Հեմի կառուցվածքը։ Կենտրոնում գտնվում է երկարժեք երկաթը, միացած չորս ազոտներին
**Օքսիհեմոգլոբին** (HbO2), հեմոգլոբինի և թթվածնի միացություն։ Խիստ անկայուն է, հեշտությամբ առաջանում է և տրոհվում։ Հանդիսանում է օրգանիզմում թթվածնի տեղափոխման հիմնական միացությունը։

Առաջացման պայմաններ
-------------------

Օքսիհեմոգլոբինի առաջացումը կատարվում է թոքերում, որտեղ կան դրան նպաստող պայմաններ։ Մասնավորապես՝ թթվածնի բարձր մասնական ճնշում, համեմատաբար ցածր ջերմաստիճան, ածխաթթու գազի ցածր քանակություն, քիչ 2,3-դիֆոսֆոգլիցերատ, համեմատաբար բարձր թթվահիմնային ռեակցիա (pH՝ 7,4)։

Հատկություններ
--------------

Օքսիհեմոգլոբինը արյանը տալիս է վառ կարմիր գույն, որով էլ պայմանավորված է զարկերակային արյան ալ կարմիր գույնը։ Թթվածնի 98-99 %-ից ավելին թոքերից տեղափոխվում է այս միացության ձևով, իսկ մնացածը՝ արյան պլազմայում լուծված վիճակով։ Օժտված լինելով թեթև թթվային հատկություններով, թոքերում օքսիհեմոգլոբինը միացնում է նաև կալիում։ 

Թթվածնի միացման ժամանակ հեմոգլոբինի ձևի փոփոխության գծապատկեր

Առաջացման մեխանիզմ
------------------

Թթվածինը միանում է հեմոգլոբինի հեմի կենտրոնում տեղակայված երկաթին։ Այդ ժամանակ երկաթի արժեքականությունը (վալենտականություն) չի փոխվում և երկաթը պահպանում է իր երկարժեքությունը։ Այդ պատճառով այս գործընթացը կոչվում է ոչ թե օքսիդացում, այլ օքսիգենացում։ Հեմում երկաթը չորս դոնոր-ակցեպտորային կապերով կապված է հեմի չորս ազոտներին, և երկու կապերով՝ գլոբինի հիստիդինային երկու ազոտներին։ Վերջին երկու կապերի ուղղությունը ուղղահայաց է առաջին չորս կապերի հարթության նկատմամբ։ Թթվածնի միացումը կատարվում է հիստիդինային կապերից երկրորդի մոտ՝ երկաթի և ազոտի միջև։ Շնորհիվ դոնոր-ակցեպտորային կապի, թթվածնի միացումը լինում է անկայուն և դարձելի։

Թթվածնի միացման դեպքում տվյալ երկաթը փոխում է իր դիրքը՝ հրվում է հեմի պորֆիրինի օղակի կենտրոն, առաջ բերելով գլոբինի ձևափոխում։ Նման փոփոխությունը հեշտացնում է թթվածնի հաջորդ մոլեկուլի միացումը մյուս հեմի երկաթին։

Հեմոգլոբինի յուրաքանչյուր մոլեկու ունի չորս հեմ, նշանակում է հեմոգլոբինի յուրաքանչյուր մոլեկուլ կարող է առավելագույնս փոխադրել չորս թթվածնի մոլեկուլ։ Ամեն էրիթրոցիտ պարունակում է մոտավորապես 280.000.000 հեմոգլոբինի մոլեկուլ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Hemoglobin." School of Chemistry – Bristol University – UK. Web. 12 Oct. 2009.
2. ↑  Chou KC (1989). "Low-frequency resonance and cooperativity of hemoglobin". Trends Biochem. Sci. 14 (6): 212–3. doi:10.1016/0968-0004(89)90026-1. PMID 2763333

Արտաքին հղումներ
----------------

* Оксигемоглобин Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
* ТРАНСПОРТ ГАЗОВ КРОВЬЮ
* OxyHemoglobin Dissociation Curve
* Human oxyhemoglobin Archived 2014-10-21 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Շնչառության ֆիզիոլոգիա |
| --- |
|  |
| Թոքային ծավալներ | Թոքերի կենսական տարողություն • Թոքերի ֆունկցիոնալ մնացորդային ծավալ • Թոքերի մնացորդային ծավալ • Ներշնչման պահեստային ծավալ • Արտաշնչման պահեստային ծավալ • Թոքերի ընդհանուր տարողություն • Շնչառական ուղիների մեռյալ տարածություն
Հաշվարկներ
Շնչառության րոպեական ծավալ
Թոքաբշտերի հեղուկացման-օդահարման հարաբերություն
Շնչառության հետազոտման մեթոդներ
Սպիրոմետրիա
Պլեզմիտոգրաֆիա |  |
|  |
| Շնչառության մեխանիզմ | Ներշնչում • Արտաշնչում • Շնչառության հաճախականություն • Սուրֆակտանտ • Շնչառական դիմադրություններ |
|  |
| Թոքաբշտերի օդահարում | 
* Թոքային շրջանառություն • Թերթթվածնային թոքային անոթանեղացում • Թոքային շունտ

 |
|  |
| Թոքաբշտերի հեղուկացման-օդահարման հարաբերություն | 
* Օդահարման-հեղուկացման սկանավորում • Թոքերի զոնաներ • Գազափոխանակություն թոքաբշտերում • Թոքային գազերի ճնշում • Հեմոգլոբին • Օքսիհեմոգլոբինի փեղեկման կոր • 2,3-դիֆոսֆոգլիցերատ • Բորի էֆեկտ • Հալդեյնի էֆեկտ • կարբոանհիդրազ • Օքսիհեմոգլոբին • Զարկերակային գազեր • Թոքերում գազերի թափանցման ունակություն

 |
|  |
| Շնչառության կարգավորում | 
* Վարոլյան կամուրջ
	+ Շնչահսկիչ կենտրոն (Պնևմոտաքսիկ կենտրոն)
	+ Ապնեյստիկ կենտրոն
* Երկարավուն ուղեղ
	+ Ներշնչական կենտրոն
	+ Արտաշնչական կենտրոն
* Քեմոընկալիչներ
* Թոքերի ձգման ընկալիչներ
	+ Հերինգ-Բրեյերի ռեֆլեքս

 |
|  |
| Շնչառությունն արտակարգ իրավիճակներում | 
* Շնչառությունը բարձր ճնշման պայմաններում • Կեսոնային հիվանդություն
* Շնչառությունը ցածր ճնշման պայմաններում • Լեռնային հիվանդություն
* Թթվածնային թունավորում

 |

 |