**Ռոնդա Ջին Ռոուզի** (անգլ.՝ *Ronda Jean Rousey*, փետրվարի 1, 1987(1987-02-01), Սանտա Մոնիկա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշուհի (ռեստլեր), կինոդերասանուհի, նախկին օլիմպիական ձյուդոիստուհի և խառը ոճի մենամարտիկ (MMA), UFC կանանց նախկին գերթեթևքաշային չեմպիոն։ Հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։ Ընդհանուր մենամարտերի մարզական կարիերան մեծամասամբ անցկացրել է «Ultimate Fighting Championship» (UFC) կազմակերպության՝ կանանց գերթեթևքաշային դիվիզիոնում։ Ունեցել է անցկացրած տասնչորս պրոֆեսիոնալ ելույթ, որոնցից տասներկուսն ավարտել է հաղթանակով։

Մասնակցություն ունենալով Պեկինի 2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին, դարձել է ձյուդո սպորտաձևում օլիմպիական մեդալ նվաճած առաջին ամերիկուհին։

Ժամանակին մարզվել է հայազգի մարզիչներ Գոքոր Չիվիչյանի «Hayastan MMA Academy» (Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա) և Էդմոնդ Թարվերդյանի «Glendale Fighting Club» (Գլենդել, Կալիֆորնիա) մարտական դպրոցներում, եղել «Թիմ Հայաստան» (*Team Hayastan*) կոչվող մարտական ակումբի անդամ՝ թիմակցելով հայազգի մարտիկներ Մանվել Գամբուրյանին, Կարո Փարիզյանին, Կարեն Դարապետյանին, Սաքո Չիվիչյանին և Մելսիկ Բաղդասարյանին։

Ընդհանուր մենամարտեր սպորտաձևում գրեթե բոլոր մրցակցուհիներին Ռոուզին պարտության է մատնել արդյունավետորեն կիրառելով «թևկոտրուկ» (արմբար) կոչվող հանձնվեցնող հնարքը։

Ըստ մի շարք մարտական հանդեսների Ռոուզին համարվում էր համար մեկ մենամարտուհին աշխարհում։ 2016 թվականին հեռացել է մարզական կարիերայից, 2018 թվականին դարձել UFC փառքի սրահի առաջին կին անդամը։

Ռեստլինգի արդյունաբերությունում հանդես գալու տարիներին մեկ անգամ նվաճել է WWE Raw կանանց չեմպիոնական տիտղոսը։

Մարզական կարիերայից զատ, հանդես է եկել «Ֆորսաժ 7», «Անզսպելիները 3» և «Անտուրաժ» գեղարվեստական ֆիլմերում։

Վաղ կյանքը
----------

Ծնվել է 1987 թվականի փետրվարի 1-ին՝ Կալիֆորնիայի Ռիվերսայդ շրջանում ձյուդոիստուհի Աննա Մարիա դե Մարսի և Ռոն Ռոուզիի ընտանիքում։

1995 թվականին Ռոուզիի հայրը դուստրերի հետ սահնակով խաղալիս լրջորեն վնասում է ողնաշարը։ Բժիշկներից տեղեկանալով, որ ունի արյան մակարդելիության հետ կապված հազվադեպ հանդիպող հիվանդություն, որը խանգարելու է վնասվածքի ապաքինմանը՝ ի վերջո հասցնելուվ անդամալուծության, ինչպես նաև գիտակցելով, որ ապրելու համար քիչ ժամանակ է մնացել, Ռոն Ռոուզին որոշում է հեռանալ ընտանիքից և ինքնասպանություն է գործում, երբ Ռոնդան 8 տարեկան էր։

11 տարեկան հասակում մայրը Ռոնդային համոզում է զբաղվել ձյուդոյով։ 1984 թվականին ձյուդոյի աշխարհի չեմպիոնուհի ճանաչված Աննա Մարիան դստերը ծանոթացնում է մարզաձևի հիմնական բաղադրիչների հետ։

Ձյուդոյի կարիերան
-----------------

15 տարեկանում Ռոուզին ընդգրկվում է Միացյալ Նահանգների ձյուդոյի հավաքականում։ Մեկ տարի անց կանանց կիսամիջինքաշային դիվիզիայի համազգային վարկանիշային աղյուսակում գրավում է 1-ին հորիզոնականը՝ դառնալով տվյալ պատվին ճանաչված ամենաերիտասարդ ձյուդոյիստուհին։ 2004 թվականին մասնակցում է Աթենքի ամառային օլիմպիական խաղերին՝ դառնալով մրցույթում մասնակցող ամենաերտիասարդ ձյուդոիստուհին։ Նույն թվականին Ռոուզին ոսկե մեդալներ է նվաճում Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում անցակվող ձյուդոյի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում և Իսլա Մարգարիտայի պանամերիկյան խաղերում։

2006 թվականին Ռոուզին հաջողությամբ պաշտպանում է պանամերիկյան տիտղոսը։ 2007 թվականի Ռիո դե Ժանեյրոյի աշխարհի առաջնությունում Ռոուզին 70 կգ քաշային կարգում նվաճում է արծաթե մեդալ։ Նույն տարի, չնայած ծնկի ներհոդային ջլի վնասվածքին, Ռոուզիին հաջողվում է ոսկե մեդալակիր դառնալ պանամերիկյան խաղերում։

2008 թվականի Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերում բրոնզե մեդալ վաստակելուց հետո, 21 տարեկանում Ռոուզին որոշում է հեռանալ ձյուդոյիստուհու կարիերայից։

Կարիերան ընդհանուր մենամարտեր սպորտաձևում
-----------------------------------------

Ռոուզին և Դուեյն «Ռոք» Ջոնսոնը «Ռեսլմանիա 31»-ի ժամանակ
Ձյուդոյիստուհու կարիերայից հետո Ռոուզին կարճ ժամանակ աշխատում է որպես բարմենուհի։ Ի վերջո, Ռոուզին սեփական մեքենայով որոշում է մեկնել Լոս Անջելես։ 2010 թվականի օգոստոսին Ռոուզին միանում է հայազգի մարզիչ Էդմոնդ Թարվերդյանի «Glendale Fighting Club» մարտական ակումբին։ Ընդհանուր մենամարտեր սպորտաձևի սիրողական մեկնարկային մարտի ժամանակ Ռոուզին հակառակորդի վրա կիրառելով «արմբար» (թևկոտրուկ) հնարքը՝ ընդամենը 23 վայրկյանում կարողանում է հաղթանակ տանել։ Դրան հաջորդող սիրողական երկու մենամարտերն ավարտվում են նույն հնարքի կիրառմամբ՝ համապատասխանաբար ավարտվելով 57 և 24 վայրկյանում։

Հաջող սիրողական կարիերայից հետո Ռոուզին նույնպիսի հաջողությամբ կատարում է իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը՝ 1-ական րոպեում հաղթանակ տանելով առաջին չորս հանդիպումներում։ 2012 թվականի մարտին Ռոուզին ընդամենը 27 վայրկյանում պարտության է մատնում Միշա Թեյթին և նվաճում Strikeforce կանանց գերթեթևքաշային չեմպիոնական գոտին։

Հերթական արագ հաղթանակը գրանցելուց հետո, Ռոուզին մարզական պայմանագիր է կնքում ոլորտի առաջատար առաջնությունը համարվող «Ultimate Fighting Championship» (UFC) կազմակերպության հետ։ Ճանաչվելով UFC կանանց գերթեթևքաշային չեմպիոն, Ռոուզին 2012 թվականի փետրվարի 23-ին հաջողությամբ պաշտպանում է տիտղոսը Լիզ Կարմուշի հետ մրցապայքարում։ Մարտը տևում է 4 րոպե և 49 վայրկյան, ինչը երկար ժամանակ համարվում էր Ռոուզիի մասնակցությամբ ամենաերկար մենամարտը։

Ռոուզիի խառը մենամարտերի 12-0 անընդմեջ հաղթանակների շարանը հատվում է «UFC 193» իրադարձության գլխավոր մարտում, որտեղ նոկաուտի է ենթարկվում Հոլի Հոլմի կողմից։

Շուրջ մեկ տարվա բացակայությունից հետո, Ռոուզին իր երկար սպասված վերադարձը կատարեց 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին՝ «UFC 207» իրադարձության շրջանակներում UFC կիսաթեթևքաշային տիտղոսի համար մրցապայքար մղելով բրազիլուհի գործող չեմպիոն Ամանդա Նունյեսի դեմ։ Ընդամենը 48 վայրկյանում Ռոուզին տեխնիկական նոկաուտի է ենթարկվում՝ գրանցելով մարզական կարիերայի երկրորդ անընմեջ պարտությունը։

Դերասանական և մոդելային կարիերան
--------------------------------

«Անզպելիները 3» ֆիլմի դերասանական կազմը Կաննի միջազգային կինոփառատոնում (2014)
Ռոուզին Հայաստան կատարած այցի ժամանակ (ապրիլի 23, 2015)
2012 թվականին Ռոուզին հայտնվել է «ESPN The Magazine» ամսագրի շապիկին։

2013 թվականի մայիսին Ռոուզին «Maxim» ամսագրի «100 ամենագրավիչ կանանց» (Hot 100) դասակարգման մեջ գրավում է 29-րդ հորզիոնականը։

2013 թվականի հուլիսի 23-ին կինոդերասան Սիլվեստր Ստալոնեն իր պաշտոնական թվիթերյան էջում հայտարարում է, որ Ռոուզին կընդգրկվի «Անզպելիները 3» մարտաֆիլմի դերասանական կազմում։ Օգոստոսի 9-ին Դուեյն Ջոնսոնը հաստատում է «Ֆորսաժ 7» ֆիլմում Ռոուզիի մասնակցության մասին լուրերը։

### Ֆիլմագրություն

| Տարի | Անվանում | Բնօրինակ | Դեր | Notes |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011 | Հոնոո-նո Տայկու-կայ Թի Վի | *Honoo-no Taiiku-kai TV* | Իր դերում | Հեռուստաշոու |
| 2014 | Անզսպելիները 3 | *The Expendables 3* | Լունա |  |
| 2015 | Ֆորսաժ 7 | *Furious 7* | Կարա | Երկրորդ պլանի դեր |
| 2015 | Անտուրաժ | *Entourage* | Իր դերում |  |
| 2016 | Երկնային մարտիկը | *Fighter In The Sky* | Ջես | Գլխավոր դեր |
| 2016 | Հարբած պատմություն | *Drunk History* | Գալուս Մագ | Էպիզոդ՝ «Սրիկաները» |
| ՞ | 22-րդ մղոն | *Mile 22* |  |  |
| ՞ | Ռոդհաուս | *Road House* | Դալթոն | Գլխավոր դեր |

Ընդհանուր մենամարտեր
--------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Արդյունք** | **Ցուցանիշ** | **Հակառակորդ** | **Տեսակ** | **Իրադարձություն** | **Ամսաթիվ** | **Ռաունդ** | **Տևողություն** | **Վայր** | **Նշումներ** |
|
| Պարտություն | 12–2 | Ամանդա Նունյես | Տեխնիկական նոկաուտ (բռունցքների շարան) | UFC 207 | Դեկտեմբերի 30, 2016 | 1 | 0:48 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ | Տիտղոսային մենամարտ UFC կանանց գերթեթևքաշային գոտու համար |
| Պարտություն | 12–1 | Հոլի Հոլմ | Նոկաուտ (ոտքով հարված գլխին և բռնունցքների շարան) | UFC 193 | Նոյեմբերի 14, 2015 | 2 | 0:59 | Ավստրալիա Մելբուրն, Ավստրալիա | Կորցնում է UFC կանանց գերթեթևքաշային գոտին, երեկոյի գլխավոր իրադարձություն |
| Հաղթանակ | 12–0 | Բեչ Կոհեա | Նոկաուտ | UFC 190 | Օգոստոսի 1, 2015 | 1 | 0:34 | Բրազիլիա Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա | Պաշտպանում է UFC կանանց գերթեթևքաշային գոտին, երեկոյի գլխավոր իրադարձություն |
| Հաղթանակ | 11–0 | Քեթ Զինգանո | Հանձնվեցում (ուղիղ արմբար) | UFC 184 | Փետրվարի 28, 2015 | 1 | 1:14 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ | Պաշտպանում է UFC կանանց գերթեթևքաշային գոտին, երեկոյի գլխավոր իրադարձություն |
| Հաղթանակ | 10–0 | Ալեքսիս Դեյվիս | ՆԱ (բռունցքի հարվածներ) | UFC 175 | Հուլիսի 5, 2014 | 1 | 0:16 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ | Պաշտպանում է UFC կանանց կիսաթեթևքաշային գոտին |
| Հաղթանակ | 9–0 | Սառա Մաքման | ՏՆ (ծնկահարվածներ հակառակորդի մարմնին) | UFC 170 | Փետրվարի 22, 2014 | 1 | 1:06 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ | Պաշտպանում է UFC կանանց կիսաթեթևքաշային գոտին |
| Հաղթանակ | 8–0 | Միշա Թեյթ | Հանձնվեցում (արմբար) | UFC 168 | Դեկտեմբերի 28, 2013 | 3 | 0:58 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ | Պաշտպանում է UFC կանանց կիսաթեթևքաշային գոտին, երեկոյի գլխավոր իրադարձություն |
| Հաղթանակ | 7–0 | Լիզ Կարմուշ | Հանձնվեցում (արմբար) | UFC 157 | Փետրվարի 23, 2013 | 1 | 4:49 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Անահայմ, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ | Պաշտպանում է UFC կանանց կիսաթեթևքաշային գոտին |
| Հաղթանակ | 6–0 | Սառա Քոֆման | Հանձնվեցում (արմբար) | Strikeforce: Rousey vs. Kaufman | Օգոստոսի 18, 2012 | 1 | 0:54 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Սան Դիեգո, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ | Պաշտպանում է Strikeforce կանանց կիսաթեթևքաշային գոտին, հռչակվում է UFC կանանց կիսաթեթևքաշային չեմպիոն |
| Հաղթանակ | 5–0 | Միշա Թեյթ | Հանձնվեցում (արմբար) | Strikeforce: Tate vs. Rousey | Մարտի 3, 2012 | 1 | 4:27 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Կոլումբուս, Օհայո, ԱՄՆ | Նորամուտը կիսաթեթևքաշային կարգ; նվաճում է Strikeforce կանանց կիսաթեթևքաշային գոտին |
| Հաղթանակ | 4–0 | Ջուլիա Բադ | Հանձնվեցում (արմբար) | Strikeforce Challengers 20 | Նոյեմբերի 18, 2011 | 1 | 0:39 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ |  |
| Հաղթանակ | 3–0 | Սառա Դ'Ալելիո | Տեխնիկական անձնվեցում (արմբար) | Strikeforce Challengers 18 | Օգոստոսի 12, 2011 | 1 | 0:25 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ |  |
| Հաղթանակ | 2–0 | Շարմեյն Թուիթ | Հանձնվեցում (արմբար) | HKFC - School of Hard Knocks 12 | Հուլիսի 17, 2011 | 1 | 0:49 | Կանադա Կալգարի, Ալբերտա, Կանադա | 68 կգ քաշային կարգ |
| Հաղթանակ | 1–0 | Էդիան Գոմես | Հանձնվեցում (արմբար) | KOTC - Turning Point | Մարտի 27, 2011 | 1 | 0:25 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Տարզանա, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Olympedia — 2006.
2. ↑  «Հետ-*UFC 154* քննարկումներ (18:30)»
3. ↑  «Գոքոր Չիվիչյանի պաշտոնական կայք»
4. ↑  Քևին IoleLike0Follow0 (2012 թ․ մայիսի 28). «Ռոնդա Ռոուզին և Լիզ Կարմուշը մենամարտելու են գլխավոր իրադարձության շրջանակներում». «Յահու սպորտս». Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 23-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
5. ↑  Դոյլ, Դեյվ (2012 թ․ օգոստոսի 22). «Կանանց MMA դասակարգումներ։ Ռոնդա Ռոուզին և մնացածը». «MMAFighting.com». Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 22–ին-ին.
6. ↑  «Ռոնդա Ռոուզին և Թոփ 10 «Pound-for-Pound» MMA կին մարտիկները». «Բլիչեր ռիփորտ». 2012 թ․ օգոստոսի 23.
7. ↑  Գրեյս, Չակ (հուլիսի 23, 2013). «Ռոնդա Ռոուզին հանդես է գալու «Անզսպելիները 3» ֆիլմում» Արխիվացված 2013-10-18 Wayback Machine։ «MMAInsider.net»
8. ↑  Գարսիա, Վիկտոր (օգոստոսի 12, 2013). «UFC-ի Ռոնդա Ռոուզին կունենա ևս մի բլոքբաստերային դեր»։ «Ֆոքս նյուզ լատինո»
9. ↑  ««Խուլիգանուհի» Ռոնդա Ռոուզին պաշտպանում է տիտղոսը «UFC 157»-ի շրջանակներում անցկացվող առաջին կանանց մասնակցությամբ գլխավոր իրադարձության ժամանակ». Dailynews.com. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 9–ին-ին.
10. 1 2 3 4  «Ռոնդա Ռոուզի. կենսագրություն». *«biography.com»*.
11. ↑  Ռոնդա Ռոուզիի կենսագրությունը IMDb կայքում
12. ↑  «Ռոնդա Ռոուզին առաջին անգամ ծանր նոկաուտի ենթարկվեց. UFC 193-ի արդյունքները (ֆոտո, վիդեո)». Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
13. ↑  «ՌՈՈՒԶԻՆ ԿԱՐԻԵՐԱՅԻ ԱՌԱՋԻՆ ՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ԿՐԵԼ (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
14. ↑  «Ռոնդա Ռոուզին վերադառնում է». Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 11-ին.
15. ↑  «Ամանդա Նունյեսը նոկաուտի է ենթարկել Ռոնդա Ռոուզիին (տեսանյութ)». Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 11-ին.
16. ↑
17. ↑  «Body Issue 2012: Ronda Rousey - ESPN Video - ESPN». Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 30-ին.
18. ↑  Նոբլ, Մակքինլի (մայիսի 6, 2013). «UFC չեմպիոն Ռոնդա Ռոուզին 29-րդն է ՀՈԹ 100-ում», «Bleacher Report»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)
* Էջը որպես օլիմպիական մարզիկ Սպորտս-ռեֆերենս կայքում Արխիվացված 2011-04-06 Wayback Machine(անգլ.)
* Էջը ԱՄՆ ձյուդոյի ֆեդերացիայի կայքում Արխիվացված 2012-08-17 Wayback Machine(անգլ.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ռոնդա Ռոուզի***էջը Վիքիպահեստում |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | IFJ · JudoInside · Olympic Channel · Sherdog · ՄՕԿ · AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Metacritic · Rotten Tomatoes · Giant Bomb · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5602555 · BNF: 17014918v · GND: 1112576053 · ISNI: 0000000449671163 · LCCN: no2015068960 · NKC: xx0205821 · NLP: a0000003076531 · NUKAT: n2016147737 · SUDOC: 191779539 · VIAF: 315999281 · WorldCat VIAF: 315999281 |

 |

 |