Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Ռև**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսարևելյան հատվածում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 18 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 25 կմ հեռավորության վրա։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Գյուղը ուշ շրջանի պատմական փաստարկներում կրում էր նաև Շալվա (Շողվագ) անունը։

«Ռև»-ը ստուգաբանվում է երևալ, երևացող տեղ, նաև՝ արև (արևակողմ, արեգդեմ) իմաստներով, որն էլ համապատասխանում է ու նկարագրում է ներկայիս բնակավայրին։

Գյուղը կարող է ունենալ նաև այլ իմաստ, եթե դա կապվի պարսկական համանուն բառի հետ։ Մարաստանում Հիշատակվում է «Ռէ» գավառը, իսկ «Ռեվան» (Ռեվանե) նչանակում է «գետ, գետահուն, հեղեղ» և այլն, որը կարող է համապատասխանել գյուղի նախկին տեղամասին, որը գտնվում էր Խաչենագետի մոտերքում կամ էլ կարող էր վերաբերել ներկայիս բնակավայրի աղբյուրին։ Ըստ մեկ այլ տարբերակի՝ «Ռեվան» նշանակում է «Ռե բնակավայր», դարձյալ «արևային, արեգդեմ» իմաստով։

Աշխարհագրություն
----------------

Գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության հյուսիսարևելյան մասում՝ Ասկերանի շրջանում՝ նախկին Արցախի Խաչեն գավառում։ Բնակավայրը գտնվում է Ղարաբաղյան լեռնաշղթայից դեպի արևելք ձգվող լեռնաճյուղերից մեկի բարձրադիր հարթավայրային մասում՝ Սբ. Գևորգ սարի արևելյան փեշին։

Համայնքը լեռնային է, ունի 1087,45 հա տարածք, որից 435,65 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 613,94 հա անտառային հողեր։ Ռև համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Կարկառ գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 7 աղբյուրներ` «Քարե», «Կումուրաղեն», «Մուշուհավա», «Ծլպլպլան», «Փադի», «Միրզախանանց» և «Անջրհողեն»։

Պատմություն
-----------

Գյուղում և նրա մերձակայքում մնացած որոշակի կառույցների մնացորդներն ու հնավայրերը, մասնավորապես 18-19-րդ դարերի գերեզմանոցը, մեզ կարող է հուշել այն մասին, որ բնակավայրը գոյություն ունի առնվազն 17-րդ դարի երկրորդ կեսից։

Գյուղը 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբներին ունեցել է նաև Շալվա անունը։

Ռևում 1894 թվականին կառուցվել է Սբ. Ստեփանոս եկեղեցին, որը խորհրդային տարիներին օգտագործվում էր որպես կենցաղսպասարկման տուն։

Արցախում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո Ռևում 1930 թվականին կոլտնտեսություն է ստեղծվել, որը խոշորացման տարիներին Ծաղկաշատի և Սարդարաշենի տնտեսությունների հետ ներառված է եղել Նորագյուղի կոլտնտեսության կազմի մեջ։ 1998 թվականին հողերի սեփականաշնորհումից հետո Ռևում ստեղծվել են մասնավոր տնտեսություններ։

### Գյուղը Հայրենական մեծ պատերազմին

Ռևից Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 86 մարդ, զոհվել է 47-ը։ Նրանց հիշատակին գյուղում հուշարձան է կառուցվել։ Ծննդով Ռևից են Խորհրդային միության հերոսներ Վ. Հովհաննիսյանը և Ս. Պետրոսյանը։

### Գյուղը Արցախյան ազատամարտին

Արցախյան ազատագրական շարժման առաջին շրջանում՝ 1889-1990 թվականներին, Ռևում կամավորական ինքնապաշտպանական ջոկատ է կազմակերպվել, որը Ասկերանի Պաշտպանական շրջանի զորամասերի կազմում ռազմաճակատի տարբեր հատվածներում հերոսաբար կռվելով, պաշտպանել է Արցախի Հանրապետության սահմանները։ Գյուղից Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի է արժանացել Արթուր Պետրոսյանը։

Բնակչություն
------------

Ռև համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 110 մարդ, կա 23 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 114 | 114 | 105 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Կան պատմամշակութային հուշարձաններ` Սբ. Ստեփանոս եկեղեցի (1894 թ.), գերեզմանոց (XVIII-XIX դդ.), աղբյուր (XIX դ.), հաշվառված է 7 հուշարձան։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

1895 թվականին Ռևում բացվել է եկեղեցական-ծխական դպրոց։ 20-րդ դարի սկզբներին գյուղի ուսուցիչն էր Աննա Մանուկյանը։

Խորհրդային տարիներին մինչև 1970-ական թվականները, գյուղում գործել է ութամյա դպրոց։ Աշակերտների թվաքանակի կտրուկ նվազման պատճառով դպրոցը փակվել էր։ Ներկայումս գյուղի աշակերտները սովորում են Ծաղկաշատի միջնակարգ դպրոցում։

Համայնքում գործում են գյուղապետարան, ակումբ, մշակույթի տուն, առևտրի 1 կետ, բուժկետ։

Բնակավայրը էլեկտրաֆիկացված և գազաֆիկացված է։ Ունի խմելու ջրագիծ։

Հեռուստատեսությունը, ռադիոն, բջջային և անլար հեռախոսակապը, ինտերնետ ծառայությունը բնակչությանը հասանելի են։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
2. ↑  Սարգսյան, Սլավա (2018). *Արցախի բնակավայրերը*. Երևան. էջ 36.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Բալայան, Վահրամ (2020). *ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՐՎԱԳԾԵՐ*. Երևան: Զանգակ. էջեր 128–129.
4. ↑  «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների». Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին.
5. ↑  Ղահրամանյան, Հակոբ (2015). *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*. Երևան. էջ 82.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Ասկերանի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Ասկերան** |
|  |
| Գյուղեր | Ակնաղբյուր • Այգեստան • Աստղաշեն • Ավետարանոց • Արմենակավան • Բերքաձոր • Դահրազ • Դահրավ • Դաշուշեն • Իվանյան • Լուսաձոր • Խանձք • Խաչեն • Խաչմաչ • Խնածախ • Խնապատ • Խնձրիստան • Խրամորթ • Ծաղկաշատ • Կարմիր գյուղ • Հարավ • Հիլիս • Հովսեփավան • Մադաթաշեն • Մխիթարաշեն • Մոշխմհատ • Նախիջևանիկ • Ներքին Սզնեք • Նորագյուղ • Շոշ • Ջրաղացներ • Պատարա • Ռև • Սառնաղբյուր • Սարդարաշեն • Սարուշեն • Սղնախ • Վարդաձոր • Վարազաբուն • Վերին Սզնեք • Ուղտասար • Ուրուխաչ • Փառուխ • Քարագլուխ • Քյաթուկ • Քռասնի | Ասկերանի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |