**Մարիա Ալեքսանդրովնա Դենիսովա-Շչադենկո** (ռուս.՝ Мария Александровна Денисова-Щаденко, նոյեմբերի 2, 1894(1894-11-02), Խարկով, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 10, 1944(1944-12-10), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային քանդակագործ, Վլադիմիր Մայակովսկու քնարերգության հասցեատերերից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Դենիսովան ծնվել է 1894 թվականին Խարկովում, Սմոլենսկի նահանգից եկած գյուղացու ընտանիքում։

Սովորել է գեղանկարչության մասնավոր ստուդիայում, ապա գեղանկարչական ուսումնարանում։ Ավելի ուշ սովորել է Մոսկվայում՝ Վխուտեմասում, որն ավարտել է 1925 թվականին։

Առաջին ամուսնու հետ Շվեյցարիայում գտնվելու ընթացքում շարունակել է զբաղվել գեղանկարչությամբ ու քանդակագործությամբ Լոզանում և Ժնևում (1914 թվականից մինչև 1918 թվականը)։

Հոկտեմբերյան հեղափոխության ժամանակ միացել է Առաջին հեծյալ բանակին։ Եղել է բանակի գեղարվեստական-ագիտացիոն բաժնի վարիչ։ Նկարել է ագիտպլակատներ, ստեղծել ծաղարանկարներ, խաղացել բեմում։ Դենիսովան երեք անգամ հիվանդացել է տիֆով և վիրավորվել։ Բանակում ամուսնացել է Առաջին հեծյալ բանակի Հեղափոխական ռազմական խորհրդի անդամ Եֆիմ Շչադենկոյի հետ։

Մարիա Դենիսովա-Շչադենկոն եղել է մոնումենտալիստ, նրա քանդակները ցուցադրվել են միջազգային բիենալեներում Ժնևում, Վենետիկում, Վարշավայում, Ցյուրիխում, Բեռնում, Կոպենհագենում։ Մի քանի անգամ ցուցահանդեսներ է ունեցել Մոսկվայում։ Մտերիմ է եղել Վլադիմիր Մայակովսկու հետ, որի հետ ծանոթացել է Օդեսայում բանաստեղծի սևծովյան շրջագայության ժամանակ։ Նրանց հարաբերությունների պատմությունը հիմք է ծառայել Մայակովսկու «Վարտիքավոր ամպը» (ռուս.՝ «Облако в штанах») պոեմի համար։

Մարիա Դենիսովա-Շչադենկոն ինքնասպանություն է գործել 1944 թվականին։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա հիվանդ է եղել։ Ըստ Ա. Գուլյաևի և Սերգեյ Լազարևի՝ հիվանդությունը ֆիզիկապես այնքան է թուլացրել նրան, որ նա այլևս չի կարողացել զբաղվել քանդակագործությամբ։ Քանի որ քանդակագործությունը եղել է Դենիսովայի կյանքի իմաստը, դրանից զրկվելն էլ պատճառ է դարձել ինքնասպանություն գործելու համար։ Թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (տեղամաս 4, շարք 9, գերեզման 4)։ Նրա գերեզմանի վրա տեղադրվել է «Մայրություն» քանդակների խումբը։

### Անձնական կյանք

Մարիա Դենիսովան առաջին անգամ ամուսնացել է Վասիլի Լվովիչ Ստրոևի հետ։ Նրա հետ ապրել է Շվեյցարիայում, որտեղ ծնվել է նրանց դուստրը՝ Ալիսան։ Հետագայում նրանք բաժանվել են. Ստրոևը մեկնել է Անգլիա, իսկ Մարիա Ալեքսանդրովնան դտսեր հետ՝ հեղափոխական Ռուսաստան։

Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին ամուսնացել է Եֆիմ Աֆանասևիչ Շչադենկոյի հետ, որ եղել է Առաջին հեծյալ բանակի Հեղափոխական ռազմական խորհրդի անդամ։

Դուստրը՝ Ալիսա Վասիլևնան, ամուսնացել է Յուրի Լվովիչ Կարպովի հետ։ Հետագայում իր դստեր՝ Օլգա Կարպովայի հետ մեկնել է Անգլիա։ Ալիսայի երկրորդ դուստրը՝ Տատյանա Կարպովան, մնացել է Մոսկվայում։

Կինոմարմնավորում
----------------

* Մայակովսկի։ Երկու օր – Ելիզավետա Նիլովա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Маяковский В. В. Собрание сочинений. В 6 т. Т. 1 / В. В. Маяковский; ред. Л. В. Маяковской, В. В. Воронцова, В. В. Макарова. — М. : Правда, 1973. — 512 с. с. 469
2. ↑  «Джиоконда, которую украли»։ Московский комсомолец։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-08-11-ին։ Վերցված է 2011-3-14
3. ↑  Гуляев, Лазарев, 2015, էջ 134
4. ↑  Прогулки: Новодевичий некрополь(չաշխատող հղում)

Գրականություն
-------------

* *Лазарев С. Е. Гуляев А. А.* Любовь и ненависть Ефима Щаденко // *Родина*. —М. 2015. — № 1. — С. 132—134.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դենիսովա-Շչադենկո Մարիա Ալեքսանդրովնա, քանդակագործ
* «Дом на набережной», муниципальный краеведческий музей Archived 2018-02-10 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |