**Ատենի աստերոիդներ**, կամ **Ատեններ**, Երկրին մոտեցող աստերոիդների խումբ, անվանվել է առաջին հաստատված խմբի ներկայացուցիչի անունով, (2062) Ատեն աստերոիդ, որը հայտնաբերվել է 1976 թվականի հունվարի 7-ին ամերիկացի աստղագետ Էլեանոր Հելինի կողմից։

Ատենը հին-եգիպտական արեվային սկավառակի միակ աստվածն էր, որի մոնոթեիկ պաշտամունքը ներմուծվել էր Էքնատոն փարավոնի կողմից։ Այս կապակցությամբ այս խմբի աստերոիդները ընդունված է անվանել եգիպտական դիցաբանության և պատմության գործող անձանց անուններով։

2012 փետրվարի 25-ի դրությամբ հայտնի են 695 Ատեններ, որոնցից մոտ 60-ը ունեն հրթական համարներ, իսկ ինը սեփական անուն։

Առանձնահատկություններ
---------------------

### Ուղեծիր

Ատեններին են դասում այն աստերոիդները, որոնք ունեն այնպիսի ուղեծիր, որի մեծ կիսաառանցքը փոքր է մեկ աստղագիտական միավորից, և ապոհելին մեծ է 0,983 ա. մ.-ից։ Ատեններից շատերը ունեն զգալի էքսցենտրիսիտետ։ Ամենամեծ էքսցենտրիսիտետը (համարյա 0,9) ունի (137924) 2000 BD19 աստերոիդը, որը նաև պերիհելիում անցնում է Մերկուրիի ուղեծրից ներս, մոտենալով Արեգակին 0,092 ա. մ. հեռավորության վրա։ Համարակալված աստերոիդներից Արեգակից ամենամեծ հեռավորությանն է հասնում (66063) 1998 RO1 աստերոիդը, 1,7 ա. մ. հեռավորության վրա։

Այս խմբի աստերոիդների պտույտի պարբերությունը Արեգակի շուրջ տատանվում է կես տարուց մինչև մեկ երկրային տարի։ Վերջինները, այնպիսիք, ինչպիսիք են (3753) Կրուիտնին, պտտվում են մեր մոլորակի հետ 1:1 ուղեծրային ռեզոնանսում։

Արեգակնային համակարգի խավարածրի հարթության նկատմամբ թեքումը հայտնի Ատենների մոտ չի անցնում 60°-ը։ Այս խմբի համարակալված անդամների մեջ ամենամեծ թեքումը ունի (162483) 2000 PJ5 աստերոիդը՝ 51°:

### Չափեր

Ատենները փոքր աստերոիդներ են, նրանցից միայն մի քանիսի տրամագիծն է որոշված։ Այս խմբի աստերոիդներից չորսի տրամագիծը գերազանցում է մեկ կիլոմետրը։ Նրանցից ամենամեծն է՝ (2100) Ռա-Շալոմը, տրամագիծը կազմում է մոտ 3,4 կմ։

Ատենների փոքր չափերի պատճառով, նրանց ֆիզիկական տվյալները վատ են ուսումնասիրված։ ՍՄԱՍՍ սպեկտրալ դասակարգումով նրանցից սպեկտրալ դասը որոշված է ընդամենը մոտ 30-ի մոտ, իսկ Տոլենի դասակարգմամբ՝ ընդամենը երեքի մոտ։

Մերձեցումը Երկրին
-----------------

Ատենների ուղեծրերը գտնվում են երկրային ուղեծրի մոտակայքում։ Երկրի հետ հնաավոր ընդհարման պատճառով, այս խմբի աստերոիդները հետաքրքրություն են ներկայացնում հետազոտությունների համար։

2004 թվականի դեկտեմբերին Ատենի խմբի աստերոիդներից մեկին՝ *2004 MN4*, որը հետագայում անվանվեց Ապոֆիս, շնորհվեց 10 հնարավորից 2 աստերոիդների վտանգավորության Թուրինյան սանդղակով։ Համաձայն հաշվարկների մյուս հնարավոր ընդհարումը կարող էր տեղի ունենալ 2029 թվականի ապրիլի 13-ին։ Հետագայում տարբեր գիտնականների կողմից կատարված հաշվարկները իջեցրեցին այս վտանգը մինչև 0.

Ամենահայտնի Ատենները
--------------------

| Անվանումը | Տրամագիծը, կմ | Հայտնաբերման տարեթիվը | Հայտնաբերողը |
| --- | --- | --- | --- |
| (2062) Ատեն | 1,1 | 1976 | Էլեանոր Հելին |
| (2100) Ռա-Շալոմ | 3,4 | 1978 | Էլեանոր Հելին |
| (2340) Խախտոր | 0,3 | 1976 | Չառլզ Կովալ |
| (3362) Խուֆու | 0,7 | 1984 | Սքոթ Դունբար, Մարիա Բարուչի |
| (3554) Ամոն | 2,48 | 1986 | Կարոլին Շումեյկեր, Յուջին Շումեյկեր |
| (3753) Կրուիտնի |  | 1986 | Դունկան Ուոլդրոն |
| (5381) Սեխմետ |  | 1991 | Կերոլին Շումեյկեր |
| (99942) Ապոֆիս | 0,27 | 2004 | Ռոյ Տակեր, Դևիդ Տոլեն, Ֆաբրիցիո Բերնարդի |
| (136818) Սերկետ |  | 1997 | Ռոյ Տակեր |

Տես նաև
-------

* Երկրին մոտեցող աստերոիդներ
* Ապոլոնի աստերոիդներ
* Ամուրի աստերոիդներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "NASA JPL Small-Body Database Search Engine". Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 20. (անգլ.)
2. ↑  "NASA JPL Small-Body Database. Atens". Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 20. (անգլ.)
3. ↑  "JPL Small-Body Database Browser: 3753 Cruithne". Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 20.
4. ↑  "JPL Small-Body Database Browser: 2100 Ra-Shalom". Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 20.
5. ↑  "Near-Earth Asteroid 2004 MN4 Reaches Highest Score To Date On Hazard Scale". Արխիվացված է the original 2007 թ․ օգոստոսի 18-ին. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help) (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Aten Asteroids. COSMOS — The SAO Encyclopedia of Astronomy (անգլ.)
* Семейства астероидов. Center.fio.ru Archived 2011-05-28 at the Wayback Machine. (ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր |
| --- |
|  |
| Ածխածնային |  • Դաս B  • Դաս C  • Դաս F  • Դաս G |  |
|  |
| Սիլիկատային |  • Դաս S |
|  |
| Մետաղական |  • Դաս M  • Դաս E  • Դաս P |
|  |
| Այլ տեսակներ |  • Դաս A  • Դաս D  • Դաս J  • Դաս K  • Դաս L  • Դաս Q  • Դաս O  • Դաս R  • Դաս T  • Դաս V |

 |