recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Ռոստամ Զալ»**, իրանական հերոսավեպի հայկական տարբերակ, «Շահնամե»- գլխավոր հերոսներից մեկի՝ Զալի որդի Ռոստամի վիպական շարքի պատումներ՝ հայ ժողովրդական բանավոր ավանդության մեջ։ «Ռոստամ Զալը» հիմնական թեմատիկայով (Իրանի և Թուրանի միջև մղվող դարավոր
կռիվներ) և հերոսների անուններով նույնանում է իրանական «Շահնամե»-ին, իսկ առանձին միջադեպերի, վիպական մանրամասների, հայանուն հերոսների հավելումներում՝ նրանից տարբերակվում է։ Հորինվել է «Շահնամե»-ի վիպական հենքի վրա, բայց և զգալապես ազդվել 11—12-րդ դարերի Ֆիրդուսու հետևողությամբ կազմված «Բարզունամե» և «Ֆերամորզնամե» պոեմների վիպական մոտիվներից։ Հավանաբար՝ հայերին է փոխանցվել քրդական բանավոր ավանդությունից, հայկական միջավայրում ենթարկվել զգալի վերամշակման, մասնակի տեղայնացման ու փոխակերպումների։ «Ռոստամ Զալ»-ի վրա նկատելի է հայ վիպական ավանդության, մասնավորապես՝ «Սասնա ծռեր»-ի զորեղ ազդեցությունը։ Մի շարք մոտիվներ ու միջադեպեր, որոնք չկան «Շահնամե»-ում (Ռոստամի ձի ընտրելը, պապենական թուրն ստանալը, հարկահաններին պատժելը, երկյուղը թշնամու բանակի մեծությունից, ձիու քաջալերանքը ևն), «Ռոստամ Զալ»-ի մեջ են մտել «Սասնա ծռեր»-ից։ Որոշ պատումներում Ռոստամի տոհմը ազգակից է Սասնա վիպական հերոսներին, եթե Սանասարից սերում են Մեծ Մհերը, Դավիթը, Փոքր Մհերը, ապա Բաղդասարից՝ Զալը, Ռոստամը և ուրիշներ։ Այլ պատումներում իրանական վեպի հերոսներն անմիջապես սերում են Մեծ Մհերից, որի որդին է Ռոստամ Զալը, կամ էլ՝ Զալը Մսանա քաղաքի տերն է, Գավիթը՝ նրա եղբայրը, Բուրզեն՝ Դավթի որդին, իսկ Հովանը՝ Բուրզեի հորեղբայրը։ Այս ազդեցությունը հետևանք է նաև այն իրողության, որ «Ռոսստամ Զալ»-ի շատ վիպասացներ իմացել և պատմել են «Սասնա ծռերը»։ «Ռոստամ Զալ» տարածված է եղել Արևմտյան Հայաստանում (Մոկս, Շատախ, Վան), պարսկահայերի (Մակու) և Ալաշկերտից ու Բայազետից գաղթած հայերի միջավայրում։ Սկսած 1880 թվականներին «Ռոստամ Զալ»-ի պատումները գրառել և հրատարակել են հայ անվանի բանահավաքներ Գարեգին Սրվանձտյանցը, Ե․ Լալայանը, Ս․ Հայկոլնին և ուրիշներ, շարունակում են գրառվել նաև մեր օրերում։

Գրականություն
-------------

* Ի. Խալաթյանց, Իրանի հերոսները հայ ժողովրդի մեջ, Փարիզ, 1901։ Հովսևփյան Գ․, Ռոստամ Զալ, Թ․, 1905։ Ռոսաամ Զալ (խմբագիր և առաջաբանը Մելիք Օհանջանյան Կ․), տես Ֆիրդուսի, [ժողովածու], Երևան,1934։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Հնչյունի փոխարինում, Հնչյունափոխարինում** կամ **Սուբստիտուցիա** (լատին․՝ substitutio բառից, նշանակում է «փոխարինում, տեղափոխում»), հնչյունափոխության տեսակ, որի դեպքում տեղի է ունենում բառի մասերի փոփոխություն։ Հնչյունափոխարինման ժամանակ մի հնչյունը փոխարինվում է մեկ այլ հնչյունով, ինչն առավել հանդիպում է փոխառյալ բառերում, երբ փոխառող լեզվում չկա փոխառվող լեզվի հնչյունին համապատասխանը, օրինակ՝ ռուսերեն *шофёр* բառում ё ['о] հնչյունը փոխարինել է ֆրանսերենի [դ] հնչյունին, կամ Քյոլն բառում, որտեղ *յո* երկհնչյունը փոխարինել է գերմաներենի *ö* հնչյունին, քանի որ հայերենում չկա շրթնայնացված [ե] հնչյուն։ Ընդ որում կրճատվել և ավելացվել կարող է ոչ միայն ձևույթը, այլև ոչ ձևույթային հատվածը։

Իբրև փոխարինող տարր կարող է հանդես գալ կից հնչյուններից մեկը՝ դրա վերարժեքավորումով, ինչպես՝ *(ը)ն>ը, սառ(ը)ն>սառը, ին(ը)ն>ինը, տաս(ը)ն>տասը։* Հնչյունափոխարինման կարող է լինել նաև զուգահեռ զարգացման արդյունք, օրինակ՝ *անուն> բրբ. անում (անըմ), Արաքս||Երասխ, արազ||երազ* և այլն։ Այն կարող է դրսևորվել նաև որպես հնչյունական տարանցում, ինչպես՝ *պորինջան>կորինջան*։ Հնչյունափոխության բոլոր դեպքերը (մի հնչյունի վերափոխվելը մի այլ հնչյունի) չի դիտարկվում որպես հնչյունափոխարինում, օրինակ՝ *ջ>ձ (ջուր>ձ‘ուր, ճ>ձ (ճերմակ>ձէրմակ), չ>ց (չամիչ>ցամից), շ>ս (կքաշեմ>գը քասիմ)* անցումներն են, որոնք դրսևորվել են Խարբերդ-Երզնկայի բարբառում։

Տես նաև
-------

* Հնչյունափոխություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987, էջ 403։
2. ↑  Розенталь Д. Э. и др. Словарь лингвистических терминов
**Վանեմույնե** (էստ․՝ Vanemuine), թատրոն Տարտու քաղաքում, Էստոնիա։ Առաջին թատրոնն է, որտեղ էստոներեն լեզվով ներկայացումներ են բեմադրվել։

Պատմություն
-----------

Թատրոնն ստեղծվել է որպես Վանեմույնե միություն (էստ․՝ Vanemuise Selts) 1865 թվականի հունիսի 24-ին՝ հետևելով Յոհան Վոլդեմար Յանսենի գաղափարին։ 1869 թվականին Վանեմույնե միության աջակցությամբ Տարտու քաղաքում տեղի ունեցավ էստոնական երգի առաջին տոնախմբությունը՝ Դավիդ Օտտո Վիրկհաուսի ղեկավարությամբ։ 1870 թվականի հունիսի 24-ին՝ միության 5-րդ տարելիցին, ներկայացվեց Լիդիա Կոյդուլայի «Զարմուհին Սաարեմաայից» (էստ․՝ Saaremaa Onupoeg) ներկայացումը, որով սկիզբ դրվեց Էստոնիայի ազգային և Վանեմույնե թատրոններին։

Սկզբնական շրջանում թատրոնը գտնվում էր Յամա փողոցում գտնվող մի շենքում, որն ավերվեց 1903 թվականին հրդեհի արդյունքում։ Նոր շենքը, որը նախագծվեց Արմաս Լինդգրենի կողմից, բացվեց 1906 թվականին Այա փողոցի վրա (ներկայումս կոչվում է Վանեմույնե փողոց)։

«Փոքրիկ տուն» Վանեմույնեն
1944 թվականին Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի տարիներին շենքն ամբողջովին հրդեհվեց, իսկ թատրոնը տեղափոխվեց Տարտուի նախկին գերմանական թատրոնի շենք, որն այժմ Վանեմույնե թատրոնի մի մասն է կազմում և հայտնի է «փոքրիկ տուն» անվամբ։ Թատրոնի հին տեղում կառուցվեց և 1967 թվականին բացվեց նոր շենք (փոխված դիզայնով)՝ 682 հանդիսատես տեղավորող դահլիճով, որն այժմ հայտնի է «մեծ տուն» անվամբ։ Համերգային դահլիճը (842 տեղ) բացվեց 1970 թվականին։ «Փոքրիկ տուն»-ը ավերվեց հրդեհի հետևանքով 1978 թվականին և վերականգնվեց 1991 թվականին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թատրոնի պաշտոնական կայքը
* Վանեմույնե թատրոնի պատմությունը Archived 2012-10-08 at the Wayback Machine.
**Նինա** (ռուս.՝ Нина), ռուսական գեղարվեստական համր ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1916 թվականին ռեժիսոր Եվգենի Բաուերի կողմից։ Էկրան է բարձրացել 1916 թվականի նոյեմբերի 27-ին։ Այլ անուններ՝ «Նինա Աստաֆևա» և «Երիտասարդ աղջկա ողբերգությունը»։ Ֆիլմը չի պահպանվել։

Սյուժե
------

Նինա Աստաֆևան, ով հանգստանում էր Կովկասում, ծանոթանում է իշխան Ռոկոտովի հետ։ Նինան դառնում է իշխանի հարսնացուն։

Մի օր խնջույքից և պարից հետո Նինան մենակ է մնում փեսացուի հետ։ Իշխանը, չնայած երիտասարդ աղջկա դիմադրությանը, տիրում է նրան։ Իշխանը բազմիցս աղաչում է ներել իրեն, բայց Նինան անդրդվելի է և չի ներում։ Հաջորդ տարի նա կրկին մեկնում է Կովկաս։ Ռոկոտովը կրկին ներողություն է խնդրում, սակայն դարձյալ խիստ մերժում է ստանում։ Հերթական բացատրությունից հետո Ռոկոտովը ժայռից նետվում է ծովը։ Նրան հաջողվում է փրկել, և իշխանին անգիտակից վիճակում բերում են Նինայի տուն։ Այդ ժամանակ Նինան հասկանում է, որ Ռոկոտովի հանդեպ սերը չի մարել, և ներում է նրան։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Զոյա Բարանցևիչ | Նինա Աստաֆևա |
| Կոնստանտին Ջեմարով | իշխան Ռոկոտով |
| Անդրեյ Գրոմով | Նինայի քեռին |

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսոր՝ Եվգենի Բաուեր
* Սցենարիստ՝ Վասիլի Գոնչարով
* Օպերատոր՝ Բորիս Զավելև
* Պրոդյուսեր՝ Ալեքսանդր Խանժոնկով

Քննադատություն
--------------

«Պրոյեկտոր» ամսագրի գրախոսը նշել է. «Սյուժեն անհաջող է. այն ունի տիպիկ կինեմատոգրաֆիական «հորինվածք»։ Բացի այդ՝ այն ձգձգված է։ Վատ չեն խաղում, ֆիլմը ներկայացված է հանգամանորեն, բայց ընդհանուր տպավորությունը, լավագույն դեպքում, բավարար է»։

Դերասանուհի և սցենարիստ Զոյա Բարանցևիչը կարծում էր, որ «Նինա Աստաֆևա» և «Նելլի Ռաինցևա» ֆիլմերում ռեժիսոր Բաուերը հեռացել է «արտաքին գեղեցկությունից», զուտ արտաքին ձևից և ուշադրությունը կենտրոնացրել է բովանդակության վրա։

Կինոյի պատմաբան Վենիամին Վիշնևսկին ֆիլմը նշել է որպես «երաժշտության հիման վրա հոգեբանական դրամա ստեղծելու փորձ՝ հատուկ գրված երաժշտական սցենարով»։

Գրականություն
-------------

* *Вишневский В.Е.* Художественные фильмы дореволюционной России. — М.: Госкиноиздат, 1945. — С. 106. — 194 с.
* *Баранцевич З.Ф.* Люди и встречи в кино // Кино и время. Вып. 4. — М.: Госфильмофонд, 1965. — С. 160—162.
* *Короткий В.М.* Операторы и режиссёры русского игрового кино. 1897—1921. — М.: НИИ киноискусства, 2009. — С. 50—51. — 430 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Вишневский, 1945, էջ 106
2. ↑  Короткий, 2009, էջ 50
3. ↑  «Проектор», 1916, № 23 , с. 13.
4. ↑  Короткий, 2009, էջ 50
5. ↑  Короткий, 2009, էջ 51
6. ↑  Баранцевич, 1965, էջ 160
| **՞**Նշենի Ֆենցլիի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Նշենի |
|
|
| Տեսակ | Նշենի Ֆենցլիի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| լատին․՝ Amygdalus fenzilana (Fritsch) lipsky

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Նշենի Ֆենցլիի** (լատին․՝ Amygdalus fenzilana (Fritsch) lipsky), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող թուփ։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է՝ 1,5-3 մ բարձրությամբ (հաճախ ծառանման է լինում), ճյուղերը երկարավուն են, տարածված, ծիրանագույն, ծայրերը՝ փշավոր։ Տերևները էլիպսանշտարաձև են, 6-8 սմ երկարությամբ և 1,5-2 սմ լայնությամբ, կիսակաշվեկերպ, հարթ, վերևի կողմից մուգ կանաչ, փայլուն, ներքևի կողմից՝ անփայլ, ատամնասղոցաեզր, անհավասար ատամիկներով, կլորավուն կամ սեպաձև հիմքով, սրածայր։ Վարդագույն, 1-5-ական ծաղիկները հավաքված են չռված ծաղկաբույլերում, մեծ մասամբ երկամյա տերևազուրկ ճյուղերի վրա, վարդագույն են։ Պտուղը գրեթե գնդաձև է, թավշապատ, փոքր-ինչ սեղմված, 2,5-3,5 սմ տրամագծով։ Ծաղկում է մինչև տերևների բացվելը (Մեղրիում, Զանգեզուրում՝ մարտին, այլ վայրերում՝ ապրիլին)։ Կիևում և Վորոնեժում ցրտահարվում է։ Աչքի է ընկնում մեծ դիմացկունությամբ և դեկորատիվ բարձր հատկանիշներով։ Առանձնապես գեղեցիկ է ծաղկման շրջանում։ Քչապահանջ և չափազանց չորադիմացկուն բույս է։

Տարածվածություն
---------------

Տիպիկ հայկական տեսակ է, Հայաստանից դուրս չի հանդիպում։ Տարածված է Իջևանի շրջանի ցածրադիր գոտում (Այգեհովիտ գյուղի շրջակայքում), Արագածի հարավային չոր լանջերում, Ազատ և Միլի գետերի ավազաններում, Գեղարդում, Գառնիում, Խոսրովի անտառում, Երանոսի լեռնաշղթայում, Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում (Լիչքվազ)։ Մշակության մեջ քիչ է հանդիպում։ Աճեցվում է միայն բուսաբանական այգիներում։

Նշանակություն
-------------

Վայրի նշենու պտուղներն ունեն դառը համ։ Նշենու քաղցր սերմերը պարունակում են 40-60 % ճարպային յուղ, սպիտակուցներ և ամիգդալին գլիկոզիդ, որը ֆերմենտների ազդեցության տակ ճեղքվում է՝ առաջացնելով թունավոր կապտաթթու և յուրահատուկ հոտ ունեցող բենզալդեհիդ (դառը նշի հոտով)։ Սերմերը թարմ, չորացած կամ տապակած վիճակում օգտագործվում են սննդի մեջ։ Նշի յուղն օգտագործում են սննդարդյունաբերության, օծանելիքի արտադրության և բժշկության մեջ։ Այն ազդում է մաշկի վրա որպես փափկեցնող և հակաբորբոքային միջոց։ Սերմերից ստացվող քուսպն օգտակար է կենդանիների համար, այն օգտագործվում է որպես անասնակեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 414։
2. ↑  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
Նիշանթաշը շրջանը ձմռանը
**Նիշանթաշը** (թուրքերեն՝ Nişantaşı), փողոց- շրջան Ստամբուլի Շիշլի թաղամասում, Թուրքիայում։ Գտնվում է Ստամբուլի եվրոպական հատվածում։ Սահմանակից է Օսմանբեյին, Թեշվիքիյեին, Մաչկային և Փանգալթըին։

Օսմանբեյը Նիշանթաշըի սիրտը և Ստամբուլի ամենահայտնի առևտրավայրն է։ Այստեղ են գտնվում աշխարհի ամենահայտնի բրենդների խանութները և բուտիկները։ Նիշանթաշըն հարուստ է ճոխ առանձնատներով։ Շրջանում առկա են մեծ քանակությամբ ժամանակակից սրճարաններ, փաբեր, ռեստորաններ և գիշերային ակումբներ։ Զբոսաշրջիկների և տեղացիների կարծիքով կյանքը Նիշանթաշըում սկսվում է գիշերը։ Նիշանթաշըում է գտնվում Ստամբուլի ամենահայտնի փողոցների մեկը` Աբդի Իփեկչի փողոցը։ Նիշանթաշըն համարվում է Թուրքիայի ամենաթանկ փողոցը։ Նիշանթաշըին են նվիրված թուրք հայտնի գրող Օրհան Փամուքի որոշ գործեր։ Նիշանթաշըի շրջանը հիմնվել է Աբդուլ Մեջիդ սուլթանի օրոք։ Փողոցը կառուցվել է նեոդասական ոճով։ Նիշանթաշը թուրքերենում նշանակում է առևտրի վայր։ Բալկանյան պատերազմներից հետո, մեծ քանակությամբ թուրքեր, հատկապես Մակեդոնիայից և Սալոնիկից, տեղափոխվեցին այստեղ, այդ թվում նաև հայտնի թուրք գրող Նազըմ Հիքմեթի ընտանիքը։ Թուրքերից բացի այստեղ բնակվում են նաև հայեր, հույներ, հրեաներ և բուլղարներ։ Իտալացիների կողմից Նիշանթաշըում ժամանակին հիմնվել էր Մաչկային բարձրագույն տեխնիկաարդյունաբերական դպրոցը (թուրքերեն՝ Maçka Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi), որի շենքը հետագայում դարձավ Օսմանյան կայսրությունում Իտալիայի դեսպանատունը։ Ներկայումս դեսպանատունը գտնվում է մայրաքաղաք Անկարա, իսկ այնտեղ` մասնավոր դպրոց է։ Ստամբուլի և Մարմարայի համալսարանների որոշ ֆակուլտետներ գտնվում են Նիշանթաշըում։

Պատկերասրահ
-----------

* Մաչկա Փելըս (1922) նախագծված Ջիուլիու Մոնգերիի կողմից: Այստեղ տեղակայված է Gucci-ի բուտիկը:*Մաչկա Փելըս* (1922) նախագծված Ջիուլիու Մոնգերիի կողմից: Այստեղ տեղակայված է Gucci-ի բուտիկը:
* Մոդեռն ոճի առանձնատուն ՆիշանթաշումՄոդեռն ոճի առանձնատուն Նիշանթաշում
* Մոդեռն ոճի առանձնատուն ՆիշանթաշումՄոդեռն ոճի առանձնատուն Նիշանթաշում
* Թեշվիքիյե մզկիթը ՆիշանթաշըումԹեշվիքիյե մզկիթը Նիշանթաշըում
* Թեշվիքիյե մզկիթը ՆիշանթաշըումԹեշվիքիյե մզկիթը Նիշանթաշըում
* Թեշվիքիյե մզկիթը ՆիշանթաշըումԹեշվիքիյե մզկիթը Նիշանթաշըում
* Աբդի Իփեկչիի հուշարձանը ՆիշանթաշըումԱբդի Իփեկչիի հուշարձանը Նիշանթաշըում
* Աբդի Իփեկչիի հուշարձանը ՆիշանթաշըումԱբդի Իփեկչիի հուշարձանը Նիշանթաշըում
* Աբդի Իփեկչի փողոցը ՆիշանթաշըումԱբդի Իփեկչի փողոցը Նիշանթաշըում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Emporis: Maçka Palas

Արտաքին հղումներ
----------------
**Մամեդհասան Վելիև-Բահարլի** (ադրբ.՝ Məhəmmədhəsən bəy Vəlili-Baharlı, 1896, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 24, 1937(1937-06-24), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի ազգագրագետ, Ադրբեջանի առաջին պետական բանկի գլխավոր տնտեսագետ, խորհրդային իշխանության քաղաքական հալածանքների զոհ։

Առավել հայտնի է իր «Ադրբեջան. ֆիզիկաաշխարհագրական, ազգագրական և տնտեսական ակնարկներ» աշխատության համար, որտեղ նկարագրում է ներկայիս Ադրբեջանի տարածք թյուրքական ցեղերի ներգաղթը և բնակեցումը այդ տարածաշրջանում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1896 թվականին Շուշիում (համաձայն այլ աղբյուրների՝ Բաքվում) բանաստեղծ Նաջաֆկուլու Շեյդայի և Զուլեյխա Վելիևայի ընտանիքում։ Քույրը՝ Սալթանաթ Վելիևա։ Ընտանիքը ծագում էր թյուրքական Բահարլի ցեղից։ Ավարտել է Բաքվի վարժարանը, որից հետո ուսումը շարունակել է Կիևի համալսարանի տնտեսական-աշխարհագրական ֆակուլտետում, որը ավարտել է 1915 թվականին։ Հետո դասավանդել է Բաքվի համալսարանում։ 1919 թվականի վերջից եղել է Ադրբեջանի պետական բանկի տնօրեն։ Խորհրդային իշխանության օրոք աշխատում էր Պլանային պետական կոմիտեում, դասավանդում էր Բաքվի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում։ 1923 թվականին դարձել է Ադրբեջանի հետազոտության և ուսումնասիրության հասարակաության անդամ։ Եղել է ընդհատակյա Ադրբեջանի անկախության հասարակաության քարտուղարներից մեկը։ 1937 թվականին ձերբակալվել է և հալածանքների արդյունքում մահացել նույն թվականի հուլիսի 24-ին (համաձայն այլ աղբյուրների՝ 1943 թվաքականին աքսորավայրում)։

Աշխատություններ
---------------

* Մամեդհասան Վելիև (Բահարլի), Ադրբեջան. ֆիզիկաաշխարհագրական, ազգագրական և տնտեսական ակնարկներ (Azərbaycan: Coğrafi-təbii, etnoqrafik və iqtisadi mülahizat / Азербайджан. Физико-географический, этнографический и экономический очерк), Բաքու, «Hökumət mətbəəsi», 1921։

Գրականություն
-------------

* Ənvər Çingizoğlu, Baharlı oymağı, «Soy» dərgisi, 6(14) Bakı, 2008, səh. 22-79
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi։ Baharlılar.(I kitab. Bakı, 2013)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi։ Baharlılar.(Ensiklopedik məlumat kitabı) (II kitab. Bakı, 2013)
**Սաբլե** (ֆր.՝ sablé, «ավազային»), ֆրանսիական ավանդական չոր փխրուն թխվածքաբլիթ։ Պատրաստում են շաքարային խմորից։ Թխվածքաբլիթին սովորաբար տալիս են կլոր տեսք, եզրերը՝ մատնեքավոր։

Անվանումն առաջացել է Սաբլե սյուր Սարթ տեղանունից։

Պատմություն
-----------

Ըստ ֆրանսիացի գրող Մադամ դը Սևինյեի նամակների, սաբլե հրուշակեղենն առաջին անգամ հայտնվել է 1670 թվականին Սարթ դեպարտամենտի Սաբլե սյուր Սարթ քաղաքում։

Բաղադրատոմս
-----------

Խմորը պատրաստվում է մեկ բաժին շաքարավազից, երկու բաժին կարագից և երեք բաժին բարձր որակի ալյուրից։ Խմորի մեջ կարող են ավելացնել հավկիթի դեղնուցներ, թանձրացուցիչ, կարտոֆիլի օսլա։ Թխվածքաբլիթի մեջ, որպես լցոն, կարելի է ավելացնել որևիցե ջեմ կամ այլ խորիզ՝ նուշի, կիտրոնի կամ նարնջի համով։

Տարատեսակներ
------------

Ֆրանսիայի շատ շրջաններում ավանդաբար պատրաստում են սաբլեի տարբեր տարատեսակներ։

Ֆրանսիայից դուրս այս թխվածքաբլիթները ներմուծվել են բազմաթիվ երկրների ազգային խոհանոցներ՝ օրինակ Ավստրիայի։

Գրականություն
-------------

* *Бану Атабай* Скромные Вкусы рецепты с.1171 ISBN 975-92047-3-8
* *Селезнёв А.* Библия Кондитера М. Эксмо, 2012 c.103 ISBN 978-5-699-64742-2

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Dictionnaire historique de la langue française - Le Robert* d'Alain Rey.
2. ↑  Les biscuits bretons en quête de protection
3. ↑  *Селезнёв А.* Кондитерские мировые хиты М. Эксмо, 2012 c.72

Արտաքին հղումներ
----------------

* Receta de galletas *sablé* (անգլ.)
* *Sable Biscuits* Archived 2014-05-21 at the Wayback Machine. en Wellsphere.com (անգլ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սաբլե** կատեգորիայում։ |
| **՞**Սարդ-խաչափառ |
| --- |
| Սարդ-խաչափառՍարդ-խաչափառը տերևի վրա (*Ozyptila praticola*)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Thomisidae
Sundevall, 1833 |
|  |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սարդ-խաչափառներ**, կամ էլ **սարդ-խեցգետին** (լատին․՝ Thomisidae) — մտնում է սարդերի ընտանիքի մեջ։ Իր կողք շարժվելու հնարավորությունից նրան անվանել են նաև բոկոհոդ։ Նրա առաջին երկու զույգ ոտքերը, որոնք տեղաբաշխված են ճակատի մոտ, ավելի երկար ու մեծ են, քան երրորդ ու չորրորդ զույգ ոտքերը։ Սարդ-խաչափառների մեծ մեծ մասը (օրինակ, *Thomisus spp.*, *Misumena spp.*) իրենց հիմնական ժամանակը անցկացնում են ծաղիկների վրա, սպասելով իրենց որսին։ Այլ տեսակներ (օրինակ, *Xysticus spp.*) իրենց ուտեստին հանդիպում են ավելի շատ ծառերի վրա։ Խաչափառները սարդոստայններ չեն պատրաստում, նրանք միայն իրենց ճկուն և արագաշարժ ոտքերի միջոցով են կարողանում որս անել։ Սարդ-խաչափառները, ճշմարիտ ասած, ունեն մի պաշտպանիչ գունազարդում, որը նրանց պաշտպանում է ավելի մեծ ու վտանգավոր գիշատիչներից, և այդ նյութը նրանք կարողանում են ստեղծել իրենց մաշկի կերպարանափոխության միջոցավ։ Այս սարդ տեսակների մեջ կան այնպիսիք ովքեր ապրում են սովորաբար ավելի վառ գունավոր ծաղիկների վրա, կան նաև այնպիսիքները ովքեր ապրում են ծառի կեղևների կամ էլ դարչնագույն գետնի վրա։ Մի շարք տեսակների մոտ գոյություն ունեն բազմագույնավորվածության կարողություն։ Համաշխարհային կենդանական աշխարհում գոյություն ունի ավելի քան 170 սարդային ընտանիք, և ավելի քան 2000 տեսակ։ Այս տեսակի սարդերը մարդկանց համար վտանգավոր չեն։

Տեսակներ
--------

* *Amyciaea*
* *Aphantochilus*
* *Coriarachne*
* *Diaea*
* *Heriaeus*
* *Lysiteles*
* *Misumena*
* *Misumenoides*
* *Misumenops*
* *Oxytate*
* *Ozyptila*
* *Pistius*
* *Rejanellus*
* *Runcinia*
* *Synema*
* *Thomisus*
* *Tmarus*
* *Xysticus*

և այլ տեսակներ։

* Thomisus sp.*Thomisus* sp.
* Diaea dorsata*Diaea dorsata*
* Misumena vatia*Misumena vatia*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Լանգե Ալեկսանդր Բորիսովիչ Չելիցերատայի ենթատեսակ // Կենդանիների կյանք։ Том 3. Членистоногие: трилобиты, хелицеровые, трахейнодышащие. Онихофоры / под ред. М. С. Гилярова, Ф. Н. Правдина, гл. ред. В. Е. Соколов. — 2-е изд. — М.: Просвещение, 1984. — С. 69. — 463 с.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780152112 |

 |
**Հովհաննես Պողոս II-ի հուշարձան** (իսպ.՝ Monumento al Papa Juan Pablo II), հուշարձան, որը գտնվում է Իսպանիայի Տեներիֆե կղզու Սան Կրիստոբալ դե լա Լագունա քաղաքում։ Տեղակայված է Պլացա Դոկտոր Օլիվերայի հրապարակում՝ Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի եկեղեցու մուտքի մոտ։ Հուշարձանը նվիրված է Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս II-ին։

Հուշարձանի հեղինակը լեհ քանդակագործ Չեսլավ Դզվիգայն է։ Հուշարձանը նվիրվել է քաղաքին Յան Կոբիլյանսկիի անվան լեհական հիմնադրամի և Լատինական Ամերիկայի «Հասարակության խորհուրդ» և «Լեհական կազմակերպություններ» կազմակերպությունների կողմից։

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2012 թվականի ապրիլի 15-ին։ Հուշարձանը օծվել է Սանթոս Աբրիլ Կաստելոյի և Սան-Կրիստոբալ-դե-լա-Լագունի եպիսկոպոսական թեմի եպիսկոպոս՝ Բերնարդո Ալվարես Աֆոնսոյի ներկայությամբ։

Հուշարձանի մոտավոր քաշը մոտ 1 տոննա է, իսկ նրա բարձրությունը կազմում է 2,2 մետր։ Քանդակը տեղադրված է պատվանդանի վրա։ Վերջինս պատրաստված է Տեներիֆեի ավանդական հրաբխային քարից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Empiezan a instalar una estatua de dos metros de Juan Pablo
2. ↑  El cardenal Santos Abril preside la bendición de un monumento al Papa Juan Pablo II en la ciudad de La Laguna (Tenerife)
3. ↑  La Concepción de La Laguna acoge la inauguración de un monumento al Papa Juan Pablo II
**Շաբ Է Յալդա** (պարսկերեն՝ یلدا), **Շաբ-Է Չելլե** (պարսկերեն՝ شب چله), հնագույն իրանական տոն, սկզբնապես նշվել է տարվա ամենաերկար գիշերվա օրը, այսինքն՝ ձմեռային արևադարձի նախօրեին։

1925 թվականին իրանական օրացույցի բարեփոխումից հետո, որը սեզոնային միջոցառումները կապակցեց օրացույցի օրերին, Յալդան նշվում է տասներորդ ամսվա (Դեյ) առաջին օրվա գիշերը։ Հաշվի առնելով տոների ամենամյա տեղաշարժերը՝ տոնը կարող է ձմեռային արևադարձից մեկ օրով շուտ կամ ուշ տոնվել։

Սեղանի ավանդական զարդարումը Շաբ է Յալդայի օրը
Սասանյան կայսրության անկումից և իսլամի տարածումից հետո այս տոնի նշանակությունը անկում ապրեց, Յալդան դարձավ ընտանեկան զրադաշտական տոն։ Ձմռան կեսին թարմ մրգերի օգտագործումը հիշեցնում է աշնանացանի պաշտպանության համար աստվածներին խնդրելու հնագույն սովորույթները։

13-րդ դարի վերջերին իրանական բանաստեղծ Սաադին իր Բուստանում գրել է՝ «Այս առավոտը չի բացվի, քանի դեռ չի վերջացել Յալդայի գիշերը»։

2008 թվականին հատուկ արարողության ժամանակ Յալդայի գիշերը պաշտոնապես ընդգրկվեց Իրանի ազգային գանձերի ցանկում։

Պատկերասրահ
-----------

* Յալդայի գիշերվա սեղանըՅալդայի գիշերվա սեղանը
* Յալդայի գիերվա տորթՅալդայի գիերվա տորթ
* Յալդայի գիշերվա բաղադրիչներըՅալդայի գիշերվա բաղադրիչները
* Լոգո ձևավորված Յալդայի գիշերվա համարԼոգո ձևավորված Յալդայի գիշերվա համար
* Յալդայի գիշերվա մրգերըՅալդայի գիշերվա մրգերը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Richter Joanne (2005)։ *Iran, the culture*։ New York: Crabtree Pub. Co.։ էջեր 18։ ISBN 0-7787-9317-6
Տե՛ս նաև՝ Գրիգոր Ա (այլ կիրառումներ)

**Գրիգոր Ա Սյունի** կամ **Գրիգոր Աշոտյան** (*անհայտ* - 1084), Սյունիքի թագավոր (1051 - 1072)։ Ծագում էր Սյունիների իշխանական տոհմից։ Գահ է բարձրացել անժառանգ ավագ եղբոր՝ Սմբատ Բ արքայի մահից հետո։ Գրիգոր Ա-ն ամուսնացած էր Արցախի ականավոր իշխան Սահակ Սևադա Բ-ի դստեր՝ Շահանդուխտի հետ։ Նրանք նույնպես ժառանգ չունեին, այս փաստն արձանագրված է Վահանավանքի սուրբ Աստվածածին կրկնահարկ եկեղեցու 1086 թվականի վիմական բնագրում։

Գրիգոր Ա-ն հաստատուն է դարձրել Լոռու թագավորության հետ կապը, 1046 թվականին Լոռու Դավիթ Անհողին թագավորի հետ ջախջախել Դվինի ամիրայի զորքերին։ Սյունիքի իշխանների զորքերը համախմբելով՝ նա պատրաստ էր դիմակայել սելջունկերի հարձակմանը։ Ձևականորեն ընդունել է Ալփ-Ասլանի գերիշխանությունը և պահել երկրամասը։

Բաղաբերդ
Սմբատ Բ և Գրիգոր Ա թագավոր-եղբայրները զբաղվել են շինարարական աշխատանքներով։ Աջակցել և «ամենայն պիտոյիւք» օգնել են Տաթևի վանքի, Վահանավանքի, Բղենո-Նորավանքի և հոգևոր-կրթական այլ կենտրոնների վերանորոգման աշխատանքներին։ Նրանց գահակալության տարիներին առավել հարստացան Սյունիքի կրոնական օջախները, առանձնապես Տաթևի վանահայրությունը, որն ուներ միաբանության ավելի քան 1000 անդամ։

Գրիգոր Ա-ի մահվանից հետո Սյունյաց ազնվականության որոշմամբ թագավոր է հռչակվում Շահանդուխտ թագուհու կրտսեր եղբայր Սենեքերիմը։

Աղբյուրներ
----------

* Գրիգոր Գրիգորյան, Սյունիքի թագավորությունը (X–XII դարեր) Archived 2015-06-30 at the Wayback Machine.

Տես նաև
-------

* Գրիգոր Բ Սենեքերիմյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 212.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 212)։*  |


| ⛭Տոհմածառ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Աշոտ Սյունի |  | Գրիգոր Ա Սյունի |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Նախորդող**Սմբատ Բ Սյունի 1040–1051** | **Սյունիքի արքաԳրիգոր Ա Սյունի**1051 - 1072 | Հաջորդող**Սենեքերիմ Սևադյան 1072–1096** |
**Հովսիան** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ), մանրանկարիչ և գրիչ, Վասպուրականի մանրանկարչության դպրոցի վաղ շրջանի «ժողովրդական ուղղության» ներկայացուցիչ։ Ապրել ու ստեղծագործել է XIII դարի 2-րդ կեսին - XIV դարի սկզբին, Վանա լճից հյուսիս-արևելք գտնվող Առբերանի (Քաջբերունիք) գավառի Բերդակ և Հազարակն գյուղերում։ Աշակերտել է Աստվածատուր քահանային։ Հովսիանի ընդօրինակած և պատկերազարդած ձեռագրերից երեք Ավետարան գտնվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում (XIII դարի վերջի № 10670, 1306-ի № 4806, 1316-ի № 4818) և մեկը (1298 թ.)՝ Վիեննայի ազգային գրադարանում։ Նրա մի շարք մանրանկարներում գրեթե նույնությամբ պահպանված է վաղ քրիստոնեական արվեստում կիրառված պատկերագրությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 6. — էջ 582.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 582)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Շաբուրիձեներ** կամ **Շաբուրիշվիլիներ** (վրաց.՝ შაბურიშვილი), միջնադարյան վրացական ազնվականական տոհմ, որը ծագել է Պարսկաստանի Սասանյան արքայատոհմից։ Վերջինիս ներկայացուցիչները 13-15-րդ դարերում գահակալել են Արագվիի իշխանությունում։

Ըստ ընդունված վարկածի՝ Շաբուրիձեները սերվում են Գեորգի III-ի օրոք Վրաց թագավորությունում հաստատված մի իսլամադավան իշխանից (ամենայն հավանականությամբ միջնադարյան Հայաստանում կառավարած քրդական ծագում ունեցող Շադդադյանների տոհմից)։ Շաբուրիձեները, որպես ազնվականական տոհմ, առաջին անգամ հիշատակվել են միայն 14-րդ դարի վերջում՝ 1380 թվականին։

Շաբուրիձեները կարողանում են օգտվել Վրաց թագավորության ներսում բռնկված ավատատիրական երկպառակտչություններից և զբաղեցնել Արագվի գետի հովիտը՝ Մցխեթ-Մթիանը (Դուշեթ կենտրոնով)։ Շուտով Դուշեթը դառնում է Շաբուրիձեների տոհմական կալվածքը, իսկ հարակից շրջանների միավորման հետևանքով վերջիններս ստեղծում են Արագվիի իշխանությունը (վասալական տերություն)։ Այս շրջանում Շաբուրիձեների տոհմի ներկայացուցիչներն ունեին բավականին ազդեցիկ դիրք, որն էլ պայմանավորված էր բուն Վրաստանում իշխող Բագրատիոնիների հետ վերջիններիս սերտ ազգակցական-բարեկամական կապերով։ Նշանավոր դեպք է վրաց արքա Վախթանգ III-ի ամուսնությունը Շաբուրիձեներից սերվող Հռիփսիմե անունով մի ազնվական տիկնոջ հետ (այս մասին հավաստում է «Քարթլիս ցխովրեբան»։ Շաբուրիձեների հետ խնամիական կապեր է հաստատել նույնիսկ Բյուզանդական կայսրության վերջին արքան՝ Կոստանդին XI Պալեոլոգոսը, ով գալով Վրաստան կնության է առել Շաբուրիձեների ընտանիքից մի անանուն կնոջ և վերջինիս տարել Կոստանդնուպոլիս։

Չնայած վերջիններիս ազդեցիկ հեղինակությանը՝ 15-րդ դարում Արագվիի իշխանությունում վերջիններիս ժառանգական իշխանությունը դադարում է։ Շաբուրիձեները հիմնականում ունեցել են էրիսթավիի և ազնաուրիի տիտղոսներ։ 18-րդ դարում Շաբուրիձեների մեկ այլ ճյուղ հաստատվել է Ռուսական կայսրությունում՝ սկզբնավորելով Շաբուրովների տոհմին։

Տես նաև
-------

* Վրաստանը զարգացած միջնադարում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Allen, W.E.D. (1964), Trivia Historiae Ibericae, 2-4. *Bedi Kartlisa*, 17-18; 45-46: p. 166.
2. ↑  Toumanoff, Cyril (1949–51). The Fifteenth-Century Bagratids and the Institution of Collegial Sovereignty in Georgia. *Traditio* 7: 201-2.



|  |
| --- |
| 
  **Վրաստան**   **Պատմություն**
 |
Մողես
**Սառնարյուն կենդանիներ**, փոփոխաջերմ կենդանիներ, պոյկիլոթերմ ( հունարեն՝ ποικίλες- այլազան, բազմազան և θερμοκρασία – ջերմություն) կենդանիներ, մարմնի կայուն ջերմաստիճան չունեցող կենդանիները (բոլոր անողնաշարավորները, ողնաշարավորներից՝ ձկները, երկկենցաղները, սողունները)։ Սառնարյուն կենդանիների մարմնի ջերմաստիճանը հավասար է շրջապատող միջավայրի ջերմաստիճանին կամ 1–2 °C-ով բարձր է։ Մկանային աշխատանքի ժամանակ այն բարձրանում է․ օրինակ, իշամեղուների թռիչքի ընթացքում հասնում է մինչև 44 °C-ի (երբ օդի ջերմաստիճանը 4—8 °C է)։ Շրջապատող միջավայրի ջերմաստիճանի բարձրացումից կամ նվազումից (որոշ օպտիմալ սահմաններից ավելի) սառնարյուն կենդանիներն անզգայանում են (անաբիոզի վիճակ) կամ ոչնչանում։ Շատ սառնարյուն կենդանիներ անզգա վիճակում են անցկացնում տարվա մեծ մասը, օրինակ, տափաստանային կրիան ակտիվ է ընդամենը 3 ամիս։ Սառնարյուն կենդանիների մարմնի ջերմաստիճանը կախված է արևի ճառագայթների և մթնոլորտային գործոնների ազդեցությունից, կենդանու գունավորումից և այլն։ Սառնարյուն կենդանիները չունեն ջերմակարգավորող ֆիզիոլոգիական մեխանիզմներ, որը պայմանավորված է կենտրոնական նյարդային համակարգի թույլ զարգացումով, նյութափոխանակության պրոցեսների ցածր մակարդակով և այլ գործոններով։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 190)։*  |
**Վիեննայի զինանշան** (գերմ.՝ Wiener Wappen), Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի պաշտոնական խորհրդանիշը։

Խորհրդանիշը պաշտոնապես ընդունվել է 1998 թվականին։ Բավականին նման է Ավստրիայի Հանրապետության զինանշանին։ Այն իրենից ներկայացնում է սև արծիվ, որն իր վրա կրում է կարմիր վահան։

Նկարագրություն
--------------

Զինանշանն օգտագործվում է երկու տարբերակով։ Վիեննայի մեծ զինանշանն իրենից ներկայացնում է միագլուխ սև արծիվ՝ ոսկե ճիրաններով ու կտուցով։

Արծվի կրծքի շրջանում գտնվում է կարմիր վահան՝ արծաթյա վահանով։ Փոքր զինանշանը կազմված է միայն վահանից։

Մեծ զինանշանը ներկայացնում է Ավստրիայի մայրաքաղաքը միջազգային մարաթոնների և պաշտոնական հանդիպումների ժամանակ։

Պատմություն
-----------

Վիեննային վերաբերվող ամենահին փաստաթղթերում հայտնաբերված կնիքի վրա, որպես Վիեննայի խորհրդանիշ եղել է հասարակ սև արծիվ՝ առանց որևէ այլ տարրերի։ Ամենայն հավանականությամբ այս ընտրությունը կապված էր Ավստրիայում կառավարող Բաբենբերգ դքսերի հետ։

13-րդ դարի վերջում Ավստրիայի զինանշանի փոխարեն եղել է միայն քրիստոնեական խաչ, սակայն այն ո՛չ տպագրվել է, և՛ ոչ էլ հայտնվել է մետաղադրամների դիմերեսներին կամ դարձերեսներին։ Խաչը եղել է արծաթագույն։

Խաչի և արծվի առաջին համադրությունը ի հայտ է եկել 1327 թվականին։ Ավստրիայի մայրաքաղաքի ներկայիս զինանշանն ընդունվել է 1998 թվականին։

Տես նաև
-------

* Ավստրիայի զինանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Landesgesetzblatt für Wien 10/1998 | Symbole der Bundeshauptstadt Wien

Գրականություն
-------------

* *Peter Csendes, Wolfgang Mayer.* Wappen und Siegel der Stadt Wien / Венский городской и земельный архив. — Вена, 1986.
* *Peter Diem, Michael Göbl, Eva Saibel.* Die Wiener Bezirke. Ihre Geschichte, ihre Persönlichkeit, ihre Wappen / Deutike. — Вена, 2002. — ISBN 3-85223-463-8.
* *Peter Diem.* Die Symbole Österreichs. Zeit und Geschichte in Zeichen / Kremayr & Scheriau. — Вена, 1995. — ISBN 3-218-00594-9.
* *Franz Gall.* Österreichische Wappenkunde / Böhlau. — Вена, 1996. — ISBN 3-205-98646-6.
* Hanns Jäger-Sunstenau: *500 Jahre Wappenbrief für die Stadt Wien*. In: *Jahrbuch des Vereines für Geschichte der Stadt Wien* 17/18, 1961/62, 1011-4726, стр. 53-85

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վիեննայի զինանշան** կատեգորիայում։ |
**Վասիլի Յակովլևիչ Սավելև-Դամուրին** (1886 - 1965), ռուս խորհրդային երգիչ (դրամատիկական տենոր), ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1947)։

1926 թվականին ավարտել է Օդեսայի թատերական դպրոցը։ Միաժամանակ աշխատել է ժողովրդական օպերային կոլեկտիվում, մասնակցել համերգների։ 1936-1940 թվականներին երգել է Լենինգրադի, Մոսկվայի, Բաքվի, Պերմի օպերային թատրոններում։ 1940- 1953 թվականներին՝ Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգիչ։ Սավելև-Դամուրինը վարպետորեն տիրապետել է ֆրազավորման արվեստին, հատկապես հաջողվել են դրամատիզմով հագեցված արիաները։ Դերերգերից են՝ Սոբինին (Դլինկայի «Իվան Սուսանին»), Գերման, Վոդեմոն (Չայկովսկու «Պիկովայա դամա», «Իոլանտա»), Օթելլո, Ռադամես (Վերդիի «Օթելլո», «Աիդա»), Վալտեր (վագների «Նյուրնբերգյան մայստերզինգերներ»), Ռաուլ (Մեյերբերի «Հուգենոտներ»), Կանիո (Պուչչինիի «Պայացներ»), Աշուղ (Կնիպպերի «Հյուսիսային քամի»), Խոզե (Բիզեի «Կարմեն»)։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 205)։*  |
**«Վիլյանդի»** (էստ․՝ Jalgpalliklubi Viljandi Tulevik), էստոնական ֆուտբոլային ակումբ է Վիլյանդի քաղաքից, ստեղծվել է 1912 թ.։ Տնային հանդիպումներն ակումբն անցկացնում է «Վիլյանդի» մարզադաշտում։ Կալեվի հետ ունեցած երկխաղյա դիմակայությունից հետո ակումբը ստիպած էր լքել Մեյստրիլիգան ու հանդես գալ ավելի թույլ դիվիզիոնում, սակայն շնորհիվ «Մաագ» և «Տամմեկա» ակումբների միավորման, ակումբը պահպանեց իր դիրքը Մեյստրիլիգայում։ Ակումբը 2 անգամ հանդես է եկել գավաթի խաղարկության եզրափակչում, սակայն 2 անգամն էլ զիջել է Լեվադիային (2։3, 1999 թ. և 0։2, 2000 թ.)։ Լավագույն արդյունքն Էստոնիայի առաջնությունում եղել է այն, որ ակումբը 1999 թ. կարողացել է գրավել երկրորդ հորիզոնականը։

Վիլյանդին Էստոնիայի առաջնություններում
--------------------------------------

Նվաճումներ
----------

• Էստոնիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 1999 թ.

• Էստոնիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1997/98

Հայտնի ֆուտբոլիստներ
--------------------

• Էստոնիա Մարկ Շվեց

• Էստոնիա Ռագնար Կլավան

• Էստոնիա Տավի Ռյահն

• Էստոնիա Մարտին Կաալմա

Պաշտոնական կայք
---------------

www.jktulevik.ee. պաշտոնական կայք
**Խայիմ Սոլոմոնովիչ Սուտին** (ֆր.՝ Chaim Soutine, հունվարի 13, 1893(1893-01-13), Սմիտովիչի, Q111189205?, Վանահոր Գավառ, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 9, 1943(1943-08-09)[…], Փարիզի 16-րդ շրջան, Փարիզ), Ռուսաստանում ծնված հրեական ծագումով ֆրանսիացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Խայիմ Սուտին ծնվել է Մինսկի մոտ գտնվող 400 բնակչով Սմիլավիչի փոքրիկ գյուղում՝ աղքատ ընտանիքում։ Սուտինը տասնմեկ երեխաներից տասներորոդն էր։ Նկարել սկսել է 13 տարեկանից։ 1909 թ. Սուտինը դասընկերոջ Միխայել Կիկոյինի հետ մեկնում է Մինսկ։ Իսկ 1913 թ.` Վիլնյուս և ընդունվում է տեղի արվեստի ակադեմիա, որն էլ ավարտում է 1913 թ.: Նույն թվականի հուլիսին Խայիմ Սուտինը ժամանում է Փարիզ, որտեղ ծանոթանում է այդ ժամանակ Փարիզում ապրող և ստեղծագործող այնպիսի նկարիչների հետ, ինչպիսիք են Ֆեռնան Լեժեն, Ալեքսանդր Արխիմպենկոն, Մարկ Շագալը, Օսիպ Զադկինը, Անրի Լորանսը, Մուաս Կիսլինգը և Ամեդեո Մոդիլիանի ն։ Վերջինը հետագայում դառնում է Սուտինի մտերիմ ընկերն ու հովանավորը։ Մոդիլիանին Սուտինին ծանոթացնում է Արվեստաբան և կոլեկցիոներ Լեոպոլդ Զբորովսկու հետ։ Կարճ ժամանակով Սուտինը մտնում է Ֆեռնան Կորմոնի ակադեմիա, որը նախկինում դասավանդել էր Վան Գոգին և Տուլուզ-Լոտերկին։ Սուտինը մեծ ազդեցություններ է կրում Էլ Գրեկոյից, Վելասկեսից և Ռեմբրանդտից։ Սակայն ամենաշատը ազդվում է Սեզանից, Վան Գոգից և Պիեր Բոնարից։ Այդ կարևոր ֆորմալ ազդեցությունները զգալի են Սուտինի 1918 թ. սկզբի աշխատանքներում։ Բոնարը սովորեցնում է Սուտինին դեռևս «թաց» գույներով աշխատել կուռ կառուցվածքային նկարչություն վրա։ 1918 թ. Սուտինը իր բարեկամ Մոդիլիանիի հետ թողնում է Փարիզը և մեկնում Ֆրանսիայի հարավ՝ Կան-սյուր-Մեր։

Սուտինի դիմանկարները
--------------------

* Ամեդեո Մոդիլիանի, Սուտինի դիմանկարը, 1917 թ.Ամեդեո Մոդիլիանի, Սուտինի դիմանկարը, 1917 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  The Fine Art Archive
4. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
5. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
6. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
7. ↑

Արտաքին հղում
-------------

* Ceret-Museum-ի կայքը (ֆր.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave · gravsted.dk |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10122176 · BIBSYS: 90899326 · BNC: a1069481x · BNE: XX1444732 · BNF: 13948329f · CiNii: DA00373926 · CONOR: 60321123 · GND: 118615785 · ISNI: 0000000108758025 · LCCN: n50021650 · NDL: 00475383 · NKC: ola2002151597 · NLA: 35514838 · NLP: a0000001809028 · NSK: 000013758 · NTA: 068883579 · NUKAT: n00028291 · LIBRIS: 244387 · SUDOC: 028718038 · VIAF: 18015110 · ULAN: 500004801 · WorldCat VIAF: 18015110 |

 |

 |
**Շեկելի խորհրդանիշ** կամ **շեկելի նշան**, տպագրական խորհրդանիշ, որն ընդգրկված է Յունիկոդի ստանդարտի «Արժույթի նշան» (անգլ․՝ *Currency Symbols*) խմբում և կոչվում է «Նոր շեկելի խորհրդանիշ» (անգլ․՝ *New sheqel sign*)․ կոդը՝ U + 20AA։ Դրա հիմնական նպատակը նոր շեկելի՝ Իսրայելի ազգային արժույթի ներկայացումն է։

1980 թվականից մինչ 1985 թվականը որպես շեկելի խորհրդանիշ օգտագործվել է ոճազարդված ש (շին) տառը։

Այս գործառույթներն իրականացնող բնութագրական նիշերը. հին շեկելի համար՝ ש, նոր շեկելի համար՝ ₪ • ש"ח • ש • NIS։ Բացի այդ, դրանց հակիրճ ներկայացման համար օգտագործվում են ISO 4217 ստանդարտի կոդեր՝ համապատասխանաբար, ILR և ILS (376)։

Գրություն և կիրառություն
------------------------

**₪** նշանը իրենից ներկայացնում է եբրայերենի այբուբենի երկու տառերի միացագիր՝ **ש** (շին) և **ח** (խեթ), որոնցով սկսվում է Իսրայելի ազգային արժույթի լրիվ անվանումը։ Այս տառերի ևս մեկ համակցություն է **ש"ח** կրճատումը (արտասանվում է «շախ»)։ Միաժամանակ այս նշաններով Իսրայելում օգտագործվում է անգլերեն 
**NIS** հապավումը (անգլ.՝ New Israeli Sheqel), որը նշանակում է նորիսրայելական շեկել։

Շեկելի նշանը (1980—1985)
1980 թվականին ներդրված և նոր շեկելին նախորդող արժույթի՝ շեկելի (ներդրվել է 1985 թվականին) խորհրդանիշն է , այսինքն՝ ոճազարդված ש տառը (շին)։

Եբրայերեն տեքստում շեկելի նշանը տեղադրվում է թվի ձախ մասում (օրինակ՝ ₪12,000), ինչպես և դոլարի նշանը ($)։ Նշանը կա՛մ թվից չի բաժանվում բացատով, կա՛մ առանձնացված է նեղ բացատով։

Իսրայել պետության «շեկել» անվանումով դրամական միավորների ցանկ

| Դրամական միավոր(անգլ․ և/կամ տվյալ երկրի լեզվով) | Պետություն(տարածաշրջան) | Շրջանառությանժամանակաշրջան | Կարճ ներկայացման տարբերակներ | Կիրառության օրինակներ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| կոդեր ISO 4217 | արժույթի նշաններ | դրամական նշանների վրա | դրոշմանիշերի վրա |
| **Գոյություն ունեցող արժույթներ** |
| Նորիսրայելական շեկել(անգլ.՝ new sheqel; եբրայերեն՝ שקל חדש‎) | Իսրայել Իսրայել | 1985 — մեր օրեր | ILS (376) | ₪ • ש"ח • ש • NIS |  |  |
| **Պատմական արժույթներ** |
| [Հին] շեկել(անգլ.՝ sheqel; եբրայերեն՝ שקל‎) | Իսրայել Իսրայել | 1980—1985 | ILR | ש •  |  |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տես, օրինակ, сайт Archived 2012-03-29 at the Wayback Machine. Իսրայելի բանկ
2. ↑  Մանրամասն տես «Արժույթի նշան» հոդվածը

Տես նաև
-------

Արժույթի նշան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pinterest: Shekel Sign

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
 Եբրայական գիր |
| --- |
|  |
| א · ב · ג · ד · ה · ו · ז · ח · ט· י · כ ך · ל · מ ם · נ ן · ס
· ע · פ ף· צ ץ · ק · ר· ש · ת |

 |

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Շեկելի նշան** կատեգորիայում։ |
**«Ձյուն ամառվա կեսին»** (ռուս.՝ «Снег среди лета»), 1967 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Գեորգի Օվչարենկոն Կալիխան Իսկակովի սցենարով «Ղազախֆիլմ» կինոստուդիայում։

Սյուժե
------

Հայրենի Ալթայի կոլտնտեսություն, որտեղ ապրում են ղազախներն ու ռուս կերժակները, ռազմական փորձարկող օդաչու Բեկ Քարամսակովը արձակուրդ է գալիս իր քրոջ՝ Խատշայի մոտ։ Նրա ժամանումը արժանանում է տեղացի վարորդ Ֆեոդորի դժգոհությանը. նրա խորթ քույրը՝ Անֆիսան և Բեկը սիրահարվում են միմյանց, բայց Ֆեոդորը նույնպես սիրահարված է Անֆիսային... Միևնույն ժամանակ Բեկը ներգրավվում է կոլտնտեսության ացմանը ավանդական ձիաբուծությունից դեպի եղջերուների բուծում, որոնց եղջյուրները պետք է հսկայական եկամուտ բերեն, և շուտով այդ վայրերով պետք է անցկացվի մայրուղի։ Նման վերակազմավորումը լիովին կփոխի բնակիչների գերակշռող մասի կյանքն ու նրանց միջև եղած հարաբերությունները։

> 
> 
> Իր առաջին սցենարում («Ձյուն ամառվա կեսին» ֆիլմը) երիտասարդ սցենարիստ Կ. Իսկակովը բարձրացրել է խնդիրներ քաղաքակրթության և բնության միջև հարաբերությունների, դրա նկատմամբ տարբեր մոտեցումների վերաբերյալ:— «Простор» ամսագիր, 1976
> 
>

Դերերում
--------

* Կուատբայ Աբդրեիմով - Բեկ Կարասմակով
* Տատյանա Բեստաևա - Անֆիսա
* Ռոման Գրոմադսկի - Ֆեոդոր
* Նուկետայ Միշբաևա - Խատշա
* Եվգենի Դիորդիև - Աֆանասի
* Ե. Կոսիբաև - Նուրլան
* Բ. Աուելբեկով - Այդար

Ֆիլմի մասին
-----------

Կան պնդումներ, որ սա մոռացված ֆիլմ է, քանի որ 2013 թվականին Ռոման Գրոմադսկին ասել է, թե «այս ֆիլմը ոչ ոք երբևէ չի տեսել, սակայն դա այդպես չէ. կինոգետ Սերգեյ Կուդրյավցևի տվյալներով՝ ֆիլմը թողարկվել է համամիութենական էկրանին 1971 թվականին և բավականին հաջող է եղել «Ղազախֆիլմ» կինոստուդիայի ֆիլմերի շարքում. 228 օրինակով տպաքանակի դեպքում այն դիտել է 2,6 միլիոն հանդիսատես։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Актер Роман Громадский. «Когда в театре нет работы — для меня как будто свет погас» Archived 2021-04-18 at the Wayback Machine. // Театрал, 29 августа 2013
2. ↑  Советские фильмы по посещаемости (ниже 3 млн и выше 1 млн) Archived 2021-04-18 at the Wayback Machine. // На нет и кина нет! (kinanet), 21 апреля 2020

Աղբյուրներ
----------

* Снег среди лета // Советские художественные фильмы: 1968—1969. — М.: Нива России, 1995. — стр. 105
* «Ձյուն ամառվա կեսին» Archived 2021-04-18 at the Wayback Machine. // Ղազախֆիլմ
| **՞**Սեմյոնովի սևամարմին |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Սևամարմիններ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Սեմյոնովի սևամարմին |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Cyphostethe semenovi

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սեմյոնովի սևամարմին** (լատին․՝ Cyphostethe semenovi), սևամարմինների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10,5-13,5 մմ երկարությամբ, տափակ, նեղ ձվաձև մարմնով, ոչ խոշոր չափի բզեզ է։ Մուգ շագանակագույն վերջույթներով այս բզեզի գունավորումը սև է, ծածկույթները` սև, չափավոր փայլուն։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված են Հայաստանում, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Հայաստանում հայտնի է Արարատի մարզից` Սուրենավան գյուղի շրջակայք և Գոռավանի ավազուտներից` Վեդի քաղաքի մոտ։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են օշինդրային կիսաանապատներում և ավազային անապատներում, հանդիպում՝ մայիսի կեսից մինչև օգոստոս, գարնանը ակտիվ են ցերեկը, ամռանը շոգ եղանակին` մթնշաղին։ Բարձրանում են խոտաբույսերի ցողունների վրա, սնվում են մեռած բուսական մնացորդներով։

Զարգացման առանձնահատկությունները հայտնի չեն։

Պահպանություն
-------------

Ոչ բարձր թվաքանակով, սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հանդիպում են եզակի առանձնյակներ։

Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում անասունների գերարածեցումը և հողերի գյուղատնտեսական յուրացումը։

Պահպանվում է «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Վորյեմա**, ծոց (ֆյորդ) Բարենցի ծովում, Վորյեմա գետի՝ դեպի ծով ելքի սկզբնամասում։ Երկարությունը 2 կմ է, լայնությունը՝ 600 մ։ Ափերը հիմնականում սուր ժայռերով են պատված, հարավարևելյան մասում դաշտավայրային ռելիեֆ է։

Ծովածոցը բաց է հյուսիսից։ Արևմուտքից մուտքը փակված է Շերգարսնեսետ հրվանդանով և Վորյեմայով (արևելքից)։ Հարավային մասում՝ Ֆինգամնեսետ հրվանդանի մոտ, ծոց են թափվում Ստուրբեկեն գետի վտակները։

Ծոցի երկայնքով է անցնում Նորվեգիայի և Ռուսաստանի պետական սահմանը։ Ջրային ավազանի մեծ մասը գտնվում է նորվեգական Ֆինմարքում, մնացած մասը՝ ռուսական Մուրմանսկի մարզում։ 1920 - 1944 թթ.-ներին ծոցի երկայնքով անցել է ֆինա-նորվեգական պետական սահմանը։

Ափին տեղակայված են Բեքլանդ ու Գրանսե Յակոբսելվ նորվեգական բնակավայրեր և ռուսական «Եկատերինյան» ռադիոլոկացիոն հենակետը Արևմտյան ափին է գտնվում Օսկար II-ի եկեղեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տոպոգրաֆիական քարտեզ համար R-36-86-А, Б 1:50 000
2. ↑  Где в Мурманской области находится первый пограничный знак, поставленный еще по указу императрицы Екатерины? (ռուսերեն)
**Շաքարե բամբակ** (գերմ․՝ Zuckerwatte), խոհարարական արտադրանք, քաղցրավենիք, որը տեսքից բամբակ է հիշեցնում (այստեղից էլ անունը)։ Պատրաստվում է հալեցրած շաքարից, որը մաղի միջով լցնում են պտտվող սառը մետաղյա թմբուկի կամ կոնի մեջ։ Պատրաստման ընթացքում առաջանում են բարակ թելեր, որոնք թանձրանալով գնդի են վերածվում։ Եթե շաքարե օշարակը ներկում են սննդային ներկերով, ապա շաքարե բամբակը գունավորվում է։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ շաքարե բամբակը պատրաստվել է XVI դարում Իտալիայում և քաղցր հաճույք էր միայն ընտրյալների համար։ 1897 թվականին Ուիլյամ Մորրիսոնը և Ջոն Ուարթոնը ստեղծեցին շաքարե բամբակի պատրաստման համար նախատեսված մեքենա։ Այդ օրվանից այն տարածված դարձավ մարդկանց ավելի մեծ խմբերի համար և մշտապես վաճառվում է մեծ քանակություններով։

Մասսայական միջոցառումների (այդ թվում՝ մանկական), զանազան տոնախմբությունների, զվարճությունների հաճախ օգտագործվող մասնիկներից մեկն է։

Պատկերասրահ
-----------

* Փաշմակ՝ իրանական շաքարե բամբակի տարատեսակՓաշմակ՝ իրանական շաքարե բամբակի տարատեսակ
* Պիսմանիյե՝ թուրքական շաքարե բամբակի տարատեսակՊիսմանիյե՝ թուրքական շաքարե բամբակի տարատեսակ
* Շաքարե բամբակի պատրաստումըՇաքարե բամբակի պատրաստումը
* Շաքարե բամբակի պատրաստման տարանՇաքարե բամբակի պատրաստման տարան
* Շաքարե բամբակ վաճառողըՇաքարե բամբակ վաճառողը
* Շաքարե բամբակ ուտող աղջիկըՇաքարե բամբակ ուտող աղջիկը
* Շաքարե բամբակի վաճառասրահՇաքարե բամբակի վաճառասրահ
* Շաքարե բամբակի խանութը ՀնդկաստանումՇաքարե բամբակի խանութը Հնդկաստանում
* Շաքարե բամբակի պատրաստման ընթացքըՇաքարե բամբակի պատրաստման ընթացքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «In Coney Island, Weaving a Confection That Tastes Like Long-Ago Summers»։ New York Times, July 27, 2014, Rachel L. Swarns
2. 1 2  Cotton Candy History

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շաքարե բամբակ
**Սենտիմենտալ սիրային երգ** (անգլ.՝ Torch song), սիրո մասին երգ, որում, որպես կանոն, երգիչը բողոքում է անպատասխան կամ կորցրած սիրուց, կամ երբ կերպարներից մեկը ուշադրություն չի դարձնում մյուսին։ Հաճախ օգտագործվում են նաև հիմնական հերոսների բաժանման թեմաները, կամ երբ ռոմանտիկ տարվածությունը հանգեցնում է հարաբերությունների դադարեցմանը։ Եզրույթը ծագում է հետևյալ ասույթներից՝ «ինչ-որ մեկի համար կրիր ջահը» (անգլ.՝ «to carry a torch for someone») կամ «կրակը պահիր անպատասխան սիրո լույսի ներքո»։

«Ջահի երգի» կատարումն ավելին է, քան ժանրը, և կարող է շեղվել երգելու ավանդական ջազային ոճից, թեև ամերիկյան «սենտիմենտալ երգի» ավանդույթը, որպես կանոն, հենվում է բլյուզի մեղեդային կառուցվածքի վրա։

Կատարողներ
----------

Ավանդական էստրադային վոկալի կին կատարողներին անվանում են «սենտիմենտալ երգչուհիներ», երբ նրանց երգացանկը հիմնականում բաղկացած է նմանատիպ երգերից։ Չնայած նման երգերը, որպես կանոն, ավելի վաղ կապում էին երգչուհիների հետ, վերջին տարիներին եզրույթը կիրառվում է նաև տղամարդ վոկալիստների մասին։ Տղամարդու «սենտիմենտալ երգչի» օրինակներից մեկը բրիտանացի երգիչ Մարկ Ալմոնդն է, որը կատարելագործել է ժանրը։ «Mojo» ամսագիրը Էլմոնդին անվանել է «բրիտանական մեծագույն torch-երգիչ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Smith, L: Elvis Costello, Joni Mitchell, and the Torch Song Tradition, page 9. Praeger Publishers, 2004
2. 1 2  Allan Forte, MR: Listening to Classic American Popular Songs, page 203. Yale University Press, 2001
3. ↑  MOJO Honours List 2010: The Winners Revealed! - News - Mojo Archived 2010-06-13 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սենտիմենտալ սիրային երգեր AllMusic-ում(անգլ.)