**Իսլանդական կրոն** (իսլ.՝ íslensk króna), Իսլանդիայի դրամական միավորը։ Ներմուծվել է 1885 թվականին։

Սկզբում կրոնը բաղկացած էր 100 էյրեից (իսլ.՝ eyrir, հոգն. թվով՝ իսլ.՝ aurar), բայց 1995 թվականի հունվարի 1-ից էյրեն չի շրջանառվում կանխիկ դրամաշրջանառության մեջ։ 1999 թվականի հունվարի 1-ից, համաձայն 1998 թվականի ապրիլի 27-ի թիվ 36 օրենքի, հաշվարկների ժամանակ գումարները պետք է կլորացվի մինչև 50 էյրե։ 2002 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է մի օրենք, որը վերացրել է կրոնների բաժանումը փոքր միավորների 2003 թվականի հոկտեմբերի 1-ից։ Ներկայումս Իսլանդիայում մանրադրամային միավոր պաշտոնապես գոյություն չունի։

Մետաղադրամներ
-------------

Մետաղադրամների հատումը կրոններով սկսվել է 1925 թվականին։ Սկզբում բոլոր մետաղադրամների վրա տեղադրվել է Քրիստիան X-ի միացագիրը։ 1944 թվականին Իսլանդիան հռչակվել է հանրապետություն, 1946 թվականին սկսվել է մետաղադրամների հատումը առանց թագավորական խորհրդանիշերի։

1981 թվականի հունվարի 1-ին տեղի է ունեցել իսլանդական կրոնի անվանական արժեքի փոփոխություն 100:1 համամասնությամբ և թողարկվել են նոր մետաղադրամներ։ 1981 թվականի էյրեի նմուշային մետաղադրամները բաղկացած էին արույրից, իսկ կրոնների մետաղադրամները՝ պղինձ-նիկելե համաձուլվածքից։

Իսլանդական մետաղադրամները հատվել են Դանիայի թագավորական դրամահատարանում, Մեծ Բրիտանիայի թագավորական դրամահատարանում և Բիրմինգհեմի մասնավոր դրամահատարանում։

| Մետաղադրամները շրջանառությունում |
| --- |
| Պատկեր | Անվանական արժեք(կրոն) | Տրամագիծ(մմ) | Հաստություն(մմ) | Զանգված(գ) | Նյութ | Նկարագրություն |
|  | 1 | 21,50 | 1,66 | 4,50 | պղինձ+նիկել | **Դարձերես**. անվանական արժեք, ատլանտյան ձողաձուկ։**Թողարկման տարիներ**. 1981 1984 1987 |
|  | 4,00 | պողպատ, երեսպատված նիկելով | **Թողարկման տարիներ**. 1989 1991 1992 1994 1996 1999 2000 2003 2005 2006 2007 2011 |
|  | 5 | 24,50 | н/д | 6,50 | պղինձ+նիկել | **Դարձերես**։ անվանական արժեք, սպիտակակող դելֆին։**Թողարկման տարիներ**. 1981 1984 1987 1992 |
|  | պողպատ, երեսպատված նիկելով | **Թողարկման տարիներ**. 1996 1999 2000 2005 2006 2007 2008 |
|  | 10 | 27,50 | 1,78 | 8,00 | պղինձ+նիկել | **Դարձերես**. անվանական արժեք, *Mallotus villosus*:**Թողարկման տարիներ**. 1984 1987 1994 |
|  | 7,00 | պողպատ, երեսպատված նիկելով | **Թողարկման տարիներ**. 1996 2000 2004 2005 2006 2008 |
|  | 50 | 23,00 | 2,60 | 8,25 | բրոնզ | **Դարձերես**. անվանական արժեք, *Carcinus maenas*:**Թողարկման տարիներ**. 1987 1992 2000 2001 2005 |
|  | 100 | 25,50 | 2,25 | 8,50 | **Դարձերես**. անվանական արժեք, ճնճղաձուկ։**Թողարկման տարիներ**. 1995 2000 2001 2004 2006 2007 2011 |

Թղթադրամներ
-----------

Իսլանդական թղթադրամների թողարկումն սկսվել է 1885 թվականի սեպտեմբերի 18-ի օրենքի հիման վրա։ Թղթադրամի առաջին թողարկումը բաղկացած էր երեք՝ 5, 10 և 50 կրոն անվանական արժեքներից 1886 թվականի ազգային գանձարանի նմուշով։ 1904 թվականին Իսլանդիայի մասնավոր բանկը սկսել է թողարկել թղթադրամներ, իսկ 1907 թվականին սկսել է թողարկել Իսլանդիայի պետական ազգային բանկը։ 1927 թվականին Իսլանդիայի ազգային բանկն ստացել է թղթադրամների թողարկման բացառիկ իրավունքը։

1947 թվականին թողարկվել են նոր նմուշի թղթադրամներ, որոնք 1947 թվականի դեկտեմբերի 31-ից մինչև 1948 թվականի հունվարի 9-ն ընկած ժամանակահատվածում փոխանակվել են նախորդ թողարկումների թղթադրամներով 1:1 հարաբերակցությամբ։

1961 թվականին հիմնադրվել է Իսլանդիայի Կենտրոնական բանկը։ 1963 թվականին բանկն սկսել է թողարկել թղթադրամներ, որոնք աստիճանաբար փոխարինվել են Ազգային բանկի շրջանառության թղթադրամներով։

1981 թվականի հունվարի 1-ին կատարվել է անվանական արժեքի փոփոխություն 100:1 հարաբերակցությամբ, փոխանակումը կատարվել է մինչև նույն տարվա հունիսի 30-ը։ Թողարկվել են 1981 թվականի նմուշի 10, 50, 100 և 500 կրոն թղթադրամներ։ 1984 թվականին թողարկվել են 1000 կրոն թղթադրամը, 1986 թվականին՝ 5000 , 1995 թվականին՝ 2000, 2013 թվականին՝ 10.000 կրոնանոց թղթադրամներ։

10, 50 և 100 կրոն անվանական արժեքով թղթադրամները հանվել են շրջանառությունից։

| Պատկեր | Անվանական արժեք(կրոն) | Չափեր(մմ) | Հիմնականգույներ | Նկարագրություն | Տարեթիվ, նշվածթղթադրամների վրա |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 10 | 130×70 | կապույտ | **Դիմերես**. Արնգրիմյուր Յոունսոն**Դարձերես**. Իսլանդիայի հին կենցաղային տեսարաններ, հիմնված Ավգուստ Մեյերի նկարի վրա | 1961 |
|  | 50 | 135×70 | դարչնագույն | **Դիմերես**. Գուդբրանդուր Տոռլակսոն**Դարձերես**. Աստվածաշնչի կնիքը տպագրության մեջ | 1961 |
|  | 100 | 140×70 | կանաչ | **Դիմերես**. Առնի Մագնուսոն**Դարձերես**. գիտնականը աշխատանքի պահին | 1961 1986 |
|  | 500 | 145×70 | կարմիր | **Դիմերես**. Յոուն Սիգուրդսոն**Դարձերես**. Յոուն Սիգուրդսոնը և իսլանդական գոբելեն՝ գիմնազիա Ռեյկյավիկում | 1961 19862001 |
|  | 1000 | 150×70 | մանուշակագույննարնջագույն | **Դիմերես**. Բրինյոլֆուր Սվեյնսոն**Դարձերես**. եկեղեցի Սկալհոլտում | 1961 19862001 |
|  | 2000 | 150×70 | կապույտդարչնագույն | **Դիմերես**. Յոհաննես Կյարվալ**Դարձերես**. «Թռիչքների թախիծ» և «Կանայք և ծաղիկներ», Յոհաննես Կյարվալի նկարները | 1986 |
|  | 5000 | 155×70 | կապույտկանաչ | **Դիմերես**.: Ռագնհեյդուր Յոունսդոտիր**Դարձերես**. Ռագնհեյդուր Յոունսդոտիրը և երկու աշակերտներ պատրաստում են իսլանդական գոբելեն | 1961 2001 |
|  | 10 000 | 160×70 | կապույտերկնագույն | **Դիմերես**. Յոունաս Հադլգրիմսոն**Դարձերես**. *Pluvialis apricaria* ձագի հետ, բանաստեղծության տողեր | 2001 |
|

2008 թվականի ճգնաժամ և պլանային անցում եվրոյին
----------------------------------------------

Հիմնական հոդված՝ 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամը Իսլանդիայում
2008 թվականի աշնան ճգնաժամը հանգեցրել է իսլանդական կրոնի փոխարժեքի անկմանը մինչև 53% ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ։ 2009 թվականի հունվարին իսլանդական կառավարության ներկայացուցիչը հայտարարել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Կրոնը մահացել է։ Մեզ պետք է նոր արժույթ։ Միակ լուրջ այլընտրանքը հանդիսանում է եվրոն։ |  |

2009 թվականի մարտին Իսլանդիայի միջազգային հարաբերությունների նախարար Օսսուր Սկարֆեդինսոնի զեկույցում երեք հնարավորություններ է տրվել. թողնել կրոնը, եվրո ներմուծել առանց Եվրամիության անդամակցության և եվրո ներմուծել ԵՄ անդամակցելու ճանապարհով։ Զեկույցում առաջարկվում էր երրորդ հնարավորությունը։ Իսլանդիան սկսել է ԵՄ անդամակցության բանակցությունները։ Բանակցությունները սկսվել են 2010 թվականին, սակայն 2013 թվականին դրանք կասեցվել են։ 2014 թվականի փետրվարին Իսլանդիայի խորհրդարանը աջակցել է արտաքին գործերի նախարարի նախաձեռնությանը Եվրամիությանն անդամակցելու վերջնական մերժման վերաբերյալ։ 2015 թվականի մարտի 12-ին Իսլանդիայի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է Եվրամիությանն անդամակցելու դիմումի արձագանքի մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  տես՝
2. ↑  «Мировой кризис нокаутировал экономику Исландии»
3. ↑  Iceland to be fast-tracked into the EU, the Guardian
4. ↑  «Could EU Application Save Billions for Iceland?» Archived 2012-02-17 at the Wayback Machine. *Iceland Review Online*, 27 March 2009
5. ↑  ««ЕС ждет пополнения»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին։ Վերցված է 2019-06-03
6. ↑  «Исландия официально отказалась от вступления в ЕС»։ Վերցված է 2016-07-11

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իսլանդական կրոն
* Իսլանդական կրոն (թղթադրամների պատկեր) Archived 2013-06-16 at the Wayback Machine.
* Իսլանդիայի թղթադրամների պատկերասրահ (գերմ.)(անգլ.)