**Ռանկո Մարինկովիչ** (խորվ.՝ Ranko Marinković, փետրվարի 22, 1913(1913-02-22)[…], Կոմիժա, Սպլիտսկո Դալմատինսկա, Խորվաթիա - հունվարի 28, 2001(2001-01-28)[…], Զագրեբ, Խորվաթիա), խորվաթ արձակագիր, բանաստեղծ, դրամատուրգ, էսսեիստ, սցենարիստ, քննադատ և քաղաքական գործիչ, թագավոր Դմիտար Զվոնիմիրի մեծ շքանշանի ասպետ։

Կենսագրություն
--------------

Ռանկո Մարինկովիչը ծնվել է Վիս կղզու Կոմիժա քաղաքում, որտեղ ավարտել է տարրական դպրոցը։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Սպլիտ և Զագրեբ քաղաքներում, իսկ 1931 թվականին ընդունվել է Զագրեբի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը, սովորել է հոգեբանություն և ռոմանական լեզուներ, 1935 թվականին ստացել է դիպլոմը։ Զագրեբի գրական շրջանակ Մարինկովչը մտել է շնորհիվ իր նովելների և պիեսների։ 1930-ական թվականների կեսերին նրա առաջին արձակ ստեղծագործությունները տպագրվել են Միրոսլավ Կրլեժայի «Կնիք» պարբերականում։ 1939 թվականի մարտին Զագրեբի Խորվաթիայի ազգային թատրոնում բեմադրվել է նրա «Ալբատրոս» պիեսը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Սպլիտում իտալացի ֆաշիստները ձերբակալել են Մարինկովիչին ձերբակալել են և տեղակայել Ֆեռամոնտե ճամբարում (Կալաբրիա)։ Իտալիայի կապիտուլյացիայից հետո 1943 թվականին նա գնացել է Բարի, իսկ այդտեղից անցել փախստականների Էլ Շատ ճամբար, որտեղ կարգավորել է Տիտոյի պարտիզանների հետ կապերը։ 1945 թվականին վերադարձել է հայրենիք և աշխատանքի անցել Խորվաթիայի Ժողովրդական Հանրապետության կրթության նախարարությունում։ Աշխատել է Խորվաթիայի պետական հրատարակչությունում։ 1946-1950 թվականներին եղել է Զագրեբի Խորվաթիայի ազգային թատրոնի դրամայի բաժնի տնօրեն։ 1951 թվականին դարձել է Թատերական արվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր, որտեղ աշխատել է մինչև թոշակի գնալը։

1948 թվականին ընդունվել է Խորվաթիայի գրողների միություն, իսկ 1983 թվականից եղել է Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։

Նրա ամենահայտնի աշխատանքները «Գլորիա» պիեսը (որում քննադատվում է կաթոլիկ եկեղեցին) և «Կիկլոպ» կիսաինքնակենսագրական վեպն է։ Այդ ստեղծագործությունները նուրբ հեգնանքով և սև հումորով նկարագրում են այն մռայլ միջավայրը, որում ապրում էր Զագրեբի մտավորականությունը, երբ Առանցքի ուժերի զորքերը ներխուժեցին Հարավսլավիա։ Վեպը թարգմանվել է շատ լեզուներով։ 1982 թվականին խորվաթ ռեժիսոր Անտուն Վրդոլյակը էկրանավորել է «Կիկլոպը», իսկ մեկ տարի անց ստեղծել հեռուստասերիալ։

Ռանկո Մարինկովիչը հայտնի է նաև կինոյում իր աշխատանքներով։ Նա գրել է երեք ֆիլմերի՝ «Մերկ մարդ», (1968), «Կիկլոպ» (1982), «Կառնավալ, հրեշտակ և վառոդ» (1990) և «Գլորիա» (1970) հեռուստասերիալի սցենարները։

Կյանքի վերջում Ռանկո Մարինկովիչը համամիտ էր Ֆրանյո Տուջմանի քաղաքական հայացքներին և Զագրեբի քաղաքային խորհրդում եղել է Խորվաթիայի դեմոկրատական դաշինքի պատգամավոր։ 1965 թվականին Մարինկովիչն ստացել է Բելգրադի «НИН» թերթի մրցանակը «Կիկլոպ» վեպի համար։ 1965 և 1975 թվականներին գրողը դարձել է Վլադիմիր Նազորի մրցանակի դափնեկիր։ 1995 թվականին դարձել է թագավոր Դմիտար Զվոնիմիրի մեծ շքանշանի ասպետ։ Իվան Գորան Կովաչիչի մրցանակով պարգևատրվել է «Կիկլոպ» և «Never more» վեպերի համար։

1991 թվականին Զագրեբի «Večernji list» թերթը սահմանել է Ռանկո Մարինկովիչի մրցանակ՝ լավագույն և ամենակարճ պատմվածքի համար։

Մահացել է 1995 թվականին Զագրեբում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

### Պատմվածքների ժողովածուներ

* *Proze* (1948)
* *Ni braća ni rođaci* (1949)
* *Oko božje* (1949)
* *Ruke* (1953)
* *Pod balkonima* (1953)
* *Poniženje Sokrata* (1959)
* *Karneval i druge pripovijetke* (1962)

### Պատմվածքներ

* *Kiklop* (1965)
* *Zajednička kupka* (1980)
* *Never more* (1993)
* *U znaku vage* (1995)

### Դրամաներ

* *Albatros* (1939)
* *Glorija* (1956)
* *Politeia* (1977)
* *Pustinja* (1982)

### Քննդատությունների և էսսեների ժողովածուներ

* *Geste i grimase* (1951)
* *Nevesele oči klauna* (1986)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Hrvatski biografski leksikon (хорв.) — 1983.
3. 1 2 3 4  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 p. — ISBN 978-953-6036-31-8
4. ↑  НИН online
5. 1 2  
«Životopis Ranka Marinkovića (1913-2001)». *Vijenac* (Croatian). No. 453. Matica hrvatska. 2011 թ․ հուլիսի 14. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 17-ին.`{{cite magazine}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
6. 1 2  «Umro Ranko Marinković». *hrt.hr* (Croatian). Croatian Radiotelevision. 2011 թ․ հունվարի 28. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)(չաշխատող հղում)
7. ↑  
«Marinković, Ranko». *Croatian Biographical Lexicon* (Croatian). Miroslav Krleža Institute of Lexicography. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 23-ին.`{{cite encyclopedia}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Данные о Ранке Маринковиче в архиве Хорватского радио и телевидения
* Сборник рассказов Ранка Маринковича «Руки»
* Некролог на сайте «Arhiva Dani» (191)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90100562 · BNE: XX984201 · BNF: 12092723c · GND: 119069288 · ISNI: 0000000121245048 · LCCN: n82119272 · NKC: jo2002139479 · NTA: 068675895 · NUKAT: n2003085514 · SUDOC: 029262925 · VIAF: 24628533 · WorldCat VIAF: 24628533 |

 |

 |