*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելքոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հակոբ Մկրտիչի Մելքոնյան** (բուլղար․՝ Агоп Мъгърдич Мелконян, 10 մարտի, 1949, Բուրգաս - 24 հուլիսի, 2006, Սոֆիա), հայկական ծագմամբ բուլղարացի ֆանտաստ գրող, թարգմանիչ, գիտահանրամատչելի հրատարակությունների հեղինակ և հրատարակիչ։ Ֆանտաստիկայի բնագավառում «Գրավիտոն» ազգային մրցանակի առաջին դափնեկիր (1991 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Հակոբ Մելքոնյանը ծնվել է 1949 թվականի մարտի 10-ին Բուրգասում, Հայաստանից գաղթածների ընտանիքում։ Ավարտել է Բուրգասի հայկական ուսումնարանը, որից հետո Պլովդիվում սովորել է էլեկտրատեխնիկումում։ Հետագայում ստացել է երկու բարձրագույն կրթություն. 1974 թվականին ավարտել է Ճարտարագիտական համալսարանը, 1977 թվականին՝ Սոֆիայի համալսարանի լրագրության ֆակուլտետը։

Հակոբ Մելքոնյանն իր բանաստեղծություններն սկսել է տպագրել 1968 թվականին։ Ուսանողական տարիներին տարբեր նյութեր է կազմել պարբերական հրատարակությունների համար, գրել է պիեսներ, որոնք հետագայում բեմադրվել են Բուլղարիայի թատրոններում։ 1972 թվականից մինչև 1992 թվականը Հակոբ Մելքոնյանը եղել է «Օրբիտա» շաբաթաթերթի մշտական հեղինակ և տպագրել հոդվածներ գիտական ու տեխնիկական թեմաներով. «Օրբիտա» շաբաթաթերթում նա հրատարակել է շուրջ չորս հազար հոդված։ Հակոբ Մելքոնյանը հեղինակել է նաև չորս գիտահանրամատչելի գրքեր և տասը գիտահանրամատչելի ֆիլմերի սցենարներ։

Հակոբ Մելքոնյանը Բուլղարիայի լրագրողների միության, Բուլղարացի գրողների համագործակցության և Լրագրողների միջազգային կազմակերպության անդամ է։ 1972 թվականին հրատարակվել է նրա առաջին ֆանտաստիկ պատմվածքը՝ «Ամենաերկար ծիծաղը»։ 1980 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրգը՝ «Հիշողություն աշխարհի մասին» ժողովածուն, իսկ 1984 թվականին գրվել է «Անտիուտոպիան», որ գիտաֆանտաստիկ ժանրի առաջին պիեսն է Բուլղարիայում։ 1989 թվականին Հակոբ Մելքոնյանը գրել է «Մահ լվացարանում» վեպը, որ պատմում է արհեստական մարդկանց ստեղծման մասին, ովքեր ընդունակ են բազմանալու և «բուժելու» իրենց ստեղծողներին ստեղծագործական ինքնուրույն մտածողությունից։ 1990-ական թվականների սկզբին վեպը պիտի լույս տեսներ առանձին գրքով, սակայն անհայտ պատճառներով ոչնչացվել է ամբողջ տպաքանակը, բացի որոշ նմուշներից։

Վիտալի Կարացուպան «Ֆանտաստիկայի արխիվում» նշում է Հակոբ Մելքոնյանի նուրբ պսիխոլոգիզմն ու փիլիսոփայական ֆանտաստիկայի անթերի ոճը։ Մելքոնյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են 65 լեզուներով։ Մելքոնյանը հայտնի է եղել նաև որպես թարգմանիչ, ով բուլղարերեն է թարգմանել անգլերեն ու ռուսերեն ֆանտաստիկ երկեր, այդ թվում՝ Էդգար Ալան Պոյի, Ֆրեդերիկ Բրաունի, Ա. և Բ. Ստուգացկիների, Կիր Բուլիչյովի ստեղծագործությունները։

1979 թվականին Հակոբ Մելքոնյանը եղել է Վառնայի «Գեորգի Բակալով» հրատարակչության «Գրադարան „Գալակտիկա"» շարքի հիմնադիրներից մեկը՝ լինելով նրա խմբագրական կոլեգիայի անդամ մինչև 1990 թվականը։ 1990 թվականից Հակոբ Մելքոնյանը եղել է ֆանտաստիկայի «Օմեգա» ամսագրի գլխավոր խմբագիր և հրատարակիչ, իսկ 1997 թվականին հիմնադրել է ևս մեկ ֆանտաստիկայի ամսագիր՝ «Върколак» (1999 թվականից կրում է «Зона F» անվանումը)։ Հրատարակել է բուլղարական ֆանտաստիկայի մի քանի անթոլոգիաներ, 1993 թվականից եղել է «Էրատո-Արտ» հրատարակության տնօրենը, որը կենտրոնացած է դասական քնարերգության վրա։

Հակոբ Մելքոնյանը եղել է Սոֆիայի համալսարանի հայագիտության ամբիոնի հիմնադիրներից մեկը, այդ համալսարանում դասավանդել է հայկական բանասիրություն։ Թարգմանել է հայ քնարերգության նմուշներ։ Ուսումնասիրել է հայ գրականություն, մասնակցել է «Հայ նկարիչները Բուլղարիայում, 1897—1997» (1997), «Հայ քնարերգություն», «5-18-րդ դարերի հայ գրականություն» և «Հայկական սրբապատկերներ» (բոլորը՝ 2001) ժողովածուները։

Հակոբ Մելքոնյանը ամուսնացած էր, ուներ երկու որդի։ Մահացել է 2006 թվականին Սոֆիայում արյան քաղցկեղից։ Թաղված է Բուրգասում։

Մատենագրություն
---------------

*Ցանկը բերված է ըստ «Ֆանտաստիկայի արխիվի» տվյալների*

### Վեպ

* 1994 - Մահ լվացարանում

### Վիպակներ

* 1980 - Հիշողություն աշխարհի մասին
* 1983 - Իմ խեղճ Բեռնանդիե
* 1983 - Մեղավոր և անձեռնմխելի
* 1987 - Սպանություն Նոր Բաբելոնում

### Ժողովածուներ

* 1980 - Հիշողություն աշխարհի մասին
* 1983 - Մեղավոր և անձեռնմխելի
* 1987 - Via Dolorosa
* 1999 - Կենդանի ստվերներ
* 2004 - Իրարանցում հոգիների համար
* 2007 - …տարածություն, որին չի դիպել խայտառակությունը
* 2009 - Սանդուղքով դեպի վեր՝ Աստծո մոտ

### Պիես

* 1984 - Անտիուտոպիա

Ճանաչում
--------

1991 թվականին Հակոբ Մելքոնյանը դարձել է «Գրավիտոն» ազգային մրցանակի առաջին դափնեկիրը, որը շնորհվում է ֆանտաստիկ ժանրի գրական կամ արվեստի գործերի համար։ Նա «Եվրոկոն-2006» կոնգրեսում ներկայացվել է Եվրոպայի լավագույն ֆանտաստ հեղինակի մրցանակին։ Հակոբ Մելքոնյանի մահվանից հետո նրա անվամբ է կոչվել Բուրգասի փողոցներից մեկը, իսկ 2006 թվականի սեպտեմբերին նրան հետմահու շնորհվել է Բուրգասի պատվավոր քաղաքացու կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2 3 4  Мария Атанасова. (10 марта 2014). "Имена и события: Писатель-фантаст Агоп Мелконян". Radio Bulgaria. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 5.
3. 1 2 3 4  *Агоп Мелконян.* Мортилия. — Дети Ра. — 2005.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Виталий Карацупа. (2006—2012). "Мелконян Агоп Мъгърдич". Архив фантастики. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 5.
5. ↑  "Агоп Мелконян". *Литературен свят* (in բուլղարերեն). Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 5.
6. ↑  "Номинации Еврокона". Еврокон-2006. 13 апреля 2006. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 5.
7. ↑  "Почетни граждани на Бургас" (in բուլղարերեն). Общински съвет Бургас. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Виталий Карацупа. (2006—2012). "Мелконян Агоп Мъгърдич". Архив фантастики. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 5.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 137696736 · ISNI: 0000000030556297 · LCCN: n87876629 · VIAF: 21207385 · WorldCat VIAF: 21207385 |

 |