recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Սալտո Գրանդեի թանգարանը
Սալտո Գրանդեի համայնապատկերը
**Սալտո Գրանդե կամուրջ** (իսպ՝. *Puente Salto Grande*, թարգմանաբար նշանակում է «*Մեծ ցատկ*»), կամուրջ Արգենտինայի և Ուրուգվայի միջև սահմանային համարվող Ռիո Ուրուգվայ գետի վրա

Պատմություն
-----------

Կամուրջը գցվել է Ռիո Ուրուգվայ գետի միջին հոսանքում 1974-1979 թվականներին գլխավորապես էներգետիկ նպատակներով կառուցված, շուրջ երեք հազար մետր երկարություն ունեցող ամբարտակի վրայով (ամբարտակի վաթսունինը մետր բարձրությունից գահավիժող ջրի հսկայական զանգվածն աշխատեցնում է տասնչորս գերհզոր գեներատորներ, որոնք, ընդհանուր հաշվով ապահովելով 1890 մեգավատտ հզորություն, բավարարում են երկու սահմանակից պետությունների էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի զգալի մասը)։

Կամրջի շինարարությունն ավարտվել է 1982 թվականին։ Այդ նույն տարվա օգոստոսի 25-ին տեղի է ունեցել «Մեծ ցատկ» համարվող կառույցի բացման հանդիսավոր արարողությունը։ Նրա վրայով գցվել են երկաթգիծ և ավտոմայրուղի, որոնք հնարավոր ամենակարճ ճանապարհով միմյանց են կապում ուղիղ գծով իրարից ընդամենը մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող արգենտինական Կոնկորդիա (Էնտրե Ռիոս պրովինցիա) և ուրուգվայական Սալտո (Սալտո դեպարտամենտ) քաղաքները։

Քանի որ կամուրջը բավարար լայնություն չունի, դրանով գնացք անցնելու ժամանակ ավտոմեքենաների երթևեկությունը դադարեցվում է (այդ նպատակով կամրջի երկու ծայրերին արգելափակոցներ են տեղադրված)։ Թեև այն էլ պետք է ասել, որ դա տեղի է ունենում ամսվա մեջ ընդամենը երեք-չորս անգամ, երբ բեռնատար գնացքով մեծածավալ բեռներ փոխադրելու անհրաժեշտություն է առաջանում։

Կամուրջը սպասարկում և դրա անխափան շահագործման համար պատասխանատվությունը կրում է Comisión Técnica Mixta de Salto Grande ընկերությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ""EL FERROCARRIL ES LA EXPRESIÓN DE LA MADUREZ Y EL INTERÉS COMÚN EN UNA RELACIÓN BILATERAL HISTÓRICA "". Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 23-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Տես նաև
-------

* Սալտո Գրանդե ամբարտակ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Comisión Técnica Mixta de Salto Grande
* Fundación Salto Grande Archived 2011-07-09 at the Wayback Machine.
* Sitio del Organismo Regulador de Seguridad de Presas de Argentina
* Sitio uruguayo

Աղբյուրներ
----------

* EntreRiosTotal.com.ar (touristic website)
* *Represa Salto Grande* (Salto Grande Dam) from the Spanish Wikipedia
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալեքսանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գեղամ Ալեքսանյան** (1962, Հայաստան), հայ նկարիչ, ով 2004 թվականից ապրում և ստեղծագործում է ԱՄՆ-ում։

Կենսագրություն
--------------

Գեղամը ծնվել է 1962 թվականին Հայաստանում։ Նկարչություն սովորել է Արմեն Աթայանի մոտ։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Հանդիսանում է Ռուսաստանի Դաշնության նկարիչների արհմիության անդամ։ 2004 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ 2005 թվականին Լոս Անջելեսի Seyhoun պատկերասրահում բացվել է Ալեքսանյանի առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Նրա գործունեությանն են անդրադարձել ամերիկյան տարբեր հրատարակչություններ, այդ թվում՝ Art Business News-ը, Times Square:

2011 թվականին Artexpo Նյու Յորքում Գեղամ Ալեքսանյանի «Վերջին լույս» (2000) կտավը ճանաչվել է որպես Մարտի 16-ի հաղթող աշխատանք։ Նախքան ԱՄՆ տեղափոխվելը Գեղամ Ալեքսանյանի գործունեությանն են անդրադարձել նաև հայաստանյան մի շարք հրատարակչություններ։

Ալեքսանյանի կտավները գտնվում են Le Vernissage պատկերասրահներում և մասնավոր հավաքածուներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Contemporary Art and Art Criticism in the Armenian Diaspora
2. 1 2  Artwork of the Day: The Last Light, Gegham Aleksanyan
3. ↑  Artists Trade Union of Russia
4. ↑  "Gegham Aleksanyan". Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 12-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 7.
5. ↑  Web Sites Illuminate Unknown Artists
6. ↑  Բաբայան, Գայանե. «Արվեստի կապո՜ւյտ - բարձր թռչունը». Մշակույթ. *Ժամանակի ուղեկից*. 19 ապրիլի 2003, էջ 15. Babayan, Gayane. "The High, Blue Bird of Art." Culture. *The Time Companion*. April 19, 2003, page 15.
7. ↑  Բաբայան, Գայանե. «Ես պարզապես անկեղծ եմ». *Առավոտ*. 26 նոյեմբերի 2002. Babayan, Gayane. "I am Simply Frank." *Morning*. November 26, 2002.
Գևորգ Սարգսյան
**Գևորգ Սարգսյան** (հոկտեմբերի 5, 1981(1981-10-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դիրիժոր։ Գեորգ Շոլթի հիմնադրամի դրամաշնորհային մրցանակի դափնեկիր։ Սարգսյանը իր սերնդի ամենահայտնի հայ արվեստագետներից է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1981 թվականին Երևանում։ Իր առաջին երաժշտական քայլերը արել է որպես թավջութակահար։ 1999 թվականին Սարգսյանը ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դիրիժորի բաժին (պրոֆեսոր՝ Յուրի Դավթյան)։

18 տարեկանում, երբ Սարգսյանը առաջին կուրսում էր սովորում, իր ցուցաբերած առաջադիմության շնորհիվ կոնսերվատորիայի կողմից առաջարկ է ստացել դառնալ կոնսերվատորիայի երաժշտական նվագախմբի դիրիժորը։ 2002-2003 Սարգսյանը իր կրթությունը շարունակել է Վիեննայի կոնսերվատորիայում պրոֆեսոր Մաքս Չենչիչի մոտ սովորելու։ Հետագայում նա մասնակցել է Իտալիայում Փարիզի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Դոմինիկ Ռուտիսի դասընթացներին։

2002 թվականին մաեստրո Սարգսյանը դարձել է Երևանի երիտասարդական կամերային նվագախմբի պատվավոր դիրիժորը։ 2005 թվականին նշանակվել է Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրենի օգնական և դիրիժոր։

Սարգսյանը նաև դասավանդել է Հայաստանի պետական կոնսերվատորիայում, Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքում և այլուր։

Գևորգ Սարգսյանը «*Master Class»* կոչված հայկական երաժշտական *CD*-ներ և *DVD*-ներ արտադրող ընկերության արտիստ է։ Սարգսյանի ձայնագրած դասական գլուխգործոցները երաժշտական ընկերության անբաժանելի մասն են կազմում։

Սարգսյանը բազմաթիվ համերգներով հանդես է եկել Հայաստանում և արտերկրում։

Ներկայումս նա ապրում և աշխատում է Սինգապուրում, որտեղ Մեդիսոն երաժշտական ակադեմիայի երաժշտական ղեկավարն է։ Նա նաև Սինգապուրի աղջիկների չինական դպրոցի լարային անսամբլի դիրիժորն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Previous Award Winners". The Solti Foundation. Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 28-ին. Retrieved 2011 թ․ մարտի 15.
2. ↑  "BIO".
3. ↑  "Opera.am". *www.opera.am*. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 4.
4. ↑   Archived 2011-09-30 at the Wayback Machine.
5. ↑  "AMC – Passion In Your Lifestyle". *www.armenianmusiccenter.com*. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 4.
6. ↑  Gevorg Sargsyan - Biography

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website of Gevorg Sargsyan
* James Fox Artists Management, NY, USA Archived 2019-07-26 at the Wayback Machine.
* Madison Academy of Music Archived 2023-05-29 at the Wayback Machine.
* Artistventure Concerts, Singapore
* ArtistNation.org
* Solti Foundation Archived 2019-02-28 at the Wayback Machine.
«Էնդրյուս քույրեր» (անգլ.՝ The Andrews Sisters) խումբը, 1952
**Գըրլ բենդ** (անգլ.՝ girl group),վոկալային փոփ-խումբ, որը կազմված է երեք կամ ավելի աղջիկներից։ Սովորաբար մասնակիցները չեն նվագում ո՛չ երաժշտական գործիքների վրա, ո՛չ տաղավարներում, ո՛չ համերգների ժամանակ, չնայած լինում են նաև բացառություններ։

Հաճախ «գըրլ բենդը» համարվում է պրոդյուսերի ստեղծածը, որը տատանվում է որոշակի կոնցեպցիայում, իսկ հետո ընտրում է անդամներին լսումների միջոցով։ Չնայած աղջիկները կարող են նաև ինքնուրույն ստեղծել խմբեր, իսկ հետո համագործակցել երգի հեղինակի և երաժշտական պրոդյուսերի հետ` հիթ ստեղծելու նպատակով։

Երաժշտական ինդուստրիայի զարգացման և ռադիոյի հեռարձակման ընդլայնման հետ՝ խմբերի քանակն ավելացել է, որոնցից է օրինակ՝ Andrews Sisters-ը։ Ավելի ուշ 1950-ականներից և ավելի վաղ 1960-ականներին կանանց խմբերի առաջացումը դարձել է հզոր ուժ, 750 տարբեր կանացի խմբեր թողարկել են երգեր, որոնք հետո հայտնվել են ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիյաի հի-շքերթներում՝ 1960-ից 1966 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ The Supremes-ը թողարկել է 12 սինգլ, որոնք ներառվել են *Billboard* Hot 100 հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում, մինչ այն պահը, երբ ի հայտ եկավ the Beatles խումբը։

Տես նաև
-------

* Բոյ-բենդ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rutledge, Meredith E. (2013 թ․ ապրիլի 15). "The Fabulous Girl Groups | The Rock and Roll Hall of Fame and Museum". Rockhall.com. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 4.
2. ↑  "Girl Groups - A Short History". History-of-rock.com. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 4.
3. ↑  "Girl Groups". Girl Groups. Արխիվացված է the original 2014 թ․ մայիսի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 4.
4. ↑  Whitburn, Joel (2003). *Top Pop Singles 1955-2002*. Menomonee Falls, Wisconsin: Record Research, Inc. pp. 950, 959, 964, 967, 969, 970, 983, 984, 988–990. ISBN 978-0-89820-155-0.
5. ↑  As evidence of the popularity of The Supremes, during and after The British Invasion, on the 21 May 1977 edition of American Top 40, Casey Kasem noted that The Supremes, more than any other act, dethroned The Beatles from the Hot 100's summit three times.

Գրականություն
-------------

* Greig, Charlotte. *Will you still love me tomorrow?: girl groups from the 50s on.* Virago, 1989. ISBN 1-85381-002-9, ISBN 978-1-85381-002-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Evolution Of Girl Groups - Citizen Queen. youtube.com
**Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիա** (անգլ․՝ National Association for the Advancement of Colored People, կամ կարճ NAACP) Միացյալ Նահանգներում մեծ հասարակական կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է սևամորթների իրավունքների պաշտպանության համար։ Ներկայումս այն հանդիսանում է ամենահին և ազդեցիկ կազմակերպություններից մեկը, որը պայքարում է քաղաքացիական իրավունքների համար։
Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիան հիմնադրվել է 1909 թվականին փետրվարի 12-ին ՝ սպիտակ և սևամորթ ամերիկացիների (ներառյալ Ուիլյամ Դուբոիսի) խառը խմբի կողմից։ Կազմակերպության գլխավոր գրասենյակը սկզբում գտնվում էր Նյու Յորքում, բայց ներկայումս գտնվում է Բալթիմորում։ Ասոցիացիան ղեկավարվում է 60 հոգուց բաղկացած տնօրենների խորհրդի կողմից։ Ասոցիացիայի գործունեության արդյունքում, 20-րդ դարի ընթացքում ԱՄՆ-ում աստիճանաբար վերացվեց տարանջատումը և սևամորթների իրավունքների մի շարք այլ սահմանափակումներ։

NAACP-ի Մրցանակը
----------------

**NAACP-ի մրցանակները** (անգլ․՝ NAACP Image Awards) շնորհվում են ամեն տարի 1967 թվականից ի վեր և պարգևատրվում են երաժշտության, կինոյի և հեռուստատեսության ոլորտներում։
Այլ հայտնի մրցանակների պես, NAACP-ն շնորհվում է տարբեր կատեգորիաների (ընդհանուր թիվը 35), իսկ թեկնածուների ընտրությունը որոշվում է ժյուրիի քվեարկությամբ։
Արարողությունը սովորաբար անցկացվում է մարտին և հեռարձակվում է հեռարձակվող հեռուստաալիքներից մեկով։

Սպինգարի Մեդալը
---------------

1915 թվականից ի վեր, ամեն տարի, աֆրիկյան ծագմամբ ամերիկացիները պարգևատրվում են Spingarn մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Appiah, K. A. and Gates, Jr. Henry Louis, eds. *Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience,* in articles «Civil Rights Movement» by Patricia Sullivan (pp 441—455) and «National Association for the Advancement of Colored People» by Kate Tuttle (pp 1,388-1,391). ISBN 0-465-00071-1.
2. ↑  "The Spingarn Medal" (in անգլերեն). NAACP. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 04-03-2014.

Արտաքին հղում
-------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11945448 · BNF: 11994871d · GND: 1047543-6 · ISNI: 0000000120190436 · LCCN: n80049704 · Microsoft: 1311501597 · NKC: kn20080606005 · NLA: 35373774 · NUKAT: n2006054821 · SUDOC: 028031407 · VIAF: 225491580 · WorldCat VIAF: 225491580 |

 |

 |
**Գունհիլդ Սիեներ** նի Կրակելսրուդ (օգոստոսի 19, 1868(1868-08-19), Շի, Ակերսհուս, Նորվեգիա - հունիսի 21, 1937(1937-06-21)), նորվեգացի սոցիալիստ և քաղաքական գործիչ։ Նորվեգացի Կանանց շարժման պիոներ է։ Երբ 1901 թվականին Քրիստիանիայում ստեղծվեց Նորվեգիայի Աշխատողների կուսակցության կանանց ֆեդերացիան, Սիեները դարձավ դրա առաջին նախագահը, ինչից հետո ընդլայնեց դրա ազդեցությունը ամբողջ երկրում։ Սիեները նաև զբաղվում էր կազմակերպության ամսագրի՝ *«Arbejderkvinnen»*-ի (The Working Woman) գործարկման աշխատանքներով։

Կենսագրություն
--------------

Գունհիլդ Կրակելսրուդը ծնվել է 1868 թվականի օգոստոսի 19-ին Նորվեգիայի հյուսիսում գտնվող Շի քաղաքում։

### Աշխատողների կուսակցության կանանց ֆեդերացիա

1895 թվականին Սիեները միացավ Աշխատողների կուսակցության մի խումբ կանանց, որոնք ստեղծեցին Նորվեգիայի Աշխատողների կուսակցության կանանց ֆեդերացիան։ Սկզբում ֆեդերացիայի գանձապահն էր, սակայն շուտով մեծ ներդրում ունեցավ որպես ակտիվիստ և պայքարում էր արհեստակցական միությունների ու քաղաքական կառույցների միջև համագործակցություն հաստատելու համար։ 1901 թվականին Սիեները դարձավ Աշխատողների կուսակցության կանանց ֆեդերացիայի առաջին ղեկավարը։ Լինելով լավ կազմակերպիչ՝ նա սկսեց հանդես գալ ամբողջ երկրում՝ կոչ անելով կառուցողական փոփոխությունների։ 1909 թվականին ձեռնամուխ եղավ միության ամսագրի ստեղծմանը և աշխատեց խմբագրային հանձնաժողովում մինչև 1918 թվականը։

1904 թվականին Սիեները թողեց Կանանց ֆեդերացիայի ղեկավարությունը, սակայն գործադիր խորհրդում մնաց մինչև 1918 թվականը։ Նա արդյունավետորեն աշխատում էր արհեստակցական միությունների կողմից աշխատող կանանց համար աջակցություն ստանալու գործում։ 1904 թվականին դարձավ Մարթա Թինեսի կազմակերպության ղեկավար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Folketelling 1910
2. 1 2  Dagsavisen (норв.) — 1937.
3. 1 2  "Ziener, Gunhild" (in Norwegian). Leksikon.org. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. 1 2  Jansen, Trine. "Arbeiderpartiets kvinnebevegelse gjennom 100 år" (in Norwegian). Arbeiderhistorie 2001. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 4.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑  "Gunhild Ziener f Krakelsrud" (in Norwaegian). Digitalarkivet: Folketelling 1910 for 0301 Kristiania kjøpstad. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 5.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**Վարկային շրջանառության և վճարման միջոցներ, շրջանառության վարկային գործիքներ**, դրամական գործիքներ, արժեքի նշաններ, որոնք օգտագործվում են առևտրի, առևտրային գործարքների և առևտրային ու բանկային վարկի հիման վրա առաջացած հաշվարկների համար։ Լինելով ըստ էության վարկային գործիքներ և արտահայտելով վարկառուների և պարտատերերի միջև փոխհարաբերությունները՝ նրանք միաժամանակ կատարում են մի շարք դրամական գործառույթներ։

Ընդունված պրակտիկայի համաձայն՝ շրջանառության և վճարման վարկային միջոցները ներառում են՝ մուրհակ (պարզ և փոխանցելի), չեկ և թղթադրամ։ Համաձայն ԱՄՆ-ի 1881 թվականի շրջանառության արժեթղթերի մասին օրենքի (անգլ.՝ Negotiable Instruments Act)՝ շրջանառության և վճարման այս տեսակի միջոցները ներառում են պարզ և փոխանցելի մուրհակ, չեկ, ավանդի վկայական։

Մուրհակի դերը միջազգային առևտրում
---------------------------------

Հիմնական հոդված՝ Մուրհակ
Մուրհակը վարկավորման և հաշվարկների կարևորագույն գործիքներից մեկն է։

Մուրհակի՝ որպես շրջանառվող վճարման միջոցի առանձնահատկությունն այն է, որ այն ներկայացնում է դրամական պարտավորություն։ Դրամական պարտավորությունն անվիճելի է, վերացական, այսինքն՝ շեղված է դրա թողարկմանը կամ փոխանցմանը նախորդած հանգամանքներից։

Մուրհակի սեփականատերը հնարավորություն ունի այն փոխանցելու, այսինքն՝ վերապահելու որոշակի գումար ստանալու իր իրավունքը, օգտագործելու այն որպես բանկում հաշվապահական հաշվառման կամ գրավի առարկա։

Չեկ և չեկային շրջանառություն
----------------------------

Հիմնական հոդված՝ Չեկ
Չեկը անվերապահ կարգադրություն է բանկին` չեկի տիրոջը կամ նրա պատվերին վճարելու որոշակի գումար։

Շատ երկրներում կան չեկերի շրջանառությունը կարգավորող հատուկ կանոններ։

Չեկային շրջանառությունը օգնում է կանխիկ գումար խնայել։ Այն լայն տարածում է գտել միջազգային հաշվարկների ոլորտում։

Թղթադրամ
--------

Հիմնական հոդված՝ Թղթադրամ
Բանկային տոմսը (թղթադրամ) մուրհակի էվոլյուցիայի արդյունք էր։ Սկզբում այն ծառայել է որպես բանկիրի կողմից ոսկու ընդունման վկայագիր և առաջին իսկ պահանջով այդ ավանդը թողարկելու պարտավորություն։

Շատ առևտրային բանկեր սկզբում թղթադրամներ թողարկելու իրավունք են ունեցել։ Այնուհետև պետությունը թղթադրամների թողարկումը կենտրոնացրել է կենտրոնական բանկում։ Այսպիսով, թղթադրամին տրվել է վճարման ունիվերսալ միջոցի բնույթ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Кредитные орудия обращения // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
2. 1 2  Кредитные средства обращения и платежа // Международные расчёты и финансирование внешней торговли / Под ред. А. Н. Попова и В.П. Шалашова. — Учебник. — М.: Международные отношения, 1980. — 400 с.
3. ↑   *Bills of Exchange Act 1909*, վերցված է 2023-08-20
4. ↑  "Закон об обращающихся инструментах" (in ռուսերեն). Энциклопедия банковского дела и финансов. Արխիվացված from the original on 2011 թ․ հունվարի 19. Retrieved 2011 թ․ փետրվարի 10. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|coauthors=` (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11980250m · LCCN: sh85090646 · Microsoft: 98088147 · NDL: 00565251 |

 |
**Ռուսական հողի պաշտպանների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник защитникам земли Российской), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուսական հողի տարբեր դարաշրջանների` Հին Ռուսիայի, 19-րդ դարի սկզբի և խորհրդային ժամանակաշրջանի պաշտպաններին։ Տեղադրվել է 1995 թվականին Հաղթանակի զբոսայգում` Կուտուզովի պողոտայի և Մինսկի փողոցի խաչմերուկում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Անատոլի Անդրեևիչ Բիչուկովը և ճարտարապետ Յուրի Պանտելեյմոնովիչ Գրիգորևը։ Քանդակագործական հորինվածքը կազմված է ռուս երեք զինվորների պատկերաքանդակներից։ Դրանք են` դյուցազնը Հին Ռուսիայի ժամանակների զենք ու զրահով և սրով, 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի գվարդիականը հրացանով և Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակների խորհրդային զինվորը` ինքնաձիգով։ Զինվորների պատկերաքանդակները տարբերվում են մանրամասերի մշակվածությամբ, նրանք պատկերված են թշնամիներին դիմավորելուն պատրաստ։ Հուշարձանը մարմնավորում է ռուս ժողովրդի ազգային միասնության գիտակցությունը, մարդկային արժանապատվության պահպանումը և պաշտպանությունը նվաստացումից, ազատության հանդեպ ուժեղ ձգտումը, բարձր ոգու վառ դրսևորումը, որն ավելի թանկ է, քան կյանքը։

Զինվորների քանդակը ձուլված է բրոնզից, իսկ պատվանդանը պատրաստված է գրանիտից։

Պատվանդանի վրա ամրացված են «ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՀՈՂԻ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐԻՆ» բառերը։ Հուշարձանը տեղադրված է արհեստական բլրի վրա, որի առջև տնկվել են «Ռուսաստան» մակագրությունը կազմող ծաղիկներ։

Հուշարձանը բացվել է 1995 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Памятник защитникам земли русской - Россия , Москва
2. ↑  "Единое счастье – работа". Retrieved 2019 Փետրվար 7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Памятник Защитникам земли Российской". Московский туристический портал. Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 11.
**Ռուուտ Տարմո** (իսկական անուն-ազգանունը՝ *Հարալդ Ռուդոլֆ Կլյայն*, էստ․՝ Ruut Tarmo, ապրիլի 26, 1896(1896-04-26), Տարտու, Լիֆլանդիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 28, 1967(1967-01-28), Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), թատրոնի և կինոյի էստոնացի և խորհրդային դերասան, Էստոնական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1959), Էստոնական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1966)։

Կենսագրություն
--------------

Թատերական կարիերան սկսել է 1912 թվականին հայրենի քաղաքի բեմում։ 1914 թվականին հրավիրվել է Վանեմույնե հեղինակավոր թատրոն, որի հետ հյուրախաղերի է մեկնել աշխարհի տարբեր երկրներ (2 անգամ եղել է Լոնդոնում)։ Ավելի ուշ աշխատել է Էստոնիայի ազգային օպերայում, «Էստոնիա» թատրոնում, 1949 թվականից՝ Տալինի դրամատիկական թատրոնում։

1927 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է կինոյում։ Թեոդոր Լուտսի «Noored kotkad» («Երիտասարդ արծիվներ») ֆիլմում, որը նվիրված էր 1918-1920 թվականներին Էստոնիայի անկախության համար մղվող պատերազմին մասնակցած զինվորներին, խաղացել է համրի դեր։

Էստոնիայի խորհրդայնացումից հետո Ռուուտ Տարմոն բազմաթիվ մշակութային գործիչների և մտավորականների հետ ձերբակալվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից և բանտարկվել։

Ազատ արձակվելուց հետո նրան արգելվել է արվեստով զբաղվել։ Ստալինի մահից հետո է միայն այդ արգելքը հանվել և Տարմոն վերադարձել է բեմ։ 1922-1966 թվականներին խաղացել է ավելի քան 215 դեր։

Տարմոն մահացել է 1967 թվականին Տալլինում։ Իր մահից հետո էլ նա մնացել է էստոնական թատրոնի և կինոյի հայտնի դերասան։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* Էստոնական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1959),
* Էստոնական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1966)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Parve, Ralf R. *Nädala juubilar: Ruut Tarmo 110* 26 April 2006. Kesknädal". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nädala juubilar: Ruut Tarmo 110 Archived 2014-12-15 at the Wayback Machine.(էստոներեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 114006939X · VIAF: 5579149544603100490008 · WorldCat VIAF: 5579149544603100490008 |

 |
**«Գեներալը»** (իսպ.՝ El General), 2009 թվականին ռեժիսոր Նատալյա Ալմադայի նկարահանած ֆիլմը։

2011 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում։

Սյուժե
------

Անցյալն ու ներկան բախվում են այս ֆիլմում, երբ Սանդենսի կինոփառատոնում վավերագրական կինոնկարի լավագույն ամերիկացի ռեժիսոր ճանաչված Նատալյա Ալմադան կյանքի է կոչում այն ձայնագրությունները, որոնք ժառանգել է տատից։ Դրանք Ալիսիա Կալյեսի հուշերն են իր հոր՝ Նատալյայի ապուպապի՝ գեներալ Պլուտարկո Էլիաս Կալյեսի մասին, հեղափոխական մի գեներալ, ով 1924 թվականին Մեքսիկայի նախագահը դարձավ։ Կալյեսին անվանում էին «բոլշևիկ» և «պարագլուխ»։ Այսօր նա մնում է Մեքսիկայի ամենահակասական դեմքերից մեկը՝ մարմնավորելով երկրի պատմության և՛ իդեալիզմը, և՛ անարդարությունները։ «Գեներալը» պատմական դատի բանաստեղծական և կինեմատոգրաֆիկ հետազոտությունն է և անցյալի ստվերներում ապրող ընտանիքի ու երկրի բարդ, ուշագրավ դիմանկարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  cinenacional.com (իսպ.) — 2001.
2. ↑  Նատալյա Ալմադա(չաշխատող հղում)
3. ↑  "«Գեներալը» ֆիլմը «Ոսկե Ծիրան»ի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմը imdb.com կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · FilmAffinity · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |
**Ռունաս** (ռուս.՝ Рунас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլգոգրադի մարզ։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոշնյա աջ ափին՝68 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչությանe='МПР России'>"Государственный водный реестр РФ: Рунас". Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 5.</ref>.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020100312103000006455**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103000645**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գալստյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գուրգեն Բաբկենի Գալստյան** (օգոստոսի 2, 1944(1944-08-02), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 24, 2021(2021-09-24), Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, լրագրող, ծաղրանկարիչ, թարգմանիչ։ Հայաստանի գրողների միության անդամ 1985 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Գուրգեն Գալստյանը 1966 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի գեղագիտության ֆակուլտետի նկարչական բաժինը։ 1967-1970 թվականներին աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նախ որպես բեմադրող նկարչի օգնական, ապա՝ նկարիչ-մուլտիպլիկատոր։

Գալստյանը մասնակցել է «Մի կաթիլ մեղր», «Ջութակը ջունգլիում», «Շերտավոր վագրեր» մուլտիպլիկացիոն կինոնկարների ստեղծման աշխատանքներին։ 1965 թվականին նրա «Քաղաք» գրաֆիկական նկարաշարը «Ծաղկիր իմ ռեսպուբլիկա» գեղարվեստական փառատոնում արժանացել է հատուկ մրցանակի։ 1970-1971 թվականներին աշխատել է «Գարուն» ամսագրում որպես գեղարվեստական խմբագիր, 1972-1973 թվականներին՝ «Նաիրի» շրջանային թերթի խմբագրությունում որպես նամակների բաժնի վարիչ։ 1974 թվականից աշխատել է «Ավանգարդ» թերթի խմբագրությունում որպես սովորող երիտասարդության բաժնի վարիչ։

Երկեր
-----

* «Սովետական հեքիաթ», Ե. «Հայաստան», 1974, 83 էջ։
* «Թիրախներ», Ե. «Սովետական գրող», 1982, 104 էջ։
* «Երկու կեռասենի», Ե. «Սովետական գրող», 1984, 35 էջ։
* «Ճիշտ դաստիարակության գումարելիները», Ե. «Սովետական գրող», 1986, 165 էջ։
* «Գասպարի կղզին», 1990։
* «Դրախտի ուղեգիրը», 2010։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Գուրգեն Գալստյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 3-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Հայկ Խաչատրյան (1986). *Գրական տեղեկատու*. Երևան: «Սովետական գրող». p. էջ 114.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի գրողների միություն |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
**Գյուլչոհրա Հուսեյն կըզը Մամեդովա** (ադրբ.՝ Gülçöhrə Hüseyn qızı Məmmədova, ապրիլի 24, 1953(1953-04-24), Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր, Ադրբեջանի ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի ռեկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Գյուլչոհրա Մամեդովան ծնվել է 1953 թվականի ապրիլի 24-ին Վեդի քաղաքում։ 1971 թվականին միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո ընդունվել է Ադրբեջանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետ։ 1976 թվականին ավարտել է նորաստեղծ Ադրբեջանի Քաղաքացիական ինժեներների ինստիտուտի ճարտարապետության ֆակուլտետը։ 1975 թվականի սեպտեմբերին նա ընտրվել է Ադրբեջանի Քաղաքացիական ինժեներների ինստիտուտի կոմերիտմիության կոմիտեի քարտուղար։ Մինչև 1979 թվականը նա աշխատել է այդ պաշտոնում։ 1979 թվականին աշխատել է նույն ինստիտուտի հուշարձանների վերականգնման բաժնում որպես ասիստենտ։ Եղել է 1987 թվականին ավագ դասախոս, 1991 թվականին դոցենտ և 2000 թվականին պրոֆեսոր ՝նույն բաժնում։ 1999 թվականին նշանակվել է Ադրբեջանի ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի ռեկտոր։ 1985 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և 1999 թվականին ՝դոկտորական ատենախոսությունը։

2000-2005 թվականներին եղել է Ադրբեջանի Միլի Մեջլիսի պատգամավոր։ 1985 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի ճարտարապետների միության անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ադրբեջանի ճարտարապետության և շինարարության համալսարան". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 8-ին. Retrieved 2019 թ․ հուլիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Ադրբեջանի ճարտարապետների միություն
**Ռոսալիա Արտեագա** (իսպ.՝ Rosalía Arteaga Serrano, դեկտեմբերի 5, 1956(1956-12-05), Կուենկա), էկվադորցի քաղաքական գործիչ։ Երկու օր (1997 թվականի փետրվարի 9-11) եղել է Էկվադորի նախագահ։ Մինչ այդ (1996) և հետագայում (մինչև 1998)՝ Էկվադորի փոխնախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Մեծ քաղաքականություն է եկել՝ որպես տեղի պատգամավոր Սոցիալ-քրիստոնեական կուսակցությունից, իր հայրենի Կուենկում 1986 թվականին։ 1992 թվականին՝ պահպանողական Սիքստո Դյուրան Բալյենի նախագահ ընտրվելուց հետո, Ռոսալիա Արտեագան նշանակվել է կրթության նախարար, սակայն թողել է իր պաշտոնը՝ ի նշան կառավարության կողմից պետական դպրոցներում կրոնական ուսուցման մասին օրենքի առաջխաղացման դեմ բողոքի։

Ստեղծել է ձախ կենտրոնամետ անկախ շարժում հանուն իրական հանրապետության և դարձել է փոխնախագահ նախագահ-պոպուլիստ Աբդալա Բուկարամի հետ տանդեմում։ Սակայն նրա հետ էլ էական շփումներ ու հակասություններ են առաջացել։ 1997 թվականի փետրվարի 6-ին Բուկարամը իմպիչմենտի ենթարկվեց՝ «երկիրը կառավարելու մտավոր անկարողության համար» ձևակերպմամբ։ Այս իրադարձությունը հայտնի դարձավ որպես «երեք նախագահների գիշեր», քանի որ և՛ Արտեագան, և՛ Բուկարամը, և՛ Ազգային կոնգրեսի խոսնակ Ֆաբիան Ալարկոնն իրենց համարում էին Էկվադորի լեգիտիմ ղեկավարներ, սակայն Սահմանադրության համաձայն՝ այդպիսին էր միայն Արտեագան, որը հաստատվել էր փետրվարի 9-ին՝ Ալարկոնի հրաժարականից հետո։ Սակայն արդեն 1997 թվականի փետրվարի 11-ին ԱՄՆ Կոնգրեսի և բանակի աջակցությամբ նախագահ էր հայտարարվել Ֆաբիան Ալարկոնը։ Հրաժարական է տվել 1998 թվականի մարտին։ Արտեագան մասնակցել է 1998 թվականի նախագահական ընտրություններին, սակայն պարտվել է՝ հավաքելով ձայների 3 տոկոսը և հեռացել քաղաքականությունից։

«Բրիտանիկա» հանրագիտարանի խմբագրական խորհրդի անդամ։

Չորս երեխաների մայր է։ Երեխաներից երկրորդը մահացել է Դաունի համախտանիշի բարդություններից (նրա գրքերից մեկը նվիրված է մահացած որդուն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
3. ↑   Archived 2014-06-05 at the Wayback Machine.
4. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000031722867 · LCCN: n95062632 · VIAF: 60794185 · WorldCat VIAF: 60794185 |

 |
**Գեորգի Վահրամի Սուքիասյան** (օգոստոսի 18, 1924(1924-08-18), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արյունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1974)։ ԽՍՀՄ պատվավոր դոնոր (1966)։

Կենսագրություն
--------------

Գեորգի Սուքիասյանը ծնվել է 1924 թվականին Թիֆլիսում։ 1947 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1947-1949 թվականներին աշխատել է Թբիլիսիի № 1քաղաքային հիվանդանոցում, 1949-1968 թվականներին՝ Մոսկվայի արյան փոխներարկման և արյունաբանության կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1968 թվականից եղել է կազմակերպչական և գիտամեթոդական բաժանմունքի վարիչ։ ԽՍՀՄ-ում առաջինն է հետազոտել ու մշակել ոսկրածուծի ստացման մեթոդները և կիրառել կլինիկայում՝ արյան հիվանդությունների բուժման նպատակով։ Ուսումնասիրել է ճառագայթային հիվանդության ժամանակ որկրածուծի փոխպատվաստման արդյունավետությունը։ 1973 թվականին ինստիտուտում կազմակերպել է ռադիոիզոտոպային լաբորատորիա, որտեղ մշակվել և կլինիկա են ներդրվել արյունաստեղծ և մյուս օրգան-համակարգերի հիվանդությունների ռադիոնուկլիդային եղանակներով ուսումնասիրությունը։ 1948 թվականից եղել է ԽՍՀՄ վիրաբույժների ընկերության անդամ, 1948 թվականից՝ արյունաբանների համամիութենական ընկերության վարչության անդամ, 1960-1994 թվականներին՝ «Արյունաբանություն և արյան փոխներարկում» (ռուսերեն) ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։

Պարգևներ
--------

* ԺՏՆՑ 4 մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Saratikyan, Shushan. "Մեծանուն Հայեր". *www.haymard.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 27-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 3.
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
Սերբիայի ամբողջ տարածքի ավելի քան 60 % զբաղեցնում են վարելահողերը
**Գյուղատնտեսությունը Սերբիայում** տնտեսության ամենակարևոր ճյուղն է շարունակում մնալ։ Երկիրը տարեկան արտահանում է 12 միլիարդ եվրոյի գյուղմթերք։ Գյուղատնտեսական հողերի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 6,12 միլիոն հեկտար։ Սերբիայի գյուղատնտեսական ամենամեծ շրջանը համարվում է հյուսիսը՝ Միջինդանուբյան դաշտավայրի բերրի հողային շրջանը, որտեղ գտնվում են Սավա, Դանուբ և Մորավա գետերը։ Այսօր գյուղատնտեսական աշխատանքներով է զբաղվում Սերբիայի բնակչության մեկ չորրորդը։

Արտադրություն
-------------

Սերբիան արտադրում է գյուղատնտեսական զանանազան մթերք, որոնց մեջ առյուծի բաժինը հասնում է հացահատիկային մշակաբույսերին, մրգերին և բանջարեղենին։ Այս ամենը կազմում է համախառն ներքին արդյունքի զգալի մասը։ Սերբիան աշխարհի երկրորդ երկիրն է ազնվամորու (84 299 տոննա, առաջին տեղում Ռուսաստանն է) և սալորի (146 776 տոննա, առաջին տեղում է Չինաստանը) մշակմամբ։ Երկիրն արտադրում է նաև մեծ քանակությամբ եգիպտացորեն (6 158 120 տոննա, 32-րդն աշխարհում), ցորեն (2 095 400 տոննա, 35-րդ աշխարհում)։ Շաքարի ճակնդեղի (2 299 770 տոննա) քանակն ապահովում է սեփական պահանջարկը, նույնն է նաև արևածաղկի դեպքում (454 282 տոննա)։ 180 000 տոննա շաքարավազ Սերբիան արտահանում է Եվրոպական Միություն։

Գինիներ
-------

Խաղողի այգի Սերբիայում, Վլաստոնիցե
Սերբիայում խաղողի այգիները զբաղեցնում են ավելի քան 70 000 հեկտար։ Տարեկան արտադրվում է մոտավորապես 425 000 տոննա խաղող։ Գինիների արտադրությամբ Սերբիան աշխարհի տասնհինգ մեծ երկրների շարքում է։

Ամենահայտնի գինիներից են համարվում՝ *Belgrade Seedless, Prokupac, Sauvignon, "Italian Riesling", Cabernet, Chardonnay, White* и *Red Burgundy, Hamburg, Muscat, Afus Ali, Vranac, Tamjanka, Krstac, Smederevka* և *Dinka.*

Մրգեր
-----

Սերբիայում մրգային ֆերմաները զբաղեցնում են 310 000 հեկտար։

2012 թվականի տվյալներով արտադրվել է.

* խնձոր՝ 178 713 տոննա
* խաղող՝ 263 419 տոննա
* դեղձ՝ 53 894 տոննա
* տանձ՝ 39 112 տոննա
* սալոր՝ 391 485 տոննա
* ազնվամորի՝ 70 320 տոննա
* բալ՝ 74 656 տոննա

Ընկերություններ
---------------

* Fresh&Co՝ հյութեր արտադրող ընկերություն
* Foodland՝ ավանդական մրգեր արտադրող ընկերություն
* Nektar՝ մրգեր արտադրող ընկերություն
* Malina Produkt (First Fruit)՝ մրգեր արտադրող ընկերություն
* Mondi Foods (Mondi Serbia)՝ մրգեր արտադրող ընկերություն

Տես նաև
-------

* Սերբական խոհանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Serbia's agricultural potential - EUR 12 billion". B92. 2013 թ․ մարտի 15. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 14.
2. ↑  "Food Industry". SIEPA. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 14.
3. ↑  "Agriculture and Enlargement" (PDF). European Commission. May 2011. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 14.
4. ↑  "Agriculture and forestry". Encyclopedia Britannica. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 14.
5. ↑  "Serbia Overview". Food and Agriculture Organization of the United Nations. Արխիվացված է the original 2013 թ․ ապրիլի 1-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 14.
6. ↑  "Food Industry in Serbia" (PDF). SIEPA. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ ապրիլի 25-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 14.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Ապրեսյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ապրեսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սամվել Ապրեսյան** (9 ապրիլի, 1965, Բաքու - 26 փետրվարի, 1992), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սամվել Ապրեսյանը ծնվել է 1965 թ. ապրիլի 9-ին Բաքու քաղաքում։ Նույն թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ասկերան ավան։ Սովորել է Ասկերանի միջնակարգ դպրոցում, աշխատել Ասկերանի գինու գործարանում։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անց է կացրել ԳԴՀ-ում տեղակայված զորախմբում։ Զորացրվելուց հետո վերադարձել և որպես վարորդ աշխատել է Ասկերանի հոգեբուժական հիվանդանոցում, այնուհետև՝ շրջանային կենցաղսպասարկման կոմբինատում։ Կամավորագրվել է ինքնապաշտպանական ջոկատներից մեկում, մասնակցել Խրամորթ գյուղի պաշտպանությանը։ Զոհվել է 1992 թ. փետրվարի 26-ին Խոջալուից նահանջող թուրքերի կրակից։ Ամուսնացած էր, ունի երկու երեխա։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Հանգչում է Ասկերանի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Սամվել Ապրեսյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 9.
**Ռուդոլֆ Բեռնշտայն** (գերմ.՝ Rudolf Bernstein, փետրվարի 29, 1896(1896-02-29), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - հոկտեմբերի 6, 1977(1977-10-06), Արևելյան Բեռլին), գերմանացի կոմունիստ, Կոմինտերնի գործիչ, կինեմատոգրաֆիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ռուդոլֆ Բեռնշտայնը սովորել է Բեռլինում տղաների հրեական դպրոցում, 1906-1912 թվականներին հաճախել է գիմնազիա, այնուհետև ստացել առևտրի գծով կրթություն։ 1915 թվականին զորակոչվել է արևելյան ռազմաճակատ, 1918 թվականի հոկտեմբերին դասալիք է դարձել, մասնակցել ռուս զինվորների հետ եղբայրացմանը։

1919 թվականի սկզբին մտել է Սպարտակ միություն և Գերմանիայի անկախ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն, հետագայում` 1920 թվականին՝ Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցություն։ Ամուսնացած էր Մարթա Բեռնշտեյնի հետ, որի երկվորյակ քույրը հակաֆաշիստ Էլզա Էմմեն էր։ Դուստրը` Խաննա Պոդիմախինան, ծնվել է 1924 թվականին։

1925 թվականին Բեռնշտեյնն անցել է կուսակցական աշխատանքի, ղեկավարել է տարբեր կուսակցական կազմակերպություններ, 1933 թվականին աշխատել է Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության վարչությունում բաժնի քարտուղար Կարլ Լիբկնեխտի տանը։ Հանդիսացել է Գերմանիայի առաջին կոմունիստական կուսակցության օկրուգային ժողովի պատգամավոր Բեռլինում։

Ռեյխստագի հրկիզումից հետո 1933 թվականին Բեռնշտեյնը ձերբակալվել է և առանց դատի ու քննության պահվել է Ալեքսանդերպլացի ոստիկանական բանտում, Շպանդաուի բանտում և Զոննենբուրգի համակենտրոնացման ճամբարում։ Որպես վկա ընդգրկվել է Գեորգի Դիմիտրովի դեմ դատավարության գործով։ 1934 թվականին Բեռնշտեյնին հաջողվել է ընտանիքի հետ փախչել ԽՍՀՄ, որտեղ նա աշխատել է Կոմինտերնում։ 1943 թվականին Ռուդոլֆ Բեռնշտեյնը ստացել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի կապիտանի կոչում, 1945 թվականին նշանակվել է Վիեննայում «Ավստրիական թերթի » (Österreichische Zeitung)-ի խմբագիր։ 1947 թվականին վերադարձել է Բեռլին և նշանակվել СЕПГ-ի Կենտկոմի բաժնի պետ։

1950 թվականին Բեռնշտեյնը գերմանական կողմից հադես է եկել որպես ԽՍՀՄ-ի հետ համատեղ կինովարձույթի Progress Film-Verleih ընկերության տնօրեն։ 1955 թվականի հոկտեմբերի 1-ից նշանակվել է ԳԴՀ-ի Պետական կինոարխիվի առաջին տնօրեն և զբաղեցրել է այդ պաշտոնը մինչև 1958 թվականի ապրիլ։

Թաղված է Ֆրիդրիխսֆելդի Կենտրոնական գերեզմանատանը։

Գրականություն
-------------

* Folterhölle Sonnenburg. Tatsachen- und Augenzeugenbericht eines ehemaligen Schutzhäftlings. Verlag der Internationalen Roten Hilfe Zürich / Paris 1934

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Sendung *Kampfgenossen — Weggefährten, die Städte — die Schüsse* von Dannenberg vom 2. November 1967" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2006 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 20.
2. ↑  "DRAFD-Information 12/2002, S.14" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 20.
3. ↑  library.fes.de(չաշխատող հղում)
4. ↑  *Aufstand der Nackten*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուդոլֆ Բեռնշտայնի կենսագրությունը
**Գեորգիոս Ամերիկանոս** (հուն․՝ Γιώργος Αμερικάνος, դեկտեմբերի 21, 1942(1942-12-21), Նիկեա, Piraeus Regional Unit, Ատիկա, Հունաստան - հոկտեմբերի 7, 2013(2013-10-07), Հունաստան), հույն պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, ով խաղում էր որպես հարձակվող պաշտպան և մարզիչ։ Նրան անվանել են *գլոբալ* կամ *աշխարհահռչակ*։ Ի պատիվ *Պոլսի մարզիկների միություն* ակումբի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի, շրջանառությունից հանվել է Ամերիկանոսի 10 համարի մարզաշապիկը։

Ակումբային գործունեություն
--------------------------

Ամերիկանոսը սկսել է բասկետբոլ խաղալ *Խան Նիկեա* անգլ.՝ KHAN Nicaea երիտասարդական ակումբում։ Այնուհետև նա տեղափոխվեց հունական *Պոլսի մարզիկների միության* ակումբ, որտեղ դարձավ ակումբի պատմության լավագույն խաղացողներից մեկը։ *Պոլսի մարզիկների միության* կազմում նա 6 տարով դարձել է Հունաստանի չեմպիոն՝ 1963, 1964, 1965, 1966, 1968 և 1970 թվականներին։ Նա օգնեց թիմին դուրս գալ Եվրալիգայի գավաթի եզրափակիչ քառյակում 1965/66 մրցաշրջանում։ *Պոլսի մարզիկների միություն* ակումբը 1967/68 մրցաշրջանում Ամերիկյանոսի հետ նվաճեց նաև Գավաթակիրների գավաթը, որը առաջին եվրոպական մրցաշարն էր, որը նվաճեց հունական թիմը։
Նա երկու անգամ դարձել է Հունաստանի առաջնության լավագույն ռմբարկու (1965 և 1968 թվականներին)։ Նա խաղացել է նաև Պատրասի *Ապոլոն* թիմում։

### Միջազգային

Ամերիկանոսը Հունաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականի խաղացող էր։ Նա 68 խաղում վաստակել է 1076 միավոր՝ միջինը մեկ խաղում վաստակելով 15,8 միավոր։ Ամերիկանոսը խաղացել է 1961 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում Հարավսլավիայում և 1965 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում ԽՍՀՄ-ում՝ դառնալով ազգային հավաքականի լավագույն ռմբարկուն երկու մրցաշարերում՝ միջինը մեկ խաղում վաստակելով 15,5 և 17,4 միավոր։
Նա նաև խաղացել է 1967 թվականի Միջերկրական խաղերում, 4 Բալկանյան առաջնություններում՝ 1962, 1964, 1967, 1969 և 1960 թվականների նախաօլիմպիական մրցաշարերում։

Մարզչական գործունեություն
-------------------------

Ամերիկանոսը մարզվել է *Էգալեոն*, *Ապոլոն* (Պատրաս) և *Պոլսի մարզիկների միություն* ակումբներում։ Վերջինիս հետ 1978 թվականին նա հասավ Հունաստանի գավաթի եզրափակիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Euroleague.net European basketball mourns legend Giorgos Amerikanos.
2. ↑  FIBAEurope.com Basketball World Mourns Loss Of Amerikanos.
3. ↑  Στην οροφή η φανέλα του Αμερικάνου
4. ↑  Αποσύρεται το #10 του Αμερικάνου
5. ↑  "All4Basketball.com Giorgos Amerikanos passed away!!". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 27-ին. Retrieved 2021 թ․ մայիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль ФИБА
* Профиль ФИБА Европы
* Հունաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիայի կայք(հուն.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գուսև (այլ կիրառումներ)

**«Գուսև»** (ռուս.՝ Гусев), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1890 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1890 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Նոր ժամանակ թերթում։

Հրապարակումներ
--------------

Դեկտեմբեր 9-ին Ալեքսեյ Սուվորին ուղղված նամակում Չեխովը նկարագրում է իրական կյանքից մի պատմություն` թաղում ծովում, որին նա ականատես է եղել Սախալինից վերադարձող նավի վրա։ Առաջին անգամ պատմվածքը հրապարակվել է 1890 թվականի դեկտեմբերի 25-ին,Նոր ժամանակ թերթի թիվ 5326 համարում նշումով` «Կոլումբո, նոյեմբերի 12»։

Պատմվածքը բաժանված է հինգ գլուխների։ Որոշ ստիլիստական փոփոխություններից հետո այն ընդգրկվել է 1893 թվականին հրապարակված «Հիվանդասենյակ № 6» պատմվածքների հավաքածուում։ Հավաքածուում պատմվածքը վերահրատարակվել է յոթ անգամ (1893-1899)։ Չնչին փոփոխություններով այն ներառվել է 1899-1901 թթ. Ադոլֆ Մարքսի կողմից հրապարակված Չեխովի հավաքածուի վեցերորդ հատորում։

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է բուլղարերեն, հունգարերեն, գերմաներեն, նորվեգերեն, լեհերեն և ֆրանսերեն։

Սյուժե
------

Մի քանի զորակոչված զինվորներ, այդ թվում շարքային Գուսևը և Պավել Իվանովիչը, որի մասին ոչ ոք ոչինչ չգիտի և ով իրեն քահանայի դերում է գտնում, Հեռավոր Արևելքից նավով վերադառնում են։ Երազի մեջ նավի հիվանդանոցում Գուսևը մահանում է թոքախտից։ Նրա մարմինը փաթաթում են կտավե տոպրակի մեջ և կարճ աղոթքից հետո նետում ալիքների մեջ։

Գրողը մանրամասն նկարագրում է, թե ինչպես է մարմինը գնում ջրի հատակը ձկների վտառի մոտ, ինչպես է շնաձուկը այն պատառոտում։

Քննադատություն
--------------

Պատմվածքը հավանել են Պյոտր Չայկովսկին և Ալեքսեյ Պլեշչեևը, ով 1891 թվականի հունվարի 12-ին գրել է. «Շնորհակալություն «Նոր ժամանակ» թերթի պատմվածքի համար։ Հաճույքով ընթերցեցի»։

Վ. Լ. Ալբովը «Գուսև» պատմվածքը դասել է այն գործերի շարքին, որոնցում «Չեխովի ուշադրությունը ուղղված է արտաքին պայմաններին, որպես երազների և երազողների կործանման պատճառ»։

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Гусев // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  1 January 1891 letter to brother Modest Chaykovsky.
2. ↑  "Рассказ Гусев. Примечания". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 15-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  В. Альбов. Два момента в развитии творчества Антона Павловича Чехова… «Мир божий», 1903, № 1, стр. 94

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гусев Բնօրինակ ռուսերեն տեքստ
* Гусев, два английских перевода
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թոփալյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սամվել Թոփալյան** (օգոստոսի 19, 1984(1984-08-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1984 թվականի օգոստոսի 19-ին, Երևանում։ 2001 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 94 միջնակարգ դպրոցը։ 2002-06 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում՝ Արմեն Մազմանյանի արվեստանոցում։ 2004 թվականից աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում՝ որպես ֆիլմերի կրկնօրինակող։ 2007 թվականից աշխատում է Արմեն Մազմանյանի անվան «Գոյ» և Երևանի Հենրիկ Մալյանի անվան թատրոններում՝ որպես դերասան։ Խաղացած ներկայացումներից են՝ Արմեն Այվազյանի «Ցեղիս ֆիզիոլոգիան» (Հովիկ), «Դեկորներ» (4-րդ մարդ), «Թումանյանի հեքիաթները» (Գյուղացի), Մոլիերի «Սկապենի արարքները» (Սկապեն), Պետեր Վայսի «Մարատ դը Սադ» (Մարատ), Վիլյամ Սարոյանի «Պատմություններ գնացքում» (Արամ), Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն» (Կոչկարյով), Ս. Սամվել Կոսյանի «Կյանքը վանդակի կողքով» (Չիկ), Վիլյամ Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր» (Սեբաստիան), Պատրիկ Մարբերի «Closer» (Դեն), Լեռ Կամսարի «Սաստիկ կոմունիստները» (Գասպար), Ռեյ Բրեդբերիի «451 աստիճան ըստ ֆարենհայթի» (Մոնթագ), Խ.Խաչիկ Չալիկյանի «Ռոսինանտ» (Դուքս), Պատրիկի «Սիրելի Պամելա» (Բրեդ Վիններ), Սարգսյանի «Ծովահենների հեքիաթը» (Հեքիաթասաց)։ 2008 թվականից նկարահանվել է հեռուստասերիալներում։ 2009 թվականին նկարահանվել է «Խաչագողի հիշատակարանը» գեղարվեստական ֆիլմում։ 2008 թվականին արժանացել է ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակի, 2010 թվականին՝ Հայաստանի մշակույթի նախարարության շնորհակալագրի։ Նկարահանվել է «Հանուն սիրո», «Փրկագին» և Հանրային հեռուստաընկերության այլ սերիալներում։ Նկարահանվել է «Ընտանյոք հանդերձ» սիթքոմում։

Ամուսնացած է մասնագիտությամբ սոցիոլոգ և պարուհի Սոնա Դավթյանի հետ։ Ունի երկու երեխա՝ Արմենը և Արփեն։ Սիրում է զբաղվել որսորդությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Պրոֆիլը avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2022 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Ո՞վ է սիրված դերասան Սամվել Թոփալյանի գեղեցկուհի կինը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հուլիսի 21-ին. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
Էէրո Աարնիոյի ստեղծած գնդակ աթոռը

**Գնդակ աթոռ**, (անգլ.՝ Ball Chair) աթոռի տեսակ, նախագծած ֆին կահույքի դիզայներ Էէրո Աարնիոյի կողմից, 1963 թվականին։ Գնդակ աթոռը հայտնի է նաև գլոբուս աթոռ անվամբ, համարվում է արդյունաբերության դասական դիզայնի ոճ։ Նորագույն տարբերակներն ունեն ավելացրած չափսեր և ներառյալ առանձնահատկություններ, այդ թվում երաժշտության և MP3-նվագարկչի հնարավորությամբ։

Աթոռի գաղափարը
--------------

1962 թվականին Էէրո Աարնիոն իր ընտանիքի հետ տեղափոխվեց իր առաջին բնակարանը։ Նրանք նոր բնակարանում չունեին պատշաճ աթոռ։ Այսպիսով, նա որոշեց ստեղծել մի նոր աթոռ։ Մի քանի գծագրումներից հետո նա նկատեց, որ աթոռի ձևը դարձավ այնքան պարզ, որ այն պարզապես նման էր մի գնդակի։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես ամրացրի ամբողջական մասշտաբով պատկերը պատին և նստեցի աթոռին՝ նայելով թե ինչպես կշարժվի իմ գլուխը, երբ ես նստած եմ դրա ներսում։ Լինելով մեր ընտանիքի բարձրահասակը, ես նստեցի աթոռին, իսկ իմ կինը պատին նշեց իմ գլխի ուղղությունը։ Ահա այսպես ես որոշեցի աթոռի բարձրությունը։ Քանի որ իմ նապատակն էր գնդակի ձևը, այլ գծերը հեշտ էր նկարել։ Վերջում ես աթոռի ներսի պատին տեղադրեցի կարմիր հեռախոս։ Աթոռի անվանումը հեշտ էր, այսպիսով ծնվեց *Գնդակ աթոռը*։ - Էէրո Աարնիո։ |  |

Գնդակ աթոռը նախագծված է 1963 թվականին և 1966 թվականին ներկայացվել է Քյոլնի կահույքի ցուցահանդեսում և դարձել է Աարնիոի միջազգային ձեռքբերումը։ Նա հիացած էր նաև նոր նյութերից և աթոռի կլոր ձևից, նրա ամենասիրելի նյութերից մեկը ապակեթելն է, որն աթոռին տվեց ազատ առաձգական ձև։ Աթոռը ֆիննական դիզայնի ամենահայտնի և սիրված ու դասական աթոռներից մեկն է։ Գնդակ աթոռը կարելի է գտնել աշխարհի տարբեր թանգարանների հավաքածուներում։ Այն նկարահանվել է մի քանի ֆիլմերում, երաժշտական տեսահոլովակներում և ամսագրերում։ Գնդակ աթոռի կլոր արտաքինը պարզ է, ունի հաճախ հիշատակվող «սենյակը սենյակում» անվանումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ball Chair on the official Aarnio website". Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 15.
2. ↑  Habegger, Jerryll (2005). *Sourcebook of Modern Furniture (Third Edition)*. New York, New York: W.W. Norton & Company. ISBN 0-393-73170-7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official Aarnio website
* Eero Aarnio Originals website