**Էմպանադա** (իսպ.՝ Empanada` լցոնված կարկանդակ), ուտեստ, տարածված է Պիրենեյան թերակղզում և Լատինական Ամերիակայում։ Սովորաբար պատրաստվում է ցորենի ալյուրից (բայց, օրինակ, Վենեսուելայում պատրաստվում է եգիպտացորենի ալյուրից) և տապակվում է ձեթի կամ յուղի մեջ։ Իսպանիացիների շնորհիվ ուտեստը տարածվել է Ֆիլիպիններում, և վերջին հարյուրամյակի ընթացքում Լատինական Ամերիկայի եկվորների հետ միասին լայն տարածում է գտել նաև ԱՄՆ-ում։ Ուտեստն ի սկզբանե բնորոշ չէր պորտուգալական և բրազիլական խոհանոցներին և համարվում էր իսպանախոս երկրներից փոխառված ուտեստ։

Ծագում
------

Էմպանադայի հայրենիքը համարվում է իսպանական նահանգ Գալիսիան, 1520 թվականին այն առաջին անգամ հիշատակվել է Ռոբերտ դե Նոլայի կողմից, խոհարարական գրքում՝ կատալոնական լեզվով։

Պատրաստման ավանդույթներն Արգենտինայում
--------------------------------------

Արգենտինայի յուրաքանչյուր նահանգ ունի իր բաղադրատոմսը բուսայուղով էմպանադայի տապակման համար։ Արգենտինայի հյուսիս-արևմուտքում էմպանադան լցոնում են կարտոֆիլով կամ ոլոռով, խոհարարները գինու գավառներում ավելացնում են նաև չամիչ, իսկ Լա Ռիոխայում ուտեստը լցոնվում է ձիթապտուղներով։ Տուկումանում նրանք փոքր են և երբեմն լցոնված են հավի մսով և բանջարեղենով։ Կատամարկայում կծու են, իսկ Կորդովայում քաղցր և մեծ։ Սան Խուանում ուտեստին ավելացնում են մեծ քանակությամբ համեմունքներ, իսկ Մենդոսայում` ավելի շատ սոխ, քան միս։ Պատագոնիայում միջուկը պատրաստվում է գառան մսից, ծովախեցգետնից կամ նապաստակի մսից, Կոռիենտեսում և Սանտիագո դել Էստերոյում այն երբեմն լցոնվում է լեռնային նապաստակի մսով։ Երկրի հյուսիս-արևելքում ցորենի ալյուրին հաճախ խառնում են նաև մանիոկայի ալյուր։

Արգենտինայում էմպանադան ուտում են դեղին պանրով և խոզապուխտով, հավի մսով կամ սպանախով։ Լինում են էմպանադաներ քաղցր միջուկներով, բայց արդեն կոչվում են պաստելներ։ Էմպանադան ուտում են ձեռքերով՝ չոր կարմիր արգենտինական գինով։

Պատրաստման ավանդույթներ այլ երկրներում
--------------------------------------

Բելիզում տեղական «պանադես»-ը նման է չեբուրեկի՝ տապակված եգիպտացորենի ալյուրի մեջ և լցոնված ձկով, հավով կամ լոբիով։ Չիլիում էմպանադան համարվում է ազգային ուտեստ։ Չիլիում դասական էմպանադաները լցոնվում են աղացած տավարի մսով, սոխով, չամիչով, ձիթապտղով և պնդեփ ձվով։ Այսպիսի միջուկը կոչվում է «պինո»։ ԱՄՆ-ում էմպանադան հանդիպում է խոշոր քաղաքների փողոցներում՝ արագ սննդի կետերում, նաև որոշ դպրոցների ճաշարաններում։

Պատկերասրահ
-----------

* Պանադես ԲելիզումՊանադես Բելիզում
* Վենեսուելական էմպանադաներՎենեսուելական էմպանադաներ
* Արգենտինական էմպանադայի տեսակԱրգենտինական էմպանադայի տեսակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Historia de la empanada criolla" (PDF). Dra. Susana Barberis.
2. ↑  Adamson, Melitta Weiss (2004). Food in medieval times. Greenwood Publishing Group. ISBN 0-313-32147-7.
3. ↑  Это упомянуто, например, в книге Дэвид Левитан, Джон Майкл Грин. Уилл Грейсон, Уилл Грейсон. Москва, АСТ, 2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Кухня Аргентины - Эмпанадас | Кулинария | Женский журнал Lady.ru Archived 2017-09-07 at the Wayback Machine.
* Аргентинские пирожки "ЭМПАНАДАС" Рецепт. Koolinar - клуб кулинаров.
* How to Make Empanadas Archived 2012-03-05 at the Wayback Machine.
* How to Make Empanadas Argentinas Archived 2012-04-24 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |