recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Եռանդամ**, տարրական հանրահաշվում բազմանդամ` կազմված երեք անդամներից կամ միանդամներից։

Հավասարում
----------

Եռանդամային հավասարումը երեք անդամ ունեցող բազմանդամային հավասարում է։ Ընդհանուր օրինակ է {\displaystyle x=q+x^{m}} հավասարումը, որն ուսումնասիրել է Յոհան Լամբերտը 18-րդ դարում։

Ստորև ներկայացված են եռանդամների այլ օրինակներ, որտեղ որտեղ {\displaystyle x,y,z,t,s}֊ը փոփոխականներ են, a, b, c֊ն՝ ոչ բացասական, իսկ {\displaystyle P,Q,R}֊ը՝ ոչ զրոյական հաստատուններ։

* {\displaystyle 3x+5y+8z},

* {\displaystyle 3t+9s^{2}+3y^{3}}

* {\displaystyle 3ts+9t+5s}

* {\displaystyle Px^{a}y^{b}z^{c}+Qt+Rs}

* {\displaystyle Px^{a}+Qx^{b}+Rx^{c}}

### Ֆակտորիզացիա

{\displaystyle (a^{3}\pm b^{3})=(a\pm b)(a^{2}\mp ab+b^{2})}

### Քառակուսային հավասարում

Հիմնական հոդված՝ Քառակուսային հավասարում
Եթե եռանդամն այս ընդհանուր տեսքն ունի․ {\displaystyle x^{2n}+sx^{n}+p}, դիտարկեք այն որպես քառակուսային հավասարում, որտեղ անհայտը {\displaystyle x^{n}}֊ն է, և ֆակտորիզացիա կիրառեք․
{\displaystyle x^{2n}+sx^{n}+p=(x^{n}+a\_{1})(x^{n}+a\_{2})}, այնպես, որ {\displaystyle a\_{1}+a\_{2}=s} և {\displaystyle a\_{1}\cdot a\_{2}=p}։

{\displaystyle x^{2}+3x+2} եռանդամի համար {\displaystyle n=1}, իսկ {\displaystyle a\_{1}=2} և {\displaystyle a\_{2}=1}. {\displaystyle x^{2}+3x+2=(x+a\_{1})(x+a\_{2})=(x+2)(x+1)}։

Այսպիսով, ցանկացած քառակուսային հավասարում եռանդամ է, որը կարելի է ներկայացնել որպես երկու բազմանդամների արտադրյալ։

Նույն արդյունքներին կարելի է հասնել Ռուֆֆինիի կանոնն օգտագործելով, բայց դա ավելի բարդ ու ժամանակատար է։

Տես նաև
-------

* Միանդամ
* Երկանդամ
* Բազմանդամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Եռանդամի սահմանումը»։ *Math Is Fun*։ Վերցված է 2016, ապրիլի 16
2. ↑  Քորլես Ր․ Մ. Գոննեթ Գ․ Հ․, Հեյր Դ․ Ի․ Ջ. Ջերի Դ․ Ջ․, Կնուտ Դ․ Ի (1996)։ «Լամբերտի *W* ֆունկցիայի մասին»։ *Հաշվարկողական Մաթեմատիկայի Զարգացումները* **5** (1): 329–359։ doi:10.1007/BF02124750


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 6791720 |

 |
**Գոհար Աշոտի Մարտիկյան** (փետրվարի 11, 1945(1945-02-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լրագրող, գրող։ Խմբագիր Աշոտ Մարտիկյանի դուստրը։

Կենսագրություն
--------------

Գոհար Մարտիկյանը ծնվել է 1945 թվականի փետրվարի 11-ին Երևանում։ 1967 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1967-1969 թվականներին աշխատել է Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրությունում, 1969 թվականից՝ Հեռուստառադիոպետկոմում։ 

Լույս են տեսել Գոհար Մարտիկյանի «Իմ առաջին գիրքը» (1983) մանկական պատմվածքների ժողովածուն, «Ճղակոտոր իմ տոհմածառ» (2007) վավերագրական, «Սա Հայաստան է և՝ վերջ։ Լեոնիդ Ազգալդյան» (2012) պատմավավերագրական վիպերգերը, «Ապրելու բանաձև» (հ. 1–7, 2008–2013) մատենաշարը (Արցախյան ազատամարտում զոհված հայ քաջորդիների մասին)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ճղակոտոր իմ տոհմածառ ։ Վավերագիր վիպերգ
2. ↑  Գոհար Մարտիկյան
3. ↑  Լույս է տեսել «Ապրելու բանաձեւ» գրքի երկրորդ հատորը
4. ↑  «Ինձ դիմավորում են արցունքներով և ճանապարհում՝ ժպիտով». Գոհար Մարտիկյան


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Թուրքահայաստանի դրոշ
**Թուրքահայաստանի գեներալ-նահանգապետություն**, ռազմավարչական միավոր Արևմտյան Հայաստանում։ Կազմվել է 1915 թվականին, առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, հայ կամավորների մասնակցությամբ՝ Արևմտյան Հայաստանում ցարական Ռուսաստանի բանակի գրաված շրջաններից։

Կառավարման համակարգ
-------------------

Դրանք կառավարելու համար ստեղծվել են քաղաքական-վարչական տեղական մարմիններ։ Կովկասյան բանակի հրամանատար գեներալ Յուդենիչը առաջարկել է այդտեղ բնակեցնել Կուբանից ու Դոնից գաղթեցրած կազակների, ստեղծել եփրատյան կազակություն։ 1916 թվականի հունիսի 8-ին Նիկոլայ II-ը հաստատել է Արևմտյան Հայաստանում՝ Թուրքիայից գրաված շրջանների քաղաքացիական վարչության ժամանակավոր կանոնադրությունը, ստեղծվել է հատուկ ժամանակավոր ռազմական գեներալ-նահանգապետություն՝ գեննահանգապետի գլխավորությամբ։ Գլխավոր մարմիններն էին զինվորական շտաբը, գրասենյակի, հարկային և ռազմասանիտարական վարչությունները։ Նախատեսվել է գեներալ-նահանգապետությունը բաժանել մարզերի (Վանի. Խնուսի, Էրզրումի, Պոնտական), օկրուգների (29) և տեղամասերի։ Հանձնարարվել է օկրուգներ կազմելիս չխախտել նախկին վարչական բաժանումը։ Տեղամասերի պետերի հիմնական պարտականությունը բնակիչներից հարկեր գանձելն Էր։ Նրանք պետք է հսկեին նաև գյուղ, համայնքի գործունեությունը։ Համայնքի ղեկավարումը դրվել է գյուղի ժողովի, ավագի և նրա օգնականի վրա։

Թուրքահայաստանի գեներալ-նահանգապետության վերացումը
--------------------------------------------------

1917 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Արևմտյան Հայաստանի տարածքը անմիջականորեն ենթարկվել է բուրժուական ժամանակավոր կառավարությանը։ Գեն-նահանգապետի փոխարեն սահմանվել են գլխավոր կոմիսարի և քաղաքացիական գծով նրա օգնականի նոր պաշտոններ։ Թուրքահայաստանի գեներալ-նահանգապետությունը վերացավ 1918 թվականի սկզբին, երբ թուրքերը նորից զավթեցին Արևմտյան Հայաստանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 250)։*  |
**«Ես այնժամ, դեռ մահամերձ»**, Ուիլյամ Ֆոլքների վեպը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1930 թվականին։

Վեպը մի ծեր ֆերմերի տասը օր ձգվող թաղման պատմություն է։ Վեպը կառուցված է հերոսների մենախոսություններով։ Կազմված է 29 գլխից։

Ֆոլքները վեպն ընծայել է Հալ (Հարիսոն) Սմիթին՝ իր ընկերոջն ու հրատարակչին, որի Cape & Smith հրատարակչությունում է լույս տեսել գիրքը։ Վեպի վերնագիրը «Ոդիսական»-ից է։

Հայերեն հրատարակություն
-----------------------

Վեպը 2017 թվականին հայերեն հրատարակել է «Անտարես» հրատարակչությունը «Նոբելյան մրցանակակիրներ» մատենաշարով։ Անգլերենից թարգմանեց Սիրարփի Ենգիբարյանը։ Խմբագիր՝ Զավեն Բոյաջյան։ 176 էջ։

2017 թվականի մայիսի 17-ին վեպի հայերեն հրատարակությունը եղել է «Արմենպրես» լրատվական գործակալության «Երևանյան բեսթսելեր» նախագծի երկրորդ հորիզոնականում։

Հայերեն հրատարակության հանձնարարականը
-------------------------------------

Ուիլյամ Ֆոլքների «Ես այնժամ, դեռ մահամերձ» (1930) վեպը կոմպոզիցիոն առումով կառուցված է որպես հերոսների կարճ ու երկար մենախոսությունների շղթա, որում հեղինակային տեքստն իսպառ բացակայում է։ Այն մի ծեր ֆերմերի՝ տասը օր ձգվող թաղման պատմություն է։ Հայերեն հրատարակվում է առաջին անգամ։

Գրականություն
-------------

* Ֆոլքների «բացակայությունը» «Ես այնժամ, դեռ մահամերձ» վեպում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ուիլյամ Ֆոլքներ, Ես այնժամ, դեռ մահամերձ, Ե. Անտարես, 2017, էջ 172։
2. ↑  «Տուր ձեռքդ», «Ես այնժամ, դեռ մահամերձ», «Քամին Աստվածամոր» և ուրիշ լավ գործեր:


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX1965796 · BNF: 12048482g · GND: 1249964385 · LCCN: no2006015877 · VIAF: 178482013 · WorldCat VIAF: 178482013 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պետրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Լեոնարդ Գեորգիի Պետրոսյան** (հոկտեմբերի 13, 1953, Մարտունի, Մարտունու շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 27, 1999, Երևան, Հայաստան), հայ քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության վարչապետ (1994-1998), Արցախի Հանրապետության նախագահի պաշտոնակատար (ապրիլ-սեպտեմբեր, 1997), ՀՀ Պաշտպանության նախարարի տեղակալ (1998-1999), ՀՀ օպերատիվ հարցերի նախարար (1999)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Մարտունի ավանում, ծառայողի ընտանիքում։ Միջնակարգ կրթություն ստացել է ծննդավայրում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1974 թվականին Երևանի կոոպերատիվ ինստիտուտի (Մոսկվայի մասնաճյուղ) ուսանող էր, երբ աշխատանքի անցավ ԼՂԻՄ Մարտունու շրջանի ֆինանսական բաժնում։ 1979 թվականին ավարտել է Երևանի Ժողտնտեսության ինստիտուտը։

1975-1990 թվականներին աշխատել է հասարակական սննդի Մարտունու շրջանային համակարգում, Գևորգավանի գինու գործարանում, Կոմկուսի Մարտունու շրջկոմում, ԼՂԻՄ ագրոարդկոմբինատում՝ զբաղեցնելով տարբեր պաշտոններ, դրսևորելով կազմակերպչական ակնառու դիրք, օբյեկտիվություն և սրտացավություն։

Մասնակցել է Արցախյան շարժմանը, 1991 թվականին նշանակվեց ԼՂԻՄ մարզկոմի նախագահի պաշտոնակատար, իսկ սեպտեմբերին ընտրվեց ԱՀ մարզխորհրդի նախագահ։ 1992 թվականի հունվարին նշանակվեց ՀՀ հատուկ ծրագրերի վարչության պետի առաջին տեղակալ, այնուհետև՝ պետ։ 1994 թ. դեկտեմբերից մինչև 1998 թ. հունիս ԱՀ վարչապետն էր։

Ամուսնացած էր, չորս զավակների հայր։

Մահ
---

Հոկտեմբերի 27-ի զոհերի հիշատակին ՀՀ Ազգային ժողովի շենքի բակում տեղադրված Բիբլիական Դավիթը, հեղինակ՝ Երվանդ Քոչար
1997 թվականի ապրիլ-սեպտեմբերին միաժամանակ եղել է ԱՀ նախագահի պաշտոնակատար։ Այնուհետև տեղափոխվեց Երևան և նշանակվեց ՀՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ։ 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ՀՀ Ազգային Ժողովի նիստերի դահլիճում զոհվեց։
**Թռչունների ժանտախտ** (Pestis avium), սուր վարակիչ հիվանդությունների անվանում, միավորում է թռչունների *եվրոպական կամ դասական ժանտախտը* և *ասիական կամ կեղծ ժանտախտը։*

* *Թռչունների դասական ժանտախտը* (թռչունների գրիպ) բնորոշվում է ստամոքս-աղիքային համակարգի լորձաթաղանթի բորբոքա–մեռուկային ախտահարումով, դեգեներատիվ փոփոխություններով և հավերի ընտանիքի բոլոր տարիքի թռչունների անկման բարձր տոկոսով։ Հանդիպում է Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրներում, իսկ սպորատիկ ձևով՝ Եվրոպայում։ Պատճառում է տնտեսական մեծ վնաս։

Հարուցիչը օրթոմիքսովիրուսների խմբի վիրուսն (A գրիպ) է։ Հիվանդանում են հավերը, խայտահավերը, հնդկահավերը, փասիանները, սիրամարգերը, ինչպես նաև բադերը և սագերը, վայրի թռչուններից՝ ճնճղուկը, թութակը, կաքավը ևն։ Ունի համաճարակային բնույթ։ Վարակի հարուցիչների աղբյուրը հիվանդ թռչուններն են, իսկ փոխանցման գործոնները՝ վարակված կերը, ջուրը, խնամքի առարկաները։ Վիրուսի թափանցման ուղիներն են բերանի և քթի խոռոչները, ակնաթաղանթը և կոյանոցը։ Գաղտնի շրջանը 1–3 օր է։ Թռչունները թորշոմում են, դառնում քնկոտ, նկատվում է քթից և բերանից լորձահոսություն, լուծ, 1–3 օր հետո 80–90 %–ը սատկում է։ Ախտորոշում են էպիզոոտոլոգիական, կլինիկական, ախտաբանա–անատոմիական և լաբորատոր հետազոտության տվյալներով։ Կանխարգելման նպատակով թռչնանոցներն ախտահանում են, արգելում կողմնակի մարդկանց մուտքը, կիրառում զոո–հիգիենիկ կանոններ, անապահով տնտեսություններում՝ կարանտին, հիվանդ և կասկածելի թռչունների, դրանցից ստացված մթերքի ոչնչացում ևն։ Կարանտինը հանվում է հիվանդության վերջին դեպքից 4 շաբաթ հետո։

* *Ասիական կամ կեղծ ժանտախտ* (Նյուքասլի հիվանդություն), հայտնաբերված է Եվրոպայում, ԱՄՆ–ում, Ավստրալիայում և Ասիայի մի շարք երկրներում։ Ռուսաստանում արձանագրված է 1944-ին։ Հիվանդության հարուցիչը պարամիքսովիրուսների խմբի վիրուսն է։ Հիվանդության ընթացքը, կլինիկական նշանները և ախտանատոմիական փոփոխությունները շատ նման են եվրոպական ժանտախտին։ Կանխարգելման միջոցառումները նույնն են, ինչ եվրոպական ժանտախտինը։

Տես նաև
-------

* Վարակիչ հիվանդություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 280)։*  |
**Եվգենի Տիկոցկի** (բելառուս․՝ Яўген Карлавіч Цікоцкі; դեկտեմբերի 26, 1893(1893-12-26) կամ 1893, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 24, 1970(1970-11-24) կամ 1970, Մինսկ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետական կոմպոզիտոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1955)։ ՍՄԿԿ անդամ 1948 թվականից։ Սովորել է Պետրոգրադի համալսարանում (1914—1915), միաժամանակ՝ Զ․ Բոնչ-Բրուևիչի մասնավոր երաժշտական ուսումնարանում 1919-1924 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակում։ 1920 թվականից ապրել է Բելառուսիայում։ Եղել է ԲՍՍՀ կոմպոզիտորների միության նախագահը (1950—1963)։ Բելառուսիայի առաջին պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորներից է։ Գրել է «Միխաս Պոդգոռնի», «Ալեսյա» «Պոլեսիեցի աղջիկը», ԲՍՍՀ պետական մրցանակ, 1968, «Աննա Դրոմովա» (1970) օպերաները, «Մրրկահավի երգը» հերոսական պոեմը (1944), 6 սիմֆոնիա (1927—1963), «50 տարի» սիմֆոնիկ պոեմը (1966), տրոմբոնի (1934), դաշնամուրի (1954) կոնցերտներ նվագախմբի հետ, խմբերգեր, երգեր, դրամատիկական ներկայացումների և կինոնկարների համար երաժշտություն։ Պարգևատրվել է Լենինի և 3 այլ շքանշաններով։ Մահացել է 1970 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Թաղված է Մինսկի արևելյան գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1025022866 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2 3 4  Czech National Authority Database


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1025022866 · ISNI: 0000000031483499 · LCCN: n94004179 · NKC: mzk2010603076 · NLP: a0000003552812 · NUKAT: n2017174557 · VIAF: 53373473, 127165019 · WorldCat VIAF: 53373473, 127165019 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 8)։*  |
**Գուանչժոուի միջազգային ֆինանսական կենտրոն** (չինարեն՝ 广州国际金融中心 廣州國際金融中心), մոդեռնիզմի ոճով կառուցված երկնաքեր, որը գտնվում է ՉԺՀ Գուանդուն նահանգի Գուանչժոու քաղաքում։ Գուանչժոուի երկվորյակ-աշտարակներից (անգլ.՝ Guangzhou Twin Towers, չինարեն՝ 广州双子大楼) արևմտյանն է։ Արևելյան երկվորյակը Գուանչժուի ֆինանսական կենտրոնն է (*CTF*), որը կառուցվել է 2016 թվականին։

Արևմտյան աշտարակը (անգլ.՝  Guangzhou Twin Towers West Tower, չինարեն՝ 廣州雙子大樓西塔) ունի 437,5 մ բարձրություն և 103 հարկ։ Երկնաքերը գտնվում է Չժուցզյան փողոցի վրա, նրա կառուցվածքի մեջ է մտնում նաև 28 հարկանի շենքը, որը երկնաքերի հետ միացած է քառահարկ գմեթով։ Գուանչժոուի միջազգային ֆինանսական կենտրոնը քաղաքի երկրորդ, Չինաստանի՝ 6-րդ, Ասիայի 11-րդ և աշխարհի 15-րդ ամենաբարձր շենքն է։

Նախագիծ և ճարտարապետություն
---------------------------

2005 թվականին հայտարարվեց մրցույթ, որի ընթացքում մասնակիցները պետք է ներկայացնեին քաղաքի այցեքարտ հավակնող երկվորյակ աշտարակների նախագծեր։ Ներկայացված 12 հավակնորդներից հաղթող ճանաչվեց անգլիական ճարտարապետական *«Wilkinson Eyre Architects»* ընկերության *«Crystal»* նախագիծը

Շենքն ունի պտտեցված եռանկյունու տեսք, որը դրական ազդեցություն ունի էներգասպառման տեսանկյունից։ Հիմքից դեպի վեր ուղղությամբ շենքը մինչև կենտրոն թեթևակի լայնանում է և մինչև տանիք՝ նեղանում։ Աշտարակի միջուկը կառուցված է երկաթբետոնից, նրա արտաքին կառուցվածքը պայմանավորված է խողովակներով ստեղծված կարկասով, իսկ արտաքինից այն ամբողջովին երեսապատված է ապակիներով։
2006 թվականին Կաննում անցկացված անշարժ գույքի *«MIPIM Architectural Review Future Project Awards 2006»* մրցույթում արժանացել է հատուկ մրցանակի՝ «Երկնաքեր» անվանակարգում։

Շենքի կառուցվածք
----------------

4 ստորգետնյա հարկեր ծառայում են որպես մեքենաների կայանատեղի։ Մինչև 70-րդ հարկը տեղակայված են գրասենյակային տարածքները։ 70-ից 90-րդ հարկերում տեղակայված է հյուրանոցների միջազգային ցանցին պատկանող 5 աստղանի Four Seasons հյուրանոցը։ 99-րդ և 100-րդ հարկերում տեղակայված են սրճարաններ, ռեստորաններ և դիտահարթակ։ 103 հարկը ծառայում է որպես ուղղաթիռների կայանատեղի։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  WilkinsonEyre.Architects

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)
* Էջը Skyscrapercenter.com(անգլ.)
* Էջը Emporis.com(անգլ.)
* Էջը Skyscraperpage.com(անգլ.)
* Guangzhou Twin Towers West Tower Archived 2009-05-04 at the Wayback Machine.(չին.)
* NangfangDaily(չաշխատող հղում)
(չին.)
* WilkinsonEyre.Architects(անգլ.)
Զրույց-հանդեսը հեռուստաեթերի տեսակներից մեկն է։
Զրույց-հանդեսի հիմնադիրը Ֆիլ Դոնահյուն է։ Ամերիկացի լրագրողի, հաղորդավարի, ռեժիսորի կողմից, իրականում, պատահաբար է ծնվել այս ժանրը։ 
Իր հաղորդման՝ «Ֆիլ Դոնահյուի շոու» ծրագրի ժամանակ, 1967 թվականին հերոսներից մեկի հետ զրույցի ժամանակ վերջանում են Ֆիլի հարցերը և նա դիմում է հանդիսատեսին, այսպես փրկելով իրավիճակը՝ նա հիմք է դնում մի նոր ոճի, որն էլ կոչվում է` «Զրույց-հանդես»։

Այս ոճի եթերների ժամանակ նախօրոք պլանավորված թեմայի շուրջ քննարկման են հրավիրվում՝ տվյալ թեմայի հետ կապ ունեցող մարդիկ, որպեսզի քննարկեն հանրության համար կարևոր կամ հետաքրքրություն պարունակող խնդիր։ Որպես կանոն այսպիսի եթերները ունենում են նկարահանման տաղավար, հրավիրված հանդիսատեսներ։ Հաճախ հանդիսատեսը հնարավորություն է ունենում հարցեր տալու և քննարկումներին մասնակցելու։
Դասական զրույց-հանդեսը եռյակ կապ ունի՝ հաղորդավար-հրավիրված անձիք, հատուկ մասնագետներ- տաղավարի հանդիսատես։ Զրույց-հանդեսը համախմբում է բեմական հմտությունն ու ժուռնալիստիկան։ Տաղավարում գտնվողներից յուրաքանչյուրը քննարկվող թեմային մասնակցելով, ինչպիսին էլ որ լինի թեման, իրենից ներկայացնում է ինչ-որ ոլորտի կերպար, որը նրան թելադրում է վարողը։
Այս ոճը բավականին պարզ է՝ հերոսներ, հանդիսատես, հաղորդավար, հարցեր և պատասխաններ։
Ըստ հեռուստաքննադատ Անրի Վարտանովի՝ զրույց-հանդեսի ժամանակ պետք է տրվեն տարբեր տեսանկյունների հարցեր, սուր հարցեր որոնք կծնեն հետաքրքրություն հանդիսատեսի և հեռուստադիտողի մոտ։ Հաճախ շատ հաղորդումներ, որտեղ հանգիստ զրույցներ են ևս վերագրվում է «զրույց-հանդես» անվանումը, օրինակ՝ զույցները կլոր սեղանների շուրջ կամ ստանդարտ տաղավարային հարցազրույցները։ Այս խնդիրը բացատրվում է հեռուստատեսային հայտնի դեմքի՝ որևէ զրույց պարունակող եթեր ունենալով․ այն դառնում է դիտողականություն վայելող հաղորդում, հեռուստադիտողը այն ընկալում է որպես զրույց-հանդես քանի որ վարողը հմուտ հեռուստաաստղ է։ Այս տեսակետը բնականաբար սխալ է։
Ժամանակակից փորձագետները հետևելով այս ժանրի զարգացմանը՝ պնդում են, որ այսպիսի ծրագրեր վարելու համար հարկավոր է հատուկ հաղորդավար, ով կլինի՝ ճարպիկ, խելացի, կունենա՝ հումոր, սուր հումոր, լսելու հմտություն և այլն։ Լոգիկայի օգնությամբ և իրավիճակից ելնելով հարց ու պատասխանի շնորհիվ է, որ պահպանվում է հաղորդման դինամիկան։ Եթերի տարբեր ժամանակներում հաղորդավարը նախօրոք ծրագրած հարցերով է առաջնորդվում և պետք եղած դեպքում սրացնում, պետք եղած դեպքում մեղմացնում թեման։
Գաղտնիք չէ, որ սկզբնական շրջանում զրույց-հանդեսը սկսելու և նոր ծրագրին առաջընթաց տալու համար հրավիրվում են դերասաններ, հետագայում հավատ ներշնչելով հանրությանը՝ դեպքերը դառնում են իրական։
Եվ վերջում հավելեմ՝ զրույց-հանդեսն ունի տեսակներ՝
հանրային հետաքրքություն կրող, հոգեբանական, մասնագիտացված, խառը թեմաներ, սկանդալներ։
**Երամյան վարժարան**, հիմնվել է 1878 թվականին, Վանում։ Մինչև 1888 թվականինը կոչվել է որբանոց, 1888-1904 թվականներին՝ որբանոցի վարժարան, 25-ամյակի առթիվ (1904 թվականին), հիմնադիր Հ. Երամյանի պատվին՝ Երամյան վարժարան։ Ունեցել է ցերեկօթիկ ն գիշերօթիկ (մինչև 1888 թվականը) աշակերտներ։ Վարժարան Էին ընդունվում 7 տարեկանից։ 1900-1913 թվականին գործում էր նաև երկամյա բարձրագույն դասընթաց, որի շրջանավարտները կարող էին ուսումը շարունակել եվրոպական համալսարաններում։ Երամյան վարժարանի շենքը Դասավանդվել է 15 առարկա, այդ թվում՝ հայերեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն, թուրքերեն, հայոց պատմություն, աշխարհագրություն։ 1903-1907 թվականին կառուցված նոր շենքը ուներ հարմարավետ դասասենյակներ, գրադարան (3000 գիրք)։ 1913 թվականին սովորում էր 400 աշակերտ։ 1878-1915 թվականին Երամյան վարժարանը տվել է մոտ 3000 շրջանավարտ։ Փակվել է 1915 թվականին։

Գրականություն
-------------

* Վանի Երամյան վարժարանը, ԿՊ, 1914 թվականին։
* Երամյան Հ. Հուշարձան ՎանՎասպուրականի, հ․ 1, Ալեքսանդրիաէ 1929 թվականին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 541)։*  |
|  |
| --- |
| **Թրթնջուկ ճնճղուկի** |
| Թրթնջուկ ճնճղուկիԹրթնջուկ ճնճղուկի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales) |
| **Ընտանիք** | Հնդկացորենազգիներ (Polygonaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Հնդկացորենայիններ (Polygonoideae) |
| **Տրիբա** | *Rumiceae* |
| **Ցեղ** | Ավելուկ *(Rumex)* |
| **Տեսակ** | **Թրթնջուկ ճնճղուկի** *(R. acetosella)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Rumex acetosella***L. 1753 |

**Թրթնջուկ ճնճղուկի** (լատին․՝ Rumex acetosella), մատիտեղազգիների ընտանիքի երկշաքիլավոր, ծլարմատավոր մոլախոտ։ Սերմից կամ արմատահատվածի բողբոջից գարնանաը ծլած բույսը առաջին իսկ տարում տալիս է լավ ճյուղավորված արմատների համակարգ, որոնց ցրուկների բողբոջներից հենց նույն աշնանը կարող են առաջանալնոր բույսեր։ Վերգետնյա օրգանները հիմնականում առաջանում են հողի մակերեսին շատ մոտ գտնվող արմատածիլների պտղաբերող բողբոջներից։ Ավելի խորը գտնվող՝ երկրորդային ու երրորդային ծլարմատները այդ հնարավորությունից զրկվում են։ Արդեն երկրորդ տարվա հասուն բույսը ունենում է հարկային դասավորությամբ բարդ արմատահամակարգ և բազմաթիվ աճող ու պտղաբերող, քնած ու պահեստային բողբոջներ։ Ծաղկակիր ցողուննեը կարող են առաջանալ բույսի աճման առաջին տարվանից, եթե ծիլերն առաջանում են գարնանը։ Աշնանը ծլած բույսը նույն տարում առաջացնում է տերևայն վարդակ և միայն հաջորդ տարվանից՝ ցողուններ։ Ցողունները ուղղականգուն են, ճյուղավորվող, մերկ։ Նրանց բարձրությունը հասնում է մինչև 55 սմ։ Տերևները նիզակաձև են, կոթունավոր։ Ծաղկափթթությունը ցանցառ հուրան է։ Սերմը եռակող, փայլուն, դարչնագույն պտուղ։

Տարածում
--------

Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում, Ամերիկայում, Ավստրալիայում, ՍՍՀՄ եվրոպական մասոմ, Միջին Ասիայում, Սիբիրում, Կովկասում։ ՀՍՍՀ լեռնային բարձր և անտառատափաստանային գոտիներում աղբոտում է հացահատիկային և շարահեր բույսերի ցանքերը, արոտներն ու մարգագետինները։

*

Գրականություն
-------------

* Ռ. Ա. Կարապետյան - Հայաստանում տարածված մոլախոտերի ատլաս, «լույս» հրատարակչություն, Երևան - 1980 թվականի։

Պատկերասրահ
-----------

* ՊտուղըՊտուղը
* ԾաղիկներըԾաղիկները
* ՏերևըՏերևը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777313622 |

 |
|  |
| --- |
| **Լեռնավարդ** |
|  |

**Լեռնավարդ**ը (նազվարդ)` հիասքանչ մանր տերևներով թուփ է։ Ձմեռվա վերջում կամ գարնան սկզբին ծաղկելու ընթացքում լեռնավարդի կոկոնները ամբողջովին բացում են թերթիկները և ծածկում ամբողջ թուփը տարբեր երանգներով` կարմիր, վարդագույնի տարբեր երանգներ, նարնջագույն, մանուշակագույն և դեղին։

Մեղմ կլիմայով երկրներում լեռնավարդը աճեցնում են այգիներում, իսկ ցուրտ ձմեռ ունեցող երկրներում` տանը, բայց ամռանը տանում են դուրս։ Լեռնավարդի ծաղիկները լինում են մի գույնանի և երկգույնանի, որոշ տեսակներ հոտավետ են։ Լեռնավարդի տերևաթափ տեսակները ծաղկում են մինչև նոր տերևների աճելը։ Տան պայմաններում լեռնավարդի մասին տարածված է որպես «դժվար» և «կամակոր» բույս։ Բանն այն է, որ տան պայմանները շատ հեռու են լեռնավարդի աճեցման բնական պայմաններից և շատ բույսեր դժվարություններ են ունենում՝ թափում են տերևները, կարճանում է ծաղկման շրջանը կամ բոլորովիին չեն ծաղկում։ Փորձենք ստեղծել տնային լեռնավարդի համար բարենպաստ պայմաններ. հողը միշտ թաց, թթվային բաղադրությամբ, ձմռանը սառը օդ, բույսի շուրջը բարձր խոնավություն տարվա տաք եղանակներին։
Պետք է հեռացնել թառամած ծաղիկները, որպեսզի բույսը իր ուժերը չծախսի սերմեր առաջացնելու համար։ Ամռանից պետք է հաճախակի պարարտացնել ֆոսֆոր պարունակող պարարտանյութով։ Լեռնավարդը սիրում է պայծառ լույս, բայց ամռանը պետք է պաշտպանել արևի ուղիղ ճառագայթներից։ Եթե այս պայմանները կատարվեն լեռնավարդը տարեց տարի առատ կծաղկի։ Նրան նաև կարելի է «ստիպել» ձմեռային տոներին ծաղկել։ Ծաղկաթափից անմիջապես հետո անհրաժեշտ է կտրատել ճյուղերը, ձևավորել բույսը։ Այնուհետև պատրաստել հատուկ հողախառնուրդ՝ երեք մաս տորֆահող, երկու մաս տերևահող, կես մաս ավազ։ Բույսերը պետք է վերատնկել ավելի մեծ թաղարներում։ Եթե բույսը երիտասարդ է, այն պետք է վերատնկել տարին երկու անգամ։ Տարիքավոր բույսերը խորհուրդ է տրվում վերատնկել երկու երեք տարին մեկ։ Լեռնավարդը բազմացվում է սերմերով, կտրոններով և պատվաստով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780376833 · NKC: ph269138 |

 |
**Եվրոպական տնտեսական համագործակցություն, ԵՏՀ** (անգլ.՝ European Economic Community, EEC) արևմտաեվրոպական 9 երկրների (Ֆրանսիա, ԳՖՀ, Իտալիա, Բելգիա, Նիդերլանդներ, Լյուքսեմբուրգ, ապա նաև՝ Մեծ Բրիտանիա, Դանիա, Իռլանդիա) պետական տարածաշրջանային կազմակերպություն՝ «ընդհանուր շուկա»։ 

ԵՏՀ-ի պայմանագիրը ստորագրվել է 1957 թվականի մարտի 25-ին, Հռոմում, ուժի մեջ մտել՝ 1958 թվականի հունվարի 1-ին։ 

ԵՏՀ ասոցացման կոնվենցիա է կնքել նաև աֆրիկյան 24 երկրների հետ։ ԵՏՀ-ի ղեկավար օրգաններն են՝ խորհուրդ, հանձնաժողով, ասամբլեա (Եվրոպական պառլամենտ), դատարան, տնտեսական և սոցիալական կոմիտե, վալյուտային կոմիտե, ֆինանսավորման վարկային հաստատություններ (Եվրոպականբանկ, Անդրծովյան տերիտորիաների զարգացման ֆոնդ, Եվրոպայի սոցիալական ֆոնդ, Եվրոպական ագրարային ֆոնդ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Merkedager: fødselsdager, stiftelsesdatoer, begivenheter — Oslo: Biblioteksentralen, 1989. — ISBN 82-7022-061-2


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 531)։*  |
**Ռուսիշ բրոտ** (գերմ.՝ Russisch Brot, նույնպես *Russischbrot* — ռուսական հաց), գերմանական թխվածքաբլիթներ, որ ունեն լատինական տառերի ձև։

Պատրաստվում է սպիտակուցային թեթև խմորից՝ կակաոյի ավելացմամբ, առանց յուղի։ Բաղադրատոմսը ներառում է օսլա, շաքարի օշարակ և դարչին։ Թխելուց հետո բլիթները ծածկվում են շաքարային գլազուրի բարակ շերտով։

Տառերի ձև ունեցող թխվածքաբլիթները հայտնի են նաև Ավստրիայում, բայց այստեղ դրանք կոչվում են «Պասյանս»։

Տառերի տեսք ունեցող թխվածքաբլիթներն Ավստրիայում հայտնի են որպես Սուրբծննդյան աղանդեր։

Պատմություն
-----------

«Ռուսիշ բրոտ» բլիթ
Գերմանիայում ընդունված է համարել, որ «Ռուսիշ բրոտ»-ի այդ բաղադրատոմսը եկել է Սանկտ Պետերբուրգից 1844 թվականին Դրեզդենցի հացթուխ Ֆերդինանդ Ֆրեդերիկ Ուիլյամ Հանկի միջոցով։ Վերջինս բացել է Դրեզդենում «Գերմանա-ռուսական հացաբուլկեղենի խանութ», որտեղ էլ առաջին անգամ թխվել է «Ռուսիշ բրոտ»։ Ներկայումս «Ռուսիշ բրոտ» թխում են Գերմանիայի մի քանի ձեռնարկություններում։

Վիեննայում ենթադրվում է, որ այն հորինվել է ընդունելության ժամանակ Ռուսաստանի ներկայացուցչին հյուրասիրելու համար, քանի որ ավանդույթ կար հյուրերին ողջունել հացով։ Վիեննայում «Ռուսիշ բրոտ» էին պատրաստում նաև շոկոլադից։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Руссиш брот» в Oxford-Duden German dictionary
* Печенье «Руссиш брот» производства компании Spezialitätenbäckerei Dr. Quendt Archived 2011-10-21 at the Wayback Machine.
**Լերմոնտ Մուշեղի Մովսիսյան** (հունվարի 4, 1943(1943-01-04), Հաթերք, Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 25, 1995(1995-01-25), Երևան, Հայաստան), հայ ռադիոֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1993)։

Կենսագրություն
--------------

1959 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը և նուն տարում ընդունվել ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ։ 1964 թվականին ավարտել է համալսարանը, իսկ 1965 թվականից աշխատանքի է անցել ՀՀ ԳԱԱ Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող։ 1965 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրան և նույն տարում զորակոչվել խորհրդային բանակ։ Զորացրվելուց հետո ուսումը շարունակել է ասպիրանտուրայում և ավարտել այն 1969 թվականին։

1970 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և աշխատանքի անցել ԵՊՀ-ում սկզբում որպես դասախոս, ապա՝ ավագ դասախոս, դոցենտ, իսկ 1992 թվականի դեկտեմբերից՝ պրոֆեսոր։ 1975-1976 թվականներին վերապատրաստվել է ԱՄՆ-ի Սթենֆորդի համալսարանում։

1992 թվականին Խարկովում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ 1986 թվականից մինչև կյանքի վերջը եղել է ԵՊՀ գերբարձր հաճախությունների ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել մայրենի լեզվով մասնագիտական ուսումնական ձեռնարկների ստեղծմանը։

Հեղինակ է ավելի քան 40 գիտական աշխատանքների, այդ թվում՝ էլեկտրադինամիկայի բուհական երկհատոր ձեռնարկի։ Աշխատանքները վերաբերում են էլեկրադինամիկայի, գերբարձր հաճախությունների ռադիոֆիզիկային, մասնավորապես էլեկտրոն-ճառագայթային փոխազդեցության հարցերին։

Երկեր
-----

* ԳԲՀ էլեկտրադինամիկա։ Ուսումնաօժանդակ ձեռնարկ, Երևան, 1983։
* ԳԲՀ էլեկտրադինամիկայի հատուկ գլուխներ։ Ուսումնաօժանդակ ձեռնարկ, Երևան, 1988։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
2. ↑  Կենսագրական հանրագիտարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2009, էջ 435։
3. ↑  ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնարար գիտական գրադարան


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8578 |

 |
Երաշտ
**Երաշտ**, տեղումների երկարատև անբավարարություն՝ օդի բարձր ջերմաստիճանի, ցածր հարաբերական խոնավության պայմաններում։ Երաշտը անապատացման բնական գործոններից է և հանգեցնում է բույսերի աճի ու զարգացման անկման, երբեմն՝ չորացման։

Երաշտը Հայաստանում
------------------

Հայաստանում երաշտը ձևավորվում է անտիցիկլոնային ռեժիմի պայմաններում՝ հիմնականում արևադարձային չոր օդային զանգվածների ներխուժման հետևանքով։ 
Երաշտը լինում է հողային և մթնոլորտային։ Հողային երաշտի դեպքում բույսերը տուժում են անձրևների երկարատև բացակայությունից և հողի արմատաբնակ շերտի չորացումից։ Մթնոլորտային երաշտի դեպքում հողում լինում է խոնավության որոշ պաշար, որն առանց անձրևների (հարաբերական խոնավությունն իջնում է 30%-ից) չի լրացվում և սպառվում է։ Երաշտի ժամանակ բույսն արմատների միջոցով դժվարությամբ է ջուր ստանում, գոլորշացող ջրի քանակը գերազանցում է հողից ստացածին, հյուսվածքների ջրով հագեցվածությունն ընկնում է, խախտվում են լուսասինթեզի և ածխածնային սնուցման բնականոն պայմանները։ Հաճախ հողային երաշտին նախորդում է մթնային երաշտը։ Երաշտը լինում է տարվա բոլոր սեզոններին։

### Առավել վտանգավոր երաշտներ

Առավել վտանգավոր են գարնանային-ամառային և ամառային-աշնանային երաշտները։ Ամառային երաշտների ժամանակ կեսօրին օդի ջերմաստիճանը բարձրանում է 25-30 °C-ից, և հողի արմատաբնակ շերտը զրկվում է խոնավությունից, տևողությունը Ապարանի, Լոռու դաշտերում, Աշոցքի սարահարթում, Կոտայքի սարավանդում՝ 40-50, Սևանի ավազանում, Շիրակի դաշտում՝ 70-90, Թալինի սարավանդում, Սիսիանում՝ 110-120, Արարատյան դաշտում, Վայոց ձորում, Մեղրիում 130-150 օր է։ Հայաստանում Երաշտը դիտվում է անգամ լեռնային արոտավայրերում։ Մթնային Երաշտները գրեթե ամեն տարի դիտվում են Արարատյան գոգավորությունում, Վայոց ձորում, Սյունիքում մինչև 1500-1600 մ, Լոռի-Փամբակում, Աշոցքի սարահարթում՝ մինչև 1000 մ բարձրություններում։

Վերջին 50 տարիներին Հայաստանում առավել սակավ տեղումներ դիտվել են 1961, 1962, 1965, 1971, 1980, 1985, 1989, 1998, 2000 թվականներին։ Գարնանային ուժեղ երաշտ դիտվել է 1961 թվականին, ամառային՝ 1956, 1961 թվականին, աշնանային՝ 1952, 1964 թվականին, ձմեռային՝ 1955, 1958, 1961, 1989, 2000 թվականներին, առավել բարձր ջերմաստիճաններ՝ 1998, 2000 թվականներին (2000 թվականին Արարատյան դաշտում 37 օր օդի ջերմաստիճանը գերազանցել է 36 °C-ից, 22 օր՝ 38 °C-ից)։

Երաշտի կանխումը
---------------

Երաշտը կանխելու համար կիրառվում է ագրոտեխնիկա և հողաբարելավման միջոցառումների համալիր՝ հողի նախացանքային մշակում, պարարտացում, դաշտերում ձյան կուտակում, ոռոգում և այլն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 541)։*  |
**Անսամբլ երգի և պարի** (ժողովրդական երգի և պարի անսամբլներ), գեղարվեստական կոլեկտիվ, որի ելույթներում միահյուսվում են երգեցողությունը (երգչախումբ, երգիչների անսամբլ, մեներգիչներ), գործիքային երաժշտությունը (նվագախումբ կամ ժողովրդական գործիքների անսամբլ, դաշնամուր և այլն), պարը, ինչպես և գեղարվեստական խոսքը (ասմունք, երկխոսություններ և այլն)։ Ծրագիրը սովորաբար թատերականացված է, կարող է ունենալ միջանցուկ թեմա կամ կազմված լինել առանձին համարներից։

Խորհրդային Միության տարիներին խոշոր կոլեկտիվներից են համարվել՝ Ա. Վ. Ալեքսանդրովի անվան խորհրդային բանակի երգի և պարի անսամբլը (1928), ԽՍՀՄ ժողովրդական պարի անսամբլը (1937), «Բերյոգկա» ժողովրդական պարի անսամբլը (1948), Հայկական ժողովրդական երգի-պարի վաստակավոր անսամբլը (1938), Հայաստանի պարի պետական անսամբլը (1958), Ադրբեջանական ԽՍՀ երգի և պարի պետական վաստակավոր անսամբլը (1938), Լիտվական ԽՍՀ երգի և պարի պետական վաստակավոր «Լետուվա» անսամբլը (1940), Ղազախական ԽՍՀ երգի և պարի պետական անսամբլը (1955), Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական պարի անսամբլը (1945), Ուզբեկական երգի և պարի պետական անսամբլը (1939), Ուզբեկական պարի «Բախոր» պետական անսամբլը (1957), Դ. Դ. Վերյովկայի անվան ուկրաինական ժողովրդական պետական երգչախումբը (1943), Ուկրաինական ԽՍՀ պարի պետական վաստակավոր անսամբլը (1954) և այլն։ Անսամբլ երգի և պարի գեղարվեստական ձևերը կիրառում են բազմաթիվ երգչախմբային կոլեկտիվներ՝ Պյատնիցկու անվան ռուսական ժողովրդական երգչախումբը (1910), Հյուսիսային ժողովրդական երգչախումբը (1926), Վորոնեժի ռուսական ժողովրդական երգչախումբը (1943) և այլն։

Հայ իրականության մեջ ժողովրդական երգի ու պարի համադրմամբ բեմադրության առաջին փորձն արել է Քրիստափոր Կարա-Մուրզան՝ ստեղծելով արդի ժողովրդական երգի-պարի անսամբլի նախատիպը։ 1930-ական թվականներից հիմնադրվել են ազգային ցայտուն նկարագրով անսամբլներ, այդ թվում՝ Հայաստանի ժողովրդական երգի-պարի անսամբլը (1938), ավելի ուշ՝ Վանաձորի «Հորովել» (1958, 1972 թվականից՝ պետական), Ստեփանակերտի «Ղարաբաղ» (1967), Երևանի «Ակունք» (1976), «Կարին» (2001), «Մարաթուկ», «Սասուն» և այլ անսամբլներ, որոնց նպատակը հայ ազգային երգի ու պարի զարգացմանն ու տարածմանը նպաստելն է հայրենիքում և արտերկրում։

Հայկական ժողովրդական երգի-պարի վաստակավոր անսամբլի օրինակով կոլեկտիվներ են ստեղծվել սփյուռքում (ԱՄՆ-ում, Լիբանանում, ԵԱՀ-ում, Ֆրանսիայում, Արգենտինայում, Բուլղարիայում, Իրանում, Կանադայում)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 435)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Երեք քույրերը, որոնք հայտնվել էին սարում** (ռուս.՝ Три сестры, которые упали в гору), տիկնիկային մուլտֆիլմ, որն ստեղծվել է «Մարդն ու ժամանակը» ստուդիայում, 2000 թվականին, պատվիրատուն է Sianel Pedwar Cymruը։ Ռեժիսոր Եկատերինա Միխայլովան մուլտֆիլմը ստեղծել է նորվեգական ժողովրդական հեքիաթի մոտիվներով` «Աշխարհի ազգերի հեքիաթներ» նախագծի շրջանակներում։

Սյուժե
------

Ժուկով ժամանակով սարերի ստվերում ապրում էր մի աղքատ ընտանիք` հիվանդ այրին ու նրա երեք դուստրերը` Կարին, Մարին և Մայան։ Ընտանիքի հայրը մահացել էր։ Երբ Նորվեգիայում արևը մայր է մտնում, շատ բաներ փոխվում են. տեղաշարժվում են սարերն ու ծառերը, դուրս են գալիս տրոլներն ու սկսում են թափառել։ Այդ պատճառով քույրերը միշտ մայրամուտին տուն էին վերադառնում։ Գիշերը նրանց հավը կորում է։ Առավոտյան ավագ դուստր Կարին գնում է նրան փնտրելու և ընկնում է մի փոսի մեջ, որը ծածկված էր թփով։ Միջնեկն ու կրտսեր քույրերը գնում են Կարիին փնտրելու և նույնպես ընկնում են փոսը։ Պարզվում է, որ այդ փոսը դեպի տրոլի քարանձավ տանող ուղղահայաց ճանապարհ է։ Ավագ քրոջը տրոլն առաջարկում է դառնալ իր սիրելին, սակայն նա հրաժարվում է, և տրոլը նրան քար է դարձնում։ Միջնեկի հետ նույն բանն է պատահում, իսկ կրտսերը ամեն ինչ տեսած ու լսած է լինում։ Նա միանգամից համաձայնվում է և իր համար մի հավ է խնդրում։ Տրոլը հանում է փայլուն փոշին ու լցնում հավի վրա, որից հետո հավը կենդանանում է։ Այդ ժամանակ Մայան տրոլին խոստանում է, որ հյուրասիրություն կպատրաստի և փայտի է ուղարկում։ Տրոլը գնում է, իսկ Մայան փայլուն փոշուց մի քիչ լցնում է քարե արձանների վրա և կենդանացնում է քույրերին։ Հետո նրանց ասում է, որ մտնեն պարկի մեջ։ Այդ պահին ամպրոպի ձայնից վախեցած, ներս է վազում տրոլը։ Մայան նրան համոզում է, որ նա տանի ուտելիքով լի պարկն իր հիվանդ մոր մոտ, և տրոլը տանում է։ Մայային հաջողվում է դուրս գալ քարանձավից, և նա փախչում է տուն։ Տրոլը վազում է նրա հետևից, բայց այդ պահին արևը բարձրանում է, և տրոլը քար է դառնում։

Ցուցադրում
----------

Կինոյի թանգարանում բացվել է «Տիկնիկներով խաղեր մեծահասակների համար» ցուցահանդեսը։ Դրա հեղինակներն էին ռուսական անիմացիոն ֆիլմերի հայտնի նկարիչներ Նինա Վինոգրադովան և Մարինա Կուրչևսկայան։ Ցուցահանդեսում վերստեղծվել է «Երեք քույրերը, որոնք հայտնվել էին սարում» ֆիլմի հսկայական մակետը։

Տեսահոլովակ
-----------

Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով թողարկվել է «Ճանապարհորդություն դեպի հեքիաթի աշխարհ» մուլտֆիլմների ժողովածուում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Москве новая студия анимации «Человек и время» работает над проектом «Сказки народов мира». 19.01.2001
2. ↑  В Музее кино открылась выставка «Взрослые игры в куклы». 1.11.2001
3. ↑  DVD «Путешествие в страну Сказки»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Три сестры, которые упали в гору» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Три сестры, которые упали в гору» на сайте animos.ru
* The Three Sisters Who Fell Into the Mountain: A Story from Norway(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Ժան Պիեռ Կորտո** (ֆր.՝ Jean-Pierre Cortot, օգոստոսի 20, 1787(1787-08-20)[…], Փարիզ - օգոստոսի 12, 1843(1843-08-12)[…], Փարիզ), ֆրանսիացի քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Կորտոն ծնվել է Փարիզում։ Ավարտել է Գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցը։ 1809 թվականին պարգևատրվել է Հռոմեական մրցանակով և հնարավորություն է ստացել ուղևորվել Հռոմ, որտեղ հաստատվել է Մեդիչիների առանձնատանը և աշխատել է 1810-1813 թվականներին։

Կորտոն աշխատել է 18-րդ դարի երկրորդ կեսի ակադեմիական նեոկլասիցիզմի ոճով` խստորեն հետևելով հույն-հռոմեական ավանդույթներին։ Կյանքի վերջում նրա արվեստն սկսել է ձեռք բերել ավելի ռոմանտիկ արտահայտում։

1825 թվականին Կորտոն դարձել է Գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ և նշանակվել է Դպրոցի ուսուցիչ` որպես Շառլ Դյուպատիի հետնորդ։ 1841 թվականին պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։

Նրա ուսանողներից են եղել Ժոզեֆ-Մարիուս Ռամյուն, Ժան Ժակը, Պիեռ-Շարլ Սիմարը, Ժան Օգյուստ Բարրը և անիմալիստ Պիեռ Լուի Ռույյարը։ 

Կորտոն մահացել է Փարիզում և թաղվել է Պեր Լաշեզ հայտնի գերեզմանոցում։ Մոնմարտրում նրա անունով փողոց է անվանակոչվել։

Գործունեություն
---------------

«Ռուան» արձանը Փարիզի Կոնկորդի հրապարակում
Կորտոյի ամենահայտնի և վեհ քանդակներից է «Ռուանը», որը գտնվում է Փարիզում։ Այն տեղակայված է Կոնկորդի հրապարակում և լրացնում է ութ քանդակների քանդակախումբը, որոնցից յուրաքանչյուրը խորհրդանշում է Ֆրանսիայի խոշոր քաղաքները։ Քանդակը ինքնին ներկայացնում է գահին վեհորեն նստած մի կին։

Կորտոյի ևս մեկ հայտնի աշխատանք է «1810 թվականի հաղթանակ» քանդակը, որը պատկերում է աշխարհը` թագավորի ոտքերի տակ։ Այն տեղակայված է Փարիզում, Հաղթական կամարի վրա, Ելիսեյան դաշտերի կողմից, Շառլ դե Գոլի հրապարակի 8-րդ շրջանում, որը կանգնեցվել է 1806-1836 թվականներին, ճարտարապետ Ժան Շալգրենիի կողմից՝ Նապոլեոն կայսեր հրամանով` իր «Մեծ բանակի» հաղթանակները նշանավորելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Jean-Pierre Cortot // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2017. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00042808
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #116685743 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  AGORHA (ֆր.) — 2009.


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14971949s · GND: 116685743 · ISNI: 0000000066597269 · LCCN: nr2002028998 · SUDOC: 109027760 · VIAF: 283807 · ULAN: 500032300 · WorldCat VIAF: 283807 |

 |

 |
**Լիա Արշավիրի Քամալյան** (1929, սեպտեմբերի 10, Ստեփանակերտ - 2005, հուլիսի 21, Երևան), հայ վիրուսաբան, իմունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1972)։

Կենսագրություն
--------------

1950 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1961-1971 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ ռադիոկենսաբանության ԳՀ բաժանմունքի, 1971-1973 թվականներին՝ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի վիրուսաբանության, 1973-1990 թվականներին՝ Ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության ԳՀԻ վիրուսաբանության և իմունաբանության լաբորատորիաների վարիչ։

Լիա Քամալյանի հուշատախտակը Երևանում

Գործունեություն և ճանաչում
--------------------------

Զբաղվել է չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների իմունառեակտիվության հետազոտությամբ և հայտնաբերված իմունային անբավարության շտկման բնական ու սինթետիկ հակավիրուսային նյութերի և ինտերֆերոնի մակածիչների հայտնաբերման, վիրուսազուգորդված ուռուցքների կանխարգելման ու բուժման եղանակների մշակմամբ։

Անդամակցություն
---------------

* «Ինտերֆերոն» միջազգային ընկերակցության անդամ, 1980
* Իմունաբանության և ալերգիաբանության միջազգային ընկերակցության անդամ, 1999
* ՀՀ Հակաուռուցքային միության անդամ, 1997

Երկեր
-----

* Интерфероны в онкологии, Е. 1989 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
**«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները»** (գերմ.՝ Die Leiden des jungen Werthers՝ առաջին հրատարակություներում և գերմ.՝ Die Leiden des jungen Werther ժամանակակիցներում), գերմանացի գրող Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի սենտիմենտալային էպիսթոլարական վեպ։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1774 թվականին։ Վեպում գերմանական իրականության պատկերի ֆոնին արտացոլվում են հերոսի՝ անձնական տառապանքները։

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» վեպը դարձավ Գյոթեի երկրորդ գրական հաջողությունը «Գյոց ֆոն Բերլիխինգեն» դրամայից հետո։ Ինչպես դրաման, այնպես էլ նամակավեպը դասվում է «գրոհ և փոթորիկ» ուղղությանը։

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» որոշ չափով կրում են ինքնակենսագրական բնույթ, այնտեղ Գյոթեն նկարագրել է իր պլատոնական սերը Շարլոտ Բուֆֆի նկատմամբ։ Գյոթեն նրա հետ ծանոթացել է 1772 թվականին, Վեցլարի կայսերական կամերալ դատարանում պրակտիկա անցնելու ժամանակ։ Սիրային պատմության ողբերգական վերջաբանի մոտիվը՝ Վերթերի ինքնասպանությունը, Գյոթեին ազդել է Կառլ Վիլհելմ Իերուզելեմի մահը, ով տառապում էր ամուսնացած կնոջ հանդեպ սիրուց։

Լոտտեի գրական կերպարը իր ծննդով պարտական է այդ ժամանակի Գյոթեի իր մյուս ընկերոջը՝ Մաքսիմիլիան ֆոն Լարոշին։

Հրատարակություններ
------------------

Վեպի առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1774 թվականի աշնանը, Լայպցիգի գրքի տոնավաճառի համար և անմիջապես դարձել է բեսթսելլեր։ Վերանայված հրատարակությունը լույս է տեսել 1787 թվականին։ Վեպը Գյոթեին փառք է բերել ամբողջ Գերմանիայում։

Արձագանք
--------

Վեպի տարածումը Եվրոպայում առաջացրեց ինքնսպանությունների ալիք, որը հետագայում կոչվել է Վերթերի էֆեկտ։ Այս էֆեկտն այնքան ուժեղ էր, որ մի շարք իշխանություններ արգելել են գրքի տարածումը իրենց երկրում։

Տես նաև
-------

* Վերթերի էֆեկտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #4099202-0 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. ↑  Wellbery, David E; Ryan, Judith; Gumbrecht, Hans Ulrich (2004), *A New History of German Literature*, pp. 386–387, ISBN 9780674015036,
5. ↑  Appelbaum, Stanley (2004-06-04), *Introduction to The Sorrows of Young Werther*, pp. VII–VIII, ISBN 9780486433639,

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119390688 · GND: 4099202-0 · LCCN: n82127505 · SUDOC: 027323692 · VIAF: 315947716 · WorldCat VIAF: 315947716 |

 |
**Ժաննա Դյուվալ** (ֆր.՝ Jeanne Duval [ʒan dyˈval], մոտ 1820, Ժակմել, Հայիթի - 1862, Փարիզ), դերասանուհի, բալետի պարուհի։ 

Ֆրանսիացի բանաստեղծ Շառլ Բոդլերի մուսան 20 տարվա ընթացքում։

Կենսագրություն
--------------

Նրանք հանդիպել են 1842 թվականին, երբ Դյուվալը լքեց Հայիթի և մեկնեց Ֆրանսիա, մնացել են միասին հաջորդող քսան տարիների ընթացքում։ Դյուվալը, ըստ պատմությունների, կին էր, որին բոլորից շատ էր սիրում Բոդլերը՝ իր մայրիկից հետո։ Բոդլերը բազում բանաստեղծություններ է գրել՝ նվիրված Ժաննային, որոնց թվում են. «Պատշգամբ», «Էկզոտիկ բույր», «Sed non satiata», «Պարող օձ» և այլն։

Ժաննա Դյուվալի դիմանկարը, հեղ.՝ Էդուար Մանե, 1862, Բուդապեշտ
Բոդլերը նրան անվանում էր *սև Վեներա* (ֆր.՝ Vénus Noire), նա խորհրդանշում էր բանաստեղծի համար վտանգավոր գեղեցկություն, սեքսուալություն և 19-րդ հարյուրամյակի կնոջ գաղտնիքը։ Ժաննային պատկերել է Կուրբեն *Նկարչի արվեստանոց* (1855) կտավի վրա։ Առավել ուշ Էդուար Մանեն՝ Բոդլերի ընկերը, պատկերել է Ժաննա Դյուվալին 1862 թվականին, երբ կինն արդեն գրեթե կուրացել էր։

Դյուվալը մահացել է սիֆիլիսից 1862 թվականին, իսկ Բոդլերը մահացել է հինգ տարի անց, ևս սիֆիլիսից։ Ենթադրվում է, որ Ժաննա Դյուվալը թմրանյութեր էր ընդունում։ Այլ աղբյուրներ փաստում են, որ Դյուվալը ավելի շատ է ապրել, քան Բոդլերը։ Նադարը հաստատում էր, որ տեսել է Դյուվալին վերջին անգամ 1870 թվականին. այդ ժամանակ նա հենակներով էր շարժվում՝ տանջվելով սիֆիլիսից։

Կերպարը
-------

Ժաննա Դյուվալը՝ որպես էկզոտիկ սիրուհու կերպար դարձել է Անջելա Քարթերի «Սև Վեներա» նովելի գլխավոր հերոսուհին. նովելի անունով է կոչվել նրա պատմվածքների ժողովածուն (1985, տես. ): Նրան են նվիրված Նեյլո Հոփքինսոնի *Աղատ ճանապարհներ* (2003),Միքաեյլ Պրազանի *Շառլ Բոդլերի սիրուհին* (2007) վեպերը և այլ ստեղծագործություններ։

Գրականություն
-------------

* Richon E. Jeanne Duval et Charles Baudelaire: belle d'abandon. Paris: L'Harmattan, 1999
* Søndergaard S.M. Strauber S.E. Women in Impressionism: from mythical feminine to modern woman. Milano: Skira, 2006

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 122488652 · LCCN: n96059193 · NKC: jx20051025016 · VIAF: 95806552 · ULAN: 500020394 · WorldCat VIAF: 95806552 |

 |
**Լիաննա Սամվելի Հարությունյան** (հուլիսի 28, 1975(1975-07-28), Մեծամոր, Հայաստան և Մեծամոր, Հոկտեմբերյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։

Կենսագրություն
--------------

Լիաննա Հարությունյանը ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 28-ին Մեծամորում (ներկայում՝ ՀՀ Արմավիրի մարզում)։ 1989 թվականն աարտել է Մեծամորի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը, 1996 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժինը (Ս. Դանիելանի դասարան)։ 2002 թվականին ավարտել է Փարիզի «Բաստիլ» օպերայի երիտասարդ երգիչների վերապատրաստման ակադեմիան։ Վարպետության դասեր է առել նշանավոր երգիչներ Ռ. Սկոտոյից (սոպրանո), Ք. Լյուդվիգից (մեցցո սոպրանո), Լ. Ալվանից (տենոր), Ե. Ե. Նեստերենկոյից (բաս)։ 

2002 թվականից հանդես է եկել Լոնդոնի «Քովենտ Գարդեն», Բիլբաոյի «Աբաո-Օլբե», Նեապոլի «Սան Կառլո», Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա», Սան Ֆրանցիսկոյի, Մադրիդի թագավորական, Մելբուռնի, Բրյուսելի, Ցյուրիխի, Ֆրանկֆուրտի և այլ օպերային թատրոններում. դերերգերից են՝ Դեզդեմոնա, Լեոնորա, Վիոլետտա (Ջ. Վերդիի «Օթելլո», «Տրուբադուր», «Տրավիատա»), Չիո-Չիո սան, Միմի, Տոսկա (Ջ. Պուչչինիի «Չիո-Չիո սան», «Բոհեմ», «Տոսկա»), Իոլանտա (Պ. Ի. Չայկովսկու «Իոլանտա»), Ադրիանա (Ֆ. Չիլեայի «Ադրիանա Լեկուվրյոր»), Մարգարիտ (Շ. Գունոյի «Ֆաուստ») և այլն։ Կատարել է նաև Ջ. Վերդիի «Ռեքվիեմ»-ի և Ա. Դվորժակի «Ստաբատ Մատեր»-ի սոպրանոյի երգամասերը։

Մրցանակներ
----------

* Ջ. Արագալի անվան մրցույթի դափնեկիր (Իսպանիա),
* Վ. Բելլինիի անվան մրցույթի դափնեկիր (Իտալիա),
* «Վերդիական ձայներ» մրցույթի դափնեկիր (Բուսետտո, Իտալիա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լիաննա Հարությունյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բարև, ես եմ / Լիաննա Հարությունյան
* Lianna Harutyunyan - "Si, mi chiamano Mimi" / La Boheme / G. Puccini
* Մերոնք. Լիաննա Հարությունյան Archived 2023-02-07 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |