recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վազրիկ Բազիլ** (գերմ.՝ Vazrik Bazil, փետրվարի 4, 1966(1966-02-04), Մյունխեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), հայազգի գերմանաբնակ գրող, ճառագիր, հրապարակախոս, հաղորդակցության և հանրային կապերի մասնագետ, քաղաքական տեխնոլոգ, դասախոս, գերմանախոս երկրների ճառագիրների ասոցացիայի նախկին նախագահ, փիլիսոփայության դոկտոր, սփյուռքահայ կոմպոզիտոր և ջութակահար Լյուդվիգ Բազիլի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Վազրիկ Բազիլը ծնվել է 1966 թվականին Մյունխենում։ Ծնողները եղել են պարսկահայեր։ Մինչև Վազրիկ Բազիլի ծնվելը նրանք տեղափոխվել են Գերմանիա։ Մայրը` տիկին Ցողիկը, որդուն ուսման է տալիս Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում։ Այնուհետև Վազրիկ Բազիլը ուսումը շարունակում է Հռոմի Գրիգորյան պապական համալսարանում։ Այստեղ նա ուսումնասիրում է փիլիսոփայություն, աստվածաբանություն, հոգեբանություն, և վերադառնալով Մյունխեն սովորում է գերմանական գրականություն և հանրային կապեր։ Գիտությունների թեկնածուի կոչումը Վազրիկ Բազիլը ստացել է Մյունխենի համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնում։ Ուսանելու տարիներին զուգահեռ պատգամավորների համար ճառեր է գրել և դարձել հայտնի։ Երկար տարիներ Վազրիկ Բազիլն աշխատել է Գերմանիայի Բունդեսթագում, «Լոյկորեա» հիմնադրամում, Սաքսոնիա երկրամասի սպորտի և մշակույթի նախարարությունում։ 2010—2016 թվականներին նա եղել է գերմանախոս ճառագիրների ընկերակցության նախագահը և մոտ քսանհինգ տարի անդամակցել է «Գերմանական հանրային կապերի ընկերակցությանը»։ 2010—2014 թվականներին Վազրիկ Բազիլը «Գերմանական հանրային կապերի մրցանակի հանձնաժողովի անդամ» է եղել և նաև մի քանի կազմակերպությունների հանրային կապերի խորհրդատուն։ 2016 թվականից նա հաղորդակցության և հանրային կապերի անկախ փորձագետ–խորհրդատու է։ Բազիլը ճառեր է գրել Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի և մի շարք պաշտոնատար մարդկանց համար։ Նա մի շարք գրքերի հեղինակ է։ Նրա հայաստանյան առաջին այցը 2007 թվականին էր։ 2016 թվականի այցի ժամանակ նա դասախոսություններով ելույթ է ունեցել Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանում և «Հայկական Փի Ար ասոցիացիայի» հանրային կապեր դպրոցում։ Հանրային կապերի հայկական դպրոցի հետ համագործակցելու համար, Վազրիկ Բազիլին շնորհվեց «Պատվավոր անդամ» կոչումը։

Աղբյուրներ
----------

* 
* Արխիվացված 2016-10-12 Wayback Machine
* Վազրիկ Բազիլի բանաստեղծություններից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վազրիկ Բազիլ». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
2. ↑  «Նոր Յառաջ»-ի հարցազրոյցը գերմանահայ բանաստեղծ, մտաւորական Վազրիկ Բազիլի հետ(չաշխատող հղում)
3. ↑  Մերկելի ելույթները գրողը կգա Հայաստան

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 133777928 · ISNI: 0000000055457543 · LCCN: no2008042391 · NKC: jn19990000537 · NTA: 148662811 · SUDOC: 179423088 · VIAF: 6132556 · WorldCat VIAF: 6132556 |

 |

 |
**Կոտորած Տհոթյու կղզում**, 1975 թվականի մայիսի 10-ին Վիետնամական Տհոթյու կղզին գրաված «կարմիր կհմերների» ջոկատների կողմից իրականացված զանգվածային սպանությունը։ Գրոհայինների հարձակման հետևանքով 515 խաղաղ բնակիչ առևանգվել և արտաքսվել է Կամբոջա, որից հետո նրանք բոլորը սպանվել են։ 1975 թվականի մայիսի 24-ից 27-ը Վիետնամական զորքերը մարտեր էին մղում զավթիչների դեմ և հետագայում այն հետ էին մղում «կարմիր կհմերներից»։ 1977 թվականին «կարմիր կհմերները» կրկին արշավանք են կազմակերպել դեպի Տհոթյու կղզի, սակայն այս անգամ նրանց ջոկատները ջախջախվել են։

Նախապատմություն
---------------

1975 թվականին Կամբոջայի քաղաքացիական պատերազմում «կարմիր կհմերների» հաղթանակից և Կամբոջիա-Վիետնամական սահմանին կոմունիստական ռեժիմի հաստատումից հետո բախումներ են սկսվել։

Պատմություն
-----------

1975 թվականի մայիսի 10-ին, այսպես կոչված, «Կամպուչիայի հեղափոխական բանակի» զորքերը հարձակվել են Տհոթյու կղզու վրա և գրավել այն։ Արդյունքում բնակավայրը ոչնչացվել է, բազմաթիվ բնակիչներ սպանվել են, ևս 515 մարդ առևանգվել է։ Կղզու բնակիչներին բռնի արտաքսել են Կամբոջա, որտեղ նրանք բոլորն էլ հետագայում սպանվել են։

1975 թվականի մայիսի 24-27-ը Վիետնամական զորքերը մարտեր էին մղում կղզին գրաված «կարմիր կհմերների» դեմ։ Արդյունքում նրանց հաջողվել է հետ մղել կղզին։ 1977 թվականին «կարմիր կհմերները» կղզին գրավելու նոր փորձ են ձեռնարկել, սակայն այն հաջողությամբ չի պսակվել. գրոհայինների ջոկատները պարտություն են կրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Вьетнам. Справочная карта*. Масштаб 1:2 000 000. М. ГУГК, 1979
2. 1 2  *Ben Kiernan* The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia under the Khmer Rouge. — 3 edition [Paperback]. — Издательство Йельского университета, 2008. — P. 104. — 544 p. — ISBN 978-0300144345
3. 1 2  Hà Thành (2009 թ․ ապրիլի 27). «Quần Đảo Thổ Chu và trận chiến giải phóng đảo» (վիետնամերեն). People's Army Newspaper Online. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=404` (օգնություն)
**Ազատ Մարտիկյան** (դեկտեմբերի 5, 1905 Թիֆլիս - անհայտ է մահվան թիվը ) Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի տնօրեն:

Կենսագրություն
--------------

Ազատ Մարտիկյանը ծնվել է 1905 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Թիֆլիսում, հայտնի հեղափոխական, կուսակցական ու պետական գործիչ Սերգո Մարտիկյանի ընտանիքում: Նրա պատանեկությունն անցել է Բաքվում և Մոսկվայում: Նրա հայրը ՌՍԴԲԿ անդամ էր 1904 թվականից: Նրանց բնակարանը կուսակցական համախոհների համար հավաքատեղի էր. դեռ պատանի հասակից նա ներգրավվել է կուսակցական աշխատանքների մեջ: Որդու վրա մեծ ազդեցություն է թողել մայրը՝ Սաթենիկ Զաքարի Մարտիկյանը, որն աշխատել է Բաքվի Հայոց բարեգործական ընկերության գրադարանում:

1924 թվականին Բաքվում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում: 

Խորհրդային առաջին տարիներին երբ մայր հայրենիքը որակյալ, բարձրագույն կրթությամբ մասնագետների կարիք ունեցել, նա ևս 1930 թ-ին վերադարձել է Երևան: Մի քանի լեզուներ տիրապետող երիտասարդին Մոսկվայում աշխատանք են առաջարկել, բայց նա գալիս է Հայաստան, իր նպաստը բերելու ժողովրդական տնտեսության զարգացմանը: 

1937 թվականին ստալինյան բռնատիրության զոհ են դարձել մեր մշակույթի բազմաթիվ անմեղ նվիրյալներ: Նույն թվում նաև գրադարանային գործի մշակներ, որոնք անսալով մայր հայրենիքի ձայնին 1920-30-ական թվականներին վերադարձել են Հայաստան և նվիրվել են գրադարանային գործին: Դրանցից են Ստեփան Կանայանը, Երվանդ Թաղիանոսյանը, Աստվածատուր Խաչատրյանը, Հակոբ Զորյանը, Ազատ Մարտիկյանը, Թեմզա Զաքարյանը և շատ ուրիշներ:

1937 թվականին ձերբակալել են Ազատ Մարտիկյանի հորը՝ Սերգո Մարտիկյանին, ապա մի քանի օր հետո նաև Ազատ Մարտիկյանին և աքսորել Սիբիր: Նրա հետ աքսորավայրում գտնվող Ռաֆայել Աթայանը գրում է, որ հեռու Սիբիրում զբաղվում էինք անտառ հատելով: Ազատը հիվանդանում է, ընկնում հիվանդանոց: Այստեղ էլ կնքում է իր մահկանացուն: Ստույգ ժամանակը հայտնի չէ։

Գործունեությունը
----------------

Ազատ Մարտիկյանը շարունակել է նախորդ տնօրենների սկսած արտասահմանում ապրող հայ մտավորականների (Թորոս Ազատյանի, Աստղիկ Կնեճյանի, Հովսեփ Կուսիկյանի, Ավետիք Իսահակյանի և այլոց) արխիվները և գրադարանները Հայաստան բերելու աշխատանքը: Այս մասին Ե.Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում բազմաթիվ նամակներ և գրություններ են պահպանվել՝ ուղղված հայ մշակույթի գործիչներին: Դրանցում Ա. Մարտիկյանը հորդորում է աջակցել գրադարանի համալրման գործին:

Ա.Մարտիկյանի գործունեության մասին հուշեր են թողել գրող Ռաֆայել Աթայանը, տպագրիչ Պատրիկ Սարոյանը և ուրիշներ: Նրանք նշում են, որ Մարտիկյանի օրոք գրադարանը ժամանակի լավագույն մտավորականների հավաքատեղին էր և նա կապ ուներ այդ օրերի հայ նշանավոր դեմքերի հետ:

1. 1 2 3  Մելյան, Բալաբեկ (2002). *Գրքի երախտավորներ*. էջ 60. ISBN 9789993065081.
Տիրանոզավր Ռեքս
**Ավստրալիայի հանածոների և միներալների թանգարան** (անգլ.՝ *Australian Fossil and Mineral Museum*). թանգարան Նոր Հարավային Ուելսի նահանգի Բաթերսթ քաղաքում։ Թանգարանը բացվել է 2004 թվականին։ Հավաքածուն ցուցադրվում է վիկտորյանական դարաշրջանից մնացած նախկին դպրոցի շենքում, որը կառուցվել է 1874 թվականին։ Հավաքածուում, որին անվանում են նաև Սոմեվիլների հավաքածու ներառված է ավելի քան երկու հազար ցուցանմուշ։

Ցուցանմուշներ
-------------

### Տիրանոզավր Ռեքս

Թանգարանի գլխավոր այցեքարտը զբոսաշրջիկների և խանդավառ մարդկանց համար Ավստրալիայում միակ ամբողջական տիրանոզավրի կմախքն է (10,5 մետր երկարությամբ և 4 մետր բարձրությամբ)։ Բացի դրանից, թանգարանում կան նաև Ավստրալիայում սաթի մեջ քարացած բրածոների, վիշապների քարացած ձվերի, ինչպես նաև օպալի՝ ծիածանաքարի ամենամեծ հավաքածուները։

### Սոմերվիլիայի հավաքածու

Թանգարանի հավաքածուների մեկ երրորդ մասը կազմում են քարացած հանածոները, մնացած երկու երրորդը միներալներն են։ Համարվում է, որ բացման տարում թանգարանի ամբողջ հավաքածուն գնահատավել է 15 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Ֆինասավորում
------------

Թանգարանն ստեղծվել է կառավարության և հովանավորների կողմից, ինչպես նաև բարեգործական նվիրատվությունների արդյունքում։ Մշտական գործունեությունն ապահովում է Բատերստի խորհրդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Bones of Contention». The Sydney Morning Herald. 2004 թ․ հուլիսի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 30-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 15-ին.
2. ↑  «Fact Sheets» (PDF). Australian Fossil and Mineral Museum. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 15-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=404` (օգնություն)(չաշխատող հղում)
3. ↑  «Коллекция Соммервилля». Australian Fossil and Mineral Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 30-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի կայքը (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հանածոների և միներալների թանգարան (Ավստրալիա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |

 |
**Բոդ** (անգլ.՝ baud) կապի և էլեկտրոնիկայի մեջ պարբերական ազդանշանի պայմանանշանային արագության միավոր, որը ցույց է տալիս վարկյանում փոխանցվող ինֆորմացիայի պայմանանշանների քանակը։ Այն անվանվել է ֆրանսիացի ինժեներ և գյուտարար, հեռատիպի պայմանանշանային կոդավորման՝ Բոդոյի կոդի հեղինակ, Էմիլ Բոդոի անունով։

Երկուական կոդավորում ունեցող համակարգերում, որտեղ յուրաքանչյուր բիթ կարող է ընդունել միայն երկու արժեք (0 և 1)՝ բոդը համապատասխանում է վայրկյանում փոխանցվող բիթերի քանակին։ Սակայն, ժամանակակից սարքերում տեղեկատվության միաժամանակյա փոխանցումը կարող է իրականացվել մի քանի բիթով։ Օրինակ, եթե յուրաքանչյուր ժամանակային միջակայքում փոխանցվում է 4 բիթ, ապա 2400 բոդ պայմանանիշային արագության դեպքում փոխանցման արագությունը կկազմի 9600 բիթ։ Ժամանակակից մոդեմներն օգտագործում են քառակուսացման ամպլիտուդային մոդուլյացիան (QAMd), որի մեկ փոփոխությունը կոդավորում է մինչև 16 բիթ տեղեկատվություն։

Բացի այդ, կապուղու ողջ հզորությունն արտահայտվում է բոդերով, ներառյալ սպասարկման պայմանանիշերը (բիթեր), եթե այդպիսիք կան։ Սակայն կապուղու արդյունավետ արագությունը արտահայտվում է այլ միավորներով, օրինակ՝ բիթ/վայրկյան (bps):

Միավորների միջազգային համակարգում (SI) նախածանցների օգնությամբ կարելի է ձևավորել ավելի մեծ չափման միավորներ, օրինակ՝ կիլոբոդ (kbaud), որը հավասար է 1024 բոդի։

Տես նաև
-------

Տեղեկատվության չափման միավորներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Олифер В. Г. Олифер Н. А.* Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы. — СПб.: Питер, 2001, 672 с.: ил. ISBN 5-8046-0133-4.
2. ↑  «Краткий словарь терминов, употребляемых в сфере цифрового видеонаблюдения». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 29-ին. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 28-ին.
3. ↑  «Бод». *Словари и энциклопедии на Академике* (ռուսերեն). Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. `{{cite web}}`: Text "это... Что такое Бод?" ignored (օգնություն)
System of a Down
**Հայկական ռոքը** ռոք երաժշտության հայկական տարբերակն է, որ սկիզբ առավ 1960-ական թվականների կեսերից Հայկական ԽՍՀ-ում։ Երևանում, Լենինականում և Կիրովականում գործում էին համամիութենական մակարդակի մեծաթիվ ռոք-խմբեր և կատարողներ, այդ թվում Արթուր Մեսչյանի «Առաքյալները», «Կալեյդոսկոպ», «1+2», և Երևանի «Դինամո» դահլիճում տեղի էին ունենում միջհանրապետական ռոք-փառատոներ։ Չնայած հետագա պետական ճնշումներին և միջամտություններին (այսպես, Ստաս Նամինի խումբը 1980-ին արտաքսվեց Հայաստանից), 1980-ականներին հայտնվեցին նոր սերնդի հետաքրքիր խմբեր - «Ասպարեզը», որ ալբոմ թողարկեց սովետական «Մելոդիա» ֆիրմայում, և Արթուր Միտինյանի լեգենդար «Այասը» (Երևանի -"Rock, Rock, Rock" և Սիսիանի փառատոների հաղթող)։ Սիրված խմբերի թվում էին «Տարերքը», հետագայում ԱՄՆ տեղափոխված "Տեսիլքը" և Արթուր Սահակյանի «Մաքսիմումը» հարդ-ռոք հիթերի իր մեկնաբանություններով։

1982-ին Լիդայի (Բելառուսիա) Միջազգային փառատոնում մրցանակ շահեց Լենինականի «Բամբիռ» խումբը։

1986-ին հայտնվեց հայկական ռոքի թերևս ամենանշանակալի ու ազդեցիկ խումբը- «Ոստան Հայոցը», որ ընդմիջումներով գոյություն ունի մինչ օրս։ «Ոստան Հայոցի» նախընտրած ոճը իրենց իսկ շնորհիվ հայացված հարդ-ռոքն է։ Խմբի անդամներից Արեգ Նազարյանը Հայաստանի սիրված երաժիշտներից և հնչյունավորողներից է, «Կիլիկիա» նավի անձնակազմի անդամ, մեծ է նրա ներդրումը և հայկական ռոքի ու նրա արիական փիլիսոփայության կազմավորման գործում։

«Dumbarton Oaks»-ը հանրապետությունում առաջիններից մեկն էր, որ միախառնեց ռոքի ու դասականի տարրերը ինչպես ասենք "Once Upon a Time There Lived a Cadence" կոմպոզիցիայում։ Հետագայում ճանաչում ձեռք բերեցին «MDP» և «Oaksenham» խմբերը։

Սկսած 1980-ականներից սեփական երգերի կատարումներով հանդես է գալիս Վահան Արծրունին, որն իր ինքնատիպ ոճով ու հաճախակի համերգներով դարձավ Հայաստանում թե նրա սահմաններից դուրս ճանաչված արվեստագետ։ Արծրունին «Գաուդեամուս» երևանյան ռոք-փառատոների կազմակերպիչն էր, որտեղ հանդես էին գալիս «Ոստան Հայոցը», «Strangers»-ը, «Hieronymus Bosch»-ը, մոսկովյան «Կրեմատորին»։ Նրա հիմնած «Artsruni»-ն արժանացավ եվրոպական երաժշտագետների բարձր գնահատականին։

«Լավ Էլի»-ի ղեկավար Գոռ Մխիթարյանը հաջողության հասավ նաև ԱՄՆ-ում։

Ներկայումս ակտիվորեն գործող խմբերից են «The Kings' Cross»-ը, «Alter Ego»-ն, «Նաիրի»-ն և «Empyray»-ը, «Daeron»-ը, Դիվահարը։

Նոր սերնդի շատ ներկայացուցիչներ իրենց համարում են հայ-ամերիկյան «System of a Down»-ի հետևորդներ։ Երիտասարդների կողմից սիրված խմբերից են Դորիանսը, «The Beautified Project»-ը, «Սարդ»-ը, «Բամբիռ»-ը, «Աստծո Բանակը», «Որդան Կարմիր», «Ռեինկարնացիա»-ն և «Արամազդ» սփիդ-մեթալ խումբը։ Կան նաև հայկական բլեք մետալ խմբեր՝ Ռահվիրա, Blood Covenant, Դիվահար, Բոկռագ Death մետալ խումբը։

Տես նաև
-------

Հայկական ռոք խմբեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանը ռոքի մեջ
* Վիբրոգրաֆուս
* Տաղավարում հայկական ռոք ասոցիացիայի նախագահ Վարդան Գրիգորյանն է
**Գարեգին Գուրգենի Գրիգորյան** (հուլիսի 31, 1946(1946-07-31), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 15, 1994(1994-10-15), Քիշնև, Մոլդովա), հայ դաշնակահար, կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Գարեգին Գրիգորյանը ծնվել է Երևանում, 1946 թվականի հուլիսի 31-ին։ Ավարտել է Երևանի միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի (դասատու՝ Ն. Ստեփանյան) և կոմպոզիցիայի (1965, դասատու՝ Ս. Ջրբաշյան) բաժինները։ 1970 թվականին Գարեգին Գրիգորյանն ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի (Ս. Ալումյանի, Յ. Հայրապետյանի դասարաններ), 1981 թվականին ասիստենտուրայի ու ստաժավորման (ղեկավար՝ Յ. Հայրապետյան), 1984 թվականին՝ կոմպոզիցիայի (Էդվարդ Միրզոյանի դասարան) բաժինները։ Սովորել է նաև երգեհոնի դասարանում (ղեկավար՝ Վահագն Ստամբոլցյան)։

Որպես դաշնակահար 1971 թվականից դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գրել է սիմֆոնիա, դաշնամուրային տրիո, կոնցերտներ՝ թավջութակի, ջութակի և դաշնամուրի, մանկական և պատանեկան ալբոմներ՝ դաշնամուրի, «Մագնիֆիկատ»՝ երգչախմբի, երգեհոնի և սիմֆոնիկ նվագախմբի, «Հայաստան» օրատորիան՝ ձայնի, երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի, սոնատներ՝ թավջութակի, ջութակի և դաշնամուրի, տոկկատ և արիա՝ ֆլեյտայի, «Կարոտ» էստրադային երգը՝ սաքսոֆոնի և էստրադային նվագախմբի, սոնատ-մետամորֆոզ՝ երգեհոնի համար, «Մանկական պատկերներ մեծահասակների համար» դաշնամուրային զուգանվագները, վոկալ շարքեր (Վ. Տերյանի և Նարեկացու խոսքերով), կվարտետներ, ռոմանսներ։

Երգեհոնի համար գրած ստեղծագործությունների զգալի մասը նվիրել է Վահագն Ստամբոլցյանին, որի մեկնաբանությամբ հնչել են Սանկտ Պետերբուրգում, Ռիգայում, Լվովում, Քիշնևում։

1969 թվականին Գարեգին Գրիգորյանն արժանացել է Երիտասարդության և ուսանողների այսրկովկասյան 3-րդ մրցույթի դափնեկրի կոչմանը։

Գարեգին Գրիգորյանը մահացել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ Ըստ Հայազգ էլեկտրոնային հանրագիտարանի՝ երաժիշտը մահացել է Երևանում, իսկ ըստ «Հայ երաժշտության հանրագիտարանի»՝ Քիշնևում։

Ձեռնարկներ
----------

* «Դաշնամուրային ստեղծագործություններ» (1996)
* «Դաշնամուրային սոնատներ» (№1 և №3 պրակներ, 2003)
* «Ստեղծագործություններ երգեհոնի համար» (2004)
* «Մանկական պատկերներ մեծահասակների համար, դաշնամուրային զուգանվագներ» (2012)։ դափնեկիր (1969)։

Գրականություն
-------------

* Шахсуварян С. Гарегин Григорян. Пианист и композитор, Е. 2016. Սուրեն Շահսուվարյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Григорян Гарегин
2. ↑  *Հայ երաժշտության հանրագիտարան*. Երևան: «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն»,. 2019. էջ 158. `{{cite book}}`: Text "Գիտահրատարակչական խորհուրդ՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ժան Իշխանի Հակոբյան** (օգոստոսի 26, 1936(1936-08-26), Ստեփանավան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 2, 2021(2021-02-02)), կենսաքիմիկոս, ֆերմենտաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1986)։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2015)։

Կենսագրություն
--------------

1959 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1971-1974 թվականներին եղել է Մոսկվայի ԲԳԱ կենսաբանական և բժշկական քիմիայի ինստիտուտի ամինների կենսաքիմիայի լաբորատորիայի վարիչ, 1974-1979 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտի տնօրեն, 1979 թվականից՝ մոլեկուլային ֆերմենտաբանության լաբորատորիայի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են մոլային կենսաբանության, ֆերմենտների կենսատեխնոլոգիայի, գործառնության և կառուցվածքի հարցերին։ Առաջինն է նկարագրել ֆերմենտների փոխակերպման երևույթը։ Նրա ղեկավարությամբ վերծանվել է կմախքային մկանների որոշ ֆերմենտների կատալիզային ակտիվ կենտրոնների կառուցվածքը։ Հակոբյանը Հայաստանի միջազգային գիտությունների ֆոնդի խորհրդի նախագահն է (1995 թվականից), Փարիզի միջազգային «Արարատ» ակադեմիայի (1993) և Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի (1996 թվականից) ակադեմիկոս։

2015 թվականին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով Ժան Հակոբյանին շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ժ. Ի. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ԳՈՐԾՉԻ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՀ ԳԱԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8279 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լևոն Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Լևոն Ալեքսանդրի Հակոբյան** (փետրվարի 5, 1938(1938-02-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 26, 1999(1999-06-26), Երևան, Հայաստան), հայ քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1980 թ.), պրոֆեսոր (1985 թ.)։

Ալեքսանդր Հակոբյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ Աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում (1960-1994 թթ.), 1994-1999 թվականներին՝ ԵՊՀ քիմիական ֆակուլտետի ԳՀ մասում։ ՀՀ-ում գազաֆազ ռեակցիաների ԷՊՌ մեթոդով ուսումնասիրման նախաձեռնողներից էր։ Զբաղվել է պոլիմերների քիմիայով, մետաղակոմպլեքսային կատալիզատորների ներկայությամբ ացետիլենային միացությունների փոխարկումների և պոլիմերային կոմպոզիցիոն նյութերում պոլիմեր-պոլիմեր, պոլիմեր-լցանյութ փոխազդեցությունների ուսումնասիրությամբ։ Հայտնաբերել է բազմազուգորդված համակարգի ազդեցությամբ ֆունկցիոնալ խմբերի արտակարգ ակտիվացման երևույթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լևոն Հակոբյան (քիմիկոս)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8283 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Էդուարդ Հայկի Բեյլերյան** (նոյեմբերի 14, 1948(1948-11-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, ջութակահար։

Կենսագրություն
--------------

Էդուարդ Բեյլերյանը ծնվել է Երևանում, 1948 թվականի նոյեմբերի 14-ին։

1971 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջութակի բաժինը՝ ուսուցիչ Արա Բոգդանյան։ 1983 թվականին երաժիշտն ավարտել է նույն կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը՝ ուսուցիչ Էդվարդ Միրզոյան։

1970-1975 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ռադիոյի էստրադային–սիմֆոնիկ նվագախմբի, 1975-1980 թվականներին՝ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի, 1980-2002 թվականներին և 2007 թվականից՝ Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի նվագախմբի, 2002-2007 թվականներին, միաժամանակ՝ Լորիս Ճգնավորյանի կամերային նվագախմբի ջութակահար։

1971-1992 թվականներին զբաղեցրել է Երևանի № 8 երաժշտական դպրոցի լարային բաժնի ղեկավարի պաշտոնը։

Նվագախմբերի կազմում Էդուարդ Բեյլերյանը մասնակցել է փառատոների, հյուրախաղերով շրջագայել է շուրջ 30 երկրում։

Գրել է «Պիես՝ ֆագոտի և դաշնամուրի համար» (1972), լարային կվարտետներ («Պասսակալիա և ֆուգա», 1972, «Լարային կվարտետ», 1982) և փողային երկեր («Երկու պիես փողային կվարտետի համար», 1973), դաշնամուրուրային պրելյուդներ (1974), ստեղծագործություններ՝ ձայնի և դաշնամուրի համար («Դարձյալ…», 1975, «Մթությունը…», 1976), «Քարանձավում…» (ձայնի և գործիքների անսամբլի համար, 1977), «Պոլիֆոնիկ վարիացիաներ» (սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, 1983), «Երեք պիես ալտի համար» (1984), «Երկու դուետ ջութակի և ալտի համար» (1986), «Պիես կամերային նվագախմբի համար» (1990), «Երկու պիես կամերային նվագախմբի համար» (2002), «Հայաստան» (2006, երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար), կինոերաժշտություն («Կվարտետ», 1987, «Արխիվային գործ», 1988, երկուսն էլ՝ Հայֆիլմ, «Խոյի համաստեղությունը», 1988, Մոսֆիլմ)։ Հեղինակ է նաև այլ աշխատությունների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Премьера телевизионного художественного фильма «Квартет»
3. ↑  *Հայ երաժշտության հանրագիտարան*. Երևան: «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն»,. 2019. էջեր 124–125. `{{cite book}}`: Text "Գիտահրատարակչական խորհուրդ՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Созвездие Козлотура

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Էնենրա, պատկերված է Տորիյամա Սեկիենի *Կոնջակու Հյակկի Շույում*
**Էնենրա** (ճապ.՝ 煙々羅 *en'enra*, բառացի՝ "թեթև գործվածքից ծուխ"), նաև **էնրաենրա** (ճապ.՝ 煙羅煙羅), յոկաի կամ ճապոնական հրեշ է, որը կազմված է ծխից և մթությունից։ Այն առաջին անգամ ցուցադրվել է Կոնջակու Հյակկի Շույում, մոտավորապես 1781 թ։

Դիցաբանություն
--------------

Էնենրաները հիմնականում բնակվում են խարույկներում; երբ նրանք հայտնվում են, ստանում են մարդկային կերպարանք կամ ձև։ Ասում են, որ էնենրային կարող են տեսնել միայն մաքուր սրտով մարդիկ։

Էնենրաները հիմնականում համարվում են դևեր կամ խավարի և ծխի աստվածային էակներ. Լեգենդն ասում է, որ կան երկու տեսակի էնենրաներ, որոնցից առաջինը և ամենատարածված տեսակը էնենրաներն են, որոնք ծնվում են զուտ որպես էնենրաներ, մինչդեռ երկրորդ և ավելի հազվադեպ հանդիպող տեսակը մարդիկ են, ովքեր մահացել են և վերածվել են էնենրայի։

Բացատրություն
-------------

Շոուա և Հեյսե դարաշրջանների յոկայի մասին գրքերում Էնենարան ծխի յոկաի է կամ ոգի, որը բնակվում է ծխի մեջ և թափառում է մթնոլորտում տարբեր ձևերով՝ հայտնվելով վառարաններից և լոգարաններից բարձրացող ծխի մեջ. մի բան, որը հայտնվում է մարդու դեմքով։ Բացի այդ, «րա» բառը բացատրական տեքստում նշանակում է կոպիտ բարակ կտոր, և ասվում է, որ «Էնենրա» անունը տրվել է՝ ալիքվող ծուխը համեմատելով կտորի վարագույրի ձևի հետ։

Քանի որ ծխի հրեշների այլ օրինակներ չկան, որոշ մարդիկ կարծում են, որ ծխի հրեշները ստեղծվել են Թորիյամա Շիյանի կողմից։

Մշակույթ
--------

2011 թվականի «Mortal Kombat» տեսախաղում Սմոքը (ով իր առաջին մարդկային երևալն է խաղում խաղի մեջ գրեթե երկու տասնամյակների ընթացքում) էնենրա է, ում մանուկ հասակում ողջ-ողջ այրել էր խարույկի վրա՝ որպես զոհ ինչ-որ դևի, բայց նա ողջ մնաց էնենրայի կերպարով, թեև կորցրել էր հիշողությունը։ Mortal Kombat X խաղում Սմոքը հայտնվում է սյուժեի դրվագներում՝ որպես րեվենանտ (հարություն առած չար մարտիկ), որտեղ նա ասում է «Սմոքը մեռած է։ Ես Էնենրան եմ»։։

Touhou Project շարքի 2012 թվականի *Արգելված մատյան* մանգայում Էնենրան ներկայացված է որպես չար յոկաի, որը ոչնչացվում է սերիալի հերոսուհու կողմից։

2020 թվականի «Nioh 2» տեսախաղում Էնենրան ներկայացված է որպես խաղի բազմաթիվ յոկաի հակառակորդներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Toriyama, Sekien (2005). *Toriyama Sekien Gazu Hyakki Yagyō Zen Gashū*. Kadokawa Sophia Bunko (ճապոներեն). Kadokawa Shoten. ISBN 978-4-04-405101-3.
2. ↑  多田克己 (1990). *幻想世界の住人たち IV 日本編*. Truth In Fantasy. 新紀元社. էջ 270. ISBN 978-4-915146-44-2. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
3. ↑  草野巧; 戸部民夫 (1994). *日本妖怪博物館*. 新紀元社. էջ 120. ISBN 978-4-88317-240-5. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
4. ↑  村上健司編著 (2000). *妖怪事典*. 毎日新聞社. էջ 65. ISBN 978-4-620-31428-0.
5. ↑  村上健司・佐々木卓 (2002). *ゲゲゲの鬼太郎 謎全史*. 水木しげる監修. JTBパブリッシング. էջ 232. ISBN 978-4-533-04246-1.
6. ↑  Ferguson, Liam (2019 թ․ ապրիլի 22). «Top 5 Kharacters We'd Like To See Return In Mortal Kombat 11». *Comics Gaming Magazine*. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 28-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարեն Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կարեն Հակոբի Հակոբյան** (18 հունվարի, 1992, Վլադիվոստոկ, Ռուսաստան), հայկական ծագմամբ ռուսաստանցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

Աշխատանք
--------

2009 թվականից խաղացել է «Լուչ Էներգիա» ակումբում։ Ակումբի կազմում դեբյուտը եղել է 2010 թվականի ապրիլի 24-ին «Իրտիշ» ակումբի դեմ խաղում (1:1)։ 2011 թվականից հանդես է եկել Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի երիտասարդական թիմում։ 2012/13 մրցաշրջանն անցկացրել է «Լադա Տոլյատի» ակումբում։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 23-ին պայմանագիր է կնքել հայկական «Շիրակ» ակումբի հետ, որի կազմում հաղթել է Հայաստանի սուպերգավաթի առաջնությունում։ 2014 թվականին խաղացել է Կոմսոմոլսկ նա Ամուրե քաղաքի «Սմենա» ակումբում, որից հետո վերադարձել է «Լուչ Էներգիա» ակումբ։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Հայաստանի սուպերգավաթի գավաթակիր - 2013
* «Արևելք» տարածաշրջանի երկրորդ դիվիզիոնի բրոնզե մեդալակիր - 2013/14

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարեն Հակոբյանի էջը sportbox.ru կայքում
* Կարեն Հակոբյանի էջը transfermarkt.com կայքում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկ Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկ Սամսոնի Հակոբյան** (անգլ.՝ Hayk Hakobyan, դեկտեմբերի 26, 1980(1980-12-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող ազգային հավաքականում։

Ակումբային կարիերան
-------------------

### Ակումբային

Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 1998 թվականից Արտաշատ քաղաքի «Դվին» ակումբում, այդ ընթացքում նա հարվածել է 11 գնդակ, ի պատիվ դրան զբաղեցրել է 5-րդ տեղը լավագույն ռմբարկուների ցանկում հայկական մրցաշարում։

1999 թվականին 5 մրցախաղ անց նա «Դվին» ակումբից տեղափոխվում է «Ցեմենտ» ակումբ (այդ ընթացքում ակումբի անունը փոխվում է և դառնում է «Արաքս» և «Սպարտակ») Արարատ քաղաքից (2001 թվականին ակումբը գնում է Երևան), դառնում այդ սեզոնի առաջին բրոնզե մրցանակակիրը Հայաստանի գավաթի համար։ Վերջին խաղում Գյումրի քաղաքում նա խփել է 2 գնդակ «Շիրակի» դարպասին և եզրափակիչում 3:2 հաշվով հաղթանակ բերել իր թիմին։ Հաջորդ սեզոնում խփել է 7 գնդակ, որի շնորհիվ իր թիմը ևս մեկ անգամ դարձել է Հայաստանի չեմպիոն։ 2001 թվականին մասնակցել է 19 մրցախաղի, որի ընթացքում խփել է 16 գնդակ, ի պատիվ դրան նա զբաղեցնում է 2-րդ տեղը լավագույն ռմբարկուների ցուցակում։ Բացի դրանից, այդ սեզոնում նա երկրորդ անգամ իր կարիերայում, իր թիմի հետ միասին դառնում է հաղթող, նրանք դառնում են բրոնզե մրցանակակիր։ Ոչ շատ ուշ, նա խաղում է ևս 4 մրցախաղ Հայաստանի գավաթի ժամանակ։

2002 թվականին նա տեղափոխվում է «Կուբան» ակումբ, որը այդպես էլ չամրացավ, այդ սեզոնում նա խաղացել է ընդամենը 4 մրցախաղ։ Պաշտոնապես նա դառնում է այդ ակումբի խաղացող օգոստոսի 2-ին, բայց դրանից հետո՝ հունիսին նա վերադառնում է Հայաստան, այդ ընթացքում նա խաղում է 8 խաղ, որի ընթացքում խփում է 7 գնդակ, դրանից հետո երրորդ անգամ իր թիմի հետ միասին դառնում է բրոնզե մրցանակակիր։

2003 թվականին ունենում է 2 մրցախաղ Աշտարակի «Միկա» ակումբում։ 2006 և 2007 թվականներին տեղափոխվում է «Ուլիս» ակումբ։ 2007 թվականին խփում է ընդամենը 1 գնդակ։ 2008 թվականին մասնակցել է 2 մրցախաղի «Կիլիկիա» ակումբում։

### Հավաքականային կարիերան

1998-2001 թվականներին ելույթ է ունենում գլախավոր Հայաստանի Ժողովրդական ակումբում, այդ ընթացքում նա խաղում է 5 մրցախաղ և խփում է 1 գնդակ։ Առաջին խաղը խաղացել է 1998 թվականի նոյեմբերի 21-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* .
* .
* .
* .
**Իզաբելլա Պողոսի** (**Պավլովնա**) **Այդինյան** (փետրվարի 4, 1928(1928-02-04), Կրասնոդար, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1996, Երևան, Հայաստան), հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո), ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Իզաբելլա Այդինյանը ծնվել է 1928 թվականի փետրվարի 4-ին՝ Կրասնոդարում։ 1947 թվականին ավարտել է Կրասնոդարի երաժշտական դպրոցը, իսկ 1951 թվականին՝ երաժշտական ուսումնարանը։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի Պետական Կոնսերվատորիան, իսկ 1951-1952 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժնում։ 1955 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։

Որպես Հայֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի, Իզաբելլա Այդինյանը Հայաստանի պետական երգչախմբի հետ հանդես է եկել ԽՍՀՄ քաղաքներում, մասնակցել կամերային համերգների Ֆրանսիայում, Չեխոսլովակիայում, Բուլղարիայում և այլուր։ Երգչուհու երկացանկում են եղել Վալֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Ջուզեպպե Վերդիի, Գաբրիել Ֆորեի, Ջոակինո Ռոսսինիի ռեքվիեմների, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիայի, Ֆրանց Շուբերտի կանտատի սոպրանոյի երգամասերը, Ջակոմո Պուչինիի, Կլոդ Դեբյուսիի, Յան Սիբելիուսի, Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի, Էդվարդ Միրզոյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի, Առնո Բաբաջանյանի երկերից։ Նրա սաներից են եղել Ա. Կալուստովը, Կ. Կարապետյանը, Վ. Նիկսալյանը, որոնք դարձել են այսրկովկասյան մրցույթի դափնեկիր։

1965 թվականին Իզաբելլա Այդինյանը արժանացել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչման։ Նա զբաղվել է նաև գիտական և մեթոդական աշխատանքներով։

Մահացել է 1996 թվականին Երևան քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  АЙДИНЯН ИЗАБЕЛЛА ПАВЛОВНА
2. 1 2  «Իզաբելլա Այդինյան». *armradioarchive.am*. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 21-ին.
3. 1 2  *Հայ երաժշտության հանրագիտարան*. Երևան: «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն»,. 2019. էջեր 45–46. `{{cite book}}`: Text "Գիտահրատարակչական խորհուրդ՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իզաբելլա Այդինյանի գերեզմանաքարը Թոխմախ կենտրոնական գերեզմանատանը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Եսայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկ Հովիկի Եսայան** (ապրիլի 9, 1981(1981-04-09)), հայ գործարար, «Յուքոմ» ընկերության համահիմնադիր, նախկին գործադիր տնօրեն, «Տելեկոմ Արմենիա» ընկերության համահիմնադիր և ներկայիս գլխավոր տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Յուքոմ
------

Հայկ և Ալեքսանդր Եսայաններ եղբայրները 2009 թվականին հիմնադրել են հեռահաղորդակցության «Յուքոմ» ընկերությունը, որը 10 տարի հետո դառնում է Հայաստանում ֆիքսված և շարժական կապի առաջատար ըներությունը։

2020 թվականի ապրիլի 10-ին հայտնի դարձավ, որ «Յուքոմ» ընկերության հիմնադիրներ Հայկ և Ալեքսանդր Եսայանները ընկերության բաժնետերերի հետ տարաձայնության պատճառով հեռացել են ղեկավար պաշտոններից։ Նրանց ազատման դիմումներին հետևել է ընկերության 576 աշխատակցի ազատման դիմումները, այդ թվում՝ ողջ ղեկավար կազմը։ Մեկ օր անց Հայկ Եսայանը հայտարարել է, որ չնայած հեռացել են ղեկավար պաշտոններից, սակայն ոչ միայն չեն պատրաստվում վաճառել իրենց 5,94% բաժնետոմսերը, այլև մտադիր են գնել մյուս 94,06% բաժնետոմսերը, ինչի հետ կապված արդեն առաջարկ են արել մյուս բաժնետերերին։

Թիմ ՍՊԸ
-------

Հայկ Եսայանը 2020 թվականի ապրիլի 20-ին Ալեքսանդր Եսայանի և «Յուքոմից» ազատման դիմում գրած ավեի քան 500 աշխատակցի հետ հիմնադրել է «Թիմ» ընկերությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  ««Յուքոմի» ղեկավարությունը հրաժարական է ներկայացրել. նրանց հետ հեռացել է ընկերության 300-ից ավելի աշխատակից».
3. ↑  «Տելեկոմ Արմենիայի մասին տեղեկություն ընկերության պաշտոնական կայքում».
4. ↑  «Hayk Yesayan, Director General, Ucom». `{{cite web}}`: Text "Armenia - Global FDI Reports" ignored (օգնություն)
5. ↑  «Հայկ Եսայանը և Ucom–ի 576 աշխատակից դիմում են գրել. Եսայան եղբայրների հայտարարությունը».
6. ↑  «Հայկ և Ալեքսանդր Եսայանները պատրաստ են գնել Ucom-ի` իրենց չպատկանող բաժնեմասը».
7. ↑  «Եսայան եղբայրներն իրենց ընկերությունը վերանվանվել է «ԹԻՄ» ՍՊԸ».
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սերյոժա Հարությունի Հակոբյան** (1918, Առաջաձոր, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սերյոժա Հակոբյանը ծնվել է 1918 թվականին, Ղափանի շրջանի Առաջաձոր գյուղում։ 1936 թվականին ավարտել է Ղափանի № 1 միջնակարգ դպրոցը, ապա՝ երկամսյա մանկավարժական դասընթացները և նշանակվել Դավիթբեկ գյուղի յոթնամյա դպրոցի աշխարհագրության ուսուցիչ, աշխատել է նաև Առաջաձորի դպրոցում։ 1938 թվականին Հակոբյանը զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության։

1941 թվականին մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանության մարտերին, 475-րդ, 1075-րդ հրաձգային գնդերում որպես գնդացրային դասակի հրամանատար, լեյտենանտի կոչումով։ 2-րդ բելոռուսական ռազմաճակատի 50-րդ բանակի 369-րդ հրաձգային դիվիզիայի 1223-րդ հրաձգային գնդում եղել է վաշտի, գումարտակի հրամանատար, կռվել է Կուրսկի աղեղում, մասնակցել Բելոռուսիայի, Լեհաստանի ազատագրման մարտերին, հասել Գերմանիա, խաղաղության մակագրություն թողել Ռայխստագի պատին։ Ռազմաճակատում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի և Կարմիր աստղի շքանշաններով ու մի շարք մեդալներով։ 1943 թվականին ռազմաճակատում Հակոբյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

Բանակից զորացրվելուց հետո շարունակել է մանկավարժական աշխատանքը հայրենի Առաջաձոր գյուղում։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտը և նշանակվել հայրենի գյուղի դպրոցի ուսմասվար և երեկոյան դպրոցի տնօրեն։ Մի քանի անգամ ընտրվել է պատգամավոր, եղել է կուսակցական կազմակերպության քարտուղար։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր դրոշի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**«Հայոց աշխարհ»**, հասարակական-քաղաքական օրաթերթ, որը լույս է տեսել Երևանում 1997-2018 թվականներին։

Պատմություն
-----------

Սկսել է լույս տեսնել 1997 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիրն է Գագիկ Մկրտչյանը։

Տպագրել է Հայաստանի ներքին և արտաքին քաղաքականությանը, սոցիալական-տնտեսական, կրթամշակութային, հոգևոր կյանքին վերաբերող տեղեկատվական, վերլուծական հոդվածներ, անդրադառնում է Արցախում, Սփյուռքում և աշխարհում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին։

2018 թվականի դեկտեմբերի 27-ին լույս է տեսել թերթի վերջին համարը։ Այն փակվել է ֆինանսների բացակայության պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԹԵՐԹ Է ՓԱԿՎԵԼ». *hraparak.am*. 2018 թ․ դեկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Text "15:55" ignored (օգնություն)
2. 1 2  «Ինչո՞ւ է փակվել «Հայոց աշխարհ» թերթը. Մեկնաբանում է գլխավոր խմբագիրը». *archive3.ankakh.com* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 4-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 4-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սիմոն Հակոբյան** (1857, Կոստանդնուպոլիս - մայիսի 16, 1921(1921-05-16), Կոստանդնուպոլիս), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Կ.Պոլսի գեղարվեստի վարժարանը (1888), աշակերտել Տելեմաք Էքսերջյանին։ 1895 թվականից դասավանդել է Պերպերյան և Մեզպուրյան վարժարաններում, միաժամանակ մասնավոր դասեր տվել։ Աշխատանքներից են «Թուրք բեռնակիրները Գարաքյոյի կամրջի վրա», «Վանեցի մուրացիկը», «Թուրք աղքատը», Ռ. Հ. Պերպերյանի դիմանկարը և այլն։ Կ. Պոլսի հայկական եկեղեցիների պատվերներով ստեղծել է կրոնական թեմաներով պատկերներ։ Հակոբյանը պարբերաբար մասնակցել է Կ.Պոլսի և արտասահմանյան ցուցահանդեսների։ «Հոր դիմանկարը», «Սուլթանի դիմանկար», «Թուրքական հին փողոցի տեսարան», «Պոլսի Սոֆո Սեյիդ Մեհմեդ փաշայի մզկիթի մեդրեսեն» կտավներն արժանացել են Մարսելի ցուցահանդեսի մրցանակին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ
2. ↑  Դանիել Դզնունի, Հայ կերպարվեստագետներ, համառոտ բառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիմոն Հակոբյան» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիմոն Հակոբյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8317 · VIAF: 96663022 · ULAN: 500157722 · WorldCat VIAF: 96663022 |

 |
**Սուրբ Հովսեփ եկեղեցի,** 16-րդ դարում կառուցված հայ կաթողիկե եկեղեցի Թուրքիայի Դիարբեքիր քաղաքի Սուր թաղամասում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Հովսեփ եկեղեցին կառուցվել է 16-րդ դարում։ Հայոց ցեղասպանությունից հետո այն լքվել էր։ Եկեղեցին, որի պատմության մասին շատ տեղեկություններ չկան, վերականգնվել է Դիարբեքիրի հիմնադրամների շրջանային տնօրինության կողմից։ Այն 2015-16 թվականներին Սուր թաղամասի բախումների ժամանակ ամենաշատ վնասված եկեղեցիներից է։ Սուրում հակամարտությունը դադարեցվելուց հետո շրջակա միջավայրի և քաղաքաշինության նախարարությունը սկսեց թաղամասի վերակառուցման և Հայ Կաթողիկե եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները։

Եկեղեցում կան հայ հոգևորականների տապանաքարեր՝ հայերեն արձանագրություններով։

Սուրբ Հովսեփը 2013 թվականի վերակառուցումից հետո օգտագործվել է որպես գորգերի պահեստ։ Դրանից բացի կա ևս երկու առաքելական եկեղեցի՝ սուրբ Սարգիս և սուրբ Կիրակոս։

2021 թվականին եկեղեցին 10 տարով հանձնվել է Դիարբեքիրի «Դիջլե» համասարանի տնօրինմանը։ Դրանով հանդերձ, պահպանվել է նաև հայ կաթոլիկ համայնքի՝ եկեղեցում պատարագներ անցկացնելու իրավունքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Özçelik, Metin (2011). *Diyarbakır Merkez Maddi Kültür Varlıkları*. Diyarbakır. էջ 30.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
2. ↑  «Diyarbakır kiliseleri hala ibadete kapalı». *Agos* (Türkçe). Արխիվացված է օրիգինալից 16 Ocak 2020-ին. Վերցված է 14 Mart 2020-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=hayır` (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  «Ağır hasar gören Diyarbakır Ermeni Katolik Kilisesi restore edilecek» (İngilizce). Արխիվացված է օրիգինալից 22 Mart 2020-ին. Վերցված է 14 Mart 2020-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=hayır` (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  LLC, Helix Consulting. «Դիարբեքիրի կաթոլիկ հայկական եկեղեցին վերանորոգումից հետո հանձնել են տեղի համալսարանի տնօրինությանը». *www.ermenihaber.am* (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 23-ին.
**Ձյոնո Սայիգիկու** (条野 採菊 (ճապ.՝ Ջոնո Սաիգիկու), սեպտեմբերի 24, 1832 – հունվարի 24, 1902), նաև հայտնի է որպես Ձյոնո Դենպեի (条野伝平), ճապոնացի գործարար և գրող։ Իր մասնագիտական գործունեության ընթացքում նա մեծ թվով ստեղծագործությունների հեղինակ էր։ Նա աչքի է ընկել նաև Մեյջի դարաշրջանի լրագրողական ասպարեզում՝ հրապարակելով մի քանի աշխատություններ։

Երիտասարդ տարիքից նա աչքի է ընկել գրողի իր որակներով՝ հրատարակելով իր առաջին գործերը 1860-ականներին՝ Էդո շրջանի վերջին փուլում։ Իր կյանքի ընթացքում նա հրատարակել է ավելի քան քսան գիրք և աշխատանք, որոնք նա հրապարակել է ճապոնական մամուլում։ Ջոնոն եղել է «Tokyo Nichi Nichi Shimbun» թերթի հիմնադիրներից մեկը, Տոկիոյի առաջին օրաթերթն էր և սկսվել է հրատարակվել 1872 թվականին։ Նա նաև հովանավորել է այլ պարբերականների ստեղծումը, ինչպիսիք են «Yamato Shimbun» (1886) կամ «Keisatsu Shinpō» (1884)։ 1880 թվականից եղել է Տոկիոյի Մետրոպոլիտենի ժողովի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ընտանիքը վաճառականներ էին Նիհոնբաշի Հասեգավաչոյում։ Նա մոտ 17 տարեկանից դարձավ Միզուտանի Ռյոկուտեիի աշակերտը։ Երիտասարդ գրողի ուսուցիչներից մեկը Կայ Հոսոկին էր, որը սիրված էր Իզուկուրայի հաճախորդ Մասահիրո Աբեի կողմից՝ իր գրական տաղանդի համար։ Բացի այդ, նա շփվել է ավելի հին դրամատուրգների հետ, ինչպիսիք են Շոտեյ Կինսույը, Բայտեյ Կինյոն և Կանագակի Ռոբունը։

1860 թվականին (28 տարեկան) նա հրատարակել է «Սիրո գարնանային գունազարդող գույնը»-ը։ Եղել է նինջաների մասին գրքերի շարքի խմբագիր Tamenaga Shunsui, Shotei Kinsui և Somezaki Nobufusa:

1868 թվականի ապրիլին մասնակցել է Ջենիչիրո Ֆուկուչիի առաջին համարին՝ «Կոսուկե Հիրուկա և Դենսուկե Նիշիդա», սակայն հաջորդ ամիս այն ստիպված եղավ դադարեցնել իր խմբագրական ոճի պատճառով։

1880 թվականից նա ծառայել է որպես Տոկիոյի պրեֆեկտուրալ ժողովի անդամ։

Նա նաև գրել է Կաբուկիի սցենարներ։

1890-ին Կիդո Օկամոտոն, ով եղել է թերթերի ընկերության ավագ դրամատիկ քննադատ և Տոկիոյի նորեկ լրագրող, եղել է Սայգիկուի աշակերտը։

1902 թվականին՝ «Yamato Shimbun»-ի նախագահի պաշտոնից հրաժարական տալուց մեկ տարի հետո նա մահացավ սրտի անբավարարությունից 70 տարեկանում։ Գերեզմանը գտնվում է Յանակա գերեզմանատանը։

Հիմնական գրական ստեղծագործություններ
------------------------------------

Նա նաև հրատարակել է արևմտյան ոճի վեպեր, բայց քանի որ նա չգիտեր ոչ մի օտար լեզու, ենթադրվում է, որ դրանք հիմնված են Ֆուկուչի Օչիի թարգմանությունների վրա։

Աղբյուրներ
----------

* 早稲田大学古典籍総合データベース

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Japan Search (яп.) — 2020.
2. ↑  野崎左文 (2007). *増補私の見た明治文壇１*. 平凡社. էջեր 136p. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
3. ↑  春色恋廼染分解. 初,2-3編 / 朧月亭有人 作 ; 国富 画、早稲田大学図書館

Արտաքին հղումներ
----------------

* 條野採菊のぺーじ
* 早稲田大学 古典籍総合データベース 条野採菊
* 土谷桃子：二つの時代を生きた戯作者
* 青空文庫 条野採菊
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեքսանդր Խաչատուրի Հակոբյան** (նոյեմբերի 5, 1951(1951-11-05), Գուգարք, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գյուղատնտես, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2012)։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Հակոբյանը ծնվել է 1951 թվականի նոյեմբերի 5-ին Գուգարք գյուղում (այժմ՝ Լոռու մարզում)։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը, 1984 թվականին՝ Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտը։

1985-2002 թվականներին եղել է Վանաձորի պետական գյուղատնտեսական քոլեջում տնօրեն, փոխտնօրեն, 2002-2005 թվականներին՝ նույն քոլեջին կից «Գյուղացիական տնտեսությունների ղեկավարների, գյուղատնտեսության մասնագետների վերապատրաստման և որակավորման բարձրացման կենտրոն» պետական կրթական հիմնարկության տնօրեն։ 2005 թվականին դարձել է ՀԱԱՀ-ի Վանաձորի մասնաճյուղի տնօրեն։

Աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր երկրագործության, հողագիտության և ագրոքիմիայի հարցերին։

Համահեղինակ է «Պայքար հացահատիկի ցանքի մոլախոտերի դեմ» (2001) գրքի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Տուցինդան** (սերբ.՝ Туциндан, Тучиндан, Стражњи дан, Здражњи дан), սերբական ժողովրդական, ուղղափառ տոն։ Նշվում է դեկտեմբերի 23-ին (հունվարի 5) Սերբիայում, Չեռնոգորիայում, Սերբական Հանրապետությունում։ Սուրբ ծննդյան եռօրյա տոների առաջին օրն է։

Ավանդույթներ
------------

Տոնն ամեն տարի նշվում է Սերբիայում, Չեռնոգորիայում, Սերբական Հանրապետությունում Ծննդյան տոներից երկու առաջ` Ճրագալույցի նախօրեին։

Սերբերենից բառացի թարգմանությամբ *տուցինդան* բառը նշանակում է *Ծննդյան խոզուկի օր*։ Պոպովոե Պոլեում (Հարավային Հերցեգովինա) օրը կոչվում է *նախօրե* (սերբ.՝ Стражњи дан, Здражњи дан):

Այդ օրը մորթում են խոզուկը, որը պատրաստում են հաջորդ օրը, իսկ մատուցում Ծննդյան տոնին։ Այն սերբերեն կոչվում է Բոժիչնյար (Ծննդյան տոնը սերբերեն կոչվում է Բոժիչ)։ Բոժիչնյարան միանգամից չեն մորթել. նրան հարվածել են կացնի բութ մասով` նախապես աղ անելով։ Համարվել է, որ այդպիսի խոզուկի արյունն օժտված է եղել բուժիչ հատկություններով։ Տանտիրուհիները խմոր են հունցել տոնական թխվածքի համար, որ թխվել է Ճրագալույցին։ Տարածում ունեցող կարծիքի համաձայն` այդ օրը տնից ոչինչ հանել չի կարելի։

Նախկինում Տուցինդանին բակում ծառ են հատել Բադնյակի համար, որ տուն են բերել միայն հաջորդ օրը` Ճրագալույցին։

Տոնի ձևավորված ավանդույթի համաձայն` Տուցինդանը չի կարելի ցույց տալ երեխաներին. Բալկանյան թերակղզու ժողովուրդների մոտ, որոնք նշում են այս տոնը, կա հավատալիք, որ եթե այն ցույց տան երեխային, ապա ամբողջ տարին նա անհնազանդ կլինի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Туциндан (սերբ.)
2. ↑  Праздничные и памятные даты, связанные с туризмом и путешествиями
3. ↑  Загадочное сербское Рождество
4. ↑  Danas je Tucindan (սերբ.)
5. ↑  Danas se priprema pečenica Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine (սերբ.)
6. ↑  «Архивированная копия». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 21-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 20-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=да` (օգնություն)
7. ↑  «iaen.ru». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 28-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տուցինդան** կատեգորիայում։ |
**Մելիք Հայկի Գարայան** (սեպտեմբերի 18, 1938(1938-09-18), Կոստանդնուպոլիս), հայ երաժիշտ, կոմպոզիտոր, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Մելիք Գարայանը ծնվել է Կոստանդնուպոլիս քաղաքում, 1938 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։

15 տարեկանից հաճախել է կոնսերվատորիա։ 1957 թվականին հաստատվել է Սանտյագո քաղաքում, որտեղ 10 տարի սովորել է տեղի համալսարանի երաժշտության բաժնում (տեսություն, կոմպոզիցիա, երգեհոն, ղեկավարներ՝ Կ. Բոտտո Վալլարինո, Գ. Շմիդտ)։ 1974 թվականին տեղափոխվել է Վիեննա, հրավիրվել Զալցբուրգի «Մոցարտեում» երաժշտական ակադեմիա՝ դասախոսություններ կարդալու լատինամերիկյան երաժշտության մասին։ Հետագայում դասավանդել է սոլֆեջջո, հարմոնիա, պոլիֆոնիա։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Երաժշտի գործերից հայտնի է «Էլեգիան»՝ ձայնի և կամերային նվագախմբի համար, որտեղ համադրված են իսպանական երաժշտալեզվի և հայկական հնչերանգների տարրեր։ «Աբստրակտ երգերը»՝ ձայնի և ֆլեյտայի համար, կառուցված են սիլլաբների (տրամաբանության և լեզվամտածողության արտահայտման ձև) վրա, որտեղ կարևորվում է կարճ մտահանգումը (սիլլոգիզմ)։

Մելիք Գարայանը նաև խմբերգեր («Երգեր», Պ. Ներուդայի խոսքերով), երկեր՝ կամերային, լարային նվագախմբերի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայ երաժշտության հանրագիտարան*. Երևան: «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն»,. 2019. էջ 142. `{{cite book}}`: Text "Գիտահրատարակչական խորհուրդ՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հայրապետյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Էդուարդ Մելիքի Հայրապետյան** (փետրվարի 3, 1927(1927-02-03), Խաչմաչ, Խոջալուի շրջան - 2010, Երևան, Հայաստան), հայ հողագետ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1973), Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994), Էկոլոգիայի միջազգային ակադեմիայի (1996) անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1948)։

1960-1967 թվականներին եղել է ՀՀ հողագիտության և ագրոքիմիայի ԳՀԻ հողերի էրոզիայի բաժնի վարիչ, 1971-1988 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի (1994 թվականից՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա) հողագիտության, 1988-1994 թվականներին՝ հողագիտության և ագրոքիմիայի ամբիոնի վարիչ, 1994-1999 թվականներին՝ պրոֆեսոր, 1999 թվականից՝ ագրոէկոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են հողերի էրոզիայի զարգացման պրոցեսներին, դրա դեմ պայքարի համալիր միջոցառումների համակարգի մշակման, հողերի պահպանման ու արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։

Երկեր
-----

* Ագրոնոմիայի հիմունքները, Երևան, 1973 (համահեղինակ)
* Հողի էրոզիան և լեռնային հողագործությունը, Երևան, 1976
* Բնության պահպանության հիմունքները, Երևան, 1983 (համահեղինակ)
* Մելիորատիվ հողագիտություն, Երևան, 1987 (համահեղինակ)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8715 |

 |