**Եվգենի Անդրեևիչ Տրիֆոնով** (ռուս.՝ Евгений Андреевич Трифонов, 1885, Վերխնեկունդրյուչենսկայա, Չերկասկի շրջան, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1937, Կրատովո, Ռամենսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռազմական գործիչ, բանաստեղծ, արձակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Տրիֆոնով Եվգենի Անդրեևիչը ծնվել է 1885 թվականին Վոյսկա Դոնսկի մարզի Նովոչերկասկի ստանիցայի Վերխնեկունդրյուչենսկայա խուտորում, հանրաճանաչ գրող Յուրի Վալենտինովիչ Տրիֆոնովի հորեղբայրն է։ Նրա եղբայրը, Տրիֆոնով Վալենտին Անդրեևիչը (1888-1938) ռուս հեղափոխական էր, խորհրդային զինվորական և պետական գործիչ, դիվանագետ, 1938 թվականին ենթարկվել է ռեպրեսիայի։ Տրիֆոնովի ծնողները մահացել են, երբ նա 10 տարեկան էր։

Եվգենի Անդրեևիչը կրթություն ստացել է եկեղեցական ծխական դպրոցում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես նավահանգստային բեռնակիր, բանվոր ալրաղացում և բեռնատար շոգենավում։ 1903 թվականից որպես կազակ ծառայել է Դոնի 24-րդ կազակական գնդում։ 1904 թվականին ընդունվել է ՌՍԴԲԿ շարքերը, ունեցել է «Ժենկա Կազակ» կուսակցական կեղծանունը։ 1905 թվականին մասնակցել է Դոնի Ռոստովի զինված խռովություններին, փետրվարին ձերբակալվել և ուղարկվել է Նովոչերկասկ քաղաքի զինվորական բանտ։ 1905 թվականի հոկտեմբերին ձերբակալվում է բոլշևիկյան թռուցիկների տպագրության համար։ Նույն թվականի հոկտեմբերի վերջին նրան ներում է շնորհվում։ 1905 թվականի դեկտեմբերին մասնակցում է Դոնի Ռոստովի Թեմերնիկ արվարձանում կազմակերպված զինված խռովությանը։ 1906 թվականի փետրվարին ձերբակալվում է և դատապարտվում 10 տարվա ազատազրկման տաժանակիր աշխատանքների։ 1909-1914 թվականներին եղել է Տոբոլսկի տաժանավայրի կենտրոնական բանտում, 1914 թվականին փոխադրվել է Ալեքսանդրովսկի կենտրոնական բանտ։ 1916 թվականին աքսորաբնակեցման է ենթարկվում Իրկուտսկի նահանգի Ուստ-Կուտ քաղաք։

Աքսորից վերադառնալով Պետրոգրադ Եվգենի Տրիֆոնովը մտնում է Պուտիլովյան գործարանի բոլշևիկյան կազմակերպության մեջ, եղել է գործարանի բանվորական ոստիկանության պետը։ 1917 թվականից եղել է ՌՍԴԲԿ-ի Նարվա-Պետրոգրաֆյան կոմիտեի անդամ, Պետրոգրադի Կարմիր գվարդիայի Գլխավոր շտաբի անդամ։ 1918 թվականի հունվար-մարտին եղել է կարմիրգվարդիական ջոկատի հրամանատար, մարտնչել է ատաման Կալեդինի զորքերի դեմ, մասնակցել է Դոնի Ռոստովի գրավմանը, եղել է քաղաքի պարետը։ 1918 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբերին եղել է Հարավային ռազմաճակատի շտաբի ռազմական հսկողության պետը։ 1919 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1920 թվականի մայիսը եղել է Խորհրդային Դոնի կազակական դիվիզիայի հրամանատարը։ 1920 թվականի հուլիսից մինչև 1921 թվականի հունվարը եղել է Դոնի մարզի զինկոմը։ 1921 թվականի հունիսից մինչև 1922 թվականի փետրվարը եղել է Ժողովրդա-հեղափոխական բանակի ռազմական խորհրդի անդամ և Հեռավորարևելյան հանրապետության բանակի գլխավոր հրամանատարի տեղակալ, 1925-1927 թվականներին Ուզբեկստանում մարտնչել է բասմաչների դեմ։ 1936 թվականին ավարտել է Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Պատմա-հեղափոխական թատրոնի տնօրեն, այնուհետև աշխատել է Կենտրոնական Օսոավիաքիմում (Осоавиахиме): 1937 թվականին դուրս է եկել ՀամԿ (բ)Կ-ից և սպասել ձերբակալությանը։

Մահացել է 1937 թվականին ինֆարկտից Մոսկվայի մարզի Կրատովո ավանում, թաղված է Մոսկվայի Դոնի գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

* Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Ռազմական վաստակի համար պարգևատրվել է Կարմիր Դրոշի շքանշանով։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Տրիֆոնով Եվգենի Անդրեևիչը տպագրվել է Բրաժնև կեղծանվամբ։ Նրա առաջին, «Բաբախում է բանվորական արյունը» վեպը տպագրվել է 1928 թվականին։ Իր ստեղծագործությունները հրապարակում էր ռոստովյան «Վերելք» ամսագրում։ Քաղաքացիական պատերազմից հետո հրապարակել է բանաստեղծությունների մի քանի ժողովածուներ, վիպակներ և արձակ գործեր։ 1932 թվականին տպագրված «Каленая тропа» վեպի հեղինակն է։

Գրականություն
-------------

* Астапенко М. П. Астапенко Г. Д. Астапенко Е. М. Казачья доля - Дон, степь да воля. Ростов н/Д, 2014. - 320 с.: ил. ISBN 978-5-87259-806-0
* Ратьковский И. С. Красный террор и деятельность ВЧК в 1918 году. - Издательство С.-Петербургского университета, 2006. - С. 20-23. - 286 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Шитов А. П. Братья Трифоновы // Вопросы истории. — 2001. — № 11-12.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Репрессии в Красной армии.
* ТРИФОНОВ Евгений Андреевич (1885—1937)