recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կերստին Կարդոն** (շվեդերեն՝ Kerstin Cardon, լրիվ անունը՝ Կրիստին (Կերստին) Մաթիլդա Կադոն շվեդերեն՝ Kristina (Kerstin) Mathilda Cardon, օգոստոսի 17, 1843(1843-08-17), Ստոկհոլմ քաղաք, Փոխմարզպետի պաշտոն, Շվեդիա - հունվարի 5, 1924(1924-01-05), Ստոկհոլմ քաղաք, Փոխմարզպետի պաշտոն, Շվեդիա), շվեդ նկարիչ-դիմանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Կերստին Կարդոնը ծնվել է 1843 թվականի օգոստոսի 17-ին, Ստոկհոլմում, վիմագրագետ Յոհան Կարդոնի (1802-1878) և նրա կնոջ՝ Բրիտտա Սունդբերգի (շվեդերեն՝ Britta Kristina Sundberg, 1812-1894) ընտանիքում։ Կերստինը նախնական գեղարվեստական կրթություն ստացել է հորից։ Այնուհետև 1864-1871 թվականներին սովորել է Ազատ արվեստների թագավորական ակադեմիայում։ Ուսումն ավարտելուց հետո մեկնել է Եվրոպա՝ այցելել Փարիզ, Մյունխեն, Լոնդոն, Վիեննա, ինչպես նաև Իտալիա և Նիդեռլանդներ։ Մասնագիտական գեղարվեստական կարիերայի հետ մեկտեղ Կարդոնը նկարչության ուսուցիչ է աշխատել Ստոկհոլմում գտնվող ուսուցիչների Բարձրագույն սեմինարիայում (Բարձրագույն մանկավարժական սեմինարիա)։ 1875-1911 թվականներին նա ղեկավարել է իր գեղանկարչության դպրոցը. նրա ուսանողների թվում էին Աննա Բիլլինգը և Հարրիետ Լյովենհելմը։

Կերստին Կարդոնի գործերից են շվեդական թագավորներ Օսկար II-ի և Գուստավ V-ի, ինչպես նաև շվեդացի ճանապարհորդ Սվեն Գեդինի դիմանկարները։ Կերստին Կարդոնի նկարները ցուցադրվում են Մալմյոյի արվեստի թանգարանում և Շվեդիայի ազգային թանգարանում։

Մահացել է 1924 թվականի հունվարի 5-ին, Ստոկհոլմում։ Թաղված է Ստոկհոլմի հյուսիսային գերեզմանատանը՝ իր հարազատների կողքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  M K (Kerstin) Cardon (швед.) — 1917.
3. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2 3 4 5 6  Mathilda Kristina (Kerstin) Cardon 1843-08-17 — 1924-01-06 Konstnär, lärare, skolföreståndare
5. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
6. ↑  W (Mina) Carlson (f. Bredberg) (швед.) — 1917.
7. ↑  Sofia Gisberg 1854-11-16 — 1926-01-03 Mönsterritare, formgivare
8. ↑  Cardon, MATILDA KRISTINA

Արտաքին հղումներ
----------------

* M K (Kerstin) Cardon
* Kerstin Cardon

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |

 |
Մարդու սաղմ (օր 9)
**Էպիբլաստ** (հին հունարենից. ерí – «վրա» և blastós – «սաղմ, ընձյուղ»), բջջապատի արտաքին շերտ բարձրագույն ողնաշարավորների մոտ։ Էպիբլաստն էկտոդերմին հոմոլոգ չէ, քանի որ իր մեջ պարունակում է բոլոր երեք սաղմնային թերթիկների նյութը։ Ենթադրյալ էնտոդերմի և մեզոդերմի բջիջները գաստրուլյացիայի գործընթացի ընթացքում գաղթում են էպիբլաստից սաղմի մեջ։
Որոշ կենդանիների մոտ էպիբլաստը առանձնացված է ներքի շերտից (հիպոբլաստ) հատուկ խոռոչով` բլաստոցելով։

Մկների մոտ էպիբլաստի բջիջներից ձևավորվում են առաջնային սաղմնային բջիջները։ Թռչնի սաղմում գաստրուլյացիան տեղի է ունենում էպիբլաստում։ Էպիբլաստի տեղային խտացումը, որը հայտնի է որպես Քոլլերի մանգաղ (անգլ.՝ Koller's sickle), առանցքային դեր ունի նախնական շերտի ձևավորման մեջ, որի միջոցով տեղի է ունենում գաստրուլյացիան։

Մարդու սաղմում էպիբլաստը ձևավորվում է բեղմնավորումից մոտավորապես 7-8 օր հետո։ Զարգացման այս փուլում մարդու սաղմը բլաստոցիտ է, որն իրականացնում է իմպլանտացիա (ներդրում արգանդի պատի մեջ) և ունի երեք բջջային կառուցվածք՝ էպիբլաստ, հիպոբլաստ և տրոֆոբլաստ։ Ապագա երեխայի մարմինը ձևավորվում է միայն էպոբլաստի սերնդի բջիջներից։ Հիպոբլաստը անհետանում է բեղմնավորումից մոտավորապես 10 օր անց՝ իրականացնելով իր տարածական-կազմակերպչական ֆունկցիան, տրոֆոբլաստի ածանցյալները սկիզբ են դնում խորիոնի էկտոդերմային բջիջների։ Էպիբլաստը՝ որպես կառույց, անհետանում է գաստրուլյացիայի գործընթացի ընթացքում, այսինքն՝ բեղմնավորումից մոտավորապես 10 օր անց։ 
Էպիբլաստի ածանցյալները սկիզբ են դառնում պտղի զարգացման գրեթե բոլոր մյուս կառույցների համար (հենց պտուղը, ինչպես նաև ամնիոն, խորիոնի մեզոդերմ, դեղնուցապարկ, ալանտոիս)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Germline DNA demethylation dynamics and imprint erasure through 5-hydroxymethylcytosine»։ *Science* **339** (6118): 448–52։ January 2013։ PMC 3847602։ PMID 23223451։ doi:10.1126/science.1229277  `|vauthors=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  Gilbert SF. Developmental Biology. 10th edition. Sunderland (MA): Sinauer Associates; 2014. Early Development in Birds. Print

Աղբյուրներ
----------

* Эпибласт // Биологический энциклопедический словарь.
* Эпибласт // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 75059768 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուվորովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Սուվորովի փողոց** (ռուս.՝ Улица Суворова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս զորավար և ռազմական տեսաբան, ռուսական ռազմարվեստի հիմնադիրներից մեկի՝ գեներալիսիմուս Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովի (1730-1800) պատվին։ Սկիզբ է առնում Տեատրալնայա փողոցից և ավարտվում Զելյոնայա փողոցին միացող ճանապարհի հետ հատվելով։ Երկարությունը 370 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Սուվորովի փողոցը սկսվում է Տեատրալնայա փողոցից, հատում Սևաստոպոլի փողոցը և ավարտվում Զելյոնայա փողոցին միացող ճանապարհի հետ հատվելով։ Զուգահեռ է Միչուրինի և Ցենտրալնայա փողոցներին։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 370 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 15 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 5 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)` 10։

Սուվորովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346353։

Փողոցն անվանվել է ռուս զորավար և ռազմական տեսաբան, ռուսական ռազմարվեստի հիմնադիրներից մեկի՝ գեներալիսիմուս, Ռիմնիկյան կոմս, Իտալիական իշխան Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովի (1730-1800) պատվին։ Սուվորովը պատմության մեջ մտել է որպես տաղանդավոր զորավար (մղել է 60-ից ավելի հաղթական ճակատամարտ) և ռազմական մտածող։ Եղել է 18-րդ դարի ամենակրթված ռազմական գործիչներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 11, էջ 200»։ Վերցված է 2019 Ապրիլ 5

Աղբյուրներ
----------

* Улица Суворова в Красном Сулине
* Подробная карта Улица Суворова, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, улица Суворова(չաշխատող հղում)
**Կոռնել Ուեյսկու հուշարձան** (լեհ.՝ Pomnik Kornela Ujejskiego), լեհ գրող և դրամատուրգ Կոռնել Ուեյսկու պատվին տեղադրված կիսանդրի։

Պատմություն
-----------

Երկար տարիներ Լվովում ապրած Կոռնել Ուեյսկու հուշարձանի ստեղծման գաղափարն առաջ է եկել 1897 թվականին։ Հենց այդ ժամանակ էլ կազմակերպվել է հուշարձանի շինարարության կոմիտե, որի նախագահ է ընտրվել Լվովի քաղաքապետ Գոդզիմիր Մալախովսկին։ 1898 թվականի հոկտեմբերին սկսվել է հուշարձանի շինարարության համար նվիրատվությունների հավաքագրումը։

Հատված Կոռնել Ուեյսկու հուշարձանից, Շչեցին
Բանաստեղծի բրոնզե կիսանդրու կառուցման աշխատանքները հանձնարարվել է քանդակագործ Անտոն Պոպելին (հետագայում՝ Լվովում տեղադրված Ադամ Միցկևիչի հուշարձանի հեղինակ)։ Կիսանդրու ձուլման աշխատանքներն իրականացրել է Ֆրիդրիխ Կրուպի վիեննական ընկերությունը։ Բանաստեղծի բրոնզե կիսանդրու հանդիսավոր բացումը կայացել է 1901 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ Ակադեմիական փողոցի (այժմ՝ Շևչենկոյի պողոտա) վրա գտնվող Քաղաքային խաղատան գլխավոր մուտքի դիմաց։

Հուշարձանի գրանիտե պատվանդանի վերնաճակատին պատկերված է բրոնզե քնար՝ կտրտված շղթաներով (պոեզիայի ազատության խորհրդանիշ), և այդ ֆոնի վրա մակագրված է «*Kornel Ujejski*» («Կոռնել Ուեյսկի»), հակառակ կողմում՝ մի հատված պոետի «Հրդեհների ծխից», բանաստեղծությունից, որը ծառայել է որպես լեհական ազգային օրհներգ 19-րդ դարի վերջին (*Narodzie mój bądź szczęśliwy» K. Ujejski* («Իմ ժողովուրդ եղիր երջանիկ»)), իսկ դրա ներքևում փոքր տառերով ստորագրություն՝ «Կ. Ուեյսկի» (լեհերեն)։

Հուշարձանը կանգուն է մնացել մինչև 1946 թվականը, որից հետո խորհրդային իշխանությունների կողմից ապամոնտաժվել է և 1950 թվականին հանձնվել է Լեհաստանին։ Մի քանի տարի հուշարձանը պահպանվել է Վիլյանուվյան պալատի վարշավյան պուրակում, իսկ 1956 թվականին տեղափոխվել է Շչեցին։ Շչեցինում հուշարձանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2006 թվականի դեկտեմբերի 9-ին՝ Լվովում առաջին անգամ հուշարձանի բացման 105-ամյակի կապակցությամբ, այդպիսով ընդգծելով Շտետտինի լեհականությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ігор Мельниk.* Найвідоміший польський поет Галичини // Збруч, 11.09.2013
2. ↑  Пам’ятник Корнелю Уєйському // Центр міської історії Центрально-Східної Європи
3. ↑  Magdalena Szczepkowska: Zapomniany pomnik. Odsłonięcie z półwiecznym poślizgiem, Kurier Szczeciński nr 233 (17 628) z 30 listopada 2006 r. str. 18
4. ↑  skyscrapercity.com

Գրականություն
-------------

* Encyklopedia Szczecina, Tom II, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000, ISBN 83-7241-089-5
* Literatura polska, przewodnik encyklopedyczny, Tom I, PWN, Warszawa 1984, ISBN 83-01-05368-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Найвідоміший польський поет Галичини
* Կոռնել Ուեյսկու հուշարձան

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կոռնել Ուեյսկու հուշարձան** կատեգորիայում։ |
**Կոռնել Ֆիլիպովիչ** (լեհ.՝ Kornel Filipowicz, հոկտեմբերի 27, 1913(1913-10-27), Տերնոպոլ, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - փետրվարի 28, 1990(1990-02-28), Կրակով, Լեհաստան), լեհ արձակագիր, բանաստեղծ, սցենարիստ։ Լեհաստանի գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Յագելոնյան համալսարանում։ 1936-1939 թվականներին եղել է «Nasz Wyraz» ամսագրի խմբագիրը։ 1939 թվականից մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Գերմանական օկուպացիայի տարիներին պայքարել է լեհական դիմադրության շարքերում։ Եղել է համակենտրոնացման ճամբարներում (Զակսենհաուզեն, Գրոս-Ռոզեն)։ 1943 թվականին ընդհատակում տասը օրինակով թողարկում է «Mijani» բանաստեղծությունների ժողովածուն, որը պատկերազարդել էր նրա կինը՝ լեհ հայտնի նկարիչ Մարիա Յարեմա։

1947 թվականին լույս է տեսնում նրա պատմվածքների առաջին ժողովածուն՝ «Krajobraz niewzruszony»: Որպես սցենարիստ սկսել է հանդես գալ 1956 թվականից։

1975 թվականին եղել է «Հուշագիր 59»-ի ստորագրողներից, որով դեմ էր արտահայտվում Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխություններին։ Գիտական դասընթացների ոչ պաշտոնական հասարակական կազմակերպության անդամ էր։ Տպագրվել է «II obieg» թերթում։

1980-1982 թվականներին եղել է Լեհաստանի գրողների միության կրակովի բաժանմունքի փոխնախագահը։ 1989 թվականին մասնակցել է Լեհ գրողների ընկերակցության ստեղծմանը և ղեկավարել կրակովյան մասնաճյուղը։

Թաղված է Կրակովի Սալվատորյան գերեզմանատանը։

Ստեղծագործությունը
------------------

Կոռնել Ֆիլիպովիչը 37 գրքի հեղինակ է։

Ստեղծագործությունները հայերեն
-----------------------------

* Անտիհերոսի օրագիրը (վիպակներ), Ե. Սովետական գրող, 1976, 246 էջ։ Թարգմանիչ՝ Ռոզա Ջանոյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2 3 4  e-teatr.pl (польск.) — 2004.
3. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #123245494 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90924880 · BNC: a19521248 · BNE: XX1270357 · BNF: 12037367v · CiNii: DA08005926 · GND: 123245494 · ISNI: 0000 0000 8102 9147 · LCCN: n87104586 · LNB: 000143966 · NKC: xx0002464 · NTA: 070476926 · NUKAT: n93080900 · SUDOC: 028562895 · VIAF: 24618056 · WorldCat VIAF: 24618056 |

 |

 |
**Անկոն**, 199 մետր բարձրությամբ բլուր, որը նայում է դեպի Պանամա քաղաք, մոտ է Պանամայի Անկոն բնակավայրին։ Այն գտնվել է ԱՄՆ իրավասության ներքո՝ որպես Պանամայի ջրանցքի գոտու մի մաս, մինչև 1977 թվականին վերադարձվել է Պանամային։ Հիմնականում չզարգացած, պահեստային տարածք է։ Բլուրի վրա է գտնվում Պանամա քաղաքի ամենաբարձր կետը։ 30 րոպե քայլելով կարելի է հասնել բլրի գագաթին։ Ըստ Անկոնի բնակչի՝ 2017 թվականի փետրվարին այլևս հնարավոր չէ մեքենայով հասնել բլրի գագաթ։ Համեմատաբար չզարգացած այս տարածքը մացառուտ է և կան վայրի կենդանիներ։ Կարելի է հանդիպել համրուկներ, սպիտակադունչ կոատիներ, ինաշերտ զրահամորթ, տամարիներ, եղնիկներ։ Պանամական Բնության պահպանության ազգային ասոցիացիա (իսպ.՝ Asociación Nacional para la Conservación de la Naturaleza (ANCON)) բնապահպանական խումբն անվանումն օգտագործում է որպես հապավում։

Պատմություն
-----------

Երբ ծովահեն Հենրի Մորգանը 1671 թվականին հարձակվեց Պանամա քաղաքի վրա, նրա սկաուտները նախ բարձրացան Անկոն բլուր, որպեսզի տեղական պաշտպանության համար տեղեկություն ունենան։ Անկոն բլուրը նայում է դեպի նոր քաղաք, որը կառուցվել է Մորգանի ավերածություններից հետո։

Բլուրը 1906 թվականին դարձել է այն տարածքի մի մասը, որտեղ կառուցվել է ջրանցքը։ Այսօր բլրի գագաթին տեղադրված է պետական դրոշը։

1914 թվականին Պանամայի ջրանցքը պաշտոնապես հատող առաջին նավը՝ SS Ancon, իր անունը վերցրել է բլրի և շրջակա բնակավայրի անունից։ Երբ 1977 թվականին Պանաման վերադարձրեց բլրի հսկողությունը, Պանամայի դրոշը տեղադրվեց բլրի գագաթին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* Ամելիա Դենիս դե Իկասայի հուշարձանը Անկոն բլրումԱմելիա Դենիս դե Իկասայի հուշարձանը Անկոն բլրում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Szok Peter (2012)։ *Wolf tracks : popular art and re-Africanization in twentieth-century Panama*։ Jackson: University Press of Mississippi։ էջ 231։ ISBN 1617032433

Արտաքին հղումներ
----------------

* Photos of the views from Ancon Hill Archived 2016-01-11 at the Wayback Machine.
* Picture of Ancon Hill Archived 2008-08-10 at the Library of Congress - showing contrast between the hill and surrounding urban area.
* Cerro Ancon Archived 2019-12-01 at the Wayback Machine. - website dedicated to preserving Ancon Hill. (in Spanish)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Տաբու** (պոլինեզ․՝ արգելք), նախնադարյան համայնական հասարակության մեջ տարածված և սրբագործված արգելքների համակարգ, որոնց խախտումն իբր ենթակա է «գերբնական ուժերի» պատժին։ Տաբուի սովորույթն առաջին անգամ (1771) Տոնգա կղզու (Պոլինեզիա) բնիկների օրինակով նկարագրել է անգլիացի ծովագնաց Ջեյմս Կուկը։ Հետագա ուսումնասիրություններից պարզվեց, որ տաբուի սովորույթները տարածված են եղել աշխարհի բոլոր ժողովուրդների մեջ։ Տաբուացվել են մարդիկ, կենդանիներ, իրեր, տեղեր, գործողություններ, բառեր և այլն։ Նյութական առարկայի տաբուացման ցայտուն օրինակ է ուտեստային արգելքը՝ սկսած տոտեմին ուտելու արգելքից մինչև քրիստոնեական և իսլամական պահեցողությունները (պասքեր)։ Տաբուացմամբ երաշխավորվել են սրբավայրերի, տաճարների, բնակարանների անձեռնմխելիությունը, ամրապնդվել համայնքի անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, կարգավորվել թաղման կանոնները, սննդի բաժանումը առաջնորդների, զինվորների, կանանց, երեխաների միջև և այլն։ Սեռատարիքային տաբուն հանրությունը խստորեն բաժանել է ամուսնական խմբերի և դրանով իսկ բացառել սեռական հարաբերությունները մերձավոր արյունակիցների միջև։ Զարգացման համեմատաբար ավելի բարձր աստիճանում հասարակության ներքին և արտաքին հակասությունները ցայտունորեն դրսևորվել են նաև տաբուի համակարգում, խստորեն տաբուացվել են առաջնորդները, քրմերը, զինվորները, նրանց իրերը։ Հայտնի են նույնիսկ անունների (աստվածների, ոգիների, առաջնորդների, ննջեցյալների) արտասանման արգելքները (օրինակ, Եհովա աստծու «անասելի անունը»)։ Տաբուի համակարգն առանձնապես զարգացած է եղել Պոլինեզիայում, որտեղ այն փոխարինել է պետական օրենքին։ Պոլինեզիայում «գերբնական պատիժը» փոխարինվել է իրական պատժով․ տաբուն խախտողները ենթարկվել են մարմնական խիստ պատիժների, անգամ՝ մահվան։ Կրոնական արգելքի խախտման համար «քարկոծությամբ սպանելու» պատվիրանը հաճախ է կրկնվում նաև Հին կտակարանում։ Ուշ կամ զարգացած կրոններում տաբու հասկացությունը մոտավորապես համապատասխանում է «մեղքի» գաղափարին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 538)։*  |
| **՞**Ցեյլոնյան մակակ |
| --- |
| Ցեյլոնյան մակակ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Պրիմատներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Կապիկներ |
|
|
|
| Ցեղ | Մակակներ |
|
|
| Տեսակ | **Ցեյլոնյան մակակ** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Macaca sinica  Linnaeus, 1771 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Վտանգված տեսակIUCN 3.1 *Endangered* : 12560 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ցեյլոնյան մակակ** (լատ.՝ Macaca sinica), կապիկների ընտանիքի ցածրակարգ, նեղքիթ կապիկների տեսակ։ Համարվում է Շրի Լանկա կղզու (հին անվանումը՝ *Ցեյլոնի կղզի*) էնդեմիկ կենդանատեսակ։

Համարվում է մակակների ցեղին պատկանող ամենափոքր կենդանատեսակը։

Նկարագրություն
--------------

Ցեյլոնյան մակակները փոքրիկ չափերի պրիմատներ են, որոնք տարածված են միայն Ցեյլոն կղզում։ Կապիկների մարմնի երկարությունը կազմում է 40-ից 55 սմ, իսկ քաշը՝ 8,4 կգ։

Մաշկը ունի գորշ գունավորում, սակայն տեղ-տեղ նկատվում են սպիտակ հատվածներ։ Հնգամատյա ձեռքերը և ձեռքերի ափերը սև են։

Պոչը բավականին երկար է։ Պոչի երկարությունը գրեթե հավասար է մարմնի ամբողջ երկարությանը։

Կենսակերպ
---------

Ցեյլոնյան մակակները ցերեկային կենսակերպ վարող կենդանիներ են։ Տարածված են ինչպես անձրառատ ջունգլիներում, այնպես էլ լեռնային անտառներում՝ ծովի մակարդակից մինչև 2 200 մետր բարձրության վրա։

Առավոտյան ժամերին հիմնականում անցկացնում են գետնին։ Գիշերային ժամերին վերադառնում են ծառերի վրա՝ գիշերելու նպատակով։

Ապրում են հիմնականում խմբերով։ Յուրաքանչյուր խումբ բաղկացած է 30-ից 40 առանձնյակներից, որոնց մեջ էգերը ավելի քան երկու անգամ գերակշռում են արուներին։

Հաճախ նույն խմբի կենդանիները բազմանում են այլ խմբի կապիկների հետ։

Կյանքի առավելագույն տևողությունը կազմում է 20 տարի։

Սնունդ
------

Չհաշված այն հանգամանքը, որ այս կապիկները ուտում են փոքրիկ միջատներ, կարելի է նշել, որ վերջիններս հիմնականում բուսակեր են։

Ցեյլոնյան մակակների համար հիմնական սնունդ են հանդիսանում մրգերը, սերմերը, միջատները և բույսերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռ.Ս. Ղազարյան, Գիրք Ա Կաթնասուններ, Կենդանիների անունների հայերեն-ռուսերեն-լատիներեն կարգաբանական բառարան, Երևան, «Փյունիկ»
2. ↑  Ռեշետնիկով Յու. Կոտլյար Ա. Ն. Ռասս Տ. Ս. Շատունովսկի Մ. Ի. Կենդանիների անունների հնգալեզու բառարան։ «Կաթնասուններ». լատիներեն, ռուսերեն, անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777667934 |

 |
**Բանդաժ** (աղեկապ), հարմարանք, որի օգնությամբ կանխում են որովայնի խոռոչի օրգանների արտանկումը ճողվածքային դռներով, ամրացնում որովայնային մամլակը և բնականոն դիրքում պահում իջնող ներքին օրգանները։

Տեսակներ
--------

Ըստ նշանակության՝ տարբերում են *կանխարգելիչ* (բանդաժ-որովայնակալ, նախածննդյան և հետծննդյան), *բուժիչ*, ինչպես նաև *ճողվածքային* բանդաժներ։

Կանխարգելիչ բանդաժ խորհուրդ է տրվում կրել հղիության ժամանակ և ծննդաբերությունից հետո՝ կապված որովայնի (հատկապես թուլացած մկանունքով կանանց) պատի չափից ավելի ձգվածության հետ։ Օգտագործում են նաև որովայնի խոռոչի ծավալուն վիրահատությունների դեպքում՝ որովայնի պատի ճողվածքը կանխելու նպատակով։

Նախածննդյան բանդաժը լայն, կողքից կոճկվող, ամուր գործվածքից պատրաստված գոտի է։ Չափսը ընտրում են կոնքի շրջագծի երկարությամբ, քուղերի օգնությամբ այն կարելի է ավելացնել՝ պտղի մեծությանը համապատասխան։ Բանդաժը հագնում են առավոտյան, անկողնում պառկած՝ կոնքը թեթևակի բարձրացնելով։ Քուղերը կապում են ներքևից՝ որովայնը չափից ավելի չձգելով։ Ճիշտ հագած բանդաժը հարմար է, թեթևացնում է քայլելը։

Հետծննդյան բանդաժը նախածննդյանից երկար է։ Այն նույնպես հագնում են անկողնում պառկած։ Կարելի է կրել 3 ամսից ոչ ավելի, որպեսզի որովայնի մկանները չթուլանան։

Բուժիչ բանդաժն օգտագործում են բժշկի նշանակմամբ՝ ներքին օրգանների (օրինակ՝ ստամոքսի, աղիքների, երիկամների) իջվածքի ժամանակ։ Դա, այսպես կոչված, ցածր բանդաժն է։ Դրանք պատրաստվում են հատուկ արհեստանոցներում, անհատ պատվերով։ Որովայնի կամ գոտկատեղի որևէ հատվածի վրա բանդաժի սեղմումը կարելի է ուժեղացնել լրացուցիչ քուղերով և ռետինե երիզներով։ Բանդաժը հագնում են պառկած՝ կոնքը բարձրացնելով։ Բուժիչ բանդաժը պահանջում է բժշկական խիստ հսկողություն՝ կապված շփաբորբի, պառկելախոցերի, շնչառության դժվարացման հնարավոր առաջացման հետ։

Ճողվածքային բանդաժ կրում են միայն ուղղվող ճողվածքների ժամանակ՝ որոշակի ժամկետում, երբ այս կամ այն պատճառով վիրաբուժական միջամտությունն անհնար է։ Ճողվածքային բանդաժը փափուկ կաշվից կարած, ճողվածքային դռների վրա սեղմող պողպատե զսպանակավոր թիթեղ է՝ հատուկ բարձիկներով։ Տարբերում են աջակողմյան, ձախակողմյան և երկկողմանի բանդաժներ։ Դրանք ընտրում են անհատականորեն, բժշկի հսկողությամբ։ Բանդաժը հագնում են միայն պառկած՝ ճողվածքի արտափքվածքն ուղղելուց հետո։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Գալուստ Գյուլբենկյանի անվան թիվ 190 դպրոց**, ավագ դպրոց Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում։

Պատմություն
-----------

Դպրոցը հիմնադրվել է 1986 թվականին։ 1990 թվականից անվանակոչվել է 19-րդ դարի հայ բարերար Գալուստ Գյուլբենկյանի անունով։

Դպրոցը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ասոցացված դպրոցների անդամ է, Քեմբրիջ-Երևան քույր-քաղաքների անդամ։ Համագործակցում է ՔԵՔՔԱ (CYSCA) և «Ամարաս հայրենակցական միություն» կազմակերպությունների հետ։ Դպրոցը մասնակցել է ՄԱԿ-ի, IREX-ի, Բրիտանական խորհրդի կողմից կազմակերպված կրթական բարեփոխումների տարբեր ծրագրերի («Տարրական դասարանների ուսուցիչների վերապատրաստում», «Քայլ առ քայլ», «Քննադատական մտածողության զարգացումը»)։

2009 թվականից վերակազմավորվել և դարձել է ավագ դպրոց։ Դպրոցում գործում են խորացված ուսուցմամբ հետևյալ դասարանները.

* Բնագիտամաթեմատիկական հոսք
	+ Ֆիզիկամաթեմատիկական
	+ Հանրահաշիվ
	+ Երկրաչափություն
	+ Ֆիզիկա
* Կենսաքիմիա
	+ Քիմիա
	+ Կենսաբանություն
	+ Տնտեսագիտական
	+ Հանրահաշիվ և երկրաչափություն
	+ Հայոց լեզու և գրականություն
	+ Օտար լեզու
* Հումանիտար հոսք
	+ Լեզուների և թարգմանության
	+ Հայոց լեզու
	+ Հայ գրականություն
	+ Օտար լեզու
	+ Պատմաիրավագիտական
	+ Հայոց լեզու և գրականություն
	+ Հայոց պատմություն
	+ Օտար լեզու

Ավագ դպրոցում ուսուցանվող օտար լեզուներն են՝

* ռուսերեն
* անգլերեն
* ֆրանսերեն
* իսպաներեն (ցանկության դեպքում)

Մրցանակներ
----------

Դպրոցը 2008 թվականի ապրիլին «Դարձ դեպի դպրոց» համաշխարհային մրցույթում ռեկորդ է սահմանել և գրանցվել Գինեսի ռեկորդների գրքում։ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության և Երևանի քաղաքապետարանի կողմից շնորհվել են առաջին կարգի դիպլոմներ, պատվոգրեր առարկայական օլիմպիադայի քաղաքային և հանրապետական փուլերում ունեցած հաջողությունների համար։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պշատոնական կայքը Archived 2019-09-17 at the Wayback Machine.
Նիագարայի ջրվեժը
**Նիագարայի ջրվեժը** (անգլ.՝ Niagara Falls), ջրվեժ ԱՄՆ-ի Նյու Յորք և Կանադայի Օնտարիո նահանգների միջև։ ԱՄՆ-ի և Կանադայի սահմանին գտնվող շքեղ ջրվեժի անունը, հավանաբար, վերցվում է հնդկացիների բառապաշարից և թարգմանաբար նշանակում է «գետնին շրխկացող ջուր»։ Մեկ րոպեում Նիագարան այնքան ջուր է տեղափոխում, որքան կբավարարեր 150 օլիմպիական լողավազան լցնելու համար։ Կոզլա կղզին ջրվեժը բաժանում է կանադական մասի և նրանից մի քիչ փոքր՝ ամերիկյան մասի։ Ջրվեժը ձգում է զբոսաշրջիկներին և սուր զգացողությունների սիրահարներին։ 1859 թվականին ճոպանագնաց Շառլ Բլոնդենին հաջողվեց անցնել նրա միջով։ Մի քանի հոգու էլ հաջողվել է հատուկ հանդերձանքով սուզվել ջրվեժի մեջ և կենդանի մնալ։ Նիագարայի ջրվեժը կազմված է 3 մեծ ջրվեժներից։ Թափվող ջրի քանակով աշխարհում ամենահզորը Նիագարայի ջրվեժն է (համանուն գետի վրա) Հյուսիսային Ամերիկայում։ Բարձրությունը 53 մ է, լայնությունը՝ 1200 մ։ Այծի կղզով բաժանվում է 2 մասի՝ մեծը՝ Կանադայի, փոքրը՝ ԱՄՆ-ի սահմաններում։

Տես նաև
-------

* Իգուասու ջրվեժ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նիագարայի ջրվեժի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Wikimapia |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11958980s · GND: 4117863-4 · LCCN: sh85091701 · VIAF: 63144814433030518574 · WorldCat VIAF: 63144814433030518574 |

 |
**Մուշեղյանների տունը Ցարական փողոցում**, բնակելի տուն, որը կառուցվել է 1901 թվականին։ Տունը միահարկ է, նկուղով։ Այն իր ձևով անցումային տեսակ է միաշարք նախագծմամբ բնակարաններից դեպի գլխավոր մասնաշենքի և միաշարք կողաշենքերի երկշարք համադրությամբ տարածքի։

Պատկանում է Մուշեղյան եղբայրներին՝ Գեղամին, որը եղել է գավառական բժիշկ և ծառայել Երևանի 27-րդ սահմանապահ բրիգադում, Ռուբենին, որը Վոլգա-Կամայի առևտրային բանկի Երևանյան գործակալության վստահված անձ էր, Նիկողոսին, որը եղել է իրավաբան։

Շինություն
----------

Նախագծի պատկերը П-աձև է, սենյակների, բնակելի և օժանդակ մասերը կենտրոնացած են շենքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան երկայնքներով տարածվող երկու հակադիր թևերի վրա, որոնք ուղղված են դեպի բակը (թևերի երկարությունը 38 մ է)։ Սենյակների միջև կապն իրականացված է փայտյա բաց պատշգամբասրահների միջոցով, որոնց շքասենյակները միացված են սենեկաշարքերով։ Երկու մասնաշենքերն էլ հարավարևմտյան փայտասալուղիներով ուղղված են դեպի փողոցը, և միավորվում են շենքերի երկշարք խմբերով, որոնք միմյանցից առանձնանում են մուտքի տարածքի երկու դարպասներով (փողոցների երկարությունը 27.4 մ է, սենյակների մեկի մակերեսը 27,4 քմ է)։ Սակայն երկշար համակարգի նախագծումը ճապաղ է։ Փողոցին նայող, հարավարևմտյան ճակատի ճարտարապետությունն ունի տարածքին համապատասխան թեքություն, այդ իսկ պատճառով պատերը հավասարապես բաժանված են 3 փոքր և աստիճանաձև մասերի։ Որմնախորշերի ձևավորման մեջ օգտագործված է աղեղնաձև կամարների մոտիվը, որը համադրված է պատուհանների շրջակալներով կամ բարձակներով զարդաքիվերի հետ։ Պատերի հարթ մակերեսը բաժանված է ժապավենաձև կոպտատաշ քարերով որմասյուների, գոտիների և ատամնաձև քիվերի։

19-րդ դարի սկզբին բնակելի տների ճարտարապետության կոմպոզիցիոն համակարգին բնորոշ է միաշարին զուգահեռ լինելը, սակայն հանդիպում էին նաև երկշար նախագծեր։ Բնակելի տների նման օրինակներ վաղուց են հանդիպում, ինչպես՝ իշխան Մելիքի տունը Կոնդում, որը փաստագրված է Երևանի 1808 թվականի նախագծում, թվագրվում է 18-րդ դարից ոչ ուշ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мариетта Гаспарян, Архитектура Еревана XIX - начала XX века, Ереван, «Ушардзан», 2008, էջ 65 — 262 էջ. — 200 հատ, ISBN 978-99930-865-6-7։
**«Ուլևոլ մարզադաշտ»** (նորվ.՝ Ullevaal Stadion), ֆուտբոլային մարզադաշտ Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում։ Կառուցվել է 1925 թվականին, բացումը տեղի է ունեցել 1926 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։ 1927 թվականից հանդիսանում է Նորվեգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզադաշտը։ Բացի հավաքականից սկսած 1999 թվականից մարզադաշտում տնային խաղերն է ընդունում «Վոլերենգա» ակումբը, որը հանդես է գալիս Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ 1926—2009 թվականներին հանդիսացել է նաև «Լյուն» ֆուտբոլային ակումբի տնային խաղերի անցկացման վայրը։ Լյուն ակումբը այժմ հանդես է գալիս Օսլոյի նորակառույց Բիսլեթ մարզադաշտում։

1948 թվականից մարզադաշտում անցկացվում են Նորվեգիայի ֆուտբոլի գավաթի առաջնությունը։

Այցելուների ռեկորդային քանակ է գրանցվել 1935 թվականին, երբ մարզադաշտում հանդիպում էին  Նորվեգիայի և Շվեդիայի ֆուտբոլի հավաքականները։ Այդ ժամանակ մարզադաշտը ընդունել էր 35495 հանդիսատես։ Ոչ սպորտային միջոցառումների ժամանակ ամենամեծաքանակ այցելությունը մարզադաշտ եղել է 1955 թվականին բապտիստ Բիլլի Գրեհեմի միջոցառմանը, որին մասնակցել է 40000 մարդ։ 

Մարզադաշտի անվանումը նորվեգերենից թարգմանաբար նշանակում է Ուլ աստծո բլուր։

Ուլևոլ մարզադաշտի սեփականատերն է Նորվեգիայի ֆուտբոլի ասոցիացիան և *Vital Forsikring* ապահովագրական ընկերությունը։

Մարզադաշտի հարևանությամբ գտնվում է Օսլոյի մետրոպոլիտենի Ուլևոլ մարզադաշտ մետրոյի կայարանը։ Այն մեծապես հեշտացնում է քաղաքի տարբեր վայրերից մարզադաշտ այցելող հանդիսատեսի տեղափոխումը։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

2002 թվականին մարզադաշտում տեղի են ունեցել նորվեգական A-Ha խմբի Lifelines ալբոմի *Did Anyone Approach You?* երգի տեսահոլովակի նկարահանումները։

Պատկերասրահ
-----------

* Մարզադաշտը 1935 թվականինՄարզադաշտը 1935 թվականին
* Մարզադաշտը 1965 թվականինՄարզադաշտը 1965 թվականին
* 2012թ.-ին տեղի ունեցած Նորվեգիա-Անգլիա ֆուտբոլային հանդիպումը2012թ.-ին տեղի ունեցած Նորվեգիա-Անգլիա ֆուտբոլային հանդիպումը
* Ուլևոլ մարզադաշտ մետրոյի կայարանըՈւլևոլ մարզադաշտ մետրոյի կայարանը
* 2011թ.-ին տեղի ունեցած Վալերենգա-Լիվերպուլ ֆուտբոլային հանդիպումը2011թ.-ին տեղի ունեցած Վալերենգա-Լիվերպուլ ֆուտբոլային հանդիպումը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Svarstad, Jørgen (16 September 2009). "Slik blir nye Ullevaal stadion". Aftenposten Aften (նորվեգերեն). p. 14.
2. ↑  Bryhn, Rolf; Tvedt, Knut Are (1990). Kunnskapsforlagets idrettsleksikon (նորվեգերեն). Oslo: Kunnskapsforlaget. p. 313.
3. 1 2 3  Klepp, Mads Kvernen (7 February 2008). "Vurderer å selge Ullevaal". NA24 (նորվեգերեն).
4. ↑  Nesbø, Knut (29 March 1996). "Sagaen om Ullevaal stadion". Aftenposten (նորվեգերեն). p. 39.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարզադաշտի պաշտոնական կայքը: (նորվեգերեն)
* Մարզադաշտի էջը WorldStadiums.com կայքում: Archived 2011-09-26 at the Wayback Machine. (անգլերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | StadiumDB |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Դուրսեցիները**, Լևոն Շանթի վեպը, որ նա գրել է 1894 թ.։

Վեպի պատմական հիմքը, ամենայն հավանականությամբ, Կարինի «Երկրագործական ընկերություն» գաղտնի կազմակերպության պատմությունն է, թեև վեպը պատկերում է կերպարների բուն գործունեության նախաշրջանը միայն, երբ նրանք առօրյա հոգսերի մեջ երբեմն հիշում են, որ պիտի գնան երկիր։

Սյուժեն
-------

Դուրսեցիները Արևմտյան Հայաստանի տարբեր գավառների բնակիչներ են, որ տարբեր պատճառներով եկել են Կ.Պոլիս։ Նրանց բոլորին համախմբել է հայրենի երկրին օգնելու ձգտումը։ Բագրատը կարնեցի է, բարձրագույն կրթություն է ստացել Մոսկվայում, Կ.Պոլսում զբաղվում է ուսուցչությամբ։ Գևորգը նույնպես կարնեցի է, մասնակցել է Կարնո խռովություններին, իսկ բանտարկությունից ազատվելուց հետո մեկնել է Կ.Պոլիս։ Սարգիսը, խուսափելով հայրենի քաղաքում տիրող հալածանքներից, հեռացել է Կ.Պոլիս, այնտեղ զբաղվում է ուսուցչությամբ։ Նրանց չորրորդ ընկերը՝ Վասակը, չի աշխատում՝ դա համարելով ազատությունից զրկվելու պատճառ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լևոն Շանթ, Ընտիր երկեր, Երևան, 1968, էջ VII:
**Լոնդոնյան արձանագրություն** (անգլ.՝ London Protocol), արձանագրություն, որը ստորագրվել է 1830 թվականի փետրվարի 3-ին Եվրոպայի «մեծ տերությունների»՝ Բրիտանական կայսրության, Ֆրանսիայի և Ռուսական կայսրության կողմից։

Լոնդոնի արձանագրությունը համարվում էր 1829 թվականին ստորագրված ռուս-թուրքական Ադրիանապոլսի պայմանագրի տրամաբանական շարունակությունը։ Լոնդոնի արձանագրության համաձայն «մեծ տերությունները» ճանաչում էին Հունաստանի թագավորության անկախությունը Օսմանյան կայսրությունից։

Պատմություն
-----------

Ազգային-ազատագրական շարժման վերելքի շրջանում Հունաստանի անկախացման գործընթացը հնարավոր դարձավ այն բանից հետո, երբ Եվրոպայի «մեծ տերությունները»՝ Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Մեծ Բրիտանիան սկսեցին հանդես գալ Հունաստանի պաշտպանությամբ։ Չնայած այս ամենի՝ Բրիտանական կայսրությունը փորձում էր զերծ մնալ ուղղափառ հույների և ռուսների հետ մերձեցումից և առաջին հերթին հետապնդում էր իր քաղաքական շահերը։

Սևծովյան նեղուցները և Կոստանդնուպոլիսը շարունակում էին մնալ բրիտանական ուշադրության կենտրոնում։ Թուրք-ռուսական երկարատև բանակցություններից հետո 1829 թվականի սեպտեմբերի 2-ին կնքվում է Ադրիանապոլսի պայմանագիրը, որով ամրապնդեց Ռուսաստանի տնտեսական-քաղաքական դիրքը Բալկանյան թերակղզում, Սև ծովի ու նեղուցների վրա։ Ադրիանապոլսի պայմանագրով եվրոպական գերտերություններից մեկը՝ Ռուսական կայսրությունը, փաստացիորեն ճանաչեց Հունաստանի անկախ թագավորության անկախությունը։ Լոնդոնյան արձանագրությունը ստորագրվել է 1830 թվականի փետրվարի 3-ին՝ մի կողմից Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի, մյուս կողմից՝ Հունաստանի միջև։

Ըստ Լոնդոնի արձանագրության՝ Թուրքիայի ենթակայության տակ շարունակում էին մնալ Եգեյան ծովի հունաբնակ կղզիների մեծ մասը (այդ թվում և Կրետեն, Հռոդոսը և Լեսբոսը)։ Հունաստանի անկախ թագավորության բնակչությունը կազմում էր 800 հազար մարդ։ Այս թվի առնվազն մեկ քառորդը կազմում էին ալբանացիները և գնչուները։ Առնվազն երեք միլիոն հույներ ապաստանեցին Հունաստանի սահմաններից դուրս։ 1832 թվականին Հունաստանը հռչակվեց սահմանադրական միապետություն։ Հունաստանի առաջին կառավարիչ նշանակվեց բավարացի ազնվական Օտտոն։

Տես նաև
-------

* Ադրիանապոլսի պայմանագիր
* Հունաստանի թագավորություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռուս-թուրքական հաշտության բանակցությունների հետևանքները՝ Լոնդոնյան արձանագրության ստորագրումը եվրոպական գերտերությունների և Հունաստանի միջև
2. ↑  1830 թվականի Լոնդոնի արձանագրությունն ու Օսմանյան կայսրության քայքայումը


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կերպարվեստ (այլ կիրառումներ)
Հայաստանի ամենաճանաչված քանդակներից մեկը
**Կերպարվեստ**, տարածական արվեստների մի բաժինը, որը միավորում է գեղանկարչությունը, քանդակագործությունը, գրաֆիկան, դեկորատիվ-կիրառական արվեստը։ Ի տարբերություն տարածական արվեստների ոչ պատկերային տարատեսակների, կերպարվեստը արտացոլում է իրականությունը և տարածության մեջ ստեղծում է դիտարկելի, ակներև կերպարներ։

Կերպարվեստի առանձնահատկությունները
----------------------------------

Կերպարվեստի ստեղծագործություններում պատկերված գործողությունը խտացած, կենտրոնացած է մեկ պահի մեջ, արտաքուստ ստատիկ է և չի զարգանում ժամանակի ու տարածության մեջ ինչպես թատերական արվեստում, պարարվեստում կամ երաժշտության մեջ, սակայն դա չի խանգարում գաղափարներ մտքեր ու ապրումներ արտահայտելուն՝ չկորցնելով մեծ արվեստի իր ուժը։

Հայտնի հայ կերպարվեստագետներ
----------------------------

1920-ական թվականներին գործում էին կերպարվեստի ճանաչված վարպետներ Մարտիրոս Սարյանը, Սեդրակ Առաքելյանը, Ստեփան Աղաջանյանը, Եղիշե Թադևոսյանը, Հակոբ Կոջոյանը։ Նրանց ստեղծագործական ավանդույթների հիման վրա Հայաստանում ստեղծվեց կերպարվեստի նոր դպրոց։ Այդ գործում բացառիկ է համաշխարհային ճանաչման արժանացած Մարտիրոս Սարյանի դերը։ Մարտիրոս Սարյանը մարմնավորել է հայրենիքի գեղեցկությունը։ Նրա կտավներին բնորոշ են վառ ու ներդաշնակ գույները, որոնք կարծես ճառագում են լույս ու ջերմություն։ Կերպարվեստի զարգացման կարևոր գրավականը կադրերի պատրաստումն է։ Այդ նպատակով 1922 թվականին Երևանում բացվեց գեղարվեստի դպրոց։ 1935 թվականին կազմակերպվեց Հայաստանի կերպարվեստի թանգարանը, որն այսօր գործող Հայաստանի ազգային պատկերասրահն է։

Հայ քանդակագործների ավագ սերնդի ներկայացուցիչներից են Սերգեյ Մերկուրովը, Արա Սարգսյանը, Երվանդ Քոչարը։ Մերկուրովի հայտնի գործերից է 1931 թվականին Երևանում տեղադրված Ստեփան Շահումյանի հուշարձանը։ Արա Սարգսյանի գործերից է «Սահակ Պարթև և Մեսրոպ Մաշտոց» խմբաքանդակը, որը տեղադրված է Երևանի պետական համալսարանի առջև։ Երվանդ Քոչարը նկարիչ-քանդակագործ է։ Նրա ամենանշանավոր ստեղծագործությունը Սասունցի Դավթի արձանն է Երևանի երկաթուղային կայարանի հրապարակում։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Կերպարվեստ Վիքիպահեստում |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 394)։*  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հումանիտար գիտություններ |
| --- |
|  |
| 
* Մարդաբանություն
* Թվային հումանիտար գիտություններ
* Պատմություն
* Իրավունք
* Գրականություն
* Կատարողական արվեստ
* Քաղաքականություն
* Փիլիսոփայություն
* Կրոնագիտություն
* Կերպարվեստ

 |

 |
**Կեցություն**, գոյական փիլիսոփայական տերմին, գործածվել է աշխարհի նախահիմքի, սուբստանցի ու նրա դրսևորման ձևերի հարցը քննելիս։ Արտահայտել է տարբեր, թեպետ իմաստով մոտ, հասկացություններ. պարզագույն իմաստը «լինելն» է։ Տարբերել են իսկական (ոչնչով չպայմանավորված՝ բացարձակ, ինքնաբավ, սուբստանցային) և անիսկական (կախյալ՝ հարաբերական) կեցություն։

Իդեալիստական-պլատոնիստական և ռեալիստական ավանդույթն իսկական գոյ է համարել մտահասու հավիտենական էությունները՝ «գաղափարները», իսկ զգայաբար տրվող աշխարհի առանձին իրերը՝ անիսկական գոյ։ Հեգելը «մաքուր»՝ որակական ու քանակական որոշակիությունից զուրկ Կեցությունից սկսում է կատեգորիաների ամբողջ համակարգը։ Նոմինալիստական և մատերիալիստական ավանդույթը Կեցությունը նույնացրել է իրական առարկայական աշխարհի՝ զգայաբար տրվող բնության հետ։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմը սուբստանցային Կեցությանը չի հակադրում երևութական Կեցությանը իբրև անիսկական, այլ գտնում է, որ «լինել» նշանակում է լինել ոչ այլ կերպ, քան մատերիական սուբստանցի որևէ առանձին առարկայական դրսևորման ձևով։ Կանտից սկզբնավորվել է և գիտաբանական ուսմունքներում քարոզվում է այն միտքը, որ Կեցության հարցը մտահայեցողական ու անլուծելի է, և որ գիտելիք են պարունակում ոչ թե «լինելը» պնդող ասույթները, այլ այն ասույթները, որոնց պրեդիկատը որոշակի հատկանիշ է վերագրում մտքի առարկային։ Սակայն բովանդակային տեսակետից այս մոտեցումը սխալ է, այն իմաստ ունի միայն գիտության տրամաբանական վերլուծության տեսության մեջ։ Պատմության մատերիալիստական ըմբռնման հիմնական գաղափարներից է հասարակական Կեցությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 394)։*  |
***KBC Bank Ireland plc***, իռլանդական բանկ, հիմնադրվել է 1973 թվականին՝ որպես *Irish Intercontinental Bank*:

1978 թվականին բելգիական *KBC Bank*-ը գնել է բանկի 75%-ը։ 1999 թվականին KBC-ն ամբողջությամբ գնել է *Irish Intercontinental Bank*-ը։ 2008 թվականին բանկն ստացել է ներկայիս անունը։

*KBC Homeloans*-ն Իռլանդիայում հիպոթեքային վարկավորման մեջ հանդիսանում է առաջատար։

2011 թվականի դեկտեմբերի 31–ի դրությամբ *KBC Bank Ireland*–ի ակտիվները կազմել են 18,6 միլիարդ եվրո։ Ըստ այս բնութագրիչի՝ այն Իռլանդիայի ֆինանսական ընկերությունների շարքում 17-րդ տեղում էր, իսկ երկրի բանկերի շարքում՝ 14-րդ։

*KBC Bank Ireland*-ի գործադիր տնօրենը Ջոն Ռեյնոլդսն (John Reynolds) է։ 2012 թվականին նա նաև զբաղեցրել է Իռլանդիայի բանկային ֆեդերացիայի (Irish Banking Federation) նախագահի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  IIB Bank rebranded as KBC Bank Ireland, www.finfacts.ie, 30 октября 2008
2. 1 2  KBC Bank Ireland, *The Irish Times* Top 1000, www.top1000.ie
3. ↑  All Companies, *The Irish Times* Top 1000, www.top1000.ie
4. ↑  Banking, *The Irish Times* Top 1000, www.top1000.ie
5. ↑  Banks will struggle to hit loan targets Archived 2012-08-24 at the Wayback Machine. www.irishtimes.com, август 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* Annual Reports Archived 2011-02-26 at the Wayback Machine. (չաշխատող հղում — *պատմություն*, *կրկնօրինակ*)
 on KBC Ireland website
* KBC Homeloans website
* KBC Ireland website
* KBC Bank (Group) website (չաշխատող հղում — *պատմություն*, *կրկնօրինակ*)
**ֆիտոնեմատոդներ**, բուսական օրգաններում ապրող և սնվող կլոր որդերի (նեմատոդներ) էկոլոգիական խմբերի յուրահատուկ համալիր։ Առաջացել են կլոր որդերի դասի հողային ներկայացուցիչներից և էկոլոգիական ու կենսական փուլերով կապված են աճող բույսին։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմինն իլիկաձև է կամ թելանման, երկարությունը՝ 0,5-2(5) մմ, ընդլայնական կտրվածքը՝ կլոր։ Մակաբույծ կենսակերպի հետևանքով որոշ տեսակների մարմնի ձևերը խիստ փոխվել են. գալային և ցիստառաջացնող ֆիտոնեմատոնդերի էգերն անկանոն գնդաձև են, կիտրոնաձև կամ շշաձև և անշարժ, իսկ արուները պահպանել են բնորոշ թելանման ձևն ու շարժունակությունը։ Ֆիտոնեմատոնդերի մարմինը բաժանվում է գլխի, մարմնի և պոչի։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Բաժանասեռ են, բազմանում են ձվադրությամբ, հազվադեպ՝ կուսածնությամբ։

Կենսակերպ
---------

Ֆիտոնեմատոնդերից շատերն ընդունակ են անաբիոտիկ վիճակում ամիսներ ու տարիներ պահպանել կենսունակությունը, օրինակ՝ ցորենի նեմատոդը (*Anguina tritici*) կարող է պահպանվել ավելի քան 10 տարի։

Ֆիտոնեմատոդների ուսումնասիրությունը Հայաստանում
-----------------------------------------------

Հայաստանում ֆիտոնեմատոնդերի հետազոտություններն սկսվել են 1950-ական թվականներին ՝ Հ. Պողոսյանի, Ջ. Կարապետյանի, Հ. Մկրտչյանի աշխատանքներով, տարբեր տարածաշրջաններում հայտնաբերվել են վայրի և մշակովի խոտաբույսերի ֆիտոնեմատոնդերի 500 տեսակ, որից ավելի քան 70-ը՝ մակաբույծ։ Ֆիտոնեմատոդներ մեծ մասամբ բույսերին միանգամից չեն ոչնչացնում, այլ առաջացնում են հիվանդություններ, որոնց հետևանքով նրանց աճը դանդաղում է, ընկնում են ընդհանուր դիմադրողականությունը, չորադիմացկունությունը, բերքատվությունը, պայմաններ են ստեղծվում հեշտությամբ վարակվելու երկրորդային մակաբույծներով։

Ֆիտոնեմատոդների հիվանդությունները
---------------------------------

Ըստ բույսի մասերի վարակվածության՝ ֆիտոնեմատոդները բաժանում են բույսի վերերկրյա մասերի (բողբոջներ, ծիլեր աճման կոներ, ծաղկաբողբոջներ, ցողունի տերևներ) և արմատային համակարգի մակաբույծների։ Վերերկրյա մասի մակաբույծ ֆիտոնեմատոդներ առաջացնում են կարտոֆիլի, սոխի, սխտորի, ցորենի, քրիզանթեմի, ելակի և այլն աֆելենխոիդոզ, դիտիլենխոզ հիվանդությունները։ Արմատային ցիստառաջացնող *Heteroderidae* ընտանիքի ֆիտոնեմատոդներ առաջացնում են կարտոֆիլի, ճակնդեղի, կաղամբի, ծխախոտի, վարսակի և այլն հետերոդերոզ, գլոբոդերոզ հիվանդությունները։

Արմատային գալառաջացնող *Meloidogynidae* ընտանիքի ֆիտոնեմատոդներ առաջացնում են վարունգի, լոլիկի և այլ բանջարաբոստանային մշակաբույսերի ու ծաղկավոր գեղազարդիչ բույսերի մելոիդոգինոզ հիվանդությունը։ Տնտեսությանը մեծ վնաս են պատճառում արմատային համակարգի մակաբույծները (գերակշռում են տեսակների թվով)։ Ֆիտոնեմատոնդերի առաջացրած հիվանդություններից երբեմն կորցնում են բերքի 50-80 %-ը։

Պայքարի միջոցներ
----------------

Պայքարը՝ կանխարգելիչ, ագրոտեխնիկական, ֆիզքիմիական և կենսաբանական միջոցներով։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Լելեգիներ** (հուն․՝ Λέλεγες, լատ.՝ Leleges), ըստ հունական ավանդության ամենահին ազգություններից մեկը, որ պելասգների և կարիացիների հետ բնակվում էր Բալկանյան թերակղզու հարավում, Էգեյան ծովի կղզիներում և Անատոլիայում։ Ըստ անտիկ հեղինակների, Լելեգիները ապրել են Բեոտիայում, Մեգարայում, Լակոնիայում, Մեսինիայում, Լոկրիդայում, Էտոլիայում, Ակարնանիա, Սամոս և Քիոս կղզիներում, նաև Տրոադայում և Հոնիայում։

Պելասգների և լելեգների բնակության վայրերը
Հատկապես ուշադրության է արժանացել լեզվաբան Վ. Շևորոշկինի տեսակետը՝ «լելեգիներ» անվան և Lulahhi տեմինի միջև եղած կապի մասին։ Վերջինով խեթալուվիացիները մատնանշում էին բարբարոսներին (լելեգիների հետ նույնականացմանը հակառակ նրանք միասին ասում էին, որ «լուլախները» խեթական դարաշրջանում բնակվում էին հարավ-արևելքում, և ոչ թե Խեթական պետության արևմուտքում)։

«Իլիականում» (10.429) հիշատակվում են (որպես տրոյական դաշնակիցներ) մալազիական լելեգիները։ Ըստ Աթենեոսի լելեգիները կարիացիներին օգտագործում էին որպես ստրուկ։ Հերոդոտոսը հակված էր Կիկլադյան կղզիներից եկածներին լելեգներ համարել և նույնացնում էր նրանց կարիացիների հետ։ Ըստ Ստրաբոնի և Պավսանիասի՝ լելեգիները ապրում էին Կենտրոնական Հունաստանի և Պելոպոնեսի տարբեր շրջաններում, այլ աղբյուրների համաձայն՝ նաև Թրակիայում, Մակեդոնիայում, Իլլիրիայում։

Միլեթական տարածքները բնակեցված էին լելեգներով, իսկ Կարիայի շատ տեղանքներում հանդպիում էին լելեգիների գերեզմանների դամբարանաբլուրներ և լքված ամրություններ, և այդպես էլ անվանվում էր «լելեգիների ամրություն»։

«Աթարացիների պոլիտիաներում» Արիստոտելը հայտնում է, որ երկրի որոշ մասերում զբաղվում են կուրետներ, իսկ լելեգիներին և տելեբոներին էր պատկանում արևմտյան հատվածը. «Էտոլիացիների պոլիտիաներում» Արիտոտելը լելեգներին անվանում է ժամանակակից լոկրիներ, նշվում է, որ նրանք իշխում էին նաև Բեոտիան (նա նաև այդպես էր ասում «Օպունտների և մեգարների պոլիտիաներում»)։ «Լևկադիների պոլիտիաներում» նա կոչ է անում նաև այդտեղ ապրող լելեգին, նրա թոռնուհի Տելեբոյային և Տելեբոյայի 22 տղաներին, որոնցից մի քանիսը, ըստ նրա, հիմնավորվել էին Լեֆկասում։

Հունական դիցաբանությունում այդ ժողովրդի անունը եղել է Լելեգ։

Ռուս հետազոտողը կրետեմիկենյան քաղաքականությունը Ա. Ա. Մալչանովը նույնացնում է լելեգներին մինոյների հետ։ Մինչև մ.թ.ա 2-րդ հազարամյակի կեսերը գոյություն ունեցող Կիկլադյան քաղաքակրթությունը իր գոյության վերջին հարյուրամյակին համարյա ամբողջությամբ ձուլվել էր մինոյական քաղաքակրթությանը։

Տես նաև
-------

* Կարիա
* Կիկլադյան քաղաքակրթություն

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  W. F. Albright 1994). Yahweh and the Gods of Canaan: A Historical Analysis of Two Contrasting Faiths. Winona Lake, Indiana: Eisenbrowns. P. 86

Գրականություն
-------------

* Гиндин Л. А. Язык древнейшего населения Юга Балканского полуострова, М. 1967;
* Молчанов А. А. Таинственные письмена первых европейцев. М. 1980.
* Deimling К. W. Die Leleger, Lpz. 1862.
* И. А. Лисовый, К. А. Ревяко. Античный мир в терминах, именах и названиях: Словарь-справочник по истории и культуре Древней Греции и Рима. Беларусь, 2001
**Անվտանգության տեխնիկա**, աշխատանքի անվտանգ պայմաններն ապահովող տեխնիկական և սանիտարական միջոցառումներ։

Ձեռնարկության վարչությունը պարտավոր է ներդնել անվտանգության տեխնիկայի ժամանակակից միջոցներ՝ արտադրական վնասվածքները կանխելու, սանհիգիենային պայմաններ ապահովելու, բանվորների ու ծառայողների մասնագիտական հիվանդություններից խուսափելու համար։ Անվտանգության տեխնիկան, լինելով աշխատանքի պաշտպանության մաս, ներառում է աշխատանքի անվտանգության հարցերով զբաղվող աշխատակիցների ուսուցումն ու հրահանգավորումը, շենքերի և շինությունների տեխնիկապես անվտանգ պահպանումը, արտադրական սարքավորումների զինումը պաշտպանական և ապահովիչ հարմարանքներով, վտանգավոր և վնասակար արտադրական գործոնների ազդեցությունից անհատական պաշտպանության միջոցների մշակումը, ինչպես նաև բանվորներին ու ծառայողներին դրանցով ապահովումը։

Անվտանգության տեխնիկայի միջոցառումները յուրաքանչյուր ձեռնարկությունում մշակվում Են ձեռնարկության աշխատանքի պահպանության ծառայության (բաժնի, բյուրոյի, խմբի) կողմից՝ ելնելով աշխատանքի պայմաններից, գոյություն ունեցող տեխնոլոգիական գործընթացներից և սարքավորումներից, ինչպես նաև վնասվածքների և մասնագիտական հիվանդությունների պատճառների վերլուծությունից։ Ձեռնարկության վարչությունը պարտավոր է բանվորներին ու ծառայողներին ծանոթացնել անվտանգության տեխնիկայի կանոններին ու հրահանգներին և հետևել դրանց կատարմանը։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph159646 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 440)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Կրիվոե** (ռուս.՝ Кривое), լիճ Վիտեբսկի մարզի Ուշաչսկի շրջանում։ Մտնում է Ուչաշսկի խմբի լճերի մեջ։

Նկարագրություն
--------------

Լճի անվանումը ծագել է ափամերձ գծի բարդ ձևերից` բազմաթիվ ծոցեր, հրվանդաններ, կղզյակներ, նեղ, խոր հոսանքներ, ալիքներ։ Առավելագույն խորությունը գտնվում է հյուսիսային և հարավային մասերում։ 20-մետրանոց խորություն է գրանցվել հյուսիս-արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում։ Հյուսիսարևելյան, կենտրոնական և հարավարևմտյան մասերում ափերի թեքությունը հասնում է 50 մ-ի և 40° պտույտի։

Քանի որ լճի փորվածքը փակ է քամիների առաջ, առաջանում են ամեն ալիքին բնորոշ ճողփյուններ, ինչը դժվարացնում է լճի ջերմային ռեժիմի կարգավորումը։ Նույնիսկ ամառային շրջանում ջրի 70 %-ը չի ունենում 6 °C-ից բարձր ջերմաստիճան։ Դրան նպաստում է նաև լիճ մտնող ջրերի թույլ հոսքը. վտակներն ու առվակները լիճ են թափվում հիմնականում գարնանը, իսկ ամռանը չորանում են։

Բուսական աշխարհ
---------------

Կրիվոե լիճն աչքի չի ընկնում հարուստ բուսականությամբ։ Եղեգնը և շամբին ձևավորում են 10 մ լայնությամբ հատված։ Շատ տեղեր քարքարոտ են և ընդհանրապես զուրկ են բուսականությունից։ Ջրի թափանցիկության շնորհիվ` բույսերը տեսանելի են մինչև 8 մ խորությունից։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Պլանկտոնի քանակությունը քիչ է։ Առանձնանում է խեցգետնի Limnocalanus macrurus տեսակի առկայությամբ։ Լճի ջրերում հանդիպում են սիգ, շիղաձկներ, գայլաձկներ, օձաձկներ, ծանծաղաձկներ, պերկես։

Էկոլոգիա
--------

Լճի ափերը քիչ են բնակեցված։ Լճի շրջակայքում չկան արդյունաբերական ձեռնարկություններ, իսկ շրջակայքում առկա խիտ անտառները պահպանում են լիճը գյուղատնտեսական աղտոտումից։ Այս գործոններով էլ պայմանավորված է լճի ջրերի մաքրությունն ու լավ որակը, ինչը գրավում է զբոսաշրջիկներին։ Եզակի մարգարտի պահպանման նպատակով լիճն իր շրջակայքով 1979 թվականին հռչակվել է հանրապետական նշանակության ջրային արգելավայր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բելառուսիայի լճեր. О. Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988. — 216 с.
2. ↑  Блакітная кніга Беларусі. — Мн.:БелЭн, 1994.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |