**Սեյրան Մուշեղի Օհանյան** (հուլիսի 1, 1962(1962-07-01), Շուշի, Շուշիի շրջան (ԼՂԻՄ), Լեռնային Ղարաբաղ, ԽՍՀՄ), հայ ռազմական գործիչ, Արցախի և Հայաստանի պաշտպանության նախկին նախարար, ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-գնդապետ, Արցախյան պատերազմի և հայ-ադրբեջանական պատերազմի մասնակից, «Արցախի հերոս»։

Կենսագրություն
--------------

Սեյրան Օհանյանը ծնվել է 1962 թվականի հուլիսի 1-ին Խորհրդային Միության Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կազմում գտնվող Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի Շուշի քաղաքում։

1979 թվականին ավարտել է Խորհրդային Հայաստանի Նաիրիի շրջանի Մրգաշեն գյուղի միջնակարգ հանրակրթական դպրոցը։ Այնուհետև սովորել է Բաքվի բարձրագույն ռազմական համազորային հրամանատարական ուսումնարանը։

Երկար տարիներ զբաղվել է ռազմական գործով, եղել է Հայաստանի զինված ուժերի բարձրագույն հրամանատարական կազմի ներկայացուցիչ, տարբեր տարիներին մասնակցել մի շարք պատերազմների և ռազմական բախումների։

### Ընտանիք

Սեյրան Օհանյանը ամուսնացած է, ունի երեք որդի և մեկ դուստր։

Ռազմական գործունեություն
------------------------

### ԽՍՀՄ զինված ուժեր

Սեյրան Օհանյանն իր ռազմական գործունեությունը սկսել է Խորհրդային Միության զինված ուժերում՝ ավարտելով Խորհրդային Ադրբեջանի Բաքվի բարձրագույն ռազմական համազորային հրամանատարական ուսումնարանը։ 1983 թվականին ծառայության է ուղարկվել Արևելյան Գերմանիայում տեղակայված խորհրդային զորքերի զորախումբ։ 1988 թվականի հուլիսին տեղափոխվել է Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգ և նշանակվել Ստեփանակերտ քաղաքում տեղակայված 366-րդ գվարդիական մոտոհրաձգային գնդի մոտոհրաձգային վաշտի հրամանատարի պաշտոնին։ 1989 թվականի օգոստոսին նշանակվել է նույն գնդի մոտոհրաձգային գումարտակի հրամանատարի տեղակալի, իսկ 1990 թվականի սեպտեմբերին՝ մոտոհրաձգային գումարտակի հրամանատարի պաշտոնին։

### Արցախյան պատերազմ

Հիմնական հոդված՝ Արցախյան ազատամարտ
Արցախյան պատերազմի սկզբին Սեյրան Օհանյանը ակտիվորեն ներգրավվել է ռազմական գործողություններին։ 1992 թվականի ապրիլին նախկին ԽՍՀՄ Զինված ուժերի (արդեն ՌԴ վերահսկողության ներքո գտնվող) 366-րդ գվարդիական մոտոհրաձգային գունդը Ստեփանակերտ քաղաքից դուրս բերելուց հետո ծառայությունը շարունակել է Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակում, մասնակցել է տարբեր ռազմաճակատներում մղվող մարտական գործողություններին, այդ թվում՝ Շուշիի ազատագրման ռազմագործողությանը։ Նույն թվականի սեպտեմբերին Մարտակերտի շրջանի Չլդրան գյուղի մատույցներում ծանր վիրավորում է ստացել։ 1992 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանական կոմիտեի շտաբի պետի պաշտոնին։

### Հայաստանի և Արցախի զինված ուժեր

1994 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1998 թվականի հոկտեմբերը զբաղեցրել է Արցախի պաշտպանության բանակի հրամանատարի առաջին տեղակալի պաշտոնը։ 1998 թվականի հոկտեմբերին Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարի հրամանով նշանակվել է Հայաստանի զինված ուժերի 5-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար։ 1999 թվականի օգոստոսին Արցախի Հանրապետության նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Արցախի Հանրապետության պաշտպանության նախարար, իսկ 2000 թվականի հունվարին՝ Արցախի պաշտպանության նախարար-պաշտպանության բանակի հրամանատար։

Հայաստանի Հանրապետության նախագահի 2007 թվականին մայիսի 11-ի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ-պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ։ 2008 թվականի ապրիլի 14-ին նշանակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարար՝ նույն պաշտոնին վերանշանակվելով 2012 թվականի հունիսի 4-ին։ 2013 թվականի ապրիլի 9-ից 20-ն իրականացրել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատարի գործառույթները։ Նույն թվականի ապրիլի 20-ին վերանշանակվել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարի պաշտոնում։ 2014 թվականի ապրիլի 3-ից 15-ը կրկին իրականացրել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատարի գործառույթները, իսկ նույն թվականի ապրիլի 15-ին կրկին վերանշանակվել է Հայաստանի պաշտպանության նախարար և պաշտոնավարել մինչև 2016 թվականի սեպտեմբերի 9-ը։

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

Հիմնական հոդված՝ Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
Սեյրան Օհանյանը մասնակցել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազմին, այդ թվում՝ նաև Շուշի քաղաքի պաշտպանության հրամանատարական աշխատանքներին։

Պարգևներ
--------

Սեյրան Օհանյանն արժանացել է Խորհրդային Միության, Հայաստանի Հանրապետության, Արցախի Հանրապետության և այլ երկրների պարգևների ու կոչումների։

1995 թվականին Սեյրան Օհանյանին շնորհվել է գեներալ-մայորի, 2000 թվականին՝ գեներալ-լեյտենանտի, իսկ 2007 թվականին մայիսին` գեներալ-գնդապետի զինվորական կոչումներ։

Սեյրան Օհանյանն արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության Մարտական խաչ, 1-ին աստիճան, «Տիգրան Մեծ», «Դրաստամատ Կանայան», «Մարշալ Բաղրամյան», «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճան մեդալների ու շքանշանների, ինչպես նաև Արցախի Հանրապետության «Արցախի հերոս» (սեպտեմբեր 1999), Մարտական խաչ, 1-ին աստիճան, «Հանուն Շուշիի ազատագրման» մեդալների ու կոչումների։

Սեյրան Օհանյանը պարգևատրվել է նաև Խորհրդային Միության «Հանուն գերազանց զինվորական ծառայության», «Անբասիր ծառայության համար», 3-րդ աստիճանի, «70 տարի ԽՍՀՄ զինված ուժեր» մեդալներով, ինչպես նաև Ռուսաստանի Դաշնության Ժուկովի շքանշանով։

Քրեական գործ
------------

2023 թվականի փետրվարին ՀՀ գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը Ազգային Ժողովին է ներկայացրել պատգամավոր Սեյրան Մուշեղի Օհանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելուն համաձայնություն տալու մասին միջնորդագիր։ Սեյրան Օհանյանն անցնում է մի քրեական գործով, որով պետությանն առերևույթ պատճառվել է 5 մլրդ 181 մլն 300 հազար դրամի վնաս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Սեյրան Օհանյանի կենսագրական տվյալները Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության կայքում։
2. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ Ս. Օհանյանին Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարար նշանակելու մասին։
3. ↑  Ս. Օհանյանին ՀՀ պաշտպանության նախարար նշանակելու մասին։
4. ↑  Ս. Օհանյանին Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարար նշանակելու մասին։
5. ↑  Ս. ՕՀԱՆՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ։
6. ↑  «Սեյրան Օհանյանն առաջին օրվանից Արցախում է, վերջին օրերին մասնակցում է նաև Շուշիի պաշտպանությանը». «Հրապարակ» (արխիվացված)։
7. ↑  «Սեյրան Օհանյան ՀՀ պաշտպանության նախարար»: Վերցված՝ 10 Հունվար 2010։
8. ↑  Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ. 1988-1994, Ե. ՀՀՀ, 2004, էջ 698։
9. ↑  «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրելու մասին։
10. ↑  «Սեյրան Օհանյանին առնչվող քրեական գործով ցուցմունք տվողների թվում են Սերժ Սարգսյանն ու Տիգրան Սարգսյանը». *armenpress.am*. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սեյրան Օհանյան - «Հայաստան» դաշինք
* Ֆեյսբուքյան էջ


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդ** | **ԼՂՀ պաշտպանության նախարար** | **Հաջորդ** |
| **Սամվել Բաբայան**1995 — 1999 | **Սեյրան Օհանյան**օգոստոս, 1999 — մայիսի 11, 2007 | **Մովսես Հակոբյան**մայիսի 11, 2007 — հունիսի 15, 2015 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդ** | **ՀՀ Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ - ՀՀ պաշտպանության նախարարի 1-ին տեղակալ** | **Հաջորդ** |
| **Միքայել Հարությունյան**1994 — ապրիլի 24, 2007 | **Սեյրան Օհանյան**մայիսի 11, 2007 — ապրիլի 14, 2008 | **Յուրի Խաչատուրով**ապրիլի 15, 2008 — հունվարի 31, 2009 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդ** | **ՀՀ պաշտպանության նախարար** | **Հաջորդ** |
| **Միքայել Հարությունյան**ապրիլի 24, 2007 — ապրիլի 14, 2008 | **Սեյրան Օհանյան**ապրիլի 14, 2008 — սեպտեմբերի 9, 2016 | **Վիգեն Սարգսյան**հոկտեմբերի 3, 2016 - առ այսօր |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի պաշտպանության նախարարներ |
| --- |
|  |
| Հայաստանի առաջին հանրապետություն1918-1920 |  Հովհաննես Հախվերդյան • Քրիստափոր Արարատյան • Ռուբեն Տեր-Մինասյան • Դրաստամատ Կանայան |
|  |
| Անդրկովկասյան ԽՍՖՀ  կամ Հայկական ԽՍՀ |   Ալեքսանդր Մյասնիկյան • Հայկ Բժշկյանց |
|  |
| Հայաստան |  Վազգեն Սարգսյան • Վազգեն Մանուկյան • Սերժ Սարգսյան • Վաղարշակ Հարությունյան • Միքայել Հարությունյան • Սեյրան Օհանյան • Վիգեն Սարգսյան • Դավիթ Տոնոյան • Վաղարշակ Հարությունյան • Արշակ Կարապետյան 
• Սուրեն Պապիկյան |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
«Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչում ստացած անձինք  |
| --- |
|  |
| Արցախի  ազգային  հերոսներ | Սամվել Բաբայան  • Վազգեն Սարգսյան  • Բեկոր Աշոտ  • Մոնթե Մելքոնյան  • Սեյրան Օհանյան  • Ռոբերտ Քոչարյան  • Քրիստափոր Իվանյան  • Մանվել Գրիգորյան  • Սամվել Կարապետյան  • Սերժ Սարգսյան  • Պետրոս Ղևոնդյան  • Մովսես Հակոբյան  • Վիտալի Բալասանյան  • Գեորգի Գասպարյան  • Յուրի Պողոսյան  • Վահագն Վարդևանյան  • Զորի Բալայան  • Արշավիր Ղարամյան  • Արկադի Ղուկասյան  • Արկադի Տեր-Թադևոսյան  • Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյան  • Շահեն Մեղրյան  • Ժաննա Գալստյան  • Արթուր Աղաբեկյան  • Ռոբերտ Աբաջյան  • Լեոնիդ Ազգալդյան  • Վլադիմիր Բալայան  • Կարեն Ջալավյան  • Էդգար Մարկոսյան  • Սերգեյ Շաքարյան  • Արմեն Կնյազյան  • Արմենակ Ուրֆանյան  • Արթուր Մկրտչյան  • Ադամ Սահակյան  • Դավիթ Գրիգորյան  • Յուրա Ալավերդյան  • Դավիթ Ղազարյան  • Ալեքսանդր Հարությունյան  • Մենուա Հովհաննիսյան  • Արարատ Մելքումյան  • Ջալալ Հարությունյան  • Ռուստամ Գասպարյան  • Կարեն Շաքարյան  • Հունան Հայրումյան  • Հակոբ Հարությունյան  • Իգոր Մուրադյան  • Վիգեն Շիրինյան  • Նարեկ Հովհաննիսյան  • Դավիթ Առուշանյան  • Սամվել Ղազարյան  • Ալեն Մարգարյան  • Արթուր Աղասյան  • Վարդան Ավետիսյան  • Արթուր Ալեքսանյան  • Սամվել Գևորգյան  • Ալբերտ Հովհաննիսյան |
|  |
| Պորտալ:Արցախ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սեյրան Օհանյան» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սեյրան Օհանյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Արմենիապեդիա · Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1079357335 · ISNI: 0000000054946257 · LCCN: n2009006568 · VIAF: 78834108 · WorldCat VIAF: 78834108 |

 |