**Լիբերեցի երկրամաս**, (չեխ.՝ Liberecký kraj, գերմ.՝ Reichenberger Region, լեհ.՝ Kraj liberecki), վարչական միավոր Չեխիայում (չեխ.՝ kraj), որը գտնվում է Բոհեմիայի պատմական շրջանի ամենահյուսիսային մասում։ Անվանումը ստացել է ի պատիվ իր մայրաքաղաք Լիբերեցի։ Երկրամասը միջազգային սահմաններ ունի Գերմանիայի և Լեհաստանի հետ։ Երկրի ներսում երկրամասը արևմուտքում սահմանակից է Ուստեցկի երկրամասին, հարավում՝ Միջինչեխական երկրամասին և արևելքում՝ Կրալովեգրադեցկի երկրամասին։

Վարչական բաժանումներ
--------------------

Լիբերեցի երկրամասը բաժանված է 4 շրջանի.

Ավելի ցածր մակարդակում երկրամասն ունի 215 մունիցիպալիտետ, որից 65-ը՝ Սեմիլիի շրջանում, 59-ը՝ Յաբլոնեց նադ Նիսու շրջանում, 57-ը՝ Չեսկա Լիպայի շրջանում և 34-ը` Լիբերեցի շրջանում։

Քաղաքներ
--------

Ստորև բերված աղյուսակը ներկայացնում է երկրամասի այն քաղաքները, որոնք ունեն առնվազն 7000 բնակիչ (2019 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ)։

| Անվանում | Բնակչություն | Տարածք (կմ²) | Շրջան |
| --- | --- | --- | --- |
|  Լիբերեց | 104,445 | 106 | Լիբերեցի շրջան |
|  Յաբլոնեց նադ Նիսու | 45,802 | 31 | Յաբլոնեց նադ Նիսուի շրջան |
|  Չեսկա Լիպա | 37,444 | 66 | Չեսկա Լիպայի շրջան |
|  Տուրնով | 14,334 | 23 | Սեմիլիի շրջան |
|  Նովի Բոր | 11,678 | 20 | Չեսկա Լիպայի շրջան |
|  Սեմիլի | 8,367 | 16 | Սեմիլիի շրջան |
|  Հրադեկ նադ Նիսու | 7,722 | 49 | Լիբերեցի շրջան |
|  Ֆրիդլանտ | 7,531 | 32 | Լիբերեցի շրջան |
|

Ֆիզիկական աշխարհագրություն
--------------------------

Երկրամասի լանդշաֆտը ներառում է Ջիզերա լեռները, Կրկոնոշե լեռների մի մասը և Լուսատյան լեռների մի մասը։

Երկրամասը տուժել է 2010 թվականի օգոստոսին տեղի ունեցած հեղեղումների հետևանքով, որտեղ Սմեդա գետի արտահոսքը եղել է երկրամասի տարհանմանը խթանող գործոններից մեկը։

Ժողովրդագրություն
-----------------

2019 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Լիբերեցի երկրամասի բնակչությունը կազմում էր 442,356 մարդ՝ 217,791 տղամարդ և 224,565 կին, որոնք կազմում էին բնակչության համապատասխանաբար 49,2 %-ը և 50,8 %-ը։

Տնտեսություն
------------

Լիբերեցի երկրամասը, ի թիվս այլոց, ունի արտադրական, ապակեգործության, մեքենաշինության և ոսկերչության արտադրության արդյունաբերություններ։ Երկրամասը, Լեհաստանի, Գերմանիայի և Չեխիայի եռակողմ սահմանի՝ ծանր արդյունաբերականացման և շրջակա միջավայրի աղտոտվածության տարածքի, այսպես կոչված, «Սև եռանկյունու» մի մասն է։

Մշակույթ
--------

Յեստեդ աշտարակը
Լիբերեցի երկրամասում են գտնվում 11 ազգային մշակութային հուշարձաններ, այդ թվում՝ Բեզդեզ ամրոցը, Դլասկիվ Ստատեկ մշակութային ժառանգության թանգարանը և Յեստեդ աշտարակը Տուրնովայում, որը փոխանցում է հեռուստատեսային ազդանշանները, նաև հյուրանոց է։ 2013 թվականին առաջարկվեց ցուցակին ընդգրկել ևս երկու տեղամասեր, որոնցից են 1895 թվականից թվագրվող Հարախովում ապակու հղկման գործարանը և Բուրանիում գտնվող «Janatův Mlýn» ջրաղացը, որի մի մասը մնացել է 1767 թվականից։

2007 թվականին Փրիշովիցե գյուղի մոտ հայտնաբերվել է նեոլիթյան հնավայր, որը թվագրվում է մ.թ.ա. մոտ 4500 թվականով։

Դոքսի քաղաքի մոտ գտնվող Մաչա լիճը հանգստի կարևոր երկրամասային կենտրոն է, որը տարեկան գրավում է մոտ 30,000 այցելու։ Լճի շրջակայքում կա քարավանների պարկ, որտեղ տեղի է ունենում «Mácháč» ամենամյա երաժշտական փառատոնը, որին 2013 թվականին մասնակցել է մոտավորապես 8000 մարդ։

Քանի որ երկրամասը երկար ժամանակ եղել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության մաս, իսկ ավելի ուշ (1938–1945 թվականներին) երկրամասի մեծ մասը եղել է Գերմանիայի Սուդետյան մարզի մասը։ Տեղի շենքերում և ընդհանուր առմամբ մշակույթում նկատելի է գերմանացիների ազդեցությունը՝ հաշվի առնելով նաև այն փաստը, որ երկրամասի որոշ հատվածներ բնակեցված էին սուդետյան գերմանացիների մեծամասնությամբ՝ նախքան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նրանց վտարումը։

Տրանսպորտ
---------

Երկրամասը Պրահայի հետ կապված է «D10» մայրուղով, որը վերջանում է Տուրնով քաղաքում։ Երկրամասում շահագործվող երկաթուղային գծերի երկարությունը կազմում է 551 կմ (342 մղոն) : Երկրամասում կան երեք օդանավակայան։ Դրանցից ամենաառանցքային նշանակությունն ունի Ռալսկո քաղաքի մոտ չգործող ռազմական Հրադչանի օդանավակայանը։ Այլ փոքր օդանավակայաններ կան Չեսկա Լիպայում և Հոդկովիցա նադ Մոհելկուում։

Կրթություն
----------

Երկրամասում է գտնվում Լիբերեցի հանրային տեխնիկական համալսարանը, որը հիմնադրվել է 1953 թվականին։ Այն ի սկզբանե մասնագիտացած էր մեքենաշինության և տեքստիլ ճարտարագիտության մեջ, սակայն 1990-ական թվականներին ավելացրել է ևս չորս ֆակուլտետ, մասնավորապես՝ կրթության, տնտեսության, ճարտարապետության և մեխատրոնիկայի ոլորտներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Český statistický úřad* Počet obyvatel v obcích – k 1. 1. 2023 (չեխերեն) — Praha: ČSÚ, 2023.
2. ↑
3. ↑  "Liberecký kraj Základní charakteristika v roce 2011" (PDF) (in չեխերեն). Czech Statistical Office. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.
4. ↑  "Population of municipalities of the Czech republic". Czech Statistical Office. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 30.
5. 1 2  "The Liberec Region". *czech.cz*. 2011 թ․ մարտի 13. Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 24-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Flood-hit area in another close call". *Prague Post*. 2010 թ․ հոկտեմբերի 6. Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 24-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.
7. ↑  "Archived copy" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ ապրիլի 13-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 16.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link) page 9
8. 1 2  "Liberecký kraj zřejmě získá dvě nové národní kulturní památky". *Czech Radio* (in չեխերեն). 2013 թ․ դեկտեմբերի 28. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.
9. ↑  "Neolithic settlement found". *Prague Post*. 2007 թ․ ապրիլի 18. Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 24-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.
10. 1 2  "Odemčeno. U Máchova jezera začíná letní sezóna. Voda bude asi čistší". *Deník*. 2013 թ․ մայիսի 20. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.
11. ↑  "Na festivalu Mácháč řádili lupiči. U vstupu přepadli a okradli mladíky". *Mladá fronta DNES*. 2013 թ․ օգոստոսի 24. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.
12. ↑  "Doprava" [Transport] (XLS). Czech Statistical Office. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.
13. ↑  "Technická univerzita v Liberci otevřela speciální vývojové centrum" (in չեխերեն). Czech Television. 2012 թ․ հոկտեմբերի 10. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7513650-8 · ISNI: 0000000406113719 · LCCN: n00145344 · NKC: ge135865 · VIAF: 172109118 · WorldCat VIAF: 172109118 |

 |