**Շախմատիստներ** (իտալ.՝ Giocatori di scacchi), իտալացի նկարիչ Պարիս Բորդոնեի (իտալ.՝ Paris Paschalinus Bordone; 1500—1571) նկարներից։

Նկարի պատմություն
-----------------

Նկարը ստեղծվել է 1540-1545 թվականների ընթացքում։ Նկարված է յուղաներկով։ Նկարի չափը 112-181սմ է։ (մեկ այլ տվյալով՝116-184,7սմ): Հայտնի է, որ նկարի առաջին սեփականատերերից էր Թոմաս Հովարդը (1585—1646): Ներկայումս այն գտնվում է Բեռլինի պատկերասրահում (գերմ.՝ Berlin: Staatliche Museen Gemaldegalerie, inv.169):

Նկարի կոմպոզիցիա և քննարկում
----------------------------

Պարիս Բորդոնեն առաջին հերթին հանդիսատեսի ուշադրությանն է ներկայացնում նկարի կենտրոնում դրված շախմատի խաղատախտակը։ Շախմատիստներն իրենց սոցիալական կարգավիճակով հավասար են. նրանց հագուստները նույն կտրվածքի են և տարբերվում են միայն գունավոր երանգներով։ Նկարի հետևի պլանում գեղեցիկ բնանկար է։ Նկարի վերին ձախ հատվածում մի արտասովոր շինություն է։ Պատրիցիա Բրաուն «Art and Life in Renaissance Venice» գրքում վստահեցնում է, որ այն արվեստագետի վառ երևակայության արդյունքն է և նման չէ իրական շինություններին։ Պատկերված են այլ կերպարներ ևս. նկարի ձախ մասում երկու հոգի զրուցում են, նրանցից քիչ հեռու մի կին հենված է սյանը, մտածմունքների մեջ է։ Նկարի աջ կողմում պատկերված է երկու խումբ. մեկը սնվում է ու հանգստանում, հնարավոր է` զրուցում է կողքի նստած մարդկանց հետ։ Երկրորդը պարզապես հանգստանում է, հիանում բնությամբ։ Նկարի երկրորդ պլանի ձախ մասում Բորդոնեն ինտելեկտուալ զրույց է ներկայացնում` մտավոր հանգստի տարբերակ։ Նկարը խորհրդանշական նշանակության տարբեր մեկնաբանություններ ունի։ Պատրիսիա Բրաուն ենթադրում է, որ պատկերը եղել է։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Իդեալական պետության նախատիպ, որտեղ յուրաքանչյուրը պատշաճ կերպով ունի իր տեղը ու սոցիալական դերը հասարակության մեջ։- Պատրիսիա Ֆորտինի Բրաուն, Կյանքը և արվեստը Վենետիկում Վերածննդի դարաշրջանում |  |

Ենթադրություն կար, որ նկարում շախմատ խաղացողները հայր և որդի են, քանի որ շատ նման են իրար։

Շախմատային դիրք
---------------

Խաղում որոշակի առավելություն ունեն սպիտակները (սպիտակերն ունեն երկու նավակ, մեկ փիղ և մեկ զինվոր` սևերի թագուհու և երկու զինվորի դեմ)։ Սևերը վերահսկում են կենտրոնը, սպիտակ նավակը փակված է անկյունում։ Ներկայացված է սևերի վերջին կոմբինացիան։ Հաջոդ քայլին նրանք սպիտակ արքային մատ են անելու *… Թb7-b1#:* Այսպիսի սխալ կոմբինացիան հավանաբար սպիտակների սխալ քայլից էր։ Խաղի սկզբում, հավանաբար, թագուհին կանգնած է եղել b*7-ում* (պաշտպանելով երկու սև զիվորներին), իսկ սպիտակ նավակը պետք է լիներ *a6-ում, սև թագուհին* տեղափոխվում է *b7*, գրոհելով նավակին, իսկ սպիտակ նավակը նահանջում է *a2:*

Պատկերասրահ
-----------

* Պարիս Բորդոնե «Շախմատիստներ» հատվածՊարիս Բորդոնե «Շախմատիստներ» հատված
* Պարիս Բորդոնե «Շախմատիստներ» հատվածՊարիս Բորդոնե «Շախմատիստներ» հատված
* Анимация .gifՊարիս Բորդոնե«Շախմատիստներ» խաղատախտակ, կոմբինացիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Atlas (ֆր.)
2. ↑
3. ↑  BORDONE, PARIS; Chess Players. UM, History of Art, VRC. University of Michigan.
4. ↑  Michael Fried. The Moment of Caravaggio. Princeton University Press. 2010. ISBN 0691147019, ISBN 978-0691147017. С. 119.
5. ↑  Bordone Paris , Ritratto di due giocatori di scacchi. Fondazione Federico Zeri.
6. ↑  Walsh, John. Introduction: The Collections and the Year’s Activities. The J. Paul Getty Museum. Journal. Volume 24/1996.
7. ↑  Thomas Howard, 2Earl of Arunde. Tudor Place.
8. ↑  Bordone, Paris — The Chess Players. Penn Library. University of Pennsylvania.
9. ↑  "Jen Smith. The Chess Players — Paris Bordone. Mediterranean Meanderings". Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 24-ին.
10. ↑  Brown, Patricia Fortini. Art and Life in Renaissance Venice. Pearson; Reprint edition. 2005. ISBN 0131344021 ISBN 978-0131344020

Գրականություն
-------------

* Fried, Michael. The Moment of Caravaggio. Princeton University Press. 2010. ISBN 0691147019, ISBN 978-0691147017. С. 117—119.