**Պլզենի երկրամաս** (չեխ․՝ Plzeňský kraj), Չեխիական հանրապետության վարչական միավոր, տեղակայված է Բոհեմիա պատմական շրջանի արևմտյան մասում։ Վարչական կենտրոն՝ Պլզեն։

Բնակչություն
------------

Պլզենի երկրամասի բնակչությունը կազմում է 570․401 մարդ (ըստ 2011 թվականին կայացած բնակչության մարդահամարի), ինչը համապատասխանում է Չեխիայի ամբողջ բնակչության 5,47 %-ը։ Բնակիչների 30 % ապրում է Պլզենում և արվարձաններում։ Երկրամասում կան շատ բնակավայրեր բնակիչների ոչ մեծ քանակությամբ, միակ մեծ քաղաքը համարվում է Պլզեն վարչական կենտրոնը՝ Չեխիայի մեծությամբ չորրորդ քաղաքը (164,000 բնակիչ)։ Երկրամասի մնացած 46 քաղաքներում ապրում է 367 000 մարդ։

Բնակչության խտությունը կազմում է 75,44 մարդ մեկ քառակուսի կիլոմետրում (երկրի միջինը՝ 132,33 մարդ 1 քառակուսի կիլոմետրում)։ Բնակչության ամենացածր խտությունը Տահով և Կլատովի շրջաններում է (37,65 և 44,21 համապատասխանաբար)։

Քաղաքներ ավելի քան 10․000 մարդ բնակչությամբ.

* Պլզեն՝ 162 759 մարդ
* Կլատովի՝ 22 898 մարդ
* Ռոկիցանի՝ 13 743 մարդ
* Տահով՝ 12 528 մարդ
* Սուշիցե՝ 11 520 մարդ
* Դոմաժլիցե՝ 10 808 մարդ

Վարչական բաժանում
-----------------

Երկրամասի վարչական քարտեզ
Երկրամասի տարածքը բաժանված է 7 շրջանի։

| Շրջան | Տարածք,կմ² | Բնակչություն,մարդ (2011) | Բնակավայրերի քանակություն |
| --- | --- | --- | --- |
| Դոմաժլիցե | 1123,46 | 59 926 | 85 |
| Կլատովի | 1945,69 | 85 726 | 94 |
| Պլզեն-քաղաք | 261,46 | 188 045 | 15 |
| Պլզեն-հարավ | 990,04 | 62 389 | 90 |
| Պլզեն-հյուսիս | 1286,79 | 74 940 | 98 |
| Ռոկիցանի | 575,11 | 47 458 | 68 |
| Տահով | 1378,68 | 51 917 | 51 |
|

Երկրամասում ընդհանուր կա 501 մունիցիպալիտետ, այդ թվում 15 մունցիպալիտետ՝ ընդլայնված լիազորություններով։

Տնտեսություն
------------

Օգտակար հանածոների հիմնական հանքավայրերը հայտնաբերվում են Պլզենի ծայրամասերում։ Այստեղ արդյունահանում են քարածուխ, շինարարական քար, կավ։ Բոհեմյան անտառում իրականացվում է կրաքարի արդյունահանում։ Շրջանում կան բարենպաստ պայմաններ գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Երկրամասի տարածքի 50,8 %-ը օգտագործվում է ինչպես գյուղատնտեսական հանդակներ, տարածքի 39,4 %-ը զբաղեցնում են անտառները։

2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ երկրամասում գրանցված է 127 341 ձեռնարկություն, որոնց մեկ երրորդ մասը տեղակայված է Պլզենի շրջանում։ Բնակչության 27,3 %-ը աշխատում է արդյունաբերական արտադրությունում, նրան հաջորդում են սոցիալական ոլորտը, անտառային և ձկնային տնտեսությունները։

Միջազգային համագործակցության զարգացման նպատակներով ստեղծվել են Էրգենսիս (Գերմանիայի հետ միասին) և Բավարական Անտառ՝ Բոհեմյան անտառ (Գերմանիայի և Ավստրիայի հետ) եվրոշրջանները։

Տրանսպորտ
---------

Շրջանի ճանապարհային ցանցի երկարությունը կազմում է 5007 կմ։ Ավտոբանների երկարությունը կազմում է 89 կմ։ Երկրամասի երկաթուղային ցանցն ունի ընդհանուր 713 կիլոմետր երկարություն, որից 237 կիլոմետրը էլեկտրաֆիկացված է։ Պլզեն-Նյուրնբերգ և Ռեգենսբուրգ-Մյունխեն միջազգային տրանսպորտային գծերը տարածաշրջանը կապում են Գերմանիայի հետ։

Մշակույթ և տուրիզմ
------------------

2002 թվականին երկրամասում հաշվվում էր 43 թանգարան, 12 թատրոն, 590 գրադարան՝ ներառյալ Պլզենի երկրամասի Գիտական գրադարանը։ Պլզենում անցկացվում են կանոնավոր երաժշտական և թատերական փառատոներ։

Զբոսաշրջության կենտրոնը համարվում է Պլզեն քաղաքը՝ մշակույթի և պատմության բազմաթիվ հուշարձաններով, կենդանաբանական և բուսաբանական այգիներով։ Բոհեմյան անտառում զարգանում են ձմեռային մարզաձևերը։ Շրջանի հյուսիս-արևմուտքում է գտնվում Կոնստանտինովի Լազնե հանգստավայրը։

Երկրամասի տեսարժան վայրերն են համարվում Կլադրուբի վանքը, Շվիհների ամրոցները, Կաշպերկը, Ռաբին, Կատերժովը, Վելհարտիցեն, Հորշովսկի-Տինը։ Դոմաժլիցե, Պլզեն և Հորշովսկի քաղաքների պատմական կենտրոնները պաշտպանված են որպես պատմության հուշարձաններ։ Պլզենի շրջակայքում կան նաև բնակավայրեր, որտեղ ներկայացված է 17-18-րդ դարերի գյուղական ճարտարապետությունը, բլոկային շինություններն ու ֆախվերկային տները ներկայացված են Պլզենից հյուսիս ընկած տեղանքում, ինչպես նաև Տահովի շրջանում։ Հանովիցեում (Կլատովի շրջան) է գտնվում գյուղական ճարտարապետության թանգարանը բաց երկնքի տակ։

Շրջանում է գտնվում Բոհեմյան անտառ բնական ազգային պարկը և Չեսկի անտառ (չեխ․՝ Český les), Կրժիվոկլատսկո (չեխ․՝ Křivoklátsko) և Սլավկովսկի անտառ (չեխ․՝ Slavkovský les) բնապատկերային արգելոցները։ Ջրային մարզաձևերի կենտրոնը գտնվում է Բերոունկա գետի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Český statistický úřad* Počet obyvatel v obcích - k 1. 1. 2023 (չեխերեն) — Praha: ČSÚ, 2023.
2. ↑
3. ↑  Administrativní registr ekonomických subjektů
4. ↑  Перепись населения Чехии (2011)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երկրամասի ղեկավարության պաշտոնական կայք