**Ջոն Ռոսելի** (անգլ.՝ John Roselli, հուլիսի 4, 1905(1905-07-04), Էսպերիա, Ֆրոզինոնե, Լացիո, Իտալիա - օգոստոսի 9, 1976(1976-08-09), Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ, ի ծնե՝ Ֆիլիպո Սակո), իտալական ծագում ունեցող ամերիկացի գանգստեր, իտալա-ամերիկյան «Չիկագոյի սինդիկատ» հանցավոր խմբավորման անդամ։ Խումբը վերահսկել է Հոլիվուդը և Լաս Վեգաս Սթրիփը։ 1960-ական թվականների սկզբին Ռոսելին Ֆիդել Կաստրոյի սպանության կասկածանքով ԿՀՎ-ի կողմից ձերբակալվել է։ Նա կասկածվում է նաև ԱՄՆ 35-րդ նախագահ Ջոն Քենեդու սպանության մեջ։

Կենսագրություն
--------------

Ֆիլիպո Սակոն ծնվել է 1905 թվականի հուլիսի 4-ին Էսպերիայուի (Լացիո, Իտալիա) կոմունայում՝ Վինչենցո Սակոյի և Մարիանտոնիա Պասկալե Սակոյի ընտանիքում։ 6 տարեկանում ծնողների հետ գաղթել է Բոստոն՝ Մասաչուսեթս։ Ֆիլիպոյի հայրը մահացել է 1918 թվականին։

1922 թվականին Մասաչուսեթսում ձերբակալվել է թմրանյութերի վաճառքի մեղադրանքով։ Սկզբում Նյու Յորք է փախել երեք ամիս ժամանակով, ապա տեղափոխվել Չիկագո, որտեղ Ֆիլիպո Սակո անունը փոխել է Ջոն Ռոսելի։ Նոր անվան հիմքը Վերածննդի իտալացի քանդակագործ Կոզիմո Ռոսելիի անունն է եղել։ Ավելի ուշ դարձել է «Չիկագոյի սինդիկատ» խմբավորման անդամ և հայտնի է եղել «գեղեցիկ Ջոնի» մականունով։

Ռոսելիի՝ Լոս Անջելես տեղափոխվելու ճշգրիտ ամսաթիվը և պատճառը հայտնի չեն։ Որոշ աղբյուրներ ասում են, որ Ալ Կապոնեն կամ Ֆրենկ Նիթին նրան ուղարկել են արևմուտք, որպեսզի վերահսկեն խմբավորման գործարար շահերը։ Սակայն, Ռոսելին տեղափոխվել է Լոս Անջելես 1924 թվականին, նույնիսկ նախքան Կապոնեի կամ Նիթիի ղեկավարած ժամանակները։ Նա իրեն մեղավոր է ճանաչել 1924 թվականին գարեջրի մաքսանենգության մեջ։ Ավելի ուշ Ռոսելին սկսել է աշխատել գանգստեր Ջեք Դրագնայի հետ։

Ռոսելին դարձել է կինոպրոդյուսեր Բրայան Ֆոյի մտերիմ ընկերը, որը նրան կինոբիզնես է բերել որպես պրոդյուսեր։ 1940-ական թվականներին Ռոսելին մասնակցել է կինոարդյունաբերությունից գումարներ շորթելու բազմամիլիոնանոց արշավին։

1942 թվականին Ռոսելին մեղադրվել է դաշնային խոշոր դրամաշորթության մեջ Ջորջ Բրաունի՝ «բեմի թատերական աշխատողների միջազգային միության» նախկին նախագահի, և Վիլի Բիոֆի հետ միասին։ Նույն թվականին՝ ավելի ուշ, Ռոսելին ծառայության է անցել ԱՄՆ-ի բանակում, որտեղ անցկացրել է երեք տարի։ Հենց կալանավայրում Ռոսելին դատապարտվել է 1943 թվականին հոլիվուդյան գործիչներից գումար շորթելու համար՝ բանտային պատիժ կրելով մինչև 1947 թվականը։

1950-ական թվականների կեսերին Ռոսելին ուշադրությունը կենտրոնացրել է Նևադա նահանգի վրա՝ Հոլիվուդից մինչև Լաս Վեգաս։ 1956 թվականին Ռոսելին դարձել է Չիկագոյի և Լոս Անջելեսի մաֆիայի գլխավոր ներկայացուցիչը Լաս Վեգասում։ Նրա խնդիրն է եղել Չիկագոյի մաֆիոզ ղեկավարներին ապահովել խաղատների աճող եկամուտներից մասնաբաժին ստանալու համար։ Սակայն, ըստ ՀԴԲ Լոս Անջելեսի բաժանմունքի տվյալների, Ռոսելին աշխատել է որպես կինոպրոդյուսեր «Մոնոգրամ» ստուդիայում։

Կուբայական հեղափոխությունից հետո՝ 1959 թվականի հունվարին, Ֆիդել Կաստրոն փակել է խաղատները, որոնք գործել են Կուբայում և փորձել է ավազակներին վտարել երկրից։

2007 թվականին հրապարակված ընտանեկան թանկարժեք իրերի մասին փաստաթղթերի համաձայն՝ ամերիկյան մաֆիայի անդամները մասնակից են եղել Կուբայի առաջնորդ Ֆիդել Կաստրոյին սպանելու ԿՀՎ-ի փորձերին։ Փաստաթղթերը ցույց են տվել, որ 1960 թվականի սեպտեմբերին Լաս Վեգասում ԿՀՎ-ն ձերբակալել է Ռոբերտ Մայուին՝ ՀԴԲ-ի նախկին գործակալ և Հովարդ Հյուզի օգնականին։ Նա դիմել էր Ռոսելիին՝ միջազգային կորպորացիաների շահերը ներկայացնելու պատրվակով։ Նրանք ցանկացել են Կաստրոյի մահը՝ պարտված մոլախաղերի պատճառով։ Ռոսելին, Մայամիին մաֆիայի պարագլուխներ Սեմ Ջանկանային և Սանտո Տրաֆիկանտե կրտսերին է ներկայացրել։ ԿՀՎ-ից մատակարարելով 6 թունավոր հաբեր՝ Ջանականը և Թրաֆիկանտեն անհաջող կերպով փորձել են ստիպել մարդկանց թունավորել Կաստրոյի սնունդը։ 1961 թվականի ապրիլին Կոչինոս ծովախորշում իրականացված գործողության պատճառով հետագա փորձերը շուտով չեղարկվել են։

1963 թվականին երգիչը՝ Ֆրենկ Սինատրան, հովանավորել է Ռոսելիին Լոս Անջելեսի «Friars Club» բացառիկ ակումբին անդամակցելու համար։ Այն բանից հետո, երբ նրան ընդունել են, Ռոսելին հայտնաբերել է քարտի խարդախություն, որը ղեկավարել է Լաս Վեգասի իր ընկերներից մեկը՝ Մորիս Ֆրիդմանը և խնդրել իր բաժինը։ Քարտային խաբեությունը վերջապես հայտնաբերվել է 1967 թվականի հուլիսին ՀԴԲ գործակալների կողմից, որոնք հետևում էին Ռոսելիին։ Տասնյակ հարուստ մարդիկ, այդ թվում միլիոնատեր՝ Հարրի Կարլը, դերասանուհի Դեբի Ռեյնոլդսի և դերասան Զեպո Մարքսի ամուսինը, կորցրել են միլիոնավոր դոլարներ։ Հրանտ Քուփերն այդ գործով ներկայացրել է որոշ մեղադրյալների, այդ թվում՝ Ռոսելին։ Ի վերջո, Ռոսելին դատապարտվել է և տուգանվել 55 հազար դոլարով։ Դատավարության ընթացքում փաստաբանի սեղանին հայտնաբերվել են մեծ ժյուրիի նիստերի գաղտնի արձանագրությունները։ Ի վերջո, Կուպերն իրեն մեղավոր է ճանաչել փաստաթղթերը պահելու մեջ։

1960-ական թվականներին ԱՄՆ ներգաղթի և հպատակագրման ծառայությունը նույնպես փորձել է արտաքսել Ռոսելին, բայց դա չի հաջողվել։

1975 թվականի հունիսի 24-ին և սեպտեմբերի 22-ին Ռոսելին ցուցմունք է տվել ԱՄՆ Սենատի հետախուզության կոմիտեի առջև՝ Այդահո նահանգից սենատոր Ֆրենկ Չերչի գլխավորությամբ, Կաստրոյին սպանելու ԿՀՎ-ի ծրագրի՝ «Մանգուստ» գործողության մասին։ Ռոսելիի ցուցմունք տալուց քիչ առաջ անհայտ անձը գնդակահարել է Ջանկանին Իլինոյսին իր տան նկուղում։ Դա տեղի է ունեցել Ջանկանայի՝ կոմիտեի առաջ ցուցմունք տալու օրվանից մի քանի օր առաջ։ Ջանկանայի սպանությունը, ենթադրաբար, դրդել է Ռոսելին ընդմիշտ հեռանալ Լոս Անջելեսից և Լաս Վեգասից՝ բնակություն հաստատելով Մայամիում, Ֆլորիդա նահանգում։

1976 թվականի ապրիլի 23-ին Ռոսելիին կանչել են կոմիտե՝ նախագահ Քենեդու սպանության մասին ցուցմունք տալու համար։ Քենեդու սպանության գործով առաջին ցուցմունքը տալուց երեք ամիս անց կոմիտեն Ռոսելիին հետ կանչելու հրաման է տվել։ Սակայն հուլիսի 28-ին Ռոսելին անհետ կորել էր։ Օգոստոսի 3-ին սենատոր Հովարդ Բեյքերը ՀԴԲ-ին խնդրել է հետաքննել Ռոսելիի անհետացման գործը։

Մահ
---

1976 թվականի օգոստոսի 9-ին Ռոզելիի քայքայվող մարմինը գտել են 55-գալոնանոց պողպատյա վառելիքի բաքում, որը լողալիս է եղել Ֆլորիդա նահանգի Մայամիի մոտ գտնվող Դամֆաունդլինգ ծոցում։ Նա մահացել է շնչահեղձությունից։ Դաշնային քննիչները ենթադրել են, որ նրան, հավանաբար, սպանել են Չիկագոյի գանգստերները՝ Լաս Վեգասի խաղային մաֆիայում անարդար մասնաբաժին ունենալու համար։

Դավադրություն Քենեդու դեմ
-------------------------

Ռոսելիի մահից հետո լրագրողներ Ջեք Անդերսոնը և Լես Ուիթենը հրապարակել են առաջնորդող հոդված, որում ասվել է, որ Ռոսելին իր գործընկերներին հայտնել է, որ այն անձինք, որոնց նա հավաքագրել է Կաստրոյի սպանության համար, մասնակցել են նաև նախագահ Ջոն Քենեդու սպանությանը։

Բիլ Բոնանոն՝ Կոզա Նոստրայի խմբավորման ղեկավար Ջոզեֆ Բոնանոյի որդին, 1999 թվականի իր *«Bound by Honor: A Mafioso's Story»* հուշերում պնդել է, որ իր հայրը քննարկել է Քենեդու սպանությունը Ռոսելիի հետ և նրան ներգրավել այդ գործի մեջ՝ որպես գլխավոր մարդասպան։ Բոնանոյի խոսքով՝ Ռոսելին Քենեդու վրա կրակել է Վյազով փողոցի կոյուղուց։ 2006 թվականին «Discovery Channel» հեռուստաալիքը եթեր է հեռարձակել «Conspiracy Files:JFK» անվանմամբ ժամային հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմը։ Հիմնվելով Լամար Ուոլդրոնի «Վերջնական զոհաբերություն» գրքում պարունակվող տեղեկատվության վրա՝ ծրագիրը պնդել է, որ Ռոսելին պատասխանատու է եղել Աբրահամ Բոլդենի հարձակման համար, որը ձերբակալվել է Ուորեն հանձնաժողովի առջև ներկայանալուց մեկ օր առաջ։ 2010 թվականին «Playboy» ամսագիրը հրապարակել է Հիլ Լևինի հոդվածը, որում ասվել է, որ Ռոսելին նույնպես ներգրավված է եղել Ռոբերտ Ֆլամլիի և Ջեյմս Ֆայլսի սպանության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Snow, Anita (2007 թ․ հունիսի 27). "CIA Plot to Kill Castro Detailed". *The Washington Post*. Washington, D.C. AP. Retrieved 2015 թ․ մարտի 31.
2. 1 2 3 4  "Mafia Said to Have Slain Rosselli Because of His Senate Testimony". nytimes. 1977 թ․ փետրվարի 25. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 13-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3 4 5  FBI FOIA files John Roselli FBI Files
4. 1 2  Wiedrich, Bob (1975 թ․ մարտի 14). "CIA's 'mobster' cut filmland swath". *Chicago Tribune*. Vol. 128, no. 73 (Final ed.). Section 2, page 4. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 20.(չաշխատող հղում)
5. ↑  *Scott, Peter Dale* Deep Politics and the Death of JFK. — University of California Press, 1993. — ISBN 9780520917842
6. ↑  PROTECTION IN DRY CASE BOOSTS FINE. Defendant Refuses to Give Name of Beer Seller When Admitting Guilt. Los Angeles Times, July 8, 1924. Page A5, PART II
7. 1 2  "Roselli Describes His Role In a C.I.A. Plot on Castro". nytimes.com. 1975 թ․ հունիսի 25.
8. ↑  Bourne 1986, էջեր. 202, 211–213
; Quirk 1993, էջեր. 272–273
; Coltman 2003, էջեր. 172–173
.
9. 1 2 3 4  Snow, Anita (2007 թ․ հունիսի 27). "CIA Plot to Kill Castro Detailed". *The Washington Post*. Washington, D.C. AP. Retrieved 2014 թ․ նոյեմբերի 22.
10. ↑  Trying to Kill Fidel Castro. *The Washington Post*, June 27, 2007.
11. ↑  "Sirhan's Lawyer Pleads Guilty To Contempt in Cheating Trial". *The New York Times*. 1969 թ․ օգոստոսի 26.
12. ↑  "Baker to Ask F.B.I. and C.I.A. For Data on Murder of Roselli". nytimes.com. 1976 թ․ օգոստոսի 10.
13. 1 2 3  C. G. (1976 թ․ օգոստոսի 23). "Deep Six for Johnny" (PDF). *Time Magazine* (in անգլերեն). pp. 23–25. Alameda Fratianno was Roselli's protégé because Roselli introduced Fratiano to NY mob he was responsible for Fratiano's actions who was an informant therefore death is of consequence. `{{cite news}}`: Cite has empty unknown parameter: `|coauthors=` (help)
14. ↑  Anderson, Jack; Whitten, Les (1976 թ․ սեպտեմբերի 7). "Mob may have been behind Kennedy assassination". *The Free Lance–Star*. Fredericksburg, Virginia. pp. 4–5. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 3.
15. 1 2  Publishers Weekly (1999 թ․ մարտի 29). "Bound by Honor: A Mafioso's Story". *www.publishersweekly.com*. Publishers Weekly. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
16. ↑  Anastasia, George (1999 թ․ մայիսի 30). "Did the Mafia really manage JFK's assassination?". *The Baltimore Sun*. Baltimore. Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 29-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 30. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
17. 1 2  Smith, Liz (2006 թ․ մարտի 15). "JFK assassination gets another look". *The Blade*. Toledo, Ohio. p. D-3. Retrieved 2013 թ․ մարտի 4.
18. ↑  *Levin, Hillel* How the Outfit Killed JFK(անգլ.) // *Playboy* : magazine. — 2010. Архивировано из первоисточника 9 Հունիսի 2012.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The CIA Family Jewels – includes several memos on Roselli's involvement in attempts to assassinate Fidel Castro

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n90726385 · VIAF: 1390168517334671980001 · WorldCat VIAF: 1390168517334671980001 |

 |