**Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի գերեզման**, քրիստոնեական սրբություն Սուրբ Երկրում, Սուրբ Ավանդության համաձայն՝ առաքյալներն այստեղ թաղել են Մարիամ Աստվածածնին։ Գտնվում է Գեթսեմանի այգում՝ Աստվածածնի վերափոխման քարանձավային տաճարում՝ Ձիթենյաց լեռան ստորոտում՝ Կեդրոն հովտում՝ Երուսաղեմում (Արևելյան Երուսաղեմ)։ Տաճարը պատկանում է Երուսաղեմի ուղղափառ եկեղեցուն և հայկական եկեղեցուն։ Ասորական ուղղափառ եկեղեցին և Ղպտի ուղղափառ եկեղեցին թույլտվություն ունեն այստեղ պատարագներ անցկացնելու։

Աստվածածնի թաղում
-----------------

Հիմնական հոդված՝ Աստվածածնի վերափոխում
Եկեղեցական ավանդույթի համաձայն՝ Աստվածածինը վախճանվել է Երուսաղեմում՝ Սիոն լեռան վրա։ Առաքյալները նրան թաղել են Գեթսեմանում, որտեղ գտնվում էր նրա ծնողների՝ Հովակիմի և Աննայի, նաև Սուրբ Հովսեփի գերեզմանները։ «Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման պատմությունը» ապոկրիֆը (գրված է ոչ վաղ, քան 4-րդ դարում) հաղորդում է, որ Աստվածածնին առաքյալները թաղել են «Գեթսեմանում՝ նոր գերեզմանոցում»։ Թաղմանը մասնակցած Թովմաս առաքյալը երեք օրից եկել է Գեթսեման և խնդրել բացել գերեզմանը, որպեսզի հրաժեշտ տա Մարիամին։ Բացված դագաղը դատարկ էր։

Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման եկեղեցի
-----------------------------------

### Պատմություն

Եկեղեցու մասին առաջին գրավոր հիշատակությունը թվագրվում է 6-րդ դարով, երբ Աստվածածնի գերեզմանի վրա Մորիկ կայսրը կառուցել է կլոր եկեղեցի։ Տաճարը 614 թվականին ավերել են պարսիկները։ Ապա եկեղեցին վերակառուցվել է և ունեցել երկու մակարդակ։

6-րդ դարում Վեցերորդ տիեզերական ժողովի որոշմամբ Աստվածածնի գերեզմանը փակվել է․ ըստ ավանդույթի՝ այնտեղ հայտնաբերվել է գոտի և թաղման ծածկոց։

Ապա եկեղեցին կրկին ավերվել է (հավանաբար Ալ Հաքիմի օրոք՝ 1009 թվականին), սակայն Աստվածածնի գերեզմանը մնացել է անվնաս։ 1130 թվականին խաչակիրները վերականգնել են կրկին երկու հարկով և դարձրել բենեդիկտյան մենաստանի տաճար՝ անվանելով այն «Մարիամ Իոսաֆատի Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի վանք»։ Վանական համալիրն ուներ վաղ գոթական սյուներ, կարմրականաչ որմնանկար և երեք պաշտպանիչ աշտարակ։ Բալդուին II-ի դուստրը՝ արքայադուստր Մելիսենդան, 1161 թվականին թաղվել է ներքին եկեղեցում։

Եկեղեցին ավերել են Սալահ ադ-Դինի զինվորները, երբ 1187 թվականին գրավել էին Երուսաղեմը, սակայն ներքին մակարդակը և գերեզմանը պահպանվել են, քանի որ մուսուլմանները Մարիամին համարում են մարգարե Իսայու մայրը։

1363-1757 թվականներին եկեղեցին պատկանել է ֆրանցիսկյաններին։ Ապա թուրքերը տաճարը տվել են Երուսաղեմի ուղղափառ եկեղեցուն և Հայկական եկեղեցուն։ Ասորական ուղղափառ եկեղեցին և Ղպտի ուղղափառ եկեղեցին միայն թույտվություն են ստացել պատարագ մատուցելու։

### Նկարագրություն

Տաճարը գտնվում է գետնի տակ, մուտքը հարավից է։ Մուտքից ներքև է տանում 48 աստիճանանոց սանդուղքը։ Ստորգետնյա եկեղեցին ունի խաչի տեսք և նրանում գտնվում է մարմարե փոքրիկ ժամատուն (2 x 2 մ-ից մի քիչ ավելի մեծ)՝ Աստվածածնի գերեզմանով։ Ժամատունն ունի երկու մուտք՝ արևմուտքից և հյուսիսից։ Սովորաբար մտնում են արևմտյան մուտքով և դուրս գալիս՝ հյուսիսայինով։ Աստվածամոր երուսաղեմյան սրբապատկերը տեղադրված է վարդագույն մարմարից տապանակի մեջ։ Նրանից աջ՝ պատի մոտ, գտնվում է ուղղափառ զոհասեղանը։ Ժամատան հարավային կողմից, հնարավոր է 17-րդ դարի սկզբին՝ թուրքական տիրապետության ժամանակաշրջանում, կառուցվել է միհրաբ, քանի որ մուսուլմանները նույնպես հարգում են Կույս Մարիամին, և թուրքերը եկեղեցին օգտագործել են որպես մզկիթ։

Տաճարի հիմնական զանգվածն ունի արևելքից արևմուտք 34 մ երկարություն և հյուսիսից հարավ՝ 6 մ լայնություն։ Տաճար տանող աստիճաններն ունեն մոտ 6,5 մ լայնություն։

Պատկերասրահ
-----------

* Աստվածածնի թաղումը (Դուչչո, Մաեստա, 1308—1311)Աստվածածնի թաղումը (Դուչչո, Մաեստա, 1308—1311)
* Աստվածածնի վերափոխման եկեղեցին Գեթսեմանում․ 12-րդ դարի որմնանկարԱստվածածնի վերափոխման եկեղեցին Գեթսեմանում․ 12-րդ դարի որմնանկար
* Տաճարի կահավորանքըՏաճարի կահավորանքը
* Աստիճան, տեսքը եկեղեցու մուտքիցԱստիճան, տեսքը եկեղեցու մուտքից
* Հովակիմի թաղումը, ուղղափառ հունական սրբապատկերը Հովակիմի և Աննայի սրբերի մատուռումՀովակիմի թաղումը, ուղղափառ հունական սրբապատկերը Հովակիմի և Աննայի սրբերի մատուռում
* Աստվածածնի գերեզմանի և Գեթսեմանի այգու սխեմանԱստվածածնի գերեզմանի և Գեթսեմանի այգու սխեման

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Православная энциклопедия|164923|Гефсимания|11|431-435|Беляев Л. А.
2. ↑  Димитрий Ростовский. *Успение Пресвятой Владычицы нашей Богородицы и Приснодевы Марии*.
3. ↑  Успение Марии.
4. 1 2  Tomb of the Virgin Mary, Jerusalem // Sacred Destinations.
5. ↑  Храм Успения и гроб Богородицы в Гефсимании
6. ↑  Tomb of Mary
7. ↑  *Святая Земля. Исторический путеводитель по памятным местам Израиля, Египта, Иордании и Ливана.* / Ред. М. В. Бибиков. М. 2000, стр.66
8. ↑  *Finegan, Jack*. The Archeology of the New Testament: The Life of Jesus and the Beginning of the Early Church. — Princeton University Press, 2014. — P. 181

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гефсимания (подземный храм Гробницы Пресвятой Богородицы)
* Tomb of the Blessed Virgin Mary // Catholic Encyclopedia (անգլ.)
* *Архимандрит Августин (Никитин)*. Святыни Елеона (по запискам русских паломников). Часть 1. Храм Успения Пресвятой Богородицы в Гефсимании. Гробница Пресвятой Богородицы.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2017058799 · VIAF: 316602448 · WorldCat VIAF: 316602448 |

 |