**Առևտրական Զիրյանովների առանձնատուն** (ռուս.՝ Усадьба купцов Зыряновых), առանձնատուն Սվերդլովսկի մարզի Կամենսկ-Ուրալսկի պատմական մասում։

Սվերդլովսկի մարզային կառավարության 2001 թվականի դեկտեմբերի 28-ի № 859-ПП որոշմամբ շինությանը շնորհվել է տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

Առանձնատունը պատկանում էր ուրալյան հայտնի տոհմերից մեկի Պյոտր Դանիլովիչ Զիրյանովի ժառանգներին, որի մասին առաջին տեղեկությունները թվագրվում են 16-րդ դարին։ 1765-1770 –ական թվականներին Պյոտր Դանիլովիչը զբաղեցնում էր եկատերինբուրգյան ռատուշայի բուրգոմիստրի պաշտոնը, իսկ 1767 թվականին ընտրվում է քաղաքագլուխ։ Ընտանիքի անդամների մեծ մասը զբաղվում էր հանքարդյունահանմամբ և առևտրական գործունեությամբ։ Կամենսկի առանձնատան կառուցումը թվագրվում է 1870 թվականով։

Մինչև մեր օրերը տեղամասում պահպանվել են երեք կառույցներ՝ բնակելի տունը, խանութը և պահեստային շինությունը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Բոլոր շենքերը կառուցված են էկլեկտիկ ոճով, երեսապատված են աղյուսային (ժանյակ) ոճով։ Առանձնատունը գտնվում է թաղամասի գծային կառուցապատման տեղամասում և ունի դեպի խորքը ձգված ուղղանկյան տեսք։ Բնակելի տունը և խանութը ձևավորում են համապատասխանաբար առջևի արևմտյան և արևելյան սահմանները։ Շինության հարավային ճակատը ուղղված է դեպի Լենինի (նախկինում՝ Բոլշայա Մոսկովսկայա) փողոցը։ Շինությունն առանձնանում է դեպի բակ մտնող լայն դարպասներով։

Երկհարկանի ուղղանկյուն աղյուսե շարվածքով տունը կառուցված է որմնաքարային աղյուսի հիմքի վրա և ձգվում է հյուսիս- հարավ առանցքի շուրջը։ Պատերը կառուցված են լիամարմին աղյուսից, երեսապատված են կորաձև պրոֆիլավորված աղյուսով։ Հարավային ճակատում երեք հորիզոնական պատուհաններն ավարտվում են աստիճանաձև եզրազարդով , դեկորատիվ գոտով և պսակաձև քիվերով։ Ճակատի կառուցվածքը սիմետրիկ է, անկյունները ամրացված են զույգ դասական կիսասյուներով, պատուհանի շրջանակները զարդարված են կիսասյուներով և եզրաթմբիկներով։ Շենքի մուտքն արևելյան ճակատի կողմից է։ Տանիքը քառալանջ է ծալազարդված բարդ նախշազարդով։ Անցկացված է արտաքին ջրահեռացման համակարգ։ Շենքի ներսակողմում օգտագործված են թեք բացվածքներ առաստաղային վարդազարդեր, տարբեր տեսակի քիվագոտիներ և այլ նախշազարդեր։

Խանութը իրենից ներկայացնում է աղյուսե միահարկ ուղղանկյուն շինություն։ Գլխավոր ճակատը ունի սիմետրիկ կառուցվածք, կենտրոնական մուտքի մոտ աչքի են ընկնում բարձր պատշգամբը և երկուկողմնային պատուհանները։ Ճակատային մասի մնացած հատվածներում պահպանվել են բնակելի շինությանը բնորոշ ճարտարապետական նախշազարդերը։

Պատկերասրահ
-----------


|  |  |  |  |  |
| Բնակելի տուն
  |  | Խանութ
  |  |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Усадьба купцов Зыряновых". *semantic.uraic.ru* (in ռուսերեն). Семантическая библиотека. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 25.
2. ↑  "Постановление Правительства Свердловской области № 859-ПП от 28 декабря 2001 года". *docs.cntd.ru* (in ռուսերեն). Электронный фонд правовой и нормативно-технической документации. Արխիվացված է the original 2018 թ․ ապրիլի 13-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3 4  "Усадьба Зыряновых в Каменском Заводе". *k-ur.ru* (in ռուսերեն). Виртуальный Каменск. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 25.

Գրականություն
-------------

* Свод памятников истории и культуры Свердловской области / ред. В.Е.Звагельская. - Екатеринбург: Сократ, 2008. - Т. 2. - С. 648. - ISBN 978-5-88664-323-7.
* Памятники архитектуры Каменска-Уральского / С. И. Гаврилова, Л. В. Зенкова, А. В. Кузнецова, А. Ю. Лесунова - Екатеринбург: Банк культурной информации, 2008. - 92 с.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Առևտրական Զիրյանովների առանձնատուն** կատեգորիայում։ |