recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սաֆարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սերգեյ Արթուրի Սաֆարյան** (գրական անուն՝ **Նեմրութ**, հոկտեմբերի 7, 1996, Մարտունու շրջան, Արցախի Հանրապետություն), հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս, լրագրող։ Արցախի գրողների միության անդամ, ՀԳՄ անդամ՝ 2019 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, Արցախի Հանրապետության Մարտունի քաղաքում։ 2003-2012 թվականներին հաճախել է տեղի Նելսոն Ստեփանյանի անվան թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվել և որոշ ժամանակ բնակություն է հաստատել Ռուսաստանի Դաշնությունում։ Վերադառնալով հայրենիք՝ ուսումը շարունակել է Ստեփանակերտի «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզու և գրականություն բաժնում։ Տեղափոխվել է Երևան և ուսումը շարունակում է «Ուրարտու» համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի կառավարման հոգեբանություն բաժնում։

2016 թվականին մասնակցել է Արցախի Հանրապետության Գյուղատնտեսության նախարարության կազմակերպած գյուղատնտեսական դասընթացներին և ստացել 1-ին կարգի գյուղատնտեսի որակավորում։ 2014-2016 թվականներին աշխատել է Մարտունու մշակույթի և երիտասարդության կենտրոնում որպես երիտասարդության հարցերի կազմակերպիչ, 2016-2021 թվականներին՝ Մարտունու Արամ Խաչատրյանի անվան արվեստի դպրոցում որպես փոխտնօրեն։ 2020-2023 թվականներին՝ «Ազատ Արցախ» հանրապետական թերթում որպես խմբագիր։ 

2021-2023 թվականներին ղեկավարել է սփյուռքի HAYK media ընկերության Արցախի մասնաճյուղը։ 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ից HAYK media ընկերության Արցախի բաժնի գործադիր պրոդյուսերն է։ Նաև ՌԴ Կրասնոդար քաղաքում ստեղծված «Արցախ» էթնոմշակութային կենտրոնի հիմնադիր անդամ է, կենտրոնի խորհրդի անդամ, խորհրդի նախագահի տեղակալ՝ մշակութային հարցերի գծով։

Մատենագիտություն
----------------

* Ինքնության դաշտ, Ստեփանակերտ, Դիզակ պլյուս, 2020 (խմբագիր՝ Ժաննա Բեգլարյան)։
* Ծանրացող ձյուն, Ե․, Արմավ, 2021, 44 էջ (խմբագիր՝ Նորեկ Գասպարյան)։
* Երբ տապանում չէ Նոյը, 2022 (խմբագիր՝ Նորեկ Գասպարյան)։

Գրականություն
-------------

* Սոկրատ Խանյան․ Ինքնության դաշտ։ «Գրական թերթ», 2021։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սերգեյ Սաֆարյանի մասին և ստեղծագործությունների ընթերցումը ՌադիոԱրմենիայում
2. ↑  Կայացել է արցախցի երիտասարդ գրողի «Ինքնության դաշտ» գրքի շնորհանդեսը
3. ↑  Նոյը ես եմ, Նոյը դուք ես, մենք ենք Նոյը․ Սերգեյ Սաֆարյան
«**Նոր շինարար**», ՀԲԸՄ Եվրոպայի շրջանային կենտրոնական հանձնաժողովի պաշտոնաթերթ։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսել 1967-1992 թվականներին Փարիզում (1971-1978 թվականներին ընդհատվել է)։ «Շինարար» պարբերականի (1956-1966, Փարիզ, խմբագիրներ՝ Վահե Անդրանիկյան, Հովհաննես Պողոսյան, Գրիգոր Պահրի, Հայկ Թոփաքյան) շարունակությունն է։ 

«Նոր շինարար» պարբերականի խմբագիրներն են եղել Սեդրակ Քորյանը, Երվանդ Փափազյանը, Կարիկ Պասմաճյանը, Ա. Համբարձումյան։ Այն լուսաբանել է միության գործունեությունը, անդրադարձել Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկության միջոցառումներին, Մելքոնյան կրթ. հաստատության, Նուպարյան մատենադարանի, ազգային այլ հաստատությունների աշխատանքներին, օժանդակել Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը։ Տպագրել է Եվրոպայի հայկական համայնքների, հայրենիքի առօրյային նվիրված նյութեր, գրականությանը, արվեստին, հասարակական գիտություններին վերաբերող հոդվածներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պայքար (այլ կիրառումներ)
**«Պայքար»**, ազգային, քաղաքական և գրական օրաթերթ։ ռամկավար ազատական կուսակցության Ամերիկայի շրջանակի պաշտոնաթերթ։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1922 թվականին, Բոստոնում։ Գլխավոր խմբագիրներ՝ Ա․ Նազար, Երվանդ Մեսիայան, Հ․ Երվանդ, Ա․ Փոլատյան, Ա․ Անդրեասյան, Ն․ Պերպերյան։ Հաջորդել է «Ազգ» և «Պահակ» պարբերականների միավորումից առաջացած «Ազգ-Պահակ» օրաթերթին։ Լուսաբանել է ամերիկահայ, ինչպես նաև սփյուռքի այլ գաղթավայրերի ազգային, կրթական, մշակութային կյանքը, արձագանքել հուզող խնդիրներին։ 

Կողմ է արտահայտվել Հայաստանի խորհրդային բռնազավթմանը, նյութեր տպագրել խորհրդահայ տնտեսության և մշակույթի վերաբերյալ, քաջալերել շինարարական աշխատանքներին օժանդակող կազմակերպությունների (ՀՕԿ, «Հայ կարմիր խաչ», ամերիկահայ հայրենակցական միություններ և այլն), ՀԲԸ Սիության գործունեությունը։ Արձագանքել է 1920-1930 թթ. 1946 թ.-ի զանգվածային հայրենադարձությանը։ Անդրադարձել է միջազգային քաղաքական իրադարձություններին, քեմալական շարժմանը Թուրքիայում։ 

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին թերթը լուսաբանել է հակահիտլերյան խմբակցության ռազմական ձեռնարկները, խորհրդային բանակի գործունեությունը, հայ ռազմիկների և սպաների մասնակցությունը պատերազմին, «Ամերիկահայ ազգային խորհրդի» գործունեությունը։ 

Ետպատերազմյան շրջանում «Պայքարը» փորձել է նպաստել Հայրենիք-սփյուռք կապերի զարգացմանը, պարբերաբար նյութեր տպագրել Խորհրդային Հայաստանի տնտեսության, գիտության ու մշակութային անցուդարձի վերաբերյալ, արտատպումներ կատարել խորհրդահայ մամուլից։ 

Թերթի գրական բաժնում տեղ են գտել արևմտահայ, սփյուռքի, խորհրդահայ, նաև օտար հեղինակների տարբեր ժանրերի գործեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 112)։*  |
**Սերգեյ Կոստանդինի Քեչեկ** (հոկտեմբերի 9, 1941(1941-10-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ, պրոֆեսոր (2006), ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2012)։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Քեչեկը ծնվել է 1941 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Երևանում։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը (դասատուներ՝ Է. Ոսկանյան, Կ. Մալխասյան), 1964 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը (Ռ. Անդրիասյանի, Յ. Հայրապետյանի դասարաններ)։

1963-1964 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան դպրոցում (1982-1995 թվականներին եղել է նաև տնօրեն), 1964-1982 թվականներին՝ Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1967-1970 թվականներին՝ Կ. Սարաջևի անվան երաժշտական դպրոցում (նաև տնօրեն), 2015 թվականից՝ Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։ 1967-1985 թվականներին և 1987 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։

Կազմել է «Հայ կոմպոզիտորների դաշնամուրային անսամբլներ» (1982) ձեռնարկը, խմբագրել և գրախոսել է Յ. Զարգարյանի «Դաշնամուրային մանկավարժություն» (1989) գիրքը, «Երաժշտական մտքի ռիթմիկ գործոնը» (1994) մեթոդական ձեռնարկը, խմբագրել «Պիանիզմի սկիզբը» (1997) աշխատությունը, գրախոսել «Դաշնամուրի մեթոդիկա» (2001) ձեռնարկը։

Պարգևներ
--------

* 2009 – Երևանի քաղաքապետարանի ոսկե մեդալ,
* 2011 – ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ,
* 2012 – Ա. Բաբաջանյանի հիմնադրամի ոսկե մեդալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սերգեյ Քեչեկը պարգեւատրվեց Մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալով

Արտաքին հղումներ
----------------

* Առավոտ լուսո․ Սերգեյ Քեչեկ, Նատալիա Տրուլ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Նորմանական տեսություն**, **նորմանիզմ** (ռուս.՝ *Норманская теория*, *норманизм*), ուղղություն պատմագրության մեջ, ըստ որի նորմանները (վարյագներ) համարվում են պետության հիմնադիրներ Հին Ռուսիայում։ Նորմանական տեսությունը ձևակերպվել է XVIII դարի 2-րդ քառորդում, Պետերբուրգի ԳԱ-ում աշխատող գերմանացի պատմաբաններ Գ․ Զ․ Բայերի, Հ․ Ֆ․ Միլլերի և այլոց կողմից (նորմանական տեսության կողմնակից էր հետագայում Ռուսաստան եկած Ա․ Լ․ Շլյոցերը)։ Հին ռուսական պետության նորմանական ծագման մասին եզրակացության հիմք է ծառայել «Անցած տարիների պատմության» հաղորդած տեղեկությունը, համաձայն որի, 862 թվականին վարյագների իշխաններ Ռյուրիկը, Սինեուսը և Տրուվորը հրավիրվել են Ռուսիա։ Նորմանական տեսության քաղաքական իմաստն էր՝ ներկայացնել Հին Ռուսիան հետամնաց, անընդունակ ինքնուրույն պետականություն ստեղծելու, իսկ նորմաններին՝ այն ուժը, որը ռուսական պատմության հենց սկզբից ազդել է Ռուսաստանի, նրա տնտեսության և մշակույթի զարգացման վրա։

XVIII դարի կեսին նորմանական տեսության քննադատությամբ հանդես է եկել Միխայիլ Լոմոնոսովը՝ նշելով նորմանական տեսության գիտական սնանկությունը։ XVIII—XIX դարերին ազնվական-միապետական պատմագրության մեջ նորմանական տեսություն դարձել է ռուսական պետության ծագման պաշտոնական տեսակետ (Ն․ Կարամզին և ուրիշներ)։ Այս կամ այն չափով «նորմանիստներ» է եղել բուրժական պատմաբանների մեծ մասը (Ս․ Մ․ Սոլովյով և ուրիշներ)։ Նորմանական տեսության դեմ հանդես են եկել որոշ ազնվականական և բուրժական պատմաբաններ (Դ․ Ի․ Իլովայսկի, Ս․ Ա․ Գեդեոնով, Վ․ Գ․ Վասիլեսկի և ուրիշներ), որոնք, քննադատելով նորմանական տեսության որոշ կոնկրետ դրույթներ, չեն կարողացել բացահայտել նրա հակագիտականությունը։

Նորմանական տեսությամբ, որոշ հին ռուսական իշխանների (Օլեգ, Իգոր) և իշխանական դրուժինաներում նորման-վարյագների առկայությունը չի հակասում այն բանին, որ Հին ռուսական պետությունը կազմավորվել է ներքին հասարակական-տնտեսական հիմքի վրա։ Վարյագները համարյա հետք չեն թողել հին ռուսական նյութական և հոգևոր մշակույթի մեջ։ Ռուսիայում գտնվող նորման-վարյագները ձուլվել են բնիկների հետ և սլավոնացել։ XX դարի 20-ական թվականներից սկսած նորմանական տեսության դրույթները դարձել են ռուսական պատմության բուրժական աշխարհայեցողության բաղկացուցիչ մասը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 382)։*  |
| **՞**Սզնի Շրադերի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սզնի |
|
|
| Տեսակ | Սզնի Շրադերի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Crataegus schraderiana Ldb

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սզնի Շրադերի** լատին․՝ (Crataegus schraderiana Ldb) ), նոճազգիներ ընտանիքի, սզնի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է 2-2,5մ բարձրությամբ։ Ընձյուղները մազմզուկապատ են։ Կեղևը մուգ մոխրագույն է։ Փշերը սակավաթիվ են, 0,5-1,0սմ երկարությամբ։ Տերևները մուգ կանաչ են, վերևից փայլուն, ցրված մազմզուկապատ, ներքևի կողմից խիտ մազմզուկապատ, նեղ սեպաձև հիմքով և երկար բլթակներով։ Ծաղկաբույլերը փոքր-ինչ սեղմված են։ Պտուղը բալակարմիր է, համարյա կլոր, 4-5, հազվադեպ 3-2 կորիզներով։ Տարածված է Կովկասում Ղրիմում, Հարավային Եվրոպայում։ Հայաստանում աճում է Զանգեզուր լեռում (սահմանափակ քանակությամբ), միջին լեռնային գոտու կաղնեբոխային անտառների եզրերին, քարքարոտ թեքությունների վրա։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում Ղրիմում, Հարավային Եվրոպայում, Զանգեզուրում։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ VIII: Մշակության հավանական շրջանները Յա, 8, 12—13, 17-28, 31-32:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 382։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · ITIS TSN |

 |
Պասկալի եռանկյան առաջին վեց շարքերը
Մաթեմատիկայում, **Պասկալի եռանկյունը** եռանկյունաձև մատրիցա է կազմված եռանկյան մեջ տեղադրված բինոմի գործակիցներից։ Արևմտյան աշխարհում այն ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Բլեզ Պասկալի անունն է կրում, չնայած նրանից առաջ այլ մաթեմատիկոսներ Հնդկաստանից, Հունաստանից, Իրանից, Չինաստանից, Գերմանիայից և Իտալիայից հայտնաբերել էին այն։

Պասկալի եռանկյան շարքերը պայմանականորեն սկսում են 0-ից։ Յուրաքանչյուր տողում գրառումները արվում են ձախից, սկսելով k=0 և դասավորվում են հարակից տողերի նկատմամբ անկյունագծով (շախմատային կարգով)։ Եռանկյունու պարզ կառուցումն ընթանում է հետևյալ կերպ։ n=0 տողում գրվում է միայն 1 թիվը։ Այնուհետև, հաջորդ շարքերը լրանելու համար անհրաժեշտ է վերևի շարքում գտնվող աջ և ձախ թվերն իրար գումարել։ Եթե վերևի շարքում աջ կամ ձախ կողմի թվերից մեկը բացակայում է, այդ թվի փոխարեն պարզապես 0 է գումարվում։ Օրինակ առաջին տողում թիվը 1+0=1 է, մինչդեռ երրորդ տողում 1 և 3 թվերը գումարելիս ստանում ենք 4 հաջորդ տողում։

Ամեն թիվը նախորդ շարքի աջ և ձախ թվերի գումարն է

### Պատմություն

Թվերի բազմությունը, որը ձևավորում է Պասկալի եռանկյունը հայտնի էին Պասկալից առաջ, սակայն չնայած այդ ամենին Պասկալը մշակեց դրանք օգտագործելու տարբեր եղանակներ և առաջինն էր, ով հավաքեց ողջ ինֆորմացիան իր Traité du triangle arithmétique (1653) գիտական աշխատության մեջ։ Այդ թվերի սկզբնական աղբյուր են հանդիսանում կոմբինատորիկայի և բինոմական թվերի հնդկական տարբեր ուսումնասիրություններ։

Գրեթե նույն ժամանակահատվածում այն ուսումնասիրվել է Իրանում՝ մաթեմատիկոս Ալ-Կարաջի կողմից (953–1029): Ավելի ուշ ուսումնասիրությունները կրկնվել են նաև բանաստեղծ, աստղագետ-մաթեմատիկոս Օմար Խայամի կողմից (1048-1131), այդ պատճառով Իրանում այն ստացել է Խայամ-Պասկալ եռանկյուն կամ Խայամի եռանկյուն անվանումը։

Պասկալի եռանկյունը Չինաստանում տարածում է գտել 11-րդ դարում, չինացի մաթեմատիկոս Jia Xian-ի աշխատանքների շնորհիվ (1010–1070). 13-րդ դարում Yang Hui-ն (1238–1298) ներկայացրեց եռանկյունը և մինչ այսօր Չինաստանում այն կոչվում է Յան Հուիի եռանկյուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  .Peter Fox (1998)։ *Cambridge University Library: the great collections*։ Cambridge University Press։ էջ 13։ ISBN 9780521626477


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 219)։*  |
|  |
| --- |
| **Սիբիրյան ծորենի** |
| Սիբիրյան ծորենիՍիբիրյան ծորենի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Գորտնուկածաղկավորներ (Ranunculales) |
| **Ընտանիք** | Ծորենազգիներ (Berberidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Ծորենայիններ (Berberidoideae) |
| **Տրիբա** | *Berberideae* |
| **Ցեղ** | Ծորենի *(Berberis)* |
| **Տեսակ** | **Սիբիրյան ծորենի** *(B. sibirica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Berberis sibirica***Pall. 1773 |

**Սիբիրյան ծորենի** (լատին․՝ Bérberis sibírica)ծորենիների ընտանիքին պատկանող թուփ։

Տարածվածություն և էկոլոգիա
--------------------------

Բնության մեջ հանդիպում է Ալթայում, Սայաններում, Ջոնգարի Ալաթուում և Մոնղոլիայում։ Այն աճում է ժայռերի, քարե և անապատային լանջերի, հանքավայրերի վրա, հիմնականում ցածր լեռներում, ավելի քիչ ալպյան տարածաշրջանում։

Բուսաբանական նկարագիր
---------------------

Թփի բարձրությունը մինչև 1 մետր է, խիտ և և շատ ճյուղերով։ Ընձյուղները մոխրագույն են կամ գորշ դարչնավուն։ Տերևնեը կարճ են՝ իրար մոտ-մոտ։ Տերևները կաշվենման են, երկար ու ձվաձև՝ 2 սմ երկարությամբ և 8 մմ լայնությամբ, ատամնավոր-ասեղանման՝ ներքևում նեղացած, վերևում՝ սրված։ Սովորաբար լինում են ընձյուղին զուգահեռ։ Փշերը 3-5-7 հատ, 14 մմ երկարությամբ, հաճախ գերազանցում են տերևներին։ Ծաղիկները դեղին են, առանձին-առանձին, 1-2սմ տրամագծով՝ 1սմ-անոց ոտիկների վրա։ Բաժակատերևները ձվաձև են, ոչ սուր։ Թերթիկները հավասար են նրանցև նույն ձևն ունեն։ Ընձյուղները երկու անգամ կարճ են տերևներից։ Պտուղը կարմիր է օվալաձև՝ մինչև 9մմ երկարությամբ։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղը հասնում՝ սեպտեմբերին։

Տնտեսական արժեք և կիրառություն
------------------------------

Խիտ տերևներով թուփ, որն օգտագործվում է եզրազարդեր սարքելու համար։ Հետաքրքիր է իր խիտ տերևներով։ Արմատներից ստանում են կաշվի ներկելու համար դեղին ներկ։ Տերևները և պտուղները պատրաստ են համեմունքներ և լուծույթներ պատրաստելու համար։ Սիբիրյան հատապտուղների արմատները Մերձբայկալում համարվում են ժողովրդական բժշկության մեջ կարևոր բաղադրիչ։ Բնակիչները օգտագործվում են ցուրտ եղանակներին՝ որպես տաքացնող միջոց։ Բացի այդ, այն տրվում է ձիերին։ Կեղևը և պտուղը պարունակում են մոտ 0,15% ասկորբինաթթու, նույնպես օգտագործվում են տիբեթյան բժշկության մեջ.

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Энциклопедический словарь лекарственных, эфирномасличных и ядовитых растений / сост. Г. С. Оголевец. — М.: Сельхозгиз, 1951. — С. 33. — 584 с.

Գրականություն
-------------

Энциклопедический словарь лекарственных, эфирномасличных и ядовитых растений / сост. Г. С. Оголевец. — М.: Сельхозгиз, 1951. — С. 33. — 584 с.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |
**Սիբոլգա** (ինդոն.՝ Sibolga), նավահանգստային քաղաք, Ինդոնեզիա, տեղակայված է Հյուսիսային Սումատրա գավառում։ Քաղաքի տարածքը հանդես է գալիս որպես անկախ վարչական միավոր՝ ինքնավարության շենք։

Աշխարհագրական դիրքը
-------------------

Քաղաքը գտնվում է գավառի հարավային մասում, Սումատրա կղզու հյուսիսում, Հնդկական օվկիանոսի ափին։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 90մ։

Սիբոլգան գտնվում է գավառի մայրաքաղաք Մեդանից մոտ 200 կմ հարավ։

Մուտքի դարպաս1920
1890-1920

Վարչական բաժանում
-----------------

Սիբոլգայի ինքնավարության շենքը բաժանված է չորս շրջանների, որոնք իրենց հերթին բաժանվում են 16 գյուղական բնակավայրերի։ Территория муниципалитета

Բնակչություն
------------

2010 թվականի մարդահամարի հաշվով բնակչությունը կազմում է 84 481 մարդ։

Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների՝

| 1990 | 2000 | 2005 | 2010 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 71 559 | 77 052 | 90 489 | 84 481 | 85 570 |

Ազգային կազմի մեջ գերակշռում են բատակները և մինանգկաբաուներ։

Ավերածություններ կրակից հետո (1890-1920)
Ավերածություններ կրակից հետո (1890-1920)

Հայտնի բնիկները
---------------

* Ֆերդինանտ Լումբան Տոբինգ՝ ինդոնեզիացի պետական գործիչ։ Ինդոնեզիայի ազգային հերոս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  Indonesian Minister of Home Affairs Decree 100.1.1-6117 Of 2022 — P. 598.
3. ↑  The Master Book of Indonesian Territory Data 2015 (ինդոն.)
4. ↑  Атлас мира. — М.: Федеральная служба геодезии и картографии России: Издательский Дом ОНИКС, 2000 — стр. 180
5. ↑  Физико-географические данные(անգլ.)
6. ↑  World Gazetteer(անգլ.)
7. ↑  расчётное
**Ռոբերտ (Ռոպերտ) Ավետիսի Ճեպեճյան** (օգոստոսի 2, 1909(1909-08-02), Այնթապ, Այնթապի սանջակ, Հալեպի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 2000, Հալեպ, Սիրիա), հայ ակնաբույժ, կոկորդաբան, հասարակական գործիչ։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1970, Երևան)։

Կենսագրություն
--------------

1934 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1935 թվականից ապրել է Հալեպում, ուր 1948 թվականին հիմնել է «ճեպեճյան ակնաբուժարանը», որը 1971 թվականից ակնաբույժների պատրաստման կենտրոն է։ Ռոբերտ Ճեպեճյանը կատարել է աչքի (հատկապես տրախոմա) և կոկորդի հիվանդությունների բուժման ու կանխարգելման աշխատանքներ։ Սիրիայում առաջինն է կիրառել ակնաբուժության ժամանակակից մեթոդները։ 1947 թվականին կատարել է աչքի եղջերապաավասաման վիրահատություն։ Մշակել է կոպերն անշարժացնելու նոր եղանակ դիթիլինով, առաջարկել ակնագնդի մեջ թափանցած երկաթի բեկորները հանող մագնիս և ակնաբուժական մի շարք գործիքներ։ 1948 թվականին հիմնել է Աչազրկության կանխարգելման սիրիական ընկերությունը, որի նախաձեռնությամբ 1955 թվականին Հալեպում բացվել է կույրերի առաջին դպրոցը։ 1968-1970 թվականներին ղեկավարել է ՀԲԸՄ Սիրիայի մասնաճյուղը, 1968 թվականին ստեղծել ՀԲԸՄ «Մատենագիտական հանձնախումբ»։ Հրատարակել է ցեղասպանությանը և փախստականներին նվիրված նյութեր, ալբոմներ։

Նկարչություն
------------

Զբաղվել է նաև նկարչությամբ, ունեցել է մի շարք ցուցահանդեսներ։ 1955 թվականին Զարեհ Գաբլանի հետ հիմնել է «Մարտիրոս Սարյան» նկարչական ակադեմիան։ Ճեպեճյանի նախաձեռնությամբ Հայաստան են տեղափոխվել նկարիչներ Արմիսի և Ժիրայր Օրագյան ի որոշ գործիր, բազմաթիվ ձեռագրեր, հնատիպ գրքեր, հայկական ժանյակների հավաքածու և այլն։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ ԳԱԱ Մեսրոպ Մաշտոցի հուշամեդալ

Երկեր
-----

* Ինքնակենսագրութիւն, յուշեր եւ գործունեութիւններ, Հալեպ, 1999։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 96—97.
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր 2, Երևան, 2007*


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 96)։*  |
**Պավել Եֆիմովիչ Դիբենկո** (ռուս.՝ Па́вел Ефи́мович Дыбе́нко, փետրվարի 28, 1889(1889-02-28), Նովոզիբկով, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 29, 1938(1938-07-29), Կոմմունարկայի կրակահրապարակ), խորհրդային ռազմական գործիչ, բանակի երկրորդ կարգի հրամանատար (1935), ԽՄԿԿ անդամ (1912)։

1911 թվականից ծառայել է Բալթիական նավատորմում։ 1917 թվականին եղել է Ցենտրոբալտի նախագահ, Պետրոգրադի Ռազմահեղափոխական կոմիտեի անդամ, 1918 թվականին՝ ՌԽՖՍՀ ծովային գործերի ժողկոմ։ Մասնակցել է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին, Կրոնշտադտի ապստամբության ճնշմանը (1921)։ 1928-1938 թվականներին եղել է Միջինասիական, Մերձվոլգյան և Լենինգրադյան ռազմական օկրուգների զորքերի հրամանատար։ 

Եղել է ԽՍՀՄ Ռազմահեղափոխական խորհրդի, ԽՍՀՄ Կենտգործկոմի անդամ, ԽՍՀՄ առաջին գումարման Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր։

### Ընտանիք

փոստային նամականիշփոստային նամականիշ
Հայրը - Եֆիմ Դիբենկո, եղբայրը-Ֆեոդորիչ Դիբենկո։ Կինը-Ալեքսանդրա Միխայլովնա Դոմոնտովիչ, որը հայտնի հեղափոխական էր։

### Երիտասարդ տարիները

Ծնվել է Լյուդկովո գյուղում (Բրյանսկի շրջան, քաղաք Նովոզիբկովո), գյուղացու ընտանիքում։
Հեղափոխական գործունեություն է սկսել ծավալել 1907 թվականից։ 1911 թվականից ծառայել է Բալթիական նավատորմում. 1912 թվականին եղել է ՌՍԴՌՊ-ի անդամ։ Հանդիսացել է «Միապետ Պետրոս I» լինկորում 1915 թվականին նավաստիների հակապատերազմական ելույթների առաջնորդ։ Բանտարկվել է ցարական կառավարության կողմից և ազատ է արձակվել փետրվարյան հեղափոխությունից հետո 1917 թվականին։

### Հետպատերազմյան կյանքը

1922 թվականին Դիբենկոն վերականգնվել է ՌԿԿ-ում։
Ընդունվել է զինվորական ակադեմիա 1921 թվականին։
Մասնակցել է Կրոնշտադտի ապստամբության ճնշմանը 1921 թվականին։
Նշանակվել է Սիբիրյան բանակի հրամանատար։

### Բանտարկությունը և մահը

1937 թվականին Դիբենկոն ընտրվել է Գերագույն Խորհրդի առաջին գումարման պատգամավոր։
1937 թվականի հունիսին բանտարկվել է և գնդակահարվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑  Приказ НКО СССР от 10.09.1937 № 197


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 377)։*  |
**Սիմուլացիա**, **սիմուլացիա**, **կեղծակերպում** (լատին․՝ *simulatio* - *կեղծում*), որևէ հիվանդության կամ դրա առանձին ախտանիշների կեղծ ցուցադրումը այդ հիվանդությամբ չտառապող մարդու կողմից։

Տարբերում են դիտավորյալ և ախտաբանական սիմուլացիա։ Դիտավորյալ սիմուլացիան հետապնդում է շահադիտական (օրինակ անաշխատունակության նպաստ ստանալու, զինվորական ծառայությունից խուսափելու) նպատակ։

Ախտաբանական սիմուլացիան մարդու հիվանդագին վիճակի հետևանք է (օրինակ, հիստերիայով տառապող հիվանդի ժամանակավոր ֆունկցիոնալ խանգարումները)։ Սիմուլացիայից տարբերվում են՝ անդամախեղումը (անձամբ կամ ուրիշի օգնությամբ իր մարմնի տարբեր մասերին, առավել հաճախ վերջույթների ծայրամասերին վնասվածքներ հասցնելը), արհեստական ճանապարհով առաջացրած հիվանդությունները (խոցեր, թարախակույտեր, այտուցներ ևն), զոհի մոտ կամ հանցանքի վայրում ինքնասպանության, դժբախտ պատահարի կեղծ տեսարանները, որով սպանությունը ցանկանում են ներկայացնել ինքնասպանություն կամ հանցավոր արարքը՝ դժբախտ պատահար (քրեագիտական սիմուլացիա), ագրավացիան և դիսսիմուլյացիան (առկա հիվանդության սքողումը աշխատանքի անցնելու, ուսումնական հաստատություն ընդունվելու և այլ նպատակներով)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-10 · eMedicine |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780731512 · NKC: ph125546 |

 |
*Սիուրու* խմբակի անդամները, հետևի շարքում` Պիիթ Արեն, Օտտո Կրուստեն, առջևում` Ֆրիեդեբերգ Տուգլաս, Արթուր Ադսոն, Մարիա Ունդեր, Ավգուստ Գայլիթ, Յոհաննես Սեմպեր, Հենրիկ Վիսնապուու
**Սիուրու** (էստ․՝ Siuru), էստոնական գրական խմբակ մոդեռնիստական ուղղությամբ։ Խմբակը գտնվում էր ֆուտուրիզմի ու իմպրեսիոնիզմի խիստ ազդեցության տակ՝ միաժամանակ մերժելով ոչ գրական այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են ազգայնամոլությունն ու հայրենասիրությունը։

«Սիուրու» անվանումը գալիս է ուգրոֆիննական միֆոլոգիայից, որտեղ այդպես է անվանում Հազարան Բլբուլը։ Խմբակի խորհրդանիշը սպիտակ քրիզանթեմն էր։

Պատմություն
-----------

«Սիուրուն» հիմնադրվել է 1917 թ. գրող Ավգուստ Գայլիտի կողմից։ Խմբակի անդամներից էին այնպիսի երիտասարդ գրողներ, ինչպիսիք են Պեեթ Արենը, Օտտո Կրուստենը, Ֆրիեդեբերգ Տուգլասը, Արթուր Ադսոնը, Մարիա Ունդերը, Ավգուստ Գայլիթը, Յոհաննես Սեմպերը, Հենրիկ Վիսնապուուն և այլք։ Խմբակի անդամնրը կարևորում էին մարդկային հոգու ազատությունը։ Խմբի կարգախոսներից են եղել՝ *Carpe diem!* և *«Ստեղծելու ուրախությունը թող լինի մեր միակ շարժիչ ուժը»* (վերջինն առաջարկել է Ֆրիդեբերտ Տուգլասը)։ 1919 թվականին խմբակը լքել են Հենրիկ Վիսնապուուն ու Ավգուստ Գայլիտը։ Այդ նույն ժամանակ խմբակի անդամ են դարձել բանաստեղծներ Յոհաննես Բարբարուսն ու Աուգուստ Ալլեն։

*Սիուրու*ի առաջին հրատարակության կազմը
Սիուրուի անդամները մոտ էին ֆուտուրիզմին և իմպրեսիոնիզմին։ Նրանց պոեզիան հաճախ համարվում էր սկանդալային իրենց էրոտիկ բնույթի պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jean Albert Bédé, William Benbow Edgerton, *Columbia Dictionary of Modern European Literature*, Columbia University Press, 1980, ISBN 0-231-03717-1, p237
2. ↑  Rubulis, Aleksis. *Baltic Literature.* University of Notre Dame Press,1970.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
| **՞**Սիրածաղիկ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
| Դաս | Միաշաքիլավորներ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Շուշանազգիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Agapanthus
L. |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սիրածաղիկ** (լատին․՝ Agapanthus),պատկանում է շուշանազգիների (Liliaceae) ընտանիքին։ Հայրենիքը Աֆրիկան է։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Բազմամյա խոտաբույս է, տերևները ժապավենաձև են, գոգավոր, աճում են, բույսի արմատավզիկի մոտից (արմատամերձ)։ Արմատները հաստ են, մսոտ։ Ամառվա կեսերին աճում են նետանման ուղիղ կանգնած ծաղկասլաքներ, որոնք վերջանում են 20-ից մինչև 200-ի հասնող բաց կապտավուն ծաղիկներով։ Մշակության մեջ հաճախակի հանդիպում է հովանոցաձև սիրածաղիկը (*A. umbellatus L. Her.*) որի բազմաթիվ ծաղիկները աչքի են ընկնում գեղեցիկ, սպիտակ ծաղիկներով։

Մշակում
-------

Որպեսզի բույսը լավ աճի և առատորեն ծաղկի, անհրաժեշտ է առնվազն տարին մեկ անգամ վերատնկում կատարել։ Վերատնկումը անհրաժեշտ է կատարել լայն, բայց ոչ խոր թաղարներում, մեծ զգուշությամբ, որպեսզի հաստ ու մսալի արմատները չկոտրատվեն։ Բնակարաններում աճեցվող բույսերը ամռան ընթացքում անհրաժեշտ է դուրս տանել և դնել ստվերում, ջրելով ըստ պահանջի և առատորեն։ Սեզոնի ընթացքում խորհուրդ է տրվում մի քանի սնուցում կատարել հեղուկ թռչնաղբով, նախօրոք նրան խառնելով հեշտ լուծվող հանքային պարարտանյութեր։ Սնուցումը տրվում է բույսը ջրելուց հետո։ Ձմռան ընթացքում բույսերը բնակարաններում կամ նկուղներում կարելի է խնամել 4-6 ջերմության պայմաններում։ Այս դեպքում պահանջվում է չափավոր խոնավություն. հաճախակի չի կարելի ջրել։ Երևանի պայմաններում սիրածաղիկը կարող է ձմեռել նաև բաց գրունտում, եթե ուժեղ ցրտերի շրջանում բույսերը ծածկենք կիսատակառներով և գոմաղբի շերտով։ Թե՛ դրսում ձմեռող բույսերը հաճախ զրկվում են տերևներից, սակայն այդ հանգամանքը բույսի հետագա աճման ու զարգացման վրա բացասական ազդեցություն չի թողնում։ Բազմացվում է սերմերով, թփի բաժանումով և կտրոններով։ Վերջինից ստացված բուսակները ծաղկում են 5-6 տարում։

Օգտագործում
-----------

Օգտագործվում է բնակարանները, պատշգամբները և աստիճանավանդակները ձևավորելու, ինչպես նաև գազոնի ֆոնի վրա տնկելու համար։

Տեսակներ
--------

* *Agapanthus africanus* (L.) Hoffmanns. — Սիրածաղիկ աֆրիկական (L'Hér.)
* *Agapanthus campanulatus* F.M.Leight. — Սիրածաղիկ զանգակաձև
* *Agapanthus caulescens* Sprenger
* *Agapanthus hollandii* F.M.Leight.
* *Agapanthus inapertus* Beauverd
* *Agapanthus longispathus*F.M.Leight.
* *Agapanthus orientalis* — Սիրածաղիկ արևելքից
* *Agapanthus pendulus* L.Bolus
* *Agapanthus praecox* Willd.

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779147999 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շավարշ Մաթևոսյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մաթևոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Շավարշ Մաթևոսի Մաթևոսյան** (մարտի 7 (19), 1895, Երևան, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 16, 1969(1969-04-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային կենսաբան, պարազիտոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1940), պրոֆեսոր (1947), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1954)։ 

1919 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Մասնակցել է քաղաքացիական կռիվներին և Հայրենական պատերազմին։ 1921 թվականից աշխատել է Երևանի սանիտարա-բակտերիալոգիական ինստիտուտում։

1925-1941 թվականներին եղել է Տրոպիկական ինստիտուտի մանրէաբանության, ապա պարազիտաբանության բաժնի վարիչ։ 1948 թվականից ղեկավարել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր կենսաբանության և պարազիտաբանության ամբիոնը։ 1958-1963 թվականներին՝ բժշկական ինստիտուտի գիտական գծով պրոռեկտորի տեղակալ։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են ամեոբիազի պարազիտաբանության և համաճարակագիտության, մակաբույծ նախակենդանիների, ընդհանուր կենսաբանության հարցերի ուսումնասիրություններին։ Շ. Մաթևոսյանը եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության մինիստրության բժշկական գիտական խորհրդի նախագահության անդամ, Հայաստանի համաճարակագետների, մանրէաբանների, ինֆեկցիոնիստների և հիգիենիստների ընկերության անդամ։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր աստղի շքանշաններով ու մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 143.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 3.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10680 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 143)։*  |
Քելեշե և ֆուստանելլա կրող ալբանական պոլիֆոնիկ ժողովրդական խումբ Սկրապարում
**Պոլիֆոնիա, պոլիֆոնիկ կերտվածք (կամ կոնտրապունկտ)**, բազմաձայնության տեսակ, որում ամբողջություն կազմող ձայները հավասարազոր են և օժտված են հարաբերական ինքնուրույնությամբ։ Այդ ձևերը կազմում են մեկ լիարժեք ստեղծագործություն լադահարմոնիկ, մետրառիթմական և այլ հիմքերի շնորհիվ։

Պոլիֆոնիայի տեսակներ
--------------------

Գոյություն ունի պոլիֆոնիայի երկու տեսակ՝ կախված այն հանգամանքից, թե պոլիֆոնիկ շարադրանքի կազմում հադես եկող ձայները մեկը մյուսի նկատմամբ ինչպիսի փոխհարաբերության մեջ են գտնվում։ Եթե ձայներից մեկի թեմատիկ նյութը նույնությամբ կամ փոփոխված ձևով կրկնվում է մյուս ձայնում, կոչվում է իմիտացիա պոլիֆոնիա։ Եթե միաժամանակ հնչող երկու կամ ավելի ձայները ողջ շարադրանքի ընթացքում տարբերվում են մեկը մյուսից, ապա պոլիֆոնիայի այս ձևն անվանում են ոչ իմիտացիոն կամ կոնտրաստային պոլիֆոնիա։ Պոլիֆոնիկ շարադրանքում շատ հաճախ ձայներից մեկը, ստանձնելով գլխավոր դերը, որոշակիորեն առանձնանում է, իսկ մյուս ձայները ուղեկցող նշանակություն են ստանում. սրանք կոչվում են կոնտրապունկտային ձայներ։ Պոլիֆոնիկ շարադրանքով են գրվում երաժշտական մի շարք ժանրեր, ինչպիսիք են՝ ֆուգան (պոլիֆոնիկ ամենաբարդ ժանրը), ֆուգետտան, ֆուգատոն, ինվենցիան, կանոնը և այլն։

Գրականություն
-------------

Ն.Վ. Դերոյան, Երաժշտական ստեղծագործության վերլուծություն, Երևան, 1985։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 362)։*  |
**Պանամայի ջրանցքի գոտի**, Պանամայի տարածքի մի մասը, որով անցնում է Պանամայի ջրանցքը։ Պանամայի ջրանցքի երկու ափերով 16,1 կմ լայնությամբ ձգվող շերտ, որը Պանաման բաժանում է իրար չմիացող երկու մասի։ Տարածությունը 1432 կմ2 է, բն․՝ 40 հազար (1980 թվական)։ Վարչական կենտրոնը՝ Բալբոա-Հայթս։ Վարչականորեն բաժանվում է 2 շրջանի՝ Անկոնի (Խաղաղ օվկիանոսի ափին) և Քրիստոբալի (Ատլանտյան օվկիանոսի ափին)։ Գոտու տարածքով անցնում է երկաթուղի և խճուղի։ Պանամա-ամերիկյան պայմանագրով (1903 թվական) այն տրվել է ԱՄՆ-ին՝ ջրանցք կառուցելու և շահագործելու համար։ Գոտին կառավարել է ԱՄՆ-ի նախագահի նշանակած նահանգապետը։ Պանամայի ջրանցքի գոտի օգտագործելու համար ԱՍՆ-ն ամեն տարի (1955 թվականից) Պանամային վճարում էր 1,93 միլիոն դոլար։ 1977 թվականից Պանաման տարեկան ստացավ 10 միլիոն դոլար, այն դեպքում, երբ ԱՄՆ-ի ամենամյա շահույթը կազմում է 150 միլիոն դոլար։ Գոտու կարգավիճակը փոխելու վերաբերյալ 1964 թվականից վարվող պանամա-ամերիկյան բանակցություններն ավարտվեցին 1977 թվականին՝ երկու նոր պայմանագրերի ստորագրումով, որոնք փոխարինեցին 1903 թվականի, այսպես կոչված, հավերժական պայմանագրին։
Կաղապար:Պանամա-անավարտ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 117)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12186928k · GND: 4115837-4 · ISNI: 0000000122964300 · LCCN: n79151431 · SUDOC: 030459281 · VIAF: 150697849 · WorldCat VIAF: 150697849 |

 |

 |
**Շավո Օդաջյան** (անգլ.՝ Shavo Odadjian, ապրիլի 22, 1974(1974-04-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի երաժիշտ, առավել հայտնի է որպես հանրահայտ System of a Down խմբի բաս կիթառահար։

Կենսագրություն
--------------

Շավո Օդաջյանը (լրիվ անունն է՝ Շավարշ) ծնվել է 1974 թվականի ապրիլի 22-ին Երևանում, ՀԽՍՀ։ Պատանի ժամանակ Շավոն շատ էր սիրում զբաղվել սկեյտսբորդինգով և լսել պանկ ռոք և հևի մետալ երաժշտություն։ Իր սիրած խմբերն էին՝ The Punk Angle, Dead Kennedys, KISS, Black Sabbath։ Դեռ երիտասարդ ժամանակ Շավոն ծնողների հետ տեղափոխվում է Իտալիա, այնուհետև՝ Լոս Անջելես։ Շավոյի դաստիարակությամբ հիմնականում զբաղվում էր նրա տատիկը, սակայն նրա մահվանից հետո, ինչպես Շավոն է ասում, նա կորցրեց իր հավատքը և դադարեց առաջվա պես քնելուց առաջ աղոթել։ Շավո Օդաջյանը սովորել է այն նույն դպրոցում, որտեղ սովորել են Սերժ Թանգյանը և Դարոն Մալաքյանը, սակայն տարիքային տարբերության պատճառով դպրոցում իրար հետ ծանոթանալ չի հաջողվել։

Շավո Օդաջյանը աշխատում էր բանկում և նվագում էր սեփական խմբում, երբ մի օր ձայնագրման ստուդիայում ծանոթանում է Սերժ Թանգյանի և Դարոն Մալաքյանի հետ։ Սկզբից Շավո Օդաջյանին նշանակեցին Soil խմբի մենեջեր, իսկ 1995 թվականին նա դառնում է խմբի մշտական բաս-կիթառահար, իսկ խումբը այդ ժամանակից սկսեց կոչվել System of a Down։ Խմբի հետ Շավարշ Օդաջյանը ձայնագրում է 5 ալբոմ՝ System Of A Down (1998), Toxicity (2001), Steal This Album! (2002), Mezmerize (2005), Hypnotize (2005), ինչպես նաև հանդիսացավ System of a Down խմբի որոշ տեսահոլովակների (Aerials, Toxicity, Question, Hypnotize) ռեժիսոր։

Դեռ 18 տարեկան հասակում, երբ դեռ չէր ձևավորվել System of a Down խումբը, Շավո Օդաջյանը դրվագային դեր է խաղում AC/DC խմբի Big Gun երգի տեսահոլովակում։

Շավո Օդաջյանը հայտնի լոս-անջելեսյան դի-ջեյ է՝ DJ Tactic մականունով։ 2001 թվականի մարտի 2-ին մասնակցում է Rock/DJ Explosion իրադարձությանը, ինչպես նաև համագործակցում է Սերժ Թանգյանի և հայ հայտնի երաժիշտ Արտո Թունջբոյաջյանի հետ Serart պրոյեկտի շրջանակներում։

2001 թվականին Շավո Օդաջյանը էպիզոդիկ դեր է խաղում Zoolander ֆիլմում։

Հատկանշական է, որ Soil խմբում Շավո Օդաջյանը որոշ ժամանակ եղել է կիթառահար։ Ըստ նրա՝ նա սովորական էլեկտրական կիթառ ավելի լավ է նվագում, քան բաս կիթառ։ Բաս կիթառ նվագելիս Շավոն հիմնականում օգտվում է մեդիատոռից, բայց երբեմն նվագում է նաև մատներով։

2005 թվականին Շավո Օդաջյանը իրականացնում է իր երաժշտական պրոյեկտը՝ ստեղծելով Achozen էքսպերիմենտալ հիպ հոպ խումբը, որտեղ նա նվագում է մինչ օրերս։ Շավոն Achozen խմբի վոկալիստն է և կիթառահարը։

Աղբյուրներ
----------

* Շավո Օդաջյանի կենսագրություն
* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14054535r · ISNI: 0000000386790746 · NKC: xx0199246 · VIAF: 263787349, 41144928650054440123, 2674079 · WorldCat VIAF: 263787349, 41144928650054440123, 2674079 |

 |
**Պարունակ Հարությունի Զելվեյան** (սեպտեմբերի 26, 1966(1966-09-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ սրտաբան։ Զարկերակային գերճնշման և քնի ապնոէի ոլորտում միջազգային ճանաչում ձեռք բերած գիտնական է, առողջապահության ակտիվ գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ Կլինիկական օրդինատուրան անցել է Մոսկվայում՝ Ա. Մյասնիկովի անվան կլինիկական սրտաբանության ինստիտուտում, այնուհետև աշխատել նույն ինստիտուտում որպես զարկերակային գերճնշման լաբորատորիայի գիտաշխատող։ Հետագայում վերադարձել է հայրենիք՝ հիմնադրելով Երիտասարդ Բժիշկների Ասոցիացիա ՀԿ, որը շուտով վերանվանվեց Հայկական Բժշկական Ասոցիացիա։ Պ. Զելվեյանի անմիջական ղեկավարությամբ 2004 թ. Երևանում հաջողությամբ անցկացվեց նախադեպը չունեցող եռաճյուղ հետազոտություն, որի նպատակն էր առաջին անգամ միջազգային ստանդարտներով տալ մայրաքաղաքում զարկերակային գերճնշման լրիվ համաճարակաբանական նկարագիրը և արդյունքների հիման վրա մշակել այդ տարածված ախտաբանության դեմ պայքարի պետական ծրագիր։

Պաշտոններ
---------

* Սրտաբանության ԳՀԻ Պրոֆիլակտիկ սրտաբանության բաժանմունքի ղեկավար (2007 թ. սկսած)
* Սրտաբանների Հայկական Ասոցիացիայի քարտուղար (2007 թ. սկսած)
* Երևան քաղաքի գլխավոր սրտաբան (2007 թ. սկսած)
* ՀՀ ԱԱԻ Սրտաբանության ԳՀԻ գիտության գծով փոխտնօրեն (2005 թ. սկսած)
* Հայկական բժշկական ասոցիացիայի նախագահ (2002 թ. սկսած)։

Գրահղումներ
-----------

1. ↑   Archived 2007-10-22 at the Wayback Machine. Armenian Cardiologists Association page the European Society of Cardiology website
2. ↑   Archived 2009-03-30 at the Wayback Machine. Հայկական Բժշկական Ասոցիացիայի կառուցվածքը
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ռուբեն Պետրոսի Գևորգյան** (հունիսի 18, 1954(1954-06-18) կամ հունվարի 18, 1954(1954-01-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի գրողների միության անդամ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Ռուբեն Գևորգյանը ծնվել է 1954 թվականի հունիսի 18-ին Երևան քաղաքում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի Կ.Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետաշինարարական ֆակուլտետը և ստացել ճարտարապետ-շինարարի որակավորում։

Մասնակցել է Արցախյան առաջին պատերազմին, եղել է Սասնա ծռեր» ջոկատի հրամանատար։ 1990-1993 թվականներին մասնակցել է Երասխավանի, Ոսկեպարի, Կիրանցի, Ճամբարակի, Արծվաշենի, Ասկերանի, Խոջալուի, Շուշիի, Լաչինի, Մարտակերտի պաշտպանական մարտական գործողություններին[*փա՞ստ*]։

1991-1994 թվականներին եղել է Մաշտոցի շրջանային խորհրդի պատգամավոր, 1996-1999 թվականներին` Երևանի Դավթաշեն համայնքի ղեկավար։ 

1993-2011 թվականներին եղել է ԵԿՄ վարչության անդամ, 1994-2005 թվականներին` ԵԿՄ Մաշտոցի, այնուհետև` Դավթաշենի տարածքային կազմակերպության նախագահ։ Ռուբեն Գևորգյանի ջանքերով Դավթաշենում կառուցել է Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին, «Դեյզի» այգին (ներկայումս չի գործում), ստեղծել է անապահով ծերերի ճաշարան[*փա՞ստ*]։

1999-2003 թվականներին եղել է ԱԺ պատգամավոր՝ թիվ 7 ընտրատարածքից։ Եղել է պաշտպանության, ազգային անվտանգության ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության, ապա` «Հայաստան» պատգամավորական խմբի անդամ։ Անկուսակցական։

2009-2012 թվականներին ԱԺ պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ԲՀԿ)։ Եղել է ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի, ԱԺ պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անդամ։ 

2012 թվականի մայիսի 6-ին «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունից Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով։

Հայաստանի գրողների միության անդամ է, հեղինակ է 5 գրքի։

Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։

Պարգևներ
--------

* «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» մեդալ (1995)
* «Մարտական ծառայության» մեդալ (1996)
* «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալ (1997)
* «Արիության» մեդալ (2000)
* «Մարտական գործողությունների մասնակից» կրծքանշան (1997)
* Հայ առաքելական եկեղեցու «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» պատվո բարձրագույն շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռուբեն Պետիկի Գեւորգյան
**Սլավիկ Սուրենի Ամիրյան** (ապրիլի 19, 1956(1956-04-19) (այժմ՝ Հայաստանի Սյունիքի մարզում)), վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

1979 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1979 թվականից աշխատում է Գորիսի շրջանային կենտրոնական հիվանդանոցում (1991 թվականից՝ գլխավոր բժիշկ)։ Ղարաբաղյան պատերազմի առաջին օրերից Սյունիքի տարածաշրջանի գիսավոր վիրաբույժն էր, 1993 թվականից՝ Սյունիքի անհետաձգելի բժշկական օգնության կենտրոնի տնօրեն և տարածաշրջանի քաղպաշտպանության բժշկական ծառայության պետ։ Պատերազմի ժամանակ ղեկավարել և կազմակերպել է անհետաձգելի բուժօգնությունը մարտադաշտում։ Իրականացրել է վիրավորների տեսակավորումն ու տարհանումը ՀՀ բուժհիմնարկներ և կլինիկական հենակետեր։ Լաչինի մարդասիրական միջանցքի բացումից հետո ազատագրված տարածքներում կազմակերպել է բուժօգնության ծառայություններ։ Ամիրյանի «Հրազենային վնասվածքների բուժումը և բուժօգնության կազմակերպումը տեղային ռազմական ընդհարումների ժամանակ» թեմայով դոկտորականի թեզը ՀՀ ռազմական բժշկագիտության առաջնեկն է։
Ռուսաստանի բնական գիտությունների (1999), բնության և հասարակության մասին գիտությունների միջազգային (1999) ակադեմիաների անդամ, «Հայաստանի վիրաբուժության 21-րդ դար» ընկերակցության Մեծ խորհրդի անդամ, Եվրոպական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր (2000)։ ՀՀ ԳԽ պատգամավոր (1990-1995)։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիայի Իվան Պավլովի, Վլադիմիր Վեշնադսկու, ՀՀ «Մխիթար Հերացի», «Մարտական գործողությունների մասնակից» մեդալներով, ԼՂՀ «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17296 |

 |
**Պորտսմութի հաշտության պայմանագիր**, կնքվել է 1905 թվականի օգոստոսի 23-ին (սեպտեմբերի 5), Պորտսմութի (Նյու Հեմփշիր նահանգ, ԱՄՆ) ռազմածովային նավաշինարանում, Ռուսաստանի և ճապոնիայի միջև, ռուս-ճապոնական պատերազմից հետո։

Պայմանագրով Ռուսաստանը ճանաչեց Կորեան որպես ճապոնիայի ազդեցության ոլորտ, ճապոնիային զիջեց Լյաոդունի թերակղզու (Պորտ Արթուրով և Դալնիով) իր վարձակալական իրավունքները, Չինական Չանչունյան երկաթուղին (Պորտ Արթուրից մինչև Չանչուն), Հարավային Սախալինը, համաձայնեց ճապոնիայի հետ կնքել ձկնորսական կոնվենցիա։ Ճապոնիան հրաժարվեց ամբողջ Սախալինի նկատմամբ ռազմատուգանքի, Հեռավոր Արևելքում Ռուսաստանի ռազմածովային ուժերի սահմանափակման և իր նախնական այլ պահանջներից։ Կողմերը պրտավորվեցին դուրս բերել զորքերը Մանջուրիայից, ինչպես նաև մանջուրական երկաթուղուց օգտվել միայն առևտրով նպատակներով և այլն։ 1925 թվականին, խորհրդաճապոնական դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվելու ժամանակ, խորհրդային կառավարությունն ընդունեց Պորստմութի հաշտության պայմանագիրը, սակայն վերապահումով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում ճապոնիայի պարտությունից (1945 թվականի սեպտեմբերի 2) հետո պայմանագիրը կորցրեց իր ուժը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 391)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Սիտինի ռազմական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1258213745 · NDL: 00569160 |

 |
**Շարժում 88,** գործող քաղաքական կուսակցություն Արցախի Հանրապետությունում ։

Պատմություն
-----------

Կուսակցությունը Հայ հեղափոխական դաշնակցության հետ ընտրական դաշինքի մաս է կազմել, որը 2005 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Ազգային ժողովի 33 տեղերից ստացավ 3-ը։

Կուսակցությունը չի մասնակցել 2010 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին։ Հաջորդ՝ 2015 թվականի ընտրություններին կուսակցությունը քվեների 6,93%-ով 2 տեղ ստացավ Ազգային ժողովում։

Կուսակցությունը չի մասնակցել 2020 թվականի Արցախի համապետական ընտրություններին և ներկայումս չունի քաղաքական ներկայացվածություն։

2020 թվականի նախագահական ընտրություններում կուսակցությունը սատարել է «Ազատ հայրենիք» կուսակցության կողմից առաջադրված նախագահի թեկնածու Արայիկ Հարությունյանին, որն արդյունքում ընտրվեց երկրի ղեկավար։

Տես նաև
-------

* Արցախի քաղաքական կուսակցությունների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Շարժում-88» կուսակցությունը հայտնել է, թե ում կսատարի Արցախի ընտրություններում»
2. ↑  ««Շարժում-88» կուսակցությունը գալիք նախագահական ընտրություններում կսատարի Արայիկ Հարությունյանին»
**Սլովակիայի Խորհրդային Հանրապետություն** (սլովակ.՝ *Slovenská republika rád*, հունգ.՝ *Szlovák Tanácsköztársaság*, ուկրաիներեն՝ *Словацька Радянська Республіка*), խամաճիկային պետություն հարավարևելյան Սլովակիայում։ Գոյություն է ունեցել 1919 թվականի հունիսի 16-ից հուլիսի 7-ը։ 

1918 թվականին Չեխոսլովակիայի զորքերը սկսեցին ռազմակալել հյուսիսային Հունգարիան՝ Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Չեխոսլովակիայի քաղաքական գործիչներին տված տարածքային խոստումների համաձայն, ովքեր էլ օժանդակեցին Սլովակիայի Խորհրդային Հանրապետության կազմավորմանը։

Հունգարա-չեխոսլովակյան պատերազմից հետո Սլովակիայի խորհրդային հանրապետության տարածքը մտավ Չեխոսլովակիայի կազմի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  World Statesmen.org - Slovakia

Կաղապար:Սլովակիա-անավարտ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Պարֆե
**Պարֆե** ( ֆր.՝ parfait բառից, որ նշանակում է անթերի, հիանալի), սառը աղանդեր, հայտնի է 1894 թվականից։

Պատրաստվում է շաքարավազի և վանիլի հետ հարած սերուցքից, այնուհետև սառեցվում է մետաղական կաղապարի մեջ։ Երբեմն պարֆեի մեջ ավելացնում են ձու։ Ի սկզբանե պարֆեն եղել է ֆրանսիական խոհանոցի ուտեստ։ Բացի ֆրանսիական պարֆեից վարպետ խոհարարները պատրաստում են նաև ամերիկական պարֆե, որի մեջ ավելացնում են նաև պաղպաղակ և այլ բաղադրամասեր։

Որպես բուրահաղորդիչներ պարֆեի համար օգտագործում են սուրճը, կակաոն, քերած շոկոլադը, մրգային պյուրեներ կամ հյութեր։

Պարֆեն սովորաբար մատուցում են բաժակի մեջ` ծաղկային շերտերի տեսքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Online Etymology Dictionary

Գրականություն
-------------

* Полный словарь иностранных слов, вошедших в употребление в русском языке, Попов М. 1907 год
* Кулинарный словарь В. В. Похлебкина, 2002 год

Պարֆեի բաղադրատոմսերի հղումներ
------------------------------

* Большая Домашняя Кулинария  Archived 2016-09-05 at the Wayback Machine.
* Парфе из абрикосов  Archived 2016-10-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |