recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հայդարաբադի հայկական գերեզմանոց** (Ուպպուգուդայի գերեզմանոց)։ Պատմական գերեզմանատուն Հնդկաստանի Անդհրա-Պրադեշ նահանգի Հայդարաբադ քաղաքում։ Գտնվում է Հայդարաբադի Ուպպուգուդա շրջանում, որից էլ ստացել է իր անվանումը։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունն իրենից ներկայացնում է պատմական վկայություն այն մասին, որ ժամանակին Հայդարաբադում գոյություն է ունեցել հայկական համայնք։ Հայերը Հայդարաբադում երևացել են 16-րդ դարից սկսած, հիմնականում եկել են Պարսկաստանից։ Արդեն 18-րդ դարում այնտեղ գոյություն ուներ կազմակերպված հայկական գաղթավայր։

Գերեզմանոցը հիմնադրվել է 17-րդ դարում` բազմաքանակ հայ համայնքի կողմից։ Այնտեղ, բացի հայերից, հուղարկավորվել են նաև եվրոպական այլ ազգերի ներկայացուցիչներ ևս (հոլանդացիներ, անգլիացիներ և այլն), քանի որ իրենք չունեին իրենց (քրիստոնեական) գերեզմանոցները։ Ներկայումս գերեզմանատանը պահպանվել է 19 մարդու գերեզման և տապանաքար, որոնց թվում երկու հայ վանականի` հայր Հովհաննես (թաղված 1680 թվականին) և հայր Սիմոն (թաղված 1724 թվականին)։

19-րդ դարում Հայդարաբադում այլևս չի հիշատակվում հայ համայնք, իսկ նշված դարի կեսերին, այնտեղ ապրել է ընդամենը մի քանի հայ, որոնցից Մովսես Մանուկը (Մովսես Մանուկյան) 1837-1851 թվականներին պաշտոնավարել է Հայդարաբադի զորքում` գնդապետի աստիճանով։

Գերեզմանատունն ունի պատմական հուշարձանի պետական կարգավիճակ և պահպանվում է հնագիտության դեպարտամենտի կողմից, որը ամրապնդված է 1960 թվականի օրենքով։ Երկար ժամանակ գերեզմանոցը լքված վիճակում էր և վերածվել էր աղբանոցի։ 2015 թվականին քաղաքի իշխանություններն իրականացրել են վերականգնողական աշխատանքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Asif Yar Khan (2012 թ․ մարտի 28). «Armenian cemetery in dire straits». *The Hindu* (անգլերեն). Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
2. ↑  Pritha Chakrabarti (2012 թ․ մայիսի 1). «High on hobbies: A society chronicles history in its own way». *The Times of India* (անգլերեն). Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
3. ↑  «In India, Historic Armenian Cemetery Buried Under Waste». *Asbarez* (անգլերեն). 2012 թ․ ապրիլի 17. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
4. ↑  Власти Хайдарабада реконструируют заброшенное армянское кладбище
**Սրբոց Կուսանաց եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետիի Արագվա գյուղում, կառուցվել է 21-րդ դարում։

Արակովա գյուղի Սրբոց Կուսանաց եկեղեցին հիմնադրվել է 2001 թվականին ի հիպատակ Հայաստան Յայլախանյանի։

2001 թվականի հոկտեմբեր ամսին, եկեղեցին օծվեց, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Գևորգ արքեպս. Սերյադարյանի։ Եկեղեցու կառուցման հովանավորչությունն է ստանձնել Հայաստան Յայլախանյանի բարեկամները։

Եկեղեցին խաչաձև-գմբեթավոր կառույց է, կառուցվել է տրավերտին տեսակի քարից, նրա չափսերն են (8 x 6.5) մետր։

Պատերի և տանիքի միացման տեղերում տեղադրված են քիվեր։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան կողմում, իսկ մուտքի վերևի մասում առկա է հայերեն գրություն։

Եկեղեցու տանիքին կա վեցասյուն զանգակատուն։ Գմբեթը ութանիստ է, իսկ գմբեթի վրա բացվում են չորս պատուհաններ։ Եկեղեցու խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ հյուսիսաին մասում է գտնվում մկրտության ավազանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԱՐԱԿՈՎԱ - ՍՐԲՈՑ ԿՈՒՍԱՆԱՑ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 3-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
**Վասիլի Սաֆրոնովիչ Գոնչարով** (ռուս.՝ Василий Сафронович Гончаров, 1894, Դոլգի (Մարտինովսկի շրջան), Q4278385?, Մարտինովսկի շրջան, Ռոստովի մարզ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 11, 1941(1941-09-11), Zaborov'e, Q4416010?, Վալդայսկի շրջան, Լենինգրադի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Կարմիր բանակի գեներալ-մայոր, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, Կարմիր դրոշի կրկնակի շքանշանակիր (1921, 1921)։

Կենսագրություն
--------------

Գոնչարովը ծնվել է 1894 թվականի մարտին Վոյսկա Դոնսկի մարզի Սալսկի շրջանի Դոլգի խուտորում, գյուղացու ընտանիքում։ Գյուղական դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է գյուղատնտեսությունում։ 1916 թվականի փետրվարին Գոնչարովը զորակոչվել է ցարական բանակ ծառայության։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, Թուրքական ռազմաճակատում եղել հրետանավոր։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ղեկավարել է դիվիզիայի կոմիտեն։ 1918 թվականի փետրվարին ծառայության է անցել Բանվորա-Գյուղացիական Կարմիր բանակում։ Քաղաքացիական պատերազմի մարտերին մասնակցել է որպես հրետանային վաշտի մարտկոցի հրամանատար։ 1919 թվականին մարտերի ժամանակ ծանր կոնտուզիայի է ենթարկվել։ Բազմիցս աչքի է ընկել մարտերում։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 41 հրամանով 1921 թվականին 4-րդ հեծյալ- հրետանային դիվիզոնի մարտկոցի հրամանատար Վասիլի Գոնչարովը պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի շքանշանով։

Քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Գոնչարովը շարունակում է ծառայությունը Բանվորա-Գյուղացիական Կարմիր բանակում։ 1924 թվականին ավարտել է հրամանատարական կազմի Բարձրագույն հրետանային դպրոցը, 1931 թվականին՝ հրամանատարական կազմի կատարելագործման դասընթացները, 1936 թվականին՝ Ֆրունզեի անվան Ռազմական ակադեմիան։ ԽՄԿԿ անդամ 1931 թվականից։

Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողություններին։ Եղել է Հյուսիս-Արևմտյան ռազմաճակատի 34-րդ բանակի հրետանու հրամանատար։

Լև Մեխլիսի հրամանով 1941 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Գոնչարովը գնդակահարվել է բանակի շտաբի շարքի առաջ արտադատական կարգով, ռազմաճակատի հրամանատարության հրամանը չկատարելու և ռազմական տեխնիկան փրկելու ուղղությամբ միջոցներ չձեռնարկելու համար։

2002 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Ռուսաստանի Դաշնության Գլխավոր ռազմական դատախազության որոշմամբ Գոնչարովը ճանաչվել է չհիմնավորված ռեպրեսիաների զոհ և հետմահու ամբողջությամբ արդարացվել։ Որոշ տվյալներով թաղված է Նովգորոդի մարզի Վալդայսկի շրջանի Զաբորովյե գյուղի մոտ։

Գրականություն
-------------

* Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием. — Воениздат, 1926.
* Черушев Н. С. Черушев Ю. Н. Расстрелянная элита РККА (командармы 1-го и 2-го рангов, комкоры, комдивы и им равные). 1937—1941 : Биографический словарь. — М. 2012.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Черушев Н. С. Черушев Ю. Н.* Расстрелянная элита РККА.
2. ↑  Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием.
3. ↑  Шинина М. (12.5.2013). ««Белые пятна» Валдайских высот» (ռուսերեն).. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 8-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
Վադի Արաբա անցակետի հորդանանյան տերմինալը
**Վադի Արաբա անցակետ** կամ **Իցհակ Ռաբինի անցակետ** (արաբ․՝ تقاطع وادي عربة‎‎‎‎, եբրայերեն՝ מעבר יצחק רבין‎), միջազգային սահմանային անցակետ, որը նաև հանդիսանում է Իսրայելի Հանրապետության և Հորդանանի Հաշիմյան թագավորության բաժանարար սահմանագիծ։

Վադի Արաբա անցակետը գտնվում է Հորդանանի Աքաբա և Իսրայելի Էյլաթ քաղաքների միջև։

Պատմություն
-----------

Այն բացվել է 1994 թվականի օգոստոսի 8-ին։

Ունի զբոսաշրջային կարևոր նշանակություն, այն նաև կապում է երկու պետությունները միմյանց հետ։ 2006 թվականի փետրվարին իսրայելացիները իրենց սահմանային տերմինալը վերանվանել են Իսրայելի վարչապետ Իցհակ Ռաբինի անունով։

Վադի Արաբա միջազգային անցակետը բաց է շաբաթվա գրեթե բոլոր օրերին։ Բացառություն են կազմում միայն իսլամական օրացույցով նախատեսված ոչ աշխատանքային գլխավոր օրը՝ Իսլամական նոր տարին և հուդդայական «Յոմ Քապուրը»՝ քավության օրը։

Ըստ 2010 թվականի տվյալների՝ 465,059 մարդ և 8,007 տրանսպորտային միջոց հատել է Վադի Արաբա ավտոճանապարհը՝ հատելով իսրայելա-հորդանանյան սահմանը։

Տես նաև
-------

* Հորդանանի աշխարհագրություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վադի Արաբա անցակետ». Վերցված է 17.10.2016-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վադի Արաբա անցակետ** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 

  **Հորդանան**   **Իսրայել**
 |
**Հոան Խիանֆան** (չինարեն՝ 黄现璠, փինյին։ Huáng Xiànfán, նոյեմբերի 13, 1899(1899-11-13), Ֆիսուի, Chongzuo, Գուանսի-Չժոունի ինքնավար շրջան, Չինաստան - հունվարի 18, 1982(1982-01-18), Գույլին, Գուանսի-Չժոունի ինքնավար շրջան, Չինաստան), չինացի ականավոր պատմաբան, մարդաբանական մասնագետ և ազգագրագետ էր։ Հիմնադիր մեջ Բագուի Դպրոցի, հայր ից Զհուան ուսումնասիրությունների։

Կենսագրական ակնարկ
------------------

Հոան Խիանֆան ծնվել է Չինաստանում։ 1913 թ. սովորել է իր ծննդավայրի քաղաքային դպրոցում։ Իսկ ավարտելով այն 1921-ին՝ վարչարարական նշանակումների համաձայն նա դասավանդման է մեկնում։ Մեկ տարի անց սովորել է Երրորդ Մանկավարժական դպրոցում (Third Normal college) և այնուհետև՝ Պեկինի Մանկավարժական համալսարանում (1926-1932), նույն համալսարանում ստացել է պատմական գիտությունների Բակալավրի գիտական աստիճան։ Համալսարանն ավարտելուց հետո 1932–1935-ը Վ. Հոան ուսանել է համալսարանի մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում և իսկ 1935 թ. նույն ինստիտուտ՝ ստացել ուսումնական գիտությունների տիրապետիր գիտական աստիճան։ 1935-ի հուլիսի 16-ին ավարտում է մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրան և նոյեմբերի 6-ին երկու տարով մեկնում է արտասահմանյան գործուղման, ընդունվում է Ճապոնիայի Տոկիո Կայսերական համալսարան (Tokyo Imperial University)։ 1937 թվականին նա վերադառնում է Գոանխի, դասավանդում է Գոանխի համալսարանում (1938-1940)։ 1941-43 թթ. որպես պրոֆեսոր աշխատել է Զհոնսհանի համալսարանում (Zhongshan University), աշխատել է Գոանխի Մանկավարժական համալսարանում (Guangxi pedagogical University) որպես պրոֆեսոր 1953 - 1982 թթ․-ին։ Վախճանվել է 1982 թ. հունվարին։

Հոան Խիանֆանի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են Զհուան ուսումնասիրությունների (**Zhuang studies**), Արևելքի երկրների մշակույթի պատմությանը։ Ուսումնասիրել է տեղական մշակույթը (հատկապես Զհուան ) և պատմությանը։

Աշխատություններ
---------------

* «Չինարեն պատմություն ակնարկ» (1932)
* «Զհուան պատմություն» (1957)

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Մո Ջուն(2002). հայր ից Զհուան ուսումնասիրությունների- Հոան Խիանֆան.Երևան։ «օրական Գուանգխի», Սեպտեմբերի 3, 2002.
2. ↑  «չինացի ականավոր պատմաբան- Հոան Խիանֆան//www.china.com.cn». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 1-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չինացի ազգագրագետներ-Հոան Խիանֆան //www.cuaes.org. Արխիվացված 2016-03-07 Wayback Machine
* Մարդաբանական մասնագետ-Հոան Խիանֆան// www.people.com.cn Արխիվացված 2011-08-28 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հոան Խիանֆան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA14007926 · GND: 1135493073 · ISNI: 0000000073533773 · LCCN: no2009197873 · NDL: 00750951 · NTA: 401996204 · SUDOC: 166585556 · VIAF: 103560844 · WorldCat VIAF: 103560844 |

 |

 |
**Ալեքսեյ Վլադիմիրովիչ Կոնշին** (ռուս.՝ Коншин, Алексей Владимирович օգոստոսի 26 (սեպտեմբերի 7), 1859, Volokolamsky Uyezd, Մոսկվայի մարզ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 16, 1923(1923-04-16), Յոկոհամա, Ճապոնիա), ռուս պետական գործիչ, բանկիր և ֆինանսիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ազնվական է։ Թոշակառու լեյտենանտ Վ.Ա.Կոնշինի որդին է, Մոսկվայի նահանգի Վոլոկոլամսկի շրջանի հողատեր։

1883 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը «իսկական ուսանող» կոչումով և Մոսկվայի գանձապետական պալատում անցել է քաղաքացիական ծառայության՝ որպես հատուկ հանձնարարություններով գերագույն պաշտոնյա։ 1890 թվականից աշխատել է ֆինանսների նախարարությունում։ 1897-1903 թվականներին՝ Պետական բանկի ավագ տեսուչ։

1906 թվականին՝ Պետական բանկի Սանկտ Պետերբուրգի գրասենյակի կառավարիչն էր, 1906-1910 թվականներին՝ Պետական բանկի տեսուչ։ 1908-1910 թվականներին ֆինանսների նախարարությունից պետական բանկի խորհրդի անդամ է։ 1909 թվականին՝ պետական բանկի կառավարիչ։

1910-1914 թվականներին Պետական բանկի կառավարիչ էր։ Այս պաշտոնում ակտիվորեն զբաղվում էր հացահատիկի դեմ վարկավորման զարգացմամբ։ Բանկում նրա կառավարման տարիներին, ռուսական հացահատիկի արտահանումը հեշտացնելու համար սկսել են ստեղծել իրենց սեփական հացահատիկային պահեստների ցանց, որոնք ստացել են կայսրության գլխավոր բանկի անկախ մասնաճյուղերի կարգավիճակ։

1914-1917 թվականներին Ռուսաստանի առևտրի և արդյունաբերական բանկի խորհրդի նախագահն էր։

Ուրալի լեռնահանքային և մետաղագործական գործարանների ընկերության առաջատար շահառուներից մեկն էր։

Կոնշինը հայտնի է նրանով, որ իր ստորագրությունը եղել է Ռուսական կայսրության թղթադրամների վրա։ «Պետերբուրգ» վեպում սենատոր Աբլեուխովը (գրքի գլխավոր հերոսը) կոչվում է «Ռուսաստանի ամենահայտնի պաշտոնյան, բացառությամբ Կոնշինի, որի անփոփոխ ինքնագիրը կա վարկային քարտերի վրա»։

Կոչումներ
---------

Սուրբ Վլադիմիր III աստիճանի շքանշան
Սուրբ Ստանիսլավ I աստիճանի շքանշան
Առյուծի և արևի պարսկական շքանշան, 1-ին դաս կանաչ ժապավենով
Ոսկե աստղի Բուխարայի շքանշան ադամանդներով։
Ա.Վ. Կոնշինը պարգևատրվել է բրոնզե մեդալով՝ ի հիշատակ Ռոմանովի տան կառավարման 300-ամյակի՝ գերազանց ծառայության և հատուկ աշխատանքի համար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage
3. ↑  Московское дворянство. Алфавитный список дворянских родов с кратким указанием важнейших документов, находящихся в родословных делах Архива Московского Дворянского Депутатского Собрания. — Москва: Тип. Л.В. Пожидаевой, 1910. — С. 214. — 614 с.
4. ↑  «histrf.ru». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 28-ին.

Գրականություն
-------------

* Анисимов А. А. Каталог управляющие и кассиры на денежных знаках образца 1898—1912 гг. — М. 2009. — 44 с.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վիկտորիա աշտարակ (այլ կիրառումներ)

**Վիկտորիա աշտարակ** (անգլ.՝ Victoria Tower), աշտարակը գտնվում է Վեստմինստերյան պալատի հարավարևելյան անկյունում, Լոնդոն։ Ինչպես և ամբողջ պալատը կառուցվել է նեոգոթիկ ճարտարապետական ոճով, ճարտարապետ Չարլզ Բերիի կողմից։ Աշտարակը պալատի աշտարակներից ամենաբարձրն է, բարձրությունը — 98.45 մ (323 ֆուտ), հայտնի է Էլիզաբեթի աշտարակը (Բիգ Բեն), որը Վիկտորիա աշտարակից ցածր է 2 մետրով։ Իր կառուցման ժամանակ այն եղել է ամենաբարձր քառակուսի աշտարակը։

Աշտարակը կոչվել է այդպես, ի պատիվ Վիկտորիա թագուհու, որը 1843 թվականի դեկտեմբերի 22-ին դրել է հիմքի առաջին քարը, սակայն նախագծի համաձայն աշտարակը պետք է անվանվեր *Թագավորական աշտարակ* (անգլ.՝ The King's Tower): Աշտարակը ամբողջությամբ կառուցվել է 1860 թվականին։ Աշտարակը կանգնեցվել է խորհրդարանի արխիվային փաստաթղթերի պահպանման համար։ 1834 թվականի հրդեհի ժամանակ  այրվել էին բոլոր փաստաթղթերը, միևնույն ժամանակ Համայքային պալատի և Լորդերի պալատի փաստաթղթեր էին այրվել, փաստաթղթերի մի մասը պահված էր եղել Զարդերի պալատում և չէր այրվել։

Չարլզ Բերիի հետ համատեղ, աշտարակի նախագծմանը մասնակից է եղել Օ. Ուելբի Նորթմորը, որն էլ հենց եղել է հիմնական նախագծի հեղինակը։ 14 հարկերից 12-ը զբաղեցնում են արխիվային Լորդերի պալատը և Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատը։ Փաստաթղթերի պահպանման և տեղի բերելավման համար տարվել են երկու խոշոր վերանորոգումներ, առաջինը 1948-1963 թվականներին և երկրորդը 2000—2004 թվականներին։

Նաև պալատում  է գտնվում *Sovereign´s Entrance* (Գերիշխանության մուտք) կոչվող շքամութքը, որտեղից խորհրդարան է մտնում թագավորը կամ թագուհին նիստերի բացման ժամանակ։ Պալատում միապետի ժամանման ժամանակ դրոշաձողի վրա բարձրացնում են *Royal Standard* (Թագավորական ստանդարտ) — Բրիտանիայի թագավորի կամ թագուհու պաշտոնական դրոշը։ Մնացած օրերին բարձրացնում են *Union Jack* — Մեծ Բրիտանիայի դրոշը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «http://web.archive.org/web/20161202130347/http://parliament.uk/documents/upload/G11.pdf/». *web.archive.org* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 3-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վիկտորիա աշտարակ** կատեգորիայում։ |
**Փայաջուկ**, նախկին հայկական գյուղ Իրանի Սալմաստ գավառում, Ուրմիա լճից հյուսիս–արևմուտք, Դիլման գյուղաքաղաքից 2-3 կմ արևելք, փոքրիկ գետակի զույգ ափերին։

**Փայաջուկ** (թուրքերեն «Փայաջիյ») բառը բաղկացած է թուրքերեն «փայա» (գոմ) և «ջըղ» (փափկացած «ջիք» կամ «ջիյ» - կրճատած ձևն է «ջըլըղ» կամ «չիլըզ» վերջավորության, որ համապատասխանում է հայերեն «պաննոց» բարդ վերջավորությնա) մասերից։

1850-ական թվականների վերջին գյուղն ուներ 120 տուն, 1880-1890-ական թվաճկաններին` 250-300 տուն (մոտ 2000 բնակիչ), առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին՝ 350 տուն հայ բնակիչ։ Ըստ 1905 թ․ վիճակագրության գյուղն ուներ 294 տուն բնակիչ։ Զբաղվում էին հացահատիկի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով և առևտրով։

Գյուղի տակով անցնում էր Հարզավ առուն։ Գյուղի մոտ հոսում էր Ալոյան հովասուն աղբյուրը։ Գյուղն ուներ եկեղեցի, 19-րդ դարի 60-ական թվականներից գործող դպրոց։

1905 թ․ գյուղում գործում էր երկդասյա-երկսեռ դպրոցը` մոտ 100 աշակերտ,, աշակերտուհիներով։ 1904 թ․ դպրոցի նոր շենքը կառուցվել է տեղացի Մանասերյանների ծախսով։ 1905 թ․ դպրոցում դասավանդում էին 4 ուսուցիչ և 1 ուսուցչուհի։

1905 թ․ դրությամբ դպրոցն ուներ Րաֆֆի անունով գրադարան` մոտ 1000 կտոր գրքով։

Տարբեր ժամանակներում Փայաջուկից զգալի թվով հայեր գաղթել են Սովետական Հայաստան և այլ երկրներ։ Փայաջուկը այժմ փոքրիկ գյուղ է Իրանում։ Փայաջուկում է ծնվել Րաֆֆին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Աթայան Ա․, Սալմաստ, Նոր Ջուղա, 1906 թ․, էջ 27։*.
2. ↑  *Րաֆֆի, Երկերի ժողովածու, հտ․ ութերորդ*. Հայպետհրատ. 1963. էջ 369. `{{cite book}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
3. ↑  *Րաֆֆի, Երկերի ժողովածու, հտ․ ութերորդ, Երևան, 1963, էջ 393*.
4. ↑  *Աթայան Ա․, Սալմաստ, Նոր Ջուղա, 1906 թ․, էջ 28։*.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քենիլվորթ (այլ կիրառումներ)

**Քենիլվորթ** (անգլ.՝ Kenilworth), Վալտեր Սքոթի 1821 թվականին լույս տեսած պատմական վեպը։

Նախապատմություն
---------------

Այս վեպի ստեղծման պատմությունը հիշատակվում է Վալտեր Սքոթի կենսագրությանը նվիրված Ջ. Գ. Լոքհարթի «Վալտեր Սքոթի կյանքը» (անգլ.՝ Life of Sir Walter Scott; 1837—1838) ուսումնասիրության մեջ։ Քանի, որ հեղինակն իր նախորդ «Աբբատ» վեպում անդրադարձել էր Մարի Ստյուարտի ճակատագրին, ապա գրողի հրատարակիչ Արչիբալդ Քոնստեբլը առաջարկեց նրան, որպեսզի հաջորդ վեպում նա անդրադառնա Մարի Ստյուարտի ոխերիմ քաղաքական թշնամի Եղիսաբեթ I թագուհու կենսագործունեությանը։ Հեղինակն համաձայնեց։ Նա իր այս վեպի իր առաջաբանում գրում է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Իրական կամ լոկ թվացյալ հաջողությունը, որին հեղինակը հասել է Մարիա թագուհու կյանքի նկարագրմամբ, բնականաբար դրդել է նրան ձեռնարկել նույնանման փորձ նրա «քրոջ և թշնամու»՝ փառաբանված Եղիսաբեթի վերաբերյալ։- Վալտեր Սքոթ |  |

Սակայն հեղինակը չընդունեց վեպը «Արմադա» անվանելու և նրա սյուժեն կառուցելու իսպանական ներխուժման իրադարձությունների շուրջ հրատարակչի ակնարկը։ Նա իր նոր պատմավեպում հիմնականում անդրադարձավ Էմի Ռոբսարթի՝ Եղիսաբեթ I-ի սիրեկանի՝ կոմս Ռոբերտ Դադլիի առաջին կնոջ ենթադրյալ սպանության պատմությանը։

Վալտեր Սքոթը վեպն ավարտել է 1820 թվականի դեկտեմբերին։ Սկզբնապես նա ցանկանում էր վեպն անվանել «Քամնոր Հոլլ» ի պատիվ Քամնոր Հոլլ (անգլ.՝ *Cumnor Hall*) ամրոցի, սակայն նրա հրատարակիչն առաջարկեց այն անվանել Քենելվորթ ամրոցի անունով (անգլ.՝ *Kenilworth*), ինչին գրողը համաձայնվեց։

Վեպի հաջողությունը
------------------

«Քենիլվորթ», Գեորգ Զալ, 1865 թ.
Վեպը ջերմ ընդունելություն գտավ գրական հասարակության կողմից։ *The Edinburgh Review* պարբերականը բարձր գնահատեց հեղինակի կերտած Եղիսաբեթ I-ի կերպարը, իսկ *The Quarterly*-ն այն բնորոշեց, որպես «վառ և հրաշալի» կերպար։ Սակայն *The Quarterly* և *Gentleman’s Magazine* պարբերականները քննադատեցին հեղինակին՝ վեպի ողբերգական ավարտի համար։ Ինչպես «Աբբատ» վեպից հետո Լոհլիվեն ամրոցը (անգլ.՝ *Lochleven Castle*), այնպես էլ Քենիլվորթ ամրոցը դարձավ զբոսաշրջիկների կողմից սիրված վայր։

Իտալացի կոմպոզիտոր Գաետանո Դոնիցետին վեպի հիման վրա 1829 թվականին ստեղծել է «Քենիլվորթ ամրոցը» օպերան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Вальтер Скотт. Кенилворт». Библиотека Максима Мошкова. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 4-ին.
2. 1 2 3  «*Kenilworth* » (անգլերեն). Edinburgh University Library. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քենիլվորթ (վեպ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Եվգենի Ալեքսանդրով** (ռուս.՝ Евгений Владимирович Александров, նոյեմբերի 25, 1888(1888-11-25) - հոկտեմբերի 22, 1953(1953-10-22), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռուս ռազմական ինժեներ, Խորհրդային Բանակի գեներալ-մայոր, երեք պատերազմների վետերան։

Կենսագրություն
--------------

Եվգենի Վլադիմիրովիչ Ալեքսանդրովը ծնվել է 1888 թվականի նոյեմբերի 25-ին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը դիմավորում է որպես Նիկոլաևյան ինժեներական ակադեմիայի ուսանող։ Ուսումը չավարտած Ալեքսանդրովը կամավոր մեկնում է ռազմաճակատ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո կամավոր մեկնում է ծառայության Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ։ 1918 թվականին ավարտում է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Ռազմա-ինժեներական ակադեմիան և մասնակցում Քաղաքացիական պատերազմին։

Պատերազմի ավարտից հետո կատարում է դասախոսական աշխատանք Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Ռազմա-ինժեներական ակադեմիայում (ներկայումս Ռուսաստանի Դաշնության Զինված Ուժերի համաբանակային ակադեմիայի Ռազմական ինստիտուտ)։ 1936 թվականի փետրվարի 17-ին Ալեքսանդրովին շնորհվում է բրիգադի ինժեների զինվորական կոչում։

Ակադեմիայի ինժեներական զորքերի տակտիկայի ամբիոնի ստեղծումից հետո 1942 թվականի մարտին Ալեքսանդրովը նշանակվում է նրա առաջին վարիչ։ 1943 թվականի հունվարի 27-ին նրան շնորհվում է ինժեներական զորքերի գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։ Պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն և ստացել պրոֆեսորի կոչում։ Համարվել է խոշոր մասնագետներից մեկը, մարտական գործողությունների և օպերացիաների ինժեներական ապահովման բնագավառում։ Նրա գիտական աշխատանքներում քննարկվում է ինժեներական զորքերի և ինժեներական ստորաբաժանումների` դիվիզիաների և կորպուսների ղեկավարների մարտական գործողությունների մեթոդիկան թշնամու պաշտպանության ինժեներական հետախուզության իրականացման ընթացքում։ Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում Ալեքսանդրովը ղեկավարել է Ռազմա-ինժեներական ակադեմիայի պատմության և ռազմական արվեստի ամբիոնը։ Մահացել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, թաղված է Մոսկվայում Դոնի գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով, Կարմիր Դրոշի 2 շքանշաններով, Կարմիր Աստղի շքանշանով և մի շարք մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Александров Евгений Владимирович» (ռուսերեն).. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 11-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
2. ↑  «Наградной лист». Подвиг народа. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
**Նիզամի Գյանջևիի թանգարան** (ադրբ.՝ Nizami Gəncəvi Muzeyi), Գանձակ քաղաքում գտնվող թանգարան։ Թանգարանում ցուցադրվում են պարսկական գրականության դասական, միջնադարյան Արևելքի խոշորագույն պոետներից մեկի, պարսկական էպիկ գրականության խոշորագույն պոետ-ռոմանտիկ Նիզամի Գյանջևիի կյանքն ու ստեղծագործությունը արտացոլող ցուցանմուշներ։

Պատմություն
-----------

Նիզամի Գյանջևիի թանգարանի շինարարությունը սկսվել է 2012 թվականի վերջին։ Թանգարանի առջև Նիզամի Գյանջևիի կիսանդրին է տեղադրվել։ Թանգարանը գտնվում է Նիզամիի դամբարանի կողքին։ Թանգարանում տեղադրվել է բանաստեղծի կյանքն ու ստեղծագործությունը արտացոլող մոնիտորը։ Գիտահետազոտական բաժինում ստեղվեց բոլոր պայմանները գիտական հետազոտությունների համար։ Այստեղ ցուցադրվում են գրքեր և մենագրություններ `նվիրված բանաստեղծի 800-ամյակին և 840-ամյակին։

Թանգարանում նաև ցուցադրվում է գրողի Ավստրիայի, Ռուսաստանի, Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի ազգային գրատարաններում, Եգիպտոսի Ալեքսանդրինա գրադարանում, Ֆրանսիայի Ստրասբուրգ Գրադարանում և ԱՄՆ Մետրոպոլիտենի թանգարանում պահպանված հազվագյուտ «Խամսա» ձեռագրերի բնօրինակները և պատճենները։

Պատկերասրահ
-----------

* Հավաքածուներ
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «http://ganja.mctgov.az». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 18-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)
2. ↑  president.az
3. ↑  British Museum person-institution thesaurus
**Բարդաչա լիճ** (սերբ.՝ Језеро Бардача), լճերի ու ճահիճների համակարգ Սրբաց քաղաքի շրջակայքում։ Գտնվում է Սերբիայի Հանրապետության հյուսիսային մասում, Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Համալիրն ընդգրկում է ջրամբարներ, ցամաքային հատվածներ, անտառներ, մշակովի հողատարածքներ ու բնակավայրեր։

Նկարագրություն
--------------

Լիճը գտնվում է Բանյա Լուկայից 30 կմ հեռավորության վրա։ Լճի երկարությունը 5.5 կմ է, լայնությունը` 1.7 կմ, առավելագույն խորությունը` 2.5 մ, մակերեսը` 7.32 կմ²։ Լճերն ու ճահիճները պահպանվում են. դրանք համարվում են բնության հուշարձաններ։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 100 մ է։

Բարդաչա լճերի միջև հոսում են երեք գետեր` Մատուրա (Матура), Ստուբլայա (Стублаја) և Բրզայա (Брзаја): Այս երեք գետերը նավարկելի չեն։ Նրանք ջրի պաշար են հանդիսանում լճերի համար։

Լճերի շրջակայքում գտնվում են խոշոր քաղաքներ` Գրադիշկա (25 կմ), Լակտաշի (30 կմ), Բանյա Լուկա (45 կմ)։ Լճերից 20 կմ հեռավորության վրա ձգվում է բանուկ մայրուղին, իսկ 30 կմ հեռավորության վրա տեղակայված է Մախովլյանի օդանավակայանը։

Լճեր
----

Բարդաչա լիճ
Շրջակայքում կան տարբեր չափերի մի քանի լճեր.

| Լճեր | Մակերես |
| --- | --- |
| Պրեվլակա | մոտ 160 հա |
| Լուգ | 72 հա |
| Ռակիտովաց | մոտ 80 հա |
| Սինյակ | մոտ 60 հա |
| Նեցիկ | մոտ 40 հա |
| Մալի Դայկովաց | մոտ 15 հա |
| Բրզայսկի | մոտ 10 հա |
| Վելիկի Դայկովաց | մոտ 20 հա |
| Դուգո Պոլյե 1 | 128 հա |
| Դուգո Պոլյե 2 | 110 հա |

Էկոհամակարգ
-----------

Լճի ճահճոտ մասում կան մոտ 280 տեսակ բույս, 178 տեսակ թռչուն և 26 տեսակ ձուկ։ Լճերի շրջանում մեծ թվով թռչուններ են ապրում։ Լճի բնական պայմաններն ապահովում են նրանց բնադրումը, կերը, գիշատիչներից պատսպարումը։ Թռչուններից հանդիպում են բադ, պիրոլ, կանաչ ձկնկուլ, ճայ։

Գրականություն
-------------

* *Мала енциклопедија Просвета* (3 ed.). Београд: Просвета. 1985. ISBN 978-86-07-00001-2. `{{cite encyclopedia}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
* Марковић, Јован Ђ. (1990). *Енциклопедијски географски лексикон Југославије*. Сарајево: Свјетлост. ISBN 978-86-01-02651-3.
* Life, Licence (2005). *Живот у мочвари*. Бања Лука: Урбанистички завод Републике Српске. ISBN 99938-684-1-8.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բարդաչա լիճ** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ութ (այլ կիրառումներ)

**«Ութ»** (անգլ.՝ The Eight), Քետրին Նևիլլի վեպը՝ գրված 1970-ական թվականներին։ Համարվում է հեղինակի առաջին ստեղծագործությունը։ Վեպի ժանրն է՝ պոստմոդեռնիստական թրիլլեր։

Սյուժե
------

Պատմությունը կառուցվում է երկու հիմնական սյուժետային գծերով՝ կապված Մոնգլանի աբբայության հետ։ Դրանցից մեկում 18-րդ դարի վերջն է, գլխավոր հերոսուհի Միրան փորձում է գտնել կախարդական շախմատի գաղտնիքը, որտեղ կոդավորված է գերագույն իշխանության գաղտնիքը։ Դրա հետ կապ ունեն նաև պատմական այնպիսի հայտնի անձնավորություններ, ինչպիսիք են Ռոբեսպիերը, Մարատը, Թելեյրանը, Նապոլեոն Բոնապարտը, Եկատերինա Մեծը։ Գործողություններն ընթանում են Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Ալժիրում, Ռուսաստանում և Կորսիկայում։

Սյուժետային երկրորդ գիծը կապված է 1970-ական թվականների հետ, երբ գլխավոր հերոսուհի Քեթրին Վելիսը ևս փնտրում է շախմատի գաղտնիքը։ Գործողություններն ընթանում են ԱՄՆ-ում և Ալժիրում։

Քննադատությունը
---------------

Վեպը հիացական գնահատականների արժանացավ The San Francisco Chronicle-ի և The Los Angeles Times Book Review-ի կողմից։ The Washington Post Book World-ն այն անվանեց «կանացի պատասխան Ինդիանա Ջոնսին»։ Ֆլորես Քինգը New York Times-ից գրքին բացասաբար վերաբերվեց՝ քննադատելով սյուժեն և ներկայացման եղանակը։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* 2008 թվականին Քեթրին Նևիլը ներկայացրեց այս վեպի շարունակությունը՝ «Կրակ» (անգլ.՝ The Fire) վերնագրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *San Francisco Chronicle*. 1989 թ․ մարտի 16. էջ B3. `{{cite news}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
2. ↑  Bass, Judy (1989 թ․ մարտի 12). «The Chess Match of History». *Los Angeles Times*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 20-ին.
3. ↑  McLellan, Joseph (1989 թ․ հունվարի 1). «Mystery to The Eighth Power». *Washington Post*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 20-ին.
4. ↑  King, Florence (1989 թ․ հունվարի 15). «It's Your Move Charlemagne». *The New York Times*. Վերցված է 2007 թ․ հունվարի 25-ին.

Օրիգինալ հրատարակություն
------------------------

* Neville, Katherine (1988 թ․ դեկտեմբերի 27). *The Eight*. Ballantine. ISBN 978-0-345-35137-1.
**Եզրագծի ինդեքսը** մի տեսություն է, որը ենթադրում է, որ կիսաշրջազգեստի երկարությունը բարձրանում կամ նվազում է բաժնետոմսերի գների հետ մեկտեղ։ Տեսության ամենատարածված տարբերակն այն է, որ կիսաշրջազգեստի երկարությունը կարճանում է լավ տնտեսական ժամանակներում (1920-ական, 1960-ական թվականներ) և երկարում վատ ժամանակներում, օրինակ՝ 1929 թվականի Ուոլ Սթրիթի վթարից հետո։ Այնուամենայնիվ, հակառակը նույնպես առաջարկվել է ավելի երկար կիսաշրջազգեստներով, որոնք ազդարարում են բարգավաճումը (1950-ական թվականներ)։

Տեսությունը հաճախ սխալ կերպով վերագրվում է տնտեսագետ Ջորջ Թեյլորին 1926 թվականին։ 1929 թվականի Թեյլորի թեզը՝ լիարժեք արդյունաբերության մեջ հետպատերազմյան զգալի փոփոխությունների մասին, բացահայտեց կիսաշրջազգեստի երկարությունը որպես գործոն, որը հանգեցրել էր 1920-ական թվականներին գուլպեղենի արդյունաբերության պայթյունավտանգ աճին։ Բայց ոչ մի «եզրագծային տեսություն» իրականում չի առաջարկվել :

2010 թվականին չգնահատված հետազոտությունը հաստատեց հարաբերակցությունը՝ ենթադրելով, որ «տնտեսական ցիկլը առաջնորդում է եզրագծին մոտ երեք տարի»։

Դեսմոնդ Մորիսը վերանայել է տեսությունը իր «Manwatching» գրքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Claire Brayford, "The Hemline Economy", *Daily Express*, February 13, 2008
2. ↑  Tamar Lewin, The hemline index, updated, *International Herald Tribune*, October 19, 2008
3. ↑  See also Henrietta Prast "Fashionomics", *Wilmott Magazine*, June 2005, who cites Paul Nystrom in his 1928 monograph, *The Economics of Fashion* as the source of the theory.
4. ↑  «The Surprising Reason Why Skirt Lengths Have Changed Throughout History». *InStyle* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 10-ին.
5. ↑  «The hemline and the economy: is there any match?» (PDF). publishing.eur.nl. 2010. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2012 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite web}}`: Cite uses deprecated parameter `|authors=` (օգնություն)
**Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը** գործադիր իշխանության հանրապետական մարմին է, որը մշակում և իրականացում է կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի բնագավառներում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության քաղաքականությունը։ Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարն է Ժաննա Անդրեասյանը։

Պատմություն
-----------

2019 թվականի մայիսի 8-ին Հայաստանի ազգային ժողովի կողմից ընդունված Հայաստանի կառավարության կառուցվածքի փոփոխությունների մասին Հայաստանի օրենքով մշակույթի նախարարությունը, սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարությունն ու կրթության և գիտության նախարարությունը միաձուլման ձևով վերակազմակերպվել են՝ ստեղծելով Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը։

Ընդհանուր տեղեկատվություն
-------------------------

Նախարար՝

* Ժաննա Անդրեասյան

Տեղակալներ՝

* Արայիկ Խզմալյան
* Արթուր Մարտիրոսյան
* Արաքսիա Սվաջյան
* Կարեն Գիլոյան
* Ալֆրեդ Քոչարյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն».. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանի կրթության տեսչական մարմին Արխիվացված 2022-03-08 Wayback Machine
Գլյուկոզի օզազոնի մոդելը
**Օզազոնները** ածխաջրերի ածանցյալների մի դաս են, որոնք առաջանում են շաքարների և ֆենիլհիդրազինի փոխազդեցությունից։ Հայտի գերմանացի քիմիկոս Էմիլ Ֆիշերը մշակել է այս ռեակցիան և կիրառել է միայն մեկ քիրալ ածխածնի ատոմի կոնֆիգուրացիայով տարբերվող շաքարների իդենտիֆիկացման համար։ Ռեակցիան իրենից ներկայացնում է երկու ֆենիլհիդրազոնային խմբերի առաջացում, որոնցից մեկն առաջանում է որպես ալդեհիդի և ֆենիլհիդրազինի սովորական կոնդենսում, իսկ մյուսը՝ հարևան հիդրօքսիմեթիլենային խմբի (քանի որ այն առավել ակտիվացվածն է) միջանկյալ օքսիդացմամբ, ապա առաջացող կարբոնիլային խմբի կոնդենսացմամբ։

Օզազոնները վառ գունավորված բյուրեղական միացություններ են, և հեշտությամբ կարող են հայտնաբերվել և նույնականացվել։
Գլյուկոզը առաջացնում է ձողաձև կամ ասեղնաձև բյուրեղներ, իսկ մալթոզը՝ արևածաղկի ձև ունեցող բյուրեղներ։

Օզազոնի առաջացման ընդհանուր սխեման. D-գլյուկոզը փոխազդում է ֆենիլհիդրազինի հետ՝ առաջացնելով գլյուկոզի օզազոն։ նույն պրոդուկտը ստացվում է նաև մաննոզից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  doi:10.1039/J39700002567  
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
2. ↑  Helferich, B. (1953). «Emil Fischer zum 100. Geburtstag». *Angewandte Chemie*. **65** (2): 45. doi:10.1002/ange.19530650202.
3. ↑  Fischer, Emil (1908). *Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft*. **41**: 73. doi:10.1002/cber.19080410120. `{{cite journal}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
4. ↑  Fischer, Emil (1894). «Ueber einige Osazone und Hydrazone der Zuckergruppe». *Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft*. **27** (2): 2486. doi:10.1002/cber.189402702249.
5. ↑  Barry, VINCENT C.; Mitchell, PW (1955). «Mechanism of Osazone Formation». *Nature*. **175** (4448): 220. Bibcode:1955Natur.175..220B. doi:10.1038/175220a0. PMID 13235861.
**Զանջիր** (պարս.՝ زنجیر, թարգմանաբար՝ «վզնոց», հունվարի 7, 1992(1992-01-07) - նոյեմբերի 16, 2000(2000-11-16), Մումբայ, Հնդկաստան),լաբրադոր ռետրիվեր ցեղատեսակի հայտնի որոնող շուն, ծառայում էր Մումբայի ոստիկանությունում։ Մասնավորապես 1993 թվականին Բոմբեյում տեղի ունեցած ահաբեկչությունների ժամանակ, ռումբերի և այլ զենքի որոնման գործում ակնառու ծառայությունների համար, նրա մահից հետո պարգևատրվել է հուղարկավորության արարողությամբ՝ պատիվներով։

Ծառայություն
------------

Զանջիրը վերապատրաստվել է Պունայի Հանցագործությունների հետաքննության վարչության շների վարժեցման կենտրոնում։ 1992 թվականի դեկտեմբերի 29-ին նա միացել է Մումբայի ոստիկանության ռումբերի հայտնաբերման և ոչնչացման ջոկատին, որտեղ նրան ղեկավարում էին Գանեշ Անդալը և Վ. Գ. Ռաջպուտը։ Շունն անվանակոչվել է 1973 թվականի համանուն ֆիլմի պատվին (ռուսերեն թարգմանությամբ՝ «Ձգձգվող հաշիվը»), ինչպես նաև անվանում էին Ջինջեր (անգլ. թարգմանաբար՝ «շիկակարմիր»)՝ բրդի գույնի համար։ Ի լրումն 1993 թվականին Բոմբեյի ռմբակոծության գործողությանը մասնակցելուն, Զանջիրն իր գործունեության ընթացքում օգնել է հայտնաբերել 11 ռազմական ռումբ, 57 ինքնաշեն պայթուցիկ սարք, 175 հրկիզվող ռումբ և 600 պայթուցիչ։

1993 թվականի ահաբեկչությունների ժամանակ Զանջիրը մասնակցել է Բոմբեյում, Մումբրայում և Թխանայում նոր պայթյունների կանխարգելմանը։ Նախ, մարտի 15-ին, նա օգնել է հայտնաբերել RDX ռումբը Դհանջի փողոցում։ Այնուհետև Հարավային Բոմբեյի հինդուական տաճարի մոտ նրա օգնությամբ 10 լքված ճամպրուկներում հայտնաբերվել են երեք տեսակ «Տիպ 56» ինքնաձիգ, հինգ ինը միլիմետրանոց ատրճանակ և 200 նռնակ։ Մի քանի օր անց Հարավային Բոմբեյի Զավերի շուկայում Զանջիրը օգնել է ուսումնասիրել երկու լքված ճամպրուկներ, որոնցում կային ինը տիպի «Տուրե 56» ինքնաձիգ։

Մահ
---

Ութ տարեկանում Զանջիրը թոքերի և թաթերի բարձիկներում ուռուցքներ է զարգացրել, որից նա մահացել է 2000 թվականի նոյեմբերի 16-ին։ Նրա հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել ամենայն պատվով, մասնակցել են բարձրաստիճան ոստիկաններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jain, Sreenivasan (2009 թ․ նոյեմբերի 11). «The Untouchables: Bombay Police after 26/11» (անգլերեն). NDTV. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.
2. ↑  «Police dog Zanjeer dead» (անգլերեն). Mid Day. 2000 թ․ նոյեմբերի 17. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.
3. ↑  Singh, Vijay (2009 թ․ հունվարի 1). «Navi Mumbai's youngest anti-terror recruit is a pup» (անգլերեն). The Times of India. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.
4. 1 2  Sen, Somit (2006 թ․ սեպտեմբերի 21). «Zanjeer, city's saviour many times over, RIP» (անգլերեն). The Times of India. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.
5. ↑  «50 Glorious Years of the Mumbai Police Dog Squad: Canine 'Detectives' that Sniff Out Crime» (անգլերեն). The Protector. Nov-Dec 2009. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.
6. ↑  «REST IN PEACE- ZANJEER DOG» (անգլերեն). janasenapaper.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բորիս Ակունին. Հիշիր հերոսներին
**«Աղձք» պատմամշակութային արգելոց**, պատմամշակութային արգելոց Հայաստանում։ Գտնվում է Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքի Աղձք գյուղում։

Պատմություն
-----------

Պատմամշակութային արգելոցը ստեղծվել է Հայաստանի 2022 թվականի մայսի 26-ի №731-Ն կառավարության որոշմամբ՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքի Աղձք բնակավայրում, Աղձք պատմաճարտարապետական համալիրի տեղում։ Աղձքում է գտնվում Արշակունյաց թագավորների դամբարանը, որտեղ ամփոփված են՝ հեթանոս և քրիստոնյա թագավորների գերեվարված և վերադարձված մասունքները։ Դամբարանը հավանաբար կառուցվել է 364 թվականին։ Արգելոցի տարածքը կազմում է 0.17804 հեկտար։

Նշանակությունը
--------------

Արգելոցի ստեղծումը պայմանավորված է՝ Հայաստանի 2021 թվականի օգոստոսի 18-ի №1363-Ա որոշմամբ հաստատված հավելվածի 4․9 կետի «Մշակութային զբոսաշրջության զարգացմանն ուղղված ծրագրերի իրականացումը և միջազգային զբոսաշրջային շուկայի համար Հայաստանի հասանելիության բարձրացումը» պարբերությամբ։

Պեղումներ
---------

Պատմաճարտարապետական համալիրում կատարված պեղումներով բացվել են դամբարանի վերգետնյա մասի աստիճանաձև (բաղակացած՝ 5 աստիճաններից), արևելյան կողմից հարավային կողմը շրջանցող հիմնապատվանդանը և եռանավ բազիլիկ եկեղեցու մնացորդները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Հայաստանի կառավարության որոշմամբ՝ ստեղծվել է «Աղձք» պատմամշակութային արգելոցը». *ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն*. 27.05.2021. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 22-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
2. 1 2  «Հայաստանի կառավարության որոշում 26 մայիսի 2022 թվականի N 731-Ն». *Հայաստանի իրավական տեղեկատվական համակարգ*. 26.05.2021. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 22-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
**Օկուսիմայի համալսարանը** ճապոնական ազգային համալսարան է Տոկուսիմա քաղաքում, որը հիմնադրվել է 1949 թվականին՝ վեց ազգային կրթական հաստատությունների միաձուլմամբ մեկ համալսարանի մեջ։ Ուսանողները վերապատրաստվում են հինգ ֆակուլտետներում, իսկ բարձր որակավորում ունեցող կադրերը վերապատրաստվում են ասպիրանտուրայում՝ յոթ ոլորտներում։

2014 թվականի Նոբելյան մրցանակակիր Սուձի Նակամուրան սովորել է Տոկուսիմայի համալսարանում։

2015 թվականի ապրիլի 1-ին անգլերեն անվանումը «The University of Tokushima»-ից փոխվել է «**Tokushima University**»-ի։

Կառուցվածք
----------

Տոկուսիմայի համալսարանը հիմնադրվել է 1949 թվականին վեց դպրոցների միաձուլման արդյունքում։ Համալսարանն ունի մոտավորապես 6000 բակալավրիատի ուսանող և մոտավորապես 1700 ասպիրանտ Ճապոնիայում և այլ երկրներում, ներառյալ Հարավային Կորեան, Չինաստանը և Միացյալ Նահանգները։

Կազմակերպություն և գիտնականներ
------------------------------

Համալսարանը բաղկացած է յոթ բարձրագույն դպրոցներից` մարդկային և բնական բնապահպանական գիտությունների դպրոց, բժշկական գիտությունների դպրոց, բանավոր գիտությունների դպրոց, դեղագործական գիտությունների դպրոց, սնուցման և կենսաբանության դպրոց, առողջապահական գիտությունների դպրոց և առաջադեմ տեխնոլոգիաների և գիտության դպրոց։ Բակալավրիատն իրենից ներկայացնում է ինտեգրված արվեստի և գիտության, բժշկական, ատամնաբուժության, դեղագործական գիտությունների և ճարտարագիտության ֆակուլտետները։

Եզակի առանձնահատկություններից է մեծ թվով ինստիտուտների և գիտահետազոտական կենտրոնների հետ ասոցիացված լինելը, որոնք ներկայացնում են հետաքրքրությունների և առարկաների լայն շրջանակ։

Համալսարանի նախագահը 2010 թվականից Սուսումու Կագավան է։

Կամպուսներ
----------

Ուսանողների ուսուցումն ու գիտական աշխատանքն իրականացվում է երեք կամպուսներում՝ Սինկուրա, Չսանջիմա և Կուրամոտո։

Հայտնի շրջանավարտներ
--------------------

* Սուձի Նակամուրա - առաջին բարձր պայծառությամբ LED-ի գյուտարարը, արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի 2014 թվականին։
* Սիգենորի Մարույամա - Պարգևատրվել է Մանուշակագույն Պատվո շքանշանով փետուրների տեկտոնիկայի հետ կապված աշխատանքի համար։
* Սուսումու Կագավա - Համալսարանի ռեկտոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «http://smapse.ru/university-of-tokushima-universitet-tokusima/». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 18-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)
2. ↑  «History | TU International Center». www.isc.tokushima-u.ac.jp. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 6-ին.
3. ↑  «https://yandex.ru/maps/org/universitet\_tokusimy/92530477231/?source=wizbiz\_new\_text\_single». `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)
4. ↑  «Tokushima University | 国立大学法人 徳島大学». www.tokushima-u.ac.jp. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 18-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տոկուսիմայի համալսարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000110923579 · LCCN: n85081415 · Microsoft: 922474255 · SUDOC: 109090004 · VIAF: 157167021 · WorldCat VIAF: 157167021 |

 |
**«Անին և անեցիները»** (անգլ.՝ Ani and its citizens, ռուս.՝ Ани и его граждане), Մատենադարանի գիտական խորհրդի որոշմամբ 2021 թվականին հրատարակված գիրք։ Աշխատության հեղինակն է հայագետ, աղբյուրագետ, պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Մատենադարանի գիտական գծով փոխտնօրեն Կարեն Մաթևոսյանը։ Գրքի խմբագիրն է Մատենադարանի տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Վահան Տեր-Ղևոնդյանը։ Հրատարակչությանն աջակցել է «Ջեյ Թի Այ Արմենիա» ՓԲԸ-ն։

Գրքում ներկայացված է Անիի պատմությունն ու քաղաքաշինությունը, քաղաքամերձ վանքերն ու բերդերը, ինչպես նաև սկզբնաղբյուրների հարուստ տեղեկություններն անեցիների՝ ազնվականների, քաղաքային տոհմերի և շարքային քաղաքացիների մասին։ Գիրքը բաղկացած է երկու մասից․ առաջին մասը ներկայացնում է Միջնադարյան Հայաստանի պատմության մեջ բացառիկ կարևոր դեր ունեցած երկրի քաղաքական և հոգևոր կենտրոն, Բագրատունյաց թագավորության ժամանակաշրջանում՝ թագավորանիստ և կաթողիկոսանիստ Անի քաղաքի պատմությանը, մշակույթին, քաղաքի ընդգրկմանը, ինչպես նաև՝ Անիի մերձակա վանքերն ու բերդերը։ Երկրորդ մասում ներկայացնում է անեցիներին՝ թագավորական ընտանիքի անդամներից ու ազնվական տոհմերից սկսած մինչև մեծաթիվ քաղաքային դասը, որը բաղկացած էր արհեստավորներից, առևտրականներից, զանազան գործավորներից և այլ խմբերից։ Աշխատությունը ամփոփվում է սկզբնաղբյուրների տվյալների հիման վրա կազմված «Անեցիների և քաղաքին առնչված անձանց անվանացանկով», որն ընդգրկում է 783 անուն։

Այս հրատարակության նպատակն է ուշադրություն հրավիրել 2016 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Անիի շուրջը գտնվող հայկական վանքերի և այլ հուշարձանների վրա, որոնք միջնադարում սերտորեն կապված էին քաղաքի հետ, իսկ ներկայումս գտնվում են ցավալի վատ վիճակում։

Տես նաև
-------

* Կարեն Մաթևոսյան
* Անիի եկեղեցիների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «ԼՈՒՅՍ Է ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ԳԻՏԱԿԱՆ ԳԾՈՎ ՓՈԽՏՆՕՐԵՆ ԿԱՐԵՆ ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ «ԱՆԻՆ ԵՎ ԱՆԵՑԻՆԵՐԸ» ԱՇԽԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ». *Մատենադարան*. 24.12.2021. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 22-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
2. ↑  «Նոր գիրք. Անին և անեցիները». *Շողակաթ հեռուստաալիք*. 21.01.2022. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 22-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
3. ↑  «ԱՆԻՆ ԵՒ ԱՆԵՑԻՆԵՐԸ». *Ժամանակ օրաթերթ*. 27.12.2021. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 22-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
4. ↑  Կարեն Մաթևոսյան, Անին և Անեցիները (Մատենադարան) (խմբ. Վահան Տեր-Ղևոնդյան), Երևան էջ 432 — 464 էջ, ISBN 978-9939-897-01-1։
**Արմել Խուրդոյան** (ֆր.՝ Armelle Khourdoïan, 1986, Մարսել), ծագումով հայ, ֆրանսիացի դասական սոպրանոի երաժիշտ։

Կենսագրություն
--------------

Արմել Խուրդոյանը վեց տարեկանի իր երաժշտական ​​կրթությունն ստացել է Մարսելի կոնսերվատորիայում։ 2003 թվականին նա Գայանե Հովհաննիսյանի հետ սկսեց երգել «Harmonie de l'Estaque» · երգչախմբում։ Այնուհետև նա կցվել է Փարիզի երաժշտության և պարի ազգային բարձրագույն կոնսերվատորիային, այնուհետև Փարիզի օպերայի լիրիկական արհեստանոցին։

2009 թվականին նա խաղացել է Սիրո դերը (Օրֆե, Գլյուկ) Սանկտ Պետերբուրգի օպերա-բալետում, այնուհետև կատարել է «Փերի կնքամայրը» (Մոխրոտը Վոդևիլում, Լաուրետ) Կոմիկական օպերայում և Ռեմիսի օպերայում, Flaminia (Il mondo della): Լունա, Հայդն), Լյուսիա (Լուկրետիայի առևանգումը, Բրիթեն) Աթենքի թատրոնում, «Գիշերային ձայներ», Զերլինա (Դոն Ջովանի, Մոցարտ); Դեսպինա (Così fan tutte, Mozart), Սերը և Կլարինը (Պլատե, Ռամո) Փարիզի ազգային օպերայում։ Նա նաև հանդես է գալիս Բաստիլի Ամֆիթատրում, Գարնիեր պալատում, Բուֆ դյու-Նորդ թատրոնում, Լուվրի լսասրահ, բազմաթիվ փառատոներում, ինչպիսիք են՝ Միջինքի փառատոնը, Սենտի փառատոնը, Պաբլո Կասալսի փառատոնը, Դովիլի Դասական ​​երաժշտությունը, Դասական գիշեր Մարսելի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, և այլոց։

Նա 2014 թվականին «Ադամ» Բացահայտումը ֆիլմի լիրիկական արտիստն է։

2016 թվականին նա դեբյուտ է ունեցել Միլանի Սկալա թատրոն-օպերայում՝ «Երեխան և Կախարդանքը» ֆիլմում «Հրդեհ», «Արքայադուստր» և «Գլոբալ» դերերով։ Նա կերտել է Մարգոյի դերը Դյուպենի «Կապույտ սկյուռի առեղծվածը» ֆիլմում Օպերա Կոմիկում և Կոմպիենի կայսերական թատրոնում։ 2017 թվականին նա ելույթ է ունեցել Վարշավայի կամերային օպերայում, որտեղ երգել է Մոցարտի արիաները։

2018 թվականին նա մասնակցել է Ֆրանկոֆոնիայի վեցերորդ մեծ համերգին Ժնևի Ազգային պալատում։ Նա նաև խաղում է Սիրո դերը Պիգմալիոնում (Ռամո), գրված՝

Էմմանուել Հայմի, Ռոբին Օրլինը Դիժոնում; նա երգում է «Chorégies d’Orange»-ում՝ «France 3»; «Տոնական երաժշտություններ» ծրագրի շրջանակներումe։

Հայկական ընտանիքից է, բաղկացած են չորս երեխաներից, ջութակահար Սաթենիկ Խուրդոյանի քույրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Armelle Khourdoïan | THEATREonline.com». *www.theatreonline.com*. Վերցված է 2020-01-28-ին.
2. 1 2 3  «Armelle Khourdoïan - Biographie - Ôlyrix». *Olyrix.com* (ֆրանսերեն). Վերցված է 2020-01-28-ին.
3. 1 2  «Armelle Khourdoïan». *Opéra national de Paris* (ֆրանսերեն). Վերցված է 2020-01-28-ին..
4. ↑  Article |. «Rencontre avec Saténik Khourdoïan, violoniste | VENTOUX OPERA» (ֆրանսերեն). Վերցված է 2020-01-28-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|prénom1=` ignored (`|first1=` suggested) (օգնություն).
**Միխայիլ Գարուսկի** (ռուս.՝ Михаил Петрович Гарусский, 1894, Ռուսական կայսրություն - 1962, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Խորհրդային Բանակի գեներալ-մայոր, Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, ՌՍՖՍՀ Կարմիր դրոշի եռակի շքանշանակիր (1919, 1921, 1922)։

Կենսագրություն
--------------

Միխայիլ Գարուսկին ծնվել է 1894 թվականին գյուղացու ընտանիքում։ Ծառայել է ցարական բանակում, մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, ծառայությամբ հասել է ավագ ունտեր-սպայի աստիճանի։ 1918 թվականին Գարուսկին ծառայության է անցել Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում։ Մասնակցել է Քաղաքացիական պատերազմի մարտերին, լինելով վաշտի, 94-րդ հրաձգային գնդի գումարտակի հրամանատար, 95-րդ հրաձգային գնդի հրամանատարի տեղակալ։ Բազմիցս աչքի է ընկել մարտերում, այդ թվում Պետրոգրադի գավառի Բորովսկի գյուղի շրջանում թշնամու զրահագնացքի գրոհի ետ մղման ժամանակ։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 288 հրամանով 1919 թվականին վաշտի հրամանատար Միխայիլ Գարուսկին պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի առաջին շքանշանով։ Երկրորդ անգամ աչքի է ընկել Նեստերովիչի գյուղի շրջանում տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ, որի ընթացքում վիրավորվել է, բայց շարունակել է մարտնչել։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 57 հրամանով 1921 թվականին գումարտակի հրամանատար Միխայիլ Գարուսկին երկրորդ անգամ պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի շքանշանով։ Երրորդ անգամ աչքի է ընկել Կրոնշտադտի ապստամբության ճնշման ժամանակ։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 65 հրամանով 1922 թվականին գնդի հրամանատարի տեղակալ Միխայիլ Գարուսկին պարգևատրվում է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի երրորդ շքանշանով։ Քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Գարուսկին շարունակել է ծառայությունը Բանվորա-Գյուղացիական Կարմիր Բանակում։ 1940 թվականի մարտից եղել է Ռյազանյան ռազմական հետևակային ուսումնարանի պետը` (այժմ` Ռյազանյան բարձրագույն օդա-դեսանտային հրամանատարական ուսումնարան) ղեկավարելով այն մինչև 1946 թվականի մայիս։ Զորացրվել է պահեստազորի գեներալ-մայորի կոչումով։ Ապրել է Մոսկվայում։

Մահ
---

Մահացել է 1962 թվականին, թաղված է Մոսկվայի Պրեոբրաժենյան գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի երկու, Կարմիր դրոշի հինգ շքանշաններով և այլ մեդալներով։

Գրականություն
-------------

* «Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием». Воениздат, 1926.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Указатель имен ГАР» (ռուսերեն).. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 7-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
2. 1 2  Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием. В книге ошибочно записан как Горусский.
3. ↑  «Начальники РВВДКУ» (ռուսերեն).. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 7-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
4. ↑  «Преображенское кладбище. Москва» (ռուսերեն).. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 7-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)