recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Տու-95ՄՍ ինքնաթիռի պոչամասի ԱՀԿ, երկու ԱՄ-23 ավիահրանոթներով
**Ավիացիոն հրետանային կայանք** (ԱՀԿ), բարդ կառուցվածքային համակարգ է, որը գտնվում է թռչող սարքերի վրա նախատեսված օդային մարտում կրակային միջոցների (ավիահրանոթ, գնդացիր), էֆեկտիվ կիրառումով հակառակորդի օդուժի, թեթև զրահավորված տեխնիկայի և կենդանի ուժի ոչնչացման համար։ Մի ԱՀԿ-ն կարող է բաղկացած լինել մինչև 4 ավիահրանոթներից։

Դասակարգում
-----------

ՄԻ-24Վ ուղղաթիռի առաջամասի շարժական ԱՀԿ
ԱՀԿ-երը լինում են

* անշարժ
* շարժական

և կախված իրենց դիրքից դասակարգվում են երեք հիմնական խմբի՝

* ներկառուցված ֆյուզելյաժային,
* ներկառուցված թևային
* կախովի։

Կործանիչ և ռմբակոծիչ-կործանիչ ինքնաթիռները հիմնականում զինված են անշարժ ԱՀԿ-ներով։ Անշարժ ԱՀԿ կարող են տեղադրվել նաև ռազմական ուղղաթիռների վրա։ Անշարժ ԱՀԿ-երի նշանառությունը կատարվում է թռչող սարքերի մանյովրի շնորհիվ։ Շարժական ԱՀԿ-ները թույլ են տալիս կրակային միջոցների տեղաշարժումը թռչող սարքերի նկատմամբ, որոշակի անկյան տակ։ Շարժական ԱՀԿ-ները լինում են մեկ կամ երկու հարթության մեջ նշանառվող՝ սեկտորային և կիսասֆերիկ նշանառության։ Թռչող սարքերի առաջամասի և պոչամասի ԱՀԿ-ները հիմնականում լինում են սեկտորային նշանառության, իսկ ֆլուզելյաժային ԱՀԿ-ները կիսասֆերիկ նշանառության։ Ըստ կիրառվող կրակային միջոցների, ԱՀԿ-ները լինում են զինված ավիահրանոթներով կամ խոշոր տրամաչափի գնդացիրներով, որոշ դեպքերում ուղղաթիռների վրա տեղադրվում են նաև ավտոմատ նռնականետերով զինված ԱՀԿ-ներ։ 

ՄԻ-24Պ ուղղաթիռի առաջամասի ներկառուցված ֆյուզելյաժային, անշարժ ԱՀԿԱմերիկյան ԱՀ-64 «Ապաչ» ուղղաթիռի առաջամասի կախովի, շարժական ԱՀԿ

Կառուցվածք
----------

Ավիացիոն հրետանային կայանքը բաղկացած է շրջանակից, նշանառության համակարգից, զինամթերքի սնուցման համակարգից և կրակի ղեկավարման համակարգից։ *Շրջանակը* ուժային կառուցվածք է, որը ամրակցում է ԱՀԿ-ն թռչող սարքերին։ Շրջանակը բաղկացած է հաստոցից, ամրացման հանգույցներից, հետհարվածի մեղմիչից։ *Նշանառության համակարգը* բաղկացած է ապահամաձայնեցման չափիչից և կրակային միջոցների շարժման շարժաբերից, որը ապահովում է նրա շարժումը թռչող սարքերի նկատմամբ՝ ըստ նշանոցի։ Ապահամաձայնեցման չափիչի մեջ մտնում են նշանոցի անկյունային դիրքը հսկող տվիչը և հրազենի անկյունային դիրքը հսկող ընդունիչը։ Եթե նշանակետի և հրազենի անկյունային դիրքերը համաձայնեցված չեն լինում, ապա ապահամաձայնեցման չափիչի ազդակներով շարժաբերին հրաման է տրվում շրջել հրազենը նշանակետին համապատասխան ուղղության։ *Զինամթերքի սնուցման համակարգը* բաղկացած է, արկերի կամ փամփուշտների արկղից, սնուցման ճկափողերից և պարկուճա-հանգուցային հեռացման հավաքարանից։ *Կրակի ղեկավարման համակարգը* նախատեսված է կրակելու և կրակը դադարեցնելու, սեփական թռչող սարքին անցանկալի կրակից պահպանման, հրազենի վերալիցքավորման համար և զինամթերքի տնտեսման համար (կրակի դադարեցում ապահամաձայնեցման չափիչի միջոցով)։ Ներկայումս ԱՀԿ-երի կրակի ղեկավարման և մյուս համակարգերում լայնորեն կիրառվում են համակարգչային տեխնոլոգիաները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Советская Военная энциклопедия", Пред. гл. редакционной комиссии Маршал Советского Союза А.А. Гречко, Москва Воениздат-1976
**Ավիացիոն շարժիչ** թռչող ապարատները (ինքնաթիռները, ուղղաթիռները և այլն) շարժման մեջ դնող ջերմային շարժիչ։ Առաջին ավիացիոն շարժիչ Մոժայսկու ինքնաթիռում տեղադրված շոգեշարժիչն էր (1885)։

Նախագծում
---------

Հետագայում ավիացիոն շարժիչները նախագծվում էին մխոցային ներքին այրման շարժիչների հիման վրա։ 20-րդ դարի 40-ական թվականներին մխոցային ավիացիոն շարժիչները հասան իրենց հնարավորությունների սահմանին։ Ինքնաթիռի շարժման արագության բարձրացմանը խոչընդոտում էր ձայնային արգելքը, որի հաղթահարումը պահանջում էր կտրուկ բարձրացնել ավիացիոն շարժիչների հզորությունը։ Այսպիսի թռիչքը հնարավոր դարձավ գազային տուրբինի և ռեակտիվ շարժիչի ստեղծման շնորհիվ։

Հիմնական պահանջներ
------------------

Ավիացիոն շարժիչներին ներկայացվում են հետևյալ հիմնական պահանջները, առավելագույն հզորություն (կամ քարշուժ)՝ փոքր արտաքին չափերի և կշռի դեպքում, թեթևություն, հուսալիություն, ծառայության մեծ ժամկետ և այլն։

Տեսակներ
--------

Ավիացիոն շարժիչները լինում են՝

* պտուտակային
* ռեակ տիվ։

### Պտուտակային ավիացիոն շարժիչներ

Պտուտակային ավիացիոն շարժիչներում քարշուժն ստեղծվում է օդապտուտակի պտտման միջոցով, իսկ ռեակտիվներում՝ ռեակտիվ ծայրափողակից աշխատանքային գազերի մեծ արագությամբ արտահոսման հետևանքով։ Համակցված ավիացիոն շարժիչներ են տուրբապտուտակային շարժիչները, որոնցում հիմնական քարշուժն ստեղծվում է օդապտուտակով, իսկ լրացուցիչը (8-12%)՝ այրման արգասիքների արտահոսմսւմբ։

Ամենակատարելագործված մխոցային ավիացիոն շարժիչներն ապահովում էին մինչև 750 կմ/ժ արագություն։ Ավելի մեծ արագություն ստեղծելուն խանգարում էր մեծ տեսակարար զանգվածը (մեկ միավոր հզորությանն ընկնող զանգվածը) և օդապտուտակի ցածր օգտակար գործողության գործակիցը։ Մխոցային ավիացիոն շարժիչները (տեսակարար զանգվածը՝ 540-680 գ/կվտ) տեղադըրվում են փոքր արագությամբ (200-500 կմ/ժ) թռչող ինքնաթիռներ, ինչպես նաև ուղղաթիռներում։

Տուրբապտուտակային ավիացիոն շարժիչներ
------------------------------------

Տուրբապտուտակային ավիացիոն շարժիչները (տեսակարար զանգվածը՝ 140-400 գ/կվտ) տեղադրվում են 500-800 կմ/ժ թռիչքի արագություն զարգացնող ինքնաթիռներում և ուղղաթիռներում։ Հայրենական մեծ պատերազմի վերջին տարիներին ստեղծվեցին մինչև 960 կմ/ժ արագությամբ առաջին տուրբառեակտիվ շարժիչները։ 1965-1967 թվականներին երևան եկան ուղղաձիգ վերաթռիչքի ու վայրէջքի ինքնաթիռներում օգտագործվող շատ թեթև տուրբառեակտիվ ավիացիոն շարժիչներ (տեսակարար զանգվածը՝ 6-7 գ/ն)։

Տուրբառեակտիվ և տուրբապտուտակային շարժիչների հիման վրա նախագծվել են երկեզրագծային տուրբառեակտիվ շարժիչներ, որոնք կիրառվում են մինչձայնային արագություններ զարգացնող ինքնաթիռներում։ Ավիացիոն շարժիչների հետագա զարգացումը նախատեսում է թռիչքի մեծ արագությունների ու բարձրությունների ապահովում, ինչպես նաև ինքնաթիռների բեռնունակության անընդհատ բարձրացում։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական · Սիտինի ռազմական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4121282-4 · LCCN: sh85002848 · NDL: 00566339 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 621)։*  |
**«Ագրոբիզնեսի և գյուղի զարգացման կենտրոն հիմնադրամ»** (անգլ.՝ Center for Agribusiness and Rural Development Foundation, կրճատ՝ **CARD**), Հայաստանում գործող և գյուղատնտեսության զարգացմանը աջակցող կազմակերպություն, որը հիմնադրվել է 2005 թվականին՝ 13 տարի Հայաստանում գործած «ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտի մարքեթինգի աջակցության ծրագրեր» հիմնադրամի (*United States Department of Agriculture-Marketing Assisting Programs*, կրճատ *USDA-MAP*) գործունեության ավարտից հետո։ Հիմնադրամն ունեցել է մի շարք նշմարելի ներդրումներ այնպիսի բնագավառներում, ինչպիսիք են *ագրոբիզնես և շուկայաբանությունը*, *գյուղի զարգացումը*, *սննդի ապահովությունը*, *կենդանիների առողջությունը* և այլն։

ՔԱՐԴ-ի մեջ մտնում են երկու դուստր կազմակերպություններ, որոնք են ՔԱՐԴ ԱգրոԿրեդիտը և ՔԱՐԴ ԱգրոՍերվիսը։ Առաջինը ֆերմերային տնտեսություններին և գյուղատնտեսական մթերքներ վերամշակող կազմակերպություններին տրամադրում է վարկեր, ապահովում ֆինանսական վարձակալում և այլ ֆինանսական ծառայություններ։ Երկրորդը ընկերություններին տրամադրում է գյուղատնտեսական սարքավորումներ և բացի այդ ապահովում դրանց օգտագործման անվճար խորհրդատվությամբ։ ՔԱՐԴ ԱգրոՍերվիսի մեջ է մտնում նաև Հայաստանում առաջին անգամ հիմնադրված օրգանական ապրանքների «Գրինդեյ» խանութը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ԱՄՆ-ի գյուղդեպարտամենտի մարկետինգի աջակցության ծրագիրը կշարունակի գործել՝ որպես «Գյուղի զարգացման և ագրոբիզնեսի կենտրոնի հիմնադրամ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Իրանի իսլամացում**, 7-րդ դարի կեսերին տեղի ունեցած կրոնական գործընթաց։ Մինչ այդ դարեր շարունակ Իրանում տիրապետող կրոն էր զրադաշտականությունը։ Հաշված տարիների ընթացքում Իրանում բոլորը դառնում են մուսուլմաններ։ Պարսիկները ընտրում են շիական ուղղությունը։

Այսօր աշխարհի ամենամեծ թվով շիաներն ապրում են Իրանում (ավելի քան 60 միլիոն)[*փա՞ստ*]։

Պատմություն
-----------

226 թվականին Սասանյան տոհմի ներկայացուցիչ Արտաշիրը գահընկեց արեց պարթևական վերջին արքային և հիմնադրեց Սասանյանների պետությունը (226-642)։ Ավատատիրական հարաբերությունների ձևավորման շրջանում զրադաշտականության ներսում առաջացան տարբեր հոսանքներ։ Զրադաշտականությունից բացի Իրանում որոշ չափով տարածված էր քրիստոնեությունը։ Սկզբում դա տարածում էին քրիստոնյա քարոզիչները, իսկ 3-րդ դարում Իրանի կառավարողներն ապաստան էին տալիս Հռոմեական կայսրությունում հալածվող քրիստոնյաներին, որպեսզի դաշնակիցներ ձեռք բերեն ընդդեմ կայսրության։ Իսկ երբ քրիստոնեությունը դարձավ Հռոմեական կայսրության պետական կրոն, Սասանյաններն սկսեցին հովանավորել և աջակցել նեստորականներին ու միաբնակներին։ 

637 թվականին Քադիսիա քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում պարսկական բանակը ծանր պարտություն կրեց արաբներից։ Իսկ 642 թվականին Նեհավենդ քաղաքի մոտ կրած պարտությունը ճակատագրական եղավ Սասանյանների համար։ Մինչև 651 թվականին արաբները գրավեցին ողջ Իրանը, և Սասանյան պետությունը կործանվեց։ Սկիզբ դրվեց Իրանի իսլամացմանը։

Արաբական խալիֆայության շրջանում Իրանի բնակչության գերակշռող մասն ընդունեց իսլամ՝ շիա դավանանքով։ Արաբական տիրապետության անկումից հետո Իրանը հայտնվեց սելջուկների, ապա մոնղոլների տիրապետության տակ։ Մոնղոլներից հետո Իրանի տարածքում ստեղծվեցին մի շարք պետական կազմավորումներ, որոնք տնտեսապես և քաղաքականապես իրար հետ չկապված անկայուն քաղաքական միավորներ էին։ 15-րդ դարի երկրորդ կեսին Ատրպատականի Արդաբիլ քաղաքում մեծ ազդեցություն ձեռք բերած Սեֆյանների տոհմը հիմք դնելով պարսկական միասնական պետությանը (1502–1736)։ Դրան հաջորդած Աֆշարիների, Ղաջարիների ու Փահլավիների արքայատոմներից հետո Իրանում հաստատվեց իսլամական պետություն։

Իրանի իսլամական հեղափոխության արդյունքում հիմնադրվեց աստվածապետական (թեոկրատական) պետություն։ Մուսուլմանական աշխարհում այդպիսին է միայն Սաուդյան Արաբիայի թագավորությունը, որտեղ բնակչությունը դավանում է սուննի իսլամ։
**Ö3 Austria Top 40**, Ավստրիայի սինգլների պաշտոնական հիթ-շքերթ։ Թողարկվում է ամեն շաբաթ, Hitradio Ö3 ռադիոհաղորդման եթերում։ Բացի սինգլները այս հիթ շքերթում ներկայացվում են հեռախոսների զանգերի հիթ-շքերթ և երաժշտության վաճառքները ինտերնետում։

Առաջին անգամ այն եթեր է դուրս եկել 1968 թվականի նոյեմբերի 26-ին, *Disc Parade* անվան տակ։ 1968-ից 2007 թվականները հիթ-շքերթի անվանումներն են եղել *Disc Parade*, *Die Großen 10 von Ö3*, *Pop Shop*, *Hit wähl mit*, *Die Großen 10*, *Ö3 Top-30* և *Ö3 Austria Top 40* (2007 թվականից ի վեր)

Հիթ-շքերթի առցանց տարբերակը տեղակայված է austriancharts.at կայքում, և ունի **75 հորիզոնական**, այնուամենայնիվ պաշտոնական անվանումը մնում է *Ö3 Austria Top 40*:

Առաջին սինգլը, որը զբեղացրել է 1-ին տեղը հանդիսանում է Քլիֆ Ռիչարդի «Das ist die Frage aller Fragen» երգը։ Այս չարթում ամենահաջողակ սինգլն է եղել Էլթոն Ջոնի «Candle in the Wind 1997» երգը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ö3 Austria Top40 at oe3.orf.at (german)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official Austrian singles chart
* Ö3 Austria Top 75
* Չարթերի արխիվ
**Իրանի Իսլամական Հանրապետության զինված ուժերը** համարվում են Մերձավոր ու Միջին Արևելքում ամենահզորներից մեկը։ Զինված ուժերը բաղկացած են ցամաքային զորքերից, ռազմածովային և ռազմաօդային ուժերից, ինչպես նաև իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսից, որի վրա են դրվում արտաքին ագրեսիայի (նախահարձակման) ժամանակ իսլամական հեղափոխության ձեռքբերումների ու արժեքների պաշտպանությունն իրականացնելու խնդիրները։ Այդ կորպուսի շրջանակներում, բացի կանոնավոր զորամիավորումներից, գործում են հատուկ նշանակության «Կոդե» և «Բասիջ» (ժողովրդական աշխարհազորայիններ) ուժերը, որոնք ուսուցանված պահեստայիններ են։ Զինված ուժերի մեջ է մտնում ժանդարմերիան, որը, բացի ոստիկանական ֆունկցիաներից, կատարում է նաև հետևյալ խնդիրները՝

* պետական սահմանների և հույժ կարևոր օբյեկտների պահպանում,
* զինապարաների զորակոչի կազմակերպում և իրականացում,
* հետախուզություն սահմանամերձ շրջաններում։

Իրանի կանոնավոր զինված ուժերի և իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի թվաքանակը գերազանցում է 900.000-ը, որից մոտ 670.000-ը՝ ցամաքային զորքերում, 100.000-ը՝ ռազմաօդային ուժերում, 45.000-ը՝ ռազմածովային ուժերում, 135.000-ը՝ «Բասիջ» զորամասերում, 15.000-ը՝ «Կոդե» հատուկ նշանակության ուժերում։ Իրանի զինված ուժերը սպառազինված են՝ մարտավարական նշանակության 80 «Շահաբ-1», 100 «Շահաբ-2» և օպերատիվ նշանակության 40 «Շահաբ 3» հրթիռներով, 2800-ից ավելի տանկերով, 1700-ից ավելի ՀՄՄ-ով, 400 մարտական ինքնաթիռով, 600-ից ավելի ուղղաթիռներով, 1900 դաշտային հրետանու հրանոթներով, 770 համազարկային կրակի հրթիռային համակարգերով, հակաօդային պաշտպանության հրթիռային կայանքներով։ Իրանի ռազմածովային ուժերը համարվում են Պարսից ծոցի գոտում ամենամարտունակը և իրենց կազմում ունեն 50-ից ավելի մարտական նավեր։ «Շահաբ 3» հրթիռների թռիչքի հեռավորությունը հասնում է 2000 կմ, որը կարող է տանել 1 տ մարտագլխիկ։

Իրանի զորահավաքային հնարավորությունը շատ մեծ է, ըստ կառավարության հայտարարության այն կարող է հասնել մինչև 20 միլիոնի։

Իրանի հետևակային (մոտոհետևակային) դասակը կազմված է 3 ջոկից և զենքի ջոկից։ Ջոկն իր կազմում ունի՝ հրամանատար, 2 նռնականետորդ և 6 հրաձիգ, զենքի ջոկը՝ հրամանատար, 2 գնդացրորդ, զնդացրորդի 2 օգնական, ձեռքի հակատանկային հրթիռի 2 նշանառու և 2 զինամթերք տեղափոխող։

Աղբյուրներ
----------

Նախնական Զինվորական Պատրաստություն 9
**Արգելակում**, դրդումը ճնշող կամ կասեցնող նյարդային գործընթաց։ Արգելակման երևույթը կենտրոնական նյարդային համակարգում հայտնաբերել է ռուս ֆիզիոլոգ Իլյա Սեչենովը, 1862 թվականին։

Տարբերում են նաև *ծայրամասային արգելակում*, որն առաջանում է անմիջապես մկաններում կամ գեղձային տարրերում։ Արգելակումն իրականանում է նյարդային վերջույթների կողմից արտադրվող հատուկ քիմիական նյութերի՝ միջնորդանյութերի օգնությամբ։ Վերջիններս, փոխազդելով նյարդային բջջաթաղանթի առանձնահատուկ մոլեկուլների հետ, բարձրացնում են դրա դրդելիության շեմքը կամ «մարում» այնտեղ ավելի վաղ ծագած դրդման գործընթացը։ Հայտնաբերվել են արգելակման մասնագիտացված նյարդային բջիջներ։

Արգելակման մեխանիզմները վատ են ուսումնասիրված, բայց այդ գործընթացի ֆունկցիոնալ նշանակությունը և կարևոր դերը օրգանիզմի տարբեր ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաների իրականացման գործում լրիվ բացահա|տված են։ Այսպես՝ ուղղակի (կենտրոնաձիգ) արգելակումը թուլացնում է հակադիր ֆիզիոլոգիական ֆունկցիա իրականացնող տարրերի դրդումը և նպաստում դրանց համաձայնեցված փոխներգործությանը։ Որոշ մկաններ նյարդավորող նյարդային տարրերում ծագած դրդումը նպաստում է հակազդիչ-մկանների (օրինակ՝ հոդի ծալիչ և տարածիչ մկաններ) արգելակմանը։ Կենտրոնախույս (արտատար) և միջադիր նեյրոնների հետադարձ նյարդային թելիկների համակարգի միջոցով իրականացող հետադարձ արգելակումը նպաստում է որևէ ֆունկցիոնալ խմբի նեյրոնների դրդման մակարդակի կայունացմանը։

Արգելակման, ինչպես նաև դրդման գործընթացները կարող են լինել պայմանառեֆլեքսային ծագման։ Ռուս ֆիզիոլոգ Ի. Պավլովն առանձնացրել է արտաքին (անպայման), ներքին (պայմանական) և հատուկ 1 տեսակ՝ պաշտպանական արգելակումներ։ Վերջինս նպաստում է արտակարգ գրգիռներից կամ գերհոգնածությունից նյարդային համակարգի նախապահպանությանը։ Արգելակման պաշտպանահարմարվողական ֆունկցիայի տեսությունը գործնական հետաքրքրություն է ներկայացրել բժշկագիտության համար։ Մասնավորապես, հիմնավորվել է քնաբեր և հանգստացնող դեղանյութերի կիրառումը վնասվածքային շոկի, որոշ տեսակի նևրոզների բուժման համար։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Լեոպոլդ կատուն քնած և արթուն** (ռուս.՝ Кот Леопольд во сне и наяву), իններորդ անիմացիոն ֆիլմը Լեոպոլդ Կատվի մասին շարքից՝ բարի Լեոպոլդ Կատվի մասին, որը շատ իրավիճակներում ոտնձգությունների է ենթարկվում երկու խուլիգան մկների կողմից։ Մուլտֆիլմի պրիկվելը «Հարցազրույց Լեոպոլդ կատվի հետ», իսկ սիքվելը` «Լեոպոլդ կատվի պոլիկլինիկան» անիմացիոն ֆիլմերն են։ Նկարահանվել է Էկրան ստեղծագործական միությունում, ռեժիսոր Անատոլի Ռեզնիկովի կողմից։

Սյուժե
------

Լեոպոլդ կատուն գնում է գետով նավարկելու։ Այնուհետև Լեոպոլդը որոշում է լողալ, երբ հանկարծ նա շնաձուկ է տեսնում։ Լեոպոլդն ամեն կերպ փորձում է ջրից դուրս գալ, բայց, ինչպես պարզվում է, դա մկների հերթական չար գործն էր։ Բարեհաջող ազատվելով նրանցից՝ Լեոպոլդը պառկում է տախտակամած աթոռին՝ Ռոբինզոն Կրուզոյի մասին գիրք կարդալու և քնում է...

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Լեոպոլդ կատուն քնած և արթուն» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Кот Леопольд во сне и наяву(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* Мультфильм «Кот Леопольд во сне и наяву»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Գյուլդալ Մումջու** (ի ծնե ազգանունը՝ Նեջլա, սեպտեմբերի 20, 1951(1951-09-20), Դենիզլի, Թուրքիա), թուրք քաղաքական գործիչ։ Լրագրող Ուղուր Մումջուի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Դենիզլիում՝ Սյուրեի և Էմին Նեջլի ընտանիքում։ Ավարտել է Անկարայի քոլեջը և Անկարայի համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետը։

1975-79 թվականներին աշխատել է Թուրքիայի պետական ներդրումային բանկում։ 1976 թվականի հուլիսի 19-ին ամուսնացել է իր հետաքննություններով հայտնի լրագրող Ուգուր Մումջուի հետ։ Մեկ տարի անց Գյուլդալը որդի է ունեցել Օզգյուրին, 1984 թվականին՝ Օզգեի դստերը։ 1993 թվականի հունվարի 24-ին Ուգուր Մումջուն սպանվեց մահափորձի արդյունքում։ Դրանից հետո Գյուլդալը ստեղծել է ամուսնու անվան հիմնադրամ։ Հիմնադրամի կողմից հրատարակված գրքերի շարքում եղել է «Ժամանակն անցնում է իմ միջով» գիրքը (Içimden Geçen Zaman), որը գրվել է հենց Գյուլդալի կողմից, որում նա նկարագրել է իր կյանքը ամուսնու մահից հետո։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

2007 թվականին Գյուլդալն ընտրվել է Ազգային մեծ ժողովի անդամ Իլ Իզմիրից, որտեղ առաջադրվել էր Հանրապետական կուսակցությունից։ Նա նաև ընտրվել է Ազգային մեծ ժողովի նախագահի տեղակալ։ Գյուլդալը Ներմին Նեֆթչիից հետո երկրորդ կինն է, որը ընտրվել է այդ պաշտոնում։ Նա զբաղեցնում էր նախագահի տեղակալի պաշտոնը մինչև 2015 թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Biography page (թուրքերեն)
2. 1 2  Interview in Gazete Duvar (թուրքերեն)
3. ↑  Turkish parliament page (թուրքերեն)
**Կալիումի պերօքսիդ**, անօրգանական միացություն, կազմված ալկալիական մետաղ կալիումից և թթվածնից։ Քիմիական բանաձևն է K\_{2}O\_{2}։

Ստացում
-------

* Ամոնիակում թթվածնով կալիումի օքսիդացման միջոցով.

{\mathsf {2\ K+O\_{2}\ {\xrightarrow {-30^{o}C}}\ K\_{2}O\_{2}}}
* Վակուումում K\_{2}O\_{2}-ի քայքայմամբ։

{\mathsf {2\ KO\_{2}\ {\xrightarrow {290^{o}C}}\ K\_{2}O\_{2}+O\_{2}}}
* Ջրածնի գերօքսիդի և կալիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից.

{\mathsf {2\ KOH+(n+2)H\_{2}O\_{2}\ {\xrightarrow {0^{o}C}}\ K\_{2}O\_{2}\cdot nH\_{2}O\_{2}\downarrow +2\ H\_{2}O}}
Ստացված սոլվատը կարելի է ջրազրկել կոնցենտրիկ H2SO4-ով։

Ֆիզիկական հատկություններ
------------------------

Կալիումի պերօքսիդը իրենից ներկայացնում է սպիտակ փոշի, հաճախ նաև բաց դեղին, KO2-ի առկայությամբ պայմանավորված։ ՈՒնի իոնային կառուցվածք՝ (K+)2(O22-)։ Կալիումի պերօքսիդի բյուրեղիկները պատկանում են բյուրեղների ռոմբիկ տեսակին։ Բյուրեղավանդակի տվյալներն են՝ a = 0,6736 նմ, b = 0,7001 նմ, c = 0,6479 նմ, Z = 4։

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

* Բարձր ջերմաստիճաններում քայքայվում է.

{\mathsf {2K\_{2}O\_{2}\ {\xrightarrow {500^{o}C}}\ 2K\_{2}O+O\_{2}}}
* Փոխազդում է ջրի հետ, (տարբեր ջերմաստիճաններում տարբեր կերպ)։

{\mathsf {K\_{2}O\_{2}+2H\_{2}O\ {\xrightarrow {low\ \tau ^{o}C}}\ 2KOH+H\_{2}O\_{2}}}
{\mathsf {2K\_{2}O\_{2}+2H\_{2}O\ {\xrightarrow {\tau ^{o}C}}\ 4KOH+O\_{2}\uparrow }}
* Թթուների հետ փոխազդեցությունը նույնպես կախված է ջերմաստիճանից։

{\mathsf {K\_{2}O\_{2}+2HCl\ {\xrightarrow {low\ \tau ^{o}C}}\ 2KCl+H\_{2}O\_{2}}}
{\mathsf {2K\_{2}O\_{2}+2H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {\tau ^{o}C}}\ 2K\_{2}SO\_{4}+2H\_{2}O+O\_{2}\uparrow }}
* Մթնոլորտից կլանում է ածխաթթու գազ.

{\mathsf {2K\_{2}O\_{2}+2CO\_{2}\ {\xrightarrow {\ \ }}\ 2K\_{2}CO\_{3}+O\_{2}\uparrow }}
* Օդում դանդաղ փոխազդում է թթվածնի հետ։

{\mathsf {K\_{2}O\_{2}+O\_{2}\ {\xrightarrow {\ \ }}\ 2KO\_{2}}}

Գրականություն
-------------

* Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
* Рипан Р. Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.։ Мир, 1971. — Т. 1. — 561 с.
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dipotassium peroxide
**Վիենի Մայր տաճար** (ֆր.՝ Cathédrale Saint-Maurice de Vienne), միջնադարյան կաթոլիկ տաճար է Վիեն քաղաքում։ Այն Սուրբ Մորիսին նվիրված եպիսկոպոսական հնագույն 7 նահանգների և Վիենի արքեպիսկոպոսական թեմի աթոռ է, մինչ վերացումը հաստատված ըստ 1801 թ.-ի համաձայնագրի։ Այսօր ծառայում է որպես Գրենոբլ-Վիենի թեմի տաճար։ Ներկայիս կառույցը կանգնեցված է 1130 թ.-ից, դասակարգվել է Ֆրանսիայի ազգային ժառանգության պատմական հուշարձանների կայք ցանկում։

Կառուցման պատմությունը
----------------------

Հիշատակված է, որպես Բուրգունդյան թագավոր՝ Բոսո Պրովանսի գերեզմանատեղ 887 թ.-ին, չկան հետքեր նախկին եկեղեցական շենքերի վայրից։ Վիենի Մայր տաճարի շինարարությունը փաստագրված է Արքեպիսկոպոս Լեջերի (Archbishop Léger) պաշտոնավարման ժամանակ 1030-1070-ական թթ.-ին։ Պահպանված եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է Late Romanesque-ի ոճով մոտավորապես 1130 թ.-ին։ Կառուցվել է ավելի երկար ժամանակաշրջանում, իրականացվել են մի շարք փոփոխություններ և ընդարձակումեր,ապա օծվել է 1251 թ.-ի ապրիլի 20-ին Հռոմի պապ՝ Իննոկենտիոս IV-ի կողմից (անգլ.՝ Pope Innocent IV): Ներկայիս շենքը բազալիկ է 3 միջանցքներով և մեկ խորանով, բայց չկան ամբուլատորիա և տրանսպետներ, 315 ոտնաչափ երկարությամբ, 118 ոտնաչափ լայնությամբ և 89 ոտնաչափ բարձրությամբ։ Սակայն քանդակագործական ձևավորումը խիստ վնասվել է Հուգենոտյան ուժերի պատճառով՝ բարոն Ֆրանսուա դը Բոմոնի կողմից 1562 թ.-ին Ֆրանսիայի կրոնական պատերազմների ընթացքում:Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո Վիենի եպիսկոպոսությունը լուծարվել է և նախկին եկեղեցին դարձել է պարզ ծխական եկեղեցի, իսկ շրջակա շենքերը ժամանակավորապես ծառայել են որպես ամբարներ կամ զորանոցներ և ի վերջո քանդվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Mérimée: PA00117325 · VIAF: 542150172650100180009 · WorldCat VIAF: 542150172650100180009 |

 |
|  |
| --- |
| **Քարբեկ երմատնանի** |
| Քարբեկ երմատնանիՔարբեկ երմատնանի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Քարբեկածաղկավորներ (Saxifragales) |
| **Ընտանիք** | Քարբեկազգիներ (Saxifragaceae) |
| **Ցեղ** | Քարբեկ *(Saxifraga)* |
| **Տեսակ** | **Քարբեկ երմատնանի** *(S. tridactylites)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Saxifraga tridactylites***L. 1753 |

**Քարբեկ երմատնանի** (լատ.՝ Saxifraga tridactylites), քարբեկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

5-20 սմ բարձրությամբ միամյա խոտաբույս է։ Արմատամերձ վարդակում գտնվող ցողունային տերևները սովորաբար 3-5 բլթակներով են։ Ծաղկաբույլը փռված ճյուղավորված է և բարակ ծաղկակոթերով։ 5-7 մմ տրամագծով ծաղիկները մանր են, պսակաթերթերը՝ սպիտակ և երկու անգամ բաժակից երկար։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Վեդի, «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց) և Իջևանի (Իջևանի լեռնաշղթա, Հաղարծին գյուղի մոտ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախակովկասում, Դաղստանում, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Ղրիմում, Բալկաններում և Միջին Ասիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 900-1500 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև ժայռոտ տեղերում, քարքարոտ կրաքարային լանջերին և ջրահոսքերի ափերին։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է, քանի որ տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780565549 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Saxifraga tridactylites
* APA: 5413
* APDB: 153554
* BioLib: 39477
* EoL: 485061
* EPPO: SXFTR
* EUNIS: 181616
* FNA: 250092027
* FoIO: SAXTRI
* GBIF: 3032833
* GRIN: 451027
* iNaturalist: 168479
* IPNI: 794664-1
* IRMNG: 11010856
* ITIS: 505041
* NBN: NBNSYS0000003498
* NCBI: 406026
* PalDat: Saxifraga\_tridactylites
* PFI: 1801
* Plant List: kew-2584682
* PLANTS: SATR7
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:794664-1
* Tropicos: 29100111
* VASCAN: 9306
* WoI: 2171
* WoRMS: 425935

 |

 |
**Ագրեգատային հաստոց**, բազմաիլային մետաղահատ հաստոց՝ նորմալացված հանգույցներից կազմված և անհատական հաղորդակներ ունեցող ուժային գլխիկներով, որոնք կատարում են իրենց վրա տեղակայված մետաղահատ գործիքների (գայլիկոնների, կտրիչների, ֆրեզների և այլն) պտտումն ու մատուցումը։

Միևնույն ուժային գլխիկներով կարելի է կառուցել տարբեր տիպի ու հատուկ նշանակության ագրեգատային հաստոցներ։

Տեսակներ
--------

ԽՍՀՄ-ում ընդունված են փոքր (ուժային գլխիկների հզորությունը 0,5-3 կվտ), միջին ու խոշոր (ուժային գլխիկների հզորությունը՝ 3,0-28 կվտ) ագրեգատային հաստոցներ։ Խոշոր ագրեգատային հաստոցները պատրաստվում են նաև նորմալացված հորիզոնական և ուղղաձիգ հենոցներով, սյուներով, պտտվող սեղաններով, թմբուկներով և այլն։ Որպես կանոն, իրն անշարժ ամրացվում է հաստոցի սեղանին տեղակայված հարմարանքում և մշակվում մեկ կամ մի քանի կողմերից։

Խոշոր ագրեգատային հաստոցի գործիքը մատուցվում է ուժային գլխիկի՝ ուղղորդիչներին տեղակայված իրանի տեղաշարժմամբ, իսկ փոքր ուժային գլխիկների դեպքում՝ անշարժ իրանի նկատմամբ իլի տեղաշարժմամբ։ Ուժային գլխիկները կարող են աշխատել միաժամանակ (միադիրք ագրեգատային հաստոցի) և հաջորդաբար (բազմադիրք ագրեգատային հաստոց)։

Սրանք կենտրոնացնում են ավելի մեծ քանակությամբ գործողություններ։ Ագրեգատային հաստոցներից հավաքվում են ավտոմատ գծեր։ Ունեն բարձր արտադրողականություն, էժան են, նախագծման ու պատրաստման համար կարճ ժամանակ են պահանջում, հեշտ են ենթարկվում վերակառուցման։

Կիրառում
--------

Օգտագործվում են մասսայական և խոշոր սերիական արտադրություններում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 57)։*  |
**Սթիվեն Ֆարելլի** (անգլ.՝ Stephen Farrelly, իռլ.` *Stíofán Ó Fearghaile*, հունվարի 28, 1978(1978-01-28), Դուբլին, Իռլանդիա), առավել հայտնի **Շեյմուս** (Sheamus) ռինգային անվամբ, իռլանդացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր) և կինոդերասան։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։

Մինչև «WWE»-ում ելույթներ ունենալը, հանդես է եկել իռլանդական «Irish Whip Wrestling» (IWW) պրոմոշենում, որտեղ մեկ անգամ հռչակվել է IWW միջազգային ծանրքաշային կարգի չեմպիոն։ «WWE»-ի հիմնական կազմում հանդես գալուց ի վեր չորս անգամ ճանաչվել է ծանրքաշային կարգի չեմպիոն՝ երեք անգամ նվաճելով WWE և մեկ անգամ՝ Աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսները, ինչպես նաև երկու անգամ ճանաճվել է WWE Միացյալ Նահանգների չեմպիոն։ Տիտղոսային նվաճումներից զատ, Հաղթանակներ է տարել նաև «Ռինգի արքա» (2010), «Թագավորական մարտ» (2012) և «Փողը բանկում» (2015) մրցույթներում։

### **Կենսագրություն**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Շեյմուս Վիքիպահեստում |

Շեյմուսը ծնվել և մեծացել է Դուբլինում։ Նրա հայրը եղել է բոդիբիլդեր։ Երբ նա եղել է 13 տարեկան, երգել է եկեղեցում։ Խաղացել է կելտական ֆուտբոլ «Erin’s Isle» թիմում, որտեղ արժանացել է «Ամսվա խաղացողը» կոչմանը։ Խաղացել է Ռեգբիի Իրլանդիայի ազգային քոլեջի թիմում։ Մինչև WWE մտնելը աշխատել է թիկնապահ գիշերային ակումբում և պաշտպանել է U2 ռոք խմբի անդամ Բոնոին ու Լարի Մալլենին։ «Լիվերպուլ»-ի երկրպագու է։

### Կարիերան պրոֆեսիոնալ ռեսթլինգում

Բրետ Խարտի խորհուրդով, Սթիվենը սկսում է պարապել Լերրի Շարլի ըմբշամարտի դպրոցում 2002 թվականի Ապրիլին։ Մի քանի շաբաթ անց Սթիվենը վզի լուրջ վնասվածք է ստանում։

2004 թվականի Մայիսին O’Shaunessy անվանմամբ գնում է Irish Whip Wrestling ըմբշամարտի դպրոց՝ Դուբլինում։ Հուլիսի 9-ին նա դեբյուտ է կատարում, հեշտությամբ հաղթելով Մարկ Բերնսին։ Տարվա մնացած ամիսները նա մրցակցում է Վիդ Ուեյնի հետ, բայց անհաջող։ 2005 թվականի մարտին նա նորց սկսում է մրցակցել Շեյնի և Վիդիի հետ, բայց արդեն Վորոնի հետ համագործակցությամբ, դրանից հետո նա հաղթում է ծանր քաշային կարգում IWW-ի միջազգային տիտղոսը։ Որոշ ժամանակ անց նա կորցնում է իր տիտղոսը։

2006 թվականի Նոյեմբերի 13-ին Շեյմուսը առաջին անգամ հայտնվում է WWE-ի՝ Raw սպորտային հեռուստածրագրում՝ Մանչեստերում։

2008 թվականին նա նկարահանվում է «Բանտից փախուստ» ֆիլմում՝ Թու Թոնի դերում, 2009-ին «Հարձակում՝ մթության մեջ» ֆիլմում՝ զոմբիի դերում, 2015-ին՝ «Մորդեկայ» ֆիլմում՝ Կամեոի դերում և այլ ֆիլմերում։

### Պաշտոնական կայք(անգլ.)

* Էջը WWE.com կայքում(անգլ.)
* Էջը Ռեստլինգի առցանց աշխարհում(անգլ.)
* Էջը IMDb կայքում(անգլ.)
**Սակերեն**, պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի հնդիրանական ճյուղի միջին իրանական լեզուների արևելյան խմբին։ Մեռած լեզու է։

Հայտնաբերվել է XX դարի սկզբին չինական Թուրքեստանում, VII-X դարերում․ ստեղծված հուշարձանների միջոցով։ Հնչյունական համակարգում տարբերակել է երկար ու կարճ ձայնավորներ, ունեցել է երկբարբառներ (բարձրացող, իջնող)։ Բաղաձայնական համակարգում առկա է քմային և ոչ քմային հնչյունների հակադրություն։ Շեշտն ընկնում է նախավերջին, հաճախ՝ նրանից առաջ գտնվող վանկի վրա։ Գոյականն ունի սեռի (արական, իգական), թվի (եզակի, հոգնակի), հոլովի (թվով 6) կարգեր։ Ածականին բնորոշ են համեմատության բաղդատական և գերադրական աստիճանները, հոլովվելիս ընդունում է գոյականի վերջավորություններ։ Թվականն ունեցել է երկու տեսակ՝ քանակական և դասական։ Բային բնորոշ են դեմքի, թվի, սեռի, ժամանակի, եղանակի, կերպի քերականական կարգերը։ Շարահյուսության մեջ որոշիչ-որոշյալը համաձայնվել են թվով և հոլովով։ Սակերենով տեքստերը գրվել են հնդկական բրահմի գրով։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph116168 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 133)։*  |
**ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ** (ռուս.՝ Государственная премия СССР), ամենամյա պետական մրցանակ, որը սահմանվել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի և ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի կողմից` 1966 թվականին։ Մրցանակը շնորհվել է 1967 թվականից մինչև 1991 թվականը` Հոկտեմբերյան հեղափոխության տարելիցի կապակցությամբ, գիտության և տեխնիկայի, աշխատանքի, գրականության, արվեստի և ճարտարապետության բնագավառներում ստեղծագործական բացառիկ ձեռքբերումների համար։

Կարգավիճակը
-----------

ԽՍՀՄ Պետական մրցանակը համարվում է 1941-1954 թվականներին շնորհվող Ստալինյան մրցանակի իրավահաջորդը։ Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրները կարող էին համապատասխանաբար փոխել իրենց մեդալներն ու փաստաթղթերը` Պետական մրցանակով։ ԽՍՀՄ-ում 1960-1980-ական թվականներին լույս տեսած տեղեկատու գրականության մեջ Ստալինյան մրցանակը քաղաքական նկատառումներից ելնելով, նույնպես համարվում էր «պետական»։

ԽՍՀՄ Պետական մրցանակը իր նշանակությամբ և դրամական պարգևի չափով երկրորդն էր ԽՍՀՄ-ում` Լենինյան մրցանակից հետո։ Այն սահմանվելու ժամանակ, դրամական պարգևը կազմել է 5000 ռուբլի, որը Լենինյան մրցանակի դրամական պարգևի` միայն կեսն էր։ Մրցանակն ամեն տարի ստանում էր մոտ 100 մարդ, որոնց թվում` գրողներ, գիտնականներ, արվեստի գործիչներ և այլն։ Մրցանակի եռակի դափնեկիրներ են գրող Չինգիզ Այթմատովը, ռեժիսոր և դերասան Օլեգ Եֆրեմովը, կինոօպերատոր Վյաչեսլավ Շումսկին, գիտնականներ Վլադիմիր Չելոմեյը և Սերգեյ Նեպոբեդիմին։ Միութենական հանրապետություններում նույնպես սահմանվել էին հանրապետական Պետական մրցանակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление ЦК КПСС и Совета Министров СССР от 9 сентября 1966 года № 739 «О Ленинских и Государственных премиях СССР в области науки и техники, литературы и искусства»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85127276 |

 |
**Ռադիկա** (մակեդոներեն՝ Радика), գետ Մակեդոնիայի Հանրապետությունի արևմուտքում և Կոսովոյի հարավում, Սև Դրին գետի աջ վտակը։ Ձևավորվում է Ցրնի Կամեն և Չաֆա Կադիս գետերի միախառնումով։

Հենց Ռադիկա գետի երկարությունը կազմում է 52 կմ, բայց եթե այն չափեն ամենաերկար վտակի՝ Ցրնի Կամեն վտակի հետ միասին, ապա Ռադիկայի երկությունը կկազմի 70 կմ։

Վտակներ
-------

Ցրնի Կամենը (Սև քար) սկիզբ է առնում Վրացայի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերից, Շար Պլանինա լեռան հարավային լեռնաճյուղավորումից, Վրացա գագաթի (2582 մ) ստորոտից։ Ցրնի Կամենը սկզբում Գորա շրջանով հոսում է արևմուտք, շրջանցում Վրացային և կտրուկ թեքվում է հարավ, միախառնվում է Չաֆա Կադիս գետի հետ։

Չաֆա Կադիսը սկիզբ է առնում Վրացա լեռնաշղթայի հարավային և Մանգուլովա Կուլա լեռների հյուսիսային լանջերից, ինչպես նաև Շար Պլանինա լեռան լեռնաճյուղավորումից։ Նա հոսում է արևմուտքից հյուսիս Նիչիպուրսկա Պլանինա լեռների ստորոտի հյուսիսային մասով և միախառնվում է Ցրնի Կամեն գետի հետ։

Վերին Ռադիկա
------------

Վերին Ռադիկան ունի ընդամենը 8 կմ երկարություն։ Հոսքի կարգավորման աշխատանքների պատճառով նա պատկանում է Էգեյան ծովի ավազանին, երբ միևնույն ժամանակ Ստորին Ռադիկան պատկանում է Ադրիատիկ ծովի ավազանին։ Ձևավորվելով Ցրնի Կամեն և Չաֆա Կադիս գետերի միախառնումով՝ Վերին Ռադիկան հոսում է հարավ՝ արևմուտքում Կորաբ լեռների և արևելքում Նիչիպուրսկա Պլանինա լեռների միջով։ Վոլկովիա գյուղում ստեղծված է գետի արհեստական երկճյուղություն, որի շնորհիվ Վերին Ռադիկայի ջրերը արհեստական հունով թափվում են ձեռակերտ Մավրովո լիճը Մավրովի Խանովի գետի մոտ, իսկ այդտեղից Մավրովյան հիդրոէլեկտրակայանային համակարգով՝ Վարդար գետը։

Ստորին Ռադիկա
-------------

Գետի ստորին հատվածի երկարությունը 44 կմ է։ Ռադիկան շարունակում է իր հոսքը դեպի հարավ։ Նա ձևավորում է երկար և խոր (մինչև 1 կմ) կիրճ Կորաբ և Դեշատ լեռների միջև արևմուտքում և Բիստրայի՝ արևելքում։ Ռադիկայի հովտի երկարությամբ կան բազմաթիվ դիտարժան վայրեր, որոնցից են Վելե Բրդո գյուղը, Ռոստուշան, Յանչեն, Պրիսոյնիցան, Սկիդրինեն, Բիգորսկի վանքը, Կոսովրաշտի բաղնիքը տաք սուլֆիդային ջրերով և յուրօրինակ Ալչիա ալաբաստրով քարանձավը։ Ալաբաստրն առատ է շրջակա ողջ տարածքում, արդյունահանվում է արդյունաբերական և առևտրային նպատակներով Դեբար քաղաքում։

Կիրճից հետո Ռադիկան ձախից ընդունում է խոշոր վտակ Մալա Ռեկա գետին, ապա ընթանում է հարավ-արևմուտք Ստոգովո լեռների հյուսիսային լանջերի ուղղությամբ։ Դոլնի Կոսովրաշտի, Դոլնի Մելնիչանե, Գորենցի և Ռայչիցա գյուղերից հետո Ռադիկան Դեբարի հարավում թափվում է Սև Դրինայի մեջ։ Գետաբերանի մոտ կառուցված է ամբարտակ, որը ձևավորում է Դեբար արհեստական լիճը։

Ընդհանուր առմամբ Ռադիկան պատկանում է Ադրիատիկ ծովի ավազանին, ջրահավաք մակերեսը կազմում է 665 կմ², նավարկելի չէ։

Ռադիկայի ջրերը ՀԷԿ-ի միջոցով էլեկտրականություն ստանալու մեծ ներուժ ունեն, ինչն էլ մասամբ կիրառվում է վերին հոսանքում։ Բացի այդ՝ գետահովտով անցնում է ավտոճանապարհ, որը կապում է Պոլոգ և Օխրիդ շրջանները։

Գրականություն
-------------

* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2003007150 |

 |
**Գերբնական գրականությունը** (անգլ.՝ Supernatural fiction կամ supernaturalist fiction) գրական և լրատվական ժանր է, որը ստեղծագործություններում օգտագործվում և ծառայում է որպես բնական աշխարհի ձանձրալի որոշ հակադրությունները մատերիալիզմի տարրերի հետ համատեղ։

Իր ընդհանուր բացատրության մեջ, գերբնական գրականությունը ներառում է տարօրինակ արձակագրության, սարսափ, վամպիրիստական գրականությունների, ուրվականների պատմությունների և ֆենտեզիի նման այլ ժանրերի օրինակներ։ Գերբնական վիպագրության տարրեր կարելիա գտնել այնպիսի ժանրերում, ինչպիսին գիտաֆանտաստիկ գրականությունն է։ Ակադեմիկոսների, ընթերցողների և կոլեկցիոներներից որոշները, գերբնական գրականությունը դասում են որպես «սարսափ», «ֆենտեզի» և մյուզ ժանրերի կարևոր տարրերի միախառնում։ Գերբնական վիպագրությունը հայտնվել է ընգրկվելու իր ավանդական ուրվականների պատմությունում։

Քսաներորդ դարում, գերբնական արձակագրությունը ասոցացվում էր հոգեբանական վիպագրության հետ։ Արդյունքում, գերբնականն ունի այն բանի միակ հնարավոր բացատրությունը, որը նկարագրվել է։ Ինչպես թվում է, անորոշությունը էֆեկտ է հաղորդում։ Համապատասխան օրինակ է Շարլոթ Փերքինս Գիլմանի «Դեղին պաստառ» պատմությունը։

Գերբնական գրականությոնը շարունակում է հայտն մնալ, սակայն ոչ նրա համար, որ հեշտ է սահմանել կամ հասկանալ, այն տպագրողների, գրքավաճառների, գրադարանների և այլնի կողմից չի օգտագործվում որպես մարկետինգային կատեգորիա։ Այն վաճառվում է տենդենցային գրականության անվան տակ կամ մտցված այլ ենթաժանրերի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կավալիերո Գլեն (1995)։ *Գերբնական և անգլիական գրականություն*։ Օքսֆորդ, Անգլիա: Օքսֆորդի համալսարանի մամուլ
2. ↑  Ուիլսոն Նեիլ (2000)։ *Shadows in the Attic: A Guide to British Supernatural Fiction, 1820–1950*։ London: The British Library
3. ↑  Bleiler Everett F. (1983)։ *The Guide to Supernatural Fiction*։ Kent, Ohio: Kent State University Press։ էջեր 277–278

Հետագա ընթերցանություն
----------------------

* Փենզոլդտ Փիթեր (1952)։ *Գերբնականն արձակագրությունում*։ Լոնդոն: P. Nevill

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Գերբնական արձակագրություն Archived 2013-11-05 at the Wayback Machine.", entry in John Clute and John Grant, eds. *Encyclopedia of Fantasy* (1997)
**«Արջուկը ճանապարհին»** (ռուս.՝ «Медвежонок на дороге»), խորհրդային մուլտֆիլմ՝ ստեղծված Ռասա Ստրաուտմանեի կողմից «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1965 թվականին։

Սյուժե
------

Գալիս է փոքրիկ արջուկներին կերակրելու ժամանակը, սակայն պարզվում է, որ մեղրը հատել է։ Նրանց մայրը զանգահարում է բարեկամին և խնդրում, որ նա մեղր բերի երեխաների համար, բայց նա հիվանդության պատճառով այդ գործը հանձնարարում է իր որդուն, որը շատ բարի սիրտ ուներ։ Եվ արջուկը ճանապարհ է ընկնում մեղրի մի մեծ տակառիկ ձեռքին։ Նա շատ հաճախ հանդիպում է կենդանիների, որոնք մեքենայով անցնում իր կողքով, բայց ոչ ոք չի կանգնում նրան օգնելու։ Միայն հեծանիվով գնացող ոզնին է արջուկին առաջարկում իր օգնությունը, և նրանք տակառիկը հազիվ հասցնում են տեղ։ Արջուկը հետո հասկանում է, որ կենդանիները դառնում են ճիշտ այնպիսին, ինչպես որոշ մարդիկ են, որոնք նույնիսկ չեն կարող օգնել միմյանց իրենց հպարտության պատճառով։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Սցենարիստ | Ռոման Կաչանով, Հենրիխ Սապգիր |
| Ռեժիսոր | Ռասա Ստրաուտմանե |
| Նկարիչներ | Ռոզալիա Զելմա, Բորիս Ակուլինիչյով |
| Կոմպոզիտոր | Վլադիմիր Դաշկևիչ |
| Օպերատօր | Վլադիմիր Սարուխանով |
| Հնչյունային օպերատոր | Գեորգի Մարտինյուկ |
| Մոնտաժող | Լիդիա Կյակշտ |
| Մուլտիպլիկատորներ | Մարինա Զուբովա, Յուրի Կուզյուրին, Անատոլի Աբարենով, Վյաչեսլավ Շիլոբրեև |
| Ֆիլմի տնօրեն | Նաթան Բիտման |
| Տիկնիկները պատրաստել են | Պավել Գուսև, Օլեգ Մասաինով, Վլադիմիր Շաֆրանյուկ, Բորիս Կարավաև, Սվետլանա Զնամենսկայա, Իրինա Մաքսիմովա, Ռոման Գուրով (ղեկավար) |

Վերաթողարկում
-------------

Մուլտֆիլմը բազմիցս թողարկվել է VHS և DVD կրիչներով մուլտֆիլմերի հավաքածուներում․

* Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմեր, Studio PRO Video, 1990-ական թվականներ, VHS
* «Սոյուզմուլտֆիլմ» հավաքածու № ?, Союз Видео, 1990-ական թվականների կեսերի թողարկում,
* *«Քեռի Ստյոպան՝ միլիցիոներ»*, «Սոյուզմուլտֆիլմ», սկավառակում ընդգրկված մուլտֆիլմեր՝

«Քեռի Ստյոպան` միլիցիոներ» (ռուս.՝ «Дядя Стёпа — милиционер», 1964), «Վտանգավոր չարաճճիություն» (ռուս.՝ «Опасная шалость», 1954), «Հետքեր ասֆալտի վրա» (ռուս.՝ «Следы на асфальте», 1964), «Следопыт» (1963), «Արջուկը ճանապարհին» (1965), «Կարելին ու Չի կարելին (ռուս.՝ «Можно и нельзя», 1964), Խիզախ տեսուչ Մամոչկինը» (ռուս.՝ «Бравый инспектор Мамочкин», 1977), «Ճանապարհային հեքիաթ» (ռուս.՝ «Дорожная сказка», 1981),

* *«Ոզնի գումարած կրիա»* (ռուս.՝ «Ёжик плюс черепаха»), «Սոյուզմուլտֆիլմ», սկավառակում ընդգրկված մուլտֆիլմեր՝

«Ոզնի գումարած կրիա» (ռուս.՝ «Ёжик плюс черепаха», 1981), «Կռվարար արջուկը» (ռուս.՝ «Мишка-задира», 1955), «Արջուկը ճանապարհին» (1965), «Жу-жу-жу» (1966), «Կապիկը Սարուգասիմա կղզուց» (ռուս.՝ «Обезьяна с острова Саругасима», 1970), «Կանաչ ծղրիդ» (ռուս.՝ «Зелёный кузнечик», 1972), «Մկնիկն ու կարմիր արևը» (ռուս.՝ «Мышонок и красное солнышко», 1986)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արջուկը ճանապարհին» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
2. ↑  DVD Дядя Стёпа — милиционер

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Արջուկը ճանապարհին» մուլտֆիլմը YouTube-ում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Գերարյունություն**, **հիպերեմիա** (հուն․՝ αίμα - արյուն, հիպեր...), հյուսվածքների կամ օրգանների տեղական գերարյունալեցում։ Տարբերում են զարկերակային և երակային գերարյունություն։ Զարկերակայինը (ակտիվ) առաջանում է անոթալայնիչ նյարդերի տոնուսի բարձրացման կամ անոթասեղմիչ նյարդերի տոնուսի անկման դեպքում։ Պատճառներն են՝ ֆիզիոլոգիական գրգռիչների, մանրէների թույների, բարձր ջերմության, հյուսվածքների քայքայումից առաջացած նյութերի հանդեպ արյան անոթների զգայնության բարձրացումը և նյարդահոգեկան գործոնները (ամոթ, վախ)։ Արտահայտվում է զարկերակային լայնացումով, արյան ուժեղ հոսքով, տեղական կարմրությամբ, ջերմության բարձրացմամբ։ Ուղեկցվում է նյութափոխանակության պրոցեսների արագացմամբ։ Արյան անոթների ախտահարումների ժամանակ կարող է արյունազեղումների պատճառ դառնալ։ Բուժական նպատակով զարկերակային գերարյունությունը առաջացնում են մանանեխի և բժշկական բաժակների միջոցով։ Երակայինը (պասիվ, կանգային) նկատվում է երակներով արյան ետհոսքի դժվարացման ժամանակ։ Պատճառներն են՝ երակների պատերի վրա երկարատև ճնշումը (սպի, ուռուցք, երակների հանգուցավոր լայնացում, այտուց), սիրտ-անոթային համակարգի անբավարար գործունեությունը։ Բնորոշվում է արյան հոսքի դանդաղումով (երբեմն, ախտահարված հատվածում՝ արյունականգ), հյուսվածքներում թթվածնային քաղցի զարգացմամբ, անոթների պատերի թափանցելիության բարձրացմամբ և այտուցի առաջացմամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 27)։*  |
|  |
| --- |
| **Գերբերա ջեմսոնի** |
| Գերբերա ջեմսոնիԳերբերա ջեմսոնի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Մուլտիսիայիններ (Mutisioideae) |
| **Տրիբա** | *Mutisieae* |
| **Ցեղ** | Գերբերա *(Gerbera)* |
| **Տեսակ** | **Գերբերա ջեմսոնի** *(G. jamesonii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Gerbera jamesonii*** |

**Գերբերա ջեմսոնի**, աստղածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա կոճղարմատավոր բույս է։ Հայրենիքը Հարավային Աֆրիկան է։

Նկարագրություն
--------------

Տերևակիր ցողունը կարճացած է, որի հետևանքով փետրաձև կտրտված երկրավուն տերևներն իրենց կոթուններով արմատամերձ դասավորություն ունեն։ Ծաղկափթթություները գեղեցիկ են և խոշոր՝ 6-8 սմ տրամագծով, մեկական՝ 40-60 սմ երկարություն ունեցող անտերև ծաղկակոթուններով։ Գունավորումը տարբեր է՝ վարդագույն, կարմիր, դեղին, նարնջագույն, սպիտակ և կրեմագույն։ Առատորեն ծաղկում է վաղ գարնանից մինչև ուշ աշուն։

Հայաստանում մշակության մեջ է մտցվել վերջին տասնամյակներում։ Գերադասում է արևոտ, լուսավոր հողամասեր, սննդանյութերով հարուստ, չափավոր խոնավ, ստրուկտուրային հողեր։ Բավականին ջերմասեր բույս է։ Նույն վայրում գերբերիան կարելի է թողնել տասը տարուց ոչ ավելի։ Մեկ բույսից տարվա ընթացքում կարելի է կտրել ոչ ավելի քան տաս ծաղիկ։ Բազմանում է սերմերով և վեգետատիվ եղանակով։ Սերմերը ծլունակությունը պահպանում են երեք ամիս, սակայն մինչև 5 °C ջերմության դեպքում ծլունակությունը չեն կորցնում մինչև մեկ տարի։ Ցանքը կատարում են մարտի սկզբին։ Ծիլերը երևում են 10-12 օր հետո։ Սերմնաբույսերը վերատնկում են արկղերի մեջ՝ 150-ական, իսկ 5-6 տերև ունենալու դեպքում տնկում են մշտական տեղում։ Նույն տարում բույսը ծաղկում է։

Սերմնային բազմացման դեպքում հատկանիշների խիստ ճեղքավորում է դիտվում։ Այդ պատճառով ամենաարժեքավոր տեսակները խորհուրդ է տրվում բազմացնել վեգետատիվ ճանապարհով։ Սովորաբար թփերը կիսում են 3-4 տարեկանում։ Բազմացնում են նաև կոճղարմատներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780475245 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Gerbera jamesonii
* AoFP: 333
* APDB: 100515
* EPPO: GEBJA
* GBIF: 8409932
* GRIN: 17506
* iNaturalist: 349270
* IPNI: 208893-1
* IRMNG: 11347163
* ITIS: 565210
* MoBotPF: 291914
* NCBI: 13547
* NZOR: 363e47e5-5ae0-41bd-ab89-119b5eba69d3
* Plant List: gcc-10734
* PLANTS: GEJA
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:208893-1
* SANBI: 3196-15
* Tropicos: 2711397

 |

 |
**Ժելեզնովոդսկյան կոմյունիկե**, համատեղ կոմյունիկե Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Բորիս Ելցինի և Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի միջնորդական առաքելության մասին։ Ստորագրվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Ռուսաստանի Դաշնության Ժելեզնովոդսկ քաղաքում՝ Ռուսաստանի, Ղազախստանի, ԱՀ և ՀՀ ղեկավարաների կողմից, դիտորդի կարգավիճակով ԼՂՀ ներկայացուցիչների մասնակցությամբ՝ 1991 թվականի սերպտեմբերի 21-23-ին Բորիս Ելցինի և Նուրսուլթան Նազարբաևի գլխավորած պատվիրակությունների տարածաշրջան կատարած միջնորդական առաքելության արդյունքում։
Ժելեզնովոդսկյան կոմյունիկեի նպատակն էր տարածաշրջանում կայունացնել իրավիճակը և տեղահանված բնակչությանը վերադարձնել իրենց բնակության վայրերը, ազատ արձակել պատանդներին, հակամարտության գոտում տեդակայել Ռուսաստանի և Ղազախստանի ներկայացուցիչների տեղեկատվական խմբեր և իրավիճակի մասին ապահովել օբյեկտիվ տեղեկատվություն։

Փաստաթղթի կետերը
----------------

Տասը կետից բաղկացած փաստաթղթի առաջին կետով նախատեսվում Էր. «Կողմերը գտնում են, որ մինչև 1992 թվականի հունվարի 1-ը հակամարտության կարգավորման համար կարևոր ու պարտադիր պայմաններ են կրակի դադարեցումը, ԱՀ և ՀՀ կողմից ընդունված ԼՂԻՄ-ին վերաբերող ոչ սահմանադրական որոշումներն անվավեր ճանաչելը, օրինական իշխանությունների իրավասությունների ընդունումը, հակամարտության գոտուց բոլոր զինված կազմավորումների դուրսբերումը՝ բացառությամբ ԽՍՀՄ ՆԳՆ զորքերի և Զինված Ուժերի ստորաբաժանումների։ Նշված ժամկետը լրնալուց հետո բոլոր զինված կազմավորումների ներկայությունը և գործունեությունը հակամարտության գոտում կդիտվեն անօրինական և կկանխվեն ԽՍՀՄ ՆԳՆ զորքերի կողմից, իսկ զինված կազմավորումների մասնակիցները կենթարկվեն օրենքով նախատեսված պատասխանատվության»։
Ժելեզնովոդսկյան կոմյունիկեում նշված էր նաև, որ նրա դրույթները չեն կարող դիտվել որպես անկախ երկրների՝ ԱՀ-ի և ՀՀ-ի ներքին գործերին միջամտելու փորձ։
Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատի ղեկավարները և Հեյդար Ալիևը անմիջապես (սեպտեմբերի 26-ին) բացասաբար են արձագանքել Ժելեզնովոդսկյան կոմյունիկեին, հայտարարելով, որ դրանով Ա. Մաթալիբովև ընդունել է ՀՀ-ի միջամտությունը երկրի ներքին գործերին, ԼՂԻՄ ճանաչել որպես անկախ սուբյեկտ, որոնք ԱՀ-ի ինքնիշխանության ոտնահարումներ են։
Բանակցությունների ընթացքում շոշափելի ձեռքբերում չի արձանագրվել, բացի զուտ բանակցությունների շարունակման փաստից և տեղեկատվության տարածման բնագավառում որոշակի դրական տեղաշարժերից։ Կողմերի միջև առկա հակասությունների և 1991 թվականի նոյեմբերի 20-ին ԼՂ Մարտունիի շրջանում ուղղաթիռի (տեղափոխում էր Ադրբեջանի պաշտոնատար անձանց, Ռուսաստանի Դաշնության և Ղազախստանի ներկայացուցիչներին) աղետը ընդհատել է բանակցությունների գործընթացը, և չունենալով իրավիճակային հիմնավորում՝ գործնական որևէ կիրառում չի ունեցել։ Բայց որպես հակամարտության կարգավորման փորձ՝ հետագայում օգտագործվել է այլ միջնորդների կողմից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |