**Ցոլակ Քերոբի Ամերիկյան** (*Գալուստ Սուլուլիկյան*, սեպտեմբերի 23 (հոկտեմբերի 5), 1887, Տրապիզոն, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 17, 1964(1964-09-17), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1947)։

Կենսագրություն
--------------

Ցոլակ Ամերիկյանը ծնվել է Տրապիզոնում, արհեստավորի ընտանիքում։ 1891 թ. հորեղբոր հետ տեղափոխվել է Բաթում, որտեղ ստացել է նախնական կրթությունը, ապա սովորել ռուսական քաղաքային ուսումնարանում։ Այնուհետև մեկնել է Վենետիկի Մխիթարյանների մոտ ուսանելու, սակայն կարճ ժամանակ մնալով այնտեղ, 1906 թ. վերադարձել է Բաթում, մասնակցել սիրողների կողմից կազմակերպված ներկայացումներին («Համլետ», «Ավազակներ» և այլն)։ Ապա խաղացել է «Արշակ Բ», «Վարդան Մամիկոնյան», «Ղարաբաղի աստղագետը», «Խաչագողի հիշատակարանը» և այլ պիեսներում։ Նյութական մեծ դժվարություններ կրելով մի կերպ մեկնել է Փարիզ, եղել Մարսելում, այնտեղից անցել Եգիպտոս, ապա Հունաստան՝ այս բոլոր վայրերում դիտել ժամանակի անվանի դերասանների խաղը։ Երկար և օգտավետ շրջագայություններից հետո վերադարձել է Կովկաս, մտել Ամո Խարազյանի թատերախմբի մեջ։ 1910 թ. օսմանյան սահմանադրությունից հետո մեկնել է Արևմտյան Հայաստան, Էրզրումում սիրողներից կազմակերպել է մի թատերախումբ և ներկայացրել Ն. Գոգոլի «Ռևիզորը», ապա Շիրվանզադեի «Չար ոգին», «Պատվի համարը», «Նամուսը», Հ. Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններն» ու «Պաղտասար աղբարը», այդ բոլոր պիեսներում կատարելով գլխավոր դերեր։

Վերադառնալով Կովկաս, խաղացել է Թիֆլիսում, Բաթումում Սիրանույշի, Օվի Սևումյանի, Վահրամ Փափազյանի և ուրիշների հետ։ Խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին շրջել է Ղրիմում, Հյուսիսային Կովկասում, Ուկրաինայում, խաղացել հայաշատ բազմաթիվ քաղաքներում՝ Կիև, Խարկով, Օդեսա, Տագանրոգ, Արմավիր, Նովոռոսիյսկ, Մոզդոկ, Ղզլար, Վլադիկավկազ և այլն։ 1931 թ. եկել է Լենինական և ամբողջությամբ կապվել Լենինականի պետական թատրոնի հետ։

Ստեղծել է բազմաթիվ կերպարներ, որոնք համարվում հայ բեմի լավագույն նվաճումներից՝ *Սատին* (Մ. Գորկու «Հատակում»), *Մանուկ աղա* (Հ.Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ»), *Մոնտանելլի* (Է. Վոյնիչի «Բոռ»), *Մալվոլիո* (Ու. Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր»), *Վիշնևսկի* («Արդյունավոր պաշտոն»), *Մուրոմսկի* (Ա. Սուխովո-Կոբիլինի «Կրեչինսկու հարսանիքը»), *Վուրմ* (Ֆ. Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»), *Շեյլոկ* (Ու. Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը») և այլն։

Դերերը կինոյում
---------------

* 1938 - Զանգեզուր - *Աթյուն ապեր*
* 1957 - Ու՞մ է ժպտում կյանքը - *Առաքել*
* 1957 - Մոր սիրտը - *պապ*
* 1960 - Հյուսիսային ծիածան - *դրվագ*
* 1961 - «Տժվժիկ» - *Նիկողոս աղա*
* 1962 - Փառքի օղակներ - *վարպետ Օհան*

Գրականություն Ցոլակ Ամերիկյանի մասին
------------------------------------

* *Հարությունյան Ս.*, Ցոլակ Ամերիկյան, Երևան, 1957 թ.
* *Ռիզաև Ս.*, Մաքսիմ Գորկու դրամատուրգիան հայ բեմում, 1956 թ.

Աղբյուրներ
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — էջ 316.
2. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ *Կենսագրական բառարան, հատոր Ա*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ 80-81


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · Ժամանակակից Ուկրաինայի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17288 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 316)։*  |