recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կանեփի թանգարան** (գերմ.՝ Hanf Мuseum), թանգարան Բեռլինում՝ նվիրված կանեփ բույսին և այն ամենին, ինչ կապված է նրա հետ։ Գերմանիայի միակ թանգարանն ու իր տեսակի մեջ աշխարհում քչերից մեկն է։

Ծագման պատմություն
------------------

Բեռլինում կանեփի թանգարան ստեղծելու նախաձեռնությունը պատկանում է կանեփի որպես օգտակար բույս խթանման գերմանական ընկերությանը (գերմ.՝ H.A.N.F. e.V.), իսկ դրա նախատիպը Ամստերդամի հաշիշի, մարիխուանայի և կանեփի թանգարանն[en] էր՝ աշխարհի նման թանգարաններից թերևս ամենահայտնի և ամենաշատ այցելուներ ունեցողը։ Այն բանից հետո, երբ Բեռլինում կանեփի մասին պիլոտային ցուցահանդեսը դրական արձագանք ստացավ, որոշվեց կազմակերպել մշտական ցուցահանդես, որը բացվեց քաղաքի պատմական կենտրոնում՝ Նիկոլաիվիերտելում, 1994 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։ Արդեն յոթ տարի անց թանգարանի այցելուների թիվը հատեց 100 հազարի սահմանը։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանի ցուցադրության մաս
Թանգարանի ցուցահանդեսը գտնվում է թանգարանի ութ սենյակներում, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է ավելի քան 250 մ² և հիմնականում նվիրված է.

* կանեփ բույսի կենսաբանական ասպեկտներին,
* կանեփի մանրաթելերի և կանեփի յուղի վերամշակմանը և օգտագործմանը,
* կանեփի բժշկական օգտագործմանը,
* կանեփի դերին արվեստի և կրոնի մեջ,
* կանեփի թմրամիջոցային ազդեցությանը,
* կանեփի աճեցման և օգտագործման իրավական կարգավիճակը։

Բացի մշտական ցուցադրությունից` թանգարանում կազմակերպվում են նաև հատուկ ցուցահանդեսներ, այդ թվում՝ Թանգարանային գիշերվա շրջանակներում կամ առցանց։ Թանգարանն ունի խանութ և սրճարան, որտեղ կարելի է ձեռք բերել կանեփի հետ կապված տարբեր իրեր։

Պատկերասրահ
-----------

* «Ֆեդորա 17» տեսակի կանեփ բույս թանգարանի ցուցափեղկում«Ֆեդորա 17» տեսակի կանեփ բույս թանգարանի ցուցափեղկում
* Կանեփի օգտագործման օրինակներԿանեփի օգտագործման օրինակներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Hanf Museum Berlin» (գերմաներեն)։ Das offizielle Hauptstadtportal
2. 1 2 3  «Kult, Kultur und Politik - Das Hanf Museum Berlin» (գերմաներեն)։ Deutscher Hanfverband
3. ↑  «Zu Besuch im Hanf Museum» (գերմաներեն)։ hanfsamenladen.com
4. ↑  «Berlin Hemp Museum» (անգլերեն)։ Kulturprojekte Berlin GmbH
5. ↑  «Hanf Museum Berlin (Berlin Hemp Museum)» (անգլերեն)։ Berlin Tourismus & Kongress GmbH
6. ↑  «Музей конопли Берлин»։ Hanf Museum Berlin
7. ↑  «Sonderausstellungen rund um Cannabis» (գերմաներեն)։ Hanf Museum Berlin

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կանեփի թանգարան Բեռլինում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ոդիսևս (այլ կիրառումներ)
**Ոդիսևս** (հունարեն՝ Όδυσσεύς, լատիներեն՝ Ulysses, Ուլիսես), հունական Իթակե կղզու արքա, Լաերտեսի որդին, խորամանկության ու հնարամտության մարմնացում, Հոմերոսի «Ոդիսական» վիպերգության գլխավոր հերոս։ Մասնակցել է Տրոյայի պատերազմին։

Ջոն Ու. Ուոթերհաուս՝ Ոդիսևսը և սիրենները։

Ոդիսևսի դեգերումները
--------------------

Ոդիսևսի դեգերումներն սկսվել են Տրոյայի պատերազմից վերադառնալու պահից և տևել մինչև հարազատ Իթաքե հասնելը։ Դրանք տևեցին տասներկու տարի և ուղեկցվեցին անասելի դժվարություններով և դաժան փորձություններով։   

**Ոդիսական** բառը դարձել է նպատակին հասնելու համար դժվար ճանապարհորդություն և այլ գործունեություն բնորոշող գոյական։

### Աստվածների ցասումը

Տրոյան գրավելուց հետո նավերով ծով դուրս եկած հույներին դաժանաբար պատժեցին այն նույն՝ Աթենաս և Պոսեյդոն աստվածները, որոնք օգնել էին հույներին՝ հաղթանակի հասնելու։ Պատճառը հույների՝ խելագարության աստիճանի հասնող ուրախությունն էր և այն, որ նրանք համարյա մոռացել էին, որ հաղթանակի համար պարտական են աստվածներին։  

Պոսեյդոնի ուղարկած վիթխարի ալիքները կործանեցին Ագամեմնոնի նավերը, իսկ Մենելաոսին քշեցին մինչև Եգիպտոս։ Ոդիսևսը փրկվեց, սակայն նրան բաժին հասան նոր տառապանքներ՝ մինչև իր ընտանիքին միանալը նա պետք է անցներ բազում փորձությունների միջով։  

### Կալիպսոյի կղզում

Ոդիսևսի նավի մնացորդները հասնում են մի կղզի, որի տիրուհին էր չքնաղ նիմփ Կալիպսոն։ Իր հմայքներով Կալիպսոն Ոդիսևսին պահում է յոթ տարի, որոնք Ոդիսևսի համար անցնում են աննկատ։ Աթենասը համոզում է Զեւսին, որ նա ստիպի Կալիպսոյին Ոդիսևսին բաց թողնելու։ Զևսի այդ պահանջը Կալիպսոյին է հասցնում նրա բանբեր Հերմեսը։   

Ոդիսևսը քսան հաստաբուն ծառերից պատրաստում է մի լաստանավ և հեռանում է Կալիպսոյի կղզուց։

Տես նաև
-------

* Ոդիսական
* Ոդիսևս (ֆիլմ, 1997)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Edith Hamilton. Mithology.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Նոր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1483107588205 · BNC: a19379614 · GND: 118589385 · LCCN: no2014054320 · NKC: jo2016908746 · NLA: 66783807 · LIBRIS: 174303 · SUDOC: 027305287 · VIAF: 62341158, 24151776732018010700, 230146284389815331517, 61147905225279092061, 316807833, 9148704131536932350, 16157523177327030713, 599159474337027662551, 308242769 · WorldCat VIAF: 62341158, 24151776732018010700, 230146284389815331517, 61147905225279092061, 316807833, 9148704131536932350, 16157523177327030713, 599159474337027662551, 308242769 |

 |

 |
**Գրիգոր Երեց** (**Քեսունցի**, մոտ 1100, Կեյսուն, Եփրատես - մոտ 1170), հայ ժամանակագիր։

Գործունեություն
---------------

Ծնվել և գործել է Կիլիկիայի Քեսուն քաղաքում, որի համար կոչվում Է Քեսունցի։ Գրել Է Մատթեոս Ուռհայեցու «ժամանակագրության» շարունակությունը՝ շարադրելով 1137-1163 թվականներին Կիլիկիայում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական իրադարձությունները, Բյուզանդական կայսրության, խաչակիրների և սելջուկ սուլթանների հետ Ռուբինյանների փոխհարաբերությունները, Մոսուլի Զանգի ամիրայի կողմից Եդեսիայի գրավումը և այլն։ ժամանակագրության մեջ ուշագրավ Է Քեսունի և Մարաշի իշխան Բալդուինի զոհվելու (1148) առթիվ Բարսեղ Վարդապետի դամբանական ողբը, որն ունի գեղարվեստական արժեք։ Դեպքերի նկատմամբ Գրիգոր Երեցը հանդես Է բերել որոշակի վերաբերմունք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայոց Պատմություն», Միքայել Չամչյան, Հատոր Գ, էջ 67․
2. ↑  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 558.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17787 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 214)։*  |
**Կաձինոսուկե Տանիկաձե** (谷風梶之助,Tanikaze Kajinosuke, սեպտեմբերի 8, 1750(1750-09-08), Սենդայ, Ճապոնիա - փետրվարի 27, 1795(1795-02-27)), ճապոնացի սումո մարզիկ, ապրել է Էդո շրջանում։ Նա եղել է առաջին յակոձուկեի տիտղոսով պարգևատրված մարզիկը, ով մեծ ճանաչում է ձեռք բերել և հաղթել 21 մրցաշարում։ Նա նաև Ռաիդեն Թամեմոնի մարզիչն է եղել։ Պաշտոնական բոլոր Յոկոձունաների պաշտոնական ցուցակում, որը կազմված է 1895 մարզիկից, նա չորրորդ տեղում է լեգենդար Ակասի Սիգանոսուկեից հետո։

Գորշունեության սկիզբ
--------------------

Տանիկաձեն ծնվել է Սենդայ քաղաքում (Ծննդյան անունը եղել է Յոսիրո (与四郎))։ Նրա նորամուտը սումո եղել է 1769 թվականին, երբ նա եղել է 19 տարեկան։ Ունենալով 189 սմ բոյ ու 162 կգ քաշ` նա եղել է մի գիգանտ էր, համեմատած այն ժամանակվա ճապոնական տղամարդկանց մեծ մասի հետ։

Բարձրագույն դիվիզիոնում Կաձինոսուկեն հաղթել է 258 գոտեմարտ, պարտվել 14-ին։ Նա չեմպիոն է դարձել 21 անգամ և մինչ օրս էլ Ճապոնիայում հիշում են այդ նվաճման մասին։ Նա մեծ չեմպիոն է եղել մինչ 1795 թվականը՝ մինչ իր մահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Sharnoff, Lora* Grand Sumo. — Weatherhill[en], 1993. — ISBN 0-8348-0283-x

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կաձինոսուկե Տանիկաձեի մրցաշարային ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ(ճապոներեն)
**Գրիգոր Խուլ** (ծննդյան և մահվան թվանները անհայտ են), XII-XIII դարերի հայ գիտնական-երաժիշտ, խազագետ, տեսաբան։ Գործել է Սսում։ Ըստ ավանդության Խուլ է կոչվել այն պատճառով, որ «մոմով խցանել» է ականջները՝ երաժշտության աշխարհիկ նորաձևային այլազան արտահայտություններից չգայթակղվելու hամար։ Մեծարվել է որպես հոգևոր երգաստեղծության մեղեդիական ազգային-ավանդական մաքրության պաշտպաններից մեկը։ XIII դարի առաջին տասնամյակներից վերանայել, կազմել ու խմբագրել է դասական երգաստեղծությունը ներկայացնող կարևորագույն մատյաններից մեկը՝ «Շարակնոց»֊, որը հայտնի է «Խլկցի» անունով և մի շարք գրչագրերի նախօրինակ է հանդիսացել, ընդօրինակվել ընդհուպ մինչև XVIII դար։ Գրիգոր Խուլի «Շարակնոց»-ը Ներսես Շնորհալու շրջանից հետո ստեղծված առավել ամբողջական և պաշտոնապես վավերացված ժողովածուն է և հիմք է ծառայել Գևորգ Սկևռացու իրագործած խմբագրության համար։ «Խլկցի» նախօրինակից ընդօրինակված, գիտությանը հայտնի հնագույն «Շարակնոց»՝ Վիեննայի Մխիթարյան մատենադարանի հայերեն ձեռագրերի հավաքածուի 1269 թվականի №145 գրչագիրն Է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 3. — էջ 216.
2. 1 2  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — էջ 297.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17789 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 216)։*  |
|  |
| --- |
|  |

Այս ցանկը պարունակում է այն անձանց ցուցակը, որոնք **համապատասխանում են սահմանված նշանակալիության չափանիշներին** (տես՝ Վիքիպեդիա:Նշանակալիություն (մարդիկ)), ովքեր մահացել են 2022 թվականին։

Մահվան պատճառը նշվում է միայն բացառիկ դեպքերում (սպանություն, ինքնասպանություն, ճանապարհատրանսպորտային պատահար կամ դժբախտ պատահար)։ Մնացած դեպքերում դա **չի նշվում**։

Տվյալները ընթացիկ ամսվա ցանկին փոխանցվում են յուրաքանչյուր հաջորդ ամսվա 7-րդ օրը։

*Տես նաև՝ «2022 թվականի մահեր» կատեգորիան*։

Դեկտեմբեր
---------

### Դեկտեմբերի 29

Նոյեմբեր
--------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի նոյեմբերին մահացածներ

Հոկտեմբեր
---------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի հոկտեմբերին մահացածներ

Սեպտեմբեր
---------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի սեպտեմբերին մահացածներ

Օգոստոս
-------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի օգոստոսին մահացածներ

Հուլիս
------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի հուլիսին մահացածներ

Հունիս
------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի հունիսին մահացածներ

Մայիս
-----

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի մայիսին մահացածներ

Ապրիլ
-----

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի ապրիլին մահացածներ

Մարտ
----

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի մարտին մահացածներ

Փետրվար
-------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի փետրվարին մահացածներ

Հունվար
-------

Հիմնական հոդված՝ 2022 թվականի հունվարին մահացածներ
**Գրիգոր Պահլավունի**, Գրիգոր Մեծ Ապիրատյան (*անհայտ* - 1099), XI դարի երկրորդ կեսի հայ զորավար։ Մոր կողմից Գրիգոր Մագիստրոսի թոռը։ Շադդադյան ամիրա Մանուչեի օրոք (1072—1110) Պահլավունիները վերահաստատվել են Շիրակում, իսկ Գրիգոր Պահլավունի ճանաչվել է Անիի և Շիրակի իշխան։ XI դ․ 90-ական թվականներին մասնակցել է սելջուկների դեմ՝ Շադդադյանների պատերազմներին։ Գրիգոր Պահլավունի․ օժանդակել է եղբորը՝ Անի-Շիրակի եպիսկոպոս Վարսեղին՝ ընտրվելու Տայոց կաթողիկոսի աթոռակից։ Կրել է «Արևելքի կյուրոպաղատ» տիտղոսը։ 1099 թվականին Կաղզվանի ճակատամարտում հայկական զորքով հաղթել է սելջուկներին, մահից փրկել Մանուչեին, բայց սպանվել է դարան մտած սելջուկ զինվորի նետով։ Թաղվել է տոհմական վանքում՝ Կեչառիսում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 3. — էջ 220.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 220)։*  |
Խորանարդին ներգծած գնդային մակերևույթ
**Ներգծած գնդային մակերևույթ** (անգլ.՝ inscribed sphere or insphere), գնդային մակերևույթ, որը գտնվում է բազմանիստի ներսում և ունի շոշափման կետ նրա յուրաքանչյուր նիստի հետ։ Այն հանդիսանում է ամենամեծ գնդային մակերևույթը, որն ամբողջովին ընդգրված է բազմանիստում և օժտված է երկակիությամբ տրված երկակի բազմանիստի նկատմամբ։ Բազմանիստին ներգծած գնդային մակերևույթի շառավիղն անվանում են ներգծված գնդային մակերևույթի շառավիղ և նշանակում r տառով (երբեմն նանակում են նաև հունարեն ρ տառով)։

Մեկնաբանություններ
------------------

Բոլոր կանոնավոր բազմանիստերին հնարավոր է ներգծել գնդային մակերևույթ, իսկ անկանոն բազմանիստերի մեծ մասին՝ ոչ։ Թեև անկանոն բազմանիստերից մեծ մասին հնարավոր չէ ներգծել այնպիսի գնդային մակերևույթ, որը կունենա շոշափման կետ նրա յուրաքանչյուր նիստի հետ, այնուհանդերձ հնարավոր է որոշել այն ամենամեծ գնդային մակերևույթը, որն ամբողջովին ընդգրված է բազմանիստում։ Նման դեպքերում «ներգծած գնդային մակերևույթ» հասկացությունը չի սահմանվում միանշանակ և ներկայացվում է հետևյալ կերպ.

* գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի յուրաքանչյուր նիստի հետ (եթե այդպիսին գոյություն ունի),
* գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի յուրաքանչյուր նիստը ընդգրկող հարթության հետ (եթե այդպիսին գոյություն ունի),
* գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի տրված քանակով նիստերի հետ (եթե այդպիսին գոյություն ունի),
* գնդային մակերևույթ, որն ամենամեծն է բազմանիստում ընդգրված գնդային մակերևույթներից։

Հաճախ նշված տեսակները համընկնում են, որն էլ իր հերթին դժվարացնում է սահմանել ներգծած գնդային մակերևույթի հասկացությունը կամ հնարավորություն չի տալիս որոշել, թե չհամընկնելու դեպքում, որ հատկանիշներով պետք է առաջնորդվել։ Օրինակ, կանոնավոր փոքր աստղակերպ տասերկուանիստին (դոդեկաեդր) կարելի է ներգծել գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ յուրաքանչյուր նիստի հետ, սակայն այն չի հանդիսանում ամենամեծը, որն ամբողջովին ընդգրված է բազմանիստում։ Նման դեպքերում հարց է առաջանում «ներգծած գնդային մակերևույթ» հասկացության սահմանման ընտրության գործում։ Հարոլդ Քոքսեթերի, Մարտին Քնդիի և Անտոնի Ռոլեթի նման հեղինակավոր հետազոտողներ գտնում են, որ ներգծած պետք է համարել այն գնդային մակերևույթը, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի յուրաքանչյուր նիստի հետ։ Միևնույն ժամանակ, նման հեղինակությունները գտնում են, որ արքիմեդյան մարմինները չունեն ներգծած գնդային մակերևույթ, իսկ կատալանյան մարմիններն (նման կամ երկակի արքիմեդյան մարմիններ)՝ ունեն։ Սակայն կան նաև առաջարկված այլընտրանքային սահմանումներ։

Տես նաև
-------

* Արտագծած գնդային մակերևույթ
* Միջնագծած գնդային մակերևույթ
* Ներգծած շրջանագիծ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Popko, Edward S. (2012), *Divided Spheres: Geodesics and the Orderly Subdivision of the Sphere*, CRC Press, p. 144, ISBN 9781466504295,  .

Գրականություն
-------------

* Coxeter, H.S.M. *Regular polytopes* 3rd Edn. Dover (1973).
* Cundy, H.M. and Rollett, A.P. *Mathematical Models*, 2nd Edn. OUP (1961).

Արտաքին հղումներ
----------------

*
**Խալեդ Թաժա** (նոյեմբեր 6, 1939-ապրիլ 4, 2012), սիրիացի դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Սիրիացի տաղանդավոր դերասան։ Ծնվել է Սիրիայում՝ Դամասկոս քաղաքում։ Դերասանական գործունեությունը սկսվել է "Սաէք Ալ-Շահինա" ֆիլմով, որը 1966 թվականին արտադրել է Դամասկոսի կինոյի ազգային կազմակերպություն։ Մասնակցել է բազմաթիվ ֆիլմերի նկարահանման, սերիալների և հեռուստատեսային հաղորդումների պատրաստման։ 1968 թվականի, օգոստոսի 21-ին դարձել է արվեստագետների ասոցիացիայի անդամ։

Մահը
----

Մահացել է 2012 թվականի ապրիլի 4-ին՝ անբուժելի հիվանդության պատճառով։ Մինչդեռ մի շարք ակտիվիստներ հեռարձակեցին մի տեսնայութ, որը հաստատում էր որ 4 օր շարունակ մի շարք արվեստագետներ չարչարանքի են ենթարկվել, նրանցից մեկը եղել է Խալեդ Թաժան, ով Սիրիայի բանտերից մեկում էլ մահացավ, բայց հարազատները ժխտում են այս լուրը։

Գործերը
-------

### Պիեսները

* Կինս արբանյակ է
* Վարձելու տուն
* Ա՜խ կեսուրիցս
* Ակամա գող
* Ներքևում գտնվող մարդիկ
* Գիշերվա վերջում
* Վերջին կրակոցը

### Հեռուստատեսական գործերը

* Գիշերային որս
* Սարդի ոստայնը
* Յոթ դռները
* Փոքրիկ միլիոնատերը
* Առանց թևերի կանայք
* Գլխավոր տնօրենի օրագիրը
* Հողի եղբայրները
* Խիզախ մարդուն վերջը
* Զայրույթի օրերը
* Օտարը և գետը
* Եղջերուներ գայլերի անտառում
* Քաղաքին հատակը
* Քաղաքին գաղտնիքները
* Ձին
* Լույսի բիծը
* Մեծ երազներ
* Լռության սահմանը
* Ձմռան ծաղիկները
* Ղեկավարը (2011)
* Իշամեղվի բույնը (2010)
* Օրերու ընթացքում
* Չորս եղանակները
* Պատրանք չէ
* Դատապարտվածը
* Հիշողության մեջ ոճրագործություն
* Ճամփորդություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  وفاة الفنان السوري خالد تاجا، جريدة الوطن، دخل في 4 أبريل 2012
**Կառլոս Կրտսեր** (ֆր.՝ Charles le Jeune, 772 - դեկտեմբերի 4, 811), ֆրանկների թագավոր։ Գահակալել է 800- 811 թվականներին։

Կենսագրություն
--------------

Կառլոսը եղել է Կառլոս Մեծի երկրորդ տղան և նրա երկրորդ կնոջ առաջին տղան։ Երբ Կառլոս Մեծը իր իշխանությունը բաժանեց որդիների միջև, Կառլոս Կրտսերը ստացավ ֆրանկների թագավոր տիտղոսը։ Նա 800 թվականի դեկտեմբերի 25-ին թագադրվեց Հռոմում։ Մինչ այդ նա կառավարում էր Մենի կոմսությունը։ Նրա ավագ եղբայրը՝ Պիպին Սապատավորը, զրկվել էր ժառանգությունից, իսկ նրա կրտսեր եղբայրները ժառանգություն ստացան Իտալիան և Ակվինատիան։

789 թվականին Կառլոս Կրտսերի հայրը նրան առաջարկեց ամուսնանալ Էլֆրեդեյի հետ, ով Մերսիայի թագավորի աղջիկն էր։ Թագավորը պնդում էր, որ դա կարող է իրականացվել միայն այն դեպքում, երբ Կառլոս Մեծի աղջիկը ամուսնանա նրա տղայի հետ։ Կառլոսը նեղացավ և նավահանգիստը փակեց անգլիացի վաճառականների համար։ Հետագայում նավահանգիստը նորից բացվեց և առևտրական կապերը վերականգնվեցին, իսկ 796 թվականին Կառլոս Մեծը և Մերսիայի թագավորը կնքեցին Անգլիայի պատմության մեջ առաջին հայտնի առևտրական դաշինքը։

Կառլոս Կրտսերը վախճանվեց Բավարիայում 811 թվականի դեկտեմբերի 4-ին։

Գրականություն
-------------

* *Schieffer Th.* Karl der Jüngere // *Neue Deutsche Biographie (NDB)*. — Berlin: Duncker & Humblot, 1977. — Bd. 11. — S. 174—175. — ISBN 3-428-00192-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Karl der Jüngere (գերմ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Settipani C.* La Préhistoire des Capétiens (ֆր.): Première partie : Mérovingiens, Carolingiens et Robertiens — Villeneuve-d'Ascq: 1993. — P. 203. — ISBN 978-2-9501509-3-6
2. ↑  Roger Collins (1998)։ *Charlemagne*։ University of Toronto Press։ էջեր 125–։ ISBN 978-0-8020-8218-3 (անգլ.)
3. ↑  Matthias Becher (2003)։ *Charlemagne*։ Yale University Press։ էջեր 127–։ ISBN 978-0-300-10758-6
**Գրիգորի Առուստանով** (ռուս.՝ Арустанов, Григорий Давидович, 1898, Ռուսական կայսրություն - 1943, ԽՍՀՄ), խորհրդային և հայ սցենարիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1898 թվականին։

1920-ական թվականների սկզբին եղել է Վրաստանի Կինոյի պետական կոմիտեի ստուդիայի տնօրենը, այնուհետև` Բաքվի կինոստուդիայի և «Մեժրաբպոմֆիլմ» ստուդիայի կառավարման խորհրդի անդամ։

Մահացել է 1943 թվականին, Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։

Ծանոթ է եղել Լիլիա Բրիկին։

Ստեղծագործություն
-----------------

Ռեժիսոր Վ. Բարսկու հետ միասին աշխատել է «Երկաթյա ծանր աշխատանք» խորագիրը կրող ֆիլմաշարի վրա, որը պիտի ցույց տար Վրաստանի հեղափոխական անցյալը։ Ստեղծվել է միայն երկու ֆիլմ՝ «Անցյալի մղձավանջները» (1925 թվական), որը պատմում էր 1905 թվականի իրադարձությունների մասին, և «Հազարների գնով» (1925 թվական) 1916-1917 թվականների իրադարձությունների մասին պատմող ֆիլմը։

### Ֆիլմագրություն

#### Սցենարի հեղինակ

* 1925 թվական՝ Անցյալի մղձավանջներ
* 1925 թվական՝ Հազարների գնով
* 1926 թվական՝ Դինա Ձաձու
* 1929 թվական՝ Սաբա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лиля Брик — Пристрастные рассказы(չաշխատող հղում)
2. ↑  Информация о фильме "Саба"(չաշխատող հղում)
3. ↑  Саба(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրիգորի Առուստանով

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խոսրով (այլ կիրառումներ)

**Խոսրով Անձևացի** (ենթդ․  902 - մոտ 964), հայ եկեղեցական գործիչ, մատենագիր։ Աշակերտել է Արամ մատենագրին։

Գրիգոր Նարեկացու հայրը։

Սկզբում եղել է աշխարհական, կնոջ վախճանվելուց հետո ստացել է հոգևորական աստիճան։ Անանիա Մոկացի կաթողիկոսից 940-ական թթ. ձեռնադրվել է Վասպուրականի Անձևացիք գավառի եպիսկոպոս (նույն կաթողիկոսը նրան հորջորջում է «այր համեստ և գիտնավոր»)։ Որդիներին՝ Հովհաննեսին և Գրիգորին, Խոսրով Անձևացին հանձնել է Նարեկավանք՝ Անանիա Նարեկացու մոտ կրոնավորելու (միջնակ որդին՝ Սահակը, հավանաբար եղել է աշխարհական)։

Խոսրով Անձևացուց մեզ է հասել երկու մեկնություն։ 950-ական թթ. գրել է հայ եկեղեցու պատարագի մեկնությունը։ Իր թելադրանքով որդին՝ Հովհաննեսը, 950 թվականին մեկնել է Աղոթամատույցը։ Հայոց եկեղեցու ժամակարգության մեկնությանը նվիրված աշխատության մեջ («Մեկնութիւն Ժամակարգութեան») Խոսրով Անձևացին վերլուծում է հայոց եկեղեցական օրհնությունները, աղոթքներն ու մաղթանքները, քարոզները, դրանց արարողակարգը։

Այդ մեկնությունները կարևոր են նաև պատմական տեսակետից, որովհետև առատ տեղեկություններ են պարունակում X դ. եկեղեցական ծիսական գրքերի հորինվածքի վերաբերյալ։ Խոսրով Անձևացու աշխատություններում ուշագրավ տվյալներ կան նաև միջնադարյան Հայաստանի հասարակական-տնտեսական հարաբերությունների մասին։

Ծերացած Խոսրով Անձևացին 954 թվականին մեղադրվել է աղանդավորականությանը (ըստ երևույթին թոնդրակյաններին) հարելու մեջ և բանադրվել Անանիա Մոկացի կաթողիկոսի կողմից։ Վերջինս Խոսրով Անձևացուն նվիրված թղթում («Պատճառ յաղագս զԽոսրով նզովելոյն զԱնձեւացւոց եպիսկոպոսն», «Արարատ», 1897, N» 6) նրան դատապարտում է հերձամիտ հակումների ու արարքների համար և շեշտում, որ Խոսրով Անձևացին ավելորդ է համարել խաչի օրհնությունը, հրեշտակներին պաշտելը, կաթողիկոսին, եպիսկոպոսներին մեծարելը և այլն։ Կաթողիկոսը ջանացել է Խոսրով Անձևացուն ետ պահել աղանդավորական միտումներից, բայց՝ ապարդյուն։

Երկեր
-----

* Մեկնութիւն ժամակարգութեան, Օրթագիւղ, [ԿՊ], 1840։
* Մեկնութիւն աղօթից պատարագին, Վնտ. 1869։

Գրականություն
-------------

* Ստեփաննոս Օրբելեան, Պատմութիւն նահանգին Սիրական, Թ. 1910։
* Տեր-Մկրտչյան Գ. Հայկականք, Վաղ-պատ, 1894։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 5. — էջ 77—78.
2. 1 2 3  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — էջ 520.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խոսրով Անձևացի «Խրատ»

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 13292 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 77)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |
|  |
| --- |
|  |

Այս ցանկը պարունակում է այն անձանց ցուցակը, որոնք **համապատասխանում են սահմանված նշանակալիության չափանիշներին** (տես՝ Վիքիպեդիա:Նշանակալիություն (մարդիկ)), ովքեր մահացել են 2022 թվականի սեպտեմբերին։

Մահվան պատճառը նշվում է միայն բացառիկ դեպքերում (սպանություն, ինքնասպանություն, ճանապարհատրանսպորտային պատահար կամ դժբախտ պատահար)։ Մնացած դեպքերում դա **չի նշվում**։

Սեպտեմբերի 27
-------------

* Բորիս Մոիսեև

Սեպտեմբերի 19
-------------

* Վալերի Պոլյակով

Սեպտեմբերի 18
-------------

* Նիկ Հոլոնյակ
* Հերբերտ Մալին

Սեպտեմբերի 15
-------------

* Սոլ Կրիպկե

Սեպտեմբերի 14
-------------

* Իրեն Պապաս
* Մարիա Վիտներ

Սեպտեմբերի 13
-------------

* Ժան Լյուկ Գոդար

Սեպտեմբերի 12
-------------

* Վրույր Հարությունյան

Սեպտեմբերի 11
-------------

* Խավիեր Մարիաս

Սեպտեմբերի 9
------------

* Վլադիմիր Վիշեգորոդցև

Սեպտեմբերի 8
------------

* Եղիսաբեթ II

Սեպտեմբերի 7
------------

* Մարշա Հանթ
* Դագմար Շիպանսկի

Սեպտեմբերի 6
------------

* Մագդալենա Ռուիս Գինյասու

Սեպտեմբերի 5
------------

* Լարս Ֆոգտ
* Կառլեն Միրումյան

Սեպտեմբերի 2
------------

* Միշո Սեբալո

Սեպտեմբերի 1
------------

* Աբբաս Մարուֆի
Ալիքների բեկումն ըստ Հյույգենսի
Ալիքների դիֆրակցիան ըստ Հյույգենսի
**Հյույգենս-Ֆրենելի սկզբունք**, *Հյույգենսի սկզբունք*, ալիքային տեսության հիմնական պոստուլատը, ալիքների տարածման խնդիրների լուծման մոտավոր մեթոդ, հիմնականում վերաբերում է լուսային ալիքներին. նկարագրում և բացատրում է ալիքների, մասնավորապես՝ լույսի տարածման մեխանիզմը։

Նկարագրությունը
---------------

Հյույգենս Ֆրենելի սկզբունքը 1678 թ. Քրիստիան Հյույգենսի կողմից ձևակերպված սկզբունքի զարգացումն է. մակերևույթի յուրաքանչյուր կետ, որին հասել է լուսային ալիքը, ալիքների երկրորդային աղբյուր է։ Երկրորդային ալիքների պարուրիչը ժամանակի հաջորդ պահին դառնում է ալիքի ճակատ։ Հյույգենսի սկզբունքը հնարավորություն է տալիս խնդիրներ լուծելիս ամբողջ ալիքային պրոցեսի փոխարեն դիտարկել կամայականորեն ընտրված ալիքային մակերևույթ։

Հյույգենսի սկզբունքով ալիքների տարածման բացատրությունը համապատասխանում է երկրաչափական օպտիկայի օրենքների հետ, սակայն դիֆրակցիայի երևույթը հնարավոր չէ բացատրել դրանով։

1815 թ. Օգյուստեն Ֆրենելը լրացրեց այն՝ ներմուծելով տարրական ալիքների կոհերենտության և ինտերֆերենցիայի հասկացությունները, ինչը թույլ տվեց Հյույգենս-Ֆրենելի սկզբունքի հիման վրա դիտարկել նաև դիֆրակցիոն երևույթները։

Հյույգենս-Ֆրենելի սկզբունքը ձևակերպվում է հետևյալ կերպ.

> Ալիքային ճակատի յուրաքանչյուր տարր կարելի է դիտարկել որպես երկրորդային գնդային ալիքներ ծնող երկրորդային գրգռման կենտրոն, իսկ արդյունարար լուսային դաշտը տարածության յուրաքանչյուր կետում կորոշվի այդ ալիքների ինտերֆերենցիայով։ 
> 
> 

Գուստավ Կիրխհոֆը Հյույգենսի սկզբունքին տվեց խիստ մաթեմատիկական տեսք՝ ցույց տալով, որ այն կարելի է համարել Կիրխհոֆի ինտեգրալային թեորեմ կոչված թեորեմի մոտավոր ձևը։

Համասեռ իզոտրոպ տարածությունում կետային աղբյուրի ալիքի ճակատը գնդոլորտ է։ Կետային աղբյուրից տարածվող գնդային ալիքի գրգռման ամպլիտուդը բոլոր կետերում միևնույնն է։

Հյույգենսի սկզբունքի հետագա ընդհանրացումը և զարգացումը *ըստ հետագծերով ինտեգրալների* ձևակերպումն է, ինչը հիմք է հանդիսանում ժամանակակից քվանտային մեխանիկայի համար։

Տես նաև
-------

* Ֆերմայի սկզբունք

Գրականություն
-------------

* Լանդսբերգ Գ. Ս. Օպտիկա, Ե. 1973 (Ֆիզիկայի ընդհանուր դասընթաց, հ. 3)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 439)։*  |
**Դանիել Պետրոսի Պետրոսյան** (դեկտեմբերի 15, 1957(1957-12-15), Չախրլու, Բասարգեչարի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մեքենագետ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2007), պրոֆեսոր (2010)։

Կենսագրություն
--------------

Դանիել Պետրոսյանը ծնվել է 1957 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Խաչաղբյուր գյուղում (այժմ՝ Գեղարքունիքի մարզում)։ 1980 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1980-1984 թվականներին աշխատել է Վարդենիսի (այժմ՝ Գեղարքունիքի մարզում) «Հայգյուղտեխնիկա» արտադրական միավորումում, տարբեր տնտեսություններում որպես ճարտարագետ-մեխանիկ։

1984 թվականին սկսել է աշխատել ՀԳԻ-ում (այժմ՝ ՀԱԱՀ), 1998-2013 թվականներին եղել է գիտական կենտրոնի տնօրեն, 2003–2012 թվականներին՝ գիտական աշխատողների գծով պրոռեկտոր (2006 թվականից՝ միաժամանակ՝ գյուղատնտեսական մեքենաշինության տեխնոլոգիայի և մեքենաների նորոգման ամբիոնի վարիչ), ՀԱԱՀ-ի «Տեղեկագիր» պարբերականի գլխավոր խմբագիր։ 2012 թվականին դարձել է պրոռեկտոր-գիտության դեպարտամենտի պետ։

Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական, մեքենաշինության տեխնոլոգիայի, մեքենաների նորոգման, արտադրությունում նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրման և այլ հարցերին։

Համահեղինակ է «Մաթեմատիկական վիճակագրության տարրերը և գիտափորձերի պլանավորման տեսությունը» (2001) ուսումնական ձեռնարկի, «Գիտափորձերի պլանավորման
տեսությունը և արդյունքների մշակման մեթոդները» (2014) դասագրքի։

Դանիել Պետրոսյանն ունի հեղինակային իրավունքի 10 վկայական։

Կոչումներ և պարգևներ
--------------------

* Վրաստանի պետական ագրարային համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2010),
* Տաջիկստանի պետական ագրարային համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր (2011),
* Կ. Ա. Տիմիրյազևի անվան միջազգային մեդալ (2005),
* Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության ոսկե մեդալ,
* ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ (2010)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դանիել Պետրոսյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կլեոպատրա (այլ կիրառումներ)

**Կլեոպատրա Պոնտացի** (մ.թ.ա. 110 - մ.թ.ա. 58), պոնտացի արքայադուստր, որի ծնողներն են եղել Միհրդատ VI Եվպատորը և նրա քույր Լաոդիկան։ Կլեոպատրան հայտնի է եղել նաև որպես Կլեոպատրա ավագ, որպեսզի տարբերվեր իր անվանակից քրոջից։

**Կլեոպատրա Պոնտացու ծնողները**
Կլեոպատրա Պոնտացին ծնվել է Ք.Ա. 110 թվականին։ Հայրը` Միհրդատ Եվպատոր և մայրը` Լաոդիկան։

Հայրը եղել է 11 տարեկան, երբ իր գլխին դրել են արքայի թագը։ Մայրը չի սիրել որդուն և ցանկացել է սպանել, բայց Միհրդատը փախել է և սովորել դիմանալ ամեն ինչի, անգամ փորձել է տարբեր թույներ և հակաթույներ, սովորում է 23 լեզու։ Վերադառնում է 17 տարեկանում։ Պալատի օրիորդներից իրեն կին է ընտրում Լաոդիկային՝ իր քրոջը։

Միհրդատը երկար ժամանակով բացակայում է պալատից, և Լաոդիկան դավաճանում է նրան երեք տարբեր այրերի հետ։ Միհրդատը վերադառնում և իմանում է, որ իրեն պատրաստվում է իր կինը թունավորել, բայց քանի որ գիտեր ամեն թույնի հակաթույնը, հասկանում է և ստիպում նրանց ուտել ողջ պարունակությունը, և Լաոդիկեն իր սիրեկանների հետ մահանում է։

**Կլեոպատրայի և Տիգրանի ամուսնությունը**
Մ.թ.ա. 94 թվականին կնքված Հայ-պոնտական դաշինքի արդյունքում 16 տարեկան Կլեոպատրան ամուսնանում է Տիգրանի հետ, որն այդ ժամանակ 46-47 տարեկան էր։

Կլեոպատրան այնքան գեղեցիկ էր, որ նմանվում էր հայոց աստվածուհի Աստղիկին։ Նա Տիգրանին պարգևում է 3 արու զավակ`

* Զարեհ-Նրան սպանում է Տիգրան Մեծը դավադրության համար։
* Տիգրան Ավագ-Նրան ևս սպանում է Տիգրան Մեծը։
* Տիգրան Կրտսեր։

Տես Նաև
-------

* Հայ-պոնտական դաշինք
* Տիգրան Մեծ
* Միհրդատ VI Եվպատոր

Գրականություն
-------------

* Mayor, A. The Poison King: the life and legend of Mithradates, Rome’s deadliest enemy, Princeton University Press, 2009
* Khachʻatryan, Hayk (2001) *Queens of the Armenians : 150 biographies based on history and legend*, Sekhpossian, Nouné (transl.); Merguerian, Barbara J. (Ed.), Yerevan : «Amaras» ; Boston, MA : Armenian International Women’s Association Press, ISBN 0-9648787-2-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Vahan Kurkjian «A History of Armenia» (էջ 65-րդ) Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.
* Archived 2013-01-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WeRelate |

 |
**Կարակասի գեղարվեստի թանգարան** (իսպ. Museo de Bellas Artes de Caracas; MBA) գտնվում է Վենեսուելայի մայրաքաղաք Կարակասի Մորելոս Պլասի շրջանում։ Թանգարանը բացվել է 1918 թվականին, ինչը նրան դարձրեց կերպարվեստի ամենահին թանգարանը երկրում։

Պատմություն
-----------

Կարակասում կերպարվեստի թանգարան ստեղծելու որոշումը կայացվել է 1917 թվականին Վենեսուելայի նախագահ Վիկտորինո Մարկես Բուստիլոսի կողմից։ Թանգարանը բացվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 19-ին և գտնվում է Վենեսուելայի Կենտրոնական համալսարանին պատկանող մի շենքում։ 1938 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է իր սեփական նոր շենքը, որը նախագծել է վենեսուելացի հայտնի ճարտարապետ Կառլոս Ռաուլ Վիլյանուուեվան նեոկլասսիական ոճով։ 1976 թվականին թանգարանի շենքում տեղակայված է նույն թվականին ստեղծված Ազգային պատկերասրահը, որի հավաքածուում տեղ է գտել Գեղեցիկ արվեստների թանգարանի հավաքածուի մեծ մասը, որը տեղափոխվել է հարակից շենք։

Հավաքածու
---------

Թանգարանի հավաքածուները ներառում են հին եգիպտական արվեստի, չինական կերամիկայի, լատինաամերիկյան արվեստի, եվրոպական և ամերիկյան արվեստի, լուսանկարչության, գծանկարների, փորագրության, ժամանակակից արվեստի գործեր և կուբիզմի հավաքածու։

Թանգարանի արվեստի նշանակալի գործեր են քանդակագործական աշխատանքները՝ Ալեքսանդր Քոլդեր՝ «Քաղաք» (1960), Ռաֆայել Խեսուս Սոտոյի «Նեյլոնե խորանարդը» և Ալեխանդրո Օտերոյի «Արևային կառուցվածքը» (1985), ինչպես նաև եգիպտական արվեստի հավաքածուն, որը ձեռք է բերվել 1950-ական թվականների սկզբին Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք) և Ֆրանցիսկո Գոյայի օֆորտները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  «Museo de Bellas Artes de Caracas»։ Organization of Ibero-American States։ Վերցված է 28 ноября 2014

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страница музея
**Դավիթ Հայկի Մելքումյան**() հոկտեմբերի 29, 1980(1980-10-29), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄարցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ «Արցախի ժողովրդավարական կուսակցությունից»։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ Մելքումյանը ծնվել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։

Կրթություն է ստացել Ավ. Իսահակյանի անվան թիվ 10 և Վ. Ջհանգիրյանի անվան 11 միջնակարգ դպրոցներում։ 2004 թվականին ավարտել է Երևանի «Մեսրոպ Մաշտոց» անվան համալսարանի պատմության և միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 2006 թվականին ավարտել է նույն համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, միաժամանակ եղել է բուհի ուսանողական խորհուրդի նախագահը։

1998-2000 թվականներին պարտադիր ծառայության է անցել Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակում, եղել է հրետանային հետախույզ։

2004 թվականից նախաձեռնել և համակարգել է միջազգային Երիտասարդ մարդկանց քրիստոնյա ընկերակցության (YMCA) Արցախի մասնաճյուղի աշխատանքները։ Դավիթ Մելքումյանը հանրապետության մի շարք վայրերում իրականացնել է երիտասարդական տարբեր միջոցառումներ (թրեյնինգներ, կլոր սեղաններ, ամառային ճամբարներ, միջազգային փառատոններ)։

2008 թվականից եղել է Արցախի հասարակական կազմակերպությունների անդամ, 2010 թվականի սեպտեմբերից՝ CMI (Crisis Management Initiative) միջազգային կազմակերպության խորհրդական։

Զբաղվում է Արցախի հակամարտության լուծման ուղղությամբ քաղաքացիական ծրագրերի համակարգմամբ։

2000-2010 թվականներին Դավիթ Մելքումյանը Արցախի հանրային հատվածը ներկայացրել է արտասահմանյան մի շարք երկրներում` Ռուսաստանի Դաշնություն, Անգլիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա, Ավստրիա, Լատվիա, Վրաստան, Նեպալ, Թուրքիա, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, Իռլանդիա, Չեխիա, Ուկրաինա, Բելգիա, Նիդեռլանդներ, Հունգարիա և այլն։

2010 թվականին նշանակվել է «Ռուսաստանի հայերի միություն» կազմակերպության Արցախի մասնաճյուղի տնօրեն։ 2005 թվականին ընդգրկվել է Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության շարքերը։

2015 թվականի մայիսի 3-ի Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի ընտրություններում մեծամասնական ընտրակարգով թիվ 1 ընտրատարածքից ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։

2015-2020 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։

2020 թվականի մարտի 31-ի խորհրդարանական ընտրություններում Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ ԴԱՎԻԹ ՀԱՅԿԻ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենտրոնական խորհուրդ
* Ազգային ժողովի համամասնական ընտրակարգով առաջադրված կուսակցությունների ընտրական ցուցակները Archived 2023-08-16 at the Wayback Machine.
* Համախմբվել Արցախին զորավիգ լինելու գաղափարի շուրջ. Դավիթ Մելքումյան
**Կոնստանտին Մանիակես** (հուն․՝ Κωνσταντῖνος Μανιάκης; ), եղել է Բյուզանդիայի պալատական բարձրաստիճան պաշտոնյա, ապրել է 9-րդ դարում։

Կենսագրություն
--------------

Կոնստանտինը հավանաբար հայկական ազնվական ընտանիքից էր։ Թեոփիլոս կայսեր օրոք հայ իշխանների պատվիրակության կազմում ժամանել է բյուզանդական արքունիք և որպես պատանդ մնացել Բյուզանդիայի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում։ Մանիակեսի խելացիությունն ու ֆիզիկական հատկությունները շուտով աչքի ընկան, նա արագորեն շահեց Թեոփիլոսի վստահությունը և բարձրացավ պալատական հիերարխիայում։ Թեոփիլոսի թագավորության վերջում բարձրաստիճան պաշտոնում էր։ Թեոփիլոսի մահից հետո, նա դեռ կրում էր այդ պաշտոնը և 843 թվականին պաշտոնազրկել է պատրիարք Հովհաննես VII Գրամատիկոսին, ով հետագայում սուտ մեղադրանքներ է ներկայացրել և Կոնստանտինին մեղադրել խոշտանգումների մեջ։

Նրա ազդեցությունը կայսերական արքունիքում մեծ էր կայսրուհիներ Թեոդորայի և Թեոկտիստայի իշխանության ժամանակ, ինչպես նաև դրանից հետո՝ Միքայել III-ի միանձնյա կառավարման ժամանակ։ Ըստ Ռոդոլֆ Գուլիանդի ի վերջո, հասավ պատրիկիոսի կոչմանը և լոգոտետի (արտաքին գործերի նախարարի) պաշտոնին։ 855 թվականին Թեոկտիստոսի կործանումից հետո, ինչը մշակվել էր Թեոդորայի եղբոր՝ Վարդասի կողմից, Մանիակեսը փորձել է փրկել Թեոկտիստոսին մահապատժից, սակայն նրա քայլերը ապարդյուն էին։ Մանիակեսը Բարսեղ Ա Մակեդոնացու հովանավորներից մեկն էր, ով 867 թվականին դարձել է կայսր և թագավորել մինչև 886 թվականը։ Ըստ Գենեսիոսի և բյուզանդացի այլ մատենագիրների՝ Կոնստանտինն ազգակցական կապ ուներ ապագա կայսրի հետ, ով նույնպես ծագումով հայ էր։ Մանիակեսը նաև Փոտ պատրիարքի հակառակորդն էր, հետևաբար, Փոտի հակառակորդ Իգնատիոսի ընկերն ու դաշնակիցը, նույնիսկ Վարդասի հրամանով վերջինիս բանտարկության ժամանակ օգնել է նրան։ 866 թվականի ապրիլին Բարսեղ Մակեդոնացու կողմից կազմակերպված Վարդասի սպանության ժամանակ Կոնստանտինը իրարանցում ստեղծելով պաշտպանել է Միքայել III-ին։ Նա եղել է Միքայել III-ի գործընկերը կայսրի սիրելի զբաղմունքում՝ ձիերի և կառքերի մրցավազքում, վերջին տեղեկությունը Մանիակեսի մասին եղել է 866 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Սուրբ մայրիկի պալատի ձիարշավարանում տեղի ունեցած ձիարշավը։

Ընտանիք
-------

Կոնստանտին Մանիակեսը 10-րդ դարի սկզբին նմանեցվել է Թոմասի հոր՝ պատրիկոսի և լոգոգետի, ինչպես նաև պատմաբան Գենեսիոսի պապի հետ, սակայն Պատրիցիա Կարլին Հայթերի և Թադևոս Վասիլևսկու հետագա ուսումնասիրությունները հերքել են այդ վարկածը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Winkelmann et al. (2000), p. 578
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Guilland (1967), p. 569
3. ↑  Winkelmann et al. (2000), pp. 578, 579

Աղբյուրներ
----------

* Guilland Rodolphe (1967)։ «Le Drongaire et le Grand drongaire de la Veille»։ *Recherches sur les institutions byzantines, Tome I* (French)։ Berlin: Akademie-Verlag։ էջեր 563–587
* Winkelmann Friedhelm, Lilie Ralph-Johannes և այլք: (2000)։ «Konstantinos Maniakes (# 3962)»։ *Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit: I. Abteilung (641–867), 2. Band: Georgios (# 2183) – Leon (# 4270)* (German)։ Walter de Gruyter։ էջեր 577–579։ ISBN 978-3-11-016672-9
| **՞**Մեխակ Լիբանանի |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Մեխակազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Մեխակ Լիբանանի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Dianthus libanotis

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Մեխակ Լիբանանի** (լատին․՝ Dianthus libanotis), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

25-60 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Բաժակն ունի 30-40 մմ երկարություն։ Տերևները կոշտ են և փշոտ։ Ծաղկակից թփերը 4-6 հատ են և գտնվում են հետ թեքված փշոտ սրածայրին։ Պսակաթերթերի թիթեղները սպիտակ են, հիմքի մոտ գտնվողները կարմրավուն խալով են, մինչև կեսը բաժանված թելանման մասերի։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Ուրծի լեռնաշղթա, լեռնագագաթ Իլկասար, Զովաշեն և Գառնի գյուղերի միջև) և Դարեղեգիսի (Արենի գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում և Հարավարևմտյան Ասիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1400 մ բարձրությունների վրա, կիսաանապատում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ, չոր քարքարոտ և կավային լանջերին։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակը աճում է ինտենսիվ տնտեսական գործունության տարածքներում։ Հիմնական սպառնալիքը կապված է գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնման հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Dianthus libanotis
* BioLib: 850557
* FoIO: dialib
* GBIF: 3811162
* GRIN: 434588
* iNaturalist: 546649
* IPNI: 153539-1
* NCBI: 746783
* Plant List: kew-2764477
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:153539-1
* Tropicos: 6302103
* WoI: 671

 |

 |
**Զագրեբի կենդանաբանական այգի** (խորվ.՝ Zoološki vrt grada Zagreba), քաղաքային զբոսայգի և կենդանաբանական այգի, որը գտնվում է Խորվաթիայի Զագրեբ քաղաքում։

Համարվում է Խորվաթիայի երեք կենդանաբանական այգիներից մեկը՝ ամենախոշորը և ամենահինը՝ ըստ ստեղծման ամսաթվի, որը զբաղեցնում է 7 հեկտար տարածք։

Զագրեբի կենդանաբանական այգին գտնվում է «Մաքսիմիր» մարզադաշտի հարևանությամբ, ուր բազմիցս տեղի են ունենում կարևոր ֆուտբոլային հանդիպումներ։

Պատմություն
-----------

Զագրեբի կենդանաբանական այգին Խորվաթիայի ամենահին կենդանաբանական զբոսայգին է, որը հիմնադրվել է 1925 թվականի հունիսի 27-ին։

Վերակառուցվել է 1990 թվականին։ Զագրեբի կենդանաբանական այգին Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների համաշխարհային ասոցացիայի և Եվրոպայի վտանգված կենդանատեսակների պահպանման նախագծի անդամ է։

Ներկայումս՝ կենդանաբանական զբոսայգու տնօրենն է Դավորկա Մալկովիչը։

Կենդանատեսակներ
---------------

Կենդանաբանական այգում ապրում են 275 տեսակի 2,225 կենդանիներ, այդ թվում՝ կաթնասուններ, երկկենցաղներ, սողուններ և թռչուններ։

Այգում պահպանվող վտանգված տեսակներից են ձյունահովազը, փոքր պանդան, զեբրայծը, ադդակսը, սահարայի այծքաղը, վիրջինյան պարկամուկը, շիմպանզեն, զուբրը, երկսապատավոր ուղտը և այլն։

Տե՛ս նաև
--------

* Աթենքի կենդանաբանական այգի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Զագրեբի կենդանաբանական այգի Archived 2010-05-27 at the Wayback Machine. տեսակային բազմազանություն (խորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2017-02-22 at the Wayback Machine.
* Կենդանաբանական այգու վերակառուցման նախագծեր(չաշխատող հղում)
 (խորվ.)
* Զագրեբի կենդանաբանական այգի Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine. (խորվ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 146485886 · WorldCat VIAF: 146485886 |

 |
**Դոնալդ Ջեյկոբ (Ջեք) Հագեր** (անգլ․՝ *Donald Jacob "Jake" Hager*, մարտի 24, 1982(1982-03-24), Ֆարգո, Հյուսիսային Դակոտա, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին օլիմպիական ըմբիշ, պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր) և խառնամարտիկ (MMA)։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «All Elite Wrestling» (AEW) կազմակերպությունում՝ **Ջեյք Հագեր** (**Jake Hager**) ռինգային անվամբ։ Հայտնի է նաև «WWE» կազմակերպությունում հանդես գալու տարիներից, որտեղ ելույթներ է ունեցել **Ջեք Սվագեր** (*Jack Swagger*) անվամբ։

Որպես մենամարտիկ հանդես է գալիս «Bellator MMA» պրոմոշենի ծանրքաշային դիվիզիայում։

Կարիերան պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտում
---------------------------------

### Դեբյուտ, ECW-ի չեմպիոն(2008-2009)

Մինչև «WWE» կազմակերպության «Raw» ապրանքանիշը ներկայացնելը, հանդես է եկել «Florida Championship Wrestling» (FCW) ստորաբաժանումում, որտեղ արժանացել է FCW հարավային ծանրքաշային չեմպիոնի կոչմանը։ 2009 թվականի հունվարի 13-ին նվաճել է ECW չեմպիոնական տիտղոսը՝ պարտության մատնելով Ջեֆ Հարդուն։ Գոտին կորցրել է 2009 թվականի ապրիլի 26-ին՝ Քրիստիանի դեմ մրցապայքարում։

### 2010-2011 թվականների աշխարհի չեմպիոն ծանր քաշում

2010 թվականի մարտի 28-ին դարձել է «Փողը բանկում» (անգլ․՝ *Money in the Bank*) մրցույթի հաղթող։

Ռեստլինգում
-----------

### Ավարտող հնարքներ

* Հայրենասիրական կողպում (կոճի կողպում)
* Գաթռենչ փաուերբոմբ
* Կարմիր, սպիտակ և կապույտ որոտնահարված

### Այցեքարտային հնարքներ

* Որովայնային ձգում
* Մեծ ոտք
* Անկյունային պարսատիկային շփում
* Թռչող ուսահարված ծնկով
* Օկլահոմյան խուճապ
* Վազող բարձրածունկ
* Ուսկոտրուկ
* պտտվող կրկնակի ոտնահարված

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
WWE.com
2. ↑  
Ջեք Սվագերի էջը WWE.com կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը WWE.com կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | National Wrestling Hall of Fame · Sherdog · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2011051180 · VIAF: 173683576 · WorldCat VIAF: 173683576 |

 |
|  |
| --- |
| **Թխկի հիրկանյան** |
| Թխկի հիրկանյանԹխկի հիրկանյան |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Օճառածաղկավորներ (Sapindales) |
| **Ընտանիք** | Օճառազգիներ (Sapindaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Hippocastanoideae* |
| **Ցեղ** | Թխկի *(Acer)* |
| **Տեսակ** | **Թխկի հիրկանյան** *(A. hyrcanum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Acer hyrcanum***Fisch. & C.A.Mey. 1838 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Թխկի հիրկանյան** (լատին․՝ Acer hyrcanum ), մինչև 20 մ բարձրությամբ ծառ է։

Երիտասարդ ճյուղերը և ընձյուղները մերկ են, կարմրադարչնագույն։ Տերևները 5 բլթականի են, 4,5—9 սմ երկարությամբ և մի փոքր ավելի լայնությամբ։ Վերևի կողմից մուգ կանաչավուն են, ներքևից՝ բաց գույնի։ Ծաղիկները դեղնավուն են, մանր, հավաքված վահանակներում։ Թևապտուղները մերկ են, 2,5-4,5 սմ երկարությամբ, գրեթե զուգահեռ դասավորված, դեղնագորշավուն։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։ Արտակարգ չորադիմացկուն և երաշտադիմացկուն ծառատեսակ է։ Հիրկանյան թխկին մեծ արժեք է ներկայացնում հատկապես չոր և շոգ շրջանների բնակավայրերի կանաչապատման և արհեստական անտառներ ստեղծելու գործում։ Սակայն ներկայումս դեռևս մշակության մեջ չի ներդրվել։ Քանի որ առատ բնային մացառներ է տալիս, միանգամայն հեռանկարային է նաև հակաէրոզիոն նպատակներով օգտագործելու համար, հատկապես ձորակների, փլվածքների, լիցքերի, քարքարոտ, անբերրի լանջերի ամրացման նպատակով։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Մաքուր ծառուտներ չի կազմակերպում, աճում է կաղնու և բոխու անտառների համեմատաբար խոնավ աճատեղերում։ Վերաճը բավարար է։ Չորադիմացկուն է, ջերմասեր, դիմանում է նաև որոշակի սառնամանիքներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված Կովկասում, Իրանում, Թուրքիայում։ Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրում, Վայքում, Մեղրիում՝ սկսած 1000 մ բարձրությունից մինչև անտառի վերին եզրը։

Օգտագործում
-----------

Լուսասեր է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Գնահատվում է նաև որպես մեղրատու։ Բնափայտը սպիտակ է, ամուր և գեղեցիկ նախշերով։ Պիտանի է անտառային մշակույթներում և կանաչ տնկարկներում օգտագործելու համար։ Այն բավականին ամուր է և օգտագործվում է ատաղձագործության մեջ ու խառատային գործում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծառերը,Սովետ․ գրող, 1983

Գրականություն
-------------

* Ժ. Հ. Վարդանյան, Ծառագիտություն, Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա, Երևան, 2005

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |
**Կեմիի գեղարվեստական թանգարան** (*ֆիններեն՝ Kemin taidemuseo*), Ֆինլանդիայի Տորնիո քաղաքում գտնվող թանգարան, որը ներկայացնում է Լապլանդիայի առանձնահատուկ արվեստը։

Թանգարանի շենքը
---------------

Կեմիի գեղարվեստական թանգարանը գտնվում է Կեմիի մշակութային կենտրոնում, որտեղ գտնվում է ոչ միայն Գեղարվեստական թանգարանի շենքը, այլև Կեմիի քաղաքային թատրոնի, քաղաքի գլխավոր գրադարանի, Կիվալոյի քոլեջի և Լապլանդիայի ծովային երաժշտական իստիտուտի օբյեկտները։ Երեք փուլով կառուցված Կեմիի մշակութային կենտրոնի գեղարվեստի թանգարանին նվիրված շինության բաժինը Առևտրային քոլեջի համար նախատեսված շենքերի հետ միասին ավարտվել է 1977 թվականին։ Թանգարանն ամբողջովին տեղափոխվել է իր ներկայիս տարածքներ 1990 թվականի երկրորդ կեսին։ Թանգարանը գտնվում է շուկայի հրապարակում՝ Մարինա Տակալոնկատ 3 հասցեում։

Պատմություն
-----------

Կեմիի գեղարվեստական թանգարանը Հյուսիսային Ֆինլանդիայի գեղարվեստական թանգարաններից ամենահինն է։ Նրա հավաքածուի հավաքը սկսվել է 1947 թվականին դասախոս Ափե Ռանտանիեմի կողմից թանգարանին նվիրաբերված արվեստի գործերի հավաքածուով, որտեղ տեղ են գտել 1910-ականների և 1920-ականների ֆիննական ստեղծագործությունները, ինչպիսիք են Ալբերտ Էդելֆելտի, Ակսելի Գալլեն-Կալլելայի, Պեկա Հելոնենի, Էէրո Նելիմարկայի, Մարկուս Քոլինի, Տիկո Սալինենի, Էլեն Թեսլեֆի և Մագնուս Էնկելի գործերը։ Ի սկզբանե հավքածուն պետք է համալրվեր այնպես, որ արվեստի ստեղծագործությունների ձեռք բերումը կատարվեր նվիրաբերության օգնությամբ։ Ներկայումս Կեմիի գեղարվեստական թանգարանում ձեռք բերմնան հիմնական ուղղվածությունը է ժամանակակից արվեստի զարգացումը։

2007 թվականին թանգարանի հավաքածուն ներառում է շուրջ 2156 աշխատանք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  ֆիննական թանգարանի վիճակագրություն — Finnish Heritage Agency.
3. ↑  "2. Museoiden toiminta 2013", Museotilasto 2013, s. 36. Museovirasto, 2014. ISSN 1239-4149 (Painettu) / ISSN 1798-4572 (Verkkojulkaisu).
4. ↑  KEMIN TAIDEMUSEO
5. ↑  Virpi Hauru ja Helka Ketonen: Valtakunnallinen taidekokoelmaprojekti. Väliraportti 1.12.2003. Valtion taidemuseo, Taidemuseoalan kehittämisyksikkö KEHYS. Viitattu 26.10.2008.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n86122654 · VIAF: 126224952 · WorldCat VIAF: 126224952 |

 |