**Իսպանական գոթիկա,** այլ երկրների գոթիկայից տարբերվող ժամանակաշրջան և ոճ Իսպանիայի ճարտարապետությունում։

Միջավայրը, որտեղ զարգանում էր իսպանական արվեստը միջնադարում, բարդ էր։ Ի սկզբանե Պիրենեյան թերակղզում կառավարում էին վեստգոթերը, ովքեր ավելի մեծ ժողովրդի՝ գոթերի ճյուղերից էին։ Այս ճարտարապետական ոճը նրանց անունն է ստացել ամբողջ Եվրոպայում։ Իսպանական գոթիկան տարբերվող գծեր ունի։ 12-13 դարերի ժամանակահատվածում տեղի էր ունենում կառավարությունը վերադարձնելու պայքար մավրերի հետ (Реконкиста)։ Մինչ այդ, 11-րդ դարում Իսպանիայում իշխում էր հռոմեական ոճը, իսկ նրան նախորդել էր աստուրիական (նախահռոմեական) ոճը։ Իսպանիայում գոթիկան տարածվել է անհավասարաչափ։ Կաստիլիայում գոթիկական ստեղծագործությունները հայտնվել են արդեն13-րդ դարում, Կատալոնիայում՝ 14-15-րդ դարերում, իսկ Անդալուզիա մտել է միայն 15-րդ դարի երկրորդ կեսին։

Տաճար Բուրգոսում, միջնադարյան Կաստիլիայի մայրաքաղաքում։
Այդ ժամանակահատվածում Իսպանիայում աշխատում էին շատ մավրիտանացի վարպետներ (մուդեխարներ), նրանց անունով անվանվել է նաև ոճը՝ մուդեխար։

Իհարկե, նրանք շենքերը զարդարելու համար օգտագործում էին մավրիտական մոտիվներ։ Գոթական ոճը Իսպանիայում արտահայտվում էր հիմնականում տաճարների կառուցման ժամանակ և շատ քիչ ամրոցների և հասարակական շենքերի ճարտարապետության մեջ։ Ի տարբերություն ֆրանսիական գոթիկայի՝ իսպանականն ունի ևս մեկ առանձնահատկություն։ Դա շենքերի կառուցողական տրամաբանության խախտումն էր, որոնք հաճախ մտածված էին ֆրանսիական օրինակների նմանությամբ, մնում էին անավարտ։ Հետագայում դրանք վերակառուցվում և ավարտվում էին առանց հատուկ նախագծի և սերտաճում բոլոր տեսակի մատուռներով և սրբապատկերներով։ Շենքերը կորցնում էին իրենց ուղղահայաց ուղղվածությունը։

Տաճարի ներքին հարդարանքը նույնպես տարբերվում էր ֆրանսիականից։ Տաք կլիմայի պայմաններում նեղ պատուհաններ էին պատրաստվում և ներսում թագավորում էր կիսախավարը։ Այնտեղ, որտեղ սովորաբար տաճարներում երգչախումբն էր, այստեղ տեղադրված էր պարսպապատ մատուռ։ Հետևում տեղադրված էր զոհասեղան և ռետաբլո (խորանի պատկեր)։ Կատալոնիայում ձևավորվել էր գոթիկայի սեփական տարբերակ։

Կատալոնիայի կառույցները առանձնանում են ավելի մեծ տարածական ազատությամբ, ծրագրերի մեծությամբ՝ հանգիստ հորիզոնական գծերի գերակշռությամբ։ Սուր գոթական տանիքների փոխարեն՝ հարթ մակերևույթով։ Արկբուտաններն ու կոնտրֆորսները դուրս չեն գալիս, հաճախ թաքնված են ներսում։

Մետաքսի բորսայի ինտերիեր Վալենսիայում,Կատալոնիա (Χᐯ դար)

Իսպանական գոթական ոճերի հաջորդականություն
-----------------------------------------

Իսպանական գոթական ճարտարապետության ոճերի սահմանումները հետևյալն են՝ ըստ մոտավոր ժամանակագրության.

* Վաղ գոթիկա (12-րդ դար)
* Բարձր գոթիկա (13 դար)
* Մուդեխար (13-15դարեր)
* Լևանտինո (14 դար)
* Ուշ գոթիկա (15 դար)
* Իսաբելինո (15 դար)

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Տաճար Լեոնում (սկսվել է 1303 թվականին), մոտ է ֆրանսիական տաճարներին։
* Տաճար Բուրգոսում (1221—1567 թվականներ)։
* Տաճար Տոլեդայում (1227—1493 թվականներ)։
* Տաճար Սանտա-Մարիա դել Բարսելոնայում(1317 թվականից մինչև 15-րդ դար)։
* Տաճար Սևիլում, 16 դար։
* Սուրբ Խաչի և Սուրբ Եվլալիայի տաճար Բարսելոնայում (1298-1420 թվականներ)։

Գրականություն
-------------

* Всеобщая история искусств. Редакторы — Ю. Д. Колпинский, Е. И. Ротенберг, М.:"Искусство", 1962.
* Архитектура Испании.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Стиль мудехар в архитектуре Испании» (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 12-ին.
2. ↑  «Система передачи распора, аркбутан». *arx.novosibdom.ru*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 12-ին. `{{cite web}}`: Text "Архитектура и Проектирование" ignored (օգնություն); Text "Справочник" ignored (օգնություն)
3. ↑  «Система аркбутанов и контрфорсов». *spravochnick.ru*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 12-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Իսպանական գոթիկա** կատեգորիայում։ |