recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կամսարական (այլ կիրառումներ)

**Կոստանդին Պետրոսի Կամսարական** (1840, Շաքի, Ռուսական կայսրություն - 1922, Վիեննա, Առաջին Ավստրիական Հանրապետություն), հայազգի ռուսական դիվանագետ և ռազմական գործիչ (գեներալ-լեյտենանտ)։

Սկզբնական կրթությունը ստացել է Նուխիում, ապա ավարտել է Մոսկվայի զինվորական ուսումնարանը։ Մասնակցել է 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին՝ Կովկասյան ռազմաճակատում։ Պատերազմից հետո նշանակվել է Էրզրումի զինվորական նահանգապետի օգնական, 1877 թվականի վերջին՝ ռուս, փոխհյուպատոս Էրզրումում, 1878 թվականին՝ Վանում։

Մեծ ջանքեր է գործադրել Արևմտյան Հայաստանում իրագործելու Բեռլինի կոնգրեսի որոշումները, նպաստել Ռուսաստանի ազդեցության ուժեղացմանը։ Սերտ կապ է պահպանել Կարինի «Պաշտպան հայրենյաց» ընկերության հետ։ Աշխատել է ստեղծել հայ-ասորաքրդական դաշինք՝ թուրք տիրապետության դեմ։ Հետագայում համոզվելով, որ Արևմտյան Հայաստանում Բեռլինի կոնգրեսով նախատեսած բարենորոգումների ծրագիրը չի իրականանա, իսկ հայերն անպաշտպան ու անզեն են, Կոստանդինը գտնում է, որ ապստամբություն բարձրացնելը վաղաժամ է և արգելում է արևելահայ կամավորների մուտքը Վասպուրական, խորհուրդ է տալիս նախ զինել արևմտահայերին, ապա նոր «խաղալ կրակի հետ», այլապես հայերը զոհ կգնան։ Այնուհետև արևմտահայերի ազատագրական պայքարի ելքն ու նրանց գոյատևումը կապում է կուլտուր-լուսավորական աշխատանքների հետ (մասնակցել է Կարինի Սանասարյան վարժարանի, Վարագա վանքում Մկրտիչ Խրիմյանի երկրագործական ուսումնարանի հիմնադրմանը)։

Նյութապես օժանդակել է Վասպուրականի սովյալներին։ Ցարական կառավարությունը, տեղյակ լինելով Արևմտյան Հայաստանում Կոստանդին Կամսարականի հայանպաստ գործունեությանը (որից դժգոհ էին եվրոպական պետությունների հյուպատոսները), 1884 թվականին նրան փոխադրում է Սիրիայի հյուպատոսության տրամադրության տակ։

1900-1914 թվականներին ապրել ու աշխատել Սանկտ-Պետերբուրգում (Գլխավոր շտաբում) ն Կիևում։ 1914 թվականին վերջնականապես տեղափոխվել է արտասահման (սկզբում Ֆրանսիա, ապա՝ Եգիպտոս)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 214.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 214)։*  |
Հաումիա-տիկետիկե մաորիների մոտ զուգուրդվում է պտերի հետ:
**Հաումիա-տիկետիկե** (Haumia-tiketike կամ Haumia), մաորի դիցաբանության մեջ վայրի բույսերի (որոնք աճեցված չեն գյուղատնտեսական միջավայրում) աստվածը։

Պատմություն
-----------

Հաումիան երկնքի աստված Ռանգիի և երկրի աստված Պապայի զավակն է, ով իր եղբայների հետ (բացի Թաֆիրիմատեայից) որոշել էին բաժանել իրենց ծնողներին։ Քամիների և ամպրոպի ասպված Թաֆիրիմատեան միակ եղբայն էր, ով չէր ցանկանում բաժանել երկիրն ու երկիրը, այդ իսկ պատճառով նա սկսեց հետապնդել Հաումիային՝ ցանկանալով սպանել նրան։ Մայր հողը փրկում է Հաումիային, թաքցնելով իր ներսում։ Ավելի ուշ ռազմի աստված Թումատուենգան նկատեց, որ իր եղբոր՝ Հաումիայի մազերը աճում են հողից խոտի տեսքով։

Հաումիա-տիկտիկեն հանդիսանում է իր եղբոր՝ Ռոնգոյի հակադրությունը, ով գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աստվածն է։

Հաումիան մաորիների մոտ ասոցացվում է պտերի հետ (տեսակ՝ Pteridium esculentum), որը մաորիների համար եղել է տեղի բնակչության սնունդ։ Այն հանդիսանում է սնունդ ամռան համար, սակայն օգտագործում են նաև ձմռանը՝ չորացրած տեսքով։

Կան լեգենդի այլ տարբերակներ, որտեղ Հաումիան անտառների աստված Տանեի որդին է, ում անտառները Թաֆիրիմատեան զայրույթից ոչնչացրել էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Grey, 1956, էջեր 7-10
2. 1 2 3  Orbell, 1998, էջ 29
3. ↑  Tregear, 1891, էջ 54
4. ↑  McGlone, Wilmshurst, Leach, 2005

Գրականություն
-------------

* *Grey G.* Polynesian Mythology. — Christchurch: Whitcombe and Tombs, 1956.
* *McGlone M.S. Wilmshurst J.M. Leach H.M.* An ecological and historical review of bracken (Pteridium esculentum) in New Zealand, and its cultural significance // *New Zealand Journal of Ecology*. — Christchurch: Whitcombe and Tombs, 2005. — В. 29(2). — P. 165–184.
* *Orbell M.* The Concise Encyclopedia of Māori Myth and Legend. — Christchurch: Canterbury University Press, 1998.
* *Tregear E.R.* Maori-Polynesian Comparative Dictionary. — Lambton Quay: Lyon and Blair, 1891.
* *White J.* The Ancient History of the Maori. — Wellington: Government Printer, 1887-1891.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Խաչատրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ժյուլվեռն Բաղդասարի Խաչատրյան** (հունվարի 1, 1940(1940-01-01), Վաղաշեն, Մարտունու շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

1958 թվականին ավարտել է Մարտունու միջնակարգ դպրոցը, 1964 թվականին՝ ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1965 թվականին աշխատանքի է անցել ԵՊՀ ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնում որպես ասիստենտ։ 1973 թվականին Լենինգրադում պաշտպանել է թեկնածուական, 1993 թվականին Մոսկվայում՝ դոկտորական ատենախոսություն։ 1981 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի, 2004 թվականին՝ պրոֆեսորի կոչում։

Հեղինակ է շուրջ 60 գիտական հոդվածների և համահեղինակ մի քանի ձեռնարկի՝ «Մեխանիկայի ֆիզիկական հիմունքները» (Երևան, 2001), «Օպտիկայի լաբորատոր աշխատանքների ձեռնարկ» (Երևան, 2001), «Էլեկտրականության լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ» (Երևան, 1984)։

Ժյուլվեռն Խաչատրյանի գիտական աշխատանքները նվիրված են գերբարձր հաճախության ռադիոչափական մեթոդներով մթնոլորտի ջրապարունակության ուսումնասիրմանը։ Նա առաջարկել է մեթոդ, որը հնարավորություն է ընձեռում մեծ բարձրությունների վրա թռչող արհեստական արբանյակներից գերբարձր հաճախության ռադիոալիքների և օպտիկական դիտարկումների միջոցով որոշել մթնոլորտում ջրային գոլորշիների պարունակությունը։ Ցույց է տվել, որ մթնոլորտում ալիքատարի առաջացման համար կարևոր է ոչ միայն բեկման ցուցչի փոփոխությունը, այլ նաև օդային շերտի հաստությունը, որտեղ փոփոխվում է բեկման ցուցիչը։ Նրա ղեկավարությամբ տեսականորեն ապացուցվել և փորձով հիմնավորվել է «օդ-ջրի մակերևույթ» համակարգի ռադիոճառագայթման ինտենսիվության հորիզոնական բաղադրիչը խիստ կախված է մթնոլորտում ջրային գոլորշիների ուղղաձիգ բաշխման պրոֆիլից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կենսագրական հանրագիտարան, Ե. ԵՊՀ հրատարակչություն, 2009, էջ 274։
Կանդելարիա ճեղքվածք
Կարստի հանքավայր
Հոսքաքարերի շղարշ
**Կանդելարիա քարանձավներ** (անգլ.՝ Candelaria Caves), մեծ բնական քարանձավային համակարգ Գվատեմալայի Ալտա Վերապազ լեռնաշխարհի ցածրադիր անցումներում՝ Չիսեկի և Ռաքսրուհայի մունիցիպալիտետների միջև։ Քարանձավները հայտնի են յուրահատուկ կարստային երևույթներով և մայաների պատմության մեջ իրենց նշանակությամբ։

Երկրաբանություն
---------------

Նրանց հսկայական կարստային քարանձավների տեսարժան վայրերից են` ստալակտիտները, ստալագմիտները, ստալագնատները և հոսքաքարերի շղարշները։ Առաստաղի փլուզումից առաջացած քարանձավային փոսերը լուսավորում են քարանձավները ներսից։ Հիմնական պատկերասրահի երկարությունը 22 կմ է, որից 12,5 կմ-ը անցնում է Կանդելարիա գետի գետնանցումով։ Քարանձավային համակարգի ընդհանուր երկարությունը, ներառյալ դահլիճները, երկրորդային և վերին անցումները, գնահատվում է 80 կմ։

Պատմություն
-----------

Մայաների քաղաքակրթության Արևմտյան մեծ առևտրային ուղին, որը Գվատեմալայի լեռնաշխարհը միացնում էր Պետենի ցածրադիր շրջաններին, անցնում էր Կանդելարիայի քարանձավների տարածքով։ Խեցեգործական արտեֆակտրներն ու ռուպեստրալ գրությունները վկայությունն են այն բանի, որ քարանձավներն օգտագործվել են արարողությունների համար։ Կիչե ժողովրդի մեզոամերիկյան մշակույթի «Փոփոլ Վուհ» էպոսագիրքը (թարգմանաբար՝ Ժողովրդի գիրք, կամ Խորհուրդների գիրք) Կանդելարիա քարանձավները համարում է մուտք դեպի անդրաշխարհ։ Քարանձավներից որոշները դեռ օգտագործվում են մայաների տոնակատարությունների համար։ Չնայած քարանձավներն այժմ բաց են հասարակության համար։

Կառավարություն
--------------

Գվատեմալայի կառավարությունը 1999 թվականին Կանդելարիա քարանձավը հռչակեց ազգային պարկ։ Կառավարության հետ երկարատև մարտերից հետո տեղական Q'eqchi-ի ժողովուրդը (մայա Բելիզում և Գվատեմալայում), ստացան իրենց քարանձավներում զբոսաշրջության կառավարումը` «Մայա Q'eqchi ասոցացիայի զարգացում և Կանդելարիա Կամպոսանտո զբոսաշրջություն» խորագրով։ Քարանձավների մի քանի մուտքեր կան, որոնք կառավարվում են տարբեր Q'eqchi համայնքների կողմից, ինչպիսին Bombilpek El Porvenir(չաշխատող հղում)
 ասոցիացիան է։ Նրանք սիմվոլիկ գումար են վերցնում ուղեկցորդի հետ քարանձավներ այցելելու համար, և հասույթը հնարավորինս արդարացիորեն օգտագործում գյուղի տնտեսական կյանքին աջակցելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Verapaz attractions Retrieved 2015-02-15
2. ↑  Woodfill 2007, p.23
3. ↑  Woodfill 2007, pp.145-183
4. ↑  FLAAR report. Retrieved 2015-02-15
5. ↑  Del Cid, García 2003

Գրականություն
-------------

Del Cid, Mario & David R. García (2003)։ «The Candelarias cave, Alta Verapaz: Demythifying communitarian participation in patrimonial conservation»։ famsi.org 
Woodfill, Brent Kerry Skoy (2007)։ *Shrines of the Pasión River-Verapaz Region, Guatemala: Ritual and Exchange along Ancient Trade Route.*։ Nashville 

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կանդելարիա քարանձավներ** կատեգորիայում։ |
**Ռիդերզաալ** (հոլ.՝ Ridderzaal), ամրոց է Նիդերլանդների Հաագա, որը օգտագործվում է Նիդերլանդների միապետի Ազգային ժողովի նստաշրջանի բացման հանդիսավոր խոսքի, միջպառլամենտական համաժողովների և այլ պաշտոնական միջոցառումների համար։ Բինենհոֆ համալիրի մի մասն է։

Պատմություն
-----------

1230 թ-ին Հոլանդիայի կոմս Ֆլորիս IV-ը հողատարածք է գնել, որտեղ, նրա թոռ Վիլեմ II-ը 1247 այս տարածքում կառուցել է որսորդական ամրոց, իսկ թոռան Ֆլորիս V-ի օրոք Գերարդ վան Լեյդենի նախագծով կառուցվել է Ռիդերզաալ ամրոցը (հոլ.՝ Ridderzaal, բառացի «Ասպետների դահլիճ»)։ Սկսած XVII դարից ամրոցը ծառայել էտարբեր նպատակների, եղել է հիվանդանոց, գրքերի վաճառքի տարածք, պետական վիճակախաղի գրասենյակ և այլն։ XVI դարի վերջին Մորից Օրհանացին Ռիդերզաալը վերածում է Նիդերլանդների շտատհալտերների նստավայր։ Այժմ Ռիդերզաալը ծառայում է տոնակատարությունների և պաշտոնական միջոցառումների իրականացմանը։ 1898-1904 թթ. կատարվել են վերականգնողական աշխատանքներ, և շենքը սկսել է ծառայել պետական խնդիրների։

Ճարտարապետություն
-----------------

Ասպետների դահլիճ
Ռիդերզաալը եռանկյունի ճակտոնով և կողքերին երկու աշտարակով գոթական ոճի շենք է։ Մուտքի վերևում մեծ կլոր վարդակ պատուհան է, որը զարդարված է Նիդերլանդները ղեկավարած հարստությունների զինանշաններով։

Ամրոցի ներքին հարդարման գլխավոր բաղկացուցիչը՝ Ասպետների դահլիճն է, որից էլ շենքին է փոխանցվել անունը։ Դահլիճը մեծ՝ 40х20 մ չափերով, վիտրաժներով զարդարված գոթական դահլիճ է։ Առաստաղը հիշեցնում է շուռ տված նավի իրան։ Փայտյա գլուխ քանդակները խորհրդանշում են վերին իշխանության հետևողներին, որոնք պատգամավորներին պետք է ստից ետ պահեն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Geschiedenis van het Binnenhof
**Օտրանտո ամրոց** (իտալ.՝ Castello di Otranto), ամրոց հարավային Իտալիայի Օտրանտո քաղաքում, Լեչե գավառ, Ապուլիա նահանգ:

Կառուցվել է 1485-1498 թվականներին Չիրո Չիրի և Ֆրանչեսկո դի Ջորջո Մարտինի ճարտարապետների կողմից Ֆերդինանդ II Արագոնացու հրամանաով թուրքական ներխուժման կանխումից հետո:

Ամրոցը կառուցվել է նախկինում գոյություն ունեցող ամրոցում։

Ամրոցը ունի տրապեցիւիդյան ձև: Երեք անկյուններում տեղակայված են Ալֆոնսինի (իտալ.՝ Torre Alfonsina), Հիպոլիտայի (իտալ.՝ Torre Ippolita) և Դուկեսկայի (իտալ.՝ Torre Duchesca) կլոր աշտարակները: Չորրորդ անկյունում (ծովի կողմից)` հաստ սրածայր վերջ:

Ամրոցը շրջապատված է փսխով։

Օտրանտո ամրոցի պատերին և շինություններին պահպանվել են մի քանի հռոմեական ցուցանակներ։

Օտրանտո ամրոցը կարևոր գեղարվեստական պատկեր է դարձել Խորաս Ուոլպոլի «Օտրանտո ամրոց» վեպում։

Պատկերասրահ
-----------

* Ամրոցի բակԱմրոցի բակ
* Ամրոցի բակԱմրոցի բակ
* Ամրոցի բակԱմրոցի բակ
* Դեպի նավահանգիստ տեսարանը ամրոցի պատիցԴեպի նավահանգիստ տեսարանը ամրոցի պատից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Otranto Castle Archived 2007-04-12 at the Wayback Machine. (անգլ.)
2. ↑  Италия. Апулья

Արտաքին հղումներ
----------------

* О замке Archived 2019-10-20 at the Wayback Machine. (իտալ.)
**Մաքսային քաղաքականություն**, պետության արտաքին առևտրական գործունեություն, որը կարգավորում է ապրանքների արտահանման ու ներմուծման ծավալը, կառուցվածքն ու պայմանները։ Արտահայտելով առևտրական կապիտալի շահերը, 17-18-րդ դարերում կապիտալիստական երկրների մաքսային քաղաքականության նպատակը ներմուծվող ապրանքներից մաքսատուրքեր գանձելու միջոցով առևտրական հաշվեկշռի ակտիվացումն էր։ Արդյունաբերական կապիտալիզմի զարգացման շրջանում, սկսած 18-րդ դարի վերջերից, սահմանվում էին հովանավորական տուրքեր, որոնք նպաստում էին ազգային արդյունաբերության ստեղծմանն ու զարգացմանը։ 19-րդ դարի կեսերից, որոշ երկրներում (Անգլիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա և այլն) կիրառվում էր ազատ առևտրի քաղաքականություն, որի հետևանքով հովանավորական սահմանափակումները հիմնականում վերացվեցին։

1930-ական թվականներին գերարտադրության համաշխարհային ճգնաժամերի պայմաններում մաքսային քաղաքականությունն արտահայտվում էր ներմուծման տուրքերի բարձրացմամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, քայքայված տնտեսության վերականգնման համար անհրաժեշտ սարքավորում և սպառման ապրանքներ ձեռք բերելու նպատակով, Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում սկզբում կիրառվում էին ցածր, ապա՝ բարձր (սեփական արտադրության զարգացումը հովանավորելու համար) մաքսատուրքեր։

Զարգացող երկրների մաքսային քաղաքականությունն իրականացվում է ելնելով իրենց տնտեսական և քաղաքական ինքնուրույնության ապահովման, ազգային էկոնոմիկայի ամրապնդման ու զարգացման (որին նպաստում է նաև խորհրդային երկրների մաքսային քաղաքականությունը) շահերից և ունի հովանավորական բնույթ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 366)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ներսես Հարությունի Աբելյան** (հոկտեմբերի 10, 1855(1855-10-10), Շամախի, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 15, 1933(1933-12-15), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հասարակական և գրական գործիչ, թարգմանիչ, տնտեսագետ, ինժեներ-տեխնոլոգ։

Հովհաննես Աբելյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Շամախիում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է տեղի հայկական դպրոցում, միջնակարգը՝ Բաքվի ռեալականում, բարձրագույն մասնագիտականը՝ Մոսկվայի տեխնիկական դպրոցում։ 1875 թվականին «Մոսկովյան» ծածկանունով թղթակցել է «Մշակ» թերթին։ 1881 թվականին Մոսկվայում մի խումբ հայ ուսանողների հետ հիմնել է «Հայրենասերների միություն»֊ը։ 1887-1888 թվականներին Կովկասի տնտեսական կյանքին նվիրված ուսումնասիրություններով աշխատակցել է «Արձագանք», «Զակավկազսկոյե օբոզրենիե» («Закавказское обозрение») թերթերին։

Ըստ Աբելյանի տնտեսագիտական համոզմունքների, որոնք ձևավորվել են Պրուդոնի և ռուս նարոդնիկների գաղափարների ազդեցությամբ, արհեստավորների, գյուղացիների և «մտավոր մշակների» միջև պարզ ապրանքափոխանակություն հաստատելով, հնարավոր է խափանել կապիտալիզմի զարգացումը և հիմնել մանր բուրժուական սոցիալիզմ։ Խորհրդային իշխանության տարիներին Աբելյանն ապրել և աշխատել է Թբիլիսիում, որտեղ և մահացել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 22.
2. 1 2  Խմբագրական կոլեգիա, Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 1 (խմբ. Վիկտոր Համբարձումյան), Ե. «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիա Հայկական Սովետական Հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1974, էջ 22 — 720 էջ։
3. ↑  Հայ գրատպություն և գրքարվեստ հանրագիտարան (խմբ. Հովհաննես Այվազյան), Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան Հրատարակչություն», 2015 — 9, էջեր 9 — 1120 էջ. — 1500 հատ, ISBN 978-5-89700-042-5։



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 22)։*  |
**Յուրի Աբովյան** (ռուսերեն՝ **Юрий Абовян**. 1931, Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ծնունդով Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիից հայ խորհրդային մարզիկ, լողորդ։ 1954 թվականի օգոստոսի 31-ին Եվրոպայի լողի առաջնությունում նա բրոնզե մեդալ է նվաճել 4 × 200 մ ազատ ոճով փոխանցումալողի մրցումներում։ Թիմակիցներն էին Նիկոլայ Սուխոռուկովը, Վյաչեսլավ Կուրեննոյը և Լև Բալանդինը։ Երրորդ մրցանակակիր դարձած քառյակի ցույց տված արդյունքն էր 8 րոպե 55,9 վայրկյան։ Իսկ հաջորդ տարի Յուրի Աբովյանն անհատապես նվաճել է Խորհրդային Միության չեմպիոնի տիտղոսը 400 մետր ազատ ոճով լողի մրցումներում։ 1956 թվականին այդ նույն մրցաձևում նա դարձել է ԽՍՀՄ փոխչեմպիոն, 1958 և 1960 թվականներին ԽՍՀՄ առաջնություններում 200 մետր բաթերֆլայ ոճով լողի մրցումներում՝ բրոնզե մեդալակիր։

Յուրին հանդես է եկել որպես Թբիլիսիի «Դինամո» մարզական ակումբի լողորդների թիմի անդամ։ Մարզիչը՝ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Լ. Ա. Իոակիմիդին էր։

Միջազգային նվաճումներ
---------------------

| Եվրոպայի առաջնություն |
| --- |
| Տարին | Մրցավայրը | Մեդալը | Մրցաձևը |
| 1954 թ | Թուրին (Իտալիա ) | 3 Բրոնզ</img> | 4 × 200 մ ազատ ոճ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  СИЛЬНЕЙШИЕ СОВЕТСКИЕ ПЛОВЦЫ. swimmingmasters.narod.ru
2. ↑  Natation - Yuriy ABOVYAN
3. 1 2  Yuriy ABOVYAN. les-sports.info
**Շանդոր Ռոնաի** (հունգ.՝ Rónai Sándor, 6 հոկտեմբերի, 1892, Միշկոլց, Ավստրո-Հունգարիա – 28 սեպտեմբերի, 1965, Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի պետական և քաղաքական գործիչ։ 1950-1952 թվականներին եղել է Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահական խորհրդի նախագահ, 1952-1963 թվականներին՝ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության խորհրդարանի խոսնակ։

Կենսագրություն
--------------

Շանդոր Ռոնաին ծնվել է 1892 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Միշկոլց քաղաքում (ներկայում՝ Հունգարիա)։ Մասնագիտությամբ շինարար է, մասնակցել է պրոֆմիության շարժմանը, եղել է Հունգարիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ Հունգարիայի Խորհրդային Հանրապետության տարիներին եղել է Միշկոլցի բանվորական խորհրդի անդամ։ Հարել է Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ձախ թևին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հանդես է եկել Մատյաշ Ռակոշիի գլխավորած Հունգարիայի Կոմունիստական կուսակցության հետ միություն կազմելու օգտին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո՝ 1945 թվականի նոյեմբերի 5-ից մինչև 1949 թվականի հունիսի 11-ը, եղել է առևտրի ու համագործակցության նախարար Զոլտան Տիլդիի, Ֆերենց Նադի, Լայոշ Դինեշի ու Իշտվան Դոբիի իշխանության տարիներին։ 1948 թվականի հունիսի Հունգարիայի Սոցիալ-դեմոկրատական ու Կոմունիստական կուսակցությունների միավորումից հետո Շանդոր Ռոնաին ընտրվել է Հունգարիայի աշխատավորական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի Քաղբյուրոյի անդամ և մնացել նրա կազմում մինչև 1956 թվականը։

1949 թվականի հունիսի 11-ից մինչև 1950 թվականի ապրիլի 24-ը Շանդոր Ռոնաին եղել է Հունգարիայի արտաքին առևտրի նախարար Իշտվան Դոբիի երկրորդ պաշտոնավարության տարիներին։ 1950 թվականի ապրիլի 26-ից մինչև 1952 թվականի օգոստոսի 14-ը եղել է Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահական խորհրդի նախագահ, իսկ 1952 թվականի օգոստոսից մինչև 1963 թվականի մարտը՝ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության Ազգային ասամբլեայի (խորհրդարան) խոսնակ։

1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ժամանակ սատարել է Յանոշ Կադարին, որը հեղափոխության ճնշումից հետո Շանդոր Ռոնաիին նշանակել է արտաքին առևտրի նախարար։ Այդ պաշտոնը Շանդոր Ռոնաին զբաղեցրել է մինչև 1957 թվականի փետրվարի 28-ը։ 1960 թվականի ապրիլից Շանդոր Ռոնաին գլխավորել է նաև հունգարա-խորհրդային բարեկամության միությունը։

1948 թվականին Շանդոր Ռոնաին պարգևատրվել է Կոշութի շքանշանով։

Շանդոր Ռոնաին մահացել է 1965 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Բուդապեշտում։ Թաղված է Կերեպեշիի գերեզմանատանը՝ Բանվորական շարժման պանթեոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Hungarian National Namespace — 2019.
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Շանդոր Ռոնաի
4. ↑  1956 год: венгерское восстание. Часть XI. Будапешт, 31 октября – 1 ноября

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Շանդոր Ռոնաի** կատեգորիայում։ |
**Լև Միխայիլի Ադամովիչ** (*ռուս.՝ Ле́в Миха́йлович Адамо́вич, նոյեմբերի 27, 1884(1884-11-27), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 29, 1960(1960-07-29), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ*), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստանի կայսրություն - 1960 թվականի հուլիսի 29, Լոս անջելես, ԱՄՆ), ռուս զորապետ, գեներալ-մայոր։ Ռուս-ճապոնական, Առաջին համաշխարհային, Քաղաքացիական պատերազմների մասնակից։

Սպիտակ շարժման մասնակից, մասնակցություն է ունեցել նաև Սիբիրի Սառցե Մեծ երթին։

Կենսագրություն
--------------

Լև Ադամովիչը ծնվել է 1884 թվականի նոյեմբերի 15-ին (27) Սանկտ Պետերբուրգում։ Սերում է Մինսկի նահանգի պալատից։

Ադամովիչն ավարտել է Նիկոլայ I-ի անվան Գատչինյան համալսարանը, ինչպես նաև Մոսկվայի զինվորական ուսումնարանը, որից հետո ծառայել է Լեյբ-Գվարդիա Պավլովյան զորագնդում։ Հետո զբաղեցրել է ոստիկանների Առանձին կորպուսի ռոտմիստրի պաշտոնը։

Մասնակցություն է ունեցել Ռուս-ճապոնական պատերազմում։

Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ ղեկավարել է Թամանյան 150-րդ հետևակային գունդը և խիզախությունների համար արժանացել է Գեորգիևյան զենքին։

Ադամովիչը Քաղաքացիական պատերազմի սկզբում ծառայել է Ռուսական բանակի ծովակալ Ալեքսանդր Վասիլևիչ Կոլչակի զորքերում։

1919 թվականի մարտի 27-ից մինչև սեպտեմբեր եղել է Շադրինյան 26-րդ լեռնային հրաձգի հրամանատար, որը Ուրալական լեռնային հրաձգային դիվիզիայի կազմում էր։ Ավելի ուշ ղեկավարել է Սիբիրի բանակի հրաձգային բրիգադան և ծառայել է որպես հրամանատարի օգնական, որը Ուրալական 7-րդ լեռնային հրաձգային դիվիզիայի կազմում էր։

Լև Ադամովիչը մասնակցել է Սիբիրի սառցե մեծ երթին։

1920 թվականի հուլիսի 9-ին ստացել է գեներալ-մայորի կոչում։

Գաղթի ժամանակ Ադամովիչն ապրել է նախ Չինաստանում, որտեղ ծառայել է որպես ԱՉԵՃ-ի և ռուսական սկաուտների Մանչժուրյան զորագնդի ուսումնական բաժնի ծառայող։ 1931 թվականին տեղափոխվել է Շանհայ, ապա Լոս Անջելես, որտեղ 1960 թվականի հուլիսի 29-ին մահացել է։

Աղբյուրներ
----------

* *Волков Е. В. Егоров Н. Д. Купцов И. В.* Белые генералы Восточного фронта Гражданской войны: Կենսագրություն — М.: Русский путь, 2003. — 240 с. ISBN 5-85887-169

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Լև Ադամովիչ** կատեգորիայում։ |
**«Կապուցինների բուլվարը»** (ֆր.՝ Le Boulevard des Capucines), ֆրանսիացի նկարիչ Կլոդ Մոնեի կտավը, որն ստեղծվել է 1873 թվականին։ Նկարում պատկերված է Փարիզի Կապուցիների բուլվարը։

Պատմություն
-----------

Նկարն ստեղծվել է Դոնու փողոցի (rue Daunou) և Կապուցինների բուլվարի անկյունում գտնվող Նադարի լուսանկարչական ստուդիայի («Anciens Salons Nadar») պատշգամբից։ Նկարչի համար դա հիանալի հնարավորություն էր՝ վերևից տեսնել աշխույժ բուլվարը՝ բազմաթիվ անցորդներով, որոնց նա պատկերել է որպես նուրբ գրաֆիկական ֆիգուրներ

1873 թվականին Մոնեն նկարել է երկու «Կապուցինների բուլվարը»՝ ուղղահայաց և հորիզոնական։ Առաջին նկարը (ֆր.՝ Boulevard des Capucines) ներկայում գտնվում է Կանզաս Սիթիի (ԱՄՆ) Նելսոն-Ատկինսի թանգարանում (Nelson-Atkins Museum of Art)։ Երկրորդ (հորիզոնական) նկարը, որի մասին խոսվում է հոդվածում, 1874 թվականին գնել է Ժան-Բատիստ Ֆորը։ 1907 թվականին այն ձեռք է բերել ռուս վաճառական և կոլեկցիոներ Իվան Մորոզովը, որի հավաքածուում այն գտնվել է մինչև 1918 թվականը, իսկ հեղափոխությունից հետո ազգայնացվել է։ Ներկայումս գտնվում է Ալեքսանդր Պուշկինի անվան պետական թանգարանի հավաքածուում։

Երկու կտավներն էլ ցուցադրվել են 1974 թվականի ապրիլի 15-ից մայիսի 15-ն ընկած ժամանակահատվածում Փարիզում իմպրեսիոնիստների առաջին ցուցահանդեսում։ Հարկ է նշել, որ ռուսական արվեստագիտության մեջ հաճախ հանդիպող «Կապուցինների բուլվար» անվանումը չի համապատասխանում նշված երկու նկարներից ոչ մեկին և չի հանդիպում այն ժամանակվա մամուլում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Sophie Monneret*. L'Impressionnisme et son époque: Noms propres A à T, vol. 2, t. 1, Paris, Robert Laffont, 1987. — p. 554.
2. ↑  *Sophie Monneret*. L'Impressionnisme et son époque: Noms propres A à T, vol. 2, t. 1, Paris, Robert Laffont, 1987. — p. 555.
3. ↑  *Daniel Wildenstein*. Monet, catalogue raisonné, vol. IV, t. 2, Lausanne, Taschen, 1996. — p. 125.
4. ↑  Картина в коллекции ГМИИ имени А. С. Пушкина

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նկարը Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանի կայքում
**Նարիման Աբասկուլի օղլի Ազիմով** (ադրբ.՝ Nəriman Abbasqulu oğlu Əzimov, հունիսի 1, 1936(1936-06-01), Գանձակ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 19, 2016(2016-11-19), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր և դիրիժոր, երաժշտագետ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ;

Կենսագրություն
--------------

Նարիման Աբասկուլի օղլի Ազիմովը ծնվել է 1936 թվականի հունիսի 1-ին Գանձակում։ Ավարտել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի [[ներկա Բաքվի երաժշտական ակադեմիա]] դիրիժորական ֆակուլտետը։ Ուսանող տարիներին նա սկսեց գործել որպես թառահար ՛Ադրբեջան Հեռուստատեսության և ռադիոյի ժողովրդական գործիքների նվագախմբում։ Նրա կյանքը 60 տարիներն է կապված եղել ադրբեջանական հեռուստատեսության և ռադիոյի հետ։

Հետագայում աշխատել է Սեիդ Ռուսթամովի անվան ժողովրդական գործիքների նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։

1991 թվականին արժանացել է «Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ»ի պատվավոր կոչմանը։ Պարգևատրվել է Փառքի շքանշանով, Նախագահի 2016 թվականի նոյեմբերի 7-ի հրամանագրով։

Նարիման Ազիմովը մահացել է 2016 թվականի նոյեմբերի 19-ին։

Աղբյուրներ
----------

* Əzimov Nəriman Abbasqulu oğlu (азерб.) // Muğam ensiklopediyası. — Bakı: Musiqi dünyası, 2008. — S. 74.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  medeniyyet.az
2. ↑  մահացել է Նարիման Ազիմով
3. ↑  news.milli.az
**Հարյուրամյա լորենի** (ռուս.՝ Столетняя липа), մեծ ծառ Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Ադիգեայի փողոցի և Կիրովի պողոտայի թիվ 2 շենքի անկյունում, որը մնացել է Մանֆանովսկիների նախկին ընտանեկան պարտեզից։

Պատմություն և նկարագրություն
----------------------------

Ըստ տան սեփականատիրոջ դստեր` Ելենա Նիկոլաևնա Մանֆանովսկայայից (մահացել է 2003 թվականին) ստացված տեղեկությունների` տունը կառուցվել է 1902 թվականին և, միաժամանակ, նրա կողքին տնկվել է մեծ այգի, որի կողմ էր դուրս գալիս մեկհարկանի տան ծածկապատշգամբը։

Տանտերը` Նիկոլայ Մանֆանովսկին, Ելենա Նիկոլաևնայի հայրը, կանաչ տարածքների սիրահար էր և իր ընտանիքի համար ստեղծել էր հարմարավետ բարեկարգ պարտեզ, որին հետևում էր նույն տանը բնակվող այգեպանը։

Նիկոլայ Մանֆանովսկին աշխատել է Վոլգա-Կամյան բանկի Ռոստովի բաժանմունքում։ Նա ակտիվորեն մասնակցել է մի քանի բարեգործական կազմակերպությունների աշխատանքներին և եղել է այգեգործության ընկերության խորհրդի անդամ, որի համար հետագայում ստացել է Ռոստովի անձնական պատվավոր քաղաքացու կոչում։

Լորենին միակ ծառն է, որը մնացել է Մանֆանովսկիների ընտանիքից։ XX դարի սկզբին պարտեզը ծավալվում էր Կիրովի պողոտայի երկայնքով մինչև Պուշկինի փողոց։

1912 թվականին տանն ավելացվեց երկրորդ հարկ։ Նրա կողքին աճող լորենին մնաց իր տեղում։

Տունը պետականացնելուց հետո 1920-ական թվականների սկզբին սկսվել է նախկին ընտանեկան այգու հետևողական ոչնչացումը։ Պուշկինի փողոցում կառուցվել է չորսհարկանի բնակելի տուն, և այգու տարածքը դարձել է ներթաղամասային բակ։

Լորենին կանգուն է մնացել Հայրենական մեծ պատերազմի ռմբահարումների ժամանակ և պահպանվել է մինչև մեր օրերը։

Գրականություն
-------------

* Волошинова В. Ф. Волошинова Л. Ф. 100 уникальных мест Ростовской области: Иллюстрированный справочник. Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2011.-176 с. ил. ISBN 978-5-7509-0631-4

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Адыгейская улица на карте Ростова-на-Дону
2. ↑  Кировский проспект на карте г. Ростов на Дону

Աղբյուրներ
----------

* ЖИВОЙ РОСТОВ. 100 МЕСТ: 100-ЛЕТНЯЯ ЛИПА
**Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցի**, Մոսկվայի պատրիարքության Ռուս ուղղափառ եկեղեցու Ստավրոպոլի և Նևիննոմիսկի թեմի ծխական եկեղեցին Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Բլագոդարնի քաղաքում։

Սրբատոնի օրերը՝ սեպտեմբերի 12-ին և հոկտեմբերի 14-ին։

Պատմություն
-----------

Սուրբ բարեպաշտ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու անունը կրող եկեղեցին Բլագոդարնի քաղաքում կառուցվել է 1894 թվականին՝ ի հիշատակ կայսր Ալեքսանդր II-ի թագավորության 25-ամյակի։ Տաճարի շինարարությունը հասարակության համար արժեցել է 57 000 ռուբլի։

Եկեղեցին առանձնացել է հարուստ ներքին ձևավորմամբ, ունեցել հինգ շարքով իկոնոստաս ավելի քան 60 սրբապատկերներով, սրբապատկերների բազմաթիվ փորագրված ու ոսկեզօծված պահարաններ, որտեղ պահվել են Ստավրոպոլի և Մոսկվայի սրբանկարիչների ստեղծած սրբապատկերներ։ Տաճարի զանգակատունն ունեցել է մի քանի զանգ։

Եկեղեցին ունեցել է քահանա, սարկավագ և սաղմոսող։ Քահանան ապրել է եկեղեցական տանը։ Եկեղեցին ունեցել է շուրջ 3 000 ծխական։ Եկեղեցու ծխական դպրոցը գտնվել է եկեղեցու պահակատնակում։

Կոլեկտիվացման շրջանում տաճարը բոլշևիկների կողմից օգտագործվել է որպես հացահատիկի պահեստ։ Վերաբացվել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։

Տաճարն ունի երկու սրբատոն։ Սեպտեմբերի 12-ը Սուրբ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու՝ տաճարի երկնային հովանավորի մասունքների տեղափոխման օրն է, իսկ հոկտեմբերի 14–ը՝ Մարիամ Աստվածածնի հիշատակի օրը։

Տաճարին կից բացվել և գործում է անօթևանների օգնության կենտրոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  При ставропольских церквях открылись центры помощи бездомным

Արտաքին հղումներ
----------------

* Владимир Пузиков. Храмы селений Благодарненского уезда
**Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակի մասին կոնվենցիա** (ռուս.՝ Конвенция о правовом статусе Каспийского моря, պարսկերեն՝ رژیم حقوقی دریای خزر), միջազգային պայմանագիր Ադրբեջանական Հանրապետության, Իրանի Իսլամական Հանրապետության, Ղազախստանի, Ռուսաստանի Դաշնության և Թուրքմենստանի միջև, որը կնքվել է 2018 թվականի օգոստոսի 12-ին՝ Ղազախստանի Ակտաու քաղաքում անցկացվող կասպիական միջկառավարական հանդիպման ընթացքում։

Կոնվենցիան ստորագրել են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը և Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը։

Կոնվենցիայի բովանդակություն
---------------------------

Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակի մասին կոնվենցիան փոխարինել է խորհրդա-իրանական 1921 և 1940 թվականների համաձայնագրերին։ Կոնվենցիայի համաձայն Կասպիցը, չնայած օվկիանոսի հետ անմիջական կապի բացակայության, ճանաչվում է ծով, այլ ոչ թե լիճ։ Այս որոշման համար հիմք է ծառայել վերջինիս կենսական նշանակությունը, ջրային ավազանի մեծությունը և իրավական կարգավորումը։

Կասպից ծովի ավազանի սահմանային բաժանումը կատարվում է միջազգային իրավունքի հիման վրա։ Ձկնորսության, գիտահետազոտական աշխատանքների կամ խողովակաշարների անցկացման գործընթացները կատարվում են մյուս բոլոր կողմերի համաձայնության դեպքում։ Բացի այդ, խողովակաշարերի անցկացման համար անհրաժեշտ է նաև երկրորդ կամ երրորդ պետության անմիջական թույլտվությունը։ Կոնվենցիան արգելում է ռազմածովային ուժերի տեղակայքումը Կասպից ծովում, ինչպես նաև Ադրբեջանին, Ռուսաստանին, Իրանին, Ղազախստանին և Թուրքմենստանին ճանաչում որպես ավազանի ծովային անվտանգության և ռեսուրսների կառավարման գլխավոր երաշխավոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կասպիական «հնգյակ»-ի առաջնորդները ստորագրել են Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակի մասին կոնվենցիա
2. ↑  Կրեմլը հայտնել է Կասպից ծովի մասին կոնվենցիայի մանրամասները

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակի մասին կոնվենցիա** կատեգորիայում։ |
**Համամ Ամատունի** (8-րդ դար, Արտազ, Վասպուրական, Արմինիա կուսակալություն - 9-րդ դար, Համշեն, Արմենիակոն, Բյուզանդական կայսրություն), Վասպուրականի Արտազ գավառի իշխան, 790 թվականից Համշենի հիմնադիր իշխան։ 

Շապուհ Ամատունու որդին։

Կենսագրություն
--------------

788 թվականին արաբների հալածանքներից նեղվելով՝ Համամ Ամատունին իր հոր՝ Շապուհ Ամատունու հետ միասին, Վասպուրականի Արտազ գավառից (մասամբ՝ Այրարատից) 12 հազար հայ գաղթականների գլուխն անցած փորձում են գաղթել Բյուզանդական Խաղտիք (Խալդիա) բանակաթեմ, սակայն արաբները ընկնում են նրանց ետևից, բայց կրում են պարտություն։ Արաբական հալածանքներից խուսափող Համամ և Շապուհ Ամատունի իշխանները 789-790 թվականներին հաստատվում են Բյուզանդիայի Խաղտիք բանակաթեմում։ Բյուզանդիայի կայսր Կոստանդին VI-ի շնորհած Տամբար վայրում Համամ Ամատունի իշխանը հիմնում է Համամշեն (Համշեն) ավանը, որի անունով էլ կոչվել է գավառակը, իսկ հայ բնակչությունը՝ համշենցիներ, համշենահայեր, համշիններ։ Քաջքար լեռան հյուսիսային լանջերի և շրջակա ձորերի հետ կազմել է Համշենի կիսանկախ իշխանության կորիզը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Հայոց անձնանունների բառարան, Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. էջ 23


* 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Կաստալյայի ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Castalla), ամրություն է, որ գտնվում է Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Ալիկանտե պրովինցիայի Կաստալլա բնակավայրում՝ ծովի մակերևույթից 780 մ բարձրության վրա։ Իրենից ներկայացնում է մուսուլմանական պաշտպանական կառույց, որը կառուցվել է 11-րդ դարում։ Այն իրենից ներկայացնում էր փոքրիկ պաշտպանողական կառույց, որի մնացորդները գրեթե չեն պահպանվել։ Ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում **R-I-51-0011103** գրանցման համարի ներքո։

Կառույցը գտնվում է բլրի վրա՝ Վերդե գետի մոտ։ Ներկայիս տեսքը իրենից ներկայացնում է միջնադարյան և նոր ժամանակների ոճերի խառնուրդ։

Պատմություն
-----------

1245 թվականին Ջեյմ 1-ին Նվաճողը (ծնվել է 1213 թվականին և մահացել է 1276 թվականին) հարձակվում է ամրոցի վրա։ Վալենսիայի տարածաշրջանի արաբների ու բերբերների առաջնորդ Աբու Զայդը ժողովրդի ճնշման շնորհիվ առանց պայքարի հանձնում է շրջափակված ամրոցը, որը հետագայում մնում է նոր ստեղծված Վալենսիայի թագավորությանը։

Նկարագրություն
--------------

Ամրոցը բաղկացած է երեք մասից՝ մեծարման աշտարակից (այլ անվանումն է Գրոսսա), պարսպաշարից և պալատից։

### Պարսպաշար

Պարսպաշարը պահպանում է մեծ տարածություն, որում գտնվում էին պալատը, աշտարակները։ Ունի ձգված տեսք, որը պայմանավորված է տեղանքի ռելիեֆից։ Գլխավոր պատը կառուցվել և ավարտվել է 16-րդ դարում։ Պատերը ատամնավոր տեսք ունեն։

### Աշտարակ

Մեծարման աշտարակը կառուցվել է 16-րդ դարում` 1597 թվականին։ Այն գտնվում է պարսպաշարից ներս՝ կենտրոնական հատվածում։ Ունի շրջանաձև հատակագիծ և ատամնավոր թագ։ Աշտարակի գլխավոր ֆունկցիան հսկել Միջերկրական ծովով Բալեարյան կղզիների ծովահենների առաջխաղացմանը խոչընդոտելն է։

### Պալատ

Կառուցված 14-ից 15-րդ դարերում։ Երկու շրջանաձև աշտարակներով, ուղղանկյուն հատակագծով երկարավուն շինություն է։ Նրա հիմքում գտնվում է պահեստը։

Այլ տեղեկատվություն
-------------------

1929 թվականին ամրոցի Գրոսսա աշտարակի (իսպ.՝ Torre Grossa) վրա կանգնեցվել է քարե արձան Հիսուսի տեսքով։ Արձանը ունեցել է 7 մ բարձրություն և գտնվել է 5 մ բարձրություն ունեցող պատվանդանի վրա։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ արձանը քանդվել է։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Կաստալյայի ամրոց Վիքիպահեստում |

* Artículo sobre el Castillo de Castalla
* Archived 2016-03-23 at the Wayback Machine.
**Ռուսական կուսակցություն** (հուն․՝ Ρωσικό Κόμμα της Ελλάδας), քաղաքական խմբավորում Հունաստանում, որը գոյություն է ունեցել 19-րդ դարի կեսին և կողմնորոշվել է Ռուսական կայսրության վրա։ 

Նրա կողմնակիցները եղել են պետական ապարատում, ուղղափառ եկեղեցում։ Այն հայտնիություն է վայելել զինվորականների, ինչպես նաև հասարակ ժողովրդի կողմից, որոնք դուրս են եկել հույն մագնատ-նավատերերի դեմ։

Պատմություն
-----------

Ռուսական կուսակցությունը պահպանողական հայացքներ ուներ և աջակցում էր Ուղղափառ եկեղեցուն։ Կուսակցությունը մեծ դեր ուներ նոր պետության մեջ, ինչը իրեն տվեց որոշ հեղինակություն կենտրոնական ապարատում։ 

Բրիտանամետ և ֆրանսիամետ խմբերի մրցակցությունը հանգեցրեց ռուսական կուսակցության առաջնորդի, Հունաստանի նախագահ Իոանիս Կապոդիստրիասի սպանությանը, որից հետո իշխանության եկավ նրա կրտսեր եղբայր Ավգուստինոս Կապոդիստրիան։ Մի քանի ապստամբություններից հետո, մեկ տարի անց նա հրաժարվեց իր լիազորություններից և իշխանության եկավ Հունաստանի առաջին թագավոր Օտտոն I-ը։ Չնայած բացարձակ միապետությանը՝ ռուսական կուսակցությունը գոյություն է ունեցել մինչև 1865 թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Koliopoulos John S. Veremis Thanos M. (2010)։ *Modern Greece: A History since 1821*։ Wiley-Blackwell։ էջ 35  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* *Petmezas, Socrates D.* From privileged outcasts to power players: the 'Romantic' redefinition of the Hellenic nation in the mid-nineteenth century. The Making of Modern Greece. — Ashgate, 2009. — P. 126.
* *Koliopoulos, John S.; Veremis, Thanos M.* Modern Greece: A History since 1821. — Wiley-Blackwell, 2010. — P. 30-35.
* *John A. Petropulos* Politics and Statecraft in the Kingdom of Greece. — Princeton University Press, 1968. — 666 p. — ISBN 9780691649276
* *Gunnar Hering* Tα Πολιτικά Kόμματα στην Eλλάδα, 1821—1936. — ΜΙΕΤ, 2008. — Vol. 1. — 1420 p. — ISBN 9789602502884
**Կարաու**, ժողովրդական բանահյուսության նմուշ, լեգենդ, որ տարածված է հատկապես Արգենտինայի հյուսիսարևելյան շրջաններում

Լեգենդը մի երիտասարդ տղայի մասին է, որին իր մահամերձ մայրը ուղարկում է դեղի, բայց պատանեկան հովերով տարված, միամիտ տղան հայրենի գյուղ վերադառնալու ճանապարհին հեռվից ակորդեոնի երաժշտություն լսելով, գայթակղվում է, մոռանում օրհասական հիվանդ մոր մասին, փոխում է ճամփան, գնում դեպի երգն ու երաժշտությունը, ընկնում գյուղական մի տոնախմբության մեջ։ Ցնծալից այդ մթնոլորտում նա սկսում է պարել տեղացի մի գեղեցկուհու հետ՝ աշխարհում ամեն ինչ մոռացած, աշխարհից ասես վերացած։ Այդ թեժ, բորբոք պահին ընկերը Կարաուին հայտնում է, որ նրա անօգնական մնացած մայրը հենց քիչ առաջ մահացավ, և այդ կապակցությամբ ցավակցում է Կարաուին։ Իսկ վերջինս ի պատասխան ասում է. «Ոչի՛նչ, ընկե՛րս, ես դեռ ժամանակ կունենամ ողբալու և արցունք թափելու»։ Եվ շարունակում է պարել գեղեցկուհու հետ։ Հետո, երբ մութն ընկնում է, նա ցանկություն է հայտնում այդ աղջկան ուղեկցելու նրա տուն, բայց վերջինս սառնորեն պատասխանում է, որ ինքը չի ցանկանում իր տանը տեսնել մեկին, ով անտեսում է օգնության կարոտ, հիվանդ մորը։

Աղջկան հրաժեշտ տալով՝ սիրտը կոտրված, արցունքն աչքերին տղան բռնում է տունդարձի ճամփան և ճանապարհին թռչուն է դառնում։ Ընդ որում՝ թուփան (աստվածը) դատապարտում է նրան, որ ընդմիշտ սև զգեստներ (փետուրներ) հագած՝ ամենուրեք ու անդադար կանչի՝ «կարաու, կարաու, կարաու...»՝ ճիշտ և ճիշտ թռչնային ողբալի ձայնով...

Ժողովրդական երգերի հեղինակ Էմիլիո Չամորոն այս լեգենդը վերածել է երգի, որը սովորաբար կատարվում է «չամամե» ոճով։ «*El Caráu*» երգի լավագույն կատարողներից են համարվում Սիտտո Սեգովիան և Մարիո Բոֆիլը, որոնք հորինել են դրա յուրօրինակ տարբերակները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   (Link con FOTOS e información en inglés)
2. ↑   (AUDIO)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Leyendas y creencias de la Argentina (Իսպաներեն)
* Lyrics: "El Carau" by Mario Boffil (Իսպաներեն)
* Aves de tu Zona, Tigre, Nordelta, Argentina (Իսպաներեն)
* Carau: Aramus guarauna Archived 2018-09-24 at the Wayback Machine. (Իսպաներեն)
* C.I.L. Centro de Investigaciones Lingüísticas Archived 2007-08-14 at Archive.is (Իսպաներեն)
* Mis Aves: Un paseo ornitológico por la Argentina (Իսպաներեն)
Տեսակավորող մեքենա
**Մեքենահաշվողական կայան**, **ՄՀԿ** (ռուս.՝ *Машиносчётная станция*), նախկին խորհրդայուն Միությունում գործող վիճակագրական, հաշվապահական և պլանային տնտեսական ինֆորմացիայի մշակման հետ կապված հաշվարկներն իրականացնող կազմակերպությունների ցանց։ 

Հիմնական սարքավորումը բաղկացած է հաշվապերֆորացիոն լրակազմերից՝ ծակատիչներից, հսկիչ սարքերից, տեսակավորող հաշվողական մեքենաներից ու տաբուչյատորներից, որպես կանոն նաև մի քանի ստեղնային հաշվողական մեքենայից։ Տնտհաշվարկային խոշոր ՄՀԿ-ներն անվանվում են մեքենայացված հաշվարկի ֆաբրիկաներ (ՄՀՖ)։ Փոքր ծավալի աշխատանքներ կատարելու համար կազմակերպվում են մեքենահաշվողական բյուրոներ (ՄՀԲ), որոնցում օգտագործում են միայն ստեղնային հաշվողական մեքենաներ։ Ինֆորմացիայի մշակման առավել խոշոր կազմակերպություններ են հաշվողական կենտրոնները, որոնք հագեցված են էլեկտրոնային թվանշանային հաշվողական մեքենաներով։ ՄՀԿ-ում ինֆորմացիան ընդունվում է տարբեր փաստաթղթերի ձևով։ Տվյալների մշակման տեխնոլոգիական պրոցեսը պայմանականորեն բաժանվում է 3 փուլի՝ ա․ փաստաթղթերի ընդունում և նախնական մշակում, բ․ մեքենակիր ինֆորմացիայի նախապատրաստում և գրանցումների հսկում, գ․ պերֆոքարտերի խմբավորում և դրանց հսկողություն, տվյալների մշակում, ստացված ցանկագրերի ստուգում ու դրանց ձևակերպում։ ՄՀԿ-ի սարքավորումը տեղակայվում է առանձին շենքում, երբեմն փաստաթղթերի նախնական մշակման սարքերը դրվում են անմիջականորեն սպասարկվող ձեռնարկությունում (ՄՀԿ-ի մասնաճյուղերում), իսկ երրորդ փուլի օպերացիաները կատարող սարքերն օգտագործվում են կենտրոնացված կարգով։ 

Ըստ Հայկական սովետական հանրագիտարանի, ՄՀԿ-ներ եղել են Խորհրդային Հայաստանի գրեթե բոլոր շրջաններում։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 500)։*  |
|  |
| --- |
| **Սալպիգլոսիս բազմազան** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մորմածաղկավորներ (Solanales) |
| **Ընտանիք** | Մորմազգիներ (Solanaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Cestroideae* |
| **Տրիբա** | *Salpiglossideae* |
| **Ցեղ** | **Salpiglossis** |
| **Տեսակ** | **Սալպիգլոսիս բազմազան** *(S. variabilis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Salpiglossis variabilis***E.Vilm. 1866 |

**Սալպիգլոսիս բազմազան**(լատին․՝ Salpiglossis variabilis), մորմազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա ծաղկաբույս՝ 40-80 սմ բարձրությամբ։

Ամբողջ բույսը ծածկված է կպչուն մազմզուկներով։ Ծաղիկները շքեղ են, գագաթնային ձագարաձև, մինչև 5 սմ տրամագծով։ Հայրենիքը Չիլին է։ Սալպիգլոսիսը ունի բազմաթիվ այլատեսակներ, որոնք աչքի են ընկնում բարձրությամբ (40-60 սմ), ծաղկի գույներով ու չափերով (ունի ինչպես խոշորածաղիկ, այնպես էլ մանրածաղիկ ձևեր)։ Հանդիպում են ինչպես բաց դեղնավուն, այնպես էլ մուգ ծիրանագույն, կապտավուն ծաղիկներ։ Սերմերը ցանում են թաղարների մեջ ապրիլի սկզբներին, քանի որ սերմնաբույսերը վերատնկումը վատ են տանում։ Արարատյան դաշտի պայմաններում ցանքը կարելի է կատարել անմիջապես բաց գրունտում, ապրիլի վերջերին, մայիսի սկզբներին։ Սերմերը ծլում են 10-15 օր հետո (ծլունակությունը պահպանում են 4-5 տարի)։ Լավ է աճում քամիներից պաշտպանված տաք, լուսավոր վայրերում։ Գերադասում է ջրաթափանց, չափավոր խոնավ, հումուսով հարուստ, ստրուկտուրային սևահողերը։ Բավականին ջերմասեր է։ Կտրած ծաղիկները ծաղկամաններում երկար են պահպանվում։ Սալպիգլոսիսը բավականին դժվար աճեցվող բույս է։

Օգտագործում
-----------

Օգտագործում են ծաղկաթմբերում, ճանապարհների բաժանարար շերտերում, միքսբորդերներում, իսկ ցածրաճ այլատեսակները՝ ծաղկապարտերային ձևավորումներում, գազոնի ֆոնի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ, Վ, Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* IPNI: 817809-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:2579365-4
* Tropicos: 29608429

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրեն Առուստամյան (այլ կիրառումներ)

**Սուրեն Առուստամյան** (մայիսի 28, 1989(1989-05-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգիչ և կիթառահար։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Առուստամյանը 2005 թվականին ավարտել է Երևանի Ալեքսանդր Պուշկինի անվան թիվ 8 միջնակարգ դպրոցը։ 2006-2010 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազային ֆակուլտետի կիթառի բաժնում։ 18 տարեկան հասակից իր խմբով նվագել է Երևանի բազմաթիվ ակումբներում։

2009 թվականին մասնակցել է Հայ Սուպերսթար մրցույթին և զբաղեցրել 3-րդ հորիզոնականը։ 2010 թվականին այդ նույն նախագծի շրջանակներում նվագել և երգել է երաժիշտ Յան Գիլանի և Դիփ Փարփլ ռոք խմբի հետ։ 2010 թվականին ստեղծել է «Սուրեն Առուստամյան բլյուզ բենդ» խումբը և խմբի հետ հանդես եկել մի շարք համերգներով։ 2012 թվականի հուլիսի 24-ից 29-ին Լատվիայում ներկայացրել է Հայաստանը Նոր Ալիք 2012 երգի միջազգային մրցույթին։ 2015 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ շարունակում է երաժշտական գործունեությունը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրեն Առուստամյանի ելույթը Նոր Ալիք 2012 երգի միջազգային մրցույթում
**Սանասարյան վարժարան**, հիմնադրվել է 1881 թվականին Կարինում, Մկրտիչ Սանասարյանի միջոցներով և Կարապետ Եզյանի ջանքերով։

Պատմություն
-----------

Սանասարյան վարժարանի աշակերտները
Սանասարյան վարժարան ընդունվել են գավառական դպրոցն ավարտած 7–11 (1892 թվականից՝ 11–12) տարեկան երեխաները։ Ունեցել է նաև գիշերօթիկ բաժին։ 1890–1891 թվականներին գործել է 9 դասարան (ուսուցման տևողությունը՝ 9 տարի)։ 1906 թվականին վարժարանին կից հիմնվել է ուսուցչանոց (երկու տարվա ծրագրով)։ 1912 թվականին Սանասարյան վարժարանը տեղափոխվել է Սեբաստիա։ Ունեցել է ուսուցողական, մանկավարժական և արհեստագիտական բաժիններ։ Ուսուցողական բաժնում դասավանդվել են մայրենի լեզու (աշխարհաբար, գրաբար), պատմություն, աշխարհագրություն, մատենագիտություն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, տաճկերեն, հանրահաշիվ, երկրաչափություն, եռանկյունաչափություն, բնագիտություն, քիմիա, տոմարակալություն և այլ առարկաներ։ Մանկավարժական բաժնի հիմնական առարկաներից են եղել մանկավարժությունը, հոգեբանությունը, տրամաբանությունը, իմաստասիրությունը, մեթոդիկան, դպրոցական առողջապահությունը։ Արհեստագիտական բաժնում սովորել են կազմարարություն, ատաղձագործություն և գավառի պահանջները բավարարող այլևայլ արհեստներ։ Վարժարանն ունեցել է լաբորատոր սարքավորումներ, գրադարան, հիվանդանոց, դեղատուն, փուռ, ներկատուն, թանգարան (որում պահվել են 94 ձեռագիր և 986 թվականին հրատարակված մի ավետարան)։ 1881–1910 թվականին Սանասարյան վարժարանում սովորել է 840 սան։ 1915 թվականին ուսուցիչների մեծ մասը նահատակվել է, իսկ վարժարանը՝ ավերվել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 175)։*  |
**Միքայել Իվանի Կարապետյան** (Իվան Գերասիմի Լազիև–Լազյան, օգոստոսի 14, 1880(1880-08-14), Ախալցխա - 1937), հայ բոլշևիկ պրոֆեսիոնալ հեղափոխական, իրավաբան, ԽՄԿԿ անդամ (1909)։ 

Հեղափոխական գործունեության մեջ ներգրավվել է 1904 թվականից։ 1910 թվականին տեղափոխվել է Կիև, որտեղ ձերբակալվել է և 2 տարով աքսորվել Վոլոգդայի նահանգ։ 1914 թվականին, Պրոկոֆի Ջափարիձեի, Արմենակ Բորյանի և այլոց հետ, մասնակցել է Թիֆլիսի բոլշևիկյան կազմակերպության աշխատանքներին։ 1915 թվականին ձերբակալվել և աքսորվել է Աստրախան։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո աշխատել է Մոսկվայի սովետին կից հետաքննության հանձնաժողովում և զինվորական տրիբունալում։ 1922 թվականին եղել է ԽՍՀՄ հյուպատոսը Թուրքիայում։ 1924 թվականից գիտական աշխատանք է կատարել սովետական շինարարության ինստիտուտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 308.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 308)։*  |
**Սառը շուն** (գերմ.՝ Kalter Hund), Գերմանիայում, Իտալիայում և մի քանի այլ պետություններում հայտնի թխվածք՝ պատրաստված թխվածքաբլիթից և շոկոլադե կրեմից։ «Սառը շուն» անվանումը, ըստ մի քանի վարկածների, ծագում է հանքերի վագոնիկների գերմաներեն *Hunt* անվանումից, որը համահունչ է *Hund*՝ «շուն» բառին, քանի որ ուտեստի պատրաստման համար թխում կամ այլ ջերմային մշակում չի պահանջվում (այսինքն՝ «սառն» է), և պատրաստի վիճակում այն հիշեցնում է վագոնիկի փոքրիկ տարբերակը։

Բացի գերմանական *«Kalter Hund»*-ից՝ գոյություն ունեն այս ուտեստի բազմաթիվ այլընտրանքային անվանումներ, այդ թվում՝ «լուկուլլ» (*Lukullus*՝ համադամասեր-զորահրամանատար Լյուցիոս Լուկուլլոսի անունից), «սառը մռութ» (գերմ.՝ Kalte Schnauze), «սև Պետեր» (գերմ.՝ Schwarzer Peter) և այլն։ Անգլերենում անվանումը հիշատակվում է որպես ոզնի (անգլ.՝ Hedgehog slice):

Թխուկի պատրաստման համար օգտագործվում է կակաոյով զանգված, որն ստացվում է շոկոլադի մանր կտորները հալեցնելու և կարագին կամ կոկոսի յուղին խառնելու միջոցով՝ ավելացնելով շաքարի փոշի, մանրացրած նուշ և շոկոլադի փշուրներ, ինչպես նաև յուղահունց թխվածքաբլիթի ամբողջական կտորներ, որը դնում են կաղապարի մեջ՝ մի քանի շերտ կեքս պատրաստելու համար, իսկ յուրաքանչյուր շերտին քսում են կակաոյով զանգվածից։ Դրանից հետո կաղապարն իր պարունակության հետ միասին սառեցնում են սառնարանում։ Սառեցման ընթացքում թխվածքաբլիթը բիսկվիթի նման փափկում է, ինչի արդյունքում պատրաստի սառը շունը հիշեցնում է շոկոլադե տորթ։

Տես նաև
-------

* Հոթ դոգ
* Հացաբուլկեղեն
* Թխվածք
* Իտալական խոհանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Arretjescake»։ Albert Heijn
2. ↑   Archived 2011-10-01 at the Wayback Machine. Hedgehog slice recipe from Woman's Day

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուտեստի բաղադրատոմսը