Շվեդական պատ մարզասրահում
**Շվեդական պատ**, մարզագույք, որն օգտագործվում է մարզասրահներում մարզվելու համար, բուժական ֆիզկուլտուրայի կաբինետներում բուժական և վերականգնողական նպատակներով, ինչպես նաև տնային պայմաններում։ Այն սանդուղք է, որ կազմված է ուղղահայաց տեղադրված առնվազն երկու հենակներից և բազմաթիվ զուգափայտերից։

Մարզական պատից կարելի է կախել մարզական բազմաթիվ լրացուցիչ սարքավորումներ՝ զուգափայտ, թեք նստարան, երեխաների համար կարող են լինել ճոպանը, պարանե սանդուղքը, ճոճը, օղակը, ճոճաձողը և այլն։

Պատմություն
-----------

Մարզասրահ Մարմնամարզության կենտրոնական ինստիտուտում, հիմնադրվել է 1813 թվականին Պեր Լինգի կողմից (Ստոկհոլմ, Շվեդիա, մոտ 1900)
Մարմնամարզական նման պատի օգտագործումը նկարագրվել է դեռևս 1793 թվականին գերմանացի մանկավարժ Յոհան Գութս-Մութսի կողմից «Մարմնամարզություն երիատասարդների համար» աշխատության մեջ (գերմ.՝ Gymnastik für die Jugend):

19-րդ դարի սկզբին շվեդ բժիշկ և ուսուցիչ Պեր Հենրիկ Լինգը (1776-1839), հիմնվելով հին և միջնադարյան Չինաստանի ֆիզիկական մշակույթի վրա, մշակել է մարմնամարզության համակարգ։ Հայտնի է, որ նա ծանոթ էր «Մարմնամարզություն երիտասարդների համար» գրքի շվեդական հրատարակությանը, իսկ Գութս-Մութսի և Պեստալոցցու փորձերը Պեր Լինգին դրդել են ֆիզիկական վարժությունները դասակարգելու կենսաբանական գիտելիքների հիման վրա։ Նրա որդի Յալմար Լինգը (1820-1886) հոր աշակերտների հետ մշակել և մարմնամարզության մեջ ներդրել է մարմնամարզական տարբեր առարկաների օգտագործումը՝ մարմնամարզական պատ, զուգափայտ, ցատկահարթակ։ Մոտավորապես 19-րդ դարի երկրորդ կեսից Լինգի մարմնամարզությունն ու նրանում օգտագործվող գույքը տարածվել են Սկանդինավիայում և մյուս բոլոր երկրներում, որտեղ ներդրվել է ֆիզիկական դաստիարակություն։

Շվեդիայում պատն անվանում են ribbstol (ռիբսթուլ), ինչը նշանակում է «շրջանակ զուգափայտերով»։

Կառուցվածք
----------

Էլեմենտ *Դրոշակիկ*, որ կատարվում շվեդական պատի վրա: Մարմնամարզության կենտրոնական ինստիտուտ
Կախված նպատակից և տեղադրման վայրից՝ շվեդական պատի հենակների բարձրությունը տատանվում է 1800-3200 մմ սահմաններում։ Մարմնամարզական պատի պատրաստման դասական նյութը փայտն է։ Զուգափայտերը պատրաստվում են ամուր տեսակի փայտից (կեչու, հաճարի, թխկիի, կաղնու) և նրբատախտակից։ Կախերի հարմարության համար ամենավերևի զուգափայտը կարող է տեղադրվել պատից մի փոքր առաջ։

Շվեդական պատի կառուցվածքային մոտավոր և պարտադիր չափերը՝ համաձայն ԳՈՍՏ Ռ 56435-2015 անվտանգության պահանջների։

* Հենակների բարձրությունը՝ 2600 մմ
* Հենակների չափերը՝ լայնությունը 140 մմ, հաստությունը 33 միլիմետրից ոչ պակաս։
* Երկու հարևան հենակների միջև հեռավորությունը՝ ոչ պակաս 800 մմ։
* Ամենավերևի զուգափայտի բարձրությունը՝ հատակից 3000 միլիմետրից ոչ ավելի։
* Զուգափայտերի առանցքների միջև եղած հեռավորությունը՝ 140 մմ։
* Զուգափայտի լայնական հատույթի չափերը՝ շրջանաձև կտրվածքը 28-41 մմ, օվալաձև կտրվածքը 51 միլիմետրից ոչ ավելի։
* Զուգափայտերը պետք է ամրացված լինեն, չպտտվեն իրենց առանցքի շուրջը։
* Պատի կառուցվածքում չպետք է օգտագործել մեխ և պտուտակ (սուր առարկաներ՝ վնասվածքի վտանգ)։
* Զուգափայտերը կարելի է տեղադրել ինչպես ուղիղ (հենակներում զուգափայտերի ամրացման կենտրոնները պետք է լինեն ուղիղ գծի վրա), այնպես էլ աղեղով։ Դա նպաստում է մեջքի «կախերի» միջոցով ողնաշարի լավ ձգմանը։ Աղեղի շառավիղը կախված է հենակների պատրաստման համար օգտագործված կոճղի լայնությունից։

Տեղադրում
---------

Մարզական պատը պետք է ամուր ամրացվի պատին, հատակին կամ առաստաղին։ Զուգափայտերի առանցքները հենակետային պատից պետք է լինեն առնվազն 105 մմ հեռավորության վրա։

Միասեկցիոն փայտե շվեդական պատը հենակետային պատին ամրացվում է մինչև 2,6 մետր բարձրության վրա մետաղյա 4 անկյունակներով, որոնք հենակներին միացվում են նրանց վերևի ու ներքևի եզրերից մոտավորապես 30 սմ հեռավորության վրա։ 2,6 մետրից ավելի բարձր պատի համար անհրաժեշտ են ևս 2 անկյունակներ, որոնք տեղադրվում հենակների մեջտեղում։ Անկյունակները տեղադրվում են պատի արտաքին կողմնային մասում, որպեսզի նվազագույնի հասցվեն ամրացման տարրերից ստացվող վնասվածքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ГОСТ Р 56435-2015 Оборудование гимнастическое. Шведские стенки, решётчатые лестницы, каркасные конструкции для лазания. Требования безопасности и методы испытаний.
2. ↑  «Подробная биография Йоганна Гутс-Мутса»
3. ↑  Johann Christoph Friedrich Guts Muths, Gymnastik für die Jugend, Schnepfenthal, 1793; Marschner P. Vorwort zur Gymnastik für die Jugend, B. 1957; Festschrift zum 200. Geburtstage von Johann Christoph Friedrich Guts Muths, [B. 1959].
4. ↑  *Кун Л.* Всеобщая история физической культуры и спорта = *L. Kun* Egyetemes testnevelésés sporttörténet (1978) / Пер. с венгерского И.П. Абоимова. — М.: Радуга, 1982. — С. 174—176. — 399 с.

Գրականություն
-------------

* ГОСТ Р 56435-2015 Оборудование гимнастическое. Шведские стенки, решётчатые лестницы, каркасные конструкции для лазания. Требования безопасности и методы испытаний.
* *Берглинд А. Г.* Врачебная гимнастика по системе шведского гимназиарха Линга. — В 2 частях. — СПб.: Тип. Э. Веймара, 1860—1861. — 556 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Exercises on the wall bars

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1037879449 |

 |