**Կարակալլայի բաղնիքներ** (իտալ.՝ Terme di Caracalla), երկրորդ ամենամեծ հասարակական բաղնիքները Հռոմում՝ կառուցված 212-217 թվականներին, Սեպտիմիոս Սևերոսի և Կարակալլայի կառավարման ընթացքում։

Համարվում է, որ 6 տարի շարունակ ամեն օր պահանջվել է 2 հազար տոննա շինանյութ`բաղնիքների կառուցումն ավարտելու համար։ Ըստ արձանագրությունների` բաղնիքների կառուցման գաղափարը պատկանում է Սեպտիմիոս Սևերոսին, իսկ շինարարությունն ավարտվել է, կամ բաղնիքները սկսել են գործել Կարակալլայի ժամանակաշրջանում։ Այսօր «Կարակալլայի բաղնիքները» զբոսաշրջային տեսարժանության վայր է։

Պատմություն
-----------

Բաղնիքները գործածվել են մինչև 6-րդ դարը, որից հետո համալիրը գրավվեց օստգոթերի կողմից Գոթական պատերազմի ժամանակ, երբ ավերվեցին ջրաբաշխական սարքավորումները։ Բաղնիքներն անվճար էին և բաց էին հանրության համար։ Կառույցը տաքացվում էր ստորգետնյա հնոցով, ածխի և փայտի միջոցով, որն էլ տաքացնում էր ջրմուղը։ Վերջինս օգտագործվել է մինչև 19-րդ դար։ Ակվա Անտոնինիանա ջրմուղը, որը հանդիսանում է Ակվա Մարսիայի ճյուղը, կառուցվել է Կարակալլայի կողմից, որպեսզի սպասարկեր բաղնիքները։ 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին բաղնիքների ձևավորումն օգտագործվել է մի քանի ժամանակից շինությունների ոգեշնչման համար, ինչպես օրինակ Լիվերպուլի Սբ. Ջորջի դահլիճը և Փենսիլվանիա կայարանը Նյու Յորք քաղաքում։ 1960 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերը նույնպես անցկացվել են այնտեղ։ Բաղնիքները միակ հնագիտական վայրերն էին, որոնք ավերվեցին Լ'Աքվիլա քաղաքի մերձակայքում տեղի ունեցած երկրաշարժի պատճառով։ Բաղնիքներն ի սկզբանե զարդարված էին բարձրորակ արձաններով։ Հայտնի «Ֆարնեզյան ցուլ» և «Ֆարնեզյան Հերկուլես» քանդակները վերակառուցվելուց հետո գտնվում են Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանում, մյուսները՝ տեղի Կապոդիմոնտեի թանգարանում։ Բազմաթիվ արձաններից մեկն էլ Ասկլեպիոսի վիթխարի 4 մետրանոց արձանն է։

Ինտերիեր
--------

Խճանկարային հատակի մաս, որը հայտնաբերվել է Կարակալլայի բաղնիքներում։
«Կարակալլայի բաղնիքներ» համալիրը ավելի շատ ժամանցային կենտրոն էր, քան պարզապես բաղնիքներ։ Այնտեղ կային նաև հանրային գրադարաններ։ Հռոմի մյուս գրադարանների նման, երկու առանձին և հավասարաչափ կառույցներ կային, մեկում հունարեն լեզվով գրականություն էր, մյուսում՝ լատիներեն։ Դրանք տեղակայված էին բաղնիքային համալիրի արևելյան և արևմտյան կողմերի պատշգամբներում։ Բաղնիքները բաղկացած էին կենտրոնական ցրտարանից, երկու ավազանով ջերմատնից և «տաք սենյակից»։ Կային նաև երկու կենտրոններ, որտեղ զբաղվում էին ըմբշամարտով և բռնցքամարտով։ Բաղնիքի շինության հյուսիսային ծայրում կար ավազան, որը տանիք չուներ, սակայն դրա վերևում բրոնզե հայելիներ էին, որոնք ուղղում էին արևի լույսը դեպի ավազան։ Ողջ կառույցը 6 մետր բարձրությամբ հարթակի վրա էր, որի տակ պահեստներն էին ու վառարանները։ Համալիրի ողջ հյուսիսային պատը հատկացված էր խանութներին։ Կարակալլայի բաղնիքների համալիրը զբաղեցնում է համարյա 25 հա տարածք։ Բաղնիքների կառույցն ունի 228 մ երկարություն, 116 մ լայնություն և 38,5 մետր բարձրություն։ Դրանում տեղավորվում էին 1600 մարդ։ Համալիրի կենտրոնական մասը Հռոմեական օպերային թատրոնի ամառային համերգների տաղավարն է։ Այստեղ է տեղի ունեցել նաև «Երեք տենոր» հանրահայտ եռյակի համերգը 1990 թվականին։

1947-1951 թվականին Հռոմի Գրան Պրի ավտոմոբիլային մրցարշավը տեղի է ունեցել Կարակալլայի բաղնիքների տարածքում։

Բաղնիքների ավերակները դարձել են հանրաճանաչ զբոսաշրջային վայր։ Բաղնիքները բաց են հանրության համար։ Հասանելի չեն որոշակի տարածքներ` խճանկարային հատակների վնասումից խուսափելու նպատակով, թեև արդեն վնասն ակնհայտ է։ Նաև 22 լավ պահպանված սյուների մնացորդները գտնվել են Սանտա Մարիա ին Տրաստևերե եկեղեցում, որտեղ տարվել էին 12-րդ դարում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ancient Roman Baths - Thermae, Baths of - Caracalla, Diocletian, Trajan - Crystalinks». *www.crystalinks.com*. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 22-ին.
2. ↑  Walker, Charles, 1980 Wonders of the Ancient World p. 92-3
3. ↑  «Rome Guide tourist information - Monuments · Caracalla Thermal Baths». *www.rome-guide.it*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 17-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 22-ին.
4. ↑  "L'Aquila earthquake damaged ancient baths inh Rome". Telegraph.co.uk. 2009-04-06.Archived from the original on 9 April 2009. Retrieved 2009-04-06.
5. ↑  Roth, Leland M. (1993). Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning (First ed.). Boulder, CO: Westview Press. ISBN 0-06-430158-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 1960 Summer Olympics official report. Արխիվացված 2008-10-31 Wayback Machine Volume 1. pp. 76, 79.
* 1960 Summer Olympic official report. Արխիվացված 2008-05-27 Wayback Machine Volume 2. Part 1. p. 345.
* History Channel website for *ROME: Engineering an Empire* Արխիվացված 2006-08-27 Wayback Machine video tour and Flash presentation on the Baths. Also video gallery for a short movie on the Baths.
* Baths of Caracalla Virtual 360° panorama and photos of the ruins.
* Caracalla Thermal Baths Արխիվացված 2016-06-17 Wayback Machine
* 'Restoration of Roman tunnels gives a slave's view of Caracalla Baths,' Tom Kington, *The Guardian*, 11 December 2012

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարակալլայի բաղնիքներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4131683-6 · VIAF: 169274945 · WorldCat VIAF: 169274945 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հռոմի տեսարժան վայրեր |
| --- |
|  |
| Շրջաններ և թաղամասեր | տե՛ս **Հռոմի նահանգ** |
|  |
| Փողոցներ և հրապարակներ | Իսպանական աստիճան • Կամպո դե Ֆիորի • Պիացցա Բարբերինի • Պիացցա դել Պոպոլո • Պիացցա դի Սպանիա • Պիացցա Նավոնա • Պիացցա դելլա Ռոտոնդա • Պիացցա Վենեցիա • Սուրբ աստիճան |
|  |
| Հասարակական շինություններև կառույցներ | Հռոմի մետրոպոլիտեն (Գիծ A, Գիծ B) • Չինեչիտտա |
|  |
| Պալատներ և առանձնատներ | Վիլլա Բորգեզե • Վիլլա Մեդիչիի • Վիլլա Ֆարնեզինա • Քուիրինալյան պալատ • Լատերանյան պալատ • Պալացցո Բարբերինի • Պալացցո Վենեցիա • Պալացցո Ֆարնեզե |
|  |
| Թանգարաններ և հուշարձաններ | Վիտտորիանո (Վիկտոր Էմմանուել II-ի հուշարձան) • Սուրբ Հրեշտակի ամրոց • Կապիտոլիական թանգարաններ • Ֆոկայի սյուն • Ժամանակակից արվեստի ազգային պատկերասրահ • Մուսոլինիի ֆորում • Ճշմարտության բերան |
|  |
| Եկեղեցիներ և վանքեր | տե՛ս **Հռոմեական եկեղեցիներ** |
|  |
| Պուրակներ, հուշահամալիրներ և գերեզմանատներ | Անձավներ • Հռոմի բլուրներ |
|  |
| Կամուրջներ | տե՛ս **Հռոմի կամուրջներ** |
|  |
| Շատրվաններ | Շատրվան Բարկաչչա • Շատրվան Տրևի • Տրիտոնի շատրվան • Կրիաների շատրվան • Չորս գետերի շատրվան • Չորս շատրվան |
|  |
| Հին Հռոմ | Ակվա Վիրգո • Կոստանդիանոսի հաղթակամար • Ապիյան ճանապարհ • Կայսերական ֆորում • Կապիտոլիական գայլ • Կոլիզեում • Անտոնինիոս Պիոսի սյուն • Մարկոս Ավրելիոսի սյուն • Տրայանոսի սյուն • Մարսի դաշտ • Պանթեոն • Օկտավիայի սյունասրահ • Ցեստիոսի բուրգ • Հռոմի ֆորում • Ավրելիանոսի պատ • Մարցելլա թատրոն • Կարակալայի բաղնիքներ • Ռոմուլոսի տաճար • Ցիրկուս Մաքսիմուս |
|  |
| Վատիկան | Վատիկանի առաքելական պալատ • Վատիկանի պատկերասրահ • Սուրբ Պետրոսի հրապարակ • Սիքստինյան կապելլա • Սուրբ Պետրոսի տաճար • Շվեյցարական գվարդիա |

 |