Ծննդաբերությունից հետո
**Մանկաբարձություն**, բժշկագիտության բաժին, որն ուսումնասիրում է հղիության, ծննդաբերության և հետծննդաբերական շրջանի ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական գործընթացները, մշակում ծննդօգնության, բարդությունների կանխարգելման մեթոդներ։

Համարվում է բժշկագիտության հնագույն ճյուղերից։ Եգիպտական պապիրուսներում (3-2-րդ հազարամյակ մ. թ. ա.) տեղեկություններ կան դժվար և բարդացած ծննդաբերությունների ժամանակ օգնության որոշ ձևերի, իսկ հնդիկների սուրբ գրքերում (8-րդ դար մ. թ. ա.) հղիների ռացիոնալ սնման, ծննդօգնության մասին։ Հիպոկրատը խորհուրդ էր տալիս կատարել պտղաշրջում գլուխն ի վար (ոչ ճիշտ դրությունների ժամանակ) և պտղահատում (կենդանի պտղով ծննդաբերության անհնարինության դեպքում)։ Գալենը և ուրիշներ (2-րդ դար) մշակել ու կիրառել են պտղաշրջում ոտն ի վար։ Հին ժամանակներից հայտնի է եղել նաև կեսարյան հատումը, որը մեծ կիրառություն ունի նաև այժմ։ Միջին դարերում մանկաբարձության զարգացումը դանդաղել է, և մեծ տարածում են ստացել պտղահատման վիրահատությունները։ 16-րդ դարում կնոջ սեռական օրգանների կառուցվածքի մասին ստացվել են անատոմիական առաջին տեղեկությունները, և սկիզբ է դրվել գիտական ու վիրահատական մանկաբարձության զարգացմանը։ Մեծ նշանակություն են ունեցել անգլիացի մանկաբարձ Պ. Չեմբեռլենի (1560-1631) հայտնագործած մանկաբարձական գլխային աքցանները, որոնք մանկաբարձական պրակտիկայում ներդրել է նիդերլանդացի վիրաբույժ Յ. Պալֆեյնը՝ 1723 թվականին։ 17-րդ դարում Փարիզում հիմնադրվել է մանկաբարձական առաջին կլինիկան, ֆրանսիացի մանկաբարձ Ֆ. Մորիսոն գրել է հղի կանանց հիվանդությունների մասին գիրքը։ 18-րդ դարում հիմնվել են մանկաբարձության ամբիոններ, կլինիկաներ, և սկսվել է մանկաբարձության սիստեմատիկ դասավանդումը։ Հունգարացի մանկաբարձ Ի. Զեմելվեյսը (19-րդ դար) բացահայտել է ետծննդյան սեպտիկ հիվանդությունների վարակելիությունը։ Զ. Սիմպսոնը մանկաբարձական պրակտիկայում կիրառել է նարկոզի, ինչպես նաև հականեխության և աննեխության մեթոդները։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբից սկսել են ուսումնասիրել դաշտանային ցիկլի և հղիության հետ կապված պրոցեսները։ Ռուս մանկաբարձ Վ. Ստրոգանովը մշակել է էկլամպսիայի բուժման եղանակ, որի կիրառումը զգալիորեն իջեցրել է մահացությունը։ 

Մանկաբարձության զարգացմանը նպաստել է ներզատիչ գեղձերի ուսումնասիրումը։ Անգլիացի գիտնական Հ. Դեյլը (1906) հաստատել է հիպոֆիզի ետին բլթի հորմոնի (օքսիտոցին) արգանդը կծկող հատկությունը։ Հղիության վաղ ախտորոշման նպատակով գերմ. բժիշկներ Զ. Աշհեյմը և Բ. Ցոնդեկը 1928 թվականին առաջարկել են հորմոնային հետազոտման եղանակ։ 1950-ական թվականներին մանկաբարձական աքցանների փոխարեն սկսեցին կիրառել վակուում-էքստրակտորներ։ ժամանակակից մանկաբարձությունը զբաղվում է ծննդաբերության ընթացքի կարգավորման, ընկերքի կառուցվածքի և ֆիզիոլոգիայի, ինչպես նաև մանկաբարձական էնդոկրինոլոգիայի հարցերով։ Ֆոնո- և էլեկտրասրտագրության, ուղեղագրության, ջրաթաղանթադիտման և այլ մեթոդների կիրառումը հնարավորություն են ավել ուսումնասիրելու պտղի և նորածնի ֆիզիոլոգիան ու ախտաբանությունը։ Մանկաբարձությունը օգտվում է ուսումնասիրման անատոմիական, ֆիզիոլոգիական, բջջաբանական, բակտերիալոզիական և կենսաքիմիական մեթոդներից։ Մանկաբարձությունը բաղկացած է հետևյալ բաժիններից՝ հղիության, ծննդաբերության, ետծննդյան շրջանի ֆիզիոլոգիա և ախտաբանություն, վիրահատական մանկաբարձություն, նորածնի ֆիզիոլոգիա և ախտաբանություն։ ԽՍՀՄ-ում մանկաբարձության զարգացմանը նպաստում էր հղիների բուժսպասարկման պանսերային սկզբունքը և մայրության ու մանկության պահպանության նկատմամբ հատուկ ուշադրությունը։ Խորհրդային մանկաբարձները զբաղվել են ծննդաբերության ցավազրկման, պտղի և նորածնի շնչահեղձության կանխարգելման ու բուժման, մայրական մահացության պատճառների և մանկաբարձության հրատապ հարցերի ուսումնասիրությամբ։ Մշակվել է հղիներին ծննդաբերությանը նախապատրաստելու պսիխոպրոֆիլակտիկ եղանակ։ Մանկաբարձության ասպարեզում գիտական աշխատանքներ են կատարվում գիտահետազոտական ինստիտուտներում, բժշկական ինստիտուտների մանկաբարձա-գինեկոլոգիական կլինիկաներում, ծննդատներում և այլն։

Տես նաև
-------

* Գինեկոլոգիա
* Մանկաբարձությունը և գինեկոլոգիան Հայաստանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սոցկիյ - մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 225)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Բժշկություն |
| --- |
|  |
| Մասնագիտություններևբաժիններ | 

|  |
| --- |
| Վիրաբուժություն |
|  |
| 
* Սրտային վիրաբուժություն
* Կրծքային վիրաբուժություն
* Պրոկտոլոգիա
* Ակնաբուժություն
* Ընդհանուր վիրաբուժություն
* Նյարդավիրաբուժություն
* Դիմածնոտային վիրաբուժություն
* Օրթոպեդիա
* Ձեռքի վիրաբուժություն
* Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն
	+ ԼՕՌ
* Մանկական վիրաբուժություն
* Պլաստիկ վիրաբուժության
* Վերարտադրողական վիրաբուժություն
* Վիրաբուժական ուռուցքաբանություն
* Օրգանների փոխպատվաստում
* Վնասվածքաբանական վիրաբուժություն
* Ուրոլոգիա
	+ Անդրոլոգիա
* Անոթային վիրաբուժություն

 |

|  |
| --- |
| Ներքին հիվանդություններ |
|  |
| 
* Ալերգիա / Իմունոլոգիա
* Անգիոլոգիա
* Սրտաբանություն
* Ներզատաբանություն
* Գաստրոէնտերոլոգիա
	+ Հեպատոլոգիա
* Ծերունաբուժություն
* Արյունաբանություն
* Հիվանդանոցային բժշկություն
* Վարակաբանություն
* Նեֆրոլոգիա
* Ուռուցքաբանություն
* Թոքաբանություն
* Ռևմատոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա |
|  |
| 
* Գինեկոլոգիա
* Գինեկոլոգիական ուռուցքաբանություն
* Պերինատալոգիա
* Մանկաբարձություն
* Վերարտադրողական էնդոկրինոլոգիա և անպտղություն
* Ուրոգինեկոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Ախտանուն |
|  |
| 
* Ռադիոլոգիա
	+ Ինտերվենցիոն ճառագայթաբանություն
	+ Միջուկային բժշկություն
* Ախտաբանություն
	+ Անատոմիա
	+ Կլինիկական պաթոլոգիա
	+ Կլինիկական քիմիա
	+ Ցիտոպաթոլոգիա
	+ Բժշկական մանրէաբանություն
	+ Տրանսֆուզիոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Այլ մասնագիտություններ |
|  |
| 
* Կախվածության բժշկություն
* Դեռահասների բժշկություն
* Անեսթեզիոլոգիա
* Մաշկաբանություն
* Աղետների բժշկություն
* Ջրասուզման բժշկություն
* Անհետաձգելի բժշկություն
	+ Mass gathering medicine
* Ընտանեկան բժշկություն
* Ընդհանուր բժշկություն
* Ինտենսիվ թերապիա
* Բժշկական գենետիկա
* Նարկոլոգիա
* Նյարդաբանություն
	+ Կլինիկական նյարդաֆիզիոլոգիա
* Մասնագիտական հիվանդությունների բժշկություն
* Ակնաբանություն
* Բերանի խոռոչի բժշկություն
* Ցավի բուժում
* Պալիատիվ օգնություն
* Մանկաբուժություն
	+ Նեոնատոլոգիա
* Ֆիզիոթերապիա և ռեաբիլիտացիա
* Կանխարգելում
* Հոգեբուժություն
	+ Նարկոլոգիական հոգեբուժություն
* Ռադիոթերապիա
* Վերարտադրողական բժշկություն
* Սեռական բժշկություն
* Քնաբանություն
* Սպորտային բժշկագիտություն
* Օրգանների փոխպատվաստում
* Տրոպիկական բժշկություն
	+ Ճանապարհորդության բժշկություն
* Վեներոլոգիա

 |

 |
|  |
| Բժշկական կրթություն | 
* Բժշկական դպրոց
* Բժշկության բակալավր
* Բժշկական գիտությունների բակալավր
* Բժշկական գիտությունների մագիստրոս
* Վիրաբուժության մագիստրոս
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր
* Օսթեոպատ գիտությունների դոկտոր
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր

 |
|  |
| Առնչվողհոդվածներ | 
* Այլընտրանքային բժշկություն
* Օժանդակ բժշկական անձնակազմ
	+ Ստոմատոլոգիա
	+ Պոդիատրիա
	+ Ֆիզիկական վերականգնում
* Մոլեկուլային ուռուցքաբանություն
* Նանոբժշկություն
* Անհատական բժշկություն
* Հանրային առողջություն
* Գյուղական առողջություն
* Ավանդական բժշկություն
* Անասնաբուժություն
* Բժիշկ
	+ Գլխավոր բժիշկ
* Բժշկության պատմություն

 |
|  |
| 
* Category Բժշկություն
* Commons page Վիքիպահեստ
* WikiProject Կարևորագույն հոդվածներ
* Portal Բժշկություն

 |

 |