Էմանուել ՄակրոնՖրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը ողջունում է ԱՄՆ առաջին տիկին Մելանյա Թրամփին՝ համբուրելով նրա ձեռքը, 24 ապրիլ, 2018թ
**Աջհամբույրը** բարեկրթության, քաղաքավարության, հարգանքի, հիացմունքի և նույնիսկ նվիրվածության ժեստ է։ 
Աջհամբույրը նախաձեռնում է բարևը ստացող անձը` ձեռքը ափի մեջ թեքելով դեպի ներքև կամ ողջույնը փոխանցող անձը՝ ձեռքը երկարելով դեպի դիմացինի ձեռքը։ Այն անձը, ով համբուրվում է, խոնարհվում դեպի մատուցվող ձեռքը և (հաճախ խորհրդանշականորեն) շրթունքներով հպվում նրա ձեռքին, միևնույն ժամանակ թեթևակի բռնելով առաջարկվող ձեռքը։ Այնուամենայնիվ, շրթունքները իրականում չեն դիպչում ձեռքին ժամանակակից ավանդույթի մեջ, հատկապես այն ֆորմալ միջավայրում, որտեղ կարող է լինել անհամապատասխան ցանկացած ինտիմ կամ ռոմանտիկ նախաձեռնությանը։ Ժեստը կարճ է, տևում է մեկ վայրկյանից էլ քիչ։

Աջհամբույրը ներկայումս հազվադեպ է դարձել և հիմնականում սահմանափակված է պահպանողական վերին խավի կամ դիվանագետների կողմից։

Թուրքիայում, Մալայզիայում, Ինդոնեզիայում, Սոմալիում և Բրունեյում ձեռքով համբուրելը և՛ իգական, և՛ արական սեռի տարեց մարդկանց՝ հիմնականում մերձավոր հարազատներին (ինչպես ծնողներին, պապիկներին, պապիկներին, այնպես էլ հորեղբայրներին կամ մորաքույրներին) և ուսուցիչներին ողջունելու ընդունված ձև է։ Երբեմն ողջունողը ձեռքը տանում է դեպի ճակատը։

Հարավային Իտալիայում, հատկապես Սիցիլիայում, «Ես համբուրում եմ Ձեր ձեռքերը» բանավոր ողջույնի ձևը (իտալ. ՝ «Bacio le mani») առաջացել է աջհամբույրի օգտագործումից։

Աջհամբույրը բավականին ակնհայտորեն օգտագործվում է «Կնքահայր» ֆիլմերի շարքում, որպես Դոնին մատնանշելու միջոց։ Այն նաև ցուցադրվում է պատմական ժամանակաշրջանի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Վտանգավոր կապերը»։

Ասպետական ժեստ
--------------

Աջհամբույրը համարվում էր ջենտլմենի կողմից օրիորդին ողջունելու հարգալից ձև։ Այդ սովորությունն առաջացել էր հոլանդա-լիտվական արքայատոհմում և Իսպանիայում 17-րդ և 18-րդ դարերում։ Այս ժեստը դեռ երբեմն կիրառվում է կենտրոնական և արևելյան Եվրոպայում՝ Հոլանդիայում, Ավստրալիայում, Հունգարիայում, Սլովակիայում, Ռումինիայում և Ռուսաստանում։
Ավանդաբար, աջհամբույրը նախաձեռնում էր կինը, ով տղամարդուն առաջարկում էր իր ձեռքը, որպեսզի նա համբուրեր այն։ Այդ կինը պետք է լիներ միևնույն կամ ավելի բարձր սոցիալական դիրքի, քան տղամարդը։ 
Դա քաղաքավարության և խիստ բարեկրթության ժեստ էր և անքաղաքավարություն և նույնիսկ կոպտություն էր համարվում մեկնած ձեռքը մերժելը։ Այսօր այդ պրակտիկան շատ հազվադեպ է հանդիպում հյուսիսային Եվրոպայում և փոխարինվել է այտի համբույրով կամ ձեռքսեղմումով։

Այսօր աջհամբույրը կիրառվում է որպես ռոմանտիկ ժեստ, սովորաբար հրաժեշտ տալիս, և հաճախ նախաձեռնողը տղամարդն է։ Այն կարող էր օգտագործվել ավելի ավանդական և հուզական գրավչության զգացողություն փոխանցելու համար, քան մակերեսային, որը դարձել է 21-րդ դարի կարծրատիպը։ Ժեստը կարող է սխալ մեկնաբանվել որպես բնօրինակ ժեստի պարոդիա կամ ծաղր, և իսկապես երբեմն այն կարող է օգտագործվել որպես այդպիսին, բայց սա միշտ չէ, որ միակ նպատակն է։ Օրինակ ՝ ծիծաղելի չի լինի այն տղամարդը, ով իր ընկերուհուն բարի գիշեր ասելիս, համբուրում է ձեռքը, բայց այն մարդը, ով մեծապես չարաշահում է այս գործելակերպը, ծիծաղելի կդիտվի, ինչպես նաև այն մարդու համար, ում ձեռքը նա համբուրում է։

* Վարշավայի ազգային թանգարանումՀոլանդական աջհամբույր Յոհան Խուակիմ Կենդլերի կողմից, 1740-ականներ, Վարշավայի ազգային թանգարան
* Ազնվականը համբուրում է օրիորդի ձեռքը, 1746Ազնվականը համբուրում է օրիորդի ձեռքը, 1746
* Թատրոնում, 19-20-րդ դար։Թատրոնում, 19-20-րդ դար։
* Դենիս Թետչերը ողջունում է ԱՄՆ-ի  առաջին տիկին Նենսի Ռեյգանին՝ համբուրելով նրա ձեռքը, 1988թ.։Դենիս Թետչերը ողջունում է ԱՄՆ-ի առաջին տիկին Նենսի Ռեյգանին՝ համբուրելով նրա ձեռքը, 1988թ.։
* Բրազիլիայի նախագահ Դիլմա Ռուսեֆը և այն ժամանակ Աստուրիայի թագավորության իշխան Ֆիլիպը, նրա երդմնակալության արարողությանը, հունվար, 2011Բրազիլիայի նախագահ Դիլմա Ռուսեֆը և այն ժամանակ Աստուրիայի թագավորության իշխան Ֆիլիպը, նրա երդմնակալության արարողությանը, հունվար, 2011

Մատանին համբուրելը
------------------

Ձեռքը համբուրելը կամ մասնավորապես մատանին ձեռքին համբուրելը նաև պաշտոնական անձին ողջունելու ձև էր կամ դիվանագիտական ժեստ։ Ժեստը նշանակում էր հպանցիկ համբուրել խորհրդանշական մատանին՝ որպես անձի հեղինակության խորհրդանիշ։ Ժեստը տարածված էր եվրոպական վերին խավում 18-րդ և 19-րդ դարերի ընթացքում։ Այն սկսեց անհետանալ 20-րդ դարում՝ փոխարինվելով ձեռքսեղմամբ։ Այնուամենայնիվ, Ֆրանսիայի նախկին նախագահ Ժակ Շիրակը իր ապրանքային նշանն էր դարձրել, և այդ ժեստը դեռ հանդիպում է դիվանագիտական իրավիճակներում։

Կրոնական կիրառություն
---------------------

Բրազիլիայի փոխնախագահ , Ջոս Ալքան-ը (2003–2010)համբուրում է կարդինալ Ջոս Ֆրերիա Ֆալքո-ի աջ ձեռքի մատանին
Կաթոլիկ եկեղեցում կաթոլիկ հավատացյալը, հանդիպելով Պապին կամ կարդինալին կամ նույնիսկ ավելի ցածր աստիճանի հոգևորականին, համբուրում է նրա ձեռքի մատանին։ Սա հազվադեպ է դարձել պաշտոնական արարողակարգերում։ Երբեմն, բարեպաշտ կաթոլիկը համատեղում է ձեռքի համբույրը ձախ ծնկի վրա ծնկի իջնելու հետ՝ որպես հոգևոր բարձրաստիճան հոր համար ֆիզիկական հարգանքի նույնիսկ ավելի ուժեղ արտահայտություն։ Այնուհետև հոգևորականը հայրական ձևով կարող է իր մյուս ձեռքը դնել համբուրողի գլխին կամ նույնիսկ օրհնել նրան ձեռքով խաչակնքելով։ Կաթոլիկ եկեղեցում ավանդական է նաև համբուրել նորընծա քահանայի ձեռքերը նրա երդման արարողությունից հետո՝ ի պատիվ Քրիստոսի մարմնի, որը պահվում է քահանայի ձեռքերում՝՝ խաչի տեսքով, Սուրբ արարողության ժամանակ։

Արևելյան Ուղղափառ եկեղեցում տեղին է և սովորական, որ հավատացյալները հոգևորականներին ՝ քահանաներին կամ եպիսկոպոսներին, ողջունելը առավել պատշաճ դարձնելու համար , խոնարհվում էին՝ ասելով. «Հա՛յր, օրհնի՛ր» (քահանային) կամ «Վարդապե՛տ, օրհնի՛ր» (եպիսկոպոսին)։ Այնուհետև քահանան օրհնում է նրանց խաչի նշանի միջոցով, իսկ հետո ձեռքը դնում է ափի մեջ՝ հնարավորություն ընձեռնելով համբուրել աջը։ Ուղղափառ քրիստոնյաները համբուրում են իրենց քահանայի ձեռքերը ոչ միայն հարգելու իրենց հոգևոր խոստովանահորը, այլև հարգանքի տուրք մատուցելու Քրիստոսի մարմնին, որը քահանան որպես խորհրդանիշ ուղղորդում է պատարագի ժամանակ, երբ նա պատրաստում է Սուրբ հաղորդություն։ Նաև սովորական պրակտիկա է, երբ քահանային նամակ գրելիս սկսում ենք «Հա՜յր, օրհնի՛ր» բառերով, այլ ոչ թե «Հարգելի՛ հայր» և նամակը ավարտում «Որդիական խոնարհութեամբ մատչիմ ի համբոյր Ձերդ Սուրբ Աջոյն» բառերով, այլ ոչ թե «Անկեղծորեն»։

Պատարագի ժամանակ ստորին հոգևորականները համբուրում են քահանայի ձեռքը, երբ նա իրենց պարտականությունների ընթացքում ինչ-որ բան հանձնի իր աջ ձեռքով, օրինակ՝ գրիչ, և եպիսկոպոսի երկու ձեռքերն էլ, երբ նա ինչ-որ բան է տալիս, քանի որ եպիսկոպոսը օրհնություններ է տալիս երկու ձեռքերով։

7-րդ դարի սկզբին Իսլամական խալիֆայությունում աջհամբույրի մասին արձանագրություններ կան։

Բահայի հավատն արգելում է աջհամբույրը։

Տես նաև
-------

* Կենաց

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Rosenberg Adam։ «Please enjoy a photo of Emmanuel Macron crushing Donald Trump's hand»։ *Mashable* (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-08-01
2. ↑  Դիմելաձևեր
3. ↑  Tirmizî, Sünen, âsrâ Tefsiri, İbn Mâce, II, p. 1221

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Աջհամբույր Վիքիպահեստում |

* Catholics kissing prelate's hands on a church watching blog