**Աբու-լ-Աթահիա** (748, Ayn al-Tamr, Ain Al-Tamur District, Karbala Governorate, Իրաք - 826 կամ 828, Բաղդադ), ամբողջական անուն՝ արաբ․՝  إسماعيل بن القاسم العنزي‎‎, *Իսմա'իլ իբն Կասիմ ալ-'Անազի*, արաբ մուսուլման բանաստեղծ, արաբական նորացման պոեզիայի հիմնադիրներից մեկը՝ Աբու Նուվասի և Բաշշար իբն Բուրդի հետ միասին։

Ընդունված է նրան համարել զուհդիյաթ ժանրի հիմանդիր։ Զուհդիյաթ տերմինը (ճգնավոր, ինքնազսպում) միայն մասամբ է արտահայտում այս ժանրի բովանդակությունը։ Հաճույքներից զերծ մնալը զուհդիյաթում միայն չնչին տեղ է գրավում, այս ժանրին են վերագրվում նաև հոռետեսական խոհեր երկրայինի անցավորության, մարդկային կյանքի ունայնության մասին։

Աբու-լ-Աթահիայի կյանքը հանգիստ է անցել, ծնվել է Անբար քաղաքի մերձակայքում։ Նա աչքի է ընկել իր վաղ արտահայտված տաղանդով և կյանքի մեծ մասն ացկացրել Հարուն ալ-Ռաշիդ և Ալ-Ամին խալիֆաների արքունիքում՝որպես նրանց պալատական ձոներգու։ Կենսագիրները պատմում են նրա ողբերգական սիրո մասին խալիֆ ալ-Մահդիի ամենասիրելի կնոջ՝ Ուրբայի նկատմամբ։ Նրանք գտնում են, որ հենց սիրային անհաջողությունները պատճառ դարձան նրա մշտական հոռետեսության համար, որն արտահայտվում է նրա բանաստեղծություններում։ Նա և մի անգամ 100 մտրակի հարված է ստացել հայտնի պաշտոնյայի ծառայողուհուն գովերգելու համար։

Աբու-լ-Աթահիայի գործունեությունը կարելի է բաժանել երկու մասի։ Առաջին շրջանում նա հանդես է գալիս հիմնականում որպես քնարերգու՝ընկղմված իր սիրային ապրումների արտահայտման մեջ։ Նրա սիրային բանաստեղծություններում շատ են երկխոսությունները և դրանք ունեն սիրային նամակի բնույթ։ Դրանք համեմատաբար թեթև են և պարզ։ Ստեղծագործության հաջորդ շրջանում նա արդեն հաստատվում է Հարուն ալ-Ռաշիդի արքունիքում։ Բանաստեղծի ողջ պոեզիային բնորոշ են փիլիսոփայական խոհեր։

Խոսելով աշխարհի վերջի և ճակատագրի դեմ մարդու անզորության մասին՝ պոետը հանգում է այն եզրակացության, որ եթե երկրային կյանքը միայն պատրանք է, ապա պետք է պատրաստվել հետագա կյանքին՝ հեռու մնալով երկրային հաճույքներից։ Նրա ստեղծագործության մաս է կազմում նրա հայտնի «Ուրջուզա»-ն։ Այն տարբեր աֆորիզմների և փիլիսոփայական բովանդակությամբ խրատական ասացվածքների հավաքածու է, որում դարձյալ արծարծվում է մարդկային ջանքերի անպտղությունն ու անխուսափելի մահվան թեման։

Գրականություն
-------------

* Грамовский И. Ю. Избр. соч. т. 2, М.-Л. 1956
* Фильштинский И.М. История арабской литературы

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Կրուգոսվետ (ռուս.) — 2000.
2. 1 2 3 4  *G. W. T.* Abu-l-'Atahiya // *Encyclopædia Britannica*: *a dictionary of arts, sciences, literature and general information* / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 1. — P. 79.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աբու Ալ-Աթահիա, արաբերեն Archived 2014-11-26 at the Wayback Machine.
* Աբու Ալ-Աթահիայի բանաստեղծությունները, արաբերեն Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
* Աբու-լ-Աթահիա - Բանաստեղծությունների ընտրանի, ռուսերեն(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 119163497 · ISNI: 0000000114532241 · LCCN: n83179246 · NTA: 113867077 · SUDOC: 137085052 · VIAF: 20146522416932392000 · WorldCat VIAF: 20146522416932392000 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |