Կամբոջայի Շիվա աստծո գլուխը, որի վրա պատկերված է երրորդ աչքը
**Երրորդ աչք** (նաև՝ մտքի աչք կամ ներքին աչք), մտացածին անտեսանելի աչքի միստիկ կամ էզոտերիկ հասկացություն, նկարագրություններում սովորաբար տեղակայված է ճակատամասում, և ընկալում է ավելի քան սովորական աչքը։

Կրոնական ակնարկ
---------------

Դարմիկում Հնդկաստանից եկող հոգևոր ավանդույթների համաձայն երրորդ աչքը կապվում է աջնա (կամ հոնք) չակրայի հետ։ Երրորդ աչքը մի դարպաս է, որը տանում է դեպի բարձրագույն գիտակցության ներքին թագավորություն կամ տարածք։ Նոր շրջանի հոգևորության մեջ երրորդ աչքը հաճախ խորհրդանշում է մտքի լուսավորության վիճակ կամ մտավոր պատկերների արթնացում՝ ունենալով մարդկային խոր հոգևոր և հոգեբանական կարևորություն։ Երրորդ աչքը հաճախ կապվում է հոգևոր հայացքների, պայծառատեսության, չակրաները և աուրան կառավարելու հմտության, կանխագուշակման և արտամարմնական փորձարկումների հետ։ 
Մարդիկ, ովքեր, ինչպես հավաստիացնում են, կարողանում են կառավարել իրենց երրորդ աչքը, հաճախ կոչվում են մարգարեներ։ Հինդուիզմի և բուդդայականության մեջ ասվում է, որ երրորդ աչքը տեղակայված է ճակատի մեջտեղում, անմիջապես հոնքերի միացման հատվածի վերևում, և իրենից ներկայացնում է մտքի լուսավորության այն վիճակը, որին մարդը հասնում է մեդիտացիայի միջոցով։ Հինդուիզմի հետևորդները նաև թիլակա են դնում հոնքերի մեջտեղում, որպես երրորդ աչքի վկայություն, որը նույնպես երևում է Շիվայի պատկերազարդումներում։ Բուդդիստները երրորդ աչքը համարում են «գիտակցության աչք», որն իրենից ներկայացնում է գիտակցության այն կետը, որի շնորհիվ մարդը սովորական տեսողության սահմաններից դուրս հասնում է լուսավորվածության վիճակի։

Դաոսականության և չինական այլ ավանդական հոգևոր աղանդների մեջ, ինչպիսին է Չանը (ճապոներենում՝ Զեն) «երրորդ աչքի ուսմունքն» իր մեջ ներառում է փակ աչքերով հոնքերի մեջտեղում գտնվող կետի վրա ուշադրության լարում, երբ մարմինը գտնվում է ցիգունի տարբեր դիրքերում։ Ուսմունքի նպատակն է թույլ տալ ուսանողներին տիեզերքից ճիշտ «ալիքներ» ստեղծել և ստանալ ամուր հիմք մեդիտացիայի առավել կատարելագործված մակարդակների հասնելու համար։ Դաոսականությունը սովորեցնում է, որ երրորդ աչքը, որը նաև կոչվում է մտքի աչք, գտնվում է ֆիզիկական երկու աչքերի միջև, և բացվելիս տարածվում է ճակատի մեջտեղում։ Դաոսականությունը պնդում է, որ երրորդ աչքը մարմնի հիմնական էներգետիկ կենտրոններից մեկն է և տեղակայված է վեցերորդ չակրայում` ստեղծելով հիմնական միջօրեականը՝ այն գիծը, որը մարմինը բաժանում է աջ և ձախ կիսագնդերի։ Դաոսականության ալքիմիկական ավանդույթներում երրորդ աչքը «Վերին Դանտիանի» (վերին կինաբարի դաշտ) առաջնային մասն է, և նրան տրված է հիշողություւներ արթնացնող «ցեխագնդիկ» անունը։

Հայր Ռիչարդ Ռոհրի քրիստոնեական ուսմունքի համաձայն՝ երրորդ աչքի հասկացությունը օգտագոծվում է որպես փոխաբերություն ոչ դուալիստական մտածողության փոխարեն, ինչպես կարծում են խորհրդապաշտները։ Ռոհրի տեսության մեջ խորհրդապաշտներն ընդունում են առաջին աչքը (զգայական ազդակ, ինպիսին է տեսողությունը) և երկրորդ աչքը (բանականության, մեդիտացիայի և խորհրդածության աչք), «բայց նրանք գիտեն, որ չպետք է շփոթեն գիտելիքը խորության հետ կամ պարզապես ճիշտ տեղեկատվությունը գիտակցության փոխակերպման հետ։ Միստիկական հայացքը կառուցվում է առաջին երկու աչքերի վրա, այնուհետև շարժվում առաջ»։ Ռոհրը գիտակցության այս մակարդակն անվանում է «Քրիստոսի բանականություն»։

Թեոսոֆիստ Ելենա Բլավատսկիի հետևորդներն առաջարկել են, որ երրորդ աչքը, փաստացի, կոնանման գեղձն է, որը գտնվում է մարմնի երկու կիսագնդերի մեջտեղում։ Սողունները և երկկենցաղները զգում են լույսը երրորդ գագաթային աչքի միջոցով (այս հատվածն ասոցացվում է կոնանման գեղձի հետ), որը պատասխանատու է նրանց բնական շրջապտույտի և տեղաշարժվելու համար, քանի որ զգում է լույսի բեկումը։ Չ․ Վ Լիդբիթրը պնդում էր, որ «եթերային խողովակը» երրորդ աչքից դուրս բերելով հնարավոր է զարգացնել մանրադիտակային և աստղադիտակային տեսողություն։ Ստեֆեն Ֆիլիպսը հաստատել է, որ երրորդ աչքի մանրադիտակային տեսողությունն ունակ է հետազոտել այնպիսի մանր առարկաներ, ինչպիսին քվարկներն են։ Այս համոզմունքի համաձայն՝ մարդիկ հին ժամանակներում ունեցել են իրական երրորդ աչք գլխի հետևի մասում, որը կատարել է ֆիզիկական և հոգևոր գործառույթներ։ Ժամանակի ընթացքում մարդկանց զարգացման հետ մեկտեղ այս աչքը թուլացել է և վերածվել նրան, ինչն այսօր հայտնի է որպես կոնանման գեղձ։ Բժիշկ Ռիկ Ստրասմանը վարկած է առաջադրել այն մասին, որ կոնանման գեղձը, որը պահպանում է թեթև զգայունակությունը, պատասխանատու է ԴՄՏ-ի (դիմեթիլտրիպտամին) արտադրման և արտազատման համար. էնթեոգեն, որը, նրա կարծիքով, հավանական է՝ մեծ քանակությամբ արտազատվում է ծննդյան և մահվան պահերին։

Փիլիսոփայություն
----------------

Մտքի աչք արտահայտության օգտագործումը չի նշանակում, որ մտքում կամ ուղեղում կա միայն մեկ կամ միատարր տեղ, որտեղ ծագում է տեսողական գիտակցությունը։ Փիլիսոփաները, ինչպիսին օրինակ Դանիել Դենեթն է, քննադատել են այս տեսակետը։

Հայտնի գրականության մեջ
-----------------------

Լոբսանգ Ռամպայի (Կիրիլ Հենրի Հոսկին, 1910-1981, Դեվոնշիր նահանգի Փլիմփթոն քաղաքի բնակիչ) 1959 թվականի «Երրորդ աչքը» վեպում առաջին անգամ անգլախոս ընթերցողների լայն լսարանի համար ներկայացվում է մտացածին պատմություն երրորդ աչքի մասին։

Տես նաև
-------

* Գիտակցություն
* Նախախնամության աչք
* Էպիֆիզ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Richard Cavendish, ed. (1994)։ *Man, Myth and Magic – Volume 19*։ New York, NY: Marshall Cavendish։ էջ 2606։ ISBN 978-0839360353
2. ↑  Saraswati Swami Satyananda Saraswati (2001)։ *Kundalini Tantra*։ Bihar, India: Yoga I Publications Trust։ ISBN 978-8185787152
3. 1 2  Leadbeater, C.W. *The Chakras* Wheaton, Illinois, USA:1927 Theosophical Publishing House Page 79.
4. 1 2  «The Third Eye in Hinduism & Buddhism -»։ *www.lotussculpture.com*։ Վերցված է հուլիսի 23, 2019
5. ↑  «Third eye of the Buddha, Buddha's third eye, Buddhas third eye, third eye, the third eye, Buddha, Buddha heads»։ *www.burmese-art.com*։ Վերցված է հուլիսի 23, 2019 (չաշխատող հղում)
6. ↑  «Third Eye - A Thorough Explanation»։ *Token Rock*։ Վերցված է հուլիսի 23, 2019
7. ↑  The doctrine of the elixir by R.B. Jefferson Coombe Springs Press 1982 chapter 4. The Archaic Anatomy of Individual Organs.
8. ↑  Rohr, Richard "The Naked Now: Learning to See as the Mystics See", The Crossroad Publishing Company, 2009, 0-8245-2543-4, 978-0-8245-2543-9.
9. ↑  H.P. Blavatsky, *The Secret Doctrine*, Vol. 2, 1888, 1-55700-124-3, pp. 289-306.
10. ↑  Phillips, Stephen *Extrasensory Perception of Quarks* Wheaton, Illinois, USA 1980 Theosophical Publishing House 978-0-8356-0227-3.
11. ↑  Helena Petrovna Blavatsky, *The Secret Doctrine* vol. II, (Wheaton, IL: Theosophical Publishing House, 1993), 295.
12. ↑  Strassman Rick J. (2001)։ *DMT: The Spirit Molecule. A Doctor's Revolutionary Research into the Biology of Near-Death and Mystical Experiences*։ Rochester, Vt: Park Street։ ISBN 978-0-89281-927-0  («Chapter summaries»։ Վերցված է փետրվարի 27, 2012 )
13. ↑  *Consciousness Explained*, Daniel C. Dennett, Boston: Little, Brown and Company, 1991. 0-316-18065-3.

Աղբյուրներ
----------

* Hale, Teresa (1999). *The Book of Chakra Healing*. New York: Sterling Publishing Company. 0-8069-2097-1.
* Radha, Siviananda (2004). *Kundalini Yoga for the West*. New York: Shambhala. 1-932018-04-2.
* Sagan, Samuel, M.D. (2007). *Awakening the Third Eye* (3rd ed). Roseville, N.S.W. Australia: Clairvision. 0-9586700-5-6.
* Sharp, Dr. Michael (2005). *Dossier of the Ascension: A Practical Guide to Chakra Activation and Kundalini Awakening*. St. Albert, Alberta: Avatar Publications. 0-9735379-3-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Meaning of Buddha eye - Բուդդայի աչքի պատկերներ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Discogs · MusicBrainz · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780235999 |

 |