| Դասական մեխանիկա |
| --- |
| Դասական մեխանիկայի պատմություն **·** Դասական մեխանիկայի ժամանակացույց |
| ՃյուղերՍտատիկա **·** Դինամիկա / Կինետիկա **·** Կինեմատիկա **·** Կիրառական մեխանիկա **·** Երկնային մեխանիկա **·** Տարածական մեխանիկա **·** Վիճակագրական մեխանիկա |
| Սահմանումներ
* Նյուտոնի օրենքներ
* Վերլուծական մեխանիկա:
	+ Լագրանժի մեխանիկա
	+ Համիլտոնի մեխանիկա
 |
| Հիմնական հասկացություններՏարածություն **·** Ժամանակ **·** Արագություն **·** Արագացում **·** Զանգված **·** Ձգողություն **·** Ուժ **·** Իմպուլս **·** Իմպուլսի մոմենտ **·** Իներցիա **·** Իներցիայի մոմենտ **·** Էներգիա **·** Կինետիկ էներգիա **·** Պոտենցիալ էներգիա **·** Աշխատանք **·** Հզորություն |
| ԳիտնականներԳալիլեո Գալիլեյ **·** Իսահակ Նյուտոն **·** Ջերեմի Հորոքս **·** Լեոնարդ Էյլեր **·** Ժան դ'Ալամբեր **·** Ժոզեֆ Լագրանժ **·** Պիեռ Սիմոն Լապլաս **·** Ուիլյամ Համիլտոն **·** Սիմեոն Պուասոն |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Դասական մեխանիկան** ֆիզիկայում մեխանիկայի երկու գլխավոր ենթաբաժիններից մեկն է, որը դիտարկում է ուժային համակարգի ազդեցության տակ ֆիզիկական մարմինների շարժումը նկարագրող ֆիզիկական օրենքների բազմությունը։ Մարմինների շարժման ուսումնասիրությունը հնագույններից է, ինչը և դասական մեխանիկան դարձնում է գիտության, ինժեներիայի և տեխնոլոգիայի հնագույն և ընդարձակ ուղղություններից։

**Մեխանիկան** ֆիզիկայի այն բաժինն է, որում ուսումնասիրվում են մարմինների մ**եխանիկական շարժ­ման** ու **հավասարակշռության** օրենքները։

**Շարժումը** մարմնի կամ համակարգի հետ տեղի ունեցող կամայական փոփոխու­թյունն է։ Շարժման օրինակներ են. մարմնի՝ ագրեգատային վիճակի, քիմիական բաղադրության, գույնի, համի, հոտի, ծավալի, երկրաչափական տեսքի փոփոխությունները, բանական էակի՝ գիտելիքների, մտածելակերպի, պատկերացումների, մտահորիզոնի, քաղաքական հայացքների, ճաշակի և այլ հատկանիշների փոփոխությունները։ Շարժման պարզագույն տեսակը **մեխանիկական շարժումն** է, որի դեպքում տեղի է ունենում մարմնի դիրքի փոփոխություն շրջապատող աշխարհի այլ մարմրնների նկատմամբ կամ մարմնի մասերի՝ միմյանց նկատմամբ դիքերի փոփոխություն։

**Մեխանիկայի խնդիրը** տարբեր շարժումների փորձնական հետազոտությունն է և այդ հետազոտությունների հիման վրա շարժման օրենքների ձևակերպումը, որոնք այս կամ այն կոնկրետ դեպքում հնարավորություն կտան կանխագուշակելու առաջացող շարժման պատկերը։

Բաժիններ
--------

Մեխանիկայի բաժիններն են՝ **կինեմատիկան** և **դինամիկան**։ Դինամիկան, որպես մասնավոր դեպք պարունակում է **ստատիկա** ենթաբաժինը։ Կախված ուսումնասիրվող մարմնի հատկություններից մեխանիկան բաժանվում է ***նյութական կետի մեխանիկայի***, ***պինդ մարմնի մեխանիկայի***, ***հոծ միջավայրի մեխանիկայի***, որն իր մեջ ընդգրկում է նաև ***հեղուկների և գազերի մեխանիկան**:*

**Կինեմատիկա բաժնում** ուսումնասիրվում են մեխանիկական շարժման նկարագրության եղանակները, ներմուծվում են դրա համար անհրաժեշտ գաղափարներն ու տրվում համապատասխան ֆիզիկական մեծությունների սահմանումները։ Կինեմատիկայի խնդրո առարկայի համար ուժերը որևէ դերակատարություն չունեն, ուստի ավելորդ է ասել, որ կինեմատիկան ուսունասիրում է շարժումներն առանց հաշվի առնելու նրանց առաջացման պատճառները։

**Դինամիկա բաժնում** ուսումնասիրվում են մեխանիկական շարժման օրենքներն ու օրինաչափությունները և դրանց կիրառություններն առանձին կոնկրետ խնդիրներում։ Հաճախ ասում են, որ դինամիկան ուսումնասիրում է շարժման օրենքները հաշվի առնելով նրանց առաջացման պատճառները։ Համոզվենք, որ այստեղ էլ ավելորդ է շեշտել այդ ակնհայտ ճշմարտությունը։ Դա հասկանալու համար, պարզենք ի՞նչ է իրենից ներկայացնում օրենքը։ Օրենքը տվյալ երևույթի հետևանքի արտահայտումն է պատճառով։ Այդ արտահայտումը կարող է տրվել ինչպես մաթեմատիկորեն, այնպես էլ մարդու կողմից ըմբռնելի որևէ լեզվով, այդ թվում նաև ժեստերի լեզվով։ Ակնհայտ է, որ օրենքի ուսումնասիրությունը չի կարող կատարվել առանց պատճառների տիրապետման։

**Ստատիկա ենթաբաժնում** ուսումնասիրվում են անշարժության կամ հավասարակշռության օրենքներն ու օրինաչափությունները։ Քանի որ դադարը շարժման մասնավոր դեպք է, ուստի տրամաբանական է ստատիկան համարել դինամիկայի ենթաբաժին, այլ ոչ նրան հավասարազոր բաժին։

Հիմնական հասկացություններ
-------------------------

Մեխանիկական շարժում կոչվում է ժամանակի ընթացքում տարածության մեջ մարմնի դիրքի փոփոխությունն այլ մարմինների նկատմամբ կամ մարմնի մասերի դիրքերի փոփոխությունն իրար նկատմամբ։
Մեխանիկան բաժանվում է նյութական կետի մեխանիկայի, պինդ մարմնի մեխանիկայի և հոծ միջավայրի մեխանիկայի։
Նյութական կետ կոչվում է այն մարմինը, որի չափերը տվյալ պայմաններում կարելի է անտեսել։
Բացարձակ պինդ կոչվում է այն մարմինը, որի ցանկացած երկու կետերի հեռավորությունը շարժման ընթացքում չի փոխվում։
Համընթաց կոչվում է այն շարժումը, որի ընթացքում մարմնի ցանկացած երկու կետեր միացնող ուղիղը մնում է ինքն իրեն զուգահեռ։
Պտտական կոչվում է մարմնի այն շարժումը, որի ընթացքում նրա բոլոր կետերը շարժվում են շրջանագծերով, որոնց կենտրոնները գտնվում են մի ուղղի՝ պտտման առանցքի վրա, որն ուղղահայաց է շրջանագծերի հարթություններին։
Հաշվարկման մարմին կոչվում է այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկվում են այլ մարմինների դիրքերը։
Հաշվարկման մարմինը, նրա հետ կապված կոորդինատային համակարգը և ժամանակի հաշվարկման սարքը՝ ժամացույցը, միասին կազմում են այն հաշվարկման համակարգը, որի նկատմամբ էլ դիտարկվում է մարմնի շարժումը։
Հետագիծ է կոչվում այն կետերի բազմությունը, որոնցով տվյալ հաշվարկման համակարգում հաջորդաբար անցնում է մարմինը շարժման ընթացքում։
Սկզբնակետից հետագծի երկայնքով մինչև մարմնի դիրքը եղած հեռավորությունը, վերցրած համապատասխան նշանով, կորվում է դիրքաթիվ։ 
Լուծել մեխանիկայի հիմնական խնդիրը նշանակում է գտնել մարմնի դիրքը որոշող մեծության կախումը ժամանակից։
Մարմնի սկզբնական դիրքը վերջնական դիրքին միացնող վեկտորը կոչվում է տեղափոխություն։
Հետագծի երկայնքով մարմնի անցած հեռավորությունը կոչվում է ճանապարհ։
Ըստ հետագծի ձևի՝ ամենապարզ շարժումն ուղղագիծ շարժումն է։ 
Շարժումը կոչվում է ուղղագիծ, եթե շարժման հետագիծը ուղիղ գիծ է։
Շարժումը կոչվում է կորագիծ, եթե շարժման հետագիծը որևէ կոր գիծ է։ 
Ըստ բնույթի շարժումները լինում են հավասարաչափ և անհավասարաչափ։