաջին անգամ նա ինքնուրույն փողոց է դուրս եկել։

2006 թվականին Մանուելը ծանոթացել է 36-ամյա Կլաուդիա Սոլիսի հետ, որը ժամանակ առ ժամանակ կտրում էր Մանուելի մազերն ու եղունգները։ Հետո նրա այցերը վեր են ածվել ընկերության, ինչը շարունակվել է՝ ի հեճուկս Կլաուդիայի ծնողների ցանկության։ 2008 թվականի հոկտեմբերին Մանուելը նրան ամուսնության առաջարկություն է արել, ինչը Կլաուդիան ընդունել է։ Այդ ժամանակ Մանուելը կշռել է 330 կգ, Կլաուդիան՝ շուրջ 67 կգ։

2011 թվականի մարտին Մանուելը հատուկ սննդակարգի և ֆիզիկական վարժությունների օգնությամբ նիհարել է 187 կգ-ով։ 2012 թվականի մարտին եղել է 444 կգ։ Արդյունքում՝ նա կշռել է 330 կգ։

Ապրել է Մեքսիկայի Մոնտերեյ քաղաքում։ Մահացել է հիվանդության բարդությունից՝ Մոնտերեյի հիվանդանոցում՝ 2014 թվականի մայիսի 26-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2
4. 1 2
5. 1 2
6. 1 2
7. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.manueluribe.com Մանուել Ուրիբե. պաշտոնական կայք
* Manuel Uribe (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
* Official Zone Diet Manuel Uribe Page Archived 2009-08-05 at the Wayback Machine.
**Մանուկ Աբեղյանի անվան թիվ 3 ավագ դպրոց**, **Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի Մանուկ Աբեղյանի անվան հենակետային թիվ 3 ավագ դպրոց**, ավագ դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական համայնքում։

Պատմություն
-----------

Դպրոցի շենքը կառուցվել է 1933 թվականին։ Դպրոցը կոչվում է հայագետ, հասարակական գործիչ, գրականագետ, բանահավաք, ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Մանուկ Աբեղյանի անունով։ ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարության առաջարկով 2011 թվականը մարտի 1-ին ԵՃՇՊՀ-ի և Մանուկ Աբեղյանի անվան թիվ 3 ավագ դպրոցի միջև կնքվել է պայմանագիր, որի նպատակն է դպրոցում ճարտարապետաշինարարական մասնագիտությունների վերաբերյալ պատկերացումներ ձևավորել և լրացուցիչ ծրագրերի իրականացման միջոցով ընդլայնել շրջանավարտների գիտելիքները։

Դպրոցն ունի «Լեզվի ուսուցման և ժամանակակից ֆրանսիական քաղաքականության» ծրագրի վերաբերյալ համաձայնագիր ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպանատան հետ։

Շրջանավարտներ
-------------

* Ֆելիքս Առուստամյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մանուկ Աբեղյանի անվան ավագ դպրոցը՝ նոր տեսք ու շուքով
2. ↑  Բացվեց ամբողջովի վերակառուցված ԵՃՇՊՀ-ի Մանուկ Աբեղյանի անվան հենակետային ավագ դպրոցը
3. ↑  Ֆրանսիացի դասախոսները կդասավանդեն ԵՃՇՊՀ-ի Մանուկ Աբեղյանի անվան թիվ 3 ավագ դպրոցում
4. ↑  ԵՃՇՊՀ-Ի ՄԱՆՈՒԿ ԱԲԵՂՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ ԱՎԱԳ ԴՊՐՈՑՈՒՄ ԲԱՑՎԵՑ ՖՐԱՆՍԵՐԵՆ ԼԵԶՎԻ ԿԱԲԻՆԵՏ(չաշխատող հղում)
**Ադրբեջանի գրողների միություն** (ադրբ.՝ Azərbaycan Yazıçılar Birliyi)-Ադրբեջանի գրողների, բանաստեղծների և թարգմանիչների ամենամեծ հասարակական կազմակերպությունը; Խորհրդային տարիներին միությունը կոչվում էր Ադրբեջանի գրողների դաշինք։ Ներկայումս կան ավելի քան 1600 անդամներ։

Պատմություն
-----------

Ադրբեջանի գրողների դաշինքը ստեղծվել է 1934 թվականի հունիսի 13-ին, Ադրբեջանի գրողների առաջին համագումարում։ Մինչ 1934 թվականը ադրբեջանցի գրողները մտնում էին գրական զանազան միավորումների մեջ։ 1923 թվականին հիմնվել է Սովետական Ադրբեջանի գրական առաջին միավորումը՝ Թուրքական գրական և պոեզիա ասոցիացիան։
Միությունն ուներ իր կարճ անվանումը՝ «Կայծակ»։ Միության նպատակն էր «նպաստել ադրբեջանական ինքնուրույն և թարգմանական գրականության զարգացմանը»։ Գրական այս առաջին միավորումը գոյությունը պահպանեց մինչև 1925 թվականը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանի գրական երկրորդ միավորումը «Ոսկե մատիտներ»ն է, որ հիմնադրվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, Բաքվում։

1927 թվականի հուլիսի սկզբին ադրբեջանցի գրողների առաջին ընդհանուր ժողովում որոշվեց միավորել բոլոր գրական միությունները մեկ կազմակերպության շուրջ։ Ստեղծվել է Ադրբեջանի գրողների միության ժամանակավոր խորհուրդը։

Ադրբեջանի գրողների միությունը ստեղծվել է 1934 թվականի հունիսի 13-ին Բաքվում, ադրբեջանական գրողների առաջին համագումարում։

ԱԳՄ նախագահներ
--------------

* Մամեդքազիմ Ալաքբերլի (1934-1936);
* Սեյֆուլլա Շամիլով (1936-1938);
* Ռասուլ Ռջա (1938-1939);
* Սուլեյման Հուսեյն Ռահիմով (1939-1940);
* Սամեդ Վուրղուն (1941-1944);
* Սուլեյման Հուսեյն Ռահիմով (1944-1945);
* Սամեդ Վուրղուն (1945-1948);
* Միրզա Իբրախիմով (1948-1954);
* Սուլեյման Հուսեյն Ռահիմով (1954-1958);
* Հուսեյն Մեհթի (1958-1965);
* Միրզա Իբրախիմով (1965-1975);
* İmran Qasımov (1975-1981);
* Միրզա Իբրախիմով (1981-1986);
* Իսմայըլ Շըխլը (1986-1987);
* Անար (1987)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Союз писателей Азербайджана
2. ↑  Ադրբեջանի գրողների միության պաշտոնական կայքը
3. ↑  Ադրբեջանի գրողների միություն
**Անիզոտրոպություն**  (հունարեն՝ *άνισος*  - անհավասար + τροπος — ուղղություն), նյութի ֆիզիկական (մեխանիկական, օպտիկական, էլեկտրական և այլն) բոլոր կամ որոշ հատկությունների ոչ միատեսակությունը տարբեր ուղղություններով։ Օրինակ՝ բամբակե գործվածքը հեշտությամբ պատռվում է թելերի երկարությամբ (այդ ուղղությամբ գործվածքի նվազ ամրության հետևանքով)։

Բնական անիզոտրոպություն
-----------------------

Բնական անիզոտրոպությունների *բյուրեղների* բնութագրական առանձնահատկությունն է։ Բյուրեղների ֆիզիկական հատկությունները (ջերմահաղորդականությունը, լույսի բեկման ցուցիչը, առաձգականությունը և այլն) կախված են ուղղությունից, այսինքն բյուրեղներն անիզոտրոպ են։ Սակայն բյուրեղների ոչ բոլոր հատկություններն են անիզոտրոպ (օրինակ՝ խտությունը, տեսակարար ջերմունակությունը)։ Ընդհանրապես բյուրեղների անիզոտրոպությունը կախված է սիմետրիայից՝ որքան ցածր է սիմետրիայի կարգը, այնքան խիստ է արտահայտվում անիզոտրոպությունը։

Անիզոտրոպ միջավայր
------------------

Անիզոտրոպ միջավայրը համասեռ է, եթե ֆիզիկական հատկությունների կախվածությունն ուղղությունից միևնույնն է նրա տարբեր կետերում, հակառակ դեպքում անիզոտրոպ միջավայրն անհամասեռ է կամ տեղային։ **Համասեռ Անիզոտրոպություն** կարող է պայմանավորված լինել նյութի կառուցվածքով, մոլեկուլների ասիմետրիայով և այլն։ **Տեղային Անտիզոտրոպություն** հետևանք է թրծման, ձգման, միակողմանի սեղմման և մեխանիկական այլ դեֆորմացիաների կամ ներքին լարումների անհավասար բաշխվածության։ Միևնույն միջավայրը կարող է անիզոտրոպ լինել մի հատկության (օրինակ՝ օպտիկական) և իզոտրոպ՝ մեկ այլ հատկության (օրինակ՝ մեխանիկական) նկատմամբ։ Միջավայրի օպտիկական հատկությունների, մասնավորապես՝ լույսի տարածման արագության կախվածությունը տարբեր ուղղություններից անվանում են **օպտիկական անտիզոտրոպություն** (օրինակ՝ երկբեկման երևույթը բյուրեղներում)։

Մարմինը կարող է հանդես բերել նաև **մագնիսական անտրիզոպություն**, երբ մարմնի մագնիսական հատկությունները կախված են ուղղությունից։ Անիզոտրոպ հատկությունները մաթեմատիկորեն բնութագրվում են վեկտորական և տենզորական մեծություններով՝ ի տարբերություն իզոտրոպ հատկությունների, որոնք նկարագրվում են սկալյար մեծություններով։

Տես նաև
-------

*Իզոտրոպություն*։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4002073-3 · LCCN: sh85005306 · Microsoft: 85725439 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 412)։*  |
**Վիլհելմ, Գերմանիայի թագաժառանգ արքայազն** (գերմ.՝ Friedrich Wilhelm Victor August Ernst մայիսի 6, 1882(1882-05-06)[…], Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն - հուլիսի 20, 1951(1951-07-20)[…], Hechingen), գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ի ավագ որդին և Գերմանական կայսրության ու Պրուսիայի թագավորության վերջին թագաժառանգ արքայազնը։ Իր պապի, կայսր Ֆրիդրիխ III-ի մահից հետո Վիլհելմը դարձավ թագաժառանգ արքայազն վեց տարեկանում՝ կրելով այդ կոչումը ավելի քան 30 տարի, մինչև կայսրության անկումը 1918 թվականի նոյեմբերի 9-ին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նա ղեկավարել է 5-րդ բանակը 1914 թվականից 1916 թվականներին և եղել է Թագաժառանգ արքայազնի բանակային խմբի հրամանատար մինչև պատերազմի վերջը։ Թագաժառանգ արքայազնը դարձավ Հոհենցոլերնների ղեկավարը 1941 թվականի հունիսի 4-ից, երբ մահացավ նրա հայրը, մինչև 1951 թվականի հուլիսի 20-ը, երբ մահացավ ինքը։

Վաղ կյանք
---------

Վիլհելմը ծնվել է 1882 թվականի մայիսի 6-ին Պոտսդամի Մարմարե պալատում։ Նա Գերմանիայի վերջին կայսր Վիլհելմ II-ի և կայսրուհի Ավգուստա Վիկտորիայի ավագ որդին էր։

Երբ նա ծնվեց, նրա մեծ պապ Վիլհելմ I-ը կայսրն էր և թագաժառանգը նրա պապ Ֆրիդրիխն էր՝ դարձնելով Վիլհելմին գահի համար ժառանգորդներից թվով երրորդը։ Նրա ծնունդը վիճաբանության առիթ դարձավ ծնողների և նրա տատ Վիկտորյա Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացու միջև։ Մինչև Վիլհելմի ծնունդը նրա տատը ակնկալում էր, որ իրեն կդիմեն բուժքրոջ գտնելու հարցով, սակայն ապագա Վիլհելմ II-ը դիմեց իր մորաքրոջը՝ Հելենային օգնության։ Նրա մայրը շատ վիրավորվեց և նրա տատը՝ Վիկտորյա թագուհին, ով փոքրիկ Վիլհելմի մեծ տատն էր, անչափ զայրացած էր։ 1888 թվականին, երբ մահացան նրա մեծ պապը և պապը, վեցամյա Վիլհելմը դարձավ Գերմանիայի և Պրուսիայի գահերի առաջին ժառանգորդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
2. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  *verschiedene Autoren* Allgemeine Deutsche Biographie (գերմ.) / Hrsg.: Historische Commission bei der königl. Akademie der Wissenschaften — L: Duncker & Humblot, 1875.
5. ↑  Queen Victoria's Family, A Century of Photographs, Charlotte Zeepvat
**«Դերեզա»** (ռուս.՝ «Дереза», *«Դերեզա այծը»*), ռեժիսոր Ալեքսանդր Դավիդովի կողմից «Դերեզա այծը» ռուսական ժողովրդական հեքիաթի հիման վրա ստեղծված խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ այն մասին, որ քո արարքների համար ինքդ պետք է պատասխան տաս, ոչ թե մեղադրես ուրիշներին։

Սյուժե
------

Մի ծերունի խրճիթում ապրում էր կնոջ, Տրուշա ճագարի և Կիրյուշա աքաղաղի հետ։ Նրանք ապրում էին համերաշխ, մինչև պապիկը հանդիպեց Դերեզա այծին, որը նրան պատմեց, թե իր տերն ինչպես իր հետ վատ էր վարվում։ Պապիկն այծին խղճում է ու տանում տուն։ Եվ ահա Դերեզան սկսում է ցուցադրաբար խղճալ պապիկին՝ միևնույն ժամանակ բացահայտորեն նրան տրամադրելով մյուս տնեցիների նկատմամբ։

Մի անգամ՝ գիշերը, այծը որոշում է տնից վռնդել Կիրյուշա աքաղաղին և բարձր ծուղրուղու է կանչում՝ իրարանցում ստեղծելով։ Զայրացած պապիկն աքաղաղին դուրս է անում։ Առավոտյան այծը, մինչ պապիկն ու տատիկը փողոցում աշխատում էին, տեսնում է կաղամբի գլուխը, որը տատիկը ցանկանում էր ճաշ պատրաստել, և այն ուտում, իսկ մնացորդները նետում Տրուշա ճագարին։ Պապիկը ճագարին էլ է դուրս անում, իսկ Դերեզան գնում է խոտ արածելու, հետո ջուր բերելու։

Հասնելով մարգագետին՝ նա այծերի համար երգում է այն մասին, որ երբ վտարի պապիկին ու տատիկին, ինքը մյուս այծերի հետ կապրի խրճիթում։ Պապիկը, լսելով այդ, Տրուշա ճագարին ու Կիրյուշա աքաղաքին հետ է վերադարձնում, իսկ հետո այծին վռնդում։ Երբ կնոջ հետ միասին նրանք որոշում են ներել Դերեզային, նա վերադառնում է և խրճիթ ջուր բերում։

Նկարահանող խումբ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Սցենարի հեղինակ | Ռոման Կաչանով |
| Երգի բառերի հեղինակ | Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկի |
| Կինոռեժիսոր | Ալեքսանդր Դավիդով |
| Բեմադրող նկարիչ | Անատոլի Սավչենկո |
| Կոմպոզիտոր | Նինա Սավիչևա |
| Հնչյունային օպերատոր | Վլադիմիր Կուտուզով |
| Կինոօպերատոր | Ալեքսանդր Չեխովսկի |
| Մոնտաժող | Ն. Բորձիլովսկի |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Գալինա Զոլոտովսկայա, Ալեքսանդր Դորոգով, Յուրի Մեշերյակով, Ալեքսանդր Մազաև, Վիտալի Բոբրով |
| Ռեժիսորի օգնական | Ե. Չերյոմուշկինա |
| Նկարիչներ | Է. Անտուշևա, Վ. Խարիտոնովա, Իրինա Սվետլիցա, Ալեքսանդր Մարկելով |
| Դերերը հնչյունավորողներ | Իրինա Մուրավյովա – *Դերեզա*,Անատոլի Բարանցև – *պապիկ*,Նինա Զորսկայա – *տատիկ*,Եֆիմ Կացիրով – *Կիրյուշա աքաղաղ* (ենթագրերում նշված չէ),Յուրի Վոլինցև – *Տրուշա ճագար* (ենթագրերում նշված չէ) |
| Խմբագրող | Տատյանա Պապորովա |
| Նկարահանող խմբի տնօրեն | Վ. Եգորշին |

Փաստեր
------

Հանրածանոթ է մուլտֆիլմի հետևյալ արտահայտությունը. «*Ինչ-որ մեկն աշխատում է ու վարում, ինչ-որ մեկը ցատկում է ու պարում*»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Selected Filmography of *Alexander Davydov* at Animator.ru

Գրականություն
-------------

*Роман Качанов* «Дереза». — Астрель, 2011. — 48 с. — (СОЮЗМУЛЬТФИЛЬМ представляет: ВПЕРВЫЕ — ЛЕГЕНДАРНЫЕ МУЛЬТФИЛЬМЫ В КНИГАХ!). — ISBN 978-5-271-38227-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Դերեզա» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Դերեզա» — Мультик.ру

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Ֆյուրստենվալդե** (գերմ.՝ Fürstenwalde/Spree), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 32 468 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 70,55 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 144*։

Քաղաքը ստորաբաժանվում է 3 քաղաքային համայնքի։

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Տարեթիվ | Բնակչություն |
| --- | --- |
| 2005 | 33 374 |
| 2010 | 32 576 |
|

 |

Պատմություն
-----------

Առաջին փաստացի հիշատակումը Ֆյուրստենվալդեի (Շպրե) վերաբերյալ հայտնի է 1272 թվականից։ Ենթադրվում է, որ քաղաքը հիմնադրվել է 1225 և 1250 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, այսինքն գրեթե այն ժամանակ, երբ հիմնադրվեց Բեռլինը Շպրե գետի վրա։ Գետի շրջակայքում լինելը քաղաքին արագ զարգանալու մեծ հնարավորություն էր տալիս։ Քաղաքի անվան երկրորդ մասը («am Spree») ցույց է տալիս այն, որ Շպրեն դառնում էր նավարկելի գետ Ֆյուրստենվալդեից։ Ֆրիդրիխ–Վիլհելմ ջրամբարի՝ 1662—1669 թվականներին կառուցումից հետո Ֆյուրստենվալդեի՝ որպես առաջնային նշանակետի նշանակությունը ընկավ, սակայն գետային նավահանգստի դերը մեծացավ։

1837 թվականին կառուցած Շպրեի ալրաղացը դարձավ քաղաքի տնտեսական զարգացման խթանը։ 1872 թվականին այս քաղաք տեղափոխվեց բեռլինյան Պինչ ֆիրմայի արտադրության մեծ մասը։

Պատմականորեն Ֆյուրստենվալդեն շատ հարմար էր զաինակայանների համար։ Քաղաքում են տարբեր ժամանակներում տեղադրված են եղել Նապոլեոնի, կայզերյան և խորհրդային զորքերը։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Սանոկ, Լեհաստան

Պատկերասրահ
-----------

* Ռատուշա և մայթեզրՌատուշա և մայթեզր
* ԵկեղեցիԵկեղեցի
* Սամարիտյան եկեղեցիՍամարիտյան եկեղեցի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Amt für Statistik Berlin-Brandenburg: *Bevölkerung im Land Brandenburg am 31. Dezember 2010 nach amtsfreien Gemeinden, Ämtern und Gemeinden* (PDF; 31,71 KB), Stand 31. Dezember 2010.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Օդեր Շպրե շրջանի քաղաքներ և համայնքներ |
| --- |
|  |
| Էյզենհյուտենշտադտ • Բադ Զարով • Բարկենբրյուկ • Բեսկով • Բրիզեն • Բրիսկով Ֆինկենհերդ • Վենդիշ Ռից • Վիզենաու • Վոլտերսդորֆ • Գոզեն Նոյ Ցիտաու • Գրոս Լինդով • Գրունով Դամենդորֆ • Գրյուհայդե • Դինսդորֆ Ռադլով • Զիդիխում • Լավից • Լանգեվալ • Մադլից Վիլմերսդորֆ • Միքսդորֆ • Մյուլերոզե • Նայսեմյունդե • Նոյցելլե • Ռագով Մերց • Ռայհենվալդե • Ռաուեն • Ռից Նոյենդորֆ • Տաուխե • Ֆոգելզանգ • Ֆրիդլանդ • Ֆրյուստենվալդե • Ցիլտենդորֆ • Շյոնայխե • Շլաուբետալ • Շպրենհագեն • Շտայնհյոֆել • Շտորկով • Էրկներ • Յակոբսդորֆ |

 |
**Ալեքսեյ Աբրիկոսովի կիսանդրի** (ռուս.՝ Бюст Алексея Абрикосова), ռուս ականավոր բժիշկ-պաթոլոգոանատոմ Ալեքսեյ Իվանովիչ Աբրիկոսովի կիսանդրին, որը 1960 թվականին տեղադրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, Աբրիկոսովի նրբանցքում։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Ալեքսեյ Պոստոլը և ճարտարապետ Գեորգի Լեբեդևը։

Նկարագրություն
--------------

Կիսանդրին պատրաստված է բրոնզից և տեղադրված է մուգ գրանիտից պատրաստված ողորկված պատվանդանի վրա, որին փակցված բրոնզե ցուցանակին գրված է. «Ալեքսեյ Իվանովիչ Աբրիկոսով 1875-1955։ Ակադեմիկոս, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, խորհրդային ախտաբանական անատոմիայի հիմնադիր, մանկավարժ, ուսանողների և բժիշկների բազմաթիվ սերունդների դաստիարակ»։

Ակադեմիկոսը պատկերված է մինչև կուրծքը` Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի մեդալով։

Հուշարձանը բացվել է 1960 թվականի դեկտեմբերի 23-ին` Առաջին մոսկովյան բժշկական ինստիտուտի ախտաբանական անատոմիայի ամբիոնի շենքի առջև։

Ալեքսեյ Իվանովիչ Աբրիկոսովը (1875-1955) եղել է բժիշկ-պաթոլոգոանատոմ, ԽՍՀՄ ԳԱ և ԽՍՀՄ ԲԳԱ ակադեմիկոս, լայնորեն հայտնի է նրանով, որ արել է Վլադիմիր Լենինի մարմնի առաջին զմռսումը և կազմել է նրա մահվան մասին եզրակացությունը։ Առաջին բժշկական ինստիտուտում նա աշխատել է ավելի քան 35 տարի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Кожевников Р. Ф. 1983, էջ 178

Գրականություն
-------------

* *Кожевников Р. Ф.* Памятники деятелям науки // Скульптурные памятники Москвы. — 2-е изд. доп.. — М.: Московский рабочий, 1983. — С. 178. — 320 с. — 39 000 экз.
**Աբու Ֆիրաս ալ-Համդանի** (ամբողջական անուն՝ արաբ․՝  الحارث بن سعيد بن حمدان الحمداني التغلبي الوائلي‎‎, Ալ-Հարիս իբն Սայիդ իբն Համդան ալ-Համդանի ալ-Թաղլիբի ալ-Ուաիլի, 932, Մոսուլ, Նինվեի մարզ - ապրիլի 4, 968(0968-04-04), Հոմս, Սիրիա), հռչակավոր արաբ բանաստեղծ, ռազմական և պետական գործիչ։ Նա Համդանիների իշխանական տոհմից էր, որոնք 10-րդ դարում ղեկավարում էին հյուսիսային Սիրիայի և Միջագետքի տարածքները։

Աբու Ֆիրաս ալ-Համդանին մանկությունից ապրել է Հալեպում Համդանի իշխանականների հովանու ներքո։ Նա դաստիարակվել է Հալեպում որտեղ հավաքվել էին այդ ժամանակաշրջանի արաբական և իսլամական մշակույթի փայլուն գործիչները, ինչպիսիք են ալ-Մութանաբբին, ալ-Ֆարաբին, Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանին, Իբն Խալավայհը, Իբն Նուբաթան և ուրիշներ։

Եղել է Հալեպի իշխան Սայֆ ալ-Դաուլայի զարմիկը և նրա արքունի բանաստեղծը։ Նրա կողմից նշանակվել է որպես Մանբիջի կառավարիչ։ Մասնակցել է Համդանիների մղած պատերազմներին ընդդեմ Բյուզանդական կայսրության։ 962 թվականի գերեվարվել է բյուզանդացիների կողմից ու ապրել 4 տարի Կոստանդնուպոլսում։ Այստեղ է, որ նա հեղինակել է իր ամենահայտնի բանաստեղծությունների շարքը՝ ալ-Ռումիյաթ (الرّوميات)։

Աբու Ֆիրասն սպանվել է 968 թվականին, Սայֆ ալ-Դաուլայի հաջորդող իշխան՝ Սաադ ալ-Դաուլայի դեմ ապստամբություն ղեկավարելիս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  AlKindi

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աբու Ֆիրասի բանաստեղծությունները (արաբ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90594840 · BNF: 12171184f · CiNii: DA10774628 · EGAXA: vtls001538813 · GND: 118903616 · ICCU: LO1V132492 · ISNI: 0000 0001 2122 3404 · LCCN: n83146889 · NKC: jo2015876830 · NLA: 35684189 · NTA: 074881787 · LIBRIS: 175872 · SUDOC: 030257115 · VIAF: 17264130 · WorldCat VIAF: 17264130 |

 |

 |
**Թուրքիայի ազգային հանրապետական կուսակցություն** (թուրքերեն՝ Cumhuriyet Halk Partisi), Թուրքիայի ամենահին քաղաքական կուսակցություն, որն ունի ձախակենտրոն և քեմալիստական հայացքներ։ Առավել կարճ կոչում են ԱՀԿ (CHP): Կուսակցության դրոշի վեց նետերը խորհրդանշում են քեմալիզմի վեց հիմնական սկզբունքները՝ հանրապետականություն, ազգայնականություն, էտատիզմը, պոպուլիզմը (ազգայնություն), լաիցիզմ (աշխարհիկություն) և հեղափոխականություն։

Կուսակցությունը հիմնադրվել է Սիվասի համաժողովի ժամանակ, որի հիմնական նպատակը Թուրք-հունական պատերազմի ժամանակ դեպի Անատոլիա Հունաստանի հնարավոր ներխուժման կասեցումն էր։ 1923 թվականի սեպտեմբերի 3-ին **Ազգային կուսակցությունը** իրեն հռչակեց որպես քաղաքական կազմակերպություն, իսկ արդեն 1923 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը հռչակեց Թուրքիայի անկախությունը և հանրապետական կարգերի հիմնադրումը։ 1924 թվականի նոյեմբերի 10-ին կուսակցությունը ստացել է նոր **Ազգային հանրապետական կուսակցություն** անվանումը։ Մինչև 1946 թվականը Թուրքիայում գործել է միակուսակցական համակարգ։ Քաղաքական այլ կուսակցությունները (Թուրքիայի կոմունիստական կուսակցությունը, Լիբերալ- հանրապետական կուսակցությունը, Ազգային զարգացման կուսակցությունը) համարվում էին անօրինական գործող կազմակերպություններ։

Երբ ԱՀԿ առաջնորդ Իսմեթ Ինյոնյուն անցկացրեց բազմակուսակցական ընտրություններ նրա կուսակցությունը հնարավորություն ունեցավ հաղթելու առաջին ընտրության ժամանակ, սակայն 1950 թվականին նրանք պարտություն կրեցին։ Հանրապետական վերադարձան իշխանության միայն 1960 թվականին՝ զինված հեղաշրջումից հետո, իսկ արդեն 1961 թվականին Արդարություն կուսակցության հետ կազմել են խոշոր կոալիցիա։

2011 թվականի հունիսի 12-ին տեղի ունեցած ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունը ստացել է 11 131 371 (25,91 %) ձայն և 550 հնարավոր մանդատներից ստացել 135-ը։ ԱՀԿ-ն ունի տարածքային ներկայացուցչություններ։ Ներկայումս կուսակցությունը երկրորդն է Թուրքիայում՝ Արդարություն և զարգացում կուսակցությունից հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Sex und Socken(չաշխատող հղում)
(գերմ.)
4. ↑  Bu, kaset olayı değil komplodur  Archived 2010-05-12 at the Wayback Machine.(թուրքերեն)
5. ↑  Long survivor, short valedictory Archived 2010-05-13 at the Wayback Machine.(անգլ.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր  |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1093412-1 · NKC: kn20120110002 · SUDOC: 10387769X · VIAF: 122621636, 239004734 · WorldCat VIAF: 122621636, 239004734 |

 |
**Մուհամեդ Նագի** (արաբ․՝ محمد ناجى‎‎, հունվարի 27, 1888(1888-01-27) կամ հունվարի 17, 1888(1888-01-17), Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - ապրիլի 5, 1956(1956-04-05), Կահիրե, Եգիպտոս և Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս), եգիպտացի նկարիչ և գրաֆիկ, ռեալիստ, եգիպտական գեղանկարչության հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Մուհամեդ Նագին ծնվել է 1888 թվականի հունվարի 27-ին Ալեքսանդրիայում։ Ստացել է իրավաբանական կրթություն։ 1910-1914 թվականներին Մուհամեդ Նագին ինքնուրույն սովորել է Ֆլորենցիայում, իսկ 1918 թվականից հետո՝ Փարիզի գեղարվեստի դպրոցում։ Մուհամեդ Նագին մահացել է 1956 թվականի ապրիլի 5-ին Կահիրեում։

Ստեղծագործություն
-----------------

Մուհամեդ Նագիի վաղ ստեղծագործություններում առկա է Կլոդ Մոնեի, ինչպես նաև պոստիմպրեսիոնիստական հոսանքների և հին եգիպտական գեղանկարչության ազդեցությունը։ Ալեքսանդրիայում նա հիմնել է «Ատելիե» գեղարվեստական միավորումը, որը դարձել է Ալեքսանդրիայի ժամանակակից գեղանկարչության դպրոցի միջուկը։ Նագիի նկարելոը ոճը տարբերվում է լայն, ազատ, ամբողջական վրձնահարվածներով և կուլիսային կառուցվածքով։ Նկարչի բազմաթիվ ստեղծագործություններ և բնանկարներ նվիրված են Եգիպտոսին։ 30-ականների սկզբին Նագին ստեղծել է աբիսինյան նկարների մեծ և հետաքրքիր շարք։ Նա հեղինակել է «Գոմեշն ու ֆելլահը» և «Նեղոսի հեղեղը» հաստոցային նկարները, որոնք պահվում են Կահիրեի Նագիի թանգարանում։

Նագին տարված է եղել նաև մոնումենտալ նկարչությամբ։ Նա ստեղծել է մոնումենտալ պաննոներ Ալեքսանդրիայում Ազգային ժողովի նիստերի դահլիճի՝ «Եգիպտոսի վերածնունդը», Ալեքսանդրիայի Մոասսե հիվանդանոցի (1934) և Փարիզում համաշխարհային ցուցահանդեսի (1937) համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
2. 1 2 3 4 5 6  Наги Мухаммед (ռուս.) / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
3. 1 2  Мухаммед Наги Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. на сайте persons-info.com.
4. ↑  Наги Мухаммед // Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
5. ↑  *Веймарн Б.* Искусство Арабских стран

Գրականություն
-------------

* Retrospective Mohamed Naghi. 1888‒1956, [Le Caire], 1957.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Наги Мухаммед // Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Մուհամեդ Նագին Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. persons-info.com կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 118931148 · ISNI: 0000 0000 6677 6902 · LCCN: n84197588 · NUKAT: n2011244343 · SUDOC: 076914305 · VIAF: 54947149 · ULAN: 500124615 · WorldCat VIAF: 54947149 |

 |

 |
**Լենա Մայեր-Լանդրութ** (գերմ.՝ Lena Meyer-Landrut, մայիսի 23, 1991(1991-05-23), Հաննովեր, Ստորին Սաքսոնիա, Գերմանիա), գերմանացի երգչուհի, որը ներկայացրել է Գերմանիան Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում և ճանաչվել է հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

Լենա Մայերը ծնվել է 1991 թվականի մայիսի 23-ին գերմանական Հաննովեր քաղաքում։ Նրա հայրը լքել է ընտանիքը, երբ նա եղել է 2 տարեկան։ Լենան Անդրեաս Մայել-Լանդրութի թոռնուհին է, ով եղել է Արևմտյան Գերմանիայի դեսպանը ԽՍՀՄ-ում։

Լինելով ընտանիքում միակ երեխան՝ Լենան հինգ տարեկանից սկսել է զբաղվել պարով, իսկ որոշ ժամանակ անց գերմանական հեռուստասերիալներում երկրորդ պլանի դերեր է խաղացել, սակայն լրջորեն չի զբաղվել դերասանական աշխատանքով։

Եվրատեսիլ երգի մրցույթ
----------------------

### Եվրատեսիլ 2010

2010 թվականի մարտի 12-ին Լենան, «Satellite» երգով մասնակցելով Եվրատեսիլ 2010-ի Գերմանիայի ազգային ընտրությանը, ճանաչվում է հաղթող և հնարավորություն ստանում ներկայացնել Գերմանիան Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում։

Քանի որ Եվրատեսիլում Գերմանիան մեծ հնգյակի անդամ է, Լենան միանգամից հանդես եկավ եզրափակչում և ճանաչվեց 55-րդ մրցույթի հաղթողը։

### Եվրատեսիլ 2011

Քանի որ Գերմանիան հաղթել էր Եվրատեսիլ 2010-ում, հաջորդ տարի մրցույթն անցկացվեց Գերմանիայում, և Լենան կրկին ընտրվեց Գերմանիայի ներկայացուցիչ։ Նա մրցույթում ներկայացրեց «Taken by a Stranger» երգը և 110 միավորով զբաղեցրեց 10-րդ հորիզոնականը։

### Եվրատեսիլ 2012

Լենան՝ որպես հյուր, 2012 թվականի մայիսին Եվրատեսիլի վերջին 5 տարիների հաղթողների հետ ելույթ ունեցավ Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի երկրորդ կիսաեզրափակչում, որտեղ կատարեց 2010 թվականի մրցույթում հաղթած իր «Satellite» երգը։

### Եվրատեսիլ 2013

2013-ին Լենան նորից մասնակցությունը ունեցավ հերթական Եվրատեսիլում։ Նա մրցույթի եզրափակչում Համբուրգից հայտարարեց Գերմանիայի քվեարկության արդյունքները։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ալբոմներ

* 2010 - *My Cassette Player*
* 2011 - *Good News*
* 2012 - *Stardust*
* 2015 - *Crystal Sky*

### Սինգլներ

* 2010 - *«Satellite»*
* 2010 - *«Bee»*
* 2010 - *«Love Me»*
* 2010 - *«Touch A New Day»*
* 2011 - *«Taken by a Stranger»*
* 2011 - *«What a Man»*
* 2012 - *«Stardust»*
* 2013 - *«Neon (Lonely People)»*
* 2013 - *«Mr. Arrow Key»*
* 2015 - *«Traffic Lights»*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Czech National Authority Database
2. ↑  Internet Movie Database — 1990.
3. ↑  Discogs — 2000.
4. ↑  filmportal.de — 2005.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Լենա Մայեր-Լանդրութ** կատեգորիայում։ |
**Թիմոթեսուբանի** (վրաց.՝ ტიმოთესუბანი), պաշտոնական՝ *Սուրբ կույս Աստվածածնի վերափոխման եկեղեցի*, միջնադարյան վրաց ուղղափառ վանական համալիր, գտնվում է Բորժոմի կիրճի համանուն գյուղի մոտ, Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի մարզի Բորժոմի շրջանում, Բորժոմի քաղաքից 18 կմ հեռավորության վրա, Գուջարուլա գետի աջ ափին։ Այն պատկանում է Բորժոմա-Բակուրյան թեմին։

Տաճարը կառուցվել է հին վանքի փլատակների վրա այդ վայրերի տիրակալ, սուրբ նահատակ, Վրաստանի ազգային հերոս իշխան Շալվա Թորելի-Ախալցիխելիի կողմից։ Շինարարության սկիզբը թվագրվում է 1195 թվականին և ավարտվել է 1215 թվականին։

Վանքի տարածքում մինչ օրս պահպանվել են բնակելի և տնտեսական կառույցների ավերակները։ Վանքի տարածքի մուտքն իրենից ներկայացնում է կարմիր աղյուսից կառուցված կամարային երկարավուն շինություն։ Նրա վրա, ենթադրաբար, կառուցված է եղել զանգակատուն, իսկ կողքերին գտնվել են երկհարկանի շինություններ, որոնք ծառայում էին որպես վանական համալիրի կենտրոնական մաս։

Հյուսիսային սանդղավանդում գտնվում է Սուրբ Վարվառայի միանավ բազիլիկը, իսկ տաճարից դեպի հյուսիս-արևելք՝ քարակերտ գերեզմանատան մնացորդները։

Կենտրոնական եկեղեցին անվանվել է ի պատիվ Սուրբ կույս Մարիամ աստվածածնի և հանդիսանում է վրացական մշակութային ժառանգության կարևորագույն հուշարձաններից մեկը։ Այն կառուցված է բաց վարդագույն, այսպես կոչված, վրացական աղյուսից և հանդիսանում է կենտրոնական զանգակատան շինությունը։ Տաճարի բարձրությունը 28 մ է, լայնությունը՝ 19, երկարությունը՝ 11 մ։ Հյուսիսային պատի վրայի պատուհանները կառուցվել և նկարազարդվել են դեռևս շինարարության ժամանակ։ Շինության ներքին մասը էքստենսիվորեն որմնանկարներով են պատվել 1220-ականներից ոչ ուշ։ Թիմոթեսուբանիի որմնանկարները ցուցադրում են դրանց պատկերագրական ծրագրերի կենսուրախությունը և բարդությունը։ Տաճարի գմբեթի տրամագծի երկայնքով տեղադրված են բաց կապույտ կերամիկական կտորներ։ Տաճարի նկարազարդումը հանդիսանում է այդ դարաշրջանի ամենաբարդ նկարազարդումներից մեկը։ Տաճարը նկարազարդվել է 1205-1215 թվականներին։ Որմնանկարների մեծ մասը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ 2000-2006 թվականներին կատարվել են դրանց մաքրման և պահպանման աշխատանքներ։

Տաճարից դեպի հարավ-արևելք իրականացվում են նոր վանական համալիրի շինարարության աշխատանքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Թիմոթեսուբանիի վանք Վիքիպահեստում |

1. ↑  Eastmond, Antony (1998), *Royal Imagery in Medieval Georgia*, p. 211. Penn State Press, 0-271-01628-0.

Գրականություն
-------------

* Привалова Е.А. Роспись Тимотесубани. Тбилиси. Мецниереба. 1980 г.

Արտաքին հղումներ
----------------

* THE CHURCH OF THE VIRGIN IN TIMOTESUBANI
**Մինիքս** (**մի**նի-Յու**նիքս**), ազատ յունիքսանման միկրոմիջուկային օպերացիոն համակարգ, որն տարածվում է ԲիԷսԴի արտոնագրի ներքո։ Էնդրյու Տանենբաումը Մինիքսի առաջին տարբերակն ստեղծել է 1987 թ․-ին՝ որպես «Օպերացիոն համակարգեր։ Մշակումն ու իրականացումը» գրքում տեղ գտած օրինակ։ Սկզբնական շրջանում Մինիքսի նպատակն էր սովորեցնել ուսանողներին համակարգիչների և օպերացիոն համակարգերի կառուցվածքը։ Մինիքսի ելակոդերով օպերացիոն համակարգերն ուսումնասիրող ուսանողներից է Լինուս Տորվալդսը՝ Լինուքս օպերացիոն համակարգի ստեղծողը։ Չնայած այդ փաստին, Մինիքսի ելակոդը տարբերվում է Լինուքսի կոդից, բայց երկուսն էլ յունիքսանման օպերացիոն համակարգեր են, նույն հրամանների հավաքածույով։

2008 թ. նոյեմբերի 1-ին Էնդրյու Տանենբաումը Եվրոպական հետազոտական խորհրդի կողմից 2,5 միլիոն եվրոյի չափով ֆինանսավորում է ստանում «Իրոք ապահով ու անվտանգ ծրագրային ապահովումների հետազոտությունների» համար։ Այդ ֆինանսավորումը օգնեց Մինիքս 3 օպերացիոն համակարգն աջակցելուն ու զարգացնելուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  History of MINIX 3
2. ↑  Legal Questions
3. ↑
4. ↑
5. ↑  MINIX 3 News - 01 Nov 2008

Արտաքին հղում
-------------

* Նախագծի կայքը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Open Directory Project |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16962994x · GND: 4224127-3 |

 |