**Մազոտ լեզու**, համախտանիշ, որի ժամանակ լեզվի փոքր պտկիկները երկարում են, ստանում են սև կամ շագանակագույն երանգ՝ թողնելով սև կամ մազոտ լեզվի տպավորություն։ Մազոտ լեզվի արտահայտումը անհանգստանալու տեղիք է տալիս, սակայն այն անվնաս վիճակ է։ Նախատրամադրող գործոններն են ծխելը, քսերոստոմիան (բերանի չորություն), պինդ ուտելիքների բացառմամբ դիետան, բերանի խոռոչի վատ հիգիենան և որոշ դեղորայքներ։ Այս վիճակի կառավարումը ներառում է բերանի խոռոչի հիգիենայի բարելավումը՝ հատկապես լեզվի մակերեսի քերումով և խոզանակումով։

Ախտանշաններ
-----------

Մազոտ լեզուն առավելապես արտահայտվում է լեզվի մեջքային մակերեսի կենտրոնական հատվածում՝ գմբեթաձև պռկիկների առջևում։ Հազվադեպ կարող է ընդգրկվել ամբողջ մեջքային մակերեսը։ Մազոտ լեզուն զուգակցվում է գունափոխման հետ։ Այն դառնում է դեղին, շագանակագույն կամ սև։ Անկախ արտահայտման ձևից այս վիճակն ընթանում է անախտանիշ, բայց երբեմն մարդիկ կարող են նշել որձկոցի կամ վատ համի զգացողություն։ Այս վիճակը կարող է զուգակցվել մալոդորի (ներբերանային հալիտոզ) հետ։

«Մելանոգլոսիան» վիճակ է, որը կարելի է շփոթել մազոտ լեզվի հետ, սակայն դրա ժամանակ բացակայում են «մազերը»։ Սա նույնպես անվնաս է։

Առաջացման պատճառներ
-------------------

Առաջացման պատճառները միարժեք չեն, սակայն կա վարկած, որ «մազերն» առաջանում են քրոմոգեն (ներկ արտադրող) միկրոօրգանիզմների աճման և էպիթելային խրթեշիկների կուտակման հետևանքով։ Կարող է դիտվել կերատինի արտադրության ավելացում կամ դեսկվամացիայի (էպիթելի մակերեսային շերտի փոխվելը) խանգարում։ Մազոտ լեզվով հիվանդների մեծամասնությունը մոլի ծխողներ են։ Այլ հավանական պատճառներից են բերանի հիգիենայի խախտումը, ընդհանուր թույլ վիճակը, հիպոսալիվացիան (թքի արտադրման պակասում), ճառագայթային թերապիան, սնկային և բակտերիալ միկրոօրգանիզմների հավելյալ աճը և սննդային դիետան։ Որոշ դեպքերում մազոտ լեզուն կարող է առաջանալ հակամիկրոբային կամ անտացիդ դեղորայքի օգտագործումից։ Պինդ սնունդը սահմանափակող դիետաների դերը մազոտ լեզվի առաջացման մեջ կասկածելի է։ Ինչևէ, կա կասկած, որ նորմալ սնունդը, շփվելով լեզվի պտկիկների հետ, ճնշում է դրանց՝ ապահովելով նրանց կարճությունը։

Պելագրան, որը վիտամին B3-ի պակասով արտահայտվող հիվանդություն է, կարող է լեզվի մեջքային մակերեսին մոխրագույն փառ առաջացնել։

Լեզվի մակերեսի գունափոխումը և փափուկ հյուսվածքների այլ փոփոխությունները կարող են դիտվել առանց մազերի։ Պատճառներն են ծխելը, որոշ սննդամթերքի և ըմպելիքի տեսակների օգտագործումը (սուրճ, թեյ կամ քաղցրարմատի թուրմ), երկաթի աղերի և բիսմութի սուբսալիցիլատի օգտագործումը։

Ախտորոշում
----------

Ախտորոշումը կատարվում է առանց բիոպսիայի իրականացման՝ հիմնվելով կլինիկական նշանների վրա։ Այնուամենայնիվ, եթե կատարվել է բիոպսիա, ըստ հյուսվածաբանական պատասխանի տեսանելի են գմբեթաձև պտկիկների հիպերկերատոզի նշաններ, պտկիկների երկարացւմներ և էպիթելի մակերեսին աճող միկրոօրգանիզմներ։

Մազոտ լեզուն կարելի է շփոթել մազոտ լեյկոպլակիայի հետ, սակայն վերջինս հիմնականում տեղակայվում է լեզվի կողմնային մաերեսներին և կապակցված է օպորտունիստական վարակների հետ, օրինակ, Եբշտեյն-Բարրի վիրուսի։

### Դասակարգում

Մազոտ լեզուն բնորոշվում է լեզվի մեջքային մակերեսի գմբեթաձև պտկիկների վրա կերատինի կուտակումով, որը լեզվին մազերի տպավորություն է թողնում։ Սև լեզուն (lingua nigra) բնութագրվում է լեզվի գունափոխմամբ, որը կարող է համադրվել մազոտ լեզվի հետ։ Երկարած պտկիկների գունափոխումը կարող է պայմանավորված լինել դրանց մակերեսին գույնարտադրող բակտերիաների աճով։ Մազակալմամբ չպայմանավորված լեզվի գունավորումը կարելի է մաքրել խոզանակով։ Մազոտ լեզուն կարող է առաջանալ նաև հակաբիոտիկների օգտագործումից (տետրացիկլիններ, պենիցիլիններ, ցեֆալոսպորիններ)։

Բուժում
-------

Բուժման ընտրությունը կախված է անհրաժեշտությունից, քանի որ այս վիճակը բարորակ է։ Խորհուրդ է տրվում ծխելը սահմանափակելը, ընդունվող դեղորայքի սահմանափակումը՝ ըստ անհրաժեշտության, և բերանի խոռոչի ողողումները։ Լեզվի արտաքին տեսքը վերադարձնելու համար խորհուրդ է տրվում բարելավել բերանի խոռոչի հիգիենան, մասնավորապես, խոզանակել կամ քերել լեզուն։ Սա նպաստում է հիպերկերատոտիկ էպիթելի դեսկվամացիայի ակտիվացմանը։ Կարող են օգտագործվել նաև կերատոլիտիկ ագենտներ, օրինակ, պոդոֆիլին, սակայն այն անհրաժեշտ է օգտագործել զգուշությամբ։ Այլ տարբերակներից են նատրիումի բիկարբոնատով բերանի խոռոչի լվացումները, արքայախնձորի, մաստակի օգտագործումը։

Կանխատեսում
-----------

Մազոտ լեզուն բարորակ վիճակ է, սակայն այն պացիենտները, որոնց մոտ առկա է այս վիճակը, կարող են անհարմարություն զգալ դրա դրսևորումից և հավանական հալիտոզից, այդ պատճառով առաջարկվում է համապատասխան բուժում։

Համաճարակաբանություն
--------------------

Մազոտ լեզուն հանդիպում է մեծահասակների 0,5%-ի մոտ։ Տարածվածությունը կարող է տարբեր լինել՝ համաձայն բնակչության տարբեր շրջաններում կատարված հետազոտությունների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Gurvits Grigoriy E (2014)։ «Black hairy tongue syndrome»։ *World Journal of Gastroenterology* **20** (31): 10845–10850։ ISSN 1007-9327։ PMC 4138463։ PMID 25152586։ doi:10.3748/wjg.v20.i31.10845  `|doi-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  Sarti G. M. Haddy R. I. Schaffer D. Kihm J. (June 1990)։ «Black Hairy Tongue»։ *American Family Physician* **41** (6): 1751–5։ PMID 2190456
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20  Neville Brad W. Damm Douglas D. Allen Carl M. Bouquot Jerry E. (2002)։ *Oral & Maxillofacial Pathology* (Second ed.)։ Philadelphia: W.B. Saunders։ էջեր 13–14։ ISBN 978-0721690032  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
4. ↑  Maynard F. P. (October 1897)։ «A Note on Melanoglossia.»։ *The Indian Medical Gazette* **32** (10): 364–365։ PMC 5148483 Ստուգեք `|pmc=`-ի արժեքը (օգնություն)։ PMID 29002878
5. 1 2 3 4 5 6 7 8  Scully Crispian (2008)։ *Oral and Maxillofacial Medicine: The Basis of Diagnosis and Treatment* (Second ed.)։ Edinburgh: Churchill Livingstone։ էջ 349։ ISBN 978-0443068188
6. ↑  Cawson Roderick A. Odell Edward W. (2002)։ *Cawson's Essentials of Oral Pathology and Oral Medicine* (Seventh ed.)։ Edinburgh: Churchill Livingstone։ էջ 351։ ISBN 978-0443071058
7. ↑  Cohen Philip R. (December 2009)։ «Black tongue secondary to bismuth subsalicylate: case report and review of exogenous causes of macular lingual pigmentation.»։ *Journal of Drugs in Dermatology* **8** (12): 1132–5։ PMID 20027942
8. ↑  Ren, J. Zheng, Y. Du, H. Wang, S. Liu, L. Duan, W. Zhang, Z. Heng, L. & Yang, Q. (2020a, October). Antibiotic-induced black hairy tongue: Two case reports and a review of the literature. The Journal of international medical research.
9. ↑  Gurvits Grigoriy E. Tan Amy (21 August 2014)։ «Black hairy tongue syndrome»։ *World Journal of Gastroenterology* **20** (31): 10845–50։ PMC 4138463։ PMID 25152586։ doi:10.3748/wjg.v20.i31.10845
10. ↑  Yuca Köksal, Calka O. Kiroglu A. F. Akdeniz N. Cankaya H. (2004)։ «Hairy tongue: a case report»։ *Acta Oto-rhino-laryngologica Belgica* **58** (4): 161–3։ ISSN 0001-6497։ PMID 15679200
11. ↑  Thompson Dennis F. Kessler Tiffany L. (June 2010)։ «Drug-induced black hairy tongue.»։ *Pharmacotherapy* **30** (6): 585–93։ PMID 20500047։ doi:10.1592/phco.30.6.585  `|s2cid=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------