recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Գոգոլ-մոգոլ**, աղանդեր, որի հիմնական բաղադրիչներն են՝ հարած ձվի դեղնուցը, շաքարավազի հետ միասին։ Այս խմիչքն ունի բազմաթիվ տարբերակներ. գինով, շաքարի փոշիով, հացով կամ կակաոյով։ Հաճախ օգտագործվում է ձայնը բարելավելու համար։ Այն նաև օգնում է այն մարդկանց, ովքեր ուզում են գիրանալ կամ կազդուրվել։

Ստուգաբանությունը և ծագումը
---------------------------

Մաքս Վասմերի բառարանում կան անվան ծագման մի քանի տարբերակներ. անգլերենում՝ **hoog-mug**, **hoogle-mugger**, լեհերենում՝ **kogel-mogel**, գերմաներենում՝ **kuddelmuddel**:
Կոկտեյլի գյուտը գերմանացիները վերագրում են խոհարար Մանֆրեդ Կյկենբաուերին։ Կա լեգենդ, որը պատմում է գոգոլ-մոգոլի հայտնաբերման մասին, ըստ որի Գոգելը կորցրել է իր ձայնը և հնարել է այդպիսի բաղադրատոմս, որ կարողանա բուժել իր կոկորդը։ Մի ուրիշ տարբերակում այս լեգենդին ներկա է Բրոնիսլավ Պոտոցկին, ով մի քանի անգամ արդիականացրել է բաղադրատոմսը, փոխարինելով հացը մեղրով, և վերանվանել է «գոգոլ-մոգոլից» «գոգոլ-մոգիլ»։

Ռուսական ավանդական խոհանոցում գոգոլ-մոգոլը պատրաստում են ոչ միայն դեղնուցով, այլ ամբողջ ձվով։ Նախնական ավելացնում ենք սպիտակ հաց և աղ։ Դրա համար Ռուսաստանում գոգոլ-մոգոլը հաճախ օգտագործում են աղով։

##### Պատրաստելու համար անհրաժեշտ է .

1. բաժակ
2. 2-3 ձու
3. գդալ
4. հաց
5. համեմունքներ(կակաո, հատապտուղներ)
6. աղ
7. շաքարավազ

Վերցնում ենք ձուն, կոտրում ենք, լցնում ենք աղ, շաքարավազ, փշրում ենք հացը, խառնում ենք ու վայելում։

##### Ինչպե՞ս պատրաստել մեղրով գոգոլ-մոգոլ.

Դեղնուցը հարել, ավելացնել տաք կաթը, մեղրը, հետո նաև նարնջի հյութը։ Նարնջի փոխարեն կարելի է կիտրոնի հյութ վերցնել։ Այս զանգվածը մի փոքր տաքացնել։ Սպիտակուցն առանձին հարել շաքարավազի հետ, ավելացնել կաթնային զանգվածին։ Լցնել բաժակի մեջ, վրան դարչին ցանել։ Մատուցել՝ զարդարելով դարչնի կամ թխվածքաբլիթ ձողիկով։ Այս ըմպելիքը նաև բուժական ազդեցություն ունի։ Կոկորդը բուժելու համար այն խմում են քաղցած ժամանակ։

Տես նաև
-------

* Ձվի ոտք
* Խորհուրդ (լիկյոր)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գոգոլ-մոգոլի բաղադրատոմսը
* Ի՞նչ է գոգոլ-մոգոլը և ո՞նց են պատրաստում
* գոգոլ-մոգոլը հորինել է Գոգոլը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Օգոստոսի III Սաքսոնացի** (լեհ.՝ August III Sas, հոկտեմբերի 17, 1696(1696-10-17)[…], Դրեզդեն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն - հոկտեմբերի 5, 1763(1763-10-05)[…], Դրեզդեն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն), Լեհաստանի արքա և Լիտվայի մեծ իշխան 1734-1763 թվականներին։ 1733 թվականից ստանձնել է գերմանական ազգի Սրբազան Հռոմեական կայսրության հովանու ներքո գտնվող Սաքսոնիայի կոյրֆիուրսության կառավարիչը՝ Ֆրեդերիկ Օգոստոս II անվան տակ։

Լինելով Օգոստոս II-ի գահի լեգիտիմ իրավահաջորդը, վերջինս հետևել է հոր օրինակին և 1712 թվականին ընդունել կաթոլիկություն։ 1719 թվականին Օգոստոսն ամուսնանում է Սրբազան Հռոմի կայսր Յոզեֆ I-ի դստեր՝ Մարիա Յոզեֆայի հետ, և դառնում Սաքսոնիայի կյուրֆիուրսը։ Լինելով Ռեչ Պոսպոլիտայի թագավորական գահի հավակնորդ՝ Օգոստոսը հակազդել է Հունգարիայի գործող միապետ Կառլ VI կայսերը և ապավինել Ռուսաստանի կայսերական արքունիքի օժանդակությանը։ Արդյունքում՝ ընտրվել է Լեհաստանի թագավոր և 1734 թվականի հունվարի 17-ին Կրակովում թագադրվել Լեհաստանի թագավորի և Լիտվայի մեծ իշխանի թագերով։

1742 թվականին բռնկված Ավստրիայի ժառանգության պատերազմում Օգոստոսը՝ որպես Սաքսոնիայի կյուրֆիուրստ, աջակցություն է ցուցաբերել Հաբսբուրգյան միապետությանը՝ ընդդեմ Պրուսիայի պայքարում։ Վերջինս պահպանել է իր նմանօրինակ դիրքորոշւմը նաև Յոթնամյա պատերազմում՝ պայքարելով Սաքսոնիա ներխուժած պրուսական ինտերվիստ օկուպատների դեմ։

Լեհաստանում և Լիտվայում Օգոստոսի կառավարման վերջին տարիները նշանավորվում են Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերինա Ալեքսեևնայի կողմից երկրի ներքին գործերի միջամտությամբ։ Այդ տարիներին հարևան երկրից Ռեչ Պոսպոլիտան անուղղակի կախվածությունը դառնում է առավել շեշտադրված, սակայն ամեն ինչ փոխվում է, երբ կայսերական իշխանությունը փոխում է իր վերաբերմունքը Օգոստոս III-ի նկատմամբ։ Սկզբում ռուսական արքունիքը գործող արքային արգելում է Լեհաստանում հիմնել արքայատոհմ և հաստատել ժառանգական իշխանություն և ապա որպես լեհական գահի հավակնորդ սկսում աջակցել ազդեցիկ ազնվական Ստանիսլավ Օգոստոս Պանյատովսկուն։ Նրա կառավարման ժամանակահատվածը Լեհաստանի պատմության մեջ նշանավորվում է որպես անորոշության, խառնաշփոթի և անիշխանության շրջափուլ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Август III (ռուս.) // *Энциклопедический словарь* / под ред. И. Е. Андреевский — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. I. — С. 70—71.
2. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
**Ստարոմեստկայի ռատուշա** (չեխ.՝ Staroměstská radnice), Պրահայում հիմնադրվել է 1338 թվականին թագավոր Յան Լյուքսեմբուրգսկու կողմից Ստարոմեստկայի քաղաքացիներին նվիրված արտոնության հիման վրա։ Կոմպլեքսը կազմված է Պրահայի Հին քաղաքի քաղաքապետության (մագիստրատ) կարիքների համար անհրաժեշտ Ստարոմեստկայի հրապարակին հարակից և հետզհետե մեկ ամբողջության միավորված մի քանի տներից։ Ռատուշայի շենքում գտնվում է թանգարան, անց են կացվում ցուցահանդեսներ, ինչպես նաև հատուկ դահլիճում հանդիսավոր գրանցում են ամուսնություններ։

Պատմություն
-----------

### Ռատուշայի հիմնումը

Պատմականորեն առաջին շենքը եղել է 13-րդ դարի վերջին կառուցված անկյունային վաղ գոթական տունը, որը քաղաքացիներն ստացել էին հարուստ վաճառական Վոլֆ Կամենեից։ Տան գերակշռող մասը 1364 թվականին կառուցված վիթխարի պրիզմայաձև աշտարակն է։ 1381 թվականին կառուցվել է գոթական մատուռը։ 15-րդ դարի սկզբում հարավային կողմում կցակառուցվել է պատի երգող ժամացույցը։

### Ռատուշայի ընդլայնումը

1360 թվականին առաջին շենքի արևմտյան կողմում կցակառուցվել է երկրորդ առանձնաշենքը, որում գտնվում էր տեղական ինքնակառավարման փայտե գոթական առաստաղով նիստերի դահլիճը։

1458 թվականին տեղական իշխանությունները գնում են երրորդ շենքը՝ ռոմանական հիմքով կառուցված կաշեգործ Միկշի տունը։

1805-1807 թվականներին վերևում տեղադրվում է նոր ժամացույց, ավելացվում է հրապարակ։ Հաջորդ շենքը ռատուշային կցակառուցվում է 1830-1834 թվականներին։ Այդ նույն ժամանակ ռատուշային է միացվում արևելյան թևը։ Սակայն արևելյան թևը քանդում են և ճարտարապետներ Պյոտր Նոբիլեի և Պավել Սպինգերի նախագծով դրա տեղում կառուցում նոր գոթական թևը։

1880 թվականին ճարտարապետ Բաումը նոր վերածննդի ոճով վերակառուցում է Միկշի տունը։

### Ռատուշայի հրդեհը

1945 թվականի մայիսին ռատուշան պաշտպանական կետ էր ծառայում։ Ապստամբների և գերմանական բանակի միջև մարտերը տեղ էին ունենում մոտակայքում, ինչի հետևանքով ռատուշան մեծ վնասներ է կրում։ Հրդեհն ամբողջովին ոչնչացնում է նորգոթական թևը, վնասվում են աշտարակը և ժամացույցը։

### Տեխնիկական տվյալներ

* Աշտարակի բարձրությունը 56,59 մ է
* Աշտարակի լայնությունը (հարավային կողմ) 8,37 մ է։
* Ռատուշայի լայնությունը 67,45 մ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ցուցահանդեսներ և էքսպոզիցիաներ Ստարոմեստկյան ռատուշայում Archived 2013-06-27 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ստարոմեստկայի ռատուշա** կատեգորիայում։ |
**Բարեկամության տուն**, ճարտարապետական կառույց, որը նախատեսված է եղել կառուցել Երևանի կենտրոնում սփյուռքի հետ կապերը ամրապնդելու նպատակով։

Նախապատմություն
---------------

Վաղուց անհրաժեշտություն էր դարձել քաղաքամայր Երևանում ունենալ մեծ ընդգրկման միջոցառումների համար համալիր մի կառույց միջազգային գիտաժողովներ, կոնֆերանսներ, փառատոներ անցկացնելու համար։ «Բարեկամության տունը», ինչպես նախատեսված էր անվանել այն, դառնալու էր մշակութային և վարչական մի կենտրոն` Սովետական Հայաստանի և սփյուռքի մերձեցմանը, կապերի ամրապնդմանը նպաստող ինքնատիպ կենտրոն։ Հայտարարվեց «Բարեկամության տան» նախագծերի մրցույթ։ Հայաստանի ճարտարապետների միության և Երքաղգործկոմի ներկայացուցչական ժյուրին առաջին կարգի մրցանակը շնորհեց «Երևաննախագիծ ինստիտուտի» ութերորդ ճարտարապետական արվեստանոցի նախագծին, որի գլխավոր ճարտարապետն էր Մարտին Զաքարյանը։ Նրա արվեստանոցում էլ «Սովետական Հայաստան» թերթի թղթակից Ալ. Մարգարյանը ծանոթացավ նախագծի հետ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *«Բարեկամության տունը» նախատեսվում է կառուցել այնտեղ, ուր գլխավոր պողոտան հատում է Տերյան և Տեր-Գաբրիելյան փողոցներն ու Լենինի պողոտան։ Համալիրի տեղն ընտրված է Երևանի կենտրոնի կառուցապատման գլխավոր հատակագծի համաձայն։ Բարեկամության տունը նախագծելիս առաջին հերթին հավատարիմ ենք մնացել ազգային ճարտարապետության ավանդույթներին*։
 - Մարտին Զաքարյան |  |

Պատմություն
-----------

Շենքը պետք է ունենար 200 մետր երկարություն և 36 մետր լայնություն։

Հինգ հարկանի համալիրի առաջին և երկրորդ հարկերը նախատեսված էին հասարակական-մասսայական նշանակության օբյեկտների համար։ Շենքի մշակութային հատվածը տրամադրվելու էր ցուցասրահներին ու հանդիսասրահներին, որտեղ պետք է գործեին երեք դահլիճներ` 900 տեղանոց համերգային, 250 տեղանոց կինո և 250 նստատեղով կամերային դահլիճներ։ Մեծ դահլիճի հանդիսասրահը ծառայելու էր գիտաժողովների, փառատոների, համերգային ու թատերական ներկայացումների, ինչպես նաև այլ բազմաբնույթ միջոցառումների։ Ցուցասրահային հատվածը նախատեսված էր գեղանկարչական, քանդակագործական, կիրառական արվեստի աշխատանքների ցուցադրության համար։ Այստեղ պետք է գործեր նաև մշտական թանգարանը, որտեղ կհանգրվանեին սփյուռքից, ինչպես նաև աշխարհի տարբեր երկրներից ստացվող մշակութային արժեքները։ Մշակութային հատվածում պետք է գործեին ստուդիաներ, ձայնադարան, տեսադարան ու ինֆորմացիայի կենտրոն, որտեղ կկենտրոնացվեին տեղեկություններ Սովետական Հայաստանի մասին։

Նորակառույցի երեք հարկերում պետք է գործեր սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտե` իր խմբագրություններով, ՀՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայի սփյուռքագիտության բաժինը, ինչպես նաև արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության և մշակութային կապերի հայկական ընկերությունը։

«Բարեկամության տունը» ըստ նախագծի պետք է ունենար նաև իր 50 տեղանոց հարմարավետ հյուրանոցը, հանգստի և ժամանցի գոտիներն ու սենյակները, հայկական խոհանոց-ռեստորանը, սրճարանը և այլ հարմարություններ։

Շենքի ներքին բակը կամ ձմեռային այգին պետք է ունենար տանիքային լուսավորություն, որը շքեղ տեսք կհաղորդեր շատրվաններին ու կանաչ տարածություններին։ Համակառույցի բակի ներսը, նրա հարկերը հիշեցնելու էին կողք-կողքի կառուցված տներ ու կամարապատ պատշգամբներ։ Հարկերը միմյանց հետ պետք է կապվեին դարավանդաձև, որոնց սրահները կբացվեին դեպի գլխավոր պողոտա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Սովետական Հայաստան» թերթ, մայիսի 22, 1987 թ.
**Կանչ** (նախկին՝ *«Պիոներ Կանչ»*), եռօրյա թերթ նախկին Խորհրդային Հայաստանում։ Հանդիսացել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի և Լենինի անվան պիոներական կազմակերպության հանրապետական խորհրդի օրգանը։ Լույս է տեսել 1925 թվականի հունիսի 4-ից (1941-1945 թվականներին ընդհատվել է), Երևանում։ Առաջին յոթ համարը տպագրվել է *«Պիոներ ղեկ»* անունով, ապա մինչև 1990 թվականը եղել է *«Պիոներ կանչ»,* ապա՝ *«Կանչ»*։ Խմբագիրներ՝ Հ․ Միրզոյան, Վ․ Շահումյան, Մ․ Հարենց, Ս․ Սարգսյան, Գ․ Ալեքյան, Ա․ Թադևոսյան, Ս․ Մնացականյան, Ժ․ Մադոյան, Հ․ Խաչատրյան, Ռ․ Աբալյան, Ղ․ Հայրապետյան, Վ․ Պետրոսյան, Վ․ Քալանթարյան, Մ․ Զոհրաբյան (1981 թվականից)։

Առաջին տարիներին կարևոր դեր է կատարել խորհրդային գաղափարախոսության քարոզման, երեխաների կոմունիստական դաստիարակության, և այսպես կոչված՝ «անգրագիտության դեմ պայքարի» ասպարեզներում։ Լուսաբանել է հանրապետության պիոներական դրուժինաների գործունեությունը, աջակցել նրանց նախաձեռնություններին։ Թերթի կոչով կազմակերպվել են ծառատնկումներ, զոհված մարտիկների հիշատակին ստեղծվել զբոսայգիներ և պուրակներ։ Պատմել է աշխարհի մանուկների առօրյայի, կապիտալիստական երկրների «մատաղ սերնդի դժվարին մանկության» մասին։ Խմբագրությանը կից գործել է բնության պահպանության շտաբ։ Ունեցել է պատանի ստեղծագործողների ստուդիա, ուր գրական մկրտություն են ստացել Սիլվա Կապուտիկյանը, Հովհաննես Հովհաննիսյանը, Վահագն Դավթյանը և ուրիշներ։

Լուսաբանել է գիտության ու մշակույթի նորություններ, տպագրել մարզական լուրեր։ Թերթն ունի նաև հրատարակչություն, որը գրքեր է պատրաստում տպագրման։

Թերթի հիմն
----------

1985 թվականին՝ թերթի 60-ամյակին, մանկական երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար գրվել է թերթի հիմնը՝ «Գարունների թմբկահարը», խոսք՝ Նանսեն Միքայելյանի, կոմպոզիտոր՝ Նուբար Ասլանյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Noubar Aslanyan "Garunneri tmbkahare"-"SPRINGS' DRUMMER *(1985)*


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ելի Անատոլևիչ Բոգաչև** (ռուս.՝ Еллий Анатольевич Богданов, մայիսի 17, 1872(1872-05-17) կամ մայիսի 17 (29), 1872, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 14, 1931(1931-10-14), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային անասնաբույծ, խորհրդային անասնաբուծության հիմնադիր։ Ուսումնասիրել է կենդանիների օրգանիզմում ճարպագոյացմանը սպիտակուցների մասնակցության հարցը։ Բոգդանովիի հետազոտությունների հիման վրա զարգացավ կերերի սննդարարության մասին ուսմունքը, առաջին անգամ մեր երկրում սահմանվեց կերի միավորը։ Մյուս աշխատությունները նվիրված են կենդանիների մարմնակազմության, բուծման, մսատու անասնապահության զարգացման [հարցերին։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1872 թվականին Մոսկվա քաղաքում կենդանաբան Անատոլի Բոգդան Պետրովիչի ընտանիքում։ Եղել է չորրորդ և ամենափոքր երեխան ընտանիքում։ Իր մանկության տարիներին նրա դաստիարակությամբ զբաղվել է նրա մեծ եղբայր Վլադիմիրը, քանի որ նրա մայրը հիվանդ էր, իսկ հայրը զբաղված էր աշխատանքով։ Հենց նրա եղբայր Վլադիմիրը նրա հետ զբաղվում էր, որ նա ընդունվի Կրեիմանի գիմնազիա, որտեղ Ելինին հաջողվեց ընդունվել։

Նրա հայրը և մեծ եղբայր Վլադիմիրը մեծ ազդեցություն թողեցին Ելինի ապագա մասնագիտություն ընտրելու վերաբերյալ, նրա մեջ ստեղծելով ցանկություն կենսաբան դառնալու։ Դեռ մանկությունից նա լինում էր Իզմաիլով կոչվող անտառում, որտեղ նրա հայրը 1864 թվականին ստեղծեց մեղվանոց։ Անատոլի Բոգդանը հետևում էր, որպեսի իր երեխաների աշխարհահայացը զարգանա։ Ելինը կարդում էր ռուս և արտասահմանյան հեղինակների գրքեր։ Ինչպես և Վլադիմիրը, նա հայրիկի հետ գնում էր արտասահմանյան ճանապարհորդությունների։ Օրինակ՝ 1889 թվականին նրա հայրը իր հետ Ելիին վերցնում է Միջազգային ցուցադրության Փարիզում, որտեղ ցուցադրվաց էին տեխնիկական նվաճումները։

1895 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1897 թվականի հրավիրվեց Մոսկվայի գյուղատնտեսական համալսարան տնային անասունների մասին դասախոսություններ կարդալու։

1922-1923 թվականներին հաստատեց խորհրդային կերի բանաձևը։

1930ական թվականներին նոր կառավարության մեղադրանքներին 1931 թվականի հոկտեմբերի 14-ին մահացավ Մոսկվա քաղաքում։ Թաղված է իր հոր գերեզմանի կողքին։

Աշխատանքներ
-----------

Ելինի աշխատանքները մեծ մասամբ նվիրված են տնային կենդանինեի բուծության՝ հատկապես խոզաբուծության վեռաբեռյալ։

* Կաթնատու կովերի կերակրման, կթելու, նախիրի և կաթի հետ կապված գործերը - 1910
* Գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրումը -1911
* Խոզերին աճեցնեը և կերակրելը - 1932
* Տնային կենդանիների ծագումնաբանությունը - 1937

Ընտանիք
-------

* Հայրը-Անատոլի Պետրովիչ Բոգդանով (1834-1896 թվականներ), Մայրը-Ելենա Վասիլևնա։ Նրանք ունեին չորս երեխա - երեք զավակ և մեկ դուստր
* Եղբայրներ-Վլադիմիր և Օռ Բոգդանովներ
* Քույր-Օլյգա Անատոլևնա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Богданов Еллий Анатольевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3  Czech National Authority Database


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 499)։*  |
Էսպերանտոյի վաղ օրերից ի վեր կանաչ գույնը օգտագործվել է որպես փոխադարձ ճանաչման սիմվոլ և այն կենտրոնական դեր է կատարում էսպերանտոյի բոլոր սիմվլոներում։

**Կանաչ աստղը** (*verda stelo*) առաջին անգամ առաջարկվել է որպես էսպերանտիստների միմյանց փոխադարձ ճանաչման սիմվոլ *La Esperantisto* (*Էսպերանտիստը*) թերթում 1892 թ. տպագրված հոդվածում։

Էսպերանտոյի դրոշը կազմված է կանաչ ֆոնի վրա վերին ձախ անկյունում տեղադրված սպիտակ քառակուսուց, որն իր հերթին պարունակում է կանաչ աստղ։ Կանաչ դաշտը խորհրդանշում է հույս, սպիտակը խորհրդանշում է խաղաղություն և չեզոքություն, և հնգաթև աստղը ներկայացնում է հինգ մայրցամաքները (ավանդական հաշվարկով)։ Դրոշը ստեղծվել է Բոլոնիայի Էսպերանտոյի Ակումբի կողմից իրենց օգտագործման համար, սակայն այնուհետև ընդունվել է համաշխարհային էսպերանտո շարժման համար 1905 թ. այդ քաղաքում անցկացվող առաջին Էսպերանտոյի Համընդհանուր Հանրագումարի որոշմամբ։

Էսպերանտոյի դրոշի չափսերի հարաբերակցությունը Համաշխարհային Էսպերանտոյի Ասոցիացիայի խորհրդի սահմանմամբ՝ դրոշը պետք է ունենա հետևյալ հարաբերակցությունները։ Դրոշի լայնության, բարձրության և սպիտակ քառակուսի կողմի երկարության հարաբերակցությունները պետք է լինել 3։2։1։ Սպիտակ քառակուսու կողմի երկարության հարաբերակցությունը աստղը արտագծող շրջանագծի սառավիղին պետք է լինի 10։3.5։

Որոշ էսպերանտիստներ ավանդական դրոշը համարում եմ չափից շատ ազգայնական բնույթի, և այս պատճառով շատ կազմակերպություններ չեն խրախուսում սրա օգտագործումը, և փոխարենը օգտագործում են հոբելյանական սիմվոլը (երկու իրար ուղղված կանաչ «E» տառեր սպիտակ դաշտի վրա)։ Այս սիմվոլը ստեղծվել է 1987 թ. մի բրազիլացի էսպերանտիստի կողմից՝ էսպերանտոյի ստեղծման հարյուրամյակը նշելու համար։ Մյուս կողմից, այս սիմվոլը ծաղրաբար անվանվել է melono (եմիշ) որոշ մարդկանց կողմից։

Սակայն էսպերանտիստները մեծամասնությամբ շարունակում է verda stelo-ն համարել միջազգային կամ վերազգային համախոհության սիրված սիմվոլ և գտնում են, որ սիմվոլի նախընտրությունը զուտ անձնական նախապատվության խնդիր է։ Էսպերանտոյի համագումարների մեծամասնության ժամանակ երեք սիմվլոներն էլ ցուցադրվում են և օգտագործվում են որպես կրծքանծաններ։

Երբեմն էսպերանտո ճանապարհորդները ցուցադրում են դրոշը, կրծքանշան են կրում սիմվլոներից մեկով կամ կանաչ երանգների հագուստներ են հագնում որպեսզի ճանաչելի լինեն այլ էսպերանտո խոսողների կողմից։

Սիմվոլների սրահ
---------------

* Էսպերանտոյի դրոշըԷսպերանտոյի դրոշը
* Հոբելյանական սիմվոլըՀոբելյանական սիմվոլը
* Ոճավորված կանաչ աստղՈճավորված կանաչ աստղ

Տես նաև
-------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Էսպերանտոյի սիմվոլներ Վիքիպահեստում |

* Էսպերանտո
Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթի կիսաեզրափակիչ
**Բոազ Մաուդա** (եբրայերեն՝ בועז מעודה‎, ապրիլի 23, 1987(1987-04-23), Eliakim, Megiddo Regional Council, Իսրայել, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել), իսրայելցի երգիչ, «Կոխավ Նոլադ» շոուի հինգերորդ եթերաշրջանի և «Pop Idol» հաղորդման իսրայելական տարբերակի հաղթողը, որը 2008 թվականին Եվրատեսիլում ներկայացրել է Իսրայելը և զբաղեցրել 9-րդ հորիզոնականը։

Կենսագրություն
--------------

Բոազը ծնվել և մեծացել է Էլյակիմ գյուղում, որտեղ մինչ օրս բնակվում է ծնողների և երկու եղբայրների հետ։ Տան կրտսեր զավակն է։ Բոազի ծնվելու ժամանակ մայրը դարձել է հաշմանդամ։ Բոազի ընտանիքն ունի Եմենի հրեական ծագում։

Եվրատեսիլ 2008
--------------

2007 թվականի նոյեմբերի 14-ին իսրայելական հեռարձակող կորպորացիան և 2-րդ հեռուստաալիքը հայտարարել են, որ «Կոխավ նոլադ» («Ծնվող աստղ») հաղորդման 5-րդ եթերաշրջանի հաղթող Բոազ Մաուդան 2008 թվականին Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում կայանալիք Եվրատեսիլին պետք է ներկայացնի Իսրայելը։

Նախնական ընտրությունն անցկացվել է 2008 թվականի փետրվարին, որտեղ Մաուդան երգել է 5 երգ, և իսրայելցի փորձագետներից բաղկացած մրցատյանը և հեռուստադիտողները քվեարկել են «Կեիլու Կան» («Կարծես թե այստեղ») երգին, որի հեղինակն էր 1998 թվականի Եվրատեսիլի հաղթող Դանա Ինթերնեշնլը։

Մաուդան 2008 թվականի մայիսի 20-ին մասնակցել է Եվրատեսիլի առաջին կիսաեզրափակչին, որտեղ զբաղեցրել է 5-րդ հորիզոնականը։ Մայիսի 24-ին՝ եզրափակչի ժամանակ, նա հավաքել է 124 միավոր և զբաղեցրել 9-րդ հորիզոնականը։

Եվրատեսիլից հետո
----------------

Բոազի առաջին սինգլը՝ «Օրեախ բաոլամ» («Հյուր աշխարհում»), թողարկվել է 2008 թվականի օգոստոսի 3-ին։ Բոազը հայտարարել է, որ շուտով իր առաջին ալբոմում՝ «Բոազ Մաուդա»-ում, ներառելու է երգերի շարք։ 2009 թվականի մարտին թողարկվել է երկրորդ սինգլը՝ «Լախզոր աբայթա» («Հետդարձ տուն»), ինչպես նաև նույն թվականին Բոազը Եվրատեսիլի երկու մասնակիցների՝ հայուհի Սիրուշոյի և սերբուհի Ելենա Տոմաշևիչի հետ ձայնագրել է «Time to pray» («Աղոթելու ժամանակ») երգը, որը նվիրված է հայերի, հրեաների և սերբերի ցեղասպանությանը։

2009 թվականի հուլիսի 7-ին թողարկվել է առաջին ստուդիական ալբոմը՝ «Բոազ Մաուդա»-ն, որը բաղկացած է 11 երգերից։ Նույն թվականին Բոազը նկարահանվել է «Ջոնի Հոլիվուդ» սերիալում՝ խաղալով երգիչ Իցխար Կոենի դերը, իսկ օգոստոսին կազմակերպել է հյուրախաղեր։

Սկավառակագրություն
------------------

* 2007
	+ *Mi Haya Ma'amin*
	+ *Menagen Ve'Shar*
* 2008
	+ *Ke'ilo kan* (*The Fire in Your Eyes*)
	+ *Oreakh BaOlam*
* 2009
	+ *Lakhzor HaBaita*
	+ *Time To Pray* (feat. Սիրուշո և Ելենա Տոմաշևիչ)
* 2011
	+ *Shniya Ve'od Ahat*

Տես նաև
-------

* Իսրայելը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Официальный сайтArchived 2008-04-23 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Հոդված «Y-net»-ում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0000 7520 3073 · LCCN: no2010011530 · VIAF: 402149106291268492558 · WorldCat VIAF: 402149106291268492558 |

 |
Հայաերոնավիգացիա-ի նշանը
**«Հայաերոնավիգացիա»** կամ **Հայաստանի աերոնավիգացիոն ծառայություն** ընկերությունը 100% պետական սեփականությամբ փակ բաժնետիրական ընկերություն է։ Ընկերությունն իրականացնում է Հայաստանի Հանրապետության օդային տարածքում օդանավերի աերոնավիգացիոն սպասարկումը, որը ներառում է օդային երթևեկության կարգավարական սպասարկումը և թռիչքների ապահովումը վերգետնյա նավիգացիոն միջոցներով, ինչպես նաև անհրաժեշտ աերոնավիգացիոն տեղեկատվության տրամադրումը։

Ընկերության պատմություն
-----------------------

Ընկերությունը հիմնադրվել է 1997թ.՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանից համապատասխան ծառայություններն առանձնացվելու ճանապարհով։ 2003թ.-ից ընկերությանն են փոխանցվել նաև մյուս քաղաքացիական օդանավակայանների համապատասխան ծառայությունները։

Գործունեություն
---------------

Աերոնավիգացիոն ծառայությունները մատուցվում են Հայաերոնավիգացիա-յի կողմից, որը պետական կառույց է և գործում է Քաղաքացիական ավիացայի գլխավոր վարչությունից (ՔԱԳՎ) անջատ՝ քաղաքացիական ավիացիայի ոլորտում օդային երթևեկության կարգավարական սպասարկման աշխատանքներ իրականացնելով և աերոնավիգացիոն ծառայություններ մատուցելով։ Ըստ այս պայմանավորվածության՝ Հայաերոնավիգացիա-ն գործում է կառավարությունից անկախ, սակայն այն հաշվետու է ՔԱԳՎ-ին, և նրա գործունեությունը կարգավորվում է ՔԱԳՎ-ի կողմից։ Արդյունքում կա հստակ տարանջատում կարգավորման և շահագործման պատասխանատվությունների միջև։

Հայաերոնավիգացիա-ն Զվարթնոցում տեղակայված իր վերահսկիչ կետից ապահովում է «Զվարթնոց» և «Շիրակ» օդանավակայաններում ինքնաթիռների վայրէջքի կարգավարական սպասարկում։ Աերոդրոմային կարգավարական սպասարկումն իրականացվում է «Զվարթնոց» և «Շիրակ» օդանավակայաններում տեղակայված Ավիաուսումնական կենտրոնի (ԱՈՒԿ) աշտարակներից, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նաև «Էրեբունի» օդանավակայանում։ Շրջանային կարգավարական սպասարկումն իրականացվում է Զվարթնոցում տեղակայված շրջանային կարգավարական կենտրոնից։

Չնայած Հայաերոնավիգացիա-ն ունի թռիչքային տեղեկատվության փոքր շրջան (FIR), այն իր եկամտի 55%-ը ստանում է ՀՀ օդային տարածքով իրականացվող թռիչքներից։ Այս հանգամանքը մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ երթուղային նավիգացիայի համար հարևան երկրների համեմատ ավելի մրցակցային գներ են սահմանվում։ Արևելյան, Միջին և Հարավ-արևելյան Ասիայից և Եվրոպայից փոխադրումների ծավալների աճի պայմաններում ՀԱՅԱԵՐՈՆԱՎԻԳԱՑԻԱ–ն լավ դիրք է զբաղեցնում եկամտի աճ արձանագրելու տեսանկյունից։

Հայաերոնավիգացիա–ն շահագործում է երկու VOR/DME կայաններ, մեկը Զվարթնոցում, մյուսը՝ Շիրակում (կոդ GRM): Այն նաև շահագործում է մի շարք NDB–ներ։ Սակայն առաջիկա 2-3 տարիներին այն պատրաստվում է փոխարինել դրանք DME համակարգերով։ Արբանյակային հաղորդակցության և նավիգացիոն համակարգի տեղադրումը կապի, նավիգացիայի և դիտարկման (CNS) և օդային երթևեկության կառավարման (ATM) համակարգերի միջոցով կպահանջի նոր սարքավորումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի տրանսպորտի ոլորտի զարգացման ռազմավարություն 2020»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաերոնավիգացիա-ի։ Պաշտոնական կայք
* Հայաստանի Քաղաքացիական Ավիացիայի Գլխավոր Վարչություն (պաշտոնական կայք)
Էլեկտրական կայունարարներ
**Էլեկտրական կայունարար**, ստաբիլիզատոր (լատ.՝ stabilis - կայուն, հաստատուն), էլեկտրական էներգիայի ընդունիչի մուտքում լարման արժեքը (լարման կայունարար) կամ էլեկտրական շղթայում հոսանքի ուժը (հոսանքի կայանարար) ավտոմատորեն հաստատուն պահող սարք՝ անկախ սնող ցանցում լարման տատանումներից և բեռնվածքի մեծությունից։

Կայունարարի արդյունավետությունը բնութագրվում է կայունացման գործակցով, իդեալական կայունացման դեպքում այն ձգտում է զրոյի։ Փոփոխական լարման կայունացման համար օգտագործվում են ֆեռոմագնիսական կայունարարներ, որոնցում լարման փոփոխությունը հավասարակշռվում է մագնիսական հագեցմամբ ֆեռոմագնիսական միջուկ ունեցող տրանսֆորմատորով, ինչպես նաև տիրիստորային կայունարարներ, որոնցում կարգավորող տարրերը կառավարվող վենետիղներն են ՝ տիրիստորները։

Հաստատուն հոսանքի (լարման) կայունարարները հիմնականում բաժանվում են 2 խմբի։

Պարամետրական կայունարարում կայունացումն իրագործվում է ոչ գծային տարրի (օրինակ, կտրուկ արտահայտված հագեցման հոսանքով դիոդ), ոչ գծային դիմադրության (բարետտեր) կամ փոքր թեքության անոդային բնութագծով պենտոդի կիրառմամբ։ Տվյալ տարրը հաջորդաբար միացնելով RF բեռին և ընտրելով սնման լարումն այնպես, որ աշխատանքային կետը գտնվի կայունացման տիրույթի մեջտեղում, կարելի է հոսանքը կայունաց նել։ Լարման կայունացման համար նույն ձևով կարելի է կիրառել կիսահաղորդչային դիոդ՝ ստաբիլիտրոն, որը փոքր չափերի, մեծ հզորությունների և կայունացվող լարման լայն տիրույթի (3, 5-180 վ) շնորհիվ ավելի մեծ կիրառություն է գտել, քան գազապարպումային ստաբիլիտրոնը։

Ավելի մեծ կարգի ճշտության կայունացում է ստացվում բացասական հետադարձ կապով կայունարարներում, որոնցում ելքի լարման փոփոխությունն ուժեղացվում է հաստատուն լարման ուժեղացուցիչով և հակառակ փուլով տրվում տվյալ փոփոխությունը շտկող կառավարող տարրին։ Այդպիսի կայունարարներում սնման լարման արժեքի ±10% տատանումների դեպքում փաիոխությունը կազմում է ընդամենը 0, 001%։

Գրականություն
-------------

* Вересов Г.П. Электропитание бытовой радиоэлектронной аппаратуры. — М.։ Радио и связь, 1983. — 128 с.
* В.В. Китаев и др Электропитание устройств связи. — М.։ Связь, 1975. — 328 с. — 24 000 экз.
* Костиков В.Г. Парфенов Е.М. Шахнов В.А. Источники электропитания электронных средств. Схемотехника и конструирование։ Учебник для ВУЗов. — 2. — М.։ Горячая линия — Телеком, 2001. — 344 с. — 3000 экз. — ISBN 5-93517-052-3
* Штильман В. И. Микроэлектронные стабилизаторы напряжения. — Киев։ Технiка, 1976.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 223)։*  |
| **՞**Սիսեռ անատոլիական |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լոբազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Սիսեռ անատոլիական |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Cicer anatolicum

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սիսեռ անատոլիական** (լատ.՝ Cicer anatolicum), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

25-70 սմ բարձրությամբ, գեղձային թավոտությամբ, ուժեղ ճյուղավորված ցողուններով կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները զույգ փետրաձև են, բեղիկով վերջացող։ 4-9-ական զույգ տերևիկները կեսից վերև ատամնավոր եզրերով են։ Ծաղկակիրները 1-2-ական ծաղիկներով են։ Պսակը մուգ կապտմանուշակագույն է և ունի 17-21 մմ երկարություն։ Առէջաթելերը գագաթի մոտ լայնացող են։ 18-33 մմ երկարությամբ և 7-13 մմ լայնությամբ ունդերը էլիպսաձև են, փքված, 2-3 հատ, սև և կնճռոտ սերմերով։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Գեղամի (Ուղտու ակունք), Դարեղեգիսի (Մարտիրոս, Գնդեվազ) և Մեղրու (Բուղաքար, Վահրավար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Անատոլիայում, Իրաքում, Արևմտյան և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1800-2550 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև ժայռոտ տեղերում, քարքարոտ լանջերին, քարաթափվածքների վրա և թփուտներում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Խիստ մասնատված արեալով վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճում է ինտենսիվ յուրացնող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման ապառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի և «Արևիկ» ազգային պարկի տարածքներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Cicer anatolicum
* EoL: 643347
* GBIF: 2947327
* GRIN: 10534
* IPNI: 486335-1
* IRMNG: 10578349
* NCBI: 242878
* Plant List: ild-31375
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:486335-1
* Tropicos: 13072541

 |

 |
**Վիրտուալ համալսարան,** կրթական հաստատություն, որն ապահովում է բարձրագույն կրթության ծրագրեր էլեկտրոնային մեդիայի, այս դեպքում ինտերնետի միջոցով։ Որոշ համալսարաններ ֆիզիկապես գոյություն ունեցող ուսումնական հաստատություններ են, որ ապահովում են առցանց ուսուցում՝ որպես համալսարանի ընդլայնված դասընթացների մի մաս, մինչդեռ մյուսները բացառապես առաջարկում են առցանց դասընթացներ։ Սրանք համարվում են հեռավար ուսուցման մի տեսակ։ Վիրտուալ համալսարանների նպատակն է կրթություն ապահովել բնակչության այն հատվածի համար, ովքեր չեն կարողանում հաճախել ֆիզիկապես գոյություն ունեցող ուսումնական հաստատություն, այնպիսի պատճառներով, ինչպիսիք են հեռավորությունը, երբ ուսանողները շատ հեռու են ապրում են ուսումնական հաստատությունից, որպեսզի հաճախեն կանոնավոր դասընթացների, և ճկունությունը. որոշ ուսանողներ ճկուն գրաֆիկի կարիք ունեն, որպեսզի տանը սովորեն այն ժամանակ, երբ իրենց է հարմար։
Վիրտուալ համալսարանում ուսուցումը իրականացվում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների միջոցով, ինչպիսիք են վեբ կայքերն ու էջերը, էլ. փոստը և այլ ցանցային աղբյուրներ։

Պատմություն
-----------

Բոլոր տեսակների և բոլոր սերունդների հեռավար ուսուցմանը բնորոշող հատկությունը ուսանողի և ուսուցչի տարանջատումն է ժամանակի և տարածության մեջ։ Հեռավար կրթությունը կարելի է դիտել որպես առցանց ուսուցման նախնական տարբերակ։ Երբ առաջին անգամ ի հայտ եկավ «վիրտուալ» տերմինը, այն կիրառվեց այնպիսի բաների հետ, որոնք կապված էին համակարգչի հետ, ինչպես օրինակ վիրտուալ հիշողությունը։ Ժամանակի ընթացքում, ածականը սկսեց կիրառվել այնպիսի առարկաների հետ, որոնք ֆիզիկապես գոյություն ունեն և ստեղծվել են կամ իրականացվում են համակարգիչների միջոցով։Միացյալ Թագավորության Բաց համալսարանը աշխարհում հեռավար ուսուցման առաջին հաջող գործող համալսարան է համարվում։ Այն հիմնադրվել է 1960-ականներին այն համոզմամբ, որ տեղեկատվական հաղորդակցական տեխնոլոգիաները կարող են ապահովել բարձրորակ կրթություն այն մարդկանց համար, ովքեր հնարավորություն չունեն հաճախելու ավանդական համալսարաններ։

Դասավանդման եղանակներ
---------------------

Երբ առաջին անգամ սկսվեցին օնլայն դասընթացներ առաջարկվել, դասավանդման հիմնական եղանակը երկկողմանի տեսաձայնային ցանցն էր։ Այժմ վիրտուալ ուսուցման ծրագրերը մեծ մասամբ հիմնված են այսօր շատ հայտնի մուլտիմեդիա տեխնոլոգիաների վրա։ Այս առցանց դասավանդման ձևերը օգտագործվում են, ապահովելու հասանելիություն այնպիսի ծրագրերի և ծառայությունների համար, որոնք առկա են ցանկացած պահի և ցանկացած վայրում։ 
Վիրտուալ կրթության դասվանդման եղանակների մեջ կան դասընթացներ, որոնք հիմնված հիպերտեքստի, տեսանյութերի, աուդիո նյութերի, էլեկտրոնային նամակների և տեսակոնֆերանսների վրա։

Տես նաև
-------

* Հայկական վիրտուալ համալսարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sanford, Michael Ellis; Peters, Sophia. "On Teaching Modalities Of Virtual Universities & Online Course Providers". Class Consultants. Retrieved 25 November 2014.
կոնդենսատորներ
**Կոնդենսատոր**, էլեկտրական սարք՝ կազմված երկու կամ ավելի էլեկտրոդներից, որոնք բաժանված են դիէլեկտրիկով, վերջինիս հաստությունը շրջադիրների չափերի համեմատ փոքր է։ Կիրառվում է թույլ հոսանքի և ուժային էլեկտրական շղթաներում, որպես կենտրոնացված էլեկտրական ունակություն։ Կախված դիէլեկտրիկի տիպից, շրջադիրների նյութից, կոնստրուկտիվ կատարումից՝ տարբերում են՝ թղթի, օդային, խեցե, թաղանթային, էլեկտրոլիտիկ և այլ կոնդենսատորներ։

Դիցուք՝ կոնդենսատորի դրական և բացասական շրջադիրների լիցքերը և պոտենցիալները համապատասխանաբար, հավասար են՝

{\displaystyle q\_{1}=q},

{\displaystyle q\_{2}=-q},

{\displaystyle \phi \_{1},\phi \_{2}}
Երբ N=2, լիցքավորված կոնդենսատորի լրիվ էներգիան կլինի՝

{\displaystyle W={\frac {1}{2}}(\phi \_{1}q\_{1}+\phi \_{2}q\_{2})={\frac {1}{2}}(\phi \_{1}q-\phi \_{2}q)={\frac {1}{2}}q(\phi \_{1}-\phi \_{2})={\frac {1}{2}}qU}

Այստեղ {\displaystyle U=\phi \_{1}-\phi \_{2}} -ը կոնդենսատորի շրջադիրների պոտենցիալների տարբերությունն է՝ կոնդենսատորի լարումը։ Հաշվի առնելով, որ կոնդենսատորի ունակությունը՝ {\displaystyle C=q/U}, նրա էներգիայի համար կստանանք հետևյալ արտահայտությունները՝

{\displaystyle W={qU}{/2},W={CU^{2}}{/2},W={q^{2}}{/2C}}

Նկատենք, որ այս բանաձևով որոշվում է կոնդենսատորի լիցքերի փոխազդեցության լրիվ էներգիան, այն է՝ ինչպես մեկ և մյուս շրջադիրների լիցքերի փոխազդեցության էներգիան, այնպես էլ յուրաքանչյուր շրջադիր լիցքերի փոխազդեցության էներգիան։

Գրականություն
-------------

* Ֆիզիկա-11։ Ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանի դասագիրք ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքերի համար։ Հեղինակներ՝ Է. Ղազարյան, Ա. Կիրակոսյան, Գ. Մելիքյան և այլք։ Երևան, 2010 թվական
Լորիկա սկվամատա
**Լորիկա սկվամատա** (լատ.՝ Lorica squamata - լատ.՝ lorica - զրահ և լատ.՝ squamae - թեփուկներ), թեփուկավոր զրահի տեսակ, որն օգտագործվում էր Հռոմի լեգեոններում, և հետագայում։ Կազմված էր կտորի հիմքից, որի վրա կարված էին պողպատյա կամ բրոնզե թիթեղներ։ Թիթեղները միմյանց միացվում էին մետաղալարով կամ պարանով և կազմում էին հորիզոնական շարքեր։ Շարքերը իրար ծածկում էին, կղմինդրավոր տանիքի սկզբունքով։ Սովորաբար այս տիպի զրահ էին կրում դրոշակակիրները, երաժիշտները, հարյուրապետները (ցենտուրիոններ), հեծելազորը, օժանդակ հետևակայինները, ինչպես նաև լեգեոներները։

Լորիկա սկվամատայի ամեն թեփուկը ուներ 4-ից 12 ամրացման համար նախատեղված անցքեր։ Թեփուկները ունեին 6,5×9,5 մմ-ից մինչև 5 х 8 սմ չափեր, սակայն ամենալայն տարածում ունեին 1,3 х 2,5 սմ չափեր ունեցող թեփուկները։ Թեփուկների մետաղի հաստությունը հիմնականում կազմում էր 0,5-0,8 մմ։ Թեփուկներից շատերը ունեն կորացված, սուր կամ անկյունաձև կտրված ներքևի մաս։ Թեփուկները կարող են լինել տափակեցված կամ գոգավոր, կամ ունեն ավելի բարձր եզրամաս։ Զրահում օգտագործվող բոլոր թեփուկները որպես կանոն նույն չափերն ունեն։

Հնէաբանների կողմից գտնվել է նաև զրահ, որի դեպքում Լորիկա սկվամատայի հիմք կտորի փոխարեն օգտագործվել է օղազրահ (*լորիկա համատա*), սակայն այս զրահը ավելի ծանր էր և թանկ։

Լորիկա սկվամատան բավականին արդյունավետ պաշտպանում էր մահակների հարվածներից և նետերից։ Որակյալ պատրաստման դեպքում պաշտպանում էր նաև կտրող և կոտրող հարվածներից, սակայն չէր պաշտպանում ծակող նիզակի հարվածներից, թեփուկների փոքր հաստության պատճառով։

Այս տեսակի զրահը տարածում գտավ Սևերոսների հարստության ժամանակներում։ Լորիկա սկվամատան հիմնականում օգտագործվում էր Հռոմեական բանակի օժանդակ զորքերում և հեծելազորում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Example of Lorica Hamata Squamata (անգլ.)

Տես նաև
-------

* Լորիկա համատա
* Լորիկա սեգմենտատա

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Լորիկա սկվամատա Վիքիպահեստում |

* M. C. Bishop. (2002)։ *Lorica Segmentata Volume I: A Handbook of Articulated Roman Plate Armour*։ Armatura Press (անգլ.)
* Լորիկա սկվամատա Archived 2008-01-30 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Մի փոքր այլ տեսակի թեփուկներով զրահ Archived 2005-12-24 at the Wayback Machine. Լանդեսմյուզեում Մայնց թանգարանում (անգլ.)
**«Նախրի վերադարձը»**, հոլանդացի նկարիչ Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարը՝ ստեղծված 1565 թվականին։ Նկարը պատկանում է Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանին։ Նկարված է յուղաներկով փայտի վրա, չափսը՝ 117×159 սմ։

Նկարագրություն
--------------

«Նախրի վերադարձ» նկարը պատկանում է Բրեյգելի նկարների ցիկլին, հայտնի են «Տարվա ժամանակներ» ընդհանուր անունով։ Ենթադրում են, որ այն համապատասխանում է ուշ աշնանը, նոյեմբերին։ Դրա մասին վկայում են մերկ ծառերը առանց տերևների և դաշտերի, մարգագետինների գույներով։ Կենտրոնացված իրենց աշխատանքի վրա հովիվները փորձում էին տանել հոտը ամառային արոտավայրերից ձմեռային բնակատեղի, քանի դեռ եղանակը չի վատացել։ Փոթորիկ էր սպասվում և դրա մասին են վկայում աջից մոտեցող սև ամպերը։

Պատմություն
-----------

Պիտեր Բրեյգել Ավագի արվեստը ուսումնասիրողները կարծում են, որ վեց նկարից կազմված «Տարվա ժամանակներ» շարքը (որոնցից պահպանվել են հինգը), նկարվել են Բրեյգելի կողմից Հիկոլաս Յոնգելին առևտրականի պատվերով։ Նկարները որոշ ժամանակ գտնվում էին քաղաքից դուրս գտնվող տնակում Յոնգելինկի մոտ, որը գտնվում էր Անտվերպյան քաղաքային պատերից ոչ հեռու։ 1566 թվականի փետրվարին նա գրավ դրեց իր նկարները Անտվերպյան իշխանություններին որպես իր պարտքի երաշխիք։ 1594 թվականի հուլիսին նկարները տվեցին Հաբսբուրգյան Նիդեռլաների շտատհալտեր Ավստրիացի Էռնստին որպես նվեր, որոնք այդ ժամանակ գտնվում էին Բրյուելում։ 1595 թվականին նրա մահից հետո նկարները տեղափոխեցին նրա եղբոր՝թագավոր Բոգեմի Ուդոլբ երկրորդի մոտ, որի նստավայրը գտնվում էր Պրահայում և Վեննայում։ Հաջորդ գրառումը նկարների տեղի մասին թվագրվել է 1659 թվականին, երբ արվում էր Ավստրիացի Էռցգեռցոգ Լեոպալդ Վիլգելմի հավաքածուի գույքագրումը։ Նրա մահից հետո 1662 թվականին նկարները ժառանգաբար անցան նրա զարմիկին, Սուրբ հռոմեական կայսրության ապագա իմպերատոր Լեոպոլդ առաջինին, ով տեղադրեց այդ հավաքածուն Վիեննայի կայսերական պալատում՝ Խոֆբուրգում։ 1705 թվականին Լեոպոլդ առաջինի մահից հետո նկարները մնում էինՎիեննայի կայսերական հավաքածուում։ 1784 թվականին «Հոտի Վերադարձ» և Պիտեր Բրեյգել Ավագի մի քանի այլ նկարներ գտնվում են Վիեննայի ամրոցում՝ Բելվեդեռ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարներ |
| --- |
|  |
| Նկարներ |  Բարեկենդանի ու պասի պայքարը (1559)  • Ֆլամանդական ասացվածքներ (1559)  • Մանկական խաղեր (1560)  • Անմիտ Գրետան (1560)  • Մահվան հաղթարշավ (1562)  • Սավուղի ինքնասպանությունը (1562)  • Բաբելոնի աշտարակը (1563)  • Որսորդները ձյան վրա (1565)  • Նախրի վերադարձը (1565)  • Հունձք (1565)  • Սուրբ Մարտինի տոնի գինին  • Ամպամած օր (1565)  • Մանուկների կոտորած  • Հարսանեկան պար (1566)  • Բեթղեհեմի մարդահամար (1566)  • Գյուղական պար (1568)  • Գյուղական հարսանիք (1568)  • Ծույլերի երկիրը (1567)  • Կույրերը (1568)  • Մարդատյացը (1568)  • Կաչաղակը կախաղանին (1568)  |  |
|  |
| Կրկնօրինակում |  Իկարոսի անկումը (1558)  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDimages |

 |
**Հովհաննես Իզմիրյան (ց)** (ծննդ անհայտ, Տփղիս - մահվ. անհայտ, Թիֆլիս), հայազգի պետական գործիչ, Թիֆլիսի քաղաքագլուխ։

Հովհաննես Իզմիրյանի կենսագրական քիչ տվյալներ են հայտնի։ Նա սերում է Տփղիսի հայկական բնիկ տոհմից, որն ուներ առաջին կարգի քաղաքացիության տիտղոս։ Հ. Իզմիրյանն առաջինն էր, որ ընտրվեց քաղաքագլուխ 1840 թվականին Թիֆլիսի կառավարման հասարակական կանոնադրության հաստատումից հետո։ Քաղաքագլխի պաշտոնը ստանձնել է 1840 թվականից 1843 թվականներին։

Հ.Իզմիրյանի վարչական գործունեությունից հայտնի է, որ նա մեկն էր իր ժամանակի այն մտավորականներից, ով, ելնելով հասարակական շահերից, ձգտել էր օրենքի ուժով սահմանափակել համքարների միահեծան ինչ-ինչ իրավունքները, որ հենված էին սովորույթի ուժի վրա։ Այդ կապակցությամբ նա մի նախագիծ էր հեղինակել և որպես առաջարկ՝ այն ուղարկել Կովկասի փոխարքա Վորոնցովին։

Ամենայն հավանականությամբ Հ. Իզմիրյանը թաղված է եղել Թբիլիսիի հայկական Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ Հայտնի է, որ նրա գերեզմանը ոչնչացվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Սամվել Կարապետյան, «Թիֆլիսի քաղաքագլուխները», գիրք Ե։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան 2003թ. ISBN 5-8080-0520-5. (հայ.) Archived 2019-02-07 at the Wayback Machine. (ռուս.)
2. ↑  "Акты ... ", том XII, Тифлис, 1904, ст. 227.
3. ↑  Чрелаев С. Тифлис в XIX столетии, "Тифлисский листок", 1901, N 291.
4. ↑  "Тифлисские Амкары, из записок Юрия Федоровича", Тифлис, 1883, ст. 30-31.
5. ↑  «ՀԵՏԱՔՐՔՐԱԿԱՆ - Թբիլիսիի քաղաքագլուխները», Ալիք օրաթերթ 2013թ.:(չաշխատող հղում)
**Տիեկո Կավաբե** (ճապոներեն՝ 河辺千恵子, Chieko Kawabe, փետրվարի 24, 1987(1987-02-24), Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), Ճապոնիայում հայտնի դարձող՝ J-փոփ ժանրի անկախ ճապոնական երգչուհի, մոդել, ռադիոհաղորդավարուհի և դերասանուհի։ Նրա «Be Your Girl»-ը դարձել է «Էլֆական երգ» անիմացիայի եզրափակիչ երգը, նրա մյուս՝ «Hoshi ni Negai Wo»-ի նման («Otogizoshi»)։

Կենսագրություն
--------------

Տիեկո Կավաբեն ծնվել է 1987 թվականի փետրվարի 24-ին Տոկիոյում։ Հայրը ճապոնացի է, մայրը՝ ֆիլիպինուհի։

12 տարեկանում «Սեյլոր Մուն» (անգլ.՝ Sailor Moon) մյուզիքլում խաղացել է Սեյլոր Մերկուրիի կերպարը։ Հյուրի կարգավիճակում ելույթ է ունեցել «Fan Kansha»-յում՝ Վակայամա Մանամիյի (Մերկուրիայի ապագա դերասանուհի) հետ միասին կատարելով «Drive Me the Mercury» երգը, որից հետո կրկին հայտնվել է «Սեյլոր Մունում»՝ որպես Ուսագի Ցուկինոյի լավագույն ընկերուհի (2003-2004 թվականների Նարու Օսակա ֆիլիմի երկրորդական կերպարների ցանկ)։

2004 թվականի ապրիլի 27-ին նա թողարկեց իր սեփական «Be Your Girl» սինգլը՝ համանուն երգ, որն օգտագործվել է որպես էնդինգ (անգլ.՝ endinga)) «Էլֆական երգ» անիմացիայում, իսկ մյուս «Hoshi ni Negai Wo» սինգլը՝ «Otogizoshi» անիմացիայում։ Նույն թվականի նոյեմբերի 24-ին թողարկված «Shining» սինգլը ընդունվեց բավականին ջերմ, ինչը թույլ տվեց Կավաբեին դուրս գալ Ճապոնիայի փոփ բեմ։
2005 թվականի հունվարի 25-ին թողարկվեց «Kizunairo» սինգլը, որի կազմի մեջ էին մտնում «Kizunairo», «I Can’t Wait» և «Hidamari» երգերը։ Սինգլի «I Can’t Wait» երգը դարձավ Լիզի Մակգուայի շոուի ճապոնական տարբերակի թեմա։ 2005 թվականի մարտի 15-ին թողարկվեց Տիեկոյի առաջին, և ներկա պահին միակ ամբողջական Brilliance ալբոմը, որի կազմում ներառված է 11 երգ, այդ թվում նաև սինգլի երգերից։

Դրանից հետո թողարկվեց «Baby Candy» սինգլը (2005 թվականի հուլիսի 21-ին)։

2006 թվականի ապրիլին թողարկեց «Sakura Kiss»-ը, որը դարձավ «Ouran High School Host Club» անիմացիայի երգը։ Այս սինգլը նույնպես բավականին հաջողակ էր, որը Oricon 200-ում գրավել և 6 ամիս պահպանել է 71-րդ հորիզոնականը։

Դրանից հետո Տիեկոն վերադարձել է մոդելային բիզնես և դարձել է հայտնի «Հարադզյուկու» ռադիոկայանի ռադիոհաղորդավարուհի։

2008 թվականի օգոստոսի 8-ին Տիեգոն ամուսնացել է հեռուստապրոդյուսեր Մասատո Օթիի հետ։

Երգեր
-----

* Drive Me The Mercury
* Be your girl
* Sakura Kiss
* Hoshi ni negai wo
* Candy Baby
* Little Wing
* Cry baby
* Shimauma no Yoru
* Kizuna Iro
* I Can’t Wait
* Brilliance
* Leave me alone
* Shining
* Over
* Pink! Pink! Pink!
* Quiet riot
* Mermaid
* Lilium
* Kizunairo
* Mama Made
* Quiet not
* Hoshi ne Negai o
* Kyandi Beibee

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Биография Тиэко Кавабэ
3. ↑  Список композиций Тиэко Кавабэ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Блог
* Chieko Kawabe
|  |
| --- |
| **Իշամեղու մարգագետնային** |
| Իշամեղու մարգագետնայինԻշամեղու մարգագետնային |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թաղանթաթևեր (Hymenoptera) |
| **Ընտանիք** | Իսկական մեղուներ (Apidae) |
| **Ցեղ** | **Bombus** |
| **Տեսակ** | **Իշամեղու մարգագետնային** *(B. pratorum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Bombus pratorum***Linnaeus, 1761 |

**Իշամեղու մարգագետնային** (լատ.՝ Bombus pratorum), իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Էգերի և աշխատավոր առանձնյակների մեջքն առջևից դեղին է, մյուս մասերում՝ սև։ Փորիկի 4-5-րդ տերգիտները նարնջագույն մազիկներով են։ Արուի մեջքի առջևի մասը դեղին մազիկներով է, հաճախ դեղին մազիկների խառնուրդով վահանիկը սև է, 1-ին և 3-4-րդ տերգիտները սև մազիկներով է, իսկ փորիկի ծայրը՝ դեղին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, դեպի արևելք՝ մինչև Արևմտյան Սիբիրի հարավում և Ալթայում, Կովկասում, Անդրկովկասում։ Հայաստանում հայտնի է Գեղարքունիքի (Շորժա գյուղի մոտակայք), Կոտայքի (Արզական գյուղ) մարզերից։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է լեռնատափաստաններում, անտառաեզրերում, բացատներում և մարգագետիններում։ Հասարակական միջատներ են, զարգացման ցիկլը նման է հայկական իշամեղվի զարգացման ցիկլին։ Թռիչքը նկատվում է ապրիլ-օգոստոս ամիսներին։ Լայն պոլիֆագ է։

Պահպանություն
-------------

Ոչ մեծ, ընդհատվող արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով հայկական պոպուլյացիան գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Տեղ-տեղ հանդիպում են ոչ մեծաթիվ առանձնյակներով, թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են անասունների գերարածեցումը, լայն ազդեցությամբ թունաքիմիկատներով անտառային տարածքների մշակումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում և «Արզական-Մեղրաձոր» պետական արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph920008 |

 |
**Վլադիմիր Շիշով** (ռուս.՝ Владимир Сергеевич Шишов, փետրվարի 29, 1940(1940-02-29)), խորհրդային և ռուս դիվանագետ, Մավրիտանիայում ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի դեսպան (1990-1994), Քուվեյթում Ռուսաստանի դեսպան (1998-2003)։

Կրթություն
----------

1963 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1979 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիան։

Դիվանագիտական գործունեություն
-----------------------------

1963 թվականից ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի ԱԳՆ կենտրոնական ապարատում և արտասահմանի դիվանագիտական ներկայացուցչություններում տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել։

1982-1988 թվականներին եղել է Ալժիրի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետությունում ԽՍՀՄ դեսպանության խորհրդական-բանագնաց։
1990 թվականի սեպտեմբերի 4-ից մինչև 1994 թվականի մարտի 22-ը՝ ԽՍՀՄ և Մավրիտանիայի Իսլամական Հանրապետությունում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

1994 թվականի օգոստոսից ՌԴ ԱԳՆ հատուկ հանձնարարությունների գծով դեսպան է։ 1994 թվականի դեկտեմբերի 3-ից մինչև 1997 թվականի սեպտեմբերի 19-ը Ադրբեջանի Հանրապետության հետ երկկողմ հարաբերությունների հարցերով բանակցություններում քաղաքական, ռազմական, տնտեսական, սոցիալական և հումանիտար ոլորտներում փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող Ռուսաստանի Դաշնության պատվիրակության ղեկավար։

1998 թվականի մարտի 24-ից մինչև 2003 թվականի հունվարի 4-ը Քուվեյթում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

2003 թվականից անցել է կենսաթոշակի։

Դիվանագիտական աստիճան
---------------------

Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1990 թվականի սեպտեմբերի 24-ից)։

Օտար լեզուների իմացություն
--------------------------

Տիրապեում է արաբերենին, ֆրանսերենին և անգլերենին։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента СССР от 24 сентября 1990 года № УП-791 «О назначении тов. Шишова В. С. Чрезвычайным и Полномочным Послом СССР в Исламской Республике Мавритании»
2. ↑  Указ Президента СССР от 24 сентября 1990 года № УП-792 «О присвоении тов. Шишову В. С. дипломатического ранга Чрезвычайного и Полномочного Посла»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը մեծ կենսագրական հանրագիտարանում(չաշխատող հղում)