**Բիրմինգհեմի թանգարան և պատկերասրահ** (անգլ.՝ Birmingham Museum and Art Gallery (BM&AG)), թանգարան և պատկերասրահ Անգլիայի Բիրմինգհեմ քաղաքում։ Այն ունի միջազգային նշանակության հավաքածու, որն ընդգրկում է կերպարվեստը, խեցեգործությունը, մետաղագործությունը, ոսկերչությունը, բնության պատմությունը, հնէաբանությունը, ազգագրությունը, երկիի պատմությունը և արդյունաբ պատմությունը։

Թանգարան/պատկերասրահը կառավարվում է Բիրմինգհեմյան թանգարանների տրեստի կողմից, որը Միացյալ Թագավորության ամենամեծ, անկախ թանգարանային տրեստն է, որը նաև ղեկավարում է ութ այլ թանգարաններ ամբողջ քաղաքում։ Մուտքը Թանգարան և պատկերասրահում անվճար է, սակայն **Գազ Հոլի** որոշ խոշոր ցուցահանդեսներ մուքավճար են պահանջում։

Պատմություն
-----------

1829 թվականին Բիրմինգհեմի Արվեստագետների Միությունը ստեղծեց *մասնավոր* ցուցահանդեսների շենք Բիրմինգհեմի Նյու Սթրիթում, մինչդեռ ժամանակաշրջանի հանրային կրթության պատմական նախադեպը ստեղծեց 1833 թվականի Գործարանային օրենքը՝ կրթության համար առաջին ֆինանսավորումը։

1845 թվականին Թանգարանների մասին օրենքը [հաստատված] «10000 և ավելի բնակչություն ունեցող քաղաքներին իրավունք էր տալիս հավաքել կես լումա թանգարաններ հիմնելու համար» 1864 թվականին բացվեց առաջին *հանրային* ցուցադրության սենյակը, երբ Ընկերությունը և այլ նվիրատուներ ներկայացրեցին 64 նկար, ինչպես նաև Սուլթանգանջ Բուդդան Բիրմինգհեմի խորհրդին և դրանք պահվեցին Ազատ գրադարանի շենքում, բայց տարածքի սղության պատճառով նկարները ստիպված տեղափոխեցին Ասթոն Սրահ։ Ջոզեֆ Հենրի Նեթֆոլդը (1827–1881) Դեյվիդ Կոքսի քսանհինգ նկարները կտակել է Բիրմինգհեմի արվեստի պատկերասրահին պայմանով՝ որ այն բացվելու է կիրակի օրերին։

Արդյունաբերական պատկերասրահ, Արվեստի պատկերասրահի բնօրինակ մասը
1880 թվականի հունիսին տեղացի նկարիչ Ալեն Էդվարդ Էվերիտը ընդունեց Ազատ արվեստի պատկերասրահի պատվավոր համադրողի պաշտոնը, որը քաղաքային հաստատություն էր, որը հանդիսանում էր Բիրմինգհեմի թանգարանի և արվեստի պատկերասրահի նախատիպը։

Ջեսի Քոլինգսը, Բիրմինգհեմի քաղաքապետը 1878–79, պատասխանատու էր Բիրմինգհեմի անվճար գրադարանների համար և Բիրմինգհեմի արվեստի պատկերասրահի իսկական ջատագովն էր։ Սըր Ռիչարդի և Ջորջ Թանգյեի կողմից արված 10,000 ֆունտ ստեռլինգ նվերը սկսեց նոր արշավ արվեստի պատկերասրահ և, 1885 թվականին, այլ նվիրատվություններից և խորհրդի կողմից 40000 ֆունտ ստեռլինգից հետո, Ուելսի արքայազնը պաշտոնապես բացեց նոր պատկերասրահը 1885 թվականի նոյեմբերի 28-ին շաբաթ օրը։ Թանգարանը և արվեստի պատկերասրահը զբաղեցրել են Խորհրդի տան ընդարձակ մասը՝ քաղաքապետարանի Գազի մասնաշենքի նոր գրասենյակների վերևում (որն իրականում սուբսիդավորում էր ձեռնարկությունը՝ այդպիսով շրջանցելով Հանրային գրադարանների մասին 1850 թ. օրենքը, որը սահմանափակում էր արվեստում հանրային միջոցների օգտագործումը)։ Շենքը նախագծվել է Յովիլ Թոմասոնի կողմից։ Նոր շենքի (և հարակից Խորհրդի տան) մետաղյա աշխատանքները կատարվել են Հարթ, Սան, Փիրդ&Կո բիրմինգհեմյան ֆիրմայի կողմից և տարածվել են ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին տեսքի վրա, ներառյալ պատկերասրահի հիմնական տարածքում առանձնահատուկ պողպատե սյուները՝ դեկորատիվ արվեստը ցուցադրելու համար։ Բարձր պատշգամբը, որը ծածկված է Ֆրենսիս Ջոն Ուիլյամսոնի ֆրոնտոնով, որը ներկայացնում է Բիրմինգհեմի այլաբանությունը, որը նպաստում է կերպարվեստին, ժամացույցի աշտարակի հետ միասին համարվում էին արտաքինի «ամենաակնառու գծերը»՝ բացվելուց հետո։ 1900 թվականին հավաքածուն, հատկապես նրա ժամանակակից բրիտանական ֆոնդերը, Արվեստի ամսագրի կողմից համարվում էր «լավագույն և գեղեցիկներից մեկը» Բրիտանիայում։

Մինչև 1946 թվականը, երբ քվեարկվում էր գույքահարկի ձեռքբերման համար, թանգարանը հիմնվում էր մասնավոր անհատների առատաձեռնությունների վրա։ Ջոն Ֆինին տրամադրեց 50000 ֆունտ ստեռլինգ՝ հետագա պատկերասրահ տրամադրելու համար։

Յոթ պատկերասրահ պետք է վերակառուցվեին 1940 թվականին ռմբակոծվելուց հետո։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից անմիջապես հետո «Հզոր Մերի» Մերի Վուդալը (1901–1988) նշանակվեց արվեստի պահապան՝ տնօրեն, Թրենչարդ Քոքսի գլխավորությամբ։ Վուդալը և Քոքսը, Լոնդոնի արվեստի աշխարհի հետ իրենց կապերի շնորհիվ, կարողացան գրավել ցուցահանդեսներ, շատ հրապարակայնություն և նվիրատվություններ պատկերասրահին։ 1956 թվականին Վուդալը փոխարինեց Քոքսին, երբ վերջինս դարձավ Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանի տնօրեն։ Ջոն Վուդվորդը (1921–1988) եղել է արվեստի պահապան 1956-1964 թվականներին։

1951 թվականին Բիրմինգհեմի Գիտության և արդյունաբերության թանգարանը ընդգրկվեց BM&AG-ում։ 2001 թվականին Գիտության թանգարանը փակվեց՝ որոշ ցուցանմուշներ տեղափոխելով Thinktank Բիրմինգհեմի գիտության թանգարան, որը շահագործվում էր անկախ Thinktank Trust-ի կողմից, որն այդ ժամանակվանից դարձել է Բիրմինգհեմյան թանգարանների տրեստի մի մասը։

Կլոր սենյակը Հակոբ Էփշտեյնի Հրեշտակապետ *Լյուցիֆերի հետ*
Գլխավոր մուտքը գտնվում է Չեմբերլեն հրապարակում, ժամացույցի աշտարակի տակ, որը հայտնի է որպես «Մեծ Բրում»։ Մուտքի սրահի հուշահամալիրում գրված է «Արդյունաբերության ձեռքբերումներով մենք խթանում ենք արվեստը»։ Ընդարձակման բլոկը մուտքեր ունի Էդմունդ փողոցի գազային սրահի և Գրեյթ Չարլզ փողոց։ Ուոթերհոլը՝ ունի իր սեփական մուտքը Էդմունդ փողոցում։

2010 թվականի հոկտեմբերին Ուոթերհոլը փակվեց որպես BM&AG պատկերասրահ՝ 2010–11 թվականներին Բիրմինգհեմի թանգարանների և արվեստի պատկերասրահի բյուջեից 1,5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ կրճատման արդյունքում։ Վերջին BM&AG ցուցահանդեսը, որն այն ժամանակ տեղի ունեցավ Ուոթերհոլում, Սթիվ Մաքքարիի հետահայաց ցուցահանդեսն էր, որը տևեց 2010 թվականի հունիսի 26-ից մինչև հոկտեմբերի 17-ը։ Ուոթերհոլը և Գազ Հոլը վերաբացվեցին ցուցահանդեսների համար ամբողջ տարվա ընթացքում։

BM&AG-ը, որը նախկինում ղեկավարվում էր Բիրմինգհեմի քաղաքային խորհրդի կողմից, այժմ Thinktank-ի հետ միասին հանդիսանում է Բիրմինգհեմյան թանգարանների տրեստի մի մաս։

Համաշխարհային համաճարակի պատճառով թանգարանը փակվեց 2020 թվականի հոկտեմբերին:Թանգարանը փակ մնաց ամբողջ 2021 թվականին՝ որպես թանգարանի տարածքում գտնվող Խորհրդի համալիրը վերակառուցելու նախագծի մի մաս։ Թանգարանը մասամբ վերաբացվել է 2022 թվականի ապրիլին՝ մի շարք ցուցադրություններով։ Այն կրկին կփակվի 2022 թվականի դեկտեմբերին՝ 2024 թվականին սպասվող ամբողջական վերաբացումից առաջ։

Պատկերասրահի հավաքածուի նմուշներ
--------------------------------

* Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի ՊրոսերպիԴանթե Գաբրիել Ռոսսետտի Պրոսերպի
* Էդվարդ Բերն-Ջոնս,Բեթխեհեմի աստղըԷդվարդ Բերն-Ջոնս,  
Բեթխեհեմի աստղը
* Ֆորդ Մադոքս Բրաուն,Անգլիայի վերջինըՖորդ Մադոքս Բրաուն,  
Անգլիայի վերջինը
* Ուիլյամ Հոլման Հանթ,Փրկչի հայտնաբերումը տաճարումՈւիլյամ Հոլման Հանթ,  
*Փրկչի հայտնաբերումը տաճարում*
* Ֆրեդերիկ Սանդիս, Փերի Մորգանա, 1864Ֆրեդերիկ Սանդիս, Փերի Մորգանա, 1864
* Ֆրեդերիկ Սանդիս, ՄեդեաՖրեդերիկ Սանդիս,   
Մեդեա
* Բենդետո Ջեննարի II, Սագրադա ՖամիլիաԲենդետո Ջեննարի II,   
Սագրադա Ֆամիլիա
* Արթուր Հյուզ  Սուրբ Ծննդյան երգ Բրաքեն ԴենումԱրթուր Հյուզ *Սուրբ Ծննդյան երգ Բրաքեն Դենում*

Նկարներ
-------

Պատկերասրահն առավել հայտնի է 14-ից 21-րդ դարերի նկարների իր ընդարձակ հավաքածուներով։ Դրանք ներառում են Նախառաֆայելյան եղբայրության գործերը և Էդվարդ Բերն-Ջոնսի ստեղծագործությունների աշխարհի ամենամեծ հավաքածուն։ Յուղաներկով աշխատած հայտնի նկարիչների գործերի շարքին են դասվում հետևյալները՝

**Անգլիական դպրոց**

* Ջոն Կոնստեբլ – 2 նկար
* Դեյվիդ Կոքս – 11 նկար
* Թոմաս Գեյնսբորո – 3 նկար
* Ուիլյամ Հոգարս – 2 նկար
* Էդվին Հենրի Լանդսիր – 1 նկար
* Փիթեր Լելի – 2 նկար
* Ուիլյամ Թըրներ – 1 նկար
* Ֆրենսիս Բեկոն – 1 նկար
* Սթենլի Սփենսեր – նկար
* Փիթեր Լենյոն – 1 նկար
* Պատրիկ Հերոն– 1 նկար
* Ալեն Ջոնս – 1 նկար

Հոլանդական դպրոցի նկարները ներառում են Յան վան Գոյենի և Վիլեմ վան դե Վելդե Կրտսերի նկարներից յուրաքանչյուրը։

Ֆլամանդական դպրոց
* Քրիստոս Պետրոս – 1 նկար
* Պիտեր Պաուլ Ռուբենս – 1 նկար

Ֆրանսիական դպրոց
* Ջորջ Դուֆրենոյ – 1 նկար
* Գասպար Դուղետ – 1 նկար
* Կլոդ Լորեն – 2 նկար

Իմպրեսիոնիստներ
* Էդգար Դեգա – 1 նկար
* Կամիլ Պիսսարրո – 1 նկար
* Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար– 1 նկար

Գերմանական դպրոց
* Յոհան Զոֆանի – 1 նկար

Իտալական դպրոց
* Պոմպեո Բոտոնի – 1 նկար
* Ջովաննի Բելլինի – 1 նկար
* Սանդրո Բոտիչելլի – 1 նկար
* Կանալետտո, (Ջովաննի Անտոնիո Կանալետտո) – 2 նկար
* Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպի – 1 նկար
* Կառլո Դոլչի – 1 նկար
* Իլ Գարոֆալո, Բենվենիտո Տիսիո – 1 նկար
* Օրացիո Ջենտիլեսկի – 1 նկար
* Ֆրանչեսկո Գվարդի – 1 նկար
* Ֆրանչեսկո Գվերչինո, (Ջովաննի Ֆրանչեսկո Բարբիերի) – 1 նկար
* Սիմոնե Մարտինի – 1 նկար
* Գվիդո Ռենի – 1 նկար
* Սալվատորե Ռոզա – 1 նկար
* Անդրեա Սկիավոնե – 1 նկար
* Կապուչչինո Ստրոցցի – 1 նկար

Իսպանական դպրոց
* Բարտոլոմե-Էստեբան Մուրիլյո – 1 նկար

Հնություններ
------------

Հնությունների հավաքածուն ներառում է մետաղադրամներ հին ժամանակներից մինչև միջնադար, արտեֆակտներ Հին Հնդկաստանից, Կենտրոնական Ասիայից, Հին Կիպրոսից, Հին Եգիպտոսից։ Թանգարանում պահվում են նաև Իրաքի բրիտանական հնագիտության դպրոցի՝ Նիմրուդի փղոսկրի 28 կտոր։ Կան նյութեր դասական Հունաստանից, Հռոմեական կայսրությունից և Լատինական Ամերիկայից։ Կա նաև միջնադարյան նյութեր, որոնց մեծ մասն այժմ ցուցադրվում է Բիրմինգհեմի պատմության պատկերասրահում, որը մշտական ցուցադրվում է թանգարանի՝ չորրորդ հարկում։

2014 թվականի նոյեմբերին բացվեց հատուկ պատկերասրահ՝ ցուցադրելու Ստաֆորդշիր Հոարդը։ Հայտնաբերվել է մոտակա Համմերվիչ գյուղում 2009 թվականին, այն եղել է երբևէ հայտնաբերված անգլո-սաքսոնական ոսկու ամենամեծ պահեստը։

Ինչ վերաբերում է տեղական և արդյունաբերական պատմությանը, Բիրմինգհեմի HP Sauce գործարանի աշտարակը հայտնի ուղենիշ էր Ասթոն մայրուղուն, որը քանդվեց 2007 թվականի ամռանը։ Աշտարակի վերևի հսկա պատկերանշանն այժմ թանգարանի հավաքածուում է։.

Պատկերասրահ
-----------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| *Քարահատը* Հենրի Ուոլիս
 |
| *Քարահատը* Հենրի Ուոլիս
  |

|  |
| --- |
| *Ֆիդիասը ցույց է տալիս Պարթենոնի ֆրիզը իր ընկերներին* Լոուրենս Ալմա-Թադեմա
 |
| *Ֆիդիասը ցույց է տալիս Պարթենոնի ֆրիզը իր ընկերներին* Լոուրենս Ալմա-Թադեմա
  |

|  |
| --- |
| *Բիրմինգհեմը Սուրբ Փիլիպոսի եկեղեցու գմբեթից*  Սամուել Լայնս
 |
| *Բիրմինգհեմը Սուրբ Փիլիպոսի եկեղեցու գմբեթից*  Սամուել Լայնս
  |

 |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  Սուլթանգաջ Բուդդան
 |
|  Սուլթանգաջ Բուդդան
  |

|  |
| --- |
| *Կույր աղջիկը* Ջոն Էվերետ Միլլես
 |
| *Կույր աղջիկը* Ջոն Էվերետ Միլլես
  |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Fisher, Mark (2005). «Barber Institute of Fine Arts». *Britain's Best Museums and Galleries: From the Greatest Collections to the Smallest Curiosities*. Harmondsworth: Penguin Books. էջեր 205–207. ISBN 0-14-101960-3.
2. ↑  «West Mids accountants appointed by largest independent museums trust». Commercial News Media. 2013 թ․ հուլիսի 22. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 4-ին.
3. ↑  Kelly & Kelly (1977), p. 77.
4. 1 2 3 4 5  'Economic and Social History: Social History since 1815', *A History of the County of Warwick*: VII *The City of Birmingham* (1964), pp. 223–45. Feeney (accessed: 30 January 2008).
5. ↑  Barbara M. D. Smith, 'Nettlefold, Joseph Henry (1827–1881)', rev. Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004
6. ↑  W. J. Harrison, 'Everitt, Allen Edward (1824–1882)', rev. Stephen Wildman, *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004
7. ↑  «Death of Sir Richard Tangye» (PDF). *New York Times*. 1906 թ․ հոկտեմբերի 15. Վերցված է 2010 թ․ հունիսի 5-ին.
8. ↑  Historic England, 1210333
9. ↑  'The Ornamental Ironwork of the Birmingham Council House and Art Galleries', *The Architect*, 27 November 1885, pp. 8–9.
10. ↑  'New Public Buildings in Birmingham', *The Builder*, 5 December 1885, p. 786.
11. ↑  'The Chronicle of Art — May: Birmingham Art Gallery', *Magazine of Art*, May 1899, p. 332.
12. ↑  Kenneth Garlick, 'Woodall, Mary (1901–1988)', *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, September 2004.
13. ↑  «Birmingham's Museum and Art Gallery reopens for Commonwealth Games». *BBC News* (բրիտանական անգլերեն). 2022 թ․ ապրիլի 28. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 12-ին.
14. ↑  «Oil Painting – Study of Clouds – Evening, August 31st, 1822. – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
15. ↑  «Harwich Lighthouse by John Constable at Birmingham Museums and Art Gallery Prints». Bmagprints.org.uk. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
16. ↑  «Birmingham Museums & Art Gallery». Bmagprints.org.uk. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
17. ↑  «Birmingham Museums and art Gallery : Search Results : Gainsborough». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
18. ↑  «Oil Painting – Offshore – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
19. ↑   Արխիվացված 22 Մարտ 2012 Wayback Machine
20. ↑  «Oil Painting – A Roman Beggar Woman – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
21. ↑  «Oil Painting – Le Pont Boieldieu à Rouen, Soleil Couchant [The Pont Boieldieu at Sunset] – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
22. ↑  «Oil Painting – St Tropez, France – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
23. ↑  «Oil Painting – Madonna and Child Enthroned with Saints and Donor – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
24. ↑  «Oil Painting – The Descent of the Holy Ghost – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
25. ↑  «Oil Painting – Warwick Castle, East Front from the Courtyard – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
26. ↑  «Birmingham Museums & Art Gallery». Bmagprints.org.uk. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
27. ↑  «Oil Painting – Rest on the Flight into Egypt – Birmingham Museums & Art Gallery Information Centre». Bmagic.org.uk. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.
28. ↑  Horry, Ruth A (2015). «Conserving Birmingham Museum's Nimrud ivories». *Oracc*. University of Pennsylvania. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
29. ↑  «UK | England | West Midlands | Demolition of HP factory begins». *BBC News*. 2007 թ․ հուլիսի 2. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 6-ին.

Մատենագրություն
---------------

* Ամեն ինչ Վիկտորիա հրապարակի մասին, Ջո Հոլյոակ, 0-901657-14-X.
* *Արդյունաբերության ձեռքբերումների կողմից – Բիրմինգհեմի թանգարաններ և արվեստի պատկերասրահ 1885–1985*, Ստյուարտ Դեյվիս, 0-7093-0131-6.
* Բիրմինգհեմի հանրային քանդակը, ներառյալ Սաթթոն Քոլդֆիլդը, Ջորջ Թ. Նոսլոպին, խմբագրված Ջերեմի Բիչ, 1998, 0-85323-692-5.

Գրականություն
-------------

* Ջոն Ալֆրեդ Լանգֆորդ, *The Birmingham Free Libraries, the Shakespere Memorial Library, and the Art Gallery* (Hall & English, 1871).

Արտաքին հղումներ
----------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բիրմինգհեմի թանգարան և պատկերասրահ** կատեգորիայում։ |

* BM&AG website
* Pre-Raphaelite Online Resource Արխիվացված 2009-05-29 Wayback Machine Over 2,000 Pre-Raphaelite images
* BM&AG collection online
* Oil paintings from BM&AG on the BBC Your Paintings website
* Paintings Արխիվացված 2011-07-16 Wayback Machine from the Birmingham Museum and Art Gallery on VADS
* Birmingham Museum and Art Gallery within Google Arts & Culture