|  |
| --- |
| **Խատուտիկ բադ** |
| Խատուտիկ բադ (արու)Խատուտիկ բադ (արու) |
| Խատուտիկ բադ (էգ)Խատուտիկ բադ (էգ) |
|
| **Դասակարգում** |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Վերնակարգ** | *Anserimorphae* |
| **Կարգ** | Սագանմաններ (Anseriformes) |
| **Վերնաընտանիք** | *Anatoidea* |
| **Ընտանիք** | Բադեր (Anatidae) |
| **Ցեղ** | **Stictonetta** |
| **Տեսակ** | **Խատուտիկ բադ** *(S. naevosa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Stictonetta naevosa***Gould, 1841 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Խատուտիկ բադ**(լատին․՝ Stictonetta naevosa) բադերի ընտանիքին պատկանող ջրային թռչուն։ Իր տեսակի մեջ նա միակն է։

Բնութագիր
---------

Բադը միջին չափի է, մոտ 50-60 սմ երկարություն ունի, թևի երկարությունը`75-85 սմ և կշռում է 800 գրամից մինչև 1 կգ։ Փետուրների գույնը՝ մուգ և փայլուն է։ Նրանց տեսակի առանձնահատկությունն այն է, որ մարմինը ծածկված է սպիտակ կետերով։ Մեկ այլ բնութագրական առանձնահատկություն ունեն և դա այն է, որ երկարաձգված (ավելի ճիշտ կլորացված) թմբիկով լայն շերտ ունեն, որը կոչվում է`«պսակ»։ Նրանք դասվում են փետրավոր թռչունների շարքին (*Acidoproctus moschatae)*:

Տարածվածություն
---------------

Խատուտիկ բադերը ապրում են միայն Հարավային Ավստրալիայում։ Նրանց բնակվելու տարածքը ճահճոտ տարածքներ են, որոնք շրջապատված են խոտով, ինչպես նաև բաց լճերով, որտեղ նրանցից սովորաբար հանդիպում է մոտ 10-ից 100 առանձին բնակվողներ։

Սնունդ
------

Հիմնականում սնվում են ջրիմուռներով և ջրային բույսերով, ինչպես նաև մողեսներով, որդերով, միջատներով և նույնիսկ փոքր ձկներով։

Բուծում
-------

Բնադրման շրջանը տևում է հունիսից դեկտեմբեր ամիսները։ Արուները կառուցում են բույնը։ Բնի մեջ դնում են մոտ 5-7 ձու, որոնց վրա էգերը թուխս են նստում մեկ ամիս։

Վտանգ
-----

Ներկայումս այն չափազանց հազվադեպ է պատահում, օրենքով պաշտպանված թռչուն է, դասակարգված որպես վտանգված տեսակ։

Դասակարգում
-----------

Խատուտիկ բադը շատ առումներով նման է *Anatini* ցեղային բադերին։ Առաջին հերթին կարելի է ասել, որ նրանց ոտքերը կարճ են։ Այնուամենայնիվ կարելի է նաև ասել, որ այն առանձնանում է իր սեփական ենթատեսակով, քանի որ այն ունի շատ պարզունակ կերպարներ, որոնք *Anatini* բադերը չունեն։ Սա իր մեջ ներառում է պարզապես կազմակերպված լինելը, չունեն պայծառ փետուրներ, սեռական մռայլության գրեթե լիակատար բացակայություն կա և ունեն վեր ցցված կտուց։

Բադերի ընտանիքում խատուտիկ բադի դասակարգումը առանձնանում է։ Մի քանի հեղինակներ այն համեմատել են փայտի բադերի կողքին։ Մյուսները ազգակցական կապ են տեսնում իրական բադերի ՝ *Oxyurinae* -ների կամ պեգանների հետ։ Այնուամենայնիվ, այն համարվում է որպես սագերի և կարապների հեռավոր ազգական։ Վերջերս նրանց մոտիկ ձևը բացակայում է բադերի ընտանիքում։ Բայց կտուցի կարմիր մասը վճռականորեն ցույց է տալիս, որ հեռավոր ազգակցական կապ ունի սևամորթ բադի հետ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Beme, R. L. (Ri︠u︡rik Lʹvovich) (1994). *Pi︠a︡tii︠a︡zychnyĭ slovarʹ nazvaniĭ zhivotnykh. Ptit︠s︡y : latinskiĭ, russkiĭ, angliĭskiĭ, nemet︠s︡kiĭ, frant︠s︡uzskiĭ : 11060 nazvaniĭ*. Sokolov, Vladimir Evgenʹevich. Flint, Vladimir Evgenʹevich. Moskva: "RUSSO". ISBN 5-200-00643-0. OCLC 32830504.
2. ↑  Garnett, Stephen; Szabo, Judit; Dutson, Guy (2011). «Action Plan for Australian Birds 2010». doi:10.1071/9780643103696. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
3. ↑  «Assessing and managing the impact of duck hunting in Victoria — a new approach». *Biological Conservation*. **64** (1): 97. 1993. doi:10.1016/0006-3207(93)90411-s. ISSN 0006-3207.
4. ↑  Kear, S. 339

Գրականություն
-------------

* Janet Kear (Hrsg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854645-9
* Hartmut Kolbe; *Die Entenvögel der Welt*, Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խատուտիկ բադ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խատուտիկ բադ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |