**Կատարինե Զալյան-Մանուկյան** (19-րդ դար - 1965, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ բժշկուհի, պետական գործիչ, Հայաստանի առաջին Հանրապետության պառլամենտի 2-րդ գումարման պատգամավոր։

Հայաստանի առաջին Հանրապետության հիմնադիր Արամ Մանուկյանի կինն էր։

Կենսագրություն
--------------

Կատարինե Զալյանը մասնագիտությամբ բժշկուհի է եղել։ ՀՅԴ անդամ էր։

Հայաստանի երկրորդ գումարման պառլամենտի Առողջապահության հանձնաժողովի անդամ էր։ Լինելով բժշկուհի՝ նվիրվել էր գաղթականների ու որբերի օգնության գործին՝ պայքար մղելով համաճարակների դեմ։ Որբանոցներից մեկում էլ հանդիպել է ապագա ամուսնուն՝ Արամ Մանուկյանին, ում հետ էլ ամուսնացել է 1917 թվականին, Երևանում։ 1919 թվականին այդ ամուսնությունից ծնվում է Արամ Մանուկյանի և Կատարինե Զալյան-Մանուկյանի միակ ժառանգը` Սեդա Մանուկյանը։

Կատարիեն խորհրդարանի պատգամավոր է ընտրվել Արամ Մանուկյանի մահվանից մի քանի ամիս առաջ։ Առաջին Հանրապետության անկումից հետո Կատարինեի զրկանքներին գումարվել են բոլշևիկյան իշխանության քաղաքական հետապնդումները։

Կատարինե Զալյան-Մանուկյանը մահացել է 1965 թվականին։ Մահվանից առաջ Կատարինեն ասել էր դստերը. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես չտեսա, բայց դու անպայման կտեսնես այն օրը, երբ մարդիկ կհիշեն ու կգնահատեն քո հորը։ Ես վստահ եմ, որ հայ ժողովուրդը չի մոռանա նրան։ |  |

Գործունեություն
---------------

Խորհրդարանում Կատարինե Մանուկյանն ընտրվել է Ներգաղթի և Վերաշինության, Բժշկա-սանիտարական հանձնաժողովների անդամ և իր գործունեությունն իրականացրել է այդ հանձնաժողովների իրավասությունների շրջանակում ինչպես նաև վարչական պաշտոնեանների չարաշահումները քննող ժամանակավոր հանձնաժողովի անդամ է եղել։

Կատարինե Մանուկյանը, որպես խորհրդարանական հանձնաժողովի անդամ պարբերաբար այցելել է երկրի գավառները, կարիքավորների և գաղթականների խնդիրներին տեղում ծանոթանալու նպատակով։ Գաղթականներն ունեին ինչպես մթերքի, այնպես էլ բժշկական օգնության կարիք։ Խոսքը վերաբերում է նաև եզդի գաղթականներին։

Ընտանիք
-------

Կատարինե Զալյանն ամուսանցել է Հայաստանի առաջին հանրապետության հիմնադիր Արամ Մանուկյանի հետ։ Ամուսնությունից հետո։ Նրանք ամուսնացել են 1917 թվականին։ Ամուսնու ազգանվամբ գրանցվել է Կատարինե Զալյան-Մանուկյան։ Նրանց ամուսնական կյանքը տևեցլ է երկու տարուց էլ պակաս, քանի որ 1919 թվականի հունվարի 29-ին Արամ Մանուկյանը մահացել է բծավոր տիֆից։

Հայաստանի հորհրդայնացումից հետո Կատարինեն մանկահասակ դստեր հետ ապաստանել է քրոջ բնակարանում, ապա մեկնել է Կրասնոդար՝ Արամ Մանուկյանի ազգականների մոտ։ 1927 թվականին վերադարձել է Երևան և կրկին նվիրվել բժշկությանը։ Բոլշևիկները համապատասխան մաշկաբան-մասնագետ չգտնելով Կատարինեին ընդունել են աշխատանքի։ Մինչև 1937 թվականին ապրել են ծանր պայմաններում։

Կատարինեն մահացել է 1965 թվականին։

### Երեխաներ

Արամ Մանուկյանը և Կատարինե Զալյան-Մանուկյանն ունեցել եմ մեկ դուստր՝ Սեդա։ Նա մինչև 1976 թվականն ապրել է Երևանում, ապա տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ էլ մահացել է 2005 թվականին՝ 86 տարեկան հասակում։ 1998 թվականին նա այցելել է Երևան, Սարդարապատի թանգարանին է նվիրել հոր իրերը և լուսանկարները։

### Ժամանց

Հասարակական-քաղաքական գործունեությանը զուգահեռ Կատարինեն ժամանակ է հատկացրել նաև ընկերների հետ շփումներին։ Նա, ինչպես խորհրդարանի մյուս կին պատգամավորները խորհրդարանական ակումբի անդամ էր, որի նպատակը նրա անդամների և նրանց ընտանիքների համար ընկերական մտերիմ շրջապատի, հաճելի ժամանցի ապահովումն էր։

Գրականություն
-------------

* Սոնա Զեյթլյան, «Հայ կնոջ դերը հայ հեղափոխական շարժման մեջ», Լոս Անջելես, 1992

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "Առաջին հանրապետության կին պատգամավորները". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 9-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 16.
2. ↑  Մանուկյան, Արմենակ Սարիբեկի (2002). "Քաղաքական կյանքը Հայաստանում 1920-1940 թթ". Գիտություն. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 2.
3. ↑  «Հայաստանի Հանրապետության պառլամենտի նիստերի արձանագրություններ։ 1918-1920թվականներ», Երևան, Հայաստանի ազգային արխիվ 2009, էջ 263, համեմատությունը՝ «Հայաստանի աշխատավոր», 1919թվական, 19 սեպտեմբերի
4. 1 2  Ստեփանեան Խաչատուր Կանայք առաջին հանրապետութեան խորհրդարանում, Նոր Ջուղա, 2018, էջ 35-ից 55 Archived 2021-06-02 at the Wayback Machine.
5. ↑  Արամ Մանուկյանին նվիրված հուշակոթողը Սարդարապատում

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Արմենակ Սարիբեկի Մանուկյան". *ysu.am* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունիսի 2-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 2.