Եմենի պետական զինանշանը
**Մարդու իրավունքները Եմենում**, իրավիճակը բավականին բարդ է։ Անվտանգության ուժերը պատասխանատու են խոշտանգումների, անմարդկային վերաբերմունքների և նույնիսկ արտադատական մահապատիժների համար։ Սակայն, ըստ ԱՄՆ-ում Եմենի դեսպանատան տեղեկությունների, վերջին տարիներին եղել են որոշակի բարելավումներ, կառավարությունը ստորագրել է մի շարք մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրեր, և նույնիսկ մարդու իրավունքների նախարարի պաշտոնում նշանակել է կնոջ՝ Վահիբա Ֆերային։ Այլ աղբյուրներ վկայում են, որ շատ խնդիրներ դեռևս պահպանվում են, բարեփոխումներ ամբողջությամբ չեն կատարվել, և մարդու իրավունքների խախտումներ գրանցվել են ավելի մեծ մասշտաբով, հատկապես կանանց, մամուլի ազատության, խոշտանգումների և դաժանությունների ոլորտներում։ Հատկապես երկրի հարավում եղել են քաղաքացիների կամայական ձերբակալություններ, ինչպես նաև տների խուզարկություններ։ Երկարատև կալանքը լուրջ խնդիր է հանդիսանում. դատական կոռուպցիան, անարդյունավետությունն ու գործադիր միջամտությունը խաթարում են պատշաճ գործընթացը։ Ամբողջովին սահմանափակ են խոսքի ազատությունը, մամուլը և կրոնը։

Պայմանագրեր
-----------

Եմենը հետևյալ համաձայնագրերի մասն է կազմում.

* Կանանց բոլոր տեսակի հարաբերությունների դիսկրիմինացիայի չեղարկման կոնվենցիա (CEDAW)
* Փախստականների կարգավիրճակների մասին կոնվենցիա
* Ռասայական խտրականության վերացման մասին կոնվենցիա
* Միջազգային կոնվենցիա քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին
* Միջազգային կոնվենցիա Տնտեսական, սոցիալական եւ մշակութային իրավունքների մասին
* Միջազգային կոնվենցիա Ցեղասպանության վերացման մասին
* Միջազգային կոնվենցիա պատերազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ հանցագործությունների մասին
* Միջազգային կոնվենցիա կանանց քաղաքական իրավունքների մասին
* Ամուսնության նվազագույն տարիքի և ամուսնական պայմանագրի գրանցման կոնվենցիա
* Միջազգային կոնվենցիա մարդու առևտրի և շահագործման մասին
* Միջազգային կոնվենցիա ռասայական խտրականության արգելիքի բասին
* Միջազգային կոնվենցիա Երեխայի իրավունքների մասին
* Միջազգային կոնվենցիա Հակախոշտանգումների, դաժան վերաբերմունքի և դաժանության մասին

Կանայք
------

Չնայած Եմենի Սահմանադրությանը (ընդունվել է 1994 թվականին), որը նախատեսում է Եմենի քաղաքացիներին հավասար իրավունքներ, կանայք ցայսօր էլ պայքարում եբ տարբեր խոչընդոտների և երկրորդային կարգավիճակի դեմ։ Եմենի Անձնական օրենքների կարգավիճակը մասնավորապես, որը ներառում է հարցեր ամուսնության, ամուսնալուծության, երեխայի խնամակալության և ժառանգության մասին, համեմատած տղամարդկանց, կանանց տալիս է ավելի քիչ իրավունքներ, բացառում է կանանց որոշումների կայացման գործում և զրկում է նրանց ռեսուրսների և ակտիվների հասանելիությունից, և վերջիններիս վերահսկողությունից։

Ամուսնալուծության իրավունքը կանանց հավասարապես չի տրվում։ Կանանց մոտ ավելի դժվար է ամուսնուց բաժանվելը։ Տղամարդը կարող է բանավել կնոջից ըստ ցանկության։ Թեև տղամարդը կարող է ամուսնալուծվել դատարանում առանց արդարացնելով իր գործը, կին պետք է ներկայացնի համապատասխան հիմնավորումներ։ Կանայք ամուսնալուծության կարգով բախվում են բազմաթիվ գործնական, սոցիալական և ֆինանսական բացասական նկատառումների։ Ամուսնալուծության կարևոր դեպքերից մեկը, որը ստացել է միջազգային ճանաչում, եղել է Նուջուդ Ալիի հետ, ում հաջողվել է ամուսնալուծության հասնել տասը տարեկանում։ Վերջինիս օգնել է եմենցի հայտնի կին իրավաբանը, ով հանձն էր առել այդ գործը։

Կանանց հասանելիության մայրական առողջապահության խիստ սահմանափակված է։ Կանանց համար դժվար է ստանալ հակաբեղնավորիչ միջոցներ, կանայք բուժվում են միայն իրենց ամուսնների թույլատվությունից հետո։ Եմենում բարձր է երեխաների մահացության ցուցանիշը։

Մամուլի ազատություն
-------------------

2005 թվականին Եմենը մամուլի ազատության պլանով 167 ժողովուրդների ցուցակում գտնվում էր 136-րդ հորիզոնականում։ Կառավարությունը մենաշնորհել է հեռուստատեսությունը և ռադիոն, և արգելում է լրագրողներին հրապարակել «ոչ ճիշտ» տեղեկատվություններ։ 2001 թվականին «Ալ-Շուրա» թերթի լրագրողը ստացել է մտրակի 80 հարված այն բանի համար, որ զրպարտել է Աբդուլ Մաջիդա ալ-Զինդանիին, ով երկրի իսպամիստական կուսակցության խոշորագույն ղեկավարն էր։

Կրոնի ազատություն
-----------------

Սահմանադրությունը նախատեսում է կրոնական ազատություն, և կառավարությունը գործնականում ընդհանուր առմամբ հարգում է այդ իրավունքը, սակայն կան որոշ սահմանափակումներ։ Սահմանադրությունը որպես երկրի պետական կրոն ընդունել է իսլամը, իսկ օրենսդրության աղբյուրը Շարիաթն է (կրոնական և իրավական օրենքների ժողովածու)։ Մուսուլմանները և կրոնական խմբերի հետևորդները իսլամից բացի ազատ են երկրպագել ըստ իրենց համոզմունքների, սակայն կառավարությունը արգելում է իսլամի դավանափոխությունը և մուսուլմանների հոգեորսությունը։

Թեև կրոնական խմբերի հարաբերությունները շարունակում են նպաստել կրոնի ազատությանը, կան որոշ հաղորդումներ կրոնական հավատքի կամ դավանանքի հետ կապված հասարակական չարաշահումների և խտրականությունների վերաբերյալ։ Առանձին հարձակումների են ենթարկվել հրեաները։

ԼԳԲՏ
----

Ըստ կրոնական և իրավական օրենքների ժողովածուի՝ Շարիաթի, Եմենում նույնասեռականությունը անօրինական է։ Եմենում ԼԳԲՏ անձնք, ամենայն հավանականությամբ, տառապում են խտրականությամբ, իրավական և սոցիալական մարտահրավերներով։ Նույնասեռականներին հատկացվող պատիժը տատանվում է ծեծից մինչև մահվան սահմանում։ Եմենը աշխարհի այն յոթ պետություններից է, որտեղ կիրառվում է մահապատիժ մեծահասակների նույն սեռերի միջև կատարվող սեռական ակտերի համար։

Գեյերի և լեզբուհիների վեբկայքերը կառավարության կողմից փակվել են։

2007 թվականից արևելյան երկրներում չկայից հանրային կամ կիսա-հասարակական տարածքներ գեյերի համար։ Ըստ պաշտոնական տվյալների, Եմենում գեյեր չկան։

Շարիաթի արդունքում ԼԳԲՏ անձինք սպանվել են հարձակումների ժամանակ։ Կառավարությունը իր իր միասեռական քաղաքացիներին չի պաշտպանում բռնություններից։

Մարդու շահագործում
------------------

Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարությունը 2013 թվականին իր «Մարդկանց թրաֆիքինգ»-ի զեկույցում դասակարգել Եմեն որպես 3-րդ աստիճանի երկիր, ինչը նշանակում է, որ իր կառավարությունը ամբողջությամբ չի կարողանում բավարարել մարդու թրաֆիքինգի նվազագույն չափանիշները և ջանք էլ չի գործադրում վերջինիս մակարդակի բարձրացման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Derechos: Human Rights in Yemen". Retrieved 2016 թ․ մայիսի 21.
2. 1 2  Embassy of Yemen: Human Rights and Women's issues Archived 2007-05-19 at the Wayback Machine. accessed 9-8-2006
3. ↑  Human Rights Watch: World Report 2001 on Yemen accessed 9-8-2006
4. ↑  Daragahi, Borzou (June 11, 2008), *Yemeni bride, 10, says I won't*, Los Angeles Times, վերցված է 16 February 2010
5. ↑  Walt, Vivienne (3 February 2009), *A 10-Year-Old Divorcée Takes Paris*, Time/CNN, արխիվացված  օրիգինալից 26 August 2013-ին, վերցված է 16 February 2010
6. ↑  Madabish, Arafat (28 March 2009), *Sanaa's first woman lawyer*, Asharq Alawsat: English edition, արխիվացված  օրիգինալից 11 May 2011-ին, վերցված է 16 February 2010
7. ↑  "IRIN - Early marriage a challenge to development, experts say". *IRIN*. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 21.
8. ↑  Reporters Without Borders: 2005 Annual Worldwide Press Freedom Index Archived April 19, 2008, at the Wayback Machine. accessed 8-8-2006
9. ↑  Reporters Without Borders: 2004 report on Yemen Archived 2006-08-28 at the Wayback Machine. accessed 9-8-2006
10. ↑  United States Bureau of Democracy, Human Rights and Labor. Yemen: International Religious Freedom Report 2007. *This article incorporates text from this source, which is in the public domain.*
11. ↑  *New book details increase in antigay violence worldwide*(չաշխատող հղում)
12. ↑  "*World Day against Death Penalty: 7 countries still put people to death for same-sex acts*". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 21.
13. ↑  "Study: 25 countries block Web sites, including those with gay content - News - Advocate.com". Արխիվացված է the original 2008 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 21.
14. 1 2  "*And then there was Yemen.*". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հունվարի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 21.
15. ↑  "Yemen: 25-year-old man shot dead for being gay". *PinkNews*. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 21.
16. ↑  "Trafficking in Persons Report: Country Narratives T - Z and Special Case" (PDF). United States Department of State. 2013. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Human Rights Watch: Yemen
* Censorship in Yemen Archived 2006-10-02 at the Wayback Machine. - IFEX