**Նանսի կերպարվեստի թանգարան** (ֆր.՝ Musée des Beaux-Arts de Nancy), Նանսիում գտնվող արվեստի թանգարան։ Ֆրանսիայի ամենահին թանգարաններից մեկն է, որը գտնվում է Նանսի Փլաս Ստանիսլաս կենտրոնական հրապարակում, 18-րդ դարի քաղաքային ճարտարապետական անսամբլի սրտում։ Համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Թանգարանն ունի եվրոպական նկարների մեծ հավաքածու, առանձին պատկերասրահ, նվիրված Ժան Պրուվեին և Դոմսկայա բյուրեղապակու գործարանին։

Պատմություն
-----------

Նանսիի կերպարվեստի թանգարանը ամենահներից մեկն է Ֆրանսիայում, որը հիմնադրվել է հեղափոխական դարաշրջանում։ Առաջին թանգարանային հավաքածուները կազմվել են հեղափոխության ժամանակ Ֆրանսիայից փախած հոգևորականներից և արիստոկրատական դասից բռնագրավված ունեցվածքի հիման վրա։

Առաջին կայսրության ժամանակաշրջանում՝ 1801 թվականին, Լյունեվիլում Ֆրանսիայի և Ավստրիայի միջև հաշտության պայմանագրի կնքումից հետո Նապոլեոն I-ը Կենտրոնական թանգարանից (այժմ՝ Լուվր) Լոթարինգիա է բերել 30 կտավ։ Այսպիսով, Նանսիի թանգարանը ստացավ 17-րդ և 18-րդ դարերի ֆրանսիական նկարների մեծ հավաքածու։ Նույն թվականին Շապտալի հրամանագրի համաձայն կտավներն ուղարկվում են թանգարան, ինչպես նաև Ֆրանսիայի 15 այլ թանգարաններ։ Այդ կտավները ստացվել են բռնագրավված ֆրանսիական հավաքածուներից կամ Իտալիայում Նապոլեոնի նվաճումների ընթացքում։ Նանսիի Կերպարվեստի թանգարանի հավաքածուները կազմող առաջին գործերից են նաև Լոթարինգիայի դքսական ընտանիքի պատվերով ձեռք բերված հետևյալ գործերը․

* Կարավաջոյի «Ավետում» (1608),
* Պաոլո Վերոնեզեի «Կանայի հարսանիքը» հայտնի նկարի պատճենը, որը նկարել է Կլոդ Չարլզը 1702 թվականին Նանսիի Կորդելիերների եկեղեցու համար։

Թանգարանը իր պատմության ընթացքում մի քանի անգամ փոխել է իր գտնվելու վայրը։ 1825 թվականի մայիսի 18-ին թանգարանը տեղափոխվել է Նանսիի ռատուշա, որտեղ այն մնացել է մինչև 1936 թվականը։ 1936 թվականին նա տեղափոխվել է այն տաղավարը, որը մինչ օրս զբաղեցնում է Պլաս Ստանիսլասի նախկին Թագավորական բժշկության քոլեջը, որին կից հետագայում, 1896 թվականին ավելացվել է կցակառույց՝ Նանսիի ռատուշայի թանգարանը։

* Թանգարան 1896 թվականին Նանսիի ռատուշայում
* 
*

Թանգարանի շենք
--------------

Շենքը, որտեղ տեղակայված է թանգարանը 1936 թվականից, կազմում է այն ճարտարապետական անսամբլի մի մասը, որը նախագծվել է 18-րդ դարի կեսերին ճարտարապետ Էմաննուել Էրեի կողմից, ով աշխատում էր Լոթարինգիայի դուքս Ստանիսլավ Լեշչինսկու արքունիքում։ Համալիրն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում, հիմնական ճակատը կառուցված է դասական ոճով։ Տաղավարը կառուցվել է Նանսիի հին ամրությունների և 15-րդ դարի Օսանվիլ ամրոցի վրա, որի նկուղային հարկում գտնվող թանգարանը այժմ բաց է այցելուների համար։

1936 թվականին շենքը արդիականացվել և ընդլայնվել է ճարտարապետներ Ժակ և Միշել Անդրե եղբայրների կողմից։ Ճարտարապետներն առաջարկել էին կողաշենքը կառուցել որպես 18-րդ դարի տաղավարի շարունակություն երկու մակարդակով։ Նրանց նախագծի կարևոր տարրը այգու կողմից ճակատն է։ Ար-դեկո ոճի կրկնակի պարուրաձև սանդուղքը, որն ամբողջությամբ պատրաստված է բետոնից, կողաշենքի առանձնահատկություններից մեկն է։

1999 թվականի փետրվարին բացվել է նոր ժամանակակից կցակառույցը, որը նախագծվել է Լորան Բոդուեն գործակալության կողմից։ Դա կրկնապատկել է թանգարանի ցուցահանդեսային հրապարակի տարածքը, ավելացել է նաև հանդիսասրահը։ 2001 թվականին կառուցվել է գրաֆիկայի պատկերասրահը, ավելի քան 15 հազար ցուցանմուշներից բաղկացած նոր հավաքածուի համար, որը թանգարանին է փոխանցվել ֆրանսիական արվեստի պատմաբան և կոլեկցիոներ Ժակ Թյուիերի կողմից (1928-2011), որը կրում էր Ժակ և Գայ Թյուերների անունները։

2000 թվականին շվեյցարացի նկարիչ Ֆելիչե Վարինին թանգարանում ստեղծել է «Յոթ սկավառակներով փորագրված նարնջագույն էլիպս» անամորֆոզ ինստալյացիան, որը տեսանելի էր մի քանի հարկերից։ 2002 թվականին տեղադրվել է «Լամուրի հիշատակին» նվիրված կոնստրուկցիան, որը ստեղծվել է ֆրանսիացի քանդակագործ Ֆրանսուա Մորելլեի կողմից։ Այդ ստեղծագործությունը, որը երևում էր Պլաս Ստանիսլասից, իրենից ներկայացնում էր մեծ հորիզոնական սպիտակ ուղղանկյուն յուրաքանչյուր անկյունում նեոնային լույսերով և անկյուններում դեղին պարուրազարդերով, որոնք հիշեցնում են Պլաս Ստանիսլասի մետաղական դարպասների պարուրազարդերը, որոնք ստեղծվել էին Ժան Լամուրի կողմից 18-րդ դարում։

Թանգարանի նկուղային հարկը (-1) զբաղեցնում էր Տան ապակու գործարանին, ինչպես նաև գրաֆիկային կամ ասիական արվեստին նվիրված պատկերասրահը։ 18-րդ դարի հիմնական տաղավարում ժամանակագրական կարգով ցուցադրվում է գեղանկարչական արվեսի մեծ հավաքածու։

* Տան բյուրեղյա հավաքածու (հիմնադրվել է 15-րդ դարում)Տան բյուրեղյա հավաքածու (հիմնադրվել է 15-րդ դարում)
* Ժան Լամուրի վանդակաճաղերով սանդուղքը թանգարանումԺան Լամուրի վանդակաճաղերով սանդուղքը թանգարանում
* Թանգարանային պերիստիլ (18-րդ դար)Թանգարանային պերիստիլ (18-րդ դար)
* Լորան Բոդուենի հավելյալ պատկերասրահԼորան Բոդուենի հավելյալ պատկերասրահ
* Թանգարանի սանդուղք, 1936 թվականԹանգարանի սանդուղք, 1936 թվական

Հավաքածու
---------

Թանգարանում ներկայացված են Պիետրո Պերուջինոյի, Տինտորետտոյի, Յան Բրեյգել Կրտսերի, Կարավաջոյի, Ժորժ դը Լատուրի, Շառլ լը Բրենի, Խոսե դե Ռիբերայի, Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի, Կլոդ Լորենի, Լուկա Ջորդանոյի, Ֆրանսուա Բուշեի, Էժեն Դելակրուայի, Էդուարդ Մանեի, Կլոդ Մոնեի, Պոլ Սինյակի, Ամեդեո Մոդիլիանիի, Պաբլո Պիկասոյի, Ռաուլ Դյուֆիի, Կոնստանս Մայերի աշխատանքները։

* «Հարկահավաքը» (1575-1600)«Հարկահավաքը» (1575-1600)
* Խոսե դե Ռիբերա (1591-1652)Խոսե դե Ռիբերա (1591-1652)
* Յան Լիվենս (1607-1674)Յան Լիվենս (1607-1674)
* «Սուրբ Ղուկաս», Նիկոլա-Անրի Տարդիեի փորագրությունը Ֆրանսուա-Ալեքսանդր Վերդիեի գծանկարից հետո«Սուրբ Ղուկաս», Նիկոլա-Անրի Տարդիեի փորագրությունը Ֆրանսուա-Ալեքսանդր Վերդիեի գծանկարից հետո
* Էդուարդ Մանե (1832-1883)Էդուարդ Մանե (1832-1883)
* Ծաղկամանը ԴաումիցԾաղկամանը Դաումից
* Էմիլ Ֆրիան (1863-1932)Էմիլ Ֆրիան (1863-1932)
* Պոլ Սինյակ (1863-1935)Պոլ Սինյակ (1863-1935)
* Ամեդեո Մոդիլիանի (1884-1920)Ամեդեո Մոդիլիանի (1884-1920)
* Էլիզ Վոյարտի դիմանկարը, Կոնստանս Մայեր (1811)Էլիզ Վոյարտի դիմանկարը, Կոնստանս Մայեր (1811)

Տես նաև
-------

* Նանսի դպրոցի թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18  *Ministry of Culture* Fréquentation des Musées de France — Ministry of Culture.
3. ↑  «20 ans! Dans les coulisses du Musée des Beaux-Arts de Nancy. Snoeck Ducaju & Zoon, 2019, 295 p. (ISBN 978-94-6161-526-8 et 9461615264, OCLC 1089218055». Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 2-ին.
4. ↑  «découverte du bastion d'Haussonville lors des fouilles archéologiques». *historium.fr* (ֆրանսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 2-ին. Վերցված է 02/10/2020-ին.
5. ↑  «Découverte d'une barbacane inédite des fortifications de Nancy». *persee.fr* (ֆրանսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 02/10/2020-ին.
6. ↑  «le bastion d'Haussonville, la place Vaudémont». *stanislasurbietorbi.com* (ֆրանսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 14-ին. Վերցված է 31.10.2020-ին.
7. 1 2  "Des architectures, un musée ", Dossier de l’Art,‎ décembre 2012, p. 9
8. ↑  STOULLIG Claire (dir.), Musée des beaux-arts de Nancy : A-Z, Paris, Artlys, 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official museum website Արխիվացված 2023-01-28 Wayback Machine
* Website in English about the Fine Arts Museum of Nancy

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նանսիի կերպարվեստի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11382934 · BNF: 11864967n · GND: 1031417-9 · LCCN: n50045848 · Mérimée: PA00106279 · NKC: kn20100329027 · NLA: 36590485 · NUKAT: n2008031493 · SUDOC: 026393964 · VIAF: 307169955 · ULAN: 500303412 · WorldCat VIAF: 307169955 |

 |

 |