**Հաբիմա թատրոն** (եբրայերեն՝ תיאטרון הבימה‎, *Te'atron HaBima*, lit. «Բեմական թատրոն»), ազգային թատրոն Իսրայելում, եբրայերենով բեմադրող առաջին թատրոններից մեկը։ Տեղակայված է Թել Ավիվի Հաբիմա հրապարակում։

Պատմություն
-----------

Թատրոնի պատմական շենքը, մոտ. 1950
Հանա Ռովինան մարմնավորել է Լեային Սեմյոն Անսկիի «The Dybbuk» (Երկու աշխարհների միջև) պիեսում (բեմադրվել է Հաբիմա թատրոնում եբրայերեն, թարգմանությունը՝ Հայիմ Նախման Բյալիկի)
Հաբիմա թատրոնը հիմնադրվել է 1912 թվականին Նահում Զեմախի կողմից, Բելոստոկում (այն ժամանակ՝ Գրոդնո գուբերնյա, Ռուսական կայսրություն)։ Մենահեմ Գնեսինը թատրոնի հիմնադիրներից և վաղ դերասաններից էր։ Քանի որ ներկայացումները եբրայերեն էին՝ պարուրված հրեական ժողովրդական ավանդույթով և առնչվում էին հրեա ժողովրդի հարցերին, ցարական կառավարությունը հետապնդումներ սկսեց։ Սկսած 1918 թվականից այն գործում էր Մոսկվայի արվեստի թատրոնի հովանու ներքո, և ոմանք այդ տարեթիվն են համարում սկիզբ։ Թատրոնը դժվարություններ է ունեցել ինչպես խորհրդային կառավարության ներքո, այնպես էլ ռուսական հեղափոխությունից հետո։ Հրեա-լեհ դերասանների համար Կոնստանտին Ստանիսլավսկին ուսուցում կազմակերպեց Եվգենի Վախթանգովի միջոցով։ Իոսիֆ Ստալինը նույնպես լիազորեց թատրոնի ստեղծումը։ Այնուամենայնիվ, Եվսեկցիան փորձել է օգտագործել իր ազդեցությունը Հաբիմայի պետական միջոցների կրճատման համար՝ բրենդելով այն հակահեղափոխական։

### Միջազգային շրջայց

1926 թվականին թատրոնը հեռացել է Խորհրդային Միությունից՝ շրջագայելու արտերկրում, այդ թվում՝ Լատվիայում, Լիտվայում, Լեհաստանում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Նիդերլանդներում և ԱՄՆ-ում։ Նրանց ներկայացումները մեծ հաջողություն են ունեցել։ 1927 թվականին ընկերությունը բաժանվել է Զեմախի և որոշ դերասանների միջև, որոնք նախընտրել են մնալ ԱՄՆ-ում։

### Լոձի ազդեցություն

Թատրոնի աշխատակիցները այցելել են Լոձ քաղաք, և նախապատերազմյան լուսանկարիչ և արվեստագետ Մենդել Գրոսմանը նկարել է դերասաններին։

### Հիմնադրում Պաղեստինում

Հաբիման բեմադրել է Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշերը» Neues Schauspielhaus-ում, 1930 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, եբրայերենով Շեքսպիրի առաջին պրոֆեսիոնալ ներկայացումը
Թատրոնի մյուս անդամները 1928 թվականին ընկերությունը բերեցին Մանդատային Պաղեստինին։ 1928-1929 թթ. թատերաշրջանում Հաբիմայի դերասանները ներկայացրել են երկու պիես Ալեքսեյ Դիկիի գլխավորությամբ։ Առաջին դեմադրությունը՝ Ha-Otsar (Գանձը), Շոլոմ-Ալեյխեմի իդիշերեն *Der Oytser* պիեսի թարգմանության պրեմիերան տեղի է ունեցել 1928 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։ Երկրորդ պիեսը՝ *Keter David* («Դավիդի թագադրումը»), բեմադրվել է 1929 թվականի մայիսի 23-ին Թել Ավիվում։

1930 թվականին ընկերությունն ուղևորվել է Բեռլին, Գերմանիա, որտեղ բեմադրել է Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշերը»՝ Ալեքսանդր Գրանովսկու ղեկավարությամբ։

1931 թվականին, ի վերջո, թատրոնը հիմնվել է Պաղեստինում։ 1945 թվականին թատրոն է կառուցվել Թել Ավիվում։

### Իսրայելի ազգային թատրոն

Հաբիման պաշտոնապես համարվել է Իսրայելի ազգային թատրոնը 1958 թվականից, նույն տարում, երբ ստացել է Իսրայելի մրցանակ թատերական գործունեության համար։ Սա առաջին տարին էր, երբ մրցանակը հանձնվել է կազմակերպության։ 21-րդ դարում Հաբիման ունեցել է 80 դերասան և ևս 120 աշխատակից անձնակազմում։

Վերականգնում
------------

2012 թվականի հունվարին չորս և կես տարվա վերանորոգումից հետո թատրոնը վերաբացվել է։ Պատմական շենքը վերանախագծել է ճարտարապետ Ռամ Քարմին։ Ավելացվեց 500 քմ տարածք և երեք նոր փորձասրահներ։ Ամբողջությամբ վերակառուցվել են շենքի չորս դահլիճները, որոնցից յուրաքանչյուրը տարբեր չափի և գույն է. Ռովինան կապույտ է և 930 նստատեղ, Մեսկինը՝ լաջվարդ է, 320 նստատեղով, Բերտոնովը (նաև հայտնի է որպես Բամարտև) կանաչ, ունի 220 նստատեղ և Հաբիմա 4 (նախկինում հայտնի էր որպես Հեյնկեն) փայտե վահանակներով և տեղավորում է 170 մարդ։

Այլ թատրոններ
-------------

* Ռումինիայի Տրանսիլվանիա շրջանի Կլուժ-Նապոկա քաղաքի Սողոմոն Ստրամերի Հրեական թատրոնի թատերախումբը նույնպես կոչվում էր Հաբիմա։

Գրականություն
-------------

* Levy, Emanuel. The Habima, 1917-1977: A Study of Cultural Nationalism. Columbia University Press, 1979.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2 3 4 5  *Habimah* (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference USA. 2007. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 18-ին – via Gale Virtual Reference Library database; and freely available via Jewish Virtual Library. `{{cite book}}`: `|work=` ignored (օգնություն)
3. ↑  "Habima in New York: The Origin and Early History of the Habima", Museum of Family History, accessed 6 Sep 2010
4. ↑  Shindler, Colin (2012). *Israel and the European Left*. New York: Continuum. էջ 33.
5. 1 2 3  Ivanov, Vladislav (August 10, 2010). "Habimah". *YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe*. yivoencyclopedia.org. Translated from Russian by I. Michael Aronson; revised by Alice Nakhimovsky and Michael C. Steinlauf. Retrieved 2018-06-05.
6. ↑  Grossman, Mendel; Meron, Peter (1977). *With a Camera in the Ghetto*.
7. 1 2  Politzer, Heinz (August 1948). "Habimah in New York: A Great Theater Enters a New Period Արխիվացված 2018-06-19 Wayback Machine". *Commentary Magazine*. Retrieved 2017-03-06.
8. ↑  Sullivan, Henry W. (2009). *Calderón in the German Lands and the Low Countries: His Reception and Influence, 1654-1980*. Cambridge: Cambridge University Press. p. 476, footnote 17. Sullivan notes that Lamdan worked from the German translation by Johann Diederich Gries.
9. ↑  Rokem, Freddie (1996). "Hebrew Theater from 1888 to 1948", in: Linda Ben-Zvi (Ed.). *Theater in Israel*. Ann Arbor: University of Michigan Press. 0472106074. pp. 51-84; here: p. 72. "The production of *David's Crown*, produced in Tel Aviv in 1929, during Habima's first visit there, was a very radical adaptation of Calderón de la Barca's *Hair of Absalom*."
10. ↑  «Israel Prize recipients in 1958 (in Hebrew)». Israel Prize Official Site. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունվարի 17-ին.
11. 1 2  Shohat, Zipi (November 21, 2011). "Curtain Rises over Tel Aviv's Newly Renovated Habima Theater". *Haaretz*. haaretz.com. Retrieved 2017-03-06.
12. ↑  Shohat, Zipi (2006 թ․ հոկտեմբերի 24). «A New Stage for Habima». Haaretz. haaretz.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 6-ին.
13. ↑  "Habima Architect Tells Critics: 'Kiss My Ass' "(October 11, 2010). *Haaretz*. haaretz.com. Retrieved 2017-03-06.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* The tale of habima Արխիվացված 2014-02-03 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հաբիմա թատրոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 150990613 · GND: 5298116-2 · ISNI: 0000000115038552 · LCCN: n79079549 · LIBRIS: 170907 · VIAF: 122524458 · WorldCat VIAF: 122524458 |

 |

 |