Վասիլ Ղորղանյանի գերեզմանը Կոմիտասի անվան պանթեոնում
**Վասիլ Դավթի Ղորղանյան** (Բարսեղ Կորգանով, հունվարի 22 (փետրվարի 3), 1865, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 6, 1934(1934-06-06), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժշտագետ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1934 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Վասիլ Ղորղանյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի ռեալական դպրոցում։ Վեց տարեկան հասակից սկսել է նվագել դաշնամուր, իսկ տասներեքում ձեռք է բերել դաշնակահարի համբավ։ Աշակերտել է Է. էպշուոեյնին (դաշնամուր), Կ. Ալիխանովին և Գ. Ղորղայանին (տեսություն)։ 1880-ական թվականների վերջերին ավարտել է Պետերբուրգի ռազմաինժեներական ուսումնարանը, աշխատել Սարիղամիշում, 1888 թվականից ապրել Թիֆլիսում։ Ծավալել է հասարակական, հրապարակախոսական գործունեություն, հանդես եկել տեղական մամուլում, եղել Մոսկվայի և Պետերբուրգի մամուլի խոշոր երաժշտական հանդեսների թղթակիցը։ Ղորղանյանն առաջինն է նկատել երիտասարդ Ֆ. Շալյապինի մեծ տաղանդը։ 1890-ական թվականներին եղել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, հանդիպել Յ. Բրամսին, Ժյուլ Մասնեին, Քամիլ Սեն-Սանսին, Ջուզեպպե Վերդիին։ 1896 թվականին թողել է զինվորական ծառայությունը։ 1891 թվականից 1901 թվականին ռուսական երաժշտական (ընկերության Թիֆլիսի բաժանմունքի վարչության անդամ էր։ 1900 թվականին հիմնել է Անդրկովկասում առաջին ռուսական «Կավկազսկի վեստնիկ» գիտագրական ամսագիրը (հրատարակել և խմբագրել է մինչև 1902 թվականը)։ 1900-1904 թվականներին Միջազգային երաժշտական ընկերության կովկասյան բաժանմունքի տնօրենն էր։ 1904 թվականին Կովկասի երաժշտության մասին ելույթներ է ունեցել Միջազգային երաժշտական ընկերության Բեռլինյան սեկցիայի նիստերին, 1909 թվականին՝ Վիեննայի կոնգրեսում։ Հայաստանում սովետական կարգերի հաստատումից հետո Ղորղանյանը հիմնականում գործել է Երևանում՝ 1925-1930 թվականներին եղել է հանրային գրադարանի տնօրենի տեղակալ, Պետհրատի երաժշտական սեկտորի նախագահ, կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր-կոնսուլտանտ։ Արևմտաեվրոպական և ռուսական երաժշտության խոշորագույն ներկայացուցիչներին նվիրված աշխատությունների, հոդվածների հեղինակ է։ Տասնյակ տարիներ հավաքել, ուսումնասիրել և համակարգել է Բեթհովենի կյանքին վերաբերող փաստական հարուստ նյութեր, դեռևս 1888 թվականին Թիֆլիսում կոմպոզիտորի մասին հրատարակել գրքույկ, նրա նամականին (1300 նամակ, երկու գրքով՝ 1900 թվականին և 1904 թվականին), մեծածավալ մենագրություն «Կենսագրական էտյուդ», 1909 թվականին և ճանաչվել որպես խոշորագույն բեթհովենագետ։ Գրել է Մոցարտի մասին ծավալուն աշխատություն (1900 թվական), ակնարկ՝ նվիրված Վերդիին (1897 թվական), առաջինն է լուսաբանել «Պուշկինը երաժշտության մեջ» թեման։ Ուսումնասիրել է հայկական և վրացական երաժշտությունը, հավաքած նյութերը ընդհանրացրել «Կովկասյան երաժշտություն» ժողովածուում (1901 թվական), ուր հեղինակի թարգմանությամբ տեղ են գտել նաև Կոմիտսաի «Հայկական եկեղեցական երաժշտություն» և «Հայ գեղջուկ պարերգեր» աշխատությունները։ Ղորղանյանի բազմակողմանի գործունեությունը նպաստել է մինչխորհրդային և խորհրդային երաժշտական մշակույթի զարգացմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Ф.* Корганов (ռուս.) // *Музыкальный словарь*: *Перевод с 5-го немецкого издания* / под ред. Ю. Д. Энгель — М.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 2. — С. 673.
2. 1 2 3 4  Русские писатели 1800—1917: Биографический словарь / P. Nikolayev — Moscow: 1994. — Vol. 3: К—М. — 592 p.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 41.

* Վասիլ Ղորղանյան

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ռիմանի երաժշտական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 105502745 · GND: 1056083875 · ISNI: 0000000000909119 · LCCN: no98078077 · NUKAT: n2019060373 · SUDOC: 131156179 · VIAF: 39367092 · WorldCat VIAF: 39367092 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 41)։*  |