**Ահմադ Մուհամմադ Հասան-փաշա** (արաբ․՝ د حسنين باشا‎‎, հոկտեմբերի 31, 1889(1889-10-31), Կահիրե, Եգիպտոս և Բուլաք - փետրվարի 19, 1946(1946-02-19), Կահիրե, Եգիպտոս), Եգիպտոսի քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, գրող, ճանապարհորդ, Աֆրիկայի հետազոտող, մարզիկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ազնվական ընտանիքում։ Ալ-Ազհարի համալսարանի պրոֆեսորի որդի է, Եգիպտական նավատորմի վերջին ծովակալ Ահմադ փաշա Մաժար Հասանեյնի թոռը։ Կրթություն է ստացել Կահիրեում, այնուհետև մինչև 1914 թվականը իրավունք է սովորել Օքսֆորդի Բալլիոլ քոլեջում։

1920 թվականից աշխատել է որպես ներքին գործերի նախարարության աշխատակից, 1924 թվականին գործուղվել է Իտալիայի հետ բանակցություններ վարելու՝ արևմտյան սահմանը ճշտելու համար։ Այնուհետև, 1924 թվականին նշանակվել է թագավոր Ահմադ Ֆուադ I-ի քարտուղար, նրան հանձնարարվել է ուղեկցել թագաժառանգ Ֆարուկին 1935 թվականի հոկտեմբերին Լոնդոնում սովորելու իր ուղևորության ընթացքում։ Ավելի ուշ՝ 1940 թվականին, եղել է դիվանի ղեկավար և Ֆարուկի I-ի սենեկապետ։

Ճանապարհորդ
-----------

Карта экспедиции Хассанейна, составленная по его точными измерениями в знаменитой иллюстрированной статье 1924 года
1920 թվականին որպես հետազոտող մասնակցել է անգլիացի Ռոզիտա Ֆորբսի գիտարշավին Լիբիական անապատում։ Ճանապարհորդների քարավանը Բենգազիից հարավ է անցել մոտ 1000 կիլոմետր և մտել խորհրդավոր կենտրոն, որը վեց օազիսներից բաղկացած խումբ է եղել։ Միջերկրական ծովի ափ արշավախումբը վերադարձել է նոր ճանապարհով՝ Կալանշոյի անապատով և Ջագբուբ օազիսով՝ չուսումնասիրված տեղանքով անցնելով ավելի քան 600 կիլոմետր։

1922 թվականի դեկտեմբերին Հասանեյնը սկսեց նոր գիտական արշավ։ Ճամփորդելիս գրի է առել ուղենիշները և չափումներ կատարել, լուսանկարել, օրագիր գրել և շփվել տեղի բնակիչների հետ՝ նրանց ավանդույթների, վայրերի և բնական երևույթների մասին ավելին իմանալու համար։ Նրա արշավախմբի գագաթնակետը դարձել է ջրի անհայտ աղբյուրների հայտնաբերումը, որոնք նոր ուղիներ են բացել Սահարայից մինչև Սուդանական Աֆրիկա։

1923 թվականին ինքնուրույն ճանապարհորդություն է կատարել դեպի Լիբիայի Կուֆրա օազիս, հատել է սենուսիտների պաշտպանած տարածաշրջանը։ Անջուր անապատի ավազների միջով հետագա ճանապարհը դեպի հարավ եղել է շատ ծանր, ավելի քան 400 կմ ճանապարհին հանդիպել է ընդամենը մեկ ջրհոր։ Հունիսի սկզբին, անցնելով ավելի քան 2 հազար կմ և կատարելով Լիբիական անապատի միջօրեականային հատումը, Հասանեյնը հասել է Դարֆուրի առաջին բնակավայրին, որը մոտ է 16° հ․ լ․: Այնտեղից նա շրջվել է դեպի հարավ-արևելք, դուրս եկել քարավանային ճանապարհի վրա և դրանով հասել Նեղոսին։ Հասսանեյնի նկարահանումը կարևոր լրացում է այն նյութերի համար, որոնք թույլ են տվել վերացնել Աֆրիկյան մայրցամաքի քարտեզի վրա վերջին նշանակալի «սպիտակ բծերից» մեկը։

Իր ճանապարհորդությունների մասին գրել է գիրք և հուշագրություն։

Արժանացել է Բեյի կոչման ու տիտղոսի։ Թագավորական աշխարհագրական ընկերության անդամ է։ 1924 թվականին պարգևատրվել է Թագավորական աշխարհագրական ընկերության ոսկե մեդալով։

Որպես մարզիկ՝ զբաղվել է ճկասուսերամարտով և սուսերամարտով։ 1920 թվական և 1924 թվականիններին մասնակցել է Ամառային օլիմպիական խաղերին (սուսերամարտ)։

Մահացել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի հետևանքով 1946 թվականի փետրվարի 19-ին։ Թաղված է իր փեսայի՝ ճարտարապետ Հասան Ֆաթհիի նախագծած գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Dictionary of African Biography / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr. — NYC: OUP, 2012. — ISBN 978-0-19-538207-5
2. ↑  *Royal Geographical Society* Gold Medal Recipients — Royal Geographical Society, 2022.
3. ↑  «List of Past Gold Medal Winners» (PDF). Royal Geographical Society. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 24-ին.
4. ↑  «Ahmed Mohamed Hassanein Olympic Results». sports-reference.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 23-ին.
5. ↑  Montgomery-Massingberd, Hugh, ed. (1980). «The Royal House of Egypt». *Burke's Royal Families of the World* (snippet view). Vol. Volume II: Africa & the Middle East. London: Burke's Peerage. էջ 36. ISBN 978-0-85011-029-6. OCLC 18496936. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 1-ին. `{{cite book}}`: `|volume=` has extra text (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Հոդված The National Geographic Magazine ամսագրում(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Definitive brief biography of Ahmed Hassanein: Introduction by Michael Haag to *The Lost Oases* by Ahmed Hassanein, The American University in Cairo Press, Cairo and New York, 2006
* The complete text and photos of his National Geographic Magazine article, September 1924
* Ahmed Hassanein biography Արխիվացված 2021-04-16 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ահմադ Մուհամմադ Հասան-փաշա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11334293s · GND: 129504459 · ISNI: 0000000356380949 · LCCN: nr92020002 · NTA: 126514380 · NUKAT: n2019155543 · LIBRIS: 106383 · SUDOC: 140332227 · VIAF: 187824362 · WorldCat VIAF: 187824362 |

 |

 |