**Վիքիլսարան**ը Վիքիմեդիա Հիմնադրամի նախագիծ է, որը իր գործունեության շնորհիվ աջակցում է սովորող համայնքներին ուսումնական նյութերով։ Վիքիլսարանը տարբերվում է Վիքիպեդիայի նման կառուցվածքային նախագծերից նրանով, որ ուսումը խթանելու համար այն առաջարկում է ոչ ֆորմալ բովանդակության ուսումնական ձեռնարկների կամ դասընթացների շարք։

Պատմություն
-----------

Վիքիլսարանը պաշտոնապես գործարկվեց 2006 թվականի օգոստոսի 15-ին, անգլերեն English language Wikiversity-ով։

Վիքիլսարանի գաղափարն առաջացավ Վիքիգրքեր նախագծում վիքիլսարան համայնքի ձևավորման հետ մեկտեղ, սակայն երբ որոշվեց այն հեռացնել Վիքիգրքերից, անմիջապես առաջարկվեց ստեղծել Վիքիլսարան Վիքիմեդիա անկախ նախագիծ, որի հիմնական նպատակը կլինի լայնացնել Վիքիմեդիա գործունեության շրջանակը, ներառելով դասագրքերից դուրս ուսումնական ռեսուրսներ։

Երկու առաջարկ կատարվեց։ Առաջին նախագիծը չհաստատվեց (2005) իսկ երկրորդ` ձևափոխված առաջարկն ընդունվեց (2006)։

Վիքիլսարանի մեկնարկը հայտարարվեց 2006 թվականի Վիքիմանիայի ժամանակ որպես գաղափար։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ընդունում ենք սովորող համայնքներին, մարդկանց, որոնք իրոք փորձում են սովորել, իրոք ուզում են տեղ ունենալ գալու և շփվելու և իրար օգնելու հասկանալ, թե ինչպես սովորել։ Մենք պատրաստվում ենք նաև հետազոտել և խթանել հետազոտությունները, թե ինչպես այսպիսի նյութերը ավելի արդյունավետ օգտագործել։- Wikimania, 2006 |  |

Նախագծի մանրամասները
--------------------

Վիքիլսարանը ազատ ուսումնական նյութերի ստեղծման և օգտագործման կենտրոն է, և learning activities-ի ներկայացման համար։ Վիքիլսարանը ուսումնական կոնտեկստում օգտագործվող բազում վիքիներից մեկն է, ինչպես նաև բազում նախաձեռնություններից, որ ստեղծում են ազատ և բաց ուսումնական ռեսուրսներ։
Վիքիլսարանի առաջնային գերակայությունները և նպատակներն են․ 

* Ստեղծել և տեղադրել ազատ բովանդակությունների շարք, բազմալեզու ուսումնական նյութեր, բոլոր լեզուներով, բոլոր տարիքային խմբերի համար։
* Ընդունել այս նյութերին գիտականորեն աջակցող ուսումնական նյութերը և համայնքները։

Վիքիլսարանի էլեկտրոնային ուսուցման մոդելը շեշտը դնում է "ուսումնական խմբերի" և "սովորել կատարելով" մոտեցման վրա։ Վիքիլսարանի կարգախոսը և լոզունգն են "Դարձրու կրթությունն անվճար", մատնանշելով, որ վիքիլսարանի մասնակիցների խմբերը / համայնքները կզբաղվեն ուսումնական ծրագրերով։ Շնորհիվ նախագծերի շուրջ մանրամասն, ուրվագծված, ընդհանրացված համագործակցության և/կամ արդյունքները Վիքիլսարանի էջերում հրապարակման, ուսուցումը հեշտանում է։ Վիքիլսարանի ուսումնական ծրագրերը ներառում են վիքիէջերի հավաքածուներ, որոնք վերաբերում են կոնկրետ թեմայի հետազոտմանը։ Վիքիլսարանի մասնակիցներին առաջարկվում է ներկայացնել իրենց ուսման նպատակները, իսկ վիքիլսարանի համայնքը համագործակցությամբ մշակում է այդ նպատակներն իրակացնելուն ուղղված ուսումնական ծրագրեր և նախագծեր։ Վիքիլսարանի e-Learning գործունեությունը սովորողներին հնարավորություն է տալիս գիտելիք ստեղծել։ Ուսանողները պետք է լեզվին տիրապետեն, որպեսզի օգնեն համակուրսեցիներին։ Այդ անելով նրանք զարգացնում են իրենց մտորելու ունակությունները։ Երկրորդը, դա ուսանողներին հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն որոշել ինչ գրել կամ ուղղել, նաև երբ և ինչպես դա անել։ Ուսանողները կարող են ազատ դիմել ցանկացած աջակցության։ Միևնույն ժամանակ դա նպաստում է կոգնիտիվ զարգացմանը, առաջարկելով ուսանողներին համագործակցել։

Ուսումնական ռեսուրսները զարգացնում են անհատները կամ խմբերը, կամ իրենց սեփական նախաձեռնությամբ կամ որպես ուսումնական նախագծի մաս։ Վիքիլսարանի ռեսուրսները պարումակում են ուսումնական ձեռնարկներ, դասապլաններ, ուսումնական ծրագրեր, արտաքին ռեսուրսների հղումներ, դասընթացների նշումներ, օրինակների և խնդիրների բազմություններ, ընթերցանության ցանկեր և մասնակիցների կողմից մշակված այլ նյութեր&nbsp, սակայն չեն ներառում վերջնական հղկված դասագրքեր։ Ուրիշների համար օգտակար տեղադրվում են Վիքիգրքերում։ Յուրաքանչյուր առարկայական բնագավառով հետաքրքրվող ուսումնական խմբերը ստեղծում են ռեսուրսների ցանց, որոնք կազմում են վիքիլսարանում տարվող քննարկումների և գործունեության հիմքը։ Ուսումնական ռեսուրսները կարող են օգտագործվել վիքիլսարանից դուրս, մանկավարժների կողմից իրենց նպատակների համար, GFDL- ի և Creative Commons լիցենզիայի պայմաններով (ինչպես Վիքիպեդիան)։

Վիքիլսարանը թույլատրում է տեղատրել անձնական հետազոտությունները (ի տարբերություն վիքիպեդիայի)։ Այդ հետազոտությունը կարող է էքսպերտի կողմից ստուգված չլինել։

### WikiJournals

Մի քանի *Վիքիամսագիրներ* գործում են Վիքիլսարանում ակադեմիական ամսագիր ձևաչափով ( WikiJournal User Group անվանմամբ). Ներկայացված հոդվածները մինչև հրապարակումը կամ ինդեքսավորումը, հղման հնարավորությամբ կայուն տարբերակը ամսագրում և խմբագրվող տարբերակը Վիքիպեդիայում, փորձաքննության են ենթարկվում արտաքին էքսպերտների կողմից։ Որոշ հոդվածներ գրվել են զրոյից, որոշներն էլ հարմարեցվել են Վիքիպեդիայի հոդվածներից Այսպիսով նրանք ձգտում են էքսպերտներին խրախուսել բովանդակություն ստեղծել և բարելավել (որպես հեղինակներ և վերստուգողներ), ինչպես նաև ապահովել Վիքիպեդիայի առկա բովանդակության համար լրացուցիչ որակի վերահսկման մեխանիզմ։ Այս գործունեությունը սկսվել է *WikiJournal of Medicine*-ի հետ 2014 թվականին։ Քույր *WikiJournal of Science* ամսագիրը սկսել է հրապարակումը 2018 թվականից։

Լեզուներ
--------

Ներկայումս կան տասնյոթ տարբեր Վիքիլսարաններ․ արաբերեն, չինարեն, չեխերեն, անգլերեն, ֆիններեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, հունարեն, հինդի, իտալերեն, ճապոներեն, կորեերեն, պորտուգալերեն, ռուսերեն, սլովեներեն, իսպաներեն և շվեդերեն; Վիքիլսարանի ծրագրերը այլ լեզուներով մշակվում են «բետա» բազմալեզու հանգույցում։

Այլ լեզուներով նոր ստեղծված վիքիլսարանները, որպեսզի նախնական քննության ստեղծված "beta" փուլից տեղափոխվեն հիմնական տարածք, նոր վիքիլսարանի համայնքը պետք է մշակի հետազոտական գործունեությունը կարգավորող քաղաքականություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Welcome speech, Jimbo Wales, Wikimania 2006 (audio)
3. ↑  Reswik (2006 թ․ օգոստոսի 22). «Wikiversity:History of Wikiversity». *Wikiversity*. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 17-ին.
4. ↑  Wikimedia Foundation contributors (2013 թ․ մարտի 25). «Resolution Wikiversity». Wikimedia Foundation. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 17-ին. `{{cite web}}`: `|author=` has generic name (օգնություն)
5. ↑  Wikimania contributors (2007 թ․ փետրվարի 17). «Opening Plenary (transcript)». Wikimania. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 17-ին. `{{cite web}}`: `|author=` has generic name (օգնություն)
6. ↑  Nystedt, Dan (2007 թ․ օգոստոսի 4). «Wikiversity Gains Momentum». *PC World*. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.
7. ↑  Foster, Andrea (2005 թ․ դեկտեմբերի 16). «Wikipedia, the Free Online Encyclopedia, Ponders a New Entity: Wikiversity». *The Chronicle of Higher Education*. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.
8. ↑  Perrin, Donald; Downes, Stephen; Muirhead, Brent; Perrin, Elizabeth; Betz, Muhammad (2007 թ․ հունվար). «Wikis and Wikipedia as a Teaching Tool». In Konieczny, Piotr (ed.). *International Journal of Instructional Technology and Distance Learning* (PDF). Vol. 4. էջ 19. ISSN 1550-6908. by Piotr Konieczny; International Journal of Instructional Technology and Distance Learning;January 2007, Vol. 4, No. 1.
9. ↑  Wikiversity contributors. «Approved Wikiversity project proposal». *Wikiversity*. `{{cite web}}`: `|author=` has generic name (օգնություն)
10. ↑  «Wikiversity:Learning». *Wikiversity*.
11. ↑  «Wikiversity learning model». *Wikiversity*.
12. ↑  Wikiversity learning projects portal, Wikiversity
13. ↑  Friesen, Norm; Hopkins, Janet (2008 թ․ սեպտեմբերի 27). «Wikiversity; or education meets the free culture movement: An ethnographic investigation». *First Monday* (անգլերեն). **13** (10).
14. ↑  Singh, Satendra (2013). «Use of Wikiversity and role play to increase student engagement during student-led physiology seminars». *Advances in Physiology Education*. **37** (1): 106–107. doi:10.1152/advan.00096.2012. ISSN 1043-4046.
15. ↑  Hladnik, Miran; Polajnar, Jernej (2016 թ․ դեկտեմբերի 21). «Wikiji v izobraževanju - Po desetih letih izkušenj». *Andragoška spoznanja* (անգլերեն). **22** (4): 73. doi:10.4312/as.22.4.73-83. ISSN 2350-4188.
16. ↑  Kennedy, Ian; Pass, Delia; Cadir, Roxan. *One Laptop Per Teacher: Content and Curriculum for (in-service) Teacher Training*. էջեր 2564–2569. `{{cite book}}`: `|website=` ignored (օգնություն)
17. ↑  «Wikiversity:What Wikiversity is not». *Wikiversity*.
18. 1 2  Page 95 in: Michael Nentwich, René König (2012). *Cyberscience 2.0: Research in the Age of Digital Social Networks, Volume 11 of Interaktiva, Schriftenreihe des Zentrums für Medien und Interaktivität, Gießen*. Campus Verlag - Interaktiva Series. ISBN 9783593395180.
19. ↑  Singh, S. (2013). «Use of Wikiversity and role play to increase student engagement during student-led physiology seminars». *AJP: Advances in Physiology Education*. **37** (1): 106–107. doi:10.1152/advan.00096.2012. ISSN 1043-4046.
20. ↑  Shafee, Thomas (2017 թ․ նոյեմբերի 24). «Wikipedia-integrated publishing: a comparison of successful models». **26** (2). Health Inform. doi:10.13140/rg.2.2.27470.77129. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
21. 1 2  Editorial Board (2018 թ․ հունիսի 1). «The aims and scope of WikiJournal of Science». *WikiJournal of Science* (անգլերեն). **1** (1): 1. doi:10.15347/wjs/2018.001. ISSN 2470-6345.
22. ↑  Shafee, Thomas; Das, Diptanshu; Masukume, Gwinyai; Häggström, Mikael (2017 թ․ հունվարի 15). «WikiJournal of Medicine, the first Wikipedia-integrated academic journal». *WikiJournal of Medicine* (անգլերեն). **4** (1). doi:10.15347/wjm/2017.001. ISSN 2002-4436.
23. ↑  Masukume, Gwinyai; Heilman, James; Häggström, Mikael (2016 թ․ մայիսի 24). «Why getting medical information from Wikipedia isn't always a bad idea». *The Conversation*. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 26-ին.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Վիքիմեդիա Հիմնադրամի նախագծեր |
| --- |
|  |
| Վիքիգրքեր Վիքիգրքեր  · Վիքիպահեստ Վիքիպահեստ · Վիքիլուրեր Վիքիլուրեր  · Վիքիպեդիա Վիքիպեդիա  · Վիքիքաղվածք Վիքիքաղվածք Վիքիցեղեր Վիքիցեղեր  Վիքիդարան Վիքիդարան  · Վիքիլսարան Վիքիլսարան  · Վիքիբառարան Վիքիբառարան  · Մետա-Վիքի Մետա Վիքի  · Վիքիշտեմարան Վիքիտվյալներ  · ՄեդիաՎիքի ՄեդիաՎիքի  · Վիքիճամփորդ Վիքիճամփորդ |

 |