recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Գուշակը»** (ֆր.՝ La tireuse de cartes), ֆրանսիացի նկարիչ Ֆրեդերիկ Բազիլի վաղ իմպրեսիոնիզմի ոճի նկար։ Նկարում պատկերված է սեղանի մոտ նստած կին՝ առջևում խաղաքարտեր։ Կտավը նկարված է 1869 թվականին, չափերն են 61×46 սմ։ Ներկայումս այն պահպանվում է Մենյե դը Սալինելի անձնական հավաքածուի մեջ։

Պատմություն
-----------

Կտավը նկարվել է արվեստանոցում։ Բնորդուհին 1867 թվականին եղել է նաև Բազիլի ընկերոջ՝ Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի  «Դիանան՝ որսորդ» (ֆր.՝ Diane chasseresse), իսկ 1868 թվականին՝ Բազիլի «Խոնարհած աչքերով կինը» (ֆր.՝ Jeune fille aux yeux baissés) նկարների բնորդուհին։ Նկարչի կենդանության օրոք կտավը չի ցուցադրվել։ 1935 թվականին ցուցադրվել է Փարիզում, իսկ 1927 և 1941 թվականներին՝ Մոնպելիեում։

Նկարագրություն
--------------

Նկարում պատկերված է դարչնագույն շրջազգեստով երիտասարդ կին, որը նստած է սև սեղանի մոտ և նայում է ներքև՝ սեղանին գտնվող խաղաքարտերին։ Կինը մի ձեռքով գլուխն է բռնել, մյուս ձեռքով խաղաքարտերին է դիպչում։ Թվում է, թե ուզում է «կարդալ» իր ապագան։ Գունեղ խաղաքարտերը հակադրվում են նկարի ընդհանուր մոխրագույն երանգին։ Որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով Բազիլը ոգեշնչվել է իր ընկերոջ՝ Պոլ Սեզանի դիմանկարներից։ 1870 թվականին Բազիլը այս նկարը պատկերում է իր՝ «Կոնդամին փողոցի արվեստանոցը» կտավում։

Սկզբնաղբյուր
------------

Կտավը պատկանել է հեղինակի մոնպելիելցի բարեկամուհուն՝ Ժյուլի-Ֆրանսուազ Մենյե դը Սալինելին։ Ներկայումս այն պահպանվում է Մենյե դը Սալինելի անձնական հավաքածուի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Einaudi
2. 1 2  Daulte, 1952, էջ 183
3. ↑  Biétry-Rivierre
4. ↑  Desordre

Գրականություն
-------------

* *Daulte Fr.* Frédéric Bazille et son temps :

[фр.]. — Geneva : Daulte, 1952. — Vol. XXIV. — P. 183. — 217 p. — (Peintres et sculpteurs d’hier et d’aujourd’hui).

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Enciclopedia dell'arte // Frédéric Bazille (1841—1870)» (PDF). *www.giovannipediconeart.org* (իտալերեն) — Giulio Einaudi Editore. Վերցված է 19.06.2019-ին.
* «Frédéric Bazille. La tireuse de cartes». *www.desordre.net* (ֆրանսերեն) — Desordre. Վերցված է 19.06.2019-ին.
* Biétry-Rivierre Er. — Le Figaro«La comète Bazille». *www.lefigaro.fr* (ֆրանսերեն). Վերցված է 19.06.2019-ին.
| **՞**Հապլոպորուս հոտավետ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Սնկեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Poriaceae |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Հապլոպորուս հոտավետ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Haploporus odorus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հապլոպորուս հոտավետ** (լատին․՝ Haploporus odorus), Poriaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Սպիտակ, դեղնավուն, դեղնագորշավուն կամ մոխրագույն պտղամարմինները 5-15 x 3-8 սմ են։ Ձմեռած պտղամարմինները, որոնք սևանում են, սմբակաձև են, բարձիկաձև, երբեմն փռված են կամ միամյա։ Գլխարկի մակերեսը սկզբում նուրբ թավշանման է, հետո՝ մերկ, հարթ, եզրերը կլորացած են և հավասար։ Կծու համով և անիսոնի հաճելի հոտով պտղամիսը դեղնավուն է։ Կլորավուն, հաստապատ, սպիտակ անցքերից կազմված (միջինը՝ 2-3 անցք 1 մմ վրա) հիմենոֆորը խողովակաձև է։ Անգույն սպորները 4,5-6 x 3,5-4,5 մկմ են։

Տարածվածություն
---------------

Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Եվրոպան, Ասիան, Հյուսիսային Ամերիկան, Հարավային Կովկասը (Հայաստան)։ Հայաստանում հանդիպում է հազվադեպ։ Հայտնաբերված է Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ «Դիլիջան» ազգային պարկի տարածքում, Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Մարմարիկ գետի շրջակայք։

Էկոլոգիա
--------

Հանդիպում է 1600-1800 մ բարձրություններում, հունիս-հուլիս ամիսներին, կենդանի ծառերի բների, չորացած ծառերի ոստերի վրա և լայնատերև անտառներում։ Քսիլոտրոֆ է, առաջացնում է սպիտակ փտում։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանում պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.
**«Առագաստանավի վրա»**, նկար, ստեղծել է գերմանացի նկարիչ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխը 1818 թվականից 1820 թվականներին։

Ստեղծագործությունը իրենից ներկայացնում է սիրահար զույգի նկար, ովքեր նստած են ոչ մեծ առագաստներով նավի առաջնամասում, ավելի շուտ զբոսնում են զբոսանավով։
Հեռվում՝ ետին պլանում, ուրվագծվում են քաղաքի կառույցները։ Նկարը ստեղծված է ռոմանտիկայի շրջանակներում։

Նկարը տեղադրված է պետերբուրգյան թանգարանում, գերմանական արվեստի սրահում։ Թանգարանում նկարը տեղադրվել է Պավլովսկ քաղաքի թանգարանների ֆոնդի գլխավոր պահոցից 1945 թվականին։

Մեջբերումներ
------------

«Առագաստանավի վրա» նկարի առաջ կանգնելով յուրաքանչյուրը անկախ իր կամքից դառնում է մասնակիցը տեսարանի։

> Տախտակամածը միացված է նկարի շրջանակին այնպես, որ դիտողները զգան իրենց առագաստանավի վրա հերոսների հետ։
> 
> 
> Ներկա գտնվելու էֆեկտը ավելացնում է դանդաղ եկող երազանքները, որը ստեղծում է ծովի տատանումների կենդանի տպավորություն
> 
> 
> .
> 
>

Նկարի սիմվոլիզմը
----------------

Սիմվոլիզմի լեզվով նկարիչը փորձել է պատկերել կյանք կամ մահ։
Այս նկարում առագաստները, որոնք բացված են քամուց, ցույց են տալիս կյանքի խորհուրդը. նկարում հեռու, ետին պլանում, պարզ երևում է քաղաքը, որը մեզ հիշեցնում է հանդերձյալ կյանքի մասին, որը ապագայում սպասվում է նկարում պատկերված գործող անձանց։
Համաձայն մեկ այլ տարբերակի քաղաքի այդ գծագիրը խորհրդանշում է ուրախություն, վերադարձ դեպի հարազատ վայրը։
Թվում է, թե Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխը դիտմամբ է փոքրացրել գործող անձանց չաձերը, որպեսզի ֆոնի վրա ընդգծի նրանց ոչինչ լինելը այդ անսահման երազանքի, որը ձգվում է դեպի անծայրածիր երկինք։ Այդ երազանքը խորհրդանիշն է անսահման հավատի, որը ունի մարդկությունը Աստծուն։ Քամուց՝ ամբողջությամբ բացված առագաստների ընդունած ուղղությունը համոզում է դիտողին, որ նավը սլանում է բարձր արագությամբ, իսկ դա իր հերթին բերում է այն մտքին, որ կյանքը անցնում է մեծ արագությամբ։
Գործող անձանց մարմինների թեքվածությունը դեպի աջ այն ժամանակ, երբ նավի ուղղությունը փոխվում է դեպի աջ, դիտողի մեջ ստեղծում է տպավորություն, որ ինքը նույնպես գտնվում է առագաստանավի վրա և նույնիսկ զգում է ալիքների շարժումը։ Այդ պարբերաբար տատանումները ընդգծվում է հորիզոնի նկատմամբ առագաստանավի առաջնամասի բարձրությամբ, ինչպես նաև ուղղությունը՝ նրա վրա նստած մարդկանց հայացքների։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑
2. ↑  Официальный сайт Эрмитажа(չաշխատող հղում)
3. ↑  «Рецензия на российском общеобразовательном портале». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Caspar David Friedrich «Auf dem Segler»(գերմ.)

Կաղապար:Կասպեր Դավիդ Ֆրիդրիխ
**Ալանինամինոտրանսֆերազա** (ԱԼՏ, ԱլԱտ) տրանսֆերազների խմբին պատկանող էնդոգեն ֆերմենտ՝ ամինատրանսֆերազների (տրանսամինազների) ենթախմբից, որը լայնորեն օգտագործվում է բժշկական պրակտիկայում լյարդի ախտահարումների լաբորատոր ախտորոշման համար։

Ալանինամինոտրանսֆերազը սինթեզվում է ներբջջային ճանապարհով, և *սովորաբար* այս ֆերմենտի միայն մի փոքր մասն է մտնում արյուն։ Երբ լյարդը վնասվում է (հեպատիտ, լյարդի ցիռոզ) ցիտոլիզի (բջիջների քայքայման) հետևանքով, այս ֆերմենտը մտնում է արյան մեջ, որը հայտնաբերվում է լաբորատոր մեթոդներով։ Այս տրանսամինազի մակարդակը կարող է աճել նաև սրտամկանի ինֆարկտի և այլ վիճակների դեպքում։

ԱՍՏ-ի համեմատ ԱԼՏ-ի ավելի բարձր մակարդակը վկայում է լյարդի ախտահարման մասին, հակառակ պարագայում, երբ բարձրանում է ԱՍՏ-ինդեքսը՝ ԱԼՏ-ի համեմատ, ապա դա, որպես կանոն, ցույց է տալիս սրտամկանի բջիջների (սրտի մկանների) հետ կապված խնդիրներ։

ԱԼՏ-ի և/կամ ԱՍՏ -ի ակտիվության աճը կարող է պայմանավորված լինել որոշակի դեղամիջոցների ընդունմամբ (հիմնականում լյարդի վրա թունավոր ազդեցության պատճառով)։ ԱԼՏ-ի աճը կարող է լինել լյարդի տարբեր հիվանդությունների նշան։ Օրինակ, լիզոսոմային թթու լիպազի պակասը։ Վերջերս պարզվել է, որ այն կարող է նաև կանխատեսել սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշի զարգացումը COVID-19 կորոնավիրուսային վարակով վարակված մարդկանց մոտ։

Պլազմայում ԱԼՏ-ի ակտիվության նվազումը հնարավոր է երիկամային անբավարարության, պիրիդոքսինի անբավարարության դեպքում, հեմոդիալիզի կրկնվող միջամտություններից հետո, հղիության ընթացքում։

Ալանինամինոտրանսֆերազ

Այլ
---

* Ասպարտատամինոտրանսֆերազ

Նշումներ
--------

1. 1 2  Камышников В. С. «Клинические лабораторные тесты от А до Я и их диагностические профили: Справочное пособие» — Москва, «МЕДпресс-информ», 2007. — 3-е изд. — 320 с.
2. ↑  Jiang, X. Coffee, M. Bari, A. Wang, J. Jiang, X. et al. (2020). Towards an Artificial Intelligence Framework for Data-Driven Prediction of Coronavirus Clinical Severity. CMC-Computers, Materials & Continua, 63(1), 537–551. doi:10.32604/cmc.2020.010691

Արտաքին հղումներ
----------------

* MeSH Alanine+transaminase
* *Marshall, William.* Alanine aminotransferase (serum, plasma) :

[անգլ.]. — The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine, 2012. — 5 p.

* «Alanine aminotransferase (ALT)». *Lab Tests Online* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 27-ին.
**Սուլֆացետամիդ** (հն. *Ալբուցիդ*), հակամանրէային, բակտերիոստատիկ միջոց, սուլֆանիլամիդ։ Հանդիսանում է ստրեպտոցիդի սինթեզի միջանկյալ արտադրանք։

Դեղաբանական ազդեցություն
------------------------

Հակամանրէային բակտերիոստատիկ միջոց, սուլֆանիլամիդ։ Գործողության մեխանիզմը պայմանավորված է պարա-ամիոնբենզոյական թթվի հետ մրցակցային անտագոնիզմով, դիհիդրոպտերոատսինթետազի արգելակումով, տետրահիդրոֆոլաթթվի սինթեզի խախտմամբ, որն անհրաժեշտ է պուրինների և պիրիմիդինների սինթեզի համար։ Ակտիվ է Գրամ դրական և Գրամ բացասական կոկերի, Escherichia coli, Shigella spp․, Vibrio cholerae, Clostridium perfringens, Bacillus anthracis, Corynebacterium diphtheriae, Yersinia pestis, Chlamydia spp. Actinomyces israelii, Toxoplasma gondii մանրէների նկատմամբ։

Դեղորայքային ձև․ աչքի կաթիլներ, քսուք արտաքին օգտագործման համար
---------------------------------------------------------------

 «Սուլֆացիլ-նատրիում» աչքի կաթիլներ (միանգամյա օգտագործման պոլիմերային պիպետ)
### Ֆարմակոկինետիկա

Թափանցում է աչքի հյուսվածքների և հեղուկների մեջ։ Այն ներծծվում է համակարգային շրջանառության մեջ՝ բորբոքված շաղկապենու միջոցով։

### Ցուցումներ

Շաղկապենաբորբ, կոպաբորբ, եղջերաթաղանթի թարախային խոց, նորածինների բլենոռեայի բուժում և կանխարգելում, մեծահասակների աչքի գոնորեալ և խլամիդիալ հիվանդություններ։

### Հակացուցումներ

Գերզգայունություն։

### Դեղաչափի կիրառում

Տեղային, յուրաքանչյուր կոնյուկտիվային պարկի մեջ 1-2 կաթիլ օրական 4-6 անգամ։ Նորածինների մոտ բլենոռեայի կանխարգելման համար՝ յուրաքանչյուր կոնյուկտիվային պարկի մեջ 2 կաթիլ ծնվելուց անմիջապես հետո և 2 կաթիլ` 2 ժամ հետո։ Քսուքը քսել կոպին օրական 3-4 անգամ։

### Կողմնակի ազդեցություն

Այրոց, արցունքաբերություն, ցավ, քոր աչքերում, ալերգիկ ռեակցիաներ։

### Հատուկ հրահանգներ

Ֆուրոսեմիդի, թիազիդային միզամուղ դեղամիջոցների, կարբոանհիդրազի ինհիբիտորների նկատմամբ գերզգայունություն ունեցող հիվանդները կարող են գերզգայուն լինել սուլֆացետամիդի նկատմամբ։

### Փոխազդեցություն

Պրոկաինի և տետրակաինի հետ համատեղ օգտագործումը նվազեցնում է բակտերիոստատիկ ազդեցությունը։

Դեղորայքային ձև. լուծույթ ներերակային և միջմկանային օգտագործման համար
---------------------------------------------------------------------

### Ցուցումներ

Թոքաբորբ, թարախային տրախեոբրոնխիտ, միզուղիների վարակներ։

### Հակացուցումներ

Գերզգայունություն, ոսկրածուծի արյունաստեղծման ճնշում, ուրեմիա։

### Դեղաչափի կիրառում

Կոնյուկտիվային պարկի մեջ մեծահասակները և երեխաները ներարկում են դեղամիջոցի 1-2 կաթիլ՝ օրական 4-6 անգամ։

Նորածինների մոտ բլենոռեայի կանխարգելման համար դեղամիջոցի 2 կաթիլ ներարկվում է յուրաքանչյուր կոնյուկտիվային պարկի մեջ՝ ծնվելուց անմիջապես հետո, իսկ 2 կաթիլ` 2 ժամ հետո։

### Կողմնակի ազդեցություն

Ալերգիկ ռեակցիաներ, լեյկոպենիա, սրտխառնոց։

### Հատուկ հրահանգներ

Հիվանդները, ովքեր գերզգայուն են ֆուրոսեմիդի, թիազիդային միզամուղ դեղամիջոցների, կարբոանհիդրազի ինհիբիտորների նկատմամբ գերզգայունություն ունեցող հիվանդները կարող են գերզգայուն լինել սուլֆացետամիդի նկատմամբ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Машковский М. Д. Сульфацетамид // Лекарственные средства. — 15-е изд. — М.: Новая Волна, 2005. — 1200 с. — ISBN 5-7864-0203-7.
* Սուլֆացետամիդ (Sulfacetamide) (рус.). Դեղերի և դեղագործական արտադրանքի հանրագիտարան. Դեղամիջոցների ռեգիստր. — Հրահանգ, կիրառություն և բանաձև։
**«Ավազաբլրի մեսիան»**, Ֆրենկ Հերբերտի «Ավազաբլրի ժամանակագրությունը» վիպաշարի երկրորդ վեպը։ Հանդիսանում է «Ավազաբուր» վեպի շարունակությունը։ Այս գրքի և նրա շարունակության` «Ավազաբլրի երեխաները» վեպի հիման վրա նկարահանվել է մինի-սերիալ` «Ավազաբլրի երեխաները» վերնագրով։ Վեպն առաջին անգամ ռուսերեն է թարգմանվել 1992 թվականին, բայց հեղինակի հավանությանն արժանացած միակ թարգմանությունը կատարվել է Յուրի Սոկոլովի և Պավել Վյազնիկովի կողմից 1999 թվականին։

Սյուժե
------

12 տարեկան հասակում Պոլ Ատրեյդեսը դառնում է կայսր։ Սակայն նրա իշխանությունը սկսում է տատանվել․ Բենե Գեսսերիտը, Տլեյլակսուն, Գիլյդիա Կոսմոնավիգացին և նույնիսկ նրա կինը` արքայադուստր Իրլուանը, նրա դեմ դաշինք են կապում։ Նրանց առաջին հարվածը հատուկ ձևով վերակենդանացրած Դունկան Այդահոյին կայսերն ուղարկելն էր։ Օժտված լինելով ապագան տեսնելու ունակությամբ՝ Պոլը, կարծես, առանց դժվարության կարող էր բացահայտել դավադիրներին, սակայն, ինչպես երևում է, Կայսրն ինքն էլ է ձգտում քայքայել իր իշխանությունը...

Գրքում զարգանում է վիպաշարի առաջին մասում առաջ քաշված փիլիսոփայական կարևոր հարցը կանխատեսման մասին (դրություն, երբ մարդը տեսնում է ապագան)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Herbert, Frank. *Dune Messiah and Children of Dune*. 1st SFBC Printing edition (2002), 592 pages. 0-7394-2399-1.
3. ↑  Herbert, Frank (1969). *Dune Messiah*. «Muad'dib's Qizarate missionaries carried their religious war across space in a Jihad whose major impetus endured only twelve standard years, but in that time, religious colonialism brought all but a fraction of the human universe under one rule.—Excerpts from the Death Cell Interview with Bronso of IX»
4. ↑  "Galaxy Bookshelf", *Galaxy Science Fiction*, September 1976, p.110

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ավազաբլրի մեսիան» «Лаборатория Фантастики» կայքում։(ռուս.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
Երևանի կայարան
**Հարավկովկասյան երկաթուղի** (նախկինում՝ Հայկական երկաթուղի), «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի դուստր ընկերությունն է։

Պատմություն
-----------

2008 թվականի փետրվարի 13-ին Երևանում «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև կնքվել է կոնցեսիոն պայմանագիր՝ «Հայկական երկաթուղի» ՓԲԸ-ն «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ին կառավարմանը հանձնելու մասին։ Համաձայն պայմանագրի՝ կոնցեսիոն կառավարման ժամկետը 30 տարի է, քսան տարվա աշխատանքից հետո տասը տարի պռոլոնգացիայի իրավունքով՝ կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ։ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն իր գործունեությունն սկսել է 2008 թվականի հունիսի 1-ից։

Գործունեություն
---------------

«ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի խնդիրների մեջ մտնում են ՀՀ-ի երկաթուղու ենթակառուցվածքի արդիականացումը, Հայաստանին սահմանակից պետությունների հետ համագործակցության, ներհանրապետական և միջազգային ուղևորային և բեռնափոխադրումների հաղորդակացությունների զարգացումը։

«Հարավկովկասյան երկաթուղու» առաքելությունը նրա՝ որպես համազգային տրանսպորտային ընկերության զարգացումն է, որը դինամիկորեն բարելավում է ծառայությունների արդյունավետությունն ու որակը՝ իր ռազմավարական նպատակների իրականացման ճանապարհով։

### Նպատակներ

* երկարաժամկետ արդյունավետության և ֆինանսական կայունության բարձրացումը
* ծառայությունների որակի բարձրացումը
* ՀՀ-ի տարածքում տրանսպորտային արտադրության հզորության ավելացումը
* եվրոպական-ասիական տրանսպորտային-լոգիստիկական համակարգում ինտեգրումը

«ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի տեխնիկական բնութագիրը
---------------------------------

Հայաստանի երկաթգծի բաց ծավալուն երկարությունը կազմում է 1328,6 կմ, որից 780 կմ գլխավոր ուղիներն են։ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի շահագործման երկարությունը 726 կմ է։

Բոլոր չորս կցվանքների աշխատանքի դեպքում «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի փոխադրական ունակությունը կազմում է տարեկան 50 միլիոն տոննա և 5,5 միլիոն ուղևորներ, իսկ Այրումի միայն մի կցվանքի թողունակությունը օրական 18 զույգ գնացք է։

«ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն ունի 75 կայարան, որոնցից չորսը կցվանքային են՝

* Այրում-Սադախլո (Վրաստան)
* Ախուրյան-Դոգուկապի(Թուրքիա)
* Երասխ-Վելիդաղ (Ադրբեջան)
* Իջևան-Բարխուդարլի (Ադրբեջան)

Շարժակազմը և երկաթուղագծերը
---------------------------

* գլխավոր ուղու երկարությունը՝ 780 կմ, որից 2,56% երկուղի է
* ռելսամեջի (աղուր) լայնությունը՝ 1520 մմ է
* գծի էլեկտրաֆիկացումը՝ 98%
* բեռնատար վագոնների քանակը՝ 1839,
* էլեկտրաքարշերի քանակը՝ 49, որից 18-ը՝ (Թխ8), 31-ը՝ (Թխ10)
* ուղևորատար վագոնների քանակը՝ 135
* ջերմաքարշերի քանակը՝ 30

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ձմռան համեմատությամբ ամռանը Երևան-Թբիլիսի երկաթգծի ռելսերի երկարությունը ավելանում է 150 մետրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   (ռուս.) — 2023.
2. ↑
3. ↑  Փարսադանյան, Ալբերտ (2006). *Գիտելիքների շտեմարան-3.Գիտե՞ք որ ..*. Երևան: ՎՄՎ Պրինտ. էջ 54.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ Կապի և տրանսպորտի նախարարության պաշտոնական կայք Արխիվացված 2010-05-24 Wayback Machine
* Հարավ կովկասյան երկաթուղու պաշտոնական կայք
**Վոլֆրամի աքսիոմը** համարվում է Սթիվեն Վոլֆրամի այն հետազոտությունների արդյունքը, որի ընթացքում փնտրվում էր Բուլյան հանրահաշվին համարժեք հավասարումների ամենակարճ աքսիոմը։ Արդյունքը եղան վեց «ոչ-և» տրամաբանական էլեմենտները և երեք փոփոխականները, որոնք համարժեք են բուլյան հանրահաշվին։ 

{\displaystyle ((a|b)\,|\,c)\;|\;(a\,|\,((a|c)\,|\,a))=c}
«Ոչ-և» տրամաբանական էլեմենտը ներկայացնող նշանը (հայտնի է նաև Շեֆերի շտրիխ) հետևյալ իմաստով *p* ոչ-և *q* ճիշտ է, միայն եթե և՛ *p*-ն, և՛ *q*-ն ճիշտ են։ Սա անվանված է Հենրի Մորիս Շեֆերի անունով, ով ապացուցել է, որ բոլոր Բուլյան հանրահաշվի սովորական էլեմենտները (Ոչ, Եվ, Կամ, նշանակումները) կարող են արտահայտվել ըստ «Ոչ-և» էլեմենտի։ Դա նշանակում է տրամաբանություն կլինի օգտագործելով մեկ եզակի էլեմենտ։

Վոլֆրամը առանձնացրեց Շեֆերի 25 նույնություն՝ կազմված ոչ ավելի քան 15 էլեմենտներից (ներառյալ հայելային նկարները), որոնք չունեն 4 (փոփոխականներ) կամ պակաս չափսի ոչ կոմուտատիվ մոդելներ։

Հետազոտողները իմացել են բուլյան հանրահաշվին համարժեք հավասարման աքսիոմի մասին, որը կարելի է արտահայտել դեզյունկցիայի, ժխտման և Շեֆերի շտրիխի տերմիններով։ Վոլֆրամը ապացուցել է, որ գոյություն չունի ավելի կարճ աքսիոմ, քան իր հայտնաբերածը։ Ապացույցը տրված է Վոլֆրամի «A New Kind of Science» գրքում երկու էջով։ Այսպիսով Վոլֆրամի աքսիոմը միակ ամենապարզ աքսիոմն է Բուլյան հանրահաշվի վերարտադրման համար անհրաժեշտ էլեմենտների քանակով և փոփոխականներով։ Շեֆերի նույնությունները իրարից անկախ ստացվել են տարբեր ճանապարհներով և հրապարակվել տեխնիկական հուշագրում 2000 թվականի հունիսին՝ հաստատելով Վոլֆրամի հետ, ով գտել էր աքսիոմը 1999-ին իր գրքի նախապատրաստության ընթացքում։ Տեխնիկական հաշվետվության մեջ նաև ցույց է տրված բուլյան հանրահաշվին համարժեք հավասարումների զույգի աքսիոմ։

Տես նաև
-------

* Բուլյան հանրահաշիվ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Stephen Wolfram, A New Kind of Science, 2002, p. 808–811 and 1174.
2. ↑  Rudy Rucker, A review of NKS, The Mathematical Association of America, Monthly 110, 2003.
3. ↑  William Mccune, Robert Veroff, Branden Fitelson, Kenneth Harris, Andrew Feist and Larry Wos, Short Single Axioms for Boolean algebra, J. Automated Reasoning, 2002.
4. ↑  Robert Veroff and William McCune, A Short Sheffer Axiom for Boolean algebra, Technical Memorandum No. 244
5. ↑  Robert Veroff, Short 2-Bases for Boolean algebra in Terms of the Sheffer stroke. Tech. Report TR-CS-2000-25, Computer Science Department, University of New Mexico, Albuquerque, NM

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սթիվեն Վոլֆրամ, 2002, "A New Kind of Science, online" (անգլ.)
* Weisstein, Eric W. "Wolfram Axiom", *MathWorld*.
* (անգլ.)
* Weisstein, Eric W. "Boolean algebra", *MathWorld*. (անգլ.)
* Weisstein, Eric W. "Robbins Axiom", *MathWorld*. (անգլ.)
* Weisstein, Eric W. "Huntington Axiom", *MathWorld*. (անգլ.)
**Չիվայի ժայռափոր ջրաղաց**, 13-14-րդ դարերի վիմափոր ջրաղաց և նորահայտ հուշարձան Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզի Չիվա գյուղում։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Պանպանվել է 3 մշակված ժայռաբեկորներ, որոնց մեջ շրջանաձև անցք է բացված։ Դրանք դրված են եղել մեկը մյուսի վրա ու ամբարել են ջրաղացի ջուրը։ Ջուրը ջրաղաց է մուտք գործել արևելյան կողմի բարձունքից, կուտակվել և, ամբարից նեղ անցքով դուրս գալով պտտեցրել է ջրաղացի թափանիվը։ Տեղում նկատելի են բազալտից կառուցված շինության և գետը թափվող առվի հետքեր։

Պատմություն
-----------

Նորահայտ հուշարձանը հայտնաբերվել է 2022 թվականին «Պատմամշակութային Ժառանգության Գիտահետազոտական Կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի Վայոց ձորի մարզի հուշարձաններն ուսումնասիրող արշավախմբի (Արմեն Ասատրյան, Արմեն Թոփլաղալցյան) կողմից:

2023 թվականի օգոստոսի 28-ին տեղի ունեցած ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությանը կից գործող փորձագիտական հանձնաժողովի նիստին, «Պատմամշակութային Ժառանգության Գիտահետազոտական Կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի ներկայացրած նյութերի հիման վրա և մասնագիտական հանձնաժողովի որոշմամբ, նորահայտ հուշարձանի կարգավիճակ է ստացել ժայռափոր ջրաղացը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «11 պատմամշակութային օբյեկտ հուշարձանի կարգավիճակ է ստացել». *armenpress.am*. 2023 թ․ սեպտեմբերի 4. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 4-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մելիքյան (այլ կիրառումներ)

**Խաչատուր Բեգլարի Մելիքյան** (1911, Փիփ, Դաշկեսանի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ - հունվարի 8, 1942(1942-01-08), Օբոյան), հայ խորհրդային զինվորական, Խորհրդային Միության հերոս (հետմահու, 1942 թվականի նոյեմբերի 6-ին), ավագ լեյտենանտ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հունիսից, նախ որպես հրաձգային վաշտի, ապա գումարտակի հրամանատար։ 1942 թվականի հունվարին իր գումարտակով ազատագրել է Կուրսկի մարզի Վեսյոլի, Պերեսիպ, Օրլովկա, Զռրինսկիե Դվորի բնակավայրերը։ Հերոսի կոչմանը արժանացել է 1942 թվականի հունվարին Օբոյան քաղաքի ազատագրման մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Կենսագրություն
--------------

Խաչատուր Բեգլարի Մելիքյանը ծնվել է 1911 թվականին Գարդմանի գավառի Զագլիգ գյուղում (այժմ Ադրբեջանի Դաշքեսանի շրջանում)։ 1931 թվականին վերջացրել է յոթերորդ դասարանը, և տեղափոխվել է քաղաք Գրոզնի, որտեղ աշխատել է «Կրասնի մոլոտ» գործարանում։ Մեկ տարի հետո ընդունվել է Ռոստով քաղաքի մանկավարժական տեխնիկումը։ Ուսումը ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի գյուղ և աշխատանքի անցել գյուղի «Բոլշևիկ» կոլտնտեսությունում։ 1935 թվականին զորակաչվել է Կարմիր բանակ, սովորել և վերջացրել է հրաձգային դպրոցը, ծառայել որպես դասակի հրամանատար։ 1937 թվականին զորակոչվելուց հետո աշխատել է Գանձակի մի շարք ձեռնարկություններում։ 1939 թվականին կրկին զորակոչվել է Կարմիր բանակ և ծառայել որպես վաշտի հրամանատարի տեղակալ, կարճ ժամանակ անց, հարավ-արևմտյան ռազմաճակատի 21-րդ բանակի 227-րդ հրաձգային դիվիզիայի 77-րդ հրաձգային գնդում գումարտակի հրամանատար։ 1942 թվականի հունվարին իր գումարտակով ազատագրել է Կուրսկի մարզի Վեսյոլի, Պերեսից, Օրլովկա, Զորինսկիե դվորի բնակավայրերը։

Շքանշաններ
----------

Հերոսի կոչման արժանացել է Օբոյան քաղաքի ազատագրման մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար։ Պարգևատրվել է Լենինի և Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 388.
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему составу Красной Армии» от 5 ноября 1942 года // *Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик* : газета. — 1942. — № 40 (199). — С. 3.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 388)։*  |
**Սվետլանա Իշմուրատովա** (բաշկիրերեն՝ Светлана Ирек ҡыҙы Ишморатова, ), ռուս բիաթլոնիստ է։ Նա ապրում է Չելյաբինսկում, մասնագիտությամբ զինվորական է։
Իշմուրատովան 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում 15 կմ անհատական մրցումներում նվաճեց ոսկին։։

Կենսագրություն
--------------

Սվետլանա Իշմուրատովա(ձախից 2-րդը) Էստաֆետային օլիմպիական չեմպիոն, 2006 թ․ փետրվարի 23, Թուրին
Սվետլանա Իրեկովնա Իշմուրատովան ծնվել է 1972 թվականի ապրիլի 20-ին Զլատոուստում։ Նա թաթար-բաշկիրական ծագում ունի։ Սվետլանան ավարտել է Զլատոուստի Առևտրային միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև Ֆիզիկական դաստիարակության պետական ակադեմիան։ 1991 թվականին Իշմուրատովան դարձավ ԽՍՀՄ պատանիների չեմպիոն անհատական մրցավազքում և չեմպիոն՝ մեծահասակների թիմային մրցավազքում։ 1996 թվականին նա մասնակցել է *FIS*-ի աշխարհի գավաթի խաղարկությանը, սակայն մեղադրվել է դոպինգի մեջ և որակազրկվել երկու տարով: Դա նրա դահուկային կարիերայի ավարտն էր:

Նա սկսել է մասնակցել բիաթլոնների 24 տարեկանում՝ 1996 թվականին։ Նրա մարզիչն էր Ալեքսանդր Բրիլովը։ 1995/96 մրցաշրջանում նա դեբյուտ է ունեցել բիաթլոնի աշխարհի գավաթում և 27-րդ տեղը գրավել սպրինտ մրցավազքում։

2002 թվականի Ձմեռային լիմպիական խաղերում Սոլթ Լեյք Սիթիում նա դարձավ բրոնզե մեդալակիր էստաֆետում։ Չորս տարի անց նա երկու ոսկե մեդալ նվաճեց 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում անհատական մրցավազքում և փոխանցումավազքում։ Բացի այդ, նա ունի աշխարհի չեմպիոնի վեց տիտղոս (ամառային և ձմեռային բիաթլոնում)։

Արտաքին հղումներ
----------------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «FACTBOX-Olympics-Thursday's gold medal events in Vancouver». *Reuters* (անգլերեն). 2010-02-17. Վերցված է 2021-12-01-ին.
2. ↑  «Турин 2006: Светлана Ишмуратова «Мучаюсь от бессонницы»» [Turin 2006: Svetlana Ishmuratova "I suffer from insomnia"] (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2019-03-23-ին. Վերցված է 2013-02-08-ին.
3. ↑  «Брылов Александр Алексеевич» [Brylov Alexander Alekseevich] (ռուսերեն). chel-portal.ru. Վերցված է 2017-09-28-ին.
**Էսենյուրթ** (թուրքերեն՝ Esenyurt), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում, Ստամբուլի մարզի եվրոպական հատվածում։ 2008 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 313 017 մարդ, իսկ տարածքը` 43,12 կմ²։ Էսենյուրթը համարվում է Ստամբուլի արբանյակ քաղաքներից մեկը։ Էսենյուրթ առանձին քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1989 թվականին՝ ադմինիստրատիվ բարեփոխումների արդյունքում և զբաղեցնում է 2770 հեկտար տարածություն։ Քաղաքը ներկայումս ունի 4 մշակութային կենտրոններ` Էսենյուրթի մշակութային կենտրոնը, Սաադեթդերե մշակութային կենտրոնը, Յենիքենթ մշակութային կենտրոնը և Յունուս Բալթա մշակութային կենտրոնը։ Հիմնական էթնիկ կազմը բաղկացած է թուրքերից, հույներից, հայերից և գնչուներից։ 1950-ական թվականներին դեպի Էսենյուրթ և Ստամբուլ մեծ ներհոսք սկսվեց Արդվինից, Կարսից, Արդահանից և Էրզրումից։ Ժամանակին Էսենյուրթում մեծ քանակությամբ թուրքահայեր են բնակվել, սակայն ներկայումս նրանց թվաքանակը չի գերազանցում 2000-ը։ Էսենյուրթը հայտնի համալսարանական քաղաք է։ Այստեղ են գտնվում Ստամբուլի Էսենյուրթ համալսարանը, այստեղ ունեն մասնաճյուղը Ստամբուլի Մարմարայի համալսարանը, որը առաջատար գիտահետազոտական կենտրոններից մեկն է ամբողջ Արևելյան Եվրոպայում։ Էսենյուրթը բավականին թանկ քաղաք է բնակության համար։ Այստեղի գները շատ հաճախ հավասար են Բեյօղլուի կամ Բեշիկթաշի գներին։

Պատմություն
-----------

Առաջին գյուղական բնակավայրերը այս տարածքում եղել են դեռևս 19-րդ դարում։ 1920-1930 թվականներին այստեղ տեղափոխվեցին մեծ քանակությամբ գնչուներ Բալկաններից, ինչով պայմանավորված է բնակավայրի էթնիկ ներկայիս կազմը։ 1989 թվականին քաղաքի կարգավիճակ ստանալուց հետո, Էսենյուրթը սկսեց արագ տեմպերով զարգանալ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էսենյուրթի քաղաքագլխի պաշտոնական կայք էջ
* Էսենյուրթի մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք էջ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էսենյուրթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Հենրիկ Սենկևիչի անվան գրական թանգարան Պոզնանում** (լեհ.՝ Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu), կենսագրական թանգարան՝ նվիրված Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր լեհ գրող Հենրիկ Սենկևիչի կյանքին և գործունեությանը։ Թանգարանը գտնվում է Պոզնանի կենտրոնում՝ Հին շուկայի հրապարակում։ Համարվում է Ռաչինսկու անվան քաղաքային գրադարանի մասնաճյուղը և Լեհաստանի ամենաերիտասարդ թանգարանը՝ նվիրված Սենկևիչին։

Թանգարանի պատմություն և հավաքածու
---------------------------------

Թանգարանը բացվել է 1978 թվականի հունիսի 10-ին վաճառական Իգնացի Մոսի (1917-2001) միջոցներով, ով շատ բարձր է գնահատել Սենկիևիչին։ Սկսած Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակներից նա հավաքել է գրողի հետ կապված իրերի հավաքածու՝ ձեռագրեր, գրքեր, ֆիլմեր և այլ իրեր։ Հենց նրա հավաքածուն էլ հիմք է հանդիսացել թանգարանի ստեղծման համար։ Այն պարունակում է գրողի նամակները, նրա ձեռագրերը, լուսանկարներ, մեդալներ, առանձին ստեղծագործությունների առաջին հրատարակություններ, թարգմանություններ տարբեր լեզուներով, այդ թվում՝ էկզոտիկ։ Հավաքածուն պարունակում է արժեքավոր ցուցանմուշ՝ հետմահու դիմակի ծեփապատճեն գրողի դեմքից և աջ ձեռքից (հեղինակ՝ Ֆրենչիշեկ Բլեկ, նվեր Բարբարա Պյասեցկա Ջոնսոնից): Ցուցահանդեսի մի մասը նվիրված է Մեծ Լեհաստանի հետ նկարչի կապերին։

Սկզբում Իգնացի Մոսն իր հարուստ հավաքածուն նվիրաբերել է Պոզնանի Ռաչինսկիների գրադարանին, իսկ քաղաքային իշխանությունները որոշել են ստեղծել թանգարան՝ հիմնվելով այդ հավաքածուի վրա, որի համար հատկավել է 16-րդ դարի եզակի բազմաբնակարան շենք Հին շուկայի հրապարակում: Դրա սեփականատերը ժամանակին եղել է հայտնի ճարտարապետ և Վերածննդի ոճով Պոզնանի ռատուշայի հեղինակ՝ Ջովաննի Բատիստա դի Կվադրոն:

Հենրիկ Սենկևիչի ապրած և ստեղծագործական ժամանակաշրջանի մթնոլորտն ավելի ճշգրիտ արտացոլելու համար ցուցահանդեսում ներկայացված էր 19-րդ դարի հնաոճ կահույք և արվեստի գործեր։

Թանգարանի շենքի ճակատային մասի անկյունում տեղադրված է Յան Բատիստա դի Կվադրոյի քանդակի կրկնօրինակը (բնօրինակը ոչնչացվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին), որի հեղինակը Վլադիսլավ Մարցինկովսկին է։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «1905 Henryk Sienkiewicz • Literacka Nagroda Nobla». *Noblisci.pl* (լեհերեն). 2011-10-23. Արխիվացված է օրիգինալից 2021-01-26-ին. Վերցված է 2021-01-18-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
2. 1 2 3  «Biblioteka Raczyńskich | Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza» (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021-01-25-ին. Վերցված է 2020-12-27-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
3. ↑  Redakcja (2016-11-20). «Sienkiewicz, czyli słabości małego, wielkiego pisarza». *Głos Wielkopolski* (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021-01-29-ին. Վերցված է 2021-01-23-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
4. ↑  «Kamienica nr 84 - Przewodnik po Starym Rynku - Poznan.pl». *www.poznan.pl* (լեհերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021-05-16-ին. Վերցված է 2020-12-27-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի կայքը (լեհերեն)
**Ստեպան Ռազինի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Степану Разину), ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքի հուշարձաններից մեկը։ Նվիրված է 1670-1671 թվականների գյուղացիական ապստամբության առաջնորդ Ստեպան Ռազինին։ Հուշարձանը մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

Պատմություն
-----------

Ստեպան ՌազինըXVII դարի կեսերի գյուղացիակազակական խոշորագույն ապստամբության առաջնորդն էր։ Նա ծնվել և մեծացել է Դոնի ափին։ Եվ հենց այստեղից էլ իրեն հավատարիմ մարդկանց հետ գնացել է ապստամբության ընդդեմ ցարի։ Դոնում շատ կան լեգենդար ատամանի հետ կապված պատմական վայրեր։ Ստարոչերկասկայա ստանիցայում պահպանվել է այն տունը, որտեղ ծնվել է Ստեպան Ռազինը։ Մի քանի տարվա ընթացքում պատմաբանները և հնագետները փնտրում և պեղում են Կագալնիցկյան կազակական քաղաքը, որտեղ իր զորքով տեղաբաշխվել է ատամանը։ Նովոչերկասկի թանգարանում ցուցադրվում է Ս. Ռազինի քանդակը (հեղինակ` Եվգենի Վուչետիչ)։

Մեծանուն ատամանի այդ կերպարը երկար ժամանակ իր շուրջը ստեղծել է բազմաթիվ լեգենդներ, որոնց դիմել են մշակույթի շատ գործիչներ։ Նրանցից էին ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Սերգեյ Կոնյոնկովը (որը չի ապրել մինչև հուշարձանի տեղադրումը, բայց ստեղծել է նրա փայտե մոդելը) և ճարտարապետ Լ. Մ. Լոբանը, որոնք ձեռնամուխ են եղել ատամանի հուշարձանի նախագծի մշակմանը։ Բոլոր քանդակները կատարվել են բետոնից` տեղական գործարանում։ 1972 թվականի հունիսի 5-ին, Դոնի Ռոստովի առափում, Սեդովի անվան ծովագնացության ուսումնարանից ոչ հեռու, տեղադրվեց Ստեպան Ռազինի և նրա հավատարիմ զորագնդի հուշարձանը։

### Արտաքին տեսք

Հուշարձանախումբը յոթ քանդակներից կազմված կոմպոզիցիա է, որը ներառում է Ստեպան Ռազինի, պարսից իշխանուհու, ինչպես նաև Ռազինի հինգ հավատարիմ զինակիցների քանդակները, որոնք կանգնած են նավակի մեջ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հուշարձանի լուսանկարները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Перечень выявленных объектов культурного наследия г.
2. ↑  «Памятник Степану Разину, Ростов-на-Дону». *Изготовление памятников* (ռուսերեն). Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 8-ին.
3. 1 2  Елена Александровна Пугачёва, Алексей Сергеевич Злыгостев. Ergonomic-Data.com, E-Mail webmaster@historic.ru. «История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья (Кукушин В.С.)». rostov-region.ru. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 8-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
4. ↑  «Памятник Степану Разину в Ростове-на-Дону | Памятники всего мира». foretime.ru. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 8-ին.
**Ստեփան Քրիստափորի Արաբկերցյան (Վլադիմիր Լևաշով)** (ռուս.՝ Степан Христофорович Арабкерцян (Владимир Левашов), սեպտեմբերի 28, 1944(1944-09-28), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի ռուսաստանցի դաշնակահար, գրող։ Ռուսաստանի գրողների միության անդամ (1991)։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Ստեփան Քրիստափորի Արաբկերցյանը ծնվել է 1944 թվականի սեպտեմբերի 28-ին, Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Նա մեծացել է բարձր երաժշտական մշակույթ ունեցող ընտանիքում, ինչն էլ որոշել է նրա կոչումը։

1968 թվականին Ստեփան Արաբկերցյանն ավարտել է Գնեսինների անվան երաժշտական մանկավարժական ինստիտուտը (Մոսկվա)։ 1969 թվականից աշխատում է Ռոստովի Ս. Վ. Ռախմանինովի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ Մասնագիտությամբ դաշնակահար է։

Արձակ սկսել է գրել քսան տարեկանում։ Առաջինը 1976 թվականին հրապարակվել են նրա երկու պատմվածքները «Դոն» ամսագրում։ Հեղինակն օգտագործել է տարբեր կեղծանուններ։ Արդյունքում նա կանգ է առել վերջինի վրա՝ Վլադիմիր Լևաշով։

1987 թվականին Ռոստիզդատում լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Երկուսը» վեպը, իսկ երկու տարի անց, նույն տեղում՝ վիպակների և պատմվածքների «Երրորդ կոնցերտ» ժողովածուն (1989)։

Վլադիմիր Լևաշովի արձակին բնորոշ է անհատի բարոյական խնդիրների նկատմամբ խոր ուշադրությունը։ Դրամատիզմի, հաճախ՝ կատակերգական իրավիճակների միջոցով, որոնցում հայտնվում են նրա կերպարները, փոխանցվում է այն ժամանակի մթնոլորտը, որը հետագայում անվանվել է «լճացում»։

1991 թվականին Ս. Ք. Արաբկերցյանը (Վլադիմիր Լևաշով) առաջիններից էր, ով որպես արձակագիր ընդունվեց Ռուսաստանի գրողների միություն։

Ապրում է Դոնի Ռոստով քաղաքում, շարունակում է աշխատել կոնսերվատորիայում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

**Առանձին գրքեր**

* Երկուսը։ - Դոնի Ռոստով, Ռոստիզդատ, 1987
* Երրորդ կոնցերտ։ - Դոնի Ռոստով, Ռոստիզդատ, 1989

Գրականություն
-------------

* Дон литературный. Писатели России. Шолоховский край. XIX—XXI вв.: справ. изд. Сост. Губанов Г. — Ростов н/Д, 2006. — 512 с. ISBN 5-481-00623-5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արաբկերցյան Ստեփան Քրիստափորի (Վլադիմիր Լևաշով)
**Սուրբ Սերաֆիմ Սարովսկու տաճար** (ռուս.՝ Храм Преподобного Серафима Саровского), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմին։ Կառուցվել է Գնիլովսկայա գյուղում 1904-1911 թվականների միջև ճարտարապետ Բ. Ա. Ռայչենկովի նախագծով։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Սերաֆիմի եկեղեցու կառուցման պատմությունը սկսվում է 19-րդ դարի վերջից, երբ 1899 թվականի աշնանը Գնիլովսկայայի Երրորդության տաճարի վանահայրը դիմել է Դոնի և Նովոչերկասկի արքեպիսկոպոս Աֆանասիին՝ նոր տաճարի շինարարության համար թույլտվություն ստանալու խնդրանքով։ Միջոցներ հավաքագրելու համար ստեղծվել է հոգաբարձուների կոմիտե կազակ Գրիգորի Պետրովի նախագահությամբ։ 1903 թվականի հուլիսին Գնիլովսկայայի գյուղական հավաքը տեղ հատկացրեց շինարարության համար։

Եկեղեցին մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը
Գնիլովսկայայի ուղղափառ բնակիչները Ռուսաստանում առաջիններից 1904 թվականին սկսեցին տաճար կառուցել հանուն վերապատվելի սուրբ Սերաֆիմ Սարովսկու, որը, ըստ Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու, հսկայական բարերար ազդեցություն է գործել ռուս ժողովրդի վրա։ 1911 թվականին տաճարի շինարարությունն ավարտվել է շնորհիվ ծխականների կամավոր նվիրատվությունների։ 1911 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Ակսայի շրջանի գործակալ, ավագ երեց Ալեքսանդր Գրիգորևը կատարել է Սուրբ Սերաֆիմ Սարովսկու նորակառույց տաճարի հանդիսավոր օծումը։

Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո՝ 1922 թվականին, Պովոլժիեի սովյալների օգնելու պատրվակով, Սուրբ Սերաֆիմ Սարովսկու տաճարից առգրավվել են արծաթյա և ոսկյա եկեղեցական առարկաները։ Եկեղեցին փակվել է 1937 թվականին, բայց հետո ժամերգությունները վերսկսվել են 1942 թվականին և շարունակվել մինչև 1956 թվականը։

1959-1960 թվականներին տաճարը վերափոխվել է Միխայիլ Գլինկայի անվան երաժշտական դպրոցի։

1992 թվականի աշնանը ուղղափառ ռոստովցիների  հիմնադրած Սուրբ Սերաֆիմի ծխական համայնքը հայր Սերգի Ռազումցևի ղեկավարությամբ և «Գնիլովսկայա ստանիցայի կազակների միությունը» սկսեցին գործողություններ Սուրբ Սերաֆիմ Սարովսկու տաճարին նախկինում պատկանած շենքերը վերադարձնելու ուղղությամբ։ 1995 թվականի հունվարից Սերաֆիմ Սարովսկու եկեղեցու վերականգնման աշխատանքներն իր հովանու տակ է վերցրել Ռոստովի և Նովոչերկասկի եպիսկոպոս Պանտելեիմոնը։ 2004 թվականի սեպտեմբերի 14-ին նա օծել է արդեն ամբողջությամբ վերստին վերակառուցված տաճարը։ Հոգևոր հովվի, կղերի, հոգաբարձուների խորհրդի և ծխի բոլոր անդամների աստիճանական ջանքերով շարունակվել են աշխատանքները նաև տաճարի ներքին ձևավորումն ավարտին հասցնելու ուղղությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Ростов-на-Дону|Церковь Серафима Саровского». sobory.ru. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տաճարի պատմությունը
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Николая Чудотворца), ուղղափառ տաճար ՌԴ Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքում։

*Հասցե՝* Ռոստովի մարզ, քաղաք Շախտի, Այուտինսկի ավան, Պլատովի փողոց, 177։

Պատմություն
-----------

1902 թվականին Այուտինսկի ավանի բնակիչների նախաձեռնությամբ կառուցվեց և 1903 թվականին օծվեց սուրբ Նիկողայոս հրաշագործի անվան եկեղեցին։ Եկեղեցին խոնարհվում էր մեկ սրբի, ուներ երեք գմբեթ և զանգակատուն։

Նոյեմբերի 3-ին Վլասովո-Այուտինսկի խուտորում տեղի ունեցավ նոր՝ Սուրբ Նիկողայոսի տաճարի օծման հանդիսությունը։ Օծումը կատարել են Ալեքսանդրովսկո-Գրուշևսկու գործակալության վեց քահանաներ, երեք սարկավագ և երգիչների երգչախումբ Նովոչերկասկից։ Գյուղի բնակիչները տաճարն օծելու համար ծախսել են 900 ռուբլի։ Նովոչերկասկից ժամանել էին բազմաթիվ հյուրեր և պաշտոնատար անձինք, ընդ որում, ատամանին գյուղում դիմավորել են աղուհացով։ Օծումից հետո հնչել են մի քանի ելույթներ։ Նոր եկեղեցին կառուցվել է քարից և հասարակությանն արժեցել է ութ հազար ռուբլի։

1917 թվականի հեղափոխությունից հետո եկեղեցին փակվել է, բայց չի քանդվել, այնտեղ բացվել է ակումբ։ Միայն 1991 թվականին վերակառուցված Սուրբ Նիկողայոսի տաճարը վերսկսել է իր աշխատանքը։ Նոր տաճարն ունի հինգ գմբեթ, որոնք 2012 թվականին օծել է գերապատիվ եպիսկոպոս Իգնատին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Аютинский, поселок (город Шахты)». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 4-ին.
2. ↑  «Епископ Игнатий освятил купола и кресты восстанавливаемого Никольского храма в поселке Аюта». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 24-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տաճարի կայքը
* Շախտի։ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի
* Շախտիի թեմ
* Правящий архиерей Шахтинской епархии епископ Симон совершил всенощное бдение в храме святителя Николая Чудотворца
«**Շուխոնց ավետարան**», թղթե ձեռագիր մատյան։

Պատմություն
-----------

Գրվել է 1669 թվականին Նոր Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքում (գրիչ՝ Բարսեղ)։ 1750-1760 թվականներին Ավետարանը եղել է Շուխյան գերդաստանի (Աշտարակում) սեփականությունը (այստեղից էլ՝ անվանումը)։ Այն նվիրաբերվել է տեղի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցուն, ապա տարվել Կարմրավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, 1931 թվականից Մատենադարանում է (ձեռ. № 6436, 280 թերթ, 23 x 17,5 սմ, երկսյուն, բոլորաձև երկաթագիր)։

Պահպանակները (4) մագաղաթից են, կազմը թավշապատ տախտակ է՝ արծաթե բարձրաքանդակ կրկնակազմով։

«Շուխոնց ավետարան» նկարազարդված է 3 ավետարանիչների դիմապատկերներով, 10 խորանով, կիսախորանով, լուսանցազարդերով։

2008 թվականից ամեն տարի Թարգմանչաց տոնին «Շուխոնց ավետարան» Մատենադարանից տարվում է Օշականի Սբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի, որպեսզի ուխտավորները հաղորդակցվեն Ավետարանի հրաշագործ զորությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Շուխոնց հրաշագործ Ավետարանը կտարվի Օշական
2. ↑  Շուխոնց հրաշագործ Ավետարանը կտարվի Օշական
3. ↑  Շուխոնց հրաշագործ Ավետարանը կտարվի Օշական(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շուխոնց ավետարանը՝ Օշականում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Սուրբ Ծննդյան եկեղեցին և Դոնեցկի պողոտան
**Սուրբ Ծննդյան եկեղեցի (Քրիստոսի ծննդյան եկեղեցի)** (ռուս.՝ Церковь Рождества Христова (Христорождественская церковь)), նախկին ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դոնի զորքի մարզի Կամենսկայա ստանիցայում (այժմ` Կամենսկ-Շախտինսկի քաղաք)։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Ծննդյան տաճարը կառուցվել է 1866 թվականին ծխականների միջոցներով։ Գտնվել է քաղաքի կենտրոնում` Դոնեցկի պողոտայում։ Սպիտակ շենքն ունեցել է երեք կողմնասեղան. գլխավորը` հանուն Քրիստոսի ծննդի, ձախը` հանուն Սուրբ Աստվածածնի Ավետման, աջը` հանուն Տեառնընդառաջի։ 1890 թվականին տաճարի մոտ կառուցվել է եկեղեցական-ծխական դպրոց։

Տաճարի շինարարության համար ծախսվել է այն տարիների համար զգալի գումար` 120 հազար ռուբլի։

Քաղաքի գավառագիտական թանգարանում պահվող եկեղեցական գրքերի էջերից հայտնի է, որ 1890 թվականից տաճարում ծառայել են քահանաներ Միխայիլ Իվանովը, Վասիլի Ալեքսանդրովը, Վասիլի Պոպովը, դպիրներ Վիկտոր Եֆիմովը և Կիրիլ Լևչենկոն, սարկավագ Դմիտրի Ռոդոսկին։

Տաճարի մոտ «Խաղաղ Դոն» կինոֆիլմի համար նկարահանվել է 1914 թվականի պատերազմը սկսվելու առթիվ կայացած կազակական զանգվածային մաղթանքի տեսարանը։ Այն մտել է ֆիլմի մեջ, սակայն հետագայում հեռացվել է պատճենների մեծամասնությունից։

1917 թվականին տեղի ունեցած Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո եկեղեցին չի փակվել։ Այնտեղ անցկացվել են պատարագներ նաև 1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Ըստ տաճարի իրենց անունը ստացել են Քրիստոսի ծննդյան հրապարակը (այժմ` Աշխատանքի հրապարակ) և Քրիստոսի ծննդյան փողոցը (այժմ` Խալտուրինի փողոց)։

Սուրբ Ծննդյան եկեղեցին փակվել է 1950 թվականին և քանդվել տասը տարի անց` 1960 թվականին։ Կարլ Մարքսի պողոտայի թիվ 50 շենքի բակում, որտեղ գտնվում էր տաճարը, տեղադրվել է ուղղափառ հուշախաչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Каменск-Шахтинский.
2. 1 2 3 4  Здесь находился храм Рождества Христова (Каменск-Ша́хтинский)
3. ↑  «Здесь был храм». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 15-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Станицы Каменской Христорождественская церковь
* Главную цитадель Каменска ломали в «длинном» году Արխիվացված 2016-06-01 Wayback Machine
**Թեմզա (Թենի) Մկրտչի Զաքարյան Մալխասյան** (1898, Իգդիր, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիս 1965, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի ազգային գրադարանի տնօրեն, արհմիության կենտկոմի, լուսժողկոմատի աշխատակից, քաղլուսվարների և գրադարանային վարչության պետ, Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Թեմզա Մկրտչի Զաքարյանը ծնվել է 1898 թվականին Իգդիր գյուղաքաղաքում, ուսուցչի ընտանիքում: Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: 1915 թվականին Մեծ Եղեռնից փրկվելով նրանց ընտանիքը հաստատվել է Թիֆլիսում: 1918 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Հովնանյան դպրոցը:1931 թվականին ավարտել է նաև Մոսկվայի Ն. Կ. Կրուպսկայայի անվան կոմունիստական ակադեմիան: 1918 թվականին մասնակցել է Բաքվի կոմունայի պաշտպանության համար մղված պայքարին, իսկ 1921 թվականին Ղամարլուի ռազմաճակատին: 1919 թվականին եղել է կոմունիստական կուսակցության անդամ, որն էլ պատճառ է հանդիսացել Հայաստանի Խորհրդայնացումից հետո վարել մի շարք պաշտոններ՝ արհմիության կենտկոմում, լուսժողկոմատում, քաղլուսվարների և գրադարանային վարչության պետ: 1936 թվականին նշանակվել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի տնօրեն: 1937 թվականին ձեռբակալել են ամուսնուն՝ Վասյա Մալխասյանին, որը Հայաստանի ժողկոմներից մեկն էր: Կարճ ժամանակ հետո ձերբակալել են նաև Թեմզա Զաքարյանին: Ստալինի մահից հետո ամուսիններն արդարացվել են, և 1956 թվականին նրանց հաջողվել է վերադառնալ երևան: Թեմզա Մկրտչի Զաքարյանը մահացել է 1965 թվականի մայիսին Երևանում:

Գործունեություն
---------------

Թեմզա Զաքարյանը նպաստել է հանրապետությունում նոր գրադարաններ, մշակույթի օջախներ բացելուն: Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի տնօրեն նշանակվելուց հետո նա մեծ եռանդ է ներդնում գրադարանի գրքային ունեցվածքը հարստացնելու համար և 1936 թվականի հոկտեմբերին միջնորդում է Կ. Պոլսում ապրող հայ մշակույթի մեծ գործիչ Թորոս Ազատյանի (1898-1955) անձնական արխիվը, գրադարանը Հայաստան տեղափոխելու համար, որը մեծ պայքարից հետո ստացվում է:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մելյան, Բալաբեկ (2002). *Գրքի երախտավորներ*. Գիրք. էջեր 34–35. ISBN 99930-65-08-0.
**Մուշեղ Գրիգորիի Օհանջանյան** (մայիսի 12, 1924(1924-05-12), Նորագյուղ - հոկտեմբերի 1, 2017(2017-10-01)), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության 3-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Մուշեղ Օհանջանյանը ծնվել է 1924 թվականի մայիսի 12-ին Ասկերանի շրջանի Նորագյուղ գյուղում։ 1942 թվականին ավարտել է Խնապատի միջնակարգ դպրոցը, որից հետո՝ որպես հաշվետար աշխատել հայրենի գյուղի «Նոր կյանք» կոլտնտեսությունում։ 1948 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Գանձակի գյուղատնտեսական ինստիտուտը, այնուհետև, որպես գյուղատնտես, աշխատանքի նշանակվել մարզգյուղվարչությունում։

1948-1955 թվականներին Հադրութի շրջանում աշխատել է որպես գյուղատնտես, այնուհետև՝ գյուղբաժնի վարիչ, մեքենատրակտորային կայանի տնօրեն։

1955 թվականին եղել է ԼՂԻՄ-ի մարզային գյուղատնտեսության վարչության պետ, իսկ 1959-1962 թվականներին՝ կոմկուսի Ստեփանակերտի շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1963-1974 թվականներին եղել է Արցախի մարզխորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ, միաժամանակ՝ Ադրբեջանի Գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահի տեղակալ։

1980-1989 թվականներին եղել է «Ադրգյուղքիմիա» հանրապետական միավորումների նախագահի տեղակալ, այնուհետև՝ նախագահի առաջին տեղակալ։

1993 թվականին նշանակվել է Արցախի Հանրապետության կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ։

2000 թվականի հունիսի 18-ին Ասկերանի թիվ 15 ընտրատարածքից ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 3-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է Ազգային ժողովի փոխնախագահ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահության անդամ։

2005-2015 թվականներին եղել է Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահի խորհրդական։

Եղել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 7-րդ և 8-րդ գումարումների պատգամավոր։

Երեք անգամ ընտրվել է Ադրբեջանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Շուրջ 25 տասնամյակ ընտրվել է ԼՂԻՄ մարզային խորհրդի պատգամավոր։

Մուշեղ Օհանջանյանը մահացել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։

Պարգևներ
--------

* «Մխիթար Գոշ» մեդալ (Արցախի Հանրապետության նախագահի թիվ 118 հրամանագիր 09.05.2004 թվական)
* «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան (Արցախի Հանրապետության նախագահի թիվ 42-Ա հրամանագիր 07.05.2014 թվական)
* «Աշխատանքային կարմիր դրոշի» երեք, «Պատվո նշան» երկու շքանշաններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Օհանջանյան Մուշեղ Գրիգորիի». *www.nankr.am*. Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
2. ↑  «ԿԸՀ նախկին նախագահները | ԼՂՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով» (ռուսերեն). Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐ Արխիվացված 2023-08-23 Wayback Machine
* ՄԱՐԴ, ՈՎ ԻՐ ԿՅԱՆՔՈՒՄ ՉԻ ՓՆՏՐԵԼ ԱՆՁՆԱԿԱՆ ՇԱՀԵՐ
**Պուանսեի ամրոց** (ֆր.՝ Château de Pouancé), Անժուում երկրորդ խոշորագույն միջնադարյան ամրոցը (առաջինն Անժերյան դղյակն է)։ Տեղակայված է Վերզե գետի հովտում, Պուանսե քաղաքից վեր, Շատոբրիանից 16 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ այսպես կոչված «Քառանկյուն»ում, որը ձևավորվել է Ռեն, Լավալ, Անժեր և Նանտ քաղաքներով։ Ավերակները ընդգրկված են Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների ցանկում։

Առաջին ամրոցները կառուցվել են 11-րդ դարում՝ Անժուի կոմսերի կողմից։ Մի քանի մեծ աշտարակներ, ինչպես նաև պաշտպանական առանցքային կետեր, Պուանսեին տալիս են վիթխարի տեսք։ Ամրոցի տարածքը զբաղեցնում է ավելի քան երեք հեկտար։ Հիմնականում բնակավայրեր են և օժանդակ շինություններ, որոնք կառուցվել են 13-14-րդ դարերում։ Ամրոցը բազմիցս ենթարկվել է պաշարման։ Հարյուրամյա պատերազմի ընթացքում, 1379 թվականին, հարձակման է ենթարկվել է Ժան 5-րդ-ի բանակի կողմից։

Ամրոցն անմարդաբնակ է դեռ 18-րդ դարից։ Ֆրանսիական հեղափոխության տարիներին այն զգալիորեն ավերվեց։ 20-րդ դարի կեսերին գործնականում ջնջվեց երկրի երեսից։ 1960-ական թվականներին սկսվեց ամրոցի վերականգնումը, որը տևեց քառասուն տարի։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страница в базе Мериме

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պուանսեի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Mérimée: PA00109238, IA49001222 |

 |