recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Տրիկլինիում Սարագոսայի Անոն փողոցում (մ.թ.ա. 1-ին դար)
**Կլինիյա** (**կլինե****,** լատին․՝ klinē բազմոց), կամ լեկտուս՝ հնաոճ կահույքի տեսակ, մահճակալ, որոնց վրա հին հույներն ու հռոմեացիները նստում էին խնջույքների (սիմպոզիումներ և կոնվիվիա), ճաշկերույթների և զրույցների ժամանակ։ Նույնիսկ Հոմերոսի ժամանակ հույները սեղանի շուրջ էին ուտում, իսկ մահճակալն օգտագործվում էր միայն քնելու համար։ Հետագայում սովորույթ դարձավ պառկած ուտել, իսկ դրա հետ մեկտեղ ստեղծվեց կլինե (մահճակալ բարձր հենարանների վրա)` առջևում նստարանով, որը պառկելու համար նախատեսված կահույքի ավելի հարմար տարբերակ էր։ Սովորաբար կլինիյան ուներ հատուկ եզր կամ բարձեր, որոնց վրա կարելի էր հենվել։

Կառուցվածք
----------

Սովորաբար այն պատրաստվում է փայտից կամ մետաղից։ Հռոմեական մահճակալները պահպանել են կլինիայի հիմնական ձևը, սակայն, այն ավելի շատ զարդարված էր փղոսկրով և կրիայի ոսկրով, ոսկով և արծաթով, իսկ երբեմն ամբողջովին պատրաստված էր բրոնզից կամ արծաթից։ Կլինեն նախատեսված էր եղել երեք կամ հինգ մարդու համար, ավելին, մի քանի մահճակալներ՝ կազմված «П» տառի տեսքով, կազմել են տրիկլինիում։ Նման դասավորվածությունն ավելի հարմար էր խնջույքների համար․ տրիկլինիումի մեջտեղում դրված էր երկար սեղան՝ թեթև խորտիկներով և բանկետների սպասքով։

Պատկերասրահ
-----------

* Սիմպոզիարքը կլինիայի վրաՍիմպոզիարքը կլինիայի վրա
* Հռոմեական մահճակալ, Ուոլթերսի արվեստի թանգարանՀռոմեական մահճակալ, Ուոլթերսի արվեստի թանգարան
* Կլինիայի նկարազարդումը Ֆրեդերիկ Լիչֆիլդի գրքիցԿլինիայի նկարազարդումը Ֆրեդերիկ Լիչֆիլդի գրքից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Stansbury-O'Donnell Mark D. (2015 թ․ հունվարի 27)։ *A History of Greek Art* (անգլերեն)։ John Wiley & Sons։ ISBN 978-1-4443-5014-2
2. ↑  Venit Marjorie Susan (2016)։ *Visualizing the Afterlife in the Tombs of Graeco-Roman Egypt* (անգլերեն)։ Cambridge University Press։ ISBN 978-1-107-04808-9
3. ↑  Tomlinson Richard Allan (2015 թ․ դեկտեմբերի 22)։ «dining-rooms»։ *Oxford Research Encyclopedia of Classics* (անգլերեն)։ doi:10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-2176։ Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 2
4. ↑  Mols Stephan T. A. M. (2020 թ․ մարտի 2)։ *Wooden Furniture in Herculaneum: Form, Technique and Function* (անգլերեն)։ BRILL։ ISBN 978-90-04-42584-2
5. ↑  Litchfield Frederick (2015-02-08)։ *Illustrated History of Furniture: From the Earliest to the Present Time - Scholar's Choice Edition* (անգլերեն)։ Scholar's Choice։ ISBN 978-1-293-96686-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դումբարտոն Օուքսի կոլոկվիում լանդշաֆտային ճարտարապետության պատմության վերաբերյալ
**Կլոր դար (բնակատեղի)**, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Ակունք գյուղում, հիմնադրվել է՝ մ.թ.ա 4-րդ դարում։

Կլոր դար բնակատեղին Գեղարքունիքի մարզի Ակունք գյուղից հեռու է մոտ 500 մետր դեպի հարավ-արևմուտք, տեղակայված է առանձին բլրի վրա։ Բնակատեղին ըստ էության գոյություն է ունեցել մինչև մ.թ.ա 3-րդ դարը։

Պեղումներ
---------

1959 թվականին Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Ս.Գ. Բարխուդարյանի պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են հում աղյուսից կառուցված պարիսպի շրջակայքում՝ բլրի արևելյան լանջին։ Նաև պեղումների արդյունքում պարզ է դարձել որ միջնաբերդի եղել սենյակներ, որոնցից մեկում հայտնաբերվել է կիսայրված փայտի կտորներ, իսկ մոխրի միջից հայտնաբերվել է երկաթի խարամ և մի հալոցք։
Անմշակ բազալտի քաիերից են կառուցված եղել պատերի հիմքերը, իսկ նրանց վրա դրվել է անթիրծ աղյուսից պատ, իսկ միացման համար օգտագործվել է սպիտակ հողից պատրաստված շաղախ։
Բարձունքի վրա, որտեղ եղել է միջնաբերդը, գագաթին ունեցել է 1,5 հեկտար հարթ տարածություն, չնայած այնտեղ կառուցված շենքերից որևէ հետք չի մնացե։ Գագաթին կա մի խաչքար, որը կանգուն է, մոտ 2 մետր բարձրության, ստոին նույնպես կան մի քանի խաչքարեր։ Բնակատեղիում առկա են նաև 10-ից 17-րդ դարերի մշակութային շերտեր։
Բնակատեղիից շատ քիչ՝ մետ 100 մետր հեռավորության վրա կա գերեզմանոց, որտեղ առկա է 15 խաչքարեր, գերեզմանոց վերագրվում է 9-ից 17-րդ դարերի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ «ԿԼՈՐ ԴԱՐ»»։ *Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության* (am-AM)։ Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 20
**Հուլու** (hulu.com) կայք և բաժանորդագրության ծառայություն, առաջարկում է գովազդով հովանավորվող հասանելիություն, հոսքային հեռուստատեսային շոուներ, ֆիլմեր, թրեյլերներ, նկարահանումներ այնպիսի կազմակերպություններից ինչպիսիք են NBC, Fox, ABC, TBS և շատ այլ ստուդիաներ և հեռուստաալիքներ։

Hulu-ն ապահովում է Flash ձևաչափով տեսանյութեր, ներառյալ բազմաթիվ ֆիլմեր և շոուներ, որոնք հասանելի են 288p-ում, 360p-ում, 480p-ում և երբեմն 720p-ում կամ 1080p HD-ում։ Hulu-ն տրամադրում է նաև ինտեգրված ծառայություններ AOL, MSN, Myspace, Facebook, Yahoo! և Comcast xfinity TV կայքերի հետ։ 2011 թվականին կայքն առաջադրվել է Webby Awards մրցանակի։

Ի սկզբանե սկսելով գոյությունը որպես սինդիկացիայի ծառայություն՝ Hulu-ն 2011 թվականին սկսել է օրիգինալ ծրագրերի արտադրություն։ 2014 թվականին նկատվել է ծառայության աճ ՝ «Տաք կանայք» պարոդիական կատակերգության թողարկմամբ, իսկ հաջորդ տարի՝ «Բարդ մարդիկ», «Օբշագայի կուրատորներ» կատակերգությունները անվանակարգված «Ոսկե գլոբուս»-ում։ Օրիգինալ դրամատիկական սերիալների թվում են «Արևելյան Լոս խայ» (2013 թվականից), «11.22.63» (2016 թվականից), «Ճանապարհ» (2016 թվականից), «Աղախնի պատմվածքը» (2017 թվականից) սերիալները։ Hulu-ն ցույց է տալիս նաև «Մինդի նախագիծը», որը տեղափոխվել է Fox-ից և «Նեշվիլ»-ից (ABC-ի հետ)։

Տես նաև
-------

* Նեթֆլիքս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Webby Awards nominations announced(անգլ.)
2. ↑  ‘Nashville’ Picked Up For Season 5 By CMT With Next-Day Play on Hulu (10 июня 2016)։ «‘Nashville’ Picked Up For Season 5 By CMT With Next-Day Play on Hulu»։ Deadline.com։ Վերցված է 2016-06-10

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hulu.com կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր · Թվիթթեր · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · Ինստագրամ · ՏիկՏոկ · ՅուԹյուբ · ՅուԹյուբ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
Վերակառուցված չորս սյուները
**Չորս սյուներ** (կատ.՝ Les Quatre Columnes), Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքում տեղակայված չորս սյուներ` ստեղծված Ժոզեպ Պուչ ի Կադաֆալկի կողմից։ Կառուցվել են 1919 թվականին այն վայրում, որտեղ այժմ կանգնած է Մոնժուիկի մոգական շատրվանը։

Նրանք խորհրդանշում են կատալոնական դրոշի չորս շերտերը և հավակնում են դառնալ կատալոնիզմի հիմնական պատկերներից մեկը։ Այդ իսկ պատճառով նրանք քանդվել են 1928 թվականի Պրիմո դե Ռիվերայի բռնապետության ժամանակ, երբ բոլոր հանրային խորհրդանիշերը պարբերաբար հեռացվում էին, որպեսզի խուսափեն դրանց ցուցադրությունից 1929 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ, որը տեղի էր ունենում հենց Մոնժուիկում։

Բացի այդ, նույն այս քաղաքական դրդապատճառներով Իսպանական գյուղ անվանեցին այն բացօթյա թանգարանը, որը նախկինում կոչվում էր *Իբերոնա* Կատալոնիայի առաջին բնակիչների՝ իբերիացիների պատվին։

1999 թվականին Բարսելոնայի Ինքնավար համալսարանը հանձնարարել է վալենսիացի ճանաչված քանդակագործ Անդրեու Ալֆարոյին ստեղծԵԼ նմանատիպ չորս սյուներ իր Բելատեռա Կամպուսի համար։ Ի տարբերություն օրիգինալ սյուների, որոնք ունեին 20 մետր բարձրություն, սրանք պարույրաձև խոյանում էին վեր և ունեին 25֊40 մետր բարձրություն և պատրաստված էին կարմիր գրանիտից։

Վերակառուցում
-------------

Կատալոնական քաղաքացիական մարմինների և «Կատալոնիայի հանրապետական ձախեր» կուսակցության կողմից ութ տարի տևած արշավից հետո՝ 2010 թվականին, սյուները վերակառուցվեցին բնօրինակին և Ժոզեպ Պուչ ի Կադաֆալկի նախագծին շատ նման։

* ԱվերումԱվերում
* Բարսելոնայի Ինքնավար համալսարանի սյուներըԲարսելոնայի Ինքնավար համալսարանի սյուները
* Հին Չորս սյուներըՀին Չորս սյուները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Les Columnes de la UAB" Archived 2014-04-01 at the Wayback Machine. article in Catalan on the UAB website.
2. ↑  Telenotícies TV3, accessed 10 December 2010.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Չորս սյուներ Վիքիպահեստում |

* Արշավ Չորս սյուները վերականգնելու համար
**Հունական դրամայի դպրոցի ազգային թատրոն** (հունարեն՝ Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου), Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում գործող թատրոն, որ հիմնադրվել է 1930 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր գործում է Հունաստանի ազգային թատրոնի հետ համատեղ։ Մինչև 2005 թվականը՝ 75-ամյա իր գործունեության ընթացքում տվել է բազմաթիվ շնորհալի շրջանավարտներ, որոնցից ոմանք դարձել են Ազգային թատրոնի աստղեր և նշանավոր դերասաններ։

Դպրոցի նախկին ուսանողներ են եղել Դիմիտրիս Հորնը, Մարի Արոնին, Վասսո Մանոլիդուն, Նիկոս Ցոգիասը, Մելինա Մերկուրին, Թանոս Կոցոպուլոսը, Ալեքսիս Սոլոմոսը, Նիկոս Կուրկուլոսը, Աննա Սինոդինուն, Զոզո Զարպան և ուրիշներ։ Նրանցից շատերը ավարտելուց և համբավ ձեռք բերելուց հետո դասավանդել են հարազատ կրթօջախում՝ նպաստելով այնտեղ դասվանդման մակարդակի բարձրացմանը։ Դպրոցի համբավավոր դասախոսներից են նաև Դիմիտրիս Ռոնդիրիսը, Կատինա Պաքսինուն, Տակիս Մուզենիդիսը, Անգելոս Տերզակիսը, Անտիգոնե Վալակուն, Տասոս Լիգնադիսը, Գիանիս Սիդերիսը, Էմիլիոս Հուրմուզիոսը և այլք։

Դրամայի դպրոցի նպատակն է կազմակերպել դերասանի մասնագիտության մեջ հմտանալու ձգտում ունեցող պարմանիների ու պամանուհիների ուսուցումը և հետևել նրանց վարպետության հետագա աճին։ Ուսման տևողությունը երեք տարի է։ Ընդ որում՝ սովորողներից ուսման վճար չի պահանջվում։
Դերասանի վարպետություն դասավանդում են պրոֆեսիոնալ դերասաններ ու բեմադրիչներ։ Համապատասխան բարձրորակ մասնագետները դասավանդում են թատերգության տեսություն, թատրոնի պատմություն, ժամանակակից հույն գրականություն, կինոյի պատմություն։ Պատշաճ մակարդակով են անցկացվում նաև պարի տեխնիկայի, մարմնամարզության, էքսպրեսիվ շարժումների, բեմական մարտի, երգի, հռետորական արվեստի, բեմական խոսքի, տարազավորման ու դիմահարդարման պարապմունքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Actress Zozo Zarpa Has Passed Away»։ *Greek Reporter*։ 2012 թ․ ապրիլի 19։ Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 19
2. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* National Theatre of Greece Drama School Official Site

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2012062196 · VIAF: 268237329 · WorldCat VIAF: 268237329 |

 |
«Կյանքի աստղ»
**«Կյանքի աստղ»** (անգլ.՝ Star of Life),շտապ բժշկության ծառայության խորհրդանիշը, որը համատեղ վերահսկվում է Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի և ԱՄՆ առողջապահության, կրթության և մարդկային ծառայությունների նախարարության կողմից։ Պատկերանշանն ու դրա տարբերակներն օգտագործվում են նաև այլ շտապ բժշկական ծառայությունների (մասնավորապես՝ որոնողափրկարարական ծառայությունների և շտապ բժշկական տեխնիկաների ազգային ռեգիստրի) կողմից։

«Կյանքի աստղը» լեհական շտապօգնության ծառայության խորհրդանշանի վրա 
Պատկերանշանում ներկայացված է կապույտ վեցաթև աստղ` սպիտակ եզրերով, կենտրոնում հին հունական դիցաբանության մեջ բժշկության աստծո՝ Ասկլեպիուսի սպիտակ գավազանն է։

Պատմություն
-----------

«Կյանքի աստղը» ի սկզբանե ստեղծվել է Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի (AMA) կողմից 1963 թվականին՝ որպես բժշկական նույնականացման համընդհանուր խորհրդանիշ։

Սկզբնապես Միացյալ Նահանգներում շտապ օգնության շատ մեքենաներ օգտագործում էին վառ նարնջագույն խաչ՝ քառակուսի սպիտակ ռեֆլեկտիվ ֆոնի վրա։ Այս լոգոն օգտագործվել է մինչ ԱՄՆ-ում շտապ բժշկական անձնակազմի ազգային ստանդարտների մշակումը։

«Կյանքի աստղ» խորհրդանիշը ստեղծվել և արտոնագրվել է ԱՄՆ-ում 1967 թվականին։ Այն մշակվել է Ազգային մայրուղիների երթևեկության անվտանգության վարչության (NHTSA) շտապ բժշկական բաժանմունքի ղեկավար Լեո Շվարցի (անգլ.՝ Leo R. Schwartz) կողմից։ Ամերիկյան Կարմիր խաչը արգելել է օգտագործել նախկինում օգտագործված NHTSA նարնջագույն խաչը սպիտակ ֆոնի վրա՝ համարելով այն Կարմիր խաչի խորհրդանշանի իմիտացիա։

Այսօր այս խորհրդանիշը կարելի է գտնել շատ երկրների շտապօգնության մեքենաներում։

Սիմվոլիզմ
---------

Աստղի վեց ճառագայթները խորհրդանշում են վեց հիմնական խնդիրները, որոնք փրկարարները լուծում են արտակարգ իրավիճակների շղթայում. 

1. հայտնաբերում,
2. ծանուցում,
3. պատասխան ռեակցիա,
4. տեղում օգնություն,
5. օգնություն փոխադրման ընթացքում,
6. տեղափոխում մասնագիտացված օգնության կենտրոն։

«Կյանքի աստղը» տարբեր երկրներից ժամանած շտապ օգնության մեքենաներում
-------------------------------------------------------------------

* Լոնդոն, Միացյալ ԹագավորությունԼոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
* Կուսկո, ՊերուԿուսկո, Պերու
* Լիսաբոն, ՊորտուգալիաԼիսաբոն, Պորտուգալիա
* ՖրանսիաՖրանսիա
* Լոզան, ՇվեյցարիաԼոզան, Շվեյցարիա
* Լունդ, ՇվեդիաԼունդ, Շվեդիա
* Վիննիցա, ՈւկրաինաՎիննիցա, Ուկրաինա
* Տերնոպոլ, ՈւկրաինաՏերնոպոլ, Ուկրաինա
* Զակոպանե, ԼեհաստանԶակոպանե, Լեհաստան
* ՃապոնիաՃապոնիա

Տես նաև
-------

* Կարմիր բյուրեղ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Universal Medical Identification Symbol. Am J Dis Child. 1964;107(5):439. doi:10.1001/archpedi.1964.02080060441001
2. ↑  «Star of Life»։ Վերցված է 2007 թ․ հունիսի 29
**Մակաբույծ բառեր** (նույնպես՝ **դադարների լրացումներ**), լեզվաբանական երևույթ, որն արտահայտված է տվյալ համատեքստում ավելորդ և անիմաստ բառերի օգտագործմամբ։

Շարահյուսորեն «մակաբույծ բառերի» մեծամասնությունը ներածական բառեր են։ «Մակաբույծ բառերի» շարքին չեն դասվում ինքնաբերական խոսքի արտադրության ժամանակ ծագող դադարների լրացումները, որոնք արտահայտվում են երկարատև հնչյուններով («է-է․․․», «ը-մ․․․», «ա-ա․․․» և այլն) և նպատակ ունեն ժամանակ շահել համապատասխան բառը գտնելու համար։

Մյուս կողմից` լեզվաբանների մի մասը (Վլադիմիր Պլունգյան, Ս. Բուրլակ և այլն) ներառում են «մակաբույծ բառերը» դիսկուրսիվ բառերի հասկացության մեջ։

Առաջացման պատճառներ
-------------------

Լեզվաբանների մեծ մասն այն կարծիքին է, որ «մակաբույծ բառերն» օգտագործվում են բառապաշարի աղքատության և դրա հետ կապված կանոնավոր հապաղումների պատճառով, սակայն մի շարք դեպքերում այդ բառերի վրա, այսպես կոչված, «նորաձևություն» է առաջանում։ Հետևաբար, դրանք կարող են գործածել նաև խոսքի հետ խնդիրներ չունեցող մարդիկ։

Որպես կանոն՝ մակաբույծ բառերն առաջանում են սոցիալապես ցանկալի պատասխանի ձևակերպման ժամանակ, խոսողի անկեղծության բացակայության և/կամ հարցի պատասխանի մասին անտեղյակության դեպքում։

«Մակաբույծ բառերը» նույնպես կարող են խոսքի մեջ հայտնվել լոգոֆոբիայի պատճառով։ Երբ մարդը հրապարակային ելույթի պահին գտնվում է հոգեկան սթրեսի վիճակում, ապա անհարմարավետությունից խուսափելու համար ցանկացած ձայնարկություն է օգտագործում ժամանակ շահելու և մտքերը հավաքելու համար։ Հետագայում այդ բառերը կարող են երկար ժամանակ ամրագրվել խոսքի մեջ, ինչպես կակազության դեպքում։

Մակաբույծ բառերը հայերենում
---------------------------

Հայերենում հաճախ ենթակայից հետո անտեղի ավելացնում են «դա» ցուցական դերանունը։ Օրինակ՝ ասում են՝ «Վիքիպեդիան դա ազատ հանրագիտարան է»։ Այս «դա»-ն հայերենին անցել է ռուսերենից՝ շարահյուսական պատճենման միջոցով (*википедия – это свободная энциклопедия*), սակայն հայերենում դրա գործածությունը միանգամայն ավելորդ է, քանի որ նախադասությունն արդեն ենթակա ունի։ Հետևաբար, պետք է ասել՝ «Վիքիպեդիան ազատ հանրագիտարան է»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Розенталь Д. Э. Теленкова М. А.* слова-паразиты // Словарь-справочник лингвистических терминов. — М.: Просвещение, 1985. — 399 с.
2. ↑  *Ахманова О. С.* Слова-паразиты // Словарь лингвистических терминов. — Изд. 2-е, стереотипное. — М.: Советская энциклопедия, 1969. — С. 420. — 40 000 экз.
3. ↑  Как бы великий и типа могучий
4. ↑  Лукин, Е. Ю. Типа неопределенный артикль
5. ↑  *Светлана Иванова* Я слышу, что вы думаете на самом деле. — М.: Альпина Паблишер, 2014. — 138 с. — ISBN 978-5-9614-4825-2
6. ↑  Մարուքի Շուշան։ ««Սերը ԴԱ մի հրաշք է», «Կապույտը ԴԱ իմ սիրած գույնն է». մակաբույծ բառեր, որ փչացնում են հայերենը»։ *VNews* (hy-AM)։ Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 5
**Հելենդ Վալդեմարի Պեեպ** (էստ․՝ Helend Peep, ծննդյան անուն՝ **Էռնստ-Հելմուտ Պեեպ** էստ․՝ Ernst-Helmut Peep, 29 հուլիսի, 1910, Վայկլա – 20 հոկտեմբերի, 2007, Տարտու), էստոնացի դերասան և օպերային երգիչ (տենոր)։ Ավելի քան 50 տարի խաղացել է Տարտուի «Վանեմույնե» թատրոնի բեմում։ Էստոնական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1957), Էստոնական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1970):

Կենսագրություն
--------------

Հելենդ Պեեպը ծնվել է 1910 թվականի հուլիսի 29-ին Էստլյանդիայի նահանգի Կոհտլա-Յարվեի գավառի Պորսկովո գյուղում (ներկայում՝ Վայկլա), մանր ֆերմերի ընտանիքում։ Երբ Հելենդ Պեեպը եղել է չորս տարեկան, մահացել է նրա հայրը։ Մայրը՝ Ադելինան, միայնակ է դաստիարակել երկու երեխաներին։

1931 թվականին Պեեպն ավարտել է գիմնազիա Յիհվիում։ Մասնագիտական կարիերան սկսել է 1938 թվականին որպես Տարտուի «Վանեմույնե» էստոնական ազգային թատրոնի երգչախմբի անդամ։ 1939 թվականից մինչև 1942 թվականը որպես դերասան և բեմանկարիչ աշխատել է Կուռեսաառե քաղաքի թատրոնում։ 1942-1944 թվականներին խաղացել է Տալլինի բանվորական թատրոնում, իսկ 1944-1946 թվականներին՝ Երիտասարդական թատրոնում։ 1946 թվականից մինչև 1957 թվականը «Վանեմույնե» թատրոնում եղել է օպերային երգիչ, իսկ 1957 թվականից մինչև 2001 թվականը՝ դրամատիկական դերասան։

Հելենդ Պեեպը եղել է «Վանեմույնե» թատրոնի լավագույն դերասաններից մեկը։ Նա կատարել է Լենսկու դերերգը «Եվգենի Օնեգին» օպերայում, Վլադիմիրի դերերգը «Իշխան Իգոր» օպերայում, Մոնոստատոսի դերերգը «Կախարդական ֆլեյտա» օպերայում, ինչպես նաև կատարել է Կոշկինի դերը «Լյուբով Յարովա» բեմադրության մեջ։ Նա նկարահանվել է նաև մի շարք ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Սառցահոսանք» («Jääminek», 1962), «Հետ նայիր ճանապարհին» («Jäljed», 1963), «Ծերունին ուզում է տուն գնալ» («Vana mees tahab koju», 1991) և այլն։

Հելենդ Պեեպը խաղացել է նաև «Անորսալի հրաշք» («Tabamata ime»), «Նոր տարվա նախօրեին» («Uusaastaöö») ֆիլմ-ներկայացումներում, «Killevere koguduse õpetaja» հեռուստաբեմադրությունում։

Հելենդ Պեեպը մահացել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Տարտուում 97 տարեկան հասակում։ Թաղված է Տարտուի Ռաադի գերեզմանատանը։

Ընտանիք
-------

Հելենդ Պեեպի որդին՝ Աո Պեեպը, դրամատիկական դերասան է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Eesti biograafiline andmebaas ISIK (эст.)
2. ↑
3. 1 2 3 4  Viru vägevad: 1900—2000. Ida-Virumaa Omavalitsuste Liit, 2000
4. ↑  «Kes? Mis? Kus?» 2008, lk. 361
5. ↑  *Каарел Ирд* Театр — моя работа. «Искусство», 1984
6. ↑  «HELEND PEEP 29. VII 1910 – 20. X 2007» (էստոներեն)։ sirp.ee։ 2007-10-26։ Վերցված է 2017-03-30
7. ↑  «Скончался драматический актер Ао Пеэп»։ rus.err.ee։ Վերցված է 2017-03-30

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 130362190 · ISNI: 0000000020770572 · LCCN: n2011066865 · VIAF: 25709617 · WorldCat VIAF: 25709617 |

 |
**Մացեստայի թեյի գործարան** (ռուս.՝ Мацестинская чайная фабрика), ռուսական թեյի արտադրության ձեռնարկություն, որը գտնվում է Սոչիի շրջանի Իզմայլովկա գյուղում և հանդիսանում է «Մացեստա թեյ» և «Կրասնոդարի թեյ՝ 1947 թվականից» ապրանքանիշերի պաշտոնական արտադրողը։ Թեյի տնկարկները գտնվում են Կրասնոդարի երկրամասի Սոչի քաղաքի Մացեստա հովտում՝ կովկասյան լեռնաշղթայի լեռների միջև։

Մացեստական թեյ՝ գլխավոր գրասենյակ
«Մացեստայի թեյ» հանրային բաց բաժնետիրական ընկերությունը իր տրամադրության տակ ունի թեյի տնկարկներ, որոնք ծովի մակարդակից բարձր են 400 մ և հասնում են 180 հա-ի։ Այն կենտրոնանում է թեյի էկոլոգիապես մաքուր արտադրության վրա։ Ձեռնարկության թեյի տնկարկները գտնվում են Սոչիի Մացեստա հովտում։ Կովկասի հովտային շրջանի սառը մթնոլորտի շնորհիվ թեյի տերևները ունեն տանինի մեծ քանակություն։

Պատմություն
-----------

Սոչիի Չերնոմորե տարածաշրջանում 1935 թվականից սկսեցին թեյ մշակել։ Հենց այդ ժամանակահատվածում տվյալ վայրերում կազմակերպվեցին առաջին կոլտնտեսությունները։ Մացեստայի թեյի ձեռնարկության պատմության սկիզբը կարելի է համարել 1947 թվականը, այնուհետև «Սովետների դրոշ» նախաձեռնության անդամների կողմից ստեղծվել է «Վերին Մացեստական սովխոզ»-ը, որտեղ նրանք սկսեցին տիրապետել թեյի աճեցման ու մշակման մշակույթին։

1951-1953 թվականներին պատրաստվող տնկարաններում մշակվում էին չինական «Կի-մին» սորտերը, որոնք հետո փոխարինվել են վրացական «կոլխիդ»-ով և ցրտադիմացկուն «Մացեստայով»։ Դրանք ընտրվել են Սոչիի սելեկցիայի մասնագետների կողմից։ Մաքուր և սառը օդը սարերում, բավականին մեղմ ձմեռը, հիմք հանդիսացան հրաժարվել թունաքիմիկատների և անօրգանական պարարտանյութերի օգտագործումից։ Թեյի կուլտուրաները դիմացան մինչև 17 աստիճան ցրտին, և նման պայմաններում վնասատուները չհաղթեցին։ Մացեստայի թեյը արդյունաբերական մասշտաբով ձեռք է բերել մեծ ճանաչում, որպես ամենահյուսիսում աճեցված սորտերի։

1972 թվականին Մացեստայի սովխոզ մուտք է գործել համատեղ թեյի արտադրություն՝ «Կրասնոդար թեյ»-ը։ Միացել են նաև Սոլոխաուլի, Դագոմիսի և Ադլերի սովխոզները։ Վերակառուցման սկիզբին, «Լենինի անվան Մացեստայի թեյի արտադրության ֆերմերային տնտեսությունը» վերակազմավորվեց և 1992 թ. վերափոխվեց «Մացեստայի թեյի»։ Ճգնաժամի ընթացքում, մինչև 2006 թվականը, Մացեստայի գործարանը գտնվում էր փլուզման եզրին։ 2006 թվականից մինչև 2010 թվականը ձեռնարկությունը արմատական արդիականացման ենթարկվեց։

Ձեռքբերումներ
-------------

* «Մացեստայի թեյի գործարան» ԲԲԸ-ը 2016 թվականին Շանհայում SIAL China ցուցահանդեսում, բարձրորակ արտադրանքի համար արժանացել է ոսկե մեդալի։
* 2016 թվականի հոկտեմբերին Փարիզի SIAL Paris միջազգային ցուցահանդեսում Մացեստա թեյը ստացավ երկու ոսկե մեդալ՝ դասական ու սև և կանաչ «Պրեմիում» թեյի համար։

Տես նաև
-------

* Կրասնոդարի թեյ
* Վրացական թեյ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Чайная фабрика "Мацеста"»։ votpusk.ru
2. ↑  «Чайная фабрика «Мацеста чай»»։ kukarta.ru։ 2015-01-18
3. 1 2  «Мацестинские чайные плантации»։ sochi.com
4. ↑  «Самый северный чай в мире»։ *priroda.su*։ 02.06.2009
5. ↑  «Фабрика «Мацеста чай» представила продукцию на «Кубанской ярмарке»»։ *Кубань24*։ 2016-10-10
6. ↑  «ЗОЛОТАЯ МЕДАЛЬ (SIAL CHINA 2016)»։ MatsestaTea.ru
7. ↑  «Продукция фабрики «Мацеста чай» представит Россию на выставке в Париже»։ *Кубань24*։ 03.10.16
8. ↑  «Сочинский чай стал золотым призером на выставке в Париже»։ *Кубань24*։ 2016-10-19
**«Հուրբան» զրահագնացք** (սլովակերեն՝ **Pancierový vlak Hurban**), զրահապատ գնացք, որն օգտագործվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ սլովակյան ժողովրդական ապստամբության ժամանակ։ Կառուցվել է 1944 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, Սլովակիայի Զվոլեն քաղաքի երկաթուղային գործարանում և եղել է սլովակյան ապստամբության ժամանակ օգտագործված վերջին զրահագնացքը։ Դրա կրկնօրինակը՝ որպես հուշարձան, ցուցադրված է Զվոլենի ամրոցի հարևանությամբ գտնվող զբոսայգում, իսկ գնդացիրակիր իսկական լաֆետը (կցահարթակը)՝ Բանսկա Բիստրիցայում՝ սլովակյան ժողովրդական ապստամբության թանգարանում։

Մարտական ուղին
--------------

Զրահագնացքի հրամանատարը կապիտան Մարտին Դյուրիշ-Ռուբանսկին էր, նրա տեղակալը՝ լեյտենանտ Դոմինիկ Մյարտուշը։ Անձնակազմը բաղկացած էր յոթուկես տասնյակ զինվորականներից։ «*Հուրբան*»-ի մասնակցությամբ առաջին մարտական գործողությունը տեղի է ունեցել *Հրոնսկա Դուբրավա - Ժյար* գծի վրա։ 1944 թվականի հոկտեմբերի 4-ին ստորաբաժանումը բացազատվել է Չրեմշոնե գյուղի մերձակայքում, մասնակցել գերմանացիների գրոհը կասեցնելու մարտական առաջադրանքի կատարմանը, որի ընթացքում զրահագնացքը զգալի չափով վնասվել է։ Վերանորոգումից հետո հսկողության տակ է պահել Բանսկա Բիստրիցա — Դիվյակի գիծը։ Հոկտեմբերի 23-24-ին Գորեգրոնիի շրջանում դարձյալ մասնակցել է գերմանացիների գրոհի կասեցմանը։ Այս անգամ «Հուրբան»-ը շատ ավելի ծանր վնասվածքներ է ստացել, և անձնակազմն ստիպված է եղել լքելու այն՝ թաքցնելով Չրեմշոնեի մոտ գտնվող երկաթուղային թունելում։ Դրանից հետո ստորաբաժանումը միացել է աշխարհազորին և նրա կազմում մասնակցել պարտիզանական կռիվներին։

Գրականություն
-------------

* Bosák P.: *Z bojových operácii na fronte SNP*. Издательство Правда, Братислава, 1979. (սլովակ.)
* Plevza, V. a kolektív: *Encyklopédia odboja a Slovenského národného povstania/ Dejiny Slovenského národného povstania 1944 – 5. zväzok*. Издательство Правда, Братислава, 1985, с. 177 (սլովակ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Armoured train "Hurban" - Zvolen - TracesOfWar.com»։ En.tracesofwar.com։ Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 11
2. ↑  «Muzeum SNP.sk - Expozície - Skanzen ťažkej bojovej techniky»։ www.muzeumsnp.sk։ Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 9
3. ↑  Images from Google maps are available here.
**Կոմետալ Գյորչե Պետրով** (մակեդոներեն՝ **Ракометен Клуб Кометал Ѓорче Петров**), Հյուսիսային Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպիեի ձեռնագնդորդուհիների համբավավոր թիմ

Պատմություն
-----------

Մարզական ակումբը հիմնադրվել է 1979 թվականին, *Ձեռքի գնդակի Գյորչե Պետրով ակումբ* անվանումով։ 1992 թվականից ի վեր թիմը 17 անգամ նվաճել է Հյուսիսային Մակեդոնիայի չեմպիոնի կոչումը, 16 անգամ էլ՝ երկրի գավաթը։ Բացի այդ՝ 2002 թվականին հաղթել է Եվրոպայի լիգայի առաջնությունում՝ եզրափակիչ խաղում պարտության մատնելով հունգարական «Ֆերենցվարոշ»-ին, ևս երկու անգամ (2000 և 2005 թթ.) հասել է եզրափակիչ, մեկ անգամ էլ նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնուհիների գավաթը (2002 թ.): Ժամանակին եղել է ամենամեծ ժողովրդականություն վայելող մարզական կոլեկտիվը Հյուսիսային Մակեդոնիայում, կոլեկտիվ, որի համար մակեդոնացի երաժիշտները հատուկ օրհներգ էին հորինել։ Այս համբավավոր թիմը ֆինանսների սղության պատճառով 2016 թվականի սեպտեմբերից հարկադրված էր դադարեցնել իր գործունեությունը։ Վերջին շրջանում այն վերստին սկսել է հանդես գալ Հյուսիսային Մակեդոնիայի կանանց ձեռքի գնդակի առաջին լիգայի առաջնությունում, բայց արդեն *ZRK Gjorche* անվանումով, առանց իրենց նախկին բրենդը համարվող *Kometal*-ի։

Նվաճումներ
----------

* Մակեդոնական Հյուսիսային Մակեդոնիա
* **Մակեդոնիայի կանանց ձեռքի գնդակի առաջին լիգայի առաջնություն.**

*1 Ոսկի (17):* 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009
* **Մակեդոնիայի կանանց ձեռքի գնդակի գավաթի խաղարկություն**

*1 Ոսկի (16):* 1993, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009
* Եվրոպական Եվրամիություն
* **Եվրոպայի կանանց ձեռքի գնդակի չեմպիոնների լիգայի առաջնություն**

*1 Ոսկի (1):* 2002
*2 Արծաթ (2):* 2000 and 2005
*1/4 եզրափակիչ (4):*1997,1998,2004,2006
*1/8 եզրափակիչ (5):*1994,1996,2007,2008,2009
* **Եվրոպայի կանանց ձեռքի գնդակի չեմպիոնների գավաթի խաղարկություն**

*1 Ոսկի (1):* 2002
*3 Բրոնզ (1) :* 2004

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 7-ին։ Վերցված է 2008 թ․ սեպտեմբերի 7  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 17-ին։ Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 17  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
7. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* EHF Profile Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
* Fan Club Forum
**Մաքս Փարքեր** (անգլ.՝ Max Parker, փետրվարի 8, 1992(1992-02-08), Մանչեսթեր, Մեծ Մանչեսթեր, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի դերասան և մոդել։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1992 թվականի փետրվարի 8-ին Մանչեստր քաղաքում։ Դերասանական կրթություն ստացել է Լոնդոնի գեղարվեստի դպրոցներում։

Կարիերա
-------

2016 թվականի կատարել է իր առաջնաելույթը «Իմ լավագույն ընկերուհին» հեռուստաֆիլմում։ Մինչ հայտնությունը ստանալը խաղացել է թատրոնում։ Անվանակարգվել է 2018 թվականին թատերական մրցանակաբաշխությանը Շեֆիլդում բեմադրված «Օզ երկրի հրաշագործը» մյուզիքլում Երկաթե անտառահատի դերակատարման համար։ Նույն թվականին սկսել է կրկնվող դեր կատարել բրիտանական «Անհաջող դեպքեր» հեռուստասերիալում։

2019 թվականին էպիզոդիկ դերակատարում է ունեցել «Աշխարհն այրվում է» ռազմական հեռուստասերիալում։ Նույն թվականին կրկնվող դերակատարում է ունեցել բրիտանկան «Էմերդեյլ» հեռուստասերիալում։ Նկարահանվել է 72 էպիզոդում՝ մինչև 2021 թվականը։

2020 թվականին դերակատարում է ունեցել բրիտանկան «Քաղցր ցանկություններ» հեռուստասերիալում, նրա կողմից ներկայացված հրուշակագործական բառերը ստեղծել է իսրայելցի շեֆ խոհարար Յոթամ Օթոլենգին։

2022 թվականին նկարահանվել է «Վամպիրների ակադեմիա» հեռուստասերիալում։ Նույն թվականին Էմի Ջեյմս Քելլիի հետ նկարահանվել է «Արյուն, թագ և սեքս» մինի սերիալում, որտեղ կատարել Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ի դերը։

Անձնական կյանք
--------------

Քամինգ աութ կատարել է 2020 թվականին, ինստագրամյան կայքէջում հրապարակելով իր զուգընկերոջ՝ Քրիս Մոքերիի հետ լուսանկար։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարեթիվ | Անվանում | Դեր |
| --- | --- | --- |
| 2016 | Իմ լավագույն ընկերուհին | Քրիստոֆեր Մորգան |
| 2018 | Անհաջող դեպքեր | Ալաստար «Բեյս» Նյուման |
| 2019 | Աշխարհն այրվում է | Դենի |
| 2019 | Էմերդեյլ | Լյուկ Փոսներ |
| 2020 | Սիրով, Սառա | Ալեքս |
| 2022 | Վամպիրների ակադեմիա | Միխայիլ Թաններ |
| 2022 | Արյուն, թագ և սեքս | Հենրի Թյուդոր |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ashfield Aaliyah (2022-11-21)։ «Blood, Sex & Royalty on Netflix: Emmerdale star Max Parker stars as King Henry VIII»։ *Entertainment Daily* (en-GB)։ Վերցված է 2023-01-31
2. ↑  «Max Parker Bio, Age, Height, Blood, Sex and Royalty, Net Worth, Income, Parents, and Spouse»։ *metoyouinfo.com*
3. 1 2  «Blood, Sex and Royalty star talks major difference between The Crown and new Netflix show - EXCLUSIVE»։ *HELLO!* (անգլերեն)։ 2022-11-25։ Վերցված է 2023-01-31
4. ↑  «Blood, Sex and Royalty cast: Meet the stars of Netflix history series»։ *Radio Times* (անգլերեն)։ Վերցված է 2023-01-31
5. ↑  «Love Sarah»։ *Moviejawn* (en-US)։ Վերցված է 2023-01-31
6. ↑  «Soap Star Max Parker Confirms He's Gay And Living With Kris Mochrie»։ *www.out.com* (անգլերեն)։ Վերցված է 2023-01-31

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Հրազդանի քարավանատուն**, գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում։

Աշխարհագրություն
----------------

Հրազդանի քարավանատունը գտնվում է Հրազդանի Վանատուր թաղամասում։ Ներկայում քարավանատան տարածքը սեփականաշնորհված է մասնավորի կողմից։

Պատմություն
-----------

Հայտնի է, որ քարավանատունը կառուցվել է 13-րդ դարում։

Երբեմն տեղացիները քարավանատունը կոչում են օտար լեզվով՝ անվանելով այն քարվանսարա։

Ճարտարապետական նկարագիր
-----------------------

Քարավանատնից պահպանվել է և մեզ է հասել նրա ճակատային և տանիքի մի հատվածը։ Քարավանատունը ծառայել է որպես իջևանատուն, քանի որ գտնվել է ճանապարհների խաչմերուկում։ Կառույցը ուսումնասիրելուց պարզ է դառնում որ այն արևելքի միջնադարյա և հայկական ճարտարապետության բաղադրիչներ ունի։

Քարավանատունը կառուցվել է կարմիր աղյուսից։ Նրա հիմնական մուտքը արևմտյան կողմից է։ Պահպանվել է նաև բուխարին, որը ծառայել է սնունդ պատրաստելու և ջեռուցման համար։ Ըստ հետազոտությունների՝ կարելի է ենթադրել որ կառույցի չափսերն են եղել 80x60 մետր։ Որոշ հաշվարկների արդյունքում պարզ է դառնում որ այդտեղ միանգամից կարողացել են իջևանել մոտ 60 մարդ։ Հարևանությամբ եղել է կենդանիների պահման համար նախատեսված վայր։ Կառույցն իր նշանակությանն է ծառայել մինչև 14-րդ դարի 30-ական թվականները։

Տես նաև
-------

* Հրազդանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  hushardzantest։ «ՔԱՐԱՎԱՆԱՏՈՒՆ /ՊԵՏ.ՑՈՒՑԻՉ` 6.1.64/»։ *Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության* (am-AM)։ Վերցված է 2021-10-11
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ազատյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հենրիկ Գևորգի Ազատյան** (հունվարի 6, 1928, Բերդավան (նախկին անվանումը՝ *Ղալաչա*), Ղազախի գավառ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 26, 2013), հայ քաղաքական և պետական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հենրիկ Գևորգի Ազատյանը ծնվել է 1928 թվականին Հայկական ԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանի Բերդավան գյուղում։ Հայրը՝ Գևորգ Ազատյան և մայրը՝ Վարդանուշ Տեր-Մելիքսեցյան։

1946 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը, նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1951 թվականին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է Երևանի 26 կոմիսարների կուսշրջկոմում՝ որպես հրահանգիչ։

1952-1953 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի մարքսիզմ-լենինիզմի, փիլիսոփայության և քաղաքատնտեսության դասախոսական կադրերի պատրաստման կուրսերում։

1953-1957 թվականներին աշխատել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մարքսիզմ-լենինիզմի ամբիոնում՝ որպես ասիստենտ և հետո ավագ դասախոս։

1957 թվականից մինչև 1986 թվականն աշխատանքի է անցել Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի գիտության և ուսումնական հաստատությունների բաժնում՝ հրահանգիչ, սեկտորի վարիչ, բաժնի վարիչի տեղակալ։

1986-1991 թվականներին աշխատել է Արտասահմանից վերադարձող հայերի ընդունման և տեղավորման կոմիտեի նախագահ։

1991 թվականից աշխատել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի հասարակական գիտությունների տեղեկատվության կենտրոնում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։

2001 թվականից աշխատում էր ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։

Երկու անգամ ընտրվել է ՀՄԿԿ 1 (36) և միավորիչ համագումարի պատգամավոր Մյասնիկյանի տարածքային կազմակերպությունից։

Պատմական գիտությունների թեկնածու։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Պատվո նշան շքանշանով, մեդալներով և պատվոգրերով։

Աշխատություններ
---------------

Հեղինակել է մի շարք գրքեր՝ «Դանուշ Շահվերդյան» (հայերեն), «Սուրեն Սպանդարյան» (ռուսերեն), «Բախտորոշ պայմանագրեր» (հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն), «Հայերը միջազգային դիվանագիտական խաչմերուկներում» (հայերեն)։ 
*«Երևանի Պետական Համալսարան» Միջազգային Հարաբերությունների Ֆակուլտետ* 1945-1953 գրքի համահեղինակներից է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կյանքից հեռացել է Հենրիկ Ազատյանը»
2. ↑  «Կյանքից հեռացել է Հենրիկ Ազատյանը aravot.am»
3. ↑  Center Armenian Information։ «Գիտաշխատողի համեստ կենսագրությունն ու ընտանիքը (Photo)»։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 22
4. ↑  «Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գրադարան քարտարան, Ազատյան, Հենրիկ Գևորգի»։ *koha.anau.am* (hy-Armn)։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 22 (չաշխատող հղում)
5. ↑  Բախտորոշ պայմանագրեր, Հենրիկ Ազատյան
**Մաքսիմ Վլադիմիրովիչ Ցիհալկո** (բելառուս․՝ Максім Уладзіміравіч Цыгалка, մայիսի 27, 1983(1983-05-27), Մինսկ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 25, 2020(2020-12-25)), բելառուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

Ակումբային կարիերա
------------------

Կարիերան սկսել է «Դինամո-Յունի» երիտասարդական ակումբում։ Հետո խաղացել է Մինսկի «Դինամո»-ում, որտեղ 5 տարի մնալուց հետո տեղափոխվել է «Նաֆթան»։ 2007 թվականին տեղափոխվել է ղազախական ակումբ «Կայսար»։ 2008 թվականի ամռանը վերադարձել է Հայաստան, որտեղ ստորագրել է պայմանագիր «Բանանց» ակումբի հետ և մասնակցել է առաջնության 4 խաղի։ Նույն թվականին տեղափոխվել է «Սավիտ Մոգիլյով», որտեղ խաղացել է մինչև ակումբի գործունեության դադարեցումը՝ 2009 թվականին։ 2010 թվականին՝ 26 տարեկանում, ավարտել է իր կարիերան մշտական տրավմաների պատճառով։

Ազգային հավաքականի կարիերա
--------------------------

2023 թվականի ապրիլին Բելառուսի ազգային հավաքականում մասնակցել է 2 խաղի ընդդեմ Ուզբեկստանի հավաքականի։ Առաջին տնային խաղում Ցիհալկոն բացել է հաշիվը՝ գոլ խփելով հանդիպման 26-րդ րոպեին (2:2)։

Անձնական կյանք
--------------

Յուրիի երկվորյակ եղբայրը ևս ավարտել է իր կարիերան տրավմաների պատճառով։

Փոփ մշակույթը նրա մասին
-----------------------

Մաքսիմը և, ավելի փոքր չափով, նրա եղբայրը՝ Յուրին, համբավ են ձեռք բերել ամբողջ աշխարհում այն բանից հետո, երբ նրանց ներկայացրել են Sports Interactive-ի «Championship Manager» և «Football Manager» համակարգչային խաղերում, հատկապես CM 01/02-ում։ Երկու խաղացողներն էլ տվյալների բազայում էին՝ լավ մեկնարկային վիճակագրությամբ և շատ մեծ ներուժով, և, մասնավորապես, Մաքսիմը կարող էր դառնալ համաշխարհային կարգի խաղացող, քանի որ նա շատ լավ հայտնի է «Football Manager» շարքի երկրպագուների շրջանում և համարվում է խաղի լեգենդներից մեկը։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Բելառուսի գավաթակիր՝ 2002-2003
* Բելառուսի չեմպիոն՝ 2004

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Умер белорусский форвард Максим Цыгалко.»։ *sports.ru*։ 25 декабря 2020։ Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 25
2. ↑  «Spotlight on CM/FM Legends : Maxim Tsigalko and Cherno Samba»։ footmanager.co.uk։ 2009 թ․ դեկտեմբերի 17։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 25-ին
3. ↑  Rob Smyth (2008 թ․ նոյեմբերի 14)։ «The Joy of Six: great Championship/ Football Manager players»։ *The Guardian*
**Հրանտ Յուրիի Տեր-Պողոսյան** (սեպտեմբերի 22, 1969, Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ-ստոմատոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր։ ՀՀ գլխավոր մանկական ստոմատոլոգ։ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի մանկական ստոմատոլոգիայի և օրթոդոնտիայի ամբիոնի վարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հրանտ Յուրիի Տեր-Պողոսյանը ծնվել է 1969 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Երևանում։ 1987-1993 թ. գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետը` ստանալով բժիշկ-ստոմատոլոգի որակավորում։ 1994-1997 թթ. ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի կլինիկական օրդինատուրան՝ մանկական ստոմատոլոգիա՚ մասնագիտությամբ։

1998-2001 թթ. աշխատել է ԵՊԲՀ-ի մանկական ստոմատոլոգիայի և ստոմատոլոգիական հիվանդությունների պրոֆիլակտիկայի ամբիոնում որպես ասիստենտ,

2002-2006 թթ. աշխատել է ԵՊԲՀ-ի մանկական ստոմատոլոգիայի և ստոմատոլոգիական հիվանդությունների պրոֆիլակտիկայի ամբիոնում որպես դոցենտ,

2002 թ. Հիմնադրել է «Ալֆաստոմ» կլինիկան, որը հանդիսանում է առաջին մասնագիտացված օրթոդոնտիկ կլինիկան ք. Երևանում,

2006 թ- ից ղեկավարում է ԵՊԲՀ-ի օրթոդոնտիայի ամբիոնը և գլխավորում ԵՊԲՀ-ի №2 ստոմատոլոգիական կլինիկան,

2008-2010 թթ. և 2012 թ –ից առ այսօր հանդիսացել է ԵՊԲՀ-ի Ստոմատոլոգիական Կրթություն և գիտություն ասոցիացիայի փոխնախագահ,

2011 թ-ից առ այսօր ԵՊԲՀ-ի մանկական ստոմատոլոգիայի և օրթոդոնտիայի ամբիոնի վարիչ,

2015 թ-ից առաջինն է, ով Հայաստանում զբաղվել է նյարդամկանային ստոմատոլոգիայով։

1999 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Ծնոտային աճի ինտենսիվ հիմնավորում կարկասա-զսպանակային օրթոդոնտիկ սարքերի կիրառման ժամանակ» թեմայով։

2010 թ-ին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը՝ «Ուղիղ աղեղի տեխնիկայի կիրառմամբ ատամնածնոտային անոմալիաների բուժման կլինիկո-մորֆոմետրիկ և բիոմեխանիկական հիմնավորումը» թեմայով։

Հանդիսանում է 18 մեթոդական հանձնարարականների, 4 ռացիոնալ առաջարկների հեղինակ, ինչպես նաև մոտ 51 հրատարակությունների հեղինակ և համահեղինակ։ Ունի գյուտերի 4 արտոնագիր։

Հրանտ Տեր-Պողոսյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել է 3 թեկնածուական թեզ բժշկագիտության և կենսամեխանիկայի ոլորտներում։

Անդամակցություն
---------------

1996 թ.-ից Հայաստանի ստոմատոլոգների ասոցիացիայի անդամ

1999 թ.-ից հանդիսանում է Ռուսաստանի Օրթոդոնտների Ասոցիացիայի անդամ

2001 թ.-ից` Օրթոդոնտների Համաշխարհային Ասոցիացիայի անդամ

2002 թ.-ից ընդգրկված է Ռուսաստանում մասնավոր պրակտիկայի իրավունք ունեցող օրթոդոնտների ցուցակի մեջ

2006 թ.-ից Հայաստանի օրթոդոնտների ասոցացիայի նախագահ

2010 թ.-ից` Ատամնաբուժական Միջազգային Ակադեմիայի անդամ

2011 թ.-ից` Եվրոպական Օրթոդոնտների Միության անդամ

2013 թ.- ից Քնի խանգարումների հայկական ասոցիացիայի անդամ

Վերապատրաստումներ
-----------------

Անցել է որակավորման բարձրացման կուրսեր Հայաստանում, Ռուսաստանում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Շվեցարիայում, Լիտվայում, Չեխոսլովակիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Միացյալ Արաբական Էմիրություններում և այլուր։

ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից տրվել է պարգևատրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «𝗔𝗟𝗣𝗛𝗔𝗦𝗧𝗢𝗠»։ *www.facebook.com* (հայերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 5  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  «Հրանտ Տեր-Պողոսյան»։ *www.doctors.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 5  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)(չաշխատող հղում)
**Կոլոմբո յոգուրտ,** յոգուրտի ամերիկյան ապրանքանիշ, որն առաջին անգամ վաճառվել է 1929 թվականին։ Այն ընտանեկան բիզնեսի արդյունք էր, որը ղեկավարում էին Մասաչուսեթս նահանգի Անդովեր քաղաքում հաստատված հայ գաղթականներ Սարգիս և Ռոզա Կոլոմբոսյանները։ Նրանց արտադրանքը հիմնված էր յոգուրտի հայկական ավանդական պատրաստման մեթոդների վրա։ Բիզնեսը աճ գրանցեց 1960-ականներին՝ յոգուրտի առողջարար օգուտների մասին տեղեկացվածության բարձրացման շնորհիվ։

1993 թվականին Geleral Mills-ը գնեց Կոլոմբո յոգուրտը։

Ավարտ
-----

2010 թ-ին General Mills-ը հայտարարեց, որ ընկերությունը որոշել է հրաժարվել «Կոլոմբո» ապրանքանիշից և կենտրոնանալ յոգուրտի մեկ այլ՝ Yoplait ապրանքանիշի արտադրության վրա։ Արտադրանքի առաքումներն ավարտվեցին 2010 թվականի փետրվարի 12-ին։ General Mills-ը դեռևս արտադրում է սառեցված յոգուրտ՝ Կոլոմբո անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Colombo Yogurt: A Massachusetts Success Story»։ *Massachusetts Historical Society*։ 2004 թ․ հունիսի 1։ Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 1
2. ↑  Phelps Jonathan (2010 թ․ հունվարի 29)։ «General Mills to discontinue producing Colombo Yogurt » Merrimack Valley » EagleTribune.com, North Andover, MA»։ *Eagle-Tribune*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 28-ին
3. ↑  «Yogurt Products»։ *General Mills Convenience & Foodservice* (en-us)։ Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 1
**Մայա Արտաշեսի Հայ-Արտյան** (մայիսի 2, 1939(1939-05-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1970 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Մայա Հայ-Արտյանը ծնվել է 1939 թվականի մայիսի 2-ին, Երևանում։ 1956-1957 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժնում։ 1962 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի թարգմանչական բաժինը։ 1963-1964 թվականներին աշխատել է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի թարգմանչական սեկտորում, 1969-1971 թվականներին՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի սցենարական բաժնում։ 1973 թվականին փոխադրվել է Մոսկվա և նույն թվականից աշխատել ԱՊՆ-ի «Սպուտնիկ» ամսագրում որպես ավագ խմբագիր։ Մայա Հայ-Արտյանի թարգմանությամբ (հայերենից) ռուսերեն լույս են տեսել Խաժակ Գյուլնազարյանի «Եռագրություն» (Մոսկվա, 1965), Միքայել Շաթիրյանի «Նվագախմբի տղաները» (Մոսկվա, 1970), Կարեն Սիմոնյանի «Ցտեսություն, Նաթանայել» (Մոսկվա, 1974) գրքերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գրական տեղեկատու, Երևան, Սովետական գրող, 1981, 544 էջ, էջ 221։
2. ↑  Խաչատրյան Հ.Հ. Գրական տեղեկատու, 1986։ էջ 276։
3. ↑  «Koha online catalog › Entry»։ *haygirk.nla.am*։ Վերցված է 2019-01-18

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10618 |

 |
Արքիմեդի մահը (Լուկա Ջորդանո)
**«Հեռացիր, չդիպչես իմ շրջագծերին»** (տարբերակներ՝ «**Ձեռք չտաս իմ քարտեզներին**», «**Մի դիպիր իմ շրջագծերին**», «**Խփիր գլխիս, բայց ոչ գծագրերիս**», լատին․՝ Noli turbare circulos meos!), թևավոր արտահայտություն, որը վերագրվում է Արքիմեդին։ Արքիմեդն իբր թե տվել է այդ «հպարտ պատասխանը» հռոմեացի զինվորին, որը Սիրակուզայի վրա հարձակման ժամանակ պահանջում է, որ Արքիմեդն ընդհատի իր գիտական աշխատանքը, և ապա սպանում է նրան։

Ծագում
------

Շատ քիչ տեղեկություններ են հայտնի Արքիմեդի կյանքի մասին, այդ իսկ պատճառով նրա կենսագրությունը լի է առասպելներով։ Մ.թ.ա. 212 թվականին հռոմեացի զինվորի ձեռքով մահը ևս լեգենդների ծնունդ է դարձել։ Պլուտարքոսը մեր թվարկության սկզբում, ի թիվս այլ տարբերակների, տեսարանը նկարագրում է հետևյալ կերպ. հռոմեական զորքերը մ.թ.ա. 3-րդ դարում ներխուժում են մեծ մաթեմատիկոս և մեխանիկ Արքիմեդի հայրենի Սիրակուզա քաղաքը։ Նվաճող բանակի զինվորներից մեկը մոտենում է Արքիմեդին այն պահին, երբ նա փռել էր իր երկրաչափական գծագրերը և խիստ զբաղված էր մեխանիկական հաշիվներով։ Զինվորը պահանջում է, որ Արքիմեդը հետևի իր հրամանատարին՝ Մարցիալին։ Արքիմեդը խնդրում է ժամանակ տալ խնդրի լուծման համար, սակայն գազազած զինվորը չի խնայում ոչ Արքիմեդին, ոչ գծագրերը, և թրով սպանում է նրան։ Սակայն ոչ Պլուտարքոսը, ոչ Լիվիոսը չեն հիշատակել Արքիմեդի վերջին խոսքերը։

Առաջին անգամ արտահայտությունը լատիներեն Noli, obsecro, istum disturbare («Խնդրում եմ, ձեռք մի տուր սրանց») ձևով հանդես է եկել Վալերիուս Մաքսիմուսի մոտ։ 12-րդ դարում Արքիմեդն արդեն «խոսել է» Իոանես Ցեցեսի բառերով և հունարեն. «Երիտասարդ, հեռու մնա իմ նկարներից»։ Հիշատակումը, որ գծագրերը նկարված են եղել ավազի վրա, ևս վերագրվում է ուշ ժամանակաշրջանի։

Ավանդության մեջ ասվում է, որ Արքիմեդը աղերսում է հռոմեացուն. «Խփի՛ր գլխիս, բայց ոչ գծագրերիս»։ Պատմում են, որ հռոմեական զորավարը՝ Կլավիդիոս Մարցիալը, որը գլխավորում էր սիցիլիական արշավանքը, խիստ վրդովվում է և ապիկար զինվորին վռնդում է բանակից՝ որպես հանցագործի, իսկ Արքիմեդի հարազատներին արժանացնում է մեծ պատվի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Франческо Патрицци. Об устроении государства.
2. 1 2  Sherman Stein. Archimedes, What Did He Do Besides Cry Eureka? 1999. С. 2-3. ISBN 0-88385-718-9. (անգլ.)
3. ↑  Ավետիսյան Կամսար (1973)։ *Իմաստուն խոսքերի աշխարհում*։ Երևան: «Հայաստան»։ էջեր 36–37

Գրականություն
-------------

* Не трогай моих кругов!. // К. Душенко. Большой словарь цитат и крылатых выражений. Издательство: Эксмо, 2011.
* Rorres Chris։ «Death of Archimedes: Sources»։ Курантовский институт математических наук։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ դեկտեմբերի 10-ին։ Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 26  (անգլ.)
* Sherman Stein. Archimedes, What Did He Do Besides Cry Eureka? 1999. 168 с. ISBN 0-88385-718-9. (անգլ.)
**«Մեդեա»** (անգլ.՝ Medea), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ֆրեդերիկ Սենդիսի նկարը՝ ստեղծված 1868 թվականին։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Բիրմինգհեմի գեղարվեստական թանգարանի և պատկերասրահի հավաքածուում։

Տեղեկություն նկարի մասին
------------------------

Նկարիչը 1868 թվականին ուղարկել է կտավը Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի ամառային ցուցադրությանը, սակայն այն չեն թույլատրել ցուցադրության, ավելի շատ քաղաքական պատճառներով և անձնական նախանձից, քան թե հենց ստեղծագործության գեղարվեստական արժանիքներից։ Ամեն դեպքում աշխատանքը ցուցադրության ներկայացվել է հաջորդ տարի և ստացել «The Times» հանդեսի գովաբանական արձագանքը, որի հոդվածում քննադատվում է նաև ակադեմիայի՝ աշխատանքը չթույլատրելու նախորդ որոշումը։

Մեդեայի կերպարի համար բնորդուհի է եղել գնչուհի Քեոմի Գրեյը, Սենդիսը ծանոթացել է նրա հետ Նորիջում, ինչից հետո նրան տարել է իր հետ Լոնդոն, որտեղ աղջիկը կեցվածք է ընդունել նրա բազմաթիվ այլ ստեղծագործությունների համար։ Մեդեան պատկերված է կախարդությամբ զբաղվելու ժամանակ, քննադատները նշել են հերոսուհու չարագուշակ կերպարի ստեղծումը գունային ներկապնակի (մոխրագույն շուրթեր, սառը լուսավորություն) և բազմաթիվ դետալների շնորհիվ (հմայության համար հավաքածու, դոդոշ, կուռքի արձան և այլն)։

1911 թվականին նկարն ուղարկվել է Իտալիա՝ Արվեստի միջազգային ցուցահանդես՝ որպես Մեծ Բրիտանիայի արվեստի ստեղծագործությունների լավագույն ներկայացուցիչներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  «Medea by Anthony Frederick Sandys»։ Victorian Art in Britain։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-06-26-ին։ Վերցված է 2011-06-15
3. ↑  The Times (und). — 1869. — С. 12 "...If such a picture could be classed among the "doubtfuls" who can hereafter treat that fate as a verdict of inferiority?".
4. ↑  Sandys' Love Life Archived 2011-07-24 at the Wayback Machine. in *Frederick Sandys & the Pre-Raphaelites* at the Norfolk Museums and Archaeology service.
5. ↑  The Times (und). — 1869. — С. 12.
6. ↑  British Art for the Rome Exhibition(անգլ.) // *The Times*. — 1911. — С. 7.
**Հերհերի ձոր** կամ **Ջարդի ձոր**, ձոր է Հայաստանի Շիրակի մարզում, գտնվում է Գյումրիից մոտ 20 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք, Ջաջուռի լեռնանցքով դեպի ձախ, Ջաջուռ գյուղից 3 կմ հեռավորության վրա։ Փամբակի տարածքում այն անվանում են նաև Հզազի կամ Հազազի ձոր։ Ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության տարածքում այն բազմաթիվ վայրերից է, որտեղ թուրքերը իրականացրել են հայերի զանգվածային ջարդեր։

Պատմություն
-----------

1918 թվականի մայիսի 20-ին թուրքերը գրավել են Ջաջուռ գյուղը, որի բնակչությունը Ալեքսանդրապոլի և Ղարաքիլիսայի գավառների բնակչության հետ միասին կոտորվել է Հերհերի ձորում։ 1920 թվականի նոյեմբեր ամսին քեմալական Թուրքիայի զորքերը երկրորդ ջարդն են իրագործել, որի արդյունքում զոհվել է շուրջ 50 գյուղից մոտավորապես 12000 մարդ։ Թուրքերը այս ձորն են բերել ու զանգվածաբար գնդակահարել, սրախողխող արել և ժայռերից գլորել են ձորըԱլեքսանդրապոլից, մոտակա գյուղերից և Ղարաքիլիսայի գավառի գյուղերից բազմահազար խաղաղ բնակիչների՝ հիմնականում կանանց ու երեխաների։

Հերհերի ձորում Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին 1968 թվականի տեղադրվել է հուշաղբյուր (գրանցման համար 8.94/6), իսկ 1980 թվականին «Կամք» հուշակոթող խաչքար (գրանցման համար 8.94/6)։

Շիրակի ու Լոռու մարզերից ապրիլի 24-ին Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակը հարգելու համար հավաքվում են Հերհերի ձորում, որտեղ տեղադրված խաչքարի ու հուշաղբյուրի մոտ ծաղիկներ են դնում։

* Հուշաղբյուր Մեծ եղեռնի զոհերինՀուշաղբյուր Մեծ եղեռնի զոհերին
* Հուշակոթող «Կամք»Հուշակոթող «Կամք»
* Ծաղկեպսակներ Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակինԾաղկեպսակներ Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արմենիա Sputnik (20160424T2046+0400)։ «Հերհերի ձորը՝ 12 հազար նահատակների կենդանի հիշողություն»։ *Sputnik Արմենիա*։ Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 9
2. ↑  «Ջարդի ձորում»։ *CIVILNET*։ 2013 թ․ ապրիլի 24։ Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 9
3. ↑  «Հայոց Ցեղասպանութեան 100-Ամեակի Առթիւ. Հազազի Ձորի Եղեռնը – Aztag Daily – Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)»։ *www.aztagdaily.com*։ Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 9
4. ↑  «Շիրակի մարզի բնակիչները հարգանքի տուրք մատուցեցին Հերհերի ձորում»։ *armenpress.am*։ Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 9
5. ↑  Ինձ Հերհերի ձոր է բերել գլխատված պապիս վրեժը
6. ↑  Ցեղասպանագիտական հանդես 9 (1), 2021, Քեմալականների իրականացրած զանգվածային կոտորածները փամբակի տարածքում (Շիրակի նահանգ) ըստ ականատես-վերապրածների ընտանեկան հիշողությունների (1920 - 1921 թթ.)
7. 1 2  «Հերհերի ձորում հարգել են Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակը»։ *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան*։ Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 9
8. ↑  «Եղեռնի 99-րդ տարելիցի կապակցությամբ շիրակցիներն այցելել են «Ջարդի ձոր»»։ *Hetq.am*։ Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 9
9. ↑  Հայաստանի կառավարության որոշում N 2170, 9 սեպտեմբերի 2004 թ․