recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Քաղաքային վարչության շենք** (ռուս.՝ Здание городской управы), առանձնատուն ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական մասում։

Պատմություն
-----------

Քառանկյուն սյուներով եռահարկ շենքը գտնվում է Պետրովսկայա փողոց, 87 հասցեում, Մալի Սադովի նրբանցքի դիմաց։ Շենքը բազմիցս վերակառուցվել է։

Այս հողատարածքում առաջին շենքը 1830-ական թվականներին կառուցել է վաճառական Դ. Պետրոկոկինոն։ 1880-ական թվականների վերջում այն ձեռք է բերել կալվածատեր Կոզմա Կոմնենո-Վարվացին և հիմնովին վերակառուցել։ Շենքին ավելացվել է կցակառույց, բակի տնակը անցումով կապվել է գլխավոր շենքի հետ, ճակատը ձևավորվել է ըստ ճարտարապետական նորաձևությունների։ Շենքում եղել է 62 սենյակ, որոնք զբաղեցրել է Կոմնենո-Վարվացի ընտանիքը, որը բաղկացած էր ընտանիքի գլխից և երկու դուստրերից։ 1905 թվականի առաջին ռուսական հեղափոխության իրադարձություններից հետո կալվածատեր Կեմնենո-Վարվացին, վախենալով իր կալվածքի գյուղացիների հուզումներից, որոշեց վաճառել իր հսկայական առանձնատունը։ Նման տագնապալի իրավիճակում այնտեղ ապրելը նա համարեց վտանգավոր։

1907-1920 թվականներին շենքում գտնվում էր Քաղաքային վարչությունը, որը հետբարեփոխումային ժամանակահատվածում (1810 թվականից) դարձել էր քաղաքային ինքնակառավարման հիմնական գործադիր մարմինը։ 1909-1914 թվականներին սենյակներից մեկում տեղակայված էր ազգային պատկերասրահով քաղաքային թանգարանը։ 1918 թվականի հունվարի 17-ից փետրվարի 1-ին շենքը զբաղեցրել էր Տագանրոգի Բանվորների պատգամավորների խորհուրդը։ 1918 թվականի մայիսին քաղաք գերմանացիների, ապա դենիկինյան զորքերի գալով, Քաղաքային վարչությունը կրկին վերադարձավ իր տեղը։ Խորհրդային իշխանության վերականգնումից հետո շենքը զբաղեցրել է Ռազմահեղափոխական կոմիտեն, որը 1920 թվականի հունվարի 10-ից մինչև հունիս քաղաքային իշխանության գլխավոր մարմինն էր։ Այնուհետև այստեղ տեղակայվեցին արհմիութենական ակումբը, լուսավորության աշխատողների տունը (Ուսուցչի տուն), ավտոմոտոակումբը։ 1935 թվականի վերջում ամբողջ շենքը փոխանցվեց պիոներների և դպրոցականների քաղաքային պալատին։

Տագանրոգի ֆաշիստական օկուպացիայի ժամանակ, 1942 թվականի ապրիլից շենքը զբաղեցրել է գերմանական ոստիկանությունը։ Տագանրոգն ազատագրելիս շենքն այրվեց։ 1959 թվականի օգոստոսին շենքը սկսեցին վերականգնել, ընդ որում՝ ճակատն ու հատակագիծը զգալիորեն ձևփոխվեցին, ավելացվեց երրորդ հարկ, մուտքը ձևավորվեց չորս քառակուսի սյուներից կազմված սյունասրահով։ Շենքը փոխեց իր տեսքը և դարձավ դժվար ճանաչելի։

Վերակառուցումից հետո շենքում տեղակայվել են բնակարաններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  *Орлов Г. Н. Найговзин Л.И. Цымбал А.А.* Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на старых открытках и фотографиях. — Таганрог: Лукоморье, 2004. — С. 124.
2. ↑  *Киричек М.С.* Дворец пионеров и школьников // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 312.
Նեղոսի գետի և դելտայի արբանյակային պատկերը
**Նեղոսի դելտա** (արաբ․՝ دلتا النيل‎‎‎‎), աշխարհի խոշորագույն գետերից մեկի՝ Նեղոսի, դելտան, որը ձգվում է Միջերկրական ծովի երկայնքով 240 կմ՝ Ալեքսանդրիայից մինչև եգիպտական Պորտ Սաիդ նավահանգիստ։ Նեղոսի դելտան ընդհանուր հաշվով զբաղեցնում է մոտ 24 հազար քառ․ կմ տարածք։

Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության մայրաքաղաք Կահիրեից փոքր-ինչ ներքև՝ ծովի թափվելու վայրից 160 կմ հարավ Նեղոսը բաժանվում է մի քանի ճյուղերի։ Նեղոսի դելտա եզրույթն առաջին անգամ իրենց խոսքում կիրառել են հին հույն աշխարհագրագետները։ Նրանք նշել են, որ Նեղոսի դելտան ունի եռանկյունաձև տեսք, այն նմանեցնելով հունական այբուբենի «դելտա» (հին հունարեն՝ Δ) տառի հետ։ Հենց այստեղից էլ առաջացել է *Նեղոսի դելտա* եզրույթը։

Ներկայումս Նեղոսի դելտայի շրջակայքում բնակվում է ամբողջ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության բնակչության կեսը՝ մոտ 80 միլիոն մարդ։ Դելտայի ափին կառուցված են մի շարք խոշոր քաղաքներ, որոնք ունեն բնակչության բարձր խտության ցուցանիշ։ Նեղոսի դելտայի շրջակայքում բնակչության միջին խտության ցուցանիշը գերազանցում է 1000 մարդ մեկ քառակուսի կիլիոմետրի վրա։

Նեղոսի դելտայի ափին գտնվող ամենամեծ և ամենահայտնի քաղաքն Ալեքսանդրիան է, որը նաև Եգիպտոսի խոշորագույն նավահանգիստն է։ Այստեղ են գտնվում նաև ժամանակակից Եգիպտոսի մի շարք վարչատարածքային միավորներ։

Դեռևս հնագույն ժամանակներից՝ Հին Եգիպտոսի պետական միավորման գոյության օրոք, այն ունեցել է կարևոր տնտեսական նշանակություն։ Բացի Ալեքսանդրիայից և Կահիրեից, դելտայի շրջակայքում եղել են նաև մի շարք հնագույն քաղաքներ, որոնց մի մասը հիմա գոյություն չունի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Եգիպտոսի քաղաքների վիճակագրական տվյալներ, Քաղաքներ Նեղոսի դելտայի շուրջը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նեղոսի դելտան(չաշխատող հղում)
 — *Նեղոսը Եգիպտոսի համար*
* դելտայի տնտեսական նշանակությունը Եգիպտոսի համար
* Նեղոս գետի և վերջինիս դելտայի մասին Archived 2010-08-02 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել  կատեգորիայում։ |
**Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուս** (գերմ.՝ Franz Josef Strauß, սեպտեմբերի 6, 1915(1915-09-06)[…], Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն - հոկտեմբերի 3, 1988(1988-10-03)[…], Ռեգենսբուրգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի պետական և քաղաքական գործիչ։

Հայտնի է եղել որպես բավարական Քրիստոնեա-ժողովրդավարական Միություն քաղաքական կուսակցության առաջատարներից մեկը։

Եղել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության երկրորդ պաշտպանության նախարարը և Բավարիայի վարչապետը։ Մասնակցել է Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմին։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուսը ծնվել է 1915 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Բավարիայի Մյունխեն քաղաքում։ Հայրը եղել է մսագործ և ունեցել է սեփական վաճառակետը։

Իսկ մայրը եղել է տնային տնտեսուհի։ Նրա ծնողները եղել են գերմանացի բարեպաշտ կաթոլիկներ, ինչպես նաև միապետության և հակապրուսական կառավարության կողմնակիցներ։

Նրա հայրը 1919 թվականին մասնակցել է Բավարիայի Ժողովրդական կուսակցության ստեղծմանը և հավատարիմ է մնացել նրան, մինչև նացիստների կողմից դրա կազմալուծմանը։

Երիտասարդական տարիքում զբաղել է պրոֆեսիոնալ հեծանվասպորտով։ 1935-1939 թվականներին բարձրակարգ կրթություն է ստացել Բավարիայում՝ Մյունխենի համալսարանում։

1939 թվականին կամավոր կերպով մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին և ստեցել է Վերմախտը գլխավորելու իրավունք։ Մասնակցել է Ստալինինգրադյան կռիվներին և Մոսկվայի գրավմանը։ Բացի այդ, նաև մասնակցել է Սկանդինավյան թերակղզու երկրների և Ֆրանսիայի օկուպացմանը։

1956 թվականի հոկտեմբերի 16-ին դարձել է նորանկախ Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության երկրորդ վարչապետը, հաջորդելով Թեոդոր Բլանկին։ Պատերազմից հետո զբաղվել է քաղաքական հարցերով։

1957 թվականին Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուսը ամուսնացել է բավարացի նշանավոր քաղաքական գործչի դստեր՝ Մարիաննե Ցվիքնագլի հետ։ Համատեղ կյանքի ընթացքում ունեցել են երկու որդի և մեկ դուստր։ 1984 թվականին ավտովթարի հետևանքով զոհվում է Ֆրանցի կինը։

Մահացել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Ռեգենսբուրգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2  Stammdaten aller Abgeordneten des Deutschen Bundestages
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
5. ↑
**Ֆրանց Գուդովիչ** (լիտ.՝ Pranas Gudavičius, ապրիլի 7, 1876(1876-04-07), Užakmeniai, Eržvilkas Eldership, Jurbarkas District Municipality, Լիտվա - նոյեմբերի 28, 1956(1956-11-28), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), լիտվացի բժիշկ, սոցիալ-դեմոկրատ, Կովենսկի նահանգից Պետական դումայի II գումարման պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրանց Գուդովիչը ծնվել է 1876 թվականին։ 1895 թվականին ավարտել է Միտավսկի գիմնազիան, այնուհետև ընդունվել է Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի բնագիտական բաժինը, բայց 1896 թվականին փոխադրվել է Խարկովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, որտեղից էլ հեռացվել է 1901 թվականին ուսանողական խռովություններին մասնակցելու համար։ Ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել է Գերմանիա և 1905 թվականին Բեռլինի համալսարանից ստացել բժշկության դոկտորի աստիճան։ 1906 թվականին որպես բժիշկ աշխատանքի է անցել Էրժվիլկաս բնակավայրում։ Եղել է Լիտվական սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ Ըստ երևույթին ընտրվել է գյուղացիական ցենզով, որպես հողատեր Կովենսկի նահանգի Ստեֆանովո գյուղից։

Պետական դումայի 2-րդ գումարման լիտվացի պատգամավորները, 1907, Գուդովիչ ձախից առաջինն է նստած
Մոտ է եղել սոցիալ- դեմոկրատական ֆրակցիայի մենշևիկյան թևի հետ։ Մտել է Ավտոնոմիստների Լիտվական խմբի մեջ։ Եղել է անձի անձեռնմխելիության և ագրարային հանձնաժողովներում։ Իր ստորագրությունն է դրել Պետական Դումայի 5 անդամների հայտարարության տակ` ի պաշտպանություն Սոցիալ-դեմոկրատական ֆրակցիայի տեսական հայացքների և տակտիկայի այն բանից հետո, երբ նրա 55 անդամներ ենթարկվել են քրեական պատասխանատվության։ 1910-1911 թվականներին սոցիալիստական գործունեության համար կալանավորվել է Կովենսկի բանտում։ 1914 թվականին պետական քննություններ է հանձնել Ռուսաստանում բժշկի կոչման համար և շուտով զորակոչվել ռուսական բանակ և ծառայել ռազմաճակատում որպես բժիշկ։ 1919 թվականին վերադարձել է Լիտվա։ 1924 թվականից աշխատել է Կաունասում որպես սանիտարական բժիշկ։ 1934-1941 թվականներին եղել է Բժիշկների Լիտվական ասոցիացիայի նախագահը։ 1935-1941 թվականներին դասավանդել է Կաունասի Վիտով Մեծի համալսարանում։ 1944 թվականին արտագաղթել է Արևմուտք։ 1951-1955 թվականներին որպես բժիշկ աշխատել է Միացյալ Նահանգներում։ 1952 թվականից եղել է լիտվացի բժիշկների Նյու-Յորքյան ընկերության պատվավոր անդամ։ Հրապարակել է մի շարք հոդվածներ պանկրեատիտի բուժման վերաբերյալ։

Գրականություն
-------------

* Государственная дума Российской империи: 1906—1917. Б. Ю. Иванов, А. А. Комзолова, И. С. Ряховская. Москва. РОССПЭН. 2008. С. 152.(չաշխատող հղում)
* *Боиович М. М.* Члены Государственной думы (Портреты и биографии). Второй созыв. М, 1907. С. 139.

Աղբյուրներ
----------

* Vincas Tercijonas. Prof. Dr. Med. Pranas Gudas-Gudavičius, Chicago, 1959

Արխիվ
-----

Ռուսաստանի պետական պատմական արխիվ, ֆոնդ` 1278, համար` 1 (2-րդ գումաում), գործ` 116, գործ` 536, թերթ` 4։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Н. П. Ерошкин.* Социал-демократические фракции в Государственных Думах. // Советская историческая энциклопедия.
2. ↑  Pranas Gudavičius. Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. VII (Gorkai-Imermanas). – Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2005. 257 psl.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2007135888 · VIAF: 63800788 · WorldCat VIAF: 63800788 |

 |
Մարկոս ավետարանիչ։
 
**Ավետարան ըստ Մարկոսի** (հուն․՝ Κατά Μαρκον), Նոր Կտակարանի կանոնի երկրորդ գիրքը։ Չորս Ավետարաններից ամենակարճն է և գրվել է մյուսներից առաջ։ Հեղինակը, ըստ առաջին եկեղեցու վկայության, Հովհաննես Մարկոսն է, որի մասին ծանոթություններ ունենք «Առաքյալների գործերը» գրքից և առաքելական նամակներից (Կղ 4.10, Փլմ 24, Բ Տմ 4.11, Ա Պտ 5.13)։ Դեպի Երուսաղեմ, Կիպրոս և Պամփիլիա կատարած ճանապարհորդության ընթացքում Մարկոսն ուղեկցել է Պողոսին և Բառնաբասին։ Որոշ ժամանակ նա աշակերտել է նաև Պետրոս առաքյալին։

Մարկոսի Ավետարանն սկսվում է այն հաստատումով, որ Հիսուս Քրիստոսը Աստծու Որդին է։ Այս Ավետարանը Հիսուսին ներկայացնում է որպես մեծ հեղինակության տեր մի անձի, որի իշխանությունը երևում է նրա ուսուցումներից, չար ոգիների վրա ունեցած ազդեցությունից և մարդկանց մեղքերը ներելուց։ Աստիճանաբար Հիսուսն ինքն իրեն հայտնի է դարձնում իր աշակերտներին, և որքան հայտնի է դարձնում իր Մեսիա լինելը, այնքան ավելի է խոսում իր չարչարանքների, մահվան և հարության մասին, որոնք պիտի տեղի ունենային Երուսաղեմում։ Հիսուսն ինքն իրեն կոչում է Մարդու Որդի, որն աշխարհ է եկել իր կյանքը տալու՝ մարդկությունը մեղքի կապանքներից ազատագրելու համար։

Մարկոսն իր Ավետարանում Հիսուսի պատմությունը մեզ ներկայացնում է առավելապես նրա կատարած գործերով, քան նրա խոսքերով և ուսուցումներով։ Հովհաննես Մկրտչի մասին կարճ ներածականից և Հիսուսի մկրտության և փորձության դրվագի համառոտ նկարագրությունից հետո Մարկոսն անմիջապես անցնում է Հիսուսի առաքելությանն ու նրա կատարած բժշկումներին։ Ժամանակի ընթացքում Հիսուսի հետևորդները հետզհետե ավելի լավ են հասկանում նրան, մինչդեռ, մյուս կողմից, նրա հակառակորդներն ավելի թշնամակամ դիրք են բռնում նրա հանդեպ։ Վերջին գլուխներում նկարագրված են Հիսուսի վերջին շաբաթը, հատկապես նրա խաչելությունը և հարությունը։

Մարկոսի Ավետարանը գործնական, պարզ ու արագ ոճով, բայց տպավորիչ կերպով է ներկայացնում Հիսուսին, այնպես որ յուրաքանչյուր ընթերցող, հռոմեացի հարյուրապետի նման, կարողանա գոչել. «Իսկապես որ այս մարդն Աստծու Որդին էր» (15.39)։

Մարկոսի ավետարանի առաջին էջը Սարգիս Պիծակի նկարազարդմամբ

Մարկոսի ավետարանի բովանդակություն
---------------------------------

* Ավետարանի սկիզբը (1.1-13)
* Հիսուսի առաքելությունը Գալիլեայում (1.14-9.50)։
* Հիսուսի երթը Գալիլեայից Երուսաղեմ (10.1-52)։
* Վերջին շաբաթը Երուսաղեմում և նրա շրջակայքում (11.1-15.47)։
* Հիսուսի հարությունը (16.1-8)։
* Հարությունից հետո Հիսուսի երևալը երեք անգամ և համբարձումը (16.9-20)։

Արտաքին Հղումներ
----------------

* Ավետարան ըստ Մարկոսի
**Շաբոլատի լիման** (այլ անվանումներ՝ **Բուդացկի լիման**, **Շաբոլատ**, **Բուդակի**; ռումիներեն՝ Limanul Budachi, Şabolat), լիման Ուկրաինայի Օդեսայի մարզում, Սև ծովի ափին։ Գտնվում է Բելգորոդ-Դնեստրովսկի քաղաքից 18 կմ հեռավորության վրա։ Ծովից բաժանված է նեղ, 80-200 մ լայնությամբ, ավազաթմբով։ Լիմանի ափին է գտնվում Սերգեևկա ավանը։

Լիմանի ժամանակավոր կապը ծովի հետ իրականացվում է «Բուդակի» (հարավ-արևմուտքում) ջրանցքով, երբեմն ավազաթմբի վրայով։ Լիմանը կապված է Դնեստրի լիմանի հետ «Բուգազ-1» և «Բուգազ-2» ջրանցքներով։ Լիմանի կենտրոնական մասում կառուցված է կամուրջ, որը կապում է ավազաթումբը ավանի հետ։

Լիմանը ձգված է ծովի ափի երկայնքով, ունի մոտ 17 կմ երկարություն, և 1,5 կմ լայնություն։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 0,8 - 2,4 մ բարձրության վրա։ Ընդհանուր մակերեսն է 3200 հա։ Լիմանը ծանծաղ է, առավելագույն խորությունը կազմում է 2,2 մ, միջինը՝ 1,05 մ։

Ամռանը ջրի ջերմաստիճանը հասնում է +26-28 °С, իսկ ծանծաղուտներում մինչև 33 °C։ Շաբոլատի լիմանի ափը մայրցամաքի կողմից զառիվեր է, միջինում 8-12 մ բարձրությամբ, Սերգեևկայի մոտակայքում հասնում է մինչև 18-35 մ։

Ստորերկրյա ջրերի հաշվին, լիմանի հյուսիսարևելյան հատվածը համեմատաբար քաղցրահամէ (աղիությունը` 2-14 ‰), հարավարևմտյան և կենտրոնական մասերը առավել աղին են (աղիությունը` 15-32 ‰)։

Տես նաև
-------

* Ուկրաինայի լճեր

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ուկրաինա Ուկրաինայի լճեր |
| --- |
|  |
| 
* Դնեստրի լիման
* Սոլյոնի Լիման
* Սասիկ (Կունդուկ)
* Կիրլեուցի լիճ
* Տիլիգուլի լիման
* Ուզունլարի լիճ
* Մոլոչնի լիման
* Սվիտյազ
* Յալպուգ
* Ակտասկի լիճ
* Կագուլ
* Շաբոլատի լիման
* Կուրուգլույ
* Դոնուզլավ
* Սասիկ-Սիվաշ
* Կիտայ
* Ալիբեյ
* Կույալնիկի լիման
* Շագանի
* Կատլաբուխ

 |

 |
Ղուկաս ավետարանիչ
 
**Ավետարան ըստ Ղուկասի** (հուն․՝  Εὐαγγέλιον κατὰ Λουκάν), Նոր Կտակարանի մեջ մտնող չորս Ավետարաններից մեկը։ Ղուկասը հույն բժիշկ էր, աշակերտել է Պողոս առաքյալին, դարձել նրա հավատարիմ գործակիցը և շատ անգամ ճանապարհորդել նրա հետ։

Ղուկասի Ավետարանը Հիսուսին ներկայացնում է որպես Իսրայելի և մանավանդ ամբողջ մարդկության Փրկչի։ Ավետարանի սկզբում կա մի երկար մուտք, որտեղ նկարագրված են Հովհաննես Մկրտչի ու Հիսուսի ծնունդների ավետումն ու ծննդյան հանգամանքները՝ Զաքարիայի օրհներգով, Մարիամի փառաբանական երգով, հրեշտակների օրհներգությամբ և Սիմեոն ծերունու օրհնաբանությամբ հանդերձ, որոնք հենց սկզբից մեզ են փոխանցում Ղուկասի Ավետարանի հիմնական պատգամը Քրիստոսի Աստվածային ծագման և փրկության համաշխարհային նշանակության մասին։

Ղուկասի ավետարանում նաև հատուկ ձևով արտացոլված է Աստծու սերը, մանավանդ խոնարհ դասի մարդկանց նկատմամբ։ Այս Ավետարանը հաճախ կոչում են «Մեղավորի Ավետարան»։ Դա խոնարհների, աղքատների, զրկվածների, այրիների և օտարականների Ավետարանն է։ Այս Ավետարանը առավել ամբողջական կերպով տալիս է Հիսուսի կյանքի պատմությունը՝ սկսած Հովհաննես Մկրտչի ծնունդից մինչև Հիսուսի հարությունը։ Հեղինակի նպատակն է եղել Հիսուսի կյանքի դեպքերը պատմել կանոնավոր դասավորումով։ Իսկ Հիսուսի հարությունից հետո քրիստոնեության տարածման և զորացման պատմությունը նույն հեղինակը պատմում է «Առաքյալների գործերը» գրքում։

Հատկանշականն այն է, որ մի շարք դրվագներ և առակներ գտնում ենք միայն Ղուկասի Ավետարանում։ Այսպես, օրինակ, Հիսուսի ծննդյան ժամանակ հրեշտակների երգը, հովիվների այցը, պատանի Հիսուսը տաճարում, փարիսեցու և մաքսավորի, բարի սամարացու, անառակ որդու և այլ առակներ, Զակքեոսի և խաչված ավազակի դարձը և այլն։

Ավետարանի ամփոփ բովանդակությունը
--------------------------------

* Նախաբան (1.1-4)։
* Հովհաննես Մկրտչի և Հիսուսի ծնունդն ու մանկությունը (1.5-2.52)։
* Հովհաննես Մկրտչի առաքելությունը (3.1-20)։
* Հիսուսի մկրտությունն ու փորձությունը (3.21-4.13)։
* Հիսուսի առաքելությունը Գալիլեայում (4.14-9.50)։
* Հիսուսի երթը Գալիլեայից Երուսաղեմ (9.51-19.27)։
* Վերջին շաբաթը Երուսաղեմում և նրա շրջակայքում (19.28-23.56)։
* Հիսուսի հարությունը, հարությունից հետո երևալը և համբարձումը (24.1-53)։

Արտաքին Հղումներ
----------------

Ավետարան ըստ Ղուկասի
**Երեք ախպեր**, հայկական ժողովրդական հեքիաթ։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է թագավորի, մի խելքը պակաս կնոջ և նրա երեք որդիների մասին։ Այս կնոջ տղաներից մեկը հողագործ է լինում, մյուսն այգեպան, մեկն էլ ջուլհակ։ Մեկ տարի էլ այդ թագավորի երկրում աղքատության տարի է լինում, այն տեսակ, որ անգամ մի կտոր հաց էլ չեն ճարում, որ ուտեն։ 
Մի օր էլ այս թագավորի ուղտը կորչում է։ Այնպես է պատահում, որ այդ տղաներն ուղտը բռնում են։ Այս տղաները գիտեին, որ ուղտը տանեն տուն, իրենց խելառ մայրը կգնա և թագավորին կասի։ Մտածում են ու որոշում են ուղտին հարսի շորեր հագցնել, դեմքին քող գցել և տան անկյունում կանգնեցնել։ Երբ մայրը գալիս է տուն, ասում են որ իրեն նորից ենք պսակելու և այդ ուղտն էլ նրա հարսանիքի մսացուն է։ Ուղտը մորթում են, միսը ղավուրմա անում, լցնում կարասները, տանում պահում։ Այս թագավորը տեսնում է, որ ուղտը չի գալիս, ծառաներին ուղարկում է, որ գնան ուղտին ման գան։ Ծառաներն ման են գալիս, չեն գտնում։ Գնում են վերջում այս խելքը պակաս կնոջ տղաներին հարցուփորձ անելու, առաջինը հողագործ եղբոր մոտ են գնում։ Դաշտում վար անելիս է լինում։ Հարցնում են, թե ուղտը չի տեսել, սա էլ իրեն գժի տեղ է դնում ու ասում, որ չի տեսել։ Տեսնում են, որ սա գիժ է, գնում են այգեպան եղբոր մոտ, տեսնում են` ընկույզ է թափ տալիս։ Հարցնում են` ուղտը տեսել է թե ոչ, նա պատասխանում է, որ ամեն տարի այսքան պտուղ չի տվել և այս տարի ծառը պտղաբեր է։ Այս ծառաները միտք են անում, թե սա նրանից ավելի գիժ է, թողնում գնում են ջուլհակ եղբոր մոտ ու հարցնում ուղտի մասին։ Նա էլ պատասխանում է, որ ինքը կտավ է գործում և եղբայրների նման գիժ է ձևանում։ Տեսնելով, որ սա էլ նրանցից է խելառ, գնում են մոր մոտ` մտածելով, որ նա կարող է իրենց մի բան ասել։ Հարցնում են թագավորի ուղտի մասին, նա պատասխանում է, որ տեսել է, իր տղաներն են բերել, մորթել, ղավուրմա արել, լցրել կարասներն ու պահել և ասել, թե դա իր հարսանիքի համար է։ Թագավորի ծառաներն տեսնում են, որ սա էլ նրանցից է գիժ, թողնում գնում են և ասում, որ շատ են փնտրել, բայց ուղտը չեն կարողացել գտնել։

Կերպարներ
---------

* Թագավոր
* Գյուղացի կին
* Երեք եղբայր
* Ծառաներ
* Ուղտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, կազմող` Ա. Նազինյան, 2004, էջ 242
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 243

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հակոբ Կոջոյան, «Երեք ախպեր» հեքիաթի նկարազարդում
**Մեծ Արտենի**, *Արտենի, Արտենի Մեծ, Արտին, Արտիս, Բողութլու, Բողութլու Մեծ, Բուգուրթու, Բողուրթլու, Բուղուրթու, Բուղութու, Պուկութու, Պուկուրթու*, լեռնագագաթ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագած լեռնազանգվածի հարավարևմտյան ստորոտին, Արևուտ գյուղից 2 կմ հարավ–արևմուտք։ Հրաբխային Է, հիմքի տրամագիծը մոտ 10 կմ, բարձրությունը 2047 մ։ Մեծ Արտենի վյրա հայտնաբերվել են հին քարեդարյան կայանների մնացորդներ (գլխավորապես Սատանիդար, Արեգունի և Հարավային բլուրներում), վաղ քարեդարյան դործիքներ՝ մինշշելյան, շելյան և աշելյան ժամանակների ձեռքի հատիչներ, քերիչներ, շեղբեր ևն, նեոլիթի ե մեզոլիթի դործիքներ։ Բնիկները զբաղվել են որսորդությամբ, հավաքչությամբ, ավելի ուշ երկրագործությամբ։ Հրաբխային ծագում ունեցող կոնաձեւ բարձրությունն է

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 82 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 502 — 992 էջ։
3. ↑  Հայկական Համառոտ Հանրագիտարան է. 92


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**ՆՈՒՌ Լինուքսը** (NUR: Nur's Ubuntu Reconstructed) հանդիսանում է Լինուքս օպերացիոն համակարգի հայկականացված տարբերակը։ Այն մշակվում է Հայ-Ռուսական (Սլավոնական) Համալսարանի Համակարգային Ծրագրավորման Լաբորատորիայի կողմից։ Այն հիմնված է Ուբունտու բաշխման վրա։

Մշակողների խումբը
-----------------

ՆՈՒՌ Լինուքսը մշակվում է Հայ-Ռուսական (Սլավոնական) Համալսարանի Համակարգային Ծրագրավորման Լաբորատորիայի կողմից։ Լաբորատորիան հիմնադրվել է 2007 թվականին որպես Հայ-Ռուսական (Սլավոնական) Համալսարանի և Ռուսաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի Համակարգային Ծրագրավորման Ինստիտուտի համատեղ նախագիծ։ Լաբորատորիայի աշխատակազմը ներառում է գիտության թեկնածուների, ասպիրանտների և մագիստրանտների։ Լաբորատորիան զբաղվում է Լինուքս օպերացիոն համակարգում մեծ տարածում գտած ծրագրային գրադարանների համար ավտոմատացված թեստերի մշակմամբ։

ՆՈՒՌ Լինուքսի տարբերակները
--------------------------

ՆՈՒՌ Լինուքս համակարգի առաջնային նպատակն է հնարավորինս հեշտացնել հայ օգտագործողի անցումը այլ համակարգերից Լինուքս համակարգին։ Այդ նպատակով մշակողների խումբը հարմար է գտել իրականացնել համակարգի մի քանի տարբերակներ։ Մասնավորապես իրականացվում են Office, Home, Developer, Education տարբերակները։ Նրանցից յուրաքանչյուրը նախատեսած է համապատասխան բնագավառում օգտագործողի հարմարավետության բարձրացման համար։ Օրինակ՝ Developer տարբերակը տեղադրելուց անմիջապես հետո պատրաստ կլինի ծրագրային ապահովման մշակողների կողմից գրեթե առանց որևէ փոփոխության օգտագործման համար։ Այնտեղ ներառված են ինչպես կոմպիլյատորներ և ինտերպրետատորներ ամենատարբեր լեզուների համար (ներառյալ՝ C, C++, C#, Java, PHP, PERL, TCL, Python, Awk), այնպես էլ մի շարք գրադարաններ (ներառյալ՝ GLib, GObject, GTK+, Mono Runtime, JDK) և ծրագրերի մշակման ինտեգրացված միջավայրեր (ներառյալ՝ Geany, Eclipse, NetBeans)

Սեփական նախագծեր
----------------

ՆՈՒՌ Լինուքս համակարգում բացի Ուբունտու համակարգից փոխառված ծրագրերից նախատեսվում է (և արդեն մասամբ իրականացված է) ունենալ լաբորատորիայի կողմից մշակված սեփական ծրագրեր։ Մասնավորապես արդեն մշակված է հայկական ոչ-յունիքոդ ստեղնաշարը, որը թույլ կտա հայ օգտագործողին փոփոխել հին փաստաթղթերը և ստեղծել նորերը արդեն սովոր միջավայրում։ Իհարկե, քանի որ ոչ-յունիքոդ փաստաթղթերը քիչ-քիչ անցնում են պատմության գիրկը, ՆՈՒՌ Լինուքս համակարգում ներառված է նաև ծրագիր, որը կարող է փոխարկել հայերեն և ռուսերեն ոչ-յունիքոդ տեքստը յունիքոդ տեքսետի և հակառակը։

Բացի նշված հնարավարություններից ՆՈՒՌ Լինուքս համակարգում նախատեսվում է ունենալ նաև այլ սեփական ծրագրեր։ Մասնավորապես արդեն մշակվում է հեռախոսի միջոցով համակարգչի հեռակառավարման ծրագիր։ Այն թույլ կտա կառավարել ինչպես օպերացիոն համակարգի որոշ ֆունկցիաներ, այնպես էլ որոշ կոնկրետ ծրագրեր, ինչպիսիք են նվագարկիչները կամ ներկայացումներ ցուցադրող ծրագրերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ստեղծվում է Լինուքս օպերացիոն համակարգի հայկականացված տարբերակը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լինուքս հիմնադրամ
* Linux Standard Base
**Կոնվենցիոնալիզմ** (լատ.՝ conventio - համաձայնություն), իմացաբանական ուղղություն, որը հատկապես դրսևորվել է գիտության փիլիսոփայության մեջ։

Անրի Պուանկարե՝ կոնվենցիոնալիզմի հիմնադիր
Ըստ կոնվենցիոնալիզմի, որի հիմնադիրը Ա. Պուանկարեն է, մաթեմատիկայի և բնագիտության հիմնադրույթները և կառուցվածքները համաձայնություններ են (պայմանականություններ, սահմանումներ, գիտնականների պայմանավորվածություններ), որոնց ընտրությունը կատարվում է նպատակահարմարության, պարզության, մտքի տնտեսման և այլ չափանիշներով։ Դրանք պարզապես ձևական միջոցներ են՝ բնագիտական բովանդակային տեսություններ կառուցելու համար։ Կոնվենցիոնալիզմը հատկապես արտահայտվել է Ռ. Կառնապի և Կ. Այդուկևիչի վաղ աշխատություններում։ Կոնվենցիոնալիզմի տարրեր ունեն նեոպոզիտիվիզմը, պրագմատիզմը և օպերացիոնալիզմը։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմը մերժում է կոնվենցիոնալիզմը, քանի որ այն բացառում է գիտության մեջ իսկապես գոյություն ունեցող օժանդակ մտածական կառուցվածքների օբյեկտիվ հիմքերը։

Քանի որ սուբյեկտիվ իդեալիզմը ժխտում է սուբյեկտի գիտելիքների մեջ օբյեկտիվ բովանդակությունը, այս տեսակետը տիպական է նրա համար։ Կոնվեցիոնալիզմի տեսական սկզբունքները մշակել է Պուանկարեն։ Այս տեսակետը հերքվում է ճանաչողության պրոցեսի պատմական վերլուծությամբ։ Հասկացություններն ու տեսությունները արտահայտում են աշխարհի որոշակի կողմերը` ձևավորվելով մարդու պրակտիկ գործունեության ընթացքում։ Տեսությունները ձևակերպվելուց հետո կարող են աբստրահվել իրենց ռեալ հողից և դառնալ գործիք միանգամայն տարաբնույթ երևույթների նկարագրության համար։ Այսպես երկրաչափական պատկերացումները կարող են կիրառվել տեխնիկական խնդիրների լուծման գրաֆիկների կազմման և այլ նպատակների համար։ Սակայն այդպիսի կիրառման «արհեստական բնույթը», որը հիմնված է ոչ նույնական օբյեկտների համանմանության վրա, ամենևին էլ չի ապացուցում բուն տեսական կառուցումների կամայական բնույթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Փիլիսոփայական բառարան, Երևան, 1975թ.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 579)։*  |
**Լուիզ Ֆով-Հովհաննիսյան** (սեպտեմբերի 18, 1930(1930-09-18), Փարիզ), հայ հոգեբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1991)։

Կենսագրություն
--------------

1954 թվականին ավարտել է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1958-1978 թվականներին եղել է նույն ֆակուլտետի անեսթեզիոլոգիայի և ռեանիմատոլոգիայի բաժանմունքի վարիչ, 1982 թվականից՝ Փարիզի Սուրբ Աննա հոգեբուժական հիվանդանոցի հոգեբույժ
:

1985-1991 թվականներին Վազգեն Ա Պալճյանի միջնորդագրով զբաղվել է Փարիզի Վիլժյուֆի հոգեբուժական հիվանդանոցի տնօրինության տակ գտնվող՝ Կոմիտասի հոգեկան հիվանդությանը վերաբերող արխիվային նյութերի ուսումնասիրությամբ և նրա հոգեկան հիվանդության ախտորոշման ճշտման խնդիրներով, որոնց մասին գիտական զեկուցումներով հանդես է եկել Սորբոնում, Փարիզում, Տորոնտոյում (2001), Երևանում (2001)։

1989-1990 թվականներին Սպիտակում, Գյումրիում, Երևանում, Ստեփանակերտում մասնագիտական օգնություն է ցույց տվել երկրաշարժից ու պատերազմից տուժած բնակչությանը, նվիրաբերել մեծ քանակությամբ դեղորայք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
2. ↑  Կոմիտասի հիվանդությունը իրականություն և պատրանք
**Խաղտիք**, Խաղտյաց երկիր, Խաղտյաց աշխարհ, Խաղտյաց գավառ, պատմական երկիր Փոքր Ասիայում, հին և միջին դարերում։ Խաղտիքը հույները կոչել են խալիբ կամ Արմենոխալիբ, իսկ բնակիչներին՝ արմենոխալիբներ։ Գտնվում էր Սև ծովի հարավարևելյան ափին։ Խաղտիքի սահմանները եղել են հարավից՝ Բարձր Հայքի Սպեր, արևելքից՝ Տայքի Ոքաղե և Արսյաց փոր գավառները, հյուսիս-արևմուտքից՝ Պոնտական Կապադովկիան։ Խաղտիքի տարածքը համապատասխանում է Լազիստանին (Թուրքիա)։ Խաղտիքը հյուսիսից շրջապատված է Պարխարի ու Համշենի, իսկ հարավից՝ Դերջանի լեռներով, որոնց միջև ընկած տարածքը կոչվել է նաև Խաղտո ձոր, որտեղից հոսում է Ճորոխ (Ակամսիս) գետը։

Չնայած Խաղտիք վարչականորեն չի մտել Մեծ Հայքի կազմի մեջ, բայց հնում որոշ ժամանակ ենթարկվել է հայկական պետությանը և, սահմանակից լինելով Բարձր Հայք և Տայք նահանգներին, միշտ բնակեցված է եղել հայերով, ընդհուպ մինչև 1915 թվականի Մեծ եղեռնը։ Արտաշեսյանների պետության վերացումից հետո Խաղտիքն ընկավ Պոնտոսի պետության, Սասանյան Պարսկաստանի և Հռոմի տիրապետության տակ։ Այնուհետև Խաղտիքին տիրել են ՝ բյուզանդացիները, սելջուկները, օսմանյան թուրքերը (XVI դ.)։ Հետագա դարերում այստեղ բնակվել են նաև թուրքեր։ Հայ մատենագիրները, ի նկատի ունենալով Խաղտիքի խիտ անտառներն ու խոնավ կլիման, այն կոչել են «անլոյս երկիրն խաղտեաց»։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 7)։*  |
**Վասիլե Մոկրանյաց** (սերբ.՝ Василије Мокрањац, 11 սեպտեմբերի, 1923, Բելգրադ - 27 մայիսի, 1984, Բելգրադ), սերբ կոմպոզիտոր, երաժշտական մանկավարժ, Բելգրադի երաժշտության ակադեմիայի պրոֆեսոր (1965), Սերբիայի գիտության ու արվեստների ակադեմիայի իսկական անդամ (1976 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Վասիլե Մոկրանյացը ծնվել է 1923 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Բելգրադում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Հայրը՝ թավջութակահար Յովան Մոկրանյացը (1888-1956), Բեկգրադի ֆիլհարմոնիայի հիմնադիրներից մեկն է։ Նա հայտնի կոմպոզիտոր Ստեվան Մոկրանյացի ազգականն էր։ Վասիլե Մոկրանյացի մայրը՝ Ելենա, որ չեխական ծագում ուներ, նույնպես թավջութակահար էր։

1947 թվականին ավարտել է Բելգրադի երաշխտության ակադեմիայի դաշնամուրի դասարանը (սովորել է Էմիլ Գայեկի դասարանում), 1951 թվականին՝ կոմպոզիցիայի դասարանը (սովորել է Ստանոյլո Ռաիչիչի դասարանում)։

1947-1951 թվականներին դասավանդել է Բելգրադի «Իոսիպ Մարինկովիչ» երաժշտական դպրոցում, իսկ 1952-1956 թվականներին՝ «Մոկրանյաց» երաժշտական դպրոցում։ 1965 թվականից Բելգրադի երաժշտության ակադեմիայի կոմպոզիցիայի դասարանի պրոֆեսոր է։

1967 թվականից Սերբիայի գիտության ու արվեստների ակադեմիայի անդամ է, 1976 թվականից՝ իսկական անդամ։

1984 թվականին կյանքն ավարտել է ինքնասպանությամբ՝ դուսր նետվելով չորրորդ հարկի բնակարանի պատուհանից։ Ինքնասպանության պատճառներն այդպես էլ չեն պարզվել։ Վաղաժամ մահվան պատճառով կոմպոզիտորի շատ գործեր մնացել են անավարտ։

Վասիլի Մոկրանյացը սերբական նամականիշի վրա, 2009 թ.

Ստեղծագործությունը
------------------

Վասիլե Մոկրանյացը 20-րդ դարի երկրորդ կեսի Սերբիայի ամենահայտնի երաժշտական կատարողներից է։ Թեև Վասելե Մոկրանյացին առաջին հերթին համարում են մի շարք սիմֆոնիաների հեղինակ, նա հասցրել է ստեղծել նաև դաշնամուրային երաժշտություն, ինչպես նաև երաժշտություն է գրել թատերական ներկայացումների ու կինոնկարների համար։

Վասիլե Մոկրանյացի համար բնութագրական է հակումը դեպի գործիքային ժանրերը։ Նրա ստեղծագործություններին հատուկ են երաժշտական լեզվի ազգային առանձնահատկութոյւնները, նեոռոմանտիզմի տարրեի գործածումը և այլն։

Ընտրյալ ստեղծագործություններ
----------------------------

* նվագախմբի համար
	+ 4 սիմֆոնիա (1961, 1965, 1967, 1972),
	+ դրամատիկական ուվերտյուրա (1950),
	+ ուվերտյուրա (1962),
	+ «Համերգային ուվերտյուրա» (1972);
* լարային նվագախմբի համար
	+ Дивертисмент (1968),
	+ սիմֆոնիետա (1970),
* կոնցերտինո դաշնամուրի, 2 տավղի ու կամերային նվագախմբի համար (1956),
* լարային նվագախումբ (1944),
* դաշնամուրի համար
	+ սոնատ (1947),
	+ 2 սոնատ (1953, 1954),
	+ սյուիտ «Հատվածներ» (1954), «Յոթ Էտյուդներ» (1951), վարիացիաներ (1949), «Վեց պար» (1954),
* ջութակի ու դաշնամուրի համար
	+ սոնատ (1952),
* 3 ֆլեյտայի, տավիղի, դաշնամուրի և այլն - «Платаны» (1965) սյուիտ,
* ժողովրդական երգերի շարքեր
* երաժշտություն թատրոնի, կինոյի համար

Մրցանակներ
----------

Արժանացել է մի շարք հեղինակավոր մրցանակների, այդ թվում՝ մայրաքաղաքային «Sterija» թատրոնի մրցանակ, հարավսլավական ռադիո- և հեռուսատեսային մրցանակ, ինչպես նաև 1976 թվականին արժանացել է Սերբիայի Սոցիալիստական հանրապետության «Հուլիսի յոթի» մրցանակի կյանքում ունեցած իր նշանակալի ձեռքբերումների համար։ 


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Վասիլե Մոկրանյաց***էջը Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Romantičar koji je pisao srcem (սերբ.)
| **՞**Սզնի սովորական |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սզնի |
|
|
| Տեսակ | Սզնի սովորական |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| C. oxyacantha L.

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սզնի սովորական** (լատ.՝ C. ohyacantha), վարդազգիների ընտանիքի, սզնի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ, փոքր ծառ է 3-5 (երբեմն 8) մ բարձրությամբ։ Բազմամյա ճյուղերը բաց մոխրավուն են, ընձյուղները ձիթա- կամ կարմրադարչնագույն։ Երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են փափուկ մազմզուկներով, ավելի ուշ՝ մերկ են։ Փշերն ունեն 0,6֊2,5 սմ երկարություն։ Հանդիպում են նաև տերևակալած փշեր։ Բողբոջները կլորավուն ձվաձև են։ Տերևները հակառակ ձվաձև են կամ կլոր հակառակ ձվաձև, բութ գագաթով և ամբողջաեզր, սեպաձև հիմքով, 1,5֊6 սմ երկարությամբ և մինչև 5 սմ լայնությամբ, վառ կանաչ, ներքևի կողմից ավելի բաց գույնի։ Աշնանը չեն գունափոխվում։ Ունեն տերևակոթուն և տերևակից։ Ծաղկաբույլերն ուղղաձիգ են, նոսր, կազմված 6-12 ծաղիկներից, որոնք սպիտակ են կամ վարդագույն։ Բաժակաթերթիկները մնում են պտուղների վրա, առէջները 18֊20 հատ են, կարմիր փոշանոթներով, սռնակները 2-ն են, երբեմն՝ 3-ը։ Պտուղն էլիպսաձև է, ձվաձև կամ գնդաձև, գորշակարմրավուն կամ կարմիր, հազվադեպ դեղին կամ սպիտակավուն։ Կորիզները 2֊3 հատ են։ Ծաղկում է
մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում է օգոստոսին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Անդրկարպատյան մարզի հարավարևմտյան մասում, Արևմտյան Եվրոպայում, Հարավային Անգլիայում, Հարավային Սկանդինավիայում։ Մեր հանրապետությունում մշակվում է գրեթե ամենուրեք։ Առանձնապես մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում սովորական սզնու լիաթերթիկ այլատեսակը
(f. splendens C. K. Schneid.), որը հաճախ է հանդիպում Երևանում։ Չափազանց գեղեցիկ են այս ծառատեսակից ստեղծված ծառուղիները։

Կիրառություն
------------

Սովորական սզնին ապրում է ավելի քան 400 տարի։ Հայտնի է այս ծառատեսակի մի անհատ, որը այդ տարիքում ունի 2,5 մ բնի շրջագիծ։ Լավ է տանում խուզումն ու ձևավորումը։ Պիտանի է մեր հանրապետության ստորին և միջին լեռնային գոտիների համար։
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 32։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2775970884 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պավել Ալեքսանդրով (այլ կիրառումներ)
**Պավել Մատվեևիչ Ակեքսանդրով** (ռուս.՝ Павел Матвеевич Александров, դեկտեմբերի 9 (20), 1791 - մարտի 13 (25), 1859, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), ռուս արդյունաբերող և բարեգործ։ Մոսկվայի առաջին գիլդիայի վաճառական (1818), ժառանգական պատվավոր քաղաքացի։ Առևտրի խորհրդական (1838)։

Կենսագրություն
--------------

1822-1850 թվականներին կալվածատիրուհի Վարվառա Ռյաբինինայից՝ Անդրեյ Ռյաբինինի կնոջից վարձակալել է նախկին Բրինի երկաթուղային գործարանի շենքը (Կալուգայի նահանգի Ժիզդրայի գավառ)։ Այնտեղ նա կազմակերպել է մահուդի գործարան, որը 1840-ական թվականներին եղել է Ռուսական կայսրության խոշորագույն գործարանը և արտադրել 1,3 մլն ռուբլու արտադրանք արծաթով՝ ունենալով 1300 աշխատող։ Մահուդի մեծ մասն արտահանվել է Չինաստան, և Բրինի ֆաբրիկան ապահովել է ռուսական մահուդի ամբողջ արտահանման մեկ երրորդը։

Ալեքսանդրովի ֆաբրիկայում աշխատել է գյուտարար Գ. Նեստերովը, որը մշակել է մանածագործական հաստոցներ, որոնք այդ ժամանակ չեն ունեցել իրենց հավասարը Եվրոպայում։

Ալեքսանդրովը հայտնի է իր կատարած բարեգործությամբ։ Նա ավելի քան 400 000 ռուբլի է նվիրաբերել Նիկոլո-Ուգրեշսկի վանքին և 1853 թվականին նրա համար առանձնատուն է գնել Մոսկվայում՝ որպես հանրակացարան օգտագործելու համար։ Դրա շնորհիվ վանքը հաստիքային համալիրից վերանվանվել է հանրակացարանայինի։

Ալեքսանդրովը նվիրաբերել է 200 հազար ռուբլի արծաթով Ժիզդրայի գավառի Բրին գյուղում Կերպարանափոխում տաճարի կառուցման համար (1846) և վարձել իտալացի ճարտարապետների։

Կինը՝ Մարիա Գրիգորինան։ Երեխաներ չեն ունեցել։

Թաղված է Նիկոլո-Ուգրեշյան վանքում՝ Մատթեոսի և Պարասկևայի եկեղեցու դամբարանում, որը կառուցվել է նրա միջոցներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Брынская фабрика Александрова

Աղբյուրներ
----------

* Материалы для географии и статистики России : Калужская губерния, Том 19,Часть 1
* Адрес-календарь Калужской губернии на 1871 год.
* Угреша. Страницы истории. Елена Егорова,Инесса Антонова
* Благотворительность московских предпринимателей: 1860—1914. Галина Николаевна Ульянова Мосгорархив, 1999 — Всего страниц: 510
**Սիոնիստական ֆորում** (ռուս.՝ Сионистский форум), Իսրայելի ռուսախոս հայրենադարձների շարժումները միավորող խոշորագույն հասարակական կազմակերպությունը։

Պատմություն
-----------

Ստեղծվել է 1988 թվականի մայիսի 1-ին ռուսախոս հայրենադարձներ Յոսեֆ Մենդելևիչի, Շմուել Ազարխի, Յուրի Շտերնի, Վլադիմիր Գլոզմանի և Ժենյա Ֆինկելբերգի նախաձեռնությամբ։ Կազմակերպությունը գլխավորել է Նաթան Շչերանսկին։ Ֆորումը միավորել է այն ժամանակ գոյություն ունեցած համարյա բոլոր ռուսախոս կազմակերպությունը։ Ժամանակի հետ միավորումը ճեղքվել է և նրա անդամների մի մասը մնացել է ֆորումի ներքո, իսկ մյուս՝ հրաժարվել է միանալ։

1990-ականներին Շչարանսկին գլխավորում է Իսրայել բա-ալիա քաղաքական շարժումը և դուրս է գալիս Ֆորումից։ Նախագահ է դառնւոմ հայտնի իրավապաշտպան Իոսիֆ Մենդելևիչը։ 2001 թվականին Քնեսեթի պատգամավոր է դառնում Միխայիլ Նուդելմանը, ում ղեկավարությանտակ Ֆորումի կտրուկ նվազել է։ 2003 թվականի դեկտեմբերի 3-ի IV-րդ համագումարին որոշում է կայացվել միացնել Սիոնիստական ֆորումը և հայրենադարձների խոշորագույն կազմակերպությունը՝ «ԽՍՀՄ/ԱՊՀ-ից գաղթած հայրենադարձների համաիսրայելական միավորում»։

2003 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ Թել Ավիվում տեղի է ունեցել Ռուսախոս իսրայելցիների (հայրենադարձների) ֆեդերացիայի կազմակերպչական համաժողովը, որը միավորել է «ռուսական փողոցի» երկու խոշորագույն կազմակերպությունները՝ Հայրենադարձների համաիսրայելական միավորումը և Սիոնիստական ֆորումը։ Առաջին նախագահ է ընտրվել Սոֆա Լանդվերը։

Այժմ Ռուսախոս իսրայելցիների համաիսրայելական ֆեդերացիան ԽՍՀՄ-ից և ԱՊՀ երկրների գաղթած հայրենադարձնրեի խոշորագույն կազմակերպույթունն է և ունի 32 բաժանմունքը ամբողջ Իսրայելում։
**Do You Want to Know a Secret**, անգլիական Բիթլզ ռոք խմբի սինգլը, որը կատարել է Ջորջ Հարիսոնը։ Թողարկվել է «Please Please Me» ալբոմում։ Երգի հեղինակ է Ջոն Լենոնը։ Երգը ներառված է նաև Բիթլզի «The Beatles' Ballads», «The Beatles Box» և «On Air — Live at the BBC Volume 2» ալբոմներում։

Ստեղծագործությունը
------------------

Երգի բառերի հեղինակն է Ջոն Լենոնը, սակայն պաշտոնապես երգի հեղինակը համարվում է «Լենոն - Մաքքարթնի» դուետը։ Երգի գրմանը ոգեշնչել է Ուոլթ Դիսնեյ ընկերության «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» մուլտֆիլմի «I’m Wishing» ստեղծագործությունը։ Առաջին կողմում «Want to know a secret? Promise not to tell?» սինգլներն են։ Ըստ Փոլ Մաքքարթնիի, 50/50 հավանականությամբ էր, որ երգը պետք է կատարեր Հարիսոնը։

Ձայնագրությունը
---------------

1980 թվականի հարցազրույցի ժամանակ Լենոնը նշել է, որ երգը բաղկացած է եղել ընդամենը երեք նոտայից և Հարիսոնը աշխարհի ամենալավ երգիչը չէ, սակայն ավելացրել է, որ ժամանակ առ ժամանակ նրա ձայնը լավանում է։ Հարիսոնը կատարել է Please Please Me ալբոմի երկու երգեր՝ *Do You Want to Know a Secret* և *Chains*։ Դրանից հետո խումբը ոչ մի երգ չի ձայնագրել Հարիսոնի կատարմամբ։

Թողարկումը
----------

Սինգլը ԱՄՆ-ում թողարկվել է 1964 թվականի մարտի 23-ին և զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը վարկանշային աղյուսակում։

Ձայնագրման մասնակիցները
-----------------------

* Ջոն Լենոն - ակուստիկ կիթառ, բեք վոկալ
* Փոլ Մաքքարթնի - բաս կիթառ, բեք վոկալ
* Ջորջ Հարիսոն - կիթառ, վոկալ
* Ռինգո Սթար - հարվածային գործիքներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ISWC-Net
2. ↑  Distant Melody, 2007
3. ↑  Harry, էջ 209
4. ↑  Sheff, 2000, էջ 165
5. ↑  Miles, 1997, էջ 95
Մեծ Բրիտանիա կղզին Եվրոպայի քարտեզի վրա
**Մեծ Բրիտանիա** (անգլ.՝ Great Britain, վալլիերեն՝ Prydain Fawr, գաել.՝ Breatainn Mhòr, կորն.՝ Breten Veur, անգլա-շոտլ.՝ Great Breetain), Բրիտանական կղզիների կազմում ամենամեծ կղզին, ունի 229 848 կմ² մակերես։ Կղզու վրա է գտնվում Միացյալ Թագավորության մեծ մասը՝ Անգլիան, Շոտլանդիան և Ուելս։ Ամբողջ Միացյալ Թագավորության մակերեսն է 244 100 կմ²։

Մեծ Բրիտանիայի հարավային ծայրամասը, Լիզարդ թերակղզին, գտնվում է հյուսիսային լայնության 50 աստիճանի վրա, իսկ ամենահյուսիսային կետը հյուսիսային լայնության 60 աստիճանի վրա։

Հյուսիսից հարավ Մեծ Բրիտանիա կղզու երկարությունը կազմում է 966 կմ, իսկ ամենամեծ լայնությունը երկու անգամ փոքր է։ Կղզին շրջապատված է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով արևմուտքից և հյուսիսից և Հյուսիսային ծովով արևելքում։ Մեծ Բրիտանիա կղզին բաժանված է Շվեդիայից և Դանիայից ծանծաղ Հյուսիսային ծովով, իսկ Ֆրանսիայից Լա Մանշ և Պա-դե-Կալե նեղ նեղուցներով։

Ժամանակակից ափեզրը ձևավորվել է համեմատաբար ուշ։ Կղզու ափեզրը չափազանց կտրտված է բազմաթիվ ծովածոցերով (ֆյորդերով հյուսիսում և գետային էստուարիաներով հարավում)։ Կղզու կենտրոնական մասում տեղաբաշխված են Պենինյան լեռները։

Ամենամեծ թերակղզիները՝ Ուելսը և Կորնուոլը։

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Մեծ Բրիտանիա (կղզի)***էջը Վիքիպահեստում |

* Interactive map of Great Britain Archived 2013-12-27 at the Wayback Machine.
* Coast – the BBC explores the coast of Great Britain
* Administrative map of Great Britain – from the Ordnance Survey; various formats
* The British Isles
* 200 Major Towns and Cities in the British Isles
* CIA Factbook United Kingdom Archived 2019-01-07 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 027228231 · VIAF: 127756949 · WorldCat VIAF: 127756949 |

 |
**Անտեսանելի գլխարկը** (ռուս.՝ Шапка-невидимка), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ երեխաների համար։ Մուլտֆիլմը մի ծույլ տղայի մասին է, որը սիրում է օգտվել ուրիշի աշխատանքից։

Սյուժե
------

Ամառ է։ «Կեչի» պիոներական ճամբարում երեխաները տարբեր խմբակների են մասնակցում` երիտասարդ բնագետների, երգչախմբի և տարբեր մարզաձևերի։ Իսկ Թիմն ալարում է և չի ցանկանում որևէ բան անել։ Տղաները ծիծաղում են նրա վրա և կոչում Անբան Թիմկա։ Թիմն անտառ է գնում և ազնվամորու թփի վրա եռանկյունի սարքած մի թերթ է գտնում` «Անտեսանելի գլխարկ» մակագրությամբ։ Դնելով այն գլխին, Թիմկան դառնում է անտեսանելի և սկսում է վախեցնել բոլորին անընդմեջ և չարամտորեն ծիծաղել (հիմնականում` զվարճանալու համար, բայց երիտասարդ նկարիչ Շուրիկին իր չար կատակով նա բացահայտորեն վրեժխնդիր է լինում` պատի թերթում արված ծաղրանկարի համար)։ Սակայն մեղվանոցում անհանգստացած մեղուները հայտնաբերվում են Թիմկային և հարձակվում են նրա վրա։ Խուճապահար` նա վազում և սուզվում է գետի մեջ։ Մեղուները պտտվում են ջրի վրա և հեռանում։ Գլխարկը սուզվում է։ Եվ տղաները նորից ծիծաղում են բացահայտված կատակասերի վրա։

Հեղինակներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Յուրի Պրիտկով |
| Սցենարի հեղինակ | Յուրի Պոստնիկով |
| Բեմադրող նկարիչ | Տատյանա Սազոնովա |
| Նկարիչներ | Վլադիմիր Արբեկով, Վլադիմիր Զարուբին, Ռենատա Միրենկովա, Վալենտին Կուշներով, Ելենա Վերշինինա, Լիդիա Մոդել |
| Օպերատոր | Միխայիլ Դրույան |
| Երաժշտության տեքստի հեղինակ | Միխայիլ Պլյացկովսկի |
| Կոմպոզիտոր | Եվգենի Պտիչկին |
| Հնչյունային օպերատոր | Բորիս Ֆիլչիկով |
| Խմբագիր | Պյոտոր Ֆրոլով |
| Դերերը հնչյունավորել են | Մարիա Վինոգրադովա` Պիոներ Թիմ, Լյուդմիլա Գնիլովա` Աղջիկ, Զոյա Ֆյոդորովա, Լիա Ախեջակովա` Հեծանվորդ պիոներ, Թամարա Դմիտրիևա, Ալլա Չերվոննայա |
| Մոնտաժող | Գ. Սմիրնովա |
| Օգնականներ | Գ. Անդրեևա, Ա. Շեր |
| Տնօրեն | Լյուբով Բուտիրինա |

* **Հեղինակները ներկայացված են ըստ մուլտֆիլմի լուսագրերի**։

Վերաթողարկում
-------------

1990-ականներին Twic Lyrec ընկերությունը ձայներիզով հրապարակվել է աուդիոհեքիաթ` ըստ համանուն մուլտֆիլմի, տեքստը կարդում է Ալեքսանդր Պոժարովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Անտեսանելի գլխարկը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Solaroad** (արտասանվում է *Սոլառոուդ* և թարգմանվում է որպես «Արևային ճանապարհ»), հեծանվային ճանապարհ Կրոմենի քաղաքում (Զանստադ, Հյուսիսային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ)։ Աշխարհում առաջին նմանատիպ սարքավորումը՝ ստեղծված արևային մարտկոցներից։

Նկարագրություն
--------------

Նման օբյեկտ ստեղծելու հիմք ծառայեց այն միտքը, որ արևային մարտկոցները՝ ստեղծված ճանապարհի տեսքով, կունենան ավելի մեծ մակերես, քան նմանատիպ մարտկոցները, որ տեղադրված են տների տանիքներին, բացի այդ՝ լանդշտաֆտի վրա տեսողական ազդեցությունը գործնականում անտեսանելի կլինի։ Օրինակ, Նիդերլանդների ճանապարհների մակերեսը երկու անգամ մեծ է, քան երկրի ողջ տների տանիքների մակերեսը։ Այդ ճանապարհի երկարությունը կազմում է 72 մետր։ Էլեկտրաէներգիան, որը ստացվում է նրա միջոցով, կարող է օգտագործվել փողոցային լուսավորության, էլեկտոմեքենաների լիցքավորման և այլ կարիքերը հոգալու համար։ Ճանապարհի մակերևույթը 2,5-ը 3,5 մետրի վրա հավաքական վահանակներ են՝ մեկ սանտիմետր հաստությամբ, որ պատրաստված են տաքացված ապակուց, որոնց ներքևում գտնվում են հենց արևային մարտկոցները։ Ճանապարհը կարող է տանել 12 տոննա զանգված ունեցող բեռնատար։ Անմիջականորեն «արևային» հեծանվաուղու կողքին գտնվում է սովորականը՝ ստեղծված տարբեր տեսակի մակերեսների թեստավորման համար։

Ճանապարհները ստեղծելու աշխատանքները կատարել են Գիտական հետազոտությունների նիդերլանդական կազմակերպությունը (Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek), Royal Imtech N.V.-ը և Ooms Civiel-ը։ Շինարարության գումարները՝ 1.5 միլիոն եվրո գումարի չափով հատկացրել է Հյուսիսային Հոլանդիա պրովինցիան և դարձել է օբյեկտի սեփականատերը։ Նախագծի վերջնական արժեքը կազմել է 3.5 միլիոն եվրո, չբավարարող գումարը ավելացրել են վերը նշված կազմակերպությունները և երկրի կառավարությունըД:

Տես նաև
-------

* *SolarCity*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Стефани Млот.* The Netherlands Preps World's First Solar Road (անգլ.) на сайте *pcmag.com*, 10 ноября 2014
2. 1 2  *Роберт Спаковскис.* SolaRoad: World's first solar cycle path to open in the Netherlands (անգլ.) на сайте *phys.org*, 7 ноября 2014
3. 1 2  Solaroad Combineert weg met Zonnepaneel (նիդեր.) на сайте *tno.nl[nl]*
4. ↑  Provincie stak ruim € 1,5 miljoen in Solaroad (նիդեր.) на сайте *deorkaan.nl*, 15 декабря 2015

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նախագծի պաշտոնական կայք (նիդեր.)(անգլ.)
**Լիա Ստուրուա** (վրաց.՝ ლია სტურუა, մայիսի 15, 1939(1939-05-15), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի բանաստեղծ, արձակագիր, գրականագետ։

Ծնվել է Թբիլիսիում։ Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի վրաց բանասիրության ֆակուլտետը, այնուհետև՝ ասպիրանտուրան։ 1974 թվականին պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն՝ «Գույնի գեղարվեստական գործառույթը Գ. Տաբիձեի պոեզիայում»։ Երկար տարիներ դասախոսել է Թբիլիսիի համալսարանում, զուգահեռաբար ավագ գիտաշխատող է եղել Թբիլիսիի Շ. Ռուսթավելու անվան գրական ինստիտուտում։ Գալակտիոն Տաբիձեի թանգարանում գրական խորհրդական է։ Բազմաթիվ գրքերի հեղինակ է։ Թարգմանվել է գերմաներեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, ֆիններեն։ 1997 թվականին նորվեգական հեռուստաընկերաթյունը նկարահանել է ֆիլմ Լիա Ստուրուայի (Յունա Մորիցի հետ) մասին։

Լիա Ստուրուան հայերեն
---------------------

* Բորժոմիի կարոտը; «Հայացքով կվազեմ ես քո հետևից...»; «Երեխաների թուշիկներն են ընկնում...»: «Կամուրջ», 2010-2012, էջ 348-350։ Վրացերենից թարգմ.՝ Անահիտ Բոստանջյան։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1190112507 · ISNI: 0000 0000 1989 5423 · LCCN: n00048832 · VIAF: 70161506 · WorldCat VIAF: 70161506 |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կամուրջ», 2010-2012, էջ 348։
**Ավետիս Առուշանյան** (մայիսի 17, 1975(1975-05-17), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 24, 1994(1994-04-24), Գյուլլուջա, Ասկերանի շրջան, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ավետիս Առուշանյանը ծնվել է 1975 թ. մայիսի 17-ին Բաքու քաղաքում։ Այնուհետև ընտանիքով տեղափոխվել է Գուգարքի շրջանի Ազնվաձոր գյուղ։ Միջնակարգն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Արցախի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժնում։ 1992 թ. ձմռանը կամավորական ջոկատից տեղափոխվեցլ է ՄՄ-21 հրթիռահրետանային առանձին դիվիզիոն և որպես նշանառու, ապա՝ հրետանային հետախույզ մասնակցել է Քելբաջարի կրակակետերի վնասասերծման, Հադրութի ՊՇ-ում և Ֆիզուլիի շրջանում, ինչպես նաև Գյուլիջա-Սումա ուղղություններում մղված մարտական գործողություններին։ Զոհվել է 1994 թ. ապրիլի 24-ին Աղդամի շրջանի Ըլըխճլար տեղամասում՝ Գյուլիջա գյուղի մոտ։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ավետիս Առուշանյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում(չաշխատող հղում)