recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ֆրեդրիկ Սալմսոն** (շվեդերեն՝ Hugo Fredrik Salmson, հուլիսի 7, 1843(1843-07-07)[…], Ստորկիռկոֆյոռսամլինգեն, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա - օգոստոսի 1, 1894(1894-08-01)[…], Lund Cathedral parish, Շվեդիա), շվեդ նկարիչ։ Եղել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ (1880 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է մեծածախ առևտրականի ընտանիքում։ Հոր պնդմամբ նա սկսել է ուսումնասիրել տնտեսագիտություն և առևտրային գործ, բայց շուտով սկսել է զբաղվել գեղարվեստական ​​կարիերայով։ 1861-1867 թվականներին Յոհան Քրիստոֆեր Բոկլունդի ղեկավարությամբ սովորել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ 1867 թվականին նկարիչը հաղթել է արքայական մեդալը և արդյունքում ստացել է եռամյա կրթաթոշակ` Փարիզ ուղևորվելու համար։ 1868 թվականին նա Կոպենհագենով և Դյուսելդորֆով ճամփորդել է Ֆրանսիա, որտեղ դարձել է պատմական ժանրի նկարիչ Պիեռ-Շառլ Կոնտի ուսանողը։

Հուգո Սալմսոնը առաջին շվեդ նկարիչներից մեկն էր, որ սովորել է Փարիզում և մնացել է այնտեղ աշխատելու։ 1868 թվականին Սալմսոնը բացել է իր սեփական արվեստանոցը։ Ֆրանս-պրուսական պատերազմի բռնկման պատճառով նա մի քանի ամիս անցկացրել է Բրյուսելում։

Սկսել է ստեղծագործել սալոնային ոճով («Տարտյուֆ» նկար), փարիզյան սալոնում իր դեբյուտն է նշել է 1870 թվականին։ Ավելի ուշ, Ժան Ֆրանսուա Միլլեի, Ժյուլ Բրետոնիը և ավելի մեծ չափով` Ժյուլ Բաստիեն Լըպաժի ազդեցության տակ սկսել է նկարել նատուրալիստական ​​ոճով։

Ժանրային նկարների, պատմական ժանրի կտավների (հատկապես` 16-րդ և 17-րդ դարերի), դիմանկարների հեղինակ է։

Գեղանկարչության դասեր է տվել Եվգենի Շվեդացուն։ Ընտրվել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ (1880 թվական)։

Գյուղացիների կյանքը արտացոլող «Բազուկի քաղհան Պիկարդիայում» կտավը 1878 թվականին Սալոնում իրարանցում է առաջացրել և նկարչին հանրաճանաչ դարձրել։ Այն գնահատվել է որպես շվեդական պլեներային ոճով արված կարևոր աշխատանք, չնայած այն բանին, որ դրա մեծ մասը նկարվել է ստուդիայում, և որ ամպամած մոխրագույն երկնքի ֆոնին կտրուկ աչքի զարնող կերպարներին ինչ-որ չափով թատերական դիրքերում էին։

Որոշ ժամանակ Սալմսոնի ծանոթները կասկածում էին, որ նա հոգեկան խնդիրներ ունի։ Հավանաբար այս պատճառով Լունդ քաղաքի հյուրանոցում ինքնասպան է եղել։

Պատկերասրահ
-----------

* Փոքրիկ հասկեր հավաքողը*Փոքրիկ հասկեր հավաքողը*
* Թղթախաղ խաղացող երեխաները*Թղթախաղ խաղացող երեխաները*
* Չալմայով տղամարդը*Չալմայով տղամարդը*
* Ծանծաղուտում խաղացող տղաները*Ծանծաղուտում խաղացող տղաները*
* Երիտասարդ կնոջ դիմանկարը*Երիտասարդ կնոջ դիմանկարը*
* Ծաղիկներ հավաքողը*Ծաղիկներ հավաքողը*
* Կատերինա Յագելլոնկա*Կատերինա Յագելլոնկա*
* ՍեանսՍեանս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Hugo F Salmson (շվեդերեն) — 1917.
2. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hugo F Salmson(շվեդ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 149303670 · GND: 1089650345 · ISNI: 0000000068534616 · VIAF: 96231392 · ULAN: 500077462 · WorldCat VIAF: 96231392 |

 |
**Տաք քարը** (ռուս.՝ Горячий камень), 1965 թվականին նկարահանված խորհրդային ​​նկարված մուլտֆիլմ, որի ռեժիսորը Պերճ Սարգսյանն է, նկարահանվել է ըստ Արկադի Գայդարի համանուն հեքիաթի, «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։

Սյուժե
------

«Տաք քարը» մուլտֆիլմը նկարահանվել է ըստ խորհրդային ​​գրող Արկադի Գայդարի փիլիսոփայական հեքիաթի։ Գայդարի վերջին աշխատանքն է` գրված երեխաների համար։

Մուլտֆիլմն սկսվում է հետևյալ լուսագրով. «Գյուղում ապրում էր մի միայնակ ծերունի։ Նա պահպանում էր կոլտնտեսության այգին։ Ծերուկը վաղուց էր եկել գյուղ, լուռ էր և փակ...»:

Իվաշկա անունով տղան կոլտնտեսության այգի է մտնում` խնձոր հավաքելու, սակայն պահակը բռնում է նրան։ Ծերունին ամոթանք է տալիս Իվաշկային։ Իվաշկան նստում է քարին` հանգստանալու, իսկ քարը, պարզվում է, տաք է։ Իվաշկան վեր է թռչում և քարի վրա գրություն է կարդում. «վ այս քարը սար բարձրացնի ու ջարդի այն, կվերադարձնի իր երիտասարդությունն ու կյանքը նորից կսկսի»։

Տղան մտածում է, որ խնձորի այգու պահակ ծերուկն արժանի է երիտասարդությունը վերադարձնելուն։ Ծերուկը համաձայնում է, բայց ասում է, որ տղան ինքը պետք է քարը քարշ տա սար, այնուհետև ինքը կգա և կկոտրի այն։

Իվաշկան դժվարությամբ կարողանում է բարձրացնել քարը։ Ծերուկը գալիս է, քարը զննում է, բայց չի ջարդում այն։

Ծերուկը բացատրում է, որ ինքը չի ցանկանում նորից ապրել կյանքը, քանի որ իր կյանքում տեղի է ունեցել Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխություն և Քաղաքացիական պատերազմ։ Բոլոր աշխատող մարդկանց հետ միասին նա կարողացել է տապալել ատելի ցարիզմը ոչնչացնել բուրժուազիան՝ ճնշելով բանվորներին ու գյուղացիներին։ Նա հպարտ է, որ հնարավորություն է ունեցել մասնակցելու դրան։ Նրա կյանքը երջանիկ էր, և նա չի ցանկանում այն նորից ​​սկսել և կորցնել իր հերոսական անցյալը։

Տարբերություններ գրքից
----------------------

* Ֆիլմում Իվաշկան հարցնում է. «Հույս ունե՞ս փայտով ջարդել քարը»։ Մինչդեռ գրքում նա հարցնում է. «Դուք հույս ունե՞ք քարը ձեռքով կոտրել»։ «Ես ընդհանրապես քարը չեմ կոտրելու» պատասխանից հետո գրքում ծերունին, բացի հեղափոխությունից և քաղաքացիական պատերազմից, խոսում է այն մասին, թե ինչպես է նա կաղություն և վերքեր (հեղափոխական անցյալ) ձեռք բերել, իսկ ֆիլմում նա դրանից առաջ խոսում է այն մասին, թե ինչպես է ապրել հեղափոխությունից առաջ։ Բացի այդ, ֆիլմում չի նշվում, որ նա հիվանդ է եղել տիֆով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Տաք քարը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
**Իրինա Վալենտինի Խաչատրյան** (հունվարի 22, 1976(1976-01-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (2001 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Իրինա Խաչատրյանը ծնվել է 1976 թվականի հունվարի 22-ին Երևանում։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի Ս. Ասլամազանի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի և կոմպոզիցիայի բաժինները (դասատու՝ Ս. Բաբաթորոսյան), 1994 թվականին՝ Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսում­նարանի տեսության բաժինը (դասատուներ՝ Բ. Սակիլարի և Ա. Ղազարյան)։ 1999 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը (Է. Հովհաննիսյանի և Մ. Իսրայելանի դասարաններ), ապա ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Մ. Իսրայելան)։

1999 թվականին սկսել է դասավանդել Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական քոլեջում։

Գրել է սոնատներ՝ ֆլեյտայի և դաշնամուրի, ջութակի և դաշնամուրի, կլառնետի և դաշնամուրի, «Ինտեր­լյուդիա»՝ կամերային նվագախմբի, «Էլեգիա»` սիմֆոնիկ նվագախմբի, «Նվիրում»՝ հոբոյի, դաշնամուրի և լարային նվագախմբի համար, սիմֆոնիա, լարային կվարտետ, դաշնամուրային պիեսներ, «Երաժշտություն սիմֆոնիկ նվագախմբի համար», երգեր և գործիքային ստեղծագործություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ինչպես աղվեսներն ընկերացան հավերի հետ** (ռուս.՝ Как лисы с курами подружились), տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը ստեղծվել է 1980 թվականին, Սվերդլովսկի հեռուստատեսային ստուդիայում, ըստ Յան Էկխոլմի «Տուտա Կարլսոնը, առաջին և միակը, Լյուդվիգ տասնչորսերորդը և մյուսները» և այլ սկանդինավյան հեքիաթների մոտիվների։ Ֆիլմը հաջողություն չի ունեցել, ինչը բացատրվում է դրա սովորական գեղարվեստական ​​հատկանիշներով, ինչպես նաև` սյուժեի արհեստական քաղցրմեղցրությամբ և որոշ կեղծ տարրերով։ Հեղինակները փորձել են մուլտֆիլմն ստեղծել մյուզիքլի ոճով։ Այս մտաղհացման ձախողման պատճառ է դարձել նաև ամբողջ մուլտֆիլմին ուղեկցող երաժշտական ​​կոմպոզիցիաների պրոֆեսիոնալիզմի բացակայությունը։

Սյուժե
------

Լարսոն աղվեսների ընտանիքում ծնվում է չորրորդ երեխան` Լյուդվիգը։ Նա նման չէ իր մնացած հարազատներին, որովհետև չի ուզում խորամանկ և նենգ լինել։ Նա նույնիսկ ընկերություն է անում Տուտա Կարլսոն անունով հավի ճուտիկի հետ։ Լյուդվիգը գալիս է նրան այցելելու, ինչն այնքան է զարմացնում պահակ շանը` քեռի Մաքսիմիլյանին, որ վերջինս թույլ է տալիս Լյուդվիգին վերադառնալ։

Լյուդվիգի ծնողները շատ են զայրանում, երբ իմանում են, որ իրենց որդին ընկերացել է հավի հետ։ Նրանք որոշում են «այցելել» հավաբունը՝ դրա բնակիչներին հոշոտելու համար։ Լյուդվիգը լսում է հարազատների դավադրությունը և շնչակտուր հասնում է հավաբուն՝ հավերին նախազգուշացնելու վտանգի մասին։ Այսպիսով, հավի որսը աղվեսների համար անհաջող է լինում։ Լյուդվիգի ծնողները չեն հասկանում, թե ինչո՞ւ իրենց չի հաջողվել անակնկալի բերել հավաբնի բնակիչներին։

Հետո մարդիկ են սկսում աղվեսների որս։ Տուտա Կարլսոնը տեղեկանում է այդ մասին և, չնայած վախին, շտապում է իր ընկերոջը՝ աղվես Լյուդվիգի բույն, որպեսզի նախազգուշացնի նրան և նրա ծնողներին առաջիկա արշավանքի մասին։ Լյուդվիգի ծնողները կարողանում են գաղտնի դուրս գալ անցքից։ Տուտան նրանց բերում է իր հավաբուն, և այնտեղ աղվեսները փրկվում են որսորդներից։

Այդ ժամանակ աղվեսները հասկանում են, որ իրենց համար լավագույնը կլինի ընտանիքներով բարեկամանալ և դադարցնել թշնամությունը։ Որոշում են և այդպես էլ անում են։

Դերերը հնչյունավորել են
-----------------------

* Իրինա Գրաչյոա
* Բ. Սորոկինա
* Գալինա Դեյկինա
* Եդուարդ Երեմեև

Թողարկում տեսաերիզով
--------------------

Մուլտֆիլմը VHS ձևաչափով 1997 թվականին թողարկվել է մուլտֆիլմերի «Սլոնո-դիլո-սյոնոկ» հավաքածուում` «Վիդեո Սոյուզ» ասոցիացիայի և «Դինարա» ընկերության կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Статьи / Искусство - Литературная газета
2. ↑  FUZZ – музыкальный портал – свежие музыкальные новости, обзоры, рок музыка, новые альбомы, клипы, песни, интервью с музыкантами, концерты
3. ↑  Как лисы с курами подружились - YouTube

Արտաքին հղումներ
----------------

* Повесть Ян Экхольм "Тутта Карлсон, первая и единственная, Людвиг Четырнадцатый и другие" на Lib.ru

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Փոփոխական բյուջե** (անընդմեջ բյուջե, անգլ.՝ rolling budget), բյուջե, որում պլանավորումը անընդհատ գործընթաց է, և յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի ավարտից հետո հետագա ժամանակահատվածների պլանները կարող են ճշգրտվել ավելի արդիական ձևերով։ Յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի (ամսվա) ավարտից հետո բյուջեին է ավելանում հաջորդ պարբերությունը (ամիսը), և այդպիսով բյուջեն միշտ ունենում է լիարժեք շրջան (12 ամսվա ընթացքում)։

Սահմանում
---------

Անգլիացի պրոֆեսոր Քոլին Դրուրին *փոփոխական բյուջեն* սահմանել է որպես բյուջե, որում պլանավորումը տեղի է ունենում անընդհատ, հաշվետու ժամանակաշրջանի ավարտից հետո տվյալները կարող են ճշգրտվել, բացի այդ բյուջեին ավելացվում է լրացուցիչ ժամանակաշրջան։ Փոփոխական բյուջեն միշտ ունենում է լիարժեք շրջան (օրինակ՝ 12 ամիս)։

Ըստ ամերիկացի պրոֆեսոր Էնթոնի Ատկինսոնի՝ *անընդհատ բյուջետավորումը* բյուջետավորման գործընթաց է, որի դեպքում պլանավորումն իրականացվում է որոշակի ժամանակահատվածով (տարի)` ամսվա կտրվածքով։ Մեկ բյուջետային շրջանի (ամսվա) ավարտից հետո ընկերությունն այն հանում է հիմնական բյուջեից, և դրա փոխարեն ավելացնում ապագա բյուջետային ժամանակաշրջանը։

Քննադատություն
--------------

Ըստ Է. Ատկինսոնի՝ *անընդհատ բյուջետավորմամբ* բյուջեի շրջանը բավական երկարատև է, ինչը թույլ է տալիս ձեռնարկությանը կանխատեսել մրցակցային ուժերի, աշխատանքի պահանջների կարողության, տեխնոլոգիայի մեջ փոփոխությունները և այլն, բայց նաև բավականին կարճ, որպեսզի իրատեսական գնահատականներ տան։ Բացի այդ, անընդհատ բյուջետավորմամբ ձեռնարկությունը գտնվում է ռազմավարական պլանավորման մշտական ​​գործընթացում, այլ ոչ թե տարին մեկ անգամ։ Այնուամենայնիվ, անընդհատ բյուջետավորումը պահանջում է ավելի մեծ ուժ և կազմելու ժամանակ, քան *պարբերական բյուջետավորումը*։

Տես նաև
-------

* Ճկուն բյուջե
* Աճող բյուջե

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Друри К.* Управленческий и производственный учёт. Вводный курс. — М.: Юнити-Дана, 2016. — С. 404. — 735 с.
2. 1 2  *Аткинсон Э.А. Банкер Р.Д. Каплан Р.С. Янг М.С.* Управленческий учёт. — М.: Издательский дом «Вильямс», 2005. — С. 696. — 874 с. — ISBN 5-8459-0635-0
**Վիկտորինա,** գիտելիքների տարբեր ոլորտների վերաբերյալ բանավոր կամ գրավոր հարցերին պատասխանելու խաղ։

Վիկտորինաները հիմնականում տարբերվում են իրարից այն կանոններով, որոնք սահմանում են հերթականությունը, հարցի տեսակը և բարդությունը, հաղթողների որոշման կարգը, ճիշտ պատասխանի համար պարգևատրումը։

Կան սեղանի վիկտորինաներ՝ նախապես պատրաստված հարցերով։ Շատ հաճախ սեղանի խաղերի շուկայում միաժամանակ ներկայացված է նույն խաղի մի քանի տարբերակ, որոնք միմյանցից տարբերվում են մի շարք (հաճախ բարդության մակարդակով) հարցերով։ Կան նաև լրացուցիչ հարցաշարեր, որոնք վաճառվում են խաղից առանձին։

Անվան ծագում
------------

«Վիկտորինա» բառը հայտնվել է 1928-ական թվականներին «Օգոնյոկ» ամսագրում։ Խորհրդային լրագրող և գրող Միխայիլ Կոլցովն այդպես է վերնագրել այն ժողովածուները, որոնք պարունակում են հարցեր, վանկախաղեր, հանելուկներ և այլն։

Այդ ժամանցային խաղերը պատրաստում էր ամսագրի աշխատակից ոմն Վիկտոր Միկուլինը։ Վիկտորի անվան և ազգանվան վերջին տառերի անունից էլ ձևավորվել է «վիկտորինա» բառը։

Հետագայում այդ բառը կապվել է «հաղթանակի» հետ․ Վիկտոր լատին․՝ հաղթող։

Գործնական կիրառություն
----------------------

Պատմականորեն, վիկտորինաները օգտագործվում են որպես մրցակցային, զվարճալի ժամանցի միջոց։ 1975 թվականից սկսած՝ վիկտորինաները օգտագործվում են որպես խաղեր հեռուստատեսային ծրագրերում` մրցույթների և մրցանակների ձեռքբերման համար։ Նաև վիկտորինաները լայնորեն օգտագործվում են գովազդային բնույթի զվարճանքի՝ ապրանքների կամ իրադարձությունների լսարան ներգրավելու համար։ Բացի այդ, կան օրինակներ (IQ թեստեր, կրթական վիկտորինաներ), որոնց դեպքում խաղացողների պատասխաններն օգտագործվում են տարբեր ոլորտների վերաբերյալ գիտելիքները ստուգելու նպատակով։ Հաշվի են առնվում հարց բարդությունը, պատասխանների արագությունը, թեմաները և այլ չափանիշներ։

Հեռուստատեսային վիկտորինաներ
----------------------------

Հեռուստաշոուների մեծ մասում պետք է գտնել վարողի հարցի պատասխանը անհատական (Քո խաղը, Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր) կամ թիմային խաղի (Բրեյն ռինգ, Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ) միջոցով։

Առցանց վիկտորինաներ
-------------------

Ինտերնետի գալուստով հնարավոր դարձավ ստեղծել մասնագիտացված վիկտորինային կայքեր՝ թույլ տալով, որ վիկտորինան անցկացվի իրական ժամանակում։ Դրանցից որոշները դրամական պարգևներ են նախատեսում հաղթողների համար։

Բացի վիկտորինային կայքերից կարելի է խաղալ առցանց և jabber-զրուցարաններում, օրինակ՝ Quizer բոտով (quiz@conference.jabber.ru)։

Շատ թեմատիկ կայքեր ունեն վիկտորինային էջեր, որոնք նախատեսված են այցելուներին զվարճացնելու և կայքի նկատմամբ ուշադրություն գրավելու համար։ Այս վիկտորինաներին մասնակցելը սովորաբար անվճար է, իսկ ճիշտ պատասխանողները կարող են ստանալ մրցանակներ։

Սմարթֆոնների դարաշրջանի հետ կապված՝ վիկտորինան հասանելի է դարձել նաև դրանցում, ինչը հնարավորություն է տալիս խաղալ ցանկացած վայրում ցանկացած պահի։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ամենամեծ վիկտորինան, ըստ Գինեսի ռեկորդների գրքի, անցկացվել է 2010 թվականին Գենտ քաղաքում (Բելգիա)։ Դրան մասնակցել է 2280 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Феномен Игры»,В. Я. Ворошилов
2. ↑  Largest Quiz
**Իվան Լազարով** (բուլղար․՝ Иван Лазаров; հոկտեմբերի 2, 1889(1889-10-02), Կառլովո, Բուլղարիայի իշխանություն - նոյեմբերի 4, 1952(1952-11-04), Սոֆիա, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն), բուլղարացի քանդակագործ, մանկավարժ, պրոֆեսոր (1919-1952), Բուլղարիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիայի ռեկտոր, Բուլղարիայի վաստակավոր (1952), ժողովրդական (1969) նկարիչ, Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (194))։

Կենսագրություն
--------------

Իվան Լազարովը ծնվել է Կառլովոյում 1889 թվականին։ 1907-1912 թվականներին սովորել է Սոֆիայի արվեստի և արդյունաբերության պետական ուսումնարանի քանդակագործության բաժնում՝ պրոֆեսոր Ժեկո Սպիրիդոնովայի դասարանում։ Կրթությունը շարունակելու նպատակով Բուլղարիայի Լուսավորության նախարարության կողմից ստանում է կրթաթոշակ և ուսումը շարունակում Մյունխենի և Դրեզդենի ակադեմիաներում։

Հայրենիք վերադառնալով՝ 1919-1924 թվականներին Սոֆիայում նկարչություն է դասավանդում, իսկ գեղարվեստի պետական ակդեմիայում՝ քանդակագործություն։

1932-1935, 1937-1939, 1943-1945 թվականներին եղել է Սոֆիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիայի ռեկտորը։

1944 թվականի սեպտեմբերի 9-ի հեղափոխությունից հետո, երբ Բուլղարիայում իշխանության են գալիս խորհրդային ուժերը, ակադմեիկոս Իվան Լազարևը ձերբակալվում է և որոշ ժամանակ անցկացնում բանտում։ Բանտից ազատվում է ակադեմիկոս Թոդոր Պավլովի միջամտությամբ։

Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիային կից Արվեստաբանության ինստիտուտի նախաձեռնողն ու առաջին տնօրենն է եղել 1949-1952 թվականներին։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Իվան Լազարովի գործերը կերտված են քարից, փայտից, նվիրված են Բուլղարիայի աշխատավոր ժողովրդին և տարբերվում են ճշմարտացիությամբ և մարդկայնությամբ, կերպարների ամբողջականությամբ, ազգային ժողովրդական բնավորության նուրբ պատկերացմամբ, ընդհանրացված ծավալով։

1910-ական թվականներին ստեղծել է դրամատիկ հակապատերզմյան կոմպոզիցիաներ, ստեղծել է մարդկանց ընդհանրացված կերպարներ, որոնք տարբերվում են կենսական արտահայտչականությամբ և պատկերների մոնումենտալ ամբողջականությամբ։

* «Կրկին պատերազմում» (1915)
* «Զրուցող գյուղացիները» (1920-ական թվականներ)
* «Աշխատավորը» (1937)
* «Բանվորը» (1946-1947)
* «Մայրը» (Դիմչո Դեբելյանովի գերեզմանին)

Քանդակագործի աշխատանքներից գտնվում են Սոֆիայի ազգային գեղարվեստի պատկերասրահում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Популярная художественная энциклопедия. Под ред. Полевого В.М.; М.: Издательство "Советская энциклопедия", 1986.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Моите факултети: проф. Иван Лазаров(բուլղ.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Իվան Լազարով (քանդակագործ)***էջը Վիքիպահեստում |




1. 1 2 3 4  *Nedeva-Wegener J.* Lazarov, Ivan // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T049741
**Մերի Բիրդի Երկիր** (անգլ.՝ Marie Byrd Land), արևմտյան Անտարկտիդայի տարածքի մի մաս՝ փռված խաղաղօվկիանոսյան հատվածի Հարավային օվկիանոսի ափերին՝ արևելքում գտնվող օֆշորային Ռոսի սառույցի և արևմուտքում Էլսուորթի Երկիր միջև (մոտավորապես 103 և 158 աստիճան արևմտյան երկայնություն)։ Սառույցի հաստությունը միջինը 1000-2000մ է, որոշ տեղերում՝ մինչև 4000մ։ Սառցե ծածկոցի հիմքը հաճախ ընկնում է ծովի մակարդակից ցածր։ Ամենաբարձր կետը Սիդլի լեռն է (4181մ)։ Մերի Բիրդի Երկիրը ողողվում է Ամունդսեն ծովի ջրերով։

Երկիրն իր անունը ստացել է 1929 թվականին՝ ի պատիվ Ռիչարդ Բյորդի կնոջ։ Ափի մասերը կոչվում են Ափեր (Սանդերսի Ափ, Ռուբերտի ափ, Հոբսի Ափ, Բաքուտիսի Ափ, Ուոլգրենի Ափ)։

1951 թվականին Անտարկտիկայում Ճապոնիայի տարածքային պահանջների լուծարումից հետո (80 արևմտյան երկայնությունից մինչև 150° արևմուտք երկայնությամբ հատված) Մերի Բիրդի Երկիրը պարզվեց, որ այդ մայրցամաքի միակ «ոչ մեկի երկիրն» է, այսինքն՝ միակը, որ ոչ մի երկրի պաշտոնական պահանջների առարկա չէ։ ԱՄՆ-ն ցանկանում էր դա անել, բայց ժամանակ չուներ մինչև 1959 թվականը, երբ ստորագրվեց Անտարկտիկայի պայմանագիրը՝ անժամկետ սառեցնելով պահանջները ցանկացած հողի նկատմամբ 60° S լայնության վրա։

Մերի Բիրդի Երկրի տարածքում ամենահայտնի հետազոտական ​​կայաններն են ռուսական «Ռուսկայա» կայանը և ամերիկյան «Բյորդ» կայանը։

Ծանոթագրությունն
----------------

1. ↑  Земля Мэри Бэрд // Большая советская энциклопедия
2. ↑  Земля Мэри Бэрд // Географическая энциклопедия
3. ↑  Претензии Японии Архивная копия от 30 июля 2014 на Wayback Machine
4. ↑  Антарктида: история официального дележа
**Սելևկյանների** հելլենիստական դինաստիա՝ հիմնած Ալեքսանդր Մակեդոնացու դիադոքոս Սելևկոս I Նիկատորի կողմից։ Սելևկյանների պետությունը գոյատևել է մ.թ.ա. 312 մինչև մ.թ.ա. 64, ընդհատումներով։ Այն մեծ դերակատարում է ունեցել տարածաշրջանում Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո, ունեցել է հզոր պետականություն, ժամանակավորապես իր իշխանությունն է հաստատել Հայաստանում։Մ.թ.ա. 84-ին Սելևկյանների պետությունը գրավել է Տիգրան Բ Մեծը։ Հայ-հռոմեական պատերազմի ժամանակ (մ.թ.ա. 69-մ.թ.ա. 66) հռոմեական զորավար Լուկուլլոսը Սելևկյանների գահը հանձնել է Սելևկյանների շառավիղ Անտիոքոս XIII Ասիացուն, սակայն Տիգրան Բ Մեծը պահպանել է իր գերիշխանությունը։ Մ.թ.ա. 64-ին հռոմեական զորավար Պոմպեոսը վերացրել է Սելևկյանների թագավորությունը։

Արքայացանկ
----------

Սելևկոս I Նիկատորը
Ահա Սելևկյանների գահացուցակը.

Անտիոքոս I Սոտեր մ.թ.ա. 281-մ.թ.ա. 261

Անտիոքոս II Թեոս մ.թ.ա. 261-մ.թ.ա. 246

Սելևկոս II Կալլինիկոս մ.թ.ա. 246-մ.թ.ա. 226

Սելևկոս III Սոտեր մ.թ.ա. 226-մ.թ.ա. 223

Անտիոքոս III Մեծ մ.թ.ա. 223-մ.թ.ա. 187

Սելևկոս IV Փիլոպատոր մ.թ.ա. 187-մ.թ.ա. 175

Անտիոքոս IV Եպիփանես մ.թ.ա. 175-մ.թ.ա. 164

Անտիոքոս V Եվպատոր մ.թ.ա. 164-մ.թ.ա. 162

Դեմենտիոս I Սոտեր մ.թ.ա. 162-մ.թ.ա. 150

Ալեքսանդր մ.թ.ա. 150-մ.թ.ա. 145

Դեմետրիոս II Նիկատոր մ.թ.ա. 145-մ.թ.ա. 138

Անտիոքոս VI Եպիփանես մ.թ.ա. 145-մ.թ.ա. 141

Անտիոքոս VII մ.թ.ա. 138-մ.թ.ա. 129

Դեմետրիոս II Նիկատոր մ.թ.ա. 129-մ.թ.ա. 125 (երկրորդ անգամ)

Սելևկոս V մ.թ.ա. 125

Անտիոքոս VIII Գրյուպոս մ.թ.ա. 125-մ.թ.ա. 96

Անտիոքոս IX Կյուզիկեցի մ.թ.ա. 115-մ.թ.ա. 95

Դեմետրիոս III մ.թ.ա. 96-մ.թ.ա. 88

Սելևկոս VI մ.թ.ա. 96-մ.թ.ա. 95

Անտիոքոս X Եվսեբես մ.թ.ա. 95-մ.թ.ա. 92

Անտիոքոս XI մ.թ.ա. 93

Փիլիպպոս I մ.թ.ա. 93-մ.թ.ա. 84

Անտիոքոս XII Փիլադելփոս մ.թ.ա. 87-մ.թ.ա. 84

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Թենի Սերյոժայի Վարդանյան** (հունիսի 15, 1957(1957-06-15), Արմավիր), հայ նկարչուհի, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ (2010)։

Կենսագրություն
--------------

1972-1976 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1976-1980 թվականներին` Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի թատերական նկարչության բաժնում։ 1986-1991 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ նկարիչների միության, 1991 թվականին` ՀԽՍՀ նկարիչների միության անդամ, 2003 թվականից՝ նկարիչների միջազգային միության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) անդամ։ 1989-1992 թվականներին եղել է Համազգային թատրոնի գլխավոր նկարիչը, 1988 թվականին՝ Հայաստանի Հանրային հեռուստատեսության թատերական նկարիչը, 1987 թվականին՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի թատերական նկարիչ։  

Աշխատանքները գտնվում են Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Համաշխարհային բանկի հավաքածուներում, Վաշինգտոնի, Վերմոնտ կենտրոնի և այլ մասնավոր հավաքածուներում։

Թատերական ներկայացումներ
------------------------

Ձևավորել է հետևյալ ներկայացումները՝

* 1992 Դերենիկ Դեմիրճյան, «Քաջ Նազար», Համազգային թատրոն, Երևան
* 1990 Լևոն Շանթ, «Հին աստվածներ», Համազգային թատրոն, Երևան
* 1988 Վոլֆգանգ Գյոթե, Ֆաուստ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն, Երևան
* 1987 Վիլյամ Շեքսպիր, Ռոմեո և Ջուլիետ, Պատանի հանդիսատեսի թատրոն, Երևան
* 1983 Գաբրիել Սունդուկյան, «Էլի մեկ զոհ», Պատանի հանդիսատեսի թատրոն, Երևան
* 1982 Բերտոլդ Բրեխտ, «Երեք գրոշանոց օպերա», Երևանի գեղարվեստի պետական ինստիտուտ

Ցուցահանդեսներ
--------------

Խմբակային ցուցահանդեսներ է ունեցել Հայաստանում, Ֆրանսիայում, Վրաստանում, Սիրիայում, Բրազիլիայում, Իրանում, ԱՄՆ-ում, Կիպրոսում, Ռուսաստանում։

### Անհատական ցուցահանդեսներ

* 2007 Ahmad Shawky թանգարան, Կահիրե, Եգիպտոս
* 2006 Գաբոնե պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2004 Harvest Gallery, Լոս Անջելես, ԱՄՆ
* 2004 Red Gallery, Vermont Studio Center, Johnson, ԱՄՆ
* 2002 «Առաջին հարկ պատկերասրահ», Երևան, Հայաստան
* 2001 Հայաստանի հյուպատոսարան, Հալեպ, Սիրիա

Պարգևներ
--------

* Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ (2010)։
* 10-րդ միջազգային բիենալեի ոսկե մեդալ, Կահիրե, Եգիպտոս, 2007

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թենի Վարդանյանն ու իր ներաշխարհը
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թենի Վարդանյանի պաշտոնական կայքը Archived 2014-12-18 at the Wayback Machine.
**Օգ Մանդինո** (անգլ.՝ Og Mandino, դեկտեմբերի 12, 1923(1923-12-12) կամ հունիսի 1, 1924(1924-06-01), Framingham, Միդլսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 3, 1996(1996-09-03), Antrim, Հիլսբորու շրջան, Նյու Հեմփշիր, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, «Աշխարհի մեծագույն վաճառականը» գրքի հեղինակը:

Կենսագրություն և գործունեություն
--------------------------------

Նրա աշխատությունների հիմքը քրիստոնեական ֆունդամենտալիզմն է, գրքերը մեծապես կրում են Նապոլեոն Հիլի և Էմետտա Ֆոքսի ազդեցությունը: Ներկայում Մանդինոն հայտնի և պահանջված գրող է: Նրա գրքերի վաճառքը գերազանցում է 50 միլիոնը և թարգմանված են ավելի քան 25 լեզուներով: Մինչ 1976 թվականը Մանդինոն ղեկավարել է «*Success Unlimited*» ամսագիրը և ներկայացվել է խոսնակների ազգային ասոցիացիայի Փառքի սրահին:

Մանդինոյի գլխավոր նշանաբանը եղել է «Արա՛ այսօր»: Նրա «Աշխարհի մեծագույն վաճառականը» գիրքը որոշակի առումով եղել է այլ հայտնի գրքերի նախակարապետ, ինչպես օրինակ՝ «Ամենաարդյունավետ մարդկանց յոթ սովորույթները» գրքի համար:

Օգի մայրը որդու համար կանխագուշակել էր գրողի ապագա: Բարձր դասարաններում նա թերթի խմբագիր էր և ծրագրել էր ընդունվել Միսսուրիի համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը: Սակայն 1940 թվականին նրա մայրը հանկարծամահ է եղել: Քոլեջ հաճախելու փոխարեն Օգը նախընտրել է աշխատել թղթի ֆաբրիկայում, որտեղ աշխատել է մինչև 1942 թվականը, մինչ բանակի օդային կորպուս ընդունվելը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա թռիչքներ էր կատարել «B-24 Liberator» ստրատեգիական ռմբակոծիչով:

Գրքեր և ձեռնարկներ
------------------

* Աշխարհի մեծագույն վաճառականը
* Աշխարհի մեծագույն վաճառականը 2: Պատմության ավարտը
* Աշխարհի մեծագույն գաղտնիքը
* Հաջողության և երջանկության գաղտնիքներ
* Քրիստոսի գործով հանձնաժողով
* The Twelfth Angel
* The Greatest Miracle In The World
* The Gift Of Acabar
* The Choice
* A Better Way To Live
* The Christ Commission
* Spellbinder’s Gift
* The Return Of The Ragpicker
* Mission: Success!
* The God Memorandum
* The Ten Ancient Scrolls For Success: From The Greatest Salesman In The World
* He Is Tough

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2  Czech National Authority Database
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.ogmandino.com — Պաշտոնական կայք էջ
**Աերոպոս I** (հունարեն՝ Ἀέροπος Α΄ ὁ Μακεδών), Հին Մակեդոնիայի վաղ ժամանակաշրջանի արքաներից մեկը։ Նա Արգեադոսների հարստության ներկայցուցիչ էր։ Նրա հայրն էր Փիլիպոս I-ը, որի մահից հետո Աերոպոսը դառնում է արքա։

Կառավարում
----------

Աերոպոսի կառավարման սկզբնական ժամանակաշրջանում թրակիացիները և իլլիրիացիները ավերում էին Մակեդոնիան և մակեդոնացիների նկատմամբ տանում են մի շարք հաղթանակներ։ Վերջ ի վերջո գիտակցելով թշնամու նկատմամբ հաղթանակի հասնելու իրենց անկարողությունը և կարծելով, որ իրենք կարող են հաղթանակ տանել միայն այն դեպքում, երբ կկռվեն իրենց արքայի ներկայությամբ՝ զորքի հետ պատերազմի դաշտ է գնում նաև մանուկ արքան՝ Աերոպոսը։ Նրա ներկայությունը ամրացնում է իր զորքի դիմադրությունը, ինչի արդյունքում էլ նրանք կարողանում են թարկիացներին և իլլիրիացիներին փախուստի մատնել և դուրս քշել Մակեդոնիայից։

Նրա կառավարման մասին այլ տեղեկություններ հայտնի չեն։

Նրա կնոջ անունը անհայտ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հերոդոտոս, 8․ 139

Աղբյուրներ
----------

* Հերոդոտոս, *Պատմություններ*, viii, 139
* Farr, Edward *History of the Macedonians* (Robert Carter & Brothers, New York, 1850), pg. 37

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Նախորդող:**Փիլիպոս I** |  **Աերոպոս I  Մակեդոնիայի արքա** թվերն անհայտ են | Հաջորդող:**Ալկետաս I** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |
**Պարաթիրեոիդ հորմոն(**անգլ.՝ Parathyroid hormone**)** կամ **պարաթհորմոն(**անգլ.՝ Parathormone**),** մարդու և ողնաշարավոր կենդանիների հարվահանագեղձերում արտադրվող պեպտիդային հորմոն։ Հորմոնը կուտակվում է բջջի ցիտոպլազմայում՝ հյութազատիչ հատիկներում։ Բաղկացած է 84 ամինաթթվային մնացորդներից, իսկ հարաբերական մոլեկուլային զանգվածըհավասար է 9500գ/մոլի։ Հորմոնի հիմնական թիրախային օրգաններն են ոսկրերը, երիկամները և աղիքները։ Պարաթհորմոնն արյան մեջ բարձրացնում է կալցիումի իոնների(Ca2+) մակարդակը և նվազեցնում ֆոսֆատների քանակը։

Ֆունկցիաներ
-----------

Պարաթիրեոիդ հորմոնը ոսկրերում ակտիվացնում է օստեոկլաստները, ինչի հետևանքով քայքայվում է ոսկրային հյուսվածքը, իսկ այնտեղ պահվող կալցիումի իոններն(Ca2+) անցնում են արյուն։ Կալցիումի իոնների(Ca2+) հետ արյուն են անցնում նաև ֆոսֆատները։

Հորմոնը բոլոր մեխանիզմներով նպաստում է արյան պլազմայում կալցիումի իոնների(Ca2+) ավելացմանը։ Չնայած ոսկրերից և աղիքներից որոշ չափի անօրգանական ֆոսֆոր անցնում է արյուն, այնուամենայնիվ ֆոսֆատ իոնների երիկամներով կորուստն այնքան մեծ է, որ պարաթհորմոնի ազդման գումարային ազդեցությունը հանգեցնում է արյան մեջ ֆոսֆատների քանակի նվազման։

Պարաթիրեոիդ հորմոնի ազդեցությունը կալցիումի իոնների(Ca2+) փոխանակության վրա սերտ կապված է D վիտամինի ու նրա հորմոնային տեսակի ազդեցությունների հետ։

Գերարտադրություն
----------------

Պարաթհորմոնի գերարտադրության հիմնական պատճառը գեղձի չարորակ գոյացություններն են։ Այս դեպքում զարգանում է հիպերպարաթիրեոիդիզմ, ինչի հետևանքով ոսկրերն ապահանքայնանում են։ Արդյունքում կորչում է ոսկրերի ամրությունը, և առանց լուրջ պատճառի, թեթևակի հարվածից կամ անգամ անզգույշ քայլվածքից կարող են կոտրվել։ Կարող է զարգանալ նաև օստեոպորոզ, ինչը առավել բնորոշ է կանանց։

Թերարտադրություն
----------------

Պարաթհորմոնի անբավարար քանակությունն օրգանիզմում առաջացնում է հիպոպարաթիրեոիդիզմ։ Այն նույնպես վտանգավոր վիճակ է, քանի որ արյան մեջ առաջանում է կալցիումի իոնների(Ca2+) անբավարարություն, ինչն էլ հանգեցնում է դրդունակ հյուսվածքներում նատրիումի իոնների(Na+) թափանցելիության կտրուկ մեծացմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հ.Ա. Հասրաթյան, Ա.Ս. Տեր-Մարկոսյան, Հ.Կ. Ղամբարյան, Ք.Ռ. Հարությունյան, Գ.Ռ. Համբարձումյան, Ա.Լ. Թորգոմյան, Կ.Վ. Մելքումյան (2020թ.)։ պրոֆեսոր Դրաստամատ Խուդավերդյան, ed.։ *ՆՈՐՄԱԼ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ* (հայերեն)։ Երևան: ԵՊԲՀ։ էջեր 335–338։ ISBN 978-9939-65-200-9  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
**Համբուրգեր**, սենդվիչի տեսակ, որի բաղադրության մեջ են մտնում տապակած, կլոր կոտլետ, որը լինում է բուլկինների մեջ, ինչպես նաև կարող է ունենալ համեմունքներ, ինչպես կետչուպ, կանաչի, մայոնեզ, պանիր, սոխ, լոլիկ, թթու վարունգ։

Պատմություն
-----------

Համուրգեր անունը եկել է գերմանական Համբուրգ քաղաքից, որտեղից շատերը գաղթեցին ԱՄՆ։

1921 թվականին Կանզասում բացվեց White Castle ընկերությունը, որի ֆիրմային ուտեստը եղել է համբուրգերը։ Մինչև 1946 թվականը համբուրգերն արժեր 5 ցենտ։ Ցածր գինը և նորությունը գրավում էին ավելի ու ավելի մարդկանց, իսկ անվտանգության վերաբերյալ եղած կասկածները ժխտվեցին հնարամիտ ղեկավար Բիլլի Ինգրամի օգնությամբ։ Նա վարձել է հատուկ մարդկանց, որոնք հագնում էին սպիտակ խալաթներ և գնում էին համբուրգերներ՝ ստեղծելով տպավորություն, թե նույնիսկ բժիշկներն են գնում դա։ 1940-ական թվականներին ի հայտ եկան White Castle ընկերության մրցակիցներ, որոնցից մեկը McDonald’s-ն է, որից հետո սկսեց զարգանալ ֆասթֆուդի արտադրությունը։

Համբուրգերների տեսակները
------------------------

* Չիզբուրգեր (անգլ.՝ Cheeseburger, անգլ.՝ cheese պանիր բառից), համբուրգերի տեսակ, որի մեջ անպայման պանիր կա։
* Ֆիշբուրգեր (անգլ.՝ fish ձուկ բառից), համբուրգերի տեսակ, որի մեջ մսից կոտլետը փոխարինվում է տապակած ձկով։
* Չիքենբուրգեր, համբուրգերի տեսակ, որի մեջ մտնում հավի միս։
* Վեջիբուրգեր, բուսակերների համար նախատեսված համբուրգեր, որը չի պարունակում միս։
* Թոֆուբուրգերում մսի փոխարեն կա տոֆու։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* 2010 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Լեսկովաց շրջանում խոհարարները պատրաստեցին աշխարհի ամենամեծ համբուրգերը, որը կշռում էր 51 կիլոգրամ և ուներ 1,63 մետր շառավիղ և 2,5 սանտիմետր հաստություն։ Տեղական հացաբուլկեղենի գործարանը պատրաստեց 29 կիլոգրամանոց բուլկի համբուրգերի համար.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Online Etymology Dictionary
2. ↑   Պատրաստեցին աշխարհի ամենամեծ համբուրգերը
«Սիրամարգի սենյակ», Ֆրիրի արվեստի պատկերասրահ, (Լոնդոն, 1876-1877թթ․)
**Մոդեռն** (ֆր.՝ *moderne* - *ժամանակակից, նորագույն, արդիական*), արվեստի (կիրառական և հատկապե՝ս դեկորատիվ) և ճարտարապետության ոճ, 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին առաջացած եվրոպական և ամերիկյան արվեստի ոճական ուղղության անվանումներից մեկը։ Բելգիայում, Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում հայտնի է որպես «Նոր արվեստ» (*Art Nouveau*), Գերմանիայում` «Յուգենդստիլ» (*Jugendstil*), Ավստրիայում՝ «Սեցեսիոն» (*Sezession*), Իտալիայում՝ «Լիբերտի ոճ» (*stile Liberty*), Իսպանիայում՝ մոդեռնիզմ (*modernismo*)։

Արվեստի այս ոճը, առաջացել է որպես նեոռոմանտիկական բողոքի տարատեսակ՝ ընդդեմ գռեհկության, քաղքենիության, հակաէսթետիզմի, պոզիտիվիզմի և պրագմատիզմի։ «Մոդեռն»-ի գեղագիտությունը ձևավորվել է սիմվոլիզմի և էսթետիզմի, Ֆրիդրիխ Նիցշեի «Կյանքի փիլիսոփայության» գաղափարների ազդեցությամբ։ Ըստ նրա մի շարք տեսաբանների, ինրպիսին էր օրինակ բելգիացի ճարտարապետ և նկարիչԱնրի վան դե Վելդեն, մոդեռնը պետք է դառնար իր իսկ ազդեցությամբ ձևավորվող նոր հասարակության կյանքի ոճը։ Գեղագիտորեն հագեցված, առարկայական տարածական ամբողջական միջավայր ստեղծեր, նոր, ոչ ավանդական ձևերով ու հնարներով օժտված արվեստների սինթեզի, ժամանակակից նյութերի ու կոնստրուկցիաների օգնությամբ արտահայտեր դարաշրջանի հոգևոր բովանդակությունը։ Մոդեռնը ամենից ավելի հետևողականորեն իրագործվել է մենատների ճարտարապետության մեջ, բայց կառուցվել են նաև վարչական շենքեր, կամուրջներ, կայարանատներ, թատրոններ։

Մոդեռնի գաղափարը, մերժում էր 19-րդ դարի մշակույթին բնորոշ գեղարվեստական և ուտիլիտար սկզբունքները։ Մոդեռն ոճի նպատակն էր, գեղագիտորեն իմաստավորել կառուցվածքային նոր համակարգերը, արվեստին հաղորդակցել կյանքի բոլոր ոլորտներն ու մարդուն դարձնել գեղարվեստական ամբողջության մասնիկ։ Կապիտալիստական հասարակության շրջանակներում, արվեստի միջոցով աշխարհը վերափոխելու ձգտումը խորապես ուտոպիստական էր։ Գործնականորեն այն դարձավ բուրժուական կենցաղը ձևավորող առաջին, համեմատաբար ամբողջական գեղարվեստական ոճը։ «Մոդեռն»-ը 19-րդ դարի էկլեկտիզմին հակադրել է ոճավորված, ընդհանրացված, ռիթմիկորեն կազմավորված ձևի միասնությունը, ամբողջականությունն ու զարգացման ազատությունը, որի խնդիրն էր շնչավորել նյութաառարկայական միջավայրը, արտահայտել բեկումնային դարաշրջանի տագնապն ու լարվածությունը։ Մոդեռնի կազմավորման շրջանին (19-20-րդ դարերի սահմանագիծ) բնորոշ են ազգային-ռոմանտիկական հովերը, միջնադարի և ժողովրդական արվեստի նկատմամբ հետաքրքրությունները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 664)։*  |
**Լատվիայի Հանրապետության Գերագույն դատարան**, ըստ աստիճանակարգության՝ Լատվիայի դատական համակարգի բարձրագույն օղակը, որը ունի գերագույն իրավասության արդարադատական ատյանի կարգավիճակ։ Բաղկացած է երեք առանձին ստորաբաժանումներից, որոնց տարանջատված են ըստ կարգավորվող իրավահարաբերության բնույթի։ Այդ սկզբունքով գործում են Գերագույն դատարանի քաղաքացիական, քրեական և վարչական պալատները։

1995 թվականից ի վեր Լատվիայում գործում են դատարանների եռաստիճան համակարգ։ Եռաստիճան բուրգի առաջին սանդղակում շրջանային (քաղաքային) դատարաններն են, այնուհետև՝ մարզային դատարանները։ Այսպիսով, Գերագույն դատարանը Հանրապետության բարձրագույն արդարադատական ատյանն է։ Լատվիայի Գերագույն դատարանը իրավասու է վերանայել վերաքննիչ բողոքները և իրականացնել վճռաբեկ գործառնություններ։

Գերագույն դատարանի կազակերպումը, իրավասությունները, կառուցվածքը և սահմանադրական վերահսկողությունը իրականացվում է Լատվիայի Սահմանադրության և «Դատական ​​իշխանության մասին» օրենքի համաձայն։ Գերագույն դատարանի դատավորներին և նախագահին նշանակում է օրենսդիր մարմինը՝ Լատվիայի խորհրդարանը։ 2008 թվականից ի վեր Գերագույն դատարանի նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում է Իվարս Բիչկովիչսը։

Պատմություն
-----------

Նախապատերազմական շրջանի Լատվիայի հանրապետությունում վճռաբեկ դատարանի իրավասություններն ընդհատյա էին օրենսդիր մարմին՝ Սեյմին։ Այն բաղկացած էր երեք գերատեսչություններից՝ պայմանավորված հասարակական հարաբերությունների բնույթով։ Դրանք էին վճռաբեկ վարչական պալատ, վճռաբեկ քաղաքացիական պալատ և վճռաբեկ քրեական պալատ։ Խորհրդային կարմիր բանակի կողմից Մերձբալթյան տարածաշրջանի բռնազավթումից հետո՝ 1940 թվականի նոյեմբերին, Լատվիայի խորհրդարանը լուծարվում է։ Արդյունքում՝ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների իրավասությունները անցնում է նոր ձևավորված ԼԽՍՀ Գերագույն դատարանին։ ԼԽՍՀ Գերագույն դատարանը քննում էր ինչպես քաղաքացիական, այնպես էլ քրեական գործեր։ Գերագույն դատարանի կայացրած որոշումները ունեին նախադեպային նորմատիվություն։ Միևնույն ժամանակ, Գերագույն դատարանի պլենումի որոշումները պարտադիր էին օրենքի նորմերը մեկնաբանելիս։ Անկախությունից հետո՝ 1995 թվականին, Լատվիայի Գերագույն դատարանը բաժանվում է վերաքննիչ և վճռաբեկ պալատների։ 2004 թվականին ստեղծվում է վարչական գործերի վարչությունը։ 2015 թվականին ձևավորվում է Լատվիայի եռաստիճան դատական համակարգը։

Տես նաև
-------

* Լատվիայի պետական կառուցվածք
* Լատվիայի խորհրդարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Senāta dibināšana (լատիշերեն)
2. ↑  Список судей (не включает председателя ВС)(լատիշերեն)
3. ↑  Указ ПВС ЛССР О преобразовании судебной системы Латвийской ССР Ведомости Президиума Верховного Совета Латвийской ССР, 27.11.1940
4. ↑  Juridiskās fakultātes dekāni no universitātes dibināšanas līdz mūsdienām Archived 2014-08-30 at the Wayback Machine.(լատիշերեն)
5. ↑  Закон о судебной власти, ст. 49 — редакции закона до декабря 2002 г. и после поправок, вступивших в силу в декабре 2002 г.(լատիշերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լատվիայի Գերագույն դատարանի պաշտոնական էջը
* Լատվիայի դատական համակարգի կազմակերպություն Եվրահանձնաժողով, 2007(անգլ.)
Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրոց
**Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոց**, ուսումնական հոգևոր հաստատություն։ Հիմնադրվել է Սևանի թերակղզում, 1990 թվականին, Արարատյան հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Ներսիսյանի նախաձեռնությամբ, Վազգեն Ա Պալճյան Ամենայն հայոց կաթողիկոսի օրհնությամբ։ Ի հիշատակ հայրապետի՝ հոգևոր դպրանոցը 1994 թվականին անվանակոչվել է «Վազգենյան»։

1990 թվականին Հայ եկեղեցուն վերադարձվել է Սևանի եկեղեցական համալիրը, այդ շարքում՝ Մկրտիչ Ա Վանեցի հայրապետի օրոք, 1897 թվականին շուշեցի մեծահարուստ Ավետիք Ղուկասյանի մեկենասությամբ կառուցված հոգևոր ընծայարանի շենքը։ Սկզբնական շրջանում նորահաստատ դպրանոցի միակ մասնաշենքը 100-ամյա այդ կառույցն էր, որը ծառայեցվել է և՛ ուսումնական, և՛ կենցաղային նպատակների։

1992 թվականին ուսումնական մասնաշենքի է վերածվել դպրանոցին հանձնըված «Սևան» ազգային պարկի ակումբը։ Վազգենյան դպրանոցը գիշերօթիկ, քառամյա ուսումնական հոգևոր հաստատություն է, որի շրջանավարտները, ևս երկու տարի ուսանելով Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հոգևոր ճեմարանում, անցնում են հոգևոր լիարժեք սպասավորության։

Ուսուցում
---------

Վազգենյան հոգևոր դպրանոցը 2017 թվականի ձմռանը՝ սառցալած Սևանալճի ֆոնին
Դպրանոց կարող են ընդունվել միջնակարգ կրթությամբ երիտասարդները՝ հանձնելով ընդունելության քննություններ։ Ստուգվում են նաև դիմորդների երաժշտական ընդունակությունները։ Դպրանոցում դասավանդում են հոգևորականներ և հանրապետության բուհերի դասախոսներ։ Ուսուցանվում են կրոնական առարկաներ՝ ընդհանուր աստվածաբանություն, Հին և Նոր Կտակարանների ներածություն և մեկնություն, Հայ եկեղեցու և Ընդհանրական եկեղեցու պատմություն, դավանաբանություն, վարք սրբոց, շարականագիտություն, հայրաբանություն, ծիսագիտություն, նաև՝ գրաբար, հայ ժողովրդի և ընդհանուր պատմություն, պատմական աշխարհագրություն, մատենագիտություն, ընդհանուր և հայ փիլիսոփայության պատմություն, հայ և համաշխարհային գրականություն։ Մեծ ուշադրություն է դարձվում հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, հունարեն և լատիներեն լեզուների ուսումնասիրմանը, կապեր են հաստատվում տարբեր երկրների ուսումնական հաստատությունների հետ։

Սարկավագական առաջին ձեռնադրությունը դպրանոցում եղել է 1992 թվականին։ Դպրանոցի առաջին շրջանավարտները (անդրանիկ ինը սարկավագներ) տվել է 1996 թվականին։ Դպրանոցի գործունեությանը զորակցում են Արարատյան հայրապետական թեմի ամերիկահայ բարերարները. 1998 թվականին հիմնվել է «Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոց» հիմնադրամը, Սևանի թերակղզում ընթանում են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու, Սևանի վանական համալիրի, հոգևոր դպրանոցի նոր մասնաշենքերի շինարարական աշխատանքները։ 2000 թվականին դպրանոցում ուսանել է շուրջ 50 սան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական հանրագիտարանի գլխ. խմբ. Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ», 2002, էջ 948-949 — 1072 էջ, ISBN 5-89700-016-6։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, էջ 948
* Հիմնադրման պատմությունը Archived 2011-05-30 at the Wayback Machine.
* Վազգենյան դպրանոցի «Լուսավորիչ» երգչախումբ Archived 2009-08-29 at the Wayback Machine.
* Դպրանոցը թողարկել է նոր ձայնասկավառակ(չաշխատող հղում)
* Դասախոսություն Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոցում
**Գլոբալ ուրբանացում**, քաղաքային բնակչության տարաբնակեցման պատմական գործընթացը։

Առաջին քաղաքներն ի հայտ են եկել մեր թվարկությունից առաջ։Սակայն «ուրբանացում» եզրույթն առաջին անգամ օգտագործվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ 1800 թվականին աշխարհում քաղաքային բնակչության բաժինը կազմում էր 5,1%, 1900 թվականին՝ 13,3, 1950 թվականին 29,3, 2000 թվականին՝ 47,5, իսկ 2012 թվականին՝ 53,4%։ Առանձնացնում են համաշխարհային ուրբանացման գործընթացի երեք փուլ։ Առաջին փուլը հիմնականում ընդգրկում է 19-րդ դարը, իսկ տարածական առումով` Եվրոպան և Հյուսիսային Ամերիկան։ Երկրորդ փուլը ժամանակագրական առումով համընկնում է 20-րդ դարի առաջին կեսին, երբ ուրբանացումը տարածվել է աշխարհի բոլոր տարածաշրջաններում։ Իսկ երրորդ փուլը համապատասխանում է 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Հենց այս փուլին էլ բնորոշ է «քաղաքային պայթյունը»։ Դժվար չէ նկատել, որ ժամանակային առումով այն համընկնում է ժողովրդագրական պայթյունին։ «Քաղաքային պայթյունի» բնորոշ գծերն են քաղաքային բնակչության աճի տեմպերի արագացումը,խոշոր քաղաքների,քաղաքային ագլոմերացիաների թվի և դերի, ինչպես նաև միլիոնատեր ագլոմերացիաների արագ աճը։ Այդ բոլորը հստակ դրսևորվում են հիպերուրբանացման գործընթացի տարբեր ձևերում։ Սուպերքաղաքները կամ մեգաքաղաքները` գերհսկա քաղաքները,տեղիք են տալիս խոշոր քաղաքային ագլոմերացիաների,իսկ վերջիներիս կուտակումներն էլ` մեգալոպոլիսների։

Զարգացման ուղիներ
-----------------

Ժամանակակից ուրբանացումը որպես համաշխարհային գործընթաց, զարգանում է երեք հիմնական ուղղություններով։

Առաջին ուղղությունը քաղաքային բնակչության թվի արագ աճն է` սեփական վերարտադրության և գյուղից կատարվող միգրացիայի հաշվին։ հայտնի է, որ քաղաքներում բնական աճի տեմպերը սովորաբար ավելի ցածր են, քան գյուղերում։

Երկրորդ ուղղությունը քաղաքային բանկչության համակենտրոնացման ուժեղացումն է։ Դա նշանակում է,որ քաղաքային բնակչությունը ավելի ու ավելի է կենտրոնանում խոշոր և գերխոշոր քաղաքների շուրջ։ Օրինաչափություն է. ինչքան մեծ է քաղաքը,այնքան արագ է նրա բնակչության աճը։ Պատճառը դարձյալ մեխանիկական աճն է։ Բայց այս դեպքում ոչ միայն գյուղական վայրերի, այլև փոքր և միջին քաղաքների հաշվին։

Երրորդ ուղղությունը քաղաքային տարաբնակեցման պարզ ձևերից անցումն է դեպի ավելի բարդ ձևեր։ Հայտնի է, որ քաղաքային տարաբնակեցման առավել պառզ ձևերը` կետային քաղաքները, զարգացման ընթացքում ընդարձակվելով ու միավորվելով, գրանցում են տարաբնակեցման ավելի բարդ` խմբային ձևեր` քաղաքային ագլոմերացիաներ։

Ագլոմերացիաների հետագա զարգացումն էլ բերում է քաղաքային տարաբնակեցման ավելի բարդ ձևերի` մեգալոպոլիսների։

Աղբյուրներ
----------

* Յ. Մուրադյան, Մ. Մուրադյան «մարդկության համամոլորակային հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները», Երևան, 2014
Գյուղատնտեսական վնասատու — մորեխ *Locusta migratoria*
**Վնասատու**, կենդանատեսակ, որը վնաս է հասցնում մարդու առողջությանը կամ նրա տնտեսությանը. Վնասատուները նվազեցնում են մշակաբույսերի բերքատվությունը և դրա որակը՝ դրանով իսկ պատճառելով հսկայական տնտեսական վնաս։ Հայտնի են ավելի քան 60 հազար վնասատուների տեսակներ, որոնք առավելապես միջատներ են, տզեր, խխունջներ, թռչուններ և կաթնասուններ։ Առավելագույն թվով վնասատուները հանդիպում են միջատների շրջանում՝ մոտ 10%։

Դասակարգվում են ըստ հասցրած վնասի
---------------------------------

### Գիշատիչներ

Հիմնական հոդված՝ Գիշատիչներ
Սրանք այն կենդանիներն են, որոնք վնաս են հասցնում գյուղատնտեսական կենդանիներին, հազվադեպ նաև մարդուն։

### Գյուղատնտեսական բույսերի վնասատուներ

Հիմնական հոդված՝ Գյուղատնտեսական բույսերի վնասատուներ
Կենդանիներ, որոնք վնասում են մշակաբույսերին, դրանց բերքին։ Այս կենդանիների թվին առաջին հերթին դասվում են միջատները, քանի որ ամենաշատ վնասն են պատճառում, ինչը պայմանավորված է նրանց կենսաբանական առանձնահատկություններով, բազմազանությամբ, բարձր պտղաբերությամբ և արագ բազմացմամբ։ Մշակաբույսերին վնասում են նաև տզերը, կակղամորթերը, որոշ կլոր որդեր, և մի շարք ողնաշարավոր կենդանիներ, հատկապես որոշ կրծողներ և թռչուններ.:
Վնասատուները դասակարգվում են իրենց կողմից վնասվող բույսերի անվանումներով, օրինակ՝ հացահատիկային մշակաբույսերի վնասատուներ, պտղատու ծառերի վնասատուներ, անտառի վնասատուներ, ինչպես նաև պահեստի վնասատուներ և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ВРЕДИТЕЛИ // Большая медицинская энциклопедия
2. ↑  Сельскохозяйственная энциклопедия, том 1, Третье издание. Москва, Государственное издательство сельскохозяйственной литературы, 1949
**Մրգային թեյ**, թեյի թուրմ, տարբեր տեսակի բոված բուսական հումքերի խառնուրդ՝ զտված մրգահյութի և մրգային էսենցիայի հավելումով։ Մրգային թեյերը կոչվում են «թեյ», բայց ըստ օրենքի և ապրանքային նշանի՝ «թեյի նման արտադրանք» են։

Հատիկավոր մրգային թեյ
Եռացրած ջրով մրգային թեյ պատրաստելիս ստացվում է տաք ըմպելիք՝ թթվաշ - դառնահամ, շագանակագույն կամ մուգ շագանակագույն հաճելի մրգային թուրմ, որը սովորաբար օգտագործում են շաքարով և առանց կաթի։ Փոխարինում է բնական թեյին, գրեթե չի զիջում նրան սննդային արժեքով, բայց չի պարունակում ալկալոիդներ (տանին և կոֆեին)։ Մրգային թեյը հեշտ լուծվող է և դյուրամարս, պարունակում է C, B1, B2, PP վիտամիններ։ ԽՍՀՄ-ում արտադրվում էին 14 տեսակի մրգային թեյեր, այդ թվում՝ ծիրանի, նարնջի, տանձի, ելակի, ազնվամորու, կիտրոնի, մորու, մեղրի, հատապտղային, բալի, խնձորի։

Մրգային թեյը պատրաստվում է վայրի տեսակի խնձորից և տանձից, ինչպես նաև եղերդակից, քանի որ դրանք, ի տարբերություն մշակված տեսակների, ունեն ավելի բարձր թթվայնություն, որն անհրաժեշտ է համի ամբողջականության համար։ Մրգային և հատապտղային բաղադրիչները, ինչպես նաև մրգային էսենցիան ավելացնում են փնջի բույրը։ Մրգային թեյի արտադրության ժամանակ հումքը մաքրվում, բովվում, մանրացվում և խառնվում է` ըստ բաղադրատոմսի։ Տաք վիճակում մրգահյութը ավելացվում է խառնուրդին, որպեսզի ստացվի խտացված մրգային թեյ, այնուհետև այն փաթեթավորում են բրիկետներով։ Միգահյութը կատարում է միահյուսող գործառույթ և ունի ներծծող հատկություն։ Բովվելու ընթացքում բուսական խառնուրդը ենթարկվում է նյութափոխանակության. ջուրը գոլորշանում է, շաքարը կարամելացվում է, սպիտակուցները և այլ նյութեր քայքայվում են, մեծանում է ջրի մեջ լուծվող նյութերի քանակը։ Եղերդակը բարձր ջերմաստիճանում ենթարկվում է ինուլինի հիդրոլիզի, որը մասնակիորեն վերածվում է ֆրուկտոզի։

Սկսած 2020 թվականի նոյեմբերի 28-ից պատժի սպառնալիքով Գերմանիայում կարգելվի վաճառել բուսական կամ մրգային թեյեր նորածինների և փոքր երեխաների համար, որոնք վաղուց հայտնի են շաքարի հավելումով, օշարակով, մրգահյութով, մեղրով, ածիկով և այլն։

Պահպանում
---------

Մրգային թեյի պատշաճ պահպանումը կարևոր է միասնական համ ստանալու համար, մրգերի հատկությունները պահանջում են զով և չոր պահպանում, և դրանք պետք է պահվեն մթության մեջ և հերմետիկ։ Մրգային թեյը կորցնում է որակը մյուս ուժեղ հոտավետ խոտաբույսերի և համեմունքների առկայության դեպքում։ Համապատասխանաբար, բացված տուփերն անհրաժեշտ է արագ օգտագործել։

Գրականություն
-------------

Մրգային թեյ //Ապրանքային բառարան /Ի. Ա. Պուգարով (Գլխավոր խմբագիր), Մ։ Առևտրային գրականության պետական ​​հրատարակչություն, 1961, հ.9. 460-462, էջ 890։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Ապրանքային բառարան, 1961
3. ↑  § 8 Abs. 2 S. 2 und Abs. 4, § 11 Abs. 1 Fruchtsaft- und Erfrischungsgetränkeverordnung


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4435317-0 |

 |
**Պետական անվտանգության կառավարում** (հունգ.՝ Államvédelmi Hatóság), եղել է գաղտնի ոստիկանական ծառայություն 1945-1956 թթ.: Համարվում են որպես Խորհրդային Միության գաղտնի ոստիկանական ուժեր։ Այն աչքի է ընկել իր դաժանությամբ 1948-1949 թվականների զտումների ժամանակ և դադարել է գործել 1953 թվականից։ 1953 թվականին` Իոսիֆ Ստալինի մահից հետո, Իմրե Նագին նշանակվել է Հունգարիայի վարչապետ (չափավոր բարեփոխիչ(Նագիի առաջին կառավարությունը 1953-1955 թթ.): ÁVH-ն աստիճանաբար դադարեցրել է գործունեությունը։

AVH-ի պատմությունը
------------------

1945 Բուդապեշտի ոստիկանության գլխավոր հրամանատարության քաղաքական բաժին(Főkapitányság Politikai Rendészeti Osztálya, PRO) 1946: Հունգարական Պետական անվտանգության պաշտպանության բաժին (Magyar Államrendőrség Államvédelmi Osztálya, ÁVO) 1950: Պետական պաշտպանության մարմին (Államvédelmi Hatóság, ÁVH) 1956:Գործակալությունը վերացել է Իմրե Նագիի հեղափոխական ղեկավարությամբ։ Յանոշ Կադարի հետագա կառավարությունը չի ցանկացել վերականգնել ÁVH-ն այդ անվամբ։ Բայց այն վերածաղկել է նախարարության ներքին համակարգում որպես հունգարական BM: Սա համարվում էր խորհրդային ապարատի վերահսկողությունը 1956 թվականի հեղափոխությունից հետո։ Այն նախապատրաստական աշխատանք էր տանում Նագիի և նրա «հանցակիցների» դատավարության նախապատրաստման համար։ 1956-1963 թվականներին Կադարը պայքար է ծավալել Ստալինյան դաժան քաղաքականության դեմ, չնայած դիմել է դաժան միջոցների նախկին AVH-ի խոշտանգիչների նկատմամբ։ Կադարի հաղթանակը նշվեց 1956 թվականի հեղափոխական գործիչներին բանտից ազատելով 1963 թվականի համաներման շնորհիվ:Հունգարիան չէր ուզում մտնել Վարշավյան դաշինքի մեջ առանց պաշտոնական հետախուզական ծառայության, քանի որ հետախուզական և լրտեսական գործառույթները վերապահված էին AVH-ին, իսկ ավելի ուշ` ներքին գործերի նախարարությանը։ 1945-1952 թվականներին Պիտեր Գաբորը եղել է Պետական անվտանգության մարմնի առաջատարը(Államvédelmi Hatóság), պատասխանատու է եղել բազում դաժանությունների համար։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The history of ÁVH Archived 2005-03-06 at the Wayback Machine. (in Hungarian), from the website of the *Public Historical Files of the Hungarian Secret Services  Archived 2008-06-17 at the Wayback Machine.*
* Homepage Raoul Wallenberg Asso.fr Archived 2007-07-22 at the Wayback Machine.
* An informative review in *East Central Europe* (in English)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n50070386 · NKC: ko2015865450 · VIAF: 125461733 · WorldCat VIAF: 125461733 |

 |