Բուսականության աստվածուհուն պատկերող ռելիեֆ (մոտավորապես մ.թ.ա. 2500 թվական)։ Գտնվել է հին Գիրսու քաղաքում, պահվել է Լուվրում
**Բուսականության աստվածություններ** (անգլ.՝ vegetation deity), դա բնության աստվածություն է, որի անհետացումը և հայտնվելը, կամ կյանքը, մահը և վերածնունդը մարմնավորում են բույսերի աճեցման ցիկլը։

Բնութագրություն
---------------

Բնության երկրպագության մեջ աստվածությունը կարող է լինել աստված կամ աստվածուհի՝ վերածնվելու ունակությամբ։ Բուսականության աստվածությունը հաճախ պտղաբերության աստվածն է։ Աստվածությունը սովորաբար ենթարկվում է մասնատման, ցրման և վերաինտեգրման։ Այս ցիկլը փոխանցվում է առասպելներով և վերարտադրվում ծեսերում, նրան տրվում է աստվածաբանական նշանակություն այնպիսի թեմաների վերաբերյալ, ինչպիսիք են անմահությունը, հարությունը և վերամարմնավորումը։ Բուսականության աստվածների առասպելները կառուցվածքային նմանություն ունեն ստեղծման մի քանի առասպելների հետ, որոնցում բնօրինակի էության մարմնի մասերը ծնում են աշխարհի մասեր, ինչպիսին է Իմիրի սկանդինավյան առասպելը։

19-րդ և 20-րդ դարասկզբի դիցարանում, ինչպես, օրինակ, Ջեյմս Ֆրեյզերի «Ոսկե ճյուղում», բուսականության աստվածության կերպարը կապվել է «կենդանի ոգու» ("անգլ.՝  եգիպտացորենի ոգին) հետ , այս իմաստով «ռյո» նշանակում է հացահատիկային ցանկացած բերք։ Ավելին, ըստ Ու.Ֆր. Օտտոյի, գաղափարը հակված է վերածվել հավակնոտ և անօգուտ, անիմաստ համայնքի։

Առասպելների օրինակներ
---------------------

Մշակույթի արձանը՝ Տրիպոլյե-Կուկուտեն,ցանված արտը պատկերող նախշով
Միջագետքի դիցաբանության մեջ, Ինաննա կամ Իշտար տանող աշխարհ ընկած ճանապարհորդության ընթացքում երկիրը դառնում է ամուլ, և ոչ մարդիկ, ոչ էլ կենդանիները չեն կարող բազմանալ։ Իր քրոջ և անդրաշխարհի տիրակալ Էրեշկիգալի առճակատման արդյունքում Իննան սպանվել է, բայց աստվածների սուրհանդակը մի խմելիք է բերել, որը նրան կյանքի է կոչել։ Նրան թույլատրվել է վերադառնալ վերին աշխարհ միայն այն դեպքում, եթե նրա փոխարեն ուրիշ մեկը գա։ Նրա ամուսինը` բուսականության աստված Դումուզին, համաձայնել է վեց ամիս անցկացնել անդրաշխարհում։ Այս ընթացքում բուսականությունը մահացել է։ Նրա վերադարձը գարնանը բերում է բուսականության վերածնունդը։

Հին եգիպտական դիցաբանության մեջ Երկրի ժողովուրդների շրջանում Օսիրիսի մշակութային նվաճումները առաջացրել էին նրա եղբայր Սեթի նախանձը, որը սպանել և մասնատել է նրան։ Օսիրիսի կինը՝ Իսիսը, ճանապարհորդության է գնացել՝ իր մարմնի տասնչորս մասերը սփռված տարբեր վայրերում հավաքելու համար։ Առասպելի որոշ վարկածներում նա յուրաքանչյուր կտոր թաղել է այնտեղ, որտեղ գտնում էր, որ անապատում բույսեր կաճեն։ Այլ վարկածներում նա հավաքել է ամուսնու մարմինը և հարություն տվել նրան, իսկ հետո նա դարձել է հետմահու տիրակալ։

Եվրոպական բանահյուսության մեջ կանանց պտղաբերությունն ազդել է գյուղատնտեսության վրա։ Տրիպոլիե-Կուկուտենի մշակույթից բուսականության աստվածուհու արձանիկները ունեն ադամանդե և կետավոր նմուշ, որը խորհրդանշում է ցանված դաշտը և կանանց բերրիությունը։

Հիսուս Քրիստոսի առակներում, ինչպիսին է Սերմնացանի առակը, «սերմանողը սերմանում է բառը», որտեղ սերմը Աստծո խոսքն է։ Մանանեխի սերմերի և աճող սերմերի մասին առակները բացատրում են Աստծո Թագավորությունը, որտեղ աճը պայմանավորված է Աստծով և ոչ թե մարդով և հետևում է իր իսկ ժամանակացույցին։ Հովհաննես 12:24։ Հիսուսի մահը և հարությունը համեմատվում է միջուկի հետ, որն ընկնում է հողը և մեռնում, իսկ հետո բերում է բազմաթիվ սերմեր։ Քրիստոնեական շատ ավանդույթներում Զատկի արարողությունը կամ «Հարությունը» անցկացվում է Աստծո ակրում, որտեղ մահացածների մարմինները «սերմ են ցանում»։

Բուսականության աստվածների ցանկ
------------------------------

Բուսականության աստվածները ներառում են նաև.

* Ադոնիս (հին հունական դիցաբանություն)
* Ատտիս (հին հունական դիցաբանություն)
* Բաալ (արևմտասեմական դիցաբանություն)
* Բլոդյուվեդ (ուելսերեն դիցաբանություն)
* Դեմետրա (հին հունական դիցաբանություն)
* Դիոնիսոս (հին հունական դիցաբանություն)
* Քրոնոս (հին հունական դիցաբանություն)
* Մոդրոն (ուելսերեն դիցաբանություն)
* Նինգիշզիդա (շումերա-աքքադական դիցաբանություն)
* Օսիրիս (հին եգիպտական դիցաբանություն)
* Պաչամամա (ինկերի դիցաբանություն)
* Պերսեֆոնա (հին հունական դիցաբանություն)
* Պրոզերպինա (հռոմեական դիցաբանություն)
* Սատուրն (հռոմեական դիցաբանություն)
* Տամմուզ (շումերա-աքքադական դիցաբանություն)
* Ցերերա (հռոմեական դիցաբանություն)
* Շիպե-Տոտեկ (ացտեկների դիցաբանություն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lorena Stookey, *Thematic Guide to World Mythology* (Greenwood Press, 2004), p. 99
2. ↑  Stookey, *Thematic Guide to World Mythology*, p. 100.
3. ↑  Walter F. Otto, *Dionysus: Myth and Cult*, translated by Robert B. Palmer (Indiana University Press, 1965), pp. 7-12.
4. 1 2  Stookey, *Thematic Guide to World Mythology*, p. 99.
5. ↑  Gimbutas, The gods and goddesses of Old Europe, p. 201
6. ↑  Folk Dress in Europe and Anatolia: Beliefs about Protection and Fertility (Dress, Body, Culture). — 1999. — 256 с. — ISBN 1-85973-282-8
7. ↑  The people’s Bible encyclopedia p.996
8. ↑  Richard N. Longenecker, *The Challenge of Jesus' Parables*, Eerdmans, 2000, 0-8028-4638-6, p. 97.
9. ↑  James R. Edwards, *The Gospel According to Mark*, Eerdmans, 2002, 0-85111-778-3, pp. 142—144.
10. ↑  Text analysis John 12:24
11. ↑  John 12:24 Parallel commentaries
12. ↑  «Diaspora». Merriam-Webster. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 22-ին.
13. ↑  Если не указано иначе, то источник *Thematic Guide to World Mythology*, p. 99.
14. ↑  Stone, Adam (2016). «Ningišzida (god)». Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses, Oracc and the UK Higher Education Academy.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բուսականության աստվածություններ** կատեգորիայում։ |