**Քարթյայանի Ամմա** (մոտ 1922, Haripad, Kollam district, Տրավանկոր, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - հոկտեմբերի 10, 2023(2023-10-10), Alappuzha, Կերալա, Հնդկաստան), հնդիկ կին, որը 96 տարեկանում բարձր գնահատականներով գրագիտության քննություն է հանձնել։ Նա արժանացել է Հնդկաստանի կառավարության՝ կանանց համար նախատեսված բարձրագույն քաղաքացիական «Նարի Շաքտի Պուրասկար» մրցանակին։

Վաղ կյանք
---------

Քարթյայանի Ամման ծնվել է մոտավորապես 1922 թվականին։ Նա Հնդկաստանի Կերալա նահանգի Չեպպադ քաղաքից էր։ Մանուկ հասակում նա ստիպված է եղել աշխատել և այդ պատճառով դադարել է դպրոց հաճախելուց։ Նա ամուսնացել է և ունեցել վեց երեխա՝ աշխատելով որպես փողոց մաքրող և սպասուհի։ Ամման եղել է բուսակեր և ամեն օր արթնացել է առավոտյան ժամը 4-ին։

Փառք
----

Մինչև 2018 թվականը Քարթյայանի Ամման ապրել է Լաքշամ Վիդու գաղութում՝ տարեցների համար նախատետսված սոցիալական կացարանում։ Ուսումնական դասընթաց անցնելուն նրան ոգեշնչել է դուստրը, որը քննություն էր հանձնել վաթսուն տարեկանում։ 2018 թվականի օգոստոսին նա քննություն է հանձնել 40362 այլ մարդկանց հետ՝ որպես Կերալայի նահանգային գրագիտության առաքելության մարմնի Aksharalaksham («Միլիոն նամակ») ծրագրի մի մաս։ Նա իր շրջանում թեստ հանձնած ամենատարեց մարդն էր։ Նրան կարդալու և գրելու դասեր էին տվել ինը և տասներկու տարեկան ծոռները։

Կարդալու, գրելու և մաթեմատիկայի թեստը հանձնելիս Քարթյայանի Ամման 100 հնարավորից վաստակել է 98 միավոր՝ ստանալով լավագույն գնահատականը։ Նա այսպես է մեկնաբանել քննություն հանձնելու նպատակը. *«Ես այսքան շատ բան սովորեցի առանց որևէ պատճառի։ Թեստերն ինձ համար չափազանց հեշտ էին»*։ Հաջող հանձնած քննությունից հետո Քարտյայանի Ամման իր երկրում դարձել է հայտնի անձնավորություն․ կինոաստղ Մանջու Վորիերը հանդիպել է նրա հետ Դիվալիի ժամանակ, Կերալայի կրթության նախարար Չերանալուր Ռավինդրանաթը նրան նվիրել է նոութբուք, Կերալայի գլխավոր նախարար Պինարայի Վիջայանը նրան շնորհել է պատվոգիր։ Ամման *The Economic Times*-ին ասել է, որ իր նպատակն է հաջորդ մակարդակի քննությունը հանձնել 100 տարեկանում։

Քարթյայանի Ամման 2019 թվականին դարձել է Ուսուցման համագործակցության բարի կամքի դեսպան։ 2020 թվականի մարտին նա արժանացել է Հնդկաստանի կառավարության՝ կանանց համար նախատեսված բարձրագույն քաղաքացիական «Նարի Շաքտի Պուրասկար» մրցանակին, որը շնորհել է երկրի նախագահ Ռամ Նաթ Քովինդը։ Այդ նպատակով Ամման ստիպված էր թռչել Դելի, թեպետ նախկինում ինքնաթիռ երբեք չէր նստել։ Այդ մրցանակի մեկ այլ դափնեկիր էր Կերալայի բնակիչ Բհագերաթի Ամման, որը 105 տարեկանում ամենատարեց մարդն էր, ով հանձնել էր *Aksharalaksham*-ի քննությունը։

Մահ
---

Քարթյայանի Ամման վախճանվել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ի երեկոյան։ Նա մոտ 101 տարեկան էր։

Արվեստում
---------

Ոգեշնչված Ամմայի պատմությունից՝ Վիկաս Խաննան նկարահանել է «Բոկոտն կայսրուհին» վավերագրական ֆիլմը, որը պատմում է նրա անցած ճանապարհի և ոգու մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Nari Shakti award winner Karthyayani Amma passes away
2. ↑
3. ↑  «Poster girl of Kerala's adult literacy programme, Karthyayani Amma dies at 101». *The Indian Express* (անգլերեն). 2023 թ․ հոկտեմբերի 11. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
4. ↑  «Grannies of learning go digital». *The New Indian Express*. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 19-ին.
5. 1 2 3  «96-year-old to take literacy exam». *The Hindu* (Indian English). IST. 2018 թ․ օգոստոսի 4. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
6. 1 2 3 4 5 6 7  «96-year-old Karthyayani Amma clears Kerala's literacy exam, win hearts - A winner». *The Economic Times*. IST. 2018 թ․ հոկտեմբերի 31. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
7. 1 2  Bagchi, Poorbita Bagchi (2019 թ․ հունվարի 21). «Kerala: At 96, Karthyayani Amma Becomes Commonwealth Learning Goodwill Ambassador». *The Logical Indian* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
8. ↑  Das, Ria (2019 թ․ հունվարի 21). «Karthyayani Amma Is Now Commonwealth Learning Goodwill Ambassador». *She the people*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
9. ↑  «Karthyayani Amma, the star at 96, celebrates Diwali with Manju Warrier». *Mathrubhumi* (անգլերեն). IST. 2018 թ․ նոյեմբերի 7. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
10. ↑  «Education minister gifts laptop to Karthyayani Amma». *Mathrubhumi* (անգլերեն). IST. 2018 թ․ նոյեմբերի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
11. ↑  «96-yr-old Karthyayani Amma becomes Commonwealth Goodwill Ambassador». *Mathrubhumi* (անգլերեն). IST. 2019 թ․ հունվարի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
12. ↑  «At 98, Karthyayani Amma prepares for 1st flight; to receive Nari Shakti Puraskar on Women's Day». *Mathrubhumi* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 19-ին.
13. ↑  Staff (2020 թ․ մարտի 7). «98 yrs old from Kerala to be presented Nari Shakti Puraskar: Here's Why?». *The Dispatch*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին.
14. ↑  Bureau, The Hindu (2023 թ․ հոկտեմբերի 11). «Nari Shakti award winner Karthyayani Amma passes away» (Indian English). Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
15. ↑  Khanna, Vikas, *Barefoot Empress*, Karthiyana Amma, Doug Roland Films, Saffron Pen, Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 11-ին