**Դիսֆորիա** (հին հունարենից δύσφορος *(dúsphoros)**, որտեղ* δυσ- *(dus-)* վատ, դժվար և φέρω *(phérō)* կրել), խորը անհանգստության կամ դժգոհության զգացողություն։ Դիսֆորիան էյֆորիայի իմաստային հակադրությունն է։ Այն կարող է ուղեկցվել դեպրեսիայով, անհանգստությամբ կամ գրգռվածությամբ։

Հոգեբուժության մեջ
------------------

Անհարմարության և անհանգստության ինտենսիվ վիճակները մեծացնում են ինքնասպանության փորձի ռիսկը, ինչպես նաև անձի՝ իր նկատմամբ տհաճության զգացողությունը։ Հետևաբար, դիսֆորիայի վերացումը հոգեբուժական բուժման առաջնահերթություն է։ Կարելի է բուժել դիսֆորիայի հիմքում ընկած պատճառները, ինչպիսիք են դեպրեսիան (հատկապես մշտական դեպրեսիվ խանգարումը (նախկինում դիսթիմիա) կամ հիմնական դեպրեսիվ խանգարումը) կամ երկբևեռ խանգարումը, ինչպես նաև դիսֆորիկ ախտանիշները։

Հիվանդությունների միջազգային դասակարգման (ICD-11) 11-րդ վերանայումը դիսֆորիան սահմանում է որպես «տհաճ տրամադրության վիճակ», որը կարող է ներառել դեպրեսիայի, անհանգստության, դժգոհության, դյուրագրգռության և դժբախտության զգացողություններ։

Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկը (DSM-5) դասակարգում է հատուկ դիսֆորիաները օբսեսիվ-կոմպուլսիվ սպեկտրում։

Ըստ հիվանդությունների միջազգային դասակարգման (ICD-11), աշխատունակության հետ կապված դժգոհության, անհանգստության, դեպրեսիայի, դյուրագրգռության զգացողությունը ախտորոշվում է որպես մարմնի ամբողջականության դիսֆորիա։

### Սեռական դիսֆորիա

Սեռական դիսֆորիան անհարմարությանն, դժգոհության, անհանգստության, դեպրեսիայի, դյուրագրգռության զգացողությունն է, կապված առաջնային և երկրորդական սեռական հատկանիշների հետ։ Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկի ընթացիկ հրատարակությունը՝ DSM-5, օգտագործում է «սեռական դիսֆորիա» տերմինը, որը նախկինում կոչվում էր «սեռական ինքնության խանգարում»։

### Առնչվող պայմաններ

Խորը դեպրեսիվ խանգարում և դիսթիմիա
Դիսֆորիան կարող է ներկայացվել որպես ստորև ներկայացված վիճակների ախտանիշ՝ 

* Խորը դեպրեսիվ խանգարում (միաբևեռ) և դիսթիմիա
* Երկբևեռ խանգարում և ցիկլոթիմիա
* Անձի սահմանային խանգարում
* Նախադաշտանային սինդրոմ
* Նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարում
* Կաթի դիսֆորիկ արտամղման ռեֆլեքս
* Սթրես
* Կարգավորման խանգարում դեպրեսիվ տրամադրությամբ
* Անհանգստության խանգարումներ, ինչպիսիք են հետվնասվածքային/պոստտրավմատիկ սթրեսային խանգարումը
* Դիսֆորիկ մտորում
* Դիսոցիատիվ խանգարում, ինչպիսիք են ինքնության դիսոցիատիվ խանգարումը, դիսոցիատիվ ամնեզիան և դիսոցիատիվ դեպերսոնալիզացիան
* Ուշադրության դեֆիցիտի հիպերակտիվության խանգարում, որը սահմանվում է որպես հուզական ապակարգավորում կամ «մերժման զգայունության դիսֆորիա»
* Խառը տագնապային-դեպրեսիվ խանգարում
* Սեռական դիսֆորիա
* Անձի անհատականության խանգարումներ, ինչպիսիք են անձի սահմանային անհատականության խանգարումը, կախյալ անձնային խանգարումը, անձի հիսթերիկ խանգարումը և անձի անհատականության հակասոցիալական խանգարումը
* Մարմնի դիսմորֆիկ խանգարում
* Ակատիզիա
* Հիպոգլիկեմիա
* Շիզոֆրենիա
* Սեռական դիսֆունկցիա
* Մարմնի ամբողջականության դիսֆորիա
* Անքնություն
* Քրոնիկ ցավ

Անհանգստության խանգարում

Դեղորայքից առաջացած դիսֆորիա
----------------------------

Որոշ դեղամիջոցներ կարող են առաջացնել դիսֆորիա, ներառյալ κ-օփիոիդային ընկալիչների ագոնիստները, ինչպիսիք են սալվինորին A-ն (հալյուցինոգեն բույսի Salvia divinorum-ի ակտիվ բաղադրիչը), բուտորֆանոլը և պենտազոցինը, μ-օփիոիդային ընկալիչների անտագոնիստները, ինչպիսիք են նալտրեքսոնը և նալմեֆենը, և հակափսիխոտիկ դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են հալոպերիդոլը և քլորպրոմազինը (գործունեության հիմքում ընկած է դոֆամինային ընկալիչների պաշարումը), և այլ դեղամիջոցներ։ Դեպրեսիա և/կամ անհանգստություն առաջացնող դեղամիջոցները կարող են կապված լինել նաև դիսֆորիայի հետ։

Հայտնի մշակույթում
------------------

Իմ դեմ! թողարկեց Transgender Dysphoria Blues ալբոմը, որտեղ մենակատար Լորա Ջեյն Գրեյսը կիսվել է սեռական դիսֆորիայի իր փորձառությամբ։

Շեյն Նիլսոնը թողարկել է պոեզիայի գիրք «Դիսֆորիա» վերնագրով (Erin, ON: The Porcupine's Quill, 2017), որտեղ նա ուսումնասիրել է դիսֆորիայի զարգացումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «MB24.7 Dysphoria»։ *ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (Version 01/2023)*։ World Health Organization (WHO)։ Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 2։ «An unpleasant mood state, which can include feelings of depression, anxiety, discontent, irritability, and unhappiness»
2. ↑  «ICD-11 - Mortality and Morbidity Statistics»։ *icd.who.int* (անգլերեն)։ Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 11
3. ↑  Lemke Thomas L. Williams David A. (2012 թ․ հունվարի 24)։ *Foye's Principles of Medicinal Chemistry*։ Lippincott Williams & Wilkins։ էջեր 682–683։ ISBN 978-1-60913-345-0
4. ↑  Lowinson Joyce H. (2005)։ *Substance Abuse: A Comprehensive Textbook*։ Lippincott Williams & Wilkins։ էջեր 648–։ ISBN 978-0-7817-3474-5
5. ↑  Wu Hanjing Emily, Okusaga Olaoluwa O. (2014)։ «Antipsychotic Medication-Induced Dysphoria: Its Meaning, Association with Typical vs. Atypical Medications and Impact on Adherence»։ *Psychiatric Quarterly* **86** (2): 199–205։ ISSN 0033-2720։ PMID 25164199։ doi:10.1007/s11126-014-9319-1  `|s2cid=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
6. ↑  Thompson, Stephen. "First Listen: Against Me!, 'Transgender Dysphoria Blues'" NPR. NPR, 12 Jan. 2014. Web. 27 May 2014
7. ↑  «Dysphoria»։ The Porcupine's Quill