**Արևմտյան Անտարկտիդա** կամ Փոքր Անտարկտիդա, Անտարկտիդայի երկու խոշոր շրջաններից մեկը, այն մայրցամաքի այն մասը, որը գտնվում է արևմտյան կիսագնդում և ընդգրկում է Անտարկտիդայի թերակղզին։ Այն արևելյան Անտարկդիտայից առանձնացված է Տրանսանտարկտիկական լեռներով և ծածկված է արևմտյան Անտարկտիդայի սառցե շերտով։ Այն ընկած է Ռոս ծովի (անգլ.՝ Ross Sea) (մասամբ ծածկված Ռոս ծովի սառցե շերտով) և Վեդդել ծովի (անգլ.՝ Weddell Sea) միջև (մեծ մասամբ ծածկված Ֆիլչներ-Ռոնե (անգլ.՝ Filchner-Ronne Ice Shelf) սառցե շերտով)։ Այն կարելի է համարել հսկայական թերակղզի, որը ձգվում է հարավային բևեռից դեպի հարավային Ամերիկայի ծայրը։

Արևմտյան Անտարկտիդան հիմնականում ծածկված է Անտարկտիդայի սառցե շերտով, բայց կան նշաններ, որ եղանակային փոփոխությունները որոշակի ազդեցություն են թողնում և սառցե շերտը սկսում է նեղանալ։ Անտարկտիդա թերակղզու ափերը արևմտյան Անտարկտիդայի այն միակ մասերն են, որոնք (ամռանը) չեն սառչում։ Սրանք կազմում են Անտարկտիդայի Մարիլենդյան տունդրաները և ունեն ամենատաք կլիման Անտարկտիդայում։ Ժայռերը ծածկված են մամուռներով և քարաքոսերով, որոնք կարողանում են հաղթահարել ձմռան սաստիկ ցուրտը և աճման կարճ սեզոնը։

Վայր և նկարագրություն
---------------------

Արևմտյան Անտարկտիդան գտնվում է Տրանսանտարկտիկական լեռների Խաղաղ օվկիանոսյան կողմում, ընդգրկում է Անտարկտիդայի թերակղզին (Գրահամ Լենդի և Փալմեր լենդի հետ) Էլսվորտ Լենդի, Մարիա Բիրդ և Կինգ Էդվարդ VII Լենդի հետ, տարածքը ծովեզրյա կղզիներից ընդգրկում է Ադելաիդա կղզին և սառցե զառիթափ վայրերը, մասնավորապես Ֆիլչներ-Ռոնե սառցե շերտը Վեդդել ծովում և Ռոս սառցե շերտը Ռոս ծովում։

Արևմտյան Անտարկտիդան անվանակոչվել է 20-րդ դարի սկզբին, անվան օգտագործումը սովորական դարձավ երկրաֆիզիկական ուսումնասիրությունների արդյունքում, միջազգային տարուց հետո (1957–1958) , որոնք բացահայտեցին, որ Տրանսանտարկտիկական լեռները օգտակար տարածաշրջանային սահման են Արևմտյան Անտարկտիդայի և Արևելյան Անտարկտիդայի միջև։ Անտարկտիդայի անվանումների խորհրդատվական հանձնաժողովը (US-ACAN) հաստատեց անունը 1962 թվականին։

Արևմտյան Անտարկտիդան մեծապես ծածկված է հաստ սառցե շերտով, այսպես կոչված Արևմտյան Անտարկտիդայի սառցե շերտով։ Վերջին տասնամյակում սառցե շերտը ցույց է տվել զանգվածի նվազման նշաններ։

Արևմտյան Անտարկտիդայի երկրաբանական պատմությունը ամփոփված է 2020 թվականի հրատարակությունում։

Մարիլենդիա - Անտարկտիկական տունդրա
----------------------------------

Արևմտյան Անտարկտիդայի որոշ մասեր ծածկված չեն սառցե շերտով (Անտարկտիդայի օազիս), դրանք Անտարկտիդա թերակղզու ափերն են, մի ամբողջ կենսաբազմազան տարածաշրջան՝ հայտնի որպես Մարիլենդիա Անտարկտիկական տունդրա ։ Այս տարածքը Անտարկտիդայի ամենատաք կլիման ունի, մամուռով և քարաքոսով ծածկված ժայռերը ամռան ամիսներին ձյունից զերծ են, չնայած որ եղանակը շարունակում է մնալ բավականին ցուրտ, իսկ աճման սեզոնը ՝ շատ կարճ։

* Արևմտյան Անտարկտիդայի գրեթե դատարկ քարտեզԱրևմտյան Անտարկտիդայի գրեթե դատարկ քարտեզ
* Անտարկտիդայի աշխարհագրական քարտեզԱնտարկտիդայի աշխարհագրական քարտեզ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Balch, 1902; Nordenskiöld, 1905)
2. ↑  "Antarctic ice sheet is an 'awakened giant'". New Scientist. 2005 թ․ փետրվարի 2. Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2008 թ․ հունվարի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Jordan, Tom A.; Riley, Teal R.; Siddoway, Christine S. (2020). "The geological history and evolution of West Antarctica". *Nature Reviews Earth & Environment* (in անգլերեն). **1** (2): 117–133. doi:10.1038/s43017-019-0013-6. ISSN 2662-138X.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4079206-7 · NKC: ge329567 · VIAF: 240343733 · WorldCat VIAF: 240343733 |

 |