recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Դվար(ա)կա** (գուջ. દ્વારકા, Հինդի द्ाार англा, անգլ.՝ Dwarka, Dvarka, Dwaraka, Dvaraka), քաղաք Հնդկաստանի Գուջարաթ նահանգի Ջամնագար շրջանում։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է Արաբական ծովի ափին՝ Կաթիյավար թերակղզու արևմտյան մասում։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Համաձայն 2001 թվականի համահնդկական մարդահամարի՝ Դվարկայի բնակչությունը կազմում էր 33 614 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 53 %, կանայք՝ 47%։ Մեծահասակների գրագիտության մակարդակը կազմել է 64 %, ինչը բարձր է միջին հնդկական մակարդակից (59,5%)։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտության մակարդակը կազմել է 72 %, կանանց շրջանում՝ 55 %: Բնակչության 13 % -ը մինչև 6 տարեկան երեխաներ էին։

Կրոնական նշանակություն
----------------------

Սանսկրիտ գրականության մեջ Տրվում է քաղաքի մեկ այլ անվանում՝ Դվարավատի։ Դվարական հինդուիզմի յոթ սուրբ քաղաքներից մեկն է։ Այստեղ է գտնվում Կրիշնայի ամենահայտնի տաճարներից մեկը՝ Դվարակադիշան։ Ըստ «Մահաբհարատայի» և Պուրանների՝ Դվարական Կրիշնայի Հին թագավորության մայրաքաղաքն էր։ Նկարագրվում է, որ Կրիշնայի մահից հետո սկզբնական Դվարական ընկղմվել է ծովի հատակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jaini, P. S. (1993), *Jaina Puranas: A Puranic Counter Tradition*, ISBN 978-0-7914-1381-4,
2. ↑  Bauer Jerome H. (24 March 2005)։ «Hero of Wonders, Hero in Deeds: Vasudeva Krishna in Jaina Cosmohistory»։ in Beck Guy L.։ *Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity* (անգլերեն)։ SUNY Press։ էջեր 167–169։ ISBN 978-0-7914-6415-1
**Էլմիրա Կարապետյան** (մայիսի 18, 1994(1994-05-18), Երևան, Հայաստան), հայ հրաձիգ, սպորտի վարպետ։

Կենսագրություն
--------------

Էլմիրա Կարապետյանը ծնվել է 1994 թվականի մայիսի 18-ին Երևանում։ Ավարտել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի և Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ սպորտային հոգեբանություն բաժինները։

Հրաձգությամբ զբաղվում է 19 տարեկանից։ 2013 թվականին մասնակցել է մեծահասակների Հայաստանի առաջնությանը և նվաճել ոսկե մեդալ՝ լրացրելով սպորտի վարպետի կոչման համար նախատեսված նորմատիվը, իսկ 2014 թվականին ստացել է սպորտի վարպետի կոչում։ 2014-2020 թվականներին եղել է Հայաստանի չեմպիոն։

2018 թվականին հաղթել է Ուկրաինայի միջազգային մրցաշարում և նույն տարում դարձել է Եգիպտոսում անցկացված միջազգային մրցաշարի փոխչեմպիոն, 2019 թվականին եղել է Քուվեյթի Գրան Պրիի արծաթե մեդալակիր, իսկ 2020 թվականին՝ նույն մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր։ 2019 թվականին լրացրել է միջազգային կարգ։ 2021 թվականի մայիսի 20-29-ը Խորվաթիայում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը։ Եվրոպայի առաջնությունում ցուցաբերած արդյունքների հիման վրա նվաճել է Տոկիո 2020-ի օլիմպիական ուղեգիր։

Ամուսնացած է։ Հայրը ռազմական ոստիկանության փոխգնդապետ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Հրաձիգ Էլմիրա Կարապետյանն Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր է նվաճել»։ Վերցված է 2021-07-25
3. ↑  «Օլիմպիական VLOG. Էլմիրա Կարապետյան | NEWS.am Sport - Ամենը՝ սպորտի մասին»։ *sport.news.am*։ Վերցված է 2021-07-25
4. ↑  «Հայաստանի Օլիմպիական հավաքական. Էլմիրա Կարապետյան»։ *sport.mediamax.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2021-07-26
5. ↑  «Հրաձիգ Էլմիրա Կարապետյանը բրոնզե մեդալ է նվաճել Քուվեյթի 9-րդ Գրան Պրիում»։ *armsport.am*։ 25․07․2021
6. ↑  «Հրաձգության ԵԱ․ Էլմիրա Կարապետյանը զբաղեցրեց 5-րդ տեղը»։ *armsport.am*։ 25․07․2021

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը Տոկիո 2020-ի կայքում Archived 2021-07-26 at the Wayback Machine.
* Օլիմպիական VLOG. Էլմիրա Կարապետյան
* Հայաստանի առաջին օլիմպիականը՝ Տոկիոյում (լուսանկար)
* ՏՈԿԻՈ 2020․ Էլմիրա Կարապետյանը ևս հիանալի ելույթ ունեցավ Archived 2021-07-26 at the Wayback Machine.
* Հայ հրաձգուհին 3-րդ տեղն է գրավել Քուվեյթում
* Լուսանկարը eurosport.ru

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ISSF · Olympic Channel |

 |
**Թաթուլ Նորայրի Մանասերյան** (ապրիլի 14, 1960(1960-04-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Թաթուլ Մանասերյանը ծնվել է 1960 թվականի ապրիլի 14-ին Երևանում։ 1984 թվականին ավարտել է Կիևի պետական համալսարանը, ստացել տնտեսագետի որակավորում։ 1983 թվականից դասավանդել է Հայաստանի և արտերկրի համալսարաններում։ 1984-1989 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ Պետպլանի պլանավորման և նորմատիվների Գիտահետազոտական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի գիտական խմբի ղեկավարը, 1989-1990 թվականներին Հայաստանի առևտրաարդյունաբերական պալատում աշխատել է նախագահի գլխավոր խորհրդական, 1990-1991 թվականներին եղել է Ա. Սախարովի անվան հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն, 1991-1992 թվականներին` «Արմենթրեյդ» կանադական ընկերության ներկայացուցչության տնօրեն։

1992-1997 թվականներին եղել է «Արմենթրեյդ-Կալիֆոռնիա» խորհրդատվական ընկերության նախագահ, 1993-1997 թվականներին` Հարավային Կալիֆոռնիայի Ռեդլընդս համալսարանի պրոֆեսոր, 1997-1998 թվականներին եղել է Զարգացման հայկական գործակալության ուսումնական կենտրոնի ղեկավարը, 1998-1999 թվականներին` ՀՀ Նախագահի քաղխորհրդի տնտեսական հանձնախմբի նախագահ։

1999-2000 թվականներին զբաղեցրել է Զբոսաշրջության զարգացման հայկական միության նախագահի պաշտոնը, 2000-2001 թվականին եղել է ՀՀ արտգործնախարարի խորհրդական և միջազգային կազմակերպությունների բաժնի պետ, 2001-2002 թվականներին աշխատել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր արտակարգ իրավիճակների վարչության միջազգային բաժնի պետ, 2002-2003 թվականներին` Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների կենտրոնի գիտական ղեկավար։ 2003 թվականին հիմնել է «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնը։

2003 թվականի մայիսի 25-ին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել «Արդարություն» դաշինքի համամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Արդարություն» խմբակցության անդամ, իսկ 2006 թվականի սեպտեմբերից ընդգրկված չէ խմբակցություններում և պատգամավորական խմբում։

Անկուսակցական։

Մոտ 500 գիտական հոդվածների և 10 մենագրության հեղինակ է։

Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։ Հայրը՝ հայ խորհրդային տնտեսագետ, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՄԿԿ անդամ Նորայր Մանասերյանն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Թաթուլ Մանասերյան. «Առաջին հերթին չպետք է թույլ տալ գյուղերի ամայացումը. դա մեծ աղետ է համայնքների բ»։ *syuniacyerkir.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2020-12-24  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  «Tatul Manaseryan - armeniapedia.org»։ *www.armeniapedia.org*։ Վերցված է 2020-12-24
3. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am»։ *www.parliament.am*։ Վերցված է 2020-12-24

Արտաքին հղումներ
----------------

* Манасерян Татул Норайрович

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Լեոն Արաբյան** (հուլիսի 3, 1932(1932-07-03), Բուրջ Համուդ, Լիբանան - հոկտեմբերի 17, 2019(2019-10-17), Փարիզի 14-րդ շրջան, Փարիզ, Ֆրանսիա), հայ արվեստագետ և բարերար։ Արվեստի աշխարհում հայտնի է «Sir L» մականվամբ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բեյրությում։ Հաճախել է Մխիթարյան Միաբանության Բեյրութի ընծայարան, ապա Ճիզվիտների քոլեջը։

1951 թվականին մեկնել է Փարիզ և սովորել Սորբոնի համալսարանում։ Ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ, մասնակցել է խմբակների և ճանաչում է ձեռք բերել եվրոպական մի շարք երկրներում։

1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո միջազգային ճանաչում ունեցող նկարիչների ցուցահանդես է կազմակերպել, որի արդյունքում հավաքված 2 միլիոն ֆրանկը տրամադրել է է Ֆրանսահայ բժիշկների միությանը՝ աղետի գոտում ծրագիր իրականացնելու համար։ Աջակցել է հայաստանցի նկարիչներին, Չարենցավան քաղաքի մեջ հիմնել է գորգագործության արհեստանոց։

Լեոն Արաբյանն աշխույժ գործունեություն է ունեցել նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության ասպարեզում՝ ցուցահանդեսներով բարձրաձայնել է ցեղասպանությունների հարցը։ Այդ թեմայով նրա կազմակերպած «Կյանքի երանգներ» ցուցահանդեսը 1990-ական թվականների սկզբին տեղի է ունեցել եվրոպական մի շարք քաղաքներում։

Լեոն Արաբյանը մահացել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Փարիզի 14-րդ վարչական շրջանում, նրա դիակիզման արարողությունը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 24-ին՝ Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  «ORER.eu - Արուեստագէտ Լեւոն Առատեանի բարի գործերը շարունակւում են նրա մահուանից հետոյ»։ *orer.eu*։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 30
3. ↑  Biography

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sir L Levon Aradian 1932-2019
* Levon Aradian

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 149790497 · VIAF: 66740749 · WorldCat VIAF: 66740749 |

 |
Դիվանագիտական նոտայի օրինակ
**Նոտա**, մի պետության կառավարության պաշտոնական դիվանագիտական ուղերձը մեկ այլ երկրի կառավարությանը։

Տեսակներ
--------

### Վերբալ նոտա

Հիմնական հոդված՝ Վերբալ նոտա
Դիվանագիտական գրագրության առավել տարածված տեսակ է վերբալ նոտան։ Այն կարող է վերաբերել ինչպես կարևոր և սկզբունքային, այնպես էլ առօրեական հարցերի։

Իր մեջ պարունակում է տարբեր տեսակի տեղեկատվություն (դիվանագիտական անձնակազմում կատարվող փոփոխություններ), խնդրանքները (վիզաների տրամադրում, որևէ հարցի լուծում), կարող է արտահայտել դժգոհություն կամ կրկին ուշադրություն հրավիրել հարցին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դեսպանատունը [նոտան ուղարկող պետության անունը]՝ արտահայտելով իր հարգանքը դեպի արտաքին գործերի նախարարությանը՝ պատիվում է հրավիրել Ձեր ուշադրությունը հետևյալ հարցին |  |

Տպագրվում է դիվանագիտական ուղերձի՝ նոտայի զինանշան պարունակող հատուկ ձևաթղթի վրա, դրվում են ինդեքսն ու նոտայի համարը։ Նոտաներն ուղարկվում են հասցեատիրոջը արտաքին գործերի նախարարության կամ դեսպանության անունից՝ 3-րդ դեմքով (ամսաթվով, ստացողի հասցեով և ստորագրության փոխարեն կնիքով)։ Դիվանագիտական նոտաները չեն ստորագրվում։ Տեքստը բաղկացած է երեք մասից ՝ 1) ներածական հաճոյախոսություն, 2) նոտայի բովանդակություն, 3) վերջնական հաճոյախոսություն։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դեսպանությունն օգտվում է այդ հնարավորությունից, որպեսզի նախարարությանը հավաստիացնի իր ամենաբարձր հարգանքը |  |

### Անձնական նոտա

Հիմնական հոդված՝ Անձնական նոտա
Գրված է նոտայի հատուկ ձևաթղթի վրա, բայց տեքստը կազմվում և կատարվում է առաջին դեմքով՝ ստորագրությամբ, ինդեքս չի դրվում, կնիք չկա։ Ուղարկվում է կարևոր և սկզբունքային նշանակություն ունեցող հարցերի, պետության անվանման փոփոխության, երկկողմ հարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկատվության, ինչպես նաև արձակուրդին վերաբերող դիվանագիտական կորպուսի կամ ԱԳՆ գործընկերներին անձնական նոտաների, հավատարմագրերի հանձնման, ժամանակավոր մեկնման և գործերի ժամանակավոր հավատարմատարի նշանակման վերաբերյալ, արարողակարգային հարցերի, շնորհավորանքների, ցավակցությունների վերաբերյալ։ Ուղարկվում է միայն սուրհանդակի միջոցով։

Նոտաների օրինակներ
------------------

* Մալյուկովի վերջնագիր
* Քերզոնի վերջնագիր

Տես նաև
-------

* Հրովարտակ
* Վերջնագիր
* Դիվանագիտական գրագրություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  МИД вызвал Временного поверенного в делах РФ в Украине для вручения ноты-протеста։ *unn.com.ua* (Russian)։ 2014 թ․ մարտի 18

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տես՝ ***Նոտա*** Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս |

* Դիվանագիտական փաստաթղթերի տեսակներ
**ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչություն**, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունում (ԵԱՀԿ) Հայաստանի դիվանագիտական առաքելությանը։ Այն հիմնված է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։

Պատմություն
-----------

Հիմնական հոդված՝ Հայաստան-ԵԱՀԿ հարաբերություններ
Հայաստանը միացել է ԵԱՀԿ-ին 1992 թվականի հունվարի 30-ին։ ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցչությունը ստեղծվել է Հայաստանի, ԵԱՀԿ-ի և ԵԱՀԿ անդամ պետությունների միջև առավել սերտ կապերին աջակցելու նպատակով։ Առաքելությունը ԵԱՀԿ ուշադրությանն է ներկայացնում Հայաստանի հետ կապված հարցերն ու մտահոգությունները և կազմակերպում է դիվանագիտական հանդիպումներ։ Մշտական ներկայացուցչությունը հավատարմագրվել է նաև որպես Ավստրիայում և Սլովակիայում Հայաստանի դեսպանություն։

Մշտական ներկայացուցիչ
---------------------

2019 թվականի հունվարի 11-ի դրությամբ ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության ղեկավարն է Արմեն Պապիկյանը, որը նաև Ավստրիայում և Սլովակիայում Հայաստանի դեսպանն է։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ
* ԵԱՀԿ Մինսկի խումբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Armenia – OSCE»։ *osce.mfa.am*
2. ↑  «ԵԱՀԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ Արմեն Պապիկյանը Մշտական խորհրդի նիստում ներկայացրել է Արցախում առաջացած մարդասիրական ճգնաժամային իրավիճակը»։ *Civic*
3. ↑  Technologies Peyotto։ «ԵԱՀԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ դեսպան. «Ադրբեջանն իր հրետանային մարտկոցների դիրքերը տեղակայում է բնակավայրերում»»
4. ↑  «ԵԱՀԿ-ում ՀՀ ներկայացուցչի ելույթը կազմակերպության Մշտական խորհրդում»։ 15 May 2013
5. ↑  «Armenian Embassy in Austria Ավստրիայում Հայաստանի դեսպանություն»։ *www.facebook.com*
6. ↑  «ORGANIZATION FOR SECURITY AND COOPERATION IN EUROPE»։ *www.mfa.am*
7. ↑  «Head of Armenian mission to OSCE spoke about Azerbaijan's May 11 aggression at OSCE Permanent Council session»։ *www.1lurer.am*։ 12 May 2023

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Ավստրիայում Հայաստանի դեսպանություն
**Թանգարան Վիթե** (անգլ.՝ Witte Museum), թանգարան ԱՄՆ-ի Տեխաս նահանգի Սան Անտոնիո քաղաքում։ Գտնվում է *Midtown Brackenridge* քաղաքային շրջանի Սան Անտոնինո գետի ափին գտնվող *Brackenridge Park* զբոսայգու սերտ հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 1926 թվականին *San Antonio Museum Association* կազմակերպության կանոնադրության համաձայն և նվիրված է Հարավային Տեխասի բնական պատմությանն ու գիտությանը։ Թանգարանի մշտական հավաքածուի մեջ են մտնում շատ գտածոներ և արվեստի նկարներ, մանագործվածքի արտադրանք, *Hertzberg Circus Collection* համաշխարհային ճանաչում ունեցող հավաքածուները, դինոզավրերի ոսկորներ, քարանձավային պատկերներ, Տեխասի վայրի բնության տրամանկարներ։ Թանգարանը անվանվել է Սան Անտոնինոյի գործարարներից մեկի՝ Ալֆրեդ Վիթեի անունով, որը թանգարանի ստեղծման համար քաղաքին է կտակել 65000 դոլլար։ Թանգարանի առաջին տնօրենն է եղել Էլեն Շուլցը։

Թանգարանի վերջին փոփոխություններից է *Robert J. and Helen C. Kleberg South Texas Heritage Center*-ի հաշվին նրա մակերեսի մեծացումը 20000 քառակուսի ֆուտով (նախատեսված է նորացված թանգարանային տեխնոլոգիաներով ցուցահանդեսների և հանրային միջոցառումների անցկացման համար)։

Տեխասի 41-րդ նահանգապետ Դոլֆ Բրիսկոն մասնակցել է նահանգի բարեգործական համագործակցություններին և մի քանի միլիոն դոլլար է նվիրաբերել Տեխասի տարբեր հաստատություններին, որոնք հիմնականում կենտրոնացած են Սան Անտոնիոյում։ Այսպես, 2006 թվականին նա նշանակալից նվեր է արել Վիթե թանգարանին և պատկերասրահին, որտեղ կան հատուկ երեխաների համար նախատեսված ցուցանմուշներ։

* Թանգարանի տարածքում գտնվող շինություններ
* Երկհարկանի տունԵրկհարկանի տուն
* Սելսո-Նավարոյի տունըՍելսո-Նավարոյի տունը
* Գերաններից տնակԳերաններից տնակ

Ցուցանմուշներ
-------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «History»։ *Witte Museum*։ Վերցված է հունվարի 4, 2016  (անգլ.)
3. ↑  Steinfeldt Cecilia (հունիսի 15, 2010)։ «Quillin, Ellen Dorothy Schulz»։ *Handbook of Texas Online*։ Texas State Historical Association։ Վերցված է հունիսի 7, 2014  (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (անգլ.)
* Թանգարան Վիթե (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000119566168 · LCCN: n78095626 · VIAF: 137189461 · ULAN: 500308522 · WorldCat VIAF: 137189461 |

 |
**Լեռնիկ Հակոբյան** (1970, Արփագետիկ, Հադրութի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող, պետական գործիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, Արցախի Հանրապետության մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարար (2008-2009), Հայաստանի և Արցախի գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1970 թվականին Հադրութի շրջանի Արփագետիկ (Քարինգ) գյուղում՝ ուսուցչի ընտանիքում։ 1978-1988 թվականներին սովորել է Ստեփանակերտի Հովհաննես Թումանյանի անվան թիվ 9 միջնակարգ դպրոցում։ 1988-1993 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1993-1996 թվականներին կրթությունը շարունակել է նույն համալսարանի ասպիրանտուրայում։ 1992-1996 թվականներին ծառայել է Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակում։ 2000 թվականին ավարտել է «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1996-2005 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի քաղաքապետարանում, Արցախի կառավարության աշխատակազմում և Արցախի Հանրապետության արտադրական ենթակառուցվածքների և քաղաքաշինության նախարարությունում` զբաղեցնելով պատասխանատու պաշտոններ։ 2005-2007 թվականներին զբաղեցրել է Արցախի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության Լեզվի տեսչության պետի պաշտոնը։ Արցախի նախագահի 2008 թվականի օգոստոսի 7-ի հրամանագրով նշանակվել է Արցախի Հանրապետության մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարար։ Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով 2009 թվականի հունիսի 15–ից ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից։

2010 թվականի ապրիլի 12-ին Արցախի վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Արցախի վարչապետի խորհրդական։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Հայաստանի և Արցախի գրողների միության անդամ է։ Հեղինակել է հինգ գիրք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Լեռնային Ղարաբաղում նոր նախարար է նշանակվել»։ *news.am*։ Վերցված է 2023-11-04
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  ««ԻՆքնակենսագրություն», Լեռնիկ Հակոբյան․ Արցախի գրողների միություն»։ *artsakhwriters.com*։ Վերցված է 2023-11-04
3. ↑  «ԼՂՀ վարչապետի խորհրդական է նշանակվել Լեռնիկ Հակոբյանը»։ *newsarmenia.am*։ Վերցված է 2023-11-04
**Ինդիֆերենտիզմ**, մշտական անտարբերություն կամ անհետաքրքրություն գիտելիքի, բարոյականության, հասարակական կյանքի հարցերի նկատմամբ։ Ինդիֆերենտիզմը լինում է փիլիսոփայական, էթիկական, կրոնական և քաղաքական։ Կաթոլիկ հավատքին համաձայն՝ ինդիֆերենտիզմը հավատք է, որ ոչ մի կրոն կամ փիլիսոփայություն չի գերազանցում մյուսին։

Ինդիֆերենտիզմը սկզբունքային նշանակություն ունի կյանքի բարձրագույն հարցերի և գիտելիքի ոլորտում։ Դրան հակառակ ծայրահեղություն է համարվում ֆանատիզմը։ Երկու ծայրահեղություններն էլ հոգեբանորեն պայմանավորված են խառնվածքի տարբերությամբ, սակայն ինդիֆերենտիզմը միշտ տեսական արդարացում է փնտրել, այդպիսով անցնելով սկեպտիցիզմի։

Բացի փիլիսոփայական բնույթի թերահավատ նկատառումներից, ինդիֆերենտիզմն իր համար հանրային հենարան է գտնում միմյանց ժխտող բազմաթիվ համակարգերի և ուսմունքների փաստացի գոյության մեջ։ Այն մտքի համար, որը դուրս է եկել անմիջական վստահության վիճակից, բայց չունի բարձրագույն սկզբունքներն ինքնուրույն ուսումնասիրելու ունակություն կամ ցանկություն, ինդիֆերենտիզմը բնական ելք է թվում։ Այնուամենայնիվ, ուրիշների համոզմունքների և հավատալիքների ընկալման դեպքում այն միշտ չէ, որ նույնական է կրոնի հանդուրժողականությանը։ Տեսականորեն կեղծ կամ առնվազն անհավաստի ճանաչելով բոլոր ուսմունքները, ինդիֆերենտիզմը կարող է դրանցից որոշները համարել գրեթե վնասակար և անխնա հետապնդել։ Իսկ կրոնի հանդուրժողականությունը, որը անհամատեղելի է մռայլ ֆանատիզմի հետ, միշտ չէ, որ նույնական է դրա հակադրությանը՝ *կիսալուսավորյալ ինդիֆերենտիզմին*․ այն կարող է իսկապես ապահովվել միայն հանուն արդարության անվերապահ սկզբի՝ ֆիզիկական ուժի նկատմամբ բարոյական ուժի գերազանցությանը հավատալու դեպքում։

Հանրամատչելի մշակույթում
------------------------

* Մարդկանց ինդիֆերենտիզմի (անտարբերության) դրսևորման վառ օրինակ է ռեժիսոր Վադիմ Զոբինի «Կիրակի, յոթի կեսը» (ռուս.՝ Воскресенье, половина седьмого, 1988) գեղարվեստական ֆիլմը։
* Անտարբերության ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքների մասին խոսվում է Մարկ Մենսոնի «Թքած ունենալու նուրբ արվեստը» գրքում։

Տես նաև
-------

* Ապատիա
* Ալեքսիթիմիա
* Ունիվերսալիզմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Индифферентизм // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 4 т. — СПб. 1907—1909.
2. ↑  «Indifferentism - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary»։ Merriam-webster.com։ 2012 թ․ օգոստոսի 31։ Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 1
3. ↑  Manson Mark (2015 թ․ հունվարի 8)։ «The Subtle Art of Not Giving a Fuck»։ *Mark Manson* (en-US)։ Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 22

Գրականություն
-------------

* Connell, Francis J. C. SS. R. *Freedom of Worship* (Paulist Press, 1947)
* Connell, Francis J. C. SS. R. *Morals in Politics and Professions* (Paulist Press, 1946)

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Կրոնական ինդիֆերենտիզմ* Կաթոլիկ հանրագիտարանում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Catholic (1997—…) |

 |
**Ինդրեկ Վիսնապուու** (մայիսի 4, 1976(1976-05-04), Տարտու, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի բասկետբոլի մարզիչ ու նախկին խաղացող, ով վերջին անգամ մարզել է Բասկետբոլի Չեմպիոնների լիգայի անդամ Տալլինի «Audentes/Noortekoondis» թիմին։

Խաղային կարիերա
---------------

Չեմպիոնների լիգայում առաջին խաղը խաղացել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 2-ին «Տարտու» թիմի կազմում։

1997 թվականին անդանագրվել է Տարտուի համալսարանի «Պոլարիս» թիմին։ Էստոնիայի առաջնությունում առաջին անգամ հաղթել է 1999–2000 մրցաշրջանում։

2000 թվականին պայմանագիր է ստորագրել «Հոտրոնիկ» թիմի հետ։

2003 թվականին պայմանագիր է ստորագրել «TTÜ/A. Le Coq» թիմի հետ։

Մարզչական կարիերա
-----------------

Մարզչական կարիերան սկսել է 2002 թվականին, երբ նա դարձել է «TTÜ/A. Le Coq» թիմի մարզչի օգնականը, երբ դեռ ակտիվ 26-ամյա խաղացող էր։

2005-2007 թվականներին եղել է Էստոնիայի մինչև 18 տարեկանների բասկետբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ, իսկ 2005-2006 թվականներին՝ Էստոնիայի տղամարդկանց ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի օգնական։

2007 թվականին դարձել է Տարտուի համալսարանի իր նախկին թիմի մարզչի օգնական։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 20-ին գլխավոր մարզչի պաշտոնում փոխարինել է Ուլլար Քերդեին։ 2010 թվականի մայիսի 14-ին Վիսնապուան «Տարտուի» հետ հաղթել է Էստոնիայի առաջնությանը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով «Ռակվեր Տառվասին»։ 2012 թվականի հունվարի 24-ին Վիսնապուն հեռացել է թիմից։

2012 թվականի սեպտեմբերին դարձել է «Audentes/Noortekoondis» թիմի գլխավոր մարզիչը։

Մրցանակներ և նվաճումներ
-----------------------

### Խաղային նվաճումներ

Տարտուի համալսարան
* Էստոնիայի լիգայի չեմպիոն՝ 2000
* 2000 թվականի Էստոնիայի գավաթակիր

### Մարզչական նվաճումներ

TTÜ/A. Le Coq
* Էստոնիայի գավաթակիր 2003 (մարզչի օգնական)

Տարտուի համալսարան
* Էստոնիայի լիգայի չեմպիոն 2008 (մարզչի օգնական), 2010
* Էստոնիայի գավաթի չեմպիոն 2009, 2010, 2011 թվական
* Բալթիական բասկետբոլային լիգայի գավաթակիր 2010 թ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Էստոնական մարզական կենսագրական բառարան (эст.)
2. 1 2  «Visnapuu, Indrek» (Estonian)։ ESBL
3. ↑  «Visnapuu astus TÜ korvpallimeeskonna peatreeneri kohalt tagasi» (Estonian)։ Postimees։ 2012 թ․ հունվարի 24

Արտաքին հղումներ
----------------

* Indrek Visnapuu at basket.ee
**Էմին Զամին օղլու Հուսեյնով** (ադրբ.՝ Emin Zamin oğlu Hüseynov, նոյեմբերի 12, 1974(1974-11-12), Սումգայիթ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), տնտեսագետ, տնտեսագիտության փիլիսոփայության դոկտոր, ֆինանսների նախկին փոխնախարար, Ադրբեջանի առաջին փոխնախագահի օգնական, Աղդամի շրջանում Ադրբեջանի նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Էմին Հուսեյնովը ծնվել է 1974 թվականի նոյեմբերի 12-ին Սումգայիթում։ 1992 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի պետական տնտեսական ինստիտուտի կոմերցիոն ֆակուլտետը և ձեռք բերել միջազգային տնտեսական հարաբերություններ մասնագիտությունը։ Այնուհետեւ ուսումը շարունակել է ԱՄՆ-ի Ֆլորիդայի համալսարանում եւ 1998 թվականին ստացել տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում։ 2009 թվականին Քենեդին Հարվարդի դպրոցում ստացել է պետական կառավարման երկրորդ մագիստրոսի կոչումը։ 2014 թվականին ստացել է տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան։

### Գործունեություն

Էմին Զամին Գուսեյնովը 1998-2001 թվականներին եղել է Ադրբեջանում Համաշխարհային բանկի մշտական ներկայացուցչության տնտեսագետ, 2001-2003 թվականներին՝ Ադրբեջանում Արժույթի միջազգային հիմնադրամի մշտական ներկայացուցչությունում, 2003-2005 թվականներին կրկին աշխատել է Համաշխարհային բանկի ադրբեջանական ներկայացուցչությունում։ 2005-2010 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի Հանրապետության կենտրոնական բանկում տարբեր պաշտոններում։ Նա Ադրբեջանի միջազգային բանկի, ինչպես նաև Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերության վերահսկիչ խորհրդի անդամ էր։ 2013-2016 թվականներին եղել է Ադրբեջանի դիվանագիտական ակադեմիայի ռազմավարության և զարգացման գծով պրոռեկտոր։ 2016 թվականի մարտին Ադրբեջանի նախագահի «Ազգային տնտեսության և տնտեսության հիմնական ոլորտների ռազմավարական ճանապարհային քարտեզները հաստատելու մասին» հրամանագրի հիման վրա նա ընդգրկվել է աշխատանքային խմբում։ 2016 թվականի հունիսի 28-ին նշանակվել է Ադրբեջանի ֆինանսների փոխնախարար։ 2018 թվականին նա նշանակվել է Ադրբեջանի առաջին փոխնախագահի օգնական։ 2021 թվականի մայիսի 24-ին Ադրբեջանի նախագահը Էմին Հուսեյնովին նշանակել է Աղդամի տարածաշրջանում իր հատուկ ներկայացուցիչ։

### Ընտանիք

Էմին Զամին Հուսեյնովը ամուսնացած է, ունի 3 երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Müşahidə Şurası — Emin Hüseynov»։ *socar.az* (ադրբեջաներեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2021-09-01-ին։ Վերցված է 2021-09-01
2. ↑  «Наблюдательный Совет»։ *ibar.az* (ադրբեջաներեն)։ Վերցված է 2021-05-24
3. ↑  «Утвержден состав Наблюдательного совета Государственной нефтяной компании Азербайджана»։ *Trend.Az* (ռուսերեն)։ 2021-01-23։ Վերցված է 2021-05-24
4. ↑  «Назначен новый замминистра финансов Азербайджана (версия 2)»։ *Trend.Az* (ռուսերեն)։ 2016-06-28։ Վերցված է 2021-05-24
5. ↑  «Секретариат Первого вице-президента Азербайджанской Республики»։ *ru.president.az* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-05-24
6. ↑  «Назначены новые помощники первого вице-президента Азербайджана Мехрибан Алиевой»։ *vestikavkaza.ru* (ru-RU)։ Վերցված է 2021-05-24
7. ↑  «Назначен спецпредставитель президента Азербайджана в Агдамском районе»։ *report.az* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-05-24
**Դյորդ Գենդել** (հունգ.՝ Handel György, մարտի 20, 1959(1959-03-20), Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն - հունվարի 16, 2021(2021-01-16)), հունգարացի նախկին ֆուտբոլիստ, կարիերայի մեծ մասն անց է կացրել «ՄՏԿ Հունգարիա» և «Դյոր» ֆուտբոլային ակումբներում։

Կենսագրություն
--------------

«ՄՏԿ Հունգարիա» սիրողական ակումբում հանդես է եկել 1980-1984 թվականներին, անցկացնել է 108 խաղ, դարձել 32 գոլի հեղինակ։ 1981/82 մրցաշրջանում նրա ակումբը շահել է երկրորդ դիվիզիոնի ուղեգիր, իսկ Գենդելը 21 գոլով ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն ռմբարկու։ Իր կարիերայի ընթացքում Հունգարիայի Պրեմիեր լիգայում նա անցկացրել է 186 հանդիպում և դարձել 39 գոլի հեղինակ։

1987 թվականին նա մեկ խաղ է անցկացրել Հունգարիայի ազգային հավաքականի կազմում՝ Լեհաստանի դեմ 1988 թվականի Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլում․ նա խաղադաշտ է դուրս եկել 81-րդ րոպեին, սակայն չի չկարողացել օգնել ակումբին խուսափել 3-2 հաշվով պարտությունից։

Կարիերայի ավարտին նա խաղացել է Մալթայում։ 1991 թվականին նա դարձել է «Լուկա Սենտ Էնդրյուսի» ֆուտբոլիստ, որտեղ անցկացրել է երկու մրցաշրջան։ Դրանից հետո Գենդելը տեղափոխվել է «Նադուր Յունստերս» ակումբ, որտեղ երկու մրցաշրջանում դարձել է 43 գոլի հեղինակ և համարվել ակումբի պատմության լավագույն խաղացողներից մեկը։

Ավելի ուշ նա հանդես է եկել «Օրատորի Յաս», «Գոցո», «Լիա Ատլետիկ» և «Կորմի» ակումբների կազմում։

Մահացել է կորոնավիրուսից, 2021 թվականի հունվարի 16-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  PIM identifier
3. 1 2  Gyász: elhunyt az egyszeres válogatott futballista, Handel György (հունգ.)
4. ↑  Málta — a rejtelmes sziget. Nemzeti Sport, VIII. évf. 15. sz. (1997. jan. 16.) 16. o.
5. ↑  Gyász: Handel Györgyöt Máltán is gyászolják Nemzeti Sport Online, 2021. január 17.
6. ↑  «Gyász: elhunyt az egyszeres válogatott futballista, Handel György» (հունգարերեն)։ 2021 թ․ հունվարի 16։ Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 17

Արտաքին հղումներ
----------------

* Handel, György

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Եկատերինա Դավիդովա** (ռուս.՝ Екатерина Алексеевна Давыдова, սեպտեմբերի 17, 1978(1978-09-17), Մոսկվա, ԽՍՀՄ). ռուս գեղասահորդուհի, 1996 թվականի աշխարհի չեմպիոն պատանիների կարգում, Ռուսաստանի առաջնության մրցանակակիր (1997 թվական)՝ պարեր սառույցի վրա ձևում Ռոման Կոստոմարովի հետ։ Միջազգային դասի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (1996)։

Կենսագրություն
--------------

Եկատերինա Դավիդովան ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Մոսկվայում՝ հայտնի գեղասահորդուհի և մարզիչ Լիդիա Կարավաևայի ընտանիքում։ Գեղասահքով սկսել է զբաղվել չորս տարեկանից՝ Իրինա Ստրախովայի ղեկավարությամբ։ 1987 թվականին մենասահքից անցնում է պարեր սառույցի վրա ձևին, որտեղ նրա պարընկերը դառնում է Ռոման Կոստոմարովը։ 1993-1994 թթ. մրցաշրջանում (աշխարհի պատանիների առաջնությունում առաջին անգամ հանդես գալուց հետո) սահել է Վազգեն Ազրոյանի հետ, սակայն հետո կրկին շարունակում է հանդես գալ Ռոման Կոստոմարովի հետ։ Տարբեր տարիների ընթացքում նրանց հետ աշխատել են Լիդիա Կարավաևան, Սվետլանա Ալեքսեևան և Օլեգ Էպշտեյնը։

Եկատերինան և Ռոմանը դարձել են աշխարհի չեմպիոն պատանիների կարգում (1996), Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1997), արծաթե մրցանակակիրներ Կարլ Շեֆերի հուշամրցաշարում (1997) և «Finlandia Trophy» (1997) միջազգային մրցաշարերում։ Սակայն 1997 թվականի վերջին այս զույգը բաժանվեց, և Եկատերինան որոշեց ավարտել իր սպորտային կարիերան։ Վերջին ելույթը Հարավային Կորեայում անցկացված Ձմեռային ունիվերսիադան էր, որտեղ մարզիկները չկարողացան ավարտել իրենց ելույթը։

Հետագայում զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ, իսկ 1997-2009 թթ.-ին եղել է Իգոր Բոբրինի ղեկավարությամբ սառցե մանրանկարների թատրոնի մենակատար։

Կրթություն
----------

2000 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի պետական ֆիզիկական կուլտուրայի ակադեմիան։

Սպորտային ձռքբերումներ

* Ռ. Կոստոմարովի հետ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Մրցումներ/մրցաշրջան** | **1992—1993** | **1994—1995** | **1995—1996** | **1996—1997** | **1997—1998** |
| Ռուսաստանի աշխարհի առաջնություն |  |  |  | 3 |  |
| Cup of Russia |  |  |  | 5 |  |
| Կարլ Մեմորի հուշամրցաշար |  |  |  |  | 2 |
| Finlandia Trophy |  |  |  |  | 2 |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն պատանիների կարգում | 10 | 7 | 1 |  |  |

* Վազգեն Ազրոյանի հետ

| Միջազգային |
| --- |
| Մրցություն | 1993-94 |
| Աշխարհի պատնեկան առաջնություն | 9 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «World Junior Figure Skating Championships: Dance»։ International Skating Union։ Արխիվացված է օրիգինալից հոկտեմբերի 30, 2008-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «Tatiana NAVKA / Roman KOSTOMAROV: 2000/2001»։ International Skating Union։ Արխիվացված է օրիգինալից ապրիլի 19, 2001-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. ↑  «Tiffany HYDEN / Vazgen AZROJAN: 2000/2001»։ International Skating Union։ Արխիվացված է օրիգինալից ապրիլի 22, 2001-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте FSkate.ru
* Профиль на сайте «Дух спорта» Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FSkate.ru |

 |
**Ինչպես կարդալ գրականություն պրոֆեսորի նման** (անգլ.՝ How to Read Literature Like a Professor), «Նյու Յորք Թայմս»-ի բեսթսելլեր, հրատարակվել է 2003 թվականին։ Գրքի հեղինակը Թոմաս Ս. Ֆոսթերն է։

Նկարագրություն
--------------

Գրքում հեղինակը առաջարկում է գրականության մեջ տարածված թեմաների, հասկացությունների և հնարավոր խորհրդանշանների մեկնաբանությունները։

Գիրքը մակագրված է հետևյալ կերպ. «*Ուժեղ և զվարճալի ուղեցույց ենթատեքստերը կարդալու համար*» (անգլ.՝ A Lively and Entertaining Guide to Reading Between the Lines.)։ Այն ներառում է նաև Քեթրին Մենսֆիլդի «Խնջույք այգում» (անգլ.՝ «The Garden Party») պատմության մեկնաբանման օրինակներ։

Հեղինակի՝ գրական մեկնաբանության մեթոդական պարզ ընկալումը հայտնվել է այնպիսի նշանավոր գրականագետների ուսումնասիրության ներքո, ինչպիսին է անգլերենի պրոֆեսոր, կենսագիր Ալան Ջակոբսը, ով բարձրացնում է գրքի արժեքի հարցը և քննադատում այն գաղափարը, թե *ընթերցանությունը լավագույն կերպով արվում է բարձր պատրաստվածություն ունեցող, պրոֆեսիոնալ և հավատարմագրված փորձագետների կողմից*։

Տես նաև
-------

* Ինչպես կարդալ գիրքը
* Ընթերցանություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  OCLC — 1967.
2. ↑  Foster Thomas (2003)։ *How to Read Literature Like a Professor*։ New York: Harper։ էջ 314։ ISBN 0-06-000942-X
3. ↑  «Easy Reading: Just Take It One Page At a Time»։ *NPR*։ հունիսի 9, 2011

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |
**Էմմա Սերգոյի Մարտիկյան** (1908, Բաքու, Ռուսական կայսրություն - 1991, Երևան), հայ վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1965)։

Կենսագրություն
--------------

Էմմա Մարտիկյանը ծնվել է 1908 թվականին Բաքվում։ 1930 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1930-1941 թվականներին աշխատել է Երևանի 2-րդ կլինիկական հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքում։ Հայրենական պատերազմի ժամանակ եղել է Երևանի էվակոհոսպիտալի գլխավոր վիրաբույժը, միաժամանակ աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում, 1963 թվականից եղել է մանկական վիրաբուժության ամբիոնի վարիչը, 1965-1975 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր մանկաբույժը։

Աշխատանքները վերաբերում են թոքամզի ենթասուր և քրոնիկական թարախային բորբոքումների (հրազենային ծագման) վիրահատական բուժման առանձնահատկություններին։ Առաջարկել է սահմանափակ թարախակույտերի նպատակահարմար դասակարգում, արյան մածուցիկության փոփոխությունը դիտել որպես (էնդարտերիտ) վաղ ախտանշան։ Ուսումնասիրել է էխինոկոկոզի տարածվածությունը Հայաստանում, մշակել այդ հիվանդության բուժման, կանխարգելման արդյունավետ միջոցներ։

Անդամակցություն
---------------

* Վիրաբույժների գիտական ընկերության անդամ, 1865

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007։
2. ↑  «Մանկական վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի կլինիկա»։ *www.ysmu.am*։ Վերցված է 2018-02-19
3. ↑  Admin։ «Кафедра детской хирургии»։ *old.ysmu.am* (ru-ru)։ Վերցված է 2018-02-19 (չաշխատող հղում)
**Լիա** (իտալ. Lia), Հակոբի առաջին կնոջ և Ռաքելի ավագ քրոջ մարմարյա քանդակը, ստեղծված Միքելանջելոի կողմից մոտավորապես 1542 թվականին, Հուլիոս II պապի դամբարանի համար։ «Լիա»-ն տեղակայված է որմնախորշում, «Մովսես»-ի ձախ կողմում։

Նկարագրություն
--------------

Ըստ Ուիլյամ Ուոլասի, Լիան «մտածկոտ» է, «լի ազնվական, լուռ վեհությամբ»։ Նա ձախ ձեռքում հայելի է պահում, որպեսզի հետևի մարդկանց գործողություններին, իսկ աջում՝ ծաղկաշղթա, որը կյանքի ընթացքում մարդկային առաքինության և մահվանից հետո դրանց փառաբանությունն է խորհրդանշում։ Էրիկ Շիլյանոն նշում է, որ Լիան բավականին «կենսական» է, և «նրա ոտքերը (…) ամուր կանգուն են գետնի վրա», իսկ «… տունիկայի ծալվածքը հիշեցնում է աստվածային Լիայի պտղաբերության մասին, ով Հակոբին վեց որդի է պարգևել»։

Աստվածաշնչում, Ռաքել և Լիա քույրերը հակասում են իրար, ինչը հնարավորություն է տալիս նրանց այլաբանական անձիք համարելուն՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Լիայի աչքերը թույլ էին, իսկ Ռաքելը գեղեցիկ էր իրանով և Ծննդոցի գեղեցիկ դեմքով: 29:17» |  |

Լիան խորհրդանշում է «ակտիվ կյանք» (լատ. Vita activa), քանի որ հենց այդպես է Դանթեն նրան պատկերել։ Ռաքելի և նրա ավագ քրոջ՝ Լիայի նախատիպերը, ակնհայտորեն, համարվում են «ակտիվ » Ջուլիանոն և «հայեցողական» Լորենցո Մեդիչին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wallace William (2011-08-26)։ «Michelangelo Buonarroti»։ *Oxford Bibliographies Online Datasets*։ Վերցված է 2019-09-17
2. 1 2  «Лия - «Жизнь Деятельная» / Микеланджело - www.mikelangelo.ru»։ *www.mikelangelo.ru*։ Վերցված է 2019-09-17
3. 1 2  Prodan Sarah Rolfe։ *Michelangelo's Christian Mysticism*։ Cambridge: Cambridge University Press։ էջեր 45–67։ ISBN 9781107338944
4. ↑  Эрпель Фриц, *Микеланджело*, с. 15

Մատենագրություն
---------------

* (in Italian) Umberto Baldini, *Michelangelo scultore*, Rizzoli, Milano 1973.
* (in Italian) Marta Alvarez Gonzáles, *Michelangelo*, Mondadori Arte, Milano 2007. ISBN 978-88-370-6434-1
**Թիմիմուն** (արաբ․՝ تيميمون‎‎), քաղաք և համայնք Ալժիրի կենտրոնական մասում՝ Ադրադ վիլայեթում։ Թիմիմուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Թիմիմուն համայնք
Քաղաքը գտնվում է վիլայեթի հյուսիսային մասում՝ Սահարայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող օազիսներից մեկի տարածքում՝ Ալժիրի մայրաքաղաքից մոտ 862 կմ դեպի հարավ-արևմուտք (SSW)։ Ծովի մակարդակից ունի 279 մետր բացարձակ բարձրություն։
Թիմիմուն համայնքը սահմանակից է Թիներկուկ, Աուգրուտ, Ուլեդ Այսա, Ուլեդ Սաիդ և Հասսի էլ Գարա (Գարդայա վիլայեթ) համայնքներին։ Տարածքը կազմում է 9936 կմ²։

Կլիմա
-----

Քաղաքի կլիման բնութագրվում է որպես անապատային կլիմա (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում)։ Տարվա ընթացքում տեղումները գրեթե բացակայում են (միջին տարեկան քանակը՝ 17 մմ)։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանը 24,2 °C է։ Ամենացուրտ ամսվա (հունվար) միջին ջերմաստիճանը 11,8 °C է, իսկ ամենաշոգ ամսվանը՝ (հուլիս) 36,6 °C:

Բնակչություն
------------

2008 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմել է 33 060 մարդ։ Տղամարդկանց բնակչության մասնաբաժինը կազմել է 50,01 %, իսկ կանանցը՝ համապատասխանաբար 49,99 %։ Բնակչության գրագիտության մակարդակը կազմել է 79,6 %։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտության մակարդակը կազմել է 87,5 %, իսկ կանանց շրջանում՝ 71,8 %։ Թիմիմունի բնակիչների 7 %-ը բարձրագույն կրթություն է ունեցել, իսկ 19,3 %-ը՝ միջնակարգ կրթություն։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքի միջով անցնում է N 51 ազգային ավտոճանապարհը։ Թիմիմունից հարավ-արևմուտք գտնվում է համանուն օդանավակայանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Timimoun (Commune, Adrar, Algeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location
2. ↑  «Timimoun» (անգլերեն)։ GeoNames։ Վերցված է 2018-05-10
3. ↑  «Climate: Timimoun» (անգլերեն)։ Climate-Data.org։ Վերցված է 2018-05-11
4. ↑  «Population résidente des ménages ordinaires et collectifs (MOC) selon la commune de résidence et le sexe et le taux d'accroissement (1998-2008)» (ֆրանսերեն)։ Office national des statistiques
5. ↑  «Taux d'analphabétisme et taux d'alphabétisation de la population âgée de 15 ans et plus, selon le sexe et la commune de résidence .» (ֆրանսերեն)։ Office National des Statistiques Algérie։ Վերցված է 1 July 2013
6. ↑  «Structure relative de la population résidente des ménages ordinaires et collectifs âgée de 6 ans et plus selon le niveau d'instruction et la commune de résidence.» (ֆրանսերեն)։ Office National des Statistiques Algérie։ Վերցված է 1 July 2013

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12182280s · GND: 16337144-1 · LCCN: n82148813 · SUDOC: 030401364 · VIAF: 130213141 · WorldCat VIAF: 130213141 |

 |
**Լիգազներ (ՖՀ 6)** (լատին․՝ *ligāre*` կապել կամ սոսնձել միմյանց), ֆերմենտների դաս, որոնք կատալիզում են երկու մեծ մոլեկուլների միջև քիմիական կապի առաջացում՝ միացում։ Հիմնականում մոլեկուլների միացումը ուղեկցվում է հիդրոլիզի հետևանքով ավելի մեծ մոլեկուլի մի մասի անջատմամբ։ Լիգազների կատալիզած ռեակցիաներն ունեն հետևյալ ընդհանուր տեսքը

Ab + C → A–C + b
կամ հաճախ

Ab + cD → A–D + b + c + d + e + f, որտեղ փոքրատառերը ներկայացնում են մեծ մոլեկուլների կառուցվածքային խմբերը։

Անվանակարգ
----------

Լիգազների անվանումների մեջ ներառված է «լիգազ» բառը, օրինակ՝ ԴՆԹ լիգազ։ Լիգազներին անվանում են նաև «սինթետազներ», քանի որ նրանք օգտագործվում են նոր մոլեկուլների կենսասինթեզի համար։

Կենսաքիմիական անվանակարգը տարբերակում է սինթետազները և սինթազները։ Սինթազները չեն պահանջում նուկլեոզիդային եռֆոսֆատներից ստացված էներգիան, իսկ սինթետազները՝ պահանջում են։

Դասակարգում
-----------

Ըստ ֆերմենտների միջազգային դասակարգման՝ օքսիդառեդուկտազները պատկանում են վեցերորդ դասին (ՖՀ 6)։ Այդ դասն իր հերթին ստորաբաժանվում է 6 ենթադասերի։

* **ՖՀ 6.1**, ներառում է ֆերմենտներ, որոնք առաջացնում են *ածխածին-թթվածին* կապեր
* **ՖՀ 6.2**, ներառում է ֆերմենտներ, որոնք առաջացնում են *ածխածին-ծծումբ* կապեր
* **ՖՀ 6.3**, ներառում է ֆերմենտներ, որոնք առաջացնում են *ածխածին-ազոտ կապեր* (արգինինոսուկցինատ սինթետազ
* **ՖՀ 6.4**, ներառում է ֆերմենտներ, որոնք առաջացնում են *ածխածին-ածխածին* կապեր
* **ՖՀ 6.5**, ներառում է ֆերմենտներ, որոնք առաջացնում են *ֆոսֆոէսթերային* կապեր
* **ՖՀ 6.6**, ներառում է ֆերմենտներ, որոնք առաջացնում են *ազոտ-մետաղ* կապեր

Տես նաև
-------

* ԴՆԹ լիգազ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սինթազներ և լիգազներ»։ *chem.qmul.ac.uk*։ Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 28

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՖՀ 6 դասակարգում
**Արաբերեն լեզվի եմենական բարբառ** կամ **եմենական արաբերեն** (արաբ․՝ اللهجة اليمنية‎‎), արաբերեն լեզվի խոսակցական բարբառ, որը տարածված է ամբողջ Եմենում, ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի հարավ-արևմուտքում, Սոմալիում և Ջիբութիում։ Սովորաբար եմենական արաբերենը համարվում է բավականին պահպանողական բարբառ, քանի որ դասական լեզվի համեմատ այն ունի բազմաթիվ առանձնահատկություններ (ի տարբերություն արաբերեն լեզվի մյուս դիալեկտների)։ 
Եմենական արաբերենը կարելի է բաժանել մի քանի հիմնական ենթախմբերի, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իրեն բնորոշ բառապաշարը և հնչյունաբանությունը։ Այդ խմբերից առավել կարևոր են հյուսիսեմենական (տարածված է Սանաայում), հարավեմենական և հադրամական բարբառները։ Եմենական արաբերենն օգտագործվում է առօրյա հաղորդակցման մեջ և չունի պաշտոնական կարգավիճակ։ Եմենի պաշտոնական լեզուն ժամանակակից գրական արաբերենն է, որն կիրառելի է պաշտոնական փոխշփման, կրթության, առևտրի և լրատվության մեջ։
Արաբերեն լեզվի եմենական բարբառի լեզվակիրների ընդհանուր քանակը կազմում է շուրջ 15,1 միլիոն մարդ։

Տես նաև
-------

* Թունիսյան արաբերեն
* Հորդանանյան արաբերեն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Dalby, Andrew* Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. — Bloomsbury Pub Ltd. 1999. — P. 25. — ISBN 0231115687
2. ↑  «Languages of Djibouti»։ Ethnologue։ Վերցված է 2015-03-23

Գրականություն
-------------

* *Каримов А.У.* Йеменский диалект арабского языка: Автореф. канд. дис.. — М. 1973.
* *Heiner Walther* Jemenitisch-Arabisch Wort für Wort. — Reise Know-How Verlag. — ISBN 3-89416-312-7

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4028552-2 |

 |
**Ինքնասպանությունների կանխարգելման համաշխարհային օր** (ՄԱԿ-ի լեզուներով. անգլ.՝ World Suicide Prevention Day, իսպ.՝ Día Mundial para la Prevención del Suicidio, ռուս.՝ Всемирный день предотвращения самоубийств, ֆր.՝ Journée mondiale de la prévention du suicide), միջազգային օր է, որը սկսած 2003 թվականից նշվում է ամեն տարի սեպտեմբերի 10-ին։ Նպատակը ինքնասպանությունների կանխարգելման աշխատանքների համակարգումն է։

Ինքնասպանությունների կանխարգելման համաշխարհային օրը սկսել է նշվել Ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային ասոցիացիայի նախաձեռնությամբ, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ակտիվ օժանդակությամբ և Միացյալ ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) հովանավորությամբ

Ինքնասպանությունների քանակը 2014 թվականին տվյալներով կազմել է մոտ 800 հազար մարդ տարում։ Համաձայն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության վիճակագրության, երրորդ հազարամյակում ինքնասպանությունից ավելի շատ մարդ կմահանա քան բոլոր պատերազմների զոհերը և բռնի մահերը միասին վերցրած։ Ինքնասպանությունների կանխարգելման համաշխարհային օրվա նպատակն է միջազգային հանրության և կառավարությունների ուշադրությւնը հրավիրել այս իրավիճակին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ինքնասպանությունների կանխարգելման համաշխարհային օր
2. ↑  Ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային կազմակերության կայքի համաշխարհային օրվա էջը
3. ↑  «ВОЗ Предотвращение самоубийств: глобальный императив»։ www.who.int։ Վերցված է 2015-09-10
Երկրաշարժի հիպոկենտրոնի ուղիղ վերևում էպիկենտրոնը կոչվում է նաև օջախ

Երրորդականացում
**էպիկենտրոն**, երկրագնդի մակերեսի մաս, որը գտնվում է հիպոկենտրոնի կամ օջախի վերևում։ Մաս, որտեղ երկրաշարժ կամ ստորգետնյա պայթյուն է առաջանում։

Մակերեսային վնասներ
-------------------

Շատ երկրաշարժերի դեպքում ամենալուրջ վնասները կրում են էպիկենտրոնին հարող շրջանները, բայց երկրային հոսքի խզվածքների երկարությունը կարող է իսկապես լինել ավելի երկար և տարածվել ողջ մակերևույթի վրա։ Օրինակ, այդպիսին էր 2002 թվականին Ալյասկայում տեղի ունեցած Դենալի՝ 7.9 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժը, որի կենտրոնը խզման արևմտյան վերջնամասում էր, բայց մեծագույն վնասները արևելյան վերջնամասից մոտ 330 կիլոմետր հեռու էին։

Էպիկենտրոնային հեռավորություն
-----------------------------

Երկրաշարժի ընթացքում սեյսմիկ ալիքները տարածվում են հիպոկենտրոնից բոլոր ուղղություններով։
Սեյսմիկ ստվերից դուրս կարող են ի հայտ գալ երկու տիպի ալիքներ՝ երկայնական (P) և լայնական (S) ալիքներ։ Քանի որ նրանք ունեն տարբեր արագություններ, երկրի վրայով նրանք անցնում են տարբեր ժամանակներում։ Երկրաբանները կարող են հաշվարկել ժամանակային տարբերությունը և հեռավորությունը ժամանակային շարժման գրաֆիկում, որում (P) և (S) ալիքներն ունեն միևնույն բաժանումը մինչև երկրաշարժի էպիկենտրոն։ Այդ հեռավորությունը կոչվում է էպիկենտրոնային հեռավորություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Oxford English Dictionary*: "The point over the centre: applied in Seismol. to the outbreaking point of earthquake shocks."
2. ↑  Fuis Gary, Wald, Lisa։ «Rupture in South-Central Alaska—The Denali Fault Earthquake of 2002»։ USGS։ Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 20
**Դորիս Բուրես** (գերմ.՝ Doris Bures, օգոստոսի 3, 1962(1962-08-03), Վիեննա, Ավստրիա), ավստրիացի քաղաքական գործիչ (Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն՝ ԱՍԴԿ), 2014 թվականի սեպտեմբերից Ավստրիայի Ազգային խորհրդի (խորհրդարանի) խոսնակ։ 2016 թվականի ամռանից՝ գործող նախագահի պաշտոնաթողությունից հետո և մինչև 2017 թվականի հունվարի վերջը եղել է Ավստրիայի նախագահի երեք պաշտոնավարողներից մեկն է։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

Դորիս Բուրեսը մասնակցել է Վիեննայի առևտրային դպրոցին և աշխատել որպես օգնական մասնավոր ատամնաբուժական կլինիկայում։ Նրա քաղաքական կարիերան սկսվել է 1980 թվականին, երբ նա մասնակցում էր Սոցիալիստական երիտասարդության դաշնային քարտուղարությանը (գերմ.՝ Bundes-Sekretariat der Sozialistischen Jugend)։ 1987 թվականին նա ընդգրկվել է Վիեննա-լիզինգի շրջանային խորհրդի կազմում։ Միաժամանակ նա մտավ Ավստրիայի Սոցիալիստական կուսակցության տարածաշրջանային ղեկավարություն՝ 1988 թվականին ստանալով Վիեննայի կուսակցական կազմակերպության քարտուղարի պաշտոնը։ 1990 թվականին նա առաջին անգամ ընտրվել է Ավստրիայի խորհրդարան։ Ավելի ուշ՝ 2000-2007 թվականներին նա զբաղեցրել է ԱՍԴԿ-ի գործադիր տնօրենի պաշտոնը, ինչպես նաև դաշնային ընտրությունների նախօրեին այդ պաշտոնը կրկին զբաղեցրել է 2008 թվականի հունիս-նոյեմբերին։

Կարիերան կառավարությունում
--------------------------

2007 թվականի հունվարի 11-ին առաջին անգամ մտավ կառավարության կազմի մեջ՝ Ալֆրեդ Գուզենբաուերի աշխատասենյակում զբաղեցնելով նախարարի պաշտոնն առանց պորտֆելի։ 2007 թվականի մարտի 1-ին ստացել է կանանց, լրատվամիջոցների և հանրային ծառայության նախարարի պորտֆելը։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Վերներ Ֆայմանի կառավարությունում զբաղեցրել է տրանսպորտի, նորարարության և տեխնոլոգիայի նախարարի պաշտոնը։

Աշխատանք խորհրդարանում
----------------------

2016 թվականի հուլիսի 8-ից մինչև 2016 թվականի դեկտեմբերի 4-ը կատարել է Ավստրիայի նախագահի պարտականությունները։

Պարգևներ
--------

* Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար «Պատվավոր նշանի I աստիճանի հրամանատարական խաչ» (2001)
* «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվավոր նշանի I աստիճանի մեծ խաչ (2011)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2 3 4  Wer ist Wer
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. 1 2  Aufstellung aller durch den Bundespräsidenten verliehenen Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich ab 1952 (PDF; 6,9 MB).

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Biografie von Doris Bures»։ *Wer ist Wer* (գերմաներեն)։ Ավստրիայի Դաշնային ժողով։ 2014 թ․ հունվարի 9։ Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 27

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1019059419 · ISNI: 0000000366951477 · VIAF: 311574319 · WorldCat VIAF: 311574319 |

 |