**Կայուն անտառկառավարում`** (անգլերեն` Sustainable Forest Management) անտառների կառավարման գործընթաց՝ հիմնվելով կայուն զարգացման սկզբունքների վրա։

Սահմանումներ
------------

**Կայուն անտառկառավարման (ԿԱԿ)** համաշխարհայնորեն համաձայնեցված սահմանման ձևակերպումը ընդհանրական մակարդակից դուրս իրագործելի չէ՝ Երկրի վրա առկա տարատեսակ անտառային տիպերի, ինչպես նաև անտառային և սոցիալ-տնտեսական պայմանների հսկայական բազմազանության պատճառով։ Բայց և այնպես, կայուն անտառկառավարումը կարելի է դիտարկել, որպես մարդու անմիջական միջամտությամբ անտառների կայուն օգտագործման և պահպանության գործընթաց՝ անտառային բազմաքանակ արժեքների պահպանության և ընդլայնման նպատակով։ Մարդիկ գտնվում են կայուն անտառկառավարման գործընթացի կենտրոնում, քանզի այն նպատակաուղղված է հասարակության բազմապիսի կարիքների շարունակական բավարարամանը։

Այունամենայիվ, ստորև ներկայացվում են կայուն անտառակառավարման լայնորեն գործածվող սահմանումներից երկուսը՝

***ՄԱԿ, ՊԳԿ***

> ***Կայուն անտառկառավարում՝*** դինամիկ և զարգացող հայեցակարգ, որը նպատակ ունի **պահպանել և բարելավել** բոլոր տեսակի անտառների տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական արժեքները՝ **ի շահ ներկայիս և ապագա սերունդների**։
> 
> 

**Եվրոպայում անտառների պաշտպանության նախարարական համաժողով,** **1993** *(MCPFE, 1993)*

> ***Կայուն անտառկառավարում՝*** անտառների և անտառային հողերի կառավարում և օգտագործում այնպիսի եղանակով, որը **պահպանում է** դրանց  **կենսաբազմազանությունը, արտադրողականությունը, կենսունակությունը, ռեգեներատիվ կարողությունները**, ինչպես նաև դրանց պոտենցիալը՝ կատարելու էկոլոգիական, տնտեսական և սոցիալական գործառույթներ **ինչպես ներկայում, այնպես էլ ապագայում** (տեղական, ազգային և համաշխարհային մակարդակներով), և որը **վնաս չի պատճառում** այլ էկոհամակարգերին։ 
> 
>

Ծագումնաբանության պատմություն
-----------------------------

-

Կայուն անտառկառավարումը Հայաստանում
-----------------------------------

Հայաստանի անտառների և անտառային հողերի **կայուն կառավարման՝** պահպանության, պաշտպանության, վերականգնման, անտառապատման և արդյունավետ օգտագործման, ինչպես նաև անտառների հաշվառման, մոնիթորինգի, վերահսկողության և անտառային հողերի հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են Հայաստանի անտառային օրենսգրքով։

Հայաստանի անտառային օրենսգրքում **կայուն անտառկառավարում** հասկացությունը մեկնաբանվում է, որպես *անտառների պահպանություն, պաշտպանություն, վերականգնում, անտառապատում և արդյունավետ օգտագործում՝ պահպանելով անտառների կենսաբազմազանության ինքնավերականգնման կարողությունը, ինչպես նաև ապահովելով անտառների բնապահպանական, սոցիալական, տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը ներկա և ապագա սերունդների համար*։

Համաձայն Հայաստանի անտառային օրենսգրքի **անտառաշինությունը** հանդիսանում է անտառների կայուն կառավարման ***հիմքը***, որն իրենից ներկայացնում է անտառների կայուն կառավարման պլանավորմանն ուղղված համալիր միջոցառումների իրականացում՝ 10 տարի պարբերականությամբ։ Հայաստանում անտառտնտեսությունների աշխատանքները հիմնվում են անտառաշինության արդյունքում մշակված և անտառային տնտեսության վարման նպատակով հաստատված տեխնիկական փաստաթղթերում (անտառկառավարման պլաններում) ուրվագծված համալիր միջոցառումների իրականացման վրա։ Անտառների պետական մոնիթորինգի արդյունքում ստացված տվյալները նույնպես, իրենց հերթին, օգտագործվում են ի նպաստ անտառների կայուն կառավարման գործընթացի արդյունավետ պլանավորմանն ու իրագործմանը։

Օրենսգրքի վերլուծությունից պարզ է դառնում նաև, որ Հայաստանում անտառների կառավարման մարմինների իրավասությունները ներդաշնակեցված են վերոգրյալ գաղափարախոսության դրույթների հետ։

Ներկայումս մշակման փուլում է գտնվում Հայաստանի ազգային ԿԱԿ չափորոշիչների և ցուցանիշների փաթեթը, որի կիրառումը հետագայում կարող է նպաստել Հայաստանի անտառային ռեսուրսների գնահատմանն ու մոնիթորինգային աշխատանքների իրականացմանը, ինչպես նաև երկրի՝ անտառային ոլորտի հաշվետվողականության համակարգի զարգացմանն ու կատարելագործմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Natural Forest Management». *www.fao.org*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 17-ին.
2. ↑  UNECE, FAՕ (New York and Geneva, 2019). «Guidelines for the Development of a Criteria and Indicator Set for Sustainable Forest Management» (PDF). *Guidelines for the Development of a Criteria and Indicator Set for Sustainable Forest Management*.
3. 1 2  «Հայաստանի անտառային օրենսգիրք».