recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս**, պետական պարգև նախկին ԽՍՀՄ-ում, գերազանցության բարձրագույն աստիճան։ Համաձայան Հայկական սովետական հանրագիտարանի, տվյալ կոչումը շնորհվել է այն անձանց, որոնք ենթադրաբար ցուցաբերել են «աշխատանքային հերոսություն, առանձնապես ակնառու նորարարական գործունեությամբ զգալի ավանդ ներմուծել հանրային արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործում, աջակցել ժողովրդական տնտեսության, գիտության, մշակույթի վերելքին, ԽՍՀՄ-ի հզորության ու փառքի աճին»։ Սահմանվել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1938 թ.-ի դեկտեմբերի 27-ի հրամանագրով՝ որպես պատվավոր կոչում։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության 1940 թ.-ի մայիսի 22-ի հրամանագրով Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսին հատուկ տարբերակելու նպատակով սահմանվել էր «Մուրճ ու մանգաղ» ոսկե մեդալը։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում շնորհվել է ԽՍՀՄ շքանշանների, մեդալների և պատվավոր կոչումների ընդհանուր կանոնադրությամբ (1979 թ.) սահմանված կարգով։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսին հանձնվում էր նաև ԽՍՀՄ բարձրագույն պարգևը՝ Լենինի շքանշան և ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության շնորհագիր։

Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսը կրկին «աշխատանքային հերոսություն» ցուցաբերելու համար, կարող էր վերստին պարգևատրվել Լենինի շքանշանով և «Մուրճ ու մանգաղ» ոսկե մեդալով։ Նրան միաժամանակ հանձնվում էր ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության շնորհագիր։ Սոցիալիստ, աշխատանքի կրկնակի հերոսի, ինչպես նաև Սովետական Միության հերոսի և Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչումներին արժանացածի ծննդավայրում կամ, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության որոշմամբ, այլ վայրում կանգնեցվում էին նրանց բրոնզե կիսանդրին։

Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում (1920-1991 թթ.) Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման է արժանացել 218 մարդ (1984), այդ թվում՝ 40 կին։ Առավել հայտնի կրկնակի հերոսներից են եղել Վիկտոր Համբարձումյանը, Արտեմ Միկոյանը, Սամվել Քոչարյանցը և այլք։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 33)։*  |
Ներկայացուցիչ բառը ածանցավոր բառ է։

Ներկայացուցիչ կարող է լինել յուրաքանչյուր ոք։

 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ներկայացուցչություն (այլ կիրառումներ)
**Ներկայացչություն**, քաղաքացիական իրավունքում որոշակի լիազորություններով որեէ անձի (ներկայացողի) անունից ու նրա օգտին մյուսի (ներկայացուցչի) կնքած գործարքը կամ իրավաբանական այն գործողությունների կատարումը, որով ներկայացվողի համար առաջանում, փոփոխվում և դադարում են քաղաքացիական իրավունքները ու պարտականությունները։ Ներկայացչությունը կիրառվում է այն դեպքերում, երբ անձինք այս կամ այն պատճառով (անգործունակություն, ոչ լրիվ գործունակություն, հիվանդություն, զբաղվածություն, մասնագիտական գիտելիքների պակաս են) զրկված են իրավաբանական գործողություններն անձամբ կատարելու հնարավորությունից։ Ներկայացչությունը կարող է առաջանալ լիազորագրով, օրենքով ու վարչական ակտկվ [օրինակ, 15 տարեկան չդարձած անչափահասների անունից գործարքներ են կնքում ծնողները։ Ներկայացվողը այլ անձի իրավաբանական օգնությանը դիմողն է, ներկայացուցիչը՝ նման օգնություն ցույց տվողը։ Ներկայացվող կարող է լինել իրավունակ քաղաքացին (անկախ գործունակությունից) և իրավաբանական անձը, իսկ ներկայացուցիչ՝ գործունակ քաղաքացին (առանձին դեպքերում՝ աշխատանքային չափահասության հասած 16 տարեկան անձը) և իրավաբանական անձը։ Ներկայացուցիչ չեն կարող լինել անչափահասները, խնամակալության, հոգաբարձության տակ գտնվող և փաստաբանների կոլեգիայից հեռացված անձինք, դատավորները, քննիչները, դատախազները և այլ անձինք՝ օրենքով նախատեսված դեպքերում։ Ներկայացուցիչը չի կարող ներկայացվողի անունից գործարքներ կնքել ոչ իր և ոչ էլ այն անձի վերաբերյալ, որի ներկայացուցիչն է։ Չի թույլատրվում ներկայացուցչի միջոցով կնքել գործարքներ, որոնք նախատեսված են կատարել անձամբ, ինչպես նաև օրենքով նախատեսված այլ գործարքներ։ Ներկայացուցիչը գործում է իր լիազորության սահմաններում, իրավունք ունի ներկայացվողի շահերից ելնելով կամ օրենքով նախատեսված դեպքերում վերալիազորել այլ անձի։

Առևտրային ներկայացուցիչ է համարվում ձեռնարկատիրական գործունեության ոլորտում ձեռնարկատերերի անունից պայմանագիր կնքելիս նրանց մշտապես և ինքնուրույն ներկայացնող անձը։ Առևտրային լիազորությունների մասին ցուցում պարունակող պայմանագրի, իսկ նման ցուցումների բացակայության դեպքում՝ լիազորագրի հիման վրա։ Առևտրային ներկիայացուցիչը պարտավոր է առևտրային գործարքների մասին իրեն հայտնի դարձած տեղեկությունները գաղտնի պահել նաև իրեն տրված հանձնարարությունը կատարելուց հետո։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 247)։*  |
**Շագանակագույն հողեր**, չոր տափաստանային հողերի տիպ։ Տարածված են Մոնղոլիայում, Հյուսիսային Չինաստանում, ԱՄՆ-ում, Արգենտինայում, Ռուսաստանում, Ղազախստանում, և այլն։ Շագանակագույն հողերը ձևավորվել են խիստ ցամաքային և չորային կլիմայական պայմաններում։ Շագանակագույն հողերի տարածման գոտուն յուրահատուկ է արդյունավետ խոնավության անբավարար քանակը, չլվացվող ջրային ռեժիմը։ Հողառաջացնող ապարները կարբոնատային նստվածքներն են, որոնցում գերակշռում են լյոսանման կավավազները, լյոսերը, կարբոնատային ավազները, ավազակավերը, ալյուվիալ բերվածքները, իսկ լեռնային երկրներում՝ հրաբխային և նստվածքային ապարների հողմահարումից առաջացած էլյուվիալ, էլյուվիալ-դե- լյուվիալ և դելյուվիալ խճով և կարբոնատներով հարուստ կավավազները և ավազակավերը։

Շագանակագույն հողերը պարունակում են մեծ մասամբ գիպս (հատկապես պրոֆիլի ստորին շերտերում) և կարբոնատներ։ Կլանող կոմպլեքսը հագեցված է հողալկալիական մետաղներով՝ կալցիումով (70-80%) և մագնեզիումով (15-30%)։ Շագանակագույն հողերի զգալի մասն ալկալիացած է։ Չալկալիացած հողերում ջրալույծ աղերի քանակը չի անցնում 0,2-0,3%-ից, ալկալիացած հողերի վերին հորիզոններում հասնում է 0,2-0,3, իսկ ստորին հորիզոններում (120-170 սմ) 0,5-2%-ը։ Ըստ հումուսի քանակի և կազմի, աղային պրոֆիլի, կարբոնատների, գիպսի, դյուրալույծ աղերի պարունակության շագանակագույն հողերը բաժանվում են 3 ենթատիպի՝ մուգ շագանակագույն, շագանակագույն և բաց շագանակագույն։Հումուսի պարունակությունը կախված է մեխ․ կազմից, մուգ շագանակագույն, կավային և կավավազային հողերում 3,5-4,5% է, թեթև կավավազային և ավազակավային հողերում՝ 2,5-3% , տիպիկ շագանակագույն հողերում համապատասխանաբար՝ 2,5-3,5 և 2,0-2,5% , բաց շագանակագույն հողերում՝ 1,5-2,5% և 1,2-1,8%։ Շագանակագույն հողերը, ունեն չեզոք կամ թույլ հիմնային ռեակցիա (pH 7,0-7,5)։ Ըստ մեխ․ կազմի լինում են ծանր, միջին և թեթև կավավազային, ավազակավային և ավազային։

ՀՀ-ում շագանակագույն հողերը (333 հզ․ հա կամ հանրապետության ընդհանուր տարածքի 11,2%) զբաղեցնում են Արարատյան գոգահովտի և Արփա ու Որոտան գետերի միջին հոսանքին հարող շրջանների՝ ծովի մակերևույթից 1250-1700 մ բարձրության վրա գտնվող բլրաթմբային թեք հարթությունները։ Ձևավորվել են էլյուվիալ, էլ-յուվիալ-դելյուվիալ և դելյուվիալ խճերով հարուստ կարբոնատային կավավազների և ավազակ ավեր ի վրա։ ՀՀ-ում շագանակգույն հողերը բնութագրվում են հումուսային հորիզոնների ոչ մեծ հզորությամբ (30-60 սմ), զգալի կարբոնատայնությամբ, որը նպաստում է կարբոնատային ցեմենտացած հորիզոնի առաջացմանը, ինչպես մակերեսային, այնպես էլ խորքային քարքարոտությամբ։ Գյուղատնտեսական նպատակներով օգտագործվում է շագանակագույն հողերի մոտ 50% (վարելահողեր՝ 22%, բազմամյա տնկարկներ՝ 3,8%, խոտհարքներ՝ 0,7% և արոտավայրեր 13,7%)։ Շագանակագույն հողերիի գոտում մշակվում են հացահատիկային (ցորեն), կերային (առվույտ, կորնգան), տեխ․ (ծխախոտ) կուլտուրաներ։ Զարգացած է նաև խաղողագործությունը և այգեգործությունը։ Մշակությունը կատարվում է բացառապես ջրովի պայմաններում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 411)։*  |
**Ասկատի**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սոլոնեշենսկի շրջանում, Ալթայի երկրամասով։ Գետաբերանը գտնվում է Անույ գետի ձախ ափից 275 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ըստ Ռուսաստանի պետական ջրային գրանցամատյանի տվյալների՝ այն պատկանում է Վերին Օբի ավազանի շրջանին, գետի ջրատնտեսության մասը կազմում է Օբ գետը Բառնաուլ քաղաքից մինչև Նովոսիբիրսկի հիդրոհանգույցը, առանց Չումիշ գետի, գետի գետային ենթաավազանը կազմում է Օբի վտակների ավազանից մինչև Տոմ գետ թափվելու վայրը։ Գետի ավազանը Օբն է մինչև Իրտիշ գետ թափվելը։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ - **13010200312115100008351**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) - **115100835**
* Ավազանի կոդը - **13.01.02.003**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի - **15**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի - **1**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Государственный водный реестр РФ: Аскаты ». Արխիվացված է սկզբնաղբյուրից 2012 թվականի հուլիսի 20-ին
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կրուտիխա (այլ կիրառումներ)

**Կրուտիխա**  (ռուս.՝ Крутиха ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Բաշելակ գետի աջ ափից 16 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը - Բիյա և Կատուն, գետի գետային ավազանը Օբն է մինչեև թափվելը՝ Իրտիշը։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 13010200312115100009310
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 115100931
* Ավազանի կոդը — 13.01.02.003
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Государственный водный реестр РФ: Крутиха»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Վերին Էտոգոլ,** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Պեսչանայա գետի աջ ափից 195 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կիլոմետր է։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերից մինչև Բարնաուլ քաղաքը՝ առանց Ալեյ գետի, Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝

* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010200312115100007934
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100793
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.02.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՌԴ ջրային գրանցման տվյալներ. Վերին Էտոգոլ»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Ռոբովամ** (եբրայերեն՝ רְחַבְעָם, Ռեհավամ՝ «բազմացնող ժողովուրդ»), աստվածաշնչյան կերպար, Հուդայի Թագավորության հիմնադիրը, իր հոր՝ Սողոմոնի իրավահաջորդը։ Նրա մայրը ամոնիտուհին էր։ Ռովոյամը թագավորեց 17 տարի (3 Թագ. 14: 21; 2փար. 12:13): Ներկայումս դրա գոյության մասին ոչ մի աստվածաշնչյան հաստատում չկա։

Կենսագրություն
--------------

### Հուդայի Թագավորության հիմնադրումը

Ռովոյամը Իսրայելի թագավոր Սողոմոնի օրինական ժառանգորդն էր, սակայն ժողովրդի զայրույթն էր առաջացրել, հրաժարվելով նվազեցնել հոր օրոք հաստատված հարկերը (2 թագ. 10:4). Մարդիկ, ովքեր հավաքվել էին Սիհեմում (Շհեմ), ապստամբեցին և բաժանվեցին Ռովոյամից։ Թագավորի կողքին մնացել էր միայն Հուդայի ցեղը և Բենիամինի ցեղի կեսը, մինչդեռ տասը Հյուսիսային ցեղեր հիմնեցին Իսրայելի նոր թագավորությունը և որպես թագավոր ընտրեցին Հերովոամի 1-ին։ Ռովոյամը որոշեց ետ գրավել տասը ցեղերը, քանի որ նա ուներ հոր կանոնավոր բանակ, բայց Հերովոամը Փարավոնի փեսան էր, ով շահագրգռված էր պետությունը տարանջատել երկու մասի։ Անջատողականությունը ճնշելու փորձի դեպքում Ռովոյամը ստիպված կլիներ պայքարել նաև եգիպտական զորքերի դեմ, այդ ժամանակ նա կարող էր կորցնել նաև մնացած ունեցվածքը։ Մարգարե Սամեյը զգուշացրեց նրան այդ գաղափարի անհույս լինելու մասին։ Ըստ Աստվածաշնչի տեքստի, այս անկումը Սողոմոնի՝ Ռովոյամի հոր պատիժն էր։ Ռովոյամի թագավորության ընթացքում նրա Հերովոամ 1-ի միջև պատերազը եղել է շարունակական։

### Պատերազմ Եգիպտոսի հետ

Ռովոյամի Թագավորության հինգերորդ տարում փարավոն Շեշոնկ I-ը (Սուսակիմ) հարձակվեց հրեաների վրա, թալանեց Երուսաղեմը և Երուսաղեմի տաճարը, Հուդայական թագավորությունը վերածեց Հին Եգիպտոսի վասալի։ Կառնակում՝ Շեշոնկայի հուշարձաններից մեկի վրա պահպանվել է հրեաներից վերցրած քաղաքների ցանկը։

Ռովոյամը մահացել է կյանքի 58-րդ տարում՝ մ. թ. ա. 915 թվականին (Վիլյամ Օլբրայթի ժամանակագրությամբ, ըստ Էրլիխմանի, նա թագավորել է նաև մ. թ. ա. 914 թ.), և թաղվել է Երուսաղեմում (3զար. 14:31):

### Ընտանիք

Ռովոամն ուներ 18 կին և 60 հարճ, որոնցից ծնվել էին 28 որդի և 60 դուստր։

Հիշատակում մշակույթում
----------------------

Ժողովրդական ապստամբությունից փախչող Ռովոյամի հետ մշակութաբարելիեֆի հիշատակումները տեղադրված են Դանթեի քավարանի առաջին շրջանում, որտեղ հպարտները պատժվում են։

Այլ նշանակություններ
--------------------

* Անգլիայում «Ռովոյամ» (**Rehoboam**) կոչվում է գինու շիշը, որը պարունակում է 4,5 լիտր կամ 6 «շիշ» (ծավալի միավոր)։ Տես շամպայն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Мелахим I // Тора Онлайн

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  20 // ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β
2. 1 2  *Каменецкий А. С.* Рехабеам (ռուս.) // *Еврейская энциклопедия* — СПб.: 1912. — Т. 13. — С. 465—467.
3. ↑  10 // ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Α (երբ.)
4. 1 2  19 // 2 Chronicles 11
**Զիգմունդ Ֆրոյդի թանգարան** (անգլ.՝ Freud Museum), ի սկզբանե Զիգմունդ Ֆրոյդի և նրա ընտանիքի տունը Լոնդոնում, երբ նրանք 1938 թվականին փախել են նացիստների կողմից բռնակցված Ավստրիայից։ Այն ընտանեկան տուն էր հանդիսանում մինչ այն ժամ, երբ 1982 թվականին մահացավ Զիգմունդ Ֆրոյդի կրտսեր աղջիկը՝ Աննան։

Թանգարանը կառուցվել է ի հիշատակ հոգեվերլուծության հիմնադրի և պահպանում է այն կահավորանքը, որը եղել է Զիգմունդ Ֆրոյդի և Աննա Ֆրոյդի ապրելու և աշխատելու ժամանակ։ Թանգարանը բաց է այցելությունների համար՝ չորեքշաբթիից կիրակի օրերին, ժամը 12:00 -ից մինչև 17:00։

Պատմություն
-----------

1938 թվականին հոգեվերլուծության հիմնադիրը Ավստրիայի բռնակցումից հետո լքեց Վիեննան, և իր ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Լոնդոն, բնակություն հաստատելով Համպսթենդում՝ Լոնդոնի արվարձաններից մեկում։ 

Ֆրոյդի բազմոցը
Տունը, որտեղ բնակություն է հաստատել Ֆրոյդը կառուցվել է 1920 թվականին՝ թագուհի Աննայի ոճով։ Ֆրոյդը այդ ժամանակ ութսուն տարեկան էր և հաջորդ տարի նա մահացավ։ Տունը մնաց նրա կրտսեր աղջկան՝ Աննային, ով շարունակեց իր հոր գործը և հիմնադրեց մանկական հոգեվերլուծությունը։ Աննան իր կյանքի մնացած մասն ապրել է այդ տանը, մինչև 1982 թվականը։

Բացի լոնդոնյան թանգարանից գոյություն ունեն Զիգմունդ Ֆրոյդի ևս երկու թանգարաններ՝ Վիեննայում և չեխական Պրշիբորում, այն տանը, որտեղ 1856 թվականին ծնվել և երեք տարի ապրել է Զիգմունդ Ֆրոյդը։ Չեխական թանգարանը բացվել է Չեխիայի նախագահ Վացլավ Կլաուսի և Ֆրոյդի չորս ծոռների աջակցությամբ։

Թանգարանի հավաքածու
-------------------

Թանգարանում պահվում են Ֆրոյդի ընտանիքի կենցաղային իրերը և կահույքը, ինչպես նաև նրա գրադարանը, ներկայացված այնպիսի հեղինակների կողմից, ինչպիսիք են՝ Գյոթեն, Շեքսպիրը, Հայնրիխ Հայնեն, Մուլտատուլին, Անատոլ Ֆրանսը և այլք։

Զիգմունդ Ֆրոյդի արձանը թանգարանի մոտ, Օսկար Նեմոնի աշխատանքը
Ֆրոյդը խոստովանում էր, որ բանաստեղծները և փիլիսոփաները պատկերացում ունեին ենթագիտակցության մասին, մինչև այդ երևույթով սկսեց հետաքրքրվել գիտությունը։ Հոգեվերլուծությունը միայն համակարգեց ենթագիտակցության մասին գիտելիքները, որոնք վաղուց հայտնի էին բանաստեղծներին։

Դրա հետ միասին, թանգարանում պահվում էին Ֆրոյդի եգիպտական, հունական, հռոմեական և արևելյան հնությունների հավաքածուն, ինչպես նաև Սալվադոր Դալիի վրձնած Ֆրոյդի դիմանկարը։ Ցուցահանդեսում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում հայտնի թախտը, որը օգտագործվում էր Ֆրոյդի կողմից հոգեվերլուծական սեանսների ժամանակ։

Այգի
----

Զիգմունդ Ֆրոյդը և Աննա Ֆրոյդը սիրում էին տան մոտ գտնվող այգին։ Այդ այգին մինչ օրս պահպանվում է և պարունակում է Ֆրոյդի սիրած բույսերի մեծ մասը՝ կարմիր խորդենի, վարդեր, մամրիչներ, դրախտավարդեր, սալորենի և նշենի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  About the Museum Archived 2011-10-15 at the Wayback Machine. accessed 02/01/08

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 137535258 · GND: 5027998-1 · ISNI: 0000000122880246 · LCCN: n88284896 · SUDOC: 080170919 · VIAF: 133804699 · WorldCat VIAF: 133804699 |

 |

 |
**1905 թվականի հեղափոխության հերոսների և զոհերի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник героям и жертвам революции 1905 года), հուշարձան Նիժնի Նովգորոդի Ազատության հրապարակում։ Հուշարձանի ճարտարապետն է Ա. Ա. Յակովլև ավագը։ Հուշարձանը բացվել է 1930 թվականին՝ 1905 թվականի դեկաբրիստական զինված ապստամբության 25-րդ տարելիցին։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ն. Նովգորոդի Օստրոժնի հրապարակում (այժմ՝ Սզատության հրապարակ) 1905 թվականի հուլիսի 10-ին ոստիկաններն ու կազակները ծեծի են ենթարկել Արյունոտ կիրակիի զոհերի հիշատակին նվիրված հանրահավաքի մասնակիցներին։ Մոտակայքում է գտնվել Նիժնի Նովգորոդի բանտը (այժմ՝ Պատմա-ճարտարապետական արգելոց-թանգարանի մասնաճյուղ), որը 1905 թվականի Դեկաբրիստական ապստամբության բազմաթիվ գործիչների ազատազրկման վայր էր։ 1905 թվականի Դեկաբրիստական զինված ապստամբության 25-րդ տարելիցին որոշվել է Ազատության հրապարակում կառուցել 1905 թվականի Հեղափոխության հերոսներին և զոհերին նվիրված հուշարձան։

Հուշարձանի նկարագրություն
-------------------------

Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է կարմիր գրանիտե բլոկների կազմ, որը խորհրդանշում է բարիկադը։ Համալիրի կենտրոնում վեր է խոյանում մոխրագույն քառանիստ գրանիտե սալաքար։ Սալաքարի կողմերից մեկը պատված է գունավոր խճանկար-պաննոյով։ Պաննոյի վրա արևի ճառագայթների ներքո պատկերված է աշխատավորը, որն առաջնորդում է զինված ամբոխին։ Սալաքարի մյուս կողմում փորագրված են բառեր՝ «Թող մեր պրոլետարիատը ռուսական բուրժուական հեղափոխությունից դուրս բերի բուրժուազիայի հանդեպ եռակի ատելությունը և դրա դեմ պայքարելու վճռականությունը։ Լենին», ներքևում փորագրված է՝ «Հինգերորդ տարվա հեղափոխության հերոսներին և նահատակներին»։ Կարմիր գրանիտի վրա փորագրված են զոհվածների անունները և «Առանց 1905 թվականի գլխավոր փորձի, 1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակն անհնար կլիներ։ Լենին» բառերը։

Աղբյուրներ
----------

* Памятники истории и культуры Горьковской области.-Горький: Волго-Вятское кн.изд-во,1987.
* Знакомьтесь, город Горький! Путеводитель/Составитель И. В. Сидорова. - Горький: Волго-Вятское кн.изд-во,1989.
**Մրցություն** (ռուս.՝ Состязание), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1986 թվականին։ Պատմում է սև ու սպիտակ ներկերով զինված երկու տղաների ճակատամարտի մասին։ «Ուրախ կարուսել» № 17 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երկու սյուժեներից երկրորդն է։

Սյուժե
------

Երկու տղաներ մրցույթ են կազմակերպում։ Նրանցից մեկը զինված էր սպիտակ ներկերով, իսկ մյուսը` սև։ Սկսելով նկարել պատի վրա` նրանք նորանոր կերպարներ են ստեղծում, որոնք մտնում են պայքարի մեջ։ Նախ հայտնվում են ճուտիկն ու ագռավը, հետո` հնդկահավն ու խոզը։ Խոզը դառնում է վիշապ, իսկ հնդկահավը` ձի։ Բայց հետո ձին դառնում է սպիտակ փիղ։ Սև ներկերով զինված տղան փղին տեղավորում է սև վանդակի մեջ։ Եվ այստեղ վիճաբանությունը նկարված կերպարներից փոխանցվում է նկարիչներին։ Կռվի ժամանակ տղաները փոխում են իրենց վրձինները, և կրկին մարտի մեջ են մտնում պատին նկարված հերոսներն ու առարկաները։ Թվում է, թե հակամարտությունը վերջ չունի, երբ անսպասելիորեն հաջողվում է ստեղծել այն, ինչը ներդաշնակորեն համատեղում է սև և սպիտակ ներկերը. դա գիշերային երկինքն է աստղերով։ Երկնքի վարագույրը բացվում է, և պարզ է դառնում, որ հակասությունները կարող են խաղաղ գոյատևել, ինչպես, օրինակ, շերտավոր զեբրը, նավաստին` շերտավոր շապիկով, սև-սպիտակ կատուն, պինգվինն ու կաչաղակը, իսկ վերջում` դաշնամուրի` ճանապարհի նմանվող ստեղները։

Հեղինակներ
----------

* Ռեժիսոր` Լյուդմիլա Կոշկինա
* Բեմադրող նկարիչ` Լյուդմիլա Կոշկինա
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` Էլվիրա Մասլովա, Նատալյա Բոգոմոլովա, Դմիտրի Կուլիկով
* Սցենարի հեղինակ` Ռոզա Խուսնուտդինովա
* Կոմպոզիտոր` Վլադիմիր Դավիդենկո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ВЕСЁЛАЯ КАРУСЕЛЬ N 17. СОСТЯЗАНИЕ» (фильм)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մրցություն»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Ուրախ կարուսել» № 17, «Մրցություն» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Ֆոն համալսարան** (մակեդոներեն՝ ФОН Универзитет), Մակեդոնիայում հիմնադրված երկրորդ մասնավոր համալսարանը (Հարավ-արևելյան եվրոպական համալսարանից հետո)։

Պատմություն
-----------

Ֆոն համալսարանի հիմնադրումից հետո Ss. Cyril և Սկոպյեի Methodius համալսարանից մեծ թվով դասախոսներ տեղափոխվեցին նոր համալսարան՝ շարունակելով Մակեդոնիայի հանրապետությունում կառուցել լավագույն կրթական համակարգը։ Համալսարանն արդեն ունի 10 ֆակուլտետ և 250 ակադեմիական կազմ, 80 տեխնիկական աշխատակից։ Սա Մակեդոնիայի միակ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունն է, որը լիովին իրականացրել է Բոլոնյան պահանջները և ներդրել է Եվրոպական կրեդիատային փոխանցման համակարգը։ Համալսարանում սովորում են 5300 ուսանողներ։ Համալսարանն ունի երկու համալսարանական տարածք՝ Սկոպյեում և Ստրուգում։

Ֆակուլտետներ և բաժիններ
-----------------------

* Իրավաբանության ֆակուլտետ
* Քաղաքագիտության, դիվանագիտության և ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ
* Օտար լեզուների ֆակուլտետ
* Հետախույզների և անվտանգության ֆակուլտետ
* Տնտեսագիտության ֆակուլտետ
* Ինֆորմացիոն և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ
* Սպորտի ֆակուլտետ
* Նախագծման և մուլտիմեդիայի ֆակուլտետ
* Ճարտարապետության ֆակուլտետ

Ուսանողական կյանքը
------------------

Համալսարանն ունի ակտիվ ուսանողական խորհուրդ, որը զբաղվում է ուսանողների գործունեությամբ, ծրագրերի, պրակտիկաների կազմակերպմամբ, իրականացնում է ուսանողների աշխատանքների գնահատում և ներկայացնում առաջարկություններ նրանց առաջխաղացման համար։ Կազմակերպվում են ուսանողական մրցույթներ, սպորտային, հասարակական ակտիվություններ։ Ուսանողական խորհուրդը հրատարակում է ամսագիր, որտեղ ներգրավված են ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի ուսանողներ և ներառում է ուսանողներին հետաքրքրող թեմաներ։ Ծրագրերի իրականացման համար ուսանողական խորհուրդը համագործակցում է Կարիերայի զարգացման կենտրոնի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ֆոն համալսարան(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* FON University (մակեդոներեն, անգլերեն, ալբաներեն, թուրքերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000459007477 · Microsoft: 139806458 |

 |
**Վանաձորի պոլիմերային սոսինձների ինստիտուտ** գիտահետազոտական և նախագծային Է. Լ. Տեր-Ղազարյանի անվան, ԽՍՀՄ քիմիական արդյունաբերության մինիստրության «Սոյուզքիմպլաստ» համամիութենական միավորման գիտական հիմնարկություն էր։

Հիմնադրում
----------

Հիմնադրվել էր 1958 թվականին։ Սկզբում զբաղվում էր քիմիական արդյունաբերության ձեռնարկությունների հետազոտման և նախագծման աշխատանքներով և կոչվում էր Հայքիմգիտնախագիծ։ 1967 թվականին վերակառուցվել և մասնագիտացվել էր արդյունաբերության տարբեր բնագավառներում օգտագործվող պոլիմերային սոսնձող նյութերի, սինթետիկ խեժանյութերի ստեղծման, սոսինձների արտադրության ու ներդրման, ինչպես նաև քիմիական արդյունաբերության ձեռնարկությունների նախագծման, հոսող ջրերն արտադրական թափոններից մաքրելու աշխատանքների ուղղությամբ։

Նախագծեր
--------

Ունի գիտահետազոտական, նախագծային և փորձնական արտադրության բաժիններ։ Տարեկան արտադրանքը (սոսինձներ) 500 տ էր։ Կիրառվում է ավտոմոբիլաշինության, նավաշինության, ռադիոտեխնիկայի, նավթամշակման, պոլիգրաֆիական, փայտամշակման և արդյունաբերության այլ ճյուղերում։ Սոսնձի հիմնական սպառողը Վոլգայի (քաղաք Տոլյատի) ավտոգործարանն էր։ Ինստիտուտում նախագծվել էր Երևանի «Պոլիվինիլացետատ» գործարանը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 468)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշքեսանի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է Վերին Քարհատ (այժմ՝ Յուխարի Դաշկեսան) գյուղի արևելյան եզրին՝ Արթինաջրի ձախ ձորաբերանին՝ հրվանդանաձև երկարած բլրաշարի վերջավորության վրա։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին օծվել է Սրբոց Թարգմանչաց անվամբ, որի կապակցությամբ 1903 թվականին մի վավերագրում նշվել է. *«Թէև ութ-ինը տարի է, որ մեր հասարակութեան կէսը գաղթել է մեր Վերին հին Քարհատ գիւղատեղում նոր գիւղ հիմնել իւր նորակառուց Ս. Թարգմանչաց եկեղեցով...»։* Տաճարը հիմքից քանդել են 1920-ական թվականներին։ 1898 թվականին եկեղեցու քահանան է դարձել Անտոն Բարսեղյան Տեր-Անտոնյանցը։

Հայտնի է, որ 1914 թվականին հոգևոր իշխանությունները բավարարել են գյուղի բնակիչների՝ Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցու քայքայված տանիքը նորոգելու խնդրանքը. նախատեսվել էր այն կղմինդրապատել 300 ռուբլիով։

19-20-րդ դարերին վերաբերող փոքրածավալ մի գերեզմանոց կա երբեմնի եկեղեցու շուրջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 275
2. ↑  Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3368, թ. 18
3. ↑  Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3460, թ. 1-3
**Դաստափորի եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է Դաստափոր (այժմ՝ Դաստաֆուր) գյուղում։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին ներկայացնում է իրենից եռանավ, թաղածածկ հորինվածքով, արևելք-արևմուտք ուղղությամբ ձգված ընդարձակ կառույց (արտաքին չափերն են՝ 24,25 x 10,90 մ)։ Կառուցված է անմշակ քարով, կրաշաղախով։ Պատասխանատու հանգույցներում գործածված քարերը սրբատաշ են։ Հյուսիսային պատն արտաքուստ հպված է լերկ ժայռազանգվածին։ Ներքուստ սվաղված է։ Հատկանշական է ուղղանկյունաձև խորանը, որին երկու կողմերից կից են ավանդատները։ Թաղակիր կամարները հանգչում են երեք զույգ սյուներին (հարավային շարքի երկու սյուները միտումնավոր քանդված են)։ Մուտքը հարավից է։ Լուսավորությունն իրականացվել է արևելյան ճակատի երեք, արևմտյան ճակատի մեկ (հետագայում փակվել է) և հարավային ճակատի չորս՝ դեպի ներս լայնացող պատուհաններից։ Եկեղեցու ճարտարապետական լուծումներում նկատելի են անհամաչափություններ. արևմտյան պատը հատակագծում կառուցված է թեքությամբ, եզրային նավերն ունեն տարբեր լայնություններ։

Եկեղեցու մոտ ընկած է անտաշ կողերով, պարզ, անարձանագիր խաչքար (38 x 38 x 11 սմ)։

Տես նաև
-------

* Դաշկեսանի շրջան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 210-211
2. ↑  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 211

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դաստափորի գյուղի եկեղեցի(հայ.)
* Դաստափոր գյուղի եկեղեցու լուսանկարներ
* Ադրբեջանական տեսգրություն եկեղեցու մասին YouTube կայքում Archived 2011-08-28 at the Wayback Machine.
**Դավիթ Քրիստափորի Զավրիյան** (հունիսի 23 (հուլիսի 5), 1889, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 11, 1957(1957-08-11), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1939)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թիֆլիսում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, իսկ բարձրագույնը՝ Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում, որտեղ աշակերտել է Դմիտրի Մենդելեևին։ Դեռևս համալսարանում ուսանելիս Զավրիյանը մեկնել է արտասահման և գիտական հետազոտություններ կատարել Փարիզի համալսարանում։ Ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Պետերբուրգի ճանապարհաշինարարական ինստիտուտում որպես լաբարատորիայի վարիչ և անօրգանական քիմիայի դասախոս ու շարունակել զբաղվել գիտահետազոտական աշխատանքով։ Զավրիյանը հիմնականում զբաղվել է անօրգանական քիմիայով, սակայն նրան հետաքրքրել են նաև ֆիզիկական քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի, ինչպես նաև նավթի երկաբանությանը վերաբերող հարցեր։ Բացի իր բուն մասնագիտությունից՝ զբաղվել է նաև հնագիտության և լեզվաբանության հարցերով։

1921 թվականին Թիֆլիսից տեղափոխվել է Երևան և նշանակվել ԵՊՀ տեխնիկական (բնագիտական) ֆակուլտետի դեկան։ Մեծ աշխատանք է կատարել այդ ֆակուլտետի համար դասախոսական կադրեր հավաքագրելու, ինչպես և լաբորատոր սարքավորումներ ձեռք բերելու ուղղությամբ։ 1921 թվականի վերջերին և 1922 թվականի սկզբին մի քանի ամիս եղել է ԵՊՀ ռեկտոր, ապա համալսարանի գործերով մեկնել Մոսկվա ու Պետերբուրգ և չի վերադարձել։ 1922 թվականի գարնանից աշխատանքի է անցել Թիֆլիսի ճանապարհաշինարարական ինստիտուտում որպես անօրգանական քիմիայի ամբիոնի վարիչ։ Իր գիտական գործունեության հետագա շրջանում նա սերտ կապերի մեջ է եղել ԵՊՀ-ի, Հայաստանի մյուս բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների և գիտությունների ակադեմիայի հետ։

Վախճանվել է Թբիլիսիում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 662.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 2.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 4961 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 662)։*  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
**ԵՊՀ ռեկտորներ** |
| --- |
|  |
| Յուրի Ստեփանի Ղամբարյան • Հակոբ Համազասպի Մանանդյան • Դավիթ Քրիստափորի Զավրիյան • Հակոբ Գարեգինի Հովհաննիսյան • Մուշեղ Հայրապետի Սանթրոսյան • Սահակ Սիմոնի Հայրապետյան • Տիգրան Պետրոսի Մուշեղյան • Վռամ Քրիստափորի Կոստանյան • Միքայել Ավանեսի Ենգիբարյան • Հենրի Գաբրիելի Գաբրիելյան • Անուշավան Աղաֆոնի Արզումանյան • Նորայր Հարությունի Դաբաղյան • Կամսար Արշակի Առաքելյան • Գարեգին Բախշիի Պետրոսյան • Հրաչյա Խաչատուրի Բունիաթյան • Հովհաննես Գևորգի Պողոսյան • Գարեգին Բախշիի Պետրոսյան • Գագիկ Ստեփանի Դավթյան • Նագուշ Խաչատուրի Հարությունյան • Հրանտ Գևորգի Բատիկյան • Մկրտիչ Գեղամի Ներսիսյան • Սերգեյ Ալեքսանդրի Համբարձումյան • Նորայր Հունանի Առաքելյան • Ռադիկ Մարտիրոսի Մարտիրոսյան • Արամ Հրաչիկի Սիմոնյան |

 |
**«Խոստանում եմ լինել»** (ռուս.՝ «Обещаю быть!»), խորհրդային մանկական գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրվել է Մանկական և պատանեկան ֆիլմերի կենտրոնական կինոստուդիայում 1983 թվականին։

Ֆիլմը նկարահանվել է մելոդրամայի ժանրում։ Նրա երաժշտական ձևավորումն իրականացվել է Կինեմատոգրաֆիայի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի մասնակցությամբ՝ դիրիժոր Ս. Սկրիպկայի ղեկավարությամբ։

Սյուժե
------

Պատմությունը դեռահասների մասին է, ովքեր իրենց ամառային արձակուրդներն անցկացնում են պիոներական ճամբարում և հարաբերություններ են կառուցում միմյանց և իրենց դաստիարակի հետ։

Ըստ սյուժեի՝ գործարանի ղեկավարությունը երիտասարդ Վլադիմիր Կալինինին գործուղում է ամառային մանկական ճամբարում աշխատելու որպես ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ։ Դա նրան դուր է գալիս, և նա փորձում է անկեղծորեն պատասխանել երեխաների հարցումներին։ Ժամանակի ընթացքում նրա հարաբերություններն իր ենթակաների հետ վերածվում են բարեկամության և հետաքրքրություն է առաջանում ճամբարի հասարակական կյանքի նկատմամբ։ Գաղափար է առաջանում պարզել նախկին պիոներական ճամբարի գտնվելու վայրը, որը գոյություն է ունեցել նույնիսկ Հայրենական մեծ պատերազմից առաջ։ Մի շարք արկածներից հետո այդ վայրը գտնվում է, այնուհետև կազմակերպվում է հանդիպում վետերանների հետ, ովքեր պատմում են իրենց մանկության և երիտասարդության ժամանակների մասին։

Դերերում
--------

Ֆիլմի նկարահանումներին մասնակցել են Վլադիմիր Նոսիկը, Մարիա Վինոգրադովան, Եվգենիա Սաբելնիկովան, Ելենա Ստարոստինան, Վիկտոր Պրոսկուրինը, Բորիս Նովիկովը, Նիկոլայ Վոլկովը, Յուլյա Գորդեևան, Սերգեյ Ելցովը, Ալեքսանդր Ասլանովը, Էլլա Այմալետդինովան, Անտոն Աբրամովը, Ռոմա և Ժենյա Կիժուտինները, Անատոլի Բոգդանովը, Ալեքսանդր Վորոբյովը, Օլգա Դոլնիկովան, Տատյանա Մերզլիկինան, Օլգա Իվաշկինան, Անդրեյ Կարաչինսկին, Մարգարիտա Լոբկոն, Իվան Օխլոբիստինը, Իրինա Շկլյարովան, Ալեքսանդր Սիրինը, Լիլիա Ռոդիոնովան, Ալեքսանդր Վդովինը, Ա. Կալինինան, Նատալյա Կրաչկովսկայան, Վիկտոր Ուրալսկին, Օլգա Գոլուբևան։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսոր՝ Վյաչեսլավ Մակսակով
* Սցենարիստ՝ Վյաչեսլավ Մակսակով
* Օպերատոր՝ Կոնստանտին Հարությունով
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Կոմարով
* Նկարիչ՝ Արսենի Կլոպոտովսկի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Каталог, 1999, Обещаю быть, էջ 263

Աղբյուրներ
----------

* «Обещаю быть!» // Советские художественные фильмы : Аннотированный каталог (1982—1983). — М. : Современные тетради, 1999. — С. 263. — 368 с. — ISBN 5-88289-130-2.
* «Обещаю быть!» // Домашняя синематека: отечественное кино 1918—1996 / Сергей Землянухин, Мирослава Сегида. — М.: Дубль-Д, 1996. — 520 с. — стр. 292

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խոստանում եմ լինել(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Սակր` բռնակին կեռխաչի պատկերով**, մ.թ.ա. 15-14-րդ դարերի բրոնզե սակր, որը հայտնաբերվել է Արթիկում և ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում։ Կեռաչի պատկերով սակրի մարտական սայրը կլոր է` եզրերում ձգված, կիպ մոտեցրած կոթառին։

Նկարագրություն
--------------

Սակր, որի ելուստավոր, երկարուկ կոթառը հիմքում ունի եղևնաձև գծազարդ և միջանցիկ անցք բռնակի համար։ Սակրի բռնակը ունի բրոնզե ծայրապանակ, որի հարթ մակերեսին փորագրված է սվաստիկա, իսկ կողային եզրը զարդարված է սեպաձև կտրվածքներով։ Ծայրապանակի մեջ պահպանվել են փայտի մնացորդներ։ Զարդահարդարման սիմվոլիկան ենթադրում է, որ սակրն ունեցել է նաև ծիսական կիրառություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ: A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարգիս Սարգսյան (այլ կիրառումներ)

**Սարգիս Դոնիկի Սարգսյան** (հոկտեմբերի 14, 1932(1932-10-14), Ռուսե, Բուլղարիա - հոկտեմբերի 16, 2009(2009-10-16), Սոֆիա, Բուլղարիա), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Միջազգային փիլիսոփայական ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994)։ Սոֆիայի համալսարանի դասախոս։

Կենսագրություն
--------------

Սարգիս Սարգսյանը ծնվել է 1932 թվականին Բուլղարիայի Ռուսե քաղաքում։ 1955 թվականին ավարտել է Սոֆիայի պետական համալսարանը։ 1996 թվականին համալսարանի արևելյան բանասիրության ֆակուլտետում հիմնադրել է հայկական բանասիրության բաժին և դասավանդել է հայկական մշակույթ, հայոց պատմություն, երկրագիտություն։ 1971-1973 թվականներին և 1986-1989 թվականներին, միաժամանակ՝ Սոֆիայի տեխնիկական համալսարանի պրոռեկտոր, 1976-1992 թվականներին՝ փիլիսոփայության ամբիոնի վարիչ, 1973-1978 թվականներին՝ բարձրագույն կրթության նախարարության հասարական գիտությունների բաժնի վարիչ, 1990-1999 թվականներին՝ Սոֆիայի սլավոնական համալսարանի պրոռեկտոր, 1999 թվականից՝ Վելիկոտռնովյան համալսարանի ուսանողների և ստաժորների ուսուցման կենտրոնի տնօրեն։

Աշխատություններ
---------------

Աշխատությունները (բուլղարերեն) վերաբերում են ժամանակակից հասարակագիտության, գաղափարախոսության մեջ փիլիսոփայության գրաված տեղին ու գործառույթին, իմացաբանությանը, մասնավորապես առաջնային ու երկրորդային որակների շուրջ ծավալած բանավեճերին։

* Բնագիտության փիլիսոփայություն, 1998 թ.
* Հայաստան։ Հոգևոր և գիտական կյանքը դարերի ընթացքում, 2001 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007:
2. ↑  «ՀՊՏՀ Էլեկտրոնային գրադարան»


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 7393 · GND: 1014052475 · ISNI: 0000000030106851 · LCCN: n80146568 · SUDOC: 148266304 · VIAF: 267300139 · WorldCat VIAF: 267300139 |

 |

 |
**Սափոր գունազարդ**, մ․թ․ա․ 18-17-րդ դարերում Ներքին Գետաշենում հայտնաբերված սափոր, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2431-18 համարի ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Փոքրադիր կարասաձև անոթ է՝ ուռուցիկ ձգված իրանով։ Լայնաբերան է, դուրս ծալված, կլոր շրթնապսակով, կարճ պարանոցով, հարթ նստուկով։ Մակերեսը անգոբապատ է, կարմիր, փայլեցված։

Պարանոցը հարդարված է շրթնապսակից ուղղահայաց իջնող ժապավենազարդով և հորիզոնական երեք գոտիներով։ Իրանի վերին մասում պատկերված են վեց կենդանի՝ դինամիկ ընթացքի մեջ։ Շարքը գլխավորում է արու և էգ եղջերուների զույգը։ Եղջերուն հսկայամարմին է, գլուխը պսակված բազմաճյուղ շքեղ եղջյուրներով։ Նրա առջևից ընթանում է նրբիրան էգը։ Եղջերուներին հետևում է արու և էգ քարայծների զույգը։ Էգ քարայծի գավակից վեր պատկերված է արև խորհրդանշող սկավառակ։ Սրանց հետապնդում են բաց երախներով երկու արու գայլեր։ Կենդանիներից վեր պատկերված է դեպի ձախ ընթացող վեց թռչունների շարքը (յուրաքանչյուր կենդանուն՝ համապատասխանաբար մեկ թռչուն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ: A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
**Սափոր ծիսական՝ գունազարդ**, կավե սափոր, հնագիտական օբյեկտ, որը պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2867-31 համարի տակ։

Այս արձանիկը համարվում է մ.թ.ա. 15-14-րդ դարերի հնություն։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Քարաշամբ գյուղի տարածքում։

Նկարագրություն
--------------

Հնագիտական օբյեկտ հանդիսացող այս սափորն իրենից ներկայացնում է ուռուցիկ իրանով կարճ պարանոցով լայնաբերան անոթ։ Նստուկը տափակ է, իսկ շուրթը՝ կլոր՝ դեպի դուրս ծալված։ Մակերեսն անգոբապատ է և կարմրափայլ։ Իրանի վերին հատվածի կեսը բոլորված է սպիտակ նկարազարդ գոտիով։ Պատկերված է կենդանիների երթ և կանգնած ու սավառնող թռչունների շարք։ Կենդանիների և թռչունների շարքը վարից եզերված է մեանդրաձև գոտիով։

Կենդանիների երթը գլխավորում է կեռ և երկարաեղջյուր ցուլը, որի ետևից շարք կազմած ընթանում են արու և էգ քարայծների զույգը, ապա մի եղջերու՝ գլուխը պսակված, բազմաճյուղ շքեզ եղջյուրներով և երկու շուն։ Հնարավոր է, որ դրանք ոչ թե շներ են, այլև գայլեր։ Վերջին կենդանու գավակից վեր պատկերված է արև խորհրդանշող սկավառակաձև նշան։ Թռչունները շարված են երկու խմբով։ Յուրաքանչյուր մում դեմ հանդիման կանգնած են չորսական թռչուններ։ Շարքը՝ աջից և ձախից, ներփակում են լայն բացած թևերով երկու թռչյուն։ Թռչյունների թռիչքի պատկերումն աջից ձախ, կամ հակառակը, հնում առնչվում էր որոշակի դիցաբանական պատկերացումների հետ և բարի կամ չար գուշակների հիմք էր հանդիսանում։

Անկասկած՝ անոթի նկարազարդման սյուժեն հնագույն մի առասպելի կամ նրա տարբերակների առանձին հատվածները կազմող տեսարանների պատկերումն է։ Սյուժեի բարդությունը ինչպես նաև պատկերների և խորհրդանշանների ներկայացման եղանակը ենթադրել է տալիս նրանց ավելի վաղ ժամանակաշրջանի մշակութային նախատիպերից սերված լինելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ: A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |



|  |
| --- |
| 
  **Հայաստան**   **Մշակույթ**   **Պատմություն**
 |
| «Սինսեն» կայարան |
| --- |
| Գիծ 6 |
| Օսլոյի մետրոպոլիտեն |
| 
 |
| Բացման թվական | 2006թ.-ի օգոստոսի 20 |
| Խորություն, մ | 1 |
|  |
|

**Սինսեն**, Օսլոյի մետրոպոլիտենի Գիծ 6-ի ստորգետնյա կայարան։ Բացվել է 2006 թ.-ի օգոստոսի 20-ին։ Կայարանը վերգետնյա է և քաղաքի կենտրոնից հեռու 4.8 կմ։ Այդ հատվածում կառուցված ամենավերջին կայարանն է։ Գտնվում է Ստորո, Լորեն և Կարլ Բերներս Պլաս կայարանների միացման կետում։ Նշված կայարաններից Սինսեն հասնելու համար գնացքը անցնում է մի քանի թունելներով։

Կայարանի սպասասրահ հասնելու համար բնակիչները օգտվում են թիվ 23, 24, 31, 33, 58 համարի ավտոբուսներից։

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  [Haakaas, Einar (14 March 2000). "Oslo kommune og staten er blitt enige T-baneringen på vei". Aftenposten Aften (նորվեգերեն). p. 12.]
2. ↑  [Oslo Package 2. "T-baneringen" (նորվեգերեն). Արխիվացված է բնօրինակից 2011թ.-ի մայիսի 1-ին։ Բնօրինակը հրատարակված է 2009թ..-ի մայիսի 21-ին:]
3. ↑  [Jensen & Skodvin Arkitektkontor. "Prosjekter" (նորվեգերեն). 21 March 2009.]
**Փակագետիկ** (ներկայում վերանվանված է **Բյոլմեչալը** /թուրքերեն՝ Bölmeçalı/, քրդ.՝ Paga Gedîk՝ **Փակա Գետիկ**, հայտնի է եղել նաև որպես Փակագյադուկ, Փակակատուկ, Փակետիկ, Փաքակյատուկ անվանաձևերով), նախկին հայաբնակ բնակավայր Հայոց ձոր գավառի հարավարևելյան լեռնային հատվածում՝ Անգղ գետի ձախ վտակ հանդիսացող Դեմկոսի ակունքում, ներկայում՝ քրդաբնակ գյուղ Թուրքիայի Հանրապետության Վանի նահանգում Գուրուպինար գավառում։ Ծովի մակերևույթից բարձր է 2280-2320 մետր։

Պատմություն
-----------

Փակագետիկը հանդիսանում է հինավուրց բնակավայյր, ինչի մասին վկայում են այնտեղ հայտնաբերված հուշարձանների արձանագրությունները, ինչպես նաև մի շարք հետազոտողներ և ճանապարհորդներ։ Հայտնի է, որ 20-րդ դարի սկզբներին բնակավայրը հարևան գյուղերի հետ միասին ներառված է եղել Խոշաբ գավառի կազմում։

Հայտնի է, որ 1883 թվականին գյուղի գյուղապետն է եղել Օհանը (Հովհաննեսը)։ Գյուղի վերջին գյուղապետը եղել է Սարգիսը, ով սպանվում է 1915 թվականի ապրիլին։

1915 թվականին Փակագետիկի բնակչությունը թուրքական կառավարության կողմից այլ բնակավայրերի հայերի պես ենթարկվում է հալածանքների։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ այն նույնպես ենթարկվում է թուրք-քրդական հարձակումների, աքսորի և կոտորածի։ Փրկված մի շարք հայեր նախ հաստատվում են մոտակա այլ հայկական գյուղերում, այնուհետև հեռանում Արաքսի ձախ ափ։

Բնակչություն
------------

Հայոց ցեղասպանության հետևանքով Փականագետը զրկվում է հայ բնակչությունից, որոնց հիմնական մասը սպանվում է։

Համաձայն 2012 թվականի պաշտոնական տվյալների՝ Փականագետիկն ունեցել է 485 քուրդ բնակիչ։

Պատմական հուշարձաններ
---------------------

Փականագետի տարածքում հայտնի են եղել Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին, հին, անանուն եկեղեցին, հին գերեզմանոցը, որոնք բոլորը ներկայում կա՛մ իսպառ ոչնչացված են, կա՛մ գտնվում են գրեթե հիմնովին ավերված վիճակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Սամվել Կարապետյան, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, «Հայոց ձոր, Հայաստանի պատմություն գրքաշար, հատոր Ա», Երևան 2015 թվական:
2. ↑  Միրախորեան Մ. Նկարագրական ուղեւորութիւն հայաբնակ գաւառս Արեւելյան Տաճկաստանի, մաս Բ, Կ.Պօլիս, 1885:
3. ↑  «Երկրագունդ», 1885, յունուար, էջ 7:
4. ↑  ՀԱԴ, ֆ. 227, ց. 1, գ. 430, թ. 32 շրջ.:
**Թեհրանի ժամանակակից արվեստի թանգարան** (պարս.՝  موزه هنرهای معاصر تهرا), ժամանակակից արվեստի թանգարան Թեհրանում, գտնվում է Պարկ Լալեում։ Համարվում է Իրանի ամենախոշոր թանգարաններից մեկը։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է ավելի քան 3000 ցուցանմուշներ, XIX—XX դարի եվրոպական և ամերիկյան արվեստի գործեր, փորագրություններ, լուսանկարներ, քանդակներ, ինչպես նաև` Իրանի ժամանակակից արվեստի ամենամեծ հավաքածուն։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրել է Ֆարահ կայսրուհին 1977 թվականին։ Նրա հավաքածուն համարվում է ամենամեծը և արժեքավորը, որտեղ ներառված են Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի ժամանակակից արվեստի գործեր։ Թանգարանի շենքը կառուցել է պարսիկ ճարտարապետ Կամրին Դիբայը, ով նախագծի իրականացման համար օգտագործել է ավանդական պարսկական ճարտարապետության տարրեր։ Թանգարանը կառուցել են Լալե զբոսայգու հետ միաժամանակ, 1977 թվականին։ Շինարարական աշխատանքների ժամանակ օգտագործվել են այնպիսի նյութեր, որոնք համապատասխանում են տեղի կլիմային։ Շենքը ժամանակակից արվեստի նմուշ է։ Թանգարանային համալիրը բաղկացած է մի քանի շենքերից, որոնք կապված են միմյանց հետ ոչ մեծ փակ մուտքերով։ Թանգարանի տարածքի մեծ մասը գտնվում է հողի վրա։ Թանգարանի վերին մասը հիշեցնում է ավազաթմբեր անապատում։ Թանգարանին մոտ գտնվող այգում կանգնեցված են Մաքս Էրնստայի, Ալբերտ Ջոկոմետի, Րենե Մագրիտայի, Հենրի Մուրայի և Պերվիզ Տանավոլի քանդակները։

Ցուցադրություն
--------------

Իրանական հեղափոխությունից հետո, 1979 թվականին, 20 տարի շարունակ թանգարանի հավաքածուն չի ցուցադրվել և պահվել է պահեստում։ Առաջին ցուցադրությունը, որտեղ ներկայացված էին Հոկնիի, Լիխտեյնշտայնի, Ռուշենբերգի և Ուրխոլայի աշխատանքները, կայացել է 1999 թվականին։ Այս պահին հավաքածուի արևմտյան մշակույթի մի քանի նկարներ թանգարանում ցուցադրվում են շաբաթը մեկ, սակայն պահպանողականության պատճառով իրանական կառավարությունը հավաքածուի մեծ մասն արգելել է ցուցադրել։ Ժամանակակից արևմտյան արվեստի ավելի արժեքավոր հավաքածուները թանգարանի համար ձեռք են բերվել Դեյվիդ Գելոուեմի և Դոննոյ Ստեյնի կողմից` Ֆարահ կայսրուհու հանձնարարությամբ։ Թանգարանի գեղարվեստական ֆոնդերն ունեն 2,5 միլիարդ բրիտանական ֆունտի արժեք։ Թանգարանում նաև ցուցադրվում են պարսիկ ժամանակակից նկարիչներ Տաբատայի, Սեպեխրիի և Մոասեսայի նկարները։

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Տուլուզ Լոտրեկ. «Խոպոպիկներով աղջիկը» (1889)

 |
| Տուլուզ Լոտրեկ. «Խոպոպիկներով աղջիկը» (1889)

  |

|  |
| --- |
| Գոգեն. «Նատյուրմորտ ճապոնական փորագրությամբ» (1889)

 |
| Գոգեն. «Նատյուրմորտ ճապոնական փորագրությամբ» (1889)

  |

|  |
| --- |
| Ռենուար. «Գաբրիելը բացված վերնաշապիկով» (մոտ. 1907)

 |
| Ռենուար. «Գաբրիելը բացված վերնաշապիկով» (մոտ. 1907)

  |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Tehran Museum of Contemporary Art: The Crown Jewel
3. ↑  Iran Has Been Hiding One of the World’s Great Collections of Modern Art
4. ↑  Сухоруков C. А. «Современная архитектура Ирана. Новые перспективы развития»
5. ↑  Thiemo Heeg: Die Kaiserin und ihr Kunstschatz im Keller
6. ↑  The art no one sees: a basement that symbolises cultural isolation


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000012116853X · LCCN: n87828871 · VIAF: 295846345 · WorldCat VIAF: 295846345 |

 |
**Օղազարդ** ( ֆր.՝ breloque - բրելոկ), աքսեսուար, զարդարանք, որը ստեղծված է շղթայի, ձեռնաշղթայի, բանալիները իրար հետ կապող օղին կից զարդի տեսքով։ Սովորաբար օգտագործվում է դեկորատիվ և գովազդային նպատակներով։ Օղազարդը նվազեցնում է բանալիները կորցնելու հավանականութունը՝ դրանք իրար հետ կապելով, իսկ զարդի մեծության հաշվին ընդհանուր կապոցի ծավալը մեծացնելով։ Օղազարդը կարող է նաև իրականացնել լրացուցիչ օգտակար գործառույթներ. օրինակ՝ փոքրիկ լապտեր ունենալ, լինել մեքենայի ազդանշանային համակարգի հեռակառավարման վահանակ, շիշը բացելու հարմարանք պարունակել և այլն։ Օղազարդը հուշանվերի տարածված տեսակ է։

Պատմություն
-----------

Օղազարդերի պատմությունը սկիզբ է առնում հին ժամանակներից, հայտնի է, որ նրանք չափազանց նորաձև էին համարվում 18-րդ դարում, ընդհուպ մինչև 19-րդ դարի երկրորդ կեսը։ Դենդիները (նորամոլները) կրել են դրանք շղթայի վրա՝ ժամացույցի համար։ Յուրաքանչյուր իրեն հարգող դենդի ունեցել է իր շղթայի վրա ավելի քան տասը օղազարդ՝ պատրաստված տարբեր նյութերից, մեծամասնությունը՝ ոսկուց։ Այս օղազարդները հաճախ ունեցել են արտառոց ձև և զարդարված են եղել մեծ շքեղությամբ, տարբեր նյութերով՝ փղոսկրով, թանկարժեք քարերով, արծնով։ Ի թիվս ազնվականների՝ դենդիները զարգացրել են իրենց կանոնները՝ օղազարդների համակցությամբ և դրանք կրելով։ Օղազարդերը նրբագեղ տղամարդու մոտ գրեթե զրնգում էին՝ իրենց ուշադրությանը հրավիրելով շրջապատող կանանց։ Բայց արդեն 19-րդ դարի կեսերին օղազարդերի քանակն օղակների վրա նվազել է 2-3 անգամ, և դրանք սկսեցին ընկալվել ինչպես հուշանվերներ, օրինակ՝ սիրելի կնոջից նվեր ստացած օղազարդ՝ որպես իր մասին լավ հուշ։

Աստիճանաբար օղազարդերը դադարեցին որպես զարդարանք կրել։ 20-րդ դարում դրանք սկսեցին օգտագործվել գրեթե բացառապես գործնական նպատակներով՝ որպես բանալիների կապոց։ Բայց և այս որակում օղազարդները դեռ մնացել են հայտնի դիզայներների ուշադրության ներքո, հայտնվել են օղազարդ-հմայիլներ, օղազարդ-հուշանվերներ։ Համատեղելով օղազարդները տարբեր գործառույթներ կատարող առարկաների հետ՝ դիզայներները ստեղծել են օղազարդ-սուլիչներ, օղազարդ-լապտերներ, օղազարդ-պտուտախաղեր և բազմաթիվ օղազարդ-բացիչներ։ 21-րդ դարի սկզբին հայտնվել է օղազարդերի նոր տեսակ՝ ֆլեշ-կրիչներ, ինչպես նաև տարածված է դարձել օղազարդների օգտագործումը բջջային հեռախոսների համար՝ որպես զարդարանք։

Պատկերասրահ
-----------

* Օղազարդ բոկոտիկի տեսքովՕղազարդ բոկոտիկի տեսքով
* Օղազարդ-հանելուկ Վիքիպեդիայի գնդի տեսքովՕղազարդ-հանելուկ Վիքիպեդիայի գնդի տեսքով
* Օղազարդ ութ թվի տեսքովՕղազարդ ութ թվի տեսքով
* Օղազարդ-զենք՝ կառամբիտի տեսքովՕղազարդ-զենք՝ կառամբիտի տեսքով
* Կաշվե օղազարդԿաշվե օղազարդ
* Օղազարդ մետաղիցՕղազարդ մետաղից
* Օղազարդ Էյֆելյան աշտարակի տեսքովՕղազարդ Էյֆելյան աշտարակի տեսքով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Փալանդուզյան Հրաչուհի (2013)։ *Գործածական բառացանկ։ Օտարամուտ բառերի հայերեն համարժեքներ*։ Երևան: Էդիթ Պրինտ
2. ↑  «Брелок» в словарях сайта gramota.ru

Արտաքին հղումներ
----------------

*