recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ցյուրիխի լիճ**, (գերմ.՝ Zürichsee, ֆր.՝ Lac de Zurich), լիճ Շվեյցարիայում, Գլառնյան Ալպերի հյուսիսային ստորոտին, հնագույն սառցադաշտի գործունեությամբ առաջացած իջվածքում, ծովի մակարդակից 409 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է Շվեյցարիայի Սանկտ-Հալեն, Շվից և Ցյուրիխ կանտոնների միջև։ Մակերեսը 88 կմ², կմ2 է, ամենամեծ երկարությունը՝ 40 կմ, լայնությունը 1-4 կմ խորությունը՝ մինչև 143 մ, ունի մանգաղի ձև։ Ծայր արևելքում ընդունում է Լինտ գետը, իսկ լճի արևմուտքից արտահոսում է Աարե գետի վտակ Լիմատը։ Նավարկելի է։ Կա ձկնորսություն։ Ափերին են Ցյուրիխ քաղաքը և բազմաթիվ առողջարաններ։

Կառուցվածք
----------

Գուրդենի ցամաքալեզվակը, որը երկաթուղային դամբը միացնում է Ռապերսվիլի հրվանդանին, լիճը բաժանում է երկու անհավասար մասերի։ Փոքրը Վերին լիճն է (Obersee), որը գտնվում է Շվից և Սանկտ-Հալեն կանտոնների միջև։ Մեծ մասը զբաղեցնում է Ցյուրիխ կանտոնի սահմաններում տարածվող Ստորին լիճը (Untersee): Ստորինը Ցյուրիխի լճի հիմնական մասն է, որն առանձնանում է մեծ խորությամբ (143 մ), իսկ Վերինը խորը չէ, գերաճած՝ եղեգնով։
Երկու ափերով էլ երկաթուղային ճանապարհներ են անցնում։ Լճի կղզիները երկուսն են Ուֆենաուն և Լյուցելաուն։ 1854 թվականին Ցյուրիխի լճում, Մայլենում կառուցվեցին Շվեյցարիայում առաջին ցցաշենքերը։

Նավագնացություն
---------------

Լճի վրա կանոնավոր ուղևորափոխադրումներն ապահովում է *Zürichsee Schifffahrtsgesellschaft* նավագնացությունը:. Այս նավատորմի նավատորմը բաղկացած է տասնյոթ նավից, որի կազմի մեջ մտնում են երկու հին անվավոր շոգենավեր՝ *Stadt Zürich* (կառուցված 1909 թվականին) և *Stadt Rapperswil* (կառուցված 1914 թվականին)։
Հորգեն և Մայլեն բնակավայրերը իրար են կապում լճի վրա բացված ավտոմոբիլային լաստանավային անցուղով։ Լաստանավային օպերատորը *Zürichsee-Fähre Horgen-Meilen AG* ընկերություն է։ Անցուղում օգտագործում է հինգ լաստանավ, որոնք յուրաքանչյուր 10 րոպե իրար հաջորդում են։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Озёра Швейцарии

Գրականություն
-------------

* «Цюрихское озеро»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт пароходства Zürichsee Schifffahrtsgesellschaft
* Официальный сайт паромной переправы ürichsee-Fähre Horgen-Meilen AG

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 152228996 · GND: 4068043-5 · LCCN: sh85150068 · NKC: ge750124 · SUDOC: 032357788 · VIAF: 170021240 · WorldCat VIAF: 170021240 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Աբրակադաբրան** մոգական խոսք է կամ հմայախոսք, որը ներկայումս օգտագործվում է ձեռնածուների կամ աճպարարների կողմից բեմականացված ֆոկուսների ցուցադրման ժամանակ, և որին հին ժամանակներում բուժիչ կարողություններ էին վերագրում՝ գրելով համայիլների վրա։ Նման համայիլները կամ թալիսմանները հին հայկական ավանդույթներով կոչվում էին նաև շարժմակներ կամ բադնազարներ։

Բառի պատմությունը
-----------------

ԱԲՐԱԿԱԴԱԲՐԱ բառի առաջին հայտնի հիշատակումը եղել է մ.թ. 2-րդ դարում *De Medicina Praecepta* կոչվող բանաստեղծական գործի մեջ, ձոնված հռոմեական կայսր Կարակալային, որի հեղինակն էր բժիշկ Սերենուս Սամոնիկուսը։ Լինելով Կարակալա կայսեր անձնական բժիշկը, Սերենուս Սամոնիկուսը բանաստեղծական ոճով դեղատոմս էր գրել, որտեղ բացատրել էր, որ եռանկյունու տեսքով փորագրված ԱԲՐԱԿԱԴԱԲՐԱ բառով համայիլ կրողը կբուժվի իր հիվանդությունից  Archived 2008-11-22 at the Wayback Machine.

Ա - Բ - Ր - Ա - Կ - Ա - Դ - Ա - Բ - Ր - Ա  

Ա - Բ - Ր - Ա - Կ - Ա - Դ - Ա - Բ - Ր  

Ա - Բ - Ր - Ա - Կ - Ա - Դ - Ա - Բ  

Ա - Բ - Ր - Ա - Կ - Ա - Դ - Ա  

Ա - Բ - Ր - Ա - Կ - Ա - Դ  

Ա - Բ - Ր - Ա - Կ - Ա  

Ա - Բ - Ր - Ա - Կ  

Ա - Բ - Ր - Ա  

Ա - Բ - Ր  

Ա - Բ  

Ա

Նա ասում էր, իբր այս համայիլը նվազեցնում է հիվանդ մարդու վրա հիվանդության ոգու ունեցած ազդեցությունը։ Հայտնի է, որ այլ հռոմեական կայսրեր, այդ թվում Պուբլիուս Սեպտիմիուս Գետան և Ալեքսանդր Սիվերուսը, Սերենուս Սամոնիկուսի բժշկական ուսմունքների հետևորդներն են եղել և ամենայն հավանականությամբ նույնպես օգտվել են այս հմայախոսքից։

### Բառի ծագումնաբանությունը

Կան ենթադրություններ, որ բառը սեմական ծագում ունի.

Ըստ *1911 թ. Էնսայքլոփիդիա Բրիտանիկա* հանրագիտարանի բառը կիրառվել է որպես մոգական բանաձև Բասիլիդես աղանդի գնոստիկների կողմից, որով նրանք ոգեկանչել են բարերար ոգիների օգնությունը հիվանդությունների և փորձանքների դեմ։ Այն գտնվել է աբրաքսաս կոչվող մոգական քարերի վրա, որոնց մարդիկ կրում էին որպես հմայական պահպանակներ կամ թալիսմաններ։ Հետագայում բառը կորցրել է գնոստիկների կողմից օգտագործված նախնական նշանակությունը և օգտագործվել ավելի շուտ նսեմացնող իմաստով (օրինակ էվոլյուցիայի տեսության վաղ շրջանի հակառակորդների կողմից), նշանավորելով մի հայեցակարգ կամ հիպոթեզ, որը փորձում է հասարակ լուծում առաջարկել ակնհայտորեն անլուծելի երևույթների համար, կամ մի բան, որն իբր իմաստալից հնչողություն ունի, բայց անհասկանալի է ու անհեթեթ։

### Բառի ժամանակակից գործածումը

Մեր ժամանակներում բառը սովորաբար օգտագործվում է որպես բեմական հմայախոսք աճպարարների կամ նրանց կրկնօրինակող երգիծաբանների կողմից։

Աբրակադաբրա բառը արամերեն կամ արամեական լեզվով հնչում է. «*Ավրահ քեդաբրա*», և մոտավոր բառացի թարգմանությամբ նշանակում է «*Ասելով արարում եմ*»։

Տես նաև
-------

* Հմայախոսք
* Համայիլ
* Աճպարարություն

### Ծանոթագրություններ

1. ↑  Michael Quinion, World Wide Words

### Աղբյուրները

1. Michael Quinion, World Wide Words
2. *Abracadabra* Robert Todd Carroll, *Skeptic's Dictionary*
3. Գագիկ Արծրունի. "Դիցարան հայոց" հանրագիտարանային բառարան (Արամազդ մատենաշար գիրք1), Երևան, 2003

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Abracadabra* Robert Todd Carroll, *Skeptic's Dictionary*
**Իշխան Միքայել Ամատունի** (հոկտեմբերի 16, 1834(1834-10-16), Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1865), հայ գրական-հասարակական գործիչ‚ լրագրող, դիվանագիտական գիտությունների թեկնածու (1859)։ Հովհաննես Ամատունու երկրորդ որդին, Պետրոս և Նապոլեոն Ամատունիների եղբայրը, Ամատունիների ազնվական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Ամատունին ծնվել է 1834 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Թիֆլիսում, Ամատունիների ազնվական տոհմի ներկայացուցիչ Հովհաննես Ամատունու ընտանիքում։ Սովորել է Մոսկվայի համալսարանում, ապա տեղափոխվել է Դորպատի համալսարան, որտեղ սովորել է՝ 1856 թվականի հունվարից մինչև 1859 թվականը։ ԸՆդհատումներով սովորել է Իրավագիտության ֆակուլտետի դիվանագիտության բաժնում։ 1859 թվականի մայիսին ավարտելով Դորպատի համալսարանը, ստացել է՝ դիվանագիտական գիտությունների թեկնածուի կոչում։ Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտապնելու համար գրել է՝ «Օրդին Նշչոկին, Ռուսաստանի ամենանշանավոր դիվանագետը 17-րդ դարում» հոդվածը, որը ամփոփվել է 186 էջանոց մի տետրակի մեջ և պահվում էր իր թղթածրարում։ Մահացել է 1865 թվականին։

Աշխատություններ
---------------

* «Օրդին Նշչոկին, Ռուսաստանի ամենանշանավոր դիվանագետը 17-րդ դարում», 1859.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Հայ նոր գրականության ժամանակագրություն․ 1801-1850», Սուրեն Շտիկյան․
2. 1 2 3  «Հանդես ամսօրյա»‚ 1941‚ № 7-12 («Դորպատի հայ ուսանողությունը»), էջ 248-249․
Ստալինի հետ ունեցած Չերչիլի գաղտնի համաձայնության պատճենը
**Տոկոսների համաձայնությունը** համաձայնություն էր Իոսիֆ Ստալինի և Ուինսթոն Չերչիլի միջև՝ հարավ արևմտյան Եվրոպան ազդեցության ոլորտների բաժանելու մասին։ 1944 թ.-ի հոկտեմբերի 9-ին երկու առաջնորդները հանդիպեցին Մոսկվայի կոնֆերանսում և Չերչիլը առաջարկեց, որ Խորհրդային Միությունը պետք է 90 տոկոս ազդեցություն ունենա Ռումինիայում և 75 տոկոս Բուլղարիայում. իսկ Միացյալ Թագավորությունը պետք է 90 տոկոս ազդեցություն ունենա Հունաստանում. իսկ Հունգարիայում և Հարավսլավիայում Չերչիլն առաջարկեց, որ նրանցից յուրաքանչյուրը պետք է 50 տոկոս ազդեցություն ունենան։ Չերչիլը դա գրեց մի կտոր թղթի վրա, որը հրեց դեպի Ստալին, ով այն նշեց համաձայնությամբ և վերադարձրեց։

«Չի կարելի՞ բավականին ցինիկ ընկալվի, եթե թվա, որ մենք այս միլիոններ մարդկանց ճակատագրական խնդիրներից նման թեթև եղանակով ենք ազատվել։ Եկե՛ք վառենք թուղթը», ասաց Չերչիլը։

«Ո՛չ, դուք պահեք այն», պատասխանեց Ստալինը։

Երկու արտգործնախարարները, Անթոնի Իդենը և Վյաչեսլավ Մոլոտովը հոկտեմբերի 10-ին և 11-ին բանակցեցին տոկոսային համատեղ օգտագործումների մասին։ Այս բանակցությունների արդյունքում Խորհրդային ազդեցությունը Բուլղարիայում և Հունգարիայում ավելացվեց 80 տոկոսի – բացի դրանցից, ոչ մի այլ երկիր չնշվեց։

Ստալինը իր խոստումը պահեց Հունաստանի մասին։ Անգլիան աջակցեց հույն կառավարական ուժերին քաղաքացիական պատերազմում, սակայն Խորհրդային Միությունը չաջակցեց կոմունիստ խորհրդակիցներին։

Տես նաև
-------

* 1942-ի անգլիախորհրդական պայմանագիր
* Իրանի անգլիախորհրդական զավթում

Աղբյուրներ
----------

* Թարգմանվել է անգլերեն Վիքիպեդիայից
* Ջեֆրի Ռոբերտս, Զգուշացեք հունական նվերներից՝ Չերչիլ-Ստալինի 1944-ի հոկտեմբերի «Տոկոսների» համաձայնություն Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.

1. ↑  P. M. H. Bell, *The World Since 1945: An International History* (2001), ISBN 0340662352

Արտաքին հղումներ
----------------

* Եվրոպայի բաժանումը ըստ Ուինսթոն Չերչիլի և Իոսիֆ Ստալինի (1944) Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine. (Քննարկման անձեռոցիկի սկանավորումը)
* Քաղվածք Ստալին գրքից (անգլերեն)
|  |
| --- |
| **Լեպտունիս մազանման** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բոգածաղկավորներ (Gentianales) |
| **Ընտանիք** | Տորոնազգիներ (Rubiaceae) |
| **Ցեղ** | Գետնաստղ *(Asperula)* |
| **Տեսակ** | **Լեպտունիս մազանման** *(A. trichodes)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Asperula trichodes***J.Gay, 1830 |

**Լեպտունիս մազանման** (լատ.՝ Leptunis trichodes), տորոնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բարակ թելանման ցողուններով միամյա խոտաբույս է, որն ունի 10-25 սմ բարձրություն։ Տերևները թելանման են, հավաքված 10-16-ական օղակներով։ Կարմրավուն ծաղիկները մանր են և երկար խողովակով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երանոս լեռնագագաթ, Երախի լեռնաշղթա, Զովաշեն գյուղի շրջակայք)։ Տեսակը հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Թալիշում, Իրանում Միջին Ասիայում և Աֆղանստանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կրաքարային լանջերին, ֆրիգանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 100 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 1104411
* GBIF: 2916783
* IPNI: 744216-1
* Plant List: kew-17169
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:744216-1
* Tropicos: 50289457
* WCSP: 17169

 |

 |
1985 թվականին, հայ ականավոր գրող, Մեծ եղեռնի զոհ Ռուբեն Սևակի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ սփյուռքում ստեղծվեց Ռուբեն Սևակի անվան գրական մրցանակ։ Նույն տարում մրցանակը շնորհվեց Գևորգ Գապառաճյանին՝ «Ռուբեն Սևակի վերջին օրերը» թատերգության համար։ 1986 և 1987 թվականների մրցանակները շնորհվեցին գրականագետ Ալեքսանդր Թոփչյանին՝ Ռուբեն Սևակի «Երկեր» հատորի և դերասանուհի Անահիտ Թոփչյանին՝ հայկական հեռուստատեսությամբ Ռուբեն Սևակի ստեղծագործության բարձրարվեստ մարմնավորման համար։ 1988 թվականին մրցանակի արժանացավ գրող Անդրանիկ Ծառուկյանը՝ «Սերը Եղեռնի մեջ» վեպի համար։ 1989 թվականին մրցանակի արժանացավ Բեյրութի «Արարատ» օրաթերթի խմբագիր Ժիրայր Նայիրին (1984 թվականից սկսած՝ Ռուբեն Սևակի գաղափարների վերածննդին առավել շատ ծառայելու համար), Անթիլիասի Հայաստանյայց Եկեղեցու համալսարանական ուսանողների միությունը (1986 թվականին հրատարակված Ռուբեն Սևակի «Երկեր» հատորի համար, որը լույս էր տեսել Անթիլիասում) և Նյու Ջերսիի հայկական ռադիոկայանի հիմնադիր-տնօրեն Վարդան Ապտոն՝ Ռուբեն Սևակի կյանքին ու գործին լավագույնս ծանոթացնելու համար։ Ռուբեն Սևակի անվան գրական մրցանակի հանձնախմբի հիմնադիրն է Հովհաննես Չիլինկիրյանը։

Աղբյուրներ
----------

* Հանրագիտակ օրացույց, Երևան 1990
**Դավիթ V** (1113, Վրաստան - 1155), վրաց թագավոր, Բագրատունիների արքայատոհմից, հաջորդել է Դեմետրե I-ին 1154 կամ 1155 թվականին։ Մահացել է 1155 թվականին։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթը եղել է Դեմետրե I-ի ավագ որդին։ Նա, վախենալով, որ հայրը կարող է կրտսեր որդուն՝ Գեորգի I-ին դարձնել գահի Ժառանգորդ, 1130 թվականին ապստամբում է և հորը հարկադրում հրաժարվել գահից։ Դավիթը թագավոր է դառնում 1154 կամ 1155 թվականին։ Հայ և վրաց պատմիչները Դավիթի կառավարման շրջանի և նրա խորհրդավոր մահվան հանգամանքների վերաբերյալ հստակ և փոխհամաձայնեցված տեղեկություններ չեն հաղորդում։ Ըստ հայ պատմիչ Վարդան Արևելցու` Դավիթը կառավարել է մեկ ամիս և սպանվել է իր իշխանների` Սմբատ և Իվանե Օրբելիների կողմից, որոնք գաղտնի համաձայնության էին եկել նրա կրտսեր եղբոր՝ Գեորգիի հետ։ Օրբելյանների տոհմի պատմության մասին գրող պատմիչը՝ Ստեփանոս Օրբելյանը, գրելով Վարդան Արևելցուց հետո, համառոտ պատմում է Դավիթի թագավորության մասին՝ նշելով, որ նա կառավարել է երկու տարի։ Նա հայտնում է նաև, որ Գեորգին երդվել է իր եղբորը՝ Դավիթին, որ ինքը կթագավորի այնքան ժամանակ, մինչև նրա տղան՝ Դեմնան, դառնա չափահաս։ Գեորգին հետո դրժել է իր երդումը։ Վրաց պատմիչները ասում են, որ Դավիթի կառավարումը տևել է վեց ամիս, բայց նրանք զգուշորեն խուսափում են նրա մահվան հետ կապված հանգամանքների մասին խոսելուց։

Հղումներ
--------

The Bagrationi Dynasty

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WeRelate |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |
**Դավիթ II (Իբերիա)**, Բագրատունիների հարստության տիտղոսակիր թագավոր Քարթլիում(Իբերիա) 923 թվականից մինչև մահը (937) : Ավագ որդին և հաջորդը Իբերիայի թագավոր Ադարնաս IV-ի։ Նրա տնօրինության տակ էր գտնվում Ջավախքը, իսկ մնացած տարածքները գտնվում էին Աբասյանների տիրապետության տակ։ Դավիթ II-ը չէր սիրում կրել Բյուզանդիայի կողմից ավանդաբար տրվող կյուրոպաղատի տիտղոսը, որը շնորհվել էր նրա կրտսեր եղբորը՝ Աշոտ II-ին.։ Նա ուներ միայն մագիստրոսի կոչում, որը նա կիսեց իրազգական Գուրգեն II-ի՝ Վերին Թաոյի իշխանի հետ։ Երկուսն էլ՝ Գուրգեն Երկրորդը՝ Վերին Թաոյի իշխանը, և Դավիթը կտրականապես դեմ էին քաղաքի՝ Արտանուչի բյուզանդական գրավմանը, Գուրգենի գերիշխանությանը Կլարջետիում։ 
Հակամարտության ընթացքում Դավիթը նույնիսկ ձերբակալեց Բյուզանդիայի լիազոր ներկայացուցիչ Պատրիցիա Կոնստանտին, որը ուղարկվել էր Գուրգենին նշանակեու որպես մագիստրոս և նախապատրաստելու Դավիթի եղբայր Աշոտին որպես կյուրոպաղատի։ Դավիթ II-ը ազդեցիկ էր և հեղինակություն վայելող։ Քանի որ անզավակ էր, մահվանից հետո նրան հաջորդեց եղբայրը՝ Սմբատ I-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Tavadze, Leri* კურაპალატის ტიტული ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა სამეფო სახლში (Georgian, English) // *Proceedings of the Institute of Georgian History*. — Tbilisi: Meridian Publishers, 2012. — Т. Special: To the Splendid Hermitage Places of Klarjeti. — С. 87—89. — ISSN 1987-9970.
2. ↑  *Сумбат Давитисдзе* История и повествование о Багратионах. — Тбилиси: Мецниереба, 1979.
**Սամսոն Համլետի Լենինգրադով** (ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 5-ին, Սանկտ Պետերբուրգում), արու ընձուղտ, Մոսկվայի կենդանաբանական այգու դիտարժան գլխավոր օբյեկտներից մեկը և «կենդանի թալիսմանը»։

Կենսագրություն
--------------

Սամսոն Լենինգրադովը ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 5-ին Լենինգրադի կենդանաբանական այգում։ Նրա ծնողները ծագումով Դանիայից էին՝ ընձուղտներ Համլետը և Լուգան։ Երկու տարեկանում տեղափոխվել է Մոսկվա, տեղավորվել է մոսկովյան կենդանաբանական այգու առանձին մեծավանդակում («Ընձուղտի տուն»), «հին» տարածքի ամենահին՝ դեռևս 1892 թվականին կառուցված տեղանքում։ Սամսոնը դարձել է կենդանաբանական այգու ամբողջական անուն ստացած միակ բնակիչը։ Նա շատ արագ ժողովրդականություն է ձեռք բերել այցելուների շրջանում, չնայած նրան, որ կենդանաբանական այգում այլ ընձուղտներ ևս կան, որոնք ապրում են վագերաձիերի հետ միևնույն մեծավանդակում։ Սամսոնի հասակը մոտ 5 մետր է, քաշը՝ մոտ 700 կգ։ Ավելի քան 15 տարի Սամսոնի հետ աշխատում է տեսուչ, նախկինում՝ էլեկտրոնիկայի ինժեներ, Սերգեյ Գրիգորևիչ Գրոզդովը։

Սամսոն Հալետովիչի ծննդյան 20-ամյակի առթիվ 2013 թվականի օգոստոսին մոսկովյան կենդանաբանական այգում ծրագրվել են տոնակատարություններ։ Սակայն հուլիսի 9-ի իրադարձությունների հետ կապված, որի ժամանակ մի շարք մարդիկ կոտրվածքներ ստացան, տոնակատարության հարցը մնաց չլուծված։

Անձնական կյանք
--------------

Սկզբնական շրջանում այգում Սամսոնի համար ընտրվել էր էգ ընձուղտ Լյուբան, որին կենդանաբանական այգուն նվիրել էին Ֆրանսիայից ժամանած բարերարներ Վիլդենշտեյն ամուսինները։ Սակայն Վայրի կենդանիների բուծման ամերիկյան կենտրոնից տեղափոխման ժամանակ Լյուբան կոտրեց ոտքը։ Չնայած իրականցված երկու վիրահատություններին՝ Լյուբան մահացավ։ 2004 թվականի հոկտեմբերին այն նույն ամուսինները՝ Լյուբով և Ալեք Վիլդենշտեյնները կենդանաբանական այգուն ևս մեկ անգամ օգնեցին՝ Սամսոնի համար զուգընկեր ընտրելով Թվիգին (Դոսյային) African Safari Wildlife Park»-ից։ Վերջինս ընդամենը 14 ամսական էր, բայց հարաբերությունները ընձուղտների միջև դասավորվեցին։ Մի առավոտ Դոսյային գտան մահացած։ Նրա մահվան պատճառը մինչ այժմ պարզաբանված չէ, հավանական է, որ մահը վրա է հասել սիբիրյան խոցի դեմ պատվասման հետևանքով առաջացած ալերգիայից։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Սամսոնն իր մեծավանդակում ապրում է միայնակ։

Մեկ օրում Սամսոնն ուտում է 11 կգ բանջարեղեն, 4 կգ միրգ, 6 կգ հաց, 3-ական կգ չոր խոտ և համակցված կեր։ Շատ սիրում է ուռենու թարմ ճյուղեր, բանան և գազար։ Սամսոն Լենինգրադովը շատ շփվող, բարեհոգի և ըմբռնող ընձուղտ է, հանրության սիրելին է, ով կարողանում է զվարճացնել մարդկանց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Жирафу Самсону привезли невесту
2. ↑  Жираф Самсон Ленинградов из московского зоопарка отпраздновал 18-летие

Արտաքին հղումներ
----------------

* Живой музей на открытом воздухе / Квартирный ряд
* Ընձուղտների մասին մոսկովյան կենդանաբանական այգու կայքում
Մոնտաժված պատկեր, շիրմաքարի վրա գրված է «Ախր ասում էի, որ հիվանդ եմ»
**Հեգնանք**, **իրոնիա** ( հուն․՝ είρωνεία՝ շինծուություն, ծաղր), կյանքի նկատմամբ երգիծական վերաբերմունքի արտահայտման ձևերից մեկը (տես նաև Երգիծանք)։ Հեգնանքը, ամենից առաջ, պատկերավորության ոճական-արտահայտչական միջոց է։ Սակայն հեգնանքը տարբերվում է սովորական երգիծանքից նրանով, որ բացասական վերաբերմունքն արտահայտում է անուղղակի ճանապարհով, առերես դրական հատկանիշներ վերագրելով։ Ըստ ձևի հաստատելով անձի կամ երևույթի արժանիքները, դրանով իսկ ցույց է տալիս դրանց լիակատար բացակայությունը (օրինակ, «Քաջ Նազար» արտահայտությունը կամ «Որքան հերոսական միջոցներ մի չնչին՝ մանր, եսամոլ նպատակի համար» խոսքերը՝ Ռաֆայել Պատկանյանի «Փառասերը» վիպակի հերոս Ալթմազովի մասին)։ Ավելի լայն առումով՝ հեգնանքը իրականության գեղագիտական գնահատման եղանակ է, որը մեծ տեղ է գրավել XIX դ. ռոմանտիկական արվեստում։ Ռոմանտիկական հեգնանքը օգնում էր սուբյեկտիվորեն վեր կանգնելու իրականության ողբերգական հակադրություններից, հաստատելու անհատի իրավունքները, նրա գերազանցությունը հակառակորդի նկատմամբ։ Հեգնանքը կարող է ընդգրկել գեղարվեստական երկն ամբողջությամբ, դառնալով նրա բովանդակության և կառուցվածքի էական հատկանիշներից մեկը (օրինակ, է. Ռոտերդամցի, «Գովք հիմարության», Երվանդ Օտյան, «Վաճառականի մը նամակները կամ կատարյալ մարդ ըլլալու արվեստը»)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The final irony
* Article on the etymology of Irony Archived 2005-03-08 at the Wayback Machine.
* "Irony", by Norman D. Knox,

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 331)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իսոսի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)
«Իսոսի ճակատամարտը» խճանկար
Ալեքսանդր Մակեդոնացին
Դարեհ III Կոդոմանոսը
**«Իսոսի ճակատամարտը» խճանկարը** Ալեքսանդր Մակեդոնացու և Պարսկական տերության արքա Դարեհ III Կոդոմանոսի՝ հայտնի Իսոսի ճակատամարտը պատկերող անտիկ խճանկար է՝ գտնված Պոմպեյում։ Թվագրվում է մ.թ.ա. III-II դդ.: Խճանկարի իրական չափսերը 313x582 սմ են, որոշ հատվածներ չեն պահպանվել։

Պատմություն
-----------

Խճանկարը հայտնաբերվել է 1831 թ. Պոմպեյում տեղի ունեցող պեղումների ընթացքում՝ Casa Del Fauno (Ֆավնի տուն) կոչվող շինության մեջ։ 1843 թվականին խճանկարը տեղափոխվել է Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարան, որտեղ էլ գտնվում է մինչ օրս։ Սկզբնապես այն հավաքված էր գետնի վրա, սակայն 1913 թ. մասնագետներն այն ամրացրեցին պատի վրա՝ առավել լավ տեսանելի դարձնելու համար։ 2005 թ. Պոմպեյում, Ֆավնի տանը, որտեղ սկզբնապես գտնվել է խճանկարը, հավաքվեց և տեղադրվեց խճանկարի կրկնօրինակը։

Պատկերագրություն
----------------

«Իսոսի ճակատամարտը» համարվում է հռոմեական ամենահայտնի խճանկարներից մեկը։ Այն պատկերում է մ.թ.ա. 333 թ. Իսոսի մոտ Ալեքսանդր Մակեդոնացու և Դարեհ III Կոդոմանի միջև տեղի ունեցած Իսոսի ճակատամարտը։ Ալեքսանդր Մակեդոնացին հեծել է իր Բուցեֆալ անունով սևաթույր ձին և աջ ձեռքի նիզակով ծակում է Դարեհ III-ի թիկնապահին։

Դարեհ III-ը պատկերված է արքայական խույրով և պարսիկ զորավարին հատուկ հանդերձանքով և գլխանոցով։ Պարսից արքայի աչքերը պատկերված են լայն բացված և լի սարսափով։ Ի տարբերություն Դարեհի՝ Մակեդոնացու հայացքն ավելի հանգիստ է վճռական։ Ալեքսանդրը պատկերված է պրոֆիլով, սևահեր։ Իր նախորդ պատկերներում Ալեքսանդրը պատկերված է որպես աստված և հերոս, սակայն այս խճանկարում նրա կերպարը իդեալականացված չէ, փոխարենը պատկերված է որպես քաջարի երիտասարդ։ Նրա հայացքն ուղղված է դեպի Դարեհ III և ոչ թե իր զոհը դարձած պարսիկը։ Ալեքսանդրի զրահի վրա պատկերված է Գորգոն Մեդուզան, որի առասպելական քարացնող հայացքն ուղղված է դեպի Դարեհը։ Խճանկարի՝ մակեդոնական հատվածը վնասված է, իսկ պարսկական հատվածում զինվորները պատկերված են ամբողջ մարմինը ծածկող զրահով, որը ներհատուկ էր Կենտրոնական Ասիայի զինվորներին։ Դարեհի արքայի մարտակառքի առջև ընկած է մեռնող զինվոր, որի սարսափահար հայացքն արտացոլվել է իր վահանի վրա և ուղղված է դեպի դիտողը։

Աղբյուրներ
----------

alexandermosaik.de

|  |  |
| --- | --- |
|  | Իսոսի ճակատամարտը (խճանկար) Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

1. Մակեդոնացու արշավանքը դեպի Ասիա
**Քերականական դպրոցներ**, 1․ Հին Աթենքում 7-12 տարեկան տղաների տարրական դպրոց, ուր ուսուցանվում էր կարդալ, գրել և հաշվել։

2․ Հին Հռոմում բարձր տիպի դպրոց (տարրականից հետո) պատրիկների և հեծյալների դասի երեխաների համար։ Դասավանդվում էր լատ․ քերականություն, հռոմ․ գրականություն և հուն․։

3․ 17-րդ դարում Ռուսաստանում մի քանի եկեղեցիների կից գործող դպրոցներ, ուր սովորում էին հուն, և լատ․ քերականություն և անտիկ գրականություն։

4․ Ժամանակակից Մեծ Բրիտանիայում և Բրիտ․ համագործակցության մի շարք երկրներում միջնակարգ հանրակրթական դպրոց։ Անգլիայում անցկացված դպրոցական ռեֆորմի համաձայն մի շարք շրջանների քերականական դպրոցները աստիճանաբար ընդգրկվել են, այսպես կոչված, միացյալ միջնակարգ դպրոցների կազմում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Սա բազմիմաստ կամ համանուն եզրի տարբեր իմաստներով և կիրառումներով Հայերեն Վիքիպեդիայում առկա հոդվածների ցանկ է։ Ընտրեք ձեր որոնած իմաստը կամ կիրառումը ցանկից, իսկ հոդվածի բացակայության դեպքում կարող եք ավելացնել այն՝ հետևելով համապատասխան կանոններին։  |
|  |
| --- |
| **Խոզանափուշ երևանյան** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Տատասկափշայիններ (Carduoideae) |
| **Տրիբա** | *Cynareae* |
| **Ենթատրիբա** | *Carduinae* |
| **Ցեղ** | Խոզանափուշ *(Cousinia)* |
| **Տեսակ** | **Խոզանափուշ երևանյան** *(C. erivanensis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Cousinia erivanensis***Bornm. 1913 |

**Խոզանափուշ երևանյան** (լատ.՝ Cousinia erivanensis), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

40-50 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները հերթադիր են, փետրաձև հատված, կոշտ, խիտ ոստայնանման թավոտությամբ։ Ջղերի ծայրերին կան սուր, կոշտ փշեր։ Ճյուղերի ծայրերին գտնվող զամբյուղները գնդաձև են։ Ծածկոցի թերթերն ունեն խիտ ոստայնանման թավոտություն և նեղ ուղիղ փշանման հավելուկներ։ Ծաղիկները դեղնավուն են՝ դուրս ցցված վարդագույն վերնակապով։ Պտուղը սեպաձև է և հարթ, պապուսը՝ թափվող։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Գուդեմնիս, Ագարակ, Լեհվազ, Վահրավար, Մեղրի, Կարչևան, Կուրիս)։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Օրդուբադ)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800–1400 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ և քարքարոտ լանջերին, թփուտներում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ բույսերից է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Ագարակավանի շրջակայքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · WoRMS |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Cousinia erivanensis
* EoL: 6266955
* GBIF: 3102400
* IPNI: 198863-1
* Plant List: gcc-101870
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:198863-1
* Tropicos: 2729750
* WoRMS: 1102933

 |

 |
|  |
| --- |
| **Խոզանափուշ Ֆյոդորովի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Տատասկափշայիններ (Carduoideae) |
| **Տրիբա** | *Cynareae* |
| **Ենթատրիբա** | *Carduinae* |
| **Ցեղ** | Խոզանափուշ *(Cousinia)* |
| **Տեսակ** | **Խոզանափուշ Ֆյոդորովի** *(C. fedorovii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Cousinia fedorovii***Takht. 1937 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ |

**Խոզանափուշ Ֆյոդորովի**  (լատ.՝ Cousinia fedorovii), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

20-30 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները հերթադիր են, փետրաձև հատվածներով, հիմնական ջղերի վերջում կան սուր կոշտ փշեր։ Զամբյուղերը գնդաձև են, հավաքված ողկույզանման ծաղկաբույլում։ Ծածկոցի թերթերը թեթևակի հետ են թեքված, ունեն փշոտ սրածայրեր։ Ծաղիկները վարդագույն–մանուշակագույն են։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է միայն Սևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արեգունու լեռնաշղթա, Նորադուզի հրվանդան)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին լեռնային գոտում, ծովի մակարդակից 1900–2000 մ բարձրությունների վրա, տափաստանային թփերի մեջ, տափաստաններում, չոր լանջերին։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս–օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²–ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²– ից պակաս։ Տեսակը կարող է տուժել «Սևան» ազգային պարկի ռեկրեացիայի գոտու ընդլայման պատճառով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիան պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում, մեկ լոկալիտետ գտնվում է արգելոցային գոտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · WoRMS |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Cousinia fedorovii
* EoL: 6266969
* GBIF: 3101769
* iNaturalist: 438412
* IPNI: 198878-1
* IUCN: 200086
* Plant List: gcc-79847
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:198878-1
* Tropicos: 2729754
* WoRMS: 1096751

 |

 |
ՀԶԿ անդամ երկրներն՝ ըստ 6 տարածաշրջանների
1980 թվականից սկսած Միավորված ազգերի կազմակերպության Համաշխարհային զբոսաշրջային կազմակերպությունը սեպտեմբերի 27-ը նշում է որպես **Զբոսաշրջության համաշխարհային օր**։ Զբոսաշրջության համաշխարհային օրը նշելու համար ընտրվել է այդ ամսաթիվը, քանի որ 1970 թվականին հենց այդ օրն է ընդունվել ՀԶԿ կանոնադրությունը։ ՀԶԿ կանոնադրության ընդունումը համարվում է համաշխարհային զբոսաշրջության զարգացման կարևորագույն փուլը։ Այդ օրվա նպատակն է միջազգային հանրության իրազեկությունը բարձրացնել զբոսաշրջության դերի վերաբերյալ և ցույց տալ, թե ինչպես է այն ազդում համաշխարհային սոցիալ, մշակութային, քաղաքական և տնտեսական արժեքների վրա։ 2017 թվականին օրվա կարգախոսն էր «Կայուն զբոսաշրջությունը»։ 2018 թվականի կարգախոսն էր «Զբոսաշրջությունը և թվային փոխակերպումները»։ 1997 թվականի հոկտեմբերին Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքում կայացած ՀԶԿ տասներորդ համագումարի ժամանակ ՀԶԿ Գլխավոր Ասամբլեան որոշեց յուրաքանչյուր տարի նշանակել հյուրընկալ երկիր Զբոսաշրջության համաշխարհային օրը պատշաճ տոնելու համար։ 2003 թվականի հոկտեմբերին կազմակերպության Պեկինում կայացած 15-րդ համագումարի ժամանակ Ասամբլեան որոշեց Զբոսաշրջության համաշխարհային օրը նշել հետևյալ աշխարհագրական հերթականությամբ՝ 2006 թվականին Եվրոպայում, 2007 թվականին Հարավային Ասիայում, 2008 թվականին Ամերիկաներում, 2009 թվականին Աֆրիկայում և 2011 թվականին Միջին Արևելքում։ Սեպտեմբերի 27-ը Զբոսաշրջության համաշխարհային օր հռչակելու առաջարկը արել է նիգերացի Իգնատիուս Ամադուվա Ատիգբին։ 2009 թվականին նա պաշտոնապես ճանաչվեց այդ ներդրման համար։ Զբոսաշրջության համաշխարհային օրվա գույնը կապույտն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Զբոսաշրջության համաշխարհային օր Archived 2017-03-18 at the Wayback Machine.
* Sangam University Bhilwara Rajasthan - World Tourism Day 2012
**Մուղլա** (թուրքերեն՝ Muğla), քաղաք Թուրքիայի հարավարևմտյան մասում, Մուղլայի մարզկենտրոն։ Բնակչությունը՝ 56 619 մարդ (2008)։

Պատմություն
-----------

Անտիկ ժամանակներում, երբ Մուղլայի մարզը կրել է «Կարիա» անվանումը, այստեղ եղել է բնակավայր, որը կոչվել է Մոբոլլա։ Ներկայումս բնակավայրից ոչինչ չի մնացել։ Քաղաքը չի ունեցել մեծ նշանակություն, մինչև Օսմանյան կայսրության մաս կազմելը։ 1420 թվականին քաղաքը դարձել է Մենթեշե սանջաքի վարչական կենտրոն, որը Հանրապետական Թուրքիայի ձևավորումից հետո վերանվանվել է Մուղլա։

Տուրիզմ
-------

Ներկայումս Մուղլայում տուրիզմը դանդաղ տեմպերով է զարգանում։ Հիմնականում Մուղլա են գալիս Մարմարիսից, Աքյաքյայից և Իչմելերից։ Մուղլայում առկա է քաղաքային զբոսայգի, ինչպես նաև մի շարք մզկիթներ։ Մուղլան կարող է հետաքրքրել այն զբոսաշրջիկներին, ովքեր ցանկանում են տեսնել թուրքական կենցաղը, առանց երանգների և շքեղության։ Մուղլայում չկան տարադրամի փոխանակման կետեր։ Քաղաքում շրջանառվում է միայն թուրքական լիրա։

Տրանսպորտ
---------

Մուղլայի ավտոկայարանը գտնվում է քաղաքի հարավում՝ ժամաշտարակից որոշակի հեռավորության վրա։ Մուղլայից կարելի է գնել տուրիստական ճանապարհորդություններ դեպի Քուշադասը, որի մոտ գտնվում է անտիկ Եփեսոսը։ Մուղլայից կարելի է մեկնել նաև Մարմարիս, Անթալիա, Յաղաթան։


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Մուղլայի այգիներից մեկը | Մուղլայի շուկան | Միջնակարգ դպրոց |  |

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Մուղլայի մարզի վարչական բաժանում**

|  |  |
| --- | --- |
| **Քաղաքատիպ բնակավայրեր**: | **Մուղլա** |
| **Գյուղատիպ բնակավայրեր**: | Բոդրում | Դալաման | Դատչա | Ֆեթհիյե | Քավաքլըդերե | Քյոյջեգիզ | Մարմարիս | Միլյաս | Օրթաջա | Ուլա | Յաղաթան |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր  |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n79033979 · VIAF: 143052382 · WorldCat VIAF: 143052382 |

 |
**«Ջավախք»** (անգլ.՝ Javakhk, ռուս.՝ Джавахк), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 2006 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 9-րդ գիրքը (Գիրք Թ)։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է Ջավախքի շուրջ 100 բնակավայրերի պատմությունը։ Այս գրքի հրատարակումով փաստական նյութի համալիր ուսումնասիրության հիման վրա ներկայացված է Պատմական Հայաստանի Գուգարք նահանգի Ջավախք գավառի բնակավայրերի և պատմական հուշարձանների պատմությանը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացված երկրամասում պահպանված վիմագրերի վերլուծություններին։ Հասցեագրված է հայ և վրաց ժողովուրդների պատմությամբ և մշակույթով հետաքրքրվողներին և ընթերցող լայն հասարակությանը։ Ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող արժեքավոր լուսանկարներ։

«Ջավախք» գիրքը հրատարակվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության գիտական խորհրդի երաշխավորությամբ և տպագրվել ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչությունում։ Աշխատության հրատարակումը հովանավորել է Անուշ Զաքարյանը, Լիա Սերեդյանը, Արթուր Սերեդյանը, Ջանեթ Զաքարին, Իրմա և Մայքլ Մակարները, Օդրի և Վահան Գրեգորները, Արաքս և Գևորգ Ոսկանյանները, Ֆրիդա և Իսահակ Վարդանյանները, Մարգրեթ և Արմեն Հախնազարյանները։ Գիրքը նվիրվում է Արցախի Հանրապետության անկախության հռչակման 15ամյակին։

Տես նաև
-------

* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Սամվել Կարապետյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Ջավախք» գրքի մասին տեղեկություններ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կայքում Archived 2020-09-29 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
**Աքիֆ Գեդիր օկլի Իսլամզադե** (ադրբ.՝ Akif Qədir oğlu İslamzadə, օգոստոսի 8, 1948(1948-08-08), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի էստրադային երգիչ, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ, Նախագահի պատվավոր թոշակառուն; Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Սառա Ղադիմովայի որդին է։

Կենսագրություն
--------------

Աքիֆ Իսլամզադեն ծնվել է 1948 թվականին Բաքվում։ 1979 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը (ներկա Ադրբեջանի տնտեսագիտական համալսարան)։ Երաժշտական կարիերան սկսվել է 1972 թվականին `որպես Ռաշիդ Բեհբութովի անվան երգի թատրոնի վոկալիստ։ 1976 թվականին աշխատել է Ադրբեջանի հեռուստառադիոընկերությունում ՛Թոֆիկ Ահմեդովի սիմֆոնիկ նվագախմբում։ Զինվորական ծառայության ավարտից հետո նա եղել է «Ազհամերգ»ի վոկալիստ էր։ 1992-1993 թվականներին եղել է Բաքվի մշակույթի վարչության պետ։

Նա դեբյուտներ է տալիս «Սարի գելին» և «Այս գիշեր» երգերով։ Նա 2016, 2017 և 2018 թվականներին պարգևատրվել է Ադրբեջանի նախագահի մրցանակով։ 2019 թվականի մայիսի 10-ին շնորհվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի պատվավոր կրթաթոշակ (Ադրբեջանում կա նման մրցանակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  president.az
2. ↑  Биография
3. ↑  Աքիֆ Իսլամզադե
4. ↑  Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աքիֆ Իսլամզադե-«Ալա գյոզլում»
* «Այս գիշեր»
* «Սա Հայրենիք է»
* «Երեկո»
**Ոչխարների որս** (ճապ.՝ 羊をめぐる冒険 , անգլ.՝ A Wild Sheep Chase), ճապոնացի գրող Հարուկի Մուրակամիի վեպը` գրված 1982 թվականին։ «Առնետների եռագրություն» շարքի երրորդ ստեղծագործությունն է, «Լսիր քամու երգը» և «Պինբոլ 1973» վեպերի շարունակությունը։ Գիրքը պարունակում է պոստմոդեռն ոճով խաղարկվող միստիկայի և ֆանտաստիկայի տարրեր։

Ստեղծագործության համար նյութը Մուրակամին հավաքել է 1981 թվականին, Հոկայդոյում։ Նրա համար որպես օրինակ են ծառայել Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի «Ապոկալիպսիսը հիմա» և Ռեյմոնդ Չանդլերի «Երկարաձիգ հրաժեշտ» վեպերը։

Սյուժե
------

Հիմնված է Ոչխարի հոգու` մարդու մեջ տեղափոխվելու մասին չինական հին լեգենդի վար։ Ոչխարն ամբողջությամբ փոխարինում է անհատին, փոխարենը` մարդուն տրվում են անսահմանափակ հնարավորություններ ու ուժեր, որոնք ուղղվում են անարխիայի համաշխարհային գերակայության հաստատմանը։

Այս նպատակին հասնելու համար Ոչխարն օգտագործում է տարբեր մարդկանց մարմիններ։ Վեպում այն ապրում է պրոֆեսորի մարմնում, այնուհետև տեղափոխվում է Սենսեյի ժառանգի մարմնի մեջ և նրան դարձնում է ինչ-որ Կազմակերպության ամենակարող առաջորդ։ Օգտագործելով և սպառելով բոլոր հնարավորությունները` Ոչխարը մտնում է գլխավոր հերոսի ընկերոջ մարմնի մեջ, որը հասկանալով իրեն պատահած դժբախտությունը` օգնության է կանչում ընկերոջը, սակայն չսպասելով, ինքնասպան է լինում` այդպիսով սպանելով իրեն և հուսալով, որ սպանում է իր մեջ տեղավորված Ոչխարին։

Կերպարներ
---------

Վեպի որևէ հերոս անուն չունի.

* Գլխավոր հերոս
* Նրա ընկերուհին
* Աղջիկ, որ քնում էր ցանկացածի հետ
* Առնետ, հերոսի լավագույն ընկերը
* Մարդ-ոչխար (առկա է նաև Մուրակամիի մանկական հեքիաթների «Ոչխարի Սուրբ ծնունդը» գրքում)
* Սենսեյ
* Սենսեյի քարտուղար
* Պրոֆեսոր Ոչխար
* Պրոֆեսոր Ոչխարի որդին` «Դելֆին» հյուրանոցի դռնապանը
* «Ջեյ'զ Բարի» սեփականատերը
* Սենսեյի վարորդը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Дмитрий Коваленин, *Суси-нуар. Занимательное муракамиЕдение*. М. 2004. ISBN 5-699-07700-6.
2. ↑  The Trash Phenomenon: Contemporary Literature, Popular Culture, and the ... - Stacey Michele Olster - Google Книги

Արտաքին հղումներ
----------------

* Текст произведения Archived 2008-10-13 at the Wayback Machine. в библиотеке Мошкова
* *Александр Мелихов.* Стрижка овец. Журнал «Октябрь» 2004, № 11
* *Татьяна Касаткина.* Русский читатель над японским романом. Журнал «Новый Мир» 2001, № 4

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · OCLC |

 |
**Սուսի տաճար** (**Ահուրամազդայի տաճար**), ուղղանկյուն հատակագծով փոքր տաճար Վանի թագավորությունում, Հնագույն Հայաստանի Էրեբունի քաղաք-ամրոցում, նվիրված տեղական Իվարշա (Իուբշա) աստծուն։ Այն հետագայում վերածվել է Կրակի տաճարի։ Տաճարի սրբատաշ մուտքի ձախ և աջ շարվածքներում պահպանվել են երկու միանման արձանագրություններ հետևյալ բովանդակությամբ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Իվարշա աստծուն այս տաճարը Արգիշտին, Մենուայի որդին կառուցեց։
Արգիշտին ասում է` հողը ամայի էր, ոչինչ այնտեղ չկար կառուցված։
Արգիշտին թագավոր է հզոր, թագավոր` մեծ, թագավորը Բիայնիլի երկրների,
տերը` Տուշպա քաղաքի»։ |  |

6-4-րդ դարերում Աքեմենյանների նվաճումների ժամանակ նախկին Սուսի տաճարը վերակառուցվում և նվիրվում է պարսկական Ահուրա Մազդա աստծուն։ Նորակառույց շինությանը ավելանում են օժանդակ այլ կառույցներ և ստեղծում մի մեծ պաշտամունքային համալիր։ Տաճարի առաջ, բակի միջին մասում, զոհատունն էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Էրեբունու պեղումները 10։ Տաճարները»
2. ↑  «Էրեբունու պեղումները 11։ Պալատը և հարակից տարածքը»
3. ↑  «Հայոց պաշտամունքային վայրեր։ Մելիք-Բախշյան Ստ.: Երևան, ԵՊՀ հրատ. 2009, էջ 10»
4. ↑  «Էրեբունի ամրոց - Արին բերդ - ամրոց Երևան քաղաքում»
**Վենեսուելայում 1998 թվականի նախագահական ընտրությունները** տեղի են ունեցել դեկտեմբերի 6-ին։ Հիմնական թեկնածուներն էին փոխգնդապետ Ուգո Չավեսը, ում զինվորական կարիերան ավարտվեց 1992 թվականին իր կողմից ձեռնարկած ռազմական հեղափոխության անհաջող փորձից հետո և տնտեսագետ Էնրիկե Սալաս Ռյոմերը՝ Կարաբոբո նահանգի նախկին նահանգապետը։ Երկու թեկնածուներն էլ կրկին ներկայացնում էին նոր ձևավորված կուսակցություններ, այսպիսով 1958 թվականից ի վեր առաջին անգամ նախագահական ընտրություններին չէր մասնակցում «Դեմոկրատական գործողություն» և ԿՈՊԵԻ կուսակցությունների ներկայացուցիչներ, որոնք բազում տարիներ իշխանության գլուխ էին։ Չավեսը ներկայացնում էր Հինգերորդ հանրապետության շարժումը, իսկ Սալաս Ռյոմերը՝ «Վենեսուելա նախագիծը»։

Նախապատմություն
---------------

1990-ական թվականներին Վենեսուելան հայտնվեց երկարատև տնտեսական ճգնաժամի մեջ, որը հիմնականում երկրի գլխավոր արտահանվող ապրանքների՝ նավթի և երկաթի հանքաքարի գնի նվազեցման հետևանք էր և ուղեկցվում էր ազգային տարադրամի դեվալվացիայով։ Իրավիճակը սրվեց քաղաքական ճգնաժամով, որն ինչպես տնտեսության ու կենսամակարդակի իջեցման, այնպես էլ բազմաթիվ կաշառակերական սկանդալների հետևանք էր։ 1993 թվականին կաշառակերության համար դատական հետապնդման ենթարկվեցին Վենեսուելայի նախկին նախագահ Խայմե Լուսինչին (1983֊1988) և գործող նախագահ Կառլոս Անդրես Պերեսը (1988֊1993), որը նույն թվականին հեռացվեց իշխանությունից։ Արդյունքում իջավ երկրի 2 հիմնական կուսակցությունների՝ Դեմոկրատական գործողության և ԿՈՊԵԻ-ի հանդեպ վստահությունը։ 1993 թվականին Վենեսուելայի պատմության մեջ առաջին անգամ ընտրվեց մի թեկնածու, որին չէր սատարում երկրի գլխավոր կուսակցություններից և ոչ մեկը։

Պետության նոր ղեկավարին չհաջողվեց հասնել տնտեսական իրավիճակի բարելավման։ 1998 թվականին Վենեսուելայի տնտեսական վիճակն ավելի վատթարացավ։ Բնակչության մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն իջավ մինչև 1963 թվականի մակարդակ՝ կազմելով 1978 թվականի մակարդակի միայն մեկ երրորդը․ միջին աշխատավարձի գնողունակությունը նույնպես կազմեց 1978 թվականի մեկ երրորդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  D. Nohlen. *Elections in the Americas: A data handbook*, Volume II, p. 555. 2005 ISBN 978-0-19-928358-3
2. ↑  Jennifer McCoy: *"From Representative to Participatory Democracy?"*, in Jennifer McCoy, and David Myers (eds), The Unraveling of Representative Democracy in Venezuela. Johns Hopkins University Press, 2006. p. 276

Արտաքին հղումներ
----------------

* Georgetown University Political Database of the Americas. Bolivarian Republic of Venezuela: Electoral Results
**«Հաղթանակ» հուշահամալիր** (ռուս.՝ Мемориал «Победа»),  հուշահամալիր Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Բացվել է 1975 թվականի ապրիլի 25-ին։ Ներառում է հուշակոթող, անմար կրակ, խորհրդային զինվորի հուշարձան, հերոսների ծառուղի։

Պատմություն
-----------

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ 1942 թվականի հուլիսի 21-ին, խորհրդային զորքերը լքեցին գերմանական զորքերի բռնազավթած քաղաքը։

1943 թվականի փետրվարի 14-ին Հարավարևմտյան ճակատի Վորոշիլովգրադյան գործողության ընթացքում խորհրդային զորքերի 5-րդ տանկային բանակի 47-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի (հրամանատար՝ գեներալ-մայոր Ֆեոդոր Օստաշենկո) կողմից Կրասնի Սուլինն ազատագրվեց ֆաշիստական զորքերից։

Կրասնի Սուլինի օկուպացիան տևեց յոթ ամիս (1942 թվականի հուլիսի 21 - 1943 թվականի փետրվարի 14)։ Այդ ժամանակահատվածում գերմանացիները տանջամահ արեցին և գնդակահարեցին քաղաքի ավելի քան 400 բնակչի։

Անմար կրակով «Հաղթանակ» հուշահամալիրը բացվել է 1975 թվականի ապրիլի 25-ին մետաղագործների մշակույթի պալատի մոտ՝ Հաղթանակի հրապարակում, Կրասնի Սուլին քաղաքի բնակիչների կողմից, ի նշանավորումն Հայրենական մեծ պատերազմում խորհրդային ժողովրդի տարած հաղթանակի 30-ամյակի, ի պատիվ Հայրենական մեծ պատերազմից չվերադարձած կրասնիսուլինցիների։ 

Հուշակոթողի հեղինակներն են ճարտարապետ Յան (Յակով) Զանիսը և քանդակագործ Վլադիմիր Բատյայը։

Նկարագրություն
--------------

Հուշահամալիրի 6-մետրանոց քանդակը պատկերում է բարձրացրած ձեռքերում ինքնաձիգով ռազմիկի։ Նա իր մարմնով կտրում է հաղթանակի ժապավենը։ Հարևանությամբ՝ պատվանդանին, տեղադրված են մարմարե սալիկներով երեսպատված կոթողը և անմար կրակը։ Կոթողի վրա գրված են բառեր Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկու «Ռեքվիեմ» պոեմից. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Помните! Через века, через года,— помните! О тех, кто уже не придет никогда,— помните!
Люди! покуда сердца стучатся, — помните: Какой ценой завоевано счастье,— пожалуйста, помните!»- («Հիշե՛ք։ Դարերի միջով, տարիների միջով, հիշե՛ք։
Նրանց մասին, ովքեր այլևս չեն գա երբեք, հիշե՛ք։
Մարդի՛կ, քանի դեռ սրտները բաբախում են, հիշե՛ք՝ 
Ինչ գնով է նվաճվել երջանկությունը, խնդրում եմ, հիշե՛ք»)։
 |  |

Փառքի ծառուղու մարմարե մույթերին ամրացված Խորհրդային Միության հերոսներ Ա. Ի. Ալեքսեևի, Ա. Մ. Գալատովի, Պ. Ս. Դեռնովի, Ֆ. Ա. Կալինինի, Ի. Մ. Կոռնիենկոյի, Ա. Ս. Կրավցովի, Ի. Կ. Պրոսանդեևի, Վ. Ն. Սիդորինի, Ի. Ա. Օմելչենկոյի, Ի. Ա. Չիստովի և Փառքի շքանշանի լրիվ ասպետ Վ. Ֆ. Սամոխինի հարթաքանդակները։

2000 թվականին, Հաղթանակի 55-ամյակի նախօրեին, իրականացվել է հուշարձանի վերականգնում։

Պատկերասրահ
-----------

* Կոթողը և անմար կրակըԿոթողը և անմար կրակը
* Զինվորի քանդակըԶինվորի քանդակը
* Փառքի ծառուղինՓառքի ծառուղին
* Փառքի ծառուղինՓառքի ծառուղին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Справочник «Освобождение городов: Справочник по освобождению городов в период Великой Отечественной войны 1941—1945». М. Л. Дударенко, Ю. Г. Перечнев, В. Т. Елисеев и др. М.: Воениздат, 1985. 598 с.
2. ↑  Исаев А. В. От Дубно до Ростова. — М.: АСТ; Транзиткнига, 2004.
3. ↑  Сайт РККА. .

Արտաքին հղումներ
----------------

* Мемориал «Победа»
* Мемориал «Победа»
* Мемориал "Победа"
**Վատերմաալ-Բոսֆոորդե** (հոլ.՝ Watermaal-Bosvoorde, [ˈwaːtərmaːl ˈbɔsfoːrdə]) կամ **Վատերմալ Բուաֆոր** (ֆր.՝ Watermael-Boitsfort, [wɑteʁmɑl bwɑˈfɔʁ]), Բրյուսելի մայրաքաղաքային տարածաշրջանը ձևավորող 19 համայնքներից մեկը։

Վատերմաալ-Բոսֆոորդեն գտնվում է մայրաքաղաք Բրյուսելից 5 կմ հարավ-արևմուտք, համայնքի 60%-ը զբաղեցնում է Սուանյան անտառը։

Վատերմաալ-Բոսֆոորդեն Բրյուսելի առավել բարգավաճ համայնքներից մեկն է, նրա տարեկան միջին եկամուտի մեկ շնչի հաշվով ամենաբարձրն է Բրյուսելի մայրաքաղաքային տարածաշրջանում (15 541 եվրո (2015 թ.))։ Համայնքի բնակչությունը՝ 24.300 մարդ (2008 թ.)։

Աշխարհագրություն
----------------

Համայնքը սահմանակցում է հետևյալ համայնքներին (ըստ ժամացույցի սլաքի)՝ Ուկկել, քաղաք Բրյուսել, Իքսել, Օդերգեմ և Ֆլամանդական Բրաբանտ նահանգի համայնքների հետ (Ֆլանդրիա)։

Պատմություն
-----------

Վատերմաալ-Բոսֆոորդեի քաղաքապետարանը
Երեք անտառային գյուղեր (Վատերմաալ, Բուաֆոր և Օդերգեմ) հարյուրամյակներ շարունակ ապրել են միասին։

1784 թվականին Ֆրանսիական հեղափոխության զինվորականները որոշեցին բաժանել Օդերգեմը, Վատերմաալը և Բուաֆորը 3 տարբեր համայնքների։

1811 թվականին, Նապոլեոնը կայսերական հրամանագրով որոշում է կրկին միավորել մեկ վարչական միավորի մեջ։ Բայց շուտով Օդերգերմը, թագավորական ակտով առանձնացվեց, որպեսզի չխաթարվի Վատերմաալ-Բոսֆոորդե զույգի կյանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Населення Бельгії за комунами станом на 1 січня 2011 року  на сайті Statistics Belgium  федерального уряду Бельгії.
2. ↑  Crossroads Bank for Enterprises

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի պաշտոնական կայք (ֆր.) և (նիդեր.)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Բրյուսելի մայրաքաղաքային տարածաշրջան Բրյուսելի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի համայնքներ |
| --- |
|  |
|   Անդերլեխտ  •  Սինտ-Ագատա-Բերխեմ  •  Քաղաք Բրյուսել  •  Վատերմալ-Բուաֆոր  •  Սինտ-Լաբրեխտս-Վոլյուվե  •  Սինտ-Պիտերս-Վոլյուվե  •  Գանսհորեն  •  Ժետ  •  Իքսել  •  Կուկելբերգ  •  Մոլենբեեկ-Սեն-Ժան  •  Օդերգհեմ  •  Սեն-Ժիլ  •  Սեն-Ժոս-տեն-Նոոդե  •  Ուկկել  •  Ֆորե  •  Սխաարբեեկ  •  Էվեր  •  Էտերբեեկ  |  |

 |
**Կարեն Եփփե ազգային ճեմարան**, երկսեռ կրթական հաստատություն։ Հիմնվել է 1947 թվականին, Հալեպում՝ Բերիո թեմի առաջնորդ Զարեհ եպիսկոպոս Փայասլյանի (1956-1963 թվականներին՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս) նախաձեռնությամբ։ Կոչվում է դանիացի հայասեր բարերարուհի Կարեն Եպպեի անունով։ Սկզբնապես ունեցել է մեկ դասարան, 1953 թվականին՝ 6։ Ուսուցումը տարվել է ֆրանսիական լիցեյի ծրագրով։ Ավարտողներին շնորհվել է բակալավրի աստիճան, որն իրավունք է տալիս ընդունվելու բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայագիտական առարկաների ուսուցմանը։ 1958 թվականին հաստատությունը վերակառուցվել է ըստ Սիրիայի հանրակրթական միջնակարգ դպրոցի ծրագրի։ Դասավանդվում են հայոց լեզու և գրականություն, կրոն, արաբերեն, օտար լեզուներ, թվաբանություն, բնագիտություն, մաթեմատիկա, ֆիզիկա, քիմիա, պատմություն, աշխարհագրություն, իրավագիտություն, փիլիսոփայություն։ Ունի «Սիմոն Վրացյան» գրադարան։ Ընդունվում են նախակրթարան ավարտածները։ Աշակերտների թիվը՝ 1000 (2000 թվականի տվյալով)։ 1961 թվականից պարբերաբար հրատարակում է «Ծիլեր» աշակերտական թերթը։ 1947 թվականից գործում է վարժարանի Շրջանավարտից միությունը (ունի մասնաճյուղ Լոս Անջելեսում), որը 1999 թվականից հրատարակում է «Շավիղ» պարբերաթերթը։

2014 թվականին Կարեն Եփփե ազգային ճեմարանը հրթիռակոծվել է

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սիրիայում ռումբ է ընկել Կարեն Եփփե ազգային ճեմարանի վրա


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |