recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Տխուր վալս**, երաժշտական պիես «Ալբոմ թոռնիկիս» դաշնամուրային ստեղծագործությունների շարքից, որի հեղինակը հայ կոմպոզիտոր Էդվարդ Միրզոյանն է։ Պիեսը գրվել է ֆրանսիացի հրատարակիչ Ալֆոնս Լեդյուկի պատվերով 1984 թվականին, իսկ առաջին անգամ հնչել է 1984 թվականին՝ Մոսկվայում։

Կառուցվածք
----------

«Տխուր վալս» պիեսը գրված է պարզ եռամաս ձևով, որում առավել, քան նախորդ պիեսներում, շեշտվում են լադային հարմոնիաների փոխընդմիջվող անցկացումները։ Պիեսի թեման գրավիչ է, գեղեցիկ, քնքուշ ու թախծոտ։ Պիեսում լադային հնչյունաշարի շարժման վրա տոները միանում են լադային կապերով։ «Տխուր վալսում» հիմնականում օգտագործված է սեկունդային ելևէջների սկզբունքը, որն էլ ստեղծում է երաժշտության նուրբ, տխուր տրամադրությունը։

Պիեսի հնչողությունը մեղմ է` p – pp – mf - pp։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "ԴԻՏԱՐԿՈՒՄՆԵՐ ԷԴՎԱՐԴ ՄԻՐԶՈՅԱՆԻ «ԱԼԲՈՄ ԹՈՌՆԻԿԻՍ» և «ՏԻԿՆԻԿՆԵՐԻ ՊԱՐԸ» ԴԱՇՆԱՄՈՒՐԱՅԻՆ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿՈՄՊՈԶԻՑԻՈՆ ՈՐՈՇ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՇՈՒՐՋ , ԱՆՆԱ ԹԱՄԻՐՕՂԼՅԱՆ" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2019 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 23.

Արտաքին հղումներ
----------------

* SAD WALTZ AND THE DANCER WHO COULDN'T DANCE | 2015 Archived 2020-09-22 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Александру Ханжонкову), ռուս կինեմատոգրաֆիստ Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Խանժոնկովի հուշարձանը, որը բացվել է 2016 թվականի օգոստոսի 24-ինԴոնի Ռոստովի Բուդյոննու պողոտայում։ Հեղինակը ռոստովցի քանդակագործ Սերգեյ Օլեշնյան է։ Բացման արարողությանը ներկա են եղել անվանի դերասաններ և հեռուստահաղորդավարներ։

Պատմություն
-----------

Կինեմատոգրաֆիստ Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձանը ստեղծելու գաղափարը պատկանում է լրագրող Լյուբով Սուրկովային։ Նա այդպիսի առաջարկով դիմեց քաղաքային վարչակազմին, և այնտեղ գաղափարը արժանացավ աջակցության։ Սկսվեց աշխատանքը էսքիզների վրա։ Ստեղծվեց երկու վերջնական էսքիզ, որոնցից մեկը կյանքի կոչվեց։ Քանդակագործ ընտրվեց Սերգեյ Օլեշնյան, պատվանդանը պատրաստել է Յուրի Դվոռնիկովը, սակայն նրանցից բացի ներգրավված են եղել այլ ճարտարապետներ և քանդակագործներ ևս.։

Քանդակը տեղադրելու վայրը պատահականորեն չի ընտրված. այն գտնվում է Ալեքսեևյան վարժարանի շենքի դիմաց, որտեղ սովորել է ռեժիսոր և սցենարիստ Խանժոնկովը, իսկ այդ վայրից ոչ հեռու գտնվում է կինոստուդիան։ Նախատեսվում է տեղադրել նաև երկու հուշատախտակ. մեկն այն շենքի պատին, որտեղ սովորել է ռեժիսորը, և մյուսն այնտեղ, որտեղ նա առաջին անգամ դիտել է կինո։

Նկարագրություն
--------------

Հինավուրց կինոխցիկով Խանժոնկովի քանդակը ձուլված է բրոնզից։ Պատվանդանի բարձրությունը 2 մետր է, քանդակինը` 2,5 մետր։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել մոտիվացիոն կինոյի Bridge of Arts միջազգային փառատոնի առաջին օրը։ Քանդակի բացմանը ներկա են եղել դերասանուհիներ Իրինա Բեզրուկովան և Իրինա Բաբենկոն, հեռուստահաղորդավար Դմիտրի Դիբրովը, պրոդյուսեր Ալան Դեպարդյեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  В Ростове-на-Дону открыли памятник Ханжонкову
2. 1 2  "В Ростове-на-Дону открыли памятник пионеру русского кино Ханжонкову". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3  Ростов-на-Дону: памятник «пионеру русского кинематографа» Ханжонкову готов
4. 1 2  "В Ростове-на-Дону открыт памятник пионеру русского кинематографа Александру Ханжонкову". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**You Suffer** (անգլ. թարգմանաբար՝ «Դու տառապում ես»), *Napalm Death* գրայնդքոր խմբի երգը *Scum* դեբյուտային ալբոմից։ Երգը գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես ամենակարճը երաժշտության պատմության մեջ։ Նրա ճշգրիտ տևողությունը 1,316 վայրկյան է։

Պատմություն
-----------

Երգը գրել են խմբի անդամներ Նիկոլաս Բուլենը և Ջասթին Բրոդրիկը՝ 1986 թվականի «From Enslavement to Obliteration» ցուցադրական տարբերակի վրա աշխատելիս (չշփոթել 1988 թվականի համանուն ստուդիական ալբոմի հետ)։ Ներառված է *Scum* ալբոմի առաջին մասում, թողարկվել է 1987 թվականին։

Երգը գրելու պատմությունը հետևյալն է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *You Suffer*-ը մեկ վայրկյան տևողությամբ զգալի չափով հումորային երգ է։ Բացարձակ ապուշ երգ է։ Անհեթեթ է, բայց ուրախ։ Մենք այս երգը կատարել ենք երեք տասնյակ հանդիսականների համար բոլոր հանգստյան օրերին կամ դրա նման մի բան։ Մենք այն կատարել ենք 30-ական անգամ։ Ծիծաղելի էր։ |  |

Նիկոլաս Բուլենը հայտարարել է, որ երգի նախատիպը եղել է *Wehrmacht* մետալ խմբի «E» երգը։ Զաք Սմիթը հայտարարել է, որ երգի բառերը կարելի է բնութագրել որպես «աշխարհի ամենակարճ պանկ երգը»։ 1989 թվականին խումբը թողարկել է սինգլ՝ որն այդպիսով դարձել է աշխարհի ամենակարճ սինգլը։ 2007 թվականին այս երգի տեսահոլովակը նկարահանել է *Earache Records* լեյբլը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Orange County Weekly article". Արխիվացված from the original on 2008 թ․ մարտի 27. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 1.
2. ↑  Kory Grow, "Slaves to the Grind," *Precious Metal: Decibel Presents the Stories Behind 25 Extreme Metal Masterpieces*, Albert Mudrian, ed. Da Capo Press, p. 61.
3. ↑  "Roadrunner Records news story". Արխիվացված from the original on 2007 թ․ մարտի 16. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «You Suffer» երգը YouTube-ում
**Տատյանա Գեորգիևնա Բելևիչ** (ռուս.՝ Татьяна Георгиевна Белевич, օգոստոսի 17, 1949(1949-08-17)), Ռուսական սովետական դերասանուհի, «Գլաս» հեգևոր թատրոնի տնօրեն, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1995).

Կենսագրություն
--------------

Տատյանա Գևորգիի Բելևիչը 1971 թվականին ավարտել է Մ․ Ս․ Շչեպկինի անվան թատերական բարձրագույն ուսումնարանը` մասնագիտությամբ «Դրամայի դերասանուհի», (ուսուցիչ — Գ. Հ. Դիմիտրի)։ Աշխատել է դերասանուհի Նովոմոսկովսկի քաղաքի դրամատիկական թատրոնում, Մոսկվայի Տարածաշրջանային երիտասարդական թատրոնում, Մոսկոնցերտում։ 1990 թվականից դերասանուհի և ռեժիսոր «Գլաս» հոգևոր թատրոնում։

Ակտիվորեն մասնակցում է եկեղեցական հասարակական հավաքույթներին` Միջազգային Սուրբ Ծննդյան կրթական լսումներին, որի շրջանակներում Նիկիտա Աստախովի հետ միասին ղեկավարում է հետևյալ սեմինարները. «Ուղղափառություն, թատրոն և կինո» բեմադրողների, սցենարիստների ու դերասանների մասնակցությամբ, Համաշխարհային Ռուսական Ժողովրդական Տաճարում` Օպտինի հավաքույթում «Ռուսաստանի ժառանգության և ռուսական մտավորական հոգևոր ընտրությանը», որտեղ Նիկիտա Աստախովի հետ միասին ղեկավարում է կլոր սեղաններ ուղղված ժամանակակից մշակույթին։

Ստեղծագործական գործունեությունը
-------------------------------

* Վանյա, չեն հորանջում — (դրամատուրգ Վասիլի Շուկշին) — դերասանուհի
* Հոգևոր աչքերը — (դրամատուրգներ Սերգեյ Նիլուս, Իվան Շմելև) — ռեժիսոր
* Հանուն Սուրբ Ռուսաստանի — դրամատուրգ (Նիկիտա Աստախովի հետ մեկտեղ)
* Խաչ — պահապան — դրամատուրգ (Նիկիտա Աստախովի հետ մեկտեղ) — դերասանուհի
* Տեսուչի փորձաքննություն — (դրամատուրգ Նիկոլայ Գոգոլի) — դերասանուհի
* «Ճայերի» փորձերը — (դրամատուրգ Անտոն Չեխովի) — դերասանուհի
* Դա հենց ինքն է` փոքրիկ Հիսուսը — դրամատուրգ (Նիկիտա Աստախովի հետ մեկտեղ) — դերասանուհի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Почётное звание присвоено указом президента России № 1325 от 28 декабря 1995 года". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 22-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 20.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Юбилей актрисы театра «Глас» Татьяны Белевич Archived 2009-12-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Ալեքսանդր** (**Ալիկ**) **Միկոյան** (ռուս.՝ Александр Степанович Микоян, փետրվարի 21, 1952(1952-02-21), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային ռոք-երաժիշտ և ավտոարշավորդ։ «Հաջող ձեռքբերում», «Ստաս Նամինի խումբը», «Մաշինա վրեմենի», «Կիրակի», «Աէրոբուս» խմբերի մասնակից։ «Արծաթե ռուբլի» խմբի առաջատար։

Ստաս Նամինի զարմիկը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1952 թվականին Մոսկվայում։

Հայրը Ստեփան Անաստասի Միկոյանը (1922-2017) եղել է խորհրդային փորձարկիչ օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս (1975), ավիացիայի գեներալ-լեյտենանտ։

Ալիկ Միկոյանը սկսել է նվագել 1967 թվականին։ Մոսկվայի 4-րդ օժանդակ դպրոցում կար ռոք-խումբ հետևյալ կազմով՝ Ալիկ Միկոյանը, Ստաս Միկոյանը և Գրիշա Օրջոնիկիձեն, Գրիգորի Օրջոնիկիձեն ավելի ուշ դարձավ դիվանագետ, իսկ Ստաս Նամինը դարձավ երաժիշտ։

Նվագել է «Հաջող ձեռքբերում» խմբում, 1975-1976 թվականներին՝«Ստաս Նամինի խումբը», «Մաշինա վրեմենի», «Կիրակի», Յուրի Անտոնովի «Աէրոբուս» խմբերում։

Արծաթե ռուբլի խումբը ստեղծվել է 1989 թվականին Ալիկ Միկոյանի կողմից  ռոք-բլյուզ դասականների կատարման համար։ Բայց  խմբի երգացանկում ռոքից մնացել են միայն Ռոլինգ Ստունզ երգերը, որը ընդհանուր առմամբ, չի հակասում  բլյուզի կատարմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Группа «Удачное Приобретение». История. Фото". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 1.
2. ↑  История группы — «Цветы» группа Стаса Намина — официальный сайт
3. ↑
4. ↑  БАЙКИ АНДРЮСА
5. ↑  Серебряный Рубль (Serebrianiuj Rubl) — все о знаменитости
6. ↑  Яепеапъмши Псакэ
7. ↑  Степан Микоян (Stepan Mikoyan) — все о знаменитости

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Արծաթե ռուբլի» խմբի մասին
**Ադիլ Աբըշ օկլի Ալիև** (ադրբ.՝ Adil Abış oğlu Əliyev, սեպտեմբերի 25, 1969(1969-09-25), Մախտա, Շարուրի շրջան, Նախիջևանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի մեջլիսի III, IV, V և VI գումարումների պատգամավոր, Միլի մեջլիսի նախագահի տեղակալ։ Նա Ադրբեջանի քիք-բոքսինգի ֆեդերացիայի նախագահն է։

Կենսագրություն
--------------

Ադիլ Ալիևը ծնվել է 1969 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանի Մախթա գյուղում։ 1987 թվականին ավարտել է Բաքվի մարզական դպրոցը։ 1992 թվականին նա ավարտել է Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի Մ.Վ. Ֆրունզեի անվան Բարձրագույն ռազմածովային ակադեմիան։

1992-1993 թվականներին ծառայել է ԱՀ ռազմածովային ուժերում։

1994-2003 թվականներին նա աշխատել է տարբեր պաշտոններում ՛ ԱՀ ներքին գործերի նախարարությունում։ 1998 թվականին ավարտել է ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության ակադեմիան։

2000 թվականից նա Ադրբեջանի քիք-բոքսինգի ֆեդերացիայի նախագահն է։

2003 թվականին նա ստացել է ոստիկանության փոխգնդապետի կոչում։ 2004 թվականին ստացել է Բաքվի պետական համալսարանի մագիստրոսի կոչումը։

2003-2005 թվականներին աշխատել է որպես Բաքվի Նարիմանովի շրջանի ոստիկանության գրասենյակի 16-րդ բաժնի պետ։

2009 թվականին նա աշխատել է որպես ԱՊՀ պաշտպանության և անվտանգության կոմիտեի նախագահի տեղակալ։ 2005, 2010, 2015 և 2020 թվականներին ընտրվել է ԱՀ Միլլի Մեջլիսի III, IV, V և VI գումարումների պատգամավոր։

2010 թվականին նա ավարտել է ասպիրանտուրան ՝ Բաքվի պետական համալսարանում։

2020 թվականի մարտի 10-ին Ադիլ Ալիևը ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Միլլի Մեջլիսի նախագահի տեղակալ։

2020 թվականի մարտի 10-ին Ադիլ Ալիևը ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Միլլի Մեջլիսի երիտասարդության և սպորտի կոմիտեի նախագահ։

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

Գեներալ-գնդապետ Մեհերրեմ Ալիևը Ադիլ Ալիևի եղբայրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Միլի մեջլիս meclis.gov.az
2. ↑  ԱՊՀ պաշտպանության և անվտանգության կոմիտեի նախագահի տեղակալ
3. ↑  Միլի մեջլիսի որոշում(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Միլլի Մեջլիսի երիտասարդության և սպորտի կոմիտեի նախագահ". Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ դեկտեմբերի 22.

Արտաքին հղումներ
----------------
«**ՏԱՊԱՆ**», թանգարան նվիրված հայկական մշակույթին, կրոնին և պատմությանը։ Թանգարանը գտնվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի հայկական տաճարային համալիրում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի բացումը կապված է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի 300-ամյակի հետ։ «Տապան»-ը կառուցվել է թեմի Եզրաս արքեպիսկոպոս Ներսիսյանի անմիջական նախաձեռնությամբ և օրհնությամբ։ Առաջին ցուցադրանմուշները նվիրաբերել են հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչներ՝ Սամվել և Էթերի Կարապետյանները, Դաշյան ընտանիքը՝ փոխանցեց XVII դարի ձեռագիր Ավետարան։ Ս. Հարությունյանը նվիրեց վարդապետ Առաքել Դավրիժեցու 1669 թվականին լույս տեսած «Պատմութիւնը» գիրքը, Ր. Մ. Կնադյանը նվիրեց XVIII դարի Ավետարան, Ա. Ղուկասյանը՝ հին հայկական մանրանկարներ։

Ցուցադրանմուշներ
----------------

Թանգարանի ցուցադրանմուշների շարքում ներկայացված են Հովհաննես Այվազովսկու, Գևորգ Բաշինջաղյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Գրիգոր Խանջյանի, Մինաս Ավետիսյանի և հայ այլ նկարիչների աշխատանքներ։

Քրիստոնեական իրեր՝ խաչ Տիրոջ խաչի մասունքներով, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կաթղիկոսության շրջանի մասունքներ։ Պատմական մասում ներկայացված են այնպիսի իրեր, որոնք արտահայտում են նախաքրիստոնեկան ժամանակաշրջանից սկսած մինչև մեր օրերը:։

### Կաշվե կազմով Ավետարան (1680)

Ավետարանի առաջին էջի արձանագրությունը վկայում է այն մասին, որ ձեռագիրը ստեղծվել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Հակոբ IV Ջուղայեցու (1655-1680 թվականներ) ժամանակ արքեպիսկոպոս Հովհաննեսի օրհնությամբ։ Գիրքը գրվել է դպիր Սարգիսի կողմից՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում, որը ըստ արձանագրության գտնվում է Ձագաձոր շրջանի Գորիս գյուղում։

### Խաչ տիրոջ խաչի մասունքներով

Սուրբ խաչը Էջմիածնի մայր տաճար բերվեց և տաճարին նվեր մատուցեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի կողմից։ Հիմա մեծ սրբությունը կարելի է տեսնել «Տապան» թանգարանի քրիստոնեական մասունքների շարքում։

### Մեծ Հայքի թագավոր Տիգրան Մեծի արծաթե մետաղադրամ

Տիգրան Մեծի թագի աստղը պատկերված համանուն մետաղադրամի վրա՝ Հալլեյի գիսաստղ է, որը երկնքում նկատել են նրա զոհվելու ժամանակ։

  

* Կաշվե կազմով Ավետարան (1680)Կաշվե կազմով Ավետարան (1680)
* Արծաթե մետաղադրամ-Մեծ Հայքի թագավոր Տիգրան ՄեծԱրծաթե մետաղադրամ-Մեծ Հայքի թագավոր Տիգրան Մեծ
* Գևորգ Բաշինջաղյան «Արաքս գետը Արարատի ֆոնին» (1894) յուղանկար, յուղաներկԳևորգ Բաշինջաղյան «Արաքս գետը Արարատի ֆոնին» (1894) յուղանկար, յուղաներկ
* Հովհաննես Այվազովսկի «Ծովանկար» (1858) թուղթ, ջրաներկՀովհաննես Այվազովսկի «Ծովանկար» (1858) թուղթ, ջրաներկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Армянский музей ТАПАН". *Armfinder*. 2018. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  *Наталья Кузнецова* МУЗЕЙ «ТАПАН». КОВЧЕГ ДУШИ И ДУХА // *Ноев ковчег*. — 2016. — № 5 (280).
3. 1 2  "Московский музей Тапан выставит произведения из сокровищницы армянской церкви". *RusArmInfo*. 01.06.2017.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сокровища Армянской церкви: эксклюзив от музея «Тарпан» Youtube.com
Սև տրյուֆելի պտղամարմին
**Տրյուֆելներ**, տրյուֆել (լատին․՝ Tuber դասի ներկայացուցիչ)՝ պայուսակավոր սնկերի պտղամարմինը։ Տրյուֆելների որոշ տեսակներ բարձր են գնահատվում որպես սննդամթերք։ Ֆրանսիացի համադամասեր Բրիլյա-Սավարենը իր «Համի կառուցվածք» տրակտատում (1825 թ.) տրյուֆելներն անվանել է «խոհանոցի մարգարիտ»։ Հայտնի են տրյուֆելների հետևյալ տեսակները՝ սև, սպիտակ, սպիտակավուն, ամառային կամ բուրգունդյան։ Նրանցից պատրաստում են նաև թանկարժեք յուղ։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Սպիտակ տրյուֆելի պտղամարմին
Տրյուֆել եզրը, ամենայն հավանականությամբ, ծագում է լատիներեն կլուբեն (լատին․՝ tuber) բառից, որ նշանակում է ուռուցք. այն ձևափոխվելով եվրոպական տարբեր լեզուներով տարբեր կերպ է հնչել՝ իտալ.՝ tartufo, ֆր.՝ truffe, իսպ.՝ trufa, բոս․՝ tartuf, դան․՝ trøffel, գերմ.՝ trüffel, շվեդ.՝ tryffel, հոլ.՝ truffel, լեհ.՝ trufla, սերբ.՝ тартуф, խորվ.՝ tartuf: Պորտուգալերենում պորտ.՝ trufa և պորտ.՝ túbera բառերը հոմանիշներ են, ընդ որում՝ վերջինն ավելի մոտ է լատիներեն եզրին։ Բացի դրանից՝ գերմաներեն կարտոֆիլ (գերմ.՝ Kartoffel) բառը ծագում է իտալերենի հեռավոր նմանությունից։

Կենսաբանություն
---------------

Տրյուֆելի սնկամարմինը սիմբիոզի մեջ է մի քանի ծառատեսակների արմատների հետ (օրինակ՝ հաճարենի, բարդի, կաղնի, կեչի, բոխի, տիզենի, սոճի)։ Տրյուֆելները հանդիպում են կավային հողում։ Տրյուֆելների պտղատու մարմինը, կախված տեսակից, ձևավորվում է ամբողջ տարի. կարող են գտնվել ընկած տերևների կամ հենց հողի տակ։

Ֆիլոգենետիկա
------------

Տրյուֆելների ֆիլոգենետիկան և կենսաաշխարհագրությունը 2008 թվականին հետազոտվել է անգլ.՝  Internal transcribed spacer (ITS) մեթոդի միջոցով։ 2010 թվականին տրյուֆելի կլադոգրամի գիտական հետազոտությունը բարելավվեց և պարզվեց, որ ի տարբերություն լատին․՝ Aestivum-ի՝ լատին․՝ Magnatum-ի և լատին․՝ Magnatum-ի ծագումնաբանական կապերն ավելի մոտ են։

Վարժեցված շունը փնտրում է տրյուֆելներ: Մոն, Ֆրանսիա

Տրյուֆելների որոնում
--------------------

Լագոտո-ռոմանյոլո ցեղատեսակի շներն ամբողջ աշխարհում հայտնի են նրանով, որ առանձնահատուկ հոտառության շնորհիվ՝ լավ են գտնում տրյուֆելներ (տեսականորեն շների ցանկացած այլ տեսակի ներկայացուցիչ կարող է վարժեցվել այս նպատակով)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բրիլյա-Սավարեն (1838) [1825]. *Համի կառուցվածք*. Paris: Charpentier. (ֆր.)
2. ↑  Բրիլյա-Սավարեն Archived 2008-07-06 at the Wayback Machine. (Բրիլյա- Սավարեն «Համի կառուցվածք») (անգլ.)
3. ↑  Համի կառուցվածք, 1848 թվականի հրատարակություն (ֆր.)
4. ↑  Ժ, Սիմփսոն, Ե. Վեյներ(eds) (1989) *Անգլերենի՝ Օքսֆորդի բառարան*, 2-րդ հրատարակություն, Clarendon Press, ISBN 0-19-861186-2 (անգլ.)
5. ↑  "'finds' registered at Royal Botannical Gardens, Kew" (in անգլերեն). Truffle UK Ltd. Արխիվացված է the original 2008 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 4.
6. ↑  
"Non-cultivated Edible Fleshy Fungi" (in անգլերեն). Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 4. ...it has been known for more than a century that truffles were mycorrhizal on various trees such as oak, beech, birch, hazels, and a few others
7. ↑   
Jeandroz, S. Murat, C. Wang, Y. Bonfante, P. Le Tacon, F. (2008). Molecular phylogeny and historical biogeography of the genus Tuber, the true truffles. Journal of Biogeography, 35 (5), 815-829. DOI : 10.1111/j.1365-2699.2007.01851.x (անգլ.)
Տաչանկա Գուլյայպոլեքաղաքի թանգարանում
**Տաչանկա** (ուկրաիներեն՝ тача́нка), (ռուս.՝ тача́нка), ձիաքարշ ռեսորավոր սայլի տեսակ, որը դեպի ետ ուղղված հաստոցային գնդացիր է կրում։ Հայտնի է 1890-ական թվականներից։ Օգտագործել են Միացյալ Թագավորության զորքերը Հարավային Ռոդեզիայում (այժմ՝ Զիմբաբվե) ծագած խռովությունը ճնշելիս 1893 և 1896 թվականներին։

Տաչանկային սովորաբար լծում էին երկու (զույգ լծվածք), երեք, երբեմն էլ չորս ձի (ուժեղացրած լծվածք)։ Անձնակազմը հիմնականում երկու-երեք հոգի էր՝ սայլապանը և գնդացրային անձնակազմը։

Պատմություն
-----------

Ռազմաավարային ռուսական հաստոցային գնդացիրներ ձիաքարշ սայլի վրա, Բեռլին
Հասկանալով գնդացրի դերը մարտում, նրան տեղաշարժելու և սպասարկելու, զինամթերքով ապահովելու կարևորությունը ռուսական բանակում նախագծվեցին և փորձարկվեցին գնդացրային սայլեր։ Փորձարկումները հաջող էին և 1909 թվականին որոշվեց սկսել դրանց արտադրությունը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մաքսիմ գնդացիրը և նրա անձնակազմը տեղափոխվում էին հրետանային, առանց ռեսորների սայլով, որը ռազմերթի նախատեսված չէր և չէր հասցնում հեծելավաշտի հետ համատեղ տեղաշարժվել։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին ռազմաճակատները ձգված էին, հեծելակը իրականացնում էր հետախուզություն, մարտարշավներ, ռազմաճակատի թույլ պաշտպանված հատվածում անցումներ։ Տաչանկան հնարավորություն ուներ ընթացքի ժամանակ թիրախային կրակ բացել, քանի որ ռեսորների հաշվին ընթացքը փափուկ էր։ Հարձակման ժամանակ մանյովրելով կարողանում էր կրակով պահել հեծելազորի թիկունքը։

Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին տաչանկաները մարտի ժամանակ անցնում էին հակառակորդի թևերից և խաչաձև կրակ բացում։ Ձիերը շատ լավ թիրախ էին, և կարմիրբանակայինների հաջողությունը միայն այն պատճառով էր, որ սպիտակգվարդիականները շատ քիչ գնդացիրներ ունեին։ 1919-1921 թվականների սովետա-լեհական պատերազմի տարիներին այս փորձը իրեն չարդարացրեց, քանի որ լեհերը բավականին ժամանակակից զենք ունեին։

Մշակույթում
-----------

* Տաչանկան ռուսական քաղաքացիական պատերազմի խորհրդանիշերից է։ Այն արտացոլվել է մի քանի երգերում, որոնցից ամենահայտնին Կոնստանտին Լիստովի Միխայիլ Ռուդերմանի բառերով գրած «Տաչանկա» երգն է։
* Տաչանկային է նվիրված Իսահակ Բաբելի 1924 թվականի գրած «Գիտություն տաչանկայի մասին» պատմվածքը։
* Տաչանկա կարող եք տեսնել «Չապաև» և «Կրակոտ վերստեր» կինոնկարներում, «Օռլյոնոկ» մուլտիպլիկացիոն կինոնկարում։
* «Լեգենդար տաչանկան» հուշարձանը տեղադրված է Ուկրաինայի Կախովկա բնակավայրի մոտ, նրա փոքր տարբերակը տեղադրված է Ռուսաստանում՝ Դոնի Ռոստովի մոտ։

* Անտառում գտնված տաչանկայի մնացորդներԱնտառում գտնված տաչանկայի մնացորդներ
* Նոր տիպի տաչանկայի գծագրիցՆոր տիպի տաչանկայի գծագրից
* Տաչանկայի վերականգնումՏաչանկայի վերականգնում
* ГВТМ տիպի վերականգնված տաչանկաГВТМ տիպի վերականգնված տաչանկա
* ԴետալներԴետալներ
* Գնդացրի ամրացումը և գնդացրային ժապավենի տուփըԳնդացրի ամրացումը և գնդացրային ժապավենի տուփը
* Տաչանկայի տակի դետալներըՏաչանկայի տակի դետալները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Պատմական նյութեր» կայք նախագիծ". Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 14.
2. ↑  «Конармия» Գիտություն տաչանկայի մասին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տաչանկա Վիքիպահեստում |
**Վրթանես Չալըխյան** (հոկտեմբերի 18, 1803(1803-10-18), Կոստանդնուպոլիս - 1834, Վիեննա, Ավստրիական կայսրություն), հայ լեզվաբան, Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Վրթանես Չալըխյանը ծնվել է 1803 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Կ․ Պոլսում։

1827 թվականին լույս է տեսել Չալըխյանի «Քերականութիւն հայկազեան լեզուի» դասագիրքը, 1829 թվականին՝ «Կրթութիւն գործնական հայկական գրոց բարբառոյ, ըստ իւրաքանչիւր կանոնաց նորոգ քերականութեան» աշխատությունը։ Չալըխյանի դասագրքերը տպագրվել են Վիեննայի Մխիթարյան տպարանում և ունեցել են մի քանի հրատարակություն։

Արսեն Այտընյանը համալրել և ընդլայնել է Չալըխյանի «Քերականութիւնը...», որը հետագայում դարձել է դասական գրաբարի ուսումնասիրության լավագույն աղբյուր։

Վրթանես Չալըխյանը մահացել է 1834 թվականին Վիեննայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վիեննայի մխիթարյանները գիտության և մշակույթի ջահակիրներ
2. ↑  "Վրթանես Չալըխյան". Արխիվացված է the original 2023 թ․ հունիսի 22-ին. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 22.

Գրականություն
-------------

* Համբարձումյան Վ. Վրթանես Չալըխյան։ Կյանքն ու գործը, «Մշակույթ», 1989, № 2–3։
* Համբարձումյան Վ. Հ. Վրթանէս Չալըխեանը եւ Վիէննական հայերէնագիտութիւնը, «Հանդէս ամսօրեայ», 1995, Յունուար-Փետրուար, էջ 360-379։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Մենք» դաշինք**, քաղաքական դաշինք Հայաստանում, որը ստեղծվել է 2018 թվականի նոյեմբերի 10-ին Ազատ դեմոկրատներ և Հանրապետություն կուսակցությունների համատեղ ստորագրած հուշագրով Հայաստան Հանրապետության Ազգային ժողովի 2018 թվականի ընտրություններին մասնակցելու նպատակով։ Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին ստացել է ձայների 2%-ը։

Մասնակցությունն ընտրական գործընթացներին
---------------------------------------

### Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ, 2018

«Մենք» դաշինքը մասնակցում է ՀՀ ԱԺ 2018 թվականի արտահերթ ընտրություններին։ Դաշինքի համապետական ցուցակի առաջին համարը Հանրապետություն կուսակցության առաջին համար Արամ Սարգսյանն է։ Առաջին եռյակում են նաև Ազատ դեմոկրատներ կուսակցության նախագահ Խաչատուր Քոքոբելյանը և Անժելա Խաչատրյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Մենք» դաշինքը հավակնում է լինել գլխավոր ընդդիմախոսն այսօրվա իշխանության, որի աջակիցն է եղել ի սկզբանե. Խաչատուր Քոքոբելյան". Արխիվացված է the original 2021 թ․ մարտի 2-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 8.
2. ↑  "«Մենք» դաշինքի ցուցակը գլխավորում է Արամ Սարգսյանը".

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մենք» դաշինքը համապետական ցուցակն ամբողջությամբ Archived 2021-03-02 at the Wayback Machine.
**Վրեժ Թասլակյան** (1942, Անջար, Զահլեի շրջան, Բեկաայի մարզ, Լիբանան), ճարտարապետ։

Կենսագրություն
--------------

Վրեժ Թասլակյանը ծնվել է 1942 թվականին, Անջարում։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ Սովորել է Գյումրիի Մերկուրովի անվան արվեստի դպրոցում։ Աշխատել է շինարարությունում, եղել է բանվոր, քարագործ, պատշար։ Նկարչություն և գծագրություն է դասավանդել Երևանի թիվ 62 և 165 դպրոցներում։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետության բաժինը։ 1965 թվականից աշխատում է Հայարդնախագիծ ինստիտուտում։ 1970 թվականից դասավանդում է Երևանի ճարտարապետության և շինարարարության պետական համալսարանում, դոցենտ է, զբաղվում է նաև գիտական գործունեությամբ։ Հեղինակ է տարբեր կառույցների հանրապետությունում և նրա սահմաններից դուրս՝ արդյունաբերական, բնակելի շենքեր, եկեղեցիներ, դպրոցներ, գործարաններ։

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեղել Երևանում և Անջարում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ճարտարապետության թանգարան-ինստիտուտում բացվեց Մուսա լեռան հերոսամարտի 100-ամյակին նվիրված ցուցադրություն
2. ↑  Վրեժ Թասլակյանի կենսագրությունը Ճարտարապետության ազգային թանգարանի կայքում
3. ↑  "«Մուսալեռցի - Անջարցի Արուեստագէտներ»". Արխիվացված է the original 2015 թ․ օգոստոսի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.
**Ադրբեջանի բժշկության թանգարան** (ադրբ.՝ Azərbaycan Tibb Muzeyi), Ադրբեջանի բժշկական թանգարան։ Հիմնադրվել է 1984 թվականին և գտնվում է Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում։ Թանգարանը պաշտոնապես գործում է 1986 թվականի հունվարի 29-ից։

Թանգարանի մասին
---------------

Թանգարանը գտնվում է Բաքվի Նաջաֆկուլի Ռաֆիև փողոցում։ 1996 թվականին թանգարանը գրանցվել է Ադրբեջանի մշակույթի նախարարության մասնավոր թանգարանների ցուցակում։ Թանգարանի նպատակն է նաև հավաքել, պահպանել, ցուցադրել և սերունդներին փոխանցել Ադրբեջանիի բժշկական մշակութային ժառանգությունը հանդիսացող նյութական և հոգևոր արժեքները։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանի հավաքածուն կազմված է մոտ 24 000 նմուշից, որոնց թվում են բժշկության մեջ օգտագործվող տարատեսակ հնագույն սարքեր, հայտնի բժիշկների լուսանկարներ, շատ տարվա պատմություն ունեցող գանգեր և ոսկրեր, հազարամյակներ առաջ օգտագործվող սափորներ, հին բժշկական գրքեր և բժշկության պատմությունը լուսաբանող շատ այլ նյութեր։ Թանգարանը ունի 6 դահլիճ։ Առաջին դահլիճում ցուցադրվում է XII դարի արևելքի ամենամեծ գիտնականներից մեկի՝ Աբու Ալի իբն Սինայի կիսանդրին և նրա «Բժշկական գիտության մասին» գրքի նկարը։ Այս դահլիճում առանձնանում է նաև Հիպոկրատի կիսանդրին, որը գիտական բժշկության հիմքն է։ Երկրորդ դահլիճում ցուցադրվում է միջնադարյան վիրաբուժական գործիքներ, XIII-XIX դդ. Ադրբեջանցի բժիշկների պատկերները։ Երրորդ դահլիճում ցուցադրվում են 20-րդ դարի սկզբին պատկանող բժշկական նյութերը։ Չորրորդ դահլիճում կա Ադրբեջանի ժողովրդավարական հանրապետության ժամանակի բժշկական ցուցահանդես։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Азербайджанский медицинский музей
2. ↑  Музей медицины Азербайджана
3. ↑  "Ադրբեջանի բժշկական համալսարան". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 11-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 25.
4. ↑  Ադրբեջանի բժշկության թանգարան
**Տապակած կաղամբ և կարտոֆիլ** (անգլ.՝ Bubble and squeak), անգլիական ավանդական ուտեստ, որը տապակած բանջարեղեն է և կիրակնօրյա ճաշին մատուցվում է Մեծ Բրիտանիայում։

Բաղադրիչներ
-----------

Հիմնական բաղադրիչները կաղամբն ու կարտոֆիլն են։ Ուտեստին կարելի է ավելացնել գազար, ոլոռ, կամ որևէ բանջարեղեն։

Պատրաստման տեխնոլոգիա
---------------------

Տապակած կաղամբ և կարտոֆիլի բաղադրիչները
Կտրատված բանջարեղենը (կարելի է ավելացնել նաև սառցրած աղացած միս) կարտոֆիլի պյուրեի կամ մանրացված կարտոֆիլի հետ տապակում են թավայի մեջ, մինչև խառնուրդը կողքերից չի ոսկեզօծվել։

Ուտեստի անվանումը բառացի թարգմանությամբ անգլերենից նշանակում է *«պղպջակ և ծվոց»*։ Այս անվանումը ծագել է այն բանից, որ կաղամբը պատրաստման ընթացքում տարբեր ձայներ է հանում։ Ուտեստը հաճախ մատուցվում է սառը մսի հետ, սոուսի, կամ էլ մտնում է *լրիվ իռլանդական նախաճաշի* կազմի մեջ։

Առաջ ուտեստին ավելացվում էր միս, սակայն ներկայումս այս ուտեստը հաճախ պատրաստվում է առանց մսի։ Ուտեստի ամենավաղ բաղադրատոմսը նկարագրվում է *տնային խոհարարության նոր համակարգ* գրքում, որը 1806 թվականին գրել է Մարիա Ռանդելլը։

Ուտեստը հիմնականում պատրաստվում է Անգլիայում (Շոտլանդիայում և Իռլանդիայում կան նմանատիպ ուտեստներ), համագործակցության որոշ երկրներում և ԱՄՆ-ում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում այս ուտեստը շատ հայտնի էր, քանի որ այն շատ հեշտ էր պատրաստվում։ Ուտեստի համար վերցվում էր ցանկացած բանջարեղեն, ինչը կարևոր էր ապրանքի պակասի ժամանակ։

Նմանատիպ ուտեստներ
------------------

Տարբեր երկրներում կան անգլիական ուտեստին նման ուտեստներ՝

* Panackelty— Հյուսիս-արևելյան Անգլիա
* Rumbledethumps stovies и clapshot— Շոտլանդիա
* Կոլկաննոն— Իռլանդիա
* Ստումպ— Բելգիա
* Calentao— Կոլումբիա
* Biksemad— Դանիա
* Bauernfrühstück— Գերմանիա, Ավստրիա
* Ստամպպոտ— Նիդերլանդներ
* Trinxat— Սերդան, Կատալոնիա, Հյուսիս-արևելյան Իսպանիա և Անդորրա
* Պիտտապաննա— Շվեդիա, Նորվեգիա, Ֆինլանդիա
* Pav bhaji— Արևմտյան Հնդկաստան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pickett, Joseph P. (2000), *American Heritage Dictionary of the English Language*, Houghton Mifflin
2. ↑  Rundell, Maria Eliza Ketelby (1808). Bubble and Squeak. In A new system of domestic cookery:Third edition. p. 42
3. ↑  "Scottish Recipes: Rumbledethumps Recipe". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 27-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 25.
4. ↑  Hearty Luncheon and Supper Dishes Reading Eagle, Jul 17, 1913
5. ↑  Forbes Lifestyle, Wine and Food Forbes, Nov 17, 2004

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**«Տոդես»** (գերմ.՝ tod, *todes* - «մահ»), խորհրդային և ռուսական պարային կոլեկտիվ (պաշտոնական անվանումը՝ «Տոդես Բալետ») և պարային արվեստի ուսուցման դպրոց-ստուդիաների ցանց։ Անվանումն առաջացել է գեղասահքի «տոդես» եզրույթից։

Պատմություն
-----------

Որպես պարային խումբ՝ ստեղծվել է 1987 թվականին Լենինգրադում և կազմված էր բրեյք դանսով զբաղվող մարդկանցից։ Այդ ժամանակ բրեյք դանսի հայտնի «Papuga» պարի փառատոնի ժամանակ նրանք ծանոթացել են Ալլա Դուխովայի հետ, որը Ռիգայից բերել էր իր «Էքսպերմենտ» խումբը։

1980-ականների վերջին, մասնակցելով հավաքական համերգներից մեկին, երգչուհի Սոֆիա Ռոտարուն ուշադրություն է դարձրել «Տոդեսի» բալետի ելույթին և հրավիրել համագործակցության, որը տևել է շուրջ 5 տարի։ Այս շրջանի համերգային ծրագրերում Սոֆիա Ռոտարուն գրեթե բոլոր երգերը կատարել է «Տոդեսի»-ի հետ համատեղ։ Պարարվեստում ներառված էին տարբեր ժանրերի տարրեր՝ տանգոյից մինչև բրեյք։ «Տոդեսի» մասնակցությամբ Ռոտարուի համերգներն ավելի դիտարժան էին դառնում։ Ավելի ուշ Ալլա Դուխովան ասել է, որ հենց Սոֆյա Ռոտարուի հետ համագործակցությամբ է սկսվել «Տոդեսի» հաջող կարիերան։

1992-1998 թվականներին «Տոդեսն» աշխատել է երգիչ Վալերի Լեոնտևի հետ՝ մասնակցելով նրա շոուներին ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ հյուրախաղերի ժամանակ։

Ներկայումս կոլեկտիվի հիմնական կազմը բաղկացած է 180 մասնակցից։

2000-ական թվականներին «Տոդես ոճով» պար դասավանդելու նպատակով Ալլա Դուխովան բացել է բազմաթիվ «Տոդես» դպրոց-ստուդիաներ Ռուսաստանում և արտերկրում, ներառյալ՝ Մալթայում։ Ներկայումս Ռուսաստանում և այլ երկրներում գործում է 125 ստուդիական դպրոց։

2014 թվականի մարտին Մոսկվայի խաղաղության պողոտայում բացվել է Ալլա Դուխովայի «TODES» պարի թատրոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Tod — Викисловарь" (in ռուսերեն). ru.wiktionary.org. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 16.
2. ↑  Вячеслав Игнатьев. Рождение «Todes»
3. ↑  "География сети школ TODES". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 25.
4. ↑  "О Театре танца Аллы Духовой TODES". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունվարի 27-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 25.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ալլա Դուխովայի Բալետ» Archived 2022-06-06 at the Wayback Machine.
* Ռիգայի «Տոդես» դպրոց-ստուդիա» Archived 2010-02-08 at the Wayback Machine.
* Տալլինի «Տոդես» դպրոց-ստուդիա»
* Դոնեցկի «Տոդես» դպրոց-ստուդիա
* Լենինգրադի «Սմենա» թերթ, 1987-պատմություն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Ֆեյսբուք · Տելեգրամ |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |
**Ալեքսանդր Սուվորովի պետական հուշաթանգարան** (ռուս.՝ Государственный мемориальный музей А. В. Суворова), թանգարան Սանկտ Պետերբուրգում։ Նվիրված է գեներալիսիմուս Ալեքսանդր Սուվորովի (1729-1800) հիշատակին։ Հիմնադրվել է 1900 թվականին, երբ նշվում էր զորավարի մահվան հարյուրամյա տարելիցը։ Թանգարանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 4 տարի անց՝ 1904 թվականի նոյեմբերի 13 (26)-ին, երբ նշվում էր Սուվորովի ծննդյան 175-ամյակը։ Թանգարանի բացման հանդիսությանը ներկա է եղել նաև Նիկոլայ II-ը։

Սուվորովն առաջին անձնավորությունն էր, որին նվիրված հատուկ թանգարան է բացվել Ռուսաստանում։

1904 թվականին թանգարանն զբաղեցնում է ներկայիս շենքը, որ կառուցվել էր Պրեոբրաժենսկի գնդի հատկացրած տարածքում՝ Կիրոչնայա ու Տավրիչեսկայա փողոցների անկյունում։ Շենքը հատուկ թանգարանի համար կառուցվել է Ալեքսանդր Գոգենի նախագծով՝ Գերման Գրիմի մասնակցությամբ։ Թանգարանի ենքը կառուցվել է ռուսական հին ամրոցների օրինակով՝ պաշտպանական աշտարակ ու դրա կողմերում ձգվող պատեր։ Թանգարանի դիմացի պատին՝ Սուվորովի զինանշանի երկու կողմերում, խճանկարներ են՝ «Սուվորովի մեկնումն արշավի 1799 թ.» և «Սուվորովն Ալպերն անցնելիս»։ Խճանկարներն ստեղծել են Մ. Զոշչենկոն ու Ն. Մասլեննիկովը համապատասխանաբար

Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է 100 000 առարկա (2002 թ. տվյալներով), որոնք գնվել է կամ ձեռք է բերվել մասնավոր նվիրատվությունների շնորհիվ։ 1918 թ. հեղափոխությունից հետո թանգարանը փակվել է, իսկ ցուցանմուշները տրվել են այլ թանգարանների։ 1930-ական թվականներին շենքում տեղավորվել է Աերոթանգարան։ Լենինգրադի բլոկադայի տարիներին շենքը վնասվել է ռումբի պայթյունից։ 1950 թվականին սկսվել են թանգարանի վերակառուցման աշխատանքները։ Ալեքսանդր Սուվորովի պետական թանգարանը վերաբացվել է 1951 թվականին։

1988-1998 թվականներին թանգարանը փակվել է վերակառուցման նպատակով և վերաբացվել է 1998 թվականի մայիսի 8-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  "Ալեքսանդր Սուվորովի պետական թանգարանը НРФ «МИР» ընկերության կայքում". Արխիվացված է the original 2014 թ․ նոյեմբերի 6-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* Музей А. В. Суворова։ Путеводитель. — Л. 1954;
* *Охотников И. В.* Музей А. В. Суворова. — Л. 1969;
* *Меерович Г. И.* Музей А. В. Суворова։ Историко-краеведческий очерк. — Л. 1981.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի լուսանկարներ
* Տեղեկություններ թանգարանի մասին

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n00035313 · VIAF: 20146095291700372159 · WorldCat VIAF: 20146095291700372159 |

 |
**Ազիզ Մամեդքարիմ օկլի Ալիև** (ադրբ.՝ Əziz Məmmədkərim oğlu Əliyev, հունվարի 1, 1897(1897-01-01), Համամլու, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 27, 1962(1962-07-27), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական գործիչ և գիտնական, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ազիզ Ալիևը ծնվել է 1897 թվականի հունվարի 1-ին, Երևանի նահանգի Համամլի գյուղում։ 8 տարեկան հասակում Ազիզ Ալիևը մտել է ռուս-թաթարական (Ադրբեջան) դպրոց և այնտեղ ստացել Է նախնական կրթությունը։ 1908 թվականին ընդունվել է Երևանի գիմնազիա։ Ավարտել է գիմնազիան 1917 թվականին։ Նույն թվականին նա ընդունվել է Ռուսաստանի ամենահեղինակավոր բժշկական դպրոցներից մեկը Ռազմաբժշկական ակադեմիա։

Ազիզ Ալիևը 1918 թվականի հունիսին եկել է Երևան։ Որոշ ժամանակ այստեղ ապրելուց հետո, նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Նախիջևանի Շարուր շրջան։ Մինչև 1923 թվականի մայիսը, Ազիզ Ալիևն աշխատել է որպես բժիշկ օգնական։ 1923 թվականի մայիսին Ազիզ Ալիևը տեղափոխվել է Բաքու։ Այս պահից սկսել է նրա կյանքի նոր փուլը։ Բաքվում նա նախ աշխատել է որպես Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների գլխավոր վարչության պետի տեղակալ, խորհրդի քարտուղարի տեղակալ, իսկ վերջապես ՝ որպես հանրապետության ժողովրդական կոմիսարիատների խորհրդի քարտուղար։ Ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը 1927 թվականին։ Ազիզ Ալիևը նախ աշխատել է որպես շրջանավարտ, այնուհետև ՝ որպես ասիստենտ և դոցենտ։ 1929–1932 թվականին նշանակվել է Ադրբեջանի Կլինիկական Ինստիտուտի ռեկտոր։

1930 թվականի հունիսի 19-ին ստեղծվել է Ադրբեջանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ Այդ տարիներին Ազիզ Ալիևը մեծ դեր է խաղացել ԱՊԲԻ - ի կայացման գործում։ 1932 թվականին նշանակվել է ինստիտուտի ռեկտոր։

Ազիզ Ալիևը մահացել է 1962 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ազիզ Ալիև
2. ↑  Əziz Əliyev Biblioqrafiya
3. ↑  "Ազիզ Մամեդքարիմ օկլի Ալիև" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2021 թ․ մայիսի 13-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Tahir Talıblı. Əziz Əliyev:dövrü, həyatı, şəxsiyyəti // Bakı, Göytürk nəşr.1997, səh.285
**Ազիմ Ազիմզադեի տուն-թանգարան** (ադրբ.՝ Əzim Əzimzadənin ev-muzeyi), տուն-թանգարան, որտեղ ապրել է Ադրբեջանի նկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ (1927), Արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ադրբեջանի ԽՍՀ աշխատանքային հերոս (1927), Ադրբեջանի ծաղրանկարի հիմնադիր Ազիմ Ազիմզադեն 1906-1943 թվականներին։

Պատմություն
-----------

Ազիմ Ազիմզադե
1968 թվականին որոշում կայացվեց ստեղծել Ազիմ Ազիմզադեի տուն-թանգարան։ Ազիմ Ազիմզադեի տուն-թանգարանը ստեղծվել է 1968 թվականին Բաքվում։ Թանգարանը գտնվում է Դիլարա Ալիևա 157 փողոցում։ Ազիմ Ազիմզադեի տուն-թանգարանը ստեղծվել է մի փոքրիկ բնակարանում, որտեղ նկարիչը ապրել է իր կյանքի մեծ մասը։ Ժամանակի ընթացքում հին տունը դարձել է ոչ պիտանի։ Թանգարանը վերակազմակերպվել է Ադրբեջանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության կողմից։

Ցուցահանդես
-----------

Թանգարանի հիմնադրամում պահվում է նկարչի 2000 ցուցանմուշ։ Ա. Ազիմզադեի տուն-թանգարանի ցուցադրությունը բաղկացած է 6 սենյակներից։ Թանգարանում նկարչի ստեղծագործությունները ներկայացված են 4 ոճով.

* ծաղրանկարներ
* դիմապատկերներ
* զարդապատկերներ
* Լանդշաֆտ

Ա. Ազիմզադեի ստեղծագործությունները այլ թանգարաններում
-----------------------------------------------------

* Ադրբեջանի Ռուստամ Մուստաֆաևի անվան արվեստի ազգային թանգարանում 232 աշխատանք, 3 ալբոմ;
* Ադրբեջանի պետական թատերական թանգարանում նկարչին պատկանող 499 ցուցանմուշ;

Պատկերասրահ
-----------

* Իմադ ադ-Դին Նասիմիի մահապատիժըԻմադ ադ-Դին Նասիմիի մահապատիժը
* Աղքատների հարսանիք (1931) Աղքատների հարսանիք (1931)
* Տոն հարուստ տանը (1932) Տոն հարուստ տանը (1932)
* Ամյա կինը և նորը (1935) Ամյա կինը և նորը (1935)
* 1937 1937

Տես նաև
-------

* Ազիմ Ազիմզադե
* Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան
* Սաթթար Բախլուլզադեի տուն-թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ազիմ Ազիմզադե". Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 24-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 18.
2. ↑  Большая советская энциклопедия, БСЭ. 2012
3. ↑  "Ազիմ Ազիմզադեի տուն-թանգարանի կայքը". Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 18.
4. ↑  Ազիմ Ազիմզադեի տուն-թանգարան
**Ալեքսանդր Պոպովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Александру Попову), ռադիոյի գյուտարար Ալեքսանդր Ստեպանովիչ Պոպովին նվիրված հուշարձան Սանկտ Պետերբուրգում։ Գտնվում է Պետրոգրադսկի շրջանի Կամենոոստրովսկի պողոտայում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի ստեղծման պատմությունը սկսվել է 1945 թվականի մայիսի 2-ին, երբ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը որոշում կայացրեց Ալեքսանդր Պոպովի հուշարձանի կառուցման վերաբերյալ։ Չորս տարի անց՝ 1949 թվականին ռադիոյի գյուտարարի հուշարձանի նախագծի համար մրցույթ հայտարարվեց։ Մրցույթին մասնակցեցին չորս հեղինակային կոլեկտիվներ, իսկ մրցույթում հաղթեց քանդակագործ Վենիամին Բոգոլյուբովի նախագիծը։ Քանդակագործը մահացավ 1954 թվականին և չտեսավ հուշարձանի ավարտուն մոդելը։ Հետևաբար, հուշարձանի աշխատանքներն ավարտեցին այլ քանդակագործներ` Միխայիլ Անիկուշինը, Միխայիլ Գաբեն և Ռոբերտ Տաուրիտը՝ քանդակագործ Վերա Իսաևայի և ճարտարապետ Նիկոլայ Բարանովի ղեկավարությամբ։

Քանդակը ձուլվեց բրոնզից միայն 1956 թվականին «Մոնումենտսկուլպտուրա» գործարանում։ Հուշարձանի պատվանդանը պատրաստված է գրանիտից։ Հուշարձանի բարձրությունը 7,6 մետր է (պատվանդանը` 3,6 մետր, քանդակը` 3 մետր)։ Պատվանդանին փորագրված է՝ 

> ПОПОВ  
> 
> 
> 
> АЛЕКСАНДР СТЕПАНОВИЧ  
> 
> 1859-1908  
> 
> 
> 
> ИЗОБРЕТАТЕЛЬ РАДИО 
> 
> 

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1959 թվականի մարտի 22-ին՝ Ալեքսանդր Պոպովի ծննդյան 100-ամյա տարելիցին։ Ռադիոյի օրը (մայիսի 7) հուշարձանի մոտ ծաղիկներ են դնում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Памятник Попову А. С." (in ռուսերեն). Энциклопедия Санкт-Петербурга. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 8.
* "Памятник А.С. Попову в Санкт-Петербурге" (in ռուսերեն). rutraveller. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 8.
**Տոգգ**-ը (Անգլերեն:Togg), կամ Թուրքիայի Ավտոմոբիլային Համատեղ Ձեռնարկությունների Խումբ Inc.-ը (թուրքական Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu A.Ş.) թուրքական ավտոմոբիլային ընկերություն է, որը հիմնադրվել է որպես համատեղ ձեռնարկություն 2018 թվականին։

Ընկերություններն ու կազմակերպությունները, որոնք որոշել են համատեղ աշխատել Թուրքիայում հայրենական ավտոմեքենաներ արտադրելու համար, Տոգգ-ի բաժնետերերն են՝ Անադոլու գրուպ (19%), BMC (19%), Kök գրուպ (19%), Թյուրքսել (19%), Զորլու հոլդինգ (19%) և TOBB (5%) համապատասխանաբար.

2021 թվականին Թյուրքսել-ը, Վեստել-ը (Զորլու-ի մաս) և Անադոլու գրուպ-ը ավելի շատ գումար են ներդրել Տոգգ-ում, այնպես որ ընդհանուր կապիտալը 150 միլիոն լիրայից հասել է գրեթե մեկ միլիարդ լիրաի, իսկ նրանց մասնաբաժինը յուրաքանչյուրի մոտ 23 տոկոսի։

Հայտարարվել է, որ Տոգգ-ը գործարան է հիմնելու Բուրսայի Գեմլիկ քաղաքում՝ 22 միլիարդ թուրքական լիրա ներդրմամբ էլեկտրական մեքենաներ արտադրելու համար։ Գործարանի շինարարությունը սկսվել է 2020 թվականի մայիսի 21-ին։ 2020 թվականի օգոստոսին որոշվել է, որ ընկերությունն իր մեքենաները արտադրելու է Տոգգ ապրանքանիշի ներքո։

Ընկերությունը հայտարարել է, որ առաջին մեքենան պատրաստ կլինի սերիական արտադրության մինչև 2023 թվականը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* պաշտոնական կայք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "About the Togg car". Արխիվացված է the original 2022 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2022 թ․ նոյեմբերի 10.
2. ↑  "Turkey's first national car with Togg brand".
3. ↑  "Togg raises its capital".
4. ↑  "Turkey unveils $3.7-bln home-grown electric car project".
5. ↑  "Togg showcases first body assembly of Turkey's homegrown car".

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | LinkedIn · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |
**Տանո** կամ **Սուրի Նալ** (կորեերեն՝ 단오, 수릿날)՝ կորեական ավանդական տոն, որը նշվում է լուսնային օրացույցի հինգերորդ ամսվա հինգերորդ օրը։

Կորեայի Ազգային Դեմոկրատական Հանրապետությունում պաշտոնապես ոչ աշխատանքային օր է, Հարավային Կորեայի հիմնական ավանդական տոներից մեկն է։ Այս տոնի ընթացքում Հարավային Կորեայում մի շարք փառատոներ են անցկացվում, որոնցից մեկը հանդիսանում է Կաննյան փառատոնը։ Տանո տոնը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլուխգործոցների և մարդկության ոչ նյութական ժառանգության ցուցակի մեջ։

Ընդհանուր տվյալներ
------------------

Կորեայում այս տոնը նշվում է շատ վաղուց։ Այսպես Տանոն Երեք թագավորության դարաշրջանում նշվում էր լավ բերքի համար երախտագիտություն հայտնելով Աստվածներին։ «Տանո» անվանումը նշանակում է հինգերորդ լուսնային ամսվա հինգերորդ օրը։ Ըստ հնագույն աղբյուրների կորեացիները հինգերորդ լուսնային ամսվա սկզբին ավարտելով ցանքը, հավաքվել են միասին և զվարճացել երգ ու պարով։ Այս օրը ընդունված էր միմյանց հովհար նվիրել։ Աղջիկների հիմնական զվարճանքը ճոճանակների վրա մրցելն էր։ Ճոճանակը կախում էին մեծ ուռենու վրա։ Հաղթողները ստանում էին բրոնզե կամ արույրե սպասքի պարագաներ։

Այս օրը կորեացիներն ավանդական ուտելիքներ են պատրաստում, օրինակ՝ բրնձից պատրաստված հաց, այս օրը կոչում են նաև Սուրիի օր։

Անցյալում Տանոն ամենահայտնի տոներից մեկն էր, բայց այժմ այս տոնը հազվադեպ է նշվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Festivals of Gangneung". Gangneung City official site. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հուլիսի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Tour2Korea Dano Festival description". Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Encyber Encyclopedia article
4. ↑  "Festivals of Gangneung". Gangneung City official site. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հուլիսի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Տես նաև
-------

* Վիշապանավակների տոն

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տանո (տոն) Վիքիպահեստում |

*
**Տայնիցկայա աշտարակ** (ռուս.՝ Тайницкая башня), Նիժնեգորոդյան կրեմլի կլոր աշտարակ։ Տեղակայված է Կորոմիսլովյան և Հյուսիսային աշտարակների միջև գտնվող լեռնային հատվածում։ Մյուս կլոր աշտարակներից (չհաշված Ժամայինը) տարբերվում է նրանով, որ վրանաձև կտուրին կա պարեկային աշտարակ, ինչպես Ժամային և Նիկոլսկյան աշտարակները։

Շինության անվանումը կապվում է ամրոցի պատերի տակով դեպի Պոչայնա գետը փորված «գաղտնի անցուղու» հետ։ Նիժնի Նովգորոդի Կրեմլի երկարատև պաշարման դեպքում ստորերկրյա անցուղու միջոցով կարելի էր հասնել գետին և հագեցնել պաշարվածների ծարավը։ 19-րդ դարում Զելենսկի հորանի հողային աշխատանքների կազմակերպման ժամանակ գաղտնուղին հողով լցվեց, իսկ ստորերկրյա գետակի ջրերի հոսքն ապահովելու համար այն անցկացվեց փայտե խողովակներով կոլեկտորի մեջ։ Ավանդազրույցի համաձայն, կրեմլյան բլրի մոտակայքում, Պոչայնա գետի ակունքներում գտնվում է մի քարե մեծաբեկոր և եթե այն տեղաշարժվի ապա ազատություն ստացած ոչ մեծ գետակը մեծ հոսքով կհորդա և երկրի երեսից կլվանա քաղաքը։ Աշտարակը իր մեջ նաև մեծ ավերիչ ուժ է թաքցնում, նրա պատերի ներսում վառոդ էր պահվում, իսկ մոտակա ձորակում կառուցված էր Կանաչ բակ վառոդի գործարանը։ Գործարանի հետ կապված Տայնիցյան աշտարակը ստացել է իր երկրորդ անվանումը, «Կանաչի» վրա։ Աշտարակի երրորդ անվանումը Մյուռոնակիրներ պայմանավորված է նրանով, որ այն գտնվում է Մյուռոնակիր սուրբ Կանանց եկեղեցու մոտակայքում։ Ինչպես Նիժնի Նովգորոդի Կրեմլի բոլոր շրջանաձև աշտարակները, Տայնիցյանը եռահարկ էր, հրակնատներով, մարտական խցերով և մեկ հարթակ ատամնաձև վերջավորությամբ։

17-րդ դարում Տայնիցկու աշտարակի վրա տեղադրվեց մեկ պղնձե թնդանոթ, իսկ 1785-1790 թվականներին Նիժնիգորոդի նահանգապետ Ի. Մ Ռեբինդերի հրամանով շինությունը վերակառուցվեց որպես պարենային ապրանքների պահեստ։ 1826-1887 թվականներին աշտարակի տարածքում տեղակայված էր գումարտակի ռազմական հանդերձանքի և զենքի պահեստը։ Հետագայում ամրոցի տարածքում տեղակայվել էր նիժնեգորոդյան վոյեվոդության արխիվը։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ավերված վրանի տեղում տեղադրվել էր զենիթային հրետանի, որը պաշտպանում էր քաղաքը գերմանական բանակի օդային հարձակումներից։ 1960-ական թվականներին իրականացված վերականգնման աշխատանքների ընթացքում վերականգնվեց նաև վրանի տանիքը։

Գրականություն
-------------

* Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
* Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Почайна — Легенды Нижнего Новгорода". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Тайницкая башня Нижегородского Кремля — Сайт «Пути-дороги»
* История перестройки и реконструкции Кремля
* Нижегородский кремль Archived 2016-11-22 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տայնիցկայա աշտարակ (Նիժնի Նովգորոդի կրեմլ)** կատեգորիայում։ |
**Վրաստանի ազգային բանկ** (վրաց.՝ საქართველოს ეროვნული ბანკი), Վրաստանի կենտրոնական բանկ։ Վրաստանի ազգային բանկը ստեղծվել է ԽՍՀՄ Պետական բանկի Վրացական հանրապետական բանկի հիման վրա 1991 թվականին։

Պատմություն
-----------

Վրաստանի ազգային բանկը հիմնադրվել է 1919 թվականին, իսկ 1991 թվականին Խորհրդային միության փլուզումից հետո սկսել է գործել որպես ինքնուրույն ինստիտուտ։ Այդ ժամանակ Վրաստանի Վերին խորհրդի որոշման համաձայն՝ խորհրդային ֆինանսա-վարկային համակարգի հիման վրա ստեղծվեց Վրաստանի ազգային բանկը։

Պաշտոնապես անկախ Վրացական կենտրոնական բանկը ստեղծվել է 1991 թվականի օգոստոսին, ընդունված «Վրացական Հանրապետության Ազգային բանկի մասին» օրենքի համաձայն։ Այդ ժամանակ է ընդունվել նաև «Վրաստանի Հանրապետության Ազգային բանկի մասին» օրենքը, որը արտահայտում էր Կենտրոնական բանկի գործունեության հիմնական ոլորտները դրամավարկային քաղաքականության բնագավառում։ 

Ազգային բանկի այսօրվա կարգավիճակը որոշված է Վրաստանի Սահմանադրությամբ։ Համաձայն Սահմանադրության 95-րդ հոդվածի՝ Ազգային բանկը անկախ է իր գործունեության մեջ։ Ազգային բանկի իրավունքներն ու պարտականությունները, նրա գործունեության կարգը և անկախության երաշխիքները որոշվում են «Ազգային բանկի մասին» օրենքով, որը ընդունվել է Վրաստանի Խորհրդարանի կողմից 1995 թվականի հունիսի 23-ին։

Կարգավիճակ
----------

Ազգային բանկի կարգավիճակը սահմանված է Վրաստանի Սահմանադրությամբ։ Համաձայն վերջինիս 95-րդ հոդվածի՝ բանկն անկախ է իր գործունեության մեջ։

Ազգային բանկն ազատ է իշխանության և Վրաստանի խորհրդարանի միջամտությունից, որն ամեն տարի հաստատում է դրամա-վարկային և արժութային քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։

Իրավունքներ և պարտականություն
-----------------------------

Ազգային բանկի իրավունքներն ու պարտականությունները սահմանվում են «Ազգային բանկի մասին» օրենքով, որն ընդունվել է 1995 թվականի հունիսի 23-ին։

**Հիմնական իրավունքներն ու պարտականությունները.**

* դրամա-վարկային և արժութային քաղաքականության իրականացում,
* բանկային վերահսկողության անցկացում,
* մոնետար և ֆինանսական ոլորտների կառավարման իրականացում,
* ազգային արժույթի սպառման ունակության և գների կայունության աջակցություն,
* դրամա-վարկային համակարգի արդյունավետ գործունեության ապահովում,
* համագործակցություն այլ երկրների ազգային բանկերի հետ։

Տես նաև
-------

* Վրաստանի տնտեսություն
* Վրացական լարի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  National Bank of Georgia: About the Bank Archived 2015-07-16 at the Wayback Machine. (անգլ.)
2. 1 2 3  "Bankir.ru: Վրաստանի ազգային բանկ. անցյալ, ներկա, ապագա". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 25-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 2.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* TBILISI Guide