**Տոմա Գոտյե Պեսկե** (ֆր.՝ Thomas Gautier Pesquet; փետրվարի 27, 1978(1978-02-27), Ռուան, Ֆրանսիա),ԵՏԳ տիեզերագնաց, Ֆրանսիայի 10-րդ տիեզերագնաց և աշխարհի 552-րդ տիեզերագնաց։

Մեկնարկել է 2016 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ որպես «Սոյուզ ՄՍ-03» տրանսպորտային անձնակազմի թռիչքային ինժեներ և Միջազգային տիեզերակայանի անձնակազմի թռիչքային ինժեներ՝ ՄՏԿ-50/51 հիմնական տիեզերական արշավախմբերի ծրագրի շրջանակներում։ Երկիր վերադարձավ 2017 թվականի հունիսի 2-ին։ Տիեզերական թռիչքի տևողությունը կազմել է 196 օր 17 ժամ 50 րոպե 25 վայրկյան։ Կատարել է երկու տիեզերական զբոսանք՝ ընդհանուր 12 ժամ 32 րոպե տևողությամբ։ Թռիչքի ընթացքում եղել է ԵՏԳ-ի ամենաերիտասարդ տիեզերագնացը։

2021 թվականի ապրիլի 23-ին՝ որպես ՄՏԿ-65/66 տիեզերական արշավախմբի անձնակազմի թիվ 2 թռիչքի մասնագետ, մեկնարկել Է SpaceX Crew-2 բազմակի օգտագործման տիեզերանավով։ Նա ՄՏԿ-65/ՄՏԿ-66 արշավախմբերի հրամանատարն էր, տիեզերական թռիչքի մեջ էր ավելի քան 199 օր, կատարեց չորս տիեզերական զբոսանք՝ ընդհանուր 27 ժամ 32 րոպե տևողությամբ։ Երկու տիեզերական թռիչքների ընդհանուր մնալը կազմել է 396 Օր 11 ժամ 34 րոպե։

Կենսագրություն
--------------

Տոմա Պեսկեն ծնվել է 1978 թվականի փետրվարի 27-ին Ռուանում (Ծովամերձ Սեն դեպարտամենտ, վերին Նորմանդիա շրջան, Ֆրանսիա) ուսուցիչների ընտանիքում, որոնց երկու կողմերի ծնողները ֆերմերներ էին։

1998 թվականին ավարտել է Ռուանի Պիեռ Կոռնելի լիցեյը, ուսումը շարունակել Թուլուզի օդագնացության և տիեզերական հետազոտությունների բարձրագույն դպրոցում, որն ավարտել է 2001 թվականին և ստացել գիտության մագիստրոսի կոչում «Տիեզերական մեքենաների նախագծում և կառավարում» մասնագիտությամբ։ Ուսման վերջին տարին անցկացրել է Մոնրեալի (Կանադա) պոլիտեխնիկական դպրոցում՝ օդագնացության և տիեզերագնացության ուսանողների փոխանակման ծրագրով։ Նույն թվականի ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին ինժեներական պրակտիկա է անցել ֆրանս-իտալական անգլ ավիատիեզերական ընկերությունում՝ Thales Alenia Space Կաննում (Ֆրանսիա)։ Այնուհետև մինչև 2002 թվականը աշխատել է անգլ ընկերությունում որպես հեռազննման տիեզերանավերի դինամիկայի ինժեներ՝ GMV S. A. Մադրիդում (Իսպանիա)։

2002-2004 թվականներին աշխատել է ֆրանսիական տիեզերական գործակալությունում որպես ինժեներ-հետազոտող, որտեղ զբաղվել է տիեզերական առաքելությունների ինքնավարության հարցերով։ 2002 թվականին եղել է տիեզերական հետազոտությունների ազգային կենտրոնի ներկայացուցիչը տիեզերական տվյալների փոխանցման տեղեկատվական համակարգերի միջազգային խորհրդատվական կոմիտեում։ Ֆրանսիական օդագնացության և տիեզերագնացության ասոցիացիայի և ամերիկյան օդագնացության և տիեզերագնացության ինստիտուտի անդամ է։

2004 թվականին, լինելով սիրողական օդաչու, ընտրվել է Air France ավիաընկերության օդաչուների վերապատրաստման համար նախատեսված թռիչքային դպրոց։ 2006 թվականին ավարտել է ավիաընկերության թռիչքային դպրոցը և ստացել տրանսպորտային ավիացիայի աթֆլ-իր օդաչուի արտոնագիր՝ գործիքային թռիչքների թույլտվությամբ։ Նախքան տիեզերագնացների ջոկատում ընդգրկվելը, նա աշխատել է որպես Airbus-320s ինքնաթիռի օդաչու Air France ավիաընկերությունում։ Ունի ավելի քան 2300 ժամ թռիչք ուղևորատար ինքնաթիռներով, դարձել Է Airbus A320 տեսուչ-հրահանգիչ և անձնակազմի ռեսուրսների կառավարման հրահանգիչ։

Տիեզերական պատրաստում
---------------------

2009 թվականի մայիսին ընտրվել է ESA-ի տիեզերագնացների ջոկատի 8,413 թեկնածուներից մեկը՝ չորրորդ զորակոչի ընթացքում վեցից մեկը։ 2010 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ընդհանուր տիեզերական վերապատրաստման դասընթացն ավարտելուց հետո, ստացել է ESA տիեզերագնացի վկայական։ Նա աշխատել է որպես թռիչքների ղեկավար Մյունխենի (Գերմանիա) առաքելության կառավարման կենտրոնում, ինչպես նաև եվրոպական տիեզերագնացների կենտրոնում, պատասխանատու էր նոր գործընկերների, մասնավորապես, Չինաստանի գործընկերների հետ ապագա համագործակցության պլանների մշակման համար։

2010-ի աշնանը նա անցկացրեց ուսումնական նստաշրջան Յ․Ա․ Գագարինի անվան տիեզերագնացների վերապատրաստման կենտրոնում։ Նստաշրջանի ընթացքում ուսումնասիրել է ռուսաց լեզուն, ՄՏԿ-ի ռուսական հատվածը, «Սոյուզ» նավը և «Սոկոլ» տիպի սկաֆանդրները, տեսողական-գործիքային դիտարկումների վարժանք անցկացրել Տու-134 հատուկ ինքնաթիռով թռիչքի ժամանակ։ 2012 թվականի հունվարին անցկացվել է անձնակազմի գործողությունների մշակման վարժանք՝ ձմռանը անտառածածկ տարածքում վայրէջք կատարելուց հետո։

2013 թվականի սեպտեմբերին Թ. Պեսկեն մասնակցել է բաց տիեզերքում աշխատանքը նմանակող մարզումներին, որոնք անցկացվել են Ատլանտյան օվկիանոսի հատակին «Ակվարիուս» ստորջրյա գիտաուսումնական կենտրոնում։

2013 թվականի նոյեմբերից վերապատրաստվել է որպես ՄՏԿ‑45/46/EP-18 կրկնօրինակ անձնակազմի մաս՝ որպես TPK «Սոյուզ ՏՄԱ-18Մ» թռիչքի ինժեներ և ՄՏԿ ԵՐ-18 թռիչքի ինժեներ։ 2014 թվականին նշանակվել է Սոյուզ ՏՄԱ-18Մ կրկնօրինակ անձնակազմի բորտինժեներ։ 2015 թվականի սեպտեմբերից վերապատրաստվել է ՄՏՍ-48/49 կրկնօրինակ անձնակազմի կազմում՝ որպես «Սոյուզ ՄՍ» ՏՊԿ բորտինժեներ և ՄՏՍ-48/49 բորտինժեներ։

Սոյուզ ՄՍ-03 TPK-ի կրկնօրինակ անձնակազմը CPK-ում ՄՏԿ-ում հրդեհի դեմ պայքարի դասընթացների ժամանակ (Տոմա Պեսկեն ձախում)
2016 թվականի փետրվարին պայմանական անձնակազմի կազմում մասնակցել է ձմռանը անտառածածկ տարածքներում վթարային վայրէջքի դեպքում գործողությունների վարժանքին։ 2016 թվականի մայիսին տիեզերագնացների վերապատրաստման կենտրոնում, տիեզերագնաց Օլեգ Նովիցկու և տիեզերագնաց Պեգի Ուիթսոնը, «Սոյուզ ՄՍ» տիեզերանավի սիմուլյատորի վրա քննության մարզում և նախաթռիչքային քննության մարզում ՄՏԿ-ի ռուսական հատվածում։ 2016 թվականի հուլիսի 6-ին հաստատվել է որպես «Սոյուզ ՄՍ» նավի կրկնօրինակ անձնակազմի բորտինժեներ, 2016 թվականի հուլիսի 7-ին «Սոյուզ ՄՍ» նավի մեկնարկի ժամանակ եղել է կրկնօրինակ անձնակազմի կազմում։

2016 թվականի հոկտեմբերի 24-ին նա հանձնել է քննական մարզում ՄՏԿ-ի ռուսական հատվածի սիմուլյատորի վրա, իսկ 2016 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ համապարփակ ստուգարքային մարզում TPK «Սոյուզ» սիմուլյատորի վրա։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 26-ին տիեզերագնացների վերապատրաստման կենտրոնում միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստում Օլեգ Նովիցկիի, Թոմ Պեսկետի և Պեգի Ուիթսոնի կազմում ընդգրկված անձնակազմը առաջարկվել է շարունակել նախնական նախապատրաստումը Բայկոնուր տիեզերակայանում՝ որպես հիմնական անձնակազմ։

2016 թվականի հոկտեմբերի 24-25-ը «Սոյուզ ՄՍ-03» TPK-ի հիմնական և կրկնօրինակ անձնակազմերը Յ. Ա. Գագարինի անվան TPK-ում կատարեցին համալիր քննական մարզումների ծրագիր։ Հոկտեմբերի 26-ին Տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնի միջգերատեսչական հանձնաժողովը խորհուրդ է տվել ՄՏՍ-50/51 անձնակազմին՝ Բայկոնուր տիեզերակայանում նախնական պատրաստությունը շարունակելու համար։

Տոմա Պեսկետը դարձել է Ֆրանսիայի տասներորդ ներկայացուցիչը, ով եղել է տիեզերքում։ Տիեզերական թռիչքի ժամանակ նա ESA-ի ամենաերիտասարդ տիեզերագնացն էր։

Առաջին թռիչք
------------

TPK Սոյուզ ՄՍ-03 անձնակազմը մեկնարկից առաջ
Թ. Պեսկեի մուտքը բաց տիեզերք 2017 թվականի հունվարի 13-ին
Մեկնարկել է 2016 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Մոսկվայի ժամանակով 23:20:13-ին, Բայկոնուր տիեզերակայանի «Գագարինի մեկնարկից»՝ որպես «Սոյուզ ՄՍ-03» տիեզերանավի անձնակազմի 1-ին թռիչքի ինժեներ (կոչի ազդանշան-Կազբեկ) և Միջազգային տիեզերակայանի անձնակազմի թռիչքի ինժեներ՝ ՄՏԿ-50/51 հիմնական տիեզերական արշավախմբերի ծրագրի համաձայն։ «Սոյուզ ՄՍ-03» անձնակազմի հրամանատար՝ «Ռոսկոսմոս»-ի տիեզերագնաց՝ Օլեգ Նովիցկի, թռիչքի ինժեներ-2 տիեզերագնաց (ՆԱՍԱ) Պեգի Ուիթսոն։

TPK-ի թռիչքն իրականացվել է ՄՏԿ-ի հետ մերձեցման 34-շրջադարձ (երկու օր) սխեմայով։ 2016 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Մոսկվայի ժամանակով ժամը 01։ 01-ին, «Սոյուզ ՄՍ-03»-ը վայրէջք կատարեց Միջազգային տիեզերակայանի ռուսական հատվածի փոքր հետազոտական մոդուլի «Արշալույս» (ՄԻՄ-1) նավահանգստի հանգույցին։ Նավակայանի խստությունը ստուգելուց և նավի և կայանի միջև ճնշման հավասարեցումից հետո նոր անձնակազմը տեղափոխվել է ՄՏԿ։

Թռիչքի ընթացքում նա կատարել է երկու տիեզերական զբոսանք՝ ընդհանուր 12 ժամ 32 րոպե տևողությամբ։ Առաջին թողարկումը տեղի է ունեցել 2017 թվականի հունվարի 13-ին տիեզերագնաց Ռ.Շ. Կիմբրոյի հետ միասին՝ 5 ժամ 58 րոպե տևողությամբ։ Տիեզերագնացները տեղադրեցին և կապեցին երեք լիթիում-իոնային մարտկոցներ, ինչպես նաև կատարեցին կայանի պահպանման ևս վեց լրացուցիչ առաջադրանքներ։ Նույն կազմով տիեզերագնացները երկրորդ ելքը կատարել են 2017 թվականի մարտի 24-ին՝ 6 ժամ 34 րոպե տևողությամբ։ Տիեզերագնացության ընթացքում տիեզերագնացները փոխարինեցին Ճապոնական մոդուլի արտաքին մակերեսի երկու տեսախցիկները, յուղեցին Կանադական ՄՏԿ Canadarm մանիպուլյատորը, փոխարինեցին կայանի լուսատուների լամպերը, ինչպես նաև պատրաստեցին կնքված միացման ադապտորը (PMA-3) «Հանգիստ» մոդուլից «Հարմոնիա» մոդուլին հետագա տեղափոխման համար՝ IDA միջազգային միացման ադապտերը դրան հետագայում ամրացնելու համար։ Տիեզերագնացները նաև ստուգել են ռադիատորը, որտեղ ավելի վաղ հայտնաբերվել էր ամոնիակի արտահոսք։

2017 թվականի հունիսի 2-ին, Մոսկվայի ժամանակով ժամը 13։ 47-ին, «Սոյուզ ՄՍ-03» տիեզերանավը Օլեգ Նովիցկիի և Թոմ Պեսկեի հետ հաջողությամբ անջատվել է ՄՏԿ-ից։ Մոսկվայի ժամանակով 17:10:38-ին նավի իջնող ապարատը վայրԷջք Է կատարել Ղազախստանի Ժեզկազգան քաղաքից 147 կմ հարավ-արեւելք։ Թռիչքի տևողությունը կազմել Է 196 օր։

Երկրորդ թռիչք
-------------

2021 թվականի ապրիլի 23-ին, Տոմա Պեսկեն՝ որպես ՄՏԿ-65/66 տիեզերական արշավախմբի անձնակազմի թիվ 2 թռիչքի մասնագետ, մեկնարկել Է ՆԱՍԱ-ի Քենեդիի տիեզերական կենտրոնի LC-39A մեկնարկային համալիրից ամերիկյան մասնավոր, բազմակի օգտագործման SpaceX Crew-2 տիեզերանավով դեպի ՄՏԿ։

2021 թվականի հունիսի 16-ին Տոմա Պեսկեն և Շեյն Կիմբրոուն դուրս եկան տիեզերք։ Տիեզերագնացները P6 ֆերմայում տեղադրեցին iROSA մարտկոցների երկու վահանակներից մեկը, բայց դրանք տեղակայելու համար նախատեսված ժամանակը բավարար չէր։ Տիեզերագնացությունը տևել է 7 ժամ 15 րոպե։ Մոտ 340 կգ զանգվածով վահանակը տեղափոխել Միջազգային տիեզերակայանից օգնել է տիեզերագնաց Մեգան Մաքարթուրը, որը կառավարել է Canadarm-2 մանիպուլյատոր-ձեռքը։ 2021 թվականի հունիսի 20-ին Պեսկեն և Կիմբրոուն կատարեցին իրենց երկրորդ տիեզերական զբոսանքը։ Նրանք ամրացրել են մարտկոցը ուղեծրային համալիրի արտաքին մակերեսին, միացրել և տեղակայել այն։ Տիեզերագնացները նաև նախապատրաստություն են անցկացրել երկրորդ արևային մարտկոցի հետագա տեղադրման համար։ Տիեզերագնացության տևողությունը կազմել է 6 ժամ 28 րոպե։ 2021 թվականի հունիսի 25-ին տիեզերագնացներ Պեսկեն և Կիմբրոուն կատարեցին ավելի քան 6 ժամ տևողությամբ երրորդ տիեզերական զբոսանքը։ Նրանք ՄՏԿ ֆերմայի P6 օժանդակ հատվածում տեղադրեցին IROSAերկրորդ արևային վահանակը։ Վահանակը Միջազգային տիեզերակայանից տեղափոխելուն օգնել են տիեզերագնաց Մեգան Մաքարթուրը և Մարկ Վանդե Հայը, որոնք կառավարել են Canadarm-2 մանիպուլյատոր-ձեռքը։

2021 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Տոմա Պեսկետը ճապոնացի տիեզերագնաց Ակիհիկո Հոսիդեի հետ անցկացրեց ևս մեկ տիեզերական զբոսանք՝ 6 ժամ 54 րոպե տևողությամբ։ Տիեզերագնացները հավաքեցին և տեղադրեցին iROSA-ի նոր արևային վահանակի մոնտաժը և փոխարինեցին կայանի համակարգերի էլեկտրաստատիկ ներուժը չափող հատուկ գործիքը։

2021 թվականի նոյեմբերի 8-ին, ժամը 19:05 UTC Crew Dragon-ի անձնակազմով Crew-2 առաքելության անձնակազմը անջատվել է Միջազգային տիեզերակայանից, իսկ 2021 թվականի նոյեմբերի 9-ին, ժամը 3:33 UTC-ն ցնցվել է Ֆլորիդայի ափերի մոտ։

Վիճակագրություն

| # | Մեկնարկային
նավ | Սկիզբ, ՀԿԺ | Արշավախումբ | Վայրէջքի նավ | Վայրէջք, ՀԿԺ | Արշավանք | Ելքեր
դեպի բաց տիեզերք | Ժամանակ
բաց տարածության մեջ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Սոյուզ ՄՍ-03 | 17․11․2016, 20:20 | Սոյուզ ՄՍ-03, ՄՏԿ-50/51 | Սոյուզ ՄՍ-03 | 02․06․2017, 14:10 | 196 օր 17 ժամ 50 րոպե | 2 | 12 ժամ 32 րոպե |
| 2 | SpaceX Dragon 2 C206 | 23․04․2011, 09:49 | Crew-2, ՄՏԿ-65/66 | SpaceX Dragon 2 C206 |  ? | 199 ժամ17 ժամ 44 րոպե | 4 | 27 ժամ 32 րոպե |
|  |  **396 օր 11 ժամ 34 րոպե** | **6** | **40 ժամ 04 րոպե** |
|

Ընտանիք, հոբբի
--------------

Ամուսնացած է Աննա Մոտետի հետ (Annа Mottet)։ Տոմա Պեսկեն խոսում է հինգ լեզուներով՝ ֆրանսերեն, անգլերեն, իսպաներեն, գերմաներեն և ռուսերեն։ Սովորել է վեցերորդը՝ հյուսիսչինական (մանդարինական) լեզուն։

Նա մանկուց սիրում է սպորտը, ունի ձյուդոյի սև գոտի, զբաղվում է լողով, վազքով, պարապլաներիզմով, լեռնագնացությամբ, դայվինգով, սքվոշ խաղալով, լեռնային հեծանիվով։

Նվագում է սաքսոֆոն, սիրում է կարդալ։ KG5FYG կոչի ազդանշանի ռադիոսիրահար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  GeneaStar
2. 1 2  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000
3. 1 2
4. 1 2
5. 1 2
6. 1 2  Who's Who in France (ֆր.) — Paris: 1953. — ISSN 0083-9531; 2275-0908
7. ↑
8. 1 2 3 4 5  "Тома Песке. Биография" (in անգլերեն). ЕКА. 2018 թ․ օգոստոսի 30. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ մարտի 26. Retrieved 2019 թ․ մարտի 26.
9. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Тома Готье Песке. Биография". РКК «Энергия». 2016-06. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հունվարի 18. Retrieved 2019 թ․ մարտի 26.
10. ↑  "Thomas Pesquet: «Le plus grand obstacle à la réussite est l'autocensure»". *Le Monde* (in ֆրանսերեն). 2019 թ․ հունվարի 7. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ ապրիլի 29. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 29.
11. ↑  "Первый условный экипаж приступил к тренировке по отработке действий после приземления в лесисто-болотистой местности зимой". Центр подготовки космонавтов имени Ю. А. Гагарина. 2012 թ․ հունվարի 18. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ մարտի 27. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25.
12. ↑  "Астронавты завершили подводную миссию". Научно-популярный интернет-журнал InFuture.ru. 2013 թ․ հոկտեմբերի 1. Արխիվացված from the original on 2020 թ․ օգոստոսի 11. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25.
13. ↑  "ЦПК: экипажи МКС-50/51 приступили к экзаменационным тренировкам". ЦПК имени Ю. А. Гагарина. 2016 թ․ հոկտեմբերի 24. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ նոյեմբերի 14. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 8. `{{cite web}}`: no-break space character in `|publisher=` at position 65 (help)
14. ↑  "ЦПК. Решением МВК экипажи рекомендованы к прохождению предстартовой подготовки". Роскосмос. 2016 թ․ հոկտեմբերի 26. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ նոյեմբերի 4. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 8.
15. ↑  "Самый молодой космонавт Европейского космического агентства отправится на МКС в 2016 году". ТАСС. 2014 թ․ մարտի 17. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ ապրիլի 25. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25.
16. 1 2  "Ракета-носитель «СОЮЗ-ФГ» с ТПК «СОЮЗ МС-03» успешно стартовала с Байконура". Роскосмос. 2016 թ․ նոյեմբերի 17. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ նոյեմբերի 18. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 18.
17. ↑  "Экипаж ТПК «СОЮЗ МС-03» перешёл на борт МКС". Роскосмос. 2016 թ․ նոյեմբերի 20. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ նոյեմբերի 20. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 20.
18. ↑  "Астронавты вышли в открытый космос для замены батарей МКС". РИА Новости. 2017 թ․ հունվարի 13. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ ապրիլի 25. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25.
19. ↑  "Члены экипажа МКС Кимброу и Песке вышли в открытый космос". РИА Новости. 2017 թ․ մարտի 24. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ ապրիլի 25. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25.
20. ↑  "Космонавт Олег Новицкий и астронавт ЕКА Том Песке вернулись на Землю". Интерфакс. 2017 թ․ հուլիսի 2. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ ապրիլի 25. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25.
21. ↑  Josh Finch, Stephanie Schierholz (2021 թ․ ապրիլի 23). "NASA's SpaceX Crew-2 Astronauts Headed to International Space Station". *www.nasa.gov* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2021 թ․ ապրիլի 26. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 28.
22. ↑  "Астронавты установили на МКС новую солнечную панель". ТАСС. 2021 թ․ հունիսի 16. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հունիսի 16. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 18.
23. ↑  "Астронавты на МКС завершили установку новой солнечной батареи и развернули ее". ТАСС. 2021 թ․ հունիսի 20. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 20.
24. ↑  "Астронавты развернули на МКС новые солнечные панели". Интерфакс. 2021 թ․ հունիսի 25. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հուլիսի 5. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 6.
25. ↑  "Двое астронавтов завершили семичасовую работу в открытом космосе". *Риа Новости*. 2021 թ․ սեպտեմբերի 12. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ սեպտեմբերի 14. Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 22.
26. ↑  "Корабль Crew Dragon отстыковался от МКС для возвращения на Землю". *ТАСС* (in ռուսերեն). 2021 թ․ նոյեմբերի 8. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ նոյեմբերի 8. Retrieved 2021 թ․ նոյեմբերի 8.
27. ↑  Sarah Loff (2021 թ․ նոյեմբերի 7). "NASA, SpaceX Adjust Crew-2 Station Departure Date". *blogs.nasa.gov/commercialcrew* (in անգլերեն). NASA. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ նոյեմբերի 7. Retrieved 2021 թ․ նոյեմբերի 7.
28. ↑  "Statistics - Pesquet Thomas Gautier" (in անգլերեն). spacefacts.de. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ հոկտեմբերի 22. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 11.
29. ↑  "Qui est Anne Mottet, la compagne de Thomas Pesquet ?". *programme-tv.net* (in ֆրանսերեն). 2019 թ․ փետրվարի 27. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հունիսի 28. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 29.
30. ↑  Ричард Холлингэм (2018 թ․ հուլիսի 1). "Зачем европейские астронавты учат китайский язык". Би-би-си. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 29.
31. ↑  "Ham Astronauts Swap Places on International Space Station". www.arrl.org. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ հունվարի 27. Retrieved 2019 թ․ հունվարի 26.