**Ֆուտբոլի ազգային թանգարան** (անգլ.՝ National Football Museum), թանգարան, որը ստեղծվել է ֆուտբոլի հիշարժան ցուցանմուշների կարևոր հավաքածուների շարքի պահպանման և ցուցադրման համար։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 2001 թվականին Քևին Մուրի կողմից։ Ի սկզբանե թանգարանը գտնվել է Լանքաշիրի Պրեստոն քաղաքում՝ «Դիպդեյլ»-ի հարևանությամբ։ Դա հետաքրքիր է, քանի որ «Դիպդեյլն» աշխարհի ամենահին ֆուտբոլային մարզադաշտն է, որն անընդհատ օգտագործվում է։ Թանգարանի նախագահը ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության գավաթակիր Բոբի Չարլթոնն է։

2003 թվականին թանգարանը և Կենտրոնական Լանքաշիրի համալսարանը ստեղծել են Ֆուտբոլի միջազգային ինստիտուտ՝ ֆուտբոլի պատմական, սոցիալական և մշակութային ասպեկտների հետազոտություն անցկացնելու համար։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ֆուտբոլի ազգային թանգարանը արժանի է իմ հիացմունքին որպես ֆուտբոլիստ և ՖԻՖԱ-ի նախագահ, գերազանց ռեալիզացում, իսկական մարգարիտ։- Զեպպ Բլատեր |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ամեն անգամ, երբ այցելում եմ թանգարան, ես լցվում եմ մեծ աշխատանքի տպավորությամբ, դա տեղի է ունենում մեր ֆուտբոլային կյանքի հարուստ պատմության արդյունքում- Ալեքս Ֆերգյուսոն |  |

*Tourism Awards* տուրիստական գործակալության նախաձեռնությամբ 2005 թվականին թանգարանը ստացել է «Տարվա տեսարժան վայր» տիտղոսը։

2008 թվականի դեկտեմբերին Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի նախագահ Բրայան Մովինին կոնֆլիկտ է հրահրել՝ հայտարարելով, որ թանգարանը պետք է Պրեստոնից տեղափոխվի Ուեմբլի մարզադաշտ, որպեսզի գրավի ավելի շատ այցելուների։ Հիմնադիր Քևին Մուրը պատասխանել է, որ շատերը կուրախանան այդ նախաձեռնության համար, սակայն հայտարարել է, որ հոգաբարձուի քաղաքականությունն ուղղված է Պրեստոնում իր շտաբակայանն ունենալուն։

Չնայած քննադատների դրական արձագանքներին և տարեկան 100 000 այցելուի ներգրավմանը, բազմիցս առաջացել է ֆինանսավորման հարց։ 2007 թվականին թանգարանն ունեցել է մոտ 800 հազար ֆունտ ստերլինգ եկամուտ և 1,2 միլիոնի կորուստ։ Հոգաբարձուները մտահոգված էին թանգարանի ապագայի համար։ 2009 թվականին նրանք առաջարկել են թանգարանը տեղափոխել «Մանչեսթեր Սիթի»։ Քաղաքային խորհուրդը թանգարանին առաջարկել է տարեկան 2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ արժողությամբ ֆինանսական փաթեթ, եթե տեղափոխվի Մանչեսթեր։ Չնայած Պրեստոնի և Լանքաշիրի տարեկան մինչև 400 000 ֆունտ ստերլինգի բարելավման առաջարկին, հոգաբարձուների խորհուրդը քվեարկել է թանգարանը Մանչեսթերի «Ուրբիս» ցուցահանդեսային կենտրոն տեղափոխելու օգտին։

Ենթադրվում էր, որ բավարար ֆինանսավորման դեպքում Պրեստոնի մասնաճյուղը բաց կմնա որպես լրացուցիչ կենտրոն։ Այնուամենայնիվ, թանգարանում չեն կարողացել ֆինանսական փաթեթի շուրջ համաձայնության գալ Լանքաշիրի կոմսության խորհրդի հետ, և 2010 թվականի ապրիլի վերջին մասնաճյուղը փակվել է հանրության համար։ Սակայն 2012 թվականից սկսած Պրեստոնի մասնաճյուղն օգտագործվում է որպես հետազոտական կենտրոն և պահեստ։

«Ուրբիսը» փակվել է 2010 թվականի փետրվարին՝ 2011 թվականի ամռանը Ֆուտբոլի ազգային նոր թանգարանի բացման նախապատրաստական աշխատանքների շրջանակներում։

Մանչեսթերում թանգարանը բացվել է 2012 թվականի հուլիսի 6-ին։ Հույս կար, որ նոր թանգարանը թույլ կտա տարեկան ներգրավել 350 000 այցելու։ 2012 թվականի օգոստոսին հայտարարվել է, որ բացման պահից ի վեր առաջին վեց շաբաթվա ընթացքում թանգարան է այցելել 100 000 մարդ։ 2013 թվականի ապրիլի վերջին թանգարանը հասել է ցանկալի 350 000 այցելուի նշագծին։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Թոմ Ֆինի արձանը թանգարանի մուտքի մոտ
Թանգարանի շատ ցուցանմուշներ տրվել են վարձով ամբողջ Մեծ Բրիտանիայում, որոշ ցուցանմուշներ վարձակալել են Գերմանիայի, Պորտուգալիայի, Շվեյցարիայի և Բելգիայի ցուցահանդեսները։ Թանգարանը համագործակցում է ՈՒԵՖԱ-ի հետ՝ նախքան ֆուտբոլի ազգային թանգարան տեղափոխվելը Եվրոպական խորհրդարանում, Բրյուսելում բացված ՈՒԵՖԱ-ի հոբելյանական ցուցահանդես ստեղծելու համար։ Թանգարանը ՈՒԵՖԱ-ի հետ նաև աշխատում է կանանց ֆուտբոլին՝ մասնավորապես 2005 թվականի Եվրոպայի կանանց առաջնությանը նվիրված աշխարհի առաջին ցուցահանդեսը ստեղծելու համար։ 2006 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության թեման բացահայտելու համար թանգարանը համագործակցել է ցուցահանդեսի մշակման Հոնկոնգի և Գերմանիայի գործընկերների հետ։ 
«Ազգի համար փրկվածները․ Անգլիայի գավաթի պատմություն» հատուկ ցուցահանդեսը, որը ցուցադրում է Անգլիայի գավաթի ամենահին մրցանակը, որը հաղթողներին պարգևատրելու համար օգտագործվել է 1896-1910 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, մեկնարկել է 2006-ի մայիսին։ Այն շրջագայել է Նյուքասլ ափոն Թայնում, իսկ 2007 թվականի հունիսից եղել է Հեմփշիրի կոմսության «Մայլսթոուն» թանգարանում։

Թանգարանն ունի ժամանակավոր ցուցահանդեսների ծրագրեր, ինչպիսին է 2007 թվականի մարտի 3-ից հունիսի 3-ը տեղի ունեցած հերթական հատուկ ցուցահանդեսը, որը կոչվում է «Մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի» ։ Այս ֆոտոցուցահանդեսը լուսաբանել է Ֆիլիպ Կոլվինի աշխատանքները։

Ֆիլը փաստագրել է «Քրիսթալ Փելաս»-ի երկրպագու հաշմանդամ Սամուել Բյորչի փորձը, քանի որ նա ճանապարհորդել է երկրով մեկ իր թիմին աջակցելու համար։ Լուսանկարներում ցույց են տրվել այն խնդիրներն ու խոչընդոտները, որոնք Սամուելը հաղթահարել է ֆուտբոլային խաղին ներկա գտնվելու համար, և թե ինչպես է դա արել։ Լուսանկարներում նաև ցուցադրվել է այն աջակցությունը, որը նա ստացել է մյուս երկրպագուների կողմից։ Ֆիլի նախագծի լուսանկարները ցույց են տալիս, թե ինչի կարելի է հասնել դժվարին պահերին օգնություն ցուցաբերելու միջոցով, և նա հույս ունի, որ դա կխրախուսի մյուս հաշմանդամներին ավելի ակտիվ դառնալ և իրենց զգալ հասարակության լիիրավ անդամ։

Ցուցահանդեսը «Ֆուտբոլը բոլորի համար» թանգարանային ծրագրի մի մասն է։ «Ֆուտբոլը բոլորի համար» ծրագիրն ուղղված է եղել ցուցահանդեսի և սեմինարների ծրագրի շրջանակներում ֆուտբոլում հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներդրումը ճանաչելուն․ այն թանգարանում անցկացվել է 2007 թվականի մարտից մինչև հունիսն ընկած ժամանակահատվածում։

Տես նաև
-------

* Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահ՝ գտնվում է Ֆուտբոլի ազգային թանգարանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Mapping Museums — 2016.
3. 1 2 3  Airey, Tom (6 July 2012 July 2012), *National Football Museum opens at new Manchester home*, BBC News, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
4. ↑  *International Football Institute*, University of Central Lancashire, Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 17-ին, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 8-ին
5. ↑  *A step back in time*, FIFA, 2008 թ․ ապրիլի 25, Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 30-ին, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 8-ին
6. ↑  *Football museum's expansion plan*, BBC News, 2006 թ․ հուլիսի 5, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
7. 1 2  Davies, Hunter (12March 2009), «Hands off, Wembley», *New Statesman*, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
8. ↑  *National Football Museum Vows To Pick Preston Over Wembley*, Culture 24, 2008 թ․ դեկտեմբերի 16, Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ ապրիլի 6-ին, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
9. ↑  «Minister backs city's claim to football museum», *Lancashire Evening Post*, 2008 թ․ դեկտեմբերի 26, Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին, Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 21-ին `{{citation}}`: Text "accessdate-8 July 2012" ignored (օգնություն)
10. ↑  *MPs fight moving football museum*, BBC News, 2008 թ․ դեկտեմբերի 12, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
11. ↑  «Manchester United legend: Museum should stay in Preston», *Lancashire Evening Post*, 2009 թ․ սեպտեմբերի 9, Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 22-ին, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
12. ↑  *Football Museum jobs under threat*, BBC News, 2005 թ․ հունիսի 15, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 8-ին
13. ↑  *Football museum 'needs more cash'*, BBC News, 2007 թ․ հունվարի 23, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 8-ին
14. ↑  Ottewell, David (2009 թ․ սեպտեմբերի 8), «National Football Museum moves to Manchester», *Manchester Evening News*, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 8-ին(չաշխատող հղում)
15. 1 2  «National Football Museum to move to Urbis», *Manchester Evening News*, 2009 թ․ նոյեմբերի 18, Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 11-ին, Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 23-ին
16. ↑  *National Football Museum closes its doors in Preston*, BBC News, 2010 թ․ մայիսի 1, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
17. ↑  *National Football Museum in Preston to close*, BBC News, 2010 թ․ ապրիլի 19, Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին
18. ↑  «Manchester's Urbis closes to become football museum». BBC Sport. 2010 թ․ փետրվարի 27. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
19. ↑  «Museum welcomes 100,000th visitor». *National Football Museum*. 2012 թ․ օգոստոսի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
20. ↑  «Back of the net: National Football Museum smashes targets for visitors». *Manchester Evening News*. 2013 թ․ ապրիլի 26. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 7-ին.

Գրականություն
-------------

* Hornby, Hugh (2010), *Eyewitness Football*, Dorling Kindersley, ISBN 9781405366021
* Galvin, Robert; Bushell; Charlton, Bobby (2005 թ․ հոկտեմբերի 1), *Football's Greatest Heroes: The National Football Museum Hall of Fame*, Robson, ISBN 9781861059048 `{{citation}}`: Unknown parameter `|frist2=` ignored (օգնություն)
* Radnedge, Keir; Bushell, Mark; Lineker, Gary (2006 թ․ ապրիլի 1), *Treasures of the World Cup*, Carlton Books Limited, ISBN 1844423212

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website
* International Football Institute(չաշխատող հղում)
* Priory Collection
* National Football Collection (Neville Evans)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 115191083X · ISNI: 000000044670082X · LCCN: n2002091088 · VIAF: 151465619 · WorldCat VIAF: 151465619 |

 |