Հանքային աղբյուր, փորագրություն, հեղինակ՝ Վենսլաս Հոլլարի (1607–1677): Կենտրոնական Եվրոպայի անհայտ աղբյուրն ունի խորտակված քարե ավազան և դեկորատիվ հենապատ:
Զբոսաշրջիկներն ու ուխտավորները Հնդկաստանի Ուտրախանդ նահանգի Մանիկարան քաղաքում գտնվող Գուրուդուարա համալիրի հանքային աղբյուրում լողանում են, 2009 թվականի մայիս:
Քելիբեթ (երկաթե ջուր) հանքային աղբյուր Բուլղարիայի Բրեզնեկ քաղաքում
Թափ հանքային աղբյուր՝ Ազարշահրում, Իրան
**Հանքային աղբյուրներ,** բնական աղբյուրներ, որոնց մեջ պարունակվող միներալները և լուծված հանքանյութերը փոխում են դրա համը և այն օգտագործում են թերապիայի համար։ Աղերը, ծծմբային միացությունները և գազերը այն նյութերից են, որոնք կարող են լուծվել աղբյուրի ջրի մեջ՝ գետնի տակով անցնելու ընթացքում։

Հանքային աղբյուրներից ստացված հանքային ջուրը վաղուց հանդիսանում է կարևոր առևտրային առաջարկ։

Հանքային առողջարանները հանգստավայրեր են, որոնք զարգացել են հանքային աղբյուրների շրջակայքում, որոնք (հաճախ հարուստ) հովանավորները նորոգում էին՝ «ջուր վերցնելու» համար, որպեսզի խմեն այդ ջուրը (տես ջրաբուժություն) կամ լողանան (տես բալնեոթերապիա) հանքային ջրով։

Պատմական հանքային աղբյուրները հաճախ հագեցած էին բարդ քարե աշխատանքներով՝ այդ թվում՝ արհեստական լողավազանների, հենապատերի, սյունաշարների և տանիքների, երբեմն՝ հեքիաթային «հունական տաճարների», տաղավարների կամ պագոդաների տեսքով։ Մյուսներն ամբողջովին պարփակված են եղել առողջարաններում։

Տեսակներ
--------

Շատ դարեր շարունակ Եվրոպայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և այլուր, հանքային աղբյուրների առևտրային կողմնակիցները դրանք դասակարգում էին ըստ արտադրված ջրի քիմիական կազմի և ըստ յուրաքանչյուրի ենթադրաբար ստացվող բուժիչ հատկությունների։

* Լիթիումային աղբյուրները պարունակում են լիթիումի աղեր։
* Քելիբեթ աղբյուրները պարունակում են երկաթ։
* Ալյումինային աղբյուրները պարունակում են պաղլեղներ։
* Ծծմբային աղբյուրները պարունակում են ծծմբաջրածնային գազ (տես նաև ֆումարոլ)։
* Աղի աղբյուրները պարունակում էին կալցիումի, մագնեզիումի կամ նատրիումի աղեր։
* Ալկալաիական աղբյուրներում կա ալկալի։
* Կալցիումային աղբյուրները պարունակում են կիր (կալցիումի հիդրօքսիդ)։
* Հիդրոթերմալ հանքավայրերի աղբյուրները կարող են պարունակել տարբեր օգտակար հանածոների բարձր կոնցենտրացիա։
* Սոդայական աղբյուրները պարունակում էին ածխաթթու գազ (գազավորված ջուր)։
* Ռադիոակտիվ աղբյուրները պարունակում են ռադիոակտիվ նյութեր, ինչպիսիք են ռադիումը կամ ուրանը։

Ավանդներ
--------

Տրավերտինային տեռասի կազմավորումներ՝ Իրանի Բադաբ-է-Սուրթ քաղաքում:
Նստվածքային ապարների տեսակները, սովորաբար կրաքար (կալցիումի կարբոնատ), երբեմն առաջանում են հանքային աղբյուրի ջրի գոլորշացման կամ մթնոլորտային տեղումների արդյունքում, հատկապես տաք հանքային աղբյուրների շրջանում։ (Այս հանքավայրերը կարող են հանդիպել նաև ցամաքած լճերում)։ Կարող են տպավորիչ կազմավորումներ առաջանալ, այդ թվում՝ տեռասներ, ստալակտիտներ, ստալագմիտներ և «սառած ջրվեժներ»։

Այս տեսակի բաց գույնի կալցիտը հայտնի է որպես տրավերտին և լայնորեն օգտագործվել է Իտալիայում և այլուր որպես շինանյութ։ Տրավերտինը կարող է ունենալ սպիտակ, թուխ կամ կրեմագույն տեսք և հաճախ ունի թելքավոր կամ համակենտրոն «հատիկ»։

Աղբյուրի հանքավայրի մեկ այլ տեսակ, որը պարունակում է սիլիցիումի երկօքսիդ, ինչպես նաև կրաքարային հանքանյութեր, հայտնի է որպես տուֆ։ Տուֆը նման է տրավերտինին, բայց ավելի փափուկ և ծակոտկեն է։

Քելիբեթ աղբյուրներում կան երկաթի միացություններ, ինչպիսին է լիմոնիտը։ Նման որոշ հանքավայրեր այնքան մեծ էին, որ կարող էին արդյունահանվել որպես երկաթի հանքաքար։

Տես նաև
-------

* Աղբյուր, առանց ծծմբի կամ աղի պարունակության
* Cohen, Stan (Revised 1981 edition), *Springs of the Virginias: A Pictorial History*, Charleston, West Virginia: Quarrier Press.
* LaMoreaux, Philip E.; Tanner, Judy T, eds. (2001), *Springs and Bottled Water of the World: Ancient History, Source, Occurrence, Quality and use*, Berlin, Heidelberg, New York: Springer-Verlag, ISBN 3-540-61841-4, Վերցված է 13 July 2010-ին

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Շվեյցարական կենսագրական · American Cycl. (1879) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12044290k · GND: 4170037-5 · LCCN: sh85127014 · NDL: 00566710 · NKC: ph122890 |

 |