recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բույսերի կարանտինային վնասատուներ և հիվանդություններ,** առավել վտանգավոր վնասատուներ և հիվանդություններ, որոնք բացակայում են երկրում կամ տարածված են նրա տարածքի առանձին մասերում, բայց կարող են փոխանցվել երկրի տարբեր տարածաշրջաններ կամ թափանցել ինքնուրույն, տարածվել և մեծ վնաս պատճառել մշակաբույսերին։ Մի երկրից մյուսը վնասատուների և հիվանդությունների թափանցումը կամ երկրի սահմաններում նրանց տարածումն առկա է մշտապես։

Պատմություն
-----------

1860-ական թվականներին Ամերիկայից Եվրոպա է թափանցել խաղողի ֆիլոքսերա վտանգավոր վնասատուն, որը 1872 թվականին Գերմանիայից նաև Ղրիմ է ներթափանցել խաղողի վազի հետ։ 20-րդ դարի սկզբին և առաջին կեսին Հնդկաստանից շատ երկրներ է փոխանցվել բամբակենու ցեցը։ Նախկին ԽՍՀՄ-ում, նույն ՀԽՍՀ-ում բույսերի կարանտինային հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարն սկսվել է 1925 թվականից, երբ հրատարակվել են մշակաբույսերը կարտոֆիլի քաղցկեղից, վարդագույն որդից (բամբակենու ցեց), խաղողի ֆիլոքսերայից պահպանող կարանտինային օրենքները, 1931թվականին հաստատվել է կարանտինային օբյեկտների ցուցակը, որը, ըստ վնասատուների առանձին տեսակների և հիվանդությունների ուսումնասիրման չափի, արտերկրների կարանտինային վիճակի, պարբերաբար վերանայվել է։ ՀՀ-ում այդ հարցերը կարգավորվում են «Բույսերի կարանտինի և բույսերի պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքով, որի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթներին համապատասխան՝ 2013 թվականին հաստատվել է նաև ՀՀ-ում բույսերի կարանտին և կարգավորվել ոչ կարանտինային վնասակար օրգանիզմների ցանկը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Թունաքիմիկատների կիրառում տերևային հազարի վրա (Յումա, Արիզոնա նահանգ, ԱՄՆ)
**Բույսերի պաշտպանություն**, գիտությունների համալիր, ընդգրկում է բույսերի վնասատուների, հիվանդությունների և մոլախոտերի դեմ պայքարի ձևերն ու եղանակները։

Բույսերի պաշտպանության խնդիրներ
-------------------------------

Խնդիրներն են վնասատուների տեսակային կազմի, տարածման, վնասի բնույթի ու չափի, բույսերի և վնասատուների փոխադարձ կապի բացահայտումը, պայքարի արդյունավետ, մարդկանց և շրջապատի համար անվտանգ եղանակների մշակումը։ Բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարում են ագրոտեխնիկական, կենսաբանական, քիմիական, մեխանիկական և կենսաֆիզիկական եղանակներով։ Էկոլոգիապես անվտանգ է կենսաբանական եղանակը, երբ ստեղծվում են բույսերի հիվանդադիմացկուն սորտեր, իսկ բույսերի կարանտինի միջոցով սահմանափակվում է վնասատուների և հիվանդությունների տարածումը։

Բույսերի պաշտպանությունը Հայաստանում
------------------------------------

Հայաստանում բույսերի պաշտպանության խնդիրներով զբաղվում է երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոնը։
Հայաստանում ուսումնասիրվել են բամբակենու, շաքարի ճակնդեղի, առվույտի, խնձորենու, խաղողի որթի, սեխի ճանճի, բանջարանոցային և այլ բույսերի, ամբարային վնասատուների տեսակային կազմը, կենսակերպը, զարգացման առանձնահատկությունները, հետազոտվել են բամբակենու, շաքարի ճակնդեղի, ծխախոտի, ցորենի, պտղատու ծառերի, խաղողի որթի, ինչպես նաև բանջարաբոստանային բույսերի, թիթեռնածաղկավոր մշակովի խոտաբույսերի տարբեր հիվանդությունները, դրանց տարածվածությունը, վնասակարության աստիճանը, մշակվել դրանց դեմ պայքարի եղանակներ։ Մոլախոտերի դեմ քիմիական քաղհանի համար հետազոտվել են տարբեր հերբիցիդներ, ընտրվել առավել արդյունավետները, սինթեզվել նորերը և ստեղծվել հարմարանքներ դրանց անվտանգ օգտագործման համար։

Բույսերի պաշտպանության բնագավառի իրավական, տնտեսական և կազմակերպական հիմքերը կարգավորվում են «Բույսերի պաշտպանության և բույսերի կարանտինի մասին» Հայաստանի օրենքով (2000)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 608)։*  |
**Գևորգ Դավթի Տեր-Աղեքսանդրյան** (հուլիսի 11, 1840(1840-07-11), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 3, 1890(1890-02-03)), հայ բանահավաք-ազգագրագետ, գրող։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Տեր-Աղեքսանդրյանը ծնվել է 1840 թվականի հուլիսի 11-ին, Թիֆլիսում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Ներսիսյան դպրոցում (1860 թ), ապա սովորել դասական գիմնազիայում (Թիֆլիս)։ «Մեղու Հայաստանի», «Կռունկ հայոց աշխարհի», «Արձագանք», «Նոր դար» պարբերականներում լույս են տեսել Գևորգ Տեր-Աղեքսանդրյանի չափածո («Մեկ խարագի կյանքից», երգիծական պոեմ՝ Թիֆլիսի բարբառով) և արձակ գործերը («Ուխտագնացություն ի Թելեթ», «Պրիկազչիկ Միշելը», «Տանու աղջիկը անկտրիլ խարբուզակ է» և այլն), հոդվածներն ու գրախոսությունները («Մեր աշուղների խաղերը», «Գ․ Մրվանձտյանցի «Գրոց-բրոցը», «Սայաթ-Նովայի հիշատակին», «Թիֆլիսեցու հանճարը յուր առածների և ասացվածքների մեջ» և այլն), թարգմանությունները (Ի․ Կռիլովի առակներից, Ա․ Օստրովսկու «Ուրիշի սահնակ մի նստիր», «Արդյունավոր պաշտոն» պիեսները)։ Նրա աշխատություններից գլխավորը «Թիֆլիսեցոց մտավոր կյանքը» (1885 թ) բանահյուսական նյութերի ժողովածուն է (շուրջ 6700 առած-ասացվածք, ոճական ու դարձվածքային նմուշ, երգ, հեքիաթ, հանելուկ, շուտասելուկ, աղոթք, օրհնանք, անեծք, կենաց, մականուն և այլն)։ Գևորգ Տեր-Աղեքսանդրյանը ստորագրել է նաև Դաբաղ Ղաղո, Շաքար Մանուշակյանց, Գեո Ավետիսով, Աղվինինց Դավիթ։

Գևորգ Տեր-Աղեքսանդրյանը մահացել է 1890 թվականի փետրվարի 3-ին։

Երկեր
-----

* Թիֆլիսեցոց մտաւոր կեանքը։ Տեր-Աղեքսանդրյան Գևորգ Դավթի, Թիֆլիս, Յովհաննէս Մարտիրոսեանց, 1885։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17260 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 661)։*  |
**Զեմֆիրա Ալեքսանդրի Դանիելյան** (մայիսի 17, 1961(1961-05-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), երգչուհի (սոպրանո)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումնարանի, Երևանի պետական կոնսերվատորիայի (Տաթևիկ Սազանդարյանի դասարան) երգեցողության բաժինները, ասպիրանտուրան (1994)։ 

Որպես մեներգչուհի՝ հանդես է եկել Հայաստանի պետական, 1993 թվականից՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի երգչախմբերում, Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, 1997–1999 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում։ 

Դասավանդում է ԵՊԿ-ում (դոցենտ՝ 2002 թվականից)։ Համերգներով շրջագայել է Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Անգլիայում, Իռլանդիայում, Հունաստանում, Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, ԱՊՀ այլ քաղաքներում։

Երգացանկում՝ Ջուզեպե Վերդիի («Ռեքվիեմ»), Անտոնիո Վիվալդիի («Գլորիա»), Ջոակինո Ռոսսինիի («Ստաբատ Մատեր»), Սայաթ-Նովայի, Ալեքսանդր Հարությունյանի, Գրիգոր Հախինյանի և ուրիշների գործերից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Լեռնային Ղարաբաղի հինգ մելիքությունները, 16-րդ դար
**Դիզակի մելիքություն**, ավատական իշխանություն համանուն գավառում։ Ձևավորվել է 16-րդ դարի վերջին և իրավական վավերացում ստացել է 1603 թվականին՝ Իրանի շահ Աբբաս I-ի հրովարտակով։ Մելիքի տիտղոս և ժառանգաբար իշխելու իրավունք է ստացել Դիզակի տեր Սուջումը՝ սերված Առանշահիկ հնագույն իշխանական տոհմից տարընձյուղած Եսայի Աբու-Մուսեի ժառանգներից։ Դիզակի մելիքությունը Խամսայի մելիքություններից մեկն էր և օտար նվաճողների դեմ 17-րդ դարի վերջին ու 18-րդ դարի սկզբին ձևավորված նրանց զինական դաշնակցության անդամը։ Զինակցության մեջ 18-րդ դարի 1-ին կեսին կարևոր դեր է խաղացել Դիզակի մելիքությունը, որի տեր մելիք Եգանը (Ավան) օսմանյան թուրքերի դեմ պայքարում ցուցաբերած եռանդի համար Նադիր շահից ստացել է Խամսայի երկրի գերագահությունը։ Նրա անունով Դիզակի մելիքության տերերն այնուհետև կոչվել են Մելիք-Եգանյաններ (Մելիք- Ավանյաններ), որոնց նստավայրն էր Տող ավանը։ Դիզակի մելիքությունը հարատևել է մինչև Ռուսաստանի հետ Արևելյան Հայաստանի միացումը (1828)։

Գրականություն
-------------

* Սովետական հանրագիտարան էջ 380։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 380)։*  |
**Գրուն Մարգիթ Անդրեասսեն** (նորվ.՝ Gunn Margit Andreassen, հուլիսի 23, 1973(1973-07-23), Քրիստիանսանդ, Վեստ-Ագդեր, Նորվեգիա), նորվեգացի բիաթլոնիստուհի, 1998 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի մեդալակիր է և 2002 թվականի, բիաթլոնի աշխարհի առաջնության եռակի չեմպիոնն է։ Մասնակցել է նաև դահուկավազքի աշխարհի գավաթի մի քանի փուլերին։

Կենսագրություն
--------------

Գրուն Մարգիթ Անդրեասսեն 13 տարեկանում սկսեց զբաղվել բիաթլոնով։ Առաջին խոշոր մրցաշարը որում նա մասնակցեց՝ Աշխարհի պատանիների առաջնությունն էր 1992 թվականին, որտեղ Գրուն Մարգիթը նվաճեց ոսկե մեդալ թիմային մրցավազքում։ Մեկ տարի անց Անդրեասսեն կրկնեց իր հաջողությունը, ինչը հնարավորություն տվեց նրան ընդգրկվել Նորվեգիայի բիաթլոնի ազգային հավաքականի հիմնական կազմ։ Իր առաջին մրցավազքային փուլում՝ Աշխարհի գավաթում նա զբաղեցրեց երրորդ հորիզոնականը։ 1995 թվականին նա դարձավ աշխարհի չեմպիոն։ 1998 թվականի Նագանոյի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում նա չգրանցեց սպասված ցուցանիշները և նվաճում է միայն բրոնզե մեդալ էստաֆետում։ Նա լավ հրաձգության ցուցանիշներ գրանցեց, բայց արագությունը միջին էր, և այդ պատճառով, նա գնահատվում էր որպես թիմի կայուն մարտիկ։ Եվ նրա ընդգրկումը 2002 թվականի Սոլթ Լեյք Սիթի Ձմեռային օլիմպիական խաղերին հիմնովին արդարացված էր։ Այս օլիմպիադայում նա նվաճում է արծաթե մեդալ։ 2004 թվականին նորվեգացի բիաթլոնիստ Ֆրուդե Անդերսենից որդի լույս աշխարհ բերելու կապակցությամբ Անդրեասսենը ժամանակավորապես լքում է բիաթլոնը։ Այնուհանդերձ Գրուն Մարգիթ Անդրեասսենը վերադարձավ բիաթլոն և պարբերաբար մասնակցում է Բիաթլոնի աշխարհի գավաթի մրցաշարերին։
Ամուսնու հետ միասին ունեն երեք երեխա՝ Դեվիդին, Էլիասին ու Նիկոլային։ Սակայն 2018 թվականի հունվարի 1-ին ողբերգություն տեղի ունեցավ, մահացավ ավագ որդին Դեվիդը, Նոր Տարին տոնելուց հետո առավոտյան մահացավ իր անկողնում։

Աշխարհի գավաթ
-------------

* 1997—1998 — **32-րդ հորիզոնական** (74 միավոր)
* 1998—1999 — **25-րդ հորիզոնական** (122 միավոր)
* 1999—2000 — **16-րդ հորիզոնական** (198 միավոր)
* 2000—2001 — **23-րդ հորիզոնական** (269 միավոր)
* 2001—2002 — **10-րդ հորիզոնական** (419 միավոր)
* 2002—2003 — **14-րդ հորիզոնական** (391 միավոր)
* 2003—2004 — **13-րդ հորիզոնական** (455 միավոր)
* 2005—2006 — **49-րդ հորիզոնական** (50 միավոր)
* 2006—2007 — **50-րդ հորիզոնական** (58 միավոր)
* 2007—2008 — **55-րդ հորիզոնական** (21 միավոր)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Jorsett P.* Kvinner i norsk idrett(նորվ.) — 2008. — P. 102. — ISBN 978-82-7286-184-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Статья на сайте Союза биатлонистов России Archived 2008-12-16 at the Wayback Machine.
* Профиль IBU Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Профиль FIS(չաշխատող հղում)
(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FIS (դահուկներով մրցավազք) · IBU · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BIBSYS: 11061312 · ISNI: 0000000366144253 · VIAF: 229550094 · WorldCat VIAF: 229550094 |

 |
**Ժխտման դերբայ**, կոչվում է նաև ժխտական դերբայ, դերբայի տեսակ, արտահայտում է նաև գործողության գաղափար՝ առանց դեմքի, թվի ժամանակի իմաստների, հարացուցային շարքում նա գործառում է կատարելիության կերպային երանգավորումով։ Պատմականորեն սերում է անորոշ դերբայից և իմաստաբանական պլանում դեռևս նրանից շատ չի հեռացել։ Հայերենի որոշ վիճակներում կազմվում են դիմավոր այսպես կոչված պայմանականի կամ ենթադրականի ժխտականի շարքեր։ Այդպիսի վիճակ էր տիրում նաև արևելահայ գրական աշխարհաբարի համեմատաբար վաղ շրջանում (գրեթե մինչև անցյալ դարի վերջերը)․ համեմատել․կգրեմ–չեմ գրիլ, կկարդամ–չեմ կարդալ, լ վերջավորության անկումով սրանք դարձել են չեմ գրի, չեմ կարդա ձևերը, որոնք էլ գործածական են արդի գրական հայերենում։ Եվ ժամանակակից փուլում ի, ա լծորդները (խոնարհիչներ) արդեն գիտակցվում են որպես ժխտական դերբայի վերջավորություններ։

Ժխտական դերբայը միակ ախյալ դերբայն է, որը օժանդակ բայի հաստատական ձևերի հետ չի զուգորդվում։ Այդ զուգորդումը բացառված է և՛ ստորոգական (շարահյուսական), և՛ հարացուցային պլաններում։

Ժխտման դերբայի յուրահատկությունները
-----------------------------------

Ձևով նման է անկատար ապառնիի եզակի երրորդ դեմքին, ու խոնարհման դեպքում՝ նաև հրամայականի եզակիին (այդ պատճառով նախապես այն կոչվել է ըղձական դերբայ)։ Նրա գործառական պլանը շատ նեղ է․ զուգորդվելով եմ/էի օժանդակ բայի ժխտական ձևերի հետ՝ կազմում է ժխտական հարացույց «պայմանական կամ ենթադրական» եղանակում (այլ է ու դերբային նախահար՝ չեմ գրի, չեմ կարդա, չեմ գտնի, չեմ թռչի, չեմ խոսեցնի։ Սաղմերը երևում են դեռևս միջին հայերենյան փուլում։ Որոշ դերբայներում անորոշը դեռևս գործածվում է ուղիղ ձևով, օրինակ, ասել չըմ, խօսել չըմ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ.Զ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1984
Գրունտային աշխատանքներ
**Գրունտների մեխանիկա**, տեխնիկական գիտության ճյուղ, որն ուսումնասիրում է գրունտների լարումը, ձևափոխությունը, ամրության և կայունության պայմանները, նրանց վիճակի ն հատկությունների փոփոխություններն արտաքին, գլխավորապես մեխանիկական ներգործությամբ։ Հիմնվում է առաձգականության, պլաստիկության ու սողքի տեսությունների, հիդրավլիկայի, թերմոդինամիկայի, գրունտագիտության, ֆիզիկական և կոլոիդների քիմիայի դրույթների վրա։ Հետազոտում է գրունտները՝ որպես շինությունների հիմքեր, հողային կառուցվածքների նյութ և ստորերկրյա կառույցների միջավայր։ Գրունտների փոփոխությունները դրսևորվում են խտացման և դուրս մղման հետևանքով կառույցների նստմամբ, լանջերի ու շեպերի դանդաղ սողքով, աղետային սողանքներով ու փլվածքներով։ Գրունտների մեխանիկայի եզրակացությունները կիրառվում են ստորերկրյա կառույցների, շինությունների հիմքերի, օդանավակայանների, ճանապարհների և այլնի նախագծման գործում։ Գրունտների մեխանիկայի առաջին դրույթները տվել են Շ․ Կուլոնը, Ս․ Ռենկինը։ ժամանակակից Գրունտների մեխանիկայի հիմնադիրն է Կ․ Տերցագին (1925)։ 

Հայաստանում գրունտների մեխանիկայի բնագավառի հետազոտություններ կատարվել են դեռևս խորհրդային շրջանում, ուսումնասիրվել են լանջային սողանքները, ժայռային գրունտների մեխանիկան և այլ հարցեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 238)։*  |
**«Դինամո» մարզադահլիճ**, թիմային մարզաձևերի համար նախատեսված մարզադահլիճ է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։ Բացվել է 1977 թվականին և տնօրինվում է Հայաստանի Ոստիկանության «Դինամո» մարզական-հասարակական կազմակերպության կողմից։ Այն գտնվում է Կենտրոն վարչական շրջանի Վարդանանց 69 հասցեում՝ Վազգեն Սարգսյանի անվան Հանրապետական մարզադաշտի հարևանությամբ։

Պատմական ակնարկ
---------------

«Դինամո» մարզահամալիրի ֆիզկուլտուրայի տունը՝ բռնցքամարտի և ըմբշամարտի դահլիճներով գործում է 1965 թվականից, իսկ մարզադահլիճը շահագործման է հանձնվել 1977 թվականին։

ՀՀ ոստիկանության պետ Վլադիմիր Գասպարյանի հանձնարարությամբ, 2011 թ. դեկտեմբերի 28-ից 2012 թ. սեպտեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ մարզադահլիճը ենթարկվեց հիմնանորոգման ու վերակառուցման։

Մարզադահլիճը հյուրընկալում է Հայաստանի բասկետբոլի, հանդբոլի, վոլեյբոլի և ֆուտզալի առաջնության խաղերը, ինչպես նաև Համահայկական խաղերի զանազան մրցույթներ։ Որպես մարզադպրոց, «Դինամոյի» ծառայություններից օգտվում է շուրջ 700 երեխա և 500 ոստիկան։

Այժմ մարզադահլիճը կարող է տեղավորել 948 հանդիսական։

Պատկերասրահ
-----------

* Թաեքվոնդոյի Հայաստանի 2022 թվականի առաջնության մրցումները «Դինամոյում»Թաեքվոնդոյի Հայաստանի 2022 թվականի առաջնության մրցումները «Դինամոյում»
* Մարզումային հատվածը «Դինամոյում»Մարզումային հատվածը «Դինամոյում»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Դինամո» մարզահամալիրը վերաբացվեց
**Դանիել Քեյն** (ծնվել է 1948 թվականին), ավստրալիացի լեզվաբան է, աշխարհի առաջատար հեղինակներից մեկը՝ յուրչեն և խիտան լեզուների և դրանց ձեռագրերի։

Կենսագրություն
--------------

Դանիել Քեյնը (Kāng Dān: 康丹) ծնվել է 1948 թվականին Մելբուռնում։ Հորից զրկված լինելով, երբ դեռ երիտասարդ էր, հանգամանքերը կաշկանդում էին նրան, որ դադարեցնի իր կրթությունը և աշխատանքի անցնի 15 տարեկան հասակում։ Թողել է դպրոցը և աշխատանքի անցել բանկում՝ որպես վաճառող։ Այնտեղ նա բացահայտեց, որ լեզուներ սովորելու տաղանդ ունի։ Մելբուռնը մագնիս էր ամբողջ աշխարհի ներգաղթյալների համար, և նա գտնում էր, որ երբ նրանք մտնում էին բանկ, քիչ ջանք գործադրելով կարող էր շփվել նրանց հետ։ Ազատ ժամանակ անցել է հետագա կրթության և մի քանի լեզուներով բարձր առաջադիմությամբ ընդունվել է Մելբուռնի համալսարան։

1971 թվականին այնտեղ ստացել է Առաջին կարգի գերեզանցության դիպլոմ՝ մասնագիտանալով չինարենի մեջ և ստացել է գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, կրթաթոշակ՝ Ավստրալիայի ազգային համալսարանից։ 1975 թվականին ավարտել է ասպիրանտուրան Յուրչենի՝ Տունգուս–մանջուրական լեզվի վերաբերյալ թեզով, որով խոսում էին Ջին դինաստիայի ժամանակ Հյուսիսային Չինաստանում։ 1976 թվականին Ավստրալիայի ազգային համալսարանից ստացել է ասիական գիտությունների մագիստրոսի կոչում։

Ակադեմիական կարիերային զուգահեռ՝ Քեյնը ունեցել է նաև դիվանագիտական կարիերա։ 1976 թվականին միացել է Ավստրալիայի Արտաքին գործերի դեպարտամետին և մեկնել է Պեկին բարեփոխումների սկզբնական շրջանում, մասնավորապես՝ Ժողովրդավարության պատի շրջանում։ 1990–ականներին նաև Պեկինում Ավստրալիայի դեսպանատան մշակութայի խորհրդատու էր։

1981 թվականին Մելբուռնի համալսարանում դասավանդում էր չինարեն, իսկ 1988 և 1993 թվականներին Պեկինի համալսարանի չինարենի ամբիոնի գիտական այցելու էր։ 1997 թվականից Սիդնեյի Մաքուարի համալսարանում չինարենի պրոֆեսոր էր։

2010 թվականին այրիացել է, երբ կինը՝ Ի Շաքինգը (Yè Xiǎoqīng (葉曉青)՝ Ցին կայսրության պատմության և չինարենի արդիականացման Շանհայի գիտնականը, մահացել էր քաղցկեղից, քաղցկեղի վաղ ախտորոշումից հետո իր նախնական վերականգնումը վտանգի ենթարկելով, որդուն՝ Յանին լույս աշխարհ բերելու համար (易安 (Yìān)։

Դանիել Քեյնի գրքերը
-------------------

### Գիտական

* Daniel Kane 1989. *The Sino-Jurchen Vocabulary of the Bureau of Interpreters*. (Uralic and Altaic Series, vol. 153). Indiana University, Research Institute for Inner Asian Studies. Bloomington, Indiana. 0-933070-23-3.
* Daniel Kane 2009. *The Kitan Language and Script* (Handbook of Oriental Studies series, Section 8: Uralic & Central Asian Studies). Leiden: Brill. 978-90-04-16829-9.
* Kane, Daniel. 1997. "Language Death and Language Revivalism the Case of Manchu". Central Asiatic Journal 41 (2). Harrassowitz Verlag: 231–49. .

### Հանրաճանաչ

* Daniel Kane 2006. *The Chinese Language: Its History and Current Usage*. Tuttle Publishing. 0-8048-3853-4, 978-0-8048-3853-5.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  Daniel Kane, *The Khitan Language and Script,* Brill, 2009 p.xii
4. ↑  Daniel Kane and Hamish McDonald, An intellectual voice that connected East and West, *Sydney Morning Herald*, 10 July 2010.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Professor Daniel Kane
**«Զինվորական փառքի քաղաք» ստելա** (ռուս.՝ Памятник-стела «Город воинской славы»), հուշարձան-կոթող Ռուսաստանի Լուգա քաղաքի «Լուգա I» երկաթուղային կայարանի դիմաց գտնվող պուրակում։ Բացվել է 2010 թվականի մայիսի 9-ին։ Կոթողը կանգնեցվել է Լուգա քաղաքին «Զինվորական փառքի քաղաք» պատվավոր կոչում շնորհելու կապակցությամբ։

Հուշարձանի պատմություն
----------------------

Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Պուտինի 2006 թվականի դեկտեմբերի 1-ի հրամանագրի համաձայն յուրաքանչյուր քաղաքի «Զինվորական փառքի քաղաք» պատվավոր կոչում շնորհելուց հետո քաղաքում տեղադրվում է այդ իրադարձությանը նվիրված կոթող։ Այդ բարձր կոչմանը Լուգա քաղաքն արժանացել է 2008 թվականի մայիսի 5-ին։

Հուշարձան–կոթողի բացումը կայացել է 2010 թվականի մայիսի 9-ին։ Հուշարձանի բացման հանդիսավոր արարողությանը ելույթ է ունեցել Լենինգրադի մարզի նահանգապետ Վալերի Սերդյուկովը։

Նկարագիր
--------

«Զինվորական փառքի քաղաք Լուգա» կոթողը իրենից ներկայացնում է քառակուսի հրապարակի կենտրոնում տեղադրված դորիական օրդերի սյուն, որի պատվանդանի վրա ամրացված է Ռուսաստանի Դաշնության զինանշանը։ Պատվանդանի դիմային մասում տեղադրված է «Զինվորական փառքի քաղաք» տիտղոսը շնորհելու մասին Նախագահի հրամանագրի տեքստով զարդատախտակ, իսկ պատվանդանի հետևի մասում` զարդատախտակ քաղաքի զինանշանով։ 

Հրապարակի անկյուններում տեղադրված են քանդակագործական հարթաքանդակներ, որոնց վրա պատկերված են այն իրադարձությունները, ինչի կապակցությամբ քաղաքին շնորհվել է Ռուսաստանի Դաշնության «Ռազմական փառքի քաղաք» պատվավոր կոչումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента РФ от 05.05.2008 № 554 «О присвоении г. Луге, почётного звания Российской Федерации „Город воинской славы"» — Президент России
2. ↑  В Луге открыта стела «Город воинской славы»
3. ↑  Информация о памятной стеле на сайте Муниципального фонда поддержки развития экономики и предпринимательства Лужского района

Արտաքին հղումներ
----------------

* **Фотографии памятника и барельефов**
* Федеральный закон от 9 мая 2006 года № 68-ФЗ «О почётном звании Российской Федерации „Город воинской славы"»
**Ժորդանյան կոր**, հարթության կետերի բազմություն, որոնց կոորդինատները որոշվում են {\displaystyle x=\varphi (t),y=\psi (t)} հավասարումներով, ուր \varphi  և {\displaystyle \psi }-ն որևէ {\displaystyle [a,b]} հատվածում փոփոխվող t արգումենտի անընդհատ ֆունկցիաներ են։ Այլ կերպ՝ Ժորդանյան կորը {\displaystyle [a,b]}
հատվածի անընդհատ պատկերն Է։ Սա «*անընդհատ կոր*» հասկացության մաթեմատիկորեն խիստ սահմանումներից է։

Սակայն կորի սովորական պատկերացման հետ Ժորդանյան կորը կարող է ոչ մի ընդհանրություն չունենալ, օրինակ, այն կարող է անցնել որևէ քառակուսու բոլոր կետերով։ Եթե Ժորդանյան կորի t պարամետրի տարբեր արժեքներին համապատասխանող կետերը տարբեր են, այսինքն՝ այն չունի բազմապատիկ կետեր, ապա Ժորդանյան կոր կոչվում է *պարզ աղեղ*։ Վերջինս հատվածի հոմեոմորֆ պատկերն է։

Եթե Ժորդանյան կորի {\displaystyle t=a} և {\displaystyle t=b} արժեքներին համապատասխանող կետերը համընկնում են, իսկ մյուսները տարբեր են իրարից և ({\displaystyle \varphi (a),\psi (b)}) կետից, ապա Ժորդանյան կորը կոչվում է *պ ա ր զ փակ կ ո ն տ ու ր*։ Այս տիպի Ժորդանյան կորը շրջագծի հոմեոմորֆ պատկերն է։ Ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Մ. է. Կ. Ժորդանը, որի անունով էլ կոչվում է Ժորդանյան կոր, 1882-ին ապացուցել է, որ յուրաքանչյուր պարզ փակ կոնտուր հարթությունը բաժանում է երկու տիրույթի, որոնցից մեկը այդ կորի նկատմամբ համարվում է ներքին, իսկ մյուսը՝ արտաքին (*Ժորդանի թեորեմ*)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 301)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալթունյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գևորգ Ալթունյան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Կարապետի Ալթունյան** (օգոստոսի 10, 1881(1881-08-10), Ախալքալաք, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1947), հայ գրականագետ, թարգմանիչ, դրամատուրգ։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Ալթունյանը 1911 թվականին ավարտել է Բեռլինի հա­մալսարանը։ Դասավանդել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։

Լույս են տեսել Ալթունյանի «Հայոց նախնական պատմութիւնը ըստ Մոմզէնի» (1904), «Գերմանական նոր գրականութեան պատմութիւն» (1914), «Հայ գրի եւ տպագրութեան մեծ յոբելեանը... 1512 1912» (1912) աշխատությունները, խմբագրել է Է. Մեյերի «Պատմութեան տեսական եւ մեթոդաբանական խնդիրներ» (1912) ոաումնասիրությունը, կազմել դպրոցական դասագրքեր («Կենդանաբանութեան դասագիրք», 1906), թարգմանել Յ․ Վ. Գյոթեի «Ստելլա» (1902, բոլորը՝ Վաղարշապատ, Սբ Էջմիածնի տպարան), Ի. Բերդնիկովի «Նոր պետութեան վերաբերմունքը դէպի կրօնը» (1902, Ալեքսանդրապոլ, Սանոյանի և Ստեփանյանի տպարան), «Իփիգենիան Տավրոսում» (1914, Վաղարշապատ, Սբ Էջմիածնի տպարան), Հերման Զուդերմանի «Հոգսը» (1913 թ. Նվարդ Աղանյանի տպարան) գործերը։ Կրասնոդարի հայկական թատրոնում բեմադրվել են նրա «Արտաշէս թագաւոր եւ Սաթէնիկ» (1921, անտիպ), «Սասունցի Դաւիթ» (1922) պիեսները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 164.
2. 1 2 3 4  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.
3. 1 2  Հայ գրատպություն և գրքարվեստ հանրագիտարան (խմբ. Հովհաննես Այվազյան), Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան Հրատարակչություն», 2015 — 40, էջեր 40 — 1120 էջ. — 1500 հատ, ISBN 978-5-89700-042-5։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10378 · GND: 1023886960 · NTA: 067693695 · SUDOC: 103840257 · VIAF: 29926046 · WorldCat VIAF: 29926046 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 164)։*  |
**Ժուկովսկու թեորեմ**, հիդրոմեխանիկայի հիմնական թեորեմներից, ըստ որի հեղուկի կամ գազի հարթ–զուգահեռ հոսանքում գտնվող մարմնի վրա ազդող վերամբարձ ուժը պայմանավորված է շրջհոսվող մարմնին կապված մրրիկներով, որոնք առաջանում են հեղուկի մածուցիկության պատճառով։ Ձևակերպել է Նիկոլայ Ժուկովսկին (1904)։ 

Եթե անվերջ երկար գլանը ծնիչներին ուղղահայաց ուղղությամբ շրջհոսվում է անսեղմելի հեղուկի կարգավորված հարթ– զուգահեռ պոտենցիալ հոսանքով, ապա գլանի ծնիչի ուղղությամբ հատվածի երկարության միավորի վրա ազդող I վերամբարձ ուժը հավասար է միջավայրի {\displaystyle \rho } խտության, անվերջ հեռվում հոսանքի v արագության և շրջհոսվող գլանն ընդգրկող ցանկացած փակ եզրագծով արագության {\displaystyle \Gamma } շրջանառության արտադրյալին ({\displaystyle I=\rho v\Gamma }): 

Վերամբարձ ուժի ուղղությունն ստացվում է անվերջ հեռվում արագության վեկտորի ուղղությունից՝ այն ուղիղ անկյամբ շրջելով շրջանառության հակառակ ուղղությամբ։ Ժուկովսկու թեորեմը ճիշտ է նաև պրոֆիլը սեղմելի հեղուկի (գազի) մինչձայնային հոսանքով շրջհոսման դեպքում։ Հոսանքի ձայնային և գերձայնային արագությունների դեպքում Ժուկովսկու թեորեմ ընդհանուր տեսքով հնարավոր չէ ապացուցել։ Ժուկովսկու թեորեմի վրա են հիմնված թևի և թիավարման ժամանակակից տեսությունները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 302)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 5600680 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Արծրունի ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գևորգ Երեմիայի Արծրունի** (1771, Վան, Վանի էյալեթ, Օսմանյան կայսրություն - օգոստոսի 6, 1830(1830-08-06), Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն), հայ հասարակական գործիչ, ազնվական (Երան-Արծրունի տոհմից)։

Կենսագրություն
--------------

1813 թվականին բնակություն է հաստատել Թիֆլիսում և ընդունել ռուսական հպատակություն։ 1820 թվականին կայսերական հրովարտակով ստացել է ազնվականի տիտղոս, որը պետք է փոխանցվեր ժառանգաբար։ Առևտրական, շինարարական և հասարակական լայն գործունեություն է ծավալել․ հիմնել է իջևանատներ, միջոցներ տրամադրել Ներսիսյան դպրոցի կառուցմանը և այլն։ 1819 թվականին Ամստերդամում գնել է հայկական տպարան և նվիրել Ներսիսյան դպրոցին։ Ներսես Աշտարակեցու Քիշնև աքսորվելուց հետո Գևորգ Արծրունին փաստորեն դարձել է դպրոցի տնօրենը։ Տպագրել է «Դարաստան խրատուց․․․ ի վայելս մանկանց Հայաստանի» (1829) ուսումնասիրությունը։ Նրա մի շարք անտիպ աշխատություններ հրո ճարակ են դարձել 1855 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 2. — էջ 74.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 74)։*  |
| **՞**Բրազիլական աղվես |
| --- |
| Բրազիլական աղվես  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Գիշատիչներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Շնազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Հարավամերիկյան աղվեսներ |
|
|
| Տեսակ | Lycalopex |
| Ենթատեսակ | **Բրազիլական աղվես** |
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Lycalopex vetulus

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակIUCN 3.1 *Near Threatened* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Բրազիլական աղվեսը** (լատին․՝ Lycalopex vetulus) հարավամերիկյան աղվեսի տեսակ է, որը հանդիպում է միայն Բրազիլիայում։ Ի տարբերություն այլ աղվեսների տեսակների, այս կենդանին սնվում է միայն անողնաշար կենդանիներով։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

### Չափսերը

Տնային պայմաններին վարժեցրած բրազիլական աղվես
Բրազիլական աղվեսը փոքր կենդանի է։ Նա կշռում է 3-4 կգ։ Մարմնի երկարությունը 58-72 սմ է իսկ պոչինը՝ 25-36 սմ։
Իր մարմնի փոքր կառուցվածքը նրան հնարավորություն է տալիս շատ արագ վազել, սակայն մանր ատամները նախատեսված են փոքր ուտելիքների համար։

### Մորթին

Այս աղվեսի մորթին ունի կարճ մազեր։ Մեջքին հարող հատվածը մոխրագույն է, իսկ փորի հատվածը՝ ավելի բաց։ Պոչը ավելի մուգ է իսկ ծայրը՝ սև։ Ականջների հատվածը կարող է ունենալ կարմիր գունավորում։ Եղել են նաև բոլորովին սև բրազիլական աղվեսներ։

Սնունդը
-------

Աղվես Մատու Գրոսուում
Բրազիլական աղվեսը որսում է գիշերը։ Հիմնական սնունդը բաղկացած է տերմիտներից և այլ տեսակի միջատներից։ Չնայած դրան նա երբեմն սնվում է կրծողներով, փոքր թռչուններով և մրգերով։

Բազմացումը
----------

50 օրական հղիությունից հետո էգ աղվեսը ծնում է երկուսից չորս ձագ։ Նրանք ծնվում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Աղվեսները բույնը հիմնում են գետնի տակ և երբեմն օգտագործում են ուրիշ կենդանիների լքված բներ։
Ձագերը սկսում են հիմնական սնունդը ուտել չորս ամսական հասակում։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Զորբան**, Ակսել Բակունցի «Մթնաձոր» ժողովածուի պատմվածքներից է։ Այդ և հարանման պատմվածքներում ընթերցողը կարծում է, որ Մթնաձորը մի այնպիսի աշխարհ է, ուր դեռևս միմյանցից չեն անջատվել իրականությունն ու առասպելը, առօրյան ու լեգենդը, ուր մարդն ու արջը ապրում են կողք կողքի, ուր բնության և գյուղի միջև չկան էական տարբերություններ, բնությունը գյուղի մեջ է, գյուղը՝ բնության ծոցում։

Տպագրման պատմություն
--------------------

Ակսել Բակունցի «Զորբան» պատմվածքը առաջին անգամ հրատարակվել է 1925-1926 թվականին «Խորհրդային Հայաստան» օրաթերթում, հեղինակային մասնակի խմբագրմամբ այն զետեղվել է «Մթնաձոր» ժողովածուի մեջ։

Սյուժե
------

Պատմվածքը հարուստ գյուղացիներից մեկի՝ Զորբա Օսեփի մասին է։ Նա այդ գյուղում միակն է, ով ունի այնպիսի դարպաս, որ անծանոթն անգամ իր տան մոտով անցնելիս կհասկանա, որ Օսեփի տունն է։ Նրա բակում կա արհեստանոց, որտեղ աշխատողներ է պահում։ Երբ ինչ-որ մեկը գյուղում շատ աշխատասեր է լինում, ասում են՝ «Զորբա Օսեփի ճանկն ընկնի, մի շաբաթ էլ չի դիմանա»։ Նա աշխատացնում է օրն ի բուն և վարձը տալիս է տարին մեկ անգամ, այն էլ բնամթերքով և ցորենով։ Արհեստանոցից, բակից, եթե ինչ-որ բան իրեն պետքական չի լինում նվիրում է աշխատողներին, սակայն այն կալի ժամանակ հանում է նրանց հասանելիք բաժնից։ Գյուղի երիտասարդները նրան անվանում են «գայլ Օսեփ»։ Օսեփը ունի այնպիսի բանջարանոց և բակ, որտեղ տարվա բոլոր եղանակներին մրգերը և բանջարեղենը անպակաս են լինում, սակայն, երբ մի հարևան խնձոր ուզեր, նա պատասխանում է, որ չունի և ընկնում է այգին ասելով՝ կարող է մի քանի հատ լինի, տեսնեմ՝ լինի կտամ, բայց ինչքա՞ն կվճարեք։ Գյուղի ժողովների ժամանակ ամեն անգամ նա իր ձայնը բարձրացնում և ասում է, որ ոչ միայն հարուստներից պետք է հարկ վերցնեն, այլ նաև աղքատներից, քանի որ աղքատները տեսնելով, որ իրենցից հարկ չեն վերցնում, նրանք ծուլանում և անբան են դառնում։ Վերջին ժողովի ժամանակ Օսեփը նորից նույն միտքն էր ասում, սակայն ժողովը ընդհատվեց նախրի գալով, քանի որ ամենքն իր ապրանքի հետևից պետք է գնար։ Նախրապանը նախիրը բերելուց հետո գնում է ժողովատեղին և տեսնում է, որ մարդ չի մնացել, միայն մի մարդ կա, նստում է մի քարի և սկսում են զրուցել։ Գյուղացիներից մեկը հարցնում է․ Օսեփը շատ զորբայա՞, նախրապանը պատասխանում է, որ նրա թամահը շատ է և ագահ է։ Այս խոսքի վրա նախրապանը մի առակ է պատմում, որով էլ վերջանում է պատմվածքը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Եվ առակ է ասում, թե ինչպես ագահ մի գյուղացու ասում են՝ լուսաբացից մինչև արևմուտք ոտով ինչքան գնաս, այդքան հող կտանք քեզ։ Մարդը գնում է, գնում, քանի արևմուտը մոտենում է, այնքան նա քայլերն է շտապեցնում։ Եվ մայրամուտի վերջին պահին ագահությունից բոյով մի մեկնվում է, որ իր պառկած տեղն էլ զավթի։ Նախրապանը առակն ավարտեց ու մահակն առավ, որ գնա։ Մեկ էլ նայեց ինձ և ասաց. − Հենց էն պառկած տեղն ա մնալու իրան, զորբա Օսեփին...  |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ակսել Բակունց (1986)։ *Երկեր*։ Երևան: Սովետական գրող։ էջ 6
2. ↑  Ակսել Բակունց։ «Զորբան»։ *Վիքիդարան*
3. ↑  Ակսել Բակունց։ «Զորբան»։ *Վիքիդարան*
**Գևորգ Նիկողայոսի Բարխուդարյան** (նոյեմբերի 15, 1835(1835-11-15), Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 18, 1913(1913-08-18), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), հայ թարգմանիչ, գրող, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Սկզբնական կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի գիմնազիայում։ 1851 թվականից ուսումը շարունակել է Դորպատում։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է Նախիջևանում, Ագուլիսում, Ախալցխայում (1855-1876]թվականներ)։ Վերադառնալով Թիֆլիս՝ աշխատանքի է անցել Ներսիսյան դպրոցում։ Աշխատակցել է «Հյուսիսափայլ», «Փորձ», «Լումա», «Մուրճ» ամսագրերին ինչպես ինքնուրույն բանաստեղծություններով, այնպես էլ գերմաներենից կատարած թարգմանություններով (Գյոթե, «Ֆաուստ», Շիլլեր, «Դոն Կարլոս», «Վիլհելմ Տելլ», «Օռլեանի կույսը», Լեսինգ, «Նաթան իմաստուն» և այլն)։ Գրել է պիեսներ («Սեր կամ մահ», 1869 թ. «Բարեպաշտ մարդիկ», 1889 թ.)։ Բանաստեղծությունների ժողովածուն լույս է տեսել 1897 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 2. — էջ 319.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10956 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 319)։*  |
Վրացական դյուշես լիմոնադ
**Դյուշես**, խորհրդային լիմոնադի տեսակներից մեկը. ոչ ալկոհոլային, ուժեղ գազավորված, օրգանիզմի տոնուսը բարձրացնող, բաց դեղնավուն գույնի ըմպելիք։

Բացի հիմնական լիմոնադային հիմքից՝ կիտրոնի հյութից, շաքարավազից և գազավորված ջրից, օրիգինալ ըմպելիքը պարունակում է աղանդերային (քաղցր և հյութալի), հարավային տանձի «Դյուշես» տեսակի քաղցրահյութ-թրմուկ, ինչն ըմպելիքին հաղորդում է քաղցրաթթվային, նաև քիչ տտիպ, թթվային համ և ուժեղ բուրմունք։

ԽՍՀՄ-ում հայտնի «Դյուշես» ըմպելիքը մշակվել է 1930-ական թվականներին`դառնալով առաջիններից մեկը այն ըմպելիքների շարքում, որոնք խորհրդային տարիներին, որոնք գազավորված էին և օրգանիզմի տոնուսը բարձրացնում էին (այսպիսով լայնացնում էին ավանդական «Սիտրո» լիմոնադների շարքը)։ Այս ըմպելիքի մեջ օգտագործում էին օշարակ (ԳՕՍՏ 28499-90), որը պատրաստվում էր Վրաստանում, Հայաստանում, Ղրիմում և Հյուսիսային Կովկասում աճեցվող տանձի «Դյուշես» տեսակից, ինչն արվում էր Համամիութենական գարեջրագործական, ոչ ալկոհոլային և գինեգործական արդյունաբերության գիտահետազոտական ինստիտուտի մասնակցությամբ, և խորհրդային շրջանում արտադրվում էր 0,5 լ շշերով՝ ունենալով 10 կոպեկ արժողություն՝ առանց տարայի գումարը հաշվելու։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից մինչ օրս այս ըմպելիքի նմանօրինակները՝ «Դյուշես» ազատ առևտրի ապրանքանիշի ներքո, արտադրվում են տարատեսակ ապակյա և պլաստիկ տարաներով, որոնք պատկանում են Ռուսաստանում վաճառվող ոչ ալկոհոլային խմիչքների շարքին, ինչպես նաև արտադրվում են Ուկրաինայում, Լատվիայում, Գերմանիայում և այլն։

Գոյություն ունեն այս ըմպելիքի պատրաստման տնային բաղադրատոմսեր։

Ի պատիվ ավանդական ըմպելիքի՝ «Դյուշես» է կոչվել կոկտեյլի տեսակներից մեկը, որը պարունակում է անաբոլիկ անդրոգենային ստերոիդներ և ալկոհոլ, ինչն էլ պատճառ 2010 թվականին սպորտային Ռուսաստանի համար դոպինգային սկանդալի պատճառ դարձավ։

Տես նաև
-------

* Լիմոնադ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Алексей Кондрахин* Летняя свежесть в стакане // *Бизнес-журнал*. — 2012. — № 8. — С. XLII.
2. ↑  ВСЕРОССИЙСКИЙ НАУЧНО-ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИЙ ИНСТИТУТ ПИВОВАРЕННОЙ, БЕЗАЛКОГОЛЬНОЙ И ВИНОДЕЛЬЧЕСКОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Игристый лимонад со вкусом и ароматом груши «Дюшес» разлили по бокалам эксперты «Литера»(չաշխատող հղում)
* «Доверяй, но проверяй»: лимонад «Дюшес»
* Кто придумал лимонад, или Краткая история газировки Archived 2019-03-26 at the Wayback Machine.
* Волшебные пузырьки. Настоящая газировка с годами не меняется
* Советский лимонад, он вкусный самый! Archived 2020-08-12 at the Wayback Machine.
* Вкусная шипучка
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Եղիյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գևորգ Մարուքի Եղիյան** (1914, Չոռլու, Թուրքիա- 1986, Երևան), հայ բժիշկ, դիմածնոտային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1964)։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Եղիյանը ծնվել է Թուրքիայի Չոռլու քաղաքում։ 1938 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1939 թվականին եղել է նույն համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի վիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո հայրենադարձել է։ 1946 թվականից եղել է Հայրենական պատերազմի հաշմանդամների բուժման համար Երևանում ստեղծված հոսպիտալի վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչը։

1947-1956 թվականներին եղել է Երևանի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի դիմածնոտային վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչը։ Ուսումնասիրել է վերին շրթունքի բնածին արատների կլինիկան և բուժման եղանակները։ 1953 թվականին պաշտպանել է «Վերին շրթունքի բնածին ճեղքվածքների կլինիկան և բուժումը» թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունը։

1956-1963 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում, եղել է դիմածնոտային վիրաբուժության գծով հոսպիտալային վիրաբուժության ամբիոնի դոցենտ։ Հոսպիտալային վիրաբուժության ամբիոնում աշխատելու տարիներին լայն գործունեություն է ծավալել քթի դեֆորմացիաների և արատների ուսումնասիրության ուղղությամբ՝ որոնելով վիրահատական բուժման նոր և արդյունավետ եղանակներ։

1963 թվականին պաշտպանել է «Քթի դեֆորմացիաները և դեֆեկտները ու նրանց վիրահատական բուժման եղանակները» թեմայով դոկտորական ատենախոսությունը։

1963 թվականին Բժշկական ինստիտուտի կազմում հիմնադրել և ղեկավարել է ստոմատոլոգիայի ամբիոնը, 1968-1982 թվականներին եղել է վիրաբուժական ստոմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ 1965 թվականին հրատարակել է ստոմատոլոգիայի հայերեն առաջին դասագիրքը, հեղինակ է «Վիրաբուժական ստոմատոլոգիա» ուսումնական ձեռնարկի (1967)։

Եղել է ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ստոմատոլոգ, հանրապետության ստոմատոլոգների գիտական ընկերության նախագահ, համամիութենական ընկերության վարչության անդամ, «Ստոմատոլոգիա» հանդեսի խմբագրական կոլեգիայի անդամ։

Երկեր
-----

* Ատամները և բերանի խոռոչն առողջ պահելու մասին, Երևան, 1963 թ.:
* «Վիրաբուժական ստոմատոլոգիա», Երևան, 1967 թ.:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գևորգ Եղիյանի կայքը Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
Գերերոն (աջից) վաղեմի ընկեր Քրիս Բենուայի հետ («Ռեսլմանիա 20»)
**Էդուարդո Գորի «Էդդի» Գերերո Լիանես** (իսպ.՝ *Eduardo Gory "Eddie" Guerrero Llanes*, հոկտեմբերի 9, 1967 - նոյեմբերի 13, 2005), մեքսիկացի և ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), Գերերոների ընտանիքի անդամ, AAA, WWE և «Ռեստլինգ օբզեռվեր» տեղեկագրի փառքի սրահների անդամ։ Ելույթներ է ունեցել Մեքսիկայի, Ճապոնիայի և Միացյալ Նահանգների բազմաթիվ առաջնություններում, մասնավորապես՝ «Extreme Championship Wrestling» (ECW), «World Championship Wrestling» (WCW) և «World Wrestling Entertainment» (WWE) կազմակերպություններում։

Մարզական կարիերայում ընդհանուր առմամբ տիրել է 23 չեմպիոնական տիտղոսի, այդ թվում՝ 1 անգամ նվաճել է WWE (աշխարհի ծանրքաշային), 1 անգամ՝ WCW/WWE Միացյալ Նահանգների, 4 անգամ՝ WWE թիմային և 1 անգամ՝ ECW աշխարհի հեռուստատեսային չեմպիոնական տիտղոսները։

Չնայած մեծ ժողովրդայնություն վայելելուն, Գերերոն իրական կյանքում հաճախ է խնդիրներ ունեցել ալկոհոլիզմի և ցավազրկող դեղամիջոցների հանդեպ ունեցած կախվածության հետ, որոնք շատ հաճախ պատկերվում էին ռինգային սյուժեներում։

Մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից՝ 2005 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ 38 տարեկանում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը WWE.com կայքում(անգլ.)
* Էջը IMDb կայքում(անգլ.)
* Էդդի Գերերոյի շիրիմը «Find a Grave» կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000041034865 · LCCN: n2005035216 · NDL: 01065555 · VIAF: 41247318 · WorldCat VIAF: 41247318 |

 |
**Գևորգ Յանբեկյան** (1923, Կիպրոս), հայ խմբավար, կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Յանբեկյանը ծնվել է 1923 թվականին Կիպրոսում։ Սովորել է Կիպրոսի Մելգոնյան կրթական հաստատությունում։ 1943 թվականին տեղափոխվել է Եգիպտոս, որտեղ հիմնադրել է «Սպենդիարյան» լարային նվագախումբը և «Ալագյազ» երգչախումբը, հանդես եկել համերգներով։ Ղեկավարել է նաև «Կոմիտաս» երգչախումբը։

1952 թվականին մեկնել է Փարիզ, հաճախել «Էքոլ նորմալ» կոնսերվատորիայի դասընթացներին։ Կազմակերպել է «Նաիրի» մեծ երգչախումբը, որը Գևորգ Յանբեկյանի ղեկավարությամբ պարբերաբար մասնակցել է Սորբոնի համալսարանում անցկացվող «Ժողովուրդները երգում են» ամենամյա փառատոնին։ Երգչախումբը մեծապես նպաստել է հայ երաժշտության զարգացմանը Ֆրանսիայում։ 

1958 թվականին Գևորգ Յանբեկյանն սկսել է դասավանդել Մխիթարյան վարժարանում, եղել երգչախմբի ղեկավարը։ Երգչախմբի համար մշակել է «Ես լսեցի մի անուշ ձայն», «Կիլիկիա», «Արևն ելավ» և այլ երգեր։ Երգչախմբի կատարումերով թողարկվել են ձայնապնակներ։ 

Գևորգ Յանբեկյանը գրել է երգեր՝ Մ. Զարիֆյանի, Վ. Թեքեյանի, Վ. Վահյանի և ուրիշների խոսքերով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Դաշտային Արցախ**, քաղաքական եզրույթ, որը տարածքով համապատասխանում է Միլի դաշտավայրին։ Դա Արցախի արևելյան, ադրբեջանաբնակ մասն է։ Ըստ Ադրբեջանի վարչական բաժանման՝ այստեղ են գտնվում Բարդայի, Թարթառի, Աղջաբեդի, Բեյլագանի, Ֆիզուլիի և Աղդամի շրջանները։ Վերջին երկուսի մեծ մասը 1993-2020 թվականներին եղել է Արցախի Հանրապետության հսկողության տակ։

1747 թվականից ստեղծվել էր Ղարաբաղի խանությունը, որի մեջ էին մտնում հայկական Սյունիք և Ուտիք նահանգների հարավը ու ամբողջ Արցախը։ 19-րդ դարում՝ Արևելյան Հայաստանի՝ Ռուսաստանին միանալուց հետո, Ղարաբաղի և Գանձակի խանությունները միավորվեցին Ելիզավետպոլի նահանգի մեջ։ 1921 թվականին, երբ Սյունիք նահանգի հարավը (Զանգեզուր, այժմ՝ Սյունիքի մարզ) վերջնականապես մտավ Հայկական ԽՍՀ կազմի մեջ, Արցախը հայտնի դարձավ որպես Ղարաբաղի լեռնային հատված։ Այդ հայաբնակ շրջանում 1923 թվականին ձևավորվեց Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը, իսկ դրանից դուրս ընկած տարածքները հայտնի դարձան որպես «Դաշտային Ղարաբաղ» կամ «Դաշտային Արցախ»։

Այժմ դաշտային Արցախը հակադրվում է Արցախի լեռնային հատվածին՝ ցույց տալու համար տարածքի պատկանելությունը Ադրբեջանին։ Ինչ վերաբերում է Արցախի լեռնային հատվածին, ապա 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ից դե ֆակտո անկախ այդ պետությունը 2017 թվականի փետրվարից վերականգնել է հայկական պատմական անունը և կոչվում է «Արցախ»։

Տես նաև
-------

* Հյուսիսային Արցախ
* Գարդման

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 32 — 992 էջ։
2. ↑  (անգլ.)CIA — The World Factbook. Azerbaijan. Archived 2009-06-10 at the Wayback Machine.
3. ↑  Արցախի հանրապետության սահմանադրություն
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոն Ժուան (այլ կիրառումներ)

**Դոն Ժուան** կամ **Քարե Հյուրը**, ֆրանսիացի նշանավոր դրամատուրգ Ժան Բատիստ Մոլիերի ստեղծագործությունը։ Այն առաջին անգամ ներկայացվել է 1665 թվականի փետրվարի 15-ին Փարիզում` Պալե Ռուալայի բեմում։ Սգանարելի դերում հանդես է եկել ինքը՝ Մոլիերը։ Հեղինակի կենդանության օրոք կատակերգությունը չի հրատարակվել։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1682 թվականին։ Մինչև 1840 թվականը հրատարակվել է կատակերգության չափածո տարբերակը, որ ստեղծել է Պիեռ Կոռնեյլի եղբայր Թոմ Կոռնեյլը։

Կատակերգությունը բազմիցս ներկայացվել է հայ բեմի վրա։ Նշանակալից էր 1880 թվականին Թիֆլիսում Գ. Չմշկյանի բեմադրությունը, որին մասնակցում էին Ա. Սուքիասյանը` որպես Դոն Ժուան, Սիրանույշը` որպես Շարլոտ, Գ. Տեր-Դավթյանը` որպես Դիմանշ, Աստղիկը՝ որպես Էլվիրա, Վարդուհին՝ որպես Մաթյուրին և Ս. Մանդինյանը՝ որպես Պիեռո։ 1881 թվականի Թիֆլիսի մշտական դերասանախումբը Պալմի ամառանոցային թատրոնում կրկին ներկայացրել է «Դոն Ժուան»-ը՝ Մ. Մնակյանի բեմադրությամբ և մասնակցությամբ որպես Դոն Ժուան։ Ա. Մանդինյանի թարգմանությունը ներկայացվել է նաև 1886 թվականին Թֆլիսի դրամատիկական ակումբի խմբի ուժերով (ռեժիսոր և գլխավոր դերակատար Օ. Կյուրեղյան)։ Այս բեմադրության մեջ երկու դերակատարմամբ (Դոն Ալոնսո, Կոմանդորի արձան) հանդես է եկել Հովհաննես Աբելյանը։ Դոն Ժուանի կերպարը 1890 թվականին մարմնավորել է նաև Գ. Չմշկյանը։ Այդ դերի լավագույն կատարողը հայ բեմում եղավ Վահրամ Փափազյանը, որի բեմադրությամբ կատակերգությունը ներկայացվել է 1922 թվականի դեկտեմբերի 19-ին (թարգմանությունը Ա. Սեր-Հովհանյան)։

Գործող անձինք
-------------

* Դոն Ժուան - Դոն Լուիսի որդին
* Դոն Լուիս
* Սգանարել - Դոն Ժուանի սպասյակը
* Էլվիրա - Դոն Ժուանի կինը
* Գուսման - Էլվիրայի ախոռապանը
* Դոն Կարլոս, Դոն Ալոնսո - Էլվիրայի եղբայրները
* Մուրացկան
* Շարլոտ, Մաթյուրին - գեղջկուհիներ
* Պիեռո - գեղջուկ
* Կոմանդորի Արձանը
* Պարոն Դիմանշ - առևտրական
* Լա Ռամե - վարձու մարդասպան
* Ռագոտեն, Լա Վիոլետ - Դոն Ժուանի սպասավորները
* Դոն Ժուանի շքախումբը
* Դոն Կարլոսի և նրա եղբայր Դոն Ալոնսոյի շքախմբերը
* Ուրվական

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Դոն Ժուան, կամ Քարե հյուրը*** հոդվածին

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX3065633 · BNF: 37009427n · LCCN: n87820314 · NLA: 35357950 · NSK: 000256860 · SUDOC: 028011880 · VIAF: 311544674 · WorldCat VIAF: 311544674 |

 |

 |
**Գևորգ Գրիգորի Յազըճյան** (հուլիսի 6, 1961(1961-07-06), Բեյրութ, Լիբանան), հայ հրապարակախոս, խմբագիր, մատենագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (2001, հրաժարվել է 2012 թվականին)։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Յազըճյանը ծնվել է 1961 թվականի հուլիսի 6-ին Բեյրութում։ 1986 թվականին ավարտել է ԵՊԻ-ն, 1986-1988 թվականներին սովորել է ԵՊՀ-ում։ 1994 թվականին բնակություն է հաստատել Հայաստանում։ 

1988-1989 թվականներին եղել է «Երկաթե շերեփ», 1990-1992 թվականներին՝ «Սադա Արարատ» (արաբ.), 1990-1994 թվականներին՝ «Սփիւռք» (երեքն էլ՝ Բեյրութ), 2004 թվականին՝ «Շրջադարձ» (Հասմիկ Գուլակյանի հետ, Երևան) պարբերականների խմբագիր։ 

Լույս են տեսել Յազըճյանի «Հայաստանի պարբերական մամուլը 1997 թ. առաջին քառամսյակին։ Մատենագիտական ամփոփագիր» (1997), «Հայաստանի, ԼՂՀ-ի և ԱՊՀ երկրների հայկական պարբերական մամուլի նորեկները 1997 թ-ին» (1998), «Հայաստանի 1985–1991 թուականներու պարբերական մամուլը» (2004), «Լիբանանահայ պարբերական մամուլը 2002 թուականին (Համայնապատկերի փորձ)» (2004) մատենագիտական, «Կարսի 1920 թ. անկման խորքային պատճառները» (2007, 2009) պատմագիտական աշխատությունները, «Հրաւէր դէպի Արցախ» (2003) ուղեգրությունը։ 

Թարգմանություններ է արել ռուսերենից արևմտահայերեն, արաբերենից՝ արևելահայերեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գևորգ Յազըճյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գևորգ Յազըճյանի աշխատանքները

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Էդուարդ Գերասիմի Կզարթմյան** (ապրիլի 15, 1895(1895-04-15), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 26, 1976(1976-02-26), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, խմբավար։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1964)։

Կենսագրություն
--------------

1915 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1931 թվականին՝ կոնսերվատորիան։ 1914 թվականից Անդրկովկասի բնակավայրերում կազմակերպել և ղեկավարել է երգչախմբեր։ 1934 թվականին հիմնել է Կիրովականի թիվ 1 (1977 թվականից Կզարթմյանի անվան) երաժշտական դպրոցը, 1934-1972 թվականներին տնօրեն, 1941 թվականից՝ երաժշտական ուսումնարանը, 1941-1976 թվականներին՝ տնօրեն։ 1945 թվականին հիմնադրել է Ալավերդու երաժշտական դպրոցը և եղել առաջին տնօրենը։ Հեղինակ է դաշնամուրային պիեսների, խմբերգերի։

Էդուարդ Կզարթմյանի կիսանդրին համանուն երաժշտական դպրոցի առջև, քանդակագործ` Համլետ Մատինյան
Էդուարդ Կզարթմյանի կիսանդրին գտնվում է Վանաձորի Կզարթմյանի անվան երաժշտական դպրոցի առջև։

Գրականություն
-------------

* Էդուարդ Կզարթմյան։ (Կյանքը և գործունեությունը), Ստեփանյան, Ռաֆայել Հովհաննեսի; Մակարյան Է.Ա; Հայաստանի երգչախմբային ընկերություն, Երևան, 1966։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |