**Վիկտոր Էմանուիլ III-ի անվան ազգային գրադարան** (իտալ.՝ Biblioteca Nazionale Vittorio Emanuele III), ազգային գրադարան Իտալիայում։ Տեղակայված է Նեապոլի Պլեբիսիտո 1 հրապարակում գտնվող թագավորական պալատում, մուտքը՝ Տրիեստե ե Տրենտո հրապարակից (piazza Trieste e Trento): Այն հիմնադրել և ղեկավարում է Գրադարանային ժառանգության գլխավոր խորհուրդը (Direzione Generale per i Beni Librari) և Իտալիայի մշակութային ժառանգության և տուրիզմի նախարարությունը (Ministero per i Beni e le Attività Culturali):

Քանակական առումով Իտալիայի երրորդ խոշորագույն գրադարանն է Հռոմի և Ֆլորենցիայի ազգային կենտրոնական գրադարաններից հետո։ Ունի 1480747 տպագիր գրականություն, 319187 բրոշյուրներ, 18415 ձեռագրեր, ավելի քան 8000 պարբերականներ, 4500 ինկունաբուլաներ, 1800 Հերկուլանում պապիրուսներ։

Պատմություն
-----------

Գրադարանը հիմնադրվել 18-րդ դարի վերջում «Palazzo degli Studi» պալատում, որտեղ այժմ տեղակայված է Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանը։ Հանրության համար թանգարանը բացվել է 1804 թվականին որպես Նեապոլի թագավորական գրադարան (իտալ.՝ Reale Biblioteca di Napoli)՝ 1816 թվականին դառնալով Բուրբոնների թագավորական գրադարան (իտալ.՝ Reale Biblioteca Borbonica): Գրադարանի հավաքածուն համալրվել է վերացված կրոնական կառույցներից և առգրավված մասնավոր հավաքածուներից։ Իտալիայի միավորումից հետո 1860 թվականից կրում է ներկայիս անվանումը։

1910 թվականին գրադարանում ստեղծվել է Հերկուլանում պապիրուսների բաժինը (իտալ.՝ Officina dei papiri ercolanensi). մի արհեստանոց, որը հիմանդրել է Կառլո դե Բուրբոնը՝ պահպանելու Հերկուլանումի պեղումների ժամանակ հայտնաբերված պապիրուսները։

Երկար բանավեճերից հետո Բենեդետտո Կրոչեի առաջարկությամբ և ջանքերով գրադարանը տեղափոխվել է իր ներկայիս վայրը՝ թագավորական պալատը, որը գրադարանին է տրամադրել Վիկտոր Էմանուիլ III, ում անունով էլ կոչվում է գրադարանը։ 
Տեղափոխվելուց հետո գրադարանի հավաքածուն համալրվել է նեապոլյան գրադարանների արժեքավոր նյութերով, այդ թվում Brancacciana
գրադարանի (հիմնադրվել է Հռոմում, կարդինալ Ֆրանչեսկո Մարիա Բրանկաչոյի կողմից 17-րդ դարի առաջին կեսերին, Նեապոլ տեղափոխվելով՝ դարձել է Նեապոլի առաջին հանրային գրադարանը)։

Գրադարանը տուժել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում գերմանական և դաշնակից ուժերի կողմից Նեապոլի գրավման ժամանակ (հրկիզվել է գերմանացիների կողմից), թեև առավել թանկարժեք ձեռագրերը տեղափոխվել են անվտանգ վայրեր և այնտեղ մնացել մինչև գրադարանը վերաբացվել է 1945 թվականին։ 1980 թվականին գրադարանի շենքի թևը լրջորեն վնասվել է երկրաշարժից, և գրադարանի գույքը տեղափոխվել է շենքի այլ հատված։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Anagrafe delle biblioteche italiane (իտալ.) — 1990.
2. 1 2 3   — 2021.
3. 1 2   — 2022.
4. 1 2   — 2023.
5. 1 2   — 2024.
6. ↑  «Ministero dei Beni e delle Attività culturali - Official statistics» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 22-ին.

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* Պաշտոնական կայքը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիկտոր Էմանուիլ III-ի անվան ազգային գրադարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12397659 · BNC: a10247105 · BNE: XX106384 · BNF: 11994517s · CiNii: DA04330470 · GND: 1039887-9 · ISNI: 0000000119310912 · LCCN: n81096163 · NKC: ko2004238721 · NLA: 36513708 · NUKAT: n2006053333 · SUDOC: 02802690X · VIAF: 123993876 · ULAN: 500271812 · WorldCat VIAF: 123993876 |

 |

 |