**Դիոնիսիոս Փարիզցի** (ֆր.՝ Saint Denis, լատին․՝ Dionysius), III դարի քրիստոնյա սուրբ, Փարիզի առաջին եպիսկոպոս, ճգնակյաց հոգևորական։

Կենսագրություն
--------------

Սրբի պահպանված կենսագրություններից ամենահինը «Դիոնիսիոս, Ռուստիկ և Ելևֆերիոս սրբերի կրքերը» (լատին․՝ Passio SS. Dionysii Rustici et Eleutherii), թվագրվում է 600 թվականով։ Սուրբ Դիոնիսիոսի մասին հիշատակում է նաև Գրիգոր Տուրցին՝ 6-րդ դարի Սուրբ և պատմիչ։ 

Ըստ ավանդություն Դիոնիսիոսը քրիստոնեություն էր քարոզում Հռոմում, այնուհետև գերմանական տարածքներում և Իսպանիայում: Նրան ուղեկցում էին պրեսբիտեր Ռուստիկը, Սուրբ Ռեգուլուսը և Ելևֆերիոս սարկավագը։ Այնուհետև Դիոնիսիոսը և նրա ուղեկիցները սկսեցին քարոզել Գալլիայում։ Դիոնիսիոսը, ըստ լեգենդի, դարձավ Լյուտեցիայի (Փարիզ) առաջին եպիսկոպոսը։ Հեթանոսական իշխանությունների կողմից քրիստոնյաների հալածանքների ժամանակ բոլոր երեք քարոզիչները գերեվարվել և բանտ են նետվել։ Առավոտյան նահատակները գլխատվեցին Մոնմարտրի գագաթին (այժմ ՝ Փարիզի սահմաններում)։ Երեք սրբերի մահապատժի հետ կապված էլ այս լեռը ստացավ իր ժամանակակից անունը (ֆր.՝ Montmartre-նահատակների լեռ)։ Սուրբ Դիոնիսիոսը վերցրեց իր գլուխը, նրա հետ քայլեց դեպի տաճար և միայն այնտեղ ընկավ մահացածը: Բարեպաշտ կին Կատուլլան թաղեց նահատակի աճյունը։

### Նույնացում Դիոնիսիոս Արիոպագացու հետ

Համաձայն հին արևմտյան լեգենդի, որը թվագրվում է 9-րդ դարով, Սեն Դենի վանքի վանահայր Հիլդուինի կարծիքով, Փարիզի Դիոնիսիոսը ոչ այլ ոք է, քան Դիոնիսիոս Արեոպացին, որի մասին խոսվում է «Գործք Առաքելոց» գրքում: Ըստ ավանդազրույցի, հնազանդվելով հայտնությանը, նա թողեց իր իրավահաջորդ Պուբլիուսին Աթենքում և եկավ Հռոմ։ Եվ արդեն Հռոմից, հռոմեական Կլեմենտ եպիսկոպոսի հանձնարարությամբ, Ռուստիկի և Ելևֆերիոսի հետ գնաց Գալլիա։

Երկու Դիոնիսիոսների՝ Փարիզի և Աթենքի նույնացման հարցը առաքելական ծագման վերաբերյալ եկեղեցիների քննարկման առարկա է դարձել։

### Տարաձայնություններ մահվան ժամանակի վերաբերյալ

Բրոքհաուզի և Եֆրոնի Հանրագիտական բառարանը նշում է, որ մահը տեղի է ունեցել Գալլիայի տիրակալ Սիսինիայի հրամանով, ըստ որոշ տվյալների՝ Վալերիանոսի օրոք՝ 253-260 թվականներին, իսկ մյուսների համաձայն՝ Մաքսիմիանոս Հերկուլոսի օրոք՝ 286-292 թվականներին։ Ռուս ուղղափառ եկեղեցին ընդունում է 3-րդ դարի երկրորդ կեսի թվագրությունը։

Որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ Փարիզի Ելևֆերիոսը չարչարվեց Քրիստոսի համար ..․ ամբարիշտ կայսր Դոմիտիանոսի՝ քրիստոնյաների հալածանքի ժամանակ։

Որոշ աղբյուրներ նշում են Դիոնիսիոս Արեոպագացու և Էլեվֆերիոսի մահվան տարեթիվ 96 թվականը։

Արժևորում
---------

Սրբի արժևորումը սկսվեց Գալլիայում նրա մահվանից գրեթե անմիջապես հետո: Սուրբ Ժնևիևի կենսագրությունը հայտնում է, որ Սուրբ Դիոնիսիոսի գերեզմանի վրա եկեղեցին կառուցվել է արդեն 5-րդ դարում։ Ավելի ուշ այս վայրում ձևավորվեց Սեն Դենի աբբայությունը։

Սուրբ Դիոնիսիոսը համարվում է Փարիզի հովանավորներից մեկը, կաթոլիկության մեջ նա տասնչորս Սուրբ օգնականների թվում է ։

Այն Պիոս Պապի կողմից պաշտոնապես ներառվել է ընդհանուր հռոմեական օրացույցում 1568 թվականին։

Հոկտեմբերի 9-ը, որպես Սուրբ Դիոնիսիոսի հիշատակի տոն, արևմտյան եկեղեցում նշվում է 8-րդ դարի վերջից:

Մինչև 8-րդ դարը Սուրբ Դիոնիսիոսը չի ընդունվել Արևելքում։

9-րդ դարում Կոստանդնուպոլսի ապագա Պատրիարք Մեթոդիոսը հունարենով կազմեց Սուրբ Դիոնիսիոսի կյանքը՝ այն լրացնելով Փարիզում Սուրբ Դիոնիսիոսի նահատակության ավանդույթով։ Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովսկին կազմել է Սրբերի կյանքը ռուսերեն և օգտագործել ինչպես հունական, այնպես էլ Լատինական աղբյուրներ: Նրա «Կենսագրություններ» վարքագրության մեջ հոկտեմբերի 3 ամսաթվի ներքո ներկայացվում է Աթենքում Սուրբ Դիոնիսիոսի գործունեության և Արևմուտքում նրա սխրանքների նկարագրությունը։

Արևմտյան եկեղեցին սուրբ Դիոնիսի հիշատակը նշում է VIII դարից։

### Դիոնիսիոսի արժևորումը Փարիզում

1997 թվականի հոկտեմբերի 19-ին, երկար տարիներ ի վեր, առաջին անգամ Սուրբ Դենիսի բազիլիկ մատուռում, որտեղ հանգչում են երեք սուրբ նահատակների մասունքները, կատարվեց ուղղափառ աղոթք։ Դրան մասնակցում էին երկու ուղղափառ եկեղեցիների ներկայացուցիչներ։ Ռումինական պատրիարքությունը ներկայացնում էին ավագ Երեց Մարկ-Անտոնի Կոստա դե Բորեգարը՝ Փարիզի Սուրբ Հերման տաճարի վանահայրը և Լուվսիենի վանական Կլոդոալդը, ինչպես նաև քահանա Ֆրանսուա Ֆորը՝ Էքս-ան-Պրովանսի հռոմեացի վերապատվելի Կասիան տաճարի վանահայրը։ Մոսկվայի պատրիարքարանը ներկայացնում էին ավագ Երեց Ժերար դե Լագարդը, «բոլոր վշտացողների ուրախությունը» ամենասուրբ Աստվածածնի սրբապատկերի տաճարի վանահայրը և Փարիզի վանականի Ժենևիևը, սարկավագ Ժոզեֆ Ֆույելը, նույն տաճարի հոգևորական, սարկավագ Նիկոլայ Նիկիշինը, Փարիզում Մոսկվայի Պատրիարքարանի Սուրբ Եկեղեցու հոգևորականը: Այդ ժամանակից ի վեր ուղղափառ աղոթքները պարբերաբար անցկացվում են Սուրբ Դիոնիսիոսի և նրա ուղեկիցների մասունքների առջև:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Рустик». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
2. ↑  Посольство Франции подарило Даниловскому монастырю икону св. мученика Рустика Парижского в честь 25-летия возрождения обители Արխիվացված է Փետրվար 9, 2019 Wayback Machine-ի միջոցով: // Патриархия.ru, 27 августа 2008 г.
3. ↑  «Священномученик Елевферий Парижский, диакон — Житие Святых». Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-09-ին. Վերցված է 2019-02-09-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)