recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Դևիդ Հենրի Կելեր** (անգլ.՝ David Henry Keller, դեկտեմբերի 23, 1880(1880-12-23)[…], Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - հուլիսի 13, 1966(1966-07-13)[…], Stroudsburg, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի հոգեբույժ, բազմաթիվ գիտական և գեղարվեստական ստեղծագործությունների հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1880 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ֆիլադելֆիայում։ Ավարտել է բժշկական ուսումնարանը։ Նա մասնագիտացված է եղել հոգեվերլուծության ոլորտում, հրատարակել է մի շարք ստեղծագործություններ նվիրված մարդու սեռական վարքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա աշխատել է խնդրի «պատերազմի հոգեբանության» շուրջ, հրատարակել է բազմաթիվ հատուկ աշխատանքներ այդ թեմայի վերաբերյալ։

Գործունեություն
---------------

Որպես հոբբի` բժիշկ Կելերը գեղարվեստական պատմություններ էր գրում, որոնք փորձել է տպագրել մի շարք ամսագրերում, սակայն անհաջող, մինչև այն ժամանակ, քանի դեռ նա չէր տեսել «Զարմանալի պատմություններ» ամսագրի առաջին համարներից մեկը։ Այս ամսագիրը ոչ միայն տպագրել է նրա պատմությունները, այլև շուտով Կելերը դարձել է ամսագրի պահանջված հեղինակներից մեկը։

Ամսագրերի ստեղծում և համագործակցում
-----------------------------------

Դոկտոր Կելերի դեբյուտային պատմությունը «Восстание пешеходов» («The Revolt of Pedestrains», հրատարակված ռուսերեն) հրատարակվել է 1928 թվականի փետրվարին։ Նույն թվականի ամռանը լույս է տեսել «Amazing Stories Quarterly»՝ բաղկացած չորս դետեկտիվ գեղարվեստական պատմություններից։ Կելերը նաև ակտիվորեն համագործակցել է «Weird Tales» ամսագրի հետ, որի համար գրել է սարսափ պատմություններ, որոնցից շատերը, շնորհիվ նրա մարդկային հոգեբանության խոր գիտելիքների, գրական վաստակի են արժանացել։

Մահ
---

Դևիդ Հենրի Կելերը մահացել է 1966 թվականի հուլիսի 13-ին Ստրասբուրգի Փենսիլվանիա նահանգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2 3 4  Babelio (ֆր.) — 2007.
3. 1 2 3 4  NooSFere (ֆր.) — 1999.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX4906983 · BNF: 11909557c · CiNii: DA03779723 · ISNI: 0000000081129674 · LCCN: n80064251 · NDL: 00445389 · NLA: 35523075 · SUDOC: 114207070 · VIAF: 34458644 · WorldCat VIAF: 34458644 |

 |

 |
**Եղիազար** (- 688), հայ հոգևորական գործիչ, Աղվանից կաթողիկոս (682-689)։

Կենսագրություն
--------------

Եղիազարը նախապես եղել է Շաքիի եպիսկոպոսը, ապա 682 թվականին դարձել է Աղվանից կաթողիկոս, հաջորդելով՝ Ուխտանես կաթողիկոսին (671-682)։
Գիտակցելով արաբական տիրապետության հետևանքով հայոց Արևելից Կողմանց բնակչության ազգային ինքնուրույնությանը սպառնացող վտանգը՝ հոգևոր-եկեղեցական զանազան միջոցառումներով Մեսրոպ Մաշտոցի՝ Գիսում (*Ուտիք*) թաղած խաչի գյուտը, բորբոքել է տեղի բնակչության լուսավորչական քրիստոնեական ջերմեռանդությունը, առավել ամրապնդել իր նվիրապետության ու հայոց կաթողիկոսության կապերը։

Եղիազարի նախաձեռնությամբ է կազմակերպվել Արցախի Մեծ Կողմանք գավառի եպիսկոպոս Իսրայելի բանագնացությունը, որի նպատակն էր բարեկամության հաստատումով վերջ դնել Կովկասյան լեռնաշղթայից հյուսիս բնակվող հոների ու խազարների, ասպատակություններին։

Գրականություն
-------------

* Մովսես Կաղանկատվացի, «Պատմություն Աղվանից աշխարհի», Ե․, 1969։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 2, Ցուցակ 1, Էջ 108.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 505)։*  |
**Իվան Ալեքսեևիչ Վիշնեգրադսկի** (ռուս.՝ Иван Алексеевич Вышнеградский, դեկտեմբերի 20 1831 (հունվարի 1 1832), Վիշնի Վոլոչեկ, Տվերի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 25 (ապրիլի 6), 1895, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս գիտնական և պետական գործիչ, ավտոմատ կարգավորման տեսության հիմնադիրներից։ Պետերբուրգի ԳԱ պատվավոր անդամ (1888)։ 1887-1892 թվականներին եղել է Ռուսաստանի ֆինանսների նախարար։

1843-1845 թվականներին սովորել է Տվերի հոգևոր սեմինարիայում։ Ավարտել է Պետերբուրգի գլխավոր մանկավարժական ինստիտուտը (1851)։ 1862 թվականից Պետերբուրգի տեխնոլոգիական ինստիտուտի մեխանիկայի, 1865 թվականից Միխայլովյան հրետանային ակադեմիայի գործնական մեխանիկայի պրոֆեսոր։ 1875 թվականից Պետերբուրգի տեխնոլոգիական ինստիտուտի տնօրեն։ Վիշնեգրադսկին նախագծել է պրիզմայաձև վառոդ պատրաստելու ավտոմատ մամլիչ, ամբարձիչ մեքենաներ, նյութեր փորձարկելու մամլիչ, բեռների մեխանիկական փոխաբեռնիչ (ծովային նավահանգիստների համար), տվել ուղղակի Ի․ Ա․ Վիշնեգրադսկի Ա․ Ա․ Վիշնևսկի գործողության կարգավորիչների հաշվարկի մեթոդը։ Ձևակերպել է կարգավորման համակարգի կայունության պայմանը (Վիշնեգրադսկիի հայտանիշ)։ Վիշնեգրադսկին առաջինն է գործնականում ներդրել կարգավորման համակարգի պարամետրերի հարթության՝ կայունության տիրույթների գրաֆիկական բաժանման և անցումային պրոցեսի որակի հետազոտման մեթոդները, որոնք ընկած են կարգավորման ժամանակակից տեսության հիմքում։ 70-ական թվականների 2-րդ կեսից Վիշնեգրադսկին հեռացել է գիտական ու մանկավարժական գործունեությունից և ակտիվ մասնակցություն ունեցել մասնավոր կապիտալիստական ընկերությունների աշխատանքներին։ 1888-1892 թվականներին Վիշնեգրադսկի եղել է ֆինանսների մինիստր։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Вышнеградский Иван Алексеевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Zentralblatt MATH database · Find A Grave · Rodovid · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 260504475 · VIAF: 301712899 · WorldCat VIAF: 301712899 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 459)։*  |
**Խաչիկ Նշանի Մոմջյան** (փետրվարի 25 (մարտի 10), 1909, Տրապիզոն, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 22, 1996(1996-01-22)), հայ խորհրդային փիլիսոփա։ Փիլիսոփայության գիտության դոկտոր (1951), պրոֆեսոր (1956), ՌՍՖԱՀ գիտական վաստակավոր գործիչ (1969)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի փիլիսոփայության, գրականության և պատմության ինստիտուտի փիլիսոփայության ֆակուլտետը (1934)։ 1937-1940 թվականներին եղել է Մոսկվայի կրոնի և աթեիզմի պատմության թանգարանի արեմտաեվրոպական բաժնի վարիչ, ՀԽՍՀ ԳԱ առաջին գիտության քարտուղար (1943-1947), միաժամանակ 1944-1947 թվականներին կատարել է դիվանագիտական աշխատանք, 1947-1949 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ փիլիսոփայության սեկտորի վարիչ, 1951-1953 թվականներին «Լրաբեր հասարակական գիտություններ» խմբագիր, 1955-1958 թվականներին՝ Մոսկվայի պետական համալսարանի դիալեկտիկական և պատմական մատերիալիզմի ամբիոնի վարիչ, 1958-1962 թվականներին՝ ԽՄԿԿ ԿԿ օրգան «Կոմունիստ» («Коммунист») ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ և փիլիսոփայության բաժնի խմբագիր։ 1967 թվականից ԽՄԿԿ ԿԿ առընթեր հասարակական գիտությունների ակադեմիայի մարքս-լենինյան փիլիսոփայության ամբիոնի վարիչ, 1977 թվականից՝ ԽՍՀՄ սոցիոլոգիական ասոցիացիայի վարչության նախագահ։ Միջազգային սոցիոլոգիական ասոցիացիայի գործադիր կոմիտեի (1978) և այդ կազմակերպության օրգան «Քարընթ սոսիոլըջի» («Carrent sociology») պարբերականի խմբագրական կոլեգիայի անդամ (1977)։ Մոմջյանի գիտական ուսումնասիրությունները հիմնականում վերաբերում են աթեիզմի և մատերիալիզմի պատմությանը Ֆրանսիայում («Հելվեցիուսի փիլիսոփայությունը», 1955 (ռուսերեն), կազմել, խմբագրել և գիտական առաջաբանով հրատարակել է (ռուսերեն) Դենի Դիդրոյի, Պիեռ Մարեշալ ի, Կ․ Ֆ․ Վոլնեյի, Պոլ Անրի Հոլբախի, Կլոդ Ադրիան Հելվեցիուսի ստեղծագործությունները, պատմական զարգացման օրինաչափություններին («Սոցիալիստական հասարակությունը և ժողովրդական զանգվածների ստեղծագործական ակտիվությունը», 1954 (ռուսերեն), «Սոցիալական զարգացման մարքսիստական-լենինյան տեսությունը», 1978 (ռուս․, համահեղինակ) և այլն), արդի բուրժուական փիլիսոփայության քննադատությանը [«Մարքսիզմը և ռենեգատ Դարոդին», 1973 (ռուսերեն) են]։ Աշխատությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

Պարգևներ
--------

* Պարգևատրվել է ժողովուրդների բարեկամության և «Պատվո նշան» շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. 1 2  VIAF ID
2. 1 2 3 4 5  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 11581 · GND: 106706217 · ISNI: 0000000117727992 · LCCN: n50004157 · NKC: kup19990000066569 · NTA: 14687644X · NUKAT: n2003058087 · SUDOC: 198693680 · VIAF: 84490337 · WorldCat VIAF: 84490337 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 699)։*  |
**Բանդրմա**, Պանդերմա (թուրքերեն՝ Bandırma), քաղաք և շրջան Բալըքեսիրի մարզում։

Պատմություն
-----------

Հնուց այս վայրերում գտնվում էր հունական Պանորմոսը։ 13-րդ դարում խաչակիրները այն օգտագործել են որպես Անատոլիայի գործողության բազա։ 14-րդ դարում Պանորմոսը գրավվել է թուրքերի կողմից, որոնք էլ վերանվանել են Բանդրմա։

1912 թվականին այստեղ ապրել են` թուրքեր`— 36,976 մարդ, հույներ` 9,610 մարդ, հայեր` 3,879 մարդ, հրեաներ, բուլղարացիներ`1,635 մարդ։ Փոքր Ասիայի բուլղարիները 1914 թվականի մարտ-հունիս ամիսներին տեղահանվել են Բուլղարիա։ Հայերն ու հույները բավականին տուժել են երիտթուրքերի կազմակերպած և շարունակած ցեղասպանությունից։

1918 թվականին Բանդրմայում հնչել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջին կրակոցները, որի պատվին քաղաքում հուշարձան են տեղադրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  George Sotiriadis, An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the Balkan Peninsula and Asia Minor, 1918

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայքը
* Շրջանի պաշտոնական կայքը
**Ամնա Սուլեյման** (արաբ․՝ آمنه سلیمان‎‎, 1988, Դամասկոս, Սիրիա), Գազայում կանանց հեծանվային շարժման ուսուցիչ և պաշտպան։ 2016 թվականի դրությամբ ղեկավարում է Գազայի միակ կանանց հեծանվային ակումբը։

Սուլեյմանը ծնվել է Դամասկոսում և Գազա է տեղափոխվել 1990 - ականներին։ 2016 թվականի դրությամբ նա ապրում էր Ջեբալիա ճամբարում՝ պաղեստինցի փախստականների ճամբարում, որը գտնվում է Ջեբալիայից 3 կիլոմետր հյուսիս, որտեղ կամավոր աշխատում է տեղի ապաստարանում, դասավանդում է Ղուրան և հեծանիվ վարում մի խումբ տեղացի կանանց հետ։

Դերը կանանց հեծանվավազքում
--------------------------

Այն տարածաշրջանում, որտեղ Ամնա Սուլեյմանը հեծանիվ է վարում, Գազայի հատվածում կանայք չեն կարող հեծանիվ վարել սեռական հասունություն հասնելուց հետո։ Սուլեյմանը սկսել է հեծանիվ վարել 2015-ին՝ առողջական վիճակի պատճառով և իրեն հիշեցնելու մանկության մասին։ Դրանից անմիջապես հետո նա հիմնեց այն, ինչը համարվում է առաջին կանանց հեծանվային ակումբը, որը ղեկավարում էր Համաս կուսակցությունը Գազայում.

Կանանց մասնակցությունը սպորտին սահմանափակ էր Գազայի հատվածում այն պահից ի վեր, երբ իշխանության եկավ Համաս կուսակցությունը։ Ըստ Գազայի երիտասարդության և սպորտի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Ահմադ Մուհեյսինի, կանանց հեծանվավազքը համարվում է Գազայի արժեքների «խախտում»։ Մինչև 1980-ականների կեսերը Գազայում կանայք ավելի հաճախ էին հեծանիվ վարում։

Սուլեյմանը պաշտպանում է, որ կանայք սեռական հասունացումից հետո շարունակեն հեծանիվ վարել, և ինչպես մեջբերում է The New York Times-ը, նա Գազայի երիտասարդ կանանց ասում է, որ նրանք պետք է պնդեն, որ իրենց ապագա ամուսինները թույլ տան հեծանիվ վարել որպես իրենց ամուսնության պայման։ 2016 թվականին նա ներկայացվեց BBC News-ին՝ որպես իրենց BBC 100 կանանց մաս։ Նա ասում է, որ հույս ունի, որ մի օր կանայք կկարողանան հեծանիվ վարել՝ առանց խարանելու կամ չհամաձայնվելու։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4 5 6 7  AL WAHEIDI, ed. (2016 թ․ փետրվարի 22). «In Gaza, Bicycles Are a Battleground for Women Who Dare to Ride». *The New York Times*. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 28-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
2. 1 2  *100 Women 2016: The woman defying Gaza's biking 'ban'* (բրիտանական անգլերեն), Արխիվացված է օրիգինալից 2022-02-03-ին, Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին
**Լիլի Կրոնբերգեր** (հունգարերեն՝ **Lily Kronberger**, նոյեմբերի 12, 1890(1890-11-12), Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա - մայիսի 21, 1974(1974-05-21), Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն), հրեական ծագումով հունգարացի գեղասահորդուհի, ով մրցել է կանանց գեղասահքի՝ որպես մարզաձևի կայացման առաջին տարիներին։ Եղել է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը նվաճած առաջին մարզիկը Հունգարիայից։ Իր մարզական կարիերայի ընթացքում դարձել է աշխարհի քառակի չեմպիոնուհի։

Մարզական կարիերան
-----------------

Լիլի Կրոնբերգերը մասնակցել է կանանց գեղասահքի աշխարհի առաջին իսկ առաջնությանը, որն անց է կացվել 1906 թվականին, շվեյցարական Դավոս քաղաքի սահադաշտում։ Այստեղ նա նվաճել է բրոնզե մեդալ։ Հաջորդ տարի նույնպես նրան բրոնզե պարգևն է բաժին հասել, իսկ դրան հաջորդած չորս տարիներին անընդմեջ՝ 1908-ից 1911 թվականների աշխարհի առաջնություններում նա միայն հաղթանակներ է տարել և հռչակվելով աշխարի ուժեղագույն գեղասահորդուհի՝ ոսկե մեդալների արժանացել։

Լիլի Կրոնբերգերը եղել է առաջին գեղասահորդուհին, ով կամավոր (ազատ) ծրագիրը կատարել է երաժշտության ուղեկցությամբ։ Դա տեղի է ունեցել 1911 թվականին կայացած մրցումների ժամանակ (ջերմորեն ընդունված այդ նորամուծությունը Լիլին մտցրել էր՝ հետևելով հունգար կոմպոզիտոր Զոլտան Կոդայի խորհրդին)։

Կրոնբերգերը, որ ծագումով հրեա էր, 1983 թվականից իր պատվավոր տեղն է գրավել Միջազգային սպորտի հրեական փառքի սրահում, իսկ 1997 թվականից նրան հատուկ անկյուն է հատկացվել նաև գեղասահքի համաշխարհային փառքի սրահում։

Գլխավոր արդյունքները
--------------------

| Մրցումները / Տարին | 1906 | 1907 | 1908 | 1909 | 1910 | 1911 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Աշխարհի առաջնություն | 3. | 3. | 1. | 1. | 1. | 1. |
| Հունգարիայի առաջնություն |  |  | 1.\* | 1.\* | 1.\* |  |

\* Լիլի Կրոնբերգերը Հունգարիայի չեմպիոն է դարձել՝ հանդես գալով տղամարդկանց առաջնությունում. կանանց առաջնություն դեռևս չէր անցկացվում։

Գրականություն
-------------

* Robert Slater, *Great Jews in Sports*, Jonathan David Company, Inc. 2004, ISBN 0824604539
* Joseph M Siegman, *Jewish Sports Legends*, Brassey's 2000, ISBN 1574882848

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑   KRONBERGER|autor=Jewish Sports|lingua=inglês|acessodata=24 de agosto de 2010}}
2. ↑   Results: Ladies|autor=ISU|lingua=inglês|acessodata=24 de agosto de 2010|arquivourl= de junho de 2011|urlmorta=yes}}
3. ↑  Абсалямова И. В. Первые чемпионаты мира по фигурному катанию на коньках // Столетняя история чемпионатов мира по фигурному катанию на коньках (одиночное катание): Учеб. пособие для студентов акад. и ин-ов физ. культ. — М.: ФОН, 1997.
4. ↑  Lily Kronberger en Jewish.Sport

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jewish Sport Hall Of Fame
* Jacov Sobovitz: *Lily Kronberger*, bei Jewish Women’s Archive

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |

 |
**Հովհաննես Ադամ Ֆրեյեր ֆոն Արութին** (գերմ.՝ Johann Adam Freiherr von Aretin, օգոստոսի 24, 1769, Ինգոլշտադտ – օգոստոսի 16, 1822, Հայդենբուրգ դղյակ, Ստորին Բավարիա), հայազգի բարոն Բավարիայում, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, «Հինգերմանական պատմության ուսումնասիրման ընկերության» հիմնադիրներից մեկը։

Արութինների բարոնական, ազնվական տոհմից, Հովհաննես Բապտիստ Քրիտափոր Հարություն Կազիադուրի թոռը, Գեորգ ֆոն Արութինի և Քրիստափոր ֆոն Արութինի եղբայրը, Պետրոս Կառլ ֆոն Արութինի հայրը։

Արութինների դղյակը՝ Հայդենբուրգը Ալդերսբախ կոմունայում

Կենսագրություն
--------------

Ադամ ֆոն Արութինը ծնվել է 1769 թվականի օգոստոսի 24-ին Ինգոլշտադտ քաղաքում։ Զբաղեցրել է Բավարիայի արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական բաժնի պետի պաշտոնը, Կոմս Մոնժելայի ղեկավարության ներքո։ 1817 թվականին Մայնի Ֆրանկֆուրտի սեյմում եղել է Բավարիայի պատվիրակը դաշնակից երկրների մեջ, որտեղ նա հաստատակամորեն պաշտպանելով նոր բավարիական հաստատությունները, ձեռք է բերել համընդհանուր հարգանք իր ազնվության համար։ Շտեյնի հետ եղել է «*Հինգերմանական պատմության ուսումնասիրման ընկերության*» հիմնադիրը։ Նրան էր պատկանում էստամպների հսկայական հավաքածու և բազմաթիվ նկարներ, որոնք նրա մահից հետո վաճառվեցին աճուրդով։ Ադամ ֆոն Արութինը մահացել է 1822 թվականի օգոստոսի 16-ին։

Տես նաև
-------

* Արութիններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
4. ↑  Аретин (ռուս.) // *Энциклопедический словарь* / под ред. И. Е. Андреевский — Сент-Питерсберг: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. II. — С. 70—71.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аретин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Հանրագիտարանային բառապաշար · Allgemeine Deutsche Biographie |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16296938t · GND: 116340029 · ISNI: 0000000026586100 · LCCN: n82013817 · VIAF: 30285457 · WorldCat VIAF: 30285457 |

 |
**Դորիս Շրյոդեր-Քյոփֆ** (գերմ.՝ Doris Schröder-Köpf; օգոստոսի 5, 1963(1963-08-05), Դանուբի Նոյբուրգ, Բավարիա, Գերմանիա), գերմանացի լրագրող և գրող։

1997-2018-ական թվականներին եղել է Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Գերհարդ Շրյոդերի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է մեխանիկի և տնային տնտեսուհու ընտանիքում, ունի մեկ եղբայր։ 1982-1984-ական թվականներին ստաժավորվել է «Augsburger Allgemeine» թերթում և աշխատել է նաև թերթի խմբագիր։ 1987 թվականին «Bild» թերթում անցել է աշխատանքի և եղել է Բոնի խորհրդարանական թղթակիցը։

1990 թվականին Նյու Յորքում ուղեկցել է իր ընկեր, ARD-ի թղթակից Սվեն Կունցեին։ 1991 թվականին Նյու Յորքում նրանք դուստր են ունեցել։ Շատ չանցած Կունցեն թողել է Դորիսին, և Դորիսը վերադարձել է Բավարիա։ 1992 թվականին «*Focus»* թերթի ներքին քաղաքականության բաժնում անցել է աշխատանքի։ 1997 թվականին ամուսնացել է Գերհարդ Շրյոդերի հետ՝ այդ ժամանակ զբաղեցնելով Ստորին Սաքսոնիայի վարչապետի պաշտոնը։

Որպես Գերմանիայի առաջին տիկին՝ Շրյոդեր-Քյոփֆը մանկական և երիտասարդական ծրագրերին օժանդակություն է ցուցաբերել։ 2004 զույգը Սանկտ Պետերբուրգից աղջիկ է որդեգրել, իսկ 2006 թվականին՝ տղա։

2011 թվականից հունվարից մինչև 2012 թվականի ապրիլը եղել է «Քարշդաթ» կոնցեռնի դիտորդական խորհրդի կազմում։ 2013 թվականից եղել է Ստորին Սաքսոնիայի լանդթագի պատգամավոր։

2015 թվականի մարտին զույգը բաժանվել է։ 2018 թվականի ապրիլին ամուսնալուծությունը ձևավորվել է։ 2016 թվականից սկսել է Ստորին Սաքսոնիայի ներքին գործերի նախարար Բորիս Պիստորիուսի հետ նոր հարաբերություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #122043790 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. ↑   կենսագրություն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դորիս Շրյոդեր-Քյոփֆը Ստորին Սաքսոնիայի լանդթագի կայքում(գերմ.)
* Դոսյեն newsru կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CONOR: 71991651 · GND: 122043790 · ISNI: 0000000012234956 · SUDOC: 078425492 · VIAF: 52560862 · WorldCat VIAF: 52560862 |

 |
**Արամ Փախչանյան** (ապրիլի 1, 1968(1968-04-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), «Այբ» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի ֆիզմաթ դպրոցը, ապա՝ Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական Ինստիտուտը։ Աշխատել է ABBYY ընկերությունում 1993 թվականից մինչեւ 2022 թվականը։ Աշխատել է որպես հետազոտությունների և զարգացման բաժնի ղեկավարի տեղակալ,1997 թվականից՝ կորպորատիվ նախագծերի բաժնի ղեկավար, 1999-2004 թվականներին՝ կորպորատիվ նախագծերի գծով փոխնախագահ։ 2004 թվականի ամռանից եղել է ABBYY ընկերության փոխնախագահը, հանդիսացել է նաև FormReader ծրագրի մենեջերը։ Արամ Փախչանյանը կանգնած է եղել ընկերության ակունքներում, ակտիվորեն մասնակցել է բիզնեսի կայացման և զարգացման, միջազգային շուկաներ դուրս գալու գործում։ Այսօր ABBYY-ն ունի 1000-ից ավելի աշխատակիցներ և գրասենյակներ աշխարհի տարբեր երկրներում՝ ներառյալ Գերմանիան, Ուկրաինան, Ճապոնիան, Չինաստանը, Բրազիլիան, Ավստրալիան և ԱՄՆ։

2006 թվականին Արամ Փախչանյանը մի շարք ընկերների հետ հիմնադրում է «Այբ» ակումբը և «Այբ» կրթական հիմնադրամը։

2014 թվականի հուլիսին Արամ Փախչանյանը դադարեցնում է ակտիվ գործունեությունը ABBYY ընկերությունում և տեղափոխվում է Հայաստան՝ ղեկավարելու «Այբ» դպրոցը ՝ միաժամանակ մնալով ABBYY-ի փոխնախագահի պաշտոնում՝ տարբեր հասարակական կառույցներում ընկերությունը ներկայացնելու իրավասությամբ։

Հասարակական գործունեություն
---------------------------

Արամ Փախչանյանն աչքի է ընկնում ակտիվ հասարակական գործունեությամբ։ Հանդիսանում է «Այբ» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհդրի նախագահ, «Դիլիջանի կենտրոնական դպրոց» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, «Ամրոց» հիմնադրամի համահիմնադիր եւ հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։ 2021 թվականի սեպտեմբերից վարում է «Կրթության տապան» հաղորդաշարը Սիվիլնեթ առցանց հեռուստատեսությունում։

Հայաստանի առաջին վենչուրային ընկերության՝ «Գրանատուս Վենչուրս»-ի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է։

TEDx Yerevan-ի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է։

Անձնական կյանք
--------------

Արամ Փախչանյանն ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։

Տես նաև
-------

* Այբ դպրոց
* Էյբբի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արամ Փախչանյանը ABBYY ընկերության կայքում Արխիվացված 2013-10-31 Wayback Machine (ռուս.)
2. ↑  Արամ Փախչանյանը tadviser կայքում (ռուս.)
3. ↑  ABBYY ընկերության փոխնախագահը հուլիսի 13-ին Երևանում կանցկացնի վարպետության դաս Արխիվացված 2016-03-05 Wayback Machine (հայ.)
4. ↑  «ABBYY փոխնախագահ Արամ Փախչանյանը կղեկավարի Երևանի «Այբ» դպրոցը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Արամ Փախչանյան***էջը Վիքիպահեստում |

* Արամ Փախչանյան Արխիվացված 2013-10-31 Wayback Machine Էյբբի ընկերության կայքում (ռուս.)
* Արամ Փախչանյան «Այբ»-ի պաշտոնական կայքում
* Արամ Փախչանյան Նորություներ Մեդիամաքս կայքում
* Արամ Փախչանյան (հարցազրույց) Արխիվացված 2014-08-18 Wayback Machine
* Արամ Փախչանյան. հաջողության պատմություն (Մաս 1) Արխիվացված 2016-10-18 Wayback Machine
* Արամ Փախչանյան. հաջողության պատմություն (Մաս 2) Արխիվացված 2016-07-15 Wayback Machine
* Այբ ակումբ

**Տեսանյութեր**

* Արամ Փախչանյան ԱրմՆյուզ
* Արամ Փախչանյան ՌԷվոլուցիա
* Արամ Փախչանյան Բանաձև
* Արամ Փախչանյան Շողակաթ
* Արամ Փախչանյան Civilnet TV
* Արամ Փախչանյան Civilnet TV
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Նավասարդյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Լիպարիտ Հայրապետի Նավասարդյան** (մայիսի 9, 1940(1940-05-09), Գեղաշեն, Աբովյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կենսաքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր (2004)։

Կենսագրություն
--------------

Լիպարիտ Նավասարդյանը ծնվել է Կոտայքի մարզի Գեղաշեն գյուղում, 1940 թվականի մայիսի 9-ին։

1957 թվականին ավարտել է հարազատ գյուղի միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը, որն էլ ավարտել է 1963 թվականին։ Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1975 թվականին։ Որպես ճարտարագետ, ասպիրանտ, գիտաշխատող, գիտական բաժնի վարիչ, դոցենտ, այնուհետև՝ պրոֆեսոր 1964 թվականից աշխատանքի է անցել Երևանի պետական համալսարան կենսաքիմիայի ամբիոնում։

Ուսումնասիրել է արտակարգ վիճակներում (ազոտային քաղց, ջերմաստիճանային և ճառագայթային գործոնների ազդեցություն) խմորասնկերի սպիտակուցների փոխանակության և նուկլեինաթթուների կառուցվածքային փոփոխությունները, նշադրված ամինաթթուների օգտագործմամբ ուսումնասիրել ամինաթթուների՝ բջիջ թափանցելու, փոխանակության և սպիտակուցների սինթեզում դրանց մասնակցության հարցերը, ինչպես նաև ռենտգենյան ճառագայթման ազդեցության պայմաններում խմորասնկային բջիջների կենսունակությունը, խմորասնկային ԴՆԹ-ի կառուցվածքում նկատվող փոփոխությունները և կառուցվածքային վնասվածքների վերացման մեթոդները։

Աշխատություններ
---------------

Լիպարիտ Նավասարդյանը մոտ 60 գիտական աշխատության հեղինակ և համահեղինակ է՝

* «Խմորասնկային բջիջների սպիտակուցային փոխանակության մաս-սպեկտրաչափական ուսումնասիրության սկզբունքներ» (Երևան, 1985)
* «Կենսաքիմիայի լաբորատոր աշխատանքների ուսումնամեթոդական ձեռնարկ» (Երևան, 2003)
* «Խմորասնկային բջիջներից հիստոնային սպիտակուցների և ԴՆԹ-ի անջատումը և ֆլյուորեսցենտային ցուցանիշների համեմատական ուսումնասիրումը» (Երևան, 2006)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Լիպարիտ Հայրապետի Նավասարդյան». *ysu.am* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 27-ին.

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* Հայ քիմիկոսներ, Ռոմիկ Հարությունյան, Սերգեյ Գրիգորյան, ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ, էջ 222 Արխիվացված 2021-08-26 Wayback Machine
**Էնգին Արըք** (թուրքերեն՝ Engin Arık, հոկտեմբերի 14, 1948(1948-10-14), Ստամբուլ, Թուրքիա - նոյեմբերի 30, 2007(2007-11-30), Keçiborlu, Ըսփարթայի մարզ, Թուրքիա), թուրք ֆիզիկոս, տարրական մասնիկների ֆիզիկայի մասնագետ։ Եղել է Բոսֆորի համալսարանի փորձարարական տարրական մասնիկների ֆիզիկայի խմբի ղեկավար, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Էնգին Արըքը ծնվել է 1948 թվականին Ստամբուլում։ 1969 թվականին Ստամբուլի համալսարանից ստացել է մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի բակալավրի աստիճան, 1971 թվականին՝ գիտությունների դոկտորի, 1976 թվականին Փիթսբուրգի համալսարանից (ԱՄՆ)՝ փորձարարական տարրական մասնիկների ֆիզիկայի մասնագետի գիտական աստիճան։ Հետդոկտորական հետազոտություններն իրականացրել է Լոնդոնի համալսարանի Ուեսթֆիլդ քոլեջում։

1979 թվականին վերադարձել է Թուրքիա, դարձել է Բոսֆորի համալսարանի ֆակուլտետի անդամ։ 1983 թվականին թողել է համալսարանական գործունեությունը և երկու տարի աշխատել Control Data Corporation-ում։ 1988 թվականին դարձել է Բոսֆորի համալսարանի պրոֆեսոր։

1997-2000 թվականներին Թուրքիայի կառավարության հանձնարարությամբ Էնգին Արըքը Թուրքիան ներկայացրել է Վիեննայի ՄԱԿ-ի Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունում (IAEA) կայացած Միջուկային զենքի փորձարկման համապարփակ արգելման պայմանագրի նստաշրջանների ժամանակ։

Էնգին Արըքը եղել է ATLAS էքսպերիմենտի և CAST համագործակցությունների անդամ Շվեյցարիայում։

Արըքը զոհվել է 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին Atlasjet Flight 4203 ավիավթարի ժամանակ։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է եղել Բոսֆորի համալսարանի պրոֆեսոր Մեթըն Արըքի հետ։ Ունեցել են երկու երեխա։

Հիշատակ
-------

Էնգին Արըքի անունով է կոչվում Թուրքիայի Անկարայի շրջանի Ենիմահալ համայնքի փողոցներից մեկը։ 

Էնգին Արըքի անվան փողոցը Անկարայի շրջանի Ենիմահալ համայնքում

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. 1 2  Physics expert, baby among plane dead, CNN, November 30, 2007. Retrieved November 30, 2007.
5. 1 2  Engin Arik (Professor) Արխիվացված Օգոստոս 16, 2007 Wayback Machine, Boğaziçi University physics department. Retrieved November 30, 2007.
6. ↑  Welcome to my page Արխիվացված 2007-12-02 Wayback Machine, Engin Arik at Boğaziçi University. Retrieved November 30, 2007.
7. ↑  Petrogas "Who is Prof. Engin Arık" Արխիվացված 2007-12-05 Wayback Machine (թուրքերեն)
8. ↑  Gülmez, Erhan (2008 թ․ մարտ). «Faces and places: Engin Arik 1948–2007». *CERN Courier*. **48** (2): 36.
9. ↑  Newspaper Zaman November 30, 2007 Արխիվացված Մայիս 25, 2008 Wayback Machine(թուրքերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Publications list Արխիվացված 2007-12-02 Wayback Machine
* Scientific publications of Engin Arık on INSPIRE-HE
**Զարեհ Գրիգորի Մովսիսյան**, (5․1․1900, Ախալցխա –5․12․1977, Երևան), հայ սովետական ռենտգենաբան։ Բժշկ․ գիա․ դ–ր (1954), պրոֆեսոր (1959), ՀՍՍՀ գիտության վաստ․ գործիչ (1961)։

Կենսագություն
-------------

1924-ին ավարտել է Մոսկվայի 2-րդ համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1924-ից ձեռնամուխ է եղել ՀՍՍՀ մի շարք քաղաքների ու շրջանների բժշկական հիմնարկներում ռենտգենաբանության բաժանմունքների, ռենտգենախտորոշման և ռենտգենաբուժության կաբինետների կազմակերպմանը։ 1958–77-ին եղել է բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի ռենտգենաբանության ամբիոնի վարիչ։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են կմախքի ոսկրերի և ոսկրահոդային ապարատի ախտահարումների ռենտգենախտորոշմանը և ռենտգենաբանության ժամանակակից խնդիրներին։ Մովսիսյանը լուսաբանել է վերջույթների ոսկրերի սնուցողական փոփոխությունների ծագումն ու ընթացքը և ձևակերպել այդ պրոցեսների զարգացման օրինաչափությունները։ Ըզբաղվել է նաև մի շարքյ հիվանդությունների (ուռուցքներ, տուբերկուլոզ, ճառագայթային հիվանդություն, օրգանների էխինոկոկոզ և այլն) ռենտգենախտորոշման հարցերով։ Մովսիսյանը եղել է ՀՍՍՀ առողջապահության մինիստրության գլխավոր ռենտգենոլոգը։

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Երկեր
-----

Трофические изменения костей конечностей в рентгенологическом изображении и закономерности их развития, Е․, 1958

Ծանոթագրություններ
------------------


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 43)։*  |
**Ահմեդ Թևֆիք Օքդայ** կամ **Ահմեդ Թևֆիք փաշա** (թուրքերեն՝ Ahmed Tevfik Okday, փետրվարի 11, 1845(1845-02-11), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 8, 1936(1936-10-08), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք պետական գործիչ, Օսմանյան կայսրության մեծ վեզիր։

Կենսագրություն
--------------

Ահմեդ Թևֆիքը ծնվել է 1845 թվականի փետրվարի 11-ին Ստամբուլում՝ Օսմանյան կայսրությունում։ Եղել է օսմանյան հեծելազորի գեներալ Իսմայիլ Հաքի փաշայի որդին։

1865 թվականին դարձել է լեյտենանտ և ծառայել է, որպես Բարձր դռան թարգմանիչ։ 1868-ից 1875 թվականներին աշխատել է, որպես Հռոմի, Վիեննայի և Բեռլինի դեսպանությունների երկրորդ քարտուղար։

1875 թվականին դարձել է Աթենքի թուրքական դեսպանության առաջին քարտուղարը։ 1872 թվականին դարձել է նաև Օսմանյան կայսրության դեսպանը Գերմանիայում, նստավայրը՝ Բեռլին։

1908 թվականի երիտթուրքական հեղափոխությունից հետո Ահմեդ Թևֆիք փաշա Օքդայը դառնում է Օսմանյան կայսրության խորհրդարանի՝ մեջլիսի անդամ։ 1909 թվականին սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի ղեկավարած կառավարությունը ստիպված է լինում հրաժարական տալ։

Մեծ վեզիրի պաշտոնը մնաց թափուր։ Ահմեդ Թևֆիքը ևս ստիպված է եղել հրաժարական տալ, քանի որ անդամակցում էր «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցությանը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո Ահմեդը ղեկավարել է թուրքական պատվիրակությանը 1919 թվականի հոկտեմբերի 21-ին կայացած Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսում։ 1920 թվականի վերջին Ահմեդը դառնում է Օսմանյան կայսրության վերջին մեծ վեզիրը։

Մահացել է 1936 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ստամբուլում։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 p. — ISBN 978-953-6036-31-8

Գրականություն
-------------

* Şefik Okday: Der letzte Grosswesir und seine preußischen Söhne. Muster-Schmidt Verlag, Göttingen und Zürich 1991, ISBN 3-7881-1533-5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Offizielle Internetpräsenz der Nachfahren Ahmed Tevfik Paschas

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ահմեդ Թևֆիք-փաշա** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Կենսագրություն**   **Թուրքիա**   **Պատմություն**
 |
**Հիդայեթ Թյուրքօղլու** (թուրք.` *Hidayet Türkoğlu‎*, մարտի 19, 1979(1979-03-19), Բայրամփաշա, Ստամբուլի մարզ, Թուրքիա), թուրք նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, թեթև հարձակվող։ 15 մրցաշրջան անցկացրել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։ Ելույթներ է ունեցել նաև Թուրքիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականում։ 2008 թվականին ճանաչվել է NBA-ի ամենակատարելագործված բասկետբոլիստ (*Most Improved Player*)։ Ազգային հավաքականի կազմում 2001 թվականին դարձել է Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր։

Կարիերան
--------

Ակումբային կարիերան սկսել է թուրքական «Էֆես Պիլսեն» ակումբում՝ այնտեղ անցկացնելով 4 խաղաշրջան։ Դրանից հետո Թուրքօղլուն մուտք է գործում 2000 թ.-ի NBA դրաֆթ, որտեղ էլ ընտրովում է «Սակրամենտո Քինգսի» կողմից՝ 1-ին ռաունդի 16-րդ ընտրության իրավունքով, ինչը նրան դարձնում է NBA-ի պատմության առաջին թուրքածնունդ բասկետբոլիստը։ Լիգայում անցկացրած երկրորդ խաղաշրջանում արժանանում է «NBA-ի տարվա պահեստային» (*Sixth Man Award of the Year*) մրցանակին, երբ նրա միջին տվյալներն էին 10, 1 միավոր և 4, 5 անդրադարձ (ռեբաունդ)։

2003 թ.-ի ամռանը Թուրքաշօղլուն Ռոն Մերսերի հետ փոխանակվում է և տեղափոխվում «Սան Անտոնիո»։ Փոխանակման մեջ ներառված էր նաև Բրեդ Միլլերը, ով հայտնվում է «Սակրամենտոյում» և Սկոտ Պոլարդը, ով էլ իր հերթին բաժին է ընկնում «Ինդիանա Փեյսերսին»։ «Սփըրսի» կազմում Թուրքօղլուն խաղում է ընդամենը 1 խաղաշրջան՝ միջինը բերելով 9, 2 միավոր, ինչպես նաև գրանցելով կարիերայի բարձրագույն 42% երեքմիավորանոց նետումների արդյունավետություն։ 2004 թ.-ին միանում է «Օռլանդո Մեջիքին»` խաղալով Դուայթ Հովարդի և Ջամիր Նելսոնի պես աստղերի կողքին։ 2009 թ.-ից հետո 1 խաղաշրջան խաղում է Տորոնտո Ռեպտորսի կազմում, այնուհետև փոխանակվում և կարճ ժամանակով տեղափոխվում «Ֆինիքս Սանս» (Լեանդրո Բարբոզայի և Դուեյն Ջոնսի դիմաց)։ Նույն թվականի դեկտեմբերին արդեն Թուրքօղլուն կրկին է ենթարկվում փոխանակման և վերադառնում Օռլանդո։

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2008-04-10 Wayback Machine
* NBA.com պրոֆիլ

Հեդո Թուրքօղլուն և Անդրե Իգուադալան ԱՄՆ-Թուրքիա հանդիպման ժամանակ (բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն, 2010 թ.)
**Մեհմեդ Ջելալ բեյ** (օսման.՝ محمد جلال بك; 1863, Քադըքյոյ, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 15, 1926(1926-02-15), Ստամբուլ, Թուրքիա), Օսմանյան կայսրության պետական գործիչ, ով զբաղեցրել է նահանգների նահանգապետերի և նախարարների պաշտոններ։ Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Հայոց ցեղասպանության մասին գրքերի և վկայությունների հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Մեհմեդ Ջելալը ծնվել է 1863 թվականին Կոստանդնուպոլսի Քըզըլթոփրաք թաղամասում։

1910 թվականի մարտից մինչև 1911 թվականի հուլիս ամիսը եղել է Էրզրումի վիլայեթի նահանգապետ, 1911 թվականի հունիս- հոկտեմբեր ամիսներին եղել է Էդիրնեի վիլայեթի նահանգապետ։ 1911 թվականի հունիսից մինչև 1912 թվականի օգոստոս ամիսը եղել է Այդընի վիլայեթի նահանգապետ, 1913 թվականի հուլիսից մինչև 1915 թվականի հուլիս ամիսը եղել է Հալեպի վիլայեթի նահանգապետ, 1915 թվականի հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին եղել է Կոնիայի վիլայեթի նահանգապետ, իսկ 1919 թվականի նոյեմբերից մինչև 1920 թվականի օգոստոս ամիսը եղել է Ադանայի վիլայեթի նահանգապետ։

Բացի այդ, 1911 թվականի հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին զբաղեցրել է ներքին գործերի փոխնախարարի պաշտոնը, իսկ 1913 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին եղել է Օսմանյան կայսրության առևտրի նախարար։

Հայոց ցեղասպանության ժամանակ զբաղեցրել է Կոնիայի և Հալեպի նահանգապետերի պաշտոնները։ Փորձել է կանխել ցեղասպանության դատապարտված նահանգի հայերի կոտորածները, հետևյալ կերպ նկարագրելով իր գործողությունները․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ջրի փոխարեն գետով արյուն էր հոսում, և հազարավոր անմեղ երեխաներ, անվնաս ծերունիներ, անօգնական կանայք, ուժեղ երիտասարդներ կորան գետի անդունդներում։ Ես փրկեցի այն, ինչ կարող էի պահել իմ ձեռքերով և ոտքերով։ Մնացած բոլորը, ինչպես ենթադրում եմ, կորան անհետ՝ առանց վերադարձի հույսի։- Մեհմեդ Ջելալ Բեյ |  |

1918 թվականի դեկտեմբերի 10-13 «Վաքիթ» օրաթերթում հրապարակել է երեք մասից բաղկացած հոդված, որտեղ հայտարարել է, որ ցեղասպանության ժամանակ մեծ ջանքեր է գործադրել հայերի նկատմամբ գործադրված բռնությունը կանխելու համար, այդ իսկ պատճառով հեռացել է պետական ծառայությունից։

Կոստանդնուպոլսի բռնազավթման ժամանակ, 1921 թվականի հունվարից մինչև 1922 թվականի մարտ ամիսը զբաղեցրել է Կոստանդնուպոլսի քաղաքապետի պաշտոնը, որտեղ էլ 1926 թվականին մահացել է։ Նրա գերեզմանը գտնվում է ժամանակակից Թաքսիմ հրապարակի տեղում և հանվել է 1940 թվականին՝ վերակառուցման ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Sinan Kuneralp: *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839—1922) Prosopografik Rehber.* ISIS Press, Istanbul 1999, ISBN 975-428-118-1.
2. ↑  Mehmet Celal Bey
3. ↑  Vakit gazetesi arşivleri, 10-13 Aralık 1918 (Rumi: 10-13 Kanunuevvel 1334), Sayfa: 1, Istanbul.
4. ↑  Mehmet Celal Bey — Alıntılar

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1148444254 · VIAF: 1771151353517552720008 · WorldCat VIAF: 1771151353517552720008 |

 |
**Կարապետ Փաշայան** (1864, Կոստանդնուպոլիս - 1915, Այաշ, Անկարայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն, Մեծ եղեռնի զոհ), հայ հասարակական, քաղաքական, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ ՀՅԴ կուսակցության անդամ։ Մասնագիտությամբ՝ բժիշկ (ակնաբույժ)։

Կենսագրություն
--------------

Կարապետ Փաշայանը 1888 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի բժշկական վարժարանը։ Որպես բժիշկ աշխատել է Բալուում, Մալաթիայում։ 1890 թվականին Բագառիճում հայդուկային խմբեր կազմակերպելու համար բանտարկվել է, բայց լոկ պատահաբար խուսափել է խիստ պատժից։ 1890 թվականին նորից բանտարկվել է զինված խմբեր կազմակերպելու և զինամթերք պահելու մեղադրանքով։ Դատավարությունը տևել է շուրջ 2 տարի և ավարտվել մահապատժի դատավճռով, բայց, շնորհիվ Անգլիայի դեսպանի տիկնոջ միջնորդության, ներվել է։ 1895 թվականին անցել է Պարսկաստան, որտեղ աշխատել է որպես պալատական բժիշկ։ Օգտագործել է իր լայն հնարավորությունները՝ օգնելու իրանահայ գաղութին (այստեղ նրան շնորհվել է «Խան» տիտղոսը)։ 1903-1906 թվականներին աշխատել է Եգիպտոսում։ Ալեքսանդրիայում իր միջոցներով հիմնել է դպրոց և տպարան։ 1908 թվականին երիտթուրքական հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Կ.Պոլիս, ընտրվել է օսմանյան պառլամենտի, նաև Ագգային ժողովի երեսփոխան։ 1915 թվականին, ի թիվս այլ հայ մտավորականների, Փաշայանը ձերբակալվել է, բանտարկվել Այաշի բանտում և շուտով սպանվել։ Գրել է մի շարք գիտական աշխատություններ, նաև գրական ստեղծագործություններ։

Երկեր
-----

* Տեքստեր Վիքիդարանում

* Ժողովրդի բարեկամները, ԿՊ, 1909։

Գրականություն
-------------

* «Մեծ եղեռնի նահատակ բժիշկները», Կարոյան Գ. Ա,, Բոստոն, 1957, էջ 24-36։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
| **՞**Ապակե թիթեռնիկ |
| --- |
| Ապակե թիթեռնիկ (Greta oto)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Հոդվածոտանիներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Միջատներ |
|
|
|
| Կարգ | Թեփուկաթևավորներ |
| Ենթակարգ | Նորաթևավորներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | ***Greta oto*** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Greta oto Hewitson, 1854

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ապակե թիթեռնիկ** (լատին․՝ Greta oto), թեփուկաթևավորների կարգի, Nymphalidae ընտանիքի պատկանող միջատ։ Անվանում են նաև *Գրետա Օտո*։

Տարածում
--------

Այս տեսակը հանդիպում է Մեքսիկայից մինչև Արգենտինա, խոնավ անտառներում։ Իր բնավայրում (Հյուսիսային Ամերիկա` Ամազոնի խոնավ անտառներ) ամենատարածված տեսակն է։

Թրթուրը կարմիր և ծիրանագույն զոլերով է։

Նկարագրում
----------

*Greta oto*-ի թևերի թափը 5,5-6սմ է։ Թիթեռի թևերի մաշկը թափանցիկ է, քանի որ զուրկ է գունավոր թեփուկներից։ Թևերի անթափանց սահմանները մուգ շագանակագույն են, երբեմն կարմիր փայլով, իսկ հենց մարմինը նույնպես մուգ գույն ունի։

Ապակե թիթեռնիկը ձվադրում է մշտադալար թփերի վրա (հիմնականում` լատին․՝ Céstrum), որի տերևներով հետագայում սնվում է թրթուրը և միաժամանակ մաշկի մեջ հավաքում թունավոր ալկալիները։ Հետագայում արդեն թիթեռնիկը գիշատիչների, օրինակ թռչունների համար տհաճ է դառնում վատ հոտի պատճառով։

### Թիթեռ

Մեծ թիթեռները սնվում են բազմատեսակ ծաղիկների նեկտարով։

### Թրթուր

Թրթուրը սնվում է *Cestrum* տեսակի բույսերի տերևներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Lamas, G. (Ed.). (2004). *Checklist: Part 4A. Hesperioidea - Papilionoidea.* *In*: Heppner, J. B. (Ed.), *Atlas of Neotropical Lepidoptera. Volume 5A.* Gainesville, Association for Tropical Lepidoptera; Scientific Publishers.
2. ↑  Henderson, Carrol L. (2002). «Greta oto». *Field guide to the Wildlife of Costa Rica*. Austin, Texas: University of Texas Press. էջ 56. ISBN 0-292-73459-X. OCLC 46959925. Վերցված է 2009 թ․ մարտի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* О *Greta oto* *www.pwbelg.clara.net* (անգլ.)

Գրականություն
-------------

* Hall, S.K. (1996). Behaviour and natural history of Greta oto in captivity. *Tropical Lepidoptera* vol. 7, no 2.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG |

 |
Արցախի դրոշ
-----------

**Արցախի դրոշ**, Արցախի անկախ պետականության խորհրդանիշն է, նրա պաշտոնական տարբերանշանը հաստատվել է ԼՂՀ ԳԽ 1992-ի հունիսի 2-ի որոշմամբ։ Եռագույն է՝ կարմիր, կապույտ, նարնջագույն գույներով, հորիզոնական, հավասար շերտերով, աջ կողմի 2 ծայրերից սկսվող և դրոշի 1/3 հատվածում միմյանց միացող սպիտակ հնգատամ սանդղանման զարդանախշով։ Դրոշի լայնության և երկարության հարաբերությունը 1։2 է։ Օգտագործվում են տարբեր չափերի դրոշներ՝ պահպանելով այդ հարաբերությունը։

Արցախի զինանշան
---------------

ԼՂՀ պետական զինանշանը հանրապետության պետական ինքնիշխանության, նրա տարածքում ապրող ժողովուրդների պետական միասնության, կառուցվող ազատ, իրավ, պետության խորհրդանիշն է. հաստատվել է ԼՂՀ ԳԽ 1994-ի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ։ Զինանշանի վրա պատկերված է թևատարած արծիվ, գլխավերևում՝ Արտաշիսյանների հարստության թագը, որի շուրջ տարածվում են արևի ճառագայթներ։ Կենտրոնում՝ ԼՂՀ պետական դրոշի և Մեծ Քիրս լեռան համապատկերին, «Մենք ենք, մեր սարերը» («Ղարաբաղցիներ», քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան) քանդակի պատկերն է։ Ներքևում՝ արծվի ճանկերի մեջ, խաղողի վազեր են, թթենու պտուղներ, ցորենի հասկեր։ Վերևի կիսաշրջանում «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Արցախ» մակագրությունն է (հեղափոխական՝ Լավրենտի Ղալայան)։

Արցախի օրհներգ
--------------

Արցախի Հանրապետության օրհներգը «Ազատ ու անկախ Արցախն» է (խոսք՝ Վարդան Հակոբյանի, երաժշտություն՝ Արմեն Նասիբյանի), հաստատվել է ԼՂ ԳԽ 1994-ի դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ։

խոսք՝ Վ.Հակոբյանի երաժշտ.՝ Ա.Նասիբյանի

Ազատ ու անկախ Արցախ,  

Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք,  

Պատմությունը մեր երկրի,  

Մեր սուրբ արյամբ մենք սերտեցինք։  

  

Դու բերդ ես անառիկ,  

Բարձունք սրբազան, վեհ անուն,  

Մասունք աստվածային,  

Քեզնով ենք հավերժանում։  

  

Դու մեր լույս հայրենիք,  

Երկիր, հայրենյաց դուռ սիրո.  

Ապրիր դու միշտ խաղաղ,  

Մեր հին ու նոր Արցախ։  

  

Քաջերն ենք մենք հայկազուն,  

Մռավ ենք, Քիրս ենք ու Թարթառ,  

Մեր վանքերով լեռնապահ՝  

Անհաղթելի մի բուռ աշխարհ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արցախի Հանարապետության պետական խորհրդանիշները. օրհներգը». Արխիվացված է օրիգինալից 2022-04-08-ին. Վերցված է 2019-06-02-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խոյ (այլ կիրառումներ)Խոյի նշանըԽոյի նշանը
Խոյ
**Խոյ** (լատին․՝ Aries), կենդանակերպի առաջին նշանը, որ համապատասխանում է Խավարածիրի 0-30° սեկտորին։

Խոյ/հուր, հիմնական կամ շարժուն/. նշանի կարգախոսն է՝ «Ես կամ»։

Արևմտյան աստղագուշակության մեջ համարվում է, որ Արևը Խոյի նշանում է գտնվում մոտավորապես մարտի 21-ից մինչև ապրիլի 20-ը։ Խոյի նշանը չպետք է շփոթել Խոյ համաստեղության հետ, որտեղ Արևը գտնվում է ապրիլի 19-ից մինչև մայիսի 13-ը։

Նշանը ղեկավարող «մոլորակը» Մարսն է։

Բնութագիր
---------

Ուժեղ արտահայտված Խոյ նշանն անհատին դարձնում է քաջարի, խիզախ, եռանդուն, աշխույժ, գործունյա, իմպուլսիվ, համառ, տոկուն, ուղղամիտ, իրատես, կրքոտ, ղեկավարող և առաջնորդ։ Բնորոշ բացասական գծերից են չզսպվածությունը, ագրեսիվությունը, անհատապաշտությունը, անկանխատեսելիությունը, անհանդուրժողականությունը, անհամբերությունը, մեծամտությունը, ժամանակավրեպ քայլերը, կամակորությունը, ծայրահեղականությունը։ Խոյն աստղագուշակության մեջ համարվում է ռազմաշունչ Մարս մոլորակի իշխանության տակ գտնվող նշան, Արեգակը գահակալում է այստեղ։

Բժշկական աստղագուշակության մեջ Խոյը ղեկավարում է մարդու մարմնի մասերից գլուխն ու գանգը, հիվանդություններից՝ բոլոր սուր և բորբոքային իրավիճակները, արյան հիվանդությունները և այլն։ Բնության մեջ Խոյ նշանին համապատասխանում են խարույկն ու անկառավարելի բոցը՝ հրդեհը, արևի փայլն ու բնության զարթոնքը։

Պատկերասրահ
-----------

* Մոզայկա, 5-րդ դարՄոզայկա, 5-րդ դար
* Խոյ կենդանակերպի նշանը, Ջայպուր, Հնդկաստան, 18-րդ դարԽոյ կենդանակերպի նշանը, Ջայպուր, Հնդկաստան, 18-րդ դար
* Խոյ, պատկերված է 14-15-րդ դարերում, Արաբական աստղագուշակը՝ հրաշալիքների գրքումԽոյ, պատկերված է 14-15-րդ դարերում, Արաբական աստղագուշակը՝ հրաշալիքների գրքում
* «Խոյ» կենդանակերպի նշանով հայկական արծաթե հուշադրամը, 2008«Խոյ» կենդանակերպի նշանով հայկական արծաթե հուշադրամը, 2008
* «Խոյ» կենդանակերպի նշանով հայկական ոսկե հուշադրամը, 2009«Խոյ» կենդանակերպի նշանով հայկական ոսկե հուշադրամը, 2009

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  The Constellations of the Zodiac
2. ↑  *Аль-Бируни* Наука о звездах. — начало XI века.
3. ↑  *Поль Седир.* Магические растения = Les Plantes magiques : [пер. с 
фр.] / пер. и доп. А. В. Трояновского, 1909. — Оккультизм и магия. — М. : ТОО «Клышников, Комаров и К°», 1993. — С. 103. — ISBN 5-8517-022-9.
**Յոեֆա Իդեմ** (գերմ.՝ Josefa Idem, ծնվ.՝ 1964 թ. սեպտեմբերի 23 Գերմանիա, Գոխ), Գերմանիայի և Իտալիայի բայդարկա վարող, 2000 թվականի օլիմպիական չեմպիոն և աշխարհի բազմակի չեմպիոն։ Պատմույան մեջ առաջիկ կինն է, որ մասնակցել է 8 Օլիմպիական խաղերի (1984—2012թվականեր)։ «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիր է։ Կարիերան ավարտել է 2012 թվականին։

2001-2007 թվականներին Ռավեննայի ձախ կենտրոնամետ կոալիցիայի քաղաքային խորհրդի անդամ է եղել։ 2013 թվականից Իտալիայի կոալիցիոն կառավարությունում հավասար հնարավորությունների, սպորտի և երիտասարդական քաղաքականության հարցերով զբաղվող առանց պորտֆելի նախարար էր։ 2013 թվականի հունիսի 24-ին, հարկերի սխալ վճարման պատճառով հարկադրված Է եղել թողնել իր պաշտոնը։

Սպորտային կենսագրություն
------------------------

Կարիերայի սկզբում հանդես է եկել Գերմանիայի հավաքականում, սակայն 1988 թվականինին տեղափոխվել է Իտալիա՝ գլխավոր մարզիչ Գուլելմո Գուերինիի մոտ։  1990 թվականին ամուսնացել է Գուերինիի հետ և 1992 թվականից (այլ տվյալներով ՝ 1990 թվականից) սկսել է հանդես գալ Իտալիայի հավաքականում։

2000 թվականին Սիդնեյում հաղթել է իր կարիերայի միակ օլիմպիական ոսկին՝ եզրափակիչում շրջանցելով միայնակ-բայդարկաներ վարողներ կանադացի Կարոլին Բրյունեին և ավստրալիացի Քեթրին Բորչերտին։ 2004 թվականին Աթենքում զիջում է միայն հունգարուհի Նատաշա Յանիչին, իսկ 4 տարի անց Պեկինում 44-ամյա Իդեմը 0,004 վայրկյանով պարտվում է 25-ամյա ուկրաինուհի Իննա Օսիպենկո-Ռադոմսկայային։ 2012 թվականին Լոնդոնում առաջին կինն էր, որ մասնակցել է 8 օլիմպիադաների՝ եզրափակիչում 500 մետր վազքի միայնակ բայդարկաների եզրափակչում գրավելով 5-րդ տեղը։

Աշխարհի առաջնություններում Յոզեֆան արժանացել է ավելի քան 20 մրցանակի, այդ թվում ՝ 5 ոսկե մեդալ. Պոզնան — 1990թ. (500 մ), Փարիզ-1991 թ. (500 մ), Սեգեդ-1998 թ. (1000 մ), Պոզնան-2001 թ. (500 մ և 1000 մ)։

Պետական պարգևներ
----------------

* «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի Մեծ սպա (2008թ. սեպտեմբերի 1)

«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի կոմանդոր (3 հոկտեմբերի 2000 թ.)

Տես նաև
-------

* Список спортсменов с наибольшим количеством участий в Олимпийских играх

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Сенат Италии
4. ↑  «London 2012: 47-year-old kayaker Josefa Idem qualifies for 500-metre final» (անգլերեն). 7 августа 2012. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին.
5. ↑  Министр спорта Италии подала в отставку из-за обвинений в неуплате налогов — Газета.Ru | Новости

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт Йозефы Идем
* Йозефа Идем-Гуэррини – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ICF · Olympic Channel · ՄՕԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Munzinger · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000423378030 · LCCN: no2013129170 · VIAF: 305857120 · WorldCat VIAF: 305857120 |

 |