recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Քարե խաչ»** (ռուս.՝ «Каменный крест»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Լեոնիդ Օսիկան Վասիլի Ստեֆանիկի «Դատ» և «Քարե խաչ» նովելների հիման վրա։

Սյուժե
------

Գիշերը գյուղացու խրճիթ է մտնում գող, և տանտերը նրան բռնում է։ Գյուղացիական համայնքի օրենքներով՝ գողին պետք է դատել մարդկանց առաջ, իսկ թալանված տերը պետք է սպանի նրան։

Գիշերը սկսվում է գողի հետ զրույցը, թե ինչպես պետք է սպանել նրան։ Ինչպես ընդհանրապես պետք է ճիշտ սպանել տարբեր մարդկանց՝ կախված ազգությունից և նրանց զբաղմունքից։ Զրույցի մասնակիցները խմում են, խմեցնում գողին։ Առավոտյան Իվան Դիդուխը, որըհավերժական գյուղական աշխատանքից հոգնած ծերունի է, չի հասկանում, թե ինչու ինքը պետք է սպանի իր նման աղքատի։ Գողին կսպանեն համագյուղացիները, և Դիդուխը կդադարի նրանցից մեկը լինելուց։

Ֆիլմի երկրորդ կեսին Դիդուխը հրաժեշտ է տալիս հողին, գյուղին, հայրենակիցներին, տանը։ Նա մեկնում է Կանադա՝ ավելի լավ բախտ գտնելու։Ոչ միայն նրա, այլև մնացած բնակիչների համար այս մեկնումը մահվան պես է, իսկ ճանապարհելը` հողարկավորության։ Նա նույնիսկ կնոջն է հրաժեշտ տալիս, չնայած նա գնում է իր հետ։ Նրա վարած հողն ասես գերեզման է դառնում Իվանի համար։ Վերջինս բարձրանում է նրա ամենաբարձր կետը, ինչպես Քրիստոսը Գողգոթայի վրա, և տեղադրում է վաղուց պատրաստած քարե խաչը։

Ամբողջ գյուղով նրանց ուղեկցում են մինչև ցանկապարիսպի, իսկ հետո եկեղեցում կատարում են հուղարկավորության ծես ինչպես իսկական հանգուցյալների համար։

Դերերում
--------

* Դանիիլ Իլչենկո - *Իվան Դիդուխ*
* Բորիսլավ Բրոնդուկով - *գող*
* Իվան Միկոլայչուկ - *Միկոլա*
* Անտոնինա Լաֆտիյ
* Կոնստանտին Ստեպանկով - *Միխայլո*
* Վասիլի Սիմչիչ - *Գեորգի*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Իվան Դրաչ
* Ռեժիսոր` Լեոնիդ Օսիկ
* Օպերատոր` Վալերի Կվաս
* Նկարիչ` Նիկոլայ Ռեզնիկ
* Կոմպոզիտոր` Վ. Գուբա

Մրցանակներ
----------

* 1968 – Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ ֆիլմի օպերատորին (Վ. Կվաս)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Քարե խաչ» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Каменный крест» «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիգրան Նալբանդյան (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան Հովհաննեսի Նալբանդյան** (մարտի 14, 1878(1878-03-14), Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 7, 1954(1954-09-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ օպերային երգիչ, (քնարական տենոր), մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

1890-1996 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում` աշակերտել է Մակար Եկմալյանին, 1897-1998 թվականներին` Թիֆլիսի երաժշտական ուսումնարանում, 1898-1906 թվականներին` Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում։ 1907-1908 թվականներին կատարելագործվել է Միլանում։

```
«Երբ ես ավարտեցի Պետերբուրգի կոնսերվատորիան, - սկսում է իր պատմությունը Տիգրան Նալբանդյանը, - իմ պրոֆեսորը՝ Ս․Գեբելը, ինձ խորհուրդ տվեց ձայնս մշակման կատարելագործման համար մեկնել Իտալիա՝ Միլան քաղաք․․․ Օրերից մի օր ծեծեցի Մանթաշյանցի [Թբիլիսիի տան] դուռը․․․ - Ձայնս կատարելագործելու նպատակով ցանկանում եմ երկու տարով մեկնել Իտալիա, բայց դրամ չունեմ, - հուցված պարզաբանեցի իմ այցելության նպատակը։ «Դե, մի բան երգիր, լսեմ։»․․․ Երկեցի «Կռունկը»։ Աչքերն արցունքախառն ժպտում էին, ինքը ոգևորված էր ու սիրալիր․ - Հաղթեցիր, - ասաց նա, - մանրամասն հաշիվ ներկայացրու, թե ինչքան դրամ է պետք երկու տարվա համար․․․»
```

Համերգներով հանդես է եկել Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում։

Երգացանկում՝ եվրոպացի, ռուս և հայ կոմպոզիտորների ռոմանսներ, հայկական ժողովրդական և աշուղական երգեր։

1913-1918 թվականներին՝ Թիֆլիսում, 1918-1921 թվականներին` Աստրախանում և Արմավիրում կազմակերպել և ղեկավարել է ժողովրդական կոնսերվատորիաներ։ 1922 թվականից դասավանդել է Երևանի Երաժշտական ստուդիայում, 1926 թվականից՝ Բաքվի Հայարտան երաժշտական դպրոցում, հայկական դրամատիկական թատրոնին կից երաժշտական ստուդիայում, ֆիլհարմոնիայում, երաժշտական ուսումնարանում և կոնսերվատորիայում, 1949 թվականից՝ Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում (սաներից են Արթուր Այդինյանը, Հովհաննես Բադալյանը, Բելլա Դարբինյանը)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լիա Բալագյան «Ալեքսանդր Մանթաշյանց» Երևան, «Հայաստան», 1991, էջ 159
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տիգրան Նալբանդյան Արխիվացված 2022-05-05 Wayback Machine
* Tigran NALBANDYAN - Invocation (WERTHER - Massenet ) - 1907

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 153)։*  |
**Գրիգոր-Միհրդատ Հակոբի Պըյըգլյան (Պուիկլիուի)** (1812 դեկտեմբերի 12, Յաշ - 1912, Ռումինիա), հայ իրավաբան։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր-Միհրդատ Պըյըգլյանը ծնվել է Ռումինիայի Յաշ քաղաքում 1812 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է Յաշի Հայկազյան վարժարանում, ապա ուսանել Փարիզի Մուրադյան վարժարանում (1847)։ Ավարտել է Յաշի համալսարանի իրավաբանական բաժիմնը, ստացել իրավաբանի բարձրագույն մասնագիտություն։ Որոշ ժամանակ աշխատելով մասնագիտությամբ՝ նա 1869 թվականին նշանակվում է Յաշի քաղաքային դատախազ։ 1847 թվականին ընտրվում է Ռումինիայի խորհրդարանի պատգամավոր, 1889-ին՝ Սենատի անդամ։

1894 թվականին Պըյըգլյանին ընտրում են ռումինական բարձրագույն վճռաբեկ ատյանի անդամ, ապա նշանակավում է խորհրդական, ընտրվում է խորհրդարանի պատգամավոր, Սենատի անդամ։ Նա ակտիվ մասնակցել է երկրի գրական, մշակութային, հասարական կյանքին։ Արժեքավոր են նրա կողմից հայ-ռումինական կապերի ուսումնասիրությունը, որը երկու ժողովուրդների, բարեկամական կապերի դարավոր պատմության լուսաբանումն էր։ Պըյըգլյանը նամակագրական կապետի մեջ է եղել մեծն Ալիշանի հետ, նաև Ք. Պատկանյանի, Ա. Չոպանյանի և հայ ազգային խոշոր այլ գործիչների հետ։

1914 թվականին Ռումինիայում հրատարակվում է Պըյըգլյանին նվիրված ծավալուն և արժեքավոր աշխատություն՝ «Գրիգոր Մ. Պուիկլիու, 1840-1912»։ Նա պարգևատրվել է Ռումինիայի և Ռուսաստանի մի շարք շքանշաններով։ Մահացել է 1912 թվականին Ռումինիայում։

Գրականություն
-------------

* Սերգեյ Ավագյան, Հայ իրավաբաններ, Երևան, ««Զանգակ - 97»», 2005, էջ 32 — 236 էջ. — 200 հատ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայ իրավունք |
| --- |
|  |
| Հայ իրավունքի պատմությունն և ներկան | 
* Ուրարտական իրավունք
* Կիլիկիյան Հայաստանի իրավունք
* Մեծ Հայքի իրավունք
* Ավատատիրական Հայաստանի իրավունք
* Հայաստանի Հանրապետության իրավունք

 |   |
|  |
| Ճյուղեր | 
* Քաղաքացիական
* Քաղաքացիական դատավարություն
* Քրեական
* Քրեական դատավարություն
* Քրեակատարողական
* Հողային
* Սահմանադրական
* Աշխատանքային
* Վարչական

 |
|  |
| Հուշարձաններ | 
* Լվովի հայերի կանոնադրություն
* Աստրախանի հայերի դատաստանագիրք
* Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք
* Որոգայթ փառաց
* Ներսես Լամբրոնացու օրենքներ
* Կանոնագիրք Հայոց

 |
|  |
| Անձինք | 
* Ներսես Լամբրոնացի
* Մխիթար Գոշ
* Հովհաննես Գ Օձնեցի
* Դավիթ Ալավկաորդի
* Իգնացի Գժեգոժ
* Կոստանդին Արմենոպուլոս
* Յուրի Ղամբարյան
* Շահամիր Շահամիրյան
* Հակոբ Շահամիրյան

 |
|  |
| Կապված | Հայաստանի Սահմանադրություն |
|  |
| Պորտալ:Իրավունք |

 |
**Նիկոլայ Ֆյոդորովիչ Կոստենկո** (մոլդ.՝ Nicolai Costenco, 21 դեկտեմբերի, 1913, Քիշնև, Բեսարաբիա, Ռուսական կայսրություն — 29 հուլիսի, 1993, Քիշնև, Մոլդովայի Հանրապետություն), մոլդովացի գրող։ Մոլդավիայի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1988), Մոլդովայի Գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1992)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1913 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Քիշնևում, մեծացել է Չիգորյանիում։ Սովորել է Յաշի համալսարանում։

1934-1940 թվականներին աշխատել է *Viaţa Basarabiei* ամսագրի խմբագիր։

1940 թվականին Բեսարաբիայի՝ ԽՍՀՄ-ին միանալուց հետո Նիկոլայ Կոստենկոն աշխատել է «Նիստրուլ» («Հոկտեմբեր») ամսագրում։

1941 թվականին աքսորվել է Սիբիր։ 1956 թվականին արդարացվել է։

Նիկոլայ Կոստենկոն մահացել է 1993 թվականի հուլիսի 29-ին Քիշնևում։

Ստեղծագործությունը
------------------

Նիկոլայ Կոստենկոյի ստեղծագործությունները տպագրվել են 1934 թվականից։ Առաջին ժողովածուն՝ «Բանաստեղծություններ», լույս է տեսել 1937 թվականին։ Դրանից հետո հրատարակել է «Ժամեր» (1939), «Հեթանոսական էլեգիաներ» (1940) ժողովածուները։

Հրատարակել է «Նոր բանաստեղծություններ» (1960), «Բանաստեղծություններ» (1961) ժողովածուները։ Ռուսերեն լույս են տեսել «Կայունություն» (ռուս.՝ «Постоянство», 1959), «Մոլդովական մեղեդիներ» (ռուս.՝ «Молдавские напевы», 1961) ժողովածուները։ Հեղինակել է հուշեր ու պատմվածքներ՝ նվիրված մոլդովական գյուղի կյանքին, ինչպես նաև «Սևերոգրադ» վեպը (1962), որ նվիրված է հյուսիսի աշխատավորներին։

Նիկոլայ Կոստենկոն մոլդովերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Տարաս Շևչենկոյի, Սերգեյ Եսենինի, Ալեքսանդր Բլոկի ստեղծագործություններից։

Պարգևներ, կոչումներ
-------------------

* Մոլդավիայի ԽՍՀ պետական մրցանակ (1988)
* Մոլդովայի Գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1992)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Membrii Academiei de Ştiinţe a Moldovei: Dicţionar (1961—2006) / Ch.: Î.E.P. Ştiinţa, 2006

Արտաքին հղումներ
----------------

* Костенко (Costenco) Николай Федорович (1913—1993) (ռուս.)
* Nicolai COSTENCO (ռում.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 121662209 · ISNI: 0000000078651066 · LCCN: n85116075 · NUKAT: n2016011828 · SUDOC: 166217271 · VIAF: 35318079 · WorldCat VIAF: 35318079 |

 |

 |
**Բախշի Անդրեասի Սարգսյան** (1924, Տաշտուն, Հայաստան), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1969): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Բախշի Սարգսյանը ծնվել է 1924 թվականին Մեղրու շրջանի Տաշտուն գյուղում։ Ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և աշխատել իր ծննդավայրի` Տաշտուն գյուղի դպրոցում։

1942 թվականի դեկտեմբերին զորակոչվել և մեկնել է ռազմաճակատ։ Ծովային դեսանտային խումբը դեսանտ է իջել Նովոռասիյսկի մատույցներում, որտեղ պաշտպանության թեժ մարտերը չեն դադարել, թշնամին ռմբակոծել է օդից, ծովից և ցամաքից մինչև 1943 թվականի փետրվարի վերջը։ Մարտերից մեկում Սարգսյանը վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո նորից մեկնել է գործող բանակ։ Այնուհետև 4-րդ գվարդիական կորպուսի հեծելազորայինների շարքերում մասնակցել է Գոմել, Բոբրույսկ, Բարանովիչ քաղաքների ազատագրմանը։ 1944 թվականի աշնանը հեծյալ կորպուսը Վարշավայի մատույցներից տեղափոխվել է Յաշ-Քիշինևի շրջանը, մարտերով հասել Ռումինիա, Հունգարիա։ 1945 թվականի հունվարի 9-ին ձեռնամարտի ժամանակ ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո մասնակցել է Պրահայի ազատագրմանը։

Պարգևատրվել է «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալներով, մի շարք շքանշաններով ու մեդալներով։

Սարգսյանը 1946 թվականին զորացրվել է ծառայությունից, աշխատել է դպրոցի ուսումնական մասի վարիչ, դպրոցի տնօրեն, ժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչ։ Բազմիցս ընտրվել է տեղական խորհուրդների պատգամավոր, ՀԿԿ Մեղրու շրջկոմի բյուրոյի անդամ։ 1963 թվականից Սարգսյանը եղել է Մեղրիի Ստեփան Շահումյանի անվան միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ 1969 թվականին Սարգսյանն արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչման, 1971 թվականին պարգևատրվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալով։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1969)
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մենք ենք, մեր սարերը

**Մենք ենք մեր սարերը**, Հենրիկ Մալյանի՝ Հրանտ Մաթևոսյանի համանուն ստեղծագործության հիման վրա նկարահանած գեղարվեստական կինոնկար։ Նկարահանվել է Հայֆիլմ կինոստուդիայում 1969 թվականին։

Սյուժե
------

Իշխանի հոտում հայտնվում են անծանոթ ոչխարներ, և նա երեկոյան աշխատանքից հոգնած հովիվներին ու հնձվորներին առաջարկում է մորթել ոչխարները։ Առանց երկար-բարակ մտածելու, ընկերովի մորթում են ոչխարներն ու խորոված պատրաստում։ Խորովածն ուտելու պահին հայտնվում է Ռևազն ու միանում նրանց կերուխումին։ Ուտելուց հետո Ռևազը հիշում է, որ ոչխար է կորցրել ու հովիվներին հարցնում է, թե նրանք անծանոթ ոչխարներ չե՞ն տեսել արդյոք։ Իշխանն ու ընկերները հասկանում են, որ իրենց մորթածը Ռևազի ոչխարներն էին ու փորձում են վերջինիս խաբելով ճանապարհ դնել։ Միջամտում են Զավենն ու Պավլեն, ովքեր կոպտում են Ռևազին։

Ռևազի կինը դիմում է միլիցիային, և գյուղ գործուղված քննիչը փորձում է քանդել պատմության կծիկը։ Սակայն լեյտենանտը հասկանում է, որ արվածը դիտավորյալ գողություն չէ, և որոշում է հետաքննություն չանցկացնել։ Բայց իր ղեկավարության առաջ անաչառ երևալու համար նա սկսում է, օրենքի տառին համապատասխան, հետաքննել գործն ու հարցաքննել մասնակիցներին։

Քննությունը շարունակելու համար լեյտենանտը որոշում է գործի մասնակիցներին՝ Իշխանին, Ավագին, Պավլեին, Զավենին ու Ռևազին, տանել միլիցիայի բաժանմունք։ Իսկ քանի որ հենց այդ օրերին գյուղից պետք է ոչխարներ տանեին մթերակայան, նրանք քաղաք են գնում սարերով՝ իրենց հետ տանելով մթերման հոտը։

Ստեղծագործական խումբ
--------------------

* Սցենարիստ՝ Հրանտ Մաթևոսյան
* ռեժիսոր՝ Հենրիկ Մալյան
* օպերատոր՝ Կարեն Մեսյան
* կոմպոզիտոր՝ Տիգրան Մանսուրյան
* նկարիչներ՝ Ստեփան Անդրանիկյան, Միքայել Առաքելյան
* հնչյունային ռեժիսոր՝ Կարեն Կուրդիյան
* խմբագիր՝ Վ. Մնացականյան

Դերերում
--------

* Լեյտենանտ - Սոս Սարգսյան
* Իշխան - Մհեր Մկրտչյան
* Պավլե - Խորեն Աբրահամյան
* Ավագ - Ազատ Շերենց
* Զավեն - Արմեն Այվազյան
* Ռևազ - Արտավազդ Փելեշյան

Թևավոր խոսքեր
-------------

«Ուսիդ կեղտը մաքրիր։»

«Սա կեղտ չի, թրիք է։ Կեղտն ու թրիքն էլ չեք տարբերում։»

«Գնացեք եզ էլ կերեք,գոմեշ էլ կերեք,իրար էլ կերեք․․․․»

«Մատանի,հարբեցող․․․․․քսան տարի օրինակ է գտել մարդ է զարմացնում․․․»

«Բա կարծում ես մի մարդով եզ շուռ տալը հե՞շտ է, մի մարդ սկի մի կնիկ էլ չի կարող շուռ տալ, ուր մնաց մի եզ։»

«Արածդ հունձ չի՞։ Հնձածդ խոտ չի՞»:

«Եվ այդ մարդը հիմա ուր է՞: Աշխատանքային գաղութում է։»

«Որ քեզ կանչում են ինչու չես բարեհաճում ժամանել, ընկեր մինիստր։ Թե սպասում էրի ետևիցդ ինքնաթիռ ուղարկեն։»

«Ես քեզանից շաաատ շնորհակալ եմ։ Թե որ դու ինձ չէիր կանչել ես ըսկի լողացողը չէի։» 

*

Արտաքին հղումներ
----------------

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Մենք ենք, մեր սարերը (ֆիլմ)*** հոդվածին
* Ֆիլմը ՅուԹյուբում
* «Ոսկե Ծիրան» կինոփառատոնի կայք Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Մերզա Գյուլա** (**Միրզայան Հուլիոս**, հունգ.՝ Merza Gyula, փետրվարի 25, 1861(1861-02-25), Կլուժ-Նապոկա, Ռումինիա - դեկտեմբերի 15, 1943(1943-12-15), Կլուժ-Նապոկա, Ռումինիա), հունգարահայ հայագետ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Մերզա Գյուլայի և Բայոր Անդորի շիրիմը
Մերզա Գյուլան ծնվել է Ռումինիայի Կլուժ քաղաքում։ Սովորել է Կլուժի և Վիեննայի համալսարաններում, ստացել բժշկական, այնուհետև՝ տնտեսագիտական կրթություն։ Բազմիցս այցելել է Վենետիկի Մխիթարյաններին, որտեղ զբաղվել է հայագիտությամբ։ Աշխատակցել է Գեռլայի «Արմենիա» հունգարերեն, Բուխարեստի «Արարատ» ռումիներեն հայագիտական ամսագրերին, խմբագրել «Էրդեյ» հունգարերեն թերթը։ Մեծ ջանքեր է գործադրել Տրանսիլվանիայի հայկական եպիսկոպոսությունը վերականգնելու (1930) համար։ Կլուժի Ազգագրական թանգարանի հիմնադիրներից և առաջին ղեկավարներից է։ Հրատարակել է բազմաթիվ հայագիտական աշխատություններ և հոդվածներ, որոնք մեծ նշանակություն են ունեցել հունգարահայերի ազգային ինքնագիտակցությունը բարձրացնելու, հունգարացիներին հայ մշակույթին և պատմությանը ծանոթացնելու գործում։ Առանձին գրքերով հրատարակվել են Մերզայի հունգարերեն «Հայ եպիսկոպոսությունը» (1896), «Տրանսիլվանիայի հայերի ապագան» (1896), «Հայկական խաչը» (1903), «Հայերի Տրանսիլվանիա գաղթելու պատմություն» (1913) և այլ աշխատությունները։ Գրել է նաև բանաստեղծություններ։ Հունգարերեն է թարգմանել Միքայել Նալբանդյանի «Ազատություն» բանաստեղծությունը։ Մերզայի արխիվը պահվում է Կլուժ-Նապոկայի պետական արխիվում և Սուրբ Անդրեաս եկեղեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  «Մերզա Գյուլայի մասին avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Romániai magyar irodalmi lexikon: Szépirodalom, közírás, tudományos irodalom, művelődés III. (Kh–M). Főszerk. Dávid Gyula. Bukarest: Kriterion. 1994. ISBN 973-26-0369-0

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 491)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մերզա Գյուլա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000079266530 · VIAF: 121535583 · WorldCat VIAF: 121535583 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալիսը հրաշքների աշխարհում (այլ կիրառումներ)

**«Ալիսը հրաշքների աշխարհում»** (անգլ.՝ *Alice in Wonderland*), անգլիացի կինոռեժիսոր Սեսիլ Հեպուորտի համր սև ու սպիտակ ֆիլմ։ Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» գրքի առաջին էկրանավորումն է։ Պրեմիերան կայացել է 1903 թվականի հոկտեմբերի 17-ին։

Ֆիլմի տևողությունը 12 րոպե էր, որը ռեկորդային էր մինչ այդ նկարահանված անգլիական ֆիլմերի համեմատությամբ։ Ֆիլմից հասել է ընդամենը մեկ՝ ոչ ամբողջական օրինակ, որը հայտնաբերվել է 1963 թվականին և հանդիսատեսին հասանելի է դարձել միայն 2009 թվականին, երբ Բրիտանական կինոարխիվը վերականգնեց և թվայնացրեց պահպանված 8 րոպեն։ Սեսիլ Հեպուորտը մոնտաժային հատուկ լուծումներ է հորինել, որոնցով պատկերել է Ալիսի փոքրանալու և մեծանալու տեսարանները։ Ֆիլմը մեծ հաջողություններ է ունեցել նաև վարձույթում։

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
-----------------------------------

Ֆիլմը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց հեռուստադիտողների մոտ։ Ֆիլմում առկա էին 20-րդ դարի կինեմատոգրաֆիայի համար բավականին բարձր մակարդակի հատուկ էֆեկտներ։ Օրինակ՝ Ալիսը փոքրանում և մեծանում է՝ գտնվելով տիկնիկային տանը։

Մինչև մեր օրերը հրաշքով պահպանվել է այս ֆիլմի միայն մեկ օրինակ մոտ 8 րոպե տևողությամբ։ Ցավոք սրտի, սա ևս լրիվ չէ. ֆիլմի որոշ մասեր կորած են։ Ֆիլմի բնօրինակը տևում է մոտ 10-12 րոպե, որը բավականին երկար էր այդ ժամանակների բրիտանական կինոֆիլմի համար։ Կարելի է ասել, որ ֆիլմն իրենից ներկայացնում էր կինեմատոգրաֆիայի սկզբնավորման դարաշրջանի գլուխգործոց ոչ միայն տևողության, այլև այդ ժամանակների համար բացառիկ պրոդյուսերության համար։

Դերերում
--------

* Մեյ Կլարկ - *Ալիս*
* Սեսիլ Հեպուորտ - գորտ
* Միսիս Հեպուորտ - *Սպիտակ ճագար* և *Թագուհի*
* Նորման Ուիթեն - *Գլխարկագործ* և *Ձուկ*
* Սթենլի Ֆեյթֆուլ - խաղաքարտ
* Ժոֆրե Ֆեյթֆուլ - խաղաքարտ
* Մեծ թվով երեխաներ խաղաքարտերի դերում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mills, Ted (2016 թ․ մարտի 31). «The First Film Adaptation of Alice in Wonderland (1903)». *Open Culture*. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 19-ին.
2. ↑  «Alice in Wonderland (1903)». British Film Institute Screenonline.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 170347250 · VIAF: 2695148523897120970001 · WorldCat VIAF: 2695148523897120970001 |

 |
**Պետրու Թ. Միսիր** (ռումիներեն՝ Petru Th. Missir, հոկտեմբերի 8, 1856(1856-10-08) - հունվարի 10, 1929(1929-01-10)), ռումինահայ գրականագետ, լրագրող, իրավաբան, քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Պետրու Թ. Միսիրը ծնվել է Ռումինիայի Ռոման քաղաքում՝ ծագումով հայ վաճառականների ընտանիքում։ 1873 թվականին նա ավարտել է Յաշի ազգային քոլեջը։ Վիեննայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում սովորելու տարիներին նա ընդունվել է *România jună* ընկերություն և դարձել նրա քարտուղարը։ Հետագայում նա իրավունք է ուսանել Բեռլինի համալսարանում, որտեղ դոկտորի կոչում է ստացել 1879 թվականին։ Ռումինական գրական *Junimea* («Հունիս») ընկերության անդամ էր, որտեղ նաև ծառայում էր որպես կազմակերպության լիազորված անձ։ 

*Junimea* խմբակցություն, 1883 թվական։ Պետրու Միսիրը 8-րդ շարքում ձախից երրորդն է
Միսիրը եղել է Յոն Լուկա Կարաջալեի ամբողջ կյանքի ընկերը և Տիտու Մայորեսկուի ու Պետրե Պ. Կարպի մտերիմը։ 1880-1884 թվականներին Յաշում որպես մագիստրատ աշխատելուց հետո նա սկսած 1884 թվականից բնական և միջազգային իրավունք է դասավանդել Յաշի համալսարանում։ 1890 թվականից Միսիրը Բուխարեստի համալսարանի պրոֆեսոր էր և 1893 թվականին մասնակցել է Միջազգային մասնավոր իրավունքի Հաագայի կոնֆերանսին։ Նա *Junimea*-ի այն անդամներից էր, ովքեր միջոցներ են հավաքել ի պաշտպանություն Միհայ Էմինեսկուի։

Միսիրը խմբագրել է *Era nouă* (1889-1900) շաբաթաթերթը և եղել *Revista română-ի* (1902) խմբագրական հանձնաժողովի կազմում։ 1891 թվականին *Era nouă*-ն սկսել է ասոցացվել Սահմանադրական կուսակցության՝ Պահպանողական կուսակցության Կարպի գլխավորած *յունիմիստների* այլախոհական խմբակցության հետ, որին նա կրկին միացել է 1900 թվականին։ 1912 թվականին եղել է Ռումինիայի Սենատի փոխնախագահ։

Հաջորդ տարի նա մտել է Տակե Իոնեսկուի Պահպանողական-դեմոկրատական կուսակցություն։ 1926 թվականին ընտրվել է Ռումինական ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Aurel Sasu (ed.), *Dicționarul biografic al literaturii române*, vol. I, p. 433. Pitești: Editura Paralela 45, 2004. 973-697-758-7
2. ↑  Platon, Mircea. «"În linie dreaptă: Conservatorul Petru Th. Missir şi statul reprezentativ", in Caiete Critice, Nr. 7/2011, p.68-9» (PDF).
3. ↑  Mircea Platon, "În linie dreaptă: Conservatorul Petru Th. Missir şi statul reprezentativ", in *Caiete Critice*, Nr. 7/2011, p.68-9
**«Խելառները»** (վրաց.՝ შერეკილები), 1973 թվականին ռեժիսոր Էլդար Շենգելայայի նկարահանած վրացական ֆիլմ։

2012 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հետահայաց ցուցադրություններ» ծրագրում։

Սյուժե
------

Հոր մահից հետո Էրթաոզին թողնում է հայրենի գյուղն ու քաղաք տեղափոխվում։ Օրերից մի օր այնտեղ հանդիպում է գեղեցկուհի Մարգալիտային՝ իրենից շատ ավելի տարեց մի կնոջ։ Ամուսնու բացակայությամբ նա սիրեկաններին տուն է տանում, և Էրթաոզին դառնում է սրանցից մեկը։ Երբ Էրթաոզին համաձայնում է օգնել Մարգալիտային ազատվելու տեղի ոստիկանապետից, որ նույնպես այդ կնոջ սիրեկաններից է, նրան բանտարկում են և գցում ստորգետնյա խուց՝ Քրիստեփոր անունով մի անծանոթի հետ։ Վերջինս երազում է թռչող սարք պատրաստել, որն իրեն թույլ կտա փախչել բանտից։ Էրթաոզին ու Քրիստեփորը համատեղում են ջանքերը՝ երազանքը կյանքի կոչելու համար։

Դերեր
-----

* Վասիլ Չխաիձե
* Դաթո Ժղենտի
* Արիադնա Շենգելայա
* Բորիս Ցիֆուրիա
* Աբրեկ Փխալաձե
* Մերաբ Էլիոզիշվիլի
* Ակակի Բաքրաձե
* Գրիգոլ Թքաբլաձե
* Յոսեբ Խայնդրավա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Խելառները» ֆիլմը «Ոսկե Ծիրան»ի «Հետահայաց ցուցադրություններ» ծրագրում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
2. ↑  «Sherekilebi, The Eccentrics». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմը imdb.com կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Ռոբերտ Շոն Լեոնարդ** (անգլ.՝ Robert Sean Leonard, փետրվարի 28, 1969(1969-02-28)[…], Ուեսթվուդ, Բերգեն շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, որը հայտնի է «Մեռած պոետների հասարակություն» ֆիլմի և «Հաուս» հեռուստասերիալում բժիշկ Ջեյմս Ուիլսոնի դերերի շնորհիվ։

Կենսագրություն
--------------

Ռոբերտը ծնվել է Նյու Ջերսիի Վեսթվուդ քաղաքում բուժքույր Ջոյս Փիթերսոնի և իսպաներենի ուսուցիչ Հովարդ Լեոնարդի ընտանիքում։ Ապրել է Ռիդվուջ քաղաքում, որտեղ ի սկզբանե սովորել է Ռիդվուջի միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև Ֆորդեմյան և Կոլումբիական համալսարաններում։ Ռոբերտը վերցրել է իր եղբոր՝ Շոնի անունը, քանի որ իր անունը համընկնում էր մեկ այլ դերասանի անվան հետ։

Դերասանությամբ է զբաղվում սկսած 12 տարեկանից։ Մասնակցել է բրոդվեյան մի շարք միջոցառումների։ 2001 թվականին Ռթբերտը ստացել է ամերիկյան թատերական «Թոնի» մրցանակը Թոմ Սթոփփարդի «Սիրո հայտնագործում» (անգլ.` The Invention of Love) բեմականացման մեջ ունեցած իր դերի համար։ Ռոբերտի ընկերներից է Հյու Լորին, վերջինիս հետ Ռոբերտը նկարահանվել է «Հաուս» հեռուստասերիալում, որտեղ ևս նրանք մտերիմ ընկերներ են։ Ռոբերտի մտերիմներից է նաև դերասան Իթան Հոուկը, որի հետ Ռոբերտը նկարահանվել է «Մեռած պոետների հասարակություն» ֆիլմում. ընկերները միասին հիմնել են «Malaparte» թատերական ընկերությունը։ Ռոբերտի հին ծանոթներից են նաև Ջեյմս Ուոթերսթոնը, Սթիվ Զանը և Ֆրենկ Ուեիլին։ 2008 թվականի օգոստոսին Ռոբերտն ամուսնացել է Գաբրիելլա Սալլիկի հետ, ով զբաղվում է պրոֆեսիոնալ ձիասպորտով։ 2009 թվականին ծնվել է զույգի առաջնեկը՝ Էլեանորը։

Աղբյուրներ
----------

* Warren Curry, Biography for Robert Sean Leonard. 2008

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
2. 1 2  filmportal.de — 2005.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռոբերտ Շոն Լեոնարդ (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
* IBD
* Internet Off-Broadway Database Արխիվացված 2012-09-22 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Շոն Լեոնարդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1097259 · BNF: 14028512f · CONOR: 35888227 · GND: 1061718778 · ISNI: 0000000066361387 · LCCN: no96030890 · NKC: xx0174091 · NLP: a0000001649273 · NUKAT: n2013127847 · SUDOC: 07904932X · VIAF: 19272945 · WorldCat VIAF: 19272945 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ղարիբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ազատ Թորգոմի Ղարիբյան** (մարտի 5, 1923(1923-03-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 14, 1988(1988-05-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պարուսույց, բալետի արտիստ, բալետմայստեր։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1956), ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980)։

Պարուհի Թերեզա Գրիգորյանի ամուսինն է։

Կենսագրություն
--------------

1940 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանը։ Մեկ տարի սովորել է Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանում, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին աշխատել է Անդրկովկասի զինվորական օկրուգի պարի անսամբլում՝ ելույթներ ունենալով զինվորների համար։ 1948 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանը։ Եղել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մենակատար, պարուսույց, բալետմեյստեր։ 1962 թվականին եղել է Հայաստանի Պարի պետական անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր բալետմայստերը, 1963-1983 թվականներին՝ Երևանի Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական անսամբլի գլխավոր բալետմայստերը։ 1959 թվականին նրա նախաձեռնությամբ Երևանի պարարվեստի ուսումնարանում բացվել է ժողովրդական պարի բաժին, որը ղեկավարել է երկար տարիներ՝ ստեղծելով հայկական պարի ուսուցման ծրագիր։ Մասնակցել է նաև Կիրովականի և Ղարաբաղի պարի պետական անսամբլների ստեղծմանը, Կանադայում կազմակերպել է պարային համույթ։ 1976 թվականին հանդիսացել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի պարարվեստի բաժնի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը։ 1986 թվականին ստեղծել է «Կռունկ» պարային համույթը, որի համար բեմադրել է լավագույն պարային համարներ՝ Առնո Բաբաջանյանի երաժշտությամբ «Էլեգիա», Կոմիտասի «Մոկաց հարսներ», Խաչատուր Ավետիսյանի «Հուշեր», Մ. Փրիդոնյանի «Հայոց աղջիկներ», ժողովրդական երաժշտությամբ «Հարսանիք», մեկ գործողությամբ «Քաջ Նազար» բալետը, Սայաթ-Նովայի երաժշտությամբ զուգապար, ազգագրական պարերի շարաններ։

Դերապարեր
---------

* Նուրալի՝ «Բախչիսարայի շատրվանը»
* Կարեն՝ «Գայանե»
* Աշուղ՝ «Խանդութ»
* Բազիլ՝ «Դոն Քիշոտ»

Բեմադրել է Գրիգոր Հախինյանի «Ախթամար», «Ուռենի», «Լոռեցի Սաքոն», Բ. Սակիլարիի «Չոփչոփիկը», Հ. Մուրադյանի «Կարմիր գլխարկը», Ի. Մորոզովի «Բժիշկ Այբոլիտը», պարեր Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ», Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ», Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ» և այլ ներկայացումներ։

Կոչումներ
---------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1956
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1980

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  «Ազատ Ղարիբյանի կենսագրությունը AV Production կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ազատ Ղարիբյան․ Կենսագրություն Արխիվացված 2021-01-23 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 30)։*  |
**«Կանցելմախեր »** (գերմ.՝ Katzelmacher), գերմանական ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Ռայներ Վերներ Ֆասբինդերը։

Սյուժե
------

Ֆիլմի կենտրոնում ընկած է մյունխենյան արվարձանում ապրող թվով տասը երիտասարդ մարդկանց կյանքը։ Խմիչք, անկողին, բամբասանքներ․ սրանք են կազմում նրանց գոյության գլխավոր գրավականը։ Սակայն այդ ամենով հանդերձ զարմացնում է նրանց պրագմատիզմը։ Ռոզին անկողին է մտնում իր փեսացուի հետ միայն այն ժամանակ, երբ նրանից վերցնում է քսան մարկ գումար։ Էլիզաբեթը, հակառակ ամուսնու կամքին, իր տանը վարձակալական հիմունքներով տնվոր է պահում, որովհետև վերջինս բավականին խոշոր գումար է տալիս։ Մի անգամ քաղաքում հայտնվում է Հունաստանից եկած մի աշխատակից Յորգոս անունով։ Գունդան, ով չունի ոչ մի երկրպագու, հորինում է մի պատմություն, թե իբր Յորգոսը փորձել է իրեն բռնաբարել։ Խումբը այդ փաստը ընդունում է խիստ հետաքրքրվածությամբ և միան Մարիան չի հավատում ընկերուհու հեքիաթներին։ Ավելի հաճախ է նրա հայացքը սևեռվում հույնի կերպարին։ Նա զգում է, թե հունացին որքան միայնակ է իրեն զգում այս հյուսիսային ցուրտ երկրում։ Ու մի անգամ հրավիրում է նրան զբոսնելու տեղի փողոցներում։ Տղաները դաժանաբար ծեծում են Յորգոսին, սակայն Մարիան անսասան է մնում իր որոշումներում․ «Դու սիրիր ինձ։ Ես ուզում եմ ապրել քեզ հետ։ Դու կարող ես ինձ ոչինչ չասել։ Ինձ համար դա նույնիսկ լավ է»։ Նա գիտի, որ Յորգոսը կին և երկու երեխաներ ունի ու չի պատրաստվում իրեն տանել Հունաստան։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Հաննա Շիգուլա | *Մարիա* |
| Լիլիթ Ունգերեր | *Հելգա* |
| Ռուդոլֆ Վալդեմար Բրեմ | *Պաուլ* |
| Իրմ Հերման | *Էլիզաբեթ* |
| Էլգա Սորբաս | *Ռոզի* |
| Դորիս Մատես | *Գունդա* |
| Պետեր Մոլանդ | *Պետեր* |
| Հանս Հիրշմյուլլեր | *Էրիխ* |
| Հարի Բեր | *Ֆրանց* |
| Հանես Գրոմբալ | *Կլաուս* |
| Ռայներ Վերներ Ֆասբինդեր | *Յորգոս* |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ֆիլմերի շվեդական շտեմարան (շվեդերեն) — Svenska Filminstitutet.
3. ↑  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
4. ↑  filmportal.de — 2005.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4557111-9 · VIAF: 207945193 · WorldCat VIAF: 207945193 |

 |
**Թայլեր Հեքլին** (անգլ.՝ Tyler Hoechlin, սեպտեմբերի 11, 1987(1987-09-11), Քորոնա, Ռիվերսայդ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, ով հայտնի է դարձել խաղալով Ջուդ Լոուի և Թոմ Հենքսի հետ «Ճանապարհ դեպի մահ» ֆիլմում։ Հեռուստատեսությունում հայտնի է «7-րդ երկինք» սերիալից, որտեղ մարմնավորել է Մարթին Բրյուերի կերպարը։ Խաղացել է «Պատանի գայլը» սերիալում՝ Դերեկ Հեյլի դերով մինչ 2015 թվականը։

Կարիերա
-------

### Բեյսբոլիստ

Հեքլինը սկսել է բեյսբոլ խաղալ 7 տարեկանից։ Նա խաղացել է Արիզոնա նահանգի համալսարանի և Նորվուդյան լիգայի «Battle Creek Bombers» թիմերում։ 2008 թվականին խաղացել է Կալիֆորնիայի Իրվայն քաղաքի «Anteaters» թիմում։

### Դերասան

Թայլերը սկսել է իր դերասանական կարիերան 9 տարեկանց։ Շնորհիվ «Անիծված ճանապարհ» ֆիլմում Մայքլ Սալլիվան Կրտսերի դերի նա 2003 ովականին «Յոթերորդ երկինք» հեռուստասերիալում ստանում է Մարտին Բրյուերի դերը։ 2004 թվականին ստանում է «Teen Choice Awards» մրցանակաբաշխությանը նոմինացվոմ է «Դերասան-առաջընթաց» կատեգորիայում։ 2007 թվականին խաղացել է Դեվիդ Դե Կոտոյի «Գրիզլիի զայրույթ» և 2008 թվականին «Արևադարձ» ֆիլմերում։ Նկարահանվել է «Կասլ», «Լինկոլն-Հեյտս», «Իմ թիմը» և «C.S.I.: Հանցագործության վայրը` Մայամի»։ 2011 թվականին «Բաց դարպասներ» ֆիլմում կատարում է գլխավոր դերը։ Այս պահին դերասանը շարունակում է նկարահանվել «Պատանի գայլը» հեռուստասերիալում, որտեղ կատարում է Դերեկ Հեյլի դերը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tyler Hoechlin Internet Movie Database կայքում
* Թայլեր ՀեքլինԹվիթթերում
* UC Irvine player biography Արխիվացված 2011-07-13 Wayback Machine
* Թայլեր Հեքլին
* Մրցանակները IMDb կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թայլեր Հեքլին» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16538337k · CONOR: 283165027 · GND: 1156050073 · ISNI: 0000000083485824 · LCCN: no2003031253 · VIAF: 1641159474151827660427 · WorldCat VIAF: 1641159474151827660427 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մաղաքյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մատթեոս Մաղաքյան (Թեոփիլյան, Մաղաք–Թեոփիլյան)** (սեպտեմբերի 16, 1767(1767-09-16), Կոստանդնուպոլիս - հունվար 1847, Սուրբ Ղազար կղզի, Վենետիկ, Ավստրիական կայսրություն), հայ բանասեր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Կրթությունն ստացել է Վենետիկի Մխիթարյանների Ս. Ղազար վանքում, ապա պաշտոնավարել նույն միաբանությունում։ Զբաղվել է բանասիրությամբ։ Նա կազմել է 1801-1809 թվականների Վենետիկում լույս տեսած «Օրացույցներտ»։ Մասնակցել է Մ. Ջախջախյանի «Բառգիրք ի բարբառ հայ և իտալական» բառարանի պատրաստմանը. նրան է պատկանում այդ բառարանի Մ-ից մինչև վերջը։ Պատրաստել է հայ և օտար ականավոր մարդկանց կենսագրությունները պարունակող շատ ստվար մի աշխատություն, հրատարակել է 1839 թվականին հետևյալ խորագրով. «Կենսագրութիւն երևելի արանց, զոր ծաղկաքաղ համառօտեաց յընդարձակ բառարանէն իւրմէ յերկուս հատորս» (Վենետիկ, 1839, Ա հատոր, 964 էջ, Բ հատոր, 1071 էջ)։ Պարունակում է մեծ մասամբ օտար գործիչների կենսագրությունները՝ քաղված ֆրանսերեն և լատիներեն հանրագիտական բառարաններից։

Աղբյուրներ
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան (1973). *Կենսագրական բառարան, հատոր Ա*. Երևան: «Սովետական գրող». էջ էջ 357.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 190)։*  |
**Բելգրանո** (իսպ.՝ Departamento Belgrano)՝ դեպարտամենտ Սանտ-Ֆե նահանգում, Արգենտինայում։ Գտնվում է նահանգից հարավ-արևմուտք, սահմանակից է Սան-Մարտին դեպարտամենտին հյուսիսից, Սան-Հեռոնիմո հյուսիս-արևելքից, արևելքից Իրիոնդո դեպարտամենտին իսկ հարավից Կասերոս դեպարտամենտին։ Արևմուտքում գտնվում է Կորդովա նահանգը։

Դեպարտամենտում ապրում են 41000-ից ավելի մարդ։ Գլխավոր քաղաքը՝ Լաս-Ռոսաս (բնակչությունը 13000 մարդ)

Տնտեսություն
------------

Բելգրանո՝ գյուղատնտեսական շրջան, հիմքում ընկած է հողագործությունը՝ սոյայի, ցորենի, եգիպտացորենի,սորգոյի և արևածաղկի, կերաբույսերի արտադրությունը։ Անասնաբուծության հիմքում ընկած է խոշոր եղջերավոր անասունների բուծումը, մսի և կաթի արտադրությունը, վերջերս զարգացում է ապրում նաև թռչնաբուծությունը։ Արդյունաբերությունը կապված է գյուղատնտեսական տարատեսակ տեխնիկայի արտադրության հետ, զարգանում է նաև թեթև արդյունաբերությունը։

Մունիցիպալիտներ
---------------

* Արմսթրոնգ (իսպ.՝ Armstrong) տարածքը՝ 302, բնակչությունը՝ 10,4 հազար
* Բուկե (իսպ.՝ Bouquet) տարածքը ` 355, բնակչությունը՝ 1.5 հազար
* Լաս Պարեխաս (իսպ.՝ Las Parejas) տարածքը՝ 295, բնակչությունը՝ 11,4 հազար
* Լաս Ռոսաս (իսպ.՝ Las Rosas) տարածքը՝ 697, բնակչությունը՝ 13 հազար
* Մոնտես դե Օկա (իսպ.՝ Montes de Oca) տարածքը՝ 322, բնակչությունը՝ 3 հազար
* Տորտուգաս (իսպ.՝ Tortugas) տարածքը՝ 322, բնակչությունը՝ 2.5 հազար

Շրջանը անվանակոչվել է ի պատիվ գեներալ Մանուել Բելգրանոյի՝19-րդ դարի զորահրամանատար, ով եղել է Հարավային Ամերիկայի ազատագրական շարժման առաջնորդներից մեկը և Արգենտինայի դրոշի ստեղծողը։

Արտաքին հղումներ
----------------

Сайт департамента Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine
**Հայկ Ֆելիքսի Բախչինյան** (հուլիսի 8, 1973(1973-07-08), Ալավերդի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, թարգմանիչ, ՀԳՄ անդամ (2009 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Հայկ Բախչինյանը ծնվել է 1973 թվականի հուլիսի 8-ին Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում։ Ավարտել է Թբիլիսիի պետական մանկավարժական համալսարանի հայկական բաժանմունքը և Բաթումի համալսարանի ասպիրանտուրան։ Նա գրել է հայ-վրացական և հայ-լիտվական գրական կապերի ուսումնասիրությանը նվիրված հոդվածներ և կատարել թարգմանություններ, որոնք տպագրվել են գրական մամուլում։

Երկեր
-----

Հայկ Բախչինյանը 1999 թվականին գրել է «Ցնցոտիների մեջ փաթաթված խաչերը», 2007 թվականին՝ «Դիմակայության բարիկադների վրա», իսկ 2008 թվականին՝ «Հայաստանը Կոնստանտինե Գամսախուրդիայի ստեղծագործություններում» երկերը։

Թարգմանություններ
-----------------

Հայկ Բախչինյանը 2003 թվականին Երևանում լիտվերենից և ռուսերենից թարգմանել է «Յուրի Վինագրադով», «Քաղցր տաժանակրություն», իսկ 2004 թվականին՝ «Ալգիմանտաս Բուչիս», «Քո թշնամու թշնամին» գրքերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «ՀԱՅԿ ԲԱԽՉԻՆՅԱՆ «Հայաստանի Գրողների Միություն». Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 9-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հայկ Բախչինյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի գրողների միություն |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11836 · VIAF: 107931546 · WorldCat VIAF: 107931546 |

 |
**Շանդորնե Բալին** (հունգ.՝ Bali Sándorné, նոյեմբերի 29, 1927(1927-11-29), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - մարտի 28, 2010(2010-03-28), Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի աշխատանքային ակտիվիստ, 1956 թվականի հակակոմունիստական հունգարական հեղափոխության և աշխատանքային խորհուրդների շարժման մասնակից։

Շանդոր Բալիի կինն է։ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետությունում այլախոհ է։ Հունգարիայում հասարակական կարգի փոփոխությունից հետո հայտնի հասարակական գործիչ է։

Ծագում և ամուսնություն
----------------------

Ծնվել է բուդապեշտցի աշխատավորի ընտանիքում։ Ծննդյան ժամանակ կրել է **Մարիա Սարչիկ** (հունգ.՝ Szorcsik Mária) անունը։ Աշխատել է գլխարկի արտադրությունում։

Ամուսնացել է գործիքագործ Շանդոր Բալիի հետ։ Ունեցել է երկու երեխա։ Հունգարական ավանդույթի համաձայն, ամուսնանալով կոչվել է **Շանդորնե**՝ ի պատիվ ամուսնու։

Ապստամբության մասնակից
----------------------

1956 թվականի հոկտեմբերին Մարիա Սորչիկը ամուսնու հետ վճռականորեն աջակցել է հունգարական հակակոմունիստական ապստամբությանը։ Մասնակցել են Բուդապեշտի ցույցերին։ Մարիան ակտիվորեն օգնում էր Շանդորին Կենտրոնական աշխատանքային խորհրդում, որտեղ նա զբաղեցնում էր նախագահի տեղակալի պաշտոնը։

Շանդոր Բալին և ԿԱԽ նախագահ Շանդոր Ռացը ձերբակալվել են 1956 թվականի դեկտեմբերի 11-ին և ազատ են արձակվել միայն 1963 թվականին։

Այլախոհ
-------

Յանոշ Կադարի կառավարման ժամանակ Շանդորնե Բալին ուղղակի ճնշումների չի ենթարկվել, սակայն գտնվել է ՆԳՆ մարմինների խիստ հսկողության տակ։ Մինչև թոշակի անցնելն աշխատել է որպես մատնահարդար։

Մասնակցել է հունգարական այլախոհական շարժմանը։ 1988 թվականին Արպադ Գենցի, Շանդոր Ռացի և Դյորդ Լիտվանի հետ կազմակերպել է Պատմական արդարության կոմիտեն։ Կարևոր դեր է խաղացել 1989 թվականին Իմրե Նաձի վերահուղարկավորման արարողության ժամանակ։ Այս գործոնը արմատական փոփոխություններ էր նշանակում հունգարական հասարակական-քաղաքական համակարգում։

Հասարակական գործունեություն
---------------------------

Հունգարիայում կոմունիստական ռեժիմի ապամոնտաժումից հետո Շանդորնե Բալին շարունակել է աշխատել Պատմական արդարության կոմիտեում։ Օգնել է նախկին քաղբանտարկյալների կազմակերպությանը։ 2004 թվականին պարգևատրվել է Իմրե Նաձի անվան «Վաստակի համար» շքանշանով՝ ռեժիմի խաղաղ փոփոխությանը մասնակցելու և ազգային միասնությանը աջակցելու համար։

2006 թվականին, Հունգարական ապստամբության 50-ամյակին, Շանդորի և Շանդորնե Բալիների թոռան՝ Շանդոր Բալի-կրտսերի մասնակցությամբ նկարահանվել է ֆիլմ 1956-ի իրադարձությունների մասին՝ «*Csapataink harcban álltak*»՝ «Մեր զորքերը կռվում էին»։ Ֆիլմում կարևոր տեղ է զբաղեցնում Շանդորնե Բալիի ելույթը։

Վախճան
------

Շանդորնե Բալին մահացել է 82 տարեկան հասակում։ Նրա մահվան օրը՝ 2010 թվականի մարտի 28-ը, համընկել է Շանդոր Բալիի ազատագրման 47-րդ տարեդարձի հետ։

Հատուկ հայտարարության մեջ Հունգարիայի վարչապետ Գորդոն Բայնաին Շանդորնե Բալիին անվանել է «հունգարական ազգի օրինակ»։

Տես նաև
-------

* Մարիա Ուիտներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Elhunyt Bali Sándorné
2. ↑  Öten kaptak Nagy Imre Érdemrendet
3. ↑  Csapataink harcban álltak
4. ↑  Video: Bali Sándor filmje : «Csapataink harcban álltak» 2006
5. ↑  «A kormányfő közleménye Bali Sándorné halálára». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 1-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 28-ին.
**Էսայ Մանուել Մորալես** (անգլ.՝ Esai Manuel Morales), (հոկտեմբերի 1, 1962(1962-10-01), Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան (կինո և հեռուստատեսություն)։ Առավել հայտնի է իր դերերով ֆիլմերում («Լա Բամբա») և սերիալներում («Կապրիկա», «Երիքոն»)։

Կենսագրություն
--------------

Էսայ Մորալեսը ծնվել է Բրուկուլինում (Նյու Յորք) Այրիս Դեկլետի և Իսայ Մորալեսի ընտանիքում։ Վաղ մանկությունից նա դրսևորել է ձգտում դերասանական արվեստի հանդեպ և ընդունվել է Լա Գուարդիայի երաժշտական արվեստի և դերասանական վարպետության դպրոց։

Կարիերա
-------

Առաջին կաևոր դերերից մեկը Մորալեսը խաղացել է Լա Բամբա ֆիլմում՝ որպես գլխավոր հերոս Ռիչի Վալենսոյի խորթ եղբայր։ Այստեղ նա հանդիսատեսին ներկայացել է որպես նախկին քրեական և բայքեր Բոբ Մարալեսի կերպարով։ 1994 թվականից մասնակցել է «Հրե սեզոն», «Իմ ընտանիքը, «Գարսիա Լորկիի անհետացումը» (1996) և մի շարք այլ ֆիլմերի նկարահանումներին։ 
Հեռուստասերիալներում Մորալեսը սկսել է նկարահանվել 1980 թվականից։ Որպես հրավիրված դերասան՝ նա մասնակցել է «հնարավորի սահմաններից դուրս» սերիալի նկարահանումներին։ 2008 թվականին Էսայ Մորալեսը մարմնավորել է Էդվարդ Բեքին «Երիքոն» հեռուստասերիալում;

Անձնական կյանք
--------------

Հուսալի դերասան, բուսակեր։ Նաև լատինաամերիկյան արվեստի Ազգային ֆոնդի հիմնադիրներից է։ Պայքարում է լատինոամերիկյան ազգաբնակչության և էմիգրանտների իրավունքների համար։ Հանդիպել է Սիլվային, և 2010 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
2. ↑  Известные вегетарианцы — Э. Моралес(անգլ.)
3. ↑  «18 ежегодный съезд GALA». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունվարի 13-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 28-ին.
4. ↑  «Esai Morales Welcomes Daughter Mariana Oliveira». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 30-ին.
**Քրեիգ Թեոդոր Նելսոն** (անգլ.՝ Craig Theodore Nelson, ապրիլի 4, 1944(1944-04-04), Սպոքան, Վաշինգտոն, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։ Նելսոնը առավել հայտնի է «Մարզիչը» սիթքոմում կատարած դերով, որը հեռարձակվել է 1989-1997 թվականներին՝ 9 եթերաշրջանով։

Գործունեություն
---------------

### Վաղ տարիներ

1992 թվականին նա արաժանացել է «Էմմի» մրցանակի՝ կատակերգական հեռուստասերիալում տղամարդու լավագույն դերի համար։ Նա «Էմմի» մրցանակի առաջադրվել է ևս երկու անգամ և 4 անգամ՝ «Ոսկե Գլոբուս» մրցանակի՝ շոուում իր դերի համար։

Նեյլսոնը ծնվել է Վաշինգտոն նահանգի Սպոքեն վայրում։ Հեռուստատեսությունում առաջին անգամ նկարահանվել է «Մերի Թայլեր Մուր» սիթքոմի էպիզոդներից մեկում։ Նա ուսանել է Վաշինգտոնի կենտրոնական համալսարանում։ Մեծ էկրանին երևացել է ավելի քան 30 ֆիլմերով։ Նրան մեծ ժողովրդականություն է բերել «Պոլտերգեյսթ» (1982) սարսափ ֆիլմում կատարած դերը և այդ ֆիլմի սիքվելը՝ «Պոլտերգեյսթ 2»-ը (1986)։

Բացի այդ, նա հնչյունավորել է «Սուպեր ընտանիքը» (2004) անիմացիոն ֆիլմի գլխավոր հերոսին և երկրորդական պլանի դերեր է խաղացել «Շարքային Բենջամինը», «Սիլկվուդ», «Միայն ճիշտ ճանապարհներ», «Օստերմանի Ուիքենդը», «Մահվան դաշտեր», «Գործողություն Ջեքսոն», «Հուլիսի 4-ին ծնվածը», «Տյորներն ու Հուչը», «Բևեռլի Հիլզի վաշտերը», «Միսիսիպիի ոգիները», «Սատանայի փաստաբանը», «Բա՜րև ընտանիքին», «Փառքի սայրը։ Աստղերը սառուցի վրա» և «Առաջարկություն» կինոնկարներում։

### 2000-ականներ

Նելսոնը գլխավոր դեր է խաղացել «Արևելյան այգի» հեռուստասերիալում, որը 2000-2004 թվականին հեռարձակվել է չորս եթերաշրջանով։ Երկուհազարականներին նա երկորդական դերեր է կատարել «Իմ անունն է Էրլ» «C. S. I.: Հանցագործության վայրը Նյու Յորք» և «Դետեկտիվ Մոնկ» հեռուստասերիալներում։ 2010-2015 թվականներին Նելսոնը Բոնի Բեդելիայի հետ նկարահանվել է «Ծնողներ» հեռուստասերիալում։ 2018 թվականին կրկին հնչյունավորել է «Սուպեր ընտանիքը» մուլտֆիլմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
3. ↑  «Awards for Craig T. Nelson». *Internet Movie Database*. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 3-ին.
4. ↑  LIAHNA ARMSTRONG contributing columnist. «Former Wildcat Craig T. Nelson coming to local film festival» (անգլերեն). Daily Record. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 7-ին.
5. 1 2  «Craig T. Nelson- Biography». *Yahoo!*. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 3-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քրեյգ Թեոդոր Նելսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10129984 · BNE: XX1429500 · BNF: 140332505 · CONOR: 75219811 · GND: 1048214974 · ISNI: 000000011494780X · LCCN: n85151586 · NKC: xx0067378 · NLP: a0000001719259 · NTA: 071362894 · NUKAT: n2011068361 · SUDOC: 144838419 · VIAF: 85739707 · WorldCat VIAF: 85739707 |

 |

 |
**Դոն Բակարդի** (անգլ.՝ Don Bachardy, մայիսի 18, 1934(1934-05-18)[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ-դիմանկարիչ։

Աշխատանք
--------

Բակարդին սովորել է Լոս Անջելեսի Շուինար գեղարվեստական համալսարանում և Լոնդոնի «Սլեյդ» արվեստի դպրոցում։ Նրա առաջին անհատական ցուցադրությունը կայացել է 1961 թվականի հոկտեմբեր ամսին՝ Լոնդոնի «Ռեդֆերն» ցուցասրահում։ Այդ պահից սկսած նրա աշխատանքները շատ անգամ ցուցադրվել են Լոս Անջելեսում, Սան Ֆրանցիսկոյում, Սիեթլում, Հյուստոնում և Նյու Յորքում։ 2004-2005 թվականներին Սան Մարինո քաղաքի Հանտինգթոն գրադարանում կայացել է նրա ցուցադրությունը։ Նրա աշխատանքները Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում, Տեխասի համալսարանում, Սան Մարինոյի Հենրի Է․ Հանտինգթոնի գրադարանում և պատկերասրահում, Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում, Հարվարդի համալսարանի և Լոնդոնի Դիմանկարների ազգային պատկերասրահի «Ֆոգ» գեղարվեստական թանգարանում գտնվում են մշտական հավաքածուի մեջ։ Նրա գրքերից վեցը թարգմանվել են։

Բակարդիի կյանքը և ստեղծագործությունը նկարագրված են ռեժիսոր Թերի Սանդերսի «Դոն Բակարդի» ֆիլմում։ Նա համարվում է Իշերվուդի «Ֆրանկենշթեյն․ Ճշմարիտ պատմություն» (1973) գրքի համահեղինակ։

Նկարչի ամենահայտնի աշխատանքներից մեկը համարվում է նահանգապետ Ջերի Բրաունի պաշտոնական դիմանկարը։ Դոնը խաղացել է էպիզոդային դեր «Միայնակ տղամարդը» ֆիլմում, որի սյուժետը հիմնված է Քրիստոֆեր Իշերվուդի համանուն վեպի հիման վրա։ Բակարդին այստեղ ուսուցչի հյուրասենյակում պրոֆեսորի դեր է խաղում, ում Քոլին Ֆերթը դիմում է հետևյալ խոսքերով․ «Ողջույն Ջոն»։

Անձնական կյանք
--------------

Բակարդին հայտնի բրիտանական գրող Քրիստոֆեր Իշերվուդի գործընկերն ու ընկերն էր, ում հետ նա առաջին անգամ ծանոթացել էր 1953 թվականի Սուրբ Վալենտինի օրը։ Բակարդին այդ ժամանակ 18 տարեկան էր իսկ Իշերվուդը 48 տարեկան։ Նրանք միասին են եղել մինչև Իշերվուդի մահը՝ 1986 թվականը։

Քրիստոֆերի վեպերի հրատարակության մեծ մասը կազմված են փափուկ շապիկով, որտեղ պատկերված է հեղինակի մատիտներով նկարված Դոնի կերպարը։ 2008 թվականին նրանց համատեղ կյանքի և հարաբերությունների մասին նկարահանվել է «Քրիս և Դոն. Սիրո պատմություն» վավերագրական ֆիլմը։ Ներկա պահին Դոնը ապրում է Սանտա Մոնիկայում՝ Քրիստոֆեր Իշերվուդի տանը։

Տես նաև
-------

* Քրիս և Դոն․ Սիրո պատմություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
4. ↑  «Tom Ford was right about Isherwood». Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 1-ին.
5. 1 2  «Christopher Isherwood and Don Bachardy: a personal and artistic union». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Eyes of Don Bachardy (American Film Foundation)(անգլ.)
* Portraits by Don Bachardy Արխիվացված 2018-09-16 Wayback Machine(անգլ.)
* Nudes by Don Bachardy Արխիվացված 2018-09-30 Wayback Machine(անգլ.)
* Don Bachardy at Craig Krull Gallery Արխիվացված 2019-08-07 Wayback Machine(անգլ.)
* Oral history interview with Don Bachardy, 2009 May 21 — Oct 7 from the Smithsonian (անգլ.)