recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Լանդվասսերի ուղեկամուրջ
**Լանդվասսերի ուղեկամուրջ** (գերմ.՝ Landwasserviadukt), երկաթուղային ուղեկամուրջ (վիադուկ) Շվեյցարիայի Գրաուբունդեն կանտոնում։ Ուղեկամրջի վրայով անցնում է միակողմանի երկաթգիծ։ Կամուրջը վերջնակետում միանում է 216 մետր երկարությամբ թունելին։ Այն կապում է Ֆիլիսուր և Քուր քաղաքները։ 2008 թվականից կառույցն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում

Լանդվասսերի ուղեկամրջի կառուցումը սկսվել է 1901 թ. մարտին։ Շահագործման է հանձնվել 1903 թ. հուլիսի 1-ին։ Այն մաս էր կազմում Աբուլասի երկաթուղիների, վերջինիս համար ընդհանուր առմամբ կառուցվել է 55 կամուրջ և 39 թունել։ Լանվասսերի գետի կամրջումը ամենադժվար խնդիրներից մեկն էր և իրականացվել է «Մյուլեր և Զեերլեդեր» (գերմաներեն՝ *Müller & Zeerleder*) ֆիրմայի կողմից։

Ուղեկամուրջը ունի 65 մ բարձրություն և 136 մ երկարություն։ Կառույցը հենված է հինգ կարմրջասյուների վրա։ Սյուների կամարները ունեն 20 մետր լայնություն։ Հատկանշական է կամրջի 45 աստիճան կորագիծը։ Կառուցված է մուգ կրաքարից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Swiss Inventory of Cultural Property of National Significance, February 2017 — Swiss Federal Office for Civil Protection, 2017.
2. ↑  Anniversary - 100 Years Albula Railroad
3. ↑  K.M.: *Die neuen Linien der Rhätischen Bahn: die gewölbten Brücken der Albulabahn*. In: *Schweizerische Bauzeitung*, Vol.43/44 (1904), S.42 Արխիվացված 2014-04-08 Wayback Machine (գերմ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լանդվասսերի ուղեկամուրջ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Հունական շերեփ,մ․թ․ա․ մոտ 4-րդ դար, Ուոլթերսի արվեստի թանգարանից
**Շերեփ,** մեծ, խոր գդալ, որը հաճախ օգտագործվում է ապուր, շոգեխաշած կամ այլ մթերքներ պատրաստելու և մատուցելու համար։

Չնայած ձևավորումները տարբեր են, տիպիկ շերեփն ունի երկար բռնակ, հաճախ թեքվում է բռնակի անկյան տակ, որպեսզի հեշտացնի հեղուկը կաթսայից կամ այլ անոթից դուրս հանելը, և այն ամանի մեջ տեղափոխելը։ Որոշ շերեփներ ամանի կողքին ունեն ելուստ՝ հեղուկը լցնելիս ավելի բարակ հոսք ապահովելու համար, այնուամենայնիվ, դա կարող է դժվարություններ առաջացնել ձախլիկների համար, քանի որ ավելի հեշտ է լցնել դեպի իրեն։ Այս պատճառով շերեփներից շատերը երկու կողմերում ունեն նման ելուստներ։

Ժամանակակից դարում շերեփները սովորաբար պատրաստվում են նույն չժանգոտվող պողպատի համաձուլվածքներից, ինչ մյուս խոհանոցային պարագաները, սակայն դրանք կարող են պատրաստվել նաև ալյումինից, արծաթից, պլաստմասսայից, մելամինե խեժից, փայտից, բամբուկից կամ այլ նյութերից։ Շերեփները պատրաստվում են տարբեր չափերի՝ կախված օգտագործումից, օրինակ՝ ավելի փոքր չափերը՝ 5 դյույմից պակաս(130մմ) օգտագործվում են սոուսների կամ համեմունքների համար, մինչդեռ շատ մեծ չափերը՝ ավելի քան 15 դյույմ (380մմ) երկարությամբ, օգտագործվում են ապուր կամ դակիչ պատրաստելու համար։

Շատ մշակույթներում շերեփները նաև կրոնական ծեսերի մի մասն են։ Ճապոնական տաճարում փայտե շերեփը, որը հայտնի է որպես *hishaku* օգտագործվում է *chozu* կատարելու ժամանակ, ծես, որը պահանջվում է տաճար մտնելուց առաջ, և նշանակում է ինքնամաքրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Swartz, Oretha D. (1988 թ․ հոկտեմբերի 2). *Service although not actually a spoon as is commonly found on a table, serving spoons are grouped under the 'utensil' umbrellaEtiquette* (4th ed.). United States Naval Institute. էջ 228. ISBN 978-0870216206.
2. ↑  Von Drachenfels, Suzanne (2000 թ․ նոյեմբերի 9). *The Art of the Table: A Complete Guide to Table Setting, Table Manners, and Tableware*. Simon and Schuster. էջ 213. ISBN 978-0684847320.
3. ↑  «Personal 'hishaku' Ladles keep traditions alive».

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շերեփ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85073901 |

 |
**Տպիչ** (անգլ.՝ print - տպել), սարք, որը տպում է թղթի վրա համակարգչային տեքստի մոդելի հիման վրա։ Այն անգամ կարող է տպել ֆոտո ալբոմ։ Հայաստանում այն մեծ պահանջարկ է գտել վերջին 10 տարում։

Տպիչների կարևոր բնութագրիչները
------------------------------

* Արագագործությունը
* Անաղմուկ աշխատանքը
* Տպման որակը

Տպիչները լինում են
------------------

### Մատրիցային

Մատրիցային տպիչ Amstrad DMP 3000
Մատրիցային տպիչ Epson FX-85
Այս տպիչները ավելի շատ նախատեսված են IBM համակարգիչների համար։  

**Առավելությունները**

* Էժան են
* Տպման էջի արժեքը ամենացածրն է
* Տպման արագություն

**Թերությունները**

* Տպման զգալիորեն վատ որակ
* Աղմկոտ
* Սև-սպիտակ(գունավորը շատ վատ)

#### Մատրիցային տպիչի տպման սկզբունքը

Տպող գլխիկը պարունակում է բարակ, ուղղահայց ձողիկների (ստեղների) շարք։ Գլխիկը շարժվում է տպող տողի երկայնքով, իսկ ասեղները անհրաժեշտ պահին ներկող ժապավենի միջոցով հարվածում են թղթի վրա։

### Թանաքային տպիչ

Թանաքային տպիչ Epson CX3200
Համակարգիչների համար ամենատարածված տպիչները։
**Առավելությունները**

* Աշխատում է ավելի քիչ աղմուկով
* Ապահովում են տպման ավելի բարձր որակ

**Թերությունները**
Տպված էջի արժեքը ավելի բարձր է, քան թանաքային տպման բազմաթիվ տեխնոլոգիաներ։

#### Թանաքային տպիչի տպման սկզբունքը

Պատկերը ձևավորվում է հատուկ թանաքային միկրոկաթիլների միջոցով, որոնք արտանետվում են թղթի վրա տպող գլխիկի անցքի միջոցով։ Տպող գլխիկը շարժվում է հորիզոնական ուղղությամբ, իսկ յուրաքանչյուր տողը վերջանալիս թուղթը շարժվում է ուղղաձիգ ուղղությամբ։

### Շիթային տպիչ

Տպագրության որակը հիմնականում որոշվում է թողունակությամբ և գունային ընդգծումով։  

**Առավելությունները**

* Լուսանկարչական որակի գունային տպագրության համար պրակտիկապես հակառակորդ չունի
* Կատարյալ դրայվերներ
* Կոմպակտ տարածքներում ծախսող նյութերի մատչելիություն

**Թերությունները**

* Շատ դժվար է վերարտադրում լուսանկարի գունային ընդգրկումը։

### Լազերային տպիչ

Լազերային Տպիչ HP LaserJet 4100TH
Այս տպիչները ապահովում են սև-սպիտակ տպման լավագույն որակ։ Գունավոր լազերային տպիչների մոտ արագագործությունը փոքր է, սակայն այն նույնպես ապահովում է տպման մեծ որակ։ Լազերային տպիչներում օգտագործվում է պատճենահանման սկզբունքը։ Հատուկ թմբկագլանից, որին էլեկտրականորեն ձգվում են ներկի մասնիկները, պատկերը փոխանցվում է թղթի վրա։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տպիչ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11982047n · GND: 4150722-8 · LCCN: sh85106745 · Microsoft: 2909173571 · NKC: ph124519 |

 |
**African International Airways**, հարավաֆրիկյան նախկին բեռնատար ավիափոխադրող ընկերություն, որը գործել է միջազգային բեռնատար ավիափոխադրումների շուկայում։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվել է Յոհաննեսբուրգում։ Ընկերության հիմնական տարանցիկ հանգույցներն էին համարվում Քենտի միջազգային օդանավակայանը Մեծ Բրիտանիայում, Օ. Ռ. Տամբոյի անվան միջազգային օդանավակայանը Յոհաննեսբուրգում, բելգիական միջազգային Օստենդե-Բրյուգե օդանավակայանը։ Նախկին ավիափոխադրողի հիմնական գործակալ գործընկերն է համարվել Intavia Limited առևտրային ընկերությունը, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում էր Կրոուլի քաղաքում (Սուսսեկսի կոմսություն, Մեծ Բրիտանիա)։

Պատմություն
-----------

African International Airways ավիաընկերությունը ստեղծվել է 1985 թվականին և այլ ընկերությունների դրոշի ներքո պայմանագրերով սկսել բեռնատար ավիափոխադրումներ իրականացնել դեպի Սվազիլենդ։ Երեք տարի անց բրիտանական «Intavia» ընկերությունը գնեց African International Airways ընկերության բաժնետոմսերի զգալի մասը, վերակազմավորեց ավիաընկերությունը և սկսեց իրականացնել կանոնավոր բեռնափոխադրումներ և չարտերային չվերթեր ողջ աշխարհում։ 2002 թվականին ընկերությունն առևտրային դաշինքի մեջ մտավ հարավաֆրիկյան մեկ այլ, Executive Aerospace ավիաընկերության հետ։

1985 թվականին African International Airways ընկերությունը պայմանագիր կնքեց իտալական Alitalia ընկերության հետ՝ ապահովելով Եվրոպայից ՀԱՀ ավիաբեռնափոխադրումները, որը գործեց 11 տարի։ Տարբեր ժամանակներում ավիաընկերության ինքնաթիռները պայմանագրային հիմունքներով աշխատել են South African Airways, Air Gabon, Air Mauritius և British Airways World Cargo ընկերությունների առևտրային նշանի ներքո։

African International Airways-ի հիմնական սեփականատերերն են համարվում «PJM Corbin and JL Warburton McBride» (76 %) և «Intavia» (24 %) առևտրային ընկերությունները։

2007 թվականի մարտ ամսվա դրությամբ African International Airways ավիաընկերության տրամադրության տակ եղել են հետևյալ օդանավերը՝

* 1 Douglas DC-8-50F
* 3 Douglas DC-8-62F

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Directory: World Airlines». *Flight International*. 2007 թ․ մարտի 27. էջ 51.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2005-03-09 Wayback Machine

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **African International Airways** կատեգորիայում։ |
**Տանյա Կարիշիկ-Կոշարաց** (բոս․՝ *Tanja Karišik-Košarac*, tǎɲa karǐʃik. հուլիսի 23, 1991(1991-07-23), Սարաևո, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), ծնունդով Սերբական Հանրապետությունից բիաթլոնիստուհի և դահուկավազորդուհի, IBU գավաթի խաղարկության արծաթե մեդալակիր, ձմեռային երեք օլիմպիադաների մասնակից։ Ներկայացնում է Բոսնիա և Հերցեգովինան։ Ամուսինը՝ Նեմանյա Կոշարացը, նույնպես բիաթլոնիստ է և նույնպես ներկայացնում է Բոսնիա և Հերցեգովինան։

Կենսագրություն
--------------

Տանյա Կարիշիկը ծնվել է 1991 թվականի հուլիսի 23-ին։ Սպորտով զբաղվելու հետ մեկտեղ ուսուցչություն է անում։ Սերբերենից զատ՝ տիրապետում է բոսնիերենին ու անգլերենին։

Դահուկավազքով զբաղվում է 2003 թվականից։ Ներկայումս դահուկասպորտի Romanija ակումբի անդամ է. այստեղ նրան մարզում է Տոմիսլավ Լոպատիչը։

Տանյան մասնակցել է աշխարհի բազմաթիվ առաջնությունների և ձմեռային երեք օլիմպիադաների։ Բարձր արդյունքներով առանձնապես աչքի չի ընկել։ Համեմատաբար հաջող է հանդես եկել ամռանն անցկացվող մրցումներում. 2010 թվականին Սլովակիայի Բրեզնո Օսրբլի քաղաքում անցկացված կրոս-բիաթլոնի IBU-ի գավաթի խաղարկության մրցումներում գրավել է երկրորդ տեղը և արժանացել արծաթե մեդալի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4
3. 1 2
4. 1 2
5. 1 2
6. 1 2
7. ↑  Biografija na sajtu Međunarodne biatlonske federacije
8. ↑  Biografija na sajtu Međunarodne skijaške federacije Mrtav link|datum=Novembar 2019 |bot=InternetArchiveBot
9. 1 2  «Tanja Karisik-Kosarac» (անգլերեն). Pyeongchang 2018. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 22-ին.
10. ↑  «Кросс-биатлон. Кубок IBU. Чешка Чорна и Мирослав Матяшко одержали победы в спринтах». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 7-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на Sports.ru
* IBU profile
* 2018 PyeongChang profile

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տանյա Կարիշիկ-Կոշարաց» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FIS (դահուկներով մրցավազք) · FIS (դահուկավազք) · IBU · Olympic Channel · ՄՕԿ |

 |
**Հիշողության և հանդուրժողականության թանգարան** , (իսպ.՝ Museo Memoria y Tolerancia), 2010 թվականի հոկտեմբերին «Հիշողություն և հանդուրժողականություն» քաղաքացիական ընկերակցության կողմից ստեղծված թանգարան, որի նպատակն է ցեղասպանության պատմական հիշողության հիման վրա հարգանքի խթանումը՝ ներկայացնելով հոլոքոստին, ցեղասպանությանն առնչվող և ի նպաստ հանդուրժողականության տարբեր ցուցադրություններ։

Հիշատակ
-------

Մշտական ցուցադրություններում ներկայացված են 20-րդ դարի ցեղասպանությունները՝

* Հոլոքոստ
* Բոսնիայի մուսուլմանների ցեղասպանությունը
* Ռուանդայի ցեղասպանությունը
* Գվատեմալայի հնդկացիների ցեղասպանությունը
* Կամբոջայի ցեղասպանությունը
* Դարֆուրի ցեղասպանությունը
* Հայոց ցեղասպանությունը

Հայկական սրահ
-------------

### Պատմություն

Օսմանյան կայսրությունը զբաղեցնում էր հսկայական տարածք, որտեղ համերաշխ ապրում էին մուսուլմանները, քրիստոնյաները, հրեաները և այլ էթնիկ ու կրոնական խմբեր։ XX դարում սկսվեց հայերի զանգվածային տեղահանումները և Արևմտյան Հայաստանի հայ բնակչության բնաջնջումը, որի կազմակերպիչն էր երիտթուրքական «Իթթիհաթ վե թերաքի» կուսակցությունը։

Ըստ տարբեր աղբյուրների ցեղասպանվածների թիվը հասնում է 1.500.000։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Los Armenios». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայքը
* Թանգարանի էջը Youtube-ում
* Տեսանյութ թանգարանի մասին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հիշողության և հանդուրժողականության թանգարան (Մեխիկո)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2012134066 · VIAF: 269479762 · WorldCat VIAF: 269479762 |

 |
**Վեզլեի աբբայություն**՝ Սբ. Մարիամ Մագդաղենացու աբբայություն, որը գտնվում էր Բուրգունդիայի Վեզլե գյուղում։ Այն միջնադարյան Եվրոպայի ուխտագնացության խոշոր կենտրոններից մեկն է։ 1920 թվականիցից սկսած ունի փոքր բազիլիկ եկեղեցու կարգավիճակ, իսկ 1979 թվականից պաշտպանված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից՝ որպես մարդկության Համաշխարհային ժառանգության հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Վեզլեում (Վերչելլե, լատիներենից Vercellus) բենեդիկտական աբբայության մասին առաջին տեղեկությունները վերագրվում են 9-րդ դարին։ Նախկինում այս տարածքում, որը պատկանում էր կոմս Ժիրար դե Ռուսսիլիոնին, կար երկու մենաստան, որոնք կործանվեցին արաբների և նորմանների հարձակումներից 8-9-րդ դարերում։ 
11-րդ դարի կեսերին հայտարարված էր, որ Սբ․ Մարիամ աբբայությունում գտնվում են Մարիամ Մագդաղենացու մասունքները, իբրև այն բերել է եկեղեցու հիմնադիրը Սուրբ Երկրից։ Ամբողջ Եվրոպայից ուխտագնացություններ կազմակերպեցին դեպի Վեզլե։ Սովորաբար նրանք շարունակվում էին դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Գալիսիա, Հակոբոս առաքյալի դամբարան այսպես կոչված Լիմոժյան ճանապարհով (Հակոբոս առաքյալի ճանապարհ)։

Որպեսզի բոլոր ուխտագնացները տեղավորվեն, 1104 թվականից սկսվեց նոր բազիլիկի կառուցումը Ռոմանական ճարտարապետության ոճով։ Կառուցողական աշխատանքները ֆինանսավորվում էին մենաստանի գյուղացիներից հավաքված հարկերի միջոցով։ Գյուղացիական ապստամբությունների ժամանակ սպանվեց աբբայության հովիվը։ Չնայած դրան, եկեղեցու կառուցումը շարունակվեց։ 1132 թվականին Իննոկենտիոս II պապը լուսավորեց տաճարի ընդարձակ միջանցքը։ Եկեղեցու նավը մի քանի անգամ այրվեց, վերջին անգամ՝ 1165 թվականին, որից հետո վերակառուցվեց։ Եկեղեցին զարդարվեց քանդակներով, որոնք պատմում էին Մարիամ Մագդաղենացու դերի մասին մարդկության փրկության համար։

Վեզլեի աբբայությունը ծառայում էր որպես կարևոր հավաքատեղի էր անհավատներից Սուրբ երկիրը ազատագրելու համար։ Հենց այստեղ Զատիկի ժամանակ 1146 թվականին Բերնարդ Քլերվոսացին Լուի VII թագավորի առաջ արտասանեց ոգևորիչ ճառ՝ հորդորելով սկսել երկրորդ Խաչակրաց արշավանքները։ 1190 թվականին Ռիչարդ I Առյուծասիրտը և Ֆիլիպ II Օգոստոսը մինչև Խաչակրաց երրորդ արշավանք սկսելը Վեզլեում անցկացրեցին երեք ամիս։ 1166 թվականին Սուրբ Հոգու օրը անգլիացի արքեպիսկոպոս Սուրբ Թոմաս Բեկետը քարոզով հանդես եկավ Վեզլեում։ Վեզլեյան աբբաները պայքարում էին իրենց անկախության համար Ֆեոդալներից (մասնավորապես Նևերյան կոմսերից)՝ որպես սյուզերեն ընդունելով միայն Հռոմի Պապին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Historique 9ème-13ème siècles – Basilique de Vézelay» (ֆրանսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 11-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Եկեղեցու պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2011-01-31 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վեզլեի աբբայություն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13510333f · GND: 4218923-8 · LCCN: n50074010 · Mérimée: PA00113932 · SUDOC: 050327879 · VIAF: 131373334 · WorldCat VIAF: 131373334 |

 |

 |
**Վահան Մյասնիկի Զատիկյան** (հոկտեմբերի 22, 1956(1956-10-22), Ախալքալաք, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 8, 1999(1999-10-08), Երևան, Հայաստան), հայ քաղաքական գործիչ, ըմբշամարտի մարզիչ։ ՀՀ վաստակավոր մարզիչ (1995)։ Ղարաբաղյան ազատագրական շարժման մասնակից։ «Մալաթիա» կամավորական ջոկատի հիմնադիր-հրամանատարը։

Կենսագրություն
--------------

1982 թվականին ավարտել է Երևանի Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։ 1973-1975 թվականներին ազատ ոճի ըմբշամարտի դպրոցում աշխատել է մարզիչ։ 1975-1977 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1977-1979 թվականներին եղել է «Անուշ» ԱՄ-ի մարզիչը, 1979-1991 թվականներին՝ Երևանի պոլիգրաֆկոմբինատում բանվոր։

1990 թվականին եղել է Երևանի քաղաքային, 1991 թվականին՝ Շահումյանի շրջանային խորհուրդների պատգամավոր։ 1991 թվականին ընտրվել է Երևանի Շահումյանի շրջանի շրջխորհրդի գործկոմի նախագահ։ 1992-1997 թվականներին եղել է ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի ֆեդերացիայի նախագահ։ 1996 թվականին ընտրվել է Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի ղեկավար։

1995-1999 թվականներին եղել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր (թիվ 34 ընտրատարածք)։ Եղել է «Հանրապետություն» խմբակցության, ապա «Երկրապահ» պատգամավորական խմբի անդամ։

Վահան Զատիկյանի կիսանդրին Վահան Զատիկյանի անվան այգում (Քանդակագործ՝ Ռ. Սարգսյան, Ճարտարապետ՝ Ա. Սմբատյան)
1999 թվականի մայիսի 30-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել թիվ 16 ընտրատարածքից։ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

1995 թվականից հիմնադրել և նախագահել է «Մալաթիա» բարեգործական ընկերությունը։ Հովանավորել է Երևանի Սուրբ Մարիամ եկեղեցու կառուցումը (1992–1997)։

Մահ
---

Մահացել է 1999 թվականին, Երևանում։ Թաղված է Եռաբլուրում։

Անդամակցություն
---------------

* «Միասնություն» խմբակցության անդամ
* ՀՀԿ խորհրդի անդամ
* ԵԿՄ վարչության անդամ
* «Ջավախք» հայրենակցական միության անդամ

Հիշատակ
-------

* Երևանի Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտում սահմանվել է «Վահան Զատիկյան» կրթաթոշակ։
* Վահան Զատիկյանի անունով են կոչվում Բերձորի, Երևանի N 90 և Լոմատուրցխի միջնակարգ դպրոցները։
* Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքում տեղադրված է Վահան Զատիկյանի կիսանդրին (քանդակագործ` Ռաֆիկ Սարգսյան)։

Տես նաև
-------

* Վահան Զատիկյանի անվան այգի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վահան Զատիկյանի կենսագրականը ՀՀ ԱԺ կայքում
2. ↑  «Վահան Զատիկյան, ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱԳԻՏԱՐԱՆ» հրատարակչություն». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 1-ին.
3. ↑  «Վահան Զատիկյանի երազած երկիրը. նա այս տարի կդառնար 60 տարեկան». *Հայաստանի Հանրային Ռադիո*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.
4. 1 2 3  ԱՆՎԵՐԱՊԱՀՈՐԵՆ ՀԱՎԱՏՈՒՄ ԷՐ ՀԱՂԹԱՆԱԿԻՆ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 6889 · LCCN: n2022040387 |

 |
Եկատերինա ռուսական կայսրուհու ծածկակառքը Էրմիտաժում
**Ծածկակառք** (լատիներեն՝ «carus» - *բառացի «սայլակ»*), փակ մարդատար սայլ է զսպակների վրա։ Սկզբնապես թափքը կախված էր գոտիներից, հետո զսպանակելու համար սկսեցին օգտագործել զսպանակներ (18-րդ դարի սկզբից հետո), իսկ 19-րդ դարի սկզբից սկսեցին օգտագործել զսպակներ։ Ծածկակառքերը հիմնականում սարքում էին փայտից։ Իրապես ծածկակառք կարելի է համարել նաև դիլիժանսները և օմնիբուսները։

**Կառք** (լատ. karrus), մարդատար երկանիվ կամ քառանիվ սայլ։ Կառքին լծում էին մեկ հատ կամ մեկ և ավելի զույգ ձի կամ ջորի։ Կառքերերը թեթևացնելու, շարժունակությունը բարելավելու նպատակով զանգվածեղ անիվներն աստիճանաբար փոխարինվել են ճաղավոր անիվներով և շրջափակվել սկզբում կաշվե, իսկ հետագայում մետաղյա անվադողերով։ Կառքերը եղել են անծածկ և ծածկավոր։ Օգտագործվել են հեռավոր ճամփորդությունների, փոստային առաքումների համար, ռազմ, գործողությունների (տես Մարտակառք), շքահանդեսների, հուղարկավորության և այլ ծեսերի ժամանակ, ինչպես և սպորտային մրցույթներում։ Հայտնի են ծիսական ու մարտական Կառքերի մի քանի տասնյակ նմուշներ (Միջագետքի Կիշ և Ուր քաղաքների, Հայաստանի Լճաշեն, Վրաստանի Թրիալեթ հնավայրերի և այլն), որոնք պեղված են մ.թ.ա. III և II հազարամյակներին վերաբերող հարուստ դամբարաններից։

Նույնիսկ Հին Հռոմում կառքերն օգտագործել են որպես տաքսի ծառայություն։ Դրանց վրա տեղադրված են եղել տաքսոմետրեր, որոնք իրենցից ներկայացնում էին սովորական թասեր։ Տաքսոմետրերի մեջ յուրաքանչյուր 200 մ անցնելուց հետո ընկնում էր մեկ քար, ինչի շնորհիվ էլ որոշվում էր վճարի չափը։[*փա՞ստ*]

Եվրասիայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի տարածքում հայտնաբերվել են նաև կառքերի կավե և բրոնզե բազմաթիվ մոդելներ, բարձրաքանդակներ, որմնանկարներ և այլն։ Սկսած XV—XVI դդ. Եվրոպայում լայնորեն օգտագործվել են ծածկավոր և անծածկ կառքերի զանազան տեսակներ (դիլիժանս, կառեթ, ֆայտոն և այլն), որոնք աստիճանաբար տարածվել են մյուս մայրցամաքներում։ Փոխադրամիջոցների կատարելագործման հետևանքով կառքն այժմ գրեթե չի գործածվում։

Տես նաև
-------

* Մարտակառք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ծածկակառք» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 32762888 · NKC: ph138620 |

 |

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ծածկակառք»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 274)։*  |
**Վադի Ռամ** (արաբ․՝ وادي رم‎‎‎), անվանում են նաև **Լուսնի հովիտ**, անապատ Հորդանանում՝ նավահանգստային Ակաբա քաղաքից 60 կմ հեռավորության վրա։

Զբաղեցնում է քարքարոտ անապատներ և ընդգրկում է 74 180 հեկտար տարածք։ Վադի Ռամ անապատի ամենաբարձր լեռնագագաթը Ում ադ Դամ լեռն է՝ 1830 մետր բարձրության վրա։ Ամբողջ մակերևույթը հարթ չէ՝ զբաղեցնում են ձորեր, բլուրներ և լեռնային վայրեր։

Վադի Ռամ անապատում են նկարահանվել այնպիսի ֆիլեր, ինչպիսիք են «Լոուրենս Արաբացին», «Փոխակերպվողները», «Կարմիր մոլորակը», «Վերջին օրերը Մարսում», «Մարսեցին» և այլն։

Աշխարհագրություն
----------------

Քարե կամուրջ Վադի Ռամ անապատում
Անապատի տարածքի հիմնական մասը գտնվում է Վադի Ռամի հովտում։ Անապատի ամենաբարձր լեռնագագաթը Ում ադ Դամ լեռն է՝ 1830 մետր բարձրության վրա։ Այն գտնվում է Վադի Ռամ գյուղական բնակավայրից 30 կմ հեռավորության վրա։

Վադի Ռամի անապատից տեսանելի է Կարմիր ծովը և Սաուդյան Արաբիայի սահմանը։ Անապատի տարածքում գտնվող Վադի Ռամ գյուղի բնակիչները բեդվիններն են, որոնք արաբ ոչխարաբույծներ են։

Կլիման չոր անապատային է։ Վադի Ռամ անապատում օդի ջերմաստիճանը միջինում հասնում է 32 աստիճանի։ Կենդանական բազմազանությունների հարցում անապատը աղքատիկ է։

Հիմնականում տարածված են անապատային կենդանիները՝ օձերը, մողեսները և կարիճները։ 2011 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգության 35-րդ նստաշրջանում Վադի Ռամի անապատային տարածքը՝ ազգային պարկի կարգավիճակով ներգրավվել է Հորդանանում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգության օբյեկտների ցանկի մեջ։

Տես նաև
-------

* Հորդանանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Հորդանանի ազգային խորհրդանիշներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մանհեիմ, Իվան (2000 թ․ դեկտեմբերի 1). *Հորդանանյան ձեռնարկ*. Զբոսաշրջությունը Հորդանանում. էջ 293. ISBN 978-1-900949-69-9. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 30-ին.
2. ↑  Howard, Tony; Taylor, Di (May 1997). *Վադի Ռամի անապատային տարածք*. Ցիցերոն Պրեսս. էջ 20. ISBN 978-1-85284-254-3. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 30-ին.
3. ↑  Զբոսաշրջային տուրեր դեպի Վադի Ռամ, Հորդանան(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վադի Ռամ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4408315-4 · NKC: ge131395 · SUDOC: 086135627 · VIAF: 315138026 · WorldCat VIAF: 315138026 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Համաշխարհային ժառանգություն** 
  **Հորդանան**   **Աշխարհագրություն**
 |
**Չան Հինգ Դաո** (1228, Thái Bình, Վիետնամ - հոկտեմբերի 3, 1300, Hải Dương, Վիետնամ), Վիետնամի ռազմական գերագույն հրամանատարն էր Չան դինաստիայի կառավարման շրջանում։ Նրա գլխավորած զորքերը երեք անգամ ետ են մղել մոնղոլական զորքերի գրոհները 13-րդ դարում։ Նրա բազմակի հաղթանակները մոնղոլների Յուան դինաստիայի Խուբիլայի գլխավորած զորքերի նկատմամբ համարվում են պատմության լավագույն ռազմական սխրանքներից։ Չան Հինգ Դաոի խիզախությունն ու նրա ռազմական արվեստի վարժ իմացությունն արտահայտվում են այն մի քանի գրվածքներում, որը ինքը հեղինակել է։ Չան Հինգ Դաոն համարվում է պատմության լավագույն ռազմական առաջնորդներից մեկը։

Առաջին մոնղոլական արշավանքը
---------------------------

1226 թվականին, երբ Չան դինաստիան տիրացավ Վիետնամի իշխանությանն արքայական ընտանիքը սկսեց քիչ-քիչ վերացնել քաղաքական այլ ուժերին, որպեսզի ավելի ուժեղացնի իր դիրքերը երկրում։ Հենց այս շրջանում մոնղոլները գրավել էին կենտրոնական Ասիայի մեծ մասը և արևելյան Եվրոպան. Նրանք արդեն արշավում էին հարավ։ 1254 թվականին երբ մոնղոլները կործանեցին Դալիի թագավորությունը, նրանք պատվիրակություն ուղարկեցին Վիետնամ որպեսզի իրենց զորքի համար ճանապարհ պահանջեն Վիետնամի միջով։ Այս պահանջի հիմնական նպատակը Սոնգ դինաստիայի վրա հարձակվելն էր։ Սակայն Չան կայսրը կասկածում էր, որ այս արարքով մոնղոլները հեշտությամբ կարող էին իրենց ենթարկել նաև Վիետնամը, այդ իսկ պատճառով հրաժարվեց։ 1258 թվականին մոնղոլներն առաջին անգամ արշավեցին Վիետնամի վրա, այսպիսով սկիզբ դնելով մոնղոլների և վիետնամցիների առաջին պատերազմին։ Այս արշավանքը ձախողվեց։ Հետագայում ևս երկու անգամ մոնղոլները փորձեցին գրավել Վիետնամը, սակայն ապարդյուն։

Գրականություն
-------------

* Taylor, K. W. (2013). *A History of the Vietnamese* (illustrated ed.). Cambridge University Press. ISBN 0521875862. Retrieved 7 August 2013.
* Hall, Kenneth R. ed. (2008). *Secondary Cities and Urban Networking in the Indian Ocean Realm, C. 1400-1800*. Volume 1 of Comparative urban studies. Lexington Books. ISBN 0739128353. Retrieved 7 August 2013.

Hung Dao Resources 2015

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չան Հինգ Դաոյի արձանը Արխիվացված 2006-11-02 Wayback Machine

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Չան Հինգ Դաո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 12896586X · ISNI: 0000000055453104 · LCCN: n88283491 · NKC: jo20010084600 · SUDOC: 135838967 · VIAF: 74918459 · WorldCat VIAF: 74918459 |

 |

 |
| **՞**Ճնճղաձուկ |
| --- |
| Ճնճղաձուկ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Cyclopterus lumpus
Linnaeus, 1758 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ճնճղաձուկ**, **պինագոր** կամ **կլորալողակ** (լատին․՝ Cyclopterus lumpus), սկորպենակերպերի կարգի կլորալողակայինների ընտանիքին պատկանող ձկնատեսակ։

Ընտանիքի կարևորագույն ներկայացուցիչներից է։ Սկանդինավյան թերակղզու երկրներում ճնճղաձուկը օգտագործվում է լայնորեն արդյունաբերության մեջ։

Բացի այդ, Մերձալթյան երկրներում՝ Լատվիայում, Էստոնիայում և Լիտվայում, ճնճղաձկան ձկնկիթը ներկում են սև գույնի և աղ դնելուց հետո վաճառում։ Այն վերածվում է մորեների խավիարի, որը հյուսիսեվրոպացիները վաճառում են *«կավիար» պիտակով*։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է հիմնականում հյուսիսային բարեխառն գոտում, մասնավորապես՝ Սպիտակ և Բարենցի ծովերում։ Հանդիպում է հյուսիսային երկրների ափերի մոտ։

Տարբեր եղանակներին հանդիպում են Գրենլանդիայի, Իսլանդիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Դանիայի, Շվեդիայի, Նորվեգիայի, Ֆինլանդիայի, Մերձբալթիկայի ափերի մոտ։

Նկարագրություն
--------------

Մարմնի երկարությունը հասնում է 60 սմ-ի և կշռում է 5 կգ։ Մարմինը գնդաձև է, հատկապես հաստ է առջի մասը։ Պոչի հատվածը բավականին կարճ է և կողմնային մասերից սեղմված։

Մարմինն արտաքինից ծածկված է ոսկրային թմբիկներով։ Ապրում է ծովերի հատակի թարերի արանքում։ Ձվադրման շրջանում դառնում է դարչնակարմրավուն։ Դա պայմանավորված է փոփոխական մարմնի գույնով։ Ճնճղաձկան փորի հատվածի լողակները կարմրավարդագույն են. մեջքը մուգ է, կապտագորշ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․Ջ․ Գրիգորյան, *Ողնաշարավորներ*, Հայերեն կենդանաբանական տերմինաբանություն (վերլուծություն և սկզբունքներ) (խմբ. Հ․Գ․ Խաչատրյան), «ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն», 2008, էջ 81 — 264 էջ. — 300 հատ, ISBN 978-5-8080-0723-9։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ճնճղաձուկ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ճնճղաձուկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780556879 |

 |
**Կասերես** (իսպ.՝ Provincia de Cáceres), ինքնավար պրովինցիա Իսպանիայի արևմուտքում, Էստրեմադուրայի հյուսիսային մասում։ Սահմանակից է հարավում գտնվող Սալամանկա, Ավիլա, Տոլեդո, Բադախոս ինքնավար պրովինցիաներին, իսկ արևմուտքից՝ Պորտուգալիային։ Որպես պրովինցիա ձևավորվել է 1833 թվականին։ 1229-ին Ալֆոնսո IX-ը նվաճել է այն։
Մայրաքաղաքը Կասերեսն է։ Մյուս քաղաքներն են Պլասենսիան, Նավալմորալ դե լա Մատան և Տրուխիլիոնը։ Վերջինս Ֆրանչեսկո Պիսառոյի ծննդավայրն է։ 2014 թվականի դրությամբ այստեղ բնակվել է 408,703 բնակիչ, որի մեկ քառորդն ապրում է մայրաքաղաքում։ Թագուս գետը անցնում է պրովինցիայի միջով։

Աշխարհագրություն և տնտեսություն
-------------------------------

Բացառությամբ հյուսիսային և հարավային հատվածների, մնացած ողջ պրովինցիան բերրի տարածություն է, որն օգտագործվում է գյուղատնտեսության և խոզաբուծության համար։ Հացահատիկները, ծխախոտը, լոլիկը և պղպեղը ամենակարևոր գյուղատնտեսական արտադրատեսակներն են։ Թագուս գետի և նրա վտակների ջրերն օգտագործվում են ոռոգման համար։ Հյուսիսային և հարավային մասերը լեռներ են, որոնք ձևավորում են Կենտրոնական և Տոլեդո լեռները։ Այս տարածքները հարուստ են վայրի բնությունով, և 1979 թվականին Մոնֆրագում ստեղծվել է բնության պարկ։ Գաբրիել Ի Գալանը կառուցել է ամբարտակ Ալագոն գետի վրա՝ իրականացնելու պրովինցիայի իշխանության պահանջները։
Այստեղ կարևոր զբաղմունք է անասնապահությունը։

Վարչական ստորաբաժանումներ
-------------------------

Կասերեսի պրովինցիան բաժանված է 219 մունիցիպալիտետների։ Կան նաև ավանդական շրջաններ ինքնավար պրովինցիաում, ինչպիսիք են Լաս Հուրդեսն ու Լաս Վիլլուերկասը, բայց նրանք չունեն իրավական ճանաչում։ Լաս Հուրդեսը ամենաաղքատ շրջաններից մեկն է եղել Իսպանիայի պատմության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Cáceres". Encyclopædia Britannica. Retrieved 15 September 2014.
3. ↑  "Instituto Nacional de Estadistica" (in Spanish). Retrieved 15 September 2014.

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Cáceres Turismo Արխիվացված 2020-11-26 Wayback Machine
* Совет провинции

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կասերես (ինքնավար պրովինցիա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11952732x · GND: 4230273-0 · LCCN: n79023199 · VIAF: 129609572 · WorldCat VIAF: 129609572 |

 |
Թխաթույր կարմրախայտ
**Կարմրախայտ**, սաղմոնազգիների ընտանիքի փոքր ձուկ։ Մաշկը շականակագույն է՝ սև, կարմիր և դեղնավուն պուտերով։ Մարմնի երկարությունը 25-35 սմ, քաշը՝ 200-500 գրամ։ Ապրում է լեռնային սառը, պարզ գետակներում։ Սնվում է ջրի մեջ թափվող միջատներով, թրթուրներով, գորտերի շերեփուկներով։

Հայաստանում բոլոր գետակներում եղել է, սակայն որոշ տեղեր ոչնչացել է։

Կարմրախայտը սաղմոնաձկների ընտանիքի ձուկ է։ Տարածված է գրեթե բոլոր գետերի (բացառությամբ՝ Սևանա լճի ավազանի) վերին և միջին հոսանքներում։ Նախընտրում է թթվածնով հարուստ, խճապատ հատակով և արագահոս ջրերը։ Սառնասեր է։ Համեմատաբար խոշոր ձուկ է՝ կողքերից փոքր-ինչ սեղմված։ Մարմնի երկարությունը 20-25 (երբեմն՝ մինչև 54) սմ է, զանգվածը՝ մինչև 2 կգ։ Բերանը մեծ է՝ զինված ծնոտների, քմոսկրերի, խոփոսկրերի և լեզվի վրա գտնվող սուր ու մի փոքր հետ թեքված ատամներով։ Թեփուկները մանր են։ Մարմնի գունավորումը կախված է տարիքից, ապրելավայրից ու ֆիզիոլոգիական վիճակից։ Սովորաբար մեջքը և գլխի վերին մասը մուգ շագանակագույնից մուգ կանաչավուն են, կողքերը՝ ավելի բաց՝ ոսկեգույն նրբերանգով։ Փորիկը սպիտակավուն է կամ դեղնավուն։ Մարմինը պատված է սև ու կարմիր կլորավուն բծերով, մատղաշների մարմինը՝ 6-9 ուղղաձիգ շերտերով։ Սեռահասուն է դառնում 3-4 տարեկանում։ Արուներն ավելի վաղ են հասունանում։ Բազմանում է գետերի ակունքներում՝ խճապատ հատակին էգերի պատրաստած բներում՝ 4-7 °C ջերմաստիճանային պայմաններում։ Դնում է մինչև 5 հզ. ձկնկիթ։ Սնվում է ջրի վրա ընկնող միջատներով, նրանց թրթուրներով, ջրային իշուկներով, անձրևաորդերով, փափկամարմիններով, խոշոր առանձնյակները՝ նաև մանր ողնաշարավորներով։ Բազմացման շրջանում կարող է սնվել նաև ձկնկիթով։
Կարմրախայտը Հայաստանի արժեքավոր ձկնատեսակներից է, որի պաշարները, սակայն, գրեթե սպառվել են, և ձուկը կորցրել է արդյունագործական նշանակությունը։ Կատարվում են արհեստական պայմաններում կարմրախայտ բուծելու փորձեր

Տեսակներ
--------

* Թխաթույր կարմրախայտ (*Salmo trutta*)
* Ծիածանային կարմրախայտ (*Salmo irideus*)
* Առվի կարմրախայտ (*Salmo trutta fario*)
* Լճային կարմրախայտ (*Salmo trutta lacustris*)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 336)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարմրախայտ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Վ. Դալի · Մեծ կատալոնական · MESH ID · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4154981-8 · LCCN: sh85138085 · Microsoft: 2779363728 |

 |
**Սոայլ** (իսպ.՝ Castillo Sohail) կամ **Ֆուենխիրոլայի ալկասաբա** (իսպ.՝ Alcazaba de Fuengirola), արաբական ամրոց Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Մալագա պրովինցիայի Ֆուենխիրոլա քաղաքի եզրամասում։ Կառուցվել է բլրի վրա՝ ծովի մակարդակից 38 մետր բարձրության վրա։ Տեղակայված է Միջերկրական ծովը թափվող Ֆուենխիրոլա գետի գետաբերանի մոտ։

Պատմություն
-----------

Ներկայիս ամրոցի տարածքում անտիկ դարաշրջանում գոյություն է ունեցել փյունիկյան Սուալ բնակավայրը։ Հետագայում այդ տարածքն անցել է հռոմեացիներին։ Ամրոցը կառուցվել է 10-րդ դարի կեսերին Կորդովայի խալիֆ Աբդ ար-Ռահման III-ի կողմից՝ Ֆուենխիրոլա գետի գետաբերանի պաշտպանության համար, որի չորս կիլոմետր երկարություն ունեցող մի հատվածն այդ ժամանակ օգտագործվում էր նավագնացության համար։

Ռեկոնկիստայի ժամանակ՝ 1485 թվականին, ամրոցը գրավվել է և հետագայում ծառայել է պաշտպանական կառույց բերբերների հարձակումներից պաշտպանվելու համար։ 1730-ական թվականներին ամրոցն արդիականացվել է նրա սեփականատիրոջ՝ կոմս դե Մոնտեմարի կողմից։

Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում՝ 1810 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, ամրոցը ռազմական գործողությունների կենտրոնում է հայտնվել Ֆուենխիրոլայի ճակատամարտի ժամանակ, երբ աչքի է ընկել ընդամենը 200 հոգուց բաղկացած լեհական կայազորը, որին հաջողվել է լեհական մեկ այլ ջոկատի օգնության շնորհիվ ջախջախել 4000 հոգուց նաղկացած բրիտանական էքսպեդիցիոն կորպուսը, որին օգնում էր նավատորմը։ 1812 թվականի ապրիլի 16-ին ամրոցը գրավվել է իսպանացի գեներալ Ֆրանսիսկո Բալեստերոսի կողմից։

Պատերազմից հետո Սոայլ ամրոցը կորցրել է իր նշանակությունը և հետզհետե լքվել։ 1988 թվականին ամրոցը գնվել է համայնքի կողմից և վերանորոգվել։ Ամառներն այնտեղ անցկացվում են համերգներ ու մշակութային միջոցառումներ։

Նշումներ
--------

1. ↑  Համաձայն գործնական տառադարձության՝ «Sohail» անվանումը իսպաներենից տառադարձվում է «Սոայլ» ձևով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  Անդալուսիայի մշակութային ժառանգության թվային ուղեցույց (իսպ.)
3. ↑  Ruiz, Ana (2007). *Vibrant Andalusía: The Spice of Life in Southern Spain*. Algora Publishing. էջ 167. ISBN 087-586-540-2.

Գրականություն
-------------

* Лебедев, В. А. Испания. Замки и крепости: от Андалусии до Кастилии. — М.: Вече, 2011. ISBN 978-5-9533-4981-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սոայլ ամրոցը Ֆուենխիրոլայի պաշտոնական կայքում Արխիվացված 2012-06-27 Wayback Machine (իսպ.)
* Իսպանիայի ամրոցներ․ Սոայլ ամրոց; castillosnet.org(չաշխատող հղում)
 (իսպ.)
* Տուրիստական Անդալուզիա․ Սոայլ ամրոց; andalucia.org (իսպ.)
* Վիդեո-ուղեցույց․ Սոայլ ամրոց; vimeo.com (անգլ.)
* Պատկերասրահ; virtualtourist.com Արխիվացված 2013-11-14 Wayback Machine (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սոայլ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Կրոմլեխ Սուինգսայդ  
Մեծ Բրիտանիա
**Կրոմլեխ** (բրետոն. crom - սեղան, lech - քար), նեոլիթյան և հիմնականում բրոնզեդարյան մեգալիթյան կառույցի տեսակ է։ Սովորաբար բաղկացած են խոշոր ( մինչև 5-7 մ բարձրության), մեկ կամ մի քանի համակենտրոն շրջաններ կազմող՝ առանձին կանգնած քարերից։ Շրջանի կենտրոնում երբեմն լինում է դոլմեն կամ մենհիր։ Հաճախ դեպի կրոմլեխ տանում են երկու կողմից մենհիրներով շրջապատված պողոտաներ։ Կրոմլեխները պեղելիս գտնվել են քարե գործիքներ, կմախքներ և խեցեղեն։ Կրոմլեխները տարածված են Եվրոպայում, Անդրկովկասում, հանդիպում են նաև Ասիայում և Ամերիկայում։ Ենթադրվում է, որ կրոմլեխները ծառայել են թաղման կամ կրոնական արարողությունների համար։ Այլ տեսակետի համաձայն դրանք կապված են արևի պաշտամունքի հետ և արևի տաճարներ են։

Կրոմլեխները Հայաստանում
-----------------------

Հայաստանում կրոմլեխները կազմում են ուրույն խումբ։ Ունեն 3-ից 30 մ տրամագիծ, շրջանաձև շարված սև, անտաշ քարերի բարձրությունը սովորաբար չի անցնում 0,5 մետրից, առանձին դեպքերում հասնում է 3 մ։ Հաճախ հանդիպում են լավ մշակված քարերով, կանոնավոր շարված պարսպով կրոմլեխներ (Աղավնատուն, Շամիրամ)։ Հայաստանի կրոմլեխների մեծ մասի քարերի շարքում կամ կենտրոնում կա մեկ ուղղահայաց մենհիր։ Կրոմլեխները Հայաստանում հայտնի են հիմնականում Աշտարակում, Տավուշում, Սյունիքում, Սևանի ավազանում։ Առանձին վայրերում հանդիպում են դամբարանաբլուրների վրա։ 

Զորաց քարեր (Քարահունջ)  
Սյունիք Հայաստան

Հայտնի կրոմլեխներ
-----------------

* Սթոունհենջի կրոմլեխ - Մեծ Բրիտանիա
* Էյվբերիի կրոմլեխ - Մեծ Բրիտանիա
* Կառնակի կրոմլեխ - Ֆրանսիա
* Քարահունջ (Զորաց քարեր) - Հայաստան

Սթոունհենջ  
Մեծ Բրիտանիա

Տես նաև
-------

* Կոթող
* Մենհիր
* Դոլմեն
* Վիշապ
* Ստելա

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անգլիայի մեգալիթյան կառույցները
* Գյոբեկլի Թեփե

Երկար Մեգը և իր դուստրերը  
Մեծ Բրիտանիա

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կրոմլեխ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 697)։*  |
**Սլովակիայի ազգային պատկերասրահ** (սլովակ.՝ Slovenská národná galéria, SNG), պատկերասրահների ցանց Սլովակիայում, գլխամասը գտնվում է Բրատիսլավայում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 1949 թվականի հուլիսի 29-ին։ Բրատիսլավայում տեղակայված է միմյանց հարևանությամբ գտնվող Էստերհազի պալատում (սլովակ.՝ Esterházyho palác) և Վոդնիե կազարմի (սլովակ.՝ Vodné kasárne) շենքում։ Էստերհազի պալատը պատկերասրահի համար վերակառուցվել է 1950 թվականին, իսկ ժամանակակից ընդարձակ տարածքը կառուցվել է 1970 թվականին։

Թանգարանը Բրատիսլավայից դուրս ունի այլ պատկերասրահներ՝ Զվոլենում՝ Զվոլենի պալատը, Սպիշսկա Բելայում՝ Ստրաժկա առանձնատունը, պատկերասրահներ ունի Ռուժոմբերոկում, Պեզինոկում։

Հավաքածուն ներառում է Սլովակիայի գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի և դեկորատիվ ու կիրառական արվեստի նմուշներ։ Թանգարանի կարևոր ձեռքբերումներից է համարվում «Կ. Հորվատ Ստանիչի սգո դիմանկարը» կտավը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* Ծաղիկներով լանդշաֆտ (Նիրվանա)Ծաղիկներով լանդշաֆտ (Նիրվանա)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  «SNG - História budovy (History of the building)» (Slovak). Slovak National Gallery. Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 17-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  Recent acquisitions Արխիվացված 2013-03-24 Wayback Machine on museum website

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սլովակիայի ազգային պատկերասրահի պաշտոնական կայքը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սլովակիայի ազգային պատկերասրահ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · SoundCloud |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GitHub |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA14442914 · ISNI: 0000000406259734 · LCCN: n50052647 · NKC: olak2003189195 · SUDOC: 02655724X · VIAF: 155523754 · WorldCat VIAF: 155523754 |

 |

 |
**Սիտե կղզի** (ֆր.՝ Île de la Cité), Փարիզի կենտրոնում Սեն գետի երկու բնական կղզիներից մեկն է և քաղաքի հնագույն հատվածը։ Դյու Պալե բուլվարը կղզին բաժանում է համարյա հավասար երկու մասի։ Արևելյան մասը պատկանում է չորրորդ շրջանին, իսկ արևմտյանը` առաջինին։

Սիտե կղզին Սենի երկու ափերին և հարևան Սեն–Լուի կղզուն միանում է 10 կամուրջներով։

* Նոր կամուրջ (միակը, որ հատում է կղզին),
* Դրամափոխների կամուրջ (ելք դեպի աջ ափ),
* Նոտր–Դամ կամուրջ (դեպի աջ ափ),
* Արկոլի կամուրջ (դեպի աջ ափ)
* Սեն–Լուի կամուրջ (դեպի Սեն–Լուի կղզի),
* Արքեպիսկոպոսարանի կամուրջ (ելք դեպի ձախ ափ),
* Երկակի Դենյեի կամուրջ (դեպի ձախ ափ),
* Փոքր կամուրջ (դեպի ձախ ափ),
* Սեն–Միշել կամուրջ (դեպի ձախ ափ).

Պատմություն
-----------

Սիտեն բնակեցված է եղել արդեն հին ժամանակներում. նախ՝ գալլական փարիզիներ ցեղի Լուտեցիա բնակավայրն է եղել , որը Գալիայի` Հռոմեական կայսրությանը միանալուց հետո՝ մ.թ.ա. 52 թվականից, դարձել է հռոմեական բնակավայր։ Չնայած կարևոր առևտրային կետ է եղել, բայց մեծ ազդեցություն չի ունեցել Հռոմեական կայսրությունում։ Երբ 6-րդ դարի սկզբին Քլոդվիգ I-ը Ֆրանկյան թագավորության մայրաքաղաքը տեղափոխել է Փարիզ, Իլ դե լա Սիտեն նորից կարևոր դեր է ստանձնել։ 540-550 թվականներին Մերովինգյան տոհմից Խիլդեբերտ I թագավոր օրոք կառուցվել Փարիզի առաջին քրիստոնեական եկեղեցին՝ Սուրբ Ստեփանոսի բազիլիկը, որի տեղում մի քանի դար անց կառուցվել Փարիզի Աստվածամոր տաճարը։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիտե կղզի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315530731 · WorldCat VIAF: 315530731 |

 |
**Սեն Ժերմեն լ՛ Օսերրուա**, եկեղեցի Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզի կենտրոնում։ Գտնվում է Լուվրի արևելյան կողմում։ Ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Բոյալը երգեհոնահար է եղել այս եկեղեցում 1840-1851 թվականներին։ Եկեղեցին կրում է քրիստոնեական սուրբ Գերման (Ժերմեն) Օսերուայի անունը, որը գալլա-հռոմեական եպիսկոպոս էր։ Եկեղեցին կառուցվել և վերանորոգվել է 12-րդ դարից սկսած։ Այն ժամանակ, երբ Լուվրը եղել է արքայական պալատ, Սան Ժերմեն լ՛ Օսերրուան եղել է Վալուա արքայատոհմի ծխական եկեղեցին։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին հիմնադրվել է 7-րդ դարում։ Բազմիցս վերակառուցվել է մի քանի դարեր շարունակ։ Այժմ այն կառուցված է ռոմանական, գոթական և վերածննդի ոճերով։ Ամենազարմանալի արտաքին առանձնահատկությունը հանդիսանում է ճակատամուտքը՝ վարդակ պատուհանով և վերևում գտնվող ճաղաշարքով, որը շրջափակում է ամբողջ եկեղեցին։ Ժան Գոսսելի ստեղծագործությունն է (1435–1439): Ներսում պահպանված գանձերի մեջ են 15-րդ դարի Սեն Ժերմենի փայտե արձանը, Սենտ Վինսենտի քարե փորագրված արձանը, Սուրբ Իզաբելի քարե արձանը, փայտից փորված խորանը, հայտնի «եկեղեցիների բլուրը», որտեղ նստում էին կարևոր մարդիկ։ Վերջինս պատրաստվել է 1683 թվականին՝ Ֆրանսուա Լե Մերսիերի կողմից՝ Շառլ լը Բրենի նկարներից։ Հուգենոտյան պատերազմների ընթացքում, եկեղեցու զանգը հնչեց 1572 թվականի օգոստոսի 23-ին, նշելով Սուրբ Բարդուղիմեոսի օրվա կոտորածի սկիզբը։ Հազարավոր հուգենոտներ, ովքեր այցելում էին քաղաք արքայական հարսանիքի համար սպանվում էին Փարիզի ամբոխի կողմից։ Շքեղ վիտրաժը շարունակում է մնալ, չնայած Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ եկեղեցին թալանվել է։ Հյուսիսային աշտարակը ավելացվել է 1860 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  *Моруа А.* Париж. — М.: Искусство, 1970. — 115 с.
3. ↑  Presses Universitaires de France (1864). *Revue archéologique* (ֆրանսերեն). Paris: Presses Universitaires de France. էջ 595. OCLC 220839783.
4. ↑  Christ, Yvan (1956). *Églises de Paris* (ֆրանսերեն). Paris: Éditions des Deux Mondes. էջ 17. OCLC 1208129.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Եկեղեցու պաշտոնական կայքը(ֆր.)
* Պատմություն և քարտեզ(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սեն Ժերմեն լ'Օսերրուա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13565805t · LCCN: no2009119906 · Mérimée: PA00085796 · VIAF: 144646985 · WorldCat VIAF: 144646985 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բրեյգել (այլ կիրառումներ)

**Պիտեր Բրեյգել Կրտսեր** (1564, Բրյուսել, Բելգիա - հոկտեմբերի 10, 1638(1638-10-10), Անտվերպեն, Բրաբանտ, Հաբսբուրգյան Նիդերլանդներ), նիդերլանդացի (ֆլամանդացի) նկարիչ։ Պիտեր Բրեյգել Ավագի որդին։ Բրեյգելների նկարչական ընտանիքից։

Կենսագրություն
--------------

Պիտերը հայտնի նկարիչ Պիտեր Բրեյգել Ավագի 3 որդիներից ավագն էր։ 1578 թվականին մոր մահից հետո նկարչի երեխաներին՝ Պիտերին, Յանին և Մարիին դաստիարակում էր տատիկը։

Պիտերը իր ստեղծագործական ուղին սկսել է հոր նկարները պատճենելով, սակայն արդյունքում մշակեց սեփական ձեռագիրը։ Երբ մահացավ հայրը, կրտսեր Պիտերը 4 տարեկան էր։ Մի քանի տարի անց երիտասարդն սկսեց ինքնուրույն աշխատել հոր էսքիզների վրա։ Սկզբնական շրջանում պատճենում էր նրա կտավները, այնուհետև սկսեց իր սեփական աշխատանքները ստեղծել, մշակեց իր ոճը․ նրա գույներն ավելի վառ էին, իսկ պատկերները՝ հստակ։ Ստեղծագործական կարիերայի սկզբում Պիտեր Բրեյգել կրտսերը տարվել էր Ահեղ դատաստանի սյուժեներով և դժողքի սարսափների, սատանաների և վհուկների պատկերմամբ։ Իր ստեղծագործությունների համար ստացավ «Դժոխային» մականունը։ Հետագայում նա որոշ չափով «փափկացրեց» իր ոճը՝ հրաժարվելով Բոսխին հատուկ մոտիվներից (չնայած այն փաստին, որ իսպանական արքա Ֆիլիպ II-ն իր ննջարանում կախել էր հենց Բոսխի կտավները)։ Պիտեր Բրեյգել կրտսերն սկսեց ստեղծել կտավներ, որոնք գրեթե հոր աշխատանքների պատճեններն էին։ Այս ամենը չխոչընդոտեց նրա հայտնի դառնալուն։ Իսկ դետալների նկատմամբ նրա ուշադիր լինելը և հետաքրքրությունը մարդկային կյանքի ամենասովորական դրսևորումների նկատմամբ, օրինակելի են դարձել։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ժողովրդական կյանքի իսկական հանրագիտարան։

Պիտեր Բրեյգելի աշակերտներից է եղել Գոնսալես Կոկսը։

Բրեյգելը պատկերել է գյուղական և քաղաքային վարպետների կյանքը և իր երկրի բնությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2 3 4 5 6
3. 1 2
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պիտեր Բրեյգել Կրտսերի կենսագրականը և գործերը (անգլ.)
* Պիտեր Բրեյգել Կրտսերի գործերը abcgallery.com կայքում (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պիտեր Բրեյգել Կրտսեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz · RKDartists · ECARTICO · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Allgemeine Deutsche Biographie · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1019281 · BNF: 13335285p · BPN: 00264482 · CONOR: 237024355 · GND: 119524759 · GTAA: 86522 · ISNI: 0000000084051614 · LCCN: n50082822 · NKC: ola2013797499 · NLG: 171825 · NLP: a0000002726339 · NTA: 070050368 · LIBRIS: 271078 · SUDOC: 035769009 · VIAF: 106974142 · ULAN: 500023420 · WorldCat VIAF: 106974142 |

 |

 |