Հերա Մորալես
**Ռաստամաններ**, երիտասարդական ենթամշակույթ, որը տարածված է հետխորհրդային տարածքում՝ կապված ռեգգի երաժշտական ոճի և նրա հետ ասոցացված հայացքների ու կենսակերպի հետ։

Պատմություն
-----------

Սկիզբ է առել 1990-ականների սկզբին, ինքնանպատակ լինելը կապված է ռաստաֆարիանության՝ կրոնական հոսանքի հետ, որի հետևորդներն են եղել Ճամայկայի ռեգգիի հիմնական կատարողները։ Ընդ որում, ենթամշակույթի կրողները, որպես կանոն, չեն եղել բնօրինակ կրոնաքաղաքական դոկտրինի իրական հետևորդները, այլ միայն օգտագործել են համապատասխան ատրիբուտիկան՝ լսել են Բոբ Մառլիին և ռեգգի, կրել են «կանաչ-դեղին-կարմիր» գույների համադրությամբ հագուստ, ոմանք կրել են դրեդներ։ Ինքնակառավարման ընտրության վրա, ի թիվս այլ բաների, ազդել է ռուսալեզու ռեգգիի խմբերի և ռեփերների ձայնագրությունների տարածումը։

Ռուսաստանում ռաստամանյան շարժման պիոներները ռեգգի ոճով աշխատող երաժշտական խմբերն են՝ «*Комитет охраны тепла*» (հիմնադրվել է 1987 թվականին) և «*Jah Division*» (հիմնադրվել է 1989 թվականին)։ Ռաստամանյան ոճը, որը հայտնի ռեգգին է և ուղեկցվում է զվարճություններով, ընդունվել է ռուսալեզու բնակչության կողմից, առաջացել և զարգացել է այսպես կոչված ռուսական ռեգգիի տեսարանը։ Երկրում երաժշտական-բանաստեղծական գործոնը համաշխարհային մշակույթի էական մասից վերջերս տարանջատվել է երկաթե վարագույրով, մեծ դեր է խաղացել՝ էական ազդեցություն ունենալով 1990-ականների ռուսալեզու երիտասարդների վրա։

Տեսակետ
-------

Սովորաբար ռաստամանները կանեփի օրինականացման կողմնակից են, ինչը արտացոլվում է ստեղծագործությունների, ատրիբուտների (աշխարհում շատ մեծ թվով հուշանվերների խանութներում կան ռաստամանական խորհրդանիշներով ապրանքներ), քաղաքական հռչակագրերի (օրինակ՝ մասնակցություն «Կանեփի ամենամյա քայլարշավին») և կյանքի մեջ։

Հետխորհրդային ռաստամանների և ռաստաֆարիանցիների ընդհանուր գաղափարը նաև Ջաի նկատմամբ դրական վերաբերմունքն է և բացասական վերաբերմունքը պրագմատիկ սոցիալ-քաղաքական համակարգի նկատմամբ, որը հիմնված է Արևմտյան նյութական մշակույթի (այսպես կոչված «Բաբելոնի») հիման վրա։

Բազմաթիվ ռաստամեններ բացասական վերաբերմունք ունեն նաև ոչ բժշկական նպատակներով օպիատների, ամֆետամինների, հոգեմետ դեղերի, ալկոհոլի և թմրամիջոցների օգտագործման նկատմամբ, ինչը նրանց կապում է հիպի ենթամշակույթի հետ։

Ֆոլկլոր
-------

Հետխորհրդային ռաստամանների ենթամշակույթը ստեղծել է յուրահատուկ ֆոլկլոր, որի զարգացմանը նպաստում է հումորի զգացումն ու պայծառացումը. դրանց ազդեցության տակ մեծանում է դատողությունների, երևակայության ու ստեղծագործության նկատմամբ ձգտումը։ Բավական լայն ճանաչում է ձեռք բերել լեզվաբան և գրականագետ Դմիտրի Գայդուկը, որը 1990-ականների առաջին կեսին սկսել է հավաքել և մշակել ուկրաինական և ռուսական ռաստամանների բանավոր ստեղծագործությունը, և 1995-ին ստեղծել է «Ռաստամանյան ժողովրդական հեքիաթներ» նախագիծը։ Գայդուկի աշխատանքները բազմիցս հրատարակվել են, լույս են տեսել ձայնասկավառակների և սկավառակների տեսքով։ Հիմա նա հաճախ է շրջում տարբեր քաղաքներով և տարբեր ենթամշակույթային միջոցառումների շրջանակներում ընթերցում է հեքիաթներ լսարանի առջև։ Գայդուկի ենթադրությամբ՝ ժամանակակից Ռուսաստանում ռաստամանյան գաղափարախոսության հետևորդների թիվը կարող է կազմել բնակչության մինչև 4-5 տոկոսը։

Հետխորհրդային տարածքում ԱՊՀ երկրների «ռաստամանանյան» ենթամշակույթի մասին իրենց ստեղծագործության մեջ պարբերաբար հիշատակում են ռուսալեզու մշակույթի բազմաթիվ ժամանակակից գործիչներ՝ երաժիշտներ, գրողներ, ֆիլմերի ստեղծողներ։ Օրինակ, լայնորեն հայտնի է Բորիս Գրեբենշչիկովի «*Растаманы из глубинки*» երգը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  FHM ամսագրին տված Դմիտրի Գայդուկի տված հարցազրույց, 2002 թ.
2. ↑  ganja\_jungle: Մարտ ամսին լրատվական կայքերից մեկին տված հացազրույց
3. ↑  Сестра Хаос (2002)