recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հրիշկոյի անվան ազգային բուսաբանական այգին** (ուկրաիներեն՝ Національний ботанічний сад імені М.М. Гришка, *Natsionalnyi botanichnyi sad im. M.M.Hryshka*), գտնվում է Կիևում՝ Ուկրաինայի մայրաքաղաքում.

Հրիշկոյի ազգային բուսաբանական այգին կրում է սովետական բուսաբան Միկոլայ Հրիշկոյի անունը, որը ծնվել է Պոլտավայում։ Հրիշկոյի ազգային բուսաբանական այգին հիմնադրվել է 1936 թվականին, ընդգրկում է 1.3 կմ² տարածք (120 հա) և պարունակում է 13,000 տեսակի ծառեր, թփեր, ծաղիկներ և այլ բույսեր ամբողջ աշխարհից։ Այն ունի բազմաթիվ մերկասերմեր և Գլեդիչիա, ծաղիկներ, ինչպիսիք են վարդերը, մագնոլիան և թփեր, ներառյալ յասաման։ Այգում կան ջերմատներ, ջերմոցներ։ Այն ամենատարածվածն է բնակիչների շրջանում, որտեղ կարելի է տեսնել էկզոտիկ բույսեր և մասնակցել ծաղիկների ցուցահանդեսների։ Գարնան վերջում ծաղկող շուշանները հանրաճանաչ են կենտրոնական պարտեզում։

Այգու տարածքը բաժանված է ֆլորիստիկական համալիրների, ինչպիսիք են ուկրաինական Կարպատները, Ուկրաինայի հարթավայրերը, Ղրիմը, Կովկասը, Կենտրոնական Ասիան, Ալթայը և Արևմտյան Սիբիրը, Հեռավոր Արևելքը։ Յուրաքանչյուր գոտում կարելի է գտնել տվյալ շրջանի համար հատուկ բույսեր։ Ներկայացվում է նաև յուրաքանչյուր տարածքի աշխարհագրությունն ու լանդշաֆտը։ Այգին ունի նաև եզակի և հազվագյուտ արևադարձային և մերձարևադարձային բույսերի մեծ հավաքածու, որոնք ներկայացված են ջերմոցում։ Բուսաբանական այգին տպավորիչ է խոլորձների ավելի քան 350 տեսակներով։

Պատմություն
-----------

### Գերեզմանոց

Ժամանակակից բուսաբանական այգու տարածքում 1798-1888 թվականներին Զվերինեցկի գերեզմանատան մի մասն էր։

### Գաղափար

Բուսաբանական այգի ստեղծելու գաղափարը հայտնվեց 1918 թվականի աշնանը Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ստեղծումից հետո։ Այգու գիտական հիմքերը մշակվել են Վլադիմիր Իպպոլիտովիչ Լիպսկի աշխատանքների շնորհիվ։ Նա Ուկրաինայի Գիտությունների ակադեմիայի առաջին նախագահներից մեկն էր, աշխարհահռչակ գիտնական, հայտնի բուսաբանական այգիների ճանապարհորդ և գիտակ։ Հենց նա էր, որ հիմնավորեց նման բուսաբանական այգու գաղափարը, ստեղծեց դրա կառուցվածքն ու գործունեությունը, մշակեց մանրամասն կառուցապատման ծրագիր։ Սկզբնապես Գոլոսևսկի անտառի հիմքի վրա նախատեսվում էր ստեղծել բուսաբանական այգի, և Լիպսկին կարող էր լինել դրա տնօրենը։ Բայց այս ծրագիրը չի իրականացվել։ 1928 թվականին ակադեմիկոս Լիպսկին տեղափոխվեց Օդեսա, որտեղ մինչև իր կյանքի վերջը նա ղեկավարեց Իլյա Մեխնիկովի Օդեսայի ազգային համալսարանի բուսաբանական այգին։ Ժամանակակից բուսաբանական այգու տարածքում 1798 թվականից մինչև 1888 թվականը գտնվել է Զվերինեցկի գերեզմանատան մի մասը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Зверинецкое еврейское кладбище". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 29-ին. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Must See places in Kiev - Private Guide Service in Kiev

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 3063161-0 · SUDOC: 129357898 · VIAF: 263974279 · WorldCat VIAF: 263974279 |

 |
**Ճգնաժամների ծով** (լատին․՝ Mare Crisium), Լուսնի ծով, որը գտնվում է Ճգնաժամների ավազանում՝ Հանդարտության ծովից հյուսիս։ Ավազանը գոյացել է Նախաիմբրիյան շրջանում՝ մոտ 4,55-3,85 միլիարդ տարի առաջ։

Նկարագիր
--------

Ճգնաժամների ծովն ունի 555 կմ տրամագիծ և 176,000 կմ2 մակերես։ Այն ունի շատ տափակ հատակ։ Ծովի հարավարևելյան հատվածի թիկնոցաձև գոյացությունը հայտնի է *Promontorium Agarum* անվամբ։ Ծովի արևմտյան եզրին է գտնվում Յերկես պալիմպսեստը։ Պիկարդ խառնարանը գտնվում է Յերկեսից արևելք, իսկ Պիկարդից հյուսիս-արևմուտք գտնվում են Պիրս և Սվիֆթ խառնարանները։ Ճգնաժամների ծովից հյուսիս-արևելք գտնվում է Օձի ծովը։

*Lunar Orbiter* տիեզերագնացը 1968 թվականին Դոպլերի հետախուզման ճանապարհով ծովի կենտրոնում հայտնաբերել է մասկոն կամ բարձր գրավիտացիոն շրջան։ Մասկոնի գոյությունը հաստատվել է և բարձր թույլատվությամբ մանրամասն քարտեզագրվել հետագա լուսնագնացիների, օրինակ՝ *Lunar Prospector*-ի և *GRAIL*-ի կողմից։

* Տեղագրական քարտեզՏեղագրական քարտեզ
* Գրավիտացիոն քարտեզը ըստ GRAIL-իԳրավիտացիոն քարտեզը ըստ GRAIL-ի

Անվանում
--------

Ինչպես Լուսնի մյուս ծովերը, Ճգնաժամների ծովը նույնպես անվանվել է Ջիովանի Ռիկիոլիի կողմից, որի 1651 թվականի անվանակարգումը ստանդարտիզացվել է։

Մինչև 17-րդ դարը Ճգնաժամների ծովն անվանվում էր «Կասպից ծով»։ Էվեն Ա. Ուիթեյքերը ենթադրում է, որ այս անվանումը ծովն ստացել է այն պատճառով, որ Լուսնի վրա զբաղեցնում է համարյա նույն դիրքը, ինչ Կասպից ծովը երկրի վրա։ Անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Գիլբերտի մոտ 1600-ին ստեղծված քարտեզը ծովն անվանում է «*Բրիտանիա*»՝ Մեծ Բրիտանիայի պատվին։

Ուսումնասիրություն
------------------

Ճգնաժամների ծովը անզեն աչքով տեսանելի է Երկրից՝ Լուսնի տեսանելի երեսի եզրին գտնվող մութ հետքի տեսքով։

Ճգնաժամների ծովը խորհրդային Լունա-15 զոնդի 1969-ին կարատարած հարկադրված վայրէջքի վայրն է։ Ճգնաժամների ծովից հաջողությամբ հողի նմուշ է բերվել 1976 թվականի օգոստոսի 22-ին խորհրդային Լունա-24 լուսնային առաքելության շրջանակներում։

Տեսարաններ
----------

* Lunar Orbiter 4-ի լուսանկարըLunar Orbiter 4-ի լուսանկարը
* Հյուսիսային Ճգնաժամների ծովի երեք լուսանկարներ, լուսանկարված Ապոլլո 17-ի 1972 թվականի առաքելության ժամանակ:Հյուսիսային Ճգնաժամների ծովի երեք լուսանկարներ, լուսանկարված Ապոլլո 17-ի 1972 թվականի առաքելության ժամանակ:
* Ապոլլո 11-ի Ճգնաժամների ծովի ցածր հեռավորությունից կատարած լուսանկարը:Ապոլլո 11-ի Ճգնաժամների ծովի ցածր հեռավորությունից կատարած լուսանկարը:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Moon Mare/Maria". *Gazetteer of Planetary Nomenclature*. USGS Astrogeology. Retrieved 2010 թ․ օգոստոսի 20.
2. ↑  "Mare Crisium". *lunar.arc.nasa.gov*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 4-ին. Retrieved 2007 թ․ հոկտեմբերի 18.
3. ↑  P. M. Muller, W. L. Sjogren (1968). "Mascons: Lunar Mass Concentrations". *Science*. 161 (3842): 680–684. doi:10.1126/science.161.3842.680.
4. ↑  Ewen A. Whitaker, *Mapping and Naming the Moon* (Cambridge University Press, 1999), p.61.
5. 1 2  Ewen A. Whitaker, *Mapping and Naming the Moon* (Cambridge University Press, 1999), p.7.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85081030 · Microsoft: 81878897 |

 |
Մարիտա Պետերսեն (ֆար.՝ Marita Sámalsdóttir Petersen, հոկտեմբերի 21, 1940(1940-10-21), Vágur, Ֆարերյան կղզիներ, Դանիա - օգոստոսի 26, 2001(2001-08-26), Տորսհավն, Ֆարերյան կղզիներ, Դանիա), ֆարերյան քաղաքական և պետական գործիչ, Ֆարերյան կղզիների առաջին կին վարչապետը (18 հունվարի 1993 թվական - 15 սեպտեմբերի 1994 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ուսուցչի ընտանիքում։ Մասնագիտությամբ մանկավարժ է, 1967 թվականից մինչև 1989 թվականը աշխատել է Կոպենհագենի և Էսբերգի դպրոցներում։ 1988 թվականից աշխատել է Ֆարերյան կղզիների կառավարությունում։ 1989 թվականից մինչև 1994 թվականը եղել է Ուսուցիչների ասոցիացիայի նախագահը։ 1991-1993 թվականներին եղել է կրթության, մշակույթի, արդարադատության և կրոնի գործերով նախարար։ 1993 թվականի հունվարի 18-ից մինչև 1994 թվականի ստպտեմբերի 15-ը եղել է Ֆարերյան կղզիների առաջին և միակ կին վարչապետը։ Միաժամանակ եղել է վարչակազմի և հասարակական աշխատանքների գծով նախարար։ Վարչապետ եղած ժամանակ պայքարել է քաղաքականության մեջ կանանց դերի ակտիվացման և հավասարության կարգավիճակի մասին օրենքի ներդրման ուղղությամբ, որը ընդունվեց 1994 թվականին։ 1993-1996 թվականներին եղել է Ֆարերյան կղզիների ձախ ցենտրիստական Սոցիալ դեմոկրատական կուսակցության նախագահը։ 1988-1998 թվականներին եղել է ֆարերյան Լյոգտինգի (խորհրդարանի) անդամ (բացի այն ժամանակահատվածից, երբ նա եղել է վարչապետ կամ նախարար)։ 1994-1995 թվականներին եղել է Լյոգտինգի (խորհրդարանի) խոսնակ։ 1998-2001 թվականներին ընտրվել է Դանիական ֆոլկետինգի պատգամավոր։ 1998 թվականին նա դարձավ Հատուկ կրթության կենտրոնի (մտավոր թերզարգացած երեխաների դպրոց) ղեկավար։ Մահացել է քաղցկեղից, 2001 թվականի օգոստոսի 26-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Demokratia.fo". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Løgtingið 150, HÁTÍÐARRIT, 150 ár liðin, síðani Løgtingið varð endurstovnað(in Faroese, written for the 150 anniversary of the Løgting, published in 2002), page 337

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография(լեհ.)
* Danimarca Archived 2016-07-15 at the Wayback Machine.(դան.)
**Ճարտարապետ Բոլդիրևի տուն** (ռուս.՝ Дом архитектора Болдырева), մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Գտնվում է Կրասնոարմեյսկայա, 18 հասցեում։

Պատմություն
-----------

Տան սեփականատերը, որի նախագծով էլ կառուցվել է այն, ճարտարապետ Սերգեյ Իվանովիչ Բոլդիրևն էր։ Մասնագիտությամբ նա ճարտարագետ-շինարար էր։ Կապված գործունեության հետ, Բոլդիրևը հիշատակվում է 1900 թվականի «Դոնի զորքի մարզի հուշագրքույկում»։ Սերգեյ Իվանովիչը զբաղեցրել է տիտուլյար խորհրդականի պաշտոնը, իսկ ավելի ուշ դարձել է արքունի խորհրդական։ Եղել է զորական Համբարձման մայր տաճարի կառուցման հարցերով հանձնաժողովի անդամ։ Տաճարը կառուցվել է 1903 և բացվել 1905 թվականին։ Հայտնի է, որ Բոլդիրևը ազգակցական կապեր է ունեցել գեներալ Բելյավսկու հետ, որին պատկանում էր Կրսանոարմեյսկայա փողոց, 15 հասցեի առանձնատունը։ Բոլդիրևը եղել է Ռուս-Ասիական բանկի շենքի ճարտարապետը, որը կառուցվել է 1905 թվականին և հայտնի է որպես նախկին Պիոներների տան շենք։ Սերգեյ Բոլդիրևը ընկերություն է արել ճարտարապետ Գ. Ի. Սալնիկովի, Յ. Ի. Կորոտչենկովի, նկարիչ Ի. Ի. Կռիլովի և ջութակահար Կ. Ի. Դումչևի հետ։

Մոտավոր հաշվարկներով` ճարտարապետը քաղաքում նախագծել և կառուցել մոտ 25 շենք, այդ թվում և` Կրասնոարմեյսկայա, 18 հասցեում գտնվող իր առանձնատունը, որը կառուցել է 1905 թվականին։ 1914 թվականին տանը կից կառուցվել է տնակ, որտեղ ապրել է Նադեժդա Վասիլևնա Սալնիկովան։ Նրա ամուսինը` Գ. Մ. Սալնիկովը, բռնադատվել է 1938 թվականին։

1992 թվականին առանձնատունը ճանաչվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ և ճարտարապետության հուշարձան։ Հայտնի է, որ այդ հասցեում բնակվել է նաև առաջին սեփականատիրոջ թոռնուհին` Տատյանա Բորիսովնա Բոլդիրևան։

Նկարագրություն
--------------

Երկհարկանի տունն առանձնապես աչքի չի ընկնում դեկորատիվ հարդարանքով, որը բնորոշ էր կառուցելու ժամանակաշրջանին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Малого совета Ростовского областного совета народных депутатов № 325 от 17.12.1992
2. 1 2  "Особняк". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3  Архитектор-строитель Новочеркасска С. И. Болдырев. Статья из газеты «Новочеркасские ведомости» № 17 (466) от 28 апреля 1999 года.
4. 1 2 3  Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.85-85
5. ↑  Историческая экскурсия по городу. Официальный сайт города Новочеркасск
6. ↑  Улица Красноармейская, 18
**Հրդեհ Բաքվի հանրապետական նարկոլոգիական կենտրոնում** (ադրբ.՝ Respublika Narkoloji Mərkəzində yanğın), հրդեհ Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում, որը տեղի է ունեցել 2018 թվականի մարտի 2-ին հանրապետական նարկոլոգիական կենտրոնի բաժանմունքներից մեկում։ Հրդեհի հետևանքով մահացել է ավելի քան 26 մարդ, ևս 4-ը՝ հոսպիտալացվել են։

Հրդեհ
-----

Հրշեջները դեպքի վայրում
Ադրբեջանի կառավարությունը հայտարարել է, որ հրդեհը բռնկվել է տեղի ժամանակով առավոտյան ժամը 06:10-ին: Հրդեհը բռնկվել է նարկոլոգիական բաժանմունքի առաջին հարկում գտնվող փայտե հատուկ հիվանդասենյակում՝ էլեկտրական համակարգի անսարքության պատճառով։ Կառույցի պատուհանները փակված են եղել պողպատե ճաղերով, որոնք կարող էին բացվել միայն դրսից։ Պատճառը թմրամոլների հնարավոր փախուստը կանխելն էր։ Շենքում չի եղել հրդեհի մարման ավտոմատ համակարգ։ Կառույցի փայտե շրջանակները դարձել են հրդեհի տարածման հիմնական պատճառը։ Հրշեջները նշել են, որ, ավելի քան երեք ժամ, չեն կարողացել մարել հրդեհը՝ ուժեղ քամիների պատճառով։ Այդուհանդերձ, հրշեջները կարողացել են հրդեից փրկել մի քանի տասնյակ մարդու։

Հետևանքներ
----------

Համաձայն Ադրբեջանի առողջապահության նախարարության տվյալների, մոտ 200 պացիենտներ և աշխատակազմի անդամներ տարհանվել են հիվանդանոցի շենքից և գտնվում են ապահով վայրում։ Սկզբնական շրջանում, 34 մարդ գտնվել է հրդեհվող շենքում։ Քսանհինգ մարդ հայտնաբերվել է ողջ ողջ արված՝ հրշեջների կողմից նարկոլոգիական կենտրոնի հրդեհի մարումից հետո։

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը այցելել է դեպքի վայր:
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը այցելել է դեպքի վայր։ Կատարվել է հետաքննություն։ Տեղի քաղաքացիական ակտիվիստները դեպքի համար մեղադրում են Ադրբեջանի կոռումպացված իշխանություններին, որոնք բավարար ուշադրություն չեն դարձնում երկրի ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Գլխավոր դատախազությունից հայտնել են, որ հարուցվել է քրեական գործ՝ նարկոլոգիական կենտրոնում մինչ այդ տեղի ունեցած հնարավոր բռնությունները ուսումնասիրելու համար։

Տես նաև
-------

* Հրդեհ Բաքվի մետրոպոլիտենում (1995)
* Հրդեհ Ազադլըգ փողոցում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "25 dead in Azerbaijan drug rehab center fire". AFP. 2018 թ․ մարտի 2. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ մարտի 4. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2.
2. 1 2  Baynes, Chris. "Azerbaijan fire: Blaze kills 26 people at drug abuse treatment centre in Baku". *The Independent*. Retrieved 2018 թ․ մարտի 5.
3. ↑  "24 dead in Azerbaijan drug rehab center fire". Times of Israel. 2018 թ․ մարտի 2. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ մարտի 2. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2.
4. 1 2  "Трагедия в Баку: можно ли было избежать смертей". *mir24.tv*. 2018 թ․ մարտի 3.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
5. ↑  "24 killed at drug rehab center fire". BBC. 2018 թ․ մարտի 2. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ մարտի 2. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2.
6. 1 2  Sultanova, Aida (2018 թ․ մարտի 2). "Azerbaijan: 25 die in morning fire at drug rehab center". Associate Press.
7. ↑  "Həlak olanların sayı 25-ə çatdı". *Qafqazinfo.az*. 2018 թ․ մարտի 2. Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2.
8. ↑  "İlham Əliyev yanğın baş verən Respublika Narkoloji Mərkəzinə gələrək vəziyyətlə tanış olub". *President.az*. 2018 թ․ մարտի 2. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ մարտի 4. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2.
**Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի օր** (կամ **Հայոց բանակի օր**, հակիրճ՝ ՀՀ ԶՈՒ օր), Հայաստանի զինված ուժերի մասնագիտական տոն, որը նշվում է յուրաքանչյուր տարվա հունվարի 28-ին Հայաստանում։

Պատմություն
-----------

Հայաստանի զինված ուժերի տոնը հաստատվել է 2001 թվականի հունվարի 6-ին Հայաստանի նախագահի ստորագրած «Հայաստանի Հանրապետության տոների և հիշատակի օրերի» մասին օրենքով։ 2002 թվականի նոյեմբերի 20-ին Հայաստանի Սահմանադրության մեջ լրացում է արվել՝ համաձայն որի հունվարի 28-ը սահմանվում է որպես ոչ աշխատանքային օր։

Հայաստանի բանակի տոնը նշվում է հունվարի 28-ին, քանի որ 1992 թվականի նույն այդ օրը ընդունվեց «Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության վերաբերյալ» որոշումը։

Տոնակատարության ընթացակարգ
--------------------------

Տոնի առթիվ ՀՀ բարձրագույն ղեկավարությունը և ՀՀ զինված ուժերի ղեկավար կազմը շնորհավորում են իրենց ենթականերին, իսկ առավել աչքի ընկած աշխատակիցները պարգևատրվում են տարբեր աստիճանի մեդալներով և խորհրդանշական իրերով։

Հունվարի 28-ի երեկոյան տոնի շրջանակներում Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի դահլիճում Հայաստանի Հանրապետության բարձրաստիճան պաշտոնյաների և ՀՀ զինված ուժերի ղեկավար կազմի համար կազմակերպվում է համերգ, որին հասարակությունը շատ մեծ ոգևորությամբ է ընդունում։ 2017 թվականին միջոցառումների շարքը համալրվել է հունվարի 29-ի առավոտյան Մայր Աթոռում և եկեղեցու բոլոր թեմերում պատարագի մատուցումը՝ կապված զինված ուժերի հետ։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի տոների և հիշատակի օրերի ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հունվարի 28-ը Հայոց բանակի օրն է
2. ↑  Հունվարի 28-ը Հայոց բանակի օր. *«Հայզինվոր.ամ»*
3. ↑  "Վիգեն Սարգսյանը ներկայացրեց հունվարի 28-ի միջոցառումները. *«Երկիր մեդիա»*". Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 14-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 22.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հայաստանի Հանրապետության բանակի օր** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայաստանի Հանրապետություն (այլ կիրառումներ)

**«Հայաստանի Հանրապետություն»**, կրճատ **ՀՀ**, Հայաստանում 1990-2023 թվականներին լույս տեսած օրաթերթ։ Ստեղծվել է ՀՀ Գերագույն խորհրդի 1990 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ։ Սկզբում տպվել է հայերեն և ռուսերեն տարբերակներով՝ որպես Գերագույն խորհրդի պաշտոնաթերթ։ Լուծարվել է 2023 թվականին։

Առաջին համարը լույս է տեսել 1990 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։ Առաջին խմբագիրը եղել է Այդին Մորիկյանը։ Հետագայում՝ 1992 թվականի նոյեմբերից «Ռեսպուբլիկա Արմենիա» ռուսերեն տարբերակն առանձնացվել է և սկսել լույս տեսնել որպես առանձին թերթ։ Իսկ «Հայաստանի Հանրապետություն»-ն իբրև Գերագույն խորհրդի, այնուհետև՝ ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտոնաթերթ շարունակել է լույս տեսնել մինչև 2000 թվականի վերջը։ 2001 թվականի Հայաստանի Հանրապետության կառավարության փետրվարի 9-ի որոշմամբ ստեղծվել է «Հանրապետություն» ՓԲԸ-ը, որի հրատարակությունն էլ մինչև 2023 թվականը հանդիսացել է «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթը։ Այս կարգավիճակով թերթը սկսել է լույս տեսնել 2001 թվականի ապրիլի 9-ից։ Թերթն ունեցել է սեփական թղթակից նաև Արցախում։

2023 թվականի հունիսի 1-ից «Հայաստանի Հանրապետությունը» դադարել է լույս տեսնելուց։

Գլխավոր խմբագիրներ
------------------

* Այդին Մորիկյան (1990 - 1997 թթ.)
* Մեսրոպ Հարությունյան (1997 - 1998 թթ. հունվար)
* Լիզա Ճաղարյան (1998 թ. փետրվար - 1998 թ. հոկտեմբեր)
* Աշոտ Աղաբաբյան (1998 թ. հոկտեմբեր - 2001 թ. փետրվար)
* Տիգրան Ֆարմանյան (2001 թ. ապրիլ - 2019 թ. մայիս)
* Արթուր Ղարագյոզյան (2019 - 2023)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "«Հյաստանի Հանրապետությունը» փակում են՝ բառի ուղղակի և անուղղակի իմաստով".
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության կայքի
3. ↑  Տվյալներ hayadaran.am կայքից(չաշխատող հղում)
4. ↑  "«Հայաստանի Հանրապետություն»-1990-2023". *mediamax.am* (in անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ հունիսի 1.
5. ↑  "Հայաստանի հանրապետութուն օրաթերթի մասին spyur.am կայքում". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 12.
**Հայաստանի գիտության և տեխնոլոգիաների հիմնադրամ** (անգլ.՝ Foundation for Armenian Science and Technology, **FAST**), 2016 թվականին ստեղծված հիմնադրամ, որի առաքելությունն է Հայաստանում և նրա սահմաններից դուրս տեխնոլոգիական նորարարության և գիտական առաջխաղացման խթանի համար նպաստավոր էկոհամակարգ ստեղծել։ FAST-ը մտադիր է համախմբել Հայաստանի, հայկական աշխարհի ու միջազգային համայնքի գիտական, տեխնոլոգիական և ֆինանսական ռեսուրսները։

Պատմություն
-----------

Հայաստանի գիտության և տեխնոլոգիաների հիմնադրամը (FAST) ստեղծվել է որպես տեխնոլոգիական և գիտական շրջադարձային նշանակության ձեռքբերումները Հայաստանի հիմնարար գիտական, տեխնոլոգիական, ինժեներական և մաթեմատիկական (STEM) ավանդույթների վերածնման միջոցով երկիր բերելու, նորարարությունների համար նպաստավոր միջավայր ստեղծելու, գիտությունների և տեխնոլոգիաների ոլորտում կրթության զարգացման, ինչպես նաև վենչուրային կապիտալի գործուն էկոհամակարգի ձևավորման հարթակ։

Հիմնադրամի համահիմնադիրներն են Ռուբեն Վարդանյանը և Նուբար Աֆեյանը՝ «Հայաստանի զարգացման նախաձեռնություններ» (IDeA) հիմնադրամի կողմից, Հայր Մեսրոպ Արամյանը՝ «Այբ» և «Լույս» հիմնադրամների կողմից և ձեռնարկատեր Արթուր Ալավերդյանը։

2017 թվականի ապրիլին «Աթհգո» կորպորացիայի հիմնադիրն ու նախագահ Արմեն Օրուջյանը դարձել է հիմնադրամի գլխավոր գործադիր տնօրեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայաստանի գիտության և տեխնոլոգիաների հիմնադրամ". Արխիվացված է the original 2018 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 15.
2. ↑  FAST հիմնադրամը մեկնարկում է
3. ↑  FAST հիմնադրամը հայտարարել է Խորհրդատվական խորհրդի ստեղծման և տնօրենի նշանակման մասին
**Հայաստանի անվտանգության մարմինների պատմության թանգարան**, թանգարան Երևանում, որը նվիրված է Հայաստանի անվտանգության մարմիններին։

Ըստ Հայաստանի անվտանգության մարմինների նախկին տնօրեն՝ Գորիկ Հակոբյանի, թանգարանի կարևոր խնդիրներից է՝ «օբյեկտիվ և անաչար կերպով մատուցել Հայաստանի անվտանգության մարմինների ստեղծման և գործունեության փաստացի կողմերը»։

Նպատակ
------

Թանգարանի ստեղծման նպատակը հանդիսանում է փաստաթղթերի կենտրոնացումը և համակարգումը, որոնք վկայում են Հայաստանի անվտանգության մարմիների ձեռքբերումների և վճռորոշ իրադարձությունների մասին, ինչպես նաև նրանց ապագա գիտական մակարդակով ուսումնասիրման համար հիմքի ստեղծումը։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը բացվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայության որոշմամբ, Հայաստանի Հանրապետության անկախության 15 ամյակի նախօրեին։

Տեղակայման վայր
---------------

Թանգարանը գտնվում է ՀՀ-ի Ազգային անվտանգության շենքի երկրորդ հարկում։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Выступление Директора СНБ РА в связи с открытием Музея". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "О музее". Արխիվացված է the original 2017 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Հայաստանի ժուռնալիստների միություն** (ՀԺՄ), ստեղծագործական հասարակական կազմակերպություն, որը միավորում է մամուլի, հեռուստատեսության, ռադիոյի, լրատվական գործակալությունների, հրատարակչությունների պրոֆեսիոնալ աշխատողներին։ Ստեղծվել է 1959 թվականի մարտի 27-ին։ 1978 թ. հունիսի 1-ին Երևանում բացվել է ժուռնալիստի տունը։

Նպատակ
------

ՀԺՄ-ն լրագրողների միջազգային ֆեդերացիայի, լրագրողական միությունների միջազգային կոնֆեդերացիայի անդամ է։ ՀԺՄ-ի հիմնական նպատակն է նպաստել բազմակարծության զարգացմանը, մեդիա օրենսդրության բարեփոխմանը, ԶԼՄ-ների և խոսքի ազատության սահմանադրական իրավունքի ամրապնդմանը Հայաստանում։ Նպաստում է նաև լրատվամիջոցների աշխատողների մասնագիտական վարպետության բարձրացմանը։

Ղեկավար մարմին, անդամներ
------------------------

Բարձրագույն ղեկավար մարմինը Հայաստանի ժուռնալիստների միության համագումարն է (1-ինը կայացել է 1959 թվականին)։ Ընթացիկ գործերը վարում է վարչությունը։ 1999 թվականին ուներ 1530 անդամ։ Այսօր անդամների թիվը 1520 է։

Միջոցառումներ
-------------

ՀԺՄ ժուռնալիստի տունը (Երևան) պարբերաբար կազմակերպում է կլոր սեղաններ, մամուլի ասուլիսներ, հանդիպումներ և այլն։ Լավագույն հրապարակախոսական հոդվածների համար ՀԺՄ-ն 1969 թ.-ից շնորհում է «Ոսկե գրիչ» մրցանակը (3 տարին մեկ)։

ՀԺՄ վարչության նախագահներ
-------------------------

* Կ․ Վարդանյան
* Խ․ Հովակիմյանը
* Արտավազդ Խաչիկյանը
* Է․ Մանուկյանը
* Աստղիկ Գևորգյան (1992-2017)
* Սաթիկ Սեյրանյան (2017-ից)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "ԵՄԱ ԳՈՐԾԸՆԿԵՐՆԵՐԸ". Արխիվացված է the original 2013 թ․ օգոստոսի 25-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 7.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Հայաստանի ազգագրության և ազգային-ազատագրական պայքարի պետական թանգարան (ՀԱԱՊՊԹ)**, պետական թանգարան Հայաստանի Սարդարապատի հուշահամալիրում՝ Հայաստանի Արմավիր քաղաքից 10 կմ հարավ-արևմուտք։

Իր առաջին այցելուներին թանգարանը ընդունել է 1978 թվականին։

ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի նախագծով է կառուցվել այդ միջնադարյան ամրոցի տեսքով թանգարանի շենքը։

Նկարագրություն
--------------

Թանգարանի շենքն առանց լուսամուտների ամրոցի տպավորություն է թողնում։ Հարավային (հետևի) ճակատի երկու ութանիստ աշտարակներում հեղինակը մեկը՝ Արագածին, մյուսը՝ Արարատին ուղղված երկու բացվածք-լուսամուտ է նախատեսել։ Ներքին հարդարումը հստակ է, պատերը սրբատաշ են՝ տուֆից կերտված, կամարները՝ երիզված խորհրդանշական բարձրաքանդակներով։

Հավաքածուներ
------------

Հայաստանի ազգագրության և ազգային-ազատագրական պայքարի պետական թանգարանը պարունակում է 70 հազարից հավաքածուներ։

Թանգարանում ընդգրկված նյութերը պատմում են Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչների կենցաղի ու մշակույթի մասին՝ քարի դարից մինչև մեր օրեր։ Այն պարունակում է.

* Որսորդական և աշխատանքային պարզունակ գործիքներ,
* խեցեգործության, քարագործության, մետաղագործության եզակի նմուշներ,
* ժայռապատկերներ,
* կենցաղային և ծիսական անոթներ,
* զենքեր,
* զարդեր և զանազան այլ առարկաներ են ներկայացված մարդկային հասարակության վաղ ժամանակաշրջանին նվիրված բաժիններում։

Այստեղի հավաքածուները ընդգրկում է մ. թ. ա. 3-1-ին հազարամյակներից մեզ հասած կավե, քարե ու մետաղե կառքեր, արձանիկներ ու պաշտպանմունքային առարկաներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Ալբերտ Բաբոյան (1979 թ.). "Դարերը կամարների տակ". *Սովետական Հայաստան*. Թիվ 4: էջ 10, 11.
3. ↑  "Հավաքածուների մասին". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 1-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Ինչ է ո՞վ է, հանրագիտարան, հատոր 3-րդ էջ 25։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարան Archived 2020-09-20 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հայաստանի ազգագրության թանգարան** կատեգորիայում։ |
**Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամը (ՀԱՄՀ)** հիմնադրամ է, որը ստեղծվել է 2008 թվականին՝ Հայաստանի տնտեսական մրցունակության զարգացման նպատակով։ Հիմնադրամի հիմնական աշխատողական ոլորտներն են կրթությունը, առողջապահությունը, զբոսաշրջությունը և ցանցերի ու տեղեկատվության հասանելիությունը։

Պատմություն
-----------

Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամը ստեղծվել է 2008 թվականի փետրվարի 28-ին ըստ Հայաստանի կառավարության համար 204-Ա որոշման։ Հիմնադրամի առաջին ներդրումը եղել է 52 միլիոն դրամ Հայաստանի կառավարության 2008 թվականի պահուստային ֆոնդից որպես գույքային ներդրում։ Նրա առաջին գործադիր տնօրեն է նշանակվել Գայանե Աֆրիկյանը։

Կառույց
-------

Հիմնադրամը գործում է պետական-մասնավոր համագործակցության սկզբունքով։ Նրա հոգաբարձության խորհրդում են տարբեր երկրներից վեց անվանի գործարարներ, Հայաստանի կառավարության վեց անդամ, և Հայաստանում միջազգային դոնոր համայնքի մեկ ներկայացուցիչ։ Հիմնադրամի գործադիր տնօրենը Արման Խաչատուրյանն է, իսկ հոգաբարձուների խորհրդի նախագահն է Հայաստանի վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը։

2010-ի համար հիմնադրամին ակնկալվում է 100 միլիոն դոլարի ներդրում։

Գործունեություն
---------------

ՀԱՄՀ-ն աշխատում է հետևյալ ծրագրերի վրա.

* Տաթևի վերակառուցումը՝ զբոսաշրջիկության և գիտակրթական կենտրոնի վերածման նպատակով
* Միջուկային բժշկության կենտրոնի կառուցումը Ա. Ալիխանյանի անվան Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տարածքում ըստ ֆիզիկայի ինստիտուտի և ՌԴ Դուբնայի միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտի մշակած նախագծի՝ Հայաստանը քաղցկեղով հիվանդների բուժման կենտրոն դարձնելու և տնտեսության զարգացման նպատակով
* Կրթության և գիտության մրցունակության ծրագիր

Աղբյուրներ
----------

1. 1 2 3  "Անկախ՝ «Հայաստանի ազգային մրցունակության» հիմնադրամը 2010 թ. համար ակնկալում է 100 միլիոն դոլարի ներդրում". 2009 թ․ հոկտեմբերի 23. Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 23-ին. Retrieved 2010 թ․ մարտի 11.
2. ↑  "Մեր մասին". Retrieved 2010 թ․ մարտի 11.(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Հայաստանի կառավարության նիստ". 2008 թ․ փետրվարի 28. Retrieved 2010 թ․ մարտի 11.(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Հայաստանի Հանրապետություն՝ Աշխարհում ամենաերկար ճոպանուղին կլինի Հայաստանում". 2010 թ․ փետրվարի 16. Retrieved 2010 թ․ մարտի 11.
**Ղուբայի պատմության թանգարան** (ադրբ.՝ Quba tarixi muzeyi), ադրբեջանական պատմության թանգարան։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին և այժմ գտնվում է Ադրբեջանի Ղուբա քաղաքում։ Ներկայումս թանգարանում առկա են ավելի քան 10.000 ցուցանմուշներ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի գորգերի մի մասը
Թանգարանը հիմնադրվել է հայտնի կրոնական գործիչ Ահմեդ Էֆենդի Չելեբիզադեի կողմից։ 1924 թվականին նա ստեղծել է պատմության թանգարան։ Վերջինիս հավաքած նյութերը վերաբերում են Ադրբեջանի պատմությանը։ Ցուցահանդեսի մեծ մասը պատկանում էր Ահմեդ Էֆենդիին։ Նրանց թվում էին հին ձեռագրերը, գրքեր, գորգեր և գորգերի արտադրանքներ, ժողովրդական արվեստի նմուշներ, ոսկերչական նմուշներ և այլ իրեր։

Ցուցադրության առաջին հատվածը նվիրված է Ղուբայի բնությանը։ Հաջորդ բաժինները նվիրված են Ղուբայի պատմությունը, մշակույթին և ազգագրությանը։ Վերջինս ներկայացված է առանձին բաժնով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Պատմական թանգարան
2. ↑  "Ղուբայի պատմության թանգարան". Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 2-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 30.
3. ↑  թանգարանի ցուցանմուշները
**Մարիթ Միքելսփլաս** (նորվ.՝ Marit Mikkelsplass, փետրվարի 22, 1965(1965-02-22), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի դահուկորդուհի, օլիմպիական խաղերի բազմակի չեմպիոնուհի։

Աշխարհի գավաթում  Մարիթը առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1985 թվականին, իսկ արդեն 1997 թվականի հունվարին տարել է իր առաջին հաղթանակը աշխարհի գավաթում։ Աշխարհի գավաթում ունի ընդամենը 2 հաղթանակ։ Մարիթի լավագույն ձեռքբերումը աշխարհի գավաթում եղել է 1997 թվականից 1998 թվականների մրցաշրջանում գրավելով 5-րդ տեղը։

1988  թվականի Կալգարիում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում նվաճել է արծաթ, էստեֆատ ձևում, բացի այդ մասնակցություն է ունցել նաև երկու այլ մրցավազքերում՝ 10 կմ դասականա մրցավազքում գրավել է 15-րդ տեղը, 20 կմ մրցավազքում գրավել է 2-րդ տեղը։

1994 թվականին Լիլեհամերում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում կրկին նվաճել է արծաթե մեդալ 30 կմ դասական մրցավազքում, ինչպես նաև 15 կմ մրցավազքում զբաղեցրել է 14-րդ տեղը։

1998 թվականին Նագանոյում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում  նվաճել է իր երրորդ օլիմպիական արծաթը, էստեֆատ ոճում, բացի այդ 15 կմ դասական մրցավազքում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը, 30 կմ մրցավազքում 14-րդ և 9-րդ տեղը։

Իր կարիերայի ընթացքում մասնակցել է չորս օլիմպիական խաղերի, որոնցում նվաճել է երկու արծաթե և մեկ բրոնզե մեդալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարիթ Միքելսփլաս

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FIS (դահուկներով մրցավազք) · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Հայ նահատակների հուշարձան**, հուշահամալիր ԱՄՆ Ռոդ Այլենդ նահանգի Փրովիդենս բնակավայրում։

Պատմություն
-----------

Հուշահամալիրը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին, ստեղծվել է Ռոդ-Այլենդի ամերիկահայ համայնքի և «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախմբի (The Armenian Martyr's Memorial Committee of Rhode Island) աջակցությամբ, տեղադրվել է 1977 թվականի ապրիլի 24-ին։

Հուշարձանը ստեղծվել է «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախմբի ինն անդամների կողմից, հիշեցնում է բյուզանդական դարաշրջանի կառույց։ Գմբեթի խաչը տիպիկ հայկական է, վեց սյուների վրա հենված օվալաձև գմբեթը հիշեցնումէ 17-րդ դարի ճարտարապետությունը։

Հուշարձանը բաղկացած է կենտրոնագմբեթ կամարից, որի ներքո վեր է հառնում խաչքարերի կոմպոզիցիան։ Նման կոմպոզիցիա կա նաև Էջմիածնում (Խաչքար-հուշարձան աղոթքի և ուխտի (Էջմիածին))։ Այն երկու կողմերից շրջապատված է երկկողմանի մակագրությամբ հուշաքարերով։

«Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախում
--------------------------------------

Մարտին Մահտեսյան, Կարլոս Թարակցյան, Ռամոն Զորապետյան, Քեննեթ Պարոնյան, Ռուբեն Չակմակչյան, Տերանս Մարտինեսյան, Արա Ա. Շիրակյան, Ջոն Վարադյան, Ջոյս Երեմյան։

Տվյալներ
--------

Հուշահամալիրի հուշաքարերի վրա մակագրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մենք հայերս կը ձօնենք այս հուշարձանն անման յիշատակին 1.500.000 հայ նահատակաց, որոնք զոհ գնացին 1915 թվականի թրքական ցեղասպանութեան։ |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Աստ կը հանգչի աճունն անծանոթ բայց մարտիրոսցեած հայու մը բերուած Տեր Զօրի անապատեն։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Armenian Martyrs' Memorial Monument in Providence, Rhode Island
2. ↑  "Փրովիդենսի հայ համայնք". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Փրովիդենս քաղաքում գտնվող Հայոց ցեղասպանության նահատակներին նվիրված հուշարձանի մոտ հիշատակվելու է Հայոց ցեղասպանությունը

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հայ նահատակների հուշարձան», պաշտոնական կայք Archived 2022-02-04 at the Wayback Machine.
Աղջիկը պատրաստում է ձյունե հրեշտակ
**Ձյունե հրեշտակ** (անգլ.՝ snow angel), դրոշմ թարմ ձյան վրա, որ հիշեցնում է հրեշտակի կերպար և ստացվում է, երբ մեջքի վրա պառկած մարդը դեպի կողքեր է շարժում ձեռքերն ու ոտքերը։ Այդպիսի ֆիգուրների պատրաստումը մանկական տարածված ձմեռային զվարճանք է ԱՄՆ-ում և Կանադայում։

Ստեղծում
--------

Ձյունե հրեշտակ ստեղծելու համար պետք է գտնել ձեռք չտված ձյուն, պառկել դրա վրա, ոտքերն ու ձեռքերը տարածել կողքերին, ապա ձեռքերը շարժել վերևից ներքև, իսկ ոտքերը՝ աջ-ձախ։ Ձեռքերն ստեղծում են «հրեշտակի» թևեր, իսկ ոտքերը՝ հանդերձի ներքևի հատվածը։ Ֆիգուրի ստեղծումից հետո պետք է հնարավորինս զգուշությամբ ոտքի կանգնել, որպեսզի այն չվնասվի։

Համաշխարհային ռեկորդ
--------------------

Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցված է ամենամեծ թվով մարդկանց կողմից միաժամանակ և միևնույն վայրում ձյունե հրեշտակի ստեղծման համաշխարհային ռեկորդ։ Դա տեղի է ունեցել 2007 թվականի փետրվարի 12-ին Հյուսիսային Դակոտայի Բիսմարկ քաղաքում, երբ 8962 մարդիկ միաժամանակ ստեղծել են ձյունե հրեշտակներ՝ նահանգի կապիտոլիումի տարածքում։

Գինեսի առաջին ռեկորդը գրանցվել է 2002 թվականին, երբ 1791 մարդ նույն Հյուսիսային Դակոտայի կապիտոլիումի տարածքում ստեղծել են ձյունե հրեշտակներ։ Նախորդ ռեկորդը պատկանել է Միչիգանի տեխնոլոգիական համալսարանին. նրա 3784 ուսանողներ, շրջանավարտներ և տեղի բնակիչներ ստեղծել են ձյունե հրեշտակներ՝ դպրոցի ֆուտբոլի մարզադաշտում։

Մի քանի տարբեր վայրերում միաժամանակ ձյունե հրեշտակներ պատրաստելու Գինեսի ռեկորդը սահմանվել է 2004 թվականի փետրվարի 2-ին Օնտարիոյում (Կանադա) 15 851 մարդու կողմից, որոնք եղել են *London District Catholic School Board* դպրոցների աշակերտներ, նրանց ծնողներն ու ուսուցիչները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "North Dakota snow angel record confirmed". USA Today. 2007 թ․ մարտի 28.
2. ↑  "Most people making snow angels simultaneously" (in անգլերեն). Guinness World Records. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 17.
3. ↑  "World Records". Michigan Tech. Արխիվացված է the original 2006 թ․ օգոստոսի 31-ին.
4. ↑  "Most people making snow angels (multiple venues)" (in անգլերեն). Guinness World Records. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 17.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինչպես պատրաստել ձյունե հրեշտակ (անգլ.)
**Ձիթհան**, գտնվում է Տաթևի վանական համալիրում և թվագրվում է XVII դարին։ Այն տեղակայված է ավելի վաղ՝ XIII դարում կառուցված միջնադարյան մենաստանի ամրոցի պատերի հետևում։

Էքսկուրս
--------

Ամենն, ինչը XIV դարում անհրաժեշտ է եղել Տաթևի համալսարանի ուսանողներին և վանականներին լիարժեք կյանքի համար, արտադրվել է մենաստանի պատերի ներսում։ Վանքապատկան գյուղերում պահվում էին անասունների հոտեր, լճակներում բուծում էին ձկներ, պտղաբերում էին մրգատու այգիները, դաշտերում հասունանում էր ցորենը և գարին։ Գյուղացիները հավաքում էին բերքը, խնամում կենդանիներին, մշակում բերքատու ծառերը։ Մենաստանի հարկերը բերում էին վանք և արդեն այնտեղ էին հաց թխում, մագաղաթ պատրաստում, քամում ձեթ և գինի։ Ձիթհանի երկու սրահներից մեկում պահպանվել է ծավալային ջրաղացաքար, որի օգնությամբ քամվել է ձեթը։ Այդ ժամանակներում ձեթը ստանում էին քունջութից, կանեփից, մանանեխից, ուղտափշից, խաշխաշից, գենագերչակից և վուշից։ Բույսերը կամ նրանց սերմերը սկզբում ջերմային մշակման էին ենթարկում թույլ կրակի վրա, հետո տաքացած զանգվածը մանրատում էին ջրաղացաքարով և տեղավորում էին ճնշաբեռի տակ։ Ստացված ջրիկախյուսը թողնվում էր, որպեսզի նստվածք տա, հետո զտվում էր և վերջում ստացվում էր հիանալի ձիթայուղ։ Այն օգտագործվում էր տնտեսության մեջ և մենաստանի պաշտպանության ընթացքում, ավելցուկը վաճառվում էր, կամ փոխանակվում։ Ձեթը հանդիսանում էր նաև մյուռոնի հիմնական մասը։ Իսկ որպեսզի աշխատող ջրաղացաքարերի աղմուկը մենաստանի հանգիստը չխանգարեր, ձիթհանը տեղակայվել էր մենաստանի պատերից դուրս։ Ձիթհանը Տաթևի վանական համալիրի առաջին օբյեկտն է, որ վերականգնվել է Տաթևի վերածնունդ նախագծի շրջանակներում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Division, Hex. "Տաթևի վերածնունդ - IDeA". *IDeA* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 16.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Маслодавильня: Музей И Фотовыставка
* Армения, часть III: Монастырь Татев и его окрестности
**Համալսարանական կանանց կանադական ֆեդերացիա** (**ՀԿԿՖ**) անգլ.՝ Fédération canadienne des femmes diplômées des universités), անկուսակցական, կամավոր, ինքնաֆինանսավորվող կազմակերպություն, որն ունի ավելի քան 100 ՀԿԿՖ ակումբ Կանադայի բոլոր նահանգներում։ 1919 թվականին հիմնադրվելուց ի վեր ՀԿԿՖ-ն աշխատում է բարելավել կանանց կարգավիճակը և նպաստել մարդու իրավունքների, հանրային կրթության, սոցիալական արդարության և խաղաղության հաստատմանը։ Ամեն տարի ՀԿԿՖ-ն և նրա ակումբները մոտ 1 մլն դոլար են նվիրաբերում կանանց, որպեսզի նրանք շարունակեն հետկրթական (միջնակարգ դպրոցից հետո) ուսումնառությունը։ ՀԿԿՖ-ն նաև ֆինանսական միջոցներ է տրամադրում գրադարանային և ստեղծագործական արվեստի մրցանակների համար։ ՀԿԿՖ ակումբներն իրենց անդամների համար ապահովում են հարատև կյանքի ուսումնառության հնարավորություններ։ ՀԿԿՖ ակումբներն ունեն ավելի քան 100 դասախոսական շարքեր, 200 գրադարաններ և 75 թեմատիկ խմբեր։ ՀԿԿՖ ակումբները ներգրավված են համայնքային տեղեկատվության տարածմամբ` ուղղված կանանց նկատմամբ բռնության, երեխաների աղքատության, վաղ կրթության կանխարգելմանը և երեխաների խնամքին։

ՀԿԿՖ-ն հատուկ խորհրդատվական կարգավիճակ ունի ՄԱԿ-ի հետ (ECOSOC) և պատկանում է Կանադայի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կրթության կոմիտեին։ ՀԿԿՖ-ն կանոնավոր կերպով պատվիրակություն է ուղարկում ՄԱԿ-ի Կանանց կարգավիճակի հանձնաժողով։ ՀԿԿՖ-ն Graduate Women International-ի խոշորագույն մասնաճյուղն է, որը ներկայացնում է ամբողջ աշխարհի կանանց։

2012 թվականի օգոստոսի դրությամբ ՀԿԿՖ-ն Համալսարանական կանանց միջազգային ֆեդերացիայի 61 մասնաճյուղերից ամենամեծն է և ՄԱԿ-ում ունի հատուկ խորհրդատվական կարգավիճակ, ինչպես նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ենթահանձնաժողովի Կանադայի կրթության գծով կոմիտեի ներկայացուցչություն։

Ի թիվս այլ միջոցառումների՝ այն աջակցում է ՀԿԿՖ / FCFDU բարեգործական հիմնադրամին, որը պարգևատրում է հետբուհական կրթության կրթաթոշակով և միջոցներ է տրամադրում Creative Music Award-ի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Dale-Burnett L.* CANADIAN FEDERATION OF UNIVERSITY WOMEN (CFUW) // Encyclopedia of Saskatchewan — University of Regina, 2007.
2. 1 2  "Vision and Mission, CFUW-FCFDU". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* International Federation of University Women (IFUW) Archived 2014-10-06 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ձերժինսկու փողոց (այլ կիրառումներ)‎

**Ձերժինսկու փողոց** (թաթ.՝ Дзержинский урамы), փողոց Կազանի Վախիտովսկի շրջանում։

Գտնվելու վայր
-------------

Կազանի Ձերժինսկու փողոցն անցնում է Վախիտովսկի շրջանի տարածքով, արևմուտքից դեպի արևելք, հիմնականում Սև լճի և Լենինսկի այգու տարածքում։

Փողոցը սկսվում է Բատուրինա և Միսլավսկու փողոցների խաչմերուկից և ավարտվում է Պուշկինի և Գորկու փողոցների խաչմերուկում։

Պատմություն
-----------

2015 թվականի հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին փողոցի զույգ համարակալմամբ կողմում իրականացվել են վերանորոգումներ, որից հետո կրկին բացվել է երթևեկությունը։ Երթևեկելի մասն ունի հատված հեծանիվների տեղաշարժի և ավտոկայանատեղիի համար։ Փողոցում երթևեկության կարգը փոխվել է. Չերնիշևսկու փողոցից դեպի Լոբաչևսկի փողոցի ուղղությամբ երևեկությունը միակողմանի է դարձել։ Վերանորոգվել է ճանապարհի ավելի քան 7000 քառակուսի մետր տարածք ջրահեռացման համար նախատեսված սարքավորումների հետ միասին։

Անվանման ծագում
---------------

Փողոցը կոչվում է լեհ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, հեղափոխական շարժման ակտիվ մասնակից Ֆելիքս Էդմունդովիչ Ձերժինսկու պատվին։

Հետաքրքկիր փաստեր
-----------------

* Ձերժինսկու փողոցը կարելի է անվանել Կազանի կենտրոնի ամենալայն փողոցը, քանի որ Սև լճի ափի զբոսայգու երկայնքով փողոցի կենտ և զույգ կողմերի հաշվին փողոցի լայնությունը գերազանցում է 125 մետրը։
* Քանդված տներից մեկի տեղում (այժմ` տուն 11 ա)` Յապեև փողոցի հետ հատման վայրում կար հուշատախտակ հետևյալ գրությամբ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այս բակում գտնվող տանն ապրել է Լ. Ն. Տոլստոյը (ապրելու տարեթվեր)։ |  |

Պատկերասրահ
-----------

* Համալսարանական այգու մոտՀամալսարանական այգու մոտ
* Փողոցի զույգ համարակալմամբ կողմըՓողոցի զույգ համարակալմամբ կողմը
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "В Казани после капремонта открылась четная сторона улицы Дзержинского". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 20.
2. ↑  Лев Толстой в Казани

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ձերժինսկու փողոց (Կազան)** կատեգորիայում։ |
Աթենաս աստվածուհու տաճարը Աթենքի արվեստի ակադեմիայի դիմաց
**Ժամանակակից հունական արվեստը** ներառում է Հունաստանի վերջին անկախացումից և պետականության վերականգնումից մինչև 20-րդ դարը ընած ժամանակաշրջանի հունական արվեստը։

Քանի որ շուրջ չորս դար Հունաստանը գտնվել է Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ, Հունաստանը ի տարբերությունը Արևմտյան Եվրոպայի մյուս երկրների (Ֆրանսիա, Իտալիա, Գերմանիա, Անգլիա, Նիդերլանդներ) չի ապրել Վերածննդի կամ Ռենեսանսի դարաշրջան։

Փոխարենը, հունական այնպիսի կղզիներում ինչպիսիք են Կրետեն և Հոնիական կղզիները, ունեցել են հումանիստական դարաշրջանի նշույլներ, քանի որ մոտ են գտնվել Վենետիկին և արվեստի հայրենիք Իտալիային։ Այդ կղզում ավելի լավ են ընդունվել արմատական գեղարվեստական փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունեցել Եվրոպայում 14-18-րդ դարերը ընկած ժամանակահատվածում։

Կրետեում գտնվող Հերակլիոնի արվեստի դպրոցը համապատասխանում էր արևմտաեվրոպական դպրոցի բոլոր չափանիշներին և նույնիսկ առավել էր որոշներից։

Որպես այդպիդին, օսմանյան տիրապետության շրջանում, արդեն կային տարբեր գեղարվեստական միտումներ անկախության վերականգնման և արվեստի ձևավորման համար :

Դրա համար կարևոր նախադրյալ հանդիսացավ հունական սփյուռքը, որը ձևավորվել էր տնտեսական վատ պայմանների հետևանքով և համարվում էր հունական նոր սոցիալիստական էլիտա։

Հունական ժամանակակից արվեստի ձևավորման գործում կարևոր դերակատարություն է ունեցել Ֆրանսիայի, Իտալիայի և Գերմանիայի ազդեցությունը։

Ժամանակակից հունական արվեստը սկսվել է մշակվել այս երկրում Ռոմանտիզմի դարաշրջանում։ Հունական արվեստագետները սկսեցին վերցնել եվրոպական հարևան երկրների արվեստի զարգացման ուղղությունները։ Հունական գեղանկարչությունը եղել է ոգեշնչված հեղափոխական իդեալներով, որով լի էր այս երկիրը Օսմանյան տիրապետության դեմ պայքարելու ժամանակահատվածում։

Թուրքական դարավոր տիրապետությունից հետո Հունաստանում սկսվեցին բացվել արվեստի դպրոցներ, որոնք նախկինում չէի կարողացել բացվել, քանի որ Թուրքիան թույլտվություն չէր տալիս։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Հունականություն
* Հունական ազգային-ազատագրական հեղափոխություն (1821-1829)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nano Chatzidakis, in From Byzantium to El Greco, p.49, Athens 1987, Byzantine Museum of Arts
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2011 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 2.
3. ↑  Modern and Contemporary Art in Greece (1984) Hans-Jörg Heusser AICARC Center, Zürich

Արտաքին հղումներ
----------------

* National Gallery of Athens official website
* Academy of Athens website
**Հաղթանակի սյուն** (գերմ.՝ Siegessäule), պատմական հուշարձան Գերմանիայում, Բեռլինի տեսարժան վայրերից մեկը։

Նախագծի հեղինակը ճարտարապետ Յոհան Հենրիխ Շտրակն է (1805-1880), ով եղել է Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելի աշակերտը։ Սյան գագաթին խոյացող քանդակի հեղինակը գերմանացի ականավոր ճարտարապետ Ֆրիդրիխ Դրակեն է (1805-1882)։

Հուշարձանը գտնվում է Տիրգարտեն այգու կենտրոնում` Մեծ աստղ հրապարակում (գերմ.՝ Großer Stern): Սյունը կառուցվել է Վիլհելմ I Հոհենցոլեռնի պատվերով` ի նշան Պրուսիայի` 1864 թվականին Դանիայի, 1866 թվականին Ավստրիայի և 1870-1871 թվականներին ֆրանս-պրուսական պատերազմում Ֆրանսիայի դեմ տարած հաղթանակների։ Սյան գրանիտե պատվանդանին փորագրված պատկերները ներկայացնում են դրվագներ այդ պատերազմներից։ Սյունը բացվել է 1873 թվականի սեպտեմբերի 2-ին` Սեդանի ճակատամարտում տարած հաղթանակի երրորդ տարեդարձի առթիվ։ Սյան գլխին տեղադրված է հաղթանակի աստվածուհի Վիկտորյայի արձանը, որն ունի 8.3 մ բարձրություն և 35 տ քաշ։ Ժողովուրդն այն կոչել է «Ոսկյա Էլզա» (գերմ.՝ Goldelse): Որպեսզի աստվածուհու շորերին պատշաճ փայլ տրվի, 1987 թվականին հատկացվել է 1 կգ ոսկի։

Պատմություն
-----------

Հաղթանակի սյունը ի սկզբանե գտնվել է Արքայական հրապարակում (գերմ.՝ Königsplatz, ներկայումս` Հանրապետության հրապարակ` Ռայխստագի դիմաց) և բաղկացած է եղել երեք մասից։ 1938-1939 թվականներին Հիտլերի` Բեռլինը վերակառուցելու ծրագրի նախագծով սյունը տեղափոխվել է Մեծ աստղի հրապարակ, որտեղ և գտնվում է ներկայումս։ Հենց այդ ժամանակ էլ ավելացվել է չորրորդ մասը` 7.5 մ բարձրությամբ, ինչի արդյունքում հուշարձանի ընդհանուր բարձրությունը կազմել է 66.89 մ։

1945 թվականին ֆրանսիական օկուպացիոն ուժերը նախատեսել էին ոչնչացնել սյունը, որ խորհրդանշում էր նաև Ֆրանսիայի պարտությունը 1870 թվականին։ Սակայն խորհրդային օկուպացիոն վարչությունը` սպա Արսենիյ Գուլիգայի ղեկավարությամբ, իր վճռական բողոքն է արտահայտել, և սյունը մնացել է կանգուն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Բարաք Օբաման ԲեռլինումԲարաք Օբաման Բեռլինում

Կինոյում
--------

Հաղթանակի սյունը, նրա գագաթի արձանը և Բեռլինի տեսարանները ներկայացված են Վիմ Վենդերսի «Այնպես հեռու, այնպես մոտիկ» (Գերմանիա, 1993) ֆիլմի սկզբնամասում։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսը` Կասիել հրեշտակը, որոշ ժամանակ կանգնում է քանդակի աջ ուսին` նայելով երկնքին, քաղաքին, ապա սլանում է ներքև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25  Bildhauerei in Berlin — 2004.
2. 1 2  Berlin cultural heritage database / Senate Department for Urban Development and the Environment
3. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
4. ↑  "Официальный туристический портал Берлина". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Berlin Tourist Information - Tiergarten Archived June 22, 2008, at the Wayback Machine

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հաղթանակի սյունը *YouTube*-ում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7510030-7 |

 |
Համաշխարհային երաժշտական շուկայում գերիշխող են երեք հիմնական ձայնագրման լեյբլները։ Այդ երեք ընկերությունները կառավարում են համաշխարհային երաժշտական շուկայի ավելի քան 70%–ը և ԱՄՆ–ի երաժշտական շուկայի 85%–ը, այդպիսով դարձնելով երաժշտական շուկան օլիգոպոլիայի օրինակ․

| Երկիր | Անվանում | Տոկոսադրույք |
| --- | --- | --- |
| Ֆրանսիա Ֆրանսիա | Universal Music Group | 38,9 % |
| ԱՄՆ-ի դրոշՃապոնիա Ճապոնիա | Sony Music Entertainment | 21,5 % |
| ԱՄՆ-ի դրոշ | Warner Music Group | 11,3 % |

Մինչև 2012 թվական առաջնորդ լեյբլների ցանկում եղել է նաև EMI Group ընկերությունը (Մեծ Բրիտանիա)։ 2011 թվականին EMI ձայնագրման սեկտորի սեփականատեր է դարձել Vivendi կոնցեռնը, որը ուժե Universal Music Group–ի սեփականատարն էր, իսկ հրատարակական հզորությունները գնել է Sony ընկերությունը։ Այսպիսով, «Մեծ Քառյակը» դարձել է «Մեծ Եռյակ»։

Շուկայի ընդհանուր ծավալը գնահատվում է 30–40 միլիարդ ԱՄՆ դոլար (ըստ RIAA՝ 40 միլիարդ և ըստ IFPI՝ 32 միլիարդ)։ Տարվա արտադրության ընդհանուր վաճառքների քանակը (կոմպակտ սկավառակների, MP3, տեսահոլովակների) 2004 թվականին կազմել է մոտ 3 միլիարդ օրինակ (1918 թվականին գռամսկավառակների համաշխարհային վաճառքները գնահատվում էին մոտ 100 միլիոն օրինակներով)։

Տես նաև
-------

* Ձայնագրման լեյբլների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dan Walker Smith. (2011 թ․ նոյեմբերի 14). "Universal and Sony Buy EMI for $4.1 Billion". AdWeek. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2012 թ․ հոկտեմբերի 16.
2. ↑  "How the Big Four Record Labels Became the Big Three". *The Balance*. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 30.
3. ↑  "Press Room - Marketing Data". 2004 թ․ դեկտեմբերի 30. Արխիվացված է the original 2004 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Երեք խոշորագոււն լեյբլների պատմություն․ գռամսկավառակաների վաճառքից մինրև համացանցային շրջան". *vc.ru* (in ռուսերեն). 2016 թ․ փետրվարի 11. Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 12. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)