recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Թզուկի կարծրատիպային տեսքը։
**Թզուկ** (գերմ.՝ Gnom, լատին․՝ gēnomos՝ «ստորգետնյա բնակիչ», կամ հին հունարեն՝ Γνώση՝ գիտելիք), փոքր չափի ֆանտաստիկ արարած, որը նկարագրված է վերածննդի դարաշրջանի կախարդական և ալքիմիական տրակտատներում։ Ենթադրվում է, որ հայեցակարգը առաջին անգամ ներդրվել է Պարացելսի կողմից։ Նրա ֆիզիկական և կենսակերպի առանձնահատկությունները հաճախ տարբերվում են գրողների միջև, բայց շատ դեպքերում թզուկը փոքր հասակի մարդանման արարած է, որն ապրում է գետնի տակ։

«Թզուկ» բառը հավանաբար առաջացել է լատիներեն gnomus տերմինից, որն առաջին անգամ հայտնվել է 16-րդ դարի շվեյցարացի ալքիմիկոս Պարացելսի աշխատություններում, որն իր հերթին կարող է լինել հունարեն gēnomos բառի այլասերումը, որը բառացիորեն նշանակում է «ստորգետնյա բնակիչ»։ Պարացելսը օգտագործում է այս բառը որպես պիգմեյների հոմանիշ և նկարագրում է թզուկներին որպես երկրային տարերքի մի մաս, որոնց բարձրությունը հասնում է երկու բացվածքի (մոտ 40 սմ), նրանք չափազանց դժկամությամբ են շփվում մարդկանց հետ և կարող են անցնել երկրային երկնաքարի միջով նույնքան հեշտությամբ, որքան մարդիկ շարժվում են տարածության մեջ, նույն հեշտությամբ, ինչ մարդիկ տեղաշարժվում են տիեզերքում։ Նմանատիպ նկարագրություն կարելի է գտնել Վիլարի 1670 թվականի աշխատության մեջ, որտեղ, սակայն, նա թզուկներին նկարագրում է որպես մարդու ընկերներ, որոնք պատրաստ են սիրով օգնել նրան փոքր վարձատրության դեպքում։

Անգլիական ֆանտաստիկ գրականության մեջ «թզուկ» բառը հայտնվել է մոտավորապես 18-րդ դարում։ Ամենից հաճախ թզուկներ ասելով հասկանում էին գետնի տակ ապրող փոքրիկ մարդուկներ՝ գլխարկներով, խելացի և հնարամիտ, բայց ագահ և խոհեմ։ 20-21-րդ դարերում թզուկի կերպարը հաճախ օգտագործվում է ֆանտաստիկ ստեղծագործությունների տարբեր հեղինակների կողմից։

Տես նաև
-------

* Թզուկներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Gnome". *Encyclopaedia Britannica Online*. Արխիվացված from the original on 2008 թ․ ապրիլի 17. Retrieved 2008 թ․ մարտի 12.
2. ↑  gnome Archived 2015-07-14 at the Wayback Machine. // Oxford Advanced Learner’s Dictionary
3. ↑  *Борхес Х. Л.*. Гномы Archived 2007-12-12 at the Wayback Machine. // Книга вымышленных существ
4. ↑  *Paracelsus* Liber de nymphis, sylphis, pygmaeis et salamandris et de caeteris spiritibus. — Nissae Silesiorum, 1566.
5. ↑  *C. S. Lewis* The Discarded Image - An Introduction to Medieval and Renaissance Literature. — Cambridge University Press, 1964. — С. 135. — ISBN 0-521-47735-2
6. ↑  "Gnome - Encyclopedia". Experiencefestival.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 6-ին. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 11.
7. ↑  Abbé de Villars, *Le comte de Gabalis ou Entretiens sur les sciences occultes*, 1670, p. 45-48
8. ↑  *Clute, John; Grant, John* Elemental // The Encyclopedia of Fantasy. — New York: St. Martin's Press. — С. 313—314. — ISBN 0-312-19869-8
Ֆիդել Կաստրոն ձերբակալությունից հետո, 1953 թվական
**«Պատմությունը կարդարացնի ինձ»** (իսպ.՝ La historia me absolverá), Ֆիդել Կաստրոյի՝ 1953 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մոնկադայի զորանոցի գրոհի գործով դատական գործընթացում, որտեղ նա մեղադրյալ էր, արտասանած ճառի եզրափակիչ բառերը։

1953 թվականի սեպտեմբերի 21-ին սկսված դատաքննությանը մասնագիտությամբ իրավաբան Ֆիդել Կաստրոն հրաժարվեց փաստաբանից և որոշեց ինքը իրեն պաշտպանել։ Պաշտպանության ուղղությունը նա որոշեց տանել Ֆ. Բատիստայի բռնատիրական ռեժիմի դեմ պայքարելու և ժողովրդավարական կառավարությունը վերականգնելու իրավունք ունեցող ապստամբների անմեղության թեզով։ Դատաքննության վերջին նիստում նա հանդես եկավ Բատիստայի ռեժիմը դատապարտող երկարաշունչ ճառով։ Ի թիվս շատ փաստերի՝ նա խոսեց այն մասին, որ գյուղացի երեխաների 90 %-ը վարակված է մակաբույծներով, 700 հազար կուբացիներ գործազուրկներ են, իսկ գյուղացիների 30 %-ը չեն կարողանում իրենց անունն անգամ գրել։ Ճառի վերջում նա բռնատիրական ռեժիմը տապալելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող մի շարք պատմական փաստեր մեջբերեց (Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն, ԱՄՆ-ի Անկախության պատերազմը և այլն)։ Այդ ճառի եզրափակիչ բառերն էին՝ «Դատապարտեք ինձ։ Դա նշանակություն չունի։ Պատմությունը կարդարացնի ինձ»։

Ֆիդել Կաստրոն դատապարտվեց 15 տարվա բանտարկության, բայց, չանցած 2 տարի, համաներմամբ ազատ արձակվեց։

Կաստրոյի այս ելույթը ծրագրային դարձավ հեղափոխականների համար, հայտնի դարձավ նաև որպես «Մոնկադայի ծրագիր» և դրվեց «Հուլիսի 26-ի շարժման» հիմքում։ Այս ծրագիրը ներառում էր Բատիստայի բռնատիրության տապալումը, Կուբայի ինքնիշխանությունը և կախյալության վերացումը, լատիֆունդիզմի ոչնչացումը և հողի բաշխումը հողագործ աշխատավորներին, սոցիալական իրավունքների երաշխիքների ապահովումը և քաղաքացիների կյանքի որոկի բարձրացումը։

Կուբայի հեղափոխության հաղթանակից հետո Ֆիդել կաստրոյի ելույթը տպագրվեց առանձին հրատարակությամբ՝ սկզբնապես՝ իսպաներենով, ապա նաև՝ շատ այլ լեզուներով։

Կաստրոյի ելույթի եզրափակիչ նախադասությունը թևավոր արտահայտություն է դարձել. այն օգտագործվում է կատակա-հեգնական երանգով՝ ինքնաարդարացման նպատակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  М. Макарычев (24.07.2008). "История его оправдала" (in ռուսերեն). Российская газета. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 28.
2. ↑  *Thomas, Hugh* The Cuban Revolution. — L. 1986. — ISBN 0-297-78954-6
3. ↑  Шульц Э. Э. Феномен кубинской революции в контексте технологий управления социальным протестом // Приволжский научный вестник. 2014. № 4 (32). С. 145—153.
4. ↑  В. Серов. "Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений" (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հոկտեմբերի 29. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 28.
Հիպնոսն ու Թանատոսը
**Թանատոս** (հուն՝ Θάνᾰτος, մահ), քնի աստված Հիպնոսի երկվորյակ եղբայրը։ Հին աշխարհում կային հավատալիքներ, որ միայն նրանից է կախված մարդու մահը։ Այս տեսակնետն առաջին անգամ արտահայտել է Եվրիպիդեսը «Ալկեստիդա» գրքում, որտեղ պատմվում է այն մասին, որ Սիսիփոսին հաջողվեց մի քանի տարով շղթայել Թանատոսին, ինչի արդյունքում մարդիկ դարձան անմահ։

Այսպես մնաց այքան ժամանակ, մինչև Արեսը Զևսի հրամանով չազատեց Թանատոսին, քանի որ մարդիկ սկսել էին զոհեր մատուցել Ստորերկրյա թագավորության աստվածներին։ Հիպնոս աստվածը միշտ հետևում, ընկերակցում է նրան. շատ հաճախ հին հեթանոսական սկահակներին նրանք պատկերվում էին միասին։

Թանատոսի կերպարը նշանակալից չափով ստեղծվել է պոեզիայի ու բանահյուսության միջոցով։ Ըստ Հեսիոդոսի Թանատոսը Նիկսի (Գիշերվա) որդին է, Կիրոսների և Հիպնոսի եղբայրը։ Թանատոսը երկաթե սիրտ ունի և ատելի է աստվածներին։ Նա աստվածների մեջ միակն է, որ ընծաներ չի սիրում։ Ողբերգություններում Թանատոսը ներկայացվում է սև թիկնոցով, թևերով և հնձող սրով։ Թանատոսի պաշտամունքը գոյություն է ունեցել Սպարտայում։ Նա պատկերվել է որպես թևավոր պատանի, հանգած ջահը ձեռքին։ Սիսիփոսի մասին առասպելում Թանատոսը զավեշտական կերպար է, որին հիմարացնում է խորամանկ մարդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Анастасия, Александрова. "Танатос: Греческий пантеон богов: Мифологическая энциклопедия". *myfhology.info*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Դիցաբանական բառարան, «Լույս», Երևան, 1985, էջ 93։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Դասական հնությունների իրական բառարան · Կրուգոսվետ · Մեծ Յուժակովի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 124787614 · LCCN: no2020015785 · VIAF: 77257290 · WorldCat VIAF: 77257290 |

 |
Չշփոթել Չինաստանի փորագրության կամ տպագրության գործարանի  կամ Չինաստանի կենտրոնական դրամահատարանի հոդվածի հետ։

**Չինաստանի թղթադրամների տպագրության և դրամահատման կորպորացիա**, պետական կորպորացիա, որը, գործելով Չինաստանի Ժողովրդական Բանկի ուղղակի ղեկավարման ներքո, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության համար իրականացնում է չինական յուան մետաղադրամների դրամահատումը և չինական յուան թղթադրամների տպագրությունը։

Չինաստանի թղթադրամների տպագրության և դրամահատման կորպորացիան օգտագործում է տպագրության, փորագրության և դրամահատման ձեռնարկությունները ամբողջ երկրով մեկ` արտադրելու թղթադրամներ և մետաղադրամներ հետագա մատակարարման համար։ Թղթադրամների տպագրության ձեռնարկությունները տեղակայված են Պեկինում, Շանհայում, Չենդուում, Սիանում, Շիցզյաչժուանում և Նանչանում։

Պետական ընկերությունը, որի շտաբակայանը Պեկինի Սիչեն թաղամասն է, ինքն իրեն բնորոշում է որպես ծավալով աշխարհի ամենախոշոր դրամական տպագրիչը։ Ունենալով ավելի քան 18,000 աշխատող՝ այն գործում է ավելի քան 10 Թղթադրամներ և մետաղադրամներ արտադրող բարձր անվտանգության ձեռնարկություններում։ Դրամահատարանները տեղակայված են Շանհայում, Շենյանում, Շենժենում և Նանջինում։ Շանհայի դրամահատարանը Չինաստանի ամենահին և ամենակարևոր դրամահատարանն է։ Շանհայի, Շենյանի և Շենժենի դրամահատարանները հիմնականում հատում են ֆիատ մետաղադրամներ՝ շրջանառության համար։ Նանջինը հիմնականում տպում է ֆիատ թղթադրամներ, ինչպես նաև հատում է փոքր քանակությամբ չշրջանառվող ոչ ֆիատ մետաղադրամներ՝ մետաղադրամների հավաքորդների համար։

Թղթադրամների համար բարձր որակի թուղթն արտադրվում է երկու ձեռնարկություններում` Բաոդին և Կունշան։ Բաոդինի ձեռնարկությունը, նրա վեբ կայքի համաձայն, աշխարհի ամենամեծ ձեռնարկությունն է` նվիրված թղթադրամների նյութի զարգացմանը

Դրանից բացի, Չինաստանի ժողովրդական բանկն ունի իր սեփական տպագրության տեխնոլոգիաների հետազոտական բաժինը, որը ուսումնասիրում է թղթադրամների ստեղծման և կեղծարարությունն ավելի դժվար դարձնելու նոր մեթոդներ։

Չինաստանի թղթադրամների տպագրության և դրամահատման կորպորացիան իր արժույթի արտադրությունը հիմնում է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության մակրոէկոնոմիկ պլանավորման վրա։

Չինաստանի թղթադրամների տպագրության և դրամահատման կորպորացիան նաև արտադրում է արժույթ բազմաթիվ այլ երկրների համար, ներառյալ՝ Թայլանդը, Բանգլադեշը, Շրի Լանկան, Մալազիան, Հնդկաստանը և Բրազիլիան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "China Banknote Printing and Minting Corporation | IACA". *currencyaffairs.org*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  China Banknote Printing and Minting Archived May 4, 2013, at the Wayback Machine.
3. 1 2  Chen, Stephen (2018 թ․ օգոստոսի 15). "Why other countries are giving China a licence to print money". *South China Morning Post*. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 15.
4. ↑  保定钞票纸厂 Archived June 16, 2007, at the Wayback Machine.

* Պաշտոնական կայք
**Իռլանդիայի ազգային թատրոն** (անգլ.՝ Abbey Theatre), իռլանդական ազգային թատրոն, ստեղծվել է 1904 թվականին, գտնվում է Դուբլինում։

Պատմություն
-----------

Թատրոնը իր դռներն առաջին անգամ բացել է 1904 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։ Հիմնադրման հիմքերում կանգնած են եղել Ուիլյամ Բաթլեր Յեյթսը և տիկին Օգաստա Գրեգորին։
1925 թվականից սկսած Իռլանդիայի ազգային թատրոնը գոյություն ունի Իռլանդական ազատ պետության հաշվին։ Թատրոնի գլխավոր շենքը այրվել է 1951 թվականին։ 1966 թվականի հուլիսից թատրոնը գտնվում է 26 Լոուեր Աբբեյ փողոց, Դուբլին (26 Lower Abbey Street, Dublin) հասցեում։
Ստեղծման առաջին տարիներին թատրոնը սերտորեն կապված էր իռլանդական գրականության հետ։ Իռլանդացի շատ գրողներ մասնակցել են թատրոնի ստեղծման գործընթացին, նրանց մեծամասնությունը խաղում էր այնտեղ։ Իռլանդիայի ազգային թատրոնը 20-րդ դարի իռլանդացի շատ առաջատար դրամատուրգների և դերասանների, այդ թվում՝ Ուիլյամ Բաթլեր Յեյստի, Լեդի Գրեգորիի, Սինա Օ'Քեյսի և Ջոն Միլլինգթոն Սինժի ստեղծագործական առաջին հարթակն է եղել։ Բացի այդ, արտասահմանյան մեծամասշտաբ հյուխաղերի ծրագրի և օտարերկրյա, հատկապես՝ ամերիկյան, հանդիսատեսին լավ հայտնի լինելու շնորհիվ այն դարձել է իռլանդական զբոսաշրջանի արդյունաբերության կարևոր մաս։

Մեր օրեր
--------

Մաք Քոնհեյլի՝ 2005 թվականին թատրոնի տնօրեն նշանակվելուց հետո թատրոնը պիեսներ է պատվիրել ավելի քան 30 գրողների։ Թատրոնը վերջերս բեմադրել է Թոմ Մերֆիի, Ռիչարդ Դորմերի, Գարի Դուգանայի, Բիլլի Ռոշի, Բերնարդ Ֆարրելի և Օուեն ՄըքՔաֆերֆտիի նոր պիեսները։ Իռլանդիայի ազգային թատրոնը նաև կապ է հաստատել Նյու Յորքի Հանրային թատրոնի հետ, որտեղ ներկայացրել է երկու նոր բեմադրություն։
2012 թվականի սեպտեմբերին թատրոնը գնել է Eden Quay շինությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "История театра на официальном сайте". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 30.
2. ↑  ТЕАТР АББАТСТВА , ДУБЛИН, ИРЛАНДИЯ

Գրականություն
-------------

* *Ряполова В.А.* Театр Аббатства (1900—1930-е годы). Очерки. — М.: Индрик, 2001. — 176 с. — (Институт искусствознания). — 500 экз. — ISBN 5 85759 164 3

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11937333z · GND: 5532414-9 · ISNI: 000000010656928X · LCCN: n80020304 · NLP: a0000003208064 · NUKAT: n2006033731 · SUDOC: 027301540 · VIAF: 127456253 · WorldCat VIAF: 127456253 |

 |

 |
**Պատիճ** (լատին․՝ siliqua), չոր պարակարպ պտուղ, ձևավորվում է 2 պտղաթերթիկներից և ունի երկփեղկ թաղանթ և ներքին թաղանթ։ Հասունացման ժամանակ կեղևի փականները սովորաբար թափվում են։

Եթե պատիճի երկարության և լայնության հարաբերությունը չի գերազանցում 2-3-ը, այն կոչվում է պատիճ (լատին․՝ silicula)։

Պտղի ձևավորում
--------------

Պատիճը ձևավորվել է ձվարանից, որը բաղկացած է եզրերին միաձուլված երկու կարպելներից (ի տարբերություն պատիճին շատ նման է պտղի՝ լոբու, որը ձևավորվում է ձվարանին մոտ մեկ կարպել)։

Պտղի բեղմնավորում
-----------------

Կեղևները բացվում են ներքևից վեր՝ երկու փականով, քանի որ յուրաքանչյուր փականի մեջքի և փորային կարի երկայնքով առաջանում են երկայնական և օղակաձև ճաքեր, փականները բաժանվում են, դրանց սերմերը մնում են «շրջանակի» տեսքով (լատին․՝ replum), որի վրա սովորաբար լինում է բարակ թաղանթ, որը ծառայում էր որպես միջնորմ ձվարանների երկու բների միջև։ Սերմերը մնում են միջնապատը շրջապատող պլասենցայի վրա։

Տարածվածություն
---------------

Կաղամբի ընտանիքում սովորաբար աճում են պատիճներ։ Որոշ վերապահումներով, պատիճները (կամ պատիճաձև տուփերը) կարելի է անվանել կապարազգիների ընտանիքի բույսերի պտուղներ։

Պատիճները աստիճանական անցումներով կապված են կապարազգիների ընտանիքի պարակարպ պատիճների հետ։

* ՊատիճՊատիճ
* ԼոբիԼոբի
* ՊատիճՊատիճ
* ԼոբիԼոբի

Հարթ, սովորաբար երիտասարդ և չհասունացած ոլոռը հաճախ կոչվում է ուսի շեղբեր կամ պատիճ, սակայն, բուսաբանորեն, դրանք լոբի են, ոչ թե պատիճ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Кирпичников, Моисей Эльевич, Забинкова, Нора Ноевна* Русско-латинский словарь для ботаников. Л. 1977. C. 694.
2. ↑  *А. А. Фёдоров* Ценокарпные или сростноплодиковые плоды // Жизнь растений. В 6-ти томах / Под редакцией А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1974. — С. 93.
3. ↑  "Горох овощной (зелёный горошек)". Музей Торговли. Արխիվացված from the original on 2017 թ․ մայիսի 12. Retrieved 2017 թ․ մարտի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Պատիճ* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում
* "Պատիճ". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
**Ժուամի Ժապուրա էկոլոգիական կայան** (պորտ.՝ Estação Ecológica Juami-Japurá), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Ամազոնաս նահանգի Ժապուրա մունիցիպալիտետում։

Տեղագրություն
-------------

831.524 հա տարածք ունեցող էկոլոգիական կայանը ստեղծվել է 1985 թվականի հունիսի 3-ի հրամանագրով, որը փոփոխվել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 11-ին։ Կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Այն դարձել է Կենտրոնական Ամազոնյան էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին։ Պահպանման միավորումը տեղակայված է Ժապուրա գետի աջ ափին՝ Ամազոնաս նահանգի համանուն մունիցիպալիտետում։ Տեղանքը հասանելի է միայն նավով։

Շրջակա միջավայր
---------------

Ժուամի Ժապուրա էկոլոգիական կայանը գտնվում է Ամազոնի դաշտավայրում՝ ծովի մակարդակից 45-450 մետր բարձրության վրա։ Ընդգրկում է Ժուամի գետի սև ջրի ամբողջ ավազանը, որը հոսում է դեպի նույնանուն գետի սպիտակ ջրերը։ Ամենաբարձր հողատարածքը միավորման եզրերին է և սահմանազատում է գետի ավազանը։ Պահպանման միավորումն ունի հասարակածային կլիմա։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 2850 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 19-43 °C, իսկ միջինը` 25 °C է։ Բուսականությունը խոնավ անտառի հարթավայրում է։

Պահպանություն
-------------

Էկոլոգիական կայանը «խիստ բնական արգելոց է», որը գտնվում է Բնության պահպանության միջազգային միության I կատեգորիայի ներքո։ Նպատակն է պահպանել բնությունը և կենսաբազմազանությունը ու աջակցել գիտական հետազոտություններին, ինչպես նաև բնապահպանական կրթությանը։ Պահպանությունն իրականացվում է «Ամազոնի շրջանի պահպանվող տարածքներ» ծրագրի աջակցությամբ։ Այն պահպանում է Սոլիմոյնս գետի Պուտումայո և Ժապուրա վտակների միջև ընկղմված շրջանի ներկայացուցչական նմուշը։ Վայրի ուակարին (*Cacajao calvus rubicundus*) պաշտպանված է արգելոցում։ Տեղեկություններ են եղել շրջակայքում լեռնահանքային գործունեության մասին։ Հսկողությունը դժվար է ենթակառուցվածքների բացակայության պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2021 թ․ մարտի 2-ին. Retrieved 2021 թ․ մարտի 28.
2. ↑
3. 1 2 3 4
4. 1 2 3 4
5. ↑

Աղբյուրներ
----------

* (portuguese) *CEC Central da Amazônia*, ISA: Instituto Socioambiental, վերցված է 2016-10-17
* «Estação Ecológica Juami-Japurá» (portuguese), *Ambiente Brasil*, վերցված է 2016-04-16
* (portuguese) *Estação Ecológica Juami-Japurá*, Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2016-08-10-ին, վերցված է 2016-04-16
* *Full list: PAs supported by ARPA*, ARPA, վերցված է 2016-08-07
* (portuguese) *Unidade de Conservação: Estação Ecológica Juami-Japurá*, MMA: Ministério do Meio Ambiente, վերցված է 2016-05-07


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Ժուլիեն կոկոտամանի մեջ
**Ժուլիեն** (*ֆր.՝ julienne* ), ֆրանսիական խոհանոցի ուտեստ, բանջարեղենը բարակ շերտերով կտրատելու եղանակ, որը օգտագործվում է հատկապես ամառային ապուրներ և աղցաններ պատրասելու ժամանակ։ Ստուգաբանության վերաբերյալ տեսակետ կա, որ առաջացել է *Julienne* ֆրանսիական կանացի անունից։ Առաջին անգամ շերտատման այս եղանակը (6 սմ երկարություն և 2 մմ լայնություն) հիշատակել է ֆրանսիացի շեֆ-խոհարար Ֆրանսուա Մասսոիալոն1722 թվականին հրատարակված իր խոհարարական գրքում։

Ժամանակակից խոհարարության մեջ այս տերմինը նշանակում է թարմ բանջարեղենների սառը մշակում (կտրատել), որոնք այդ վիճակում ավելացվում են ապուրների և թանձրուկների մեջ։ Այդպիսով արագանում է մատղաշ բանջարեղեններից կամ դրանց ընձյուղներից ուտեստների պատրաստումը՝ դարձնելով այն ավելի նրբահամ։ Գործնականում դա նշանակում է, որ ժուլյեն ասելով հիմնականում հասկանում են պտղարմատների դեպքում ձողանման շերտատելը, իսկ սոխի և լոլիկի դեպքում բարակ օղակներով շերտատելը։

Աղցանները, որոնք պատրաստված են այս եղանակով բարակ շերտատած բանջարեղեններից, անվանում են **ժուլիեն**, իսկ ապուրները, որոնց մեջ ավելացվում են այդ եղանակով շերտատած բանջարեղենները, անվանում են **սուպ-ժուլիեն**։ Ստուգաբանության տեսանկյունից այդ ապուրները նման են ռուսական մածնաբրդոշին։

Ռուսական խոհանոցում ժուլիեն են անվանում թթվասերի կամ սերուցքի մեջ (բեշամել սպիտակ սոուս) պանրի քերուկի շերտով ծածկված սնկերից պատրաստվող այն ուտեստները, որոնք եփվում են ջեռոցում։ Հիմնականում եփվում և մատուցվում է կոկոտամաններով՝ առանձին չափաբաժինների համար նախատեսված պոչավոր մետաղական կամ հրակայուն ամաններով (ֆր.՝ cocotte - հավ բառից)։

Ժուլիեն պատրաստում են նաև հավի մսից և ծովամթերքներից։

Նշումներ
--------

1. ↑  Անվան ստուգաբանությունը պարզված չէ, սակայն համարվում է, որ այն առաջացել է Ֆրանսիական կանացի Julienne անունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Кокотница: что это такое? Кухонный ликбез". *www.superposuda.ru*. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 26.
2. 1 2  "Жюльен что это такое". *Студия танца "Maya"* (in ռուսերեն). 2019 թ․ դեկտեմբերի 11. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 23.(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Жульен – как его правильно готовить? – Всё самое интересное!" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 23.
4. ↑  "Рецепт: Жюльены не только французские - Зимой и летом - РЕЦЕПТИКИ - Каталог статей - ЛИНИИ ЖИЗНИ". *www.crown6.org* (in ռուսերեն). Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 23.
5. ↑  "Грибной жюльен - рецепт приготовления. Жюльен из грибов, рецепт". *avtosvidos.ru* (in ռուսերեն). Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 23.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Ժուլիեն շամպինիոնով". *cooks.am*. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 23.
* "Жюльен с шампиньонами, ветчиной и паприкой – пошаговый рецепт с фотографиями". *www.koolinar.ru* (in ռուսերեն). Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 23.
**Չորս բաժակների խնդիր**, Մարտին Գարդների տրամաբանական հանելուկը, որը հրապարակվել է *Scientific American* ամսագրի 1979 թվականի փետրվարյան թողարկման «Մաթեմատիկական խաղեր» սյունակում։

Ձևակերպում
----------

Չորս բաժակները գտնվում են պտտվող քառակուսի սեղանի անկյուններում։ Որոշ բաժակներ դրված են ուղիղ, իսկ որոշները՝ շրջված։ Աչքերը կապած մարդը պետք է բաժակները այնպես վերադասավորի, որ դրանք բոլորը լինեն նույն դիրքում, այդ դեպքում հնչում է զանգը։ Բաժակները կարող են հերթով վերադասավորվել հետևյալ կանոններին համապատասխան․ ցանկացած երկու բաժակ կարող է ստուգվել մեկ քայլով, և զգալով դրանց դիրքը, մարդը կարող է փոխել նրանցից որևէ մեկի կամ երկու բաժակների դիրքը։ Յուրաքանչյուր շրջումից հետո սեղանը կարող է պտտվել պատահական անկյան տակ։ Խնդիրն այն է, որպեսզի մշակվի ալգորիթմ, որը աչքերը կապած մարդուն թույլ կտա, որ նա համոզվի, որ բոլոր բաժակներ ունեն նույն դիրքը (ուղիղ կամ շրջված) վերջնական թվով շրջումներից հետո։ Ալգորիթմը չպետք է կախված լինի հաջողությունից։

Լուծում
-------

Ալգորիթմը, որը երաշխավորում է, որ զանգը կհնչի ոչ ավելի, քան հինգ պտույտներից հետո, հետևյալն է․

* Առաջին հերթին ընտրում են անկյունագծով միմյանց հակառակ դրված երկու բաժակները և շրջում դրանք։
* Երկրորդ հերթին ընտրում են երկու հարևան բաժակներ։ Առնվազն նրանցից մեկը նախորդ քայլից հետո ուղիղ է։ Եթե մյուսը շրջված է, պետք է այն նույնպես շրջել։ Եթե զանգը չհնչի, ապա այժմ երեք բաժակները դրված են ուղիղ, իսկ մեկը՝ շրջված։
* Երրորդ հերթին ընտրում են անկյունագծային հակառակ զույգ բաժակներ․ եթե նրանցից մեկը շրջված է, պետք է ուղղել այն, և զանգը կհնչի։ Եթե երկուսն էլ ուղիղ են, պետք է մեկը շրջել։ Այժմ երկու բաժակ շրջված են և գտնվում են միմյանց կողքի։
* Չորրորդ հերթին ընտրում են երկու հարևան բաժակները և շրջում երկուսն էլ։ Եթե երկուսն էլ նույն դիրքն ունեն, ապա զանգը կհնչի։ Հակառակ դեպքում, այժմ երկու բաժակներն ել շրջված են, և նրանք գտնվում են միմյանց հակառակ անկյունագծով։
* Հինգերորդ հերթին ընտրում են անկյունագծով միմյանց հակառակ դրված երկու բաժակները և երկուսն էլ շրջում են, ինչից հետո զանգը կհնչի։

Ընդհանրացում
------------

Գլուխկոտրուկը կարելի է ամփոփել չորս բաժակների փոխարեն n բաժակների համար։ Երկու բաժակների համար դա լուծվում է մեկ քայլով՝ շրջելով ցանկացած երկու բաժակը։ Երեք բաժակների համար գոյություն ունի երկու պտույտի ալգորիթմ։ Հինգ և ավելի բաժակների համար գոյություն չունի ալգորիթմ, որը երաշխավորում է, որ զանգը կզանգահարի վերջնական քանակի պտույտների դեպքում։

Հետագա ընդհանրացումը թույլ է տալիս ստուգել n բաժակից k բաժակ (երկուսի փոխարեն) յուրաքանչյուր հերթին։ Կարելի է գտնել մի ալգորիթմ, որը լուծում է խնդիրը վերջնական թվով քայլերի դեպքում, եթե k ≥ (1-1/p)n, որտեղ p-ը n-ի ամենամեծ պարզ բազմապատկիչն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ehrenborg, Richard (1995). "The Blind Bartender's Problem" (PDF). *Journal of Combinatorial Theory, Series A*. **70** (2): 249–266. doi:10.1016/0097-3165(95)90092-6. Արխիվացված (PDF) from the original on 2021 թ․ օգոստոսի 13. Retrieved 2021 թ․ նոյեմբերի 14.
2. ↑  "Braingle » 'Four glasses' Brain Teaser". Արխիվացված from the original on 2021 թ․ նոյեմբերի 14. Retrieved 2021 թ․ նոյեմբերի 14.
3. 1 2  Havil, Julian (2007). "Chapter 4: The Spin of a Table". *Nonplussed!*. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12056-0.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ոսկանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Էվա Պավելի Ոսկանյան** (հոկտեմբերի 28, 1991(1991-10-28), Երևան, Հայաստան), դաշնակահարուհի, կիթառահարուհի, երգչուհի, «E.V.A.» ռոք խմբի հիմնադիր, Երևանի խամաճիկների պետական թատրոնի կոմպոզիտոր և դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Էվա Ոսկանյանը ծնվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ Երևանում։ Նա արձակագիր և հոգեբան Էլդա Գրինի[թոռն է։ Մայրը դաշնակահարուհի Մարինե Աբրահամյանն է, իսկ ամուսինը՝ երգահան և երգիչ Լևոն Հախվերդյանը։ 4 տարեկանից սկսել է երգել, իսկ 12 տարեկանից՝ ստեղծագործել։ 1998 թվականին ընդունվել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը։ 2007 թվականին կազմավորել է «E.V.A.» ռոք խումբը։ 2013 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժնի և «Ուրարտու» համալսարանի իրավաբանական հոգեբանության բաժնի մագիստրատուրան։ Էվան 2009 թվականից Երևանի խամաճիկների պետական թատրոնի կոմպոզիտորն է, իսկ 2014 թվականից նույն թատրոնում դարձել է նաև դերասանուհի։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Էվա Ոսկանյանը ձայնագրել է 15-ից ավելի երգեր, նկարահանել է 3 տեսահոլովակ և գրել ու կատարել է ֆիլմերի համար տարբեր ստեղծագործություններ։

Միջոցառումներ
-------------

E.V.A. ռոք խումբի շապիկը, 2007 թվական
2007 թվականին Հայաստանում, Վրաստանում, Չեխիայում և Գերմանիայում մասնակցել է բազմաթին համերգների ու փառատոների։

2011 թվականին Գերմանիայում մասնակցել է Կոմիտասի անվան մրցույթ-փառատոնին և անժանացել է «Կոմիտասի լավագույն մեկնաբան» մրցանակին։

2013 թվականին եղել է մրցույթի միակ մասնակիցն, ով մասնակցել է միաժամանակ դաշնամուրի և վոկալի մրցութային բաժիններում։ Այս միցույթում Էվա Ոսկանյանը արժանացել է «Հանդիսատեսի համակրանք» և դաշնամուրային մրցույթի 3-րդ մրցանակին։

Մրցանակներ
----------

Բազմաթիվ անգամ Էվա Ոսկանյանը առաջադրվել է ազգային մրցանակաբաշխության տարբեր անվանակարգերում։ Նա «Van Music Awards» և «Phoenix» մրցանակաբաշխությունների մրցանակիր է։

2015 թվականին «Հուսո առագաստ» հեղինակային երգի համահայկական փառատոնին ընդգրկվել է լավագույն տասնյակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Անկախության սերունդ». Էվա Ոսկանյան, երաժիշտ". *news.am*. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 28.
2. ↑  "AV Production - Էվա Ոսկանյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Էվա Ոսկանյանը պսակադրվել է Լևոն Հախվերդյանի հետ (տեսանյութ)". *www.tert.am*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էվա Ոսկանյանը` իր հաղթանակի, «Բարսայի» երկրպագու լինելու և իր գրական ստեղծագործությունների մասին

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
**Պաստա ալլա նորմա** (իտալ.՝ Pasta alla Norma), սիցիլիական խոհանոցի ավանդական ուտեստ, որը պատրաստվում է մակարոնից, սմբուկից, լոլիկից, ռեհանից, պանրից։ Ուտեստի հայրենիքը Կատանիա քաղաքն է, որը գտնվում է Սիցիլիա կղզու արևելյան ափին՝ Էտնա հրաբուխի ստորոտում։

Պատմություն
-----------

Ինչպես տեղեկացնում են պատմաբանները՝ ուտեստը իր անվանումը ստացել է 19-20-րդ դարերի թատրոնի ռեժիսոր և գրող Նինո Մարտոլյոյի շնորհիվ։ Փորձելով պաստան՝ մաեստրոն հայտարարել է՝ «Chista è ‘na vera Norma!» («այ սա իսկական նորմա է»)՝ ուտեստի կատարելությունը համեմատելով հայտնի Նորմա օպերայի հետ։ Անվանումը միջազգային ճանաչում է ստացել։ Ուտեստը մտնում է հայտնի խոհարարների (օրինակ՝ Ջ. Օլիվերի) ուտեստների ցանկի մեջ։

Բաղադրիչներ
-----------

Մակարոնեղենից օգտագործվում է մակկերոնին կամ պեննեն (թույլատրվում է օգտագործել նաև սպագետտի)։ Ուտեստին համ է տալիս սմբուկը, դասական բաղադրատոմսով պատրաստելիս օգտագործվում է ռիկոտա պանիրը, իսկ որպես փոխարինող՝ պեկորինո կամ պարմեզան։ Բաղադրատոմսերի մեծ մասում օգտագործվում է լոլիկ (թարմ կամ պահածոյացված)։ Որոշ խոհարարներ ռեհանը փոխարինում են անանուխով (կամ երկու բույսերն էլ օգտագործվում են)։ Ուտեստի պատրաստման համար օգտագործվում է սոխը և ձիթապտղի յուղը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "La vera pasta a la Norma siciliana. Origini, varianti e trucchi della ricetta" (in իտալերեն). Luciano Pignataro Wine&Food Blog. 2018 թ․ հուլիսի 15. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 28.
2. ↑  Redazione. "Ferragosto con i Consigli dello Chef: «Chista è 'na vera Norma!»" (in իտալերեն). Oltrepensiero News. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 28.
3. ↑  "Вегетарианская паста: любимое блюдо солнечной Сицилии" (in ռուսերեն). Телеканал 360°. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 28.
4. ↑  "Паста "Норма" от Джейми Оливера". Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 28.
5. ↑  "Паста алла норма / Pasta alla norma | Элла Мартино Рецепты Кулинарные туры Итальянская кухня". www.ellamartino.ru. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 28.
6. ↑  "Спагетти алла норма. Рецепт" (in ռուսերեն). Еда.ру. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 28.

*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իսպանիայի հրապարակ (այլ կիրառումներ)

**Իսպանիայի հրապարակ** (իսպ.՝ Plaza de España (Santa Cruz de Tenerife)), ընդարձակ հրապարակ Սանտա Կրուս դե Տեներիֆե քաղաքում, Կանարյան կղզիներում (Իսպանիա)։ Տեղակայված է քաղաքի կենտրոնում, Աուդիտորիո դե Տեներիֆեից 1,4 կմ հյուսիս։ Ծավալը կազմում է 5,026 մ․ ք․։

Կանդելարիա հրապարակ
*Lo llevo bien* վերնագրով քանդակ
Հրապարակը համարվում է Տեներիֆե կղզու հիմնական հրապարակներից մեկը՝ Սան Կրիստոբալ դե լա Լագունայի Պլասա դել Կրիստո դե լա Լագունայի և Կանդելարիայի Պլասա դե լա Պատրոնա դե Կանարիասի հետ միասին։

Հրապարակը և նրա կենտրոնի արհեստական լիճը շվեյցարական Հերցոգ & դե Մյուրոն ճարտարապետական ընկերության նախագիծն է։

Պլասա դե Սպանյան (Իսպանիայի հրապարակ) շրջափակում են Պալասիո Ինսուլար դե Տեներիֆե, Պալասիո դե լա Կարտա կառույցները և Պլասա դե լա Կանդելարիա հրապարակը։ Կենտրոնում վեր է խոյանում Monumento a los Caídos հուշակոթողը, որը նվիրված է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի զոհերին։

Հրապարակը կառուցվել է 1929 թվականին պատմական Կաստիլյո դե Սան Կրիստոբալ ռազմական կառույցի տեղում, ըստ այդմ հրապարակի տակ, ստորգետնյա գետնուղում մնացել են նախօրինակ շինության մի քանի պատեր։

Պլազայի լճի կողքին գտնվող մի ծայրը քաղաքի տուրիստական բրենդի մեծ նշանն է. «Սանտա Կրուզ, Թենեբերի սիրտը»։ Շինարարությունը չափում է 11,1 մետր երկարությամբ եւ 1,4 մետր բարձրությամբ։

2021 թվականին հրապարակում մշտապես տեղադրվել է «Lo llevo bien» քանդակը։ Այն իրենից ներկայացնում է հինգ մետր բարձրությամբ չժանգոտվող պողպատից՝ ծառի տեսքով մարդու արտաքինով։

Մշակույթում
-----------

2015 թվականին Սանտա Կրուս դե Տեներիֆեում նկարահանվում էր «Ջեյսոն Բորն» ֆիլմաշարի 5-րդ ֆիլմը։ Դրա համար քաղաքում դրվեցին Աթենք և Պիրեյոս քաղաքների դեկորները։ Պլասա դե Սպանյան ֆիլմում ներկայացնում էր Աթենքի Սինտագմա հրապարակը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Sitio del Alcalde de Candelaria". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  La nueva marca de Santa Cruz de Tenerife ya luce en la Plaza de España
3. ↑  El rodaje de 'Bourne 5' convierte a la ciudad de Santa Cruz de Tenerife en Atenas

Արտաքին հղումներ
----------------

* Площадь Испании (Plaza de España)
* Remodelación de la Plaza de España Archived 2010-08-21 at the Wayback Machine.
Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Իգաձորը** լքված գյուղ է Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի հյուսիս-արևելյան մասում։ Այն գտնվում է Երիցուշեն գյուղից մեկ կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, Գորտագարակ լճից սկիզբ առնող Իրիցաջուր և Իգաձոր գետերի և դրանց վտակների ափին, սաղարթախիտ անտառներով պատված ձորակների միջև։ Ադրբեջանական տիրապետությունից գյուղն ազատագրվել է 1993 թվականի գարնանը։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Իգաձոր գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1600-1650 մետր բարձրության վրա և 50-60 մետրով ցածր է հարևան Երիցուշենից։ Իգաձորի մասին առաջին հիշատակությունը 12-13-րդ դարերի մի արձանագրությունում է, որը գտնվել է գյուղից չորս կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Սուրբ Աստվածածնավանքի նվիրատվական արձանագրություններից մեկում, որտեղ գյուղի մի թաղամասը հիշատակվել է որպես վանքի սեփականություն։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին գյուղում բնակություն են հաստատել քոչվոր անասնապահներ իսլամադավան տարբեր ցեղերից։ Այդ ժամանակաշրջանից սկսած գյուղը վերանվանվել է Բաղրլու (թուրքերեն՝ Bağırli): 1993 թ. գարնանը գյուղն ազատագրվել է շրջանի մյուս բնակավայրերի հետ միասին։

Պատմական հուշարձաններ
---------------------

Գյուղի հարավային թաղամասում պահպանվել են հայկական գերեզմանոցից մնացած մասնատված խաչքարեր։ Խաչքարների բեկորներից մեկի վրա պահպանել է արձանագրության սկզբնամասը։ Բեկորներից մեկի վրա մնացել է արձանագրություն։ Այդ բեկորը մանուշակագույն կարծր ավազաքարից գեղաքանդակ է։ Մեկ այլ բեկորը մեկ այլ խաչքարի ձախակողմյան մասն է, որի եզրագոտին հյուսածո է, մնացած մասերը` զուսպ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
2. 1 2 3  "Ս. Կարապետյան, «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում», էէ 42-44" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2019 թ․ հուլիսի 2-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Շահումյանի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ Քարվաճառ |
|  |
| Գյուղեր | Ազատ • Այգեստան • Ակնաբերդ • Ապահեն • Ասրիկ • Բուզլուխ • Գաղթուտ • Գյուզալար • Գետաշեն • Գյուլիստան • Դադիվանք • Եզնարածանց • Եղեգնուտ • Եղջերունիկ • Եղցատեղ • Եղցի • Զառալյուր • Զարկունի • Զեյվա • Զովք • Զուար • Էրքեջ • Թաթխուն • Թոդան • Իշխանիկ • Խարխափուտ • Խոզենիկ • Խոփեր • Ծավալք • Ծար • Կամո • Կարաչինար• Կորեկնեկ • Կուշչի Արմավիր • Հայ Պարիս • Հավախաղաց • Հավսաթաղ • Հովվաշեն • Ճումեն • Մանաշիդ • Մանասինշեն • Մարտունաշեն • Միխայլովկա • Մշենի • Նոր Բանանց • Նոր Բրաջուր • Նոր Գետաշեն • Նոր Էրքեջ • Նոր Խարխափուտ • Նոր Կարաչինար • Նոր Մանաշիդ • Նոր Վերինշեն • Շահումյան • Շաֆագ • Շիկաքար • Չափնի • Չարեքտար • Ջերմաջուր • Ռուս Պարիս • Վերին շեն • Քնարավան | Շահումյանի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |
|  |
| Նեյկայումս Շահումյանի ողջ շրջանը բացի Չարեքտար և Ակնաբերդ գյուղերից գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության տակ: |

 |
Շինության ճակատը (Գուատեմալա փողոցի մուտքը)
Նոր թև (2012), Դոնսելենս փողոցի մուտքը
Տեսարան տանիքից
**Իսպանիայի մշակութային կենտրոն** (իսպ.՝ Centro Cultural de España) գտնվում է Մեխիկոյի պատմական կենտրոնում, Գուատեմալա փողոց, 18 հասցեում։ Ուշ 1990-ականներին Սուրբ Աստվածամոր համբարձման մայր տաճարի ետևում գտնվող այս հին առանձնատունը ավերակ է եղել, մինչև Մեխիկոյի կառավարությունն այն զիջել է Իսպանիայի կառավարությանը։ Երբ վերանորոգման աշխատանքներն ավարտվել են, Իսպանիայի նոր մշակութային կենտրոնը 2002 թվականին վերաբացվել է Իսպանիայի թագավորի և Մեխիկոյի նախագահի կողմից։

Տարածքը պատկանում էր Էռնան Կորտեսին, որն այն տրամադրել է իր ծառայակից կոնկիստադորներից մեկին։ Տարիների ընթացքում այն փոփոխությունների է ենթարկվել` ծառայելով որպես իրավաբանական գրասենյակ, միջոցառումներ անցկացնելու վայր և խանութ։ 1985 թվականին այն խիստ վնասվել է Մեխիկոյի երկրաշարժի պատճառով և լքված է եղել, մինչև իսպանական կառավարությունը ձեռք կբերեր այն 1997 թվականին։ Վայրն ընտրվել է այդ քաղաքում պատմական հուշարձանը պահպանելու իսպանական կառավարության ունեցած պարտականության արդյունքում։ Իսպանացիները ձեռնարկել են շենքի լիարժեք վերականգնում։

2012 թվականին կենտրոնն ընդլայնվել է դեպի Դոնսելես փողոց դուրս եկող թաղամաս, ձեռք բերել հավելյալ 4000 մ2, ներառյալ տերաս` տանիքում։ Ճարտարապետը Խավիեր Սանչեսն էր։

Այս կենտրոնը կազմակերպում է մեքսիկացի և իսպանացի տարբեր արվեստագետների աշխատանքների ցուցահանդեսներ, ինչպես նաև` ներառում է երիտասարդների և փորձարառական արվեստագետների աշխատանքներ։ Բացի այդ, վերևի հարկում գործում է փոքրիկ սրճարան, իսկ ներքևի հարկում` հուշանվերների խանութ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Humphrey, Chris (2005). *Moon Handbooks:Mexico City*. Emeryville, CA: Moon Handbooks. p. 38. ISBN 978-1-56691-612-7.
2. 1 2 3  "Centro Cultural de España in Mexico" (in Spanish). Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 26.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  "Spain's Cultural Center", *Architecture Daily*

Արտաքին հղումներ
----------------

* **Պաշտոնական կայք**

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX255961 · ISNI: 0000000100442210 · LCCN: no2009087873 · SUDOC: 139888691 · VIAF: 125371157 · WorldCat VIAF: 125371157 |

 |
**Չոնգոլ** (կորեերեն՝ 전골, Ichŏnkol, jeongol), խաշած մսի և թխվածքաճաշի հմտորեն պատրաստման կատեգորիա։ Այն նման է կորեական խաշած մսի չչիգեի կատեգորիային(կորեերեն՝  찌개), չչիգեից գլխավոր տարբերությունը այն է, որ պատրաստվում է հիմնական բաղադրամասերից և անվանումը դրվում է բաղադրամասերի անուներից հետո, օրինակ՝ կիմչհի չչիգե կամ սունդուբու չչիգե, այն դեպքում, երբ չոնգոլը պարունակում է բազմաթիվ գլխավոր բաղադրամասեր։ Եվս մեկ տարբերությունը այն է, որ չոնգոլը ինչպես կուջոլպհան ի սկզբանե կորեական բարձր հասարակության և թագավորական պալատի անդամների համար նախատեսված ուտեստ էր, այն ժամանակ երբ չչիչգեն սովորական ուտեստ էր հասարակ մարդկանց համար։

Պատմություն
-----------

Ըստ Չոսոն դինաստիայի ժամանակների գրքի (Չոսոն Մանգուկսամուլգիվոն Յոկսայի «Տարբեր իրերի պատմություններ ամբողջ աշխարհից») չոնգոլը հայտնվել է հնագույն ժամանակներում, երբ զինվորները պատերազմի ժամանակ ուտելիք էին պատրաստում ամուր սաղավարտներում սպասքի պակասի կամ բացակայության պատճառով։ Այդ ժամանակաշրջանի մի ուրիշ փաստաթղթում՝ Կյոնդո Ջապչիում հիշատակվում է, որ չոնգոլը պատրաստվել է անոթում որը կոչվում էր չոլիպտհու (կորեերեն՝ 전립투,զինվորական սաղավարտ), որը նման է զինվորական սաղավարտի։ Կորական խոհանոցային գրքում՝ Սըինչոնսոնում (կորեերեն՝ 시의전서,是議全書) ասվում է, որ կտրտած չորացրած տավարի միսի կտորները պատրաստվում է զամբյուղի մեջ, վրան լցնում են սոճիի ընկույզի փոշի, և երբեմն նաև պատրաստում են բամբուկով, երիտասարդ ութոտնուկով, ոստրեով։

Բաղադրատոմս
-----------

Չոնգոլը սովորաբար պարունակում է տավարի մսի կտորներ կամ ծովամթերք, բանջարեղեն, սունկ կամ այլ համեմունքներ, որոնք պատրասված են չոնգոլտհըլ ապուրի քիչ քանակությամբ։ Նրանք կարող են նեռարել նաև մանդու (կորեերեն՝ 만두):

Տարատեսակություն
----------------

* Սինսոլո (신선로)՝ չոնգոլի տարբերակ, որը նախկինում մատուցվում էր կորեական թագավորական պալատի անդամներին։
* Հեմուլ չոնգոլ (해물전골)՝ պատրաստվում է ծովամթերքներով։
* Նակչի չոնգոլ (낙지전골)՝ պատրաստվում է փոքր ութոտնուկներով։
* Սոգոգի չոնգոլ (소고기전골)՝ պատրաստվում է տավարի մսից, բայց առանց ծովամթերքների։
* Մանդու չոնգոլ (만두전골)՝ պատրաստվում է մանդուով։
* Տուվու չոնգոլ (두부전골)՝ պատրաստվում է տոֆուից։
* Պոսոտ չոնգոլ (버섯전골)՝ պատրաստվում է սնկերիով։
* Կոպչհան չոնգոլ (곱창전골)՝ պատրաստվում է տավարի մսի ենթամթերքներից։
* Կակսեկ չոնգոլ (각색전골)՝ պատրաստվում է տարբեր մթերքներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Jeongol". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Manguksamulkiwon Yeoksa". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  김형우 (2006 թ․ նոյեմբերի 8). "만두집 '다락정'" (in կորեերեն). «Чосон ильбо».
4. ↑  박제성 (2007 թ․ սեպտեմբերի 6). "샐러리맨의 만찬]삼선교·양재동 '하단'" (in կորեերեն). «Кёнхян Синмун».
5. ↑  권세진 (2006 թ․ նոյեմբերի 16). "겨울철 별미 만두 맛있는 집" (in կորեերեն). «Сеге ильбо».
6. ↑  "Jeongol". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Պապրաչա վանք** (սերբ.՝ Манастир Папраћа, բոս․՝  և խորվ.՝ Manastir Papraća), Զվորնիցկո - Տուզլանյան թեմի Սերբ ուղղափառ եկեղեցու վանք Պապրաչա գյուղում՝ Սերբական Հանրապետության Բոսնիա և Հերցեգովինայի Շեկովիչի համայնքում՝ ի պատիվ Սուրբ Աստվածածնի Ավետման։

Պատմություն
-----------

Պապրաչա վանքը
Վանքը հիմնադրվել է սերբ թագավոր Ստեֆան Դրագուտինի կողմից, որը 1284-1316 թվականներին ղեկավարել է այդ հողերը։ Հիմնադրման տարեթիվը հայտնի չէ, սակայն ժամանակակից օսմանյան փաստաթղթերը վկայում են այն մասին, որ վանքը գոյություն է ունեցել 16-րդ դարի առաջին կեսին։ Առաջին գրավոր հիշատակումը համարվում են 1513 թվականի թուրքական փաստաթղթերը։

1559 թվականին Պապրաչա վանքի Արսենի վանահայրն ու Գենադի վանականը մասնակցել են Տրոնոշա վանքի եկեղեցու վերականգնմանը։ 16-րդ և 17-րդ դարերում վանքը սերտ կապեր է պահպանել Ռուսաստանի հետ։ 1551 թվականին Գրիգորի վանահայրը եղել է Մոսկվայում։ Նա բերել էր Ավետարան, որը նվիրել էր երեց Հովսեփը Հրաշքների վանքից (ռուս.՝ Чудов монастырь): Հետագայում Ռուսաստանում են եղել Պապրաչայի մի քանի վանահայր ևս՝ նյութական և ֆինանսական օգնություն ստանալով ռուսական թագավորներից։ Վանքում պահպանվել են բազմաթիվ ռուսական գրքեր։ Վերջին անգամ Պապրաչայի վանականները Մոսկվայում են եղել Թուրքական մեծ պատերազմի ժամանակ (1683-1699):

1717 թվականի Ավստրո-թուրքական պատերազմի ընթացքում վանքը ավերվել է, իսկ նրա երեսուն բնակիչները սպանվել են թուրքերի կողմից։ 1853 թվականին վանական եկեղեցին վերակառուցվել է Սարաևոյի սերբերի աջակցությամբ այն բանից հետո, երբ օսմանյան իշխանությունները թույլատրել են շինարարական աշխատանքները։ 1880 թվականից վանքում վերածնվել է վանական կյանքը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ վանքը ավերվել և թալանվել է։ 1954 թվականին մասամբ վերականգնվել է Տավնա վանքի միանձնուհի Վարվառայի (Բոժիչ) ջանքերով։ 1971 թվականի սեպտեմբերի 21-ին վանքը կրկին օծվել է եպիսկոպոս Լոնգինի (Տոմիչ) կողմից։

2005 թվականին Պապրաչա վանքը ներառվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձանների ցանկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Պատմությունը պաշտոնական կայքում" (in սերբերեն). Արխիվացված է the original 2010 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 18.
2. ↑  Слободан Живојиновић. "Обнова манастира Троноше // Манастир Троноша" (in սերբերեն). Интернет-библиотека «Растко». Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 4.
3. ↑  СДжоко Слиепчевич (2004 թ․ սեպտեմբերի 15). "Связи представителей Сербской Православной Церкви с Россией". *Православие.Ру*. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 4.
4. ↑  "Graditeljska cjelina – Manastir Papraća u Papraći kod Šekovića" (in սերբա-խորվաթերեն). Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BIH. Retrieved 2017 թ․ մարտի 18.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պապրաչա վանքի պաշտոնական կայք Archived 2017-12-02 at the Wayback Machine.
* "Манастир Папраћа" (in սերբերեն). Православие.ру. Retrieved 2017 թ․ մարտի 18.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ուղղափառ |

 |
**Ուշահիդի** (աֆրիկյան սուահիլի լեզվից թարգմանվում է որպես «վկայություն» կամ «վկա»), ազատ կոդով և անվճար տարածվող ծրագրային հարթակ է, որը թույլ է տալիս ստանալ որևէ խնդրի շուրջ, օրինակ՝ աֆրիկայում ազգամիջյան բախումների ժամանակ տեղի ունեցող բռնությունների վերաբերյալ ականատեսների վկայությունները էլեկտրոնային փոստի կամ տեքստային կարճ հաղորդագրությունների միջոցով ստանալ և տեղադրել Գուգլ Մեփս էլեկտրոնային վեբ քարտեզի վրա և ստացվող «վկայությունների քարտեզը» արտապատկերել ցանկացած կայքէջում։

Ուշահիդի համակարգը, այսպիսով, օգտագործում է քրաուդսորսինգի՝ «հանրային ջանքի» գաղափարը սոցիալական ակտիվիզմի, հանրային հաշվետվողականության խրախուսման համար՝ օգտագործելով ակտիվիզմի, քաղաքացիական լրագրության և գեոտարածական տվյալների համադրությունը, որն այլ կերպ կոչվում է «ակտիվսիտային քարտեզագրում»։

Կառուցվածք
----------

Ուշահիդի հարթակը հիմնված է Կոհանա (անգլ.՝ Cohana) վեբ-կմախքի վրա (ԿոդԻգնայտեր անգլ.՝ CodeIgniter կմախքի ճյուղավորում)։ Այն պարունակում է Նեքսմո և Քլիքաթել կարճ հաղորդագրությունների ուղարկման համակարգերի ներդրված սատարում։ Ուշահիդիի պաշտոնական հոսթինգ հարթակում տեղակայված կայքերը օգտվում են կարճ հաղորդագրություններ ուղարկելու առևտրային ծառայությունից։
Ուշահիդին հնարավորություն է տալիս միջներեսում օգտագործել ՕփենՍթրիթՄեփի քարտեզներ, սակայն միևնույն է պահանջում է Գուգլ Մեփսի ԷյՓիԱյ աշխարհագրական կոդավորման (գեոկոդինգի) համար։

Ուշահիդիի առանձին տեղակայումներ, որպես կանոն, գործածում են կարճ հաղորդագրությունների տեղական ծառայությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Megha Baree (2008 թ․ նոյեմբերի 20). "Citizen Voices". *Forbes Magazine*. Retrieved 2010 թ․ հունվարի 15.
2. ↑  "SMS Helps Provide Instant SOS During Times of Crisis - Clickatell and Ushahidi Urge Support to Haiti". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հունվարի 24-ին. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 12.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուշահիդի պաշտոնական կայքը
* "Remixing the Web for Social Change" (անգլերեն)
* ԹԵԴ (կոնֆերանս)։ ԹԵԴ ներկայացումներ Ուշահիդիին նվիրված (անգլերեն, այլ լեզուներով ենթագրեր)
* Ինտերակտիվ Լրագրության Ինստիտուտ Archived 2013-01-24 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
* Յունայթեդ ֆոր Աֆրիքա (անգլերեն)
* Ուշահիդի Նեքմո հավելման օգտագործման ուղեցույց Archived 2011-11-10 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
* Կանաչ․ամ Փրկենք ծառերը։ Հայաստանի համար նախատեսված Ուշահիդի համակարգով գործող կայք Archived 2021-01-20 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
**Չոլոմա** (իսպ.՝ Choloma),  Հոնդուրասի երրորդ խոշոր քաղաքը՝ տեղակայված Կորտեսի վարչական շրջանի հյուսիս-արևմուտքում։ Այն գտնվում է Սան Պեդրո Սուլայի և Պուերտո-Կորտեսի միջև։

Պատմություն
-----------

Դեռևս մինչկոլումբոսյան ժամանակներում ժամանակակից քաղաքի գտնվելու վայրից դեպի հյուսիս եղել է Մայա ցեղի ժառանգների բնակավայրը, որը կոչվել է *Տոլոմակ*։ 1739 թվականին Տոլոմակի բնակչությունը հավաքվել և հիմնադրել է Չոլոման քաղաքը, իսկ արդեն 1894 թվականին քաղաքն ստացել է *Պարադիս* անվանումը։ 39 տարի անց քաղաքի նախկին անվանումը վերականգնվել է։

19-րդ դարում տարածաշրջանում հայտնվել են բանանի պլանտացիաներ, իսկ 20-րդ դարում սկսվել է շաքարեղեգի մշակումը, սակայն հետագայում հասկացել են, որ այն արդյունավետ չէ։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչության թիվը կազմել է 281,263 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության թվաքանակի դինամիկան ըստ տարիների:*

| 1988 | 2001 | 2013 |
| --- | --- | --- |
| 39 054 | 105 899 | 281 263 |

Տնտեսություն
------------

Վերջին տարիներին Չոլոման էժան աշխատուժի շնորհիվ դինամիկ զարգանում էր։ Մասնավորապես, քաղաքում են գտնվում բազմաթիվ արդյունաբերական ձեռնարկություններ, որոնք պատկանում են ազգային ընկերություններին։

Սպորտ
-----

Ատլետիկո Չոլոման պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ է, որը 2011-2013 թվականներին խաղացել է Հոնդուրասի ազգային ֆուտբոլային լիգայում։ Նրանք իրենց տնային հանդիպումներն անցկացրել են Ռուբեն Դերաս մարզադաշտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Choloma" (in անգլերեն). World Gazetteer. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 15-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Muni owes more than $1 million to private sand extraction company(չաշխատող հղում)
 In Spanish.
* Choloma crece al paso de la maquila Archived 2007-11-11 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Չոլկի** (անգլ.՝ Chalky Island; (մաորի՝ Te Kakahu o Tamatea), կղզի Նոր Զելանդիայում։ Վարչականորեն մտնում է Սաուտլենդ շրջանի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Չոլկի կղզի
Չոլկի կղզին տեղակայված է նորզելանդական Հարավային կղզու հարավ-արևմուտքում, Չոլկի-Ինլետ ծոցի մոտ։ Գտնվում է Պյուսեգուր ծայրամասից մոտավորապես 10 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ուեստ-Քեյփ ծայրամասից 15 կմ հարավ-արևելք և Ինվերկարգիլ քաղաքից 140 կմ դեպի արևմուտք։ Չոլկիի մակերեսը 5,14 կմ քառակուսի է։ Մտնում է Ֆյորդլենդ ազգային այգու մեջ։

Կղզում բնակեցված է նորզելանդական հազվագյուտ թռչուններով, այդ թվում նաև դեղնագլուխ մուհուա, նորզելանդական թռչող թութակ, ինչպես նաև մողես։ Որոշ տեսակներ Չոլկի են բերվել տեղի մասնագետների կողմից։

Պատմություն
-----------

Չոլկի կղզին հայտնաբերողը համարվում է բրիտանացի ճանապարհորդ Ջեյմս Կուկը, ով կղզին հայտնաբերել է 1773 թվականին։ XVIII դարի վերջին և XIX դարասկզբին կղզին ծառայել է որպես հիմք ծովային փոկերին որսելու համար։

Ներկա պահին կղզին համարվում է թռչունների արգելավայր։ 1999 թվականին Չոլկին դարձավ առաջին կղզին Ֆյորդլենդի ազգային այգում, որտեղ ամբողջությամբ ոչնչացվել է կզաքիսի ողջ տեսակը, որոնք այստեղ էին ներմուծվել եվրոպացիների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Saddleback recovery on Te Kakahu o Tamatea/Chalky Island" (in անգլերեն). Fiordland Conservation Trust. Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 25-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 8.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |