**Ալեխանդրո Ամենաբար** (լրիվ անունը՝ Ալեխանդրո Ֆեռնանդո Ամենաբար Կանտոս, իսպ.՝ Alejandro Fernando Amenábar Cantos, մարտի 31, 1972(1972-03-31), Սանտյագո, Չիլի), իսպանացի ռեժիսոր, սցենարիստ, կոմպոզիտոր և դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Ալեխանդրո Ամենաբարը ծնվել է Սանտյագոյում։ Հայրը չիլիացի էր, մայրը իսպանուհի։ 1973 թ. Չիլիում քաղաքական իրավիճակի սրման պատճառով նրա ընտանիքը տեղափոխվում է Իսպանիա։

1990 թ. ընդունվում է Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի ինֆորմացիոն գիտությունների ֆակուլտետրը։ Սակայն չկարողանալավ շարունակել ուսումը, նա թողնում է համալսարանը և հետաքրքրվում ռեժիսուրայով։ Սկզբնական շրջանում նկարահանում է կարճամետրաժ ֆիլմեր։

Կարիերա
-------

Նկարահանել է ընդհանուր թվով 8 ֆիլմ՝ 3 կարճամետրաժ և 5 լիամետրաժ։ 9 ֆիլմերի սցենարի հեղինակ է, 12 ֆիլմերի համար երաժշտություն է գրել, 4 ֆիլմի պրոդյուսեր է, խաղացել է 6 ֆիլմերում։

### Կարճամետրաժ ֆիլմեր

Իր առաջին իսկ «Գլուխ» կարճամետրաժ ֆիլմի համար 1991 թ. ստանում է իր առաջին մրցանակը՝ Սիրողական կինոգործիչների անկախ ասոցիացիայից (AICA)։ Մեկ տարի անց նրա մյուս՝ «Թաղանթապատ թևիկներ» ֆիլմը Էլչե և Կարաբանչելե կինոփառատոնում ստանում է մրցանակ։ 1994 թվականին երրորդ կարճամետրաժը՝ «Լուսին», ստանում է 2 մրցանակ՝ (AICA)-ի մրցանակ լավագույն երաժշտության համար և Լուիս Գարսիա Բեռլանգի մրցանակ լավագույն սցենարի համար։

### Լիամետրաժ ֆիլմեր

#### «Թեզ»

Ալեխանդրո Ամենաբարի առաջին լիամետրաժ ֆիլմի՝ «Թեզ», պրոդյուսերը դարձավ Խոսե Լուիս Քուերդը, ում հետաքրքրել էր ֆիլմի սցենարը։ Ֆիլմը պատմում է Ամենաբարի սովորած համալսարանի մասին, իսկ ֆիլմի բացասական հերոսներից մեկը նա կոչում է իր դասախոսներից մեկի անունով, ում մոտ նա չէր կարողացել հանձնել քննությունը։ Ֆիլմը Իսպանիայում ստանում է 7 «Գոյա» կինոմրցանակ, այդ թվում լավագույն ֆիլմ, օրիգինալ սցենար և ռեժիսորական դեբյուտ անվանակարգերում, ցուցադրվում է Բեռլինի կինոփառատոնում, արժանանալով կինոքննադատների դրական կարծիքներին։

#### «Բացիր աչքերդ»

Երկրորդ լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Բացիր աչքերդ» մեծ հաջողություն է ունենում Բեռլինի և Տոկիոյի կինոփառատոններում։ Հայտնի կինոդերասան Թոմ Քրուզը գնում է ֆիլմի սցենարի իրավունքը, իսկ հետագայում ֆիլմի սցենարի հիման վրա նկարահանված «Վանիլային երկինք» ֆիլմում խաղում է գլխավոր դեր։

#### «Ուրիշները»

Երրորդ ֆիլմի՝ «Ուրիշները» պրոդյուսերը դառնում է Թոմ Հենքսը, իսկ ֆիլմում գլխավոր դերում հանդես է գալիս Նիկոլ Կիդմանը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայանում է Վենետիկի կինոփառատոնում 2001 թվականին, ուր ֆիլմը ընդգրկվում է մրցութային ծրագրում։ Ֆիլմը մեծ հաջողություն է ունենում ամբողջ աշխարհում, դառնում Իսպանիայի այդ տարվա ամենահայտնի ֆիլմը, ստանալով 8 «Գոյա», այդ թվում լավագույն ֆիլմ և օրիգինալ սցենար անվանակարգերում, նաև առաջադրվում է եվրոպական կինոակադեմիայի «լավագույն ֆիլմ» մրցանակին։

#### «Ծովը ներսում»

2004 թվականին էկրան է բարձրանում Ամենաբարի չորրորդ ֆիլմը՝ «Ծովը ներսում», որը հիմնված է իրական փաստերի վրա։ Գլխավոր հերոսը Ռամոն Սամպեդրոն է, ում մեծ վարպետությամբ մարմնավորել է մեր ժամանակների իսպանացի հայտնի դերասան Խավիեր Բարդեմը, ով հաշմանդամ է և, չցանկանալով այդպես ապրել, ուզում է վերջ տալ իր տանջալից կյանքին ու պայքարում է էյտանազիայի իրավունքի համար։ Ֆիլմը շատ մեծ հաջողություն է ունենում ամբողջ աշխարհում՝ արժանանալով կինոքննադատների բարձր գնահատականներին։ Վենետիկի կինոփառատոնում ստանում է ժյուրիի հատուկ մրցանակ, Խավիեր Բարդեմը ստանում է «Վոլպի գավաթ» որպես լավագույն դերասան։ 2005 թվականին ֆիլմը ստանում է «Օսկար» «Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար» հեղինակավոր անվանակարգում ստանում է նաև Ոսկե Գլոբուս։

#### «Ագորա»

Ամենաբարի վերջին ֆիլմը 2009 թվականին նկարահանված «Ագորա» պատմական ֆիլմն է, որը պատմում է Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքի բնակչուհի Հիպատիայի մասին, ով փլիսոփայություն, աստղագիտություն և մաթեմատիկա ուսումնասիրած պատմությանը հայտնի առաջին կին գիտնականն է։ Ֆիլմը ստացել է 7 «Գոյա»։

Ֆիլմագրություն
--------------

| տարի | ֆիլմի անվանում | բնօրինակ անվանում | դերասաններ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1991 | «Գլուխ» | *La Cabeza* |  |
| 1992 | «Թաղանթապատ թևիկներ» | *Himenóptero* |  |
| 1994 | «Լուսին» | *Luna* |  |
| 1996 | «Թեզ» |  *Tesis* | Անա ՏորրենտԷդուարդո ՆորեգաՖելե Մարտինես |
| 1997 | «Բացիր աչքերդ» | *Abre los ojos* | Պենելոպե ԿրուսԷդուարդո ՆորեգաՖելե Մարտինես |
| 2001 | «Ուրիշները» | *The Others* | Նիկոլ Կիդման |
| 2004 | «Ծովը ներսում» | *Mar adentro* | Խավիեր Բարդեմ |
| 2009 | «Ագորա» | *Ágora* | Ռեյչել ՎայսՄաքս ՄինգելլաՕսկար ԱյզեկՄայքլ Լոնսդեյլ |
| 2015 | «Խավարում» | *Regresión* | Էմմա ՈւոթսոնԻթան Հոուք |
| 2019 | «Պատերազմի ժամանակ» | *Mientras dure la guerra* | Կարրա ԷլեխալդեԷդուարդ Ֆեռնանդես |

Մրցանակներ
----------

Մրցանակներ ստացել է որպես ռեժիսոր, սցենարի հեղինակ, կոմպոզիտոր և պրոդյուսեր։
Ընդհանուր թվով ստացել է մոտ 48 կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 32-ի, որոնց թվում՝

* 8 «Գոյա», ներկայացվել է ևս 7-ի.
* Վենետիկի կինոփառատոնի 2 մրցանակ, ևս 2-ի ներկայացված.
* ներկայացվել է 1 «BAFTA»-ի.
* ներկայացվել է 1 «Սեզար»-ի.
* Բեռլինի կինոփառատոնի 1 մրցանակ.
* Դավիդ դի Դոնատելլի անվան 1 մրցանակ.
* Եվրոպական կինոակադեմիայի 1 մրցանակ, ներկայացված ևս 2-ի, և այլն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* պաշտոնական կայք Archived 2012-01-19 at the Wayback Machine.
* Internet Movie Database կայքում
* ԿինոՊոիսկ կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 3006632 · BNC: a10271831 · BNE: XX935824 · BNF: 14034104z · CiNii: DA14006887 · CONOR: 24166499 · GND: 124417825 · ICCU: UBOV112889 · ISNI: 000000012141901X · LCCN: n98035913 · NDL: 00877022 · NKC: ola2003199581 · NLA: 40820549 · NLP: a0000002613778 · NTA: 170288080 · NUKAT: n2015055008 · PTBNP: 1247899 · SUDOC: 078709245 · VIAF: 84998482, 5240159248141504870003, 3238159248072104870003 · WorldCat VIAF: 84998482, 5240159248141504870003, 3238159248072104870003 |

 |

 |