**Պոսեյդոնի եռաժանի** կամ **Նեպտունի եռաժանի**, հունական աստված Պոսեյդոնի և հռոմեական աստված Նեպտունի ավանդական աստվածային անբաժան ատրիբուտ շատ հին պատկերներում։ Պոսեյդոնը եռաժանին ստացել է կիկլոպներից` տիտաններին հաղթելու համար։

Առասպելներ
----------

Պոսեյդոնիայի պատկերով հին հունական մետաղադրամ  
մ.թ.ա. 530 - մ.թ.ա. 500  
Պոսեյդոնը երևում է եռաժանին բռնած՝ քլամիսը թևերին փաթաթված
Հունական դիցաբանության մեջ Պոսեյդոնի եռյաժանին կռել են կիկլոպները՝ ըստ Կեղծ Ապոլոդորուսի *Bibliotheke-* ի:

Պոսեյդոնը բազմաթիվ անգամ կիրառել է իր եռաժանին։ Նա իր եռաժանու միջոցով հարվածում է Ակրոպոլիսի բլրի քարին, որից առաջանում է ծովի աղի ջրով աղբյուր, ինչի արդյունքում իր և Աթենասի միջև մրցակցություն է առաջանում Ատտիկեի հովանավորը լինելու համար։ Երբ Պոսեյդոնը պարտվում է, նա իր հզորությունն ապացուցելու համար կրին օգտագործում է եռաժանին հողը չորացնելու համար, որպեսզի նրանք ջուր չունենան։ Ավելի ուշ աղբյուրը կոչվելու էր Էրեքթեիս։

Կա ևս մի առասպել, որ Պոսեյդոնը (Նեպտունը) եռաժանիով գետնին հարվածելով ձի է առաջացրել, որպեսզի ամրապնդի իր պնդումը, սակայն հույն գրողների մոտ դա չկա։ Էրեքթեոնում ամֆիպրոստիլ ժայռաքարի վրա ենթադրյալ եռաժանու փորագրության և ծովային աղի աղբյուրի ականատեսը աշխարհագրագետ Պաուսանիասն է եղել՝ Աթենք այցելելիս

Ըստ մեկ այլ առասպելի` Պոսեյդոնն իր եռաժանու հարվածով ստեղծում է աղբյուր կամ աղբյուրներ՝ Ամիմոնեին պարգևատրելու համար նրա հետ հանդիպման համար։ Մեկ այլ առասպելի տարբերակում Պոսեյդոնը օգտագործում է իր եռաժանին՝ վախեցնելու սատիրին, ով փորձում էր բռնաբարել դանայուհի Ամիմոնին այն բանից հետո, երբ վերջինս սխալմամբ խփել էր նրան որսորդական նիզակով։

Պոսեյդոնը եռաժանիով խոցում է Պոլիբոտ գիգանտին Գեայի ներկայությամբ  
 կարմրապատկերով կիլիքս սկահակ, մ.թ.ա. հինգերորդ դարի վերջ
Գոյություն ունի նաև մի առասպել, որտեղ Պոսեյդոնն իր եռաժանիով դիպչում է Դելոս կղզուն՝ ամուր ամրացնելով այն ծովի հատակին։ Մեկ այլ առասպել պատմում է, թե ինչպես Պոսեյդոնը, կատաղած լինելով *Փոքր Այաքսի* սրբապիղծ պահվածքից, օգտագործում է եռաժանին՝ ճեղքելու այն ժայռը, որից կառչել էր Այաքսը։

Ք.ա. 6-րդ դարի Պոսեյդոնիայի ամենահին մետաղադրամների վրա պատկերված է եռաժանի, որը Պոսեյդոնը բռնել է աջ ձեռքում, ինչպես Զևսի կայծակ։ Մոտ մ..թ.ա. 475 թվականի ատտիկյան կարմրապատկեր կիլիքս տեսակի հին հունական խեցեղենի վրա պատկերած է Պոսեյդոնը, որը սպանում է հսկա Պոլիբոտին իր եռաժանիով։

Սիմվոլիզմ
---------

Ըստ անհայտ առասպելաբանի Վատիկանի երկրորդ և երրորդ ձեռագրերում, Նեպտունի եռաժանին խորհրդանշում է ջրի երեք հատկությունները` հեղուկություն, պտղաբերություն և խմելու ունակություն։

Հռոմեացի գիտնական Մաուրուս Սերվիուս Հոնորատուսը համարում է, որ Նեպտունի եռաժանին եռատամ է, քանի որ «ծովը համարվում է աշխարհի երրորդ կողմը, կամ քանի որ կան երեք տեսակի ջուր՝ ծովեր, առուներ և գետեր»։

Ժամանակակից մեկնաբանություններ
------------------------------

Ֆրիդրիխ Վիզելերի, Ի. Մ. Վ. Թիլյարդի և մի քանի այլ հետազոտողների կարծիքն այն է, որ Պոսեյդոնի եռաժանին ձկան նիզակ է, որը բնորոշ է ափամերձ հույներին։

Ըստ Ռոբերտ Գրեյվսի, այնուամենայնիվ, և՛ Պոսեյդոնի եռաժանին, և՛ Զևսի կայծակն ի սկզբանե սուրբ լաբրիսներ կամ պելեկիսներ (հին հունարեն՝ πέλεκυς - )` երկկողմ կացիններ են եղել, սակայն հետագայում տարբերվել են միմյանցից, երբ Պոսեյդոնը դարձավ ծովի աստված, մինչդեռ Զևսը հավակնում էր ամպրոպի աստված լինելու իրավունքին։

Ըստ Հ. Բ. Վոլտերսնի Պոսեյդոնի եռաժանին սկիզբ է առել Զևսի լոտոսի գլխով արքայական գավազանից, ընդ որում Պոսեյդոնն իր ծովային առումով Զևս էր։

Այլ կիրառություններ
-------------------

*Եվրոպայի պայմանագրի քարտեզ* 1856 թվականի Փարիզի հաշտության պայմանագրի ծաղրանկար քարտեզ, որտեղ Անգլիան ի դեմս Բրիտանիկայի` մի ձեռքում **եռաժանին**, մյուսում` խաղաղության պայմանագիրը. նա վիրավոր ու նվաստացած է պայմանագրով:
Մեր օրերում Պոսեյդոնի եռաժանին տարբեր խորհրդանիշների մեջ է կիրառվում։

Եռաժանի կա Լիվերպուլի քաղաքային խորհրդի զինանշանի վրա, Հունաստանի ռազմածովային նավատորմի կնիքի վրա և «Դելտա Դելտա Դելտա» կանանց հաստատության տանիքի վրա։

Այն ԱՄՆ բանակում հաճախ հանդիպող մոտիվ է։ Օրինակ, առկա է Միացյալ Նահանգների ռազմածովային ուժերի տարբերանշանի վրա և ԱՄՆ *Ջոն Ս. Մաքքեյն* DDG-56 էսկադրային նավի կրծքանշանի վրա։ Ամերիկյան նավատորմի *Trident* բալիստիկ հրթիռների շարքն անվանվել է Նեպտունի եռաժանիի, ինչպես նաև «Նեպտունի եռաժանի» օպերացիայի պատվին։

Մեծ Բրիտանիայի անձնավորված խորհրդանիշը` Բրիտանիան, պատկերված է Պոսեյդոնի եռաժանին ձեռքին կնոջ կերպարով՝ որպես ծովային հզորության խորհրդանիշ։

Բարբադոս - Բարբադոսի դրոշի վրա պատկերված է եռաժանի կոտրված ծայրով։ Այս դեպքում այն օգտագործված է որպես Բրիտանիայի եռաժանի, որը կոտրվել է` խորհրդանշելով Բրիտանիայի գաղութային կառավարման ավարտը։

 - «Մազերատի» իտալական ավտոարտադրողի տարբերանշանը եռաժանի է, որը հիմնված է Բոլոնիա քաղաքի Նեպտուն շատրվան-արձանի եռաժանու վրա։

Եռաժանին նաև բազմիցս է հայտնվում մշակույթի գեղարվեստական ժանրերում։ Պոսեյդոնի եռաժանու սեփականատերը Թրիտոն թագավորն է (Պոսեյդոնի որդին) Դիսնեյի 1989 թվականին նկարահանված *«Փոքրիկ ջրահարսը»* անիմացիոն ֆիլմում և դրա շարունակություններում և սփինն-օֆֆերում։

*Պոսեյդոնի եռաժանին* կախարդական արտեֆակտ է կործանարար ուժերով Մայքլ Լիվինգսթոնի 2015 թվականի *«Երկնքի բեկորները»* պատմական ֆանտաստիկ վեպում։

Disney-ի *«Կարիբյան ծովի ծովահենները»* ֆրանշիզը նաև անդրադարձել է Ջեք Ճնճղուկի արկածներին Պոսեյդոնի եռաժանու հետ *Ջեք Ճնճղուկի* արկածները մանկական գրքերի շարքի միջոցով, իսկ ավելի ուշ` *Կարիբյան ծովի ծովահենները* հինգ ֆիլմերում։

Պատկերասրահ
-----------


**Եռաժանու կիրառման օրինակներ**|  |  |  |  |
| ԱՄՆ Զ. Մաքքեյն DDG-56 էսկադրային ռազմանավի կրծքանշան | Հունաստանի ռազմածովային նավատորմի կնիք | ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հատուկ նշանակության զորքերի տարբերանշան | Ազատ Իռլանդայի առաջին և ամենատարածված նամականիշներից մեկը, որը շրջանառության մեջ էր մինչև Իռլանդիայի անկախությունը |

Տես նաև
-------

* Ուկրաինայի զինանշան - տրիզուբ
* Բարբադոսի դրոշ

Նշումներ
--------

1. ↑  Ըստ Կեղծ Ապոլոդորուսի «Bibliotheke»-ի այս հատվածի` կիկլոպները նաև Զևսին տվեցին իր կայծակը, իսկ Հերմեսին անտեսանելի գլխարկ։ Եվ ըստ Հեսիոդոսի, բայց վերջին աղբյուրը չի նշում եռաժանու մասին։
2. ↑  Պավսանիասը գրել է, որ ծովի ալիքների ձայնն էր լսվում, երբ փչում էր հարավային քամին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Bibliotheca* (Pseudo-Apollodorus), 1.2.1.
2. ↑  Pseudo-Apollodorus, *Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)* 1.2. (Frazer tr. 1921), **1**:11;text version via Perseus Digital Library|Perseus Project.
3. ↑  *Theogony* 503
4. 1 2  March Jennifer R. (2014)։ *Dictionary of Classical Mythology*։ Oxbow Books։ էջ 115։ ISBN 978-1782976356
5. ↑  Pseudo-Apollodorus, *Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)* 3.14.
6. ↑  Virgil, *Georgics* 1.12ff *apud* (Frazer tr. 1921), **2**:79 and note 2.
7. 1 2  (Frazer tr. 1921), **2**:79 and note 2.
8. ↑  Pausanias, *Description of Greece* 1.26.
9. 1 2  Robin Hard (2004)։ *The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology"*։ Psychology Press։ էջ 235։ ISBN 0415186366
10. ↑  Trudy Ring, Robert M. Salkin, Sharon La Boda, eds. (1995)։ *International Dictionary of Historic Places: Southern Europe*։ Taylor & Francis։ էջ 180։ ISBN 1884964028
11. ↑  Roman Luke, Roman Monica (2010)։ *Encyclopedia of Greek and Roman Mythology*։ Infobase Publishing։ էջ 418։ ISBN 978-1438126395
12. ↑  Brumble H. David (2013)։ *Classical Myths and Legends in the Middle Ages and Renaissance: A Dictionary of Allegorical Meanings*։ Routledge։ էջ 243։ ISBN 978-1136797385
13. ↑  Brumble H. David (2013)։ *Classical Myths and Legends in the Middle Ages and Renaissance: A Dictionary of Allegorical Meanings*։ Routledge։ էջ 243։ ISBN 978-1136797385
14. ↑  «Tillyard, E. M. W. (Eustace Mandeville Wetenhall), 1889-1962 | The Online Books Page»։ *onlinebooks.library.upenn.edu*։ Վերցված է 2023-10-03
15. ↑  Quiggin E. C. (2012)։ *Essays and Studies Presented to William Ridgeway: On His Sixtieth Birthday - 6th August 1913*։ Cambridge University Press։ էջեր 189, 191։ ISBN 978-1107605565
16. ↑  Robert Graves (2014)։ «46»։ *The Greek Myths*։ Anne Books։ ISBN 978-6155530814
17. ↑  Quiggin E. C. (2012)։ *Essays and Studies Presented to William Ridgeway: On His Sixtieth Birthday - 6th August 1913*։ Cambridge University Press։ էջեր 189, 191։ ISBN 978-1107605565
18. ↑  Onwhyn, T (1856)։ «Thomas Onwhyn: a Life in Illustration (1811 – 1886)»։ London: Rock Brothers & Payne։ էջ 111
19. ↑  barronAdmin (2015-06-09)։ «1854: Clipping the Russian Bear's Claws - "Rock & Droll" - The Comic Map of Europe is born.....»։ *Barron Maps* (en-US)։ Վերցված է 2023-10-04
20. ↑  barronAdmin (2017-03-30)։ «"A patched-up treaty of Peace that humiliates nobody except England": Rock Brothers & Payne's 1856 Treaty map depicting Europe at the end of the Crimean War»։ *Barron Maps* (en-US)։ Վերցված է 2023-10-04
21. ↑  «Trident II D-5»։ Atomic Archive։ Վերցված է 19 March 2015
22. ↑  «History»։ Maserati։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 June 2016-ին։ Վերցված է 8 Jan 2016
23. ↑  «*The Shards of Heaven* by Michael Livingston»։ *Publishers Weekly*։ Վերցված է January 29, 2016
24. ↑  «Review: *The Shards of Heaven* by Michael Livingston»։ *Kirkus Reviews*։ September 3, 2015։ Վերցված է January 29, 2016
25. ↑  «Series: Pirates of the Caribbean»։ *www.isfdb.org*։ Վերցված է 2023-10-03

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pseudo-Apollodorus (1921)։ *Apollodorus: The Library*։ Loeb classical library **1**։ New York: G. P. Putnam's Sons։ ISBN 9780674991361  `|translator-link=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|translator-last=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|translator-first=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); Vol. **2**. թարգմանիչ` Ջեյմս Ջորջ Ֆրեզեր

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Պոսեյդոնի եռաժանի** կատեգորիայում։ |