**Կուլիական** (իսպ.՝ Culiacán), պաշտոնապես` **Կուլիական-Ռոզալես** (իսպ.՝ Culiacán Rosales), քաղաք Մեքսիկայում, Սինալոա նահանգի մայրաքաղաքը և համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը կազմում է 605.304 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Մեքսիկայի ամենամեծ քաղաքներից մեկն է և նահանգի ամենամեծ քաղաքը։ Կուլիականի համայնքը ներառում է այնպիսի թաղամասեր, ինչպիսիք են Կոստա Ռիկան և Էլ Դորադոն, ընդհանուր 4758 կմ² մակերեսով։ Գտնվում է նահանգի կենտրոնական մասում՝ արևմտյան Սիեռա Մադրեի ստորոտում, Թամասուլա և Ումայա գետերի հատման կետում, որտեղ առաջանում է Կուլիական գետը։

Քաղաքը նկարագրվում է Արթուրո Պերես-Ռևերտեի «Հարավի թագուհի» վեպում։

Պատմություն
-----------

1531 թվականին հնդկական բնակավայրի տեղում իսպանացի կոնկիստադոր Նունո Բելտրան դը Գուսմանը հիմնել է քաղաք, որը կոչվել է Սան Միգել դե Կուլիական։ Քաղաքը որպես ելակետ է ծառայել իսպանացիների առաջխաղացման համար` ժամանակակից Մեքսիկայի և Միացյալ Նահանգների տարածքներում։ Հետազոտող Կորոնադոն (Ֆրանցիսկո Վասկես դե Կորոնադո) Կուլյականից ուղևորվել է այն վայրեր, որոնք այժմ կազմում են ժամանակակից Միացյալ Նահանգները։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում Եվրոպայից բնակիչներ սկսել են ժամանել Կուլիական։ Այնուամենայնիվ, դարեր շարունակ Կուլիանը մնացել է հանգիստ գավառական քաղաք։ 1786 թվականին ներդրվել է քաղաքային կառավարման համակարգ։

1830 թվականին Սինալոա նահանգի ստեղծումից հետո Կուլիացանը դարձել է դրա մայրաքաղաքը։ Կուլիականում Պ. Դիասի նախագահության ընթացքում միջոցներ են ձեռնարկվել քաղաքը բարեկարգելու ուղղությամբ։

Տնտեսական առաջընթաց է գրանցվել 1950-ական թվականներին, երբ քաղաքի տարածքում պատնեշ է կառուցվել, որը խթան է տվել գյուղատնտեսության զարգացմանը, և քաղաքն սկսել է էականորեն աճել։ Սկսած 1950-ականների վերջից` Կուլիականը դարձել է նոր ստվերային տնտեսության հայրենիք, որը հիմնված էր Միացյալ Նահանգներ թմրանյութերի արտահանման վրա։ 1960-ականներին Համաամերիկյան մայրուղու և տարածաշրջանային օդանավակայանի ավարտը ավելի է արագացրել տնտեսական զարգացումը։

Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության խնդիրը հրատապ է 1990-ականների վերջից։

Տնտեսություն
------------

Պետության ամենամեծ տնտեսական կենտրոնն է։ Զարգացած են գյուղատնտեսությունը և մերձարևադարձային այգեգործությունը։ Քաղցր պղպեղը, լոլիկը, կարտոֆիլը, սեխը աճեցվում են ԱՄՆ արտահանման համար։ Ցորենը, բամբակը, շաքարը, լոբին ներքին սպառման համար են։ Արդյունաբերական կարևորագույն ճյուղերից մեկը գյուղմթերքների վերամշակումն է։

Կուլիական արտադրում է ամբողջ արդյունաբերական արտադրանքի շուրջ 1/3-ը, ներառյալ` «Industrias Godoy» մարդատար ավտոբուսների հավաքման և վերանորոգման գործարանը, *«Cemex S.A.de C.V»* ընկերության ցեմենտի գործարանը։

2000-ականներից սկսած զարգանում է զբոսաշրջությունը, այդ թվում՝ Կալիֆոռնիայի ծոցի ափերին ծովային ձկնորսությունը, քաղաքի հարևանությամբ սպորտային որսը։

Քաղաքը սպասարկվում է միջազգային օդանավակայանի կողմից (2005 թվականի տվյալներով, մոտ 800,000 ուղևոր)։

Կրթություն
----------

* Սինալոա նահանգի ինքնավար համալսարան (տեղափոխվել է Մազաթլանից 1874 թվականին)
* Կուլիականի տեխնոլոգիական ինստիտուտ (1968)
* Կաթոլիկ համալսարան
* Դուրանգոյի ինքնավար համալսարանի մասնաճյուղ

Հայտնի բնիկներ և բնակիչներ
--------------------------

* Միգել Անխել Ֆելիքս Գալիարդո (ծնված` 1946 թվականին) - մեքսիկացի նարկոբարոն, Գվադալախարայի կարտի հիմնադիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3  Кульякан // Большая российская энциклопедия / С. Л. Кравец. — М: Большая Российская энциклопедия, 2010. — Т. 16. — С. 324-325. — 751 с. — 60 000 экз. — ISBN 978-5-85270-347-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ Archived 2010-07-08 at the Wayback Machine.
* Կուլիականի գեղեցկությունը
* DeportesCuliacan.Com

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n81103306 · VIAF: 159459039 · WorldCat VIAF: 159459039 |

 |