recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բարդեկինը** (անգլ.՝ Burdekin River) գետ է Ավստրալիայի Քվինսլենդ նահանգում ։

Աշխարհադրական դիրք
------------------

Բարդեկին գետի ակունքը գտնվում է Սիվյու լեռնաշղթայի արևմտյան մասում, Ինգհեմ քաղաքից ոչ հեռու։ Գետաբերանը գտնվում է Կորալյան ծովի Ապստարտ ծովախորշում, որն էլ իր հերթին Խաղաղ օվկիանոսի ավազանի մաս է կազմում։ Գետի երկարությունը 732 կմ է։

Ինչպես Մուրեյ գետը, Բարդեկինը ևս կորևոր դեր է խաղում Ավստրալիայի տնտեսության մեջ և ունի մեծությամբ չորրորդ ավազանը։ Բացի այդ, Բարդեկինն Ավստրալինայի չորրորդ գետն է համարվում ջրի ծախսման ծավալով, բայց այս թիվը հստակ չէ, քանի որ գետի ջրի ծախսի ծավալը կարող է հասնել Յանցզի գետի միջին ցուցանիշներին, ինչպես եղել է 1958 թվականին, իսկ մյուս դեպքերում ջրի հոսքը կարող է կանգնել մինչև 7 ամիս, ինչպես տեղի է ունեցել 1923 թվականին։ Դրա հիմնական պատճառը տեղումների անհամաչափ բաշխվածությունն է գետի ամբողջ երկայնքով։ Բարդեկինի ավազանի շատ տեղերում տեղումների միջին քանակը կարող է հասնել 200-ից մինջև 1.600 մմ՝ դա կախված է մուսոնների և ցիկլոնների քանակությունից, որոնք հատում են Ավստրալիայի արևելյան ափերը։ Ափային հատավածում տեղումներիի քանակը ավելի շատ է։ Բոուեն քաղաքի մոտ տեղումների միջին քանակը կարող է տատանվել 216-ից (1915 թ․) 2200 մմ-ի (1950 թ․) արանքում։

Բարդեկին գետի հիմնական վտակներից առանձնահատուկ են Քլարքը, Սաթորը, Բոուենը, Բելյանդոն և Քեիփը։ Բելեանդոյի գետաբերանը գտնվում է Բարդեկին գետի գետաբերանից մոտավորապես 500 կմ հեռավորության վրա։

Գետի վրա է կառուցված Քվինսլենդի ամենամեծ ամբարտակը՝ Քվինսլենդի ամբարտակը, որը կառուցվել է 1987 թվականին Էր և Հոմ Հիլլ քաղաքներց արևմուտք։ Բարդեկինի դելտայի շրջանում, Էր քաղաքի մերձակայքում գետի գրունտային ջրերը լայնորեն կիրառվում են շաքարեղեգի դաշտերի ոռոգման համար, սակայն գետի ավազանում հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է։ Գետի շրջակայքի հիմնական բնակավայրերն են՝ Չարթերս Թաուերս, Էր, Հոմ Հիլլ, Քոլինսվիլ քաղաքները

Պատմություն
-----------

Եվրոպացիները գետը հայտնաբերել են 1845 թվականին՝ Լյուդվիք Լայխհարդթի գլխավորած արշավախմբի շնորհիվ։ Գետն անվանակոչվել է գիտարշավը ֆինանսավորած Թոմաս Բարդեկինի պատվին։

Կենսաշխարհ
----------

Բարդեկին գետի ջրերը տուն են լոքոազգի և սաղմոնազգի բազմաթիվ էնդեմիկ և ոչ էնդեմիկ տեսակների համար։

Ծանոթագրություներ
-----------------

1. ↑  Малый атлас мира, М. 2006 ISBN 5-98522-011-7
2. 1 2 3
3. ↑  "Burdekin River" (in անգլերեն). Encyclopædia Britannica. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 12. Retrieved 5 декабря 2009.
4. ↑  Pusey, Brad; Kennard, Mark; Arthington, Angela, eds. (2004). *Freshwater Fishes of North-Eastern Australia*. Csiro Publishing. p. 130. ISBN 064309895X. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 10.
5. ↑  "Freshwater Fishes of the Burdekin Dry Tropics". NQ Dry Tropics. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 12.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85018041 · VIAF: 315526730 · WorldCat VIAF: 315526730 |

 |
**Արտուրո Ռոման** (իսպ.՝ Arturo Román), Նեթֆլիքս ընկերության «Թղթե տունը» հեռուստասերիալի մտացածին կերպար, որի դերակատարը Էնրիքե Արսեն է։ Առաջին և երկրորդ եթերաշրջաններում նա աշխատում էր Իսպանիայի թագավորական դրամահատարանում՝ որպես տնօրեն, աշխատավայրում պատանդ է ընկնում, իսկ հետագայում, իր փորձը օգտագործելով, ստեղծում է հանրային ելույթներ կատարելու հաջող կարիերա։ Մի քանի տարի անց՝ երրորդ եթերաշրջանում, վերադառնում է, դառնում Իսպանիայի բանկում տեղի ունեցով ավելի խոշոր կողոպուտի պատանդ։

Կերպար
------

Առաջին և երկրորդ եթերաշրջաններում Արտուրոն պատանդների շրջանում իրենց առևանգողների դեմ ընդդիմություններ է կազմակերպում։ Առաջին մասում Դենվերի կողմից ստանում է «Արտուրիտո» մականունը, որը նշանակում է «փոքրիկ Արտուրո», վերջինս օգտագործվում է նաև հետագա մասերում։ Իր կյանքից դժգոհ լինելու և իր նախկին սիրուհու՝ Մոնիկայի հետ հարաբերությունների խզման պատճառով Արտուրոն միջոցներ է ձեռնարկում, որ երրորդ եթերաշրջանում Իսպանիայի բանկի կողոպուտի ընթացքում նորից պատանդ դառնա, ինչը նրա մոտ ստացվում է։

Քանի որ Արսեն կենտրոնացել էր Միացյալ Նահանգներում իր դերասանական կարիերայի առաջխաղացման վրա, սկզբում հետաքրքրված չէր դերով, որին նկարագրել է «զզվելի տղա» բառերով։ Դերակատարը պատահաբար վիճակախաղի գովազդ է տեսել ու դա նշան համարել և համաձայնվել նկարահանվել՝ իմանալով, որ դերը երկարաժամկետ չէ, և կերպարը մահանալու է վեցերորդ սերիայում։

Բրազիլական *Veja* ամսագիրը կերպարը նկարագրում է որպես «սիրված մի քանիսի և ատելի մյուսների կողմից (հավանաբար ավելի շատ ատելի)», իսկ *El Economista* ամսագրից Մարկո Ալմոդովարը կերպարը նկարագրել է սկզբում «մի քիչ անտանելի», ավելի ուշ՝ երկրպագուների կողմից սիրված, դրա համար էլ սերիալի ստեղծողները որոշել են երրորդ եթերաշրջանի բացումը անել Արտուրոյին որպես հերոս ներկայացնելով։ Այս փոփոխությունը պայմանավորված է եղել լսարանի՝ Արտուրոյին որպես կատակերգական կերպար ընդունելով, չնայած նա կողոպուտի ընթացքը երբեմն խանգարում էր։ *La Nación* ամսագրից Գիլմերո Կուարոն Արտուրոյին երրորդ եթերաշրջանում նկարագրում է որպես եթերաշրջանի ավելորդ հատված, որը խախտում է ռիթմը և շարունակում է մնալ միայն երկրպագուներին գոհացնելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Enrique Arce es Arturo Román, el jefe de la Fábrica Nacional de Moneda y Timbre" (in իսպաներեն). antena3.com. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 17.
2. 1 2 3  Almodóvar, Marco (2019 թ․ հոկտեմբերի 6). "El mensaje que envió Neymar a Enrique Arce por 'La casa de papel': "¡Qué hijo de puta eres, Arturito!"" (in իսպաներեն). ecoteuve.eleconomista.es. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 22.
3. ↑  Almodóvar, Marco (2019 թ․ օգոստոսի 20). "Enrique Arce, o Arturito de 'La Casa de Papel', está de férias no Brasil" (in պորտուգալերեն). veja.abril.com.br. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 22.
4. ↑  Almodóvar, Marco (2019 թ․ սեպտեմբերի 29). "El 'boom' de Enrique Arce tras 'La casa de papel': "Hace cuatro años no tenía dinero ni para comer"" (in իսպաներեն). ecoteuve.eleconomista.es. Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 22.
5. ↑  Courau, Guillermo (2019 թ․ հուլիսի 22). "'La casa de papel' derrocha poderío en su regreso". *lanacion.com.ar* (in իսպաներեն). Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 22.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Arturo Román on IMDb
**Սոսու պուրակ արգելավայր**, բնության հատուկ պահպանվող տարածք, Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Կազմավորվել է 1958 թվականին, տարածք 60 հա, գտնվում է Ծավ և Շիկահող գետերի ափին՝ Շիկահողի արգելոցի հարևանությամբ՝ 700-800 մ բարձրություններում։ Ստեղծվել է՝ արևելյան սոսու բնական պուրակի (միակը՝ Կովկասում) պահպանության նպատակով։

Պատմություն
-----------

«Սոսու պուրակ» արգելավայրը ներառում է արևելյան սոսու Կովկասում ամենախոշոր բնական պուրակը։ Այն ստեղծվել է 1958 թվականին ՀԽՍՀ Նախարարների Խորհրդի (թիվ Պ-341) որոշմամբ և այժմ զբաղեցնում է 64.2 հա տարածք։ Մինչև 2004 թվականը գտնվել է Կապանի անտառտնտեսության ենթակայության տակ, իսկ հետո բնապահպանական գործունեությունը խստացնելու նպատակով հանձնվել է «Շիկահող» արգելոցին։ Արգելավայրը գտնվում է «Շիկահող» արգելոցին կից Ծավ գետի հովտում՝ Ներքին Հանդ գյուղի մոտ ծովի մակարդակից 700-800 մ բարձրության վրա։ Մարդու գործունեության ազդեցությունը մեղմացնելու համար արգելավայրը շրջապատված է մոտ 100 մ լայնություն ունեցող բուֆերային գոտով, որտեղ ընկած են Ներքին Հանդ գյուղի և Կապանի անտառտնտեսության հողերը։

Սուսու պուրակը ունի ձգված տեսք՝ Ծավ գետի երկայնքով 50-200 մ լայնությամբ և 10 կմ երկարությամբ։ Պուրակի հիմքում ընկած են 200-250-ամյա հազարից ավել ծառեր, որոնք հասնում են 30-35 մ բարձրությանը և պահպանվել են մինչ այժմ։ Պուրակը բնական ծագում ունի։ Հատումներից հետո դադարել է ինքնավերարտադրությունը սերմերով։ Բացի սոսուց, այստեղ աճում են նաև այլ արժեքավոր և հազվագյուտ տեսակներ՝ հունական ընկուզենին, արաքսյան կաղնին, հունական շրջահյուսը, թավշային իլենին և այլն։

Ողնաշարավորների ֆաունայից բավականին բազմազան են սողունները՝ 7 տեսակի մողեսներ, 8 տեսակի օձեր և 2 տեսակի կրիաներ։ Հազվագյուտ տեսակներից հանդիպում են շերտավոր մերկաչքը, կատվաօձը և անդրկովկասյան սահնօձը։

Կլիմա
-----

Շնորհիվ ցածր ռելիեֆի, արգելավայրի կլիման մեղմ է ու բավականին տաք։ Ձնածածկը ձևավորվում է ոչ ամեն տարի, արագ հալվում է և հասնում ոչ ավել, քան 10 սմ։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 530 մմ։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի արգելավայրեր
* Հայաստանի հատուկ պահպանվող տարածքներ

Գրականություն
-------------

* Ն. Խանջյան, Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ, Երևան, 2004

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 113 — 150 էջ։
2. ↑  "Սյունիքի մարզի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ, «Սոսու» պուրակ արգելավայր". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Բակլան**, ֆրանսիական ժողովրդական հեքիաթ։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է մի աղքատ ծերուկի մասին, որը ոչինչ չուներ, բացի մեկ բակլայից։ Նա ցանում է բակլան և ցանկանում էր, որ այն շուտ աճի և իրեն հասցնի դրախտ` հաց ուզելու։ Ծերուկը հաջորդ օրը տեսնում է, որ բակլան մեծացել է։ Բակլանը գնալով մեծանում է, իսկ ծերուկը` ավելի ուրախանում։ Նա շատ էր լսել սուրբ Պետրոսի մասին և ցանկանում է տեսնել նրան։ Բակլան արդեն բավականաչափ մեծ էր, և ծերուկը պետք է ճանապարհ ընկներ դեպի երկինք։ Մագլցելով հասնում է դրախտի դռներին և տեսնում մի մարդ։ Իսկ այդ մարդը սուրբ Պետրոսն է լինում. նա տեսնելով ծերուկի անօգնական վիճակը, նրան մի ձի է տալիս, որը կարող էր կատարել նրա ցանկությունները։ Ծերուկը բակլայով ցած է իջնում, տեսնում գետնին թափված մի կույտ էքյու (ֆրանսիական փող)։ Մարդիկ, իմանալով այս պատմությունը, փոխում են իշուկին, և ծերուկը կրկին աղքատանում է։ Հաջորդ անգամ Սուրբ Պետրոսը նրան մի սփռոց է տալիս, որը նրան ուտելիք կտար։ Սփռոցը կրկին գողանում են։ Երրորդ անգամ Սուրբ Պետրոսը նրան մի դագանակ է տալիս, որը հարվածում է իր տիրոջը։ Դագանակի միջոցով ծերուկը հետ է ստանում իր սփռոցը և էշը։

Կերպարներ
---------

* Ծերուկ
* Նրա կինը
* Սուրբ Պետրոս
* Պանդոկի աշխատող
* Նրա կինը

Այլ հեքիաթներում
----------------

Նմանատիպ սյուժեով և նման վերնագրով («Բակլան մինչև երկինք») գոյություն ունի լատիշական ժողովրդական հեքիաթ։ Այստեղ ևս բակլան օգնում է հերոսներին հասնել երկինք և ցանկություններ հայտնել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ֆրանսիական հեքիաթներ, թարգմանիչ` Ջ. Ղազարյան, կազմող` Ա. Գաբրիելյան, Երևան, 2015, էջ 22
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 28
3. ↑  "Боб до неба". Արխիվացված է the original 2018 թ․ ապրիլի 14-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 22.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Боб. сказка(ռուս.)
**«Արցախբանկ»** (նաև՝ «Արցախբանկ» ՓԲԸ), Հայաստանում և Արցախի Հանրապետությունում ֆինանսաբանկային գործառույթներ կատարող փակ բաժնետիրական ընկերություն։ Այն լիցենզավորված է և վերահսկվում է Հայաստանի կենտրոնական բանկի կողմից։

Ըստ բանկն կայքի տեղեկատվության՝ այն 16․03․2022 թվականի դրությամբ ունի 9 մասնաճյուղ Հայաստանում և 10 մասնաճյուղ Արցախում։

Պատմություն
-----------

Բանկը հիմնադրվել է 1996 թվականի փետրվարի 12-ին։ 1996 թվականի նոյեմբերի 6-ին «Արցախբանկ» փակ բաժնետիրական ընկերությունը բանկի բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի որոշմամբ վերակազմավորվել է «Արցախբանկ» բաց բաժնետիրական ընկերության։ 2001 թվականի հունիսի 24-ին «Արցախբանկ» ԲԲԸ-ն նորից վերակազմավորվել է «Արցախբանկ» փակ բաժնետիրական ընկերության (ՓԲԸ)։

Բանկը հանդիսանում է Հայկական քարտի (անգլ.՝ Armenian Card, ArCa) բաժնետեր և հայկական ArCa ազգային վճարային համակարգի լիիրավ անդամ, Europay/MasterCard միջազգային վճարային համակարգի անդամ և SWIFT համակարգի անդամ։

Արցախբանկը հանդիսանում է միջազգային դրամական փոխանցումների համակարգերի մասնակից, ինչպիսիք են MoneyGram-ը, Migom-ը, Leader-ը, Anelik-ը։ Բանկն ունի թղթակցային հարաբերություններ 25 բանկերի հետ, ինչպես տեղական, այնպես էլ արտասահմանյան։

Գործարքներ
----------

2020 թվականի օգոստոսի 12-ի դրությամբ՝ այն Երևանում 7 մասնաճյուղեր ունի, իսկ Արցախում՝ 15։ Բանկը սպասարկում է 43,787 հաճախորդների, որոնցից 41,427-ը ֆիզիկական անձինք են։ 2020 թվականի դրությամբ՝ այն 482 աշխատող ունի։

Արցախբանկի մասնաճյուղը Երևանի կենտրոնում

Տես նաև
-------

* Հայկական դրամ
* Արցախյան դրամ
* Հայաստանի տնտեսություն
* Արցախի Հանրապետության տնտեսություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանում գործող բանկերի մասին տեղեկություններ Հայաստանի կենտրոնական բանկի կայքում *(արխիվացված 16․03․2022թ․)*
2. ↑  "«Արցախբանկ» ՓԲԸ-ի մասնաճյուղերի մասին տեղեկություններ բանկի կայքում։". Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 25-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 16.
3. ↑  "Բանկի պատմությունը". *«ԱՐՑԱԽԲԱՆԿ» ՓԲԸ*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հուլիսի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.
4. ↑  "Մեր մասին". *«ԱՐՑԱԽԲԱՆԿ» ՓԲԸ*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հուլիսի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 12.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արցախբանկի պաշտոնական կայք Archived 2020-08-10 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Արցախբանկ** կատեգորիայում։ |
**Բարեկամություն Հայաստանի պարարվեստի պետական համույթ**, ստեղծվել է 1987 թվականին ՀՀ ժողովրդական արտիստ Նորայր Մեհրաբյանի նախաձեռնությամբ։

Պատմություն
-----------

Հայկական ազգային պարը «Բարեկամության» միջոցով ներկայացվել է հանդիսատեսին դասական, խորեոգրաֆիկ ոճով։ Նորայր Մեհրաբյանի ջանքերով բեմադրություններն ստեղծեցին նոր ուղղություն հայկական ժամանակակից պարարվեստում։

2008 թվականին համույթին շնորհվեց «Վաստակավոր կոլեկտիվ» կոչումը։

Հայկական պարերը բեմադրվել են Կոմիտասի, Սայաթ-Նովայի, Արամ Խաչատրյանի, Առնո Բաբաջանյանի, Խաչատուր Ավետիսյանի, Տիգրան Մանսուրյանի, Ավետ Տերտերյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի, Ռ. Ալթունյանի, Ա. Գևորգյանի, Գ. Երանյանի, Ռոբերտ Ամիրխանյանի, Գրիգոր Հախինյանի ստեղծագործությունների և մշակումների հիման վրա։ Բացի ժողովրդական երաժշտությունների վրա բեմադրված ազգային պարերից, կան նաև ժամանակակից համարներ՝ Ջոն Էլթոնի և Կառլ Օրֆի երաժշտություններով։

2009 թվականին համույթը հանդես է եկել Առնո Բաբաջանյանի «Հերոսական բալլադ» ստեղծագործության հիման վրա ստեղծված նույնանուն խորեոգրաֆիկ բեմադրության պրեմիերայով։

Վերականգնվել են «Լոռեցի Սաքո» խորեոգրաֆիկ ներկայացումը՝ (կոմպոզիտոր Գրիգոր Հախինյան), «Աշխարհի ժողովուրդների պարեր» համերգային ծրագիրը։

«Բարեկամություն» պարային համույթը հանդես է եկել աշխարհի տարբեր բեմերում՝ Գերմանիա, Ռուսաստան, Հնդկաստան, Իտալիա, Անգլիա, Չինաստան, Ֆրանսիա և այլն։

Միջոցառումներ
-------------

«Բարեկամություն» համույթը մասնակցել է բազմաթիվ պետական տոներին և հոբելյաններին նվիրված միջոցառումների և համերգների, կառավարական միջոցառումների։

* Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին նվիրված միջոցառում
* Հայկական տառերի գյուտի 1600-ամյակին նվիրված միջոցառում
* «Մեկ Ազգ Մեկ Մշակույթ» համահայկական փառատոն
* Համահայկական խաղերի հանդիսավոր միջոցառում

Երաժշտական ներկայացումներ

* «Գրիգոր Լուսավորիչ» ռոք օպերա
* «Հիսուս Քրիստոս սուպեր աստղ» ռոք օպերա
* «Լիլիթ» ռոք օպերան
* «Ավե Մարիա» երաժշտական ներկայացում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Բարեկամություն համույթի մասին avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 20.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը Archived 2015-11-21 at the Wayback Machine.
**Արցախի եվրոպական շարժում, ԱԵՇ** (անգլ.՝ European Movement in Artsakh, EMA), Արցախի Հանրապետությունում գործող հասարակական կազմակերպություն։ Կազմակերպության նախագահն է հայ քաղաքական և հասարակական գործիչ, Ազգային վերածնունդ կուսակցության նախագահ, Արցախի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 6-րդ գումարման պատգամավորներ Հայկ Խանումյանը։

Ինչպես նշված է կազմակերպության պաշտոնական կայքում, շարժումը կարևորում է «քաղաքացիական հասարակության դերն Արցախի Հանրապետության կյանքում` թույլ ընդդիմության կամ դրա բացակայության և ազատ մամուլի ոչ ազդեցիկ լինելու պայմաններում»։

Պատմություն
-----------

Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 2010 թվականի ապրիլին։ ԱԵՇ-ը համագործակցում է Հայաստանի եվրոպական շարժման հետ, որը Միջազգային եվրոպական շարժման լիիրավ անդամ է։

Նպատակներ
---------

Կազմակերպության նպատակն է ներկայացնել Արցախը միջազգային եվրոպական շարժման մեջ։ Կազմակերպության հիմնադիրները կարևորում են միջազգային հասարակական ոլորտում Արցախի` որպես առանձին միավոր, որպես պետություն ներկայացված լինելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Արցախի եվրոպական շարժումը և հասարակական դաշտի խնդիրներն Արցախում". Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 2-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Ազգային վերածնունդ կուսակցության պաշտոնական կայք". Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 5-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| 
  **Հայաստան**
 |
**Բարան բո Օդար** (գերմ.՝ Baran bo Odar, ապրիլի 18, 1978(1978-04-18), Օլտեն, Olten-Gösgen, Զոլոտուրն, Շվեյցարիա), շվեդ ռեժիսոր և սցենարիստ։ Առավել հայտնի է դարձել «Ով եմ ես» ֆիլմի շնորհիվ, որը հասել է գերմանական կինեմատոգրաֆիայի չարթերի բարձունքին։ Նրա 2017 թվականին թողարկված «Խավար» սերիալը հանրաճանաչություն է ձեռք բերել աշխարհում և դարձել է Նեթֆլիքսի առաջին բնօրինակ գերմաներեն սերիալը։

Կենսագրություն
--------------

Բարան բո Օդարը ծնվել է Շվեյցարիայում, նրա հայրը Շվեյցարիայում աշխատել է որպես ատոմային արդյունաբերության քիմիկոս։ Մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել է Էրլանգենում, որտեղ սովորել է Ալբերտ Շվեցերի վարժարանում։

Ավելի ուշ՝ 1998-2006 թվականներին, սովորել է Մյունխենի հեռուստատեսության և կինոյի քոլեջում, որտեղ ծանոթացել է Յանտյե Ֆրիզեի հետ։ «Փայլ» և «Արևի տակ» ֆիլմերը ցուցադրվել են Բեռլինի կինոփառատոնում, իսկ «Արևի տակ» ֆիլմը նաև առաջադրվել է Max Ophüls մրցանակի 2006 թվականին։

Ուսումն ավարտելուց հետո Օդարը զբաղվել է գովազդային հոլովակների, երաժշտական տեսահոլովակների և կարճամետրաժ ֆիլմերի արտադրությամբ։ 2010 թվականին կինոյում նրա դեբյուտը դարձել է «Լռություն» ֆիլմը, որն առաջին անգամ ցուցադրվել է Լոկառնոյի կինոփառատոնում՝ Պիացցա Գրանդեի հրապարակում։ Ֆիլմի հայտնի դառնալուց հետո «Variety» ամսագիրը Բարանին ընդգրկել է այն ռեժիսորների ցուցակում, որոնց «ֆիլմերը արժե դիտել»։

«Ով եմ ես» ֆիլմը դարձել է հիթ և գրավել է Հոլիվուդի ուշադրությունը, Warner Bros. կինոընկերությունը ձեռք է բերել ֆիլմի ռիմեյքի իրավունքները։

2017 թվականի հունվարի 12-ին ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել Օդարի առաջին ամերիկյան «Անքուն գիշեր» ֆիլմի պրեմիերան։ Այդ ֆիլմից հետո նա սկսել է աշխատել «Խավար» սերիալի վրա, որը դարձել է Նեթֆլիքսի առաջին բնօրինակ գերմաներեն սերիալը։

Անձնական կյանք
--------------

Բարան բո Օդարը ապրում է Բեռլինում իր կնոջ՝ Յանտյե Ֆրիզեի հետ, ունեն դուստր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  filmportal.de — 2005.
2. 1 2  MAK (польск.)
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. ↑  "Kinocharts Deutschland: Doppelspitze Sony". Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 20-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Ich war schon als Kind skeptisch gegenüber den Menschen" (Интервью) —  Die Zeit
6. ↑  Variety announces Directors to Watch

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5328478 · GND: 140194460 · ISNI: 0000000075205300 · LCCN: no2013106348 · NKC: ola2016922354 · NTA: 372452663 · SUDOC: 177586443 · VIAF: 103738291 · WorldCat VIAF: 103738291 |

 |

 |
**Գաբրիելե Զեյֆերտ** (ռուս.՝ Габриэле (Габи) Зейферт, նոյեմբերի 23, 1948(1948-11-23), Խեմնից, Saxony, Գերմանիայի խորհրդային օկուպացիոն գոտի, Գերմանիան 1945-1949 թվականներին, Գերմանիա), արևելագերմանացի գեղասահորդուհի, հանդես է եկել կանանց մենասահքում։ 1968 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն, ԳԴՀ-ի տասնակի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Գաբիի մարզիչը եղել է նրա մայրը՝ Յուտտա Մյուլլերը։ Զեյֆերտը ԳԴՀ-ի սպորտային աստղերից մեկն է, ով համաշխարհային համբավ է ձեռք բերել։ 1968 թվականին նա դարձավ առաջին կինը, ով մաքուր կատարել է եռակի ռիտտբերգերը։

Գաբրիելե Զեյֆերտը 1970 թվական
Իր ողջ կարիերայի ընթացքում Զեյֆերտը ամերիկացի գեղասահորդուհի Պեգգի Ֆլեմինգի գլխավոր մրցակիցն էր, բայց երբեք չկարողացավ հաղթել նրան։ 1968 թվականին Գաբրիելեն Գրենոբլում կայացած օլիմպիական խաղերում դառնում է արծաթե մեդալակիր։ Բացի այդ, նա աշխարհի կրկնակի չեմպիոն է (1969 և 1970), Եվրոպայի եռակի չեմպիոն (1967, 1969 և 1970) և ԳԴՀ-ի տասնակի չեմպիոն (1961-1970 թվականներին անընդմեջ)։

1970 թվականին Գաբին ավարտեց իր սիրողական կարիերան։ Նա առաջարկ ստացավ սահել *«Holiday on Ice»* շոուում, սակայն ԳԴՀ-ի իշխանությունները այդ աշխատանքի համար թույլտվություն չտվեցին։

1974 թվականին ծնվել է նրա դուստրը՝ Շեյլան։

Սպորտից դուրս գալուց հետո՝ սկզբում Զեյֆերտը աշխատել է որպես գեղասահքի մարզիչ։ Մասնավորապես, նա համագործակցում էր տաղանդավոր գեղասահորդուհի Անետ Պյոտչի հետ։ Սակայն այն ժամանակվա մարզչական հիերարխիայի պատճառով Պյոտչը տեղափոխվեց Զեյֆերտի մոր՝ Յուտտա Մյուլլերի խումբ։ Վիրավորվելով այս իրավիճակից՝ Գաբրիելե Զեյֆերտը հեռանում է սպորտից, ընդունվում Լայպցիգի համալսարանի օտար լեզուների ֆակուլտետ և դառնում է պրոֆեսիոնալ թարգմանիչ։

1984-1991 թվականներին նա Արևելյան Բեռլինում *Friedrichstadtpalast* սառույցի վրա շոու է վարել, որտեղ նա եղել է առաջատար մենակատար և խորեոգրաֆ։ Այդ պրոյեկտի ավարտից հետո սկսեց աշխատել լվացքի, մաքրման, տների պահպանմամբ զբաղվող ֆիրմայում։ Ապրում է Բեռլինում։ 2011 թվականին ամուսնացել է երրորդ անգամ, հարսանեկան արարողությունը տեղի է ունեցել Հավայան կղզիներում։

Սպորտային կարիերայի ընթացքում նա սիրավեպ է ունեցել խորհրդային գեղասահորդ Ալեքսեյ Ուլանովի հետ։

Սպորտային ձեռքբերումներ
-----------------------

| **Մրցումներ/մրցաշրջան** | **60-61** | **61-62** | **62-63** | **63-64** | **64-65** | **65-66** | **66-67** | **67-68** | **68-69** | **69-70** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ձմեռային օլիմպիական խաղեր |  |  |  | 19 |  |  |  | 2 |  |  |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն |  | 21 |  |  | 5 | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 |
| Գեղասահքի Եվրոպայի առաջնություն | 21 | 12 | 10 |  | 5 | 2 | 1 | 2 | 1 | 1 |
| Գեղասահքի ԳԴՀ-ի առաջնություն | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
2. ↑  БРЭ/Зейферт Габриэле
3. ↑  "Большое интервью с Юттой Мюллер, где она говорит по паре слов о судьбе всех своих учеников, 2007 год". Արխիվացված է the original 2007 թ․ օգոստոսի 27-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 11. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
4. ↑  Ex-Eiskunstlaufstar Gaby Seyfert heiratet auf Hawaii(չաշխատող հղում)
 (գերմ.)
**Սպիտակ Դրին** կամ **Սպիտակ Դրիմ** (ալբ․՝ **Drini i Bardhë**, սերբ.՝ **Бели Дрим** / *Beli Drim*), գետ Կոսովոյում և Ալբանիայի հյուսիսային մասում։ Դրին գետի գլխավոր հոսքն է, ունի մոտավորապես 140 կիլոմետր ընդհանուր երկարություն։ Ընդ որում՝ 122 կիլոմետր հոսում է Կոսովոյի տարածքով, 16 կիլոմետր՝ Ալբանիայով։

Սկիզբ է առնում Պեչ քաղաքից հյուսիս ընկած Ժլեբ սարի աղբյուրներից և Կոսովոյի Դուկաջան շրջանի տարածքով հոսում դեպի Ալբանիա։ Ակունքի աղբյուրները Ռադավաչկա բազմամակարդակ քարանձավի մոտ են կամ ներսում (քարանձավում լիճ էլ կա)։ Պեչի գարեջրի գործարանը հենց այդ աղբյուրների ջուրն է օգտագործում։ Սկզբնամասում գետը որոշ տարածություն անցնում է գետնի տակով, ապա Պեչից 8 կիլոմետր ներքև՝ Ռադովաց գյուղի մերձակայքում բուռն հորձանքով դուրս է ոստնում և գահավիժում մոտ 25 մետր բարձրությունից՝ առաջացնելով գեղատեսիլ մի ջրվեժ։ 1934 թվականին ռուս վտարանդի ինժեներ Դմիտրի Տյապկինը նախագծել ու ջրվեժի մոտ կառուցել է հիդրոէլեկտրակայան, որն այսօր էլ էլեկտրաէներգիա է մատակարարում շրջակա բնակավայրերին։ Կոսովոյի տարածքում (Զրզե գյուղի մոտ) է գտնվում նաև Սպիտակ Դրինի կիրճը, որը պետության կողմից պաշտպանվում է որպես բնության հուշարձան։ Գետի ափին կան մի քանի մեծ գյուղ և Կլինա փոքր քաղաքը։ Շրջակայքի խոշոր քաղաքները՝ Պեչը, Ջյակովիցան, Պրիզրենը, մի քանի կիլոմետր հեռու են ընկած գետից։

Կոսովոյում Սպիտակ Դրինի ջրահավաք ավազանի զբաղեցրած տարածքը մոտավորապես 4360 քառակուսի կիլոմետր է։ Նրա համեմատաբար խոշոր վտակներն են՝ Պեչկա Բիստրիցան, Դեչանսկա Բիստրիցան, Պրյու պոտոկը և Էրենիկը՝ աջից, Իստոչկան, Կլինա գետը, Միրուսան, Ռիմնիկը, Տոպլուգան և Լումի ի Պրիզրենիտը՝ ձախից։ Գետի ու նրա վտակների ջրերն օգտագործում են էլեկտրաէներգիա ստանալու, գետահովտի բերրի հողերը ոռոգելու, ձկնորսության նպատակով։

Սպիտակ Դրինը Վրբնիցա-Շալկինի մոտ հատում է Ալբանիայի հետ Կոսովոյի ունեցած սահմանը։ Ալբանական Կուկես քաղաքի մոտ միախառնվում է Սև Դրինին։ Այդպես՝ կազմվում է Դրին գետը, որը թափվում է Ադրիատիկ ծովը։

Սպիտակ Դրինը նավարկելի չէ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2015 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Drin/Drim River Sub-basin
4. ↑  Klement Tockner; Urs Uehlinger; Christopher T. Robinson (2009 թ․ հունվարի 31). *Rivers of Europe*. Academic Press. p. 1156. ISBN 978-0-08-091908-9. Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 26.
5. ↑  «Vodopad na izvoru Belog Drima» (serbian), *Politika*
6. ↑  «Vodopad na izvoru Belog Drima» (սերբա-խորվաթերեն), *Politika*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Սուրբ Գաբրիել եկեղեցի**, հայկական առաքելական կիսավեր եկեղեցի Ադրբեջանի Հանրապետության Գյոյգյոլի շրջանի Վարդաշեն գյուղում։

Պատմություն
-----------

Գյուղամիջում գտնվող Սուրբ Գաբրիել եկեղեցին, ըստ մուտքից վեր փորագրված շինարարական արձանագրության, կառուցվել է 1674 թ։

1928 թվականին Խորհրդային Ադրբեջանի իշխանությունների որոշմամբ եկեղեցին փակվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ տարածքում գտնվող հայկական այլ եկեղեցիների հետ։

Մինչև բռնագաղթն կանգուն էր։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Գաբրիել եկեղեցին ունի եռանավ թաղածածկ բազիլիկի հորինվածք։ Խորանի երկու կողմերում տեղակայված են մեկական ավանդատներ։ Ավանդական տեղում է մկրտարանի խորշը։ Կամարակապ միակ մուտքը բացված է հարավային ճակատից։ Եկեղեցու լուսավորությունն իրականացված է դեպի ներս լայնացող 6 լուսամուտների միջոցով։ Կառուցված է կոփածո քարով, կրաշաղախով։ Անկյունաքարերը և բացվածքների եզրակալները սրբատաշ են։

19-րդ դարավերջի այցելուներից Ե. Լալայանը եկեղեցին բնորոշել է որպես փոքրիկ, խոնավ կառույց, իսկ մեկ ուրիշ ականատեսի եկեղեցին ներկայացել է որպես չորս հոյակապ սյուների վրա կառուցված փառավոր տաճար։

Սուրբ Գաբրիել եկեղեցին ունի եռանավ թաղածածկ բազիլիկի հորինվածք։ Խորանի երկու կողմերում մեկական ավանդատներ են։ Ավանդական տեղում է մկրտարանի խորշը։ Կամարակապ միակ մուտքը բացված է հարավային ճակատից։ Եեղեցու լուսավորությունն իրականացված է դեպի ներս լայնացող 6 լուսամուտների միջոցով։ Կառուցված է կոփածո քարով, կրաշաղախով։ Անկյունաքարերը և բացվածքների եզրակալները սրբատաշ են։

1880-ական թվականների սկզբներին մուտքի կից, սրբատաշ քարով կառուցվել է կրկնահարկ զանգակատուն, որն առաջին հարկում քառասյուն է, իսկ երկրորդում ունի սրածայր վեղարով ավարտվող վեցասյուն ռոտոնդա։ Եկեղեցու որմերին առկա էին բազմաթիվ վավերագրեր։

1928 թվականին Ադրբեջանի խորհդային իշխանությունների որոշմամբ եկեղեցին փակվել է։ Մինչև բռնագաղթն այն կանգուն էր։

Վերանորոգումներ
---------------

Հայտնի է, որ եկեղեցում վերանորոգման աշխատանքներ են իրականացվել 1863 և 1910 թվականի վերջին, երբ եկեղեցու գումարներով սվաղել էին ներսի պատերը։

Քահանա
------

Մարտիրոս Եղիազարյան Եպիսկոպոսյանց. 1871-1879 թթ. կրթվել է Փիբի Սուրբ Գևորգյան դպրոցում։ Քահանա է ձեռնադրվել 1897 թվականի հունվարի 21-ին և հովվել Սուրբ Գաբրիել եկեղեցու ծուխն առնվազն մինչև 1905 թվականը։

Տես նաև
-------

* Վարդաշեն (Միրզիկ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երեւան, 2004, էջ 396
2. ↑  Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 409, ց. 1, գ. 2658, թ. 12:
3. 1 2  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 398։
4. ↑  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երեւան, 2004, էջ 397։
5. ↑  Սամվել Կարապետյան (2004). *Հյուսիսային Արցախ*. Երևան: Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպություն. p. 394. Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 6-ին. Retrieved 2022 թ․ օգոստոսի 4. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Գրիգորյան Բ. Միրզիկ, թե՞ Վարդաշեն (հատված «Հետքերն անհետանում են» հուշագրությունից) «Գարդմանք», 1996, N 2, էջ 12-13։
7. ↑  Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3843, թ. 40:
8. ↑  Մ.Բարխուդարյան (1895). *Արցախ*. Բագու. p. 48.

Գրականություն
-------------

1. Ս. Կարապետյան, ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՐՑԱԽ, էջ 396-398։
2. Բարխուտարեանց Մ. Արցախ, էջ 321։
3. Լալայեան Ե. Գանձակի գաւառ, էջ 343։
**Արհեստավորների սինագոգ** (ռուս.՝ Синагога ремесленников), սինագոգ ՌուսաստանիԴոնի Ռոստով քաղաքում։ Կառուցվել է 1901 թվականին, այրվել է 1942 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հրեաների հայտնվելը Ներքին Դոնում նկատվել է 19-րդ դարի առաջին տասնամյակի կեսերից։ 1836 թվականին, երբ Դոնի Ռոստովում ապրում էր շուրջ 8100 մարդ, հրեական համայնքը 73 մարդ էր, 10 տարի անց` արդեն 289 մարդ։ Հրեական համայնքը ձևավորվել է Արևմտյան Ուկրաինայից, Բելառուսից և Լիտվայից հրեաների գաղթի հաշվին։ Համաձայն Ռուսական կայսրության օրենքների` հրեական համայնքներն աղոթատան իրավունք ունեին 30 հրեական տան և սինագոգ` 80 տան առկայության դեպքում։

1891 թվականին Դոնի Ռոստովում հիմնվեց արհեստավորական հրեական աղոթքի ընկերություն։ 1894-1901 թվականներին կրոնական պահանջմունքները բավարարելու նպատակով ընկերությունն աղոթատան համար մի սենյակ վարձակալեց, որը պատկանում էր Յ. Կ. Բաշմակովայի ժառանգներին. դա մեկհարկանի տուն էր Կազանսկի նրբանցքի թիվ 24 հասցեում (այժմ` Գազետնի նրբանցք, թիվ 28), Ստարոպոչտովայա փողոց, թիվ 121-ի (այժմ` Ստանիսլավսկու փողոց, թիվ 73) անկյունում։

1894 թվականին շինարարական կապալառու Աբրամ Մոիսեևիչ Գերոնիմուսը Դոնի Ռոստովում կալվածք է գնել Կազանսկի նրբանցքի թիվ 24-ի (այժմ` Գազետնի նրբանցք, թիվ 28) և   Ստարոպոչտովայա փողոց, թիվ 121-ի (այժմ` Ստանիսլավսկու փողոց, թիվ 73) անկյունում։ 1901 թվականին նա այստեղ կառուցել է աղյուսե շենք արհեստավորական հրեական ընկերության աղոթատան համար։ Շենքի չափսերը` 16,75×16,25×3,35 մետր։ Շինության ընդհանուր մակերեսը` մոտ 323 մ²։ Շենքը երկհարկանի էր, գոթական ոճով սրածայր անկյունային և միջանկյալ ավարտումներով։ 1904 թվականին Ա. Մ. Գերոնիմուսն այս շենքը նվիրել է արհեստավորական հրեական ընկերությանը։ 1905 թվականի հրեական կոտորածների ժամանակ շենքն այրվել է։ Շենքի վերանորոգումից հետո ծիսակատարությունները շարունակվել են։ 1913 թվականին Դոնի զորքի մարզային վարչության հոգևոր հարցերի դեպարտամենտը թույլատրել է արհեստավորական հրեական ընկերությանը շենքն ընդունել որպես Ա. Մ. Գերոնիմուսի նվիրատվություն։

Շենքը տուժել է քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, սակայն, թեև նրա վրա ռումբ է ընկել, շենքը կանգուն է մնացել։ 1936 թվականին այս տաճարը միակն էր, որ գործում էր Դոնի Ռոստովում, և անվանվեց սինագոգ։ 1942 թվականի հուլիսին շենքն այրվեց, մնացին միայն արևելյան պատի մասերը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ավարտին շենքը չի վերականգնվել։ Ներկայում նրա տեղում «Դոբրինյա» մթերային խանութն է։

Շենքից պահպանվել է նախահեղափոխական լուսանկար։

Հոգևորականներ
-------------

1920-ական թվականներին հասիդական համայնքի արհեստավորական հրեական աղոթատան ռաբբին էր Յոշուա-Էշել Ավրաամ Խաիմովիչ Զամսկին։ Տարբեր ժամանակներում հրեական համայնքի ղեկավարներ են եղել Յ. Մ. Լելչուկը, Ուգոլնիկովը և այլք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "История общины". Արխիվացված է the original 2009 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Տես նաև
-------

* Գլխավոր երգչախմբային սինագոգ (Դոնի Ռոստով)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Малаховский Е. Мовшович Е. Иудейские молитвенные дома и синагоги Ростова-на-Дону // Донской временник / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 1993-2014
**Լևոն Գարեգինի Վարդևանյան** (մարտի 2, 1930(1930-03-02), Գետք, Հայաստան), հայ անասնաբույծ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1985)։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Վարդևանյան Լևոնը ծնվել է 1930 թվականի մարտի 2-ին՝ գյուղ Գետքում՝ ՀԽՍՀ Ախուրյանի շրջանում։ ԽՄԿԿ անդամ 1956 թվականից։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ Աշխատել է Հայկական անասնաբուծության և կերարտադրության ԳՀԻ-ում, որպես ավագ գիտաշխատող (1960-1980 թթ.), 1981 թվականից Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում անասնաբուծության ամբիոնի վարիչ է եղել։

Գիտական աշխատանքները նվիրված են հիմնականում կաթնային և ետկաթնային շրջանում տավարի մատղաշի աճեցման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Նա ուսումնասիրել և հիմնավորել է հորթերի աճեցման առանձին տարիների համար տարբեր բաղադրատարրային կազմի կաթի փոխարինիչներով ու հատուկ համակցված կերերով (ստարտերներ) կերակրման պարամետրերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան տաճար**  (վրաց.՝ ღვთისმშობლის შობის სახელობის საკათედრო ტაძარი), Բաթումում Վրաց ուղղափառ եկեղեցու Բաթումի և Լազերի թեմի գործող տաճար։ Կառուցվել է 1903 թվականին, Զուբալաշվիլի եղբայրների կողմից՝ որպես կաթոլիկ տաճար։

Պատմություն
-----------

Տաճարը կառուցվել է 1893-1903 թվականներին Ստեփան Զուբալաշվիլու կողմից՝ որպես հիշատակ իր մոտ՝ Ելիզավետի, որը նրան խնդրել էր կաթոլիկ տաճար կառուցել։ Ստեփանը տաճարի կառուցման համար Իտալիայից հրավիրել է արվեստագետներ և ճարտարապետներ։ Շինարարությունը արժեցել է 250 հազար ռուբլի։

Խորհրդային իշխանության տարիներին տաճարը ոչնչացման սպառնալիքի տակ է եղել։ Նրա պաշտպանության համար ելույթներ է ունեցել գրող Կոնստանտին Գամսախուրդիան։ Ռեժիսոր Թենգիզ Աբուլաձեն այս պատմության մոտիվներիով նկարահանել է «Ապաշխարություն» ֆիլմը։ Արդյունքում շենքը պահպանվել է, և տարբեր տարիների այն օգտագործվել է տարբեր նպատակներով․ այստեղ եղել է բարձր լարման լաբորատորիան, արխիվը և այլ հաստատություններ։

1970 թվականին տաճարը վերանորոգվել է, իսկ 1980 թվականին՝ հանձնվել Վրաց ուղղափառ եկեղեցուն։ 1989 թվականի մայիսի 16-ին Վրաստանի պատրիարք Իլյա II-ը օծել է տաճարը։

Մշակույթի և հուշարձանների պահպանության նախարարի 2011 թվականի փետրվարի 21-ի № 3/31 հրամանով տաճարն ընդգրկվել է Բաթումի պատմության և մշակութային հուշարձանների համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Ներկայումս տաճարը Վրաց ուղղափառ եկեղեցու Բաթումի և Լազերի թեմի գործող մայր տաճարն է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Տաճարը կառուցվել է սպիտակ քարից՝ նեոգոթական ոճով։ Ինտերիերը զարդարված է կարմիր քարերով և նեոգոթական ոճին բնորոշ ոսկե-կապույտ զարդանկարներով։

Տաճարի մուտքի աջ և ձախ մասերով տեղադրված են Սուրբ Նունե և Անդրեաս առաքյալի քանդակները։

Վանահայրեր
----------

* 1989-1992՝ Կոնստանտին Մելիքիձե
* 1992-1993՝ Քրիստափոր Ծամալաիձե
* 1993-1996՝ Իով Աքիաշվիլի
* 1996 — ներկա Դմիտրի Շիոլաշվիլի։

Պատկերասրահ
-----------

* Եկեղեցու արտաքին տեսքԵկեղեցու արտաքին տեսք
* Եկեղեցու ընդհանուր տեսքԵկեղեցու ընդհանուր տեսք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Lika Chigladze (2016 թ․ փետրվարի 1). "Batumi's Neo-Gothic Cathedral with century-old priceless frescoes and uncertain future" (in անգլերեն). Georgian Journal. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 15-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტებისათვის კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე". *საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის. მინისტრის ბრძანება № 3/31* (in վրացերեն). საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 2011 թ․ փետրվարի 21. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 30.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան տաճար (Բաթում)** կատեգորիայում։ |
Տաճարի տեսքը
**Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տաճար** (ռուսերեն՝ Собор Благовещения Пресвятой Богородицы), Մոսկովյան պատրիարքության Ուկրաինական ուղղափառ եկեղեցու Խարկովա-Բոգոդուխյան թեմի մայր տաճարն է։ Նախագծվել է տեղացի ճարտարապետ Միխայիլ Լովցովի կողմից, իսկ շինարարությունը ավարտվել է 1888թ հոկտեմբերի 2-ին։ Եկեղեցին օծվել է 1901թ-ին։

Կոնֆետի տեսք ունեցող այս եկեղեցին փոխկապակցված է հին Ավետարանական եկեղեցու հետ որպես Խարկովի գլխավոր տաճար և Ռուսական կայսրության ամենամեծ և ամենախոշոր եկեղեցիներից մեկը։ Պատկերների մակերեսները պատրաստված են եղել Կարարայից բերված մարմարով։ Եկեղեցին Կիևում գտնվող Վլադիմիրյան տաճարի ոճով ֆրեսկոյի է ենթարկվել։ 1914թ հուլիսի 3-ին եկեղեցին քաղաքի տաճարի կոչում ձեռք բերեց։

1930թ հավատացյալների համար եկեղեցին փակվեց, սակայն այն վերաբացվեց 1943թ գերմանական օկուպացիայի ժամանակ։ Հետագայում եկեղեցին հայտնվեց ուկրաինացիների ձեռքում որպես ուկրաինական ինքնավար ուղղափառ եկեղեցի՝ դառնալով դպրոց, հետագայում՝ պահեստ։

1946թ-ից սկսած տաճարը նստավայր է ծառայում Խարկովի և Բոհոդուխիվի ուկրաինական Օրթոդոքս եկեղեցու հեպարխիայի նստավայր, մինչդեռ բարեխոսության կոնվենտը ծառայել է որպես եպիսկոպոսի նստավայր։ Էկոմենիկ պատրիարք Աթանասիուս III Պաթելարոսը և այլ մի քանի սրբեր թաղված են տաճարում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Official website". Արխիվացված է the original 2008 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 15.
«Սպիդբոլ»Կոկաինի փոշիՀերոինի փոշի
**Սպիդբոլ** (անգլերեն՝ *Speedball*, ինչպես նաև *Powerballing*), կոկաինի բյուրեղային ձևի՝ կրեկի և հերոինի կամ մորֆինի խառնուրդ, որը գործածվում է մեկ ներարկիչով ներերակային ներարկման կամ ինհալիացիոն գոլորշու միջոցով։ Այն գործածվում է նաև տարբեր ներարկիչներով յուրաքանչյուր թմրամիջոցը առանձին ներարկելու միջոցով։ Սպիդբոլի նախնական տարբերակը իրենից ներկայացնում էր կոկաինի հիդրոքլորիդի և մորֆինի սուլֆատի խառնուրդ։

Տերմինը կարող է կիրառվել նաև դեղագործական օփիոիդների՝ բենզոդիազեպինների կամ բարբիտուրատների և ամֆետամինի ածանցյալների համատեղ գործածման նկատմամբ։ Թմրամիջոցների այս խառնուրդը կարող է հանգեցնել չափազանց ուժեղ կախվածության և զրկանքի (ժուժկալման, աբստինենտային) համախտանիշի առաջացման։
Սպիդբոլի գործածումը հանդիսանում է բազմաթմրամոլության (պոլինարկոմանիա) տեսակ՝ «Հոգեկան և վարքային խանգարումներ թմրամիջոցների և այլ հոգեակտիվ նյութերի համակցված գործածման հետևանքով» (F19)։

Ազդեցություն
------------

Սպիդբոլն առաջ է բերում հաճույք և էյֆորիա (բերկրաթմբիր), համակցում է երկու թմրամիջոցների էֆֆեկտները՝ առանց անհանգստության և անզգայացման զգացումների առաջացման։ Դրա գործածման դեպքում կրեկին բնորոշ կարճատև հաճույքին հաջորդող տրամադրության ֆոնի անկումը մեղմվում կամ բացառվում է հերոինի երկարատև ազդեցությամբ։ Սպիդբոլն մեծ վտանգ է ներկայացնում առողջության համար, քանի որ խաչաձևում է ափիոնատիպ թմրամիջոց հերոինի և հոգեխթանիչ կոկաինի ազդեցությունները։ Նմանատիպ համակցումը կարող է խիստ վտանգավոր հետևանքներ ունենալ սրտանոթային համակարգի համար, ինչպես նաև հանգեցնել շատ ուժեղ կախվածության և զրկանքի համախտանիշի առաջացման։

Կոկաինի ազդեցությունը ավելի արագ է անցնում, քան հերոինինը, և վերջինիս առանձին ազդեցությունը կարող է հանգեցնել շնչառական անբավարարության։ Սպիդբոլի գերդոզավորման հետևանքով մահվան դեպքերի մեծ մասը ափիոնային գերդոզավորման հետևանքով մահվան դեպքերն են։

Տես նաև
-------

* Թմրամիջոց
* Հերոին
* Կոկաին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Healing Addiction: An Integrated Pharmacopsychosocial Approach to Treatment, Wiley-Interscience, 2007, p. 122
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 28-ին. Retrieved 2014 թ․ նոյեմբերի 30.
3. ↑
4. ↑  Веселовская Н.В. Коваленко А.Е Наркотики. Свойства, Действие, Фармакокинетика, Метаболизм. Пособие для работников наркологических больниц, наркодиспанцеров, химико-токсилогических и судебно-химических лабораторий. — Москва: Триада-Х, 2000. — 196 с.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Վաղարշապատի տարածաշրջանի Փարաքար գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Փարաքարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի կառուցվել է 1855 թվականին, եկեղեցին հիմնադրվել է և կառուցվել է Տ. Տ. Ներսես Աշտարակեցի Կաթողիկոսի և Փարաքարցի Փիլիպոս Տեր-Մարտիրոսյան հորդորով։
Եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, կառուցված է կարմիր տուֆից։ Եկեղեցին ունի նաև զանգակատուն, որը գտնվում է տանիքին։
Ժամանակի ընթացքում եկեղեցին մատվնել է անուշադրության և որոշակի հատվածներում քանդվել է։ 
1982-1992-ական թվականների ընթացքում եկեղեցին վերանորոգվել է Փարաքար գյուղի բնակիչների աջակցությամբ։

Եկեղեցին այժմ գործում է, իսկ հոգևոր հովիվն է Տ. Պարթև քահանա Աշուրյանը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Փարաքարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2021 թ․ օգոստոսի 19-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 19.
2. ↑  "DocumentView". *www.arlis.am*. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 19.
Թուկերը Լոնդոնի Խորհրդարանի հրապարակում, մարտ, 2012
**Բարբարա Գրեյս Թուկեր**, Ավստրալիայի խաղաղության համար պայքարող ակտիվիստներից։ Նա բնիկ մելբուրնցի է (Մելբուրնի արվարձան՝ Գլեն Ուեվերլիից)։ Ճանապարհորդել է մինչև Բրիտանիայում 1980-ականների սկզբին հաստատվելը։

Բրայան Հույը (հենակներով) Բարբարա Գրեյս Թուկերի հետ, 2009, Ծննդյան օրը
Թուկերը միացել է Լոնդոնի խորհրդարանի հրապարակային խաղաղության արշավին (Բրայան Հույին) 2005 թվական դեկտեմբերին։ Այս շուրջօրյա քարոզարշավը նախաձեռնել էր Հույը 2001 թվականի հունիսին՝ բողոքելու Իրաքի կազմակերպած պատժամիջոցների դեմ, որոնց պատճառով խաթարվել էր իրաքյան հասարակության կյանքը և, ըստ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի, սպանվել էր 500,000 երեխա։ Թուկերը յոթ տարվա ընթացքում մոտավորապես 47 անգամ ձերբակալվել է (սովորաբար` «չարտոնված ցույցի» մեղադրանքով)։ Նա 9 շաբաթվա բանտարկություն է կրել Հոլովեի բանտում
։
2012 թվականի հունվարից նրան թույլ չի տրվել օգտագործել վրան, վերմակ կամ քնապարկ։ Դրանից հետո նա քնել է աթոռի մեջ, մինչև որ դա նույնպես բռնագրավվել է։ Թուկերը բուժվել է Հիպոթերմիա հիվանդության դեմ և որոշ ժամանակը անցկացրել է ներերակային ընդունելով։ 2013 թվականի հունվարին (ընդհանուր առմամբ ութ տարի շարունակ հրապարակային բողոքից հետո) Թուկերը հացադուլ է սկսել
։ Նա և իր կողմնակիցները շարունակում են իրենց պայքարը and did so until later in 2013.։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Parliament camp protester to take fight to Europe". BBC UK. 2011 թ․ ապրիլի 27. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 5.
2. ↑  "The Aussie peace protester of London". www.australiantimes.co.uk. Արխիվացված է the original 2013 թ․ ապրիլի 19-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 5.
3. ↑  "Iraq surveys show 'humanitarian emergency'". UNICEF. Արխիվացված է the original 2009 թ․ օգոստոսի 6-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 5.
4. ↑  "Turning a blind eye to authoritarianism". www.morningstaronline.co.uk. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 5.
5. ↑  "Barbara Grace Tucker". London: The Independent. 2011 թ․ սեպտեմբերի 1. Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 9.
6. ↑  "Parliament Square peace protester stages hunger strike". www.standard.co.uk. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 5.
7. ↑  "Peace activist campaigning against UK role in wars". PressTV Iran. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 10-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 5.
8. ↑
**Արտ ռոքը** ռոք երաժշտության ենթաժանրերից է, որը ստեղծվել է 1960-ական թվականներին՝ արտ(ավանգարդ և դասական) երաժշտությունից։ Այս տերմինն օգտագործմն մեջ է մտել Մերիամ-Վեբսթեր օնլայն բառարանում(Merriam-Webster Online Dictionary) 1968 թվականին։. Արտ ռոքը երաժշտության այն ժանր է, որը ցանկացել է «մեծացնել ռոքնռոլի սահմանները» և ընտերլ է ավելի էքսպերիմենտալ և կոնցեպտուալ հայացք երաժշտությանը։. Արտ ռքոի վրա ազդեցություն են թողել հիմանականում դասական երաժշտությունը և իհարկե էսպերիմենտալ ռոքը, փսիխոդելիկ, ավանգարդ, ֆոլկ երաժշտությունները, բարոկկո-փոփը իս հետագայում նաև ջազը։.

Կրելով դասական և էքսպերիմենտալ երաժշտության բնորոշ կողմերը՝ այս ժանրը հաճախ նույնացվել է պրոգրեսիվ ռոքի հետ։

Չնայած, որ ժանրը ստեղծվել է 60-ականներին, այն իր հայտնությանը հասավ 1970-ական թվականներին, ունենալով այնպիսի հայտնի խմբեր՝ ինչպիսիք են Roxy Music-ը, Jethro Tull-ը, Electric Light Orchestra-ն, 10cc-ն և այլն։ Արտ ռոքի հաջողությունը շարունակվեց մինչև 1990-ականները։

Պրոգրեսիվ և էքսպերիմենտալ ռոքի հետ հարաբերություները
----------------------------------------------------

Արտ ռոք հասկացությունը հաճախ օգտագործվել է որպես պրոգրեսիվ ռոք խմբերի տարբերակման համար, որոնք հայտնի են դարձել 1970-ականներին։ Ըստ All Music-ի այդ երկու ժանրերն ունեն համարյա նույն իմաստները, որոնք նկարագրում են տվյալ ժամանակաշրջանի բրիտական ռոք երաժշտությունը։

Արտ փոփ
-------

**Արտ փոփը** փոփ արտի բխող ժանրերից է։ Այս ժանրում ստեղծագործողները ոգեշնչվել են Ջոն Լենոնից, Բրայան Ֆերիից և Սիդ Բերեթից։]].

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Art Rock". Encyclopædia Britannica. Retrieved 15 December 2011.
2. 1 2  "Art-Rock". Merriam Webster. Retrieved 15 December 2011.
3. 1 2  "Explore: Art-Rock/Experimental". AllMusic. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունվարի 3-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 3. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|deadurl=` (help)
4. ↑  "Prog-Rock". Allmusic. Archived from the original on 9 December 2010. Retrieved 15 December 2011.
5. ↑  Buckley, David (2012). *Strange Fascination: David Bowie: The Definitive Story*. Random House. p. 21. ISBN 1448132479.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |

 |
**Սոֆի Արայի Դևոյան** (հուլիսի 8, 1949(1949-07-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պարուհի, պարուսույց, դերասանուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1984)։

Կենսագրություն
--------------

1961-1967 թվականներին սովորել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանի դասական պարի բաժնում։ 1967-1990 թվականներին՝ Հայաստանի Պարի պետական անսամբլի պարուհի, մենակատար։ 1986 թվականից աշխատել է Պարի պետական համույթում՝ որպես պարուսույց։ Ելույթներ է ունեցել աշխարհի տարբեր երկրների բեմերում՝ Օլիմպիա, Գրանդ օպերա, Մետրոպոլիտեն օպերա, Կարնեգի Հոլլ և այլն։ 1993 թվականին հիմնադրել է «Սոֆի Դևոյանի «Հոգու և պարի թատրոնը»»։

#### Մենապարեր

* «Սուսերով պարը»
* «Շալախո»
* «Ուզունդարա»
* «Ղարաբաղի եղնիկ»
* «Սայաթ-Նովա»
* «Ադրբեջանական»
* «Խաղողի պար»
* «Գնչուական»
* «Սյուիտ»
* «Չինար ես»

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

1999 թվականից «Պարի և հոգու թատրոն»ի հիմնադիր-ղեկավարն է։ Բեմադրել է մի քանի բեմադրություններ`

* «Կոմիտասը մեր աչքերով»
* «Ամարաս»
* «Ազնվության ակնթարթներ»
* «Ընդդիմություն»
* «Ազնավուրյան ակնթարթներ»
* «Ես հավատում եմ», սյուիտ նվիրված Փարաջանովին

Սոֆի Դևոյանի «Սամսարա» պարը՝ Լոզանի միջազգային փառատոնում արժանացել է բարձր գնահատականի։

1995 թվականին ստեղծել է նոր ոճ, որտեղ չկա զգեստ, դեմք, կան միայն ոտքեր և ձեռքեր։ Այդ ոճի մեջ արտացոլվում է հայկական մանրանկարչությունը և փիլիսոփայությունը։ 1994 թվականին ստեղծել է մշակույթի կենտրոն, որտեղ գործում են բազմաթիվ պարային խմբակներ, ինչպես նաև մանկական անսամբլներ։

Նկարահանվել է «Կամոյի վերջին սխրանքը» ֆիլմում։ 2009 թվականից համագործակցել է «Արմենիա» հեռուստաընկերության հետ, որտեղ խաղացել է մի քանի հեռուստասերիալներում` «Կյանքի գին 1, 2», «Վերադարձ», «Բախտաբեր»։

Հեռուստասերիալներ
-----------------

* «Կյանքի գինը 1, 2»
* «Վերադարձ»
* «Բախտաբեր»
* «Խաչվող հետքեր»
* «Պահանջվում է միլիոնատեր»
* «Մամա»
* «Վենդետտա»
* «Երանի»
* «Մոռացված կանգառը»
* «Երևի»
* «Ախթամար»

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1972)
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2009)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
2. ↑  "Սոֆի Դևոյանի մասին avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Մովսես Խորենացու մեդալով պարգևատրելու մասին

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ԿինոՊոիսկ · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |

 |