**Ս. Ն. Մնացականովայի եկամտաբեր տուն** (ռուս.՝ Доходный дом С. Н. Мнацакановой), XX դարի սկզբի շենք ՌուսաստանիԴոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Պուշկինի փողոցում (տուն 65)։ Առանձնատունը կառուցվել է 1911-1915 թվականների միջև։ Անշարժ գույքի գնահատման վերաբերյալ տեղեկագրերի համաձայն` 1911-1915 թվականներին շենքը պատկանել է Սրբուհի Նիկողոսի Մնացականովային։ Ըստ «Ամբողջ Ռոստովը և Նոր Նախիջևանը 1914 թվականին» տեղեկագրքի` շենքում տեղակայված էր Նեսարի տեխնիկական գրասենյակը։ Ներկայում տունը բաղկացած է առաջին հարկում գտնվող առևտրային տարածքներից և երկրորդ ու երրորդ հարկերում գտնվող բնակելի տարածքներից, որոնց զգալի մասը պատկանում է ռոստովցի գործարար Ալեքսանդր Կուրինովին։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ («Պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության և շահագործման տարածքային տեսչություն» պետական մարմնի «Մշակութային ժառանգության բացահայտված օբյեկտների ցանկը հաստատելու մասին» 2004 թվականի դեկտեմբերի 29-ի թիվ 191 կարգադրություն)։

Պատմություն
-----------

Պուշկինի փողոցի տունը Բուդյոննու պողոտայի և Սոբորնի նրբանցքի միջև կառուցվել է 1911-1915 թվականների միջև ճարտարապետներ Ե. Գուլինի և Ս. Պոպիլինի նախագծով մոդեռն ոճով։ Ս. Պոպիլինը քաղաքացիական ճարտարագետ էր, Շրջանային դատարանի շենքի շինարարության հանձնաժողովի անդամ, 1903-1913 թվականներին` Քաղաքային դումայի իրավասու, քաղաքի հեռախոսային և տեխնիկական հանձնաժողովների անդամ։ Ս. Ն. Մնացականովայի եկամտաբեր տան կառուցումից երկու տարի անց` 1914 թվականին, Սեմյոն Վասիլևիչ Պոպիլինը Պուշկինի փողոցում կառուցել է ճարտարապետությամբ մոտ Բոստրիկինների եկամտաբեր տունը (այժմ` Ռուսաստանի խնայբանկի շենքը)։

Նախահեղափոխական ժամանակաշրջանում Ս. Ն. Մնացականովայի եկամտաբեր տան հասցեն հետևյալն էր. Պուշկինի (Կուզնեցկայա) փողոց, 81։ Մինչև 1911 թվականը շենքը գնահատվել է 3700 ռուբլի, իսկ 1915 թվականին` 25100 ռուբլի։ Շինությունը պատկանում էր Ս. Ն. Մնացականովային։ Մնացականովների ցեղը հայտնի էր հին Ռոստովի գործարար շրջանակներում։ Ցեղի մի քանի ներկայացուցիչներ ներգրավված էին առևտրային գործունեության մեջ. Ա. Մ. և Պ. Մ. Մնացականովները վաճառում էին նպարեղեն և գինի, Կ. Մնացականովի ժառանգների առևտրի տունը վաճառում էր նպարերղեն և գերանդիներ։

1917 թվականից հետո այս տունը, ինչպես և շատ ուրիշներ, ազգայնացվեց և այնտեղ տեղակայվեցին կոմունալ բնակարաններ։ Տարիների ընթացքում տունը խարխլվել է, աստիճանաբար փլուզվել` կորցնելով նախնական գեղեցիկ տեսքը։ Շենքի շահագործման ընթացքում ներսույթը ենթարկվել է բազմաբնույթ փոփոխությունների։ Փոխարինվել են լուսամուտատեղերի և դռնատեղերի լցվածքները, ներբակային անցուղու դարպասը, պատշգամբների ցանկապատերը, բացվել են լրացուցիչ մուտքեր դեպի շենքի հարավային ճակատի արևելյան և արևմտյան հատվածների առաջին հարկի սենյակներ։

1990-ական թվականների վերջին և 2000-ական թվականների սկզբին ռոստովցի գործարար Ալեքսանդր Կուրինովը գնել է այս շենքը։ Կոմունալ բնակարանների տասնյակ բնակիչներ տեղափոխվել են անհատական բնակարաններ։ 1998-2002 թվականներին իրականացվել է վերանորոգման և վերականգնման աշխատանքների համալիր, ինչը թույլ է տվել պահպանել Դոնի Ռոստովի կենտրոնական փողոցներից մեկի պատմական տեսքը։ Պահպանված մանրամասներով և լուսանկարներով վերականգնվել են ատտիկոսի, քիվապատերի, պատշգամբների տեսքը, բծախնդրորեն ընտրվել է ճակատի գույնը։ Շենքի առանձնահատուկ հպարտությունն են Ռուսաստանի դիզայներների միության անդամ Վասիլի Սալիենկոյի և Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ Իգոր Սավիցկու ստեղծած պատշգամբների կոփածո ցանկապատերը և մուտքի դարպասը։ Դարպասի վերին մասում Ա. Կուրինովի անվան սկզբնատառերն են։ Մուտքի դռան եզակի բռնակը պատրաստվել է «Կլասիկ» ձուլարանում։ Վերականգնման ընթացում ցոկոլային հարկի և առաջին հարկի միջնապատերը երեպատելու համար օգտագործվել են Իտալիայից բերված մարմար և գրանիտ։ Լուծվել է տան գիշերային լույսավորության հարցը։ Այսպիսով, ավարտվել է շենքը նախկին տեսքին վերադարձնելու և բնակելի ու եկամտաբեր տան նախանշվածությունը պահպանելու դժվար խնդիրը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եռահարկ շենքը տեղակայված է Պուշկինի փողոցի կառուցապատման կարմիր գծով։ U-աձև հատակագծմամբ շենքն ունի նկուղ և բազմալանջ տանիք։ Կառուցված է աղյուսով, սվաղված է և ներկված ճակատային ներկով։ Ծավալահատակագծման կառուցվածքը բնորոշ է դասական եկամտաբեր տներին` վերին հարկերում վարձակալած բազմաբնակարան բնակարաններով և առաջին հարկում առևտրային կազմակերպություններով։ Հորինվածքի միջուկը շենքի կենտրոնական մասում տեղակայված նախասրահով ներքին շքասանդուղքն է։ Գլխավոր հարավային ճակատի հորինվածքային լուծումը ձևավորում է եզրային արևմտյան և արևելյան ելուստավորումների դիրքով` երկրորդ և երրորդ հարկերի մակարդակով, որոնք շեշտադրված են պատշգամբներով։ Ներկառուցված ձեղնահարկի լուսամուտատեղերը ձեղնահարկի մակարդակով ամբողջացնում են ելուստավորումները։ Գլխավոր հարավային ճակատի ճարտարապետական-գեղարվեստական արտաքին տեսքը լրացնում են պատշգամբների երկրաչափական և ցանցկեն նախշերով կոփածո պողպատե ցանկապատերը, ինչպես նաև նմանատիպ նախշով երկփեղկ պողպատե ձուլաձո դարպասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)»։ Официальный портал Правительства Ростовской области
2. 1 2 3  «Доходный дом С.Н. Мнацакановой, Ростов-на-Дону, ул. Пушкинская, дом 65»
3. ↑  *Волошинова Л. Ф.* Пушкинская улица. — Ростов-на-Дону: «Донской издательский дом», 2000. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87688-250-X