recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Սալմոնելլա
**Սալմոնելոզներ** (անգլ.՝ Salmoneloses), մարդու և կենդանիների աղիքային սուր վարակիչ հիվանդությունների խումբ։ Հարուցիչները (անգլ.՝ Salmonella) (ամերիկյան ախտաբան Դ․ Է․ Սալմոնի (D․ E․ Salmon) անունից) խմբի բակտերիաներն են։ Հայտնաբերվել են սալմոնելների 1600 սերոտիպ, որոնցից ամենատարածվածը (անգլ.՝ Salmonella typhimurium), ն է։ Սալմոնելոզները տարածված են աշխարհի բոլոր երկրներում։ Վարակի աղբյուրը հիվանդ կենդանիները և թռչուններն են, ինչպես նաև հիվանդ մարդը կամ առողջ պարազիտակիրը։ Մարդու կամ կենդանու օրգանիզմից հարուցիչներն արտազատվում են կղանքի, փսխման զանգվածի և մեզի միջոցով։ Վարակման համար նշանակություն ունի հարուցիչների քանակը, սակայն երեխաները կարող են վարակվել փոքր քանակությունից։ Վարակվում են սննդային (մսի, մսամթերքների, ձկնեղենի, կաթի և կաթնամթերքների, ձվի և ձվի փոշուց պատրաստված սննդամթերքների միջոցով), ինչպես նաե կոնտակտ–կենցաղային (կեղտոտ ձեռքերի, զանազան առարկաների, փոշու միջոցով՝ հատկապես մանկական հիմնարկներում, հիվանդանոցներում, առողջարաններում, ծննդատներում) և օդակաթիլային ճանապարհներով։ Սալմոնելոզների գաղտնի շրջանը տևում է մի քանի ժամից մինչև 2—3 օր։ Հիվանդությունն սկսվում է սուր։ Հիմնական ախտանշաններն են՝ փսխում, ուժեղ սրտխառնոց, սարսուռ, տենդ, գլխացավ, ցավեր որովայնում և մկաններում, հաճախ այդ երևույթներին միանում է լուծը, օրգանիզմը խիստ ջրազրկվում է, և սկսվում են ծանր թունավորման երևույթներ։ Սալմոնելոզների կլինիկական պատկերը խիստ բազմազան է։ Տարբերում են ստամոքսաաղիքային, դիզենտերիանման, խոլերանման, տիֆային, գրիպանման, սեպտիկ, նոզոպարազիտային և ենթակլինիկական ձևերը։ Հիվանդությունից հետո պարազիտակրությունը տևում է մի քանի շաբաթից մինչև 6—8 տարի և ավելի։ Ախտորոշում են կլինիկական, համաճարակագիտական տվյալների և բակտերիալոգիական հետազոտության (փսխման զանգվածի, ստամոքսի լվացուկի, կղանքի, մեզի, արյան և այլն) արդյունքների հիման վրա։ Բուժումը՝ ստամոքսի և աղիքների լվացում, առատ տաք հեղուկների օգտագործում, ծանր դեպքերում՝ աղային լուծույթների ներարկում, սպազմոլիտիկ դեղամիջոցներ, հակաբիոտիկներ, դիետա։ Կանխարգելումը

* անասնապահական-սանիտարական հսկողություն և սանիտարական կանոնների կիրառում՝ կենդանիների սպանդի, սննդամթերքների մշակման, պահպանման, փոխադրման օբյեկտներում և
* ընդհանուր և անձնական հիգիենայի կանոնների կիրառում՝ սննդի օբյեկտներում, մանկական հիմնարկներում և կենցաղում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3  Disease Ontology — 2016.
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սալմոնելոզ - Մեդեքս

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · DiseasesDB · eMedicine · MedlinePlus · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Կրուգոսվետ · Մեծ ռուսական · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12274639w · Disease Ontology · LCCN: sh2006006099 · NKC: ph125407 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 120)։*  |
**«Սալյուտ» հյուրանոց** (ռուս.՝ Гостиница «Салют»), չորսաստղանի հյուրանոց Մոսկվայի հարավ-արևմուտքում, որը գտնվում է Տրոպարյովո-Նիկուլինո շրջանի տարածքում։

Պատմություն
-----------

«Սալյուտ» հյուրանոցը կառուցվել է 1977-1980 թվականներին` Համամիութենական արհմիությունների խորհրդի կենտրոնական խորհրդի (ՀԱՄԿԽ) և Զբոսաշրջության և էքսկուրսիաների կենտրոնական խորհրդի (ԶՔԿԽ) պատվերով` Մոսկովյան օլիմպիադայի օտարերկրյա հյուրերին ընդունելու համար։ 24-հարկանի հյուրանոցային շենքը նախագծվել և կառուցվել է միջազգային պահանջներին համապատասխան։ Նման հարկայնություն ունեցող հյուրանոցային շենքն առաջին անգամ կառուցվել է խոշորպանելային կոնստրուկցիաներով։

Հյուրանոցի շենքը կառուցված է օլիմպիական ճարտարապետության ոգով և 1980-ական թվականների սոցռեալիզմի խորհրդանիշներից է։

Շենքի ճարտարապետությունն ու դիզայնը կատարվել է ճարտարապետներ Ա. Բ. Սամսոնովի, Ա. Բ. Բերգելսոնի, Ա. Պ. Զոբնինի նախագծով։

Պաշտոնապես հյուրանոցը բացվել է 1980 թվականի մարտի 6-ին։ Օլիմպիական խաղերի ավարտից հետո «Սալյուտ» հյուրանոցը պատկանել է և օգտագործվել է Մոսկվայի «Ինտուրբյուրո» կազմակերպության կողմից` օտարերկրյա զբոսաշրջիկներին տեղակայելու համար։ 1985 թվականին «Սալյուտ» հյուրանոցն ընդունել է Երիտասարդության և ուսանողների XII համաշխարհային փառատոնի պատվիրակներին։ 2015 թվականի դեկտեմբերին «Սալյուտ» հյուրանոցին շնորհվել է «4 աստղ» կարգավիճակ։

Վերակառուցում
-------------

2003 թվականին վերանորոգվել և վերակահավորվել է հյուրանոցի համարների զգալի մասը, 2014-ից 2016 թվականն ընկած ժամանակահատվածում հյուրանոցի վերակառուցումը շարունակվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Советская архитектура и домостроение: Проектирование гостиниц
2. 1 2 3  «История гостиницы «Салют»»
3. ↑  История гостиницы «Салют» в Москве
| **՞**Սալմոնելլա |
| --- |
| Սալմոնելլա*Salmonella sp.*  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բակտերիաներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Salmonella
Lignieres, 1900 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**302**NCBI**1163**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սալմոնելլա** (լատ.՝ Salmonella), բակտերիաների տեսակ, որոնք ունեն ցուպիկի տեսք (երկարությունը 1-7 մկմ, լայնությունը 0.3-0.7 մկմ)։ Սպոր չեն առաջացնում, ունեն միկրոկապսուլ, մեծ մասը շարժունակ է շնորհիվ պերիտրիխյալ մտրակների, խմորում են ածխաջրեր և սպիրտներ։ Ֆերմենտացիայի արգասիքներ կարող են հանդիսանալ ինչպես թթուներ, այնպես էլ գազային միացություններ։ Ֆակուլտատիվ անաերոբ են։

Դասակարգում
-----------

Ժամանակակից կլասիֆիկացիայով Սալմոնելլաները բաժանում են 2 տեսակի՝ S. Enterica և S. Bongori։ S. Enterica տեսակը ներառում է 6 ենթատեսակ, որոնք դիֆֆերենցվում են ԴՆԹ-ԴՆԹ հիբրիդիզաացիյի կամ կենսաքիմիական հատկությունների միջոցով՝ ավելի քան 2500 սերոտիպների, որոնք կլասիֆիկացվում են O- (մակերևութային հակածին), H- (մտրակային) և Vi -(կապսուլային պոլիսախարիդ) հակածինների միջոցով։ Հակածինների սպեցիֆիկությունը կախված է ԼՊՍ-ի կողային օլիգոսախարիդային մոլեկուլի շղթայի կառուցվածքից։

Գոյություն ունի ոչ տիֆային սալմոնելայի ավելի քան 1500 շճատեսակ, առավել տարածվածներն են S. Enteritidis, S. Typhimuriumև S. Heidelberg։ Նրանք փոխանցվում են մարդկանց անմիջականորեն, կամ էլ կենդանիների միջոցով։ Ոչ տիֆային սալմոնելանեերը տարածված են ամբողջ աշխարհով, ինչպես վայրի, այնպես էլ ընտանի կենդանիների մոտ։

Աճի պայմաններ
-------------

Աճի համար օպտիմալ պայմաններ են 37 °C, թթվածությունը 7.2-7.4 pH։ Սննդամիջավայրի հանդեպ պահանջկոտ չեն, առաջացնում են էնտերոբակտերիաների մեծամասնության համար հատուկ փոքր, թափանցիկ S գաղութներ, ինչպես նաև անհարթ և չոր R գաղութներ։ Էնդո ագարի վրա առաջանում են վարդագույն և թափանցիկ S – գաղութներ։ Պլոսկիրև ագարի վրա՝ անգույն, ավելի խիտ և պղտոր են երևում, բիսմութ-սուլֆատային ագարի վրա՝ մուգ շագակնակագույն, մետաղական փայլով, սև շրջանակով, գաղութների տակի միջավայրը սև գույնի է։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Background on Salmonella from the Food Safety and Inspection Service of the United States Department of Agriculture Archived 2008-07-08 at the Wayback Machine.
* Salmonella Archived 2014-11-09 at the Wayback Machine. genomes and related information at PATRIC, a Bioinformatics Resource Center funded by NIAID
* Questions and Answers about commercial and institutional sanitizing methods Archived 2017-06-29 at the Wayback Machine.
* Overview of Salmonellosis — The Merck Veterinary Manual
Վերականգնված սյունը 2005 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Երրորդության հրապարակում
**Փառքի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Славы), Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու մոտ կանգնեցված հուշարձան՝ նվիրված Ռուս-թուրքական պատերազմում ռուսական զորքերի տարած փայլուն հաղթանակին։

Հուշարձանը կանգնեցվել է 1886 թվականին Դավիդ Գրիմմի նախագծով՝ արժենալով 200 հազար ռուսական ռուբլու։ 1886 թվականի հոկտեմբերի 12–ին հաղթական հուշարձանի բացումը կատարել է անձամբ կայսր Ալեքսանդր III–ը։

Հուշարձանը 28 մետր բարձրությամբ սյուն է, որը կազմավորված է թնդանոթների հինգ շարքից, որոնք գրավվել են թուրքերի կողմից՝ պատերազմի ընթացքում։ Սյան վերևում հաղթանակի հոգին դափնու ճյուղերով օրհնում է հաղթողներին։ Արձանի պատվանդանը ունեցել է վեց ու կես մետր բարձրություն, որը բոլոր չորս կողմերից պատված էր բրոնզե տախտակներով։ Դրանց վրա գրված էին պատերազմի իրադարձությունները և զորամասերի անունները։

Հուշարձանի երկու կողմերից՝ պողոտային զուգահեռ, կանգնած էին թուրքական թնդանոթների երկու սյուներ, իսկ սյան շուրջ առանձին գրանիտե պատվանդանների վրա թնդանոթային զինամթերք էր՝ կրկին բռնագրավված հակառակորդից։

1925 թվականին իշխանությունը բռնազավթած բոլշևիկները առաջարկել են Փառքի սյունը փոխարինել դեկաբրիստներին նվիրված հուշարձանով։

1930 թվականին հուշարձանային համալիրը ապամոնտաժվել է։ Ենթադրվում է, որ այդ քայլը կապված է Թուրքիայի հետ բարեկամություն հաստատելու շրջանակներում, որը վիրավորական է ընդունել «բարիդրացիական» ԽՍՀՄ–ում նման հուշարձանի գույությունը։

1969 թվականին սյան տեղում դրվել է տաճարի ճարտարապետ Վասիլի Ստասովի (1769-1848) արձանը՝ նրա 200-ամյակի առթիվ. Արձանը կիսանդրի էր, որը դրված էր երկաթե երկար պատվանդանի վրա, իսկ դրա շուրջ պուրակ էր։

2004 թվականին ճարտարապետի արձանը տեղափոխվել է Քաղաքային ճարտարապետության թանգարան՝ ժամանակավոր վպահպանման համար։ Դա արվել էր Երրորդության հրապարակում ռուսական զինվորական փառքի հուշարձանը վերականգնելու նպատակով։ 2005 թվականի հոկտեմբերի 1–ին տեղի ունեցավ հուշարձանի հանդիսավոր բացումը։ Թնդանոթները պատրաստել էին Նովոլիպեցկի մետաղաձուլական գործարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Путеводитель по С.-Петербургу СП "Икар", 1991 Репринтное воспроизведение издания 1903 года. ISBN 5-85902-065-1, стр. 288
2. ↑  Человек и завод // Санкт-Петербургские ведомости - № 088 - 16 мая 2008 года

Տես նաև
-------

* Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Սանկտ Պետերբուրգ)
* Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)

Գրականություն
-------------

* Путеводитель по С.-Петербургу։ Репринтное воспроизведение издания 1903 года. - Л.։ СП «ИКАР», 1991.
* Гусаров А.Ю. Памятники воинской славы Петербурга, СПб 2010
**Միջադեպ հայկական Յակ-40 ինքնաթիռի հետ**, 1992 թվականի մայիսի 9-ին, ադրբեջանական օդուժի Սու-25 ինքնաթիռի հարձակումը` Ստեփանակերտից վիրավորներ և փախստականներ տեղափոխող քաղաքացիական Յակ-40 ինքնաթիռի վրա։ Վերջինս ստիպված է եղել վթարային վայրէջք կատարելու։ Միջադեպը Արցախյան ազատամարտի տարիներին տեղի ունեցած խոշորագույն ավիավթարներից մեկն էր։

Հարձակումը
----------

1992 թվականի մայիսի 9-ին, մարդատար Յակ-40 ինքնաթիռը, նախապես ծրագրված չվերթ պետք է իրականացներ Ստեփանակերտից դեպի Երևան` տեղափոխելով վիրավորների և փախստականների։ Թռիչքի ժամանակ ինքնաթիռը ենթարկվել է գնդակոծման, իսկ երբ մտել է Հայաստանի օդային տարածք, ենթարկվել է ադրբեջանական ռազմական Սու-25 «Գրաչ» ինքնաթիռի հարձակմանը։

Յակ-40 ինքնաթիռում գտնվում էին 33 մարդ` 4 անձնակազմի անդամներ և 29 ուղևորներ։ Արդյունքում վնասվել էր ինքնաթիռի թևը և այն սկսել էր այրվել։ Անձնակազմի խելամիտ գործողությունների շնորհիվ հաջողվել է վթարային վայրէջք կատարել Սիսիանում և փրկել ուղևորների կյանքը։ Բոլոր ուղևորները բարեհաջող տարհանվել են, սակայն ինքնաթիռն ամբողջությամբ այրվել է։

Ադրբեջանական ինքնաթիռի օդաչուն Վագիֆ Կուրբանովն էր, ում ինքնաթիռը հետագայում զարկվել է Ասկերանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  U.S. Department of Transportation «Criminal Acts Against Civil Aviation» Archived 2012-10-01 at the Wayback Machine.-page 13
2. ↑  Жирохов Михаил «Воздушная война в Нагорном Карабахе» журнал «Авиамастер» № 6//2000 г. стр 4
|  |
| --- |
| **Տանձենի Գրոսհեյմի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Վարդածաղկավորներ (Rosales) |
| **Ընտանիք** | Վարդազգիներ (Rosaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Սալորայիններ (Amygdaloideae) |
| **Տրիբա** | *Maleae* |
| **Ցեղ** | Տանձ *(Pyrus)* |
| **Տեսակ** | **Տանձենի Գրոսհեյմի** *(P. grossheimii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Pyrus grossheimii***Fed. 1937 |

**Տանձենի Գրոսհեյմի** (լատ.՝ Pyrus grossheimii), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Առանց փշերի կամ թույլ փշոտ ծառ է, որն ունի մինչև 20 մ բարձրություն։ 6-10 սմ երկարությամբ, 3-5 սմ լայնությամբ տերևները երկար ձգված են, ծալված սրացած գագաթով, ձվաձև կամ էլիպսաձև, հիմքում՝ բութ-կլորավուն, սուր մանրատամնավոր, կոթերը՝ բարակ և երկար։ 2-2,5 սմ տրամագծով պտուղները ձվաձև գնդաձև են և փնջերով, կոթերը համարյա 3 անգամ գերազանցում են պտուղի երկարությանը։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Զանգեզուրի (Արավուս գյուղի շրջակայք) և Մեղրու (Տաշտուն) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Լոկալիտետները երկուսն են, որոնց միջև հեռավորությունը 42 կմ է։ Տեսակն աճում է նաև Թալիշում և Հյուսիսային Իրանում (Էլբուրս)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1800-2300 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառներում և անտառների եզրերին։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է 2 պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Pyrus grossheimii
* EoL: 793507
* GBIF: 5362774
* IPNI: 730892-1
* IRMNG: 11113938
* NCBI: 1943544
* Plant List: rjp-2152
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:730892-1
* Tropicos: 27804734

 |

 |
|  |
| --- |
| **Տանձենի ուսսուրական** |
| Տանձենի ուսսուրականՏանձենի ուսսուրական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Վարդածաղկավորներ (Rosales) |
| **Ընտանիք** | Վարդազգիներ (Rosaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Սալորայիններ (Amygdaloideae) |
| **Տրիբա** | *Maleae* |
| **Ցեղ** | Տանձ *(Pyrus)* |
| **Տեսակ** | **Տանձենի ուսսուրական** *(P. ussuriensis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Pyrus ussuriensis***Maxim. |

**Տանձենի ուսսուրական** (լատ.՝ Pyrus ussuriensis), վարդազգիների ընտանիքի տանձենիների ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ ծառ է՝ 10-15 մ բարձրությամբ, փշերով ծածկված գորշավուն, գրեթե սև, փայլուն ճյուղերով։ Սաղարթը խիտ է ու լայն։ Ընձյուղները և բողբոջները սկզբում
բրդանման աղվամազով են ծածկված, ավելի ուշ՝ մերկանում են։ Տերևակոթունների երկարությունը հասնում է 2-6 սմ-ի, սկզբում մազմզուկապատ, հետագայում՝ մերկ։ Տերևները համարյա կլորավուն են, թույլ սրտանման կամ կլորավուն հիմքով, սրածայր գագաթով, սուր սղոցաեզր, ներքևի կողմից թեթևակի աղվամազապատ, վերևի կողմից մերկ և փայլուն, մինչև 5 սմ երկարությամբ։ Վահանիկները բազմածաղիկ են, խոշոր, 3-4 սմ տրամագծով, սպիտակ ծաղիկներով։ Պտուղը ունի կարճ պտղակոթուն, դեղնավուն է կամ կանաչավուն, երբեմն կարմիր խալերով, կլորավուն, կամ տանձանման, հաստ կեղևով և կոշտ պտղամսով, որը պարունակում է մեծ քանակությամբ քարաբջիջներ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբերին։ Անփոխարինելի պատվաստակալ է տանձենիների ցրտադիմացկուն սորտեր ստանալու համար։ Ինչպես հայտնի է, այդ եղանակով է Ի. Վ. Միչուրինը ստացել Միչուրինի Բերե ձմեռային սորտը։
Էկոլոգիական խումբը XIII: Մշակության հավանական շրջանները 1 -32։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում տարածված է Հեռավոր Արևելքում, Ուսսուրի գետի ավազանում, Մանջուրիայում և Կորեայում։ Հայաստանի պայմաններում հաջողությամբ է կլիմայավարժվել և էկոլոգիական ճնշվածության նշաններ հանդես չի բերում, Երևանում կան խոշոր, մինչև 10 - 12 մ բարձրության, պտղաբերող ծառեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (349)։
**Ջալիլ Լեսպեր** (ֆր.՝ Jalil Lespert, մայիսի 11, 1976(1976-05-11), Փարիզ),ֆրանսիացի դերասան, կինոռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ջալիլ Լեսպերը ծնվել է 1976 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ֆրանսիայի Փարիզ քաղաքում, դերասան Ժան Լեպսերի ընտանիքում։ Մայրը փաստաբն է։ Նախքան դերասան դառնալը, մոր հորդորով նա սովորել է իրավագիտություն։ 1995 թվականին Լեպսերը իր դեբյուտը կատարեց Լորան Կանտի «Լողափնյա խաղեր» կարճամետրաժ կինոնկարում։ Այստեղ նա աշխատում էր իր հայրիկի հետ։ 1999 թվականին առաջին անգամ գլխավոր դերում խաղաց Ժակ Մեյլոտի «Մեր երջանիկ օրերը» մելոդրամայում։ Արտիստը մեծ ճանաչում ստացավ Լորեն Կանտի «Մարդկային ռեսուրսներ» (1999) ֆիլմի ցուցադրումից հետո, որտեղ նա հանդես եկավ գլխավոր դերում։ Այս դերակատարման համար Ջալիլ Լեսպերը «Սեզար» մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացավ «Առավել հեռանկարային կինոդերասան» նոմինացիային և պարգևատրվեց Լյումերի մրցանակով։ 2000 թվականից նա հանդես է եկել որպես ռեժիսոր և սցենարիստ։ Ամենահայտնի ռեժիսորական աշխատանքը 2007 թվականին նկարահանված «24 միջոցառումներ» ֆիլմն է։ 2011 թվականին ներկայացրեց դետեկտիվ ժանրի դրամա՝ «Հանդիպման քամի», որտեղ գլխավոր դերերում էին Մաժիմելն ու Իզաբել Կարը։ 2013 թվականին կայացավ «Իվ Սեն Լորան» կենսագրական դրամայի պրեմիերան, որը պատմում է հայտնի դիզայներ Պիեռ Նինայի կյանքի մասին։ Այս ֆիլմի համար 2015 թ. «Սեզար» մրցանակաբաշխության ժամանակ Ջալիլ Լեսպեր արժանացավ Լավագույն դերասան պարգևի։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14198755w · CONOR: 49108067 · GND: 173907679 · ISNI: 0000 0001 2133 9423 · LCCN: nr2001033023 · NKC: xx0176566 · NTA: 316048615 · NUKAT: n2016138139 · SUDOC: 059575077 · VIAF: 56540619 · WorldCat VIAF: 56540619 |

 |

 |
|  |
| --- |
| **Նոնեա բազմագույն** |
| Նոնեա բազմագույնՆոնեա բազմագույն |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | *Boraginales* |
| **Ընտանիք** | Գաղտրիկազգիներ (Boraginaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Գաղտրիկայիններ (Boraginoideae) |
| **Ցեղ** | **Nonea** |
| **Տեսակ** | **Նոնեա բազմագույն** *(N. polychroma)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Nonea polychroma***Selvi & Bigazzi, 2001 |

**Նոնեա բազմագույն** (լատ.՝ Nonea polychroma), գողտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

35 սմ բարձրությամբ, կոշտ թավոտությամբ երկամյա կամ բազմամյա բույս է։ Ցողունները բազմաթիվ փռված կամ բարձրացող է։ Ծաղկաբույլը պտղի ժամանակ երկարացող է։ Տերևները կանաչավուն են, նստադիր, նշտարաձև և սուր։ Բաժակն ունի 5 մմ երկարություն։ Ծաղիկները բազմաթիվ են, որոնք ներսից դեղնավուն են, դեպի վերև՝ վարդագույնից կապույտի փոխվող։ Պտուղները մանր են և երիկամաձև։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Խոր Վիրապ, Արարատ, Վեդի, Երասխի լեռնաշղթայի կիրճ)։ Աճում է նաև Անատոլիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1000 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև չոր քարքարոտ լանջերն և կիսաանապատներում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանում հայտնաբերվել է 2002 թվականին։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Երախի լեռնաշղթայի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Nonea polychroma
* GBIF: 4060422
* iNaturalist: 128596
* IPNI: 1021143-1
* NCBI: 291685
* Plant List: kew-2379966
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:1021143-1
* Tropicos: 50266548

 |

 |
**Սեսիլիա Նորդլունդ** (իրական անունը՝ Սեսիլիա Նորդլունդ, ամբողջական անունը՝ Մեթե Մարի Սեսիլիա Նորդլունդ շվեդերեն՝ Mette Marie Cecilia Nordlund, սեպտեմբերի 13, 1973(1973-09-13), Էստերսունդ, Շվեդիա), շվեդ կոմպոզիտոր, երգերի հեղինակ, երգիչ և կիթառահար Մալմյո քաղաքից։ Երաժիշտ Souls (Սեսիլիան նրանց հետ հյուրախաղերի է մեկնել ԱՄՆ 1990-ականների կեսերից), Monkeystrikes և Sunshine Rabbits խմբերում։ 2009 թվականի սկզբին լույս է տեսնում «Not listening» սոլո ալբոմը, 2007-2008 թվականներին Քրիստափոր Լունդկվիստի հետ ձայնագրում է «Aerosol Grey Machine Studios» ՝ Շվեդիայի Սկոնե նահանգում։ Ալբոմի ձայնագրման աշխատանքներին մասնակցել են նաև շվեդ նշանավոր երաժիշտներ Lotta Wenglénը և Fredrik Myhrը։

2009 թվականի ամռանը Սեսիլիան՝ որպես ռեժիսոր, նկարահանում է տեսահոլովակ Հելենա Յուսեֆսոնի նոր ալբոմի առաջին սինգլի համար։

2011 թվականի մարտի 11-ին Ստոկհոլմում, Գյոտեբորգում, Մալմյոում և Շվեդիայի մի շարք մեծ քաղաքներում տեղի է ունենում «Jag är min egen Dolly Parton» վավերագրական ֆիլմի պրեմիերա, որը Մալմյոյի հայտնի երգչուհիների մասին էր, որոնց մեջ էր նաև Սեսիլիա Նորդլունդը։ Նրանից բացի, կինոյում նկարահանվել են նաև Հելենա Յուսեֆսոն, Նինա Պերսոն The Cardigans խմբից և ուրիշ հայտնի շվեդ երգիչներ։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ջեսիկա Նետելբլատսն է (Jessica Nettelbladts):

Սկավառակագրություն
------------------

* «Not listening» (փետրվարի 18 2009)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երգչի կենսագրությունը MySpace
2. ↑  RoxetteBlog — Premiere of documentary film featuring Helena Josefsson

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ Archived 2021-05-07 at the Wayback Machine.
* Սեսիլիա Նորդլունդ  էջը Յություբ տեսահոսթինգում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | MySpace · MySpace |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |
Կլոոգա դաստակերտ
**Կլոոգա դաստակերտ** (էստ․՝ Klooga mõis, գերմ.՝ Lodensee), ազնվականական նախկին կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Կեիլա շրջանում։

Պատմություն
-----------

Կոոգա դաստակերտն առաջին անգամ հիշատակվում է 1504 թ.։ Այդ ժամանակ դաստակերտը հավանաբար արդեն քարե շինություն էր։

Դաստակերտի կենտրոնական շենքը գտնվում է Կլոոգա լճի արևելյան ափին։ Դաստակերտն էստոներեն կոչվում է Լոդիյառվե (բառացի՝ Լոդեի լիճ), որ պատճենում է գերմաներենից։

XVI դարում դաստակերտը պատկանել է Նիեռոդե (գերմ.՝ Nieroth) ընտանիքին, XVII դարի սկզբին՝ «Lohn», «Heydemann», «Wartmann» ընտանիքներին։

1665 թ. դաստակերտը գնել է Հանս Կլյուգենը (գերմ.՝ Hans Klugen), ում անունով էլ դաստակերտը հայտնի է Էստոնիայում։ Դաստակերտը բավական երկար ժամանակ պատկանել է ֆոն Կլյուգենների ընտանիքին։ Իսկ մինչ 1919 թ. նրա սեփականատերն էր Ակսել ֆոն Կռուզենշտեռնը (Axel von Krusenstern)։

Ճարտարապետությունը
------------------

Կլոոգա դաստակերտի հիմնական շինությւոնը կառուցված է վաղ կլասիցիզմի ոճով։ Շինությունը կառուցվել է 1794 թ.։ Ենթադրվում է, որ այդ ժամանակ վերակառուցվել է ավելի վաղ կառուցված շինությունը։

XIX դարի վերջին գլխավոր մասնաշենքի կողքին արդեն կառուցված էին օժանդակ բազմաթիվ շինություններ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին դաստակերտը գտնվել է խորհրդային բանակի տիրապետության տակ։ Նրանց հեռանալուց հետո՝ 1992 թ. քանդվել է տանիքը, և դաստակերտը վերածվել է ավերակների։ Ավերվել են նաև մի շարք օժանդակ շինություններ։

Ներկայումս Կլոոգա դաստակերտը մասնավոր սեփականություն է։ Այնտեղ անցկացվում են վերակառուցողական աշխատանքներ, կառուցվել է նոր տանիք։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Klooga mõis(էստոներեն)
**Կոբբ** (անգլ.՝ Cobb salad), տարածված ամերիկյան խոհանոցում, կայացած, ինչպես կարգը, մանրացված կանաչուց (մշակովի հազար, այսբերգ աղցան, ջրկոտեմ դեղատու, եղերդակ աղցան), լոլիկով, տապակած բեկոնով, խաշած հավի մսով, ավոկադոյով, խաշած ձվով, սոխով, ռոկֆոր պանիրով և վինեգրետի համեմունքով։ Երբեմն նաև նրա կազմում ներառում են սև ձիթապտուղ։

Պատմություն
-----------

Գոյություն ունի տվյալ աղցանի հայտնագործման մի քանի տարբերակ։ Նրանցից մեկը հաստատում է, որ նա հայտնագործվել է 1930–ական թվականներին հոլիվուդյան Brown Derby ռեստորանում և անվանվել է այդ հաստատության տիրոջ անունով՝ Ռոբերտ Կոբբաի։ Սակայն չկա որոշակի կարծիք, թե ով է հորինել այս աղցանը՝ Կոբբը ինքնուրույն կամ իր շեֆ–խոհարար Չակ Ուիլսոնը։ Օրինակ, լեգենդը ասում է, որ մի անգամ Կոբբը մինչև կեսգիշեր ոչինչ չէր կերել, իսկ հետո խառնել է խոհանոցը գտել ուտելիքի մնացորդներ և ավելացրել նրան խոհարարի պատրաստած բեկոնը և ֆրանսիական համեմունքներ։

Համաձայն երկրորդ տարբերակի, շեֆ–խոհարար Ռոբերտ Կրեիսը այս աղցանը ստեցծել է 1929 թվականին և անվանել է ի պատիվ նույն Ռոբերտ Կոբբի։ Եվս մեկ տարբերակ հաղորդում է, որ այդ ուտեստը գոյություն ունի Հարավային Կալիֆոռնիայի Calistoga ռեստորանի ճաշացուցակում և այդպես անվանակոչվեց տեղի Կոբբ լեռան անունով։

Պատրաստում
----------

Մեծ ամանում տեղադրվում է աղցանի տերևներ, մնացած բաղադրիչները կտրատվում է ոչ մեծ կտորների և այնուհետև շարքով դասվում է կանաչու վերևում, այնուամենայնիվ այդ ժամանակ իրար մեջ չեն խառնվում։ Անգլերենում գոյություն ունի մնեմոնիկական կարգ կոբբ աղցանի պատրաստման համար՝ EAT COBB (Egg (ձու), Avocado (ավոկադո), Tomato (լոլիկ), Chicken (հավ), Onion (սոխ), Bacon (բեկոն), Blue cheese (բորբոսով պանիր)։

Աղբյուրներ
----------

* Zeldes, Leah A. (2010-03-24). «Eat this! The Cobb Salad, a classic use for avocados and bacon». Dining Chicago. Chicago’s Restaurant & Entertainment Guide, Inc. Retrieved 2010-08-02.
* Ruby, Jeff (2010-07-27). «4 Questions for the Grill on the Alley Waiter Manfred Wangard». Chicago. Retrieved 2013-08-29.
* Monaghan, Gail (June 25, 2011). «Screen Siren Cobb Salad». The Wall Street Journal. p. D5.
* Schechter, Molly (May 23, 2012). «Salad sensation celebrates 75 years». Sarasota Observer.
**Ձմեռային բնապատկեր**, Վարդան Մախոխյանի նկարներից է, բնապատկեր, որին բնորոշ է սպիտակ և կապույտ գույների նոր երանգավորումը, այսինքն` սպիտակն ավելի տաք է, իսկ կապույտը հակված է դեպի մանուշակագույնը։

Նկարագրություն
--------------

Արևոտ դաշտում միմյանցից հեռու տեղավորված են փայտյա միհարկանի տնակներ` անսովոր բարձրության թեք կտուրներով, որոնցից մեկը մեծ չափերով առանձնացված է առջևի բնագծի վրա։ Նրա կողքին կան նաև հարակից կառույցներ՝ տնտեսական կարիքների համար։ Հասարակ, աղքատիկ տան տեսքը մոռացության է տրվում՝ շնորհիվ գեղանկարի հմայիչ ներգործության։ Տնակների կտուրներին նստած ձյունը պատկերված է նրբանկատ դիտողականությամբ։ Ձյունը լուսավոր մասերում կաթնագույն սպիտակ է, ստվերոտ մասերում` կապույտ, որոնք, միասին վերցրած, ներդաշնակվում են տնակների փայտյա պատերի սրճագույն երանգների հետ, իսկ դրանք իրենց հերթին գեղանկարչորեն շաղկապված են գետնին գոյացած կապույտ ստվերների հետ։

Պատկերի կոմպոզիցիան լրացվում և իմաստավորվում է մեծ ճաշակով ընտրված մանրամասներով։

Բակի ամբողջ համալիրը, պատկերացում տալով գյուղական այդ աղքատիկ տան բնակիչների մասին, միաժամանակ դիտվում է նաև որպես գեղանկարչորեն հարուստ պատկեր։ Անզուգական է բնապատկերի միջին բնագիծը՝ կաթնագույն ձյան ֆոնի վրա մեղմ կապտամանուշակավունով գեղանկարված խոտի դեզով, ավելի հեռուն կանգնած տնակով, նորատունկ ծառերով, մացառուտներով, գետնին ընկած կապտավուն ստվերներով, որոնք և' նկարչական են, և' գեղեցիկ։

Արձագանքներ
-----------

Մախոխյանի ձմեռային տեսարանները հիացրել են նաև եվրոպացի քննադատներին։ Ֆիլիպ Պերկեզը գրել է. «Դաշտագետիններու ձյունապատ անտառներեն տիեզերքի մեծությունն ու խորությունը դիտողին կը թափանցե ու զայն կը ցնցե։ Սկզբնական ներգործության գաղտնիքը, որ արվեստեն կը ծագի, արվեստագետի անսանձելի ավյունն է»։

Ջերմ է արտահայտվել նաև Ադոլֆ Սքարսելլին.«Մախոխյանը տարբեր երկրներ կատարած այցելություններով կը փնտրե բնության զանազան տպավորություններ, սակայն իր կորովի խառնվածքը չի փոխվիր, այլ իր բարեշրջումին կը հետևի ու կսուզվի ձմեռային տեսարանին մեջ, ինչպես ծովին։ Ու ծովին պես մեր առջև կը պատկերացնե ձյունը։ Միայն անիկա կարող է գնահատել անոր բարձր արժանիքները, ով տեսած է ձմեռային տեսարանները, այն արագ զննությունները, զոր մարդ կրնա ընել տենդային անձկության վայրկյանին մեջ` միջոցներու սովորական պարզությունով, արվեստի զգացումի սովորական լայնամիտ տեսությունովը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Եղիշե Մարտկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987
| **՞**Ճապկի սպիտակ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Հոնածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Հոնազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Ճապկի |
|
|
| Տեսակ | Ճապկի սպիտակ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Cornus alba Լ.

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ճապկի սպիտակ** (լատ.՝  Cornus alba Լ.), հոնազգիներ ընտանիքի, ճապկի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Թուփ է՝ մինչև 3 մ բարձրությամբ, նուրբ, ճկուն, մեծ մասամբ ուղիղ կամ դեպի ցած հակված, սակայն չարմատակալող ճյուղերով։ Ընձյուղները մեծ մասամբ վառ նարնջակարմրավուն, երբեմն՝ սևակարմրավուն, հազվադեպ՝ կարմրագորշավուն են։ Միջուկը լայն է, սպիտակ։ Տերևադասավորությունը հակադիր է։ Տերևները լայն էլիպսաձև են, ձվաձև, էլիպսաձև, 3-10 սմ երկարությամբ, 2-7 սմ լայնությամբ, գագաթում սուր կամ մեծ մասամբ սրված, կլորավուն կամ սեպաձև հիմքով, վերևի կողմից՝ կնճռոտ, մուգ կանաչ, նոսր, տերևի մակերեսին պառկած մազմզուկներով, 4-6 զույգ կողմնային ջղերով։ Կոթունն ունի 0,5-3 սմ երկարություն։ Ծաղկաբույլերը վահանաձև են, տափակ կամ թեթևակի ուռուցիկ, 3,5-5 սմ տրամագծով, խիտ, 2-4 սմ երկարությամբ ծաղկակոթուններով։ Ծաղկակալն ունի 2-5 մմ երկարություն, բաժակի ատամիկներն աննկատ են կամ շատ կարճ, պսակաթերթիկները ձվաձև են կամ ձվաձև նշտարաձև, 4-5 մմ երկարությամբ։ Առէջները գրեթե հավասար են կամ երկար են պսակաթերթիկներից։ Սերմնարանը մազմզուկապատ է։ Կորիզապտուղը համարյա գնդաձև է, 7-8 մմ երկարությամբ և 6,5-7,5 մմ լայնությամբ, սկզբում կապտավուն, հասունանալիս՝ կապտասպիտակ կամ սպիտակ։ Կորիզը էլիպսոիդաձև է, ծայրերում սեղմված։

Տարածվածություն
---------------

Ծաղկում է մայիսին, հունիսին, հաճախ համարյա ամբողջ ամռան ընթացքում, երբեմն երկրորդ անգամ՝ աշնանը։Տարածված է Նախկին ԽՍՀՄ-ի Եվրոպական մասում (Վերին Վոլգայի, Կամայի, Հյուս. Դվինայի և Պեչորայի ավազաններում), Արևմտյան և Արևելյան Սիբիրում, հեռավոր Արևելքում, Մոնղոլիայում, Հյուսիսային Կորեայում, հյուսիսարևելյան Չինաստանում, Ճապոնիայում։ Աճում է գետահովիտներում, գետածոցային անտառներում և մացառուտներում՝ այլ թփատեսակների հետ միասին։ Լավ է աճում ամենատարբեր հողերում։ Բավական ստվերատար է։ Լավ է դիմանում քաղաքի պայմաններին։ Աչքի է ընկնում բարձր ցրտադիմացկունությամբ, շոգադիմացկուն է։ Ունի մի շարք պարտիզային ձևեր, որոնք աչքի են ընկնում խայտաբղետ տերևներով և տարբեր գույնի ընձյուղներով։ Մեր հանրապետությունում մշակվում է ամենուրեք, առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ XIII: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1 -32:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 151-152։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777407757 |

 |
**Նուկլեոպրոտեիդներ** , նուկլեինաթթուների և սպիտակուցների կոմպլեքս միացություններ։ Նուկլեոպրոտեիդներ, ազոտային հիմքի մնացորդից և ածխաջրից՝ ռիբոզից (ռիբոնոլկլեոզիդներ) կամ դեզօքսիռիբոզից (դեզօքսիռիբոնուկլեոզիդներ) կազմված միացություններ են։ Նուկլեոպրոտեիդներ կարելի է դիտել որպես նուկլեոպրոտեիդներից ֆոսֆորական թթվի մնացորդի անջատման արդյունք։

Նուկլեոպրոտեիդների մոլեկուլի կառուցվածքը
----------------------------------------

Նուկլեոպրոտեիդների մոլեկուլներում ածխաջրի առաջին ածխածնային ատոմը P-գլիկոզիդային կապով միացած է պուրինային կամ պիրիմիդինային հիմքի ազոտին։ Նուկլեոպրոտեիդներ ազատ վիճակում փոքր քանակությամբ պարունակվում են տարբեր կենսաբանական օբյեկտներում։ Բնական նուկլեոպրոտեիդների հիմնական զանգվածը մտնում է նուկլեոտիդների և նուկլեինաթթուների կագմությաև մեջ։ Լայնորեն տարածված են բնության մեջ։ Ըստ նուկլեոպրոտեիդների կազմության մեջ մտնող նուկլեինաթթվի բնույթի, տարբերում են

* ռիբոնուկլեոպրոտեիդներ (ՌՆՊ)
* դեզօքսիռիբոնուկլեոպրոտեիդներ(ԴՆՊ)։

ԴՆՊ կազմում են բոլոր բջիջների կորիզի ժառանգական նյութի՝ քրոմատինի հիմքը, պարունակվում են նաև սպերմնատոզոիդների գլխիկներում։

ԴՆՊ-ի սպիտակուցային բաղադրիչները
--------------------------------

ԴՆՊ-ի սպիտակուցային բաղադրիչները գլխավորապես հիմնային սպիտակուցներն են՝ հիստոնները, իսկ որոշ կենդանիների (հիմնականում ձկների և թռչունների) սպերմատոզոիդներում առկա են ավելի փոքր մոլեկուլ ունեցող սպիտակուցները՝ պրոտամինները։ Չեզոք միջավայրում ունեցած մեծ դրական լիցքի շնորհիվ դրանք ուժեղ էլեկտրաստատիկ փոխազդեցության մեջ են մտնում բացասական լիցքավորված նուկլեինաթթուների հետ։ Ենթադրում են, որ ԴՆՊ-ում հանդիպող մյուս սպիտակուցները կարգավորիչ դեր ունեն ինֆորմացիոն ռիբոնուկլեինաթթվի սինթեզում։ ՌՆՊ-ից են բաղկացած ռիբոսոմները, ինֆորմոսոմները, բազմաթիվ վիրուսներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 402)։*  |
**«Նոսթրոմո»** (անգլ.՝ Nostromo: A Tale of the Seaboard, 1904), 20-րդ դարի ամերիկացի գրող Ջոզեֆ Քոնրադի՝ 1904 թվականին լույս տեսած վեպը, որտեղ պատկերված է հարավամերիկյան Կոստագունա հորինված պետության ազատագրական պայքարը։ Վեպն սկզբնապես մաս առ մաս լույս է ընծայվել *T.P.'s Weekly* ամենշաբաթյա հանդեսի ամենամսյա գրական հավելվածներում։

Այս երկում հեղինակի ուշադրության կենտրոնում իմպերիալիզմի և դրա քայքայիչ ազդեցության հիմնախնդիրներն են, ազդեցություն, որը ներգործում է նույնիսկ այնպիսի լավ մարդկանց վրա, ինչպիսին վեպի գլխավոր հերոսն է՝ նավաստի Նոսթրոմոն։ Վեպում նկարագրված իրադարձությունները բնորոշ են թույլ զարգացած երկրների քաղաքական կյանքին։

1998 թվականին *Modern Library* ընկերությունն իր պատրաստած «20-րդ դարի անգլալեզու 100 լավագույն վեպեր» ցանկում «Նոսթրոմո»-ին հատկացրել է 47-րդ տեղը։ Այն հաճախ է բնորոշվում որպես Քոնրադի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդն ասել է, որ ինքն առավել շատ կցանկանար «Նոսթրոմո»-ի հեղինակը լինել, քան որևէ այլ վեպի ("I'd rather have written *Nostromo* than any other novel.")։

Մշակութային ազդեցություն
------------------------

Վեպի գլխավոր հերոսի անունն ու հորինված քաղաք Սուլաքոյի անվանումն օգտագործվել են կինոռեժիսոր Ռիդլի Սքոթի «Օտարը» և Ջեյմս Քեմերոնի «Օտարները» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմերում՝ որպես տիեզերանավերի անվանումներ։ Գլխավոր հերոսի անունն ու վեպի հեղինակի ազգանունն օգտագործվում են նաև Warhammer 40000 մտացածին աշխարհում։

«Նոսթրոմո» գիրքը կիրառվում է *«Գաղութ»* հեռուստասերիալում՝ գաղտնագրված հաղորդագրություններ փոխանցելու համար, որոնք օգտագործվում են մարդկությանը կաշկանդող ինչ-որ անհայտ եկվորների սահմանած գաղութային վարչակարգի դեմ պայքարելու նպատակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Карен Хьюитт. «Джозеф Конрад: проблема двойственности»
2. ↑  Watt, Ian. *Conrad: Nostromo* (Landmarks of World Literature), Cambridge: Cambridge UP, 1988, p. 1.

Գրականություն
-------------

* Thomas L. Jeffers, "The Logic of Material Interests in Conrad's *Nostromo*", *Raritan* (Fall 2003), pp. 80–111.

Արտաքին հղումներ
----------------

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Նոսթրոմո**

* 
* *Nostromo: A Tale of the Seaboard* Գուտենբերգ նախագծի կայքում
* Essays and annotated text for *Nostromo* at Nostromo Online
* *Nostromo* at Google Books
* Analysis and commentary Archived 2011-08-10 at the Wayback Machine. at Modernism Lab Essays (Yale)
* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11968297s · GND: 4239509-4 · SUDOC: 02769593X · VIAF: 180914282 · WorldCat VIAF: 180914282 |

 |
**Փոխանցման կառավարման հաղորդակարգ** (անգլ.՝ Transmission Control Protocol, TCP), համացանցի հիմնական հաղորդակարգերից մեկը, այնքան հիմնարար, որ հաճախ հաղորդակարգերի ողջ հավաքածուն անվանվում է TCP/IP։

Նախատեսված է TCP/IP-ի ցանցերի և ենթացանցերի տվյալների տեղափոխման վերահսկման համար (RFC 793)։ TCP-ն գտնվում է TCP/IP տեղափոխման մակարդակում։
TCP օգտագործվում է այն ժամանակ, երբ հարկ է լինում ինֆորմացիան փոխանցել առանց կորուստների։ Կիրառական պրոցեսները TCP-ի հետ աշխատում են հատուկ պորտերի միջոցով։ Օրինակ TELNET սերվերը օգտագործում է 23 պորտը։ TELNET օգտագործողը կստանա սերվերից ծառայություն, եթե միացում հաստատի TCP հաղորդակարգով 23 պորտով համապատասխան սարքին։

Աշխատանք
--------

TCP հաղորդակարգը մեծ ծավալով տեղեկությունը փոխանցում է, այն բաժանելով ավելի փոքր մասերի՝ փաթեթների։ Բաժանված մասերը համարակալվում են՝ հետագայում վերականգման համար։ Այդ համարակալումը տվյալների հետ միասին ուղարկելու համար, այն ամեն մի կտորը տեղավորում է համապատասխան շապիկով ծրարում, որի մեջ պահվում է համապատասխան ինֆորմացիան։ Ստացված TCP-*փաթեթը* տեղավորվում է IP-ծրարի մեջ, որից էլ ստացվում է IP-*փաթեթ*։

Ընդունողը ստանալուց հետո բացում է IP-ծրարները և տեսնում է TCP-ծրարները, որոնք էլ իրենց հերթին բացում և տեղավորում են կտորները՝ համապատասխան հաջորդականությամբ համապատասխան տեղում։ Եթե ինչ-որ բան բացակայում է, այն պահանջում է այդ կտորը նորից ուղարկել։ Այսքանից հետո ինֆորմացիան հավաքվում է համապատասխան հերթականությամբ և ամբողջովին վերականգնվում է ու պատրաստ է լինում ծրագրին փոխանցելու համար։

Առանձնահատկություններ
---------------------

TCP պրոտոկոլը ունի մի քանի առանձնահատկությունների, որոնք չունեն այլ տրանսպորտային կամ ցանցային պրոտոկոլները, ինչպիսին օրինակ UDP կամ IP են՝

* Բացահայտ ու հաստատումով ինիցիալիզացիա և միացման ավարտ
* Առանց ընդօրինակման տվյալների ապահով փոխանցում
* Հոսքի վերահսկում
* Ծանրաբեռնվածությունից խուսափում

Այս առանձնահատկությունների շնորհիվ TCP պրոտոկոլի իրականացումը ավելի դժվար է քան UDP (RFC 768) կամ IP (RFC 791)։

Հաղորդակարգերի բազմամակարդակային ճարտարապետությունում TCP-ն գտնվում է IP հաղորդակարգից ավելի բարձր մակարդակում, ինչը ապահովվում է TCP-ի տվյալների փոխանցման ու ընդունման ուղղին։

| Պրոտոկոլների մակարդակները |
| --- |
| higher-level |
| TCP |
| internet protocol |
| communication network |

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Փոխանցման կառավարման հաղորդակարգ** կատեգորիայում։ |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Համացանցային հաղորդակարգերի հավաքածու |
| --- |
|  |
| Ծրագրային շերտ | BGP • DHCP • AAA/AAAS • DNS • FTP • HTTP • IMAP • LDAP • MGCP • NNTP • NTP • POP • ONC/RPC • RADIUS • RTP • RTSP • RIP • SIP • SMTP • SNMP • SSH • TACACS • Telnet • TLS/SSL • XMPP |
|  |
| Տրանսպորտային շերտ | TCP • UDP • DCCP • SCTP • RSVP |
|  |
| Ինտերնետային շերտ | IP • IPv4 • IPv6 • ICMP • ICMPv6 • ECN • IGMP • IPsec |
|  |
| Կապակցող շերտ | ARP • NDP • OSPF • Tunnels • L2TP • PPP • MAC • Ethernet • DSL • ISDN • FDDI |

 |
**Լիտվական մեծ իշխանություն**, պետություն ժամանակակից Լիտվայի և Բելառուսիայի տերիտորիաների մի մասում XIII-րդ-XVI դարերը։ Գալիցա-Վոլինյան տարեգրության համաձայն 1219 թվականի ռուս-լիտվական պայմանագրում նշվում է Լիտվական պետության գոյության մասին։ Մեծ իշխանի իշխանության ուժեղացումը հանգեցրեց Մինդովգի (Մինդաուգաս) գլխավորությամբ լիտվական հիմնական հողերի (նաև որոշ բելառուսական հողերի) միավորմանը Լիտական իշխանությունյան մեջ։ Մեծ իշխանության կազմավորումն արագացավ գերմանացի խաչակիրների ագրեսիայի դեմ պայքարելու անհրաժեշտությամբ։ XIV դարը իշխաններ Գեդիմինի, Օլգերդի (Ալգիրդաս) օրոք Լիտական մեծ իշխանությունը ընդարձակեց իր տիրույթները՝ միավորելով ամբողջ բելառուսյան, մասամբ Ուկրաինան և ռուսական հողերը, որտեղ պահպանվեցին տեղական խոշոր կալվածատերերի (մագնատների) ինքնավարական և անձեռնմխելիության իրավունքները։ Պետության գլուխ կանգնած էր մեծ իշխանը, նրան կից՝ ավագանու և բարձր հոգևորականության ներկայացուցիչների խորհուրդը։ Գերմանական ասպետական օրդենների հարձակման դեմ ուժերը միավորելու և իր իշխանությունը ամրապնդելու համար մեծ իշխան Յագայլոն Լեհաստանի հետ 1385 թվականին կնքեց Կրևյան ունիան։ 1392 թվականից Լիտվայի մեծ իշխան դարձավ Վիտովտը (Վիտաուտաս)։ 1410 թվականին լիտվա-ռուսական և լեհական զորքերը, չեխ գնդերի մասնակցությամբ, ջախջախեցին Տևտոնական օրդենի ասպետներին։ Խոշոր ֆեոդալական հողատիրության աճն ու տիրապետող դասակարգի համախմբումը ուղեկցվում էր գյուղացիների զանգվածային ճորտացմամբ և գյուղացիական ապստամբություններով։ Տնտեսական կախվածության աճին զուգընթաց ուկրաինական և բելառուսական հողերում ուժեղացավ ազգային ճնշումը։ Գորոդելյան ունիան (1413) լիտվական կաթոլիկ ազնվականների վրա տարածեց լեհական շլյախտայի իրավունքները։ XV դարի վերջին կազմավորվեց Պաների ռադան, որն իր հսկողության տակ վերցրեց մեծ իշխանի իշխանությունը։ XV դարի 2-րդ կեսից Ռուսիայի (XIV դարին ուժեղացել էր Մոսկվայի իշխանությունը) դեմ պատերազմների (1500-1503, 1507-1508, 1512-1522, 1534-1537) հետևանքով Լիտական մեծ իշխանությունը կորցրեց նախկինում զավթած ռուսական հողերը։ Հակաֆեոդալական ելույթների աճը, ներդասակարգային հակասությունների սրումը, ձգտումը դեպի արևելք, ինչպես նաև Լիվոնյան պատերազմում (1558-1583) կրած անհաջողությունը հանգեցրին 1569 թվականի Լյուբլինյան ունիայով Լիտական մեծ իշխանությունյան միավորմանը Լեհաստանի հետ մեկ պետության՝ Ռեչ Պոսպոլիտայի մեջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 628)։*  |
**Գերմանական կայսրության 12-րդ դաշտային բանակ** (գերմ.՝ 12. Armee), գերմանական բանակ, որը մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։

Պատմություն
-----------

1915 թվականի փետրվարի 9-ին գվարդիական պահեստային կորպուսի հիման վրա ստեղծվեց Գալվիցի բանակների խումբը։ Վերջինիս հրամանատար Մակս ֆոն Գալվիցը ստացավ հրամանատարի կոչումը նույն թվականի մարտի 18-ին։ 1915 թվականի օգոստոսի 7-ին Գալվիցի բանակային խմբավորումը վերակազմավորվեց և դարձավ 12-րդ բանակային կորպուս։

12-րդ բանակը մասնակցել է 1915 թվականին Արևելյան ռազմաճակատում մեծ հարձակմանը՝ հաղթահարելով Վիսլուի ռազմական գիծը հուլիսի 22-ին։ Ռուսական կայսրության 4-րդ բանակի տակտիկական հարձակման հետևանքով թողել է Իվանգորոդը՝ զուգահեռ հեռացնելով զորքերը Վարշավայից։ Նույն թվականի օգոստոսի 4-5-ին գերմանացիները մտնում են Վարշավա։

1915 թվականի սեպտեմբերի 22-ին 12-րդ բանակը տեղափոխվում է Սերբիա՝ օգնության հասնելով 11-րդ բանակին։ 1915 թվականի սեպտեմբերի 29-ին շտաբը տեղափոխվում է Լիդու։ 1916 թվականի հոկտեմբերի 9-ին բանակը կազմալուծվեց, իսկ ֆոն Գալվիցը ստանձնեց 8-րդ բանակը։

Հրամանատարություն
-----------------

* Մակս ֆոն Գալվից (օգոստոսի 7 - սեպտեմբերի 22, 1915)
* Մակս ֆոն Ֆաբեկ (սեպտեմբերի 22, 1915 - հոկտեմբերի 6, 1916)

Գրականություն
-------------

* Cron, Hermann (2002). Imperial German Army 1914-18: Organisation, Structure, Orders-of-Battle [first published: 1937]. Helion & Co. ISBN 1-874622-70-1.(անգլ.)
* Ellis, John; Cox, Michael (1993). The World War I Databook. Aurum Press Ltd. ISBN 1-85410-766-6.(անգլ.)
«**Սկումոն, որը դժբախտություններ է բերում**» (ֆր.՝ La Scoumoune), ֆրանկո-իտալական կինոֆիլմ։ Ժոզե Ջովաննիի «Отлученный» վեպից վերածվել է կինոնկարի (ռուսերեն լեզվով լույս է տեսել 2000 թվականին, ֆրանսերեն թարգմանել է Վ. Ե. Կլիմանովան)։

Սյուժե
------

1930-ական թվականների կեսերին գանգստեր (ավազակ) Ռոբերտո Լա Ռոկկան գալիս է Մարսել, որպեսզի օգնի իր ընկերոջը, ում նշանակել էին տեղական հանցագործությունների ղեկավար։ Ռոբերտոն բախումների մեջ է ներքաշվում տարբեր խմբերի հետ և արդյունքում հայտնվում է բանտում երկար ժամկետով, քանի որ սպանել էր հակառակորդ խմբերի մի քանի անդամների։ Հայտնվելով բանտում, նա սկսեց պատրաստվել փախուստի։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ժ. Ջովաննիի «Отлученный» վեպը երկրորդ անգամ էր վերածվում ֆիլմի։ Առաջինը ստեղծվել է 1961 թվականին Ժան Բեկկեռ ռեժիսորի կողմից և նրանում նույնպես գլխավոր դերը խաղացել է Բելմոնդոն։ Ֆիլմը կոչվում է «Некто Ла Рокка»: Բայց, կարծես թե, հեղինակին դուր չէր եկել ֆիլմի վերածումը (չնայած ինքն էր սցենարի համահեղինակը), որովհետև ինքն էր ստեղծել ֆիլմի տարբերակը իր ստեղծագործության հիման վրա` հանդես գալով որպես ռեժիսոր և սցենարի հեղինակ։ Ֆիլմի երկրորդ տարբերակն ավելի մոտ էր վեպին և այդ ժամանակ «Некто Ла Рокка» -ի գործողությունները տեղափոխվեց հետպատերազմյան շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Նատալյա Միխայլովնա Ուժվի** (ուկրաիներեն՝ *Наталія Михайлівна Ужвій*, օգոստոսի 27 (սեպտեմբերի 8), 1898, Լյուբոմլ (քաղաք, Ուկրաինա), Q11825652?, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 22, 1986(1986-07-22), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի դերասանուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1944), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1973), Ստալինյան մրցանակի եռակի դափնեկիր (1946, 1949, 1951)։

Կենսագրություն
--------------

Եղել է Ուկրաինական թատերական ընկերության նախագահը (1954 թվականից)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակակիր (1946, 1949, 1951), պարգևատրվել է Լենինի 4 և 4 այլ շքանշաններով։

1922 թվականից եղել է Ուկրաինայի Տարաս Շևչենկոյի անվան Առաջին պետական դրամատիկական (Կիև), 1925 թվականից՝ «Դրեժդրամա» (Օդեսա), 1926 թվականից՝ «Բերեզիլ» (Խարկով), 1936 թվականից՝ Ի. Ֆրանկոյի անվան ուկրաինական դրամատիկական (Կիև) թատրոնների դերասանուհի։ Նրա բեմական կերպարներն առանձնանում են բանաստեղծական ոգեշնչվածությամբ, խոր զգացմունքներով և գաղափարներով։

Լավագույն դերերից են՝ Աննա (Ֆրանկոյի «Գողացված երջանկություն»), Կրուչինինա, Տուգինա (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ», «Վերջին զոհը»), Ռանևսկայա (Անտոն Չեխովի «Բալենու այգին»), Բեատրիչե (Շեքսպիրի «Ոչնչից մեծ աղմուկ»), Նատալյա Կովշիկ (Կոռնեյչուկի «Կալինովայա ռոշչա»)։

1926 թվականից նկարահանվել է կինոյում. դերերից են՝ Եվդոկիա («Վիբորգյան կողմ», 1939), Օլյոնա Կոստյուկ («Ծիածան», 1944)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
2. ↑  ՀՍՀ, հատոր 12, էջ 204։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կինոսոզվեզդիե · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n84113010 · VIAF: 8788242 · РГАЛИ: 11171217, 11024423, 11171989, 10481741 · WorldCat VIAF: 8788242 |

 |
**Ռուս-անգոլական հարաբերություններ** (ռուս.՝ Российско-монгольские отношения), դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Մոնղոլիայի միջև։

Պատմություն
-----------

### Խորհրդա-մոնղոլական հարաբերություններ

1921 թ. Մոնղոլիայում սոցիալիստական հեղափոխության հաղթանակ և երկրում սոցիալիստական վարչակարգի հաստատումից հետո Խորհրդային միությունը առաջինը ճանաչեց Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը։ 1921 թ. նոյեմբերի համաձայնագրով դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին երկու երկրների միջև, չեղյալ համարվեց Մոնղոլիայի մինչհեղափոխական պարտքը Ռուսաստանին։

Ստորագրվել էին Մոնղոլիային փոխառություն տրամադրելու (1924), օդային մարդատար երթուղու բացման (1926), ՄԺՀ-ի ռադիոֆիկացման (1933), առևտրի հիմունքների, խառը ընկերությունների ստեղծման (1934) և այլ համաձայնագրեր։ 1930-ական թվականների սկզբին Ճապոնիայի ծավալապաշտական քաղաքականության հնարավոր վտանգի կապակցությամբ կնքվեց (1934 թ. նոյեմբերին) փոխօգնության ջենտլմենական (բանավոր) համաձայնագիր, որը փոխարինվեց փոխօգնության արձանագրությամբ (1936)։ Խալխին գոլի իրադարձությունների ժամանակ (1939) ԽՍՀՄ ՄԺՀ-ին օգնեց ետ մղելու Կայսերական Ճապոնիայի հարձակումները։ 1941-1945 թթ. Հայրենական Մեծ պատերազմում ՄԺՀ ըստ ամենայնի օգնում էր ԽՍՀՄ-ին։ Այնուհետև կնքվել են բարեկամության և փոխօգնության պայմանագիր (1946), տնտեսական և մշակութային համագործակցության (1946), խորհրդային բուհերում մոնղոլ քաղաքացիների ուսուցման (1948, 1952), ռադիոհաղորդումների ասպարեզում համագործակցության (1953), օդային հաղորդակցության (1956) և այլ համաձայնագրեր։ 1960-1970-ական թվականներին ստորագրվեցին նոր պայմանագրեր ու համաձայնագրեր գիտատեխնիկական, տնտեսական, մոնղոլական ազգերի կադրերի պատրաստման վերաբերյալ։ 1980 թ. կնքվեցին 1981-1985 թթ. տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության, այդ նույն տարիների ապրանքափոխանակության, վճարային համաձայնագրեր, մշակութային և գիտական համագործակցության ծրագիր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 9)։*  |