**Ագաթա Բաքքեր-Գրյոնդալ** (նորվ.՝ Agathe Backer Grøndahl, դեկտեմբերի 1, 1847(1847-12-01), Հոլմեսթրանդ, Վեստֆոլ, Նորվեգիա - հունիսի 4, 1907(1907-06-04), Ormøya, Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի դաշնակահարուհի և կոմպոզիտոր։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Ծնվել է հարուստ և կրթված ընտանիքում։ Նրա ծնողները նկատել էին աղջկա երաժշտական շնորհը և երաժշտական կրթության տվել դեռ վաղ հասակից։ Երեք տարեկան հասակում հանդիսատեսի առաջ հանդես է եկել դաշնամուրային նվագով։ Ավելի ուշ, Քրիստիանայում (ներկայումս Օսլո) դաշնամուրային, երաժշտության տեսության և երաժշտական կատարումների դասեր է առել Հալֆդան Կիերուլֆի և Լյուդվիգ Լինդեմանի մոտ։ 1865 թվականին ծնողների կամքին հակառակ մեկնել է Բեռլին, որտեղ մինչև 1869 թվականը սովորել է իր ժամանակի դաշնամուրի մեծագույն վարպետ Թեոդոր Կուլակի մոտ։

Նորվեգիայում իր առաջնախաղն ունեցել է 1869 թվականին՝ այն ժամանակ մեծ ճանաչում չունեցող Էդվարդ Գրիգի հետ միասին։ Նրանք կատարել են Լյուդվիգ վան Բեթհովենի հինգերորդ դաշնամուրային կոնցերտը։ Այնուհետև սովորել է Եվրոպայի այնպիսի հայտնի դիրիժորների և կոմպոզիտորների հետ, ինչպիսիք են Հանս ֆոն Բյուլովը և Ֆերենց Լիստը։ Հանսի մոտ սովորել է Ֆլորենցիայում, իսկ Ֆերենցի մոտ՝ Վեյմարում։ Հաջորդող տարիներին ելույթներ է ունեցել Եվրոպայի տարբեր երկրներում։ Բերնարդ Շոուն, լինելով նրա լոնդոնյան համերգին, նրան կոչել է Կլարա Շումանի վարպետության իսկական ժառանգորդ։

1875 թվականից հանդիսանում է Շվեդիայի երաժշտական թագավորական ակադեմիայի անդամ։

Քանի որ ընտանիքը մշտապես ֆինանսական կարիքի մեջ էր, Աթագան ամեն օր տվել է երաժշտության դասեր։ Մասնավորապես, նրա մոտ սովորել են Բորգհիլդ Հոլսմենը և Բերտա Ֆեյրինգ Տեպպերը։ Միևնույն ժամանակ նա չի դադարել հանդես գալ համերգներով։ 1878 թվականին Փարիզում տեղի ունեցած համաշխարհային ցուցադրության ժամանակ նվագել է Էդվարդ Գրիգի*a-moll* դաշնամուրային կոնցերտը, որի ժամանակ որպես դիրիժոր հանդես է եկել նրա ամուսինը։
1878 թվականից հետո նրա առողջությունը վատացել է, սկսել է խլանալ ընդհուպ մինչև լսողության լիակատար կորցնում։ Կյանքի վերջին տարիներին դադարել է զբաղվել երաժշտությամբ։

Ընտանիք
-------

1875 թվականին Ագաթան ամուսնացել է երաժշտության ուսուցիչ և երգչախմբի դիրիժոր Օլաուս Անդրեաս Գրյոնդալի հետ։ Ամուսնության արդյունքում նրանք ունեցել են երեք որդի։ Նրանց մեկը եղել է Ֆրիտյոֆ Բաքքեր-Գրյոնդալը (1885—1959), ով նույնպես հայտնի դաշնակահար է եղել։

Ագաթայի ավագ քույրը՝ Գարիեթ Բաքքերը եղել է հայտնի նկարչուհի։

Ընտրյալ երաժշտական ստեղծագործություններ
---------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * 6 համերգային էտյուդներ, Op. 11
* 3 համերգային էտյուդներ, Op. 32
* 3 համերգային էտյուդներ, Op. 47
* 3 էտյուդ, Op. 22
* 10 պիես-ֆանտազիա, Op. 36
* 5 պիես-ֆանտազիա, Op. 45
* 3 երաժշտական պիեսներ, Op. 15
 | * 3 պիեսներ, Op. 53
* Նախերգանք և մեծ մինուեթ, Op. 61
* 4 սկետչ, Op. 19
* 12 երաժշտական ֆանտազիա, Op. 55
* Շարերգ դաշնամուրի համար, Op. 20
* Հունգարական երեք պար, Op. 38
 |

Գրականություն
-------------

* *Dahm C.* Agathe Backer Grøndahl: Komponisten og pianisten. — Oslo: Solum, 1998. — ISBN 82-560-1152-1
* *Nordström S.* Så blir det music. — Lund: Universitetsförlaget Dialogos, 1989. — ISBN 91-7504-093-X

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Norsk biografisk leksikon(նորվ.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
3. 1 2 3 4  Երաժշտություն (ֆր.)
4. 1 2  Agathe BACKER GRØNDAHL — 2020.
5. ↑  Norsk biografisk leksikon(նորվ.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Ռիմանի երաժշտական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90230563 · BNE: XX5366516 · BNF: 13944799r · CiNii: DA12071243 · CONOR: 137428835 · GND: 124462103 · ISNI: 0000000082508887 · LCCN: no2008057848 · LNB: 000049207 · NKC: mzk2013758501 · NLP: a0000001372816 · NTA: 095346791 · NUKAT: n2014045446 · LIBRIS: 57607 · SUDOC: 227000528 · VIAF: 64196537 · WorldCat VIAF: 64196537 |

 |

 |