**Ամերիկյան հնդկացիների ազգային թանգարան**` Սմիթսոնյան ինստիտուտի հովանու տակ` թանգարան, նվիրված Արևմտյան կիսագնդի բնիկների կենցաղին, լեզուներին, գրականությանը, պատմությանն ու արվեստին։ Հիմնադրվել է 1989 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից ընդունված Օրենքի հիման վրա։ Գործում է Սմիթսոնյան ինստիտուտի ղեկավարության ներքո։ Բաղկացած է երեք մեկը մյուսից հեռավոր մասնաճյուղերից։

* Գլխավոր շենք Վաշինգտոնում` Ազգային ծառուղիում, բացվել է 21 սեպտեմբերի 2004 թվականին 4-րդ փողոցի և Անկախության Պողոտայի խաչմերուկում։
* Ջորջ Գուստավ Հեյի կենտրոն` մշտական թանգարան Նյու-Յորքում;
* Մշակութային ռեսուրսների կենտրոն Մերիլենդ նահանգի Սյութլենդ քաղաքում։

Ճարտարապետություն և ինտերիեր
----------------------------

Թանգարանը բացվել է 2004 թվականի սեպտեմբերին Ազգային ծառուղիում (բացման նախապատրաստումը տևել է 15 տարի)։ Սա ԱՄՆ-ում առաջին թանգարանն է` նվիրված բացառապես հնդկացիներին։ Յուրօրինակ կորագիծ ճարտարապետություն ունեցող շենքը պատված է ոսկեգույն կասոթյան կրաքարով (Kasota limestone), որը նմանեցնում է ԱՄՆ-ի արևմուտքի համար բնորոշ ժայռերը։

Թանգարանը նախագծել է կանադացի ճարտարապետ Դուգլաս Կարդինալը` բլեքֆուտ ցեղից։ Նախագծին մասնակցել է նաև GBQC Architects ընկերությունը Ֆիլադելֆիայից և խառնածին (չերոկիներ-չոկտո) ճարտարապետ Ջոնփոլ Ջոնսը։ Կառուցման ժամանակ ծագած տարաձայնությունների պատճառով Կարդինալը հեռացել է նախագծից, սակայն շենքի մեջ պահպանված է նրա կոնցեպցիան։ Թանգարանի ստեղծմանը մասնակցություն ունեցան նաև մշակույթի այլ նշանավոր գործիչներ` ձագումով տարբեր հնդկական ցեղերից. որոնք ձգտում էին արտացոլել իրենց ազգային ավանդույթները թանգարանի կերպարանքում։ Ինչպես հայտարարեց ձագումով նավահո-օնեյդա ցեղերից` բուսաբան Դոննա Հաուզը, ով պատասխանատու էր շենքի շուրջ լանդշաֆտի նախապատրաստման համար. «Լանդշաֆտը, կարծես, բնական կերպով հոսում է շենքի մեջ, լանդշաֆտը այն է, ինչ մենք ենք։ Մենք ծառերն ենք, մենք ժայռերն ենք, մենք ջուրն ենք։ Եվ այս ըմբռնումը մարմնավորված է թանգարանի մեջ»։ Բնության հետ միաձուլվելու ձգտումն արտացոլված է նաև թանգարանի ինտերիերում, որտեղ գրեթե բացակայում են սուր անկյունները, իսկ թանգարանի պատերը ներկայացնում են իրենցից կորագիծ մակերեսներ։

Հնդկական ազգային կերակրատեսակների սրճարանը բաղկացած է մի քանի բաժիններից, որտեղ ներկայացված է այնպիսի տարածաշրջանների խոհանոցը, ինչպիսիք են Հյուսիսային Վուդլենդը, Հարավային Ամերիկան, Խաղաղ օվկիանոսի Հյուսիսարևմտյան ափը, Մեզոամերիկան և Մեծ հարթավայրերը։ Սրճարանում չի ներկայացվել միայն հարավարևելյան` այսպես կոչված Հինգ քաղաքակիրթ ցեղերի խոհանոցը։

Նյու-Յորքի մասնաճյուղ` Ջորջ Գուստավ Հեյի Հիմնադրամ
--------------------------------------------------

Թանգարանում ներկայացված է հավաքածու, որն ընդգրկում է ավելի քան 800 հազար իր, ինչպես նաև 125 հազար լուսանկարչական պատկերների արխիվ։ Հավաքածուն, որը ձեռք է բերել Սմիթսոնյան ինստիտուտը 1990 թվականի հունիսին, հավաքել էր անտիկվար Ջորջ Գուստավ Հեյը 54 տարիների ընթացքում` 1903 թվականից սկսած։ Հեյը ծանապարհորդում էր Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայով` հավաքելով հնդկացիների կենցաղի և մշակույթի իրեր, և տվյալ հավաքածուի հիման վրա ստեղծեց նյու-յորքյան Ամերիկյան հնդկացիների թանգարանը, որը բացվեց 1922 թվականին։

Պաշտպանություն հնդկական արժեքների հայրենադարձությունից
------------------------------------------------------

Կարևոր է նշել, որ թանգարանի հավաքածուն չի ընկնում «Բնիկ ամերիկացիների շիրիմների պաշտպանության և հայրենադարձության Օրենքի» ազդեցության տակ, ինչը հատկապես նախատեսվել է 1989 թվականին՝ թանգարանի բացման մասին որոշման մեջ։

Ամսագիր
-------

Թանգարանը նաև տպագրում է American Indian եռամսյա ամսագիրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. 1 2 3
6. ↑  Visitor Statistics — Smithsonian Institution.
7. ↑  Francis Hayden, «By the People», *Smithsonian*, September 2004, pp. 50-57.
8. ↑  «NMNH - Repatriation Office - Frequently Asked Questions». Smithsonian Institution. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 3-ին. Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 4-ին.
9. ↑  American Indian Magazine. Արխիվացված 2009-03-20 Wayback Machine *National Museum of the American Indian.* (retrieved 13 March 2009)

Պատկերասրահ
-----------

* Թանգարանի ինտերիերըԹանգարանի ինտերիերը
* Թանգարանի տեսարանը հյուսիսիցԹանգարանի տեսարանը հյուսիսից
* Թանգարանի տեսարանը ԱՄՆ ԿապիտոլիումիցԹանգարանի տեսարանը ԱՄՆ Կապիտոլիումից

Արտաքին հղուններ
----------------

  

* Official website
* Photo tour of the National Museum of the American Indian
* A Visitor’s Experience: The National Museum of the American Indian

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամերիկյան հնդկացիների ազգային թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք (անգլ.) · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90765782 · BNF: 12209681f · CiNii: DA12928890 · GND: 6047013-6 · ISNI: 0000000406378960 · LCCN: no90002000 · LNB: 000191134 · Microsoft: 1298342388 · NKC: ko2016903508 · NLA: 35055556 · NUKAT: n2005035908 · SUDOC: 030741343 · VIAF: 139314661 · ULAN: 500311470 · WorldCat VIAF: 139314661 |

 |

 |