**Մակուա** (**վամակուա**, **մակվա**, **մակոանե**, **նգուրու**), Աֆրիկայի հարավային մասում բնակվող ազգ։ Ապրում են Մոզամբիկում, Մալավիում, Տանզանիայում, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում և Զիմբաբվեում։

Բնակավայր
---------

Մակուան բանտու խմբի ազգ է Մոզամբիկի կենտրոնական շրջաններում (Լուժենդա գետից հարավ՝ մինչև Զամբեզի գետի ստորին հոսանքը) և Մալավիի ու Տանզանիայի հարևան շրջաններում։ Մակուաները մոտ են լոմուեներին (արևմտյան մակուա), նգուլուներին (արևելյան մակուա), չուաբոներին։ Նրանց էթնոնիմն է՝ մակուա, վամակուա, մակվա, մակոանե, նգուրու։

Բնակչություն
------------

Մոզամբիկում բնակվում է մակուա ազգի 6,9 միլիոն, Մալավիում՝ 1,3 միլիոն, Տանզանիայում՝ 300 հազար ներկայացուցիչ։ Ոչ մեծ խմբեր ապրում են նաև Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում (15 հազար մարդ) և Զիմբաբվեում (25 հազար մարդ)։ Բնակչության ամբողջական թիվը կազմում է 8 550 000 մարդ։

Լեզու
-----

Նրանց լեզուն իմակուան է (մակուա), բարբառները՝ մեդո, լոմվե։

Կրոն
----

Մակուաները պահպանում են ավանդական հավատքը, կան սուննիներ և քրիստոնյաներ, մեծ մասամբ կաթոլիկներ են։ Մոզամբիկի ներքին շրջաններում պահպանվել է բնության ոգիների պաշտամունքը (անձրև գալու արարողություն), կախարդանքը։

Ավանդական կենցաղավարություն
---------------------------

Մակուաները զբաղվում են անտառահատման-կրակային ձեռքի երկրագործությամբ, (մանիոկ, սորգո, բրինձ, լոբազգիներ, բանան), մանր եղջերավոր անասունների և թռչունների բուծմամբ, որսորդությամբ և ձկնորսությամբ։ Մեծ դեր է խաղում արտագնացությունը դեպի տնկադաշտեր, հանքեր և քաղաքներ։ Արհեստներից զարգացած է փայտամշակումը, ռաֆիայի (արմավենի) թելիկներից կարմիր և սև գույնի երկրաչափական նախշերով գործվածքների պատրաստումը։

Ավանդական սոցիալական կազմակերպություն
-------------------------------------

Մակուաները բաժանվում են ցեղախմբերի՝ ըստ մայրական ծագման։ Ընտանիքը մեծ է։ Ամուսնությունը մայրական տեղայնացում ունի (ապրում են մայրական ծնողների հետ)։ Հիմնական բաղկացուցիչ մասը կազմում են գյուղական համայնքները։

Ավանդական կացարան
-----------------

Մակուա ազգի աշխարհագրական տեղաբաշխումը
Մակուաների մեծամասնությունն ապրում է շրջանաձև հատակագծով ոչ մեծ գյուղերում։ Տները կլոր են՝ ծղոտից և արմավենու տերևներից պատրաստված բարձր կոնաձև տանիքներով, տնտեսական կառույցները հյուսված են ճյուղերով և կավածեփ։ Ծովափնյա շրջաններում հիմնականում տարածված են երկթեք կտուրներով ուղղանկյունաձև տները։ Տնկարանները շրջապատված են խուլ ցանկապատներով։ Մակուաների մի մասն ապրում է քաղաքներում, զբաղվում արհեստներով և առևտրով։

Ավանդական հագուստ
-----------------

Փոխառվել է սվահիլիից․ տղամարդիկ կրում են հալաբեա, վարտիք, սանդալներ և դեկորատիվ բամբակյա գլխարկ, իսկ կանայք՝ վառ գույնի թիկնոց և երկար զգեստ։ Գյուղական համայնքներում տղամարդիկ կրում են միագույն կտորից պատրաստված հագուստ, որը ծածկում է մարմինը գոտկատեղից մինչև ծնկները, իսկ կանայք՝ երկու կտորից բաղկացած (գոտկային և կրծքային) հագուստ։

Ավանդական սնունդ
----------------

Մակուաները հիմնականում օգտագործում են բուսական սնունդ (շիլա` մանրացված հատիկներով և բանջարեղենային ամոքանքով), ձուկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Anthony Appiah; Henry Louis Gates (2010). *Encyclopedia of Africa: Kimbangu, Simon - Zulu, Volume 2*. Oxford University Press. էջ 116. ISBN 978-0-19-533770-9.
2. ↑  Godfrey Mwakikagile (2013). *Africa at the End of the Twentieth Century: What Lies Ahead*. New Africa Press. էջեր 136–137. ISBN 978-9987-16-030-3.
3. ↑  Hilary C. Palmer; Malyn D.D. Newitt (2016). *Northern Mozambique in the Nineteenth Century: The Travels and Explorations of H.E. O’Neill*. BRILL Academic. էջ 223 with footnote 17. ISBN 978-90-04-29368-7.
4. 1 2 3 4  Лукин 1998: 35
5. ↑  Lomwe, MAKHUWA-MACA, MAKHUWA-MAKHUWANA, MAKHUWA-METTO, MAKHUWA-SHIRIMA, Ethnologue
6. ↑  An official census is unavailable. Various sources estimate it as follows: (a) 66% The Makua of Mozambique, (b) 71% Makua Արխիվացված 2016-12-19 Wayback Machine, (c) 67% Makua, Makhuwa-Meetto in Mozambique

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մակուաների լեզուն (անգլ.)

Գրականություն
-------------

* Лукин М. Макуа // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1998. С. 35 - 36.
* Макуа // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.