| Թերմոդինամիկա |
| --- |
| Դասական Կառնոյի ջերմային շարժիչ |
| Ճյուղեր
* Դասական
* Վիճակագրական
* Քիմիական

Հավասարակշիռ / Ոչ հավասարակշիռ |
| Օրենքներ
* Զրոերորդ
* Առաջին
* Երկրորդ
* Երրորդ

 |
| Համակարգեր
* Վիճակի հավասարումներ
* Իդեալական գազ
* Իրական գազ
* Նյութի վիճակներ
* Հավասարակշռություն

 |
| Պրոցեսներ
* Իզոբար
* Իզոխոր
* Իզոթերմ
* Ադիաբատ
* Իզոէնտրոպիկ
* Իզոէնտալպիկ
* Քվազիստատիկ
* Պոլիտրոպիկ
* Ազատ ընդարձակում
* Դարձելիություն
* Անդարձելիություն

 |
| Ցիկլներ
* Ջերմային շարժիչ
* Ջերմային մխոց
* Ջերմային արդյունավետություն

 |
| Հատկություններ
* Դիագրամներ
* Ինտենսիվ և էքստենսիվ հատկություններ
* Վիճակի ֆունկցիաներ
* Ջերմաստիճան / *Էնտրոպիա*
* Ճնշում / *Ծավալ*
* Քիմիական պոտենցիալ / *Մասնիկների թիվ*
* Աշխատանք
* Ջերմաքանակ

 |
| Հավասարումներ
* Կառնոյի թեորեմ
* Կլաուզիուսի թեորեմ
* Հիմնական առնչություն
* Իդեալական գազի օրենք
* Մաքսվելի առնչություններ

 |
| Պոտենցիալներ
* Ազատ էներգիա
* Ազատ էնտրոպիա
* Ներքին էներգիա{\displaystyle U(S,V)}
* Էնտալպիա{\displaystyle H(S,p)=U+pV}
* Հելմհոլցի ազատ էներգիա{\displaystyle A(T,V)=U-TS}
* Գիբսի ազատ էներգիա{\displaystyle G(T,p)=H-TS}

 |
| Գիտնականներ
* Բեռնուլի
* Կառնո
* Կլապեյրոն
* Կլաուզիուս
* Կարաթեոդորի
* Դուհեմ
* Գիբս
* ֆոն Հելմհոլց
* Ջոուլ
* Մաքսվել
* ֆոն Մայեր
* Օնսագեր
* Ռեյնկին
* Սմիտոն
* Շտալ
* Թոմպսոն
* Թոմսոն
* Վաթերսոն

 |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Իդեալական գազի վիճակի հավասարում**, իդեալական գազի վիճակի հավասարում(Կլապեյրոնի հավասարում, Մենդելեև-Կլապեյրոնի հավասարում ), որն անվանվել է դրանց հայտնաբերող Բ. Կլապեյրոնի և Դ. Մենդելեևի անունով։

Հավասարումն ունի հետևյալ տեսքը՝
{\displaystyle pV=nRT}
որտեղ p-ն ճնշումն է, V-ն՝ գազի մոլային ծավալը, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը, R-ը՝ ունիվերսալ գազային հաստատունը *R* = 8,3144598(48)։ Կլապեյրոնի հավասարումից բխում են Բոյլ-Մարիոտի օրենքը, Գեյ-Լյուսակի օրենքը և իդեալական գազերին վերաբերող մասնավոր այլ օրենքներ։ Կլապեյրոնի հավասարումով որոշակի ճշտությամբ նկարագրվում են փոքր խտության իրական գազերը բարձր ջերմաստիճանների դեպքում։

Քանի որ, {\displaystyle V\_{M}={\frac {V}{\nu }},} (որտեղ {\displaystyle \nu ={\frac {m}{M}}} -ը նյութի քանակն է, {\displaystyle m}-ը զանգվածը, {\displaystyle M}-ը մոլային զանգվածը) վիճակի հավասարումը կարելի է գրել

{\displaystyle p\cdot V={\frac {m}{M}}R\cdot T,}
կամ {\displaystyle p=nkT,}

որտեղ {\displaystyle n=N/V}-ատոմների կոնցենտրացիան է, {\displaystyle k={\frac {R}{N\_{A}}}}-Բոլցմանի հաստատուն.

Այս հավասարումը կոչվում է Մենդելեև-Կլապեյրոնի հավասարում։

Գազի նյութի քանակը որոշվում է նորմալ ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում։ Հավասարման մեջ օգտագործվող ջերմաստիճանը բացարձակ ջերմաստիճան է։ Ջերմաստիճանի համապատասխան ՄՀ հիմնական միավորը կալվինն է (Կ)։

Կլապեյրոնի հավասարման հաստատունը այնքան էլ հաստատուն չէր, քանի որ անհրաժեշտ էր հաշվել յուրաքանչյուր գազի համար․

{\displaystyle p\cdot V=r\cdot T.}
Մենդելեևը հայտնաբերեց, որ {\displaystyle r}-ը ուղիղ համեմատական է {\displaystyle \nu }-ին և համեմատականության գործակից {\displaystyle R}-ը անվանեց **ունիվերսալ գազային հաստատուն։**

Թերմոդինամիկական պրոցեսների աղյուսակ
------------------------------------

| Պրոցես | Հաստատուն | Մյուս մեծության փոփոխություն | P2 | V2 | T2 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Իզոբար պրոցես | Ճնշում | V2/V1 | P2 = P1 | V2 = V1(V2/V1) | T2 = T1(V2/V1) |
| T2/T1 | P2 = P1 | V2 = V1(T2/T1) | T2 = T1(T2/T1) |
| Իզոխոր պրոցես | Ծավալ | P2/P1 | P2 = P1(P2/P1) | V2 = V1 | T2 = T1(P2/P1) |
| T2/T1 | P2 = P1(T2/T1) | V2 = V1 | T2 = T1(T2/T1) |
| Իզոթերմ պրոցես |  Ջերմաստիճան  | P2/P1 | P2 = P1(P2/P1) | V2 = V1/(P2/P1) | T2 = T1 |
| V2/V1 | P2 = P1/(V2/V1) | V2 = V1(V2/V1) | T2 = T1 |
| Ադիաբադ պրոցես
(իզոտոպ) | Էնտրոպիա | P2/P1 | P2 = P1(P2/P1) | V2 = V1(P2/P1)(−1/γ) | T2 = T1(P2/P1)(γ − 1)/γ |
| V2/V1 | P2 = P1(V2/V1)−γ | V2 = V1(V2/V1) | T2 = T1(V2/V1)(1 − γ) |
| T2/T1 | P2 = P1(T2/T1)γ/(γ − 1) | V2 = V1(T2/T1)1/(1 − γ)  | T2 = T1(T2/T1) |
| Բազմատրոպ պրոցես | P Vn | P2/P1 | P2 = P1(P2/P1) | V2 = V1(P2/P1)(-1/n) | T2 = T1(P2/P1)(n − 1)/n |
| V2/V1 | P2 = P1(V2/V1)−n | V2 = V1(V2/V1) | T2 = T1(V2/V1)(1 − n) |
| T2/T1 | P2 = P1(T2/T1)n/(n − 1) | V2 = V1(T2/T1)1/(1 − n)  | T2 = T1(T2/T1) |
| Ադիաբադ պրոցես(իզոտալպ) | Էնտալպիա | P2 − P1 | P2 = P1 + (P2 − P1) |  | T2 = T1 + μJT(P2 − P1) |
| T2 − T1 | P2 = P1 + (T2 − T1)/μJT |  | T2 = T1 + (T2 − T1) |

Կապ իդեալական գազի վիճակի մյուս հավասարումների հետ
--------------------------------------------------

Հաստատուն զանգվածի դեպքում հավասարումն ունենում է հետևյալ տեսքը․

{\displaystyle {\frac {p\cdot V}{T}}=\nu \cdot R,}
{\displaystyle {\frac {p\cdot V}{T}}=\mathrm {const} .}
Վերջին {\displaystyle {\frac {p\_{1}\cdot V\_{1}}{T\_{1}}}={\frac {p\_{2}\cdot V\_{2}}{T\_{2}}}}հավասարումը կոչվում է միացյան գազային օրենք։ Դրանից ստացվում է Բոյլ-Մարիոտի, Շառլի և Գեյ-Լյուսակի օրենքները։

Բոյլ—Մարիոտի օրենք՝ {\displaystyle T=\mathrm {const} \Rightarrow p\cdot V=\mathrm {const} }․
Գեյ-Լյուսակի՝ {\displaystyle p=\mathrm {const} \Rightarrow {\frac {V}{T}}=\mathrm {const} }․
Շառլի օրենք՝ {\displaystyle V=\mathrm {const} \Rightarrow {\frac {p}{T}}=\mathrm {const} }․(Գեյ-Լյուսակի երկրորդ 1808 թվական.)
Այդ օրենքը հարմար է տարբեր վիճակների անցման տեսանկյունից։

Քիմիայի տեսանկյունից այս օրենքը կարող է հնչել այլ կերպ․

Ռեակցիայի մեջ մտնող գազերի ծավալները, նույն պայմանների դեպքում( ջերմաստիճան, ճնշում) հարաբերում են իրար և առաջացող գազանման միացումների ծավալներին ինչպես ամբողջ թվեր։

Օրինակ,1 ծավալով ջրածինը միանում է 1 ծավալով քլորին, ստացվում է 2 ծավալ քլորաջրածին․

{\displaystyle {\ce {{H\_{2}}+Cl\_{2}->2HCl.}}}
1 ծավալ1ազոտը 3 ծավալ ջրածնի հետ առաջացնում է 2 ծավալ ամոնյակ․

{\displaystyle {\ce {{N\_{2}}+3H\_{2}->2{NH\_{3}}.}}}

Տես նաև
-------

* Իդելական գազ
* Իրական գազ
* Իրական գազի վիճակի հավասարում

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  "Equation of State". Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 23-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* *Стромберг А. Г. Семченко Д. П.* Физическая химия: Учеб. для хим. спец. вузов / Под ред. А. Г. Стромберга. — 7-е изд. стер. — М.: Высшая школа, 2009. — 527 с. — ISBN 978-5-06-006161-1

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 41211711, 118830018 |

 |