**Լամենտո** (իտալ.՝ lamento – բողոք, ափսոսանք, ողբ, բողոքի երգ), թախծոտ երաժշտություն, սովորաբար՝ ավարտուն փոքրածավալ վոկալ-գործիքային ստեղծագործություն։

Պատմություն
-----------

Առաջացել է վաղ բարոկկո երաժշտության մեջ մոնոդիայի տարածման հետ միասին։ 17-18-րդ դարերում լամենտոն՝ որպես արիա կամ վոկալ տեսարան, հաճախ ընդգրկվել է օպերայում՝ սյուժեի գագաթնակետից անմիջապես առաջ. առաջին նմուշներից կարելի է համարել Արիադնայի ողբ Կլաուդիո Մոնտեվերդիի «Արիադնա» օպերայից (1608)։

Լամենտոյին հատուկ են դանդաղ տեմպը, մեղեդու մարող ընթացքը, basso ostinato հնարքը, որոշակի ռիթմիկ բանաձևերը, վոկալ պարտիայում «հոգոցի» ինտոնացիան և այլն։ Մասնավորապես, basso ostinato-ի վրա հիմնված լամենտոն հանդիպում է 17-րդ դարի վերջի և 18-րդ դարի սկզբի մադրիգալներում, կանտատներում և օրատորիաներում։ Նրանք նաև զարգացում են ստացել 1640-ական թվականների վենետիկյան օպերայում։ Լամենտոյի այս տեսակի ամենահայտնի օրինակներից է «Դիդոնաեի ողբը» Հենրի Պյորսելի «Դիդոնե և Էնեաս» օպերայից։ Մարինա Լոբանովան նշում է, որ basso ostinato-ի հիման վրա ստեղծվող լամենտոն իրականում դարձել է ինքնուրույն ավանդույթ բարոկկո օպերայի շրջանակներում և ձեռք է բերել միջազգային բնույթ։ Վալենտինա Խոլոպովան նաև նկատում է, որ «բաս լամենտոն» դարձել է ժանրի այնպիսի անքակտելի բնութագրիչ, որ վշտի նույն իմաստաբանությամբ անցել է այլ վոկալ և գործիքային ժանրերի։

19-րդ դարում օպերային կոմպոզիտորները օգտագործել են լամենտոյի տարրերը՝ ընդգծելու վշտի ինտոնացիան։ 20-րդ դարում Ռոդիոն Շչեդրինը «Լամենտո» անվանումն է տվել իր «Լենինը ժողովրդի սրտում է» (ռուս.՝ «Ленин в сердце народном») օրատորիայի երկու մասերին (առաջին և երրորդ), որը կրում է ողբի բնույթ։

«Լամենտո» տերմինը կիրառվել է նաև գործիքային երաժշտության վերաբերյալ։ Այս իմաստով այն հոմանիշ է ֆրանսիական «tombeau» (գործիքային պիես՝ նվիրված մահացածի հիշատակին, լատ.՝ «տապանաքար») և «plainte» (լատ.՝ «բողոք») բառերին։ Եզրույթը հանդիպում է նաև արևմտաեվրոպ. երաժշտության մեջ, որտեղ ունի նույն իմաստը, ինչ ֆրանս. «tombeau» (գործիք. պիես՝ մահացածի հիշատակին) անվանումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Музыкальная энциклопедия, 1976
2. 1 2 3  Randel, 1999, էջ 363
3. ↑  Ellen Rosand. "Lamento (It.: 'lament')". *Grove Music Online*. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ հունիսի 3. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.
4. 1 2 3  Театральная энциклопедия, 1964, стб. 385
5. 1 2  Холопова, 2014, էջ 220
6. 1 2 3  "Ламенто". *Большая российская энциклопедия*.(չաշխատող հղում)
7. ↑  Лобанова, 2013, էջ 259
8. ↑  *Данилевич Л.* «Ленин в сердце народном» // *Советская музыка*. — 1970. — № 1. — С. 2—5.

Գրականություն
-------------

* Ламенто // Театральная энциклопедия / П.А. Марков. — М: Советская энциклопедия, 1964. — Т. III.
* *Лобанова М. Н.* Западноевропейское музыкальное барокко: проблемы эстетики и поэтики. — СПб: Центр гуманитарных инициатив, 2013. — С. 259.
* *Холопова В. Н.* Музыка как вид искусства. — Спб: Лань, 2014. — С. 219—221.
* *Ямпольский И. М.* Ламенто // Музыкальная энциклопедия / Ю. В. Келдыш. — М: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 3.
* *Don Michael Randel* Lamento // The Harvard Concise Dictionary of Music and Musicians. — Harvard University Press, 1999. — P. 363.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "«Плач Дидоны» в исполнении Эммы Киркби". *YouTube*.
* "«Плач Ариадны» в исполнении Роберты Мамели". *YouTube*.