**Ջամի Աբդուռահման Նուրադդին իբն Ահմադ** (պարս.՝ جامی, տաջ.՝ Ҷомӣ, նոյեմբերի 7, 1414, Khargerd, Miyan Khvaf Rural District, Central District, Khaf County, Ռազավի Խորասան, Իրան, Հերաթ, Թեմուրյանների պետություն և Djam, Գուր, Աֆղանստան - նոյեմբերի 9, 1492, Հերաթ, Թեմուրյանների պետություն), պարսիկ-տաջիկ, փիլիսոփա և գրող։ Համարվում է ֆարսի լեզվով պոեզիայի դասական շրջանի վերջին բանաստեղծը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ազդեցիկ հոգևորականի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Հերաթում և Սամարղանդում։ Հարել է «նաքշբանդիյե» սուֆիական օր դենին։ 1456 թվականին աներոջից ժառանգել է օրդենի ղեկավարի պաշտոնը Հերաթում։ Զամինի վաղ շրջանի ստեղծագործություններից են սուֆիական արձակ տրակտատները, «Ոսկե շղթա» պոեմի առաջին մասը (1472), ինչպես նաև ռիթմին ու տաղաչափությանը վերաբերող աշխարհիկ տրակտատները, մուհամմաներ կազմելու ձեռնարկը։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  **او که یک ترک بود و من تاجیک،**    **هردو داشتیم خویشی نزدیک.**  '***У ки як турк буд ва ман тоҷик**   **Ҳарду доштим хуши наздик** '***Չնայած նրան, որ նա եղել է թուրք, իսկ ես տաջիկ,  Մենք երջանիկ էինք միասին**  |  |

Գրական գործունեություն
----------------------

Ջամիի գրական գործունեության ծաղկման շրջանը (1474 թվականից հետո) սկսվում է «Գաղտ նիքների ծով» (1475) ու «Ոգու շողարձակում» կրոնափիլ․ քասիդներով ու «Բարե կամության հովեր որբության օթևանից» (1476-1478) ժողովածուով (սուֆիական սրբերի վարքագրություններ)։ 1480-1487 թվականներին ավարտել է «Ցոթ թագ» («Մեծ արջ համաստեղությունը») պոեմների շար քը, որի մեջ ամփոփված «Սալաման և Աբսալ», «Ցուսուֆ և Զուլեյխա» և «Լեյլի ու Մեջնուն» պոեմներում հեղինակը սիրավեպի դասական ժանրն օգտագործել է ճշմարիտ, աստվածային սիրո ճանապարհին մարմնական սերը հաղթահարելու սուֆիական ուսմունքը շարադրելու համար։ «Ընծաազնվազարմներին» (1481-1482) պոեմն ընդգրկում է 20 առակ, որոնցում մերկացվում է իշխանությունների կամայականությունն ու հոգևորականության երկերեսանիությունը։ «Արդարակյացների տերողորմյան» (1482-1483) և «Ոսկե շղթա» (մ․ 2-3, 1485-1486) պոեմներն աչքի են ընկնում շառլատանության մերկացումով և երկիրն իմաստությամբ ու մարդասիրաբար կառավարելու կոչերով։

Շարքը եզրափակում է «Գիրք իմաստության Իսկանդարի» (1486-1487) պոեմը՝ Նիզամիի «Իսքանդարնամե»-ի բանաստեղծական պատասխանը։ Ջամիի կյանքի վերջին տարիները նշանավորվել են բանաստեղծություններով ընդմիջվող «Բահարիստան» (1487) արձակ ստեղծագործությամբ, քնարական 3 դիվանով (1479-1491) և «Տրակտատ երաժշտության մասին» գործով։ Ջամիի ստեղծագործությունը վիթխարի ազդեցություն է թողել ինչպես պարսկալեզու, այնպես էլ իսլամական աշխարհի շատ ուրիշ գրականությունների զարգացման վրա։

Տես նաև
-------

* Սոնֆիզմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. ↑  Оригинал стихов взят с персидской версии Википедии/Таджики

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Ջամի*** հոդվածին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Իրանիկա · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 19135 · BAV: ADV12069699, ADV12072408, ADV12072409 · BIBSYS: 90227233 · BNE: XX918529 · BNF: 119040224 · CiNii: DA05426826 · EGAXA: vtls000811115 · GND: 119077884 · ICCU: SBLV179172 · ISNI: 0000000121431529 · LCCN: n79068673 · LNB: 000250338 · NDL: 001120636 · NKC: jn20010601223 · NLA: 35846537 · NLG: 175520 · NLP: a0000001803193 · NSK: 000543172 · NTA: 068960441 · NUKAT: n2002044639 · LIBRIS: 235982 · SUDOC: 026880423 · VIAF: 90042997 · WorldCat VIAF: 90042997 |

 |

 |