**«Բրավո»** կամ **«Քաջ մարդ»** (իտալ.՝ Bravo), Վենետիկյան դպրոցի ներկայացուցիչ, իտալացի նկարիչ Տիցիանի (1480 / 85-1576) նկարը։ Ստեղծվել է մոտ 1516-1517 թվականներին։ Պահվել է Վիեննայի Արվեստի պատմության թանգարանի հավաքածուում։ Նկարը կարելի է դիտել որպես 1510-ականների վենետիկյան նկարներից մեկը, որում պատկերված են երկու կամ երեք կիսամյակային պատկերներ, որոնց գլուխները մոտ են իրար, հաճախ հանելուկային են դրանց արտահայտություններն ու փոխազդեցությունները։ Դրանց մեծ մասը «Ջորջիոնեսկ» ժանրի կամ տրոնի առարկաներ են, որտեղ առարկաները անանուն են, չնայած որ խմբում կա Տիցիանի «Հարգանքի տուրք փողը», որի գլխավոր դեմքը Քրիստոսն է, որը ոճային առումով նման է այս նկարին և նրա Լուկրետիան, որտեղ գոնե կնոջ ինքնությունը պարզ է, եթե ոչ տղամարդու ինքնությունը։

Պատմություն
-----------

Նկարը նույնացվել է այն նկարի հետ, որը Մարկանտոնիո Միկիելը տեսել է 1528 թվականին Վենետիկում գտնվող Զուան Անտոնիո Վենիերի տանը և որի մասին նա ասել է. «Երկու գործիչներ, որոնք հարձակվել են միմյանց վրա, Տիցիան»։ Կտավը եկել է ավստրիացի արքայդուստր Լեոպոլդ Վիլհելմի հավաքածուից (1614-1662)։ Իտալացի արվեստի պատմաբան Ռոբերտո Լոնգին աշխատանքը վերագրել է Տիցիանին, ինչը սովորական է։ Բայց Ջոն Սթիրի համար նկարը «հաստատ»՝ Palma Vecchio-ի կողմից էր։

Սյուժե
------

Նկարը, որում պատկերվել է մեջքով կանգնած մի խորհրդավոր զինված մարդ, նկարել է Տիցիանը Ջորժինեի իմիտացիայի շրջանում. Այն բացահայտել է թաքնված դաժանությունը։ Անունը, որի տակ հիշատակվել է ստեղծագործությունը գրականության մեջ, իրականում չի համապատասխանել դրա վրա պատկերվածին։ Բավական ճշգրտությամբ հայտնի է, որ սյուժեն (Օվիդիոսի «Մետամորֆոզներից») հիմնվել է առասպելի վրա, թե ինչպես Բեբկոսի պաշտամունքի դեմ պայքարող Թեբեի արքա Պենտեոսը հրամայեց նրան կալանքի տակ առնել։ Բաքուսի վրեժը սարսափելի էր. Պենտեուսը կտոր-կտոր եղավ իր մոր և քույրերի կողմից։ Զայրույթի արտահայտությունը և խստագույն պատժի խոստումը կարելի է պարզորեն գտնել աստվածության դեմքի վրա, և այն մահկանացուների անխոհեմությանը նվիրված սյուժեները, որոնք առաջացրել են երկնայինների բարկությունը Օլիմպոսից, դարձել են մի թեմա, որին Տիցիան բազմիցս վերադարձել է։

Նկարագրություն
--------------

Պենֆեյի զայրույթը Բաքուսի նկատմամբ արտահայտվել է դաշույնը բռնած ձեռքով։ Նկարիչն օգտագործել է նկարի անսովոր կառուցվածք, բայց չնայած մեջքի կողմից կերպարների պատկերմանը, նա կարողացել է լավ փոխանցել նրանց միջև առկա բախման իրավիճակը։ Բաքուսը պատկերվել է խաղողի տերևների ծաղկեպսակով, որը նրա խորհրդանիշներից մեկն է։ Երկար, շեկ և գանգուր մազեր, նույնը, ինչ «Բաքուս և Արիադնե» կտավում (Ազգային պատկերասրահ, Լոնդոն), աստվածության կրքոտ հայացքը Վերածննդի դարաշրջանի հումանիստական հայացքների ոգով, ակնհայտորեն հակադրվել է Ապոլլոնի պարզ և հանգիստ խստությանը։
Միքելանջելոյի դրդապատճառները զգացվել են Պենֆեյի ձեռքերի պատկերման մեջ՝ ուժով բռնելով երիտասարդի օձիքը։ Տիցիանը, որն արդեն լույսի և ստվերի ճանաչված վարպետ էր, Ալբրեխտ Դյուրերից վերցրել է թաքնված մանրամասների միջոցով պատմության դրաման արտահայտելու ունակությունը։

Ժամանակին քննադատները կարծում էին, որ այս նկարը պատկանել է Ջորջիոնի վրձնին, բայց բացառիկ դրամատիկ ուժը և հզոր դրամատիկական փոխանցումը հաստատել են Տիցիանի հեղինակությունը։ Նկարիչը վերջերս ավարտել է Վենետիկի Սանտա Մարիա Գլորիոսա դեյ Ֆրարի եկեղեցու զոհասեղանները։ Այս ժամանակահատվածում հույզերի լեզուն նրա գործեր է մտնում ժեստերի և դիրքերի միջոցով՝ արտահայտված արտահայտիչ և շատ հակապատկեր գծերով։ Լույսը մեծ դեր է խաղում կերպարների մարմիններն ու դեմքերը միաձուլելու գործում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Jaffé, 98
2. ↑  Steer, 114-116
3. ↑  Steer, 115-116

Գրականություն
-------------

* *Йен Дж. Кеннеди.* «Тициан. 1490—1576» = «Titian». — М.: Taschen/Арт-Родник, 2007. — 96 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-9794-0028-0
* «Музей истории искусства. Вена». Под редакцией Сильвии Боргези. = Kunsthistorisches Museum. Vienna. — /Пер. с ит. — М.: ЗАО «БММ», 2007. — 144 с. — (Великие музеи мира). — 3000 экз. — ISBN 978-88-370-2769-8

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Քաջ մարդ (նկար, Տիցիան)** կատեգորիայում։ |