**Ցիկլիզին**, դեղամիջոց, որն ունի վաճառքային տարբեր անուններ, ցուցված է սրտխառնոցի, փսխումների և գլխապտույտի ժամանակ մոտոր հիվանդությունների դեպքում։ Կարող է օգտագործվել նաև ընդհանուր անզգայացումից և օփիոիդներից առաջացաց սրտխառնոցների ժամանակ։ Ներմուծվում է օրգանիզմ բերանով, ուղիղ աղիքով կամ ներերակային ճանապարհներով։

Ընդհանուր կողմնակի էֆեկտներն են՝ քնկոտությունը, բերանի չորություն, փորկապություն և տեսողության խնդիրներ։ Առավել վտանգավոր կողմնակի էֆեկտներից են արյան ճնշման իջեցումը և միզակապությունը։ Սովորաբար խորհուրդ չի տրվում օգտագործել փոքր երեխաներին և գլաուկոմայով հիվանդներին։ Տեսականորեն անվտանգ է հղիության ընթացքում, սակայն լիակատար ուսւմնասիրություննոր չեն արվել։ Դեղը պատկանում է հակախոլիներգիկ և հակահիստամինային դեղերի ընտանիքին։

Ցիկլիզինը հայտնաբերվել է 1947 թվականին։ Այն ընդգրկված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի և առողջապահության համակարգում անհրաժեշտ առավել անվտանգ ու արդյունավետ դեղերի ցանկում։ ԱՄՆ-ում դեղը վաճառվում է առանց դեղատոմսի։

Բժշկական օգտագործում
--------------------

Ցուցված է սրտխառնոցի, փսխումների և գլխապտույտի ժամանակ մոտոր հիվանդությունների դեպքում և հետվիրահատական շրջանում ընդհանուր անզգայացումից ու օփիոիդնեիր օգտագործումից հետո։ Օգտագործում են նաև հղիների սրտխառնոցների ժամանակ՝ չնայած որ դեղը արտադրողը խորհուրդ է տալիս հղիներին զերծ մնալ դեղի օգտագործումից։ Գերջրազրկված հղիները ընդունում են դեղը հիվանդանոցային պայմաններում մասնագտների հսկողության տակ։ Ցուցումից դուրս օգտագործում են օփիոիդների ազդեցությունը ուժեղացնելու համար։

Դիկոնալ(Diconal) դեղը ցիկլիզինի և օփիոիդ դիպիպանոլի համադրումն է։ Դիպիպանոն դեղը գտնվում է խիստ վերահսկվող նյութերի ցանկում ԱՄՆ-ում, քանի որ ունի չարաշահման կարողություն։

Հակացուցումներ
--------------

Հակամուսկարինային ազդեցության մեխանիզմի պատճառով պետք է պահպանել զգուշություն շականակագեղձի հիպերտրոֆիայի, միզակապության և փականկյուն գլաուկոմայի ժամանակ։ Լյարդի հիվանդությունը սրում է նրա սեդատիվ էֆեկտները։

Բացասական հետևանքներ
--------------------

**Ընդհանուր** (մոտ 10%) - քնկոտություն, բերանի չորություն։

**Ոչ հաճախադեպ** (1%-10%) - գլխացավ, հոգեշարժողական խանգարում, դերմատիտ, հակամուսկարինային ազդեցություն դիպլոպիայի ձևով, տախիկարդիա, փորկապություն, միզակապություն և ստամոքս-աղիքային դիսբալանս։

**Հազվադեպ** (1%-ից քիչ) - գերզգայուն ռեակցիաներ(բրոնխոսպազմ,անոթային այտուց,անաֆիլաքսիա, ցան և լուսազգայնություն), արտաբրգային էֆեկտներ, գլխապտույտ, հուզմունք, դեպրեսիա, քնի դիսբալանս, դող, լյարդի դիսֆունկցիա և հալուցինացիաներ։

Դեղաբանություն
--------------

Ցիկլիզինը պիպարազինի ածանցիալ է Հիստամին H1 ռեցեպտորի ագոնիստ(հակահիստամինային) ակտիվությամբ։ Ազդեցությունը պաշարող էֆեկտն է կինետոզների դեպքում,սակայն մեխանիզմը անհայտ է։ Կարող է ունենալ ազդեցություն վեստիբուլյար ապարատի և տրիգերյան զոնայի քեմոընկալիչների վրա։ Ցիկլիզինը գործում է կենտրոնական ազդեցությամբ ացետիլխոլիներգիկ (հակամուսկաինային) ուղիով։

Սինթեզ
------

Ցիկլիզին կարելի է ստանալ Էսշվեյլեր-Կլարկի մեթիլացումով դիֆենիլմեթիլպիպերազինից կամ բենզահիդրիլի բրոմիդի և 1-մեթիլպիպերազինի փոխազդոցությունից ացետիլնիտրիտլի միջավայրում՝ դեղի հիդրոբրոմիդային աղը ստանալու համար։

Պատմություն
-----------

Ցիկլիզինը սինթեզվել է Burroughs Wellcome (այսօր GlaxoSmithKline) ընկերության կողմից հակավիստամինային խմբի պրեպարատների ուսումնասիրություների և սինթեզի ժամանակ։ Այն արագ կիրառություն ստացավ կլինիկայում՝ որպես ուժեղ և երկար ազդեցությամբ հակափսխումային դեղ։ Ընկերությունը պրեպարատը անվանեց ցիկլիզինի հիդրոքլորիդ (մարեզինի հիդրոքլորիդ) և սկսեց վաճառել ԱՄՆ-ում Մարեզին *(Marezine)* անվամբ։ Այնուհետև սկսեցին վաճառել Ֆրանսիայում նույն անվանումով 1965 թվականին։

Այս պրեպարատը ավելի լայն տարածում ստացավ, երբ ՆԱՍԱ-ն այն օգտագործեց դեպի լուսին առաջին թռիչքի ժամանակ, որպես հակափսխումային պրեպարատ։ Ցիկլիզինը շատ երկրներում հայտնի է որպես հակափսխումային պրեպարատ։ Շատ երկրներում վաճառվում է առանց դեղատոմսի իր լավ տաելիության պատճառով, բայց այնուամենայնիվ այդքան էլ լավ ուսումնասիրված չէ։

Հասարակություն և մշակույթ
-------------------------

Որոշ մարդիկ օգտագործում են ցիկլիզինը մեթադոնի հետ համակցված հոգեմետ ազդեցությունը ուժեղացնելու համար։ Այն իր հանգստացնող հատկության պատճառով հակախելիներգիկ էֆեկտով հարուցում է հալյուցինացիաներ։

Ապօրինի կերպով օգտագործում են շների մրցավազքի ժամանակ սաբոտաժ առաջացնելու նպատակով։

### Անվանում

Ցիկլիզին հիդրոքլորիդ դեղահատ և ցիտիզին լակտատի լուծույթ միջմկանային և ներերակային ներարկումների համար։ Վաճառքային անվանումը Վալոիդ է (Valoid) (Մեծ Բրիտանիայում, Հարաֆային Աֆրիկայում)։ ԱՄՆ-ում այն հայտնի է Մարեզին (Marezine), Մարզինե (Marzine) կամ Էմոքուիլ (Emoquil) անվանումներով։ Ցիկլիզինը երեխաների համար դոզավորված ձևով վաճառվում էր Բենինի անվանումով ԱՄՆ-ում, սակայն 2012 թվականին դադարեցվեց և փոխարինվեց Մեցլիզինե (meclizine) անվանումով։

Ցիկլիզինի ածանցյալներ
---------------------

| Կառուցվածքային համեմատություն Ցիկլիզինի և
H1 անտագոնիստների միջև
 |
| --- |
|  |
| Բաղադրություն | R1 | R2 |
| Ցիկլիզին(Cyclizine) | H | CH3 |
| Քլորցիկլիզին(Chlorcyclizine) | Cl | CH3 |
| Մեցիլիզին(Meclizine) | Cl |  |
| Բուցիլիզին(Buclizine) | Cl |  |
| Օքսատոմիդ(Oxatomide) | H |  |
| Հիդրոզին(Hydroxyzine) | Cl |  |
| Ցետիրիզին(Cetirizine) | Cl |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  CYCLIZINE
2. 1 2 3  "Cyclizine 50mg Tablets - Summary of Product Characteristics (SPC) - (eMC)". *www.medicines.org.uk*. 2015 թ․ մարտի 27. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 20. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 13.
3. 1 2 3  Feldman, Mark; Friedman, Lawrence S.; Brandt, Lawrence J. (2015). *Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease: Pathophysiology, Diagnosis, Management*. Elsevier Health Sciences. p. 218. ISBN 9781455749898. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 20. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)
4. ↑  World Health Organization (2019). *World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019*. Geneva: World Health Organization. hdl:10665/325771. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
5. 1 2  "Cyclizine Side Effects in Detail - Drugs.com". *www.drugs.com*. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 21. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 13.
6. 1 2 3  "Cyclizine: Indications, Side Effects, Warnings - Drugs.com". *www.drugs.com*. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 21. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 13.
7. ↑  "Cyclizine Use During Pregnancy | Drugs.com". *www.drugs.com*. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 21. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 13.
8. ↑  Williams, Peter (2010). *The story of the Wellcome Trust : unlocking Sir Henry's legacy to medical research*. Hindringham: JJG. p. 14. ISBN 9781899163922. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 20. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)
9. 1 2 3 4  "Valoid Tablets by Amdipharm". *Electronic Medicines Compendium*. Datapharm. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2011 թ․ հոկտեմբերի 1.
10. ↑  "Diconal Tablets by Amdipharm". *Electronic Medicines Compendium*. Datapharm. Արխիվացված է the original 2008 թ․ ապրիլի 1-ին. Retrieved 2008 թ․ օգոստոսի 5.
11. 1 2  
Sneader, Walter (2005). *Drug discovery: a history*. John Wiley & Sons. p. 404. ISBN 0-471-89979-8. Արխիվացված from the original on 2017 թ․ սեպտեմբերի 10. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)
12. ↑  
Sittig, Marshall (1988). *Pharmaceutical manufacturing encyclopedia*. William Andrew. p. 406. ISBN 0-8155-1144-2. Արխիվացված from the original on 2017 թ․ սեպտեմբերի 10. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)
13. ↑  "Archived copy". Արխիվացված from the original on 2015 թ․ ապրիլի 2. Retrieved 2015 թ․ մարտի 9.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
14. ↑  Ruben SM, McLean PC, Melville J (August 1989). "Cyclizine abuse among a group of opiate dependents receiving methadone". *British Journal of Addiction*. **84** (8): 929–34. doi:10.1111/j.1360-0443.1989.tb00766.x. PMID 2775912.
15. ↑  Bassett KE, Schunk JE, Crouch BI (September 1996). "Cyclizine abuse by teenagers in Utah". *The American Journal of Emergency Medicine*. **14** (5): 472–4. doi:10.1016/S0735-6757(96)90156-4. PMID 8765114.
16. ↑  Conor Ryan for The Independent. June 20, 2013 IGB left with €250k bill after dog doping case Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
17. ↑  
"Bonine for Kids". Insight Pharmaceuticals. Արխիվացված է the original 2010 թ․ սեպտեմբերի 17-ին.
18. ↑  Lemke, Thomas L.; Williams, David A.; Roche, Victoria F.; Zito, S. William, eds. (2013). *Foye's Principles of Medicinal Chemistry* (7th ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer Health / Lippincott Williams & Wilkins. p. 1056. ISBN 978-1-60913-345-0. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)