**Սև քար** (արաբ․՝ الحجر الأسود‎‎, *ալ-հաջար ալ-ասվադ*)**,** ձվաձև քար, տեղադրված է Քաաբայի պատերից մեկում, համաձայն իսլամական ավանդության՝ ինչ-որ ժամանակ գտնվել է դրախտում։

Արտաքին տեսք
------------

Սև քարը գտնվում է Քաաբայի արևելյան անկյունում, 1,5 մետր բարձրության վրա, արծաթե պատյանի մեջ։ Քարի տեսանելի մակերևույթի մակերեսը կազմում է 16,5 × 20 սմ։ Կազմված է կարմրասև գույնի մի քանի կտորներից, որոնք դրված են սև հիմքի վրա։ Երևում են քարի 7-8 կտոր։

Ծագում
------

Սև քարը երբեք չի հետազոտվել գիտական մեթոդներով, այդ իսկ պատճառով ծագումը մինչ հիմա համարվում է վիճելի։ Գոյություն ունեն նրա առաջացման մի քանի հիպոթեզ։

Համաձայն մուսուլմանական ավանդության, ջրհեղեղի ժամանակ (Նուհե առաքյալի ժամանակով) այդ քարը բերվել էր դրախտից և պահպանվում էր հրեշտակների կողմից Աբու Քուբեյսում։ Այնուհետև Քաաբի կառուցման ժամանակ հրեշտակ Ջիբրիլը բերել է այն առաքյալ Իբրահիմին։ Սկզբում այն սպիտակ յախոնտ էր (Կորունդի հին անվանումը), բայց քիչ-քիչ սևացել է` ներծծվելով մարդկային մեղքերով։

Համաձայն որոշ գիտական տվյալների այն աստղաքար է, սակայն միանշանակ ապացուցել չի հաջողվել։ Լոնդոնի Բնագիտության Թանգարանում ենթադրում են, որ քարը կարող է լինել կեղծ աստղաքար, այլ կերպ ասած երկրային ծագման քար է, սխալմամբ վերագրվում է աստղաքարերին։

Պատմություն
-----------

### Առաջացում

Այն, ինչ կարող է համարվել Սև քար, գոյություն է ունեցել իսլամից շատ ավելի վաղ։ Այն երկար ժամանակ ասոցացվում էր Քաաբայի հետ, որը ձևավորվել է մինչիսլամական ժամանակահատվածում և ուխտատեղի է եղել նաբաթեա հեթանոս ժողովրդի համար, ովքեր ալցելում էին սրբատեղի տարին մեկ անգամ։

Մերձավոր Արևելքի սեմիթական հեթանոս մշակույթներում սովորույթ է եղել օգտագործել անսովոր քարերը սրբատեղիների նշման համար, ինչի մասին ասվում է Հին Կտակարանում։

### Քաաբայի վերակառուցում

Իսլամի ծագումից քիչ առաջ Քաաբայի վերակառուցման անհրաժեշտություն առաջացավ, քանի որ պատերը ճաքել էին անձևներից։ Քանդելով հիմքը և հանելով այնտեղից Սև քարը, շինարարները շարունակեցին կանգնեցնել Քաաբայի պատերը։ Երբ եկավ Սև քարը իր տեղը վերադարձնելու ժամանակը, Կուրայշիտների մոտ վիճաբանություն սկսվեց, թե ով պետք է այն դնի իր տեղը։ Հայտնի ազգերից յուրաքանչյուրը ցանկանում էր մասնակից լինել այդպիսի նշանավոր իրադարձությանը և իր վրա վերցնել պատվավոր պարտականության կատարումը։ 5 օրերի ընթացքում վեճը չէր դադարում և սպառնում էր վերածվել արյունահեղության ։

Կուրայշիտների ամենատարեց մարդը՝ Աբու Ումայա իբն ալ-Մուհիրան ասաց․«Կուրայշիտներ, թող դատի Ձեզ նա, ով առաջինը կմտնի դարպասներով այս տաճար»։ Բոլորը համաձայնեցին,սկսեցին հետևել դարպասներին և տեսան, որ դարպասներով մտնում է Մուհամադ իբն Աբդուլահը։ Երբ Մուհամադին բացատրեցին գործի էությունը, նա հանեց իր թիկնոցը փռեց այն գետնին և դրեց Սև քարը մեջտեղում։ Մուհամադի խնդրանքով, յուրաքանչյուր ցեղի գլխավորը վերցրեց թիկնոցի մի ծայրից, որպեսզի միասին բարձրացնեն վերև։ Այնուհետև Մուհամադը վերցրեց քարը և տեղադրեց այն Քաաբայի անկյունում։ Բոլոր ցեղերը գոհ մնացին առաքյալի որոշումից և դրանից հետ Քաաբայի շինարարությունը շարունակվեց։

### Սև քարի առևանգում

930 թվականին կարմատները, Աբու Տահիր ալ Ջանաբիի գլխավորությամբ գրավեցին Մեքքան, թալանել են Քաաբան և տարել Սև քարը Բահրեյն, պահելով այն իրենց մոտ 22 տարի։ 951 թվականին մեծ փրկագնի վճարումից հետո քարը վերադարձվել է Մեքքա։

Երկրպագում
----------

Խաջայի ծեսերից մեկը համարվում է Սև քարը համբուրելը։ Քարը համբուրելու ավանդույթը գալիս է Մուհամադ առաքյալից։ Հադիսների հեղինակավոր ժողովածուներում ներկայացվում են ուղղամիտ խալիֆ Օմարի խոսքերը, ով Սև քարը համբուրելուց հետո ասել է․ «Ես գիտեմ, որ սա ընդամենը քար է, և այն չի կարող ոչ օգնել, ոչ վնասել։ Սակայն եթե ես չտեսնեի, թե ինչպես է այն համբուրում Առաքյալը, խաղաղություն նրան և օրհնություն, ես այն չէի համբուրի»։ Քարը համբուրելու իմաստը նրանում է, որ ուխտավորը սովորում է ամբողջովին հնազանդվել Աստծուն և գալիս է եզրակացության, որ Ալլահի սահմանած օրենքներում և ծեսերում իմաստ կա և բարիք։

Արվեստ
------

Իվան Ալեքսանդրևիչ Բունինը 20-րդ դարի վերջին համանուն բանաստեղծություն է գրել Սև քարի մասին։

Սև քարը հիշատակվում է Նիկոլայ Գումիլյովի «Իսլամ» բանաստեղծությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  [[#CITEREFИслам:\_Словарь\_атеиста1988|Ислам: Словарь атеиста, 1988]], էջ 120
2. ↑  Golia, Maria (2015). *Meteorite: Nature and Culture* (անգլերեն). Reaktion Books. ISBN 978-1780235479. Արխիվացված է օրիգինալից 2023-07-05-ին. Վերցված է 2024-03-26-ին.
3. ↑  Али-заде, 2007
4. ↑  «Дорога в Мекку». xadj.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 28-ին.
5. ↑  Forbes.ru
6. ↑  Grady, Graham, 2000
7. ↑  *Армстронг, Карен* Ислам: краткая история.. — Random House. 2002. — С. 11. — ISBN 978-0-8129-6618-3.
8. ↑  *Ezra, Eliyahu.* "Arab Paganism. The roots of Islam. \*al lah the Meccan (Muslim) pagan gods".
9. ↑  Кааба и чёрный камень Արխիվացված 2013-03-15 Wayback Machine islam.ru 05 ноября 2011
10. 1 2  Арраид
11. ↑  *Grady, Monica M.; Graham, A.L.* Catalogue of meteorites: with special reference to those represented in the collection of the Natural History Museum. — London: Cambridge University Press, 2000. — 263 с. — ISBN 978-0-521-66303-8
12. ↑  Ислам для всех!
13. ↑  *И. А. Бунин* Чёрный камень Каабы Արխիվացված 2016-08-18 Wayback Machine // bunin.niv.ru.

Գրականություն
-------------

* Кааба // Исторический словарь. — 2000.
* Кааба // Энциклопедия Кольера. — Открытое общество, 2000.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Черный камень: между мифом и реальностью. — Библиотека Гумер.
* Трофимов, Антон (2011 թ․ նոյեմբերի 25). «10 самых почитаемых религиозных реликвий в мире». Forbes.ru. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
* *Наталия Скрипник* Пророк Мухаммед и чёрный камень // *Арраид* : газета. — № 12 (104). — С. 7. Архивировано из первоисточника 24 Սեպտեմբերի 2015.
* «Вечные уроки хаджа». Ислам для всех!. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 20-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 13-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սև քար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7656766-7 |

 |