**Նաիմա Վիֆսթրանդ** կամ **Սիրի Նաիմա Մաթիլդա Վիֆսթրանդ** (շվեդ.՝ Siri Naima Matilda Wifstrand, շվեդերեն արտասանություն: [ˈnâjma ˈvîːfstrand], սեպտեմբերի 4, 1890(1890-09-04), Կունգսհոլմ, Շվեդիա - հոկտեմբերի 23, 1968(1968-10-23), Գուստավ Վազա, Շվեդիա), շվեդ կինոդերասանուհի, օպերետային երգչուհի, տրուբադուր, ռեժիսոր և կոմպոզիտոր։ Միջազգայնորեն, նա առավել հռչակավոր է դարձել հասուն տարիներին Ինգմար Բերգմանի մի շարք ֆիլմերում խաղացած իր խիստ արտահայիչ երկրորդային դերերով։

Կենսագրություն
--------------

**Սիրի Նաիմա Մաթիլդա Վիֆսթրանդը** ծնվել է Ստոկհոլմում, 1890 թվականին։ Նրան մեծացրել է մայրը։ Նրա մանկությունն անցել է Ստոկհոլմի կենտրոնական փողոցներից մեկում՝ Ֆլեմինգաթան փողոցում (շվեդ.՝ Fleminggatan)։ Վիֆսթրանդը երբևէ դերասանական կրթություն չի ստացել, բայց արվեստը կատարելապես ուսումնասիրել է այն ժամանակ, երբ նա 1905 թվականին միացավ Աննա Լունդբերգի թատերախմբին, որն այն ժամանակ հեղինակավոր և հարգված թատերական ընկերություն էր Շվեդիայում։ Նա նրանց հետ ճանապարհորդեց մի քանի տարի՝ հայտնվելով փոքր դերերում և օժանդակ տեսարաններում։ Այսպիսով նա ստացավ փոքր դերեր Հելսինկիի և Ստոկհոլմի թատրոններում։ Բայց այդ ժամանակ Վիֆսթրանդը չէր մտածում դերասան դառնալու մասին, փոխարենը նա ձգտում էր երգչուհի դառնալ։ Եվ որպես մեծագույն օպերետային երգչուհի էլ նա հայտնի դարձավ և 30 տարի շարունակ վայելում էր շատ հաջող աստղային կարիերան Շվեդիայում (որպես դերասանուհի նրա խոսքային դերերը եղել են դրանից շատ ժամանակ անց, երբ երգչուհու կարիերայից հետո, 1940-ական թվականներին նա աստիճանաբար հասավ դերասանական վարպետության, իսկ այնուհետև ճանաչում ստացավ որպես շվեդական բեմի և կինոյի երկրորդային դերեր կատարող լավագույն դերասանուհի)։

### Կարիերա և շրջադարձ

Վիֆսթրանդը երաժշտական ու երգեցողական կրթություն ստանալով Ստոկհոլմում, Շվեդիայի երաժշտական թագավորական ակադեմիայում, 1910 թվականին մեկնում է Լոնդոն և հետագա կրթությունը շարունակում *Ռայմոնդ ֆոն զուր-Մյուհլենի* (գերմ.՝ Raimund von zur-Mühlen) մոտ։ Ուսումնառությունից հետո նա Սկանդինավիայի ամենճանաչված երգչուհիներից մեկն էր։ 1913-1918 թվականներին նա աշխատել է *Օսկարսթիեթերն* (Oscarsteatern - Շվեդիայի օպերետայի և երաժշտության առաջատար բեմ) թատրոնում և երկար տարիներ շրջագայել է Շվեդիայում և Սկանդինավիայում։ Նրա մեծագույն շրջադարձը եղավ 1916 թվականին Կալմանի *Չարդաշի թագուհին* (*Die Csárdásfürstin*) օպերետում *կոմսուհի Ստասիի* դերը (սոպրանո)։ 1920-ական թվականներին նա աշխատել է հիմնականում Օսլոյի և Կոպենհագենի օպերաներում։ Երկար տարիներ նա ապրել է Լոնդոնում, որտեղ նա նաև հանդես է եկել միայնակ՝ իր կիթառով կատարելով տրուբադուրական երգեր։ Հետաքրքրականն այն, որ երբ Բրիտանիայում տեղի ունեցավ հեռուստատեսային հեռարձակման առաջին փորձերը, Վիֆսթրանդը դարձավ, այսպես ասած, առաջին «հեռուստաաստղերից» մեկը, քանի որ նա 1930-ական թվականներին հայտնվեց հեռուստատեսությունում և կատարեց մի շարք երգեր։

Վիֆսթրանդը Կալմանի *Չարդաշի թագուհին* օպերետում *Կոմսուհի Ստասիի* դերում, 1916 թ. 
1937 թվականին շվեդ բեմադրիչ *Պեր Լինդբերգը* (Per Lindberg) դերասանուհուն տվեց Պեչումի կնոջ՝ *Սելի Պեչումի* (անգլ.՝ Celia Peachum) դերը Բրեխտի *Երեք գրոշանոց օպերայում* (*շվեդ.՝ Tolvskillingsoperan*), որը չափազանց հաջող բեմադրություն էր և շրջագայեց *Ռիքսթիեթերնի* (շվեդ.՝ Riksteatern - Շվեդիայի Ազգային պետական թատրոն) հետ։ Երբ Բերտոլդ Բրեխտը հետագայում հեռացավ Գերմանիայից՝ նացիստների պատճառով, նա առաջին անգամ տեղափոխվեց Շվեդիա, որտեղ նա մի որոշ ժամանակ ապրեց և գրեց *Կուրաժ մայրիկը* հատկապես Վիֆսթրանդի համար, բայց, ցավոք, անձամբ նա երբեք էլ չխաղաց այդ դերը, իսկ այն դարձավ Բրեխտի ամենահաջող պիեսներից մեկը։ Վիֆսթրանդը Շվեդիայում գտնվելու ընթացքում օգնել է Բրեխտին ինչպես ֆինանսական, այնպես էլ անձնական բնակության վայրերով։

### Նկարահանում և Բերգման

 Դեյզիի դերում, *Die Dollarprinzessin,* 1909
Նաիմա Վիֆսթրանդը 1940-ական թվականներին պլանավորում էր թողնել բեմական կարիերան` դիմելով ռեժիսորությանը, նախ` 1944-1946 թվականներին՝ Շվեդիայի Թագավորական օպերայում։ Այնուամենայնիվ, 1940-ական թվականներին շվեդական որոշ ֆիլմերում մի քանի հաջողակ օժանդակ դերերի շնորհիվ, որտեղ Նաիման զարմացրեց քննադատներին և ներկայացավ որպես զարմանալիորեն ուժեղ և խարիզմատիկ կերպարային դերասանուհի, Շվեդիայի մի շարք երիտասարդ բեմադրիչներ և կինոռեժիսորներ մոտեցան նրան և դերեր առաջարկեցին դրամատիկական ներկայացումներում։ Այս երիտասարդ ռեժիսորներից մեկը Ինգմար Բերգմանն էր։ Ավելի ուշ Վիֆսթանդը դարձավ ռեժիսորի խմբի ամենահուսալի և վաղեմի դերասաններից մեկը։ *Մալմյոյի քաղաքային թատրոնում* Բերգմանի գործունեության բոլոր լեգենդար տարիներին (1954-1961) Վիֆսթրանդը եղել է խմբի մասը։ Հետագայում Բերգմանը նրան դերեր տվեց նաև իր ամենահիշարժան սկզբնական ֆիլմերից մի քանիսում, ինչպիսիք են՝ *Վայրի ելակ*, *Ամառային գիշերվա ժպիտներ* և *Կախարդը*։ Դրանից բացի, 1962-1963 թվականներին Վիֆսթրանդն աշխատել է նաև Ստոկհոլմի նորաբաց քաղաքային թատրոնի թիմի հետ, իսկ Գյոթենբուրգի քաղաքային թատրոնում՝ 1964 թվականից։

Նաիմա Վիֆսթրանդն ամուսնացած է եղել կապիտան *Էրլինգ Նիելսենի* հետ 1921-1928 թվականներին։

Ընտրյալ ֆիլմեր
--------------

* Մադամն այցելում է Օսլո *(նորվեգերեն՝ Madame besøker Oslo)* 1927
* Երկու կին *(շվեդ.՝ Två kvinnor)*, 1947
* Երաժշտությունը մթության մեջ *(շվեդ.՝ Musik i mörker)*, 1948
* Ծարավ *(շվեդ.՝ Törst)*, 1949
* Հանուն իմ թեժ երիտասարդության *(շվեդ.՝ För min heta ungdoms skull)*, 1952
* Կանայք սպասում են *(շվեդ.՝ Kvinnors väntan)*, 1952
* Կանացի անուրջներ *(շվեդ.՝ Kvinnodröm)*, 1955
* Ամառային գիշերվա ժպիտներ *(շվեդ.՝ Sommarnattens leende)*, 1955
* Պարոն Սլիմանը գալիս է *(շվեդ.՝ Herr Sleeman kommer)*, 1957
* Մորու բացատը, 1957
* Դեմք *(շվեդ.՝ Ansiktet)*, 1958
* Դատավորը *(շվեդ.՝ Domaren)*, 1960
* Գայլի ժամը *(շվեդ.՝ Vargtimmen)*, 1968

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Sveriges dödbok 1830–2020 (շվեդերեն) — 8 — Sveriges Släktforskarförbund, 2021.
2. ↑  Norra Begravningsplatsen: Kändisar — Hittagraven.
3. ↑  Wifstrand, SIRI NAIMA MATILDA — Svenskagravar.se.
4. ↑  Naima Wifstrand
5. ↑  *Madame besøker Oslo*, Նորվեգիայի ազգային գրադարան
6. ↑  Two Women(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
7. ↑  Music in Darkness(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
8. ↑  Thirst(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
9. ↑  For the Sake of My Intemperate Youth(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
10. ↑  Secrets of Women(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
11. ↑  Dreams(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
12. ↑  *Smiles of a Summer Night*
13. ↑  Mr. Sleeman Is Coming(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
14. ↑  Wild Strawberries(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
15. ↑  «Նաիմա Վիֆսթրանդ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
16. ↑  The Judge(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
17. ↑  Hour of the Wolf(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Naima Wifstrand Internet Movie Database կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նաիմա Վիֆսթրանդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90849388 · CONOR: 73294435 · GND: 1131396367 · ISNI: 0000000109751546 · LCCN: no2011012858 · NTA: 263320936 · LIBRIS: 232003 · VIAF: 56585809 · WorldCat VIAF: 56585809 |

 |

 |