**Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարան**, կամ **Ցզինցզինշան աստղադիտարան** (չինարեն՝ 紫金山天文台, աստղադիտարանի կոդը` — «330»), աստղադիտարան Չինաստանում, գտնվում է Ցզինցզինշան (Մանուշակագույն լեռ) լեռան վրա, Նանկին քաղաքի մոտ։ Աստղադիտարանը գտնվում է ծովի մակերևույթից 267 մետր բարձրության վրա։ Հիմնադրվել է 1934 թվականին։

Պատմություն
-----------

60 սմ Զեյս ռեֆլեկտորը Նանկինում, 1930 թվական
Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանը հիմնադրվել է 1934 թվականին Չինաստանի հանրապետության կառավարության և կառավարվում էր Գիտությունների ակադեմիայի կողմից։ Աստղադիտարանի տնօրենի պաշտոնը երկար ժամանակ, 1950-ից 1984 թվականները, զբաղեցրել է հայտնի չինացի աստղագետ Չան Յուժեն (1902–1986):

1980-ականների վերջում, Նանկինգի տարածաշրջանում օդի աղտոտվածության աստիճանի բարձրացումը ստիպեց դադարեցնել աստղադիտարանում կատարվող դիտարկումները։ Աստղադիտարանը այդ ժամանակից ի վեր զբաղվում է կրթական ծրագրերով, իսկ գիտական հետազոտությունները իրականացվում են աստղադիտարանի հինգ մասնաճյուղերում, որոնք գտնվում են Չինաստանի այլ տարածաշրջաններում։

Փոքր մոլորակների կենտրոնը հղում է աստղադիտարանին օգտագործելով միայն **Nanking** (Նանկին) անվանումը, այստեղ 1955-ից 1983 թվականները հայտնաբերվել են 149 աստերոիդներ, ինչպես նաև աստղադիտարանում իրականացվող **ՄԼԱ Մերձերկրյա աստերոիդների հետազոտության ծրագրի** շրջանակներում հայտնաբերվել են ևս 600 ստերոիդներ 2006-ից 2013 թվականները։

### ՄԼԱ Մերձերկրյա աստերոիդների հետազոտության ծրագիր

2006 թվականին Քսույի կայանում (աստղադիտարանի կոդ՝ D29) սկսվեցին կատարվել դիտարկումներ *Չինական Մերձերկրյա աստերոիդների հետազոտության ծրագրի* շրջանակներում, ծրագիրը կոչվում էր *ՄԼԱ Մերձերկրյա աստերոիդների հետազոտության ծրագիր* (PMO NEO ծրագիր)։ Հետազոտությունների ընթացքում օգտագործվում էր 1:04=1:20=1:80 մ Շմիդտի աստղադիտակ, որի վրա տեղադրված էր 4K × 4K ԼԿՍ խցիկ։ 2012 թվականի օգոստոսի դրությամբ ծրագրի շրջանակներում դիտարկվել են 149,971 աստերոիդներ, և հայտնաբերվել են 1,279 նոր աստերոիդներ, որոնցից 251 ստացել են համարակալում։ Այս աստերոիդների մեջ են հինգ Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ, երկու Հիլդայի և մեկ Ֆոկեայի ընտանիքի աստերոիդներ։ Ծրագրի շրջանակներում նաև հետազոտվել են 824 Երկրին մոտեցող աստերոիդներ և հայտնաբերվել են չորս նորերը՝ Ապոլոնի աստերոիդ (285339) 1999 JR6, և երեք Ամուրի աստերոիդներ (410195) 2007 RT147, (388567) 2007 QX14 և 2009 MZ6:

Հիմնական նվաճումները
--------------------

* 60P/Ցուչինշան, 62P/Ցուչինշան կարճ պարբերությամբ, ինչպես նաև C/1977 V1 (1977 X) երկար պարբերությամբ գիսաստղերը
* Մեծ քանակությամբ աստերոիդներ, օրինակ Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ (2223) Սերպեդոն, (2260) Նեոպտոլեմուս, (2363) Ցեբրիոնես, (2456) Պալամեդես և այլն։
* Այստեղ 1980 թվականի հոկտեմբերի 14-ին հայտնաբերված (3763) Քիանքսուսեն աստերոիդը անվանվել է չինական տիեզերական ծրագրի հիմնադիր Քիանք Սուսենի պատվին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
2. ↑  «Minor Planet Discoverers (by number)»։ *Minor Planet Center*։ հուլիսի 11, 2018։ Վերցված է հուլիսի 17, 2018
3. ↑  «Xuyi Observation Station, Purple Mountain Observatory»։ Purple Mountain Observatory։ Վերցված է փետրվարի 26, 2015
4. ↑  Zhao Haibin։ «The new NEO survey project - Chinese Near Earth Object Survey (CNEOS)»։ Lunar and Planetary Institute: Asteroids, Comets, Meteors (2008 conference)։ Վերցված է փետրվարի 26, 2015
5. ↑  «Near Earth Asteroids (NEAs) – A Chronology of Milestones – Page 2 (see Oct 2, 2006)»։ IAU (International Astronomical Union)։ Վերցված է փետրվարի 26, 2015
6. ↑  «JPL Small-Body Database Browser: (2009 MZ6)» (2009-08-15 last obs.)։ Jet Propulsion Laboratory։ Վերցված է մարտի 1, 2016

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կայք (չինարեն և անգլերեն)