Առաջավոր Ասիայի երկրների քարտեզը արբանյակից: Միջպետական սահմանները առանձնացված են ուրվագծերով
**Հորդանանի աշխարհագրություն** (արաբ․՝ جغرافيا الأردن‎‎), Հորդանանի թագավորության ռելիեֆի, կլիմայական պայմանների, ներքին ջրերի և էկոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրության առարկան։

Հորդանան պետությունը գտնվում է Առաջավոր Ասիայում՝ Արաբական թերակղզու կենտրոնական հատվածում՝ Հորդանան գետի ափին։ Զբաղեցնում է ընդհանուր հաշվով 89 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածք։

Հարավում Հորդանանի թագավորությունը սահմանակից է Սաուդյան Արաբիային, հարավ-արևելքում՝ Իրաքին, հյուսիս-արևելքում՝ Սիրիային, արևմուտքում՝ Իսրայելին և Պաղեստինի Պետությանը։ Հորդանան գետը նաև համարվում է Իսրայելի և Հորդանանի միջպետական սահմանի բաժանարար գիծ։

Երկրի տարածքի հիմնական մասը (տոկոսային հարաբերությամբ կազմում է 90 %-ը) զբաղեցնում է անապատային սարահարթը։ Երկրի արևմուտքը լեռնային է։ Հորդանանի արևմտյան մասում գերակշռում են բարձր լեռները և բլուրները։

Հորդանանի տարածքի հիմնական մասը անապատային է։ Հորդանանում գերիշխում է միջերկրածովային կլիման։ Կարմիր և Մեռյալ ծովերում ջրի ջերմաստճիանը +21 °C ցածր չի լինում։

Տարածք և սահմաններ
------------------

Հորդանանի թագավորությունը զբաղեցնում է 89,213 կմ² տարածք։ Երկրի տարածքի մեծ մասը՝ 88 884 կմ²-ն ցամաք է, իսկ 329 կմ²-ը՝ ջրային է։

Հարավում Հորդանանը սահմանակցում է Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությանը, հյուսիսում՝ Իրաքին, արևելքում և հարավում՝ Սաուդյան Արաբիային, իսկ արևմուտքում սահմանակցում է Իսրայելին։

Միակ մերձծովյան վարչատարածքային միավորը Ակաբայի մարզն է։ Կարմիր ծովի ափին գտնվում է Հորդանանի միակ նավահանգստային քաղաքը՝ Ակաբան, որը Ակաբայի մարզի վարչական կենտրոնն է՝ 188 160 մարդ բնակչությամբ։

Սահմանների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 1619 կմ։ Ամենաերկար սահմանը Սաուդյան Արաբիայի հետ սահմանն է, որը կազմում է 728 կմ։ Ափագծի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 26 կմ։ Ամենացածր կետը Մեռյալ ծովի իջվածքն է՝ -427 մետր ծովի մակարդակից ցածր։ Երկրի ամենաբարձր կետը Ջաբալ ում ալ Դամի լեռն է՝ 1854 մետր բարձրությամբ։

Ռելիեֆ
------

Հորդանանի տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում է անապատային և լեռնային սարահարթը, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 700-ից 1200 մետր բարձրության վրա։

Երկիրը դեպի ծով ելք ունի մի փոքր հատվածում։ Գտնվում է սեյսմիկ ակտիվ գոտում։ Հորդանանի տարածքի հյուսիսային մասը գտնվում է Ալպ-հիմալայան գեոսինկլինալային գոտում, հետևաբար այս տարածքներում դեռևս չեն ավատվել լեռնակազմական գործընթացները։

Չնայած գեոսինկլինալային անհարթ մակերևույթի և սեյսմիկ ակտիվ լինելու հանգամանքին՝ Հորդանանի տարածքում վերջին հարյուր տարիների ընթացքում երկրաշարժեր տեղի չեն ունեցել։

Հորդանանի հարավային տեղանքը զբաղեցնում է Աֆրիկյան հնագույն պլատֆորմը։ Բնորոշ է անապատային տեղանքը և ռելիեֆը։ Մակընթացությունները և տեղատվությունները տարածված երևույթներ չեն համարվում։ Երկրի տարածքը հատում է Սիրիական ընդարձակ անապատը, որը համարվում է Արաբական անապատի մի մաս։

Անապատի հյուսիսային հատվածը հարուստ է բազալտի և լավայի շերտերով։ Հորդանանի հարևանությամբ է գտնվում Մեռյալ ծովի իջվածքը, որը հանդիսանում է երկրի մակերևույթի ամենախորը հովիտը։

Կլիմա
-----

Հորդանանին բնորոշ է միջերկրածովյան կլիման։ Երկրի արևմտյան մասը գտնվում է մերձարևադարձային կլիմայական գոտում, իսկ հարավը և արևելքը՝ անապատային։ Միջերկրական ծովին մոտ գտնվելը կարևոր նշանակություն ունի երկրի կլիմայի ձևավորման գործում։ Ամբողջ Հորդանանի տարածքում գերակշռում են արևմտյան և հարավարևելյան քամիները։

Բնորոշ են տաք և փոշոտ քամիները։ Այդպիսի քամիները այստեղ հայտնի են խամսին անունով։ Նրանք սովորաբար սկսվում են ամռան սկզբին և ավարտվում օգոստոսի կեսերին։

Մայրաքաղաք Ամմանում օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը կազմում է 8-ից 26 °C: Ակաբա նավահանգստային քաղաքում այդ ցուցանիշը կազմում է 16-ից 33 °C:

Հորդանան գետի մոտ տեղումների քանակը կազմում է 400 մմ։ Երկրի հարավ-արևելքում այն կազմում է 100 մմ։

Տես նաև
-------

* Հորդանան
* Հորդանանի վարչական բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հորդանան, հոդվածը «Բրիտանիկա» անգլալեզու հանրագիտարանում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հորդանան ըստ թեմայի |
| --- |
|  |
| Պատմություն | 
* Նաբաթեացիներ
* Հաշիմյաններ
* Օսմանյան կայսրություն
* Արաբական հեղափոխություն
* Սայքս-Պիկոյի համաձայնագիր
* Տրանսհորդանանի Էմիրություն
* Արաբա-իսրայելական հակամարտություն
	+ 1948
	+ 1967
	+ 1973
* Հորդանանա-իսրայելական խաղաղության համաձայնագիր
* Սև սեպտեմբեր
* 2011 ցույցեր

 |
|  |
| Աշխարհագրություն | 

|  |
| --- |
| 
* Վարչական բաժանում
* *Նահիյաներ*
* Քաղաքներ
* Բնական ռեսուրսներ
* Հորդանան գետ
* Մեռյալ ծով
* Կարմիր ծով
* Հորդանանի սահմաններ

 |

 |
|  |
| Քաղաքականություն | 

|  |
| --- |
| 
* Հաշիմյանների դինաստիայի դատարան
* Սահմանադրություն
* Ընտրություններ
* Արտաքին քաղաքականություն
* Մարդու իրավունքներ
* Թագավորներ
* Արդարադատություն
* ԼԳԲՏ իրավունքներ
* Խորհրդարան
* Զինված ուժեր
* Քաղաքական կուսակցություններ
* Վարչապետ
	+ ցանկ

 |

 |
|  |
| Տնտեսություն | 

|  |
| --- |
| 
* Գյուղատնտեսություն
* Կենտրոնական բանկ
* Էներգետիկա
* Կապ
* Տուրիզմ
* Տրանսպորտ
* Ջրամատակարարում և ջրահեռացում

 |

 |
|  |
| Հասարակություն | 

|  |
| --- |
| 
* Արաբերեն
* Ժողովրդագրություն
* Կրթություն
	+ համալսարաններ
	+ նախարարություն
* Առողջապահություն
	+ հիվանդանոցներ
	+ բժշկական կրթություն
* Հորդանանի տոներ
* Կրոն
	+ Իսլամ
	+ Քրիստոնեություն
	+ Կրոնի ազատություն

 |
|  |
| Մշակույթ | 
* Արվեստ
* Ֆիլմարտադրութուն
* Խոհանոց
* Լրատվություն
	+ JRTV
	+ Ro'ya TV
	+ լրատվականներ
* Երաժշտություն
* Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Սպորտ

 |

 |
|  |
| Մարդիկ | 
* Աբդալլահ I
* Թալալ իբն Աբդալլահ
* Հուսեյն I Իբն Թալալ
* Աբդալլահ II
* Թագուհի Ռանիա
* Հասան իբն Թալալ

 |
|  |
| 
* Կատեգորիա
* Պորտալ

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հորդանանի աշխարհագրություն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |

|  |
| --- |
| 

  **Հորդանան**   **Աշխարհագրություն**
 |