recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Նախիջևանի ավտոմոբիլային գործարան** (**ՆԱԳ**) (ադրբ.՝ Naxçıvan Avtomobil Zavodu (NAZ)), Ադրբեջանական Հանրապետության Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևան քաղաքում տեղակայված ավտոմոբիլային գործարան։

Պատմություն
-----------

Գործարանը հիմնադրվել է 2006 թվականին, իսկ պաշտոնապես բացվել է 2010 թվականի հունվարի 11-ին։ 2009 թվականի մայիսին Չինաստան-Ադրբեջան բիզնես ֆորումի ընթացքում չինական Lifan ավտոմոբիլային ընկերության և ՆԱԳ-ի միջև ստորագրվել է համագործակցության համաձայնագիր, համաձայն որի գործարանում սկսվելու է Lifan մարդատար ավտոմոբիլների արտադրություն։

Գործարանը ընդգրկում է 2.6 հեկտար տարածք։

Արտադրանք
---------

Գործարանի ծավալները կազմում են 5 հազար միավոր ավտոմոբիլ տարեկան։ Առաջին փուլում արտադրվել է չորս տեսակի Lifan մակնիշի 108 մարդատար մեքենա, որոնք վաճառվել են NAZ-LIFAN տակ։ Դրանք են. NAZ-LIFAN 620 (սեդան), NAZ-LIFAN 520 (սեդան), NAZ-LIFAN 520i (հեթչբեք) և NAZ-LIFAN 320 (հեթչբեք) մեքենաները։ 2012 թվականից գործարանում սկսվել է NAZ-LIFAN X60 տիպի ամենագնացի արտադրությունը։ NAZ-LIFAN 620 մոդելները արդեն արտադրվում են ավտոմատ փոխանցման տուփով։

Պատկերասրահ
-----------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |
| Գործարանի արտադրանքը՝ Lifan 320, Lifan 520i, Lifan 520, Lifan 620, Lifan X60 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մարդատար մեքենաների արտադրությունը Նախիջևանում. Ակնարկ
Տաճարի տեսարանը
**Վեներա և Ռոմա աստվածուհիների տաճար** (լատ.՝ templum Venus et Roma, նույնպես անվանվել է *templum urbis Romae*, *templum urbis*), Հին Հռոմի երբեմնի ամենախոշոր կրոնական շինություն։ Շինությունը զբաղեցնում է Մաքսենտիոսի բազիլիկայից մինչև Կոլիզեումի հովիտ ընկած տարածքը։ Այն կառուցվել է պատվանդանի վրա, որի երկարությունը 145 մետր է, իսկ լայնությունը՝ 100 մետր։ Տաճարը կառուցվել է Հադրիանոս կայսրի օրոք մ․թ․ա․ 135 թվականին այն վայրում, որտեղ ժամանակին գտնվում էր Ներոնի «Ոսկե տան» գաղտնի պատկերասրահը։

Տաճարը զբաղեցնում էր պատկերասրահի կենտրոնական մասը․ այն կառուցված էր երկու ցելլաներից՝ մեկը մյուսի դեմ, ընդհանուր ներքին պատով։ Ցելլան, որը դուրս էր գալիս համաժողովին, նվիրված էր Հռոմ քաղաքի Ռոմա աստվածուհուն, մյուսը նվիրված էր Վեներայի աստվածուհուն։

Հրդեհից հետո Մաքսենցիուսը վերակառուցել է ինտերիերը մ․թ․ա․ 307 թվականին․ երկու աբսիդները փորագրվել են ցելլայի հետևի մասում, որտեղ տեղադրված են աստվածուհիների արձանները, կողային պատերը, որոնք պատվել են արձանների համար։ Հատակը տեղադրված էր գունավոր մարմարի երկրաչափական խճանկարով։ Արևելյան ցելլան ամենալավն է պահպանվել է մինչև այսօր, քանի որ այն երկար ժամանակ եղել է Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա եկեղեցու մի մասը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мавр Сервий Гонорат. Комментарий к «Энеиде», II.227
2. ↑  Аммиан Марцеллин. XVI.10.14; Hist. Aug. Hadr. 19; Cassiod. Chron.
3. 1 2  Храм Венеры и Ромы
4. 1 2  Коарелли Ф. Рим. Археологический путеводитель.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7682030-0 · VIAF: 244333632 · WorldCat VIAF: 244333632 |

 |
**Եգյանա Ասքեր ղիզի Ախունդովա** (ադրբ.՝ Yeganə Əsgər qızı Axundova, մայիսի 22, 1960(1960-05-22), Շաքի, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի դաշնակահար, կոմպոզիտոր և ուսուցիչ, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ (2012)։

Կենսագրություն
--------------

Եգյանա Ախունդովան ծնվել է 1960 թվականի մայիսի 22-ին Շաքիում։ 1983 թվականին ավարտել է Ու. Հաջիբեկովի անվան Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիան (ներկա Բաքվի երաժշտական ակադեմիա)։ 1985 թվականին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում՝ պրոֆեսոր Նաումովի դասարանում։

Ախունդովայի երգացանկը ներառում է տարբեր ոճերի և դարաշրջանների երաժշտություն (Յոհան Սեբաստիան Բախ, Լյուդվիգ վան Բեթհովեն, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, Ֆրեդերիկ Շոպեն, Ռոբերտ Շուման, Ֆերենց Լիստ, Կլոդ Դեբյուսի, Ֆրանսիս Պուլենկ, Սերգեյ Ռախմանինով, Սերգեյ Պրոկոֆև, Դմիտրի Շոստակովիչ և այլք), ներառյալ ադրբեջանցի կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները (Ուզեիր Հաջիբեկով, Կարա Կարաև, Ֆիքրեթ Ամիրով, Սոլթան Հաջիբեկով, Արիֆ Մելիքով և այլք)։ Նա ելույթ է ունեցել Բուդապեշտի «*Duna Palota*» (Հունգարիա), «*Royal Filarmonic*» (Մեծ Բրիտանիա), Ստամբուլի (Թուրքիա) Իսրայելի, Յոհանեսբուրգի, Վիեննայի պալատի և այլ նվագախմբերի հետ։

1984 թվականից աշխատում է Ադրբեջանի կոնսերվատորիայում՝ որպես դաշնամուրի մասնագիտության ուսուցիչ, 2003 թվականից՝ դոցենտ, 2005 թվականից՝ միջազգային հարաբերությունների գծով պրոռեկտոր, 2009 թվականից՝ պրոֆեսոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Եգյանա Ախունդովա
2. ↑  Եգյանա Ախունդովա
3. ↑  Yeganə Axundova
4. ↑  musicacademy
**Ուղևորություն դեպի Ղարաբաղ** (վրաց.՝ მოგზაურობა ყარაბახში), 1992 թվականին Ակա Մորչիլաձեի կողմից գրված վեպ է։ Կինոռեժիսոր Լևան Թութբերիձեն վեպի հիման վրա 2005 թվականին ֆիլմ է նկարահանել։ Մորչիլաձեի շատ հայտնի վեպը հրատարակվելուց հետո եղել է լավ վաճառվող գրքերից։ Գիրքն ազատություն ձեռք բերելու և այն ճանաչելու բարդ գործընթացի մասին է։

Բովանդակություն
---------------

Ջիոն՝ մի երիտասարդ վրացի, սիրահարվում է մի մարմնավաճառի և նրա հետ անցկացնում է իր կյանքի ամենաերջանիկ երկու ամիսները։ Երբ հայրը ստիպում է նրան խզել հարաբերությունները մարմնավաճառի հետ, նա խորապես ճնշված է զգում։ Նա ուղեկցում է մի ընկերոջ, որը ցանկանում էր թմրանյութ ձեռք բերել Ադրբեջանում։ Նրանք դուրս են գալիս երկրի սահմաններից և մթության մեջ մոլորվելով՝ ձերբակալվում Ադրբեջանական պարեկատանը։ Նրանք Ղարաբաղում էին՝ պատերազմի մեջտեղում։ Թբիլիսիից եկած երիտասարդները չգիտեին, թե ինչ է կատարվում։ Նրանք զրկվել էին գումարներից և մեքենայից և ձերբակալված էին։ Բանտում էր նաև մի հայ։ Իրադարձությունները զարգանում են կայծակնային արագությամբ։ Հայ ազատամարտիկները բանտից ազատում են իրենց ընկերոջը և նրա հետ՝ երիտասարդներին նույնպես։ Ջիոն հայտնվում է հայկական գյուղում, որտեղ նրա հետ վատ չէին վարվում, բայց անընդհատ հետևում էին։ Երբ ռուս լրագրողները գալիս են գյուղ, Ջիոն երկու ադրբեջանցի գերիների հետ փախչում է և ետ դառնում դեպի ադրբեջանական տարածք, որտեղ նա արժանանում է հերոսի կոչման։ Ընկերներով միասին էին, և մանուշակագույն Լադան նույնպես տեղում էր, միայն չկային փողերը։ Ընկերը նրան տալիս է դեղերի փաթեթը և ատրճանակ՝ որպես փոխհատուցում։ Նրանք վերադառնում են Թբիլիսի և բնակվում այնտեղ։

Թարգմանություններ
-----------------

Վեպը թարգմանվել է մի քանի լեզուներով՝ ներառյալ անգլերեն, ռուսերեն, ուկրաիներեն և իտալերեն լեզուները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  gratzfeld. ch

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վեպը Goodreads.com-ում
* Վեպը Amazon.com-ում
* Վեպը Dalkeyarchive.com Archived 2016-08-24 at the Wayback Machine.-ում
«**Նախերգանք**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին։

Պատմություն
-----------

«Նախերգանք» բանաստեղծությունը Թումանյանի կողմից գրվել է 1890 թվականին։ Այն «Հառաչանք» պոեմի նախերգանքն է։

Ինքնագիր տարբերակը չի պահպանվել։ Ըստ երևույթին այն կորել է 1908 թվականի դեկտեմբերի 23-ի լույս 24-ի գիշերը, երբ Ժանդարմերիան խուզարկել է բանաստեղծի բնակարանը և բռնագրավել տվյալ պոեմի ձեռագիրը։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1896 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած «Դաշնակներ» (փոփոխված տարբերակ) գրքում (էջ 3-4), այնուհետև՝ 1903 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած բանաստեղծությունների գրքում (էջ 7-8), «Բանաստեղծություններ, Բաքու, 1908» (էջ 5-6), «Բանաստեղծություններ, Կ․ Պոլիս, 1922» (էջ 7-8), ապա՝ «Հովհաննես Թումանյան, երկերի ժողովածու, գիտական հրատարակություն 6 հատորով, Երևան, 1940-1959» (էջ 28-29) գրքերում։

Պոեմի մյուս հատվածների հետ առաջին անգամ տպագրվել է Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության II հատորում (էջ 33-34)։

Արտատպվել է Կոստանդնուպոլսում՝ 1922 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուից։

«Դաշնակներ, փոփոխված, Թիֆլիս, 1896» գրքում, ապա 1903, 1908 և 1922 թվականների ժողովածուների մեջ Թումանյանն այս բանաստեղծությունը դիտելով որպես իր ողջ ստեղծագործության նախերգանք, այն զետեղել է սկզբում։

Այդ բանաստեղծությամբ է բացվում նաև «Գեղարվեստական երկեր» ժողովածուն, որը հրատարակվել է 1934 թվականին՝ Եղիշե Չարենցի խմբագրությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջեր 544–545

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Նախերգանք**
**Ցիանաջրածին**, կապտաթթու, ցիանաջրածնական թթու, {\displaystyle HCN}, թույլ միահիմն թթու, հեշտ ցնդող, թմրեցնող հոտով (խիստ նոսրացնելիս հիշեցնում է դառը նշի հոտը), անգույն, չափազանց թունավոր հեղուկ։ Հալ․ ջերմաստիճանը՝ 13,3 °C, եռմանը՝ 25,7 °C, խտությունը 20 °C-ում՝ 687 կգ/մ³։ Ջրում լուծվում է անսահմանափակ քանակներով, լուծույթները թույլ թթվային են։ Ցիանաջրածինը հեշտությամբ պոլիմերվում է (նաև լուծույթներում)՝ առաջացնելով պինդ պոլիմերներ։ Ցիանաջրածինը կայուն է միայն կայունացնողների ({\displaystyle H\_{2}SO\_{4},H\_{3}PO\_{4}} և այլն) առկայությամբ։ Այրվում է օդում, գոլորշիներն (4,9 %–39,7%) օդում պայթուցիկ են։ Ցիանաջրածինը և այն պարունակող որոշ միացություններ աննշան քանակներով պարունակվում են բույսերում (օրինակ, դառը նուշը, դեղձի և ծիրանի դառը կորիզները պարունակում են ամիգդալին, որը քայքայվելով առաջացնում է ցիանաջրածին, խաղողաշաքար և բենզալդեհիդ)։ Ցիանաջրածինը հայտնաբերել է Կ․ Շեեեն, անջատել՝ Գեյ–Լյուսակը (1811)։ Ցիանաջրածինը ստանում են մեթանի կատալիտիկ ({\displaystyle Pt} և {\displaystyle Rh}-ի համաձուլվածք) և օքսիդացնող ամոնալիզով (1000 °C), նաև CO-ի ամոնալիզով, ֆորմամիդի դեհիդրմամբ և այլ եղանակներով։ Օգտագործվում է քլորցիանի, ակրիլանիտրիլի, ակրիլատների, ամինաթթուների և այլ նյութերի արտադրության համար։ Օրգանիզմում կասեցնում է օքսիդացման և ֆերմենտային պրոցեսները, կապում է հեմոգլոբինը, կաթվածահարում է շնչառական կենտրոնը՝ առաջացնելով շնչահեղձություն և մահ։ Մահացու է նրա 50 միլիգրամը։ Ներծծվում է նաև մաշկով։ Հակաթույն է ջրածնի գերօքսիդը, ստամոքսային թունավորման դեպքում անհրաժեշտ է առաջացնել փսխում և խմել 1%-անոց նատրիումի թիոսուլֆատ, գոլորշիներով թունավորվելիս՝ ամոնիակի ներշնչում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 155)։*  |
**Գոմբոժապ Ցիդինժապով** (մայիսի 3 (16), 1905, Ulyukchikan, Rural settlement Ulyunskoye, Բարգուզինսկի շրջան - ապրիլի 14, 1980(1980-04-14), Ուլան-Ուդե, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), բուրյաթ խորհրդային դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1940)։ ՍՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Բուրյաթ, պրոֆեսիոնալ թատրոնի հիմնադիրներից։

Գործունեություն
---------------

Տպագրվում է 1940 թվականից։ 1934 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Թատերարվեստի պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը։ 1934-1948 թվականներին՝ բուրյաթ, դրամատիկական թատրոնի (1938 թվականից՝ երաժշտադրամատիկական) գեղարվեստական ղեկավարը, 1948-1960 թվականներին՝ Խ․ Նամսարաևի անվան բուրյաթ, դրամայի և Բուրյաթ, օպերայի և բալետի թատրոնների (Ուլան Ուդե) գլխավոր ռեժիսորը։ Դերերից են՝ Օթելլո (Շեքսպիրի «Օթելլո»), Շարլայ (Բալդանոյի և էդելի «էրժեն»)։ 1947 թվականին մարմնավորել է Վ․ Ի․ Լենինի կերպարը (Պոգոդինի «Կրեմլյան կուրանտներ»)։ Բեմադրել է «Բաիր» երաժշտական դրաման (երաժշտ․՝ Պ․ Բեռլինսկու, լիբրետոն՝ Գոմբոժապ Ցիդինժապովի և Ա․ Շադաևի, 1938), Բալդանոյի «Շատերից մեկը» (1937), Գոմբոժապ Ցիդինժապովի «Սնայպեր» (1943) պիեսները, Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» (1943), Կնիպպերի «Բայկալի վրա» (1948), Զերժինսկու «Խաղաղ Դոն» (1953) օպերաները և այլն։ ՌՍՖՍՀ II–IV գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1949)։

Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ֆրանսիական կատակերգական թատրոն** (ֆր.՝ Comedie-Francaise), Ֆրանսիայի ազգային հնագույն թատրոնը։ Հիմնադրվել է 1680 թվականին, Փարիզում, Լյուդովիկոս XIV-ի հրամանագրով՝ միավորելով Մոլիերի և «Բուրգունդյան օթել» թատրոնները։

Թատերախմբում էին Մ. Շանմելեն, Մ. Բարոնը, Շ. Լագրանժը, Ա. Բեժարը և ուրիշներ։ Ձեռք բերելով դրամայի բեմադրության մենաշնորհ՝ «Կոմեդի Ֆրանսեզը» համախմբել է մեծ դերասանների։ XVIII դարում թատրոնում կլասիցիզմի պալատա-ազնվականական և դեմոկրատա-լուսավորական միտումները սահմանազատվել են. «վոլտերյան» դերասաններ Ա. Լեկուվրյորը, Մ. Դյումենիլը, Ի. Կլերոնը, Ա. Լյոկենը, Ֆ.-Ժ. Տալման, Մ.-Մ. Գիմարը, պահպանելով կլասիցիզմի նորմերը, ձգտել են դեկլամացիայի, բեմական վարքագծի հոգեբանական հավաստիության։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության տարիներին «Կոմեդի Ֆրանսեզը» անվանվել է «Ազգի թատրոն»։ XIX-XX դարերի խոշորագույն դերասաններից էին Է. Ռաշելը, Ժորժը, Մարսը, Սառա Բեռնարը, Ժ. Մունե-Այուլլին, Ժաննա Սամարին։

Ռեալիստական ավանդույթները հիմնականում զարգացրել են կատակերգակներ Է. Գոն, Բ. Կոկլենը։ 1930-ական թվականներին թատրոնում գործել են ռեժիսորներ Ժ. Կոպոն, Լ. Ժուվեն, Շ. Դյուլենը, Գ. Բատին; Ներկայացվել են Պ. Կոռնելի, Ժ. Ռասինի, Մոլիերի, Պ. Մարիվոյի, Պ. Բոմարշեի, Ա. Մյուսսեի և այլոց երկերը։ Թատրոնի առաջատար դերասաններից են (1950-1960-ական թվականներ) Ժիզել Կազեդեզյուսը, Լուի Սենիեն, Ժան Մարեն, Ժաննա Մորոն, Մարիա Կազարեսը, ժ. Մեյերը, Մ. էսկանդը, Ժ. Բերտոն։ «Կոմեդի Ֆրանսեզը» ելույթներ է ունեցել արտասահմանում (1954, 1964, 1969, 1973 թվականներին՝ ԽՍՀՄ-ում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Brockett O. G. Hildy F. J.* History of the Theatre, Tenth Edition — 2008. — P. 195. — ISBN 978-0-205-51186-0


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · SoundCloud · ՅուԹյուբ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA06444561 · GND: 115269-5 · ISNI: 0000 0001 2097 9859 · LCCN: n50052276 · NUKAT: n2005053774 · VIAF: 134746571 · WorldCat VIAF: 134746571 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 534)։*  |
**Պետկո Ռաչե Սլավեյով** (բուլղար․՝ *Петко Рачов Славейков*, նոյեմբերի 17, 1827(1827-11-17), Վելիկո Տիռնովո, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 1, 1895(1895-07-01), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղար բանաստեղծ, լուսավորիչ, հասարակական-քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծխական դպրոցն ավարտելուց հետո (16 տարեկանից) ուսուցչություն է արել։ Կ․ Պոլսում եղել է «Դայդա» (1863-1867 թվականներին) և «Մակեդոնիա» (1866-1872 թթ.) թերթերի խմբագիրը։ Պայքարել է ազգային անկախության և հասարակական կյանքի ժողովրդավարացման համար։ Սերտ փոխհարաբերությունների մեջ է եղել պոլսահայ առաջադեմ գործիչների հետ։ Նրա «Մակեդոնիա» պարբերականը որոշ ժամանակ տպագրվել է Արապյան եղբայրների տպարանում։ Թուրքական լծից Բուլղարիայի ազատագրվելուց (1878 թ.) հետո եղել է Տիռնովոյի սահմանադրական ժողովի անդամ (1879 թ.), Բուլղարիայի ժողովրդական ժողովի պատգամավոր (1880 թվականին՝ նախագահ), լուսավորության նախարար (1880-1881 թվականներին)։ Մլավեյկովը Բուլղարիայի լիբերալ կուսակցության ստեղծողներից և առաջնորդներից է, բուլղարական նոր գրականության հիմնադիրներից։ «Բազմերանգ փունջ», «Երգարան», «Առականի» (բոլորը՝ 1852 թ.- ին) ժողովածուները բովանդակում են ինքնուրույն և թարգմանական բանաստեղծություններ։ Մլավեյկովի ինտիմ քնարերգությանը և հայրենասիրական պոեզիային («Ճերմակոտն աղջկա աղբյուրը», 1873 թ. պոեմ, «Երգեր և բանաստեղծություններ», 1879 թ. ժողովածու) հատուկ է ազգային գունեղությունը։ Հավաքել և կազմել է բուլղարական առածների և ասացվածքների առավել լիակատար ժողովածու (հ․ 1-2, 1889-1897 թվականներին)։ Մեծ ներդրում ունի բուլղարական գրական լեզվի զարգացման գործում։ Թարգմանել է ռուս, սերբ, հույն և այլ գրողների ստեղծագործություններից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4 5 6
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 422)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90838736 · BNF: 133371329 · CiNii: DA14255327 · GND: 119057204 · ISNI: 0000 0001 0891 8340 · LCCN: n81050476 · NKC: jn20000701653 · NLA: 35876735 · NLP: A12134417 · NSK: 000600224 · NTA: 071116214 · NUKAT: n2004037180 · SUDOC: 067304192 · VIAF: 41988027 · WorldCat VIAF: 41988027 |

 |

 |
**Լոսվիդո** (բելառուս․՝ Лосвіда), լիճ Վիտեբսկի մարզի Գորոդոկսկի շրջանում։ Գտնվում է Կորոդկայից 7 կմ հարավ՝ Բոլշոյե Լոսվիդո, Մալոյե Լոսվիդո և Բատալի գյուղերի մոտ։ Հարավային ափին կա հուշարձան, որը նվիրված է սովետական զինվորներին։

Նկարագրություն
--------------

Ավազանի մակերեսը 11,42 կմ² է, ջրահավաքի մակերեսը 107 կմ², առավելագույն խորությունը 20,2մետր է, ջրափնյա գծի երկարություն 25,6կմ է։

Լիճը դանդաղ հոսող է։ Լոսվիդայի մեջ թափվում են Չերնիցա գետը և մի քանի առվակներ, այնտեղից սկիզբ է առնում վտակ, որը թափվում է Ցիգանովո լիճը, որը իր հերթին կապված է Խրապովլյանկա գետի հետ։

Բուսականություն
---------------

Ափերը ծածկված են եղեգով, 15-150 մետր լայնությամբ։ Ֆիտոպլանկտոնն ունի 58 տեսակի մամուռ։ Լճում հանդիպում են Բելառուսի համար հազվագյուտ տեսակներ, ինչպիսինն են ծովային նայադա, փոքր նայադա և այլն։

Կենդանի աշխարհ
--------------

Լճի կենդանական պլանկտոնն ունի 34 տարատեսակ։ Կենդանական բենտոսը 68։ Ձկներից տարածված են բրամը, շիղաձուկը, մանրաձուկ, օձաձուկ, գայլաձուկ, շերեփաձուկ, յազ, մանրածածան, պերկես, գուստերա, կարմրալողաթևիկ , սպիտակաձուկ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լոսվիդո լիճը Archived 2015-06-10 at the Wayback Machine.

Գրականություն
-------------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П.Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Блакітная кніга Беларусі. — Мн.:БелЭн, 1994.
2. ↑  Озера Белоруссии. О. Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988. — 216 с.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Պետության զավթում** (անգլ.՝ State capture), համակարգային քաղաքական կոռուպցիայի տեսակ, որի շրջանակներում մասնավոր շահերը էապես ազդում են պետության կողմից որոշում կայացնելու գործընթացին՝ ի օգուտ այդ մասնավոր շահերի։

Պետության զավթում հասկացությունը առաջին անգամ կիրառել է Համաշխարհային բանկը 2000 թվականին Կենտրոնական Ասիայի մի շարք պետություններում խորհրդային բռնապետությունից շարունակվող իրավիճակը նկարագրելու համար։ Մասնավորապես, հասկացությունը կիրառվել է այն իրավիճակներին, երբ սակավաթիվ կոռուպցիոն խմբավորումները օգտագործում էին իրենց լծակները պետական պաշտոնյաների նկատմամբ վերջիններիս կողմից առաջինների համար նախընտրելի որոշումներ կայացնելու՝ այդ սակավաթիվ կոռուպցիոն խմբավորումների տնտեսական դիրքերի ամպրապնդման նպատակով:Նման կոռուպցիոն խմբավորումների անդամները հետագայում հայտնի են դարձել որպես օլիգարխներ։

Պետության զավթման մասին պնդումները բերել են 2013-2014 թվականներին Բուլղարիայում և 2017 թվականին Ռումինիայում հակակառավարական լայնածավալ բողոքի ակցիաների անցկացման, ինչպես նաև Հարավային Աֆրիկայում առաջացրել են 2016 թվականից շարունակվող մի շարք հակասություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Crabtree John, Durand Francisco (2017)։ *Peru: Elite Power and Political Capture*։ London, United Kingdom: Zed Books Ltd.։ էջ 1։ ISBN 978-1-78360-904-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* *The State of Capture* - Report by the South African Public Protector.}


|  |
| --- |
| 
  **Քաղաքականություն**   **Տնտեսություն**   **Իրավունք**
 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծղուկ (այլ կիրառումներ)

**Ծղուկ**, լեռնազանգված և հրաբխային լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզի և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի սիահմանագլխին, Սյունիքի բարձրավանդակում, Ողջի և Որոտան գետերի ջրբաժանում։

Հսկա հրաբխային զանգված է։ Ունի 3581 մ բարձրություն, գագաթին կա ջրածածկ ոչ մեծ խառնարան, զառիթափ ու կտրտված լանջեր, որոնք ցածրանում են դեպի լեռնազանգվածը եզերող սարավանդները։ Շրջակայքում կան անտառներ, վերին մասում՝ ծանծաղ լճեր։

Կազմված է անթրոպոգենի դացիտներից ու անդեզիտաբազալտներից։ Գագաթին կա ջրածածկ ոչ մեծ խառնարան։ Լանջերը կտրտված են, շատ են քարացրոնները, լավային հոսքերը, պահպանվել են սառցապատման հետքեր։ Լանդշաֆտը լեռնատափաստանային է, գագաթը՝ ձնամերձ։

Ժայռապատկերներ
--------------

Հիմնական հոդված՝ Ուղտասարի ժայռապատկերներ
Ուղտասար հնավայրում հայտնաբերվել են ավելի քան 2000 ժայռապատկերներ՝ ցրված լեռան ստորոտներում, հրաբխային խառնարանից գոյացած մանր լճակների շուրջ, ձորակներում և դարավանդներում։ Դրանք Սյունիքի հնագույն հուշարձաններից են։ Ժայռապատկերների մեծ մասը փորագրված է պղնձագույն և սև ժայռաբեկորների հորիզոնական կամ ուղղաձիգ հարթ մակերևույթներին՝ 2-6 սմ խորության, 2-20 մմ լայնության խորագծերով։

Ժայռապատկերների բովանդակությունը բազմազան է. դրանցում տեղ են գտել որսորդությանը, մարդուն շրջապատող բնաշխարհին, հմայական արարողություններին, տիեզերական պատկերացումներին, հատկապես արևի պաշտամունքին աղերսվող տեսարաններ։ Ուղտասարում ամենահին ժայռապատկերները վերաբերում են մ.թ.ա. V-IV հազարամյակներին։ Զանգվածեղ ժայռաբեկորների վրա դրոշմված են եղջերուների, գիշատիչների մեծադիր ծավալային պատկերներ։

* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Ուղտասար լեռ
* Ուղտասարի ժայռապատկերներ

Նշումներ
--------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 60 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 857 — 992 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Հելիոերկրաֆիզիկա,**  գիտության բնագավառ, որն ուսումնասիրում է Արեգակի վրա տեղի ունեցող պրոցեսների ազդեցությունը երկրաֆիզիկական երևույթների վրա։ Հանդարտ Արեգակի (նրա վրա ակտիվ պրոցեսների բացակայության դեպքում) ճառագայթումը բաղկացած է սպեկտրի բոլոր դիապազոններում (ռենտգենյան, ուլտրամանուշակագույն, տեսանելի, ինֆրակարմիր և ռադիո), ըստ ժամանակի հաստատուն էլեկտրամագնիսական ճառագայթումից և կորպուսկուլների (հիմնականում էլեկտրոնների ու պրոտոնների) թույլ հոսքից՝ այսպես կոչված արեգակնային քամուց։ Թվարկված բաղադրիչներից Երկրի մակերևույթ են հասնում միայն տեսանելի և ռադիոճառագայթումները։ Առաջինը կրում է տրոպոսֆերա ու ջրոլորտ մտնող և դրանց ջերմային ու դինամիկական ռեժիմը որոշող էներգիայի հիմնական քանակությունը։ Ուլտրամանուշակագույն և ռենտգենյան ճառագայթումներն իոնացնում են մթնոլորտի վերին շերտերը (ստեղծում են իոնոսֆերան) և այդպիսով հնարավոր դարձնում կարճալիք ռադիոկապը մեծ հեռավորությունների վրա։ Կորպուսկուլային ճառագայթումը մասնիկներով համալրում է Երկրի ճառագայթային գոտիները և Արեգակի հակադիր կողմում ձգվող Երկրի մագնիսոլորտի պոչը։ Արեգակի վրա ակտիվ պրոցեսների երևան գալուն զուգընթաց ուժեղանում է սպեկտրի ռենտգենյան, ուլտրամանուշակագույն ու ռադիոդիապազոններում ճառագայթումը, և արտանետվում են (նեղ մարմնային անկյունով) մի քանի հարյուր կմ/վրկ և ավելի արագությամբ կորպուսկուլային հոսքեր։ Կարճալիք ճառագայթման ուժեղացումը մեծացնում է իոնոսֆերայի շերտերի խտությունը, որը Երկրի լուսավորված կողմում հանգեցնում է կարճալիք ռադիոկապի թուլացման կամ ընդհատման և երկարալիք ռադիոկապի բարելավման։ Հագեցնելով ճառագայթային գոտիները, կորպուսկուլները դրանցում արագանում են և թափանցում Երկրի մթնոլորտ՝ մինչև իոնոսֆերայի խորքերը (մերձբևեռային շրջաններում)։ Ընդ որում տեղի է ունենում անոմալ իոնացում, որը հանգեցնում է ռադիոկապի ուժեղ խաթարումների, բևեռափայլերի, ուժեղացնում է գիշերային երկնքի լուսարձակումը (կորպուսկուլներով օդի ատոմների գրգռվելու հետևանքով), առաջացնում մագնիսական փոթորիկներ։ Իրենց հերթին, մագնիսական դաշտի տատանումների հետևանքով տարբեր սարքերի հաղորդիչներում առաջանում են երկրային և ինդուկցիոն հոսանքներ, որոնք խանգարում են այդ սարքերի աշխատանքին։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 333)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պելիոն (այլ կիրառումներ)

**Պելիո (ն)** (հուն․՝ Πήλιο), լեռ Ֆեսսալիի հարավ-արևելքում, բեբեսկիմ լճի, պագասսիսկիմ ծոցի և Էգեյան ծովի միջև։ Այս լեռան վրա և շուրջն են ծավալվում հունական առասպելների իրադարձությունները։

․ լեռան վրա բնակվում են կենտավրոսներ, և այդ թվում իմաստուն Խիրոն։
․լեռից հարավ առասպելական Իոլկ, առասպելների կենտրոնը Յասոնի, Պելիի և Պելեի մասին։
․այստեղ է ապրել գեղեցկուհի Կիրենան, մինչև սիրահարված Ապոլլոնը չտարավ նրան ոսկե կառքով կապված կարապներից։

Լեռան բարձրությունը չափել է հնագույն ժամանակներում Դիկերախ որը Արիստոտելի աշակերտը։ Ըստ Դիկերածի այն հավասար է 1250 քայլի (ըստ ժամանակակից տվյալներով, 1651 մետր)։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Դասական հնությունների իրական բառարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4199000-6 |

 |
**Ժինեթ Նևյո** (ֆր.՝ Ginette Neveu, օգոստոսի 11, 1919(1919-08-11)[…], Փարիզ - հոկտեմբերի 28, 1949(1949-10-28), Ազորյան կղզիներ), ֆրանսիացի ջութակահար։

Կենսագրություն
--------------

Նևյոն ծնվել է երաժշտական ընտանիքում և ջութակի առաջին դասերը ստացել է մորից։ Նա առաջին համերգը տվել է Փարիզի Գաբրիել Պյեռնեի նվագախմբի հետ երբ յոթ տարեկան էր։ 11 տարեկան հասակում ավարտելով Փարիզի կոնսերվատորիան Ժինեթ Նևյոն շարունակում է կատարելագործել իր վարպետությունը սկզբում Ջորջե Էնեսկուի, ապա Կարլ Ֆլեշի մոտ։ 1935 թվականին Վենյավսկու անվան ջութակահարների մրցույթում հաղթելով (Դավիդ Օյստրախին երկրորդ տեղում թողնելով) Նեվյոն միջազգային համբավ է ձեռք բերում։ Այդ օրվանից սկսում է նրա մենահամերգների շրջանը։ Մեծ հաջողությամբ են անցնում Լեհաստանի, Գերմանիայի (1935), Խորհրդային Միությունում (1936), ԱՄՆ-ի և Կանադայի (1937) մենահամերգները։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզիբը խանգարեց այս համերգաշարին, սակայն արդեն 1945 թվականին նա ելույթ ունեցավ Լոնդոնում։ Երկու տարի անց Նեվյոն ելույթներ ունեցավ ԱՄՆ-ում և Հարավային Ամերիկայում։ 1949 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Փարիզից ԱՄՆ թռիչքի ժամանակ օդանավը, որով թռնում էին Ժինեթ Նևյոն և իր եղբայրը Ազորյան կղզիների մոտ ենթարկվեց վթարի։ 48 ուղևորներից և ոչ մեկը չփրկվեց։

Ժինեթ Նևյոյի կատարողական արվեստը առանձնացել է ոճի սուր զգացումով և վիրտուոզությամբ։ Չնայած կարճ ստեղծագործական կյանքին, երաժշտական քննադատները ընդունել են նրան որպես իր ժամանակի լավագույն կատարողներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  FemBio database (գերմ.)
3. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
4. ↑  *Paix C.* Mère Lachaise (ֆր.): 100 portraits pour déterrer le matrimoine funéraire — Paris: Cambourakis, 2022. — 128 p. — ISBN 978-2-36624-648-3

Գրականություն
-------------

* *M.-J. Ronze-Neveu*։ Ginette Neveu. - Paris, 1952

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 4022885 · BNE: XX1014298 · BNF: 138979240 · CiNii: DA11033861 · GND: 134593928 · ISNI: 0000 0000 8116 1420 · LCCN: n84132589 · NKC: xx0260853 · NLP: A26336091 · NSK: 000663067 · NTA: 073996890 · NUKAT: n2014075878 · SUDOC: 11235260X · VIAF: 37102915 · WorldCat VIAF: 37102915 |

 |

 |
**Նյու Թիտիփում Տեչաափայխուն** (թաի.՝ นิว ฐิติภูมิ เดชะอภัยคุณ, առավելապես հայտնի է բեմական **Նյու** (թաի.՝ นิว, հունվարի 30, 1993(1993-01-30), Բանգկոկ, Թաիլանդ), թաիլանդացի դերասան, հեռուստահաղորդավար, մոդել։

Կենսագրություն
--------------

Նյու Թիտիփում Տեչաափայխունը ծնվել է 1993 թվականի հունվարի 30-ին Թաիլանդի Թագավորության մայրաքաղաք Բանգկոկում։ Ավարտել է Չուլալոնգքորնի համալսարանի ճարտարագիտության ֆակուլտետը։

Կարիերա
-------

### Դերասանական կարիերա

Նյուն իր դերասանական կարիերան սկսել է «401-410 թաղամասերի միայնակներ» լաքորնում (թաիլանդական հեռուստասերիալ)։ Առաջնախաղը կատարել է Վիկտորի, Մեքի, Օֆոմի և Թոփթափի հետ միասին։ Բոլորը GMM Grammy ընկերության սան էին և իրենց վերապատրաստումն անցնում էին այդ ընկերությունում։

Մինչ այդ Նյուն արդեն ուներ աննշան էպիզոդիկ դեր "Secret Love: Love Behind One's Back" (2014) դրամայում, որտեղ խաղացել էր երիտասարդ մատուցողի դերը։

2014 թվականին Նյուն, Օֆֆն ու Գանը "Five Live Fresh" շոուի հաղորդավարներն են։

2016 թվականին «Համբույր» լաքորնի էկրան բարձրանալուց հետո դերասանը ձեռք է բերել հայտնիություն։

### Մոդելային կարիերա

Նյուն որպես մոդել հանդես է եկել թաիլանդական մի քանի ամսագրերի համար։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Լաքորներ (հեռուստասերիալներ)

| Տարի | Անվանում | Դեր |
| --- | --- | --- |
| 2014 | *Սենյակում միայնակ* | Ռեյ |
| 2015 | *Անճոռնի ճուտիկ․ Խեղճ աղջնակ* | ԲիԷմ |
| 2015 | *Սենյակում միայնակ 2* | Ռեյ |
| 2016 | *Համբույր* | Քաո |
| 2016 | *Սոտուս* | Էմ |
| 2016 | *Յու-Արքայազն․ Անսահման տնտեսողը* | Պասքաո |
| 2016 | *Յու-Արքայազն․ Խորամանկ օդաչուն* | Պասկալ |
| 2017 | *Սոտուս․ Հատուկ թողարկում* | Էմ |
| 2017 | *Ջրային տղաներ* | Ափո |
| 2017 | *Սոտուս Ս* | Էմ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Sina Weibo · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · Spotify · ՏիկՏոկ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
Տեսարժան վայրերի կոլաժ
**Կոկանդ**, քաղաք Ուզբեկստանի Ֆերգանայի մարզում, Ֆերգանայի հովտի արևմտյան մասում։ Երկաթուղային և ավտոճանապարհների հանգույց է, արդյունաբերական, տրանսպորտային և մշակութային կենտրոն։ 153 հազար բնակիչ (1979 թ.)։ Տնտեսության առաջատար ճյուղը սննդի արդյունաբերությունն է։ Ունի մանկավարժական ինստիտուտ, դրամատիկական թատրոն։ Կոկանդում է գործում Ֆերգանայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ընդհանուր տեխնիկական ֆակուլտետը։   

Պահպանված ճարտարապետական հուշարձաններից են Մեդրեսե-ի Միրը (XVIII դարի վերջ), Դահմա-ի Շոհոն խաների դամբարանների անսամբլը (1825 թ.), Խուդոյար խանի պալատը (1871 թ.), որ երեսապատված է դեղին ու կանաչ ջնարակված սալերով, քանդակազարդերով, որմնանկարներով (վարպետներ՝ Մա-Ռասուլ, Մա-Աոլեխ և Հակիմբայ)։

Կաղապար:Ուզբեկստան-անավարտ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4537087-4 · LCCN: n88238433 · NKC: ge584718 · VIAF: 127953809 · WorldCat VIAF: 127953809 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 525)։*  |
**Ծանրության կենտրոն**, երկրաչափական կետ, որով անցնում է մարմնի բոլոր մասնիկների ծանրության ուժերի համազորը՝ տարածության մեջ մարմնի ցանկացած դիրքում։

Նկարագրություն
--------------

Սիմետրիայի կենտրոն ունեցող համասեռ մարմնի ծանրության կենտրոնը համընկնում է այդ կենտրոնի հետ։ Ընդհանուր դեպքում, երբ մարմինը հնարավոր է բաժանել առանձին մասերի, ծանրության կենտրոնի կոորդինատները որոշվում են հետևյալ բանաձևերով՝

{\displaystyle x\_{c}={\frac {\sum \limits \_{i}p\_{i}x\_{i}}{\sum \limits \_{i}p\_{i}}},} {\displaystyle y\_{c}={\frac {\sum \limits \_{i}p\_{i}y\_{i}}{\sum \limits \_{i}p\_{i}}},} {\displaystyle z\_{c}={\frac {\sum \limits \_{i}p\_{i}z\_{i}}{\sum \limits \_{i}p\_{i}}},}
որտեղ {\displaystyle p\_{i}}-երը մարմնի մասերի ծանրության ուժերն են, իսկ ({\displaystyle x\_{i},y\_{i},z\_{i}}), երը՝ այդ մասերի ծանրության կենտրոնների կոորդինատները։

Ծանրության կենտրոն և իներցիայի կենտրոն հասկացություններն իրարից տարբերվում են նրանով, որ ծանրության կենտրոնն իմաստ ունի միայն համասեռ ձգողության դաշտում գտնվող մարմինների համար։ Իներցիայի կենտրոն հասկացությունը կապված չէ ուժային դաշտ հասկացության հետ և այս իմաստով ավելի ընդհանուր է։ Ծանրության համասեռ ուժային դաշտում գտնվող մարմնի ծանրության կենտրոնն ու իներցիայի կենտրոնը համընկնում են։

Տես նաև
-------

Զանգվածների կենտրոն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 116)։*  |
**Առնոլդ Լևոնի Մելիքսեթյան** (փետրվարի 6, 1949(1949-02-06), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Առնոլդ Մելիքսեթյանը ծնվել է 1949 թվականին Ստեփանակերտում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստատեխնիկական ուսումնարանը, 1977 թվականին Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գեղանկարի բաժինը։ Դասավանդում է Տող գյուղի արվեստի դպրոցում։ Ղարաբաղյան շարժումից հետո սկսել է զբաղվել քանդակով։ Աշխատում է փայտով, կավով։

Առնոլդ Մելիքսեթյանի գործերից պահվում են Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ստեղծել է գեղանկարներ, գրաֆիկական գործեր («Ագրեսիա», «Շուշի», «Թունել», երեքն էլ՝ 1995 թ.), քանդակներ («Քանդակ», 1989 թ. փայտ, «Մարդը թիկունքով», 1999 թ. շամոտ, «Հաղթանակ», 2000 թ. գիպս, և այլն)։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Ստեփանակերտում (1986 թ.), Երևանում (1993 թ.):

Տես նաև
-------

* ԼՂՀ կերպարվեստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Նախիջևանի երաժշտական քոլեջ** (ադրբ.՝ Naxçıvan Musiqi Kolleci), երաժշտական ուղղվածության կրթական հաստատություն Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության մայրաքաղաք Նախիջևանում։

Պատմություն
-----------

Նախիջևանի երաժշտական քոլեջը հիմնադրվել է 1975 թվականին Խորհրդային Ադրբեջանի մայրաքաղաք Նախիջևանում որպես միջին մասնագիտական երաժշտական հաստատություն։ 1992 թվականից ուսումնարանը Երաժշտական տեխնիկում անվանումով։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 9-ից կրթական հաստատությունը գործում է որպես Նախիջևանի երաժշտական քոլեջ։

Հիմնադրման օրվանից մինչև հիմա երաժշտական քոլեջը պատրաստել է շուրջ 3000 մասնագետների։

2015 թվականին Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն մեջլիսի նախագահի կարգադրությամբ նշվել է Նախիջևանի երաջշտական քոլեջի 40-ամյակը։

Կրթական ուղղվածություն
----------------------

Երաժշտական քոլեջում դասավանդվումեն ֆորտեպիանո, նվագախմբի ղեկավար, ժողովրդական երաժշտական գործիքներ, երաժշտության տեսություն, երգչախմբի դիրիժոր, երգեցողություն, վոկալ արվեստ, երաժշտության ուսուցիչ, գրադարանային-տեղեկատվական ապահովում, խորեոգրաֆիական արվեստ, աշուղական արվեստ մասնագիտություններ։

Ներկայում քոլեջում սովորում են շուրջ 560 ուսանող և աշխատում 165 ուսուցիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Նախիջևանի երաժշտական քոլեջի մասին տեղեկատվություն http://www.nakhchivan.az կայքում» Archived 2020-05-01 at the Wayback Machine. (արխիվացված)։
**«Մարքիզուհի Սանտա Կրուսի դիմանկարը»** (իսպ.՝ Retrato de la Marquesa de Santa Cruz), իսպանացի նկարիչ Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարը՝ ստեղծված 1805 թվականին։ Այժմ գտնվում է Մադրիդի Պրադո թանգարանում։

Պատմություն
-----------

Նկարում պատկերված Խոակինա Թելես-Խիրոնը (Joaquina Téllez-Girón) եղել է Օսունայի դուքսի դուստրը և ամուսնացած է եղել Խոսե Սիլվա-Բասանի (Jose Silva-Bazán) հետ, որը 1802 թվականին ժառանգել է մարքիզ Սանտա Կրուս տիտղոսը, իսկ ավելի ուշ դարձել է Պրադոյի առաջին տնօրենը։ Խոակինա Թելես-Խիրոնը եղել է իր ժամանակների Իսպանիայի ամենահարգված կանանցից մեկը, ծանոթ է եղել բազմաթիվ գրողների և պոետների հետ։ 1788 թվականին Գոյան «Դուքս Օսունայի ընտանիքը» նկարում պատկերել է նրան, երբ նա դեռ աղջնակ էր. այս նկարը ևս գտնվում է Պրադո թանգարանում։ 1805 թվականին արված դիմանկարում Գոյան մարքիզուհուն պատկերել է քնարական պոեզիայի մուսա Էվտերպայի դերում՝ բազմոցին պառկած և քնարը ձախ ձեռքում։ Այսօրինակ կերպարի ընտրությունը պայմանավորված էր մարքիզուհու՝ պոեզիայի նկատմամբ ունեցած բուռն սիրով։

Երկար տարիներ դիմանկարը գտնվել է մասնավոր հավաքածուում՝ Բիլբաոյում։ Հավաքածուի տերը ֆինանսական դժվարությունների և ժառանգության հետ կապված խնդիրների պատճառով 1980-ական թվականների սկզբին ստիպված է եղել վաճառել նկարը, և այն, ձեռքից ձեռք անցնելով, հայտնվել է լորդ Ուիմբորնի (Wimborne) հավաքածուում, իսկ 1986 թվականին Ուիմբորնը ցանկացել է այն վաճառել լոնդոնյան աճուրդում։ Միջազգային դատարան հայց ներկայացնելուց և մոտավորապես 6 մլն դոլար վճարելուց հետո իսպանական կառավարությանը հաջողվել է կանխել աճուրդը և ձեռք բերել «Մարքիզուհի Սանտա Կրուսի դիմանկարը», որը ցուցադրվում է Պրադո թանգարանում։

Ոճ
--

«Մարքիզուհի Սանտա Կրուսի» դիմանկարը Գոյայի այն նկարներից է, որում զգալի է կլասիցիզմի և, առաջին հերթին, այնպիսի ժամանակակիցների ազդեցությունը, որպիսիք են Դավիդը («Տիկին Ռեկամյեի դիմանկարը») և Կանովան («Պաոլինա Բոնապարտեի դիմանկարը Վեներայի կերպարով»), վարպետներ Գվերչինոն («Դիդոնայի մահը») և Ռեմբրանդը («Դանայա»)։

Դիմանկարում մարքիզուհու դիրքը հիշեցնում է առավել վաղ շրջանի «Մերկ մախան» ստեղծագործությունը, սակայն այս պարագայում Գոյան հետևում է գեղանկարչության ավանդական կանոններին և կոմպոզիցիան համալրում է առասպելական սյուժեներ հիշեցնող բազում դետալներով։ Այդ ամենի մեջ կարելի է նշել տերևները և խաղողի ողկույզները (հմմտ. «Բաքոս» Կարավաջո) կամ Էվտերպային պատկանող քնարը (հմմտ. «Պառնաս» Ռաֆայել)։ Այս ամենը դասական դպրոցի տարրեր են, որոնցից Գոյան հեռացել է աստիճանաբար։

Քնարի դեկորում գործածվել է նաև ազգային դեկորատիվ տարր. ռեզոնատորային բացվածքն արվել է լաուբուրայի տեսքով, որը հայտնի «բասկյան խաչ» անվանումով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4

Գրականություն
-------------

* Pierre Gassier, *Goya*, 1989, Roma, New Compton
* A. E. Pérez Sánchez, *Goya*, Milano, 1990
* F. Calvo Serraler, *Goya*, Milano, 1996
* Renato Barilli, *L’alba del contemporaneo: l’arte europea da Füssli a Delacroix*, 1996, Feltrinelli
* Janis Tomlinson, *Goya*, 2002, Phaidon
* R. M. e R. Hagen, *Francisco Goya*, 2003, Roma, Editoriale L’Espresso
* R. Maffeis (a cura di), *Goya — La vita e l’arte — I capolavori*, 2003, Milano, Rizzoli
* Giuliano Serafini, *Francisco Goya*, 2004, Giunti
**Նախիջևանի թատերասերների թատրոն**, գործել է 1870-ական թվականներից մինչև 1915 թվականը։ Ներկայացումները կազմակերպվել են հիմնականում Նախիջևան քաղաքի հայոց ուսումնարանների աշակերտ-աշակերտուհիների ուժերով։ Այստեղ բեմադրվել են «Շուշանիկ» (1875), «Պոլուիմպերիալ» (1884), «Արշակ Երկրորդ», «Ներսես Մեծ», «Համլետ» (հատվածներ), «Կըռթ-կըռթ» (1890), «Գասպար ամի» (1892), «Դավաճանություն», «Գրչի մարդը», «Պեպո» (1912), «Չար ոգի» (1913), «Նշանվածներ», «Կանացի ցանցառություն» (1914) և այլ պիեսներ։ Մի շարք դերերում հանդես են եկել Գ. Բաբախանյանը, Մ. Ադամյանը, Ս. Գասպարբեկյանը, Գ. Աթաբեկյանը, Մ. Սարդարյանը, Հասմիկը, Պասրզյանը, Վ. Միրզոյանը, Ս. Գասպարյանը, Ս. Մխիթարյանը, Մ. Մոսեյանը և ուրիշներ։ 1910 թվականի մարտի 13-ի Նախիջևանի Հայոց դպրոցի դահլիճում դերասան Աբրահամյանը բեմադրել է նաեւ «Երկու հիսնապետ» 3 գործողությամբ (թարգմանությունը ֆրանսերենից) դրաման, որտեղ Գուլհելմի դերը կատարել է Աբրահամյանը, տիկին Սոֆիայինը՝ Ս. Գասպարբեկյանը, դուստր Լարետայինը՝ օրիորդ Պարզյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 45 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։
**Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում գործող գլխավոր սպորտային լիգաներ** են համարվում Հյուսիսային Ամերիկայի բարձրագույն թիմային սպորտաձևերի առաջնությունները։ Չնայած երկու երկրներում մեծ ժողովրդականություն են վայելում գոլֆը, թենիսը, ավտոմրցարշավը, մարմնամարզությունը և այլ տեսակի անհատական սպորտաձևեր, սույն եզրույթը վերաբերում է միայն թիմային առաջնություններին։ Տվյալ սահմանման մեջ ընդգրկված են չորս մասնագիտական լիգաներ, որոնք են՝ Բեյսբոլի բարձրագույն լիգան (անգլ.` Major League Baseball, MLB), Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիան (National Basketball Association, NBA), Ֆուտբոլի ազգային լիգան (National Football League, NFL) և Հոկեյի ազգային լիգան (National Hockey League, NHL)։ Երկրներում գործող նշանակալի առաջնություններից են նաև Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգան (MLS) և Կանադական ֆուտբոլի լիգան (CFL)։

NFL, NBA, MLB և NHL առաջնությունները կազմում են հյուսիսամերիկյան լիգաների «մեծ քառյակը»։ Քառյակի անդամ լիգաներից յուրաքանչյուրն համարվում է իր սպորտաձևում հանդես եկող ամենակարողավոր կառույցը։ Բոլոր ժամանակներում լիգաներն ունեցել են իրենց ուրույն տեղն ամերիկյան և կանադական զանգվածային մշակույթներում։ NFL-ում հանդես են գալիս 32, իսկ մնացած առաջնություններում՝ 30-ական ակումբներ, որոնք տեղակայված են Միացյալն Նահանգների և Կանադայի առավել խիտ բնակեցված քաղաքներում։

2013 թվականի դրությամբ «մեծ քառյակի» (ինչպես նաև MLS-ի և CFL-ի) ակումբների տնային հանդիպումների միջին հաճախելիությունը կազմել է 15 000 հանդիսատես։

Ընդհանուր տվյալներ
------------------

| Լիգա | Սպորտաձև | Հիմնադրմանտարեթիվ | Թիմերի քանակ | Եկամուտմլրդ ԱՄՆ դոլար | Միջինհաճախելիություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL) | Ամերիկյան ֆուտբոլ | 1920 | 32 | $9.0 | 67 604 (2012) |
| Բեյսբոլի բարձրագույն լիգա1 (MLB) | Բեյսբոլ | 1869\* | 30 | $8.0 | 30 458 (2014) |
| Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա (NBA) | Բասկետբոլ | 1946 | 30 | $5.0 | 17 347 (2013) |
| Հոկեյի ազգային լիգա (NHL) | Տափօղակով հոկեյ | 1917 | 30 | $3.3 | 17 720 (2013) |
| Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգա (MLS) | Ֆուտբոլ | 1994 | 18 | $0.5 | 19 151 (2013) |
| Կանադական Ֆուտբոլի լիգա (CFL) | Կանադական ֆուտբոլ | 1958 | 9 | $0.1 | 27 005 (2013) |
|

1. Չնայած Բեյսբոլի բարձրագույն լիգան հիմնադրվել է 1869 թվականին, դրա ստորաբաժանումը համարվող Ազգային լիգան ստեղծվել է 1876 թվականին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հյուսիսամերիկյան մասնագիտական սպորտային թիմերը(անգլ.)
* Աշխատավարձների տվյալներ(անգլ.)
**Իլարիո Ասկասուբի** (իսպ.՝ Hilario Ascasubi; հունվարի 14, 1807(1807-01-14), Bell Ville, Կորդովա, Արգենտինա - նոյեմբերի 17, 1875(1875-11-17), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինացի բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։

Կենսագրություն
--------------

14 տարեկանում փախել է տանից՝ բարձրանալով Ֆրանսիական Գվիանա ուղևորվող նավ։ Նավը գրավվել և ողղությունը փոխել է դեպի Լիսաբոն։ Փախել է գերությունից, հասել մինչև Ֆրանսիա, որտեղ ապրել է երկու տարի։ Ճանապարհորդել է Եվրոպայով և ԱՄՆ-ով։ Տարված իր ժամանակի բուռն քաղաքականությամբ, 1820-ական թվականներին միացել է բանակին և մասնակցել Բրազիլիայի հետ պատերազմին։ Այնուհետև՝ Արգենտինայի քաղաքացիական պատերազմին, որից հետո ապրել է Մոնտեվիդեոյում (Ուրուգվայ), որտեղ զբաղվել է գրական արվեստով, գրել է բանաստեղծություններ։ 1843 թվականին հրապարակել է *El Gaucho Jacinto Cielo Concece Números*-ը։

1868 թվականին Բուենոս Այրես վերադառնալուց հետո, նախագահ Բարտոլոմե Միտրեն նրան դիվանագիտական ներկայացուցիչ է նշանակել Փարիզում (Ֆրանսիա)։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում Ի. Ասկասուբին նշանակվել է նոր ստեղծված ներգաղթային բաժնի ղեկավար, որը Արգենտինայի համար զբաղված էր նոր ներգաղթողների և գյուղատնտեսական աշխատողների հավաքագրմամբ։

Մահացել է 1875 թվականին Բուենոս Այրեսում, Ֆրանսիայի ժամանումից անմիջապես հետո, աղիների բորբոքման պատճառով. կա վարկած, որ նա մահացել է քաղաքական թշնամիների կողմից թունավորման պատճառով։

Թաղված է Բուենոս Այրեսի Ռեկոլետի գերեզմանոցում։

Ստեղծագործական կյանք
--------------------

Ստեղծագորական նորամուտը կայացել է 1833 թվականին

Ի. Ասկասուբին, որպես բանաստեղծ, հայտնի է իր *«payadas»-*ով, այսինքն՝ Արգենտինայի ժողովրդական քնարերգության ոգով գրված գաուչոյի բարբառով։

Ընտրված ստեղծագործություններ
----------------------------

* 1843: El gaucho Jacinto Cielo con doce números
* 1846: Paulino Lucero
* 1851: Santos Vega o los mellizos de la Flor
* 1853: Aniceto el Gallo
* 1872: Obras completas

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն(իսպ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Գտանակագիտական · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11260439 · BNE: XX1135330 · BNF: 12453709x · GND: 118646028 · ISNI: 0000 0001 2132 8652 · LCCN: n82024718 · NKC: jo2015853417 · NTA: 095935797 · SUDOC: 033695997 · VIAF: 51785428 · WorldCat VIAF: 51785428 |

 |

 |
**Բրեա** (ֆր.՝ Île-de-Bréhat, բրետոներեն՝ Enez Vriad), գտնվում է Բրետանի կղզիների հյուսիսային ափում, գտնվում է Իլ դը Բրեա կոմունայի մոտ, Սեն Բրիյո շրջանի Կոտ դ'Արմոր դեպարտամենտում։

Բնակչությունը 400 մարդ (2011)։

Կղզու տարածքը կազմում է 3,09 կմ2։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու կլիման ծովային բարեխառն է, թեթև ձմեռով և ոչ տաք ամառով։

Կղզում աճում են բուսական շատ տեսակներ, ինչը բնութագրական է Միջերկրական ծովին։ Հանդիպում են նաև հյուսիսային տեսակներ՝ ցախի և օրոճ։

Կղզիների երկրաբանությունը բարդ է․ այն կազմված է վարդագույն գրանիտից (վարդագույն գրանիտի ափ)։

Տուրիզմ և տեսարժան վայրեր
-------------------------

Գեղատեսիլ տեղերը գայթակղում են տուրիստներին։ Բացի բնական հուշարձաններից, կղզում կան նաև այնպիսի տեսարժան վայրեր, ինչպիսին է փարոսը և Լյա Կրուան, Պաոնը, Ռոզեդոն, Էո դե Բրիդան, մատուռներ, Սեն Միշելը և Կերանրուն, աղացներ Դյու Բիրլոն և Ցիտադելը (հին ամրոց).

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Insee — Populations légales 2011 — 22-Côtes-d’Armor
2. ↑  Բրետան։ Բրեա
3. ↑  Chambres d’hotes — Ile de Bréhat


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գոմ (այլ կիրառումներ)
Գոմի պատկերազարդում
**Գոմ**, **փարախ**, անասուններ պահելու գետնափոր, կիսագետնափոր, վերգետնյա, ժայռափոր, քարե, փայտե կառույց։ Կառուցվում են անասունի տեսակներին և հասակային խմբերին, կապովի կամ անկապ պահելուն, ինչպես նաև տեղական բնակլիմայական պայմաններին, տնտեսության ձևին ու շինարարական ավանդներին համապատասխան։ Գոմերը տարբերվում էին հատակագծով և ներքին կառուցվածքով։ Կապվող անասուն (խոշոր եղջերավոր և գրաստ) պահելու գոմ 3-4 շարք սյուներով, պատերի երկայնքով դրված մսուրքներով, կիսագոգավոր տանիքով, երդիկավոր ուղղանկյուն կառույց էր։ Անասունը կապում էին մարդկանից (մսուրքի եզրափայտից) կամ սյուներից, անկյունում, փայտե հանովի միջնորմով, անջատում էին մատղաշի տեղը։ Նման գոմը սալահատակվում էր, միջնամասում լինում էր գոմաղբը հավաքելու փոսորակ (թրքանոց, կվանոց), մուտքի մոտ՝ ջրհոր, կողքին՝ անասունը ջրելու քարե մեծ գառ (ջրաման)։ Անասունը խնամող անձանց գոմի միջնամասում հատկացվում էր հողե, փայտե խանդակ կամ անկյունում կիսամիջնորմով անջատված առանձին սենյակ (օդա, սաքու, միանա)։ Բարձր Տայքի՝ առավել կատարելագործված գոմի օդաներն ունեին երկկողմանի փայտե լայն թախտեր, բուխարի, փորագրություններով զարդարված առաստաղ, երդիկ և ծառայում էին որպես տղամարդկանց հավաքատեղի, ննջարան, հյուրասենյակ։ Չկապվող անասուն (մանր եղջերավոր և խոզ) պահելու գոմը 1-2 շարք, մատղաշի համար միջևորմներով առանձնացված բաժանմունքներով, առանց ներքին կահավորանքի ցածր կառույց էր։ Քիչ անասուն ունենալու դեպքում այն պահում էին մեկ ընդհանուր գոմում, որն, ըստ անասունի տեսակների և հասակային խմբերի, կահավորվում էր մսուրքներով և հանովի միջնորմներով անջատված բաժանմունքներով (հորթանոց, գառնանոց)։ Շիրակում, Բարձր Տայքում, Գեղարքունիքում և այլուր գոմերը կառուցվում էին բնակելի տանը կից՝ հաճախ ընդհանուր մուտքով, Լոռիում, Արցախում, Սյունիքում, Վայոց ձորում՝ առանձին, երբեմն՝ 3-10 կիլոմետր հեռու՝ ձմեռանոցներում, որը պայմանավորված էր արտագնաց անասնապահությամբ։ Ներկայումս կոլտնտեսությունները և պետակաև տնտեսությունները բնակավայրի ծայրամասում, ձմեռանոցներում և ամառանոցներում կառուցում են տիպային գեմեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 151)։*  |