Լեհն ու Չեխը (XVII դարի փորագրություն)
Չեխը, Լեհը, Ռուսը և Սպիտակ Արծիվը (19-րդ դարի նկարազարդում)
**Չեխը,Լեհը և Ռուսը**, «երեք սլավոն եղբայրներ», Չեխիայի, Լեհաստանի և Ռուսաստանի հիմնադրման մասին լեգենդի հերոս-էպոնիմներ։
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ երեք եղբայրները միասին որս են կարել, բայց նրանցից յուրաքանչյուրը որոշել է գնալ իր նախընտրած ուղղությամբ։ Ռուսը գնացել է արևելք։ Չեխը շարժվել է դեպի արևմուտք՝ Ռոջիպ լեռը, Բոհեմիայի մոտակայքում, իսկ Լեհը գնացել է հյուսիս, մինչև հանդիպել է մի հսկա սպիտակ արծվի, որը պաշպանում էր իր բույնը։ Նա հիմնել է Գնեզնո բնակավայրը և որպես զինանշան ընտրել սպիտակ արծիվ։

Կոզմա Պրաժսկու «Բոհեմական տարեգրությունը» (12-րդ դարի սկիզբ) պատմում է Բոհեմիա սլավոնական ցեղի ժամանման մասին, որը գլխավորել է «նախահայր Չեխը»։ Հետո Լեհն է հայտնվել լեգենդի չեխական տարբերակում, իսկ Ռուսը հայտնվել է լեգենդի լեհական տարբերակում։

«Հին գրքերում գրել են, որ Պաննոնիան բոլոր սլավոնական ժողովուրդների մայրն ու նախածինն է ... այս Պանոնացիներից ծնվել են երեք եղբայրներ՝ Պանի որդիները, Պանոնացիների տիրակալները, որոնցից առաջնեկը ունեցել է Լեհ անունը, երկրորդը՝ Ռուս, երրորդը՝ Չեխ։ Այս երեքը բազմացել են և հիմնել երեք թագավորություն՝ լեհեր, ռուսներ և չեխեր, որոնք կոչվում էին նաև Բոհեմներ»։

«Անցյալ տարիների հեքիաթը» հին ռուսական քրոնիկոնը և Պալեմոնի մասին միջնադարյան լիտվական լեգենդները իրենց ժողովուրդների ծագումը կապել են Նորիկի տարածաշրջանի հետ, որտեղ ապրել են իլիրացի վենետները.. «... Ժողովուրդների բաժանումից հետո Սեմի որդիները գրավել են արևելյան երկրները, իսկ Քամի որդիները՝ հարավային երկրները, իսկ Յաֆեթները՝ արևմտյանը և հյուսիսայինը։ Այս
70 և 2 լեզուներից ծագել են սլավոնական ժողովուրդները` Յաֆեթի ցեղից՝ այսպես կոչված նորիկները»։

Սա նաև համապատասխանել է Չեխ ժողովրդի կազմավորման մասին առասպելին, որը նկարագրվել է Պրոկոպիոս Սլոբոդայի գրքում.
«Ես լավ գիտեմ, թե ինչն է հայտնի շատերին, բայց ոչ բոլորին, ըստ Peter Codicilus- ի և շատ ուրիշների հաշվարկի։ 278 թվականին մի ազնվական Չեխ գնացել է իր եղբայրների՝ Լեխի և Ռուսի, ինչպես նաև իր բոլոր ընկերների հետ, այն բանի համար, որ նրանք այլևս չէին կարող դիմանալ այդ մեծ հարձակումներին և ճնշումներին, որոնք հռոմեացիները գործում էին իրենց վրա, և հատկապես հռոմեական զորքերի ղեկավար Ավրելիոսը, որը զինված ձեռքով պահպանում էր Իլլիրիան և այնքան էր ճնշում իր ընտանիքին, որ Չեխը և իր մերձավորների հետ ապստամբեց նրա դեմ։ Եվ արդյունքում, վախենալով հռոմեացիների հզորությունից, նա լքել է իր հայրենիքը՝ Կրապինան։ 14 տարի նա ծառայել է Սալմանինի հետ, Ցիրցիպանի որդու հետ, ով այն ժամանակ Բոհեմի ժողովրդի կառավարիչն ու ապագա առաջնորդն էր ... »:

Այս ավանդության բովանդակությունը լիովին համահունչ է հռոմեական մատենագրություններին, որոնք պատմում են Մարկուս Ավրելիուս Կարաուսի ապստամբությունը Նորիկում և Ռետիայում 282 թվականին, որի արդյունքում ապստամբները սպանել են Հռոմի կայսր Մարկուս Ավրելիուս Պրոբուսին և իշխանությունը փոխանցվել է Կարային։

Հենց Վելիկապոլսկու տարեգրություններում էր, որ ավանդությունն իր ամբողջական տեսքով հայտնվել է XIV դարում, քանի որ 1295-1296 թվականներին գրվել էր ձեռագրով (Յան Գոդիովսկու գրադարանից), եղբայրների մասին որևէ հատված չկա։ Ենթադրվում է, որ երեք եղբայրների վարկածի հեղինակը Ռուսին ավելացրել է Չեխ անունով լեհի լեգենդին խորվաթական երկրից, որը հայտնի է Դալիմիլ Մեզիրիցկիի չեխական բանաստեղծական տարեգրությունից, որը ստեղծվել է 1308-1314 թվականներին։

Չեխը և Լեհը նկարագրվել են Յան Պշիբիկի տարեգրության մեջ՝ ([4-րդ դար), իսկ լեհ պատմաբան Յան Դլուգոշի (15-րդ դար) մոտ բոլոր երեք եղբայրներ։

Ռուսը հայտնի է նաև 12-րդ դարի սկզբի Պարսկական պատմությունների հավաքածուից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  
*Екатерина Вельмезова.* Чех, Лех и Рус: В поисках мифических первопредков // *Родина*. — 2001. — В. 1/2. — С. 26-28. Архивировано из первоисточника 26 հունվարի 2013.
2. 1 2  В поисках мифических первопредков славян Ноево потомство
3. 1 2  *Мыльников А. С.* Картина славянского мира: взгляд из Восточной Европы. Этногенетические легенды, догадки, протогипотезы XVI — начала XVIII века. — СПб. 1996. — 320 с. — ISBN 5-85803-063-7
4. ↑  Великая Польская хроника. Пролог.
5. ↑  Текст повести в переводе Д. С. Лихачёва
6. ↑  *Флавий Вописк Сиракузянин*. «История Августов». Проб. XXI. 2—3.
7. ↑  *Аврелий Виктор*. О цезарях. XXXVII. 4.
8. ↑  *Евтропий*. Бревиарий от основания города. IX. 17. 2.
9. ↑  Предисловие к Великопольской хронике

Գրականություն
-------------

* *Меркулов В. И.* Начало Руси по польским документам // Откуда родом варяжские гости? (генеалогическая реконструкция по немецким источникам). — М.: Библиотека расовой мысли, Амрита-Русь, 2005. — С. 28—33. — 128 с. — 3000 экз. — ISBN 5-94355-308-8

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Չեխը, Լեհը և Ռուսը** կատեգորիայում։ |