Թեղուտի հանքը՝ ուղղաթիռից**Թեղուտի պղինձ-մոլիբդենային հանքավայր**, հանքավայր Հայաստանի Լոռու մարզում՝ Ալավերդի քաղաքից 32 կմ արևելք՝ Թեղուտ գյուղի շրջակայքում։ Հայտնի է 1976 թվականից, հետախուզվել է 1979-1990 թվականներին։ Երկրաբանական կառուցվածքում մասնակցում են մեզոզոյան Շնող-Կողբ մագմայական զանգվածի պլագիո-գրանիտային, քվարց-դիորիտային և մոնցոնիտային ներժայթուք ապարները, դրանց հետ կապված երակային առաջացումները, որոնք հատում են հրաբխանստվածքային առաջացումները։ Հանքավայրը շտոկվերկային է, հանքայնացումը՝ երակիկացանավոր՝ կազմված վերին՝ օքսիդացած, միջին՝ երկրորդային սուլֆիդային հարստացման, և ստորին՝ սուլֆիդային գոտիներից։ Հանքանյութը կազմված է հիմնականում խալկոպիրիտ, մոլիբդենիտ, խալկոզին, կովելին և բորնիտ միներալներից։ Հիմնական արդյունաբերական պաշարները կենտրոնացած են 100 մ հաստության միջին գոտում։ Հետախուզված արդյունաբերական պաշարները կազմում են՝ հանքաքար՝ 459, 23 միլիոն տ, պղինձ՝ 1630, 2 հզ․ տ, մոլիբդեն՝ 99, 11 հզ․ տ։ 2005 թվականից հանքավայրը վերահետախուզում և վերագնահատում է «Արմինիըն Քափըր Փրոգրամ» ընկերությունը։

Հանքավայրը շտոկվերկային է, հանքայնացումը՝ երակիկացանավոր, կազմված վերին՝ օքսիդացած, միջին՝ երկրորդային սուլֆիդային հարստացման և ստորին՝ սուլֆիդային գոտիներից։ Հանքանյութը կազմված է հիմնականում խալկոպիրիտ, մոլիբդենիտ, խալկոզին, կովելին և բորնիտ մինարալներից։ Հիմնական արդյունաբերական պաշարները կենտրոնացած են 100 մ հաստության միջին գոտում։ Հետախուզված արդյունաբերական պաշարները կազմում են՝ հանքաքար՝ 459,23 միլիոն տ, 1630,2 հզ. տ, մոլիբդեն՝ 99,11 հզ. տ։ 2005 թ.-ից հանքավայրը վերահետախուզում է վերագնահատում է «Արմենիան քափր փրոգրամ» (ACP, Էյ-Սի-Փի) ընկերությունը։

Թեղուտի հանքավայրի ամբողջ տարածքն անտառածածկ է, ինչը և նպաստում է ջրային հոսքի բնական ձևավորմանը և դրա պահպանմանը։ Այդ տարածքը կարող է դիտարկվել որպես ջրագոյացման գոտի, որի շնորհիվ ձևավորվող ջրային հոսքը հանդիսանում է տարածաշրջանի խմելու և ոռոգման աղբյուր։ Մասնավորապես, Թեղուտի հանքավայրի անտառածածկ տարածքը հանդիսանում է Շնող գետի ջրհավաք ավազանի ջրագոյացման գոտի։

Շահագործման դադարեցում
----------------------

2017 թվականին հանքավայրը զրկվել է դանիական ֆինանսավորումից։ 2018 թվականին շահագործող ընկերությունն իրեն բանկրոտ է ճանաչել և հանքավայրի շահագործումը դադարեցվել է՝ պայմանավորված, այդ թվում, պոչամբարի կառուցման ընթացքում թույլ տված սխալների հետեւանքով պոչամբարի փլուզման վտանգով։

Էկոլոգիա
--------

Հանքավայրի բացումը բնապահպանական հանրույթի կողմից արժանացել է սուր քննադատության։ Շահագործումը ուղեկցվել է ցույցերով և բողոքի ակցիաներով։ Բնապահպանների հիմնական մտահոգության պատճառը հանքավայրի տարածքում անտառահատումներն են և պոչանքների արտանետումները Շնող գետ։

Հանքի շահագործման պահից ի վեր տարածքում հատվել է ավելի քան 200 հա անտառ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Թեղուտ» ՓԲԸ-ն խոստովանել է, որ Թեղուտի պոչամբարի կայունության ցուցանիշները համապատասխան չեն ՀՀ օրենսդրական և միջազգային ամենաբարձր չափորոշիչներին»։ *Էկոլուր*։ 2018 թ․ հունիսի 29
2. ↑  «Ցույց՝ ի պաշտպանություն թեղուտի»։ *Ազատություն*։ 2008-15-05
3. ↑  «Երթ եւ ցույց՝ ի պաշտպանություն Թեղուտի»։ *Էկոլուր*։ 2013 թ․ օգոստոսի 9
4. ↑  «Թեղուտի պոչամբարի հեղուկ զանգվածը թափվում է Շնող գետի մեջ»։ *Հետք*։ 2016 թ․ նոյեմբերի 25
5. ↑  «Ինչ է կատարվում Թեղուտի հանքում»։ *Armecofront*։ 2018 թ․ հունվարի 20
6. ↑  «Ո՞ւր է անհետացել Թեղուտի 30 հա անտառը»։ *Հետք*։ 2017 թ․ փետրվարի 25

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |