Դքսուհի **Ամալիա Օլդենբուրգացի** (հուն․՝ Αμαλία της Ελλάδας, դեկտեմբերի 21, 1818(1818-12-21), Օլդենբուրգ, Վայմարյան Հանրապետություն - մայիսի 20, 1875(1875-05-20), Բամբերգ, Վերին Ֆրանկոնիա, Բավարիա, Գերմանական կայսրություն), Հունաստանի թագուհի, Օտտոն I-ի կինը։ Օլդենբուրգացի Օգոստոս I-ի և նրա կին արքայադուստր Ադելհեյդ Անհալտ Բերնբուրգ Շաումբուրգ Հոյմսացու դուստրը։ Քանի որ նա չէր կարող լույս աշխարհ բերել թագաժառանգի, Ամալիային հունական հասարակությունը վատ է վերաբերվել։ 1862 թվականին, հեղափոխության արդյունքում Օտտոնը զրկվում է գահից։ Նա և Ամալիան իրենց կյանքի մնացած հատվածը անցկացնում են տարագրության մեջ՝ Բավարիայում։

Կենսագրություն
--------------

Ամալիան ծնվել է 1818 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, Օլդենբուրգ դքսության մայրաքաղաք Օլդենբուրգում։ Ամալիան դուքս Օգոստոս I Օլդենբուրգացու և նրա կին Ադելհեյդ Անհալտ Բերնբուրգ Շաումբուրգ Հոյմսացու առաջին երեխան է։

Օտտոնը և Ամալիան հեռանում են Աթենքից
1836 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Ամալիան ամուսնացել է Հունաստանի թագավոր Օտտոն I-ի հետ, ով սերում էր Վիտելսբախների տոհմից։ Օտտոնը Բավարիայի թագավոր Լյուդվիգ I-ի և նրա կնոջ` Թերեզա Սաքսեն Հիլդբուրգհաուզենացու որդին է։ Առաջին տարիներին Հունաստանի թագուհի Ամալիան կարողացել է գրավել ժողովրդի սիրտըժն իր գեղեցկությամբ, խելքով և հրաշալի ճաշակով։ Թագուհին զբաղվում էր երկրի սոցիալական հարցերով, նրա շնորհիվ Աթենքից ոչ այնքան հեռու կառուցվել է հսկայական այգի։ Հունաստանի Էլիդում Ամալյաս քաղաքը և Ամալիապոլի գյուղը անվանակոչվել են նրա պատվին։

Հետագայում ժողովրդի վերաբուրմունքը Ամալիայի հանդեպ սկսում է վատանալ։ Հիմնական պատճառն այն էր, որ Ամալիան չէր կարող թագաժառանգ պարգևել երկրին։ Այդ պատճառով նրանք պետք է թագաժառանգ ընտրեին. Ամալիան ցանկանում էր, որ թագավոր դառնա Օլդենբուրգյան տան արքայազնը, իսկ Օտտոնը նախապատվությունը տալիս էր իր եղբայր արքայազն Ադալբերդին։ Այս տարաձայնությունն ընտանեկան կոնֆլիկտներ է առաջ բերում, որը երկար քննարկվում էր հունական հասարակության կողմից։ Ավելին, Ամալիան սկսում է խառնվել քաղաքականությանը, ինչից ոչինչ չէր հասկանում, ինչպես նաև ամուսնությունից հետո նա չի փոխել իր կրոնը և մինչև կյանքի վերջը դավանում էր բողոքականություն։

1861 թվականի սեպտեմբերին թագուհի Ամալիայի դեմ ուսանող Արիստիդ Դիսիոսի (քաղաքական գործիչ Կոնստանտինոս Դիսիոսի որդին) կողմից մահափորձ է կատարվել։ Արդյունքում ոչ ոք չի տուժել։ Ուսանողը դատապարտվում է մահապարժի, բայց թագուհու շնորհիվ մահապատիժը չեղարկվում է։ Միապետության թշնամիների համար ուսանողը հերոսանում է։

Մեկ տարի անց, երբ թագավորական զույգը գտնվում էր Պելեպոնեսում, Աթենքում ապստամբություն է սկսվում։ Հսկա պետությունները խորհուրդ են տալիս Օտտոնին չհակադրվել ժողովրդին։ Նա և Ամալիան լքում են Հունաստանը բրիտանական նավով՝ վերցնելով թագավորական գերարտոնությունը։ Նախկին թագավորն ու թագուհին իրենց կյանքի մնացած մասն անց են կացնում Օտտոնի հայրենիք Բավարիայում։ Ամալիան մահացել է 1876 թվականի մայիսի 20-ին։ Հունաստանի նոր թագուհին է դառնում ռուս իշխանուհի Օլգա Կոնստանտինովնան, ով ամուսնանում է Դանիայի թագավորի որդի Հունաստանի թագավոր Գեորգիոս I-ի հետ, ով սերում էր Գլյուկսբուրգների դինաստիայից։

### Տիտղոսներ

* **1818 թվականի դեկտեմբերի 21 - 1875 թվականի մայիսի 20**- Օլդենբուրգացի դքսուհի, Գոլշտեյն Գոտորպսացի արքայադուստր *Ձերդ գերազանցություն*
* **1836 թվականի դեկտեմբերի 22 - 1862 թվականի հոկտեմբերի 23**- Հունաստանի թագուհի-կոնսորտ *Ձերդ գերազանցություն*
* **1862 թվականի հոկտեմբերի 23 - 1875 թվականի մայիսի 20**- Հունաստանի թագուհի *Ձերդ գերազանցություն* (տարագրության ժամանակ)

Տոհմածառ
--------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 8. Գեորգինիոս Լյուդվիգ Գոլշտեյն Ֆոտորպացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 4. Պյոտր I |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 9. Սոֆիա Շարլոտա Գոլշտեյն Բեքսացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 2. Օգոստոս I |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 10. Ֆրիդրիխ Եվգենի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 5. Ֆրիդերիկա Վյուտեմբուրգացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 11. Ֆրիդերիկա Դորոտեա Սոգիա Բրենդենբուրգ Շվեդացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 1. **Ամալիա Օլդենբուգացի** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 12. Կարլ Լյուդվիգ Անգալտ Բերնբուրգ Շաումբուրգ Հոյմսացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 6. Վիկտոր II Անհալտ Բերնբուրգ Շաումբուրգ Հոյմսացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 13. Ամալիա Էլեոնորա Սոմլս Բրաունֆելսացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 3. Ադելհեյդա Անհալտ Բերնբուրգ Շաումբուրգ Հոյմսացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 14. Կարլ Քրիստիան |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 7. Ամալիա Նասաու Վեյլբուրգացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 15. Կարոլինա Օրանացի |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|

Տես նաև
-------

* Հունական թագավորների կանանց ցանկ


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Նախորդող՝**չկա** | **Հունաստանի թագուհի-կոնսորտ**1836—1862 | Հաջորդող՝**Օլգա Կոնստանտինովնա** |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Амалия (ռուս.) // *Энциклопедический словарь* / под ред. И. Е. Андреевский — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. Iа. — С. 604.
2. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage