Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Տիցիանի կիսանդրիները պատկերասրահի արևմտայան ճակատամասում
**Արվեստի տաղավար** (խորվ.՝ Umjetnički paviljon), գեղարվեստական պատկերասրահ Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Այն գտնվում է Դոլնի Գրադ շրջանում՝ Նիկոլա Շուբիչ Զրինսկու հրապարակից հարավ և Տոմիսլավ թագավորի հրապարակից ու Զագրեբի Գլխավոր կայարանից հյուսիս։ 1898 թվականին հիմնադրված Արվեստի տաղավարը Հարավ-արևելյան Եվրոպայի ամենահին պատկերասրահն է և հատուկ կառուցված պատկերասրահ Զագրեբում՝ նախատեսված լայնամասշտաբ ցուցահանդեսների համար։

Պատմություն
-----------

Պատկերասրահի ստեղծման գաղափարը առաջին անգամ առաջ է քաշել խորվատ նկարիչ Վլախո Բուկովացը 1895 թվականին։ 1896 թվականի մայիսին Բուդապեշտում պետք է կայանար «Հազարամյակի ցուցահանդեսը»՝ նվիրված Հունգարիայի 1000-ամյա պետականությանը, որին հրավիրված էին նկարիչներ այն ժամանակվա Խորվաթիայի և Սլավոնիայի թագավորությունից։ Բուկովացի խնդրանքով խորվաթ նկարիչները որոշել են իրենց աշխատանքները ներկայացնել հատուկ կառուցված տաղավարում՝ որը կառուցվել է երկաթե կարկասի հավաքածուի հիման վրա և ցուցահանդեսից հետո պետք է տեղափոխվեր Զագրեբ։ Բուդապեշտի տաղավարը նախագծել են հունգարացի ճարտարապետներ Ֆլորիս Կորբը և Կալման Գերգլը, այն կառուցել է «Danubius» շինարարական ընկերությունը։

Ցուցահանդեսի ավարտից հետո կառույցի կարկասը տեղափոխվել է Զագրեբ, իսկ «Fellner & Helmer»-ի ավստրիացի ճարտարապետները, որոնք այն ժամանակ ակտիվորեն աշխատել են Զագրեբում և ավելի վաղ նախագծել էին Խորվաթիայի ազգային թատրոնի շենքը, վարձվել են երկաթե շրջանակի հիման վրա տաղավարի նոր տարբերակի ստեղծման համար, մինչդեռ «Hönigsberg & Deutsch» շինարարական ընկերության հետ պայմանագիր է կնքվել պատկերասրահի կառուցման համար։ Արտաքին տեսքը զարդարված էր ակադեմիական արվեստի ոճի քանդակներով (բոզար). արևելյան ճակատամասին հայտնվել են Վերածննդի ժամանակաշրջանի խորվաթական ծագմամբ երեք նկարիչների՝ Ջուլիո Կլովիոյի (Յուլիե Կլովիչ), Անդրեա Սկյավոնեի (Անդրիա Մեդուլիչ) և Վիտտորե Կարպաչչոյի կիսանդրիները, իսկ արևմտյան ճակատին տեղադրվել են Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Տիցիանի կիսանդրիները։

Պատկերասրահի կառուցումը տևել է երկու տարի՝ 1897-1898 թվականները, և տաղավարը պաշտոնապես բացվել է 1898 թվականի դեկտեմբերի 15-ին մեծ ցուցահանդեսով, որը ցուցադրում էր տեղացի նկարիչների աշխատանքները՝ «Խորվաթական սալոն» (խորվ.՝ Hrvatski salon) անվամբ։ Այն եղել է շատ հայտնի և գրավել է մոտ 10 000 այցելուի, այն դեպքում, երբ Զագրեբի բնակչության թիվը այդ ժամանակ հասնում էր 60 000 մարդու։

Պատկերասահն ունի ընդհանուր 600 մ² ցուցանմուշային տարածք և չունի մշտական ցուցանմուշներ, քանի որ այն մասնագիտացված է միանվագ անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներով, որոնք ներկայացնում են բոլոր ժամանակների և բոլոր ոճերի արվեստի ստեղծագործություններ՝ ինչպես խորվաթական, այնպես էլ այլազգի նկարիչների։ Իր պատմության ընթացքում պատկերասրահը ունեցել է նկարիչների մասնակցությամբ մոտ 700 ցուցադրություն՝ սկսած խորվաթական Երկիր խումբ կոլեկտիվից և ավարտած Գեորգ Գրոսով, Հենրի Մուրով, Օգյուստ Ռոդենով, Էնդի Ուորհոլով, Խոան Միրոով, Ալբերտո Ջակոմետիով և ուրշներով։

21-րդ դարի սկզբին տաղավարում անցկացվել են Միլիվոյ Ուզելեցի, Ժիլ Այլոյի, Էդո Կովաչևիչի, Գերհարդ Ռիխտերի, Վիլկո Գեցանի, Նաստա Ռոյցի և նաև խմբակային ցուցահանդեսներ, որոնցում ներկայացված են ժամանակակից նկարիչների՝ Սանտյագո Սերայի և Բորիս Միխայլովի, 21-րդ դարի նկարիչներ Կարլ Թեոդոր ֆոն Պիլոտիի, Ֆրանց ֆոն Շտուկի հետադարձ ցուցահանդեսները։

2006 թվականին վերանորոգվել է ապակե տանիքը և փոխվել է լուսավորության համակարգը։ Այլ վերանորոգման աշխատանքները շարունակվել են յոթ տարվա ընթացքում և ավարտվել են 2013 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3  «The history and activities of the Art pavilion in Zagreb 1898. - 1998». Art Pavilion in Zagreb. Արխիվացված է օրիգինալից 3 июня 2010-ին. Վերցված է 28 сентября 2019-ին.
4. 1 2 3 4  *Knežević, Snješka* Zagrebačka zelena potkova. — Zagreb: Školska knjiga, 1996. — С. 149–160. — ISBN 953-0-60524-2
5. 1 2  «Dan Umjetničkog paviljona 15. prosinca 2008. i 110. godišnjica njegova postojanja» (խորվաթերեն). Art pavilion in Zagreb. Վերցված է 28 сентября 2019-ին.
6. ↑  «Gilles Aillaud: From Picture to Stage». Art Pavilion in Zagreb. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 28 сентября 2019-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
7. ↑  «Milivoj Uzelac, 1897 - 1977 - Retrospective». Art Pavilion in Zagreb. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 28 сентября 2019-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
8. ↑  «Edo Kovačević — Retrospective». Art Pavilion in Zagreb. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 28 сентября 2019-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
9. ↑  «Looking at Others — photographs and video installations». Art Pavilion in Zagreb. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 28 сентября 2019-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
10. ↑  «ZAGREB — MÜNCHEN: Hrvatsko slikarstvo i Akademija likovnih umjetnosti u Münchenu» (խորվաթերեն). Art Pavilion in Zagreb. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 28 сентября 2019-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
11. ↑  Nezirović, Vanja (25 июля 2006). «Za obnovu Umjetničkog paviljona 8,4 milijuna kuna». *Jutarnji list* (խորվաթերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 22 марта 2012-ին. Վերցված է 28 сентября 2019-ին.
12. ↑  «Obnovljen Umjetnički paviljon». *zagreb.hr* (խորվաթերեն). City of Zagreb. 16 мая 2013. Վերցված է 28 сентября 2019-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքт

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արվեստի տաղավար» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 5528592-2 · ISNI: 0000000122980466 · LCCN: n84045909 · SUDOC: 131171356 · VIAF: 154539751 · WorldCat VIAF: 154539751 |

 |