recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սարիբեկ Ղազարի Դարբինյան** (1918, Մարտունու շրջան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սարիբեկ Դարբինյանը ծնվել է 1918 թվականին Մարտունու շրջանի Մարտունի ավանում, չքավոր գյուղացու ընտանիքում։ 1938 թվականին ավարտել է Մարտունու շրջկենտրոնի Ս. Մ. Կիրովի անվան միջնակարգ դպրոցը։ Միջնակարգ դպրոցի բարձր դասարաններում սովորելուն զուգընթաց դասավանդել է դպրոցին կից գործող լիկկայանում։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1941 թվականի նոյեմբերից մինչև 1942 թվականի փետրվարն աշխատել է Անիի շրջանի Ձիթհանքով գյուղի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես ուսումնական մասի վարիչ։

1942 թվականի հունվարի 25-ին Դարբինյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 409-րդ հրաձգային դիվիզիայից գործուղվել է Բաքու՝ ռազմական ուսումնարանում սովորելու։ 1942 թվականի հոկտեմբերին 165-րդ հետևակային հարվածային բրիգադի հետ մեկնել է ռազմաճակատ, կռվել Տուապսեից հյուսիս-արևմուտք ընկած լեռներում։ 1942 թվականի նոյեմբերին մարտերից մեկում Դարբինյանը ծանր վիրավորվել է, փոխադրվել հոսպիտալ։ Բուժվելուց հետո զորացրվել է։ Մարտական ծառայությունների համար Դարբինյանը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշանով, «Կովկասի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», 1941-1945 թթ. թիկունքի քաջարի աշխատանքի համար, «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալներով ու պատվոգրերով։

Զորացրվելուց հետո Դարբինյանն աշխատել է Մարտունու շրջժողկրթբաժնում, որպես դպրոցական տեսուչ։ 1948-1950 թվականներին եղել է Մարտունու Ս. Մ. Կիրովի անվան միջնակարգ դպրոցի ուսումնական մասի վարիչը։ 1950 թվականից տնօրենի պաշտոն է վարել շրջկենտրոնի դպրոցներում։

Պարգևներ
--------

* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* 1941-1945 թթ. թիկունքի քաջարի աշխատանքի համար մեդալ
* «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Ամիր Շաֆի Մուհամադ Սաբբահ** (արաբ․՝ **عامر شفيع**‎‎), փետրվարի 14, 1982(1982-02-14), Ամման, Հորդանան, հորդանանցի ֆուտբոլիստ, Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և «Ալ- Վիխդատ» ֆուտբոլային ակումբի դարպասապահ։

Վաղ տարիներ
-----------

Ամիր Շաֆին մեծացել է Ջեբել ալ-Հաշմի Ալ-Շամալիում, որտեղ նա հաճախել է դպրոց և ֆուտբոլ խաղացել, անցկացրել է իր երիտասարդության տարիները, խաղացել է այնպիսի ֆուտբոլիստների հետ ինչպիսին էր Ռամի Էլ-Խինդին։

Ակումբային կարիերան
-------------------

Ամիր Շաֆին սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան որպես կիսապաշտպան, իսկ հետո դարձել է դարպասապահ։ «Ալ-Յարմուկ» ակումբում մի քանի տարի խաղալուց հետո ընտրվել է Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դարպասապահը։ 2004, 2011 և 2015 թվականներին Ասիայի գավաթի մրցաշարերում իր հաջող խաղերից հետո նա ցանկանում էր գնալ Եվրոպա, սակայն ելնելով ընտանեկան պայմաններից չի կարողացել թողնել Հորդանանը։

Միջազգային կարիերա
------------------

Ամիր Շաֆին իր առաջին միջազգային խաղն անցկացրել է Հորդանանի ազգային հավաքականում 2002 թվականի օգոստոսի 17-ին՝ Քենիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հետ կայացած ընկերական հանդիպման ժամանակ, որն ավարտել է ոչ-ոքի։ Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում իր անցկացրած խաղերի (136 խաղ) քանակով համարվում է ռեկորդ։

Վիճակագրությունը հավաքականում
-----------------------------

*2017 թվականի հունիսի 17-ի դրությամբ*-ի դրությամբ

| Հորդանան |
| --- |
| Թվական | Խաղեր | Գոլեր |
| 2002 | 11 | 0 |
| 2003 | 6 | 0 |
| 2004 | 13 | 0 |
| 2005 | 1 | 0 |
| 2006 | 11 | 0 |
| 2007 | 4 | 0 |
| 2008 | 6 | 0 |
| 2009 | 7 | 0 |
| 2010 | 8 | 0 |
| 2011 | 17 | 0 |
| 2012 | 12 | 0 |
| 2013 | 14 | 0 |
| 2014 | 4 | 0 |
| 2015 | 14 | 0 |
| 2016 | 7 | 0 |
| 2017 | 5 | 0 |
| Արդյունք | 141 | 0 |

Նվաճումներ
----------

Հորդանան Հորդանան **«Ալ- Ֆայսալ»**

* Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի գավաթակիր **(1)**։ 2005
* Հորդանանի գավաթակիր **(1)**։ 2005

Հորդանան Հորդանան **«Ալ- Վիխդատ»**

* Հորդանանի չեմպիոն **(6)**։ (2007, 2009, 2011, 2014, 2015, 2016)
* Հորդանաին գավաթակիր **(4)**։ 2009, 2010, 2011, 2014
* Հորդանանի FA Shield հաղթող **(2)**։ 2008, 2010
* Հորդանանի սուպերգավաթակիր**(5)**։ 2008, 2009, 2010, 2011, 2014

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Վիճակագրություն *FIFA*-ի կայքում(անգլ.)
* Վիճակագրությունը *National Football Teams* կայքում(անգլ.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**Սերգեյ Բորիսովիչ Ցուկանով** (ռուս.՝ Серге́й Бори́сович Цука́нов, հունվարի 14, 1986(1986-01-14), Otradnoye, Novousmansky District, Voronezh Oblast, Նովոուսմանսկի շրջան, Վորոնեժի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստ։ «Ենիսեյ» ակուբի պաշտպան։

Կարիերա
-------

Վորոնեժական ֆուտբոլի սան։ 2014-2015 մրցաշրջանի սկզբին տեղափոխվել է Կալինինգրադի «Բալթիկա»։ Սերգեյը կարճ ժամանակում դարձել է թիմի ավագը և սիրվել շատերի կողմից։ Մրցաշրջանի արդյունքով Ցուկանովը դարձել է «Բալթիկայի» գլխավոր ռմբարկուն` 31 խաղում խփելով 6 գոլ։ Նա համարվում է լիգայի լավագույն պաշտպաններից մեկը։ 2016 թվականի փետրվարի 8-ին Սերգեյ Ցուկանովը տեղափոխվել է Կրասնոյարսկի «Ենիսեյ»։

Վիճակագրությունը «Բալթիկայի» կազմում
------------------------------------

| Ակումբ | Սեզոն | Չեմպիոնատ | Գավաթ | Արդյունք |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Խաղ | Գօլ | Խաղ | Գոլ | Խաղ | Գոլ |
| Բալթիկա | 2014/15 | 31 | 6 | 2 | 1 | 33 | 7 |
| 2015/16 | 20 | 3 | 0 | 0 | 20 | 3 |
| Ընդամենը Բալթիկաի համար | 51 | 9 | 2 | 1 | 53 | 10 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ибрагим Цаллагов - лучший защитник прошедшего сезона в ФНЛ». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте ФНЛ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Sportbox.ru · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Վարազդատ Հարոյան** (օգոստոսի 24, 1992(1992-08-24), Երևան, Հայաստան), հայ ֆուտբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «Ուրալ» ակումբում։ 2011 թվականից հանդես է գալիս ազգային հավաքականում որպես պաշտպան, 3 համարի մարզաշապիկով։

Ակումբային կարիերա
------------------

Հարոյանը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է Փյունիկի ֆուտբոլային ակադեմիայում։ 17 տարեկան հասակում՝ նա խաղաց հայկական Պատանի ակումբում։
2009 թվականին, նա իր դեբյուտային խաղն անցկացրեց Փյունիկի կազմում Գանձասարի դեմ։ Խաղը կայանում էր Երևանում։ Հարոյանը փոխարինվեց 90-րդ րոպեին՝ իր տեղը զիջելով Արթուր Եդիգարյանին։ Այդ մրցաշրջանում Փյունիկը դարձավ Հայաստանի չեմպիոն։
2010 թվականին, Հարոյանը դարձավ թիմի հիմնական կազմի խաղացող։ Այդ մրցաշրջանում Փյունիկը հաղթեց Հայաստանի առաջնությունը, Հայաստանի գավաթը և Հայաստանի սուպերգավաթը։
2012 թվականի մարտ ամսին գերմանական Քյոլնին գրավեց Հարոյանի խաղը և պաշտոնապես Քյոլնը Հարոյանին հրավիրեց թիմ։ Հարոյանը մարզվում էր Քյոլնի հետ։

Ռուսական Տամբովում և Ղազախական Աստանայում մեկ տարի հանդես գալուց հետո Իսպանական Կադիսից առաջառկ եղավ որին հետևեց նրա տեղափոխությունը Իսպանական ակումբ։ Բավական արագ հարմարվեց ակումբին, 2022-ի Դրությամբ ակումբում հանդես է եկել 19 խաղում խփել մեկ գոլ։

Միջազգային կարիերա
------------------

2011 թվականի, օգոստոսի 10-ին Հարոյանը իր առաջին խաղն անցկացրեց հավաքականի կազմում՝ ընդդեմ Լիտվայի։ Պաշտոնական խաղերում առաջին անգամ Հարոյանը խաղաց Դանիայի դեմ 2013 թվականին, որտեղ Հայաստանի հավաքականը ջախջախեց Դանիային 4-0 հաշվով։

Տիտղոսներ
---------

### Ակումբային

Հայաստան Փյունիկ

* Հայաստանի առաջնություն(2) 2009, 2010,2014-2015
* Հայաստանի գավաթ(1) 2009,2010,2012-2013,2013-2014,2014-2015
* Հայաստանի սուպերգավաթ(1) 2010,2011-2012,2015-2016

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  FBref.com(բազմ․)
3. ↑   Արխիվացված 2019-11-06 Wayback Machine: Հարոյանը կմարզվի Քյոլնի հետ

* Տեղեկություններ soccerway.com-ում
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վարազդատ Հարոյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFutbol · eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Sportbox.ru · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՈւԵՖԱ · ՖԻՖԱ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 549160546910810240007 · WorldCat VIAF: 549160546910810240007 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Մնացականյան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Սիդորի Մնացականյան (Մնացականով)** (փետրվարի 23, 1921(1921-02-23), Վլադիկավկազ, Խորհրդային Ռուսաստան - հուլիսի 24, 2004(2004-07-24), Մոսկվա, Ռուսաստան, թաղված է Տրոյեկուրովյան գերեզմանատանը), խորհրդային Միության հերոս (մարտի 24, 1945), գեներալ-մայոր (1968)։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Կամիշինի տանկային ուսումնարանը (1942), Մոսկվայի Զրահատանկային և մեքենայացված զորքերի ռազմական ակադեմիան (1948)։ 1942 թվականի օգոստոսից մինչև 1943 թվականի հունվարը, որպես տանկային դասակի հրամանատար, մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին, 1943 թվականի կեսերից՝ Լենինգրադի ազատագրման մարտերին, որտեղ թշնամու պաշտպանական բնագծերը ճեղքելու ժամանակ ցուցաբերած արիության համար արժանացել է հերոսի կոչման։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Ետպատերազմյան տարիներին ծառայել է խորհրդային բանակի տարբեր օկրուգներում, Թամանյան դիվիզիայում, ապա Մոսկվայում՝ խորհրդային բանակի գլխավոր շտաբում։

1947 թվականին ավարտել է Ի. Ստալինի անվան Զրահատանկային և մեքենայացված զորքերի Ռազմական ակադեմիան։ Ծառայել է Հյուսիս-Կովկասյան և Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգներում, 1955 թվականին ավարտել է Ռազմա-դիվանագիտական ակադեմիան։ Ծառայել է ռազմական կցորդի օգնական Սիրիայում, Լիբանանում, ռազմական կցորդ՝ Լաոսում, Մարոկոյում, Սիրիայում։ 1977-1982 թվականներին եղել է Ռազմա-դիվանագիտական ակադեմիայի 2-րդ ֆակուլտետի պետ, 1982-1986 թվականներին՝ 35576 զորամասի ֆակուլտետի պետ։

Մրցանակներ
----------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
* «ԽՍՀՄ ԶՈւ-ում Հայրենիքին ծառայության համար 3-րդ աստիճանի» շքանշան
* «Մարտական վաստակի համար» մեդալ
* «Արիության համար» մեդալ
* «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ

Հիշատակ
-------

Կրասնոյե Սելո քաղաքի (Լենինգրադի մարզ) Զրահատանկային փողոցում տեղադրված է Մնացականյանին նվիրված հուշատախտակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 651—652.
2. ↑  «ՄՆԱՑԱԿԱՆՈՎ (Մնացականյան) ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ՍԻԴՈՐԻ». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 651)։*  |
**Մանթաշ Սմբատի Գյուլբանդյան** (1922, Թափանլի, Հայաստան), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մանթաշ Գյուլբանդյանը ծնվել է 1922 թվականին, Սպիտակի շրջանի Թափանլի (այժմ՝ Գեղասար) գյուղում։ Ավարտել է գյուղի 7-ամյա դպրոցը, և ուսումը շարունակել Կիրովականի մանկավարժական տեխնիկումում։

1941 թվականին, երբ սկսվել է Գերմանա-խորհրդային պատերազմը, Մանթաշը զորակոչվել է կարմիր բանակի շարքերը։ Նրա մարտական ուղին սկսվել է Անդրկովկասյան ռազմաճակատում, հետագայում փոխադրվել է Բելոռուսիա, Արևելյան Պրուսիա, որտեղ մասնակցել է խորհրդային զինված ուժերի ճակատամարտին։ 1945 թվականին մասնակցել է Շտետինի ուղղությամբ մղվող մարտերին, հասնում Բեռլինի մատույցներին։ Մի քանի անգամ արժանացել է Գերագույն գլխավոր հրամանատարի շնորհակալությանը։

1946 թվականին Մանթաշը զորացրվել է բանակից և անցել մանկավարժական աշխատանքի, միաժամանակ շարունակել է ուսումը հեռակա մանկավարժական ինստիտուտում։

1954-1955 թվականներին աշխատել է Աբովյանի շրջանի Աստղաբերդ գյուղում, իսկ վերջին 35 տարիներին՝ Էջմիածնի շրջանի Նորակերտ գյուղի դպրոցում։ Մարտական և աշխատանքային ծառայությունների համար Գյուլբանդյանը արժանացել է պարգևների՝ «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», Հաղթանակի 20-ամյակի, Հաղթանակի 30-ամյակի, Խորհրդային զինված ուժերի 60-ամյակի, «Աշխատանքային արիության համար» և «Աշխատանքի վետերան» մեդալների։

Պարգևներ
--------

* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* Հաղթանակի 20-ամյակի մեդալ
* Հաղթանակի 30-ամյակի մեդալ
* Խորհրդային զինված ուժերի 60-ամյակի մեդալ
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Գրիգոր Մնացականի Գևորգյան** (1922, Շահումյան, Հայաստան), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Գևորգյանը ծնվել է 1922 թվականին, Արտաշատի շրջանի Շահումյան գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը, երկու ամիս աշխատելուց հետո անցել է պարտադիր զինվորական ծառայության տանկային զորամասում։ 1941 թվականի հուլիսի 3-ին նրա զորամասը ուժեղ հակահարված է տվել գերմանաֆաշիստական զավթիչներին Օրշա քաղաքի մատույցներում, մասնակցել Սմոլենսկի հերոսական պաշտպանությանը։ Ծառայել է նաև «Իլյա Մուրոմեց» զրահագնացքում, մասնակցել Բրյանսկի, Վիտեբսկի, Կովելի ազատագրմանը, մասնակցել է Վարշավայի և Պոզնանի ազատագրմանը, Օդերի Ֆրանկֆուրտի, Բեռլինի գրավմանը, ծառայությունն անցել է հայկական Թամանյան փառապանծ 89-րդ դիվիզիայում։ Գրիգորյանը հաղթանակը դիմավորել է Էլբայի ափին։ Պատերազմից մեկ տարի անց վերադարձել է տուն։

Գևորգյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար», «Վարշավայի ազատագրման համար», «Բեռլինի գրավման համար» և ուրիշ մեդալներով։

1950 թվականին ավարտել է Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտը, աշխատանքի անցել Արտաշատի շրջանի Անաստասավանի դպրոցում։ Արարատի շրջանի դպրոցներում դասավանդել է ռուսաց լեզու և գրականություն։ 1964 թվականից եղել է Նոր Ուղի ավանի ութամյա դպրոցի ռուսաց լեզվի ուսուցիչ։ ԽՄԿԿ անդամ է դարձել 1943 թվականին։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ
* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Իսսա Գաբրիել Ահմեդ** (անգլ.՝ Issah Gabriel Ahmed, մայիսի 24, 1982(1982-05-24), Dawu State, Գանա), գանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

Ակումբային կարիերա
------------------

Իսսան իր կարիերան սկսել է հարազատ քաղաք Դավուում։ 2004 թվականից մինչև 2005 թվականը հանդես է եկել «Ասանտե Կոտոկո» ֆուտբոլային ակումբում, որը Գանայի առաջնության ուժեղագույն թիմերից է։

2005 թվականի Իսսա Ահմեդը տեղափոխվել է Եվրոպա և պայմանագիր է ստորագրել դանիական «Ռաներս» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Որպես պաշտպանը հանդես է եկել 6 տարի։

Կարիերան ազգային հավաքականում
-----------------------------

Ազգային հավաքականում Ահմեդը նշեց իր նորամուտը, երբ հանդես էր գալիս «Ասանտե Կոտոկոյում»։ 2006 թվականին սերբ մասնագետ (մարզիչ) Ռատոմիր Դույկովիչը Իսսային ընդգրկեց հիմնական կազմ՝ մասնակցելու Աֆրիկայի 2006 թվականի առաջնությանը։

Մունդիալից (աշխարհի առաջնությունից) հետո Ահմեդին ոչ հաճախ էին հրավիրում խաղալու ազգային հավաքականում։ Ահմեդը ընդամենը անցկացրել է 15 խաղ։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Գանայի չեմպիոն (1)։ 2005
* Դանիայի գավաթակիր (1)։ 2006

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը National-football-teams.com-ում (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Ռայկո Ալեքսիչ** (սերբ.՝ Рајко Алексић / Rajko Aleksić, փետրվարի 19, 1947(1947-02-19), Nova Crnja, Socialist Autonomous Province of Vojvodina, Սերբիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), նախկին հարավսլավացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Ֆուտբոլային կարիերան սկսել է «Վոյվոդինա» ֆուտբոլային ակումբում 1965 թվականին։ Վոյվոդինայում նա անցկացրել է 12 մրցաշրջան, և բոլոր 493 խաղերում խփել է 3 գոլ։ Ալեքսիչը նաև այդ 12 մրցաշրջաններում չի ստացել ոչ մի դեղին քարտ։ 30 տարեկանում Ռայկոն տեղափոխվեց ֆրանսիական Օլիմպիկ Լիոն քաղաքից։ Կարիերան ավարտել է 1980 թվականին։

Հարավսլավիայի ազգային հավաքականում Ռայկոն անցկացրել է 2 խաղ։ Ռայկոյի նորամուտը իր ազգային հավաքական եղել է 1968 թվականի հունիսի 25-ին Բրազիլիայի դեմ խաղում, որտեղ նրանք պարտվել էն բրազիլացիներին 2։0 հաշվով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Հարավսլավիա - Բրազիլիա 0:2(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Reprezentacija.rs · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Ժորժիկ Գարեգինի Գասպարյան** (, Բայանդուր), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ժորժիկ Գասպարյանը ծնվել է Ախուրյանի շրջանի Բայանդուր գյուղում։ Երբ սկսվել է համաշխարհային պատերազմը, Ժորժիկը Լենինականի մանկավարժական ուսումնարանի 2-րդ կուրսի ուանող էր։ 1942 թվականին ավարտել է ուսումնարանը, աշխատանքի անցել Արագածի շրջանում, մի քանի օր անց զորակոչվել է։

1943 թվականի հունվարի սկզբներին Գասպարյանի զորամասը՝ 151-րդ տանկային բրիգադը մեկնել է ռազմաճակատ։ 1943 թվականի հունվարի 23-ին Ժորժիկի բրիգադը Կրիմսկայա ավանի մոտ (Կրասնոդարի երկրամաս) էր, որտեղ մարտերից մեկում վիրավորվել է, չորս անմիս Բաքվում ապաքինվելուց հետո սովորել է մեխանիկ-վարորդների դասընթացներում, որից հետո ուղարկվել է 4-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատ, մասնակցել Սևաստոպոլի ազատագրման մարտերին, կռվել՝ 2-րդ Բելառուսական ռազմաճակատում։ Թշնամու կրակակետը ոչնչացնելու և մարտական առաջադրանքը կատարելու համար Ժորժիկը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Գասպարյանի տանկային դասակը մինչև Բեռլին քաղաքի գրավումը մարտեր է մղել Շվերին քաղաքի համար։ Խիզախության համար պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Բեռլինը գրավելուց հոտո նրա զորամասը դուրս է եկել Էլբայի ափ։

1947 թվականին Գասպարյանը զորացրվել է բանակից։ Տնօրեն է աշխատել հայրենի Բայանդուր գյուղի դպրոցում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրության ֆակուլտետը։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Ավնի Պեպա** (ալբ․՝ Avni Pepa, նոյեմբերի 14, 1988(1988-11-14), Քրիստիանսանդ, Վեստ-Ագդեր, Նորվեգիա), նորվեգացի ֆուտբոլիստ, որ որպես պաշտպան հանդես է գալիս իսլանդական «Վեսթմանաեյրա» ակումբում և Կոսովոյի ազգային հավաքականում։

Ակումբային կարիերան
-------------------

2007 թվականի սկզբին Ավնի Պեպան դարձել է իր հայրենի Քրիստիանսանդ քաղաքի «Ստարտ» ակումբի խաղացող։ 2007 թվականի ամառը նա վարձավճարով խաղացլ է Առաջին դիվիզիոնի «Մանդալսկամերատենե» ակումբում։ Սեպտեմբերին Ավնի Պեպան վերադարձել է «Ստարտ», սակայն ակումբի կազմում բարձրագույն մակարդակում առաջին անգամ խաղացել է 2010 թվականի մարտի 14-ին՝ «Սանեֆորդի» դեմ տնային խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով հանդիպման 82-րդ րոպեին։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ավնի Պեպան խփել է իր առաջին գոլը Տիպելիգայում՝ բացելով հաշիվը «Ստաբեկի» դեմ տնային խաղում։ Հաջորդ մրցաշրջանում Ավնի Պեպան եղել է «Ստարտ» ակումբի հիմնական կազմի խաղացող, սակայն առաջնության արդյունքների հիման վրա ակումբը լքել է Տիպելիգան։ Պեպան տեղափոխվել է «Սանես Ուլֆ» ակումբ, որ դուրս էր եկել Նորվեգիայի գլխավոր լիգա։ 2014 թվականի Նորվեգիայի առաջնության արդյունքներով՝ «Սանես Ուլֆը» դուրս է մնացել Տիպելիգայից։ 2015 թվականին Ավնի Պեպան տեղափոխվել էիսլանդական «Վեսթմանաեյրա»։ Շուտով նա դարձել է թիմի ավագ։

Կարիերան հավաքականում
---------------------

Կոսովոյի ազգային հավաքականի կազմում Ավնի Պեպան առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել Հայիթիի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում, որ տեղի է ունեցել 2014 թվականի մարտի 5-ին։

Ելույթների վիճակագրություն
--------------------------

### Հավաքականում

| Ավնի Պեպայի խաղերն ու գոլերը Կոսովոյի հավաքականի կազմում |
| --- |
| № | Ամսաթիվ | Վայր | Հակառակորդ | Հաշիվ | Գոլեր | Մրցություն |
| 1 | 5 մարտի, 2014 | Ադեմ Յաշարիի օլիմպիական մարզադաշտ, Միտրովիցա | Հայիթի Հայիթի | 0:0 | — | Ընկերական խաղ |
| 2 | 7 սեպտեմբերի, 2014 | Քաղաքային մարզադաշտ, Պրիշտինա | Օման Օման | 1:0 | — | Ընկերական խաղ |
| 3 | 13 նոյեմբերի, 2015 | Քաղաքային մարզադաշտ, Պրիշտինա | Ալբանիա Ալբանիա | 2:2 | — | Ընկերական խաղ |

**Ընդհանուր՝ 3 խող/ 0 գոլ** (eu-football.info)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «IK Start 2:0 Sandefjord Fotball» (անգլերեն) — transfermarkt.com. Վերցված է 4 մայիսի, 2016-ին.
3. ↑  «IK Start 3:2 Stabaek IF» (անգլերեն) — transfermarkt.com. Վերցված է 4 մայիսի, 2016-ին.
4. ↑  «Kosovo 0:0 Haiti» (անգլերեն) — eu-football.info. Վերցված է 4 մայիսի, 2016-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը national-football-teams.com կայքում (անգլ.)
* Էջը soccerway.com կայքում (անգլ.)
* Էջը transfermarkt.com կայքում (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · Նորվեգիայի ֆուտբոլի ասոցիացիա · ՈւԵՖԱ |

 |
**Սթենլի Ռոուզ**, Պարոն Սթենլի Ֆորդ Ռոուզ (անգլ.՝ Stanley Ford Rous, ապրիլի 25, 1895(1895-04-25), Ուոթֆորդ, Միացյալ Թագավորություն - հուլիսի 18, 1986(1986-07-18), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի ֆուտբոլային մրցավար, ՖԻՖԱ-ի 6-րդ նախագահ։ Նախագահել է 1961-1974 թվականներին։

Կարիերա
-------

Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ չի եղել, մրցավարի պրակտիկան սկսել է 1927 թվականին՝ համապատասխան ծառայության անցնելով Անգլիայի չեմպիոնատի ցածր լիգաներում։ Մրցավարի կարիերայի ընթացքում դատել է միջազգային 36 ֆուտբոլային հանդիպումներ։ 1934 թվականին եղել է Անգլիական Գավաթի եզրափակչի մրցավարը, որում «Մանչեսթեր Սիթի»-ն 2։1 հաշվով հաղթել է «Պորտսմուտ»-ին։ Դա Ռուզի մրցավարի կարիերայի վերջին խաղն էր։

1934-1962 թվականներին հանդիսացել է Անգլիայի ֆուտբոլային ասոցիացիայի նախագահ։ 1961-1974 թվականներին որպես նախագահ գլխավորել է ՖԻՖԱ-ն։

Լինելով ՖԻՖԱ-ի նախագահ՝ նա հիմնական աշխատանքը կենտրոնացրել է աշխարհի ֆուտբոլի դաշտում կոպիտ խաղի վերացմանը, աշխատանքներ տանելով ինչպես մրցավարների այնպես էլ ֆուտբոլի ազգային ֆեդերացիաների հետ։ 1970 թվականին ֆուտբոլի կանոնների մեջ ներմուծվեց դեղին քարտը, որի շնորհիվ մրցավարներն ավելի հեշտ էին դատում խաղում ցուցաբերված կոպտությունը։ Հարկ է նշել, որ 1970 թվականի աշխարհի առաջնությունը միակն էր, որի ժամանակ ֆուտբոլիստները չեն հեռացվել խաղադաշտից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
2. ↑  *Пьер Ланфранши, Критсиана Айзенберг, Тони Мейсон, Альфред Валь.* FIFA 100 лет. Век футбола. — М.: Махаон, 2005. — С. 146. — ISBN 5-18-000705-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ничего не слышу, ничего не вижу Արխիվացված 2014-09-06 Wayback Machine

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՖԻՖԱ-ի նախագահներ |
| --- |
|  |
| Ռոբեր Գերեն (1904-1906) · Դենիել Վուլֆոլ (1906-1921) · Ժյուլ Ռիմե (1921-1954) · Ռուդոլֆ-Վիլյամ Սելդրեյերս (1954-1955) · Արթուր Դրյուրի (1955-1961) · Սթենլի Ռոուզ (1961-1974) · Ժոաո Ավելանժ (1974-1998) · Զեպպ Բլատեր (1998-2015)  · Ջաննի Ինֆանտինո (2016-ից) |

 |
**Սերգեյ Նիկոլաևիչ Բոնդարենկո** (ռուս.՝ Сергей Николаевич Бондаренко, նոյեմբերի 9, 1948(1948-11-09), Սումի, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ֆուտբոլիստ, խաղացել է որպես կիսապաշտպան և պաշտպան։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1973)։ Երևանի ժողկրթբաժնի ֆուտբոլային դպրոցի սան է եղել։ ԽՍՀՄ առաջնությունում սկսել է հանդես գալ 1966 թվականից «Արաքս» Երևան ֆուտբոլային ակումբի կազմում (Կարգ "Բ")։ 1966 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլային ակումբ՝ «Արարատ»։ 1967 թվականից մինչև 1981 թվականը խաղացել է ակումբի հիմնական կազմում։ «Արարատում» խաղերի մասնակցությունների թվով ռեկորդակիր է (392 խաղ)։ «Արարատի» կազմում 1973 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն, 1971 թվականին՝ փոխչեմպիոն, 1973 և 1975 թվականներին՝ ԽՍՀՄ գավաթակիր։ Խաղացել է Խորհրդային Միության ֆուտբոլի օլիմպիական երիտասարդական հավաքականում (4 խաղ)։ 
1980-ական թվականների վերջում տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ ղեկավարել է «Արարատ» մանկապատանեկան ֆուտբոլային դպրոցը (Լոս Անջելես)։

2013 թ. հոկտեմբերի 10-ին Հայկական ֆուտբոլի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի և ձեռք բերած փայլուն նվաճումների համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  СПОРТ-ЭКСПРЕСС ФУТБОЛ. «АРАРАТ»-73. КТО, ГДЕ, КОГДА?
2. ↑  «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրելու մասին

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Սերգեյ Բոնդարենկո». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 23-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 7–ին-ին.
* «Սերգեյ Նիկոլաևիչ Բոնդարենկո». footballfacts.ru. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 7–ին-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Transfermarkt (խաղացող) · Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռոզա Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռոզա Ալեքսանդրի Գրիգորյան** (հունվարի 6, 1925(1925-01-06), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ախտաբան-ֆիզիոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1977)։ Պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

1947 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1976-1995 թվականներին եղել է Կուրորտաբանության և ֆիզիոլոգիական բժշկության ԳՀԻ փորձարարական բաժանմունքի վարիչ, միաժամանակ՝ նույն ինստիտուտի քարտուղար։

Աշխատանքները վերաբերում են օրգանիզմի վրա «Հանքավան», «Ջերմուկ» հանքային ջրերի ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրություններին։ Առաջինն է հաստատել «Ջերմուկի» ներքին ընդունման կանխարգելիչ ազդեցությունը ստամոքսի փորձարարական խոցի զարգացման վրա։
Հեղինակ է ավելի քան 40 գիտական աշխատանքների։

Գրականություն
-------------

* Айриян А.П. Армянские учёные-медики // Ер. 1998.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Ալեքսանդրոս Ցորվաս** (հուն․՝ Αλέξανδρος Τζόρβας, օգոստոսի 12, 1982(1982-08-12), Աթենք, Հունաստան),հույն ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

«Պանաթինաիկոս» ֆուտբոլային դպրոցի սանը հենց այնտեղ էլ սկսել է իր մասնագիտական կարիերան 2001 թվականին, սակայն գրեթե անմիջապես վարձակալությամբ հանձնվել է «Այոս Նիկոլաոս» ակումբին, իսկ 2003 թվականին տեղափոխվել է «Մարկո», որից հետո 2004 թվականին ուղարկվել է «Տրասիվուլոս» ակումբ։ 2005 թվականին վերադարձել է հայրենի «Պանաթինաիկոս», որտեղ, սակայն, չի կարողացել ընդգրկվել հիմնական թիմի կազմում, ուստի 2007 թվականին տեղափոխվել է Կրետե կղզու «Օֆի» ֆուտբոլային ակումբը։

2011 թվականի օգոստոսի 29-ին պայմանագիր է կնքել իտալական «Պալերմոյի» հետ։ Սիցիլացիների թիմում 29-ամյա հույնը փոխարինել է Սալվատորե Սիրիգուին, որը տեղափոխվել էր «Պարի Սեն-Ժերմեն»։

2012 թվականի օգոստոսին դարձել է «Ջենոա» ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։

### Միջազգային

2003 թվականին հրավիրվել է երիտասարդական հավաքական (մինչև 21 տարեկան), իսկ 2008 թվականին մարտի 21-ին նրան առաջին անգամ հրավիրել են Հունաստանի գլխավոր հավաքական որպես երրորդ դարպասապահ Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում, որը տեղի է ունեցել 2008 թվականի մարտի 26-ին։ 2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության մասնակից է։ 2010 թվականի Աշխարհի առաջնությունում Հունաստանի հավաքականի հիմնական դարպասապահն էր։

Նվաճումներ
----------

«Պանատինաիկոս»
* Հունաստանի չեմպիոն, 2009/10
* Հունաստանի գավաթակիր, 2009/10

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  FBref.com(բազմ․)
2. 1 2  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671
3. ↑  Правильнее **Дзорвас**.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте ФК «Панатинаикос»(հուն.)
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Վիճակագրությունը *National Football Teams* կայքում(անգլ.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդրոս Ցորվաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · TuttoCalciatori.Net (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՈւԵՖԱ · ՖԻՖԱ |

 |
**Գրիշա Ներսեսի Կոստանդյան** (1922, Գեղանուշ, Հայաստան), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ (1944):

Կենսագրություն
--------------

Գրիշա Կոստանդյանը ծնվել է 1922 թվականին, Ղափանի շրջանի Գեղանուշ գյուղում։ Ղափանի № 2 միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Գրիշան ընդամենը երեք ամիս է դասավանդել դպրոցում։ 1940 թվականին մեկնել է զինվորական ծառայության։

Երբ սկսվեց պատերազմը, Գրիշա Կոստանդյանը Կիևի ռազմական ուսումնարանի կուրսանտ էր։ Մարտական գործողություններին մասնակցել է Կիևի պաշտպանության օրերից։ 1941 թվականի դեկտեմբերին տեղափոխվել է 89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիա։ Դիվիզիայի շարքերում մարտնչել է Հյուսիսային Կովկասի պաշտպանության, այնուհետև ազատագրման մարտերին։ Կռվել է 1-ին Ուկրաինական ռազմաճակատում և մարտերով հասել Բեռլին։ Պատերազմի տարիներին Կոստանդյանը սերժանտից հասել է կապիտանի աստիճանի, ղեկավարել է դասակի, վաշտի պատերազմական գործողությունները։ Թշնամու դեմ մղված կռիվներում չորս անգամ վիրավորվել է և բուժվելուց հետո նորից ռազմաճակատ վերադարձել։ Հոսպիտալում նրանց այցելել է Լեոնիդ Իլյիչ Բրեժնևը, որը ոգևորել և խրախուսել է վիրավորներին։ Երկրորդ անգամ նրան հանդիպել է Լեհաստանի Կրակով քաղաքում, որտեղ Բրեժնևը կարգավորել է ստեղծված դժվարությունները։

Կոստանդյանը մարտերում ցուցաբերած աչքի ընկնող ծառայությունների համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Խիզախության համար», «Վարշավայի ազատագրման», «Վիեննայի ազատագրման», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով, արժանացել է մի շարք շնորհակալագրերի։

Պատերազմի ավարտից հետո Կոստանդյանը զորացրվել է և իր ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է աշխարհագրություն։ Աշխատանքին զուգընթաց սովորել և 1954 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման» մեդալ
* «Վիեննայի ազատագրման» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Համբարձումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Խաչիկ Մկրտչի Համբարձումյան** (1916, Շվանիձոր, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Խաչիկ Համբարձումյանը ծնվել է 1916 թվականին, Մեղրիի շրջանի Շվանիձոր գյուղում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է հայրենի գյուղի և շրջկենտրոնի դպրոցներում։ 1937 թվականին ընդունվել և ավարտել է Երևանի հայկական մանկավարժական ինտիտուտի աշխարհագրության ֆակուլտետը, միաժամանակ դասավանդել է № 6 դպրոցում։

1941 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 1942 թվականին Համբարձումյանը Դոնբասում մասնակցել է Կրասնայա Զարյա բնակավայրի ազատագրման ուղղությամբ մղված մարտերին, ապա Վորոշիլովսկ քաղաքի պաշտպանությանը։ Մարտերում աչքի է ընկել քաջությամբ, արժանացել է հրամանատարության խրախուսանքին։ Վիրավորվել և հոսպիտալում բուժվելուց հետո մեկնել է Հյուսիսային Կովկաս (Պրոխլադնի), 27-րդ հրաձգային բրիգադը։ Այնուհետև 338-րդ գնդի կազմում Խաչիկ Համբարձումյանը մասնակցել է Ստալինգրադի պաշտպանությանը և Օրյոլ-Կուրսկի աղեղի համար մղված արյունահեղ մարտերին։ Դնեպրի վտակի` Սոժ գետն անցում կատարելիս ծանր վիրավորվել է, տեղափոխվել հոսպիտալ։ Ապաքինվելուց հետո՝ 1943 թվականի նոյեմբերի 25-ին որպես հաշմանդամ, ազատվել է հետագա ծառայությունից և վերադարձել հայրենիք։

1944 թվականին Համբարձումյանը վերսկսել է մանկավարժական աշխատանքը։ 1944-1968 թվականներին աշխարհագրություն է դասավանդել Երևան քաղաքի № 40 դպրոցում, 1968 թվականից՝ № 133 դպրոցում, ղեկավարել պատմության և աշխարհագրության մեթոդ միավորման աշխատանքները։ Ակտիվորեն մասնակցել է հասարակական աշխատանքներին, աշակերտների մեջ դաստիարակել հայրենիքի նկատմամբ անսահման սիրո, նվիրվածության հատկանիշներ։ Բարձր է գնահատվել Համբարձումյանի մարտական և աշխատանքային ծառայությունները։ Համբարձումյանը պարգևատրվել է «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» և մարտական ու հոբելյանական մի շարք մեդալներով։

Պարգևներ
--------

* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Վանկուվեր նկարչական պատկերասրահ** (անգլ.՝ Vancouver Art Gallery (VAG) ), Կանադայի մեծությամբ հինգերորդ նկարչական պատկերասրահը և Արևմտյան Կանադայի ամենամեծ պատկերասրահը։ Տեղակայված է Հորնբի 750 փոխոցում, Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա նահանգ, Կանադա։ Պատկերասրահի հավաքածուն ընդգրկում է 10 հազար նկար, քանդակներ, լուսանկարներ, գծանկարներ և ժամանակակից կանադական արվեստի ստեղծագործություններ։ Հավաքածուի հիմքը կազմում է Էմիլի Քարրի 157 աշխատանք, ինչպես նաև մեծ յոթնյակի նկարիչների նկարները, Մարկ Շագալի, Ջեֆ Ուալի աշխատանքները։

Պատմություն
-----------

Պատկերասրահը հիմնադրվել է 1931 թվականին։ Ի սկզբանե պատկերասրահը տեղակայված էր ոչ մեծ շենքում, կառուցվել է արտ-դեկո ոճով, Ուեսթ Ջորջիա փողոցում՝ 1145 թվականին, այժմյան տեղակայման վայրից մի քանի թաղամաս այն կողմ։ Հավաքածուն հիմնականում բաղկացած էր բրիտանացի նկարիչների աշխատանքներից, որոնք Չարլզ Հոլմսը գնել էր պատկերասրահի համա։ 1938 թվականին պատկերասրահը զբաղեցրել էին գործազուրկները, ովքեր բողոքում էին կառավարության քաղաքականության դեմ, բայց նկարները չեն վնասվել։ 1945 թվականին պատկերասրահին նվիրաբերել են Էմիլի Կարիի նկարների խոշոր հավաքածու։

Պատկերասրահը վերանորոգվել է 1950-ական թվականներին, իսկ 1960-ականներին՝ հայտնի է դարձել Դորիս Շադբոյի և Տոնի Էմերի բաց նորարարական ծրագրերի շնորհիվ։ Իր այժմյան տեղակայման վայր՝ նահանգի նախկին դատարանի շենք տեղափոխվել է 1983 թվականին, ճարտարապետ Արտուր Էրիկսոնի կողմից վերակառուցվելուց հետո, Ռոբսոն հրապարակի զարգացման նախագծի շրջանակներում։

Պատկերասրահը այլ տեղ տեղափոխելու պլաններ կան։ 2008 թվականին Բրիտանական Կոլումբիայի վարչապետը հայտարարել էր, որ նահանգի բյուժեից 50 միլիոն դոլար կհատկացվի պատկերասրահի նոր շենքի կառուցման համար՝ ցուցադրության տարածքը կրկնակի մեծացնելու նպատակով։ Այժմ ճարտարապետական ընկերության և տարածքի ընտրության գործընթացն է իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Vancouver Art Gallery aims to rival world's iconic art centres». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 10-ին.
2. ↑  «Canadian Encyclopedia. Vancouver Art Gallery». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վանկուվեր նկարչական պատկերասրահի պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վանկուվերի գեղարվեստական պատկերասրահ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119885104 · CiNii: DA07274955 · ISNI: 0000000404770459 · LCCN: n80046908 · NKC: kn20081023014 · SUDOC: 027953165 · VIAF: 154208752 · WorldCat VIAF: 154208752 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միքայել Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Միքայել Կարապետի Գրիգորյան** (հոկտեմբերի 2, 1940(1940-10-02), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բեմադրիչ, դերասան, ռեժիսոր։ Վրաստանի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1982)։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Գրիգորյանը ծնվել է 1940 թվականին, Թբիլիսիում՝ Խարփուխ թաղամասում։ 1957 թվականին եղել է Ստեփան Շահումյանի անունը կրող Թբիլիսիի պետական հայդրամայի թատրոնի օժանդակ դերասան։ Ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ, սակայն երրորդ կուրսից տեղափոխվել և 1965 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան գեղարվեստա-թատերական պետական ինստիտուտի՝ Դոդո Ալեքսիձեի դասարանը։ 1965 թվականից եղել է Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոնի դերասան և ռեժիսոր, 1970-1974 թվականներին և 1980-1994 թվականներին եղել է թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը, ապա նաև՝ գեղարվեստական ղեկավարը։ 1994 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ շուրջ տասը տարի աշխատել է որպես հեռուստախմբագիր, ապա՝ Ռուսաստանի OPT և PTP ալիքների ռադիոխմբագիր։

Դերեր
-----

* Ջայլամ՝ Գ. Տեր-Գրիգորյանի «Ա՜խ, ներվեր, ներվեր»
* Նեզնամով՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»

Բեմադրություններ
----------------

* «Ծառերը կանգնած են մահանում»
* «Արշակ Երկրորդ»
* «Խաթաբալա»
* «Չար ոգի»
* «Սողոմոն Թեհլերյան»
* «Չարլեի մորաքույրը»
* «Կուկարաչա»
* «Հավերժության օրենքը»
* «Պատուհանից այն կողմ գարուն է»

1988 թվականին Սպիտակի երկրաշարժին նվիրված բեմադրել է «Եռաձայն պատարագ» պիեսը, որը բեմադրվել է նաև Հայաստանում և Լիտվայում։

Մրցանակներ
----------

* Վրաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ
* «Պատվո շքանշանի» ասպետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Միքայել Գրիգորյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 19-ին.
2. ↑  Նշեցին Միքայել Գրիգորյանի 72-ամյակը
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ղազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արշավիր Մելիքսեթի Ղազարյան** (*Տեր-Ղազարյան*, սեպտեմբերի 25, 1914(1914-09-25), Այնաձոր, Շարուր-Դարալագյազի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 7, 1995(1995-11-07)), հայ խորհրդային դերասան և դրամատուրգ։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1955)։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Արշավիր Ղազարյանը ծնվել է Այնաձոր գյուղում։ 1932-1935 թվականներին մասնակցել է Կաուչուկի գործարանի թատերախմբի աշխատանքներին։ 1935 թվականին մասնակցել է Արմեն Գուլակյանի ղեկավարած թատերական 6-ամսյա դասընթացներին և որպես դերասան աշխատել աշխատել է Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ 1939-1941 թվականներին աշխատել է Կոտայքի շրջանային պետական թատրոնում։

Մասնակցել է Հայրենական Մեծ պատերազմին, կռվել է Հարավային, Բելոռուսական և 2-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատներում, այնուհետև կրկին վերադարձել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոն։

Լավագույն դերերից են՝ Համբո «Գիքոր», ըստ Թումանյանի, Ներսես Աշտարակեցի (Դ․ Ղազազյանի «Խաչատուր Աբովյան»), Ծերուն հայրիկ (Գրիգոր Յաղջյանի «Ոսկի քաղաք») Սուրաթով (Սունդուկյանի «Էլի մեկ զոհ»), Սաղաթել, Էլիզբարով (Շիրվանզադեի «Պատվի համար»), Արթուր Մոնտանելի («Բոռ», ըստ Վոյնիչի), Միլլեր (Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»), Նեզնամով, Դուդուկին (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»)։ Հեղինակ է մի շարք պիեսների՝ «Ցասման Մհեր», «Երեք գիշեր», «Լուսաբաց» և այլն։ ԽՄԿԿ անդամ 1948 թվականից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 20)։*  |
**Տերյանի տուն-թանգարան**, ստեղծվել է 1957 թվականներին, հայրական տանը (գյուղ Գանձա, Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզում), որտեղ Վահան Տերյանն անցկացրել է մանկությունը և ամառային արձակուրդները՝ Թիֆլիսում, Մոսկվայում և Պետերբուրգում ուսանելիս (1897-1917)։ Այստեղ հյուրընկալվել են Հովհաննես Թումանյանը (1901), Ավետիք Իսահակյանը (1905)։ Ներքին կահավորանքով հանդերձ վերականգնված տանը կից 1973 թվականին կառուցվել է ցուցասրահ, որտեղ ներկայացված փաստաթղթերը, ձեռագրերն ու լուսանկարները պատկերում են Վահան Տերյանի կյանքն ու ստեղծագործական ուղին։ Այստեղ կարելի է տեսնել նաև բանաստեղծի երկերի հայերեն, ռուսերեն, և այլ լեզուներով հրատարակություններ, տերյանագիտական ուսումնասիրություններ, նրա տեքստերով գրված երաժշտության նոտաներ են։ Վահան Տերյանի տուն թանգարանի բակում կանգնեցված է Տերյանի կիսանդրին։ Թանգարանի համալիրի մեջ է մտնում Սուրբ Կարապետ եկեղեցին, որ 1852 թվականին կառուցել է Տերյանի պապը՝ տեր Գրիգորը։ Ամեն տարի Գանձայում անցկացվում են պոեզիայի տերյանական օրեր։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վահան Տերյանի տուն-թանգարան» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 682)։*  |
**Վահագն Սարգսի Բարխուդարյան** (1919, Լիճք, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Վահագն Բարխուդարյանը ծնվել է 1919 թվականին Մեղրու շրջանի Լիճք գյուղում։ Ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը։ 1937-1941 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում։ Կարճ ժամանակ Գորիսի շրջանի Շինուհայրի դպրոցում աշխատելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ և ֆաշիստական զավթիչների դեմ կռվել մինչև պատերազմի հաղթական ավարտը։ Բարխուդարյանը մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի, Դոնբասի, Ուկրաինայի ազատագրմանը, կռվել է Հունգարիայում։ 1943 թվականին սովորել է հրամանատարական դասընթացներում և լեյտենանտի կոչումով նշանակվել ականանետային դասակի հրամանատար։ Ծառայել է առաջին գվարդիական բանակի 151-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ 1944 թվականին Կարպատներում մղված մարտերից մեկում վիրավորվել է, բուժվելուց հետո վերադարձել իր զորամասը։ Բարխուդարյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար», «Խիզախության համար» և ուրիշ մեդալներ։ Մեծ հաղթանակի օրը դիմավորել է Ավստրիայի Գուտենշտեյն քաղաքում։

1946 թվականի հոկտեմբերին Բարխուդարյանը զորացրվել է բանակից։ Երկար տարիներ աշխատել է Ապարանի շրջանի Արագած գյուղի միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար, դասավանդել հայոց լեզու և գրականություն։ 1954 թվականից, շուրջ քսանհինգ տարի, աշխատել է Երևանի № 30 երեկոյան միջնակարգ դպրոցում, արժանացել պատվոգրերի և խրախուսանքների։ 1979 թվականին Բարխուդարյանը անցել է կենսաթոշակի։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Վլադիմիր Հարությունի Հունանյան** (ապրիլի 6, 1924(1924-04-06), Նորատուս, Նոր Բայազետի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 18, 1992(1992-12-18), Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ, հոգեբույժ, թմրաբույժ։

Կենսագրություն
--------------

Վլադիմիր Հունանյանը ծնվել է 1924 թվականին Նոր Բայազետի շրջանի Նորատուս գյուղում։ 1942 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 6 դպրոցը։ 1943-1945 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1948-1953 թվականներին աշխատել է Երևանի թիվ 1 մանկական կլինիկական հիվանդանոցում` որպես ռենտգեն-տեխնիկ։ 1953-1959 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական կանխարգելողական ֆակուլտետում։ 1959-1965 թվականներին աշխատել է Սևանի հանրապետական հոգեբուժական հիվանդանոցում` որպես բաժանմունքի վարիչ և օրդինատոր, 1965-1976 թվականներին` Երևանի հանրապետական հոգեբուժական հիվանդանոցում` որպես օրդինատոր, բաժանմունքի վարիչ, 1967-1968 թվականներին` միաժամանակ ռենտգենաբան, 1974-1975 թվականներին` ցերեկային ստացիոնար բաժանմունքի վարիչ, 1973 թվականից` Գեղամավանի հանրապետական հոգեբուժական հիվանդանոցում, 1976-1989 թվականներին` Երևանի հանրապետական թմրաբուժական դիսպանսերի թմրաբույժ։

Հեղինակ է թմրաբուժական թեմաներով գիտահանրամատչելի հոդվածների և գրքույկների, ինչպես նաև գեղարվեստական պատմվածքների, պիեսների, կինոսցենարների։

Մահացել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևանում։

Երկեր
-----

* Հոգատար ընտանիքում, Երևան։ Հայաստան, 1971։
* Գինեմոլության հետևանքները, Երևան, 1973։
* Հարևանները, Երևան։ Հայաստան, 1974։
* Ալկոհոլի հետևանքները, Երևան։ Հայաստան, 1980։
* «Գնված» հիվանդություններ, Երևան։ Հայաստան, 1985։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար Գիտական Գրադարան, Հունանյան Վլադիմիր Հարությունի». *opac.flib.sci.am*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 27-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, 100 հայ հոգեբույժներ, Գիրք Ա, Երևան, 2002։
**Ներսեսյան վարժարան**, երկսեռ երկրորդական վարժարան։ Հիմնվել է 1836 թվականին, Կ. Պոլսի Խասգյուղ թաղամասում։ Ուներ չորս բաժին՝ կրթական պարտեզ (3-5 տարեկան), նախնական ընտելարան (5-7), միջին նախակրթարան (7-9), վերին բաժին (9-14)։ Դասավանդվել են հայերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, իտալերեն, թուրքերեն, բարոյագիտություն, ճարտասանություն, տրամաբանություն, իմաստասիրություն, կրոն, ազգային և տիեզերական պատմություն են։ 1856 թվականին կազմակերպվել է աշակերտական թատրոն, իսկ 1861 թվականին Գթության ընկերությունը՝ վարժարանի նյութական վիճակը կայունացնելու նպատակով։ Դասավանդել են Պ. Սիմոնյանը, Հ. Վարդանյանը, Հ. Եզեկյանը, Թ. Զորայանը (Չելեպի), Ռ. Պերպերյանը, Ա. Զաքյանը և ուրիշներ։ Սովորել են Ե. Աղաթոնը, Ռ. և Կ. Պերպերյանները, Գ. Պեզագյանը, Ե. Տեմիրճիպաշյանը և ուրիշներ։ Այժմ գիշերօթիկ է, ունի նախակրթարանի երեք և լրացուցիչ դասարաններ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 257)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Համբարձումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գրիգորի Դավթի Համբարձումյան** (28 օգոստոսի, 1933, Ղափան - 21 նոյեմբերի, 2014, Կապան),խորհրդային ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1960)։ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1966)։

Ակումբային կարիերա
------------------

Խաղացել է հայրենի քաղաքի «Լեռնագործ» (ներկայում՝՝ «Գանձասար») ակումբում։ 1953 թվականին հրավիրվել է Երևանի «Սպարտակ» ակումբ։

ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն լիգայում անցկացրել է 33 խաղ և խփել 2 գոլ։

Գրիգորի Համբարձումյանը առաջին ֆուտբոլիստն է Հայաստանից, ով ընդգրկվել է ԽՍՀՄ-ի մրցաշրջանի լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցանկում
1961 թվականին նա եղել է երկրորդը այդ ցանկում (աջ եզրային պաշտպանի դիրքում)։

Կարիերան հավաքականում
---------------------

Գրիգոր Համբարձումյանը Խաղացել է ԽՍՀՄ հավաքականում։ 1962 թվականին Չիլիում անցկացող ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունից առաջ ընդգրկվել է ԽՍՀՄ հավաքականի հայտագրային կազմում (40 խաղացող), որ ներկայացվել է ՖԻՖԱ-ին առաջնության սկսելուց 45 օր առաջ։ Սակայն ծանր վնասվածքի պատճառով չի մասնակցել առաջնությանը։ Լիովին չապաքինվելով՝ անցել է մարզչական աշխատանքի։ Եղել է Ղափանի «Լեռնագործ» ակումբի մարզիչ, որը հանդես է եկել ԽՍՀՄ առաջնության Բ կարգում։ Համբարձումյանի գլխավորությամբ «Լեռնագործը» 1966 թվականին զբաղեցրել է առաջին տեղը և պայքարել ԽՍՀՄ առաջնության Ա կարգ դուրս գալու համար։ Տկիբուլիում անցկացող եզրափակիչ փուլում խաղացել է «Նեման» (Գրոդնո) «Պոլադ» (Սումգայիթ), «Մեշախտե» (Տկիբուլի) ակումբների հետ, պարտություն է կրել «Մեշախտեի» դեմ խաղում։

Ձեռքբերումներ
-------------

* *անհատական*
	+ Ընդգրկվել է ԽՍՀՄ մրցաշրջանի 33 լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկում (1) - № 2 (1961)

Ընտանիք
-------

Գրիգորի Համբարձումյանը Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր ջրացատկորդ Դավիթ Համբարձումյանի հայրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Умер бывший игрок сборной СССР Григор Амбарцумян

Գրականություն
-------------

* *Лукашин Ю. С.* Звезды советского футбола. Справочник-календарь. 1988 г.
* «Футбол» (еженедельник), 1962, № 14
* «Футбол» (еженедельник), 1962, № 15
* «Футбол» (еженедельник), 1962, № 8
* *Григорян А. Г.* Король воздуха – Газета «Урарту», №14 2001 г.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում (ռուս.)