**Մայքլ Նորման Մենլի** (դեկտեմբերի 10, 1924(1924-12-10), Քինգստոն, Ճամայկա - մարտի 6, 1997(1997-03-06)[…], Քինգստոն, Ճամայկա), ջամայկացի քաղաքական գործիչ, Ջամայկայի վարչապետ (1972-1980 և 1989-1992), դեմոկրատական սոցիալիզմի կողմնակից։ Ջամայկայի պատմության ամենահայտնի քաղաքական գործիչներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Հայտնի փաստաբան, Ժողովրդական ազգային կուսակցության հիմնադիր և Ջամայկայի վարչապետ Նորման Մանլիի և նաև հայտնի նկարչուհի և դերասանուհի Էդնա Մանլիի ընտանիքի երկրորդ որդին։

Սովորել է Ջամայկայի էլիտար քոլեջում, այնուհետև ծառայել է Կանադայի Թագավորական ռազմաօդային ուժերում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում սովորելու տարիներին (1945-1949) նա մոտիկից ընդունեց ձախ լեյբորիզմի գաղափարները։ Գիտական աստիճան ստանալուց հետո մեկ տարի աշխատել է որպես լրագրող, այնուհետև վերադարձել է Ջամայկա և աշխատել «Public Opinion» թերթի խմբագիր և սյունակագիր։ Միևնույն ժամանակ նա մասնակցեց արհմիութենական շարժմանը ՝ դառնալով բանվորների ազգային միության բանակցող։ 1953-1954 թվականներին ՝ եղեգնյա տնկարկների աշխատողների արհմիության ղեկավար; 1955-1972 թվականներին ՝ աշխատավորների ազգային միության 1-ին փոխնախագահ։

1952 թվականին անդամակցել է ժողովրդական ազգային կուսակցությանը, 1969 թվականին ընտրվել նրա նախագահ։ 1962 թվականից ՝ Սենատի անդամ, 1967-1992 թվականներին ՝ խորհրդարանի պատգամավոր (ընդմիջումով ՝ 1983-1989), 1969 թվականից ՝ խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդ։

Մենլին Բեվերլիի չորրորդ կնոջ հետ Ջիմի Քարթերի հետ հանդիպմանը 1977 թվականին
1972 թվականին խորհրդարանական ընտրություններում հաղթելուց հետո (ԱԺԿ-ն ստացել է ձայների 56,4% - ը և խորհրդարանի 53 տեղերից 37-ը) զբաղեցրել է վարչապետի պաշտոնը։ Միաժամանակ 1972-1980 թվականներին զբաղեցրել է արտաքին հարաբերությունների նախարարի, պաշտպանության նախարարի, էկոնոմիկայի նախարարի, համագործակցության նախարարի, երիտասարդության հարցերի նախարարի, Ազգային մոբիլիզացիայի նախարարի, մարդկային ռեսուրսների նախարարի, տեղեկատվության նախարարի, մշակույթի նախարարի, գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնները։

Ներքին քաղաքականությունը վարելով արմատական սոցիալ-դեմոկրատիայի և «հակաիմպերիալիզմի» դիրքերից ՝ նա ներմուծեց մի քանի առաջադեմ օրենքներ, մասնավորապես ՝ նվազագույն աշխատավարձի, մայրության արձակուրդի, արհմիությունների իրավունքների ընդլայնման, բնակարանաշինության մասին (1974-1980 թվականներին կառուցվել է ավելի քան 40 հազար տուն), հիվանդանոցների արդիականացում, անգրագիտության դեմ պայքարի ծրագիր (տարեկան ընդգրկում էր 100 հազար մեծահասակ), իրականացրեց ագրարային և հարկային բարեփոխումներ։ Նրա կառավարությունը նաև աշխատատեղեր ստեղծեց հանրային հատվածում և զարգացրեց կրթությունը (1974 թվականից անվճար, ցածր եկամուտ ունեցող երեխաների համար տրանսպորտի, սննդի և համազգեստի սուբսիդավորմամբ), առողջապահությունը (դարձավ անվճար, գյուղական կլինիկաների ցանցի զարգացմամբ), շինարարությունը և գյուղատնտեսությունը, ինչպես նաև բարձրացրեց հարկերը արդյունահանող (բոքսիտ) արդյունաբերության վրա, որը գտնվում է օտարերկրյա ընկերությունների ձեռքում։

1976-ին նա կրկին հաղթեց ընտրություններում (ԱԺԿ-ն ստացավ ձայների 56,8%-ը և խորհրդարանի 60 տեղերից 47-ը)։

1979-ի ապրիլին նա դարձավ երկրի առաջին ղեկավարը, ով պաշտոնական այցով այցելեց ԽՍՀՄ։ Նրա օրոք զգալիորեն բարելավվել են Ջամայկայի հարաբերությունները Կուբայի հետ։ Ակտիվ գործունեություն է ծավալել Չմիացած երկրների շարժման շրջանակներում։ 1978 թվականից Սոցինտերնի փոխնախագահն է։

1980-ի ընտրությունները տեղի ունեցան բռնության, բազմաթիվ ցույցերի և կողմերի կոշտ առճակատման պայմաններում։ Համարվում է հակահրթիռային այդ ընթացքում զոհվել է մոտ 1000 մարդ։ 1980 թվականի հոկտեմբերի 7-ին նրա և ազգային անվտանգության նախարար Դ.Թոմփսոնի դեմ մահափորձ կատարվեց։ Երկուսն էլ չեն տուժել, կրակողներից մեկը ձերբակալվել է։

Հոկտեմբերի 30-ին ԱԺԿ-ն հերթական ընտրություններում պարտություն կրեց ընդդիմադիր Լեյբորիստական կուսակցությունից ՝ Էդվարդ Սիագայից (41,1% ՝ 58,9% - ի դիմաց)։ 1980-1989թթ. կրկին ընդդիմության առաջնորդ է, ով խիստ քննադատում է նոր կառավարության ամերիկամետ կուրսը։

Կառավարության կողմից Գրենադա ամերիկյան զինված ներխուժմանը աջակցելուց և Ջամայկայի ռազմական ստորաբաժանումներին այնտեղ ուղարկելուց հետո հայտարարեց 1983 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները բոյկոտելու մասին։

1989 թվականի ընտրություններում նրա գլխավորած ԱԺԿ-ն կրկին հաղթանակ տարավ ՝ ստանալով ձայների 56,6%-ը։ Նրա նոր քաղաքականությունն առանձնանում էր փոքր և միջին բիզնեսի նկատմամբ մեծ ուշադրությամբ, հարկերի կրճատմամբ և երկրի տնտեսության ազատականացմամբ։

1992-ին նա ծանր հիվանդության պատճառով հայտարարեց վարչապետի և ԱԺԿ-ի առաջնորդի պաշտոնից հեռանալու մասին ՝ բժիշկների պնդմամբ ՝ երկու պաշտոններն էլ հանձնելով Պերսիվալ Փաթերսոնին։

Մահացել է 1997 թվականի մարտի 6-ին շագանակագեղձի քաղցկեղից։ Թաղված է ազգային հերոսների այգում ՝ հոր գերեզմանի կողքին։

Հեղինակել է 7 գիրք, այդ թվում ՝ «Փոփոխության քաղաքականությունը» (1974), «Ճակատամարտ ծայրամասում» (1982), «Աշխատանքի վայրի ձայնը.Մտորումներ գաղութատիրության և ջամայկացի աշխատավորի մասին», «Ազգերի աղքատությունը» (1991) և միջազգային մրցանակների արժանացած «Կրիկետի պատմությունը Արևմտյան Հնդկաստանում» (1988) (եղել է այս խաղի մեծ գիտակ և գիտակ)։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է եղել 5 անգամ.

* 1-ին ամուսնություն ՝ Ժակլին Քամելարդ (1946-1951), դուստր Ռեյչել
* 2-րդ ամուսնություն ՝ Թելմա Վերիթի (1955-1960), որդի Ջոզեֆ
* 3-րդ ամուսնություն ՝ Բարբարա Լևերս (1966 թվականից, մահացել է 1968 թվականին), դուստր Սառա
* 4-րդ ամուսնություն ՝ Բևերլի Անդերսոն (1972-1990), դուստր Նատաշա, որդի Դավիթ
* 5-րդ ամուսնություն ՝ Գլեն Էվարթ (1992 թվականից)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. 1 2
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
6. ↑
7. ↑
8. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage
9. ↑  "Where Would Jamaica Be Without Michael Manley?". Jamaica-gleaner.com. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ մայիսի 26. Retrieved 2013 թ․ մարտի 11.
10. 1 2  "Obituary: Michael Manley". Արխիվացված from the original on 2010 թ․ նոյեմբերի 24. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 30.
11. ↑  [Euclid A. Rose, *Dependency and Socialism in the Modern Caribbean: Superpower Intervention in Guyana, Jamaica and Grenada, 1970—1985*]
12. ↑  Международный ежегодник. Политика и экономика / главный редактор О.Н.Быков. — М.: Политиздат, 1980. — С. 253.
13. ↑  "Michael Manley". Արխիվացված from the original on 2015 թ․ հոկտեմբերի 6. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 28.