«**Իմ երեխաները**» (ռուս.՝ Дети мои), ռուս գրող Գուզել Յախինայի վեպը, որը լույս է տեսել 2018 թվականի մայիսին։ «Իմ երեխաները» վեպը պատմություն է նախկինում ԽՍՀՄ-ում բնակված ռուս-գերմանացի դպրոցական ուսուցչի մասին։

Լույս ընծայման պատմություն
--------------------------

Գուզել Յախինան պատմում է, որ «Իմ երեխաները» վեպը գրելը իր համար ուղեկցվել է ընթերցողների կողմից ճնշմամբ և սպասումներով իր նախորդ` «Զուլեյխան բացում է աչքերը» վեպի հաջողությունից հետո։ Նա մի քանի անգամ կրկին գրել է ամբողջական գլուխներ, հնարել սյուժեներ և կերպարներ։ Երկար ժամանակ նրան թվում էր, որ վեպի ուրվագրերը ավելի շատ հիշեցնում են «Զուլեյխա»-ին, մի քանի նախկին տարբերակներում գլխավոր հերոսը թաթար տղան է, որը բնակվում է պովոլժյան գերմանացիների ընտանիքում։ Նրա խոսքերով երկրորդ վեպի գրելուց առաջ վախի զգացումը «ներթափանցել է տեքստի մեջ և դարձել հիմնական գծերից մեկը», իսկ «վախի հաղթահարումը» դարձել է գրքի հիմնական մոտիվը։ Գիրքը գրվել է երկու տարում։

Ըստ Յախինի` վեպում միավորել են նրան հարազատ թեմաներ, գերմանական մշակույթը և Վոլգան, ինքը մեծացել է պովոլժյան քաղաքում` Կազանում։

2018 թվականի փետրվարին Forbes ամսագիրն առաջիկա վեպը ընդգրկել է «2018 թվականի 20 գլխավոր գրքերի» ցուցակում։

2018 թվականի ապրիլի 14-ին, մինչև հրապարակումը, «Իմ երեխաները» վեպի երեք հատված օգտագործվել են «Ընդհանուր թելադրություն» ակցիայի ընթացքում։ Յախինան խմբագրել է հատվածները հատուկ ակցիայի համար։ «Ընդհանուր թելադրության» մասնակիցներից մեկը Մինսկում հայտարարել է, որ հանձինս վեպի պրոտագոնիստի (գլխավոր հերոսի) ճանաչել է Բախ ազգանունով պովոլժիեի գերմանացի իր պապիկին։ Յախինան պատմել է, որ դա զուգադիպություն է, վեպի բոլոր հերոսները մտացածին են։

2019 թվականի օգոստոսին գիրքը լույս է տեսել գերմաներեն լեզվով։ Գերմաներեն տարբերակում «Իմ երեխաները» վեպի անվանումը փոխվել է, դառնալով «Վոլգայի երեխաները» (գերմ.՝ Wolgakinder ):

Էկրանարկում
-----------

2018 թվականին՝ վեպի լույս տեսնելուց հետո, Յախինան պայմանագիր է ստորագրել վեպի մոտիվներով լիամետրաժ ֆիլմի ստեղծման վերաբերյալ։ Էկրանավորման ռեժիսոր պետք է դառնար Ալեքսեյ Ուչիտելը։

Սյուժե
------

Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում ԽՍՀՄ-ում` 1920—1930-ական թվականներին։ Վեպի պրոտագոնիստը գյուղական ուսուցիչ պովոլժիեի գերմանացի Յակոբ Բախն է, ով մեկուսացված խուտորում բնակվում է իր աղջկա հետ և գրում է հեքիաթներ։ Մի անգամ նրա մոտ է գալիս անծանոթ Գրիմմը` առաջարկելով դառնալ իր աղջկա` Կլարայի դասուսույցը։ Սկզբում Բախին դուր չի գալիս Վոլգայի մյուս ափի մռայլ խորհրդավոր միջավայրը, որտեղ գտնվում էր Կլարայի տունը, բայց ի վերջո նա շարունակում է բնակվել նրա հետ և պաշտպանել նրան։ Այստեղ ժամանակի ընթացքում նրա շուրջը տեղի են ունենում Պովոլժիեյի այդ ժամանակվա պատմական իրադարձությունները` Քաղաքացիական պատերազմը, 1932-1933 թվականների սովը, կոլեկտիվացումը։

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
-----------------------------------

«Իմ երեխաները» լի է գերմանական դասական հեքիաթներին կատարված բազմաթիվ հղումներով, քննադատները այդտեղ գտել են նաև հղումներ ֆենտեզի–գրականությանը, մասնավորապես Ջոն Թոլքինի ստեղծագործություններին։ Ինքը Յախինան պատմում է, որ իր համար դա «գիտակցության առասպելաբանության» մասին պատմություն է, պրոտագոնիստը, ռուս գերմանացին իր հետ կատարվող իրադարձություններում գտնում է հեքիաթներում և առասպելներում իրեն ծանոթ գծեր։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ...Բազմաթիվ իրադարձություններ վեպում ոգեշնչված են գերմանական հեքիաթներով և լեգենդներով։ Իսկ ինձ համար գերմանական հեքիաթը եղել է խորհրդային հեքիաթի մասին պատմելու միջոց, որը 1920 ական թվականների կեսերին շատերին թվում է թե կիրականանա,բայց պարզվեց որ այն չի իրականանա, կամ էլ կիրականանա բավականին աղավաղված դաժան միջոցներով։ Այդ պատճառով էլ հեքիաթների գրքի երկրորդ մասում այն իրականանում է դաժան, սոսկալի և արյունալի։ Եվ գերմանական հեքիաթը դառնում է տեքստի գլխավոր փոխաբերությունը։- Գուզել Յախինա |  |

Ի տարբերություն Յախինայի «Զուլեյխան բացում է աչքերը» նախորդ վեպի, «Իմ երեխաները» չի ներկայացվում որպես պատմավեպ։ Յախինան պատմում է, որ վեպը գրելիս ուսումնասիրել է այդ ժամանակաշրջանի պովոլժիեյի գերմանացիների վերաբերյալ բազմաթիվ փաստաթղթեր, վեպում ի հայտ են գալիս ԽՍՀՄ-ում 1920-1930-ական թվականներին պովոլժիեյի գերմանացիների մշակութի ամբողջական իրական տարրեր։ Նրա խոսքերով, գլխավոր գործող անձիք` Յակոբ Բախը, իր դուստրը և անապաստան Վասկան ամբողջությամբ մտացածին են, իսկ երկրորդական հերոսները ոգեշնչվել են 1928 թվականի «Մարտին Վագներ» ֆիլմի կերպարներից և գործող անձանցից, որտեղ պատմվում է պովոլժիեյի գերմանացիների կոլեկտիվացման մասին։ Սկզբում Յախինան ցանկանում էր գլխավոր սյուժե դարձնել պովոլժիեի գերմանացիների արտաքսումը, սակայն գրքի վերջնական տարբերակում արտաքսումը հիշատակվում է միայն վերջաբանում, վեպի գործողությունները տեղի են ունենում մինչև տեղահանության սկսվելը։ Նա պատմում է նաև, որ «Իմ երեխաներ»-ում փորձել է խորությամբ բացահայտել «Զուլեյխա»-ում բարձրացվող թեմաները` մարդու փոխհարաբերությունները պետության հետ, «փոքր մարդու» տեղը մեծ պատմության մեջ, մարդու ներքին և արտաքին ազատությունը, հայրերի և որդիների հարաբերությունները։

Յախինայի խոսքերով գրքի չորս գլուխները նվիրված են Իոսիֆ Ստալինին և գրվել է նրա տեսանկյունից։ Այդ գլուխներից նա սկսել է գրել վեպը։

### Պարգևներ

2019 թվականի դեկտեմբերին Յախինայի «Իմ երեխաները» վեպը դարձավ «Իվո Անդրիչի» գրական մրցանակի դափնեկիր «Լավագույն գրքի համար» անվանակարգում։  Նույն ամսում ժյուրիի քվեարկության արդյունքներով վեպը գրավեց 3-րդ տեղը «Մեծ գիրք» գրական մրցույթում և հաղթեց լավագույն գրքի համար ժողովրդական քվեարկության արդյունքներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Константин Мильчин (2018 թ․ մայիսի 11). «Немецкие страшные сказки в Поволжье: "Дети мои", новый роман от автора "Зулейхи"». *ТАСС*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
2. 1 2  Дарья Ломоновская (2018 թ․ ապրիլի 25). «Минчанка узнала своего дедушку в романе писательницы Гузель Яхиной». *Комсомольская правда*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.(չաշխատող հղում)
3. 1 2 3 4 5  Наталья Ломыкина (2018 թ․ փետրվարի 20). «20 главных книг 2018 года: от Иванова и Минаева до Янагихары и Бегбедера». *Forbes* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
4. 1 2 3  Анастасия Скорондаева (2018 թ․ ապրիլի 10). «Гузель Яхина: по правилам «диктатора»». *Российская газета* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
5. 1 2 3 4 5 6  Дарья Субботина (2018 թ․ մայիսի 11). «Гузель Яхина о втором романе «Дети мои»: Писать начала с глав о Сталине». *Вечерняя Казань*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
6. 1 2  «Гузель Яхина о своем втором романе и советском прошлом». *Реальное время* (ռուսերեն). 2018 թ․ մայիսի 10. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
7. ↑  Иван Шипнигов (2018 թ․ հունիսի 1). ««„Дети" — роман о молчащем поколении»». *Нож* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
8. ↑  «Роман Гузель Яхиной «Дети мои» перевели на немецкий язык, изменив название на «Дети Волги»». *Татар Информ* (ռուսերեն). 2019 թ․ սեպտեմբերի 14. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
9. ↑  «Режиссер Алексей Учитель экранизирует роман Гузель Яхиной «Дети мои»». *Аргументы и Факты*. 2019 թ․ փետրվարի 22. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
10. 1 2 3  Галина Юзефович (2018 թ․ մայիսի 6). «Гузель Яхина выпустила роман о поволжском немце «Дети мои». С отсылками к Толкиену». *Meduza*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
11. ↑  «Гузель Яхина рассказала о своем новом романе». *Московский Комсомолец* (ռուսերեն). 2018 թ․ հոկտեմբերի 3. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
12. ↑  Александр Борисов (2019 թ․ դեկտեմբերի 13). «Россиянка Гузель Яхина удостоена литературной награды имени Иво Андрича». *Российская газета* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
13. ↑  Михаил Визель (2019 թ․ դեկտեմբերի 10). «Названы лауреаты премии "Большая книга"». *Российская газета* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.
14. ↑  «Роман Гузель Яхиной "Дети мои" победил в голосовании "Большой книги"». *РИА Новости* (ռուսերեն). 2019 թ․ դեկտեմբերի 3. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.