recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ֆալա** (ապրիլի 7, 1940(1940-04-07) - ապրիլի 5, 1952(1952-04-05)), ԱՄՆ-ի նախագահ Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտի շոտլանդական ցեղատեսակին պատկանող շուն, Ռուզվելտի պաշտոնավարման ընթացքում ապրել է նրա հետ Սպիտակ տանը։ Ֆալան Ռուզվելտին ուղեկցել է մի շարք պաշտոնական ուղևորությունների և որոշակի պահից սկսած դարձել է նրա իմիջի անբաժանելի մասը։ ԶԼՄ-ներում լայնորեն լուսաբանվել է շան տարբեր գործողություններ և հնարքներ։

Վաշինգտոնում գտնվող Ֆալայի արձանը կազմում է Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտի հուշահամալիրի մի մասը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆալան ծնվել է 1940 թվականի ապրիլի 7-ին և բերվել է որպես նախագահ Ռուզվելտի սուրբծննդյան նվեր։ 1940 թվականի նոյեմբերի 10-ին շունը տեղափոխվել է Սպիտակ տուն, որտեղ ապրել է մինչև Ռուզվելտի մահը։ Ռուզվելտը շատ հոգատար էր իր սիրելիի առողջության համար, դրա համար արգելել էր որևէ մեկին կերակրել նրան և միշտ դա անում էր ինքնուրույն։

Սպիտակ տան վերաբերյալ *Metro-Goldwyn-Mayer*-ի նկարահանած ֆիլմում Ֆալան դարձել է գլխավոր հերոսներից մեկը, հետագայում ճանաչվել է որպես ԱՄՆ-ի բանակի պատվավոր շարքային, ռազմական կարիքների համար 1 դոլար նվիրաբերելու համար։ Ֆալան Ռուզվելտին ուղեկցել է նրա մի շարք ճանապարհորդությունների ժամանակ, ինչպես նաև ինքնաթիռով և նավով, այդ թվում նաև նրա հետ մասնակցել է Քվեբեկի համաժողովին, որտեղ կնքվել է Ատլանտյան հրովարտակը։ 1944 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Ռուզվելտը իր նախընտրական խոսքի ժամանակ հիշատակել է Ֆալային՝ պաշտպանվելով Հանրապետական կուսակցության հարձակումներից։

Ֆալան եղել է Ալան Ֆոսթերի «Պարոն Ֆալան Սպիտակ տնից» մուլտսերիալի գլխավոր հերոսը։ Դրանից բացի, նրա անունը ԱՄՆ-ի բանակի զինվորներն Արդենների գործողության ժամանակ օգտագործել են որպես գաղտնաբառ։

Ֆալան մահացել է 1952 թվականի ապրիլի 5-ին և թաղվել է Ռուզվելտի կողքին։

Մատենագիտություն
----------------

* Biography of Fala D. Roosevelt. Franklin D. Roosevelt Presidential Library and Museum.
* Fala, Roosevelt’s Best Friend. Archived 2007-03-14 at the Wayback Machine. Museum Management Program, National Park Service. March 16, 2005.
* FDR’s Fala: The Most Famous Dog in the World

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  William Edward Leuchtenburg, *In the Shadow of FDR: From Harry Truman to George W. Bush*, Cornell University Press, 2001. ISBN 0-8014-8737-4. pp 183.
2. ↑  *Video: Allies Win Sea, Air Battle In Fight For Africa (1944)*։ Universal Newsreel։ 1944։ Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 21
3. ↑  «Dewey Response to 'Fala Speech'», Ithaca College

Արտաքին հղումներ
----------------

* Recording of the Fala speech Archived 2016-04-02 at the Wayback Machine.
* IMDB profile of Whiskers, Fala’s movie stand-in in Princess O’Rourke (1943)
**Օտմար Էլիգեր** (անգլ.՝ Ottmar Elliger, սեպտեմբերի 8, 1633(1633-09-08), Կոպենհագեն, Դանիա - դեկտեմբեր 1679, Բեռլին, Brandenburg-Prussia), ֆլամանդական բարոկկոյի ծաղկանկարիչ։

Ըստ Նիդեռլանիների արվեստի պատմության ինստիտուտի տվյալների` նա ծնվել է Գյոթեբորգ քաղաքում, բայց պարապել է Անտվերպենում, Դանիել Զեգերսի հետ։ Նրա ամենավաղ աշխատանքը թվագրել է 1653 թվականին։ Էլիգերը գրանցվել է Կոպենհագենում 1654 թվականին, Ամստերդամում` 1660 թվականին (որտեղ էլ նա ամուսնացել է), Դորդրեխտում` 1662 թվականին և Համբուրգում` 1665 թվականին։ 1670 թվականին նա Բեռլինում դարձել է Ֆրիդրիխ Վիլհելմ ֆոն Բրանդենբուրգի պալատական նկարիչը, որտեղ էլ հաստատվել է։ Նրա հոլանդացի աշակերտը` Հերմանուս Նոորդկերկը, սկսել է իր կարիերան դեկորատիվ նկարչությամբ Ամստերդամում, բայց հրաժարվել է նկարչությունից և գնացել Լեյդեն` իրավաբանություն սովորելու։

Ըստ Հուբրակենի` նա ճանապարհորդել է Գյոթեբուրգից մինչև Անտվերպեն` միայն Դանիել Զեգերսի հետ մարզվելու համար, որն այդ շրջանում մեծ փառք էր վայելում։ Նրա հայրը ցանկանում էր, որ նա դառնա լեզուների մասնագետ, ինչը պիտի որ գոնե մասամբ հաջողված լիներ, քանի որ նա շատ է ճանապարհորդել։

Նրա վաղ աշխատանքները Անտվերպենում նմանություն ունեն Յակոբ Մարրելի աշխատանքների հետ, որի հետ նամակագրության մեջ է եղել, երբ Մարրելը Ֆրանկֆուրտում էր։

Նրա որդին` Օտմար Էլիգեր կրտսերը կամ Օտմար Էլիգեր II-ը (1666–1735 թվականներ), նույնպես նկարիչ էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis
2. 1 2  Ottomar (I) Elliger (նիդերլ.)
3. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
4. 1 2 3 4  Ottmar Elliger in the RKD
5. ↑   Ottomar Elger biography in *De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen* (1718) by Arnold Houbraken, courtesy of the Digital library for Dutch literature
6. ↑  «The Ashmolean Museum: Home page of the Museum»։ ashmolean.org։ Վերցված է 29 September 2015

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · ECARTICO |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BPN: 12658952 · GND: 129108715 · ISNI: 0000000066804926 · SUDOC: 234436565 · VIAF: 13379220 · ULAN: 500023173 · WorldCat VIAF: 13379220 |

 |

 |
Վլորա ծոց
Օտրանտո նավահանգիստ
**Օտրանտոյի նեղուցը** (ալբ․՝ Ngushtica e Otrantos; իտալ.՝ Canale d'Otranto; խորվ.՝ Otrantska Vrata) Ադրիատիկ ծովը կապում է Հոնիական ծովի հետ և բաժանում Իտալիան Ալբանիայից։ Դրա լայնությունը Պունտա Պալասկայում (Սալենտոյից արևելք), 72 կմ-ից քիչ է (45 մղոն; 39 ծովային մղոն)։ Նեղուցը անվանվել է իտալական Օտրանտո քաղաքի անունով։

Պատմություն
-----------

Վաղ ժամանակներից Օտրանտոյի նեղուցը կարևոր ռազմավարական նշանակություն ուներ։ Հռոմեացիներն այն օգտագործում էին իրենց զորքերը դեպի արևելք տեղափոխելու համար։ Լեգեոնները, որոնք շարժվում էին դեպի Բրունդիզիում (այժմ՝ Բրինդիզի), ունեցան միայն մեկօրյա ծովային ճանապարհորդություն դեպի ժամանակակից Ալբանիայի տարածք, այնուհետև կարող էին շարժվել դեպի արևելք՝ անցնելով Էգնատիա ճանապարհով։

Օտրանտոյի նեղուցը 17-րդ դարի սկզբի քարտեզի վրա:

Համաշխարհային առաջին պատերազմ
-----------------------------

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նեղուցը ռազմավարական նշանակություն ուներ։ Իտալիայի, Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի դաշնակից նավատորմերը, շրջափակելով նեղուցը, հիմնականում թեթև ուժերով և թեթև զինված ձկնորսական նավերով (այս ձկնորսները հայտնի էին որպես «դրիֆտերներ»` մարդիկ, որոնք անընդհատ տեղից տեղ են գնում և չունեն հաստատուն աշխատանք և կացարան), խանգարում էին ավստրո-հունգարական նավատորմի ազատ մուտքին Միջերկրական ծով։ Արգելափակումը հայտնի էր որպես «Օտրանտոյի արգելք»։

Այնուամենայնիվ, պատնեշը անարդյունավետ էր Ադրիատիկի դեմ գործող գերմանական U-նավերի դեմ, որոնք դաշնակից պետություններին պատուհաս էին լինելու Միջերկրական ծովի պատերազմում։

### Երկաթե վարագույրից հետո

1992-ին Ալբանիան և Իտալիան կնքեցին պայմանագիր, նրանց միջև սահմանը հստակեցվում էր։

Ալբանիայում 1997-ին տեղի ունեցած խռովությունների, Օտրանտոյի և Կարաբուրունի ողբերգության պատճառով, տնտեսական վատ պայմանների հետևանքով, գրեթե 100 մարդ, փորձելով ապօրինի հատել նեղուցը, մահացավ։

2006 թվականին Ալբանիայի կառավարությունը հանցագործությունը զսպելու համար Ալբանիայի բոլոր լճերում, գետերում և ծովերում շարժիչային ուժով շարժվող առագաստանավերի համար մորատորիում (հարկերի վճարման հետաձգում) սահմանեց։ Բացառություն էին կազմում միայն պետական, օտարերկրյա սեփականության իրավունք ունեցող, ձկնորսական և ռեակտիվ նավերը։ 2010 թվականին մորատորիումը երկարաձգվեց ևս 3 տարով՝ մինչ 2013 թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Frank K. McKinney (2007)։ *The Northern Adriatic Ecosystem: Deep Time in a Shallow Sea*։ Columbia University Press։ էջ 29։ ISBN 978-0-231-13242-8։ Վերցված է 2013 թ․ մարտի 6
2. ↑  *First World War* - Willmott, H.P. Dorling Kindersley, 2003, Page 186
3. ↑  «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 6-ին։ Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 25  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն) Council of Ministers of the Republic of Albania, www.keshilliministrave.al, 10 August 2006.
**Ղուլալիս** (վրաց.՝ ყულალისი), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։

Ղուլալիս գյուղը գտնվում է Ախալքալաքից ուղիղ գծով 8 կմ հարավ, շրջկենտրոն Նինոծմինդայից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք, Քառասնակն վտակի ձախ ափին, ծովի մակերևույթից 1795 մ միջին բարձրության վրա։ 1918 թվականին՝ թուրքական բանակի ներխուժման օրերին, տեղի հայերը պաշտպանություն են գտել համագյուղացի թուրքերի շրջանում։ Միջնադարում և առանձնապես 14-16-րդ դարերում Ջավախքի հայաշատ ու ծաղկուն բնակավայրերից մեկն էր։ Հայաթափ է եղել 18-րդ դարում։ Ավելի ուշ բնակեցվել է մուսուլմաններով, կամ տեղաբնիկներն էին, որ իսլամացան։ Միջնադարում Ջավախքի հայաշատ գյուղերից մեկն էր։ Դրա վառ ապացույցն է գյուղի հյուսիսարևելյան եզրին տարածված 13-14-րդ դարերի հայկական ընդարձակ գերեզմանատունը։ 17-րդ դարի առաջին կեսին տեղի տալով Ախալցխայի փաշաների բռնություններին՝ ղուլալիսցիների մի մասն ընդունել էր իսլամ և դրա շնորհիվ շարունակել գոյատևել հայրենի գյուղում։ 1870 թվականին նրանց թիվը կազմում էր 16 տուն (103 ար. 111 իգ.)։ Մինչև 1918 թվականը Ղուլալիսը կիսով չափ թուրքաբնակ էր։ Վերջիններիս մեծ մասը նույն թվականին փոխադրվել է Աղբաբայի (Ամասիա) շրջան։ Շրջակա բնակավայրերի համեմատ այստեղ նորաբնակ հայերը փոքր-ինչ ավելի ուշ ժամանակներում են հաստատվել։ Դա տեղի է ունեցել 1870-ականների սկզբներին։ Վերջիններս ծագումով Էրզրումի գավառից էին, բայց Ղուլալիս էին փոխադրվել Ծաղկայի գավառի Դարաքյով, Ղաբուռ, Ջինիս և այլ գյուղերից։ Սակայն այսօր էլ տեղացիները վկայում են, որ 1918 թՎականին, երբ գյուղում թուրքերի թիվն էր շուրջ 30 տուն, հայերի մեջ կային նաև «եռլականներ» (տեղաբնիկներ), մասնավորապես Մանվելյանները (13-14 տուն), Անտոնյանները (7-8 տուն) և Գևորգյանները (7-8 տուն)։

Տես նաև
-------

* Սամցխե-Ջավախք
* Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014»։ საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური։ ნოემბერი 2014։ Վերցված է 26 ივლისი 2016

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Նինոծմինդայի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն | ք. Նինոծմինդա |  |
|  |
| Գյուղեր | Ասփարա • Գանձա • Գորելովկա • Դիլիֆ • Եֆրեմովկա • Թորիա • Ժդանովական • Խոջաբեկ • Կաթնատու • Հեշտիա • Ղաուրմա • Ղուլալիս • Մամզարա • Մեծ Արագյալ • Մեծ Գոնդուրա • Մեծ Խանչալի • Նոր Խուլգումո • Ջիգրաշեն • Ռոդիոնովկա • Սամեբա • Սաթխա • Սպասովկա • Վլադիմիրովկա • Տամբովկա • Ուչմանա • Փոքր Արքալի • Փոքր Գոնդուրա • Փոքր Խանչալի • Փոքր Խորենիա • Փոկա • Հեշտիա • Օրլովկա • Օրոջալար |
|  |
| Պորտալ:Վրաստան |

 |
**Սիլվիո Պիրիլո Սեսարինո** (պորտ.՝ Sylvio Pirillo Cesarino, հուլիսի 27, 1916(1916-07-27) կամ հուլիսի 26, 1916(1916-07-26), Պորտու Ալեգրի, Բրազիլիա - ապրիլի 22, 1991(1991-04-22), Պորտու Ալեգրի, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ Հանդես է եկել «Ամերիկանո», «Ինտերնասիոնալ», «Պենյառոլ», «Ֆլամենգո», «Բոտաֆոգո» ակումբներում, ինչպես նաև Բրազիլիայի ազգային հավաքականում։

Կարիերա
-------

Սիլվիո Պիրիլոն կարիերան սկսել է Պորտու Ալեգրիի «Ամերիկանո» ակումբում, նրա հաջող խաղը գրավեց «Ինտերնասիոնալ» ակումբի մարզիչների ուշադրությունը, որտեղ էլ Պիրիլոն հանդես է եկել 2 տարի։ Որից հետո նա խաղացել է Ուրուգվայի «Պենյարոլ» ակումբում։

1941 թվականին Պիրիլոն տեղափոխվել է «Ֆլամենգո» ակումբ, որը փնտրում էր փոխարինող իր լեգենդար հարձակվող Լեոնիդասին։ Առաջին իսկ տարում Պիրիլոն «Ֆլամենգո»-ում 39 գնդակ է խփել Ռիոյի առաջնության ժամանակ, ինչը մինչ օրս անգերազանցելի ռեկորդ է։ Պիրիլոն Ֆլամենգոյի կազմում հաղթել է 3՝ 1942, 1943 և 1944 թվականների Ռիոյի առաջնությունը։ 1947 թվականին Պիրիլոն դուրս է եկել ակումբի կազմից, խփելով 201 գոլ, որն էլ հանդիսանում էր ակումբի պատմության 5-րդ արդյունքը։

Պիրիլոն իր կարիերան ավարտել է «Բոտաֆոգո»-ի կազմում, որը, ինչպես «Ֆլամենգո»-ն, փնտրում էր փոխարինող իր լավագույն ռմբարկու Էլենո Ֆրեյթասին։ «Բոտաֆոգո»-ի կազմում Պիրիլոն անցկացրել է 5 տարի, 1948 թվականին հաղթելով իր 4-րդ Ռիոյի առաջնությունը և ավարտել է կարիերան 35 տարեկան հասակում։

Բրազիլիայի հավաքականում Պիրիլոն նորամուտը նշել է 1942 թվականի հունվարի 14-ին Ամերիկայի գավաթի խաղարկությունում՝ Չիլիի դեմ խաղի ժամանակ, հենց առաջին խաղում Պիրիլոն խփել է 3 գնդակ, իսկ Բրազիլիան հաղթել է 6։1 հաշվով։ Պիրիլոյի վերջին խաղն անցկացրել է նույն մրցաշարում, որտեղ Բրազիլիային դիմակայում էր Էկվադորը, Պիրիլոն իր վերջին խաղում բրազիլական թիմի ավագիմարզաշապիկով խփել է 3 գնդակ։ Այս երկու հեթ-տրիկները դարձել են Պիրիլոյի եզակի գոլերը Բրազիլիայի կազմում, որի մարզաշապիկով նա անցկացրել է 5 հանդիպում։

Կարիերայի ավարտից հետո Պիրիլոն դարձել է մարզիչ։ Մարզչական կարիերայի ընթացքում նրա գլխավոր հաջողությունները դարձան Ռիո Սան Պաուլուի մրցաշարում «Ֆլումինենսե»-ի հետ մրցավեճում տարած հաղթանակներն ու նույն տարում Ռոկայի Գավաթում Բրազիլիայի հավաքականի հաղթանակը, որը նա ղեկավարել է ուղիղ 2 օր։

Նվաճումներ
----------

### Որպես խաղացող

#### Ակումբային

* Ռիո դե Ժանեյրոյի չեմպիոն (1942, 1943, 1944, 1948)

#### Անձնական

* Կարիոկա լիգայի լավագույն ռմբարկու (1941)
* Կարիոկա լիգայի մեկ մրցաշրջանում գոլերի քանակով ռմբարկու (39 գոլ)

### Որպես մարզիչ

* Ռիո-Սան Պաուլո մրցաշարի չեմպիոն (1957)
* Ռոկա գավաթի դափնեկիր (1957)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «A Federação»։ *Biblioteca Nacional Digital* (պորտուգալերեն)
2. 1 2   Futebol80 (pt)
3. ↑   Memória do Inter (pt)
4. ↑   Fla-Estatística (pt)
5. ↑  «Acervo histórico»։ *Acervo O Globo* (պորտուգալերեն)։ O Globo
6. ↑   BrFut (pt)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի կայքում (պորտ.)
Հյուրանոց **«Վանկուվեր»** (անգլ.՝ Hotel Vancouver), բազմահարկ շենք, որը գտնվում է Վանկուվերի (Կանադա) կենտրոնում։ 1939-1972 թվականներին համարվել է քաղաքի ամենաբարձր շենքը։ Կառուցման պահին բարձրությամբ հինգերորդ շենքն էր Կանադայում։

Պատմություն
-----------

Ստեղծողները ճարտարապետներ Ջոն Արչիբալդը և Ջոն Սկոֆիլդ են։ Շենքն ունի 17 հարկ և 111 մ բարձրություն։ 1939 թվականի մայիսի 25-ին տեղի է ունեցել հյուրանոցի բացումը։ Ի սկզբանե պետք է կոչվեր «Բրիտանական Կոլումբիա»։ 1988 թվականին հյուրանոցը գնել է *Canadian Pacific Hotels* ցանցը, որը վերանվանվել է *Fairmont Hotels and Resorts*, իսկ հետո հյուրանոցն ստացել է Fairmont Hotel Vancouver անվանումը։

Ավելի վաղ Վանկուվեր անունը կրել են երկու այլ հյուրանոց, որոնք գտնվում էին հարևան թացղամասերում։ Մեկըգոյատևել է մինչև 1887-1916 թվականները, իսկ մյուսը՝ 1916-1939 թվականները։

Մեծ ճգնաժամի ժամանակ հյուրանոցի շինարարությունը սառեցվել է 5 տարով։ Շինարարությունը վերսկսելուց հետո շինարարությունը անցկացվել է ավրալային ռեժիմով՝ նպատակ ունենալով այն ավարտել Ջորջ 6-րդ թագավորի և Եղիսաբեթ թագուհու քաղաք այցելությանը։

Հյուրանոցը հիմնավերանորոգվել է 1989-1999 թվականներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «The Fairmont Hotel Vancouver»։ Emporis.com։ Վերցված է 2013-10-31
3. ↑  *Luxton, Donald* Building the West: The Early Architecture of British Columbia. — Vancouver, British Columbia: Talonbooks[en], 2003. — С. 491. — ISBN 0-88922-474-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Տիրոջ Համբարձման եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Вознесения Господня, **Համբարձման եկեղեցի**), Սվերդլովսկի մարզի Եկատերինբուրգ քաղաքի հնագույն ուղղափառ եկեղեցիներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է 1770 թվականի մայիսին, օծվել նույն թվականի սեպտեմբերի 19-ին։ Սկզբում դա շատ փոքր փայտե կառույց էր։ 1789 թվականին եկեղեցու շենքը ոչ պիտանի էր դարձել և ծխականները որոշեցին կառուցել երկհարկանի քարե եկեղեցի։ Ներքևի հարկը նվիրված էր Սուրբ Աստվածածնին, երկրորդ հարկը` Տիրոջ Համբարձման պատվին։

19-րդ դարում եկեղեցին բազմիցս վերակառուցվել և ընդարձակվել է։ 1834 թվականին քահանաներն ու ծխականները որոշեցին եկեղեցուն կից հարավային կողմից կառուցել երկու մատուռ և ևս երկուսը հյուսիսային կողմից և նոր շքամուտք։ 20-րդ հարյուրամյակի սկզբին, արդեն լայնածավալ եկեղեցին ուներ 6 մատուռ, Վոզնեսենսկի, Սուրբ Աստվածածնի Ծննդյան, Բլագովեշչենսկի, սուրբ Միտրոֆանի և Եղիա մարգարեի անվան, Սուրբ Աստվածամոր Կազանյան սրբապատկերի պատվին։ Ներքևի հարկը հատկացվել էր արական մեկդասարանյա եկեղեցական ծխական դպրոցին։ 1926 թվականին եկեղեցին փակվեց, հետագայում այնտեղ տեղակայվեցին, նախ դպրոց, ապա` պատմական հեղափոխական թանգարան։ 1991 թվականի փետրվարի 15-ին, եկեղեցում Տեառնընդառաջի տոնի կապակցությամբ երկար տարիներ անց իրականացվեց առաջին պատարագը։ 2011 թվականի աշնանից մինչև 2014 թվականի հոկտեմբերը եկեղեցու վանահայրը եղել է վարդապետ Պիմենը (Ադարչենկոն)։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին կիրակնօրյա երեկոյան եկեղեցական պատարագի ժամանակ Եկատերինբուրգ քաղաքի վանական օկրուգի գործակալ , քահանա Նիկոլայ Տարանտինը եկեղեցու ծխական համայնքին ներկայացրեց նոր ավագ քահանա Ալեքսի Կուլբերգին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Престольный праздник отметил екатеринбургский храм в честь Вознесения Господня | Православная газета»։ *orthodox-newspaper.ru* (ru-ru)։ Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 10
2. ↑  «Кафедральный на Кафедральной»։ *www.1723.ru*։ Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 10

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տիրոջ Համբարձման եկեղեցի (Եկատերինբուրգ)** կատեգորիայում։ |
**Հերոսուհին** կամ «**Միայն խիզախները**» (չին. 鐵娃, պինյին *Tiě wá*), ռեժիսոր Լո Վեյի մարտաֆիլմը, որը հրապարակվել է 1973 թվականին։ Այս ֆիլմում փոքրիկ դեր է խաղացել Ջեկի Չանը։

Սյուժեն
-------

Չինաստանի Հանրապետության առաջին տարիներին գեներալ Յուան Սայհոյը հայտարարել է իրեն Չինաստանի կայսր և ի ամոթ չին ժողովրդի, ստորագրել է պայմանագիր Ճապոնիայի գերիշխանւթյան մասին Չինաստանի հյուսիսային շրջաններում։ Երիտասարդ ուսանողները չինացի հայրենասերները այդ պայմանագրի դեմ հանդես եկան։ Չոյը՝ երիտասարդ լիդեր ուսանողը, ձերբակալվել է Լույի կողմից, ով պեկինյան անվտանգության բյուրոյի առաջնորդ էր։ Ըստ ծրագրի, Չոյին պետք է օգներ իր քույրը։ Բայց իր իրական քույրը մահացավ։ Մի այլ աղջիկ՝ Սյու Ինը, ով արտաքինով շատ նման էր մահացածին, կամավոր առաջարկում է կատարել նրա դերը։ Սյու Ինին հաջողվում է իմանալ գաղտնի բանտի գտնվելու վայրը այն բանից հետո, երբ Լույը իրեն աշխատանքի է վերցնում։ Լույը տանում է նրան ապստամբների մահապատժի վայրը։ Շոկի մեջ լինելով մայրերից և ուսանողներից՝ Սյու Ինը բացահյտում է իր ինքնությունը Լույի հետ պայքարում։ Մենամարտի ժամանակ Լույը ասում է, որ Չոյը բանտարկված է Ճապոնիայի հյուպատոսությունում։ Սյու Ինը գնում է հյուպատոսարան, որտեղ փրկում է Չոյին իր սեփական կյանքի գնով։

Դերերում
--------

| Չժեն Պեյպեյ | Սյու Ին |
| --- | --- |
| Օու Վեյ | Լույ, անվտանգության ծառայության ղեկավար |
| Տյան Ցզյուն | Չոյ, հեղափոխական |
| Լո Վեյ | Լույի ղեկավար |
| Դզյո Սիսիդո | Ճապոնացի հյուպատոս |
| Խան Ինցզե | մարդասպան |
| Սուն Լան | Լույի սպա |
| Սոմենա Լյուկիո | ճապոնացի թիկնապահ |
| Յուան Կույ | ճապոնացի (էպիզոդում) |
| Ջեկի Չան | ճապոնացի (էպիզոդում) |
| Յուան Խուա | ճապոնացի (էպիզոդում) |

Անձնակազմը և տեխնիկական տվյալները
---------------------------------

* Կինոընկերության։ Golden Harvest
* Պրոդյուսեր։ Ռեյմոնդ Չոու
* Ռեժիսոր։ Լո Վեյ
* Ռեժիսորական անձնակազմ։ Լո Վեյ, Խան Ինցզե, Ու Շի, Էր Ցյուն
* Օպերատոր։ Չեն Ցինցյույ
* Դիմահարդար։ Չեն Գոսյուն
* Մոնտաժոր։ Չժան Յաոցզուն
* Լեզու։ պուտունհուա
* Տևողությունը։ 89 րոպե

Տես նաև
-------

* Ջեկի Չան

Արտաքին հղումներ
----------------

* (անգլ.)
* Ֆիլմի կայքը HKMDB-ում (անգլ.)
* Ֆիլմի կայքը Hong Kong Cinemagic-ում (անգլ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑
3. ↑  Страница фильма Արխիվացված է Փետրվար 13, 2018 Wayback Machine-ի միջոցով:(անգլ.) на сайте Hong Kong Movie DataBase.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Ֆիզիկայի հայկական հանդես** (անգլերեն՝ *Armenian Journal of Physics*), մի վերանայված ֆիզիկայի գիտական էլեկտրոնային և ազատ մատչելիությամբ եռամսյա հանդես է, որը լույս է տեսնում 2008 թվականից։ Հրատարակիչն է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիան, և այն հրատարակվում է միայն առցանց։ Այն ընդունում է բնօրինակ ներդրումներ, վերանայող հոդվածներ, կարճ հաղորդակցություններ, ասուլիսի արձանագրություններ, համակարգչային ծրագրեր, ասպիրանտուրայի թեզերի կարճ պարունակություններ, ինչպես նաև այլ գիտական տեղեկատվություն տեսական, փորձառական, և կիրառական ֆիզիկայում և էլեկտրոնիկայում, որոնք գրվել են անգլերենով, և կարող են լինել աշխարհի որևէ երկրից։

Հոդվածները ընդունվելուց հետո անմիջապես տեղադրվում են համացանցում։ Հոդվածները մատչելի են բոլորին՝ անվճար, հնարավորինս տարածված ունկնդիրներին հասանելի լինելու համար։ Հանդեսի կայքը նաև օգտագործում է համացանցը՝ տեղադրելու դինամիկ, բացմագույն գրաֆիկներ և հղումներ ներքին և արտաքին աղբյուրների։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  «Ֆիզիկայի հայկական հանդես»։ Վերցված է 2023-01-23
**Տոմոմի Կասայ** (ճապ.՝ 河西 智美, նոյեմբերի 16, 1991(1991-11-16), Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի երգչուհի, AKB48 այդոլ-խմբի նախկին մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Տոմոմի Կասայը միացել է AKB48 խմբին 2006 թվականի ապրիլին, այսինքն նա 2-րդ սերնդի մասնակից է, Յուկո Օսիմայի և Սաե Միյադզավայի հետ։

Նոյեմբերի 10-ին Տոմոմի Կասայը հայտարարել է, որ դեկտեմբերի 26-ին Nippon Crown լեյբլում իր առաջին սոլո ելույթը կունենա։ Այդպես նա դարձավ AKB48-ի 9-րդ մասնակիցը, որը հայտարարել է սոլո դեբյուտի մասին։ Նրա թողարկման արարողությունը AKB48-ից տեղի է ունեցել 2013 թվականի մայիսի 3-ին։

Սոլո սկավառակագրություն
-----------------------

### Սինգլներ

| Անվանում | Թողարկման ամսաթիվը |
| --- | --- |
| «Masaka» (ճապ.՝ まさか) | 2012 թվականի դեկտեմբերի 26 |
| «Mine» | 2013 թվականի մակիսի 8 |

##### Տեսահոլովակներ

| Անվանում | Պաշտոնական վիդեոներ YouTube-ում |
| --- | --- |
| «Masaka» | Դիտել |
| «Mine» | Դիտել |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «AKB河西智美、12月にソロデビュー　CM＆初写真集も決定»։ *Oricon Style* (ճապոներեն) (Oricon)։ 2012-11-10
**Վասիլի Կուշնարյովի եկամտաբեր տուն** (ռուս.՝ Доходный дом Василия Кушнарёва), շենք Դոնի Ռոստովի Պուշկինի փողոցում (տուն №51)։ Առանձնատունը կառուցվել է 1900-ական թվականների սկզբին։ Այն պատկանել է ռոստովցի հայտնի գործարանատեր Յակով Կուշնարյովի եղբորը` Վասիլի Սեմյոնովիչ Կուշնարյովին։ Ներկայումս շենքը Հարավային ռազմական օկրուգի տնօրինության տակ է։ Վասիլի Կուշնարյովի եկամտաբեր տունն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

Եկամտաբեր տունը կառուցվել է 1900-ական թվականների սկզբին` Յակով Կուշնարյովի ծխախոտի ֆաբրիկայից ոչ հեռու։ Առանձնատունը պատկանել է նրա ավագ եղբորը` Վասիլի Կուշնարյովին։ Եկամտաբեր տան բակից ելք կար դեպի հեղինակավոր «Բուֆֆ ամառային թատրոն-զբոսայգի»։ Կուշնարյովի տանը տեղավորված էր բակի կողմից բաց պատշգամբով ռեստորան։

Խորհրդային իշանության հաստատումից հետո 1920-ական թվականներին շենքն ազգայնացվեց և հանձնվեց Հյուսիսկովկասյան ռազմական օկրուգի տնօրինությանը։ Կուշնարյովի նախկին տանը սկսեց գործել ճաշարան։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ավերվել է շենքի տանիքը, որը հետո վերականգնել են որոշ փոփոխություններով։ 2012 թվականին Հյուսիսկովկասյան ռազմական օկրուգի շտաբն անցկացրել է շենքի վերանորոգում, որի ընթացքում ձևափոխվել է տանիքը և փոխվել ճակատի տեսքը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկամտաբեր տան ճակատը ձևավորված է արևելյան ոճով, ինչը բնորոշ է այն ժամանակների ակումբային շենքերին։ Շինությունը երկհարկանի է, բարձր ցոկոլով։ Վերին հարկի լուսամուտատեղերն ունեն կիսաշրջանաձև ավարտ։ Պատուհանների կամարաղեղները հենվում են բյուզանդական կրկնակի սյուներին։ Ճակատն ավարտվում է ցածր ճաղաշարով բարձր քիվով։ Շենքը զարդարում են արևելյան նախշերով բազմաթիվ դեկորատիվ տարրեր։ Ի սկզբանե շենքի տանիքին կար գմբեթ, իսկ տան արևելյան մասում եղել է մարմարե սանդուղք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Доходный дом В.С. Кушнарева»։ voopiik-don.ru։ Վերցված է 2013-11-05
2. 1 2 3 4 5  *Волошинова Л. Ф.* Пушкинская улица. — Ростов-на-Дону: «Донской издательский дом», 2000. — С. 23—27. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87688-250-X
3. ↑  «Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)»։ Официальный портал Правительства Ростовской области։ Վերցված է 2013-09-23
4. ↑  Елена Слепцова (2012-06-06)։ «Армия воюет с культурой?»։ Наше Время։ Վերցված է 2013-11-06
**Օրֆեում թատրոն** (անգլ.՝ **Orpheum Theatre**), Մալթայի Հանրապետության Գզիրա քաղաքում գտնվող կառույց, որի նախագծերը 1932 թվականին պատրաստել է մալթացի ճարտարապետ Հարոլդ Ջ. Բորգը, իսկ շինարարական աշխատանքները ղեկավարել է Ֆելիքս Գերադան, որն իր անվան ու ազգանվան առաջին տառերը՝ **FG**, փորագրել է տվել շենքի ճակատին։ Շենքը կառուցվել է, որպեսզի ծառայի որպես կինոթատրոն, սակայն օգտագործվել է նաև համերգների և թատերական ու օպերային ներկայացումների համար։

Կառույցի ճարտարապետության վրա զգացվում է *Art Nouveau* ոճի և իսպանական ճարտարապետության որոշ տարրերի ազդեցությունը։

Հիշարժան կատարումներ
--------------------

Թատրոնում ելույթներով հանդես են եկել հանրահայտ մի շաք կատարողներ։

1950 թ. մարտի 24-25 - իտալացի տենոր Տիտո Շիպան (*Tito Schipa*), մի քանի շաբաթ անց՝ Մարիա Կանիլյան (*Maria Caniglia*)՝ մալթացի անվանի երգիչներ *Օրեստ Կիրկոպ*ի և *Պաուլ Աշիակ*ի երգակցությամբ

1953 թ. հուլիսի 10 - Թագավորական նավատորմի նվագախմբի համերգը՝ դիրիժոր սըր Մալքոլմ Սարջենթի ղեկավարությամբ

1954 թ. մայիսի 29-30 - իտալացի երգիչ Կլաուդիո Վիլլայի համերգները

1955 թ. տենոր Լուչիանո Տայոլին հինգ համերգ է տվել։

1958 թ. հունիսին Դոմենիկո Մոդունիոն հանդես է եկել համերգային ճոխ ծրագրով՝ կատարելով նաև *Nel blu dipinto di blu* երգը։

1990-ական թվականների կեսերին թատրոնում կազմակերպվել է առաջին տարերային, ինքնաբուխ-հանպատրաստից *pride party*-ն, որին որոշ ժամանակ անց միջամտել է ոստիկանությունը

Black Sabbath աշխարհահռչակ երաժշտախումբը համերգ է տվել *Orpheum Theatre*-ում 1995 թ. օգոստոսի 25-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Malta Who's Who, 1969/70 - page 55
2. ↑  Spazju Teatrali: A Catalogue of Theatres in Malta and Gozo (2016)  - Retrieved 10 March 2018.
3. ↑  Malta Independent 14September2019 On-Line:. Retrieved : 14September2019
4. ↑  «Black Sabbath – Live At The Orpheum Theater, Malta»։ *Discogs*։ Վերցված է մարտի 30, 2018
5. ↑  «Black Sabbath set list at Orpheum Theatre»։ *Setlist.fm*։ Վերցված է մարտի 30, 2018

Արտաքին հղումներ
----------------

* Black Sabbath live at the Orpheum Theatre, 25 August 1995

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 26145376314683721064 · WorldCat VIAF: 26145376314683721064 |

 |
**Վասիլի Ֆիլիպովիչ Ռուդնև** (ռուս.՝ Василий Филиппович Руднев, ապրիլի 8, 1928(1928-04-08), Q20924698?, Նովոսիբիրսկի շրջան, Q4325477?, Սիբիրի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 7, 2018(2018-02-07), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս նկարիչ, պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, Ռուսաստանի ժողովրդական նկարիչ (2009)։

Կենսագրություն
--------------

Վասիլի Ռուդնևը ծնվել է 1928 թվականի ապրիլի 8-ին Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի շրջանի Պլոտնիկովո գյուղում։ Ավարտել է Լենինգրադի գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցը։

1949 թվականի սեպտեմբերի 1-ից սովորել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչության ֆակուլտետում Բորիս Իոգանսոնի ղեկավարությամբ։ 1955 թվականին գերազանցությամբ պաշտպանել է դիպլոմային աշխատանք «Շրջիկ ցուցահանդեսը կոլտնտեսությունում» (ռուս.՝ «Передвижная выставка в колхозе») թեմայով՝ ստանալով գեղանկարչի որակավորում։

Երկար ժամանակ որպես պրոֆեսոր դասավանդել է Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում (Վասիլի Սոկոլովի արվեստանոց)։

2009 թվականի ապրիլի 5-ին Վասիլի Ռուդնևին շնորհվել է Ռուսաստանի ժողովրդական նկարչի կոչում։

Վասիլի Ռուդնևը մահացել է 2018 թվականի փետրվարի 7-ին։ Հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել փետրվարի 11-ին Սանկտ Պետերբուրգի Հարավային գերեզմանատան Սուրբ Տիխոնի մատուռում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

### Ցուցահանդեսներ

* «Խորհրդային Ռուսաստան» (ռուս.՝ «Советская Россия», 1960, Մոսկվա)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «О методе Б. В. Иогансона в преподавании живописи и композиции»։ Վերցված է 2018-02-08
2. ↑  «Василий Филиппович Руднев. Биография и информация»։ Վերցված է 2018-02-08
3. ↑  «Народные художники Российской Федерации»։ Վերցված է 2018-02-08
4. ↑  «Скончался народный художник России Василий Руднев»։ Վերցված է 2018-02-10
5. ↑  «Ленинградский художник Руднев Василий Филиппович (artist Rudnev Vasili Filippovich)»։ Վերցված է 2018-02-08

Գրականություն
-------------

* *Наталья Попова, авт. текста* Руднев Василий Филиппович = 魯格浬夫 瓦西里 菲利普維奇. — Санкт-Петербург: Артиндекс, 2009. — 111 с.
**Աստրախանի օրիորդաց ծխական դպրոց**, բացվել է 1870 թվականի ապրիլի մեկին՝ Պողոս-Պետրոս եկեղեցուն կից։ Այն պահելու համար կազմվել է 22 հոգուց բաղկացած բարերարուհիների խորհուրդ, որի անդամներից յուրաքանչյուրը դպրոցի համար մուծել է տարեկան 10 ռուբլի։

Առաջին հինգ տարիներին դպրոցը տեղավորված է եղել Գ․ Պոպովյանի նվիրած տան մեջ, այնուհետև, հավանաբար, դպրոցի համար կառուցվել է հատուկ շենք։

Առաջին տարում ունեցել է 4 դասատու և 42 աշակերտուհի, որոնցից 36-ը՝ ձրիավարժ։ 1874 թվականին ունեցել է երեք դասարան (նախապատրաստական, առաջին, երկրորդ), 88 աշակերտուհի։ Դասավանդվել են՝ կրոնագիտություն, հայերեն, ռուսերեն, թվաբանություն, աշխարհագրություն, ազգային պատմություն և ձեռագործ։ Դպրոցը պահվել է ժողովրդի նվիրատվություններով։ Աշակերտուհիները ցույց են տվել բարձր առաջադիմություն հատկապես հայերենից։

1884 թվականին եղել է միջնակարգ դպրոց, որն այն ժամանակ հազվագյուտ էր։ Այս դպրոցը ևս, ինչպես նաև Աստրախան քաղաքի մյուս հայկական դպրոցները, դուրս է մնացել հայկական դպրոցների առաջին (1885) փակումից, սակայն հետագայում է վեր է ածվել երկդասյան դպրոցի։

1888 թվականին դպրոցում սովորել են 91 հայ աղջիկներ, որոնցից 74-ը ձրիավարժ։ 1895 թվականին փակվել է։

Գրականություն
-------------

* «Արարատ», 1870-1871, Գ, էջ 104-106։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ս․ Կ․ Խուդոյան, Արևելահայ դպրոցները 1830-1920 թվականներին, Ե․, Լույս, 1987, էջ 315։
Մաուգլի՝ հորինված վայրենացած երեխա Ռեդյարդ Քիփլինգի «Ջունգլիների գրքից»
**Վայրենացած երեխաներ** (այլ անվանում՝ **վայրի երեխաներ**),երեխաներ, որոնք մեծացել են սոցիալական ծայրահեղ մեկուսացման պայմաններում՝ մանուկ հասակից մարդկանց հետ կապից դուրս և գրեթե հոգատարություն և սեր չեն զգացել այլ մարդուց, չունեն սոցիալական վարքի և հաղորդակցության փորձ։ Երեխաներին, որոնց լքել են ծնողները, դաստիարակում են կենդանիները կամ նրանք ապրում են մեկուսացման մեջ։

Գրականության մեջ հանդիպում են նման դեպքերի նկարագրություններ, չնայած շատերը կարող էին չհրապարակվել։ Նրանք մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում հետազոտողների և սոցիոլոգների համար։ Կենդանիների դաստիարակած երեխաները ցուցաբերում են (մարդու ֆիզիկական հնարավորությունների սահմաններում) վարքագիծ, որը բնորոշ է իրենց խնամատար ծնողներին, օրինակ՝ վախ մարդու հանդեպ։

Վերականգնման կանխատեսում
------------------------

Եթե մինչև հասարակությունից մեկուսացումը երեխաների մոտ եղել են սոցիալական վարքագծի որոշ հմտություններ, դրանց վերականգնումը տեղի է ունենում շատ ավելի հեշտ։ Կյանքի առաջին 3,5-6 տարին կենդանիների հասարակության մեջ ապրածները գործնականում չեն կարողանում յուրացնել մարդկային լեզուն, քայլել ուղիղ, իմաստալից շփվել ուրիշների հետ՝ չնայած մարդկային հասարակության մեջ անցկացրած հետագա տարիներին, որտեղ նրանք ստացել են բավական խնամք։ Դա ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, թե երեխայի զարգացման համար որքան կարևոր են նրա կյանքի առաջին տարիները։

Հորինված և լեգենդար
-------------------

Առասպելները, լեգենդները և այլ գրական ստեղծագործությունները ևս նկարագրում են երեխաների, որոնց դաստիարակել են վայրի կենդանիները, օրինակ՝ գայլերը կամ արջերը։ Հայտնի օրինակներից են Ռեդյարդ Քիփլինգի Մաուգլին, Էդգար Ռայս Բերոուզի Տարզանը, Հռոմուլոս և Հռեմոսը, Բինգո Բոնգոն Ադրիանո Չելենտանոյի նույնանուն ֆիլմից։ Լեգենդար և գրական «ջունգլիների երեխաները» հաճախ պատկերվում են որպես նորմալ մարդկային խելքով և ֆիզիկական ունակություններով օժտված մարդիկ, մշակույթի բնածին զգացմամբ, բայց առավել զարգացած գոյատևման բնազդով։

Տես նաև
-------

* Հռոմուլոս և Հռեմոս
* Դինա Սանիչար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Дикий ребёнок / Оксфордский толковый словарь по психологии/Под ред. А.Ребера,2002 г.
2. 1 2  *Лубовский В. И.* Развитие словесной регуляции действий у детей (в норме и патологии). — М.: Педагогика, 1978. — 224 с.
3. ↑  *Йозеф Лангмейер, Зденек Матейчек* Психическая депривация в детском возрасте. — Прага: АВИЦЕНУМ, 1984.

Գրականություն
-------------

* Эволюционная психология. Секреты поведения Homo sapiens Джек Палмер, Линда Палмер (, )
* *Лубовский В. И.* Развитие словесной регуляции действий у детей (в норме и патологии). — М.: Педагогика, 1978. — 224 с.
* *Йозеф Лангмейер, Зденек Матейчек* Психическая депривация в детском возрасте. — Прага: АВИЦЕНУМ, 1984.
* Дети-маугли: чужой среди своих Archived 2016-04-19 at the Wayback Machine.
* Как в «Книге джунглей»: от настоящих маугли до пиара

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85047813 · Microsoft: 2777514567 |

 |
**Ֆաննի Ջաբկովսկի,** ավելի հայտնի է **Ֆաննի Էդելման** անունով (փետրվարի 27, 1911(1911-02-27), Սան Ֆրանցիսկո, Կորդովա, Արգենտինա - նոյեմբերի 1, 2011(2011-11-01), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինացի քաղաքական գործիչ, Իսպանիայի երկրորդ հանրապետության Ինտերնացիոնալ բրիգադների միավորման անդամ։ Նա Արգենտինայի կոմունիստական կուսակցության պատվավոր նախագահն էր մինչև կյանքի վերջին օրը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆաննի Ջաբկովսկին ծնվել է Կորդովայում, հայրը ռումինացի էր, մայրը՝ ռուս, ով գաղթել էր Ռուսական կայսրության հակահրեական պոգրոմից։ Ֆաննիի ընտանիքը տեղափոխվել է Բուենոս Այրես, երբ նա 13 տարեկան էր։ Ֆաննին աշխատել է տեքստիլ արդյունաբերությունում, ինչպես նաև եղել է երաժշտության ուսուցիչ։

1934 թվականին Խոսե Ֆելիքս Ուրիբուրուի ընտրական կեղծիքների պատճառով նա դուրս մղվեց և միացավ Միջազգային կարմիր օգնությանը։

1936 թվականին Ֆաննի Ջաբկովսկին ամուսնացավ լրագրող և հասարակական գործիչ Բեռնարդո Էդելմանի հետ, ու նրանք երկուսով միասին զորացրվեցին Կոմունիստական կուսակցությունից և 1937 թվականին Վալենսիայում ընդգրկվել են Հանրապետական դիմադրության շարքում։ Ֆաննի Ջաբկովսկին վերցնում է ամուսնու ազգանունը և դառնում Ֆաննի Էդելման։ Բեռնարդոն թղթակցում էր *Nueva España* թերթին, միառժամանակ ներկայացնելով ՄՕՊՌ-ի շահերը, օրինակ կոմունիստական զինվորներին նյութերի տրամադրումը։

Ֆաննի էդելմանը իսպանական պայքարի ժամանակ հայտնի է դարձել և Արգենտինա է վերադարձել միայն 1937 թվականին։ Որպես կոմունիստական կուսակցության առաջնորդ, նա աջակցում էր բոլոր միջազգային «մարտերին», որոնք առաջնորդվում էին կուսակցության կողմից։ 1947 թվականին աշխատել է Արգենտինայի կանանց միության ստեղծման համար։ 1972 թվականին դարձել է Կանանց միջազգային դեմոկրատական ֆեդերացիայի ղեկավար։

Ֆաննի Էդելմանը մահացել է 2011 թվականի նոյեմբեր 1-ին՝ Բուենոս Այրեսում։ Նա ունի դուստր՝ Լյուսի Էդելմանը։

Պարգևներ
--------

* Կուբա Կուբա: Խոսե Մարտիի շքանշան (*Order of José Martí)*, մարտի 11։
* Անա Բետանկուրի շքանշան (Կուբացի կանանց ֆեդերացիայի համար), 1974։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6  «A los 100 años murió Fanny Edelman» (Spanish)։ Página/12։ 2011-11-01։ Վերցված է 2016-04-20
3. ↑  (Իսպաներեն) Alejandro Rebossio, Fanny Edelman, el corazón del Partido Comunista argentino, *Elpais.com*, 3 November 2011
4. ↑  (Իսպաներեն)
 Isidoro Gilbert, Murió Fanny Edelman, una histórica del PC, *Clarin.com*, 2 November 2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* Recuerdos de la Guerra Civil española. Entrevista

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNC: a11673722 · GND: 130188352 · ISNI: 0000000374284395 · LCCN: n90625356 · VIAF: 4089254 · WorldCat VIAF: 4089254 |

 |
**Վարդագույն լիճ** (անգլ.՝ Pink Lake, ֆր.՝ Lac Pink), մերոմիկտիկական լիճ, որը գտնվում է Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Գատինո պարկում։

Լճի անվանումը կապված է ջրերի վարդագույն երանգավորման հետ։

Աշխարհագրություն
----------------

Ամռան ամիսներին՝ օգոստոսից սեպտեմբեր, լճի ջրերը ստանում են կանաչ գունավորում։ Դա պայմանավորված է լճում ջրիմուռների զանազան տեսակների առատությամբ։

Ներկայումս՝ ըստ բնապահպանների լիճը գտնվում է ճահճացման վտանգի տակ։ Դրա մեջ կարևոր ազդեցություն ունի մարդու կենսագործունեությունը։ Լճում լողալը արգելվում է։

Լճի գլխավոր առանձնահատկությունն այն է, որ լճի ստորին լայնություններում բացակայում է թթվածինը, որը լճում կյանքի գոյության կարևոր պայման է։

Ենթադրվում է, որ այստեղ կարող են հայտնաբերվել մի շարք նախապատմական տեսակների մնացորդներ։

Պատմություն
-----------

Վարդագույն լիճը իր անվանումը ստացել է այն բանից հետո, երբ իռլանդական նորաբնակ ընտանիքը 1826 թվականին մաքրել է ագարակի տարածքը։ Այս տարիներին լճի ջրերը աղի էին և այն ընկալվում էր, որպես օվկիանոսի մի մաս։

Աղի լճից քաղցրահամի վերածնվելու գործընթացը տևել է 3000 տարի։ Այս հանգամանքով է պայմանավորված այն, որ ներկայումս աղի լճի մի շարք կենդանատեսակներ հարմարվել են լճի քաղցրահամ ջրերին։

Մշակույթում
-----------

* Վարդագույն լիճը խորհրդանշական դեր ունի ֆրանսիացի հեղինակ Ֆրեդ Վարգասի *«Մաքրեք այս մաքուր արյունը իմ ձեռքերից»* վեպի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jakeman Jane (2007 թ․ փետրվարի 21)։ «Wash This Blood Clean From My Hand by Fred Vargas, trans. Sian Reynolds»։ The Independent։ Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 29 (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ֆինալիսիմա 2022,** ֆուտբոլային հանդիպում, որը կայացել է 2022 թվականի հունիսին, եղել է պատմության մեջ Ֆինալիսիմայի առաջին խաղարկումը և Արտեմիո Ֆրանկիի գավաթի երրորդ խաղարկումը, որի ընթացքում միմյանց դեմ մրցել են Եվրո 2020-ի (Իտալիա) և Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 2021-ի (Արգենտինա) հաղթողները։ Հանդիպումն անցկացվել է Լոնդոնում՝ «Ուեմբլի» մարզադաշտում։

Անցկացման վայր
--------------

2021 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ՈՒԵՖԱ-ն և ԿՈՆՄԵԲՈԼ-ը կնքեցին փոխհամաձայնության թարմացված հուշագիր, որը նախատեսված է մինչև 2028 թվականը, և որը իր մեջ ներառում է կոնկրետ ուղղվածություն՝ Լոնդոնում համատեղ գրասենյակի բացում և հնարավոր տարբեր միջոցառումների կազմակերպում։

Հաստատվել է, որ Եվրո 2020-ի և Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 2021-ի հաղթողների խաղը կկայանա Լոնդոնում՝ 2022 թվականի հունիսի 1-ին։ 2022 թվականի մարտի 22-ին ՈՒԵՖԱ-ն հայտարարել է, որ հանդիպումը կկայանա Ուեմբլի մարզադաշտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Вау, Италия и Аргентина сыграют в суперкубке для сборных. Называется Финалиссима и пройдет на «Уэмбли»»։ *sports.ru*։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 8
2. ↑  «Матч чемпиона Европы с победителем Кубка Америки назвали «Финалиссима». Италия и Аргентина сыграют в Лондоне 1 июня»։ *sports.ru*։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 8
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆեոդոր Դոստոևսկու հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ֆեոդոր Դոստոևսկու հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Фёдору Достоевскому), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս մեծ գրող, գրականագետ, փիլիսոփա Ֆեոդոր Միխայլովիչ Դոստոևսկուն։ Քանդակի հեղինակն է քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովը։ Տեղադրվել է Վոզդվիժենկա փողոցում` Ռուսաստանի պետական գրադարանի մոտ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Հուշարձանը տեղադրելու գաղափարը հայտնվել է Մոսկվայի 850-ամյակի տոնակատարությունից առաջ։

Նախագծի հեղինակներն են հայտնի վարպետներ` քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովը, ճարտարապետներ Միխայիլ Պոսոխինը, Ա. Գ. Կոչեկովսկին և Ա. Ս. Շարովը։ Որոշվել է հուշարձանը տեղադրել Ռուսաստանի պետական գրադարանի շենքի առջև։

Հուշարձանը բացվել է 1997 թվականին։

Հուշարձանի նկարագրություն
-------------------------

Հուշարձանը պատկերում է նստարանին նստած Ֆեոդոր Դոստոևսկուն։ Գրողն ինչ-որ բանի մասին խոր մտածմունքի մեջ է, նրա կեցվածքն անհարմար է, դեմքի արտահայտության մեջ կարելի է որսալ անելանելիության և տխրության զգացում։

Քանդակը ձուլված է բրոնզից և գտնվում է անսովոր ձևի գրանիտե պատվանդանի վրա։ Պատվանդանի ճակատային մասում փորագրվոծ է *«ԴՈՍՏՈԵՎՍԿԻ»* մակագրությունը, իսկ հետևի մասում Նևայիխորաքանդակային պատկերն է Սանկտ Պետերբուրգում։

Ընկալում
--------

Դոստոևսկու հուշարձանը ԴրեզդենումԴոստոևսկու հուշարձանը Դրեզդենում
Գրողի զբաղեցրած անսովոր կեցվածքի պատճառով, կոթողը ժողովրդի կողմից ստացել է «ռուսական թութքի հուշարձան» անվանումը կամ` «ընդունելություն պրոկտոլոգի մոտ»։

Հեղինակը` Ա. Ռուկավիշնիկովը, այսպես է մեկնաբանում իր ստեղծագործության ծաղրական մականունը. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դե ինչ, ըստ իս` լավ է։ Դա բնութագրում է բնակիչների դաստիարակվածությունը։- «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթին տված հարցազրույցից |  |

2006 թվականին Գերմանիայի Դրեզդեն քաղաքում ևս բացվել է Դոստոևսկու հուշարձան, որի հեղինակը նույնպես Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովն է։ Քանդակը կոչել են մոսկովյան հուշարձանի «կրտսեր եղբայր», սակայն այն շատ ավելի համեստ տեսք ունի, քան գրադարանի մոտի հուշարձանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ֆեոդոր Դոստոևսկու հուշարձանը Ռուսաստանի պետական գրադարանի շենքի մոտՖեոդոր Դոստոևսկու հուշարձանը Ռուսաստանի պետական գրադարանի շենքի մոտ
* Ֆեոդոր Դոստոևսկու հուշարձանը ձմռանըՖեոդոր Դոստոևսկու հուշարձանը ձմռանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Прогулки по Москве :: Достоевский Ф. М. возле Российской Государственной Библиотеки
2. ↑  «Разжалованные из монументов»։ Аргументы и факты։ 2012 թ․ օգոստոսի 7։ Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 8
3. ↑  Newsru.com :: В Дрездене открыт памятник Фёдору Достоевскому
4. ↑  В Дрездене открыт памятник Достоевскому — Газета.Ru

Գրականություն
-------------

* *Вострыев, М.И. Шокарев С.Ю.* Вся Москва от А до Я. Энциклопедия. — М.: Алгоритм, 2011. — 1064 с. — ISBN 978-5-4320-0001-9
**Համբուրգի ազգագրության թանգարան** (գերմ.՝ Museum für Völkerkunde Hamburg), հիմնադրվել է 1879 թվականին։ Եվրոպայում ազգագրության ամենամեծ թանգարաններից մեկն է։ Հավաքածուն ներառում է շուրջ 350000 նմուշներ, տարեկան ունենում է մոտ 180000 այցելու, 2012 թվականին ունեցել է 130000 այցելու։ Թանգարանը գտնվում է Համբուրգի
Այմսբյուտել շրջանի Ռոտերբաում թաղամասում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը ձևավորվել է 1849 թվականից գործող քաղաքային գրադարանի փոքրածավալ ազգագրական հավաքածուից։ Այս հավաքածուն հետագայում դարձավ Համբուրգի բնական պատմության թանգարանի մի մասը, իսկ 1867 թվականին բացվեց հանրության համար որպես Համբուրգի «Die Ethnographische oder Sammlung für Völkerkunde im Anschluss an das Naturhistorische Museum»: 645 նմուշներից բաղկացած հավաքածուն վերահսկել են Ադոլֆ Օբերդյորֆերի և Ֆերդինանդ Վորլեի կողմից։ 1871 թվականին հավաքածուն վերանվանվել է «Պատմամշակութային թանգարան», քանի որ ձևավորվել է «Բնական պատմության թանգարան»-ից։

1879 թվականի ապրիլի 29-ին հիմնադրվել է «ազգագրության թանգարանը»։ Մինչև 1896 թվականը գործարար Կարլ Վ. Լյուդերը ղեկավարել է թանգարանը։ 1904 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Գեորգ Թիլենիուսը լրիվ դրույքով զբաղեցրել է «Ազգագրության և նախապատմության թանգարանի» վարչական տնօրենի պաշտոնը։

Գեորգ Թիլենիուսը մեծապես աջակցել է հավաքածուն տեղավորելու համար առանձին թանգարան կառուցելուն։ Շինարարության ծրագիրը հաստատվելուց հետո կառուցումը տևել է 1908-1912 թվականներին, 1929 թվականին ավարտվել են աշխատանքային հատվածի ընդլայնման աշխատանքները։

1999 թվականից թանգարանը դարձել է հանրային իրավունքի ներքո գործող հիմնադրամ։

Հավաքածու
---------

Թանգարանի հավաքածուն ներառում է նմուշներ՝

* Աֆրիկայից
* Արևելքից
* Ասիայից
	+ Ճապոնիայից
* Օվկիանիայից
* Ամերիկայից
* Եվրոպայից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *130.000 Besucher kamen ins Museum für Völkerkunde.* Hamburger Abendblatt, 12. Januar 2013.
2. ↑  siehe Mittheilungen aus den Localvereinen, Gruppe Hamburg-Altona, in: Korrespondenzblatt der Deutschen Gesellschaft für Anthropologie, Ethnologie und Urgeschichte. Jg. 29, München 1898, S. 59–60, Digitalisat

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2018-08-13 at the Wayback Machine.
* Museum für Völkerkunde Hamburg, Weltkulturarchiv
* Museum of Ethnology Hamburg

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովհաննես Լազարյան (այլ կիրառումներ)

**Հովհաննես Աղազարի Լազարյան** (նոյեմբերի 23, 1735(1735-11-23), Նոր Ջուղա - հոկտեմբերի 24, 1801(1801-10-24), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ է, Ռուսաստանի իսկական պետական խորհրդական, արդյունաբերող կալվածատեր։

Կենսագրություն
--------------

Հովհաննես Լազարյանը օգտագործել է ռուսական արքունիքի հետ ունեցած մերձավոր հարաբերությունները՝ իրագործելու Հայաստանի ազատագրումը։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել ազատագրական ծրագրերի մշակմանը։ Կազմել և ռուսական կառավարությանն է ներկայացրել «Պրն. Իվան Լազարևի նոտան» ծրագիրը, որում դրել է Ռուսաստանի հովանու ներքո հայ պետականության վերականգնման հարցը։ Մեծ նշանակություն է տվել լուսավորությանը։ Հովհաննես Լազարյանի միջոցներով դպրոցներ են բացվել Թիֆլիսում, Նոր Նախիջևանում, Գրիգորիոպոլում, հիմնադրվել է Լազարյան ճեմարանը, ռուսական օրիորդաց դպրոց՝ Ցարսկոյե Սելոյում, կառուցվել են հայոց եկեղեցիներ Մոսկվայում ու Պետերբուրգում։ Լազարյանը կառուցել է նաև Կիզելի և Պոլազնինոյի մետալուրգիական գործարանները։ 1786 թվականին ավստրիական կայսր Իոսիֆ II-ից ստացել է բարոնի, 1788 թվականին՝ կոմսի տիտղոս։

Հովհաննես Աղազարի Լազարյանին նվիրված ՀՀ փոստային նամականիշԼազարյանը 1780-ական թվականներին Հովսեփ Արղությանի հետ ծավալուն բանակցություններ էր վարում ռւսական գործիչների հետ Հայաստանը ազատագրելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 4. — էջ 470.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 2. — էջ 394.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · Ռուսական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 689 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 470)։*  |


| ⛭Տոհմածառ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Աղազար Լազարյան |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  | Հովհաննես Լազարյան |  | Artemiy Ivanovich Lazarev[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Աննա Լազարյան[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

 |
**Ցակոնի կամարային կամուրջ** (հուն․՝ Τοξωτή Γέφυρα Τσακώνας), աշխարհի ամենամեծ բազմաթռիչք կամարային կամուրջներից է, որը գտնվում է Հունաստանում, Մեգալոպոլիս քաղաքի մոտ և հատում է Ցակոնի հովիտը։ Այն գտնվում է վտանգավոր տարածքում, որտեղ վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում տեղի են ունեցել բազմաթիվ սողանքներ։

Ցակոնի կամրջի երկարությունը 490 մետր է։ Սա Պարադեսիա-Ցակոնա և Տրիպոլիս-Կալամատա տրանսպորտային գծերի շինարարության շղթայում վերջին կառույցն էր։ Շինարարությունն իրականացրել է «Մորեաս» կոնսորցիումը Հունաստանի կառավարության աջակցությամբ։ Նախագծի մշակողը Նիկոդս Դոնասն է եղել, ով այն անվանեց «Քաջություն»։ Կամուրջը համարվում էր ամենադժվար ինժեներական նախագծերից մեկը՝ Խարիլաոս Տրիկուպիս կամրջից հետո։ Շինարարության ընթացքում առաջացած խնդիրների պատճառով ծրագրի արժեքը 94-ից հասել է 131,5 միլիոն եվրոյի։

Կամուրջը հենված է երեք տեղերում՝ կամրջի ծայրերում և կամրջի կենտրոնում՝ սյան վրա, և կենտրոնական սյան հենակետն է, որը ապահովում է կամրջի կայունությունը։ Կամրջի կամարը սկսվում է սյունից և հասնում 30 մետր բարձրության։ Կամրջի կենտրոնից սկսող երկու կամարները պահում են կամրջի մետաղական հատվածը, որի վրա գտնվում է ճանապարհը։ Կամուրջով անցնելը վճարովի է։ Կամրջի շինարարությունն իրականացվել է 2008 թվականից մինչև 2016 թվականը. Փաստացի բացումը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հունվարին, պաշտոնականը՝ փետրվարի 28-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Tsakona Bridge Τ4 Domi S.A.(անգլ.)
2. ↑  One of the World's Largest Arch Bridges Built in Greece, By Ioanna Zikakou, Aug 30, 2014, GreekReporter.com (անգլ.)
3. ↑  Tsakona Bridge 2nd Largest in Greece to Open Shortly, By Toni Aravadinos, Dec 17, 2015, GreekReporter.com (անգլ.)
4. ↑  Εντυπωσιάζει η γέφυρα της Τσακώνας | Ελλάδα | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (հուն.)
5. ↑  «Αυτοκινητόδρομος Μορέας: Στο τελικό στάδιο η μεταλλική γέφυρα στην Τσακώνα» (հունարեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 4-ին  (հուն.)