**Դենաու** (ուզբ.՝ Denov, տաջ.՝ Деҳнав), քաղաք Ուզբեկստանի Սուրխանդարյայի մարզում, Դենաուի շրջանի վարչական կենտրոնը։

Անվանում
--------

Քաղաքի անունը ծագում է տաջիկերեն *«դեհնավ»՝* «նոր բնակավայր» բառից ։

Պատմություն
-----------

Հին ժամանակներում ներկայիս Դենաուի տեղում գտնվել է Չագանիան քաղաքը։

1929 թվականին Դենաուով անցնող երկաթգիծ է կառուցվել։ 1958 թվականի հունվարի 27-ին Դենաուի շրջանի Դենաու քաղաքայի տիպի ավանը վերածվել է մարզային ենթակայության քաղաքի։

Դենաուում կա միջնադարյան ճարտարապետական հուշարձան՝ 15-րդ դարի Սաիդ Աթալիկ մեդրեսեն։

Դենաուում կա մեծ մզկիթ (այն կարող է միաժամանակ տեղավորել 5000 մարդ) և Ռուս ուղղափառ եկեղեցու Աստվածամոր բարեխոսության աղոթատուն։

Աշխարհագրություն
----------------

Մեդրես
Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից 520 մետր բարձրության վրա, Թերմեզից 150 կմ հյուսիս-արևելք՝ Սուրխանդարյայի և նրա վտակ Սանգարդակի միջագետքում՝ Սուրխան-Շերաբադ հովտում։ Քաղաքի ներսում հոսում է Կըզիլ-Սու գետը։

Դենաու շրջանի տարածքում են հարավարևմտյան Պամիր-Ալայի Հիսարյան լեռնաշղթան (ամենաբարձր կետը Չուլբայր լեռն է) և Բաբաթագի լեռները։

Երկաթուղային կայարան է Թերմեզ-Դուշանբե երկաթգծի վրա (90 կմ)։

Կլիմա
-----

Ամառային ջերմաստիճանը հասնում է + 50 °C-ի։ Ձմռանը ձյուն է տեղում է 2-3 անգամ և հալվում մի քանի օրվա ընթացքում։ Միջին օրական ջերմաստիճանը տատանվում է հունվարի + 3,6 °С-ից մինչև հուլիսի + 28,4 °С:

Տնտեսություն
------------

Քաղաքում կան բամբակի մաքրման, ձեթի արդյունահանման, աղյուսի, մեքենաների վերանորոգման և թորման գործարաններ, ինչպես նաև նավթի պահեստարան։

Խորհրդային տարիներին գործել է պտղաբուծության և խաղողագործության սելեկցիոն կայան։ Նաև գործում է Ռ.Ռ. Շրյոդերի անվան պտղաբուծության, խաղողագործության և գինեգործության գիտահետազոտական ինստիտուտի մասնաճյուղ։

Եղել է նախկին Խորհրդային Միության միակ վայրը, որտեղ աճեցվում էր շաքարեղեգ ու արտադրվում էր ռոմ։ Քաղաքն ունի ամենամեծ բազարը Սուրխանդարայի շրջանում։

Քաղաքում զարգացած է սպասարկման ոլորտը, այդ թվում՝ հանրային սննդի հաստատություններ, հագուստի անհատական կարում, կոշիկի վերանորոգում և այլն։

Դենաուում լույս է տեսնում միջշրջանային «Չագանիյոն» թերթը։ Գործում է տեղական հեռուստատեսությունը։

Գործում է ավտոկայան ավտոբուսներով, որոնք մեկնում են շրջանի տարբեր բնակավայրեր՝ դեպի Սուրխանդարյա շրջանի շրջկենտրոններ, դեպի մոտակա շրջանային կենտրոններ, այդ թվում՝ Տաշքենդ։

Երկաթուղային կայարանը գտնվում է Տաջիկստանի մայրաքաղաք Դուշանբեն այլ քաղաքների, այդ թվում՝ Ռուսաստանի հետ կապող գծի վրա։

2011 թվականի փետրվարին բացվել է Դենաու-Տաշքենդ երթուղին, որն անցնում է Կումկուրգան-Բայսուն-Թաշգուզար նոր երկաթուղով։

Քաղաքու գործում են 2 հյուրանոցներ, այդ թվում է «Hotel Eurasia»:

Վերջին շրջանում տարբեր երկրներից զբոսաշրջիկներ ամեն տարի անցնում են Դենաուով, ճանապարհորդում Ուզբեկստանով, շարունակում ճանապարհորդությունը հարևան Տաջիկստանում։ Տարեցտարի ավելանում է տարանցիկ զբոսաշրջիկների հոսքը։

Բնակչություն
------------

Դենաուն բնակչության թվով 1-ին քաղաքն է Սուրխանդարայի մարզում և 15-րդը Ուզբեկստանում։ Բնակչությունը՝ 130 500 բնակիչ (2017)։ Հանրապետության ամենախոշոր շրջանների թվում է։

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Տարեթիվ** | 1970 | 1991 | 2009 | 2017 |
| **Բնակչություն (հազար մարդ)** | 25 | 49,3 | 104,4 | 130,5 |

Քաղաքում բնակվում են ուզբեկներ, տաջիկներ, սոգուտարոշներ (տաջիկ գնչուների խմբերից մեկը), ռուսներ, թաթարներ, կորեացիներ, ույղուրներ և այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ։

Նշանավոր բնիկներ
----------------

* Շարիֆ Էրգարշև (1916—1978), Խորհրդային Միության հերոս, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից,
* Մարատ Վազիխովիչ Կաբաև, խորհրդային ֆուտբոլիստ, ռուս մարմնամարզուհ, 2000 թվականի օլիմպիական չեմպիոն Ալինա Կաբաևայի հայրը,
* Դենաուում ապրել է երեք աստիճանների Փառքի շքանշանի լրիվ ասպետ Ալեքսանդր Իլարիոնովիչ Տկաչևը (1907-1976), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Поспелов, 2002, էջ 135
2. ↑  "ИА PRESS-UZ.info". Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 28-ին. Retrieved 2009 թ․ ապրիլի 8.
3. ↑  "Сурхандарьинская область". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մարտի 30-ին.
4. 1 2  «Современный толковый словарь»: изд. «Большая советская энциклопедия», 1997 год.
5. 1 2  Սովետական մեծ հանրագիտարան
6. 1 2 3  World Gazetteer: Usbekistan — die wichtigsten Städte

Գրականություն
-------------

Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд. стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սովետական մեծ հանրագիտարան, Դենաու
* "Դենաու". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
* Форум выходцев из Денау

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |