Այս հոդվածը Արմավիրի մարզի գյուղ մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Լուսագյուղ (այլ կիրառումներ)։

**Լուսագյուղ**  (նախկին անվանումը՝ *Ներքին Թուրքմենլու*),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Վաղարշապատի տարածաշրջանում, Վաղարշապատ քաղաքից մոտ 7 կմ հարավ-արևմուտք։ Բնակչությունը կազմում է 1007 մարդ (2001 թ)։ Վերանվանվել է **Լուսագյուղ**  1935 թ. հունվարի 3-ին։

Աշխարհագրություն
----------------

Մարզկենտրոնից գտնվում է 35 կմ հեռավորության վրա։ Նախկինում ունեցել է *Թուրքմանլու*, *Թուրքմենլու Ներքին*, *Լուսագեղ* անվանումները։ Լուսագյուղ է վերանվանվել 1935 թ-ին։ Գյուղը տեղադրված է Մեծամոր գետի աջ ափին՝ Միջինարաքսյան հարթավայրում, ծովի մակարդակից ունի 835 մ բարձրություն։ Կլիման չոր խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3-ից -5 °C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։ Հարուստ է արտեզյան ջրերով, որոնք օգտագործվում են որպես խմելու ջուր։

Բնակչություն
------------

Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Լուսագյուղի մշտական բնակչությունը կազմել է 1007, առկա բնակչությունը՝ 957 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը տեղափոխվել է Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառի Բահարլու գյուղոց 1915-1920 թթ։

Լուսագյուղի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի
  | 1926 | 1939 | 1959 | 1979 | 2001 | 2011 | 2020 |
| Բնակիչ
  | 128
  | 192
  | 331
  | 576
  | 930
  | 1007 | 1001
  |
|

Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների 2005 թ-ին տղամարդիկ կազմում են 49%, կանայք՝ 51%։ Ըստ տարիքային կազմի բնակչությունը բաշխված է հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 27%, աշխատունակներ՝ 63%, հետաշխատունակներ՝ 10%։ Գյուղն ունի 162 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։

Տնտեսություն
------------

Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են Մեծամոր գետի ջրերով։ Գյուղատնտեսական հողահանդակներում մեծ բաժին ունեն վարելահողերը (86 հա), կան պտղատու (6 հա) և խաղողի այգիներ (9 հա)։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով համապատասխանաբար 38 հա։ Զբաղվում են պտղաբուծությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբոստանային և հացահատիկային կուլտուրաների մշակությամբ, թռչնաբուծությամբ, խոշոր եղջերավոր անասնապահությամբ։

Համայնքի հիմանխնդիրներ
----------------------

Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ գլխավորը ոռոգման ջրի հարցն է և ոռոգման, խմելու ջրի ջրագծերի, գյուղամիջյան ճանապարհների վերանորոգումը, դպրոցաշինության հարցը։ Կարևորվում է նաև գյուղտտնտեսական մթերքների իրացումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները
2. ↑  "ՀՀ մարզերի կոդեր". Արխիվացված է the original 2013 թ․ օգոստոսի 26-ին. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 23.
3. ↑  Code database of Armenia, Արմավիր
4. 1 2  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 607 — 992 էջ։
5. ↑  "Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 93" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 2.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Արմավիրի մարզ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Արմավիր • Մեծամոր • Վաղարշապատ |  |
|  |
| Արմավիրի շրջան | Ալաշկերտ • Ամասիա • Այգեշատ • Այգեվան • Արազափ • Արաքս • Արգավանդ • Արմավիր • Արտաշար • Արևիկ • Բամբակաշատ • Բերքաշատ • Գետաշեն • Եղեգնուտ • Երասխահուն • Զարթոնք • Լենուղի • Լուկաշին • Խանջյան • Հայկավան • Հացիկ • Մայիսյան • Մարգարա • Մրգաշատ • Նալբանդյան • Նոր Արմավիր • Նոր Արտագերս • Նոր Կեսարիա • Նորապատ • Նորավան • Շենավան • Ջանֆիդա • Ջրաշեն • Սարդարապատ • Վարդանաշեն • Տանձուտ • Փշատավան |
|  |
| Վաղարշապատի շրջան | Ակնալիճ • Ակնաշեն • Աղավնատուն • Ամբերդ • Այգեկ • Այգեշատ • Ապագա • Առատաշեն • Արագած • Արաքս • Արշալույս • Արտիմետ • Արևաշատ • Բաղրամյան • Գեղակերտ • Գայ • Գրիբոյեդով • Դաշտ • Դողս • Թաիրով • Լեռնամերձ • Լուսագյուղ • Խորոնք • Ծաղկալանջ • Ծաղկունք • Ծիածան • Հայթաղ • Հայկաշեն • Հովտամեջ • Մեծամոր • Մերձավան • Մրգաստան • Մուսալեռ • Նորակերտ •  Շահումյան • Շահումյանի թ/ֆ • Ոսկեհատ • Պտղունք • Ջրարբի • Ջրառատ • Տարոնիկ • Փարաքար • Ֆերիկ |
|  |
| Բաղրամյանի շրջան | Արգինա • Արտամետ • Արևադաշտ • Բագարան • Բաղրամյան • Դալարիկ • Երվանդաշատ • Լեռնագոգ • Կողբավան • Հուշակերտ • Մյասնիկյան • Շենիկ • Վանանդ • Տալվորիկ • Քարակերտ |
|  |
| Ավերակ և լքյալ գյուղեր | Թեզխարաբ |
|  |
| Պորտալ:Արմավիրի մարզ |

 |