recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Դիգորներ** (օսերեն՝ дыгур, дыгурæттæ; եզակի թիվ՝ дыгурон, դիգ.՝ *дигорæ*, *дигорæнттæ*; եզակի թիվ՝ *дигорон*), օսերի ազգագրական խումբ, որը խոսում է օսերենի դիգորյան բարբառով (լենինյան լեզվաբանական քաղաքականության շրջանակներում մինչև 1937 թվականը զարգանում էր որպես առանձին լեզու)։ Իրոնյան բարբառի կրողները շատ քիչ դեպքերում են տիրապետում դիգորյան խոսվածքին և առանց շփման փորձի վատ են այն հասկանում։ Իսկ դիգորները հակառակը՝ մեծ մասամբ հասկանում են իրոնյան խոսվածքը և մասամբ տիրապետում են նրա, քանի որ իրոնյան տարբերակը ավելի շատ է տարածված Օսիայում և խորհրդային տարիներին համարվում էր օսերի միակ գրական լեզուն, ինչի պատճառով էլ դասավանդվում էր դիգորական կրթական հաստատություններում։ Համաձայն 2002 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի 407 մարդ իրենց նշել են որպես դիգոր, 2010 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ 123 մարդ։ Սակայն, ենթադրաբար, դիգորերենի կրողների թիվը կազմում է մի քանի տասնյակ հազար մարդ։

Պատմություն
-----------

Մովսես Խորենացու Աշխարհացույցում ցեղանունների շարքում հանդիպվում է նաև *աշդիգոր* անվանումը, որը, ենթադրաբար, դիգորներին է վերաբերվում։ Այդ և այլ (հիմնականում լեզվաբանական) հիմունքների վրա ենթադրվում է, որ նախաօսերենում բարբառային տարբերությունը ծագել է վաղ շրջանում՝ մինչմոնղոլյան ժամանակներում։ Դիգորների մոտ պահպանվել են 15-րդ դարում Կովկաս արշաված Լենկթեմուրի մասին պատմությունները (Զադալեսկի նանա և Թեմուր Ալսաղ)

Դիգորները կազմում են Հյուսիսային Օսիայի արևմտյան մասում գտնվող Դիգորիայի (հանրապետության ժամանակակից Դիգորյան և Իրաֆյան շրջանները), ինչպես նաև Կաբարդա-Բալկարիայի մի քանի բնակավայրերի հիմնական մասը։

Բնակեցման տարածքները
--------------------

Դիգորները հիմնականում բնակվում են հետևյալ տարածքներում.

* Դիգորյան (բացառությամբ Կարման, Ֆալդոն և Նիկոլաևսկայա գյուղերը) և Իրաֆյան շրջաններ (բացառությամբ Սրեդնի Ուրուխ գյուղը)։
* Վինոգրադնոյե, Նովոօսետինսկայա, Չերնոյարսկայա գյուղեր (Մոզդոկի շրջան)
* ք. Բեսկան
* Օզրեկ գյուղ, Նալչիկ, Բաքսան (Կաբարդա-Բալկարիա)
* Մոսկվա
* Սանկտ Պետերբուրգ
* Փոյրազլու գյուղ (Թուրքիա)

Տես նաև
-------

* Օսեր
	+ Իրոններ
		- Կուդարներ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մ.Ի. Իսաև // Օսերենի դիգորյան բարբառը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 5-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 5.
2. ↑
3. ↑  Օսական ենթաազգանունների և դրանց ծագման տարբերակների ակնարկ
**Ռիբե** (դան․՝ Ribe), քաղաք Դանիայի հարավ-արևմուտքում։ Համարվոմ է երկրի հնագույն քաղաքներից մեկը։

Աշխարհագրություն
----------------

Ռիբե քաղաքը գտնվում է Դանիայի հարավ-արևմուտքում, Հյուսիսային ծովի ափին, Ռիբ Օ գետի մոտ։ Քաղաքը հանդիսանում է Հարավային Դանիայի մարզի Ռիբե նահանգի վարչական կենտրոնը։ Քաղաքի ընդհանուր մակերեսը 352 կմ² է։ Բնակչությունը կազմում է 8 210 մարդ (2009 թվականի դրությամբ)։ Ռիբեն հաբնդիսանում է մեծ կրոնական կենտրոն, նախկինում եպիսկոպոսական թեմի կենտրոն էր։ Ռիբեում պահպանվում է
XII դարի տաճար։

Պատմություն
-----------

Փողոց Ռիբեում
Շակենբորգի ամրոցը, որը հիմնադրել է Ռիբի եպիսկոպոսը
Ռիբեն համարվում է Դանիայի քաղաքներից ամենահինը։ Ըստ հնագիտական տվյալների, այն հիմնադրվել է ոչ ուշ, քան VIII դարում։ 860 թվականին Համբուրգի առաջին եպիսկոպոս Սուրբ Անսգարը, Յուտլանդիայի թագավոր Էրիկի թույլտվությամբ, այստեղ եկեղեցի է կառուցում։ Բնակչոթյան թիվն աստիճանաբար ավելանում է, քաղաքը տարածաշրջանի համար դարձնելով մեծ և հեղինակավոր։ Հաճախակի կրկնվող մեծ հրդեհները մեծ վնաս հասցրեցին Ռիբեին. 1176-ից մինչև 1402 թվականը քաղաքը հրդեհվել է 7 անգամ։ 1362 և 1512 թվականներին ջրհեղեղները ողողեցին Ռիբեն։ Մեծ զոհերն ու ավերված բնակավայրերը քաղաքը թաղեցին սգի մեջ։ Այնուամենայնիվ, XV-XVI դարերի վերջում Ռիբեում բնակվում էր 5000 մարդ, ինչը այն դարձնում էր Հյուսիսային Եվրոպայի խոշորագույն քաղաքներից մեկը։ Հետագայում Կոպենհագենը և Օդենսեն սկսեցին մեծ թափով վերելք ապրել, որն էլ պատճառ հանդիսացավ Ռիբեի հեղինակության անկման։ 1659 թվականի ժանտախտից մահացան բնակիչների շուրջ 1/3-ը։

Առանձնահատկություններ
---------------------

* Ռիբեում է ծնվել դանիացի գրող և գեղանկարիչ Կելլ Աբելը։
* Մահացել է դանիացի քահանա, դատական քարոզիչ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, հնագետ և պատմաբան Անդերս Սյորենսեն Վեդելը (1542—1616):

Գործընկեր քաղաքներ
------------------

Ռիբեի աշխարհագրական դիրքը
* Միացյալ Թագավորություն Իլի, Մեծ Բրիտանիա
* Ֆրանսիա Բալրուա, Ֆրանսիա
* Գերմանիա Ռատցեբուրգ, Գերմանիա
* Գերմանիա Գյոստրով, Գերմանիա
* Ավստրիա Կրեմս ան դեր Դոնաու, Ավստրիա
* Շվեդիա Ստրենգնես, Շվեդիա
* Նորվեգիա Լեյկանգեր, Նորվեգիա
* Չինաստանի Հանրապետություն Թայնան, Թայվան

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ribe Cathedral". ribe1300. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 25-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղոմներ
---------------

* Музей Викингов в Рибе Archived 2012-02-01 at the Wayback Machine.(ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119482334 · GND: 4076744-9 · LCCN: n79094641 · NKC: ge192246 · SUDOC: 027441741 · VIAF: 144235425 · WorldCat VIAF: 144235425 |

 |

 |
**Եկատերինայի փողոց** (ռուս.՝ Улица Екатерининская), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ի պատիվ Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերինա II-ի։

Պատմություն
-----------

Այս կարճ, մոտավորապես երեք հարյուր մետր երկարությամբ փողոցը կապում է Լենինի անվան առափնյա և Չեխովի փողոցները։ Այն ստեղծվել է 19-րդ դարի 80-ական թվականներին։ Փողոցում կառուցված առաջին տներից մեկն այն շենքն է, որտեղ այժմ տեղակայված է Պետական ֆիլհարմոնիայի Ղրիմի հարավային ափի վարչությունը։ Այս փողոցի թիվ 5 տանն ապրել է օպերային դերասան Ուսատովը, հետագայում` Ֆեոդոր Շալյապինի երգի առաջին և միակ ուսուցիչը։

Սկզբնապես փողոցը կոչվել է Եկատերինայի (կայսրուհի Եկատերինա II-ի պատվին), և քաղաքային դուման, ցանկանալով հավերժացնել թագուհու հիշատակը, Ղրիմի Ռուսաստանին միանալու 100-ամյակի կապակցությամբ (1883 թվականին), քննարկում էր փողոցի սկզբնամասում նրա մարմարե կիսանդրին կառուցելու հարցը։ Սակայն կիսանդրին այդպես էլ չտեղադրվեց։

Խորհրդային տարիներին (1922 թվականից) փողոցը կոչվել է հեղափոխական իրադարձությունների մասնակից, ՌԽՖՍՀ կրթության կոմիսարի տեղակալ Լիտկենսի անունով, որը «Օրեանդա» առողջարանում հանգստի ժամանակ զոհվել էր լեռներում։

Անտոն Չեխովի անվան քաղաքային թատրոնի շենքը
Եկատերինայի փողոցը 19-րդ դարի 80-90-ական թվականների Յալթայի կառուցապատման օրինակ է։ Այսօր էլ այնտեղ տիրում է հարմարավետ համաչափություն, որը ստեղծել են ճարտարապետներ Ն. Գ. Կրասնովը, Գ. Ֆ. Շրեյբերը, Պ. Կ. Տերեբենևը, Ն. Գ. Տարասովը և այլ վարպետներ։

Նշանակալի շենքեր և շինություններ
--------------------------------

* **Եկատերինայի փողոց, տուն 3`** կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տունը
* **Եկատերինայի փողոց, տուն 8`** ուկրաինացի բանաստեղծուհի Լեսյա Ուկրաինկայի թանգարանը, որի առջև տեղադրված է նրա հուշարձանը
* **Եկատերինայի փողոց, տուն 13`** Անտոն Չեխովի անվան քաղաքային թատրոն, որը կառուցվել է 1896 թվականին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2 3  "Екатерининская, улица".
3. 1 2 3  "Екатерининская улица. Ялта. Архитектурно-исторический очерк". Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 23-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 13.
**Ռամիզ Էյյուբ օղլի Կուլիև** (ադրբ.՝ Ramiz Əyyub oğlu Quliyev, ապրիլի 30, 1947(1947-04-30), Ակնա, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի երաժիշտ, թառահար, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988);

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1947 թվականի ապրիլի 30-ին Աղդամում։ 1954 թվականին ընդունվել է Աղդամի 7-ամյա երաժշտական դպրոց։ 1960 թվականին ընդունվել է Ուզեիր Հաջիբեկովի անվան Աղդամի միջնակարգ դպրոցը։ 1964-1969 թվականներին սովորել է Ուզեիր Հաջիբեկովի անվան Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայում `թառի և դիրիժորական մասնագիտությունների գծով։

Գործունեություն
---------------

Նա մասնակցել է բազմաթիվ մրցույթների և փառատոների ՝«Շուր» ժողովրդական գործիքների համույթի կազմի մեջ։ 1961 թվականին մասնակցել է Մոսկվայում կայացած «Ազգային տնտեսական նվաճումների ցուցահանդես»-ին և պարգևատրվել մեդալներով և պատվոգրերով։ Եղել է Աբդուռահիմ Հախվերդովի անվան Աղդամի դրամատիկական թատրոնի երաժշտության բաժնի տնօրենը։

Աշխատել է որպես ուսուցիչ, ավագ դասախոս, դոցենտ, պրոֆեսոր 1963-1964 թվականներին Աղդամի թիվ 1, 1965-1974 թվականներին թիվ 1 և 20 երաժշտական դպրոցներում և 1974 թվականից մինչև 1992 թվականը ՝Ու.Հաջիբեկովի անվան Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի ժողովրդական գործիքների բաժնում։ 1964-1994 թվականներին եղել է Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայի և Պետական համերգների միության մենակատար։

1981 և 1984 թվականներին ընտրվել է XVIII և XIX գումարումների Նասիմիի շրջանի ժողովրդական պատգամավորների խորհրդ։

Կոչումներ ու պարգևներ
---------------------

* Ադրբեջանական ԽՍՀ Համամիութենական Լենինյան Կոմերիտմիության Մրցանակներ-1978
* Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ-1982
* Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ-1988
* «Փառք» օրդեն-2007
* «Պատվո» շքանշան-2017

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ռամիզ Կուլիև". Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Ռամիզ Էյյուբ օկլի Կուլիև
3. ↑  «Պատվո» շքանշան
**Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Դպրոցը հիմնադրվել է 1951 թվականին Ամիրյան 9 հասցեում։ Դպրոցի տեղում եղել է երկինք հառնող սյուներով մի խորան։ 1955 թվականին անվանակոչվել է հայ գրող Եղիշե Չարենցի անունով։ Հանրապետությունում առաջին դպրոցն է, որ 1961 թվականին ստացավ անգլերենի խորացված ուսուցման թույլտվություն։

Դպրոցն ունի իր ավանդույթները. Եղիշե Չարենցի ծննդյան և մահվան օրերի, հայ և օտարազգի մեծանուն բանաստեղծների և գրողների, պատմական և մշակութային գործիչների հոբելյանների նշումը, առաջին դասարանցիների երդման արարողությունը Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանում, շեքսպիրյան և սարյանական օրեր, բաց դասեր։ Հանդիսավոր նշվել է դպրոցի 50, 55 և 60-ամյակները։

1998 թվականից դպրոցը հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դպրոցների ասոցիացիայի անդամ։ 1999 թվականին Տորոնտոյի ՀՕՄ-ի Ամենօրյա և ԱՄՆ-ի Ֆերհայան վարժարաննեի հետ դարձել է քույր-դպրոց։ Բարեկամական կապեր են հաստատվել Շոտլանդիայի հետ։

1957 թվականին դպրոցի բակում տեղադրվել է Եղիշե Չարենցի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Ղուկաս Չուբարյան)։

Եղիշե Չարենցի կիսանդրի (Երևան)

Դպրոցի տնօրեններ
----------------

Ս. Օհանյան, Վ. Հասրաթյան, Հ. Չուխաջյան, Ադելաիդա Ղազարյան, Անահիտ Խեչումյան, 
Մարգարիտա Սարգսյան (2022-ից)

Շրջանավարտներ
-------------

* Ասատուր Սարյան
* Արմեն Հայրապետյան
* Գագիկ Շմավոնյան
* Գոհար Գալստյան
* Լևոն Մկրտչյան
* Խորեն Լևոնյան
* Մայրանուշ Գրիգորյան
* Սերվետ Պողոսյան
* Ջուլիետա Բաբայան
* Ռուբեն Գասպարյան
* Սարգիս Խալաֆյան
* Սուսաննա Բաղդասարյան

Տես նաև
-------

Եղիշե Չարենցի կիսանդրի (Երևան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց". Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 2.
**Եղիսաբեթ Խաչատուրի Ախաշյան** (սեպտեմբերի 15, 1868(1868-09-15), Ստավրոպոլ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 19, 1951(1951-01-19), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի։

Գործունեություն
---------------

Եղիսաբեթ Ախաշյանը ծնվել է Ստավրոպոլում։

1885 թվականից խաղացել է Նոր Նախիջևանի թատրոնում, 1889-1891 թվականներին Մոսկվայում, 1889-1891 թվականներին Մոսկվայում աշակերտել է Ա. Յուժին-Սումբատովին, հետևել Փոքր թատրոնի ներկայացումներին։ 1892-1898 թվականներին խաղացել է Թիֆլիսում, Անդրկովկասում և Հյուսիսային Կովկասում (Հովհաննես Աբելյանի խմբերում), 1908 թվականին՝ Բաքվում։

Ախաշյանին բնորոշ են եղել կերպարի ներքին ապրումները դրսևորելու մեծ տաղանդը, մշակված առոգանությունը, հարուստ տեխնիկան։

Դերեր
-----

* Անանի՝ Գ. Սունդուկյանի «Էլի մեկ զոհ»
* Կրուչինինա՝ Ա. Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»
* Լեդի Միլֆորդ՝ Ֆ. Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* Մադլեն՝ Ռ. Դոնչետտիի «Զավակ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
2. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Եղիսաբեթ Ախաշյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 24-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 15.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |

 |
**Ռիադ Մուհամմեդ Շահրուր**, (Հունվար 22, 1935-Մայիս 15, 2014), համարվում է նշանավոր հին դերասաններից մեկը։ Ունի չորս որդի՝ Աաթեֆ, Ահմադ, Մուհամմեդ Մանսուր, Սամար։ 1955 թվականին հիմնադրել է առաջին թատերական խումբը և նրա պիեսները ցուցադրվել են արաբական հին տներում։ Ազգային թատրոնի անդամներից էր և Դամասկոսի արվեստագետների միության հիմնադիրներից մեկը։ 1999 թվականին մասնակցել է «Դունիա Ասաադ Սաաիդ» սերիային, 2001 թվականին «Կյանքի հնարավորությունը» և «Լույսի բծերը» սերյաներին, 2002 թվականին «Ճաշակի պակասությունը և գերակշռության առատությունը» սերիային։ Նրա ամենակարևոր գործերից են՝ «Հինգ աստղանի ընտանիքը», որտեղ նա մասնկացություն է ունեցել կարող արվեստագետ Սամյա Ալ-Ժազաիրիյի, Ամալ Աարաֆեյի և Անդրեյ Սքաֆի հետ։ Նաև նրա կարևոր գործերից են՝ «Ալ-Դաղրի» և «Գլխավոր տնօրենի օրագիրը» սերիաները։

Մահը
----

Ռիադ Շահրուրը մահացել է 2014 թվականի Մայիսի 15-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "السوري رياض شحرور في ذمة الله". *Official Website*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ ապրիլի 21-ին. Retrieved 16 مايو 2014.
**Եզդի ժողովրդի անմեղ զոհերի հուշարձան-կոթող**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգու 3-րդ հատվածում (Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տան այգի), Նալբանդյան-Իսահակյան փողոցներով պարփակված տարածքում։ Տեղադրվել է 2015 թվականին։ Հուշարձան-կոթողը կառուցվել է «Միդիա-Շանգալ» Եզդիների Ազգային Միավորում Հասարակական Կազմակերպության նախագահ Ամո Շարոյանի և Երևանի քաղաքապետարանի նախաձեռնությամբ։

Հեղինակ
-------

* Ճարտարապետ՝ Ասլան Մխիթարյան

Տվյալներ
--------

Բացման արարողությունից առաջ
Հուշարձանի բարձրությունը մոտ 4 մետր է։ Պատվանդանին հայերեն և եզդիերեն գրված է. «Եզդի ժողովրդի 1915 թվականի անմեղ զոհերի հիշատակին»։ Սա եզդիների անմեղ զոհերին նվիրված առաջին հուշարձանն է աշխարհում։ Հուշակոթողը նվիրված է 20-րդ դարի սկզբին օսմանյան Թուրքիայում եզդի ժողովրդի անմեղ զոհերի հիշատակին։ Հուշակոթողն ունի նաև աղբյուր՝ ի հիշատակ Հյուսիսային Իրաքում եզդիների դեմ իրականացված ցեղասպանության զոհերի։

Պատմություն
-----------

Էսքիզը քննարկվել և հավանության է արժանացել Երևանի քաղաքապետին կից քաղաքաշինական խորհրդի գեղարվեստի հանձնաժողովի կողմից։ Հուշարձանը կառուցվել է բարերար Ռաշիդ Շամոյանի աջակցությամբ։

Բացման արարողությունը տեղի ունեցավ 2015 թվականի ապրիլի 21-ին։ Ներկա էին Հայաստանի և աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանած եզդիներ, պաշտոնական անձինք՝ ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ, կառավարության անդամներ, դիվանագետներ, գրականության, արվեստի գործիչներ, պատմաբաններ։ Ելույթ ունեցան ՀՀ Ազգային ժողովի փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը, Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Հայկ Դեմոյանը, Հայաստանում Լեհաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Եժի Նովակովսկին, եզդի ժողովրդի համաշխարհային օգնության ֆոնդի ղեկավար Լուսյա Ուսոյանը, Ջամալե Չատոն (Ռուսաստան), Շանգալից Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի արարողություններին մասնակցելու եկած պատվիրակության ներկայացուցիչներ, ՀՀ ԱԺ պատգամավորներ և այլք։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Նոր հուշակոթողներ Երևանում". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Եզդի ժողովրդի անմեղ զոհերին նվիրված առաջին հուշարձանը կբացվի Երևանում
3. 1 2 3  Հարգանքի տուրք եզդի ժողովրդի զոհերի հիշատակին(չաշխատող հղում)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Եզդի ժողովրդի անմեղ զոհերի հուշարձան-կոթող (Երևան)** կատեգորիայում։ |
| **՞**Դյուբրեյլոզավր |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Dubreuillosaurus
(Allain, 2002) |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


Դյուբրեյլոզավրերի գանգը
**Դյուբրեյլոզավր** (լատին․՝ Dubreuillosaurus), Մեգալոզավրերի ընտանիքի մսակեր մողեսանման դինոզավր։ Դինոզավրը իր անվանումը ստացել է 2002 թվականին։

Լրացուցիչ ուսումնասիրությունները, որոնք տարվում են դինոզավրերի մասին վերջնական հավաստրի տեղեկություններ ստանալու համար, ցույց են տվել, որ դյուբրեյլոզավրերի ամենամոտ ազգական դինոզավրը դա նույն ընտանիքի մսակեր դինոզավրերից էուստրեպտոլոնդիլն է (լատին․՝ Eustreptospondylus oxoniensis)։

Դյուբրելյոլազվրերին բնորոշ է կարճ մռութը և երկար պոչը։ Այս դինոզավրերը ունի չնչին տարբերություններ համեմատած նույն ընտանիքի մեկ այլ դինոզավրի։

Ապրել են հիմնականում ծովափնյա հատվածներում և խոնավ վայրերում։ Սնվել են զանազան ձկներով և այլ խոշոր և միջին չափերի ծովային կենդանիներով։

Այս տեսակի դինոզավրերը հայտնաբերվել են 1994 թվականին, սակայնիր անվանումը ստացել է 2002 թվականին։ Դյուբրեյլոզավրերի պատմական մնացորդները գտնվեն են ներկայիս Ֆրանսիայի տարածքից։

Որոշ եվրոպացի հնագետների գնահատմամբ, այս դինոզավրերը ունեցել են մոտ 9 մետր երկարությամբ հասակ։ Այս դինոզավրերը կշռել են մոտ 1.5 տոննա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Dubreuillosaurus valesdunensis — Palaeocritti — a guide to prehistoric animals". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Дюбрейлозавр на сайте NHM
3. ↑  "Dubreuillosaurus — About.com Dinosaurs". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777308664 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պատկանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Եղիսաբեթ Հովհաննեսի Պատկանյան** (մարտի 6, 1862(1862-03-06), Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 4, 1942(1942-03-04), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Եղիսաբեթ Պատկանյանը ծնվել է Թիֆլիսում գեղանկարիչ Հովհաննես Պատկանյանի ընտանիքում։ Եղիսաբեթի առաջին ուսուցիչը եղել է հայրը։ 1880-ական թվականներին սովորել է Պետերբուրգի Ալեքսանդրյան իգական ուսումնարանում։ Հոր հետ նկարազարդել է Վարշավայի և Գորու հայկական եկեղեցիները։ 1900 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիան։ Դասավանդել է գեղանկարչություն։ Հետագայում տեղափոխվել է Թիֆլիս և դասավանդել հայկական և ռուսական դպրոցներում։

Ստեղծագործել է դիմանկարի և նատյուրմորտի ժանրերում, ձևավորել է գրքեր։ Հայտնի են նրա «Վարդեր» (1914), «Արագածը Լենինականից», «Շուշան Աթաբեկյանի դիմանկարը», «Եֆիմյա Կագրամանի Պատկանյանի դիմանկարը», «Նադեժդա Թոմասի (Թոմասյան) դիմանկարը», «Հայկական տառեր» (1899, Թիֆլիս, գրաֆիկա) և այլ կտավներ։

Ստեղծագործություններից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Եղիսաբեթ Պատկանյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2021 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 14.
2. ↑  Եղիսաբեթ Պատկանյանի գործերից ՀԱՊ կայքում
**Ջորջ Գազազյան** (արաբ․՝ جـورج كازازيان‎‎, 1953), եգիպտահայ կոմպոզիտոր, երգիչ և ուդահար։ 2010 թվականի մայիսի դրությամբ նա թողարկել էր մեկ տասնյակ ալբոմ։

Կենսագրություն
--------------

Ջորջ Գազազյանը ծնվել է Կահիրեում՝ Հայոց ցեղասպանությունից փրկված հայերի ընտանիքում։ Նա հիմնականում աշխատել է Եգիպտոսում։ Այն երաժիշտները, որոնց հետ նա աշխատում է, սովորաբար նույնպես եգիպտացիներ են։ Նրա երաժշտությունը չի համապատասխանում հաստատված ժանրային որևէ լեյբլի, բայց իր ալբոմներից մեկում նա այն անվանել է «Եգիպտական ջազ»՝ երաժշտական բազմազանություն ունեցող լեյբլ։ Չնայած արաբական թախտի (համույթի տեսակ է) բավականաչափ էսթետիկական գեղագիտությանը, նրա երաժշտությունն ավելի շատ գրավիչ է Եվրոպայում, քան արաբական աշխարհում, որի վկայությունն է այսօր նրա ներկայությունն ու բացակայությունը համացանցում։

Ջորջ Գազազյանը սկսել է որպես երգիչ, նաև նվագել է կիթառ։ Այնուհետև փորձել է ուդ նվագել, փորձը հաջող է եղել, և նա ճանաչում է ձեռք բերել որպես ուդահար։

Ջորջ Գազազյանի որդին՝ Տիգրան Գազազյանը, նույնպես կոմպոզիտոր է, ուդահար և բազմագործիքային կատարող։ Ջորջ և Տիգրան Գազազյանները համագործակցում են իրենց համատեղ ստեղծած «Նուռ» նախագծի շնորհիվ. 2017 թվականին նրանք ելույթ են ունեցել Կահիրեի (Եգիպտոս) օպերային թատրոնում, իսկ 2016 թվականին՝ Երևանում (Հայաստան)։

Ալբոմներ
--------

* *Sabil* (1991)
* *Sagate* (1997)
* *Sajaya* (1997)
* *Nil Sangit* (1999)
* *Suite "al Ganûb"* (1999, 3-CD set)
* *Monaga* (2001)
* *Azraq* (2002)
* *Dayra Jazz* (2002)
* *Neel Dhun* (2008)
* *Zafir* (2008)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Brief biographical info provided by the publisher of a number of Georges Kazazian's records in France: Al Sur Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
3. 1 2 3 4  "Ուդի և ակորդեոնի դուետը նվաճեց հայ հանդիսատեսի սիրտը - 21.04.2016, Sputnik Արմենիա". *webcache.googleusercontent.com*. Retrieved 2022 թ․ հունիսի 23.
4. ↑  "Ahram Hebdo - les favoris de l'Hebdo". Արխիվացված է the original 2022 թ․ հունվարի 11-ին. Retrieved 2022 թ․ հունիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համառոտ կենսագրական տեղեկություններ և ձայնի կարճ նմուշներ՝ առցանց տրամադրված նրա երկու ալբոմների համահրատարակիչի կողմից՝ Tanz-Raum Archived 2017-07-29 at the Wayback Machine.
* Ջորջ Գազազյանի կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13983512w · ISNI: 0000000359953343 · SUDOC: 129653691 · VIAF: 224106666 · WorldCat VIAF: 224106666 |

 |
**Ջուգու** (ֆր.՝ Djougou), խոշորագույն քաղաք Բենինի հյուսիս-արևմուտքում։ Դոնգա դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։ Տոգոյի սահմանից տեղակայված է ոչ շատ հեռու։ Ծովի մակարդակից բարձր է 430 մ։ Կարևոր առևտրական և տրանսպորտային կենտրոն է։

Քաղաքային շրջանը զբաղեցնում է 3966 կմ² տարածք։ Ըստ 2002 թվականի տվյալների այնտեղ կա 181 895 բնակիչ։ 2012 թվականի գնահատման տվյալներով բնակչութունը կազմում է 237 040 մարդ։ Հիմնական էթնիկական խումբը դենդին է, բակվում են նաև ֆուլբեները, յորուբաները, բարիբաները և ֆոները։ Բնակչության հիմնական մասը հետևում են իսլամին, բնակվում են նաև կաթոլիկների նշանակալի մասը։

Քույր քաղաքներ
--------------

* ՖրանսիաԷվրյո, Ֆրանսիա

Հայտնի բնակիչ
-------------

* Ժան Պլիյան (1931—2015), բենինական գրող, պոետ, դրամատուրգ, հրապարակախոս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Djougou, Benin Page" (in անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 1.
2. ↑  "Djougou". Atlas Monographique des Communes du Benin. Արխիվացված է the original 2008 թ․ հունիսի 22-ին. Retrieved 2010 թ․ հունիսի 25.
3. ↑  "Communes of Benin". Statoids. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 30-ին.
4. ↑  "World Gazetteer". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 11-ին.
Եռակողմ ֆուտբոլի դաշտը։
**Եռակողմ ֆուտբոլ**, ֆուտբոլի խաղի տեսակ է, որի ժամանակ նույն դաշտում միաժամանակ խաղում են երեք թիմ։ Խաղի նպատակն է գրավել հակառակորդի դարպասը, միաժամանակ աշխատելով անառիկ պահել սեփականը։

Եռակողմ ֆուտբոլի դաշտը հավասարակողմ վեցանկյուն է, երեք դարպասներով, որոնք տեղադրված են յուրաքանչյուր հաջորդ կողմին։ Խաղում են մեկ գնդակով։ Խաղի տևողությունը երեք խաղակես է՝ յուրաքանչյուրը 12 րոպե։ Հաղթում է այն թիմը, որն ամենաքիչ գնդակներն է բաց թողել։

Պատմություն
-----------

Եռակողմ ֆուտբոլի խաղ Ավստրիայում
Եռակողմ ֆուտբոլի գաղափարի հեղինակն է դանիացի աբստրակցիոնիստ-նկարիչ Այսգեր Յորնը։ Նա փորձում էր զարգացնել և հարստացնել իրադրության տեսությունը, և ֆուտբոլի այս տեսակը ստեղծվել է որպես տեսական նախագիծ։ Ըստ հեղինակի, խաղի առավելությունը փիլիսոփայական տեսակետից նրանում դրամատիզմի բացակայությունն է։ Կարծիք կա, որ եռակողմ ֆուտբոլը նպաստում է տարբեր խմբերի համատեղ աշխատանքին և շփմանը։

Եռակողմ ֆուտբոլի առաջին պաշտոնական խաղը կայացել է 1993 թվականին Գլազգոյում։ Այն կազմակերպել էր Լոնդոնի հոգեբանա-աշխարհագրական ասոցիացիան։ Խաղին մասնակցել է սկանդալային գրող Ստյուարտ Հոումը։

Խաղի տարածումը
--------------

Խաղը ժողովրդականություն է ստացել Ավստրիայում, Անգլիայում, Լեհաստանում, Սերբիայում, Շոտլանդիայում, Բելառուսում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* sports.ru, Ֆուտբոլի տարօրինակ տեսակներ
* 3G ֆուտբոլ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Правила игры в Трёхсторонний футбол" (PDF). Արխիվացված (PDF) from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 14. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 14.
2. ↑  "It's a Game of Three Halves" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2012 թ․ օգոստոսի 14-ին. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 19. Ուայթչեփըլ պատկերասրահի բուկլետը (անգլ.)
Ջորջթաունյան տղաների խմբակային լուսանկար
**Ջորջթաունյան տղաներ**, Կանադայի կողմից իրականացված մարդասիրական առաջին միջազգային միջոցառումը, որ կազմակերպվել է Կանադայի հայկական նպաստամատույց ընկերակցության (Armenian Relief Association of Canada) ջանքերով։ Հայոց ցեղասպանության տուժածներին ուղղված մարդասիրական օգնության շրջանակներում Կանադա են տեղափոխվում հայ որբեր։ Առաջին 50 տղաները Կանադա են ժամանում 1923 թվականին։ Հաջորդ տարի Կանադա են հասնում ևս 40 որբեր։ 1928 թ. բոլոր 109 տղաները տեղափոխվում են Ջորջթաուն քաղաք և հետագայում այդ քաղաքի անվամբ կոչվում *Ջորջթաունյան տղաներ*։

Հայ տղաները բնակվում, աշխատում ու կրթություն են ստանում Ջորջթաունի մետ գտնվող մի ագարակում։ Նրանք սովորում են վարել ագարակի գործերը։ այս ընթացքում նրանց մեծապես աջակցում է կանադահայ գործարար Արիս Ալեքսանյանը։ Վերջինիս օգնությամբ տղաները սկսում են *Արարատ* լրագրի հրատարակությունը։ Լրագիրը գրվում և հրատարակվում էր տղաների ջանքերով և նպաստում էր նրանց անգլերենի զարգացմանը։ Մինչ 1927 թվականը 91 տղաներ տեղավորվում են Օնտարիոյի տարբեր ագարակներում։ 1929 թ. այն ագարակը, որտեղ նախապես տեղավորվել էին տղաները, վերանվանվում է *Cedarvale* դպրոց աղջիկների համար։ Ներկայումս այն նույնանաուն այգու մաս է կազմում։ 2010 թվականի հունիսի 26-ին այգում տեղադրվել է հուշատախտակ (Ontario Provincial Plaque)՝ ի հիշատակ այդտեղ ապրած հայ տղաների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Կանադայում Հայաստանի դեսպանատուն". Արխիվացված է the original 2009 թ․ սեպտեմբերի 1-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  The Globe And Mail, Feb 28, 1923, Editorial, "Shall We Let Them Die"
3. ↑  Apramian, Jack (1976). "The Georgetown Boys". Winona: Georgetown Boy's Association.
4. ↑  Apramian, Jack. "The Georgetown Boys by Jack Apramian Edited and revised with introduction by Lorne Shirinian (2009)"
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը (այլ կիրառումներ)
**«Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը»** (վրաց.՝ მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი), Նոդար Դումբաձեի վեպը՝ տպագրված 1960 թվականին վրացերենով։

1964 թվականին Թբիլիսիի «Լիտերատուրա դա խելովնեբա» հրատարակչությունում հրատարակվել է ռուսերեն թարգմանությունը՝ արված Զուրաբ Ախվլեդիանիի կողմից, որից հետո վեպը ոչ միայն Վրաստանում է մեծ ճանաչում ստացել, այլև ողջ ԽՍՀՄ-ում։ 1966 թվականին Դումբաձեն ստացել է Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակը «Ես տեսնում եմ արևը» և «Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը» ստեղծագործությունների համար։

Սյուժե
------

Վեպը պատմում է Զուրիկոյի՝ վրացական գյուղի մի տղայի կյանքի մասին։ Գործողությունները տեղի են ունենում նախապատերազմական Վրաստանում, որտեղ Զուրիկոն սովորում է դպրոցում, առաջին անգամ սիրահարվում է, ապա պատերազմ է ճանապարհում համագյուղացիներին և Հաղթանակի է հանդիպում։ Զուրիկոն ավարտում է դպրոցը և մեկնում սովորելու Թբիլիսի, սակայն ուսումն ավարտելուց հետո կրկին վերադառնում է իր գյուղը՝ առաջին սիրո և ընկերների մոտ։

Կերպարներ
---------

* **Զուրիկո**
* **Օլգա տատիկ**
* **Իլիկո**
* **Իլարիոն**
* **Մերի**
* **Ցիրա**
* **Կուկուրի**
* **Անտիպ**

Վերամշակումներ
--------------

1963 թվականին վեպի հիման վրա ռեժիսոր Թենգիզ Աբուլաձեն նկարահանում է «Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը» ֆիլմը «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում։

Վեպի հիման վրա ներկայացումներ են բեմադրվել, մասնավորապես՝ Մոսսովետի անվան թատրոնում, որտեղ Իլիկոյի դերը խաղացել է Սերգեյ Յուրսկին և Ալեքսանդր Լենկովը, իսկ տատիկի դերը՝ Օլգա Օստրոումովան։ Ստեղծագործության հիման վրա ներկայացում է բեմադրվել նաև Մոսկովյան ՏՅՈՒԶ-ում, որտեղ տատիկի դերը կատարում էր Լիա Ախեջակովան (1973 թվականին)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лауреаты премий Ленинского комсомола Archived 2016-04-09 at the Wayback Machine. «Огонёк» 22 мая 1966, стр 26
2. ↑  Мировая история. Хроника человечества. XX век. (Школьная энциклопедия) Книга 2. Стр. 68 — Олма-Пресс, 2004 г.
3. 1 2  Մոսսովետի անվան թատրոն. Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը
4. ↑  "Сергей Юрский отмечает свой 80-летний юбилей". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Лия Ахеджакова – стойкий оловянный солдатик — Театрал
Դոնավիա
**Դոնավիա**, ռուսական ավիաընկերություն, որը «Աերոֆլոտ» ազգային ավիափոխադրողի 100% դուստր ձեռնարկությունն էր։ Ներքին և միջազգային թռիչքներ է իրականացրել Ռուսաստանի հարավային քաղաքներից, ինչպիսիք են Դոնի Ռոստովը, Կրասնոդարը և այլն ՝ «Աերոֆլոտ» անվանմամբ։ Ներկայումս այն դադարեցրել է իր գործունեությունը. օդային օպերատորի վկայականը հետ է կանչվել։

Aeroflot Don

Պատմություն
-----------

Դոնավիա ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1925 թվականի հունիսի 15-ին։ Պատերազմից առաջ հիմնականում թռիչքներ էին իրականացնում դեպի՝ Մոսկվա, Թիֆլիս, Բաքու և Խարկով։ Երբ եկան նոր օդանավեր, ավիաընկերությունը չվերթների թիվը ավելացրեց թռչելով դեպի՝ Օրյոլ, Մին Վոդի։

1981 թվականից ավիաընկերությունը սկսեց իրականացնել կանոնավոր չվերթներ արտասահմանում։ Սոչիից Բուդապեշտ, Պրահա։ Ավելի ուշ բացվեցին շատ թռիչքներ Մերձավոր Արևելքում և Արևմտյան Եվրոպայում։

Տուրիզմ
-------

Դոնավիան իրականացնում է կանոնավոր չվերթներ Ռուսաստանում։
2013 թվականին Դոնավիան տեղափոխել է 1,353,600 ուղևոր, հասցրել 2312,6 տոննա բեռ և փոստ։
Դոնավիան իրականացրել է կանոնավոր չվերթներ հետևյալ քաղաքներում՝
Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ, Սոչի, Դոնի Ռոստով, Ստավրոպոլ Երևան, Իստանբուլ, Եկատերինբուրգ, Օմսկ, Կրասնոդար, Տաշքենդ, Թել Ավիվ։

Չվերթ
-----

Ավիաընկերության չվերթը կազմել է 10 օդանավ՝ Airbus A319:

| Լուսանկար | Ինքնաթիռ | Գումար | Գրանցման համարը |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Airbus A319-100 | 10 | 1. VP-BBU 2. VP-BBT 3. VP-BIS 4. VP-BIV 5. VP-BNJ
6. VP-BNB 7. VP-BNN 8. VP-BQK 9. VP-BWG 10. VP-BWJ |

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Самолетный парк". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 11.
2. ↑  "В Донавиа прибыл десятый Airbus". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 15-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 11.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ավիաընկերության պաշտոնական կայք
* Ավիաընկերության ինքնաթիռները Archived 2021-02-28 at the Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Դիմորֆոտեկա նարնջագույն** |
| Դիմորֆոտեկա նարնջագույնԴիմորֆոտեկա նարնջագույն |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Աստղածաղկայիններ (Asteroideae) |
| **Տրիբա** | *Calenduleae* |
| **Ցեղ** | Դիմորֆոտեկա *(Dimorphotheca)* |
| **Տեսակ** | **Դիմորֆոտեկա նարնջագույն** *(D. sinuata)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Dimorphotheca sinuata***DC. |

**Դիմորֆոտեկա նարնջագույն**, աստղածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա ծաղկաբույս, որը մեր պայմաններում օգտագործվում է որպես միամյա։ Ողղաձիգ, խիտ ճյուղավորված թուփ է՝ մինչև 30 սմ բարձրությամբ։

Նկարագրություն
--------------

Ծաղկաբույլը հիշեցնում է երիցուկ իր ոսկենարնջագույն լեզվակավոր խոշոր ծաղիկներով, որոնց տրամագիծը հասնում է 6-7 սմ-ի։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, ցանքից 70-90 օր հետո։ Ծաղկագլխիկը սովորաբար դեղին է կամ նարնջագույն՝ մանուշակագույն նշաններով։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, սակայն լավ է աճում ավազակավային փուխր, ստրուկտուրային հողերում։ Լուսասեր է, լավ է ծաղկում միայն առատ լուսավորության պայմաններում, ծաղկաբույլերը բացվում են միայն պարզ, արևոտ օրերին, իսկ գիշերը ամպամած եղանակին փակվում են։

Սերմերը ցանում են բաց գրունտում ապրիլի վերջին կամ մայիսի սկզբներին։ Ծիլերը խոշորանալուց հետո անհրաժեշտ է նոսրացնել՝ թողնելով բույսը բույսից 20 սմ հեռավորության վրա։

Օգտագործում
-----------

Լայնորեն կարելի է օգտագործել ծաղկային բոլոր տեսակի ձևավորումներում՝ ծաղկամարգերում, ծաղկաթմբերում, միքսբորդերներում, մավրիտանական սիզախոտերում, ինչպես նաև կտրած ծաղիկներ ստանալու համար։

Տարածվածություն
---------------

Դիմորֆոտեկա նարնջագույնը աճում է Հարավային Ամերիկայի արևելքում և Նամիբիայում՝ ավազոտ անապատներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Flora of North America, *Dimorphotheca sinuata* de Candolle in A. P. de Candolle and A. L. P. P. de Candolle, Prodr. 6: 72. 1838.
2. ↑  Gibbs Russell, G. E. W. G. M. Welman, E. Retief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. Van Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Memoirs of the Botanical Survey of South Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
3. ↑  Լ․ Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987
4. ↑  "Plantzafrica: *Dimorphotheca sinuata*". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունվարի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 8.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777799721 |

 |
**Դոնի Ռոստովի հայկական գերեզմանոց**, պաշտոնապես կոչվում է Պրոլետարական գերեզմանոց (Пролетарское кладбище), գերեզմանատուն, որը գտնվում է Դոնի Ռոստով քաղաքի Պրոլետարական շրջանում։

Պատմությունը
------------

Գերեզմանատունը հիմնադրվել է 1749 թվականին և ի սկզբանե անվանվել հայկական։ Այն ունի 14 հեկտար տարածություն, որի կենտրոնական ծառուղիները, որոնք սկիզբ են առնում հարավային և արևմտյան դարպասներից, տանում են դեպի Սուրբ Կարապետ եկեղեցի։ Այն կառուցվել է 1875 թվականին և մինչ օրս Դոնի Ռոստովում պահպանված հայկական միակ հինավուրց տաճարն է։ Եկեղեցու մոտ թաղված է հայազգի բարերար Ակուլինա Ալաջալովան, ում միջոցներով էլ կառուցվել է այն։

Երկար տարիներ գերեզմանոցի պահպանությունը եղել է բարձիթողի վիճակում և բազմիցս նկատվել են վանդալիզմի երևույթներ։ Ներկայումս իրականացվում են պահպանված հուշարձանների վերականգնողական աշխատանքներ և կարգի է բերվում գերեզմանոցի ողջ տարածքը։

Գերեզմանատանը գտնվում է նաև Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զոհվածների եղբայրական գերեզմանոցը և կանգնեցված է նրանց հիշատակն անմահացնող հուշարձան։ Հետաքրքիր է նաև այն, որ հայկական գերեզմանոցի շատ հուշարձաններ իտալացի հայտնի քանդակագործ Սելվեստր Անտոնիո Տոնիտտոյի ձեռքի գործն են, ով ապրել է Դոնի Ռոստովում և ուներ տապանաքարերի պատրաստման արհեստանոց։

Հայկական գերեզմանոցում թաղված են հայ և այլազգի շատ հայտնի մարդիկ` նկարիչներ, բանաստեղծներ, գրողներ, երաժիշտներ, գիտնականներ, հասարակական գործիչներ և այլք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Армянское кладбище (Ростов-на-Дону)
2. 1 2  "На армянском кладбище в Ростове необходимо навести порядок". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունվարի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Братская могила воинов ВОВ - Ростов-на-Дону, Армянское кладбище
**Եկատերինա Տիմոֆեևնա Վաշչուկ** (ռուս.՝ Екатерина Тимофеевна Ващук, հունվարի 20, 1947(1947-01-20), Verben, Դեմիդովկայի շրջան, Ռովնոյի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի քաղաքական գործիչ։ Ուկրաինայի Ժողովրդական կուսակցության անդամ 1996 թվականից, կուսակցության ղեկավարը 1997-1999 թվականներին։ Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի 2-4, 6 և 7 գումարումների ժողովրդական դեպուտատ։ Ուկրաինայի 
ԳԱԱ պատվավոր անդամ (2001)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Լուցկի մանկավարժական ինստիտուտը (1969-1974, պատմության ուսուցիչ) և Լվովի ագրարային համալսարանը (1998-2001, տնտեսագետ)։

1979-1994 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ-ի XXV համագումարի անվան կոլտնտեսության ղեկավար (1990 թվականից՝ «Կոլոս» ագրոֆիրմա)։

1994 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ուկրաինայի երկրորդ գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր Վոլինի մարզի միամանդատ ընտրատարածքից (առաջադրվել է Ուկրաինայի գյուղական կուսակցությունից)։

1998 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ուկրաինայի 3-րդ գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր Վոլինի մարզի միամանդատ ընտրատարածքից (առաջադրվել է նաև որպես № 1-ը Ուկրաինայի ագրարային կուսակցության ցուցակով)։

2002 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ուկրաինայի 4-րդ գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր («Հանուն միասնական Ուկրաինայի»)։

2006 թվականի ընտրություններում եղել է Ուկրաինայի V գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավորության թեկնածու (թիվ 11-ը Լիտվինի ժողովրդական բլոկի ցուցակով)։

2007 թվականի ընտրություններում եղել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի V գումարման Ժողովրդական պատգամավորության թեկնածու (եղել է թիվ 21-ը Լիտվինի բլոկի ցուցակով)։

2012 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ռեգիոնների կուսակցության ցուցակով։ Եղել է Սուվերեն Եվրոպական Ուկրաինա խմբակցության անդամ։

Պարգևատրվել է Լենինի, «Պատվո նշան», «Արժանիքների համար» բոլոր աստիճանների (III — 1996, II — 2000, I — 2002) շքանշաններով։ Ուկրաինայի գյուղատնտեսության վաստակավոր աշխատող (1993)։

Նրա դուստրը՝ Տատյանան, ամուսնացած է Պյոտր Սիմոնենկոյի ավագ որդու հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Указ Президента України № 165/96 від 7 березня 1996 року «Про нагородження Почесною відзнакою Президента України»
3. ↑  "Петр Симоненко: от «А» до «Я» | Четверта влада". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 26-ին. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* (չաշխատող հղում)
, ,

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |

 |
**Ջավադ Ֆորուգի** (պարս.՝ جواد فروغی, սեպտեմբերի 11, 1979(1979-09-11), Դեհլորան), պարսիկ հրաձիգ (ծնված Դեհլորանում)։ Տոկիոյի 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։

2021 թվականի հուլիսի 24-ին Ֆորուգին Օլիմպիական խաղերում մասնակցել է օդամղիչ ատրճանակի հրաձգության 10-մետրանոց մրցումներին, հասել եզրափակիչ՝ 580 միավորով զբաղեցնելով 5-րդ տեղը։ Եզրափակչում նա առաջատար է եղել մրցումների առաջին փուլում՝ վաստակելով 101,0 միավոր և փոքր -ինչ առաջ անցնելով երկրորդ տեղում գտնվող չինացի հրաձիգ Պան Վեյից (99,7 միավոր)։ Մրցույթի 2-րդ փուլում Ֆորուգին շարունակել է առաջատարը լինել հրաձգության բոլոր սեանսներում՝ զբաղեցնելով առաջին տեղը ու նվաճելով ոսկե մեդալ և առաջ անցնելով արծաթե մեդալակիր սերբ Դամիր Միկեցից։ Ֆորուգին վաստակել է 244,8 միավոր և սահմանել օլիմպիական նոր ռեկորդ։

Նրա մեդալը դարձել է հրաձգության համար Իրանի առաջին մեդալը Օլիմպիական խաղերի պատմության մեջ։ 41 տարեկանում Ֆորուգին դարձել է Իրանի օլիմպիական հավաքականի պատմության ամենատարեց մեդալակիրը՝ գերազանցելով Մահմուդ Նամջուին, ով բրոնզե մեդալը է նվաճել 38 տարեկան հասակում Մելբուռնի Օլիմպիական խաղերում 1956 թվականին։

Ֆորուգին Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի բժիշկ է, 2012-2013 թվականներին Սիրիայում ծառայել է կորպուսի բժշկական ծառայության կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Olympedia — 2006.
3. ↑  "Profile - Tokyo 2020 Olympics". *olympic.com*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 30-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Shooting - Final Results". *Olympics.com*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Shooter Foroughi wins Iran's first gold at Tokyo 2020". *Tehrantimes.com*. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 25.
6. ↑  "Tokyo Olympics: IRGC member wins Iran's first gold, dedicates medal to Khamenei". *Al Arabiya English* (in անգլերեն). 2021 թ․ հուլիսի 24. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 24.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ISSF · TheSports.org |

 |
**«Դինամո մարզադաշտ** (ռուս.՝ Оли́мпия), Ռուսաստանի Վոլգոգրադ քաղաքի Կենտրոնական շրջանում տեղակայված ունիվերսալ սպորտային համալիր։

Պատմություն
-----------

Մինչ մարզադաշտի կառուցումն այդ տարածքում եղել է Սեննայա հրապարակը, որտեղ տեղակայված էր շուկա։ Այս տեղը դարձել է բացօթյա մարզումների և մրցույթների հարթակ։ Հանդիպումների մեկնարկից առաջ բեռները տեղափոխվում էին, մրցակցության տեղը մաքրվում էր, գերանների փոխարեն տեղադրվում էին ձողեր, և խաղը սկսվում էր։ 1924 թվականի գարնանը տարածքը ցանկապատվել է, հանդիսատեսի համար տեղադրվել են նստարաններ։

1924 թվականի մայիսի 1-ին կոմերտմիության անդամների և երիտասարդների կողմից կոմունիստական շաբաթօրյակների ժամանակ կառուցած մարզադաշտը բացվել է։ Մարզադաշտը քաղաքի առաջին սպորտային մարզահամալիրն է և սկզբում կոչվել է «Կարմիր մարզադաշտ»։

Այլ տվյալների համաձայն Սեննայա հրապարակի մարզադաշտը կառուցվել է 1927 թվականի ապրիլին, իսկ 1930 թվականին հանձնվել է «Դինամո» սպորտային միությանը։

Սպորտային համալիր տարածքը գտնվում է Նովոռոսիյսկ, Բալոնին և Կուբանսկ փողոցների սահմաններում։ Գտնվում է Վոլգոգրադի դաշնային անվտանգության ծառայության հովանու ներքո։ Եղել է տեղական «Դինամո» ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը։ Այստեղ անցկացվել են նաև ռուսական տարբեր մրցույթներ ։ Նախկինում եղել է ֆուտբոլային և թեթև աթլետիկայի մարզադաշտ։ Ներկայումս մարզադաշտն ունի թեթևաթլետիկայի 8 վազքուղիներ, մի տրիբունա՝ նախատեսված 2800 հանդիսատեսի համար։ 2007-2009 թվականներին վերակառուցման ընթացքում մարզադաշտի սպորտային միջուկը բաժանվել է մի քանի հարթակների (մինի-ֆուտբոլի, բասկետբոլի և այլն)։ 1970-ական թվականներին մարզադաշտի տարածքում կառուցվել է ըմբշամարտի սրահ և հրաձգարան, 1990 թվականին՝ հանդբոլի մարզադահլիճ և թենիսի կորտեր։ Մարզադաշտի մի մասը (Նովոռոսիյսկ փողոցին հարող տարածք) 2000-ական թվականներին կառուցվել է բազմաբնակարան բնակելի շենք։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ստադիոնի հիմնական մուտքը և վարչական շենքը կառուցված են ստալինյան ամպիր ոճով։ «Դինամո» մարզադաշտի սպորտային համալիրը տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

Սխալմամբ ենթադրում են, որ «Ստալինգրադի ավերակների վրա» ֆուտբոլային խաղը տեղի է ունեցել «Դինամո» մարզադաշտում։ Իրականում, 1943 թվականի գարնանը «Դինամո» մարզադաշտն ամբողջովին ավերված էր, իսկ խաղը տեղի է ունեցել Բեկետովկա շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Герасимов М. Нефедов К.* Сталинград: справочная книга. — 1936. — С. 196. — 269 с. — 5000 экз.
2. ↑  "СТАДИОН ДИНАМО". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 16-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  ИСТОРИЯ ВОО ОГО ВФСО «ДИНАМО»
4. ↑  *Андреев В.Д. Кошель В.Д. Савелов Р.Д. Толстопятов А.Ф. Полуничев П.В. Фёдоров В.Н.* Летопись областного футбола. Царицын. Сталинград. Волгоград. 1909-1962. — 2000. — Т. 1. — С. 9. — 238 с. — 250 экз.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Стадион на сайте *FootballFacts.ru*
**Դեղազգոնություն** (**ԴԶ**, անգլ.՝ **Pharmacovigilance**, **PV** or **PhV**, հունարեն՝ *pharmakon*  - դեղ և լատին․՝  *vigilare* - ուշադիր լինել), հայտնի է նաև որպես **Դեղերի անվտանգության դիտարկում**, դեղաբանության բաժին է, որը զբաղվում է դեղերի կողմնակի ազդեցությունների *հավաքումով, հայտնաբերումով, գնահատումով, մշտադիտարկումով և կանխարգելումով*։ Որպես գիտություն՝ դեղազգոնությունը հիմնականում զբաղվում է դեղերի կողմնակի ազդեցություններով (ԴԿԱ), որոնք սահմանվում են որպես դեղի հարուցած վտանգավոր և ոչ սպասված ազդեցություններ, ներառյալ՝ ցածր արդյունավետությունը (այն պայմանը, որ այս սահմանումը կիրառելի է միայն հիվանդությունների կանխարգելման, ախտորոշման, բուժման կամ ֆիզիոլոգիական խանգարումներն ուղղելու համար օգտագործվող դեղաչափերի դեպքում, հանված է առկա իրավական կարգավորումների վերջին լրացումներում)։ Դեղերի կիրառման հետ կապված սխալները, ինչպիսիք են՝ գերդոզավորումը, դեղի սխալ կիրառումը կամ չարաշահումը, ինչպես նաև դեղերի կիրառումը հղիության և կրծքով կերակրման ժամանակ, նույնպես գտնվում են ԴԶ ուսումնասիրության շրջանականերում, նույնիսկ եթե առկա չեն կողմնակի ազդեցություններ։

ԴԿԱ-երի գրանցման քարտ-հայտագրի միջոցով հիվանդներից և առողջապահական համակարգի աշխատակիցներից, ինչպես նաև այլ աղբյուրներից, օրինակ՝ բժշկական գրականությունից ստացված տեղեկատվությունը դեղազգոնության իրականացման մեջ առանցքային դեր է խաղում։ Փաստացի, դեղամիջոցը շուկա դուրս բերելու կամ ստուգելու համար շատ երկրներում արտոնագրված կազմակերպությունները (սովորաբար դեղագործական ընկերություններ) ստացած կողմնակի երևույթների վերաբերյալ տվյալները պետք է ուղարկեն դեղերի վերահսկման տեղական կառույցին։

Ի վերջո, ԴԶ-ը ուղղված է դեղագործական արտադրանքի հետ առընչվող վտանգների հայտնաբերմանը և դրա հետ կապված՝ հիվանդին հասցվող ցանկացած վնասի նվազեցմանը։ Ընկերությունները պիտի իրականացնեն դեղորայքային անվտանգության և դեղազգոնության համապարփակ աուդիտներ՝ միջազգային օրենքներին, կանոնակարգերին և ուղեցույցերին դրանց համապատասխանեցվածությունը գնահատելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sourc**e: The Importance of Pharmacovigilance, WHO 2002**
2. ↑  "DIRECTIVE 2010/84/EU, Article 101" (PDF). ec.europa.eu. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 26.
3. ↑  "International Drug Monitoring : The Role of National Centers" (PDF). Who-umc.org. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 27.
4. ↑  "Preparing for a Safety Inspection" (PDF). Steve Jolley. 2011. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ հունվարի 9-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Դոկտոր Հաազի կիսանդրի** (ռուս.՝ Памятник доктору Гаазу), դոկտոր Ֆեոդոր Հաազի կիսանդրին, որը տեղադրված է Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, Մալի Կազյոննի նրբանցքում, Երեխաների և դեռահասների հիգիենայի և առողջության պահպանման գիտահետազոտական ինստիտուտի գլխավոր բակում։ Պատրաստվել է 1909 թվականին, քանդակագործն է Նիկոլայ Անդրեևը։ Հուշարձանն ունի մշակութային ժառանգության հայտնաբերված օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

1908 թվականին Ալեքսանդրովյան (նախկին Ոստիկանական) հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ Սերգեյ Պուչկովն առաջարկել է տեղադրել հիվանդանոցի հիմնադիր, մոսկվացի հայտնի բժիշկ և մարդասեր Ֆեոդոր Հաազի հուշարձանը։ Պուչկովը կազմակերպել է դրամահավաք հուշարձանի համար, և այն բացվել է արդեն 1909 թվականի հոկտեմբերի 1-ին (սեպտեմբերի 18-ին) ցերեկվա ժամը 2-ին։ Բացման հանդիսավոր արարողությանը ներկա էին Մոսկվայի քաղաքապետ Ալեքսանդր Ադրիանովը, Մոսկվայի նահանգապետ Վլադիմիր Ջունկովսկին, ազնվականության նահանգային առաջնորդ Ալեքսանդր Սամարինը, քաղաքագլուխ Նիկոլայ Գուչկովը, քաղաքային վարչության անդամներ, դումայի իրավասուներ, գլխավոր բանտային վարչության ներկայացուցիչներ, քաղաքի հիվանդանոցների գլխավոր բժիշկներ, տեղական բժիշկներ, բանտային բժիշկներ, դատական օրգանների, բժշկական վարչության ներկայացուցիչներ և այլք։

«Ռեչ» թերթն այդ օրը գրել է. *«Հուշարձանն արժեցել է ընդամենը 3200 ռուբլի, ընդ որում` քանդակագործ Ն. Ա. Անդրեևը ոչինչ չի վերցրել իր աշխատանքի համար»*։ Հուշարձանի շուրջ տնկվել է ծաղկաթմբերով պուրակ։ Մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը հուշարձանի մոտ ամեն տարի անցկացվել է «Բարի պապիկ Հաազի մոտ» անվանումով մանկական տոն։

Դոկտոր Ֆեոդոր Հաազի բրոնզե կիսանդրին տեղադրված է գրանիտե պատվանդանի վրա։ Պատվանդանի դիմերեսին փորագրված է դոկտոր Հաազի նշանաբանը. *«Շտապեք բարություն անելու»*, որը շրջապատված է դափնե ծաղկեպսակով։ Քանդակագործ Ն. Ա. Անդրեևը մեծ ուշադրություն է հատկացրել գեղարվեստականությանը և լույսի ու ստվերի խաղին, ինչը բնորոշ է իմպրեսիոնիստներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Соболевский Н.Д.* Скульптурные памятники и монументы в Москве. — М.: Московский рабочий, 1947. — С. 32.
2. ↑  Список объектов культурного наследия Москвы
3. 1 2  Пучков С. В. "К характеристике доктора Ф. П. Гааза". Արխիվացված է the original 2011 թ․ օգոստոսի 24-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  *Романюк С. К.* Переулки старой Москвы. — М.: ЗАО Издательство Центрполиграф, 2013. — С. 725. — ISBN 978-5-227-04274-3
5. ↑  *Наталья Блохина* Спешите делать добро… // *Московский журнал*. —М. 1992. — № 7. — С. 26—27.