**Յան Թիման** (հոլ.՝ Jan Hendrik Timman, դեկտեմբերի 14, 1951(1951-12-14), Ամստերդամ, Նիդերլանդներ), 
) , նիդերլանդցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1974): Նիդեռլանդների իննակի չեմպիոն (1974, 1975, 1976, 1978, 1980, 1981, 1983, 1987 և 1996), արևմտյան ուժեղագույն շախմատիստներից մեկը 1980-ական թվականներին կեսին։

Աշխարհի չեմպիոն հաղթող Միխայիլ Չիգորինի խորհրդանշական ակումբի անդամ (մարտի 3-ից 1978 թվական)։

«New In Chess» ( 1984թվականից ) ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Վաղ տարիքից Թիմանը հակում ուներ մաթեմատիկայի հանդեպ և շուտով նա կարողացել է հաջողության հասնել շախմատում։ Նրա հայրը, մաթեմատիկոս Ռայներ Թիմանը, շախմատի հանդեպ ունեցած հակումը խրախուսում էր , և 12 տարեկան Թիմանը հաղթել է Նիդեռլանդների պատանիների առաջնությանը։ Արդեն այդ ժամանակ, Յանը ապացուցեց, որ մասնավորապես ռազմավարական հոտառությամբ և սիրում է վերլուծությունը։ 15 տարեկանում (1967) Թիմանը Երուսաղեմում, պատանիների Աշխարհի առաջնությունում գրավեց երրորդ տեղը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Թիմանը ընդունվել է Դելֆետսկիի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետ, որտեղ աշխատել է նրա պրոֆեսոր հայրը։ Բայց, նա հասկացել է, որ մաթեմատիկան իր համար ձանձրալի է, թողել է ուսումը , և նվիրել է իր կյանքը շախմատին։

1971 թվականին լրացրել է միջազգային վարպետի կոչումը, իսկ երեք տարի անց նա դարձել է գրոսմայստեր և Մաքս Էյվեյից հետո Նիդեռլանդներում համարվեց երկրորդ շախմատիստը։

1970-80-ական թվականներից Թիմանը համարվում էր լավագույն գրոսմայստերներից մեկը աշխարհում, ինչպիսիք էին Կարպովը,Կորչնոյը,Սպասկին և այլք։

Նա միակ խաղացողն է աշխարհում,որը հաղթել է մրցաշարի 3 խաղերում՝ (Բուգոյնո, 1978; Բուենոս Այրես, 1980; Մար դել Պլատա, 1982) աշխարհի չեմպիոն (3 ապրիլի 1975 — 9 նոյեմբերի 1985) Անատոլի Կարպովին։

Յան Թիման շարունակում է լինել համաշխարհային էլիտայի անդամ, նույնիսկ Գարրի Կասպարովի «թագադրումից» հետո։

Ամստերդամի մրցաշարերում Թիմանի հիմնական հաղթանակների շարքն է (1973, 1981, 1983), Մար դել Պլատա(1982), Վեյկ ան Զեյի (1985),Լինարես (քաղաք) (1988), Լոնդոն (1973), Ռոտերդամում Աշխարհի գավաթի խաղերի համար (1989)։ Նա 9 անգամ հաղթել է Նիդեռլանդիայի առաջնությանը, նույնիսկ Մաքս Էյվեյին հաղթել է 8 անգամ։

1993 թվականին ՖԻԴԵ-ում Թիմանը՝ Կարպովի և Շորտի աղմկահարույց «ապահարզանից» հետո, պարտված նախկինում հավակնորդների Շորտի ցիկլում, ստացել է իրավունք խաղալ համաշխարհային տիտղոսի համար Կարպովի դեմ, բայց պարտվել է։

Յան Թիմանը խաղացել է Նիդերլանդների հավաքականում 13-րդ համաշխարհային շախմատային օլիմպիադաներին 1972 թվամանից մինչև 2004-ը։ 1976 թվականին նա առաջնորդել է իր ազգային թիմը,և վաստակել են արծաթե մեդալ, հաղթել է մրցաշարը 1-ին խաղատախտակով։ XXI դարում Թիմանը շարունակեց ակտիվ մասնակցությունը շախմատի մրցումներում։ 2004 թվականին, նա խաղացել է Ռեյկյավիկում և Ամստերդամում, իսկ հաջորդ տարի մասնակցել է Գետեբորգում, իսկ մեկ տարի անց մասնակցել է Շվեդիայի և Լոնդոնի խաղերին։

Իր կարիերայի ընթացքում Յանը անցկացրել է 3448 պարտի, և վաստակել է 62% միավորներ սպիտակ խաղաքարերով , և 51% սև խաղաքարերով։ Բոլոր ժամանակներում, Թիմանը տարբերվում է հետաքրքրական, յուրօրինակ խաղաոճով։

Յան Թիմանը նաև հայտնի է որպես շախմատի կոմպոզիտոր, որը ամբողջ կյանքի ընթացքում կազմել է ավելի քան 50 էտյուդներ։

Lավագույն խաղեր
---------------

* Թիման— Ադամս Archived 2014-12-24 at the Wayback Machine.
* Յուսուպով — Թիման Archived 2014-12-24 at the Wayback Machine.
* Շորտ — Թիման Archived 2014-12-24 at the Wayback Machine.

Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր
-------------------------------

**Էլոյի վարկանիշի փոփոխություններ**| 
 |

Գրականություն
-------------

* Յան Թիման, Շախմատ։ Ռազմավարությունը դասերը, «Ռուսաստանի շախմատի տուն» — 264, էջեր 264 — 264 էջ, ISBN 978-5-94693-096-3։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յան Թիմանի անձնական քարտ ՖԻԴԵ-ի կայքում
* Յան Թիմանի պարտիան Chessgames.com[en բազայում
* 365chess.com կայքումՅան Թիմանի պարտիան
* Յան Թիմանի մասնակցությունը շախմատային օլիմպիադաներում Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine.
* Յան Թիմանի մասնակցությունը Աշխարհի թիմային առաջնությանը
* Յան Թիմանի մասնակցությունը Եվրոպայի թիմային առաջնությանը
* Կոմպոզիցիաներ PDB-սերվերում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  OlimpBase
2. ↑
3. ↑  «lenen Заголовок добавлен ботом». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 22-ին.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Էլոյի վարկանիշը ՖԻԴԵ ցանկերից։ Աղբյուրներ՝ fide.com, benoni.de, olimpbase.org
8. ↑  *Տեխնիկական խնդիրների պատճառով աղյուսակը ժամանակավորապես չի աշխատում։*

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · ՖԻԴԵ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90096920 · BNC: a10452205 · BNE: XX935350 · BNF: 16664902d · GND: 119072491 · GTAA: 158988 · ISNI: 000000006679094X · LCCN: n82256567 · NKC: jo20020097081 · NTA: 068567928 · VIAF: 188941701 · WorldCat VIAF: 188941701 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Նիդեռլանդների գրոսմայստերներ |
| --- |
|  |
| Ապրողներ | Բենիամին Բոկ • Դան Բրանդենբուրգ •Տվան Բյուրգ  • Լյուկ վան Վելի • Ռոբին վան Կամպեն • Էրիկ վան դեն Դուլ • Կարլ վան դեր Վեյդե •Ջոն Ջոն Վան դեր Վիլ • Պաուլ վան դեր Ստերրեն • Յորդեն Վան Ֆորեստ  • Յան Վերլե  • Իգե Վիսսեր • Անիշ Գիրի • դեննիս դե Վրեյգտ • Մարտեյն Դամբահեր • Հարմեն Յոնկման • Դավիդ Կլեյն • Էրվին Լ՛Ամի • Ֆրիսո Նեյբուր • Յերուն Պիկետ • Ռուլանդ Պրեյսսերե • Պէկ Չժաոցին • Հանա Ռեե • Դիմիտրի Ռեյնդերման • Ռոբին Սվինկել • Յան Սմետա • Իվան Սոկոլով • Մարտեն Սոլլեվեդ • Գեննադիյ Սոսոնկո • Վաուտեր Սպուլման • Դանիել Ստելլվագեն • Սերգեյ Տիվյակով • Յան Տիմման • Սիպկե Էռնատ  • Ռյույուդ Յանսեն |
|  |
| Նախկին մասնակիցներ | Պրեդրագ Նիկոլիչ |
|  |
| Մահացածներ | Յան Հեյն Դոններ(1927-1988)  •Լոդեվեյկ Պրինս(1905-1978) • Մակս Էյվե(1901-1981) |

 |