**Գոա** (հինդի՝ गोआ, պորտ.՝ Goa), նահանգ Հնդկաստանի հարավ-արևմուտքում, ամենափոքրը տարածքով և 26-րդը (29-ից) բնակչությամբ։ Նախկին պորտուգալական գաղութ Հինդուստան թերակղզում։ Բնակչությունը 3,1046 մլն մարդ է։ Մայրաքաղաքը Փանաջին է, իսկ խոշորագույն քաղաքը՝ Վասկո դա Գաման։

Աշխարհագրություն
----------------

Գոայի մակերեսը 3702 կմ քառակուսի է, հյուսիսից հարավ ձգվում է 105 կմ, արևմուտքից արևելք՝ 65 կմ։ Այն տարածքով Հնդկաստանի 29 նահանգներից ամենափոքրն է։ Գոան տեղակայված է Հնդկաստանի արևմտյան ափի կենտրոնական հատվածում։ Հյուսիսում սահմանակցում է Մահարաշտայի նահանգին, հարավում և արևելքում՝ Կառնատակային, իսկ արևմուտքում ափերը ողողում է Արաբական ծովի ջրերը։ Ափագծի երկարությունը կազմում է 101 կմ։ Ջրափնյա նեղ գիծը ծով բաժանում է լեռնային սարահարթից, արևելքում՝ Արևմտյան Գաթերի լեռնաշղթայից։ Արևմտյան Գաթերի լեռնաշղթան Դեկանի սարահարթի արևմտյան ծայրամասն է, որի երկարությունը 1800 կմ է։ Լեռնաղշթան զբաղեցնում է նահանգի տարածքի մոտ 15%-ը։ Գոայի ամենաբարձր կետը Սոնսոգորն է, որի բարձրությունը 1167 մետր է։ Գոայի առափնյա գիծը կտրտված է գետերի գետաբերաններով, որոնք սկիզբ են առնում Արևմտյան Գաթերից։ Խոշորագույն գետերը Մանդովին, Զուարին և Չապորան են։

Կլիմա
-----

Գոան ունի տիպային ենթահասարակածային կլիմա, որն արտահայտվում է չոր և խոնավ եղանակով։ Տարվա կեսը (մայիսից հոկտեմբեր) տարածաշրջանում գերակշռում է խոնավ և տաք եղանակը։ Ամենից բարձր ջերմաստիճանը դիտվում է մայիսին, առավելագույն միջինը՝ 33 °C, և անգամ այդ ժամանակ պահպանվում է օդի բարձր խոնավությունը (մարտին 73 %)։ Մուսսոնի շրջանը սկսվում է հունիսին և ավարտվում է սեպտեմբերին։ Այս շրջանը բնորոշվում է նաև առավելագույն տեղումներով (հուլիսին մոտ 1000 մմ, համեմատության համար Երևանում տարեկան միջին տեղումները 300 մմ է)։ Չոր սեզոնը Գոայում տևում է դեկտեմբերի կեսերից մինչև փետրվար։ Ջերմաստիճանի օրական տատանումներն աճում են հասնելով 10-15 °C-ի։ Գիշերը ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 20 °C, ցերեկը՝ 31 °C։ Այս շրջանում տեղումները հազվադեպ են։


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Գոա** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| միջին առավելագույնը (°C) | 31,6 | 31,5 | 32,0 | 33,0 | 33,0 | 30,3 | 28,9 | 28,8 | 29,5 | 31,6 | 32,8 | 32,4 | 31,3 |
| տեղումների քանակը (մմ) | 0,2 | 0,1 | 1,2 | 11,8 | 112,7 | 868,2 | 994,8 | 512,7 | 251,9 | 124,8 | 30,9 | 16,7 | 2926 |
| *Աղբյուր՝ Օդերևութաբանության համաշխարհային կազմակերպություն* |

### Արեգակնային ակտիվություն

| Արևափայլ, ժամերի քանակն ամսում |
| --- |
| Ամիս | Հուն | Փետ | Մար | Ապր | Մայ | Հուն | Հուլ | Օգոս | Սեպ | Հոկ | Նոյ | Դեկ | Տարի |
| Արևափայլ, ժամ | 313,1 | 301,6 | 291,4 | 288,0 | 297,6 | 126,0 | 105,4 | 120,9 | 177,0 | 248,0 | 273,0 | 300,7 | 2842,7 |
|

#### Միջին արևափայլը մեկ օրում

Դեկտեմբերից մինչև ապրիլ օրական միջին արևափայլի տևողությունը կազմում է 1 ժամ։ Ամենաքիչը հունիսից օգոստոս է՝ 4-ից 5 ժամ։

| Հուն | Փետ | Մար | Ապր | Մայ | Հուն | Հուլ | Օգոս | Սեպ | Հոկ | Նոյ | Դեկ
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 10 | 10 | 9 | 10 | 9 | 5 | 4 | 4 | 6 | 8 | 9 | 10
  |

#### Ցերեկվա տևողություն

Գոան գտնվում է աշխարհագրական ցածր լայնությունում, ուստի ցերեկվա տևողությունը շատ չի տարբերվում տարվա տարբեր ամիսներին։ Փետրվարից հոկտեմբեր ցերեկը տևում է 12 ժամ և ավել, իսկ նոյեմբերից հունվար՝ 11 ժամ։

### Տեղումներ

#### Տեղումներով օրեր

Դեկտեմբերից ապրիլ Գոաում տեղումները շատ հազվադեպ են, հունիս և հուլիս ամիսներին գրանցվում են ամենաշատ տեղումներով օրերը, ավելի քան 20 օր

| Հուն | Փետ | Մար | Ապր | Մայ | Հուն | Հուլ | Օգոս | Սեպ | Հոկ | Նոյ | Դեկ
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0,0 | 0,0 | 0,1 | 0,8 | 4,2 | 21,9 | 27,2 | 13,3 | 13,5 | 6,2 | 2,5 | 0,4 
  |

### Քամի

Սեպտեմբերից դեկտեմբեր և հունվարից մարտ քամու միջին արագությունը 6-ից 7 կմ/ժամ է։

Քամու միջին արագություն (կմ/ժ)

| Հուն | Փետ | Մար | Ապր | Մայ | Հուն | Հուլ | Օգոս | Սեպ | Հոկ | Նոյ | Դեկ
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 6 | 7 | 7 | 8 | 9 | 11 | 13 | 10 | 7 | 6 | 6 | 6
  |

Քամու առավելագույն արագություն (կմ/ժ)

| Հուն | Փետ | Մար | Ապր | Մայ | Հուն | Հուլ | Օգոս | Սեպ | Հոկ | Նոյ | Դեկ
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 85 | 74 | 61 | 63 | 56 | 81 | 83 | 93 | 39 | 78 | 74 | 63
  |

Պատմություն
-----------

Սուրբ Եկատերինայի մատուռ։ Պորտուգալիական առաջին եկեղեցին, որը կառուցվել է Գոայում 1510-1511 թվականներին։
Գոայի զինանշանը Պորտուգալիայի տիրապետության ժամանակ
Գոայի վրա ոտք դրած առաջին եվրոպացին Աֆոնս դը Ալբուկերկեն էր, որը հասնելով ծովային ճանապարհով, 1502 թվականին նվաճեց Գոան։ Հին Գոան դառնում է Պրորտուգալական Հնդկաստանի մայրաքաղաքը նահանագապետ Աֆոնս դը Աբուկերկեի ղեկավարությամբ։ Վասկո Դա Գաման դը Ալբուկերկեից հետո հաջորդ նահանգապետն էր։ Գոայից կառավարվող հողերն աֆրիկյան Մոմբասայից մինչև չինական Մակաո։ Այդ պահից սկսել է Գոայի ոսկե դարը։ Հին Գոան կոչվել է «եկեղեցիների քաղաք», Արևելքի քրիստոնեական բոլոր տաճարներին գերազանցող ճարտարապետական գեղեցկությամբ։

Լեզուներ
--------

Համաձայն «Գոայի պաշտոնական լեզուների մասին ակտին» 1987 թվականից (անգլ.՝ The Goa, Daman and Diu Official Language Act) Գոա նահանգի պաշտոնական միակ լեզուն կոնկանին է, սակայն հատուկ կարգավիճակ է նախատեսվում մարաթի։

Կոնկանին նահանգի 61,2% բնակիչների մայրենի լեզուն է։ 1991 թվականի տվյալներով մյուս լեզուներից առավել տարածված են մարաթին (27,12 %), կաննադան (3,41 %), ուրդուն (2,81 %) և հինդին (2,09 %)։

Տրանսպորտ
---------

Նահանգի ավիափոխադրումն իրականացվում է «Դաբոլիմ» օդանավակայանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  2011 census of India
3. ↑  В мае 1996 года температура достигала 33,3 °C, в 1997 году превысила эту высоту ртутного столба на 0,7 °C «Архивированная копия» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=да` (օգնություն)
4. 1 2  Climate profile for Panaji | Holiday and Travel | MyWeather2.com
5. 1 2  Panaji Climate Guide, Goa, India | World Climate Guide
6. ↑  World Weather Information Service — Goa
7. ↑  Commissioner Linguistic Minorities. «42nd report: July 2003 – June 2004». էջ para 11.3. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2007 թ․ հունիսի 6-ին.
8. ↑  «Solving the Language Imbroglio». Navhind Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2008 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
9. ↑  «Konkani:The Tussule over the script». Navhind Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2008 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
10. ↑  A. R. Fatihi. «Urdu in Goa». *Language in India, Volume 2: 2002-12-09*. M. S. Thirumalai, Managing Editor, Language in India. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գոայի կառավարության պաշտոնական կայք
* Գոա հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)
* Resources on Goa, India Environment Portal

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հնդկաստան Հնդկաստանի նահանգներ և տարածքներ |
| --- |
|  |
| Նահանգներ | Անդհրա Պրադեշ • Արունաչալ Պրադեշ • Ասսամ • Բիհար • Չհաթիսգարհ • Գոա • Գուջարաթ • Հարյանա • Հիմաչալ Պրադեշ • Ջամմու և Քաշմիր • Ջարքանդ • Կառնատակա • Կերալա • Մադհյա Պրադեշ • Մահարաշտրա • Մանիպուր • Մեգհալայա • Միզորամ • Նագալենդ • Օդիշա • Փենջաբ • Ռաջաստան • Սիքիմ • Թամիլ Նադու • Տրիպուրա • Ուտար Պրադեշ • Ուտարաքհանդ • Արևմտյան Բենգալիա |  |
|  |
| Միութենականտարածքներ | Անդամանյան և Նիկոբարյան կղզիներ • Դադրա և Նագար Հավելի • Դելի ազգային մայրաքաղաքային տարածք • Դաման և Դիու • Լաքշադվիպ • Պուդուչերիի • Չանդիգարհ |
|  |
| **Պորտալ:Հնդկաստան** |

 |