Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Դողար**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։

Որոտան քաղաքի, Բարկուշատ, Անդոկաբերդ, Վանանդ գյուղերի հետ միասին մտնում է Որոտան համայնքի մեջ։

Պատմություն
-----------

Դողար գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում նախկինում Սյունիքի Բաղք գավառում։ Գյուղի տարածքը տեղաբաշխված է Որոտանի աջափնյա ձորալանջին վերոհիշյալ գետի և Վարարակնի հատման մասում։ Շահեն Մկրտչյանի կարծիքով Դողարը Սյունիքի նույն Դավթաշեն գյուղն է, որը, ըստ ոմանց կարծիքի` կապ ունի Դավիթ Բեկի անվան հետ։

Հայ գրող Սերո Խանզադյանը բնակավայրում պահպանված մի տապանաքարի վրա կարդացել է․ «ԱՅՍ Է ՀԱՆԳԻՍՏ ԴԱՎԻԹ ՔԱՋ ԶՈՐԱՎԱՐԻՆ, ԹՎՆ․ ՌԾՀ (1609)»։ Գրողը ակնարկել է նաև, որ Դողարը պատմական Մարգաձոր գյուղն է։ Դողարը գյուղից ոչ հեռու գտնվող միջնադարյան գերեզմանոցի տապանաքարերը և ջրաղացի ավերակները ապացուցում են, որ այստեղ հնում եղել է հայկական բնակավայր։

1722-1730 թվականներին Որոտանի ստորին հոսանքի վերոհիշյալ տարածքներում Դավիթ Բեկը և Մխիթար սպարապետը դաժան մարտեր են մղել Բարկուշատի և շրջակա խաների դեմ։

Իրար հետևից կրկնվող պատերազմների և դրանց հաջորդած սովի ու համաճարակի պատճառով 18-րդ դարի երկրորդ կեսին տեղի հայությունը ստիպված է եղել լքել հարազատ բնակավայրը։

Արդեն 19-րդ դարի սկզբներին Դավթաշենում հայտնվել էին թրքախոս քուրդ-քոչվոր մի քանի ընտանիքներ, որոնց համար հայկական գյուղը ժամանակավոր կացարան էր դարձել։

20-րդ դարի սկզբներին նրանց նոր ընտանիքներ են միանում, որոնք անցան նստակյաց ապրելակերպի և հիմնավորվեցին հին հայկական գյուղում։ Բնակավայրը նրանք համապատասխանեցրին իրենց լեզվի հնչունային համակարգին և այն անվանեցին Դողար։

Մի քանի տասնամյակի ընթացքում գյուղում հաստատված եկվորները հիմնահատակ կործանել են հայկական պատմամշակութային արժեքները։ Իսկ խորհրդային տարիներին նման երևույթները առավել ծրագրված բնույթ ստացան։

Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո պատմական Բաղքի բարեբեր այս շրջանները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։ Դողարը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, 1930 թվականին Զանգելանի, իսկ 1964 թվականին նորաստեղծ Կուբաթլուի շրջանի կազմում։

1993 թվականին ԱՀ Պաշտպանության բանակի հարվածների տակ Դողարը ազատագրվում է։ 2000 թվականին այստեղ վերաբնակություն են հաստատում ՀՀ բնակավայրերից մի քանի ընտանիքներ։

2020 թվականին տեղի ունեցած 44-օրյա պատերազմի հետևանքով բնակավայրը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

Բնակչություն
------------

2015 թվականին Դողար գյուղում բնակվում է 8 մարդ, կար 4 տնտեսություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
2. ↑  Հակոբ Ղահրամանյան, Տեղեկատու Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.։
3. 1 2 3 4 5 6  Բալայան Վահրամ (2020)։ *ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՐՎԱԳԾԵՐ*։ Երևան: Զանգակ։ էջեր 723–724
4. ↑  «Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։ *Ազատություն Ռադիոկայան*։ Դեկտեմբեր 10, 2020
5. ↑  Ղահրամանյան Հակոբ (2015)։ *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*։ Երևան։ էջ 375

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Բերձոր** |
|  |
| Քաղաքներ | **Բերձոր** • Կովսական • Միջնավան • Որոտան | Քաշաթաղի շրջանը Արցախի Հանրապետության քարտեզին |
|  |
| Գյուղեր | Ալաշկերտ • Աղաձոր • Աղանուս • Աղավնատուն • Աղավնո • Աղբրաձոր • Այգեկ • Այգեհովիտ • Ամիրյան • Ամուտեղ • Անդոկաբերդ • Անի • Անտառամեջ • Ապարան • Արախիշ • Արահոծ • Արծվաշեն • Արջաձոր • Արվական • Արտաշավի • Արցախամայր • Բազմատուս • Բարկուշատ • Բերդիկ • Գահանիստ • Գանձա • Գետամեջ • Գետափ • Գիհուտ • Գողթանիկ • Գրհամ • Դարբնոց • Դիցմայրի • Դողար • Դրախտաձոր • Երիցվանք • Երվանդակերտ • Զորախաչ • Թովմասար • Իշխանաձոր • Լեռնահովիտ • Լճաշեն • Խաչգետիկ • Խաչինտափ • Ծաղկաբերդ • Ծիծեռնավանք • Ծոբաձոր • Կերեն • Կումայրի • Կրմեն • Հալե • Հակ • Հակարի • Հայթաղ • Հայկազյան • Հարար • Հերիկ • Հիմնաշեն • Հոչանց • Ձորափ • Ղազարապատ • Մամարք • Մարաթուկ • Մարգիս • Մարտիրոս • Մարտունաշեն • Մելիքաշեն • Մեղվաձոր • Մեղրաշեն • Միրիկ • Մխանց • Մշենի • Մոշաթաղ • Մովսեսաշեն • Մորաջուր • Մուշ • Ներքին Սուս • Նորաշենիկ • Շալուա • Շամք • Շիրակ • Շրվական • Որդնավ • Որդուակ • Չորմանք • Ջանֆիդա • Սահառ • Սարատակ • Սոնասար • Սուարաս • Սուս • Սպիտակաշեն • Սպիտակաջուր • Վազգենաշեն • Վակունիս • Վաղազին • Վան • Վանանդ • Վարդաբաց • Վարդանանց • Վարդուտ • Վերին Քաշունիք • Վերին շեն • Վուրգավան • Տանձուտ • Տիգրանավան • Տուրաբադ • Ուխտաձոր • Ուռեկան • Ուրմիա • Փակահան • Քաշունիք • Քարաբակ • Քարատակ • Քարեգահ • Քարոտան • Քարուտ |

 |