**Դրիտերո Ագոլի** (ալբ․՝ Dritëro Agolli, հոկտեմբերի 13, 1931(1931-10-13), Devoll District, Կորչայի գավառ, Ալբանիա - փետրվարի 3, 2017(2017-02-03)[…], Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի բանաստեղծ, արձակագիր, պետական գործիչ, Ալբանիայի գրողների և նկարիչների լիգայի նախագահ (1973-1992)։ Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգում, գրել է հիմնականում բանաստեղծություններ, բայց հայտնի է որպես պատմվածքների, ակնարկների, պիեսների և վեպերի հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Դրիտերո Ագոլին ծնվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 13-ին օկուպացված Ալբանիայում։ Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Ալբանիայի իտալական օկուպացիայի ժամանակ՝ ինը տարեկանում մասնակցել է դիմադրության հակաֆաշիստական շարժմանը՝ կատարելով պարտիզանական ջոկատների դեր։ 1952 թվականին ավարտել է Գիրոկաստրայի ավագ դպրոցը։ Ուսումը շարունակել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո ստանձնել է լրագրողի պաշտոնը «Զերի և պոպուլիտ» թերթում, որտեղ աշխատել է 15 տարի։ Ընտրվել է Ալբանիայի խորհրդարանի անդամ։

### Պոեզիա

Գրական հաջողությունը եկել է նրա բանաստեղծությունների հրապարակումից հետո։ Հասարակությունը բանաստեղծի հետ առաջին անգամ ծանոթացել է «Në rrugë dolla» («Ճանապարհին ես եկա», Տիրանա, 1958), «Hapat e mija në asfalt» («Իմ ոտքերը ասֆալտին», Տիրանա, 1961) և «Shtigje malesh dhe trotuare» («Լեռնային արահետներ և մայթեր», Տիրանա, 1965)։ Նրա ոճի հիմքը դարձել է կապը գյուղացիական արմատների հետ, որի մասին բանաստեղծը երբեք չի մոռացել։

### Արձակ

Որպես արձակագիր իրեն դրսևորել է «Komisari Memo» («Կոմիսար Մեմո», Տիրանա, 1970) վեպի թողարկումից հետո։ 1975 թվականին գիրքը թարգմանվել է անգլերեն։ Երկրորդ վեպը՝ «Njeriu me top» (Տիրանա, 1975), 1983 թվականին լույս է տեսել անգլերեն։ Երկու գրքերում, փոքր-ինչ տարբեր կերպ, նկարագրել է ալբանացի պարտիզանների պայքարը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Պարտիզանների մասին երկու վեպերից հետո ստեղծել է մի քանի ստեղծագործություններ այլ թեմաներով։ 1972 թվականին հրատարակվել է «Shkëlqimi dhe rënja e shokut Zylo» («Ընկեր Զյուլոյի վերելքը և անկումը») երգիծական վեպը, նվիրված պետական կազմակերպության ոչ կոմպետենտ աշխատակցին։ Քննադատները վեպում նմանություն են գտել Դանիել Դեֆոյի և Ֆրանց Կաֆկայի, գոգոլյան «Ռևիզոր» և կունդերովսկյան «Կատակ» աշխատանքներում։ Առաջին հերթին լավ ընդունեցին Արևելյան Եվրոպայի ընթերցողները, որոնց համար գլխավոր հերոսի կերպարը հասկանալի և ճանաչելի էր։

Ագոլիի համար հիմնական ժանրը մնաց կարճ պատմությունը, այլ ոչ թե վեպը։ 1985 թվականին Տիրանայում լույս է տեսել նրա արձակի անգլերեն հավաքածուն։ Այն ներառում է 16 պատմություն։

Վաղ հավաքածուներից մեկը՝ 213 էջանոց «Zhurma e ererave të dikurshme» («Անցյալի քամու աղմուկը», Տիրանա, 1964), արգելված էր տարածման համար, իսկ տպաքանակը ոչնչացվել է։ Գրողը քննադատվել է «խորհրդային ռեվիզիոնիզմի» համար, մինչդեռ կուսակցությունը հավատարիմ է մնացել գրականության մեջ գտնվող մաոիստական գծին և ավելի շատ արտացոլում աշխատողների դերի։

### 1990-ական թվականներ

1990-ական թվականներին ստեղծել է բազմաթիվ գործեր, որոնք առանձնանում են հումանիզմով և անկեղծությամբ, այս ժամանակի ալբանական գրականությանը բնորոշ չէ։ 1992-2001 թվականներին եղել է Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ։

Ոճ
--

Ագոլիի բանաստեղծությունները բնութագրվում են կոպիտ հանգերով և խոսքի անսովոր ձևերով։ Նրա թարմ, մաքուր և ուղիղ վանկի մեջ միշտ զգացվում էր գյուղական համը, ինչը բանաստեղծի ստեղծագործության ամենաուժեղ կողմն էր։ Երկար տարիներ ազնիվ է եղել ինքն իր և իր ընթերցողների հետ, չնայած ճակատագրի բոլոր իրադարձություններին։

Ազդեցություն ալբանական գրականության վրա
---------------------------------------

Չնայած նրան, որ նա համարվում էր կոմունիստական նոմենկլատուրայի ղեկավարներից մեկը, նա մնացել է հասարակության և գրական միջավայրի  հարգված անդամ՝ բռնապետության անկումից հետո։ 1990-ական թվականների սկզբին նա աշխատել է մի քանի տարի խորհրդարանում՝ ընդգրկվելով Ալբանիայի Սոցիալիստական կուսակցությունում։ Միաժամանակ հիմնադրել է սեփական «Dritëro Publishing Company» հրատարակչությունը, որի միջոցով հրատարակել է բազմաթիվ նոր բանաստեղծական և արձակ ժողովածուներ, որոնք զգալի ազդեցություն են ունեցել Ալբանական գրականության վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2 3 4  Albanian writer Dritero Agolli dies at 85 // *XinhuaNet* — 2017.
4. 1 2 3 4  Dritero Agolli, Renowned Albanian Poet and Writer, Dies at 85 // *Albania Today* — 2017.
5. ↑  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
6. ↑  «Аголы, Дритеро - Взлет и падение товарища Зюле : Повесть» (ռուսերեն). search.rsl.ru. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 5-ին.
7. ↑  *Дритеро Аголы* Откуда эта музыка?: стихи. — Санкт-Петербург: Геликон Плюс, 2007-01-01. — ISBN 9785936824388
8. ↑  «Albanian writer Dritero Agolli dies at 85 - Xinhua | English.news.cn». news.xinhuanet.com. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 4-ին.
9. ↑  «Albanian Daily News» (անգլերեն). www.albaniannews.com. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 4-ին.
10. ↑  «Dritëro Agolli — WHA». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 5-ին.
11. ↑  *Segel, Harold B.* The Columbia literary history of Eastern Europe since 1945.
12. ↑  «Биография Дритеро Аголли» (ալբաներեն).
13. ↑  De Scanderbeg à Ismaïl Kadaré: propos d’histoire et de littérature albanaises By Alexandre Zotos p141-153

Գրականություն
-------------

* Akademia e Shkencave e Shqipërisë (2008) (in Albanian), Fjalor Enciklopedik Shqiptar (Albanian encyclopedia), Tirana, ISBN 978-99956-10-27-2
* Robert Elsie, *Historical Dictionary of Albania, New Edition*, 2004, ISBN 0-8108-4872-4
* Shefki Hysa, «The Diplomacy of self-denial» (Diplomacia e vetëmohimit), publicistic, Tirana, 2008, ISBN 978-99956-650-3-6
* Namik Selmani, «Salute from Chameria» publicistic, (2009), Tirana, ISBN 978-99956-33-28-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12155236d · CONOR: 35840355 · GND: 120343665 · ICCU: CFIV035643 · ISNI: 0000000078309981 · LCCN: n79100616 · NKC: ola2002142233 · NLG: 70993 · NTA: 167756281 · NUKAT: n2010113757 · PTBNP: 238353 · SUDOC: 030059496 · VIAF: 49295 · WorldCat VIAF: 49295 |

 |

 |