recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Աննա Գրիգորյան** (հունվարի 8, 1991(1991-01-08), Կապան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր

Կենսագրություն
--------------

2011 թվականին Աննա Գրիգորյանն ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի «Թարգմանչական գործ» բաժինը, 2013 թվականին՝ նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։ 2017 թ.՝ Հայաստանի ԱԳՆ դիվանագիտական դպրոցը։

2013 թվականից դասավանդում է «Քվանտ» վարժարանում։ 2020 թվականին եղել է Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարության միջազգային համագործակցության վարչության պետի տեղակալ։

2012 թվականից «Երիտասարդ թարգմանիչների միավորում» ՀԿ-ի անդամ է։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

2020 թ. դեկտեմբերի 29-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի թիվ 12 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աննա Գրիգորյան - Հայաստան դաշինք
* Աննա Գրիգորյանը Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում
**Վարշինի Պրակաշ** (անգլ.՝ Varshini Prakash, Մասաչուսեթս), կլիմայական ակտիվիստ և «Արշալույս» շարժման գործադիր տնօրեն, 2017 թվականին *501(c)(4)* ընկերության համահիմնադիրն է։ Նրա անունը 2019 թվականին տեղ է գտել «Time 100»-ի *Next* (Հաջորդ) ցանկում, 2019 թվականին *Sierra Club John Muir Award*-ի համամրցանակիր է։

Վաղ տարիներ և կրթություն
------------------------

Պրակաշն առաջին անգամ իրազեկվել է գլոբալ տաքացման ժամանակ 11 տարեկանում, երբ լսում էր լուրերի մեկնաբանությունը 2004 թվականի Հնդկական օվկիանոսի ցունամիի մասին։ Մեծանալով նա ցանկացել է դառնալ բժիշկ։

Պրակաշը հաճախել է Մասաչուսեթս Ամհերսթի համալսարանի քոլեջ, որտեղ նա սկսել է միջոցառումներ կազմակերպել կլիմայի խնդիրների շուրջ։ Բացի այդ՝ նա դարձել է դպրոցի՝ բրածո վառելիքի վաճառքի արշավի ղեկավարը։ Պրակաշը նաև աշխատել է *Fossil Fuel Divestment Student Network* ազգային կազմակերպությունում։ 2017 թվականին՝ ավարտելուց մեկ տարի անց, Մասաչուսեթս Ամհերսթի համալսարանը դարձել է առաջին խոշոր, հանրային համալսարանը, որը վաճառել է։

Գործունեություն
---------------

2017 թվականին Պրակաշը սկիզբ է դրել «Արշալույս» շարժմանը՝ ամերիկյան երիտասարդական քաղաքական շարժում, և յոթ համահիմնադիրների հետ 501(c)(4), ին, որը կլիմայական փոփոխությունների պաշտպանների քաղաքական շարժում է ։

2018 թվականին նա դարձել է Արշալույս շարժման գործադիր տնօրենը այն բանից հետո, երբ խումբը բողոքի ցույց է կազմակերպել՝ զբաղեցնելով ԱՄՆ Պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսիի գրասենյակը՝ խնդրելով ստեղծել համագումարային աշխատանքային խումբ` կլիմայի փոփոխությունը կարգավորելու համար։

Նրա անունը 2019 թվականին տեղ է գտել «Time 100»-ի *Next* (Հաջորդ) ցանկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Who Will Save The Planet? Meet The women Rallying For Climate Justice». *Marie Claire* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 23-ին.
2. ↑  «TIME 100 Next 2019: Varshini Prakash». *Time* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 23-ին.
3. ↑  «Sierra Club Announces 2019 National Award Winners». *Sierra Club* (անգլերեն). 2019 թ․ սեպտեմբերի 16. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 23-ին.
4. 1 2 3 4 5 6  Solis, Marie (2019 թ․ նոյեմբերի 18). «How a 26-Year-Old Activist Forced the Democratic Party to Get Serious About Climate Change». *Vice*.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
5. 1 2  Adabala, Srihita (2020 թ․ մարտի 26). «Meet Varshini Prakash, Leader of The Sunrise Movement». *Next Generation Politics*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
6. ↑  Elton, Catherine. «Varshini Prakash Is Trying to Save Boston From Climate Change». *Boston Magazine*.
7. ↑  Hyland, Véronique, Naomi Rougeau and Julie Vadnal (2019 թ․ հունիսի 6). «27 Women Leading the Charge to Protect Our Environment». *Elle Magazine*.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link) CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
8. ↑  Inslee, Jay (2019). «Varshini Prakash Is on the 2019 TIME 100 Next List». *Time*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 28-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 23159105504506402258 · WorldCat VIAF: 23159105504506402258 |

 |
**Եղիա Վելիջանյան** կամ Եղիա Վելիջանեան(1889, Նոր Ջուղա, Ղաջարական Պարսկաստան - 1976, Իրան), Իրանի հայ առաջին սկաուտապետ, կրթական վաստակավոր գործիչ, դաստիարակ-ուսուցիչ, արվեստագետ, նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

### Ծագումը

Եղիա Վելիջանյանը ծնվել է 1889 թվականին, Նոր Ջուղայում։ Սերում է հին և հայտնի Խոջա Վելիջանյանների տոհմից։

### Ընտանիք

1915 թվականին Եղիա Վելիջանյանը ամուսնացել է։ Ունեցել է երկու զավակ՝ տղա և աղջիկ։

Կրթություն
----------

Եղիա Վելիջանյանը նախ սովորել է տեղի դպրոցում, այնուհետև 10 տարեկանում մեկնել է Հնդկաստան և սովորել Մարդասիրական ճեմարանում, ինչպես նաև Բոմբեյի *«Art grammar school»* դպրոցում։

Գործունեություն
---------------

Եղիա Վելիջանյանը 1910 թվականից մասնակցել է Մարդասիրական ճեմարանի Հայ Սկաուտական Կազմակերպության խմբին և 1913 թվականին ստացել է սկաուտապետության աստիճանը։ 1914 թվականին ճեմարանը ավարտելուց հետո վերադարձել է Նոր Ջուղա և աշխատել ՝ որպես ուսուցիչ, որտեղ էլ գաղտնի տղաների սկաուտական խումբ է ստեղծել, որը այդ ժամանակ արգելվում էր ոստիկանապետի կողմից։ 1920-ական թվականներին աշխատել է Թեհրանի «Բանքը Շահիում», ապա մի քանի տարուց կրկին վերադարձել Նոր Ջուղայի տեղի ազգային դպրոց, ուր մնացել է մինչև պետականացումը։ Այնուհետև աշխատանքի է անցել է Մասջեթ Սուլեյման քաղաքի Նավթային ընկերության գծագրային գրասենյակում։ Սակայն որոշ ժամանակ անց նորից վերադառնալով Նոր Ջուղա, դասավանդել է նկարչություն Հայոց Ազգային, ապա Բեհեշտային դպրոցներում։ Նկարել է ջրաներկով, յուղաներկով և գուաշով։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* 1974 թվականի մայիսի 8-ին Եղիա Վելիջանյանին Իրանի Ազգային Սկաուտական կազմակերպությունը Հայ Ակումբում պարգևատրել են առաջին կարգի ոսկյա շքանշանով։
* 1976 թվականին «Ռոստոմ», «Ալիշան» և «Գալուստ Գյուլբենկյան» դպրոցների սկաուտների կողմից արժանացել է Հայկական Սկաուտական առաջին կարգի շքանշանով, Սուրբ Թադեի վանքի պատկերը կրող մի սկաուտական թաշկինակով և Թեհրանի սկաուտական 21 խմբապետերի կողմից ստորագրված «Ռոստամ» դպրոցի սկաուտների 10 ամյակի գրքույկով։
* 1984 թվականին Նոր Ջուղայում հիմնվել է «Եղիա Վելիջանյանի անվամբ սկաուտական բանակ»

Մահ
---

Եղիա Վելիջանյանը մահացել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 9-ին՝ 87 տարեկան հասակում։ Մարմինը ամփոփվել է ազգային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Եղիա Վէլիջանեան»
2. 1 2 3 4 5 6  «Եղիա Վելիջանեան. մահւան 40 օրեակի առթիւ»
3. ↑  Եղիա Վելիջանյանի ընտանիքը
4. ↑  «Իրանի առաջին սկաուտը. Հանդիսութիւն ի պատիւ Եղիա Վելիջանեանի»
5. ↑  Եղիա Վելիջանյանին տրված մեդալը
6. ↑  «Ռոստոմ դպրոցի սկաուտների այցը Նոր Ջուղա և պարգևատրում Եղիա Վէլիջանեանին»
7. ↑  «Եղիա Վելիջանեանի անւամբ սկաուտական բանակում Նոր Ջուղայում»
8. ↑  «Մահ և թաղում ի առաջին սկաուտապետ՝ Եղիա Վելիջանեանի»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սկաուտիզմի պատմութիւնը՝ Լոնդոնից Թեհրան
* Կալկաթայի Հայոց մարդասիրական ճեմարան
* برند نام ارمنی در اصفهان (قسمت اول- تاریخچه کوتاهی از ارمنیان اصفهان)
* نقش جهان
**Միտրոպոլիտ Գերման** (հուն․՝ Μητροπολίτης Γερμανός, աշխարհում՝ **Գեորգիոս Կոձաս**, հուն․՝ Γεώργιος Κοτζάς կամ **Կոձիաս** (Κοντζιάς) կամ **Կոզիաս** (Κόζιας) կամ **Գոզիաս** (Γκόζιας)), մարտի 25, 1771(1771-03-25), Dimitsana, Արկադիա, Պելոպոնես, Հունաստան - մայիսի 30, 1826(1826-05-30), Նաֆպլիոն, Հունաստան (Պելոպոնես)։ Եպիսկոպոս է եղել Կոստանդնուպոլսի տիեզերական պատրիարքությունում, Հին Պատրասի մետրոպոլիտ։

Հունաստանի պաշտոնական պատմագրության համաձայն, Ավետման տոնի օրը՝ 1821 թվականի մարտի 25-ին (հուլյան օրացույցով), նա օրհնեց Պելոպոննեսի Սուրբ Լավրա քաղաքում (Կալավրիտայից ոչ հեռու) օսմանյան լծի դեմ Հունաստանի ազգային ապստամբության դրոշը։

Ներկայիս Հունաստանում Գերմանը համարվում է ազգային հերոս, իսկ մարտի 25-ի Ավետման տոնը նշվում է նաև, որպես անկախության տոն։

Կենսագրություն
--------------

Գերման Գոզիսը ծնվել է Արկադիից հյուսիս-արևմուտք գտնվող Դիմիցանայում, ոսկերիչ Իոհան Գոզիսի ընտանիքում, ով իրեն համարում էր հին լակոնցիների հետնորդը։ Գերմանը կրթությունը սկսել է Դիմիցանայի ուսումնարանում, այնուհետև տեղափոխվել է Արգոս։

Նաֆպլիոնացի միտրոպոլիտ Արգոսացի Հակոբը, նկատելով երիտասարդի արտասովոր ունակությունները, ընդունեց նրան միտրոպոլիտի քարտուղար և սկսեց նրան հովանավորել։

Սուրբ Լավրայի վանքում Մետրոպոլիտ Գերմանը օրհնում է լավրերին
Շուտով Գեորգին վանական դարձավ ստանալով Գերման անունը և ձեռնադրվեց սարկավագ։ Նա հոգևորական էր Իզմիրում։

1815 թվականին կանչվեց Կոնստանդնուպոլիս Սինոդում ներկա լինելու համար։

1819 թվականին Գերմանը դարձավ, ապստամբ՝ Ֆիլիկ Էթերիայի (հուն․՝ Φιλική Εταιρεία) գաղտնի կազմակերպության ակտիվ անդամ։ Այս կազմակերպության նպատակն էր հակաթուրքական ապստամբության պատրաստվելը։

Կոստանդնուպոլսեցի պատրիարք Գրիգորի 5-րդի կողմից ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ Գրիգորի 5-րդը, սուլթանի հրամանով, ապստամբության սկսելուն պես Կոստանդնուպոլսի եկեղեցու բոլոր սինոդների հետ միասին մահապատժի ենթարկվեց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1025957687 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  «Սուրբ Լավրայի վանք // Աթենքի եպիսկոպոսություն». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 9-ին.
3. ↑  *Соколов И. И.*. Константинопольская церковь в XIX веке. Опыт исторического исследования. — Т. I. — СПб. 1904. — С. 187.

Գրականություն
-------------

* Петрунина О. Е. Герман // Православная энциклопедия. — М. : Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2006. — Т. XI. — С. 245—246. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-017-X.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ο Ιεράρχης της ελευθερίας
**Էլենե Խոշտարիա** (վրաց.՝ *ელენე ხოშტარია*, նոյեմբերի 18, 1979), վրացի քաղաքական գործիչ, Վրաստանի խորհրդարանի անդամ (2016 թվականից)։

2007–2012 թվականներին եղել է Վրաստանի եվրաատլանտյան ինտեգրման պետական նախարարության նախարարի առաջին տեղակալ, 2017 թվականին մասնակցել է Թբիլիսիի քաղաքապետի ընտրություններում

Ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը, 2002 թվականին աշխատանքային պրակտիկա է անցել Մոսկովյան հելսինկյան խմբում և Ռուսաստանում Վրաստանի դեսպանատանը։ 2004 թվականին աշխատանքի է անցել Վրաստանի ներքին գործերի նախարարությունում, զբաղեցրել տարբեր պաշտոններ։

2004–2012 թվականներին աշխատել է Վրաստանի եվրաատլանտյան ինտեգրման պետական նախարարությունում (2007–2012 թվականներին՝ առաջին տեղակալ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Khoshtaria, Elene (2016 թ․ դեկտեմբերի 26). «Women Of Georgia – Women In Politics».
2. ↑  «Biography Elene Khoshtaria». *Parliament of Georgia website*. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտնոկան էջ Ֆեյսբուքում
**Հայաթ Միրշադ** (1988), լիբանանցի ակտիվիստ, ֆեմինիստ, լրագրող։ Ֆեմինիստների *FE-MALE* հասարակական կազմակերպության համահիմնադիր։ Հանդես է գալիս երկրում գենդերային հավասարության համար։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Լիբանանյան համալսարանի անգլիական գրականության բաժինը և Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի գենդերային հավասարության և մարդկային զարգացման հումանիտար դասընթացը։ 2012 թվականին Հայաթը Լիբանանում հիմնադրել է առաջին ֆեմինիստական վեբ-կայքը` «*Sharika wa Laken*» («Գործընկերը դեռ հավասար չէ») անվանումով։
2007 թվականին նա դարձավ ֆեմինիստական *FE-MALE* ոչ առևտրային կազմակերպության համահիմնադիրը և տնօրեններից մեկը։ Միաժամանակ համարվում է Լիբանանյան կանանց դեմոկրատական համաժողովի հասարակության հետ կապերի բաժնի վարիչ և ՄԱԿ-ի կանանց կազմակերպության անդամ։

Պարգևներ
--------

2020 թվականին BBC-ի կողմից Միրշադը ճանաչվեց որպես տարվա 100 ազդեցիկ կանանցից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  «Ask an Activist: What do you think is the role of youth in ending violence against women and girls?». *UN Women | Arab States* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 11-ին.
3. 1 2  Rim Zrein·Lebanon News·November 25, 2020 (2020 թ․ նոյեմբերի 25). «Lebanese Journalist Ranked Among BBC's 100 Most Inspiring & Influential Women». *The961* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 12-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
4. ↑  «pageTitleOpenGraph». *Beirut.com City Guide* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 12-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |

 |
**Էմմա Պիեցինսկա-Ռայխենբախ** (ապրիլի 19, 1854(1854-04-19), Փարիզ - փետրվարի 10, 1927(1927-02-10), Le Mont-sur-Lausanne, Lausanne District, Վո, Շվեյցարիա), շվեյցարացի աբոլիցիոնիստ և ֆեմինիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1854 թվականի արիլի 19-ին Փարիզում, Ֆրանսիա։ Որբացել է 5 տարեկանում և մեծացել Ժնևի և Նևշատելի խնամատար ընտանիքներում։ Երբ նա արդեն բավականաչափ մեծ էր, ուղևորվել է Փարիզ, որտեղ հանդիպել և ամուսնացել է մտավորական Ստանիսլաս Պիեցինսկու հետ։ 1875 թվականին մեկնել է Լեհաստան։ Սարսափելով այնտեղ կանանց կրթության պակասից՝ նա միանգամից սկսել է սովորեցնել կարդալ և գրել։ 1881 թվականին վերադարձել է Շվեյցարիա մարդկանց օգնելու նպատակով։ Լեյքերբադի մասին նա իմացել է ամերիկացի բժիշկ և սուֆրաժիստուհի Հարիեթ Քլիսբիից, որը նրան ծանոթացրել է կանանց իրավունքների շարժման հետ։

Դրանից հետո ամուսնալուծվել է և հաճախել Ժնևի համալսարան՝ բժշկություն ուսումնասիրելու համար։ 1889 թվականին մեկնել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ ծանոթացել է աջ կանանց շարժման կազմակերպմանը։ 1891 թվականին վերադարձել է Շվեյցարիա և շարունակեց ուսումը։ Բեռնում հանդիպել է Հելենե ֆոն Մյուլինենին, որը դարձել է նրա կյանքի գործընկերը։ Մասնակցել է Ժնևում կանանց շահերի առաջին շվեյցարական համագումարին։ Այդ ժամանակ նրա առողջությունն այնքան է վատացել, որ նա խլացավ, ինչը խանգարել է նրան դոկտորի աստիճան ստանալ։ Նրա թեզը`աշխատություն սեռական դաստիարակության վերաբերյալ, առաջին անգամ լույս է տեսել 1898 թվականին *L'école de la pureté* (*Մաքուրների դպրոց*) վերնագրով։

Մոտավորապես նույն ժամանակ նա ծանոթացել է Աբոլիցիոնիստների միջազգային ֆեդերացիայի հիմնադիր Ժոզեֆին Բաթլերի հետ, մի խումբ, որը փորձում էր վերջ տալ մարմնավաճառությանը։ 1891 թվականին հիմնադրել է առաջին շվեյցարական էթիկայի կազմակերպությունը (*sittlichkeitsverein*)՝ Union des femmes de Genève (Ժնևի կանանց միություն)։ Մյուլինենի հետ միասին1900 թվականին հիմնադրել է Bund Schweizerischer Frauenvereine-ը։ 1906 թվականին օգնել է հիմնել Շվեյցարիայի սպառողների լիգան, իսկ 1915 թվականին մասնակցել է Ազգային կրթության հանձնաժողովին։ Մահացել է 1927 թվականի սկզբին Մոնթ-սյուր-Լոզանում։

Աշխատանքներ
-----------

* *L'école de la pureté*, 1898

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Käppeli, Anne-Marie. «Pieczynska [-Reichenbach], Emma». *Dictionnaire historique de la Suisse, Berne* (ֆրանսերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 1-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 122347009, 10683008b · GND: 119057298 · ICCU: CUBV124838 · ISNI: 0000000115733678 · NLP: a0000002795073 · NTA: 118668188 · NUKAT: n97027241 · PTBNP: 444483 · SUDOC: 031054900 · VIAF: 67267456 · WorldCat VIAF: 67267456 |

 |

 |
**Էլիզա Կրինից** (գերմ.՝ Elise Krinitz, երբեմն հիշատակվել է որպես **Էմմա**, Կամիլ Սելդենի կեղծանունը, ֆր.՝ Camille Selden, մարտի 22, 1825(1825-03-22), Բելգերն, Գերմանիա - օգոստոսի 7, 1896(1896-08-07), Օրսե), գերմանական ծագմամբ ֆրանսիացի գրող և բանաստեղծ Հայնրիխ Հայնեի պլատոնական սիրեցյալը, որը քնքշությամբ դիմել է նրան որպես **Մուշկ** (ֆր.՝ Mouche):

Կենսագրություն
--------------

Էլիզա Կրինիցի կյանքի մասին շատ քիչ բան է հայտնի կեղծանուններին և խաբեություններին հակվածության պատճառով։ Ըստ որոշ տվյալների՝ ծնվել է ջուլհակի ընտանիքում և ծննդյան ժամանակ ստացել է Յոհաննա Քրիստիանա Մյուլեր անունը (գերմ.՝ Johanna Christiana Müller): Նրա մայրը մահացել է ծննդաբերության ժամանակ, իսկ ինքը Փարիզում մեծացել է գերմանուհի խորթ մոր հետ։ Հետագայում ապրել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում, բայց դեռ մանկուց հաճախ է եղել Սաքսոնիայում, որտեղից էլ նրա խորթ մայրն էր։ Եղել է կոմպոզիտոր, դաշնակահար և լրագրող, ունեցել է բազմաթիվ նշանավոր մարդկանց հետ շփումներ։ Վաղ տարիքում նա ծանոթացել է Ալֆրեդ Մեյսների (1822-1885) հետ, որը ազդեցություն է ունեցել նրա գրական և բանաստեղծական զարգացման վրա։ Նրա հայրը որոշ ժամանակ թողել է ընտանիքը՝ արտագաղթելով Ամերիկա, սակայն այնտեղից եկել է սնանկացած և մահացել է 1862 թվականին։ 1850-1853 թվականներին նա իբր ամուսնակցել է մի հարուստ ֆրանսիացու հետ, որի հետ ապրել է Մեծ Բրիտանիայում, կարծես թե վատնել է իր ողջ ունեցվածքը և նույնիսկ մի որոշ ժամանակ նրան բռնի ուժով տարել են հոգեբուժարան։ Այնուհետև վերադաձել է Փարիզ և աշխատել գերմաներենից ֆրանսերեն և հակառակը թարգմանություններով։

Նրա հանդիպումը Հայնե հետ տեղի է ունեցել 1855 թվականի հունիսի 19-ին, անբուժելի հիվանդ բանաստեղծի մահից հինգ օր առաջ, նրա փարիզյան բնակարանում, իսկ մինչ այդ նրանք ծանոթ էին միայն նամակագրությամբ, թեև նրանց հանդիպման տարբեր վարկածներ են եղել։ Հայնեի կյանքի վերջին օրերը ջերմացել են «մուշկի» հանդեպ նրա մեջ հանկարծակի բռնկված սիրով, որը նրան ծառայում էր որպես դասախոս, նրան հանձնարարել էր նաև սրբագրել իր բոլոր աշխատանքները։

Իր ստեղծագործությունները նա տպագրել է 1858 թվականից։ Նրա պատանեկության բելետրիստական ստեղծագործությունները գնահատվելեն որպես միջակ, սակայն ավելի ուշ էտյուդներից մի քանիսը, այդ թվում՝ «Portraist de Femmes» (Կանանց դիմանկարներ), Ֆրանսիայում հայտնի են եղել միչև 20-րդ դարի սկիզբը։ 1880-ական թվականներին գիրք է հրատարակել՝ «Les dermiers jours de Heine» (Հայնեի վերջին օրերը) վերնագրով, որում ասում է, որ Հայնեի հետ ծանոթության տարում նա 22 տարեկան է եղել։ Մուշկի և «Նաբուգոդոնոսոր 2-րդ»-ի և «Լոտոսի ծաղկի» երկրպագուի հարաբերությունները, ինչպես կատակով իրեն անվանում էր Հայնեն, մի շարք բանաստեղծություններ են տվել գերմանական գրականությանը։

1882 թվականից ապրել է Ռուանում, որտեղ դասավանդել է գերմաներեն և ֆինանսապես անկախ էր։ Նա մահացել է Փարիզի հարավում գտնվող Օրսե հանգստավայրում՝ 71 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)

Աղբյուրներ
----------

* А. М. Уманский (1890–1907). «Мушка, у Гейне». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Über die «Mouche», die der Dichter die «letzte Blume meines larmoyanten Herbstes» nannte Von Edda Ziegler(գերմ.)
**Կոնստանտին Քրիստափորի Վերմիշև** (նոյեմբերի 19, 1901(1901-11-19), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 30, 1973(1973-12-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության թեկնածու (1953 թ.):

Գրիգոր և Յուրի Վերմիշևների եղբայրը, Սեդա Վերմիշևայի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Կոնստանտին Վերմիշևը ծնվել է 1901 թվականին Թիֆլիսում` Քրիստափոր և Վարվառա (Արղության-Դոլգոռուկայա) Վերմիշևների ընտանիքում։ 1926 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1927-1936 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ֆինժողկոմում և Ժողովրդական տնտեսության խորհրդում, 1936-1941 թվականներին Մոսկվայում եղել է Հայաստանի ներկայացուցիչ։ Հայենական պատերազմից (1941-1945) զորացրվելուց հետո աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում, 1965-1973 թվականներին` ԽՍՀՄ Պետպլանի տնտեսության և պլանավորման գիտահետազոտական բաժնի վարիչ։

Եղել է Հայաստանի թենիսի ֆեդերացիայի նախագահը, ԽՍՀՄ թենիսի ֆեդերացիայի անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են հանրապետության արդյունաբերության, էներգետիկայի, հանքային հումքի համալիր օգտագործման, բնապահպանության հարցերին։ Հանդես է եկել Սևանի ջրերը էներգետիկ նպատակներով օգտագործելու դեմ։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացել է Ելենա Վերմիշևայի (Մելիք-Կարակոզովա, 1905-1985 թվականներ) հետ։ Ունեցել են երկու երեխա։ Դուստրը` Սեդա Վերմիշևան, պոետ, տնտեսագետ և հասարակական գործիչ է։

Երկեր
-----

* Разданский горнохимический комбинат, Е. 1962.
* Приумножение силы (Электрификация Армении в XX веке), Е. 1974.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  «Константин Вермишев - Historical records and family trees - MyHeritage». *www.myheritage.com*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 5-ին.
3. 1 2 3  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007.
4. ↑  Vermishev, Konstantin (1974). *Preumnozhennye sily*. A¸astan.
**Յան Բահիլ** (սլովեն.՝ Ján Bahýľ, մայիսի 25, 1856(1856-05-25), Զվոլենսկա Սլատինա, Zvolen District, Սլովակիա - մարտի 13, 1916(1916-03-13), Բրատիսլավա, Ավստրո-Հունգարիա), սլովակ գյուտարար, ինժեներ։ Մասնագիտացել է ռազմական գիտության, ռազմական շինարարության և ճարտարագիտության մեջ։ Հետաքրքրվել է թռչող սարքերով։ 1895 թվականին նրան շնորհվել է արտոնագիր ուղղաթիռի համար։

Կենսագրություն
--------------

Յան Բահիլը ծնվել է 1856 թվականին Զվոլենսկա Սլատինայում, Հունգարիայի թագավորություն (այժմ՝ Սլովակիա)։ 1869 թվականին ավարտել է Բանսկա Շտյավնիցայի հանքարդյունաբերության ակադեմիան։ Ավարտելուց հետո համալրել է հունգարական բանակի շարքերը, որտեղ նրա վերադաս սպայական գումարտակի աշխատակիցները նկատել են Բահիլի տեխնիկական կարողությունները և նրան տեղափոխել են տեխնիկական անձնակազմ։ Նոր նշանակումը Բահիլին հնարավորություն է ընձեռել սովորելու Վիեննայի ռազմական ակադեմիայում, որը նա ավարտել է 1879 թվականին և ստացել լեյտենանտի կոչում։ Բանակում անցկացրած ժամանակահատվածում Բահիլը մշակել է մի շարք գյուտեր (հիդրավլիկա)։

Իր առաջին գյուտը Բահիլն ինքն է ֆինանսավորել։ Այն կոչվում էր Steam Tank, որը ձեռք է բերվել ռուսական բանակի կողմից։ Բահիլին շնորհվել է տասնյոթ արտոնագրեր, այդ թվում արտոնագրեր տանկի պոմպի, օդային տուրբինի հետ զուգորդված տաք օդապարիկի, Սլովակիայում առաջին բենզինային շարժիչով մեքենայի (Անտոն Մարշալի հետ համատեղ) և Բրատիսլավայի ամրոցի վերելակի համար։ Նա ղեկավարեց ամենավաղ ուղղաթիռային մոդելներից մեկը, որը նա ստեղծեց՝ ներքին այրման շարժիչը օգտագործելով որպես էներգիայի աղբյուր։ 1905 թվականի մայիսի 5-ին տարբերակներից մեկը հասավ 4.3 մետր բարձրության՝ սլանալով 1615 մետր։

Տես նաև
-------

* Ուղղաթիռ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
2. ↑  Ján Bahýľ. Konštruktér, vynálezca. (en. Ján Bahýľ. Constructor, inventor.) Slovak Academy of Sciences.
3. ↑  Ján Bahýľ - životopis. (en. Ján Bahýľ - biography.) Industrial Property Office of the Slovak Republic
4. ↑  «Famous Slovaks - Jan Bahyl». Heart of Europe. 2009. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 9-ին. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 20-ին.
5. 1 2  Aldawoodi, Namir. *An approach to designing an unmanned helicopter autopilot using genetic algorithms and simulated annealing*. ProQuest. էջ 37. ISBN 978-0-549-77349-8. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 20-ին.(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jan Bahýľ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1166867943 · ISNI: 0000000079662859 · NKC: ntk2017955584 · VIAF: 121315078, 9267149919455506650008 · WorldCat VIAF: 121315078, 9267149919455506650008 |

 |
**Սուսան Ռեյնոլդս Քրիս** (անգլ.՝ Susan Reynolds Crease, նոյեմբերի 18, 1855(1855-11-18), Mabe, Քորնուոլ, Կոռնուոլ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հուլիսի 15, 1947(1947-07-15)), անգլիական ծագմամբ կանադացի արվեստագետ և կանանց իրավունքների ակտիվիստ։

Կենսագրություն
--------------

Սուսանը Փերինգ Քրիսի և Սառա Լինդլեյ Քրիսի աղջիկն է։ Ծնվել է Անգլիայի Կոռնուոլ թերակղզու Անտրոն քաղաքում, որտեղից 1860 թվականին՝ երբ ինքը 5 տարեկան էր, նա տեղափոխվում է Կանադայի Վիկտորիա քաղաք։ Քրիսը 1862 թվականին իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Նյու Վեսթմիսթեր, ապա վեց տարի անց կրկին վերադարձել է Վիկտորիա։ Նա մասնավոր արվեստի դասեր վերցրել է Կանադայում և Անգլիայիում, ապա իր քրոջ՝ Ժոզեֆինայի մոտ Լոնդոնի թագավորական քոլեջում հաճախել է արվեստի դասերի։ Քրիսը Վանկուվեր կղզում արտադրել էր մի շարք ջրաներկեր։ Նա կղզու Արվեստի և Արհեստի հասարակության անդամ էր։

1884-1933 թվականներին նա տեղական Կանանց խորհրդի անդամ էր։

Մահացել է 1947 թվականի հուլիսի 15-ին Վիկտորիայում, 91 տարեկան հասակում։

Նրա աշխատանքները ներառված են Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի հավաքածուներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Meet the Crease Family». Royal BC Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 5-ին.
2. ↑  «Person Details for Susan Reynolds Crease». *familysearch.org*.
3. 1 2 3  «Crease, Susan Reynolds». *Canadian Women Artists History Initiative*.
4. ↑  «Crease, Susan». National Gallery of Canada. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 5-ին.
**Հակոբ Ստեփանի Սեմերճյան** (1898, Ադափազար, Թուրքիա - նոյեմբերի 30, 1955(1955-11-30), Փարիզ), հայ լուսանկարիչ։ Ֆրանսիայի Հանրապետության լուսանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հակոբ Սեմերճյանը ծնվել է 1898 թվականին Ադաբազարում (Թուրքիա), Ստեփան և Զենոբիա Սեմերճյանների ընտանիքում։ Հոր մահից հետո տեղափոխվել են Կոստանդնուպոլիս։ Սովորել է Բերայի Եսայան վարժարանում, սակայն 11 տարեկանից կիսատ է թողել ուսումը և աշխատանքի անցել Բանկալթիի «Վենյուս» լուսանկարչական ստուդիայում որպես աշակերտ։ Լուսանկարչատան տեր Արամ Բելյանը տղայի մոտ նկատել է լուսանկարչական տվյալներ։ Հակոբը զբաղվել է ինքնակրթությամբ։ Աշխատել է իր ուսուցչի մոտ, եղել նրա օգնականը, քսան տարեկան հասակում գնել է նրա լուսանկարչատունը։ 1922 թվականին մոր, երկու քույրերի և եղբոր հետ մեկնել է Փարիզ։ Մտնելով Անրի Մանուելի աշխատանոց՝ հասել է առաջին լուսանկարչի պաշտոնին։ Մանուելի լուսանկարչատանը մտերմացել է նրա նախագահ Էդուարդ Հերիոտի և հիմնադիր-ղեկավար Էլիզեի հետ և ստացել Ֆրանսիայի Հանրապետության լուսանկարչի կարգավիճակ։ Բուսաոնե ծառուղու վրա հիմնադրել է իր սեփական «Ֆեբյուս» լուսանկարչատունը։ Սեմերճյանն իր արհեստը կարողացել է հասցնել բարձր արվեստի մակարդակի՝ արժանանալով հիացմունքի։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 35 տարվա մեջ ունեցել եմ հարյուրավոր աշակերտներ, բայց ոչ ոք Հակոբի չափ մտածող, ժիր ու շնորհալի եղած չէ. նա հիմա մեկն է Փարիզի յոթ մեծ լուսապատկերողներից։- Անրի Մանուել |  |

Սեմերճյանի «Ֆեբյուս» լուսանկարչատանը լուսանկարվել են պետական-քաղաքական գործիչներ՝ Եգիպտոսի թագավորը, Մարոկկոյի սուլթանը, արտիստներ։ Ֆրանսահայերը ճանաչել են Սեմերճյանին և լուսանկարվել նրա մոտ։

1924 թվականին հիմնադրել է իր սեփական «Բապտիզե Ֆեբյուս» (Կնքված Ֆեբյուս) ստուդիան։ Լուսանկարչատունը գործել է Բոն Նուվել (այժմ՝ Ռեքս) 23 հասցեում։ Այդ ժամանակաշրջանում լուսանկարել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության առաջին նախագահ Տոմաշ Մասարիկին։

1949 թվականին անցել է թոշակի, ընտանիքով տեղափոխվել Կանն, վեց ամիս հետո Կաննի Յան Մասե փողոցում բացել լուսանկարչական ստուդիա, որտեղ լուսանկարել է Կաննի հայտնի մարդկանց, պրեֆեկտների, քաղաքապետների, Մորիս Շևալյեին (ով սիրել է խմել հայկական սուրճ առանց շաքարի), ֆրանսիացի հայտնի դերասանների։

1955 թվականին վերադարձել է Փարիզ։ Մահացել է Փարիզում 1955 թվականի նոյեմբերի 30-ին։

Ընտանիք
-------

1940 թվականին ամուսնացել է Ալիս Բատիարյանի հետ։ Ի հիշատակ իր ուսուցիչ Արամ Բելյանի՝ որդուն տվել է Ֆիլիպ-Արամ անունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Վահան Քոչար, «Հայ լուսանկարիչներ», Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2007

Արտաքին հղումներ
----------------

* Daily, AZG. «ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՖԵՆՈՄԵՆԸ». *AZG Daily*. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 22-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սաֆարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմեն Սուրենի Սաֆարյան** (1958, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 25, 2023(2023-04-25), Երևան, Հայաստան), ռեժիսոր, բեմադրիչ, Տիկնիկային արվեստի գործիչների միջազգային միության հայկական կենտրոնի (UNIMA-Հայաստան) նախագահ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2010)։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Սուրենի Սաֆարյանը ծնվել է 1958 թվականին Երևանում՝ նկարիչ Սուրեն Սաֆարյանի ընտանիքում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի ռեժիսորական բաժինը, ապա ուսումը շարունակել Մոսկվայում՝ անցնելով տիկնիկային թատրոնների գլխավոր ռեժիսորների դասընթացներ։

1988 թվականին կազմակերպել է ստվերների տիկնիկային թատրոնի թատերախումբը, իսկ 1989-1992 թվականներին եղել է Գյումրու Պետական տիկնիկային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր բեմադրիչը։ 1992 թվականից մինչ իր մահը ղեկավարել է Տիկնիկային արվեստի գործիչների միջազգային միության հայկական կենտրոնը։ 1999-2000 թվականներին եղել է Երևանի խամաճիկների պետական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը։ 2006 թվականին հիմնել է «Թումանյանական հեքիաթի օր» տիկնիկային թատրոնների միջազգային փառատոն նաև 16 տիկնիկային փառատոն Հայաստանում և Արցախում։ «Տիկնիկները հանուն խաղաղության» համաշխարհային երթի նախաձեռնողն է։

Մահացել է 2023 թվականի ապրիլի 25-ին Երևանում։

Բեմադրություններ
----------------

Հեղինակել է 37 տիկնիկային հեռուստաներկայացումներ, 2 ռադիոբեմադրություն, 56 տիկնիկային բեմադրություն, որոնց թվում՝

* «Մատնաչափիկը»,
* «Դեկամերոն»,
* «Խելոքն ու հիմարը»,
* «Ամանորի հանդես»,
* «Սատանան ու Բիթլիսցին»,
* «Սագը»,
* «Պույ-պույ մկնիկը»,
* «Սասունցի Դավիթ»,
* «Քեֆ անողի քեֆը չի պակսի»,
* «Լեոնարդո դա Վինչիի առակները և հեքիաթները»,
* «Կամակոր արքայադուստրը»,
* «Զգուշացի՛ր, ականներ են»,
* «Ներիր ինձ Տեր» և այլն։

Թարգմանություններ
-----------------

Արմեն Սաֆարյանը ռուսերենից հայերեն թարգմանել էլ «Բեմբի» հեքիաթը, հայերենից անգլերեն՝ Նահապետ Քուչակի «Հայրենները»։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալ (2010)
* ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2011)
* Հայաստանի գրողների միության «Հովհաննես Թումանյան» մեդալ (2019)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայ տիկնիկային արվեստը անդառնալի կորուստ կրեց
2. 1 2 3 4  ԿԳՄՍՆ, ՀՀ. «Հայ տիկնիկային արվեստը անդառնալի կորուստ կրեց». *ՀՀ ԿԳՄՍՆ* (ամհարերեն). Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 1-ին.
3. ↑  «Փաշինյանի որոշմամբ Արմեն Սաֆարյանի մահվան կապակցությամբ կստեղծվի թաղման հանձնաժողով». *news.am*. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 1-ին.
4. ↑  «Արմեն Սաֆարյանի մահվան կապակցությամբ կստեղծվի թաղման հանձնաժողով». */iravaban.net*. 2023 թ․ ապրիլի 27.
5. ↑  Mitk.am (2023 թ․ ապրիլի 28). «ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ստեղծվել է Արմեն Սաֆարյանի հուղարկավորության կազմակերպման հանձնաժողով» (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 1-ին. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Արմեն Սաֆարյան».
**«Այծի երգը»**, Չույա Նակահարայի ճապոնական բանաստեղծությունների ժողովածուն, որը հրատարակվել է 1934 թվականին։ Դա միակ բանաստեղծական ժողովածուն է, որը հրատարակվել է Չույայի կենդանության օրոք։

Մինչ հրապարակումը
-----------------

1932 Ապրիլին Չույա Նակահարան սկսեց խմբագրել բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Հունիսին ամրագրումների համար գովազդ հրապարակվեց, սակայն միայն մոտ 10 հոգի համագործակցեցին։ Քանի որ մարդիկ քիչ էին, հուլիսին անցկացրինք հավաքագրման երկրորդ փուլը, սակայն արդյունքները մնացին նույնը։ Սեպտեմբերին Չույան վճարեց տպագրության համար 300 իենով (այն ժամանակվա գինը), որը մայրն էր նրան տվել, բայց չկարողացավ գումար վաստակել։

1934 թվականի դեկտեմբերին ժողովածուն հրատարակվում է։ Հրատարակված օրինակների թիվը հասնում էր 200-ի։

Ներառված աշխատանքների մասին
---------------------------

Ստեղծագործությունները լայնորեն բաժանված են հինգ բաժնի՝ «Վաղ սաղմոսներ», «Պատանեկություն», «Միչիկո», «Աշուն» և «Այծի երգ»։

Ներառված գործերը գործեր են, որոնք տպագրվել են «Idiot Gun» ամսագրում և այլ հրատարակություններում 1929-ից 1930 թվականներին, բացառությամբ «Այծի երգի» երեք պատմվածքների և այլ գլուխներում ներառված չորս պատմվածքների։

Քննադատություն
--------------

Հրապարակից հետո այն դրական արձագանքներ է ստացել Տեցուտարո Կավակամիից, Հիդեո Կոբայաշիից, Նոնոհեի Կուսանայից և Կոնոսուկե Հինացուից։

Ժողովածույի հայտնի ստեղծագործություններ
---------------------------------------

* Կրկես (ճապ.՝ サーカス)
* Կեղտոտ տխրություն... (ճապ.՝ 汚れつちまつた悲しみに……)
* Տխուր երգ (ճապ.՝ 悲しき歌)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  開催中■テーマ展示「詩集『山羊の歌』」 - 中原中也記念館（2023年2月8日）2023年5月23日閲覧。
2. 1 2 3 4  中原中也について - 中原中也記念館
3. 1 2 3  岡崎和夫. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն); Missing or empty `|url=` (օգնություն); Unknown parameter `|encyclopedia=` ignored (օգնություն); Unknown parameter `|word=` ignored (օգնություն)
**Անա Կառոլինա Լաննես** (բրազ.-պորտ.՝ Ana Karolina Lannes, մայիսի 11, 2000(2000-05-11), Sapucaia do Sul, Ռիու Գրանդի դու Սուլ, Բրազիլիա), բրազիլացի դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Անա Կառոլինա Լաննեսը ծնվել է 2000 թվականի մայիսի 11-ին Սապուկայա դու Սուլում (Ռիու Գրանդի դի Սուլ նահանգ)։ Դստեր ծնվելուց չորս տարի անց մայրը հանկարծամահ է եղել, և աղջկա խնամակալության համար երկար ժամանակ պայքարել է նրա հարազատ քեռին՝ Ֆաբիոս Լոպեսը։ Նա չէր թաքցնում իր ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշումը և պատրաստվում էր դաստիարակել Անա Կառոլինա Լանին՝ սիրելի ամուսնու Ժաոա Պաուլո Աֆոնսոյի հետ։

2007 թվականին կատարել է իր նորամուտը կինոյում՝ նկարահանվելով «Երկու դեմք» (Duas Caras) մելոդրամայում, իսկ մեկ տարի անց Globo հեռուստաընկերությունը կրկին հրավիրել է նրան՝ նկարահանվելու «Քարե շուկա» (Ciranda de Pedra) ֆիլմում։

2012 թվականին Անա Կառոլինա Լաննեսի անունը հայտնի է դարձել հանրության լայն շրջանակներին, երբ էկրան բարձրացավ նրա մասնակցությամբ «Բրազիլիայի պողոտա» (Avenida Brasil) բազմասերիանոց նախագիծը։ Երիտասարդ դերասանուհին կատարել է Ագաթայի՝ Կարմինինի (Ադրիանա Էստևես) և Թայֆունի (Մուրիլու Բենիսիու) դստեր դերը։ Անա Կառոլինա Լաննեսի հերոսուհին խնդիրներ ունեցող դեռահաս է, որն ունի ցածր ինքնագնահատական։ Մայրն անընդհատ ասում է նրան, որ նա տգեղ է, և շատ քիչ մարդիկ գիտեն, որ իրականում Ագաթան շատ տաղանդավոր է, ունի խոհարարական լավ ունակություններ։ Նա վաղուց սիրահարված է տեղացի հմայիչ ռեփեր Դարկսոնին։

Ֆիլմագրություն
--------------

* Բրազիլիայի պողոտա/ Avenida Brasil (սերիալ, 2012) — Ագաթա Արաուխո
* Նոր ժամանակներ / Tempos Modernos (սերիալ, 2010) — Մարիա Էուխենիա
* Քարե շուկա / Ciranda de Pedra (սերիալ, 2008) — Լինդալվա
* Երկու դեմք / Duas Caras (սերիալ, 2007—2008) — Սոֆիա
* Իմ մայրը ընտանիքի մի մասն է - Ֆիլմ / Minha Mãe É uma Peça — O Filme — Մարսելինա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Atriz Ana Karolina Lannes na Barra da Tijuca». Abril. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|titul=` ignored (օգնություն)(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 21-ին.
3. ↑
4. ↑  CLICRBS (24 de junho de 2013). «Ana Karolina Lannes viverá personagem gulosa no filme 'Minha Mãe É Uma Peça'». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 2-ին. Վերցված է 26 de junho de 2013-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անա Կառոլինա Լաննես (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
Ջ. Հովարդ Միլլերի «We Can Do It!» պաստառը
«**We Can Do It!**» («Մենք կարո՛ղ ենք դա անել»), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կիրառված ամերիկյան քարոզչական պաստառ, որը ստեղծվել է 1943 թվականին Ջ. Հովարդ Միլլերի կողմից՝ Վեսթինգհաուզ էլեկտրիկ ընկերության համար։ Նախատեսված էր աշխատավորների բարոյական ոգին բարձրացնելու համար։ Համարվում է, որ պաստառի նախնական հեղինակը եղել է միչիգանցի բանվորուհի Ջերալդին Դոյլի կողմից։

Պատերազմի ժամանակ պաստառը մեծ տարածում չի ունեցել, սակայն 1980-ական թվականների սկզբին սկսել է նորից կիրառվել և մեծապես տարածվել տարբեր ձևաչափերով։ Հանդես է եկել «We Can Do It!» անվամբ։ Հաճախ կիրառվել է նաև «Դուրգամող Ռոզի» անվամբ։ Վերջինս եղել է ռազմական արդյունաբերության բանվորուհի և դարձել է ամերիկյան բանվորական շարժման խորհրդանիշ։ Սկսած 1980-ական թվականներից «We Can Do It!» պաստառը կիրառվել է ֆեմինիստական և քաղաքական այլ շարժումներում։ 1994 թվականին պատկերը հայտնվել է Սմիթսոնյան ինստիտուտի ամսագրի շապիկին, իսկ արդեն 1999 թվականին հայտնվել է ամերիկյան փոստային դրոշմանիշների վրա։ 2008 թվականին պաստառը, քարոզչական նպատակներով, կիրառվել է ամերիկացի որոշ քաղաքական գործիչների կողմից, իսկ 2010 թվականին մշակվել է նկարչի կողմից՝ ի պատիվ Ավստրալիայի առաջին կին վարչապետի։ ԱՄՆ ազգային արխիվում պաստառը համարվում է տաս ամենապահանջված պատկերներից մեկում։

Սկզբնական շրջանում պատկերը կիրառվել է միայն Վեսթինգհաուզի ներսում։ Այն փակցվել է 1943 թվականի փետրվարին և նախատեսված չէր բանվորուհի կանանց հավաքագրելու համար։ Սկզբնական շրջանում պաստառի նպատակն էր՝ քարոզելու կանանց ավելի տքնաջան աշխատել։

Պատմություն
-----------

Պաստառի ստեղծման համար որպես բնորդուհի հանդես է եկել միչիգանցի բանվորուհի Ջերալդին Դոյլը, ով մի քանի շաբաթ էր, ինչ սկսել էր աշխատել գործարանում։ Ռոզիի կերպարը վերջնականապես ձևավորվել է նկարիչ Նորման Ռոքուելի կողմից։ Առաջին անգամ նրա պատկերը հայտնվել է 1943 թվականի մայիսի 29-ին «The Saturday Evening Post» ամսագրում։ Այդ ամսագրի համարներից մեկը 2002 թվականին աճուրդում վաճառվել է 5 միլիոն դոլարով։

2010 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Ջերալդին Դոյլը 86 տարեկան հասակում մահացել է Միչիգանի Լանսինգ քաղաքում։ Հայտնի պաստառի բնորդուհին հերքել է, որ ինքը և պոստերը դարձել են «Դուրգամող Ռոզի» երգի նախատիպ, որը իրականում ոչ մի կապ չի ունեցել կնոջ հետ։ Սակայն, զանգվածային գիտակցության մեջ այդ երկուսը միախառնվել են, և պաստառը հայտնի է և «We Can Do It!», և «Դուրգամող Ռոզի» անվանումներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Kimble, James J.; Olson, Lester C. (2006). «Visual Rhetoric Representing Rosie the Riveter: Myth and Misconception in J. Howard Miller's 'We Can Do It!' Poster». *Rhetoric & Public Affairs*. **9** (4): 533–569. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 1-ին. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|month=` ignored (օգնություն) Also available through Highbeam. Archived 2013-10-11 at the Wayback Machine.
2. ↑  Bird, William L.; Rubenstein, Harry R. (1998). *Design for Victory: World War II posters on the American home front*. Princeton Architectural Press. էջ 78. ISBN 1-56898-140-6.
3. ↑  Lenta.ru: О высоком: Модель с плаката «We Can Do It!» умерла в возрасте 86 лет
4. ↑  «Рози-клепальщица» скончалась в возрасте 86 лет
**Հովհաննես Քյուրքչյանց** (1855, Կյուրին, Սիվասի մարզ, Թուրքիա - 1903, Ճավա, Ինդոնեզիա), հայ լուսանկարիչ։ Հայ իրականության մեջ պատմական հուշարձանների լուսագրման գործի հիմնադիրն ու սկզբնավորողը։

Կենսագրություն
--------------

Հովհաննես Քյուրքչյանցը ծնվել է 1855 թվականին Կյուրինում։ Ունեցել է լուսանկարչի մասնագիտություն։ 1870 թվականին տեղափոխվել է Կովկաս։ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի տարիներին ծառայել է ռուսական բանակում որպես լուսանկարիչ։ Ռուսական բանակի հետ մտել է Անի, լուսանկարել Անիի ավերակ կոթողները։ Պատերազմի ավարտից հետո 1879 թվականին կրկին այցելել է Անի։ Չորս հոգուց բաղկացած խմբով հանգամանորեն վերարտադրել է Անիի համայնապատկերը։ Շուրջ հինգ ամիս աշխատելուց հետո ստեղծել է «Ավերք Հայաստանի. Անի» խորագիրը կրող 40 ստերեո լուսանկարներ։ Երևանում ունեցել է իր լուսանկարչական տաղավարը։ 1881 թվականին մասնակցել է ազգային ազատագրական շարժումներին, որի պատճառով հալածվել է ցարական կառավարության կողմից, ուստի հաստատվել է Վիեննայում։ 1884 թվականին տեղափոխվել է Ինդոնեզիա, բնակվել Սուրաբայայում։ 1891 թվականին Քյուրքչյանցի անմիջական մասնակցությամբ Ճավա կղզում ստեղծվել է «Հայոց խրախուսական միությունը», որի նպատակն է եղել աջակցել արևմտահայության ազատագրական պայքարին։ Քյուրքչյանցը գրել է այդ կազմակերպության ծրագիրը, որը հրատարակվել է Մարսելում։ Միությունը գոյատևել է մինչև Քյուրքչյանցի մահը։

Քյուրքչյանցը նկարել է Հոլանդիայի թագուհուն և նրան է նվիրել իր լուսանկարած Ճավա կղզու մի շարք տեսարաններ։ Եվ դիմանկարները, և Ճավա կղզու լուսանկարներն արժանացել են թագուհու հավանությանը, և նա Քյուրքչյանցին շնորհել է պալատական լուսանկարչի կոչում։

2016 թվականին լուսանկարիչ Վահան Քոչարի «Հայ-Արտ» մշակութային կենտրոնում բացված «Հայտնիները` հայ լուսանկարիչների աչքերով» լուսանկարների ցուցահանդեսի ժամանակ ներկայացվել է նաև Հովհաննես Քյուրքչյանցի «Անիի ավերակների» շարքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Վահան Քոչար, «Հայ լուսանկարիչներ», Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2007
2. ↑  «Լուսանկարիչ Վահան Քոչարի հոր արխիվը պատկանում է ժողովրդին». *Առավոտ - Նորություններ Հայաստանից*. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 16-ին.
**Կանոսայի ամրոց** (իտալ.՝ Castello di Canossa), Մատիլդա Տոսկանոսկայի ավերված ամրոցը Ապենինյան լեռներում, որը գտնվում է Ռենել Էմիլիա քաղաքից 18 կիլոմետր հեռավորության վրա։

1077 թվականին, երբ կառույցը դեռ ամրոց չէր ճանաչվել, Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Հենրիկ IV-ը, իրականացնում է «քայլ դեպի Կանոսա»։ Այդպիսով նա նվաստորեն դուրս է գալիս պապ Գրիգոր VII-ի դեմ։

Այդ իրադարձություններից քիջ առաջ, կայսր Հենրի IV-ը պայքարում էր կաթոլիկյան եկեղեցու դեմ ներդրման համակարգի համար։ Նա դա անում է, որպեսզի եպիսկոպոսները նշանակվեն միապետի կողմից, այլ ոչ թե պապական կառավարության։ Հռոմի պապ Գրիգոր VII-ը եկեղեցին բաժանեց էրետիկայից։ Եվ այդ ժամանակ՝ 1077 թվականի հունվարին, գահընկեց արված գերմանական կայսր Հենրի IV-ը երեք օր Հռոմի պապից ներողություն է խնդրում, ծնկի գալով Գրիգոր VII պատուհանի տակ։ Հենրի IV-ը ծնկի եկավ երեք օր և երեք գիշեր շարունակ։ Ինչպես ասում են ժամանակակիցները, Գրիգոր VII-ը այդպես էլ չներեց գահընկեց արված կայսերը։ Նսեմացված Հենրի IV-ը հեռացավ՝ երդվելով Հռոմի պապից վրեժ լուծել։

1902 թվականին Հենրի IV-ը Կանոսայում պարտություն կրեց Մատիլդայի զորքերի կողմից։

Այժմ Կանոսիայի ամրոցը վերածվել է ավերակների, որի հետագա փլուզումը կանխազերծվել է, շնորհիվ վերականգնողական աշխատանքների։ 1878 թվականին Իտալիայի հանրապետությունը գնում է ամրոցի ավերակները կոմս Վալենտայնից և հայտարարում է այն ազգային հուշարձան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեղեկություն Կանոսիայի ամրոցի մասին Archived 2011-09-07 at the Wayback Machine. (իտալ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Tourer.it
2. ↑  dati.beniculturali.it — 2014.
3. ↑  Atlante castellano d'Italia
4. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 11 giugno 2012-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
5. ↑  Bargigia, Fabio. «The Spread of Firearms in the Visconti's Lordship (14th Century) - La diffusione delle armi da fuoco nel dominio visconteo (secolo XIV)». *Revista Universitaria de Historia Militar* (անգլերեն). Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 25-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|cognome2=` ignored (`|last2=` suggested) (օգնություն); Unknown parameter `|nome2=` ignored (`|last2=` suggested) (օգնություն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 248788780 · WorldCat VIAF: 248788780 |

 |
**Թուրիա Շաուի** (արաբ․՝ ثريا الشاوي‎‎‎, ֆր.՝ Touria Chaoui, դեկտեմբերի 14, 1936(1936-12-14), Ֆես, Մարոկկո - մարտի 1, 1956(1956-03-01), Կասաբլանկա, Մարոկկո), եղել է առաջին արաբ կին օդաչուն։

Վաղ տարիներ
-----------

Թուրիա Շաուին ծնվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Աբդելվահիդի և Զինայի ընտանիքում։ Հայրը թատերական ռեժիսոր է եղել և լրագրող։ Թուրիան կրտսեր եղբայր ուներ՝ Սալլախը, որը ֆրանսիական Վիշի քաղաքում նկարիչ էր։ 1948 թվականին ընտանիքը Ֆեսից տեղափոծվել է Կասաբլանկա։ Նույն թվականին նա նկարահանվել է ֆրանսիացի ռեժիսոր Անդրե Զվոբադայի «Յոթերորդ դարպասներ» կինոնկարում։ Ադ կինոնկարը թողարկվել է երկու տարբերակով՝ ֆրանսիական և արաբական։ Երկրորդ տարբերակը, որտեղ նկարահանվել է Թուրիան, չի պահպանվել։

Կարիերա
-------

1950 թվականին հայրը Թուրիային գրանցել է Մարոկոյի Թիլ Մելիլի օդաչուական դպրոցում։ Դպրոցում կարող էին սովորել միայն ֆրանսիացի զինվորականները, և մարոկկացիների՝ հատկապես կանանց ուսման համար պայմաններ չկային։ Թուրիայի դպրոց ընդունվելը դժգոհության ալիք է բարձրացրել։ Դպրոցում ընդունել են աղջկա դիմումը, այն հույսով, որ նա շուտով կհրաժարվի ուսումից։ Աղջիկը սովորել է մեկ տարի և 15 տարեկանում ստացել օդաչուի վկայական։ Որպես առաջին արաբ կին օդաչուի Մարոկկոյի թագավոր Մուհամմեդ V-ը հրավիրել է Թուրիային ընդունելության։

Մահ
---

1954 թվականի նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին Թուրիայի վրա երկու անհաջող մահափորձ էր կատարվել։ 1956 թվականի մարտի 1-ին Թուրիա Շաուին սպանել են երկու անգամ կրակելով գլխին։ Նրան թաղել են Կասաբլանկայում։ Նրա սպանության մի քանի վարկած կա, բայց սպանությունը այդպես էլ չի բացահայտվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Touria Chaoui - Morocco - Women Of Aviation's History». *Women Of Aviation's History* (ամերիկյան անգլերեն). 2015 թ․ հուլիսի 25. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  «The Amazing Aviatrix of Wartime Casablanca». *Narratively*. 2015 թ․ փետրվարի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
3. 1 2  Bihmidine, Omar (2014 թ․ փետրվարի 10). «Was the First Moroccan, Arab Woman Pilot Murdered by France?». *Morocco World News*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2019013607 · SUDOC: 231496672 · VIAF: 8824154441762635460001 · WorldCat VIAF: 8824154441762635460001 |

 |
**Վադիմ Ալբերտովիչ Արությունով** (հունիսի 1, 1978(1978-06-01), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի արևելագետ, հնդկագետ, լրագրող, ճանապարհորդ։

Կենսագրություն
--------------

Վադիմ Արությունովը ծնվել է 1978 թվականի հունիսի մեկին Բաքու քաղաքում։ 1996-1998 թվականներին ծառայել է ռուսական բանակում։ 2003 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանին կից Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտը։ 2006 թվականին ավարտել է Կոստանայի պետական համալսարանը և ստացել բժշկական (կլինիկական) հոգեբանի որակավորում։ 2000-2003 թվականներին եղել է Ղազախստանի «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» «Առաջին ալիք» թերթի թղթակիցը։ 2000-2004 թվականներին եղել է «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթի Հարավային Ասիայի երկրների (Հնդկաստան, Պակիստան, Բանգլադեշ, Շրի Լանկա, Նեպալ) թղթակիցը։ 2004-2005 թվականներին աշխատել է որպես իսպանական «Semana» ամսագրի ռուսաստանյան թղթակից։ 2005-2010 թվականներին եղել է «Սպասիր ինձ» հեռուստահաղորդման հարավռուսական բյուրոյի ղեկավարը։ Եղել է հյուրախաղերի պրոդյուսեր, «Օդեոն» թատերական-համերգային գործակալության տնօրենը։ Արևելյան պրոբլեմների թեմաներով հաճախ է հյուրընկալվել տարբեր լրատվամիջոցներում։ 2006 թվականից Ռուսաստանի լրագրողների միության անդամ է։ 2013 թվականի մարտի 16 գրամցում է իր ՅուԹյուբ ալիքը՝ Антитопор, իսկ 2015 թվականին լույս է տեսնում Антитопор կայքը։ 2016 թվականից «Армянский след» ցանկի առաջին ֆիլմն է լույս տեսնում․ ֆիլմերում ցուցադրվում է սփյուրքի թողնված հետքը տարբեր երկրներում։ 2021 թվականից ՀՀ քաղաքացի։

Մի քանի տասնյակ հեռուստատեսային հաղորդումների և հարյուրավոր հրապարակումների հեղինակ է, տիրապետում է անգլերեն, իսպաներեն, թուրքերեն, արաբերեն, ուրդու և հինդի լեզուներին։

Ձեռքբերումներ և մրցանակներ
--------------------------

* «Սարասվատիի գավաթի» դափնեկիր, Արտասահմանյան լրագրող անվանակարգում, շնորհվել է CNN-IBN հեռուստաընկերության (Հնդկաստան) կողմից
* «Արծաթե գրիչ» մրցանակի դափնեկիր, «The Statsman» թերթ (Հնդկաստան)
* «Մեդեո» մրցույթի դիպլոմնիկ, «Էքսպրես Կ» թերթի կողմից (Ղազախստան)
* Ն. Կիրիչենկոյի անվան մրցույթի դիպլոմնիկ, վերլուծական լրագրության ոլորտում (Ռուսաստան, Մոսկվա)
* «Սլավոնական ճանապարհ» մշակութային փառատոնի մրցանակակիր
* Ռուսաստանի ժուռնալիստների միության անդամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Вадим Арутюнов и его календарь — Нахичевань.ru» (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
2. ↑  «Арутюнов Вадим Альбертович — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
3. ↑  «Антитопор | Главная». *antitopor.com*. Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ВИДЕО: Книга «Резня армян в Баку» и видеорепортаж «Армянский след. Сирия» были презентованы в Сочи
**Էլբայ Էնվեր օղլի Ղասիմզադե** (ադրբ.՝ Elbay Ənvər oğlu Qasımzadə, դեկտեմբերի 26, 1948(1948-12-26), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի ճարտարապետ, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1990 թվական), Ադրբեջանի ճարտարապետների միության նախագահ (2012 թվականի նոյեմբերի 6-ից)։

Կենսագրություն
--------------

Էլբայ Ղասիմզադեն ծնվել է 1948 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Բաքվում։ 1971 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը։ 1976 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի գիտությունների ակադեմիայի Ճարտարապետության և արվեստի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1975-1989 թվականներին աշխատել է Շինարարության դիզայնի ինստիտուտում։ 1989-2001 թվականներին եղել է Բաքվի գլխավոր ճարտարապետը։

Էլբայ Ղասիմզադեն Ադրբեջանի ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի ճարտարապետության ֆակուլտետի պրոֆեսորն է։ 1998 թվականին հիմնադրել է *«El&En»* ճարտարապետական ընկերությունը և ներկայումս այս ընկերության տնօրենն է։ Նա հեղինակ է ավելի քան 150 նախագծերի, ավելի քան 80 հոդվածների և 8 գրքերի։ Էլբայ Ղասիմզադեն Արևելյան երկրների Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի փոխնախագահն է։ Հանդիսանում է Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) և Ճարտարապետների միջազգային միության պրոֆեսորը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էլբայ Էնվեր օղլի Ղասիմզադե
2. ↑  Elbay Ənvər oğlu Qasımzadə
3. ↑  library.unec.edu.az(չաշխատող հղում)
*Էլբայ Էնվեր օղլի Ղասիմզադե*
4. ↑  Ադրբեջանի ճարտարապետների միության կայքը