***Կյանքի ուրախությունը*** (ֆր.՝ Le bonheur de vivre), Անրի Մատիսի նկարը։ Պիկասոյի Ավինյոնի աղջիկները նկարի հետ մեկտեղ համարվում է վաղ մոդեռնիզմի հիմնասյուներից մեկը։ Մոնումենտալ կտավն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1906 թվականի Անկախների սալոնում, որտեղ դրա կադմիումի գույներն ու տարածական աղավաղումները հասարակական բողոքի և վրդովմունքի արտահայտություն են առաջացրել։

Նկարագրություն
--------------

Նկարում մերկ կանայք և տղամարդիկ խայտում, նվագում և պարում են վառ գույներով պարուրված բնապատկերում։ Կտավի կենտրոնական ֆոնին պատկերված է ֆիգուրների խումբ, որը նման է նրա *«Պարը»* (1909–1010) նկարում պատկերված պարողներին։

Ոգեշնչում
---------

Արվեստի պատմաբաններ Ջեյմս Կունոն և Թոմաս Պուտֆարկենը ենթադրել են, որ աշխատանքի ոգեշնչումը եղել են Ագոստինո Կարաչչիի «Սերը Ոսկե դարում» փորագրանկարը և 16-րդ դարի ֆլամանդացի նկարիչ Պաոլո Ֆիամինգոյի «Փոխադարձ սեր (Ոսկե դար)» երփնագիրը։ Հիմնվելով փորագրության հետ բազմաթիվ նմանությունների վրա, մասնավորապես՝ հովվe8gakan ֆանտազիայի թեմայի և ֆոնի վրա պարողների շուրջպարի վրա, Կունոն եկել է այն եզրակացության, որ Կարաչիի փորագրանկարը որոշիչ ազդեցություն է ունեցել «Կյանքի ուրախությունը» նկարի վերջնական հորինվածքի վրա։   

Սկսած 1980-ական թվականներից, արվեստի պատմաբանները քննարկել են ոգեշնչման ճշգրիտ աղբյուրները գտնելու կարևորությունը՝ պնդելով, որ դա շեղում է Մատիսի արածի գնահատականից։ Թեև Մատիսը վկայակոչում է հովվերգական լանդշաֆտի ավանդույթը, նրա գույները, ձևերը և պատկերները հեռացել են են պարզ կամ պարզ իմաստներից կամ ասոցիացիաներից։

Այս նկարը, կարծես, Մատիսի համարված պատասխանն է այն թշնամանքին, որին նրա ֆովիստական աշխատանքը հանդիպեց 1905 թվականին Աշնանային սալոնում։ Նա նախապես կատարել է ֆիգուրների բազմաթիվ նախապատրաստական էսքիզներ և կոմպոզիցիայի կարտոններ։

Մշակութային ազդեցություն
------------------------

Երբ 1906 թվականին նկարը ցուցադրվել է Անկախության սալոնում, այն լայնորեն քննադատվել է իր երկիմաստ թեմայի և ոճական հետևողականության բացակայության համար։ Որոշ քննադատներ նույնիսկ անհանգստացել են, որ սա ֆրանսիական գեղանկարչության ավարտն է։

Ֆրանսիացի պուանտիլիստ նկարիչ Պոլ Սինյակը, ով գնել էր Մատիսի նախկին գործերից մի քանիսը, գրել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մատիսը, որի փորձերը մինչ օրս հավանել եմ, ինձ թվում է, որ գնացել են շների մոտ։ Երկուսուկես մետրանոց կտավի վրա նա մի քանի տարօրինակ կերպարների է շրջապատել ձեր բթամատի պես հաստ գծով։ Հետո ամբողջը ծածկել է հարթ, հստակ արտահայտված երանգներով, որոնք, որքան էլ մաքուր լինեն, զզվելի են թվում։ |  |

Այնուամենայնիվ, այլ արվեստագետներ դա ոգեշնչող համարեցին։ Բարնսի հիմնադրամի օգնական կուրատոր Մարթա Լյուսին գրել է․ «Պաբլո Պիկասոն, ով փորձելով շոկային արժեքով գերազանցել Մատիսին, անմիջապես սկսեց աշխատել իր ջրբաժանի՝ *Ավինյոնի աղջիկները» նկարի վրա»* Սա «նյարդայնացրել է» Մատիսին։

Սակայն 1920-ականներին նկարն ընդունվել է որպես ժամանակակից գլուխգործոց։ Ինքը՝ Մատիսը, դա համարել է իր ամենակարևոր ստեղծագործություններից մեկը։

Արվեստաբան Հիլթոն Կրամերը գրել է, որ «Կյանքի ուրախությունը» «ամենից քիչ ծանոթ է ժամանակակից գլուխգործոցներից», քանի որ այն երկար ժամանակ պահպանվել է Բարնսի հիմնադրամի կողմից, որը երկար տարիներ թույլ չի տվել գունային վերարտադրությունը, թանգարանն էլ մինչև 2012 թվականը գտնվել է Փենսիլվանիայի Մերիոն արվարձանում։

Պահպանություն
-------------

«Կյանքի ուրախությունը» պարունակում է մեծ քանակությամբ կադմիումի սուլֆիդի վրա հիմնված դեղին։ Կադմիումի սուլֆիդ պարունակող նկարի մասերը ժամանակի ընթացքում դառնում են սպիտակ կամ շագանակագույն՝ արժեզրկելով աշխատանքը։ Դելավերի համալսարանի պրոֆեսոր Ռոբերտ Լ. Օպիլան Բարբարսի պահպանության բաժնի ղեկավար Բարբարա Բաքլին և Վինթերթուրի Գիտական հետազոտությունների և վերլուծության լաբորատորիայի ղեկավար ավագ գիտնական Ջենիֆեր Մասի հետ համատեղ ուսումնասիրել են ներկի նյութի միկրոկառուցվածքը՝ փորձելով պարզել, թե ինչու է կադմիումի սուլֆիդը փոխում գույնը։

«Դա շատ հուսահատեցնող երեւույթ է՝ հաշվի առնելով նկարի արժեքը պատմության մեջ», - ասել է UD-ի նյութագիտության պրոֆեսոր Օպիլան։

Ֆրանսիական Գրենոբլի Եվրոպական սինքրոտրոնային ճառագայթման հաստատությունում (ESRF) UD դոկտորանտ Ջոնաթան Չերչի իրականացրած նախնական թեստերը ցույց են տվել, որ ածխաթթու գազը փոխազդում է կադմիումի սուլֆիդի հետ՝ առաջացնելով կադմիումի կարբոնատ, որը սպիտակ է։ Բացի այդ, ներկի մեջ քլորիդի առկայությունը, կարծես, գործում է որպես քայքայման կատալիզատոր։ Օպիլան և նրա հետազոտական թիմը ենթադրել են, որ կապող նյութը, որը նման է կտավատի յուղին, կարող է շագանակագույն դառնալ։

«Ձեռնարկվող գիտական ուսումնասիրությունները զգալիորեն կնպաստեն նկարի պահպանմանը և նկարի տեսքի մեջ տեղի ունեցած փոփոխության մեր ըմբռնմանը», - ասել է Բաքլին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
2. 1 2
3. 1 2 3
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Martha Lucy, *Matisse Mystery*, the Barnes Foundation". Արխիվացված է the original 2015 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 17.
5. ↑  "The Barnes Foundation - Matisse Mystery". *web.archive.org*. 2015 թ․ դեկտեմբերի 22. Արխիվացված է the original 2015 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2024 թ․ հունվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  James B. Cuno, *Matisse and Agostino Carracci: A Source for the Bonheur de Vivre*, The Burlington Magazine, Vol. 122, No. 928, Special Issue Devoted to Twentieth Century Art (Jul. 1980), pp. 503–505
7. ↑  Thomas Puttfarken, *Mutual Love and Golden Age: Matisse and ‘gli Amori de’ Carracci*, *Burlington Magazine* 124 (Apr. 1982): 203–208.
8. ↑  "Andrew Graham-Dixon, The Dance by Henri Matisse". Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 9-ին.
9. 1 2  Werth, Margaret. "Engendering Imaginary Modernism: Henri Matisse’s Bonheur de Vivre." *Genders*, no. 9 (November 1, 1990): 49–74.
10. ↑  Bois, Yves-Alain. "On Matisse: The Blinding." Translated by Greg Sims. *October* 68 (Spring 1994): 61–121.
11. 1 2  Wright, Alastair. *Matisse and the Subject of Modernism*. Princeton: Princeton University Press, 2004.
12. 1 2  Kramer, Hilton, *The Triumph of Modernism*: The Art World, 1985–2005, 2006, *Reflections on Matisse,* p. 162. 0-15-666370-8
13. 1 2  Bois, Yves-Alain. "1906: Postimpressionism's Legacy to Fauvism." In *Art Since 1900*, edited by Yves-Alain Bois, Benjamin H. D. Buchloh, Hal Foster, and Rosalind Krauss, 3rd ed. 1:88-89. New York: Thames and Hudson, 2016.
14. 1 2  Wright, Alastair. *Matisse and the Subject of Modernism*. Princeton: Princeton University Press, 2004. 93-99.
15. ↑  Bois, Yves-Alain. "Matisse and ‘Arche-Drawing’." In Painting as Model, 3–64. An October Book. MIT Press, 1993, p. 18. Footnote 41: "Letter of January 14, 1906, quoted in Alfred Barr, Matisse, His Art and His Public (New York: Museum of Modern Art, 1951), p. 82.
16. 1 2 3 4  Bois, Yves-Alain. "On Matisse: The Blinding." Translated by Greg Sims. *October* 68 (Spring 1994): 102. Footnote 125 reads: See Helene Seckel's detailed account of the matter in the catalog of the exhibition devoted to Les Demoiselles d'Avignon, which she organized at the Musee Picasso in Paris in 1988 (vol. 2, pp. 671-72).