recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Տարբեր ձևերի երկու լուսամփոփ
**Լուսամփոփ** (*աբաժուր*, ֆր.՝ Abat-jour՝ abattre - տապալել, քանդել, jour - օր, լույս), լամպի վրա հագցվող ծածկոց, որն արտացոլում է լույսը՝ միաժամանակ պաշտպանելով աչքերը լույսի անմիջական ներգործությունից (փոխառնված 17-րդ դարի սկզբնիմաստից՝ պատուհանի բացվածքի ձև՝ դրսից դեպի ներս լայնացող)։ Լայն կիրառություն ունի ինտերիերի դիզայնի մեջ, գեղարվեստական ձևավորման մեջ՝ այս կամ այն աուրա, ակցենտ ստանալու համար։

Լուսամփոփի հիմնական նպատակը աչքի պաշտպանությունն է լույսի անմիջական ազդեցությունից։ Անհրաժեշտ լուսավորություն ստացվում է լույսի արտացոլման, բեկման և կլանման օգնությամբ։

Պատմություն
-----------

Լուսամփոփներն առաջին անգամ հայտնվել են Ֆրանսիայում ավելի քան երկու հարյուր տարի առաջ և այդ ժամանակից տարածվել ամբողջ աշխարհով։ Հին ժամանակներից ի վեր մոմի, ջահի և ապա նաև՝ լամպի լույսից աչքերը պաշտպանելու համար մարդիկ օգտագործում էին հատուկ մետաղական կափարիչներ։
Աստիճանաբար դեկորի այդ տարրին դիզայները և դեկորատորներն սկսեցին ավելի շատ ուշադրություն դարձնել։ Աբաժուրներ սկսեցին պատրաստել տարբեր ձևերի և երանգների, տարբեր կտորներից՝ զարդարելով տարբեր կերպ։

19-րդ դարի ավարտին սկսվեց մոդեռնի դարաշրջանը, որի ժամանակ լուսամփոփներս կսեցին զարդարել բնությանն առնչվող տարրերով՝ ծաղիկներ, տերևներ, թիթեռներ և թռչուններ։
Սկզբնապես լուսամփոփները պատրաստվում էին միայն կտորից, բայց շնորհիվ Լուիս Տիֆանիի և Անտոնին Դոմի աբաժուրներ սկսեցին պատրաստվել ապակուց և հախճապակուց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Լուսամփոփ» բառը Էդ. Աղայանի «Արդի հայերենի բացատրական բառարանում»
2. ↑  «Լուսամփոփ» բառը «Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարանում»
3. ↑  «Լուսամփոփ» բառը Ստ. Մալխասյանցի «Հայերէն բացատրական բառարանում»
4. ↑  լուսամփոփի պատմությունը, լուսամփոփների ծագման պատմությունը

Գրականություն
-------------

* Արշավիր Թորամանյան, Ճարտարապետական պատկերազարդ բառարան, Երևան, 2007, ISBN 978-99930-63-27-8
**«Կացին»** (ռուս.՝ Топор), 1994 թվականի նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Հովհաննես Թումանյանի «Կացին ախպեր» հեքիաթի մոտիվներով։ Ռեժիսորը և սցենարի հեղինակը Ռոբերտ Սահակյանցն է։

Սյուժե
------

Մի գյուղում ապրում էին մարդիկ, որոնք չգիտեին կացնի գոյության մասին, այդ պատճառով էլ ցուրտ ձմռանը տաքանում էին ցախով՝ ջարդելով այն ձեռքերով, քարերով և այլ միջոցներով։ Անցնող փայտահայտը նրանց է նվիրում իր կացինը։ Բայց սկսնակ փայտահայտները չէին կարողանում օգտագործել փայտահայտի գործիքը և սկսում են սպանել կամ խեղանդամ դարձնել միմյանց։ Գյուղական ժողովը որոշում է չար գործիքը նետել կրակի մեջ։ Կացնի կոթը այրվում է, սակայն երկաթե մասը մնում է ու ավելի շատ վնաս է տալիս մարդկանց։ Եվ նույնիսկ երբ նրան գցում են բանտ, նա էլի չի հանգստանում, և այրված խոտից վառվում է բանտը, ու հրդեհը տարածվում է ամբողջ գյուղում։ Գյուղացիներն սկսում են ուրախանալ հրդեհի տաքությունից։

Ստեղծողներ
----------

* *Սցենարի հեղինակ*  - *Ռոբերտ Սահակյանց*
* *Ռեժիսոր*  - *Ռոբերտ Սահակյանց*
* *Բեմադրող նկարիչ*  - Ռոբերտ Սահակյանց
* *Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր*  - *Վլադիմիր Մայիլյան*
* *Նկարիչներ*  - *Մ. Գազազյան, Մ. Գալստյան, Ս. Գալստյան, Մ. Դեպոյան, Դ. Մախուլյան, Զ. Նազարյան, Լ. Հովսեփյան, Դ. Սահակյանց, Ա. Թումանյան*
* *Օպերատոր*  - *Ալիսա Կյուրդիան*
* *Կոմպոզիտոր*  - *Ռոբերտ Ամիրխանյան*
* *Հնչյունային օպերատոր*  - *Կարեն Կուրդիյան*
* *Պրոդյուսերներ*  - *Յուրի Մարգարյան, Արկադի Մինասով, Իգոր Շահնազարով*

Ծանցանկ
-------

1. ↑  Мультфильм "Топор"
2. 1 2  «Կացին» մուլտֆիլմը Յութուբում
3. ↑  «Կացին» մուլտֆիլմը kinopoisk.ru կայքում


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Մագնիսական թաղանթ**, ֆեռոմագնիսական նյութի միադոմեն հաստության (0, 01-ից մինչև 10 մկմ) շերտ։ Մտացվում է վակումային խտացման, էլեկտրաքիմիական կամ այլ եղանակներով։ Մագնիսափափուկ նյութից պատրաստված մագնիսական թաղանթում փոքրանում են համակարգի սեփական ապամագնիսացող դաշտերը, երբ թաղանթի գծային չափսերն անհամեմատ մեծ են լինում հաստությունից, բացի այդ, թաղանթում հնարավոր է ստեղծել միառանցքանի մագնիսական անիզոտրոպություն։ Այս առանձնահատկությունների շնորհիվ թաղանթն անիզոտրոպության ուղղությամբ ի հայտ է բերում հիստերեգիսի ուղղանկյուն օղակ, իսկ անիզոտրոպությանն ուղղահայաց ուղղությամբ՝ գծային օղակ։ Մագնիսական թաղանթի մեկ ուրիշ առանձնահատկությունն էլ այն է, որ կարճ իմպուլսային դաշտերի ազդեցությամբ նա վերամագնիսանում է մագնիսացման վեկտորի կոհերենտ պտույտով, որը 109 վայրկյան տևողության պրոցես է։ էլեկտրոնամանրադիտակային հետազոտման մեթոդով բարակ մագնիսական թաղանթի կառուցվածքն ուսումնասիրելիս հայտնաբերվել է, որ մագնիսացման վեկտորի ուղղությունը դոմենում կետից կետ փոխվում է և տատանումներ կատարում անիզոտրոպության ուղղության շուրջը, և որ տատանման ալիքի երկարությունը միկրոնի կարգի մեծություն է և այլն։ Այս հատկությունները բնորոշ են միայն ֆեռոմագնիսի թաղանթային վիճակին։ Ի տարբերություն ծավալային ֆեռոմագնիսների, որոնց դոմենային սահմաններում մագնիսացման վեկտորի պտույտն ուղեկցվում է նմուշին ուղղահայաց ուղղությամբ մագնիսացման վեկտորի բաղադրիչի առաջացմամբ, մագնիսական թաղանթում գոյություն ունեն սահմաններ, որոնցում պտույտը կատարվում է հարթության մեջ (Նեելի պտույտ), ինչպես նաև խառը սահմաններ՝ խաչաձև գծերով։ Վերոհիշյալ հատկությունների, ինչպես նաև փոքրածավալության, սպառման փոքր հզորության, ճառագայթակայունության շնորհիվ մագնիսական թաղանթները լայն կիրառություն են գտել հաշվողական մեքենաների հիշողության տարրերում, հոլոգրաֆիայում՝ պատկերների հոլոգրաֆիկ գրառման համար։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 115)։*  |
**Կեսելո** (վրաց.՝ კესელო), միջնադարյան փոքր բերդ Տուշեթում՝ Օմալո գլուղի վերևում։ Շրջապատված է Կովկասյան լեռների հյուսիսային լանջերով։ Հյուսիսից ընդհանուր սահմաններ ունի Չեչնիայի Հանրապետության և Դաղստանի հետ, արևելքից՝ Կախեթի և հարավից՝ Պշավ-Խևսուրեթի նահանգների հետ։ Այս շրջանի բնակչությունը հիմնականում վրացիներ են, ում անվանում են թուշեր կամ թուշեցիներ։ Սակայն շրջակայքում կան մի քանի գյուղեր, որ բնակեցված են դաղստանցիներով։

Միջնադար
--------

Ըստ ավանդության՝ թուշերը լքել են իրենց գյուղերը և ապրել աշտարակներում իրենց գյուղում կատարվող արշավանքների ժամանակ։ Կեսելոն կառուցվել է 1230-ական թվականների մոնղոլական արշավանքների ժամանակ։ Սկզբնականորեն այն ուներ 13 աշտարակ։ Հին Օմալոյի բնակիչները օգտագործում էին աշտարակները, որ պաշտպանեն իրենց արշավող մոնղոլներից, ավելի ուշ՝ Դաղստանի ցեղերից։

Նոր ժամանակներ
--------------

Մինչ 20-րդ դարը աշտարակների մեծ մասը ավերակ դարձավ։ 2003 թվականին միջնադարյան բերդի վերակառուցման աշխատանքներ սկսեցին։ Նախագծի հովանավորներ էին հանդիսանում Հենկ և Էլիան Հուֆթերը՝ հոլանդական մի ընտանիք, որ ապրում էր Վրաստանում, իսկ ավելի ուշ հովանավոր հանդիսացավ Կեսելոյի հիմնադրամը։ Վերականգնման աշխատանքների ժամանակ շրջանում գտնվել է հնագիտական արժեքների զանգված, ինչպիսիք են հին ժայռանկարները, բրոնզեդարյան կացիններ և զարդեր։

Տես նաև
-------

* Գրեմի բերդ
* Բիրթվիսի բերդ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քեսոլոյի նկարներ
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չեխովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Չեխովի նրբանցք** (ռուս.՝ Переулок Чехова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքում։ Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի (1860-1904) պատվին։ Սկիզբ է առնում Վոլգոդոնսկայա փողոցից և ավարտվում Կադոլինի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունն ընդամենը 250 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Վոլգոդոնսկ քաղաքի Չեխովի նրբանցքը գտնվում է իրեն զուգահեռ Դոնսկոյ և Պուշկինի նրբանցքների միջև։ Նրբանցքը սկսվում է Վոլգոդոնսկայա փողոցից, հատում Սովետսկայա փողոցը և ավարտվում Կադոլինի փողոցի հետ հատումով։ Կարճ նրբանցք է. երկարությունն ընդամենը 250 մետր է։ Նրբանցքում կա համարակալված 5 շինություն՝ թիվ 2, 2բ, 2վ, 2գ և 3 շենքերը։

Չեխովի նրբանցքի փոստային դասիչն է՝ 347366։

Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող և դրամատուրգ, մասնագիտությամբ բժիշկ, կարճ պատմվածքների լավագույն վարպետներից մեկի՝ Անտոն Պավլովիչ Չեխովի (1860-1904) պատվին։

Աղբյուրներ
----------

* Улица Чехова в городе Волгодонск
* Подробная карта улица Чехова, город Волгодонск со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Чехова, г. Волгодонск.
**Մաջիդ Բեհբութալի օղլի Բեհբութով** (ադրբ.՝ Məcid Behbudalı oğlu Behbudov, ապրիլի 18, 1873(1873-04-18), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 6, 1945(1945-09-06), Ղազախ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի ժողովրդական երգիչ-խանենդե։

ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ռաշիդ Բեհբութովի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Մաջիդ Բեհբութովը ծնվել է 1873 թվականին։ Նա հանդես է եկել հատուկ մեջլիսներում (երաժշտական հավաքույթներ) և հարսանիքներում՝ որպես խանենդե։ Առաջին անգամ նա ելույթ է ունեցել Ղարաբաղում և Գանձակում։ Այնուհետև նա ապրել և աշխատել է Թիֆլիսում։ 1910 թվականին «Գրամոֆոն» ընկերությունը հրավիրել է Բեհբութովին ձայնագրման համար Ռիգայում։ Մաշադի Ջամիլ Ամիրովի ուղեկցությամբ նրա կատարմամբ ձայնագրվել են մի քանի մուղամներ, տեսնիֆներ և ժողովրդական երգեր։

Մաջիդ Բեհբութովը հայտնի էր որպես «Միրզա Հուսեյն», «Սեյգախը», «Շուշթերի», «Չախարգախ» մուղամների կատարող։ Մուղամների հետ միասին նա նաև կատարում էր երգեր Կովկասի ժողովուրդների լեզուներով։ Նա ակտիվորեն մասնակցել է Ադրբեջանի Օպերայի թատրոնի զարգացման։ Նա ելույթ է ունեցել 1910-ական թվականներին ստեղծված մի շարք մուղամային օպերաներում։

Մաջիդ Բեհբութովը իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Վրաստանում։ Իր կյանքի վերջին տարիները՝ Բեհբութովը բնակվում էր Ղազախի շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Энциклопедия Мугама Бейбутов Меджид Бехбудалы оглы
2. ↑  Бейбутов Рашид Маджид оглы // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Ձգտող հնչյունից (VI աստիճանից) կառուցված սեպտակորդը ունի դոմինանտային ֆունկցիա և կոչվում է **ձգտող**. նշանակվում է՝ DVII7։

Սահմանում և նշանակում
---------------------

Հիմնական և սեպտիմային հնչյունների միջև կազմված ինտերվալով բնորոշվում են DVII7-ների հետևյալ տեսակները․

* բնական մաժորի փոքր ձգտող սեպտակորդ հետևյալ ինտերվալային կազմով՝ փոքր տերցիա, փոքրացած կվինտա, փոքր սեպտիմա (այսինքն՝ փոքրացրած եռահնչյուն փոքր սեպտիմայով)․
* հարմոնիկ մաժորի և մինորի փոքրացրած ձգտող սեպտակորդ (փոքրացրած) հետևյալ ինտերվալային կազմով՝ փոքր տերցիա, փոքրացրած կվինտա, փոքրացրած սեպտիմա (այսինքն՝ փոքրացրած եռահնչյուն փոքրացրած սեպտիմայով)։

Ձգտող սեպտակորդի նախապատրաստումը
--------------------------------

Ձգտող սեպտակորդը (հատկապես փոքրացրածը) հաճախ հանդես է գալիս անմիջապես տոնիկայից հետո։ Սակայն, ավելի հաճախ այն նախապատրաստվում է S-ային խմբի որևէ ակորդով, հարմոնիկ միացմամբ։

Ձգտող սեպտակորդը կարող է հանդես գալ նաև D-ից և D7-ից հետո, իսկ երբեմն էլ (շատ հազվադեպ) STVI-ից և tsVI-ից հետո։

Ձգտող սեպտակորդի լուծումը տոնիկայի մեջ
--------------------------------------

Որպես կանոն, ձգտող սեպտակորդները և նրա շրջվածքները լուծվում են տոնիկայի մեջ՝ կրկնապատկված տերցիայով։ DVII7-ի կվինտան և սեպտիման աստիճանական շարժումով իջնում են (դեպի T-ի տերցիան և կվինտան), իսկ հիմնական հնչյունը և տերցիան աստիճանական շարժումով բարձրանում են (դեպի T-ի հիմնական և տերցիային հնչյունները)։

Այդպիսի ձայնատարության դեպքում հիմնական DVII7-ը լուծվում է T, DVII65-ը և DVII43-ը՝ T6, իսկ քիչ օգտագորխվող DVII2-ը՝ անցողիկ T, շատ ավելի հազվադեպ՝ K64։

Ձգտող սեպտակորդը և նրա շրջվածքները տոնիկայի մեջ լուծելիս տոնիկական տերցիան կրկնապատկվում է՝ զուգահեռ կվինտաներից խուսափելու համար։ Այդ կրկնապատկումը պարտադիր չէ, եթե DVII7-ի կամ նրա շրջվածքի դասավորությունն այնպիսին է, որ տոնիկայի մեջ լուծելիս ստացվում են զուգահեռ կվարտաներ և ոչ թե կվինտաներ։

Աղբյուրներ
----------

* Ի.Դուբովսկի, Ս. Եվսեև, Ի. Սպոսոբին, Վ. Սոկոլով, Հարմոնիայի դասագիրք, Երևան, 1978, Էջ 155-157
**Ֆեոդոր Ֆեոդորովիչ Ուշակով** (Фёдор Фёдорович Ушаков, փետրվարի 13 (24), 1745 կամ փետրվարի 24, 1745(1745-02-24), Բուրմակովո, Q4397372?, Yaroslavl Province, Մոսկվայի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 2 (14), 1817, Ալեկսեևկա, Temnikovsky Uyezd, Տամբովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս նավապետ, ծովակալ (1799)։ Ուշակովը ծնվել է ոչ հարուստ ազնվականի ընտանիքում։ Ավարտել է Ծովային կադետական կորպուսը (1766), ծառայել է Բալթիական նավատորմում, 1769 թվականից՝ Դոնի (Ազովի) նավատորմիղում, մասնակցել է 1768-1774 թվականներիի ռուս-թուրքական պատերազմին։ 1780-1782 թվականներին «Վիկտոր» գծանավի հրամանատարն էր, որը պաշտպանում էր ռուսական առևտրական նավերն անգլիական նավատորմի ծովահենային գործողություններից։ 1783 թվականից ծառայել է Սևծովյան նավատորմում, մասնակցել է գլխավոր բազայի շինարարությանը Սևաստոպոլում։ 1787-1791 թվականների ռուս–թուրքական պատերազմի սկզբին «Ս․ Պողոս» գծանավի հրամանատարն էր։ 1789 թվականից՝ դերծովակալ։ 1790 թվականից գլխավորել է Սևծովյան նավատորմը, փայլուն հաղթանակներ է տարել թուրքական նավատորմի նկատմամբ Կերչում (1790), Թենդրա կղզում (1790), Կալիակրիա հրվանդանի մոտ (1791)։ Առաջադիմական հայացքներ ուներ ռազամածովային արվեստի հարցում, մշակել և կիրառել է մանևրային տակտիկա։ Մեծ նշանակություն տալով անձնակազմի ծովային և կրակային հմտությանը՝ Ուշակովի կողմնակից էր ենթակաների դաստիարակության սուվորովյան մեթոդներին։ 1793 թվականից՝ փոխծովակալ։ 1798-1800-ի միջերկրածովյան արշավանքի ժամանակ ի հայտ եկավ Ուշակովի, որպես խոշոր նավատորմավարի, հմուտ քաղաքագետի և դիվանագետի տաղանդը, հատկապես Յոթ կղզիների Հունական հանրապետության (Ռուսաստանի և Թուրքիայի հովանավորության ներքո) ստեղծման գործում։ Բանակի և նավատորմի փոխգործողության կազմակերպման լավագույն օրինակներ է ցուցաբերել Հոնիական կղզիների (հատկապես Կորֆու կղզու) գրավման, Իտալիան ֆրանսիացիներից ազատագրելու ժամանակ։ 1800 թվականին Ուշակովի էսկադրան վերադարձել է Սևաստոպոլ։ Ուշակովի վաստակը չի գնահատվել Ալեքսանդր I-ի կողմից, նրան նշանակել են երկրորդական պաշտոններում, իսկ 1807 թվականից ուղարկել թոշակի։ 1812 թ. Հայրենական պատերազմի ժամանակ Ուշակովը ընտրվել է Տամբովի նահանգի աշխարհազորի պետ, սակայն հիվանդության պատճառով հրաժարվել է։ Մահացել է իր կալվածքում, թաղված է Սինաքսարի վանքում, Տեմնիկով քաղաքի մոտ (Մորդվական ԻՍՍՀ)։ Ուշակովի անունով են կոչվում ծովախորշ Բարենցի ծովի հարավ-արևելքում և հրվանդան Օխոտի ծովի հյուսիսային ափին, նավեր՝ ռուսական և ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմներում։ 1944 թվականին ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահությունը սահմանել է Ուշակովի երկաստիճան շքանշան և Ուշակովի մեդալ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Բերգենի տաճար** (նորվ.՝ Bergen domkirke), լյութերական տաճար Նորվեգիայի Բերգեն քաղաքի հյուսիսարևմտյան մասում։ Ենթարկվում է Նորվեգիայի եկեղեցու Բերգենի թեմին։ Առաջին հիշատակությունը թվագրվում է 1181 թվականին սուրբ Օլաֆ անունով։ Տաճարում կարող են տեղավորվել միանգամից 1000 մարդ։

Նորվեգիայի Հոկոն IV թագավորի օրոք եկեղեցու տեղում գործել է մենաստան, որը տաճարի կառուցման ընթացքում ներառվում է վերջինիս ենթակառուցվածքի մեջ։ Տարբեր տարիներին հրդեհի հետևանքով այրվել է 1248 և 1270 թվականներին և կրկին վերականգնվել։ 1463 թվականին կրկին այրվում է, սակայն այս անգամ չի վերականգնվում մինչև 1550-ական թվականները։ Չնայած կիսավեր վիճակին՝ եկեղեցին 1539 թվականին ստանում է տաճարի կարգավիճակ։

1623 և 1640 թվականների հրդեհից հետո տաճարը վերականգնվել է և ստացել ներկայիս տեսքը։ Գմբեթի ցիցը տեղադրվել է հենց այդ ժամանակ իրականացված շինարարության ժամանակ։ Ճարտարապետ Քրիստիան Քրիստին և Պիտեր Անդերսեն Բլիսկը 1880 թվականի վերնորոգման ժամանակ վերականգնել են եկեղեցու ներսի միջնադարյան տեսքը։

1665 թվականին Բերգենի ափերին տեղի ունեցած անգլո-հոլանդական ճակատամարտի ժամանակ թնդանոթի արկը դիպչել է տաճարի պատին, որը մինչ օրս պահպանվում է նույն տեղում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Նորվեգիայի տաճարների ցանկ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Bergen Cathedral — histos.no(նորվ.)(անգլ.)
**Վիտորիո Միելե** (իտալերեն՝ Vittorio Miele, նոյեմբերի 24, 1926(1926-11-24), Կասինո - նոյեմբերի 18, 1999(1999-11-18), Կասինո, Ֆրոզինոնե, Լացիո, Իտալիա), իտալացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ողբերգական ճակատագրի բերումով մասնակցում է Մոնտեկասինոյի ճակատամարտին՝ այնտեղ կորցնելով հորն ու քրոջը, այնուհետև՝ ստացած ծանր վերքերի հետևանքով, նաև մորը։ Վաթսունականներին մասնակցում է Սան Մարինոյում, Ճապոնիայում, Հարավսլավիայում, Կանադայում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում կայացած ցուցահանդեսներին։ Իսկ արդեն վաթսունականների վերջերին Իտալիայի մի շարք ցուցահանդեսներին իր մասնակցությունն ունենալուց հետո նրան հրավիրում են Հարավսլավիայի Պոչիտեյ քաղաքի պետական գեղարվեստական միություն։ Հետագայում այս փորձառությունն իր արտացոլումն է գտնում նրա մի շարք հրաշալի պաստելային կտավներում։

Կասինոյի ավերումից երեսունհինգ տարի անց Վիտորիո Միելեն հեղինակում է քաղաքի ավերման տարելիցին նվիրված իր "Վկայություն" (Testimonianza) գործը։ Ստեղծագործական այս ուղին բնորոշվում է մաեստրոյի ներաշխարհում դաջված ցավալի պատկերների արտահայտմամբ, իսկ արդեն 1991 թ.-ին այդ ստեղծագործությունը ներկայացվում է Եվրոպական պառլամենտում։
Վիտորիո Միելեն մահացավ է իր հարազատ Կասինոյում 1999 թ.-ի նոյեմբերի 18-ին։ Նրա մտերիմ ընկերների շարքում էին Ումբերտո Մաստրոյանին, Ալֆրեդո Բոնացին, Կոլյա Միչևվիչը և Պիետրո Անիգոնին, իսկ Դուչիո Տրոմբադորին նրան բնորոշել է որպես "լռության բանաստեղծ"։ Միելեն իրավացիորեն համարվում է անցյալ դարի ամենախորը ներաշխարհով օժտված և ամենանշանավոր իտալացի նկարիչներից մեկը։ Ներկայումս նրա որոշ ստեղծագործություններ ցուցադրվում են Արպինո քաղաքի Ումբերտո Մաստրոյանիի անվան հիմնադրամի թանգարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL

Մատենագիտություն
----------------

* Gavino Còlomo, *Nuovissimo dizionario dei pittori, poeti, scrittori, artisti dei nostri giorni*, Edizioni della Nuova Europa, 1975
* *Studi meridionali*, Anno 5, fasc. 1 (հունվար-մարտ 1972)
* Duccio Trombadori (a cura di), *Vittorio Miele: Il poeta del silenzio*, Comune di Boville Ernica, 2000
* *Vittorio Miele*, Fondazione Umberto Mastroianni, 2009

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիտորիո Միելե Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* արխիվ Վիտորիո Միելե
**Առուծախ**, (իրավունքում), պայմանագիր, որով վաճառողը պարտավորվում է գույքը հանձնել գնորդինի սեփականություն, իսկ գնորդը՝ ընդունել գույքը և վճարել դրա գինը։ Եթե գնորդը պետական կազմակերպություն է, գնված գույքը դառնում է պետության սեփականություն։ Գնորդը ձեռք է բերում գույքը տիրապետելու, օգտագործելու և տնօրինելու, այսինքն՝ օպերատիվ կառավարման իրավունք։

Անձնական սեփականության իրավունքով քաղաքացուն պատկանող բնակելի տան Առուծախի պայմանագիրը կնքվում է միայն գրավոր՝ նոտարական հաստատմամբ։ Առուծախ ապրանքաշրջանառությաև հիմնական միջոց է պետական, կոոպերատիվ կազմակերպությունների և քաղաքացիների միջև, քաղաքացիների նյութական-կուլտու–րական պահանջմունքները բավարարելու հիմնական ձև։ Առուծախի պայմանագիրը կնքվում է գրավոր, եթե գույքի հանձնումն ու գնի վճարումը միաժամանակ չի կատարվում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 551)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4030088-2 · Microsoft: 2777520321 · NDL: 00560459 · NKC: ph122033 |

 |
**Մեզոմոլորակ**, սահմանում, հորինված Այզեք Ազիմովի կողմից այն մոլորակային մարմինների համար, որոնք իրենց մեծությամն ավելի փոքր են Մերկուրիից և մեծ են Սերեսից։ Եթե չափենք մեծությունը գծային չափերով կամ ծավալով, ապա մեզոմոլորակները կարող են լինել 1000-ից 5000 կմ տրամագծով։ Այս դասակարգման մեջ մտնում են՝ Էրիսը, Պլուտոնը, Մակեմակեն, Հոմեան, Սեդնան, Օրկը և Կվավարը։ Այս ցանկին կարող են միանալ նույնպես (84522) 2002 TC302 և Վարունան, եթե պարզվի, որ նրանց չափերը մոտ են այս գնահատման վերին սահմանին։

«Մեզոմոլորակ» սահմանումը առաջին անգամ օգտագործվել է Ազիմովի կողմից «Ի՞նչը անվան մեջ» հոդվածում, որը առաջին անգամ լույս է տեսել 1980-ականների վերջում Լոս Անջելես Թայմսում, և 1991 թվականին վերատպվել է «Նոր հնարավորություններ» գրքում։ Հոդվածի մեջ Ազիմովը նշել է, որ Արեգակնային համակարգում կան մեծ թվով մոլորակային մարմիններ, և (ի տարբերություն Արեգակի և մոլորակների արբանյակների), և հայտարարել է, որ ցանկացած սահամնը հիմնական և փոքր մոլորակների միջև կամայական է։ Շարունակելով, Ազիմովը ցույց է տալիս, որ Մերկուրիի, որը միանշանակորեն համարվում էր մոլորակներից ամենափոքրը և Սերեսի, որը փոքր մոլորակներից այն ժամանակ ամենամեծի, չափերի մեջ մեջ կա չափազանց մեծ տարբերություն։

Այն ժամանակ հայտնի միակ մարմինը, որը այդ միջակայքում էր գտնվում Պլուտոնն էր։

Փոխանակ կամայական կերպով Պլուտոնին հատկացնելը հիմնական մոլորակների կամ փոքր մոլորակների թվին, Ազիմովը առաջարկեց անվանել ցանկացած մարմինները որոնք զբաղեցնում են միջանկյալ դիրք Մերկուրիի և Սերեսի միջև մոզոմոլորակներ (հին հունարեն՝ μέσος  - միջին, միջանկյալ).

Սկսած 2000 թվականից հայտնաբերվեցին մի քանի Տրանսնեպտունային մարմիններ, որոնք չափերով փոքր են Մերկուրիից և մեծ են Սերեսից. Սա փաստը հիմնավորում էր երկնային մարմինների հատուկ դասակարգի գաղափարը, այնպիսին ինչպիսին էր մեզոմոլորակը։

2006 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը ընդունեց գաճաճ մոլորակներ սահմանումը, որի մեջ մտան Սերեսը, Պլուտոնը, Էրիսը, իսկ ավելի ուշ Մակեմակեն և Հոմեան։

Տես նաև
-------

* Աստերոիդ
* Գաճաճ մոլորակ
| **՞**Սիբեխ սիբեխանման |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Հովանոցավորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Սիբեխ սիբեխանման |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Falcaria falcarioides

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սիբեխ սիբեխանման** (լատ.՝ Falcaria falcarioides), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Երկամյա, թույլ ճյուղավորված խոտաբույս է, որն ունի 30-50 սմ բարձրություն։ Տերևները կաշենման են, արմատամերձները ամբողջական տափակացած կոթուններով են և ունեն ձվաձև երկարավուն կամ գծային-երկարավուն տեսք՝ հիմքում սրտաձև տերևաթիթեղով։ Ծածկոցը և ծածկոցիկը բացակայում են։ Պտուղները նեղ են, երկարավուն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում ⟨Արարատ ավանի շրջակայք, Այղրլիճ⟩, նաև Անատոլիայում և Արևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-900 մ բարձրությունների վրա, աղակալված հողերում և խոնավ մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Այն ներկայումս աճում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Սևանի ֆլորիստիկական շրջանում նույնպես աճելէ, բայց հավանաբար անհետացել է լճի ցամաքեցումից հետո։ Ընդհանուր արեալը խիստ մասնատված է։ Տեսակին կապված գյուղատնտեսական գործունեության (մելորացիա, ճահիճների աղազրկում և չորացում, բուսականության այրում) հետ տարածման ու բնակության շրջանների կրճատման վտանգ է սպառնում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր մեկ կարգավիճակով՝ որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվեցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Արարատի ճահիճները ներկայումս առանձնացվել են որպես բնության հուշարձան, սակայն ոչ մի կոնկրետ գործողություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Armeniapedia |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 5540032
* IPNI: 842148-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:842148-1
* Tropicos: 1702698

 |

 |
Կտավատի ցողունի կտրվածքը՝ 1. փխրուն միջուկ, 2.պրոտոքսիլեմա, 3. քսիլեմա, 4.ֆլոեմ, 5.լասլենկիմա, 6. պերիդերմիս, 7. էպիդերմիս
**Բնափայտ**, քսիլեմա (հուն․ gvXov — կտրված ծառ), ծառաբույսերի և խոտաբույսերի բարդ հյուսվածք, որը փոխադրում է ջուրը և նրանում լուծված հանքային աղերը։ Բնափայտը անցկացնող խրձի մի մասն է, կազմված պրոկամբիումից (առաջնային բնափայտ) կամ կամբիումից (երկրորդային բնափայտ)։ Բնափայտը բնափայտային բույսերի բնի, արմատների և ճյուղերի հիմնական զանգվածն է։ Բնափայտի բջիջների ձևը և մեծությունը, կախված կատարվող ֆունկցիայից, տարբեր է։ Բնափայտը պարունակում է անցկացնող, մեխանիկական, պահեստավորող տարրեր և առաջանում է բույսերի օնտոգենեզում մերիսթեմային երկու տիպի՝ ապիկալ (առաջնային քսիլեմա կամ առաջնային բնափայտ) և լատերալ (երկրորդային քսիլեմա կամ երկրորդային բնափայտ) հյուսվածքների գործունեության հետևանքով։ Փշատերևազգի և երկշաքիլավոր բույսերի մեծամասնության բնափայտում առաջանում են աճման կամ տարեկան օղակներ և շառավղային կամ միջուկային ճառագայթներ։ Մեկ տարեկան օղակում տարբերում են վաղ (գարնանային) և ուշ (ամառային) գոտիներ։ Բնափայտի կառուցվածքն ըստ նրա տարրերի տեղաբաշխման և չափերի լինում է ցրիվանոթային (թխկի, կեչի) և օղականոթային (կաղնի, թեղի)։ Անոթները կարող են տեղադրված լինել մեկական (կաղնի) կամ խմբերով (կեչի, հացենի, բարդի)։ Ծառի աճման հետ նրա ներքին, ավելի հին բնափայտը մահանում է, անցկացնող և պահեստային համակարգերն աստիճանաբար դադարում են գործելուց, որի հետևանքով ջրի, օսլայի, մասամբ ճարպի պարունակությունը պակասում է, իսկ դաբաղանյութերինը, խեժերինը՝ ավելանում։ Բնափայտի բոլոր բջիջներին բնորոշ է փայտացումը՝ թաղանթների ներծծումը լիգնինով։ Բնափայտը ունի ժողովրդատնտեսական մեծ նշանակություն։ Կիրառվում է որպես շինանյութ, վառելանյութ, հումք է թղթի արդյունաբերության համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 496)։*  |
**Պալոմարյան աստղադիտարան** (անգլ.՝ Palomar Observatory), մասնավոր աստղադիտարան Կալիֆոռնիայի Սան Դիեգո շրջանում՝ ԱՄՆ-ում, գտնվում է 145 կիլոմետր հարավ-արևելք Մանունթ-Վիլսոնյան աստղադիտարանից, Պալոմար լեռան վրա։ Աստղադիտարանի կոդերն են՝ «675», ինչպես նաև՝ «261» Երկնքի թվային դիտարկում և «644» NEAT ծրագրերի համար։ Աստղադիտարանը պատկանում և կառավարվում է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտին (Կալտեխ)։ Աստղադիտարանը այս պահին բաղկացած է չորս հիմնական գործիքներից՝ 200-դյույմանոց (5,08 մ) Հեյլի աստղադիտակ, 48-դյույմանող (1,22 մ) Սեմուել Օշինի աստղադիտակ, 18-դյույմանոց Շմիդտի ռեֆլեկտոր և 60-դյույմանոց ռեֆլեկտոր։ Այստեղ է գտնվում նաև Պալոմարյան ինտերֆերոմետրը։

Հիմնվել է 1928 թվականին։ 1948—1967 թվականներին Մաունթ Պալոմարի աստղադիտարանի 504 սմ-անոց աստղադիտակը ամենամեծն էր աշխարհում (մինչև ԽՍՀՄ-ում 6մ-անոց աստղադիտակի շարք մտնելը)։ Մյուս աստղադիտակներից ամենանշանավորը Շմիդի 122սմ-անոց խոշորագույն աստղադիտակն է, որով ստացված լուսանկարները լայնորեն օգտագործվում են աշխարհի շատ աստղադիտարաններում և սկզբնաղբյուր են ծառայել բազմաթիվ կարևորագույն աշխատանքների համար։ Մաունթ Պալոմարի աստղադիտարանում զբաղվում են աստղերի, միգամածությունների ու գալակտիկաների ուսումնասիրությամբ։ Այստեղ են կատարվել մի շարք կարևորագույն հայտնագործություններ (սպիտակ թզուկ աստղեր, ռադիոգալակտիկաներ, քվազարներ, կոմպակտ գալակտիկաներ և այլն)։ Ֆ․ Ցվիկիի ղեկավարությամբ հայտնաբերվել և ուսումնասիրվել է գերնոր աստղերի մեծ մասը։

Մաունթ Պալոմարի աստղադիտարանում են ստեղծվել երկնքի Պալոմարյան զննության երկգույն քարտեզները։ Մաունթ Պալոմարի աստղադիտարանը գործնական կապեր ունի Բյուրականի աստղադիտարանի հետ․ հայ և ամերիկյան աստղագետները, 504սմ-անոց աստղադիտակի օգնությամբ, համատեղ հետազոտություններ են կատարել Բյուրականի աստղադիտարանի աշխատակիցների հայտնաբերած գալակտիկաների ու դրանց խմբերի ուսումնասիրման ուղղությամբ։ 1949 թվականին Մաունթ Պալոմարի աստղադիտարանը և Մաունթ Վիչսոնի աստղադիտարանը վարչականորեն միավորվել են։

* Տես նաև Հեյլի աստղադիտարաններ)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կալտեխի կայքի էջ, նվիրված Պալոմարյան աստղադիտարանին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 364)։*  |
**Կոլումբիայի դրամահատարան** կամ **Կոլումբիայի դրամագիտական հավաքածու** (իսպ.՝ Casa de Moneda — Collección numismática del Banco de la República), Բոգոտա քաղաքում գտնվող դրամագիտական թանգարան։

Դրամահատարան
------------

1621 թվականին Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ 3-րդի հրամանով Բոգոտայում դրամահատարան հիմնադրվեց։ Այդ նույն տարում Բոգոտայում (այլ տեղեկություններով՝ Հնդկական Կարթախենայում, Կոլումբիա) հատվել է Ամերիկա մայրցամաքի պատմության մեջ առաջին ոսկե մետաղադրամը։ Տևական ժամանակ դրամահատարանն իրենից ներկայացնում էր ձուլման վառարաններով դարբնոց, բայց 18-րդ դարի կեսերին Ֆերդինանդ 6-րդ թագավորը հրամայեց ընդլայնել դրամահատարանի շենքը և յուրացնել մետաղադրամների մեքենայացված արտադրության գործընթացը։ Վերակառուցված դրամահատարանը վերաբացվեց 1756 թվականին։

Հաջորդ 250 տարիների ընթացքում դրամահատարանը զգալիորեն ընդլայնվեց և մի քանի անգամ վերակառուցվեց։ Չնայած սրան, հաջողվել է պահպանել շենքի յուրօրինակ ճարտարապետական առանջնահատկությունները և 1975 թվականի օգոստոսի 11-ին դրամահատարանը հայտարարվեց Կոլումբիայի ազգային հուշարձան։

Դրամագիտական հավաքածու
----------------------

Թանգարանը լայն հասարակության համար բացվել է 1996 թվականի դեկտեմբերի 11-ին։ Այցելության համար մատչելի է մշտական դրամագիտական հավաքածուն, արվեստի ցուցահանդեսը և մի քանի ժամանակավոր ցուցահանդես։ Հավաքածուի մեջ ներկայացված են տարբեր մետաղադրամներ, թղթադրամներ, նկարներ, ոսկե իրեր և այլ ցուցանմուշներ, որը թույլ է տալիս հետևել երկրի դրամաշրջանառության բազմադարյա պատմությանը։

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  *Arthur L. Friedberg, Ira S. Friedberg* Gold Coins of the World: From Ancient Times to the Present : an Illustrated Standard Catalog With Valuations. — 8. — Coin & Currency Institute, 2009. — С. 183. — 766 с. — (GOLD COINS OF THE WORLD). — ISBN 0871843080

Արտաքին հղումներ
----------------

* Casa de Moneda
**Շոշի կամավորական ջոկատ**, կազմավորվել է 1990 թվականին Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Շոշ գյուղում։ 1992 թվականի գարնանը Մխիթարաշեն, Կարմիրգյուղ, Սզնեք գյուղերի ջոկատների հիմքի վրա ստեղծվել է Շոշի վաշտը (հրամանատարներ՝ Ա.Հարությունյան, Ա.Մարգարյան), որը 1992 թվականի սեպտեմբերին ընդգրկվել է Ասկերանի ՊՇ-ի (հրամանատար՝ Վ.Բալասանյան, շտաբի պետ՝ Ա.Հարությունյան) առաջին մոտոհրաձգային գումարտակի մեջ (հրամանատար՝ Վ.Սաֆյան)։ 1990-1994 թվականներին ջոկատն առանձին կամ գնդի կազմում մասնակցել է գյուղի, Հադրութի (Տող Ծամձոր, Սարինշեն), Ասկերանի (Դահրավ, Խոջալու, Ասկերան, Նախիջևանիկ), Շուշիի (Քարինտակ, Շուշի), Քաշաթաղի («Մարդասիրական միջանցք»), Մարտակերտի (Ումուդլու, Սարսանգի հիդրոհանգույց, Կուսապատ, «Պուշկինյալ» բարձունք), Քարվաճառի (Օմարի լեռնանցք), Աղդամի (Խըդրլու, Չախուրմահլա, Շելլի, Կասումլու, Ղարադաղլու, Փոլադլու, Աղդամ), Կուբաթլուի, Ջաբրայիլի, Զանգելանի, Ֆիզուլիի շրջանների, Բերդաձորի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Ա.Հարությունյանը (ջոկատի, վաշտի), Ա.Մարգարյանը (վաշտի)։ Ջոկատից, վաշտից Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել է 3, Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով՝ 3, Արցախի Հանրապետության «Արիության համար» մեդալ‏‎ով՝ 3, Արցախի Հանրապետության «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալ‏‎ով՝ 53, «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով՝ 10։ Զոհվել է 13 ազատամարտիկ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Շոպական աղցան** (բուլղար․՝ Шопска салата, մակեդոներեն՝ Шопска салата, չեխ.՝ Šopský salát), Արևելյան Եվրոպայի խոհանոցի ուտեստներից, հայտնի է Բուլղարիայում, Մակեդոնիայում, Սերբիայում, Չեռնոգորիայում, Ալբանիայում, Չեխիայում։ Ծագումով Արևմտյան Բուլղարիայից (շոպերը բուլղարացիների էթնիկական խմբեր են)։

Աղցանի կազմի մեջ մտնում են հետևյալ բաղադրամասերը՝ լոլիկ, վարունգ, սոխ, բուլղարական պղպեղ (թարմ, մարինացված կամ տապակած), ֆետա պանիր, սիրենե (շոպական պանիր), մաղադանոս, ձիթապտուղ, ձիթապտղի յուղ, քացախ, աղ, մանրացված պղպեղ։ Բանջարեղենն ու կանաչին մանր կտրտում են, որից հետո ավելացնում են մանրացված պանրի և համեմում են ձիթայուղով։

Շոպական աղցան
Շոպական աղցանն համարվում է Բուլղարիայի ազգային ուտեստ ու այնտեղ շատ են պատրաստում բաղադրամասերը տեղադրելով հետևյալ հերթականությամբ՝ ներքևից լոլիկը, հետո վարունգ և վերևից ֆետա պանիրը։ Սպիտակ ֆետա, կանաչ վարունգ ու կարմիր լոլիկ՝ ստացվում է Բուլղարիա դրոշը։

Շոպական աղցանը հաճախ օգտագործվում է նախուտեստի ձևով ռակիի համար։

Աղբյուրներ
----------

* Пошаговый рецепт шопского салата
* Балканская классика: Шопский салат
**Ռոմեո Սանասարի Մուրադյան** (վրաց.՝ რომეო მურადიანი, հունվարի 9, 1979(1979-01-09), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, առավել հայտնի է «Մի վախեցիր» հայկական հեռուստասերիալից, որտեղ խաղում է Էդգարի դերը, Խորեն Լևոնյանի և Լուսինե Թովմասյանի հետ։ Հայտնի է նաև Լյուդովիկի դերով՝ «Առողջ եղիր» թատերական ներկայացումում, 2005 թվականին՝ Թբիլիսիում և 2014 թվականին՝ Փարիզում։

Կենսագրություն
--------------

Ռոմեո Մուրադյանը ծնվել է 1979 թվականին, Թբիլիսիում, Սանասար Մուրադյանի և Ռոզա Մուրադյանի (ծննդյամբ՝ Տերսաղաթելովա) ընտանիքում։ Ունի քույր՝ Նարինե անունով։ Կարիերան սկսել է 16 տարեկան հասակում՝ 1995 թվականին, երբ խաղացել է «Սկանդալ Հավլաբարում» պիեսում։ 1998 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնին կից թատերական ստուդիան։ 1998-2012 թվականներին աշխատել է Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնում, հետագայում` Սլավա Ստեփանյանի անվան թատրոնում որպես դերասան։ 2012 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ քույրն ապրում է 2009 թվականից։ Ազատ խոսում է հայերեն, վրացերեն, ռուսերեն և մի փոքր ֆրանսերեն։

Անձնական կյանք
--------------

2000 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Ռոմեոն ամուսնացել է Ալինա Մուրադյանի (ծննդյամբ՝ Թումասյան) հետ։ Նրանք ունեն երկու տղա՝ Համլետը (ծնվել է 2003 թվականի հոկտեմբերի 31-ին), Գեորգին (ծնվել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 18-ին) և աղջիկ՝ Ռոզալին (ծնվել է 2016 թվականի հունվարի 15-ին)։ Ավագ որդին 2011 թվականին նկարահանվել է «Բաց դուռը» հայկական ֆիլմում։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Կինո

* Մի վախեցիր - Էդգար, 2006,
* Թղթե փամփուշտ (ქაღალდის ტყვია) - Սերոժ, 2006,
* Անկախություն (დამუკიდებლობის) - Կոմունիստ Հայաստանից, 2009։

### Թատրոն

* Սկանդալ Հավլաբարում - Սաքո, 1995,
* Աղջկաս փեսացուները - Արամ / Արմեն, 1996,
* Արտաշեսի կրքերը` ռազմիկ, 1997,
* Սիրուց պատուհաս - Վահան, 1998,
* Նախ մահացավ, հետո ամուսնացավ - Սերգո, 1999-2000,
* Դիմակահանդես - Այծ,
* Պիկնիկ - Սապո,
* Քեռի Բաղդասար - Օգսեն,
* Արևելյան ատամնաբույժ - Մարգար,
* Մեղադրական եզրակացություն - Գիգլա Մեբուրիշվիլի,
* Սուրբ Ծնունդը Կուպելոյի տանը` Նինիլո,
* Եղիր առողջ - Լյուդովիկ (Թբիլիսիում), 2005,
* Եղիր առողջ - Լյուդովիկ (Փարիզում), 2014։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռոմեո Մուրադյանի մասին ru.hayazg.info կայքում
2. ↑  Mi Vakhetsir / Մի Վախեցիր / Не бойся / Don`t be afraid, 1 Часть / 1 mas! — YouTube
3. ↑  Женихи моей дочери
4. ↑  Горе от любви
5. ↑  Вначале Скончались, Потом Повенчались
6. ↑  ВНАЧАЛЕ СКОНЧАЛИСЬ, ПОТОМ ПОВЕНЧАЛИСЬ — часть 1 — YouTube
7. ↑  Будьте здоровы
8. ↑  A vos souhaits!
9. ↑  Pierre CHESNOT «A vos souhaits!» — YouTube


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Ալյումինաթերմիա** (ալյումաթերմիա լատ.՝ *Aluminium* և հունարեն՝ therme - ջերմություն), մետաղների և համաձուլվածքների, նաև որոշ ոչ մետաղների ստացման եղանակ, երբ մետաղների օքսիդները վերականգնում են ալյումին։

2Al + Cr2О3 = Al2О3 + 2Cr
Թթվածնի միացումը ալյումինի հետ ընթանում է ջերմության ավելի մեծ քանակի անջատումով, քան բազմաթիվ այլ մետաղների հետ։ Երբ ալյումինը նման մետաղի օքսիդից խլում է թթվածինը, անջատվում է ջերմության քանակների այդ տարբերությունը, բարձրանում է խառնուրդի ջերմաստիճանը (երբեմն՝ մինչև 3000 °C) և վերականգնված մետաղը ստացվում է հալած վիճակում։

Ալյումինաթերմիա սկսելու համար ալյումինի և մետաղի օքսիդի փոշիների խառնուրդը նախօրոք տաքացնում են կամ բռնկում հրկիզող խառնուրդներով՝ BaO2 + Al, Fe2O3 + Al և այլն։

Կիրառում
--------

Ալյումինաթերմիա օգտագործվում է տիտանի, նիոբիումի, ցիրկոնիումի, բորի և այլ համաձուլվածքների արտադրության, պողպատե իրերի զոդմանն հրկիզող արկերի պատրաստման համար։

Տես նաև
-------

* Թերմիտ
* Կոքս

Գրականություն
-------------

* *Плинер Ю. Л. Сучильников С. И. Рубинштейн Е. А.* Алюминотермическое производство ферросплавов и лигатур, М. 1963.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Алюминотермия — статья из Энциклопедического словаря по металлургии. — М.։ Интермет Инжиниринг. Главный редактор Н. П. Лякишев. 2000.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Տեխնիկական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85003955 · Microsoft: 2776688628 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 184)։*  |
**Ալյումինի համաձուլվածքներ**, համաձուլվածքներ, որոնց հիմքը ալյումինն է։ Փոքր խտության հետ մեկտեղ ունեն բարձր էլեկտրահաղորդականություն և ջերմահաղորդականություն, կոռոզիակայունություն, բարձր տեսակարար ամրություն։

Կիրառում
--------

Կիրառվում են ավիացիայում, տրանսպորտում, շինարարությունում, շարժական ագրեգատներում, փոխադրովի հարմարանքներում՝ մեքենաների և կոնստրուկցիաների կշռի թեթևացման նպատակով, ինչպես նաև ամանեղենի պատրաստման համար։

Ալյումինի համաձուլվածքներ բաժանվում են 2 խմբի՝

* ձուլման
* դեֆորմացվող։

Ձուլման ալյումինի համաձուլվածքներ
---------------------------------

Ձուլման Ալյումինի համաձուլվածքներ պարունակում են Si, Cu, Mg, Zn և այլն, ունեն ձուլման լավ հատկություններ, բայց Փոքր պլաստիկություն, ամրանում են մոդիֆիկացմամբ և ջերմամշակմամբ, կիրառվում են ձևավոր ձուլման համար։

Դեֆորմացվող ալյումինի համաձուլվածքներ
-------------------------------------

Դեֆորմացվող Ալյումինի համաձուլվածքներ պատկանունում են Cu, Mg, Mn, Ni և այլն, ավելի ամուր են ու պլաստիկ, ամրանում են ջերմամշակմամբ։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119443323 · LCCN: sh85003975 · Microsoft: 2779821118, <Trense> <Deutsch> <Trense> <Deutsch> · NDL: 00560359 · NKC: ph162641 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 185)։*  |
|  |
| --- |
| **Արաբախոտ փխրուն** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Կաղամբածաղկավորներ (Brassicales) |
| **Ընտանիք** | Կաղամբազգիներ (Brassicaceae) |
| **Տրիբա** | *Arabideae* |
| **Ցեղ** | Արաբախոտ *(Arabis)* |
| **Տեսակ** | **Արաբախոտ փխրուն** *(A. laxa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Arabis laxa***Sm. 1813 |

**Արաբախոտ փխրուն** (լատ.՝ Arabis laxa), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Միամյա կամ երկամյա բույս է, որն ունի 30-60 սմ բարձրություն։ Ցողունները ճյուղավորված են։ Արմատամերձ տերևները քնարաձև են, իսկ միջինները՝ երկարավուն, սուր, հիմքի մոտ սրտաձև ցողունագրկով։ Պսակաթերթերի երկարությունը 7-9 մմ է, սպիտակավուն։ Պատիճները ունեն 6-12 սմ երկարություն, քառանիստ տափակացած հարթ փեղկեր, առանցքից թեքված, կախված, ուղիղ կամ կորացած։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Սրաշեն և Ներքին Հանդ գյուղերի շրջակայքում)։ Ընդհանուր արեալը, բացի Հայաստանից, ընդգրկում է նաև Արևելյան Նախակովկասը, Արևելյան Անդրկովկասը, Թալիշը, Հարավային Եվրոպան (Բուլղարիա), Հարավարևմտյան Ասիան (Անատոլիա, Արևմտյան Սիրիա)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ 800-900 մ բարձրությունների վրա, անտառի եզրերին, թփուտներում, ստվերոտ լանջերին։ Ծաղկում է ապրի-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված անթրոպոգեն գործոնների՝ ռեկրեացիայի ակտիվացման և արածեցման հետ, սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Աճելավայրերը պահպանվում են «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EUNIS: 163769
* GBIF: 5375999
* IPNI: 278353-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:278353-1
* Tropicos: 4103431

 |

 |
Իմպրովիզացիոն ներկայացում
**Իմպրովիզացիա** (ֆր.՝ *improvisation*, իտալերեն՝ *improvvisazione*, լատ.՝ *impro-visus* - անսպասելի, հանկարծակի), գեղարվեստական երկի հանպատրաստից ստեղծումը կատարման ընթացքում։ Սկիզբ է առել ժողովրդական ստեղծագործությունից։ Հնուց տարբեր ժողովուրդներ ունեցել են իրենց երգիչ-իմպրովիզատորները (հին հունական աեդոսները, հայկական վիպասաններն ու գուսանները, արևմւոաևրոպական շպիլմանները, ռուս ասացողները, ուկրաինական կոբզարները, ղազախ և կիրգիզ ակինները և այն)։

Բանաստեղծության մեջ իմպրովիզացիան սովորաբար կատարվում է նախապես նշված թեմայով (օրինակ՝ էքսպրոմտը)։ Պրոֆեսիոնալ երաժշտական Իմպրովիզացիայի վաղ ձևերը Եվրոպայում կապված են միջնադարյան վոկալ պաշտամունքային երաժշտությանը, քանի որ ձայնագրությունը (նեմեր, Հայաստանում՝ խազեր) մոտավոր էր, և յուրաքանչյուր կատարող իր երգամասում պետք է դիմեր Իմպրովիզացիայի։ 16-18-րդ դարերում Իմպրովիզացիան արտահայտվել է գործիքային պիեսների և օպերային երգամասերի զարդարանքներում։ 18-19-րդ դարերում երաժշտական տեքստի առավել կատարյալ գրառման պատճառով կատարողի Իմպրովիզացիան պակասել է։ Սակայն 19-րդ դարի 1-ին կեսին իմպրովիզացիային լայն տեղ են տվել մեծ կոմպոզիտոր կատարողները (Լ. Բեթհովեն, Ն. Պագանինի, Ֆ. Լիստ, Ֆ. Շոպեն)։

Երաժշտական մի շարք ժանրերի անուններ ցույց են տալիս նրանց մասնակի կապը իմպրովիզացիային (օրինակ՝ ֆանտազիա, էքսպրոմտ, իմպրովիզացիա)։ ժամանակակից երաժշտական պրակտիկայում իմպրովիզացիան էական նշանակություն չունի, բացառյալ ջազը և իմպրովիզացիայի կամայականորեն կիրառող որոշ մոդեռնիստական հոսանքներ։ Հնագույն ժամանակներից ի վեր իմպրովիզացիան պարի անկապտելի մասն է։ ժողովրդական բազմաթիվ պարերում իմպրովիզատորը դուրս է գալիս պարային կայուն ձևերից (հայկական, վրացական և այլ տրական պարեր)։ Իմպրովիզացիոն էր մեծ մասամբ Ա. Դունկանի արվեստը։ 20-րդ դարի 2-րդ կեսին իմպրովիզացիան ժողովրդական պարի պարտադիր տարր է, լայնորեն կիրառվում է պարահանդեսային պարերում (չառլստոն, լիպսի, թվիստ, շեյկ և այլն)։

Իմպրովիզացիան թատրոնում որոշակի դրամատուրգիական տեքստով չպայմանավորված, փորձերի ժամանակ չնախապատրաստված դերասանի խաղն է։ Իմպրովիզացիան ծիսակատարություններում, ժողովրդական դերասանների արվեստում գոյություն է ունեցել շատ հին ժամանակներից։ Իմպրովիզացիայի արվեստը ժամանակակից թատերական մանկավարժության հիմնական տարրերից է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 330)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ստեղն (այլ կիրառումներ)

**Ստեղն, Դակտիլ** (հունարեն՝ δάκτυλος - բառացի՝ «մատ»), եռավանկ բանաստեղծական ոտքի տեսակ։

Անտիկ տաղաչափության մեջ դակտիլ էին կոչում սկզբում մեկ երկար և ապա երկու կարճ վանկից բաղկացած ոտքը, իսկ վանկաշեշտային ոտանավորում նրանց տեղը համապատասխանաբար գրավում են մեկ շեշտված և երկու անշեշտ վանկեր ( ـʼ‿ ‿)։ Դակտիլներով գրված բանատողը շեշտեր է կրում 1, 4, 7, 10-րդ վանկերի վրա և ունի հետևյալ սխեման.

ـʼ‿ ‿ / ـʼ‿ ‿ / ـʼ‿ ‿ / ـʼ‿ ‿ /...
Այն լեզուներում, որոնք բառաշեշտի կայուն տեղ չունեն (ինչպես՝ ռուսերենում) դակտիլով գրված շատ բանաստեղծություններ կան. առավել կիրառելի են երկոտք (18-րդ դար), եռոտնյա և քառոտնյա (19-րդ դար) չափերը։

***Ту́՛ч**ки не**бе́՛с**ные, **ве́՛ч**ные **стра́՛н**ники*
Մ. Լերմոնտով
***Вы́՛**рыта **да՛ќ**тилем **я́՛**ма глу**бо́՛**кая*
Մնեմոնիկական արտահայտություն չափերը հիշելու համար։
Հայ պոեզիային այդ չափն ընդհանրապես բնորոշ չէ՝ հայերենի վերջահար շեշտերի պատճառով։ Առանձին փորձեր է արել Վահան Տերյանը.

Սի՛րտըս ջահե՛լ է նորի՛ց,  

Սի՛րտըս սիրո՛ւմ է կրկի՛ն,  

Ե՛րգըս՝ մի վա՛րդ քո կրծքի՛ն,  

Սի՛րտըս ջահե՛լ է նորի՛ց։  

Սե՛րըս, թաքո՛ւն բոլորի՛ց,  

Սո՛ւր է մեխվա՛ծ իմ կրծքի՛ն,  

Սի՛րտըս ջահե՛լ է նորի՛ց,  

Սի՛րտըս սիրո՛ւմ է կրկի՛ն...  

(*Վ. Տերյան*)

Անվան ծագում
------------

«Դակտիլ» տերմինը ծագում է հունարեն δάκτυλος՝ «մատ» բառից։ Մատը կազմված է 3 ֆալանգներից, որից առաջինը մյուսներից երկար է։ Դրա նմանությամբ դակտիլային ոտքը բաղկացած է 3 վանկերից, որոնցից առաջինը շեշտված է, իսկ մնացածը՝ ոչ։

Այլ եռավանկ ոտքեր
-----------------

* Ամֆիբրաքոս
* Անապեստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան (1980)։ *Գրականագիտական բառարան*։ Երևան: «Լույս»։ էջ 285

  



| Վանկաշեշտային չափեր |
| --- |
| Քորեյ • Յամբ • Դակտիլ • Ամֆիբրաքոս • Անապեստ |
**«Նարցիս»** (իտալերեն՝ Narciso), իտալացի նկարիչ Կարավաջոյի նկարը, որ ստեղծվել է 1597-1599 թվականներին։ Ներկայում պահվում է Հռոմում՝ Հնագույն արվեստի ազգային պատկերասրահում։

Սկզբում նկարը Կարավաջոյին վերագրել է իտալացի արվեստագետ Ռոբերտո Լոնգին 1916 թվականին։ Հայտնի են նկարչի ընդամենը երկու աշխատանքներ, որ ստեղծված են դասական առասպելաբանության սյուժեներով, չնայած դա ավելի շուտ կապված է պահպանված լինելու հարցի հետ, քան նրա ստեղծագործական ուղղվածության։ Նարցիսը, ըստ Օվիդիոսի «Կերպարանափոխություններում» շարադրված լեգենդի, գեղեցիկ պատանի է, որը սիրահարվում է իր արտացոլանքին։ Չկարողանալով աչքը կտրել իր արտացոլանքից՝ նա մահանում է իր կրքից և նույնիսկ Ստիքսը հատելիս շարունակում է նայել իր արտացոլանքին։

Նարցիսի պատմությունը հաճախ է հիշատակվել կամ վերապատմվել գրականության մեջ, օրինակ՝ Դանթե Ալիգիերիի և Ֆրանչեսկո Պետրարկայի կողմից։ Այն լավ հայտնի է եղել նաև հավաքորդների շրջանում, որտեղ Կարավաջոն եղել է այդ շրջանում, ինչպիսիք էին կարդինալ Ֆրանչեսկո Մարիա դել Մոնտեն ու բանկիր Վինչենցո Ջուստինիանին։ Կարավաջոյի ընկերը՝ բանաստեղծ Ջամբատիստա Մարինոն, ստեղծել է Նարցիսի նկարագրությունը։

Նարցիսի պատմությունը հատկապես գրավիչ է եղել նկարիչների համար։ Ըստ Վերածննդի տեսաբան Լեոն Բատիստա Ալբերտիի՝ «գեղանկարչության գյուտարարը... եղել է Նարցիսը... Ի՞նչ է գեղանկարչությունը, եթե ոչ հնարավորություն արվեստի միջոցով գրկում ամփոփել այն նույն ջրային հարթությունը»։

Կարավաջոն պատանուն պատկերել է դիպակե նրբագեղ կամզոլով։ Նա երկու ձեռքերն էլ պարզել է դեպի ջուրը և նայում է իր արտացոլանքին։ Նկարը փոխանցում է մտածկոտ մելանխոլության մթնոլորտ. Նարցիսի կերպարանքն իր արտացոլման հետ միասին պարփակված է շրջանակի մեջ, որի սահմաններից դուրս մթություն է, և նա կազմում է այդ նկարի միակ իրականությունը։

Տես նաև
-------

* Կարավաջոյի նկարների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Caravaggio and Bernini
2. ↑  *Metropolitan Museum of Art* The Age of Caravaggio. — New York, N.Y.: Metropolitan Museum of Art, 1985. — С. 265. — ISBN 9780870993800
3. 1 2 3 4  *Posèq, Avigdor* The Allegorical Content of Caravaggio's "Narcissus" (und) // *Notes in the History of Art*. — 1991. — Т. 10. — № 3. — С. 21—31.
4. ↑  *Saslow, James M.* The Desiring Eye: Gender, Sexuality, and the Visual Arts // A Companion to Renaissance and Baroque Art / Bohn, Babette; Saslow, James M.. — Wiley-Blackwell, 2012.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Narcissus»։ *Նկարի էջը պատկերասրահի կայքում* (անգլերեն)