**Իշխան Վ. Ա. Խովանսկու դաստակերտ** (ռուս.՝ Усадьба князя В. А. Хованского, *կոմս Վ. Ա. Բոբրինսկու դաստակերտ*, *Ռազմաշրջանային դատարանի շենք*), Արբատում (Մոսկվա, Ռուսաստան) պահպանված ամենահին շենքերից մեկը։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցված է փողոցի կարմիր կողմում XVIII դարիվերջում։ Իր ամպիրային նկարագիրը, որը պահպանվել է մինչև մեր օրերը, այն ձեռք է բերել 1812 թվականի Մոսկվայի հրդեհից հետո վերականգնելու ժամանակ։ Ճակատների առկա մշակումը պահպանվել է 1834 թվականից։

1799 թվականին դաստակերտում ծնվել է պատմաբան և դիվանագետ, պուշկինյան ժամանակաշրջանի մասին 1899 թվականին հրատարակված հուշագրությունների հեղինակ Դմիտրի Նիկոլաևիչ Սվերբեևը։ 1820-ական թվականներին տիրապետումն անցել է կայսրուհի Եկատերինա II-ի թոռ և Բոբրինսկիների տոհմի երրորդ («բոբրիկովյան») ճյուղի հիմնադիր Վասիլի Բոբրինսկուն։

1806 թվականին դաստակերտը պատկանել է Ա. Ա. Վսեվոլժսկուն։

1825-1827 թվականներին տունը և քարե ծառայողական կցակառույցները զգալիորեն ընդլայնվել են և զբաղեցրել են գրեթե ողջ բակը։

1834-1835 թվականներին շենքում բնակվել է պետերբուրգյան բեմի աստղ դերասանուհի Եկատերինա Սեմյոնովա-Գագարինան։

1836 թվականից այստեղ բնակվել է Կ. Ա. Նարիշկինը՝ գրող Վլադիմիր Սոլոգուբի քեռին։

1840-ական թվականների վերջում շինության տիրապետումն անցնել է Ռազմական գերատեսչությանը, այստեղ տեղակայվել է Պարենավորման հանձնաժողովը, ապա՝ բազմաթիվ դատական հիմնարկներ։ Խորհրդային իշխանության օրոք տունն ազգայնացվել է, բայց մնացել է զորամասին կից։ Երկար ժամանակ տարածքը հատկացված է եղել Մոսկվայի շրջանի Ռազմական դատարանին։ Մոսխորհրդի 1983 թվականի հունիսի 30-ի որոշմամբ այս տանը նախատեսվում էր կազմակերպել Դեկաբրիստների թանգարան, սակայն վրա հասած Վերակառուցումը փոխեց ծրագրերը։ Այժմ այստեղ նախատեսվում է ստեղծել Գրական թանգարան։

Շենքը մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Հետաքրքրություն է ներկայացնում տան` Կրիվոարբատսկի նրբանցքի կողմի պատը, որը ժողովուրդն անվանում է «Ցոյի պատ». այստեղ հավաքվում են խորհրդային ռոք-երաժշտության զոհված աստղ Վիկտոր Ցոյի երկրպագուները։ Պատին (նաև նրբանցքի հակառակ կողմի շենքերի պատերին) արված են Ցոյին նվիրված գրառումներ և պատկերված է երգիչը։

Երկարացված ձախ թևով դաստակերտի ծավալն ընկալվում է որպես միասնական մոնումենտալ զանգված պատուհաններով, որոնք խմբավորված են երեք բարդ կոմպոզիցիայում և ներկայացնում են գեղեցիկ ռելիեֆային դեկորով հետաքրքրաշարժ ռիթմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации № 176 от 20.02.1995
2. 1 2  Усадьба Хованского, XVIII-XIX вв.// ДепКульт Москвы
3. 1 2 3 4  Главный дом усадьбы В. А. Хованского — Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы
4. 1 2  Памятники архитектуры, 1990, էջ 112
5. ↑  Бусева-Давыдова и др. 1997, էջ 309
6. ↑  «По Москве исторической»
7. ↑  «Старый Арбат. Дворянское гнездо»
8. ↑  История здания Московского окружного военного суда

Աղբյուրներ
----------

* "Главный дом усадьбы В.А. Хованского — Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 11-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 26. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 36 (help)
* "Департамент культурного наследия города Москвы — Усадьба Хованского, XVIII-XIX вв". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 26. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 47 (help)
* "История здания Московского окружного военного суда". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 22-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 26.