**Ֆրիկո** ( Ֆրիուլիերեն՝ fricò), Ֆրիուլիի ավանդական ճաշատեսակ, Իտալիայի հյուսիս արևելքում, որը բաղկացած է հիմնականում հալված պանրից և, ցանկության դեպքում, այլ բաղադրիչներից, ինչպիսիք են կարտոֆիլը, սոխը։ Ֆրիկոն ի սկզբանե պատրաստվում էր աղքատ շրջաններում՝ որպես պանրի կեղևը մշակելու միջոց։ Ուտեստի երկու հայտնի տարբերակ կա՝ մեկը փափուկ և հաստ, սովորաբար մատուցվում է կտրատած, իսկ մյուսը՝ բարակ ու խրթխրթան, որը կարելի է օգտագործել որպես կողմնակի խավարտ կամ որպես նախուտեստ։ Թեև փափուկ տարբերակն ունի երկար ավանդույթ, սակայն բարակ տարբերակի պատմությունը վիճելի է։

Պատմություն
-----------

Ֆրիկոյի առաջին բաղադրատոմսերը թվագրվում են մոտ 1450 թվականին և նկարագրված են մաեստրո Մարտինո դա Կոմոն՝ Ակվիլեյայի պատրիարքի Կամերլենգոյի խոհարարի կողմից, իր «De Arte Coquinaria» ստեղծագործություններում։

Ֆրիկոն ներկա է գրեթե բոլոր ֆրիուլյան փառատոներին և տոնական խնջույքներին, բայց նրա համար կան նաև մի քանի հատուկ միջոցառումներ. մեկը Կարպակո դի Դինյանոում (այսպես կոչված Sagre dal frico) և Ֆլաիբանոում (A tutto frico փառատոն), որտեղ նրանք նույնպես պատրաստվում են։ տիպիկ տեղական կծու բուսական տարբերակ։ Frico-ն շատ տարածված է ռեստորաններում և լեռնային տնակներում, այնքան, որ Ստրասոլդոյում, Չերվինյանո դել Ֆրիուլիում, 1996 թվականից գործում է «Ֆրիխերիա», որն առաջարկում է ֆրիկոների 24 տեսակ՝ սկսած դեղաբույսերի բաղադրատոմսերից, խաշած մսից մինչև քաղցր։ մրգերով կամ մեղրով։

Ավանդաբար, սառը պոլենտայով խրթխրթան ֆրիկոն փայտահատի տիպիկ կերակուր էր, որը կատարյալ էր ցուրտ Ալպիական լեռներում ծանր աշխատանքի համար։

Ֆրիկոն նմանություն ունի ալպիական մեկ այլ ուտեստի՝ ռյոշտիի հետ։

Խոհարարություն
--------------

### Փափուկ ֆրիկո

Ֆրիկոյի բաղադրիչները
Փափուկ ֆրիկո, որը պատրաստվում է բարձր յուղայնությամբ պանրով, սովորաբար Մոնտասիո, հաճախ կարտոֆիլով և սոխով, կամ ընտրովի այլ բանջարեղենով (ցուկկինի, պրաս, սպանախ), որը հիշեցնում է տապակ կամ օմլետ։ Կարտոֆիլն ու սոխը կտրատելուց հետո տապակվում են ձեթով մեծ տապակի մեջ։ Այնուհետեւ թավայի մեջ ավելացնում են հավասար քանակությամբ քերած պանիր։ Խառնուրդը սեղմում են թավայի մեջ, որպեսզի ստացվի բարակ կարկանդակ։ Տապակվում է մի կողմից, մինչև պանիրը հալվի և դառնա խրթխրթան ու ոսկեգույն։ Զգուշորեն շրջելուց հետո ֆրիկոն մյուս կողմից կարմրում է։

Մինչ Մոնտասիոն տիպիկ ֆրիկո պանիր է, այլ պանիրներ, ինչպիսիք են Ասիագո պանիրը կամ նույնիսկ պանրի խառնուրդները, կարող են օգտագործվել։

Այն կարելի է մատուցել պոլենտայի և կարմիր գինու հետ։

### Բարակ ֆրիկո

Բարակ ֆրիկո
Երկրորդ տարբերակի համար քերած պանրի բարակ շերտը դնում են թավայի կամ ջեռոցի մեջ և եփում այնքան, մինչև դառնա ճկուն և մի փոքր փխրուն, ինչպես չիփսերը։ Մինչ ֆրիկոն տաք է, այն կարելի է դնել զամբյուղների, բաժակների կամ այլ դեկորատիվ ձևերի մեջ՝ ձևավորելու համար։.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «frico friulano». 2018 թ․ փետրվարի 15.
2. ↑  «Land of Friuli» (PDF).
3. ↑  Valli, Emilia. *La cucina del Friuli*. Newton Compton Editori. էջեր 206–208.
4. ↑  «Making a frico basket». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 15-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Gabriele Pressacco, L'alimentazione e la cucina, in Nuove lezioni di lingua e cultura friulana, a cura di Federico Vicario, Societat filologjiche furlane, 2006.
* Фрико с картофелем и луком
* Николаева Ю. Главный секрет итальянской кухни от Пьемонта до Сицилии.