**Ջոել Չանդլեր Հարիս** (ապրիլի 26, 1711(1711-04-26)[…], Ռուան - դեկտեմբերի 6, 1776(1776-12-06), Avallon) ֆրանսիացի գրող, մանկավարժ, Պրոսպեր Մերիմեի նախատատը։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Սերում էր փոքր ազնվականությունից։ Երկու տարվա անհաջող ամուսնությունից հետո 1746 թվականին մեկնել է Լոնդոն, որտեղ զբաղվել է մեծահարուստ անգլիացիների երեխաների դաստիարակությամբ։ Անգլիայում նա ամուսնացավ և դարձավ մեծ ընտանիքի մայր։ Լուսավորության դարաշրջանում լայն տարածում գտավ նրա մանկավարժական համակարգը՝ «տոգորված երեխայի հանդեպ հարգանքի, ռացիոնալիզմի և գրքի հանդեպ խոնարհման ոգով»։

1748 թվականին հրատարակել է «ճշմարտության հաղթանակը» դիդակտիկ վեպը։ Գրել է նաև դպրոցական դասագրքեր, դասավանդել աղջիկների դպրոցում։ Նրա գրչին են պատկանում հեքիաթներ, որոնցից մի քանիսը հայտնի սյուժեների մշակում են։ «Գեղեցկուհին և հրեշը» հեքիաթի նրա խմբագրությունը համարվում է ընթերցող։ Նրա մեկ այլ անուն՝ «Գեղեցկուհին և հրեշը»։ Այն սովորաբար տպագրվում է որպես Շառլ Պերոյի հեքիաթների հավելված։

Անգլիայում 17 տարի մնալուց հետո Լեպրենս դե Բոմոնը մեկնել է մայրցամաք, վերջին տարիներն անցկացրել Սավոյայում։

Գրողի ամենահայտնի կոմպոզիցիան ուսումնական ձեռնարկն է «Magasin des Enfants ou Dialogues d'une sage gouvernante avec ses eleves de la premier distinction» (Լոնդոն, 1756, ռուսերեն թարգմանության մեջ՝ «Մանկական դպրոց կամ բարոյական խոսակցություններ խելամիտ ուսուցչի և տարբեր տարիների ազնվական ուսանողների միջև», Սանկտ Պետերբուրգ, 1761 - 1767). Ինչպես անունն է հուշում, գիրքը կազմված է կառավարչուհու՝ Մադմուազել Բոնի «երկխոսություններից» (Ֆր.՝  բարի), տարբեր ազգությունների և տարբեր տարիքի ազնվական ընտանիքների աղջիկների հետ (5-ից 13 տարեկան)։ Խոսելով պարզ բաների մասին, ուսուցիչը բացատրում է աշխարհի կառուցվածքը, խոսում է բարի կնոջ պարտականությունների մասին և այլն։ Եվ բարոյական հեքիաթները, որոնք լրացնում են յուրաքանչյուր այդպիսի երկխոսություն (իշխանները երջանիկ և դժբախտ են, հմայիչ Իշխանը, Գեղեցկուհին և հրեշը և այլն), տալիս են վարքի օգտակար օրինակ և սովորեցնում են բարություն, պատասխանատուություն և ողորմություն։ Օրինակ՝ Լեպրենս դե Բոմոնի Հայտնի «Գեղեցկուհին և հրեշը» գրեթե ամբողջությամբ զուրկ է առասպելականությունից, բայց ազնվական աղջիկներին բացատրում է, որ չի կարելի վախենալ հրեշի ներկայացրած տգեղությունից և խուսափել դրանից։  Զզվանքը պետք է առաջացնի սառած սիրտը, որին տիրապետում են գեղեցկուհու քույրերը։ Պատահական չէ, որ որպես պատիժ բարի փերին դրանք վերածում է արձանների և դնում Գեղեցկության պալատի և նրա ամուսնու մուտքի մոտ։ Պատմությունն Ապահովված է «կյանքից» օգտակար օրինակով։ Կառավարչուհու ունկնդիրներից մեկը հիշում է, որ մի անգամ իր հայրը լրիվ սև արապչոնկա է բերել լակեյի պաշտոնի տուն, և նա այնքան տգեղ էր, որ նա անընդհատ թաքնվում էր նրանից, բայց, աստիճանաբար ընտելանալով, նա դադարեց վախենալ, և հիմա, երբ նա նրան տեղափոխում է կառք, նա ընդհանրապես չի նկատում նրա տգեղ դեմքը։ «Ես չեմ կարող ասել, թե ինչ է նա անում, բայց ես չեմ կարող Դրան Ի պատասխան մադեմուազել Բոնը նշում է» տգեղությանը կարելի է ընտելանալ, իսկ չարությանը՝ երբեք։ Պետք չէ ամաչել տգեղ լինելուց, բայց պետք է այնքան լավ բան անել, որ մարդիկ չնկատեն մեր տգեղ դեմքը և սիրեն մեզ Մեր սրտի համար։ Գիրքը տարածված էր Եվրոպայում և Ռուսաստանում և դիմացավ բազմաթիվ վերահրատարակությունների։ Ռուսաստանում ընդհանուր տպաքանակը կարող էր հասնել 15 միլիոն օրինակի։  Իսկ ընթերցողների թվում էր նույնիսկ մանկահասակ մեծ իշխան Պավել Պետրովիչը։

Նրա «Magasin des Enfants»- ի օրինակով ռուս գրող Ա.Թ. Բոլոտովը գրել է «մանկական փիլիսոփայություն կամ բարոյախոսական խոսակցություններ մեկ տիկնոջ և նրա երեխաների միջև, որոնք կազմված են երիտասարդների իրական օգուտները խթանելու համար» գիրքը, որը հրատարակվել է Մոսկվայում երկու մասով՝ 1776-1779 թվականներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2  NooSFere (ֆր.) — 1999.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119481006 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2 3 4  burial record — 1776. — P. 190.
6. 1 2  Ֆրանսիայի ազգային գրադարան — 1537.
7. 1 2
8. ↑
9. ↑  ЛЮБЯЩЕЕ СЕРДЦЕ ИСПОЛНИЛОСЬ 200 ЛЕТ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ ПРОСПЕРА МЕРИМЕ. Леонид ПОРИЦКИЙ | Персоналии | Человек
10. ↑  *Ерёмин Виктор* Жизнеописания славных писателей-сказочников. — Aegitas, 2016-04-24. — 404 с. — ISBN 9781772466751
11. ↑  «Н. А. Копанев, заведующий петербургской Библиотекой Вольтера». Արխիվացված օրիգինալից 2010 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 6-ին.
12. ↑  Сказки Франции. — Терра, 2007. — 488 с. — ISBN 9785275015126
13. ↑  *Н. Л. Вершинина* Псковский край в литературе. — Псковский гос. педагог. ин-т им. С.М. Кирова, 2003. — 816 с.
14. ↑  *Бен Хеллман* Сказка и быль: История русской детской литературы. — Новое Литературное Обозрение, 2016-10-20. — 1504 с. — ISBN 9785444804643

Արտաքին Հղումներ
----------------

* Н. А. Копанев, «Петербургские подписчики на первое лондонское издание 'Magasin des enfans' М. Лепренс де Бомон»
* ,

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջոել Չանդլեր Հարիս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10870159, ADV12488819 · BIBSYS: 3054879 · BNC: a10464700 · BNE: XX972443 · BNF: 11912539z · CiNii: DA00834745 · CONOR: 97171043 · GND: 119481006 · ISNI: 0000000122780077 · LCCN: n84174360 · NDL: 00447090 · NKC: mzk2003195877 · NLA: 35778244 · NLG: 118146, 180264 · NSK: 000064963 · NTA: 069566283 · NUKAT: n2003022680 · PTBNP: 1414523 · LIBRIS: 262522 · SUDOC: 026984334 · VIAF: 31999252 · WorldCat VIAF: 31999252 |

 |

 |