**Վոլֆգանգ Ռայտերման** (անգլ.՝ Wolfgang Reitherman, հունիսի 26, 1909(1909-06-26), Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն - մայիսի 22, 1985(1985-05-22), Բըրբանք, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), գերմանական ծագմամբ ամերիկացի անիմատոր, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, Դիսնեյի ինը ծերուկներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Վոլֆգանգ Ռայտերմանը ծնվել է 1909 թվականի հունիսի 26-ին Մյունխենում։ Երբ նա եղել է մոտ երկու տարեկան, ընտանիքի հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ նրանք բնակություն են հաստատել Միսսուրի Կանզաս Սիթի քաղաքում (հետագայում նա իմացել է, որ իրենց տնից քիչ հեռու ապրել է Ռոյ Դիսնեյը։ Երբ Վոլֆգանգը եղել է դեռահաս, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա։

Վոլֆգանգը երազել է դառնալ պրոֆեսիոնալ օդաչու, սակայն ԱՄՆ-ում սկսված Մեծ ճգնաժամը խանգարել է նրա պլանների իրականցմանը։ Նա մի որոշ ժամանակ հաճախել է արվեստի քոլեջ Փասադենայում և ջրանկարչության դասերի Chouinard արվեստի ինստիտուտում։ Մեծ հաջողություններ ունենալով ջրաներկով նկարչության բնագավառում՝ նա 1933 թվականին երաշխավորվել է Դիսնեյ ստուդիայի համար։ Վոլֆգանգը այդ առաջարկն ընդունել է ոչ այնքան մեծ խանդավառությամբ, որովհետև մտածում էր, որ օր օրի վրա նույն նկարներ անելը ձանձրալի կլինի (ավելի ուշ նա խոստովանել է, որ սխալվել է)։ Ի տարբերություն ստուդիայում նոր հայտնված նկարիչների մեծ մասի՝ Վոլֆգանգ Ռայտերմանը չի եղել փորձառու անիմատորի օգնական. նրան հաջողվել է միանգամից լավ տպավորություն թողնել Silly Symphonies-ի համար ստեղծած մի քանի հաջող տեսարանների շնորհիվ։

«Վուլին», ինչպես նրան կոչել են ընկերներն ու գործընկերները, նկարել է հայելու մեջ դեմքի հայտնվելը «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» մուլտֆիլմում, դինոզավրերի կռիվը «Ֆանտազիայում», անգլուխ ձիավորին «Իկաբոդի և պարոն Թոդի արկածները» մուլտֆիլմում, կոկորդիլոսին «Փիթեր Փեն» մուլտֆիլմում և Մալիֆիսենտային վիշապի կերպարանքով «Քնած գեղեցկուհին» մուլտֆիլմում։

1961 թվականից Վոլֆգանգ Ռայտերմանն աշխատել է որպես բեմադրող ռեժիսոր։ Նրա աշխատանքների թվում են այնպիսի մուլտֆիլմեր, ինչպիսիք են՝ «101 դալմատին» (համառեժիսոր), «Ջունգլիների գիրքը», «Թուրը քարի մեջ», «Արիստոկրատ կատուները», «Ռոբին Հուդ», «Վինի Թուխի բազմաթիվ արկածները»։ Հանդես է եկել որպես «Փրկարարները» մուլտֆիլմի պրոդյուսեր, պրոդյուսեր։ Վոլֆգանգ Ռայտերմանի երեք որդիները հնչյունավորել են Մաուգլիին, Քրիստոֆեր Ռոբինին և պատանի Արթուր թագավորին։

1977 թվականին Վոլֆգանգ Ռայտերմանը դուրս է եկել ռեժիսորների խմբից, սակայն շարունակել է հանդես գալ որպես պրոդյուսեր։ Նա եղել է «Աղվեսն ու որսաշունը» մուլտֆիլմի պրոդյուսերը, որը դարձել է նրա վերջին լիամետրաժ մուլտֆիլմը։

Վաֆգանգ Ռայտերմանը զոհվել է 1985 թվականի մայիսի 22-ին ավտովթարից, 75 տարեկան հասակում։ Հետմահու ճանաչվել է Դիսնեյի լեգենդ 1989 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Reitherman, Wolfgang ("Woolie") // Who's Who in Animated Cartoon: An International Guide to Film and Television's Award-Winning and Legendary Animators — NY: Hal Leonard LLC, 2006. — ISBN 978-1-55783-671-7
4. 1 2  *Folkart B. A.* Wolfgang Reitherman, 75 : Disney Animator Dies in Car Crash // *Los Angeles Times* — LA: 1985. — ISSN 0458-3035; 2165-1736
5. 1 2 3
6. ↑  Disney Animation: The Illusion of Life — NY: Abbeville Press, 1981. — P. 167.
7. ↑
8. ↑
9. ↑  «Wolfgang Reitherman»։ D23։ Վերցված է January 21, 2016
10. ↑  Folkart Burt (May 24, 1985)։ «Wolfgang Reitherman, 75: Disney Animator Dies in Car Crash»։ *Los Angeles Times* (en-US)։ ISSN 0458-3035։ Վերցված է October 30, 2016

Արտաքին հղումներ
----------------

* 50mostinfluentialdisneyanimators.wordpress.com

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1288083 · BNF: 14031093d · CONOR: 37230179 · GND: 139016465 · ISNI: 0000000368611329, 0000000117640010 · LCCN: no00013483 · NKC: xx0164254 · NTA: 071593004 · NUKAT: n2009088521 · SUDOC: 172219418 · VIAF: 54346645 · WorldCat VIAF: 54346645 |

 |

 |