**Ֆրենսիս Դանբի** (նոյեմբերի 16, 1793(1793-11-16)[…], Ուեքսֆորդ, Լենստեր - 1862, Exmouth, Իսթ Դևոն, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), ռոմանտիզմի ժամանակաշրջանի իռլանդացի նկարիչ:Նրա երևակայական, դրամատիկ բնանկարները համեմատելի էին Ջոն Մարտինի հետ։ նրա ամենամեծ հաջողության շրջանըը 1820-ական թվականներին էր, Լոնդոնում։

Վաղ կյանք
---------

Ծնվել է Իռլանդիայի հարավ-արևելքում։ Նրա հայրը`Ջեյմս Դանբին, Ուքսֆորդի մերձակայքում ունեցել է փոքրիկ տարածք, բայց 1807 թվականին նրա մահից հետո ընտանիքը տեղափոխվել էր Դուբլին։ Նա նկարչություն է ուսումնասիրել Դուբլինի թագավորական դպրոցում և Ջեյմս Արթուր Օ՛Քոնոր անունով նկարչի ազդեցությամբ սկսել է նկարել բնապատկերներ։ Դանբին ծանոթացել է Ջորջ Պետրիի հետ։

Ափի համայնապատկեր մայրամուտի ժամանակ, 1813, Արվեստի ազգային պատկերասրահ
1813 թվականին Օքոնորի և Պետրիի հետ Դանբին մեկնել է Լոնդոն։ Չունենալով հիմնական ֆինանսավորման միջոցներ՝ նրանք ստիպված դադարեցրել են այս ճանապարհորդությունը և ոտքով վերադարձել տուն։ Բրիստոլում նրանք դադար են առել, և Դանբին, գտնելով, որ կարող է ջրանկարներով փոքր գումարներ աշխատել, մնացել է այնտեղ՝ ջանասիրաբար աշխատելով և Լոնդոնի ցուցահանդեսներին կարևոր նշանակության նկարներ ուղարկելով։ Այնտեղ նրա յուղանկարները մեծ ուշադրություն են գրավել։

Բրիստոլ դպրոց
-------------

1818/19 թվականներից սկսած՝ Դանբին եղել է նկարիչների ոչ պաշտոնական խմբի`Բրիստոլի դպրոցի անդամ և մասնակցել երեկոյան հավաքների և էքսկուրսիաների, որոնց ժամանակ այցելում էին տեսարժան վայրեր։ Նրա՝«Էվոն գետի կիրճի տեսարանը» կտավը (1822) պատկերում է նկարիչների խմբի սիրած վայրերը։ Նույնիսկ 1824 թվականին Բրիստոլից հեռանալուց հետո նա շուրջ մեկ տասնամյակ կապ է պահպանել Բրիստոլի դպրոցի անդամների հետ։

Սկզբում խումբը ձևավորված է եղել Էդուարդ Բիրդի շուրջ, որին ի վերջո Դանբին գերազանցել է։ Բիրդի կենցաղային ժանրի նկարներ ունեին նատուրալիստական ոճ և թարմ գույներ, որոնց ազդեցությունը երևում է Դանբիի  նկարների մեջ։ Օրինակներից են Դանբիի «Տղաները նավարկում են փոքր նավակով» (1821) և «Եգիպտոսից Իսրայելի արտաքսումը» (1825) նկարները։ Դանբին լավ հարաբերություններ է ունեցել Էդվարդ Վիլյեր Ռիփպիլի հետ, որի ոճը զարգացել է Դանբիի ոճին զուգահեռ ՝Բիրդի ազդեցության տակ։

Բրիստոլի նկարիչները, մասնավորապես ոչ պրոֆեսիոնալ Ֆրենսիս Գոլդը, նույնպես կարևոր ազդեցություն են ունեցել Դանբիի վրա՝ ավելի ազդեցիկ և բանաստեղծական ոճով նկարելու համար։ Ոչ պրոֆեսիոնալ նկարիչ Ջորջ Քումբերլենդը ազդեցիկ կապեր ուներ Լոնդոնում։ 1820 թվականին, երբ Ֆրենսիս Դանբին ցուցադրում էր իր Java Upas Tree կտավները բրիտանական մի հաստատության մեջ , Քամբերլանդը օգտագործել է իր ազդեցությունը, որպեսզի դրանք արժանանան բարենպաստ ընդունելության։ Նրանց նամակագրությունից կան նաև ապացույցներ այն մասին, որ Քամբերլանդը Դանբիին թեմաներ է առաջարկել նկարելու։ Քամբերլանդը Ուիլյամ Բլեյքի մտերիմ ընկերն էր, այդ պատճառով տեսակետ կա այն մասին, որ վերջինս նույնպես ազդեցություն է գործել Դանբիի վրա, հատկապես նրա՝ 1821 թվականին Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում ցուցադրված «Սիրուց հիասթափվածը» կտավի վրա։

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**'The Enchanted Island by Danby',  
a poem by L. E. L.**

1825 թվականին հաջողությամբ ցուցադրված Դանբիի An Enchanted Island կտավը նույնպես ազդեցություն է կրել Բրիստոլի դպրոցի այլ նկարիչներից։

Հաջողություններ
---------------

A ship with a shattered mast is sinking in darkness beneath crashing waves near an indistinct rocky shore. A pale rainbow appears in the spray around the ship.«*Նավի խորտակումը*» յուղաներկը, *1859*
*The Upas Tree* (1820) և *The Delivery of Israel* (1825) գործերի շնորհիվ դարձել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ։ Բրիստոլից մեկնել է Լոնդոն և 1828 թվականին ցուցադրել է իր *Opening of the Sixth Seal* կտավը բրիտանական ինստիտուտում և դրա համար ստացել 200 գինեայի մրցանակ։ Այս նկարին հաջորդել են ևս երկուսը՝ «ապոկալիպսիսի» թեմայով։

Դանբին նկարել է «հսկայական իլյուզիոնիստական կտավներ», որոնք համեմատելի էին Ջոն Մարտինի`«1820-ականների բայրոնական ոճին համահունչ մեծ, մռայլ և ֆանտաստիկ թեմաների հետ»։

Հետագա տարիներ
--------------

A rocky outcrop is surrounded by a swirling torrent of water under dark storm-clouds. A cluster of people swept into the water cling to shattered tree-trunks. An angel hovers over them.«*Ջրհեղեղ*» յուղաներկը 1840
1828 թվականին Քրիստոֆեր Մուրը քանդակել է Դանբիի արձանը։

1829 թվականին Դանբիի կինը լքել է նրան՝ փախչելով նկարիչ Փոլ Ֆալկոն Պոուլի հետ։ Դանբին հեռացել է Լոնդոնից՝ հայտարարելով, որ այլևս չի ապրելու այնտեղ։ Մեկ տասնամյակ ապրել է Շվեյցարիայի Ժնևի լճի մոտ՝ դառնալով ժամանակ առ ժամանակ նավակներ նկարող բոհեմական նկարիչներից մեկը։ Հետագայում նա կարճ ժամանակով տեղափոխվել է Փարիզ։

1840 թվականին վերադարձել է Անգլիա, երբ իր որդիներ Ջեյմսը և Թոմասը, երկուսն էլ նկարիչներ, հասակ էին առնում:Այդ տարի Դանբին ցուցադրել է իր մեծ և հզոր «Ջրհեղեղ» նկարը, որը վերականգնել է իր հեղինակությունն ու կարիերան։ Նրա նկարներից են *The Golden Age* (1827, ցուցադրված 1831), *Rich and Rare Were the Gems She Wore* (1837) և *The Evening Gun* (1848) և այլ կտավներ։

Դանբիի վերջին շրջանի աշխատանքներից *The Woodnymph's Hymn to the Rising Sun* (1845) կտավը ստեղծված է ավելի հանդարտ, զուսպ և ուրախ ոճով, քան իր նախկին աշխատանքները, բայց նա վերադարձել է իր հին ոճին «Նավի խորտակում» կտավը նկարելիս (1859)։ Իր կյանքի վերջին տարիները ապրել է Դեվոնի Էքսմութ քաղաքում, որտեղ մահացել է 1861 թվականին։ Ջոն Մարտինի և Ուիլյամ Թըրների հետ միասին Դանբին համարվում է ռոմանտիկ ոճի բրիտանացի առաջատար նկարիչ։

Դանբիի երկու որդիներն էլ բնանկարիչներ էին։ Ավագ nրդին՝ Ջեյմս Ֆրենսիս Դանբին (1816–75), ցուցադրվել է Թագավորական ակադեմիայում։ Նա կատարելապես էր պատկերում արևածագը և մայրամուտը։ Կրտսերը՝ Թոմաս Դանբին (1817–86), մասնագիտացել էր ջրաներկով Ուելսի տեսարաններ պատկերելու մեջ։ 1866 թվականին վերջինս առաջադրվել է որպես Թագավորական ակադեմիայի դոցենտ, բայց պարտվել է ընտրություններում մեկ ձայնով։

Տես նաև
-------

* Արևմտյան Անգլիայի թագավորական ակադեմիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2  Francis Danby — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
4. 1 2  *Morgan H.* Danby, Francis // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T021295
5. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
6. 1 2  SIKART — 2006.
7. 1 2  Union List of Artist Names — 2018.
8. ↑  Adams, Eric (1973). *Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape*. London: Yale University Press. ISBN 0-300-01538-0.
9. ↑  Edward G. Malins and Morchard Bishop, *James Smetham and Francis Danby: Two 19th Century Romantic Painters*, London, Stevens, 1974.
10. ↑  Herrmann, Luke (2000). *Nineteenth Century British Painting*. London: Giles de la Mere. էջեր 175–183. ISBN 1-900357-17-8.
11. ↑  Adams, Eric (1973). *Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape*. London: Yale University Press. էջ 4. ISBN 0-300-01538-0.
12. 1 2 3 4   One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). «Danby, Francis». *Encyclopædia Britannica* (անգլերեն). Vol. 7 (11th ed.). Cambridge University Press. էջ 794.
13. 1 2 3 4 5  Greenacre, Francis (1973). *The Bristol School of Artists: Francis Danby and Painting in Bristol 1810–1840 (exhibition catalogue)*. Bristol: City Art Gallery, Bristol. էջեր 9–24.
14. ↑  Greenacre, Francis (2005). *From Bristol to the Sea: Artists, the Avon Gorge and Bristol Harbour*. Bristol: Redcliffe. էջ 68. ISBN 1-904537-39-1.
15. 1 2  Adams, Eric (1973). *Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape*. London: Yale University Press. էջեր 4, 11–13, 44. ISBN 0-300-01538-0.
16. 1 2  Greenacre, Francis (1973). *The Bristol School of Artists: Francis Danby and Painting in Bristol 1810–1840 (exhibition catalogue)*. Bristol: City Art Gallery, Bristol. էջեր 105–107.
17. ↑  Richardson, Sarah (1982). *Edward Bird (exhibition catalogue)*. Wolverhampton: Wolverhampton Art Gallery. էջեր 18–22.
18. 1 2 3  Greenacre, Francis (1988). *Francis Danby 1793–1861*. London: Tate Gallery. էջեր 13–17. ISBN 1-85437-000-6.
19. ↑  Greenacre, Francis (1973). *The Bristol School of Artists: Francis Danby and Painting in Bristol 1810–1840 (exhibition catalogue)*. Bristol: City Art Gallery, Bristol. էջեր 51–52.
20. 1 2  Adams, Eric (1973). *Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape*. London: Yale University Press. էջ 10. ISBN 0-300-01538-0.
21. ↑  Adams, Eric (1973). *Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape*. London: Yale University Press. էջ 14. ISBN 0-300-01538-0.
22. ↑  Adams, Eric (1973). *Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape*. London: Yale University Press. էջ 12. ISBN 0-300-01538-0.
23. ↑  Adams, Eric (1973). *Francis Danby: Varieties of Poetic Landscape*. London: Yale University Press. էջեր 17–26. ISBN 0-300-01538-0.
24. ↑  Lionel Lambourne, *Victorian Painting*, London, Phaidon Press, 1999; pp. 156, 161.
25. ↑  Dictionary of British Sculptors 1660-1851:C Moore by Rupert Gunnis
26. ↑  Christopher Wood, *Victorian Painting*, Boston, Little, Brown & Co. 1999; p. 20.
27. ↑  Wood, p. 21.
28. ↑  Lambourne, pp. 161–3; Wood, pp. 76–7.
29. ↑  Michael Bryan, *Dictionary of Painters and Engravers*, Vol. 1, revised edition edited by Robert Edmund Graves, London, George Bell, 1886; p. 348.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կաղապար:Art UK bio
* Bristol City Museum and Art Gallery
* Phryne's list of pictures in accessible collections in the UK
* Garnett, Richard (1888). «Danby, Francis». *Dictionary of National Biography*. Vol. 14.
* Profile on Royal Academy of Arts Collections

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրենսիս Դանբի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Շվեյցարական կենսագրական · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10005028 · BNF: 14972196b, 12219798n · GND: 119116294 · ISNI: 0000000083393479 · LCCN: n50037773 · NTA: 070421277 · SUDOC: 030868688 · VIAF: 12578296 · ULAN: 500024662 · WorldCat VIAF: 12578296 |

 |

 |