recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Հայ զինվորների երթ
**Կրակային պատրաստություն,** մարտական պատրաստության կարևորագույն մասերից մեկը, անձնակազմի ուսուցման համակարգ՝ հաստիքային զենքի կիրառման գիտելիքների և հմտությունների յուրացման ու կատարելագործման նպատակով։ Այս բաժինը ընդգրկում է հիմնականում զենքի հիմնական մասերի, հրաձգության հիմունքների, ձևերի ու կանոնների, մարտի դաշտի հեռավորության որոշման նռնակի հետ գործողությունների կատարման ինչպես նաև հրաձգության վարժությունների կատարման հիմունքները։ Զենքի նյութական մասի ուսուցումը ընդգրկում է զենքի մարտական հատկությունները, մասերի ու մեխանիզմների կառուցվածքը և դրանց նշանակությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ինքնաձիգի կամ որևէ մարտական զենքի պահպանությունը, խնամքը և մի շարք այլ գործողություններ։ Հրաձգության կանոնների իմացությունն ամենակարևոր պայմաններից է մարտի դաշտում։ 
Ձեռքի նռնակի նետման ուսուցումը նպատակ ունի սովորեցնել մարտական իրավիճակի տարբեր պայմաններում ճիշտ ուղղությամբ նետել նռնակը և ճիշտ նշանակետին հասցնել։

**Կրակային պատրաստության մակարդակի չափանիշը հակառակորդի առաջին իսկ կրակոցով ոչնչացնելու ունակությունն է**

Անվտանգության կանոնները կրակային պատրաստությունում
--------------------------------------------------

**Պարապմունքի ժամանակ**

* Պարապմունքից առաջ ղեկավարի հրամանով կամ ինքնուրույն ստուգել լիցքը
* Կտրականապես արգելվում է զենքն ուղղել մարդկանց ուղղությամբ
* քանդել-հավաքելու ժամանակ պահպանել 2 մետր հեռավորությունը

**Հրաձգության ժամանակ**

* հրաձգարանից հեռացնել շնչավոր էակներին
* Զենքը թույլատրվում է լիցքավորել միայն ԿՐԱ՛Կ հրամանից հետո
* Կրակի դադարեցման գծում լիցքաթափե՛լ զենքը

Կանոններ կրակ վարելու և դադարեցնելու մասին
------------------------------------------

**Արգելվում է կրակ վարել՝**

* այն ուղղությամբ որտեղ վտանգ կա
* Արգելվում է կրակել ԴԱԴԱ՛Ր հրամանից հետո
* մինչև կրակի վարման սահմանագծից դուրս գալը
* անսարք զենքով

**Կրակն անմիջապես դադարեցվում է՝**

* թիրախային դաշտում մարդկանց կամ կենդանիների հայտնվելու պահին
* սպիտակ դրոշի բարձրացման ժամանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Կրակային պատրաստության սահմանումը ռազմական հանրագիտարանում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 28.
**Հեռագրակայան** (ռուս.՝ Телеграфная станция, նաև՝ **Կայսերական հեռագրակայան, Պալատական հեռագրակայան**, ռուս.՝ Императорская телеграфная станция, Дворцовая телеграфная станция), պատմական շենք և թանգարան Պետերհոֆում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։ Կառուցվել է 1858 թվականին։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։ Գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի պողոտայում (տուն 3), Ալեքսանդրիա զբոսայգու սահմանին։

Պատմություն
-----------

Պետերհոֆի հեռագրակայանը պատկանել է Կրոնշտադտի գծին (կապել է Պետերբուրգը Կրոնշտադտի հետ՝ Պետերհոֆի և Օրանիենբաումի միջոցով)։ Գիծը բացվել է 1853 թվականին։ Սկզբնապես Պետերհոֆում հեռագրակայանը տեղակայվել է գործունեությունը դադարեցրած օպտիկական հեռագրակայանի աշտարակում, որը գտնվում էր Ֆիննական ծոցի ափին, որտեղ ավելի ուշ տեղակայվել է կայսերական ընտանիքի Ստորին ամառանոցը։ Բայց ժամանակի ընթացքում հեռագրային սարքերի քանակն ավելացել է, և պահանջվել է նոր շենք, որը կառուցվել է 1858 թվականին ճարտարապետ Անդրեյ Շտակենշնեյդերի նախագծով։ Նոր կայանն աշխատանքը սկսել է 1859 թվականի մայիսի 15-ին։ Շենքն ուներ տարբեր մուտքեր. սովորական մարդկանց համար՝ Պետերբուրգի փողոցի (Սանկտ Պետերբուրգի պողոտա) կողմից, և կայսերական հեռագրերի համար՝ զբոսայգու կողմից։

Շենքը վերակառուցվել է, սակայն 21-րդ դարում վերականգնվել է սկզբնական տեսքով, իսկ 2011 թվականին այնտեղ բացվել է թանգարան։ Այն ունի 10 ցուցասրահ։ Ներկայացված են հեռագրային սարքեր, հեռագրերի նմուշներ, վերստեղծված է տարածքների ներսույթը, այդ թվում՝ պետի աշխատասենյակը, խոհանոցը, սառցապահարանը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքը կառուցվել է գոթիկայի տարրերի, մասնավորապես՝ պատուհանների սլաքաձև ապակեկալների  օգտագործումով։ Միաժամանակ առկա է եղել այն ժամանակ նորաձև գյուղական շինության նմանությամբ ոճավորումը։ Օրինակ, տանիքը նախշված էր ծղոտե ծածկի նմանությամբ։ Երկրորդ հարկում տեղակայված էին շուրջօրյա հերթապահող հեռագրավարների և ցրիչների քնասենյակները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Правительства РФ от 10.07.2001 № 527 о Перечне объектов исторического и культурного наследия Федерального (Общероссийского) значения, находящихся в г. Санкт-Петербурге.
2. 1 2 3  "Телеграфная станция". *citywalls.ru*. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 27.
3. 1 2  "Дворцовая телеграфная станция". *Государственный музей-заповедник Петергоф*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 28-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Հղումներ
--------

"Телеграфная станция". *citywalls.ru*. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 27.
**Հուսեյն Ջավիդի տուն-թանգարան և հուշահամալիր** (ադրբ.՝ Hüseyn Cavidin ev-muzeyi və xatirə kompleksi), Նախիջևան քաղաքում գտնվող թանգարան, որտեղ ծնվել է ադրբեջանցի բանաստեղծ և դրամատուրգ Հուսեյն Ջավիդը։

Պատմություն
-----------

Տուն-թանգարանը ստեղծվել է Ադրբեջանի կառավարության 1981 թվականի հուլիսի 21-ին «Հուսեյն Ջավիդի ծննդյան 100-ամյակի մասին» հրամանագրով։ Թանգարանի բացումը տեղի ունեցավ 1984 թվականի հունիսի 9-ին։ Թանգարանը երկար ժամանակ գործել է «Հուսեյն Ջավիդ տուն-թանգարան» անվան տակ։ 2015 թվականին թանգարանի անունը վերանվանվեց «Հուսեյն Ջավիդի տուն-թանգարան և հուշահամալիր»։

Ցուցահանդես
-----------

Թանգարանի հիմնադրամում հավաքվել է 9200 ցուցանմուշ։ Նրանց թվում կան լուսանկարներ, որոնք արտացոլում են Հուսեյն Ջավիլի կյանքը և ստեղծագործությունը, նրա ստեղծագործությունների առաջին հրատարակությունները, 1926-ին տպագրված «Իբլիս» և 1934-ին տպագրված «Սայավուշ» աշխատանքների հազվագյուտ օրինակները, տարբեր հուշանվերներ և կենցաղային իրեր։ Թանգարանի ցուցահանդեսում ներկայացված Հուսեյն Ջավիի կյանքի Նախիջևան ժամանակաշրջանի մասին փաստաթղթերը, արժեքավոր ոսկերչական իրերի մեծ մասը գրողի դուստրերի `Թուրան Ջավիդի նվերներն են թանգարանին։

Տես նաև
-------

* Հուսեյն Ջավիդի տուն-թանգարան
* Հուսեյն Ջավիդ
* Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան
* Ջաֆար Ջաբարլու տուն-թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  AMEA, Naxçıvan Ensiklopediyası, Bakı, 2002
2. ↑  Հուսեյն Ջավիդի տուն-թանգարան-Նախիջևան
**Կուրշումլի խան** (մակեդոներեն՝ Куршумли ан) *կամ* Куршунлу́-хан, թուրքերեն՝ Kurşunlu han), օսմանյան քարվանսարա Սկոպիեի Հին քաղաքում (Հյուսիսային Մակեդոնիա)։ Կառուցվել է 16-րդ դարում։ Գտնվում է Վարդար գետի ձախափին՝ Մակեդոնիայի թանգարանի բակում։ Կառույցը ծառայել է որպես իջևանատուն և բանտ։ Կուրշումլի խանը միջնադարյան այն քիչ կառույցներից է, որ պահպանվել են Սկոպիեի տարածքում։

Պատմություն
-----------

Մուրշումլի խանը 1963 թվականի երկրաշարժից հետո
Կուրշումլի խանը կառուցվել է 16-րդ դարում, սակայն ճշգրիտ թվականը հայտնի չէ։ Որոշ տեղեկություններով կառույցը մոտ 1550 թվականին կառուցել է Մուսլիհուդին Աբդուլ Հանին, որը հայտնի է նաև *Մուեձին Հոձալ Մադինի* անունով։

Ենթադրաբար այն կառուցվել է ավելի հին կառույցի տեղում։ Կուրշումլի խանը ծառայել է որպես իջևանատուն․ այստեղ եղել է 100 ձիու համար նախատեսված ձիանոց։ 1787 թվականին շենքը վերածվել է բանտի։ Այստեղ են բանտարկվել բուլղար և մակեդոնացի հեղափոխականները։ 1904-1914 թվականներին շինությունը դարձյալ սկսել են կիրառել որպես հյուրատուն։ Կուրշումլի խանը խիստ վնասվել է 1963 թվականի երկրաշարժի ժամանակ, սակայն հետո վերականգնվել է։ Ներկայումս այն թանգարանի մի մաս է կազմում, որտեղ ցուցադրվում են փորագիր քարեր։

Ճարտարապետություն
-----------------

Բակի արտաքին տեսքը
Իր ճարտարապետությամբ Կուրշումլի խանը նման է այդ ժամանակաշրջանի օսմանյան այլ քաղաքային քարվանսարաների։ Պատերը կազմում են քառակուսի, իսկ տանիքը բաղկացած է բրգանման գմբեթներից։ *Կուրշումլի* նշանակում է անագ, ինչը վկայում է այն մասին, որ այս մետաղը սկզբնական շրջանում կիրառվել է տանիքների ծածկերի համար (մեկ այլ տարբերակով տանիքները ծածկվել են արճիճով)։ Կուրշումլի խանի կենտրոնական հատվածում ներքին բակն է շարտրվանով, որը շրջապատված է երկհարկ ծածկած սյունաշարերով։ Այս սյունաշարերի հատված են դուրս եկել համարների դռները, որոնցից յուրաքանչյուրում եղել է բուխարի։ Առաջին հարկի շինությունները կիրառվել են որպես պահեստներ, իսկ վերին հարկերը՝ ննջասենյակներ։ Հիմնական բակը կամարով միանում է մեկ այլ բակի, որի շուրջ տեղավորվել են մսուրներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Известия Всесоюзного географического общества, том 90. 1958
2. 1 2 3  "Kursumli An". *Archnet*. 2015. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 1.
3. ↑  "Кънчов, Васил. Град Скопие. Бележки за неговото настояще и минало, в: Избрани произведения, т. II, Издателство Наука и изкуство, София, 1970, С. 12". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 20-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3  Macedonian Cultural Heritage, Ottoman Monuments, Unesco Office Venice
5. ↑  "Kursumli-An". *The place where I live - we investigate its past*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 31-ին. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կուրշումլի խան** կատեգորիայում։ |
**Ձիթենու և ձիթապտղի յուղի թանգարան**, մասնավոր մասնագիտացված թանգարան Տորջանոյում գտնվող Լունգարոտիի գինեգործարանի սեփական տարածքում, մինչև 1960-ական թվականները գործունեություն ծավալած նախկին ձեթի գործարանի տարածքում։ Կիրառական արվեստի և մշակութային արժեք ներկայացնող ցուցանմուշների մեծ հավաքածուի շնորհիվ թանգարանը ցուցադրում է ձիթապտղի արտադրության տեխնիկան և դրա ավանդական օգտագործումը, ինչպես նաև` ձիթենու ծառերի ու ձիթապտղի խորհրդանշական նշանակությունը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ձիթենու և ձիթապտղի յուղի թանգարանը այցելուների համար բացվել է 2000 թվականին և գտնվում է Լունգարոտիի ֆոնդի կազմում։ Տորջանոյի գինու թանգարանի հետ մեկտեղ այն ներառված է Ումբրիայի թանգարանների համակարգի մեջ։

Ցուցադրություն
--------------

Ումբրիայում աճող ձիթենու տարբեր տեսակների մասին բուսաբանական նկարագրությունները բացում են ցուցադրությունը, որը ներկայացնում է բույսերի բուսաբանական բնութագրումները, ավանդական տեխնիկան և բերքահավաքի ինովացիոն համակարգերը։ Թանգարանում ցուցադրված է ջրաղացքար ձիու քարշով և մեծ կարագաման ջրի քարշով, ինչպես նաև` վավերագրական լուսանկարներ և դիդակտիկ սխեմաներ։ Այս ամենը յուղի ճզման համակարգի երկարատև էվոլյուցիայի ապացույցն է։ Ցուցադրությունը շարունակվում է դիցաբանության ուսումնասիրմամբ, թանգարանում ներկայացված է կարմիր ալաբաստրոն, ինչը ենթադրաբար համարվում է Pittore della Fonderia-յի (մ. թ. ա. 5-րդ դար) ստեղծագործությունը, որը պատկերում է Աթենասին, աստվածուհի, ով, ըստ դիցաբանության, մարդկանց նվիրել է ձիթենու ճյուղը։ Ցուցադրվող այլ հնագիտական գտածոներ ներկայացնում են Աստվածուհու գործունեությունը ընտանեկան օջախի կառուցման, գյուղատնտեսության և ռազմական ոլորտներում։ Բնապատկերներին նվիրված բաժինը ներառում է Գրան Տուրին նվիրված նկարագրություններ, թղթեր ու հիշողություններ. Ումբրիայում ամեն տարի կազմակերպվող ձիթապտղի տոնը մեծ տպավորություն է թողել ճանապարհորդների վրա։ Մյուս սրահներում ցուցադրվում է յուղի ավանդական օգտագործումը. հնագույն` յուղը որպես լույսի աղբյուր օգտագործելը ներկայացված է առանձին հավաքածուով։ Ձիթենու ծիսական օգտագործումը հինդուիզմում, քրիստոնեության և իսլամի մեջ, դրա կիրառումը սննդի, սպորտի, օծանելիքի պատրաստման, կարի և շատ այլ ոլորտներում ցուցադրված են հաջորդ սրահներում։ Խորհրդանշական իմաստները, որոնք անմիջականորեն կապված են անտիկ շրջանի հետ և որոնք ձիթենուն ու ձիթապտղի յուղին աստվածային իմաստ ու բուժիչ ուժի նշանակություն են տալիս, ներկայացված են վերջին ցուցասրահում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2022.
2. 1 2  dati.beniculturali.it — 2014.
3. ↑  *Italian National Institute of Statistics* Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2021.
4. 1 2  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2020.
5. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2023.
6. ↑  *Italian National Institute of Statistics*  — 2017.
7. ↑  Concetta Masseria, *L'aristeia del Banausos: l'athlon di uno scudo per Atena*, Loffredo Editore, Naples, 2001

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 10195884-5 · LCCN: no2016148248 · VIAF: 124193261 · WorldCat VIAF: 124193261 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոնից (այլ կիրառումներ)

**Կոնից** (բոս․՝ Konjic, խորվ.՝ Konjic, սերբ.՝ Коњиц), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կազմի մեջ։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքը տեղակայված է հյուսիսային Հերցեգովինայում՝ Սարաևոյից մոտավորպես 50 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 268 մետր։ Կոնից համայնքը տեղակայված է Ներետվայի երկու կողմերում։ Կոնիցա համայնքի բնակչությունը կազմում է 39 000 մարդ։

Պատմություն
-----------

Համայնապատկեր Կոնից համայնքում
Համարվում է, որ քաղաքի մերձակայքը բնակեցված է եղել դեռ 4000 տարի առաջ։ Այստեղ գտնվել են իլիրիացիների՝ երկու հազար տարվա հնություն ունեցող բնակավայրեր, որոնք ճանապարհորդում էին Ներետվայի հոսանքով դեպի վեր։ Կոնից անվան առաջին հիշատակումը եղել է 1382 թվականի հունիսի 16-ին Դուբրովնիկի հանրապետության փաստաթղթերում։ Քաղաքը, որն ավելի վաղ մտնում էր Բոսնիական թագավորության կազմի մեջ, արդյունքում ընդգրկվել է Օսմանյան կայսրության կազմում, ինչի հետևանքն են բազմաթիվ մզկիթների առկայությունն ու իսլամական հավատի տարածումը։ Ավելի ուշ քաղաքն ընկել է Ավստրո-Հունգարական կայսրության տիրապետության տակ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքն ընդգրկվել է Խորվաթիայի անկախ հանրապետության կազմում, իսկ պատերազմի ավարտից հետո հայտնվել է Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն կազմում։

Ազգային կազմ
------------

### 1971

Ընդամենը 40 879 բնակիչ՝

* Մուսուլմաններ - 21 599 (52,83 %)
* Խորվաթներ - 12 034 (29,43 %)
* Սերբեր - 6 669 (16,31 %)
* Հարավսլավներ - 202 (0,49 %)
* Այլզգիներ - 375 (0,94 %)

### 1991

1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում ապրել է 43 878 մարդ, այդ թվում՝ 23 815 (54,3 %) բոսնիացիներ, 11 513 (26,2 %) խորվաթներ, 6 620 (15,1 %) սերբեր և 1 930 (4,4 %) այլազգիներ։

### 1997

1997 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ քաղաքում ապրել է 32 000 մարդ, որոնցից 92,7 % բոսնիացիներ, 4,7 % խորվաթներ, 2,4 % սերբեր և 0,2 % այլազգիներ։

### 2005

2005 թվականին համայնքի բնակչության 92 %-ը կազմել են էթնիկ բոսնիացիները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Bosna i Hercegovina …::: Informativno-turisticki portal BiH :::… KONJIC". Արխիվացված է the original 2009 թ․ փետրվարի 19-ին. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 27.
2. ↑  "Account Suspended". Արխիվացված է the original 2013 թ․ ապրիլի 6-ին. Retrieved 2013 թ․ մարտի 28.
3. ↑  Paragraph 121, Judgement ICTY vs Delic et al. 16 November 1998

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոնիցա համայնքի պաշտոնական կայքէջը (բոսն.)
* Կոնիցա քաղաքի պաշտոնական կայքէջը (բոսն.) (անգլերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n97072994 · NKC: ge368717 · VIAF: 143241322 · WorldCat VIAF: 143241322 |

 |
**«Հեղինե Տրոյացի»** (անգլ.՝ Helen of Troy), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ֆրեդերիկ Սենդիսի նկարը՝ ստեղծված 1867 թվականին։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Լիվերպուլի Ուոլքերի պատկերասրահի հավաքածուում։

Տեղեկություն նկարի մասին
------------------------

Նկարում պատկերված է Հեղինեն՝ Զևսի և Լեդայի դուստրը, Մենելայոս արքայի կինը։ Այդ ճակատագրական կինը, որը համարվում էր ամենագեղեցիկը երկրի երեսին, Տրոյական պատերազմն սկսելու պատճառ էր դարձել։ Գեղանկարիչները բազմիցս անդրադարձել են Հեղինեի կերպարին, ներառյալ նաև պրեռաֆայելիտ նկարիչները, ինչպես՝ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի, Ֆրեդերիկ Լեյթոն, Էվելին դե Մորգան։

Սենդիսը Հեղինեին պատկերել է շիկակարմիր մազերով, որը նրա կանանց՝ բազմաթիվ այլ կերպարների համար բնութագրական գիծ էր (օրինակ՝ «Մարիամ Մագդաղենացի», գեղեցիկ դասական դիմագծերով, պայծառ աչքերով՝ բոլորը հեղինակի կատարելատիպ գեղեցկության չափանիշներով։ Միևնույն ժամանակ Հեղինեն ճակատագրական կնոջ վեհ կերպարով է, որը պատերազմի և դրա ողբերգական ավարտի պատճառ է դարձել։ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի «Հեղինե Տրոյացի» նկարից չորս տարի անց Սենդիսն ստեղծել է իր կտավը։ Արդյունքում երկու նկարիչների միջև լարվածություն է առաջացել, քանի որ Ռոսսետտիին համարել է, որ Սենդիսն զբաղվում է իր աշխատանքների գրագողությամբ (դա վերաբերում էր ոչ միայն «Հեղինե Տրոյացուն», այլև «Մարիամ Մագդաղենացուն»)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  *Apolodoro de Atenas* Biblioteca mitológica. — Alianza Editorial, 2004. — С. 167. — ISBN 84-206-5808-1
3. ↑  "Shadowlight: The Pre-Raphaelite Goddess". Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 1.
4. ↑  "Helen of Troy". *Preraphaelite Sisterhood*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
«Խոզ», կիմհոանգների օրինակներից պահպանվածներից մեկը
**Կիմհոանգ** (*Tranh Kim Hoàng*, 幀金黃, չան կիմ հոանգ), վիետնամական կերպարվեստի ժանր, գունավորված փորագրություն, հայտնված Կիմհոանգ գյուղում[vi], Հոայդիկ շրջան, Հանոյ։ Նախորդ կիմհոանգում հայտնի էին վիետնամական Ամանորի տոնակատարության տարրերը` դոնգհոյի և հանգչոնգի փորագրությունների հետ միասին, սակայն XX դարի կեսերին տվյալ ավանդույթը անհետացավ, իսկ պահպանված մի քանի կիմհոանգները պահպանվում են թանգարաններում։

Պատմություն
-----------

Կիմհոանգը առաջացել է XVIII դարում Լե դինաստիայի կառավարման օրոք համանուն գյուղում, տեղակայված Հանոյա տարածքում։ Կիմհոանգ գյուղը ազգային կտավների ստեղման վայրերից մեկն էր, այլ գյուղերի հետ միասին. հանոյական Հանգչոնգ, բակնինյան Դոնգհո և խուեսկյան Սին[vi]: Կիմհոանգները հանրաճանաչ դարձան XIX դարում, սակայն նրանց պատրաստման ավանդույթը անկում ապրեց, և XX դարի կեսերին կիմհոանգների պատրաստման արվեստը վերացավ։ Նրանց անհետացման պատճառը 1915 թվականի ջրհեղեղն է, որի ոչնչացրեց գրեթե բոլոր բնօրինակ փորագրուփյունները։

Թեմաներ և պատրաստման գործընթաց
------------------------------

«Աքլոր», կիմհոանգների սև ու սպիտակ լուսանկար
Կիմհոանգները բազմաթիվ նմանություններ ունեն դոնգհոյի հետ. առօրյա գործերը, կենդանիները և գերբնական ուժերը։ Յուրաքանչյուր կիմհոանգի վերևի ձախ մասում շեղատառ ձևով բանաստեղծություն է գրված, որը նվիրված է պատկերին։ Կիմհոանգների հայտնի սյուժեները աքլորներն ու խոզերն են։

Կիմհոանգի փորագրությունները ավելի մանրամասն են, քան դոնգհոյինը. հիմնական թուղթը նախքան նկարազարդելը ներկում էին դեղին (giấy vàng tầu, զայ վանգ տաու) կամ կարմիր (giấy hồng điều, զայ հոնգ ձյեու) ներկով։ Կիմհոանգի համար օգտագործվող բոլոր ներկերը բնական են. թանաք, սպիտակ գիպս, կինաբարիս, դեղին գարդենիա։ Ներկերը ամրացնելու նպատակով դրանք խառնում են գոմեշի կաշվից ստացված սոսնձի հետ։ Նույն կերպ հանգչոնգի փորագրությունները, կիմհոանգի ստեղծման ընթացքում տպատախտակից միայն եզրագիծերն էին ստանում, իսկ ներքի մասը ներկում էին ձեռքերով, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր փորագրություն յուրովի է ստացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Tranh đỏ Kim Hoàng: Chỉ còn lại là niềm nhớ tiếc!" (in Vietnamese). VietnamPlus. 2009 թ․ նոյեմբերի 13. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  "Ethnic culture week kicks off in capital". Vietnamnet.vn. 2008 թ․ հոկտեմբերի 6. Արխիվացված է the original 2009 թ․ հունվարի 7-ին.
3. ↑  "Odd paintings from shipwrecks". Vietnamnet.vn. 2009 թ․ մարտի 24. Արխիվացված է the original 2010 թ․ ապրիլի 4-ին.
4. 1 2  "Tranh Kim Hoàng" (in Vietnamese). Quehuongonline.vn. 2007 թ․ հոկտեմբերի 22.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. 1 2 3  "Tranh Kim Hoàng" (in Vietnamese). Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**«Հացի լույսը»** (ռուս.՝ «Свет хлеба»), ռեժիսոր Վլադիմիր Սամսոնովի մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը, որը նկարահանվել է «էկրան» ստեղծագործական միավորման կողմից 1983 թվականին։ Ստեղծվել է ապակու վրա նկարչության տեխնիկայով։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը պատմում է հացամշակի քրտնաջան աշխատանքի և ռուսական բնության գեղեցկության մասին։

Արևը նոր է սկսել բարձրանալ գյուղի վրա, իսկ տանտիրուհին արդեն վառել է վառարանը և խմոր է հունցում հաց թխելու համար։ Հանկարծ ուժեղ քամու սուլոց է լսվում։ Արևն ու երկինքը աստիճանաբար ծածկվում է հսկայական սև ամպի հետևում։ Թռչունները հեռու են թռչում, իսկ կենդանիները վազում են՝ փախչելով փոթորկից։ Պատուհանների փեղկերը շրխկում են, տանտերը գնում է տեսնելու, թե ինչ է կատարվում։ Դուրս գալով դաշտ՝ նա բռնում է քամուց քշված ոսկե հատիկը և ցանում այն հողի մեջ։ Հանկարծ արևի ճառագայթները ճեղքում են ամպը և լուսավորում տունն ու աքաղաղին, որն անմիջապես ծուղրուղու է կանչում։ Լսվում է որոտ, և փայլում է կայծակը, ամպրոպ է սկսվում։ Քամին այնպիսի ուժով էր փչում, որ ցած է գցում է ծառերը և քարեր գլորում։ Բայց արևի ճառագայթները ճեղքում են ամպը, և վերջապես ամպը թափվում է անձրևի տեսքով և ջրում դաշտերը։ Հողից ծլում են ընձյուղներ, որոնց վրա արևի տակ շուտով ոսկեգույն են դառնալու հասկերը։ Գյուղի տանը տանտիրուհին նորից խմոր է հունցում ու հաց թխում, իսկ ամբողջ ընտանիքը նայում է վառարանի կրակին ու սպասում թարմ հացի։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| *Սցենարի հեղինակ*  | Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկի |
| *Ռեժիսոր* | Վլադիմիր Սամսոնով |
| *Բեմադրող նկարիչ*  | Ա. Օպարին |
| *Օպերատոր* | Էռնստ Գաման |
| *Կոմպոզիտոր* | Կիրիլ Վոլկով |
| *Հնչյունային օպերատոր* | Սերգեյ Կել |
| *Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ*  | Սվետլանա Սիչկար, Բորիս Տուզանովիչ, Ա. Ռասպոպով, Օլգա Խորովա, Ալեքսանդր Լևչիկ |
| *Նկարիչներ*  | Մաինա Նովոժիլովա, Ա. Ցիբին, Տ. Արեշկովա |
| *Մոնտաժող* | Լյուդմիլա Կոպտևա |
| *Խմբագիր* | Վալերիա Մեդվեդովսկայա |
| *Տնօրեն* | Լիդիա Վարենցովա |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հացի լույսը»
2. ↑  «Հացի լույսը» մուլտֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Мультипликационные фильмы". ТПО «Союзтелефильм». Արխիվացված է the original 2016 թ․ փետրվարի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Ազգային պատմա-ազգագրական թանգարան** (ճապ.՝ 国立歴史民俗博物館, こくりつれきしみんぞくはくぶつかん), Ճապոնիայի պետական թանգարան։

Այն պահպանում և ցուցադրում է հնագիտության, պատմության, արվեստի և արհեստների մասին նյութեր։ Գտնվում է Սակուրայի քաղաքի Թիբա վարչական տարածքում։ Կրճատ անվանումն է Պատմության թանգարան։

Համառոտ տեղեկություն
--------------------

Ազգային պատմա-ազգագրական թանգարանը բացվել է 1983 թվականին։ Ստեղծվել է Ճապոնիայի պատմության և մշակութային հետազոտությունների զարգացմանը նպաստելու համար։ Շինությունը գտնվում է նախկին Սակուրայի ամրոցի ավերակների տեղում։

Թանգարանի նախորդը եղել է Ճապոնիայի մշակույթի նախարարության մշակույթի վարչության ներքո գտնվող ազգային թանգարանը, որը ստեղծվել է 1977 թվականին։ Պատմաբան Ինուուե Միցուսադի ջանքերով հաստատությունը տեղափոխվել է նախարարության գիտական միջազգային դեպարտամենտ և ստացել գիտական ինստիտուտի կարգավիճակ։ 1983 թվականի պաշտոնական բացումից և 2001 թվականի վարչական բարեփոխումներից հետո Ազգային պատմա-ազգագրական թանգարանը գտնվում էր Գիտական աջակցության ներքո։

Բացի Ճապոնիայի պատմության, հնագիտության և ազգագրության աղբյուրների պահպանումից և ցուցադրումից, թանգարանը տեղեկատվական աջակցություն է տրամադրում Ճապոնիայում և արտասահմանում աշխատող հումանիտար գիտությունների գիտնականներին։ Թանգարանի նյութերի հասանելիությունը երկրի բուհերի մեծ մասն ունի։

Թանգարանի հիմնական հավաքածուն բաղկացած է 13 թեմատիկ դահլիճներից` նոր քարե դարից մինչև ժամանակակից ճապոնացիների կենցաղը։ Ճապոնիայի շատ արժեքավոր ազգային գանձերը պատկանում են Ազգային պատմա-ազգագրական թանգարանի արժեքավոր ցուցանմուշներին։ Դրանց թվում են Սիմա Ցյանի «Պատմական գրառումներ» և «Խանի գիրքը», որոնք հրապարակվել են Սունի դինաստիայի օրոք, հնագույն ճապոնական քարտեզներ, միջնադարյան էկրաններ «Մայրաքաղաքը եւ շրջակայքը», «Էդո պլան», «Սակայի նախագիծը» և այլն։ Թանգարանը ունի նաև Օկավա Տենկեդոյի մետաղադրամների մեծ հավաքածու և Նոմուրա Սյեձիրոյի հին հագուստի հավաքածու։

Ազգային պատմա-ազգագրական թանգարանը համագործակցում է Օսակայի Ազգային ազգագրական թանգարանի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
3. ↑  Национальный историко-этнографический музей Японии // Энциклопедия Ниппоника: в 26 т. 2-е издание. — Токио: Сёгаккан, 1994-1997.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15509898n · CiNii: DA00442100 · GND: 67836-3 · ISNI: 0000000121661463, 0000000406204645 · LCCN: n83228950 · Microsoft: 1315559485 · NDL: 00259734 · NKC: kn20050719013 · SUDOC: 054375932 · VIAF: 137249525 · ULAN: 500308442 · WorldCat VIAF: 137249525 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թարխանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կուռ Թարխանյան**, (1896, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1944, Բուխարեստ, Ռումինիա), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, Հայաստանի առաջին հանրապետության զինված ուժերի սպա։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի Զինվորական վարժարանը։ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ որպես ռուսական բանակի սպա կռվել է գերմանական ճակատում, վիրավորվել է, ապա իր խնդրանքով փոխադրվել Կովկասյան ճակատ, մասնակցել (1917-1918 թվականներին) Բաղեշի, Խնուսի և Ալաշկերտի ճակատամարտերին։ Հայաստանի Հանրապետության շրջանում եղել է Դրոյի օգնականներից, մասնակցել է Սուրմալուի և Բաշ-Ապարանի ճակատամարտերին, այնուհետև հայ-վրացական պատերազմի (1918) ժամանակ կրկին վիրավորվել։ Դրոյի հրամանով 1918 թվականին զբաղեցնրել է Դսեղ-Քոլագերան-Ղաչաղան գիծը։ Այնուհետև մասնակցել է Զանգեզուրում բոլշևիկների դեմ պայքարին։ 1920 թվականին պարգևատրվել է Սուրբ Վարդան զորավար շքանշանով։ 1921 թվականի Փետրվարյան ապստամբության ժամանակ եղել է Կոտայքի շրջանի ուժերի հրամանատարը։ Փետրվարի 18-ին ապստամբ ուժերը Կուռո Թարխանյանի և Բաշգառնեցի Մարտիրոսի գլխավորությամբ մտել են Երևան։ Հայրենիքի փրկության կոմիտեի իշխանության օրոք նշանակվել է հայկական բանակի ընդհանուր պետ։ Ապստամբության պարտությունից հետո անցել է Եվրոպա, հաստատվել Բուխարեստում։

Մահացել է 1944 թվականին 48 տարեկան հասակում ծանր հիվանդությունից Բուխարեստում, Ռումինիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սանդուխտ Ասլանյան, Սամվել Կարապետյան, «Շուլավեր» Archived 2020-06-26 at the Wayback Machine. Երևան 2002թ. էջ 69։
2. ↑  "Հայ-Վրացական հարաբերությունները". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 23.

Գրականություն
-------------

* Սերգեյ Սարգսյան (2005). *Արցախ-Ղարաբաղի հանրագիտարան*. Սանկտ Պետերբուրգ: Պետրոպոլիս. p. էջ 312.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Հացահատիկի թանգարան «Աք Բուգդայ»** (թուրքմ.՝ Milli «Ak bugdaý» muzeýi, բառացի՝ «Սպիտակ հացահատիկի» թանգարան), Թուրքմենստանի ազգային թանգարան, որը գտնվում է Անաու քաղաքում՝ Ահալի վելայաթի վարչական կենտրոնում։ Աշխարհի միակ հացահատիկի թանգարանն է։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը 2005 թվականին կառուցել է թուրքական «Պոլիմեքս» ընկերությունը, այն վայրում, որտեղ 1904 թվականին ամերիկացի Ռաֆայել Պումպելիի ղեկավարած հնագիտական արշավախումբը գտել է ցորենի հատիկներ, որոնց տարիքը կազմել է 5 հազար տարի։ Շինության արժեքը 7,7 մլն ԱՄՆ դոլար է։ Շինարարության ֆինանսավորումն իրականացվել է Թուրքմենստանի կառավարության հաշվին։

Թանգարանային շենքն իրենից ներկայացնում է 21 մետր բարձրությամբ եռահարկ շինություն, որի վերևում բարձրանում է մեծ չափերի ոսկե ցորենի հասկը՝ շրջանակված ավելի փոքր հասկերից կազմված պսակով։ Թանգարանի ճակատամասի դիմաց գտնվում է շատրվանային համալիրը։ Թանգարանը տեղակայված է 32000 մ² տարածքում՝ ներառյալ ավելի քան 18000 մ² կանաչապատ տարածքը։ Թանգարանի ցոկոլային հարկում գտնվում է 200 տեղանոց կոնֆերանս դահլիճ, աշխատասենյակներ, հյուրերի ընդունելության և թանգարանի աշխատակիցների հանգստի սենյակներ, պահեստ, հեռահաղորդակցման և տեղեկատվական կենտրոններ, սրճարաններ և այլ տարածքներ։

Ցուցադրանմուշներ
----------------

Թանգարանում պահվում են 1904 թվականին գտնված հինգ հազար տարեկան ցորենի հատիկներ, քարացած հացահատիկներ (մ․ թ․ ա․ II հազ․), ձեռքի ջրաղացի ջրաղացքար (մ․ թ․ ա․ III-II հազ․), խնոցի՝ քունջութի հատիկներից յուղ քամելու համար, պտղաբերության աստվածուհիների արձանիկներ (մ․ թ․ ա․ IV հազ․), բրոնզե բրիչ (մ․ թ․ ա․ II հազ․), աղեղի ծայրակալ, բրոնզե դանակ (մ․ թ․ ա․ III-II հազ․), կերամիկական սպասքի բեկորներ՝ մոնոխրոմ և պոլիխրոմ նախշերով։ Կերամիկական արտադրանքները ներկայացվում են հումամիով (մեծ չափերի սափորներ), ջրի, յուղի համար սափորներով, թուրքական ըմպելիքի՝ չալայի համար ջնարակված սափորներով, կենցաղային նշանակությամբ փոքր սպասքով (թասեր, սկուտեղներ, մրգերի և ծաղիկների համար սկահակներ, անուշաբույր յուղերի, օծանելիքների, դեղամիջոցնեի համար սրվակներ)։ Թանգարանում գտնվում են ձեռագործ առարկաներ և կավե շրջանակներում՝ առանց նախշերի և երկրաչափական կամ բուսական նախշերով, ջնարակված և մասամբ ջնարակված, դրոշմված կերամիկա։ Ցուցանմուշներում ներկայացված են նաև 19-20-րդ դարերի աշխատանքային գործիքներ և տնային սպասք․ փայտե գութաններ՝ մետաղական խոփերով, պղնձե թեյնիկներ, կումգաներ, ինքնաեռներ, ոչխարների խուզման համար մկրատներ, դարբնի աշխատանքային գործիքներ, ոսկերչական, ջուլհակական հաստոցների կտորներ։ Թանգարանի հավաքածուն համալրում են ցորենի այն տեսակների խրձերը, որոնք համարվում են ժամանակակից սելեկցիոներների ձեռքբերումները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ак бугдай: край тружеников и щедрых урожаев". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 3-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  В ТУРКМЕНСКОМ МЕСТЕЧКЕ АНАУ ВОЗВЕДУТ УНИКАЛЬНЫЙ МУЗЕЙ
3. ↑  В Туркменистане будет построен музей пшеницы
4. 1 2  Сапармурат Ниязов принял участие в открытии Национального музея пшеницы «Ак бугдай»
5. ↑  "Уникальный музей белой пшеницы". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 3-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Հարության եկեղեցին Կալինինգրադում** (ռուս.՝ Церковь Воскресения), ավետարանական-լյութերական եկեղեցի, Կալինինգրադի գլխավոր եկեղեցին (մտնում է ավետարանական լյութերական եկեղեցիների միության մեջ)։

Պատմություն
-----------

Կալինինգրադի մինչպատերազմական եկեղեցիներից որևէ մեկն ավետարանական համայնքին վերադարձնելու փորձերի ձախողումից հետո 1996 թվականի դեկտեմբերին սկսվեց նոր Հարության եկեղեցու շինարարությունը։ Առաջին եկեղեցական արարողությունը տեղի ունեցավ 1998 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Եկեղեցին պաշտոնապես օծվեց 1999 թվականի ապրիլի 11-ին։

Նկարագիր
--------

Եկեղեցին կառուցվել է ճարտարապետ Պավել Միխայլովիչ Գորբաչի նախագծով։ Եկեղեցու շինության մակերեսը կազմում է 1550 քառակուսի մետր, բարձրությունը` 28 մետր։ Եկեղեցին նախատեսված է 400 ծխականների համար։ Ներդրումները կազմեցին 2.1 միլիոն եվրո։ Եկեղեցու հիմքում դրվեցին ավերված ավետարանական եկեղեցու աղյուսներից կազմված խաչ։ 2008 թվականին եկեղեցուն փոխանցվեց 1960 թվականի արտադրության երգեհոնը, որը մինչ այդ գտնվում էր գերմանական Նորդորֆ քաղաքի ավետարանական եկեղեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Калининградское Пропство" (in ռուսերեն). www.lutherancathedral.ru. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 19-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 19.
2. 1 2 3  Manfred Höhne. "Kirchen und Sozialeinrichtungen in Königsberg - Ostpreussen" (in գերմաներեն). www.ostpreussen.net. Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 18.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт церкви
* Информация о пробстве
* Официальный сайт Союза Евангелическо-лютеранских церквей
**Կոմոե ազգային պարկ**, գտնվում է Կոտ դ'Իվուարի հյուսիսարևելյան մասում։ Հիմնադրվել է 1977 թվականին, 1983 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և Կենսոլորտային պաշարների համաշխարհային ցանցում։

Այգին գտնվում է Զանզանի շրջանում՝ Կոմոե և Բունա գետերի միջև ընկած հատվածում՝ այգուց արևելք և Սև Վոլտա գետից արևմուտք, որը սահման է կազմում այս տարածքում Կոտ դ'Իվուարի և Բուրկինա Ֆասոյի միջև։ Ի սկզբանե այգին համարվում էր Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ՝ Կոմոե գետի ափին գտնվող բույսերի բազմազանության, ինչպես նաև անձեռնմխելի մնացած արևադարձային անտառների պատճառով, որոնք հնարավոր է գտնել ազգային պարկի հարավային հատվածում։

Երկու խոշոր գետերի միջև էրոզիայի ենթարկված հարթավայրի առկայության շնորհիվ այս տարածքն ունի բերրի հող, իսկ ջրային ռեժիմն ապահովում է ավելի հարուստ կենսաբազմազանություն, քան շրջակա տարածքներում։ 2003 թվականին այն ընդգրկվել է Համաշխարհային ժառանգության՝ վտանգի տակ գտնվող օբյեկտների ցանկում՝ որսագողության, այգում գերբեռնվածության և պատշաճ ղեկավարության բացակայության պատճառով։

Այգում տեղակայված են մի շարք լեռնաշղթաներ և գրանիտապատ ցանկապատեր։ Ծովի մակարդակից բարձրությունը տատանվում է 119-658 մ-ի միջև։

Կոմոե ազգային պարկում ջրհեղեղները ստեղծում են սեզոնային խոտհարքներ, որոնք արոտավայր են դառնում գետաձիերի պոպուլյացիայի համար։ Բացի այդ, աֆրիկյան կոկորդիլոսների գոյություն ունեցող բոլոր երեք տեսակները՝ Նեղոսյան կոկորդիլոսը, աֆրիկյան նեղ պարանոցով կոկորդիլոսը և բութ քթով կոկորդիլոսը, ապրում են այգու տարբեր տարածքներում, իսկ գաղթական թռչունները օգտվում են դրա սեզոնային խոնավ տարածքներից։ Այգին բնակեցված է հազվագյուտ կենդանիների տեսակներով, ինչպիսիք են շագանակագույն երեսպատված կալաոն, ոսկեգույն սաղավարտով կալաոն, դիանա կապիկը, սավանայի փիղը, աֆրիկյան վայրի շունը, կաֆիրյան աֆրիկյան մեծ արոսը, բութ քթով կոկորդիլոսը, հասարակ շիմպանզեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  GEOnet Names Server — 2018.
3. ↑  Գիրք՝ Աշխարհագրական հանրագիտարանային բառարան, էջ 583
4. 1 2  "Comoé National Park" (in անգլերեն). ՅՈՒՆԵՍԿՕ. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 14-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Comoé" (in անգլերեն). Մարդը և կենսոլորտը. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 14-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Գիրք՝ IUCN Directory of African Wetlands, Հրատ․՝ Pinter Pub. Ltd. isbn=2-88032-949-3, Հեղինակ՝ Mepham, Robert, 1991

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4285381-3 · LCCN: sh2007006772 · SUDOC: 174791321 · VIAF: 235611839 · WorldCat VIAF: 235611839 |

 |
**Աղբերկայ կամ Աղբերիկ վանք** (թուրքերեն՝ Beyaz Kilise), միջնադարյան հայկական վանական համալիր Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Խույթ գավառում, ներկայիս Արևելյան Թուրքիայում։ Վանքը գտնվում է Վանա լճից 56 կիլոմետր դեպի արևմուտք, Սասունի լեռներից հյուսիս։ Վանքը կառուցվել է բնական աղբյուրի վերևում, որտեղից էլ ստացել է Սուրբ Աղբերիկ (*աղբյուր*) անվանումը։

Պատմություն
-----------

Ըստ Էփրիկյանի 1902 թվականին հրատարակված «Բնաշխարհիկ բառարան» հանրագիտարանի՝ վանքի ակունքները վաղ հայկական քրիստոնեության մեջ է՝ մոտ 4-րդ դարում։

> «Ավանդության համաձայն՝ այս վանքի գլխավոր եկեղեցին կառուցել է սուրբ Թադեոս առաքյալը։ Կից երկրորդ եկեղեցին կառուցել է Գրիգոր Լուսավորիչը [շրջ. 300թ]։ Եկեղեցու տակ մի աղբյուր կա, որը վանքից քիչ հեռու է, որտեղից էլ վանքի անվանումն է՝ Սուրբ Աղբերիկ։ Մենք տեսանք այս աղբյուրը, երբ մոտեցանք վանքին»։
> 
> 

1895 թվականի Համիդյան ջարդերի ժամանակ վանքն ընդունել է փախստականներ ու վիրավորներ։ Իր «Քսան տարի Պարսկաստանում» գրքում ամերիկացի բժիշկ Ջոն Ջ. Ուիշարդն արձանագրել է հայ կնոջ վկայությունը.

> «Ռահան անունով մի կին, որը նախկինում Դալորիգից էր, այժմ ապրում է Հավոդորիչում, ասաց. «Մեր ընտանիքը տասներկու հոգի էր, որոնցից հինգը սպանվեցին։ Ամուսնուս, եղբորս և նրա որդուն ջարդել են, ամուսինս սարսափելի վերքեր է ստացել և այժմ գտնվում է Սուրբ Աղբերիկ վանքում»։
> 
> 

Վանական համայնքը լքել է այս վայրը մոտավորապես 1915 թվականին Հայոց ցեղասպանության ժամանակ, և այդ ժամանակից ի վեր շենքերը դատարկվեցին և աստիճանաբար վերածվեցին ավերակների։ Տեղացիներից շատերը հավատում էին, որ հայերը հարուստ են, և հեռանալիս ոսկին թաքցնում էին գետնի տակ։ Այդ պատճառով տարածքի շուրջ շատ փոսեր են փորվել։

Կոմիտաս ինստիտուտը 2015 թվականին ակադեմիկոսների և լրագրողների հետ այցելել է վանք։ Լոնդոնում տեղակայված ակադեմիական ինստիտուտը համագործակցում է տեղի քրդական քաղաքացիական հասարակության և Մերեթաղի քաղաքապետարանի հետ՝ վանական համալիրի պաշտպանության համար, որը գտնվում է պետությանը պատկանող հողատարածքում։

2016 թվականի «*100 տարի անց*» վավերագրական ֆիլմը, որը պատմում է Կոմիտաս ինստիտուտի հիմնադիր և պատմաբան Արա Սարաֆյանի աշխատանքի մասին, արձանագրում է այս ճամփորդությունը դեպի վանք։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Eprigian/Eprikian, H.S. (1902). *Armenian Encyclopaedia*.
2. ↑  Wishard, John G. (1908). *Twenty years in Persia: a narrative of life under the last three shahs*. F. H. Revell company. p. 64.
3. 1 2  "In Eastern Turkey, Walking in the Shadow of Genocide · Global Voices". *Global Voices*. 2015 թ․ ապրիլի 30. Retrieved 2017 թ․ մարտի 11.
4. ↑  Lubbock, John (2016-03-22), *100 Years Later*, վերցված է 2017-03-11
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կիսլայա (այլ կիրառումներ)

**Կիսլայա** (ռուս.՝ Кислая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պիժմա գետի աջ ափին՝ 121 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000078694
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007869
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Կիսլայա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 20.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Հավայան արևադարձային բուսաբանական այգի**, բուսաբանական այգի և բնական արգելոց Պապայկուում, Հավայի կղզում։ Այն գտնվում է Հիլո քաղաքից 25 կիլոմետր հյուսիս։ Միակ օվկիանոսային արևադարձային բուսաբանական այգին է ԱՄՆ-ում։ Այն աշխարհահռչակ բուսաբանական այգիներից մեկն է՝ արևադարձային բույսերի մեծ հավաքածուներով։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1977 թվականին, նախկին շաքարեղեգի պլանտացիայի տեղում։ Բուսաբանական այգու տարածքը կազմում է 6,9 հա։

Նկարագրություն
--------------

Այգում աճում են ավելի քան 2000 բուսատեսակներ՝ ավելի քան 125 ընտանիքներից և 750 ցեղատեսակից։ Այգում իր յուրահատկությամբ առանձնանում են արմավենու մեծ հավաքածունները՝ գրեթե 200 տեսակ, հելիկոնիայից՝ ավելի քան 80 տեսակ, և բրոմելազգիներից՝ ավելի քան 80 տեսակ։ Մանգոյի և կոկոսի որոշ ծառեր ավելի քան 100 տարեկան են։

Բուսաբանական այգին կղզու զբոսաշրջային վայրերից մեկն է։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսարան Բամբուկի ջրվեժիցՏեսարան Բամբուկի ջրվեժից
* Լիլիփադ լճի համայնապատկերըԼիլիփադ լճի համայնապատկերը
* Արևադարձային բուսաբանական այգինների տեսարանԱրևադարձային բուսաբանական այգինների տեսարան
* Ներքևի այգիներից բացվող տեսարան դեպի Օնոմեա ծովածոցՆերքևի այգիներից բացվող տեսարան դեպի Օնոմեա ծովածոց
* Հավայան կարմիր կոճապղպեղՀավայան կարմիր կոճապղպեղ
* Հարսնամատազգիներ Հավայան բուսաբանական այգումՀարսնամատազգիներ Հավայան բուսաբանական այգում
* Գեղեցիկ ծաղիկ այգիներումԳեղեցիկ ծաղիկ այգիներում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Scenic Drive to a Botanical Garden on Big Island | Hawaii.com". *Hawaii.com* (in ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 6.
2. ↑  "Hawaii Tropical Botanical Garden Big Island Review". *www.fodors.com* (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 6.
3. ↑  "Hawaii Tropical Botanical Garden in Hawaii (The Big Island) - Attraction | Frommer's". *www.frommers.com*. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 6.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոմիտասի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Կոմիտասի կիսանդրի**, հայ մեծանուն երգահան Կոմիտասին նվիրված հուշարձան Կանադայի Քվեբեկ քաղաքի «Բանաստեղծների զբոսայգում»` Քվեբեկի Ազգային Ժողովի հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

2006 թվականին Հայ Դատի Մոնրեալի կենտրոնական գրասենյակը Քվեբեկի քաղաքապետարանին է նվիրել Կոմիտաս վարդապետի բրոնզաձույլ կիսանդրին, որի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2008 թվականի հուլիսի 6-ին։ Կիսանդրու բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Քվեբեկի փոխքաղաքապետ Ժակ-Ժոլի Կյոռը, հայ համայնքի և Կանադայում Հայաստանի դեսպանության ներկայացուցիչներ։ Կիսանդրին տեղադրվել է Քվեբեկի 400-րդ տարեդարձի միջոցառումների շրջանակներում։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ` Սամվել Ղազարյան

Տես նաև
-------

* Կոմիտասի մահարձան
* Կոմիտասի հուշարձան (Երևան)
* Կոմիտասի հուշարձան (Փարիզ)
* Կոմիտասի հուշարձան (Դեթրոյթ)
* Կոմիտասի հուշարձան (Վաղարշապատ)
* Կոմիտասի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)
* Կոմիտասի կիսանդրի (Փարիզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քվեբեկում բացվել է Կոմիտաս վարդապետի կիսանդրին(չաշխատող հղում)
2. ↑  Komitas Statue Unveiled In Quebec (չաշխատող հղում)
3. ↑  "Le monument Komitas". Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 20-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Կուլուրակի** (հուն․՝ κουλουράκια, IPA: [kuluˈraca], եզակի՝ κουλουράκι), հունական ավանդական թխվածքաբլիթներ, որոնք սովորաբար թխում են Զատիկին և ուտում են Սուրբ շաբաթից հետո։

Կուլուրակին կարագային հիմքով պատրաստված խմորից թխված բլիթներ են, որոնք պատվում են ձվով գլազուրով։ Նրանք ունեն քաղցր, նուրբ համ` վանիլային երանգով։ Խմորի մեջ հաճախ ավելացվում է մեխակ՝ բույր հաղորդելու համար, ինչպես նաև նարնջի հյութ։ Վերևից թխվածքաբլիթների վրա սովորաբար ցրվում են քնջութի սերմեր։ Հիմնական առանձնահատկությունն օղակակաձև տեսքն է։ *Կուլուրակի* բառը փոքրացուցիչ ձև է և նշանակում է փոքրիկ կլոր թխվածքաբլիթ կամ փրկարար օղակ։

Կուլուրակին կարող է թխվել հյուսված շրջանակների տեսքով, ութաձև, պսակի, պայտի կամ հունական տառերի ձևով, ընդ որում՝ ավանդույթի համաձայն՝ նրանք ունեն օձի ձև։ Թխուկները սովորաբար ուտում են առավոտյան սուրճի կամ ցերեկային թեյի հետ։ Բոլոր հրուշակեղենի նման, կուլուրակին սովորաբար պահվում է չոր տեղում՝ փակված կափարիչով տարայում։

Պատմություն
-----------

Կուլուրակին Հունաստանում պատրաստվել է մինոսյան քաղաքակրթության ժամանակներից ի վեր։ Մինոսցիներն թխվածքաբլիթը պատրաստել են փոքր օձերի տեսքով, որովհետև երկրպագում էին օձին նրա բուժիչ հատկությունների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Greek Easter cookies (Koulourakia)
2. ↑  *Любомирова К.* Пасхальный стол из мультиварки/Печенья Кулураки. — Москва: Рипол-Классик, 2014. — ISBN 9785386069858
3. ↑  "Греческое печенье Кулураки". Արխիվացված է the original 2020 թ․ ապրիլի 11-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  See what's for dessert at LI Greek festivals
5. ↑  Maria Rodale, Koulouria - A Traditional Greek Dessert
Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի այգին
**Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարան (հապավում՝ ՀԳԲԳ)**, բժշկության ոլորտի մատենագիտական, գրադարանային և տեղեկատվական ծառայությունների կենտրոն։

Պատմություն
-----------

Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանը (ՀԳԲԳ) Հայաստանի առաջատար գրադարաններից է և բժշկության ոլորտի մատենագիտական, գրադարանային և տեղեկատվական ծառայությունների հիմնական կենտրոնը։ Գրադարանը հիմնադրվել է 1939 թվականին՝ որպես առողջապահության ոլորտի պետական հիմնարար գրադարան։ 1946 թվականի ջրհեղեղի հետևանքով գրադարանի հավաքածուի մեծ մասը անխնա ոչնչացվել է և միայն 1949 թվականին գրադարանը կրկին վերականգնվեց։

Տասնամյակների ընթացքում գրադարանը ձևավորել է կենսաբժշկական գրականության և տեղեկատվական աղբյուրների հավաքածուներից մեկը Հայաստանում։

* 1980 թվականին գրադարանը ստացել է ՍՍՀՄ կուլտուրայի մինիստրության հաղթողի դիպլոմ։
* 1994 թվականից գրադարանը հանդիսանում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության փաստաթղթերի կենտրոն Հայաստանում։
* 2001 թվականից սկսած ՀԳԲԳ-ն հրատարակում է «Բժշկական սեղմագրերի հայկական հանդեսը», որի նպատակն է հայ բժիշկներին ներկայացնել ապացուցողական բժշկության սկզբունքները, դրույթները և «ոսկե չափորոշիչները»։
* 2014 թվականին լրանում է Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի 75- ամյակը։

Արտաքին կապեր
-------------

Գրադարանը կապեր ունի Կորնելի համալսարանի բժշկական գրադարանի (Նյու Յորք), Ելի համալսարանի բժշկական գրադարանի, Ռուսաստանի կենտրոնական գիտաբժշկական գրադարանի և այլ բժշկական գրադարանների հետ։

Գրադարանի հիմնական գործառույթներ
--------------------------------

Գրադարանի հիմնական գործառույթներն են՝ բժիշկներին ավանդական և ժամանակակից համակարգերի միջոցով տեղեկատվական ծառայությունների մատուցումը, փաստաթղթերի մշակման և տեղեկատվության որոնման ավտոմատացումը, բժշկական գրադարանների ցանցի համակարգումը, ինչպես նաև բժշկական գրադարանավարների մասնագիտական հմտությունների զարգացումը։

Տեղեկատվությունը բժշկական հանրությանն առավել մատչելի դարձնելու նպատակով 1951 թվականից ՀԳԲԳ-ն համակարգում է բժշկական գրադարանների ցանցը, որը ներառում է երկրի բժշկական բարձրագույն և միջին ուսումնական հաստատությունների, հիվանդանոցների և բժշկական կազմակերպությունների գրադարանները։

Գրքերի ֆոնդ
-----------

Հավաքածուն կազմում է ավելի քան կես միլիոն գրականություն։ Այն ներառում է էլեկտրոնային և տպագիր բժշկական գրքեր, ամսագրեր, սեղմագրեր, լազերային սկավառակներ, տեսալսողական նյութեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ՀԳԲԳ կայք". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի կայքը
* Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի պատմությունը ներկայացնող հոլովակ
Էդուար Անրի Ավրիլ. «Զվարճանք լողափում»
**Հանրային սեքս**, սեռական գործողություններ, որոնք տեղի են ունենում հասարակական կամ կիսահասարակական վայրերում։ Սեքսի և սեռականության վերաբերյալ հասարակական տեսակետները տարբեր մշակույթներում և տարբեր ժամանակներում մեծապես տարբերվում են։

Տերմինն ավելի ու ավելի հաճախ օգտագործվում է նկարագրելու սեռական ակտը, որը տեղի է ունենում բնակարանից դուրս. այն կարող է տեղի ունենալ վառ արտահայտված հանրային վայրերում (զուգարաններ, լողափերի խցիկները, հիվանդանոցային պալատները, գերեզմանները)։

Մինչ համացանցի զարգացումը՝ որոշ գեյեր, սեքս փնտրելու նպատակով, հանդիպում էին հասարակական վայրերում (զբոսայգիներ, զուգարաններ և այլն)։  Միացյալ Թագավորությունում, սկսած 1990-ական թվականներից, զարգանում են հասարակական առևտրային հաստատություններում սեքսի հնարավորությունների տրամադրման ծառայություններ։ Հավանաբար, դա կապված է տվյալ իրավախախտման նկատմամբ հայացքների մեղմացման հետ։

Ըստ լուրերի՝ նմանատիպ սեքսը կիրառվում է Վանկուվերի և Սան Ֆրանցիսկոյի բազմաթիվ այգիներում և լողափերում։ «New York» ամսագիրը պնդում է, որ հրապարակային սեքսը բավականին հաճախ է կիրառվում Նյու Յորքում, իսկ նման սեքսի հեռանկարը մեծ թվով մարդկանց երևակայությունն է։

Միացյալ Թագավորությունում սեռը կիսահասարակական վայրերում հայտնի է որպես դոգինգ։ Կա նաև «քոթեջ» տերմինը, որը նույնասեռական միջավայրում սահմանում է սեռական հարաբերություն զբոսայգիներում, ուսանողական հանրակացարաններում, օդանավակայաններում։

Փոփ մշակույթում
---------------

Հանրային սեքսը 2009 թվականի բրիտանական «Դոգինգ. սիրո պատմություն» ֆիլմի թեման է, որը վարձույթում հայտնվել է ԱՄՆ-ում՝ «Հրապարակային սեքս» անվանմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Humphreys, Laud* Tearoom Trade: Impersonal Sex in Public Places. — Transaction Publishers, 1975. — ISBN 0202302822
2. ↑  Finlayson, Iain (1998 թ․ հունիսի 21). "The Human Condition: Johnny be good". *The Independent*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 31-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 30. The debate was largely irrelevant in the UK,where at the time there were very few public sex venues (or PSVs). In the Nineties, however, there has been a significant increase in commercial gay venues, particularly in London where there are now at least 15 saunas and 10 bar/clubs that provide facilities for gay sex on their premises.
3. ↑  *Sides, Josh* Erotic City: Sexual Revolutions and the Making of Modern San Francisco. — Oxford University Press, 2009. — ISBN 9780195377811
4. ↑  Em & Lo (2007 թ․ ապրիլի 1). "Public Displays of Affection". *New York*. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 21. Retrieved 2009 թ․ ապրիլի 17.
5. ↑  Public Sex(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում