recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Նավասարդյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Տիգրան Ավետիսի Նավասարդյան** (փետրվարի 7, 1861(1861-02-07), Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 4, 1927(1927-04-04), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանահավաք-հրատարակիչ, բառարանագիր։

Կենսագրություն
--------------

1872 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1879 թվականին հեռացվել է դպրոցից և դատապարտվել 6-ամսյա բանտարկության Մետեխի բանտում՝ Միքայել Նալբանդյանի նկարը տպելու և «Ազատություն» բանաստեղծության հետ տարածելու համար։ Երկու տարի գիմնազիայում սովորելուց հետո, 1884 թվականին, մեկնել է Ժնև ուսանելու։ 1888 թվականին վերադարձել է և ինժեների պաշտոնով աշխատանքի անցել Թիֆլիսի ջրամատակարարման քաղաքային գրասենյակում։ Տիրապետել է ֆրանսերենին, գերմաներենին։

1876 թվականից հավաքել և գրի է առել Վաղարշապատի բանահյուսական նյութեր, գերազանցապես հեքիաթներ, որոնցից մի քանիսը լույս են տեսել «Արարատ» ամսագրում (1881—1882)։ 1882—1903 թվականներին տպագրել է «Հայ ժողովրդական հեքիաթներ» (գիրք 1 — 10), 1883 թվականին՝ «Հայ ժողովրդական ավանդություններ» ժողովածուները, որոնք պարունակում են Վաղարշապատի և Հայաստանի ազգագրական այլ շրջանների հեքիաթներ, առած-ասացվածքներ, օրհնանքներ, անեծքներ և վիպական ու քնարական արժեքավոր նյութեր։ Հրատարակել է նաև «Բառգիրք Արարատյան բարբառի» (1903) գործը, որն ամփոփում է բուն ժողովրդական բառեր, ոճեր, դարձվածքներ, ինչպես նաև գյուղատնտեսական գործիքների ու դրանց մասերի, բույսերի, պտուղների, ծառերի անուններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 8 (հայ.) — հատոր 8. — էջ 190—191.

Արտաքին յղումներ
----------------

* Բառգիրք Արարատեան բարբառի, Տիգրան Նաւասարդեանց։ Տպարան Մովսէս Վարդանեանցի, Տփխիս, 1903։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 119250578 · VIAF: 13113869 · WorldCat VIAF: 13113869 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 190)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաղդասարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալիսա Յուրիի Բաղդասարյան** (ապրիլի 5, 1985(1985-04-05), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (2015), Արցախի գրողների միության (2005), ՀԳՄ անդամ (2007)։

Կենսագրություն
--------------

2002 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի Ավ. Իսահակյանի անվան թիվ 10 միջնակարգ դպրոցը։
2002-2007 թվականներին սովորել է «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի լրագրություն բաժնում։ 2009-2015 թվականներին եղել է ԱրՊՀ գրականության և ժուռնալիստիկայի ամբիոնի հայցորդ։ 2015 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն` «Մաքսիմ Հովհաննիսյանը գրող և հրապարակախոս» թեմայով, և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

2007-2020 թվականներին աշխատել է «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի Հայոց լեզվի և գրականության ամբիոնում որպես դասախոս։ 2008 թվականից նշանակվել է նույն համալսարանի
ժուռնալիստիկայի ամբիոնի վարիչ։ 2019-2020 թվականներին աշխատել է Արցախի հանրային հեռուստատեսությունում որպես լրագրող-խմբագիր։ 2020 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է «Մեսրոպ Մաշտոց» համալսարանի Հայոց լեզվի և գրականության ամբիոնի վարիչ։ 2021-2023 թվականներին եղել է «Մեսրոպ Մաշտոց» համալսարանի պրոռեկտորը։

Մատենագիտություն
----------------

### Բանաստեղծական ժողովածուներ

* Խոտի աղերսանք, Ե. Վաչագան Բարեպաշտ, 2005, 31 էջ։
* Թիթեռախաղ, Ե. Վաչագան Բարեպաշտ, 2007, 64 էջ։
* Հայացքի մերկություն, Ստեփանակերտ, Դիզակ պլյուս, 2010, 127 էջ։
* Գրիչս երազ է տեսնում, Ստեփանակերտ, «Վաչագան Բարեպաշտ» հրտ․, 2014, 240 էջ։
* Պատերազմից հետո, Ե. ՎՄՎ-Պրինտ, 2021, 128 էջ։
* Տունդարձի ճանապարհին (2022)

### Մենագրություն

* Մաքսիմ Հովհաննիսյան. գրող և հրապարակախոս, «Սոնա» հրատարակչություն, Ստեփանակերտ, 2017, 224 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ալիսա Բաղդասարյանը Արցախի գրողների միության կայքում
2. ↑  Ալիսա Բաղդասարյանը «Մեսրոպ Մաշտոց» համալսարանի կայքում
3. ↑  Գրքի էլեկտրոնային տարբերակը
4. ↑  Գրքի էլեկտրոնային տարբերակը։
5. ↑  Լույս է տեսել Ալիսա Բաղդասարյանի «Տունդարձի ճանապարհին» բանաստեղծությունների ժողովածուն
6. ↑  Գրքի էլեկտրոնային տարբերակը
**Օլիվեր Բալչ** (անգլ.՝ Oliver Balch, ), բրիտանացի հեղինակ և ֆրիլանս գրող, մասնագիտացված է բիզնեսի և միջազգային հարաբերությունների վերաբերյալ թեմաներում։ Գրել է The Guardian, the Daily Telegraph, Huffington Post, The Spectator, Literary Review, և the Financial Times պարբերականների համար։

Բալչը ավարտել է Դարհեմի համալսարանը 1998 թվականին՝ Պատմության առաջին կարգի դիպլոմով և հետագայում ստացել է փիլիսոփայության մագիստրոսի կոչում Քեմբրիջի համալսարանում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո մեկնել և մեկ տարի ապրել է Բոլիվիայում և ավելի ուշ տեղափոխվել է Արգենտինա, որտեղ սկսել է գրել որպես ֆրիլանսեր։ 2018 թվականին նա ստացել է Փիլիսոփայության դոկտորի կոչում Լատինական Ամերիկայի ուսումնասիրությունների համար Քեմբրիջի համալսարանում (Քրիսթի քոլեջ)։ 

Նրա դիպլոմային աշխատանքը վերնագրված էր «Քրեական ընթացակարգեր. կորպորատիվ անջատված սոցիալական պատասխանատվության դերը Ուրուգվայի երբևէ խոշորագույն արտասահմանյան ներդնումների օրինականացման ամրապնդման մեջ»։ Նա ապրում է Ուելսի Հայ-օն-ուեյում և Պորտուգալիայի Պորտու քաղաքում։

Նա հրատարակել է երեք գրքեր «Faber & Faber» հրատարակչատանը. «Կեցցե Հարավային Ամերիկան. Ճամփորդություն անհանգիստ մայրցամաքի շուրջ», «Զարգացող Հնդկաստանը. Հեքիաթներ փոփոխվող ժողովրդից» և «Բլրի տակ. դրվագներ Ուելսի սահմանների իրական կյանքից»։

Օլիվերը և իր կինը` Էմման, Կլաերո գյուղում գտնվող Կավագործության քոթեջի համասեփականատերն են և Հայ-օն-Ուայում գտնվող «Գրքերի պատմություն» սոցիալական ձեռնարկության համահիմնադիրները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Oliver Balch». *Georgina Capel Associates ltd*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 20-ին.
2. ↑  «Hatfield College : Alumni - Durham University». *www.dur.ac.uk* (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 20-ին.
3. ↑  «Editor to Author: An interview with Oliver Balch - Faber & Faber Blog». *Faber & Faber Blog*. 2016 թ․ մայիսի 16. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 20-ին.
4. ↑  «Oliver Balch». Faber & Faber. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 20-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 169396349 · ISNI: 0000000061801048 · LCCN: no2009097804 · NTA: 320708071 · SUDOC: 155827235 · VIAF: 90579773 · WorldCat VIAF: 90579773 |

 |

 |
Դուգլաս **Քրիստոֆեր Ջաջ** (անգլ.՝ Douglas Christopher Judge, հոկտեմբերի 13, 1964(1964-10-13), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։ Սովորել է Օրեգոնի համալսարանում։ Դուգլասն առավել հայտնի է Աստղային դարպասներ։ ԱԳ-1 հեռուստասերիալում իր՝ *Տիլկի* կերպարով։ Հայտնի է նաև որպես մուլտֆիլմերի և տեսախաղերի հնչունավորող։

Վաղ տարիներ
-----------

Ծնվել և մեծացել է Կալիֆոռնիայի Լոս Անջելես քաղաքում։ Դուգլասը միշտ ցանկացել է դերասան դառնալ, ուսումնասիրել է դրամա ավագ դպրոցում։ Նա գիտեր, որ սպորտը կարող է դերասանական կարիերայի հիմք հանդիսանալ։

Դուգլասը կրթաթոշակ է ստացել Օրեգոնի համալսարանից և խաղացել է Օրեգոն Դաքսսի թիմի պաշտպանությունում՝ 1982-ից 1985 թվականներին։ Նա շահեց Կազանովայի մրցանակը 1982 թվականին։

Դուգլասը շահել է Օրեգոնի ռադիոհաղորդումների մրցույթը, ինչպես նաև Արևմտյան ափի տարածաշրջանային մրցույթը FOX KLSR Morning Show-ում։ Նա օգտագործեց այս փորձը Լոս Անջելեսում գործակալ վարձելու և կարիերա սկսելու համար։

Կարիերա
-------

### Դերասանական կարիերա

1989 թվականին Դուգլասը սկսել է սովորել Լոս Անջելեսի Հովարդ արվեստանոցում։

Դուգլասի ամենահայտնի դերը 1997 թվականին Til'ka-ի դերն էր «Stargate: SG-1» հեռուստասերիալում։ Stargate SG-1-ի բոլոր դերասաններից, միայն Դուգլասը հայտնվեց գրեթե բոլոր սերիալներում։ Դուգլասի հետագա աշխատանքը որպես Star Gate-ում հյուրեր՝ Ատլանտիս, Անդրոմեդա և Ձյուն շներ և շուն նախաճաշ, աստղային գրող Դեյվիդ Հյուլլեթը վերջինիս համար սցենարիստ է և ռեժիսոր։

### Սցենարիստի կարիերա

Դուգլասը գրել է սցենարները SG-1 Stargate-ի չորս դրվագների համար. Warrior մրցաշրջանի տասնութերորդ դրվագը, Changeling մրցաշրջանի իններորդերորդ դրվագը, Birthright տասներորդ դրվագը յոթը, իսկ զոհերը՝ ութ դրվագ։

SG-1 Stargate- ը փակելուց հետո, Ջաջը սկսեց սցենարներ գրել Angel Fury-ի համար։

Անձնական կյանք
--------------

Ջաջը ունի երեք երեխա՝ Քրիստոֆեր, Քեմերոն և Կատրինա, նրա կինն է Մարգարիտ Ջաջը։ Այժմ նա ամուսնացած է՝ Ջիանե Փաթթոնի հետ, որից դուստր ունի՝ Քլոեն։

Ջաջը սիրում է Կանադայի Ակումբում տղաների և աղջիկների հետ սպորտով զբաղվել և ազատ ժամանակ գոլֆ խաղալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ultimate TV Transcript (archived)
2. 1 2  TV Guide Q&A with Christopher Judge (archived) Արխիվացված 2008-10-12 Wayback Machine
3. 1 2  Кристофер Джадж
4. ↑  Интервью Кристофера Джаджа
5. ↑  Дети Богов (архив)
6. ↑  «Christopher Judge Chat». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 26-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քրիստոֆեր Ջաջ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes · Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX4884034 · BNF: 144972800 · ISNI: 0000000116624676 · LCCN: no2003036119 · NKC: xx0173745 · NLP: a0000002466875 · NUKAT: n2010105428 · SUDOC: 161120377 · VIAF: 66695309 · WorldCat VIAF: 66695309 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեքսանդր Սարգսի Մանասյան** (սեպտեմբերի 7, 1940(1940-09-07), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1989): ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2006):

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Մանասյանը ծնվել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, Բաքու քաղաքում։ 1962 թվականին ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտի հայկական բաժանմունքը։ 1962-1965 թվականներին եղել է Բաքվի «Կոմունիստ» հայերեն հանրապետական թերթի լրագրող, 1966-1970 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ փիլիսոփայության և իրավունքի սեկտորի ասպիրանտ։ 1992-2003 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության, 2003 թվականից՝ Երևանի պետական համալսարանի տեսական փիլիսոփայության և տրամաբանության ամբիոնների վարիչ։ 1988-1991 թվականներին եղել է «Արցախ» հայրենակցական միության, 1991-1995 թվականներին՝ «Ընդդեմ իրավական կամայականության» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպության հիմնադիր-նախագահ։ Մանասյանը գլխավորում է «Քաղաքական հետազոտությունների ակադեմիա» հասարակական կազմակերպությունը։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

1971 թվականին ԵՊՀ-ում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Գիտական գիտելիքի զարգացման պրոբլեմը» թեմայով, 1986 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն՝ «Գիտական գիտելիքի օբյեկտիվության մեթոդաբանական սկզբունքները և գիտության միասնությունը» թեմայով։

Աշխատությունները վերաբերում են գիտության փիլիսոփայության ու մեթոդաբանության բնագավառին, գիտական իմացության մեջ օբյեկտիվի և սուբյեկտիվի փոխհարաբերությանը, գիտելիքի օբյեկտիվության ներգիտական սկզբունքներին (պատճառականություն, պարզություն, համաչափություն և այլն)։ Զբաղվում է նաև Ղարաբաղյան հիմնահարցի պատմաքաղաքական և միջազգային իրավունքների հիմքերի վերլուծությամբ։

Պարգևներ
--------

* «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալ, Արցախի Հանրապետություն, 2000
* Սուրբ Դավիթ Անհաղթի անվան մեդալ

Անդամակցություն
---------------

* Հայկական փիլիսոփայական ակադեմիայի անդամ, 1994
* ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, 2006

Երկեր
-----

* Ալ. Ղևոնդյան, Ալ. Մանասյան։ Լեռնային Ղարաբաղ. ինչպես է դա եղել... Երևան, 2010, էջ 160։
* Ղարաբաղյան հիմնախնդիր։ Փաստարկներ և փաստաթղթեր, Երևան, 2004։
* Ղարաբաղյան ազատամարտը հայոց քաղաքական գիտակցության հայելում, Երևան, 2003։
* Գիտություն և աշխարհայացք, Երևան, 1977։
* Проблема развития научного знания, Е. 1973.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
3. 1 2  «ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիա». *www.sci.am*. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 5-ին.
4. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 602։
5. ↑  Ալեքսանդր Մանասյանը 75 տարեկան(չաշխատող հղում)
6. ↑  «Ալեքսանդր Սարգսի Մանասյանի մասին ԵՊՀ կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 27-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 5-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդր Մանասյան (փիլիսոփա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՀ ԳԱԱ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 12082 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գևորգ Ցոլակի Մանասյան** (ապրիլի 2, 1953(1953-04-02), Ախալցխա, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար, դիրիժոր։ Հայաստանի գուսանական երգի պետական համույթի գեղարվեստական ղեկավար։ Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (2019)։

Կենսագրություն
--------------

1972 թվականին ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1977 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի և դիրիժորական բաժինները։ 1978-1983 թվականներին՝ Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի անսամբլի գործիքային մասի ղեկավար, 1991-1994 թվականներին՝ երաժշտական մասի, 1994-1997 թվականներին՝ ՀՀ հեռուստառադիոպետկոմի Արամ Մերանգուլյանի անվան ժողովրդական գործիքների, 1996-1998 թվականներին՝ «Հին Երևան» վոկալ-գործիքային անսամբլի, 1989-1993 թվականներին և 2000 թվականից՝ Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։ 1984 թվականից միաժամանակ դասավանդում է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1996 թվականից՝ նաև կոնսերվատորիայում։ 1980 թվականից Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ է։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գրել է դաշնամուրային տրիո, երկու դաշնամուրային կոնցերտ, երկու կոնցերտ քանոնի համար, պարային և երգ-պարային մեղեդիներ (Վահան Տերյանի, Եղիշե Չարենցի, Հովհաննես Շիրազի խոսքերով), էստրադային և ժողովրդական երգեր, օրհներգ՝ Եվրոպայի թեթև ատլետիկայի մրցումների համար (1-ին մրցանակ՝ 2005) և այլն։

Պարգևներ
--------

* Մովսես Խորենացու մեդալ, 2013
* Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2019

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Նախագահ». *www.president.am*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 29-ին.
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
3. ↑  Հայաստանի Հանրապետության մեդալներով պարգևատրելու մասին

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի կոմպոզիտորների միություն · Հանրային ռադիոյի արխիվ |

 |
**Աղետ. մի ցեղասպանություն** (գերմ.՝ Aghet – Ein Völkermord), 2010 թվականին գերմանական հանրային հեռուստատեսության կողմից գերմանացի ռեժիսոր Էրիկ Ֆրիդլերի նկարահանած վավերագրական ֆիլմ։

Սյուժե
------

Ֆիլմում ներկայացվում է 20-րդ դարասկզբին գերմանական կառավարության դիրքորոշումը հայ ժողովրդի հանդեպ իրականացված եղեռնագործության նկատմամբ։ Ֆիլմը ներկայացնում է նոր ժամանակներում պաշտոնական Թուրքիայի և թուրք հասարակության վերաբերմունքը։ «Աղետ» ֆիլմը նկարահանվել է Հայոց ցեղասպանության ականատեսների, Թուրքիայում ամերիկացի և եվրոպացի դիվանագետների (այդ թվում՝ Օսմանյան կայսրությունում ԱՄՆ դեսպան Մորգենթաուի, Գերմանիայի դեսպան Մետտեռնիխի և այլոց), ինչպես նաև հումանիտար առաքելություններով այնտեղ գտնվածների հիշողությունների հիման վրա։

Ֆիլմում խոսվում է Ստամբուլի Ակոս թերթի հայազգի խմբագրապետ Հրանտ Դինքի` թուրքական ազգայնական շրջանակների կողմից դավադրաբար սպանվելու, Թուրքիայում հայկական կոտորածներ կազմակերպելու մասին բարձրաձայնած Նոբելյան մրցանակակիր թուրք գրող Օրհան Փամուկի նկատմամբ դատական գործեր հարուցելու մասին։ Ֆիլմում Հայոց ցեղասպանության փաստի մասին հարցազրույցներ են անցկացվում Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավոր Պատրիկ Դևեջյանի, աշխարհահռչակ բռնցքամարտիկ Արթուր Աբրահամի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Սիրիայի և հայկական սփյուռքի մի շարք անվանի ներկայացուցիչների հետ։

Մրցանակներ
----------

Ֆիլմը արժանացել է մի շարք մրցանակների`

* 2010 թ. Լավագույն գերմանական վավերագրական ֆիլմ
* 2010 թ. Արմին Վեգների անվան մրցանակ
* 2011 թ. «Գրիմմե» մրցանակ
* 2011 թ. Նյու Յորքի ֆիլմերի փառատոնի համաշխարհային ոսկե մեդալ (Լավագույն վավերագրական ֆիլմ անվանակարգ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  filmportal.de — 2005.
3. ↑  «Հայկական հեռուստատեսությունը ցուցադրեց «Աղետ» ֆիլմը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 9-ին.
4. ↑  «Ուրբաթ Գերմանիայում կցուցադրվի Հայոց ցեղասպանության մասին «Աղետ» ֆիլմը». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 9-ին.
5. ↑  Գերմանական "Arte TV" հեռուստաալիքը ցուցադրել է «Աղետ. 1915 թվականի հայոց ցեղասպանույթուն» ֆիլմը
6. ↑  «Աղետ. մի ցեղասպանություն, ժյուրիի հիմնավորում». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 6-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* AGHET - A Genocide (Armenian Genocide), English language

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Filmportal · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**«Ցասման բռունցքը»** (չինարեն՝ 精武門, անգլ.՝ Fist of Fury), արդեն հասուն Բրյուս Լիի երկրորդ խոշոր ֆիլմը «Մեծ բոսսը» ֆիլմից հետո, առաջինը՝ բավականին մեծ բյուջեով։

Սյուժե
------

Մարտարվեստների վարպետ Չեն Չժենը (Բրյուս Լի) Շանհայ իր ուսուցչի՝ հանրահայտ վարպետ Հո Յուանցզյայի («Ցզինյու» մարտական արվեստի ասոցիացիայի հիմնադիր) թաղմանը մասնակացելու համար։ Ուսուցիչը ուղարկվել էր ճապոնացիների պատվերով (ֆիլմում Չենը դա պարզում է ավելի ուշ․ պաշտոնական տարբերակը ենթադրում է, որ ուսուցիչը մահացել է թոքաբորբից)։ Ճապոնացիները թամանը ուղարկում են մի պաստառ, որի վրա գրված է լինում «Արևելյան Ասիայի հիվանդներ» (չինացիների վիրավորական անունը, որ օգտագործվում էր19-րդ դարին վերջին և XX դարի սկզբին), ճապոնացիները ամեն հարմար դեպքում վիրավորում և պախարակում են չինական քունգ–ֆուի դպրոցը և նրա աշակերտներին։ Չեն Չժենը պատրաստվում է պաշտպանել իր բուսուցչի դպրոցի պատիվը և ապացուցել քունգ–ֆուի գերազանցությունը ճապոնական մարտական արվետսների նկատմամբ։ Նա ծեծում է մարտական արվեստների ճապոնական դպրոցի բոլոր աշակերտներին, բայց հենց դրանով նա իր դեմ է տրամադրում ոստիկանությանը և առաջացնում է օկուպացիոն իշանությունների զազրույթը։ Ստիպված լինելով թաքնվել՝ Չենը իմանում է, թե ով և ինչպես է իր ուսուցչին թունավորել և սպանում է նրանց։ Հետո նա հանդիպում է այդ ամենի պատվիրատուներին և սպանում այնտեղ գտնվող բոլորին՝ այդ թվում և ղեկավարին՝ Հիրոսի Սուդզուկիին։ Ֆիլմի ավարտին ցուցադրվում է մի տեսարան, երբ Չենը համաձայնում է, որ իրեն կալանավորեն։ Այդ ժամանակ չինական ոստիկանության ղեկավարը խոսք է տալիս, որ ուսուցչի ստեղծած ասոցիացիային ոչ ոք չի դիպչի։ Նա դուրս է գալիս ճապոնացիների մոտ, սակայն ո՛չ նրանք, ո՛չ ոստիկանները չեն ցանկանում նրան կալանավորել։ Նրանք պարզապես ցանկանում էին Չենին սպանել։ Վերջին դրվագում Չենը թռչում է նրանց կողմ և ճապոնացիները կրկաում են նրա վրա՝ ամենայն հավանականությամբ սպանելով նրան․ այդ մասը ֆիլմում ցուցադրված չէ։ Թռիչքից հետո ֆիլմում լսվում է մի երգ, որտեղ ասվում է․ «…այդ ժամանակ իմ ձեռքը դառնում է վրեժի բռունցք»։ (անգլ.՝ «…then I change my hands in a fist of fury!»)։

Նկարահանումներ
--------------

Այս ֆիլմում էպիզոդիկ դերում է նկարահանվել Ջեքի Չանը, չնայած որ տիտրերում նրա անունը նշված չէ։ Նա խաղացել է ճապոնական դպրոցի աշակերտներից մեկի դերը։ Հենց նրան է ուղղված Բրյուս Լիի թռիչքով ոտքին հայտնի հարվածը։ Այստեղ Ջեքին ավելի հեռու է թռչում, քան պլանավորված էր և ընկնում է շատ բարձր տեղից։ Բրյուս Լին առաջինն է շտապում տեսնել նրա վիճակը։

Չենի և ճապոնական դպրոցի վարպետի մենամարտում սալտոն կատարում է ոչ թե Բրյուս Լին, այլ նրա կրկնօրինակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Кулак ярости». *www.kinopoisk.ru*. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Fist of Fury* Hong Kong Movie DataBase կայքում
* «Ցասման բռունցքը»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ցասման բռունցքը» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
Երիտասարդ Ռուդոլֆ Բախերը իր մոլբերտի մոտ (ամսաթիվը անհայտ է)
Չեչիլլիա Մետելայի դամբարան
**Ռուդոլֆ Բախեր** (հունվարի 20, 1862(1862-01-20)[…], Վիեննա, Ավստրիական կայսրություն - ապրիլի 16, 1945(1945-04-16), Վիեննա, Ավստրիայի բռնազավթումը դաշնակիցների կողմից), ավստրիացի նկարիչ և քանդակագործ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

1882-1888 թվականներին սովորել է Վիեննայի Գեղարվեստի ակադեմիայում Լեոպոլդ Կարլ Մյուլլերի և պատմության նկարիչ Քրիստիան Գրիպենկերլի մոտ։ Նրա վաղ նկարները հիմնականում նվիրված էին կրոնական թեմաներին։ 1894 թվականից Վիեննայի նկարիչների տան անդամ էր։

Նա Վիեննական սեցեսսիոնիզմի անդամներից էր և երկու անգամ զբաղեցրեց վերջինիս նախագահի պաշտոնը (1904-1905, 1912-1914)։ 1896 թվականին «Große Berliner Kunstausstellung» արվեստի ցուցահանդեսում նրան շնորհվել է փոքր ոսկե մեդալ։ Նա եղել է «Ver Sacrum» ամսագրի գծանկարների և փայտի փորագրությունների մշտական հեղինակը։

1903-1933 թվականներին նա եղել է իր մայր բուհի՝ Վիեննայի ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա կենտրոնացել է դիմանկարչության և կենդանիների 
փոքրիկ քանդակների վրա։

Ծննդյան 80-ամյակի կապակցությամբ 1942 թվականին նրան նվիրեցին «Գյոթե շքանշան արվեստի և գիտության համար» և Վիեննա քաղաքի պատվո մատանի։ Նա նաև արժանացել է ակադեմիայի պատվավոր անդամի կոչմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Rudolf Bacher (նիդերլ.)
2. ↑  Rudolf Bacher // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2017. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00009550
3. 1 2  *Kehl-Baierle S.* Bacher, Rudolf // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T005566
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #130098140 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
6. ↑  Ernst Klee: *Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945*, Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt am Main 2009, pg. 25 978-3-596-17153-8

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռուդոլֆ Բախեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 130098140 · ISNI: 0000000066863096 · NUKAT: n02725939 · VIAF: 23237385 · ULAN: 500123694 · WorldCat VIAF: 23237385 |

 |
Մատ վերջին հորիզոնականում

շախի ալգորիթմԽմբագրել Wikidata| Ենթակատեգորիա | մատԽմբագրել Wikidata |
| Մասն է | շախմատային տերմինաբանությունԽմբագրել Wikidata |
| Մարզաձև | շախմատԽմբագրել Wikidata |
| Վայր | back rankԽմբագրել Wikidata |

**Մատ վերջին հորիզոնականում**, շախմատային պարտիայում կամ խնդիրներում մատի տարատեսակ, որն անում է թագուհին կամ նավակը (երկուսն էլ կարող են առաջանալ զինվորի վերածումից հետո) 8-րդ հորիզոնականում, եթե մատ են անում սպիտակները, և 1-ին հորիզոնականում, եթե մատ են անում սևերը, երբ արքան չի կարող տեղափոխվել առջևի հորիզոնական, քանի որ այնտեղ կանգնած են սեփական զինվորները։

Օրինակներ
---------

 **1. a8 թx** կամ **1. a8Նx**, զինվորը վերածվում է թագուհւ կամ նավակի և հայտարարում մատ

Որպես կանոն, մատը վերջին հորիզոնականում հայտարարում են նավակի կամ թագուհու քայլով։ Սակայն հնարավոր է դեպք, երբ զինվորը վերածվում է ծանր խաղաքարի և հայտարարում մատ։ Օրինակը բերված է տրամագրում։

**1. a8=Թ#**
կամ 

**1. a8=Ն#**

**Օսիպ Բեռնշտեյն -   
Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկա**  
 Մոսկվա, 1914
Դիրքը սպիտակների 29-րդ քայլից հետո

1914 թվականին Օսիպ Բեռնշտեյնի դեմ Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկան անցկացրեց վերջին հորիզոնականում մատով ավարտվող հիանալի կոմբինացիա։ Նա խաղում էր սևերով և 29-րդ քայլում խաղաց

**29… Թb2!**
Արդյունքում սպիտակները հաշտվեցին նավակի կորստի հետ. *30. Թ։b2?? Նd1x; 30. Թе1 Թ։с3* մատով. *30. Նс2*-ին սևերը խաղում են *30… Թb1+ 31. Թf1 Թ։с2*.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բեռնշտեյն - Կապաբլանկա, Մոսկվա, 1914

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մատ վերջին հորիզոնականում Արխիվացված 2014-07-02 Wayback Machine
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաղդասարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Համո Բաղդասարյան** (1895, Նախիջևան, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1931, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), կուսակցական-մշակութային գործիչ, նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1895 թվականին Նախիջևանում, գյուղատնտեսի ընտանիքում։ Կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, որն ավարտել է 1916 թվականին։ Աշխատանքի է անցել գաղթականական կոմիտեում որպես վիճակագիր։ Դպրոցական տարիներին Համոն մեծ ընդունակություններ է ցուցաբերում որպես նկարիչ, նրա մատիտի ու գրչի արդյունք են Ներսիսյան դպրոցի աշակերտական մամուլում, հատկապես «Ցավոտ ծիծաղներ»-ում զետեղված մեծաքանակ ծաղրանկարները։ Դպրոցում սովորելիս Բաղդասարյանը մասնակցում էր այնտեղ գործող ընդհատակյա մարքսիստական խմբակի պարապմունքներին։

1917 թվականին մի որոշ ժամանակ աշխատել է Էրզրումի շրջանի ինքնավարությունում որպես վիճակագրական բաժնի պետ։ 1919 թվականին ընդունվում է կուսակցության շարքերը։ 1921 թվականին եղել է կարմիր բանակի շարքերում։

Բաղդասարյանն իր ուժերն ու ունակությունները դրսևորում է գլխավորապես արհմիութենական աշխատանքի բնագավառում։ 1921-1923 թվականներին եղել է Ալեքսանդրապոլի գավարհբյուրոյի պատասխանատու քարտուղար և ապա նախագահ, իսկ հաջորդ տարին աշխատել է Էջմիածնում՝ որպես այդտեղի գավարհբյուրոյի նախագահ։ Տարվա վերջին աշխատանքի է հրավիրվում Երևան և ընտրվում հողանտառարհմիության կենտրոնական վարչության նախագահ ու ՀԱՄԿԽ-ի (Համամիութենական արհեստակցական միությունների կենտրոնական խորհուրդ) նախագահության անդամ։

Այս պաշտոնում Բաղդասարյանը մեծ աշխատանք է կատարում Հայաստանի արհմիությունների ամրապնդման և նրանց գործունեության ծավալման գծով՝ 1924-1928 թվականներին։ Նույն տարիներին եղել է հողանտառարհմիության կենտրոնական կոմիտեի անդամ և մասնակցել է արհմիութենական համագումարներին։

1928 թվականին ՀԱՄԿԽ-ի պահանջով Բաղդասարյանը աշխատանքի է փոխադրվում Մոսկվա և նշանակվում է հողանտառարհմիության կենտրոնական կոմիտեի հրահանգիչ, իսկ 1930 թվականին ընտրվում է նրա կուլտսեկտորի վարիչ և այդ պաշտոնում աշխատում է մինչև կյանքի վերջը։

1928-1930 թվականներին նա հողանտառարհմիության հանրապետական համագումարներ է անցկացնում Թուրքմենստանում, Ղրղզստանում, Ուզբեկստանում և Բաշկիրական Ինքնավար Հանրապետությունում։

Ծանր հիվանդությունից հետո Համո Բաղդասարյանը վախճանվել է Մոսկվայում, 36 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ասատուր Փաշայան, Հայ մշակույթի վաղամեռիկ գործիչներ, Ե. 2002, էջ 58։
2. ↑  Անմոռաց դեմքեր (Ներսիսյան դպրոցի սաներ), Ե. «Հայաստան», 1965, էջ 24-25։
**Loksa** (սլովակ.՝ Lokša, *lokeš* կամ *lokoš,* չեխ․՝ Lokše, *lata*, *présňák* կամ *šumpál* ), կարտոֆիլից պատրաստված տափակ հացի տեսակ, որը տարածված է Սլովակիայի արևմտյան մասում և Չեխիայի Հանրապետության Հարավային Մորավիայի շրջանում, որտեղ այն կոչվում է նաև լայն լապշա և ավելացվում է ապուրների մեջ։

Անվանում
--------

Անվանումը ծագել է պարսկերեն *լահսա* («շիլա») բառից և թաթարների միջոցով է հասել սլավոնական լեզուներին: Սլովակերեն *lokša* [ˈlɔkʂa] նշանակում է կարտոֆիլի խմորից թխված կարկանդակ, ուկրաիներեն *loksa* նշանակում է գրտնակված խմոր:

Lokšas-ը նաև հայտնի է որպես *lata*, *přesňák*, *šumpál* կամ *patenta* Չեխիայում, իսկ *lokeš* կամ *lokoš* Սլովակիայում:

Պատրաստում
----------

Կեղևով եփած կարտոֆիլը մաքրում են կեղևից, քերիչով անցկացնում, ավելացնում ալյուր և աղ։ Հունցում են խմորը, որը բաժանում են ոչ մեծ մասերի և բարակ լոշիկներ գրտնակում: Այնուհետև թխում են ջեռոցում կամ չոր թավայի վրա՝ առանց յուղի։ Սլովակիայում ավելի տարածված է աղով տարբերակը: Բլիթները ցողում են ճարպով (ցանկալի է սագի ճարպ) և ավելացնում ապուրի մեջ կամ լցոնում են թթու կաղամբով կամ աղացած մսով։ Մորավիայում ավանդաբար պատրաստում են քաղցր լոկշա, որի վրա քսում են ջեմ և շաղ տալիս կակաչի սերմեր և շաքար, իսկ երբեմն էլ հալեցրած կարագ են ցողում դրա վրա:

Կիրառում
--------

Հյուսիսային Հունգարիայում այն կտրատում և եփում են, ավելացնելով բրինզա պանիր, կակաչի սերմեր կամ կաթնաշոռ։ Սղության ժամանակ այն պատրաստել են տարեկանի ալյուրով և օգտագործել հացի փոխարեն: Նրանց համար, ովքեր աշխատում են տնից հեռու (օրինակ՝ անտառում), լոկշան նախապես թխվում, կտոր-կտոր է արվում և դրվում կտավե տոպրակի մեջ։ Ուտելուց առաջ վրան տաք ջուր է պետք լցնել, որ փափկի:

Ավանդական Սուրբ Ծննդյան սնունդ Սլովակիայում:

1. ↑  «laska | Magyar etimológiai szótár | Kézikönyvtár». *www.arcanum.com* (հունգարերեն). Վերցված է 2024-04-18-ին.
2. 1 2  «Lokshe (Lokše) recipe - Slovak Cooking» (անգլերեն). Վերցված է 2024-04-18-ին.
3. ↑  «A magyarországi szlovákok». *www.sulinet.hu*. Վերցված է 2024-04-18-ին.
4. ↑  *Répáshuta: Egy szlovák falu a Bükkben.* [Ռեպաշուտա. Սլովակիայի գյուղ Բուկում] Szerk. Szabadfalvi József és Viga Gyula. Միշկոլց: Herman Ottó Múzeum. 1984. = Միսկոլց քաղաքի Հերման Օտոյի թանգարանի ազգագրական հրատարակություններ, 13. ISBN 963 01 5278 9
5. ↑  Bratislava, GM Media s r o. «Karácsonyi ételek-ízek Szlovákiában». *Világszám Online Hírmagazin* (hungarian). Վերցված է 2024-04-18-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թորգոմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արամ Թորգոմյան** (ծնվել է ), Արցախյան պատերազմների մասնակից, գեներալ։ Հայտնի է ԱՐԱՄՈ, «քայլող պատերազմ» անվամբ։ ՀԱԲ(Հայոց Ազգային Բանակ) կամավորական ջոկատի հրամանատար, ՀԱԲ(Հայոց Ազգային Բանակ) ռազմահայրենասիրական կազմակերպության նախագահ:

Կրթություն
----------

Կենսագրություն
--------------

Զինվորական ծառայությունը
------------------------

1988 թ. Արամոն ծրագրում էր ազգային-ազատագրական պայքար: Նա ցանկանում էր ծնկի բերել Ադրբեջանին պայթեցնելով Ադրբեջանի նավթային համակարգը։

1989 թ. մայիսի 12-14-ին Արամո-ն ստեղծում է«Արամո» ջոկատը, որտեղ 500-ից ավելի կամավորական կար։ 

1989 թ. դեկտեմբերի 8-ին սկսել է ինքնապաշտպանության մարտական գործողությունը Վայքի Խնձորուտի հատվածում։

1990 թ. հունվարի 2-ին, երբ ռուսական ուժերը փակել էին Գորիսի Կոռնիձոր գյուղը կատարում է ամենախոշոր հարձակումը:

1992 թ. ազատագրել է Կիչան-Սրխավենդ Կիչան-Սրխավենդ, Ղարադաղլու հատվածը և բացվեց Մարտունի-Ստեփանակերտ ճանապարհը։ Փետրվարի 25-26-ին մասնակցել է Խոջալուի դեպքերին և վիրավորվել է ոտքից։ Հուլիսի 4-ին վիրահատել են ոտքը Ֆրանսիայում։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Պատանի գայլը** ֆիլմի հինգերորդ եթերաշրջանը նկարահանվել է սկսած 2014 թվականի հունիսի 24-ից, իսկ պրեմիերան եղել է 2015 թվականի հունիսի 29-ին։ Եթերաշրջանը կազմված է 2 մասից՝ 10-10 էպիզոդ։ Երկրորդ մասի պրեմիերան եղել է 2016 թվականի հունվարի 6-ին։ 5-րդ եթերաշրջանի փակումը տեղի է ունեցել 2016 թվականի մարտի 2-ին

Սյուժե
------

Իր ավարտական դասարանի տարում, Սքոթ ՄաքՔոլը և իր ընկերները հայտվնում են մի ապագայի առջև, որտեղ լինելու են առանձին-առանձին, իրենց կյանքի հաջորդ փուլում, որտեղ կարող էին բռնել տարբեր ուղիներ։ Նոր չարագործները օգտագործում են գիտությունը և գերբնական ուժերը նոր գաղտնի նպատականեր իրագործելու համար, որն էլ նրանց դարձնում է Սքոթի և իր ընկերների թշնամին։

Դերերում
--------

### Հիմնական դերեր

* Թայլեր Հեքլին - Սքոթթ ՄաքՔոլ (20 էպիզոդ)
* Դիլան Օ'Բրայեն - Սթայլզ Ստիլինսկի (20 էպիզոդ)
* Արդեն Չո - Կիրա Յուկիմուրա (17 էպիզոդ)
* Շեյլլի Հեննիգ - Մալիա Թեյթ (18 էպիզոդ)
* Դիլան Սփրեյբերրի - Լիամ Դանբար (18 էպիզոդ)
* Հոլլանդ Ռոդեն - Լիդիա Մարթին (19 էպիզոդ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Philiana Ng (2014 թ․ հուլիսի 24). «MTV Renews 'Teen Wolf' for Season 5». The Hollywood Reporter. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 25-ին.
2. 1 2 3 4  Andy Swift (2014 թ․ հուլիսի 24). «'Teen Wolf': Stiles & Malia Spoilers — Season 5 Revealed At Comic-Con - TVLine». TVLine. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 22-ին.
**Նյու Լանարկ** (անգլ.՝ New Lanark), գյուղ Քլայդ գետի վրա, գտնվում է Լանարկից մոտ 2,2 կմ հեռավորության վրա և Գլազգոյից մոտ 40 կմ դեպի հարավ-արևելք։ Գյուղի բնակչությունը կազմում է մոտավորապես 200 մարդ։

Պատմություն
-----------

Գյուղը հիմնադրվել է 1786 թվականին Դեյվիդ Դեյլի կողմից, որը կոմբինատի աշխատակիցների համար բամբակի արտադրության գործարաններ և կացարան է կառուցել։ Դեյլը անգլիացի գյուտարար և գործարար Ռիչարդ Արքրայթի հետ կարճաժամկետ համագործակցությամբ գործարաններ է կառուցել՝ որպես էներգիայի աղբյուր շինարարության համար օգտագործելով միայն Քլայդ գետի ջրվեժների ջուրը։ Քաղաքը և ջրաղաքները ունեն պատմական կարևոր նշանակություն, ոչ միայն դրանց կապի համար Օվենի գաղափարների հետ, այլ նրանց դերի արդյունաբերական հեղափոխության մեջ Միացյալ Թագավորությունում և նրանց դիրքի քաղաքաշինության պատմության մեջ։

Նյու Լանարկի ջրաղացներն աշխատել են մինչև 1968 թվականը։ Անկման շրջանից հետո 1974 թվականին հիմնադրվել է «New Lanark Conservation Trust» (NLCT) կազմակերպությունը, որն այսօր հայտնի է որպես «New Lanark Trust» (NLT), նրա նպատակն էր կանխել գյուղի քանդումը։ 2006 թվականին շենքերի մեծ մասը վերակառուցվել են, և գյուղը հայտնի տեսարժան վայր է դարձել։ Նյու Լանարկը Շոտլանդիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վայրերից և Եվրոպայի կարևորագույն տեխնիկական հուշարձաններից մեկն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  UNESCO World Heritage Committee Nomination Documentation (2001) 'New Lanark'. File 429rev.pdf, 16 December 2001. Available at
2. ↑  Bell and Bell (1972) City Fathers
3. ↑  «21 World Heritage Sites you have probably never heard of». Daily Telegraph.

Արտաքին հղումներ
----------------

* New Lanark World Heritage site - official site
* Photographs of New Lanark
* New Lanark residents association.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նյու Լանարկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n85312408 · SUDOC: 118144995 · VIAF: 138450404 · WorldCat VIAF: 138450404 |

 |
**«Բորդոյի կաթնավաճառուհին»** (իսլ.՝  La lechera de Burdeos)՝ իսպանացի նկարիչ Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարը, որը նկարել է Ֆրանսիայում իր կյանքի վերջին տարիներին։

Թեպետ «Բորդոյի կաթնավաճառուհին» լայնորեն ճանաչված է նկարչական քննադատների և հասարակության կողմից, մշակույթի որոշ պատմաբանների մոտ կասկած կա Գոյայի հեղինակության մասին։

Եթե նկարը այնուամենայնիվ պատկանում է Գոյայի վրձնին, ապա հավանաբար նրա վրա պատկերված է Ռոզարիոն, Լեոկադիա Վայսի (Leocadia Weiss) աղջիկը։ Լեոկադիան նկարչի հեռավոր բարեկամուհին էր և նրա սպասուհին Բորդոյում, որտեղ նա գնաց` փախչելով Իսպանիայի նոր կառավարչի հեապնդումից։ Գուցե այս նկարը հանդիսանում է ավանակի վրա նստած կաթնավաճառուհու դիմանկարը, որը հայտնվեց կոմպոզիցիայից դուրս։ Այդ ժամանակ կտավը պատկանում էր բազմաթիվ աշխատանքների շարքերի, որոնցում Գոյան պատկերել էր փողոցային առևտրականներին։

Այս նկարում Գոյայի կողմից օգտագործված քսուքների տեխնիկան հիշեցնում է դիվիզիոնիզմի հմտությունը, իսկ բնական լույսով ուշադիր աշխատանքը, որը փաթաթում էր կաթնավաճառուհու պատկերը, պատմաբանների կողմից դիտվում էր որպես իմպրեսիոնիզմի կանխագուշակում։

Նկարչի մահից հետո նկարը փոխանցվեց իր կրտսեր որդուն՝ Խավիյերին, ով ֆինանսական դժվարությունների պատճառով ստիպված էր վաճառել այն հեռավոր բարեկամ Խուան Բաուտիստ դե Մուգիրոյին (Juan Bautista de Muguiro)։ Խուան Բաուտիստի հետնորդները 1946 թվականին փոխանցեցին նկարը Պրադո, ուր էլ այն գտնվում է մինչև օրս։ Գույքային համար P2899:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Hughes, 25
3. ↑  Gassier, 103
4. ↑  Hagen & Hagen, 95
5. ↑  Путеводитель по Прадо, 192
6. ↑  Hughes, 402

Գրականություն
-------------

* *Connell, Evan S.* Francisco Goya: A Life. — New York: Counterpoint, 2004. — ISBN 1-5824-3307-0
* *Hagen, Rose-Marie & Hagen, Rainer* Francisco Goya, 1746-1828. — Taschen, 2003. — ISBN 3-8228-1823-2
* *Hughes R.* Goya. — New York: Alfred A. Knopf, 2004. — ISBN 0-3945-8028-1
* Путеводитель по Прадо. — С. 192. — ISBN 978-84-8480-188-7
* *Carrassat P. F. R.* Maestros de la pintura. — Spes Editorial, 2005. — ISBN 84-8332-597-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Բորդոյի կաթնավաճառուհին» Պրադո թանգարանի պահեստի տվյալներում(исп.)
**«Քեմպբել ապուրով տարաները»** (անգլ.՝ Campbell’s Soup Cans), ամերիկացի նկարիչ Էնդի Ուորհոլի նկարը, որը վրձնել է 1962 թվականին։ Նկարը կազմված է 32 կտավներից, որոնք ունեն 51 սմ բարձրություն և 41 սմ լայնություն։ Դրանցից յուրաքանչյուրի վրա պատկերված է Campbell Soup ընկերության ապուրով տարա։ Բոլոր պահածոյացված տարաները պարունակում են տարբեր ապուրներ, որոնք տարբեր ժամանակներում առաջարկել է ընկերությունը։ Առանձին նկարներ փորագրվել են կիսամեխանիկական զարդակաղապարի միջոցով՝ կիրառելով ոչ գեղանկարչական ոճ։ *Քեմպբել ապուրով տարաները*, հենվելով մասսայական մշակույթի վրա, օգնել է վեր հանելու 
փոփ արտը՝ որպես ԱՄՆ-ում գլխավոր գեղարվեստական շարժում։

Առևտրային պատկերազարդող Ուորհոլը, որը դարձել է հաջողակ հեղինակ, հրապարակախոս, նկարիչ և ռեժիսոր, որպես նկարիչ առաջին անգամ աշխատանքը ցուցադրել է լոսանջելեսյան Ferus պատկերասրահում 1962 թվականի հուլիսի 9-ին՝ իր առաջին անհատական ցուցահանդեսի ժամանակ : Այդ ցուցահանդեսին տեղի է ունեցել ԱՄՆ արևմտյան ափի փոփ արտի առաջնելույթը։ ԱՄՆ-ում հետպատերազմյան շրջանում վերացական էքսպրեսիոնիզմը գերիշխող է եղել, ոչ միայն գեղարվեստն է արժևորվել, այլ նաև թեքում է եղել դեպի միստիցիզմ։ Այս հակասությունը մեծ վիճաբանությունների տեղիք է տվել այսպիսի աշխատանքների առավելությունների շուրջ։ Ուորհոլի՝ որպես նկարչի դիտարկումները կասկածի տակ են առնվել, բայց դրանք մինչ օրս արդիական են։ Հասարակական մեծ իրարանցումը 1950-ական թվականներին օգնեց Ուորհոլին փորձառու առևտրական պատկերազարդողից դառնալ նշանավոր նկարիչ, և դա օգնել է նրան առանձնանալու ի հայտ եկող մյուս նկարիչներից։ Չնայած նրա նկարների նկատմամբ առևտրային պահանջը միանգամից առաջ չի եկել, բայց Ուորհոլի անունը նույնացվել է «Քեմպբել» ապուրի հետ։

Ի վերջո Ուորհոլը իր կարիերայի երեք տարբեր փուլերում ստեղծել է շատ աշխատանքներ, որոնք պատկերել են «Քեմպբել» պահածոյի տուփերը, ինչպես նաև այլ աշխատանքներ՝ օգտագործելով առևտրի աշխարհի և մասսայական լրատվամիջոցների ամենատարբեր կերպարներ։ Թեմատիկ նկարների հայտնիությունը Ուորհոլի հեղինակությունը հասցրել է այն բանին, որ նա դարձել է ամենահայտնի ամերիկացի փոփ արտ նկարիչը։ Նրա աշխատանքների արժեքը ամենաբարձրն է եղել ամերիկացի կենդանի նկարիչների աշխատանքների արժեքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
2. 1 2 3 4 5 6
3. ↑  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
4. 1 2
5. ↑
6. 1 2  «The Collection». Музей современного искусства. 2007. Վերցված է 27 марта 20016-ին.
7. ↑  Angell, p. 38.
8. ↑  Livingstone, p. 32.
9. ↑  Lippard, p. 158.
10. ↑  Stokstad, p. 1130.
11. ↑  Bourdon p. 307.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Campbell’s Soup Cans*, 1962Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարան։
**Բարդիի զոհասեղանը,** իտալացի նկարիչ Սանդրո Բոտիչելլիի աշխատանքը, որը նկարվել է մոտավորապես 1485 թվականին։

Պատմություն
-----------

1485 թվականին, Ջովաննի Անոլո դի Բարդիի պատվերով, Բոտիչելլին Սանտո Սփիրթոյի եկեղեցում գտնվող Բարդի ընտանիքի մատուռի համար զոհասեղան է նկարել։ Պատվիրատուի մասին հիշեցնում են նկարում պատկերված երկու սուրբ Հովհաննեսները (Հովհաննես իտալերեն հնչում է որպես Ջովանի)։ 15-րդ դարում կտավը Ջուլիանո դա Սանգալոյի կողմից պատրաստված շրջանակի մեջ է առնվել։ Մատուռն ուներ «զոհասեղանի վարագույր», ապակենկարներ և փայտից պատրաստված «պալիոտտո» (խորանի առաջնամասում)։ Ներկայումս այնտեղ մնացել է միայն Հովհաննես Մկրտչի գլխատված պատկերով պալիոտտոն։ Նկարն, որն այժմ գտնվում է Բեռլինում, 1629 թվականին փոխարինվել է 17-րդ դարի նկարիչ Յակոպո Վինյալիի աշխատանքով, որը մատուռում պահպանվել է մինչ օրս։ Շրջանակը, վարագույրը և ապակեպատկերները կորել են։

Սյուժե
------

Բոտիչելլիի «Կրոնական զրույցը» (sacra conversazione) շրջապատված է յուրօրինակ hortus conclusus-ի (մեկուսացած այգի) մթնոլորտով, փարթամ բուսականությամբ ճարտարապետական խորշերի նման մի բան է, որոնցից յուրաքանչյուրում օգտագործվում է գործող անձերից մեկը։ Այսպիսով, ամբողջ պատկերը տրիպտիխի (եռածալիկ նկար) նման մի բան է։

Խորհրդանշում
------------

Բույսերի և ծաղիկների ընտրությունը պատահական չէ։ Ձիթենին, նոճին և մայրին (նույնացվել է կիտրոնի հետ) այն ծառերն են, որոնցից պատրաստվել է Փրկչի խաչը, իսկ վարդերը, շուշանները, սոսին, արմավենին, մրտին, ելակները, մանուշակները խորհրդանշում են Սուրբ Կույսի առաքինությունները՝ խոնարհությունը, ողորմությունը, անաղարտությունը, մաքրություն։ Որոշ արձանագրություններում («Ժողովող»-ի և «Երգ երգոց»-ի լատինական տարբերակից վերցված) հասկանալի է դառնում, որ նկարի մեջ առկա ժապավենների վրա (Հովհաննես Մկրտչի գավազանի վրա) տեսանելի նշված են Մարիամ Աստվածածնի առաքինությունները։

Ինչպես Երիքովի վարդի ծաղիկը, ինչպես գեղեցիկ ձիթենի, ինչպես փշերի մեջ գտնվող շուշան, ինչպես լիբանանյան մայրի, ես մեծացա,

ես աճեցի, ինչպես Կադեշի արմավենի ...

Նկարի մթնոլորտում ընդգծված է սպասման լարվածության տեսլականը, ստեղծագործության հիմնական թեման է Մարիամի թագադրումը, մարդկության փրկության մեջ նրա անաղարտ միջնորդի դերը։ Գահի ստորոտում գտնվող մեծ հրեշը և դրան հենված խաչելությունը խորհրդանշում են քավող զոհաբերությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑

Գրականություն
-------------

* «Սպիտակ քաղաք», «Սանդրո Բոտիչելլի», 1998. — էջ 56։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
**Սանդրո Բոտիչելլի** |
| --- |
|  |
| Դիցաբանական | 
 Գարուն **·**  Վեներայի ծնունդը **·**  Վեներա և Մարս **·**  Զրպարտություն **·**   |
|  |
| Կրոնական | 
 Մադոննա դելլա Լոջիա **·**  Մադոննան և նորածինը հրեշտակի հետ **·**  Առեղծվածային Սուրբ Ծնունդ **·**   |
|  |
| Դիմանկարներ | 
 Անծանոթը կրծքանշանով **·**  Երիտասարդ կինը (1476—1480) **·**  Երիտասարդ կինը (1480—1485) |

 |
**Ախալցխայի ճակատամարտ** կամ **Ախալցխայի ավերում** (ռուս.՝ Ахалцихское сражение, թուրքերեն՝ Ahısha bozgunu), ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 1853 թվականի նոյեմբերի 12-ին (24), Ռուսաստանի և Օսմանյան բանակների միջեւ Ղրիմի պատերազմի ժամանակ Ախալցխայի ամրոցում։

1853-1856 թվականների Ղրիմի պատերազմի սկզբից ի վեր թուրքական բանակի հարձակման ուղղություններից մեկը հենց Ախալցխայի ամրոցն էր, որը 1829 թվականի Ադրիանապոլսի պայմանագրով միացել էր Ռուսական կայսրությանը։ Ալի փաշայի գլխավորությամբ թուրքական 18.000-անոց ջոկատն ուղարկվում է այնտեղ, բայց թուրքական զորքի առաջխաղացումը կանգնեցնում է իշխան Անդրոնիկովի 7000-անոց ջոկատը, որը հիմնականում բաղկացած էր վրացական անկանոն հեծելազորներից։ Հեռացումը շահեց վճռական հաղթանակը, ինչը հիմնականում դադարեցրեց Օսմանյան կայսրության վիրավորական գործողությունները Անդրկովկասում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Badem, 2010, էջ 165
2. ↑  «Оборона Ахалциха». Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 1-ին.

Գրականություն
-------------

* Badem C. The Ottoman Crimean War (1853—1856) (англ.) / Ed. by S. Faroqhi, H. Inalcik. — Leiden—Boston: Brill, 2010. — xvi, 432 p. — (The Ottoman Empire and its Heritage: Politics, Society and Economy, Vol. 44). — ISBN 978-90-04-18205-9.

Հղումներ
--------

* Битва у крепости Ахалцих 1853 г. Արխիվացված է Մայիս 14, 2011 Wayback Machine-ի միջոցով:
**Սկլիկ ու Բակլիկ**, հայկական ժողովրդական հեքիաթ։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է Սկլիկի և Բակլիկի մասին։ Նրանք ամուսիններ են լինում, երկուսն էլ խելքից պակաս։ Սրանք մի ամուսնացած աղջիկ են ունենում։ Սկլիկն ամուսնուն ասում է, որ իրենց աղջկան տեսության գնան։ Թոնիրը վառում են, որ գաթա թխեն։ Որը` հում, որը` թխած, հավաքում են, մի տիկ գինի վերցնում, տասն արշին էլ` չիթ, ճամփա ընկնում։ Ամառվա շոգից հողը հազար ու մի տեղից ճաքում է։ Սկլիկը տեսնում է և մտածում, որ հողը ծարավ է և ծարավից բերանը բացել է։ Վերցնում է, ամբողջ գինին թափում ճեղքերն ու շարունակում ճանապարհը։ Գնում են, տեսնում մի ծառ կատաղի քամուց շարժվում է ճյուղերը իրար են խփում ձայն հանում։ Սկլիկն ամուսնուն ասում է, իբր թե ծառը ցրտից դողում է, չիթը վերցնում են, գցում ծառի վրա գնում։ Սկլիկն ու Բակլիկը հասնում են իրենց աղջկա տուն։ Գաթաները հանում են, տեսնում բորբոսնած։ Նրանց աղջիկն ամուսնու հետ գնում է տնից, երեխային թողում է տանը։ Սրանց տանն էլ մի հարյուր հատ սագ է լինում։ Սկլիկը նայում է տեսնում սագերի գլուխները կեղտոտ, մտածում է, որ իր աղջիկը ժամանակ չի ունեցել, դրա համար էլ չի լվացել։ Մի պղնձի մեջ ջուր է լցնում, դնում կրակի վրա։ Սագերին հատ-հատ վերցնում են մտցնում եռման ջուրը հանում բոլորին սատկացնում։ Վերջում էլ երեխային է գցում սպանում։ Աղջիկն ու ամուսինը տուն են վերադառնում։ Աղջիկը եղելությունը իմանում է, բայց ամուսնուն չի ասում։ Հետո Սկլիկն ու Բակլիկը որոշում են տուն գնան, փեսան բերում մի չաղ ոչխար է տալիս, սրանք էլ նայում ու վրան բարկանում են, ասելով` իբր թե շատ նիհար է։ Գնում են, մի նիհար հիվանդոտ ոչխար են ընտրում, վերցնում գնում։ Հասնում են տուն մորթում, դնում, որ խորոված լինի։ Դուռը փակում են, տան բանալին կախում դռան կողքին, գնում ատամխոթիչի հետևից։ Ճանապարհին մի օտար մարդու են հանդիպում, և ասում որ հանկարծ չգնա իրենց դուռը բացի այն բանալիով, որ կախված է դռան կողքին, ու չվերցնի իրենց խորոված ոչխարին։ Այդ մարդն էլ գնում դուռը բացում է ոչխարը վերցնում փախնում, տանում մի լավ քեֆ անում։ Սկլիկն ու Բակլիկն էլ գնում տեսնում են տան մեջ ոչինչ չի մնացել, նույնիսկ խորովածը չկա, մնում են տեղները կանգնած։
Ճիշտ են ասել, թե` անխելքի հացը խելոքի փորն է։

Կերպարներ
---------

* Սկլիկ
* Բակլիկ
* Նրանց աղջիկը
* Աղջկա ամուսինը
* Օտարական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, կազմող` Ա. Նազինյան, Երևան, 2004, էջ 175
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 176
**Բարբարա Այգներ** (գերմաներեն՝ **Barbara Aigner.** ծնվել է 2005 թվականի ապրիլի 29-ին), թույլ տեսողություն ունեցող ավստրիացի պարալեռնադահուկորդուհի, ով մարզական նվաճումներ է ունեցել մի շարք մրցումներում: Մասնակցել է 2022 թվականի ձմեռային պարալիմպիկ խաղերին ։

Կարիերա
-------

Այգերն իր նորամուտը միջազգային մրցասպարեզում նշել է 2021 թվականին ձմեռային մարզաձևերի աշխարհի պարաառաջնությունում, որտեղ ոսկե մեդալ է նվաճել հսկա ոլորավայրէջք մրցաձեւում: 

Նա մասնակցել է 2022 թվականի ձմեռային պարալիմպիկ խաղերին, սլալոմում նվաճել արծաթե, հսկա սլալոմում՝ բրոնզե մեդալ :

Անձնական կյանք
--------------

Այգների երկվորյակ եղբայրը՝ Յոհաննեսը, և ավագ քույրը ՝ Վերոնիկան, նույնպես տեսողության խնդիրներ ունեցող դահուկորդներ են:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Marie Bochet earns 30th major gold medal in gripping giant slalom finish». *Paralympic.org*. 20 January 2022. Վերցված է 20 January 2022-ին.
2. ↑  «Beijing 2022 Paralympic Winter Games Results». *International Paralympic Committee*. Վերցված է 10 March 2022-ին.
3. ↑  «Golden family: Aigner siblings achieve Paralympic glory». *paralympic.org*. 11 March 2022. Վերցված է 11 March 2022-ին.
4. ↑  «Alpine Skiing Results Book» (PDF). *2022 Winter Paralympics*. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 13 March 2022-ին. Վերցված է 13 March 2022-ին.
5. ↑  «Keeping it in the family – Aigner twins join the dynasty». *paralympic.org*. 1 March 2022. Վերցված է 4 March 2022-ին.
**Խիլոդոնելոզ**, լճակային ձկներիին վազիոն հիվանդություն։ Հարուցիչները Chilodonella ciprini-ին ֆուզորիաներնեն։ Ախտահարվում են մաշկն ու խռիկները։ Վարակվում են հիվանդ ձկներից (այդ թվում՝ աղտոտված)՝ ջրի միջոցով։ Հիվանդանում են մի այն 1 տարեկան ձկները՝ ձմռանը։ Բնորոշ ախտանշանը. ձկները դուրս են գալիս լճակի մակերևույթ։ Մարմնի, խռիկների վրա գոյանում են «կաթնային» փառ և լորձ, ապա սկսվում է խռիկների մեռուկացում, բուռն ինվազիայի դեպքում՝ ձկների զանգված. անկումներ։

Նկարագրություն
--------------

### Ախտորոշումը

Ախտորոշումը մաշկի քերուկներում ինֆուզորիաների մանրադիտակ հայտնաբերում։ 

### Բուժումը

Բուժումը ձմռանը լճակներում ձկների մշակում (ջրամբարում ստեղծում են կերակրի աղի 0,1–0,2%-անոց լուծույթ և ձկներին այնտեղ պահում 1–2 օր)։ Ջրի ջերմաստիճանի 1oC-ից ցածրի դեպքում աղի փոխարեն օգտագործում են մալաքիտային կանաչ, որը սառցանցքերով լցնում են լճակ, ստեղծելով 0,1–0,2 գ/մ3 կոնցենտրացիա, 4–5 ժ։ Մշակումը կատարում են օրու մեջ՝ 2 անգամ։ 

### Կանխարգելումը

Կանխարգելումը աղտոտված ձկների ու ջրի միջոցով հարուցիչներիներ սբերման կանխում։ Դրա համար ջրա մատակարարման ջրանցքներում և ջրհորդաններում տեղադրում են ցանցեր և 25–40 սմ հաստությամբ մանրախճավազային զտիչներ։ Անապահով լճակների դեզին վազացում՝ չհանգածկրով կամ քլորակրով։ Ձմեռնամուտից առաջ և գարնանը ձմեռանոցներից ձկնաորսի ժամանակ մշակում են հակամակաբուծ աղային կամ ամոնիակային լոգնոցներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |