recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ժաննա Բարե** (ֆր.՝ Jeanne Barret, հուլիսի 27, 1740(1740-07-27), La Comelle, Բուրգունդիա, Ֆրանսիայի թագավորություն - օգոստոսի 5, 1807(1807-08-05), Saint-Aulaye, Դորդոն, Աքվիտանիա, Ֆրանսիայի մետրոպոլիս, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի ճանապարհորդ, շուրջերկրյա ճանապարհորդություն կատարած առաջին կինը։

Ճանապարհորդություն
------------------

1766 թվականին Ժաննա Բարեն, տղամարդու հագուստ հագնելով և ներկայանալով իբրև *Ժան Բարե*, որպես սպասավոր ծառայության է անցնում ֆրանսիացի նշանավոր կենսաբան Ֆիլիբեր Կոմերսոնի մոտ, որը Բուգենվիլի արշավախմբի հետ պետք է մեկներ շուրջերկրյա ճանապարհորդության։ Ճամփորդության ժամանակ Բարեն անօրինակ խիզախություն է դրսևորում, իսկ նրա՝ կենսաբանությունից ունեցած գիտելիքները օգնել են Կոմերսոնին։

Վարկածներից մեկի համաձայն՝ Բարեի գաղտնիքը չի բացահայտվել մինչև Տահիտի կղզի հասնելը, որտեղ նրա կին լինելը կռահել են բնիկները։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Կոմերսոնը հենց սկզբից իմացել է գաղտնիքը և նրան նավ է վերցրել, քանի որ Ժաննան եղել է իր սիրուհին, իսկ գաղտնիքը բացահայտվել է նավի բժշկի կողմից։

Այսպես թե այնպես, ինչպես Բուգենվիլն է գրել նավի օրագրում, գաղտնիքի բացահայտումից հետո հեշտ չի եղել հանգստացնել նավաստիներին, որոնք իրենց պատիվն ու արժանապատվությունը ոտնահարված են համարել նավում կնոջ գտնվելու առիթով։ Հավանական է, որ Բարեեին իջեցրել են Մավրիկիոս կղզում, և նա Ֆրանսիա է վերադարձել արդեն մեկ ուրիշ նավով։

Ժաննա Բարեի պատվին 2018 թվականի ապրիլի 26-ին Պլուտոնում նրա անունով լեռ է անվանակոչվել (Baret Montes)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. ↑
4. ↑  Dunmore, John (2002), *Monsieur Baret: First Woman Around the World*, Heritage Press, ISBN 978-0-908708-54-3
5. ↑  Ridley, Glynis (2010), *The Discovery of Jeanne Baret*, Crown Publisher New York, ISBN 978-0-307-46352-4
6. ↑  Ridley, p. 4
7. ↑  Dunmore, pp. 53, 56
8. ↑  Ridley, p. 5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jeanne Baret (Barret) (1740—1807), Pays de Bergerac : Culture et patrimoine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժաննա Բարե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 11028652 · BNF: 12114594b · GND: 1021099562 · ISNI: 0000000120271762 · LCCN: nb2002052350 · NLA: 47251137 · SUDOC: 241389585 · VIAF: 63516463 · WorldCat VIAF: 63516463 |

 |

 |
**Թոնյե Լարսեն** (նորվ.՝ Tonje Larsen, հունվարի 26, 1975(1975-01-26), Տյոնսբերգ, Նորվեգիա), նորվեգացի հանդբոլիստ։ 2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ 1999 թվականին աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն։

Կարիերա
-------

Թոնյե Լարսենը հանդբոլով սկսել է զբաղվել հայրենի Թյոնսբերգ քաղաքում։ Մինչև 1998 թվականը խաղացել է «Լարվիկ» ակումբում։ Դանիական «Վիբորգ» ակումբում խաղացել է 1998/1999 մրցաշրջանում։ Այս ակումբի կազմում տոնել է Եվրոպայի գավաթի հաղթանակը։ 1999 թվականին կրկին վերադառնում է «Լարվիկ», որտեղ և անցկացրեց հետագա սպորտային ողջ կարիերան։ Թոնյե Լարսենն ունի հետևյալ արդյունքը. 

* Նորվեգիայի չեմպիոն՝ 2000, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 և 2015 թվականներ
* Գավաթի խաղերի գավաթակիր՝ 2005 և 2008 թվականներ
* Եվրոպայի չեմպիոնների լիգա՝ 2011 թվական

2013 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լարսենը հայտարարեց մարզական կարիերայի դադարեցման մասին՝ կապված ընտանեկան հանգամաներից։ Մեծ սպորտ վերադարձավ 2015 թվականի հունվարից։ 2014/2015 մրցաշրջանի ավարտից հետո Թոնյե Լարսենը պաշտոնապես հայտարարես սպորտային կարիերայի ավարտը։ 2015 թվականի ամռանից աշխատում է մարզչական շտաբում։

Լարսենն ընդհանուր հաշվով խաղացել է 264 անգամ Նորվեգիայի հավաքականի կազմում՝ հանդես գալով դեռևս 1990-ական թվականներից։ 1998, 2008 և 2010 թվականներին Թոնյեն դառնում է Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ 1999 թվականին՝ աշխարհի չեմպիոն։ 2000 թվականին Սիդնեյի օլիմպիական խաղերում մարզուհին բրոնզե մեդալ է ստանում, իսկ 2008 թվականին դառնում է օլիմպիական չեմպիոն՝ ստանալով ոսկե մեդալ։ Իր կարիերան մարզուհին ավարտում է բրոնզե մեդալով՝ աշխարհի չեմպիոնատի ժամանակ, որը տեղի էր ունենում 2009 թվականին։

Թոնյե Լարսենն ունի երկու երախա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bryhn R. Aune T.* Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
2. ↑  Tonje Larsen gravid Արխիվացված 2014-05-17 Wayback Machine (նորվ.)
3. ↑  Tonje Larsen med comeback Արխիվացված 2015-01-20 Wayback Machine (նորվ.)
4. ↑  www.nrk.no: Tonje Larsen har spilt sin siste kamp, abgerufen am 24. Juli 2015
5. ↑  www.tb.no: Tonje Larsen blir LHK-assistent (նորվ.)
6. ↑  Håndballdronninga gir seg på toppnivå (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте Европейской гандбольной федерации Արխիվացված 2014-11-06 archive.today (անգլ.)
* Die Seite von Tonje Larsen bei Larvik HK Արխիվացված 2016-03-18 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Եվրոհանդբոլ · Նորվեգիայի հանդբոլի ասոցիացիա |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Թինգվեդլիր** (իսլ.՝ Þingvellir), հովիտ Իսլանդիայի հարավ-արևմուտքում, Ռեյկյանես թերակղզու մոտ։ Համանուն ազգային պարկն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Թինգվեդլիրի հովտում, որտեղ հատվում էին Իսլանդիայի բոլոր շրջանների ճանապարհները, սկսած 930 թվականից այստեղ է գումարվել իսլանդական ժողովրդական խորհուրդը՝ Ալտինգը, որն իրականացնում էր ինչպես օրենսդիր, այնպես էլ դատական գործառույթներ։ Թինգվեդլիրի Ալտինգը Եվրոպայի հնագույն խորհրդարան է, կանոնավոր գործել է 930 թվականից մինչև 1798 թվականը, ապա լուծարվել է դանիացիների կողմից։

1000 թվականից այս վայրում իսլանդացիների կողմից որոշում է ընդունվել քրիստոնեություն ընդունել։ Հենց այստեղ, Թինգվեդլիրում, 1944 թվականին հունիսի 17-ին, հռչակվել է իսլանդական պետության անկախությունը։

Երկրաբանություն
---------------

1928 թվականին Իսլանդիայի հարավ-արևմուտքում հիմնադրվել է Թինգվեդլիր ազգային պարկը։ Այն ընկած է ճեղքվածքի սահմաններում և շրջապատված է ակտիվ հրաբխային գոտով։ Նրանում առանձնանում է Հեյնգիդլ հրաբուխը, որը գտնվում է Թինգվադլավաթն լճի հարավային ափին։ Վերջինս ամենամեծ բնական լիճն է Իսլանդիայում։ Թինգվեդլիր այգին հատում է Էհսարաու գետը՝ ձևավորելով Էհսարաուրֆոս ջրվեժն իր տարածքում։ Մոլորակի այս կետում տեղի ունեցող տեկտոնային տեղաշարժերի արդյունքում երկրաշարժերը հաճախ են լինում։ Այդ գործընթացները պայմանավորված են լիտոսֆերական թիթեղների` հյուսիսամերիկյան և եվրասիական բաժանմունքների շփման հետևանքով։

2004 թվականին Թինգվեդլիր ազգային պարկը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ընդգրկվել է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում է՝ որպես իսլանդական ժողովրդավարության դարաշրջանի եզակի վկայություն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Nationally designated areas (CDDA)
2. ↑  Björnsson, Björn Th. *Þingvellir*. Reykjavík: Bókaútgáfa Menningarsjóðs, 1984.
3. ↑  «Geology and Tectonics». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 9-ին.
4. ↑  «Earthquakes: Iceland». Icelandic Meteorological Office. Վերցված է 2008 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լուսանկարներ(ռուս.)
* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2016-01-31 Wayback Machine(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թինգվեդլիր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4339356-1 · VIAF: 236092176 · WorldCat VIAF: 236092176 |

 |
**Թատրոնի համաշխարհային օր** (անգլ.՝ World Theatre Day), մասնագիտական միջազգային տոն թատրոնի բոլոր աշխատողների պատվին, նշվում է ամեն տարի մարտի 27-ին ամբողջ աշխարհում։ Այս տոնն ավանդաբար նշվում է հետևյալ խորագրով` *«Թոտրոնը որպես ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման և փոխըմբռնման միջոց»:*

Պատմություն, նկարագրություն
---------------------------

«Թատրոնի համաշխարհային օր» տոնը սահմանվել է 1961 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին կից Թատրոնի միջազգային ինստիտուտի 9-րդ կոնգրեսի պատվիրատուների նախաձեռնությամբ (ստեղծվել է Պրահայում (Չեխոսլովակիա) 1948 թվականին)։ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը ԹՄԻ-ի անդամ է դարձել 1959 թվականին, երբ ԽՍՀՄ-ի մայրաքաղաք Մոսկվայում համառուսաստանյան թատերական ընկերությունը ստեղծեց Թատրոնի միջազգային ինստիտուտի խորհրդային ազգային կենտրոնը։

«Թատրոնի օրը» թատրոնում աշխատողների՝ դերասանների, թատերական ռեժիսոր-բեմադրողների, պրոդյուսերների, լուսային օպերատորների, հնչյունային օպերատորների, մոնտաժողների, ձևավորողների և նույնիսկ տոմսավաճառների ու հանդերձարանում աշխատողների մասնագիտական տոնն է, քանի որ դեռ 1933 թվականին հունվարի 23-ին ՄԳԱԹ-ի հանդերձարանի աշխատողներին ուղղված նամակում ռուս գրող և թատերական ռեժիսոր Կոնստանտին Ստանիսլավսկին գրել է․ «Ներկայացումը սկսում է թատրոնի շենք մուտք գործելու պահից։ Դուք առաջինն եք դիմավորում եկող հանդիսատեսին...»: Այս մեջբերումը ժամանակի ընթացքում վերածվել է թևավոր խոսքի՝ «Թատրոնն սկսում է կախիչներից», որից էլ պարզ է դառնում, որ թատրոնում չկան երկրորդական դերեր և մասնագիտություններ։

Թատերական արվեստի սիրահարների համար «Թատրոնի օրը» իսկական տոն է, քանի որ այդ օրը տեղի են ունենում հանդիսավոր միջոցառումները «մշակութային տաճարներում», տարբեր թատերական փառատոնները, իսկ որոշ թատրոններ էլ այդ օրը փորձում են ցուցադրել նոր ներկայացումների պրեմիերաներ։

Թատրոնի օրը Հայաստանում
-----------------------

Հայաստանում Թատրոնի միջազգային տոնը ամեն տարի նշվում է մարտի 27-ին նեղ մասնագիտական շրջանում։ Այդ օրը թատրոնի գործիչների միությունը կազմակերպում է «Արտավազդ» մրցանակաբաշխությունը, որի ժամանակ գնահատվում է թատերարվեստի նախորդ տարվա ձեռքբերումները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Всемирный день театра — 27 марта. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников
3. ↑
4. ↑  Станиславский К. С. Собр. соч. Т. 8. М. 1961
5. ↑  Театр начинается с вешалки. Станиславский
6. ↑  «Թատրոնի միջազգային օրը Հայաստանում». *www.youthweb.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 7-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 29-ին.
7. ↑  ««Արտավազդ»-ի 2017 թ. մրցանակակիրները». *hraparak.am*. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 29-ին.
8. ↑  «Թատրոնի համաշխարհային օր». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 6-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 6-ին.

Տես նաև
-------

* Թատրոն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թատրոնի համաշխարհային օր. (ռուս.)
* Թատրոնի համաշխարհային օր պաշտոնական կայք (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թատրոնի համաշխարհային օր» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |

 |
**«Արքայադուստր գորտը»** (ռուս.՝ Царевна-лягушка), ռուս նկարիչ-գեղանկարիչ, ճարտարապետ, պատմական և ժողովրդական բանահյուսության գեղանկարչության վարպետ Վիկտոր Վասնեցովի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1918 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 185 × 250 սմ։

Այսօր «Արքայադուստր գորտը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, ՌԴ)։

Նկարագիր
--------

Նկարի սյուժեում ռուսական ժողովրդական հեքիաթն է՝ Արքայադուստր գորտը։ Գորտը վերածվում է հիասքանչ արքայադստեր և դառնում արքայազնին արժանի կին։ Վասնեցովը պատկերել է այն պահը, երբ գորտն առաջին անգամ մարդու է վերածվել ու եկել է մասնակցելու խնջույքին, որ անցնի արքայի կողմից հարցների համար մտածած երրորդ փորձությունը։ Արքայադուստրը պարում է՝ թափահարելով թաշկինակը, երաժիշտները նվագում են։ Հետին պլանում նկարիչը լճակ է պատկերել, որի մեջ կարապներ են նկարված։ Լճակի հակառակ ափին գյուղացիները շուրջպար են բռնել։ Այդպիսով Վասնեցովը ստեղծել է գյուղական հեքիաթային տոնակատարության մթնոլորտ։

Պատմություն
-----------

«Արքայադուստր գորտը» ստեղծագործությունը «Յոթ հեքիաթի պոեմ» շարքի կտավներից է, որոնք հեղինակը նկարել է 1880-1890-ական թվականներին։

Կտավը Վիկտոր Վասնեցովն ավարտել է 1918 թվականին։ Այն պահպանվել է Վասնեցովի ընտանիքում։ 1951 թվականին կտավը փոխանցվել է Տրեյակովյան պատկերասրահին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Описание картины «Царевна-Лягушка», Васнецов». *Музеи мира и картины известных художников*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 2-ին.
2. ↑  «В.М. Васнецов - Царевна-Лягушка». *museumsworld.ru*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 2-ին.
3. 1 2  «Царевна-лягушка». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 26-ին. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
**Արտյուշ Սպիրիդոնի Սանոսյան** (ծնվ․ փետրվարի 13, 1937 թ․, Սաթխա գյուղ, Բոգդանովկայի շրջան, Վրացական ԽՍՀ), հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու (1996)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել և նախնական կրթությունը ստացել է Վրացական ԽՍՀ Բոգդանովկայի շրջանի Սաթխա գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է 1955 թվականին։ 1961 թցվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվագրական ֆակուլտետը։

1961 թվականից սկսած 28 տարի Ջավախքում կատարել է մանկավարժականն աշխատանք։ Սաթխա գյուղի միջնակարգ դպրոցում աշխատել է պատմության դասատու, կազմակերպիչ, ուսմասվար և տնօրեն (Սաթխայի և Օրոջալարի միջնակարգ դպրոցներ)։

Մանկավարժական աշխատանքի հետ մեկտեղ զբաղվել է պատմագրությամբ, հնագիտությամբ։ Բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է։ 1996 թվականի հոկտեմբերի 25-ին պաշտպանել է ատենախոսություն «Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառների 1918-ի ինքնապաշտպանությունը» թեմայով և ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

Երկեր
-----

* Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառների 1918-ի ինքնապաշտպանությունը, Երևան, 1992
* ․․․ նաև Սպիտակ Եղեռն, Երևան, 2001
* ․․․еще и белый геноцид, 2006, Ереван, (ռուս.)
* Թշնամու դեմ՝ ու ուսի, 2010, Երևան, 2010

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Քա. ինչ կըսես»՝ հարցրին ազգային տարազով ամուսինները». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 25-ին. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 16-ին.
2. ↑  «Ջավախքի նշանավոր մարդիկ». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 25-ին. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 16-ին.

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիդարան նախագծում կարող եք գտնել այս հեղինակի ստեղծագործություններ։ |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արտյուշ Սանոսյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 132277174 · VIAF: 47918603 · WorldCat VIAF: 47918603 |

 |
**Ալեքսիա Սքյոյեն** (նորվ.՝ Alexia Schøien, ավելի ուշ *Alexia Bryn-Schøien* և *Alexia Bryn*, մարտի 24, 1889(1889-03-24), Օսլո, Նորվեգիա - հուլիսի 19, 1983(1983-07-19), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի գեղասահորդուհի, 1920 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Ալեքսիա Սքյոյենը ծնվել է 1889 թվականի մարտի 24-ին Քրիստիանիայիում՝ ներկայիս Օսլո մայրաքաղաքում։ Զուգապարով հանդես է եկել Ինգվար Բրյունի հետ։ Վերջինիս հետ Ալեքսիան ի վերջո ամուսնացել է և կրել է Բրյուն ազգանունը։ Զուգապարով Նորվեգիայի գեղասահքի առաջնության մրցաշարի տասնակի հաղթող է։

Օլիմպիական չեմպիոնուհին իր մահկանացուն կնքել է 1983 թվականի հուլիսի 19-ին՝ իննսունչորս տարեկան հասակում հայրենի Օսլոյում։

Սպորտային հաջողություններ
-------------------------

### Զույգեր

(Ինգվար Բրյունի հետ)

| Մրցումներ/Սեզոններ | 1908 | 1909 | 1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920 | 1921 | 1922 | 1923 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ձմեռային օլիմպիական խաղեր |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 2 |  |  |  |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն |  |  |  | 5 | 3 | 4 | 5 |  |  |  |  |  |  |  | 5 | 2 |
| Գեղասահքի Նորվեգիայի առաջնություն | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |  |  |  |  |  | 1 | 1 | 1 | 1 |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Алексия Скёйен – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)
* Database Olympics profile
* Ալեքսիա Սքյոենի ընտանիքի ծագումնաբանությունը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · TheSports.org · ՄՕԿ |

 |
**«Ընտանեկան դիմանկար»** (անգլ.՝ Portrait of a Family), ֆլամանդացի նկարիչ և փորագրող, բարոկկոյի կարկառուն ներկայացուցիչ Յակոբ Յորդանսի նկարը։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1650 - 1652 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 178,4 × 152,3 սմ։

Այսօր «Ընտանեկան դիմանկար» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

Նկարագիր
--------

Կտավի կենտրոնում պատկերված է կին՝ ճոխ հանդերձանքով։ Կինը հենված է իրեն գրկած տղամարդուն։ Աջ կողմում պատկերված կինը նման է գլխավոր հերոսուհուն, ըստ երևույթին նրանք քույրեր են։

Ըստ ժամանակակից արվեստաբանների՝ նկարն իրենից ներկայացնում է նշանադրության կամ ամուսնության այլաբանական ներկայացում։ Դա է վկայում պատկերված Էրոսը՝ նետը ձեռքին, որն ուղղված է դեպի կնոջ կուրծքը։ Նկարի ֆոնի ձախ կողմում վրձնած մեխակները դեռևս հին ժամանակներից խորհրդանշում են պսակադրությունը։ Դրասանգները ավանդաբար համարվում են մաքրության և առաքինության խորհրդանիշը։ Կնոջ ձեռքին կանգնած թութակը խորհրդանշում է ամուսնության հավատարմությունը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«Ընտանեկան դիմանկար» ստեղծագործությունը ստեղծվել է 1650-ական թվականների սկզբին։ Հետո այն մնացել է նկարչի որդուն։ Հետո այն պատկանել է պրուսացի առևտրական Յոհան Գոցկովսկուն, որը 1764 թվականին՝ պարտքի դիմաց Եկատերինա II կայսրուհուն է տալիս գեղանկարների իր հավաքածուն, որոնց թվում էր նաև այս կտավը։ Արդյունքում «Ընտանեկան դիմանկար» ստեղծագործությունը համարվեց ապագա Էրմիտաժի առաջին նկարներից մեկը։

Երբ կտավը հասավ Սանկտ Պետերբուրգ՝ Էրմիտաժում կարծում էին, որ այն Յորդանսի ընտանիքի դիմանկարն է։ 1902 թվականին հրատարակվել է պատկերասրահի քարտագրացուցակը, որը կազմել էր Անդրեյ Սոմովը։ Այդ կատալոգում նկարը նշվել է որպես «Ընտանեկան դիմանկար», իսկ հետո նաև «Այլաբանական ընտանեկան դիմանկար», որպեսզի չշոփոթեն Յորդանսի մեկ այլ՝ «Ինքնադիմանկար ծնողների, եղբայրների և քույրերի հետ» կտավի հետ, որը նույնպես կոչում են «Ընտանեկան դիմանկար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5
3. ↑  *Бабина Н. П. Грицай Н. И.* Фламандская живопись XVII—XVIII веков. Каталог коллекции. — СПб.: Изд-во Государственного Эрмитажа, 2005. — С. 216—217.
4. ↑  *Левинсон-Лессинг В. Ф.* История картинной галереи Эрмитажа (1764—1917). — Л.: Искусство, 1986. — С. 53—54.
5. ↑  *Сомов А.* Императорский Эрмитаж. Каталог картинной галереи. Ч. 2: Нидерландская и немецкая живопись. — СПб. 1902.
6. ↑  Государственный Эрмитаж. — Йорданс, Якоб. «Аллегорический семейный портрет».

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էրմիտաժի պաշտոնական կայք (ռուսերեն) (անգլերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDimages |

 |
**Էրին Գրեյ** (անգլ.՝ Erin Gray, հունվարի 7, 1950(1950-01-07), Հոնոլուլու, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։

Վաղ կյանք
---------

Էրին Գրեյը ծնվել է Հոնոլուլուում (Հավայան կղզիներ): Երբ Գրեյը ութ տարեկան էր, նրա ծնողները բաժանվեցին, և հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում նա ապրել է իր տատի հետ Փալմ Սփրինգսում։ Ի վերջո Էրինը մոր հետ տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա, որտեղ սովորել է Ռեդվուդի ավագ դպրոցում, իսկ հետո *Palisades Charter High School* դպրոցում։

Կարիերա
-------

1965 թվականին, 15 տարեկան հասակում, Էրին Գրեյը հոլիվուդյան գործակալություններից մեկում սկում է իր ֆոտոմոդելի կարիերան։ Հասել է որոշակի հաջողությունների որպես մոդել և մինչև 1975 թվականն իր տարեկան եկամուտը կազմում էր ավելի քան 100,000 ԱՄՆ դոլար։ 1978 թվականին նկարահանվել է «Երեկոն Բյուզանդիայում» հեռուստաֆիլմում, որտեղ կինոքննադատների կողմից լավ արձագանքների է արժանացել իր դերասանական խաղը, ինչից հետո Universal Studios առաջարկել է դերասանուհուն կնքել յոթնամյա պայմանագիր։ Հաջորդ տարի «Բակ Ռոջերսը 25-րդ դարում» հեռուստասերիալում նա ստացել է գլխավոր կնոջ դերը։

Սերիալն ավարտվելուց հետո Էրին Գրեյը Քեննի Ռոջերսի հետ նկարահանվել է «Վեցի ավազակախումբ» ֆիլմում, որը ձախողվել է վարձույթում։ 1982 թվականին ստացել է գլխավոր դեր «Արծաթե գդալներ» կատակերգական սերիալում, որը ունեցել է 5 եթերաշրջան և ավարտվել 1987 թվականին։ Այն ավարտվելուց հետո նա շարունակել է մնալ հեռուստատեսությունում, նկարահանվել է այնպիսի սերիալներում, ինչպիսիք են՝ «Հյուրանոց», «Նա գրել է սպանություն» և «Լոս Անջելեսի օրենքը», ինչպես նաև նկարահանվել է մի քանի ֆիլմում, որոնցից ամենահայտնին հավանաբար 1993 թվականի «Վերջին ուրբաթ. Ջեյսոնն ուղարկվում է դժոխք»։

Անձնական կյանք
--------------

Էրին Գրեյն ամուսնացել է երկու անգամ։ Ունի երկու զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Erin Gray at Film Reference
3. 1 2 3  Jim Calio. «Buck Rogers Wouldn't Dare Tell Erin Gray What She's Heard for 14 Years from Ken Schwartz: Go Fly a Kite». *People*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 2-ին.
4. ↑  Kelly, Suzanne (2010 թ․ սեպտեմբերի 6). «Conventions: Another day at the office for celebs». CNN. Վերցված է 2010 թ․ սեպտեմբերի 6-ին.
5. ↑  «Biography for Erin Gray». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website
* Էրին Գրեյը Internet Movie Database կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էրին Գրեյ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1550129 · BNF: 141831089 · GND: 102517979X · ISNI: 0000000374426648 · LCCN: n98007056 · VIAF: 5142053 · WorldCat VIAF: 5142053 |

 |

 |
**Էրժեբետ Շաար** (հունգ.՝ Schaár Erzsébet, հուլիսի 27, 1908(1908-07-27)[…], Budafok, Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա - օգոստոսի 29, 1975(1975-08-29)[…], Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն), հունգարացի քանդակագործ։ Միխայ Մունկաչիի անվան մրցանակի դափնեկիր։ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր քանդակագործ (1972):

Կենսագրություն
--------------

Էրժեբետ Շաարը ծնվել է 1905 թվականին։ Ուսանել է Ժիգմոնդ Կիշֆալուդի-Շտրոբլի մոտ։ 1932 թվականին որպես երիտասարդ արվեստագետ, արժանացել է Սինենյի մրցանակի (հունգ.՝ Szinyei-díját): 1935 թվականին ամուսնացել է քանդակագործ Թիբոր Վիլտի հետ։ Շաարի առաջին անհատական ցուցահանդեսը կայացել է 1932 թվականին Բուխարեստում։ 1940-ական թվականներին Ալբերտո Ջակոմետիի արձանների նմանությամբ ստեղծել է փոքրածավալ փայտե բարձրաքանդակներ, միաժամանակ կրկնօրինակել է մի շարք պառկած ֆիգուրներ։ Ստեղծել է քանդակներ, որոնք պատկերում են կնոջ մարմինը, սիրահար զույգին, զոհված զինվորին։ Աշխատանքում կիրառել է նաև ճարտարապետական տարրեր։ Բնական չափերի քանդակներ ստեղծելու համար օգտագործել է թեթև ստիրոլ, որը հեշտությամբ կարող է կտրվել։ 1970 թվականին Բուդապեշտի Մյուչառնոկ արվեստի սրահում կայացել է Շաարի հետահայաց ցուցահանդեսը, երկու տարի անց ցուցադրվել է Անտվերպենում և Ժնևում։ 1977 թվականին Դյուսելդորֆի Լեհմբրուք թանգարանում կայացել է Շաարի հետահայաց ցուցադրությունը։

Շաարի ստեղծագործությունները գտնվում են Բուդապեշտի, Կեչկեմետի, Միշկոլցի, Պեչի, Տիհանիի հանրային վայրերում։ Ստեղծագործությունների զգալի մասը Սուրբ Իշտվան թագավորի անվան թանգարանի ցուցանմուշներն են։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. 1 2
5. 1 2  Erzebet Schaar (նիդերլ.)
6. 1 2  Web umenia (словацк.)

Լրացուցիչ գրականություն
-----------------------

* Németh, Lajos. "Schaár, Erzsébet." In Grove Art Online. Oxford Art Online, (accessed February 16, 2012; subscription required).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Entry for Erzsébet Schaár on the Union List of Artist Names

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էրժեբետ Շաար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CONOR: 202902627 · GND: 12231283X · ISNI: 0000000078664094 · LCCN: n85084252 · NKC: js20040107011 · NTA: 071128298 · NSZL: 000000017957 · NUKAT: n2016235707 · SUDOC: 097428981 · VIAF: 280949052 · ULAN: 500087398 · WorldCat VIAF: 280949052 |

 |

 |
Սառույց XII-ի բյուրեղային կառուցվածքը
**Սառույց XII**, ջրային սառույցի տետրագոնային մետաստաբիլ խիտ բյուրեղային տարատեսակ։

Այն առաջին անգամ ստացվել է ջուրը 0,55 ԳՊԱ ճնշման տակ սառեցնելով մինչև −13 °C (260 Կ)։ Պարզվել է, որ այն գոյություն ունի սառույց V-ի փուլային կայունության սահմաններում։ Հետագայում ցույց է տրվել, որ սառույց XII-ը կարելի է ստեղծել նաև այդ սահմաններից դուրս։ Մաքուր սառույց XII-ը կարելի է ստանալ սառույց Ih- ից` −196 °C (77 Կ) ջերմաստիճանում արագ սեղմելով (0.81-1.00 ԳՊա/րոպե), կամ բարձր խտության ամորֆ սառույցը 0.8-ից 1.6 ԳՊա ճնշման սահմաններում մինչև −90 °C (183Կ) տաքացնելով։ Սառույց XII-ի տարատեսակը, որում պրոտոնների դասավորությունը կանոնավոր է, կոչվում է սառույց XIV:

Չնայած նրան, որ սառույց XII-ի խտությունը մոտ է սառույց IV-ի խտությանը (− 146 °C (127 Կ) ջերմաստիճանում` 1.29 գ / սմ3 ) (այդ խտությունը նկատվում է նաև սառույց V- ում), այն ունի տետրագոնալ բյուրեղների տեսք։ Տեղաբանորեն, դա յոթ և ութ մաս ունեցող օղակների խառնուրդ է, քառակապ ցանց (4-կոորդինատային գնդաձև կապ), առանց ջրածնային կապերի փոխներթափանցման`հնարավոր ամենախիտ կազմաձևերով։

Սովորական ջրային սառույցը, ըստ Բրիջմանի անվանացանկի, պատկանում է սառույց Ih-ին։ Լաբորատոր պայմաններում (տարբեր ջերմաստիճաններում և ճնշումներում) ստեղծվել են սառույցի տարբեր ձևափոխություններ՝ II-ից մինչև XVI սառույցը։

Հղումներ
--------

* Chaplin, Martin. (2008 թ․ հունիսի 23). «Ice-twelve (Ice XII)». *Water Structure and Science*. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 26-ին. Վերցված է 2009 թ․ փետրվարի 22-ին.
* *C. G. Salzmann, I. Kohl, T. Loerting, E. Mayer and A. Hallbrucker* Pure ices IV and XII from high-density amorphous ice(անգլ.) // *Can. J. Phys.*. — 2003. — Т. 81. — С. 25—32.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779103133 |

 |
**Ալատնա** (անգլ.՝ Alatna), գետ, որը հոսում է Յուկոն-Կոյուկուկի, Ալյասկայի, ԱՄՆ-ի հոմոմիմենտ վիճակագրական մեկուսացված տեղանքով։ Գետը զբոսաշրջային մեծ նշանակություն ունի, քանի որ համեմատաբար հանգիստ ընթացքի շնորհիվ կարելի է հիանալ այնպիսի շրջապատող լանդշաֆտներով, որոնք ընդգրկում են արկտիկական բնության հսկայական տարածքներ, որոնցից մի մասը մտնում են «Գեյթս օֆ դը Արկտիկ» ազգային պարկ։

Պատմություն
-----------

Ալատնա կոչվող գետի առաջին հիշատակումը տեղի է ունեցել 1909 թվականին, երբ Ֆիլիպ Սմիթը իր հետազոտությունից և Էսկիմոսի հետ հաղորդակցությունից հետո որոշեց այն գծել քարտեզի վրա։ Միևնույն ժամանակ, տեղական ցեղերի բնագիր լեզվով, նրա անունը հնչում է «Arrigetch»՝ «մեկնած ձեռքի մատ»։ Երբ 1929 թվականին հետազոտող Ռոբերտ Մարշալը ժամանեց այս վայր, ափին նա հայտնաբերեց բնիկ բնակչության միայն երկու գյուղ `Ալատնան եւ Ալլակակետը։ Երկու գյուղերի մշակույթը ձևավորվել է այս գետի ափին, Ինուիտեի հյուսիսում Քվուգնմիիտ ցեղը (անգլ.՝ Kuvuungmiit), իսկ հարավում՝ անգլ.՝ Koyukukhotana Athapaskans ։

Նկարագրություն
--------------

Ալատնա գետը գտնվում է Ալյասկայի նահանգում, որի աղբյուրը գտնվում է կենտրոնի Բրուքսի լեռնաշղթայի շրջակայքում լճի եզրում։ Ջրային հոսքի առաջին վաթսուն կիլոմետրը անցնում է քարքարոտ տեղանքով և բավականին մակերեսային է։ Այնուհետև գետը սկսում է ավելի լցվել և հոսում է Էնդիկոտտայի լեռներով, Արրիգետ գագաթը,
Թահուլլա լճով և Չելփեմջեկ լեռներով։ Գետի վերջին մասը անցնում է Ալաթնի լեռների երկայնքով, այնուհետեւ հոսում է Կոյուկուկ գետը։ Գետի ընդհանուր երկարությունը մոտ 300 կմ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Tim Palmer* Wild and Scenic Rivers of America. — Island Press, 1993. — 390 с. — ISBN 9781559631457
2. ↑  *Fred Hirschmann* Alaska from the Air. — Graphic Arts Center Publishing Co. 1999. — 145 с. — ISBN 9781558684669
3. ↑  *Karen Jettmar* Alaska River Guide: Canoeing, Kayaking, and Rafting in the Last Frontier. — Menasha Ridge Press, 2008-06-28. — 330 с. — ISBN 9780897327978

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալատնա (գետ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2017005192 |

 |
**«Ավրորա և Կեփալոս»** (ֆր.՝ Aurore et Céphale), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ռոկոկոյի վառ ներկայացուցիչ Ֆրանսուա Բուշեի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1733 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 250 × 175 սմ։

Այսօր «Ավրորա և Կեփալոս» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Նանսիի կերպարվեստի թանգարանում (Նանսի, Ֆրանսիա)։

Պատմություն
-----------

«Ավրորա և Կեփալոս» ստեղծագործությունում Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոյի «Կերպարանափոխություններ» գրքի հերոսներ Ավրորայի և Կեփալոսի նկարներն են։

Բուշեն կտավը նկարել է Իտալիայից վերադառնալուց հետո։ Նկարը հեղինակին պատվիրել է Ֆրանսուա Դերբեն՝ Փարիզի պառլամենտի իրավաբանը՝ Փարիզի իր առանձնատան համար, որը գտնվում էր Ռյու դը Պուասոնիեր փողոցում։ Դերբեի մահից հետո այն վաճառվում է դատավոր Ալֆոնս Պայեին 3121 լիվրով։

1801 թվականին նկարը տեղափոխվում է Նանսիի թանգարան։

Նկարագիր
--------

Նկարում, որը պատվիրել էր Դերբեն, Ֆրանսուա Բուշեն նկարել է դիցաբանական սյուժե՝ Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոյի «Կերպարանափոխություններ» գրքից (VII գիրք)։ Երիտասարդ որսորդ Կեփալոսը՝ Պրոկրիսի ամուսինը, իր կամքին հակառակ առևանգվում է Ավրորայի կողմից։ Դիմադրելով աստվածուհուն՝ որսորդը հետ է վերադառնում կնոջ մոտ։ Հետո ճակատագիրն արել է իր գործը՝ Կեփալոսը պատահմամբ մահացու վիրավորում է կնոջը՝ նրան գազանի տեղ դնելով։ Սակայն կտավում հեղինակը մեղմացրել է սյուժեն։

Տես նաև
-------

* Ավրորա և Կեփալոս (նկար, Գերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Aurore et Céphale (version de Nancy) - Boucher | Utpictura18». *utpictura18.univ-amu.fr*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 12-ին.
2. ↑  «L'amour au point du jour / Divine idylle».(չաշխատող հղում)
3. ↑  Laing, Rosenberg, *François Boucher 1703—1770*, New York, Detroit, Paris (Grand Palais), 1986, p.142
4. ↑  Chavanne, *De l’An II au sacre de Napoléon. Le premier musée de Nancy*, Nancy, Réunion des Musées Nationaux, 2001, 208 p. (2-7118-4315-7)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ավրորա և Կեփալոս նկարի մասին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ավրորա և Կեփալոս (նկար, Բուշե)» հոդվածին։ |
**Էռնեստա Բիզի** (ծննդյան անունը` Լենյանի, իտալ.՝ Ernesta Legnani Bisi, հունիսի 18, 1788(1788-06-18)[…], Միլան, Austrian Lombardy, Ավստրիական կայսրություն - նոյեմբերի 13, 1859(1859-11-13), Միլան, Սարդինիայի թագավորություն, Իտալիա), իտալացի նկարչուհի և փորագրող։

Կենսագրություն
--------------

Գեղանկարչություն է սովորել Միլանի Բրերա գեղարվեստի ակադեմիայում` Ջուզեպպե Լոնգի ղեկավարությամբ։ Ուսման ընթացքում ճանաչվել է փայլուն ուսանող, 1810 թվականին պարգևատրվել է ակադեմիայի մրցանակով։

1811 թվականին ամուսնացել է Բրերայի ակադեմիայի պրոֆեսոր, բնանկարիչ Ջուզեպպե Բիզիի հետ։ Զույգն ունեցել է հինգ երեխա։

Ռիսորզիմենտոյի համոզված կողմնակից է, բարեկամություն է հաստատել և օժանդակել է բազմաթին կարբոնար կանանց («ածխագործ»), որոնցից է նկարչուհի Բյանկա Միլեզին։ Իր «Dodes sonitt all’abaa Giovan» բանաստեղծության մեջ, գրող Կարլո Պորտան հիշում էր նրա մասին, «È in tra i donn la Milesi, la Legnana» («Միլեզի և Լենյանի կանանց միջև»)։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Էռնեստա Բիզին նկարիչ- դիմանկարիչ է։ Փորագրության բնագավառում (պղնձի վրա) համարվում է հինգ աշխատանքների հեղինակ։ Նրա կողմից կատարվել են Մարկո դը Օջոնոյի, Ջակոմո Կավեդոնի, Ջակոմո Պալմայի (կրտսեր) և Պարիս Բորդոնեի կտավների փորագրություններ, Միլանում Բրերա պատկերասրահի համար, ինչպես նաև մի շարք ճանաչված կանանց դիմանկարներ, որոնցից են Մարիա Գաետանա Անեզին, Վիտտորիա Կոլոննան և մյուսները։ Ստեղծել է նաև ջրաներկով դիմանկարներ։

Նրա դուստրն է եղել նկարիչ-բնանկարիչ Ֆուլվիա Բիզին (1818-1911)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Ernesta Bisi Legnani (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  CERL Thesaurus — Consortium of European Research Libraries.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էռնեստա Բիզիի կենսագրությունը
* Էռնեստա Բիզիի աշխատանքները

Աղբյուրներ
----------

* Lives and portraits of distinguished Italian, Padua, Typography Bettoni 1812
* Peter Zani, Encyclopedia methodical-rational critic of Fine Arts, 21 vols. Parma, Duke Typography, 1817-1824
* Augustine Mario Comanducci, Visual Dictionary of painters and engravers modern Italian, I, Milan, SA Grafitalia already Pythian & Pizzi, 1945, p. 72

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էռնեստա Բիզի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14802451k · GND: 1050421310 · ISNI: 0000000386924847 · VIAF: 42105461 · ULAN: 500105144 · WorldCat VIAF: 42105461 |

 |
**Ադի Աշկենազի** (եբրայերեն՝ עדי אשכנזי‎, մարտի 23, 1975(1975-03-23) կամ նոյեմբերի 30, 1969(1969-11-30), Թել Ավիվ, Իսրայել), իսրայելացի կատակերգու դերասանուհի, հաղորդավարուհի։

Կարիերա
-------

Ադի Աշկենազիի ընտանիքը Իսրայել է ներգաղթել Թուրքիայից։ Ավարտել է Ռամա Հանի «Բեյթ Ցվի» թատերական ուսումնարանը։ Ուսումնարանն ավարտելուց հետո խաղացել է «Միֆհաշիմ» թատրոնի տարբեր ներկայացումներում, մասնակցել «Ռութի Զախիռութի» մանկական հանդեսներին։ Միաժամանակ վարել է իսրայելական առաջին հեռուստաընկերության «Զապ լե-Ռիշոն» մանկական հաղորդաշարը։ Հետագայում նա վարել է այլ մանկական ծրագրեր։ 2000 թվականին կրթական հեռուստատեսային ծրագրի շրջանակներում իսրայելական հայտնի կատակերգակ դերասանների հետ համատեղ հանդես է եկել «Դոմինո Գրոս» նորացված կատակերգական հաղորդաշարում։ 2002-2004 թվականներին իսրայելական Երկրորդ ալիքի Յաիր Լապիդի ծրագրում վարել է հումորի անկյուն հաղորդաշարը, որն էլ նրան մեծ ժողովրդականություն է բերել։ 2005 թվականից նա վարում է «Սրանք ինչ հիմարություններ են» («Ма зе hа-штуёт ha-эле») հեղինակային հաղորդաշարը։ Հանդես է գալիս նաև «ստենդափ-կոմեդի» ոճի մենահամերգներով, որոնք մշտապես անցնում են լիքը դահլիճներում։

Պարգևներ
--------

* «Տարվա կին-հումորիստ» մրցանակի դափնեկիր (2004 թ.)
* «Տարվա կին հեռուստատեսությունում» մրցանակի դափնեկիր (Ւսրայելական երկրորդ հեռուստաալիք, 2006 թ.)

Անձնական կյանք
--------------

Ունի երկու ավագ եղբայրներ, որոնց հետ մեծացել է Հերցլիայում։ Դերասան Կոբի Դորոնի հետ երեք տարվա ամուսնությունից հետո , 2004 թվականին ամուսնալուծվել է։ 2010 թվականին ձերբակալվել է թմրանյութ օգտագործելու համար, բայց ազատ է արձակվել։ 2010 թվականին հայտարարել է, որ հղի է ընկերոջից՝ Էթան Բեն Զախանից։ 2011 թվականի ապրիլին ծնվել է դուստրը, 2012 թվականի նոյեմբերին՝ որդին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Israeli chic
3. ↑  «עדי אשכנזי בהופעה». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 11-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 5-ին.
4. 1 2  עדי אשכנזי והסם: במשטרה "בודקים כך כל חשד"
5. ↑   Reference on boyfriend and pregnancy: Retrieved: 5 December 2010.
6. ↑  עדי אשכנזי ילדה

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ադի Աշկենազի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
**Էպ Մյաե** (էստ․՝ Epp Mäe, ապրիլի 2, 1992(1992-04-02), Ռակվեռե, Էստոնիա), էստոնացի կին մարզիկ, ազատ ոճի ըմբիշ, 2021 թվականի Եվրոպայի չեմպիոնուհի, աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների հաղթող, 2019 թվականի Եվրոպական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, 2016 և 2020 թվականների ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

2015 թվականին ԱՄՆ-ում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությունում Էպ Մյաեն մինչև 75 կգ քաշային կարգում դարձել է բրոնզե մեդալակիր։ Նույն թվականին մասնակցել է Բաքվի 1-ին Եվրոպական խաղերին։

Բրազիլիայում կայացած ամառային Օլիմպիական խաղերում նա հանդես է եկել մինչև 75 կգ քաշային կարգում և առաջին մենամարտում պարտվել է չինացի մարզուհի Չժան Ֆենգլյուին։

2017 թվականին Սերբիայում մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը և մինչև 75 կգ քաշային կարգում դարձել բրոնզե մեդալակիր։

2019 թվականի հունիսին Մինսկում մասնակցել է երկրորդ Եվրոպական խաղերին և նվաճել բրոնզե մեդալ։

2019 թվականին Ղազախստանում տեղի ունեցած աշխարհի նախաօլիմպիական առաջնությունում մինչև 76 կգ քաշային կարգում Մյաեն նվաճել է բրոնզե մեդալ։ Նույն հաջողությունը նա կրկնել է այդ թվականին տեղի ունեցած աշխարհի առաջնության ժամանակ։

2021 թվականին Վարշավայում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում էստոնացի մարզուհին մինչև 76 կգ քաշային կարգում նվաճել է ոսկե մեդալ և կարիերայում առաջին անգամ դարձել մայրցամաքի չեմպիոն։

Աշխարհի 2021 թվականի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում, էստոնացի մարզիկը նվաճել է արծաթե մեդալ։ Եզրափակչում նա պարտվել է ամերիկացի մարզուհի Ադլեն Գրեյին։

2022 թվականին Բուդապեշտում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում 76 կգ քաշային կարգում էստոնացի մարզուհին նվաճել է արծաթե մեդալ, իսկ 2022 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել Բելգրադում, նվաճել է բրոնզ մեդալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Էստոնական մարզական կենսագրական բառարան (эст.)
2. ↑  Burke, Patrick (2021 թ․ հոկտեմբերի 6). «Adelaine Maria Gray wins sixth title at Wrestling World Championships». *InsideTheGames.biz*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
3. ↑  «2021 World Wrestling Championships Results Book» (PDF). *United World Wrestling*. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 16-ին.
4. ↑  «Эпп Мяэ завоевала серебро на чемпионате Европы по борьбе». rus.err.ee. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 1-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 2-ին.
5. ↑  «Эпп Мяэ завоевала бронзу на ЧМ по борьбе». rus.err.ee. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Epp Mäe
* Mae, Epp (EST)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էպ Մյաե» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ESBL · Olympic Channel · Միասնական պայքարի աշխարհ |

 |
**Shadowmatic**, բջջային խաղ, նախատեսված iOS հարթակում աշխատող սարքավորումների համար։ Այն հարմարեցված է iPhone 3GS և բարձր, iPad 2-ի և բարձր, 4-րդ սերնդի iPod Touch-ի և բարձր մոդելների սարքերի համար։ Հետագայում խաղը հասանելի կլինի նաև այլ բջջային և դեսքթոփ հարթակներում։

Shadowmatic-ը ստեղծվել է հայկական Triada Studio Games ընկերության կողմից (Triada Studio ընկերության ստորաբաժանումն է)։ Shadowmatic-ը 2015 թ․ հունիսի 8-ին Apple Design Awards ամենամյա մրցույթում արժանացել է մրցանակի։ Խաղը Apple-ի App Store հավելվածների հարթակում ներկայացված է 2015 թ․ հունվարի 15-ից։ Apple-ի կողմից Shadowmatic-ը ճանաչվել է «լավագույն նոր խաղ» և այժմ ներկայացված է App Store-ի առաջին էջում։ Խաղի արժեքն է՝ 2.99$։ Խաղն ունի 9 սենյակ և 80-ից ավել մակարդակ (level)՝10 ինքնատիպ միջավայրերով։ Կարճ ժամանակում խաղը հայտնվել է App Store-ի ամենաշատ ներբեռնվող հավելվածների շարքում։
Խաղը հասանելի է 13 լեզուներով։ Խաղն օգնում է զարգացնել երևակայությունն ու ժամանակի հետ կատարելագործել շարժումների կոորդինացիան ու ռեակցիայի արագությունը։

Խաղի հեղինակներ
---------------

Shadowmatic-ը ստեղծող թիմը բաղկացած է չորս հոգուց. 

* Տրիադա ընկերության հիմնադիր Արա Աղամյան
* ծրագրավորող Բագրատ Դաբաղյան
* դիզայներ Արսեն Ավոյան
* կոմպոզիտոր Սերգեյ Մելքոնյան

Խաղի նպատակը
------------

Shadowmatic-ի գլուխկոտրուկները լուծելու համար պահանջվում է գտնել ստվերում թաքնված ուրվանկարները։ Խաղի
ընթացքում պետք է օդում կախված մարմինները տեղակայել այնպես, որ տվյալ մարմինների պատին նետված շողքերը դառնան ինչ-որ պատկերներ։ 
Shadowmatic-ում շատ միավորներ հավաքելու համար անհրաժեշտ է հնարավորինս կարճ ժամանակահատվածում ստանալ պահանջվող պատկերը։

Խաղի ընթացքը
------------

Shadowmatic-ի «լեվելների» պրոգրեսիան գծային չէ, ինչպես ընդունված է այլ խաղերում։ Մենյուում և ամբողջ խաղի ընթացքում օգտագործված է եռաչափ պառալաքս տեխնոլոգիան (3D parallax) զումի հնարավորությամբ։ Խաղի ամբողջ ընթացքում հնչում է հանգիստ երաժշտություն։ Խաղացողը գործ ունի տարբեր բարդության առարկաների հետ (ամեն ինչ կախված է բարդության աստիճանից), որոնց տեղերը փոխելով անհրաժեշտ է ստանալ այս կամ այն առարկան այն ստվերներից, որոնք առաջացնում են կիրառվող առարկաները։ Կան նաև գաղտնի մակարդակներ, որտեղ խաղացողը կարող է ոչ թե մեկ, այլ մի քանի ստվեր ստանալ տարբեր առարկաների տեսքով։ Խաղում կա նաև օգնության և հուշումների համակարգ։ Հուշումները օգնում են գուշակել ճիշտ տարբերակը, սակայն դրանցից օգտվելու դեպքում խաղացողը միավորներ է կորցնում։

Մրցանակներ
----------

* 2015 թ․ հունիսի 8- Apple-ի ամենամյա Apple Design Awards մրցանակ
* 2015 թ․ մայիսի 17, Մոսկվայում խաղեր մշակողների և թողարկողների հերթական միջազգային DevGAMM համաժողով-մրցանակներ «Լավագույն գրաֆիկա» և «Մեդիա ընտրություն» անվանակարգերում
* 2015 թ․ ապրիլի 4, ArmNet Awards մրցանակների հանձնման պաշտոնական արարողություն- «Նորարարություն» և «Դիզայն և կոմֆորտ» անվանակարգերում գլխավոր մրցանակներ, ինչպես նաև լավագույն բջջային հավելվածի համար գրանպրի մրցանակ
* 2015 թ․ հունվար-Apple-ի կողմից հունվարի լավագույն խաղ

Խաղը նաև հայտնվել է iOS Games կայքի «Օրվա խաղը» բաժնում, որը նվիրված է iPhone, iPad և iPod Touch համար նախատեսված խաղերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Պաշտոնական կայք

Արտաքին հղումներ
----------------
|  |
| --- |
| **Ավստրալավենատոր** |
| ԱվստրալավենատորԱվստրալավենատոր |
|
| **Դասակարգում** |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Սողուններ (Reptilia) |
| **Կարգ** | Մողեսակոնքայիններ (Saurischia) |
| **Ինֆրակարգ** | †*Carnosauria* |
| **Վերնաընտանիք** | †*Allosauroidea* |
| **Ընտանիք** | †*Neovenatoridae* |
| **Ցեղ** | †**Australovenator** |
| **Տեսակ** | †**Ավստրալավենատոր** *(A. wintonensis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Australovenator wintonensis*** |

**Ավստրալավենատոր** (լատին․՝  Australovenato), դինոզավրերի ցեղ Neovenatoridae-ի ցեղից, ապրել է կավճի դարաշրջանի սկզբում (99,6-ից 93,5 մլն տարի առաջ) Ավստրալիայի տարածքում։ Ներառվում է Australovenator wintonensis -ի եզակի տիպի մեջ։

Նկարագրություն
--------------

AODL 604 հոլոտիպը գտնվել է Winton-ից 60 կմ հյուսիս-արևմուտքում,  Elderslie Station (նահանգ Կվինսլենդ) շրջանում։ Ուներ վերջույթներ, կողոսկրեր և ստորին ծնոտ։ Նմանություն է նկատվում Fukuiraptor -ի և Carcharodontosauridae-ի հետ։ Գիշատիչ դինոզավրը ստացել է Australovenator wintonensis գիտական անունը (Գրողները նրան տվել են Բանջո, ի պատիվ ավստրալիացի բանաստեղծ Էնդրյու Բարտոնի «Բանջո» Պատերսոնի)։ «Բանջոն ճարպիկ էր, ինչպես հեպարդը,- պատմում է ուսումնասիրությունների գլխավոր հեղինակ Սքոթ Հոկնալը (Scott Hocknull) Կվինսլենդյան թանգարանից։ Բաց տարածությունում կարող է հետապնդելով վրա հասնել ցանկացած զոհի։ Վերին վերջույթներից յուրաքանչյուրն ունի 3 մեծ մագիլ. տարբերվելով այլ գիշատիչ դինոզավրերից (օրինակ տիրանոզավրից)՝ Բանջոն իր դիմացի վերջույթները օգտագործում էր հիմնական հարձակման միջոց։ Նրան կարելի համարել ավստրալիական անալոգիայի վելիցիրապտորի մեջ խիստ մեծ չափսեր ունեցող։  Australovenator wintonensis-ի դիակի հետազոտություններից պարզվում է, ըստ գիտնականների, որ այն պետք է հետազոտողներին օգնի հասկանալ՝ որտեղից են սերվում կարխարոդոնտազավրերը (հնարավոր է՝ ամենամեծ գիշատիչ դինոզավրերը)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «*Australovenator*». *Paleobiology Database Classic* (անգլերեն).(Ստուգված է 30 Հուլիսի 2016).

Գրականություն
-------------

Hocknull, S. A.; White, M. A. Tischler, T. R. Cook, A. G. Calleja, N. D. Sloan, T. Elliott, D. A. (2009). «New Mid-Cretaceous (Latest Albian) Dinosaurs from Winton, Queensland, Australia». PLoS ONE 4 (7): e6190. DOI:10.1371/journal.pone.0006190.

Ավստրալիայում գտնվել են դինոզավրերի 3 նոր տեսակներ

Արտաքին հղումներ
----------------

* ABC News

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ավստրալավենատոր» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ավստրալավենատոր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780810273 |

 |
**Անտոնիու Լուիշ Սանտուշ դա Կոշտա** (պորտ.՝ António Luís Santos da Costa, հուլիսի 17, 1961(1961-07-17), Լիսաբոն, Պորտուգալիա), պորտուգալացի քաղաքական և պետական գործիչ, Պորտուգալիայի վարչապետ (2015 թվականից), արդարադատության նախարար (1999-2002), ներքին գործերի նախարար (2005-2007) և Լիսաբոնի քաղաքապետ (2007-2015)։

Կենսագրություն
--------------

Անտոնիու Կոշտան ծնվել է գրող Օռլանդու դա Կոշտայի (1929-2006) ընտանիքում, որի ծնողները ծնունդով եղել են Գոայից։

Սովորել է Լիսաբոնի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Երիտասարդ տարիքից մասնակցել է Սոցիալիստական կուսակցության գործունեությանը։ Աշխատել է Պորտուգալիայի ապագա նախագահ Խորխե Սամպայոյի աշխատակազմում։ 1980-ականներին նա ղեկավարել է ուսանողական կազմակերպությունը։ Իրականացրել է փաստաբանական պրակտիկա։

Եղել է Լիսաբոնի քաղխորհրդի անդամ, իսկ 1991 թվականից՝ հանրապետության վեհաժողովի անդամ։ Աշխատել է որպես խորհրդարանական պետքարտուղար, 1995-1997 թվականներին եղել է խորհրդարանական գործերի նախարար։ Այնուհետև երկու տարի նաև եղել է արդարադատության նախարար իսկ 1999 թվականից մինչև 2002 թվականը՝ պետնախարար։ Ղեկավարել է Սոցիալիստական կուսակցության խորհրդարանական խմբակցությունը։

2004 թվականին ստացել է Եվրախորհրդարանի անդամի մանդատ։ Եղել է սոցիալիստական խմբի անդամ և Եվրախորհրդարանի փոխնախագահ։ 2005 թվականին դարձել է ՆԳ նախարար՝ Խոսե Սոկրատեսի կառավարությունում։

2007 թվականին լքել է կառավարությունը Լիսաբոնի քաղաքապետ ընտրվելուց հետո (վերընտրվել է 2009 թվականին)։ 2014 թվականին դարձել է պորտուգալացի սոցիալիստների առաջնորդը։

Սոցիալիստական կուսակցության և ձախ կուսակցությունների՝ Պորտուգալիայի կոմունիստական կուսակցության, «Կանաչների» և Ձախ միավորում դաշինքի միջև համաձայնության արդյունքում խորհրդարանը պաշտպանել է սոցիալիստական կառավարությունը՝ Անտոնիո Կոշտայի գլխավորությամբ, որը վարչապետ է նշանակվել 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին և վարչապետ դարձել նոյեմբերի 26-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  «'Proud of my roots in Goa': Portugal PM Antonio Costa's Q&A with HT». *Hindustan Times* (անգլերեն). 2017 թ․ հունվարի 6. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 29-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անտոնիու Կոշտա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Եվրախորհրդարան · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1056028459 · ISNI: 0000000068593683 · LCCN: n2012049726 · PTBNP: 213333 · SUDOC: 178144991 · VIAF: 99157515 · WorldCat VIAF: 99157515 |

 |

 |
**ՌՇՀ-1** կամ **РДС-1** (Ռեակտիվ Շարշիչ Հատուկ, ռուս.՝ «реактивный двигатель специальный» կամ «Россия делает сама» կամ "իր 501", ատոմային լիցք "1-200"), առաջին խորհրդային ատոմային ռումբն է, այն պարունակում է պլուտոնիում և կառուցված է ներպայթող լիցքով շղթայական պայթման ակտիվացման միջոցով։ Ռումբի հզորությունը — 22 կիլոտոն (երկարությունը 3,7 մետր, տրամագիծը ' 1,5 մ է, զանգվածը 4,6 տ): ԿՀԾ գաղտնազերծված հաղորդագրության համաձայն, այն պատրաստվել է Հայաստանում՝ Հրազդանի կամ Չարենցավանի շրջակայքում։

Ստեղծման պատմությունը
---------------------

Խորհրդային ատոմային նախագծի իրականացման համար որոշվել էր հետևել ամերիկյան նմանակներին, որոնց արդյունավետությունն արդեն ապացուցված էր գործնականում։ Դերակատարում ուներ նաև այն, որ խորհրդային հետախուզությունը կարողացել էր հայթայթել ամերիկյան ատոմային նախագծերի գիտա-տեխնիկական տեղեկատվությունն ու նախագծերը։ Հետախուզության մեջ ներգրավված են եղել նաև հայազգի հետախույզներ։

Ենթադրաբար, ամերիկյան տարբերակի նմանակման որոշման սկզբունքային որոշման պատճառով, ՌԴՍ-1 կառուցվածքը նմանակում էր ամերիկյան Չաղլիկ ռումբին (Fat man): Այդուհանդերձ, որոշ համակարգեր, ինչպիսիք են արտաքին թռիչքային իրանը և էլեկտրոնային միջուկը խորհրդային մշակման էին։

ԿՀԾ գաղտնազերծված հաղորդագրության համաձայն, այն պատրաստվել է Հայաստանում՝ Հրազդանի կամ Չարենցավանի շրջակայքում՝ «Զանգու» գործարանում ։ Պատրաստումն ավարտվել է 1949 թ. փետրվարին, որից հետո ռումբը տեղափոխվել է և փորձարկվել է 1949 թվականի հուլիսի 10-ին։ Նախագիծն իրականացվում էր Լավրենտի Բերիայի անմիջական հսկողությամբ, նախագծի գիտական եւ տեխնիկական պատասխանատուն էր պրոֆեսոր Առաքելյանը, ով Միկոյանի դպրոցական ընկերն էր։

Փորձարկումները
--------------

Փորձարկումների նախապատրաստման պատասխանատվությունը հանձնարարվել էր Յ. Խարիտոնին։ Փորձարկումն անցել է Սեմիպալատինսկի փորձադաշտում։

Շահագործումը
------------

Մարտի 3-ին 1949 թ. ԽՍՀՄ Մինիստրների Խորհուրդը որոշում է ընդունում՝ թիվ 863-327сс/op, շարային ատոմային ռումբերի կառուցման վերաբերյալ, համաձայն որի Սարով (Արզամաս 16) քաղաքում պետք է կառուցվեր տարեկան 20 ատոմային ռումբ արտադրող գործարան։

Տես նաև
-------

* Խորհրդային ատոմային ռումբի ստեղծումը
	+ Հուլեոս և Էթե Ռոզենբերգները
* ՌՇՀ-2
* ԽՍՀՄ միջուկային փորձարկումների Ժամանակագրությունը (1949-1962)
* Միջուկային ակումբ
* Հրամանագիր հոկտեմբերի 29 1949 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *В. Новоселов, В. Толстиков.* Атомный проект : ТАЙНЫ "СОРОКОВКИ." Արխիվացված 2011-11-09 Wayback Machine 23 Апрель 2007 (ռուս.)
2. ↑  «РДС-1». Сайт "Современная авиация России". Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 12-ին. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
3. ↑  Музей ядерного оружия Արխիվացված 2012-04-15 Wayback Machine // РФЯЦ-ВНИИЭФ
4. ↑  «Atom Bomb Plant In Soviet Armenia» (PDF). CIA. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2017 թ․ հունվարի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 20-ին.