recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ռան Բոսիլեկ** (իրական անունը՝ **Գենչո Ստանչև Նեգենցով**, բուլղար․՝ Генчо Станчев Негенцов, սեպտեմբերի 26, 1886(1886-09-26), Գաբրոբո, Բուլղարիայի իշխանություն - հոկտեմբերի 8, 1958(1958-10-08), Սոֆիա, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն), բուլղարացի գրող և բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ռան Բոսիլեկը ծնվել է 1886 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Գաբրովոյում։ Նրա հայրը մահացել էր, երբ Գենչոն յոթ տարեկան էր։ Ընտանիքում Գենչոն ուներ երկու եղբայր և երկու քույր։ 1904 թվականին նա ավարտել է Գաբրովոյի ապրիլյան գիմնազիան, որից հետո չորս տարի աշխատել է որպես ուսուցիչ։ Իր աշակերտների համար գրել է առաջին բանաստեղծությունը՝ «На косичка» անվանմամբ, որը հրատարակավել է 1906 թվականին «Светлячок» պարբերականում։ 1908-1910 թվականներին Սոֆիայի համալսարանում սովորել է բանասիրություն և օրենք, 1916 թվականին Բրյուսելում իրավունքի ոլորտում ստացել է դոկտորի աստիճան։ Բոսիլեկն այնտեղ գրում է «Я кажи ми» բանաստեղծությունը (հայտնի է նաև որպես «Облаче, ле бяло»), որը հետագայում դառնում է արտերկրում ապրող բուլղարացիների խորհրդանիշը։ Որոշ ժամանակ աշխատել է իրավաբան, սակայն շուտով վերադարձել է գրողի գործին։

Աշխատել է «Светлячок», «Врабча» և «Детская радость» պարբերականների խմբագիր։ Եղել է Բուլղարիայի գրողների միության անդամ և Բուլղարիայի մանկագիրների միության նախագահ։ 1932 թվականին «Хемус» հրատարակչությունում հրատարակվել է բուլղարական ժողովրդական հեքիաթների հավաքածու «Неродена мома» գիրքը, որը Բրյուսելի միջազգային գրական ցուցահանդեսին մրցանակ է ստացել։ 1926-1942 թվականներին գրողն աշխատել է «Патиланско царство» հեքիաթների գլխավոր շարքի վրա, որի մեջ են ներառվել «Патиланчо» (1926), «Патиланско царство» (1927), «Бате Патилане» (1927), «Патиланчо Данчо» (1929), «Патиланчо на село» (1935) և «Патиланско училище» (1942) պատմվածքները։

Ռան Բոսիլեկը մահացել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Սոֆիայում՝ 72 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Я кажи ми, облаче ле бяло» с апел към габровци в странство (բուլղ.)

Գրականություն
-------------

* Энциклопедия «Болгария», т.5, 1985 (բուլղ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Biography and Excerpts (in Bulgarian)
* «Речник на българската литература», т. 3 (П-Я). Издателство на Българската академия на науките, София, 1982 (բուլղ.)
* От и за Ран Босилек в Своден каталог НАБИС – национален каталог на академичните библиотеки в България
* Ран Босилек в Литернет
* Другото лице на Ран Босилек, detskiknigi.com

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 24439 · BNF: 158007919 · CONOR: 54968419 · GND: 108445151 · ISNI: 0000 0000 5525 4551 · LCCN: n85159579 · NKC: xx0023408 · NLP: A18535896 · NUKAT: n2014175567 · SUDOC: 243366353 · VIAF: 71727105 · WorldCat VIAF: 71727105 |

 |

 |
|  |
| --- |
| **Քնարածառ վարդկակաչանման** |
| Քնարածառ վարդկակաչանմանՔնարածառ վարդկակաչանման |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | *Magnoliales* |
| **Ընտանիք** | Մագնոլիազգիներ (Magnoliaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Liriodendroidae* |
| **Ցեղ** | **Liriodendron** |
| **Տեսակ** | **Քնարածառ վարդկակաչանման** *(L. tulipifera)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Liriodendron tulipifera***L. 1753 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Քնարածառ վարդկակաչանման** (լատ.՝ Liriodendron tuliifera), մագնոլիազգիների ընտանիքի, քնարածաղ ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Գեղատեսիլ, հսկայական տերևաթափ ծառ է՝ մինչև 50—60 մետր բարձրությամբ, ձվանման սաղարթով և ուղղաձիգ, սյունանման բնով, որի տրամագիծը կարող է հասնել 3,0—3,5 մետրի ծածկված մոխրավուն կամ կարմրագորշավուն, ակոսավոր սաղարթով։ Բողբոջները մուգ կարմրավուն են, ծածկված մոխրականաչավուն աղվամազով։

Ընձյուղները և երկամյա ճյուղերը մերկ են, կարմրավուն կամ կարմրադարչնավուն, երեք տարեկանից՝ մոխրագույն։ Տերևները մերկ են, 4-6 բլթականի, 12-15 սմ երկարությամբ և նույնքան էլ լայնությամբ, փայլուն, բաց կանաչավուն, 10-12 սմ երկարությամբ բարակ տերևակոթուններով։ Տերևակիցը լայն է, հակտռտկ-ձվաձև, վաղ է թափվում։ Տերևները աշնանը ձեռք են բերում ոսկե-դեղին գունավորում։ Ծաղիկները ծայրային են, միայնակ, բաժականման, մոտ 6,0 սմ տրամագծով, բուրմունքից զուրկ, վարդկակաչի ծաղիկներն են հիշեցնում։ Ծաղկապատը կազմված է 9 կանաչավուն կամ կանաչասպիտակ մասերից, դրսի կողմինները թեքված դեպի ծաղկակիրը, ներքինները ուղղաձիգ, հիմքում վառ նարնջագույն բծով։ Թևապտուղը ունի 3-4 սմ երկարություն և 0,4 սմ տրամագիծ։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսնեոին։ Պտղաբերում է հոկտեմբեր-նոյեմբերին։

Կիրառություն
------------

Երևանում մշակվում է 1940 թվականից, սակայն որպես կրատյաց բույս մեր պայմաններում խիստ տուժում է հողերի հիմնային ռեակցիայից։ Համեմատաբար լավ է աճում Վանաձորում և Իջևանում։ Ամենուրեք առատորեն ծաղկում է, սակայն պտուղներում սերմեր չեն կազմավորվում։ Ըստ երևույթին լրացուցիչ փոշոտման կարիք են զգում։ Հեռանկարային է Հայաստանի անտառային շրջանների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 114։
**Մոնկլոա պալատ** (իսպ.՝  Palacio de La Moncloa), 1977 թվականից Իսպանիայի վարչապետի պաշտոնական նստավայրը։ Տեղակայված է Մադրիդի համալսարանական հատվածում։ Շենքը շրջապատված է տարբեր կառույցներով, որոնք կազմում են Մոնկլոա համալիրը, որում տեղակայված են Վարչապետի ղեկավարությամբ նախարարությունը (Ministerio de la Presidencia, ապահովում է գործառնությունը վարչապետի և այլ նախարարությունների միջև), 1-ին փոխվարչապետի գրասենյակը, և մամուլի կենտրոնը։ Նախարարների խորհրդի ամենամյա հանդիպումը նույնպես անցկացվում է Մոնկլոայում։

Իսպանիայում Մոնկլոան երբեմն փոխաբերական իմաստով օգտագործվում է որպես կենտրոնական կառավարության, հատկապես, երբ հակադրվում է ինքնավար համայնքների կառավարությունների հետ։

Պատմություն
-----------

Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ պալատն ամբողջությամբ ավերվել է Մադրիդի շրջափակման ժամանակ։ Հետագայում այն վերակառուցվել է որպես օտարերկրյա առաջնորդների և այլ անձանց նստավայր։ Իսպանիայում ժողովրդավարության հաստատումից հետո այն դարձել է Իսպանիայի վարչապետի և նրա ընտանիքի պաշտոնական նստավայրը։

Պալատում առաջինը բնակվել է առաջին ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված Իսպանիայի վարչապետ Ադոլֆո Սուարեսը։ Մինչ այդ վարչապետի նստավայրը եղել է Մադրիդի Պասեո դո լա Կաստելյանա պողոտայում (Paseo de la Castellana):

Մոնկլոա պալատը ընդգրկված է Իսպանիայի մշակութային ժառանգության հուշարձանների շարքում՝ RI-51-0000326 համարի ներքո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Diccionario Enciclopédico de Madrid, de María Isabel Gea, disponible en Madripedia
2. ↑  a Moncloa y la Zarzuela se escriben con artículo

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իսպանիայի կառավարության պաշտոնական կայքը Archived 2010-07-24 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX176940 · GND: 7754135-2 · LCCN: nr00015144 · VIAF: 265660075, 158343651 · ULAN: 500302405 · WorldCat VIAF: 265660075, 158343651 |

 |
**Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգ** , Ուրալա-Մոնղոլական ծալքավոր գեոսինկլինալային գոտու ծալքավոր համակարգերից, ձգվում է ավելի քան 2000 կմ հս-արլ․ Մոնղոլիայից մինչե Օխոտի ծովի արևմտյան ափերը։ Այդ տերիտորիան առաջին անգամ առանձնացրել է Ա․ Ե․ Ֆերսմանը, 1926 թ.-ին, որպես երկրաքիմիական զոնա և կոչել Մոնղոլա-Օխոտական գոտի։ Հյուսիսում Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգը սահմանափակված է Մոնղոլա-Օխոտական խորքային խզվածքներով, իսկ հարավում՝ Բուրեյական զանգվածով և Հարավ-Գոբիական խզվածքների համակարգով։ Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգի կազմության մեջ առանձնացվում են գեոսինկլինալային զարգացման ռիֆեյի, ստորին և միջին պալեոզոյան փուլերը։ Վերին պալեոզոյում և ստորին տրիասում համարյա ամբողջ տերիտորիան գտնվել է լեռնակազմական փուլում, որն ուղեկցվել է գրանիտոիդային հսկայական զանգվածների ներդրումով, էվգեոսինկլինալային ճկվածքները պերմում պահպանվել են միայն արևելյան, Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգի և ավելի երիտասարդ Սիխոտեալինի գեոսինկլինալային համակարգի միակցման զոնայում։ Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգի մեզոզոյան կառուցվածքները հետազոտողների մի մասը վերագրում է գեոսինկլինալների կարգին, մյուսները՝ գրանիտոիդային ակտիվացման կառուցվածքներին։ Նրանց համար բնորոշ են ծովային և ցամաքային մոլասանման և ածխաբեր նստվածքները, որոնք զուգակցվում են վերերկրյա հրաբխայնության (անդեզիտային ֆորմացիա) լայն զարգացման և հրաբխա-պլուտոնիկ ֆորմացիայի կոմագմատիկ գրանիտոիդների ներդրման հետ։ Մեզոզոյի մագմատիզմի հետ կապված են կապար-ցինկային հանքանյութերի, ոսկու, անագի, վոլֆրամի, ֆլյուորիտի և այլ հանքավայրեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 713)։*  |
**Կիլոբայթ** (միջազգային անվանումը՝ **Kbyte**, **KB**), ինֆորմացիայի քանակի չափման միավոր, հավասար 1024 բայթի կամ 210 բայթի։

Ինֆորմացիայի չափման առավել մեծ միավորները ձևավորվում են որոշակի թվով բայթերի հաջորդականություններով (1 բայթ=8 բիթ)` կցված հետևյալ բառերին` «Կիլո», «Մեգա», «Գիգա», «Տերա», «Պետա», որոնք համապատասխանում են «210», «220», «230», «240», «250» (1 Կբայթ = 1024 բայթ, 1 Մբայթ = 1024 Կբայթ, 1 Գբայթ = 1024 Մբայթ, 1 Տբայթ = 1024 Գբայթ, 1 Պբայթ = 1024 Տբայթ) բազմապատկիչներին։ Կցված տվյալները գրվում են մեծատառերով։ Թույլատրվում է նաև ինֆորմացիայի միավորների միջազգային գրելաձևը՝ «K», «M», «G», «T», «P», որը խորհուրդ է տրվում Միջազգային էլեկտրատեխնիկական հանձնաժողովի Միջազգային ստանդարտով (KB, MB, GB, TB, PB, Kbyte, Mbyte, Gbyte, Tbyte, Pbyte). Թույլատրվում է հայերեն հետևյալ գրառումները՝ ԿԲ, ՄԲ, ԳԲ, ՏԲ, ՊԲ։

Շատ ժամանակակից օպերացիոն համակարգեր շարունակում են հենվել այն սկզբունքին, որ 1 կիլոբայթը հավասար է 1024, միաժամանակ, հիշող սարքերի արտադրողները հաշվում են այն հավասար 1000 բայթ։

Ինֆորմացիայի քանակի միավորների միջպետական ստանդարտ
--------------------------------------------------

Միջպետական ստանդարտ

*

Արտահամակարգային միավոր
-----------------------

Միավորների միջազգային (ՍԻ) համակարգի տասնապատիկ և բաժնեմասային միավորների անվանումները։

Արտահամակարգային միավոր

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ГОСТ 8.417-2002. Единицы величин. Приложение А (ռուս.)
2. ↑  Մեծությունների միավորների հայերեն անվանումը

Տես նաև
-------

* Բիթ
* Բայթ
* Կիլոբայթ
* Մեգաբայթ
* Գիգաբայթ
* Տերաբայթ
* Պետաբայթ
Կիլիկյան Հայաստանի քարտեզը
**Կիլիկյան Հայաստանի վարչական բաժանում**, 11-14-րդ դարերում Կիլիկիայի հայկական պետությունում վարչատարածքային բաժանման համակարգ։ Հետագայում, թագավորության անկումից հետո, տվյալ վարչատարածքային բաժանումը պահպանվել է որպես Կիլիկյան Հայաստանի գավառների պատմական սահմաններ։

Վարչական բաժանման համակարգը
---------------------------

Կիլիկիայի հայկական թագավորության մեջ գոյություն ունեին չորս կարգի վարչաքաղաքական միավորումներ։ Դրանք էին.

1. Արքունական տան գավառներն ու շրջաններն,
2. Ավատատիրական իշխանությունները,
3. Եկեղեցական հողատիրությունները,
4. Նվաճված կամ այլ կերպ ենթակա պետություններ։

### Արքունական տան տարածքներ

Արքունական տանը պատկանող գավառներն ու շրջանները տարածվում էին պետության ամյրաքաղաք Սսի, ինչպես և Տարսոն, Անարզաբա, Ադանա, Մամեստիա, Այաս և այլ խոշոր քաղաքների շրջակայքում։ Արքունիքին պատկանող գավառները, շրջանները, քաղաքները և բերդերը համարվում էին պետական սեփականություն։ ու կառավարվում էին թագավորի կողմից նշանակված կառավարիչներով։ Խոշոր քաղաքները պետական սեփականություն դարձնելը միջոցներից մեկն էր կենտրոնական իշխանությունը ուժեղացնելու համար։ Ռուբինյանների այս լայնատարած կալվածքներն ու խոշոր քաղաքները համարյա ամբողջությամբ անցան նրանց փոխարինած Հեթումյաններին։

### Ավատատիրական իշխանություններ

Կիլիկյան Հայաստանի ավատատիրական իշխանությունները հասնում էին ավելի քան երեք տասնյակի։ Մեծ արտոնություններ էին վայելում հատկապես սահմանամերձ չորս խոշոր իշխանությունները։ Դրանցից մեկը՝ Կապանի իշխանությունը, գրավում էր Կապան բերդն իր շրջակայքի հետ միասին, որը գտնվում էր Կիլիկիայի հյուսիսարևլյան կողմում։ Երկրորդը Գուգլակի իշխանությունն էր, Տարսոնից հյուսիս՝ Իկոնիա և Կոստանդնուպոլիս տանող գլխավոր ճանապարհի վրա։ Իշխանանիստը Գուգլակ բերդն էր։ Երրորդը Կոռիկոսի իշխանություններ էր՝ կենտրոն ունենալով Կոռիկոս նավահանգիստը։ Այս իշխանությունը տարածվում էր Լամոս և Կալիկադնոս գետերի միջև։ Չորրորդն էր Պորտելլայի իշխանությունը, որը գտվնում էր սիրիական սահմանի մոտ՝ Միջերկրական ծովի ափամերձ շրջանում։

### Եկեղեցական հողատիրություններ

Կիլիկյան Հայաստանում Հայ եկեղեցին՝ հատկապես Հայոց Կաթողիկոսական Աթոռը, ուներ լայնատարած կալվածքներ։ Սկզբում Աթոռը հաստատվել էր Հռոմկլա բերդում, Եփրատի աջ ափին, իսկ հետո՝ 12-րդ դարի վերջերին, տեղափոխվեց Սիս։ Նրա կալվածքներն էլ հիմնականում տարածվում էին Հռոմկլայի և Սսի շրջաններում։

### Ենթակա պետություններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Թադևոս Հակոբյան, Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն (5-րդ հրատ.), Երևան, «ԵՊՀ հրատարակչություն», 2007 — 325-330, էջեր 325-330 — 520 էջ. — 500 հատ։
2. ↑  Կաղապար:Գիրք։Սուքիասյան։Կիլիկիայի հայկական պետության և իրավունքի պատմություն


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Կիլիկիայի հայկական թագավորություն Կիլիկյան Հայաստանի վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
| Արքունական գավառներ | Սիս • Տարսոն • Անարզաբա • Ադանա • Մամեստիա • Այաս |
|  |
| Ավատատիրական իշխանություններ | **Կապանի** • **Գուգլակի** • **Կոռիկոսի** • **Պորտելլայի** • Պապեռոնի • Լամբրոնի • Նղրի • Բարձրաբերդի • Վահկայի • Ծամնդավի • Զեյթունի • Պաղրասի • Այնթապի • Նայինպեցի • Մոլևոնի • Կոպիտառի |
|  |
| Եկեղեցական տարածքներ | • |
|  |
| Ենթակա պետություններ | • |

 |
**Ախոբլանկո** (ajoblanco, երբեմն գրվում է ajo blanco) իսպանական սառը ապուր, Գրանադայի ու Մալագայի տիպիկ ուտեստ է, հայտնի է նաև Էստրեմադուրեյում։ Այս ուտեստը նման է գասպաչոյին, պարունակում է նրա գլխավոր 4 բաղադրամասերը՝ ջուր, ձիթպտուղ, սխտոր և հաց։

Բաղադրամասեր
------------

Ախոբլանկոյի բաղադրամասերը հետևյալներն են՝ հաց, մանրացված նուշ, սխտոր, ջուր, ձիթապտղի յուղ, աղ և ոչ միշտ քացախ։ Հաճախ մատուցվում է խաղողի կամ կիտրոնի կտորների հոտ։ Նուշի բացակայության ժամանակ կարելի է փոխարինել ալյուրի ու եփած լոբով։

Պատմություն
-----------

Ուտեստը, ինչպես կարգն է առաջացել է Ալ-Անդալուսիայում, հաշվի առնելով որ գլխավոր բաղադրամասը նուշն է։ Այն հայտնաբերել են կա՛մ Սևիլյայում, կա՛մ Մալագայում, չնայած ճշգրիտ առաջացման վայրը նշված չէ։

Պատրաստման եղանակ
-----------------

Հացը, որպես կանոն պետք է լինի չոր։ Նուշն ու սխտորը խառնվում են (երբեմն քացախի հետ), ջարդիչի ու հավանգի օգնությամբ։ Խառնուրդին ավելացնում են ջուր եւ ձիթապտղի յուղ մինչև դառնա էմուլսիայի նման։

Ախոբլանկո եփված կարտոֆիլի հետ
Գրանադայի մի քանի մարզերում ախոբլանկոն մատուցվում է եփված կարտոֆիլի հետ, այդ դեպքում ապուրը պատրաստվում է ավելի քան նոսր, որպեսզի հեշտ կինի այն խմել միանգամից բաժակով։ Մալագայում այն մատուցվում է մուսկաթային խաղողի և երբեմն ուրիշ թարմ բանջարեղենների կտորների հետ, այնպիսիների, ինչպիսիք են խնձորն ու սեխը։ Ներկա ժամանակում ախոբլանկոն ևս մատուցվում է այլ մրգերի ու բանջարեղենների հետ։

Ամեն տարի սեպտեմբերի 2-ին Ալմաչար քաղաքում և Մալագայի այլ քաղաքներում կազմակերպվում է ախոբլանկոյին նվիրված միջոցառում։

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2013-03-12 at the Wayback Machine.
* Archived 2004-07-13 at the Wayback Machine.
**Դիսպերս համակարգեր**, երկու կամ ավելի ֆազերից բաղկացած համակարգեր, որոնցում ֆազերից մեկը կամ մի քանիսը խիստ մանրացված՝ դիսպերսված են։ Դիսպերս համակարգերում ֆազերի բաժանման մակերևույթները չափազանց մեծ են։ Ֆազերից մեկը՝ դիսպերս միջավայրը, ունի անընդհատ կառուցվածք։ Դիսպերսված ֆազը բաշխված է միջավայրում մանր բյուրեղների, կտորների, կաթիլների կամ բշտիկների ձևով։ Չափազաևց մեծ միջֆազայիև մակերևույթների առկայությաև պատճառով դիսպերս համակարգեր ունեն ազատ էևերգիայի ավելցուկ, քիմիապես ակտիվ են, լավ կլանիչնևր (ադսորբենտներ) են և, սովորաբար, թերմոդինամիկորեև անկայուն։ Ըստ դիսպերսման աստիճանի, տարբերում են կոպիտ ն նուրբ դիսպերս համակարգեր։ Կոլոիդ լուծույթները նուրբ դիսպերս համակարգեր են, որոնցում մասնիկների մեծությունը 10−4—10−7 սանտիմետր է։ Սահմանային դեպքում, երբ մասնիկների մեծությունը մոլեկուլների մեծության կարգի է, դիսպերս համակարգեր իսկական կամ մոլեկուլային լուծույթներ են։ Ըստ ֆազերի ագրեգատային վիճակների, դիսպերս համակարգեր ութ տեսակ են։ Եթե դիսպերս միջավայրը հեղուկ է կամ գազ, ապա դիսպերսված մասնիկները գտնվում են անընդհատ շարժման մեջ։ Դիսպերս համակարգերում ֆազերի բաժանումը (սեդիմենտացումը) արդյունք է ծանրության ուժի ազդեցության, մասնիկները հաղթահարում են դիֆուզիայի ուժերը և անջատվում դիսպերս միջավայրից։ Որքան մասնիկները փոքր են, այնքան ավելի է դիֆուզիայի ազդեցությունը և դժվար՝ ֆազերի բաժանումը։ Այդ պատճառով նուրբ դիսպերս համակարգեր (օրինակ, կոլոիդ լուծույթները) կայուն են։ Նման դեպքում բաժանումը իրար կպչելու միջոցով մասնիկների մեծացման հետնանք Է։ Երբեմն դիսպերսված մասնիկները (կաթիլները, բշտիկները) աջացնում են ցանց-կմախք, և Դիսպերս համակարգեր ձեռք են բերում պինդ նյութը հիշեցնող մեխանիկական հատկություններ (օրինակ, ժելերը, կաուչուկը)։ Դիսպերս համակարգերը չափազանց տարածված են բնության մեջ, տեխնիկայում և կենցաղում․ ծուխը, ամպերը, լեռնային ապարները, բուսակաև ու կենդանական հյուսվածքները, բետոնը, յուղաներկը, կենցաղային աերոզոլերը, լվացող միջոցների և սննդանյութերի մեծ մասը դիսպերս համակարգեր են։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 400)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կաստել
Բուրգ 3-ը 9-ի
**Կաստելներ** (կատ.՝ castells) կամ «մարդկային դղյակներ», աշտարակ՝ բաղկացած մարդկանցից, որը անցկացվում է Կատալոնիայի փառատոների ժամանակ։ Կաստելերների թիմերը մրցում են իրար հետ՝ կառուցելով առավել բարձր և ամուր աշտարակ։ Ավանդույթը սկիզբ է առել Տառագոնա շրջանում և լայն տարածում է գտել Կատալոնիայի հարավում։ Նմանատիպ արարողություն անցկացվում է Վալենսիայում և անվանվում է մուիշերանգա։ Ավանդույթը սկիզբ է առել հին կրոնական պարից, որը կոչվել է *Moixiganga* (մուշիգանգա)։ Կատալոնական փառատոնը վալենսիականից տարբերվում է այն բանով, որ կրոնական բնույթ չի կրում, այն ժամանցային է, նպատակը՝ կառուցել բարձր աշտարակ։

Հագուստներ
----------

Կաստելերների հագուստը բաղկացած է սև տաբատից, լայն սև գոտուց, բանդանների և վերնաշապիկներից, որոնց գույները խորհրդանշում են կաստելերների թիմերին։ Ամեն թիմ ունի իր հատուկ գույնի վերնաշապիկը (***colla):*** Գոտին երկու ֆունկցիա է կատարում. առաջինը՝ ամուր է պահում մեջքը և օգնում հեշտ բարձրանալը և իջնելը, մարդիկ ոտքերով հենվում են գոտիների վրա և ձեռքերով բռնում առջևում կանգնողի գոտուց՝ փորձելով բարձրանալ վերև։ Աշտարակի ամենաբարձր մասում բարձրանում է փոքրիկ երեխա՝ անպայման կրելով պաշտպանիչ սաղավարտ։

Տերմինաբանությունը
------------------

Ամեն աշտարակի անվանում բաղկացած է երկու թվից. առաջինը ցույց է տալիս ամեն մակարդակում մարդկանց թիմը, երկրորդը՝ աշտարակի բարձրության մակարդակը։ Օրինակ՝ *Tres de Vuit (3 de 8),* նշանակում է, որ աշտարակը բաղկացած է 8 մասից (մակարդակից), ամեն մակարդակում 3 հոգի։

Աշտարակները առաջին հերթին տարբերվում են ամեն մակարդակում մարդկանց թվով՝

1. շարասյուն- *pilar de…*;
2. աշտարակ- *torre de…*;
3. երեք- *tres de…*;
4. չորս- *quatre de…*;
5. հինգ- *cinc de…*;

Մակարդակների թիվը՝

* վեց - *sis*;
* յոթ-*set*;
* ութ- *vuit*;
* ինը- *nou*;
* տաս- *deu*.

Եթե աշտարակը շատ բարձր է, կամ ամեն մակարդակում քիչ քանակությամբ մարդիկ կան, ապա սովորաբար լրացուցիչ օգնություն է տրամադրվում ներքևի շարքին։ Աշտարակը երբեմն անվանվում է հիմքում եղած մարդկանց թվով։ Երեք ամենահայտնի «հիմքերը»՝ *pinya* (հիմնական վերգետնյա մակարդակ, սովորաբար բաղկացած է մի քանի հարյուր մարդկանցից, *folre* (երկրորդ հիմքը, գտնվում է առաջին շարքի վերևում և միշտ հիշատակվում է աշտարակի անվան մեջ), և *manilles* (երրորդ հիմքը, որը նույնպես միշտ հիշատակվում է աշտարակի անվան մեջ)։

Օրինակներ՝

* *Pilar de sis*: աշտարակը բաղկացած է 6 մակարդակից, ամեն մակարդակում 1 մարդ։ Եթե այլ բան չի նշվում, ապա պետք է հիշել, որ աշտարակը միշտ ունի «առաջին հիմք» (pinya) և այն հաջողությամբ ապամոնտաժվել է (descarregat):
* *Torre de set*: աշտարակը բաղկացած է 7 մակարդակից ամենքում 2 մարդ։
* *Cinc de nou amb folre*: աշտարակը բաղկացած է 9 մակարդակից, ամեն մակարդակում 5 մարդ, ունի «երկրորդ» (folre) հիմք, որը գտնվում է առաջինի վրա (pinya):
* *Quatre de vuit amb l’agulla*: աշտարակը բաղկացած է 8 մակարդակից, ամեն մակարդակում 4 մարդ։
* *Tres de deu amb folre i manilles*: երեք մարդ աշտարակի առաջին շերտում, տաս մարդ երկրորդ (folre) և երրորդ (manilles) շերտերում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* *colles castelleres*-ի ցանկը և նրանք կայքի հղումը Archived 2005-03-26 at the Wayback Machine.
* Վիլիֆրանկի կաստելերներ Archived 2008-09-13 at the Wayback Machine.
* Վիլիֆրանկի կաստելերներ ՅուԹյուբի պաշտոնական ալիքը
Ֆենտոլամին՝ քիմիական բանաձև
**Ֆենտոլամին** (լատ.՝ Phentolaminum), իմիդազոլի հիդրոքլորիդ։ Արտադրվում է Ֆենտոլամինի հիդրոքլորիդի ձևով (Phentolamini hydrochloridum)։
Սինոնիմներ։ Regitine, Dibasin, Phentolamine, Rogitine։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Սպիտակ կամ քիչ սերուցքագույն փոշի, քիչ է լուծվում ջրում, դժվար՝ սպիրտում։
Հանդիսանում է սինթետիկ միացություն, այժմյան α բլոկատորների ներկայացուցիչ։ Ունենում է ոչ ընտրողական ալֆա ադրենոբլոկատոր ազդեցություն, ազդելով հետսինապտիկ α1 և պրեսինապտիկ α2 ադրենընկալիչների վրա։
Ինչպես այլ այսպիսի ադնենոբլոկատորների, այնպես էլ ֆենտոլամինի օգտագործումը պայմանավորված է ադրենէրգիկ անոթասեղմիչ իմպուլսների խաթարումով, պերիֆերիկ անոթների լայնացումով՝ հատկապես արտերիոլներ և նախակապիլյարներ, մկանային հյուսվածքի, մաշկի և լորձաթաղանթների արյունամատակարարման լավացումով, ինչպես նաև զարկերակային ճնշման անկմամբ։ 
Կիրառվում է նաև պերիֆերիկ արյան շրջանառության խանգարման (Ռեյնոյի հիվանդություն, էնդարտերիտ,ակրոցիանոզ, աթերոսկլերոտիկ գանգրենայի առաջին փուլ), ծայրամասային տրոֆիկ խոցերի բուժման, դանդաղ լավացող վերքերի, ցրտահարման, ինչպես նաև ֆեոքրոմացիտոմայի ժամանակ։
Կան տվյալներ, որ ֆենտոլամինը, ինչպես նաև այլ α ադրենոբլոկատորների կիրառումը ուժեղացնում է ինսուլինի սեկրեցիան, որը կարող է օգտակար լինել շաքարային դիաբետով տառապող հիվանդների բուժման համար։

Կիրառում
--------

Նշանակվում է դեղահատի ձևով, մեծահասակներին՝ 0.05գ, փոքրերին՝ 0.025գ 3-4 անգամ օրը։ Ծանր դեպքերում դոզան հնարավոր է բարձրացնել մինչև 0.1գ՝ 3-5 անգամ օրը։ Առկա են նաև ինյեկցիոն տարբերակները։
Կան տեղեկություններ Ֆենտոլամինի՝ որպես պերիֆերիկ վազոդիլատատոր օգտագործման մասին՝ սրտամկանի ինֆարկտի սուր փուլերում։ Օգտագործվում է նաև երեխաների ատրիովենտրիկուլյար բլոկադաների դեպքում, 1մգ/կգ՝ 4 ընդունման համար։ Նկարագրված է դրական էֆֆեկտ՝ նամանավանդ արտահայտված բրադիկարդիայի դեպքում։

Գերդեղաչափում
-------------

Օրթոստատիկ կոլապս, տախիկարդիա, գլխապտույտ, մաշկի քոր և կարմրություն, սրտխառնոց, փսխում, լուծ։

Հակացուցումներ
--------------

Հակացուցված է սիրտ-անոթային համակարգի արտահայտված օրգանական փոփոխությունների դեպքում։
**Գեկկո աստղադիտարան** (ճապ.՝ 月光天文台, թարգմանաբար՝ *Լուսնի լույսի աստղադիտարան*, աստղադիտարանի կոդը` — «888»), աստղադիտարան Ճապոնիայի Սիձուոկա պրեֆեկտուրայում։ Հիմնադրվել է 1957 թվականին «Մշակութային հարմոնիայի միջազգայի հիմնադրամի» կողմից։ Գեկկո բառը թարգմանաբար նշանակում է Լուսնի լույս։

Աստղադիտարանի պատվին է անվանվել այստեղ, Յոսիակի Օշիմայի կողմից 1989 թվականին հայտնաբերված (4261) Գեկկո աստերոիդը։

Աստղադիտարանի գործիքներ
-----------------------

* 20-սմ ռեֆլեկտոր;
* 50-սմ ռեֆլեկտոր։

Հիմնական նվաճումները
--------------------

* Հայտնաբերվել են 172 աստերոիդ 2000 թվականի դրությամբ
* 7300 աստղաչափական դիտարկումներ հրապարակվել են 1986-ից 2003 թվականները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՆԱՍԱ-ի Ռեակտիվ Շարժման Լաբորատորիայի (ՌՇԼ) Փոքր մարմինների տվյալների շտեմարան (4261) Գեկկո»։ ՌՇԼ  (անգլ.)
2. ↑  Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների բազայում աստղադիտարանի կատարած բոլոր դիտարկումները

Արտաքին հղումներ
----------------

**Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները**

* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները

**NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը**

* Որոնում «Gekko» բառերով

**1870 թվականից հետո աստերոիդների և մոլորակների արբանյակների դիտարկումները**

* Դիտարկումների արխիվ ՓՄԿ-ի կայքում
**Լոգոֆոբիա** (հին հունարեն՝ λόγος՝ բառ, խոսք կամ հին հունարեն՝ γλῶσσα՝ լեզու), կակազության հետ կապված վախ խոսելուց։

Ունի տարատեսակներ՝ վախ ընդհանրապես խոսելուց, հանրային ելույթներից, անծանոթ մարդկանց հետ խոսելուց, բեմից, կմկմալով խոսելուց։

Ֆոբիան կարող է լինել մասնակի և անվանվել սելեկտիվ կակազություն։ Օրինակ՝ լոգոֆոբիայով տառապողը ազատ խոսում է մոտ մարդու հետ, կակազում է քիչ ծանոթ մարդկանց հետ խոսելիս և կարող է ընդհանրապես վախենալ անծանոթի հետ խոսելուց։

Հետևանքները
-----------

Լոգոֆոբիայի հետևանքը հիմնականում լինում է սոցիոֆոբիան, սեփական անձի նկատմամբ անվստահությունը, ինքնագնահատականի անկումը, պատասխանատվությունից, հասարակական վայրերից խուսափելը, հեղինակավոր աշխատանքների մերժումը և կյանքի մակարդակի անկումը։ Աստիճանաբար նեղանում է շփման գոտին, սահմանափակվում է հարմարավետության գոտին։

Ինչպես նաև մեծանում է տարատեսակ կախվածությունների, վատ սովորությունների (օրինակ՝ ալկոհոլիզմ, նարկոմանիա) առաջացման ռիսկը։

Հնարավոր պատճառը
----------------

### Հոգեբանական

* վախ պատասխաատվությունից, շրջապատի ռեակցիայի հանդեպ անպատրաստություն, քրոնիկ հոգնածություն, մեղքի և ամոթի բարդույթ, ցածր ինքնագնահատական, շրջապատի մարդկանց բացասական վերաբերմունքի սպասում
* հոգեբանական տրավմաներ, վախ, քրոնիկ հոգնածության ախտանիշ

### Ֆիզիոլոգիական

* լոգոպեդիական խանգարումներ
* հալիտոզ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Archived 2016-03-28 at the Wayback Machine. (անգլ.)
2. ↑  Толковый словарь психиатрических терминов. В. М. Блейхер, И. В. Крук. 1995.
3. ↑  Большой медицинский словарь. 2000
4. ↑  Энциклопедический словарь по психологии и педагогике. 2013.
5. ↑  ПСИХОПАТОЛОГИЧЕСКИЕ СИНДРОМЫ, Обсессивный синдром, Фобии // Справочник по психиатрии. — 2-е издание. — МОСКВА: «МЕДИЦИНА», 1985.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հիվանդության մասին medkurs.ru-ում
* Հիվանդության մասին zaikanie.net.ua-ում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շոլոխովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Շոլոխովի փողոց** (ռուս.՝ Шолоховская улица), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Արևմտյան շրջանում։ Անվանվել է ռուս խորհրդային արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի (1905-1984) պատվին։ Սկիզբ է առնում 14-րդ Մարիուպոլսկի նրբանցքից և ավարտվում Պաուստովսկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 300 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Տագանրոգ քաղաքի Շոլոխովի փողոցը գտնվում է Արևմտյան շրջանում։ Փողոցը սկսվում է 14-րդ Մարիուպոլսկի նրբանցքից, հատում 15-րդ, 16-րդ և 17-րդ Մարիուպոլսկի նրբանցքները և ավարտվում Պաուստովսկու փողոցի հետ հատումով։ Կարճ փողոց է. երկարությունը 300 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 12 շինություն, և բոլորը աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ թիվ 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24 շենքեր։

Շոլոխովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 347939։

Փողոցն անվանվել է ռուս խորհրդային արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի (1905-1984) պատվին։ «Խաղաղ Դոն» վեպի համար նա նախ ստացել է Ստալինյան մրցանակ։ «Խաղաղ Դոնը» դարձել է ամենաշատ ընթերցվող խորհրդային գիրքը և սկիզբ է դրել սոցիալիստական ռեալիզմին։ Այս գրքի համար Շոլոխովը 1965 թվականին ստացել է Նոբելյան մրցանակ գրականության բնագավառում։ Գրքում նկարագրվում է Առաջին համաշխարհային և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմների ընթացքում կազակների կյանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ВОЖДЬ И МИХАИЛ ШОЛОХОВ»
2. ↑  «Соцреализм»
3. ↑  «Изображение первой мировой войны в романе М. Шолохова "Тихий Дон" (М. Заградка)»

Աղբյուրներ
----------

* Шолоховская улица в Таганроге
* Подробная карта Шолоховская улица, город Таганрог со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Таганрог, Шолоховская улица Archived 2019-09-20 at the Wayback Machine.
**«Մեծն Տիգրան» աշխարհազորային գունդ**։ Կազմավորվել է 1989 թվականին Երևանում՝ մի քանի կամավորական ջոկատների միավորմամբ։ Ունեցել է ռազմական խորհուրդ, շտաբ, դրոշ, զինանշան։ 1989-1994 թվականներին «Մեծն Տիգրանը» մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), Վայքի (Բարձրունի), Նոյեմբերյանի (Կոթի, Բաղանիս, Ոսկեպար), Իջևանի (Կիրանց, Վազաշեն), Եղեգնաձորի (Խաչիկ), Գորիսի (Կոռնիձոր, Շուռնուխ, Հարթաշեն, Մաղանջուղ), Սիսիանի (Սոֆլու, Թասիկ, Արևիս, Թանահատ, «Փիրդաղի» բարձունք), Կապանի, Մեղրիի (Նյուվադի, Գուդեմնիս), Ճամբարակի (Վահան, Ջիլ), Վարդենիսի և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Էրքեջ, Մանաշիդ, Գյուլիստան), Մարտակերտի (Կիչան, Սրխավենդ, Հաթերք, Ջայնաթաղ, Հոռաթաղ, Սարսանգի ջրամբար, Մաղավուզ, Զագլիկ, Մոխրաթաղ, Հակոբ Կամարի), Աղդամի (Փափրավենդ), Քաշաթաղի, Ասկերանի, Մարտունու (Կարմիր Շուկա, Խնուշինակ) շրջանների, Բերդաձորի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

Տարբեր ռազմական գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Կ. Ղումաշյանը, Ա. Արմենակյանը, շտաբի պետ՝ Ա. Աղաբաբյանը, Տ. Սարգսյանը, Ռ. Սիմոնյանը, Ս. Այվազյանը, Տ. Հարությունյանը։ 1990-1992 թվականներին «Մեծն Տիգրանի» մարտական գործողությունները ղեկավարել է ռազմական խորհուրդը։ Գնդից Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել են Ա. Արմենակյանը, Տ. Սարգսյանը։ Զոհվել է 32 ազատամարտիկ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Ուրախության շատրվան** (իտալերեն՝ Fonte Gaia), շատրվան Սիենայում։ Այդ շատրվանը գտնում է Սիենայի գլխավոր հրապարակ Պյացցա դել Կամպոյում, որը տեղեկայված է պալացցո Պուբլիկոյի առջև։

1340 թվականին Սիենայի կառավարությունը որոշեց Պյացցա դել Կամպո քաղաքի գլխավոր հրապարակում կառուցել շատրվան։ Աշխատանքը հանձնարարվեց սիենական քանդակագործներին և ճարտարապետներ Ագոստինոյին և Անոլոյին, որոնք նախագծեցին շատրվանի քառակուսաձև բաժակը։ Շատրվանի ջուրը բերվում էր կավե և կապարե խողովակներով։ 1343 թվականի հունիսի 1-ին տեղի ունեցավ շատրվանի բացման արարողությունը։ Դրանից հետո Անոլոն տեղափոխվեց Ասսիզի։ Ագոստինոն սկսեց նկարել նախշեր շատրվանի վրա մարմարե զարդանախշերի համար։ Նկարելով դրանք, նա հանկարծակի մահացավ այդ շատրվանի կողքին։

1408 թվականին քանդակագործ Յակոպո Դելլա Քվերչա վերադարձավ Սիենա, ով իր աշխատանքներով հայտնի էր Բոլոնյայում, Լուկայում և Ֆլորենցիայում։ Սիենայի կառավարությունը իմանալով նրա վերադարձի մասին, նրան խնդրեցին քանդակել շատրվանի մարմարե զարդարանքները, նրան խոստանալով մեծ պարգևատրում։ Յակոպոն մարմարե արձաններով զարդարեց շատրվանի երեք պատերը։ Կենտրոնում դրեց Սուրբ Մարիամի արձանը, որի ձեռքերում մանուկ Հիսուսն էր, իսկ դրա շուրջը դրվեցին երկու մարմարե հրեշտակների և Ռեյա Սիլվիայի արձանը ում ձեռքերին Հռոմուլոսը և Հռեմոսն են։ Ինչպես նաև նա քանդակել է «Վտարումը դդրախտից» և «Ադամի արարումը» ռելիեֆային կոմպոզիցիաները։ Ներքևում գտնվում են առյուծների և գայլերի արձանները, որոնք համարվում են Սիեննայի խորհրդանիշները։ Շատրվանի մարմարե քանդակները արդեն պատրաստ էին 1419 թվականին և շա դրական արձագանքների արժանացավ հասարակության կողմից, որի արդյունքում դրանից հետո Յակոպո Դելլա Քվերչայի արձանը անվանեցին Յակոպո Դելլա Ֆոնտե։

19-րդ դարում որոշում ընդունվեց տեղափոխել արձանները, քանի որ ժամանակի ընթացքում դրանք վնասվել էին և դրա փոխարեն տեղադրեցին կրկնօրինակները։ Կրկնօրինակներն արվել են սիենական քանդակագործ Տիտո Սարոկկիի կողմից, 19-րդ դարում։

Աղբյուրներ
----------

* vostlit.info

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 243883515 · WorldCat VIAF: 243883515 |

 |
**Ուրալի լեռնաշղթայի լեռնային գործարանների գլխավոր պետի տուն** (ռուս.՝ Дом Главного начальника горных заводов Хребта Уральского), դաշնային նշանակության հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում, որը գտնվում է Բանվորական երիտասարդության առափնյա փողոց, 3 հասցեով։ Կառուցվել է XIX դարի առաջին երեսնամյակում ճարտարապետ Միխայիլ Պավլովիչ Մալախովի կողմից։

Նկարագրություն
--------------

Եռահարկ սյունավոր նախամուտքով և կիսահարկով երկհարկանի տան գլխավոր ճակատը նայում է լճակին։ Առաջին հարկի բարձրության վրա կոպտատաշ քարից կառուցված սյունավոր կամարաշար է։ Երկրորդ հարկի մակարդակով սյունավոր նախամուտքն ունի հոնիական կամարաշարի տեսք։ Կիսահարկը զարդարված է սյունավոր նախամուտքի երրորդ հարկով` կորնթական բարակ սյունակներով։ Սյունավոր նախամուտքն ավարտվում է եռանկյունաձև ճակտոնով։ Շենքի երկու կողմերում համաչափ տեղադրված դարպասները ստեղծում են ամբողջական հորինվածք։

Պատմություն
-----------

Եկատերինբուրգ։ Ուրալի լեռնաշղթայի լեռնային գործարանների գլխավոր պետի նստավայրը ջրամբարի կողմից, 1909 թվական
Ինչպես և Ռաստորգուևների-Խարիտոնովների առանձնատան դեպքում, Մալախովը սկսել է ոչ դատարկ տեղից։ Բերգ-տեսուչ Բուլգակովի վաղուց կառուցված դղյակին նա հավելել է միջնահարկ, սյունավոր նախամուտք և դարպաս, բայց, շնորհիվ նրա միջամտության, սովորական շինությունը վերածվել է ճարտարապետության գլուխգործոցի։

Գրեթե 20 տարի` 1837-1856 թվականներին այդ տան սեփականատերն է եղել գեներալ Վլադիմիր Անդրեևիչ Գլինկան։ Գլխավոր պետի նստավայրում կանգ են առել ապագա կայսր Ալեքսանդր II-ը և նրա դաստիարակը` ռուս հայտնի բանաստեղծ Վասիլի Ժուկովսկին։ Անցնելիս այս տանը կանգ է առել հանգուցյալ դեկաբրիստ Վիլհելմ Կյուխելբեկերի ընտանիքը։ Գեներալ Գլինկայի հատուկ հանձնարարականների պաշտոնյա էր ծառայում դեկաբրիստ Ֆեոդոր Վիշնևսկին։

Ուրալի լեռնաշղթայի լեռնային գործարանների գլխավոր պետի նստավայրն այստեղ գտնվել է մինչև 1917 թվականը։ Հեղափոխությունից հետո որոշ ժամանակ շենքում աշխատել են Բանվորների պատգամավորների շրջանային և մարզային խորհուրդները։

Այժմ շենքում գործում է մարզային № 2 հիվանդանոցը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* Այգու դարպասըԱյգու դարպասը
* ՑանկապատըՑանկապատը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Дом Главного начальника горных заводов Хребта Уральского» (չաշխատող հղում)
2. ↑  А. Беркович. Статьи по истории архитектуры Екатеринбурга

Արտաքին հղումներ
----------------

* Образование Урала Archived 2018-06-15 at the Wayback Machine.
**«Ուրախ ճուտիկ»** (ուկրաիներեն՝ Веселе курча), Կիևի գիտահանրաճանաչ ֆիլմերի կինոստուդիայի 1973 թվականի ստեղծագործական միավորման գեղարվեստական մուլտիպլիկացիայի սովետական մուլտֆիլմ։ Պատկերը ստեղծվում էր ուկրայներեն լեզվով, ապա ամբողջությամբ կրկնօրինակվում էր ռուսերենով։

Սյուժե
------

Կյանքի ուրախությամբ էր լցված ձվից նոր դուրս եկած ճուտիկը։ Նա զարմանքով և լավատեսությամբ ծանոթանում է շրջապատող աշխարհի հետ, երգելով՝ «Ինչ-պես է ա-մեն ինչ գեղեցիկ, ինչ-պես է ա-մեն ինչ կանաչ... ի՛նչ, ի՛նչ, ի՛նչ-ի՛նչ-պես»։

Ճուտիկը գնում է անտառով, բայց հանդիպում է խորամանկ Աղվեսին և նա ուտում է ճուտիկին։ Սակայն, աղվեսի փորի մեջ նույնպես նա շարունակում է երգել։ Վախեցած փախչում է և, հանկարծ, նրան կուլ է տալիս Գայլը։ Սակայն ճուտիկը ևս չի վախենում և շարունակում է երգել գազանների ստամոքսներում, դրանով իսկ Գայլին ստիպում է անկանոն երգել։ Իր երգով Գայլը հունից հանում է Արջին, որը նրան կուլ է տալիս։

Բայց Արջը նույնպես սկսում է երգել ճուտիկի երգը, ինչով արթնացնում է մեղուներին։ Նրանցից փախուստի դիմելով, Արջն ընկնում է բարձր ծառից և հարվածից բոլոր կենդանիները դուրս են ընկնում իրար բերանից և հայտնվում են ազատության մեջ։

Ի վերջո, իր ուրախ երգով ճուտիկն իրեն է ենթարկում բոլոր այդ անտառային կենդանիներին։

Ստեղծողներ
----------

* Դերերի հեղինակ՝ Միխայիլ Ռիբալկո
* Ռեժիսոր՝ Ցեզար Օրշանսկի
* Նկարիչ-բեմադրող՝ Գալինա Բաբենկո
* Կոմպոզիտորներ՝ Լև Կոլոդուբ, Ժաննա Կոլոդուբ
* Օպերատոր՝ Անատոլի Գավրիլով
* Ձայնային օպերատոր՝ Իզրաիլ Մայժես
* Խմբագրող՝ Սվետլաննա Կուցենկո
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր՝ Նատալյա Մարչենկովա
* Ասիստենտներ՝ Ե. Լուցկո, Ն. Գորբունովա, Օ. Դերյաժնայա
* Դերերը հնչեցրել են՝ Գենադի Կիսլյուկ, Լյուդմիլա Կոզուբ, Ա. Օսինսկայա, Վլադիմիր Կորշուն. *Արջ*
* Նկարի տնօրեն՝ Իվան Մազեպա

Քննադատի գնահատական
-------------------

> 
> 
> 60-70-ական թվականների «Կիևնաուչֆիլմի» լավագույն մուլտֆիլմնեի շարքից. «Ասք Իգորևի արշավի մասին», «Արագիլ», «Տաք հաց», «Վագրիկը թեյնիկում», «Կախարդական օխ», «Ուրախ ճուտիկ», «Տղան և ամպը», «Անձրևանոցը որսում», «Մարդը և բառը», «Ինչպես կազակները փրկեցին հասնացուին», «Սալյուտ», «Զարմանալի կատու», «Կոլումբը մոտենում է ափին», «Ինչպես էին կանայք վաճառում ամուսիններին»։ 
> 
> 
>

Տեսաձայնագրություններ
---------------------

* VHS-հավաքածու (1997) «Կրիաների արքան և ուրիշները» («Վիդեո Սոյուզ միություն», «Դինարա» ընկերություն)։
* DVD-հավաքածու «Իսկ դուք, ընկերներ, ինչպես էլ նստեք..…»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мультфильм на сайте «Аниматор.ру»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Весёлый цыплёнок» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* Посмотреть мультфильм Archived 2019-04-14 at the Wayback Machine. на MULTDOM.COM Archived 2018-12-06 at the Wayback Machine. - мультфильмы онлайн бесплатнно

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Շարժիչ**, էներգիայի որևէ տեսակը մեխանիկական աշխատանքի փոխակերպող մեքենա։ Շարժիչի տեսակից կախված, աշխատանքը կարող է կատարվել պտտվող ռոտորի, համընթաց-ետադարձ շարժում կատարող մխոցի կամ ռեակտիվ ապարատի միջոցով։ Շարժիչը գործողության մեջ է դնում բանող մեքենաները, ցամաքային, օդային, ջրային և տիեզերական տրանսպորտի միջոցները, արտադրական ու տեխնոլոգիական տեղակայանները, կենցաղային ու կոմունալ սարքերը են։ Տարբերում են առաջնային և երկրորդային Շարժիչներ։ Առաջնային Շարժիչներն անմիջականորեն փոխակերպում են բնական էներգետիկական ռեսուրսները (վառելիքը, ջրի, քամու, արեի էներգիան, միջուկային էներգիան են) մեխանիկական էներգիայի։ Առավել մեծ խումբ են կազմում ջերմային շարժիչ՜ները, որոնք օգտագործում են վառելիքի քիմիական էներգիան կամ ատոմային էներգիան։

Առաջնային Շարժիչների օգնությամբ ստացված էներգիան մեխանիկական աշխատանքի փոխակերպող Շարժիչները կոչվում են երկրորդային Շարժիչներ (էլեկտրական, պնեմատիկ, հիդրավլիկականի որոշ տեսակներ են)։ Ըստ նշանակման տարբերում են ստացիոնար (անշարժ տեղակայված), շարժական (փոխադրովի աշխատանքային մեքենաներում օգտագործվող), տրանսպորտային (տարբեր տրանսպորտային միջոցներում օգտագործվող) Շարժիչներ։ Մարդկության պատմության մեջ առաջին մեխանիկական Շարժիչը ջրային անիվն էր, որը Հին Արեելքի երկրներում, Եգիպտոսում, Չինաստանում, Հնդկաստանում օգտագործվում էր ոռոգման նպատակով։

Միջին դարերի ջրային անիվները տարածում են ստացել Եվրոպայի երկրներում, որպես մանուֆակտուրային արտադրության էներգետիկական հիմք։ Այդ ժամանակաշրջանում լայնորեն կիրառվում էին հողմաշարժիչները։ Մոտավորապես 13-րդ դարից սկսած հավերժական շարժիչ ստեղծելու փորձեր են կատարվել։ Վառելիքի ջերմային էներգիան օգտագործող առաջին Շարժիչ ընդհատ գործողության մխոցավոր շոգեմթնոլորտային մեքենան էր, որը երևան եկավ 17-րդ դարի վերջին 18-րդ դարի սկզբին (ֆրանս․ ֆիզիկոս Դ․ Պապենի և անգլ․ մեխանիկ Թ․ Սեերիի նախագծերը), սակայն լայն տարածում չստացավ։

Ունիվերսալ շոգեշարժիչի նախագիծն առաջարկել է Ւ․ յի․ Պուզունովը (1763), որը, կրկնա- պատկելով գլանների թիվը, ստացել է անընդհատ գործողության Շ․։ Ունիվերսալ շերմային Շարժիչի ավելի կատարելագործված տարբերակն օգտագործվել է Ջ․ Ուատտի շոգեմեքենայում (1784)։ XIX դ․ երկրորդ կեսին ստեղծվեցին երկու նոր տեսակի ջերմային Շ․՝ շոգետուրբին և ներքին այրման շարժիչ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 464)։*  |
**Պատանին մրգի զամբյուղով**, կտավ, որը վերագրվում է բարոկկոյի իտալացի վարպետ Միքելանջելո Կարավաջոյին և թվագրվում է մոտավորապես 1593 թվականով։ Ներկայումս գտնվում է Հռոմում՝ Բորգեզե պատկերասրահում։

Նկարը ստեղծվել է այն ժամանակաշրջանում, երբ Կարավաջոն հարազատ Միլանից նոր էր եկել Հռոմ և պայքարում էր հռոմեական մշակույթում սեփական ուղին հարթեու համար։ 

Նկարի բնորդը եղել է Կարավաջոյի ընկերը՝ սիսցիլիացի նկարիչ Մարիո Միննիտին, մոտ 16 տարեկան հասակում։ Նկարը գտնվել է դ’Արպինոյի ասպետ Ջուզեպպե Չեզարիի հավաքածուում, որը 1607 թվականին զավթել էր կարդինալ Շիպիոնե Բորգեզեն։ Ուստի աշխատանքը կարող է թվագրվել այն ժամանակաշրջանով, երբ Կարավաջոն աշխատել է դ’Արպինոյի արվեստանոցում, որը Միննիտիի հետ լքել են 1594 թվականին, որպեսզի հարթեն սեփական ուղին և վաճառեն իրենց գործերը Կոստանտինոյի միջնորդությամբ։ Նկարը, բնականաբար չէր կարող ստեղծվել 1593 թվականից առաջ՝ մինչ Միննիտիի Հռոմ ժամանելը։ Արվեստագետները կարծում են, որ այս նկարը նախորդել է առավել բարդ աշխատանքների, որնց բնորդել է Միննիտին, ինչպիսիք են «Գուշակուհին», «Խաղանենգները» (1594)։ Վերջինս գրավում է կարդինալ Ֆրանչեսկո Մարիա դել Մոնտեի ուշադրությունը, որը դառնում է Կարավաջոյի առաջին լուրջ հովանավորը։ Իսկ մրգերի զամբյուղով նկարում Վիտորիո Սգարբին գտնում է որոշ ընդհանրություններ Մուրիլյան դիմանկարի հետ, ինչը կարելի էր վերագրել դ’Արպինոյի արվեստանոցի նկարիչներին։

Մի դեպքում նկարն իրենից ներկայացնում է ժանրային ստեղծագործություն, որը կոչված է ի ցույց դնելու նկարչի՝ ամեն մանրուք պատկերելու վարպետությունը․ տղայի մաշկի գույնը, դեղձի կեղև, զգեստի խալքերը, զամբյուղի հյուսքերը։ Այս մրգերն անկրկնելի են։ Ինդիանա նահանգի Պերդյուի համալսարանի այգեգործությոան և լանդշաֆտային ճարտարապետության բաժնի պրոֆեսորր Ժյուլ Յանիկը նկարն ուսումնասիրել է այգեգործի տեսանկայունից։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Զամբյուղում տարատեսակ մրգեր կան, բոլորը իդեալական վիճակում՝ ներառյալ երկգույն վառ-կարմրաթուշ դեղձը, խաղողի չորս ողկույզները՝ երկուսը սև, մեկը սպիտակ, մեկը կարմիր գույնի, հասուն ճաքած նուռը, որից դուրս են ժայթքում հասուն հատիկները, չորս հասուն, ճաքած թզերը՝ մուգ և բաց գույների, երկու մուշմուլաները, խնձորները, տանձերը։ Որոշ տերևների վրա նշմարվում են սնկային հիվանդության հետքեր, մեկ ուրիշի վրա առկա են միջատների ձվեր։ |  |

Ուսումնասիրությունն ապացուցում է, որ Կարավաջոն ռեալիստ է եղել։ Պատկերելով այն ամենն, ինչ կար զամբյուղում, նկարիչը չի մատնանշում ոչ մրգերի հասունությունը, ոչ դասավորությունը, և, այնուամենայինիվ, կարծես հրաշքով, նկարը առինքնում է դիտողին՝ որպես գեղեցիկ և անկրկնելի պատկեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
2. ↑  Vittorio Sgarbi "Caravaggio", in FMR#9, 1985
3. ↑  Caravaggio's Fruit

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Caravaggio»։ *hort.purdue.edu*։ Վերցված է 2022-02-27
* «Velcro Hooks - A Love Song For T.S. Eliot» (անգլերեն)։ Վերցված է 2022-02-27

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Պատանին մրգի զամբյուղով (նկար)** կատեգորիայում։ |
**Կրթության սոցիոլոգիա**, սոցիոլոգիայի ճյուղ, որն ուսումնասիրում է կրթությունը՝ որպես սոցիալական ինստիտուտ, նրա գործառույթները հասարակության մեջ և փոխկապակցվածությունը այլ հասարակական ինստիտուտների հետ։ Ժամանակակից կրթության սոցիոլոգիան հետազոտում է կրթությունը՝ որպես բազմամակարդակ համակարգ՝ գործող 4 հիմնական և կապակցված ձևերով.

1. որպես գիտելիքի ձևավորման գործընթաց այս կամ այն կրթական ոլորտում ներգրավված անհատների մոտ,
2. որպես հասարակական գիտակցության փոփոխության գործընթաց,
3. որպես անհատի սոցիալականացման և նրա դաստիարակության գործոն,
4. որպես անհատական գիտակցության յուրօրինակ ֆենոմենոլոգիա։

Բացի սոցիոլոգիայից՝ կրթությունը ուսումնասիրում են նաև մանկավարժության, հոգեբանության, փիլիսոփայության, պատմության և տնտեսագիտության շրջանակներում։

Կրթության սոցիոլոգիայի պատմությունը
-----------------------------------

Կրթության սոցիոլոգիայի առաջացումը՝ որպես ինքնուրույն հայեցակարգ, սկսվել է XIX դարի վերջին Էմիլ Դյուրկհեյմի աշխատանքներով, բայց մինչ այդ էլ կատարվում էին հետազոտություններ՝ նվիրված կրթությանը։

Դյուրկհեյմը գտնում էր, որ հետագա սերունդներին մշակութային արժեքները փոխանցելու միջոցներից մեկը կրթությունն է։ Արդյունքում Ռ. Քոլլինզը ցույց տվեց տարբեր կարգավիճակ ունեցող խմբերի ազդեցությունը կրթության զարգացման և նրա ստանդարտների ձևավորման վրա։ Ամերիկացի սոցիոլոգ Թոլքոթ Փարսոնսը կառուցվածքային ֆունկցիոնալիզմի դիրքից վերլուծել է դպրոցական դասի դերը՝ որպես սոցիալական համակարգի հատուկ անդամ։

Կրթություն
----------

Կրթությունը ունի սոցիալական ինստիտուտի բոլոր հատկանիշները։

Կրթությունը սոցիալական ենթահամակարգ է, որն ունի սեփական կառուցվածքը։ Իբրև նրա հիմնական տարրեր՝ կարելի է առանձնացնել ուսուցողական-դաստիարակչական հաստատությունները՝ սոցիալական կազմակերպությունների տեսքով, սոցիալական անհատները (մանկավարժները և սովորողները), ուսուցման գործընթացը՝ որպես սոցիո-մշակութային գործունեության ձև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կրթության սոցիոլոգիա» թեմայով հրապարակումներ
2. ↑  Վ.Յարսկայա,Ի. Լոշակովա, Դ.Զայցև, Լ.Շալաևա, Օ.Գրիգորևա.«Կրթության սոցիոլոգիա»
**Էդմունդ Յոհանսոն** (լատիշ․՝ Edmunds Johansons, հուլիսի 22, 1936, Ռիգա, Լատվիա — փետրվարի 7, 2017, Լատվիա), պետանվտանգության մարմինների խորհրդային, լատվիացի աշխատակից, գեներալ-մայոր, Լատվիական ԽՍՀ Պետական անվտանգության կոմիտեի վերջին նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ռիգայում։ 1956 թվականին ավարտել է Ռիգայի արդյունաբերական պոլիտեխնիկումը և աշխատել է Ռիգայի «Ավտոէլեկտրոպրիբոր» գործարանում։ Այնուհետև զորակոչվում է Խորհրդային բանակ։ 1960-1991 թվականներին ԽՄԿԿ անդամ էր։ 1959 թվականից աշխատել է Լատվիայի Երիտասարդության լենինյան կոմունիստական միությունում։ 1963 թվականից Լատվիայի Լենկոմի Բաուսի շրջկոմի առաջին քարտուղարն էր։ 1965 թվականից Ռիգայում Լատվիայի Լենկոմի Կիրովի շրջկոմի առաջին քարտուղարն էր և Լատվիայի Լենկոմի կենտկոմի բաժնի պետը։ 1971 թվականին ավարտել է Լիտվայի ԿԿ Կենտկոմին կից Բարձրագույն կուսակցական դպրոցը և ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին կից գործող ՊԱԿ-ի բարձրագույն դպրոցի օպերատիվ անձնակազմի ղեկավարման բարձրագույն դասընթացները։ 1992 թվականի մարտից աշխատել է կոմերցիոն բանկերում և տրանզիտային բիզնեսում։

ՊԱԿ
---

1972 թվականից աշխատել է պետանվտանգության մարմիններում։ 1984 թվականից Լատվիական ԽՍՀ ՊԱԿ-ի 5-րդ բաժնի պետն էր։ 1986-1989 թվականներին Լատվիական ԽՍՀ ՊԱԿ-ի նախագահի տեղակալն էր, այնուհետև ԽՍՀՄ ՊԱԿ 5-րդ բաժնի պետի տեղակալը։ 1990 թվականի մարտից 1991 թվականի օգոստոսը Լատվիական ԽՍՀ ՊԱԿ-ի նախագահն էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Скончался последний руководитель КГБ Латвийской ССР

Գրականություն
-------------

* Э. Йохансон «Записки генерала ЧК» 2006, Рига
**Թովմաս Պետրոսի Ֆասուլաճյան** (հուլիսի 25, 1843(1843-07-25) կամ 1843, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 22, 1901(1901-09-22) կամ 1903, Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս), հայ դերասան, թատերական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Կ. Պոլսի Նոր թաղի և Գումգափուի վարժարաններում։ Հանդես է եկել Արևելյան թատրոնում, առավել աչքի ընկել Վասպուրական թատրոնում։ 1864 թվականից՝ կնոջ՝ Պայծառ Ֆասուլաճյանի հետ շրջագայել է Տրապիզոնում, Թիֆլիսում, Մոզդոկում, Ղզլարում, Աստրախանում։ 1869-1871 թվականներին թատերախումբ է ղեկավարել Նոր Նախիջևանում, 1872-1877 թվականներին՝ Վարդովյան թատրոնի դերասան և ռեժիսոր։ Դերերից են՝ *Դակոբեր* (Է. Սյուի «Թափառական հրեան»), *Թրիբուլե* (Վիկտոր Հյուգոյի «Արքայն զբոսնու») ևն։ 1880-ական թվականներին մեծ համբավի է արժանացել Բրուսայում՝ հիմնականում թուրքական ներկայացումներով և Մոլիերի կատակերգությունների բեմադրություններով, խաղացել *Տարտյուֆի* («Տարտյուֆ»), *Դոն Ժուանի* («Դոն Ժուան») դերերը։ 1893 թվականից գործել է Բուլղարիայում, Ռումինիայում

Գրել է պիեսներ՝

* «Երկու քաղցածներ»
* «Սևի տեղ սպիտակ»
* «Տայի Միրիկ Անդենը»

Տես նաև
-------

* Աստրախանի հայկական թատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Երևան, 2007, էջ 691։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վասիլևներ (այլ կիրառումներ)
**Վասիլևներ**, ռուս դերասանների ընտանիք։ Սերգեյ Վասիլևիչ Վասիլև (1827-1862 թթ.), 1844 թվականին ավարտել է Մոսկվայի թատերական ուսումնարանը և ընդունվել Փոքր թատրոն։ Մինչև 1853 թվականը խաղացել է թարգմանական վոդևիլներում, կատարել պարզամիտ մարդկանց և ծերուկների դերեր։ ժամանակակիցների վկայությամբ Վասիլևները եղել է փայլուն կատակերգակ։ Ստեղծագործության նոր Փուլն սկսել է Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսների հերոսների դերակատարումներով։ Վասիլևները հաստատել է բնական և արտահայտիչ խաղի դպրոցը, պրոպագանդել ազգային խաղացանկը։ Դերերից են՝ Ռազլյուլյաև, Տիխոն (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Աղքատությունն արատ չէ», «Ամպրոպ»), Խլեստակով (Գոգոլի «Ռևիզոր»)։ Պավել Վասիլևիչ Վ․ 1832-1879 թթ. Սերգեյ Վասիլևիչ Վասիլևի եղբայրը։ 1850 թվականին ավարտել է Մոսկվայի թատերական ուսումնարանը։ Խաղացել է Չեռնիգովի, Խարկովի, Օդեսայի և այլ քաղաքների թատրոններում։ Վասիլևների ստեղծագործական կյանքում մեծ նշանակություն է ունեցել շփումը Ա․ Ե․ Մարտինովի հետ (Խարկով, 1855 թ.)։ 1860 թվականին, Մարտինովի մահից հետո, Վասիլևy ընդունվել է Ալեքսանդրյան թատրոն՝ Պ․ Վասիլևը Լյուբիմ Տորցովի դերում (Ալեքսանդր Օսարովսկու «Աղքատությունն արատ չէ») փոխարինելով նրան։ Եղել է ռուս, բնավորությունները պատկերելու վարպետ, հատկապես հաջողությամբ է մարմնավորել Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսների կերպարները՝ Լյուբիմ Տորցով («Աղքատությունն արատ չէ»), Տիխոն («Ամպրոպ») և այլն։ Լավագույն դերերից են նաև՝ Ֆամոլսով (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»), Օսիպ, Կոչկարյով (Գոգոլի «Ռևիզոր», «Ամուսնություն»)։ Խաղացել է վոդևիլներում, զբաղվել ասմունքով։ 1868 թվականից դասավանդել է Պետերբուրգի թատերական ուսումնարանում։ 1874-1975 թվականներին եղել է Մոսկվայի հանրամատչելի մասնավոր թատրոնի դերասան։ Հայտնի դերասանուհիներ էին Մ․ Վ․ Վասիլևի կինը՝ Եկատերինա Նիկոլաևնա Վ․ (Լավրովա, 1829-1877 թթ.), խաղացել է Ալեքսանդրյան թատրոնում, և նրանց դուստրերը՝ Նադեժդա Սերգեևնա Վասիլև (ամուսնական ազգանունով՝ Տանեևա, 1852-1920 թթ.) և Վերա Սերգեևնա Վասիլև (ամուսնու ազգանունով՝ Պոպովա, 1854-1905 թթ.)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 292)։*  |