**Ֆրանյո Կրեժմա** (խորվ.՝ Franjo Krežma, սեպտեմբերի 2, 1862(1862-09-02), Օսիեկ - հունիսի 5, 1881(1881-06-05), Ֆրանկֆուրտ, Վիսբադեն, Հեսսե-Նասաու, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն, գերմանալեզու երկրներում հայտնի է նաև որպես **Ֆրանց Կրեզմա**, գերմ.՝ Franz Krezma), խորվաթ ջութակահար և կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Օսյեկում, Ավստրիական կայսրություն։ Երաժշտության նկատմամբ հետաքրքրություն է ցուցաբերել վաղ մանկության տարիներին, ջութակ նվագելու ակնհայտ տաղանդ է ունեցել և ստացել է ջութակի վիրտուոզի համբավ։ 1866 թվականից ընտանիքի հետ ապրել է Զագրեբում, որտեղ նրան դասավանդել է ջութակահար, կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ջուրո Այզենհուտը։ Իր առաջին հրապարակային համերգը կատարել է 1870 թվականի օգոստոսի 10-ին, Սիսակում՝ 8 տարեկանում ջութակ նվագելով իրենից երեք տարով մեծ քրոջ՝ Անկայի (հետագայում՝ Կրեժմա-Բարբոտի) հետ՝ դաշնամուրի նվագակցությամբ։ Ֆրանյոյին նկատել է Զագրեբում ծնված կոմպոզիտոր Լեոպոլդ Ալեքսանդր Զելները, որի խորհրդով Ֆրանյոն 9 տարեկանում ընդունվել է Վիեննայի կոնսերվատորիա, Ավստրո-Հունգարիա, որպես երբևէ ամենաերիտասարդ ուսանողը, այնուհետև սկսել է ստեղծագործել և ավարտել է ուսումը մինչև 13 տարեկանը՝ 1875 թվականի ամռանը։

Կարիերա
-------

Ուսումն ավարտելով՝ Կրեժման տպավորիչ եվրոպական կարիերա է սկսել դեռևս քրոջ նվագակցությամբ։ 16 տարեկանում հանդես է եկել Եվրոպայի այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են Հռոմը, Պրահան, Ջենովան, Փարիզը և Վենետիկը։ 1879 թվականի հուլիսի 1-ին, 16 տարեկանում, դարձել է Բենյամին Բիլզեի *Bilse'sche Kapelle*-ի կոնցերտմայստեր, նվագախումբը, որը հետագա տարիներին դարձել է Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ։

Մահ
---

1881 թվականի հունիսի 6-ին Մայնի Ֆրանկֆուրտում կայացած հաջող համերգից հետո Կրեժմայի մոտ զարգացել է ականջի ներքին բորբոքում, որը վերածվել է մենինգիտի։ Ուշացած վիրահատությունից հետո նա այդպես էլ ուշքի չի եկել, մահանալով հունիսի 15-ին՝ 18 տարեկանում։

Ֆրանյո Կրեժմային բարձր են գնահատել Ջուզեպպե Վերդին, Անրի Վիյոտանը, Ֆերենց Լիստը, ում հետ նա մի ժամանակ նվագել է և որպես ջութակահար և հանդես եկել որպես կոմպոզիտոր։ Ֆրանյո Կրեժմայի ծնողների տանը բռնկված հրդեհը ոչնչացրել է նրա աշխատանքների մի մասը, ինչպես նաև անգին ջութակը, մեկ սիմֆոնիա, երեք նախերգանք, մի քանի երթեր և պարեր նվագախմբի համար, որոշ գործեր լարային քառյակի և որոշ ստեղծագործություններ ջութակի համար։

Հիշատակ
-------

Ֆրանյո Կրեժմայի անունով է կոչվում իր հայրենի Օսյեկի տարրական դպրոցը, ինչպես նաև Լարային նվագարանների երիտասարդ նվագողների միջազգային փառատոնը կոչվում է նրա անունով։

Կրեժմայի կյանքին է նվիրված խորվաթ գրող Ստեպան Տոմասի «Մարցիպանե ջութակահարը» վեպը (խորվ.՝ Guslač od marcipana, 2004)։

Նշանավոր գործեր
---------------

*Rêverie za violinu i veliki orkestar u As-duru* (1880)

Ընտրված ձայնագրություններ
-------------------------

* Krezma - *Lieder* Natasa Antoniazzo, Mia Elezovic. Bella Musica 2021

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. 1 2 3 4 5 6  Kos, Koraljka ""Virtuoz Svjetskog Formata", *Cantus* no. 174, p. 14, May 2012, Zagreb, retrieved on 2015-02-27 (hr)
3. 1 2 3 4 5  Krežma, Franjo at Hrvatska Enciklopedija (hr)
4. ↑  «Rêverie». *Muzički informativni centar* (Croatian). Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 27-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1013840003 · ISNI: 0000000123059134 · LCCN: n2014041523 · SUDOC: 234959665 · VIAF: 172741635 · WorldCat VIAF: 172741635 |

 |