**Իոն Դիակոնեսկու** (ռումիներեն՝ Ion Diaconescu, օգոստոսի 25, 1917(1917-08-25), Boțești, Dâmbovița County - հոկտեմբերի 11, 2011(2011-10-11), Բուխարեստ, Ռումինիա), ռումինացի հակակոմունիստ ակտիվիստ և քաղաքական գործիչ։ Ռումինիայի կոմունիստական դարաշրջանում 17 տարի՝ 1947-1964 թվականներին անցկացրել է բանտում որպես քաղբանտարկյալ։ Ավելի ուշ նա դարձել է Քրիստոնեա-դեմոկրատական ազգային գյուղացիական կուսակցության առաջնորդ։

Կենսագրություն
--------------

### Մանկություն և պատանեկություն

Իոն Դիակոնեսկուն ծնվել է 1917 թվականի ամռանը Արջեշ բնակավայրում, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Գերմանիայի տիրապետության տակ, քահանա Պոպեսկուի ընտանիքում։ Ավելի ուշ նա հաճախ է վերադարձել իր մանկության վայրերը՝ նույնիսկ լինելով արդեն ծեր հասակում։ Նրա ընտանիքում եղել է «քահանայական երկարամյա ավանդույթ»․ ընտանիքի շատ անդամներ եղել են հոգևորականներ ու քահանաներ։ 1936 թվականին 19 տարեկան հասակում Դիակոնեսկուն դարձել է Ռումինիայի գյուղացիական կուսակցության երիտասարդական թևի անդամ։ Այս շրջանում նա ուղևորվել է Բուխարեստ, որտեղ սովորել է Պոլիտեխնիկական համալսարանի էլեկտրական համակարգերի բաժնում, որն ավարտել է 1942 թվականին։ Այնհուհետև Դիակոնեսկուն աշխատել է գյուղատնտեսության նախարարությունում՝ որպես տեխնիկական գրախոս։

Քաղբանտարկյալ
-------------

1947 թվականին Դիակոնեսկուն հեռացվել է նախարարության իր աշխատանքից իր քաղաքական գործունեության պատճառով։ Կուսակցության առաջնորդների շղթայական ձերբակալություններից հետո Իոնը, լինելով իր կուսակցության երիտասարդական խմբի առաջնորդ, նույնպես արժանացել է իշխանությունների հետապնդումներին։ 1947 թվականի դեկտեմբերի 1-ին նա ձերբակալվել է Բուխարեստի իր բնակարանում։ 1948 թվականին դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման՝ գույքի բռնագրավմամբ։

Փոխելով մի քանի կալանավայրեր՝ Դիակոնեսկուն բանտախցում հայտնվել է 5-6 այլ քաղբանտարկյալների հետ, որոնք հնարավորությւոն ունեին կիրթ մարդկանց հետ «մշակութային շփումների»։ Նա բանտից դուրս է եկել 1962 թվականի նոյեմբերի 30-ին։ Ազատումից հետո Ռումինիայի կոմունիստական իշխանությունները չեն դադարեցրել նրա նկատմամբ հետապնդումները։ Ազատումից անմիջապես հետո նա տնային կալանքի է ենթարկվել, ապա ռեժիմի այլ հակառակորդների հետ վտարվել։

### Կյանքը կոմունիստական ռեժիմի պայմաններում

Դեռևս 1964 թվականին Բուխարեստում Դիակոնեսկուի համար չափազանց դժվար է եղել աշխատանք գտնելը։ Այս շրջանում նա շարունակել է գաղտնի հանդիպել Գյուղացիական կուսակցության այլ անդամների՝ մասնավորապես Կորնելիու Կոպոսուի հետ։ Այդպիսի հավաքներից մեկը 1947 թվականին բացաայտվել է երկրի անվտանգության մարմինների կողմից։

### Քաղաքական գործունեությունը 1989 թվականից հետո

Երբ 1989 թվականի հեղափոխությունը հանգեցրել է Ռումինիայում Նիկոլաե Չաուշեսկուի ռեժիմի տապալմանը, Դիակոնսկուն, Կոպոսուն և այլ առաջնորդներ 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կոչ են արել վերականգնել Ազգային գյուղացիական կուսակցությունը։ Այն արագ միաձուլվել է քաղաքական այլ խմբավորումների հետ և դարձել Քրիստոնեա-դեմոկրատական ազգային գյուղացիական կուսակցության (PNŢCD) հիմքը։ 1990 թվականի հունվարի 29-ին կոմունիստական կառույցի նախկին կողմնակիցները հարձակվել են կուսակցության շտաբի վրա։

Ռումինիայում առաջին ազատ ընտրությունները կայացել են 1990 թվականի մայիսի 20-ին։ Այդ ընտրությունների արդյունքում Դիակոնեսկուի կուսակցությունը խորհրդարանում 12 տեղ է ստացել Կորնելիու Կոպոսուի մահից հետո Դիակոնեսկուն զբաղեցրել է նրա տեղը որպես կուսակցության առաջնորդ։ Այս շրջանում նա կարողացել է օրենսդիր մարմիններով անցկացնել իր մի քանի բարեփոխումներ․ սեփականաշնորհման արագացում, նախկին ռեժիմի կողմից բռնագրավված հողերի ռեստիտուցիա, գաղտնի ծառայությունների ախրիվների վերլուծություն և արտաքին քաղաքականության մեջ դեպի արևմուտք կողմնորոշում։

Տնտեսական ճգնաժամի արդյունքում, որը սկսվել է շուկայական տնտեսության անցումից հետո, Դիակոնեսկուի կուսակցությունը չի հայտնվել խորհրդարանում, որը կազմավորվել է 2000 թվականին։ Ինքը Իոնը լքել է կուսակցական ու պետական պաշտոնները։

### Քաղաքականությունից հեռանալուց հետո

2000 թվականից հետո Դիակոնեսկուն շարունակել է զբաղեցնել կուսակցության պատվավոր նախագահի դերը։ Լինելով թոշակառու և ապրելով ոչ մեծ բնակարանում՝ նա շարունակել է գրել իր հուշագրությունը, որը տպագրվել է 2003 թվականին։ 2007 թվականին *PNŢCD*-ի շարքերում նկատվել է ճեղքում․ Դիակոնեսկուն աջակցել է խմբերից մեկին, սակայն նա կարողացել է պահպանել կուսակցության միասնականությունը։

2009 թվականին Վիկտոր Չորբեայի առաջարկով Դիակոնեսկուն դատարան է դիմել՝ իր բանտարկության շրջանի համար, որ ուղեկցվել է մարդու իրավունքների խախտումներով, 18 միլիոն եվրո փոխհատուցում պահանջելով։ Ենթադրվում էր, որ սպասվելիք գումարը կօգտագործվի կուսակացության «բարօրության համար»։ 2010 թվականին Բուխարեստի դատարանը կայացրել է վճիռ, որով Դիակոնեսկուին որպես փոխհատուցում պետք է տրամադրվեր 500,000 եվրո, սակայն Վերաքննիչ դատարանը չեղարկել է գումարի տրամադրման պահանջը, չնայած համաձայնել է, որ 1948 թվականի ձերբակալությունը քաղաքական մոտիվներով է կայացել։

Դիակոնեսկուն 2011 թվականի սեպտեմբերի տեղափոխվել է Բուխարեստի հիվանդանոցներից մեկը սրտի առիթմիայի խնդրով։ Սկզբում նրա առողջական իրավիճակը կայուն է եղել, սակայն հոկտեմբերի առաջին օրերին նրա վիճակը կտրուկ վատացել է, և նա մահացել է 2011 հոկտեմբերի 11-ին 94 տարեկան հասակում։

Ժառանգություն
-------------

Դիակոնեսկուն թաղվել է Բուխարեսի Բելլու գերեզմանատանը զինվորական պատվով։ Հետմահու նա պարգևատրվել է *Ռումինիայի աստղ* ազգային բարձրագույն պարգևով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  «Ion Diaconescu, who helped Romania become democratic, dies at age 94». *Associated Press*. Washington Post. 2011 թ․ հոկտեմբերի 12. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
3. ↑  «Romanian anti-communist symbol Ion Diaconescu dies at 94». *Romania Insider*. 2011 թ․ հոկտեմբերի 12. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
4. ↑  Laura Ciobanu, "Ion Diaconescu, o viaţă trăită între speranţă şi suferinţă" ("Ion Diaconescu, a Life Lived between Hope and Suffering"). *Evenimentul Zilei*. 2011-10-12. Retrieved 2011-10-15.

Գրականություն
-------------

* *Dan Pavel, Iulia Huia* «Nu putem reuși decît împreună». O istorie analitică a Convenției Democratice, 1989-2000. — Iași: Editura Polirom, 2003.
* Ion Diaconescu, who helped Romania become democratic, dies at age 94 // *Washington Post*  / Associated Press. — 2011.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իոն Դիակոնեսկու» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 120972417 · ISNI: 0000000055692375 · LCCN: no2004037197 · VIAF: 59928772 · WorldCat VIAF: 59928772 |

 |