recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Պառա՛վ, փակիր դուռը** (ռուս.՝ Старуха, дверь закрой!), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1982 թվականին, ռեժիսոր Մարիա Մուատի կողմից, «Էկրան» ստուդիայում, ըստ անգլո-շոտլանդական ժողովրդական համանուն բալլադի մոտիվների, որը բանաստեղծական ոճով վերապատմել է Սամուիլ Մարշակը։ Ֆիլմը հայտնի բանաստեղծության բավականին սրամիտ և յուրօրինակ էկրանավորումն է, որն ստեղծվել է ռեժիսոր Մարիա Մուատի և նկարիչ Յուրի Իսայկինի կողմից։

Սյուժե
------

Տոնից առաջ պառավը շատ հոգսեր ուներ տանը, և երբ ծերուկը պատվիրում է փակել մուտքի դուռը, նա հրաժարվում է։ Այդ ժամանակ ծերուկը պայման է դնում, ըստ որի առաջինը խոսողը կփակի դուռը։ Եվ դուռը բաց է մնում։ Գիշերը տուն են գալիս երկու անծանոթ և տեսնելով, որ տերերը ուշադրություն չեն դարձնում իրենց վրա, վերցնում են, այն ամենը, ինչ ցանկանում են։ Բայց ընդամենը պետք էր, որ գնալիս նրանք ասեին, թե կարկանդակները հում են, և ծեր կինը վրդովմունքով ժխտում է դա։ Դրան հաջորդում է ծերուկի ակնարկը, որը դարձելէ ֆիլի վերնագիրը, և պառավ կինն ստիպված է լինում գնալ և փակել դուռը։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ` Վիկտոր Մերեժկո
* Ռեժիսոր` Մարիա Մուատ
* Բեմադրող նկարիչ` Յուրի Իսայկին
* Օպերատոր` Իգոր Սկիդան Բոսին
* Կոմպոզիտոր` Իգոր Եֆրեմով
* Հնչյունային օպերատոր` Վիտալի Ազարովսկի
* Տեքստը կարդում է` Յուրի Յակովլևը
* Մուլտիպլիկատոր` Վլադիմիր Կադուխին, Վադիմ Մեժիբովսկի
* Տիկնիկները և դեկորացիանները պատրաստել են`
	+ Գենադի Բագաչյով
	+ Բորիս Կարավաև
	+ Նադեժդա Լյարսկայա
	+ Յուրի Օդինցով
	+ Ալեքսանդրա Մուլյուկինա
	+ Գալինա Կրուգլովա
	+ Լյուբով Դորոնինա
	+ Անատոլի Կուզնեցով
	+ Ա. Նազդրին
	+ Անատոլի Գնեդինսկի
	+ Ելենա Պոկրավսկայա
* Մոնտաժող` Լյուբով Գեորգիևա
* Խմբագիր` Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկի
* Ֆիլմի տնօրեն` Իգոր Գելաշվիլի

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Երաժշտությունը, որը հնչում է այն ժամանակ, երբ անծանոթները տուն են մտնում, հնչում է նաև ապագայում նկարահանված «Անհագիստ գիշեր» մուլտֆիլմում (1987)։

Փառատոններ և պարգևներ
---------------------

1983 թվական` Մոսկվայի երիտասարդական կինոփառատոնի մրցանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2007-08-31-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 25-ին.«Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 25-ին.
2. ↑  Муат Мария Андреевна, Биография, Призы

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պառավ, փակի՛ր դուռը»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Իսիդա** կամ **Ասետ** (անգլ.՝ Iset, մ.թ.ա. 14-րդ դար, Թեբե - *անհայտ*), եգիպտական արքայադուստր։

Ընտանիք
-------

Հանդիսացել է հին եգիպտական փարավոն Ամենհոտեպ III-ի ու վերջինիս մեծ թագուհի Տիյայի դուստրերից մեկը։ Փարավոն Էխնաթոնի քույրն էր, որի մյուս եղբայրը թագաժատանգ Թութմոսն է եղել։ Թութանհամոնի հորաքույրն էր։

Անունն առաջացել է եգիպտական Իսիս աստվածուհու անունից։ Հնարավոր է, որ նա արքայական զույգի երկրորդ դուստրն է եղել Սիտամոնից հետո և իր հոր կառավարման 34-րդ տարում դարձել է վերջինիս կինը՝ երկրորդ սեդ փառատոնի շրջանակներում։

Պատկերվել է Սոլեբի տաճարի վրա ծնողների ու քրոջ՝ Հենուտանեբի հետ, ինչպես նաև այժմ Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում գտնվող սերդոլիկե ափսեի վրա՝ նույն քրոջ հետ ծնողների դիմաց կանգնած։ Գուրոբում հայտնաբերված մի տուփ և մի զույգ սուրմայի ամանները հավանաբար պատկանել են նրան։

Հոր մահից հետո նրա մասին այլևս չի հիշատակվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aidan Dodson & Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, Thames & Hudson (2004), p.154-155
2. ↑  «Anneke Bart: Amenhotep III». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2007 թ․ փետրվարի 9-ին.
3. ↑  Dodson–Hilton

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իսիդա (Ամենհոտեպ III-ի դուստր)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |
**Քենգերլիի շրջան** (ադրբ.՝ Kəngərli rayonu), շրջանի կարգավիճակով վարչատարածքային միավոր Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Վարչական կենտրոնը Քիվրախ գյուղական ավանն է։

Պատմություն
-----------

### Ժամանակակից պատմություն

Քենգերլիի շրջանը ձևավորվել է 2004 թվականի մարտի 19-ին Ադրբեջանի Հանրապետության իխանությունների որոշմամբ՝ ընդգրկելով նախկին Նախիջևանի շրջանի տարածքի մեծ մասը։

Աշխարհագրություն
----------------

### Վարչատարածքային նկարագիր և տեղադրություն

Քենգերլիի շրջանը հյուսիսում սահմանակից է Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզին, հարավ-արևմուտքում՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արևմտյան Ադրբեջան նահանգին։

Քենգերլիի շրջանի ընդհանուր տարածքը կազմում է 70,489 կմ2։ Վարչական կենտրոնը Քիվրախ քաղաքն է։ Բացի վարչական կենտրոնից շրջանն ունի նաև 10 գյուղ։

### Լեռնագրություն

Շրջանի տարածքը զբաղեցնում են Վայքի լեռները և հարթավայրը։ Շրջանի ամենաբարձր կետն որն ունի 2744 մ բարձրություն։

### Ջրագրություն

Քենգերլիի շրջանի տարածքով հոսում են Լիզբերտչայ և Ճահուկ գետերը։

### Կլիմա

Քենգերլիի շրջանի կլիման մայրցամաքային է։

Բնակչություն
------------

2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչությունը 31,800 է։

Տնտեսություն
------------

Տնտեսության հիմնական ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։

Կրթություն և գիտություն
-----------------------

Քենգերլիի շրջանում գործում է 12 հանրակրթական դպրոց, 4 արտադպրոցական և 1 նախադպրոցական դաստիարակության հաստատություն, 2 մանկական երաժշտական դպրոց, ինչպես նաև 12 գրադարան։

Մշակույթ
--------

Շրջանում գործում է մեկ թանգարան։

Առողջապահություն
----------------

Շրջանն ունի առողջապահական մի շարք հաստատություններ, այդ թվում՝ շրջանի կենտրոնական հիվանդանոց, 2 տարածքային հիվանդանոցներ, 4 բժշկական ամբուլատորիա, 5 ֆելդշերա-մանկաբարձական կենտրոններ, հիգիենիկ և համաճարակաբանական կենտրոն։

Տես նաև
-------

* Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության վարչական բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  «Քենգերլիի շրջանի մասին տեղեկություններ nakhchivan.az կայքում» Արխիվացված 2015-04-09 Wayback Machine (արխիվացված)։(ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Քենգերլիի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Կվրաղ** |
|  |
| Բոյուկ Դուզ • Ազնաբերդ • Կաբուլլի • Կարաբաղլար • Շահթախտ • Թազաքենդ • Խինջավ • Խոկ • Ենի Քյառքի • Յուրդչի | Քենգերլիի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
| Մայրաքաղաք՝ **Նախիջևան** |
|  |
| Շրջաններ | Բաբեկի շրջան  · Ջուղայի շրջան  · Քենգերլիի շրջան  · Որդուարի շրջան  · Սադարակի շրջան  · Շահբուզի շրջան  · Շարուրի շրջան |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քենգերլիի շրջան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**«Իշուկներով ծովափի երկայնքով»** (հոլ.՝ Ezeltje rijden langs het strand), հոլանդացի ժանրային գեղանկարիչ, իմպրեսիոնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Իսաակ Իսրայելսի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1898-ից 1901 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 51 × 70 սմ։

«Իշուկներով ծովափի երկայնքով» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Պետական թանգարանում (Ամստերդամ, Նիդերլանդներ)։

Պատմություն
-----------

1886 թվականից նկարի հեղինակը՝ Իսաակ Իսրայելսը բնակվել է Ամստերդամում, սակայն 1890-ական թվականների կեսերին՝ հատկապես ամռանը, նա հաճախակի էր լինում Հաագայում, որտեղ գտնվում էր հայրը՝ հայտնի իմպրեսիոնիստ-գեղանկարիչ Յոզեֆ Իսրայելսը։ Հայր և որդի միասին վարձակալում էին Սխեվենինգենում գտնվող Օրանիե-Օտել վիլլան։ Իսրայելս կրտսերը նախընտրում էր հանգստանալ ծովափին՝ վայելելով արևն ու ծովը օրվա տարբեր պահերին։ Այդ ընթացքում նրանք մի շարք նկարներ վրձնեցին, որոնք հիմնականում իմպրեսիոնիզմի ոճով էին ստեղծվում։ Կտավներում հանդիպում էին երեխաներ, որոնք իշուկներին նստած տեղաշարժվում էին ծովափի երկայնքով. այդ ժամանակ մեծ տարածում ուներ ծովափերին էշերով զբոսանքը։

Նկարագիր
--------

«Զբոսանք իշոկներով», Իսաակ Իսրայելս, պահպանվում է Ամստերդամի պետական թանգարանում
«Իշուկներով ծովափի երկայնքով» ստեղծագործությունում հեղինակը վրձնել է ճերմակազգեստ երեք փոքրիկ աղջկա, որոնք ծավափի երկայնքով տեղաշարժվում են իշուկներին նստած։ Աղջիկներից երկուսի գլխին կարմիր գլխարկ կա, իսկ ամենակրտսեր աղջկա գլխին՝ սպիտակ։ Նրանց հետևից քայլում է բոկոտն մի տղա, որի հագին կապույտ վերնաշապիկ է, մոխրագույն տաբատ և նույն գույնի կեպի. այդ տղան իշապան է։ Աղջիկները նկարիչների ծանոթներից մեկի դուստրներ են։ Ձախից աջ նկարված են՝ Ագաթա Պաուվը, Սուզե Փոնթը և Ագաթայի կրտսեր քույրը։ Գեղանկարիչը կտավին հաղորդել է ամառային օրվա անհոգությունը՝ թեթև զեփյուռ, ջերմություն և ալիքների աղմուկը։

Կտավը ողողված է արեգակնային լույսով։ Դա, առաջին հերթին, հեղինակի տպավորությունն է արևային օրից։ Այս և նույն շարքի մյուս նկարներն արված են իմպրեսոնիզմի ոճով։

Գրականություն
-------------

* M. van Heteren, G. Jansen, R. de Leeuw: *Poëzie der werkelijkheid; Nederlandse schilders van de negentiende eeuw*. Rijksmuseum Amsterdam, Waanders Uitgevers, blz. 190-191, 187, 2000. ISBN 90-400-9419-5
* Wagner, Anna: *Isaac Israëls*. Lemniscaat, Rotterdam, 1967, herdruk 1985.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7
3. 1 2
4. ↑  «Կտավը Ռեյկսմյուզեում թանգարանում».

Արտաքին հղումներ
----------------

* 'Ezeltje rijden langs het strand' op de website van het Rijksmuseum
* 'Ezeltje rijden langs het strand' op Avro-cultuurbeeld Արխիվացված 2013-11-12 Wayback Machine
* Scheveningse schilderijen van IsraëlsԿաղապար:Dode link

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDimages |

 |
**Սեսիլիե Լեգանգեր** (նորվ.՝ *Cecilie Leganger*, մարտի 12, 1975(1975-03-12), Բերգեն, Նորվեգիա), նորվեգացի հանդբոլիստուհի, նախկինում՝ Նորվեգիայի կանանց հանդբոլի հավաքականի անդամ։

Միջազգային առաջնություններ
--------------------------

Լեգանգերն Նորվեգիայի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտն ունեցել է 1993 թվականին՝ 17 տարեկանում և երեք տարի անց, ընդամենը 20 տարեկանում՝ հեռացել է։ 1993 թվականին նվաճել է բրոնզե մեդալ աշխարհի կանանց հանդբոլի առաջնությունում՝ ընտրվելով որպես լավագույն դարպասապահ և համարվելով մրցաշրջանի ամենաթանկ ֆուտբոլիստը։ 1994 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում դարձել է լավագույն դարպասապահ։ 1995 թվականի աշխարհի առաջնությունում նա կրկին դարձել է լավագույն դարպասապահ։ Մեկ տարվա ընդմիջումից հետո վերադարձել է որպես ակումբի խաղացող, բայց չի խաղացել ազգային հավաքականում մինչև 1998 թվականի Եվրոպայի առաջնությունը, նվաճել է ոսկե մեդալ նորվեգական թիմի հետ և ընտրվել որպես առաջնության լավագույն դարպասապահ։ 1999 թվականի աշխարհի առաջնությունում կրկին ընտրվել է լավագույն դարպասապահ։ 2000 թվականի Սիդնեյի օլիմպիական խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 2001 թվականի աշխարհի առաջնությունում կրկին ընտրվել է լավագույն դարպասապահ։

Ակումբային կարիերա
------------------

Որպես ակումբային խաղացող Նորվեգիայի չեմպիոն է ճանաչվել 1999 թվականին (ակումբ՝ *Bækkelaget*), Սլովենիայի չեմպիոն՝ 2004 թվականին (ակումբ՝ *Krim Ljubljana*), Դանիայի չեմպիոն՝ 2005 թվականին (ակումբ՝ *Slagelse dt*) նաև 2004/2005 թվականների և 2006/2007 թվականների ԵՀՖ չեմպիոնների լիգայի չեմպիոն։ 2010 թվականից մինչև 2014 թվականը խաղացել է Լարվիկ ՀԱ -ում, որտեղից էլ հեռացել է սպորտից և ճանաչվել բոլոր ժամանակների լավագույն դարպասապահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
2. ↑  "2000 Summer Olympics – Sydney, Australia – Handball" Արխիվացված 7 Ապրիլ 2008 Wayback Machine *databaseOlympics.com* (Retrieved on 29 April 2008)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սեսիլիե Լեգանգերի պրոֆիլը www.eurohandball.com կայքում (անգլ.)
* 
* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սեսիլիե Լեգանգեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Եվրոհանդբոլ · Նորվեգիայի հանդբոլի ասոցիացիա · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Munzinger |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 5526154260831024480009 · WorldCat VIAF: 5526154260831024480009 |

 |
**Կաարլի եկեղեցի** (էստ․՝ Tallinna Kaarli kirik), Էստոնիայի խոշորագույն կրոնական կռույցներից մեկը։ Ունի 1,500 նստատեղ։ Գտնվում է Տինիսմյագի բլրի վրա (Տոոմպեա փողոց, 10)։

Պատմություն
-----------

Կաարլի եկեղեցի փայտե առաջին շինությունը կառուցվել է 1670 թվականին Սուրբ Անտոնիոսի մատուռի տեղում, որը հավանաբար ոչնչացվել է 1570-1571 թվականներին կամ 1577 թվականին Լիվոնյան պատերազմի արդյունքում։

Եկեղեցին անվանակոչվել է ի պատիվ շվեդ արքա Կարլ XI-ի։ Այն եղել է Վերին քաղաքում ապրող էստոնացիների ու ֆինների թեմական եկեղեցին։ Մինչև եկեղեցու կառուցումը եկեղեցական ծառայություններ են մատուցվել Վերին քաղաքի շինություններից մեկում։

Եկեղեցու առաջին շինությունը այրվել է Հյուսիսային պատերազմի ժամանակ 1710 թվականի օգոստոսին, երբ ռուսական զորքերը հարձակվել են Տալլինի և շրջակա տարածքների վրա։ 1739 թվականին թեմի վերջին քահանան բնակության է մեկնել Ռակվեռե, և թեմը վերջնականապես լուծարվել է։

19-րդ դարի կեսերին Տալլինի՝ Սուրբ հոգու եկեղեցին այլևս չի կարողացել տեղավորել թեմի բոլոր էստոնացիներին, և անհրաժետություն է առաջացել նոր, ավելի տարողունակ եկեղեցի կառուցելու։ 1850 թվականին սկսվել է նոր եեղեցու համար անհրաժեշտ գումարի հավաքագրումը։ Գումարային մեծ ներդրում է արել Էստլանդիայի ասպետությունը։ Հողակտորն ու շինարարական նյութերը տրամադրել է Դոմի գիլդիայի ավագ Հանս Ֆալկը (1791-1874)։ Շինարարությունը Օտտո Հիպիոսի նախագծով սկսվել է 1862 թվականին։

Չնայած այն բանին, որ եկեղեցու աշտաակներն ավարտին են հասցվել միայն 1882 թվականին, իսկ վերջնական շինարարությունն ընդհանրապես ավարտին չէր հասցվել, եկեղեցին օծվել է 1872 թվականին։

1909 թվականին գլխավոր մուտքի ճակատամասում տեղադրվել է գերմանական ժամացույց։ Եկեղեցու որմնանկարները 1879 թվականի հուլիսին ստեղծել է Յոհան Կյոլերը (էստոնական առաջին ֆրեսկո՝ «Եկե՛ք ինձ մոտ»): Խորանի ներքևի հատվածում գտնվող եռամաս կոմպոզիցիայի հեղինակը Սալլի ֆոն Կյուգելհեենն է (1889)։ Ամենախոշոր ջահը նվիրել է Գեորգ ֆոն Մեյենդորֆը։ Եկեղեցու առաջին երգեհոնը կառուցել է Գուստավ Նորմանը, իսկ ժամանակակից երգեհոնը ստեղծվել է 1923 թվականին «Վալկեր» ընկերության կողմից (81 ռեգիստր, խոշորագույնն է էստոնիայում)։ Եկեղեցու ամենահին զանգը ձուլվել է 1696 թվականին Ստոկհոլմում։

### Թեմական գերեզմանոց

Թեմն ունի տարածք Ռահումյաե գեեզմանոցում։ Գերեզմանոցում մատուռը կառուցվել է 1911-1913 թվականներին Կաարլի եեղեցու ոճով ինժեներ Անտոն Ուեսսոնի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Էստոնիայի մշակութային հուշարձանների ազգային գրանցամատյան — 1994.
2. ↑  KIRIKUD, KABELID JA KALMISTUD TÕNISMÄEL Արխիվացված 2011-07-20 Wayback Machine(էստոներեն)
3. ↑  Самая величественная церковь Таллина
4. ↑  С 1924 года в церкви Каарли стоит крупнейший в Эстонии орган.

Արտաքին հղումներ
----------------

Կաարլի եկեղեցու պատմություն

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կաարլի եկեղեցի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 5505147907510979210004 · WorldCat VIAF: 5505147907510979210004 |

 |
**Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամ (2007-2010)**, ֆինանսա-տնտեսական ճգնաժամ, որն առաջացել է 2007 թվականին և արտահայտնվել է երկրների մեծամասնության տնտեսական ցուցանիշների անկման ֆորմայով, որին հաջորդել է 2007 թվականի գլոբալ ռեցեսիան։

Ճգնաժամի առաջին նշանները
------------------------

Ամեն ինչ սկսվեց այն բանից, երբ Լյուիս Ռանյերին սկսեց տարածել հիփոթեքային պարտատոմսերի գաղափարը, կամ, ինչպես ընդունված է անվանել արժեթղթավորումը։

2000 թվականից հիփոթեքային վարկ ստանալու պահանջները նվազել են. Այնպես որ, 2005-2006 տարիների ընթացքում ցանկացած մարդ կարող էր ստանալ հիփոթեքային վարկ, նույնիսկ եթե չի ունեցել որեւէ եկամտի աղբյուրներ. 2007 թվականին ուժի մեջ պետք է մտներ հիփոթեքային վարկերի լողացող տոկոսադրույքը, որից հետո միլիոնավոր ամերիկացիներ կորցրեցին իրենց տները, քանի որ չէին կարող այլեւս վճարել հիփոթեքային վարկի պարտավորությունները։

Ճգնաժամը առանձին երկրներում
---------------------------

### Հայաստան

Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը ծանր հարված է հասցրել Հայաստանին, և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) 2009-ին Հայաստանի համար կանխատեսել էր ՀՆԱ-ի նվազում 15 տոկոսով, որի պատճառներից էին նաև այն, որ կրճատվել են արտերկրից դրամական փոխանցումները, ներդրումները, հարկային եկամուտները։ Հայաստանի Ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների համաձայն, ընթացիկ տարվա հունվար-հոկտեմբեր ամիսներին Հայաստանի տնտեսության աճը կազմել է 2,4 տոկոս։ Մակրոտնտեսական կարևորագույն ցուցանիշի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել գյուղատնտեսական արտադրանքի զգալի անկումը։ ՀՆԱ-ի վրա այդ անկումն ազդել է -2,9 տոկոսային նիշով։ ՀՆԱ-ի աճին նպաստել է ծառայությունների տրամադրման ոլորտը՝ առևտուր, ֆինանսական և կենցաղային ծառայություններ։ Դրանց ներդրումը ՀՆԱ-ում կազմել է 2,5 տոկոս։ Արդյունաբերությունն ու էներգետիկան ապահովել են ՀՆԱ-ի 1,4 տոկոս, իսկ շինարարությունը՝ 0,5 տոկոս։ Գյուղատնտեսության անկումը Հայաստանում հունվար-հոկտեմբերի դրությամբ կազմում է 16,7 տոկոս, իսկ արդյունաբերությունն աճել է 10 տոկոսով։ ՀՆԱ-ի կառուցվածքում գերիշխում է ծառայությունների տրամադրման ոլորտը՝ 42,4 տոկոս։ Այն զգալիորեն գերազանցում է արդյունաբերությունն ու էներգետիկան՝ 15,0 տոկոս և գյուղատնտեսությունը՝ 17,1 տոկոս։ Թեև շինարարությունը զգալիորեն կրճատվել է, սակայն արդյունաբերությանն ու էներգետիկային գերազանցել է 0,8 տոկոսային նիշով՝ կազմելով 15,8 տոկոս։ Համաշխարհային բանկի (ՀԲ) գործադիր տնօրենների խորհուրդը Հայաստանի Հանրապետության համար հաստատել է «Էլեկտրոնային հասարակություն և նորարարություն հանուն մրցունակության» վարկային ծրագիրը՝ 24 միլիոն դոլարի չափով։

Տես նաև
-------

* Տնտեսական ճգնաժամ
* Մեծ ճգնաժամ
* Մեծ անկման պատճառներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամ (2007-2010)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX4922618 |

 |
Այս տափաշուրթը վերևից ներքև ունի՝ բռնող շուրթեր, մետաղալարերի կծաքցան, կարթաթել քաշելու համար նախատեսված փորոք, շրջասեղմման գործիք տարբեր սեղմակային միացքների համար և ռետինապատ բռնակներ:
**Համակցված տափաշուրթ** (հարթաշուրթ, զարադին) (*անգլ.՝* Combination Pliers), հոդակապաշուրթավոր գործիք, որը նախատեսված է մետաղալարերը բռնելու, մանիպուլյացնելու և կտրելու համար։ Արտադրվում է ISO 5746 *Pliers and nippers — Engineer’s and «Lineman’s» pliers — Dimensions and test values* ստանդարտի համաձայն։ Ռուսաստանում արտադրվում է ГОСТ Р 53925—2010-ի համաձայն։ Հիմնական չափերն են՝ 160, 180 և 200 մմ։

Փոփոխական հոսանքի մինչև 1000 Վ և հաստատուն հոսանքի մինչև 1500 Վ լարման էլեկտրակայանքներում աշխատանքի համար նախատեսված հարթաշուրրթը պիտի համապատասխանի IEC 60900 *Live working — Hand tools for use up to 1000 V a.c. and 1500 V d.c*. ստանդարտի։

Համակցված տափաշուրթն իր մեջ զուգակցում է ինչպես բուն տափաշուրթը, այնպես էլ համաքցանը։

Ամրություն
----------

Ինչպես ձեռքի գործիքների մեծ մասը, տափաշուրթի երկարակեցությունն ու օգտակար օգտագործման կյանքը մեծապես տարբերվում են՝ կախված ծանրաբեռնվածությունից, օգտագործման հաճախությունից և գործիքի կառուցվածքից և որակից։ Դրանք կարող են դարբնված լինել լեգիրված կամ չլեգիրված գործիքային պողպատից։ Հիմնական որակի տափաշուրթերի համար կարող է օգտագործվել 0,45% համեմատաբար ցածր ածխածնի պարունակությամբ չլեգիրված գործիքային պողպատ։ Բարձրորակ տափաշուրթերը սովորաբար պատրաստված են ածխածնի ավելի բարձր պարունակություն ունեցող գործիքային պողպատից և միահալված են այնպիսի տարրերով, ինչպիսիք են քրոմը, վանադիումը և մոլիբդենը։ Բացի փափուկ պղնձի և ալյումինի կտրման համար հարմար լինելուց, տափաշուրթը կարող է հատուկ մշակված լինել մխված մետաղալարերը, օրինակ՝ մեխերը կամ դաշնամուրի մետաղալարերը կտրելու համար, կտրող եզրերի մակածային մխման միջոցով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկական բառարան, Զ.Ա. Հացագործյան, Ա.Հ. Դարբինյան, Ն.Գ. Հովումյան, Գ.Հ. Սրվանձտյան - տափաշուրթ». *www.nayiri.com*. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 25-ին.
2. ↑  14:00-17:00. «ISO 5746:2021». *ISO* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 26-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has numeric name (օգնություն)
3. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
4. ↑  «KNIPEX - The Pliers Company. - Basic information». *web.archive.org*. 2020 թ․ հոկտեմբերի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 26-ին.
5. ↑  «KNIPEX - The Pliers Company. - Pliers-ABC». *web.archive.org*. 2018 թ․ դեկտեմբերի 23. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 26-ին.
6. ↑  «Качественные особенности». *www.knipex.com* (ռուսերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 26-ին.

Գրականություն
-------------

* Плоскогубцы // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1959. — Т. VII. — Стб. 122—124

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համակցված տափաշուրթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779867464 |

 |
**Հակոբ Կևորկյան** (անգլ.՝ Hagop Kevorkian, մայիս 1880, Կեսարիա, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 10, 1962(1962-02-10), Փարիզի 17-րդ շրջան, Փարիզ), ամերիկահայ հնագետ, արվեստի գիտակ և կոլեկցիոներ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թուրքիայի Կեսարիա բնակավայրում, ավարտել Ստամբուլի Ռոբերտ ամերիկյան քոլեջը, 19-րդ դարի վերջում բնակություն հաստատել Նյու Յորքում, աջակցել Ամերիկայի արևելյան արտեֆակտների ճաշակի ձեռքբերման հարցում։

1903 թվականից Իրանի Սուլթանաբադ քաղաքում կատարել է պեղումներ, 1907 թվականից՝ միջնադարյան Ռեյի քաղաքում և հավաքագրել է Արևելյան արվեստի բացառիկ հավաքածու, մասնավորապես՝ իսլամական և պարսկական։ 1911 թվականին Լոնդոնում կազմակերպել է իսլամական կերամիկայի ցուցահանդես։ Կևորկյանի ղեկավարությամբ կատարված պեղումների արդյունքը 1914 թվականին ցուցադրվել է Նյու-Յորքում։ Կևորկյանի հավաքածուից վաճառվել են մեծ թվով իսլամական նմուշներ, ներառյալ Իսպահանի լաքապատ դռներ և կղմինդրե վահանակներ, գրքեր ու գեղանկարներ, գորգեր և կերամիկա 1920-ական թվականներին Նյու Յորքի Անդերսոնի պատկերասրահում անցկացված ցուցահանդեսում։ 1929 թվականին Կևորկյանն աճուրդում ձեռք է բերել վայելչագրության և գեղանկարչության Մողոլներ ալբոմը, որը հայտնի է դարձել որպես Կևորկյան ալբոմ։

Բրուքլինի թանգարանի «Կևորկյան» պատկերասրահում ցուցադրվում են ասորական բարձրաքանդակներ, որոնք Կևորկյանը նվիրաբերել է հաստատությանը։ Փենսիլվանիայի համալսարանում տեղի ունեցած դասախոսությունը վկայում է 1930-ականների ընթացքում Թուրքիայում իրագործած համատեղ պեղումների մասին։ Նյու Յորքում Կևորկյանի մահից հետո Կևորկյան հիմնադրամը Կոլումբիայի համալսարանում հիմնադրվել է Իրանական հետազոտությունների Կևորկյան ամբիոնը։

Նյու Յորքի համալսարանում գործում է Կևորկյանի անվան կենտրոնը, որտեղ ներառված է Մերձավոր Արևելքի բաժինը և գրադարանը։ Նյու Յորքի համալսարանի Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների Հակոբ Կևորկյան կենտրոնը ստեղծվել է 1966 թվականին՝ նպաստելու ժամանակակից և Մերձավոր Արևելքի միջդիսիպլինար ուսումնասիրությանը և տարածաշրջանի հանրային ընկալման բարձրացմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Union List of Artist Names
2. 1 2  Kevorkian, Hagop // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T046367
3. 1 2 3 4  Archives de Paris
4. 1 2
5. 1 2  JSTOR — 1995.
6. ↑  The Hagop Kevorkian Center

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Emperors' album: images of Mughal India, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material collected by Kevorkian

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հակոբ Կևորկյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1099328004 · VIAF: 258920904 · ULAN: 500320501 · WorldCat VIAF: 258920904 |

 |
**Ալ Կարակի համախտանիշ** կամ **Կորիկոյի սինդրոմ** (արաբ․՝ কারাক লক্ষণ‎‎), նյարդաբանական դեգեներատիվ խանգարում, որը պայմանավորված է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերում ավելցուկային երկաթի կուտակումով։

Հիվանդությունը հայտնաբերվել է Հորդանանի հարավում գտնվող Ալ Կարակ (արաբ․՝ الكرك‎‎) քաղաքի մի ընտանիքում` քույրերի և եղբայրների մոտ։ Այն բնութագրվում է ատաքսիայով (հուն․՝ ἀταξία), շրջված ոտքերով (գարշապարի ծռաթաթություն talipes calcaneovarus), դիզարթրիկ սկանավորված խոսքով` դիստոնիայի առանձնահատկություններով, լեզվի դիստոնիկ շարժումներով եւ դեմքի մկանների եւ խորեայանման շարժումներով, որոնք առկա են ինչպես վերին, այնպես էլ ստորին վերջույթներում, առավել նկատելի է ստորին վերջույթներում դիստանիկ ոտքերի դիստոնիկ կեցվածքի հետ միասին, բրադիկինեզիան, որը առկա է վերին եւ ստորին վերջույթներում, դիսմետրիան, դիսդիադոխոկինեզիան (Dysdiadochokinesia) եւ ուղղորդող տրեմորը` դողը, որոնք երկկողմ եւ սիմետրիկ են։

Տես նաև
-------

* Ուղեղում երկաթի կուտակման հետ կապված նեյրոդեգեներացիա
* Հեմոքրոմատոզ - հյուսվածքներում, օրգաններում երկաթի չափից ավել կուտակում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Mubaidin A, Roberts E, Hampshire D, և այլք: (July 2003). «Karak syndrome: a novel degenerative disorder of the basal ganglia and cerebellum». *J. Med. Genet*. **40** (7): 543–6. doi:10.1136/jmg.40.7.543. PMC 1735513. PMID 12843330. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 7-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The portal for rare diseases and orphan drugs
* KARAK SYNDROME, INCLUDED
* Karak syndrome. Symptoms Արխիվացված 2018-03-01 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OMIM |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779982008 |

 |
**Սերբիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան** (սերբ.՝ Музеј савремене умјетности Републике Српске), գեղարվեսատական պատկերասրահ, Սերբիայի ժամանակակից արվեստի հիմնական թանգարանը։ 2004 թվականից գործում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Բանյա Լուկա քաղաքում՝ սերբ հերոսների հրապարակի նախկին երկաթուղային կայարանի շենքում։ Թանգարանը նվիրված է Սերբիայի Հանրապետության 20-21-րդ դարերի մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Իրականացնում է ժամանակակից արվեստի գեղարվեստական ցուցահանդեսների կազմակերպում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի ստեղծման համար հիմք է հանդիսացել 1969 թվականի երկրաշարժը, որից վնասվել են Բանյա Լուկայի շինությունների մեծ մասը։ Որոշվել է կազմակերպել արվեստագետների կողմից նվիրաբերած արվեստի գործերի բարեգործական աճուրդ, իսկ հասույթը օգտագործել քաղաքի վերակառուցման համար։ Արշավը բարեհաջող է անցել, աճուրդին մասնակցել են բազմաթիվ ժամանակակից նկարիչներ, արվեստագետներ ոչ միայն Հարավսլավիայից, այլ նաև արտերկրից, և ամբողջ աշխարհից հավաքվել է ավելի քան 600 աշխատանք։

Սակայն վերականգնման աշխատանքներն իրականացվել են ոչ թե աճուրդի արդյունքում, այլև այլ աղբյուրներից։ Հավաքածուն, որպես տուժած քաղաքին արվեստագետների նվիրատվության համերաշխության խորհրդանիշ, պահպանվել է և 1971 թվականին նախկին երկաթուղային կայարանի շենքում բացվել է արվեստի պատկերասրահ։ 2004 թվականին պատկերասրահը վերանվանվել է Սերբիայի Ժամանակակից արվեստի թանգարան։ Հիմնադրման օրից ի վեր թանգարանի մուտքն անվճար է։

Հավաքածու
---------

Թանգարանի հավաքածուն հիմնականում ներառում է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հարավսլավացի հեղինակների աշխատանքներ, ինչպես նաև օտարերկրյա հեղինակների և այլ ժամանակաշրջանների ավելի փոքր ծավալով գործեր։ Հավաքածուում ներկայացված են նկարներ, քանդակներ, գրաֆիկական աշխատանքներ, ինստալյացիաներ, լուսանկարներ, կինետիկ առարկաներ, տեսանյութեր։

Թանգարանի ֆոնդը բաժանվում է երեք մասերի՝

* Բոսնիա-հերցոգովյան արվեստ
* նախկին Հարավսլավիայի արվեստ
* համաշխարհային արվեստ

Ընդհանուր առկա է ավելի քան 1500 ցուցանմուշ։

Ի լրումն արվեստի ստեղծագործությունների՝ թանգարանի հատուկ բաժնում պահվում են միջոցառումների, գործողությունների, հեղինակների, հիշարժան իրադարձությունների հետ կապված այլ ուսումնաօժանդակ նյութեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Музей современного искусства Республики Сербской». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 1-ին.
2. ↑  Музеј савремене умјетности

Արտաքին հղումներ
----------------

* Радио-телевизија Републике Српске: 41. рођендан Музеја савремене умјетности Републике Српске, 8. 2. 2012. (սերբ.)
* Радио-телевизија Републике Српске: Осам година Музеја савремене умјетности Републике Српске, 10. 2. 2012. (սերբ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սերբիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2015135483 · VIAF: 153508180 · WorldCat VIAF: 153508180 |

 |
**Ազատությունների մեծ խարտիա** (լատին․՝ Magna Carta Libertatum, անգլ.՝ The Great Charter), Անգլիայի թագավոր Հովհան I Անհողի կողմից 1215 թվականի հունիսի 15-ին ստորագրված փաստաթուղթ, որը հետագայում դարձել է Մեծ Բրիտանիայի սահմանադրական-օրենսդրական հիմնարար փաստաթղթերից մեկը՝ ազդելով այլ արևմտյան երկրների իրավական համակարգի կայացման վրա։ Դա թագավորի դեմ ապստամբած խոշոր ֆեոդալների, հոգևորական բարձր դասի և քաղաքային բնակչության վերնախավի հաղթանակի արդյունքն էր։

Կառուցվածք
----------

Խարտիան բաղկացած էր 63 հոդվածից, որոնցից 30-ը պաշտպանում էր հոգևորական և աշխարհիկ ֆեոդալների, 7-ը՝ ասպետների, 3-ը՝ քաղաքացիների շահերը։

Սահմանափակվում էին թագավորի իրավունքները ֆեոդալական հարկերի հաստատման և նրանց հավաքման մեջ։

39-րդ հոդվածում նշվում էր, որ ոչ մի ազատ մարդ (ազնվական) չէր կարող ձերբակալվել, իսկ նրա ունեցվածքը ենթարկվել բռնագրավման առանց պերերի (բարոնների) դատի։

15-րդ հոդվածը պաշտպանում էր ասպետների շահերը բարոնների ոտնձգություններից, 13-րդ հոդվածը հաստատում էր Լոնդոնի և մյուս քաղաքաների իրավունքները։ Այսպիսով, Խարտիան մի կողմից սահմանափակում էր թագավորի իրավունքները, պաշտպանում էր բարոնների շահերը և սահմանափակում ուժեղ կենտրոնական, թագավորական և պետական իշխանության լիազորությունները, մյուս կողմից այն պաշտպանում էր ասպետների և քաղաքների շահերը, որոնք միշտ աջակցում էին ուժեղ պետության գաղափարին։

Ազատության Մեծ Խարտիան սահմանափակեց թագավորի իրավունքները. նա ստիպված ճանաչեց եկեղեցու անկախությունն ու իրավունքների անձեռնմխելիությունը, համաձայնեց «թագավորական ընդհանուր խորհուրդ» գումարել՝ ընդարձակելով նրա իրավասությունները։ Այդ խորհուրդն անգլիական պառլամենտի սաղմն Էր։ Թագավորին արգելվեց առանց խորհրդի միջամտել խոշոր ֆեոդալների ներքին գործերին, հարկ գանձել, կալանավորել, արտաքսել նրանց և այլն։ Ստեղծվեց Խարտիայի կատարմանը հսկող մարմին՝ բաղկացած 25 բարոններից։

Ազատության Մեծ Խարտիա գյուղացիությանը ոչինչ չտվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Is 15 June 1215 the true date of Magna Carta? Two historians debate

Աղբյուրներ
----------

* Ռ. Գևորգյան, Մեծ Բրիտանիայի պատմություն, Երևան, 2004(չաշխատող հղում)
* Хартия вольностей (ռուս.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 100)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ազատությունների մեծ խարտիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ Յուժակովի · Մեծ նորվեգական · Catholic (1997—…) · Universalis · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90641762 · BNF: 150600212 · GND: 4168520-9 · LCCN: n50064742 · NKC: unn2012713746 · SUDOC: 22996379X, 106935208 · VIAF: 184258638, 198145635, 6673153954904005680009 · WorldCat VIAF: 184258638, 198145635, 6673153954904005680009 |

 |

 |
**Շվեյցարիայի ազգային օր** (գերմ.՝ Schweizer Bundesfeiertag, ֆր.՝ Fête nationale suisse, իտալ.՝ Festa nazionale svizzera, ռետոռոմաներեն՝ Fiasta naziunala svizra), ազգային տոն Շվեյցարիայում։ Նշվում է օգոստոսի 1-ին։ Շվեյցարիայի Համադաշնության հիմնադրումն առաջին անգամ նշվել է 1891 թվականի օգոստոսի 1-ին, 1899 թվականից՝ ամեն տարի, իսկ որպես պաշտոնական տոն նշվում է 1994 թվականից։ Որոշ քաղաքներում պաշտոնական արարողությունը տեղի է ունենում տոնի նախօրեին` հուլիսի 31-ին։

Էլիզաբեթ Կոպի ելույթը Շվիցում

Պատմություն
-----------

Շվեյցարական ազգային առասպելի համաձայն 1291 թվականին Ֆիրվալդշտետ լճի ափին գտնվող Ռյուտլի բացատում հավաքվում են երեք կանտոնների` Շվիցի, Ուրի և Ունտերվալդենի ներկայացուցիչները և դաշինք են կնքում արտաքին հարձակումներից պաշտպանվելու համար։ Այս իրադարձությունը հիմք հանդիսացավ Շվեյցարիայի Համադաշնության կազմավորման համար։ Պաշտոնապես տոնը սահմանվել է 1891 թվականին, Շվեյցարիայի կազմավորման վեցհարյուրամյակի տարում։ Երկար ժամանակ օգոստոսի 1-ը կանտոնների մեծ մասում համարվում էր աշխատանքային օր։ 1993 թվականի սեպտեմբերի 26-ին կայացած հանրաքվեում ժողովրդական նախաձեռնությանը հավանություն տալուց հետո 1994 թվականից այն պաշտոնապես հայտարարվեց ոչ աշխատանքայի օր ամբողջ Շվեյցարիայի տարածքում։

Տոնի ավանդույթներ
-----------------

Տոնի օրը շատ մարդիկ իրենց տները զարդարում են դաշնային և մունիցիպալ դրոշներով։ Գանդոների մեծ մասում հասարակական շինությունների, փողոցների և հրապարակների զարդարման ավանդույթը օրինական պահանջ է։ Ամեն տարի երկրի նախագահը հանդիսավոր ելույթ է ունենում Ռյութլի բացատում։
Մութն ընկնելուն պես փողոց են դուրս գալիս բազմաթիվ երեխաներ լապտերներով և հրավառության միջոցներով։ Իսկ բլուրների և լեռների գագաթներին կարելի է տեսնել մի քանի մետր բարձրությամբ կոնաձև խարույկներ։ Այս ավանդույթը սկիզբ է առնում միջնադարից, երբ երկիր տարածքային սահմանների երկայնքով բլուրների կատարներին կազմավորվում էր նմանատիպ համակարգ և խարույկները վառվում էին թշնամիների մոտենալիս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «1891: Der 1. August wird zum Bundesfeiertag erklärt» [1891: August 1 is declared a federal holiday] (German). Swiss Pro Patria Foundation. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 31-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. 1 2  Национальный праздник. Статья с сайта swissworld.org
3. ↑  1 августа — Национальный праздник Швейцарии.(չաշխատող հղում)
 Статья с сайта povod.tut.by

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շվեյցարիայի ազգային օր» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեյցարական կենսագրական |

 |
**Իլյա Յակովլևիչ Գինցբուրգ** (ռուս.՝ Илья́ Я́ковлевич Ги́нцбург, իսկական անուն ազգանունը՝ **Էլիաշ Գինզբուրգ** ռուս.՝ Элиаш Гинзбург) (մայիսի 15 (27), 1859, Գրոդնո, Վիլնայի գլխավոր նահանգապետարան, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 31, 1939(1939-01-31), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս քանդակագործ, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոս, գեղարվեստական արվեստանոցի պրոֆեսոր (1918)։

Կենսագրություն
--------------

Իլյա Գինցբուրգըտ ծնվել է 1859 թվականին Գրոդնոյում (այժմ՝ Բելառուսի Հանրապետություն)։ Մանկությունն անցել է Վիլնոյում, որտեղ նրա վրա ուշադրություն է դարձրել քանդակագործ Մարկ Անտոկոլսկին։ 1870 թվականից նա սովորել է Մարկ Անտոկոլսկու Սանկտ Պետերբուրգի արվեստանոցում, ուղեկցել է նրան Իտալիա կատարած ուղևորությունների ընթացքում։ Վերադառնալուց հետո ընդունվել է ռեալական ուսումնարան, այնուհետև (1878) Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի քանդակագործության բաժինը, որտեղ սովորել է Ալեքսանդր ֆոն Բոկի, Նիկոլայ Լավերեցկու և Իվան Պոդոզերովի մոտ։ 1886 թվականին «Երեմիա մարգարեի ողբը Երուսաղեմի ավերակների վրա» աշխատանքի համար ստացել է փոքր ոսկե մեդալ և դասական նկարչի աստիճանի կոչում։ 1918 թվականից Պետրոգրադի պետական ազատ արվեստի քանդակագործական արվեստանոցի պրոֆեսոր ղեկավարն էր։ 1921-1923 թվականներին եղել է Բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական արվեստանոցի քանդակագործական ֆակուլտետի դեկանը։

Մահ
---

Իլյա Գինցբուրգը մահացել է 1939 թվականի հունվարի 31-ին Լենինգրադում։ Թաղված է Սանկտ Պետերբուրգի Ալեքսանդրո-Նևսկի մայրավանքի արվեստի վարպետների գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Նա ստեղծել է Նիկոլայ Գոգոլի (Սորոչինցի), Իվան Այվազովսկու (Թեոդոսիա), Ալեքսանդր Պուշկինի (Եկատերինոսլավ) հուշարձանները։ Վլադիմիր Ստասովի շիրմաքարի հեղինակն է (Սանկտ Պետեբուրգի քաղաքային քանդակի թանգարան)։ Խորհրդային տարիներին Լենինգրադում ստեղծել է Գեորգի Պլեխանովի (Տեխնոլոգիական ինստիտուտի շենքի դիմաց Մատվեյ Խարլամովի համահեղինակությամբ) և Դմիտրի Մենդելեևի հուշարձանները։

Գինցբուրգը հայտնի է որպես փոքր կերտարվեստի վարպետ (Իվան Շիշկինի, Վասիլի Վերեշչագինի, Իլյա Ռեպինի, Վասիլի Սուրիկովի , Լև Տոլստոյի, Դմիտրի Մենդելեևի և այլոց արձանները)։

Պատկերասրահ
-----------

* Վ. Ստասովի գերեզմանի հուշարձանՎ. Ստասովի գերեզմանի հուշարձան
* Անտոկոլսկու դիմաքանդակԱնտոկոլսկու դիմաքանդակ
* Լև Տոլստոյն աշխատելիսԼև Տոլստոյն աշխատելիս
* Միխայիլ Լերմոնտովի կիսանդրին Պենզայում, 1892Միխայիլ Լերմոնտովի կիսանդրին Պենզայում, 1892

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Гипсовый отливок статуэтки находится в музее-усадьбе И. Е. Репина «Пенаты».

Արտաքին հղումներ
----------------

* Некоторые его работы
* Гинцбург Илья Яковлевич. Биография и творчество художника на Artonline.ru Արխիվացված 2019-06-22 Wayback Machine
* Гинцбург Илья Яковлевич

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իլյա Գինցբուրգ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000044367665X · VIAF: 311794392 · ULAN: 500120667 · WorldCat VIAF: 311794392 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոմիտասի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Կոմիտասի հուշարձան**, հուշարձան Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում՝ «Երևան» պուրակում։

Պատմություն
-----------

1978 թվականի հունվարի 27-ին Փարիզի հայ համայնքը՝ Էջմիածնի կաթողիկոսարանի Եվրոպայի պատվիրակ Սերովբե արքեպիսկոպոս Մանուկյանի գլխավորությամբ դիմել էր Փարիզի քաղաքապետ Ժակ Շիրակին` հայ երգահան Կոմիտասին և Եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան ստեղծելու թույլտվության խնդրանքով։ Հուշարձանի կառուցման աշխատանքները երկար տարիներ ձգձգվել են` չնայած որ 1978 թվականի սեպտեմբերի 15-ին արդեն կար նամակի դրական արձագանքը։ 1997 թվականի հունվարի 17-ին, երբ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա-ը գտնվում էր Փարիզում, հուշարձանի կառուցման երկրորդ նամակն է կազմվում։  
Հուշարձանի տեղադրման աշխատանքներն սկսվեցին 2001 թվականին, երբ Ֆրանսիան պաշտոնապես ճանաչեց 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը։ Հուշարձանի պաշտոնական բացումը կատարվել է 2003 թվականին։ Բացման արարողությանը ներկա են եղել ՀՀ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակը, Ֆրանսիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Էդվարդ Նալբանդյանը, բազմաթիվ ֆրանսահայեր ու ֆրանսիացիներ։
2020 թվականի օգոստոսի 30-ին հուշարձանի վրա վանդալիստների կողմից ավելացվել է «սա սուտ է» (c'est faux) արտահայտությունը, որն անմիջապես հեռացվել է Փարիզի քաղաքապետարանի կողմից։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ` Դավիթ Երևանցի

Տվյալներ
--------

Հուշարձանը գտնվում է Ալբերի գետափի մոտ, Փարիզի հեղինակավոր ութերորդ շրջանում, Ելիսեյան պալատի և Ֆրանսիայի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարության հարևանությամբ` «Երևան» պուրակում։   

Հուշարձանի բարձրությունը 6 մետր է, 2 մետր պատվանդանն է, արձանը՝ 4 մետր, նյութը՝ բրոնզ։ Հուշարձանի հետևի մասում խաչքար է, իսկ վարդապետի ձեռքին՝ գիրք, մյուս կողքից նոր կյանք խորհրդանշող երեխայի գլուխ է քանդակված։ Հուշարձանի վրա գրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ի ՅԻՇԱՏԱԿ ԿՈՄԻՏԱՍ ՎԱՐԴԱՊԵՏԻՆ ԵՎ 1915-ԻՆ ՕՍՄԱՆԵԱՆ ԿԱՍՐՈՒԹԵԱՆ ԳՈՐԾԱԾ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ 1 500 000 ՀԱՅ ԶՈՀԵՐՈՒՆ։ |  |

«Երևան» պուրակ
--------------

2009 թվականի մարտի 12-ին Կոմիտասի արձանին հարող փոքր պուրակը վերանվանվել է «Երևան»։ Պուրակի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել ֆրանսահայ երգիչ Շառլ Ազնավուրը, Էդվարդ Նալբանդյանը, հայկական ծագումով երգչուհի Էլեն Սեգարան և այլք։

Տես նաև
-------

* Կոմիտասի մահարձան
* Կոմիտասի կիսանդրի (Քվեբեկ)
* Կոմիտասի կիսանդրի (Փարիզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայոց ցեղասպանության հուշարձանը և Կոմիտաս վարդապետի արձանը
2. ↑  Անմահ հիշատակի կենդանի վկաներ
3. ↑  «Կոմիտասի հուշարձան». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 3-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
4. ↑  «Tag négationniste sur la statue de Komitas - Nouvelles d'Arménie en Ligne». *www.armenews.com*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
5. ↑  Կոմիտաս Վարդապետի արձանը Փարիզի «Երևան» պուրակում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆրանսիայում Կոմիտասի արձանի բացում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կոմիտասի հուշարձան (Փարիզ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Ֆրանկֆուրտի մայր տաճար** կամ **Սուրբ Բարդուղիմեոսի կայսերական տաճար** (գերմ.՝ Kaiserdom St. Bartholomäus), Մայնի Ֆրանկֆուրտի ամենամեծ տաճարը։ Տաճարում նախկինում անցկացվել են Հռոմեական Սրբազան կայսրության կայսրերի թագադրման արարողություններ։

Իր գոյության ողջ ընթացքում տաճարը եղել է կայսերական և ոչ թե եպիսկոպոսության մայր տաճար։ Նրա` որպես ազգային խորհրդանիշի ընկալումը կապված է Հռոմեական Սրբազան կայսրության քաղաքական-պատմական դերով։ 19-րդ դարում տաճարը դարձել է գերմանական ազգի միավորման խորհրդանիշը։

Պատմություն
-----------

Տեղը, ուր վեր է խոյանում ներկայիս տաճարը, ժամանակին ընկած է եղել երկու գետերի միջև։ Այս տեղանքը բնակեցված է եղել դեռևս նեոլիթի շրջանում։ Այն մշտապես բնակեցված է եղել առնվազն կելտերի շրջանից, այսինքն` վերջին 2.500 տարիների ընթացքում։

Հռոմեական կայսրության շրջանում տաճարի տեղում կառուցված է եղել կապելա (83-260 թվականներ), այնուհետև դաստակերտ, հետո էլ` շինություն, որ նախորդել է ներկայիս տաճարին` Մերովինգների պալատական կապելան (6-րդ դար), Կարոլինգների պալատական կապելան (8-9-րդ դարեր) և Փրկչի բազիլիկը (9-13-րդ դարեր)։ 13-րդ դարում շինությունների մի մասը վերաշինվել է։ Հենց այդ ժամանակաշրջանն էլ կարելի է համարել ներկայիս տաճարի հիմնադրման սկիզբը։

Տաճարի վերջին ավերածություններից են 1867 թվականի հրդեհը և ռմբակոծությունները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ամեն անգամ մասնակի ավերածություններից հետո տաճարը վերակառուցվել է։

1990-ական թվականներին հայտնաբերվել է ազնվականական դասի աղջկա դամբարան, որ թվագրվում է 7-րդ դարին։ Նրա վրա ամրացվել է հուշատախտակ։

Մասունքներ
----------

Ամենաարժեքավոր մասունքը, որ պահվել է տաճարում. համարվել է սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալի գանգի վերին մասը։ 1239 թվականից նա համարվում է տաճարի հովանավոր սուրբը։

Պատկերասրահ
-----------

* ԱշտարակԱշտարակ
* Տաճարի երգեհոնըՏաճարի երգեհոնը
* Ծածկած առաստաղԾածկած առաստաղ
* Տաճարի հատակագիծըՏաճարի հատակագիծը
* Տաճարի պատմական ձևափոխումը. գույները ցույց են տալիս ճարտարապետական տարբեր ոճերըՏաճարի պատմական ձևափոխումը. գույները ցույց են տալիս ճարտարապետական տարբեր ոճերը
* Տաճարի աշտարակը մինչև 1867 թվականի հրդեհըՏաճարի աշտարակը մինչև 1867 թվականի հրդեհը
* Սուրբ Բարդուղիմեոսի բարձրաքանդակըՍուրբ Բարդուղիմեոսի բարձրաքանդակը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Տաճարի համայնապատկերը(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրանկֆուրտի մայր տաճար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4125053-9 · LCCN: n85260885 · NKC: xx0308058 · VIAF: 150167960 · WorldCat VIAF: 150167960 |

 |
Խաչակենտրոնով եռանավ տաճարի հատակագիծ
Խաչակենտրոն Սուրբ Ֆրանցիսկոսի եկեղեցում, Կիտո
**Խաչակենտրոն**, եկեղեցական ճարտարապետության մեջ գլխավոր նավի և տրանսեպտի հատման տեղը, որտեղ խաչ է առաջանում։

Եկեղեցու ավանդական ուղղվածության դեպքում խաչակենտրոնով կարելի է անցնել արևմտյան նավ, հարավային և հյուսիսային տրանսեպտներ և եկեղեցու արևելյան մասում գտնվող այն հատվածը, որ նախատեսված է երգչախմբի համար։ Խաչակենտրոնը հաճախ նշանավորվում է աշտարակով կամ գմբեթով, ընդ որում աշտարակները բնորոշ են ռոմանական և գոթական տաճարներին, իսկ գմբեթները` Վերածննդի շրջանի տաճարներին։

Քանի որ խաչակենտրոնը բաց է բոլոր չորս կողմերի ուղղությամբ, աշտարակի կամ գմբեթի ծանրությունն ընկնում է անկյունների վրա. այդ իսկ պատճառով հուսալի կառույցի ստեղծումը ճարտարապետներից և շինարարներից պահանջում է որոշակի վարպետություն։ Նախկին հարյուրամյակներում տաճար կառուցողների չափից մեծ հավակնությունները նմանատիպ կառույցների փլուզման առիթ են դարձել։

Հատման բնույթից կախված` առանձնացնում են խաչակենտրոնի երկու տեսակ։ Առաջինի դեպքում նավն ու տրանսեպտը ունենում են հավասար բարձրություն, իսկ գմբեթի տակ գտնվող ուղղանկյունն ունենում է չորս նմանատիպ կամարներ։ Երկրորդ տեսակը ցածր տրանսեպտով խաչակենտրոնն է, որ բնորոշվում է ավելի ցածր, նեղ կամարներով, որոնք հստակ բաժանում են նավը, տրանսեպտն ու երգչախմբի համար նախատեսված հատվածը։

Գմբեթը կամ աշտարակը կարող են ունենալ լուսամուտներ` ձևավորելով լապտեր։ Վաղ միջնադարում խաչակենտրոնի ուղղանկյունը տաճարի նախագծման մեջ հաճախ օգտագործել են որպես չափման միավոր. նավի և տրանսեպտի երկարությունը եղել է խաչակենտրոնի ուղղանկյան կողմի բազմապատիկը։

Պատկերասրահ
-----------

* Աշտարակով խաչակենտրոն, Քենթերբերիի տաճարԱշտարակով խաչակենտրոն, Քենթերբերիի տաճար
* Աշտարակը խաչակենտրոնի վրա, Փարիզի Աստվածամոր տաճարԱշտարակը խաչակենտրոնի վրա, Փարիզի Աստվածամոր տաճար
* Սուրբ Պետրոսի տաճարը` խաչակենտրոնում գմբեթովՍուրբ Պետրոսի տաճարը` խաչակենտրոնում գմբեթով
* Սոլսբերիի տաճարը` խաչակենտրոնում աշտարակովՍոլսբերիի տաճարը` խաչակենտրոնում աշտարակով

Գրականություն
-------------

* *Прина Франческа, Демартини Елена* 1000 лет мировой архитектуры. — М.: Омега, 2008. — 432 с. — ISBN 9785465016827

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pevsner, Nikolaus (1977) [1954], The buildings of England: Cambridgeshire (2nd ed.), Penguin books, pp. 340, 355, ISBN 0-14-071010-8

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խաչակենտրոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4121876-0 |

 |
Այս հոդվածը Շվեյցարիայի պաշտոնական դրամահատարանի մասին է։ Դրանից բացի, «Swissmint»-ը նաև Կանադայի ֆինանսական ծառայությունների ընկերության անունն է։
Ներկայիս շվեյցարական ֆրանկի մետաղադրամները:
**Շվեյցարիայի դրամահատարան** (գերմ.՝ Swissmint), Շվեյցարիայի Համադաշնության պաշտոնական դրամահատարանը։ Տեղակայված լինելով Շվեյցարիայի մայրաքաղաք Բեռն քաղաքում, այն պատասխանատու է շվեյցարական ֆրանկի մետաղադրամների, ինչպես նաև արժույթի և ձուլակտորների բազմազանության համար։ Բացի կառավարության համար մետաղադրամներ պատրաստելուց, Շվեցարիայի դրամահատարանն արտադրում է նաև մեդալներ և հուշադրամներ մասնավոր պատվիրատուների համար։

Կարգավիճակ
----------

Շվեյցարիայի դրամահատարանը Շվեյցարիայի դաշնային կառավարության գործակալություն է։ Այն Դաշնային ֆինանսական վարչության մի մասն է, որն իր հերթին պատկանում է Ֆինանսների դաշնային դեպարտամենտին (Շվեյցարիայի ֆինանսների նախարարություն)։ 1998 թվականից ի վեր Համադաշնության պաշտոնական դրամահատարանը գործում է որպես անկախ բիզնես միավոր` Շվեյցարիայի դրամահատարան անունով։ 2005 թվականի դրությամբ Շվեյցարիայի դրամահատարանն ունի 21 աշխատող։

Կառույց
-------

Դրամահատարանի շենքը ազգային նշանակության ժառանգության վայր է։ Այն կառուցվել է 1903-1906 թվականներին, Թեոդոր Գոլի նախագծի հիման վրա, որը կառուցվեց փոխարինելու *Gerberngraben*-ում գտնվող ավելի հին շենքին։ Չափավոր, արդյունաբերական ոճի դեղին աղյուսե շենքը գտնվում է մարմարե և ավազաքարե նեոռենեսանսյան ճակատի առջև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Swiss inventory of cultural property of national and regional significance (1995), p. 105.
2. ↑  «100 Jahre Eidg. Münzstätte im Kirchenfeld» (PDF). *swissmintinfo 2/2006* (German). Swissmint. էջ 5. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2007 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Տես նաև
-------

* Շվեյցարիայի Ազգային բանկ, շվեյցարական թղթադրամների և դրամավարկային քաղաքականության համար պատասխանատու անկախ կառույց։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website Արխիվացված 2009-03-09 Wayback Machine
* (գերմ.) Federal Finance Administration website on Swissmint

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շվեյցարիայի դրամահատարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 2178122-9 · VIAF: 139278985 · WorldCat VIAF: 139278985 |

 |