recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Նինա Պերսոն** (շվեդերեն՝ Nina Persson, սեպտեմբերի 6, 1974(1974-09-06), Էրեբրու), վոկալիստ շվեդական The Cardigans խմբում։

Գործունեություն
---------------

2001 թվականին թողարկել է սոլո ալբոմ՝ A Camp ծրագրի շրջանակներում։ Ալբոմի պրոդյուսերը Մարկ Լինկուսն է ՝ հայտնի Sparklehorse բեմական անունով։ Ի աջակցություն ալբոմի՝ Նինան մեկնում է շրջագայության Եվրոպա, ինչպես նաև մասնակցում է ամառային մի շարք փառատոների։ «Om Gud Vill» ֆիլմում եղել է գլխավոր դերակատարներից մեկը, որը նկարահանվել է 2006 թվականին։ Երաժիշտներ Նիկլաս Փրիսկի և Նատան Լարսոնի հետ թողարկել է Colonia սկավառակը՝ A Camp ծրագրի շրջանակներում, որն այդ ժամանակ վերափոխվում է խմբի։ Ալբոմի թողարկումը տեղի ունեցավ 2009 թվականին։ A Camp խումբը, ալբոմին աջակցման համար, հյուրախաղերի է մեկնում Եվրոպա և ԱՄՆ։

2011 թվականի մարտի 11-ին տեղի է ունենում «Jag är min egen Dolly Parton» («Ինքն իրեն Դոլլի Պարտոն») վավերագրական ֆիլմի պրեմերիան՝ Նինա Պերսոնի մասնակցությամբ։ Պրոդյուսերը շվեդ Ինեսսա Նետելբլանդն էր։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարները հինգ հայտնի երգիչներ Սեսիլիա Նորդլունդ, Լոտա Վենգլեն, Գուդրուն Հաուկսդատիր, Հելլենա Յուսեֆսոն և Նինա Պերսոնն էին։ Ֆիլմը պայքարի, սիրո, հավատի մասին է։ Դոլլի Պարտոնի «Jag är min egen Dolly Parton» երգի հիման վրա ժամանակավորապես կազմավորվում է Dollykollot խումբը՝ վավերագրական ֆիլմի DVD-ի և երաժշտական ալբոմի աջակցության համար, և ֆիլմի գլխավոր հերոսները մի քանի համերգ են ունենում Սկանդինավյան երկրներում։

2012 թվականին The Cardigans խումբը միավորվում է, որ շրջագայության մեկնի Եվրոպա և Ասիա՝ նվիրված Gran Turismo ալբոմի թողարկմանը (1999 թվական)։ Այդ ժամանակ խումբը կրկին ստեղծագործական դադար է առնում, իսկ Նինա Պերսոնը աշխատում է սոլո նախագծերի վրա, ինչպես նաև համագործակցում իր ամուսնու՝ Նատան Լարսոնի և թուրք կոմպոզիտոր Էրդեմ Հելվաչիրօղլուի հետ։

Նինան մասնակցում է The Citizens Band թատերախմբի դեբյուտային ալբոմի ձայնագրման աշխատանքներին, որտեղ կատարում է «I Swung The Election» երգը։ Պարբերաբար աշխատում է The Citizens Band խմբի հետ՝ միանալով թատերախմբի բեմադրություններին։

Նինան նաև մասնակցում է Ջեյմս Իհայի «Look To The Sky» երկրորդ սոլո երգի ձայնագրմանը՝ կատարելով Make Believe и Till Next Tuesday ստեղծագործության բեք-վոկալը։

Անձնական կյանքը
---------------

Ամուսինը ամերիկացի հայտնի կոմպոզիտոր և երաժիշտ Նատան Լարսոնն է։ Պսակադրվել են 2001 թվականի հուլիսի 16ին։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ծնվում է նրանց առաջնեկը՝ Նիլսան (ամբողջական անունը՝ Nils Oskar Linkous Larson):

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Last.fm · SoundCloud · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · Metacritic · MusicBrainz · Rate Your Music · Rotten Tomatoes |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 4049797 · BNF: 14045976g · GND: 135238307 · ISNI: 0000000078411812 · LCCN: no2014019110 · NKC: js20060908032 · LIBRIS: 213958 · VIAF: 84253770 · WorldCat VIAF: 84253770 |

 |

 |


1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
**Մանուել Միրախորյան** (1856, Վան, Վանի էյալեթ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 28, 1934(1934-06-28), Բուխարեստ, Ռումինիա), ազգագրագետ, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Վանի Սբ․ Թարգմանչաց, Վարագի Ժառանգավորաց, Կ․ Պոլսի «Առաքել, Նուպար և Շահնազարյան» վարժարաններում։ Մկրտիչ Ա Վանեցու (Խրիմյան Մկրտիչ) պատրիարքության ժամանակ (1869-1873 թթ.) եղել է նրա անձնական քարտուղարը։ Դասավանդել է Կ․ Պոլսի և Վանի դպրոցներում։ XIX դարի վերջին հաստատվել է Ռումինիայում, Ֆոկշան և Ռոման քաղաքներում ծավալած իր մանկավարժական գործունեությամբ նպաստել է ռումինահայ կյանքի աշխուժացմանը։ Աշխատակցել է Կ․ Պոլսի «Մասիս», «Արևելք», «Երկրագունտ», Մարսելի «Արմենիա», «Հայ սիրտ» ևն պարբերականների։ 1882 թվականին ուղևորություն է կատարել Ղրիմում, ուսումնասիրել տեղի հայերի ազգագրությունը և հասարակական կյանքը, սակայն գրած մենագրության ձեռագիրը բռնագրավել է թուրք, կառավարությունը։ 1883 թվականին Արևմտյան Հայաստանի նահանգներում կատարած ուղեգրական, ազգագրական, վիճակագրական, պատմագրական ուսումնասիրությունը զետեղել է «Նկարագրական ուղևորություն․․․» (մաս 1-3, 1884-1885 թթ.) գրքում։ Աշխատությունը ուշագրավ տեղեկություններ է պարունակում Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրերի, բնակչության թվի, զբաղմունքի, ազգային տեղաբաշխման, վանքերի, եկեղեցիների, խաչքարերի, ձեռագրերի և այլնի մասին։ Միրախորյանի մի շարք գործեր անտիպ են։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11968 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 614)։*  |


1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 614.
**Հարություն Կարապետի Փանոսյան** (օգոստոսի 14, 1906(1906-08-14), Չիֆթլիկ Ներքին, Թոքաթ - ապրիլի 13, 1973(1973-04-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային մանրէաբան, խորհրդահայ մանրէաբանության հիմնադիրներից։ ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1956), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1966)։

ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Գերասիմ Փանոսյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

1928 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը, աշխատել տեղում։ 1947–1971 թվականներին եղել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի բույսերի ֆիզիոլոգիայի և մանրէաբանության ամբիոնի վարիչ։ Միաժամանակ 1939 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի կենսաբանության ինստիտուտում ստեղծել է մանրէաբանական խումբ (1942 թվականից՝ սեկտոր), որը 1961 թվականից վերածվել է ՀԽՍՀ ԳԱ մանրէաբանության ինստիտուտի, և մինչև 1963 թվականը եղել է վերոնշյալ կառույցի տնօրենը։

Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են պալարաբակտերիաների ազդեցությանը ընդավորների բերքատվության վրա, ազոտաբակտերի տարածմանը և ազոտի ասիմիլացման ընդունակությանը, աղուտների կենսաբանությանը և այլն։ Առաջինն է նկարագրել ծծումբ և հրաքար օքսիդացնող որոշ բակտերիաներ, փշատենու պալարաբակտերիաները, հայտնաբերել է ծիրանենու վնասատու մանրէներից մեկը։ Ուսումնասիրել է ազոտաբակտերի և այլ խմբերի միկրոօրգանիզմների, բույսերի և հողային մանրէների փոխհարաբերությունները, հայտնաբերել ազոտաբակտերիա ակիվացնողները և մշակել դրանց կիրառման պայմանները։ Փանոսյանի ղեկավարությամբ ուսումնասիրվել են Սևանա լճի և ջրից ազատված տարածությունների ֆոսֆորաբակտերիաները։

Երկեր
-----

* Գյուղատնտեսական միկրոբիոլոգիա, Երևան, 1962։
* Մթնոլորտային ազոտի կենսաբանական ֆիքսացիան Հայկական ԽՍՌ հողերում, Երևան, 1975։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2, «Պատվո նշան» շքանշաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |


1. 1 2 3 4
**Հողատիրության ձևերը Հայաստանում մոնղոլների տիրապետության ժամանակ**, հողատիրության ձև, որն սկզբում կրում էր պայմանական տիրակալության բնույթ, բայց 18-րդ դարի վերջերից նկատվում է այդ ձևը ժառանգական դարձնելու հակում, որի մասին վկայում են Ղազան ղանի հրահանգները՝ յառլիկները։ Այդ փաստաթղթերում ասվում է, որ իկթան կարող է անցնել նրա տիրակալողի որդուն։ Մոնղոլները վերականգնում են սելջուկյան տիրապետության ժամանակ Հայաստանում առաջացած իկթադարական հողատիրությունը՝ ընդարձակ հողաբաժիններ շնորհելով իրենց զինվորականներին ու պաշտոնյաներին։

Դիվանապատկան և կառավարող տան անդամներին պատկանող հողեր
------------------------------------------------------

Այդ հողերի մի մասից ստացված հարկերը մուծվում էին պետական գանձարան, իսկ մյուս մասից ստացված հարկերը գնում էր թագավորական տան անդամների օգտին։ Այս կարգի հողերը համարվում էին խաս ինջու և դառնում թագավորական տան անդամների սեփականություն։

Վակֆային հողեր
--------------

Այս հողերը պատկանում էին մուսուլմանական հոգևորականությանը։ Այս կարգի հողերի վրա ապրող բնակչությունը իր բոլոր հարկերն ու տուրքերը վճարում էր մզկիթներին և մուսուլմանական հոգևորականությանը։ Այդ հողերը նույնպես համարվում էին ինջու։ Վակֆային հողերի շարքին կարելի է դասել նաև հայ հոգևորականության կալվածքները։ Այս դեպքում էլ կալվածքը պատկանում էր եկեղեցական հաստատությանը և հանդիսանում նրա սեփականությունը։ Հայկական եկեղեցին և նրա կալվածքները մոնղոլական տիրապետության ժամանակ մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ ազատված էին պետական հարկեր վճարելու պարտավորությունից։

Հողատիրության այլ ձևեր
----------------------

Հողատիրության ձևերից մեկն էլ տեղական ֆեոդալների՝ Հայաստանի հյուսիսում մեծ մասամբ հայ, իսկ հարավային և արևմտյան շրջաններում՝ գերազանցապես ոչ հայ կալվածատերերի հողերն էին։ Հողատիրության այս ձևը Հայաստանում ամենատարածվածն էր։ Սակայն հայ աշխարհիկ ֆեոդալների կալվածքները հետզհետե պակասում էին և անցնում վվանքերին կամ հայ հոգևորականությանը։ Դրա պատճառն այն էր, որ աշխարհիկ ֆեոդալների կալվածքներից հավաքում էին մեծ քանակությամբ պետական հարկեր և տեղական ֆեոդալների կալվածքներից հավաքում էին մեծ քանակությամբ պետական հարկեր և տեղական ֆեոդալներին շատ քիչ էր մնում
ֆեոդալները, հատկապես ոչ հայկական ծագում ունեցողները, իրենց կալվածքները հանձնում էին գյուղացիներին մշակելու և ռենտա վճարելու պայմանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975
**Դավիթ Կակուլիա** (վրաց.՝ დავით ნოდარის ძე კაკულია, հունվարի 5, 1991(1991-01-05), Սուխում, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի ֆուտբոլիստ, մոլդովական «Օլիմպ» ակումբի կիսապաշտպան։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Դավիթը ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել դեռևս պատանի տարիքից՝ 7 տարեկանից։ Հանդես է եկել Թբիլիսիի «Լոկոմոտիվ» ակումբի մանկապատանեկան հավաքականում, հետո տեղափոխվել է «Սպարտակ», իսկ 13 տարեկան հասակում շարունակել է կարիերան «Դինամո» ակուբում։ 2006 թվականին Դավիթը հրավիրվեց «Օլիմպ» ակումբ, որտեղ նա անցկացրեց մեկ ու կես մրցաշրջան։ Ակումբի կազմում մասնակցել է 12 խաղերի՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։ 2008 թվականին դեբյուտել է Վրաստանի ֆուտբոլի առաջնություն, հանդես է եկել «Մերանի» ակումբում՝ անցկացնելով 2 խաղ։ 2009 թվականին վերադարձել է «Օլիմպ»։ Մրցաշրջանի կեսին տեղափոխվել է «Լոկոմոտիվ», որտեղ անցկացրել է 5 խաղ։

2010 թվականին տեղափոխվել է մոլդովական «Սֆինտուլ» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 20 խաղ։ 2010/11 մրցաշրջանի կեսին տեղափոխվել է մոլդովական «Օլիմպ» ակումբ, քանի որ թիմը հանդես էր գալիս Մոլդովայի բարձրագույն լիգայում։ Ակումբի կազմում անցկացրել է 3 խաղ։

2012 թվականի փետրվարին վերադարձել է Վրաստան՝ հանդես գալով «Մերանի» ակումբում։ 2012 թվականի օգոստոսին դեբյուտել է «Չիհուրա» ակումբ։

### Ազգային հավաքականում

Դավիթը մասնակցել է Վրաստանի թե՛ պատանեկան, թե՛ երիտասարդական ակումբների խաղերին։ Երիտասարդական հավաքականում անցկացրել է երեք խաղ։

Ընտանիք
-------

Հայրը՝ Նոդար Կակուլիան, նույնպես ֆուտբոլիստ է։ 1971-1978 թվականներին հանդես է եկել «Դինամո» ակումբում՝ մասնակցելով ԽՍՀՄ-ի Երկրորդ Լիգային։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Давид Какулия – грузинский «фантазиста» Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. (ռուս.)

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
**Քուինս ծառուղի** (անգլ.՝ Queens Boulevard), Քուինսի շրջանի գլխավոր փողոցներից մեկն է, Նյու-Յորքի շրջանում, ԱՄՆ, Նյու-Յորքի № 25 դաշնային մայրուղու մասը անգլ.՝ New York State Route 25: Փողոցը բաց է 20-րդ դարի սկզից։ Փողոցը սկսվում է Քուինսբորո կամրջից, Լոնգ Այլենդ, և ձգվում է մինչև Քուինսի կենտրոն։ Այն Քուինսի ամենաերկար փողոցներից մեկն է։

Պատմություն
-----------

Քուինս ծառուղին կառուցվել է XX դարի սկզբում՝ Քուինսբորոի նոր կամուրջը կենտրոնական Քուինսին միացնելու նպատակով և Մանհեթենից դուրս գալու հնարավորությունը ապահովելու համար։ Դրա համար իրականացվել են լայնածավալ ծրագրեր՝ արդեն առկա փողոցների ընդլայնման և միացման համար, այնպիսին ինչպիսին են Թոմսոն-պողոտան և Հոֆման ծառուղին, որոնց մնացորդները գոյություն ունեն մինչ այժմ։ Միաժամանակ 1920-1930-ական թվականներին կատարվում էին մետրոի թունելի զուգահեռ կառուցման աշխատանքներ Քուինս ծառուղու գծի համար։ Նպատակը, Քուինս ծառուղին վերածել ավտոմայրուղի, Նյու Յորքի նմանությամբ, չիրականացավ։ Նշանակալի լայնությունը, ուժեղ շարժը և առևտրական ձեռնարկությունների մեծաքանակ առկայությունը փողոցի երկայնքով Քուինս ծառուղին դարձրեցի ամենավտանգավոր փողոցներից մեկը ամբողջ Նյու Յորքում։ Այն սկսեցին անվանել «Մահվան ծառուղի» կամ «Կոտրված ոսկորների ծառուղի»։ 1993 թվականից սկսած մինչև 2000 թվականը ծառուղում մահացել է միջինում 10 հետիոտն տարվա ընթացքում, չհաշված բազմաթիվ վնասվածքները։ Դրանից հետո հանձն առան անվտանգության կանոններ՝ հետիոտների անվտանգության ապահովման համար, այդ թվում հատուկ նշանները՝ առավել վտանգավոր խաչմերուկներում. «Հետնյոտնը մահացել է այստեղ անցնելու ընթացքում», ինչը քչացրել է վնասները։
Քուինս-ծառուղով անցնում են Նյու Յորքի մետրոի(Քուինս ծառուղու երթուղի) E, F, M և R երթուղիները։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Queens Boulevard Expressway proposals from NYCROADS.com

1. ↑  Jackson, Kenneth T. Claudia Gryvatz Copquin (2007)։ *The neighborhoods of Queens* (English)։ [New York]: Citizens Committee for New York City։ ISBN 0-300-11299-8
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Երիցյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ժան (Հովհաննես) Երիցյան** (1887, Իզմիր, Զմյուռնիայի սանջակ, Այդինի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն), հայ գեղանկարիչ, ռեալիզմի մեթոդի հետևորդ։

Կյանք և ստեղծագործական ուղի
---------------------------

Ծնվել է 1878 թվականին Զմյուռնիայում։ Պատանի հասակում տեղափոխվել է Մոսկվա, ստացել նախնական և մասնագիտական կրթություն, այնտեղից տեղափոխվել է Փարիզ։
Սովորել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում՝ Կորմոնի և բոնայի արվեստանոցներում ուսանելով մեկական տարի։
Նա շատ օժտված երիտասարդ էր, Փարիզի գեղարվեստական միջավայրը նպաստել է նրա շնորհի կատարելագործմանը։ Պետությունը նրանից գնել է գնդացրի գյուտարար ֆրանսիացի Մ․Մարտենի դիմանկարը։
Ժան երիցյանի շատ գործեր անհայտ են, սակայն մեզ հասած մի քանի աշխատանք հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նրա վարպետության ու նկատելի հաջողությունների մասին։ 

* **«Գերուհին»** նկարը կատարված է հավանաբար 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ողբերգական դեպքերի կապակցությամբ։ Հայտնի է, որ այդ շրջանում հայ կանանց ու աղջիկներին հափշտակել են ու գերեվարել։

Գերուհին մի երիտասարդ կին է, ինչ-որ նկուղ նետված, մերկ վիճակում։ Դատարկ խցում գեղեցիկ, բարեկազմ կինն է՝ գլխիկոր, հուսահատ իր ճակատագրին սպասելիս։ Դիտողը չի կարող չապրումակցել, չհամակվել կարեկցանքի զգացումով անօգնական զոհի հանդեպ։
Կնոջ մարմինը մշակված է դասական արվեստի բծախնդրությամբ, ռեալիստորեն։

* **«Ամուրը և Պսիքեան»** պատկերը լիովին հակադիր է նախորդին։ Առասպելական թեմայով այս աշխատանքը բազմաթիվ նկարիչների է ոգևորել։ Երիցյանի այս գործը մոտ է Բուշեի, Ֆրագոնարի այդ թեմայով աշխատանքներին։ Նկարիչը վարպետորեն է ներկայացրել մերկ մարմնի պլաստիկան։ Պսիքեան պատկերված է կենդանի մարդու ֆիզիկական տվյալներով։ Նրա շարժումը ևս նպատակային է ու բնական, համապատասխանում է թեմային։

Գրականություն
-------------

* Եղ․ Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մարտիկյան Եղիշե (1987)։ *Հայկական կերպարվեստի պատմություն*։ Երևան։ էջ 178
**«Ելենայի առևանգումը»,** ուշ Վերածննդի Վենետիկի գեղարվեստի դպրոցի ներկայացուցիչ Տինտորետտոյի կտավ։ Հայտնի է նաև «Քրիստոնյաների կռիվը թուրքերի հետ» անունով։

Նկարում պատկերված է Պարիսի կողմից Հեղինե Չքնաղի առևանգման առասպելը, որի գործողությունը փոխադրվել է 16-րդ դարի՝ նկարիչին ժամանակակից Եվրոպա։ Թերևս շարժառիթը հանդիսացել է 1571 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Պատրաիկոս ծովածոցի մոտ տեղի ունեցած Լեպանտոյի ծովամարտը, որի ժամանակ Սուրբ Լիգայի համատեղ ուժերը, որոնք ընդգրկում էին Իսպանիան, Վենետիկի հանրապետությունը, Հռոմի պապի զորքերը, Ջենովան, Սիցիլիան, Նեապոլը, Սավոյան, Տոսկանան և Պարման, ջախջախել են Օսմանյան կայսրության նավատորմը։ Լեպանտոյի ճակատամարտը լայնորեն լուսաբանվել է, և Տինտորեստտոն, անկասկած, ծանոթ է եղել այդ ծովային ճակատամարտի թեմայով աշխատանքներին։

«Ելենայի առևանգումը» ռազմածովային մարտերի թեմայով Տինտորետտոյի միակ նկարը չէ։ 1579–80 թվականներին նա նկարել է ծովամարտերի վառ տեսարաններով ութ կտավից բաղկացած այսպես կոչված «Գոնզագայի ցիկլը», սակայն «Ելենայի առևանգում» նկարում է, որ նկարչի տաղանդն առավելագույնս է դրսևորվել։ Տինտորետտոն ուժեղացրել է տեսարանի դրամատիկ ազդեցությունը առաջին պլանի կոնտուրային լուսավորության և արևով լցված ֆոնի միջոցով, որտեղ մարդիկ և ձիերը տարրալուծվում են՝ վերածվելով ուրվագծերի նախշի։ Կատարվածի դինամիկականությունն ընդգծվում է առջևի խմբի կերպարների պայծառ գույներով, ինչպես նաև նրանց դիրքերով և ժեստերով։

Գրականություն
-------------

* Путеводитель по Прадо. — С. 268—269. — ISBN 978-84-8480-188-7

Ծանոթագրություններ
------------------


1. 1 2 3 4 5 6 7
**Կրագուևաց** (սերբ.՝ Крагујевац (օգնություն • ինֆո), հին սլավոներեն «*կրագույ*» բառից, որը թարգմաբար նշանակում է «բազե»), քաղաք Սերբիայում, Շումադիա վարչական շրջանի կենտրոն։ Բնակչության քանակով Սերբիայի չորրորդ քաղաքն է (193 390 մարդ)։ Տեղակայված է Բելգրադից 120 կմ դեպի հարավ։

Կրագուևացը արդյունաբերական և գիտական կենտրոն է։ Նաև համարվում է Չաչակի, Կռալևոյի, Ուժիցեի, Յագոդաինայի, Կրուշևացի և Սմեդերևոյի մակրոտարածաշրջանային կենտրոնը։ Մինչև 1990 թվականը Կրագուևացը եղել է Հարավսլավիայի ամենազարգացած քաղաքներից մեկը, նրան գերազանցել են միայն Սլովենիայի քաղաքները։ Սակայն 1990-ականներին քաղաքի վիճակը վատացել է։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

Անունը ծագում է սերբ.՝ Крагуj բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է «բազե»․ այն կարելի է տեսնել քաղաքի զինանշանին։ Քաղաքի մերձակայքում եղել են շատ անտառներ և այդ թռչունները օգտագործվել են որսի համար։ Այլ տարբերակով՝ անունը ծագում է «Կրագույ» անձնանունից, որը թարգմանվում է որպես *Կրագույի քաղաք*, բայց այդ տարբերակն այժմ սակավ է հանդիպում Սերբիայում։

Պատմություն
-----------

Քաղաքի կենտրոնական հատվածը
Առաջին անգամ հիշատակվում է 1476 թվականին թուրքական փաստաթղթում՝ «Կրագույոֆչա» անվամբ։ Այն ժամանակ քաղաքում եղել է 32 տուն։

Թուրքական տիրապետությունից ազատագրվել է 1815 թվականին։ Նոր ժամանակների Սերբիայի առաջին մայրաքաղաքը (1818-1841)։ Այստեղ են գտնվել սերբական առաջին գիմնազիան և լիցեյը, առաջին դատարանը, առաջին թատրոնը, հրատարակվել է առաջին սերբական թերթը։ 19-րդ դարի կեսից զարգանում է քաղաքի արդյունաբերությունը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ Բելգրադի գրավումից հետո, այն որոշ ժամանակով կրկին դարձել է երկրի մայրաքաղաքը։

1941 թվականի հոկտեմբերի 21-ին գերմանական զորքերը գնդակահարել են քաղաքի 7000 բնակչի, որոնց թվում էին տեղի գիմնազիայի 300 աշակերտ և 18 ուսուցիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Е. М. Поспелов* Географические названия мира: Топонимический словарь / Р. А. Агеева. — М.: Русские словари, 1998. — С. 450. — 220 с. — 3000 экз. — ISBN 5-89216-029-7
2. ↑  Бакић 1972, էջեր. 39–40
 (սերբ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կրագուևաց քաղաքի պաշտոնական կայքէջը (սերբ.)
* Կրագուևաց քաղաք Կաղապար:Ref-sh

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12376786b · GND: 4265177-3 · LCCN: n83216758 · NKC: ge352347 · SUDOC: 129911747 · VIAF: 123551303 · WorldCat VIAF: 123551303 |

 |

 |
**Լեյցիտը** (հին հունական λευκός - լույս) մագմատիկ ծագում ունեցող ապար կազմող միներալ է, շրջանակային ալյումասիլիկատների ենթադաս, ֆելդսպաթոիդ։ Իր անվանումը ստացել է 1701 թվականին բյուրեղների գույնի համար, չնայած հայտնի էր ավելի վաղ։

Այն բյուրեղանում է խորանարդ համակարգում բարձր ջերմաստիճանում, իսկ հովացման արդյունքում վերափոխվում է տետրագոնալ փոփոխության։ Ձևավորում է բնորոշ բյուրեղներ՝ տետրագոնտրիոկտահեդրա կամ իկոզահեդրա տեսքով, երբեմն լինում է նաև հատիկավոր ագրեգատների և ներմուծումների տեսքով։

Քիմիական կազմը՝ {\displaystyle K(ALSi\_{2}O\_{6})}: Պարունակում է {\displaystyle K\_{2}O} - 21.58 %, {\displaystyle Al\_{2}O\_{3}} 23.40 %, {\displaystyle SiO\_{2}} - 55.02 %.

Լեյցիտը տիպիկ բարձր ջերմաստիճանի հանքանյութ է, որը առաջացել է միայն էֆուզիվ և ենթալուսանային ապարներում, հարուստ կալիումով, խտանյութով աղքատ լավաների ամրացման ժամանակ։

Լեյցիտը կարելի է շփոթել նռնաքարերի հետ։

Ծննդավայր
---------

Հայտնաբերվել է Իտալիայի հրաբխային ապարներում (Լացիո - Արիչյա շրջանում, Կամպանիայի շրջանում - Ռոկամոնֆինա, Վեզուվուս, որտեղ հիմնականում հայտնաբերվել են սպիտակ անթափանց բյուրեղներ մինչև մի քանի սանտիմետր տրամագծով), Գերմանիայում (Էյֆելի լեռնազանգվածի լավաներում), ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ուգանդայում, Կոնգոյում , Ֆրանսիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Հայաստանում, Ղազախստանում, Ռուսաստանում (Արևելյան Սիբիր), Լեհաստանում (Սուդետներ)։

Դիմում
------

Հանքանյութն օգտագործվում է պոտաշ պարարտանյութերի արտադրության մեջ։ Կոլեկցիոներների կողմից բարձր գնահատական տրված (հատկապես թանկ են ալբանական լեռների բյուրեղները)։ Այն երբեմն օգտագործվում է ստոմատոլոգիայում որպես հավելանյութ կերամիկայի և ոսկերչական արտադրության մեջ։

Գրականություն
-------------

* *Шуман В.* Мир камня. Драгоценные и поделочные камни. — М.: Мир, 1986. С.196.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 536)։*  |

1. ↑  *Bonewitz R.* Rocks and Minerals — P. 185. — ISBN 978-0-7566-9042-7
2. ↑  mineralienatlas
**Վիկտոր Ռոբերտի Ցոյ** (հունիսի 21, 1962(1962-06-21), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 15, 1990(1990-08-15), Tukums District, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռոք-երաժիշտ, երգերի հեղինակ, դերասան և նկարիչ։ «Կինո» հռչակավոր ռոք-խմբի հիմնադիր։ Բազմաթիվ համերգներ է տվել արտասահմանում՝ այդ թվում Սպիտակի երկրաշարժի տուժածների օգտին։ Նկարվել է «ԱՍՍԱ», «Ասեղ» ֆիլմերում։ Զոհվել է 28 տարեկան հասակում ավտովթարից։

Կենսագրություն
--------------

Վիկտոր Ցոյը ծնվել է Լենինգրադի Մոսկովյան թաղամասի ծննդատանը, Ֆիզկուլտուրայի ուսուցչուհու՝ Վալենտինա Վասիլևնա Գուսեևնայի և կորեական ծագում ունեցող ինժեներ՝ Ռոբերտ Մաքսիմովիչ Ցոյի ընտանիքում։ Նա ընտանիքի միակ զավակն էր։

Կարիերա
-------

1981 թվականի ամռանը ընկերների՝ Ալեքսեյ Ռիբինի և Օլեգ Վալինսկու հետ հիմնում է «Гарин и гиперболоиды» խումբը, որն արդեն աշնանը դառնում է Լենինգրադյան ռոք ակումբի անդամ։ Վալինսկին շուտով բանակ է զորակոչվում, իսկ խումբն էլ, որի անվանումը արդեն «Кино» էր, սկսում է առաջին ալբոմի ձայնագրությունները։ 1982 թվականին ավարտվում են խմբի առաջին ալբոմի ձայնագրությունները, որի անվանումն էր պարզապես «45»: Ալբոմը տարածվում է երկրով մեկ, սկսվում են համերգային շրջագայությունները։

«Կինո» խումբը Ցոյի գլխավորությամբ բազմաթիվ հաջողակ ալբոմներ է ձայնագրել՝ «45», «46», «Это не любовь», «Последний герой», «Группа крови», «Звезда по имени Солнце»: 1990 թվականի օգոստոսի 15-ին Վիկտոր Ցոյը դառնում է ավտովթարի զոհ. նրա վարած մոսկվիչ մակնիշի մեքենան բախվում է ավտոբուսին, ինչի հետևանքով նա մահանում է։ Ինչն է պատճառ հանդիսացել մեքենայի հանդիպակաց գոտի դուրս գալուն հայտնի չէ։

«Կինո» խմբի վերջին ալբոմը վերջնական տեսքի է բերվել և հնչունավորվել Յուրի Կասպարյանի կողմից։

Ցոյը համարվում է ռուսական ռոքի մեծագույն լեգենդներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119297396 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2 3 4 5  Find A Grave — 1996.
3. 1 2  Discogs — 2000.
4. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
5. 1 2 3 4  MusicBrainz — MetaBrainz Foundation, 2000.
6. 1 2
7. 1 2
8. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիկտոր Ցոյ․ երաժշտական լեգենդ
* Վիկտոր Ցոյ. «Շնորհակալություն, որ եկաք ու օգնեցիք Հայաստանին», Աշոտ Գրիգորյան, Art-Collage, 18/08/20

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վիկտոր Ցոյ** կատեգորիայում։ |
**Լյուդմիլա Սանի Գրիգորյան** (նոյեմբերի 25, 1953(1953-11-25), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), թերապևտ։ Բժշկական ծառայության պահեստի լեյտենանտ (1977 թվական)։ ԼՂ Ազգային խորհրդի ղեկավար մարմնի (1989 թվական), Ժողովրդական Արցախ միության (ԺԱՄ) հասարակական-քաղաքական կազմակերպության կենտրոնական խորհրդի անդամ (2001 թվական), Արցախի մտավորականների միության առաջին նախագահ (1990), ԼՂՀ Հելսինկյան կոմիտեի հիմնադիր (1992 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1976 թվական)։ 1978-2000 թվականներին աշխատել է Լենինականի 3-րդ բուժմիավորումում, Ստեփանակերտի քաղաքային պոլիկլինիկայում, շտապ օգնության հիվանդանոցում, Շուշիի ՊՇ-ում, Ստեփանակերտի կենտրոնական զինվորական կլինիկական հոսպիտալում։ 2000 թվականից՝ ԼՂՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր թերապևտ, հանրապետական հիվանդանոցի ներքին հիվանդությունների բաժանմունքի վարիչ։

1991-1994 թվականներին մասնակցել է ԼՂՀ Մարտակերտի, Շուշիի, Ասկերանի, Լաչինի և այլ շրջանների ազատագրական մարտերին։ Կենտրոնական և ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժօգնություն է ցույց տվել հարյուրավոր հիվանդ, վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։ 1992 թվականին Ստեփանակերտի հրթիռահրետակոծությունների ժամանակ ծանր վիրավորվել է։

Գրիգորյանը 1992 թվականին Մակեդոնիայի («Խաղաղություն Բալկաններում»), 1994 թվականին Ղրիմի («Հոգևոր մոտիկ ժողովուրդներ») միջազգային խորհրդաժողովներում, 1993 թվականին ՌԴ գիտությունների ակադեմիայում հրավիրված և Գորբաչովյան ֆոնդի կողմից անցկացված խուհրդակցություններում ներկայացրել է Ղարաբաղյան հիմնախնդիրը, Արցախի ժողովրդի արդարացի պահանջը։ Զբաղվել է նաև բարեգործությամբ։

Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |



1. 1 2
**Մինչդինաստիական ժամանակաշրջան**-Եգիպտոսի պատմության սկզբնական՝ առասպելական շրջան։

### Առաջին մինչդինաստիական շրջանը

Մ.թ.ա. V և IV հազարամյակներում քայքայվող կարգերին փոխարինելու եկան նոր կարգերը։ Այս ժամանակաշրջանը պատմության մեջ հայտնի է ամառնական շրջան անվամբ։ Ստեղծվում են առաջին բնակավայրերը, որոնք սկսում են պարսպապատվել, որը վկայում է զարգացման արագ տեմպերի մասին։ Աճում են բնակավայրերի թիվը, որոնց մեծամասնությունը բադարիական էին։ Ավելի շատ է մեծանում օգտագործվող գործիքների ցանկը, սկսվում են օգտագործել մետաղյա տարբեր իրեր։ Մի խոսքով տեղի են ունենում բազմաթիվ փոփոխություններ, սակայն հասարակությունը պահպանում է իր սոցիալական միօրինակությունը։ Այս մշակույթը իր անունն ստացել իր տեղակայման վայրից Միջին Եգիպտոսում։

### Երկրորդ մինչդինաստիական շրջան

Մ.թ.ա. IV հազարամյակի կեսերին ամրատական մշակույթին փոխարինելու է գալիս գերզեական մշակույթը (Նակադա II)։ Այս մշակույթը իր անունը ևս ստացել է իր տեղակայման վայրից Նեղոսի արևմտյան ափից ոչ հեռու գտնվող Ալ Գիրզա քաղաքում։ Հաջորդել է ամառնական շրջանին, նախորդել սեմանիական շրջանին։ Ընդգրկում է մ.թ.ա. 3600-3300 թվականները և ստացել է հետևյալ բաժանումը՝ 

* Վաղ շրջան - մ.թ.ա.3600-3500 թվականներ
* Միջին շրջան - մ.թ.ա. 3500-3400 թվականներ
* Ուշ շրջան - մ.թ.ա. 3400-3300

Գերզեական ժամանակաշրջանի քայքայումը համընկնում է Եգիպտոսի միավորման հետ։ 
Այս ժամանակաշրջանից մնացել են մեծ քանակությամբ հնագիտական արժեք ունեցող գտածոներ։ Պահպանվել են բնակավայրեր և գերեզմաններ։ Այս շրջանի հուշարձանները վկայում են, որ այս ժամանակաշրջանը հաջորդել է ամառնական ժամանակաշրջանին։ 
Մի քանի գտածոներ անգամ վերագրվել են ամառնական կամ բադարիական շրջաններին (մ.թ.ա. 3800-3650 թվականներ)։1849 թվականին առաջին անգամ հնագիտական պեղումներով զբաղվել է Ուիլյամ Ֆլինդերս Պիտրին։
Հիմնական հնագիտական տարբերությունը ամառնական և գերզեական մշակույթների միջև գերզեական շրջանի գտածոներն են մասնավորապես խեցեղենը, ինչպես նաև այս ժամանակաշրջանի հիերոգլիֆները։ Այս ժամանակաշրջանի խեցեղենի վրա կար ժամանակին համահունչ հիերոգլիֆներ խեցեղենի վրա, սրանք զարմանալիորեն նման էին շումմերների խեցեղենին։

### Զրո դինաստիա

Առաջին անգամ «0 դինաստիա» տերմինը օգտագործվել է Ու. Մ. Ֆլինդերս Պիտրի կողմից։ Սրա պատճառը մինչ առաջին դինաստիան հայտնաբերված փարավոնների գործունեությունների հետքերն են։ Փաստացի «0 դինաստիա»-ն ժառանգական չի եղել այս ժամանակաշրջանի կառավարողները, ամենայն հավանականությամբ, կապված չեն եղել որևէ ազգակցական կապով։ 
«0 դինաստիա»-ի հետ կապված շատ գիտնականներ այն կարծիքն են արտահայտել, որ այս ժամանակաշրջանի դեպքերը ավելի շատ էպիկական է։ Այս ժամանակաշրջանի մասին մենք շատ տեղեկություններ չունենք։ Ժամանակակից մի քանի հեղինակներ այն միտքն են արտահայտում, որ այս ժամանակաշրջանը երկար չի տևել և տվել են սրա ժամանակագրական տարբերությունը։
«0 դինաստիա»-ի փարավոնների կառավարման հետևանքով Եգիպտոսը միավորվեց։ Հիմա եգիպտագետները բաժանում են մի քանի թագավորությունների Վերինեգիպտական՝ Իերոկպոլյան՝ Նեհենե մայրաքաղաքով, ավելի ուշ հավանաբար իշխանությունն անցավ Չենի դինաստիային, գոյություն է ունեցել նաև ներքինեգիպտական թագավորություն Պեր-Ուաջիտ կենտրոնով, հետագայում այն գրավվեց Վերին Եգիպտոսի կողմից։

1. ↑  Shaw Ian, ed. (2000)։ *The Oxford History of Ancient Egypt*։ Oxford University Press։ էջ 479։ ISBN 0-19-815034-2
**Հանգման խնդիր**
Նախադասության երկրորդական անդամ բայական անդամի լրացում, անուղղակի խնդիր։
Հանգման անուղղակի խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որին հանգում է գործողությունը։

Հանգման անուղղակի խնդրի արտահայտությունը
----------------------------------------

Հանգման խնդիրը պատասխանում է ու՞մ, ինչի՞/ն/, ու՞մ վրա, ու՞մ դեմ, ինչի՞ դեմ, ընդդեմ ու՞մ, ընդդեմ ինչի՞, ու՞մ հանդեպ, ինչի՞ հանդեպ, ու՞մ հետ հարցերին։
Արտահայտվում է ՝

* սեռական- տրական հոլովով՝ Մենք պատրաստ ենք *հարցերին*։
* սեռական- տրական հոլովով և մի շարք կապերով/ընդդեմ, հանդեպ, հետ , վրա/․ Ես *քեզ հետ* համամիտ եմ։ Դու անհոգ նայեցիր *ինձ վրա*։
* վրա, հետ կապերով և ստացական հոդով՝ *Հետդ* չեմ խոսում։

Այլ կիրառություններ
-------------------

Հանգման խնդիրը լրացնում է չեզոք սեռի բայերին, մի շարք բաղադրյալ ստորոգյալների, երբեմն զգացական ձայնարկությունների/ ամո՜թ, վա՜յ, թու՜/, որոշ վերաբերականների/ երանի՜, ափսո՜ս, ավա՜ղ/․ Երանի՜*հոգով հարուստներին*։

Աղբյուրներ
----------

* Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1975, էջ 298-299։

1. ↑  Հ․ զաքարյան, Յու․ Ավետիսյան, Շարահյուսություն, Երևան, 2009, էջ 67
Այս հոդվածը զինատեսակի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Կատյուշա (այլ կիրառումներ)։

**«Կատյուշա»**, Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ՝ ՀԿՌհ։ Այդ ընտանիքի զինատեսակներից թերևս առաջինը։ Անվանումը՝ ԲՄ-13, այսինքն Մարտական մեքենա-13 (ռուս.՝ БМ-13, Боевая машина-13)։ Հայրենական մեծ պատերազմում (1941-1945 թվականներ) օգտագործված դաշտային ռեակտիվ հրետանու անփող համակարգերի ոչ պաշտոնական անվանումը։

Անծուխ վառոդով աշխատող ռեակտիվ արկերի (ՌԱ) մշակումը սկսվել է 1921 թվականին։ Տարբեր տրամաչափերի ՌԱ-ի ՝ «Կատյուշա»-ի արկերի նախատիպերի պաշտոնական փորձարկումներն ու մշակումն իրագործվել են 1929-1933 թվականներին։ ՌԱ ռազմաօդային ուժերում սկսել են օգտագործվել 1937-1938 թվականներին։ 1938-1941 թվականներին ստեղծվել է բեռնատար ավտոմոբիլի վրա մոնտաժված գործարկման բազմալիցք տեղակայանք։ Սովետական
հրետանին Մ-13 ՌԱ-ով և ԲՄ-13 գործարկման տեղակայանքներով սկսել է զինվել Հայրենական մեծ պատերազմի նախօրեին։ Պատերազմի ընթացքում ստեղծվել են ՌԱ-ի և գործարկման տեղակայանքների զանազան տարբերակներ (ԲՄ13-ԱՆ, ԲՄ8-48, ԲՄ31-12 և այլն)։ «Կատյուշան» մեծ դեր է խաղացել մարտական գործողություններում։ 1941-1944 թվականներին ԽՍՀՄ-ում արտադրվել են ավելի քան 100 հազար «Կատյուշա» և նրանց համար 12 միլիոն ՌԱ։

Պատկերասրահ
-----------

* հուշարձան «Կատյուշա»հուշարձան «Կատյուշա»
* հուշարձան «Կատյուշա», Ռուսաստանումհուշարձան «Կատյուշա», Ռուսաստանում
* հուշարձան «Կատյուշա», Բելառուսումհուշարձան «Կատյուշա», Բելառուսում
* ԲՄ-31-12 «Անդրյուշա»ԲՄ-31-12 «Անդրյուշա»
* ԲՄ «Վանյուշա»ԲՄ «Վանյուշա»
* ԲՄ-21 «Գրադ»ԲՄ-21 «Գրադ»
* «Կատյուշա» ՀԿՌՀ-ի «թոռը»՝ «Սմերչը», Ադրբեջանում. 2010 թ. զորահանդես, Բաքու«Կատյուշա» ՀԿՌՀ-ի «թոռը»՝ «Սմերչը», Ադրբեջանում. 2010 թ. զորահանդես, Բաքու

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 289)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Treccani |

 |
**Մանուկ-խան**, ավանդազրույց, որ մշակել է հայ մեծանուն գրող Ղազարոս Աղայանը։

Սյուժե
------

Ավանդազրույցը բաղկացած է երկու մասից։

### Մաս առաջին

Ավանդազրույցի առաջին մասն սկսվում է մի մարդու պատմությամբ, ով գնում էր շուկա։ Նրա դիմացով քայլում է մեկը, որը էշով ձու է տանում շուկա` վաճառելու։ Ետևից եկողն զգուշացնում է դիմացինին, որ իր եզը կատաղած է։ Վերջինս լսում է,բայց ձևացնում է, թե չի լսել։ Քիչ անց եզը խփում է, ձուն թափվում է և ջարդվում։ Էշի տերը կռվում է եզան տիրոջ հետ և նրան տանում դատարան։ Մի երեխա, որն ականատես է եղել այս ամենին, նրանց ետևից գոռում է. «Եզան տերը համրանա, եզան տերը համրանա»։ Երբ հասնում են դատարան, եզան տերը ձևացնում է թե համր է։ Դատավորը էշի տիրոջից վկաներ է պահանջում, քանի որ եզնատերը համր է։ Իսկ էշատերը պատմում է եղելությունը։ Դատավորն այս իմանալով ազատ է արձակում եզնատիրոջը։ Այս դեպքից հետո բոլորն իմանում են դեպքին ներկա եղած մանուկի մասին, ով հայտնի է դառնում իր իմաստնությամբ ու խելքով։

### Մաս երկրորդ

Ավանդազրույցի երկրորդ մասը պատմում է այլ իրավիճակի մասին, որտեղ մանուկը, ում Մանուկ-խան էին ասում, երևացել է իր իմաստնությամբ։
Ըստ սյուժեի` բուն բարեկենդանի երեկո է լինում։ Այդ օրը բոլորը խնդության մեջ էին, միայն մի կին էր տխուր իր աղախնու և իր երեխաների հետ, քանի որ ուտելու ոչինչ չունեին։ Տիկնոջ ամուսինը մեծահարուստ վաճառական էր, ով երկար ժամանակով արտերկիր էր մեկնել։ Կինն ստիպված վաճառում է տան կահույքը` իր և իր երեխաների կարիքները հոգալու համար։ Նա նաև ձեռագործությամբ էր զբաղվում, բայց նրան շատ քիչ էին վճարում։ Այդ երեկո նրանց դուռը թակում են։ Կնոջ ամուսինը խորամանկությամբ ձայնը փոխած խոսում է կնոջ հետ։ Կինը, մտածելով, թե օտար տղամարդ է եկել իրենց տուն, պատուհանը բացում է, որ դուրս ցատկի։ Մարդը համոզվում է, որ իր կինը ուրիշի առջև դուռ բաց չի անում և խոսում է իր ձայնով։ Նա զարմանում է` տեսնելով իրենց տան աղքատությունը և ասում, որ ինքը մի վստահելի մարդու հետ թանկարժեք քարեր է ուղարկել։ Պարզվում է, որ այդ մարդը խաբել է իրենց։ Այս մասին իմանում է Մանուկ-խանը և հասկանալով կատարվածը` վերադարձնում է թանկարժեք քարն իր տիրոջը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ղազարոս Աղայան, Ստեղծագործությունների ժողովածու, Երևան, 2012, էջ 200
2. ↑  Մանուկ-խան. վիքիդարան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մանուկ-խան. ընթերցում
* Ղազարոս Աղայան. Մանուկ-խան, աուդիոգիրք
* Ղազարոս Աղայան. Մանուկ-խան. մեդիաներկայացում
**Եղբայրական օգնություն Թուրքիայում տուժած հայերին** (ռուսերեն՝ "Братская помощь пострадавшим в Турции армянам"), գրական-գիտական ժողովածու, հրատարակվել է 1897 թ. Մոսկվայում (2-րդ հրտ. մշակ, և լրաց. 1898) հրապարակախոս և հասարակական գործիչ Գ. Ջանշյանի (Ջանշիև) նախաձեռնությամբ։ Ժողովածուի վաճառքից ստացված եկամուտը պետք է հատկացվեր Թուրքիայում 1895- 96 թթ. կոտորածներից տուժած հայերին։

Ժողովածուն բաղկացած է ներածությունից ու երկու բաժնից։ Ներածականի մեջ ամփոփված են հայ փախստականների վիճակի ու հայ որբերին օգնելու վերաբերյալ հոդվածներն ու նյութերը («Հանդիպում հայ վերաբնակների հետ», «Պաշտոնական տվյալներ թուրքական վայրագությունների մասին» և այլն)։

Առաջին բաժնում զետեղված են ընդհանուր բնույթի գրական ու գիտական հոդվածներ, հայ ժողովրդի պատմությանն ու մշակույթին նվիրված ուսումնասիրություններ, որոնք տպագրելով՝ ժողովածուի խմբագրությունը հետամուտ էր ծանոթացնել ռուս հասարակայնությանը հայ ժողովրդի անցյալին ու ներկային։ Հոդվածների մի զգալի մասը, որ գրվել էր հատկապես ժողովածուի համար, հրատարակվել է առաջին անգամ։ Հեղինակներն էին ռուս գիտնականներ Կ. Տիմիրյազևը. Մ. Նիկոլսկին, Յու. Վեսելովսկին, Մ. Կովալսկին, Պ. Միլյուկովը, բանաստեղծներ ու գրողներ Կ. Բալմոնտը, Դ. Մամին-Սիբիրյակը, Վ. Կորոլենկոն, Վ. Գիլյարովսկին, նաև հայ գիտնականներ ու հրապարակախոսներ Գ. Խալաթյանցը, Լ. Մսերյանցը, Ա. Հովհաննիսյանը, Ա. Խախանովը, Մ. Բերբերյանը և ուրիշներ։ Բաժնում տրված են հայ մշակույթի գործիչներ Պ. Ադամյանի, Հ. Այվազովսկու, հայագետ-գիտնականներ Մ. էմինի, Գ. Պատկանյանի, ռուսական բանակի հայ գեներալներ Հ. Լազարևի, U. Տեր-Ղուկասովի, Մ. Լորիս-Մելիքովի, Բ. Շելկովնիկովի մասին նյութեր, Ռուսաստանի, Վրաստանի, Հնդկաստանի հայ համայնքների, հայ եկեղեցու, հայ գրականության պատմության և այլնի վերաբերյալ նյութեր։

Ժողովածուի երկրորդ բաժինը պարունակում է անմիջապես Թուրքիայի հայ բնակչության վիճակին ու 1894-96 թթ. կոտորածներին վերաբերող նյութեր։ Ժողովածուի կազմողները ճիշտ ժամանակին թարգմանել ու ռուս հասարակայնության ուշադրությանն են ներկայացրել իռլանդացի լրագրող Էմիլ Դիլոնի «Իրադրությունը Թուրքահայաստանում» աշխատությունը, ֆրանսիական «Դեղին գրքի» վավերագրական նյութերը, ֆրանսիացի հեղինակ Վիկտոր Բերարի «Կոստանդնուպոլսի օգոստոսյան սպանությունները» (խոսքը Կ. Պոլսի հայության 1896 թ. օգոստոսյան ջարդերի մասին է) հոդվածները, ինչպես նաև հայկական կոտորածների ականատեսների մի շարք վկայութուններ։

Ժողովածուն բովանդակում է Հ. Այվազովսկու չորս նկարներ, որոնցից երկուսը պատկերում են 1894-96 թթ. ողբերգական իրադարձությունները (չեն պահպանվել)։ Ժողովածուի գեղարվեստական ձևավորմանը մասնակցել է Վ. Սուրենյանցը։

Ժողովածուն լավ ընդունվեց ռուս հասարակայնության կողմից։ Նրա տարածումից ստացված միջոցներով Արևմտյան Հայաստանում բացվեցին որբանոցներ։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Աստիճանավորում** (լատին․՝ gradatio, ռուս.՝ градация, անգլ.՝ gradation - աստիճանական բարձրացում, ուժեղացում), մտքի, հույզի և տրամադրության աստիճանական խորացումը՝ ուժեղացումը կամ թուլացումն է, որը կարող է վերաբերել որևէ դեպքի, գործողության կամ հոգեվիճակի։ Այն խոսքին սաստկական երանգ է հաղորդում, հուզականություն և արտահայտչականություն ապահովում։ Օրինակ՝

*Ձենով Օհանը ահից սարսափած`*
Թշնամու առաջն ելավ գլխաբաց,  

Աղաչանք արավ, ընկավ ոտները։  

(Հովհ. Թումանյան, «Սասունցի Դավիթը»)

Կիրառվում է գեղարվեստական և հրապարակախոսական, հաճախ նաև առօրյա-խոսակցական խոսքում։

Իրականացման միջոցներ
--------------------

Աստիճանավորումն իրականացվում է՝

* հոմանշային շարքի միավորներով.

Փախչում եմ... փախչում... և հեռանալիս  

Փառաբանում եմ, օրհներգում եմ քեզ…  

(Վ. Տերյան, «Սիրահարվածը»)

* բառաիմաստային միևնույն խմբի միավորներով.

*Ապրիլյան զրնգուն օր է, Ծիծեռնակաբերդի գալարուն ճանապարհներով գնում են, բարձրանում ծերեր, ջահելներ, երեխաներ:* (Վ. Պետրոսյան, «Հայկական էսքիզներ»)

Աստիճանավորում կարող է ձևավորվել նշված եղանակների համադրմամբ, ինչպես՝ *Ոչ թե խոսում, այլ դյութում, կախարդում է, գամում է մեզ նստարանին, և մենք չենք զգում, թե նստած ենք դասարանում* (Մ. Խերանյան, «Երկա՜ր, երկար մի ճանապարհ»)։

Աստիճանավորումն իրականացվում է լեզվական այնպիսի միավորների միջոցով, որոնք դասավորվում են փոքրից մեծ քանակային, ծավալային կամ տարածական և այլ հատկանիշների աճման սկզբունքով։ Օրինակ՝ *Կառուցում էր ոչ թե մի մարդ, մի ընտանիք, մի գյուղ կամ մի քաղաք,- ամբողջ հայ ժողովուրդն էր կառուցում` օր ու գիշեր, շաբաթներ ու ամիսներ, տարիներ ու տասնամյակներ* (Գ. Էմին, «Յոթ երգ Հայաստանի մասին»)։

Տեսակներ
--------

Աստիճանավորումը լինում է երկու տեսակ՝ բարձրացող (ուժեղացող) և իջնող (թուլացող)։

### Բարձրացող աստիճանավորում

Խոսքի մեջ յուրաքանչյուր հաջորդ բառ, դարձվածք կամ արտահայտություն ավելի ուժգին, հագեցած է արտահայտում նախորդի իմաստը, առավել արտահայտչական է, քան նախորդ միավորը։ Օրինակ՝

Որպես փոթորիկ, իջե՛ք ավերիչ  

Եվ խորտակեցե'ք աշխարհն այս զազիր,  

Փոշի' դարձրեք այստեղ ամեն ինչ։ (Վ. Տերյան, «Ջարդեցե'ք անդուլ, անգութ, անխնա»)

### Իջնող աստիճանավորում

Խոսքի մեջ յուրաքանչյուր հաջորդ բառ, դարձվածք կամ արտահայտություն թուլացնում է նախորդի իմաստը։ Օրինակ՝

Անաղմուկ, անտրտունջ, անհնչյուն  

Գալիս ես ու նորից հեռանում,  

Ու հեռվից դյութում ես ու կանչում,  

Լուսերե՜ս, անմարմի՜ն, անանո՜ւն...  

(Վ. Տերյան, «Փողոցում»)

Աղբյուրներ
----------

* Դավիթ Գյուրջինյան, Հայոց լեզու. խոսքարվեստի դասագիրք, Ս. Էջմիածին, 2015։
* Էդ. Ջրբաշյան, Գրականագիտական բառարան, Երևան, 1980։
* Ֆ. Հ. Խլղաթյան, Ոճաբանական բառարան, Երևան, 2000։
* Պ. Մ. Պողոսյան, Խոսքի մշակույթի և ոճագիտության հիմունքներ, Երևան, 1991։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կարախանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Կարո Ղուկասի Կարախանյան** դեկտեմբերի 22, 1940(1940-12-22), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2000), պրոֆեսոր (2005)։

Կենսագրություն
--------------

Կարո Կարախանյանը ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, Իրանի Սպահան նահանգի Սինյան գյուղում։

1964 թվականին ավարտել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանը։ 1964-1966 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1966-1988 թվականներին աշխատել է «Հայգյուղմեքենա» միավորումում, 1988-1999 թվականներին Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանում։ 1999 թվականից Կարո Կարախանյանը աշխատանքի է անցել Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիայումում (այժմ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտ)։

Կարո Կարախանյանի աշխատանքները վերաբերում են երկրագործական մեքենաների և տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Հեղինակ է 117 գիտական աշխատանքների, որոնցից հինգը գրքեր են, 30-ը՝ գյուտեր, երկուսը մեթոդական աշխատանքներ, իսկ մեկը՝ համամիութենական ճյուղային չափորոշիչ։

Աշխատություններ
---------------

* Լեռնային հողամշակ մնքենաներ, Ե. 2002-Մե- քենայական աշխատանքների կազմակերպումը ֆերսն- րային տնտեսությունում, ե., 2011
* Машины для освоения горных склонов и борьбы с водной эрозией почвы, M, 1985 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կարախանյան Կարո Ղուկասի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարախանյան Կարո Ղուկասի, Տեխնիկականգիտությունների դոկտոր

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Սկևռայի Ավետարան**, «Լվովի Ավետարան», «Լեմբերգի Ավետարան», 1197 թվականի մագաղաթե ձեռագիր մատյան։ Գրիչ և մանրանկարիչ՝ Գրիգոր Սկևռացի, պատվիրատու՝ Ներսես Լամբրոնացի։ «Սկևռայի Ավետարան» գրված է բոլորաձև երկաթագրով (426 էջ, 28,9 x 21,5 սմ)։

Պատմություն
-----------

1592 թվականին լեհահայ մեծահարուստ Թորոս Բեռնարտովիչի (Պեռնաթենց) պատվերով Ավետարանը նորոգվել է, մինչև 1830 թվականը այն պահվել է Լվովի հայկական համայնքում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945 թվականներ) ժամանակ ձեռագիրը Լվովի հայկական արքեպիսկոպոսարանից անհետացել է։ 1993 թվականին գերմանացի բյուզանդագետ Գ. Պրինցիգն այն հայտնաբերել է Լեհաստանի Գնեզնո քաղաքի արքեպիսկոպոսարանում. այնտեղից ձեռագիրն ուղարկվել է Գերմանիայի Մայնց քաղաքի Գուտենբերգի թանգարան՝ վերանորոգման։ 1997 թվականին «Սկևռայի Ավետարանը» ցուցադրվել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում՝ «Բյուզանդիայի փառքը» ցուցահանդեսում։ «Սկևռայի Ավետարանը»-ի պատկերազարդումն ընդգրկում է Եվսեբիոս Կեսարացու թուղթը (Եվսեբիոսի և Կարպիանոսի կիսանդրիների պատկերներով), 7 խորան (պակասում է Բ կանոնի խորանը)։ Յուրաքանչյուր Ավետարանի սկզբում նստած ավետարանչի պատկերն է (միայն Հովհաննեսն է կանգնած) և շքեղ անվանաթերթը՝ ավետարանիչների խորհրդանիշները ներառող գլխատառով, բուսական զարդատառերով, ո-աձև կրկնակի կամ լյունետով (կամարային) հատված մեծ ուղղանկյուն գլխազարդով, նաև ծաղկած խաչով ավարտվող լուսանցազարդով։ Ձեռագրի լուսանցքներում պատկերված են զարդեր և ավետարանական անձինք։ Բացակայում են ամբողջ էջով տերունական տոների պատկերները։ Հիմնական գույները (կարմիր, կապույտ, կանաչ, օգտագործել են նաև ոսկի), զարդերը, թռչունների ու կենդանիների իրական և երևակայական պատկերները, լուսանցազարդերը դարձել են XIII դարի կիլիկյան մանրանկարչության հիմքը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Գյուղատնտեսական կենդանիների տարիք,** կենդանիների զարգացման փուլերը։ Բնորոշվում է օրգանիզմի ձևավորման առանձնահատուկ օրինաչափություններով և ձևաբանության ու մթերատվության հարաբերության կայունության յուրահատկություններով։ Կենդանիների տնտեսական արժեքայնության կարևորագույն ցուցանիշ է։ Կենդանու զարգացումն սկսվում է սաղմնային կամ ներարգանդային փուլից, որի միջին տևողությունը յուրաքանչյուր կենդանու տեսակի համար հաստատուն է։ Հետսաղմնային զարգացման մեջ առանձնանում են մի քանի տարիքային փուլեր։

Նորածնություն
-------------

Նորածնության փուլը տևում է սովորաբար մի քանի օր և բնորոշվում է նրանով, որ կենդանին սնվելով դալով (խիժով), կարճ ժամանակամիջոցում հարմարվում է արտարգանդային կյանքին։

Կաթնային փուլը տևում է մատղաշին մինչև մորից կամ կաթից կտրելը։

### Սեռահասունություն

Սեռահասունության փուլը բնորոշվում է բազմացման օրգանների գործունեության սկզբով։ Ձիերը սեռահասուն են դառնում 12–18 (երբեմն՝ ավելի շուտ), խեկները՝ 6–10, ոչխարները՝ 6–8, խոզերը՝ 4-6 ամսականում։ Կենդանիները սեռահասուն են դառնում ավելի վաղ, քան օրգանիզմի վերջնական ձևավորումը,այդ պատճառով գկ- ների սերմնավորումը կազմակերպում են ավելի ուշ։ 

### Հասունություն

Հասունության փուլը բնորոշվում է օրգանիզմի կենսագործունեության ֆունկցիոնալ զարգացմամբ. կենդանու վերարտադրունակության և մթերատվության առավելագույն աճով։ Ձիերի հասունության փուլը՝ 7–15, խեկներինը՝ 5–10–12, ոչխարներինը՝ 4–6–7, խոզերինը՝ 2–5–6 տարի է։ Այս փուլը կենդանիների տնտեսության օգտագործման կարևորագույն փուլն է, այն կարելի է երկարացնել լիարժեք կերակրման, ճիշտ պահվածքի և շահագործման միջոցով։ 

#### Ծերացում

Ծերացման փուլի ժամանակ օրգանիզմում աստիճանաբար թուլանում են կենսընթացները, նկատելիորեն նվազում կենդանու վերարտադրությունը և մթերատվության ունակությունները, ապա դադարում են տնտեսական օգտագործման հնարավորությունները։ Ձիերի տարիքային օգտագործման սահմանը՝ 18–20, խեկներինը՝ 15–16, ոչխարներինը՝ 7–8, այծերինը՝ 6–8, խոզերինը՝ 6–7, ճագարներինը՝ 5–6, սագերինը՝ 5–7, բադերինը և հնդկահավերինը 3–4 տարի է։ Կենդանիների տարիքը որոշում են ծնվելու ճիշտ գրանցման ակտերի և գյուղատնտեսական կենդանիների համարակալման տվյալներով։ Անհրաժեշտության դեպքում կենդանու (ձի, տավար, խոզ, ոչխար) տարիքը կարելի է որոշել ատամներով, թռչուններինը՝ փետուրներով, ձկներինը՝ թեփուկներով և այլն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Յուրի Նորայրի Գալստյան** (հունվարի 7, 1952(1952-01-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժիշտ, կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ, Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Յուրի Գալստյանը ծնվել է Երևանում, 1952 թվականի հունվարի 7-ին։ Ավարտել է Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի և կոմպոզիցիայի (1966, դասատու՝ Գագիկ Հովունց), Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի (1970, դասատու՝ Կ. Մալխասյան) և կոմպոզիցիայի (դասատու՝ Ստեփան Ջրբաշյան), Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի (1976, Կ. Մալխասյանի դասարան), կոմպոզիցիայի (1982, Ղազարոս Սարյանի դասարան), դիրիժորության (1998, Էմին Խաչատրյանի դասարան) բաժինները։ 1976-1980 թվականին դասավանդել է Հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտում, 1980-1981 թվականներին՝ Առնո Բաբաջանյանի անվան պետական երաժշտամանկավարժական քոլեջում, 1982 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ 1988-1991 թվականներին եղել է Հայաստանի կոմպոզիտորների միության ժամանակակից երաժշտության նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար։

Յուրի Գալստյանը գրել է պիեսներ, սոնատներ՝ դաշնամուրի (1967), գալարափողի և դաշնամուրի (1978), կվինտետներ՝ շեփորի, կլառնետի, գալարափողի, դաշնամուրի և հարվածային գործիքների (1976), շվիի և լարային քառյակի (1980), կոնցերտներ՝ կամերերային նվագախմբի (1981, 2008), ժողովրդական գործիքների (1984, 2014), «Մտորումներ» (2001)՝ կամերերային երգչախմբի, «էսքիզներ» (2003)՝ խառը երգչախմբի, «Խաղեր» (2007)՝ ժողովրդական գործիքների, «Երգ» (2012)՝ ֆլեյտայի և դաշնամուրի, «Երկխոսություն» (2013)՝ 2 կլառնետի համար, «Պատանեկան ալբոմ» (1967), «Սիմֆոնիկ պոեմ» (1968), փողային կվարտետ (1968), «Սիմֆոնիկ պատկեր» (1977), «Դիլիջանյան էսքիզներ» (2010), դաշնամուրային պրելյուդների շարք (1981–84, 2 տետր), թատերական երաժշտություն։

1981, 1983 թվականներին եղել է երիտասարդ կոմպոզիտորների համամիութենական մրցույթ-փառատոնի դափնեկիր, 1983 թվականին՝ մանկական երգի հանրապետական մրցույթի 3-րդ մրցանակակիր, 1987 թվականին՝ Սայաթ-Նովայի ծննդյան 275-ամյակին նվիրված մրցույթի հատուկ մրցանակակիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԼՌՈՒԹՅԱՆ ՈՒԽՏԻ» ԽԱԽՏՈՒՄ ԵՎ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեգեոներները փորձում են նպաստել հայ պղնձափողային երաժիշտների կատարելագործմանը
* Մոսկովյան «Արցախ» փողային կվինտետը համերգային շրջագայությունով Հայաստանում է

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |