**Մանկաբարձական արյունահոսություն**, արյունահոսություն հղիության ընթացքում, որը տեղի է ունենում մինչև ծննդաբերությունը, դրա ընթացքում, կամ դրանից հետո։ Մինչծննդյան արյունահոսությունը այն արյունահոսությունն է, որը տեղի է ունենում սկսած հղիության 24-րդ շաբաթից։ Արյունահոսությունը կարող է լինել հեշտոցային, կամ, ավելի հազվադեպ, դեպի որովայնի խոռոչ։ Արյունահոսությունը, որը տեղի է ունենում մինչև հղիության 24-րդ շաբաթը, կոչվում է վաղ հղիության արյունահոսություն։

Ծննդաբերությունից առաջ և դրա ընթացքում արյունահոսության պատճառները ներառում են՝ ցերվիցիտ, առաջադիր պլացենտա, պլացենտայի շերտազատում և արգանդի պատռվածք։ Ծննդաբերությունից հետո արյունահոսության պատճառները ներառում են՝ արգանդի վատ կծկողականություն, բեղմնավորման արգասիքների պահում և արյունահոսական խանգարումներ։

2015 թ․-ին տեղի է ունեցել ծանր մայրական արյունահոսության մոտավորապես 8,7 միլիոն դեպք՝ հանգեցնելով 83000 մահվան։ 2003-ից 2009 թվականներին արյունահոսությունը ամբողջ աշխարհում հանդիսացել է մայրական մահերի 27%-ի պատճառը։

Հղիության ուշ շրջաններում
-------------------------

Հիմնական հոդված՝ Մինչծննդյան արյունահոսություն
Մինչծննդյան արյունահոսություն (ՄԾԱ), հայտնի նաև որպես նախածննդյան արյունահոսություն, արյունահոսություն է հղիության ընթացքում՝ սկսած 24 շաբաթական (երբեմն սահմանվում է որպես 20 շաբաթական) գեստացիոն տարիքից մինչև երեխայի ծնունդը։ Առաջնային նկատառումը, որը պետք է ունենալ, առաջադիր պլացենտայի առկայությունն է, որը ցածր տեղակայված պլացենտան է, որը գտնվում է արգանդի պարանոցի ներքին օղի վրա կամ վերջինիս շատ մոտ։ Այս վիճակը հանդիպում է 1000 հղիություններից մոտավորապես 4-ում և սովորաբար այս խնդիրը լուծվում է՝ հղիին ծննդալուծելով կեսարյան հատման ճանապարհով։ Պլացենտային շերտազատումը (որի դեպքում առկա է պլացենտային վաղաժամ անջատում) նույնպես կարող է հանգեցնել մանկաբարձական արյունահոսության՝ երբեմն թաքնված։ Այս խնդիրը պետք է դիտարկել հատկապես մայրական վնասվածքից հետո, ինչպիսիք են ավտովթարը կամ ընկնելը։

Այլ նկատառումներ, որոնք պետք է ունենալ մինչծննդյան արյունահոսությունը գնահատելիս, ներառում են հեշտոցային ստերիլ ներզննումները, որոնք իրականացվում են բուժառուի արգանդի պարանոցի բացումը գնահատելու համար, երբ մոտենում է հղիության 40-րդ շաբաթը, ինչպես նաև պարանոցային անբավարարությունը, որը սահմանվում է որպես արգանդի պարանոցի միջեռամսյակային (14-26-րդ շաբաթներ) բացում, որը կարող է բժշկական միջամտության կարիք ունենալ՝ օգնելու համար կայուն պահել հղիությունը։

### Ծննդաբերության ընթացքում

Բացի առաջադիր պլացենտայից և պլացենտայի շերտազատումից կարող է նաև տեղի ունենալ արգանդի պատռվածք, որը շատ լուրջ խնդիր է և կարող է հանգեցնել ներքին կամ արտաքին արյունահոսության։ Պտղից արյունահոսությունը հազվադեպ է, բայց կարող է առաջանալ երկու վիճակների հետևանքով՝ անոթների առաջադրություն և պորտալարի եզրային ամրացում, երբ պտղի արյունատար անոթները գտնվում են պլացենտային ամրացման հատվածում՝ պաշտպանված չլինելով պորտալարի Վարտոնյան դոնդողի կողմից։ Երբեմն այս վիճակը կարող է ախտորոշվել գերձայնային հետազոտության միջոցով։ Կան նաև հետազոտություններ, որոնց միջոցով կարելի է տարբերակել մայրական արյունը պտղի արյունից, ինչը կարող է օգնել հասկանալ արյունահոսության աղբյուրը։

Ծննդաբերությունից հետո
----------------------

Հիմնական հոդված՝ Հետծննդաբերական արյունահոսություն
Անոմալ արյունահոսություն ծննդաբերությունից հետո, կամ հետծննդյան արյունահոսություն, հեշտոցային ծննդաբերությունից հետո 500 մլ-ից ավել, կամ կեսարյան հատումից հետո 1000 մլ-ից ավել արյան կորուստն է։ Հետծննդյան առատ արյունահոսության այլ սահմանումներն են՝ հեմոդինամիկ անկայուն վիճակ, հեմոգլոբինի անկում ավելի քան 10%-ով, կամ արյան փոխներարկման անհրաժեշտություն։ Գրականության մեջ առաջնային հետծննդյան արյունահոսությունը սահմանվում է որպես չվերահսկվող արյունահոսություն, որը տեղի է ունենում ծննդաբերությունից հետո առաջին 24 ժամերի ընթացքում, մինչդեռ երկրորդային արյունահոսությունը տեղի է ունենում 24 ժամից մինչև վեց շաբաթ հետո։

Ռիսկի գործոններ
---------------

Հազվադեպ, ժառանգվող արյունահոսական խանգարումները, ինչպիսիք են հեմոֆիլիան, ֆոն Վիլեբրանդի հիվանդությունը (ֆՎՀ), կամ 9-րդ կամ 11-րդ գործոնի անբավարարությունը, կարող են հանգեցնել մահվան բարձր ռիսկով ծանր հետծննդյան արյունահոսության՝ հատկապես հետծննդյան շրջանում։ ՖՎՀ-ով և հեմոֆիլիայի կրող հանդիսացող բուժառուների մոտ հետծննդյան արյունահոսության ռիսկը կազմում է մոտավորապես 18,5% և 22%, համապատասխանաբար։ Այս ախտաբանությունը առաջանում է ծննդաբերությունից հետո մայրական մակարդման գործոնների նորմալ ֆիզիոլոգիական անկման հետևանքով, ինչը էականորեն մեծացնում է երկրորդային հետծննդյան արյունահոսության ռիսկը։ Արյունահոսության մեկ այլ ռիսկի գործոն է թրոմբոցիտոպենիան, կամ թրոմբոցիտների ցածր մակարդակը, որը հղիության հետևանքով առաջացած գերճնշման հետ կապված ամենից հաճախ հանդիպող արյունաբանական փոփոխությունն է։ Եթե թրոմբոցիտների քանակը նվազի մեկ միկրոլիտրում 100000-ից պակաս, ապա բուժառուն հայտնվելու է ծննդաբերության ընթացքում և դրանից հետո արյան մակարդվելու անկարողության լուրջ վտանգի տակ։

Բժշկական հետազոտություններ
--------------------------

Եթե հղիության վաղ շրջաններում տեղի ունենա քիչ քանակությամբ արյունահոսություն, ապա բժիշկը կարող է պահանջել․

* Արյան մարդու խորիոնային գոնադոտրոպինի (մԽԳ) քանակական քննություն՝ հաստատելու համար հղիությունը կամ հնարավոր կրելախաղտի ախտորոշմանը աջակցելու համար
* Կոնքի խոռոչի ներհեշտոցային գերձայնային հետազոտություն՝ հաստատելու համար, որ հղիությունը արգանդից դուրս չէ
* Արյան խմբի և ռեզուս գործոնի քննություն՝ բացառելու համար նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդությունը

Հղիության ուշ շրջաններում տեղի ունեցած արյունահոսության համար հետազոտությունները կարող են ներառել․

* Արյան ընդհանուր քննություն (ԱԸՔ), արյան խումբ և սքրինինգ
* Գերձայնային հետազոտություն՝ որոշելու համար պլացենտայի տեղակայումը
* Կլայհոյեր-Բետկեյի (ԿԲ) քննություն, հատկապես եթե եղել է մայրական վնասվածք

Չառնչվող արյունահոսություն
--------------------------

Հղի բուժառուները կարող են ունենալ արյունահոսություն սեռական ուղիներից վնասվածքի, ներառյալ՝ սեռական վնասվածք, նորագոյացության՝ ամենից հաճախ պարանոցի քաղցկեղ, և արյունաբանական խանգարումների հետևանքով։ Մոլար հղիությունը (նաև կոչվում է բշտիկային զանգված) հղիության տեսակ է, որի դեպքում սերմնաբջիջը և ձվաբջիջը միաձուլվում են արգանդի խոռոչում, բայց արդյունքում առաջանում է կիստա, որը հիշեցնում է ոչ թե սաղմի, այլ խաղողի ողկույզի։ Արյունահոսությունը կարող է լինել այս ուռուցքի զարգացման վաղ նշաններից մեկը։

Տես նաև
-------

* Գինեկոլոգիական արյունահոսություն
* Ոչ պնևմատիկ հակաշոկային հագուստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics". *World Health Organization*. Retrieved 2023 թ․ դեկտեմբերի 5.
2. 1 2  Vos, Theo; Allen, Christine; Arora, Megha; Barber, Ryan M.; Bhutta, Zulfiqar A.; Brown, Alexandria; Carter, Austin; Casey, Daniel C.; Charlson, Fiona J.; Chen, Alan Z.; Coggeshall, Megan; Cornaby, Leslie; Dandona, Lalit; Dicker, Daniel J.; Dilegge, Tina; Erskine, Holly E.; Ferrari, Alize J.; Fitzmaurice, Christina; Fleming, Tom; Forouzanfar, Mohammad H.; Fullman, Nancy; Gething, Peter W.; Goldberg, Ellen M.; Graetz, Nicholas; Haagsma, Juanita A.; Hay, Simon I.; Johnson, Catherine O.; Kassebaum, Nicholas J.; Kawashima, Toana; և այլք: (October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". *Lancet*. **388** (10053): 1545–1602. doi:10.1016/S0140-6736(16)31678-6. PMC 5055577. PMID 27733282.
3. 1 2  Wang, Haidong; Naghavi, Mohsen; Allen, Christine; Barber, Ryan M.; Bhutta, Zulfiqar A.; Carter, Austin; Casey, Daniel C.; Charlson, Fiona J.; Chen, Alan Zian; Coates, Matthew M.; Coggeshall, Megan; Dandona, Lalit; Dicker, Daniel J.; Erskine, Holly E.; Ferrari, Alize J.; Fitzmaurice, Christina; Foreman, Kyle; Forouzanfar, Mohammad H.; Fraser, Maya S.; Fullman, Nancy; Gething, Peter W.; Goldberg, Ellen M.; Graetz, Nicholas; Haagsma, Juanita A.; Hay, Simon I.; Huynh, Chantal; Johnson, Catherine O.; Kassebaum, Nicholas J.; Kinfu, Yohannes; և այլք: (October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". *Lancet*. **388** (10053): 1459–1544. doi:10.1016/S0140-6736(16)31012-1. PMC 5388903. PMID 27733281.
4. 1 2 3 4  Walfish, M.; Neuman, A.; Wlody, D. (December 2009). "Maternal haemorrhage". *British Journal of Anaesthesia*. **103**: i47–i56. doi:10.1093/bja/aep303. PMID 20007990.
5. 1 2  Stables, Dorothy; Rankin, Jean (2010). *Physiology in Childbearing: With Anatomy and Related Biosciences* (in անգլերեն). Elsevier Health Sciences. p. 429. ISBN 978-0702044113.
6. ↑  Say, Lale; Chou, Doris; Gemmill, Alison; Tunçalp, Özge; Moller, Ann-Beth; Daniels, Jane; Gülmezoglu, A Metin; Temmerman, Marleen; Alkema, Leontine (2014). "Global causes of maternal death: a WHO systematic analysis". *The Lancet Global Health*. **2** (6): e323–e333. doi:10.1016/S2214-109X(14)70227-X. hdl:1854/LU-5796925. ISSN 2214-109X. PMID 25103301.
7. 1 2  patient.info » PatientPlus » Antepartum Haemorrhage Last Updated: 5 May 2009
8. ↑  The Royal Women’s Hospital > antepartum haemorrhage Archived 2010-01-08 at the Wayback Machine. Retrieved on Jan 13, 2009
9. ↑  Soyama H, Miyamoto M, Ishibashi H, Takano M, Sasa H, Furuya K (2016). "Relation between Birth Weight and Intraoperative Hemorrhage during Cesarean Section in Pregnancy with Placenta Previa". *PLOS ONE*. **11** (11): e0167332. Bibcode:2016PLoSO..1167332S. doi:10.1371/journal.pone.0167332. PMC 5130260. PMID 27902772.
10. ↑  Berghella, MD, Vincenzo (July 2017). "Cervical insufficiency". *UpToDate*.
11. ↑  Charles J Lockwood, MD, MHCM, Karen Russo-Stieglitz, MD (July 2017). "Velamentous umbilical cord insertion and vasa previa". *UpToDate*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 8-ին. Retrieved 2024 թ․ հունվարի 21.
12. ↑  Atukunda EC, Mugyenyi GR, Obua C, Atuhumuza EB, Musinguzi N, Tornes YF, Agaba AG, Siedner MJ (2016). "Measuring Post-Partum Haemorrhage in Low-Resource Settings: The Diagnostic Validity of Weighed Blood Loss versus Quantitative Changes in Hemoglobin". *PLOS ONE*. **11** (4): e0152408. Bibcode:2016PLoSO..1152408A. doi:10.1371/journal.pone.0152408. PMC 4822885. PMID 27050823.
13. 1 2  Global burden of maternal haemorrhage in the year 2000 Carmen Dolea1, Carla AbouZahr2, Claudia Stein1 Evidence and Information for Policy (EIP), World Health Organization, Geneva, July 2003
14. ↑  Kadir RA, Aledort LM (October 2000). "Obstetrical and gynaecological bleeding: a common presenting symptom". *Clinical and Laboratory Haematology*. **22** (Suppl 1): 12–6, discussion 30–2. doi:10.1046/j.1365-2257.2000.00007.x. PMID 11251653.
15. ↑  Aldred, Heather E. (1997). *Pregnancy and birth sourcebook*. health reference series. ISBN 9780780802162.
16. 1 2 3 4 5 6  Heine PR, Swamy GK (August 2009). "Vaginal bleeding during early pregnancy". *Merck Manual*.
17. ↑  Aldred, Heather E. (1997). *Pregnancy and birth sourcebook*. Omnigraphics. ISBN 9780780802162.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-10 · ՀՄԴ-10 |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2775977140 |

 |