recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մաթեմատիկական սպասում**, պատահական մեծության կարևոր թվային բնութագրիչներից։ F(x) բաշխման ֆունկցիա ունեցող \xi  պատահական մեծության մաթեմատիկական սպասում է կոչվում

{\displaystyle E\_{\xi }=\int \limits \_{-\infty }^{\infty }xdF\_{\xi }(x)}

ինտեգրալը, եթե այն բացարձակ զուգամետ է։ Դիսկրետ և անընդհատ պատահական մեծությունների մաթեմատիկական սպասումներն են համապատասխանաբար՝

{\displaystyle E\_{\xi }=\sum \_{k}{x\_{k}}P(\xi =x\_{k}),E\_{\xi }=\int \limits \_{-\infty }^{\infty }xp(x)dx,}
որտեղ, {\displaystyle x\_{k}}-երը \xi -ի հնարավոր արժեքներն են, {\displaystyle P(x)}-ը՝ \xi -ի հավանականության խտությունը։

Մաթեմատիկական սպասման հիմնական հատկություններն են.

1. {\displaystyle EC=C,}
2. {\displaystyle E(C\xi )=CE\xi ,}
3. {\displaystyle E(\xi +\eta )=E\xi +E\eta ,}
4. {\displaystyle E(\xi \eta )=E\xi E\eta ,}

{\displaystyle P(x)}-ը՝ \xi -ի հավանականության խտությունը։

եթե պատահական մեծություններն անկախ են։ Մաթեմատիկական սպասումը բնութագրում է պատահական մեծության արժեքների դասավորությունը։ Մաթեմատիկական սպասումի այդ հատկությունը ըստ էության բացատրվում է մեծ թվերի օրենքով։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4152930-3 · Microsoft: 141042865 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 141)։*  |
**Գունար Բերգ** (նորվ.՝ *Gunnar Berg*, մայիսի 21, 1863(1863-05-21)[…], Սվոլյեր, Նուռլան, Նորվեգիա - դեկտեմբերի 23, 1893(1893-12-23), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն), նորվեգացի գեղանկարիչ, Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Գունար Բերգը ծնվել է Նորվեգական ծովի հյուսիս-արևմուտքում նորվեգական ափին գտնվող Լոֆոտենյան կղզիներում։ Նա ընտանիքի 12 եղբայրներից և քույրերից ավագն էր։ 1875—1881 թվականներին հաճախել է Տրոնհեյմի եկեղեցուն կից դպրոց։

Դեռ վաղ տարիքից առանձնանում էր նկարչական տաղանդով։ Նկարչության և գեղանկարչության մասնավոր դասեր է ստացել նկարիչ Յոհանեսենի մոտ։ Ավելի ուշ Բերգենում սովորել է արհեստավորական ուսումնարանում։

Ապա 1883-1885 թվականներին ուսանել է Գերմանիայում Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո մինչև իր մահը Բերգն ապրել և աշխատել է Դյուսելդորֆում և Բեռլինում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գունար Բերգի անունը կապվում է Դյուսելդորֆի գեղանկարչական դպրոցի հետ։ Հռչակվել է հայրենի Լոֆոտենյան կղզիների, ուր գրեթե ամեն տարի այցելում էր ձկնորսաշրջանի սկզբում, խստաշունչ գեղեցկությունը ներբողող նկարների շնորհիվ։

Բերգը նկարել է հարազատ քաղաքի, ծովային լանդշաֆտների և բնապատկերների տեսարաններ։ Նրա գործերի հիմնական թեման ձկնորսների աշխատանքն էր. լեռները և ծովը և՛ ամառվա, և՛ ձմռան ժամանակ։ Բացի դա, նա ստեղծել է դիմանկարներ, ավելի հաճախ՝ ձկնորսների։

Նկարչի ամենահայտնի գործերից է «Տրոլֆյորդեի ճակատամարտ» մարտանկարը, որում պատկերված է 1890 թվականի խոշոր ձկնորսիչ շոգենավերի սեփականատերերի և խութածոցի առևտրական նավերի ու ձկնորսների միջև ծովամարտը՝ տեղանքի վերահսկման համար։ Այժմ այդ նկարը գտնվում է Սվոլվերում գտնվող Գունար Բերգի անվան պատկերասրահում։

«Տրոլֆյորդեի ճակատամարտ» նկարը եղավ նկարչի վերջին խոշոր աշխատանքը։ 1891 թվականին նրա ոտքի վրա չարորակ ուռուցք հայտնաբերվեց և ստիպված էին այն անդամահատել։ Բերգի առողջությունը վատթարացավ, 1893 թվականի աշնանը նա թոքերի բորբոքում ստացավ։

Նկարիչը մահացել է 1893 թվականին Բեռլինում։ Թաղված է Սվոլվերի կղզիներից մեկում։

Գ. Բերգի նկարչները ներկայացված են Օսլոյի Ազգային թանգարանում, Ստոկհոլմի Արվեստի թանգարանում և Ազգային թանգարանում։

Պատկերասրահ
-----------

* Տրոլֆյորդեի ճակատամարտ  (1890)*Տրոլֆյորդեի ճակատամարտ* (1890)
* Սվոլվյե *Սվոլվյե*
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Gunnar Berg (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  KulturNav — 2015.
3. 1 2 3 4  Norsk kunstnerleksikon (норв.) — *(untranslated)*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Store norske leksikon. Gunnar Berg(նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90685476 · CONOR: 143447139 · GND: 138633142 · ISNI: 0000 0001 4018 1940 · VIAF: 90902872 · ULAN: 500069024 · WorldCat VIAF: 90902872 |

 |

 |
**Ալիքաչափ**, ռադիոալիքների երկարությունը կամ հաճախականությունը չափելու սարք։ Բաժանվում են ռեզոնանսային և հետերոդինային ալիքաչափերի։ Ռեզոնանսային ալիքաչափի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է չափման ենթակա աղբյուրի հետ կապված տատանողական համակարգում ռեզոնանսի պահը սևեռելու վրա։ Հիմնական մասերն են՝ լարքի օրգան ունեցող տատանողական համակարգը, կապի տարրը և ռեզոնանսի ինդիկատորը։ Ռեզոնանսային լիքաչափի ճշգրտությունը կախված է արտաքին պայմաններից (ջերմաստիճան, խոնավություն), սանդղակի աստիճանավորման ճշտությունից և, գլխավորապես, ինդիկատորային սարքի զգայնությունից ու տատանողական համակարգի ռեզոնանսային կորի թեքությունից։ Ռեզոնանսային ալիքաչափով կարելի է չափել 0,005-11200 *Մհց* հաճախականության ալիքներ, ընդ որում չափման ճշգրտությունը կազմում է 0,1–0,01%։ Հետերոդինային ալիքաչափի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է չափվող և նմուշային (բարձր կայունության) հաճախականությունների տատանումների համեմատության վրա։ Կազմված է հաճախականության աստիճանավորված գեներատորից, խառնիչից և ինդիկատորից։ Չափման ճշգրտությունը կախված է *հետերոդինից* և կազմում է 0,01–0,0001%։ Կարելի է չափել 0,125–11500 *Մհց* հաճախականության ալիքներ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4155425-5 · Microsoft: 199936695 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 176)։*  |
Բարբարոսական ափտ
**Բարբարոսական ափ** (ֆր.՝ Côte des Barbaresques), Հյուսիսային Աֆրիկայի միջերկրածովյան ափի եվրոպական անվանումը, որը կիրառելի է եղել ուշ միջնադարից (XV դար) մինչ XIX դարը։

Բարբարոսական ափը հասկացության մեջ ներառված էին Մաղրիբի մերձափնյա երկրները՝ Ալժիրը, Թունիսը և Մարոկկոն։ Երբեմն Լիբիայի և Եգիպտոսի ափերը նույնպես ներառվել են բարբարոսական ափի մեջ։ Ափագծով մեկ առկա են եղել մի շարք նավահանգստային բազաներ, որտեղ բնակվում էին բերբերական ծովահենների՝ կորսարները, ովքեր սարսափ էին տարածում Միջերկրական ծովի հյուսիսային ափերի բնակիչների մեջ։ Պատահական չէ, որ խուսափելով ստրկավաճառ- ծովահենների հետապնդումներից, ափաբնակ եվրոպացիների մեծ մասը բարձրանում էին լեռների գագաթը կամ էլ խորանում երկրի ներսում։ Բարբարոսական ափի բնակիչները միջնադարում եղել են մուսուլմաններ՝ արաբներ, բերբերներ, եվրոպական և աֆրիկյան ծագում ունեցող ստրուկներ։

Պատմություն
-----------

Ծովահենների դեմ պայքարը ընթացել է պարբերական հաջողություններով։ Այսպես, արաբական արշավանքներից հետո VIII—XI դարերում արաբները և բերբերները կազմում էին Միջերկրական ծովի արևելյան և հարավային ափերի բնակչության մեծամասնությունը։

XII—XV դարերում ֆորտունան թեքվում է եվրոպացիների կողմը։ Ռեկոնկիստան և խաչակրաց արշավանքները եվրոպացիներին հասցրեցին մինչ Մաղրիբի ափերը, որտեղ իսպանացիները և պորտուգալացիները գրավեցին մի շարք բերդեր և մերձափնյա քաղաքներ (Սեուտա, Մելիլյա, Թունիս, Օրան, Աննաբա, Տանժեր և այլն)։

Արաբական արշավանքներից հետո բարբարոսական ափը գրավվեց օսմանյան բանակի կողմից։ Մաղրիբի ողջ տարածքը, բացառությամբ Մարոկկոյի, անցավ Օսմանյան կայսրության կազմը։ Օսմանյան կառավարությունը մեծապես օժանդակել է բարբարոս ծովահեններին՝ օգնելով ոչնչացնել եվրոպական առևտրական նավերը։

Դրան հաջորդում են ԱՄՆ անկախության պատերազմը, 1787- 1791 թվականներին ռուս- թուրքական պատերազմը, եվրոպացիների ներխուժումը Եգիպտոս, որի արդյունքում Մարոկկոն պայմանագիր է կնքում ԱՄՆ-ի հետ և անկախություն հռչակում։ Բարբարոսական ափի ծովահենները պարտության են մատնվում, քանի որ Օսմանյան կայսրությունը՝ Եգիպտոսի անկախության պատճառով, չէր կարող ցամաքային ճանապարհով զորքեր քաշել դեպի Ալժիր և Թունիս։ Ամերիկյան ուժերը պարտության են մատնում բարբարոսներին։ 1805 թվականին տեղի ունեցավ Դարնահի ճակատամարտը, որի ընթացքում ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսը ջախջախեց օսմանյան ուժերին և ծովահենների խմբերին ժամանակակից Լիբիայի տարածքում։ 1830 թվականին ֆրանսիական զորքերը ներխուժեցին Ալժիր և գրավեցին երկրի գրեթե ողջ տարածքը։

XX դարի սկզբին տարածաշրջանը ամբողջովին անցնում է եվրոպացիների վերահսկողության ներքո։ Այստեղ ձևավորվում են Ֆրանսիական Ալժիրը, Իսպանական Մարոկկոն, Թունիսը և Ֆրանսիական Մարոկկոն։

Տես նաև
-------

* Մաղրիբ
* Մաղրիբի երկրներ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Treccani · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4086365-7 |

 |
**Սետիֆ** (արաբ․՝ سطيف‎‎, ֆր.՝ Sétif), քաղաք, Ալժիրի հյուսիս-արևելքում, նույնանուն վիլայեթի վարչական կենտրոնը, որը գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 1096 մ բարձրության վրա։

Քաղաքի կառուցապատումը տիպիկ գաղութային է, սակայն մոտակայքում պահպանվել են հին հռոմեական նեկրոպոլ և բյուզանդական մեծ ամրոցի ավերակներ։ Այստեղ է հիմնադրվել *ЕС* Սետիֆ ֆուտբոլային ակումբը։ Բնակչությունը կազմում է շուրջ 324 հազար մարդ (2013 թվականի տվյալներով)։

Պատմություն
-----------

Նումիդիական ծագման քաղաքը հռոմեացիներին հայտնի էր որպես Սիթիֆիս։ 97 թվականին կայսր Ներվան այստեղ է բնակեցրել իր վետերաններին։ Երկու հարյուր տարի անց Սետիֆի շրջանը վարչականորեն բաժանվել է Մավրետանիայից։ Արաբական արշավանքներից հետո քաղաքը կորցրել է իր նախկին նշանակությունը։ 1838 թվականից դարձել է Ֆրանսիայի կայազորի նստավայր և մեծ գյուղատնտեսական շրջանի կենտրոն։

Տրանսպորտ
---------

2018 թվականի մայիսի 8-ին Սետիֆում բացվել է տրամվայի երթևեկությունը։ Բացվել է մեկ գիծ` 22.4 կմ երկարությամբ, 26 կանգառով` երկու ճյուղավորմամբ` մեկը` քաղաքի արևելքում և մյուսը` արևմուտքում գտնվող քաղաքային համալսարանի տարածքում։ Օգտագործվել է 34 *Alstom Citadis 402* վագոն։ Փոխադրողը *SETRAM* ընկերությունն է։

Ողբերգություն
-------------

1945 թվականին տեղի բնակիչների և եվրոպացիների միջև բախումների արդյունքում զոհել է մոտ 100 մարդ։ Ի պատասխան՝ ֆրանսիացիները սկսել են պատժիչ գործողություն, որը հայտնի է որպես Սետիֆի ջարդ։ Ենթադրվում է, որ դրան զոհեր են դարձել տեղի 6000-8000 բնակիչներ։ Ալժիրի նախագահ Աբդել Ազիզ Բութեֆլիկան 1945 թվականին «Սետիֆ» գործողությունն անվանել է ալժիրցիների ցեղասպանության սկիզբը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sétif (Province Capital, Sétif, Algeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location
2. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Սետիֆը Բրիտանական հանրագիտարանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Setif Archived 2020-02-16 at the Wayback Machine. Looklex Encyclopaedia(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11992037j · GND: 4118608-4 · LCCN: n86126853 · SUDOC: 027995585 · VIAF: 125575132 · WorldCat VIAF: 125575132 |

 |
**Իռլանդական ռագու** (իռլանդերեն՝ stobhach / stobhach Gaelach, անգլերեն՝ Irish stew), իռլանդական խոհանոցի ազգային կերակուր։ Համարվում է երկրի ազգային ու հայտնի ուտեստներից։

Դասական ռագուի բաղադրության մեջ մտնում են ոչխարի միս, կարտոֆիլ, սոխ, ինչպես նաև մաղադանոս ու չաման։ Ավելի հաճախ միսը կտրատում են փոքր կտորների, իսկ բանջարեղենները ընդհակառակը ավելի մեծ կտորների՝ 2 կամ 4 մասի։ Բաղադրամասերը լցնում են խորը ամանի մեջ, որից հետո վրան ավելացնում են ջուր և եփում մոտ 1 ժամ։

Գրականության մեջ
----------------

Իռլանդական ռագուին է նվիրված Ջերոմ Կ. Ջերոմի հումորային պատմությունը՝ «Երեքը նավակում, չհաշված շունը»։ Հեղինակը կատակում է մի քանի պահպանողականների վրա, ովքեր օրինակ ասում են որ, ռագուի մեջ այնպիսի բանջարեղեններ ավելացնելը, ինչպիսին է գազարը, միայն փչացնում է ռագուի համը։ 

Իռլանդական հոդված
Այս պատմության հերոսները երկար ժամանակ քաղցած մնալուց հետո, որոշում են պատրաստել իռլանդական ռագու ուտելիքների մնացորդներից։ Այդ ամենը գլխավորում էր Ջորջը, և նա չիմանալով իսկական բաղադրատոմսը, որոշում է մեջն ավելացնել օրինակ՝ պուդինգ, սաղմոն, բեկոն, կարտոֆիլ, կաղամբ, ոլոռ, ձու և այլն։ Շունը, ում հետ ճանապարհորդում էին հերոսները, բերում է սատկած ջրային առնետ, որի վրա շատ երկար լուրջ մտածում էին ավելացնել, թե՞ ոչ։ Իսկ վերջում չնայած այդ ամենին ռագուն բոլորը հավանում են։

> 
> Հին ու ծեծված ուտեստներից արդեն կշտացել էինք, իսկ այստեղ հիմա մենք փորձեցինք այնպիսի համային փունջ, որից երբեք չենք ուտի։
> 
> 
> 

Կրիստինա Ագատայի «Moving Finger» ստեղծագործության մեջ հերոսուհին հրաժարվում է իռլանդական ռագուից ասելով. «Իռլանդական ռագու»։ Դա ավելի շուտ շների ճաշն է։ Ես գիտեմ դրա հիմքը կարտոֆիլն է ինչ-որ սոուսի մեջ։»
**«Ամերիկահայ հանրագիտակ տարեգիրք»**, հանրագիտական հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1925–1926 թվականներին, Բոստոնում (ԱՄՆ)։

Կազմել է Հ. Խաշմունյանը։ «Ամերիկահայ հանրագիտակ տարեգիրքը» հայ հասարակական կյանքի, մասնավորապես՝ ամերիկահայ գաղութի կարևոր իրադարձություններին, դեպքերին ու դեմքերին նվիրված հոդվածների հետ միասին զգալի տեղ է հատկացրել հայտարարություններին ու ռեկլամներին, աշխատել է ԱՄՆ գաղթած հայերին ծանոթացնել երկրի վարք ու բարքին։

«Խորհրդային Հայաստանը 1925 թվականին» ընդարձակ հոդվածում (2-րդ գիրք) պատկերված են հայ ժողովրդի ազգային ու սոցիալական վերածնության առաջին նվաճումները։ «Ամերիկահայ հանրագիտական տարեգիրքը» տվյալներ է պարունակում առանձին ամերիկահայ հայրենակցական ընկերությունների ու միությունների գործունեության մասին։ Հոդվածներ են նվիրված նկարիչներ Հ. Փուշմանին և Հ. Ալխազյանին, քանդակագործ Հ. Գյուրջյանին, ռումինական ականավոր փիլիսոփա, ծագումով հայ Վասիլ Գոնտույին և մշակույթի ուրիշ նշանավոր գործիչ]ների։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 282)։*  |
**Իջևանի լեռներ**, *Իջևանի լեռնաշղթա, Կայենի լեռնաշղթա*, լեռնաբազուկ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Գուգարաց լեռների հարավ-արևելյան մասում։ Սկսվում են Հաղարծին գետի ակունքներից և ձգվում համարյա զուգահեռականի ուղղությամբ մինչև Աղստև գետը՝ Իջևան քաղաքի մոտ, երկարությունը՝ 32 կմ։ Ամենաբարձր կետը՝ Հովք լեռ (2507 մ)։

Տեկտոնական խախտումներով բարդացած հորստաձև բարձրացում է՝ կազմված էոցենի, կավճի և յուրայի ապարներից։ Կատարային մասը հարթ է, լեռնագագաթները սեղանաձև են, լանջերը՝ զառիթափ ու մասնատված։ Տիրապետում են ֆիզիկական ու քիմիական հողմնահարումները։

Առկա են կարստային երևույթներ։ Լանջերը մինչև 2000 մ անտառապատ են, ավելի բարձր՝ լեռնատափաստանային և լեռնամարգագետնային բուսածածկույթ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 49 — 150 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 221)։*  |
Հայկական երաժշտախումբ
**Ամերիկահայ երաժշտություն**, 20-րդ դարի առաջին տասնամյակից ԱՄՆ-ում ապրող ու ներգաղթող հայ երաժիշտների, երգիչների ու երաժշտական տարբեր գործիքներ նվագողների ստեղծած մշակույթ՝ ոչ միայն հայ, այլև ամերիկացի հասարակության համար։ Նրանց առաքելությունը ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտությունն օտար ափերում պահպանելն էր։

ԱՄՆ-ում հայ երաժշտարվեստի զարգացման նախաքայլերից էր խմբերգային արվեստի տարածումը։ Առաջին կոմպոզիտորներից էր Գրիգոր Գալֆայանը. ստեղծել է (1913 թվականից) հիմնականում հայրենասիր. երգեր («Ապրիր, Հայաստան», «Ալեչարչար», «Մինչև երբ» և այլն), հայտնի է նաև նրա «Պատարագը»։ Բացառիկ գործունեություն է ծավալել Գրիգոր Սյունին, հավաքել, ձայնագրել ու մշակել է ժողովրդական երաժշտության բազմաթիվ նմուշներ, գրել է մեներգեր և խմբերգեր («Հայ երգփունջ», տետր 1-4), ստեղծել երգչախմբեր։ Ուսուցիչ-խմբավար և կոմպոզիտոր Կոմիտասի սաներից Վաղարշակ Սրվանձտյանը հավաքել ու մշակել է մի շարք ժողովրդական երգեր («Հայ գեղջուկ երգեր», «Հոգու ձայներ», «Նոր երգեր», «Հայ պարեր», նաև մանկական երգեր, խմբերգեր և օպերաներ)։ Համբարձում Պերպերյանի բազմաժանր ստեղծագործությունն աչքի է ընկնում ազգային վառ ինքնատիպությամբ, հնչերանգային և ռիթմ, հետաքրքիր համադրումով. ուշագրավ են նրա «Խորհուրդ Վարդանանց», «Աղոթք վաղվա օրվա սեմին» կանտատները, «Ռեքվիեմը», մի քանի տասնյակ Երգեր, տարբեր գործիքային պիեսներ։

Նշանավոր կոմպոզիտորներից է Ալան Հովհաննեսը, ուսումնասիրել է արևելքը և հայկական հնագույն երաժշտությունը, գտել համամարդկայինին առնչվող հոգեբանության. հնչերանգային ու ռիթմ, խոր ընդհանրացումներ («Արջունա», սիմֆոնիա, «Մաղրասյան սոնատ», «Ֆանտազիա ըստ ճապոնական փայտագրությունների» և այլն)։ Հեղինակ է նաև օպերաների («Պերիկլես», «էջմիածին»), 20-ից ավելի սիմֆոնիաների, կոնժողովրդական գործիքների անսամբլ (1905, հիմնադիր՝ Նաթան Ամիրխանյան, Վառնա)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Այս էջում կա կորեերեն տեքստ։** Առանց արևելաասիական լեզուների գրերի օժանդակ ծրագրի՝ դուք կարող եք կորեերեն պայմանանշանների փոխարեն տեսնել հարցականներ կամ այլ նշաններ։ |

**Լի Մին Կի** (հանգըլ՝ 이민기 ― Ի Մին Կի, հունվարի 16, 1985(1985-01-16), Կիմհե, Հարավային Գյոնգսանգ, Հարավային Կորեա), hարավկորեացի դերասան, երգիչ և մոդել։ Առաջին անգամ՝ որպես գլխավոր հերոս 2005 թվականին խաղացել է Taereung National Village հեռուստատեսային սպորտայի դրամայում, այնուհետև 2006 թվականին I Really Really Like You կատակերգությունում և Dal-ja's Spring ում (2007)։

Մի Կին նկարահանվել է նաև գեղարվեստական ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Հեընդե», «Արագ և կախարդված»։ 2014 թվականին նկարահարնվել է «Մոնսթար», «Կայսեր համար», «Հիմալայա», «Կրակիր իմ սրտին» գեղարվեստական ֆիլմերում։

Կարիերա
-------

Ի Մին Կին սկսել է իր կարիերան որպես մոդել, այնուհետև ցանկացել իրեն փորձել նաև որպես դերասան։ Նկարահանվել է մի շարք սերիալներում, գովազդներում, տեսահոլովակներում, մասնակցել բազմաթիվ շոու ծրագրերի։ Մինչ իր դերասանական վարպետությունը ձևավորելը Մին Կին ճանաչում է ձեռք բերել «Ես իրոք հավանում եմ քեզ» և «Դալ Ջայի գարունը» հեռուստատեսային ռոմատիկ կատակերգակություններում։ Մի քանի անհաջող նախագծերից հետո, դերասանը լավ արձագանք է ստանում կորեական բլոքբաստերի՝ Haeundae-ում նկարահանվելու համար։

Լին Մին Կին ամրապնդում է իր աստղային կարգավիճակը «Արագ» ֆիլմում իր գլխավոր դերով։ 2009 թվականի օգոստոսի 11-ին նա պաշտոնապես հայտարարեց իր երաժշտակա դեբյուտը՝ No Kidding 6 ինդի-էլեկտրո ռոք ոճի երգերով։

"Eternal Summer" միակ սինգլ երգն էր ալբոմի, երգի հիման վրա նաև տեսահոլովակ է նկարահանված։ Ալբոմը մեծ շահույթներ չբերեց, սակայն ստացավ լավ արձագանքներ քննադատների կողմից։

2014 թվականի օգոստոսի 4-ից Լի Մին Կին անցել է պարտադիր զինվորական ծառայության։ 4 շաբաթ հիմնական ռազմական ուսուցումից հետո նա կանցնի հասարակական ծառայության աշխատանքների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* http://www.leeminki.com/ Լի Մին Կի. պաշտոնական կայք  (կոր.)
* Lee Min-ki Archived 2011-02-28 at the Wayback Machine.֊ն Cyworld կայքում (կոր.)
* Lee Min-kiԹվիթթերում (կոր.)
* Lee Min-ki Fan Cafe Daum֊ում (կոր.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16622420n · ISNI: 0000 0004 6346 307X · LCCN: no2016095527 · VIAF: 257625884 · WorldCat VIAF: 257625884 |

 |
**Սադովայա փողոց** (ռուս.՝ Садовая улица), Ղրիմի Յալթա քաղաքի կենտրոնական փողոցը, ներքաղաքային գլխավոր տրանսպորտային մայրուղին։ Քաղաքի միջով ընթացող գրեթե ողջ հասարակական տրանսպորտն անցնում է Սադովայա փողոցով։ Այս փողոցում են գտնվում Յալթայի գլխավոր ուղղափառ եկեղեցին՝ Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը, դատախազությունը, ոստիկանությունը։

Պատմություն
-----------

1843 թվականին կազմված Ղրիմի հարավային ափի առաջին քարտեզի համաձայն՝ այնտեղ, որտեղ գտնվում է Սադովայա փողոցը, անցնում էր Աուտկա-Դերեկոյ գրունտային ճանապարհը։ Ճանապարհից վերև՝ լեռան ստորոտով, հիմնականում խաղողի այգիներ էին, սակայն կային նաև կիրճեր։ Այդ հողերի մի մասը պատկանում էր տեղաբնակներին, իսկ մյուս մասը ձեռք էր բերել գեներալ-նահանգապետ Միխայիլ Վորոնցովը։

Աստիճանաբար շրջանի հողակտորները անցնում էին եկվոր հարուստների ձեռքը, որոնք այնտեղ կառուցում էին տներ, ամառանոցներ և պանսիոնատներ։

1900-ական թվականներին տարածքը պատկանում էր Ս. Վ. Տատարինովային, որը, մեծ գումարներ ներդնելով, այն կառուցապատել էր սեփական ձևով։ 1924 թվականից տարածքն անցավ քաղաքային իշխանությունների տիրապետությանը։

Ժամանակակից Սադովայա փողոցում գտնվող մեկ այլ հողակտոր պատկանել է փոխծովակալի այրի, ազնվական Ն. Մ. Զելյոնայային և նրա երկու որդիներին՝ Պավելին ու Ալեքսանդրին։ Նրա տունը շրջապատված էր մեծ պարտեզով։ Մոր մահից հետո Զելյոնի եղբայրներն այստեղ կառուցեցին ևս մի քանի տուն և սկսեցին դրանք տալ վարձակալությամբ, իսկ 1910 թվականին հողատարածքը ձեռք բերեց կոլեգիալ խորհրդական Պ. Յ. Պոլյանցևը, որը նույնպես տարածքը վարձակալությամբ հանձնում էր ամառային ամիսներին։ Որոշ ժամանակ անց ամբողջ ունեցվածքն անցավ նրա այրուն։

Սադովայա փողոցին հարակից տարածքում գտնվող հողօգտագործողների անունների ցանկը լի է ազնվականական կոչումներով։ Նրանց թվում են ակադեմիկոս և նկարիչ Ե. Մ. Մյասոյեդովի այրին, փոխծովակալ Գ. Յ. Պոպովի կինը, ծովակալ Ն. Մ. Չիխաչովը, վաճառական Ա. Ա. Ժելտիշևը։ Բարձրաստիճան տիտղոսներ և կոչումներ կրողների հենց այդ մեծ խտության պատճառով ժամանակակից Սադովայա փողոցի մի մասը կոչվել է Դվորյանսկայա փողոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2 3 4 5 6  «Садовая (Дворянская) улица»
Երկրագունդն ըստ շերտերի

**Վերին Մանթիա**, երկրագնդի թաղանթներից մեկը, որն անմիջականորեն գտնվում է երկրակեղևի տակ և բաժանված է նրանից Մոհորովիչիչի մակերևույթով։ Վերջինս տեղադրված է մայրցամաքների տակ 20-ից մինչև 80 կմ (միջինը՝ 35 կմ), իսկ օվկիանոսների տակ՝ ջրի մակերևույթից 11-15 կմ խորության վրա։ Սեյսմիկ ալիքների տարածման արագությունը (օգտագործվում է որպես Երկրի ներքին կաոուցվածքի ուսումնասիրության մեթոդ) երկրակեղևից դեպի Վերին Մանթիա անցնելիս թռիչքաձև աճում է մոտավորապես 7-ից մինչև 8 կմ/վրկ։ Նրա հատակը ենթադրվում է 900 կմ (մանթիան վերինի և ստորինի բաժանելիս) և 400 կմ (մանթիան վերինի, միջինի և ստորինի բաժանելու դեպքում) խորությունների վրա։ 400-900 կմ խորությունների սահմաններում գտնվող զոնան կոչվում Է գոլիցինի շերտ։ Վերին Մանթիան կազմված է, հավանաբար, նռնաքարային պերիդոտիտներից՝ վերին մասում էկլոգիտի խառնուրդների մասնակցությամբ։ Նրա կառուցվածքի կարևոր առանձնահատկությունը սեյսմիկ ալիքների փոքր արագությունների զոնայի առկայությունն է։ Նրա կառուցվածքը տարբեր տեկտոնական զոնաների, օրինակ, գեոսինկլինալների և պլատֆորմների տակ տարբեր է։ Նրանում ընթանում են պրոցեսներ, որոնք երկրակեղևում տեկտոնական, մագմատիկ և մետամորֆային երևույթների աղբյուր են հանդիսանում։ Շատ տեկտոնական հիպոթեզներում Վերին Մանթիային հատկացվում է կարևոր դեր։ Օրինակ, ենթադրվում է, որ երկրակեղևն առաջացել է Վերին Մանթիայի նյութից՝ հալման ճանապարհով, որ տեկտոնական շարժումները կապված են նրանում կատարվող շարժումների հետ և այլն։

Տես նաև
-------

* Երկրի մանթիա

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 404)։*  |
**Իմանց Կալնինշ** (լատիշ․՝ Imants Kalniņš, մայիսի 26, 1941(1941-05-26), Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի կոմպոզիտոր։ Լիտվայի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1977)։

Կենսագրություն
--------------

Իմանց Կալնինշը ծնվել է 1941 թվականի մայիսի 26-ին Ռիգայում, բանվորի ընտանքիում։

Ավարտել է Յազեպ Մեդինի անվան երաժշտական դպրոցն (1960) ու Լատվիայի Յ. Վիտոլի անվան պետական կոնսերվատորիան (1964, կոմպոզիցիայի դասարանը Ադոլֆ Սկուլտեի ղեկավարությամբ)։ Միաժամանակ ակտիվորեն զբաղվել է ռոք երաժշտությամբ։

Դասավանդել է Լիեպայայի միջնակարգ երաժշտական դպրոցում (1964—1967)։ Ստեղծել է երաժշտություն լատվիական թատրոնների բեմադրությունների, Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմերի ու մուլտֆիլմերի համար։ «Փչիր, քամի» ֆիլմի (1973, Ռեժիսոր՝ Գունար Պիեսիս) երաժշտությունը ուշադրության է արժանացել Բաքվում տեղի ունեցած Համամիութենական կինոփառատոնի ժամանակ (1974)։ «Սոնատ լճի վրա» ֆիլմի (1976, ռեժիսորներ՝ Գունար Ցիլինսկի և Վարիս Բրասլա) երաժշտության համար արժանացել է Լիտվայի ԽՍՀ պետական մրցանակի (1977)։ 1990—1993 թվականներին եղել է Լիտվայի գերագույն խորհրդի պատգամավոր, իսկ ավելի ուշ եղել է 9-րդ Սեյմի պատգամավոր։

Ստեղծագործություն
-----------------

Իմանց Կալնինշը հեղինակել է օպերաներ, օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ, երգչախմբի համար նախատեսված երգեր, ռոք երաժշտություն (իր կազմակերպած ու գլխավորած «2 X BBM» և «Turaidas Roze» ռոք-խմբերի համար)։ Գրել է մելոդիկ երաժշտություն՝ ավանդական ու ժամանակակից նորմերին համապատասխան, երբեմն համախմբել է այդ երկու ուղղությունները։

Մրցանակներ
----------

Լիտվայի Գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ է (1996), Երաժշտական մեծ մրցանակի դափնեկիր (երաժշտական գլխավոր մրցանակը Լատվիայում, 1997)։ Արժանացել է Երեք Աստղի շքանշանի (1998)։

ԿՈմպոզիտորի ստեղծագործության մասին նկարահանվել են երկու ֆիլմեր «*Արվեստ*» կինոամսագրում (1973, 1978) և «*Imants Kalniņš*» (ռեժիսոր՝ Բ. Վելդրե, 1983) վավերագրական ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. 1 2  Երաժշտություն (ֆր.)
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #122520122 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. ↑  Imants Kalniņš
5. ↑  Teātris un kino biogrāfijās : **enciklopēdija** / *sast. un galv. red. Māra Niedra; māksl. Aleksandrs Busse.* — Rīga : Preses nams, 2004. — (Latvija un latvieši). 2.sēj. — 1999. — 462 lpp. : il. ISBN 9984-00-331-0 (լատիշերեն)



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Իմանց Կալնինշ***էջը Վիքիպահեստում |



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14109765k · GND: 122520122 · ISNI: 0000 0000 7840 9747 · LCCN: nr91043262 · LNB: 000109673 · VIAF: 69812427 · WorldCat VIAF: 69812427 |

 |

 |
**Ահարոն Ստեփանի Տատուրյան** (1886, սեպտեմբերի 19, գյուղ Օվաճըգ, Իզմիթի սանջակ, Թուրքիա - 1965, հունվարի 31, Փարիզ), հայ բանաստեղծ։ Ստորագրել է Ահարոն գրչանունով։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Կոստանդնուպոլսի Մխիթարյան, 1907-1909 թվականներին՝ Վենետիկի Մուրատ-Ռափայելյան վարժարաններում։ Սահմանադրության հռչակումից հետո վերադարձել է Կ.Պոլիս, զբաղվել ուսուցչությամբ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի օրերին աքսորվել է Կոնիա, 1919 թվականին վերադարձել է Կ.Պոլիս։ 1922 թվականին անցել է Բուլղարիա, ապա՝ Չեխոսլովակիա, որտեղ հետևել է Պրահայի համալսարանի գրական ճյուղի դասընթացներին։ 1929 թվականին հաստատվել է Ֆրանսիայում (Փարիզ, Մարսել), զբաղվել ուսուցչությամբ։

Գրական ասպարեզ է իջել 1902 թվականին՝ աշխատակցելով «Բազմավեպ», «Մեհյան» և այլ պարբերականների։ Իր ստեղծագործությունները հրատարակել է շատ ավելի ուշ. Փարիզում լույս է ընծայել «Մագաղաթներ» (1938), «Պոհեմականք» (1939), «Սօսեաց անտառ» (1948), «Երկնէր երկիր» (1957), «Բագիններուս կրակին դէմ» (1958), «Կարմիր աւետարան» (1959) ժողովածուները։ Հետմահու հրատարակվել են նրա «Վերջին կաթիլներ» և «Հին քերթուածներ» (երկուսն էլ՝ 1971) ժողովածուները։ Տատուրյանը երգել է մարդկային վիշտը, պատկերել «խեղճ մարդկանց» վիճակը հակասություններով լի աշխարհում։

Երկեր
-----

* Սփյուռքահայ բանաստեղծություն, Երևան, 1981 (ժողովածու)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 12188 · BNF: 15592458g · ISNI: 0000 0000 2847 6650 · LCCN: n85331565 · VIAF: 23598491 · WorldCat VIAF: 23598491 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 604)։*  |
**Մկրտիչ Բառլատյան** (նաև՝ Փառլադյան, Փըռլադյան Մկրտիչ, Բառլատի բեյ, իսկական ազգանունը՝ Բռլանթիյան (Բրիլիանդյան, Ադամանդյան), 1823, Կ. Պոլիս - 1873, Մծբին), հայ զինվորական բժիշկ, բեյ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1823 թվականին Կ. Պոլսում՝ արհեստավոր Գրիգորի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է թաղային վարժարանում։ 1839 թվականին Վենետիկում ավարտել է միջնակարգ կրթությունը և նույն տարում վերադարձել ծննդավայր։

1841-1849 թվականներին սովորել է Կ. Պոլսի Կալաթա թաղամասի զինվորական բժշկական վարժարանում և ավարտել դեր-հազարապետ բժիշկ Մկրտիչ Գրիգոր էֆենդի անունով։ Հանդիսանում է Կ. Պոլսի Կայսերական զինվորական բժշկական վարժարանի առաջին պսակավորներից մեկը՝ Բարունակ Ֆերուհ խանի, Ստեփան Արսլանյանի, Հակոբ Հովհաննեսյանի և Գաբրիել Սևյանի հետ։ Ամուսնացած է եղել Հովհաննես Գանթարյանի դուստր Սուրբիկի հետ, սակայն զավակ չեն ունեցել։

1849 թվականին Կ. Պոլսի զինվորական հիվանդանոցում ծառայել է որպես զինվորական բժիշկ՝ կապիտանի աստիճանով։ Համարվել է օսմանյան արքունիքի պատվավոր բժիշկներից մեկը։ Հետագայում ծառայել է գավառներում գտնվող զինվորական հիվանդանոցներում։

Մկրտիչ Բառլատյանը 1864 թվականին ստացել է կայմակամի (փոխգնդապետի) զինվորական աստիճան։ 1864 թվականին նշանակվել է Օսմանյան կայսրության Բաղդադի կայազորի կայմակամ (պարետ)։

1864-1873 թվականներին եղել է Օսմանյան կայսրության Բաղդադի զորագնդի զինվորական հիվանդանոցի բժշկապետը։ 1873 թվականին ծանր հիվանդացել է և ստիպված է եղել վերադառնալ Կ. Պոլիս։ Մահացել է 1873 թվականին Բաղդադից Կ. Պոլիս վերադառնալիս՝ Մծբին (Նիսիբին) քաղաքում, հիվանդությունից՝ 50 տարեկանում։

Գրականություն
-------------

* Մեզպուրեան Ա. Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ, Իսթանպուլ, 1950։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Ահմադ Մահմուդ** (դեկտեմբերի 25, 1931(1931-12-25), Ահվազ, Իրան - հոկտեմբերի 4, 2002(2002-10-04), Թեհրան, Իրան), պարսիկ արձակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել 1931 թվականին, Իրանի Խուզիստան նահանգի Ահվազ քաղաքում։ Իսկական անունն է Ահմադ Աըթա։ Երկար տարիներ պաշտոնավարել է Իրանի նավթի ընկերությունում։ Ապրել ու ստեղծագործել է Թեհրանում։

Ստեղծագործությունը
------------------

Պատմվածքների առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1959 թվականին «Ընկեցիկը» խորագրով, որով էլ մուտք է գործել գրական աշխարհ։ Այնուհետև հրատարակել է «Ծովը դեռ հանդարտ է» (1960), «Փչություն», «Ուխտագնացը անձրնի տակ» (1968), «Օտարականներն ու տեղացի տղան» (1978), «Ծանոթ պատմությունը» և «Ուղևորից մինչն այտուց» (1991) պատմվածքների ժողովածուները։ Նրա բոլոր ստեղծագործությունները պատկերում են Իրանի հարավի կյանքը։ Մթնոլորտը, խոսակցական պարսկերենը, սովորություններն ու մարդկանց վարք ու բարքը, բոլորն էլ «հարավային» են։ Մահմուդը հիմնադիրն է համարվում Իրանի այսպես կոչված «հարավի» պատմվածքի։ Նա պարզ է գրում, ասելիքը շարադրում է կարճ ու հստակ նախադասություններով։

1983 թվականին հրատարակած «Հարևանները» վեպն ունի հասարակական-քաղաքական հնչեղություն, դասվում է պարսկական գրականության գլուխգործոցների շարքը։ 1983 թվականին այն թարգմանվել է ռուսերեն և մեծ տպաքանակով լույս տեսել Մոսկվայում։ 1981 թվականին Մահմուդը հրատարակեց «Մի քաղաքի պատմություն» վեպը։ Այնուհետև հրատարակեց «Այրված հողը», որի նյութը վերցված է Իրանին պարտադրված պատերազմից, 1990 թվականին՝ «Հանդիպումը», իսկ 1993 թվականին լույս տեսավ նրա եռահատոր «Զրո աստիճանի զուգահեռականը» վեպը։ «Ջրի վրայի տնակը» պատմվածքում Ահմադ Մահմուդը դեռ 1975 թվականին կանխատեսում է թագավորական վարչակարգի փլուզումը, որ տեղի ունեցավ 1979 թվականին։

Ստեղծագործությունները հայերեն
-----------------------------

* Ջրի վրայի տնակը։ Մետաքսի ճամփան, Ե. Ապոլլոն, 1996, էջ 105-108։ Բնագրից թարգմանեց Խաչիկ Խաչերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մետաքսի ճամփան, Ե. Ապոլլոն, 1996, էջ 104։


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իրանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 118081101 · ISNI: 0000 0001 0979 8643 · LCCN: n2001052445 · NTA: 111640407 · NUKAT: n2002097453 · SUDOC: 12596336X · VIAF: 63353886 · WorldCat VIAF: 63353886 |

 |

 |
**Թվաբանական սարք**, թվանշանային հաշվողական մեքենայի հիմնական սարքերից, որը կատարում է թվաբանական և տրամաբանական գործողություններ։ Ցանկացած թվաբանական կամ տրամաբանական գործողության կատարումը թվաբանական սարքերում վեր է ածվում տարրական գործողությունների և միկրոգործողությունների հաջորդական կամ զուգահեռ կատարման։ Թվաբանական գործողություններ են գումարումը, հանումը, բազմապատկումը, բաժանումը, արմատ հանելը ևն։ Դրանց մի մասը, ինչպես նաև աստիճան բարձրացնելը, լոգարիթմների, եռանկյունաչափական ֆունկցիաների և այլ արժեքների որոշումը հաճախ կատարվում են ստանդարտ ենթածրագրով։ ԹՏՄ-ի հիմնական գործողությունը գումարումն է, որին բերվում են մնացած թվաբանական գործողությունները։ Թվաբանական սարքը կապված է հիշող սարքի և կառավարման կենտրոնական սարքի հետ։ Բաղկացած է մի քանի ռեգիստրներից, գումարիչներից, տրամաբանական շղթաներից և կառավարման տեղական սարքից։ Թվաբանական սարքի հիմնական բնութագիրը և կառուցվածքը կախված են թվարկության համակարգից, թվերի կարգայնությունից, պահանջվող արագագործությունից, գործողությունների կատարման և նրանց արագացման ալգորիթմներից, կիրառվող սխեմաների տիպից և նրանց միջև եղած կապերից։ Ըստ գումարման կիրառվող եղանակի տարբերում են հաջորդական (թվերը գումարիչին մատուցվում են կարգ առ կարգ), զուգահեռ (բոլոր կարգերը միաժամանակ են տրվում գումարիչին) և հաջորդական-զուգահեռ կարգերը խումբ առ խումբ են տրվում գումարիչին։ Ըստ ընդունված թվարկության համակարգի թվաբանական սարք լինում է երկհիմն (առավել տարածված են), տասնհիմն և երկտասնհիմն, ըստ թվերի ներկայացման ձևի՝ ֆիքսած ստորակետով և սահող ստորակետով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 219)։*  |
**«Ոսկե շղթա»**, Վահան Տերյանի բանաստեղծական շարքը։

Պատմություն
-----------

Շարքի մեջ մտնող բանաստեղծությունները գրված են 10-ական թվականներին, գերազանցապես Վ. Տերյանի կյանքի և գործունեության պետերբուրգյան շրջանում (1913-1917թթ.): Բանաստեղծի կենդանության ժամանակ պարբերական մամուլում և գրական ժողովածուներում տպագրվել են այս շարքում ներկայացված 71 բանաստեղծություններից 26-ը։ Մնացած 45-ը տպագրվել են ետմահու, մեծ մասամբ՝ Վ. Տերյանի «Երկերի ժողովածուի» 3-րդ հատորում (1923)։

«Ոսկե շղթա» շարքը կազմել է ոչ թե ինքը՝ բանաստեղծը, այլ հիշյալ ժողովածուի խմբագիր Պ. Մակինցյանը, որն այդ մասին գրել է. «Այս վերնագիրը («Ոսկե շղթա») պոետի թղթերում գոյություն չունի։ Սակայն իր զրույցներում նա հաճախ հիշատակում էր հենց այդ վերնագիրը։ Անգամ մտադիր էր իր նոր գրքի շապիկը նկարազարդել փշերով հյուսված ոսկե շղթայով։ Նկատի առնելով, որ այս խորագրի տակ ամփոփված բանաստեղծությունները պոետի «ոսկեշղթա հուշերը, գիշերն ու փշերն» են, մենք հնարավոր համարեցինք միացնել նրանց «Ոսկե շղթա» խորագրի տակ»։

Նույն կազմով (ընդամենը 68 բանաստեղծություն) շարքը արտատպվել է նաև «Բանաստեղծությունների լիակատար ժողովածուի» (1940) և այլ հրատարակությունների մեջ։ Սակայն Տերյանի երկերի վերջին երկու ժողովածուների (եռահատոր և քառահատոր) առաջին հատորներում (1960, 1972), Պ. Մակինցյանի կազմած ծավալուն շարքի փոխարեն, «Ոսկե շղթա» խորագրի տակ տպագրվեցին միայն այն 21 բանաստեղծությունները, որոնք հեղինակն արտագրել է առանձին տետրում՝ «Հատ. II բ» պայմանական վերնագրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան։ *Վահան Տերյան, Բանաստեղծություններ, Լիակատար ժողովածու*
2. ↑  *Երկերի ժողովածու, հ. 3, էջ 271*
3. ↑  Ջրբաշյան Էդ.։ *Չորս գագաթ, 1982, էջ 257-261*
**Ժորժ Սարգիսյան** (հուլիսի 26, 1915(1915-07-26), Խարբերդ, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 18, 1982(1982-09-18), Բեյրութ, Լիբանան), հայ դերասան, ռեժիսոր, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ժորժ Սարգիսյանը ծնվել է Մեծ Հայքի Ծոփք նահանգի Անձիտ գավառի Խարբերդ քաղաքում։ Սովորել է Հալեպի Կիլիկյան ազգային, Բեյրութի Սուրբ Նշան վարժարաններում։ Բեմական գործունեությունը սկսել է Բեյրութում 1938 թվականին։ 1941 թվականից եղել է «Իփեկյան թատերախմբի» հիմնադիր-դերասաններից, 1952-1980 թվականներին` ղեկավար։ 1980-1981 թվականներին Արգենտինայի, Ուրուգվայի, Կանադայի, ԱՄՆ-ի հայ դերասանների ուժերով բեմադրել է պիեսներ։ 1984 թվականին Բուենոս Այրեսում կազմակերպվել է «Ժորժ Սարգիսյան» թատերախումբը։

Դերեր
-----

* Վանահայր, Նիկիֆոր (Լևոն Շանթի «Հին աստվածները», «Կայսր»)
* Դոկտոր Շտոկման (Իբսենի «Դոկտոր Շտոկման»)
* Քաղաքագլուխ (Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր»)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*

Տես նաև
-------

* Ժորժ Սարգիսյան թատերախումբ
**Խոտորջուրի բարբառ**, հայերենի բարբառ։ Խոսվել է Խոտորջուրում։ Ըստ ձևաբանական դասակարգման պատկանում է հայերենի բարբառների «կը» ճյուղին, ըստ բազմաիատկանիշ վիճակագրական դասակարգման՝ արմ. խմբակցությանը։ Հնչյունական համակարգում առկա են ա, է, ի, ը, ու, օ պարզ ձայնավորները։ Գրաբարի ե (է) և ո (օ) շեշտված վանկում համապատասխանաբար դարձել են իt և օ՜ երկբարբառներ (բեր> բ’իtր, որոտ > օրօ՜տ)։ Ձայնեղ բաղաձայններ բ, գ, դ, ձ, ջ բառասկզբում և մ-ից ու ն-ից հետո շնչեղանալով դառնում են բ’, գ’, դ’, ձ’, ջ’։ Բաղաձայնից առաջ ր>յ (արտ>այտ)։

Գոյականների հոգնակին կազմվում է իtր, նի, ք, ստան (ի-ով վերջացող բառերի համար), վի (մարմնի զույգ մասերի համար), ան մասնիկներով։ Հոլովումները ութն են՝ ի, ու, օ, ան, ա, վա, օ՜ջ, ց։ Ունի 4 հոլովաձև, ընդ որում բացառականը կազմվում է է, էն, մէն, գործիականը՝ օվ, մօվ ձևույթներով։ Նկատված է նաև ներգոյական հոլովաձև նի հոլովակազմիչով (վօրմնինի-որմի մեջ)։

Դերբայները 4 են՝ անորոշ (ի, իլ, ալ, ուլ. վերջինը՝ միայն սոսկածանցավոր և պատճառական ածանցներով բայերի համար), հարակատար (ած), ենթակայական (ող) և ժխտական («ա» խոնարհման բայերի համար ժամանակակից գրական հայերենի օրինակով, մյուսների համար՝ անորոշ դերբայի ձևով)։ Սահմանական ներկան և անկատարը մեծ մասամբ գրաբարատիպ կազմություն ունեն, որոշ միավանկ կամ ձայնավորով սկսվող բայեր ստանում են նախադաս կամ ետադաս կու, կ մասնիկ, որը երբեմն կարող է կրկնվել (լավ կը կէինմ, կու գ՜այի կու)։ Երբ ներգործական բայերը հարակատար դերբայի հետ ժամանակային ձևեր են կազմում, օժանդակ բայի Փոխարեն օգտագործվում է ունիմ բայը (կէրած ունիմ)։ Հրամայական եզակիում ձևակազմիչ է դառնում ա (կայթա՜, սօյվա՜), սոսկածանցավոր և անկանոն բայերի համար՝ բայահիմքը (ա՜ռ, նի՜ստ)։ Սահմանական եղանակի ներկայի և անկատարի ձևերն արտահայտում են նաև պայմանականի ու ըղձականի, հարակատարինը՝ վաղակատարի հարկադրականինը՝ նաև սահմանական կատարելիի իմաստ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 83)։*  |
**Վերիֆիկացման սկզբունք**, վերիֆիկացնելիության սկզբունք (անգլերեն verify-իսկությունը հաստատել վկայությամբ, փորձով են), ստուգելիության սկզբունք, տրամաբանական պոզիտիվիզմի փիլիսոփայության մեջ՝ ասույթների իմաստավորության չափանիշ, որով առանձնացվում է փաստական (փորձառական) ասույթների դասը։ Ըստ Վերիֆիկացման սկզբունքի, ասույթը փաստական բովանդակություն ունի, եթե միայն հնարավոր է կոնտեքստուալ սահմանման միջոցով այնպես վերաձևակերպել այն, որ ի հայտ գա նրա կապը փորձնական-դիտողական տվյալների հետ, կամ, այլ կերպ, այդ ասույթը պարունակող տեսության ներքին միջոցներով բխեցնել փորձին ու դիտումներին վերաբերող («արձանագրա¬ յին») ասույթներ։ Միայն այդ դեպքում է ասույթն իմաստավոր, այսինքն՝ պարունակում է պնդում իրերի փաստական վիճակի, հատկությունների ու հարաբերությունների մասին և կարող է լինել ճըշմարիտ կամ կեղծ, կամ էլ հիպոթեզ, որը կարող է հաստատվել կամ հերքվել։ (Իմաստավոր ասույթների մյուս դասը կազմում են մաթեմատիկայի և տրամաբանության ասույթները, դրանք վերլուծական են, որոշվում են լեզվատրամաբանական՝ շարահյուսական, միջոցներով)։ Վերիֆիկացման սկզբունք բացառում է, իբրև իմաստազուրկ, ավանդական փիլիլիսոփայության վերացական մետաֆիզիկական հարցադրումները։ Ավելին՝ այդ չափանիշին չեն բավարարում, ուրեմն իմաստազուրկ են դառնում, նաև տեսական բնագիտության ընդհանուր դրույթները։ Վերիֆիկացման սկզբունք արտահայտում է տրամաբանական պոզիտիվիզմի նեղ էմպիրիզմը։ Մինչդեռ գիտությունների տեսությունն իսկապես պետք է առնչվի փորձի և դիտումների հետ, բայց դա չի կարող լինել հանգեցման կամ բխեցման այն միանշանակ հարաբերությունը, որը պահանջվում է Վերիֆիկացման սկզբունքով։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմի փիլիսոփայության մեջ հետագայում ի հակադրություն Վերիֆիկացման սկզբունքի առաջադրվել է ֆաչսիֆիկացման սկզբունքը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 407)։*  |
**«Շվիկի ու թռչնակի մասին»** (ռուս.՝ «Про дудочку и птичку»), նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված 1977 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից։

Երկու ուրախ պատմություն է փոքրերի մասին ու փոքրերի համար՝ «Բադիկն ու շվիկը» (ըստ Եկատերինա Կարգանովայի բանաստեղծության) և «Թռչնակի մասին» (ըստ Օվսեյ Դրիզի բանաստեղծության)։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը կազմված է երկու պատմությունից, որոնք կապված չեն միմյանց հետ ու ստեղծվել են մանկագիրների բանաստեղծությունների հիման վրա։

### Բադիկն ու շվիկը

Մուլտֆիլմի առաջին մասում մենք ծանոթանում ենք փոքրիկ կամակոր բադիկի հետ, որին մայրիկը, նրա իսկ խնդրանքով, շվիկ է նվիրում։ Նվերը փոքրիկին այնքան է դուր գալիս, որ նա դրանից պարզապես չի բաժանվում։ Քանի որ կամակոր բադիկն այքան էլ լավ երաժիշտ չէր, շրջապատի բոլոր կենդանիները զգում են այդպիսի նվերի հետևանքները։ Վերջում հարևանները բողոքում են մայր բադին, բայց վերջինս, փոքրիկին նախատելու փոխարեն, շվիկի փոխարեն թմբուկ է նվիրում։

### Թռչնակի մասին

Մուլտֆիլմի երկրորդ մասում պատմվում է կատուների մի ընտանիքի մասին, որը ցանկանում է գնալ լուսանկարչական սրահ՝ ընտանեկան լուսանկար անելու համար։ Սակայն այդտեղ ծագում է մեծ խնդիր. հենց լուսանկարիչ այծը հայտարարում է. «Հիմա թռչնակը կթռչի», արդեն ոչ ոք չի նույնիսկ չի մտածում լուսանկարվելու մասին։ Կատուների ընտանիք դա հասկանում է բառացի, և արդյունքում սրահում խառնաշփոթ է ստեղծվում։ Հայր կատուն՝ ընտանիքի գլխավորը, վերջում պատահածի համար ներողություն է խնդրում՝ ասելով, որ դա եղել է սովորության պատճառով։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Սցենարի հեղինակ | Գարրի Բարդին |
| Ռեժիսորներ | Օլգա Օռլովա, Գարրի Բարդին |
| Բեմադրող նկարիչներ | Ալեքսանդր Վինոկուրով, Սվետլանա Գվինիաշվիլի |
| Կոմպոզիտորներ | Իգոր Եֆրեմով, Վլադիմիր Կոմարով |
| Տեքստը կարդում է | Գարրի Բարդին |
| Օպերատոր | Միխայիլ Դրույան |
| Հնչյունային օպերատոր | Բորիս Ֆիլչիկով |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Օլեգ Կոմարով, Յուրի Մեշերյակով, Վլադիմիր Շևչենկո, Վալենտին Կուշներյով, Սերգեյ Դյոժկին, Գալինա Զաբրովա |
| Մոնտաժողներ | Լյուբով Գեորգիևա, Մարգարիտա Միխեևա |
| Օգնականներ | Ռայիսա Մակարովա, Տատյանա Միտիտելլո, Գելի Վիտալևիչ, Ն. Կոզլովա |
| Խմբագիր | Ելենա Միխայլովա |
| Տնօրեն | Լյուբով Բուտիրինա |

Թողարկում DVD-ով
----------------

Մուլտֆիլմը DVD-ով բազմիցս թողարկվել է մուլտֆիլմերի հավաքածուներում՝ «Թռչուններ», Սոյուզմուլտֆիլմ, տեղայնացնող՝ «Союз», սկավառակում ընդգրկված մուլտֆիլմեր՝ «Պինգվիններ» (ռուս.՝ «Пингвины», 1968), «Երեք պինգվին» (ռուս.՝ «Три пингвина», 1961), «Խածկտիկ» (ռուս.՝ «Снегирь», 1983), «Սա ի՞նչ թռչուն է» (ռուս.՝ «Это что за птица?», 1955), «Բազեի երգը» (ռուս.՝ «Песня о соколе», 1967), «Շվիկի ու թռչնակի մասին» (ռուս.՝ «Про дудочку и птичку», 1977), «Կամ թռչուն է, կամ էլ գազան» (ռուս.՝ «То ли птица, то ли зверь», 1984), «Սիրահարկոտ ագռավը» (ռուս.՝ «Влюбчивая ворона», 1988), «Աքաղաղն ու ներկերը» (ռուս.՝ «Петух и краски», 1964):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Շվիկի ու թռչնակի մասին» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Շվիկի ու թռչնակի մասին» ՅուԹյուբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Animator.ru |

 |
**Անկախության պողոտա** (բելառուս․՝ праспект Незалежнасці, ռուս.՝ проспект Независимости) (*Praspekt Nezalezhnasci*) Մինսկի գլխավոր պողոտան է, որի երկարությունը 15 կմ է։ Այն իր կենտրոնից ճառագայթաձև հատում է Մինսկը դեպի հյուսիս-արևելք։

Ազգային անվտանգության շենքը

Պատմություն
-----------

Մինսկի գլխավոր պողոտան է, կառուցվել է դեռևս 16-րդ դարի կեսերին, նախագծվել է Զաքարիա Կորնեևի կողմից (Մինսկի նահանգի առաջին նահանգապետը), և նրա պատվին 1801 թվականին անվանվել է Զախարովյան։

1812 թվականի հուլիսի 1-ին ֆրանսիական զորքերի կողմից քաղաքի շրջափակման ժամանակ պողոտան կոչվել է «Նոր քաղաք»։ 1812 թվականի նոյեմբերի 22-ին ռուսական զորքերի վերադարձով վերականգնվում է պողոտայի անունը։

1918 թվականի գերմանական օկուպացիայի ժամանակ կոչվել է «Гауптштрассе», 1919 թվականի հունվարին՝ Խորհրդային, 1919-1920 թթ. լեհական օկուպացիայի ժամանակ՝ Ադամ Միցկևիչի անվան փողոց, 1920 թվականից՝ նորից Խորհրդային։

Ֆաշիստական օկուպացիայի ժամանակ փողոցը կոչվեց «Гауптштрассе» (1941 թվականի օգոստոսի 1-ից մինչև 1944 թվականի մարտի 24-ը) և «Մարտի 25» (1944 թվականի մարտի 25-ից մինչև 1944 թվականի հուլիսի 3-ը), 1944 թվականի հուլիսի 3-ին՝ «Խորհրդային», 1952 թվականին՝ «Ստալինի պողոտա», 1961 թվականին՝ «Լենինի պողոտա», 1991 թվականին Խորհրդային միության փլուզումից հետո՝ «Ֆրանցիսկ Սկորինի պողոտա» 2005 թվականից՝ «Անկախության պողոտա»։

Հրապարակներ
-----------

* Կալինի հրապարակ
* Յակուբ Կոլասի հրապարակ
* Հաղթանակի հրապարակ
* Հոկտեմբերյան հրապարակ
* Անկախության հրապարակ

Շինություններ
-------------

* Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիա
* Բելառուսի ազգային գրադարան
* Բելառուսի տեխնիկական ազգային համալսարան
* Մոսկովյան ավտոկայարան
* Մանկական երկաթուղի
* Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիայի բուսաբանական այգի
* Բելառուսի պետական ֆիլհարմոնիա
* Հաղթանակի հուշարձանը համանուն հրապարակում
* Բելառուսի պետական կրկես
* Տուն 45 — Գիմնազիա № 23
* Մշակույթի պալատ
* Հայրենական մեծ պատերազմի թանգարան

Համաշխարհային ժառանգություն
---------------------------

2004 թվականի հունվարի 30-ին այս վայրը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Պատկերասրահ
-----------

* Հուշարձան Հաղթանակի հրապարակումՀուշարձան Հաղթանակի հրապարակում
* Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիաԲելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիա
* Բելառուսի տեխնիկական ազգային համալսարանի գլխավոր մասնաշենքըԲելառուսի տեխնիկական ազգային համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը
* Լենինի պողոտան փոստի շենքի մոտ,1981Լենինի պողոտան փոստի շենքի մոտ,1981
* ԳՈՒՄԳՈՒՄ
* «Восток» միկրոշրջանը«Восток» միկրոշրջանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  UNESCO Tentative List for Belarus



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Անկախության պողոտա (Մինսկ)***էջը Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Архитектурный ансамбль главной магистрали Минска — проспекта Независимости