recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սարաևոյի գարեջրագործարան** (բոսնիերեն՝ *Sarajevska pivara* SASE: SRPVRK1), ըմպելիքի արտադրության ընկերություն, որը գործում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի մայրաքաղաք Սարաևոյում։

Պատմություն
-----------

Գործարանը հիմնադրվել է 1864 թվականին (նրա հին մասնաշենքը ընդգրկված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձանների ցանկում)։ Կարճ ժամանակում դարձել է Բոսնիայի առաջատար ձեռնարկություններից մեկը, որի արտադրանքը ոչ միայն հաջողությամբ իրացվել է տեղում, այլև արտահանվել է Չեռնոգորիա, Խորվաթիա, Ալբանիա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին գործարանի արտադրանքի ծավալը հասել է 116 հազար հեկտալիտրի, 1916 թվականին անցել է 150 հազարի սահմանագիծը։ 1991 թվականին այդ ցուցանիշը կազմել է 784 հազար հեկտալիտր, և *Sarajevska pivara*-ն դարձել է Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության առաջատար ընկերություններից մեկը։

Նրա թողարկած բազմազան արտադրատեսակներից լայն պահանջարկ է վայելում հատկապես բացգույն գարեջուրը։ Այստեղ արտադրվում է նաև ոչ ալկոհոլային գարեջուր, ինչպես նաև գարեջուր կիտրոնի համով՝ «Ռադլեր գարեջուր» անվանումով։ Գործարանի արտադրատեսակներից է գազավորված և առանց գազավորման հանքային ջուրը, որը վաճառքի է հանվում *BH20* բրենդի ներքո։ Պահանջարկ են վայելում նաև Swity բրենդի ներքո արտադրված մրգահյութերը։ 2002 թվականից ձեռնարկությունն արտադրում ու իրացնում է նաև զովացուցիչ ըմպելիքներ՝ PepsiCo ապրանքանիշով։

2004 թվականից ընկերության կառավարմամբ գործարկվել է Pivnica HS ռեստորան-փաբը (գարեջրատունը), որը միաժամանակ կարող է սպասարկել 400 հաճախորդի։

2007 թվականին ընկերության եկամուտը կազմել է 76,188 միլիոն փոխարկելի մարկ։

Պատկերասրահ
-----------

* Գործարանի հին մասնաշենքըԳործարանի հին մասնաշենքը
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Sarajevska pivara». *kons.gov.ba* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 22 octobre 2014-ին. Վերցված է 15 mars 2015-ին.
2. ↑  Site de la Sarajesvska pivara (ed.). «Pivo». *sarajevska-pivara.ba* (բոսնիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 3-ին. Վերցված է 15 mars 2015-ին.
3. ↑  Site de la Sarajesvska pivara (ed.). «Vode». *sarajevska-pivara.ba* (բոսնիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 2-ին. Վերցված է 15 mars 2015-ին.
4. ↑  Site de la Sarajesvska pivara (ed.). «Bezalkoholna pića». *sarajevska-pivara.ba* (բոսնիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 27-ին. Վերցված է 15 mars 2015-ին.
5. ↑  Site de la Sarajesvska pivara (ed.). «Pepsi program». *sarajevska-pivara.ba* (բոսնիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 3-ին. Վերցված է 15 mars 2015-ին.
6. ↑  Site de la Sarajesvska pivara (ed.). «About Pivnica HS». *sarajevska-pivara.ba* (անգլերեն). Վերցված է 15 mars 2015-ին.(չաշխատող հղում)
7. ↑  «Sarajevska pivara - 2007 bilance». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 6-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սարաևոյի գարեջրագործարան** կատեգորիայում։ |

* Ընկերության պաշտոնական կայքէջը Արխիվացված 2017-10-11 Wayback Machine
**Մուզաֆֆարպուր** (անգլ.՝ Muzaffarpur, հինդի՝ मुज़फ्फरपुर), քաղաք Հնդկաստանի Բիհար նահանգի հյուսիսային կենտրոնական մասում։ Մուզաֆֆարպուր շրջանի վարչական կենտրոնը։

Պատմություն
-----------

Մուզաֆֆարպուրը գտնվում է բարձր սեյսմիկ ակտիվություն ունեցող տարածքում։ 1934 թվականի հունվարին տեղի ունեցած հզոր երկրաշարժի հետևանքով, որի ուժգնությունը կազմել է 8.1 մագնիտուդ, քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ ավերվել է։ Բացի այդ, Մուզաֆֆարպուրը մեծապես տուժել է 1988 թվականի երկրաշարժից։

Աշխարհագրություն
----------------

Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 46 մետր է։ Քաղաքի կլիման արևադարձային է։ Ամենաշոգ ամիսները ապրիլից հունիս են։ Տեղումների տարեկան նորման կազմում է մոտ 1180 մմ, մեծ մասը ընկնում է հունիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։

Բնակչություն
------------

2013 թվականի տվյալների բնակչության թիվը 394 302 մարդ էր։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում էր 393 724 մարդ, որոնցից 52,96 %-ը՝ տղամարդ, 47,04 %-ը՝ կին։ Գրագիտության միջին մակարդակը՝ 85,07 % (տղամարդկանց համար՝ 88,77%, իսկ կանանց համար՝ 80,91%)։ Բնակչության մեծ մասը խոսում է մայթիլի լեզվի վաջիկա բարբառով, հինդին օգտագործվում է որպես պաշտոնական փաստաթղթերի լեզու։

Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների։ 

| 1991 | 2001 | 2013 |
| --- | --- | --- |
| 241 107 | 305 525 | 394 302 |

Տնտեսություն և տրանսպորտ
------------------------

Արդյունաբերությունը ներկայացված է երկաթուղային վագոնների արտադրությամբ, ինչպես նաև տեքստիլ արդյունաբերությամբ։ Տնտեսության մեջ կարևոր դեր է խաղում գյուղատնտեսությունը։ Առկա է երկաթուղային հաղորդակցություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Muzaffarpur, India Page» (անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 17-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 1-ին.
2. ↑  «Muzaffarpur» (անգլերեն). World Gazetteer. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 17-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 1-ին.
3. ↑  Muzaffarpur City Census 2011 data Արխիվացված 2017-06-11 Wayback Machine *Census2011.co.in*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մուզաֆֆարպուր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4402653-5 · LCCN: n50081816 · VIAF: 155913768 · WorldCat VIAF: 155913768 |

 |
**Սմայլի** (անգլ.՝ Smiley, շվեդ.՝ Smilet), միսիսիպյան ալիգատորի հայտնի առանձնյակ, որն ապրել է Շվեդիայի Գյոթեբորգ քաղաքի Ծովային թանգարանում։

Պատմություն
-----------

Սմայլին ծնվել է Միսիսիպի գետի ջրերում 1922 թվականին։ 1923 թվականին մեկ տարեկանում նրան բերել են Գյոթեբորգ, երբ քաղաքը նշում էր իր 300-ամյակը։ Սմայլին սատկել է 1987 թվականի փետրվարի 10-ին՝ երկուշաբթի օրը, դրանից երկու շաբաթ առաջ հիվանդանալուց հետո։ Սատկելու պահին Սմայլին 65 տարեկան էր․ նա ընդգրկվել էր Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես անազատության մեջ ապրող ամենատարեց ալիգատորը։

Սմայլիի հիվանդության և սատկելու պատճառը գերսառումն էր. քաղաքում ծախսերի կրճատման արշավ էր իրականացվում, և էներգիա խնայելու նպատակով Ծովային թանգարանի ակվարիումի ջերմաստիճանը 27 աստիճանից իջեցվեց մինչև 22։

Թանգարանի տնօրեն Յորան Սանդստրյոմը նշել է, որ Սմայլին (անգլ.՝ Smile՝ ժպիտ), որն անունն ստացել է մռութի յուրահատուկ արտահայտության համար, այնպիսի հանգիստ կյանք է վարել, որ այցելուները հաճախ համարել են, որ 75 կգ կշռող և 2,65 մետր երկարությամբ այս սողունը սատկած է։ Այդ չափերը հյուսիսամերիկյան ալիգատորների համար համարվում են փոքր (արուները կարող են լինել Սմայլիից երկու անգամ երկար և ավելի քան 5 անգամ ծանր)։ Այն փաստը, որ Սմայլին էգ էր, պարզվել է միայն նրա հերձումից հետո։

Ակվարիումի կառավարիչ Յալմար Օստերգրենը Սմայլիի հետ։ Լուսանկարն արվել է 1924 թվականին, երբ Սմայլին մոտ երեք տարեկան էր
Սմայլիի սատկելուց երեք տարի անց՝ 1990 թվականին, խրտվիլակագործ Էռլինգ Հաակի պատրաստած նրա կաղապարվածքը սկսել է ցուցադրվել Գյոթեբորգի Բնական պատմության թանգարանում։ Կաղապարվածքը պատրաստված է գիպսից, որը ներկված է յուղաներկով։ Արհեստական աչքերը համալրված են *Hendén Optik AB* ընկերության մշակած կրկնակի ոսպնյակներով։ Սմայլիի մնացորդները պահվում են թանգարանի գիտական հավաքածուում՝ 17246 համարով։

Հիշատակ
-------

Ինչպես Գյոթեբորգի շատ այլ հայտնիներ, Սմայլին ևս ունի իր անունով տրամվայ՝ M29 859։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Smiley the 'Gator Dies as Sweden Cuts Heat in Aquarium». *Los Angeles Time* (անգլերեն). articles.latimes.com. 1987 թ․ փետրվարի 10. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 3-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
2. 1 2 3  «Oldest alligator in captivity dies». *Gadsden Times* (անգլերեն). Google News Archive. 1987 թ․ փետրվարի 10. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 3-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
3. 1 2 3  «Smiley was a fixture at the Goteborg...». *Orlando Sentinel* (անգլերեն). articles.orlandosentinel.com. 1987 թ․ փետրվարի 11. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 3-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
4. 1 2 3 4  Tidskriften Ringlinien 3/2010, Björn Johansson, «Vem var Smilet?»
5. ↑  *Torkel Hagström* Smilets återkomst — Historien om en alligator. — Göteborgs Naturhistoriska Museum, 1991.
**Կաինդի** (ղազ.՝ Қайыңды көлі, որը նշանակում է «կեչի ծառի լիճ» կամ սողանք), լիճ Ղազախստանի Ալմաթի մարզում, զբոսաշրջության հանրաճանաչ վայր Կունգի Ալատույի կիրճերից մեկում։ Չնայած ջրի ցածր ջերմաստիճանին, լիճը հաջողությամբ օգտագործվում է դայվինգի սիրահարների կողմից։ Լճի գլխավոր տեսարժանությունը հենց ջրից բարձրացող եղևնիներն են։ Լիճը հայտնի է նաև ձմռանը սառույցի տակ սուզմամբ և իշխանի ձկնորսությամբ։

Անվանում
--------

Ղազախերենից թարգմանած «каинды» նշանակում է «կեչիներով առատ»։ Լիճը Կաինդի են անվանել կեչիների մեծ պուրակի պատճառով, որը տեղակայված է նրանից հինգ կիլոմետր հեռավորության վրա։ Տարածքը հաճախ անվանում են նաև «խորտակված անտառ»։

Պատմություն
-----------

Լիճն առաջացել է 1911 թվականի հունվարին Քեմինի երկրաշարժ հետևանքով։ 1980-ականների վերջին լճի մակերեսը փոքրացել է սելավներից հետո։ 2007 թվականի փետրվարին ընդունվել է ազգային պարկ ստեղծելու վերաբերյալ հրամանագիր, որի տարածքին էր պատկանում նաև Կաինդի լիճը։

Նկարագրություն
--------------

Կաինդի գետի մեջ՝ լճի ներքևում, կա իշխան տեսակի ձուկ։ Ամռանը օդի միջին ջերմաստիճանը հասնում է +23 աստիճանի, իսկ ջրինը՝ +6 աստիճանի։

Լիճը գտնվում է փշատերև անտառի մեջ՝ ծովի մակարդակից 1667 մետր բարձրության վրա, Ալմաթի քաղաքից 129 կիլոմետր հարավ-արևելք, Կունգի Ալատույի կիրճերից մեկում։ Լճի երկարությունը շուրջ 400 մետր է, իսկ խորությունը՝ 30։ Այն շրջապատված է կտրուկ ժայռերով, որից վեր ժայռոտ փակուղի է։

Լիճը հետաքրքիր է նրանով, որ հովտի ջրհեղեղից հետո նրա մեջ աճող անտառը չի ոչնչացվել, այլ ստեղծել է եզակի բնապատկեր։ Ծառերի վերին մասերը, որոնք ջրից դուրս են, կորցրել են ճյուղերն ու կեղևը, իսկ փայտը դարձել է սպիտակ։ Լճի մակերևույթի գույնը պարբերաբար փոխվում է և հաճախ այն յուրահատուկ կապույտ երանգ է ստանում։ Այդ տարօրինակ կապույտ գույնն առաջանում է հարյուրավոր տարիներ առաջ լճում եղած կրաքարից և այլ հանքային նյութերից։ Բայց լճին մոտենալիս այն դառնում է բյուրեղի նման պարզ, իսկ երբեմն կարելի է նույնիսկ իշխան տեսնել լճում։

Անվտանգություն
--------------

Լիճն ընդգրկված է Ղազախստանի հատուկ պահպանվող բնական տարածքների ցանկում բնապահպանական և գիտական կարգավիճակով, ինչպես նաև «Կոլսայ - կոլդերի» ազգային պարկի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Lake Kaindy».
2. ↑  «Lake Kaindy - Unique Places in Kazkhstan». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 2-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.
3. ↑  «The Sunken Forest of Lake Kaindy».
4. ↑  «The Incredible Underwater Kazakh Forest».
5. ↑  «Armchair Traveler: The mysterious sunken forest in Lake Kaindy».

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ֆիլմ «Կաինդի. Մոռացված աշխարհ». Լճի ստորջրյա կյանքը». *www.kapshagaj.kz*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
* «Երթուղի դեպի Կաինդի լիճ». *tianshan.alnaz.ru* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կաինդի (լիճ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Wikimapia |

 |
**Ռամատա,** 2007 թվականի լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ։ Ռեժիսոր` Լեանդրե-Ալեյն Բեյքեր։ Գլխավոր դերում` աստղային մոդել Կատուչա Նյանե։

Համառոտագիր
-----------

Ռամատան հիսուն տարեկանում կախարդական գեղեցկություն ունեցող կին է։ Արդեն երեսուն տարի է, ինչ նա ամուսնացած է նախկին դատախազ Մաթար Սամբի հետ, ով հիմա Արդարադատության նախարարն է։ Նրանք ապրում են Լես Ալմադիեսում` Դակարի պերճաշուք շրջակայքում։ Նգոր Նդոնգը 25 տարեկան է։ Նա երիտասարդ, ուժեղ, առեղծվածային տղամարդ է` առանց մշտական բնակության, ով զբաղվում է պատահական մանր գողությամբ։ Նա հայտնի է ոստիկանությանը։ Մի երեկո Ռամատան նստում է տաքսի, որը պատահմամբ վարում է Նգոր Նդոնգը, և համաձայնվում է հետևել այս երիտասարդ տղամարդուն Կոպակաբանա։ Հետո նա սկսում է նոր կյանք։

Բեմադրում
---------

Ֆիլմը վերամշակվել է Աբբասե Նդիոնեի վեպից։ Բեյքերն ասել է, որ սկզբում նա կասկածում էր Կատուչայի` որպես գլխավոր դերասանուհու ընտրության մեջ, քանի որ նա հայտնի չէր և նույնիսկ դերասանուհի չէր, բայց վերջիվերջո ընդունեց, որ նա ճիշտ ընտրություն էր այս դերի համար։ Նա ասել է ֆիլմի մասին. «Էապես, դա մի կնոջ կերպարանափոխության, նրա` աշխարհի հետ հարաբերության և նրա շուրջը տիեզերքի պատմություն է»։ Ռամատան ցուցադրվել է Ֆրանսիայում՝ 2011 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Unifrance — 1949.
2. ↑
3. ↑  «Ramata». *FCAT*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 6-ին.
4. ↑  «Ramata, adapté par Léandre-Alain Baker». *Chez Gangoueus*. 2011 թ․ մայիսի 17. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 23-ին.
5. ↑  «Léandre-Alain Baker talks about his film Ramata interpreted by Katoucha». *African Women in Cinema*. 2011 թ․ հունիսի 4. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 23-ին.
6. ↑  «Léandre Alain Baker». *CineObs*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ռամատա (ֆիլմ)»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Օրթաքյոյ մզկիթ** (թուրքերեն՝ Ortaköy Camii), պաշտոնապես՝ **Büyük Mecidiye Camii՝ Մեծ Մեջիդիյե մզկիթ**, սուլթան Աբդուլ Մեջիդի օրոք կառուցված մզկիթ Ստամբուլի Բեշիկթաշ շրջանում։ Գտնվում է Օրթաքյոյի հրապարակի մոտ։ Մզկիթը Ստամբուլի և Բոսֆորի տեսարժան վայրերից մեկն է։

Օրթաքյոյ մզկիթը և Բոսֆորի կամուրջը

Պատմություն
-----------

Մինչ Օրթաքյոյի մզկիթը կառուցումը, դրա տեղանքում եղել է մեկ այլ մզկիթ, որը կառուցվել էր մեզ վեզիր Իբրահիմ փաշայի խորթ որդու կողմից։ Մզկիթը կառուցվել էր 1721 թվականին, սակայն ավերվել է Պատրոն Հալիլի ապստամբության ժամանակ։ Օրթաքյոյի մզկիթը, որը տեղակայված է նախորդ մզկիթի տեղում, կառուցվել է օսմանյան սուլթան Աբդուլ Մեջիդի հրամանով 1853- 1856 թվականներին։ Մզկիթի ճարտարապետները եղել են հայազգի ճարտարապետներ Կարապետ Ամիրա Բալյանը և Նիկողոս Բալյանը։ Վերջիններս համարվում են նաև Դոլմաբահչե պալատի և Դոլմաբահչե մզկիթի ճարտարապետները։

Առանձնահատկություններ
---------------------

Մզկիթը ունի երկու մինարեթներ, որոնք կառուցված են սպիտակ մարմարյա սալաքարերից, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի առանձին պատշգամբ։ Ինչպես մնացած բոլոր մզկիթները, որոնք կառուցվել են Աբդուլ Մեջիդի օրոք Օրթաքյոյի մզկիթն էլ բաղկացած է երկու մասից՝ հարեմից և սուլթանի անձնական կեցավայրից։ Այս միագմբեթ մզկիթը ներքին հատվածը պատված է վարդագույն խճանկարներով։ Բարձր և լայն պատուհաններից ներթափանցում է արևային լույսը և խճանկարի գույները արտացոլում են Բոսֆորի ջրերի երանգները։ Աղոթարանը կառուցված է մարմարից և ավելացված է խճանկարներով, իսկ ամբիոնի մարմարը իր հերթին պատված է ծիրանաքարով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Alan, p.62
2. ↑  Leeann Murphy. *Moon Istanbul & the Turkish Coast: Including Cappadocia*. Avalon Travel. ISBN 9781612386140. `{{cite book}}`: External link in ``|ref=`` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օրթաքյոյ մզկիթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2016032209 · VIAF: 316388860 · WorldCat VIAF: 316388860 |

 |
**Համակարգչային խաղերի պատմություն**, սկսվում է 1940-ական և 1950-ական թվականներին, երբ պարզ խաղեր և սիմուլյացիաներ մշակվեցին ակադեմիական միջավայրում։ Համակարգչային խաղերը երկար ժամանակ հայտնի չէին, և միայն 1970-ական և 1980-ական0 թվականներին, երբ արկադները, խաղային վահանակները և տնային համակարգիչները հասանելի դարձան լայն հանրությանը, համակարգչային խաղերը դարձան զանգվածային մշակույթի մաս։

Վաղ պատմություն (1940-1970)
---------------------------

Spacewar!-ի խաղը
Առևտրային համակարգչային խաղերի հայտնվելուն նախորդել է զվարճանքի արկադային մեքենաների արդեն կայացած արդյունաբերությունը, ինչպիսին է pinball-ը. Նման մեքենաները արտադրվել են 19-րդ դարից՝ օգտագործելով ավելի ու ավելի բարդ մեխանիզմներ, իսկ 1930-ականներից՝ էլեկտրականություն; Զուգահեռաբար զարգանում էին նաև ջուկբոքսերը։ Իր ժամանակի նշանավոր և անսովոր բարդ արկադային մեքենան Նիմատրոնն էր՝ այն նվագարկելու համար նախատեսված էլեկտրամեխանիկական համակարգիչը, որը նախագծվել է ֆիզիկոս Էդվարդ Կոնդոնի կողմից և ցուցադրվել է 1939-1940 թվականներին Նյու Յորքի համաշխարհային ցուցահանդեսում։ 1947 թվականին Թոմաս Գոլդսմիթի և Ասթլ Մանի «Cathode Ray Tube Amusement Device» արտոնագրվել է և համարվում է առաջին հատուկ խաղ սարքը, որը ցուցադրում է պատկեր էկրանին, այսինքն՝ «վիդեո խաղ»։

1950-ականների սկզբին ստեղծվեցին մասնագիտացված համակարգիչներ, ինչպիսիք են Nimrod-ը, կրկին այն նվագելու համար, և Bertie the Brain-ը և OXO-ը՝ tic-tac-toe խաղալու համար։ Թենիս երկուսի համար, որը մշակվել է ֆիզիկոս Ուիլյամ Հիգինբոթեմի կողմից, մոդելավորել է թենիսի խաղը գրաֆիկական ինտերֆեյսի միջոցով՝ օգտագործելով անալոգային համակարգիչ և օսցիլոսկոպ՝ որպես իրական ժամանակի արդյունք։ 1948-1950 թվականներին Ալան Թյուրինգը և Դեյվիդ Չեմպերնաունը (անգլ.) ռուս. մշակել է շախմատային խաղի ալգորիթմ, սակայն այն ժամանակվա համակարգիչները բավականաչափ հզոր չէին այս ալգորիթմն իրականացնելու համար։ Բրիտանացի լրագրող Տրիստան Դոնովանն իր Replay: The History of Video Games-ի գաղափարը որպես ժամանակի վատնում։

1960-ականներին հաշվողական տեխնոլոգիայի առաջընթացը` վակուումային խողովակներից մինչև տրանզիստորներ և տրանզիստորներից մինչև ինտեգրալ սխեմաներ, համակարգիչները դարձրեցին ավելի հզոր և մատչելի, քան երբևէ։ 1961 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի MIT Tech Model Railroad Club (TMRC) մի խումբ ուսանողներ օգտագործեցին այն ժամանակվա նորագույն DEC PDP-1 համակարգիչը՝ ստեղծելու առաջին համակարգչային խաղերից մեկը՝ Spacewar տիեզերական սիմուլյատորը։ Խաղի ստեղծողները պատրաստակամորեն տվել են խաղի կոդը այլ համալսարանների և լաբորատորիաների PDP-1 համակարգիչների այլ օգտվողներին. DEC-ն ինքն է օգտագործել խաղը՝ պոտենցիալ գնորդներին ցուցադրելու համակարգչի հնարավորությունները։ PDP-1-ը շատ թանկ համակարգիչ էր՝ 120,000 ԱՄՆ դոլար, և վաճառված համակարգիչների թիվը սահմանափակված էր մի քանի տասնյակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Blitz, Matt (2016 թ․ մարտի 28). «The Unlikely Story of the First Video Game». *Popular Mechanics* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 11-ին.
2. ↑  «David Champernowne (1912-2000)», *անգլ.՝ ICGA Journal* (անգլերեն), **23** (4), 2000 թ․ դեկտեմբեր, Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին, Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 14-ին
3. ↑  Garry Kasparov: The Reconstruction of Turing’s «Paper Machine»(անգլ.)
**Նատաշա Խիմենես** (իսպ.՝ Natasha Jiménez, 20-րդ դար, Կոստա Ռիկա), տրանս և ինտերսեքս ակտիվիստ։ Ներկայումս MULABI կազմակերպության գլխավոր համակարգողն է։ Ինտերսեքս մարդկանց իրավունքների առաջին ֆոնդի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է։ Մասնակցել է մարդու իրավունքների միջամերիկյան հանձնաժողովի առաջին լսումներին։

Իրավապաշտպան գործունեություն
----------------------------

Խիմենեսն իրավապաշտպան գործունեությամբ է զբաղվում ավելի քան 30 տարի։ Իր գործունեությունն սկսել է Լատինական Ամերիկայի ֆեմինիստական և ԼԳԲՏ շարժումներում և հանդես է գալիս մի շարք ազգային ու միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններում։

2013 թվականի մարտին Խիմենեսը Մաուրո Կաբրալի, Պաուլա Սանդրին Մաչադոյի և Պիջոն Պագոնիսի հետ ցուցմունք է տվել Մարդու իրավունքների միջամերիկյան հանձնաժողովին` Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաներում ինտերսեքս մարդկանց խախտված իրավունքների վերաբերյալ։ Հանձնաժողովում առաջին լսումների ժամանակ նրանցից յուրաքանչյուրը կիսվել է իր փորձով և բարձրացրել ավելի կարևոր հարցեր, այնպիսիք, ինչպիսիք են ինտերսեքս երեխաների սեռական օրգանների վիրահատությունների «նորմալացումը»։

2015 թվականին Խիմենեսը միացել է ինտերսեքս մարդկանց իրավունքների պաշտպանության առաջին ֆոնդի ստեղծման միջազգային խորհրդատվական խորհրդին, որը հիմնադրվել է Astraea Lesbian Foundation for Justice-ի կողմից։ 2016 թվականին ILGA-յի` ինտերսեքս մարդկանց հարցերով քարտուղարի գործը հանձնվել է Միրիամ վան դեռ Խավին։

Աշխատանքներ
-----------

Խիմենեսը մասնակցել է հետևյալ աշխատանքների հրապարակմանը.

* *Inter: Erfahrungen intergeschlechtlicher Menschen in der Welt der zwei Geschlechter*, Էլիզա Բարտի խմբագրությամբ,
* *What is the Point of a Revolution if I Can’t Dance*, Ջեյն Բարրի և Ելենա Դորդևիչ,
* *Interdicciones*, Մաուրո Կաբրալի խմբագրությամբ։

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2 3 4 5  «Astraea - Introducing the Intersex Fund team at Astraea!». web.archive.org. 2015 թ․ հուլիսի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
2. ↑  «Boost for Intersex activists and organisations » Sogi News». web.archive.org. 2015 թ․ հուլիսի 4. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
3. 1 2  Center for Human Rights and Humanitarian Law. «Situation of Human Rights of Intersex Persons in the Americas».
4. ↑  «Voices of LGBTI Defenders» (անգլերեն). ISHR. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
5. ↑  Organization of American States. «Schedule of Hearings 147o Session Inter-American Commission on Human Rights (IACHR)» (PDF).
6. ↑  «Board | ILGA». ilga.org. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
7. ↑  Barth, Elisa, ed. (2013). *Inter: Erfahrungen intergeschlechtlicher Menschen in der Welt der zwei Geschlechter* (in German). Berlin: NoNo Verlag. ISBN 978-3-942471-03-9
**GSC Game World** (հայերեն` ԳՍԿ Խաղի աշխարհ), ուկրաինական համակարգչային խաղերի մշակող ընկերություն, որը հայտնի է հատկապես Կազակների և S.T.A.L.K.E.R-ի խաղերով։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1995 թվականին Սերգեյ Գրիգորովիչի կողմից, որը հանդիսանում է դրա ղեկավարը։ Ընկերության գտնվելու վայրը Կիևն է։ GSC Game World-ն առաջինն էր Ուկրաինայում, որը սկսեց համակարգչային խաղերի թարգմանությունը ռուսերեն։

2002 թվականին ընկերությունը դարձավ նաև հրատարակչություն՝ GSC World Publishing։

Պատմություն
-----------

### Աշխատանքի սկիզբ

Ընկերությունը հիմնադրվել է 1995 թվականին Սերգեյ Գրիգորովիչի կողմից, ով դարձել է նրա գործադիր տնօրենը։ Ընկերության անվանումը և դրա տարբերանշանը Սերգեյը հորինել է դեռ դպրոցական տարիներին՝ 12 տարեկանում՝ 1990 թվականին։ Անունը պարունակում է հիմնադրի ազգանվան և սկզբնատառերի հապավումը՝ GSC (անգլերեն` Grigorovich Sergiy Constantinovich]]։

Ընկերությունն առաջինն էր Ուկրաինայում, ով սկսեց թարգմանել համակարգչային խաղերը ռուսերեն և ստեղծել մուլտիմեդիա հանրագիտարաններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «GSC - компания и человек. Интервью с Сергеем Григоровичем». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 15-ին.
Սանտա Կլաուսի արտադրամասը Ռովանիեմիում (Լապլանդիա, Ֆինլանդիա)
**Սանտա Կլաուսի արտադրամասն** այն արհեստանոցն է, ուր Սանտա Կլաուսն էլֆերի օգնությամբ Սուրբ Ծննդյան համար նվերներ և խաղալիքներ է պատրաստում։ Ըստ ֆոլկլորի, Սանտա Կլաուսի արտադրամասը ընդարձակ մի գավառ է, որը գտնվում է Հյուսիսային բևեռում կամ Լապլանդիայում։ Բացի խաղալիքների արտադրամաս լինելուց, այս համալիրը Սանտա Կլաուսի, իր կնոջ, ընկերակիցների և եղջերուների բնակատեղին է։

Արտադրամասի տեղանքը
-------------------

1879 թվականին, Թոմաս Նաստը մի շարք պատկերներ ներկայացրեց, որտեղ Սանտա Կլաուսի արտադրամասը Հյուսիսային բևեռում էր։ Ըստ Կանադա Փոստի, արտադրամասի փոստային ինդեքսը H0H 0H0 է։ Միացյալ Նահանգների փոստային ծառայությունն առաջարկում է, որ Սանտայի արտադրամասին ուղղված նամակները ուղարկվեն Հյուսիսային բևեռ, Ալյասկա, 99705։

Յուրաքանչյուր սկանդինավյան երկիր հայտնում է, որ Սանտայի արտադրամասը գտնվում է իրենց երկրում։ Նորվեգիայում ասվում է, որ Սանտան ապրում է Դրեոբակում։ Դանիայում` նա ապրում է Գրենլանդիայում (Ուումմաննաքի մոտ)։ Շվեդիայի Մորա քաղաքում կա մի զբոսայգի, որը կոչվում է Սանտայի Աշխարհ։ Ստոկհոլմում Տոմտեբոդայի փոստային արկղն է ստանում Սանտա Կլաուսին ուղղված երեխաների նամակները։ Ֆինլանդիայում Քորվաթունթուին վաղուց ճանաչվել է որպես Սանտայի բնակավայրը, և երկու զբոսայգիներ` Սանտա Կլաուսի Գյուղն ու Սանտայի Այգին, գտնվում են Ռովանիեմիի քաղաքապետության Հյուսիսային բևեռային շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jeffers, Harry Paul (2000). *Legends of Santa Claus*. Twenty-First Century Books. էջ 20. ISBN 0-8225-4983-2.
2. ↑  Clements, Linda (1996). *The Spirit of Christmas Past*. Smithark Publishing. էջ 86. ISBN 0-7651-9945-9.
3. ↑  Meet your neighbor: Santa Claus of the North Pole
4. ↑
5. ↑  «Christmas in Greenland - the home of Father Christmas». *www.greenland.com*.. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
6. ↑  «Välkommen till Tomteland». *www.tomteland.se*. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
7. ↑  «Santa Claus and the Magic of Christmas in Rovaniemi». *Rovaniemi*. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
8. ↑  «Santa Claus Village in Rovaniemi in Lapland Finland – Arctic Circle | Santa Claus Village». *www.santaclausvillage.info*. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
**Հիլդա Հայն** (ապրիլի 6, 1951(1951-04-06), Մաջուրո), մարշալցի մանկավարժ և քաղաքական գործիչ, Մարշալյան կղզիների նախագահ 2016 թվականի հունվարի 28-ից։ Մինչև պաշտոնը ստանձնելը նա կրթության նախարար էր։ Հայնը առաջին մարդն է Մարշալյան կղզիներում, որը ստացել է գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Հանդիսանում է կանանց իրավունքների խմբի հիմնադիրը։

Կրթություն
----------

Հայնը սովորել է ԱՄՆ-ի քոլեջում։ 1970 թվականին նա ստացել է բակալավրի աստիճան Օրեգոնի համալսարանում, 1975 թվականին՝ մագիստրոսի աստիճան Հավայան համալսարանում, իսկ 2004 թվականին՝ մանկավարժության դոկտորի աստիճան Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանում։

Կարիերա
-------

Մարշալյան կղզիների նախագահ Հիլդա Հայնը, որը քայլում է Արլինգթոնի ազգային գերեզմանատանը գտնվող հուշահամալիրի ամֆիթատրոնով, 2017 թվականի սեպտեմբերի 12
1975-1982 թվականներին Հայնն աշխատել է Marshall Islands High School-ում, Մաջուրոյի գլխավոր հանրային դպրոցում, սկզբում՝ ուսուցիչ, ապա 1980 թվականից՝ դպրոցական խորհրդատու։ 2000 թվականին Հայնը հիմնել է Մարշալյան կղզիների կանանց իրավունքների խումբ (WUTMI): 2005 թվականից աշխատել է Խաղաղօվկիանոսյան կղզիներին համալիր օգնություն ցուցաբերելու կենտրոնում՝ որպես Խաղաղօվկիանոսյան ռեսուրսների ստորաբաժանման տնօրեն։ 2009 թվականին Հայնը մասնակցել է կլիմայի փոփոխության հարցերով Խաղաղօվկիանոսյան գործընկերային կրթական ծրագրին։ Այն նաև կապված է եղել Միկրոնեզիայի կրթության Խաղաղօվկիանոսյան հանձնաժողովի և առողջապահական խմբի մարդկային ռեսուրսների ղեկավարների խորհրդատվական խորհրդի հետ։

Մարշալյան կղզիների Օրենսդիր ժողովում ներկայացնելով Աուր աթոլը՝ նա դարձել է կրթության նախարար։

Հայնը միակ թեկնածուն էր ընտրություններում, որը կայացել էր 2016 թվականի հունվարի 27-ին՝ Նախագահ Կաստեն Նեմրայի երդմնակալությունից ընդամենը երկու շաբաթ անց իշխանությունից հեռանալուց հետո, և ստացել է Կոնգրեսի 24 անդամների ձայները 33-ից. վեցը ձեռնպահ են մնացել և երեքը բացակայել են։ Հայնը երդվել է 2016 թվականի հունվարի 28-ին, նա դարձել է Խաղաղօվկիանոսյան Կղզային պետությունների պատմության մեջ առաջին կինը, որը զբաղեցրել է նախագահի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. 1 2  «H.E. Dr. Hilda Heine» (անգլերեն). Pacific Women in Politics. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 29-ին.
4. ↑  Garrett, Jemima (2016 թ․ հունվարի 27). «Hilda Heine elected first female Pacific leader as president of Marshall Islands» (անգլերեն). ABC Online. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 29-ին.
5. ↑  «Senator Hilda C. Heine elected President» (անգլերեն). Nitijela. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 29-ին.
6. ↑  Johnson, Giff (2016 թ․ հունվարի 28). «Hilda emerges as RMI President» (անգլերեն). The Marshall Islands Journal. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 29-ին.
**Մուհամմադ ալ-Բաշիր ալ-Իբրահիմի** (արաբ․՝ محمد البشير الإبراهيمي‎‎, հունիսի 14, 1889(1889-06-14), Ras El Oued - մայիսի 20, 1965(1965-05-20), Սետիֆ, Ալժիր), ալժիրցի գիտնական աստվածաբան, հասարակական և կրոնական գործիչ, լրագրող, Ալժիրի ուլեմների ասոցիացիայի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Մուհամմադ ալ-Բաշիր ալ-Իբրահիմին ծնվել է 1889 թվականին Ռաս Էլ Ուեդում (Ալժիր, Կոնստանտինայից արևմուտք)։ 1908 թվականին նրա ընտանիքը գաղթել է Հիջազ, որտեղ ապրել է Մեդինա քաղաքում, 1911 թվականին Մուհամեդ Էլ Բաշիրը տեղափոխվել է Կահիրե։ Էլ Բաշիրը կրոնական կրթություն է ստացել և ծանոթ է եղել ժամանակի շատ հայտնի մուսուլման գիտնականների հետ։ 1913 թվականին ծանոթացել է ալժիրցի հայտնի գիտնական Բեն Բադիսի հետ։ Մոհամեդ Էլ Բաշիր Իբրահիմին պանարբայի դիրք է զբաղեցրել և մոտ է եղել Մեքքայի շերիֆ Հուսեյն իբն Ալի ալ-Հաշիմի հետ, ինչի համար 1917 թվականին Օսմանյան իշխանությունների կողմից արտաքսվել է Դամասկոս։ Այն բանից հետո, երբ 1919 թվականին Ֆեյսալ I իբն Հուսեյնն ազատագրել է Սիրիան օսմաններից, նա էլ Բաշիրին առաջարկել է ընդգրկվել Սիրիայի կառավարության կազմում։ Սակայն Էլ Բաշիրը հրաժարվել է և 1920 թվականին վերադարձել է Ալժիր։ Ալժիր վերադառնալուց հետո սկսել է համագործակցել Բեն Բադիսի հետ, որի հետ 1931 թվականին մասնակցել է Ալժիրի մուսուլման ուլեմների ասոցիացիայի ստեղծմանը։ Բեն Բադիսի մահից հետո 1940 թվականին գլխավորել է ասոցիացիան և եղել է նրա առաջնորդը մինչև 1952 թվականը։ 1952 թվականին Մուհամմադ ալ-Բաշիր ալ-Իբրահիմին այցելել է Եգիպտոս, Սաուդյան Արաբիա, Քուվեյթ, Իրաք և Հորդանան, որտեղ միջոցներ է ստացել ալժիրցի ուսանողների ուսուցման համար։ Մուհամմադ ալ-Բաշիր ալ-Իբրահիմին հանդես է եկել Ֆրանսիայից Ալժիրի անկախության օգտին։ Այդ պատճառով նա ստիպված է եղել փախչել Եգիպտոս, Ալժիր նա կարողացել է վերադառնալ միայն 1962 թվականին Ալժիրի անկախության հռչակումից հետո։ Մուհամմադ ալ-Բաշիր ալ-Իբրահիմին մահացել է 1965 թվականի մայիսի 21-ին.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)
3. 1 2  «https://archive.islamonline.net/?p=8893» (անգլերեն). archive.islamonline.net. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 11-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)
4. ↑  «Muḥammad al-Bašīr Ṭālib al- Ibrāhīmī (1889-1965)».
5. ↑  «http://albayan.co.uk/article2.aspx?ID=2476». `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մուհամմադ ալ-Բաշիր ալ-Իբրահիմիի կենսագրությունը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մուհամմադ ալ-Բաշիր ալ-Իբրահիմի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13769915q · GND: 119023105 · ICCU: PALV064189 · ISNI: 0000000121032747 · LCCN: n85272671 · SUDOC: 148502695 · VIAF: 97039771 · WorldCat VIAF: 97039771 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դիրքապահ (այլ կիրառումներ)

**«Դիրքապահ» Քառօրյա պատերազմի մասնակիցների միավորում**, Հայաստանում գործող հասարակական կազմակերպություն։ Կազմակերպության ղեկավարն է Ապրիլյան պատերազմի մասնակից Մանուել Մանուկյանը։

Պատմություն
-----------

Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 2017 թվականի հունիսին։

Կազմակերպության ղեկավար Մանուել Մանուկյանի խոսքով Ապրիլյան պատերազմի մասնակիցների հասարակական կազմակերպություն ստեղծելու գաղափարը ծնվեց դեռ այն ժամանակ, երբ նա դեռ ծառայում էր Արցախի պաշտպանության բանակում որպես զինվոր.

> 
> 
> Պետք է խոստովանեմ, կանգնած լինելով խրամատում՝ մեզանից յուրաքանչյուրը ամուր թիկունքի կարիք էր զգում, միևնույն ժամանակ հասկանում էինք, որ մեր թիկունքում ապրող մեր հայրենակիցներին էլ ամուր պաշտպանություն է պետք (ինչից կամ ումից՝ յուրաքանչյուրս էլ լավ հասկանում է)։ Այդ ժամանակ էլ երդվեցինք, որ եթե ողջ մնանք, ծառայությունից հետո գտնելու ենք իրար, միավորվելու ենք ու մեր կյանքը, մեր գործը մեր հայրենիքի, մեր ժողովրդի պաշտպանությանն ենք նվիրելու։ 
> 
> 
>

Նպատակ
------

Մանուել Մանուկյանի խոսքով, կազմակերպության նպատակն է միավորել Ապրիլյան պատերազմի մասնակիցներին և «սատար լինել մեկս մյուսին, մեր զոհված ընկերների հարազատներին, ուզում ենք ուս ուսի տված կերտել այն արժանապատիվ ապագան, որի մասին երազում էինք, երբ կանգնած էինք խրամատում։ Իսկ այդ ամենը երկարատև աշխատանք է պահանջում»։

Տես նաև
-------

* Քառօրյա պատերազմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Դիրքապահ»-ը ծնվեց այն ժամանակ, երբ Քառօրյա պատերազմում մեր նման ջահել տղերքը խրամատում արժանի հակահարված տվեցին նենգ ու դավադիր հակառակորդին(չաշխատող հղում)
**Էջմիածնի Սուրբ Լուսավորչի տպարան**, հայկական առաջին տպարանը։ Հիմնադրվել է 1771 թվականին՝ Սիմեոն կաթողիկոս Երևանցու ջանքերով`«Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ» անվանումով։ Տպարանը հիմնադրվել է Մադրասում բնակվող ջուղայեցի Գրիգոր Միքայելյան-Չաքիկյանի հոգածությամբ։

Պատմություն
-----------

Սիմեոն Երևանցին, տպարանին կից, 1776 թվականին հիմնել է նաև սեփական թղթի գործարան` նույն մարդու նյութական միջոցներով։ Հետագայում Էջմիածնի տպարանը ունեցել է նաև իր տառաձուլարանը։ Տպարանի գրաշարները, տպագրողները, սրբագրիչները Էջմիածնի միաբանության անդամներն են եղել։ Տպարանի աշխատանքներին իր նպաստն է բերել նաև պոլսեցի նշանավոր վարպետ Պողոս Արապյանը, ով որոշ ժամանակ մնացել է Էջմիածնում։ Տպարանի առաջին տեսուչ է նշանակվել Իսահակ Գեղամացին` տպարանի աշխատանքը կատարելագործելու համար։

Տպագրված աշխատություններ
------------------------

Այս տպարանում 1772 թվականին տպագրվել է Հայաստանում առաջին տպագիր գիրքը` Սիմեոն Երևանցու 180 էջից բաղկացած «Զբօսարան հոգևոր»-ը` անկանոն շարվածքով, բայց ընթեռնելի։

Այստեղ տպագրվել են Սիմեոն Երևանցու «Տաղարանը» (1773), «Տոնացույցը» (1774), «Պարտավճարը» (1779), Հովսեպոս Ֆլավիոսի «Գիրք պատմությանց յաղագս Հրէից ընդ Հռովմայեցիս և ավերման Երուսաղեմի և Տաճարին հնոյ» (1787) հայտնի աշխատությունը, որի թարգմանությունը լատիներենից կատարել էր Ստեփանոս Իլովացին դեռևս 1660 թվականին և այլ գրքեր։

Էջմիածնի տպարանը ավելի ծաղկել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսերին և 20-րդ դարի առաջին տասնամյակներին։ Այս շրջանում տպագրվել են բազմաթիվ գրքեր, որոնց թվում Մխիթար Գոշի «Դատաստանագիրքը» (1880), Սիմեոն կաթողիկոսի «Ջամբռը» (1873), Մովսես Խորենացու, Ղազար Փարպեցու, Ագաթանգեղոսի պատմությունները, Մառի, Մանուկ Աբեղյանի, Հրաչյա Աճառյանի, Հակոբ Մանանդյանի ուսուննասիրությունները և այլն։

1867 թվականին մինչև 1910-ական թվականները այստեղ տպագրվել է «Արարատ» հայագիտական ամսագիրը։

Ներկա տպարանի հիմնարկեքը կատարվել է 1889 թվականին, իսկ կառույցն ավարտուն տեսք է ստացել 1889 թվականին։

Տես նաևՏես նաև
--------------

* Ոսկանյան տպարան

Աղբյուրներ
----------

1.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռաֆայել Իշխանյան (1981). *Հայ գիրքը։ 1512-1920*. Երևան: ՀՍՍՀ ԳԱ. էջ 154.
2. ↑  *Հայ տպագիր գրքի ցուցահանդես*. Երևան: Ա․ հ․. 1946. էջ 112.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 75)։*  |
«Հրեական հանրագիտարանի» հատորները
**«Հրեական հանրագիտարան»** (եբրայերեն՝ האנצקלופדיה העברית‎, անգլ.՝ Encyclopaedia Hebraica), եբրայերեն հանրագիտարանների շարք, որը տպագրվում է սկսած 1949 թվականից։ Սկզբնական շրջանում հրատարակվել է Թել Ավիվում, այնուհետև՝ Երուսաղեմում։

Սկզբնական շրջանում «Մասսադ» հրատարակչությունը նախատեսել էր թողարկել հանրագիտարանի 16 հատորները՝ հինգ տարվա ընթացքում։ Հավաքածու- հատորի թողարկման նախապատրաստական աշխատանքները սկսվել են 1946 թվականին՝ Ալեքսանդրա Պելիի գլխավորությամբ։ Հետագայում, հրատարակման ծավալները մեծացան, և 1996 թվականի տվյալներով թողարկվել է 38 հատոր։ Հանրագիտարանի վրա աշխատելու համար հրավիրվել են հարյուրավոր մասնագետներ, այդ թվում նաև Նոբելյան մրցանակի 15 դափնեկիրներ։ Առաջին գլխավոր խմբագիրը եղել է Իոսիֆ Կլաուզները, այնուհետև՝ Բենցոն Նեթանյահուն, Յեշայահու Լեյբովիչը և Յեհոշուա Պրավերը։ Հրեական հանրագիտարանի բաժանորդների թիվը կազմել է 140 000 մարդ։

Լեյբովիչի օրոք հանրագիտարանի տպագրությունը խիստ դանդաղել է՝ առաջացնելով՝ «բաժանորդների բողոքի»։ Վերջին հատորի թողարկման աշխատանքները ավարտվել են 1980 թվականին Յեհոշուա Պրավերի օրոք, չնայած որ հավելյալ հատորները թողարկվել են դրան հաջորդող 15 տարիների ընթացքում): 1990-ական թվականներին «Սիֆրիյաթ Պոալիմ» հրատարակչությունը սկսել է վերաթողարկել հանրագիտարանը՝ Դավիթ Շահամի խմբագրությամբ։ 1997 թվականին հանրագիտարանի տպագրության իրավունքը ձեռք բերեց «Շոկեն» հրատարակչությունը, որը սկսեց հանրագիտարանի վերատպագրությունը։

Տես նաև
-------

* Հայկական սովետական հանրագիտարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Asher Weill. «Bracha Peli». Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 8-ին.
2. 1 2  Ури Дроми. (2007 թ․ հունիսի 5). «Основатель Еврейской энциклопедии». *Га-Арец* (եբրայերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 8-ին.
3. ↑   *Энциклопедии*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Александер Пели на сайте Walla!
* Bracha Peli на jwa.org
* А. Нешер. (1964 թ․ հոկտեմբերի 16). «Энциклопедия, которая разочаровала». *Давар* (եբրայերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 8-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հրեական հանրագիտարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Համառոտ հրեական |

 |
**Ալ-Տաֆիլա** (արաբ․՝ الطفيلة‎‎), քաղաք Հորդանանի Թագավորության Ալ-Տաֆիլայի մարզում։ Քաղաքի անվանումը հիշատակված է եղել Աստվածաշնչում, որտեղ նշված է եղել, որ քաղաքը նախկինում եղել է հրեաներով բնակեցված։

Քաղաքի հեռախոսային կոդը՝ *+(962)3*, Ժամային գոտին՝ *+3 (UTC)*, իսկ քաղաքի ներկայիս քաղաքապետը (կառավարիչը) համարվում է արաբ ոստիկան Խալիֆ Հուլեիֆատը։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Ալ-Տաֆիլայի մարզի կենտրոնական հատվածում՝ Լեռնային Հորդանանում։ Քաղաքը գտնվում է մայրաքաղաք Ամմանից 120 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։

Գտնվում է ծովի մակարդակից 985 մետր բարձրության վրա։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 23 512 մարդ։

| 1994 | 2004 | 2013 |
| --- | --- | --- |
| 20 881 | 23 512 | 29 557 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ալ-Տաֆիլա» (անգլերեն). Հորդանանի 2004 թվականի մարդահամարի արդյունքներ. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2013, հունվարի 22-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալ-Տաֆիլա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n89126198 · VIAF: 150217202 · WorldCat VIAF: 150217202 |

 |
**«Պետրոսյան» ընկերություն»** (ֆր.՝ Caviar Petrossian), նպարեղենի ֆրանսիական ընկերություն, որը մասնագիտացած է խավիարի և ապխտած ձկնամթերքի արտադրության մեջ։

Ընկերություն
------------

1920 թվականին հայ փախստականներ Մելքում և Մուշեղ Պետրոսյանների կողմից հիմնադրված ընտանեկան ձեռնարկություն։ Առաջինը մահացել է 1972 թվականին, երկրորդը՝ 1981 թվականին։ Վերջինիս որդին՝ Արմեն Պետրոսյանը, ստանձնել է ընկերության կառավարումը  1991 թվականին։

Ընկերությունն ունի պատմական բուտիկ Փարիզում՝ 18 boulevard de La Tour-Maubourg (7-րդ շրջան) հասցեում, որը գրավել է միջպատերազմյան ժամանակաշրջանի բարձրակարգ հաճախորդներին։ Այնուհետև այն համալրվեց մի քանի այլ խանութներով և ռեստորաններով, ներառյալ Boulevard de Courcelles (17-րդ շրջան) և Rue de la Pompe (16-րդ շրջան ) խանութները։ Տունը բացել է նաևխանոև ռեստորաններ Նյու Յորքում, Լոս Անջելեսում և Լաս Վեգասում։

1990-ականներին խավիարի շուկան խաթարվեց ԽՍՀՄ-ի փլուզմամբ, թեև ընկերությունը կարողացավ զարգացնել իր հարաբերությունները խորհրդային իշխանությունների հետ՝ զարգացնելու համար խավիարի առևտուրը, բայց նաև այնպիսի մասնագիտություններ, ինչպիսիք են Չատկա խեցգետնի  պահածոները կամ օղիները։ Այնուհետև խավիարի գինը նվազել է ինտենսիվ որսագողության պատճառով:1998 թվականին միջազգային համաձայնագրով արգելվեց վայրի թառափի ձկնորսությունը։ Սա կանխատեսելով՝ Պետրոսյանը ոլորտում առաջինն է, որն իր կատալոգում առաջարկում է ֆերմերային խավիար։

Ընկերությունը լքում է իր պատմական արտադրամասը Պիերֆիտ-սյուր-Սենում 2001 թվականին՝ ընդլայնվելու և արդիականանալու Անժերում։ Նա ընդլայնում է ապխտած ձկների իր տեսականին օձաձկնով, ծովատառեխով և  Սուրբ Ժաքիի պատյանով, այնուհետև այն վերածվում է բադի լյարդի պաշտետի, տրյուֆելների և օղու։ Ընկերությունը պիտակավորված է որպես կենդանի ժառանգություն։

2011 թվականին Պետրոսյանը խավիարի համաշխարհային առաջատարն է՝ 40 միլիոն եվրո շրջանառությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Le savoir-faire français de Petrossian». *petrossian.fr*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 12-ին. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 20-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|consulté le=` ignored (`|access-date=` suggested) (օգնություն)
2. ↑  «Petrossian: une dynastie du caviar». *francesoir.fr*. 13-11-2014. Վերցված է 07-11-2015-ին.
3. ↑  {{{վերնագիր}}}. — P. 76-80. — P. 76-80..
4. 1 2  Laurence Girard (24-12-2013). «Armen Petrossian, le caviar dans le sang». *lemonde.fr*. Վերցված է 07-11-2015-ին.
5. 1 2  «Armen Petrossian, le tsar du caviar». *capital.fr*. 23-01-2012. Վերցված է 07-11-2015-ին.
6. ↑  «Petrossian s'ancre à Angers». *lsa-conso.fr*. 01-09-2001. Վերցված է 07-11-2015-ին.
7. ↑  «Petrossian, Lalique, Repetto: 3 stars du Patrimoine Vivant! C'était au Business Club». *businessclubdefrance.com*. 19-09-2016. Վերցված է 29-05-2018-ին.
**Google Fit**, պլատֆորմ, որը նախատեսված օգտատիրոջ առողջության վիճակին հետևելու համար։ Մշակվել է Google ընկերության կողմից Android, Wear OS և iOS օպերացիոն համակարգերի համար։ Սա API-ի միակ հավաքածուն է, որը հավաքագրում է տվյալների մի քանի հավելվածներից մի սարքի մեջ։ Google Fit օգտագործում է օգտատիրոջ ակտիվության թրեքերները կամ բջջային սարքերը ֆիզիկական վարժությունների գրանցման համար, համեմատում դրանք ֆինտես նպատակների հետ, որպեսզի ապահովի տեղեկություն օգտատիրոջ ֆիզիկական վիճակի մասին։

Պատմութույն
-----------

Google Fit-ը ներկայացվել է 2014 թվականի հուլիսի 25-ին Google I/O-ի ժամանակ։ Ծրագրավորողների համար նախատեսված տարբերակը թողարկվեց 2014 թվականի օգոստոսի 7-ին։ Իսկ հանրությանը Google Fit-ը հասանելի դարձավ նույն թվականի հոկտեմբերի 28-ին։

2018 թվականի օգոստոսին Google հայտարարեց փոփոխությունների մասին Android Fit տարբերակում, որը ավելացրել էր ֆիզիկական ակտիվության նպատակներ հիմնվելով Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության խորհուրդների վրա։ Թարմացումները նախատեսված էին, Google Fit-ում այլ գործունեությունների ցուցադրման համար, օրինակ՝ քայլքի համար, օգտատիրոջը մարզվելու մասին հիշեցնելու համար։

2019 թվականի ապրիլին Google ընկերությունը ներկայացրեց Google Fit-ի տարբերակը նախատեսված iOS օպերացիոն համակարգի համար։ Google Fit-ը iOS տարբերակի համար օգտոգործում էր Apple Health, Nike Run Club, Headspace կամ այլ միացված սարք, ինչպիսին են օրինակ՝ Apple Watch կամ Waer OS օպերացիոն համակարգով աշխատող խելացի ժամացույցներ, որոնք միացված է սարքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ghosh, Angana (2014 թ․ օգոստոսի 7). «Google Fit Preview SDK now available». *Google Developers Blog*. Google. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 29-ին.
2. ↑  Hollendoner, Margaret (2018 թ․ օգոստոսի 21). «Introducing the new Google Fit». *The Keyword*. Google. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 25-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 21-ին.
3. ↑  «Google Fit is getting redesigned with new health-tracking rings». *The Verge*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 19-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 29-ին.
4. ↑  «Google Fit is now on iOS». *Google* (անգլերեն). 2019 թ․ ապրիլի 24. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 25-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
5. ↑  «Google Fit comes to iOS». *TechCrunch* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.(չաշխատող հղում)
**Մեծ Լիմպոպո անդրսահմանային պարկ** (անգլ.՝ Great Limpopo Transfrontier Park), աֆրիկյան Զիմբաբվե, Մոզամբիկ և ՀԱՀ պետությունների տարածքում ներկայումս ձևավորվող բնական պարկ, որի տարածքը կազմում է 37572 կմ²։ Պարկի զարգացման երկրորդ փուլում նրա տարածքը կհասնի մինչև 100000 կմ², որը «Մեծ Լիմպոպոն» կդարձնի աշխարհի ամենախոշոր բնական պարկը։

Մեծ Լիմպոպո անդրսահմանային պարկի ուրվագիծը

Պատմություն
-----------

Պարկի ստեղծման հուշագիրը ստորագրվել է 2000 թվականի նոյեմբերի 10-ին։ Ապագա պարկը ի սկզբանե կոչվել է Գազա-Կրյուգեր-Գոնառեժուի անդրսահմանային պարկ, սակայն 2001 թվականի հոկտեմբերին որոշվեց նրան տալ ներկայիս անվանումը։ 2002 թվականի դեկտեմբերի 9-ին պետությունների ղեկավարները, որոնց տարածքում ձևավորվել էր պարկը ստորագրեցին համաձայնագիր դրա ստեղծման վերաբերյալ։ Առաջին կենդանիներն անցան ազգային պարկերի նախկին սահմանները 2001 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։ Այդ ժամանակից ի վեր հանվեցին ավելի քան 50 կմ արգելափակոցներ կենդանիների անխոչընդոտ տեղաշարժն ապահովելու նպատակով։ 2013 թվականի հոկտեմբերից Մոզամբիկի և ՀԱՀ-ի միջև գործում է հատուկ սահմանային անցակետ «Մեծ Լիմպոպո» այցելող զբոսաշրջիկների անցման համար։

Ֆաունա
------

Պարկում կան վայրի կենդանիների աշխարհի տարբեր ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ հարավային սպիտակ ռնգեղջյուր, հարավաֆրիկյան ընձուղտ, կապույտ գնու, աֆրիկյան ընձառյուծ, հարավային առյուծ, հարավային վագրակատու, մանգուստներ և բծավոր բորենիներ։

Պարկի կազմ
----------

«Մեծ Լիմպոպո» անդրսահմանային պարկը ներառում է ՀԱՀ-ի, Մոզամբիկի և Զիմբաբվեի տարածքում գործող նախկին մասնավոր և պետական, բնական պարկերն ու արգելոցները։ 

* Կրյուգերի ազգային պարկ (ՀԱՀ)
* Լիմպոպո ազգային պարկ (Մոզամբիկ)
* Բանյինե ազգային պարկ (Մոզամբիկ)
* Զինավի ազգային պարկ (Մոզամբիկ)
* Մապուտո փղի արգելոց (Մոզամբիկ)
* Գոնառեժու ազգային պարկ (Զիմբաբվե)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «GREAT LIMPOPO TRANSFRONTIER PARK». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 25-ին. Վերցված է 2014-06-20-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Great Limpopo Park
* Peace Parks Foundation
* SANParks Official Site
* Great Limpopo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մեծ Լիմպոպո անդրսահմանային պարկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2008166236 · VIAF: 151664771 · WorldCat VIAF: 151664771 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յասոն (այլ կիրառումներ)

**Յասոն** (Յազոն, Իասոն, (հուն.)Ἰάσων), հունական դիցաբանության աստված, Յասոն նշանակում է բուժող, նրա իսկական անունը եղել է Դիոմեդես։

Թեսսալիայի Իոլկոս քաղաքի թագավոր Էսոնի և Պոլիմեդայի (տարբերակներ՝ Ամփոնոմիե, Պոլիմենե, Ալկիմեդա, Պոլիփեմե) որդին։ Երբ Էսոնի եղբայրը՝ Պելիասը իշխանությունը խլեց նրանից, հարազատները, վախեցած Պելիասի դավերից, Յասոնին հանձնում են կենտավրոս Քիրոնի խնամքին, որը պատանուն սովորեցնում է բժշկության արվեստը։ Այր դառնալուց հետո Յասոնը վերադառնում է Իոլկոս։ Պելիասը նրան ուղարկում է Այետեսի թագավորություն՝ ոսկե գեղմը բերելու։ Նա գլխավորում է արգոնավորդների արշավանքը։ Բազում արկածներից հետո արգոնավորդները «Արգո» նավով հասնում են Այետես թագավորի մոտ, որը համաձայնվում է հանձնել նրանց ոսկե գեղմը, պայմանով, որ Յասոնը գութանին լծի բոց ժայթքող, պղնձե սմբակներով ցուլերին և նրանցով հերկած դաշտում ցանի վիշապի ատամներ։ Այետեսի դստեր՝ հզոր կախարդուհի Մեդեաի օգնությամբ, որը սիրահարվում է Յասոնին, թագավորի պահանջները հաջողությամբ կատարվում են։ Յասոնը տիրանում է ոսկե գեղմին և իր հետ վերցնելով Մեդեաին ընկերների հետ մեկնում է Հունաստան։ Վերադառնալով Իոլկոս Յասոնը իմանում է, որ Պելիասը սպանել է իր հորը և եղբորը, իր մորը հասցրել ինքնասպանության։ Մարդասպանից վրեժ լուծելու համար Մեդեան Պելիասի դուստրերին համոզում է կտրատել իրենց ծերունի հոր մարմինը և եփել կաթսայում։ Նա խոստանում է ուր դրանից հետո Պելիասը կերիտասարդանա, սակայն խոստումը չի կատարվում, Մեդեան ու Յասոնը վտարվում են Իոլկոսից և մեկնում Կորնթոս, Կրեոն թագավորի մոտ։ Այստեղ Յասոնը մի քանի տարի ապրում է Մեդեաի հետ և ունենում են երկու զավակ՝ Մերմերոսին և Փերետոսին։ Այնուհետև Յասոնը որոշում է ամուսնանալ Կրեոնի դստեր՝ Կրեուսայի (Գլավկեի) հետ։ Մեդեան նորապսակ կնոջը ուղարկում է թունավոր հագուստ և նա ահավոր տառապանքներով մահանում է։ Որպեսզի վրեժը լիակատար լինի նա Յասոնի աչքի առջև սպանում է իր երկու որդիներին և հեռանում թևավոր վիշապներ լծած կառքով։ Միայնակ մնացած Յասոնը մահանում է խալխլված «Արգո» նավի բեկորների տակ։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Դիցաբանական բառարան, Երևան, 1985, էջ 165։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յասոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Մեծ Յուժակովի · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Treccani · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118557092 · LCCN: no2015142260 · LIBRIS: 245972 · SUDOC: 030620554 · VIAF: 12290832, 228149233531976511646, 153144782709342815657, 217077583 · WorldCat VIAF: 12290832, 228149233531976511646, 153144782709342815657, 217077583 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 119)։*  |