**Իրիդիումի քլորիդ(III)**, անօրգանական միացություն, իրիդիումի ու աղաթթվի աղը` IrCl3 բանաձևով, մուգ կանաչ բյուրեղներ, վատ է լուծվում ջրում, առաջացնում է բյուրեղահիդրատ։

Ստացում
-------

* Ստացվում է քլորի ու փոշիացրած իրիդիումի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {2Ir+3Cl\_{2}\ {\xrightarrow {h\nu ,600^{o}C}}\ 2IrCl\_{3}}}}

Ֆիզիկական հատկություններ
------------------------

Իրիդիումի քլորիդը առաջացնում է մուգ կանաչ բյուրեղներ` երկու բյուրեղային ձևափոխություններով.

* α-IrCl3, տարածական խումբը` ***C 2/m***, մոլեկուլի պարամետրերը` *a* = 0,599 նմ, *b* = 1,037 նմ, *c* = 0,599 նմ, β = 109,4°, Z = 4
* β-IrCl3, տարածական խումբը` ***F ddd***, մոլեկուլի պարամետրեր` *a* = 0,695 նմ, *b* = 0,981 նմ, *c* = 2,082 նմ։

Առաջացնում է բյուրեղահիդրատ` IrCl3•*n* H2O բաղադրությամբ։

Վատ է լուծվում ջրում։

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

* Տաքացման պայմաններում քայքայվում է.

{\displaystyle {\mathsf {2IrCl\_{3}\ {\xrightarrow {770^{o}C,vacuum}}\ 2IrCl\_{2}+Cl\_{2}}}}
* Կոնցենտրիկ աղաթթվի կամ ալկալիական մետաղների քլորիդների հետ առաջացնում է հեքսաքլորիրիդատներ.

{\displaystyle {\mathsf {IrCl\_{3}+3HCl\ {\xrightarrow {}}\ H\_{3}[IrCl\_{6}]}}}
{\displaystyle {\mathsf {IrCl\_{3}+3NaCl\ {\xrightarrow {}}\ Na\_{3}[IrCl\_{6}]}}}
* Իրիդիումի քլորիդի լուծույթի միջով քլոր ու ալկալիական մետաղ անցկացնելիս առաջանում են հեքսաքլորիրիդատներ.

{\displaystyle {\mathsf {2IrCl\_{3}+Cl\_{2}+4NaCl\ {\xrightarrow {}}\ 2Na\_{2}[IrCl\_{6}]}}}
* Փոխազդում է տաք ազոտական թթվի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {IrCl\_{3}+HNO\_{3}+H\_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ IrO\_{2}\downarrow +NO\_{2}\uparrow +3HCl}}}
* Փոխազդում է հիմքերի հետ.

**Չհաջողվեց վերլուծել (MathML, SVG կամ PNG անցումով(խորհուրդ է տրվում ժամանակակից բրոուզերների և հասանելիությունը բարձրացնող գործիքների համար):: Invalid response ("Math extension cannot connect to Restbase.") from server "http://localhost:6011/hy.wikipedia.org/v1/":): {\displaystyle \mathsf{2IrCl\_3 + 6NaOH \ \xrightarrow{}\ Ir\_2O\_3\downarrow + 6NaCl + 3H\_2O }}**

* Դանդաղ վերականգնվում է մինչև մետաղ.

{\displaystyle {\mathsf {2IrCl\_{3}+3H\_{2}\ {\xrightarrow {400^{o}C}}\ 2Ir\downarrow +6HCl}}}
{\displaystyle {\mathsf {4IrCl\_{3}+3(N\_{2}H\_{4}\cdot H\_{2}O)+12(NH\_{3}\cdot H\_{2}O)\ {\xrightarrow {}}\ 4Ir\downarrow +3N\_{2}\uparrow +12NH\_{4}Cl+15H\_{2}O}}}
* Օքսիդանում է թթվածնով` ճնշման պայմաններում.

{\displaystyle {\mathsf {4IrCl\_{3}+3O\_{2}\ {\xrightarrow {500-600^{o}C}}\ 2Ir\_{2}O\_{3}+6Cl\_{2}}}}
* Փոխազդում է քլորի հետ` ճնշման պայմաններում.

{\displaystyle {\mathsf {2IrCl\_{3}+Cl\_{2}\ {\xrightarrow {400^{o}C,p}}\ 2IrCl\_{4}}}}
* Տաք ջրածնի պերօքսիդով օքսիդանում է.

{\displaystyle {\mathsf {2IrCl\_{3}+H\_{2}O\_{2}+2H\_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ 2IrO\_{2}\downarrow +6HCl\uparrow }}}

Կիրառում
--------

* Օրգանական սինթեզում համարվում է կատալիզատոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Iridium trichloride

Գրականություն
-------------

* Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* *Лидин Р.А. и др.* Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0
* *Рипан Р. Четяну И.* Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1972. — Т. 2. — 871 с.