**Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ**, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Մեքսիկայի միջև։

Պատմություն
-----------

Հուշարձան նվիրված Մեքսիկայում հայ համայնքին, գտնվում է Մեխիկո զբոսայգում։
Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված հուշատախտակ Մեխիկոյում
1991 թվականի դեկտեմբերին Խորհրդային Միության փլուզումից մեկ ամիս անց 1992 թվականի հունվարի 14-ին Հայաստանն ու Մեքսիկան պաշտոնական դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին միմյանց հետ։ Հենց սկզբից երկու երկրների միջև հարաբերությունները բավականին ցածր մակարդակի վրա էին և հիմնականում վերաբերում էին ՄԱԿ-ում գլոբալ մակարդակով դիվանագիտական հարցերին։ 2002 թվականի մարտին Հայաստանի վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը ժամանեց Մեքսիկայի հյուսիսում գտնվող Մոնտեռեյ քաղաք՝ մասնակցելու Մոնտեռեյան կոնսենսուսին նվիրված համաժողովին․ այդ այցը դարձավ Հայաստանի կառավարության առաջին և բարձրաստիճան պաշտոնական այցը Մեքսիկա՝ անկախությունից հետո։ 2002 թվականի օգոստոսին Հայաստանի արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը պաշտոնական այց է կատարել Մեքսիկա։ Այցի ընթացքում ստորագրվել են մշակույթի և կրթության բնագավառում համագործակցության մասին համաձայնագրեր, ինչպես նաև պաշտոնական և դիվանագիտական անձնագրեր ունեցողների համար վիզաների վերացման մասին համաձայնագիր։

2012 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցավ Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի պաշտոնական այցը Մեքսիկա։ Իր այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը մտահոգություն է հայտնել 2011 թվականին Մեքսիկայի կողմից Խոջալուի կոտորածի ճանաչման կապակցությամբ, որի ընթացքում 1992 թվականի փետրվարին Խոջալու քաղաքում սպանվել է մոտ 161 էթնիկ ադրբեջանցի։ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Նալբանդյանը նաև մտահոգություն է հայտնել Մեքսիկայի գլխավոր Պասեո դե լա Ռեֆորմա փողոցում Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևի հուշարձանը տեղադրելու առաջարկի կապակցությամբ։ Մեքսիկայում իրավապաշտպան խմբերի կողմից մեծ դիմադրությունից հետո նախագահ Ալիևի արձանը հանվել և տեղափոխվել է առանձնատուն։ Մեքսիկա կատարած այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը ելույթ է ունեցել Մեքսիկայի Սենատում, որտեղ խոսել է երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների բարելավման և Մեքսիկայում Հայաստանի դեսպանատուն բացելու մասին։ 2014 թվականի սկզբին Հայաստանը դեսպանատուն է բացել Մեքսիկայում։

2015 թվականի ապրիլին Մեքսիկայի Սենատը Հայկական մշակութային շաբաթ անցկացրեց՝ նվիրված հայոց պատմությանը և երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 23-ամյակին։ Մինչ օրս Մեքսիկան պաշտոնապես չի ճանաչել 1915 թվականին Օսմանյան զորքերի կողմից իրականացված Հայոց ցեղասպանությունը։ 2019 թվականի հունիսին Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսությում է բացել։

Երկկողմ համաձայնագիր
--------------------

Երկու երկրներն էլ ստորագրել են մի շարք երկկողմ համաձայնագրեր, ինչպիսիք են փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերի շուրջ քաղաքական խորհրդակցությունների անցկացման նպատակով փոխըմբռնման հուշագիրը (1993 թվական), դիվանագիտական և ծառայողական անձնագրերի սեփականատերերի նկատմամբ առանց վիզայի ռեժիմի հաստատման մասին համաձայնագիրը (2002 թվական) և մշակույթի և կրթության ոլորտում համագործակցության համաձայնագիրը (2002 թվական)։

Առևտուր
-------

2018 թվականին երկու երկրների միջև երկկողմ ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1,7 միլիոն դոլար։

Դիվանագիտական ներկայացուցչություն
---------------------------------

* Հայաստանը Մեքսիկայում ունի դեսպանություն։
* Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսություն ունի։

Տես նաև
-------

* Հայերը Մեքսիկայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Visita al Senado de la República del Emb. Edward Nalbandian (in Spanish)
2. ↑  Statement by Prime Minister Andranik Margaryan at the Monterey Consensus
3. 1 2  Bilateral Relations: Mexico
4. ↑  "Armenia rebukes Mexico over Khojalu stance". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 27.
5. ↑  México y su embrollo caucásico (in Spanish)
6. ↑  Comisión de Relaciones Exteriores, Asia-Pacífico: Reunión con el Ministro de Relaciones Exteriores de la República de Armenia Edward Nalbandian (in Spanish)
7. ↑  Nuevo embajador de Armenia en México (in Spanish) Archived July 6, 2015, at the Wayback Machine.
8. ↑  Inauguran Semana Cultural de Armenia en el Senado (in Spanish) Archived March 4, 2016, at the Wayback Machine.
9. ↑  Los armenios y el lobby azerí en México (in Spanish) Archived March 11, 2016, at the Wayback Machine.
10. ↑  Honorary Consulate of Mexico opens in Armenia
11. ↑  Mexican Ministry of the Economy: Armenia (in Spanish)
12. ↑  Embassy of Armenia in Mexico City
13. ↑  Embassy of Mexico in Moscow, Russia (in Russian and Spanish)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստան Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ Հայաստան |
| --- |
|  |
| Աֆրիկա | 
* Գաբոն
* Եգիպտոս
* Չադ
* Սոմալի

 | ՀՀ Զինանշան |
|  |
| Ամերիկա | 
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
* Արգենտինա
* Բելիզ
* Բրազիլիա
* Գայանա
* Կանադա
* Մեքսիկա
* Ուրուգվայ
* Չիլի

 |
|  |
| Ասիա | 
* Ադրբեջան
* Չինաստան
* Հարավային Կորեա
* Հյուսիսային Կորեա
* Կիպրոս
* Հնդկաստան
* Իրանի Իսլամական Հանրապետություն
* Իսրայել
* Ճապոնիա
* Մալդիվներ
* Կամբոջա
* Ղազախստան
* Լիբանան
* Պակիստան
* Ֆիլիպիններ
* Օման
* Սինգապուր
* Սիրիայի Արաբական Հանրապետություն
* Թուրքիա
* Սաուդյան Արաբիա
* Արաբական Միացյալ Էմիրություններ

 |
|  |
| Եվրոպա | 
* Ալբանիա
* Անդորրա
* Ավստրիա
* Բելառուս
* Բելգիա
* Բոսնիա և Հերցեգովինա
* Բուլղարիա
* Մեծ Բրիտանիա
* Գերմանիա
* Դանիա
* Եվրոպական Միություն
* Էստոնիա
* Իռլանդիա
* Իսպանիա
* Իսլանդիա
* Իտալիա
* Լատվիա
* Լեհաստան
* Լիտվա
* Լիխտենշտայն
* Լյուքսեմբուրգ
* Խորվաթիա
* Կոսովո
* Հունաստան
* Հունգարիա
* Մալթա
* Մակեդոնիայի Հանրապետություն
* Մոլդովա
* Մոնակո
* Նիդերլանդներ
* Նորվեգիա
* Շվեյցարիա
* Չեխիա
* Պորտուգալիա
* Ռումինիա
* Ռուսաստան
* Սան Մարինո
* Սերբիա
* Սլովակիա
* Սլովենիա
* Վատիկան
* Վրաստան
* Ուկրաինա
* Ֆինլանդիա
* Ֆրանսիա

 |
|  |
| Ավստրալիա և Օվկիանիա | 
* Ավստրալիա
* Ֆիջի

 |
|  |
| Էթնիկական խմբեր | 
* Ասորիներ
* Քրդեր
* Հրեաներ

 |
|  |
| Թեմատիկա | 
* Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարություն
* Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Հայաստանում
* Հայկական Սփյուռք

 |

 |