**Ծխելու արգելք,** ցուցում, որն արգելում է ծխախոտի և նմանատիպ ապրանքների ծխելը որոշակի պայմաններում։ Տարբեր երկրներ ունեն տարբեր սահմանափակումներ և տույժեր։ Ծխելու արգելքը կարող է հայտարարվել շինության սեփականատիրոջ կողմից կամ ամրագրվել երկրի օրենսդրությամբ։

Ծխելու արգելքի հիմնական նպատակներն են հրդեհային անվտանգությունը և չծխողների առողջությունը։ Ի թիվս այլ բաների, կարելի է վերագրել տարածքների մաքրության պահպանմանը և չծխողների ավելի մեծ քանակին։

Ամբողջ աշխարհում ծխելու դեմ արգելքները
--------------------------------------

### Ռուսաստան

2008 թվականի ապրիլի 16-ին Դաշնության խորհուրդը հավանություն տվեց Ռուսաստանի միանալուն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ծխախոտի դեմ պայքարի շրջանակային կոնվենցիային, որն ընդունվել է 2003 թվականի մայիսի 21-ին Առողջապահության համաշխարհային ասամբլեայի 56-րդ վեհաժողովում, որին (2007 թվականի ապրիլի դրությամբ) միացել են 145 երկրներ և Եվրամիություն։

2012 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ռուսաստանի կառավարությունը հավանություն է տվել երկրում ծխելու արգելքի մասին մշակված ծրագրին։

2013 թվականի փետրվարի 23-ին Ռուսաստանի նախագահը ստորագրել է «Ծխախոտի օգտագործված ծխախոտի ազդեցությունից և ծխախոտի սպառման հետևանքներից քաղաքացիների առողջության պաշտպանության մասին» դաշնային օրենքը, որն ուժի մեջ է մտել 2013 թվականի հունիսի 1-ից։

2014 թվականի հունիսի 1-ից ուժի մեջ են մտել «Ծխախոտի երկրորդային ծխի ազդեցությունից և ծխախոտի օգտագործման հետևանքներից քաղաքացիների առողջությունը պաշտպանելու մասին» օրենքի ևս մի քանի հոդվածներ։ Արգելվում է ծխել միջքաղաքային գնացքներում, միջքաղաքային նավերում, հյուրանոցներում, հանրակացարաններում և հյուրընկալության այլ ձեռնարկություններում, սպառողական ծառայություններում, առևտրում, սննդի ոլորտում, շուկաներում, արվարձանային մարդատար երկաթուղու հարթակներում։ Ծխախոտի արտադրանքի վաճառքը դադարեցվել է կրպակներում և թույլատրվում է միայն խանութներում և տաղավարներում։ Արգելվում է ծխախոտի մանրածախ առևտուրը տոնավաճառներում, ցուցահանդեսներում, առաքման և առևտրի միջոցով (բացառությամբ այն գյուղերի, որտեղ խանութ չկա)։

Ծխախոտի արտադրանքի անվճար ցուցադրումն արգելված է խանութներում, դրանք կարող են վաճառվել միայն հաճախորդների ցանկությամբ՝ «վաճառասեղանից» կարելի է փակցնել միայն ծխախոտի արտադրանքի ցանկը նշված գներով, բայց առանց նկարների։

Տեսալսողական հաղորդումները, ներառյալ հեռուստատեսային տեսաֆիլմերը, ինչպես նաև ծխախոտի արտադրանքը և ծխելու գործընթացը ցուցադրող հեռուստատեսային, վիդեո և նորությունների հաղորդումներ ցուցադրելիս կազմակերպիչը պետք է ապահովի ծխախոտի օգտագործման վտանգների մասին սոցիալական գովազդի հեռարձակումը նախքան ցույցը սկսելը կամ դրա ընթացքում։

Որոշակի տարածքներում և օբյեկտներում ծխախոտ ծխելու դաշնային օրենքով սահմանված արգելքի խախտումը ենթադրում է քաղաքացիների նկատմամբ վարչական տուգանքի նշանակում հինգ հարյուրից երեք հազար ռուբլու չափով։ Բացի այդ, դաշնային օրենքով սահմանված կարգով արգելվում է ծխախոտի օգտագործումը։

### Թուրքիա

2008 թվականի մայիսի 19-ին Թուրքիայում ուժի մեջ է մտել բոլոր հասարակական վայրերում ծխելն արգելող օրենքը։ Ծխելն արգելված է պետական կառույցներում, առևտրի կենտրոններում, դպրոցներում, հիվանդանոցներում, մարզադաշտերում և աշխատավայրերում։ Սրճարանների և ռեստորանների համար անցումային շրջան է մտցվել մինչև 2009 թվականի հուլիսը։ Հյուրանոցներում կարելի է ծխել միայն դրա համար նախատեսված սենյակներում։ Ծխելը թույլատրվում է միայն բաց երկնքի տակ հասարակական և պետական նշանակության շենքերից և վայրերից որոշակի հեռավորության վրա։

### Ուկրաինա

2006 թվականի հուլիսի 1-ին Ուկրաինայում խստացվել է վերահսկողությունը հասարակական վայրերում ծխելու նկատմամբ, ինչի կապակցությամբ հասարակական վայրերի տարածքի առնվազն 50%-ը պետք է հատկացվի չծխողներին։

2005-ի սեպտեմբերին Գերագույն Ռադան ուժեղացրեց ծխելու դեմ պայքարը ՝արգելելով ծխելը աշխատավայրերում և հասարակական վայրերում, բացառությամբ հատուկ նշանակված վայրերի։

#### Կիև

Կիևի քաղաքային խորհուրդը հասարակական վայրերում ծխելու մի շարք սահմանափակումներ է մտցրել։ Մասնավորապես, արգելվում է ծխել խաղահրապարակներում, հասարակական տրանսպորտի կանգառներում, բազմահարկ բնակելի շենքերի մուտքերում, հանրակացարաններում և ստորգետնյա անցումներում։ Այս արգելքը վերաբերում է նաև բազմահարկ բնակելի շենքերի վերելակներին։ Բացի այդ, հասարակական տրանսպորտի կանգառների շրջակայքում 50 մետրանոց գոտում ծխելն արգելված է։ Ծխախոտի ամբողջական արգելքի ցանկում ներառվել են տաքսոֆոնները, եկեղեցիները և դրանց շուրջ 50-մետրանոց գոտին, կրթության, առողջապահության, մշակույթի, ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի հաստատությունները, հանգստի գոտիները, ներառյալ զբոսայգիները, լողափերը, պուրակները, ամառային տարածքները, փակ և բաց մարզական կառույցները, ձեռնարկությունների, հիմնարկների և սեփականության տարբեր ձևերի կազմակերպությունների աշխատատեղերը։

#### Դոնեցկ

2006 թվականին Դոնեցկի քաղաքային խորհրդի նիստում քաղաքի 23 շրջանները ճանաչել է «զերծ ծխելուց և ալկոհոլային խմիչքներից»։ Նստաշրջանի ընթացքում որոշում է կայացվել Դոնեցկ քաղաքի տարածքում ծխելուց և ալկոհոլային խմիչքներ խմելուց զերծ վայրեր սահմանելու մասին։

Որոշման համաձայն 23 փողոցներում, բուլվարներում, հրապարակներում, պուրակներում, գործկոմին հարող տարածքներում, ինչպես նաև բոլոր առողջապահական հիմնարկների, ուսումնական հաստատությունների, նախադպրոցական հիմնարկների, մանկական, խաղահրապարակների և սպորտի բակային տարածքներում, բնակելի թաղամասերում արգելվում է ծխել և օգտագործել ալկոհոլային խմիչքներ։

### Բելառուս

Մինսկի 15 ամենամեծ այգիներում և հրապարակներում ծխելու արգելք է մտցվել։

### Նորվեգիա

Նորվեգիայում հասարակական վայրերում ծխելը արգելվել է 1988 թվականին, բարերում ծխելու արգելքը ընդունվել է 2004 թվականի հունիսին։

### ԱՄՆ

Հասարակական վայրերում ծխելն արգելված է։ Հակածխախոտային օրենքն ընդունվել է Կոնգրեսի կողմից 2009 թվականի հունիսի սկզբին և հաստատվել նախագահի կողմից։ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությանը լիազորություն է տրվել սահմանել սիգարետներում նիկոտինի մակարդակը, որպեսզի սահմանափակի ծխելը երիտասարդների շրջանում, սահմանափակի ծխախոտի արտադրանքներում համային տեսականիների օգտագործումը և արգելելու երիտասարդներին ուղղված գովազդը (ծխախոտ արտադրող ընկերություններից կպահանջվի ստանալ FDA-ի թույլտվությունը նոր արտադրանք արտադրելու համար)։ Բացի այդ, ծխախոտի արտադրանքի բոլոր փաթեթները պետք է պարունակեն հատուկ գրվածք, որը տեղեկացնում է ծխելու վտանգի մասին։

### Արգենտինա

Երկրի բնակչության թվով երկրորդ քաղաքը՝ Կորդոբան, արգելք է դրել մեքենա վարելիս ծխելը։ Իրավախախտները կտուգանվեն 111 դոլար կամ 15-ից 90 օր ազատազրկում։

### Կոլումբիա

Ծխելն արգելվում է հասարակական տրանսպորտում, բոլոր փակ հասարակական վայրերում և աշխատավայրերում առանց բացառության։ Ծխախոտի արտադրանքի մակնշման, փաթեթավորման ձևավորման և ծխախոտի գովազդի խիստ սահմանափակումներ կան այդ երկրում։

### Կուբա

Հավանայի սննդի հաստատությունների փակ տարածքներում ծխելու արգելք է սահմանել պետությունը։

### Պերու

Ծխելը արգելվում է բոլոր փակ հասարակական տարածքներում, որոնք ներառում են հյուրանոցներ, բարեր, ռեստորաններ, սրճարաններ և գիշերային ակումբներ։ Ծխելը թույլատրվում է միայն բաց տարածքներում։

### Ուրուգվայ

Ուրուգվայի նախագահ Տաբարե Վասկեսը իր առաջին նախագահության ընթացքում մի շարք միջոցներ է ձեռնարկել ուղղված ծխելու դեմ պայքարին։ Երկիրը կտրուկ ավելացրել է ծխախոտի արտադրանքի հարկերը, արգելք է մտցրել հասարակական վայրերում ծխելու և ծխախոտի գովազդի վրա։ Ծխախոտի տուփի մակերեսի 80%-ը պետք է զբաղեցնի ծխելու վտանգների մասին տեղեկությունները։

### Էկվադոր

2011 թվականի հունիսի 14-ին Էկվադորի խորհրդարանը ընդունեց ծխախոտի դեմ պայքարի և կարգավորման օրինագիծը, որը պարունակում է խիստ կանոններ ծխողների և ծխախոտ վաճառողների համար։ Ծխելու լիակատար արգելք է սահմանվել աշխատանքի բոլոր փակ տարածքներում, հասարակական վայրերում և սպորտային հաստատություններում, բժշկական և կրթական հաստատությունների բոլոր փակ և բաց տարածքներում, ինչպես նաև հասարակական տրանսպորտում։ Արգելվում է ցանկացած գովազդ, վաճառքի խթանում, վաճառք անչափահասներին։ Ընդունված օրենքի համաձայն՝ կրթության և առողջապահության մարմինները պետք է ներառեն ծխախոտի հետ կապված խնդիրները ուսումնական ծրագրերում և իրականացնեն հանրային իրազեկման քարոզարշավներ։

### Ճամայկա

2013 թվականին Ճամայկան օրենք է ընդունել, որն արգելում է ծխելը հասարակական վայրերում և փակ տարածքներում, ներառյալ սննդի կետերում, ինչպես նաև դպրոցներում, կառավարական շենքերում, հասարակական տրանսպորտի կանգառներում, սպորտային օբյեկտներումև գրասենյակներում։

### Եվրոպական միություն

#### Ավստրիա

2010 թվականից ուժի մեջ է մտել օրենք, որն արգելում է ծխել սրճարաններում և ռեստորաններում։ Օրենքի խախտումը պատժվում է մինչև 10 հազար եվրոյի չափով տուգանք։

#### Բելգիա

2007 թվականի հունվարի 1-ից Բելգիայում գործում է ռեստորաններում ծխելու արգելքը։ 2010-ի հունվարի 1-ից դրան գումարվել է սրճարանում ծխելու արգելքը, որտեղ խմիչքներից բացի կարելի է նաև սնունդ պատվիրել։

#### Բուլղարիա

2012 թվականի հունիսից գործում է հանրային վայրերում, մասնավորապես հանրային սննդի հաստատություններում ծխելու լիակատար արգելք։ Խախտումների համար ծխողներին սպառնում է 150 եվրոյից մինչև 250 եվրո տուգանք, իսկ խախտում թույլ տված հաստատությունների սեփականատերերին 1500 եվրոյից մինչև 2500 եվրո, իսկ կրկնակի խախտման դեպքում մինչև 5000 եվրո։ Ճիշտ է, 2012 թվականի դեկտեմբերին օրենք է ընդունվել, որը որոշակիորեն մեղմացնում է այս արգելքը որ ծխելը թույլատրվում է ժամը 22.00-ից հետո։

#### Մեծ Բրիտանիա

2006 թվականին Միացյալ Թագավորությունում թողարկված Առողջապահության 2006 թվականի օրենքը արգելում է ծխելը հասարակական վայրերում և աշխատավայրում։ Աարգելվում է նաև ծխելը ֆուտբոլային մարզադաշտերում, կանոնները խախտելու համար գանձվում է 50 ֆունտ ստեռլինգ տուգանք, ծխելու կրկնակի փորձի դեպքում հնարավոր է մարզադաշտից հարկադրաբար հեռացնել խախտողին։

Անգլիայում 2007 թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ է մտել օրենք, որն արգելում է ծխել ոչ միայն աշխատավայրում, ռեստորաններում ու ճաշարաններում, այլև բոլոր փաբերում և ակումբներում։ Ուելսում նմանատիպ օրենք ուժի մեջ է մտել մեկ օր անց՝ հուլիսի 2-ին։ Շոտլանդիայի, աշխատավայրում, փաբերում, ակումբներում և ռեստորաններում ծխելու արգելքից բացի, արգելվում է ծխել նաև հասարակական տրանսպորտում, կայարաններում և կանգառներում։ Խախտողներին սպառնում է 50 ֆունտ տուգանք,Հյուսիսային Իռլանդիայում ծխելու արգելքի մասին օրենքը գործում է 2007 թվականի ապրիլի 30-ից։

#### Հունգարիա

2012 թվականի հունվարից հասարակական վայրերում ծխելու արգելք է սահմանվել, սակայն այն չի տարածվում հանրային սննդի հաստատությունների վրա։ Տուգանքներ խախտման համար պետք է վճարել - €75 €190։

#### Գերմանիա

2008 թվականի հունվարի 1-ից (որոշ նահանգներում օրենքը գործում է 2007 թվականի օգոստոսի 1-ից) ուժի մեջ է մտել հասարակական վայրերում, երկաթուղային կայարաններում և հասարակական տրանսպորտում ծխելու արգելքի մասին դաշնային օրենքը։ Ծխելը հնարավոր է միայն հատուկ ծխելու համար նախատեսված սենյակներում։ Խախտողը կարող է տուգանվել 5-ից 1000 եվրոյի չափով։ Արգելվում է նաև ծխախոտի արտադրանքի վաճառքը մինչև 18 տարեկան անձանց։ 2008 թվականի հուլիսի 1-ից վերջին երկու նահանգները՝ Թյուրինգիան և Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիան, արգելք են դրել իրենց տարածքում գտնվող ռեստորաններում, բարերում, սրճարաններում և դիսկոտեկներում ծխելը:Այսուհետ հասարակական վայրերում ծխելու արգելքը գործում է Գերմանիայի բոլոր 16 նահանգներում։ Բավարիայում կարելի է ծխել բարերում և ռեստորաններում միայն այն դեպքում, երբ ամբողջ հաստատությունը վարձակալված է այսպես կոչված «փակ հասարակության» կողմից։

#### Հունաստան

2010 թվականի սեպտեմբերի 1-ից Հունաստանում հասարակական վայրերում ծխելու արգելք է սահմանվել։ Տուգանքի չափը կախված է արգելքի դեմ նախկինում կատարված խախտումների քանակից և տատանվում է 50-10 հազար եվրոյի սահմաններում։

#### Վրաստան

Վրաստանի իշխանությունները ծխախոտը սահմանափակող օրենքներ են ընդունել 2005, 2006 և 2011 թվականներին։ Ներկայումս երկրում արգելված է ծխելը հետևյալ վայրերում՝ դպրոցներում, բուհերում և այլ ուսումնական հաստատություններում, մանկապարտեզներում և դրանցից 50 մետրից պակաս հեռավորության վրա, կառավարական շենքերում, հիվանդանոցներում և կլինիկաներում, հասարակական տրանսպորտում, հանրային սննդի օբյեկտներում, որտեղ ալկոհոլային խմիչքներ չեն մատուցվում հաճախորդներին։ Արգելվում է ծխախոտի և ծխախոտի տիպի այլ արտադրանքի վաճառքը անչափահասներին։ Ուսումնական հաստատությունների տարածքում ծխելու համար սահմանվել է տուգանք՝ 200 լարի (որը կազմում է մոտ 112 դոլար), այլ վայրերում ֆիզիկական անձանց համար՝ 5-10 լարի (մոտ 3-6 դոլար), իսկ կազմակերպությունների համար՝ մինչև 200 լարի, անչափահասներին ծխախոտի արտադրանք վաճառելու համար նախատեսված է տուգանք 50 լարիի (մոտ 28 դոլար) չափով։

#### Դանիա

Թույլատրվում է ծխել փոքր բարերում մինչև 40 քմ։ Օրենքը թույլատրում է ծխել նաև ծխելու համար նախատեսված վայրերում։ Արգելքն ուժի մեջ է մտել 2007թվականին։

#### Իռլանդիա

2004 թվականին Իռլանդիան դարձավ աշխարհում առաջին երկիրը, որն արգելեց ծխել ռեստորաններում։

#### Իսպանիա

Հասարակական սննդի օբյեկտներում ծխելու արգելքը գործում է 2011 թվականից։ 2012 թվականի ամռանը ուժի մեջ է մտել լողափերում ծխելու արգելքը։ Առայժմ այն վերաբերում է միայն Գրան Կանարիա կղզու Մորան լողափին, որտեղ այսուհետ լողափի 75%-ը պետք է պահված լինի չծխողների համար, իսկ 25%-ը՝ ծխողների համար։ 2013 թվականին իշխանությունները մասնակի կամ ամբողջական արգելքը տարածեցին երկրի այլ լողափերի վրա։

#### Իտալիա

2005 թվականի հունվարի 10-ին Եվրոպայում երրորդը՝ Իռլանդիայից և Նորվեգիայից հետո, արգելք դրվեց հասարակական վայրերում ծխելու վրա։ Արգելվում է ծխել բոլոր տարածքներում (ներառյալ սրճարաններում, ռեստորաններում և հյուրանոցներում)։ Խախտողին սպառնում է մինչև 275 եվրո տուգանք։

#### Նիդեռլանդներ

2008 թվականից ռեստորաններում և սրճարաններում ծխելը արգելված է։ Միաժամանակ հայտնի սրճարաններում թույլատրվում է ծխել մարիխուանա։ 2010 թվականից օրենքը չի տարածվում մինչև 70 քմ մակերեսով սրճարանների և բարերի վրա։

#### Լեհաստան

2010 թվականի նոյեմբերին ընդունվել է օրենք, որն արգելում է ծխելը ռեստորաններում, կրթական և բժշկական հաստատություններում, հասարակական տրանսպորտի կանգառներում։

#### Պորտուգալիա

Պորտուգալիայում օրենք է ընդունվել, ըստ որի արգելվում է ծխել փակ տարածքներում (սրճարաններ, ռեստորաններ, դիսկոտեկներ, բարեր, գրասենյակային տարածքներ, դպրոցներ (այլ ուսումնական հաստատություններ), տրանսպորտ և այլ օբյեկտներ։ Բացառություն են կազմում ծխելու համար հատուկ տարածքները:100 քմ-ից ավելի տարածք ունեցող զվարճանքի հաստատություններում (բարեր, ակումբներ, ռեստորաններ, դիսկոտեկներ) սեփականատերը ինքնուրույն որոշում է՝ թույլատրել կամ արգելել ծխելն իր հաստատության տարածքում, սակայն ծխողների հատկացված տարածքը չպետք է գերազանցում է 30%-ը, և չծխող մարդիկ չպետք է անհանգստություն ապրեն ծխախոտի ծխից։ Ծխելու կանոնները խախտելու համար տուգանքները տատանվում են 50-ից 750 եվրոյի սահմաններում (այցելուների համար), իսկ հաստատությունների սեփականատերերը կարող են տուգանվել մի քանի հարյուր հազար եվրոյով։

#### Ռումինիա

Ռումինիան արգելում է ծխել փողոցներում, պետական կառույցներում և ձեռնարկություններում։ Բոլոր կազմակերպությունները պետք է պատրաստեն հատուկ սենյակներ ծխող անձնակազմի համար։ Բարերը, սրճարանները, ռեստորանները, գիշերային ակումբները և հասարակական այլ վայրերը պետք է ապահովված լինեն հատուկ օդափոխման համակարգով։ Օրենքը չկատարելու համար նախատեսված են տուգանքներ ֆիզիկական անձանց համար՝ 100-ից 500 լեյ, իսկ իրավաբանական անձանց համար՝ մինչև 15 հազար լեյ կրկնակի խախտման դեպքում հիմնարկը փակելու հնարավորություն։

#### Սլովակիա

2009 թվականի հունվարի 1-ից երկրում ուժի մեջ է մտել ծխելու մասին օրենքը։ Ծխելը խստիվ արգելվում է փակ հասարակական տրանսպորտի կանգառներում և դրանց մոտակայքում, մարզադաշտերում և սպորտային այլ վայրերում, դպրոցներում, մանկապարտեզներում, համալսարաններում, քոլեջներում, թատրոններում, կինոթատրոններում և այլ մշակութային և ցուցահանդեսային հաստատություններում, տրանսպորտում, երկաթուղային կայարաններում։ Ծխելը թույլատրվում է սրճարանում կամ ռեստորանում, եթե հաստատությունն ունի առանձին ծխելու տարածք։ Արգելվում է ծխել նույնիսկ արտասահմանյան գնացքների վագոններում։ Երկրում հակածխախոտային օրենքը խախտելու համար տուգանքը տատանվում է 15-ից 166 եվրոյի սահմաններում կախված խախտման ծանրությունից։

#### Ֆինլանդիա

Ֆինլանդիան Եվրոպայում առաջին երկիրն էր, որը սկսեց ծխելուց հրաժարվելու ամբողջական ծրագիր։ Կառավարության պլանների համաձայն՝ 2040 թվականին Ֆինլանդիան կդառնա բացառապես չծխող երկիր՝ զերծ նիկոտինային կախվածությունից։

2010 թվականի հոկտեմբերի 1-ից երկրում ուժի մեջ են մտել օրենքներ, որոնք խիստ սահմանափակում են ծխախոտի արտադրանքի տարածումը։ Ծխել արգելվում է մանկապարտեզների, ուսումնական հաստատությունների տարածքները և հարակից տարածքները զբոսանքի համար։ Սահմանափակում է մտցվել նաև երկիր սիգարետների ներմուծման վրա։

#### Ֆրանսիա

Ֆրանսիայում հասարակական վայրերում ծխելն արգելող օրենքը ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի փետրվարի 1-ից, խախտողներին սպառնում է 68 եվրո տուգանք։ Եվրոպական այլ երկրների օրինակով 2008թ. հունվարի 1-ից ծխելն արգելված է բոլոր ռեստորաններում, բարերում, սրճարաններում, դիսկոտեկներում, ինչպես նաև Tabac նշանով հաստատություններում, որոնք մասնագիտացած են ծխախոտի արտադրանքի վաճառքում։ Խախտողները տուգանվում են 68 եվրոյով, հաստատության սեփականատերը՝ 135 եվրո։

#### Խորվաթիա

2009 թվականի մայիսի 6-ից Խորվաթիայում ուժի մեջ է մտել հասարակական վայրերում ծխելու արգելքը։ Ծխելու արգելքի մասին օրենքը տարածվում է միայն փակ տարածքների վրա։ Կանոնները խախտողները վճարում են մոտ 135 եվրո տուգանք։ Ռեստորանի սեփականատերերը, ովքեր հաճախորդներին թույլ են տալիս ծխել փակ տարածքում, տուգանվում են մինչև 20 հազար եվրո, իսկ նրանց աշխատակիցները, եթե այցելուին չզգուշացնեն ծխելու արգելքի մասին, վճարում են մինչև հազար եվրո տուգանք։

#### Չեռնոգորիա

Չեռնոգորիան ունի օրենք, որն արգելում է ծխել փակ տարածքներում բոլոր հասարակական և առևտրային օբյեկտներում, բացառությամբ խաղատների։ Օրենքը խախտելու համար ռեստորանների և սրճարանների սեփականատերերին սպառնում է մինչև 20 հազար եվրո տուգանք։ Միևնույն ժամանակ, սննդի օբյեկտներում ծխելու սենյակները պետք է մեկուսացված լինեն ծխի արտահոսքից, դրանց մակերեսը պետք է լինի առնվազն 10 քմ։

### Ասիա

#### Իսրաել

Թատրոնի դերասաններին արգելվում է բեմում ծխել ներկայացման ժամանակ, նույնիսկ եթե ներկայացումը դա պահանջում է։ Ծխելու արգելք է մտցվել նաև բուժհաստատությունների ներսում և դրանց տարածքում, հասարակական տրանսպորտի կանգառներում, սպորտային և կրոնական հաստատություններում։

#### Հնդկաստան

2008 թվականից ի վեր Հնդկաստանում գործում է հասարակական վայրերում ծխելու լիակատար արգելք, հասարակական վայրերում ծխելու կանոնները արգելում են ծխել պետական հաստատություններում, գրասենյակային շենքերում, հիվանդանոցներում, դպրոցներում և ինստիտուտներում, երկաթուղային կայարաններում, օդանավակայաններում և ավտոբուսի կանգառներում, ինչպես նաև հյուրանոցներում և ռեստորաններում։ Կանոնները խախտելու համար տուգանքը կազմում է 200 ռուփի (մոտ 210 ռուբլի), ոստիկանությանը թույլատրվում է տուգանել ծխողներին, ինչպես նաև հիմնարկների ղեկավարներին՝ դպրոցների և ինստիտուտների տնօրեններին, հյուրանոցների և ռեստորանների տնօրինությանը։

#### Ղազախստան

Ղազախստանի Հանրապետության «Ժողովրդի առողջության և առողջապահական համակարգի մասին» օրենսգիրքը 2009 թվականի հոկտեմբերի 9-ից արգելում է ծխել բոլոր հասարակական վայրերում։ Արգելք է մտցվել ծխախոտի արտադրանքի վաճառքը ինքնասպասարկման կետերից, ինչպես նաև մինչև 21 տարեկան անձանց, պատասխանատվություն է մտցվել ծխախոտի արտադրանքի հատկությունների մասին կեղծ և ոչ ճշգրիտ տեղեկությունների համար, իսկ հասարակական վայրերում ծխելը արգելված է։ Օրենքն արգելում է ծխել կրթական և առողջապահական կազմակերպություններում, թանգարաններում, հանրային սննդի օբյեկտներում, կինոթատրոններում, թատրոններում, կրկեսներում, ցուցահանդեսային և սպորտային դահլիճներում և զանգվածային հանգստի համար նախատեսված այլ փակ շենքերում, այդ թվում՝ գիշերային ակումբներում և դիսկոտեկներում։ Այս տարածքներում ծխելն ամբողջությամբ արգելված է, բացառություններ չկան ծխելու վայրերի համար։ Ծխելու արգելք է մտցվում նաև աշխատատեղ հանդիսացող տների և տարածքների մուտքերում։ Կայարանների և օդանավակայանների շենքերում, ինչպես նաև ռեստորաններում և սրճարաններում կարելի է ծխել միայն հատուկ նշանակված վայրերում։ Հասարակական վայրերում ծխելու համար նախատեսված տույժերը «Ժողովրդի առողջության և առողջապահական համակարգի մասին» նոր օրենսգրքի ներդրմամբ կրկնապատկվել են, ծխելու սահմանափակման վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՆԳՆ-ին։

#### Չինաստան

Չինաստանի յոթ խոշորագույն քաղաքներում գործում է հանրային տարածքներում և աշխատավայրերում ծխելն ամբողջությամբ արգելող փորձ։ Փորձարկման վայրեր են ընտրվել Տյանցզինը (մայրցամաքային Չինաստանի երրորդ խոշոր քաղաքը), Չունցինը (Չինաստանի խոշորագույն քաղաքային ագլոմերատներից մեկը), Շենչժենի հատուկ տնտեսական գոտիներից մեկի կենտրոնը և նահանգների մայրաքաղաքները՝ Շենյան, Հարբին, Նանչանգ, Լանչժոու։ փորձի համար։

ԱՀԿ-ի գնահատականներով աշխարհի ծխողների մեկ երրորդը ապրում է Չինաստանում։ Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն ծխում է մոտ 350 միլիոն չինացի երկրի արական սեռի բնակչության 60%-ը և իգական սեռի 3%-ը, 540 միլիոնը պասիվ ծխող է համարվում։

#### Լիբանան

2012 թվականից արգելվել է ծխելը հասարակական վայրերում, մասնավորապես սննդի հաստատություններում, խանութներում և աշխատավայրերում։

#### Մալազիա

Կուալա Լումպուրից հարավ գտնվող պատմական Մալակա քաղաքում ծխելու լիակատար արգելվել է դրվել։

#### Մոնղոլիա

2012 թվականի հոկտեմբերին օրենք է ընդունվել հասարակական վայրերում, մասնավորապես, սննդի հաստատություններում ծխելու լիակատար արգելքի մասին։

#### Նեպալ

Նեպալում արգելվում է ծխել հասարակական վայրերում (օդանավակայաններ, հյուրանոցներ, ռեստորաններ, կառավարական շենքեր և գրասենյակներ, ինչպես նաև որոշ այգիներ և տաճարներ, ծերանոցներ և երեխաների համար նախատեսված ապաստարաններ), ինչպես նաև արգելվում է ծխախոտի արտադրանքի վաճառքը։ Արգելքը խախտելու համար տուգանքը կազմում է 100 ռուփի, սակայն երկրորդ խախտման համար ծխողները պետք է վճարեն մինչև 100 հազար ռուփի։ Տուգանքը վերաբերում է նաև հղիներին և մինչև 18 տարեկան անձանց ծխախոտի վաճառքին (10,000 ռուփի), ինչպես նաև ծխախոտի արտադրանքի գովազդին (100,000 ռուփի)։

#### Արաբական Միացյալ Էմիրություններ

Ծխելն արգելվում է հասարակական տրանսպորտում և փակ տարածքներում, եկեղեցիներում, կրթական և բժշկական հաստատություններում, մարզադաշտերում։ Արգելվում է ծխախոտի մշակումը հողատարածքներում, ինչպես նաև 12 տարեկանից փոքր երեխաներին չի թույլատրվում ծխախոտ գնել։ Միաժամանակ ծխախոտի վաճառքը թույլատրվում է միայն խիստ սահմանված վայրերում։

Օրենքը խախտողներին սպառնում է մինչև մեկ միլիոն դիրհամ տուգանք, ինչպես նաև առնվազն երկու տարվա ազատազրկում։ Գործում է ծխելու դեմ պայքարի հատուկ հանձնաժողով, որը վերահսկում է օրենքին։

#### Պակիստան

2002 թվականին Պակիստանի նախագահ Փերվեզ Մուշարաֆը հատուկ օրենք է ներկայացրել արգելելու ծխելը հասարակական վայրերում, այդ թվում՝ ռեստորաններում, կինոթատրոններում և հյուրանոցների նախասրահներում, ինչպես նաև պետական գրասենյակներում և ավտոբուսներում։ Օրենքը խախտող ծխողը 17 դոլար տուգանք է վճարում առաջին անգամ։ Երկրորդ իրավախախտումը կարժենա 1700 դոլար, ծխախոտի գովազդը կամ անչափահասներին վաճառելը պատժվում է 85 դոլար տուգանքով (առաջին խախտման դեպքում), իսկ եթե հանցագործը բռնվի երկրորդ անգամ, ապա նրան սպառնում է երեք ամսվա ազատազրկում։

#### Սինգապուր

1970-ականների սկզբից գործում էր օրենք, որն արգելում է ծխել օդորակիչով սենյակում կամ հասարակական վայրում։ Հասարակական վայր հասկացությունը ներառում է կինոթատրոններ, առևտրի կենտրոններ, սրճարաններ և գրասենյակներ։ 2006 թվականի հուլիսին այս ցանկը համալրվեց օդորակիչով սենյակներով, սննդ և առևտրի կենտրոններով։ Մեկ տարի անց՝ 2007 թվականի հուլիսին, ավելացան զվարճանքի կենտրոններ, ինչպիսիք են բարերը, դիսկոտեկները և գիշերային ակումբները։ Սահմանափակումներ կան նաև կանգառներում և մետրոյի կայարաններում (մետրոյի կայարաններում 1987 թվականից՝ կայարանում բռնկված հրդեհից հետո), որոնք ծխողներին պարտավորեցնում են այդ վայրերից առնվազն 5 մ հեռավորության վրա մնալ։ Առաջին անգամ խախտողը պետք է վճարի 200 SGD, մինչև 18 տարեկանները կվճարեն 300 SGD, հաջորդ անգամ մինչև 1000 SGD: Խոշոր տուգանքներ են կատարվում նաև աղբը (ներառյալ ծխախոտի մնացորդները) նետելու և հասարակական վայրերում թքելու համար։

#### Սիրիա

Սիրիայում 2009 թվականի հոկտեմբերի 11-ից հասարակական վայրերում ծխելու արգելք է մտցվել։ Սրճարաններում, բարերում և ռեստորաններում վառվող ծխախոտով բռնված ծխողներին այժմ սպառնում է 2000 ֆունտ տուգանք։ Արգելքը վերաբերում է ոչ միայն ծխամորճ ծխելուն, այլև նարգիլեին։

#### Թաիլանդ

Թաիլանդում արգելվել է ծխել լողափերում։ Խախտման համար տուգանքը կազմում է մինչև 100 հազար բաթ կամ ազատազրկում մինչև մեկ տարի ժամկետով։ Նաև 2019 թվականի օգոստոսի 20-ից բնակելի շենքերում արգելվել է ծխելը, օրենքը խախտելը կարող է հասնել քրեական դատարան։

#### Թուրքմենստան

Թուրքմենստանում հասարակական վայրերում ծխելու արգելքն ուժի մեջ է մտել 2000 թվականից։ Բացի <<հանրային վայրերում և սեփականության բոլոր ձևերի հաստատություններում, ինչպես նաև երկրի փողոցներում ծխելու արգելքի մասին> նախագահական հրամանագրից, երկրում արգելված է ծխախոտի գովազդը, ինչպես նաև ճանապարհային երթևեկության կանոններով արգելվում է ծխելը ղեկին։ 2017 թվականի փետրվարի 20-ից Թուրքմենստանում հասարակական վայրերում ծխելու համար տուգանքի չափը 60-75 մանաթից հասել է 300 մանաթի։ Նաև 2015-ին երկիրը պարտավորություններ է ստանձնել մինչև 2025 թվականը ծխախոտից զերծ երկրի կարգավիճակ ձեռք բերելու պայմանը։

#### Ուզբեկստան

2012 թվականի ապրիլին պետությունը սկսեց ծխելու արգելք դնել օդանավակայաններում և ինքնաթիռներում, ինչպես նաև բոլոր հասարակական վայրերում, բացառությամբ սննդի հաստատությունների, հարսանիքների կամ այլ տոնական և ծիսական միջոցառումների ժամանակ։

#### Ֆիլիպիններ

Ֆիլիպիններում ծխելն արգելված է ուսումնական հաստատություններում, հիվանդանոցներում, կլինիկաներում, բոլոր հանրային փակ տարածքներում, որոնց ղեկավարությանը հանձնարարվել է հատուկ սենյակներ տրամադրել ծխողների համար, ինչպես նաև ծխախոտի արտադրանքի վաճառքը մինչև 18 տարեկան դեռահասներին արգելել։ Ֆիլիպինների հայտնի Դավաո հանգստավայրի իշխանությունները հասարակական վայրերում ծխելու խիստ արգելք են մտցրել։ Ծխախոտից բռնվածներին մեծ տուգանք է սպառնում։ Եթե հանցագործին երեք անգամ բռնեն, նա կարող է մի քանի օրով բանտ նստել։

### Աֆրիկա

#### Ալժիր

Օրենքն արգելում է ծխել կրթական, առողջապահական, մարզական և մշակութային հաստատություններում։ Աշխատավայրերում ծխելը թույլատրվում է հատուկ նշանակված տարածքներում։ Հասարակական տրանսպորտում ծխելը թույլատրվում է միայն ծխելու համար նախատեսված վայրերում։ Ալժիրի Աթուֆ քաղաքում, որը գտնվում է մայրաքաղաքից 600 կմ հարավ, ծխելը մի քանի դար արգելված էր, ծխախոտ կարելի է գնել Աթուֆից ոչ ավելի, քան յոթ կիլոմետր հեռավորության վրա։ Արգելքը խախտողներին սպառնում է խոշոր տուգանքներ։

#### Բենին

Ծխելն արգելված է շատ փակ և հասարակական վայրերում, սակայն թույլատրվում է ծխելու համար նախատեսված տարածքներում՝ որոշակի վայրերում, ներառյալ օդանավակայանները, հյուրանոցները, ռեստորանները և բարերը։ Նախադպրոցական, տարրական և միջնակարգ դպրոցներում ծխելն արգելված է։ Ծխելն արգելված է հասարակական տրանսպորտում։

#### Գաբոն

Ծխելն արգելված է հասարակական վայրերում, աշխատավայրում և հասարակական տրանսպորտում։ Բացի այդ, ծխելու դեմ օրենսդրությունը պահանջում է ծխելու համար տարածքների ստեղծում որոշակի վայրերում (ծովային և երկաթուղային կայարաններ, օդանավակայաններ, ավտոբուսների տերմինալներ, հյուրանոցներ, խանութներ, դիսկոտեկներ, գիշերային ակումբներ, կազինոներ, ռեստորաններ և սուպերմարկետներ)։ Արգելվում է ծխախոտի արտադրանքի վաճառքը ինտերնետի միջոցով, ինչպես նաև դպրոցներում, խաղահրապարակներում, մարզադաշտերում, բժշկական հաստատություններում, մշակութային հաստատություններում և սոցիալական ծառայություններում։ Ծխախոտի արտադրանքի վաճառքն արգելվում է մինչև 18 տարեկան անձանց։

#### Եգիպտոս

Եգիպտոսի փողոցներում ծխելն արգելված է, իսկ տուգանքը կազմում է մոտ 18 ԱՄՆ դոլար։

#### Քենիա

Քենիայում ծխելն արգելված է հասարակական վայրերում (գրասենյակային շենքեր, բնակելի տարածքներ, ուսումնական հաստատություններ, դատարաններ, եկեղեցիներ, մզկիթներ, ոստիկանական բաժանմունքներ, բանտեր, շուկաներ, այգիներ, կինոթատրոններ, թատրոններ, մանկատներ և խաղահրապարակներ)։ Օրենքը խախտողներին սպառնում է ազատազրկում 6 ամսից մինչև 3 տարի ժամկետով կամ տուգանք՝ 50 հազարից մինչև 3 միլիոն քենիական շիլլինգի չափով։ Օրենքը նաև արգելում է ծխախոտի արտադրանքի վաճառքը մինչև 18 տարեկան անձանց և ծխախոտի արտադրանքի գովազդը հանրային միջոցառումների ժամանակ։

#### Նիգերիա

Նիգերիայի իշխանությունները հայտարարել են 2008 թվականի հունիսի 1-ից երկրի մայրաքաղաք Աբուջայի բոլոր հասարակական վայրերում ծխելու լիակատար արգելքի մասին։ Խախտողները կարող են ձերբակալվել նման մեթոդներով կառավարությունը մտադիր է ստիպել մարդկանց կատարել 1994 թվականին ընդունված հակածխախոտային օրենքը։

#### Հարավային Աֆրիկա

Հարավային Աֆրիկայում օրենք է ընդունվել, որը փաստացի անհնար է դարձնում ծխելը նույնիսկ դրսում, ծխելու կանոնների խախտումը պատժվում է 500 ռանդի տուգանքով։

Տես նաև
-------

* Հարավսլավիա, Ռոք խումբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Перекур отменяется. Российская газета». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 28-ին.
2. ↑  «В Турции запретили курить во всех общественных местах :: Общество :: Top.rbc.ru». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 20-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 19-ին.
3. ↑  «На Украине теперь запрещено курить в общественных местах | РИА Новости». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
4. ↑   Արխիվացված 2009-10-16 Wayback Machine Киевсовет жёстко ограничил курение в общественных местах
5. ↑  «Жителей Донецка штрафуют за курение в парках. Последние события в Украине — Корреспондент». Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 18-ին.
6. ↑  «Norwegians ban smoking in bars». BBC News. 2004 թ․ հունիսի 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ փետրվարի 26-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
7. ↑  «Smoking restrictions in Norway». *Innovation Norway*. 2008 թ․ օգոստոսի 7. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
8. ↑  Norway’s ban on smoking in bars and restaurants – A review of the first year(անգլ.) : journal. — Directorate for Health and Social Affairs, 2005. — Т. IS—1275 E. Архивировано из первоисточника 20 Հուլիսի 2011. «Архивированная копия» (PDF). Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 20. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ unfit URL (link)
9. ↑  «В США принят жесткий антитабачный закон. www.bbc.com. 22 июня 2009». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 23-ին. Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 28-ին.
10. ↑  «Colombia Details | Tobacco Control Laws». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
11. ↑  «В Перу принят закон о запрете курения». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
12. ↑  «Борьба с курением в Уругвае: Philip Morris не получит компенсации». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
13. ↑  «Ecuador – New tobacco control law adopted». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
14. ↑  «На Ямайке запретили курение в общественных местах». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.
15. ↑   Արխիվացված 2010-01-05 Wayback Machine Запрет на курение в бельгийских кафе вступил в силу
16. ↑  «Забраниха пушенето на закрито, по стадиони и детски площадки – Днес.dir.bg». Dnes.dir.bg. 2012 թ․ ապրիլի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 14-ին.
17. 1 2  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 4-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
18. ↑  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2008 թ․ օգոստոսի 4-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
19. ↑  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
20. ↑  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
21. ↑  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
22. ↑  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
23. ↑  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
24. ↑  «Legislation.gov.uk» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
25. ↑  «The Smoking (2006 Order) (Commencement) Order (Northern Ireland) 2007 No. 118 (C. 7)». Արխիվացված օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
26. ↑  «The Smoke-free (Premises, Vehicle Operators and Penalty Notices) Regulations (Northern Ireland) 2007» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 15-ին.
27. 1 2 3 4  Финляндия приняла самый строгий закон против курения: за его нарушение грозит до полугода тюрьмы Արխիվացված 2010-10-04 Wayback Machine, newsru.com
28. ↑  «Курение в Грузии». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
29. ↑  «Roaming and smoking among July 1st changes». The Local Denmark. 2014 թ․ հունիսի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 2-ին.
30. ↑  «Ireland Work Place Ban». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 26-ին.
31. ↑   Արխիվացված 2010-07-06 Wayback Machine Italy bans smoking in public places
32. ↑  Agnes Sekowski, The Krakow Post (2010 թ․ նոյեմբերի 9). «Poland: smoking ban economics – Foreign». The Sofia Echo. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 8-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 15-ին.
33. ↑  Как обстоят дела с курением в Португалии?
34. ↑  «В РУМЫНИИ ВВЕДЕН НОВЫЙ ЗАКОН О КУРЕНИИ. Право.ua. Выпуск №40 (250)». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.
35. ↑  АНТИТАБАЧНЫЙ ЗАКОН В РУМЫНИИ ПРОМУЛЬГИРОВАН ПРЕЗИДЕНТОМ
36. ↑  «Курение в Словакии». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
37. ↑  «Архивированная копия». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 18-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=да` (օգնություն) Финляндия первой в Европе встала на путь полного отказа от курения
38. ↑  «Во Франции вступает в силу запрет на курение в общественных местах». ՌԻԱ Նովոստի. 2007 թ․ փետրվարի 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 12-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 13-ին.
39. ↑  Агентство экономической информации ПРАЙМ(չաշխատող հղում)
40. ↑  Агентство экономической информации ПРАЙМ(չաշխատող հղում)
41. ↑   Արխիվացված 2009-06-01 Wayback Machine В Хорватии введен запрет на курение в общественных местах
42. ↑  «Статья в РГ от 14.08.2019 "В Черногории ввели запрет на курение в ресторанах и кафе"». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
43. ↑  «Индия вводит запрет на курение в общественных местах». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
44. ↑  «Кодекс Республики Казахстан от 18 сентября 2009 года № 193-IV «О здоровье народа и системе здравоохранения»». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 10-ին.
45. ↑  «C 9 октября в Казахстане будет запрещено курение в общественных местах | Информационный портал ZAKON.KZ». Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
46. ↑  «Штрафы за курение в общественных местах увеличены вдвое — Минздрав РК | Информационный портал ZAKON.KZ». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 13-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
47. ↑  «В крупнейших городах Китая введут запрет на курение». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 18-ին.
48. ↑  «Blogger». Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 26-ին.
49. ↑  «Можно ли курить в Куала-Лумпуре?». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
50. ↑  «В Непале запретили курить в общественных местах». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
51. ↑   Արխիվացված 2010-05-25 Wayback Machine Власти ОАЭ запретили все виды рекламы табака и ввели крупные штрафы
52. ↑  «В Пакистане запретили курить табак. Статья на www.newsru.com 17 октября 2002 г.». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
53. ↑  «Реальные штрафы и «странные законы» в Сингапуре». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 25-ին.
54. ↑  «В Сирии запретили курить в барах и ресторанах. Новости всего мира — Корреспондент». Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 18-ին.
55. ↑  «В Таиланде вступил в силу запрет на курение на пляжах». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
56. ↑  «Жителям Таиланда запретят курить дома». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
57. ↑  «Туркменистан ужесточил наказание за курение в общественных местах». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
58. ↑  «На Филиппинах объявлена война курению. Публикация от 24 июня 2003 года». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
59. ↑  «Algeria became a Party to the WHO Framework Convention on Tobacco Control on September 28, 2006». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
60. ↑  Город, в котором веками не курят
61. ↑  «Benin became a Party to the WHO Framework Convention on Tobacco Control on February 1, 2006». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
62. ↑  «Gabon became a Party to the WHO Framework Convention on Tobacco Control on May 21, 2009». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
63. ↑  «Можно ли курить в Кении?». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
64. ↑  «В столице Нигерии курильщик может быть арестован». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
65. ↑  «ЮАР: принятый в стране закон фактически запрещает курить». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԱՀԿ-ի ծխախոտի դեմ պայքարի շրջանակային կոնվենցիայի տեքստը(ռուս.)