Ջոն Թեյլոր, դրամավարկային քաղաքականության կանոնի հեղինակ
**Թեյլորի կանոնը** դրամավարկային քաղաքականության կանոն է, որը որոշում է ՀՆԱ-յի փոփոխության արդյունքում համապատասխան նոմինալ տոկոսային դրույքը, ինֆլյացիայի տեմպը և այլ մակրոտնտեսագիտական ցուցանիշներ։ Կանոն, որի հիման վրա կենտրոնական բանկը փոփոխում է հաշվառման դրույքը։

Պատմություն
-----------

Կանոնը առաջին անգամ առաջարկվել է Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր Ջոն Թեյլորի կողմից 1993 թվականին՝ «Դիսկրեցիոն քաղաքականություն ընդդեմ պրակտիկ կանոնների» աշխատությունում։ Միաժամանակ 1993 թվականի նոյեմբերին նույն հետևություններով լույս է տեսնում Դեյլ Հենդերսոնի և Ուորվիկ Մակկիբինի աշխատությունը։

Դրույքավարկային քաղաքականության կանոններ
----------------------------------------

Կանոնները նպաստում են գների կանոնավորությանը և ամբողջական զբաղվածությանը անորոշությունների համակարգված իջեցման և կենտրոնական բանկի հետագա գործողությունների հանդեպ վստահության բարձրացմանը։ Կանոնը արգելում է արձագանքել տնտեսագիտության վիճակին մինչև այն պահը, երբ նմանատիպ պատասխանները ընդգրկված են հենց կանոնի մեջ։

Որոշում
-------

Թեյլորի կանոն․ նոմինալ տոկոսային դրույքը պետք է անդրադառնա ինֆլյացիայի փաստային տեմպերի բաժանմանը ինֆլյացիայի ընդհանուր մակարդակից և իրական համախառն ներքին արդյունքից պոտենցիալ ՀՆԱ-յի և տրվում է հետևյալ ձևով։

{\displaystyle i\_{t}=\pi \_{t}+0,02+0,5y+0,5(\pi \_{t}-0,02)},
որտեղ {\displaystyle i\_{t}}՝ նոմինալ դրույք, {\displaystyle \pi \_{t}}՝ ինֆլյացիայի մակարդակը նախորդ շրջանում, {\displaystyle y=(Y-{\bar {Y}})/{\bar {Y}}}՝ համախառն արդյունքից տոկոսային շեղումը արդյունքի մակարդակից՝ ամբողջական զբաղվածության դեպքում։
Ընդհանուր գործակիցների համար կանոնը ունի հետևյալ տեսքը․

{\displaystyle i\_{t}=\pi \_{t}+r\_{t}^{\*}+a\_{\pi }(\pi \_{t}-\pi \_{t}^{\*})+a\_{y}(y\_{t}-{\bar {y}}\_{t})},
որտեղ {\displaystyle i\_{t}}՝ կարճաժամկետ նոմինալ դրույք, {\displaystyle \pi \_{t}}՝ ինֆլյացիայի մակարդակ, չափված որպես ՀՆԱ-յի դեֆլյատոր, {\displaystyle \pi \_{t}^{\*}}՝ ինֆլյացիայի ցանկալի մակարդակ, {\displaystyle r\_{t}^{\*}}՝ հավասարակշռված իրական տոկոսային դրույքի ենթադրելի մակարդակ, {\displaystyle y\_{t}}՝ ընդհանու ՀՆԱ-յի լոգարիթմ, {\displaystyle {\bar {y}}\_{t}}՝ պոտենցիալ ՀՆԱ-յի լոգարիթմ, որը որոշվում է գծային մեթոդով։

Թեյլորի կանոն
-------------

Համաձայն Թեյլորի կանոնի իրական դրույքը՝ {\displaystyle i\_{t}-\pi \_{t}}-ը պետք է անդրադառնա․

* տարբերությունը թողարկման և ամբողջական զբաղվածության դեպքում թողարկման մակարդակից,
* տարբերությունը ինֆլյացիայի և նրա նպատակային նշանակության միջև (որը որոշված է Թեյլորի կողմից՝ 2% կամ 0,02)։

Եթե թողարկումը գտնվում է ամբողջական զբաղվածության մակարդակում, իսկ ինֆլյացիան համապատասխանում է կողմորոշիչին 2 %-ով, ապա Թեյլորի կանոնով կենտրոնական բանկը սահմանում է իրական դրույքը 2%-ի չափով, որը համարյա հավասար է երկարաժամկետ միջին մակարդակին։ Եթե տնտեսությունը գերզբաղված է և թողարկումը ընդհանուր զբաղվածության պայմաններում իր սահմանները գերազանցում է, ապա ինֆլյացիան բարձր է իր նպատակային արժեքից։ Այս դեպքում կենտրոնական բանկը խստացնում է դրամավարկային քաղաքականությունը տոկոսային դրույքի բարձրացման հաշվին։ Եթե ՀՆԱ-ն արտադրության մակարդակից ցածր է ամբողջական զբաղվածության ժամանակ և ինֆլյացիան ցածր է նպատակային արժեքից, ապա դրույքը պետք է իջնի 2%-ից ցածր, այդպիսով մեղմացնելով դրամավարկային քաղաքականությունը։ Թեյլորը իր աշխատանքում ասել է, որ այս կանոնը վիճակագրապես ճշգրիտ բնութագրում է ԴՊՀ ԱՄՆ-ի փաստային վարքը։

Սակայն Թեյլորը չի համարել, որ ԴՊՀ-ն պետք է ավտոմատ կերպով հետևի կանոնին, կանոնը միայն ծառայում է դրամավարկային քաղաքականության կառավարման համար։ Տվյալ կանոնից հրաժարվելը հնարավոր է միայն որոշակի պայմանների գոյության դեպքում։ Այնուամենայնիվ ԴՊՀ-ն պետք է անպայման հաշվի առնի այս կանոնը (կամ գտնվի նրան շատ մոտ)։

Թեյլորի սկզբունք
----------------

Այլ հավասար պայմաններում ինֆլյացիայի 1%-ով աճը պետք է հանգեցնի տոկոսային դրույքի ավելի քան 1%-ի բարձրացմանը։ Այս օրինաչափությունը կոչվում է **Թեյլորի սկզբունք**։ Քանի որ իրական տոկոսային դրույքը հավասար է նոմինալ տոկոսային դրույք հանած ինֆլյացիայի մակարդակ, ապա տոկոսային դրույքը պետք է բարձրացվի, որպեսզի սառեցնի տնտեսությունը ինֆլյացիայի տեմպերի բարձրացման դեպքում (նոմինալ տոկոսային դրույքը բարձրանում է ավելին, քան ինֆլյացիայի մակարդակը)։

Թեյլորի սկզբունքի վերափոխություն
--------------------------------

Ասկարիի և Ռոպելեի և Կայլիի 2007 թվականների աշխատանքներում նշվում է, որ Թեյլորի սկզբունքի կիրառումը բավարար չէ որոշակիության հաստատման համար, եթե միջին ինֆլյացիան դրական է և այլ ոչ թե զրոյական։ Կոիբիոնի և Հորոդնիչենկոյի 2008 թվականի աշխատանքներում նույնպես նշվում էր, որ կենտրոնական բանկը պետք է բարձրացնի դրույքը տասը մեկի, եթե ինֆլյացիան գերազանցում է 6%-ը։ Նման մեթոդներում անհրաժեշտ է ցուցչավորել ինֆլյացիան Թեյլորի սկզբունքի պահպանման համար։

Քրիստիանոյի, Էյհենբաումի և Էվանսի 2005 թվականի, Ռավեննայի և Ուոլշայի 2006 թվականի, Լոսայի և Տուեստայի 2006 թվականի և Կուոցումիի և Վան Զանդվեջի 2008 թվականի աշխատանքներում նշվում է, որ Թեյլորի սկզբունքի կիրառումը բավական չէ որոշակիության հաստատման համար, եթե տոկոսային դրույքը ազդում է իրական սահմանային ծախսերի վրա։ Նմանատիպ մոդելներում անհրաժեշտ է ընդգրկել միջժամանակային ճյուղը ընկերության աշխատուժի հետ կապված հարցումների պայմաններում։

Կոկրեյնի կարծիքով ընդհանուր որոշակիությունը հայտնվում է այն ենթադրությունից, թե ինչպիսի քայլերի կդիմի կենտրոնական բանկը ի պատասխան ինֆլյացիայի հավասարակշռված մակարդակից շեղման դեպքում։

Քննադատություն
--------------

Բալարդի և Միտրիի 2002 թվականին կատարված ուսումնասիրությունները ապացուցում են եզակի ստացիոնար հավասարակշռության գոյությունը, որի դեպքում քաղաքականությունը պետք է անդրադառնա բավարար կարգով (քան ինֆլյացիայի մակարդակը) նոմինալ տոկոսային դրույքի աճով՝ աճած ինֆլյացիայի և թողարկման խզման դեպքում։ Սակայն Թեյլորի կանոնում որոշված չեն թե որ գործակիցները պետք է օգտագործվեն ինֆլյացիայի և թողարկման կողմից։ Ինչքան շատ են գործակիցները այդքան ավելի արագ խուճապից հետո ինֆլյացիան շարժվում է երկարաժամկետ նպատակային մակարդակին, իսկ թողարկումը տրված մակարդակին, սակայն բարձր գործակիցները մեծացնում են ռիսկը, որ ինֆլյացիան և թողարկումը կգերազանցեն բնական մակարդակները։ Տոկոսային դրույքների կարճաժամկետ վոլատիության նույնպես բացասական է ազդում տնտեսության վրա։ Լանսինգի և Տրեհանի 2001 թվականի աշխատանքներում նշվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում Թեյլորի կանոնը համարվում է բարենպաստ դիսկեցիոն քաղաքականության դեպքում, որպես գործիք։ Լյուբիկի և Շուրֆեյդի ուսումնասիրությունները 2004 թվականին կատարված հաստատում են, որ ոչ բավարար անդրադարձը կենտրոնական բանկերի կողմից հանգեցնում է ինֆլյացիայի ցնցմանը։ Սակայն Թեյլորի կանոնը չի որոշում թե ինչպես հաշվել ինֆլյացիայի մակարդակը, թողարկումը և բնական մակարդակը։

Կլարիդի, Գալի և Գերտլերի 2000 թվականին կատարված աշխատանքները ԴՊՀ-ի, Բունդեսբանկի և Ճապոնիայի Բանկի ուսումնասիրությունների ժամանակ հաստատում է Թեյլորի կանոնի և տոկոսային դրույքի փաստային տվյալների համապատասխանությունը նոմինալ դրույքի ընդգրկման պայմաններում։ Սակայն կան նաև օրինակներ, երբ ԴՊՀ ԱՄՆ-ն փոփոխել է դրույքը Թեյլորի կանոնի խախտման ժամանակ։ Թեյլորի կանոնում կարելի է փոփոխել տվյալ թողարկման և կանխատեսելի փոփոխականներով ինֆլյացիայի ցուցիչները մի քանի հաջորդ մասերով, որը թույլ է տալիս տնտեսագիտությանը ավելի արագ անդրադարձ կատարել։

Օրֆանիդիսի 2000 թվականին կատարված աշխատանքը ցույց է տալիս, որ 1970 ական թվականների իրական ժամանակների տվյալների օգտագործման դեպքում ավելի վատ էր որոշվում անհրաժեշտ նոմինալ դրույքը։ 1970-ական թվականներին ընդունված որոշումները ուժեղորեն թերագնահատում էին թողարկման բնական մակարդակը և այդ իսկ պատճառով չափազանց խթանում էին տնտեսությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Тейлор Дж.[en]* Discretion versus Policy Rules in Practice. — Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 1993. — № 39. — P. 195-214.
2. ↑  *Henderson D. W. McKibbin W.[en]* A Comparison of Some Basic Monetary Policy Regimes for Open Economies: Implications of Different Degrees of Instrument Adjustment and Wage Persistence. — Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 1993. — № 39. — P. 221-318. — doi:10.1016/0167-2231(93)90011-K
3. 1 2 3 4 5  *Абель Э. Бернанке Б.* Макроэкономика. — СПб.: Питер, 2008. — С. 682.
4. 1 2 3 4 5 6 7  *Уолш К.[en]* Монетарная теория и монетарная политика. — М.: Дело, 2014. — С. 351, 382.
5. ↑  *Ascari G. Ropele T.* Optimal monetary Policy under low trend inflation // *Journal of Monetary Economics*. — 2007. — № 54. — P. 2568-2583. Архивировано из первоисточника 23 Մարտի 2017.
6. ↑  *Kiley M.T.* Is Moderate-to-high inflation inherently unstable? // *International Journal of central banking*. — 2007. — № 3(2). — P. 173-201.
7. ↑  *Coibion O. Gorodnicheko Y.* Monetary policy, Trend inflation and the Great Moderation:An Alternative interpretation. — 2008.
8. ↑  *Christiano L.J. Eichenbaum M. Evans C.* Nominal Rigidities and the Dynamics Effects of a shock to monetary policy // *Journal of political economy*. — 2005. — № 113(1). — P. 1-45. Архивировано из первоисточника 10 Դեկտեմբերի 2016.
9. ↑  *Ravenna F. Walsh C.E.* Optimal monetary policy with the cost channel // *Journal of Monetary Economics*. — 2006. — № 53. — P. 199-216.
10. ↑  *Llosa G. Tuesta V.* E-stability of monetary policy when the cost channel matters // *Central Bank of Peru*. — 2006.
11. ↑  *Kurozumi T. Van Zandwedge W.* Labor market search and interest rate policy // *Federal reserve Bank of Kansas city working paper 08-03*. — October 2008.
12. ↑  *Cochrane J.* Identification with Taylor Rules: A critical review // *NBER*. — September 2007. — № 13410.
13. ↑  *Bullard J. Mitra K.* Learning about monetary policy rules // *Journal of Monetary Economics*. — 2002. — № 49(6). — P. 1105-1129.
14. ↑  *Lansing K.J. Trehan B.* Forward-Looking Behavior and the optimality of the Taylor Rule // *Federal Reserve Bank of San Francisco*. — 2001.
15. 1 2 3  *Ромер Д.* Высшая макроэкономика. — М.: Издательский дом ВШЭ, 2014. — С. 670-671.
16. ↑  *Lubik T. Schorfheide F.* Testing for Inderminacy:An Application to US Monetary Policy // *American Economic Review*. — 2004. — № 64(1). — P. 190-217. — doi:10.1257/000282804322970760 Архивировано из первоисточника 23 Մարտի 2017.
17. ↑  *Clarida R. Galí J. Gertler M.* Monetary Policy Rules and Macroeconomic Stability: Theory and Some Evidence // *Quarterly Journal of Economics*. — 2000. — № 115(1). — P. 147-180. — doi:10.1162/003355300554692
18. ↑  *Orphanides A.[en]* The Quest for prosperity without inflation // *European Central Bank Working Paper*. — 2000. — № 15.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նյութեր Ջոն Թեյլորի պաշտոնական վեբ կայքից
* Դաշնային պահուստների համակարգի անդրադարձը Թեյլորի կանոնին