recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Վիլյամ Օլիվեր (1695—1764), Բատական բլիթների ստեղծող
**Բատական բլիթներ** (անգլ.՝ Bath bun), խմորիչով խմորի քաղցր կտորներ, ունեն կլոր ձև, միջուկը թխված շաքարե գնդիկներից է, երեսին ցանված է շաքարի փոշի։ Միջուկին երբեմն ավելացնում են նաև ցուկատ, հաղարջ, չամիչ և խաղող։

Բատական բլիթները հնարավոր է 18-րդ դարի «Բատական տորթի» շարունակությունն են կազմում։ Առաջին անգամ դրանք հիշատակվում են 1763 թվականին և մինչև օրս արտադրվում են Անգլիայի Բատ քաղաքում։ Միակ փուռը, որտեղ դրանք մինչև օրս պատրաստվում են, Բատի փուռն է իր Չելսիրոուդ, Վեստենհայսթրիթ խանութներով։ 18-րդ դարի բնագիր բաղադրատոմսում օգտագործվում էր նաև բրիոշ կամ յուղով ու ձվով խմորից բուլկի, որի վրա ցանում էին քեմոնի սերմեր կամ շաքարի փոշի։ Բատական բլիթները իրենց այժմյան տեսքով ստեղծվել են Բատում` այցելուներին հանքային ջրերով բուժող բժիշկ Վիլյամ Օլիվերի կողմից։ Հետագայում նա, երբ հասկացավ, որ բլիթները շատ յուղալի են ռևմատիզմով հիվանդների համար, ստեղծեց Օլիվեր թխվածքաբլիթները։

Տես նաև
-------

* Օլիվեր (թխվածքաբլիթ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  John Ayto (հոկտեմբերի 18, 2012)։ *The Diner's Dictionary: Word Origins of Food and Drink*։ Oxford University Press։ էջ 23։ ISBN 978-0-19-964024-9
2. ↑  David Elizabeth (2001)։ *English Bread and Yeast Cookery*։ Penguin։ էջ 624։ ISBN 978-0140299748

Արտաքին հղումներ
----------------

* Традиционный рецепт батской булочки Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
* Рецепт батской булочки Archived 2007-02-12 at the Wayback Machine.
* О городе Бате
* Доктор Оливер
Անսահման լողավազանը Սինգապուրի Marina Bay Sands երկնաքերում
"Անվերջ լողավազանը" Կոլումբիայի հյուրանոցներից մեկում
**Անվերջ**, **արտահոսող** կամ **անծայրածիր** (անգլ. *infinity (edge) pool*), արհեստական ջրամբար կամ լողավազան, որտեր ջուրը լցվում է մեկ կամ քանի ծայրերից՝ ստեղծելով տպավորություն, թե ջրային մակերևույթը սահմաններ չունի։

Նմանատիպ լողավազաններ հաճախ պատրաստում են այն վայրերում, որտեղ ջրավազանի ծայրը կարող է «ձուլվել» օվկիանոսի կամ երկնքի տեսարանի հետ։ Նաև նմանատիպ հարմարությունները հաճախ կարելի է տեսնել մոդայիկ հանգստավայրերում և vip-հանգստի այլ տարատեսակ վայրերում։

Լողավազանի անսահմանության օպտիկական պատրանքը օգտագործվել է դեռևս բարոկկո դարաշրջանի լանդշաֆտակառուցողների կողմից, ինչի մասին վկայում են Վերսալի այգիների որոշ շատրվաններ։

Օպտիկական պատրանք ունեցող ժամանակակից լողավազանները, որպես կանոն, շատ բարդ կառուցվածք ունեն և կատարման բավականին թանկ արժեք ունեն։ Որպեսզի նման մեծ արդյունքի հասնեն, նրանց հաճախ տեղակայում են բլրի կամ տան վերին հատվածում։

Լողավազանի «անսահման» ծայրն ավարտվում է ջրապատվարով, որը 1, 6-6, 4 մմ ավելի ներքև է գտնվում, քան լողավազանի ջրի մակարդակը։ Ջուրը լցվում է ամբարտակի միջոցով պատվարային լողավազան, որ գտնվում է ջրապատվարի ետին հատվածում։ Ջուրը լցվում է այդ ջրահավաք լողավազան, որտեղ այն կրկին արտահոսում է լողավազան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hiller Jennifer (2015 թ․ մարտի 27)։ «Ready to take the pool plunge?»։ *San Antonio Express-News*։ Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 25
2. ↑  Leitereg Neal J. (1965 թ․ մարտի 7)։ «Chris Bosh drops price on hilltop estate in Pacific Palisades»։ *Los Angeles Times*։ Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 25
3. ↑  Osborne Claudia (2015 թ․ մարտի 4)։ «14 Enchanting Infinity Pools That Are Built to Take Your Breath Away»։ Traveling Sage։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 18-ին։ Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 25

Գրականություն
-------------

* Cañizares Ana G. (2006)։ *Infinity Pools*։ New York: Collins Design։ ISBN 0-06-089340-0։ OCLC 63171179
* *Infinity Pools: A Special Collection of Dramatic Pools—Built to Inspire*։ Warminster, Pa.: Manor House Publishing Company։ 2011։ ISBN 9780983663409։ OCLC 746598298
**Ասիայի տիրակալ** (հուն․՝ Κύριος της Ασίας), միապետական տիտղոս, որը տրվել է Մակեդոնական կայսրության հիմնադիր Ալեքսանդր Մակեդոնացուն՝ մ․թ․ա․ 331 թվականի հոկտեմբերի 1-ին տեղի ունեցած Գավգամելայի ճակատամարտում Դարեհ Կոդոմանոսի գլխավորած աքեմենյան բանակի ջախջախումից հետո։ Մինչ այդ, արևելյան աշխարհակալ միապետները հորջորջվում էին «հզոր արքա», «մեծ արքա» կամ եզակի դեպքերում «արքայից արքա» պատվավոր տիտղոսներով։ Ալեքսանդր Մակեդոնացին իր կառավարման ժամանակահատվածում (մ․թ․ա․ 336-323 թվականներ) հորջորջվում է նաև «Մակեդոնիայի արքա» և «Եգիպտոսի փարավոն» տիտղոսներով։ Մերձավոր Արևելքի անապատներում բնակվող արաբների դեմ նախատեսվող արշավանքի սկսվելուց հինգ օր առաջ Ալեքսանդր Մակեդոնացին ծանր հիվանդանում է։ Հիվանդությունն արագորեն տարածվում է և արդեն հունիսի 7-ին աշխարհակալ արքան չէր կարողանում ոչ մի բառ արտաբերել։ Տասն օրվա ընթացքում կատաղի համաճարակը «աշխարհի կեսի տիրակալին» զրկում է կյանքից։ Անժառանգ Ալեքսանդրը մահանում է մ․թ․ա․ 323-ի հունիսի 13-ին իր ընդարձակ երկրի նոր քաղաքամայր Բաբելոնում՝ ընդամենը 32 տարեկան հասակում։

Նրա մահվանից հետո վերջինիս ընտանիքի անդամների և զինակիցների միջև բռնկվում է երկարատև պայքար իշխանության համար, որը հայտնի է դառնում Դիադոքսների պատերազմ անվանումով։ Պատերազմի ավարտից հետո «Ասիայի տիրակալ» տիտղոսը փոխանցվում է իր իրավահաջորդներին՝ Անտիգոնեսների արքայատոհմի հույն արքաներին, Սելևկոսին և հելլենիստական Եգիպտոսի սատրապ Պտղոմեոսին։

Ավելի ուշ «Ասիայի տիրակալ» տիտղոսը ստանձնում է նաև աշխարհակալ արքայի որդին՝ Ալեքսանդր IV Մակեդոնացին, ում իշխանությունը սակայն տարածվում էր Մակեդոնական աշխարհակալության մի փոքր հատվածի վրա։

Ասիայի տիրակալների ցանկ
-----------------------

* Ալեքսանդր Մակեդոնացի
* Փիլիպոս III Արիդեոս
* Ալեքսանդր IV Մակեդոնացի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Britannica reference on Lord of Asia»։ Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 8
**Բատուտա** (իտալ.՝ battuta, *battere*՝ «հարվածել»), հատուկ փայտիկ, որը 15-18-րդ դարերում օգտագործվում էր չափ տալու համար։ Համարվում է ժամանակակից դիրիժորական փայտիկի «նախնիներից» մեկը։

Դիրիժորությունն անցել է զարգացման մի քանի փուլ, որոնցից մեկը կատարման ռիթմիկ կառավարումն էր հարվածի օգնությամբ։ Այդ նպատակով էլ օգտագործվում էր բատուտան, որը հաճախ մեծ, մետաղյա կամ փայտյա գավազան էր։ Այդ գավազանի օգնությամբ երաժշտական համույթի ղեկավարը չափ էր տալիս՝ ձգտելով առաջին հերթին ապահովել ռիթմային առումով հավասար կատարում։ Առաջին անգամ բատուտա օգտագործեց իտալացի կոմպոզիտոր Ջովաննի դա Պալեստրինան 1564 թվականին; Վերածննդի դարաշրջանում բատուտայով չափ տալը լայն տարածում գտավ․ այն օգտագործում էին ոչ միայն խորհրդային երաժիշտները, այլև եկեղեցական երգչախմբավարները։

Բատուտա օգտագործողների թվում էր նաև ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ժան Բատիստ Լյուլին։ Լյուդովիկոս XIV-ի ապաքինման պատվին գրված Te Deum ստեղծագործության չափ տրման ժամանակ Լյուլին բատուտայով ուժեղ հարվածեց ոտքին։ Վնասվածքը ճակատագրական էր․ մատի թարախաբշտիկի պատճառով կոմպոզիտորի մոտ զարգացավ գանգրենա, որից և մահացավ։

Բատուտայով չափ տալը թույլ էր տալիս պահպանել ռիթմը և տեմպը, սակայն ընդհանրապես չէր արտացոլում դիրիժորության գեղարվեստա-արտահայտչական ասպեկտը։ Բացի այդ դիրիժորական փայտիկի թխկոցը խանգարում էր ունկնդիրներին ընկալել երաժշտությունը։ Այդ պատճառով 18-րդ դարում «աղմկոտ չափ տալու» պրակտիկան իրեն սպառեց։ Նրա հիման վրա առաջացավ ժամանակակից դիրիժորությունը, սակայն ժամանակ պահանջվեց, որպեսզի դիրիժորի ձեռքի շարժումները վերև և ներքև սկսեն ընկալվել անկախ հարվածի ձայնից։ Միայն 19-րդ դարում դիրիժորական փայտիկը դարձավ այնպիսին, ինչպիսին որ այժմ է՝ ոչ մեծ և թեթև, իսկ նրա դերը դարձավ ոչ թե ռիթմի չափ տալը, այլ ժեստի արտահայտչականության ընդգծումը։

Միևնույն ժամանակ Ֆրանսիայում բատուտան պահպանվել է դասական բալետում՝ հետևելով ավանդույթին՝ այն օգտագործում են Փարիզի օպերայի պարի դպրոցի մանկավարժները՝ չափ տալու և աշակերտներին ուղղելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Музыка / Гл. ред. Г.В. Келдыш. — Москва: Большая российская энциклопедия, 1998. — С. 58. — 672 с. — ISBN 5-85270-254-4
2. 1 2 3  *Мусин И.А.* Техника дирижирования. — Ленинград: Музыка, 1967. — С. 27-33. — 352 с.
3. ↑  Каюков, 2014, էջ 45
4. ↑  «Larousse» (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 2
5. ↑  *Штейнпресс Б.С.* Популярный очерк истории музыки до XIX века. — Государственное музыкальное издательство, 1963. — С. 214. — 447 с.

Գրականություն
-------------

* *Каюков В.А.* Дирижёр и дирижирование. — Москва: ДПК Пресс, 2014. — С. 44-46. — 214 с. — ISBN 978-5-91976-055-9
**Գեորգի Վադիմի Պողոսով** (ուկրաիներեն՝ Георгій Вадимович Погосов, հուլիսի 14, 1960(1960-07-14), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայկական ծագումով խորհրդային և ուկրաինական սուսերամարտիկ, մարզիչ, աշխարհի քառակի չեմպիոն (1983, 1985-1987, 1989, 1990), 1992 թվականի օլիմպիական չեմպիոն թիմային մրցումներում (թրասուսեր)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1984)։

Կենսագրություն
--------------

Գեորգի Պողոսովը ծնվել է 1960 թվականի հուլիսի 14-ին Կիևում։ Նրա հոր նախնիները եղել են արցախցիներ և կրել են Պողոսյան ազգանունը, որը Գեորգիի պապը փոխարինել է Պողոսովով։ Մայրը եղել է ուկրաինուհի։ Գեորգին երեք տարեկանում կորցրել է երկու ծնողներին, որոնք զոհվել են ավտովթարում, ուստի նրան դաստիարակել է մայրական տատը։ Սուսերամարտով սկսել է զբաղվել Միխայիլ Շիմշովիչի ղեկավարությամբ։ Հետագայում նրա հետ աշխատել է ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Դավիդ Տիշլերը։

1980 թվականին Գեորգի Պողոսովը հաղթել է աշխարհի պատանիների անհատական առաջնությունում։ 1983 թվականին նա ընդգրկվել է ԽՍՀՄ ազգային հավաքականում և նրա կազմում առաջին անգամ դարձել աշխարհի չեմպիոն։ Լոս Անջելեսի Օլիմպիական խաղերը բոյկոտելու ԽՍՀՄ քաղաքական ղեկավարության որոշման պատճառով խորհրդային թիմը չկարողացավ մասնակցել այդ մրցումներին, բայց հաղթեց «Բարեկամություն-84» մրցաշարում, որի համար թիմի բոլոր անդամներին շնորհվեց ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչում։

Օլիմպիական հաջորդ մրցափուլում ԽՍՀՄ հավաքականը երեք անգամ հաղթել է աշխարհի առաջնություններում և հասել մինչև Սեուլի Օլիմպիական խաղերի եզրափակիչ, բայց այնտեղ պարտվել է Հունգարիայի թիմին։ Գեորգի Պողոսովը եղել է անհատական մրցաշարի հաղթողի հավակնորդներից մեկը, սակայն քառորդ եզրափակչում միայն մեկ խոցման տարբերությամբ պարտվել է ֆրանսիացի Ֆիլիպ Դելրյոյին և զբաղեցրել միայն վեցերորդ հորիզոնականը։ Այդ հարաբերական անհաջողությունները նրա համար դարձան մարզական կարիերան շարունակելու լրացուցիչ խթան և Պողոսովը որոշեց հանդես գալ Բարսելոնայի Օլիմպիական խաղերում։ ԽՍՀՄ փլուզման պատճառով այդ մրցումներում նա արդեն ներկայացնում էր Ուկրաինան Միավորված թիմի կազմում, որը նվաճեց թիմային մրցաշարի ոսկե մեդալները։

1994 թվականին մարզական կարիերան ավարտելուց հետո Գեորգի Պողոսովը Միացյալ Նահանգներում զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ։ 1999 թվականից պայմանագրով աշխատում է Սթենֆորդի համալսարանում։

Կրթություն
----------

Գեորգի Պողոսովը Կիևի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտի շրջանավարտ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Один за всех...»․ Олимпийский чемпион по фехтованию Георгий Погосов отмечает 50-летний юбилей
2. 1 2 3 4 5 6  «Олимпийский чемпион по фехтованию игр–92 в Барселоне Георгий Погосов: «Миллиардер Стив Джобс — основатель «Apple» — ежегодно перечисляет в университет, где я работаю, по 25 тысяч долларов. В благодарность за то, что я давал частные уроки фехтования его сыну»․»։ *fakty.ua* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 6

Գրականություն
-------------

* ФЕХТОВАНИЕ: Энциклопедия / Авторы-составители М. С. Ракита, В. Л. Штейнбах. — М.: Человек, 2011. — ISBN 978-5-904885-46-5. — С. 416.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте Федерации фехтования России(ռուս.)
* Archived 2011-08-13 at the Wayback Machine.
* Интервью Георгия Погосова газете «Факты и комментарии»(ռուս.)
**Անհաղթների գերեզման** (մակեդոներեն՝ Могила на непобедените), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանին նվիրված հուշարձան։ Գտնվում է Մակեդոնիայի Հանրապետության Պրիլեպ քաղաքում։ Հուշարձանը և հուշահամալիրը կառուցվել են 1961 թվականին՝ ի պատիվ Մակեդոնիայի ժողովրդա-ազատագրական պայքարի ժամանակ մահացած մարտիկների։ Հուշահամալիրի հեղինակն է սերբ ճարտարապետ Բոգդան Բոգդանովը։

Հուշահամալիրը բաղկացած է աճյունասափորներից և այն մարդկանց եղբայրական գերեզմաններից, որոնք մահացել են պատերազմի ժամանակ։ Աճյունասափորները մարմարից են և արտաքին տեսքից նման են անտիկ աճյունասափորներին։ Ամենամեծ աճյունասափորի գագաթին կա Հավերժական կրակի խորհրդանիշ, որը խորհրդանշում է մակեդոնական ազգային պայքարը հանուն անկախության։ Հուշահամալիրի երկրորդ մասը դամբարանն է, որում գտնվում են Պրիլեպի և հարակից շրջանների 462 մարտիկների աճյունները։ Նրանց անունները փորագրված են մարմարե սալիկների վրա։

2007-2008 թվականներին համալիրը ամբողջովին վերականգնվեց։

Նկարագրություն
--------------

Հուշահամալիրը գտնվում է Հեղափոխության այգում` քաղաքի հարավային մասում, և շրջապատված է մշտադալար բույսերով։ 1961 թվականին հուշահամալիրի տարածքում տեղակայվեց Մակեդոնիայի ազգային-ազատագրական պայքարի բոլոր մարտիկների և մահացածների հուշարձան։ Հուշահամալիրի տարածքում է տեղակայված կիսաբոլորաձև գերեզմանաբլուր, որի ներքին մասերը մարմարային սալիկներով են հարթեցված։ Նրանց վրա գրված են Պրիլեպի և հարակից շրջանների 462 մարտիկների անունները։ Գերեզմանաբլուրի առջև տեղակայված են ութ մարմարե աճյունասափորներ, որոնք խորհրդանշում են Մակեդոնիայում առաջին պարտիզանական խմբավորումների ձևավորումը, և նրանց հետագա ձևափոխումը ուժեղ ռազմական միավորի։

1989 թվականին Հեղափոխության այգու տարածքը հռչակվեց մշակութային ժառանգության հուշարձան։ 1961 թվականին այգում պաշտոնապես բացվեց ազգային հերոսներին նվիրված ծառուղի։ Ծառուղու վրա է տեղակայված ինն ազգային հերոսների բրոնզե կիսանդրի, որոնք ծնվել են Պրիլեպում։ Նրանք են՝ Կիրո Գավրիլովը, Իլյա Իվանովը, Իորդան Չոպելան, Բորկա Տալեսկին, Կուզման Յասիֆովսկին, Միրչե Ասևը, Բորկա Վալեվսկին, Լևկով Ռամպոն և Կրումա Վոլնարովսկին։ 2012 թվականից ծրագիր է ընդունվել, որի համաձայն պետք է տեղադրվեն ևս չորս ազգային հերոսի կիսանդրի։ Նրանք նույնպես Պրիլեպից են, սակայն քաղաքական գործիչներ են։ Նրանք են՝ Վերա Ասևան, Բորկո Տամելկովացին, Դորա Դամևացին և Կռստե Ցրվենացին։

Պատկերասրահ
-----------

* Հեղափոխության այգին ու հուշահամալիրըՀեղափոխության այգին ու հուշահամալիրը
* ԱճյունասափորներԱճյունասափորներ
* Մահացած ազգային հերոսների եղբայրական գերեզմանՄահացած ազգային հերոսների եղբայրական գերեզման
* ԱճյունասափորԱճյունասափոր
* ԱճյունասափորներԱճյունասափորներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «МОГИЛА НА НЕПОБЕДЕНИТЕ»։ *ПРИЛЕП ИНФО* (mk-MK)։ Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 10
2. 1 2  Талеска Моника։ «Нови бисти на народните херои?»։ *Радио Слободна Европа* (մակեդոներեն)։ Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 10
3. ↑  Godis̈en zbornik: Annuaire. Geografija i geologija. Geéographie et géologie / Faculté des sciences naturelles de l'Université de Skopje. — Fakultet, 1966. — 1042 с.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գերդայոլ (այլ կիրառումներ)

**Գերդայոլ**  (ռուս.՝ Гердъёль ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոգել գետի աջ ափից 50 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 14 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050100112103000059355**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103005935**
* Ավազանի կոդը — **03.05.01.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Государственный водный реестр РФ: Гердъёль»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Անտառային պետական մոնիթորինգի կենտրոն** Հայաստանի Հանրապետության Գյուղատնտեսության նախարարություն, կազմակերպվել է 2005 թվականին։

Նշանակություն
-------------

Մասնակցում է անտառների և անտառային հողերի վիճակի ու դրա բացասական ներգործության և հետևանքների մոնիթորինգի կազմակերպման, պետական քաղաքականության մշակման ու ռազմավարության, դրանց կենսագործման պետական, ինչպես նաև միջազգային համատեղ ծրագրերի մշակման և իրականացման, տեղեկատվության փոխանակման համաշխարհային ու տարածաշրջանային միասնական համակարգերի ձևավորման և զարգացման աշխատանքներին։ Իրականացնում է անտառների և անտառային հողերի վրա տարբեր տեսակի ներգործությունների ու դրանց հետևանքների, ինչպես նաև ապօրինի հատումների, բնափայտի տեղափոխման, իրացման և այլ բացասական գործողությունների կանխարգելման նպատակով դիտարկումներ, գնահատումներ և կանխատեսումներ, ապահովում է տվյալների հավաքագրման, պահպանման, մշակման, վերլուծության ու տարածման աշխատանքները, ստացված տեղեկատվության հավաստիության մակարդակը, ապօրինի հատումների, բնափայտի տեղափոխման, իրացման և այլ բացասական գործողությունների կանխման, ինչպես նաև այդ երևույթների դեմ պայքարի արդյունավետության բարձրացման նպատակով աշխատանքների թափանցիկությունը, մշակում, կազմում և տարածում է անտառների վրա ներգործությունների վերաբերյալ կարճաժամկետ ու երկարաժամկետ կանխատեսումներ տեղեկագրերի, բուկլետների և տեղեկատվական այլ միջոցների տեսքով են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀՀ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ»։ Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 13

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ավգուստո Ուլդերիկո Սիկարե** (մայիսի 25, 1937(1937-05-25), Q2889030?, Saladillo Partido, Բուենոս Այրես, Արգենտինա - հունվարի 26, 2022(2022-01-26), Saladillo, Բուենոս Այրես, Արգենտինա, իսպ.՝ Augusto Ulderico Cicaré), արգենտինացի գյուտարար, ինժեներ և ավիակոնստրուկտոր, «Cicaré Helicópteros S.A». ընկերության հիմնադիր և առաջին նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Սիկարեն ստեղծել է իր առաջին «Cicaré CH-1» ուղղաթիռը 1958 թվականին։ Այն եղել է Հարավային Ամերիկայում մշակված առաջին ուղղաթիռը։ 1960-ականների վերջին գյուտարարը մշակել է 4-հարվածանի V-աձև շարժիչ DKW մեքենաների համար, որը փորձարկվել է արգենտինացի մրցարշավորդ Խուան Մանուել Ֆանգիոյի կողմից։ Մշակվել է նաև սպորտային տարբերակ, սակայն DKW-ի սնանկացումը հանգեցրել է նախագծի փակմանը։ 1972 թվականին Ավգուստո Սիկարեն ներկայացրել է երրորդ ինքնաթիռը՝ «Cicaré CH-3»։

Ավգուստո Սիկարեն մշակել է իտալական «Heli-Sport» ընկերության «CH-7 Angel» և 2-տեղանոց «CH-7 Kompress» ուղղաթիռների նախատիպերը՝ «Dennis Vetters Mini-500», «Voyager-500»-ի հետ միասին։

Կյանքի վերջին տարիներին նա աշխատել է ավիացիոն դիզայնի ոլորտում. 2010 թվականին ներկայացվեցվել են «Cicaré CH-7B և Cicaré CH-12» գերթեթև ուղղաթիռները և «Cicaré SVH-3» ուղղաթիռի սիմուլյատորը, որը 1998 թվականին հռչակվել է Արգենտինայի ազգային գյուտ։

Ավգուստո Սիկարեն մահացել է Բուենոս Այրես նահանգի Սալադիլո քաղաքում, 2022 թվականի հունվարի 26-ին, 84 տարեկան հասակում։

Պարգևներ
--------

1987 թվականին Ավգուստո Սիկարեն արժանացել է Խուան Մանուել Ֆանգիոյի մրցանակի, որը համարվում է արգենտինացի գյուտարարների բարձրագույն մրցանակը։ 1970 թվականին ճանաչվել է Արգենտինայի տասը ամենանշանավոր երիտասարդներից մեկը։

1999 թվականին Սալադիլո տանող ճանապարհը կոչվել է Ավգուստո Սիկարեի անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Cicaré Helicopters Archived 2012-05-18 at the Wayback Machine. Helicopter History Site.
3. ↑  Rotary Revolution Archived 2008-12-12 at the Wayback Machine. *Flightglobal.com*, 22 Oct 2000.
4. 1 2  Augusto Cicaré Archived 2011-10-02 at the Wayback Machine. Cicaré Helicopters.
5. ↑  Jane’s 1971—1972, p. 3
6. ↑  10.04.2009 Современные ультралегкие вертолеты Часть 1 Archived 2011-11-03 at the Wayback Machine.
7. ↑  «Adiós a Augusto "Pirincho" Cicaré: falleció el genio de los helicópteros argentinos»։ Motor 1։ 2022 թ․ հունվարի 26։ Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 26

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аугусто Сикар на официальном сайте компании Cicaré Archived 2017-06-07 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Creativos que hicieron historia — Clarín(իսպ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1250385245 · ISNI: 0000000120121895 · LCCN: n2011029891 · VIAF: 171196026 · WorldCat VIAF: 171196026 |

 |
**Գերեզմանատան գաղտնիքը** (անգլ.՝ **The Mystery Of The Grave-Yard**, այլ անվանում ***A Dead Man’s Revenge***), Հովարդ Լավքրաֆտի պատմվածքը, գրված 1898 թվականին, 8 տարեկանում։

Սյուժե
------

Պատմվածքի գործողությունները սկիզբ են առնում Մեյնվիլ (անգլ.՝ Mainville) գյուղում, ցերեկը, Ջոզեֆ Բյորնս (անգլ.՝ Joseph Burns) անունով մարդու թաղման ժամանակ։ Մահանալուց առաջ նա քահանա Դոբսոնին փոքրիկ ոսկե գնդիկ էր փոխանցել, հետևյալ տարօրինակ խնդրանքով. «Նախքան իմ մարմինը կտեղադրեք գերեզմանոցում, այս գնդիկը կդնեք այնտեղ, հատակին, այն հատվածում, որտեղ նշված է Ա տառը»։ Որպեսզի կատարի նրա խնդրանքը, քահանան իջնում է գերեզմանոց, բայց չի վերադառնում։

Դրանից մի քանի ժամ անց, մի անծանոթ ծեծում է Դոբսոնների դուռը։ Ներկայանալով պարոն Բիլ, նա քահանայի աղջկան՝ օրիորդ Դոբսոնին հայտնում է, որ գիտի որտեղ է նրա հայրը և պատրաստ է վերադարձնել նրան՝ 10 000 ֆունտ ստեռլինգ վարձատրության դիմաց։ Ենթադրելով, որ այդ մարդը առևանգել է իր հորը, օրիորդ Դոբսոնը ոստիկանություն է կանչում, այդ ընթացքում փորձելով կանգնեցնել անծանոթին։

Սակայն, երբ ոստիկանությունը ժամանում է պարոն Բելը դուրս է սլանում պատուհանից և թաքնվում։ Խուզարկու Քինգ Ջոնը հետապնդում է նրան մինչև ավտոկայան, սակայն Բելը թաքնվում է, նստելով Կենտ գնացող գնացքը։ Քինգ Ջոնը կառք է վարձում, որպեսզի այն նրան Կենտ հասցնի, ինչքան հնարավոր է արագ, անցնելով գնացքին։ Կենտում Քինգ Ջոնը հասցնում է ձերբակալել Բելին, վերջին պահին, երբ նա պատրաստվում էր նստել Աֆրիկա գնացող նավը։

Մի քանի օր անց տեղի է ունենում Ջոն Բելի դատը, ով մեղադրվում էր քահանա Դոբսոնի առևանգման մեջ։ Դատավարության ընթացքում դատարանի դահլիճ է ներկայանում քահանան։ Նա պատմում է, որ երբ նա գնդիկը տեղադրում էր նշված կետում, գաղտնի դուռ է բացվում, Բելը նրան քաշում է այնտեղ և փակում։ Պատահականության շնորհիվ քահանան կարողանում է գտնել բանալին և ազատվել։ Նա նաև հայտնում է, որ Ջոն Բելը և Ֆրենսիս Բյորսը վաղուց միջոց էին պնտրում նրան վնասելու համար։ Դատի արդյունքում նրանք ցմահ բանտարկության դատապարտվեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Джоши С.Т.. Лавкрафт: жизнь, глава 3»։ *samlib.ru*։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 21

Արտաքին հղումներ
----------------

* Любительский перевод рассказа
**Շահդաղ** (ադրբ.՝ Şahdağ` *շահ (արքա), դաղ (լեռ)*), բառացիորեն՝ **արքայաց լեռ**, լեռնագագաթ Մեծ Կովկասի լեռնաշղթայի արևելքում՝ Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում։

Համարվում է Ադրբեջանի և Մեծ Կովկասի ամենաբարձր լեռնագագաթը, որն ունի 4243 մետր բարձրություն։

Շանդաղ լեռը գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության և Ռուսաստանի սահմանի վրա։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Շահդաղը առաջացել է շուրջ 9000 տարի առաջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Շահդաղ լեռը գտնվում է Ադրբեջանի ծայր հյուսիսում։ Լեռնագագաթի բարձրությունը կազմում է 4243 մետր և այն համարվում է Ադրբեջանի ամենաբարձր լեռնագագաթներից մեկը։

Առանց ձյունածածկի գագաթները նման են *«հսկայական ամրոցների»*։ Ընդերքը հիմնականում կազմված է կրաքարային զանգվածից։ Տեղանքում կան ջրվեժներ և ալպյան մարգագետիններ։

Շահդաղ լեռան վրա՝ 3700-3800 մետր բարձրություններում գոյացել են երկու ոչ մեծ լճեր, որոնք հոսում են արևմուտքից արևելք։ Անձրևներային տեղումները տարվա ընթացքում լինում են շատ անգամներ։

3700 մետրից ավելի բարձրություններում կան սառցադաշտեր։ Ընդհանուր տարածքը կազմում է 1.1 կմ²։ Ամենացուրտ ջերմաստիճանը նկատվում է հունվարին, իսկ ամենատաքը՝ հուլիսին։ Բարձրության աճելուն զուգընթաց ջերմաստիճանը նվազում է։

Տես նաև
-------

* Զբոսաշրջությունն Ադրբեջանում
* Շահդաղի ազգային պարկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Հանրագիտարանային մեծ բառարան // աշխարհագրություն» (ռուսերեն)։ Վերցված է 2011-08-09
3. ↑  «Ադրբեջանցի լեռնագնացները ավարտել են երկրի ամենաբարձր գագաթներից մեկի՝ Շահդաղի ձմեռային մագլցումը» (ռուսերեն)։ Նորություններ Ադրբեջանից։ 2007-02-10։ Վերցված է 2011-08-09

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge956492 |

 |
**Անտոն Յանշա** (Anton Janša, մայիսի 20, 1734(1734-05-20), Breznica, Municipality of Žirovnica, Սլովենիա - սեպտեմբերի 13, 1773(1773-09-13), Վիեննա, Հաբսբուրգի միապետություն), սլովենական ծագմամբ նկարիչ և մեղվաբույծ, կյանքի մեծ մասն անց է կացրել Վիենում, աշխատանքները գրել է գերմաներեն։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բրեզնից մունիցիպալիտետում, քրիստոնյա ընտանիքում։ Նրա ծննդյան ճշգրիտ ամսաթիվը հայտնի չէ, սակայն 1734-ի մայիսի 20-ը ընդունված է համարել նրա ծննդյան օրը։ Փոքր տարիքում իր երկու եղբայրների հետ միասին մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել նկարչության հանդեպ։ Նրա եղբայրը՝ Լովրոն ավարտել է ուսումը ակադեմիայում և այնտեղ դարձել պրոֆեսոր։

Որպես փորագրիչ 1766 թվականին Անտոնն ավարտել է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիան։

1769 թվականի նա սկսել է լիարժեք աշխատել որպես մեղվաբույծ, և մեկ տարի անց դարձել է ամբողջ ԱվստրիաՅԻ մեղվաբուծության առաջին նշանավոր ուսուցիչը։ Նա մեղուներ էր պահում կայսերական պարտեզներում։ Մեղվաբուծության մեջ մի շարք աշխատանքների հեղինակ է, որոնք ճանաչում են ստացել։

2018 թվականից սկսած ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի որոշմամբ մեղուների համաշխարհային օրը նշվում է Անտոն Յանշայի ծննդյան օրը՝ մայիսի 20-ին։

Աշխատություններ
---------------

Երկու գրքի հեղինակ է, որոնք լույս են տեսել գերմաներեն՝ 1771 և 1775 թվականներին, վերջինս լույս է տեսել նրա մահից հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Янша, Антон»
2. ↑  «Поздравляем червенских пчеловодов: сегодня - Всемирный день пчёл»։ *Раённы веснік (Червень)* (ru-RU)։ 2020-05-20։ Վերցված է 2020-05-21
3. ↑  «Всемирный день пчел, 20 мая» (ռուսերեն)։ www.un.org։ Վերցված է 2018-07-19
4. ↑  ««Внимание пчелам!» - под таким лозунгом в ООН отмечают сегодня Всемирный день пчел»։ *Новости ООН* (ռուսերեն)։ 2020-05-20։ Վերցված է 2020-05-21

Արտաքին հղումներ
----------------

* + , (չաշխատող հղում)
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Անտոն Յանշա***էջը Վիքիպահեստում |
**Ավետիս Գրիգորի Սուվալյան** (ապրիլի 6, 1934(1934-04-06), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2006), հայ բժիշկ, վնասվածքաբան-օրթոպեդ, ըմբիշ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1987), պրոֆեսոր (1999)։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1958)։ Հունա-հռոմեական ըմբշամարտի ՀԽՍՀ և Մոսկվայի բազմակի չեմպիոն (1954-1966)։

Կենսագրություն
--------------

Ավետիս Սուվալյանը ծնվել է 1934 թվականին Երևանում։ 1958 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը, 1966 թվականին՝ Մոսկվայի երկրորդ պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1966 թվականից աշխատել է Մոսկվայի Ն. Ի. Սկլիֆոսովսկու անվան շտապ օգնության գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1966 թվականից, միաժամանակ՝ Մոսկվայի Մ. Ֆ. Վլադիմիրսկու անվան մարզային գիտահետազոտական ինստիտուտի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ամբիոնում։ 1989 թվականից Ոսկրամիացման հետևորդներ ընկերակցության անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են կոտրվածքի տեղում ոսկրի արյունատար համակարգի հարմարվողական հնարավորություններին։ Փորձարարական եղանակով ապացուցել է ներոսկրային ոսկրամիացման փակ եղանակի առավելությունը։ Խողովակավոր ոսկրերի կոտրվածքների, չսերտաճած կոտրվածքների և կեղծ հոդերի բուժման ժամանակ կիրառել է մետաղական հաստ ձողեր։ Ստեղծել է նոր կառուցվածքներ և սարքավորումներ՝ ներոսկրային ոսկրամիացումն իրականացնելու համար։ Առաջարկել է վերջույթների և գանգուղեղի զուգակցված վնասվածքների դասակարգումը և բուժման եղանակներ։ Համահեղինակ է բժշկական «Ռուս-անգլերեն մեծ բառարանի» (2000)։

Երկեր
-----

* Интрамедулярный остеосинтез массивными металлическими штифтами. Мсква, 1988 (համահեղինակ).
* Интрамедулярный остеосинтез: особенности циркуляторных расстройств костей и их компенсация. Васкуляризация костей при переломах и дефектах. Москва, 1993 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Московские могилы. Сувалян А.Г.»։ *www.moscow-tombs.ru*։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 1
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
3. ↑  «Патенты автора СУВАЛЯН АВЕТИС ГРИГОРЬЕВИЧ»։ *www.findpatent.ru* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 1
4. ↑  «Устройство для остеосинтеза вертельных переломов»։ *www.findpatent.ru* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 1
**Ավթանդիլ Ճրիկիշվիլի** (վրաց.՝ ავთანდილ ჭრიკიშვილი, ծնվել է՝ 18 մարտի, 1991, Նորիո, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի ձյուդոիստ, աշխարհի ու Եվրոպայի առաջնությունների ու Եվրոպայի խաղերի չեմպիոն։ 2014 թվականին Վրաստանի սպորտի և երիտասարդության նախարարության կողմից ճանաչվել է «2014 թվականի վրացի լավագույն մարզիկ»։

Կենսագրություն
--------------

Ավթանդիլ Ճրիկիշվիլին ծնվել է 1991 թվականի մարտի 18-ին Նորիո գյուղում (ներկայում՝ Քվեմո Քարթլի երկրամասի Գարդաբանի մունիցիպալիտետում)։ 2011 թվականին Եվրոպայի առաջնությունում թիմի կազմում դարձել է բրոնզե մեդալակիր։ 2012 թվականին Եվրոպայի թիմային առաջնությունում արժանացել է ոսկե մեդալի, իսկ Ամառային Օլիմպիական խաղերի երրորդ փուլում վնասվածքի պատճառով պարտություն է կրել ամերիկացի Թրավիս Սթիվենսից և զբաղեցրել 9-րդ տեղը։ 2013 թվականին Եվրոպայի անհատական ու թիմային առաջնություններում դարձել է ոսկե մեդալակիր, աշխարհի անհատական առաջնությունում արժանացել է արծաթե, իսկ թիմային առաջնությունում՝ ոսկե մեդալի։ 2014 թվականին Եվրոպայի և՛ անհատական, և՛ թիմային առաջնություններում, ինչպես նաև աշխարհի անհատական առաջնությունում արժանացել է ոսկե մեդալի, իսկ աշխարհի թիմային առաջնությունում՝ բրոնզե մեդալի։ 2015 թվականին դարձել է Եվրոպայի խաղերի չեմպիոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Avtandili Tchrikishvili named as best sportsman 2014»։ *Agenda.ge*։ 2014 թ․ դեկտեմբերի 27։ Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 27
2. ↑  «Avtandili Tchrikishvili»։ London 2012։ Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 4 (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ավթանդիլ Ճրիկիշվիլի Archived 2012-12-13 at the Wayback Machine. - օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com կայքում (անգլ.)
* Georgian Official website
* Ավթանդիլ Ճրիկիշվիլի
**Ավհատ Ասհատովիչ Աբդուլին** (սեպտեմբերի 30, 1957(1957-09-30)), խորհրդային ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, ուզբեկական ֆուտբոլի մարզիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ավհատը Կըզըլ-Կիա քաղաքի ֆուտբոլային խմբակների սանն է։ Ծառայել է խորհրդային բանակում։

Նա 21 տարեկան հասակում դեբյուտով հանդես է եկել 1979 թվականին առաջին լիգայում Բիշքեկի «Ալգա» ֆուտբոլային ակումբի կազմում, բայց ակումբի կազմում անցկացրել է միայն մեկ հանդիպում, որը կայացել է 1979 թվականի օգոստոսի 3-ին «Պամիր» ֆուտբոլային ակումբի դեմ։ Նույն մրցաշրջանում Ղրղզստանի ԽՍՀ ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադայի մրցաշարին։

1981 թվականից ինը սեզոն հանդես է եկել երկրորդ լիգայում ֆերգանական «Նեֆտյանիկ» ֆուտբոլային ակումբի կազմում, անցկացրել 288 հանդիպում ազգային առաջնություններում և խփել 61 գոլ։ Լավագույն անձնական արդյունքը եղել է 1983 թվականի մրցաշրջանում, որի ժամանակ խփել է 18 գոլ։ Երկրորդ լիգայի գոտիական մրցաշարերի բազմակի հաղթող (1981, 1983, 1987, 1988, 1989 թվականներին) և մրցանակակիր է։

Իր խաղային կարիերայի ավարտին կարճ ժամանակով հանդես է եկել Կայսարում, Նավբախորում և Բաղդադչիում։

Որպես գլխավոր մարզիչ աշխատել է Ուզբեկստանի «Ատլաշկի», «Կասանսայ», «Շախրիխան», «Կոկանդ» ակումբներում, այդ թվում բարձրագույն դիվիզիոնում։ 2001 թվականին «Կոկանդ» ֆուտբոլային ակումբի հետ նա դարձել է առաջին լիգայի հաղթող և ակումբը հասել է գագաթնակետին։

Հետագայում Ավհատը տեղափոխվել է Ռուսաստան։ 2010-ական թվականներին եղել է «Նեֆտյանիկ» (Նովոսպասսկոե) սիրողական ակումբի տնօրենը և գլխավոր մարզիչը։ Բազմիցս առաջնորդել է թիմի հաղթանակները առաջնությունում և Ուլյանովսկի շրջանի գավաթում։ Ճանաչվել է տարածաշրջանի լավագույն մարզիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Фрунзе 0:1 «Памир» Душанбе
2. ↑  «ФК «Нефтяник» стал пятикратным чемпионом Ульяновской области по футболу»։ *ul.aif.ru*։ 2018-11-07
3. ↑  «Кубок у «Нефтяника»!»։ *www.novospasskoe-city.ru*։ 2018-08-11

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballFacts.ru |

 |
**«Գերմանացի սպայի դիմանկարը»** (անգլ.՝ Portrait of a German Officer), ամերիկացի մոդեռն նկարիչ Մարսդեն Հարթլիի 20-րդ դարի սկզբում ստեղծած դիմանկարը։ Կտավ յուղաներկով արված դիմանկարում պատկերված է գերմանական կայսրության սպայի վերացական պատկերը՝ կազմված ռազմական շքանշաններից ու կոչումներից։ Կտավը ցուցադրվում է Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարանում։

Նկարագրություն
--------------

### Նախապատմություն

«Գերմանացի սպայի դիմանկարը» կտավը Մարսդեն Հարթլին ստեղծել է 1914 թվականի վերջում, երբ ապրում էր Գերմանիայի կայսրության մայրաքաղաք Բեռլինում։ Գերմանիայում ապրելու տարիներին Հարթլիի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել գերմանական բանակի արարողակարգն ու կարգապահությունը. այդ հետաքրքրությունն, ի վերջո, դրսևորվել է Հարթլիի մի շարք գործերում։ «Գերմանացի սպայի դիմանկարը» մեծարում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի առաջին մի քանի ամիսներին մահացած գերմանացի լեյտենանտ Կարլ Ֆոն Ֆրեյբուրգին։ Ֆրեյբուրգի հետ նամակագրությունից երևում է, որ նկարիչը հետաքրքրված էր գերմանացի սպայով։

### Կտավ

Հարթլիի ստեղծած կտավը հետևանքային է, խորհրդանշական և իր վրա մեծապես կրում է կուբիզմի և գերմանական էքպրեսիոնիստական դպրոցի ազդեցությունը։ Գերմանական կայսրության սև, սպիտակ և կարմիր դրոշը տեղադրված է պատկերի ստորին կենտրոնական մասում, իսկ երկաթե խաչը (որով Ֆրեյբուրգը պարգևատրվել էր հետմահու) հստակ երևում է կենտրոնական մասում։ Նկարում պատկերված է նաև Ֆրեյբուրգի հայրենի Բավարիայի կապույտ և սպիտակ շախմատատախտակի պատկերով դրոշը` որպես սպայի սպիտակ շերտերով ուսադիր։ Հարթլին դիմանկարում ներառել է նաև անձնական մանրամասներ. *24* թիվը Ֆրեյբուրգի մահվան տարիքն է, Ֆրեյբուրգի անվան և ազգանվան սկզբնատառերը (*K.v.F*) երևում են ոսկեկարմիրի վրա, Ֆրեյբուրգի զորագնդի թիվը (4) կարելի է տեսնել դիմանկարի կենտրոնում, կոշկախթանը (ներկայացնում Ֆրեյբուրգի ծառայությունը որպես հեծելազորի սպա) կարելի է տեսնել պատկերի ներքևի աջ կողմում։ Հարթլին ներկայացրել է նաև պատերազմի ընթացքում Գերմանիայի թշնամիներին՝ նկարի ներքևում պատկերելով Սուրբ Գևորգի շքանշանը և Բելգիայի դրոշը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2
3. ↑
4. 1 2  «Marsden Hartley, Portrait of a German Officer - Smarthistory»։ *Smarthistory* (en-US)։ Վերցված է 2018-06-08
5. ↑  «Marsden Hartley Most Important Art | TheArtStory»։ *The Art Story* (en-US)։ Վերցված է 2018-06-08
6. 1 2 3 4  «metmuseum.org»։ *www.metmuseum.org*։ Վերցված է 2018-06-08
**Աննա Մարիա Թելոտ**, (շվեդ.՝ Anna Maria Thelott, 1683, Ուփսալա, Շվեդիա - 1710, Ադոլֆ Ֆրեդրիկ, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ նկարչուհի, մանրանկարչուհի, փորագրող, ծաղկող՝ հին ձեռագրեր պատկերազարդող։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Մարիա Թելոտը ծնվել է Ուփսալայում՝ Շվեյցարիայում։ Նա փորագրող, ժամագործ վարպետ Ֆիլիպ Հակոբ Թելոտ Ավագի (ծնվել է 1635 թվականին, մահացել է 1710 թվականին) դուստրն է, ակադեմիկոս Ֆիլիպ Հակոբ Թելոտ Կրտսերի (ծնվել է 1682 թվականին, մահացել է 1750 թվականին) քույրն nւ փորագրող Օլոֆ Թելոտի (ծնվել է 1670 թվականին, մահացել է 1728 թվականին) խորթ քույրը։ Աննայի ծնողները 1670-ականներին Շվեյցարիայից արտագաղթել էին Ուփսալա։ Աղջիկն ու եղբայրները իրենց հոր մոտ սովորում էին վերջինիս արհեստը և նրա մոտ աշխատում՝ որպես օգնականներ։ Երեխաները սկսել են աշխատել, Երբ Օլոֆ Ռուդբեքը հանձնարարել է ներկայացնել չորս հատորանոց «Ատլանտիկա» և «Էլիզիայի կամպուս» աշխատությունները
։

Աննա Մարիա Թելոտը նաև մանրանկարների, փորագրությունների և տուշի անհատական պատվերներ է ընդունել իր ընտանիքի շնորհիվ։ Նա 1706 թվականին 11-ից ավել փորագրություններ է արել գերմանական քաղաքների տեքստերով։ Աննան հաճախ պատկերազարդել է Յոհան Փերինգսկիոլդի նկարները։ Նրա լեյտմոտիվը ներառում է կենդանիներ, բնապատկերներ, այլաբանություն և կրոն։ Աննան իր աշխատանքների ներքևում միշտ թողնում էր «Anna Marija ein geborene Thelotten» մակագրությունը։

Ուփսալայում 1702 թվականի հսկա հրդեհից հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Ստոկհոլմ։ Հայրն ապրել է առանձին, իսկ Աննան օգնել և աջակցել է հորը, երբ վերջինս անաշխատունակ էր։ 1710 թվականիին Աննա Մարիա Թելոտը դարձել է 1710-1713 թվականների շվեդական ժանտախտի բազմաթիվ զոհերից մեկը և մահացել Ստոկհոլմում, 27 տարեկում։ Աննան 1704-1709 թվականներից թողել է էսքիզի գիրք, որն այժմ պահվում է Ուփսալայի համալսարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Anna Maria Thelott 1683 — 1710 Konstnär
2. 1 2 3 4  Alvin
3. ↑  Anna Lena Lindberg։ «Anna Maria Thelott»։ Svenskt kvinnobiografiskt lexikon։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 1
4. ↑  «Thelott, Philip Jacob»։ vobam.se։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ դեկտեմբերի 22-ին։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 1  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
5. ↑  Gunnar Eriksson։ «Olof (Olaus) Rudbeck»։ Svenskt biografiskt lexikon։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 1
6. ↑  Birgitta Fritz։ «Johan Peringskiöld»։ Svenskt biografiskt lexikon։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 1

Այլ
---

* Österberg, Carin et al. *Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare*. Lund: Signum 1990. (91-87896-03-6)
* Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 28. Syrten-vikarna - Tidsbestämning /
* En mamsell i akademien. Ulrica Fredrica Pasch och 1700-talets konstvärld. av Anna Lena Lindberg, Stockholm: Signum, 2010. 978-91-86221-05-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* Anna Lena Lindberg։ «Anna Maria Thelott»։ *Svenskt kvinnobiografiskt lexikon* (անգլերեն)
**Ռահուլ Բոզե** (հուլիսի 27, 1967(1967-07-27), Կալկաթա, Հնդկաստան),հնդիկ դերասան, սցենարիստ և ռեժիսոր, հասարակական գործիչ, հայտնի է նաև որպես ռեգբի և կրիկետ խաղացող։ Հիմնականում խաղում է հինդի և բենգալերեն ֆիլմերում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ռուպենի և Կումուդ Բոզեի ընտանիքում։ Նրա ավագ քույրը՝ Անուրադան, ամուսնացած է Մումբայում հիմնված *Mid-Day Multimedia Ltd.* լրատվամիջոցների հոլդինգի սեփականատեր Թարիկ Անսարիի հետ։ Նա իր մանկությունն անցկացրել է Կալկաթայում, ապա ընտանիքը տեղափոխվել է Մումբայ։ Այս քաղաքում նա հասարակության առջև առաջին անգամ հայտնվել է՝ խաղալով «Թոմ, Պայպերի որդին» ներկայացման մեջ։ Այն ժամանակ նա վեց տարեկան էր։

Մայրը՝ Ռահուլային, երեխայի մեջ հետաքրքրություն էր սերմանում բռնցքամարտի նկատմամբ, և նա մանկուց հետաքրքրված էր ռեգբիով։ Ներկայումս Բոզեն ռեգբիի ազգային «*Orange India Rugby Teams*» թիմի անդամ է։ Քոլեջում սովորելիս, բացի բռնցքամարտից և ռեգբիից, նա շատ է սիրել դերասանությունը։

«*English, August»* ֆիլմում հաջող նկարահանումներից հետո նա լավ վարձատրվող աշխատանք է ստացել՝ *Rediffusion*-ի գովազդային հոլովակների սցենարիստ, միաժամանակ նկարահանվել է նաև ֆիլմերում։

Ռահուլ Բոզեն հայտնի է իր մեծածավալ բարեգործական աշխատանքներով, ինչպես նաև տարբեր համոզմունքներով։ Օրինակ՝ նա երբեք չի խաղում այնպիսի ֆիլմում, որի սյուժեն նման է իրա նկարահանված ֆիլմերին, և երբեք չի նկարահանվում «բացառապես կոմերցիոն» կինոնկարներում։ Նա հեռու է մնում Բոլիվուդից և Հնդկաստանում համարվում է արտ հաուս ոճի ռեժիսոր։

2005 թվականի մայիսին Ժնևում տեղի է ունեցել նրա նկարների ցուցադրումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  «Rahul Bose: Split wide open»։ *Times of India*։ Asia Africa Intelligence Wire։ 2003 թ․ օգոստոսի 1։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 22-ին։ Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 16
3. ↑  Gupta Richa (2007 թ․ հունիսի 21)։ «Bose, up close»։ *The Indian Express*։ Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 16 (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռահուլ Բոզե Internet Movie Database կայքում
* Rahul Bose environmental blog

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 162566203 · GND: 140522549 · ISNI: 0000000108716722 · LCCN: nr2005007416 · SUDOC: 176304363 · VIAF: 14724280 · WorldCat VIAF: 14724280 |

 |

 |
**Աննա Տոնելլի** (իտալ.՝ Anna Tonelli, 1763[…], Ֆլորենցիա, Իտալիա - հուլիսի 22, 1846(1846-07-22), Ֆլորենցիա, Իտալիա), իտալացի դիմանկարիչ, ակտիվ գործունեություն է ծավալել 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին, հիմնականում` Ֆլորենցիայում և Լոնդոնում։ Նա հաճախ աշխատել է դիմանկարային մանրանկարչության վրա, ջրաներկերով և պաստելներով։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Նիսթրին ծնվել է մոտավորապես 1763 թվականին, Ֆլորենցիայում, Իտալիայում։ 1785 թվականին նա ամուսնացել է իտալացի ջութակահար և կոմպոզիտոր Լուիջի Տոնելլի հետ. նրանք ունեցել են երկու երեխա։ Ենթադրվում է, որ նա Ֆլորենցիայում գեղարվեստի դասեր է ստացել Ջուզեպպե Պիատտոյից։

Կարիերայի սկզբում նա նկարել է Հենրի Բլունդելլի և Փովիսի կոմս Էդվարդ Քլիվի դիմանկարները։ 1794 թվականից նա ապրել է Լոնդոնում, որտեղ նկարչություն է ուսուցանել է Քլիվի երեխաներին և ցուցադրվել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում 1794 և 1797 թվականներին։ 1798 թվականից մինչև 1801 թվականը նա ուղեկցել է Քլիվների ընտանիքին Հնդկաստան կատարած ճանապարհորդության ժամանակ, որտեղ նա հիմնականում աշխատել է ջրաներկով։ Դեպի Հնդկաստան ճանապարհորդությունից հետո նա վերադարձել է Իտալիա` իր ընտանիքի հետ լինելու համար։

Նրա աշխատանքները ներառված են հանրային թանգարանների հավաքածուներում, այդ թվում` Բրիտանական թանգարանում, Հոլբուրն թանգարանում, Արվեստի ազգային պատկերասրահում և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
3. 1 2  Artnet — 1998.
4. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
5. ↑  «Anna Tonelli»։ *Artnet.com*։ Վերցված է 2020-08-09  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
6. 1 2 3  Jeffares Neil (2019)։ *Dictionary of Pastellists Before 1800* (online ed.)
7. ↑  «Collections Online, Anna Nistri Tonelli»։ *British Museum*։ Վերցված է 2020-08-09  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
8. ↑  «New Bequest to the Collection»։ *The Holburne Museum* (en-US)։ 2014-12-09։ Վերցված է 2020-08-09
9. ↑  «Anna Nistri Tonelli, Italian, c. 1763 - 1846»։ *National Gallery of Art (NGA)*։ Վերցված է 2020-08-09  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX1517633 · GND: 1112761756 · VIAF: 315708371 · ULAN: 500081725 · WorldCat VIAF: 315708371 |

 |
**Բիշոպս Այլենդ** (անգլ.՝ Bishop's Island, իռլանդերեն՝ Oileán an Easpaig Ghortaigh (Քլեր), ոչ մեծ, անմարդաբնակ ժայռապատ կղզի 65 մետր բարձրությամբ։

Գտնվում է մոտ երկու կիլոմետր հարավ-արևմուտք Կիլկիից, Իռլանդիայի արևելյան ափամերձ հատվածում։
Աշխարհագրական տեսանկյունից կղզին ներկայացնում է ծովային քարաժայռ, որը բնական գեոմորֆոլոգիական գործընփացների ընթացքում հեռացել է ցամաքից։
Բիշոպս Այլենդը ձգվում է 80-100 մետր քարափից, հանդիպակաց Փուհաղ բնակավայրին(անգլ. Foohagh, իռլ. Fhuathach) և հասանելի է միայն ծովային ուղղով։
Կղզում պահպանվել են մնացորդներ մատուռներից, և клохана (իռլ. Clochán), քարե մենաստան՝ նման մեղվի փեթակի, կառույց, որտեղ գրել է Սուրբ Սենանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Oileán an Easpaig Ghortaigh»։ *Placenames Database of Ireland* (իռլանդերեն)։ FIONTAR, Government of Ireland։ Վերցված է 2014-10-28
2. ↑  *William F. Wakeman* Bee-hive House on Bishop's Island near Kilkee // Wakeman's handbook of Irish antiquities / John Cooke. — 3. — Dublin: Hodges, Figgis, & Co. Ltd. 1903. — P. 284-285. — 414 p.
**Գեֆեն Պրիմո** (եբրայերեն՝ גפן פרימו‎, մարտի 26, 2000(2000-03-26), Gan HaShomron, Իսրայել), իսրայելցի ձյուդոիստ, 2021 թվականի Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, Եվրոպայի առաջնությունների մրցանակակիր։

Կենսագրություն
--------------

Գեֆեն Պրիմոն պայքարում էր մինչև 52 կիլոգրամ կիսաթեթև քաշային կարգում։ 2017 թվականին կադետների Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ։ Երեք ամիս անց իսրայելացի սպորտսմենուհին Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում դարձել է երրորդը։

2018 թվականի Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնությունում, որն անցկացվում էր Թել Ավիվում, քառորդ եզրափակչում պարտվել է շվեյցարացի Էվելին Չոփին, սակայն կարողացել է բրոնզե մեդալ նվաճել՝ վճռորոշ մարտերում հաղթելով սլովենացի Անյա Շտանգերին և թրքուհի Իրմա Կորկմազին։

2018 թվականին Բաքվում աշխարհի առաջնությունում Պրիմոն յոթերորդ տեղում էր՝ քառորդ եզրափակչում պարտվելով Ամանդին Բյուշարին։ 4 ամիս անց նա եզրափակիչ է դուրս է եկել Նասաուում Աշխարհի պատանեկան առաջնությունում և դարձել արծաթե մեդալակիր։

2019 թվականին Գեֆեն Պրիմոն Բաքվում Մեծ սաղավարտի մրցաշարում զբաղեցրել է երրորդ տեղը։ 2019 թվականի հուլիսին հաղթել է Մոնրեալի Գրան պրիի իր առաջին մրցաշարում։ Տոկիոյի աշխարհի առաջնությունում պարտվել է բրիտանուհի Չելսի Ջայլզի դեմ իր առաջին մենամարտում։

2021 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում, որը կայացել է ապրիլին Լիսաբոնում, նա շահել է բրոնզե մեդալ։

2021 թվականի Աշխարհի ձյուդոյի առաջնությունում, որն անցկացվում էր հունիսին Բուդապեշտում, Գեֆեն 52 կգ քաշային կարգում նվաճել է բրոնզե մեդալ՝ երրորդ տեղի համար մենամարտում հաղթելով ուզբեկ սպորտսմենուհի Դիյոր Կելդիյորովին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Cadet European Championships 2017 / IJF.org»։ *www.ijf.org*։ Վերցված է 2021-06-08
2. ↑  «European Senior Championships 2018 / IJF.org»։ *www.ijf.org*։ Վերցված է 2021-06-08
3. ↑  «World Championships Juniors 2018 / IJF.org»։ *www.ijf.org*։ Վերցված է 2021-06-08
4. ↑  «Чемпионат мира по дзюдо: израильтянка Гефен Примо взяла бронзу»։ *Девятый канал* (ռուսերեն)։ 2021-06-07։ Վերցված է 2021-06-08

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте Федерации дзюдо
**Արամ Գրիգորի Կարակոզով** (հունվարի 3, 1968(1968-01-03), Գանձակ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ավիացիոն և տիեզերական բժշկագիտության բնագավառի գիտնական։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր։ Բժշկական ծառայության գնդապետ։

Գրիգոր Արամի Կարակոզովի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Կարակոզովը ծնվել է 1968 թվականի հունվարի 3-ին Կիրովաբադ (Գանձակ) քաղաքում։ 1991 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ Կիրովի ռազմաօդային ուժերի ռազմաբժշկական ակադեմիան (օդուժի համար բժիշկների պատրաստման ֆակուլտետ)։ 1999 թվականից աշխատել է Ներքին բժշկության և գաստրոէնտերոլոգիայի կանխարգելման բաժնում, Մոսկվայում աշխատում է որպես թերապևտ։

Ուսումնասիրել է օդային թռիչքների գործոնների ազդեցությունը օդաչուների սիրտանոթային համակարգի վրա, բացահայտել զարկերակային գերճնշման սկզբնական ձևերի ընթացքի առանձնահատկությունները թռիչքային անձնակազմի վրա։ Առաջինն է օգտագործել զարկերակային ճնշման ստատոէրգոմետրիայի և համակարգված վերահսկման զուգակցված եղանակը, մշակել սիրտանոթային համակարգի հիվանդությամբ տառապող օդաչուների ֆունկցիոնալ վիճակի ախտորոշման եղանակ։ Մասնակցել է տիեզերքից վերադարձող տիեզերագնացների բժշկական սպասարկմանը։ Հեղինակ է մենագրությունների և ուսումնամեթոդական ձեռնարկների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
2. ↑  «Каракозов Арам Григорьевич»։ *www.msmsu.ru*։ Վերցված է 2020-03-31
3. ↑  «ЛРКЦ - Врач приемного отделения - Каракозов Арам Григорьевич»։ *lrkc.ru*։ Վերցված է 2020-03-31 (չաշխատող հղում)
**Աուտիզմի բժշկական մոդելը** խրախուսում է շարունակական հետազոտությունների իրականացումը, որը միտված է աուտիզմի պատճառների հայտնաբերմանը, ինչպես նաև հիմնական նպատակն է գտնել այնպիսի ուղիներ, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի կանխել կամ բուժել աուտիզմը։ Սա, ընդհանուր առմամբ, հաշմանդամության բժշկական մոդելի ենթաբազմություն է։ Մոդելը ներառում է մի քանի նպատակներ։ Դրանց թվում են՝ աուտիզմի մասին իրազեկման մակարդակի բարձրացումը, վաղ և ավելի հասանելի ախտորոշումը, աուտիստական վարքագծի շտկումը այնպիսի բուժական եղանակներով, ինչպիսիք են՝ վարքագծի վերլուծական հետազոտությունները, շրջակա միջավայրի՝ աուտիզմի առաջացմանը նպաստող գործոնների հայտնաբերումը մանկական հասակում, ինչպես նաև գենետիկական հատուկ մարկերների հայտնաբերումը, որի միջոցով հնարավոր կլինի ախտորոշել աուտիզմը դեռևս մոր արգանդում։

Աուտիզմի բժշկական մոդելի կողմնակիցները կարծում են, որ աուտիկ խանգարումները կապված են գենետիկական թերությունների կամ միջավայրային վնասների հետ, և որ աուտիզմին վերագրված տաղանդների արժեքը չի գերազանցում դրա հարուցած պակասուրդը։ Աուտիզմով տառապող շատ մարդկանց կյանքն ավելի լավը կլիներ, եթե նրանք չունենային աուտիզմ։ Օրինակ՝ «Աուտիզմը խոսում է» կազմակերպության նախկին նախագահ Լիզ Ֆելդը հայտարարել է, որ աուտիզմով մարդկանց մոտ մեկ երրորդը ունի էպիլեպտիկ խանգարումներ, կեսը տառապում է լուրջ մարսողական բարդություններով, 49 %-ը թափառաշրջիկ է, և ավելի քան 30 %-ը անվերբալ է։

Շատ կազմակերպություններ, որոնք ունեն ոչ կորմերցիոն կարգավիճակ, միտված են ընդունել բժշկական մոդելը։ Բժշկական մոդելը քննադատվում է Աուտիզմի իրավունքների և նեյրոդիվերսիթիի շարժման մասնակիցների կողմից։

Բժշկական բացատրություն
----------------------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Feld Liz (2015 թ․ օգոստոսի 25)։ «A call for unity»։ *Autism Speaks*։ Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 10