Այս մետաղադրամը թողարկվել է Հայաստանում՝ ի նշանավորումն 2001 թվականին Հայաստանի՝ Եվրոպայի խորհրդին անդամակցելու։
Հայաստանը 2001 թվականից Եվրոպայի խորհրդի անդամ է՝ միջազգային կազմակերպության, որը զբաղվում է ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և օրենքի գերակայության ամրապնդմամբ ամբողջ Եվրոպայում։

Անդամակցություն
---------------

Եվրոպայի խորհրդի կանոնադրության 4-րդ հոդվածը սահմանում է, որ Եվրոպայի խորհրդին անդամակցությունը բաց է ցանկացած եվրոպական երկրի համար, այն պայմանով, որ երկիրը համապատասխանում է կոնկրետ ժողովրդավարական և մարդու իրավունքների չափանիշներին։ 2001 թվականի հունվարի 25-ին Հայաստանը դարձել Է Եվրոպայի խորհրդի 42-րդ անդամ պետությունը։ Հայաստանին 4 տեղ է հատկացվել Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում՝ Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական թևում։

Հայաստանը նաև Տեղական և տարածքային իշխանությունների կոնգրեսի, Կոռուպցիայի դեմ պետությունների խմբի, Ռասիզմի և անհանդուրժողականության դեմ պայքարի Եվրոպական հանձնաժողովի, Արդարադատության արդյունավետության Եվրոպական հանձնաժողովի, Խոշտանգումների կանխարգելման կոմիտեի, Եվրիմաժի, Պոմպիդու խմբի և Վենետիկի հանձնաժողովի անդամ է։

2021 թվականի հունվարի 25-ին Եվրոպայի Խորհրդին Հայաստանի անդամակցության 20-ամյակի կապակցությամբ արված հայտարարության մեջ ԱԳ նախկին նախարար Արա Այվազյանը հայտարարել է. «Անդամակցելով Եվրոպայի խորհրդին՝ Հայաստանը միացել է եվրոպական պետությունների ընտանիքին, որոնց հետ ունի ընդհանուր պատմություն, արժեքներ և իդեալներ, ինչպես նաև ապագա Եվրոպայի տեսլական, որտեղ հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները պաշտպանված են բոլորի համար՝ առանց տարբերակման կամ խտրականության»։

Անդամակցության նպատակներ
------------------------

Տե՛ս նաև՝ Մահապատիժը Հայաստանում, Մարդու իրավունքները Հայաստանում, և ԼԳԲՏ իրավունքները Հայաստանում2005 թվականից Հայաստանն օգտվում է Եվրոպայի խորհրդի գործողությունների ծրագրերի շրջանակներում համագործակցության ծրագրերից։ Եվրոպական միության կողմից աջակցվող նախկին և ընթացիկ ծրագրերն ուղղված են արդարադատության համակարգի անկախության և հաշվետվողականության բարձրացմանը, ազատ և արդար ընտրությունների ապահովմանը, փոքրամասնությունների և աշխատանքային իրավունքների պաշտպանությանը, գենդերային հավասարության և խոսքի ազատության խթանմանը, երեխաների բարեկեցության ամրապնդմանը, ընտանեկան բռնության դեմ պայքարին, քրեակատարողական համակարգի բարեփոխմանը, կոռուպցիայի դեմ պայքարին և 2017 թվականին ավարտված Հայաստան-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրում ամրագրված նպատակների իրականացմանը։

Ինչպես նշված է Եվրոպայի Խորհրդի՝ Հայաստանի համար 2019-2022 թվականների գործողությունների ծրագրում․ «Եվրոպայի Խորհուրդը և Հայաստանը կշարունակեն համագործակցությունը առկա օրենսդրական շրջանակների կատարելագործման, դրանց արդյունավետ իրականացման և ազգային ինստիտուտների կարողությունների ամրապնդման ուղղությամբ՝ երկրի օրենսդրությունն ու պրակտիկաները եվրոպական չափանիշներին համապատասխանեցնելու նպատակով՝ ամրապնդելով մարդու իրավունքները, օրենքի գերակայությունը և ապահովելով կառավարման ժողովրդավարական սկզբունքները»։ 2019-2022 թվականների գործողությունների ծրագրի բյուջեն կազմել է 18,9 միլիոն եվրո։

2022 թվականի հունվարի 27-ին Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովն ընդունել է բանաձեւ, որը գովաբանում է Հայաստանի հանձնառությունը ժողովրդավարական բարեփոխումներին։ Վեհաժողովը ողջունել է 2018 թվականի հայկական հեղափոխությունից հետո ընտրական, դատական և օրենսդրական բարեփոխումներում արձանագրված նկատելի բարելավումները։

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան
-------------------------------------

Տե՛ս նաև՝ Հայաստանի Սահմանադրական դատարանՄարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) ապահովում է մարդու իրավունքների մասին եվրոպական կոնվենցիայի կատարումը։ Հայաստանը կոնվենցիայի պայմանավորվող կողմ է։ Դատարանի իրավասությունը ճանաչվել է Եվրոպայի Խորհրդի բոլոր 47 անդամների, այդ թվում՝ Հայաստանի կողմից։ Հայաստանի քաղաքացին, մի խումբ անձինք կամ պետությունն ինքը կարող են դիմել դատարան։ 2015 թվականին Արմեն Հարությունյանը դատավոր է ընտրվել ՄԻԵԴ-ում աշխատելու համար։

Եվրոպայի Խորհրդի Նախարարների կոմիտե
-----------------------------------

Եվրոպայի Խորհրդի Նախարարների կոմիտեն Եվրոպայի խորհրդում որոշումներ կայացնող մարմին է։ Հայաստանն առաջին անգամ Նախարարների կոմիտեում նախագահել է 2013 թվականի մայիսից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Հայաստանի նախագահության հիմնական նպատակներն էին Եվրոպայում ռասիզմի և քսենոֆոբիայի դեմ պայքարը, միջմշակութային երկխոսության միջոցով եվրոպական արժեքների խթանումը և ժողովրդավարական հասարակությունների ամրապնդումը։

Ֆինանսական ներդրումներ
----------------------

Եվրոպայի խորհրդի 2022 թվականի բյուջեն կազմում է 477 միլիոն եվրո։ Հայաստանի ներդրումը կազմում է 540,141 եվրո։

Ներկայացուցչություն
-------------------

Եվրոպայի խորհուրդը ներկայացուցչություն ունի Երևանում։ Հայաստանն ունի մշտական ներկայացուցչություն Ֆրանսիայի Ստրասբուրգ քաղաքում։ 2021 թվականի դեկտեմբերի 2-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Արման Խաչատրյանին նշանակել է Եվրոպայի Խորհրդում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ։ Իր երդմնակալությունից հետո Խաչատրյանը հայտարարել է, որ «Հայաստանի կառավարությունը բարձր է գնահատում ժողովրդավարական բարեփոխումների, օրենքի գերակայության ապահովման և մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում Եվրոպայի Խորհրդի կողմից ցուցաբերվող աջակցությունը»։ Խաչատրյանը վերահաստատել է ՀՀ կառավարության հանձնառությունը՝ խորացնելու Եվրոպայի խորհրդի հետ համագործակցության օրակարգը։

Վերջին զարգացումներ
-------------------

2020 թվականին Արցախում տեղի ունեցած պատերազմից հետո Եվրոպայի խորհուրդը Հայաստանին և Ադրբեջանին կոչ է արել անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունների վերսկսված էսկալացիան։ Եվրոպայի խորհուրդը հայտարարություն է տարածել, որում աջակցել է երկու կողմերին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդությամբ Արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման ձգտման հարցում։

2022 թվականի հունիսի 9-ին Վենետիկի հանձնաժողովի նախագահ Քլեր Բազի-Մալաուրին այցելել է Հայաստան և հանդիպել ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանի հետ։ Նախագահ Խաչատուրյանն ասել է. «Եվրոպայի խորհուրդը Հայաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ անկախությունից ի վեր Հայաստանը շատ սերտորեն համագործակցում է այդ կառույցի հետ, իսկ ԵԽ-ն Հայաստանի առանցքային գործընկերներից է»։ Իր հերթին Բազի-Մալաուրին հայտարարել է, որ «Հայաստանը Եվրոպայի խորհրդի կայուն և հուսալի գործընկերն է»։

2022 թվականի հունիսի 16-ին Եվրոպայի Խորհրդի գլխավոր քարտուղար Մարիա Պեյչինովիչ Բուրիչը պաշտոնական այցով ժամանել է Հայաստան՝ Եվրոպայի Խորհրդին Հայաստանի անդամակցության 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ։ Բուրիչը հանդիպումներ է ունեցել մի շարք պաշտոնյաների, այդ թվում՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։

2023 թվականի փետրվարի 16-ին Երևանում կայացած արարողության ժամանակ պաշտոնապես ներկայացվել է Եվրոպայի խորհրդի 2023-2026 թվականների գործողությունների ծրագիրը Հայաստանի համար։ Գործողությունների ծրագիրը, ի թիվս այլ հարցերի, կենտրոնանալու է մարդու իրավունքների ամրապնդման, կանանց և փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության, կոռուպցիայի դեմ պայքարի, դատական բարեփոխումների, Հայաստանի օրենսդրությունը եվրոպական չափանիշներին համապատասխանեցնելու վրա։ ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանն ասել է․ «Գործողությունների ծրագիրն առանցքային գործիք է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության բարեփոխումների հավակնոտ օրակարգում՝ ուղղված եվրոպական չափանիշներին համապատասխան ժողովրդավարական հաստատությունների հետագա զարգացմանը, անկախ դատական համակարգի կայացմանը և հակակոռուպցիոն ինստիտուտների հզորացմանը»։ ԱԳ նախարարը վերահաստատել է Հայաստանի կառավարության հավատարմությունը Եվրոպայի խորհրդի սկզբունքներին և արժեքներին, որոնք նախատեսված են ՀՀ կառավարության ծրագրում։ Գործողությունների ծրագրի իրականացման համար հատկացված բյուջեն կազմում է 19 միլիոն եվրո։

Տես նաև
-------

* Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններ
* Հայաստան-ՆԱՏՕ հարաբերություններ
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ
* Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտե

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «COUNCIL OF EUROPE»։ *www.mfa.am*
2. ↑  «Caucasus: Armenia And Azerbaijan Join Council Of Europe»։ *RadioFreeEurope/RadioLiberty* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 30
3. ↑  «Full list»։ Council of Europe։ Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 23
4. 1 2  «Armenia - Member state»։ *www.coe.int*
5. ↑  «Venice Commission :: Council of Europe»։ *www.venice.coe.int*
6. ↑  «By member States of the Council of Europe»։ *Treaty Office*
7. ↑  «Armenia committed to principles and aims of the Council of Europe – FM»։ 2021 թ․ հունվարի 25
8. ↑  «Council of Europe launches Action Plan of 15 million Euros in Armenia»։ *armenpress.am*
9. 1 2  Office of the Directorate General of Programmes (2018 թ․ դեկտեմբերի 11)։ «Council of Europe Action Plan for Armenia 2019-2022»
10. ↑  «"Armenia is a shining star of democracy in the region" - PACE Co-Rapporteurs to PM Pashinyan»։ *Hetq.am*
11. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am»։ *www.parliament.am*
12. ↑  «Armenia»։ *coe.int*
13. ↑  «The functioning of democratic institutions in Armenia»։ 2022 թ․ հունվարի 28
14. ↑  «Country Map»։ *European Implementation Network*։ Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 25
15. ↑  «BBC News - Profile: The Council of Europe»։ *news.bbc.co.uk*
16. ↑  «Armenia at the Council of Europe»։ *coe.int*
17. ↑  «International Organizations»։ *www.mfa.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 30  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
18. ↑  «Council of Europe Office in Yerevan»։ *Council of Europe Office in Yerevan*
19. ↑  «In International Organizations»։ Ministry of Foreign Affairs of Armenia։ Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 30
20. ↑  «Arman Khachatryan Appointed Armenia's Permanent Representative to the Council of Europe»։ *Hetq.am*
21. ↑  «Arman Khachatryan appointed Armenia's permanent representative to Council of Europe»։ *arka.am*
22. ↑  «Armenia interested in deepening the agenda of cooperation with Council of Europe»
23. ↑  «Council of Europe Secretary General calls on Armenia and Azerbaijan to immediately calm tensions»
24. ↑  «Armenia is stable and reliable partner of Council of Europe: President of Council of Europe's Venice Commission to Vahagn Khachaturyan»։ *www.1lurer.am*
25. ↑  «CoE Secretary General Marija Pejčinović Burić to visit Armenia»
26. ↑  «"Democracy is irreversible in Armenia" - Council of Europe Action Plan 2023-2026 officially launched in Yerevan»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Եվրոպայի խորհրդի գրասենյակը Երևանում
* Հայաստանը Եվրոպայի խորհրդում Թվիթթերում
* Եվրոպայի խորհրդի 2023-2026 թվականների գործողությունների ծրագիրը Հայաստանի համար