**Հայրենիքի պաշտպանի օր** (ռուս.՝ День защитника Отечества), Ռուսաստանում, Բելառուսում, Կիրգիզստանում, Տաջիկստանում և ԱՊՀ մի շարք երկրներում նշվող տոն, որն իրենից ներկայախորհրդանշում է Խորհրդային բանակի օր։ Տոնվում է փետրվարի 23-ին, բացառությամբ Ղազախստանի, որտեղ տոնվում է մայիսի 7-ին։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ տոնվել է 1919 թվականին՝ նշելու 1918 թվականին Ռուսական քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Կարմիր բանակի մուտքը Պետրոգրադ և Մոսկվա (փետրվարի 17-ին)։ 1919 թվականի հունվարին որոշվել է տոնը միավորել Կարմիր բանակի ստեղծման տոնի հետ (1918, փետրվարի 18)։ 1919 թվականի փետրվարի 17-ը երկուշաբթի օր էր, ուստի որոշվել է տոնը տեղափոխել առաջիկա կիրակի՝ փետրվարի 23։ Ի սկզբանե եղել է «Կարմիր բանակի» տոն (ռուս.՝ День Красной Армии): 1923 թվականին այն պաշտոնապես կոչվել է Կարմիր բանակի և ռազմածովայի ուժերի օր։

1949 թվականին տոնն անվանափոխվել է և դարձել Խորհրդային բանակի և ռազմածովային ուժերի տոն (ռուս.՝ День Советской Армии и Военно-Морского флота):

1991 թվականին Խորհրդային Միության փլուզումից հետո այն վերանվանվեց Հայրենիքի պաշտպանի օր և 2002 թվականից ընդունվեց որպես պետական տոն։

Տոնակատարություններ
-------------------

### Ռուսաստան

Տոնը նշվում է շքերթներով ու երթերով։ Կանայք տղամարդկանց համար նվերներ են պատրաստում։ Կիրառվում է նաև «Տղամարդկանց օր» արտահայտությունը։

### Հայաստան

Հայաստանում փետրվարի 23-ը նշվում է «Հաղթանակ» զբոսայգի այցելությամբ, Հայրենական պատերազմում զոհվածների՝ «Անհայտ զինվորի գերեզմանի» անմար կրակի մոտ ծաղիկներ ու ծաղկեպսակներ դնելով։ Հայաստանում ազգային բանակի օրը նշվում է հունվարի 28-ին։

### Ղազախստան

Ղազախստանում պաշտպանի օրը նշվում է մայիսի 7-ին։

### Տաջիկստան

Տաջիկստանում տոնը կոչվում է «Տաջիկստանի ազգային բանակի օր» (տաջ.՝ Рӯзи Артиши Миллӣ Тоҷик)։ Տոնակատարությանը միանում են նաև Տաջիկստանի օդային ուժերը։

### Ուկրաինա

Ուկրաինայում հայրենիքի պաշտպանի օրը (ուկրաիներեն՝ День захисника Вітчизни/*Den' zakhysnyka Vitchyzny*) որպես պետական տոն երբեք չի նշվել։ 1999 թվականին Ուկրաինայի նախագահ Լեոնիդ Կուչման փետրվարի 23-ն ընդունել է որպես հայրենիքի պաշտպանի օր։ Նախագահ Պետրո Պորոշենկոն պետական տոների ցանկից այն հանել է։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 14-ի հրամանագրով Պորոշենկոն այս տոնը դարձրեց Ուկրաինայի պաշտպանի օր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  День защитника Отечества
2. 1 2 3 4 5 6  Таємниця 23 лютого. Українцям є що святкувати "'Mystery of February 23. Ukrainians have something to celebrate", *Ukrayinska Pravda* (23 February 2013)
3. ↑  Russian Nationalism and the National Reassertion of Russia by Marlène Laruelle, Taylor & Francis, 2009, ISBN 0415484464 (page 245)
4. ↑  Հարգանքի տուրք հայրենիքի պաշտպանին
5. ↑  "Փետրվարի 23-ը հայրենիքի պաշտպանի օրն է". Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 23.
6. ↑  Նշվեց հայրենիքի պաշտպանի օրը
7. ↑  John Pike. "Tajikistan- Air Force". *globalsecurity.org*.
8. 1 2  Uncertain Defenders of the Motherland Day Archived 2017-08-31 at the Wayback Machine. *Kyiv Weekly* (27 February 2012)
9. ↑  Law regarding Defender of the Fatherland Day Archived 2009-02-25 at the Wayback Machine. Legislation of Ukraine
10. ↑  Poroshenko: Ukraine will never celebrate February 23  Archived 2014-08-25 at the Wayback Machine. TVi (24 August 2014)  
English-language translation of Poroshenko's Independence Day remarks in Kyiv, Kyiv Post (24 August 2014)
11. ↑  Ukraine's Defenders Day to be observed on October 14, February 23 celebration canceled, Interfax-Ukraine (14 October 2014)
12. ↑  President proclaimed October 14 the Day of Defender of Ukraine, president.gov.ua (14 October 2014)