**Ուկրաինացիները Իսրայելում** (ուկրաիներեն՝ Українці в Ізраїлі), Իսրայելի տարածքում գտնվող համայնքներից մեկը, որը ձևավորվել է հիմնականում նորագույն ժամանակներում՝ սկսած Իսրայել պետության ձևավորումից և իր գագաթնակետին հասնելով 20-րդ դարի վերջին։

Իսրայելում ուկրաինական սփյուռքը հիմնականում բաղկացած է հրեա հայրենադարձներից՝ Անդրկարպատիայից, Օդեսայից, Կիևից, Դնեպրոպետրովսկից և Ուկրաինայի այլ շրջաններից, ինչպես նաև էթնիկ ուկրաինացիներից, Ուկրաինայի քաղաքացիներից, ովքեր այս երկրում են աշխատանքի, ուսման և անձնական հարցերի պատճառով։ Իսրայելում դեսպանատան տվյալներով՝ կա մոտ 500 հազար մարդ։ Ուկրաինայից ներգաղթածները հրեական ծագում ունեն, այդ թվում՝ մի քանի տասնյակ հազար էթնիկ ուկրաինացիներ։

Ուկրաինացի հրեաների հայրենադարձությունը Իսրայել
-----------------------------------------------

Չափը արտագաղթի Ուկրաինական հրեաների Իսրայելի կարելի է գնահատել արդյունքների հիման վրա մարդահամարների 1959, 1970, 1979, 1989 տարիներին Ուկրաինական ԽՍՀ եւ 2001 տարի Ուկրաինայում, որի արդյունքների հիման վրա, որը նվազել է հրեաների պատճառով արտասահման մեկնելու։ Արտագաղթի գործընթացի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ հրեական արտագաղթի կեսը Ալիան էր (հայրենադարձություն) Իսրայել, 21,2 % - արտագաղթ ԱՄՆ - ում, 23,7% - ը՝ Գերմանիայում։ Այսպիսով, հրեաների ճնշող մեծամասնությունը մեկնում է նշված երեք պետություններ, բայց մեծամասնությունը հայրենադարձվում է Իսրայել։

| Ուկրաինայի մարդահամարներ | հրեաների թիվ | % |
| --- | --- | --- |
| մարդահամար 1959 | 840,1 հազար | 2,01 |
| մարդահամար 1970 | 776,1 հազար | 1,65 |
| մարդահամար 1979 | 632,9 հազար | 1,28 |
| մարդահամար 1989 | 486,6 հազար | 0,95 |
| մարդահամար 2001 | 103,6 հազար | 0,21 |

Մշակութային, լեզվական, կրոնական և այլ իրավունքների ապահովումը
-------------------------------------------------------------

50 նոր շեկել անվանական արժեքով թղթադրամ՝ նվիրված Նոբելյան մրցանակակիր, ծնունդով Բուչաչից (այժմ՝ Տերնոպոլի մարզում) Շմուել Ագնոնին։
Ուկրաինայի և Իսրայելի միջև ժամանակակից մշակութային և հումանիտար համագործակցության կարևոր նախադրյալը Իսրայելում մոտ 500 հազարի ներկայությունն է։ Ուկրաինայից ներգաղթածներ, այդ թվում՝ մի քանի տասնյակ հազար էթնիկ ուկրաինացիներ։ Այդ գործընթացում էական դեր է խաղում նաև այն, որ Ուկրաինայում հարյուրհազարանոց հրեական համայնք կա։

Իսրայելի համար Ուկրաինայում զգալի հետաքրքրություն են ներկայացնում այն վայրերը, որտեղ ծնվել և ապրել են նշանավոր հրեա կրոնական և մշակութային գործիչներ, և որոնք ամեն տարի ձգտում են այցելել հազարավոր ուխտավորներ և զբոսաշրջիկներ Իսրայելից, մասնավորապես՝ Ումանում գտնվող զադիկի Նախմանի գերեզմանները, Պոլտավայի շրջանի Գադյաչ քաղաքում գտնվող Շնաուեր Զալմանը, ինչպես նաև ռաբբի Շապիրո Ռաբինովիչը Մուկաչևոյում։

Իսրայելցիները այցելում են նաև Ուկրաինայի հրեական պատմության և մշակույթի հետ կապված այլ վայրեր։ Դրանք ներառում են, օրինակ, Դրոգոբիչի տունը, որտեղ ապրում էր 20-րդ դարի կեսերի հրեական ծագմամբ նշանավոր նկարիչ և գրող Բրունո Շուլցը՝ տունը Ռովնոյում, իսրայելցի հանրաճանաչ գրող Ամոս Օզում և որը նկարագրված է նրա գրքերից մեկում; Այն վայրը, որտեղ ծնվել և անցկացրել է իր մանկությունը իսրայելցի գրող, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Շմուել Ագնոնը Բուչաչ քաղաքում։

Իսրայելում պահպանվում է հետաքրքրությունը ուկրաինական մշակույթի և լեզվի նկատմամբ, առաջին հերթին Ուկրաինայից եկածների կողմից։ Երկրում ապրում են մի շարք գրողներ, ովքեր գրում են ուկրաիներեն և ժամանակ առ ժամանակ կազմակերպում են գրական երեկոներ։ Առանձին բուհեր իրենց աշխատակազմում ունեն ուկրաինիզմով զբաղվող գիտնականներ։

Ուկրաինայի ծրար Շմուել Ագնոնի 120-ամյակի կապակցությամբ:
Ուկրաինական հասարակության մշակութային և հոգևոր կարիքները ապահովելու նպատակով զգալի ուշադրություն է դարձվում «Ուկրաինացիները Իսրայելում» ընկերության գործունեությանը, Ուկրաինայից ներգաղթյալների Համաիսրայելական ասոցիացիային, հրեա և ուկրաինացի ժողովուրդների բարեկամության և համագործակցության ընկերությանը, ինչպես նաև Իսրայելի Ուկրաինական գրողների միությանը։ Այս կազմակերպությունների գոյությունը նպաստում է երկու պետությունների միջև մշակութային և հումանիտար կապերին, Իսրայելի տարածքում ուկրաինական մշակույթի և լեզվի պահպանմանն ու տարածմանը։

Պարբերաբար անցկացվում են միջոցառումներ, որոնք կազմակերպվել են Իսրայելի տարբեր քաղաքներում Ուկրաինայից ներգաղթյալների հասարակական ասոցիացիաների կողմից՝ ուկրաինական սփյուռքի մասնակցությամբ և նախաձեռնությամբ, Իսրայելի ուկրաինական մշակութային կենտրոնում մշակութային և գեղարվեստական միջոցառումներ, ինչպես նաև հոբելյանական և հիշատակի օրեր նշելու միջոցառումներ։ Անհրաժեշտ աջակցություն է ցուցաբերվում Ուկրաինական եկեղեցիներին և կրոնական կազմակերպություններին արտերկրում հավատակիցների հետ կապերի զարգացման, ինչպես նաև վետերանների և Չեռնոբիլի կազմակերպությունների հետ փոխգործակցության գործում։

Մեծ ուշադրություն է դարձվում ցուցահանդեսային գործունեության անցկացմանը, ստեղծագործական, կատարողական և մշակութային և գեղարվեստական ուղղության նախագծերին։

Ուկրաինայի սփյուռքի կազմակերպություններն ու միջոցառումները Իսրայելում
---------------------------------------------------------------------

#### «Ուկրաինացիները Իսրայելում» իսրայելական ընկերություն

Ընկերությունը հիմնադրվել է 2002 թվականին և քաղաքական կազմակերպություն չէ, որը նպատակ ունի Իսրայելում հանրահռչակել Ուկրաինական մշակույթը՝ գրականություն, ժողովրդական արվեստ, ավանդույթներ, երգեր, պարեր, ուկրաինացիների առօրյա կյանքի առանձնահատկություններ։

#### Ուկրաինայից ներգաղթյալների համաիսրայելական միավորում

Միավորումը հիմնադրվել է 1979 թվականին և հասարակական, ոչ կուսակցական, շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է։

Միավորման գործունեության հիմնական ուղղությունն է օգնել Նոր հայրենադարձներին՝ Ուկրաինայից ներգաղթյալներին Իսրայելում իրենց առաջին քայլերում, նոր կենսապայմաններին հարմարվելու, լեզվական պատնեշը հաղթահարելու, հաղորդակցությունն ու կենցաղը հաստատելու գործում։ Միավորումը նպաստում է Ուկրաինայից վերադարձողների հասարակական և մշակութային ինտեգրմանը իսրայելական հասարակության մեջ, նրանց ստեղծագործական ներուժի իրացման գործում (եբրայերենի ուսումնասիրության շրջանակներ, երաժշտական և բանաստեղծական Ստուդիաներ), անցկացնում է արվեստի փառատոններ և սպորտային միջոցառումներ Ուկրաինայից եկածների համար։

#### Հասարակական Կազմակերպություն «Israeli friends of Ukraine»

Հասարակական կազմակերպությունը ստեղծվել է 2014 թվականին ակտիվիստների և կամավորների խմբերի հիման վրա«Israel supports Ukraine»։ Կազմակերպության գործունեության նպատակն է օգնել և աջակցել Ուկրաինային, որը ներառում է ինչպես կամավորական գործունեություն, այնպես էլ տարբեր մշակութային և սոցիալական նախագծեր։

#### Անդրկարպատյան հրեաների միություն

Միավորումը ստեղծվել է Անդրկարպատյան երկրներից եկածների կողմից, ովքեր Իսրայել են եկել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, ինչպես նաև 70-ականներին հայրենադարձների կողմից։ Ասոցիացիայի հիմնական խնդիրներն են Անդրկարպատյան ծագում ունեցող սերունդների շարունակականության պահպանումը, միության և Անդրկարպատյան ծագում ունեցող հրեաների միջև կապերի աջակցությունը ինչպես Իսրայելում, այնպես էլ արտերկրում։

#### Ուկրաինական մշակույթի փառատոն Իսրայելում

Այն անցկացվում է 2011 թվականից՝ Իսրայելի ժողովրդական թատրոնի նախաձեռնությամբ։ Փառատոնի նպատակն է աջակցել Ուկրաինայից եկած իսրայելացիներին, ծագման երկրի հետ հոգևոր կապին, համայնքի շրջանակներում Ուկրաինայի մշակութային ավանդույթների պահպանմանը, բնիկ իսրայելացիներին ծանոթացնել Ուկրաինական ինքնատիպ ավանդական մշակույթին և ժամանակակից արվեստին։ Փառատոնի միջոցառումներին մասնակցում են ինչպես իսրայելցի արտիստներ, այնպես էլ Ուկրաինայից ժամանած նկարիչներ։

Գրականություն
-------------

* Лариса Фіалкова // УКРАЇНСЬКА ДІАСПОРА В ІЗРАЇЛІ. 2/2005 ISSN 0130-6936
* Fialkova L. Byelorussian and Ukrainian Languages in Israel: Preliminary Remarks. Jews and Slavs. Jerusalem-Sofia, 252-264
* Fialkova, Larisa. Ukrainian Diaspora in Israel, in Ukrainian. Narodna Tvorchist’ ta Etnohrafia (Folk Studies and Ethnography) // 2011, Kyiv, Ukraine, 2: 122-123

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Лариса Фіалкова // УКРАЇНСЬКА ДІАСПОРА В ІЗРАЇЛІ Archived 2022-03-30 at the Wayback Machine.. НАРОДНА ТВОРЧІСТЬ ТА ЕТНОГРАФІЯ 2/2005 ISSN 0130-6936
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Культурно-гуманітарне співробітництво між Україною та Ізраїлем - Посольство України в Державі Ізраїль" (in ուկրաիներեն). israel.mfa.gov.ua. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  Fialkova, Larisa. Ukrainian Diaspora in Israel, in Ukrainian. Narodna Tvorchist’ ta Etnohrafia (Folk Studies and Ethnography) // 2011, Kyiv, Ukraine, 2: 122-123
4. ↑  "Динамика численности еврейского населения Украины". *Ассоциация еврейских организаций и общин Украины (Ваад)*. 2012 թ․ հունվարի 23. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 16.
5. ↑  "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей". demoscope.ru. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей". demoscope.ru. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей". demoscope.ru. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. ↑  "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей". demoscope.ru. Արխիվացված է the original 2011 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  "Итоги переписи населения Украины 2001 года". demoscope.ru. Արխիվացված է the original 2005 թ․ փետրվարի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  Fialkova L. Byelorussian and Ukrainian Languages in Israel: Preliminary Remarks. Jews and Slavs. Jerusalem-Sofia, 252-264
11. 1 2 3 4 5  "Українці в Ізраїлі - Посольство України в Державі Ізраїль" (in ուկրաիներեն). israel.mfa.gov.ua. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)