recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ռենե Ռապեն** (ֆր.՝ René Rapin, ապրիլի 24, 1620(1620-04-24), Տուր - հոկտեմբերի 27, 1687(1687-10-27), Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն), ֆրանսիացի գրող, բանաստեղծ, աստվածաբան, պատմաբան, բանասեր, պոեմների, գրաքննադատությունների և աստվածաբանական աշխատությունների հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

1639 թվականին մտել է ճիզվիտական միաբանություն, հետո եղել է անտիկ գրականության և հռետորության պրոֆեսոր։ Նրա կենսագրության մանրամասներ շատ քիչ են պահպանվել։ Եղել է Ալֆոնսո Մանչինիի՝ Մազարինիի եղբորորդին, 1667 թվականից եղել է Լամոնյոնի ակադեմիայի անդամ։ Մասնակցել է իր ժամանակների կրոնականության և գրական բանավեճերի՝ հարձակվելով յանսենիստների վրա և վիճաբանելով Վավասերի հետ։

Ռապենի ստեղծագործական ժառանգությունը ներկայացված է ինչպես բանաստեղծություններով (ֆրանսերեն և լատիներեն), այնպես էլ արձակով։ Նրա «Eglogae sacrae» (1659) ստեղծագործության համար նրան սկսել են կոչել «երկրորդ Թեոկրիտ»։

Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Hortorum libri IV» (1659) ուսուցողական լատինական պոեմը, մի քանի անգամ թարգմանվել է անգլերեն և ֆրանսերեն։ Ռապենի քննադատական-էսթետիկական ստեղծագործություններից, որտեղ նա միշտ գերադասել է արհեստականությունը իսկական ինքնատիպությունից, Վերգիլիոսին՝ Հոմերոսից, հայտնի են «Observations sur les poèmes d’Horace et de Virgile» (1669), «Réflexions sur l’usage de l’éloquence de ce temps» (1672), «Réfléxions sur la Poétique d’Aristote et sur les ouvrages des poètes anciens et modernes» (1674)։ Ռապենի ստեղծագործությունները մի քանի անգամ հրատարակվել են Ամստերդամում (1693, 1709) և Հաագայում (1725)։ 1865 թվականին Օբինոն առաջին անգամ հրատարակել է նրա «Mémoires sur l’Eglise et la Société» գործը։ 1861 թվականին հրատարակվել է նրա «Histoire du jansénisme» աշխատանքը, որը 19-րդ դարում ճանաչվել է որպես արժեքավոր աղբյուր՝ յանսենիզմի պատմության ուսումնասիրության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #122387171 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. ↑  Monreal 2010. S. 26.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սեղմ կենսագրություն (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Catholic (1997—…) · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10680275 · BNE: XX1410658 · BNF: 12142104k · CiNii: DA03809223 · CONOR: 155124323 · GND: 122387171 · ICCU: SBLV133591 · ISNI: 0000000108610290 · LCCN: n84019315 · NKC: jo2006325042 · NLA: 35442372 · NTA: 069425639 · NUKAT: n2005012894 · PTBNP: 171342 · LIBRIS: 338268 · SUDOC: 029891388 · VIAF: 46961 · WorldCat VIAF: 46961 |

 |

 |
| **՞**Ճահճային բու |
| --- |
| Ճահճային բու  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Բվանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Բվեր |
|
|
|
| Ցեղ | Ականջավոր բվեր |
|
|
| Տեսակ | **Ճահճային բու** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Asio flammeus* |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Բնապահպանական կարգավիճակը |
| 
Քիչ վտանգված

 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**177935**NCBI**56267**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ճահճային բու** (*Asio flammeus*), տարածված է աշխարհի բոլոր երկրներում, բացառությամբ Ավստրալիայի։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Նման է ականջավոր բուին, սակայն փետրավորումը քիչ ավելի շիկավուն է, մեջքը շիկագորշագույն է, որովայնը սպիտակ, մարմնի կողային փետուրները դրոշմված են լայնակի շերտերով, ականջանման փետուրները շատ կարճ են և հազիվ նկատելի, ոտքերը փետրավորված են մինչև մագիլների հիմքը, չորս մատներից երկուսը ուղղված են դեպի առաջ, երկուսը՝ ետ։ Աչքերը դեղին գույնի են և բավականին մեծ։  

Էգերի քաշը 400-430 գրամ է, իսկ թևերի բացվածքը՝ 92-110 սմ։ Արուների քաշը 320-385 գրամ է, իսկ թևերի բացվածքը՝ 87-101 սմ։

Կենսակերպ
---------

Թռչելիս
Հայաստանում համարվում է գարնանային ու աշնանային չուի ընթացքում հանդիպող փոքրաքանակ թռչուն։ Հանդիպում է բաց տարածություններում, որտեղ կան ճահիճներ, մարգագետիններ, առանձին դեպքերում հանդիպում է նաև լճափերում և նույնիսկ ցանքատարածություններում։ Գարնանային վերադարձը տեղի է ունենում մարտ ամսին, իսկ աշնանային չուն՝ սեպտեմբերին։ Չուի ընթացքում որոշ տարիներին կենտրոնանում է Արարատյան դաշտի խոնավ ու ճահճային վայրերում։

Ծառերին չի նստում, օրը անցկացնում է գետնին։ Որսի է դուրս գալիս մթնշաղին, սնվում է առավելապես դաշտամկներով և այլ մկնակերպ կրծողներով։

Չափազանց օգտակար թռչուն է միջավայրի համար։

*Asio flammeus flammeus*

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Մ. Ս. Ադամյան (1988)։ *Հայաստանի թռչունները*։ Երևան: «Արևիկ»։ էջ 196

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ճահճային բու

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85121808 |

 |
Տիրատրոն
Տիրատրոն
**Տիրատրոն**, մարմրող պարպման (սառը կաթոդով) կամ ոչ ինքնուրույն աղեղային պարպման (տաքացվող կաթոդով) իոնային սարք, որն անոդից և կաթոդից բացի ունի մեկ կամ մի քանի կառավարող էլեկտրոդներ (ցանցեր)։ Տիրատրոնի բռնկումից հետո ցանցը կորցնում է անոդային հոսանքը կառավարելու հատկությունը, ուստի և տիրատրոնի պարպումը կարելի է մարել միայն անոդային լարումը փոքրացնելով։ Կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի զարգացման շնորհիվ հոսանքի ուղղիչներում, փոխակերպիչներում և որպես ռելե օգտագործելու համար նախատեսված Տտիատրոնները գրեթե լիովին փոխարինվել են կիսահաղորդչային սարքերով (գլխավորապես, տիրիստորներով)։ Սակայն իմպուլսային տիրատրոնները (ԻՏ) լայն կիրառություն ունեն առավելապես էլեկտրական հոսանքի հզոր իմպուլսների ձևավորման շղթաներում (օրինակ, ռադիոկայանների լոկացիոն հաղորդիչների մոդուլյատորներում)։ ԻՏ–ների միջոցով ստացվում են 1–5000 ա ամպլիտուդով և 0,1–6 մկվրկ ու ավելի տևողության հոսանքի իմպուլսներ՝ մինչև 30 կհց կրկնման հաճախականության դեպքում։ Սովորաբար ԻՏ–ի աշխատանքի ժամանակ (օրինակ, գծային մոդուլյատորի սխեմայում) պարպման բռնկումը տեղի է ունենում պարբերաբար՝ ցանցային իմպուլսների կրկնման հաճախականությանը համապատասխան։ Պարպման ընթացքում ԻՏ–ի լարումը փոքրանում է {\displaystyle \approx E\_{u}}–ից մինչև բռնկման ամենափոքր լարումը, և տիրատրոն փակվում է։ Այսպիսով, բեռնվածքի միջով անցնում են պարբերաբար կրկնվող հոսանքի իմպուլսներ։

Տես նաև
-------

* Փոխակերպիչ տեխնիկա
* Իոնային սարքեր
* Իգնիտրոն
* Տիրիստոր
* Տասիտրոն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 17)։*  |
**Նունե Վալերիի Մելքումյան**(մայիսի 18, 1974(1974-05-18), Խանաբադ, Խոջալուի շրջան), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ «Միասնական հայրենիք» կուսակցությունից։ Մասնագիտությամբ բժշկուհի է։

Կենսագրություն
--------------

Նունե Մելքումյանը ծնվել է 1974 թվականի մայիսի 18-ին, Արցախի Ասկերանի շրջանի Խնապատ գյուղում։ 1991 թվականին ավարտել է ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցը։ 1997 թվականին ավարտել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան բժշկական համալսարանը։ Մեկ տարի անց ընդունվել է նույն համալսարանի ինտերնատուրայի բաժինը։

1998 թվականից նշանակվել է Արցախի Հանրապետության Առողջապահության Նախարարության «Արևիկ» ԲՄ ՓԲԸ-ում տեղամասային մանկաբույժ։

2020 թվականի մարտի 31-ի խորհրդարանական ընտրություններում «Միասնական Հայրենիք» կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ ՆՈՒՆԵ ՎԱԼԵՐԻԻ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արցախի նորընտիր Ազգային ժողովի պատգամավորներն արդեն գրանցվել են և վկայականներ ստացել
* Թիվ 4 ընտրատարածքում գերակշռող են կուսակցական թեկնածուները
**Նիկոլայ Դելչև Նապլատանով** (անգլ.՝ Николай Делчев Наплатанов, ապրիլի 25, 1923(1923-04-25), Oborishte, Պանագյուրիշտե, Պազարջիկի մարզ, Բուլղարիա - ապրիլի 18, 1993(1993-04-18), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղար գիտնական-կիբեռնետիկ։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1957), պրոֆեսոր (1966)։ Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1977)։

Կենսագրություն
--------------

Նիկոլայ Նապլատանովը 1923 թվականի ապրիլի 25-ին Մեչկա գյուղում, Պազարջիկի մարզ` խորհրդային սուզանավորդի ընտանիքում։ 1952 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի էլեկտրատեխնիկական համալսարանը։

Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1957)։ Դոցենտ (1961)։

Աշխատել է Սոֆիայի մեքենա-էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտում (այժմ՝ Սոֆիայի տեխնիկական համալսարան)։ 1961-1974 թվականներին արդյունաբերական էլեկտրոնիկայի ամբիոնի առաջին վարիչ և հիմնադիր (առանձնացվել է էլեկտրական մեքենաների և սարքերի ամբիոնից), 1968-1970 թվականներին՝ ռեկտոր, 1974-1982 թվականներին՝ ավտոմատաբանության և հեռուսատեխնիկայի ամբիոնի վարիչ։

Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի տեխնիկական կիբեռնետիկայի 1964-1978 թվականների տնօրեն և հիմնադիր։

Նիկոլայ Նապլատանովը մահացել է 1933 թվականի ապրիլի 18-ին Սոֆիայում՝ 69 տարեկան հասակում։

Մրցանակներ
----------

* «Կյուրեղ և Մեթոդիոս» 1-ին աստիճանի շքանշան
* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան (1959)
* Գիտության վաստակավոր գործիչ։

Աղբյուրներ
----------

* (բուլղ.)
* Институт по компютърни и комуникационни системи – История Archived 2009-05-12 at the Wayback Machine.
* duma.bg
**Ռիկարդո Պալմա Սորիանո** (իսպ.՝ Ricardo Palma Soriano), փետրվարի 7, 1833(1833-02-07)[…], Լիմա, Պերու - հոկտեմբերի 6, 1919(1919-10-06)[…], Լիմա, Պերու), պերուացի գրող, գիտնական, գրադարանավար։

Կենսագրություն
--------------

Իր կարիերայի սկզբում Ռիկարդո Պալման որպես սպա ծառայել է Պերուի ռազմաճակատում, այնուհետև ընտրել է լրագրողի և քաղաքական գործչի մասնագիտությունները։ Մեծ հռչակ է ձեռք բերել Պերուի փոխթագավորության (անգլ.՝ Inquisition of Lima, Peru, 1863) իսպանական ինկվիզիցիայի մասին գրքեր գրելուց հետո։

Հետագայում Ռիկարդո Պալման աշխատել է որպես տնօրեն Պերուի ազգային գրադարանում ընդհուպ մինչև իր մահը` 1919 թվականը։ Իր աշխատակիցներից մեկն է եղել ապագա նշանավոր հնագետ Խուլիո Տելյոն։ Երկրորդ Խաղաղօվկիանոսյան պատերազմից հետո 1881 թվականին չիլիական օկուպացիայի ժամանակ կողոպտումից հետո նա հաջողությամբ վերանորոգել է գրադարանը։ Լինելով Չիլիի այն ժամանակվա նախագահ Դոմինգո Սանտա Մարիայի մտերիմ ընկերը՝ նրան հաջողվեց վերադարձնել Չիլիից շուրջ 10 000 գիրք, և գրադարանը նորից դարձավ Հարավային Ամերիկայի լավագույններից մեկը։

Նրա հեղինակային գործունեության հիմքը դարձել է իր իսկ մտածած ժանրի` «(իսպ.՝ Tradiciones peruanas)» («Պերուական ավանդության») զարգացումը։ Պերուական ավանդությունը գրքերի շարք է, որոնցում ամփոփված են վաղ գաղութային Պերուից սկսած մինչև Հանրապետական Պերուի պատմությունն ընդգրկող ժամանակաշրջանը։ Այն իրենից ներկայացնում է գեղարվեստական պատմական գրականությունը, որտեղ իրական պատմական փաստերը սերտորեն կապված են հեղինակի մտածված սյուժեի հետ։ Հեղինակը «Պերուական ավանդության» 12 հատորը հրատարակել է 1872-1910 թվականներին։

Ռիկարդոն հուղարկավորված է Հովիվ Մաթիաս Մաեստրոյի գերեզմանատանը։

Լիմայում Ռիկարդո Պալմայի պատվին է անվանվել համալսարանը և միջնակարգ դպրոցը։ Ռիկարդո Պալմայի դիմանկարը տեղադրվել է շրջանառությունից դուրս եկած 10 և 500000 ինտի թղթադրամների վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
4. 1 2 3 4  Пальма Рикардо // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10969378 · BNE: XX865420 · BNF: 122996683 · CONOR: 127578211 · GND: 118789368 · ISNI: 0000000109006220 · LCCN: n80020391 · NKC: kup19990000073740 · NLA: 35406850 · NTA: 071840583 · NUKAT: n2004004725 · PTBNP: 55196 · LIBRIS: 265324 · SUDOC: 031860648 · VIAF: 51754567 · WorldCat VIAF: 51754567 |

 |

 |
**Ռոբերտ Ռիդ** (անգլ.՝ Robert Lewis Reid, հուլիսի 29, 1862(1862-07-29), Սթոքբրիջ, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 2, 1929(1929-12-02), Clifton Springs, Օնտարիո շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1862 թվականի հուլիսի 29-ին Մասսաչուսեթս նահանգի Սթոքբրիջ քաղաքում։ Կրթություն է ստացել Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանի գեղարվեստի դպրոցներում և Նյու Յորքի արվեստի ուսանողական լիգայում, այնուհետև եղել է Գուստավ Բուլանժեի և Լեֆևրի աշակերտը Փարիզում։ Նրա առաջին նկարները եղել են ֆրանսիացի գյուղացիների դիմանկարներ, որոնք նա նկարել է Էտապլում, սակայն արդյունքում նա հայտնի է դարձել որպես վիտրաժի դիզայներ և որմնանկարչության վարպետ։ Ազատ արվեստների շենքի գմբեթի որմնանկարներով 1893 թվականին մասնակցել է Չիկագոյի համաշխարհային ցուցահանդեսին։ Բացի այդ, կտավներ է նկարել Վաշինգտոնի Կոնգրեսի գրադարանի, Նյու Յորքի վերաքննիչ դատարանի շենքի և Բոստոնի Կապիտոլիումի համար, որտեղ էլ գտնվում են նրա երեք մեծ որմնանկարները` «Ջեյմս Օտիսը ելույթ է ունենում օգնության հրամանի դեմ», «Պոլ Ռեվիրի արշավը» և «Բոստոնյան թեյախմություն»։ Նա 1990 թվականի Փարիզի ցուցահանդեսում ամերիկյան տաղավարի համար նկարել է պաննո, իսկ 1906 թվականին ավարտել է Մասսաչուսեթս նահանգի Ֆերհեյվենի եկեղեցու համար պատկերվող 10 վիտրաժները։ 1906 թվականին դարձել է Դիզայնի ազգային ակադեմիայի լիիրավ անդամ։ 1915 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյում ցուցահանդեսի համար նկարել է մոնումենտալ կտավներ, որոնք զարդարում են Գեղարվեստի պալատի պատերը։ Մահացել է 1929 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Նյու Յորք նահանգի Քլիֆթոն-Սփրինգս քաղաքում։ Թաղված է Սթոքբրիջի Stockbridge Cemetery գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  *Pokinski D. F.* Reid, Robert // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T2214195
4. ↑  How to pronounce Robert Reid // Forvo.
5. ↑  Robert Lewis Reid (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Robert Reid (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · American National Biography |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000067081029 · LCCN: nr2002007755 · VIAF: 66403151 · ULAN: 500007831 · WorldCat VIAF: 66403151 |

 |
**Մակեդոնիայի Անկախության հուշագիր** (ֆր.՝ Mémorandum consérnant l'indépendance de la Macédoine), փաստաթուղթ է, որը հրատարակվել է 1913 թվականի մարտի 1-ին Մակեդոնիայի գիտական և գրական հասարակության 4 անդամների կողմից։ Նրանք պնդում էին, որպեսզի ժամանակակից Մակեդոնիայի տարածքը անկախության ձեռք բերի։

Մակեդոնիայի քարտեզը Մակեդոնիայի գիտական և գրական հասարակության կողմից թողարկված «Makedonski Golos» թերթում հրապարակված հոդվածից:
Նրա անվանումը, որը Օսմանյան կայսրության կառավարման ժամանակաշրջանում անհետացել էր, 19-րդ դարում վերականգնվեց։ Սահմանները ժամանակի ընթացքում զգալիորեն փոփոխվել էին և վերանայման ենթարկվեց նաև սահմանային հարցերը։ Փաստաթուղթը հասցեագրվել է Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Էդուարդ Գրեյին, Լոնդոնյան պալատի պատգամավորներին և Ռուսական կայսրության արտաքին գործերի նախարարին և ստորագրել են՝ Դիմիտրիե Չուպովսկին, Ալեքսանդր Վեզենկովը, Գավրիլ Կոնստանտինովիչը և Նաս Դիմովը։ Բացի այդ, Չուպովսկին գծեց Մակեդոնիայի քաղաքա-աշխարհագրական քարտեզը «իր բնական, աշխարհագրական, էթնիկական և տնտեսական սահմաններով», որը կցվեց՝ Հուշագրին։ Փաստաթուղթը, ի թիվս այլ բաների, ասում է՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *Իրականացնելով մեր սրբազան պարտականությունը մեր հայրենիքի նկատմամբ և ընդունելով «Մակեդոնիան մակեդոնացիներին» կարգախոսը, մենք բողոքում ենք և մենք չենք կարող անտարբեր մնալ, երբ դաշնակից Բալկանյան երկրները, մեր արյան և հավատի եղբայրները պատրաստվում են պատառոտել մեր երկիրը, որը գտնվում է նույն մշակութային մակարդակում, ինչպես նրանք և որը բնակչության թվաքանակով ավելի մեծ է, քան Սերբիան և Հունաստանը:* |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ristovski Blaže (1995)։ *Македонија и македонската нација* [*Macedonia and the Macedonian Nation*] (Macedonian)։ Skopje: Detska Radost։ ISBN 9989-30-057-7
2. ↑  John Breuilly, The Oxford Handbook of the History of Nationalism, Oxford University Press, 2013, 0199209197, p. 192.
3. ↑  Dimitar Bechev, Historical Dictionary of the Republic of Macedonia, Scarecrow Press, 2009, 0810862956, Introduction, pp. VII-VIII.
**Օնեսիմոս Նեսիբ** (օրոմո՝ Onesimoos Nasiib) (1856, Օրոմիա, Եթովպիա - հունիսի 21, 1931(1931-06-21), Nekemte, Misraq Welega Zone, Օրոմիա, Եթովպիա), օրոմո ժողովրդի ներկայացուցիչ, ով դարձել է լյութերական և Աստվածաշունչը թարգմանել է օրոմո լեզվով։

Կենսագրություն
--------------

Օնեսիմոս Նեսիբը ծնվել է Օրոմիյա շրջանում։ Սկզբում ծնողերը տղային անվանեցին Հիկա (հետագայում նա վերցրեց անունը ի պատիվ 70 Օնիսիմի քարոզիչների պատվին)։

4 տարեկան հասակում կորցրել է հորը, իսկ 1869 թվականին առևանգվել է ստրկավաճառների կողմից։ Նեսիբը անցել է ութ տերերի ձեռքի տակով, քանի դեռ Մասսաուայում չազատագրվեց Վերներ Մունցինգերի կողմից։ Այնուհետև պատանին ուղարկվել է ուսուցման Իմկուլլուի շվեդական ավետարանական առաքելությունում։ 1872 թվականի մարտի 31-ին, զատկի կիրակի օրը Նեսիբը մկրտվեց։ Դրանից հետո Նեսիբը ուղարկվեց Շվեդիա ուսումը շարունակելու համար, որտեղ անցկացրեց հինգ տարի։ Եթովպիա վերադառնալուց հետո ամուսնացավ Մեհրետ Հայլուի հետ։

Օսենիմոսը նախատեսում էր վերադառնալ իր հայրենի Օրոմիա շրջանը, սակայն Մենելիկ II-ը սահմանափակեց երկրում օտարերկրյա քարոզիչների գործունեությունը։ Այդ ժամանակ Նեսիբը փորձեց գնալ Սուդան, սակայն հիվանդության և մահդիստների ապստամբության պատճառով ստիպված էր վերադառնալ Իմկուլու։ 1886 թվականին նա սկսեց Աստվածաշունչը մայրենի լեզվով թարգմանելու գործը։

1904 թվականին Նեսիբը ի վերջո կարողացավ վերադառնալ Ուոլլեգա (Օրամիա շրջան), որտեղ սկսեց քարոզ կարդալ օրոմո լեզվով։ Քանի որ եթովպիացի քահանաները չէին հասկանում այդ լեզուն, նրանք Նեսիբի գործունեությունը ընդունեցին բացահայտ թշնամությամբ, հայտարարելով, որ նա վատաբանում է Մարիամ Աստվածածնին։ Նրանց մեղադրանքով Օսենիմոսը ստիպված էր ներկայանալ Աբունա Մաթեոսին, ով կարգադրում է աքսորել քարոզչին։ Սակայն այդ որոշումը չեղարկվեց Մենելիկ II-ի կողմից, ով, այնուամենայնիվ, Նեսիբին արգելեց քարոզ կարդալ։

Չնայած Նեսիբի հանրային գործունեությունը, մի քանի տարիների ընթացքում սահմանափակվում էր Նեկեմտե դպրոցում աշխատելով, աքսրովելու սպառնալիքը շարուակում էր կախված մնալ նրա գլխին։ Բայց 1916 թվականին Իյասու V-ը Նեսիբին թույլ տվեց իր հավատքը քրոզել։ Չնայած Իյասուն շուտով գահընկեց եղավ, սակայն նրա հրամանը չչեղարկվեց, այնպես որ Օսենիմոսը շարունակեց քարոզել և Տարածել Աստվածաշնչի իր թարգմանությունները։

Ի հիշատակ
---------

Օսենիմոս Նեսիբի անունը կրում է Ադիս Աբեբայում Մեկանե Եսուս եկեղեղեցական սեմինարիան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Dictionary of African Biography / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr. — NYC: OUP, 2012. — ISBN 978-0-19-538207-5
2. ↑  An English translation of Onesimos' letter which contains this account is published by Sven Rubenson, *Acta Aethiopica: Internal Rivarlries and Foreign Threats, 1869—1879* (Addis Ababa: University Press, 2000), pp. 206f ISBN 0-7658-0728-9
3. ↑  *Prouty, Chris* Empress Taytu and Menilek II: Ethiopia 1883–1910. — Trenton: The Red Sea Press, 1986. — С. 300. — ISBN 0-932415-10-5
**Ալեքսանդր Ուվարով** (1913-1993 թվականներ կամ 1994 թվական) (ռուս.՝ Уваров, Александр Георгиевич, դեկտեմբերի 22, 1913(1913-12-22), Q21669281?, Kudrinskaya, Մեշչովսկի շրջան - 1994, Օդեսա, Ուկրաինա), խորհրդային և ուկրաինացի բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1948)։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Ուվարովը ծնվել է 1913 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Կալուգայի մարզի Մեշովսկու գավառի Զայցևո գյուղում։ Ավարտել է Նիկոլսկու տարրական դպրոցը, այնուհետև՝ Բարիատինսկու գյուղական երիտասարդության դպրոցը։ Աշխատել է տեղի քարհանքերում։ Դպրոցը թողնելուց հետո կրթություն է ստացել Մեշչովսկու անվան մանկավարժական դպրոցում։

1934 թվականին տեղափոխվել է Ուկրաինական ԽՍՀ և Օդեսայի դպրոցում աշխատել է որպես պիոներ-ջոկատավար։

1936-1940 թվականներին սովորել է Նիկոլաևսկու անվան մանկավարժական ինստիտուտում։ Այնուհետև նա անմիջապես ընդունվել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի երկրորդ կուրս։

Մասնակցել է Հայրենական Մեծ պատերազմին և եղել է կոնտուզիահար, պարգևատրվել է մեդալներով։

Լինելով երիտասարդների երեկոյան դպրոցի տնօրեն՝ նա «Սլավա» կետորսական նավատորմի վրա նավարկել է դեպի Հարավային Աֆրիկայի, Անտարկտիդայի և Հարավային Ամերիկայի ափեր։

1945 թվականին լույս է տեսել բանաստեղծությունների առաջին գիրքը՝ «Սոսիները խշխշում են» և քննադատների կողմից դրական արձագանքի է արժանացել։ Մի շարք բանաստեղծություններ նվիրված են Օդեսային, Նիկոլաևին, Օլբիային, Պյատիգորսկին և այլ քաղաքների։ Նա ռուսերեն է թարգմանել Տարաս Շևչենկոյի, Իվան Ֆրանկոյի, Լեսյա Ուկրաինկայի, Մաքսիմ Ռիլսկիի, Վլադիմիր Սոսյուրայի, Ե. Բանդուրենկոյի ստեղծագործությունները։ Ուվարովի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ուկրաիներեն (Բ. Ստեպանյուկ), բուլղարերեն (Տ. Յորդանով), հունգարերեն։

1983 թվականին նրան շնորհվել է Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության դիպլոմ։

Աշխատանքեր
----------

* «Սոսիները խշշում են» (1945 թվական),
* «Կրակներ Բուգիի վրա» (1949 թվական),
* «Գարնանային ակնարկ» (1954 թվական),
* «Ճախրում են մրրկահավերը» (1957 թվական),
* «Օվկիանոսի ալիքի վրա» (1960 թվական),
* «Հայտնություն» (1963 թվական),
* «Օվկիանոսի պապակը» (1967 թվական),
* «Արծաթե հիշողություն» (1970 թվական),
* «Լայնություններ» (1973 թվական)
* «Թևեր» (1982 թվական),
* «Բանաստեղծություններ» (1984 թվական),
* «Անհանգստությունների կղզի» (1989 թվական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Письменники — ювіляри грудня 2013 року
2. ↑  *Александр Кузнецов* Зов малой родины

Գրականություն
-------------

* *Полтавчук В.* Олександру Уварові — 70 // Літ. Україна. — 1983. — 22 груд. — С. 5; Горизонт. — Одеса, 1984. — С. 111—112: портр.
* *Полтавчук В.* Автору поеми «Саврань» — 70 // Сіл. новини — Саврань, 1983. — 20 грудня.
* *Полтавчук В.* Поэтический дневник странствий: О творчестве А. Уварова // Веч. Одесса. — 1983. — 21 дек.
**Ջեյմս Բոդնիեկս** (լատիշ․՝ Džems Bodnieks, ապրիլի 22, 1910(1910-04-22), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 27, 1987(1987-07-27), Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի նկարիչ, որը նկարել է մետաղների վրա։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ջեյմս Բոդնիեկսը ծնվել է 1910 թվականի ապրիլի 22-ին, Սանկտ Պետերբուրգում։ Եղբայրը ծառերի փորագրիչ Վալենտին Բոդնիեկս է (1908-1984)։

Ավարտել է Ռիգայիի կիրառական ավեստի պետական միջնակարգ դպրոցի մետաղի վերամշակման արվեստի բաժինը (1939)։

Աշխատել է որպես դպրոցի ուսուցիչ (1942-1944), աշխատել է Ռիգայի կիրառական արվեստի դպրոցում (1946-1951), «Մակսլա» գործարանում` որպես մետաղյա արվեստի վարպետ (1951-1975), դեկորատիվ և կիրառական «Սպանդա» ստուդիայի գեղարվեստական ղեկավար (1978-1987)։

Եղել է Լատվիայի նկարիչների միության անդամ (1946 թվականից)։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1975)։

Որդին` Իմանտ Բոդնիեկսը, հայտնի խորհրդային և լատվիացի մրցարշավորդ է (սպրինտ), Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մրցանակակիր։

Մահացել է 1987 թվականի հուլիսի 27-ին, Ռիգայում, թաղվել է Լեսնոյ գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն
-----------------

минимини
1947 թվականից սկսել է մասնակցել ցուցահանդեսների։ Առանձնահատուկ վարպետություն է ցուցաբերել դեկորատիվ սպասք, սպորտային մրցանակներ, ծաղկամաններ, մոմակալներ, ինտերիերի տարբեր տարրեր պատրաստելիս։ Նրա բոլոր աշխատանքներն առանձնացել են ձևերի պլաստիկությամբ, լատվիական ավանդական զարդարանքների մոտիվների օգտագործմամբ և բարձր գեղարվեստական կատարմամբ։

1951-1973 թվականներին նկարիչներ Խ. Ռիսինի և Ռ. Կրաստի հետ պատրաստել է մոսկովյան հասարակական մի շարք շինությունների դեկորատիվ ու գեղարվեստական մասեր։

Մատենագրություն
---------------

* «Metālu mākslinieciskā apdare» («Художественная обработка металла»). — Rīga, 1980.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. ↑  Džems Bodnieks // Latvijas Enciklopēdija. — Rīga: SIA «Valērija Belokoņa izdevniecība», 2007. — ISBN 9984-9482-0-X.

Գրականություն
-------------

* Māksla un arhitektūra biogrāfijās. Atb. red. A. Vanaga — Rīga, 2000 — 1. sēj.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Декоративное панно «Старая Варшава» станции Варшавская Московского метрополитена

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000416899815 · VIAF: 305083435 · WorldCat VIAF: 305083435 |

 |
| **՞**Եվրոպական բվիկ |
| --- |
| Եվրոպական բվիկ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Բվանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Բվեր |
|
|
|
| Ցեղ | Բվիկներ |
|
|
| Տեսակ | **Եվրոպական բվիկ** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Otus scops
(Linnaeus, 1758) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
|      Բնադրման տարածք      Հիմնական բնակման տարածք      Ձմեռելու վայրեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**555376**NCBI**126827**

 |
| --- | --- | --- |

 |


*Otus scops*
**Եվրոպական բվիկ** (լատին․՝ Otus scops), բվերի ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող–չվող է, քիչ տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 19-20 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 53– 63 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 80 գ։ Էգերը խոշոր են արուներից։ Մարմնի ընդհանուր փետրածածկը միատարր է՝ գորշ դարչնագույն, ներքևից՝ բարակ, մանր զոլերի խճճված նախշերով՝ սև, նուրբ խայտերով։ Աչքերը դեղին են, ականջները՝ լայն փետրափնջերով։ Գիշերային թռչուն է, բավական հեռվից լսվում են նրա մի քանի վայրկյանը մեկ կրկնվող սուլոցները։ Բնակվում է անտառներում, անտառեզրերին, պտղատու այգիներում։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է մանր մկնակերպ կրծողներով, անողնաշարավորներով։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Գարնանային վերադարձը՝ մարտի առաջին կեսին։ Բնադրում է ծառերի փչակներում, շինություններում կամ ագռավի հին բներում։ Ձվադրում է մայիսի 1-ին կեսից հունիսի 1-ին կեսը։ Դնում է 32 մմ տրամագծով, սպիտակ 3-5 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 24-25 օր։ Ձագերը բնից հեռանում են հուլիսի վերջին։

Աշնանային չուն՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

Օգտակար թռչուն է։ Պահպանվում է օրենքով։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85118774 · NDL: 00650101 |

 |
**«ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կուրիեր»**, եռամսյա հաճախականությամբ տպագրվող պարբերագիրը մի քանի լեզուներով հրատարակվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ գործակալության կողմից 1948 թվականից։ Ամսագրի միջոցով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն նպատակ է հետապնդում աջակցել անդամ երկրների գաղափարներին, մտքեր փոխանակել կրթության, գիտության և մշակույթի հետ կապված միջազգային նշանակության թեմաներով։ Ամսագրի յուրաքանչյուր համարը նվիրված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի առաջնահերթ խնդիրներից մեկին։

Պատմություն
-----------

«ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կուրիեր» պարբերականը հիմնադրվել է 1947 թվականից, կազմակերպության ստեղծումից երկու տարի անց։ Առաջին համարը տպագրվել է 1948 թվականին։

2006 թվականի մարտին թողարկվեց պարբերականի առցանց տարբերակը, որը ներկայացված էր վեց լեզուներով՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն արաբերեն, իսպաներեն, ռուսերեն, իսկ այսօր արդեն նաև պորտուգալերեն, էսպերանտո, չինարեն, սարդիներեն։ 2018 թվականի հոկտեմբերից Cademia Siciliana ընկերության կողմից թողարկվում է նաև պարբերականի սիցիլերեն տարբերակը։ 1990-2002 թվականներին կազմակերպվեց և թողարկվեց պարբերականի ուկրաիներեն տարբերակը։

Տպագրումն իրականացվում է սահմանափակ քանակով։ Ի տարբերություն տպագրված պարբերականի, առցանց պարբերականն ստանալու համար կարելի է գրանցվել և ստանալ անվճար։

Պարբերականը թողարկվում է Attribution-ShareAlike 3.0 IGO (CC-BY-SA 3.0 IGO) արտոնագրով։

Գրականություն
-------------

* «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կուրիեր»-ը 30 տարեկան է։ Անթոլոգիա. / Հրատ. Ի.Ն. Բարիչև և ուրիշներ — Մոսկվա:Պրոգրես, 1990.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0304-3118
2. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 2220-2269
3. ↑
4. ↑  Cademia Siciliana։ «Lu Curreri di l'UNESCO» (իտալերեն)
5. ↑
6. ↑
7. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страница журнала на сайте НЭБ
**Սագիտ Ռամիև** (ռուս.՝ Рамиев, Сагит Лутфуллович, փետրվարի 12, 1880(1880-02-12), Օրենբուրգի գավառ, Օրենբուրգի մարզ, Q4336215?, Ռուսական կայսրություն - մարտի 16, 1926(1926-03-16), Ուֆա, Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), թաթար բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բաշկորտոստանի Կուգարչինսկի շրջանի Իբրաևո գյուղում, լաստանավորդի ընտանիքում, 1880 թվականի փետրվարի 12-ին։ Սովորել է թաթարական Խուսայինիա մեդրեսեում և Օրենբուրգի ռուսական դպրոցում։ 1902-1906 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ, այնուհետև տեղափոխվել Կազան, որտեղ սկսել է աշխատել «Таң йолдызы» թերթում։ 1912-1913 թվականին աշխատել է Աստրախանում։ 1922 թվականից ապրել է Ուֆայում։

Նա գրել է «Таң вакыты» արձակ բանաստեղծությունը, «Դու», «Նա», «Бер көше» (Մենակ) քնարական բանաստեղծությունները, «Низамлы мәдрәсә», «Яшә, Зөбәйдә, яшим мин» պիեսները։ Նաև զբաղվել է թարգմանություններով, թաթարերեն թարգմանել է շարք աշխատանքներ Լև Տոլստոյից, Նիկոլայ Նեկրասովից, Դեմյան Բեդնիից, Ռաֆայելլո Ջովանյոլիից, ինչպես նաև` «Մարսելյոզը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Медина аль-Ислам № 120 — Медресе «Хусаиния»: татарская дорога из Европы в Центральную Азию и наоборот

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրական համառոտ հանրագիտարան
|  |
| --- |
| **Սուլթանական հավ** |
| Սուլթանական հավՍուլթանական հավ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Կռունկանմաններ (Gruiformes) |
| **Ընտանիք** | Ջրահովվիկներ (Rallidae) |
| **Ցեղ** | **Porphyrio** |
| **Տեսակ** | **Սուլթանական հավ** *(P. porphyrio)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Porphyrio porphyrio***Linnaeus, 1758 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

*Porphyrio porphyrio*
**Սուլթանական հավ** (լատին․՝ Porphyrio porphyrio), ջրահովվիկների ընտանիքին պատկանող թռչուն։

Տարածված է Պաղեստինում, Սիրիայում, Միջագետքում, Իրանում, Ադրբեջանում, Թուրքմենիայում և Վոլգայի դելտայում։ Թևերի բացվածքը հասնում է 81-89 սմ։ Քաշը 780-950 գրամ է։ Հայաստանում հայտնաբերվել է 60-ական թվականներից հետո, որպես պատահական հանդիպող տեսակ։ Հայաստան են թափանցել Ադրբեջանից։ Բույնը պատրաստում են եղեգի ցողուններից և տերևներից, եղեգնուտի խիտ մացառներում։ Ձվադրում է ապրիլից մինչև հունիս ամիսը։ Դնում է 4-7 մանր շագանակագույն պուտերով ձու։ Ձայնը նման է մերթընդմերթ կրկնվող տնքոցի։ Սնվում են ջրային բույսերով, արմատներով շիվերով։ Գրանցված է Ադրբեջանական Կարմիր գրքում և Հայաստանի Հանրապետությունում։

Տարածվածություն
---------------

Ենթատեսակը տարածված է Հարավային Եվրոպայից և Հյուսիսային Աֆրիկայից մինչև Առաջավոր և Հարավային Ասիա, Սիբիր։ Հայաստանում հանդիպում է Սևանա լճի հարավարևմտյան ափի երկայնքով, Արփի լճում, Արաքսի հովտում՝ Արարատի շրջանում և հանրապետության ծայր հարավում՝ Մեղրու շրջանում։

Էկոլոգիա
--------

Բնակվում է եղեգնուտի խիտ մացառուտներում՝ բնական ջրամբարների, ինչպես նաև ձկնաբուծական տնտեսությունների ծանծաղուտային ափերի երկայնքով։ Ապրելավայրերի տարածքի կրճատումը կապված է բնակչության համար հանգստի գոտիներ, լողափեր, ձկնաբուծական տնտեսություններ ստեղծելու և գյուղատնտեսական կարիքների համար այդ տարածքների յուրացման հետ։ Տարեկան ձվադրում է 1-2 անգամ։ Հայտնի են նաև կրկնակի ձվադրման երևույթներ։

Պահպանություն
-------------

Քիչ ուսումնասիրված տեսակ է, որը ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է տվյալների անբավարարություն կատեգորիայով։

Թվաքանակի արդի վիճակը գնահատելու համար տվյալները բավարար չեն։ 2008 թվականի տվյալներով Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական տարածաշրջանային ասոցիացիայի կենդանաբանական այգիներում պահվում է 73 առանձնյակ։

Սուլթանական հավի թվաքանակի վրա բացասականորեն ազդում է ձկնաբուծական լճակների շահագործման ընթացքում անհանգստացնելու գործոնը, մասնավորապես՝ ջրի մակարդակի հաճախակի տատանումները։ Հնարավոր է նաև ջրլող թռչունների պաշտոնական որսի ժամանակահատվածում ապօրինի որսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

Գրականություն
-------------

* Մ.Ս. Ադամյան - «Հայաստանի թռչունները», Երևան, Սովետական գրող, 1985 թվական։
**Պաոլո Անանյան** (1880, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1942), հայ երգիչ (բաս, բարիտոն)։

Կենսագրություն
--------------

Երաժշտական կրթությունն ստացել է Իտալիայում, ապա՝ Ֆրանսիայում։ Մեկ տարի երգել է Փարիզի «Օպերա-Կոմիկ», 4 տարի՝ Մոնտե-Կառլոյի օպերային թատրոններում։ Բոստոնի օպերային, ապա՝ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա» թատրոնների մեներգիչ (Գրենվիլ՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա», Անջելոտտի՝ Ջակոմո Պուչինիի «Տոսկա»)։

1921–1929 թվականներին երգել է Ֆեոդոր Շալյապինի խաղընկերությամբ (Մոդեստ Մուսորգսկիու «Բորիս Գոդունով», Ջոակինո Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ», Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ», Ժյուլ Մասնեի «Դոն Կիխոտ»)։

Երաժշտական բացառիկ տվյալների շնորհիվ հանդես է եկել նաև բարիտոնական դերերգերով (Վալենտին՝ Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ», Սանչո՝ Ժյուլ Մասնեի «Դոն Կիխոտ»)։

Չեխ նշանավոր երգչուհի Էմմի Դեստինի հետ հանդես է եկել Ջ. Պուչինիի «Աղջիկն Արևմուտքից» օպերայում։ Երգել է Ջ. Վերդիի «Օթելլո», Ջ. Պուչինիի «Մանոն Լեսկո», Գաետանո Դոնիցետիի «Սիրո նեկտար», Էդուար Լալոյի «Իզ քաղաքի արքան» և այլ օպերաներում։

Երգել է նաև ժամանակի նշանավոր այլ երգիչների՝ Բենիամինո Ջիլիի, Էլվիրա դե Իդալգոյի, Տիտո Սկիպայի հետ, երկար տարիներ հանդես եկել դիրիժոր Արտուրո Տոսկանինիի ղեկավարությամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Վատ Լուանգ տաճարը
**Պակսե** (լաոս.՝ ປາກເຊ, «Սե գետի գետաբերանը»), քաղաք Լաոսում, Տյամպասակ նահանգի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 119 848 մարդ (2010 թվականի գնահատմամբ)։

Պատմություն
-----------

1713-ից 1946 թվականներին քաղաքը եղել է Տյամպասակ թագավորության մայրաքաղաքը։ Միավորված Լաոսի թագավորությունում Տյամպասակի ընդգրկուկից հետո քաղաքը կորցրեց մայրաքաղաքի կարգավիճակը, սակայն մնաց որպես հարավային Լաոսի ոչ պաշտոնական մայրաքաղաք։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքում կա միջազգային օդանավակայան, որտեղից կատարվում են չվերթներ դեպի Վիենտյան, Սիեմրեապ և Բանգկոկ։ Մեկոնգի կամուրջը Պակսեն կապում է Թաիլանդի Ուբոնրատչատհանի քաղաքին։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Քաղաքում է գտնվում Տյամպասակի թագավորների նախկին պալատը, որն այժմ վերածվել է հյուրանոցի։ Այստեղ գտնվում է նաև Վան Լուանգ վանքը։ Քաղաքի հյուսիս-արևելքում գտնվում է Բոլավեն սարահարթը, որում գտնվում է ջրվեժների և սրճային տնկատափերի մեծամասնությունը։ Հարավում գտնվում է Վաթ Պհու հին վանքը, ինչպես նաև «Սի Ֆան Դոն» կղզիախումբը, որի կազմի մեջ են մտնում շուրջ 4000 կղզիներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կաղապար:Книга:Географический энциклопедический словарь
2. ↑  Laos: largest cities and towns and statistics of their population World Gazetteer (անգլ.)(գերմ.)(ֆր.)(իսպ.)
**Լուդորվայ**, ազգաճարտարապետական արգելոց-թանգարան բաց երկնքի տակ, որը գտնվում է Ուդմուրտիաի Զավյալովսկի շրջանում։ Գտնվում է նույնանուն գետ ափին, 1 կմ արևմուտք Լյուդորվայ գյուղից, 17 կմ հեռու Իժևսկից։

Պատմություն
-----------

Արգելոց թանգարանը ստեցծվել է 1980 թվականին ՈւԻԽՍՀ-ի խորհրդի նախագահի հրամանով։ 1990 թվականին Լուդորվայից 1 կմ արևմուտք, տարածք տրամադրվեց Իլինկա անբնակ գյուղի տարածքում։ 1996 թվականին տեղի ունեցավ «Իլինկա» թամգարանի բացումը, որը հանդիսանում էր Կուզեբայ Գերդի անունը կրող ազգային թանգարանի մասնաճյուղը: 2004 թվականի հունվարին թանգարանը համարվեց անկախ հաստատություն և անվանփոխվեց «Լուդորվայ»: 

Գործող հողմաղաց թանգարանի տարածքում
Թանգարանը բաժանվում է 6 մասի. հյուսիսային, կենտրոնական և հարավային, ռուսական և թաթարական։ Կառույցների հիմնական սկզբունքը՝ նոր միկրոգյուղերի ստեղծումն է, որոնցում կներկայացվեն մշակության և հանրային կառույցներ։ Ցուցահանդեսը իր մեջ ներառում էր XIX - XX դարերի նմուշներ։ Ներկա պահին թանգարանում կա երեք հուշարձան ՝ Վոստրիկովսկի պարիսպը, Դրագոմիրովների ընտանիքի վրանային հողմաղացը և Ատամանովյան պարիսպը, ընդհանուր 21 կառույց, ցուցահանդեսի ողջ մակերեսը կազմում է 691 մ²։ 2012 թվականի տվյալներով թանգարանի վրա կար գրացված 4418 պահեսատյին միավոր, որոնց մեջ կար յուրահատուկ ժամանակագրական հավաքածուներ (վահաններ, կենցաղային իրեր, մանկանան օրորցներ: Թանգարանում է գտնվում հինագույն ճարտարապետական նմուշներ (1912 թ.):

Թանգարանում աշխատում են բանահյուսական կոլեկտիվ, այցելուներին առաջարվում է էքսկուրսի, ծանոթյունուն ուդմուրտիական ազգային խաղերի հետ, սև գույնով ներկված բաղնիքը։ Տարվա ընթացքում թանգարանում անց են կացվում տարբեր միջոցառումներ, օրացույցային տոներ, որոնք ծանոթացնում են այցելուներին ավանդույթներին և ազգի առօրյաին:

Պատկերասրահ
-----------

Կառույցի արտաքին տեսքը
Հողմաղաց
Հորիզոնական պտտվող լիսեռ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Загребин, 2012, էջ 316
2. ↑  Архитектурно-этнографический музей-заповедник «Лудорвай»
3. 1 2  Туганаев, 2008, էջ 104
4. 1 2 3  Загребин, 2012, էջ 317
5. ↑  АЭМЗ «Лудорвай» на letopisi.ru
| **՞**Հարավաֆրիկյան ոզնի |
| --- |
| Հարավաֆրիկյան ոզնի  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորեր |
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Միջատասպաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ոզնիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Աֆրիկական ոզնիներ |
|
|
| Տեսակ | **Հարավաֆրիկյան ոզնի** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Atelerix frontalis  A. Smith, 1831 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հարավաֆրիկյան ոզնի** (լատին․՝ Atelerix frontalis)աֆրիկական ոզնիների ցեղին պատկանող կաթնասուն։ Տարածված են Անգոլայում, Բոթսվանայում, Լեսոտոյում, Նամիբիայում, Զիմբաբվեում և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում։

Մարմնի երկարությունը 20 սանտիմետր է։ Քաշը 300-700 գրամ է։

Ասեղները լինում են շոկոլադե շագանակագույն կամ սև։ Ճակատին պարզ երևում է սպիտակ մորթուց բաղկացած մի շերտ։

Բնութագիր
---------

Illustration of *Atelerix frontalis*
Հարավաֆրիկյան ոզնին ամբողջ մարմնով ծածկված է փշերով, բացառությամբ դեմքի։ Նրանց մարմինները ծածկված են սուր ծակող փշերով, իսկ անպաշտպան մարմնի մասերը ծածկված են մորթով։ Հարավաֆրիկյան ոզնիներն ունեն 350-700 գրամ քաշ։ Հիմնական գույնը շագանակագույն է, բայց հանդիպում են նաև այլ գույների ոզնիներ։ Նրանք մուգ շագանակագույն են, և նրանց փշերը, որպես կանոն սպիտակ են, իսկ մարմնի մակերեսին հասնող հատվածներում՝ շականակագույն։ Նրանք սովորաբար ունեն սպիտակ կամ շագանակագույն որովայն։ Այս տեսակի ոզնիների հիմնական բնութագիրն այն է, որ նրանց ճակատին կա սպիտակ շերտով գիծ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* Հաարավաֆրիկյան ոզնու տարածման արեալՀաարավաֆրիկյան ոզնու տարածման արեալ
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Флскснштсйи К. (1984-01)։ «Краткий русско-немецкий я немецко-русский словарь Кристофа Шхядта»։ *Zeitschrift für Slawistik* **29** (4-6)։ ISSN 2196-7016։ doi:10.1524/slaw.1984.29.46.914
2. ↑

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Պեդրո Լուչիո Կուադրա** (իսպ.՝ Pedro Lucio Cuadra, ապրիլի 14, 1842(1842-04-14), Սանտյագո, Չիլի - ապրիլի 24, 1894(1894-04-24)), չիլիացի քաղաքական և պետական գործիչ, ճարտարագետ, աշխարհագրագետ, մանկավարժ, բանկիր, սենատոր։

Կենսագրություն
--------------

Պեդրո Լուչիո Կուադրան ծնվել է Սանտյագոյում, 1841 թվականին։ Խոսե Կառերայի անվան ինստիտուտում ուսումնասիրել է հումանիտար գիտություններ, Չիլիի համալսարանում՝ ինժեներական դասընթացներ։ 1859 թվականին ստացել է աշխարհագրագետի և հանքարդյունաբերության ինժեների կոչում և զբաղվել Չիլիի տեղագրական և երկրաբանական քարտեզների ստեղծմամբ։ Աշխատել է 19-րդ դարի նշանավոր Ֆրանսիացի երկրաբան և աշխարհագրագետ Պեդրո Խոսե Ամադո Պիսիսի մոտ՝ Չիլիի տեղագրական և երկրաբանական քարտեզները կազմելու համար։ Գրել է «Չիլիի ֆիզիկական և քաղաքական աշխարհագրություն» գիրքը։ Հետագայում հրատարակել է «Լաս Վեգասի չորացումը Չիլիում», «Ուրվագիծ Չիլիի աշխարհագրության», «Չիլիի ֆիզիկական աշխարհագրություն» և այլն աշխատությունները։

1864 թվականին նա ընդունվել է համալսարան՝ որպես մեխանիկայի և մեքենաների կառավարման պրոֆեսոր, իսկ չորս տարի անց՝ որպես մաթեմատիկայի ֆակուլտետի գիտաշխատող, եղել է արժեթղթերի երաշխավոր բանկի կառավարիչ։

Անդամակցել է Չիլիի լիբերալ կուսակցությանը, 1870-1873, 1876-1879, 1879-1882 եղել է Չիլիի պատգամավորների պալատի անդամ, 1882-1888 և 1888-1894 թվականներին՝ Չիլիի սենատոր։

1882-1884 թվականներին եղել է Չիլիի ֆինանսների նախարար, 1886 թվականի սեպտեմբերի 18-ից նոյեմբերի 30-ը՝ Արդարադատության և հանրային կրթության նախարար, 1888 թվականին՝ Չիլիի ներքին գործերի նախարար։ Նրա ելույթները խորհրդարանում կենտրոնացած էր տնտեսական խնդիրների, կրթության և ժողովրդի կրթության վրա։

Մահացել է Չիլիի Սանտյագո քաղաքում 1894 թվականի ապրիլի 24-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  Pedro Lucio Cuadra Luque

Արտաքին հղումներ
----------------

* Педро Лучио Куадра

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Appletons' (1887—1901) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2014029758 · VIAF: 307172993 · WorldCat VIAF: 307172993 |

 |
**Պարսամ վարդապետ** (1443 - 1557, Վաղարշապատ), գիտնական, ուղղափառ եկեղեցու հոգևորական, ազգությամբ ասորի, հեղինակել է բազմաթիվ գրքեր, մեծ հետք է թողել ուշ միջնադարյան ուղղափառ եկեղեցու պատմության մեջ։ Նրա մասին տեղեկություններ կան ձեռագիր մատյաններում։ 

Հայտնի է, որ 1443 թվականին սեպտեմբերին, Վարագա սուրբ Խաչի տոնին նվիրված Ս. Էջմիածնում պատարագը մատուցելու պատիվը տրված էր Պարսամ վարդապետին Մահացել է Վաղարշապատում։ Հայոց Ստեփաննոս Ե Սալմաստեցի կաթողիկոսի (1545-1567) Բարսեղ Գ աթոռակալի կարգադրությամբ Պարսամ վարդապետին ամփոփել են Վաղարշապատ քաղաքի Ս. Գայանեի վանքին կից գերեզմանատանը։ Նրա գերեզմանի վրա եղել է տապանաքար՝ չափածո արձանագրությամբ, որն անհետացել է թուրք-պարսկական պատերազմների ընթացքում (17-18-րդ դդ.): Պարզվում է, որ այս տապանագիրը Սուրբ Գայանեի տարածքում պահպանված վաղագույնն է, քանի որ վիմական հիշատակագրություններն այստեղ սկսվում են միայն 18-րդ դարից։

Պարսամ կրոնավորին նվիրված սրբավայրեր կան Փոքր Հայքում, Մալաթիայում, Ելիզավետպոլի գավառում։ Խարբերդի տարածքում գտնվող ուղղափառ ասորիների Ս. Պասամէի վանքի հողն էլ օգտագործել են ամեն տեսակ ցավից ազատվելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ս․Ադամյան, Տապանագիր՝ Պարսամ վարդապետի, Մերձավոր Արևելք, Երևան, 2019։*
2. ↑  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, 2000, էջ 85-88։*
3. ↑  *Ա. Հարությունյան, Վաղարշապատ. Վանքերն ու վիմական արձանագրությունները, Էջմիածին, 2016։*
4. ↑  *Յ. Մանանդեան, Հր. Աճառեան, Հայոց նոր վկաներ (1155-1843) , Վաղարշապատ, 1903, էջ 117։*
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սամվելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Լյովա Արտավազդի Սամվելյան** (օգոստոսի 10, 1940(1940-08-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մարզիչ, մանկավարժ։ Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու (1970), պրոֆեսոր (1992), ըմբշամարտի ԽՍՀՄ սպորտի (1958), սպորտի պատվավոր (1961) վարպետ, Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (2014)։

Կենսագրություն
--------------

1961 թվականին ավարտել է ՖԿՀՊԻ և 1966 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ 1961-1975 թվականներին աշխատել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, 1975 թվականից՝ ՀՊՏՀ ֆիզիկական դաստիարակության ամբիոնի վարիչ։ 1996 թվականից՝ Հայկական ազգային օլիմպիական ակադեմիայի, 2004 թվականից՝ ՀԱՕԿ-ի «Արդարացի խաղ» կոմիտեի (1996-2004 թվականներին՝ նախագահ) փոխնախագահ, 1996 թվականից միջազգային տեղեկագիտության ակադեմիայի թղթակից անդամ։ 2014 թվականին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նրան շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում։

Գործունեություն
---------------

Աշխատանքները վերաբերում են երիտասարդների կրթությանը, ըմբիշների տեխնիկական գործողությունների կատարելագործմանը։ Հեղինակ է «Հոգու ալիքներ» (հատոր 1-3, 2002-2006) ժողովածուի, «Արդարացի խաղը և սպորտը» (2006) ուսումնական ձեռնարկի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄՆԵՐ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
Հատված «Սեֆեր Ռազիել ՀաՄալախ» գրքից, որտեղ պատկերված են տարբեր մոգական խորհրդանիշներ:
**Մոգական խորհրդանշան** (**սիգիլ**, լատիներեն՝ *sigillum* «կնիք»), խորհրդանշան, որն օգտագործվում է մոգության մեջ։ Տերմինը սովորաբար օգտագործվում է դևի կամ այլ էակի պատկերային ստորագրությունը մատնանշելու համար։ Ներկայումս կիրառվում է հատկապես քաոսի մոգության մեջ որպես՝ մոգի ցանկալի արդյունքի խորհրդանիշ։

Պատմություն
-----------

Լատիներեն *sigillum* բառը նշանակում է «կնիք», այն կարող է ծագած լինել եբրայերեն סגולה (սեգուլա, «հոգևոր ազդեցություն ունեցող բառ կամ գործողություն, թալիսման»)։ Բառի ներկա իմաստի կիրառումը ծագել է վերածննդյան մոգությունից՝ իր հերթին անտիկ մոգությամբ ներշնչված։

Միջնադարյան ծիսական մոգության մեջ մոգական խորհրդանիշը սովորաբար օգտագործվում էր որպես օկուլտական խորհրդանիշ՝ ներկայացնելով տարբեր հրեշտակներ և դևեր, որոնց մոգը կանչում էր։ Մոգության դասագրքերը՝ գրիմուարները, հաճախ պարունակում էին մոգական խորհրդանիշները ներկայացնող էջեր։ Մասնավորապես հայտնի է «Սողոմոնի փոքր բանալին բանալին», որտեղ մոգության նպատակներով բերված են դժոխքի 72 դևերի մոգական խորհրդանիշները։ Այս մոգական խորհրդանիշները համարվում էին հոգու իրական անունը՝ մոգին թույլ տալով կառավարել էակին։

Կոնկրետ հոգու մոգական խորհրդանիշն ստեղծելու համար օգտագործվում է կամեասը (մոգական քառակուսիներ). հոգու անունը վերածում էին թվերի, որոնք գրում էին մոգական քառակուսու մեջ։ Ապա թվերի դիրքերը գծերով միացվում էին իրար՝ ստեղծելով մի աբստրակտ պատկեր։

Ծիսական կամ մոգական նպատակներով խորհրդանիշների օգտագործումը տարածված էր առնվազն նոր քարեդարյան ժամանակաշրջանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Greer, John Michael (2003)։ *The New Encyclopedia of The Occult*։ Llewellyn Worldwide։ էջ 438։ ISBN 1-56718-336-0

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 21784828 |

 |
**Պետրոս Մանուկի Ներսեսյան** հունիսի 6, 1927(1927-06-06), Շամխոր, Ադրբեջան հայ գյուղատնտես-ախտաբան, գյուղտնտեսական գիտությունների դոկտոր (1983)։

Կենսագրություն
--------------

Պետրոս Ներսեսյանը ծնվել է 1927 թվականի հունիսի 6-ին, Շամքոր քաղաքում։

Կրթություն է ստացել Կիրովաբադի (այժմ՝ Գյանջա) գյուղատնտեսական ինստիտուտում (1953)։ 1953–1983 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության Նախարարության երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ Երկրգործության գիտական կենտրոն), 1983-1996- թվականներին եղել է ինստիտուտի գիտական գծով փոխտնօրեն, 1996–2000 թվականներին՝ Տեխնիկական մշակաբույսերի փորձարարական կայանի տնօրեն, 2000–2013-թվականին՝ գիտաշխատող։

Պետրոս Ներսեսյանի աշխատանքները վերաբերվում են բույսերի հիբրիդային ճնշվածության, նեկրոզի, քլորոզների և գաճաճության օրինաչափությունների հաստատման հիմնահարցերին։

Ձեռքբերումներ
-------------

* 2008թ.՝ պատմական գիտությունների թեկնածու
* 2009թ.՝ Ակադեմիայի իսկական անդամ
* 2012թ.՝ շքանշան «Վիլյամ Սարոյան»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ներսեսյան Պետրոս Մանուկի

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |