**Ռացիբուժ** պատմական **Ռատիբուրգ** (լեհ.՝ Racibórz, գերմ.՝ Ratibor, չեխ․՝ Ratiboř), քաղաք Լեհաստանում։ Մտնում է Սիլեզիայի վոևոդության մեջ։ Ունի քաղաքային գմինայի կարգավիճակ։ Ունի 75.01 կմ²։ Բնակչությունը 55.189 մարդ է (2017 թվական)։

Միջնադարում քաղաքը եղել է Սիլեզիայի մի քանի իշխանությունների մայրաքաղաք.

* Ռատիբորի իշխանություն
* Ռատիբոր-Կրնովի իշխանություն։

1840 թվականին Ռատիբորգի հերցոգի տիտղոսը ստացել է Ցու Հոհենլոե Շիլինգֆյուրստ տոհմի արքայազն Վիկտորը` Գերմանական կայսրության ապագա կայսր Խլոդվիգ ֆոն Հոհենլոեի ավագ եղբայրը։ Ներկայումս այդ տիտղոսները կրում է նրո ծոռ Վիկտոր I-ը (ծնվ.՝ 1964):

Անվան ծագում
------------

Քաղաքի անվանումը, ամենայն հավանականությամբ, առաջացել է սլավոնական *Ռացիբոր* (գերմանակացված տարբերակով` *Ռատիբոր*) անունից։ Մի վարկածի համաձայն` բառն առաջացել է «rati» — *գութան* և «bor» — *անտառ* բառերից։ Սակայն այլ աղբյուրներ պնդում են, որ անվանագիտության վերջին ուսումնասիրություններով այն նշանակում է *զինվորական պաշտպան*, *ռազմիկ*։

Պատմություն
-----------

5-րդ դարի վերջին տարածքը բնակեցվել է արևելագերմանական սիլինգի ցեղերով։ Այն Վերին Սիլեզիայի հնաքաղաքներից է։ Այստեղով է անցել Կրակով տանող առևտրական ճանապարհը, որը հատել է Օդրա գետը, և որտեղ բլրի գագաթին կառուցվել է Ռատիբուրգի հին ամրոցը։ Լեգենդի համաձայն` քաղաքը հիմնադրել է Ռատիբորգ իշխանը, որը եղել է սլավոնական ցեղի առաջնորդ։ Ռատիբուրգի պաշտպանական ամրոցը սլավոնական Վերին Սիլեզիայում բնակություն հաստատած գոլենշից ցեղի հինգ հենակետերից մեկն է եղել, որի արդյունքում էլ այն Ռատիբորգի իշխանության մայրաքաղաքի կարգավիճակ է ձեռք բերել։ Իշխանությունը հիմնադրվել էր 1172 թվականին, և նրա գոյությունը դադարել է 1742 թվականին, երբ Պրուսիան գրավել է այս տարածքը։

Կա ենթադրություն, որի համաձայն քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվել է բավարացի աշխարհագրագետի` 845 թվականի աշխատության մեջ` «Դանուբից հյուսիս ընկած քաղաքների ու տարածքների նկարագրություն» (լատին․՝ Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii)՝ որպես արևմտյան սլավոնների հինգ ամրոցներից մեկը։ Ռացիբուժը Վերին Սիլեզիայի պատմական առաջին մայրաքաղաքն է։ Քաղաքի մասին հեղինակավոր աղբյուր է «Լեհական իշխանների ու կառավարողների գործերն ու ժամանակագրությունը» (լատին․՝ Cronicae etimpresa ducum priive Principalum Polonorum) աշխատությունը, որի գրել է բենեդիկտյան օրդենի ամդամ Գալ Անանունը (լատին․՝ Gallus Anonymus) 1108 թվականին, երբ լեհ իշխան Բոլեսլավ III-ը հանդես է եկել Բոհեմիայի թագավորության դեմ և տիրել է Ռատիբուրգին։ Բոլեսլավի կամքով 1137 թվականին, երբ տարածքը դարձել է Սիլեզիայի իշխանության մի մասը, հաստատվել է լեհական կառավարում։

Նշանավոր անձինք
---------------

* Եվֆեմիա Ադլերսֆելդ (1854—1941) — գերմանացի գրող, *von Ballestrem di Castellengo* իշխանուհի
* Վիլիբալդ Բորովից (1893—1945) — գերմանացի ռազմական գործիչ, Երրորդ ռեյխի գեներալ-լեյտենանտ
* Յան Ինսեր (մոտ 1345—1411) — լեհ աստվածաբան, մանկավարժ, Կրակովի համալսարանի` աստվածաբանության պրոֆեսոր, աստվածաբանության պրոֆեսոր
* Առնոլդ Լյուդվիգ Մենդելսոն (1855—1933) — գերմանացի կոմպոզիտոր, մանկավարճ
* Կլաուս Օգերման (1930—2016) — գերմանացի և ամերիկացի գործիքավորող, կոմպոզիտոր, պրոդյուսեր

Պատկերասրահ
-----------

* Շուկայի հրապարակի արևմտյան կողմըՇուկայի հրապարակի արևմտյան կողմը
* Ամրոցի ճակատամասԱմրոցի ճակատամաս
* Ամրոցի առաջին հատվածըԱմրոցի առաջին հատվածը
* Դատարանի շենք, 1826Դատարանի շենք, 1826
* Քաղաքային տներՔաղաքային տներ
* Կամարներով հին տունԿամարներով հին տուն
* Հին տունՀին տուն
* ԳրադարանԳրադարան
* Հովհաննես Մկրտիչի եկեղեցիՀովհաննես Մկրտիչի եկեղեցի
* Բանտային աշտարակԲանտային աշտարակ
* ԲանտԲանտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Racibórz w liczbach". *Polska w liczbach*.
3. ↑  Anna Burek (2008 թ․ դեկտեմբերի 12). "Prof. Miodek dla raciborzan". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 25-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic, с.13, Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008. ISBN 978-83-89802-73-6.(լեհ.)

Գրականություն
-------------

* Karl August Müller: Vaterländische Bilder, oder Geschichte und Beschreibung sämmtlicher Burgen und Ritterschlösser Schlesiens beider Antheile und der Grafschaft Glatz. Zweite Auflage, Glogau 1844, S. 165—171.
* Augustin Weltzel: Geschichte der Stadt Ratibor. Selbstverlag des Verfassers und in Commission, Ratibor 1861 (Volltext in der Google-Buchsuche — 693 Seiten in Frakturschrift, optional Download als PDF, Ausgabe der Bayerischen Staatsbibliothek). alternativ online bei digitale-sammlungen.de
* Augustin Bogislaus Wentzel: Geschichte des Ratiborer Archypresbiteriates. Breslau 1885.
* Georg Hyckel: Ratibor. Ein Führer durch die Stadt und ihre Geschichte. Oberschlesische Gesellschaftsdruckerei, Ratibor 1929.
* Georg Hyckel: Ratiborer Geschichten. Bilder aus der Geschichte der Stadt Ratibor. Auf Grund von Urkunden aus alten Archiven. Verkehrsverein, Ratibor 1937.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայք