**Հազարամյակի երաժշտություն** (անգլ.՝ Music of the Millennium), հասարակական կարծիքի համազգային հարցում, որն անցկացվել է Մեծ Բրիտանիայում 1999 թվականին HMV երաժշտական խանութների կողմից՝ Channel 4 հեռուստատեսային ցանցի և Classic FM ռադիոյի հետ համագործակցությամբ։ Լինելով նոր հազարամյակին տանող բազմաթիվ մշակութային հարցումներից մեկը, այն հարցաքննել է ունկնդիրներին՝ նախորդ 1000 տարիների լավագույն երաժշտությունը ընտրելու համար։ Հարցմանը մասնակցել է շուրջ 600,000 մարդ, ինչը դարձրել է այն հանրահայտ երաժշտության վերաբերյալ այդ պահին խոշորագույն հարցումը։

Հարցվողները թվարկել են լավագույն արտիստի կամ աշխատանքի վերաբերյալ իրենց ընտրությունը 10 անվանակարգում։ Արդյունքները հայտարարվել են նոյեմբերի 6-ին և ներկայացվել են 7 օր անց Channel 4-ի «Հազարամյակի երաժշտություն» 3-ժամյա հեռուստատեսային թողարկման մեջ։ The Beatles-ը, Ջոն Լենոնը, Էլվիս Փրեսլին, Մադոննան, Քուինը, Լուի Արմսթրոնգը, Մոցարտը և Վիվալդին գլխավորել են հարցման տարբեր անվանակարգերը։

Հայեցակարգ և մեկնարկ
--------------------

HMV-ն մեկնարկել է «Հազարամյակի երաժշտությունը» որպես մարքեթինգային ձեռնարկություն 1999 թվականի հունվարի 18-ին։ Այն հետևել է նույնանուն հարցմանը, որն անցկացվել էր նախորդ տարի HMV-ի և Channel 4-ի կողմից և նպատակ էր ունեցել որոշել «բոլոր ժամանակների լավագույն ալբոմը»։ Ավարտվելով 1998 թվականի հունվարի 24-ին և եթեր դուրս գալով որպես «Հազարամյակի երաժշտություն՝ եզրափակիչ հետհաշվարկը» (անգլ.՝ Music of the Millennium – The Final Countdown), ավելի վաղ հարցումը ներգրավել է ավելի քան 36,000 հարցվող՝ բոլորը 19-45 տարեկան։ The Beatles խմբի «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» ալբոմը գլխավորել է հարցումը՝ The Stone Roses-ի նույնանուն դեբյուտային ալբոմի և The Beatles-ի «Revolver» ալբոմի հետ միասին։ Channel 4-ի հատուկ հեռուստատեսային թողարկման ընթացքում արդյունքները քննարկվել են խմբի կողմից, որի կազմում են եղել Ջոն Փիլը, Ջո Ուայլին, Բոբ Գելդոֆը, Փոլ Գամբաչինին և Ջասթին Ֆրիշմանը՝ նախապես արձանագրված եզրակացություններով, որոնց հեղինակներ են եղել Ֆեյ Ուելդոնը, Ջոն Քուփեր Քլարկը և Լոյդ Գրոսմանը։

1999 թվականի հարցման համար կազմակերպիչները ձգտել են ընդլայնել դրա շրջանակները ալբոմների սահմաններից դուրս և ներգրավել երաժշտական ճաշակների ավելի լայն տեսականի։ Հարցումը բաղկացած է եղել 10 անվանակարգից՝ ամենաազդեցիկ երաժիշտ, լավագույն խումբ, լավագույն ալբոմ, լավագույն երգահան, լավագույն երգ, լավագույն երգիչ, լավագույն երգչուհի, լավագույն ջազ երաժիշտ, դասական երաժշտության լավագույն ստեղծագործություն և լավագույն դասական կոմպոզիտոր։ HMV-ի մարքեթինգի գործադիր տնօրեն Քորմակ Լոուգրանն ասել է, որ ընկերությունը հույս ունի, որ ամենամյա հարցումը «աշխատելու է ինչպես ընտրությունները», և մարդիկ ձգտելու են ապահովել իրենց սիրելի արտիստների ճանաչումը։ Նա համեմատել է այն «սոցիալական հայտարարության» հետ, որը ցույց է տալու երաժշտության ազդեցությունը բրիտանացիների վրա։

Հայտարարելով այս ձեռնարկության մասին, HMV-ն հայտարարել է, որ նախատեսում է տարածել 500,000 քվեարկության ձևաթղթեր իր 108 խանութներում։ Classic FM-ն օգնել է հրապարակել նախագիծը, մինչդեռ Channel 4-ը հեռարձակել է հինգ րոպե տևողությամբ հատվածներ, որոնցում երաժիշտները քննարկում էին իրենց սիրած կատարողին կամ երաժշտական ստեղծագործությանը։ Տեսահոլովակների առաջին խմբաքանակում ընդգրկվել են Շինեյդ Օ'Քոնորը (որը քննարկել է Բոբ Մառլիին), Հերբի Հենքոքը (որը քննարկել է Ջորջ Գերշվինին) և Ալեքսանդր Օ'Նիլը (Օթիս Ռեդինգ)։ Հուլիսին նման դրվագներից 15-ը հեռարձակվել են Channel 4-ով։

Մեկնարկից կարճ ժամանակ անց Billboard ամսագիրը մեջբերել է Լոուգրանին, որն ասել է, որ 1999 թվականը «լինելու է ցանկների տարի» նոր հազարամյակին ընդառաջ, և HMV-ի նպատակն է եղել ստեղծել «վերջնական ցանկ»։ Նա նաև ասել է, որ Classic FM-ի մասնակցությունը երաշխավորում է, որ փոփից և ռոքից բացի այլ ժանրերը նույնպես լավ կներկայացվեն հարցման մեջ։ Բացի HMV-ի ձևերը լրացնելուց, հարցվողները կարող էին քվեարկել հեռախոսով կամ առցանց Channel 4-ի և Classic FM-ի կայքերում։

Արդյունքներ
-----------

Մոտ 600,000 մարդ քվեարկել է «Հազարամյակի երաժշտություն» հարցման ժամանակ, ինչը դարձրել է այն այդ պահին հանրահայտ երաժշտության վերաբերյալ ամենախոշոր հարցումը։ Արդյունքները հայտարարվել են նոյեմբերի 6-ին Հարթֆորդշիր կոմսության Բորեհեմվուդ քաղաքի Elstree Studios ստուդիայում։ Channel 4-ը համազգայնորեն հեռարձակել է այս միջոցառումը նոյեմբերի 13-ի երեկոյան ժամը 9-ից մինչև կեսգիշեր։ Ծրագիրը ներկայացնում էր Ռիչարդ Բլեքվուդը, իսկ Ջո Ուայլին քննարկում էր անցկացնում։

Յուրաքանչյուր կատեգորիայի լավագույն եռյակը հետևյալն էր։

* **Ամենաազդեցիկ երաժիշտ․** Ջոն Լենոն, Էլվիս Փրեսլի, Մայքլ Ջեքսոն
* **Լավագույն խումբ․** The Beatles, Քուին, The Rolling Stones
* **Լավագույն ալբոմ**․ The Beatles՝ «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» (1967), Մայքլ Ջեքսոն՝ «Thriller» (1982), The Beatles՝ «Revolver» (1966)
* **Լավագույն երգահան**․ Ջոն Լենոն, Փոլ ՄաքՔարթնի, Բոբ Դիլան
* **Լավագույն երգ**․ Քուին՝ «Bohemian Rhapsody» (1975), Ջոն Լենոն՝ «Imagine» (1971), Ռոբբի Վիլիամս՝ «Angels» (1997)
* **Լավագույն երգիչ**․ Էլվիս Փրեսլի, Ռոբբի Վիլիամս, Մայքլ Ջեքսոն
* **Լավագույն երգչուհի**․ Մադոննա, Արետա Ֆրանկլին, Սելին Դիոն
* **Լավագույն ջազ երաժիշտ**․ Լուի Արմսթրոնգ, Մայլս Դևիս, Էլլա Ֆիցջերալդ
* **Դասական երաժշտության լավագույն ստեղծագործություն**․ Տարվա եղանակներ՝ Վիվալդի, Մոլորակներ՝ Հոլսթ, Սիմֆոնիա № 9՝ Բեթհովեն
* **Լավագույն դասական կոմպոզիտոր**․ Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, Լյուդվիգ վան Բեթհովեն, Յոհան Սեբաստիան Բախ

Վերլուծություն
--------------

The Beatles-ը գերակշռում էր արդյունքներում՝ գլխավորելով ցանկի տասը անվանակարգերից չորսում։ «Լավագույն խումբ» անվանակարգում խումբը ստացել է ձայների ընդհանուր թվի 20%-ը և 5 անգամ ավելի շատ ձայն, քան երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցրածը։ Եվ ընդհակառակը, Քուինի հաղթանակը «Լավագույն երգ» անվանակարգում ձեռք է բերվել ընդամենը 0,5% առավելությամբ երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցրած երգի նկատմամբ։

Ռոբբի Վիլիամսի համբավը ցանկում արտացոլել է այն հաջողությունը, որին նա հասել է որպես մենակատար այն ժամանակից ի վեր, երբ լքել է Take That բոյ բենդը 1996 թվականին։ Հարցումը նաև նրան տեղադրել է ամենաազդեցիկ երաժիշտների անվանակարգի 6-րդ հորիզոնականին՝ Մոցարտից և Բախից առաջ։ Մեկնաբանելով The Guardian-ի արդյունքները՝ կկինոյի և մեդիայի ուսումնասիրության ակադեմիկոս և Mercury Prize մրցանակի ժյուրիի նախագահ Սայմոն Ֆրիթն ասել է, որ Վիլյամսի բարձր տեղերը վկայում են նրա արագ աճի մասին՝ մինչև Էլթոն Ջոնի և Ջորջ Մայքլի մակարդակը, ինչպես նաև այն մասին, որ հարցումը ներկայացնում է տարիքի լայն հատված։

Գրելով Independent on Sunday-ի համար՝ Ջոնաթան Թոմփսոնը նշել է 1999 թվականի ամբողջ ընթացքում ցանկերի կազմամբ ազգային մոլուցքը՝ այն անվանելով «ցանկերի մանիա»։ Նա ասել է, որ HMV-ի անցկացրած հարցումը եղել է այն եզակիներից, որոնք «թարմ, դժվար հեռանկարներ են մտցնում վերջին 1000 տարիների պատմության մեջ»՝ ենթադրելով, որ Ռոբբի Վիլյամսի ներդրումը երաժշտության մեջ ավելի մեծ է եղել, քան Մոցարտի ներդրումը, ճիշտ այնպես, ինչպես News of the World պարբերականի հարցումը տեղադրել է Boyzone բոյ բենդը «Հազարամյակի իռլանդացի հերոսներ» ցանկում։

NME-ն նույնպես կասկածի տակ է դրել Վիլյամսի և Մայքլ Ջեքսոնի՝ որպես ազդեցիկ արտիստների ճանաչման մակարդակը։ Գրողը նշել է, որ հարցումը նեղ է եղել երաժշտական ժանրերի կամ ցանկացած երաժշտության ներկայացման մեջ, որը «շատ հեռու է միջին տարիքի սպիտակ միջին խավի մեյնսթրիմից»։ The Guardian-ից Քերոլայն Սալիվանն աջակցել է Վիլյամսի բարձր դիրքերը՝ որպես երգահան, երգիչ և ազդեցություն ունեցող երաժշտական գործիչ՝ ասելով, որ նրա ազդեցությունը երևում է ամբողջ ժամանակակից փոփ բեմի վրա։ Նա բողոքել է, որ The Beatles-ը, Փրեսլին և Քուինը հավերժական ֆավորիտներ են եղել, բայց այլևս արդիական չեն, և, ինչպես սովորաբար լինում է նման հարցումներում, նրանց ընտրողները եղել են «մարդիկ, որոնք տարեկան երկու ձայնասկավառակ են գնում»։

Տես նաև
-------

* Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգեր ըստ Rolling Stone ամսագրի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ferguson Tom (1999 թ․ փետրվարի 6)։ *Virgin, HMV Go Back to the Future*։ *Billboard*: 52։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 24
2. 1 2  Badman Keith (2001)։ *The Beatles Diary Volume 2: After the Break-Up 1970–2001*։ London: Omnibus Press։ էջ 586։ ISBN 978-0-7119-8307-6
3. ↑  «The music of the millennium»։ BBC News Online։ 1998 թ․ հունվարի 24։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 25
4. ↑  Anon (1998 թ․ հունվարի 31)։ «Spin of the Century»։ *The Irish Times*։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 25
5. 1 2 3  «Entertainment: Music of the Millennium»։ BBC News Online։ 1999 թ․ հունվարի 4։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 25
6. 1 2 3 4 5  Badman Keith (2001)։ *The Beatles Diary Volume 2: After the Break-Up 1970–2001*։ London: Omnibus Press։ էջ 640։ ISBN 978-0-7119-8307-6
7. 1 2 3 4 5  Wells Matt (1999 թ․ նոյեմբերի 9)։ «How Robbie headed Amadeus in the race to be music's man of the millennium»։ *The Guardian*։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 24
8. ↑  Hay Carla (1999 թ․ հուլիսի 17)։ *Millennium Sets Look Back*։ *Billboard*: 107։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 24
9. ↑  Twomey Seán (1999 թ․ նոյեմբերի 14)։ «Music of the Millennium Poll – Kate Rides High»։ *Kate Bush News*։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 24
10. ↑  Upton Sam (December 1999)։ *TV Times*։ *Select*: 104
11. ↑  Thompson Jonathan (1999 թ․ նոյեմբերի 28)։ «At Last – the List to End All Lists»։ *Independent on Sunday*։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 24
12. ↑  NME staff (1999 թ․ նոյեմբերի 8)։ «Thousands Like Us»։ nme.com։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 24
13. ↑  Sullivan Caroline (1999 թ․ նոյեմբերի 9)։ «The Millennium: Why Robbie is a true star»։ *The Guardian*։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 24