**Ուալդո Լոնսբերի Սեմոն** (անգլ.՝ Waldo Lonsbury Semon, սեպտեմբերի 10, 1898(1898-09-10), Demopolis, Մարենգո շրջան, Ալաբամա, ԱՄՆ - մայիսի 26, 1999(1999-05-26), Հուդզոն, Սամիթ շրջան, Օհայո, ԱՄՆ), ամերիկացի քիմիկոս, գյուտարար։ Հայտնի է որպես պլաստիկի ամենատարածված տեսակներից մեկի՝ պոլիվինիլքլորիդի (ՊՎՔ) ստացման մեթոդիկայի մշակող։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ալաբամա նահանգի Դեմոպոլիս քաղաքում։ Ավարտել է Վաշինգտոնի համալսարանը՝ ստանալով քիմիայի բակալավրի և քիմիական ճարտարագիտության դոկտորի աստիճաններ։

Ուալդո Սեմոնն առավել հայտնի է նրանով, որ 1926 թվականին գտել է պոլիվինիլքլորիդի հատկությունները բարելավելու միջոց։ Դրա համար նա խառնել է մի քանի սինթետիկ պոլիմերներ, ինչի արդյունքում ստացվել է մի նյութ, որը առաձգական էր, բայց ոչ կպչուն։ Շնորհիվ իր ֆիզիոլոգիական անվնասակարության, խոնավության, թթուների, ալկալիների, այլ օգտակար հատկությունների՝ պոլիվինիլքլորիդը (կամ ՊՎՔ) ստացել է շատ լայն կիրառություն՝ դառնալով աշխարհում երկրորդ ամենատարածված պլաստիկը։

Սեմոնը նաև աշխատել է ռեզինի մեթոդների բարելավման վրա և, ի վերջո, մշակել է սինթետիկ փոխարինող։ 1935 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա աղից, կոքսից և կրաքարից ստեղծել է կորոսիլ (Koroseal)՝ պոլիմեր, որին պատրաստման ժամանակ կարելի է տալ ցանկացած խտություն։ Սեմոնը կազմել է ավելի քան 5000 այլ սինթետիկ ռետինե խառնուրդներ՝ 1940 թվականին հաջողության հասնելով ամերիպոլի հետ (Ameripol («ամերիկյան պոլիմեր»), որը նա մշակել է *BFGoodrich* ընկերության համար։ Ընդհանուր առմամբ, Սեմոնն ունեցել է 116 արտոնագիր։ 1995 թվականին 97 տարեկանում նա ներառվել է Գյուտերի փառքի սրահում (Invention Hall of Fame)։

Աշխատելով *BFGoodrich* ընկերության համար՝ Սիմոնը զեկույցներ է արել Հարի Լ. Ֆիշերի հետ, իսկ հետո ղեկավարել Բենջամին Ս.Գարվին։ Այդ երկու գիտնականներն էլ, ինչպես և Սիմոնը, ստացել են Չարլզ Գուդիերի մեդալ։

Ուոլդո Սիմոնին երբեմն վերագրում են մաստակի գյուտը, բայց դա այդպես չէ։ Նա հորինել է չմարսվող նյութ սինթետիկ կաուչուկից, որը կարող էր օգտագործվել մաստակի փոխարեն, և որը արտադրում էր բացառապես մեծ փուչիկներ։ Սակայն արտադրանքը այդպես էլ մնացել է հետաքրքրական փորձի մակարդակում և երբեք վաճառքի չի հանվել։

1944 թվականին Սեմոնը պարգևատրվել է Չարլզ Գուդիերի մեդալով, իսկ 1964 թվականին՝ Էլիոթ Քրեսոնի մեդալով։ *BFGoodrich*-ից հեռանալուց հետո նա աշխատել է Օհայո նահանգի Քենթ քաղաքի Քենթի պետական համալսարանում։

Մահացել է Օհայո նահանգի Հադսոն քաղաքում 1999 թվականի մայիսի 26-ին 100 տարեկան հասակում.

Ժառանգություն
-------------

Ուալդո Սեմոնի անտառային արգելոցը (Waldo Semon Woods Conservation Area) անվանվել է գյուտարարի պատվին, այն բանի համար, որ նա անհատույց հող է տրամադրել Մետրո պարկին (Metro Parks), որը սպասարկում էր Օհայո նահանգի Սամիթ շրջանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  *Marc D.* Semon, Waldo Lonsbury (10 September 1898–26 May 1999), research chemist who invented malleable synthetic compounds, including polyvinyl chloride (PVC), commonly known as "vinyl" // *American National Biography Online* / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1302602
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Waldo Semon (1898—1999) // Inventor of the Week. Michigan Institute of Technology. November 1999.
7. ↑  *Elizabeth M. Smith* (ed.). A Man of Ideas: the biography of Dr. Waldo Lonsbury Semon, inventor of plasticized polyvinyl chloride. — Cleveland: The Geon Company, 1993.
8. ↑  Waldo Semon. American chemist // Encyclopædia Britannica.
9. ↑  *William L. Hosch et al.* Polyvinyl chloride // Encyclopædia Britannica.
10. ↑  Уалдо Семон /Waldo Lonsbury Semon/ (10.9.1898 - 26.5.1999) Archived 2020-09-19 at the Wayback Machine. // Today Shadrinsk.info.
11. ↑  Current biography. — 1940. — pp. 723—724.
12. ↑  Current biography. — 1940. — pp. 724.
13. 1 2  *Michael T. Kaufman*. Waldo Semon Dies at 100; Chemist Who Made Vinyl // The New York Times. May 28, 1999.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аудиоинтервью с Уалдо Семоном.
* UW Alumni Magazine Profile
* Metro Parks, Serving Summit County
* Biography at Bouncing-Balls.com

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1048483096 · ISNI: 0000000042674004 · LCCN: no95009996 · SUDOC: 250379384 · VIAF: 9426416 · WorldCat VIAF: 9426416 |

 |