Նրբանցք Մելսեսինում
Լինցի եկեղեցին
Ծառուղի հարավում
**Բերտա ֆոն Տառնոչի-Շպրինցենբերգ** (գերմաներեն՝ **Bertha von Tarnóczy-Sprinzenberg**, ապրիլի 1, 1846(1846-04-01)[…], Ինսբրուք - մարտի 6, 1936(1936-03-06), Pörtschach am Wörther See, Klagenfurt-Land District, Կարինտիա, Ավստրիա), ավստրիացի նկարչուհի, մանկավարժ։ Համբավվել է հատկապես բնանկարի, նատյուրմորտի, դիմանկարի ժանրերում ստեղծած գործերով։

Կենսագրություն
--------------

Բերտայի հայրը՝ Կարլ Լյուդվիգ ֆոն Տառնոչի-Շպրինցենբերգը, արքունիքի ֆինանսների տնօրենն էր, հորեղբայրը՝ Մաքսիմիլիան Յոզեֆ ֆոն Տառնոչին, Զալցբուրգի արքեպիսկոպոսը, ով հետագայում դարձավ կարդինալ։ Ապագա նկարչուհին սովորել է Ռիդենբուրգի Սակրե Կյոր վանքի դպրոցում, որտեղ էլ առաջին անգամ դրսևորել է նկարչական իր ձիրքը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո հաճախ ուղեկցել է հորը նրա բազմաթիվ ուղևորությունների ընթացքում։ 1875-1876 թվականներին Զալցբուրգում աշակերտել է անվանի նկարիչ Անտոն Հանշին, ապա կերպարվեստի նրբությունների մեջ շարունակել է խորանալ ու հմտանալ՝ ուսանելով Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի օրիորդաց բաժանմունքում՝ Թեոդոր Հեռի ղեկավարությամբ, միաժամանակ նկարչության մասնավոր դասեր առնելով նկարչուհի Ժաննա Բաուկից։ 1882 թվականին Բերտան դարձել է Մյունխենի նկարչուհիների ընկերակցության հիմնադիր անդամներից մեկը։

1886 թվականին նա մեկնել է Վիեննա, վարպետանալու նպատակով դասեր առել նկարիչ Էմիլ Յակոբ Շինդլերից։ Այստեղ միաժամանակ մտերմացել է նկարչուհի, քանդակագործուհի Օլգա Վիզինգեր-Ֆլորիանի հետ։ Հետագայում մի քանի անգամ, դարձյալ ուսումնառության նպատակով, ճամփորդել է Իտալիայում ու Հոլանդիայում։ Տևական ու մանրակրկիտ նախապատրաստությունից հետո վերջապես սկսել է իր նկարչական աշխատանքները ներկայացնել ցուցահանդեսներում (հիմնականում Զալցբուրգում ու Բուդապեշտում)։ 1891 թվականին պատվո դիպլոմի է արժանացել Ագրամի (ներկայիս Զագրեբի) ցուցահանդեսում ցուցադրած իր ստեղծագործությունների համար։ Ստեղծագործելու հետ մեկտեղ՝ Բերտան մանկավարժական գործունեություն է ծավալել. սկզբում կերպարվեստի դասեր է տվել ազնվականների երեխաներին, ապա, Միխաելա Պֆաֆինգերի մահից հետո, ստանձնել է Լինց քաղաքում վերջինիս բացած արվեստի դպրոցի ղեկավարությունը և մինչև 1919 թվականը առաջ տարել այդ գործը։

1901 թվականին Վիեննայում, Օլդա Վիզինգեր-Ֆլորիանի, Մարիաննա ֆոն Էշենբուրգի, Մարիա Էգների, Սյուզաննա Գրանիչի (1869-1946), Մարիա Մյուլլերի (1847-1935), Թերեզա Ֆյոդորովնա Ռիսի հետ, հիմնադրել է «Ութ նկարչուհիներ» (Acht Künstlerinnen (de)) ստեղծագործական խմբակը, իսկ հետագայում էլ դարձել է Ավստրիայի նկարչուհիների ընկերակցության առաջին անդամներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4 5  *Baumgartner M.* 134 // Der Verein der Schriftstellerinnen und Künstlerinnen in Wien (գերմ.) — Böhlau Verlag, 2015. — ISBN 978-3-205-20168-7, 978-3-205-79702-9 — doi:10.7767/9783205201687
4. 1 2  *Murau K.* Wiener Malerinnen (գերմ.) — S. 109—112.
5. 1 2 3 4  Bertha von Tarnóczy-Sprinzenberg in Österreichisches Biographisches Lexikon abgerufen am 24. Juli 2016
6. 1 2 3  Marianne Baumgartner (2015 թ․ հուլիսի 24). «Der Verein der Schriftstellerinnen und Künstlerinnen in Wien: (1885-1938)» (German). Böhlau Verlag Wien. էջ 381. ISBN 978-3-205-79702-9.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
7. ↑  «ARIADNE - Projekt "Frauen in Bewegung" - "Gruppe der Acht Künstlerinnen, Wien"». *ac.at* (German). www.onb.ac.at. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 24-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Գրականություն
-------------

* Julie M. Johnson, *The Memory Factory: The Forgotten Women Artists of Vienna 1900*, Purdue University Press, 2012 1-55753-613-9

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բերտա ֆոն Տառնոչի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1052046126 · VIAF: 96336687 · ULAN: 500090009 · WorldCat VIAF: 96336687 |

 |