recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բադեն** (գերմ.՝ Baden), տարածաշրջան Գերմանիայի հարավ-արևմուտքում՝ Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասում։ Վարչական կենտրոնը Կառլսռուե քաղաքն է։ Միջնադարում՝ 11-րդ դարից Բադենի պատմական մարզը ստացել է մարկգրաֆության կարգավիճակ՝ Բադեն–Բադեն աթոռանիստով։ Մարկգրաֆները Ցերինգենների ազնվականական տոհմի ներկայացուցիչներ էին։ 1535 թվականին բաժանվեց Բադեն–Բադենի (կաթոլիկական) և Բադեն–Դուրլախի (1556 թվականց) բողոքական)։ 1771 թվականին, Կառլ Ֆրիդրիխի ժամանակ, դրանք միավորվեցին (Կահե աթոռանիստով)։ 1806 թվականին Բադեն, որի տարածքը բավականին ընդլայնվեց Նապոլեոն I-ի հովանավորության շնորհիվ, վերածվեց Մեծ հերցոգության։ 1848–1849 թվականների գերմանական հեղափոխության ժամանակաշրջանում Բադենում բռնկվեց ապստամբություն, որը ճնշվեց կառավարական զորքերի կողմից։ 1871 թվականին Բադենը մտավ Գերմանական կայսրության կազմի մեջ։ 1918 թվականի նոյեմբերյան հեղափոխության ժամանակ այնտեղ հռչակվեց հանրապետություն։ 1919–1933 թվականին Բադենը Վայմարյան Հանրապետության կազմում էր, 1933–1945 թվականին՝ վարչական օկրուգ։ Գերմանական ֆաշիզմի ջախջախումից հետո (1945) Բադենի հարավի մասը մտավ ֆրանսիական, հյուսիսինը՝ ամերիկյան օկուպացիոն գոտու մեջ։ 1949 թվականից ԳՖՀ–ի կազմում Բադեն-Վյուրթեմբերգի մի մասն էր։

Բադենի Քրիստոֆ Ա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Baden, historical state, Germany». *Encyclopedia Britannica*. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 9-ին.
2. ↑  Водовозов В. В. (1890–1907). «Баден, великое герцогство». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Բադեն**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բադեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Շվեյցարական կենսագրական · Catholic (1997—…) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4069065-9 · LCCN: n79090112 · NKC: ge213914 · VIAF: 137195603 · WorldCat VIAF: 137195603 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 205)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եվրոպեոիդ ռասա
**Սպիտակ կին**, սպիտակ հագուստով կին ուրվական, որի կերպարը հանդիպվում է անգլո-սաքսոնական, գերմանական, սլավոնական և այլ ժողովրդական ավանդույթներում։ Սպիտակ կնոջ պատմությունն ու կերպարը մեծամասամբ կապ ունեն ինչ-որ տեղական ողբերգական լեգենդի հետ, որը հաճախ կապված է ամուսնու, սիրեկանի կամ փեսայի կողմից կնոջ կորստի կամ դավաճանության հետ։

Սպիտակ կնոջ կերպարը գերմանական բանահյուսության մեջ ունի որոշակի տարբերություններ։ Եթե կելտական, իսկ հետագայում անգլիական, շվեյցարական լեգենդներում, սպիտակ կինը հաճախ հայտնվել է լքված գյուղում և կարող էր ունենալ հասարակ ծագում, իսկ նրա կերպարը հաճախ նույնացվել է իռլանդական բանահյուսության կերպար Բանշիի հետ, ապա գերմանական լեգենդներում, որոնք զարգացել են շատ ավելի ուշ՝ 15-րդ դարից ոչ շուտ, այս ուրվականը միշտ կապված է եղել ազնվական ընտանիքների հետ և հայտնվել է միայն ընտանեկան ամրոցներում։ Նման պատմություններում Սպիտակ կնոջ հայտնվելը հաճախ նկարագրվել է որպես ընտանիքի անդամներից մեկի մահվան նախանշում, բայց միևնույն ժամանակ, այն դիտվել է որպես ընտանիքի նախնիների ուրվական, որի հայտնվելը ինքնին վտանգավոր չէր, այլ նախազգուշացում էր ինչ-որ բանի մասին։ Նմանատիպ սյուժեով լեգենդներ առկա են նաև ֆրանսիական բանահյուսության մեջ։

Գերմանիայում ամենահայտնի լեգենդները Պլասենբուրգից Հոհենցոլերնների (նախանշել է այս ընտանիքի անդամների մահը և ենթադրաբար հայտնվել է մինչև 1940 թվականը ոչ միայն Պլասենբուրգում, այլ նաև ընտանիքի այլ ամրոցներում, ինչպիսիք են Անսբախը և Բայրոյթը) և Բեռլինի քաղաքային պալատի Սպիտակ տիկնոջ մասին են։ Արդեն 16-րդ դարում Բերտա ֆոն Ռոզենբերգ (գերմ.՝ Bertha von Rosenberg) անունով հայտնի էր Բոհեմիայում ֆոն Նեյհաուսի և Ռոզենբերգի բարոնների ընտանիքի նախամայրն ու «սպիտակ տիկինը»։ Ենթադրաբար, Բեռլինի ամրոցում նրան տեսել են 1625-1628 թվականներին, այնուհետև բազմիցս մինչև 1790 թվականը, իսկ ԲԵՀԲ-ի համաձայն՝ 1840-1850-ական թվականներին։ «Սպիտակ տիկինը» հայտնվել է նաև Ռուսաստանի կայսրուհի Աննա Յոհանովնային մահից առաջ։

Տես նաև
-------

* Արյունարբու Մերի
* Հուլդրա
* Քսանա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «The Legend Of The White Lady Of Wopsy Mountain». Pennsylvania-mountains-of-attractions.com. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 21-ին.
2. ↑  Mit Shakespeare durch die Welt der Geister, s. 162.
3. ↑  Dames blanches, rouges et vertes sur le site de la France pittoresque (extraits du dictionnaire des superstitions)
4. ↑  Sage von der Weißen Frau
5. ↑  Афродита у власти. Царствование Елизаветы Петровны - Евгений Анисимов - Google Книги

Աղբյուրներ
----------

* «Белая женщина». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիտակ կին (ուրվական)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4117618-2 · NKC: ph255079 |

 |
**Պուերտո լա Կրուս** (իսպ.՝ *Puerto la Cruz*, պաշտոնական անվանումը՝ **Puerto de la Santa Cruz**, իսպաներենից բառացի թարգմանած՝ նշանակում է «Սուրբ խաչի նավահանգիստ»), նավահանգստային քաղաք Վենեսուելայի Անսոատեգի նահանգում, Կարիբյան ծովի ափին։ Առավել կարևոր և մեծ բնակավայրերից մեկն է այդ երկրի արևելքում։ Խուան Անտոնիո Սոտիլիո (Juan Antonio Sotillo) համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Այնտեղ է գտնվում Վենեսուելայի նավթավերամշակման խոշորագույն ձեռնարկություններից մեկը։ Զարգացած են նաև սննդի և տեքստիլ արդյունաբերությունը։ Պուերտո լա Կրուսը միաժամանակ զբոսաշրջային գրավիչ կենտրոն է, ունի հյուրանոցային զարգացած ցանց, հարմարավետ լողափեր։ Քաղաքի մերձակայքում է սկսվում Մոչիմա ազգային պարկը։

Բնակավայրն զբաղեցնում է մոտավորապես 244 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 243 572, 2017 թվականի տվյալներով՝ 300.231:

Պատմություն
-----------

Քաղաքի ներկայիս տարածքում 1780 թվականին հիմնվել է Պոսուելոս (*Pozuelos*) քրիստոնեական միսիան։ 1862 թվականի ապրիլի 9-ին Մարգարիտա կղզուց այստեղ է տեղափոխվել 26 ընտանիք, հիմնել բնակավայր և անվանել Պուերտո դե լա Սանտա Կրուս։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Գործընկեր քաղաքներ
------------------

* Վենեսուելա Վենեսուելա, Բարսելոնա
* Վենեսուելա Վենեսուելա, Լեչերիա
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ, Սանտա Կրուս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Instituto Nacional de Estadística — 1871.
2. ↑  cita web |url= |título=FACHADA CARIBEÑA |fechaacceso=29 de enero de 2013 |urlarchivo= |fechaarchivo=12 de octubre de 2014
3. 1 2  citar web|url= do 2011|data=|publicado=Instituto Nacional de Estadística (INE)|acessodata=|arquivourl=
4. ↑  encyklopedia PWN|id = 3964408|tytuł= Puerto la Cruz|data dostępu=2021-08-06
5. ↑  Puerto La Cruz, www.citypopulation.de
6. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

Զբոսաշրջային տեղեկատվություն Պուերտո լա Կրուսի մասին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պուերտո լա Կրուս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n88187481 · VIAF: 158384421 · WorldCat VIAF: 158384421 |

 |
**Քյորմենդ** (հունգարերեն՝ **Körmend**, գերմաներեն՝ *Kirment*, առավել հին անվանաձևը՝ *Girmend*), քաղաք Հունգարիայի արևմտյան մասում՝ Վաշ կոմսություն-մարզում (մեդյեում); Գտնվում է մարզկենտրոն Սոմբատհեյից 25, Ավստրիայի հետ պետական սահմանից 5 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Քաղաքը տրանսպորտային խոշոր հանգույց է, որտեղ խաչվում են երեք ուղղությամբ գնացող երկաթուղիներ (դեպի Սոմբատհեյ, Զալալյովյո և Ավստրիա) ու ավտոմայրուղիներ. E66-ը՝ Սեկեշֆեհերվար-Գրաց և E65-ը՝ Բրատիսլավա-Զագրեբ ուղղությամբ։ Քաղաքի հարավարևմտյան ծայրամասից սկիզբ է առնում Էրշեգ ազգային պարկը։

2011 թվականի տվյալներով քաղաքն ուներ 11.799 բնակիչ։

Պատմություն
-----------

Պատմական փաստաթղթերում քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվել է 1238 թվականին՝ որպես *Curmend terra*: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1915 թվականին հունգարական համբավավոր Բատյանի ազնվականական տոհմի ներկայացուցիչ իշխան Լասլո Բատյանի-Ստրատմանը, որ լայն ճանաչում ունեցող, հմուտ բժիշկ էր ու մարդասեր-բարեգործ, իր տոհմական դղյակի մի թևն ամբողջությամբ վերածել է հիվանդանոցի, որտեղ բոլոր կարիքավորները անվճար բուժում են ստացել նաև պատերազմից հետո։ Նրան անվանում էին «աղքատների բժիշկ»։ Կաթոլիկ եկեղեցին նրան ներառել է երանելիների դասի մեջ։ Ներկայումս Բատյանիների տոհմական դղյակի սեփականատերը հունգարական պետությունն է։

Քյորմենդում գործող արտադրական ձեռնարկություններից հիշատակման է արժանի հատկապես կահույքի խոշոր ֆաբրիկան, որ պատկանում է *ADA Möbelfabrik GmbH* ընկերությանը։

Անվանի անձինք
-------------

* Իմրե Սինկովից - դերասան, Հունգարիայի ժողովրդական արտիստ
* Գ. Գոլոման - բասկետբոլիստ
* Պետեր Բեսենյի - օդաչու, ակրոբատիկ թռիչքներ կատարող
* Baby Jewel - կինոաստղ
* Յանոշ Մորից - Տալտոս քարանձավը հայտնաբերող
* Soulwave - ալտերնատիվ (այլընտրանքային) ռոք երաժշտախումբ
* Կրիշտիան Պարս - թեթրաթլետ, մրճանետորդ

Գործընկեր քաղաքներ
------------------

* Ավստրիա, Ֆյուրստենֆելդ
* Նիդերլանդներ, Խրուսբեկ
* Ավստրիա, Գյուսինգ
* Ֆինլանդիա, Հեյնյավեսի
* Ավստրիա, Հերմագոր
* {{{2}}}Գերմանիա, Կրանենբուրգ
* Չեխիա, Ռոժնով
* Նիդերլանդներ, Ուբերխեն

Պատկերասրահ
-----------

* ՊալատըՊալատը
* Ավետարանական եկեղեցինԱվետարանական եկեղեցին
* Հուշասյունը զբոսայգումՀուշասյունը զբոսայգում
* 
* 
* Լյութերական եկեղեցինԼյութերական եկեղեցին
* Բատյանիների տոհմական դղյակըԲատյանիների տոհմական դղյակը
* ՊալատըՊալատը
* Գլխավոր հրապարակըԳլխավոր հրապարակը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Magyarország helységnévtára, Detailed Gazetteer of Hungary (հունգ.) — KSH, 2023.
2. ↑
3. ↑  www.ksh.hu (xls 1,6 MB)
4. ↑  déclaré Bienheureux de l'Église catholique par le pape Jean-Paul II le 23 mars 2003
5. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Körmend in A Pallas nagy lexikona
* Luftaufnahmen über Körmend
* Körmend auf 24cities.eu, Kompetenzzentrum Steirisches Thermenland-Oststeiermark

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քյորմենդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4359268-5 · LCCN: n80007079 · NKC: ge882400 · VIAF: 125482915 · WorldCat VIAF: 125482915 |

 |
**Լը Լոկլ** (ֆր.՝ Le Locle), փոքրիկ քաղաք Շվեյցարիայում։ Բնակչության թվաքանակով երկրի երրորդ փոքր քաղաքն է։

Նկարագրություն
--------------

Քաղաքը գտնվում է Նյոշատել կանտոնի տարածքում։ Լը Լոկլը հայրենիքն է ամբողջ աշխարհում հայտնի ժամացույցների այնպիսի ապրանքանիշների, ինչպիսիք են *Favre-Leuba Mido*, *Zodiac*, *Tissot*, *Ulysse Nardin*, *Zenith, Montblanc*, *Certina* ընկերությունները։ Ի սկզբանե քաղաքի ճարտարապետությունը կոչված է եղել ժամացույցի արտադրության պահանջմունքները բավարարելուն, այդ պատճառով քաղաքի փողոցների հատակագիծն առանձնանում է կանոնավորությամբ։ Իր այս հատկության շներհիվ՝ Լը Լոկլը ոչ պաշտոնապես կոչվում է «Ճշգրտության քաղաք»։ Հարևան Լա Շո դե Ֆոն քաղաքի հետ Լե Լոկլը 2009 թվականին ընդգրկվել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Երկու քաղաքներն էլ Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվել են *iv* չափանիշով. նրանք ներկայացնում են քաղաքային ու ճարտարապետական յուրօրինակ համալիր, որն ամբողջությամբ նվիրված է ժամացույցների արտադրությանը։ Վերջինս այստեղ ձևավորվել է 18-րդ դարից և շարունակվում է մինչ օրս։ Արտադրական և բնակելի թաղամասերն այստեղ սերտորեն փոխկապակցված են։ Քաղաքային տարածության ռացիոնալ ու պրագմատիկ օգտագործումը նպաստում է քաղաքային ինդուստրիայի կայուն զարգացմանը՝ քաղաքը բնակավայրից վերածելով քաղաք-ֆաբրիկայի։

Լա Շո դը Ֆոնը և Լե Լոկլը կարելի է համարել արտադրական ամբողջ դարաշրջանի յուրօրինակ վկաներ։ Նրանց տարածքի կառուցապատման ժամանակ հաշվի են առնվել ժամացույց արտադրողների և ժամացույցի վարպետների հետաքրքրությունները, ինչը նպաստել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին տանն աշխատող արհեստավորներից գործարանային արտադրության անցմանը։ Ներկայումս Լե Լոկլում ժամացույցի արտադրության ոլորտում ներգրավված է ամեն վեցերորդ բնակիչ։

Քաղաքում գործում է Ժամացույցի թանգարանը, որի ցուցանմուշներում ներկայացված են բարոկկո ոճի պատի ոսկյա ժամացույցներ, սեղանի, գրպանի, հատակին դրվող ժամացույցներ։ Կան ժամացույցներ՝ էմալե զարդանախշված թվատախտակով, ծառի կտրվածքով բնական ժամանակաչափներ։ Քաղաքում գործում է նաև Արվեստի և պատմության թանգարան։

Պատկերասրահ
-----------

* Լե Լոկլը 1907 թվականինԼե Լոկլը 1907 թվականին
* Les Trois Rois հյուրանոց*Les Trois Rois* հյուրանոց
* 
* Բողոքական եկեղեցիԲողոքական եկեղեցի

Քույր քաղաքներ
--------------

* Միացյալ Թագավորություն Սիդմուտ, Մեծ Բրիտանիա
* Ֆրանսիա Ժերարմեր, Ֆրանսիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie Geschlecht und Gemeinde; Provisorische Jahresergebnisse; 2018 — FSO, 2019.
2. 1 2  Ле Локль в проекте *pan Euro*.
3. ↑  Ла-Шо-де-Фон и Ле Локль на сайте ЮНЕСКО.
4. ↑  Ла Шо-де-Фон и Ле Локль на сайте Swissworld.org.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լը Լոկլ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12413609t · GND: 4269692-6 · LCCN: n84099706 · SUDOC: 261918435 · VIAF: 170477231 · WorldCat VIAF: 170477231 |

 |
**Առոյոմոլինոս** (իսպ.՝ **Arroyomolinos**), բնակավայր և համայնք Իսպանիայի արևմուտքում, Էստրեմադուրայի մաս հանդիսացող Կասերես ինքնավար պրովինցիայի Կոմարկա դե Մոնտանչես շրջանում (կոմարկայում)։ Զբաղեցնում է 115 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 962։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Կասերես քաղաքից հեռավորությունը 50 կիլոմետր է։

Պատմություն
-----------

Առոյոմոլինոսի ներկայիս տարածքում մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռ քարեդարյան ժամանակներում։ Հին հռոմեացիների տիրապետության օրոք կառուցվել են առաջին ալրաղացները, որոնց առկայությունն էլ պայմանավորել է քաղաքի անվանումը։

Ընդունված է համարել, որ ներկայիս քաղաքը հիմնադրել է Ալֆոնսո Իններորդ Լեոնցի թագավորը 1228 թվականին։

Իսպանիայի ազատագրման պատերազմի ժամանակ՝ 1811 թվականի հոկտեմբերի 28-ին տեղի է ունեցել Առոյոմոլինոսի պատմության ամենահիշարժան իրադարձությունը. այստեղ ծավալված ճակատամարտում անգլո-իսպանա-պորտուգալական միացյալ ուժերը գեներալ Հիլի հրամանատարությամբ կարևորագույն հաղթանակ են տարել գեներալ Ժերարի հրամանատարությամբ գործող ֆրանսիական զորքերի նկատմամբ։ Այդ հաղթական ճակատամարտը Իսպանիայի պատմության մեջ է մտել *Sorpresa de Arroyomolinos* (*Առոյոմոլինոսի զարմացք*, *Առոյոմոլինոսի հրաշք*) անվանումով։

Հին վարչակարգի անկման ժամանակ բնակավայրը դարձել է սահմանադրական մունիցիպալիտետ Էստրեմադուրայի տարածաշրջանի սահմաններում։ 1834 թվականից ընդգրկվել է Մոնտանչեսի դատական տարածաբաժնի կազմում։ 1842 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով ունեցել է 600 տուն և 3287 բնակիչ։

1857-ից մինչև 1981 թվականը բնակավայրը պաշտոնապես անվանվել է *Առոյոմոլինոս դե Մոնտանչես*։ 

### Ժողովրդագրություն

1900 թվականից ի վեր՝ Առոյոմոլինոսի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները ըստ տասնամյակների եղել են հետևյալը):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Relación de Municipios y sus Códigos por Provincias — National Statistics Institute, 2019.
2. ↑  *National Statistics Institute* Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2023 — 2023.
3. ↑  «Cáceres: Población por municipios y sexo:Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero de 2011». Instituto Nacional de Estadística. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 21-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 26-ին.
4. ↑  Cervantes Virtual
5. ↑  Municipio Código INE -10.023
6. ↑   de hecho desde 1900 hasta 1991. Cifras oficiales de los Censos respectivos.|editorial=INE|idioma=español|fechaacceso=21 de junio de 2011}}
7. ↑   de población desde 1996. Cifras oficiales de la Revisión anual del Padrón municipal a 1 de enero de cada año.|editorial=INE|idioma=español|fechaacceso=21 de junio de 2011}}

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Առոյոմոլինոս (Կասերես)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ուշագնացություն մազերի խնամքի ժամանակ**, ուշագնացության ձև է (հայտնի է նաև **ուշագնացություն առաջացնող խանգարում**), կապված է մազերի սանրման հետ։ Հաճախ նկատվում է հինգից մինչև 16 տարեկան երեխաների մոտ։

Ուշագնացությունն արտահայտվում է մազերը սանրելու, հյուսելու, կտրելու, գանգրացնելու, չորացնելու ժամանակ։ Հիվանդության ախտանշաններն են գիտակցության կորուստը և նոպաները։ Միգրենը, որովայնի ցավը, «տարօրինակ զգացողություն»-ը կամ մշուշոտ տեսողությունը կարող են առաջանալ նաև նոպաներից առաջ կամ հետո։ Վիճակի հնարավոր պատճառները ներառում են ցավ կամ նյարդերի խթանում գլխամաշկի վրա, արյան անոթների և նյարդերի սեղմում, որը առաջանում է պարանոցի ճկման կամ երկարացման հետևանքով։ 2009 թվականին տեղի ունեցած ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ ԱՄՆ-ում մազերի խնամքի ժամանակ ուշագնացության 111 մանկական դեպք է գրանցվել, հիվանդների մեծամասնությունը կանայք էին․ խնդիրը կապված էր տղամարդկանց հաճախակի մազերի կտրման և կանանց լվանալու հետ։

Մազերի խնամքի ժամանակ ուշագնացությունը կարող է սխալ ախտորոշվել որպես էպիլեպսիա, սակայն ավելի համապատասխան նկարագրվել է որպես «պարոքսիզմալ ոչ էպիլեպտիկ երևույթ»։ Այն կարող է կապված լինել նաև օրթոստատիկ հիպոտոնիայի հետ։ Այս հիվանդությունը կապված չէ սրտի պաթոլոգիաների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Riviello, James J.; Rioux, Stephen D. (1993). «Hair-braiding and combing-induced syncope: A paroxysmal nonepileptic event». *Journal of Epilepsy*. **6** (2): 115–117. doi:10.1016/S0896-6974(05)80099-4.
2. 1 2 3  Lewis, Donald; Frank, L. Matthew (1993). «Hair-grooming syncope seizures». *Pediatrics*. **91** (4): 836–838. doi:10.1542/peds.91.4.836. PMID 8464678.
3. 1 2  Igarashi, Masanori; Boehm, Robert M; May, William N; Bornhofen, John H (1988). «Syncope associated with hair-grooming». *Brain and Development*. **10** (4): 249–251. doi:10.1016/S0387-7604(88)80006-8. PMID 3218704.
4. ↑  Evans, W. N.; Acherman, R.; Kip, K.; Restrepo, H. (2009 թ․ հուլիսի 1). «Hair-Grooming Syncope in Children». *Clinical Pediatrics*. **48** (8): 834–836. doi:10.1177/0009922809339204. PMID 19571334.
5. ↑  «Fainting by Follicle». *Pediatrics for Parents*. **26** (3): 1. 2010 թ․ մարտ.
**«Ավտովազք»** (ռուս.՝ Автопробе́г), ռուս խորհրդային գեղանկարիչ, գրաֆիկ, բեմանկարիչ և թատրոնի նկարիչ Պյոտր Վիլյամսի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1930 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 151 × 213 սմ։

Այսօր «Ավտովազք» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, ՌԴ)։

Պատմություն
-----------

«Ավտովազք» ստեղծագործությունը Պյոտր Վիլյամսը նկարել է 1930 թվականին։ Այն համարվում է նկարչի վաղ շրջանի ավանգարդիստական փորձերից մեկը մոնումենտալ էքսպրեսիոնիզմի ուղղությամբ։ Նկարը մասշտաբային է կոմպոզիցիոն առումով և կոլորիտային։

Նկարագիր
--------

Ստեղծագործությունը նվիրված է ԽՍՀՄ-ի ինդուստրացման ժամանակ ժողովրդականություն վայելող ավտովազքերին։ Այն արտացոլում է իրականության ռոմանտիկությունը և ԽՍՀՄ-ի սոցիալական օպտիմիզմը 1920-ականների վերջին և 1930-ականների սկզբին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  editor (2018 թ․ դեկտեմբերի 13). «Авангардный эксперимент художника». *Независимая Окружная Газета* (ռուսերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 13-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
2. ↑  «Ավտովազք նկարի մասին».
3. ↑  «Вильямс, Пётр Владимирович». Энциклопедия Кругосвет. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նկարը Տրետյակովյան պատկերասրահի էջում
**Եսայի Նչեցու Աստվածաշունչ**, այն պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։ Աստվածաշունչը 1318 թվականի է։

Եսայի Նչեցու Աստվածաշունչը առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Գլաձորի համալսարանի թանգարանում, այն գրվել է Եսայի Նչեցու պատվերով և գրիչներ Ստեփանոսի և Հովհաննես Երզնկացու ձեռագրով։ Աստվածաշունչը նկարազարդ է, որի հեղինակն է Թորոս Տարոնացին։ Թանգարանում առկա է 15 ձեռագրի լուսանկար, այս ձեռագրերը գրվել են Գլաձորի համալսարանում և օգտագործվել են թե' Գլաձորի համալսարանում, թե' Հայաստանի այլ ուսումնական կենտրոններում։ Յուրաքանչյուր էջ նկարազարդ է իր յուրօրինակ պատկերներով։ Տեքստերը ծածկագրեր են, որոնք գրված են երկու կամ երեք սյունակներով։ Այս ծածկագրերը կիրառվել են միջնադարյան հայ մատենագրության մեջ։ Նկարազարդ պատկերները հիմնականում եկեղեցական արարողությունների դրվագներ են (Սուրբ ծնունդ, Հարություն, Մկրտություն, Պայծառակերպություն և այլն), նաև կան աշխարհիկ կյանքի դրվագներ։

Եսայի Նչեցու Աստվածաշունչ գրքի 437 բ․ ու 438 ա. էջերում ներկայացված է Եսայի Նչեցու դիմանկարը և Թորոս Տարոնացու ինքնանկարը․ դրանք պահվում թանգարանում են առանձին։ Մանրանկարները նկարված են առանձնահատուկ ուշադրությամբ, որտեղ դիմագծերը, ձեռքերը և մարմնի մյուս մասերը ներկայացված են համաչափ։ Մանրանկարների գույների գերակշռող մասը կարմիր, դեղին, կապույտ, մոխրագույն և սև գույներն են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԵՍԱՅԻ ՆՉԵՑՈՒ ԱՍՏՎԱԾԱՇՈՒՆՉԸ». *Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության* (ամհարերեն). Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 14-ին.
**Լեոբեն** (գերմ.՝ Leoben, Գերմաներեն արտասանություն՝ [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[leˈoːbn̩]]]), քաղաք Ավստրիայի կենտրոնական մասում՝ Շտիրիա նահանգում, Մուր գետի ափին։ 2007 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 25 227 (այդ ցուցանիշով Լեոբենը Ավստրիայում զբաղեցրել է 17-րդ տեղը)։ Տեղական նշանակության արդյունաբերական կենտրոն է, ունի համալսարան, որը հիմնականում մասնագետներ է պատրաստում հանքարդյունաբերության համար։ Պատմական հիշարժան փաստ է, որ Լեոբենում 1797 թվականին Ավստրիայի և Ֆրանսիայի միջև կնքվել է զինադադարի ու հաշտության պայմանագիր՝ նախերգանք դառնալով Կամպո Ֆորմիոյի դաշնագրի կնքման համար։

Պատմություն
-----------

Լեոբենը, որի տարեգրությունն սկիզբ է առել 904 թվականից, հաճախ պատկերավոր անվանվում է «*Շտիրիայի Երկաթե ուղու դարպաս*»։ Քաղաքը հարուստ է պատմական հուշարձաններով, այդ թվում՝ եկեղեցիներով, որոնցից ուշագրավ են հատկապես 17-րդ դարի կեսերին կառուցված ու պատկերազարդված սբ. Ֆրանսիս Քսավիե եկեղեցին (համարվում է ճիզվիտական ամենանշանակալի կրոնական կառույցներից մեկը Ավստրիայում), «արտ նուվո» ոճով կառուցված լյութերական եկեղեցին, Շտիրիայի ամենահին կուսանոց-վանական համալիրը՝ Գյոս աբբայությունը (հիմնադրվել է 1020 թվականին)... Աբբայության հարևանությամբ է գտնվում «Գյոսեր» գարեջրագործարանը, որտեղ նաև թանգարան է գործում։

Բարձր աշտարակը (1280) և սբ. Ֆրանսիս Քսավիե եկեղեցին (1660-1665)
Լեոբենում է գտնվում Ավստրիայում գործող ամենահին թատրոնը, որտեղ ներկայացումներով հանդես են գալիս ոչ միայն տեղի, այլև հրավիրված արտիստներ։

Հայտնի անձինք
-------------

* Լիզա Էկհարտ (ծնվ. 1992 թ.), դերասանուհի
* Ռոլանդ Լինց, ֆուտբոլիստ
* Վիլֆրեդ Մորավեց, բուսաբան
* "Bambikiller" Քրիս Ռադեր, պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ
* Քրիստոֆեր Շտրասեր, հեծանվորդ մարզիկ
* Մարտին Վինեկ (ծնվ. 1964 թ.), դերասան
* Հայնրիխ Մայեր, հակաֆաշիստական Դիմադրության շարժման մարտիկ (հաճախել է Լեոբենի դպրոցը)

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018 — Statistics Austria.
2. ↑  *Statistik Austria* (4. februar 2008)
3. ↑  City of Leoben: *A City on the move.* In: *City of Leoben*
4. ↑  de:Wilfried Morawetz

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* University of Leoben Արխիվացված 2018-08-03 Wayback Machine
* Pictures of Leoben and information in English language Արխիվացված 2007-08-14 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լեոբեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16051299q · GND: 4035360-6 · LCCN: n84195711 · NKC: ge339294 · SUDOC: 161671527 · VIAF: 168036956 · WorldCat VIAF: 168036956 |

 |

 |
**Քեմբրիջի համալսարանական գրադարան** (անգլ.՝ Cambridge University Library), Քեմբրիջի համալսարանի կենտրոնացված ակադեմիական և հետազոտական գրադարան՝ կազմված համալսարանի հիմնական և 15 փոխկապակցված գրադարաններից։

Քեմբրիջի համալսարանն ունի 114 գրադարան, որոնցից ամենամեծը հանդիսանում է Համալսարանական գրադարանը, որը համալսարանի ներսում հայտնի է «the UL» անվամբ։ Նրա մոտավորապես 8 միլիոն միավորներում կան աշխարհագրական քարտեզներ, նոտաներ, ձեռագրեր ու նկարներ։ Ի տարբերություն Օքսֆորդի համալսարանի Բոդլեյան գրադարանի՝ այս գրադարանի շատ գրքեր հասանելի են բաց գրադարակներում։

Գրադարանը հանդիսանում է պարտադիր նմուշներ ստացող հինգ գրադարաններից մեկը, և ունի իրավունք պահանջել Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում հրատարակված յուրաքանչյուր գիրք։ Ամեն տարի նրա ֆոնդը, չհաշված նվիրատվությունները, համալրվում է 120 000 գրքով։

Որպես հավելում համալսարանական և փոխկապակցված գրադարանների, ամեն ֆակուլտետ ունի իր սեփական որակավորված գրադարանը, որի ծավալը կարող է լինել 30 000-ից մինչև 150 000 գիրք։ Օրինակ, երաժշտության ֆակուլտետի Պենդլեբրի գրադարանը կամ պատմության ֆակուլտետի գրադարանը, որ ունի ավելի քան 100 000 գիրք։

Յուրաքանչյուր քոլեջ ունի նաև իր սեփական գրադարանը, մասամբ ուսանողների պատրաստման նպատակով, մասամբ ՝ որպես հին գրքերի և ձեռագրերի պահեստ։ Այսպես Տրինիտի-քոլեջի Wren Library գրադարանն ունի ավելի քան 200 000 գիրք, որը լույս է տեսել մինչև 1800 թվականը, իսկ Կորպուս-Քրիստի քոլեջին պատկանող Փարքերի գրադարանը հանդիսանում է միջնադարյան ձեռագրերի ամենամեծ գրապահոցներից մեկը։

Գրադարանում եղած գրքերի թիվը շուրջ 15 միլիոն է։

Գրադարանը գտնվում էր Old Schools-ում՝ Սենատի հարևանությամբ, մինչև այնտեղ եղած տարածքի չհերիքելը։ Նոր շենքը կառուցվել է Քեմբրիջի կենտրոնի արևելյան մասում։

Գրադարանը բաց է համալսարանի բոլոր ուսանողների համար։ 2010 թվականի հունիսին համալսարանը ստացել է 1 500 000 ֆունտ նվիրատվություն հավաքածուների մի մասը թվայնացնելու և Cambridge Digital Library կայքով անվճար մուտք ապահովելու համար։

2018 թվականին Քեմբրիջի համալսարանը Իլի քաղաքում կառուցել է ժամանակակից գրապահոց, որը համալսարանական գրադարաններում ունի օգտագործման ցածր մակարդակ։ Գրապահոցը գրադարանի համար արժեցավ 17 միլիոն ֆունտ սթեռլինգ և այնտեղ կարող է տեղավորվել մինչև 4 միլիոն հատոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Cambridge University Library». Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
2. ↑  «Library Storage Facility». Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 28-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քեմբրիջի համալսարանական գրադարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11871536r · CiNii: DA00592001 · GND: 1010752-6 · ISNI: 0000000122930063, 000000040410363X · LCCN: n81070793 · NKC: kn20050512047 · PTBNP: 417980 · SUDOC: 026473224 · VIAF: 140790558 · WorldCat VIAF: 140790558 |

 |

 |
|  |
| --- |
| **Տրոշելի խխունջ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Փափկամարմիններ (Mollusca) |
| **Ենթատիպ** | *Conchifera* |
| **Դաս** | Փորոտանիներ (Gastropoda) |
| **Կարգ** | *Architaenioglossa* |
| **Ընտանիք** | Բիթինիդներ (Bithyniidae) |
| **Ցեղ** | **Bithynia** |
| **Տեսակ** | **Տրոշելի խխունջ** *(B. troschelii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Bithynia troschelii*** |

**Տրոշելի խխունջ** (լատին․՝ Bithynia troscheli), բիթիդների ընտանիքին պատկանող փափկամարմին կենդանի։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

8,5 մմ բարձրությամբ դեղնաեղջրագույն կրային կափարիչով խեցին բավականին լայն և բարձր կոնաձև է։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, Արևմտյան Սիբիրում, Ղազախստանում, Կովկասում և Հայաստանում (Գեղարքունիքի մարզում, Մասրիկ գետ՝ Սևանա լիճ թափվելու հատվածում)։

Էկոլոգիա
--------

Բնակվում են գետերի արագահոս ափամերձ շրջաններում։ Նստում են բույսերի ստորջրյա մասերի վրա։ Կենսաբանական առանձնահատկություններ հայտնի չեն։

Պահպանություն
-------------

Սառցային շրջանի ռելիկտ տեսակ է, որը բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։ Թվաքանակի փոփոխություններ հայտնի չեն։

Տեսակին սպառնացող վտանգներից է Մասրիկ գետի հիդրոլոգիական ռեժիմի խախտումը և ջրի աղտոտումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տրոշելի խխունջ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779495128 |

 |
| **՞**Ֆալետիի կողնջակեր ցայտագնայուկ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Գնայուկ բզեզներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Ֆալետիի կողնջակեր ցայտագնայուկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Procerus scabrosus fallettianus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ֆալետիի կողնջակեր ցայտագնայուկ** (լատին․՝ Procerus scabrosus fallettianus), գնայուկ բզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ձգված ուռուցիկ մարմնով, 47-60 մմ երկարությամբ խոշոր բզեզ է։ Մարմնի վերին մասը սովորաբար լինում է մետաղական փայլով՝ կապույտ, կապտականաչ, կապտամանուշակագույն, հազվադեպ գրեթե սև՝ կապույտ փայլով, իսկ մարմնի ստորին մասը սև է։ Վերնաթևերը կոպիտ խիտ թմբիկներում են։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում, Ադրբեջանի հարակից տարածքներում և Հայաստանում՝ Սյունիքի մարզում (Գորիս, Խնձորեսկ, Կապան, Տանձավեր, Շիշկերտ, Քաջարան, Լիճք)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է ծովի մակարդակից 1100-2200 մ բարձրություններում՝ անտառներում և հետանտառային էկոհամակարգերում և այգիներում, հանդիպում են տարվա ողջ ընթացքում՝ գարնանից մինչև աշուն (տաք եղանակին)։ Օրվա ընթացքում ակտիվությունը կախված է տարվա ժամանակից․ հով եղանակին ակտիվ են ցերեկը, շոգ եղանակին՝ մթնշաղին և գիշերը։ Բզեզները և թրթուրները սնվում են խխունջներով և կողինջներով։

Պահպանություն
-------------

Փոքր արեալով հազվագյուտ ենթատեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակը կայուն ոչ բարձր է և պայմանավորված կլիմայական պայմաններով՝ տարբեր տարիներին դիտվում են աննշան տատանումներ։

Վտանգ է հանդիսանում մասնավորապես ապօրինի անտառահատումներով պայմանավորված անտառային էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցում, «Արևիկ» ազգային պարկում և «Զանգեզուր» պետական արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.
|  |
| --- |
| **Սանրաբեղ չրխկան** |
| Սանրաբեղ չրխկանՍանրաբեղ չրխկան |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Բզեզներ (Coleoptera) |
| **Ընտանիք** | Չրխկաններ (Elateridae) |
| **Ցեղ** | **Ctenicera** |
| **Տեսակ** | **Սանրաբեղ չրխկան** *(C. pectinicornis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Ctenicera pectinicornis*** |

**Սանրաբեղ չրխկան** (լատին․՝ Ctenicera pectinicornis), չրխկանների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

14-19 մմ երկարությամբ, մուգ կանաչ կամ մուգ կապույտ մարմնով, մետաղական փայլով միջին մեծության բզեզ է։ Բեղիկները սև են, առանց փայլի, ոտքերը դարչնագույն կամ կարմրագորշագույն են, իսկ վերնաթևերը՝ երբեմն բաց գունավորված զոլով։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, Կովկասում և Սիբիրում։ Հայաստանում հայտնի է Վանաձոր (Լոռու մարզ), Դիլիջան (Տավուշի մարզ) քաղաքների և Հանքավան գյուղի (Կոտայքի մարզ) շրջակայքերից։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է անտառային, անտառատափաստանային գոտիների խիտ խոտածածկ հատվածներում և բացատներում։ Ամենակեր (պոլիֆագ) թրթուրն ապրում է հողում, հանդիպում՝ անտառածածկ տեղերում։ Հայաստանի պայմաններում զարգացումը հավանաբար տևում է երկու տարի։ Հասուն բզեզների թռիչքը դիտվում է մայիս, հունիս ամիսներին։

Պահպանություն
-------------

Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Հանդիպում է հազվադեպ։

Վտանգման հիմնական գործոններն են հողի պնդեցմանը հանգեցնող անտառահատումները և չկարգավորված ռեկրեացիոն ծանրաբեռնվածությունը։

Պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սանրաբեղ չրխկան» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սանրաբեղ չրխկան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |

 |
**Մդինա** (մալթ.՝ L-Imdina), քաղաք Մալթայում, Մալթայի նախկին մայրաքաղաքը։ Եղել է Մալթայի ազնվականության կենտրոնը, սակայն քաղաքն այլևս չի վերադարձրել իր երբեմնի քաղաքը՝ ստանալով «լուռ քաղաք» մականունը։ Ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և ներկայումս զբոսաշրջային գլխավոր ուղղություններից մեկն է Մալթայում։

Պատմություն
-----------

Մալթայի պատմական մայրաքաղաքը մոտավորապես 4,000 տարեկան է։ Այն տեղակայված է բլրի վրա և արդեն բրոնզի դարում եղել է ամրացված բնակավայր։ Մ․ թ․ ա․ 8-րդ դարում փյունիկացիներն այստեղ հիմնադրել են Մալետ քաղաքը։ Մ․ թ․ ա․ 218 թվականին այն գրավվել է Հռոմեական հանրապետության կողմից ու կոչվել Մելիտա։ Ցիցերոնն ու Տիտոս Լիվիոսը նկարագրել են քաղաքը՝ գեղեցիկ շինություններով, բնակիչների բարեկեցիկ կյանքով։ Կա տեսակետ, որ Մելիտեում է եղել Պողոս առաքյալը, որն իբր Մալթայում իջել է 60 թվականի նավաբեկությունից հետո։ Պողոս առաքյալը համարվում է Մալթայում քրիստոնության հիմնադիրը։

9-րդ դարի վերջին Մդինան գրավել են Աղլաբիների պետության զորքերը ու ավերել այն։ Հետագայում այն վերականգնվել է Մեդինա անունով։ Արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում Մդինայից առանձնացել է Ռաբաթ քաղաքը, որը սկսել է ծաղկում ապրել ու մեծ չափերի է հասել, մինչդեռ Մդինան աստիճանաբար անկում է ապրել։

Սկսած միջին դարերից՝ Մդինան ազնվականության քաղաք է եղել։ 15-րդ դարում քաղաքը ղեկավարել է ազնվականների «Ունիվերսիտա» հավաքը։ Երբ սուրբ Հովհաննեսի օրդենի ասպետները 1530 թվականին Մալթա են եկել, մալթական վերնախավը պատրաստ է եղել ճանաչել նոր իշխանությունը մեկ պայմանով․ ասպետները պետք է Մդինայի ինքնավարությունը անձեռնմխելի թողնեին։ Միայն այդ պաշտոնական խոստովանությունից հետո օրդենի մեծ մագիստրոսը ստացել է քաղաքի բանալիները։

Դարերի ընթացքում փոխվել են քաղաքի անուններն ու կարգավիճակը․ ամեն ինչ կախված է եղել այն բանից, թե ով է ղեկավարել քաղաքը։ Սբոլոր ժամանակներում Մդինան պահել է նույն կոչումը՝ «ազնվականների քաղաք» («Citta Notabile»)։

Ներկայումս քաղաքն ունի մոտ 300 բնակիչ, բայց այն միաձուլված է Ռաբաթ քաղաքին, որի բնակչությունը 11,000 է։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Մդինայի տեսարժան վայրերից են քաղաքի գլխավոր դարպասները, հունական դարպասները, Սուրբ Պողոսի մայր տաճարը, Ինգուանեց պալատը, Արքեպիսկոպոսի պալատը, Մդինայի զնդանը։

Քաղաքում են նկարահանվել «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Craven, John (2009 թ․ մարտի 2). «Celebrity travel: Starry knights and three-pin plugs in Malta». *Daily Mail*. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 22-ին.
4. ↑  Blasi, Abigail (2014 թ․ սեպտեմբերի 29). «Top 10 day trips in Malta». Lonely Planet. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
5. ↑  «Estimated Population by Locality 31st March, 2014». Government of Malta. 2014 թ․ մայիսի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 21-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մդինա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12335265x · GND: 4072733-6 · LCCN: n81139342 · SUDOC: 109576519 · VIAF: 168364630 · WorldCat VIAF: 168364630 |

 |
|  |
| --- |
| **Ռյոզելի երկգույն ծղրիդ** |
| Ռյոզելի երկգույն ծղրիդՌյոզելի երկգույն ծղրիդ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | *Կենդանիներ* |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Ուղղաթևներ (Orthoptera) |
| **Ընտանիք** | *Ծղրիդներ* |
| **Ցեղ** | **Metrioptera** |
| **Տեսակ** | **Ռյոզելի երկգույն ծղրիդ** *(M. Ռյոզելի)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Metrioptera Ռյոզելի երկգույն ծղրիդ***Hagenbach, 1822 |

**Ռյոզելի երկգույն ծղրիդ** (լատին․՝ Bicolorana roeseli), ծղրիդների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր չափի ծղրիդ է․ արուի մարմնի երկարությունը 16 մմ է, էգինը` 17 մմ, ձվադրինը` 6-7 մմ։ Գունավորումը ժանգագույն դեղին է կամ դեղնականաչավուն, վերնաթևերը սովորաբար կարճացած են. արուներինը չեն հասնում փորիկի գագաթին, էգերինը` փորիկի կենտրոնին, հազվադեպ հանդիպում են նաև լավ զարգացած վերնաթևերով և թևերով առանձնյակներ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, Կովկասում, Վրաստանում, դեպի արևելք՝ մինչև Արևմտյան Սիբիրում, Հյուսիսային և Արևելյան Ղազախստանում և Հյուսիսային Մոնղոլիայում, Հայաստանում ապրելավայրերից հայտնի է Հանքավան գյուղի շրջակայքից (Կոտայքի մարզ)։

Էկոլոգիա
--------

Ռյոզելի երկգույն ծղրիդն ապրում է ծովի մակարդակից 1800-1900 մ բարձրությունների վրա, անտառի վերին եզրին։ Բուսակեր է։ Թրթուրները դուրս են գալիս հունիսի սկզբին, հասուն առանձնյակները` հուլիս-օգոստոս ամիսներին։

Պահպանություն
-------------

Հայտնի է արեալի սահմանաեզրում գտնվող մեկուսացած պոպուլյացիա է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Հանդիպում են եզակի առանձնյակներ, թվաքանակի փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոնները անասունների գերարածեցումն ու խոտհունձն է։

Պահպանվում է «Հանքավան» արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռյոզելի երկգույն ծղրիդ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռյոզելի երկգույն ծղրիդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780673004 |

 |
**Նուևա Պալմիրա** (իսպ.՝ **Nueva Palmira**), քաղաք Ուրուգվայի հարավարևմտյան մասում՝ Կոլոնիա դեպարտամենտում։ Ընկած է դեպարտամենտի վարչական կենտրոնից՝ Կոլոնիա դել Սակրամենտո քաղաքից մոտավորապես 90 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք, Ուրուգվայ գետի արևելյան ափին։ Նուևո Պալմիրայի նավահանգիստն իր առևտրային նշանակությամբ երկրորդ տեղն է զբաղեցնում Ուրուգվայում՝ զիջելով միայն մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյի նավահանգստին</ref>: Ընդ որում՝ այնտեղ համապատասխան հարմարություններ են ստեղծված նաև առագաստանավերի ու զբոսանավերի սպասարկման համար։ Բացի այդ, գետի ափերի երկարությամբ ձգվումեն մի շարք լողափեր (*Playa Higuerita, Playa Eolo, Playa Corbacho, Playa Los Vascos*), իսկ քաղաքի հյուսիսային մասում, դարձյալ՝ գետափին, գտնվում է *Balneario Brisas del Uruguay* առողջարանը։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը, *Pueblo*-ի (գյուղի) կարգավիճակով և *Իգերիտաս* (*Higueritas*) անվանումով, հիմնադրվել է 1831 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, Ֆելիպե Սանտյագո Տոռես Լեյվայի նախաձեռնությամբ։ 1920 թվականի օգոստոսի 17-ին ստացել է *Villa*-ի (փոքր քաղաքի), 1953 թվականի հուլիսի 1-ին՝ *Ciudad*-ի (քաղաքի) կարգավիճակ։ Իր նոր անվանումը բնակավայրն ստացել է Սիրիայում գտնվող Պալմիրա պատմական, հնագույն քաղաքի աննունից, որը արամեերենից թարգմանած՝ նշանակում է «արմավենիների քաղաք»։

Բնակչություն
------------

2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Նուևա Պալմիրայում ապրում էր 9.857 մարդ։

| Տարին | Բնակչությունը |
| --- | --- |
| 1908 | 4,191 |
| 1963 | 6,307 |
| 1975 | 7,146 |
| 1985 | 7,151 |
| 1996 | 8,339 |
| 2004 | 9,230 |
| 2011 | 9,857 |

**Աղբյուրը**՝ *Instituto Nacional de Estadística de Uruguay*

Պատկերասրահ
-----------

* Լողափերից մեկըԼողափերից մեկը
* Առագաստանավերի նավամատույցըԱռագաստանավերի նավամատույցը
* Հացահատիկի բունկերները նավահանգստումՀացահատիկի բունկերները նավահանգստում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   El Puerto de Nueva Palmira|fechaacceso= 25 de mayo de 2012|apellido= Uruguay XXI, Promoción de inversiones y exportaciones|fecha= 2010|formato= pdf}}
2. ↑  Puerto: en Montevideo subió la actividad y en Nueva Palmira bajó - El País, 27 de febrero de 2017
3. 1 2  «Statistics of urban localities (1908–2004)» (PDF). INE. 2012. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2012 թ․ նոյեմբերի 5-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
4. ↑  «La importancia de Nueva Palmira». El Pais. 2007 թ․ հունվարի 31. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
5. ↑  «Censos 2011 Cuadros Colonia». INE. 2012. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նուևա Պալմիրայի կայքէջը (Իսպաներեն)
* Information on the city at welcomeuruguay.com (Իսպաներեն)
* INE map of Nueva Palmira Արխիվացված 2012-10-10 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նուևա Պալմիրա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n81149523 · VIAF: 137222323 · WorldCat VIAF: 137222323 |

 |
**Ապալուզա** (ռուս.՝ Аппалуза), ձիերի բծավոր ցեղատեսակ, որը բուծվել և տարածվել է ԱՄՆ-ում։

Մուգ գույնի ապալուզա
Բնութագրիչ բծերը մաշկի վրա և աչքի սպիտապատյանը

Ծագում
------

Այս ցեղատեսակը բուծվել է նե-պերսե հնդկացիական ցեղերի կողմից՝ խաչասերելով եվրոպացիների կողմից Ամերիկա ներմուծված իսպանական նվաճողների ձիերը։ Ցեղատեսակի առաջացման գործում կարևորվել են պտավոր ձիերը, որոնք 18-րդ դարում Եվրոպայում դուրս էին եկել նորաձևությունից և մասսայաբար արտահանվել են Ամերիկա։ Այդ ձիերի մի մասը հայտնվել է ազատության մեջ ու հնդկացիների ձեռքում։ 1877 թվականին ռազմական պարտությունից և արգելաբնակավայրում վերաբնակեցվելուց հետո նե-պերսե ցեղախումբը կորցրել է 2000 ձի և ձիաբուծության ավանդույթները։ Ցեղատեսակը պահպանվել է փոքրաթիվ ձիասերների և 1938 թվականին հիմնադրված ակումբի շնորհիվ։

Ցեղատեսակի հատկություններ
-------------------------

Արտաքինից պտավոր ձիերի տեսքը կարող է լինել տարբեր, մուգ գույնի սպիտակ հետքերով կամ սպրտակ գույնի մուգ հետքերով։ Ի տարբերություն այլ ցեղատեսակների՝ խայտաբղետ գույն ունի ոչ միայն մազը, այլ նաև մաշկը։ Ունի բծավոր սմբակներ։ Հանգիստ վիճակում առաջին հայացքից աչքերի գույնը սպիտակ է։ Այդ առանձնահատկոիթյունը պայմանավորված է մուտանտ գենով։ Հասակը 14-16 թզաչափ է (142-163 սմ), քաշը՝450-600 կգ։ Ապպալուզան նրբագեղ է, բայց շատ ուժեղ և քրտնաջան, որը վկայում է նե-պերսեական պատերազմը։

Գենետիկորեն ապալուզան նախատրամադրված է ծիածանաբորբի, որը ոչ պատշաճ բուժման դեպքում կհանգեցնի կուրության։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  *Bennett, Deb* Conquerors: The Roots of New World Horsemanship. — 1st. — Solvang, California: Amigo Publications, 1998. — ISBN 978-0-9658533-0-9
2. ↑  Sandmeyer, Lynne (2008 թ․ հուլիսի 28). «Equine Recurrent Uveitis (ERU)». The Appaloosa Project. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ ապրիլի 26-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ապալուզայի ամերիկյան ասոցիացիա
* Ապալուզա ձիերի ակումբ Կանադայում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ապալուզա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
|  |
| --- |
| **Ռուբենյանի բնդեռիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Բզեզներ (Coleoptera) |
| **Ընտանիք** | Թերթաբեղիկավորներ (Scarabaeidae) |
| **Ցեղ** | **Adoretus** |
| **Տեսակ** | **Ռուբենյանի բնդեռիկ** *(A. rubenyani)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Adoretus rubenyani*** |

**Ռուբենյանի բնդեռիկ** (լատին․՝ Adoretus rubenyani), թերթիկաբեղավորների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ձվաձև, ուռուցիկ մարմնով, 9,5-13,5 երկարությամբ ոչ շատ մեծ բզեզ է։ Դարչնադեղնավուն մարմինը բաց գույնի է, առաջնամեջքը վերնաթևերից փոքր-ինչ մուգ է, գլուխը՝ դարչնակարմրավուն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ է։ Հայտնի է Արաքս գյուղի (Արմավիրի մարզ) և Արմաշ գյուղի շրջակայքում (Արարատի մարզ)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է Արարատյան հարթավայրի աղուտներում։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։ Բզեզները դեպի լույսի աղբյուր են թռչում հունիսի երկրորդ կեսին և օգոստոսի սկզբին։

Պահպանություն
-------------

Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը հավանաբար բարձր չէ (դեպի լույսի աղբյուր թռչում են մեկական առանձնյակներ) իսկ թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Սպառնացող վտանգներից են հողերի յուրացումը (այդ թվում նաև աղուտների մելիորացիան) և օգտագործումը լճակային տնտեսություններ ստեղծելու նպատակով։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |
**Հայկական ավիաուղիներ**, Հայաստանի առաջին ավիաընկերություն։ Եղել է Հայաստանի ազգային ավիափոխադրողը։

Պատմություն
-----------

Հայկական ավիաուղիները հիմնադրվել է 1991 թվականին։ Խորհրդային միության փլուզումից հետո Հայաստանին բաժին հասան ԻԼ-86, ՏՈՒ-154, ՏՈՒ-134, ՅԱԿ-40 օդանավերը և ՄԻ-8 ուղղաթիռները։ Այս օդանավերի բազայի վրա ստեղծվեցին «Հայկական ավիաուղիներ» ՊՓԲԸ-ն՝ բազավորումը «Զվարթնոց» օդանավակայան և նրա դուստր ձեռնարկություն «Արարատ ավիա»-ն՝ բազավորումը Էրեբունի օդանավակայան (հետագայում միավորվեցին)։ Կային նաև մի քանի փոքր մասնավոր ընկերություններ։ «Հայկական ավիաուղիներ» ընկերությունը դադարեցրել է իր գործունեությունը 2003 թվականի ապրիլի 15-ին, իսկ 2004 թվականի մարտի 26-ին Հայաստանի տնտեսական դատարանի որոշմամբ սնանկ ճանաչվեց։

Երթուղիներ
----------

Հայկական ավիաուղիների ՏՈՒ-134 ինքնաթիռը «Վնուկովո» օդանավակայանում (Մոսկվա, օգոստոսի 31, 1994)
«Հայկական ավիաուղիներ» ընկերությունը կանոնավոր չվերթներ էր իրականացնում դեպի Եվրոպա, Ասիա, Մերձավոր Արևելք և ԱՊՀ երկրներ, ինչպես նաև իրականացնում էր տարանցիկ ուղևորափոխադրումներ և բեռնափոխադրումներ։

Նավատորմ
--------

«Հայկական ավիաուղիներ» ընկերությունը ուներ ԻԼ-86, ԱՆ-12, ՏՈՒ-154, ՏՈՒ-134, ՅԱԿ-40 օդանավերը և ՄԻ-8 ուղղաթիռները։ 1998 թվականից մինչև լուծարումը շահագործում էր մեկ վարձակալած Airbus A310 ինքնաթիռը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սնանկության հայկական բանաձևը». *Hetq.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի ավիաընկերություններ |
| --- |
|  |
| Գործող | Fly Arna  • Aircompany Armenia  • Armenia Airways  • Fly Armenia Airways  • Sky Net Airline  • Air Highnesses  • Ark Airways  • Էյր Արմենիա  • FlyOne Armenia |
|  |
| Չգործող | Air Van Airlines  • Ararat International Airlines  • Արմավիա  • Հայկական ավիաուղիներ  • Հայկական միջազգային ավիաուղիներ  • Ատլանտիս Հայկական Ավիաուղիներ  • Blue Sky Airlines  • Jupiter-Avia  • Տարոն Ավիա  • Vertir Airlines  • Վետերան Ավիա  • Yerevan-Avia |

 |