**Ռաուլ Ուոլշ** (անգլ.՝ *Raoul Walsh*, իսկական անուն ազգանունը՝ Ալբերտ Էդվարդ Ուոլշ, անգլ.՝ *Albert Edward Walsh*, մարտի 11, 1887(1887-03-11)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք - դեկտեմբերի 31, 1980(1980-12-31)[…], Simi Valley, Կալիֆոռնիա), ամերիկացի ռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր, ամերիկյան կինոյի ամենանշանավոր գործիչներից մեկը, Ամերիկյան կինոակադեմիայի հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Ռաուլ Ուոլշը ծնվել է 1887 թվականին Նյու Յորքում, ամերիկացի Թոմաս Ոոլշի ու ծագումով իռլանդացի Էլիզաբեթ Բրեֆի ընտանիքում։ Նրա փոքր եղբայրը՝ Ջորջը, դարձավ համր կինոյի ժամանակների ամերիկյան ճանաչված դերասաններից մեկը։ Նա Բերիմորների դերասանական տոհմի բարեկամներից մեկն էր, մասնավորապես հայտնի դերասան Ջոն Բերիմորը, ով հաճախ էր այցելում Ուոլշների տուն օգտվելու նրանց հարուստ գրադարանից, հետագայում օգնեց նրան իր կարիերայում։ 

գրող Լոուրենս Սթալինգսը (ձախից), Ռաուլ Ուոլշը (կենտրոնում)  

1918 թվականի հոկտեմբերի 27-ի լուսանկար
Իր կարիերան Ռաուլ Ուոլշը սկսել է 1909 թվականին որպես թատրոնի դերասան, ապա շարունակել է կարիերան կինեմատոգրաֆիայում։ 1914 թվականին նա որպես օգնական հայտնի ռեժիսոր Դևիդ Գրիֆիտի հետ նկարահանեց «Գեներալ Վիլի կյանքը» ֆիլմը, խաղալով նաև այդ ֆիլմում գլխավոր դերերից մեկը։ Իսկ հաջորդ աշխատանքը Գրիֆիտի մեկ այլ հայտնի «Ազգի ծնվումը» ֆիլմում խաղացած Ջոն Ուիլքս Բուտի դերն էր։

1928 թվականին «Հին Արիզոնայում» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Ռաուլ Ուոլշը ավտովթարի է ենթարկվում և կորցնում աջ աչքը։ Դրանից հետո նա այլևս չի նկարահանվում ֆիլմերում և սև վիրակապ է կրում։

1930 թվականին իր նկարահանած «Մեծ արահետ» վեստեռն ժանրի ֆիլմում իր առաջին դերն է խաղում այն ժամանակ դեռ անհայտ դերասան Մերիոն Մորիսոնը, ում Ուոլշը «կնքում» է Ջոն Ուեյն անունով և ով հետագայում դառնում է ամերիկյան կինոյի վեստեռն ժանրի թերևս ամենանշանավոր դերասաններից մեկը։ Իր սկզբնական աշխատանքները Ուոլշը նկարահանում է Paramount Pictures կինոստուդիայում, սակայն 1939 թվականին փոխադրվում է Warner Brothers ընկերություն, որտեղ հետագա 10 տարիների ընթացքում նկարահանում է իր ամենանշանավոր ֆիլմերը։ Ուոլշը թողնում է մեծ կինոն 1964 թվականին։ 1960 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա անվան աստղը։

Նա 3 անգամ ամուսնացած է եղել։ 1916 թվականին ամուսնանում է համր կինոյի դերասանուհի Միրիամ Կուպերի հետ, ով նկարահանվել է նրա մի քանի ֆիլմերում։ 1926 թվականին նրանք ամուսնալուծվում են։ Նրանից բաժանվելուց հետո ամուսնացել է Լորեն Միլերի (1928 - 1947) և Մերի Սիմփսոնի (1947 - 1980) հետ։

Ֆիլմագրություն
--------------

Ռաուլ Ուոլշը թողել է հարուստ կինեմատոգրաֆիական ժառանգություն։ Նա նկարահանել է 130-ից ավելի ֆիլմ, խաղացել է մոտ 40 ֆիլմում, 29 ֆիլմի սցենարի հեղինակ է, 19 ֆիլմի պրոդյուսեր։ Ամենանշանավոր ռեժիսորական աշխատանքներից են.

| տարի | ֆիլմ | բնօրինակ անվանում | դերասաններ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1915 | «Վերածնվում» | *Regeneration* |  |
| 1923 | «Ռոզիտա» | *Rosita* (Էռնստ Լյուբիչի հետ միասին, տիտրերում նշված չի) | Մերի Փիքֆորդ |
| 1924 | «Բաղդադի գողը» | *The Thief of Bagdad* | Դուգլաս Ֆերբենքս |
| 1930 | «Մեծ արահետ» | *The Big Trail* | Ջոն Ուեյն |
| 1939 | «Լացող քսանականներ» | *The Roaring Twenties* | Համֆրի ԲոգարտՋեյմս Կեգնի |
| 1941 | «Բարձր Սիերրա» | *High Sierra* | Համֆրի ԲոգարտԱրթուր Քենեդի |
| 1941 | «Նրանք մահացել են իրենց դիրքերում» | *They Died with Their Boots On* | Էռոլ ՖլինՕլիվիա դե ՀևիլլենդԷնթոնի ՔուինԱրթուր Քենեդի |
| 1944 | «Կասկածելի փառք» | *Uncertain Glory* | Էռոլ ՖլինՊոլ Լուկաս |
| 1948 | «Արծաթե գետը» | *Silver River* | Էռոլ Ֆլին]Թոմաս Միտչել |
| 1949 | «Ճերմակ շիկացում» | *White Heat* | Ջեյմս Կեգնի |
| 1951 | «Կապիտան Հորացիո Հորնբլոուեր» |  *Captain Horatio Hornblower R.N.* | Գրեգորի ՊեքՔրիստոֆեր ԼիՎիրջինիա Մայո |

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծում*** Տեքստեր Վիքիդարանում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  *Barson M.* Raoul Walsh
3. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #129014974 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Find A Grave — 1996.
6. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
7. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու

Արտաքին հղումներ
----------------

* Internet Movie Database կայքում
* KinoPoisk կայքում
* AllRovi կայքում
* Virtual History կայքում
* sensesofcinema կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90311272 · BNC: a11993066 · BNE: XX4722765 · BNF: 11928840n · CiNii: DA0789622X · GND: 129014974 · ISNI: 0000000121192820 · LCCN: n83204462 · LNB: 000238340 · NKC: xx0165828 · NLA: 35589524 · NLP: a0000001951346 · NTA: 074431161 · NUKAT: n2006130243 · LIBRIS: 248279 · SUDOC: 027192296 · VIAF: 7398455 · ULAN: 500472106 · WorldCat VIAF: 7398455 |

 |

 |