**Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոն**, Հայաստանում գործող հասարակական կազմակերպություն, որի գործունեությունն ուղղված է Հայաստանում «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի կիրառմանը, պետական կառավարման համակարգի թափանցիկությանն ու հրապարակայնությանը, պետական ոլորտում կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցմանը և այդտեղ քաղաքացիական հասարակության մասնակցությանը:

Պատմություն
-----------

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնը հիմնադրվել է 2001 թվականի հուլիսի 1-ին Երևանում։ Հիմնադրման ակունքում մի խումբ լրագրողներ և իրավաբաններ էին։ Կազմակերպության հիմնադիր-նախագահը Շուշան Դոյդոյանն է:

2001 թվականից ի վեր կենտրոնը տեղական և միջազգային գործընկերների հետ իրականացրել է տեղեկատվության ազատության ոլորտի զարգացմանը միտված ավելի քան 60 ծրագիր: Բացի այդ, կազմակերպությունն իրականացնում է նաև ծրագրեր, որոնք միտված են Հայաստանում կոռուպցիայի դրսևորումների վերացմանն ու կոռուպցիայի վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացմանը։ 

Կազմակերպությունն անդամակցում է ՄԱԿ-ի հակակոռուպցիոն կոնվենցիայի կոալիցիային, «Տեղեկատվության ազատություն. Եվրոպա» կազմակերպությանը: 2019 թվականից ԻԱԿ-ն ՀՀ Հակակոռուպցիոն քաղաքականության խորհրդի կազմում է: Կազմակերպությունը հանդիսանում է նաև Տեղեկատվության ազատության պաշտպանների միջազգային ցանցի հիմնադիր-անդամ:

Գործունեություն
---------------

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնն աջակցում է ապատեղեկատվության դեմ պայքարին՝ տարբեր խմբերի համար կազմակերպելով թեմատիկ դասընթացներ, ստանալով և հանրայնացնելով հանրային կյանքին վերաբերող կարևոր ոլորտներին առնչվող տեղեկություններ ու փաստաթղթեր: ԻԱԿ-ն մշակել է 2023-2025 թվականների Ապատեղեկատվության դեմ պայքարի ազգային ռազմավարությունը և դրա իրականացման ճանապարհային քարտեզը: Վերջինս պետական մարմիններին և քաղաքացիներին ապատեղեկատվությունից պաշտպանելուն միտված փաստաթուղթ է: 2018 թվականից կազմակերպությունը համագործակցում է ՀՀ կառավարության հետ բիզնեսում իրական շահառուների թափանցիկության ուղղությամբ՝ որպես փողերի լվացման և հարկերից խուսափելու դեմ պայքարի միջոց:

Կազմակերպության ղեկավար Շուշան Դոյդոյանի, քաղհասարակության մի շարք ներկայացուցիչների և իրավաբանների նախաձեռնությամբ 2001 թվականից մշակվել է «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքը: Ազգային ժողովն այն ընդունել է 2003 թվականի սեպտեմբերի 23-ին: Օրենքը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետությունում գրավոր տեղեկություն ստանալու կարգը: Կենտրոնը շարունակում է մասնակցություն ունենալ ոլորտի օրենսդրական դաշտի մշակմանը: 

«Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի ընդունումից հետո Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնը պարբերաբար իրականացնում է մշտադիտարկումներ՝ Հայաստանում տեղեկատվության ազատության վիճակը գնահատելու համար: 

Կենտրոնն ամեն տարի կազմակերպում է «Ոսկե բանալի» մրցանակաբաշխությունը: Ոսկե բանալին շնորհվում է որպես հրապարակայնության խորհրդանիշ, իսկ Ժանգոտ կողպեքը՝ գաղտնիության կամ տեղեկատվության չտրամադրման խորհրդանիշ: Բանալին շնորհվում է «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքը լավագույնս պահպանած պետական գերատեսչությանը, պաշտոնյային, հասարակական կազմակերպությանը, տեղական ինքնակառավարման մարմնին, լրագրողներին: Իսկ արդեն Կողպեքը՝ օրենքը խախտած, տեղեկություն չտրամադրած գերատեսչությանը: Հրապարակվում է նաև այն պաշտոնյաների, կազմակերպությունների Սև ցուցակը, որոնք այդ տարի թերի են պատասխանել հարցումներին, դրանք թողել են անպատասխան կամ անհիմն պատճառով մերժել են տեղեկատվություն տրամադրել:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոն, Ընդհանուր տեղեկություն». *foi.am*.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
2. ↑  «Ապատեղեկատվության դեմ պայքարի ազգային հայեցակարգ». *foi.am*. Դեկտեմբեր 27, 2023.
3. ↑  «ՀՀ օրենքը տեղեկատվության ազատության մասին». 15.11.2003.
4. ↑  «3-րդ «Ոսկե բանալին»՝ Արտակ Զեյնալյանին. Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի ամենամյա մրցանակաբաշխությունը». *factor.am*. 28.09.2018.
5. ↑  «Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնը հրապարակել է 2023-ի «Սև ցուցակը»». *factor.am*. 16.01.2024.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի պաշտոնական կայք