*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Միքայել Խորենի Հակոբյան** (ապրիլի 7, 2014 թվական, Հայաստան, Երևան), փոքրիկ գիտունիկ։ ՀՀ «Դյուցազնագրքի» բազմակի ռեկորդակիր փոքրիկ դյուցազուն։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Հակոբյանը ծնվել է 2014 թվականի ապրիլի 7-ին Երևան քաղաքում։ Բնակվում է Արմավիրի մարզում՝ Վաղարշապատ քաղաքում։

### Կրթություն

Միքայելը սովորում է Երևանի թիվ 39 հիմնական դպրոցի 3-րդ դասարանում։

Գործունեություն
---------------

### 2017 թվական

2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ 3 տարեկան հասակում, Միքայելը մասնակցել է «Շանթ» հեռուստաընկերության «Մեծ փոքրիկներ» հեռուստանախագծին, որտեղ ներկայացրել է աշխարհին հայտնի բոլոր մեքենաների մակնիշները`արժանանալով պատվոգրի։

**2018 թվական**2018 թվականի հունիսի 7-ին գրանցվել է «Դյուցազնագիրք» դյուցազունների ասոցիացիա հասարակական կազմակերպությունում և պարգևատրվել է «Դյուցազնագիր» երկու սերտիֆիկատներով, քանի որ արդեն 3 տարեկանում ճանաչել և կարողացել է կարդալ 117-ից 200 մեքենաների լոգոները, համաշխարհային լոգոները, իմացել է բոլոր հեռուստահաղորդումների անունները, գույները՝ անգլերեն և հայերեն, տարբեր բանաստեղծություններ, գիտեր թվերը՝ հայերեն և անգլերեն, Հայաստանի Ազգային հերոսներին, հայ մեծերին և պատմամշակութային կառույցները, հուշարձանները, բանկերը, վերջիններիս լոգոները և այլն։

2018 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Միքայելը կրկին գրանցվել է «Դյուցազնագիրք» դյուցազունների ասոցիացիա հասարակական կազմակերպությունում և պարգևատրվել է «Դյուցազնագիր» երկու սերտիֆիկատներով։ Միքայել Հակոբյանը 4 տարեկանում իմացել է Մենդելեևի պարբերական աղյուսակը՝ ճանաչելով 118 տարրերը, բոլոր տարրերը հիշել է թվերով, կարողացել է առանց պարբերական աղյուսակին նայելու՝ անգիր ասել բոլոր 118 տարրերը, նույնիսկ կարդացել է բոլոր 118 տարրերը, իմացել է քիմիական միացությունները և քիմիայի մասին պատմվածքներ։ 4 տարեկանում արդեն գիտեր գիտի գրել երեք 3 լեզուներով՝ հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն, կարողանում էր գրել մաթեմատիկայի միանիշ, երկնիշ, եռանիշ, քառանիշ, հնգանիշ, վեցանիշ թվերը, կլոր թվերը և այսպես շարունակ։ Կարողացել է գրել բնական թվերը, զույգ և կենտ թվերը, գիտեր ամենափոքր բնական թիվը, հռոմեական թվանշանները, համեմատության նշանները, երկրաչափական պատկերները և երկրաչափական մարմինները։ Այդ տարիքում Միքայելը նաև իմացել է այլ ազգերի հռչակավոր մարդկանց մասին տեղեկություններ։ 4 տարեկանում փոքրիկ գիտունիկը գիտեր Տերունական աղոթքը, հայերենի, անգլերենի և ռուսերենի այբուբենները, գիտեր 350-ից ավելի մեքենաների լոգոներ, 800-ից ավելի համաշխարհային լոգոներ, 300-ից ավելի հայ մեծերի, բոլոր հեռուստաալիքները, հուշարձանները, պատմամշակութային կառույցները, բանկերի անվանումները, օվկիանոսները, մայրցամաքները, մոլորակները, աշխարհի յոթ հրաշալիքները, հայոց մայրաքաղաքները, Հայաստանի զինանշանները և դրոշները, հայ ֆիդայիներին, հայ զորավարներին, հայ մարշալներին, Հայաստանի ազգային հերոսներին, Արցախի հերոսներին, Հայաստանի Նախագահներին, Արցախի Հանրապետության նախագահներին, Հայաստանի պաշտպանության նախարարներին, ԵԿՄ նախագահներին, գիտեր ռուս հայտնի գրողներին, նկարիչներին, կոմպոզիտորներին և հայտնի մարդկանց, աշխարհի 34 աշխարհագրական «ամենա»-ները, աշխարհի 5 ամենաբարձր լեռները, Հայկական լեռնաշխարհի 11 ամենաբարձր գագաթները, Հայաստանի մարզերը, մարզկենտրոնները և մարզերի տեսարժան վայրերը, աշխարհի 10 ամենամեծ լճերը, գիտեր Հայաստանի, ԼՂՀ, Հայաստանի զինված ուժերի, ԵԿՄ մարտական, էջմիածնի պետական դրոշները և զինանշանները, Հայաստանի պետական պարգևները և շքանշանները, մեդալները, ԼՂՀ պետական շքանշանները և մեդալները, ՀՀ ՊՆ պարգևները, մեդալները, կրծքանշանները, ՀՀ ԵԿՄ բարձրագույն պարգևը, հուշամեդալները, ՀՀ ԶՈւ զինծառայողների զինվորական կոչումները, Եռաբլուրի մասին տեղեկություններ, ՀՀ օրհներգը, ՀՀ ԶՈւ օրհներգը, ԼՂՀ օրհներգը, ԵԿՄ և Պատանի երկրապահի օրհներգերը։ Ինչպես նաև գիտեր գույները՝ 3 տարբեր լեզուներով, 1-ից մինչև 100-ը թվերը՝ երեք լեզուներով հաշվել, տարբեր լեզուներով բանաստեղծություններ, տարվա 4 եղանակները, 12 ամիսները և շաբաթվա 7 օրերը՝ երեք լեզուներով, կենդանակերպի 12 նշանները և այլն։ Միքայելը գիտեր շախմատի աշխարհի 16 չեմպիոններին, լավագույն հայ շախմատիստներին, շախմատի անվանումները՝ 21 լեզուներով, շախմատային թեորիան և շախմատի մասին այլ տեղեկություններ, գիտեր Հայոց ցեղասպանության մասին, հայոց պատմության կարևորագույն տարեթվերը, Մատենադարանի մեծ և փոքր գրքերի մասին, առաջին գրված նախադասությունը, առաջին տպագրված, թարգմանված գրքերի անունները և Դատաստանագրքի մասին, բազմապատկման աղյուսակը, չափման միավորների համակարգը՝ ծավալի, երկրաչափության, զանգվածի և մակերեսի չափման միավորները, աշխարհի քաղաքական քարտեզը, աշխարհի 204 երկրները՝ դրոշները և մայրաքաղաքները։ Այդ փոքր տարիքում արդեն ուսումնասիրում էր «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ինչու՞․ գիտելիքներ աշխարհում» հանրագիտարանը, ֆիզիկա, բնագիտություն, մարդու անատոմիա, «100 փաստ մարդու մարմնի մասին» հանրագիտարանը, արվեստի հանրագիտարանը՝ իր 3 ճյուղերով, ինչպես նաև աշխարահռչակ նկարիչներին և վերջիններիս ամենահայտնի կտավների մասին, հանրահայտ կոմպոզիտորներին, աշխարհահռչակ գրողների և հայտնի մարդկանց, 100 փաստ Հայաստանի մասին, 100 փաստ բուրգերի մասին, երկրաչափություն, աստղագիտություն, նախնադարյան մարդկանց և դինոզավրերի աշխարհի մասին տեղեկություններ։ Փոքրիկ հրաշամանուկը 4 տարեկան հասակում արդեն հաճախում էր շախմատի և զբաղվում նկարչությամբ, գիտեր գրել թվերը, տեղեկություններ՝ աշխարհի տեսարժան վայրերի մասին, 6 լեզվով ասել Ձմեռ պապիկ։ Միքայելը գրում և կարդում էր հայերեն՝ իր մայրենի լեզվով։

2018 թվականի հունիսի 19-ին Միքայել Հակոբյանը Գինեսի ռեկորդների գրքի ռեկորդակիր դառնալու հայտ է ներկայացրել։

2018 թվականի նոյեմբերի 4-ին փոքրիկ Միքայելը հաջողություններ է գրանցել շախմատում՝ արժանանալով ոսկե մեդալի և պատվոգրի։

2018 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝ 4 տարեկան հասակում, Միքայելը կրկին մասնակցել է «Շանթ» հեռուստաընկերության «Մեծ փոքրիկներ» հեռուստանախագծին՝ ներկայացնելով քիմիայի բնագավառի իր բացառիկ գիտելիքների պաշարը և արժանանալով պատվոգրի։

2018 թվականի դեկտեմբերի 24-ին փոքրիկ Միքայելը Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունում հետաքրքիր հարցազրույց է տվել «Հայ զինվոր» ամսագրին։ Միքայելը լրագրող, փոխգնդապետ Գայանե Պողոսյանին պատմել է Հայոց բանակի, Ապրիլյան քառօրյա պատերազմի և հերոսների մասին, խոսել է զենքերի, զինտեխնիկայի և այն ամենի մասին, ինչը վերաբերում է բանակին։ Պաշտպանության նախարարությունը 2019 թվականի փետրվարի 12-ին «Հայ զինվոր» ամսագրում տպագրել է փոքրիկ Միքայելի հարցազրույցը։

### 2019 թվական

2019 թվականի ապրիլի 2-ին դեռևս 5 տարեկանը չբոլորած Միքայելն արդեն երրորդ անգամ է գրանցվել «Դյուցազնագիրք» դյուցազունների ասոցիացիա հասարակական կազմակերպությունում և պարգևատրվել «Դյուցազնագիր» երկու սերտիֆիկատներով։

2019 ապրիլի 19-ին՝ 5 տարեկանում, Միքայել Հակոբյանը "Gyurjinyan Production"-ի կողմից անցկացված մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Տարվա գիտունիկ» տիտղոսին։

Արդեն 5 տարեկանում Միքայել Հակոբյանն ավելացրել էր իր գիտելիքների պաշարը և գիտեր 17 նշանավոր մարդկանց անվամբ կոչված քիմիական տարրերի ցանկը, քիմիական 118 տարրերի պարզ նյութի արտաքին տեսքը և ատոմի հատկությունները, քիմիական 118 տարրերը գույներով, մաքուր թղթի վրա լրացնում էր քիմիական աղյուսակի 118 տարրերը՝ իրենց գույներով և կարգահամարներով։ Գիտեր ազնիվ մետաղները, գեղեցիկ մետաղները, աշխարհի ամենաշոգ և ամենացուրտ վայրերը, ամենահարուստ ու աղքատ պետությունները, «ամենա-ամենա» վայրերը, աշխարհի ամենամեծ թիթեռի մասին, Կարմիր գրքի մասին, Երևանի բուսաբանական այգու, Երևանի կենդանաբանական այգու, Խոսրովի անտառ պետական արգելոցի մասին, աշխարհի 10 լավագույն և ամենագրավիչ կենդանաբանական այգիների մասին, Հայաստանի քարտեզը, Հայաստանի մարզերը և մարզկենտրոնները՝ իրենց գույներով և տեսարժան վայրերով, Արցախի Հանրապետության քարտեզը, շրջանները և շրջկենտրոնները՝ իրենց գույներով, պեգաս թևավոր ձիու մասին։ Այդ տարիքում Միքայելը նաև գիտեր ֆիզիկա (այդ թվում՝ հոսանքի չափման միավորները), գիտեր ուկրանիացի մեծերի վերաբերյալ զանազան տեղեկություններ, ինչպես նաև 1-4-րդ դասարանների մաթեմատիկական բոլոր գործողությունները, ԱՄՆ 16 նախագահներին, հայոց այբուբենի տառերը եվ դրանց թվային արժեքները, հռոմեական թվանշանները։ 5-ամյա փոքրիկը միաժամանակ գրում էր աջ և ձախ ձեռքերով՝ հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն, քիմիա և թվերը։ Գիտեր կշեռքի և մարմնի զանգվածը, տրանսպորտի տեսակները՝ վերգետնյա, օդային և ջրային, կենդանի տրանսպորտը, հորիզոնի կողմերը, ինչով կարելի է բարձրանալ երկինք, Արեգակնային համակարգը, աստղերը, Երկրի կառուցվածքը, օգտակար հանածոները, մթնոլորտը, ձայնը, կատվազգիներին, եղջերավոր կենդանիներին, կենդանական աշխարհի ծանրաքարշներին, բարձրահասակներին, ամենաերկար կենդանիներին,կենդանական աշխարհի հսկաներին և փոքրիկներին, բուսական աշխարհի հսկաներին, որքան են ապրում կենդանիները և բույսերը, կղզիները և թերակղզիները, նաև գիտեր գրատպաության թանգարանի մասին պատմական տեղեկություններ։

Հաշվի առնելով 5-ամյա փոքրիկի բացառիկ տաղանդն ու ֆենոմենալ հիշողությունը՝ «Դյուցազնագիրք» դյուցազունների ասոցիացիա հասարակական կազմակերպությունը 2019 թվականի հունիսի 10-ին ևս մեկ անգամ գրանցել է փոքրիկին և պարգևատրվել «Դյուցազնագիր» երկու սերտիֆիկատներով։

2019 թվականի օգոստոսի 4-ին Միքայելը դիմել է Գինեսի ռեկորդների գրքի ռեկորդակիր դառնալու համար։

2019 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Միքայել Հակոբյանը Հայրենիքի պաշտպանի վերականգնողական կենտրոնում միացել է Մեգերյան կարպետ ընկերության Րաֆֆի Մեգերյանի կողմից կազմակերպված՝ Ապրիլյան քառօրյա պատերազմի վիրավոր զինվորների՝ «Տիեզերք» անվանակոչված գորգի գործման աշխատանքներին։ Միքայելը Հնդկաստանի դեսպան Կիշան Դան Դևալի հետ գործեց գորգը։ Գորգի աճուրդից ստացված միջոցներն ուղղվել են Զինվորի տան հերոսների ուսումնական կենտրոնի կառուցմանը։ Րաֆֆի Մեգերյանը Միքայելին գեղեցիկ գորգ է նվիրել՝ գնահատելով վերջինիս բազմակողմանի զարգացվածությունը։

Գնահատելով մեծ փոքրիկի յուրօրինակ տաղանդը և նոր գիտելիքների պաշար ձեռք բերելու անհագ ցանկությունն ու նորանոր հաջողությունները՝ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին «Դյուցազնագիրք» դյուցազունների ասոցիացիա հասարակական կազմակերպությունը կրիկին պարգևատրել է «Դյուցազնագիր» երկու սերտիֆիկատներով՝ այդպիսով փոքրիկ հսկային դարձնելով «Դյուցազնագրքի» վեցակի հերոս։

### 2020 թվական

6 տարեկանում Միքայելն արդեն գիտեր աշխարհի 10 ամենահազվագյուտ թանկարժեք քարերը, աշխարհի լավագույն համալսարանների և Երևանի պետական համալսարանի պատմությունները, Նոբելյան մրցանակի, Ֆիլդսյան մրցանակի մասին, ինչպես նաև գիտեր մաթեմատիկայի թվերի անվանման համակարգերը, աշխարհի ամենահայտնի հավասարումը, Մատենադարանի և գրքերի քանակի մասին, «Վեհամոր Ավետարանի», հայոց այբուբենի գաղտնագրման գաղտնիքների մասին, հայոց այբուբենի տառերը և դրանց թվային արժեքները, գիտեր Հայաստանի Հանրապետության ճանաչված, հայտնի օլիմպիական մարզիկներին և Արարատ-73-ի ֆուտբոլիստներին։

2020 թվականի հունվարի 28-ին Միքայել Հակոբյանը և «Ասալա»-ի «Վան» գործողության ղեկավար Վազգեն Սիսլյանը Հայոց բանակի օրվա կապակցությամբ այցելել են «Հայրենիքի պաշտպանի վերականգնողական կենտրոն»՝ իրենց երախտիքի խոսքը փոխանցելով Հայոց բանակի անպարտ ու անվեհեր հերոսներին։

2020 թվականի հունվարի 29-ին՝ Հայաստանի Հանրապետության բանակի 28-րդ տարեդարձի առթիվ, «Ֆիդայիներ» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեյրան Չիլինգարյանի կողմից պարգևատրվել է «Արծիվ ֆիդայի» մեդալով։

2020 թվականի փետրվարի 15-ին «Ֆիդայիներ» հասարակական կազմակերպության նախագահ Սեյրան Չիլինգարյանի կողմից պարգևատրվել է «Ֆիդայիներ» շքանշանով։

2020 թվականի հուլիսի 10-ին «Դյուցազնագիրք» դյուցազունների ասոցիացիա հասարակական կազմակերպությունը հրաշամանուկին հերթական անգամ պարգևատրել է «Դյուցազնագիր» երկու սերտիֆիկատներով։

### 2021 թվական

7 տարեկանում Միքայելը իր գիտելիքների հսկայական պաշարն ավելի է հարստացրել, իսկ այժմ հանրությանը զարմացնում է՝ ծավալուն չափածո ստեղծագործություններն անգիր արտասանելով (այդ թվում՝ Պարույր Սևակի «Ընկածները», «Քիչ ենք, բայց հայ ենք», «Մոր ձեռքերը», «Հայաստան», «Էրեբունի-Երևան», Եղիշե Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի», «Ամբոխները խելագարված», Համո Սահյանի «Ախր ես ինչպե՜ս վեր կենամ գնամ», «Հայաստան ասելիս», Հովհաննես Շիրազի «Հայոց ճակատագիրը», «Իմ սուրբ հայրենիք», «Հին աշխարհը չեմ տեսել», Ավետիք Իսահակյանի «Արագածին», Սիլվա Կապուտիկյանի «Խոսք իմ որդուն», «Հայոց լեզու», Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը», «Առաջին ձյուն», «Ծաղիկները», «Մարոն» պոեմը, «Անուշ» օպերան, Վահան Տերյանի «Աշնան երգ», Գուսան Հայկազունի «Եռաբլուր», Դավիթ Վանյանի «Մենք ձեզ հող չենք տա», Կոմիտասի «Կռունկ»-ը և այլն)։

2021 թվականի փետրվարի 21-ին՝ 7 տարեկանում, Միքայելը դրսեկության ձևով (էքստեռն տարբերակով) մեկ տարվա ընթացքում միանգամից երկու դասարան է ավարտել, այդպիսով՝ սեպտեմբերի 1-ին միանգամից հաճախելով երրորդ դասարան։

2021 թվականի փետրվարի 22-ին Առնո Բաբաջանյան համերգասրահում տեղի է ունեցել *"Gyurjinyan Production"* ընկերության կողմից կազմակերպված 2021 թվականի ամփոփիչ մրցանակաբաշխությունը, որտեղ Միքայել Հակոբյանը արժանացել է «Տարվա գիտունիկ» անվանակարգին։

2021 թվականի մարտի 14-ին Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում կրկին տեղի է ունեցել *"Gyurjinyan Production"* ընկերության կողմից կազմակերպված 2021 թվականի ամփոփիչ մրցանակաբաշխությունը, որտեղ Միքայել Հակոբյանը արժանացել է «Տարվա գիտունիկ» անվանակարգին։

2021 թվականին փոքրիկ դյուցազուն Միքայել Հակոբյանը հրավիրվում է Մոսկվա՝ մասնակցելու ռուսական *"Пятница"* հեռուստատեսությամբ ընթացող «Վունդերկինդ» կրթական և ժամանցային ծրագրին։ Հաղորդաշարին մասնակցել է 10 երեխա։ Միքայելի հաջողության մասին տեղեկացել են, երբ 110 *"Вундеркинд"* երեխաների մեջ Միքայելը գրավել է 10-րդ հորիզոնականը։ Այդ ցուցանիշը նույնիսկ Միքայելի ընտանիքի համար էր անակնկալ․ այդ մասին իրենք տեղեկացել են Մոսկվա կատարած այցի ժամանակ։ Հաղորդման հաջորդ օրը Մոսկվայի հայ համայնքից Կարեն Ավետիսյանը փոքրիկ հրաշամանուկին, ինչպես նաև Բեդրոս Կիրկորովին հրավիրում է *"Ararat Hyatt Moscow"*։ Միքայել Հակոբյանին են հանձնվել պատվոգրեր և հուշամեդալ։

2021 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Միքայելը «Շանթ» հեռուստաընկերության կողմից հրավեր է ստացել՝ մասնակցելու «Փոքրիկ աստղեր» հեռուստանախագծին։

### 2022 թվական

Հրաշամանուկ, ամենագետ Միքայել Հակոբյանը սահմանել է համաշխարհային երեք ռեկորդ, որոնք արդեն իսկ հաստատվել են համաշխարհային InterRecord Եվրասիայում ռեկորդների գրանցման գործակալության կողմից։

8-ամյա փոքրիկի համաշխարհային ռեկորդներն են.

20.07.2022թ.

- Միքայել Հակոբյանը 8 րոպե 34 վայրկյանում լրացնում և ներկում է քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակն՝ ըստ խմբերի։

17.07.2022թ.

- Քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակը բարձրաձայն ասում է 57 վայրկյանում։

11.09.2022թ.

- Երկու ձեռքով միաժամանակ՝ աչքերը փակ վիճակում, գրում է 4 լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն և հայերեն՝ միաժամանակ մեկ րոպեում արտասանելով 110 տառ, 32 բառ, 8 նախադասություն։

Պատկերասրահ
-----------

* Միքայել Հակոբյանի մեդալըՄիքայել Հակոբյանի մեդալը
* Միքայելը՝ փոքրիկ դյուցազունՄիքայելը՝ փոքրիկ դյուցազուն
* World RecordWorld Record
* Համաշխարհային ռեկորդների հավաստագրերՀամաշխարհային ռեկորդների հավաստագրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «МИР» հեռուստաալիքը ռեպորտաժ է պատրաստել 5-ամյա հրաշամանուկ Միքայել Հակոբյանի մասին. Ուղղակի հրաշք բալիկ է…
2. ↑  4-ամյա հայ գիտունիկ Միքայել Հակոբյանը՝ NEWS.am STYLE-ի ամանորյա ֆոտոշարքում
3. ↑  Ուղղակի հրաշք բալիկ է․․․
4. ↑  Միքայել Հակոբյան՝ Մեծ փոքրիկ
5. ↑  «Сейчас я говорю … все громко аплодируйте мне…». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 8-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 8-ին.
6. ↑  Փոքրիկ գիտունիկ, որը երազում է դառնալ «ամբողջագետ». տոնական բլից՝ 6-ամյա Միքայել Հակոբյանի հետ, որը բոլորին զարմացնում է իր գիտելիքներով
7. ↑  Փոքրիկ քիմիկոս Միքայել Հակոբյան
8. ↑  ՀՐԱՇԱՄԱՆՈւԿԸ
9. ↑  Փոքրիկ հանճարը
10. ↑  Էջմիածնեցի տղայի նկատմամբ անհնար է անտարբեր մնալ։ Միքայել Հակոբյանը անկախ փոքր տարիքից հասցրել է հայտնի դառնալ։ Ով գիտի, գուցե նա հենց այն մարդն է, ով կփոխի պատմության ընթացքը...
11. ↑  ВИДЕО: Пятилетний вундеркинд - феномен феноменов из Армении
12. ↑  Էջմիածնեցի 5 տարեկան տղայի նկատմամբ անհնար է անտարբեր մնալ. նա անկախ փոքր տարիքից հասցրել է հայտնի դառնալ.ՖՈՏՈՌԵՊՈՐՏԱԺ, ՏԵՍԱՆՅՈւԹ
13. ↑  5-ամյա Միքայելը մի քանի տասնյակ ռեկորդներ է սահմանել․ «Мир 24»-ի անդրադարձը
14. ↑  «Հրաշամանուկ Միքայել Հակոբյանը պարգևատրվել է «Արծիվ ֆիդայի» մեդալով. նա իր հաղթանակը նվիրել է բոլոր հերոսներին». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 8-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 8-ին.
15. ↑  Հրաշամանուկը բազմակի ռեկորդակիր է․․․
16. ↑  Ապագա գիտնականի բացառիկ կերպար է Էջմիածին քաղաքից 7-ամյա Միքայել Հակոբյանը
17. ↑  «Փոքրիկ աստղեր/Little Stars - Միքայել Հակոբյան - Miqael Hakobyan». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 8-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Микаел Акопян Часть 1
* Микаел Акопян Часть 2
* Даже Киркоров прослезился: как Микаел из Армении попал на шоу "Вундеркинды" в Москве