recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Գեորգե Ալբու** (ռումիներեն՝ Gheorghe Albu, սեպտեմբերի 12, 1909(1909-09-12), Արադ (Ռումինիա), Ռումինիա - հունիսի 26, 1974(1974-06-26), Ֆեգերաշ, Բրաշով, Ռումինիա), ռումինացի ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ, 1934 թվականի աշխարհի առաջնության մասնակից։ 1950 թվականին եղել է Ռումինիայի հավաքականի մարզիչ։

Խաղացողի կարիերա
----------------

### Ակումբային

Գեորգե Ալբուն իր կարիերան սկսել է 1924 թվականին՝ խաղալով Արադի ԱՄԵՖ ակումբի երիտասարդական կազմում մինչև 1929 թվականը, որից հետո տեղափոխվել է Արադի մեկ այլ ակումբ՝ «Գլորիա»։ Թիմի հետ հասել է 1929/1930 Ռումինիայի առաջնության եզրափակիչ, որտեղ ակումբը զիջել է Բուխարեստի «Յուվենտուս» ակումբին։ 1933 թվականին տեղափոխվել է Բուխարեստի «Վենուս» ակումբ, որի կազմում չորս անգամ հաղթել է երկրի առաջնությունում։ Խաղացողի կարիերան ավարտել է «Կրայովա» ֆուտբոլային ակումբում, որտեղ խաղացել է 1940 թվականից մինչև 1944 թվականը։

### Հավաքականում

Գեորգե Ալբուն Ռումինիայի հավաքականում նորամուտը կատարել է 1931 թվականի մայիսին՝ Բուլղարիայի դեմ խաղում, որտեղ ռումինացիները հաղթել են 5։2 հաշվով։ Մասնակցել է 1934 թվականի աշխարհի առաջնությանը։ Ընդհանուր առմամբ հավաքականի կազմում անցկացրել է 42 խաղ, որոնցից 19-ում խաղադաշտ է դուրս եկել որպես թիմի ավագ։ Հրաժեշտի հանդիպումը կայացել է 1938 թվականի դեկտեմբերին ընդդեմ Չեխոսլովակիայի (Ռումինիան պարտվել է 1:2 հաշվով)։

Մարզչական կարիերա
-----------------

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո մարզել է մի շարք թիմեր, 1950 թվականին գլխավորել է Ռումինիայի ազգային հավաքականը։ 1964 թվականից մինչև կյանքի վերջ աշխատել է Ֆերեգաշի «Նիտրամոնիա» ակումբի ակադեմիայում՝ գլխավորելով պատանեկան թիմեր։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Ռումինիայի չեմպիոն - 1993/1934, 1936/1937, 1938/1939, 1939/1940, 1948/1949

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Divizia A 1929-30 @ Romaniansoccer.ro
2. ↑  Evidence of Gheorghe Albu's appearances and goals
3. 1 2  Evidence of Gheorghe Albu's appearances for Romania national football team
4. ↑  Mihai Ionescu, Mircea Tudoran *Fotbal de la A la Z*, Bucharest: Editura Sport-Turism, 1984

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գեորգե Ալբուի էջը Romanian Soccer կայքում (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · ՖԻՖԱ |

 |
**Մելորիա** (իտալ.՝ Torre della Meloria), ավազոտ կղզի Լիգուրյան ծովում, Լիվոռնոյից 7 կմ հեռավորության վրա։ Կղզու վրա կա փարոս։

1241 թվականին կղզու կողքին, Էնցիո թագավորը հաղթեց Ջենովայի հանրապետության նավատորմին, որը պետք է Հռոմ բերեր պրելատներից։ Այստեղ, 1284 թվականին, տեղի է ունեցել ծովային ճակատամարտ, որում Պիզայի նավատորմը լիովին ավերվեց Ջենովիայի նավատորմի կողմից։ Դրանից հետո Պիզայի կարևորությունը այլևս երբեք չբարձրացավ իր նախկին դիրքին։

1284 թվականին այստեղ տեղի ունեցավ ծովային ճակատամարտ, որի ընթացքում Պիզայի նավատորմն ամբողջությամբ ոչնչացվեց գենուեզցիների կողմից, որից հետո Պիզայի արժեքը երբեք այլևս չբարձրացավ իր նախկին բարձրության վրա։

1709 թվականին Կոզիմո Մեդիչի III-ի օրոք կառուցվեց աշտարակը, որը ներկայումս չի ծառայում որպես փարոս։

Տես նաև
-------

* Տոսկանյան կղզեխումբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Location • La Torre della Meloria - Gare Remiere di Livorno». *Gare Remiere* (իտալերեն). Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 20-ին.
2. ↑  Mar Ligure Marina Militare

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Area Marina Protetta Secche della Meloria* *Official website* (անգլերեն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մելորիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Սիտինի ռազմական |

 |
Արևային ծովափ Սև ծովի ափին
**Բուլղարիայի սևծովյան ափ** (բուլղար․՝ Българско Черноморие), Սև ծովի արևմտյան հատվածը, որի ջրերը ողողում են Բուլղարիայի ափերը։

Այն նաև հանդիսանում է Ռումինիայի սևծովյան ափը, որը գտնվում է երկրի հյուսիսում և Թուրքիայի եվրոպական հատվածը։

Բուլղարիայի սևծովյան ափի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 414 կմ, որից շուրջ 130 կմ-ը զբաղեցնում են ավազոտ լողափերը, որոնք Բուլղարիայի կարևոր զբոսաշրջային կենտրոններն են։

Աշխարհագրություն
----------------

Դարդանելի նեղուցը միանալով Եգեյան և Միջերկրական ծովին մասամբ ձևավորում է Բուլղարիայի սևծովյան ափը։ Սև ծովը Բուլղարիայի տրանսպորտային փոխադրումների համար կարևոր շրջան է։ Դրա հետ մեկտեղ Սև ծովը պահպանում է իր ստրատեգիական և ռազմական մեծ նշանակությունը։

Բալկանյան լեռները կտրելով ամբողջ երկրի տարածքը հասնում են մինչև Սև ծով՝ ձևավորելով Բուլղարիայի արևմտյան լեռնային աշխարհագրական շրջանը։

Սև ծովը կարևոր զբոսաշրջային նշանակություն ունի։ Բուլղարիա ժամանած զբոսաշրջիկների կեսից ավելին հանգրվանում են Սև ծովի ափին գտնվող նավահանգիստներում և առողջարաններում։ Այստեղ են գտնվում Բուլղարիայի երկու խոշոր քաղաքներն ու հիմնական նավահանգիստները՝ Վառնան (Բուլղարիայի երրորդ խոշոր քաղաքը) և Բուրգասը (Բուլղարիայի չորրորդ խոշոր քաղաքը)։ Վառնան գտնվում է Սև ծովի հյուսիսային ափին, իսկ Բուրգասը՝ հարավային։

2013 թվականի հուլիսի 15-ին ավարտվել է Թրակիայի ավտոճանապարհի շինարարությունը, որի արդյունքում ավտոխճուղով իրար են միացվել Բուրգասը և մայրաքաղաք Սոֆիան։ Նախատեսված է ավտոմայրուղով իրար միացնել նաև Վառնան և Բուրգասը։

Բուլղարիայի սևծովյան ափի հարող աշխարհագրական տեղանքը համարվում է Արևմտյան Թրակիայի պատմական երկրամասը։

Զբոսաշրջություն
---------------

1950 թվականից Սև ծովի ափը Բուլղարիայի կարևոր զբոսաշրջային շրջաններից է հատկապես ամառային սեզոնին (մայիսից հոկտեմբեր ամիսներին)։

Ամեն տարի միլիոնավոր օտարերկրյա և տեղացի զբոսաշրջիկներ ամառային հանգստի նպատակով հանգրվանում են Վառնայի և Բուրգասի արևոտ լողափներում։

Մինչ 1989 թվականը Բուլղարիայի սևծովյան ափը հայտնի էր աշխարհին *Կարմիր Ռիվիերա* անվանումով։ «Երկաթե վարագույրի» անկումից հետո նրա անվանումը փոխվել է և այն կոչվել է պարզապես *Ռիվիերա*։

### Տեսարժան վայրեր

Ստորև ներկայացված տեսարժան վայրերը գտնվում են Բուլղարիայի սևծովյան ափամերձ գոտում։ Համարվում են զբոսաշրջային կարևոր օբյկետներ։

* 
* 
* 
* 



Սևծովյան Բուլղարիայի համայնապատկերը
Սևծովյան Բուլղարիայի համայնապատկերը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սևծովյան Բուլղարիա». statoids.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 21-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85014620 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Աշխարհագրություն**   **Եվրոպա**
 |
**Էլմիրա Սկրիպչենկո** (ֆր.՝ Almira Skripchenko; փետրվարի 17, 1976(1976-02-17), Քիշնև, Մոլդովական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆրանսիացի և մոլդովացի շախմատիստուհի, Եվրոպայի չեմպիոնուհի (2001), բազմակի Ֆրանսիայի և Մոլդովայի չեպիոնուհի, միջազգային վարպետ (1998), կանանց գրոսմայստեր (1995):

Սպորտային կարիերա
-----------------

Էլմիրա Սկրիպչենկոն ծնվել է Քիշնևում շախմատիստների ընտանիքում։ Հայրը` Ֆյոդոր Սկրիպչենկոն, մրցավար էր, իսկ մայրը` Նաիրա Աղաբաբյանը, Մոլդովայի ութակի չեմպիոնուհի և վաստակավոր մարզիչ։ 
Շախմատ սկսել է խաղալ վաղ մանկությունից` մոր առաջնորդությամբ։

1992 թվականին պատանեկան աշխարհի առաջնությունում, նա դարձավ մինչև 16 տարեկանների չեպիոնուհի։ Այդ թվականից նա դարձավ Մոլդովայի շախմատի ընտրանու անդամ։ 1996 թվականից ապրում է Փարիզում։ 2000 թվականին Էլմիրա Սրիպչենկոն հասավ մինչև աշխարհի առաջնության քառորդ եզրափակիչ։ 2001 թվականին նա կրկնեց իր հաջողությունը և հաղթեց Եվրոպայի անհատական առաջնությունում, ինչպես նաև դարձավ արծաթե մրցանակակիր Եվրոպայի թիմային առաջնությունում հանդես գալով Մոլդովայի կազմում։ 2002 թվականից Էլմիրա Սկրիպչենկոն հանդես է գալիս Ֆրանսիայի կողմից։ 2004 թվականին դարձել է Բիլի և Կրասնոտուրինսկի մրցաշարերի հաղթող։

Անձնական կյանք
--------------

1997 թվականին Էլմիրա Սկրիպչենկոն ամուսնացել է ֆրանսիացի հայտնի գրոսմայստեր Ժոել Լոտիեի հետ, սակայն 2002 թվականին նրանք ամուսնալուծվել են։ 1997-2002 թվականներին նա կրել է Սկրիպչենկո-Լոտիե ազգանունը։ 2006 թվականին նա ամուսնացել է ֆրանսիացի մեկ այլ գրոսմայստեր Լորան Ֆրեսինեի հետ։ 2007 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը։

Սյոգի
-----

Բացի շախմատից, Էլմիրան, ինչպես նաև Լոտիեն խաղացել են սյոգի։ 1999 թվականին Մոլդովայի կողմից նա հանդես է եկել որպես պատվիրակ սյոգիի առաջին միջազգային համաժողովում։

2011 թվականի սյոգիի 5-րդ միջազգային համաժողովի շրջանակներում կայացած միաժամանակյա խաղի ժամանակ Էլմիրան հաղթել է պրոֆեսիոնալ սյոգի խաղացող Տոսիյուկի Մորիուտիին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անձնական էջը ՖԻԴԵ-ի կայքում
* էջը Chessgames բազայում
* Անձնական էջը 365chess.com կայքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  OlimpBase
2. ↑  Շատ անգլիական և ռուսական լրատվական միջոցներ նրա անունը գրում էին սխալ` Ալմիրա։
3. ↑  «Էլմիրա Սկրիպչենկոն դարձավ Եվրոպայի չեպիոնուհի» (ռուսերեն). Sports.md. 2012 թ․ հոկտեմբերի 18. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.
4. ↑  «The 1st International Shogi Forum» (անգլերեն). Тeu.ac.jp. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.
5. ↑  «Սյոգիի 5-րդ Միջազգային փառատոն։» (ռուսերեն). Shogi.by. 2011 թ․ նոյեմբերի 8. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էլմիրա Սկրիպչենկո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · Global Poker Index · The Hendon Mob · WSOP · ՖԻԴԵ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 133847225 · ISNI: 0000000078803525 · LCCN: n2007016194 · SUDOC: 260734497 · VIAF: 45503630 · WorldCat VIAF: 45503630 |

 |
**Մարտին Կարադաղյան** (իսպ.՝ Martín Karadagián, ապրիլի 30, 1922, Բուենոս Այրես, Արգենտինա - օգոստոսի 27, 1991, Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինահայ պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր) և դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Կարադաղյանը ծնվել է Բուենոս Այրեսի Սան Տելմո թաղամասում՝ հայ հոր և իսպանացի մոր ընտանիքում։ Մանկուց սկսում է մարզվել հունահռոմեական ըմբշամարտով և 1947 թվականի ազգային առաջնությունում տանում իր առաջին հաղթանակը։
Դերասանական կարիերայով սկսել է զբաղվել 1957 թվականին՝ նկարահանվելով «Հանդիպում փառքի հետ» (*Reencuentro con la gloria*) դրամայում, որում մարմնավորում է ռինգում հակառակորդին պատահաբար սպանած պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկի։ Ավելի ուշ՝ 1963 թվականին, հանդես է գալիս Ալբերտո Օլմեդոյի «Կապիտան Պիլուսոյի արկածները սարսափի ամրոցում» կատակերգությունում։

Կարադաղյանը հայտնի դարձավ «Տիտանները ռինգում» (*Titanes en el ring*) ռեստլինգին նվիրված հեռուստատեսային ծրագրում իր էպիզոդիկ դերի շնորհիվ, որն ընդմիջումներով եթեր հեռարձակվեց 1962-1983 թվականներին։ Հեռուստաշարը հայտնի դարձավ նաև ամբողջ Լատինական Ամերիկայում և 1974 թվականին Կոստա Ռիկայում նկարահանված էպիզոդով Կարադաղյանը սատարեց նախագահի թեկնածու Խերարդո Վենսեսլաո Վիլյալոբոսին, ով հաղթանակ տարավ ընտրություններում։ Հեռուստաշարում Կարադաղյանի վերջին անգամ մասնակցեց 1984 թվական, իսկ ավելի ուշ սկսեց նկարահանվել յոգուրտային ապրանքանիշի մի շարք գովազդներում։

Տառապել է շաքարային դիաբետով, ինչի պատճառով անդամահատվել է ոտքը։ Մահացել է 1991 թվականին Բուենոս Այրեսում և թաղվել Լա Ռեկոլետա գերեզմանոցում։ Հետագայում նրա կիսանդրին կանգնեցվել է Պաչեկո դե Մելո մարզասրահում։

Կարադաղյանի կիսանդրին Պաչեկո դե Մելո մարզասրահում

Ֆիլմագրություն
--------------

* Reencuentro con la gloria (1957)
* Las Aventuras del Capitán Piluso en el castillo del terror (Կապիտան Պիլուսոյի արկածները սարսափի ամրոցում) (1963)
* El hombre invisible ataca (Անտեսանելի մարդը հարձակվում է) (1967)
* Titanes en el ring (Տիտանները ռինգում) (1973)
* Los superagentes y la gran aventura de oro (Սուպերգործակալները և ոսկու մեծ արկածը) (1980)
* Titanes en el ring contraataca (Տիտանները ռինգում հակահաձակվում են) (1984)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  cinenacional.com (իսպ.) — 2001.
2. 1 2  Quinta Dimensión: Biography (իսպ.)
3. ↑  [«Federación Argentina de Catch (իսպ.)». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 6-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 28-ին. Federación Argentina de Catch (իսպ.)]
4. ↑  Microsemanario 30 (August 26 — September 1, 1991) (իսպ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Martín Karadagian (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարտին Կարադաղյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000410090054 · LCCN: n2013034095 · VIAF: 304486988 · WorldCat VIAF: 304486988 |

 |
**Բիվա լիճ** (ճապ.՝ 琵琶湖 *Բիվա֊կո*), նախկինում կոչվել է նաև **Օմի** լիճ, Ճապոնիայի ամենամեծ քաղցրահամ լիճը։ Գտնվում է Սիգա պրեֆեկտուրայում (Հոնսյու կղզու կենտրոնական հատվածը), նախկին մայրաքաղաք Կիոտոյից դեպի հյուսիս-արևելք։ Հաճախ հիշատակվում է ճապոնական գրականության մեջ, քանի որ մոտ է գտնվում հին մայրաքաղաքին։ Այդ լճի մասին բանաստեղծություններ են գրվել, նրա հետ են կապվել բազմաթիվ ճակատամարտեր։

Ընդհանուր բնկութագիր
--------------------

Գետի մեջ թափվում է ավելի քան 400 փոքր գետ, սկիզբ է առնում Յոդո կամ Սետա գետը։ Լճի ավազանը կազմում է 3174 կմ, երկարությունը՝ 63,49 կմ, լայնությունը՝ 22,8 կմ, մակերեսը՝ 670,4 կմ², առավելագույն խորությունը՝ 103,58 մ, ջրի ծավալը՝ 27,5 կմ³, ջրափնյան՝ 235,2 կմ, բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 85,6 մ։

Լիճն ունի 4 կղզի՝ **Տիկուբուսիմա]]** (ճապ.՝ 竹生島), **Օկիսիմա** (ճապ.՝ 沖島), **Տակեսիմա** (ճապ.՝ 多景島), **Օկինոսիրոիսի** (ճապ.՝ 沖の白石): Կղզու վրա տեղակայված են խոշոր Հիկոնե և **Օցու** (ճապ.՝ 大津市) քաղաքները։

Լճի մոտ վեր են խոյանում լեռներ։ Լիճը քաղցրահամ ջրի պաշար է հանդիսանում Կիոտո և մոտակա քաղաքների համար։ Լճում բնակվում են բազմաթիվ ձկնատեսակներ։

Աշնանը և գարնանը անձրևների և փոթորիկների ժամանակ ջրի մակարդակը կարող է բարձրանալ երեք մետրով։

Պատմություն
-----------

Բիվա լիճը գոյացել է ավելի քան 4 միլիոն տարի առաջ և համարվում է աշխարհի ամենահին լճերից մեկը։ Իր տարիքով զիջում է միայն Բայկալ և Տանգանիկա լճերին։

Բուսական և կենդանական աշխարհ
----------------------------

Բնախույզները լճի մոտ գրանցել են մոտ 1100 բուսատեսակ՝ ներառյալ 58-ը ափի մոտ։ Այստեղ բնակվում է ձկների 46 տեսակ և ենթատեսակ՝ ներառյալ 12 էնդեմիկ տեսակ և 5 էնդեմիկ ենթատեսակ : Լիճը տարեկան այցելում է մոտ 5 հազար ջրային թռչուն։

Լիճը մշակույթում
----------------

* Լիճը համարվում է Տավարա Տոդա առասպելական հեքիաթի գործողությունների վայրը։
* Համարվում է Մարդ-Թռչուն մրցույթի անցկացման վայրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Biwa, Lake». *Academic Dictionaries and Encyclopedias*.
2. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). *Աշխարհագրական անունների բառարան*. Երևան: «Լույս».
3. ↑  Kawanabe, H.; Nishino, M.; and Maehata, M. editors (2012). *Lake Biwa: Interactions between Nature and People.* pp 119-120. ISBN 978-94-007-1783-1

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բիվա լիճ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4217165-9 · LCCN: n87925614 · NDL: 00645291 · NKC: ge1099975 · VIAF: 136141661 · WorldCat VIAF: 136141661 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբալյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ներսես Ավետի Բաբալյան** (1908, Բաքու, Ռուսական կայսրություն - 1959), հայ բժիշկ, փոխգնդապետ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ (1940)։

Կենսագրություն
--------------

1923 թվականից սկսել է աշխատել. եղել է ցրիչ, էլեկտրամանտյոր։ Միաժամանակ ստացել է միջնակարգ կրթություն, իսկ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը և առողջապահական բաժնի վարիչի պաշտոնով աշխատանքի ուղարկվել Գորիսի շրջան։

1932 թվականին զորակոչվել է բանակ, ծառայել 57-րդ հրաձգային դիվիզիայի 57-րդ հրետանային գնդում որպես կրտսեր բժիշկ։ 1933 թվականին զինծառայությունն ավարտվում է։ Նույն պաշտոնով կրկին ուղարկվում է Գորիս։ 1935 թվականին տեղափոխվում է Բաքու, աշխատում որպես բժիշկ։ 1937 թվականի հունվարին նորից կանչվում է բանակ և բուժծառայության ուղարկվում Հեռավոր Արևելք։ 1940 թվականին զորացրվում է և նշանակվում Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական հսկողության ժողկոմատի գլխավոր հսկիչ։ Այս պաշտոնում մնում է մինչև պատերազմն սկսելը։

1941 թվականի հունիսի 27-ին կամավոր մեկնում է բանակ։ Նշանակվում է № 1550 հոսպիտալի պետ, որին հետագայում միացվում է № 1551 հոսպիտալը։ Կովկասյան ռազմաճակատում գերմանացիների պարտությունից հետո հոսպիտալն անցնում է Առաջին ուկրաինական ռազմաճակատի, իսկ 1944 թվականին՝ Առաջին բելոռուսական ռազմաճակատի տնօրինության տակ, ուր և Ներսես Բաբալյանն աշխատել է մինչև պատերազմի ավարտը։ Կորոստեն քաղաքի մոտերքում, որպես տեսակավորող հոսպիտալի պետ, գլխավորում է մյուս հոսպիտալների բոլոր վիրավոևների ընդունումը։ Հենց այստեղ բժիշկ Ներսես Բաբալյանը մի առանձին խումբ է կազմում և ետ մղում բենդերովցիների հարձակումները։ Ծանր վիրավորվում է և կոնտուզիա ստանում։

Բանակից զորացրվում է 1945 թվականի դեկտեմբերին։ Նույն ամսին էլ նշանակվում է Դիլիջանի տուբառողջարանի գլխավոր բժիշկ, իսկ 1954 թվականին՝ Գագրայի «Արմենիա» առողջարանի գլխավոր բժիշկ։

Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով և բազմաթիվ մեդալներով։ ԼԺՀ կառավարության կողմից արժանացել է «Լեհական Ժողովրդական Հանրապետության խաչ» շքանշանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 47-48։
Բարիկադ Փարիզի պաշտպանության ժամանակ (1940)
**Բարիկադ** (ֆրանսերեն՝ barricade), քարերից, գերաններից, ավազապարկերից և ձեռքի տակ եղած օժանդակ այլ նյութերից արհեստական արգելք, որը սովորաբար կանգնեցվում է մարտերի ժամանակ՝ փողոցների, ճանապարհների, կամուրջների և լեռնանցքների լայնքով։ Բարիկադներ օգտագործվել են դեռևս 13-14-րդ դդ․ թաթար-մոնղոլական հարձակումներից Մոսկվան, Ռյազանը և այլ քաղաքներ պաշտպանելիս։ Բարիկադներ կիրառվել են Փարիզյան կոմունայի (1871 թ.), 1905 թ.-ի հեղափոխության և Հոկտեմբերյան խորհրդային հեղափոխության ժամանակ, երբ ապստամբ ժողովուրդը փողոցային մարտեր էր մղում կանոնավոր զորքերի դեմ, ինչպես նաև 1941-1945 թթ.-ի Հայրենական մեծ պատերազմում։ Հայաստանում բարիկադների օգտագործման դեպքեր եղել են թաթար-մոնղոլական արշավանքների շրջանում՝ Անիի, Կարսի, Կարինի և հայկական այլ քաղաքների պաշտպանության ժամանակ, ինչպես նաև առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ Վանում, Ուրֆայում, Շապին-Գարահիսարում, Մուշում, Սասունում և Մուսա լեռան վրա հայերի կողմից երիտթուրքական ցեղասպանների դեմ մղվող ինքնապաշտպանական կռիվներում։

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| էլեկտրաէներգիայի թանկացման դեմ դուրս եկած բողոքի ակցիայի մասնակիցների աղբամաններով սարքած բարիկադը Երևանում, Բաղրամյան 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բարիկադ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հանրագիտարանային բառապաշար · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Սիտինի ռազմական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4375362-0 |

 |

փողոցում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 317)։*  |
**Ջալմա Սանտոս**, իրական անունը՝ **Դեժալմա Պերեյրա Դիաս դոս Սանտոս** (պորտ.՝ Dejalma Pereyra Dias dos Santos, պորտ.՝ Djalma Santos, փետրվարի 27, 1929(1929-02-27), Սան Պաուլո, Բրազիլիա - հուլիսի 23, 2013(2013-07-23), Ուբերաբա, Մինաս Ժերաիս, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան, 1962 և 1958 թվականների աշխարհի չեմպիոն։ Աշխարհի չորս առաջնությունների մասնակից (բացի հաղթողներից, 1954 թվականին և 1966 թվականին)։

Երկար ժամանակ Բրազիլիայի հավաքականի կազմում անցկացրած խաղերի քանակով ռեկորդակիր է եղել (առայժմ այդ ցուցանիշով նրան չի շրջանցել Կաֆուն)։ Համաշխարհային ֆուտբոլի պատմության լավագույն աջ պաշտպաններից մեկը։ 2004 թվականին Պելեն նրան ընդգրկել է 125 մեծագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում։

Կենսագրություն
--------------

Ջալմա Սանտոսը ծնվել է Սան Պաուլոյում, աղքատ ընտանիքում։ 19 տարեկանում նա դարձել է «Պորտուգեզ»-ի խաղացող, որտեղ հանդես է եկել 10 մրցաշրջան։ Արդեն 29 տարեկանում, լինելով աշխարհի չեմպիոն, դարձել է «Պալմեյրաս»-ի խաղացող, որը Բրազիլիայի մեծագույն ակումբներից մեկն է և որտեղ անցկացրել է իր կարիերայի հաջորդ 10 տարիները։ Սանթոսն իր կարիերան ավարտել է «Ատլետիկո Պարանաենսե» ակումբում՝ 42 տարեկան հասակում՝ ակումբային մակարդակով խաղալով ավելի քան հազար հանդիպում։

2013 թվականի հուլիսի 24-ին Ջալման մահացել է Ուբերաբա քաղաքի հիվանդանոցում թոքերի բորբոքումից հետո առաջացած բարդությունների հետևանքով։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Ռոբերտաոյի գավաթակիր (1) 1967
* Բրազիլիայի գավաթակիր (2) 1960, 1967
* Սան Պաուլո նահանգի չեմպիոն (3) 1959, 1963, 1966
* Պարանա նահանգի չեմպիոն (1) 1970
* Ռիո-Սան Պաուլու մրցաշարի հաղթող՝ 1952, 1955, 1965
* Աշխարհի չեմպիոն (2) 1958, 1962
* Համաամերիկյան խաղերի չեմպիոն (1) 1952

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Даниэл Алвес может войти в историю сборной Бразилии». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 9-ին. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 8-ին.
2. ↑  Скончался чемпион мира 1958 и 1962 годов Джалма Сантос
3. ↑  Morre Djalma Santos, bicampeão mundial

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը «Տորսիդ»-ում
* Կենսագրություն (պորտ.)
* Հավաքականի հանդիպումների վիճակագրությունը (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջալմա Սանտոս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · L’Équipe · National Football Teams.com · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · ՖԻՖԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Munzinger |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GTAA: 149376 |

 |
**Զագրեբի բուսաբանական այգի** (խորվ.՝ **Botanički vrt u Zagrebu**), Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբի բուսաբանական այգին։

Պատմություն
-----------

Բուսաբանական այգին հիմնել է Զագրեբի համալսարանի պրոֆեսոր Անտուն Հայնցը 1889 թվականին։ Մինչև 1946 թվականը այն համարվել է համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի մաթեմատիկայի և բնագիտության ամբիոնին պատկանող բուսաբանական ինստիտուտին առընթեր հիմնարկություն, իսկ 1946 թվականից կցվել է համալսարանի գիտական ֆակուլտետին, որը հիմնադրվել էր այդ նույն տարում։

Զագրեբի բուսաբանական այգին, որը հիմնադրվելուց երկու տարի անց՝ 1891 թվականից բացել է իր դռները հանրության առջև, 1971 թվականին խորվաթական կառավարության որոշմամբ ստացել է բնության և մշակութային հուշարձանի կարգավիճակ և որպես պարտեզա-այգեգործական ճարտարապետության բարձրարժեք նմուշ՝ վերցվել օրենքի ու պետության պաշտպանության ներքո։ Բույսերի պաշտպանության ասպարեզում գնահատելի աշխատանք կատարելու շնորհիվ այն դարձել է Բուսաբանական այգիների միջազգային խորհրդի անդամ և ստացել նույնականացման միջազգային պայմանանիշ (կոդ)՝ ZAVRT:

Բուսաբանական այգին գտնվում է ծովի մակերևույթից մոտավորապես 120 մետր բարձրության վրա, զբաղեցնում է 4,7 հեկտար տարածք, որտեղ աճեցվում, խնամվում են աշխարհի տարբեր ծայրերից բերված տասը հազարից ավելի բուսատեսակներ (ընդ որում՝ դրանցից շուրջ 1.800-ը՝ էկզոտիկ)։ Ջրային բույսերի համար ստեղծվել են հարմարավետ լճակներ։ Ուշագրավ է այն փաստը, որ հենց այդ լճակների ափերին է իր նշանակալից բնանկարներից մի քանիսը վրձնել խորվաթ անվանի նկարչուհի Սլավա Ռաշկայը։

Գրականություն
-------------

1. *Botanički vrt* - przewodnik po Ogrodzie, wyd. Wydziału Przyrodniczo-Matematycznego Uniwersytetu w Zagrzebiu, 2010
2. *Botanical Garden - Faculty of Science University of Zagreb* - przewodnik anglojęzyczny po Ogrodzie, wyd. Wydziału Przyrodniczo-Matematycznego Uniwersytetu w Zagrzebiu, 2010
3. - strona Ogrodu (dostęp 6.7.2010)

Պատկերասրահ
-----------

* Բուսաբանական այգու մուտքըԲուսաբանական այգու մուտքը
* 
* Կարմիր տաղավարըԿարմիր տաղավարը
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Degenia velebitica*Degenia velebitica*
* Delosperma cooperi*Delosperma cooperi*
* Մագնոլիայի ծաղիկՄագնոլիայի ծաղիկ
* ՋրաշուշաններՋրաշուշաններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Botaniska trädgården i Zagreb – officiell webbplats Կաղապար:Språkikon
2. ↑  «Botanical Garden». Botanical Garden University of Zagreb. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Զագրեբի բուսաբանական այգի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n97111583 · NSK: 000196115 · VIAF: 132702533 · WorldCat VIAF: 132702533 |

 |
**Նապոլեոն Եղիշի Թումանյան** (1923, Դսեղ, Բորչալուի գավառ, Վրացական Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1944), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Նապոլեոն Թումանյանը ծնվել է 1923 թվականին Ալավերդու (Թումանյան) շրջանի Դսեղ գյուղում։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը, 1940 թվականին աշխատանքի է անցել շրջանի Աքորի գյուղում որպես ավագ ջոկատավար, այնուհետև՝ մաթեմատիկայի և աշխարհագրության ուսուցիչ։ Նույն թվականին Թումանյանն ընդունվել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, սակայն կիսատ է թողել ուսումը։ 1941 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է կարմիր բանակ, 409-րդ հայկական դիվիզիա, ավարտել է գնդի կրտսեր հրամանատարների դպրոցը սերժանտի կոչումով և նշանակվել ռադիոկայանի պետ։

Մարտական գործողություններին Թումանյանը մասնակցել է 684-րդ գնդի կապի վաշտում։ Մեր զորքերը 1942 թվականի վերջին և 1943 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին Հյուսիսային Կովկասում թշնամուն ետ են շպրտել Կովկասյան նախալեռներից։ Մարտերից մեկում Թումանյանը վիրավորվել է, հոսպիտալում բուժվելուց հետո ծառայել 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայում, որն այդ ժամանակ ծանր մարտեր էր մղում Եյսկ, Ստարո-Շչերբինովկայի շրջանում։ 476 կապի գումարտակի կազմում մասնակցել է Թաման թերակղզու, Նովոռոսիյսկի, Կերչի, Սևաստոպոլի ազատագրման մարտերին, մասնակցել է 89-րդ դիվիզիայի հետագա հերոսամարտերին։ Թումանյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի երկու շքանշաններով, «Խիզախության համար», «Մարտական ծառայությունների համար» և մի շարք ուրիշ մեդալներով։ Բազմիցս արժանացել է Գերագույն հրամանատարի շնորհակալությանը։ 1944 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1945 թվականին Թումանյանը զորացրվել է և անցել մանկավարժական աշխատանքի Դսեղ գյուղում, հայոց լեզու, գրականություն և պատմություն։ 1949 թվականին ավարտել է ՀԿԿ Կենտկոմին առնթեր կուսակցական դպրոցը, իսկ 1951 թվականին՝ Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1958-1968 թվականներին եղել է հայրենի գյուղի դպրոցի տնօրեն։ 1968 թվականին դպրոցի տնօրեն է աշխատել Լենինյան շրջանում։ Եղել է նաև մայրաքաղաքի № 133 դպրոցի տնօրենի՝ ուսումնադաստիարակչական աշխատանքների գծով տեղակալ։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Էրամ (այգի)** (պարս.՝ باغ ارم, *Bāgh-e Eram*), պատմական պարսկական այգի Իրանի Շիրազ քաղաքում։ Այն պատկանում էր Քաշկայ ցեղի առաջնորդներին, նախքան կենտրոնական կառավարության կողմից բռնագրավելը։

Պատմություն
-----------

Եվ շենքը, և այգին կառուցվել են XIII դարի կեսերին Իլհանատի կամ Քաշքայական պարսկական ցեղերի գերագույն առաջնորդի կողմից։ Սակայն պարսկական դրախտային այգու քառակողմ կառուցվածքով սկզբնական հատակագիծը, ամենայն հավանականությամբ, դրվել է XIX դարում սելջուկների կողմից, և այն ժամանակ այն կոչվում էր Բախ-է-Շահ («կայսրի պարտեզ» պարսկերեն) և շատ ավելի քիչ դեկորատիվ էր։ Հոլանդացի ճանապարհորդ Կոռնելիոս Դե Բրյուն տասնութերորդ դարում գրել է այգիների նկարագրությունը։

150 տարիների ընթացքում կառույցը վերափոխվել ու տարբեր ոճաբանների կողմից փոփոխվել է։ Սա Շիրազ Կավամիի նշանավոր ընտանիքի կալվածքներից մեկն էր։ Այն նախագծվել է տեղի ճարտարապետ Հաջի Մոհամմադ Հասանի կողմից։ Շենքի երկու հարկերում կա 32 սենյակ, որոնք զարդարված են բանաստեղծ Հաֆեզի բանաստեղծություններով։ Շենքը վերակառուցվել է Զանդ և Քաջար տոհմերի օրոք։

1965 թվականին Իրանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Դենիս Ռայթը հրավիրվել է Շիրազի համալսարանի ռեկտոր Ասադոլա Ալամի կողմից Երամի այգում կազմակերպված երեկույթին՝ ի պատիվ արքայադուստր Ալեքսանդրա Օգլիվսկայայի։ Այդ համալիրը պահվել է Փեհլևի համալսարանի պահպանության տակ և օգտագործվել որպես իրավաբանական քոլեջ։ Շենքում տեղակայված էր նաև Ասիական ինստիտուտը։

Այսօր Երամ պարտեզն ու շենքը գտնվում են Շիրազի Բուսաբանական այգու (հիմնադրվել է 1983 թվականին) սահմաններում։ Նրանք բաց են հանրության համար որպես պատմական լանդշաֆտային այգի։ Դրանք Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ են և պահպանվում են Իրանի մշակութային ժառանգության կազմակերպության կողմից։

* Քավամ տունը Երամ այգումՔավամ տունը Երամ այգում
* Մեծ տեսարան շինությունիցՄեծ տեսարան շինությունից
* ԼողավազանըԼողավազանը

Տես նաև
-------

* Պարսկական այգիներ
* Իրանական ճարտարապետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑
3. 1 2 3 4 5 6
4. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. 1 2  Penelope Hobhouse; Erica Hunningher; Jerry Harpur (2004). *Gardens of Persia*. Kales Press. էջ 126.
9. ↑  Hobhouse, Penelope (2004). *The Gardens of Persia*. California: Kales Press. էջեր 126. ISBN 978-0967007663.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 
* Iran Tourism Center: Eram garden

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Երամ (այգի)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Երկրի արևադարձային գոտին (կարմիր)
**Արևադարձային գոտիները** երկրի երկու բնական գոտիներ են հյուսիսային և հարավային կիսագնդերում, մոտ 20° և 30° լայնությունների միջև։ Բնութագրվում է օդի բարձր ջերմաստիճաններով (ամսական միջինը 10°-ից բարձր), պասատային շրջանառության տիրապետությամբ և տեղումների սակավությամբ՝ տարեկան 200 մմ-ից պակաս (բացառությամբ մայրցամաքների արևելյան լեռնային շրջանների)։ Արևադարձային գոտիների ցամաքային մասում տիրապետում են անապատներն ու կիսաանապատները, որոնք առավել խոնավ շրջաններում փոխարինվում են սավաննային և անտառային լանդշաֆտներով։ Այստեղ առանձնացվում են արևադարձային խոնավ անտառների, արևադարձային նոսր անտառների, չոր անտառների և սավաննաների, արևադարձային կիսանապատների և արևադարձային անապատների զոնաները։ Արևադարձային գոտիների սահմաններում օվկիանոսը բնութագրվում է ջրի բարձր ջերմաստիճանով և աղիությամբ, թթվածնի սակավությամբ և դրանցով պայմանավորված կենսաքիմիական առանձնահատկություններով։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արևադարձային գոտիներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4060997-2 · Microsoft: 50660011 · VIAF: 248970673 · WorldCat VIAF: 248970673 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 25)։*  |
**Օրիթ Նոկեդ** (եբրայերեն՝ אורית נוקד‎, հոկտեմբերի 25, 1952(1952-10-25), Երուսաղեմ), իսրայելցի քաղաքական գործիչ, Քնեսեթի պատգամավոր Ացմաուտ («Անկախություն») և Իսրայելի լեյբորիստական կուսակցություններից, Իսրայելի գյուղատնտեսության նախարար (2011-2013)։

Կենսագրություն
--------------

Օրիթ Նոկեդը ծնվել է 1952 թվականին, Երուսաղեմում։ Իրավագիտություն է ուսանել Երուսաղեմի հրեական համալսարանում։ 1986 թվականին դարձել է Կիբուց շարժման իրավական խորհրդատու և պաշտոնավարել մինչև 1992 թվական։ 1996-2002 թվականներին եղել է շարժման իրավական բաժնի ղեկավար։ Անդամակցել է Հրեական ազգային հիմնադրամի վարչությանը, Գյուղատնտեսական ասոցիացիայի քարտուղարությանը, Շրջակա միջավայրի ազգային խորհրդի և Իսրայելի հողերի կառավարման խորհրդի անդամ։

1999 թվականի ընտրություններում Նոկեդը Մեկ Իսրայել դաշինքի ցանկում ընդրկվել է Իսրայելի լեյբորիստական կուսակցություններից։ Չնայած կուսակցական մրցարշավում նա չստացավ Քնեսեթին համար անհրաժեշտ անցողիկ շեմը, 2002 թվականի օգոստոսին նա Քնեսեթի կազմում ընդգրկվեց՝ փոխարինելով Իսրայելի արտաքին գործերի նախարար Շլոմո Բեն-Ամիին։ 2003 թվականի ընտրություններում Նոկեդը պահպանեց իր տեղը և կարճ ժամանակ եղավ փոխվարչապետ` Շիմոն Պերեսի հովանու ներքո 2005 թվականի հունվար-նոյեմբեր ամիսներին։ 2006 թվականի ընտրությունների նախաշեմին նա Լեյբորիստական կուսակցության ցուցակում զբաղեցրեց 17-րդ տեղը։ Կուսակցությունը ստացավ 19 տեղ, և Նոկեդը դարձավ ֆինասական կոմիտեի անդամ։

2009 թվականի ընտրություններում Օրիթ Նոկեդը պահպանել է իր տեղն Լեյբորիստների ցուցակում։ 2009-2011 թվականներին եղել է Արդյունաբերության, առևտրի և աշխատանքի նախարարի տեղակալ։ 2011 թվականի հունվարին եղել է Քնեսեթի հինգ ՄԿ-անդամներից մեկը, որից հետո դուրս է եկել կուսակցությունից՝ Անկախություն կուսակցությունը ստեղծելու համար և նշանակվել է Գյուղատնտեսության և գյուղական զարգացման նախարար։ Պաշտոնը կորցրել է, երբ 2013 թվականի ընտրություններին կուսակցությունը չմրցակցեց ընտրություններում։

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  חה"כ אורית נוקד — Knesset.
2. ↑  Coren, Ora; Moti Bassok; Zvi Zrahiya; Adi Dovrat-Meseritz (2011 թ․ հուլիսի 22). «Still no deal in sight to lower dairy prices in Israel - Haaretz Daily Newspaper». *Ha'aretz*. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 15-ին.
3. ↑  «Orit Noked». The Israel Project. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
4. ↑  Orit Noked on the Knesset website

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օրիթ Նոկեդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
Սրտի և թոքերի հայելային դիրք
**Օրգանների հայելային դասավորություն** (լատին․՝ situs inversus), հազվադեպ հանդիպող բնածին արատ, որի դեպքում հիմնական ներքին օրգաններն ունենում են հայելային դասավորություն, այսինքն՝ նորմայից հակառակ դիրքում են գտնվում (սիրտն աջ կողմում է, լյարդը՝ ձախ, ստամոքսն՝ աջ)։ Խիստ հազվադեպ դեպքերում հանդիպում է նաև խառը դասավորվածություն։ Չնայած որ այս արատն ունեցող մարդկանց մոտ առավել հաճախ են հանդիպում սրտային խնդիրներ, դրանց մեծ մասն իրենց հիվանդության արդյունքը չէ։ Աշխարհի բնակչության տաս հազար մարդուց միայն մեկն է տառապում այս հիվանդությամբ։

Ախտանիշեր
---------

##### Մարդկանց մոտ

Սրտի բնածին արատների բացակայության դեպքում օրգանների հայելային դասավորություն ունեցող մարդիկ ապրում են նորմալ, առողջ կյանքով, առանց իրենց բժշկական վիճակի հետ կապված որևէ բարդությունների։ Հավանականությունը, որ օրգանների հայելային դասավորությամբ մարդիկ կունենան բնածին սրտի արատներ, 5-10 % է։ Շատ մարդիկ այդպես էլ չեն իմանում իրենց տարօրինակ անատոմիայի մասին, մինչև տարբեր գանգատներով բժշկին դիմելը, օրինակ՝ կույր աղիքի բորբոքում կամ կողերի կոտրվածք։ Օրգանների հակառակ դիրքը կարող է սխալ ախտորոշման պատճառ հանդիսանալ։ Այն նաև բարդություններ է առաջ բերում օրգանների փոխպատվաստման ժամանակ, քանի որ մեծ հավանականությամբ դոնորը կլինի նորմալ անատոմիա ունեցող անձ։ Օրինակ սրտի փոխպատվաստման դեպքում անհրաժեշտ է փոխպատվաստել անգամ արյունատար անոթները, քանի որ դրանք էլ են գտնվում հակառակ դիրքում։

##### Կենդանիների մոտ

«Խխունջների|Խխունջների թագավոր» կոչվող կենդանիների մոտ սիրտը, շնչառական և սեռական օրգանները նույնպես գտնվում են հակառակ դիրքում։

Պատմություն
-----------

Դեքստրոկարդիան (կրծքավանդակում սրտի աջ դիրքը) առաջին անգամ նկատել և նկարել է Լեոնարդո դա Վինչին (1452–1519) [*փա՞ստ*], և հետագայում՝ 1643 թվականին, հաստատել է Մարկ Աուրելիո Սեվերինոն։ Սակայն օրգանների հայելային դասավորությունն առավել մանրամասնորեն ուսումնասիրել և նկարագրել է Մեթյու Բեյլին ավելի քան մեկ դար անց։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օրգանների հայելային դասավորություն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · DiseasesDB · eMedicine · NCI Thesaurus  · OMIM |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Disease Ontology · Microsoft: 2779104077 |

 |
**Դիմիտրի Վասիլևիչ Կուդինով** (վրաց.՝ კუდინოვი ვასილის ძე დიმიტრი, փետրվարի 8, 1963(1963-02-08), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային, վրացի և ռուս ֆուտբոլիստ։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Կարիերան սկսել է 1981 թվականին Թբիլիսիի «Դինամո» ակումբում։ 1985 թվականին տեղափոխվել է Քութայիսի «Տորպեդո», որի կազմում անցկացրել է 28 խաղ։ 1989 թվականին խաղացել է «Շեվարդենի-1906» ակումբի կազմում։ 1990 թվականին՝ այն բանից հետո, երբ վրացական թիմը հրաժարվել է ԽՍՀՄ առաջնությանը մասնակցելուց, Կուդինովը տեղափոխվել է «Գորդա» ակումբ, սակայն մեկ տարի անց վերադարձել է «Դինամո»։ 1993 թվականից մինչև 1996 թվականը խաղացել է Կիպրոսի տարբեր ակումբներում, ինչպիսիք են ԱՊՕԷԼ-ը, Լիմասոլի «Արիսը» և Նիկոսիայի «Օլիմպիակոսը»։ Դրանից հետո մեկ տարի խաղացել է Թբիլիսիի «Դինամո» ակումբում։ 1997 թվականի ամռանը տեղափոխվել է ռուսական «Ժեմչուժինա», որի կազմում կատարել է իր նորամուտը Ռուսաստանի առաջնությում նույն թվականի հուլիսի 9-ին՝ մասնակցելով 17-րդ տուրի՝ «Տորպեդո» ակումբի դեմ խաղին։ «Ժեմչուժինայի» կազմում անցկացնելով յոթ խաղ՝ Կուդինովը վերադարձել է Վրաստան, որտեղ 1998 թվականին ավարտել է պրոֆեսիոնալ կարիերան «Գորդա» ակումբում։

### Հավաքականում

1990/1991 թվականներին ընդհանուր առմամբ անցկացրել է երկու ոչ պաշտոնական խաղեր Վրաստանի հավաքականում։ ՖԻՖԱ-ի կողմից երկրի հավաքականի ճանաչումից հետո՝ 1992-1996 թվականներին, Կուդինովն ընդհանուր առմամբ Վրաստանի հավաքականի կազմում անցկացրել է 18 խաղ և խփել մեկ գոլ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Протокол матча «Торпедо» — «Жемчужина»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
* Վիճակագրությունը *National Football Teams* կայքում(անգլ.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**Արա Ժորայի Նիգոյան** (հոկտեմբերի 27, 1968(1968-10-27), ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

Կարիերա
-------

1985-1986 թվականներին Արա Նիգոյանը հանդես է եկել ԽՍՀՄ երկրորդ լիգայի «Սպարտակ» (Հոկտեմբերյան) ակումբում, որի կազմում անցկացրել է 43 հանդիպում և խփել յոթ գոլ։ Հայաստանի առաջնությունում խաղացել է «Բանանց» (1992-1994), «Արարատ» (1995-1996, 1997, 2000-2001), «Երևան» (1998-1999) ակումբներում։ 1996/97 մրցաշրջանն անցկացրել է Թեհրանի «Արարատ» ակումբում։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտել է Հայաստանի առաջին լիգայի «Արմավիր» (2002) և «Լոկոմոտիվ» (Երևան) ակումբներում

Խորհրդային Միության պատանեկան հավաքականի կազմում Արա Նիգոյանը մասնակցել է ՈՒԵՖԱ 1985 թվականի մրցաշարին (մինչև 16 տարեկաններ)։ Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է երեք հանդիպման։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փոխարինման է դուրս եկել հավաքականի պատմության մեջ տեղի ունեցած առաջին խաղի՝ Մոլդովայի հավաքականի հետ հանդիպման 62-րդ րոպեին (0:0)։ 1995 թվականի հունիսի 7-ին մասնակցել է 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական փուլի՝ Իսպանիայի հավաքականի դեմ խաղի առաջին 69 րոպեներին (0:1)։ 1998 թվականի օգոստոսի 18-ին մասնակցել է Լիբանանի դեմ ըկերական խաղին, որի 34-րդ րոպեին հեռացվել է դաշտից։

Արա Նիգոյանը՝ որպես մարզիչ, աշխատել է Երևանի «Կիլիկիա» (2004), Դիլիջանի «Իմպուլս» (մինչև 2013) ակումբնրում։ 2013 թվականին դարձել է «Միկա» ակումբի մարզիչ։ Նույն թվականի սեպտեմբերից մինչև 2014 թվականի հունիս եղել է «Միկա-2» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ 2017 թվականի ապրիլին ընդգրկվել է «Բանանց» ակումբի մարզչական շտաբում, իսկ նույն թվականի հոկտեմբերին դարձել է «Բանանց-2» ակումբի գլխավոր մարզիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. ↑  Ara Nigoyan to train ‘‘Mika 2’’ - Panorama | Armenian news
4. ↑  «Բանանցի» նախկին ֆուտբոլիստները համալրել են թիմի մարզչական շտաբը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) |

 |
**Սուրեն Լևոնի** **Գրիգորյան** (ծնվել է 1937 թվականի մայիսի 13-ին՝ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Ծաղկավան գյուղում), անասնաբույժ, համաճարակաբան:

Գործունեություն
---------------

Անասնաբուժական գիտության դոկտոր (1987), պրոֆեսոր (1989)։ Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1962)։ 1971 թվականից աշխատել է Հայաստանի Գյուղատնտեսական Ակադեմիայի (այժմ՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան) համաճարակաբանության ամբիոնում, 1990 թվականից՝ վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցների հիմնախնդիրներին։ Ախտորոշել է ոչխարների վիրուսային վիժումը, մշակել խոշոր եղջերավոր կենդանիների սիբիրախտի հանդեպ աերոզոլային իմունացման եղանակ (1984), ստացել հակասիբիրախտային վակցինա։

Գրականություն
-------------

* Գյուղատնտեսական կենդանիների համաճարակաբանություն և ինֆեկցիոն հիվանդություններ, Երևան,2002։
* Գյուղատնտեսական կենդանիների ինֆեկցիոն հիվանդությունների կանխարգելումը, Երևան, 2008։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թեմուրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Լևոն Գրիգորի Թեմուրյան** (հունվարի 12, 1908(1908-01-12), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 12, 1942(1942-04-12), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բռնցքամարտիկ և մարզիչ, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1937)։ 1930-ական թվականներին հանդես է եկել ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում։ 1937 թվականին դարձել է բելգիական Անտվերպեն քաղաքում անցկացված բանվորական ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

Կենսագրություն
--------------

Դպրոցն ավարտելուց հետո Լևոնն աշխատել է որպես փականագործ։ Բռնցքամարտով սկսել է ակտիվորեն զբաղվել քսան տարեկանից։ Հաղթանակի հսկայական տենչի, աննկուն կամքի, հարձակողական սուր մարտավարության համար ստացել է «Տանկ» մականունը։ 1932 թվականին Բաքվից տեղափոխվել է Մոսկվա, ընդունվել մարզչական բարձրագույն դպրոց, դարձել բռնցքամարտի խորհրդային դպրոցի հիմնադիրներից մեկի՝ Արկադի Խառլամպիևի սանը։ Ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և զբոսաշրջության պետական կենտրոնական ինստիտուտի բռնցքամարտի ամբիոնում՝ դասավանդելուն զուգընթաց շարունակելով մրցելույթները ռինգում։

Մարզական առաջին մեծ նվաճումը Լևոնը ձեռք է բերել 1935 թվականին, երբ թեթևագույն քաշային կատեգորիայում հռչակվել է Խորհրդային Միության չեմպիոն (հետագայում չորս տարի շարունակ պահպանել է այդ տիտղոսը՝ ԽՍՀՄ-ում չունենալով իրեն հավասար բռնցքամարտիկ)։ Իր վարած 61 մարտերից 58-ում հաղթանակներ է տարել, արժանացել ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչման, ճանաչվել «ԽՍՀՄ ականավոր բռնցքամարտիկ», պարգևատրվել «Պատվո նշան» շքանշանով։

Երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, Լևոն Թեմուրյանը կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, դարձել հրաձգային վաշտի քաղղեկ։ Զոհվել է 1942 թվականին։ Ըստ մի վարկածի՝ ընկել է իր վաշտը գրոհի տանելիս, ըստ մեկ այլ վարկածի՝ ծանր վիրավորվել է, գերի ընկել և որոշ ժամանակ անց գերմանական ճամբարում կախաղան է հանվել ապստամբություն բարձրացնելու նպատակով մարտական ընդհատակյա խումբ կազմավորելու և այդ խմբի գաղտնի գործողություններին մասնակից լինելու պատճառով։

Ռուսաստանի Դաշնությունում 1952 թվականից ի վեր ամեն տարի անցկացվում է Լևոն Թեմուրյանի հիշատակին նվիրված բռնցքամարտի մրցաշար (1952)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Эдуард Хруцкий* Этот неистовый русский. — Физкультура и спорт, 1970. — 128 с.
2. ↑  «Темурян Леван Григорьевич (1908-1942)». Энциклопедия бокса. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 7-ին.
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17922 |

 |
**Հանի Ռամզի** (արաբ․՝ هاني رمزي‎‎, մարտի 10, 1969(1969-03-10), Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի ֆուտբոլիստ, ներկայումս` մարզիչ։

Ակումբային կարիերա
------------------

Ծագումով ղպտիական ընտանիքից Հանի Ռամզին Կահիրեի «Ալ-Ահլի» ակումբի սան է։ 1987 թվականից նա դարձել է «Ալ-Ահլի» թիմի հիմնական խաղացող։ 1990-ին Ռամզին տեղափոխվել է շվեյցարական «Քսամաքս», որտեղ խաղալով կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում, ստացել է Ժայռ մականունը։ 1994 թվականի ամռանը Ռեմզին դարձել է Գերմանիայի Բունդեսլիգայի առաջին եգիպտացի ֆուտբոլիստը` 1.5 միլիոն դոլարով միանալով «Վերդեր» ակումբին, ինչն այդ ժամանակ տրանսֆերի ռեկորդային գումար է եղել եգիպտացի ֆուտբոլիստների համար։

1998 թվականի Աֆրիկյան երկրների գավաթից հետո Ռամզին պայմանագիր է կնքել գերմանական «Կայզերսլաուտերն»-ի հետ։ Լինելով հիմնական կազմի խաղացող` Ռամզին, 2003 թվականի ապրիլին ծնկի վնասվածք ստանալով, ստիպված էր պայմանագրի ժամկետի լրանալուց երկու տարի առաջ դուրս մնալ խաղադաշտից։ 2005 թվականին նա տեղափոխվել է Երկրորդ Բունդեսլիգայի Սաարբրյուքեն ակումբ, որտեղ ավարտել է ֆուտբոլիստի իր կարիերան։

Միջազգային կարիերա
------------------

Հանի Ռամզին ընդգրկվել է Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում 1990 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ Մրցաշարում Եգիպտոսի հավաքականի 3 խաղերից Ռամզին մասնակցել է բոլոր 3-ին և խաղացել է առանց փոխարինման։ Դրանք էին խմբային փուլի հանդիպումները Նիդերլանդների, Իռլանդիայի և Անգլիայի ազգային հավաքականների դեմ :

Ձեռքբերումներ
-------------

«Ալ-Ահլի»
* Եգիպտոսի չեմպիոն (1)։ 1988/89
* Եգիպտոսի գավաթի գավաթակիր (1)։ 1988/89
* Աֆրո-ասիական գավաթի գավաթակիր (1)։ 1988

«Վեդեր»
* Գերմանիայի սուպերգավաթի գավաթակիր (1)։ 1994

Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
* Արաբական ազգերի լիգայի գավաթակիր (1)։ 1992
* Աֆրիկացի չեմպիոն (1)։ 1998 թ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. ↑  Player Profile for Hany Ramzy in the Soccer World Cups

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիճակագրություն *FIFA*-ի կայքում(անգլ.)
* Վիճակագրությունը *National Football Teams* կայքում(անգլ.)

* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Fussballdaten.de · Kicker.de · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) · Գերմանական ֆուտբոլային միություն · ՖԻՖԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Munzinger |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սիմոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Պարսամ Հունանի Սիմոնյան** (1911, Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1985), հայ նկարիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1970)։ Հայաստանի նկարիչների միության (1936) և
ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1939)։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Նկարիչ Վարդան Սիմոնյանի հայրն է։

Կենսագրություն
--------------

Պարսամ Սիմոնյանը ծնվել է 1911 թվականին, Վաղարշապատում։ 1930 թվականին ընդունվել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարան, 1931 թվականին ընդունվել և 1935 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիան, 1935 թվականին (Ս. Գերասիմովի, Ֆավորսկու և Վոլկովի արհեստանոց)։

Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է։ 1964 թվականին ԽՍՀՄ տնտեսական նվաճումների ցուցահանդեսում նախագծել է ՀԽՍՀ տաղավարը։ 1954 թվականին Վենետիկի բիենալեում ներկայացվել է վարպետի 2 կտավները։ Սիմոնյանի աշխատանքներից ներկայացված են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Սիմոնյանի գործերից շատերը ձեռք են բերել Սարատովի, Վոլգոգրադի, Խարկովի պատկերասրահները և մասնավոր այլ հավաքորդներ։

Սիմոնյանը մասնակցել է հանրապետական տարբեր ցուցահանդեսների։

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1970)
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* ԽՍՀՄ «Արիության համար» մեդալ
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նաև՝ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից... Պարսամ Սիմոնյան
2. ↑  «Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ». *www.gallery.am*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
3. ↑  Симонян Парсам
4. ↑  «Парсам Симонян (1911-1985)». *Армянский музей Москвы и культуры наций* (ռուսերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.(չաշխատող հղում)