**Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գուշչին** (նոյեմբերի 23, 1902(1902-11-23) կամ 1902, Պյատիգորսկ, Թերեքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 4, 1950(1950-11-04) կամ 1950, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), արվեստի խորհրդային պատմաբան, արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր։ Լենինգրադի Գեղարվեստի ակադեմիայի արվեստի պատմության ֆակուլտետի հիմնադիրներից մեկն էր, տեսության և արվեստի ֆակուլտետի առաջին դեկանը (1937)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ճարտարապետ Ս.Ի. Գուշչինի ընտանիքում։ Ավարտել է Պյատիգորսկի գիմնազիան։

1921 թվականին ընդունվել է Կիևի հնագիտական ինստիտուտ, որն ավարտելուց հետո՝ 1925 թվականին երաշխավորվել է ասպիրանտուրայի համար և ուղարկվել Լենինգրադի Գեղարվեստի պատմության պետական ինստիտուտ։ Այստեղ ասպիրանտուրային զուգահեռ ավարտել է ինստիտուտի՝ կերպարվեստի դասընթացը, ինչպես նաև գրել դիսերտացիա՝ «Древнерусский звериный стиль» վերնագրով, որը պաշտպանել է 1928 թվականին։

1929 թվականի հունվարի 1-ին նշանակվել է Արվեստի պատմության պետական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, իսկ 1935 թվականի հունվարից դարձել ինստիտուտի լիիրավ անդամ։ 1934 թվականի փետրվարից դարձել է նաև Նյութական մշակույթի պատմության պետական ակադեմիայի (GAIMK) ավագ գիտաշխատող և լիիրավ անդամ։

Դասախոսություններ է կարդացել տարբեր բուհերում «Արվեստի տեսություն և սոցիոլոգիա» և «Արվեստի մարքսիստական մեթոդաբանություն» թեմաներով։

1930-1932 թվականներին կատարել է խմբագրական աշխատանք և աշխատել որպես Նկարիչների միության Լենինգրադի մասնաճյուղի հրատարակչության խմբագիր։

1936 թվականին Արվեստի պատմության պետական ինստիտուտի վերակազմավորմամբ պայմանավորված տեղափոխվել է Ակադեմիա, որտեղ ստանձնել է արվեստի տեսության և պատմության կաբինետի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնը։ Այդ ժամանակվանից սկսվել է նրա գործունեությունը ֆակուլտետի կազմավորման ուղղությամբ։

1936 թվականի վերջին բացվել է նախապատրաստական բաժինը, որտեղ դասավանդելու համար ներգրավվել են Արվեստի պատմության պետական ինստիտուտի նախկին դասախոսները։

1937 թվականի ապրիլից հաստատվել է որպես Արվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր արվեստի պատմության ֆակուլտետում, որի առաջին կուրսի դասընթացները սկսվել են նույն թվականի հոկտեմբերին․ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գուշչինը դարձել է առաջին դեկանը։

Դասախոսել է «Արվեստի պատմության ներածություն և ուսումնասիրություն», «Պրիմիտիվ արվեստի պատմություն», «Պրիմիտիվ հասարակության արվեստ» և «Հին Ռուսաստանի արհեստները» ֆակուլտատիվ դասընթացը։

1938 թվականի սեպտեմբերին առողջական պատճառներով ստիպված էր հրաժարվել դեկանի պաշտոնից և զբաղեցնել Միջնադարի և Նոր դարաշրջանի արվեստի բաժնի վարիչի պաշտոնը։

Պատերազմի տարիներին տարհանվել է Մոսկվա, այնուհետև՝ Սամարղանդ, որտեղ նրան հրավիրել են արվեստի պատմության ամբիոնի վարիչի պաշտոնին։ 1943 թվականին «Հին Ռուսաստանի գեղարվեստական մշակույթի կարևորությունը» զեկույցով հանդես է եկել Մոսկվայում կայացած գիտական համաժողովում։ Այս զեկույցում պարունակվում էին Ա. Ս. Գուշչինի «Հին Ռուսաստանի արվեստի ժողովրդական հիմունքները» դոկտորական դիսերտացիայի հիմնական դրույթները, որոնց ձեռագրի վրա աշխատանքներն ավարտել է 1944 թվականին։

1946 թվականին վերադարձել է Արվեստի ակադեմիա և Գեղարվեստի պատմության ֆակուլտետի ավագ կուրսում կարդում «Գեղագիտական ուսումնասիրությունների պատմություն»՝ նախորդ դասընթացների հետ համատեղ։ Որոշ ժամանակ նա դա համատեղում է Մոսկվայում դասախոսությունների հետ, բայց 1948 թվականի օգոստոսին հիվանդության պատճառով ազատվել է Արվեստի ակադեմիայում իր պաշտոնից և հեռացել Լենինգրադից։

Վախճանվել է Մոսկվայում 1950 թվականի նոյեմբերի 4-ին։

Աշխատանքներ
-----------

Ա. Ս. Գուշչինի գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը շատ լայն էր։ Նրա հիմնական մասնագիտությունը պրիմիտիվ ժողովուրդների և ժողովրդական մշակույթի մշակույթի պատմությունն էր, որի խնդիրները քննարկվում են նրա մի շարք հրապարակումներում։

Մեծ Սովետական հանրագիտարանի հոդվածների հեղինակ էր գերմանական արվեստ, գյուղացիական արվեստ, պարզունակ արվեստ, սկյութական արվեստ թեմաների վերաբերյալ։

Անդրադարձել է 18-19-րդ դարերի միջնադարյան, ֆրանսիական և ժամանակակից արվեստի խնդիրներին (ցուցահանդեսներ, Պալեխի մանրանկարչություն, կերպարվեստ, աշխատանքի վայրում գտնվող արվեստի բրիգադներ, կոլեկտիվ ֆերմերային սիրողական ներկայացումներ)։

Որոշ աշխատանքներ.

* «Սլավոնական գյուղատնտեսական արվեստի հարցում» («Գեղարվեստ», 1927)
* «Կիևան Ռուսի նախաքրիստոնեական ժողովրդական արվեստը» (Revue des Études Slaves. Paris, 1928)
* «Հին ռուսական կենդանական զարդ» (դիսերտացիայի թեզ, 1928)
* «Փարիզի կոմունայի ժամանակաշրջանի քաղաքական ծաղրանկար» (Art, 1934)
* «Փարիզի կոմունա և նկարիչներ» (1934)
* «Արվեստը նախ դասի հասարակության մեջ» (1935)
* «Հին Ռուսաստանի գեղարվեստական արհեստի հուշարձաններ» (1936)
* «Ժողովրդական արվեստի մասին» (Art, 1937)
* Արվեստի ծագումը (1937)
* «Ազգության խնդիրը արվեստի պատմության մեջ» (ժողովրդական արվեստ, 1938)
* Գ. Կոնի «Առաջնային ժողովուրդների արվեստը» գրքի ներածություն (Լ. 1938)
* «Architectureարտարապետության ծագման հիմնախնդիրները» (ԽՍՀՄ ճարտարապետություն. 1939)
* «Հին Ռուսաստանի արվեստի ժողովրդական հիմքերը» (1944)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ

Գրականություն
-------------

* Нессельштраус, Цецилия Генриховна|Нессельштраус Ц. Г. — Александр Сергеевич Гущин// Сборник статей «Факультет теории и истории искусств 1937—1997». Составители и научные редакторы профессор Г. Н. Павлов, профессор Н. Н. Никулин, рецензент профессор В. А. Леняшин. часть I, 1998 год.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: js20231199404 · VIAF: 53320062 · WorldCat VIAF: 53320062 |

 |