**Դանիել Սթարչ** (անգլ.՝ Daniel Starch, 1883, Լա Քրոս, Վիսկոնսին, ԱՄՆ - 1979), ամերիկացի մարքեթոլոգ, մարքեթինգի ոլորտում առաջին ուսումնասիրողներից մեկը, հոգեբան։

Կենսագրություն
--------------

Դանիել Սթարչը ծնվել է 1883 թվականի մարտի 8-ին Վիսկոնսին նահանգի Լա Կրոսսե քաղաքում։ Սթարչի ակադեմիական գործունեությունն սկսվել է նախապատրաստական դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1899 թվականին։ 1903 թվականին ավարտել է Այովա նահանգի Մորնինգսայդ քոլեջը՝ հոգեբանության և մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճանով։ 1904 թվականին Սթարչը դարձել Է Այովայի համալսարանի մագիստրոսի աստիճան ստացած ամենաերիտասարդ ուսանողը։

Դանիել Սթարչի գործունեությունն սկսվել է Պետական համալսարանում հոգեբանության դասավանդմամբ, այնուհետև մի քանի տարի դասավանդել է Հարվարդում որպես պրոֆեսոր։ 1923 թվականին նա բացել է մարքեթինգային հետազոտությունների իր ընկերությունը։ Գովազդի ընկալման և սպառողական վարքագծի ուսումնասիրության ընտրովի մեթոդները Սթարչն սկսել է կիրառել դեռևս 1919 թվականին։

1922 թվականին նա մշակել է գովազդի կարդացվողությունը չափելու ընթացակարգ, որը նրա կողմից անվանվել է ճանաչման մեթոդ (անգլ.՝ recognition method)։ Այն դարձել է չափման մեթոդիկայի հիմքը, որը նա օգտագործել է իր բազմամյա պրակտիկայում։ Սթարչն առաջինն է, ով լիովինն շփոթության մեջ է ընկել ռադիոլսարանի չափի հետազոտությամբ։ Ավելի ուշ բացել է «Starch Readership Service»-ը, որը գովազդի ոլորտի մասնագետներին ապահովում է հրապարակվող գովազդին ընթերցողների արձագանքի մասին անհրաժեշտ տեղեկություններով։ Ընկերության հիմնական խնդիրը եղել է «Starch Advertising Rating Report» հրատարակությունը, որը հիմք է ընդունվել տպագիր գովազդի արդյունավետությունը հաշվարկելիս։

1940-ական թվականների կեսերին Սթարչն սկսել է գովազդի պարամետրերի միջև հարաբերակցության համակարգված հետազոտություններ և այն, թե որքանով է այն ազդում ապրանքի գնման վրա։ Նրան հաջողվել է գովազդի արդյունավետության բավականին պարզ ցուցանիշ առաջարկել, և այդ արդյունքը մարքեթինգի մեջ նոր եզրույթներ է առաջացրել. անգլ.՝ to starch նշանակում է «չափել գովազդի արդյունավետությունը», անգլ.՝ starch scores՝ «գովազդի արդյունավետության ցուցանիշներ»։ Դանիել Սթարչը բազմիցս արժանացել է մրցանակների՝ մարքեթինգային հետազոտություններում ունեցած ավանդի համար։ 1951 թվականին նրան ընտրել են Ամերիկյան մարքեթինգային ասոցիացիայի Փառքի սրահում։ Նույն տարում Սթարչն արժանացել է Փաուլ Դ. Կոնվերսի մրցանակի՝ մարքեթինգային կրթության զարգացման գործում ներդրած ավանդի համար։

Սթարչի ստեղծագործության մեջ դրսևորված է այն փաստը, որ գովազդի հոգեբանությունն արդեն իր կայացման փուլում կլանել է մանկավարժական հոգեբանության ձեռքբերումներն ու փորձը։ Չափման սանդղակների կառուցման սկզբունքներն ու հնարքները, դրանց աշխատունակությունը ստուգելու եղանակները, որոնք Սթարչը կիրառել է մանկավարժական չափման իր վաղ աշխատանքներում, հետագայում օգտագործվել է նրա կողմից, երբ նա ուսումնասիրել է կարդացվողությունը և գովազդի արդյունավետությունը։

Աշխատանքներ
-----------

* «Փորձեր մանկավարժական հոգեբանությունում» (1911)
* «Գովազդ․ նրա սկզբունքները, պրակտիկա և տեխնիկա» (1914)
* «Գովազդի սկզբունքներ» (1923)
* Հեյզել Մարթա Սթենթոնի, Վիլհելմինա Քյորթի, Ռոջեր Բարթոնի հետ համատեղ՝ «Մարդկային վարքագծի կառավարում․ հոգեբանական առաջին գիրքը քոլեջի ուսանողների համար» (1936)
* Հեյզել Մարթա Սթենթոնի, Վիլհելմինա Քյորթի հետ համատեղ՝ «Հոգեբանությունը կրթության մեջ» (1941)
* «Գովազդային տեղեկատվության և արդյունքների չափում» (McGraw-Hill, 1966)
* «Հայացք ապագային. ինչպե՞ս լինել հիանալի մարդ» (Vantage Press, 1973)
* «Կրթական չափումներ»
* «Ինչպե՞ս զարգացնել սեփական կատարողական ունակությունը» (1943)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  NUKAT — 2002.
2. 1 2 3 4  MAK (польск.)
3. 1 2  Merle Curti, Merle E. Curti, Vernon Carstensen: *Univ Of Wisconsin: A History V2: Volume Ii: 1903–1945*. University of Wisconsin Press 1949, 0-299-80572-7. pp. 334, 365 (*online copy*, p. 334, at Google Books)
4. ↑  Thorsten Szameitat: *Praxiswissen Anzeigenverkauf: So gelingt die Kommunikation zwischen Verlag, Agentur und Kunde*. Gabler Verlag 2010, 978-3-8349-2094-2, pp. 66–67 (*online copy*, p. 66, at Google Books)
5. ↑  Pauline Maclaran, Mark Tadajewski, Barbara Stern, Michael Saren: *The SAGE Handbook of Marketing Theory*. SAGE Publications 2009, 978-1-84787-505-1, pp. 61, 76, 82 (*online copy*, p. 76, at Google Books)
6. ↑  Cathrine V. Jansson-Boyd: *Consumer Psychology*. McGraw-Hill 2010, 978-0-335-22928-4, p. 8 (*online copy*, p. 8, at Google Books)
7. ↑  Joan H. Cantor: *Psychology at Iowa: centennial essays*. Routledge 1991, 0-8058-0761-6, p. 45 (*online copy*, p. 45, at Google Books)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դանիել Սթարչի էջն Այովայի համալսարանի Փառքի սրահում(անգլ.)
* Դանիել Սթարչի պրոֆիլը adage.com կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA0655928X · GND: 1145860885 · ISNI: 0000000116786149 · LCCN: n85104951 · NDL: 00550345 · NTA: 070757267 · NUKAT: n2008058898 · SUDOC: 201481588 · VIAF: 79308686 · WorldCat VIAF: 79308686 |

 |

 |