**Միրիամ Օ՛Բրայեն Անդերհիլ** (հուլիսի 22, 1898(1898-07-22), Forest Glen, Մոնտգոմերի շրջան, Մերիլենդ, ԱՄՆ - հունվարի 7, 1976(1976-01-07), Lancaster, Նյու Հեմփշիր, ԱՄՆ), ամերիկացի լեռնագնաց, բնապահպան և ֆեմինիստ, որն առավել հայտնի էր «անտղամարդ մագլցումներով», քանի որ կազմակերպում էր վերելքներ միայն կանանց համար, հատկապես Ալպերում։

Վաղ կյանք
---------

Միրիամ Օ՛Բրայեն Անդերհիլը ծնվել է 1898 թվականի հուլիսի 22-ին Մերիլենդ նահանգի Ֆորեստ Գլեն քաղաքում։ Նրա հայրը թերթի խմբագիր և պետական պաշտոնյա էր, իսկ մայրը`բժիշկ։ 1914 թվականին ծնողների հետ նա առաջին անգամ այցելել է Ալպեր և առաջին վերելքը կատարել Շամոնի (Ֆրանսիա) լեռան մոտակայքում։ 1920 թվականին Բրին-Մար քոլեջից ստացել է մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի բակալավրի աստիճան, իսկ 1921 թվականին՝ նույն համալսարանից հոգեբանության մագիստրոսի աստիճան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո մի քանի ամառվա ընթացքում այցելել է Ալպեր և զբաղվել լեռնագնացությամբ։ 1923-1925 թվականների ընթացքում ֆիզիկա է ուսումնասիրել Ջոն Հոփքինսի համալսարանում։ Եղել է «Ապալաչինյան լեռնագնացների ակումբի» ակտիվ անդամ իր ամբողջ հետագա կյանքի ընթացքում։

Լեռնագնացություն
----------------

1926 թվականի մայիսին Միրիամ Օ՛Բրայենը սկսել է լրջորեն զբաղվել լեռնագնացությամբ Ալպերում, և առաջին մագլցումն արել է Դոլոմիտյան Ալպերի Տոռե Գրանդե լեռան վրա մի երթուղով, որն այսօր կրում է իր անունը։ Նա նաև իրականացրել է առաջին մագլցումը Մոնբլանի մոտակայքում գտնվող Aiguille de Roc լեռան վրա։

1928 թվականի օգոստոսի 4-ին Օ՛Բրայենը Ռոբերտ Լ. Մ. Անդերհիլի և ուղեկցորդներ Արմանդ Շարլեի և Գ. Կաչատի հետ կատարել է ևս մեկ վերելք Ալպերում, որի երթուղին ընդգրկում էր ավելի քան 4000 մետր բարձրություն ունեցող հանրահայտ գագաթների հաղթահարում։

1929 թվականին ֆրանսիացի ալպինիստ Ալիս Դամսմեի հետ բարձրացել է Aiguille du Grépon լեռը։ 1930 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ամենադժվար երթուղով բարձրացել է Ֆինստերանհորն լեռը, որը Բարնեզյան Ալպերի ամենաբարձր լեռն է։ Վերջին 24 տարվա ընթացքում նրա վերելքը եղել է այդ լեռան երկրորդ մագլցումը։

1931 թվականին Միշլին Մորինի հետ բարձրացել է Բարնեզյան Ալպերի Մյոնխ և Յունգֆրաու լեռները։

1932 թվականին Ալիս Դամսմեի հետ իրականացրել է Մաթերհորն լեռան ամբողջապես կանանց կողմից կատարած վերելքը։

1932 թվականին ամուսնացել է լեռնագնաց և Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր Ռոբերտ Լ. Մ. Անդերհիլի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու որդի՝ ծնված 1936 և 1939 թվականներին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ամուսնու հետ կատարել է բազմաթիվ մագլցումներ, այդ թվում՝ որոշ լեռներ առաջին անգամ։

Գրող և խմբագիր
--------------

1934 թվականին գրել է «*Manless Alpine Climbing: The First Woman to Scale the Grépon, the Matterhorn and Other Famous Peaks Without Masculine Support*» էսսեն, որը լույս է տեսել «Ազգային աշխարհագրական կազմակերպություն» ընկերության կողմից։ Այս ակնարկը, կամ դրանից քաղվածքները, վերահրատարակվել են ալպինիզմի վերաբերյալ տարբեր գրականության մեջ։

1956 թվականին Լոնդոնում Methuen Publishing հրատարակչության կողմից լույս է տեսել նրա ինքնակենսագրականը՝ «Give me the Hills» վերնագրով։ Այն վերահրատարակվել է ԱՄՆ-ում 1971 թվականին։

1956-1961 թվականներին նա խմբագրել է «Ապալաչինյան լեռնագնացների ակումբի» «Ապալաչիա» ամսագիրը։

Ժառանգություն
-------------

Ռոբերտ և Միրիամ Անդերհիլի անվան մրցանակ ամեն տարի «Ամերիկյան ալպիական ակումբի» կողմից շնորհվում է «մի մարդու, ով, ընտրող հանձնաժողովի կարծիքով, ցուցադրել է լեռնագնացային արվեստի վարպետության բարձրագույն մակարդակ և ով, այս հմտության կիրառմամբ, քաջություն է ցուցաբերել, լեռնագնացության տարբեր ոլորտներում հաստատակամությամբ հասնելով ակնառու հաջողությունների»։

Վայոմինգի Քամու գետի ափին գտնվող Միրիամ Պիկն անվանվել է նրա անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Miriam O'Brien Underhill — 2010.
2. 1 2  Ware, Susan and Braukman, Stacy (editors), Notable American Women: A Biographical Dictionary, Volume 5, essay by Brown, Rebecca A. pages 649-650 (Harvard University Press, Cambridge, 2005) 0-674-01488-X
3. ↑  Milner, C. Douglas, Mont Blanc & the Aguilles, page 92 (Robert Hale Limited, London, 1955)
4. ↑  Rébuffat, Gaston, The Mont Blanc Massif: The 100 Finest Routes, Translated from the French by Jane and Colin Taylor, page 140 (Kaye & Ward, London and Oxford University Press, New York, 1974) 0-19-519789-5
5. ↑  Loomis, Molly, American Alpine Journal, 2005, page 99
6. ↑  (չաշխատող հղում)
 antiQbook: Manless Alpine Climbing - retrieved September 1, 2009(չաշխատող հղում)
7. ↑  Da Silva, Rachel, Leading Out: Women Climbers Reaching for the Top (Seal Press, Berkeley, 1992) 978-1-878067-20-3
8. ↑  Underhill, Miriam O'Brien, Give Me the Hills (Chatham Press in assoc. with the Appalachian Mountain Club, Riverside, CT, 1971) 0-85699-021-3
9. ↑  «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հուլիսի 14-ին։ Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն) American Alpine Club: The Robert and Miriam Underhill Award - retrieved September 1, 2009
10. ↑   SummitPost.org: Miriam Peak - retrieved September 1, 2009

Հետագա ընթերցանություն
----------------------

* Da Silva, Rachel (1992)*. Leading Out: Women Climbers Reaching for the Top*. Berkeley: Seal Press.
* Underhill, Miriam O’Brien (1971). *Give Me the Hills*. Riverside, CT: Appalachian Mountain Club.
* Waterman, Laura (2000). "The Lioness at Dusk: A Story," in Laura and Guy Waterman, *A Fine Kind of Madness: Mountain Adventures Tall and True*, Seattle, WA: The Mountaineers Books, 2000.
* Waterman, Laura and Guy (1993), *Yankee Rock & Ice: A History of Climbing in the Northeastern United States*, with A. Peter Lewis, photography. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000071104262 · LCCN: no2009140192 · NTA: 067975887 · VIAF: 100754887 · WorldCat VIAF: 100754887 |

 |