recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ռոն Հուլդաի** (եբրայերեն՝ רון חולדאי‎, օգոստոսի 26, 1944(1944-08-26), Հուլդա, Gezer Regional Council, Ռամլա, Կենտրոնական մարզ, Իսրայել), Թել Ավիվի քաղաքապետ (1998 թվականից)։ Նախքան Թել Ավիվի քաղաքապետի պաշտոնը զբաղեցնելը Հուլդաին ծառայել է Իսրայելի ռազմաօդային ուժերում որպես ռազմական օդաչու և օդուժի հրամանատար։ Ռազմական կարիերայից հետո ընդգրկվել է գործարար աշխարհում, այնուհետև Թել Ավիվում եղել է Հերցլիա եբրայական գիմնազիայի տնօրենը։

Կենսագրություն
--------------

Ռոն Հուլդաին ծնվել է 1944 թվականին Հուլդա կիբուցում (ազգանունը վերցված է կիբուցի անունից), Լոձից Պաղեստին գաղթած լեհ ծնողների ընտանիքում։ Ունեցել է 2 եղբայր։ Նրա հայրը՝ Օզերը, եղել է կիբուցի հիմնադիրներից և տեղի դպրոցի տնօրենը, մայրը` Հանկան, ուսուցիչ էր և կիբուցում գլխավորում էր խաղերի և ներկայացումների կազմակերպումը։ Հուլդաին մեծացել է կիբուցում։ Ավարտել է Թել Ավիվի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, Մոնտգոմերիի Օբերն համալսարանը, Մոնտգոմերիի Մաքսվել օդուժի բազայի Օդային պատերազմների քոլեջը և Փենսիլվանիայի Ուորթոնի դպրոցի ընդլայնված կառավարման ծրագիրը։

### Ռազմական ծառայություն և քաղաքականություն

1963 թվականին Հուլդաին զորակոչվել է Իսրայելի պաշտպանության բանակ և միացել է Իսրայելի օդուժին, եղել մարտական օդաչու և սպա։ Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ մասնակցել է «Մոկեդ» օպերացիային, կործանել թշնամու երեք ինքնաթիռ, մասնակցել բազմաթիվ առաքելությունների։ Հուլդաին մի քանի ավագ հրամանատարական պաշտոններ է զբաղեցրել, այդ թվում եղել է Նևաթիմ, Հացերիմ ավիաբազաների, Ռազմական օդաչուների վերապատրաստման դպրոցի հրամանատար, Իսրայելի օդուժի քաղաքացիական շինարարության ծրագրերի պետական պատվիրակ և համակարգող։ 1989 թվականին բրիգադի գեներալ կոչումով թողել է Իսրայելի օդուժը։

1989 թվականի պաշտոնաթողությունից հետո զբաղվել է մասնավոր գործունեությամբ։ Շուրջ երկու տարի Նիգերիայում զբաղվել է օդորակիչների վաճառքով, այնուհետև վերադարձել է Իսրայել։ 1992-1998 թթ. եղել է Հերցլիա եբրայական գիմնազիայի տնօրենը։

Ռոն Հուլդաի ողջույնի խոսքը ԳԼԱՄ 2018 համաժողովի մասնակիցներին, Թել Ավիվ, 2018 թ.
Լինելով Իսրայելի լեյբորիստական կուսակցության անդամ՝ Հուլդաին առաջին անգամ Թել Ավիվի քաղաքապետ է ընտրվել 1998 թվականին, վերընտրվել է 2003 թվականին՝ ստանալով ընտրողների ձայների 62 %-ը, 2008 թվականին ստացել է ընտրողների ձայների 50.6%-ը, 2013 թվականին վերընտրվել է 3-րդ անգամ՝ ստանալով ընտրողների ձայների 47%-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «המירוץ אחר הגבינה». *הארץ* (եբրայերեն). Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
2. ↑  «Mayor of the Month for March 2012: Ron Huldai, Mayor of Tel Aviv». City Mayors. 2012 թ․ մարտի 5. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 14-ին.
3. ↑  Somfalvi, Attila (2008 թ․ նոյեմբերի 12). «Khenin Loses to Huldai, Promises to Continue Battle from Knesset». Ynetnews. Վերցված է 2008 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոն Հուլդաի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Տելեգրամ · Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Համառոտ հրեական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 124535096X · LCCN: n2021059177 · VIAF: 316747267 · WorldCat VIAF: 316747267 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռուբեն Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռուբեն Արամայիսի Գրիգորյան** (նոյեմբերի 11 (24), 1917, Կարս, Կարսի մարզ - նոյեմբերի 25, 1976(1976-11-25), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), լեռնային ինժեներ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1966)։ Լենինյան (1959) և ստալինյան մրցանակների դափնեկիր (1951)։ ԽՍՀՄ միջին մեքենաշինության նախարարության մերձկասպյան լեռնամետալուրգիական կոմբինատի տնօրեն (1961—1970), Ա. Ի. Ալիխանովի անվան տեսական և փորձարարական ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ (1970—1976):

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի լեռնային համալսարանը (1940)։ 1952-1961 թվականներին եղել է Տերնիի լեռնային ձեռնարկության տնօրեն, 1961-1970 թվականներին՝ Շևչենկո քաղաքի շին-վարչության պետ, մերձկասպյան լեռնա-մետալուրգիական կոմբինատի տնօրեն, 1970 թվականից՝ Մոսկվայի տեսական և փորձարարական ֆիզիկայի համալսարանի տնօրենի տեղակալ։ 1961-1970 թվականներին ընտրվել է ՂԽՍՀ ԿԿ Կենտկոմի անդամության թեկնածու, 1963-1971 թվականներին՝ ՂԽՍՀ Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական (1951) և լենինյան (1959) մրցանակների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 1.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 9297, 9298, 1217 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 227)։*  |
**Եվգենի Վլադիսլավովիչ Օսիպով** (հոկտեմբերի 29, 1986(1986-10-29), Տեմրյուկ, Կրասնոդարի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ),ռուս ֆուտբոլիստ, Կրասնոդարի «Կուբանի» պաշտպան։

Կարիերա
-------

Եղել է Տեմրյուկ քաղաքի Մանկապատանեկան մարզադպրոցի (մարզիչ՝ Ա. Լ. Երյոմենկո) և Կրասնոդարի Օլիմիպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոց-5-ի (մարզիչ՝ Է.Ի. Պոլովինկո) սան։ Ֆուտբոլիստի կարիերան սկսել է Կրասնոդարի երկրամասի առաջնությունում հանդես եկող «Կուբան» (Ուստ-Լաբինսկ) ակումբում։ Հանդես է եկել Օրենբուրգի «Գազովիկում» և Սոչիի «Ժեմչուժինայում»։

2011-2012 մրցաշրջանում լուծարված «Մարգարիտից» տեղափոխվել է «Մորդովիա»։ Մրցաշրջանի արդյունքներով նրա թիմը առաջին տեղն է գրավել Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնում և դուրս եկել Պրեմիեր լիգա։ 2010 և 2011 թվականներին onedivision.ru պորտալի վարկածով ընդգրկվել է Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնի լավագույն պաշտպանների եռյակում։

Ձեռքբերումներ
-------------

1-ին տեղ Ռուսաստանի ֆուտբոլի առաջին լիգայում (մուտք բարձրագույն դիվիզիոն). 2011-2012 («Մորդովիա» ՖԱ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Евгений Осипов перешёл в «Кубань» из «Шинника» - Чемпионат

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Եվգենի Օսիպով» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Գեորգի Էդուարդի Հարությունյան** (օգոստոսի 9, 2004(2004-08-09), Կրասնոդար, Ռուսաստան), ռուսաստանցի հայ ֆուտբոլիստ, «Կրասնոդար» ակումբի և Հայաստանի հավաքականի պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

### Ակումբային կարիերա

«Կրասնոդարի» ակադեմիայի սան է։ Ակումբի պատանեկան թիմի կազմում 2021/22 մրցաշրջանում դարձել է ՅՈՒՖԼ-1-ի հաղթող և մրցաշրջանի արդյունքներով ընդգրկվել լիգայի խորհրդանշական հավաքականում։ Պրոֆեսիոնալ մակարդակով նորամուտը «Կրասնոդարի» կազմում նշել է 2022 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ Առաջին լիգայի 4-րդ տուրի շրջանակներում անցկացնելով «Կամազ»-ի դեմ ամբողջ հանդիպումը։

### Կարիերան հավաքականում

Հրավիրվել է Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականներ, որոնց կազմում անցկացրել է 9 ընկերական հանդիպում։

2023 թվականի մարտին հրավիրվել է Հայաստանի հավաքական, որի կազմում իր նորամուտը նշել է մարտի 25-ին Եվրոպայի 2024 թվականի առաջնության ընտրական փուլի Թուրքիայի դեմ խաղում (1:2)։

Ձեռքբերումներ
-------------

«Կրասնոդար»
* ՅՈՒՖԼ-1-ի հաղթող - 2021/22
* ՄՖԼ-ի հաղթող - 2022/23
* Ֆուտբոլի Ռուսաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից - 2022/23

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Георгий Арутюнян - кто новый защитник сборной Армении
2. ↑  Протокол матча «КАМАЗ» — «Краснодар-2»
3. ↑  Профиль на сайте РФС
4. ↑  Протокол матча Армения — Турция
**Աշոտ Նիկողոսի Ներկարարյան** (1907, Լեռնապատ, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1962): ԽՄԿԿ անդամ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Ներկարարյանը ծնվել է 1907 թվականին, Գուգարքի շրջանի Լեռնապատ գյուղում։ Ավարտել է հայրենի գյուղի տարրական դպրոցը, այնուհետև՝ Կիրովական քաղաքի առաջին աստիճանի կուսակցական դպրոցը։ 1934 թվականին ավարտել է Անդրկովկասյան կոմունիստական համալսարանը, իսկ 1941 թվականին՝ Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1934-1938 թվականներին աշխատել է Մեղրիի շրջանային լուսբաժնի վարիչ, միաժամանակ շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է ԽՍՀՄ ժողովուրդների պատմություն։ 1938-1939 թվականներին աշխատել է Թալինի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։

1941 թվականին Ներկարարյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ և ուղարկվել ռազմաճակատ։ Նա եղել է վաշտի քաղղեկ, 59-րդ դիվիզիայի 183-րդ գնդի ագիտատոր, 2-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատի 6-րդ առանձին ինժեներասակրավորային գվարդիական գումարտակի հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ։ Մասնակցել է Լեհաստանի ազատագրմանը, մարտերով հասել Արևելյան Պրուսիա։ Հայրենական պատերազմում ցուցաբերած արիության ու խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով։

1946 թվականին Ներկարարյանը զորացրվել է բանակից և աշխատանքի անցել Երևանի լենինյան կուսշրջկոմում, որպես պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչ։ 1948-1963 թվականներին աշխատել է Երևանի ակումբագրադարանային տեխնիկումի տնօրեն և դասավանդել ԽՄԿԿ պատմություն։ 1962 թվականին նրան շնորհվել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչում։ 1963 թվականից եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ԽՄԿԿ պատմության ամբիոնի ավագ դասախոս։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1962)
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Վռամ Եզեկի Բեջանյան** (1909, Չկալով, Լոռու մարզ, Հայաստան -), հայ բժիշկ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Կիրովականում։ 1938 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը և մինչև 1940 թվականը աշխատել է Սիսիանում որպես առողջապահության բաժնի վարիչ։ 1941 թվականին տեղափոխվել է Կիրովական, աշխատել ընդամենը երկու ամիս։ Հունիսի 23-ին զորակոչվել է բանակ։ 1941 թվականին խորհրդային զորամիավորումների կազմում Իրանում էր, ապա տեղափոխվել է Հյուսիսային Կովկաս։ Մասնակցել է Կրասնոդարի, Թամանի, Ղրիմի ազատագրման համար մղված մարտերին, որոնցից մեկի ժամանակ վիրավորվել է։ 1943 թվականին Սիմֆերոպոլում բժշկական հանձնաժողովը որոշում է բժիշկ Բեջանյանին ուղարկել Հարավային Կովկասի զինվորական օկրուգի հրամանատարության տնօրինության տակ։ Որպես հաշմանդամ ազատվել է բանակից և եկել է Երևան։ Որոշ ժամանակ աշխատելուց հետո, 1945 թվականին ուղարկվում է Կիրովական, ուր աշխատում է 25 տարի՝ վարելով տարբեր պաշտոններ։ 1970 թվականին անցել է կենսաթոշակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 57-58։
**Աբրահամ Ավագի Կարապետյան** (1910, Եղեգնաձոր - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աբրահամ Կարապետյանը ծնվել է 1910 թվականին, Եղեգնաձորում։ Ավարտել է տեղի յոթնամյա դպրոցը և աշխատանքի անցել կոմերիտմիության գավկոմում՝ որպես պիոներհրահանգիչ, միաժամանակ երեկոները պարապել է մեծահասակների դպրոցում։ 1930-1932 թվականներին ֆիզկուլտուրա և թվաբանություն է դասավանդել։ 1932 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ, պարտադիր զինվորական ծառայության, հայկական լեռնահրաձգային դիվիզիայում։ Մինչև Գերմանա-խորհրդային պատերազմը աշխատել է Երևան քաղաքի թիվ 10 միջնակարգ դպրոցում ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ։ Ավարտել է Երևանի ֆիզկուլտուրայի տեխնիկումը, աշխատել թիվ 122 միջնակարգ դպրոցում։

1941 թվականի հունիսի 22-ին ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ Կարապետյանը իր սաների հետ գնացքով մեկնել է Մոսկվա` մրցումների։ Գնացքում էլ լսել է պատերազմի սկսվելու մասին։ Կարապետյանը կամավոր մեկնել է գործող բանակ։ 5-րդ բանակի 230-րդ դիվիզիայի 990-րդ գնդում սակրավորների դասակի հրամանատար Աբրահամ Կարապետյանը Հյուսիսային Կովկասից մարտերով հասել է Բեռլին և հաղթանակի օրը իր անունը գրել Ռայխստագի շենքի պատին։ Այդ օրն էլ երկու եղբայրներին` Աբրահամին ու Արամին, որոնք այդ ժամանակ 89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիայում էին, լուսանկարել է դիվիզիայի հրամանատար, գեներալ մայոր Նվեր Սաֆարյանը։

Ռազմաճակատում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է «Կարմիր աստղի» շքանշանով, իսկ Վարշավայի ազատագրման, հակատանկային ականները ականազերծելու, Լոձ քաղաքի մատույցներում 15 գերմանական սակրավոր զինվորների գերի վերցնելու համար արժանացել «Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի» շքանշանի և բազմաթիվ մարտական մեդալների։

Կարապետյանը շարունակել է աշխատել իր սիրած մասնագիտությամբ` մայրաքաղաքի թիվ 2 մարզադպրոցում ուսմասվար, Հակոբ Հակոբյանի անվան ու թիվ 57 դպրոցներում ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ։ Աշխատանքին զուգընթաց ավարտել է Մոսկվայի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտի հեռակա բաժինը։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Դավթյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկ Յուրիի Դավթյան** (մարտի 13, 1963(1963-03-13), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ջութակահար, դիրիժոր։

Կենսագրություն
--------------

Դիրիժոր, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Յուրի Դավթյանի որդին է։ Ավարտել է Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի (1980 թվական, դասատու՝ Տատյանա Հայրապետյան), Կոմիտասի անվան Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ջութակի (1985 թվական, Էդուարդ Թադևոսյանի դասարան), կոմպոզիցիայի (1986 թվական, Ղազարոս Սարյանի դասարան), դիրիժորության (1990 թվական, Յուրի Դավթյանի դասարան) բաժինները։

1987–1991 թվականներինին՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի, 1991 թվականին՝ Հայաստանի ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր, 1990–1991 թվականներին՝ Հայաստանի կոմպոզիտորների միության նվագախմբի ղեկավար։

1991 թվականին տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ ստեղծել է «Նաիրի» դուետը (1991 թվականից՝ դաշնակահար Արմեն Ահարոնյանի հետ)։

1993 թվականից դասավանդել է Սեն-Մանդե քաղաքի (ջութակ, անսամբլ), 2004–1013 թվականներին՝ Ստրասբուրգի ազգային (մենակատար և նվագախմբի դիրիժոր), 2013 թվականից՝ Սերժի Պանտուազի (ջութակ, նաև նվագախմբի դիրիժոր), 2015 թվականից՝ Փարիզի ազգային (ջութակ) կոնսերվատորիաներում։

1992–1997 թվականներին՝ Թուր և Մասսի քաղաքների սիմֆոնիկ նվագախմբերի մենակատար, 1993–97 թվականներին՝ Լիտվայի ազգային օպերայի, Ուլյանովսկի սիմֆոնիկ, Սոֆիայի կամերային, Ֆրանշ-Կոնտեի նվագախմբերի դիրիժոր։

2000–2004 թվականներին՝ Սեն Մանդեի նվագախմբի մենակատար։

1994–1996 թվականներին որպես մենակատար հանդես է եկել Պերիգորի «Բեյնաքյան գիշերներ», 2000–2002 թվականներին, որպես դիրիժոր, Փարիզի լիրիկական նվագախմբի հետ՝ «Ուազի անտառային» (Ֆրանսիա) փառատոներում։

1992–2002 թվականներին համագործակցել է Փարիզի օպերայի և Ֆրանսիայի ռադիոյի ֆիլհարմոնիկ, 2003 թվականին՝ Տորոնտոյի (Կանադա) սիմֆոնիկ, 1998 թվականից՝ Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ (Մորիս Մետերլինկի դրամայի համար գրված սյուիտը) նվագախմբերի հետ։ Իր հիմնադրած «Խրոմա» կվինտետի (1999–2004 թվականներին) հետ համերգներով շրջագայել է Ֆրանսիայում, Ավստրիայում, Հունգարիայում։

2007 թվականին ստեղծել է նաև «Նաիրի» կվինտետը։ Ձայնագրել է (Արմեն Ահարոնյանի հետ) Արամ Խաչատրյանի, Էդուարդ Բաղդասարյանի, Կոմիտասի, Ղազարոս Սարյանի, Էդվարդ Միրզոյանի, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններից (փոխադրումները՝ Դավթյանի, Արմեն Ահարոնյանի), Լուիջի Բոկերինիի կվինտետը (կիթառահար Պ. Իվանեզի հետ), Կոմիտասի մեղեդիների հիման վրա՝ Սերգեյ Ասլամազյանի և Ռուբեն Ալթունյանի մանրանվագները և այլ գործեր։ Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում և Արևելյան Եվրոպայում։

Մրցանակներ
----------

Հայաստանի երիտասարդ կատարողների հանրապետական մրցույթի Գլխավոր (1980), Այսրկովկասյան մրցույթի 2-րդ (1981), «Պիեռ Լանտիե» միջազգային մրցույթի Մեծ (1996, Փարիզ) մրցանակներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Անթե Ժանետիչ** (խորվ.՝ Ante Žanetić; նոյեմբերի 18, 1936(1936-11-18), Blato, Korčula, Դուբրովնիկ Ներետվա, Խորվաթիա - դեկտեմբերի 18, 2014(2014-12-18), Վուլոնգոնգ, Նոր Հարավային Ուելս, Ավստրալիա), հարավսլավական և խորվաթ ֆուտբոլիստ, խաղացել է կիսապաշտպանի դիրքում։ 1960 թվականի օլիմպիական չեմպիոն և 1956 թվականի Եվրոպայի փոխչեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

### Ակումբային կարիերա

Հանդես է եկել աջ կիսապաշտպանի դիրքում։ Նրա առաջին թիմը եղել է «Դուբրովնիկը», իսկ իր կարիերայի մեծ մասը Անթեն անցկացրել է Սպլիտի «Հայդուկում», որի կազմում մասնակցել է 250 խաղի և խփել 41 գոլ։

1958 թվականին վիճել է իր թիմի գլխավոր մարզիչ Միլովան Չիրիչի և ակումբի ղեկավարության հետ՝ նրանց մեղադրելով խորվաթ ֆուտբոլիստների նկատմամբ խտրականություն ցուցաբերելու մեջ։ Այս սկանդալը շուտով վերածվել է թշնամության հարավսլավական մի շարք թիմերի միջև։ Զգուշանալով հետևանքներից՝ նա հեռացել է երկրից քաղաքական պատճառներով։ Հետագայում խաղացել է բելգիական «Բրյուգե» և «Ռասինգ Ույատ» ակումբներում։ Կարիերան ավարտել է հիվանդության պատճառներով։

### Կարիերան հավաքականում

1956 թվականի առաջին խաղն անց է կացրել Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետությունում։ 1959-1960 թվականներին Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության հավաքականում խաղացել է 15 խաղ խփելով 2 գոլ։ Հռոմի օլիմպիական խաղերի ժամանակ դարձել է չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնության ժամանակ 1960 թվականին արժանացավ արծաթե մեդալի։

### Անձնական կյանք

Անթեն ավարտել է մանկավարժական դպրոցը և ստացել ֆիզկուլտուրայի ուսուցչի դիպլոմ։ 1967 թվականին ապրել է Ավստրալիայում։

2014 թվականի դեկտեմբերին մահացել է Վուլլոնգոգի արվարձանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Olympedia — 2006.
3. ↑  «U Australiji umro hajdukovac Ante Žanetić Luli» (խորվաթերեն). jutarnji.hr. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 18.12.2014-ին.
4. ↑  «Ante Žanetić. Notice» (անգլերեն). tributes.illawarramercury.com.au. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 20.12.2014-ին.

Գրականություն
-------------

* Ante Žanetić. Zlato Rima i Srebro Pariza: športski memoari i trnovit put Ante Žanetića. 2006:

Արտաքին հղումներ
----------------

* Статья о Жанетиче по случаю презентации его автобиографии Արխիվացված 2008-05-13 Wayback Machine (խորվ.)
* Ante Zanetic: Ovo pisem za sve ljubitelje nogometa, a narocito za mladu hajdukovu torcidu Արխիվացված 2007-12-13 Wayback Machine (խորվ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Reprezentacija.rs · Transfermarkt (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**Ալեքսան Հարությունի Մակյան** (1914, Ղուլալի, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1940): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսան Մակյանը ծնվել է 1914 թվականին, Շամշադինի շրջանի Այգեձոր գյուղում։ 1936 թվականին ավարտել է Բերդի միջնակարգ դպրոցը և զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Ծառայել է Կ. Ե. Վորոշիլովի անվան 228-րդ լեռնահրաձգային դիվիզիայի երրորդ գնդում՝ որպես հրետանավոր-նշանառու։ Բանակից զորացրվելուց հետո աշխարհագրության ուսուցիչն աշխատել է հայրենի Այգեձորի դպրոցում։ Աշխատել է նաև շրջանի Նավուր և Թովուզ գյուղերի մանկավարժական կոլեկտիվներում։

Պատերազմի առաջին օրերից Մակյանը զորակոչվել է։ Զինվորական ուսումնարանն ավարտելուց հետո լեյտենանտի կոչումով մեկնել է ռազմաճակատ։ 284-րդ հրաձգային դիվիզիայի 1043 գնդի առաջին գումարտակի ականանետային վաշտում Մակյանր, որպես դասակի հրամանատար, մարտնչել է Կուրսկի մատույցներում։ Կռվել է Ստալինգրադյան ճակատամարտում, լեգենդար 62-րդ բանակի կազմում։ Արժանացել է «Խիզախության համար» մեդալի, հետագայում՝ «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալի։ Մարտերից մեկում Մակյանը վիրավորվել է, հոսպիտալում ապաքինվելուց հետո գործուղվել է զինվորական ծառայության թիկունքում (որպես երրորդ կարգի հաշմանդամ)։ 1940 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ 1943-1946 թվականներին աշխատել է Դոնի Ռոստովի մարզի Մյասնիկյանի շրջանի զինկոմիսարիատում։

1946 թվականի ապրիլին, բանակից զորացրվելուց հետո, Մակյանն աշխատել է «Շամշադինի կոլխոզնիկ» թերթի խմբագրությունում, որպես պատասխանատու քարտուղար։ Մեկ տարի հետո տեղափոխվել է հայրենի գյուղ և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետը։ Հայրենի գյուղի դպրոցում եղել է զինղեկ։

Պարգևներ
--------

* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անդրանիկ Մանուկյան (այլ կիրառություններ)

**Անդրանիկ Ալեքսանդրի Մանուկյան** (մայիսի 17, 1917(1917-05-17), Բնունիս, Զանգեզուրի գավառ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 4, 1986(1986-04-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), գվարդիայի կապիտան, ԽՄԿԿ անդամ (1940)։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում աչքի է ընկել Սևաստոպոլի, Ստալինգրադի, Կուրսկի պաշտպանության, Ուկրաինայի ազատագրման, Բեռլինի գրավման համար մղված մարտերում։ Մարտերում խիզախությամբ ու հնարամտությամբ աչքի ընկնելու համար գործուղվել է մասնակցելու հրամանատարական կազմի դասընթացների, ավարտել է դրանք և 1943 թվականին նշանակվել Բելառուսական 1-ին ռազմաճակատի 1-ին գվարդիական տանկային բանակի 8-րդ գվարդիական մեքենայացված կորպուսի 1-ին գվարդիական տանկային բրիգադի հետախուզության պետ։

Խորհրդային Միության հերոսի կոչման արժանացել է 1945 թվականի հունվարին Լեհաստանի գրավման ժամանակ կատարած հետախուզական գործողությունների համար։ Մասնակցել է նաև Օդերի գետանցմանը, Օդերի, Ֆրանկֆուրտի գրավմանը։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2, Կարմիր աստղի շքանշաններով։ 1946 թվականին զորացրվել է, աշխատանքի անցել Բաքվում։ Ծառայել է ներքին գործերի համակարգում, հասել գնդապետի կոչման (բանակից զորացրվել էր մայորի կոչումով)։ 1973 թվականից տեղափոխվել և բնակություն է հաստատել Երևան քաղաքում։ Մահացել է 1986 թվականին՝ Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  Манукян Андраник Александрович.
3. ↑  1-я гвардейская танковая бригада.
4. ↑  «Великая Россия. Имена» — Энциклопедический справочник. Закон и Порядок(չաշխատող հղում)
.

Գրականություն
-------------

* Воспоминания разведчика-педагога Արխիվացված 2021-09-18 Wayback Machine / А. А. Манукян. Ереван: Луйс, 1985. — 64 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 253)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Դավթյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սմբատ Դավթյան** (մայիսի 23, 1858(1858-05-23), Ակն - հոկտեմբերի 1, 1926(1926-10-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), պոլսահայ մանկավարժ, թատերագետ, հրատարակիչ, խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Ակնի ազգային վարժարանում, Կոստանդնուպոլսի ֆրանսիական լիցեյում։ Դասավանդել է Կոստանդնուպոլսում և Թուրքիայի հայաբնակ վայրերում, աշխատակցել «Մամուլ», «Մասիս», «Կավռօշ» պարբերականներին։ Կոստանդնուպոլսում հիմնադրել է հայկական հրատարակչական ընկերություն, 1898–1900 թվականներին եղել է «Բիւրակն» պարբերականի տնօրեն–խմբագիրը։

1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ տեղափոխվել է Հայաստան, որտեղ էլ մահացել է 1926 թվականին։

Աշխատություններ
---------------

Կազմել և հրատարակել է «Վարժութիւն մանկաց» (մաս 1-3, 1889, Կոստանդնուպոլիս, «Արևելքի» տպարան), «Տարրական քերականութիւն արդի հայերէնի» (1891, Կոստանդնուպոլիս, Ճանիկ Արամյանի տպարան), «Ընտելարան հայ լեզուի» (1893, Կոստանդնուպոլիս, Գարեգին Պաղտատլյանի տպարան, 11-րդ հրատարակությունը՝ 1901, Կոստանդնուպոլիս, Նշան Պերպերյանի տպարան), «Ծաղկաքաղ աշխարհիկ լեզուէ» (1894, նույն տպարան), «Սկզբունք համաձայնութեան եւ շարադասութեան գործնական նշանագրերով», «Լրացուցիչ դասընթացք տարրական քերականութեան արդի հայերէնի» (երկուսն էլ՝ 1894, Կոստանդնուպոլիս, Ճանիկ Արամյանի տպարան), «Պատկերազարդ այբբենարան, նոր ոճով» (1895, Կոստանդնուպոլիս, Նշան Պերպերյանի տպարան), «Փունջ։ Աշխարհաբար հաւաքածոյ» (1895, Կոստանդնուպոլիս, Գարեգին Պաղտատլյանի տպարան), «Բանալի շարադրութեան եւ վայելչախօսութեան» (1899, Կոստանդնուպոլիս, «Ախթեր» տպարան) ուսումնական ձեռնարկները։ Լույս են տեսել նաև նրա «Ճաշակ նոր գրականութեան» (1910), «Մանկական ոտանաւորներ» (1904) աշխատությունները։

Սմբատ Դավթյանը հեղինակ է նաև հայ թատրոնի պատմությանը նվիրված ուսումնասիրության, որը լույս է տեսել հայերեն և ֆրանսերեն։

Հանդես է եկել նաև *Արծվիկ, Ծվիկ, Ս. Դ. Սիբարիս, Վաղինակ* կեղծանուններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  ՍՄԲԱՏ ԴԱՎԹՅԱՆ։ Թատերագետ, լեզվաբան
2. 1 2 3  Այվազյան, Հովհաննես, ed. (2015). *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն. էջեր 1066–1067. ISBN 978-5-89700-042-5.
3. ↑  «Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ԲԻՒՐԱԿՆ». Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
4. 1 2 3 4  «AV Production - Սմբատ Դավթյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 29-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 29-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11424 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լևոն Ղազարյան (այլ կիրառումներ)

**Լևոն Մակարի Ղազարյան** (1918, Պառավաքար - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Ղազարյանը ծնվել է 1918 թվականին, Շամշադինի շրջանի Պառավաքար գյուղում։

1941 թվականի սեպտեմբերի 8-ին մեկնել է բանակ։ 409-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիայի զենիթային հրետանու մարտկոցի կազմում հիտլերականների դեմ կռվել է Կովկասի պաշտպանության, այնուհետև՝ ազատագրման համար։ Մասնակցել է Պրոխլադնիի, Միներալնիե Վոդիի, Ստավրոպոլի, Արմավիրի, Կրասնոդարի ազատագրման կռիվներին։ Ստավրոպոլի մոտ մարտական առաջադրանքը կատարելու համար Ղազարյանն ստացել է ավագ սերժանտի կոչում և նշանակվել է հրանոթի հրամանատար։ 1943 թվականի մայիսին Ղազարյանը մարտնչել է Վորոնեժի, Խարկովի ազատագրման համար, Կուրսկ-Օրյոլի աղեղից մարտերով հասել է Դնեպրի ափը, մասնակցել աջափնյա Ուկրաինայի, Մոլդավիայի ազատագրմանը, անցել Ռումինիայի սահմանը։ 1944 թվականի նոյեմբերին նրանց զորամասը ռումինա-հունգարական սահմանում ճեղքել է գերմանացիների պաշտպանության գիծը, առաջ է շարժվել դեպի Դեբրեցեն և, Դանուբյան հարթավայրում պլացդարմ գրավելով, պայմաններ ստեղծել Կարպատներով միանալու 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատում, գրավել են Դեբրեցեն քաղաքը, շարժվել են դեպի Բուդապեշտ։ 1945 թվականի մարտի 13-ին Հունգարիան դուրս եկավ պատերազմից, այնուհետև Ղազարյանին ռազմի ճամփաները տարել են Չեխոսլովակիա, Ավստրիա, ուր և դիմավորել է մեծ Հաղթանակի օրը։

1943 թվականին Ղազարյանն ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Արիության համար» և մարտական ուրիշ մեդալներով։

Բանակից զորացրվել է 1947 թվականի և մանկավարժական աշխատանքի անցել հայրենի Շամշադինում։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Արիության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբրահամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Նիկոլայ Ասրիի Աբրահամյան** (1910, Շուշիի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), հայ մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ՝ 1942 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Լեռնային Ղարաբաղի Դիզակ գավառում։ 1936 թվականին գերազանց գնահատականներով ավարտել է Բաքվի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո ուսուցիչ է եղել Հադրութի մանկավարժական ուսումնարանում, մեկ տարի անց՝ տնօրեն միջնակարգ դպրոցում, հաջորդ ուսումնական տարում՝ շրջժողկրթբաժնի վարիչ, ապա 1939 թվականի օգոստոսից՝ Շուշիի նորաբաց ուսուցչական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետի դեկան և ավագ դասախոս։

1939 թվականին Նիկոլայ Աբրահամյանը զորակոչվել է բանակ։ Ծառայության յոթ տարիների ընթացքում անցնում է հետևյալ մարտական ուղին՝ շարքային զինվոր, քաղղեկի օգնական, վաշտի հրամանատար՝ ավագ լեյտենանտի կոչումով։ Երկու անգամ վիրավորվել է։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով և չորս մեդալներով։ Ծանր վերք ստանալուց հետո ծառայությունը շարունակում է թիկունքային զորամասում, զբաղվում անրեպ կրակի վարպետների պատրաստմամբ։

Բանակից զորացրվում է 1946 թվականին։ Հայրենի գյուղի դպրոցում եղել է ուսմասվար և տնօրեն, դասախոսել Ստեփանակերտի ուսուցչական ինստիտուտում, դարձել նրա տնօրենի ուսումնագիտական գծով տեղակալը. այնուհետև կրկին ղեկավարել շրջժողկրթբաժնի աշխատանքները, եղել Հադրութի կուսշրջկոմի երկրորդ քարտուղար ու շրջխորհրդի գործկոմի նախագահ, իսկ Երևանում բնակություն հաստատելուց հետո կրկին շարունակել մանկավարժական աշխատանքը։

1979 թվականին ընտրվել է ՆԳՆ Երևանի մանկական ընդունիչ-բաշխիչ կայանին կից հասարակական խորհրդի նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Հ. Հարությունյան, Հ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասյան, Հայաստանի ուսուցիչները մեծ Հայրենականում, գիրք 2, Ե. «Լույս», 1982, էջ 9-10
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պետրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտեմ Մեսրոպի Պետրոսյան** (1921, Դոնի Ռոստով, Դոնի մարզ, ՌԽՖՍՀ - 1949, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պարտիզան Ուկրաինայում և Չեխոսլովակիայում։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերից կռվել է թշնամու դեմ։ 1941 թվականի սեպտեմբերին վիրավորվել է մարտում և գերվել։ 1943 թվականի սեպտեմբերին փախել է գերությունից և Նովգրադ Վոլինսկու շրջանում (Ուկրաինական ԽՍՀ) միացել Ա. Ս. Դրաբչակի ղեկավարած Կույբիշևի անվան պարտիզանական ջոկատին։ 1944 թվականի հոկտեմբերի 17-ից Կոզինայի անվան ջոկատի կազմում, դեսանտ է իջեցվել Չեխիա և որպես ջոկատի հրամանատարի տեղակալ, գործել մինչև պատերազմի վերջը։

Արտեմ Պետրոսյանին է նվիրված «Մորավիայի արծիվը» վավերագրական ֆիլմը և Ա. Հովհաննիսյանի «Մորավիայի արծիվը» գիրքը։

Արտեմ Պետրոսյանի անունով է կոչվում Գյումրու թիվ 10 հիմնական դպրոցը։ Նրա անունով Գյումրիում կա նաև փողոց։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Չեխոսլովակիայի Զինվորական խաչ շքանշաններով։

Պատկերասրահ
-----------

* Արտեմ Պետրոսյանի հուշարձանը ԳյումրիումԱրտեմ Պետրոսյանի հուշարձանը Գյումրիում
* Արտեմ Պետրոսյանի անվան դպրոցը և հուշարձանը ԳյումրիումԱրտեմ Պետրոսյանի անվան դպրոցը և հուշարձանը Գյումրիում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Վան Գոգի տուն-թանգարան (Դրենթե)** (նիդերլանդերեն՝ **Van Gogh Huis (Drenthe**), մշակույթի օջախ Նիդերլանդների Դրենթե մարզի Նյու Ամստերդամ քաղաքում՝ նվիրված նշանավոր պոստիմպրեսիոնիստ/էքսպրեսիոնիստ նկարիչ Վինսենթ վան Գոգին, ով 1883 թվականին երկու ամիս ապրել է այն տանը, որը հետագայում վեր է ածվել թանգարանի։

Պատմություն
-----------

### Վան Գոգը Դրենթեում

Վինսենտ վան Գոգը 1883 թվականին աշնան երեք ամիսներին ապրել է Դրենթեում։ Սեպտեմբերի 11-ին Հաագայից գնացքով եկել է Հոխեվեյն, որտեղ երկու շաբաթով կանգ է առել հյուրատանը։ Այնուհետև ջրանցքով, մակույկ նստած, հասել է Նյու Ամստերդամ, հոկտեմբերի 2-ից սենյակ վարձել տներից մեկում, ուսումնասիրել շրջական, նկարներ արել, նամակներ գրել Փարիզում ապրող եղբորը՝ արվեստի գործերի առևտրով զբաղվող Թեոյին։ Դեկտեմբերի 4-ին մեկնել է Հոխեվեյն, այնտեղից էլ՝ Նինեն, որտեղ իր հայրական տունն էր։

Վան Գոգի նյուամստերդամյան պատկերներից՝ դիտված իր վարձած բնակարանի պատուհանից
### Տունը

Վան Գոգի սենյակը
Այն տունը, որտեղ Նյու Ամստերդամում երկու ամիս ապրել է Վան Գոգը, 1870 թվականին կառուցված շինություն է և ժամանակի ընթացքում շատ տերեր է փոխել։

1997 թվականին *Stichting Van Gogh & Drenthe*-ն (Van Gogh & Drenthe հիմնադրամը) ձեռնամուխ է եղել այդ շենքի վերակառուցմանը, և 2003 թվականի մարտ ամսին տուն-թանգարանը բացել է իր դռները այցելուների առջև։ Վան Գոգի զբաղեցրած սենյակը կահավորված է XIX դարավերջի կահույքով, դրված են նկարչի նկարակալը, վրձիններ, ներկեր, մի խոսքով՝ այնպիսի տեսք է տրվել բնակարանին, ինչպիսին պետք է որ ունենար Վան Գոգի իջևանելու ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Van Gogh in Drenthe, The Netherlands" Van Gogh Route Retrieved 21 December 2019.
2. ↑  "Van Gogh's verblijf in Drenthe" Արխիվացված 2019-12-26 Wayback Machine Van Gogh Huis Drenthe. Retrieved 20 December 2019.
3. 1 2  "Van Gogh Huis Drenthe" Արխիվացված 2021-05-16 Wayback Machine Van Gogh Huis Drenthe. Retrieved 20 December 2019.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վան Գոգի տուն-թանգարանի պաշտոնական կայքէջը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վան Գոգի տուն-թանգարան (Դրենթե)» հոդվածին։ |
**Վալերիա Բարսովայի տուն-թանգարան** (ռուս.՝ Дача-музей В. В. Барсовой, Վալերիա Բարսովայի ամառանոց-թանգարան), մշակութային, կրթական հաստատություն Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Սոչի քաղաքի Խոստինսկի շրջանում՝ Չերնամորսկայա 8 հասցեում, Սոչի առողջարանային քաղաքի պատմության թանգարանի մասնաճյուղը։ Վալերիա Բարսովան այս տանն ապրել է 1947-1967 թվականներին։

Պատմություն
-----------

Ամառանոցը 1947 թվականին կառուցվել է հայտնի ռուս երգչուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր Վալերիա Բարսովայի սեփական միջոցներով։

1947 թվականի ապրիլին, Մեծ թատրոնից հեռանալուց հետո, Բարսովան մեկնել է Սոչի, որտեղ ճարտարապետ Ն. Տրիշկինի նախագծով նրա համար տուն է կառուցվում։ Տունը հարմար էր և՛ ապրելու, և՛ ստեղծագործելու համար։ Մինչև 1967 թվական Վալերիա Բարսովան ապրել է Սոչիում, որտեղ զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ Բացի այդ, տունը դարձել է քաղաքի մշակութային և հասարակական կյանքի կենտրոն։ Այստեղ երգչուհուն այցելել են ընկերները, գործընկերներն ու ուսանողները՝ Լ. Ուտեսովը, Դ. Կաբալևսկին, Գ. Ուլանովան, Ի. Կոզլովսկին, Զարա Դոլուխանովան, Մարիա Բիեշուն։

Վալերիա Բարսովայի կտակի համաձայն՝ ամառանոցի առաջին հարկը նվիրաբերվել է Սոչի քաղաքին։

1968-1985 թվականներին այստեղ գործել է գեղարվեստի մանկական դպրոցը։ Թանգարանը բացվել է 1988 թվականի հունվարի 9-ին։ Կառույցն ունի 4 սրահ, ընդհանուր մակերեսը կազմում է 94 քմ։ Ցուցանմուշների ընդհանուր թիվը մոտավորապես 1000 է։ Թանգարանը պատմում է Վալերիա Բարսովայի կյանքի և գործունեության մասին։ Այստեղ ներկայացված են 20-րդ դարի 40-50-ական թվականների կենցաղային իրեր։ Շենքում, բացի բնակելի կառույցներից, կա 50 նստատեղ ունեցող դահլիճ բեմով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Музей-дача певицы В. В. Барсовой
2. ↑  Дача-музей В.В. Барсовой

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Հրանտ Վարդանի Հովհաննիսյան** (1913 - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Հրանտ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1913 թվականին, Արտաշատի շրջանի Գետաշեն գյուղում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել և ավարտել է Երևանի առևտրատնտեսագիտական տեխնիկումը։ Առանց աշխատանքից կտրվելու ավարտել է նաև Երևանի ռուսական մանկավարժական ուսումնարանը։ Դասավանդել է ռուսաց լեզու և գրականություն։

Հրանտը կարմիր բանակ զորակոչվել է 1942 թվականի գարնանը։ Կարճ ժամանակ Պերմ քաղաքում ծառայելուց հետո 379-րդ հրաձգային դիվիզիայի 1257-րդ գնդի կազմում մեկնել է ռազմաճակատ, մասնակցել Ռժև քաղաքի ազատագրմանը, որի ժամանակ վիրավորվել է և տեղափոխվել հոսպիտալ։ Բուժվելուց հետո նորից մեկնել է ռազմաճակատ, կռվել 145-րդ դիվիզիայի կազմում։ Հրանտը գործուղվել է ռազմաքաղաքական ուսումնարան, կարճ ժամանակ անց տեղափոխվել է Ռյազանի գնդացրային-ականանետային ուսումնարան, որն ավարտելուց հետո մեկնել է Առաջին Մերձբալթյան ռազմաճակատ։ Կռվել է 344-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում (որպես դասակի հրամանատար), մասնակցել Լիտվական ԽՍՀ Կլայպեդա քաղաքի ազատագրման մարտերին, որտեղ նորից վիրավորվել է, բուժվելուց հետո վերադարձել է զորամաս։ Մասնակցել է Մերձբալթիկայում ֆաշիստական զորքերի խմբավորման շրջապատմանն ու ջախջախմանը, ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով և մեդալներով։ Ռազմաճակատում ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

Մեծ հայրենականի ավարտից հետո Հովհաննիսյանը զորացրվել է և անցել մանկավարժական աշխատանքի՝ միաժամանակ սովորել Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետում։ Շուրջ քառասուն տարի աշխատել է Արտաշատի շրջանի դպրոցներում։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Աշոտ Պետրոսի Հովհաննիսյան** (1913, Եղեգնաձորի շրջան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1913 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Եղեգնաձոր ավանում։ Կրթությունը ստացել է տեղի դպրոցում, 1927 թվականին տեղափոխվել է Երևան, ուսումը շարունակել սկզբում Խաչատուր Աբովյանի անվան դպրոցում, հետո՝ սովորել և 1932 թվականին ավարտել է Երևանի շինարարական տեխնիկումը։ ՀԽՍՀ լուսժողկոմատի ուղեգրով Հովհաննիսյանն սովորելու է մեկնել Լենինգրադի Մ. Ն. Պոկրովսկու (այժմ՝ Ալեքսանդր Գերցենի) անվան մանկավարժական ինստիտուտ և 1940 թվականին ավարտել է ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը, կոմերիտական ուղեգրով մեկնել է Հեռավոր Արևելք՝ ուսուցչական աշխատանքի։

Աշոտը գործող բանակ է կանչվել 1942 թվականի մարտին, Ամուրի մարզի Բլագովեշչենսկ քաղաքից, որտեղ երկու տարի ռուսաց լեզու և գրականություն է դասավանդել քաղաքի երկու միջնակարգ դպրոցների բարձր դասարաններում։ Մարտական գործողություններին մասնակցել է 246-րդ դիվիզիայի 908-րդ հրաձգային գնդի կազմում, որը գործել է սկզբում Արևմտյան ռազմաճակատի Սմոլենսկի ուղղությամբ, ապա՝ Օրյոլ- Կուրսկի աղեղում, որտեղ էլ Աշոտը ծանր վիրավորվել է։ Ցուցաբերած արիության համար արժանացել է «Խիզախության համար» մեդալի։

1943 թվականի նոյեմբերի վերջին զորացրվել է և անցել ուսուցչական աշխատանքի։ Տնօրեն է աշխատել Երևանի Վ. Պ. Չայկովսկու անվան № 30 դպրոցում։ Աշխատել է նաև Երևանի կազմակերպության Սպանդարյանի շրջկոմում, ապա՝ ՀԿԿ Կենտկոմում՝որպես դպրոցական սեկտորի վարիչ։ 1950 թվականին աշխատել է Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական և Հայկական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտներում ռուսաց լեզվի ամբիոնում։ Եղել է ռուսական բանասիրական ֆակուլտետի դեկան, այնուհետև պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի ամբիոնի դոցենտ։ Արժանացել է պարգևների՝ «Խիզախության համար», Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար, «Հայրենական պատերազմի տարիներին աշխատանքի արիության համար», «Հաղթանակի 20 տարին» և այլ մեդալներով։

Երկեր
-----

* Երկրագործության հիմունքները։ Դասագիրք։ Երևան, Հայպետհրատ, 1958։
* Ալեքսեյ Տոլստոյ։ ՀԽՍՀ Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության նախարարություն, Հայկական պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, Ա. հ. 1968:
* Դասական սովետական վեպը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության և քաղաքացիական պատերազմի թեմայով։ Լուսավորության մնախարարությու, ՀԽՍՀ, Երևան, Հայաստան, 1974։

Պարգևներ
--------

* «Խիզախության համար» մեդալ
* Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար մեդալ
* «Հայրենական պատերազմի տարիներին աշխատանքի արիության համար» մեդալ
* «Հաղթանակի 20 տարին» մեդալ
* «Հաղթանակի 30 տարին» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
2. ↑  Հովհաննիսյան, Աշոտ Պետրոսի (1958). *Երկրագործության հիմունքները։ Դասագիրք*. Երևան: Հայպետհրատ.
3. ↑  Հովհաննիսյան, Աշոտ Պետրոսի (1968). *Ալեքսեյ Տոլստոյ*. Օգնություն հեռակայող ուսանողին. ՀՍՍՀ Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրություն, Հայկական պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտ. Երևան: Ա. հ.
4. ↑  Հովհաննիսյան, Աշոտ Պետրոսի (1974). *Դասական սովետական վեպը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության և քաղաքացիական պատերազմի թեմայով*. Լուսավորության մինիստրություն ՀՍՍՀ. Երևան: Հայաստան.
**Ռախել Կոհեն-Կագան** (եբրայերեն՝ רחל כהן-כגן‎, ծննդյամբ` Ռախիլ Յակովլևնա Լյուբարսկայա, փետրվարի 19, 1888(1888-02-19), Օդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 15, 1982(1982-10-15), Իսրայել), իսրայելցի քաղաքական գործիչ և սիոնիստական շարժման ակտիվիստ, Իսրայելի անկախության հռչակագիրը ստորագրած երկու կանանցից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Ռախիլ Յակովլևնա Լյուբարսկայան ծնվել է Օդեսայում, քաղաքում հայտնի փաստաբան Յակով (Յանկել Իոսիֆովիչ) Լյուբարսկու և Միրիամ (Մարիա Մոիսեևնա) Բերնշտեյնի ընտանիքում, որոնք բնակվում էին Պուշկինսկայա փողոցի վրա գտնվող Շլյայնայի տանը։ Ավարտել է գիմնազիան, սովորել է Օդեսայի կանանց Բարձրագույն դասընթացներում, այնուհետև Սանկտ Պետերբուրգում մասնագիտացել է մաթեմատիկայի բնագավառում։ 1913 թվականին ամուսնանում է բժիշկ Նոա Մոիսեևիչ Կագանի հետ (ծնված Ռիգայում, 1885—?), Բրեսլավսկու համալսարանի շրջանավարտ, որը հաջորդ տարի քրոջ և մոր հետ մեկնում է Պաղեստին։ Ռախիլը մնում է Օդեսայում մինչև 1919 թվականը։ 1919 թվականին «Ռուսլան» նավով գալիս է Հայֆա։ Նա դառնում է Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպության (WIZO) առաջնորդներից մեկը Էրեց-Իսրայելում, 1938 թվականին ընտրվում է Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպության ղեկավար։

1932 թվականին նշանակվում է Հայֆայի քաղաքապետարանի սոցիալական աջակցության կոմիտեի նախագահ և այդ պաշտոնում աշխատում մինչև 1946 թվականը։ 1946 թվականին նշանակվում է Հրեական ազգային խորհրդի սոցիալական բաժնի պետ։ Նա հանդիսանում է Մոէցետ Հա-Ամի անդամ Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպությունից, 1948 թվականին ստորագրել է Իսրայելի անկախության հռչակագիրը, դառնալով` ստորագրողների մեջ երկրորդ կինը (հռչակագիրը ստորագրել է նաև Գոլդա Մեիրը)։

Քնեսեթի առաջին ընտրություններում Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպությունը ստացավ 1,2 % ձայն և մեկ տեղ, որը զբաղեցրեց Կոհեն-Կագանը։ Հետագայում նա միանում է Լիբերալ կուսակցությանը և 1961 թվականին պատգամավոր դառնում այդ կուսակցությունից։ Կոհեն-Կագանը ուներ երկու երեխա։

Ամուսնու քույրը` իսրայելցի մանկաբույժ, առողջապահության կազմակերպիչ Հելենա Մոիսեևնա Կագանը (1889, Տաշքենդ — 1978, Երուսաղեմ), Իսրայելի մրցանակի դափնեկիր է (1975), հունգարացի և իսրայելցի ջութակահար Էմիլ Հաուզերի կինը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  חה"כ רחל כהן-כגן (לוברסקי) — Knesset.
2. ↑  Вначале была Пушкинская...
3. ↑  «Посемейные списки одесских мещан-евреев» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 7-ին.
4. ↑  Rachel Kagan (Cohen)
5. ↑  Генеалогия семьи Любарских
6. ↑  Helena Kagan

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռախել Կոհեն-Կագան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռախել Կոհեն-Կագան» հոդվածին։ |
**Պարթև Հմայակի Հարությունյան** (1912, Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1979), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965): ԽՄԿԿ անդամ (1942): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Պարթև Հարությունյանը ծնվել է 1912 թվականին, Էջմիածնում։ 1929 թվականին կոլերիտ դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել է բանակ։ Ծառայել է հայկական հրաձգային դիվիզիայի հրետանային գնդի փողային նվագախմբում։ 1931 թվականին զորացրվել է բանակից և ընդունվել Էջմիածնի բամբակագործական տեխնիկումը, որն ավարտել է 1934 թվականին։ Աշխատել է Դիլիջանում, իսկ հետո տեղափոխվել է Թուրքմենական ԽՍՀ-ի մայրաքաղաքը՝ Աշխաբադ և աշխատել է տեղի հայկական միջնակարգ դպրոցում։ Աշխատանքին զուգահեռ ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետը։

1941 թվականին Հարությունյանը կամավոր մեկնել է բանակ, ծառայել հայկական 409-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ Մասնակցել էԿովկասի ազատագրման մարտերին։ Ռազմաճակատում էլ, 1942 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։

Պատերազմի ավարտից հետո Հարությունյանը վերադարձել է հայրենի քաղաք, եղել է կուսշրջկոմի հրահանգիչ, երեկոյան բաներիտ դպրոցի, Փարաքարի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, լուսավորության աշխատողների արհմիության շրջկոմի նախագահ, իսկ 1965 թվականից մինչև կենսաթոշակի անցնելը Էջմիածնի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցի տնօրենն էր։ Անբասիր աշխատանքի համար արժանացել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման, ինչպես նաև Խ. Աբովյանի անվան մեդալի։

Մահ
---

Պարթև Հարությունյանը մահացել է 1979 թվականին։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965)
* Խ. Աբովյանի անվան մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Մկրտիչ Գարեգինի Հարությունյան** (1922, Երևան, Հայկական ԽՍՀ), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1942), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մկրտիչ Հարությունյանը ծնվել է 1922 թվականին, Երևանում։ 1940 թվականին ավարտել է Նար-Դոսի անվան միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին զորակոչվել կարմիր բանակ։ Ծառայել է Մերձբալթյան հատուկ ռազմական օկրուգի 8-րդ հրաձգային դիվիզիայի 140-րդ հաուբիցային գնդում։

1941 թվականին, երբ սկսվել է պատերազմը, հակաօդային պաշտպանության 2-րդ գնդում, ապա՝ առանձին զենիթային 242-րդ դիվիզիոնում Մկրտիչը նշանառու, ապա հրանոթի հաշվարկի հրամանատար էր։ Հարությունյանը պատերազմի առաջին օրվանից մինչև հաղթական ավարտը տարբեր ռազմաճակատներում մասնակցել է պատերազմական գործողություններին։ Նրա հրետանային հաշվարկը Ռիգա, Նովգորոդ, Ստարայա Ռուսսա քաղաքների և ապա Լիտվայի վերագրավման համար մղված մարտերում ոչնչացրել է Լյուֆտվաֆեի 5 ինքնաթիռ և կատարել մի շարք այլ կարևոր առաջադրանքներ։ Հարությունյանի զորամասը Լենինգրադի մատույցներից մարտնչելով հասել է Արևելյան Պրուսիա։ Այնուհետև զորամասի կազմում փոխադրվել է Հեռավոր Արևելք և մասնակցել իմպերիալիստական Ճապոնիայի ջախջախմանը։ 1942 թվական հունիսին ռազմաճակատում Մկրտիչը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Արիության համար» և մի շարք այլ մեդալներով։ 1943 թվականին արժանացել է զորամասի մարտական դրոշի տակ նկարվելու պատվին։

1947 թվականին զորացրվել է բանակից, սովորել և 1953 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը, իսկ 1968 թվականին՝ նաև մանկավարժական ինստիտուտի կենսաբանության ֆակուկլտետը։ 1953 թվականին աշխատանքի է նշանակվել Էջմիածնի շրջանի Սամաղարի (այժմ՝ Գեղակերտ) ՄՏԿ-ում՝ որպես գյուղատնտես։ 1955 թվականից մինչև 1962 թվականն աշխատել է Սամաղարի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես ուսուցիչ, ուսմասվար, իսկ 1962-1972 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջժողկրթբաժնում դպրոցական տեսուչ։ 1972-1983 թվականներին պաշտոնավարել է Հայկական ԽՍՀ լուսավորության նախարարությունում՝ որպես աշխատանքային ուսուցման և մասնագիտական կողմնորոշման բաժնի պետ։ 1983 թվականին անցել է անհատական թոշակի, բայց շարունակել է աշխատել լուսավորության նախարարության ուսուցման տեխնիկական միջոցների հանրապետական գիտամեթոդական կաբինետում։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Արիության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Խնձորեսկի ճոճվող կամուրջ**, կամուրջ Սյունիքի մարզի Խնձորեսկ գյուղում՝ Գորիս-Ստեփանակերտ մայրուղուց աջ, խոր ձորի զառիթափի լանջերին և սարահարթի վրա։

Պատմություն
-----------

Կամուրջը միմյանց հետ կապում է հին Խնձորեսկի երկու «ափերը»` Հին և Նոր Խնձորեսկները, որտեղից երևում են Խնձորեսկի չորս եկեղեցիները և «Ինը մանուկի» աղբյուրը։

Կամուրջը կառուցվել է 2012 թվականին խնձորեսկցի գործարար Ժորա Ալեքսանյանի նախաձեռնությամբ ու հովանավորությամբ, ով կառույցը նվիրել է ծնողների՝ Հայկ և Թամարա Ալեքսանյանների հիշատակին։

Կամրջից բացվում է տեսարան դեպի ձորը, որտեղ գտնվում է Անապատ եկեղեցին, որի բակում թաղված է Մխիթար Սպարապետը։ Կամրջի մյուս ծայրում քարանձավային քաղաքն է՝ իր բազմաթիվ տուն-քարանձավներով ու «առանձնատներով»։

Տվյալներ
--------

Կամրջի երկարությունը 160 մետր է, բարձրությունը՝ 63 մ, քաշը՝ 14 տոննա։ Կամուրջը միաժամանակ կարող է «սպասարկել» միջին քաշ ունեցող մոտ 700 մարդու։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Խնձորեսկում բացվեց 160 մ երկարությամբ ճոճվող կամուրջ
2. ↑  Խնձորեսկ` քարանձավային քաղաք և ճոճվող կամուրջ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խնձորեսկի ճոճվող կամուրջը կշռում է 14 տոննա, տեսանյութ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Խնձորեսկի ճոճվող կամուրջ** կատեգորիայում։ |