**Atlas**, երկոտանի մարդանման ռոբոտ, որը հիմնականում մշակվել է ամերիկյան Boston Dynamics ռոբոտաշինության ընկերության կողմից՝ ԱՄՆ Պաշտպանության առաջադեմ հետազոտական նախագծերի գործակալության (DARPA) ֆինանսավորմամբ և վերահսկողությամբ։ Ռոբոտը ի սկզբանե նախատեսված էր որոնողափրկարարական տարբեր խնդիրների համար, և հանրությանը ներկայացվեց 2013 թվականի հուլիսի 11-ին։

Դիզայն և զարգացում
------------------

Atlas-ի նախագծումն ու արտադրությունը վերահսկվում էր Միացյալ Նահանգների պաշտպանության նախարարության և DARPA գործակալության կողմից՝ Boston Dynamics-ի հետ համատեղ։ Ռոբոտի ձեռքերից մեկը մշակվել է Sandia National Laboratories-ի կողմից, իսկ մյուսը մշակվել է iRobot-ի կողմից։ 2013 թվականին DARPA ծրագրի մենեջեր Ջիլ Պրատը համեմատել է Atlas-ի նախատիպ տարբերակը փոքր երեխայի հետ՝ ասելով, որ «1 տարեկան երեխան հազիվ է քայլում, 1 տարեկան երեխան շատ է ընկնում... ահա թե որտեղ ենք մենք հենց հիմա»։

Atlas-ը հիմնված է Boston Dynamics-ի ավելի վաղ PETMAN մարդանման ռոբոտի վրա և լուսավորված է կապույտ լուսադիոդներով։ Atlas-ը հագեցած է երկու տեսողության համակարգերով՝ լազերային հեռաչափով և ստերեո տեսախցիկներով, որոնք կառավարվում են համակարգչից դուրս, և ունի ձեռքեր՝ մանր մոտորիկայի հմտություններով։ Նրա վերջույթներն ունեն ընդհանուր առմամբ 28 աստիճան ազատություն։ Atlas-ը կարող է նավարկել կոշտ տեղանքով և ինքնուրույն մագլցել՝ օգտագործելով իր ձեռքերն ու ոտքերը, թեև 2013-ի նախատիպային տարբերակը կապված էր արտաքին էներգիայի մատակարարման հետ։

2013 թվականի հոկտեմբերին Boston Dynamics-ը վերբեռնեց մի տեսահոլովակ, որը ցույց էր տալիս, որ Atlas-ը կարող է դիմակայել արկերի հարվածներին և հավասարակշռել մեկ ոտքի վրա։

2014 թվականին վեց տարբեր թիմերի կողմից ծրագրավորված Atlas ռոբոտները մրցեցին DARPA Robotics Challenge-ում, որպեսզի փորձարկեն ռոբոտի կարողությունը՝ կատարել տարբեր առաջադրանքներ, այդ թվում՝ մեքենա մտնել-իջնել և վարել այն, բացել դուռը և օգտագործել էլեկտրական գործիք։ Մրցում էին նաև մի շարք այլ ռոբոտներ։ Մրցույթը ոգեշնչված էր 2011 թվականի Ֆուկուսիմա Դայչի միջուկային աղետից և 2 միլիոն ԱՄՆ դոլար մրցանակ է սահմանում հաղթող թիմի համար։

2015 թվականի DARPA ռոբոտաշինության եզրափակչում Atlas-ը IHMC Robotics-ից (անվանումը՝ Running Man) երկրորդն էր Կորեայի թիմից՝ Kaist-ից և նրանց DRC-Hubo ռոբոտից 6 րոպե տարբերությամբ՝ ավարտելով ամբողջ դասընթացը 50:26 ժամանակում։

### Ատլաս, հաջորդ սերունդ

2016 թվականի փետրվարի 23-ին Boston Dynamics-ը YouTube-ում թողարկեց Atlas ռոբոտի նոր տարբերակի տեսագրությունը։ Atlas-ի նոր տարբերակը նախատեսված է ինչպես բացօթյա, այնպես էլ շենքերի ներսում աշխատելու համար։ Այն մասնագիտացված է շարժական մանիպուլյացիաների համար և շատ հմտորեն է քայլում տարբեր տեղանքներով, օրինակ՝ ձյան վրայով, և կարող է հետ շրջել և պտտել անիվները։ Այն աշխատում է էլեկտրական ուժով և հիդրավլիկ ուժով։ Այն օգտագործում է իր մարմնի և ոտքերի սենսորները՝ հավասարակշռելու համար, իսկ LIDAR և ստերեո սենսորներն իր գլխում՝ խոչընդոտներից խուսափելու, տեղանքը գնահատելու, նավիգացիայի հարցում օգնելու և առարկաները մանիպուլյացիայի ենթարկելու համար, նույնիսկ երբ առարկաները տեղափոխվում են։ Ատլասի այս տարբերակն ունի 150 սմ բարձրություն և կշռում է 80 կգ (180 ֆունտ)։

### Ի՞նչ նորություն կա, Ատլաս

2017 թվականի նոյեմբերի 16-ին Boston Dynamics-ը YouTube-ում թողարկեց Atlas ռոբոտի թարմացված տեսանյութը։ Այս տեսանյութում ցուցադրվում է, թե ինչպես է Ատլասը ցատկում տուփերի վրա, թեքվում 180 աստիճան՝ ցատկելիս և հետընթաց պտույտ կատարելիս։

2018 թվականի մայիսի 10 -ին Boston Dynamics- ը YouTube- ում թողարկեց Atlas ռոբոտի թարմացված տեսանյութը։ Այս տեսանյութում Ատլասը ցուցադրվում է անհարթ տեղանքի վրա վազելով խոտածածկի վրայով, ինչպես նաև ցատկելով խոտի վրա ընկած գերանի վրայով։

2018 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Boston Dynamics-ը YouTube-ում թողարկեց Atlas ռոբոտի թարմացված տեսանյութը։ Այս տեսանյութում Ատլասը վազվզում է՝ արկղերի վրայով ցատկելիս։

2019 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Boston Dynamics-ը YouTube-ում թողարկեց Atlas ռոբոտի ևս մեկ թարմացված տեսանյութ։ Այս տեսանյութում Ատլասը ցուցադրված է մարմնամարզության վարժություններին նման բան կատարելիս։ Ռոբոտը ցուցադրում է ձեռքի տակդիր, սալտո և պտույտներ կատարելու ունակություն՝  բոլորը ճիշտ հաջորդականությամբ։ Boston Dynamics-ը պնդում է, որ ռոբոտը վարժեցվել է «նոր տեխնիկայի միջոցով, որոնք հեշտացնում են զարգացման գործընթացը»։

2020 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Boston Dynamics-ը թողարկեց երաժշտական տեսահոլովակ, որտեղ ներկայացված են երկու Atlas ռոբոտներ, Spot ռոբոտ և Handle ռոբոտ, որոնք կատարում են պարային ռեժիմ «Do You Love Me» երգի ներքո։

2021 թվականի օգոստոսի 17-ին Boston Dynamics-ը հրապարակեց տեսահոլովակ, որտեղ պատկերված են երկու Atlas ռոբոտներ, որոնք պարկուրի կուրս են վարում թռիչքներով, հավասարակշռող ճառագայթներով և պահոցներով։ Նույն օրը հրապարակված մեկ այլ տեսանյութում նշվում է, որ Ատլասը 5 ոտնաչափ բարձրություն ունի (1,5 մ) և կշռում է 190 ֆունտ (85 կգ)։ Ատլասը աշխատում է մարտկոցով և հիդրավլիկ կերպով գործում է 20 աստիճան ազատությամբ։ Այն ունի RGB տեսախցիկներ և խորության սենսորներ, որոնք մուտք են գործում իր կառավարման համակարգին։ Կառավարման ընկալման և գնահատման համար պահանջվող բոլոր հաշվարկները կատարվում են երեք համակարգիչներում։

Գործառույթները
--------------

Ատլասը նախատեսված է շտապ օգնության ծառայություններին որոնողափրկարարական գործողություններում օգնելու համար՝ կատարելով այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են փականները փակելը, դռները բացելը և սնուցվող սարքավորումների շահագործումը այնպիսի միջավայրերում, որտեղ մարդիկ չեն կարող գոյատևել։ Պաշտպանության նախարարությունը 2013թ․ -ին հայտարարեց, որ շահագրգռված չէ ռոբոտին օգտագործել հարձակվողական կամ պաշտպանական գործողությունների համար։

2015 թվականի DARPA ռոբոտաշինության մրցույթում Atlas-ը կարողացավ կատարել բոլոր ութ առաջադրանքները։

Արձագանքներ
-----------

Atlas-ը ներկայացվել է հանրությանը 2013 թվականի հուլիսի 11-ին։ Ըստ The New York Times-ի՝ դրա դեբյուտը «վառ օրինակ էր այն բանի, թե ինչպես են համակարգիչները սկսում ոտքեր աճեցնել և շարժվել ֆիզիկական աշխարհում»՝ նկարագրելով ռոբոտին որպես «հսկա, թեև երերուն, քայլ դեպի մարդանման ռոբոտների երկար սպասված դարաշրջան»։ Արհեստական ինտելեկտի մասնագետ Գարի Բրադսկին հայտարարեց, որ «առաջանում է նոր տեսակ՝ Robo sapiens»:

Գրականություն
-------------

1․ I, Robot, by Isaac Asimov

2․ Design of high-performance legged robots: A case study on a hopping and balancing robot, by Josephus J. M. Driessen

3. Humanoid Robotics: A Reference, by Ambarish Goswami and Prahlad Vadakkepat

4. Legged Robots that Balance, by Marc H. Raibert

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Atlas»։ *Boston Dynamics* (անգլերեն)։ Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 24
2. ↑  «Defense Advanced Research Projects Agency»։ *www.darpa.mil*։ Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 24
3. ↑  «Sandia National Laboratories»։ *www.sandia.gov*։ Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 24
4. ↑  «IHMC Robotics Lab»։ *IHMC Robotics Lab* (en-US)։ Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 24
5. ↑  «The New York Times - Breaking News, US News, World News and Videos»։ *www.nytimes.com* (en-US)։ Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 24