«Մոնոմոտապա թագավորություն և կաֆրերի ափը» (1688)
**Կաֆր** (պորտ.՝ сafre, աֆրիկաանս՝ kaffer, անգլ.՝  kaffir), տերմին, որը 16-րդ դարից պորտուգալացիներն օգտագործում էին, որպես Հարավային Աֆրիկայի սևամորթ բնակչությանը վիրավորական, ռասիստական բնութագրող արտահայտություն։

Ծագել է արաբական «կաֆիր» (كافر) բառից, որը նշանակում է «անհավատ», ոչ մուսուլման։ Աֆրիկյան ժողովուրդների հետ առևտուր անող արաբ վաճառականները այսպես էին կոչում հեթանոսական ցեղերին։ Այնուհետև այդ տերմինը ընդօրինակեցին (հավանաբար, սուխալիների միջոցով) պորտուգալացի ծովագնացները։

16-17-րդ դարերում եվրոպացիները կաֆեր էին կոչում Զամբեզի և Կոնգո գետերի հարավային մասում բնակվող ցեղերին, սակայն հետագայում սկսեցին տարբերել Հարավային Աֆրիկայի արևմտյան մասի ցեղերին, հոտենտոտներին և արևելյան մասի ցեղերին, որոնք խոսում էին բանտու լեզվով, որոնց եվրոպացիք կոչում էին կաֆեր։ Այնուհետև ավելի նեղ իմաստով բուրերը կաֆեր էին կոչում Հարավարևելյան Աֆրիկայի ռազմատենչ և խաշնարած ցեղերին, զուլուսներին, կոսաներին, պոնդոներին և ֆինգոներին։

20-րդ դարում, հատկապես ապարտհեյդի ժամանակաշրջանում, 1948 թվականից սկսած, «կաֆր» (կաֆֆիր) բառը ձեռք էր բերել արհամարհական նշանակություն և ՀԱՀ սևամորթ բնակչության կողմից սկսել էր ընկալվել որպես ծայրահեղ վիրավորական արտահայտություն (ինչպես «նեգր» բառը ԱՄՆ-ում)։ 1976 թվականից սկսած ՀԱՀ դատարանները այն սկսեցին ճանաչել որպես քրեորեն պատժելի վիրավորանք։

Kaffir-boetie մականվամբ (կաֆերի եղբայր) (boetie աֆրիկանս լեզվով նշանակում է «եղբայր») արհամարհական ձևով կոչում էին սևամորթներին համակիր և նրանց օժանդակող սպիտակներին։ ՀԱՀ-ում ապարտեիդի վերացումից հետո 2000 թվականին ընդունված «Հավասարության նպաստման և ապօրինի խտրականության կանխարգելման մասին» օրենքով արգելվում էին ռասիստական վիրավորանքները, այդ թվում ինչպես հասկանալի է նաև «կաֆր» (կաֆֆիր) բառի օգտագործումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "KAFFIRS (Arabic Kafir, an unbeliever)". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 25.
2. ↑  W.A. Joubert, 1981; *The Law of South Africa*, VI, p251—254
3. ↑  "HUMAN RIGHTS VIOLATIONS - CASE: EC131/96 - MDANTSANE". Truth and Reconciliation Commission. 1997 թ․ հունիսի 11. Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 16-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 26.
4. ↑  "CASE NO: CT/00001". Truth and Reconciliation Commission. 1996 թ․ ապրիլի 24. Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 16-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 26.
5. ↑  "Press Statement: Public awareness campaign on Equality Courts" (PDF). Department of Justice and Constitutional Development, Republic of South Africa. 2004 թ․ նոյեմբերի 27. Արխիվացված է the original (PDF) 2012 թ․ օգոստոսի 16-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 26.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Where 'kaffir' is no insult
* The transcripts of the *Human Rights Violations Hearings & Submissions* of the Truth and Reconciliation Commission contains a large number of references to the use of the word *kaffir* during the South African Apartheid era.
* *The Provenance of the term ‘Kafir’ in South Africa and the notion of Beginning Archived 2011-06-10 at the Wayback Machine.* by Gabeba Baderoon
* *A Dictionary of South African English on historical principles*. Oxford University Press, in Association with the Dictionary Unit for South African English. 1996. ISBN 0-19-863153-7. OCLC 35662626.