**«Արևածաղիկ»** (գերմ.՝ Die Sonnenblume), ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի բնանկար։ Համարվում է նկարչի՝ բնությանը նվիրված գործերից ամենաքնարականը։ Նկարիչը խստորեն տարանջատել է դիմանկարչության և բնանկարչության ժանրերը, ուստի անձնավորված «Արևածաղիկը» նկարչի արվեստում ժանրերի միախառնման ամենավառ օրինակն է։

Պատմություն
-----------

Ոսկեշող ցոլքերով պատված «Արևածաղիկը» ստեղծվել է նկարչի «ոսկե շրջանի» մայրամուտին՝ 1908 թվականին՝ հատուկ Վիեննայի գեղարվեստական ցուցահանդեսի համար, որտեղ այն ցուցադրվել է դեռևս անավարտ «Համբույր» և «Ոսկե Ադել» ստեղծագործությունների հետ։ 1909 թվականին «Արևածաղիկը» ցուցադրվել է Մյունխենի 10-րդ միջազգային գեղարվեստական ցուցահանդեսում, 1910 թվականին ցուցադրվել է Վենետիկի 9-րդ բիենալեում, 1914 թվականին ցուցադրվել է Պրահայում՝ նկարիչների չեխ-գերմանական միության ցուցահանդեսում։

Մինչև 1912 թվականը բնանկարը պատկանել է պղնձաձուլական մագնատ Կառլ Վիտգենշտեյնին, այնուհետև նկարը ձեռք է բերել շինարարական խորհրդատու Հենրիխ Մայերը, ապա այն դարձել է Պարցար ամուսինների սեփականությունը։ 2012 թվականին Պարցարների որդին՝ հավաքորդ Պետեր Պարցարը, իր ծնողների կտակի հմաձայն՝ «Արևածաղիկը» նվիրել է Բելվեդեր պատկերասրահին՝ Կլիմտի մեկ այլ՝ «Ընտանիք» ստեղծագործության հետ։

Նկարագրություն
--------------

Կլիմտը նկարի առջևի ֆոնի ծաղկափթիթ գորգի վրա՝ ծաղիկների վերամբարձ պատվանդանին, պատկերել է արևածաղիկը, որը զբաղեցնում է նկարի ողջ կենտրոնական հատվածը։ Նկարը մոտիկց դիտելիս նկարի ետին պլանը արևածաղկին լրացուցիչ խորհրդավորություն է հաղորդում։ Բացի անսովոր կոմպոզիցիայից՝ Կլիմտը կիրառում է իր համար նոր գեղանկարչական հնարք․ հագեցած կանաչ և կարմիր երանգների մուգ ներկերը ծածկում են մեկը մյուսին, իսկ ծաղիկները նկարվել են ոչ թե ձեռքի մեկ հպումով, այլ մի քանի վրձնահարվածներով։ Գեղարվեստական քննադատ Լյուդվիգ Խևեշին հիացմունքով է նկարագրում «մարդեղենացած» «Արևածաղիկը»։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հասարակ արևածաղիկը, որին Կլիմտը պատկերել է ծաղկային խառնաշփոթի մեջ, կանգնած է ինչպես սիրահար փերի, որի կանաչա-մոխրագույն հանդերձները թափվում են սիրատենչ դողդոջյունով։ Արևածաղկի մթամած դեմքը այնքան խորհրդավոր է բաց դեղնաոսկեգույն ճաճանչներով ծաղկաթերթերի մեջ։ Այն իր մեջ ինչ-որ առեղծվածային, կարելի է ասել, տիեզերական գաղտնիք է պահում։ Բնության մեջ ինչ-որ նոր բան է տեղի ունենում, երբ հայտնվում է Կլիմտը։ |  |

Արևածաղկի կանացի կերպարը հիշեցնում է նկարչի ընկերուհուն՝ Էմիլիա Ֆլյոգեին, ում Կլիմտը նվիրել է նկարների շարք, որտեղ գեղեցկուհին պատկերվել է սեփական ձևվածքի շքեղ շրջազգեստներով։ Նկարները ստեղծել են Լիտցլբերգում՝ 1906 թվականին։

Արևածաղիկները գեղանկարչության մեջ
---------------------------------

Կիմտը ծանոթ է եղել Վան Գոգի «Արևածաղիկներին», որը ցուցադրվել է 1903 թվականին Վիեննական սեցեսսիոնի կազմակերպած իմպրեսիոնիստների ցուցահանդեսին։ Եթե Վան Գոգին հետաքրքրել են թառամող ծաղիկների փոփոխությունները, ապա Կլիմտն իր «ոսկե շրջանի» բարձունքում գեղանկարչական խճանկարի տեխնիկայով ոսկեգույն ֆոնի վրա ստեղծել է հպարտ արևածաղկի փառահեղ պատկերը՝ համահունչ իր ստեղծած կանացի շքեղ դիմանկարներին։ Կիմտի «Արևածաղկի» ազդեցությամբ երիտասարդ Էգոն Շիլեն 1909 թվականին ստեղծել է իր մարդակերպ «Արևածաղիկը», որտեղ արևածաղկի կլիմտյան փառահեղ պաթոսն իր տեղը զիջել է թառամած անհուսությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6
3. 1 2 3 4  Horncastle/Weidinger, 2018, Das wilde Kabinett
4. ↑  Фонд Климта: Die solitäre Sonnenblume und ein prachtvoller Bauerngarten(գերմ.)
5. ↑  Фонд Климта: Klimts Werke auf der «Kunstschau Wien»(գերմ.)
6. ↑  Der Standard: Sammler vererbt Bilder: Klimt für alle(գերմ.)
7. 1 2  Natter, 2019
8. ↑  В немецком языке գերմ.՝ Sonnenblume — „подсолнечник, подсолнух" — существительное женского рода.
9. ↑  Hevesi, Ludwig: Altkunst — Neukunst. Wien 1894—1908, Wien 1909, S. 319.
10. ↑  Horncastle/Weidinger, 2018, Auf dem Land um 1900
11. ↑  Н. Колесникович, 2015

Գրականություն
-------------

* *Колесникович Н.* В цвету и цвете // Густав Климт. — М.: Эксмо, 2015. — С. 64—65. — 96 с. — (Художник в 100 картинах). — ISBN 978-5-699-75704-6
* *Mona Horncastle, Вайдингер, Альфред* Gustav Klimt. Die Biografie. — 1. Aufl. — Christian Brandstätter Verlag, 2018. — 320 S. — ISBN 9783710602528
* *Наттер, Тобиас* Die Landschaften: Eine re-konstruierte Natur // Gustav Klimt. Zeichnungen und Gemälde. — Köln: Taschen, 2019. — S. 394. — 663 S. — ISBN 978-3-8365-6287-4