recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Թեոդոր Մոնուար** (հունիսի 1, 1806(1806-06-01), Ժնև, Ժնև, Շվեյցարիա - ապրիլի 26, 1869(1869-04-26), Ժնև, Շվեյցարիա), ազգությամբ շվեյցարացի վիրաբույժ և Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի համահիմնադիր։

Թեոդոր Մոնուարը ծնվել է Ժնևում՝ հարուստ բժիշկների ընտանիքում։ Հետևելով ընտանեկան ավանդույթին՝ Անգլիայում ու ֆրանսիայում սովորել է բժշկություն և 1833 թվականին դիպլոմ ստացել։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո դարձել է Ժնևի Առողջապահության հանձնաժողովի և Ժնևի Հանրային առողջապահության հանձնաժողովի անդամ։ Նա համարվում էր խելացի և գրավիչ մարդ՝ հումորի հիանալի զգացողությամբ։ Երբ նա առաջին անգամ ամուսնացավ, իր կնոջ երեխաներին իր խնամակալության տակ առավ։ Երբ նրա կինը մահացավ, Մոնուարն ամուսնացավ 2-րդ անգամ։ Ընտանիքը, ինչպես և նրա աշխատանքը, Մոնուարի կյանքում մեծ դեր ուներ։ 1862 թվականին Անրի Դյունանի «Սոլֆերինոյի հիշատակը» գրքի հրատարակումից հետո Մոնուարր Գուստավ Մուանիե, Գիլյոմ-Անրի Դյուֆուր և Լուի Ապիա հետ անդամակցում է «Հինգի հանձնաժողովին», որը կազմավորվել էր 1863 թվականի փետրվարին։ Շատ չանցած՝ նրանք վերանվանեցին հանձնաժողովը «Վիրավոր զինվորների օգնության միջազգային կոմիտե», որն էլ հիմք դարձավ 1876 թվականին «Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեին»։ Կոմիտեի նախնական հանդիպումների ժամանակ Մոնուարը աջակցում էր Դունանի գաղափարը, ըստ որի Կարմիր խաչի բանակցությունները հզոր քաղաքական եւ ռազմական գործիչների հետ պիտի տարածվեր ամբողջ աշխարհում։ 1863 թվականի հոկտեմբերի 26-ից 29-ը Ժնևում տեղի ունեցավ միջազգային կոնֆերանս, որում քննարկվեց Դունաի գաղափարը։ Երբ որ պատգամավորությունների միջև անհամաձայնություն առաջացացավ կապված վիրավորների մասին հոգ տանելու կամավորների աշխատանքի հետ, Մոնուարն համոզիչ ելույթ ունեցավ, ինչի շնորհիվ էլ Կարմիր խաչն այսօր գործում է։ Մոնուարը և Լուի Ապիան, ով նույնպես վիրաբույժ էր, մոտ ընկերներ էին։ Ժնևում Մոնուարը կարծես ավագ ընկեր լիներ իրենից 12 տարի փոքր Լուի Ապիայի համար, ով առաջին անգամ եկել էր Ժնև 31 տարեկանում։

Թեոդոր Մոնուարը մնաց «Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտե»-ի անդամ մինչև իր կյանքի վերջին օրերը, երբ 1869 թվականին մահացավ։ Կոմիտեում նրա իրավահաջորդը եղավ Ժնևի պատգամավոր Լուի Միշելի դը լա Ռիվը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5

Աղբյուրներ
----------

* Pierre Boissier: *History of the International Committee of the Red Cross. Volume I: From Solferino to Tsushima.* Henry Dunant Institute, Geneva 1985, 2-88044-012-2
* Caroline Moorehead: *Dunant's dream: War, Switzerland and the history of the Red Cross.* HarperCollins, London 1998, 0-00-255141-1 (Hardcover edition); HarperCollins, London 1999, 0-00-638883-3 (Taschenbuch-Ausgabe)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Red Cross and Red Crescent Movement History - Dr. Théodore Maunoir Archived 2001-03-08 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1029603952 · ISNI: 0000000080671605 · SUDOC: 244136238 · VIAF: 122238413 · WorldCat VIAF: 122238413 |

 |
**Վարոս Սարգսի Խաչատրյան** (մայիսի 26, 1933(1933-05-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ էներգետիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1979):

Կենսագրություն
--------------

Վարոս Խաչատրյանը ծնվել է 1933 թվականի մայիսի 26-ին, Երևան քաղաքում։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1978-1981 թվականներին՝ էներգետիկայի ինստիտուտի տնօրեն, 1981-2001 թվականներին՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի էլեկտրական կայանների, ցանցերի և համակարգերի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են բարդ էլեկտրական համակարգերի կայուն և լավարկային ռեժիմների մաթեմատիկական մոդելների կառուցման և իրացման մեթոդներին, բաշխված պարամետրերով երկար էլեկտրական գծերի կայուն և անցումային ռեժիմների հաշվարկին։
Համահեղինակ է «էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի օպտիմալ զարգացման մաթեմատիկական մոդելները և նրանց իրացումը» (2001) ուսումնական ձեռնարկի։

Երկեր
-----

* Էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի կայունացված ռեժիմների հաշվման և վերահաշվման մեթոդները, Երևան, 1997 (համահեղինակ)։
* Էլեկտրակայանների ավտոմատ կառավարման համակարգեր։ Ուս. ձեռնարկ, 1988 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
2. ↑  «Էլեկտրակայանների ավտոմատ կառավարման համակարգեր ։ Ուս. ձեռնարկ».(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18235 |

 |
**Զորկա Պետրովա Պրվանովա** (բուլղար․՝ Зорка Петрова Първанова, մայիսի 4, 1958(1958-05-04), Ռազլոգ, Բլագոևգրադի մարզ, Բուլղարիա), Բուլղարիայի չորրորդ նախագահ Գեորգի Պրվանովի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Զորկա Պրվանովան ծնվել է 1958 թվականին Ռազլոգում։ 1982 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի պատմության ֆակուլտետի Պատմության և ազգագրության բաժինը։ 1989 թվականին ստացել է պատմության դոկտորի կոչում։ 1997-1999 թվականներին դասավանդել է Վառնայի ազատ և Սոֆիայի սլավոնական համալսարաններում։ Գիտական հետազոտությունները նվիրված են Բալկաններում 19-րդ և 20-րդ դարերի ազգային խնդիրներին։ Շուրջ 20 հրապարակումների և մենագրության հեղինակ է։ 1994 թվականից Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի Բալկանյան հետազոտությունների ինստիտուտի 1-ին աստիճանի գիտաշխատող, 2002 թվականից՝ 2-րդ աստիճանի գիտաշխատող։

Հասարակական գործունեություն
---------------------------

Բելլա Քոչարյան, Լորա Բուշ, Լյուդմիլա Պուտինա և Զորկա Պրվանովա, Հայաստանի, ԱՄՆ-ի Ռուսաստանի և Բուլղարիայի առաջին տիկնայք 2003 թվականին
Զբաղվում է կանանց և երեխաների հարցերով, մշակութային հարցերով, պայքարում թմրանյութերի տարածման դեմ։

Հանդիսանում է՝ 

* Թմրադեղերի դեմ պայքարի ազգային երիտասարդական կազմակերպության պատվավոր նախագահ
* «Կանայք և գիտություն» ազգային խորհրդի անդամ
* Վառնայի բալետի միջազգային մրցույթի պատվավոր գործընկեր
* «Ռուսալկա» ամառային երաժշտական ակադեմիայի պատվավոր գործընկեր

Ընտանիք
-------

Զորկա Պրվանովան և Գեորգի Պարվանովը ունեն երկու երեխա՝ 

* Վլադիմիր Պրվանով
* Իվայլո Պրվանով

Պարգևներ, կոչումներ
-------------------

* Բելգիա Լեոպոլդ I շքանշան
* Դանիա Դանեբրոգի շքանշան (2006)
* Էստոնիա Տեռա Մարիանա խաչի շքանշան, 1-ին դաս
* Լատվիա Երեք աստղի շքանշան, 1-ին դաս
* Իսպանիա Քաղաքացիական արժանիքների շքանշան (07/06/2003)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «President Parvanov to Present Golden Rython to Mayor of Rome». *Standart*. 2009 թ․ փետրվարի 24. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 7-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 30-ին.
2. ↑  Belgian Royal Family Website, State visit in Bulgaria (2003), Photo
3. ↑  Photo of the royal and presidential couples
4. ↑  Boletín Oficial del Estado

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունy Բուլղարիայի նախագահի կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 144798158 · ISNI: 0000000054098147 · LCCN: no2003042165 · VIAF: 7077726 · WorldCat VIAF: 7077726 |

 |
Վարպետ Մեհրաբի տան բարձրաքանդակ, Վանաձոր
**Մեհրաբ Ստեփանի Միրզախանյան** (**Վարպետ Մեհրաբ**, 1894 թ. Կիրովականի շրջան, Սարմսախլու (Քարաբերդ)), աղբյուրներ կառուցող քարտաշ վարպետ։ Աղբյուրներ է կառուցել Կիրովականի շրջանում, Ստեփանավանում (Երկրորդ աշխարհամարտի զոհվածներին նվիրված հուշաղբյուր), Պուշկինի լեռնանցքում («Պուշկինի աղբյուր» Ալեքսանդր Պուշկինի մահվան 100-ամյակի առթիվ), Թումանյանում, Համզաչիմանում։ Քարտաշ-վարպետի աշխատանքը ուսանել է Բաքվում։ Երևանում Ալեքսանդր Թամանյանի հետ հանդիպումից հետո ստեղծել է կառավարական տան քանդակները, այնուհետև Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի շենքի քանդակները։ Թոշակի անցնելուց հետո կառուցել է աղբյուրներ։

Հիշատակ
-------

1972 թվականին «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիան նկարահանել է «Մեհրաբի աղբյուրները» 10 րոպե (277 մ) տևողությամբ գունավոր ֆիլմը, որը պատմում է հուշարձան-աղբյուրներ կառուցող քարտաշ վարպետ Մեհրաբ Միրզախանյանի մասին։ Վարդգես Պետրոսյանը «Վերածնունդ» ժողովածուում «Մեհրաբի աղբյուրը» վերնագրով պատմվածք է գրել։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ժողովուրդը վարպետ է կոչել 77-ամյա քարտաշ Մեհրաբին։ Թվով 40 հուշաղբյուր է կառուցել Մեհրաբը։ Քառասուն աղբյուր լեռներում և կիրճերում, ճանապարհների խաչմերուկներին, գյուղերում և քաղաքներում։ Շուրթից շուրթ ավանդվում է խոսքը` «Մեհրաբի աղբյուր»։ Դա նշանակում է հավերժական աղբյուր։- «Պրավդա» թերթ, 1971 թ. սեպտեմբերի 20 |  |

Պատկերասրահ
-----------

* Երկրորդ աշխարհամարտի զոհվածներին նվիրված հուշաղբյուր Թաիրովի ամառանոցի (այժմ՝ Գուգարաց թեմի առաջնորդարան) բակում
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարպետ Մեհրաբի արվեստը՝ վտանգված(չաշխատող հղում)
2. ↑  Մեհրաբի աղբյուրները
3. ↑  Մեհրան ով է
4. ↑  «Պրավդա» թերթ, 1971 թ. սեպտեմբերի 20
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սլավա Սարգսյան (այլ կիրառումներ)

**Սլավա Գևորգի Սարգսյան** (հունվարի 1, 1948(1948-01-01), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ սպորտային մեկնաբան։ Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (2021)։

Կենսագրություն
--------------

Սլավա Սարգսյանը ծնվել է 1948 թվականին Թբիլիսիում։ Սովորել է Թբիլիսիի թիվ 79 միջնակարգ դպրոցում։ 1972 թվականից մեկնաբանել է «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի խաղերը։ 1975 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտը` ֆուտբոլի մարզիչի մասնագիտությամբ։ 1975-1986 թվականներին եղել է Հայաստանի ֆուտբոլի հանրապետական դպրոցի մարզիչ, 1986-1992 թվականներին` Սպորտկոմիտեի ֆուտբոլի բաժնի պետի տեղակալ, 1992-1995 թվականներին` Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի առաջին փոխնախագահ։ 1995 թվականից աշխատում է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում` որպես մարզական հաղորդումների գլխավոր խմբագիր։ Միաժամանակ մեկնաբանում է տարբեր մարզաձևերի համաշխարհային, հանրապետական, օլիմպիական և այլ առաջնություններ։

Անդամակցություն
---------------

* ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ, 1985
* Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ, 1992

Պարգևներ
--------

* ՀՀ ֆիզկուլտուրայի վաստակավոր աշխատող, 1998
* ՀՀ նախագահի շնորհակալագիր, 2000
* ՀԱՕԿ բարձրագույն ոսկե շքանշան, 2008
* «Լավագույն մարզական մեկնաբան» մրցանակ, 2009
* Մովսես Խորենացու մեդալ, 2011
* Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ, 2021

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baghdasaryan, Aram. «AV Production - Սլավա Սարգսյան». *avproduction.am*. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 1-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ». *www.president.am*. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
**Նինա Հայկազի Բարխուդարյան** (հունվարի 28, 1950(1950-01-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կենսաքիմիկոս։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1994): ԽՍՀՄ նյարդաքիմիկոսների բաժանմունքի գիտքարտուղար (1985-1991):

Կենսագրություն
--------------

Նինա Բարխուդարյանը ծնվել է 1950 թվականի հունվարի 28-ին, Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1972 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Կենսաքիմիայի ինստիտուտում, 1991 թվականից՝ նեյրոպեպտիդների կենսաքիմիայի խմբի, 2003 թվականից՝ լաբորատորիայի վարիչ։

Առաջին անգամ ցուլի գլխուղեղի հիպոթալամուսից անջատել է կենսաբանական ակտիվ 5 նեյրոպեպտիդ։ Բացահայտել է, որ կալցիում նեյրինն այն առանցքային ֆերմենտն է, որի միջոցով իրագործվում է հեմորֆինների ազդեցությունը նյարդային և իմունային համակարգերում։

Անդամակցություն
---------------

* Կենսաքիմիկոսների ԽՍՀՄ անդամ (1983-1991), 1991 թվականից՝ ՀՀ անդամ։
* Նյարդաքիմիկոսների եվրոպական (1991 թվականից), միջազգային (1993-2000) միությունների անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005, էջ 214։
2. ↑  «N. H. Barkhudaryan - Semantic Scholar». *www.semanticscholar.org* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 30-ին.
**Պետրոս Անուշավանի Պետրոսյան** (դեկտեմբերի 26, 1937(1937-12-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լուսանկարիչ։ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Պետրոս Պետրոսյանը ծնվել է 1937 թվականին Երևանում, մաթեմատիկայի ուսուցիչ Անուշավան Պետրոսյանի ընտանիքում։ Լուսանկարչության բնագավառում առաջին քայլերն արել է դպրոցական տարիներին։ 1943-1953 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 98 միջնակարգ դպրոցում։ Դպրոցն ավարտելու հետո մեկ տարի աշակերտել է ՏԱՍՍ-ի թղթակից, լուսանկարիչ Հակոբ Հեքեյանին։ 1958-1960 թվականներին աշխատել է Երևանի Շահումյանի շրջանի պիոներների պալատում, 1961 թվականին՝ Հայէլեկտրո գործարանի գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1962 թվականին՝ «Փոստարկղ»
թիվ 13 (Մերգելյանի անվան ինստիտուտ) ֆոտոլաբորատորիայում։ 1963-1979 թվականներին եղել է «Սովետական Հայաստան» ամսագրի ֆոտոթղթակիցը։ 1967 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարան։ 1979 թվականին եղել է Սփյուքահայերի հետ մշակութային կապերի կոմիտեի լուսանկարիչը։ 1993 թվականից եղել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության լուսանկարիչը։ Դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Մասնակցել է համամիութենական և հանրապետական ցուցահանդեսների։ 1976 թվականին Երևանի ռադիոյի և հեռուստատեսության կոմիտեի դահլիճում տեղի է ունեցել Պետրոսյանի առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ 1988 թվականին Պետրոսյանի 50-ամյակի առթիվ Ժուռնալիստի տան դահլիճում բացվել է «Հայաստանը ժուռնալիստի աչքերով» ցուցահանդեսը։

Գրականություն
-------------

* Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, 159 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Պետրոս Անուշավանի Պետրոսյան
**Անծանոթը Սենից** (ֆր.՝ *L’Inconnue de la Seine*, մոտ 1865 - մոտ 1885, Փարիզ), 16-ամյա աղջկա չճանաչված դիակը, որը գտել են Սեն գետում, նրա դեմքից պատրաստել են գիպսե մահադիմակ։ Դիմակը հայտնի դարձավ որպես կանացի առեղծվածայնության և գեղեցկության խորհրդանիշի օրինակ։

Պատմության
----------

Երիտասարդ աղջկա դիակը գտել են Սենում, 1880 թվականի վերջում։ Դիակի վրա բռնության ոչ մի հետք չի գտնվել։ Մահվան ամենահավանական տարբերակը ինքնասպանությունն է։ Պաթոլոգոանատոմները այնքան էին հիացած աղջկանով, որ պատրաստեցին աղջկա հետմահու դիմակը։

Մի քանի տարվա ընթացքում Փարիզում տարածվեցին դիմակի կրկնօրինակները, որոնք դարձան մոդայիկ ատրիբուտ բոհեմային հասարակությունում։ Գրողները, պոետները և նկարիչները ոգեշնչվում էին նրանից և նրան էին նվիրում շատ աշխատանքներ։ Ալբեր Կամյուն նրա ժպիտը համեմատում էր Մոնա Լիզայի ժպիտի հետ։ Պոետ և մշակութային քննադատ Ալ Ալվարեսը իր գրքում գրել է, որ գերմանուհի մոդայամոլների մի ամբողջ սերունդ նրա արտաքինը կատարյալ էին համարում։ Լուի Արագոնի պատվերով Ման Ռեյը արեց գիպսե դիմակի մի շարք լուսանկարներ և ֆոտոկոլաժներ։

Վլադիմիր Նաբոկովը անհայտ խեղդվածին նվիրել է *L’Inconnue de la Seine* բանաստեղծությունը (1934), որտեղ ասվում է.

  Անավարտ մարող լարերի ձայնի մեջ  

  Լսում եմ ձայնը քո գեղեցկության։  

  Գունատ երիտասարդ խեղվածների բազմության մեջ  

  Ամենագունատն ու հմայիչն ես դու։  

  

  Դու ինձ հետ գոնե ձայների մեջ սպասի,  

  Բախտը քո զլացավ երջանկությանը,  

  Դե պատասխանիր քո հետմահու ժպիտով  

  Հմայված գիպսե շուրթերով։

1950-ականների վերջում նորվեգիացի Ասմունդ Աերդապը, որը խաղալիքների ընկերության տնօրեն էր, օգտագործեց անհայտի կերպարը խամաճիկների համար, որը ստացավ Resusсi Anne («Փրկված Էննին») անվանումը, դրանք լայնորեն օգտագործվում էին փրկարարական մեթոդների ուսուցման ժամանակ, օրինակ՝ «բերանը բերանին» մեթոդը և դրա հետ կապված խեղդված աղջիկը ստացել է ոչ պաշտոնական «աշխարհում ամենից շատ համբուրված աղջիկ» կոչումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  L’Inconnue de la Seine
2. ↑  BBC, Resusci Anne and L’Inconnue: The Mona Lisa of the Seine

Արտաքին հղումներ
----------------

* Artips, Beauté macabre
* BnF, L’eau, la femme, la mort. Le mythe de l’Inconnue de la Seine, par Hélène Pinet
**Վիլհելմ Հովհաննեսի Ակունյան** (նոյեմբերի 3, 1956(1956-11-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 2010), հայ լուսանկարիչ, ֆոտոթղթակից։

Կենսագրություն
--------------

Վիլհելմ Ակունյանը ծնվել է 1956 թվականի նոյեմբերի 3-ին, Երևանում։ 1978-1983 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ֆակուլտետում, 1980-1981 թվականներին՝ ԵՊՀ հասարակական գիտությունների ֆակուլտետի ֆոտոժուռնալիստիկայի բաժնում։ Լուսանկարչությամբ է զբաղվել 1980 թվականից, ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետում սովորելու ժամանակ։
Որպես ֆոտոթղթակից աշխատել է «Լուսավորիչ», «21», «Երկիր», «Հայաստանի Հանրապետություն», «Օրրան» թերթերում, «Նուվել դ’Արմենի» (Ֆրանսիա) և «Հայացք Երևանից» ամսագրերում։

Անդամակցություն
---------------

* 1995-1998 թվականներին եղել է Երևանի մամուլի ակումբի անդամ։

Գրականություն
-------------

* Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, էջ 255։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Վիլհելմ Ակունյանի մասին Երևանի մամուլի ակումբի կայքում
2. ↑  Վիլհելմ Հովհաննեսի Ակունյան
**Գրիգոր Հովակիմի Չիլինկիրյան** (1839, Իզմիր, Այդին, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 2, 1923(1923-02-02), Իզմիր, Թուրքիա), հայ հրապարակախոս, խմբագիր, թարգմանիչ, հասարակական, գրական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Չիլինկիրյանը ծնվել է 1839 թվականին Զմյուռնիայում։ Սովորել է Զմյուռնիայի Մեսրոպյան վարժարանում, ինքնակրթությամբ տիրապետել հունարենին, ֆրանսերենին, իտալերենին։ Մեսրոպյան վարժարանում դասավանդել է թուրքերեն։

1861-1867 թվականներին հրատարակել է «Ծաղիկ» հանդեսը։ 1867-1878 թվականներին Չիլինկիրյանի թարգմանությամբ լույս են տեսել Վիկտոր Հյուգոյի, Ալֆոնս դը Լամարթինի, Անտուան Ֆրանսուա Պրևոյի, է. դը Միրգուրիի, է. Այուի, Ժորժ Սանդի և այլոց ստեղծագործություններից։ Գլխավորել է «Տիգրան» մասոնական մասնաժողովի գործունեությունը։ Չիլինկիրյանն առաջ է քաշել արմատական ժողովրդավարական և ազատագրական գաղափարներ։ Հանդիպել է Հնդկաստանից վերադարձող Մ. Նալբանդյանին, քարոզել նրա գաղափարները։

Չիլինկիրյանը պաշտպանել է Վիկտոր Հյուգոյի «հեղաշրջական» հայացքները, համակրանքով արտահայտվել Ջ. Գարիբալդիի և նրա գլխավորած ազատագրական շարժման վերաբերյալ։ Առաջ է քաշել ազգային-սոցիալական հարցերը «զինական հեղափոխությամբ» լուծելու խնդիրը, պաշտպանել է զեյթունցիների պայքարը։

Գրիգոր Չիլինկիրյանի հրապարակախոսության լավագույն էջերից են «Ծաղիկ» հանդեսի առաջնորդողներն ու հոդվածները, «Զմիւռնական նամականի» և «Ուղեւորութիւն ի Կոստանդնուպոլիս» (1883) նամակագրական և գեղարվեստական-հրապարակախոսական երկերը։ Լույս է ընծայել «Վիպակներ եւ ցան ու ցիր գրուածներ» (1920) ժողովածուները։

Նպաստել է ազգային թատրոնի ձևավորմանն ու զարգացմանը, հայ գրականության իրապաշտական ուղղության արմատավորմանը։

Ծածկանուններ
------------

Հանդես է եկել Պերճ, Վարաժ և այլ ծածկանուններով։

Գրականություն
-------------

Ղազարյան Հ. Գրիգոր Չիլինկիրյան, Ե. 1959:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

Աղբյուրներ
----------

* Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 26։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 13715 · ISNI: 0000000022245341 · LCCN: n00046114 · VIAF: 8618483 · WorldCat VIAF: 8618483 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մուրադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Մուրադյան (այլ կիրառումներ)

**Աշոտ Միհրանի Մուրադյան** (1963, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լուսանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Մուրադյանը ծնվել է 1963 թվականին, Երևանում։

Լուսանկարչական գործունեությունը սկսել է 1980-ականների կեսերին։ Կարճ ժամանակահատված աշխատել է «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիայում։ 1990 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի կինո-ֆոտո բաժինը։ 1990-ական թվականներին լուսանկարչություն է դասավանդել Գեղագիտական դաստիարակության հանրապետական կենտրոնում։ Հետագայում հիմնել է «Կոլլաժ» հրատարակչությունը։ 1980-ականներից Մուրադյանը թղթակցել է Հայաստանյան տարբեր պարբերականներին և թերթերին։ Մուրադյանի աշխատանքներն առանձնանում են ծանրակշիռ սիմվոլիզմով, ձգտում են դեպի ցայտուն արտաքին էֆեկտներ։

Հայաստանի անկախացումից հետո զբաղվել է վավերագրական աշխատանքներով՝ ներկայացնելով Արցախյան պատերազմը ներկայացնող լուսանկարների շարքը, որը 2016 թվականին հրատարակվել է «Ճանապարհ դեպի հաղթանակ» խորագրով ֆոտոգրքում։

Ֆոտոգրքեր
---------

* «Արմենիա», Երևան։ Կոլլաժ ՍՊԸ, 2016։
* «Սյունիք»
* «Տավուշը»
* «Ճանապարհ դեպի հաղթանակ», Երևան։ Կոլլաժ, 2016։
* «Արցախ», Երևան։ Կոլլաժ, 2016

Ցուցահանդեսներ
--------------

* «Շուշիից Շուշի»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ, ԱՇՈՏ | Հայ լուսանկարչական արվեստների հետազոտական շտեմարան». *www.lusarvest.org*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 11-ին.
2. ↑  AuroSystem (2016 թ․ մայիսի 28). «Մենք կարողացանք հաղթել առանց հաց, առանց վառելիք, առանց զենք». *ՀՐԱՊԱՐԱԿ* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 11-ին.
3. ↑  «Արցախը՝ լուսանկարիչ Աշոտ Մուրադյանի աչքերով». *Նորություններ Արցախից aparaj.am*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 11-ին.

Գրականություն
-------------

* Մուրադյան, Աշոտ։ Ճանապարհ դեպի հաղթանակ, Կոլաժ, Երևան, 2016։
* Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, էջ 255։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աշոտ Մուրադյանի աշխատանքների ցուցահանդեսն ու «Արցախ» խորագրով լուսանկարների ալբոմի շնորհանդեսը
**Շահանե Մեժլումյան** (հոկտեմբերի 7, 1979(1979-10-07), Գորիս, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) հաղորդավարուհի, լրագրող, «Հայլուր» («Առաջին» լրատվական, «Օրակարգ») ծրագրի մեկնաբան։

Կենսագրություն
--------------

Շահանե Մեժլումյանը ծնվել է 1979 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, Գորիս քաղաքում։ 1997 թվականին ավարտել է Գորիսի Սերո Խանզադյանի անվան թիվ 6 միջնակարգ դպրոցը։ Ուսանողական տարիներին թղթակցել է հանրապետական մամուլին, ինչպես նաև տպագրել քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային նյութեր։ 2000-2002 թվականներին թղթակցել է՝ Ռադիո իմպուլս FM-106.5 ռադիոկայանին՝ պատրաստել ռադիոռեպորտաժներ, Զարկերակե լրատվական ծրագրի, Ուսանողական միջօրեկանե լրատվական-ժամանցային ծրագրի համար, որտեղ ծավալել է հաղորդավարի գործունեություն։ Նույն թվականին ավարտել է Սուսաննա Ալեքսանյանի ղեկավարած հեռուստառադիոհաղորդավարների դպրոցը՝ ձեռք բերել հաղորդավարի մասնագիտություն։ 2003 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան։ 2003-2018 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում, եղել է լրատվական ծառայության մեկնաբան։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է՝ ունի երեք դուստր՝ Լիլին, Նենսին և Լյուսին։ Ամուսինը՝ Արթուր Շեգունցը աշխատում է առողջապահության համակարգում, որպես ֆինանսիստ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մեր մեջ ասած - Շահանե Մեժլումյան». *www.1tv.am*. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 22-ին.(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* ՇԱՀԱՆԵ ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆ Archived 2023-02-06 at the Wayback Machine.
* Մեր մեջ ասած - Շահանե Մեժլումյան
* TV ալիք 2014 թվական, հունվարի 13-19
**Մաուդ Սթիվենս Վագներ** (անգլ.՝ Maud Stevens Wagner, փետրվարի 12, 1877(1877-02-12), Լիոն շրջան, Կանզաս, ԱՄՆ - հունվարի 30, 1961(1961-01-30), Lawton, Օկլահոմա, ԱՄՆ), կրկեսի դերասան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների առաջին հայտնի կին տատու արտիստը։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Վագները ծնվել է 1877 թվականին Լայոնի շրջանում, Դեյվիդ վան Բուրան Սթիվենսի և Սարա Ջեյն Մաքգիի ընտանիքում։

Վագները կատարում էր օդային համարներ, աշխատում էր ճանապարհորդային բազմաթիվ կրկեսներում։ Որոշ ժամանակ անց Մաուդը հանդիպել է Գաս Վագներին, որը տատու արտիստ էր և իրեն համարում էր «ամենաարտիստիկ և նշանակալի մարդն Ամերիկայում», երբ 1904 թվականին կրկեսը գտնվում էր Լուիզիանայի համաշխարհային ցուցահանդեսում։ Մաուդը և Գասը սկսել են հանդիպել տատուաժի դասեր անցկացնելու համար, և մի քանի տարի անց ամուսնացել։ Նրանք միասին ունեցել են աղջիկ՝ Լոթևան, ով սկսել է տատուով զբաղվել 9 տարեկանում և ինքնուս դարձել տատու արտիստ։

Որպես իր ամուսնու աշակերտ՝ Վագները սովորում էր՝ ինչպես «ձեռքի վրա» անել ավանդական դաջվածք՝ չնայած դաջվածք անող մեքենանաների հայտնագործությանը։ Վագներները վերջին դաջվածք անողներն էին, որոնք ձեռքով էին աշխատում՝ առանց ժամանակակակից դաջվածք անող մեքենաների։ Մաուդը Վագներն առաջին կինն էր, ով հայտնի դարձավ որպես տատու արտիստ։

Կրկեսը թողնելուց հետո Մաուդը և Վագներն սկսել են ճանապարհորդել Միացյալ Նահանգներով, աշխատել են որպես տատու արտիստներ։ Նրանք մեծ նշանակություն են ունեցել երկրի ներքին շրջաններում դաջվածքների տարածման գործում, քանզի այդ շրջանները հեռու էին մեծ քաղաքներից։

Մահ
---

Մաուդ Վագները մահացել է 1961 թվականի հունվարի 30-ին, Օկլահոմայի Լաութաուն քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8
2. 1 2
3. 1 2  «Աուգուստ վագներ». Լիլ-ի Tattoo Art թանգարան. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 28-ին.
4. ↑  Farabee, Valerie (2013 թ․ մարտի 28). «Լեգենդար կին տատու արտիստներ». *Tattoo Artist Magazine*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 28-ին.
5. 1 2  Lokke, Maria (2013 թ․ հունվարի 16). «Գաղտնի պատմություն կնոջ և տատուի մասին». *The New Yorker*. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 28-ին.
6. ↑  Hudson, Karen L. (2007). *40 պատմություն տատուի և կնոջ մասին, ովքեր ունեին տատու*. Polka Dot Press. էջ 19. ISBN 9781440517075.(չաշխատող հղում)
7. ↑  Sloan, Mark; Manley, Roger; Van Parys, Michelle (1990). *Խոչընդոտներ, խարույկներ եւ ակնոցներ*. Villard Books. ISBN 9780394585116.
8. ↑  Wertkin, Gerard C. (2004). *Ամերիկյան ժողովրդական արվեստի հանրագիտարան*. Routledge. էջ 510. ISBN 9780203644485.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |

 |
**Արամ Աշոտի Գաբրիելյանով** (օգոստոսի 10, 1961, Դերբենդ, (Դաղստան), հայազգի լրագրող, հրատարակիչ, «Lifenews» լրատվական հեռուստաալիքի սեփականատեր, «News Media» հրատարակչական տան գլխավոր տնօրեն և նախագահ, «Բալթիական մեդիախումբ» հոլդինգի
նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Գաբրելյանովը ծնվել է 1961 թվականին Դաղստանի Դերբենդ քաղաքում։ Նրա հայրը եղել է Զանգեզուրից, իսկ մայրը՝ Արցախից։ Հայրական պապը՝ Տեր-Գաբրիելյանը, եղել է Տաթևի վանքի վանական և ստալինյան աքսորի տարիներին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու, այնուհետև՝ Դաղստան։ Արամը դեռ մանկուց հոդվածներ է գրել տարբեր թերթերում։ Բանակից զորացրվելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի լրագրության ֆակուլտետը։ Ուսանողական տարիներին ամուսնանում է համակուրսեցու հետ և համալսարանն ավարտելուց հետո տեղափոխվում կնոջ հայրենի Ուլյանովսկ քաղաք։ ժուռնալիստիկայում իր առաջին քայլերը Գաբրելյանովն արել է Ուլյանովսկի շրջանային վարչության կոմերիտական «Ульяновский комсомолец» թերթում։ Հետագայում նա դառնում է թերթի գլխավոր խմբագիր և սեփականատեր՝ վերանվանելով թերթը «Слово молодёжи»։ Կարճ ժամանակում նա թերթի տպաքանակը 9000-ից հասցնում է 210000-ի։ 1995 թվականին Գաբրելյանովը գնում է «Местное время» и «Скифы» թերթերը և ստեղծում «Ведомости-Медиа» հրատարակչական հոլդինգը։ Հոլդինգի մեջ մտան Սամարայում, Նիժնի Նովգորոդում, Սարատովում, Վոլգոգրադում, Կրասնոյարսկում, Սանկտ Պետերբուրգում լույս տեսնող տասնյակ թերթեր։ 1996 թվականին Արամը տեղափոխվում է Մոսկվա և 1997 թվականին սկսում հրատարակել «Московские ведомости» շաբաթաթերթը, որը 2000 թվականին վերանվանվեց «Жизнь»։ «Жизнь» շաբաթաթերթում տեղ էին գտնում ռուսաստանյան շոու բիզնեսի աստղերի մասին սկանդալային դեպքերը։ Կարճ ժամանակահատվածում թերթի տպաքանակը հասնում է 2.100.000-ի։ 1999 թվականին Արամ Գաբրելյանովը 30 թերթի սեփականատեր էր։ 2001 թվականի ապրիլին Գաբրելյանովը ստեղծեց «Жизнь» հրատարակչական տունը, իսկ 2005 թվականին՝ «Ньюс Медиа» հոլդինգը։ 2006 թվականին Արամ Գաբրելյանովը իր հոլդինգում միավորեց Ռուսաստանում հիսուն քաղաքներում հրատարակվող մի քանի տասնյակ պարբերականներ։ Դրանից հետո նա 40 միլիոն դոլարով վաճառեց բաժնետերերի 50 %-ը։ 2008 թվականի մարտին սկսեց գործել նրա նոր նախագիծը` «Life.ru» ինտերնետ կայքը և 2009 թվականի աշնանն այն վերածվեց Lifenews տեղեկատվական պորտալի։ 2009 թվականին նրա ղեկավարած հոլդինգը գնահատվում էր 200 միլիոն դոլար։ 2011 թվականին Գաբրելյանովը զբաղեցրեց «Известия» թերթի տնօրենների խորհրդի նախագահի պաշտոնը, իսկ 2015 թվականից զբաղեցնում է «Բալթիական մեդիախումբ» հոլդինգի նախագահի պաշտոնը։

Պարգևներ
--------

* Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը 2014 թվականի ապրիլի 22-ին Պատվո շքանշան է շնորհել Արամ Գաբրելյանովին։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երկու որդի՝ Աշոտն ու Արտյոմը։

Աղբյուներ
---------

* Արամ Գաբրելյանով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**Օլես (Ալեքսեյ) Տերեշչենկո** (ուկրաիներեն՝ Олесь Володимирович Терещенко, հունվարի 9, 1975(1975-01-09), Դոնեցկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 12, 2018(2018-03-12), Կիև, Ուկրաինա),Ուկրաինայի առաջին ազգային ալիքի նախկին հաղորդավար, Ուկրաինայի վաստակավոր լրագրող (2005)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1975 թվականի հունվարի 9-ին, Դոնեցկում, լրագրող Վլադիմիր Տերեշչենկոյի ընտանիքում. վերջինս Դոնեցկի մարզում աշխատել է որպես «Ուկրաինական հեռուստատեսության» թղթակից։ Միջնակարգ դպրոցում ուսանելիս հաճախել է Դոնեցկի համալսարանին կից լրագրության դպրոցի պարապմունքներին, իսկ 1991-1996 թվականներին սովորել է Տարաս Շևչենկոյի անվան Կիևի ազգային համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում։

1997 թվականին «1+1» հեռուստաալիքի «Післямова» ծրագրի նոր թիմի կազմում նա ստեղծել է «Հեռուստատեսասյին լրատվական ծառայությունը»։ Համատեղել է եթերրն ու նորությունների միջազգային բաժնի ղեկավարումը, ռեպորտաժները տարբեր երկրներից, վավերագրական ֆիլմերի նկարահանումները, հատուկ նախագծերը ուղիղ եթերում։ Նարնջագույն հեղափոխությունից հետո դարձել է «ТСН. Підсумки» շաբաթաթերթի ղեկավար և վարող։ Սակայն 2008 թվականին հրաժարվել է «ТСН»-ի ղեկավարի պաշտոնից` «1+1»-ի սեփականատիրոջ և խմբագրական քաղաքականության փոփոխության պատճառով։

2009 թվականի հունվարից եղել է Ուկրաինայի առաջին ալիքի հաղորդավար, վարել է նորությունների գլխավոր թողարկումները (մինչև 2010 թվականը), իսկ հետո անցել է «Про головне» թոք-շոուին։

2017 թվականի օգոստոսի 2-ին դիմել է լայն հանրությանը՝ խնդրելով օգնություն ցուցաբերել ծանր ուռուցքային հիվանդության բուժման հարցում։

Մահացել է 2018 թվականի մարտի 12-ին, ժամը 18:40-ին, Կիևի հիվանդանոցում։ Թաղված է Բերկովեց գերեզմանատանը։

Մրցանակներ
----------

* Ուկրաինայի վաստակավոր լրագրող (2005)
* «Տարվա մարդ» մրցանակ (2005)
* «Հեռուստահաղթարշավ» մրցանակ (2005, «ТСН. Підсумки» ծրագրի թիմի հետ)
* Ուկրաինայի կառավարության պատվո հավաստագիր (2010)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Биография Олеся Терещенко». Վերցված է 2018 թ․ մարտի 14-ին.
2. ↑  «Известный украинский журналист нуждается в помощи из-за тяжелой онкологической болезни». 2017 թ․ օգոստոսի 3.
3. ↑  «Помер журналіст, телеведучий Олесь Терещенко» (ուկրաիներեն). Радио свободы. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արամայիս Աղաջանյան** (փետրվարի 8, 1937(1937-02-08), Դաշուշեն), հայ կենսաքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Արամայիս Աղաջանյանը ծնվել է 1937 թվականի փետրվարի 8-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի Դաշուշեն գյուղում։ 1954 թվականին ավարտել է Շուշիքենդի միջնակարգ դպրոցը։ 1955-1960 թվականներին սովորել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտում, իսկ արդեն 1961-1964 թվականներին ՝ Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրայում՝ կենսաքիմիա մասնագիտությամբ։ 1966 թվականին Արամայիս Աղաջանյանը պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Ամինաթթվային կազմի փոփոխությունը թթենու տերևներում և որոշ սելեկցիոն սորտերում շերամի կերակրման տարբեր փուլերում» թեմայով։ 1967-1969 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ կենսաքիմիայի ամբիոնում որպես կրտսեր գիտաշխատող, իսկ արդեն 1969-1990 թվականներին եղել է ամբիոնի ավագ գիտաշխատող։ Աղաջանյանը 1998-1990 թվականներին նշանակվել է գիտահետազոտական լաբորատորիայի վարիչի պաշտոնում։ 1990 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Արգինազան,պրոլինի կենսասինթեզի և կատաբոլիզմի ֆերմենտները համեմետական ասպեկտում» թեմայով։ Նույն տարում ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1990 թվականից կենսաքիմիայի ամբիոնի պրոֆեսոր է, իսկ 2001-2006 թվականներին եղել է նույն ամբիոնի վարիչ։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

Արամայիս Աղաջանյանը համարվում է ավելի քան 106 գիտական աշխատանքների հեղինակ։ Նրա աշխատությունների շարքում են «Կենսաքիմիայի պրակտիկում», «Կենսաքիմիայի լաբորատոր աշխատանքների ուսումնական ձեռնարկ» աշխատությունները։

Արամայիս Աղաջանյանը հետազոտել է արգինազի և պրոլինի կենսասինթեզի ֆերմենտների փոխադարձ կապը։ Համեմատական էվոլյուցիոն տեսանկյունից ավարտված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ էվուլյուցիոն և անհատական զարգացման ընթացքում արգինինից պրոլինի կենսասինթեզը կատալիզող ֆերմենտների և որ ուրեոթելիկ արգինազի ակտիվության միջև գոյություն ունի լրիվ համապատասխանություն։

Մասնակցել է միջազգային մի շարք գիտաժողովների Տաշքենդում, Ռիգայում, Լենինգրադում, Կիևում, Դուբնայում, Դամասկոսում, Բուդապեշտում, Ստամբուլում և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Արամայիս Խաչատուրի Աղաջանյան». *publishing.ysu.am*. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
3. ↑  Խմբագրական խորհուրդ (2009). *ԵՊՀ Կենսագրական հանրագիտարան*. Երևան: ԵՊՀ հրատարակչություն. էջ 77. ISBN 9785808411623.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17259 |

 |
**Անտոնիա Ռուֆինա Մեյմոն Խիմենես** (իսպ.՝ Antonia Rufina Maymón Giménez, հուլիսի 18, 1881(1881-07-18), Մադրիդ, Իսպանիա - դեկտեմբերի 20, 1959(1959-12-20), Beniaján, Մուրսիա, Մուրսիա, Իսպանիա), իսպանացի ռացիոնալիստ մանկավարժ, անարխիստ, ֆեմինիստ, ով տարբեր թեմաներով գրքեր է տպագրել։

Կենսագրություն
--------------

Անտոնիա Ռուֆինա Մեյմոն Խիմենեսը ծնվել է 1881 թվականին Մադրիդում։ Ընտանիքը եղել է Արագոնից։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է Սարագոսայի «Escuela Normal Femenina»: Ամուսնացել է անարխիստ, պրոֆեսոր Լորենցո Լագաունի հետ։ Մարոկկոյում պատերազմին ընդդեմ ազգային կոմիտեին անդամագրվելու համար Թերեզա Կլարամանտի և Խոսեֆա Լոպեսի հետ հետապնդվել և դատապարտվել է։ Այդ տարիներին տարբեր անարխիստական ամսագրերում, այդ թվում՝ «La Enseñanza Moderna» (Ժամանակակից կրթություն) և «Cultura y Acción» (Մշակույթ և աշխատանք) տպագրել է իր առաջին հոդվածները։ 1911 թվականին զույգին աքսորել են Բորդո։ Ամուսնու մահից երկու տարի հետո Անտոնիան համաներում է ստացել։ Հայրենիք վերադառնալով՝ ամբողջ երկրում հանդես է եկել հանրահավաքներում և որպես ուսուցիչ աշխատել Բարսելոնայի, Սան Ֆելիու դե Գիշոլսյի, Էլդայի և Բենյախանի դպրոցներում։ Իսպանիայում ղեկավարելով նատուրիստական շարժումը՝ մասնակցել և նախագահել է այդ իդեալների համագումարները Բիլբաոյում և Մալագայում։ Իսպանիայի երկրորդ հանրապետության հռչակումից հետո բնակվել է Բենյախայում, Confederación Nacional del Trabajo-ի համար կազմակերպել է հանրահավաքներ, իր սեփական տանը ձևավորել է դպրոց, մշակել ինտենսիվ սոցիալական ծրագիր կարիքավորների համար։ 1932 թվականին տպագրել է «Estudios Racionalistas», որտեղ նա ներկայացրել է մանուկների կրթության վերաբերյալ իր մտքերն անկախ սոցիալական խավից։ Իսպանական քաղաքացիական պատերազմի վերջում դատապարտվել է և մինչև 1944 թվականն ազատազրկվել։ Երկու տարի հետո մեկ տարով կրկին դատապարտվել է։ Առողջության վատթարացման պատճառով վերադարձել է Բանյախանի իր տուն և մասնավոր դասեր տվել։ Մահացել է տեղական հիվանդանոցում 1959 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։

Ստեղծագործություններ
--------------------

### Վավերագրական գրականություն

* *Anarquismo y naturismo* (1925)
* *Hacia el ideal* (1927)
* *Amamos* (1932), with others
* *Humanidad libre. Esbozo racionalista*

### Վեպեր

* *Madre* (1925)
* *La perla* (1927)
* *El hijo del camino* (1931)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Antonia Maymón». *biblioromance.es* (Spanish). Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  Iturbe, 1974, էջ 82

### Մատենագիտություն

* Iturbe, Lola (1974). *La Mujer en la lucha social y en la Guerra Civil de España* (Spanish). Ed. Mexicanos Unidos.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Movimiento de Renovación Pedagógica 'Antonia Maymón'
* Artículo sobre Antonia Maymón en 'Rojo y Negro' (CNT) Archived 2016-09-21 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11657388 · BNE: XX1412659 · GND: 122543193X · ISNI: 0000000424814279 · LCCN: n2015009527 · SUDOC: 184037948 · VIAF: 305880746 · WorldCat VIAF: 305880746 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Երզինկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աննա Յուրիի Երզինկյան** (Անետա Երզնկյան, հոկտեմբերի 23, 1949(1949-10-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կինոքննադատ։ ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2011): Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության (1980) և Հայաստանի կինոգետների և կինոլրագրողների ասոցիացիայի անդամ։

ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Յուրի Երզնկյանի դուստրը։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Երզինկյանը ծնվել է 1949 թվականին Երևանում կինոռեժիսոր Յուրի Երզնկյանի ընտանիքում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը և Մոսկվայի արվեստաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1971-1973 թվականներին եղել է ԷՊՏՈ «Էկրան»-ի խմբագիր, 1973-1975 թվականներին՝ «Կոմսոմոլեց» թերթի թղթակից, 1975-1976 թվականներին եղել է Երևանի Կինոյի տան մեթոդիստը, 1973-1989 թվականներին աշխատել է Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության վարչությունում` որպես ստեղծագործական մասնաճյուղի նախագահ, ապա` քարտուղար։ 1977 թվականից դասավանդում է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետի կինոյի և հեռուստատեսության ամբիոնում, 1996 թվականից՝ միաժամանակ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, պրոֆեսոր է։ 1989-1990 թվականներին միաժամանակ եղել է ՀՀ Կինոյի բարեկամների հանրապետական ընկերության կազմքարտուղար, 1992 թվականից՝ ՀՀ Կինոյի բարեկամների հանրապետական ընկերության նախագահի տեղակալ։ 2000 թվականից Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի կինոգետների արվեստանոցի ղեկավար։ 2006-2011 թվականներին՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ուսումնագիտական գծով պրոռեկտոր, 2011-2012 թվականներին՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի գիտակրթական ծրագրերի, որակի գնահատման միջազգային կապերի գծով պրոռեկտոր, 2013 թվականից՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Կինոյի, հեռուստատեսության և անիմացիայի ֆակուլտետի դեկան։ ՀՀ նախագահին առընթեր հանրային խորհրդի գիտության, կրթության և մշակույթի հանձնաժողովի անդամ է։ Կինոյին և հեռուստատեսությանը նվիրված մի շարք հոդվածների և գրքերի հեղինակ է։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ վարչապետի պատվոգիր, 2013
* ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2011
* Նանսենի անվան մեդալ, 2010
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2009

Երկեր
-----

* Հայ դասական գրականության և թատրոնի դերը ազգային հեռուստատեսության ձևավորման գործում։ Հայկական հեռուստատեսության գեղարվեստական հաղորդակցության սկիզբը՝ ազգային գրականություն-թատրոն-հեռուստատեսություն։ Ուսումնամեթոդական ձեռնարկ։ Երզինկյան Աննա Յուրիի, Յավուրյան Ալբերտ։ Երևան։ Մանկավարժ, 2008։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baghdasaryan, Aram. «AV Production - Անետա Երզնկյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 16-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
2. ↑  «Աննա Յուրիի Երզինկյան». *aspu.am*. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
**Վերա Պագավա** (ֆր.՝ Véra Pagava, փետրվարի 27, 1907(1907-02-27), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - մարտի 25, 1988(1988-03-25), Իվրի սյուր Սեն), իշխանուհի, ծագումով վրացի՝ ֆրանսիացի նկարչուհի, պատկանում է Փարիզյան դպրոցին։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Վրաստանում, ծագումով Պագավա իշխանական տոհմից է։ Հայրը փաստաբան էր, մայրը մանկավարժ։ 1920 թվականին ընտանիքի հետ միասին մեկնում են Շվեյցարիա եղբոր առողջության բարվոքման նպատակով։ Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո ընտանիքը որոշեց չվերադառնալ հայրենիք, այլ 1923 թվականին տեղափոխվեց Փարիզ։

Վերան սովորում է դեկորատիվ արվեստի և գովազդի դպրոցում (1926-1933), հաճախում է Անդրե Լոտի արվեստանոց։ 1932 թվականին ընդունվում է Ռանսոնի մասնավոր ակադեմիա, որտեղ սովորում է Ռոժե Բիսերի որմնանկարչության արվեստանոցում, մտերմանում է Մանեսյեի, Վիեյրա դա Սիլցայի, Արպադ Սենեշի հետ։ 1938 և 1939 թվականներին մասնակցել է ցուցահանդեսների, Վկայական խմբի հետ միասին։ Պատերազմի տարիներին ծառայել է որպես բուժքույր։ 1943 թվականին ծանոթանում է պատկերասրահի սեփականատեր Ժաննա Բյուշեի հետ, որը Դորոյ Մաարի հետ միասին 1944 թվականին կազմակերպում է նրա աշխատանքների ցուցահանդեսը Մոնպառնասում գտնվող իր պատկերասրահում։ Այդ պատկերասրահում իր աշխատանքների ցուցահանդեսը կազմակերպում է մինչև 1960 թվականը, հետագայում ցուցադրվում է Ժակոբ և Դարյալ պատկերասրահներում։ 1966 թվականին Վենետիկյան բիենալեում ներկայացնում է Ֆրանսիան։

1982-1983 թվականներին իր հետահայաց ցուցադրություններն է կազմակերպում Դիժոնի, Բովեի, Ռեյմսի, Տրուայի թանգարաններում։

Ստեղծագործություն
-----------------

1960-ական թվականներից ստեղծագործել է աբստրակտ ոճով։ Նկարազարդել է Պիեռ Լեկյուիրի բանաստեղծություններն ու արձակը։ Զբաղվել է որմնանկարչությամբ և ապակենկարի արվեստով։ 

2008 թվականին Մոնպառնասի թանգարանում ցուցադրվում է «Պարիզ-Մոնպառնաս-Թբիլիսի, 1920-ական թվականներ», էքսպոզիցիան, որտեղ ներկայացվում են Ելենա Ախվլեդիանիի և Վերա Պագավայի ստեղծագործությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
3. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
4. 1 2 3 4  Le Monde (ֆր.) // *Le Monde* / J. Fenoglio — Paris: Société éditrice du Monde, 1988. — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694
5. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
6. 1 2  *Delarge J.* Le Delarge (ֆր.) — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6

Գրականություն
-------------

* Vera Pagava: parcours d’un peintre, 1932-1982. - Troyes: Les Cahiers bleus, 1982.
* Hélène Akhvlédiani et Véra Pagava: Musée du Montparnasse, 2008.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Նորմա Կրուզ** (1962, Գվատեմալա և Գվատեմալա Սիթի, Գվատեմալա), մարդու իրավունքների գվատեմալացի ակտիվիստ, իրավապաշտպան, ով հայտնի է կանանց նկատմամբ բռնությունների վավերագրմամբ։ 1996 թվականի հուլիսի 3-ից Նորմա Կրուզը ղեկավարում է Գվատեմալա քաղաքում հիմնադրված Fundación Sobrevivientes-ը (Վերապրածների հիմնադրամ), որը «զգացմունքային, սոցիալական ու իրավական աջակցություն է ապահովում պաշտպանվածություն փնտրող հարյուրավոր զոհ-կանանց»։ Ըստ ԱՄՆ պետդեպարտամենտի՝ «միայն 2007 թվականին հիմնադրամն օգնել է քրեական հետապնդում անցկացնել, գտնել ու դատապարտել կանանց սպանող 30 անհատների։ Հասարակական կազմակերպությունն ունի ապաստան զոհերի համար, որը նաև պայքարում է՝ պաշտպանելու այն մայրերին, որոնց նորածիններին գողացել են անօրինական և շահութաբեր միջազգային որդեգրումների մատակարարման շղթայի ներքո»։

2009 թվականին Նորմա Կրուզը ԱՄՆ պետդեպարտամենտի կողմից արժանացել է «Կանանց միջազգային քաջության մրցանակի»՝ որպես Գվատեմալայում և ամենուր դրական փոփոխության ձգտող կանանց համար ոգեշնչման, խիզախության և հույսի խորհրդանիշ։ Մրցանակը նրան հանձնել են ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը և ԱՄՆ Առաջին տիկին Միշել Օբաման։

2009 թվականի մայիսից Նորմա Կրուզը տեքստային հաղորդագրությունների և հեռախոսի միջոցով ենթարկվել է բռնաբարության և սպանության շարունակական սպառնալիքների, որոնք հասցեագրված են եղել նաև նրա ընտանիքին։ Չնայած Գվատեմալայի կառավարությունը նրան տրամադրել է ոստիկանական պաշտպանություն, սպառնալիքները շարունակվել են, և Amnesty International-ը այն համարել է 2011 թվականի «առաջնահերթ գործ»։ 2011 թվականի մայիսին Նորմա Կրուզի ղեկավարած կառույցը տուժել է «Մոլոտովի կոկտեյլից», բարեբախտաբար հարձակումից ոչ-ոք չի տուժել :

2011 թվականի գարնանը Բոստոնի Ամերիկյան ռեպերտուարի թատրոնը և System of a Downից Սերժ Թանգյանը «Պրոմեթևսը շղթայված» արտադրանքը նվիրել են Կրուզին և ևս 7 այլ ակտիվիստների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Pierre Kaya (2011 թ․ մարտի 28). «Le combat d'une mère pour retrouver l'assassin de sa fille». France Soir. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 17-ին.
2. ↑  «Background Information on Norma Cruz». Amnesty International. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 20-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 17-ին.
3. 1 2 3  «NORMA CRUZ, WOMEN'S HUMAN RIGHTS DEFENDER». Amnesty International. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 17-ին.
4. 1 2  Mordica Simpson (2009 թ․ մարտի 11). «2009 International Women of Courage Recipients: Norma Cruz, Guatemala». US Department of State. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 17-ին.
5. ↑  «Norma Cruz Fights to End the Killing of Guatemalan Women: Survivors Foundation aims to turn the rising tide of violent deaths». US Department of State. 2009 թ․ մարտի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ ապրիլի 17-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 17-ին.
6. ↑  award ceremony
7. ↑  «About the Prometheus Project». American Repertory Theater. 2011 թ․ փետրվարի 15. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 16-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Նորմա Կրուզ** կատեգորիայում։ |
**Եղիա Աստվածատուրի Մուշեղյան** (*Եղիա Կարնեցի*, մայիսի 30, 1689(1689-05-30), Կրման, Խուլփի գավառակ, Էրզրումի էլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 29, 1750(1750-12-29), Կարին, Էրզրումի էլայեթ, Օսմանյան կայսրություն), հայ դիվանագետ, բանահավաք։

Կենսագրություն
--------------

Եղիա Մուշեղյանը ծնվել է 1689 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառի Կրման գյուղում։ Սովորել է Կարինի հայկական դպրոցում։ 1717-1724 թվականներին եղել է Արևելահնդկական ընկերության Թավրիզի բաժանմունքի աշխատակից, 1724 թվականին՝ Եվրոպայում պարսկական դիվանագիտական պատվիրակության ղեկավարը։ Եղել է նաև ադրբեջանական գրական բանահյուսության բանահավաքներից։ 1724 թվականին Աստրախանում գտնվելու ժամանակ քաղաքական հողի վրա բանտարկվել է ցարական կառավարության կողմից։ Կապ է պահպանել ժամանակի նշանավոր դեմքերի հետ, այդ թվում՝ Իսրայել Օրու։ Առաջինն է հավաքել և հայերեն տառերով գրի առել ադրբեջանական բանահյուսության և գրականության մի շարք արժեքավոր նմուշներ։ Եղիա Մուշեղյանի առակները, որոնք հայկական արձակի ինքնատիպ նմուշներ են, արժեքավոր են իրենց ինքնուրույն և ինքնատիպ շարադրանքով։

Մահ
---

Մահացել է 1750 թվականին, Էրզրումի նահանգի Կարին քաղաքում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Հեղինակել է «Գիրք խաղից» (Թավրիզ, 1721), «Խաղերի գիրքը», «Հովուական խաղն ի գիշերին՝ ծննդեան փրկչին մի Քրիստոսի», «Քյոռօղլու, թուրքական պարբերական», «Հուշամատյան», «Աքլոր և ալմազ», «Մարդ ու ընկույզի ծառ», «Կատու ու մկներ», «Գեղեցի ու խիզաններն», «Մարմինն ու իր բաժինքն», «Մեղր ու ճանճեր», «Մին էշ ու մին գել», «Ջաղուել ու մի մարդու գլուխ», «Էշ ու ձի ու գեղեցի», «Զառիուծ Հիւանդ», «Այծեամ ու կովեր» երկերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «AV Production - Եղիա Մուշեղյան». *avproduction.am*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 30-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  «ԵՂԻԱ ԿԱՐՆԵՑԻ - books». *aua.am*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 30-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դանեղյան, Լ. Գ. (1989) Եղիա Մուշեղյան Կարնեցի, Թուրքերեն-հայերեն բառարան, աշխատասիրությամբ Բ. Լ, Չուգասզյանի, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, Երևան, 1986, 176 էջ։. Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 3. pp. 99-102. ISSN 0320-8117 Archived 2019-05-23 at the Wayback Machine.
* Եղիա Մուշեղյանի գրական ժառանգությունից Archived 2019-05-30 at the Wayback Machine.
* Եղիա Մուշեղյանի (Կարնեցու) գրադարանը։ Բաբկեն Չուգասզյան Archived 2019-05-30 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17699 · GND: 1167737229 · NTA: 189804912 · VIAF: 60904733 · WorldCat VIAF: 60904733 |

 |
**Նազիհա Ռեջիբա** (Թունիսյան արաբերեն՝ نزيهة رجيبة), նաև հայտնի է որպես *Օմ Զիադ* (թունիսյան արաբերեն՝ أم زياد), թունիսցի լրագրող։ Խմբագրում է Kalima առցանց ամսագիրը։

2000 թվականին Ռեջիբան Սիհեմ Բենսեդրինի հետ հիմնադրել է Kalima ամսագիրը։ 2001 թվականին Ռեջիբան և Բենսեդրինը հիմնադրել են Observatoire de la Liberté de la Presse, de L'Edition et de la Création (Մամուլի, հրատարակչության և ստեղծարարության ազատության կենտրոն) խումբը, որը նպաստում է մամուլի ազատությանը և արգելված է Թունիսում։

Ռեջիբան բազմիցս հետապնդվել է Թունիսի կառավարության կողմից։ Նա բազմաթիվ անգամներ հարցաքննվել է ոստիկանության կողմից և գտնվում է մշտական հսկողության ներքո։ Բացի այդ, նրա Kalima ամսագիրը արգելափակված է Թունիսում։ 2007 թվականին Ռեջիբան ստացել է մի շարք անանուն սպառնալիքներ, եղել է արատավոր արշավի թիրախում, որը նրա ամուսնու անպարկեշտ, կեղծված լուսանկարներ է տարածել։ 2008 թվականին վանդալները կոտրել են Kalima-ի ինտերնետային էջը՝ փակելով այն։ Ռաջիբան հոդվածում մեղադրել է կառավարությանը վանդալիզմի համար պատասխանատու լինելու մեջ և կանչվել է դատարան։

2009 թվականին Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեից Ռաջիբան ստացել է Մամուլի ազատության միջազգային մրցանակ։ Մրցանակը շնորհվում է այն լրագրողներին, որոնք քաջություն են ցուցաբերում մամուլի ազատության պաշտպանության, հարձակումների, սպառնալիքների կամ բանտարկության ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Naziha Réjiba, Tunisia, Kalima - Awards - Committee to Protect Journalists». Cpj.org. 2009 թ․ սեպտեմբերի 23. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 2-ին.
2. ↑  «CPJ to honor brave international journalists». Committee to Protect Journalists. 2010 թ․ հոկտեմբերի 5. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 12-ին.