**Հայաստան-ԵԱՀԿ հարաբերությունները** սկսվել են, երբ Հայաստանը 1992 թվականի հունվարի 30-ին միացել է Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության խորհրդաժողովին (ԵԱՀԽ)։ Դրանից անմիջապես հետո՝ 1995 թվականին, ԵԱՀԽ-ն վերակազմավորվել է Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության (ԵԱՀԿ)։

Պատմություն
-----------

Հայաստանը ԵԱՀԿ լիիրավ անդամ է դարձել՝ ստորագրելով Հելսինկյան համաձայնագրերը 1992 թվականի հուլիսի 8-ին և Փարիզի խարտիան 1992 թվականի ապրիլի 17-ին։ Հայաստանը ստորագրել է նաև ԵԱՀԿ մի քանի կոնվենցիաներ և պայմանագրեր, ինչպիսիք են Եվրոպական անվտանգության խարտիան և Եվրոպայում սովորական զինված ուժերի մասին ադապտացված պայմանագիրը, որը ստորագրվել է 1999 թվականին։ ԵԱՀԿ գրասենյակը բացվել է Երևանում 2000 թվականի փետրվարի 16-ին՝ Հայաստանի հետ հարաբերությունների հետագա զարգացման նպատակով։ 2017 թվականի օգոստոսի 31-ին ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակը դադարեցրել է իր գործունեությունը՝ գրասենյակի մանդատի երկարաձգման վրա վետո դնելու Ադրբեջանի որոշումից հետո։ ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի փակումից հետո Հայաստանն ու ԵԱՀԿ քարտուղարությունը բանակցություններ են սկսել համագործակցության նոր շրջանակների շուրջ։ Հայաստանի և ԵԱՀԿ-ի միջև հարաբերությունների հետագա զարգացման նպատակով ստեղծվել է «Հայաստանի հետ համագործակցության ծրագիրը»։ ԵԱՀԿ-ն շարունակում է աջակցել Հայաստանին ժողովրդավարական բարեփոխումների իրականացման, հակակոռուպցիոն միջոցառումների իրականացման և Հայաստանում ընտրություններին հետևելու գործում։

### Ներկայացուցչություն

Հիմնական հոդված՝ ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչություն
Հայաստանն ունի ԵԱՀԿ-ում մշտական ներկայացուցիչ, որն իր գործունեությունը ծավալում է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ 2019 թվականի հունվարի 11-ի դրությամբ ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության ղեկավարն է Արմեն Պապիկյանը, որը նաև Ավստրիայում և Սլովակիայում ՀՀ դեսպանն է։

ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողով
-----------------------------

Հայաստանը Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության Խորհրդարանական վեհաժողովում (ԵԱՀԿ ԽՎ) ներկայացված է իր պատվիրակության միջոցով, որը հաճախ նշանակվում է Հայաստանի վարչապետի և Ազգային ժողովի կողմից։ ԵԱՀԿ ԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության ներկայիս ղեկավարն է Էդուարդ Աղաջանյանը։

ԵԱՀԿ Մինսկի խումբ
-----------------

Հիմնական հոդված՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբ
1992 թվականի փետրվարից բանակցությունների միջոցով Արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորումը ԵԱՀԿ ուշադրության կենտրոնում է եղել կազմակերպության սկզբունքներին համապատասխան։ Այդ նպատակով 1992 թվականի մարտին ստեղծվել է ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը՝ խրախուսելու Արցախի շուրջ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկխոսությունը։ Մինսկի խումբը գլխավորում է համանախագահությունը, որը բաղկացած է Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից և Միացյալ Նահանգներից։ Բացի այդ, Մինսկի խմբի մեջ են մտնում նաև մասնակից պետությունները՝ Բելառուսը, Ֆինլանդիան, Գերմանիան, Իտալիան, Շվեդիան, Թուրքիան, ինչպես նաև Հայաստանն ու Ադրբեջանը։

Հայաստանում կարիքների գնահատման ԵԱՀԿ խումբ
------------------------------------------

Հայաստանի տարածք Ադրբեջանի ներխուժումից հետո ԵԱՀԿ-ն կարիքների գնահատման խումբ է ուղարկել Հայաստան 2022 թվականի հոկտեմբերի 21-27-ն ընկած ժամանակահատվածում։ ՀՀ կառավարության խնդրանքով ԵԱՀԿ-ն միջազգային փորձագետների և ԵԱՀԿ քարտուղարության ներկայացուցիչների խումբ է ուղարկել՝ գնահատելու իրավիճակը հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով որոշ սահմանային շրջաններում։

Վերջին զարգացումներ
-------------------

2019 թվականի մարտի 11-ին Հայաստանում գործող «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» հասարակական կազմակերպությունը ստացել է ԵԱՀԿ «Ժողովրդավարության պաշտպա»ն մրցանակը։ ԻՔՄ-ն ձգտում է քարոզել լրատվամիջոցների թափանցիկությունը և անկախ լրագրությունը, ինչպես նաև խթանել ժողովրդավարությունն ու մարդու իրավունքները Հայաստանում։ ԵԱՀԿ-ում ԱՄՆ առաքելությունը մրցանակ է շնորհել ԻՔՄ-ին Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում կայացած արարողության ժամանակ։

2022 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահի հետ։ Կողմերը քննարկել են կովկասյան տարածաշրջանում տարածաշրջանային կայունությանն առնչվող հարցեր։

2022 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՀՀ Անվտանգության խորհրդի ղեկավար Արմեն Գրիգորյանը կոչ է արել ԵԱՀԿ-ին և Մինսկի խմբին Արցախի շրջափակումից հետո գնահատման առաքելություն ուղարկել Լաչինի միջանցք։

2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հետ հանդիպման ժամանակ ընդգծել է ԵԱՀԿ փաստահավաք առաքելության՝ Արցախ գործուղման կարևորությունը՝ մարդասիրական իրավիճակը գնահատելու, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան մարմիններին Արցախ անարգել մարդասիրական մուտքի տրամադրումը երաշխավորելու համար։ Կողմերն անդրադարձել են նաև հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորմանը։

Տես նաև
-------

* Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններ
* Հայաստան-ՆԱՏՕ հարաբերություններ
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ
* Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտե

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Armenia joined the OSCE 30 years ago today»
2. ↑  «OSCE Forced By Azerbaijan To Close Yerevan Office»։ *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան*
3. ↑  Staff Weekly (4 May 2017)։ «OSCE Office in Yerevan to Close; Azerbaijan Responsible»։ *The Armenian Weekly*
4. ↑  «OSCE continues training operative officers of Anti-Corruption Committee of Armenia»։ *osce.org*
5. ↑  «ORGANIZATION FOR SECURITY AND COOPERATION IN EUROPE»։ *www.mfa.am*
6. ↑  «Armenia»։ *www.oscepa.org*
7. ↑  «Who we are»։ *www.osce.org* (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-12
8. ↑  «OSCE sends a needs assessment team to Armenia»
9. ↑  «Sending OSCE observers to Armenia-Azerbaijan border in addition to EU mission under discussion»։ 18 October 2022
10. ↑  «The Foreign Minister of Armenia received the members of OSCE needs assessment mission»։ *www.mfa.am*
11. ↑  «Ararat Mirzoyan received members of OSCE needs assessment mission»։ *www.1lurer.am*
12. ↑  «2019 Democracy Defender Award Seminar and Presentation»։ *U.S. Mission to the OSCE* (en-US)։ 13 March 2019։ Վերցված է 2023-01-09
13. ↑  «Armenian PM receives U.S. co-chair of OSCE Minsk Group on Karabakh issue»։ *news.am*
14. ↑  «Armenia calls on UN, OSCE and the Minsk Group to send a mission to Lachin Corridor»
15. ↑  «Armenian FM highlights the importance of sending fact-finding mission in a conversation with OSCE MG French Co-chair»։ *armenpress.am*
16. ↑  «FM Mirzoyan, French Co-Chair of the Minsk Group discuss normalization of Armenia-Azerbaijan relations»
17. ↑  «Armenian FM has phone talks with US Co-Chair of OSCE Minsk Group»։ *news.am*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստան-ԵԱՀԿ հարաբերությունները Արտաքին գործերի նախարարության վեբ կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստան Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ Հայաստան |
| --- |
|  |
| Աֆրիկա | 
* Գաբոն
* Եգիպտոս
* Չադ
* Սոմալի

 | ՀՀ Զինանշան |
|  |
| Ամերիկա | 
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
* Արգենտինա
* Բելիզ
* Բրազիլիա
* Գայանա
* Կանադա
* Մեքսիկա
* Ուրուգվայ
* Չիլի

 |
|  |
| Ասիա | 
* Ադրբեջան
* Չինաստան
* Հարավային Կորեա
* Հյուսիսային Կորեա
* Կիպրոս
* Հնդկաստան
* Իրանի Իսլամական Հանրապետություն
* Իսրայել
* Ճապոնիա
* Մալդիվներ
* Կամբոջա
* Ղազախստան
* Լիբանան
* Պակիստան
* Ֆիլիպիններ
* Օման
* Սինգապուր
* Սիրիայի Արաբական Հանրապետություն
* Թուրքիա
* Սաուդյան Արաբիա
* Արաբական Միացյալ Էմիրություններ

 |
|  |
| Եվրոպա | 
* Ալբանիա
* Անդորրա
* Ավստրիա
* Բելառուս
* Բելգիա
* Բոսնիա և Հերցեգովինա
* Բուլղարիա
* Մեծ Բրիտանիա
* Գերմանիա
* Դանիա
* Եվրոպական Միություն
* Էստոնիա
* Իռլանդիա
* Իսպանիա
* Իսլանդիա
* Իտալիա
* Լատվիա
* Լեհաստան
* Լիտվա
* Լիխտենշտայն
* Լյուքսեմբուրգ
* Խորվաթիա
* Կոսովո
* Հունաստան
* Հունգարիա
* Մալթա
* Մակեդոնիայի Հանրապետություն
* Մոլդովա
* Մոնակո
* Նիդերլանդներ
* Նորվեգիա
* Շվեյցարիա
* Չեխիա
* Պորտուգալիա
* Ռումինիա
* Ռուսաստան
* Սան Մարինո
* Սերբիա
* Սլովակիա
* Սլովենիա
* Վատիկան
* Վրաստան
* Ուկրաինա
* Ֆինլանդիա
* Ֆրանսիա

 |
|  |
| Ավստրալիա և Օվկիանիա | 
* Ավստրալիա
* Ֆիջի

 |
|  |
| Էթնիկական խմբեր | 
* Ասորիներ
* Քրդեր
* Հրեաներ

 |
|  |
| Թեմատիկա | 
* Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարություն
* Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Հայաստանում
* Հայկական Սփյուռք

 |

 |