**Կուլիկամ** (վրաց.՝ გულიკამი), հայաբնակ գյուղ Ջավախքում, Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանում։ Գտնվում է Ախալքալաքից 2 կմ հեռավորության վրա՝ դեպի հյուսիս-արևելք, ծովի մակարդակից 1730 մետր բարձրության վրա` ջրառատ Աբլար վտակի աջ ու ձախ ափերին։

Պատմական ակնարկ
---------------

Համաձայն 1595 թ. կազմված թուրքական հարկացուցակի՝ գյուղն ունեցել է ընդամենը մեկ տուն, սակայն հարկվել է 14.000 աչկե։ Գյուղը տնտեսական առավել բարվոք վիճակում էր մինչև 1860-ական թվականների վերջերը, որից հետո ենթարկվելով կալվածատերերի կեղեքումներին, հասել է աղքատության եզրին. «․․․Այս փոքրիկ գիւղը պատկանում է չորս հայ և թուրք կալուածատէրերի, որոնք ամեն ջանք են թափում խլել խեղճ աշխատասէր գիւղացուց նրա վերջին օրական ապրուստը»։

Բնակչություն
------------

Ներկայիս բնակիչների նախնիները փոխադրվել են Էրզրումի նահանգի Սնկառիճ գյուղից` 1830 թվականին։ Շնորհիվ բնակավայրի միջով հոսող ջրառատ Աբլար վտակի վրա կառուցված բազմաթիվ ջրաղացների՝ կուլիկամցիների համար ջրաղացպանությունը համարվել է գլխավոր զբաղմունքներից մեկը. «Բնակիչները պարապում են երկրագործութեամբ, անասնապահութեամբ, բայց գլխաւորապէս ջրաղացպանութեամբ։ Այս գիւղը նշանավոր է իր սառը և քաղցր աղբիւրներով ու կարմրախայտ համեղ ձկներով...»:

Կուլիկամը շրջանի խոշոր բնակավայրերից մեկն է, որտեղ բնակիչները ներկայումս զբաղվում են անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։

| Հաշվառման տարեթիվը | Բնակիչների թվաքանակը |
| --- | --- |
| 2002 | 1974 |
| 2014 | 1234 |

Գյուղի անվան ստուգաբանությունը
------------------------------

Կուլիկամ, «կուլի» նշանակում է «ջրաման, ջրկիր» կամ «ջուր վաճառող»։ Այս բոլորը ոչ մի առնչություն չունեն գուլի բառի հետ, որը վրացերեն նշանակում է «սիրտ»։ Հին ասացվածք կա՝ ով խմում է Աբլարի ակունքին մոտ գտնվող սառնորակ ջրից, դառնում է իմաստուն ու պայծառամիտ։

Մշակույթ և կրոն
---------------

Կուլիկամի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին կառուցվել է 1865 թվականին։ Գյուղում գործում է միջնակարգ դպրոց և գրադարան։

Աբլար
-----

Աբլար գյուղատեղին պատկանում է Կուլիկամ գյուղին և գտնվում է գյուղից հյուսիս-արևելք` 3 կմ հեռավորության վրա։ Գրավոր աղբյուրներում միջնադարյան գյուղի մասին առաջին հիշատակություններից մեկը վերաբերվում է 1595 թվականին, որպես ռայաներից ազատ և 2500 աչկե հարկ մուծող գյուղ։ Աբլարի տարածքում պահպանվել են կիսավեր, միանավ եկեղեցին (11.50-6.11մ) և գերեզմանոցը։ Վերջինում առկա են քառակող կոթողների պատվանդաններ և խոյաձև տապանաքարեր։

Արտաքին հղում
-------------

* Կուլիկամի մասին տեղեկագիր RAA կայքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 30.
2. ↑  "მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014". საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. ნოემბერი 2014. Retrieved 16 აგვისტო 2016.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 716)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ախալքալաքի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն | ք. Ախալքալաք |  |
|  |
| Գյուղեր | Աբուլ • Ագանա • Ազավրեթ • Ազմանա • Ալաթուման • Ալաստան • Արագովա • Ափնիա • Բալխո • Բավրա • Բարալեթ • Բեժանո • Բուզավեթ • Բոզալ • Բուղաշեն • Բուռնաշեթ • Գոգաշեն • Գոման • Գումբուրդո • Դադեշ • Դավնիա • Դիլիսկա • Զակ • Էխթիլա • Էրինջա • Թախչա • Թոթխամ • Լոմատուրցխ • Խանդո • Խավեթ • Խոսպիա (Մարտունի) • Խորենիա • Խուլգումո • Կաջո • Կարծախ • Կարտիկամ • Կիրովական (Զրեսկ) • Կոթելիա • Կոկիա • Կորխ • Կուլիկամ • Հոկամ • Ղադոլար • Մաջադիա • Մարտունի • Մեծ Սամսար • Մերենիա • Մյասնիկյան • Մոդեգամ • Մուրջախեթ • Չամդուրա • Չունչխա • Պրտենա • Սիրկվա • Սուլդա • Վաչիան • Վարևան • Տրկնա • Տուրցխ • Փոքր Սամսար • Քարսեպ • Օլավերդ • Օրջա • Ֆիլիպովկա |
|  |
| Վրաստան **Վրաստանի Պորտալ** |

 |