**Կարել Տոման** (իսկական անունը՝ Անտոնին Բեռնաշեկ, չեխ․՝ Karel Toman, փետրվարի 25, 1877(1877-02-25)[…], Kokovice (Klobuky), Կլոբուկի - մայիսի 12, 1946(1946-05-12) կամ հունիսի 12, 1946(1946-06-12), Պրահա, Չեխոսլովակիա), չեխ գրող, որը հայտնի է իր էպիկական սիրային բանաստեղծություններով։ Չեխիայի պետական մրցանակի դափնեկիր, ազգային գործիչ, ժողովրդական արտիստ (1945)։

Կենսագրություն
--------------

Անտոնին Բեռնաշեկը ծնվել է 1877 թվականի փետրվարի 25-ին Կոկովիցե գյուղում (Կենտրոնական Չեխիա)։ Սովորել է Պրշիբրամի սեմինարիայում, այնուհետև՝ Պրահայի համալսարանի իրվաբանական ֆակուլտետում, որը սակայն չի ավարտել։ Տարվել է գրականությամբ՝ հանդես գալով Կարել Տոման գրական անվամբ։ Հանդիպել է բազմաթիվ անվանի չեխ գրողների հետ (հատկապես մտերիմ է եղել Ֆրանյա Շրամեկի հետ)։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղից էլ ճամփորդել է Արևմտյան Եվրոպայում, հաճախ ոտքով։ Ոչ մի վայրում երկարատև չի հանգրվանել և մշտական եկամուտ չի ունեցել։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Կարել Տոմանը դարձել է հայտնի, սկսել է հրատարակվել, ստանալ մրցանակներ և պարգևներ, միաժամանակ եղել է տարբեր թերթերի խմբագիր :

Մահացել է 1946 թվականին Պրահայում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Տոմանի բանաստեղծությունները տեղ են գտել հետևյալ ժողովածուներում՝

* «Արյան հեքիաթներ», 1913
* «Մելամաղձոտ ուղի», 1906
* «Արևի ժամացույց», 1913
* «Ընտանեկան և այլ բանաստեղծություններ», 1914-1917
* «Ամիսներ», 1915
* «Լռության ձայնը», 1923
* «Հարյուրամյա օրացույց», 1926

Տոմանի վաղ շրջանի ստեղծագործություններին բնորոշ է անարխիզմի և դեկադենտական գրականության հանդեպ ունեցած հրապուրանքը։ Հետագայում նա ժխտել է արվեստն արվեստի համար տեսությունը, գիտակցաբար հաղթահարել է իր ստեղծագործություններում եղած պասիվությունն ու հիասթափությունը։ Նրա լավագույն բանաստեղծություններն աչքի են ընկնում կեցության զգացողությամբ, մարդու հանդեպ ունեցած սիրով, գեղեցիկի նրա իդեալն անքակտելիորեն կապված է կյանքի հետ։ Տոմանի շատ բանաստեղծություններ հնչում են իբրև բողոքի կոչ բուրժուական քաղքենիական աշխարհի դեմ։ Մեծ է եղել Տոմանի հայրենասիրական բանաստեղծությունների դերը չեխ ժողովրդի ազգային ինքնուրույնության համար մղված պայքարի տարիներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4 5 6  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
4. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
5. ↑  BillionGraves — 2011.
6. ↑  Čestný titul národní umělec (չեխերեն) — 2015.
7. 1 2 3  "Карел Томан". Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 13-ին. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. ↑  Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Karel Toman

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12049092x · GND: 118836986 · ISNI: 0000000066745866 · LCCN: n85083944 · NKC: jk01132611 · NTA: 071441492 · NUKAT: n98095522 · LIBRIS: 97281 · SUDOC: 056886969 · VIAF: 3267878 · WorldCat VIAF: 3267878 |

 |

 |