Սրտի պետական հոսպիտալ Բալատոնֆյուրեդում
**Հունգարիայի առողջապահություն**, Հունգարիայում ընդունված է առողջապահության՝ բժշկական ապահովագրության Ազգային ֆոնդի (հունգ.՝ Országos Egészségbiztosítási Pénztár (OEP)) և հարկատուների միջոցների շնորհիվ կառավարվող պարտադիր համակարգ։ Ըստ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության՝ ողջ բնակչությունը ապահովված է ապահովագրություններով, որոնք անվճար են 16 տարեկանից ցածր երեխաների, միայնակ մայրերի, ուսանողների, թոշակառուների (սկսած 62 տարեկանից), ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց, հաշմանդամների (այդ թվում՝ հոգեկան հիվանդներին) և կրոնական գործիչների համար։ 1993-2013 թվականներին կյանքի միջին տևողությունը աճել է 7,48 տարով տղամարդկանց մոտ և 4,92 տարով՝ կանանց մոտ, մանկական մահացությունը 2014 թվականին կազմել է 4,6 % 1000 նորածնի համար։ Հունգարիայի բժշկական առողջապահության ծախսերը 2012 թվականին կազմել են 7,8 % ՀՆԱ, ընդհանուր ծախսերը՝ 1668,7 ԱՄՆ դոլար մարդուն (1098,3 ԱՄՆ դոլար պետությունից — 65 % և 590,4 ԱՄՆ դոլար անհատներից — 35 %)։ ՏՀԶԿ երկրներից Հունգարիայի բժիշկների աշխատավարձը ամենացածրն է․ սովորաբար բժիշկներին վճարում են միջին աշխատավարձի 140 %-ը, հատուկ հիվանդանոցներին՝ 160 % -ը։

Բժշկական ապահովագրական համակարգի զարգացում
------------------------------------------

Ուժոկի հիվանդանոց, Բուդապեշտ
Սրտաբանության և սրտավիրաբուժության կենտրոն, Պեչ Սուրբ Իշտվանի կլինիկան Ուլլեի պողոտայում, Բուդապեշտ: Սուրբ Լասլո հիվանդանոցի հետ միասին ձևավորում է Հունգարիայի խոշորագույն բժշկական կենտրոնը
Հունգարիայում առաջին հիվանդանոցները ի հայտ են եկել 13-րդ դարում հանքագործական քաղաքներում։ 1496 թվականին Յանոշ Տուզոն դե ֆակտո հիմնադրվել է բժշկական ապահովագրության առաջին կազմակերպությունը հանքագործների համար։ 1907 թվականին կազմավորվել է առաջին գրանցված բժշկական ապահովագրական ընկերությունը՝ «Դժբախտ պատահարների հետևանքով հիվանդների և տուժածների օգնության ազգային հիմնադրամը» (հունգ.՝ Országos Munkásbetegsegélyező és Balesetbiztosító Pénztár։ 1928 թվականին կազմավորվել է Սոցիալական ապահովագրության ազգային ինստիտուտը (հունգ.՝ Országos Társadalombiztosítási Intézet), ինչը դարձել է բժշկական ապահովագրության համազգային համակարգի ստեղծման առաջին քայլը։ 1938 թվականին ձևավորվել են բոլոր սոցիալական ծառայությունները, ինչը Հունգարիան դարձրել է Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրներից ապահովագրության առումով ամենաառաջատարը։ Հետպատերազմյան տարիներին կոմունիստական կառավարությունը իրականացրել է սոցիալական ապահովագրության ամբողջական ազգայնացում՝ Հունգարիայի առողջապահության համակարգը դարձնելով պետական, համընդհանուր հասանելի Հունգարիայի բոլոր քաղաքացիների համար։

Ազատ շուկա մտնելուց հետո սկսվել է առողջապահության համակարգի բարեփոխման նոր փուլը։ 1993 թվականին կազմավորվել է առողջապահության ազգային հիմնադրամը (հունգ.՝ Országos Egészségbiztosítási Pénztár)։ Հիմնադրամը ստեղծվել է սոցիալական ապահովագրության համակարգի վրա, որը Հունգարիայում բժշկական ապահովագրությունը հսկող հասարակական կազմակերպություն է։ Հիմնադրամի ֆինանսավորման 83 %-ը հարկերն են։ Ապահովագրության սխեմային մասնակցությունը պարտադիր է բոլոր աշխատավորների համար (այդ թվում՝ ինքնազբաղվածների)։ Հիմնադրամին են միացված նաև շատ մասնավոր կլինիկաներ։

Հունգարական հիվանդանոցներում աշխատանքի ընդունելու նախկին քաղաքականության պատճառով սովորական են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են բժիշկների կրճատումը և բուժքույրերի պակասը, ինչը փորձագետների կողմից դիտվում է որպես մարդկային ռեսուրսների անխոհեմ օգտագործում։ Ընդ որում Հունգարիայի և Եվրամիության քաղաքացիների համար «խիստ անհրաժեշտ» ճանաչված բժշկական օգնության ցուցաբերումը անվճար է։

Ենթակառուցվածք
--------------

Հաշվի առնելով, որ Համաշխարհային բանկը Հունգարիան դասակարգում է բարձր եկամուտ ունեցող երկրների շարքին, փորձագետները համարում են որ այն ունի զարգացած առողջապահական համակարգ։ 2013 թվականին կառուցվել է շտապ օգնության 20 նոր կայան և 200 նոր մեքենաների գնմամբ վերանորոգվել է ևս 60-ը։

2009 թվականին Սենտեշում բացվել է ուղաթիռի հարթակով կայան, որը թույլ է տալիս հիվանդներ տեղափոխել նաև օդային ճանապարհով։

Երկրում նմանատիպ 7 խոշոր կայան կա Բուդապեշտում, Բալատոնֆյուրեդում, Շարմելեքում, Պեչում, Սենտեշում, Դեբրեցենում և Միշկոլցում։ Ինքնաթիռի ժամանման միջին ժամանակը 15 րոպե է երկրի մինչև 85 % տարածքում։ Ինքնաթիռների համար հարթակներ կան բոլոր ազգային և շրջանային հիվանդանոցներում, այդ թվում՝ Բուդապեշտի, Պեչի, Սեգեդի և Դեբրեցենի շտապ օգնության ինստիտուտներին կից։

Բժշկական զբոսաշրջություն
------------------------

Հեվիզ լիճ․ մեծությամ երկրորդ տաք աղբյուրը աշխարհում
Հունգարիան համբավ է վայելում զբոսաշրջիկների շրջանում որպես բժշկական զբոսաշրջության հիմնական ուղղություն. երկիրը մասնավորապես առաջատար է ատամնաբուժական զբոսաշրջության ոլորտում՝ ունենալով 42% մասնաբաժին Եվրոպայում և 21 %՝ աշխարհում։ 1980-ականներին առաջին նման զբոսաշրջիկներն էին ԳԴՀ-ի գերմանացիները և ավստրիացիները, որոնք փնտրում էին էժան և բարձրորակ բժշկական սպասարկում։ Բժշկական ծառայությունների արժեքն Հունգարիայում կազմում է Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում կամ Սկանդինավյան երկրներում նույն ծառայությունների արժեքի 40-ից մինչև 70 %-ը։ Ամենապահանջված բժշկական ծառայություններն են ատամնաբուժությունը, կոսմետիկ վիրաբուժությունը, օրթոպեդիան, սիրտ-անոթային հիվանդություններով հիվանդների վերականգնումը, անպտղության բուժումը, մաշկաբանությունը, երիտասարդացումը, պայքար ճարպակալման և թմրանյութերի կախվածության դեմ, տեսողության շտկման վիրահատությունները։ Կարևոր սեկտորներից է նաև կոսմետիկ վիրաբուժությունը․ հաճախորդների 30 %-ը արտասահմանցի են, որոնց համար ծառայությունների արժեքը կարող է նվազեցվել 40-80 %-ով։ Այստեղ են գտնվում նաև մի քանի տաք աղբյուրներ՝ հայտնի զբոսաշրջիկների շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  OECD (2013 թ․ հունիսի 27). "OECD Health Data: Social protection". *OECD Health Statistics (database)*. Paris: OECD. doi:10.1787/data-00544-en. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 14.
2. ↑  List of the entitled people for free insurance, National Healthcare Fund, 2013(չաշխատող հղում)
3. ↑  Dőzsölők és szűkölködők — Miből gazdálkodnak az egyházak?, Figyelő (financial status of the churches in Hungary, Hungarian) Archived 2015-04-17 at the Wayback Machine.
4. 1 2  Vital statistics, Hungarian Central Statistical Office (KSH)
5. ↑  Health: Key Tables from OECD, OECDiLibrary
6. ↑  "Countries Where Doctors Get Paid the Least". Doctor CPR. 2015 թ․ հուլիսի 13. Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 19. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  History of social insurance in Hungary, National Healthcare Fund
8. 1 2  "Hungary's Healthcare System" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2012 թ․ փետրվարի 13-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. 1 2 3  OEP — Főigazgatói köszöntő
10. ↑  "Egészségügyi Minisztérium - The organisation and functioning of health insurance in hungary". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հունիսի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
11. ↑  World Health Organization — Hungary
12. ↑  Health Care Services Available During Temporary Stay in Hungary
13. ↑  Health Care Services Available During Temporary Stay in Hungary
14. ↑  Tényleg kiérnek a mentők 15 perc alatt Archived 2019-04-13 at the Wayback Machine.(հունգարերեն)
15. ↑  Átadták a légimentő bázist — a legmodenebb az országban(հունգարերեն)
16. ↑  Air ambulance bases in Hungary, Hungarian Air Ambulance Plc.(անգլ.)
17. ↑  Hungary leading in Dental Tourism in Europe, Budapest Agent Archived 2022-03-19 at the Wayback Machine.(անգլ.)
18. 1 2  Hungary aims at bigger bite of dental tourism, Budapest Business Journal(անգլ.)
19. ↑  Dental Tourism Development clinics turnover up 19 %, Budapest Business Journal(անգլ.)
20. 1 2 3 4  Hungarian Tourism promotes medical tourism, International Medical Travel Journal(անգլ.)
21. 1 2  Medical tourism in good health, Budapest Business Journal(անգլ.)