**Հենրիետտա (Հերա) Լևիցկայա** (լեհ.՝ Henrietta Lewicka, նոյեմբերի 27, 1930(1930-11-27), Օդեսա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 21, 2010(2010-10-21), Լվով, Ուկրաինա), խորհրդային և ուկրաինացի նկարիչ։ Աշխատել է մոլբերտային գեղանկարչության, մոնումենտալ և դեկորատիվ արվեստի, գծանկարչության (օֆորտ, վիմագրություն, մոնոտիպ) և սրբանկարչության բնագավառում։ Եղել է 1960-1980-ականների լվովյան ընդհատակի վառ ներկայացուցիչներից։

Կենսագրություն
--------------

Հենրիետտա Լևիցկայան ծնվել է 1930 թվականի նոյեմբերի 27-ին Օդեսայում, լրագրող և մանկավարժ Բոգդան Վսևոլոդովիչ Լևիցկու և գրականության ուսուցչուհի Տատյանա Պետրովնայի ընտանիքում։ Ընտանիքը բնակվել է Նեժինսկայա փողոցում։ Հերան շատ կապված է եղել հոր հետ, նրա մի շարք ստեղծագործություններում ուղղակիորեն նրան հիշեցնող մանրամասներ կան, օրինակ՝ ակնոցները։

Սովորել է Օդեսայի դպրոցում (1938-1945), 1945 թվականին մոր հետ տեղափոխվել է Լվով, որտեղ 1948 թվականին ավարտել է Կոպեռնիկոսի փողոցում գտնվող № 9 դպրոցը։ 1954 թվականին ավարտել է Կիրառական և դեկորատիվ արվեստի ինստիտուտը, որտեղ սովորել է Ռոման Սելսկու, Վիտոլդ Մանաստիրսկու, Լեոպոլդ Լևիցկու մոտ։ 1954 թվականից աշխատել է Դրոգոբիչում (Լվովի մարզ), որտեղ մասնակցել է Դրոգոբիչ երկաթուղային կայարանի և Մշակույթի տան նկարազարդումներին, 1959 թվականին վերադարձել է Լվով։ Աշխատել է ամբողջ Ուկրաինայի տարածքում, ձևավորել է մշակութային հաստատություններ և ճանապարհային տաղավարներ (կանգառներ)՝ օգտագործելով գրաֆֆիտոյի, գունավոր և ֆակտուրային սվաղման և խճանկարի տեխնիկան։ 1963 թվականին Լվովի պոլիգրաֆիկական տեխնիկումում նա ձվի տեմպերայով ստեղծել է «Իվան Ֆեդորով» որմնանկարը։ 2019 թվականի տվյալներով որմնանկարը գտնվել է գերազանց վիճակում՝ քոլեջի երրորդ հարկում։

Ընտանիք
-------

* Պապ - Վսևոլոդ Լևիցկի, սկզբում հոգևորական է եղել Վոլինի գավառում, ավելի ուշ՝ Խերսոնի նահանգի Օլվիոպոլում, որտեղ էլ նկարչի հայրն անցկացրել է իր մանկությունը։
* Հայր - Բոգդան Վսևոլոդովիչ Լևիցկի (1898, գյուղ Յասնո-Գրոդկա, Վոլինի նահանգ - 21 օգոստոսի, 1937), գնդակահարվել է հակահեղափոխական սպիտակ էմիգրանտական կազմակերպությանը մասնակցելու մեղադրանքով (ՈՒԽՍՀ ՔՕ-ի 5410 հոդված)։
* Մայր - Տատյանա Պետրովնա Սուխովսկայա։
* Հորեղբայր - Միլետի Վսեվոլոդովիչ Լևիցկի (1896, Լուցկ - 1979, Կիև), բռնադատվել է, մահացել է դժբախտ պատահարից, չի ունեցել սեփական ընտանիք, ջերմ հարաբերություններ է պահպանել զարմուհու հետ։
* Ամուսին – Վլադիմիր Անդրեևիչ Բուգլակ,
* Որդի – Ալեքսեյ։

Ստեղծագործություն
-----------------

1957 թվականից մասնակցել է մարզային, հանրապետական և արտասահմանյան ցուցահանդեսների։ 1980 թվականի մարտին մասնակցել է Էստոնիայի արվեստի պետական թանգարանում (Տալլին) Լվովի գծանկարիչների ցուցահանդեսին։

Հենրիետտա Լևիցկայայի աշխատանքը շատ բազմակողմանի է՝ գծանկարչություն, գեղանկարչություն, խճանկար, սրբանկարչություն։ Իր ողջ կյանքում նա տիրապետել է գեղանկարչության նոր տեխնիկային, փորձարկել է տարբեր նյութեր։

Չնայած նկարչի ստեղծագործության բազմավեկտոր բնույթին, նրա ոճը միշտ էլ ճանաչելի է` հիմնականում կոմպոզիցիաների բարդությամբ և ամենափոքր դետալների մանրակրկիտ գծագրությամբ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Լևիցկայայի ստեղծագործությունների կրքոտ և ոչ հարմարավետ գեղարվեստական աշխարհը բաղկացած է թեմատիկորեն հեռավոր սյուժեներից։ Նրա բոլոր ստեղծագործությունների բնորոշ գիծը խորը ներթափանցումն է կոնկրետ իրադարձության, բարոյական հայեցակարգի մեջ։ Յուրաքանչյուր կերպար, առարկայի հատկանիշ կոմպոզիցիայում խստորեն սահմանված տեղ է զբաղեցնում, նրանց «իմաստալից ձայնը» ենթարկվում է ստեղծագործության ընդհանուր բանաստեղծական կառուցվածքին, որը հաճախ լուծվում է առասպելի, ֆանտազիայի, գրոտեսկի տեսքով։ Այնպիսի վիմագրեր, ինչպիսիք են «Օդեսա-41. «Մանկության հիշողություններից» (1975) և «Մարդկային կյանքը» (1972) շարքը կարևոր ձեռքբերում դարձան Լվովի գրաֆիկական արվեստի համար նրա աճող խնդրահարույց և սոցիալական և գեղագիտական նշանակության շրջանում։ Խորապես անհատական կերպարներ պատկերելու համար նկարչուհին դիմում է սիրելի գրական համանմանություններին։ Հայտնի գրական թեման դարձավ նրա «Եվ սպիտակ խնձորի ծուխը…» (1976) ստեղծագործության հիմքը, որտեղ հոգեբանական շատ նուրբ նրբերանգների, մտքի առավելագույն կենտրոնացման և պլաստիկ-տեխնիկական միջոցների կիրառման շնորհիվ վերստեղծվում է ժամանակի կատեգորիան և դրա կործանարար դերը յուրաքանչյուր մարդու կյանքում։ Մոդելների հոգեբանական վերլուծությունը առկա է նաև «Երիտասարդ գծանկարիչների դիմանկարներ» (1976) շարքում։ Հեղինակը ոչ թե պարզապես բացահայտում է յուրաքանչյուր կերպարի խառնվածքը, այլ նրա հոգեբանական գծերի համադրությամբ, փոխաբերական շրջապատի հետ համատեղ, տալիս է ժամանակակիցի սոցիալ-բարոյական գնահատականը։ Ոչ պակաս սրտացավ, ինչ-որ չափով գաղտնագրված Լևիցկայան ստեղծում է իր գեղարվեստական կերպարը «Ինքնադիմանկար»-ում (1977)։ Մարդու խնդիրը, նրա ներքին կապերը աշխարհի հետ ժամանակի ընթացքում 80-ականների արվեստագետի համար դառնում է կարևոր։- Яців Р. М. Львівська графіка. 1945—1990: Традиції та новаторство. — Київ: Наукова думка, 1992 |  |

Հերայի խանդավառությունը նորի հավերժական որոնումներում հարստացրել է ոչ միայն նրա ստեղծագործությունը, այլև ազդել Լվովի ողջ գեղարվեստական կյանքի վրա։ 1968 թվականին Հենրիետտան Դանիիլ Դովբոշինսկու հետ այցելել է Սենեժ, որտեղ ոգեշնչվել է վիմագրության տեխնիկայով։ Նա քարի վրա մարմնավորել է ստեղծագործական գաղափարներ, փնտրել գունավոր վիմագրության նոր ուղիներ՝ դրանով ոգեշնչելով իր մի շարք նկարիչ ընկերների։

Լվովի գծանկարիչներին թույլատրվել է կազմակերպել վիմագրական տեխնիկայով իրենց աշխատանքների ցուցահանդեսը, որը, սակայն, շուտով փակվել է։ Բացի Հենրիետտայի աշխատանքներից, ցուցահանդեսին ներկայացված են եղել Վալերի Դեմյանիշինի, Վլադիմիր Պինիգինի, Յուրի Չարիշնիկովի վիմագրական աշխատանքները։ Այցելելով այս ցուցահանդեսը՝ Հենրիետտայի ուսուցիչներից Լեոպոլդ Լևիցկին «վարակվել է» վիմագրությամբ։ Վիմագրությունը արվեստագետներին տվել է ստեղծագործական ազատության և յուրահատկության զգացում։ 1979 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Հենրիետտա Լևիցկայայի նախաձեռնությամբ իր գեղարվեստական արվեստանոցում անցկացվել է «Գրաֆիկայի օրը» առաջին տոնը, որը լավ ավանդույթ է դարձել Լվովի գրաֆիկական նկարիչների համար ամեն տարի նշելու այն։

Հենրիետտա Լևիցկայայի աշխատանքները գտնվում են Ուկրաինայի ազգային թանգարանում (Կիև), Լվովի ապատկերասրահում, Լվովի Անդրեյ Շեպտիցկու անվան ազգային թանգարանում, Լվովի կրոնի պատմության թանգարանում, Լուգանսկի արվեստի թանգարանում և արտերկրի մասնավոր հավաքածուներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Левицкий Богдан Всеволодович»։ *Открытый список* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 19
2. ↑  «Левицкий Милетий Всеволодович»։ *Открытый список* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 19

Արտաքին հղումներ
----------------

* Генриэтта Левицкая на портале «Art Lviv Online»
* Работы Генриэтты Левицкой в коллекции Гриневых
* Страница Геры Левицкой