**Ֆրանսիսկո «Պակո» Ուրոնդո** (իսպ.՝ Francisco "Paco" Urondo, հունվարի 10, 1930(1930-01-10), Սանտա Ֆե, Արգենտինա - հունիսի 17, 1976(1976-06-17), Մենդոսա, Արգենտինա), արգենտինացի բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, գրաքննադատ, ժուռնալիստ, պարտիզանական «Մոնտոներոս» խմբավորման անդամ:

Կենսագրություն
--------------

Ֆրանսիսկո Ուրոնդոն հեղինակել է բանաստեղծությունների, պատմվածքների, թատերգությունների մի շարք ժողովածուներ, մեկ վեպ («*Los pasos previos*»-ը), մեծ արձագանք ստացած հարցազրույց Թրելյուի կոտորածներից փրկվածների հետ, «Արգենտինական պոեզիայի քսան տարին» գրականագիտական մեծարժեք էսսեն... Բացի այդ, դարձել է Pajarito Gómez և Noche terrible կինոնկարների սցենարների համահեղինակ, հեռուստատեսության համար ադապտացրել-հարմարեցրել Ֆլոբերի «Մադամ Բովարի», Ստենդալի «Կարմիրը և սևը», պորտուգալացի գրող Ժոզե Մարիա Էսա դի Կեյրոշի «Os Maias» վեպերը:

1968 թվականին նշանակվել է Սանտա Ֆե պրովինցիայի մշակույթի նախարար, 1973 թվականին՝ Բուենոս Այրեսի համալսարանի գրականության և փիլիսոփայության ֆակուլտետի գրականության բաժանմունքի ղեկավար, միաժամանակ այդ համալսարանում վարել արգենտինական գրականության պատմության դասընթացը: Որպես ժուռնալիստ՝ Ֆրանսիսկո Ուրոնդոն աշխատակցել է մի շարք հեղինակավոր պարբերականների, որոնցից էին Primera Plana-ն, Panorama-ն, Crisis-ը, La Opiníon-ը, Noticias-ը:

Բանաստեղծական առաջին ժողովածուները 1950-ական թվականներին լույս ընծայելուն զուգընթաց՝ նա ակտիվորեն ներգրավվել է քաղաքական գործընթացներում, ոչ միայն հրաշեկ խոսքով, այլև զենքով մաքառել հայրենի բնօրրանում տեր ու տիրակալ դարձած, մինչև մազերի ծայրը կոռումպացված բռնապետությունների դեմ: Նրա գրչակից ընկերներից Խուան Գելմանը իր հուշերում նշել է, թե ինչպես Ուրոդոն մի անգամ ասել է, որ ինքը զենք է վերցրել, քանի որ փնտրում է ճշմարիտ խոսքը։

Ուրոդոն սկզբում դարձել է FAR, ապա՝ «Մոնտոներոս» պարտիզանական միավորման անդամ, մասնակցել մի շարք զինված բախումների: 1976 թվականի հունիսի 17-ին կառավարության անվտանգության ուժերի դարանակալած ջոկատը սպանել է նրան: Ի դեպ, նա իր մոտ միշտ ցիանիդի հաբ էր պահում, որ գերի ընկնելու դեպքում անձամբ վերջ դնի իր կյանքին, որպեսզի հարկադրված չլինի կտտանքների ազդեցության տակ մատնելու ընկերներին:

Տարիներ անց՝ 2011 թվականին տեղի է ունեցել Ուրոնդոյին սպանողների դատավարությունը, և բոլոր մեղավորները արժանացել են ամենախիստ պատիժների: Իսկ մեծաքանքար, խիզախ անհատի հիշատակը հավերժացնելու նպատակով նրա անունով են կոչել Պուերտո Մադերոյի հրապարակներից մեկը և Բուենոս Այրեսի համալսարանի գրականության և փիլիսոփայության ֆակուլտետի մշակութային կենտրոնը:

Ստեղծագործություններ
--------------------

* *Historia Antigua*, բանաստեղծություններ, 1956.
* *Breves*, բանաստեղծություններ, 1959.
* *Lugares*, բանաստեղծություններ, 1961.
* *Nombres*, բանաստեղծություններ, 1963.
* *Todo eso*, short-stories, 1966.
* *Veraneando y sainete con variaciones*, թատերախաղ, 1966.
* *Al tacto*, պատմվաածքներ, 1967.
* *Del otro lado*, բանաստեղծություններ, 1967.
* *Adolecer*, բանաստեղծություններpoetry, 1968.
* *Veinte años de poesía argentina*, էսսե, 1968.
* *Larga distancia*, բանաստեղծություններ, Madrid, 1971.
* *Los pasos previos*, վեպ, 1972.
* *La patria fusilada*, հարցազրույցներ, 1973.
* *Cuentos de batalla*, բանաստեղծություններpoetry, 1998.
* *Poemas*, բանաստեղծություններ, Visor.
* *Obra poética*, բանաստեղծություններ, Hidalgo, 2006.

Գրականություն Ֆրանսիսկո Ուրոնդոյի մասին
---------------------------------------

* *The Unfinished Song of Francisco Urondo: When Poetry is Not Enough* (Hernán Fontanet, Lanham, MD: University Press of America, 2014) 978-0-7618-6457-8.
* *Francisco Urondo y su poesía: un arma cargada de futuro* (Hernán Fontanet, Newark, DE: Juan de la Cuesta - Hispanic Monographs, 2012) 978-1-58871-213-4.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #132599287 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  *Noriega G.* Diccionario crítico de los años setenta (իսպ.) — 1 — Buenos Aires: 2017. — P. 85. — ISBN 978-987-45888-8-3
3. ↑  "Palabras," Juan Gelman, *Poemas de Batalla*, Seix Barral, 1998
4. ↑  *Paco Urondo, La Palabra Justa*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Detención de Urondo Archived 2011-02-08 at the Wayback Machine.
* Francisco Urondo: la prepotencia de la literatura», artículo en la revista *Ñ* (del diario *Clarín*), de enero de 2012.
* «A 35 años de su crimen, en oportunidad de la reedición de "La patria fusilada"», artículo de Horacio Verbitsky en el diario *Página/12* del 26 de junio de 2011.
* «El hijo de Paco Urondo declaró en el juicio en Mendoza», artículo en el diario *Página/12* del 27 de enero de 2011.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1461511 · BNF: 12021116r · GND: 132599287 · ISNI: 000000005936108X · LCCN: n89125040 · NKC: xx0257065 · NTA: 160434246 · NUKAT: n2010088760 · SUDOC: 028359860 · VIAF: 32009068 · WorldCat VIAF: 32009068 |

 |

 |