**Թեոդոր Թոբլեր** (գերմ.՝ Theodor Tobler, հունվարի 24, 1876(1876-01-24), Բեռն, Շվեյցարիա - մայիսի 4, 1941(1941-05-04), Բեռն, Շվեյցարիա), շվեյցարացի շոկոլադագործ, հրուշակագործ և ձեռնարկատեր, Շվեյցարական Toblerone շոկոլադի ապրանքանիշի ստեղծող (Էմիլ Բաումանի հետ միասին)։

Վաղ կյանք և կարիերա
-------------------

Թոբլերը ծնվել է 1876 թվականի հունվարի 24-ին Բեռնում՝ Ավստրիայի սահմանի մոտ գտնվող Ապենցել-Աուսերոդենի Լուցենբերգ քաղաքի հրուշակագործ Յոհան Յակոբ Թոբլերի (1830-1905) և Ադելինա Լորենց Բաումանի ընտանիքում։ 1885-1892 թվականներին սովորել է Բեռնի դպրոցում, բայց հեռացել է առանց դասընթացը ավարտելու։ Առևտրային կրթություն ստանալով Ժնևում և Վենետիկում՝ Թոբլերը սկսեց իր հոր բիզնեսը 1894 թվականին։ Քանի որ հետագա տարիներին նրանց պահանջարկն ավելացավ, 1899 թվականին Յոհան Յակոբ Թոբլերը հրուշակեղենի խանութը վերածեց շոկոլադի գործարանի՝ անվանելով այն *Fabrique de Chocolat Berne, Tobler & Cie*։ 1900 թվականի հունիսի 19-ին հայրը Թոբլերին է հանձնել ընկերությունը։

1908 թվականին Թոբլերը և նրա զարմիկը՝ Էմիլ Բաումանը, ով ընկերության արտադրության ղեկավարն էր, ստեղծեցին Toblerone շոկոլադե սալիկը՝ ապրանքը անվանելով Թոբլեր ազգանվան և իտալական torrone բառի միացումով, որը նշանակում է մեղրից և նուշի նուգայից բաղկացած արտադրանք։ 1909 թվականին Tobler-ը արտոնագիր է ներկայացրել Բեռնում Toblerone շոկոլադե սալիկների արտադրության գործընթացի համար, նույն թվականին ապրանքանիշը գրանցվեց Բեռնում գտնվող Շվեյցարիայի մտավոր սեփականության դաշնային ինստիտուտում՝ դառնալով առաջին արտոնագրված կաթնային շոկոլադը, որը պատրաստված է նուշից և մեղրից։

Թոբլերը լքեց ընկերությունը 1933 թվականին և 1934 թվականին գնեց բեռնում գտնվող Klameth հրուշակեղենի ընկերությունը։ Այն բանից հետո, երբ Klameth-ում մաստակի արտադրության փորձերը անհաջող էին, ընկերությունը ձեռք բերեց Wrigley մաստակի բաշխման իրավունքները Շվեյցարիայում։ Դրանից հետո նա ուսումնասիրեց Typon AG-ը Բուրգդորֆում, որը թեստեր էր անցնում տպագրական արդյունաբերության համար։

Նա ականատես է եղել մասոնականության անունից Բեռնի դատավարությունում։

Թոբլերը մահացել է բեռնում 1941 թվականի մայիսի 4-ին։

Անձնական կյանք
--------------

1903 թվականին Թոբլերն ամուսնացավ Թեդ Բորնի հետ։ Ամուսնությունը տևեց մինչև 1919 թվականը։ Այդ տարի Թոբլերն ամուսնացավ Բերտա Աշմանի հետ։

1902 թվականից Բեռնի zur Hoffnung Մասոնական օթյակի անդամ է եղել։

Պացիֆիստ և համաեվրոպական, Թոբլերը հիմնադիրներից մեկն էր 1934 թվականին Եվրոպական միության Բազելում, եվրոպական ֆեդերալիզմին աջակցող կազմակերպություն, որը Շվեյցարիայում ժամանակակից նոր եվրոպական շարժման նախորդն է, որը պաշտպանում է Շվեյցարիայի ամբողջական անդամակցությունը Եվրամիությանը։ 1935 թվականին Թոբլերը հիմնադրեց Եվրոպական միությունը, որը հիմնադրվել է 1936 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Staatsarchiv des Kantons Bern (Canton of Bern State Archives) (2001). *Berner Zeitschrift für Geschichte und Heimatkunde* (գերմաներեն). Vol. 63. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 17-ին.
3. 1 2 3 4 5 6 7  Christian Lüthi. «Tobler, Theodor». *Historical Dictionary of Switzerland* (ֆրանսերեն). Translated by Florence Piguet. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 17-ին.
4. 1 2 3 4 5 6  Katja Hürlimann. «Tobler, Ernst Theodor». *Deutsche Biographie* (գերմաներեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 17-ին.
5. ↑  Alexander Thoele (2003 թ․ մայիսի 29). «A história picante do Toblerone». *Swissinfo* (պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 11-ին.
6. ↑  «Toblerone – How it all began». *Toblerone*. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 11-ին.
7. 1 2  «Toblerone:1909». *How it All Began: Tobler's Chocolate*. Kraft Foods. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 3-ին.
8. ↑  «En plein nazisme, des Suisses collaborent à une constitution pour une future Europe fédérale». *Le Temps* (ֆրանսերեն). 2016 թ․ հունվարի 7. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 11-ին.
9. ↑  Eric Flury-Dasen. «Nouveau mouvement européen Suisse (NOMES)». *Historical Dictionary of Switzerland* (ֆրանսերեն). Translated by Monique Baud-Wartmann. «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 8-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 17-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 11941063X · ISNI: 0000000083752398 · NTA: 13298072X · SUDOC: 152935991 · VIAF: 40187806 · WorldCat VIAF: 40187806 |

 |