recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Բուսական սիցիլիական աղցան
**Սիցիլիական խոհանոց**, Սիցիլիայի ազգային խոհանոցը, որը բոլոր մշակույթների ամբողջություն է։ Կղզում տարածվել է երկու հազար տարիների ընթացքում։ Չնայած նրան, որ այն համարվում է միայն իտալական խոհանոցի տարատեսակ, շարունակում է զգալի ազդեցություն ունենալ իսպանական, հունական և արաբական խոհարարական ավանդույթների վրա։

Նկարագրություն
--------------

Սիցիլիական խոհանոցում օգտագործվում են արաբական բազմապիսի հումքեր՝ ծիրան, ցիտրուսային մրգեր, բրինձ, քրքում, չամիչ, մշկընկույզ, մեխակ, քաղցր պղպեղ, մայրի ծառի ընկույզ և դարչին։ Նորմանների և Գոգենշտաուֆենի ազդեցությունը հիշեցնում է բնակչության մեծ սերը մսային ճաշատեսակների հանդեպ, ինչպիսիք են բրուսչիալոնիները։ Իսպանացիները Նոր Աշխարհից կղզի բերեցին շատ էկզոտիկ սննդամթերքներ, այդ թվում` կակաո, եգիպտացորեն, հնդուհավ, լոլիկ և այլ բանջարեղեն։ Կատանիայում, կղզու արևելյան ափին, հունական գաղութատերերի կողմից նախապես բնակեցված տարածքներում բավականին շատ օգտագործում են լոբի, ձիթապտուղ, թարմ բանջարեղեն և ձկնային կերակուրներ։ Այնտեղ բանջարեղեններից հատկապես տարածված են սմբուկը, պղպեղը և լոլիկը։ Բնակչության կողմից ծովամթերքի առավել նախընտրելի տեսակներն են թյուննոսը, բրամը, պերկեսը, թրաձուկը և կաղամարը։ Հյուսիսային Աֆրիկայի ազդեցությունը ազդել է Տրապանիի արևմտյան նահանգում, որտեղ նրանք հաճախ պատրաստում են կուսկուս։

Ազգային ուտեստներ
-----------------

Սիցիլիան հանդիսանում է պանրի բազմաթիվ տեսակների հայրենիքը, որոնցից ամենահայտնիները սիցիլիական պեկորինոն և կաչոկավալոն է։

Առավել հայտնի ուտեստներից են արանչինը (բրնձե գնդկներ՝ միջուկով), Պաստա ալլա Նորման (պատրաստվում է բացառապես Կատանիայում), կապոնատան, պանի կա մեուզան և կուսկուս ալ պեսչեն։ Ինչպես ամբողջ Իտալիայում, այնպես էլ Սիցիլիայում, պատրաստում են պիցցա, որն անվանում են սիցիլիական։

Քաղցրավենիքների շարքում հատկապես հայտնի են ֆրուտա մարտորանան, պինոլատան, բուչելատոն, կանոլին, գրանիտան, պինիոլին, պինոլատան և կասատան։

Տես նաև
-------

* Իտալական խոհանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Piras, 423.
2. ↑  "Bruscialoni recipe". Արխիվացված է the original 2009 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 20.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Է. Ա. Պուպելա։ Սիցիլիական խոհանոց. 2008.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh87003894 · LNB: 000173933 |

 |
**Իկարիայի ազատ պետություն** (հուն․՝ Ελευθέρα Πολιτεία Ικαρίας), ինքնահռչակ հունական պետություն, որը ստեղծվել է 1912 թվականի հուլիսի 18-ին Իկարիա կղզում տեղի ունեցած հակաթուրքական ապստամբությունից հետո։

Գոյության մի քանի ամիսների ընթացքում Իկարիայի ազատ պետությունը կարողացել է իր տիրույթներին միավորել հարակից մի քանի կղզիների տարածքը և կազմավորել մարտունակ բանակ։ Օգոստոսի 16-ին Իկարիայի կոմիտեն պաշտոնապես հայտարարել է մեծ տերություններին, որ ճանաչում է Աթենքում ստեղծված հունական պետականության անկախությունը, իսկ հոկտեմբերին կղզում թողարկվել են առաջին փոստային նամականիշները։

Իկարիայի ազատ պետությունն ուներ իր երեք ազգային խորհրդանիշները՝ դրոշը, պետական կնիքը և ազգային օրհներգը։ Երկրի կարճատև գոյության ընթացքում Իկարիայի կառավարությունը ղեկավարել է նախագահ Իոաննիս Մալախիասը։

Առաջին Բալկանյան պատերազմի հաղթական ավարտից հետո հանրապետական կառավարմամբ այս ինքնահռչակ պետությունը կարողացել է գոյատևել ընդամենը հինգ ամիս։ 1912 թվականի նոյեմբերի 4-ին Իկարիայի տարածք են մտել հունական զորքերը և կղզին միացրել նորանկախ Հունաստանի թագավորությանը։

Տես նաև
-------

* Իկարիա (կղզի)
* Այոս Կիրիկոս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Իկարիայի անկախ պետություն, Հունաստանի պատմություն

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Եվրոպա**   **Աշխարհագրություն**
 |
**Բոգատիչ** (սերբ.՝ Богатић), ավան Սերբիայի Մաչվանի շրջանում, Բոգատիչ համայնքի կենտրոնը։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ ավանի բնակչությունը կազմում է 6488 մարդ։

Աշխարհագրություն
----------------

Բոգատիչը տեղակայված է Սերբական Հանրապետության արևմտյան հատվածում՝ Դրինա և Սավա գետերի միջև բերքատու հովտում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձան ազգային հերոսին
Բոգատիչի տարածքը բնակեցված է եղել դեռ մեր թվարկությունից առաջ։ Առաջին բնակեցումները թվագրվում են մ. թ. ա. 5000 թվականով։ Հետո եղել է Վինչայի մշակույթը։

Մ. թ. 60-ական թվականներից հետո այստեղ են եկել հռոմեացիները, որոնք դաժան ճակատամարտերով այստեղ սահմանել են իրենց իշխանությունը։

Այս տարածք ավարների ներթափանցումը կապված է սլավոնների բնակեցման հետ։

9-րդ դարի վերջին այստեղ են եկել հունգարացիները։ Թուրքերը Մաչայի տարածք առաջին անգամ եկել են 1391 թվականին։

Բոգատիչն առաջին անգամ հիշատակվում է 1718-1739 թվականներին ավստրիական զորքերի կողմից Սերբիայի գրավման ժամանակ։

Բնակչություն
------------

Բոգատիչի բնակչության քանակը նվազման միտում ունի։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ այստեղ ապրում է 6488 մարդ։ Բնակչության միջին տարիքը կազմում է 40 տարեկան (38,6՝ տղամարդկանց մոտ և 41,4՝ կանանց մոտ)։

* 1991 թ. - 7346 մարդ
* 2002 թ. - 7350 մարդ
* 2011 թ. - 6488 մարդ

Տրանսպորտ
---------

Փողոց Բոգատիչում
Բոգատիչը համայնքի տարբեր բնակավայրերի և Սերբիայի տարբեր մասերի հետ կապված է տեղական նշանակության մի քանի ճանապարհներով՝ 20, 136 և 320։ Հեռավորությունը մինչև մոտակա խոշոր քաղաք՝ Շաբաց, 23 կմ է, իսկ մինչև Հանրապետության մայրաքաղաք Բելգրադ՝ մոտ 98 կմ։

Կրթություն
----------

* Նախադպրոցական հաստատությունՆախադպրոցական հաստատություն
* ԴպրոցԴպրոց

Բժշկություն
-----------

* Առողջապահական կենտրոնԱռողջապահական կենտրոն

Հուշարձան տարրական դպրոցի դիմաց
Ուղղափառ եկեղեցի
*

Հայտնի բնակիչներ
----------------

* Միլենկո Զաբլաչանսկի (սերբ.՝ Миленко Заблаћански) - դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ
* Ալեքսանդրա Ռադովիչ (սերբ.՝ Александра Радовић) - Սերբիայում հայտնի երգչուհի, կոմպոզիտոր և սցենարիստ
* Պանտա Միխայլովիչ (սերբ.՝ Панта Михајловић) - ինժեներ

Եղբայրական քաղաքներ
-------------------

Ռուսաստան Բրյանսկ, Ռուսաստան (2016)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia" (PDF). *stat.gov.rs*. Statistical Office of the Republic of Serbia. Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ օգոստոսի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքէջ
* Կլիմա Archived 2018-10-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
աճպարարություն
**Հմտություն**, շարժողական կամ մտավոր խնդիր լուծելու լրիվ կամ մասնակի ավտոմատիզմի հասցված կարողություն։

Հմտությունների տեսակներ
-----------------------

Հմտությունները կարող են լինել՝

* զգայական
* աշխատանքային-շարժողական
* ներքին՝մտածական և մնեստիկական (հիշողության) գործողություններ։

Հմտությունները օգտագործվում և կատարելագործվում են գործունեության գործընթացում։ 
Յուրացման ենթակա ամեն մի նոր գործողություն սկզբնապես լինելով ինքնուրույն, ծավալուն և գիտակցված գործողություն, բազմակի կրկնությունների շնորհիվ աստիճանաբար ավտոմատացվում է, հաճախ մտնելով այլ գործողության կազմի մեջ որպես բաղադրամաս։ Վարժությունների օգնությամբ հմտություները մշակելիս փոխվում են շարժումների կատարման հնարները (մի շարք մասնավոր և առանձին կատարվող գործողություններ ձուլվում են մեկ միասնական գործողության մեջ), վերանում են ավելորդ շարժումները։ Մարդը կարողանում է գործողությունները միաժամանակ կատարել երկու ձեռքով (կամ ոտքով), մեծանում է կատարման արագությունը։ Փոխվում են գործողությունների զգայական վերահսկողության հնարները, տեսողական վերահսկողությունը փոխարինվում է առավելապես մկանային-կինեսթետիկ վերահսկողությամբ։ Հմտորեն գործող մարդու ուշադրությունն ազատվում է գործողությունների հնարներն ընկալելուց և տեղափոխվում է իրադրության ու արդյունքների վրա։

Հմտությունների ինտերֆերենցիա
----------------------------

Նախկինում յուրացված հմտության բացասական ազդեցությունը նոր հմտությունների ձևավորման և օգտագործման գործընթացի վրա։ Դրանց հաղթահարման համար պետք է մեծացնել առաջին հմտության կատարման (ավտոմատացվածության ու ճկունության) մակարդակը, իսկ նոր հմտությունը յուրացնել որքան հնարավոր է գիտակցված ու նրա մեջ մտնող գործողությունների մանրակրկիտ զննման ու ինքնակարգավորման ապահովմամբ։ Հմտությունների ինտերֆերենցիայի ռետրոակտիվ (հետադարձ) և պրոակտիվ (դեպի առաջ, դեպի նոր հմտության ձևավորման գործընթացը ուղղված) արգելակման հետևանք է։

Հմտությունների փոխանցում
------------------------

Նախկինում ձևավորված հմտությունների դրական ազդեցությունը նոր հմտությունների յուրացման ընթացքի վրա։

Հմտությունների փոխներգործություն
--------------------------------

Նախկինում ձևավորված և ներկայումս ձևավորվող հմտությունների փոխադարձ ազդեցությունը, որը լինում է երկու տեսակ՝

* Հմտությունների փոխանցում
* Հմտությունների ինտերֆերենցիա։

Հմտության և սովորության տարբերությունը
--------------------------------------

Հմտությունը տարբերվում է սովորությունից, քանի որ իր հիմքում որոշակի պայմաններում վերարտադրվելու կայուն միտում չունի։ Հմտությունները տեղափոխվում են այլ իրադրություններ՝ մասնակցելով նոր խնդիրների լուծման պրոցեսներին։ Կենսափորձը զգալի չափով կազմված է հմտություններից, որոնք փոխներգործում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ալբերտ Նալչաջյան. Հոգեբանական բառարան, Երևան, Լույս, 1984

Աղբյուրներ
----------

* Նալչաջյան Ա․ Ա․ (1984 թ.). *Հոգեբանական բառարան* (Լույս ed.). Երևան. p. 240.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 438)։*  |
**Սթեթսոնի համալսարան** (անգլ.՝ Stetson University), մասնավոր համալսարան ԱՄՆ Կենտրոնական Ֆլորիդայում։

Կազմություն և ուսուցում
-----------------------

Համալսարանի կազմի մեջ են մտնում՝

* Արվեստի և գիտության քոլեջ,
* Իրավունքի քոլեջ,
* Գործնական վարչարարության դպրոց,
* Կոնսերվատորիա

Քոլեջը հավատարմագրված է Հարավային քոլեջների և դպրոցների ասոցիացիայի քոլեջների հանձնաժողովի կողմից։

Համալսարանը ավարտում են արվեստի, գիտության, երաժշտության, գորժնական վարչարարության 60-ից ավելի մասնագետներ։ Ասպիրանտուրան և դոկտորանտուրան իրավագիտության, միջազգային իրավունքի և բիզնեսի ոլորտներում առաջարկում են գիտական աստիճաններ։

Սթեթսոնի համալսարանը ուսումնական ծրագրեր է առաջարկում է արտասահմանում՝ սովորելու Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Մեքսիկայում,Անգլիայում, Շոտլանդիայում, Ռուսաստանում, Ավստրիայում և Չինաստանում։

Համալսարանում կան շուրջ 20 պատվավոր գիտական և արհեստակցական կազմակերպություններ, ինչպես նաև ավելի քան 100 ուսանողական ընկերություն, որոնց թվում են *Phi Beta Kappa Society*, ՄԱԿ-ի մոդել, ΑΚΨ (Alpha Kappa Psi) (ամենահին ու մեծագույն տնտեսական ընկերությունը), փիլիսոփայական ակումբը, ΟΔΚ (Omicron Delta Kappa, կառավարիչների ազգային ընկերություն), *Poetry at an Uncouth Hour* (ընթերցողների ակումբ), *Touchstone* (գրականության ուսանողական ամսագիր) և այլն։

Սթեթսոնի համալսարանի սպորտային կյանք
------------------------------------

Համալսարանն ընդգրկված է «Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցիացիայում»։ Համալսարանի մարզիկներին անվանում էին *Hatters* (գլխարկակարներ), նրանք պաշտպանում էին համալսարանի պատիվը *Atlantic Sun Conference* կոֆերենցիայի առաջնություններում։

Հայտնի ուսանողներ
-----------------

* Եվգենի Ստարիկով՝ ամերիիկացի ֆուտբոլիստ, որն ունի ռուսական ծագում։
* Ջորջ Ուինսթոն՝ ամերիկացի դաշնակահար։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ի տարբերություն մնացած ամերիկյան համալսարանների՝ Սթեթսոնի համալսարանների հանրակացարաններում թույլատրվում է պահել ընտանի կենդանիներ։ Դա արված է, որպեսզի ընտանի կենդանիները օգնեին ուսանողներին ադապտացվել բնակության նոր միջավայրին և հիշել այն տունը, որին իրեն սովոր են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  IPEDS — 1992.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "Stetson University Bulletin" (PDF) (in անգլերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 8.
5. ↑  "PBK Gamma of Florida" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 28-ին. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 8.
6. ↑  "Stetson Hatters' Official athletics website" (in անգլերեն). Stetson University. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ սեպտեմբերի 20. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 8.
7. ↑  "Питомцы едут в Университет" (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ սեպտեմբերի 20. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սթեթսոնի համալսարան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1086680685 · ISNI: 0000000096881551 · LCCN: n50053197 · NLA: 35755224 · VIAF: 143225713 · WorldCat VIAF: 143225713 |

 |
**Սիրոտինների տուն** (ռուս.՝ Дом Сиротиных), մշակութային ժառանգության օբյեկտ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Չեխովի փողոց, 82 հասցեում։ Պատկանում է ճարտարապետության հուշարձանների կատեգորիային։

Պատմություն
-----------

XIX դարի առաջին կեսին Տագանրոգում կառուցվել է մեկևկեսհարկանի առանձնատուն։ 1870-ական թվականներին տունը Մ. Ֆ. Սիրոտինայի սեփականությունն էր, որը բանաստեղծ Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Շչերբինայի քույրն էր։ Նա պարբերաբար հյուրընկալվում էր այդ տանը։

Գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովը սովորել է Սիրոտինների որդու` Վլադիմիրի հետ։ Նրանք ընկերներ էին, և Չեխովը ևս հաճախակի այցելում էր այս տունը դպրոցական տարիներին, եղել է այստեղ 1881 թվականին, երբ ժամանել էր Մոսկվայից։ Վ. Ա. Սիրոտինը դարձավ կազակ հարյուրապետ։ Նրա կնոջ անունը Մարիա էր։ Եվ հենց նա է 1890-ական թվականներից համարվել այս տան սեփականատերը։ Նրանց ամուսնությունը երկար չէր. Վլադիմիրն ու Մարիան ամուսնալուծվեցին, և Մարիան ամուսնացավ երկրորդ անգամ` վերցնելով Ստեյգեր ազգանունը։

1915-1918 թվականներին առանձնատան տերն էր Իվան Ակիմովիչ Ռեգետտին։ Նա քաղաքային հասարակական վարչության առևտրային պատգամավոր էր։

18.11.1992 թվականի թիվ 301 որոշման համաձայն` Սիրոտինների տունը ճարտարապետության հուշարձան է և համարվում է մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Жилой дом. Комплекс застройки улицы". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
3. 1 2  "Дом 82, Чехова улица". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սեփահսալար մզկիթ** (պարս.՝ مسجد سپهسالار - *Masjed-e Sepahsālār*), հայտնի պատմական մզկիթ Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Մզկիթի շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 1879 թվականից Միրզա Հոսեյն Սեփահսասարի հրամանով, ով Նասեր ալ-Դին Շահ-Ղաջարի թագավորության շրջանում Իրանի վարչապետն էր։ Շինարարության առաջին փուլը ավարտվել է սկսվելուց հինգ տարի անց։ Մզկիթը 1979 թվականի Իրանի հեղափոխությունից հետո անվանափոխվել էր Շահիդ Մոթահհարի (مسجد شهید مطهری), սակայն այն հայտնի է իր նախկին՝ Սեֆահսալար մզկիթ անվանումով։

Սեփահսալար մզկիթը Թեհրանում ամենամեծ մզկիթներից մեկն է։ Ղաջարիների դինաստիայի գահակալման վերջին տարիներին, ինչպես նաև Փահլավիների դինաստիայի գահակալման սկզբներին Սեփահսալար մզկիթը իր ութ մինարեթներով, որոնք պարսկական մզկիթների մեջ եզակի էին, Թեհրանի խոշորագույն նշաձողերից դարձավ։

Մզկիթը գտնվում է Բահարեստանի հրապարակի հարավարևելյան մասում, Իրանի Ազգային խորհրդատվական ասամբլեայի կողքին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սեփահսալար մզկիթը 1960-ական թվականներին, Թեհրան
Սեփահսալար մզկիթը Թեհրանում առաջին մզկիթն է, որի դիզայնը բաղկացած է պարսկական ճարտարապետության և Ստամբուլի մզկիթների ճարտարապետության խառնուրդից։ Շինությունը ոգեշնչվել է Սպահանի Ջամե, Շարհարհա և Սուլթան Ահմեդի մզկիթներից։ Մզկիթն ունի հատուկ գմբեթ և ութ մինարեթ։

Մզկիթի գլխավոր մուտքը և ճակատը՝ ղաջարական ճարտարապետական ոճի բավականին ինքնատիպ նմուշներ են։

Սալիկները, որոնք լիարժեք ծաղկուն ծաղկային տաղավարներով են, սովորաբար զարմանահրաշ Քաջարի ոճով զարդարում են բակը։ Մզկիթի գմբեթի երկարությունը 37 մետր է, որը հենվում է 44 սյունակների վրա։

Tehran tourism Archived 2018-07-19 at the Wayback Machine.

Պատկերասրահ
-----------

* Սեփահսալար մզկիթը 1930 թվականներինՍեփահսալար մզկիթը 1930 թվականներին
* Ալի-Աքբար Դավարի թաղումըԱլի-Աքբար Դավարի թաղումը
* ՆերսըՆերսը
* ՍրբավայրՍրբավայր
* Այվանի և մինարեթի տեսքըԱյվանի և մինարեթի տեսքը
* ՄինարեթըՄինարեթը
* Ներքին գմբեթՆերքին գմբեթ
* ՊատերըՊատերը
* ԲակըԲակը

Տես նաև
-------

* Պարսկական ճարտարապետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  "Photos: Sepahsalar Mosque and school in Tehran". payvand.com. Արխիվացված է the original 2023 թ․ մարտի 31-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Sepahsalar Mosque | Persian Tourism Guide - Iran's Tourism". persiantourismguide.com. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 28.
4. ↑  "Motahari Mosque (Masjed-e Sepahsalar) - SURFIRAN". surfiran.com. Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 26-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Բուլտերիեր**, շան ցեղատեսակ, որը պատկանում է տերիերների ցեղատեսակին։ Կա նաև այս տեսակի «մինի» տարբերակը, որին անվանում են փոքր բուլտերիեր։

Ցեղատեսակի պատմություն
----------------------

19-րդ դարի 50-ական թվականներին Ջեյմս Հինքսը՝ Բիրմինգհեմից, սկսեց նոր ցեղատեսակի ստեղծումը՝ սպիտակ բուլ տերիերը։ Արդյունքը ստացվեց երկար տարիների տարբեր ցեղատեսակների խաչասերումից, որտեղ բացի անգլիական բուլդոգից և անգլիական սպիտակ տերիերից, մասնակցել է նաև դալմատինը։ Ջեյմս Հինքսը առաջին անգամ սպիտակ բուլտերյերին ներկայացրեց 1862 թվականի շների ցուցահանդեսին։

Ցեղատեսակի բնութագրեր
---------------------

### Ընդհանուր տեսք

Բուլտերիերը կառուցված է պինդ և ներդաշնակ, մկանուտ, արագաշարժ, վճռական և խելացի աչքերի արտահայտությամբ։ Շունն ունի զվարթ բնավորություն, հնարավոր է սովորեցնել կարգապահության։

### Ցեղատեսակի ստանդարտներ

Բուլտերիեր՝ շուն, որն ունի մկանուտ և ուժեղ մարմնակազմություն, ճկուն շարժուներով և բավականին թեթև վազք։

**Գլուխը** երկար է, ուժեղ, գտնվում է ներքևում, բայց չունի կոպիտ տեսք, կողքից նայելու դեպքում գլուխը պետք է ունենա ձվի տեսք, առանց որևէ անհարթությունների։ Վերևի մասը համարյա լիովին հարթ է, քթածակերը բաց են և վառ արտահայտված։ Ներքևի ծնոտը շատ ուժեղ է։ Ատամները պետք է լինեն սպիտակ, ամուր և առողջ, պետք է ունենան մկրատանման ատամնաշար։

**Աչքերը** նեղ են և միամյանց մոտիկ, գտնվում են գանգի խորը մասում, ունեն եռանկյան տեսք։ Ըստ ստանդարտի, պետք է լինեն մուգ շագանակագույն։

**Ականջները** փոքր են և բարակ, գտնվում են իրար բավականին մոտիկ։ Դրանք պետք է լինեն ուղիղ։

**Վերջույթները** պետք է լինեն պինդ, մկանուտ։

**Իրանը** կլորավուն է, կուրծքը խորն է և ավելի մոտ է գտնվում գետնին քան փորը, ուսերը՝ դուրս ցցված։ Մեջքը պինդ է և կարճ։ Եթե կենդանուն նայենք դիմացից, ապա կտեսնենք, որ կրծքվանդակը բավականին լայն է, իսկ մկաններն արտահայտված։

**Գունավորումը** սպիտակ է և գունավոր։ Եթե շունը սպիտակ է, ապա այն պետք է լինի մաքուր սպիտակ, գլխին թույլատրելի են գունավոր պտեր։ Կաշվի պիգմենտը կարող է լինել գունավոր, սակայն չպետք է տարբերվի, կամ երևա աչքին։

**Պոչը** բուլ տերյերի մոտ գտնվում է ներքևի մասում։ Այն կարճ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Стандарт МКФ № 359 от 23.12.2011". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 6-ին. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 29.

Գրականություն
-------------

* Безобразов С. В. (1890–1907). "Буль-терьер". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ.
* *А. Фалкон* Бультерьер // *Мой друг собака* : Журнал. — М.: ООО «Издательство Энимал Пресс», 2012. — № 7. — С. 24.
* Эрнест С. Томпсон // Снап : История одного бультерьера
Ճիմածածկ տուն
**Իսլանդական ճիմածածկ տներ** (ըստ կառուցվածքի՝ գետնափոր կամ կիսագետնափոր տուն), հին ժամանակներում կառուցվել են Իսլանդիայում դժվար կլիմայի և այլ շինանյութի պակասության պատճառով՝ բնակչությանը ցրտից պաշտպանելու համար։ Այսպիսի տներն օգտագործվում էին 9-20-րդ դարերում։

Վիկինգները, կառուցելով փայտե տներ, արագորեն ոչնչացրին կղզու անտառների մի մասը։ Հիմա Իսլանդիան հարուստ չէ անտառներով, իսկ այն անտառները, որոնք կան, հիմնականում բաղկացած են սոճիներից, որոնք այդքան էլ հարմար չեն շինարարության համար։ Նոր ծառեր բերել Իսլանդիան նույնպես չկարողացավ, քանի որ չուներ բավարար քանակով նավեր բեռնափոխադրման համար։

Տները հետևյալ տեխնոլոգիայով էին կառուցվում․ շինհրապարակում առաձնացվում էր մի հատված` հարթ քարերով, դրանց վրա դրվում էր փայտե հիմնակմախք, որը պետք է կրեր իր վրա ճիմը։ Ամենամեծ սենյակում գտնվում էր օջախը, սենյակներից մեկում էլ տեղավորվում էին տնային անասունները։ 14-րդ դարում ճիմածածկ տները ունեցան էվոլյուցիոն փոփոխություն. մեկ մեծ տան փոխարեն սկսվեցին կառուցվել մի քանի փոքր տներ՝ իրար հետ կապված։

Ճիմածածկ տան ինտերիեր, Glaumbær թանգարան
Ճիմածածկ տները կառուցվում էին կիսագետնափոր։

Այս տների թերությունն այն է, որ իրենց մեջ խոնավություն են ներառում։

Տես նաև
-------

* Գետնատուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Noble, Allen George (2007). *Traditional buildings: a global survey of structural forms and cultural functions*. I.B.Tauris. p. 339. ISBN 1-84511-305-5.
2. ↑  "The Turf House Tradition". *Iceland's Tentative List of World Heritage Submissions*. UNESCO World Heritage Centre. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 22.
**Սեմպրե Վիվաս ազգային պարկ** (պորտ.՝ Parque Nacional das Sempre-Vivas), ազգային պարկ Մինաս Ժերայս նահանգում, Բրազիլիա։

Տեղագրություն
-------------

Պարկը գտնվում է Սերրադո բիոմում։ Ընդգրկում է 124154 հա տարածք։ Ստեղծվել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 13-ին և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Ազգային պարկը ներառում է որոշ հատվածներ հետևյալ մունիցիպալիտետներից` Բոկայուվա, Բուենոպոլիս, Դիամանտինա, Օլյուս դ’Ագուա` Մինաս Ժերայս նահանգում։ Պարկը դարձել է Էսպինյասու Մոզաիկի մի մասը, որը ստեղծվել է 2010 թվականին։

Շրջակա միջավայր
---------------

Պարկի բարձրությունը ծովի մակադակից 650-1525 մետր է։ Պարկում կան շուրջ 600 աղբուրներ, որոնք ձևավորում են գեղատեսիլ ջրվեժներ։ Սեմպրե Վիվասը Ժեկիտինհոնյա և Սան Ֆրանցիսկու գետերի ջրբաժանի մի մասն է։ Տարեկան տեղումների միջին քանակ կազմում է 1200 մմ։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 5-ից մինչև 32 °C, իսկ միջինը՝ 20 °C։

Պարկն ընդգրկում է լավ պահպանված բույսերի բազմազան տեսակներ, ներառյալ՝ սերրադո անտառային հողեր և դաշտեր, սեզոնային մշտադալար անտառներ, ճահճոտ անտառ, վտակներ, ծովածոցեր և գետեզերյա բուսականություն։ Պարկում կա երկկենցաղների 4 էնդեմիկ տեսակ՝ *Bokermannohyla saxicola*, *Lanceback Treefrog*, *Pseudopaludicola mineira* ու *Thoropa megatympanum*, իսկ թռչունների 2 էնդեմիկ տեսակ՝ *Augastes scutatus* և *Polystictus superciliaris*։

Պահպանություն
-------------

Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Ստեղծման նպատակն է՝ պահպանել բնական էկոհամակարգերը և նպաստել գիտական հետազոտությունների զարգացմանը, բնապահպանական կրթական գործունեության բարելավմանը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ և էկոտուրիզմ։ Պարկի պահպանվող կենդանատեսակներից են բաշավոր գայլը (Chrysocyon brachyurus), պուման (Puma concolor), օցելոտը (Leopardus pardalis), մեծ ջրասամույրն (Myrmecophaga tridactyla) ու հսկա զրահակիրը (Priodontes maximus)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Parque Nacional das Sempre-Vivas – Chico Mendes". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 2-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 14.
2. ↑  "Teixeira 2010" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2017 թ․ փետրվարի 2-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 14.

Աղբյուրներ
----------

* (portuguese) *Parque Nacional das Sempre-Vivas*, Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2017-03-02-ին, վերցված է 2016-05-02
* Teixeira, Izabella (26 November 2010) (պորտուգալերեն), *Portaria no- 444, de 26 de Novembro de 2010*, արխիվացված  օրիգինալից 2017-02-02-ին, վերցված է 2017-01-19
* (portuguese) *Unidade de Conservação: Parque Nacional das Sempre-Vivas*, MMA: Ministério do Meio Ambiente, վերցված է 2016-05-02

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սեմպրե Վիվաս ազգային պարկ** կատեգորիայում։ |
**Օսմանյան Ալբանիա** (ալբ․՝ Shqipëria osmane), Ալբանիայի պատմության ժամանակաշրջան, որի ընթացքում երկիրը գտնվել է Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ։

Ալբանիայում օսմանյան տիրապետությունը սկսվել է 1385 թվականին և ավարտվել 1912 թվականին՝ Բալկանյան պատերազմների արդյունքում։

Պատմություն
-----------

Սուֆիստների հավաք Ալբանիայում
1385 թվականին տեղի ունեցած Սավրայի ճակատամարտից հետո Սերբիան, ինչպես նաև Ալբանիան դարձան Օսմանյան կայսրության վասալը։ 1402 թվականին Անատոլիան ենթարկվեց Լենկթեմուրի արշավանքներին։ Օսմանյան կայսրությունը ստիպված եղավ ուղղություն բռնել դեպի արևմուտք՝ Եվրոպա։

1453 թվականին թուրքերն անցան Ոսկեղջյուր նավահանգիստը և գրավեցին Կոստանդնուպոլիսը՝ փակելով Հռոմեական կայսրության պատմության վերջին էջը։

Օսմանյան կայսրության կազմում Ալբանիան բաժանված էր չորս վիլայեթների՝ Շկոդերի, Կոսովոյի, Յանինայի և Մոնաստիրի։

Հենց այս ժամանակաշրջանում կաթոլիկ կրոնի կողքին սկսեց զարգանալ իսլամը։ Օսմանյան իշխանությունների կողմից քանդվեցին Ալբանիայի քրիստոնեական տաճարները և մզկիթներ կառուցեցին։ Շուտով Ալբանիայի բնակչության մեծ մասը իսլամացավ։

Մեծաքանակ ալբանացիներ 15-16-րդ դարերում մասնակցել են թուրք-վենետիկյան, թուրք-հունգարական և թուրք-ավստրիական պատերազմներին։ Ալբանացիները զինակոչվում էին Օսմանյան կայսրության բանակ և նրանց մի ստվար հատված համալրում էր ենիչերական զորքերի շարքերը։

Հարկ է նշել, որ ի տարբերություն Բալկանյան մյուս երկրների՝ Հունաստանի, Սերբիայի և Բուլղարիայի, Օսմանյան կենտրոնական կառավարությունն Ալբանիայում վարում էր հարկային ոչ ծանր քաղաքականություն։

Չնայած այս ամենի՝ ազգային պետության ստեղծումը մնում էր ալբանացիների բաղձալի երազանքը։ 19-20-րդ դարերում բռնկված բալկանյան ժողովուրդների ազատագրական պայքարը տարածվեց նաև Ալբանիայում։ Հարևան Սերբիան ցանկանում էր տիրանալ Բոսնիա և Հերցեգովինային, սակայն նպատակը չիրագործվեց Ավստրիայի կողմից Բոսնիայի անէքսացիայի պատճառով։ Սերբերը իրենց նպատակները ուղղեցին դեպի հարավ։ Ավստրո-Հունգարիայի կողմից Բոսնիայի անէքսացիայից հետո երիտթուրքերը փորձեցին Բոսնիայի մուսուլման ժողովուրդներին տեղափոխել Օսմանյան կայսրություն։ Ովքեր համաձայնեցին տեղափոխվել, օսմանցիները նրանց բնակեցրին հյուսիսային Մակեդոնիայում, որտեղ մուսուլմանները մեծ թիվ չէին կազմում։ Այս փորձը օսմանցիների համար ողբերգական ավարտ ունեցավ, քանի որ այս մուսուլմանները հետագայում միավորվեցին ալբանացիների հետ և դուրս եկան կայսրության դեմ։

1912 թվականին ալբանացի Համիդյան հեղափոխականները, ովքեր ցանկանում էին վերադարձնել Աբդուլ Համիդ II-ի իշխանությունը, դուրս քշեցին երիտթուրքական զորքերին Սկոպյեից և գրավեցին հարավում Մանաստիրի տարածքները (ներկայիս Բիտոլա) և ստիպեցին երիտթուրքերին իրենց տրամադրել ինքնիշխանություն 1912 թվականի հունիսին։ Այսպիսով Առաջին բալկանյան պատերազմում բալկանյան կոալիցիայի տարած հաղթանակից հետո Ալբանիան հռչակվեց, որպես անկախ պետություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sedlar, Jean W. East Central Europe in the Middle Ages, 1000—1500, University of Washington Press, p. 385
2. ↑  Dimitris J. Kastritsis, The Sons of Bayezid: Empire building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402—1413, (BRILL, 2007), 1-3.
**Սերգեյ Արխիպով** (ռուս.՝ Сергей Георгиевич Архипов, հունվարի 12, 1897(1897-01-12), Միչուրինսկ, Տամբովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 25, 1991(1991-03-25), Միչուրինսկ, Տամբովի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային նկարիչ, մանկավարժ, ՌՍՖՍՀ նկարիչների միության անդամ, Միչուրինսկի պատվավոր քաղաքացի։

Կենսագրություն
--------------

Արխիպովը ծնվել և աշխատել է Տամբովի մարզի Միչուրինսկ (Կոզլով) քաղաքում։ Սովորել է Կոզլովի առևտրական ուսումնարանում (1907-1915), որտեղ նկարչության դասեր է ստացել նկարիչ-մանկավարժ Պ. Յա. Արկլինից, 1915-1916 թվականներին Մոսկվայի առևտրական ինստիտուտում։ Սակայն կրթությունը չի ավարտում, պրապորշչիկի կոչումով զորակոչվում է բանակ և մասնակցում առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Վերադառնալով Կոզլով, սկսում է զբաղվել Ալեքսանդր Գերասիմովի արվեստանոցում, ով ստեղծել և ղեկավարում էր «Կոզլովյան նկարիչների ստեղծագործական կոմունաներ» միության գործունեությունը։ Սակայն շուտով Արխիպովը նորից զորակոչվում է, այժմ արդեն Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ, նրա կազմում մարտնչելով քաղաքացիական պատերազմի ռազմաճակատներում։ Զորացրվելուց հետո շարունակում է ուսումը, 1924 թվականին ավարտելով Մոսկվայի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ Վերադառնալով Միչուրինսկ, դասավանդում է տեխնիկումներում և պտուղբանջարեղենային ինստիտուտում (այժմ Միչուրինսկի պետական ագրարային համալսարան)։ Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակից է։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Արխիպովի վաղ շրջանի ստեղծագործություններում զգացվում է առաջին համաշխարհային և քաղաքացիական պատերազմների շունչը։ Այդ տարիների նկարիչների ստեղծագործությունների լեյտմոտիվը մահին հաղթելն էր։ Այդ ժամանակաշրջանին են վերաբերվում նրա կողմից ստեղծված «Ապոկալիպսիս» գրքի նկարազարդումները, որը իրենից ներկայացնում է «Իոհան Ասվածաբանի հայտնությունը» ստեղծագործության կրճատ տարբերակը։ Գիրքը նրա կողմից գրվել է 1919 թվականին, երբ նա գտնվում էր Կազանում։ Այստեղ «Ապոկալիպսիսը», որպես թանգարանային հավաքածու, ձեռք է բերում նահանգային թանգարանի գեղարվեստական բաժնի վարիչ Պյոտր Մաքսիմովիչ Դուլսկին։ Ներկայումս գիրքը պահպանվում է Թաթարստանի կերպարվեստի պետական թանգարանի ֆոնդերում։

Գրականություն
-------------

* Архипов Сергей Георгиевич // России Чернозёмный край. - Воронеж, 2000. - С. 766.
* Воронова Т. И. Архипов Сергей Георгиевич // Тамбовская энциклопедия. - Тамбов, 2004. - С. 39.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Послания Сергея Архипова. Из творческого наследия художника". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Почетные граждане городов и районов Тамбовской области: Рекомендованный библиографический указатель. — Тамбов, 2007. — С. 24.
**ԻՍՏ** (ռուս.՝ ИСТ — «Инвестиции. Строительство. Технологии», Ներդրումներ, շինարարություն, տեխնոլոգիաներ), ներդրողների խումբ, որոնք համատեղ իրականացրել են ներդրումային նախագծեր և ղեկավարել են Ռուսաստանի տնտեսության տարբեր ճյուղերում գործող ընկերություններ և ձեռնարկություններ։ Գլխավոր շտաբը Մոսկվայում է։ 2013 թվականին, խմբում ձևավորված ակտիվների մի մասի հիման վրա, հիմնադրվել է *ICT Holding Ltd* հոլդինգային ընկերությունը, որը գրանցվել է Կիպրոսում և ղեկավարվել է անկախ մենեջմենթով, իրականացրել է անկախ ներդրումային ռազմավարություն։

Պատմություն
-----------

Ընկերությունը հիմնադրվել է 1991 թվականին, բայց իր անվանումը ստացել է 1993 թվականին։ Ընկերությունը անվանումը ստացել է «Ներդրումներ. Շինություն. Տեխնոլոգիա»-ից, որն ամբողջությամբ արտացոլել է իր գործունեության առանձնահատկությունները։ Ընկերության այցեքարտն են դարձել արդյունաբերական զարգացման բնագավառում ներդրումային նախագծերը՝ սկսած նախագծումից և կառուցումից մինչև տեխնոլոգիապես բարդ արդյունաբերական արտադրության շահագործում։

Չնայած կազմավորման ընթացքում խումբը ակտիվորեն մասնակցել էր տարբեր արդյունաբերությունների կազմակերպմանը, արտահանման-ներմուծման գործառնություններին, անշարժ գույքի գործարքներին և վարկային և ֆինանսական ծառայությունների տրամադրմանը։

Ղեկավարություն
--------------

Խմբի նախագահ՝ Ալեքսանդր Նեսիս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ICT Holding". *ict-holding.com.cy*. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 27.
2. 1 2  *Юлия Федоринова, Анжела Сикамова*. «Չեմ սիրում 1մլրդ դոլարից ավել բիզնես», - ասել Է Ալեքսանդր Նեսիսը («Инвестиции в строительство и технологии») // Ведомости, № 120 (2142), 2 июля 2008
3. ↑  "NOMOS BANK". *archive.is*. 2012 թ․ օգոստոսի 2. Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 2-ին. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 27.
4. ↑  "Russia 100 > Alexander Nesis (2004)". *Forbes*. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 28-ին.
5. ↑  "Александру Несису принадлежит лишь 50% группы ИСТ". *Ведомости* (in ռուսերեն). Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ընկերության պաշտոնական էջը Archived 2010-01-31 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիվվոժ (այլ կիրառումներ)

**Սիվվոժ** (ռուս.՝ Сыввож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Յագչեր գետի ձախ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 18 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000013766
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001376
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Սիվվոժ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 8.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Սևանի բուսաբանական այգի**, բուսաբանական այգի Սևան քաղաքում, որը հիմնադրվել է 1944 թվականին՝ Ցամաքաբերդ թաղամասի մոտ։ Այգին գործում է որպես Երևանի բուսաբանական այգու բաժանմունք՝ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի հսկողության ներքո։

Գտնվելով ծովի մակարդակից 2000 մ բարձրության վրա և ունենալով չոր, մայրցամաքային կլիմա, տարածքը բնութագրվում է ցուրտ ձմեռներով և շոգ ամառներով։ Այգում առկա են շուրջ 650 կենսաբանական տեսակներ (ներառյալ 225 տեսակի ծառեր) Հայաստանից, Հյուսիսային Ամերիկայից, Ասիայից, Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայից, Միջերկրական ծովից և Հիմալայներից։

2015 թվականին այգու ներսում բացվել է կանաչ տուն։

Պատկերասրահ
-----------

* Չիչխան սովորական*Չիչխան սովորական*
* Potentilla porphyrantha*Potentilla porphyrantha*
* Սիբիրյան եղևնի*Սիբիրյան եղևնի*
* Սիբիրյան եղևնի ծառ*Սիբիրյան եղևնի* ծառ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Gegharkunik Guidebook" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ հունիսի 16-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 13.
2. ↑  About Sevan Botanical garden
3. ↑  "Botanical tour of Armenia". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 9-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 13.
4. ↑  Geoteam CJSC Undertakes Comprehensive Preserve Program for Potentilla porphyrantha
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բժշկող Պանտելեիմոն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)‎

**Բժշկող Պանտելեիմոն եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Пантелеимона Целителя), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովո քաղաքում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Շախտիի և Միլլերովոյի թեմի Միլլերովոյի գործակալությանը։

Հասցե՝ 346130, Ռոստովի մարզ, Միլլերովսկի շրջան, քաղաք Միլլերովո, 3-րդ Ինտերնացիոնալի փողոց, 66։ Եկեղեցին գտնվում է քաղաքի վարչակազմի հատկացրած հին շենքում։

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից տաճարի պատմությունը սկսվել է 1998 թվականի հուլիսին, երբ Ռոստովի և Նովոչերկասկի արքեպիսկոպոս Պանտելեիմոնը օրհնեց նրա բացումը։ Ծխի ծննդյան օր դարձավ նույն թվականի օգոստոսի 9-ը, երբ մատուցվեց առաջին Սուրբ պատարագը։ Նույն՝ 1998 թվականին Սուրբ Պանտելեիմոնի ծխին կից հիմնադրվեց կիրակնօրյա դպրոց։

Մեծ նահատակ և բժշկող Պանտելեիմոնի տաճարային սրբապատկերը պարունակում է նրա սուրբ մասունքների մի մասնիկը։ Եկեղեցում պահվում են նաև սրբազան Նիկողայոս Հրաշագործի, վերապատվելի Սերգի Ռադոնեժցու, երանելի Պավել Տագանրոգցու, բարեպաշտ Սիմեոն Վերխոտուրցու, սրբազան Ֆիլարետ Մոսկվացու (Դրոզդով), սրբազան Ֆեոֆանի, ճգնավոր Վիշենսկու և աստվածահաճո այլ սրբերի մասունքների մասնիկներ։

Արքեպիսկոպոս Պանտելեիմոնի օրհնությամբ 2001 թվականի սեպտեմբերի 29-ին հանդիսավորությամբ կատարվել է Սուրբ Մեծ նահատակ բժշկող Պանտելեիմոնի պատվին նոր տաճարի հիմնարկեքը։ Հոգաբարձուների խորհրդի օգնությամբ սկսվել է շինարարությունը, որը ընթանում է դժվար և շարունակվում է մինչ օրս։ Կատարվում է դրամահավաք տաճարի կառուցման համար։

Պանտելեիմոնի տաճարի հովիվն է աբեղա Դիմիտրին (Յարոցկի)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Миллерово. Церковь Пантелеимона Целителя.
2. ↑  "История прихода". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 19-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Святыни храма". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 22-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Духовенство

Արտաքին հղումներ
----------------

* Приход Святого Великомученика и Целителя Пантелеимона города Миллерово Ростовской области
* Храм Пантелеимона Целителя город Миллерово
* Миллеровское благочиние. Все церкви и монастыри.
**Սև օր**, խոսակցական արտահայտություն, որը նկարագրում է երկրի մթնոլորտի թափանցիկության տեղական նվազման դեպքերը։ Դրանք բացատրելու համար առաջ քաշված վարկածները բազմաթիվ են։ Օրինակ՝ անտառային հրդեհը կամ մթնոլորտում փոշու մասնիկների տեղական փոխադրումը կարող է լինել այս երևույթի հնարավոր բացատրությունը։

Կրոնական հեղինակները որպես աստվածաշնչյան կատարված մարգարեության օրինակ են բերում 1780 թվականի մայիսի 19-ը, երբ Հյուսիսային Ամերիկայի մի մեծ մասում (Նոր Անգլիայում և Կանադայի որոշ հատվածներում տեղական ժամանակով ժամը 10:00-ին) մթնոլորտի թափանցիկությունը նվազել է։ Ականատեսները երևույթը նկարագրել են որպես «երկինքը ծածկող սև կտավ»։ Աստղեր կամ լուսին չէին երևում, թեպետ լիալուսին էր։ Մյուս առավոտը բավականին սովորական էր։ Երևույթը նկարագրված է «Բոստոնի անկախ քրոնիկոնում» 1780 թվականի մայիսի 22-ին և նշված է Վեբստերի բացատրական բառարանում։ Միսսուրիի ամերիկյան համալսարանի հետազոտողների կարծիքով «սև օրվա» պատճառը Կանադայում ուժեղ անտառային հրդեհներն են եղել։

Այլ իմաստներ
------------

Ավելի լայն, փոխաբերական իմաստով «սև օրը» նշանակում է մարդու կամ հասարակության համար ծանր ժամանակաշրջան, ճգնաժամային իրավիճակ կամ աղետալի, դժվար, կարիքի, դժբախտության ժամանակներ։ Օրինակ ՝ «սև օրվա պաշար հավաքել» նշանակում է «պատրաստվել դժվարին ժամանակին, երբ ուտելու բան չի լինի»։

Տես նաև
-------

* Արեգակի խավարում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Кольца деревьев помогли разгадать тайну «чёрного дня» Новой Англии" (in ռուսերեն). РИА Новости. 2008 թ․ հունիսի 7. Արխիվացված է the original 2008 թ․ հուլիսի 2-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 19.
2. ↑  "Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան, Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան եւ Սերգեյ Աշոտի Գալստյան - սև օր". *www.nayiri.com*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 4.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Bradford, Alden* New England Chronology. — Boston: S.G. Simpkins, 1843.. — «Uncommonly dark day».
* Castella, Tom (2012 թ․ մայիսի 18). "What Caused the Mystery of the Dark Day?". *BBC News Magazine*. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Օրվա հատվածներ |
| --- |
|  |
| Օր | 
* Առավոտ
* Կեսօր
* Ցերեկ
* Երեկո

 |  |
|  |
| Մթնշաղ | 
* Լուսաբաց
* Արևածագ
* Մայրամուտ
* Մթնշաղ
* Կապույտ ժամ

 |
|  |
| Գիշեր | 
* Կեսգիշեր
* Սպիտակ գիշերներ
* Կախարդության ժամ
* Բրահմամուհուրթա

 |
|  |
| Կապակցված | 
* Վեներայի գոտի
* Ոսկե ժամ
* Տերմինատոր
* Ցերեկային լույս
* Լուսնի լույս
* Կեսգիշերային արև
* Բևեռային գիշեր
* Կենդանակերպի լույս
* Սև օր

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բորովոյ (այլ կիրառումներ)

**Բորովոյ** (ռուս.՝ Боровой), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Ներիցա գետի աջ ափին՝ 93 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000078244
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007824
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Բորովոյ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 20. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 5.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Յոզեֆ Կարոլ Հել** (սլովակերեն՝ *Jozef Karol Hell*, գերմաներեն՝ *Josef/ph Karl Hell*, հունգարերեն՝ *Hell József Károly*), մայիսի 15, 1713(1713-05-15), Բանսկա Շտյավնիցա, Հաբսբուրգի միապետություն - մարտի 11, 1789(1789-03-11), Բանսկա Շտյավնիցա, Հաբսբուրգի միապետություն), հունգարական ծագմամբ սլովակ ինժեներ և գյուտարար, որի՝ 1749 թվականին ստեղծած պոմպի կառուցվածքայն սկզբունքները հիմնականում կիրառվում են մինչև օրս։ Այդպիսի կառուցվածք ունեցող պոմպերը եթե նախկինում օգտագործվել են խոր ջրհորներից ջուրը դուրս մղելու նպատակով, ներկայումս գործադրվում են գլխավորապես նավթի արդյունահանման բնագավառում։ Բացի այդ, հենց նա է դեռ 18-րդ դարի կեսերին առաջարկել սլովակյան Բանսկա Շտյավնիցա քաղաքի մերձակայքի արծաթի հանքերի շահագործմանն անհրաժեշտ ջուրն ապահովելու նպատակով մոտակա լեռներում՝ Սելմեքբանյա-Շեմնից-Շտյավնիցայում ստեղծել արհեստական լճերի, ամբարտակների, ջրանցքների ու թունելների ինքնատիպ մի համակարգ՝ տայխի, որը, թեկուզ մասնակիորեն, գործում է նաև մեր օրերում և ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհայի ժառանգության օբյեկտների ցանկում՝ որպես պատմական տեխնիկական հուշարձան։

Վերոնշյալ պոմպը, որի գյուտը Յոզեֆ Կարոլ Հելը կատարել է 1749 թվականին, առաջին անգամ գործադրվել է 1753 թվականին։ Առաջին այդ պոմպի հզորությունը թույլ էր տալիս ջուրը դուրս մղել մինչև 212 մետր խորությունից։ Հետագայում՝ մինչև 1768 թվականը գյուտարարը ջրամղիչ նորանոր պոմպեր է ստեղծել՝ անընդհատ կատարելագործելով դրանց կառուցվածքը։ Այդ պոմպերն իրենց տեխնոլոգիայով լավագույնն են եղել ամբողջ աշխարհում։

Յոզեֆ Կարոլ Հելը, ով համարվում է հավասարապես երկու ժողովուրդների՝ սլովակների ու հունգարացիների պանծալի գյուտարար-գիտնականը, 1737 թվականին աշակերտոել է հունգարացի անվանի մաթեմատիկոս, ինժեներ, քարտեզագրող Սամուել Միկովինիին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4  CERL Thesaurus — Consortium of European Research Libraries.
3. ↑  *Made in Hungary: Hungarian Contributions to Universal Culture*. Andrew L. Simon. ISBN 0-9665734-2-0.
4. ↑  S. Wagner, Francis (1977). *Hungarian Contributions to World Civilization*. Alpha Publications. ISBN 978-0-912404-04-2. 0-912404-04-3. `{{cite book}}`: Cite has empty unknown parameter: `|coauthors=` (help)
5. ↑  "Tajchy – vznik tajchov" (in Slovak). MO SRZ Banská Štiavnica. Retrieved 2007 թ․ մայիսի 24.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jozef Karol Hell – významný konštruktér a vynálezca (in Slovak) Archived 2020-09-14 at the Wayback Machine.
* Berechnung der Luftmaschine, welche in der Niederungarischen Bergstadt zu Schemnitz bey der Amalia Schacht, vom Herrn Joseph Karl Höll, Oberkunstmeistern erfunden, erbauet und im Jahre 1753, den 23. März ist angelassen worden. Wien 1771.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 101334575 · ISNI: 0000000083782538 · LCCN: nb2008011212 · NKC: xx0122238 · VIAF: 44666556 · WorldCat VIAF: 44666556 |

 |
**Սեյմարե** (պարս.՝ سیمره [simareh]), Իրանի արևմտյան գետերից մեկը։ Քարխեի վտակներից մեկը, երկարությունը՝ 417 կմ, ակունքի բարձրությունը՝ 1218 մ, գետաբերանը՝ 520 մ։

Սեյմարեն սկիզբ է առնում Իրանի հյուսիս-արևմուտքի ձյունոտ բարձունքներից և, հոսելով Դարեհ շահր և Շիրվան քաղաքային օկրուգներով, Գավմիշան կամրջից քիչ հեռու թափվում է Կաշկան գետը՝ առաջացնելով Քարխե գետը։

Սեյմարե գետը առաջանում է երկու գետերի միախառնումից՝ Գամասիաբ գետի, որը սկիզբ է առնում Լոռեսթան նահանգի Գարին և Համադան նահանգի Նախավարդ լեռներից և Կարասու գետի, որը սկիզբ է առնում Ալվանդ լեռից։

Սեյմարե գետը Լոռեսթան նահանգի ամենակարևոր, խոշոր և ջրառատ գետն է։

Արաբներն այս շրջանն անվանել են Սեյմարե, գետի անունը գալիս է այստեղից։ Սկզբնապես այս տեղանքը անվանել են Մեհրգանկադե, իսկ գետը հայտնի է եղել որպես Ավկանի կամ Խավասպ։ Հետագայում արաբները փոխել են անվանումը, որը և պահպանվել է մինչ օրս։

Աշխարհագրական տեղեկություններ
-----------------------------

Սկիզբ է առնում Քերմանշահի նահանգում Գամասիաբայի և Կարասուի միախառնումից, նահանգի վարչական կենտրոնի հարավ-արևելյան հատվածից։ Այնուհետև, Կարասուի հետ միանալուց և Քերմանշահ հարթավայրը ոռոգելուց հետո, Քերմանշահ և Լոռեսթան նահանգերում գետին միանում են Դերե Գանջուվան, Միյանուկխ, Բեդավեր, Գոմբեդռուդ, Դենլի, Ջեզմանռուդ վտակները։ Այս տեղանքում Սեյմարե գետի հունը խորն է ու քարքարոտ, այն շարունակում է իր ճանապարհը Քեբիր-Կուխ լեռնաշղթային ստորոտով։ Այնուհետև նրա մեջ թափվում են Կաշկան, Զալ, Գազալռուդ, Խարվ, Խորեմաբադ վտակները, ապա ՝ հայտնվում է խորը կիրճում, իսկ հունը նեղանում է։ «Պոլ է թանգ» կամրջի մոտ գետն առաջացնում է 43 մ բարձրությամբ և 3 մ լայնությամբ ջրվեժ։ Այնուհետև, շարունակելով իր հոսքը, գետն անցնում է Իլամ օսթանով, որից հետո ընդունում է Չենարե, Աբե Շիրվան, Աբե Սաիխ, Թանգե Էշուդեր վտակները և հոսում Խուզեստանյան հովտով։ Միախառնվելով Քեշգանռուդի հետ առաջացնում է Քարխե գետը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Seimare Project". IWPCO. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 24-ին. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 4.
2. ↑

 Աղբյուրներ
-----------

* Marja-e danesh, juan 2009.
* http://loor.ir/article/5858-نگاهی-به-رودخانه-سیمره-و-نقش-حیاتی-آن-در-استان-ایلام.html Archived 2017-03-14 at the Wayback Machine.
* 

|  |
| --- |
| 
  **Իրան**   **Աշխարհագրություն**
 |
Euskalduna Palace՝ Բիլբաոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի հիմնական համերգային դահլիճ
**Բիլբաոյի սիմֆոնիկ նվագախումբ** (իսպ.՝ Orquesta Sinfónica de Bilbao), սիմֆոնիկ նվագախումբ է, որը հիմնադրվել է Բիլբաո քաղաքում, Բասկերի երկրում։

Պատմություն
-----------

Նվագախմբի առաջին համերգը կայացել է 1922 թվականի մայիսի 8-ին, Արիագա թատրոնում, մաեստրո Արմանդ Մարսիկի ղեկավարությամբ։

Հիմնական դիրիժորները եղել են Արման Մարսիչը, Վլադիմիր Գոլսմանը, Հեսուս Արամբարրի, Ժոզե Լիմանտուրը, Անտուան դե Բաբիերը, Ռաֆայել Ֆյուրբեկ դե Բուրգոսը, Ալբերտո Բոլետը, Պեդրո Պիրֆանոն, Ուրբանո Ռուից Լաորդեն և Ֆեո Ալկանտարա։ Գյունտեր Նոյոլդը 2008 թվականից հանդիսանում է երաժշտական տնօրեն և գլխավոր դիրիժոր։

Մորիս Ռավելը, Ջիսուս Գուրիդին, Պաբլո Սորոզաբալը, Քշիշտոֆ Պենդերեցկին, Կառմելո Բերնաոլան, Լուիս դե Պաբլո, Էռնեստոն և Կրիստոֆ Հալֆֆտեր և իրենց ստեղծագործությունները կատարող այլ կոմպոզիտորներ նույնպես ղեկավարել են նվագախումբը։

Բիլբաոյի սիմֆոնիկ նվագախումբը հրավիրվեց Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոն, քաղաքի 300-ամյակի կապակցությամբ։ 1998 թվականին այն ներկայացնում է Բասկերի երկիրը Լիսաբոնում կայացած համաշխարհային ցուցահանդեսում, իսկ 1999 թվականին մասնակցել է Բիլբաոյում գտնվող Էուսկալդունա պալատի բացման արարողությանը։

Բիլբաոյի սիմֆոնիկ նվագախումբը պարբերաբար կատարում է Մադրիդի Ազգային դահլիճում և Դոնոսիտայի երաժշտական փառատոնում, Սանտանդերի Միջազգային փառատոնի, Փարիզյան փառատոնի և Կուենկայի կրոնական երաժշտության փառատոններին։

Ձայնագրություններ
-----------------

80-ական թվականներին Լոպես Կոբոսի («Obras de Arriaga») և Լորենցո Մարտինես Պալոմոյի («Obras de Madina») ժամանակաշրջանում, նվագախումբը կազմակերպեց իր առաջին ուշագրավ ձայնագրությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Bilbao Symphony Orchestra". classicsonline.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 15-ին. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 15.
2. ↑  "Orkestra". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հունիսի 7-ին. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 15.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX165033 · BNF: 14627633g · CiNii: DA14139133 · GND: 5533625-5 · ISNI: 0000000121939760 · LCCN: no2001035908 · NLA: 40661262 · VIAF: 153982882 · WorldCat VIAF: 153982882 |

 |

 |