recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ենո Բորի** (հունգ.՝ Bory Jenő, նոյեմբերի 9, 1879(1879-11-09), Սեկաշֆեհերվար, Székesfehérvár District, Ֆեյեր, Հունգարիայի թագավորություն, Ավստրո-Հունգարիա - դեկտեմբերի 20, 1959(1959-12-20), Սեկաշֆեհերվար, Հունգարիա), հունգարացի քանդակագործ և ճարտարապետ, մանկավարժ, պրոֆեսոր, նկարչության հունգարական թագավորական դպրոցի ռեկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Փականագործի որդի է։

Բորին սովորել է Բուդապեշտի համալսարանի ինժեներա-կառուցողական ֆակուլտետում։ 1903 թվականին ընդունվում է նկարչության հունգարական դպրոցի քանդակագործության բաժինը։ Ա. Շտրոբլի (քանդակագործություն) և Բ. Սեկայի (բնանկար) աշակերտն է։ Այնուհետև 2 տարվա ընթացքում ճանապարհորդել է Գերմանիայով և Իտալիայով, որտեղ ծանոթացել է մարմարից քանդակագործության արվեստին։ Այդ ժամանակ ծանոթանում է իր ապագա կնոջ ՝ Իլոնայի հետ (1885-1974), ով նույնպես նկարչուհի էր և Բ. Սեկայի աշակերտն էր։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է բանակ և Սարաևոյում նշանակվել պաշտոնական զինվորական նկարիչ, ինչի համար պարգևատրվել է Ֆրանց-Իոսիֆի շքանշանով։

1911-1946 թվականներին նկարչության հունգարական թագավորական դպրոցի պրոֆեսոր է եղել, միաժամանակ՝ Իոսիֆի անվան թագավորական տեխնիկական համալսարանի դասավանդող (1921-1944 թվականներ)։

1943-1945 թվականներին եղել է Հունգարիայի համալսարանի կիրառական արվեստի ռեկտոր։

Արվեստ
------

Բորին հուշարձանների, քանդակագործական և հուշարձանային համալիրների մի ամբողջ շարքի հեղինակ է։

1906-1944 թվականներին ստեղծել է ավելի քան 185 քանդակագործական արտադրանք՝ հիմնականում Սեկեշֆեհերվարում և Բուդապեշտում։ Մասնակցել է խմբակային ցուցադրությունների։ Ստացել է մի քանի պետական և միջազգային մրցանակներ։

Բորիի արվեստի գագաթնակետ է համարվում Սեկեշֆեհերվարի ամրոցը, որն անվանում են հավերժական սիրո ամրոց, քանի որ Ենո Բորին նվիրել է այս ստեղծագործությունը սիրելի կնոջը՝ Իլոնային։ Ամրոցի կառուցումը տևել է 40 տարի (1912-1959 թվականներ)։ Շինարարությունն ընթացել է անձամբ Ենո Բորիի և մի քանի օգնականների կողմից։

Բորիի ամրոցը Սեկեշֆեհերվարի միակ քանդակագործական տեսարժան վայրն է՝ ստեղծված 20-րդ դարում։ Կառույցը էկլեկտիկ ոճում է, սակայն միաժամանակ հարմոնիկ է։ Գտնվում է քաղաքի հյուսիս-արևելքում՝ կենտրոնից շատ հեռու։

Պատկերասրահ
-----------

* Բորիի ամրոցը ՍեկեշֆեհերվարումԲորիի ամրոցը Սեկեշֆեհերվարում
* Բորիի հուշարձանը ՍեկեշֆեհերվարումԲորիի հուշարձանը Սեկեշֆեհերվարում
* Քանդակ Կապոշբարի քաղաքային տաճարումՔանդակ Կապոշբարի քաղաքային տաճարում
* Քանդակ ԿեչկեմետումՔանդակ Կեչկեմետում
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. 1 2 3 4

Արտաքին հղումներ
----------------

Բորիի ամրոցի մասին Archived 2014-09-06 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 142064556 · ISNI: 0000000082188334 · LCCN: n85002028 · NSZL: 000000012204 · VIAF: 35872229 · WorldCat VIAF: 35872229 |

 |
Ռուս հետևակներով խրամատ
**Խրամատ**, հողե շինություն, որ ծառայում է որպես անձնակազմի և ռազմական տեխնիկայի պարզ թաքստոց և կրակակետ։ Լինում է առանձնացած (մեկ զինվորի) և ջոկի համար, ինչպես նաև գնդացրային, հրանոթային, տանկային և այլն։ Կազմված է բաց խանդակից, հողաթմբից, հրաձիգների խրամաբջիջներից, մթերքներ պահելու որմնախորշերից, զենքի տեղադրման հարթակներից և այլն։ Խրամատի պատերը, մանավանդ թույլ գրունտի դեպքում, ամրակապվում են ճմով, փայտերով, տախտակներով։ Խրամատը կիրառվում է ռազմական բոլոր տիպի գործողությունների և առանձնապես պաշտպանության ժամանակ։

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«խրամատ»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 94)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Նոր · Սիտինի ռազմական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4180074-6 · NKC: ph349194 |

 |
**Դասակարգային կազմը Հին Հայաստանում**, վաղ ֆեոդալիզմի շրջանում գոյություն ունեցող հակադիր դասակարգեր՝ ազնվական կամ ֆեոդալ-նախարարական (որի մեջ մտնում էր նաև բարձր հոգևորականությունը) և գյուղացիական կամ շինականների։ իրավական տեսանկյունից առաջինը ազատների կամ շահագործողական դասակարգն էր, իսկ երկրորդը՝ անազատների կամ շահագործվողների։

Ազնվականական դասակարգի կառուցվածքը
----------------------------------

Ազնվականական դասակարգը բաժանվում է երկու մեծ խմբերի՝ աշխարհիկ ֆեոդալների (հոգևորականների) և հոգևոր ֆեոդալների։ Դրանցից յուրաքանչյուրի մեջ կար վասալական աստիճանավորություն կամ հիերարխիա։
Նախարարների դիրքն այդ հիերարխիայի մեջ որոշվում էր թագավորին տրվող զորքերի թվով։

ազնվականը ֆեոդալական սանդուղքի ամենաբարձր աստիճանն բռնում էր հայոց թագավորը՝ հանդիսանալով բոլոր նախարարներին գլխավորող սյուզերենը։ Թագավորից հետո կային հետևյալ աստիճանները՝ բդեշխներ, ավագ նախարարներ, կրտսեր նախարարներ, ազատներ, շինականներ, առևտրականներ, արհեստավորներ։

Բդեշխներ, որոնք Հայաստանի չորս ծայրամասային նահանգների կառավարիչներն էին, որոնք արտաքին վտանգից պահպանում էին երկրի հյուսիսային, հարավային, արևելյան և արևմտյան սահմանները։

Ավագ նախարարներ, որոնք ունեին տոհմային ծագում, մեծ քանակությամբ զորք և հողերի ընդարձակ տիրույթներ, քաղաքական մեծ կշիռ։ Կրտսեր նախարարները ավելի աննշան էին քաղաքական դիրքով, տոհմական ծագումով և կալվածքների ծավալով։ Ազատները մանր կալվածատերեր էին, նրանցից կազմվում էր հայկական զորաբանակի հեծելազորը։ Գյուղացիությունը ամենամարդաշատ և շահագործվող դասակարգն էր։ Շինականները կոչվում էին անազատ, պարտավոր էին կալվածատիրոջը վճարել աշխատապարտ և արդյունավճար ռենտա։ Քաղաքներում առանձին դաս էին կազմում առևտրականները և արհեստավորները։ Քաղաքային անազատ բնակչությունը և գյուղացիությունը միասին կոչվում էին ռամիկներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թ.Խ. Հակոբյան, Ուրվագծեր Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, 1960
**Das Erste** (գերմ.՝  «Առաջին»), Գերմանիայի համազգային հանրային հեռուստաալիք **ARD** հեռուստացանցի կազմում։ Հեռուստաալիքը հանդիսանում է «ARD» ընկերության բոլոր հեռուստաալիքների համատեղ նախագիծ (բացի «Deutsche Welle»-ից)։ Եթերային ցանկը ձևավորվում է նահանգային հեռուստաալիքների հետ համատեղ։ Հեռարձակվում է Գերմանիայի ողջ տարածքում, նաև հասանելի է Իտալիայի, Շվեյցարիայի, Ավստրիայի և Դանիայի հետ սահմանամերձ մարզերում։

Առաջին եթերը մեկնարկել է 1952 թ. դեկտեմբերի 25-ին որպես «Հյուսիս-արևելյան գերմանական հեռուստառադիոընկերություն» (գերմ.՝ Nordwestdeutscher Rundfunk, *NWDR*)։ 1954 թ. հունվարի 1-ից հեռարձակումը տարածվում է ԳԴՀ ողջ տարածքում, իսկ հեռուստաալիքը այդ կապակցությամբ ստանում է «Գերմանական հեռուստատեսություն» (գերմ.՝ Deutsches Fernsehen անվանումը։ 1984 թվականի հոկտեմբերի 1-ից կրկին վերանվանվում է, ստանալով «Առաջին գերմանական հեռուստատեսություն» (գերմ.՝ Erstes Deutsches Fernsehen), իսկ 1996-ից կրում է ներկայիս անվանումը։

Մինչ 1990 թվականը ալիքի եթերը տարածվում էր միայն Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության տարածքում։ Երբ Արևմտյան Գերմանիան միավորվեց Գերմանիայի Դաշնության հետ, ARD-ն իր տարածքում ստեղծվեցին նոր նահանգային հեռուստառադիոընկերություններ, որոնք նույնպես մասնակցեցին եթերային ցանկի ձևավորմանը։

2010 թ. փետրվարի 12-ից հեռարձակվում է հեռուստաալիքի HD տարբերակը՝ *Das Erste HD*:

1997-2003 պատկերանիշը
Das Erste HD պատկերանիշը

Հեռուստաալիքի պարունակությունը
------------------------------

Ալիքը հանդիսանում է ARD ցանցի համատեղ նախագիծ։

| Նահանգային հեռուստաընկերություն | Բաժին % |
| --- | --- |
| Westdeutscher Rundfunk Köln (WDR) | 21,40 |
| Südwestrundfunk (SWR) | 18,20 |
| Norddeutscher Rundfunk (NDR) | 17,60 |
| Bayerischer Rundfunk (BR) | 15,95 |
| Mitteldeutscher Rundfunk (MDR) | 10,85 |
| Hessischer Rundfunk (HR) | 7,40 |
| Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB) | 6,60 |
| Saarländischer Rundfunk (SR) | 1,25 |
| Radio Bremen | 0,75 |
|

Քանի որ հեռուստաալիքը ֆինանսավորվում է հարկատուների հաշվին, այստեղ սկզբունքայնորեն բացակայում է գովազդը։ Գովազդային հոլովակների ցուցադրությունը թույլատրելի է միայն 14:00-20:00 ընկած ժամանակահատվածում՝ ոչ ավել քան 3 րոպե մեկ ժամում, և հիմնականում ներկայացվում են հաղորդումների միջև, և չեն ընդհատում։ Օրական ցուցադրվում է առավելագույնը 20 րոպե գովազդ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* DasErste.de
* ARD.de (գերմ.) (գերմ.)
* Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Das Erste** կատեգորիայում։ |
**Դոնուզլավ** (ուկրաիներեն՝ Донузлав, Ղրիմի թաթարերեն՝ Doñuzlav, Донъузлав), Ղրիմի ամենախորը լիճը, հատկացվում է Թարխանկուտի լճերի խմբին։ Մակերեսը կազմում է 47 կմ²։ Ընդհանուր միներալիզացիայի տիպի լիճ է, լճի մի մասը քաղցրահամ է (ծայր հյուսիսում)։ Ունի տեկտոնիկ ծագում։ Այժմ լիճը կարող է համարվել տեխնոգեն ծովածոց, քանի-որ 1961 թվականին ռազմա-ծովային բազայի շինարարության ընթացքում լիճը Սև ծովից բաժանող ցամաքաշերտը փորվել է և լիճը միացվել է ծովին։

Լիճը մխրճվում է թերակղզու տարածքի մեջ 30 կմ հեռավորության վրա, բաժանելով Թարխանկուտի թերակղզին Ղրիմի մնացած մասից։

Առավելագույն խորությունն է 27 մ, ծովին միացման վայրին մոտ լճի լայնությունը կազմում է մինչև 8,5 կմ, իսկ վերին մասերում այն դառնում է ծանծաղ և նեղ մինչև հարյուրավոր մետրեր։ Ծովից լիճը բաժանվում է ավազաթմբով, որի երկարությունը կազմում է 9 կմ, և լայնությունը՝ 200 - 600 մետր։

Տես նաև
-------

* Ուկրաինայի լճեր

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ուկրաինա Ուկրաինայի լճեր |
| --- |
|  |
| 
* Դնեստրի լիման
* Սոլյոնի Լիման
* Սասիկ (Կունդուկ)
* Կիրլեուցի լիճ
* Տիլիգուլի լիման
* Ուզունլարի լիճ
* Մոլոչնի լիման
* Սվիտյազ
* Յալպուգ
* Ակտասկի լիճ
* Կագուլ
* Շաբոլատի լիման
* Կուրուգլույ
* Դոնուզլավ
* Սասիկ-Սիվաշ
* Կիտայ
* Ալիբեյ
* Կույալնիկի լիման
* Շագանի
* Կատլաբուխ

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովհաննես Ավագյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ավագյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հովհաննես Սարգսի Ավագյան** (հոկտեմբերի 12, 1882(1882-10-12), Բենկա, Տևրիկ, Սիվասի մարզ, Թուրքիա - հունիսի 10, 1959(1959-06-10), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկահայ գրականագետ, գրող և լրագրող ԱՄՆ-ում։ Հանդես է եկել Վաղարշ Վաղարշյան, Հրայր, Ասպարունի, Գրասեր ծածկանուններով։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հոկտեմբերի 12-ին, Ակնա գավառակի Բինկյան գյուղում։ Ավարտել է Մարզվանի «Անատոլիա» քոլեջը՝ ստանալով «պսակավոր արվեստից» տիտղոսը (1907)։ Եղել է տնօրեն-ուսուցիչ Մարզվանի Ավետարանական քոլեջում (1907-1909) ապա՝ ուսուցիչ (1909-1915) Վանի Ամերիկյան վարժարանում։ 1911-1912 թվականներին «Վան-Տոսպ»-ի խմբագրապետն էր, 1917-1919 թվականներին «Ազգ» օրաթերթի (Բոստոն, ԱՄՆ) օգնական խմբագիրը, 1919-1944 թվականներին՝ «Հայաստանի կոչնակ»ի (Նյու Յորք, ԱՄՆ) օգնական խմբագիր, 1944-1958 թվականներին՝ խմբագրապետ։ Ավագյանը զբաղվել է հայ նոր և սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրությամբ («Գրական դէմքեր», 1925)։ Գրել է վիպակներ, պատմվածքներ։ Կատարել է նաև թարգմանություններ, որոնցից ուշագրավ է Ալեքսեյ Տոլստոյի «Ցար Ֆեոդոր Իվանովիչ» դրաման («Հայաստանի կոչնակ», 1928)։ Մահացել է հունիսի 10-ին, Նյու Յորքում։

Գրականություն
-------------

* Գոհարներ հայ գրականութեան, Բոստոն, 1916,
* Նշանավոր օփերաներ, Նյու Յորք, 1927։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 1. — էջ 600.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 1.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 8443 · BNF: 16190682v · GND: 1158358687 · ISNI: 0000000077316135 · LCCN: n00047857 · VIAF: 24924844 · WorldCat VIAF: 24924844 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 600)։*  |
**Քաստիելֆաբիբ ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Castielfabib), ամրոց թագավորական Քաստիելֆաբիբ գյուղում` Վալենսիայի նահանգում (Իսպանիա)։

Պատմություն
-----------

Հնագիտական պեղումները վկայում են, որ ամրոցի տարածքը երկար ժամանակ բնակեցված է եղել է։ Քաստիելֆաբիբ ամրոցը, թվում է, ունի արաբական ծագում, և հայտնի է, որ այն նվաճվել է Պիտեր II Արագոնցու կողմից 1210 թվականին ամրոցը երկար պաշարելուց հետո։ Երբ նվաճումն ավարտվում է, Պիտեր II-ը տոնում է հաղթանակը և իշխում է երեք օր գեներալ Կորտս Արագոնցու անվամբ։ Հետո ամրոցում վերականգնվում է մուսուլմանների իշխանությունը, բայց այն միանշանակ նվաճում է Ջեյմս Ա Արագոնցին։ Շատ պատերազմներ են տեղի ունեցել 14-րդ դարում Արագոնի և Կաստիլիայի գահերի միջև, և այս ամրոցը ունեցել է ռազմավարական դիրք, որը կարևոր էր։ Դա եղել նշանակալի Իսպանական Անկախության պատերազմում և Իսպանական քաղաքացիական պատերազմում, նաև 1835 թվականի ընթացքում տեղի ունեցած պատերազմում։ Ամրոցը վերակառուցվում է։ Երբ Ազգային զորքերը գրավում են ամրոցը, նրանք քանդում են նոր ստեղծվածները։

Նկարագրություն
--------------

Գյուղում կան ամրոցի շատ մնացորդներ։ Պահպանվել է այժմ ծխական եկեղեցին` Տիրամայր հրեշտակներուն։ Դա վերջերս է վերականգնվել։ Այս եկեղեցում գոյություն ունեն մնացորդները գոթական և ռոմանական նկարների։ Անցյալում այս եկեղեցին ունեցել է հարուստ ժառանգություն, բայց այն կորցրել է իսպանական քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում։

Մատենագրություն
---------------

* Eslava Blasco, Raúl: "Algunas consideraciones acerca de la heráldica de las villas de Castielfabib y Ademuz" Archived 2014-10-06 at the Wayback Machine. en la revista Ababol, nº 52. pp. 5–15. ISSN 1578-6978. Ademuz, 2007.
* Montesinos, J. y Poyato, C. (Ed.): *Actas del Primer Simposio de La Cruz de los Tres Reinos. Espacio y tiempo en un territorio de frontera. Simposio Interregional Interuniversitario*, celebrado en Ademuz el 25, 26 y 27 de julio de 2008. Edición de la Universitat de València y de la Universidad de Castilla-La Mancha. Cuenca, 2011. ISBN 978-84-8427-773-6.

Ծանոթագրություններ
------------------
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիմֆոնիա № 9 (այլ կիրառումներ)

**9-րդ սիմֆոնիա,** Դմիտրի Շոստակովիչի 9-րդ և վերջին սիմֆոնիան է՝ նվիրված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Այն առաջին անգամ ներկայացվել է 1945 թվականի նոյեմբերի 4-ին Լենինգրադում` Լենինգրադի ֆիլհարմինիկ նվագախմբի և Եվգենի Մրավինսկու կատարմամբ։

Բնութագիր
---------

1943 թ.-ին Շոստակովիչը հայտարարել է, որ այս սիմֆոնիան պետք է խորհրդանշի ռուսական Կարմիր բանակի հաղթանակը Գերմանիայի նկատմամբ։ Կոմպոզիտորը նշել է, որ սիմֆոնիան պետք է լինի շատ մեծ և հզոր ստեղծագործություն մեծ նվագախմբի, երգչախմբի և մեներգիչների համար։ 1943 թ.-ին նա հաստատել է այդ փաստը` նշելով, որ ինչպես յուրաքանչյուր խորհրդային արտիստ, նա իր պարտքն է համարում ներկայացնել իր հարգանքը ռուս ժողովրդին։ 1945 թվականի հունվարի 16-ին Շոստակովիչը հանդիպել է իր աշակերտների հետ և նրանց տեղեկացրել սիմֆոնիայի վրա աշխատանքները սկսելու մասին։ Մեկ շաբաթ նա հասել է առաջին մասի զարգացման կեսին։ Իսահակ Գլիքմանը լսել է սիմֆոնիայի առաջին 10 րոպեները և այն բնութագրել է որպես «մեծ զգացմունք ներշնչող երաժշտություն, պաթոսով լի»։

Բայց Շոստակովիչը համարյա երեք ամիս ընդհանրապես չի աշխատել սիմֆոնիայի վրա։ Նա վերսկսում է աշխատանքը հուլիսի 26-ին և վերջացնում օգոստոսի 30-ին։ Կոմպոզիտորի մի քանի ամիս կատարած հայտարարությանը հակառակ սիմֆոնիայում գոյոթյուն չունեին ոչ երգչախումբը և ոչ էլ մեներգիչները։ Սիմֆոնիան իր երկարությամբ և բնավորությամբ շատ տարբերվում էր իր երկու նախորդներից՝ 7-րդից և 8-րդից։ Հակառակ այս երկուսի, որոնք տևում էին ավելի քան մեկ ժամ, իններորդ սիմֆոնիան տևում է ընդամենը 25 րոպե։ Իր ներքին բնավորությամբ այն շատ ավելի թեթև է։

Կառուցվածք
----------

Սիմֆոնիան ունի 5 մաս՝

1. Ալլեգրո
2. Մոդերատո
3. Պրեստո
4. Լարգո
5. Ալլեգրետտո-Ալլեգրո

Օգտագործվող գործիքները հետևյալներն են՝ պիկոլո, 2 ֆլեյտա, 2 կլարնետ, 2 հոբոյ, 2 ֆագոտ, 4 գալարափող, 2 շեփոր, 3 տրոմբոն, տուբա, ցիմբալ, մեծ և փոքր թմբուկ, լիտավր, եռանկյունի, տամբուրին և լարայիններ։

Իր կառուցվածքով և հնչողությամբ սիմֆոնիան ունի դասական դարաշրջանի ոգի։ Կոմպոզիտորը ինքը դա չէր բացառում՝ ասելով, որ այն ուրախ և փոքր երաժշտական ստեղծագործություն է։ 1946 թ. սիմֆոնիան ներկայացվել է Ստալինի անվան մրցանակին, սակայն դրան չի արժանացել։

Կատարումը
---------

Շոստակովիչը և Սվյատոսլավ Ռիխտերը սիմֆոնիան երաժիշտներին և քննադատներին ներկայացրել են չորս ձեռքով։ Այն այնուհետև կատարել է Լենինգադի Ֆիլհարմոնիկ Նվագախումբը Լենինգրադում՝ Եվգենի Մրավինսկու գլխավորությամբ։ Նույն օրը նրանք նաև կատարել են Չայկովսկու հինգերորդ սիմֆոնիան։ Այս համերգը ձայնագրվել և ներկայացվել է ռադիոյում։ Առաջին կատարման ժամանակ Իոսիֆ Ստալինը ներկա է գտնվել դահլիճում և շատ զայրացել է սիմֆոնիան լսելու ժամանակ։ Նա ցանկանում էր լսել մի սիմֆոնիա, որը կլիներ Բեթհովենի իններորդ սիմֆոնիայի ոճով։

Մոսկվայում սիմֆոնիան կատարվել է 1945 թվականի նոյեմբերի 20-ին Եվգենի Մրավինսկու և Խորհրդային Միության սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ։ Սիմֆոնիան արժանացել է քննադատների գովասանքին։

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Դմիտրի Շոստակովիչի սիմֆոնիաներ |
| --- |
|  |
| 
* № 1 ֆա մինոր
* № 2 սի մաժոր
* № 3 մի բեմոլ մաժոր
* № 4 դո մինոր
* № 5 րե մինոր
* № 6 սի մինոր
* № 7 դո մաժոր
* № 8 դո մինոր
* № 9 մի բեմոլ մաժոր
* № 10 մի մինոր
* № 11 սոլ մինոր
* № 12 րե մինոր
* № 13 սի բեմոլ մինոր
* № 14
* № 15 լյա մաժոր

 |

 |
|  |
| --- |
| Հոդվածների շարք նվիրված
**Զրադաշտականությանը** |
| The Faravahar is a symbol of Zoroastrianism.
Պորտալ |
| **Հիմնական** |
| Զրադաշտականություն
Ահուրա Մազդա
Զրադաշտ
Աշա |
| **Բարի և չար ուժեր** |
| Ամեշա Սպենտաներ · Յազատաներ
Սպենտա Արմաիտի · Դևեր
Ահրիման |
| **Սրբազան տեքստեր ևաշխատություններ** |
| Ավեստա
Գատաներ · Յասնա
Վենդիդադ · Վեսպերադ
Յաշտաներ · Հորդեհ Ավեստա
Աբ-Զոհր
Ահունա Վայրիա
Ատրուշաններ |
| **Էպոսներ և լեգենդներ** |
| Դենքարդ · Բունդահիշն
Արտա Վիրապի գիրք
Խասամփի գիրք 
Սանջանի պատմություն  |
| **Մշակույթ և խորհրդանիշներ** |
| Օրացույց · Փառատոններ
Ամուսնություն
Ֆրաշոքարաթի
Ֆարավահար |
| **Տարածում և հալածանք** |
| Զրադաշտականությունը Իրանում
Զրադաշտականությունը Հայաստանում 
Յազդ
Զրադաշտականության հալածում |
| **Կարդացեք նաև** |
| Զրվանիզմ
Հարակից թեմաներ |
| Այս կաղապարը․ * դիտել
* քննարկել
* խմբագրել
 |

**Զրվանականություն**, Սասանյան Պարսկաստանի ժամանակաշրջանում ձևավորված կրոնական, աղանդավորական շարժում, որը ծագել է այն ժամանակ տիրապետող զրադաշտական կրոնից։ Հնագույն շրջանի կրոնական ուղղություններն ուսումնասիրող ռումինացի գիտական Միրչի Էլիադեի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ զրվանականությունը, որպես դավանանք հիշատակում են անտիկ աշխարհի միայն չորս հեղինակներ, որոնց թվում Եղիշեն և Եզնիկ Կողբացին ու ասորի հեղինակներ՝ Թեոդոր բար Կոնայը և Յոհաննան բար Պենկայեն։

Հիմնական ուսմունքը
------------------

Զրվանականության հիմնական տարբերությունը զրադաշտականությունից այն է, որ աշխարհն ունի երկու սկիզբ՝ բարի և չար և նրանք յուրաքանչյուրն ունեն իրենց Աստվածները՝ Ահուրա Մազդան և Ահրիմանը։ Նրանց երկուսի ծնողն էլ եղել է չեզոք ծագում ունեցող գերագույն արարիչը Զրվանը, որը դիտարկվել է, որպես ժամանակի «ծնող»։ Նրանից են սկսվել ժամանակները և նրանով էլ ավարտվելու են։

Համաձայն զրվանական ուսմունքի՝ գալու է չար և բարի ուժերի հաղթանակի վերջնական պահ, որը հայտնի է զրադաշտականության մեջ, որպես Ֆրաշոքարաթի, երբ Ահուրա Մազդան իր «յոթ հավատարիմ ուժերի» Ամահրասպանդների հետ, ու Ահրիմանը իր «յոթ չար ուժերի»՝ Դևերի հետ գալու է խոնարհվելու Զրվանի առջև։

Եզնիկ Կողբացու Եղծ աղանդոցն ու զրվանականությունը
------------------------------------------------

Վաղ քրիստոնեական շրջանի հայ փիլիսոփայա Եզնիկ Կողբացին իր հայտնի «Եղծ աղանդոց» աշխատության երկրորդ գլխում անդրադառնում է Զրվանիզմի կրոնափիլիսոփայական գաղափարախոսության հերքմանը։ Տարածված տեսակետ կա, որ նա «Պարսից կրոնի հերքումը» գլխում անդրադառնում է հենց զրադաշտականությանը, սակայն Եզնիկ Կողբացի կողմից նշված որոշ կրոնական ու գաղափարախոսական առանձնահատկություններ, թույլ են տալիս եզրակացնելու, որ խոսքը միայն զրվանականության՝ զրադաշտականության աղանդավորական ուղղվածության մասին է և ոչ թե հենց առաջինի մասին. չնայած կարելի է ենթադրել, որ վաղ քրիստոնեության այդ շրջանում, ամենայն հավանականությամբ, «Եղծ աղանդոց» աշխատությունը դիտարկվել է նաև, որպես հարված զրադաշտական գաղափարախոսությանն ու աշխարահայացքին։

Տես նաև
-------

* Զրադաշտականություն
* Քրիստոնեություն
* Ալբիգոյցիներ
* Ադվենտիստներ
* Քվակերներ
* Եհովայի վկաներ
**Կուկաս** (*Կուկեշ, Կուկուշ*, ալբ․՝ Kukës, Kukësi), քաղաք հյուսիսարևելյան Ալբանիայում։ Գտնվում է համանուն՝ Կուկաս գավառում՝ Ալբանիայի ու Կոսովայի սահմանից ոչ հեռու։ 2003 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 16 315 մարդ, որոնց մեծամասնությունն ալբանացիներ են։ Ալբանացիներից հետո երկրորդ էթնիկական խումբը գորացիներն են։

Քաղաքը տեղակայված է Սև Դրին ու Սպիտակ Դրին գետերի միախառնվելու վայրում, որտեղ այդ երկու գետերը ձևավորում են Դրին գետը։ 1976 թվականին այս տարածքում գոյություն ունեցած նախկին քաղաքը ողողվել է Ֆիերցա ջրամբարի ջրով, որ կառուցվել էր ջրաէլեկտրակայանի կառուցումից հետո։ Նոր քաղաքը կառուցվել է ոչ հեռու՝ Գյալիցա ու Կորիտնիկ լեռների ստորոտում։ Այդ ժամանակից ի վեր քաղաքը հաճախ կոչում են Նոր Կուկաս (ալբ․՝ Kukësi i Ri)։

Քաղաքի կողքով հոսում է ևս մի գետ՝ Լյուման։ Քաղաքի ոչ հեռու՝ մի քանի կիլոմետր դեպի հարավ, կա օդանավակայան՝ *Kukës Airport Zayed bin Sultan Al Nahyan*։ Քաղաքն ունի իր անունը կրող ֆուտբոլային ակումբ։

Պատմություն
-----------

1939 թվականի ապրիլի 15-ին Կուկոս քաղաքը դարձավ իտալական ռազմաօդային ուժերի վայրէջքի երկու վայրերից մեկը։ Այդ զորքերը ավարտին հասցրին Ալբանիայի բոլոր կարևոր բնակավայրերի գրավման գործը։

Քույր-քաղաքներ
--------------

* Ալբանիա **Տիրանա**, Ալբանիա
* Ալբանիա **Վլյորե**, Ալբանիա
* Ալբանիա **Shëngjin**, Ալբանիա
* Կոսովո **Միտրովիցա**, Կոսովո
* Կոսովո **Պրիզրեն**, Կոսովո

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի կայքը Archived 2012-02-26 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4620169-5 · LCCN: n88029240 · VIAF: 138476659 · WorldCat VIAF: 138476659 |

 |
**Տափի բերդ-ամրոցը**, որը ժողովուրդը Գևորգ Մարզպետունու անունով է կոչում, գտնվում է Խոսրով գետի աջ ափին՝ Ուրծ քաղաքատեղիի հյուսիսարևմտյան եզրին։

Պատմություն
-----------

Ուրցաձոր գյուղից 6 կմ հյուսիսարևելք, Խոսրով գետի աջ ափին, Ուրծ քաղաքատեղիի հյուսիսարևմտյան եզրին, բարձունքի վրա, լեռներով շրջապատված կանգնած է ճարտարապետական և ամրոցաշինական մեծ արժեք ներկայացնող Տափի բերդ կամ Գևորգ Մարզպետունի ամրոցը։ Այն կառուցվել է 10-րդ դարի առաջին քառորդում, կանոնավոր հատակագծով քառանկյուն մոնումենտալ շինություն է, ունի ճարտարապետական և ամրոցաշինական մեծ արժեք։ Շրջապատված է ուղղանկյուն հատակագծով պարսպով, որի չորս անկյունները ուժեղացված են շրջանաձև հատակագծեր ունեցող աշտարակներով։ Պարսպի հարավային և արևելյան պատերին կից կան X-XIII դդ. կառուցված բնակելի և տնտեսական թաղածածկ շինություններ։ Պարսպի ներսում է գտնվում նաև 13-րդ դարի եկեղեցին, որը թաղածածկ դահլիճ է՝ կառուցված սպիտակ ֆելզիտի քարերով։ Եկեղեցու հյուսիսային պատին՝ 1256 թվականին փորագրված արձանագրության մեջ հիշատակվում է «Տափ» տեղանունը։ Եկեղեցու շարվածքում տեղադրված է մարդու սխեմատիկ պատկերով 12-13 դարերի մի տապանաքար, իսկ հյուսիսային պատի տակ՝ XV-XVI դդ. Թաթևոսի տապանաքարն է։ Ամրոցի տարածքում կան նաև մի քանի խաչքարերի բեկորներ։

Իսկ Տափի վանք-մատուռը որպես գրչօջախ հիշատակվում է 1496 թվականից, որտեղ Բարսեղ գրիչի ձեռքով գրվել է «Սաղմոսարանը»։

Տափի բերդը և եկեղեցին վերականգնվել են 2008-2009 թթ.։

Գրականություն
-------------

* Շաղոյան Ա. Ուրցաձոր, Երևան, 2007։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Բերդից բացվող տեսարանԲերդից բացվող տեսարան

Ծանոթագրություններ
------------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տափի բերդ**  կատեգորիայում։ |
**Անահիտ Թադևոսի Դանիելյան** (մարտի 18, 1954(1954-03-18), Դաստակերտ, Սիսիանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծուհի։ Արծաթագործության և ոսկեգործության ժողովրդական վարպետ։

Կենսագրություն
--------------

1974 թվականին ավարտել է Երևանի առևտրի տեխնիկումը, 1996 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ «ՀԱ» արվեստի կենտրոնի նախագահն է։ Բանաստեղծություններ սկսել է գրել դեռևս դպրոցական տարիներից։ Նրա շատ ստեղծագործություններ տպագրվել են հանրապետական մամուլում։ Վեց գրքերի հեղինակ է՝

* «Կարոտ» (1997)
* «Լուսե կանթեղ» (1998)
* «Սիրո գավաթ» (2007)
* «Սիրո առավոտ» (2009)
* «Ճերմակ մարգարիտ» (2010)
* «Հավերժահարս Որոտանի» (2014)

Անահիտ Դանիելյանը հանրապետության մարզերի տարբեր քաղաքներում կազմակերպել է «Պոեզիան երգի թևերով» գրական երաժշտական միջոցառումներ։

Մրցանակներ
----------

* Երևանի ոսկեգործության և արծաթագործության ցուցահանդեսի լավագույն մրցանակ, 2005
* ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ, 2014
* Հայաստանի մշակույթի նախարարության «Գրիգոր Նարեկացի» մեդալ, 2014

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անահիտ Դանիելյան(չաշխատող հղում)
* Սերն է շնչավորում աշխարհը
* Բաժանում
**Մակեդոնական հանրագիտարան** (**Македонска Енциклопедија**), Հյուսիսային Մակեդոնիայում լույս ընծայված առաջին գիտական հանրագիտարանը, որը պատրաստել է այդ երկրի գիտությունների ու արվեստների ակադեմիան։ Հրատարակվել է երկու մեծադիր հատորներով, Հյուսիսային Մակեդոնիայի կառավարության ֆինանսավորմամբ։ Գլխավոր և պատասխանատու խմբագիրը ակադեմիկոս Բլաժե Ռիստովսկին է։ Խմբագրակազմում ընդգրկված են եղել նաև ակադեմիկոսներ Իլյա Վասկովը, Գեորգի Ֆիլիպովսկին, Վլադո Կամբովսկին, Ցվետան Գրոզդանովը, Բլագոյ Պոպովը, Գանե Տոդորովսկին և դոկտոր, պրոֆեսոր Սիմո Մլադենովսկին։

Հանրագիտարանը պարունակում է մոտավորապես 9000 հոդված, և, ինչպես նշել է հանրապետության վարչապետ Նիկոլայ Գրուևսկին, «այդ աշխատանքում ներկայացված է մակեդոնական տեսակետը ազգային քաղաքական և մշակութային անցյալի ու ներկայի մասին, տրված է անկողմնակալ, օբյեկտիվ, հանգամանալի տեղեկատվություն մեր և մեր երկրի մասին»։ Սակայն հանրագիտարանի մի շարք հոդվածների վիճահարույց բովանդակությունը ժխտողական արձագանք է առաջ բերել Բուլղարիայում, Հունաստանում, Ալբանիայում, Կոսովոյում, Մեծ Բրիտանիայում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Հանրագիտարանի տպաքանակի որոշ մասը հանվել է վաճառքից, որից հետո գրքի բովանդակությունը մասամբ վերանայվել է։ Հանրագիտարանը սկզբնական շրջանում գաղտնի կերպով, իսկ հետագայում՝ լիովին բացահայտ շրջանառվել է նաև համացանցում, և հիմա յուրաքանչյուր ոք միանգամայն ազատորեն ու անվճար կարող է ներբեռնել այն։  .

  

Հայտարարվել է, որ արդեն սկսվել են մակեդոնական մի նոր, ավելի ծավալուն հանրագիտարանի նախապատրաստման աշխատանքները։ Պատրաստվող գրքի գլխավոր խմբագիր է նշանակվել ակադեմիկոս Միտկո Մաջունկովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  България против македонска "енциклопедия", dnes.dir.bg, 25 септември 2009 г.
2. ↑  И България скочи срещу македонската енциклопедия, novinar.bg, 25 септември 2009 г.
3. ↑  promacedonia.com Archived 2021-04-20 at the Wayback Machine. **Македонска Енциклопедија**, две податотеки во pdf формат, со големина од 31.9 и 37.5 Mb.
4. ↑  Да не се брза со Македонската енциклопедија Archived 2012-09-05 at Archive.is, www.novamakedonija.com.mk, 26 май 2010 г.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Македонска Енциклопедија, МАНУ, Скопjе, 2009, Том I (А - Л) и Том II (М - Ш)
**Հակա-Էդիպուս. Կապիտալիզմ և շիզոֆրենիա** (ֆր.՝ Capitalisme et schizophrénie. L'anti-Œdipe) 1972 թվականին լույս տեսած Ժիլ Դելյոզի և Ֆելիքս Գուատարիի, համապատասխանաբար փիլիսոփա և հոգեվերլուծող, համատեղ գիրքն է, որը հանդիսանում է նրանց «Կապիտալիզմ և շիզոֆրենիա» աշխատության առաջին հատորը։ Աշխատության երկրորդ հատորն «Հազարավոր բարձրավանդակներ» (1980) գիրքը։

Դելյոզը և Գուատարին քննարկում են *ցանկության* կապը իրականության հետ, հատպակես կապիտալիստ հասարակության պարագայում. Նրանք քննարկում են մարդու հոգեբանությունը, էկոնոմիկան, հասարակությունը և պատմությունը։ Նրանք ստեղծում են *մատերիալիստական հոգեբանություն* հասկացությունը, որը կապված է անգիտակցականի և նրա հասարակության ու դրա արտադրողական գործառությունների հետ։ Դելյոզը և Գուատարին նաև առաջին անգամ օգտագործում են *ցանկության մեքենա* հասկացությունը (որը նաև կապված է *մարմին առանց օրգանների* հասկացության հետ), ու քննադատության են ենթարկում Զիգմունդ Ֆրոյդի հոգեվերլուծական գլխավոր տեսություններից մեկը՝ Էդիպյան բարդույթը։ Դելյոզը ու Գուատարին նաև վերաշարադրում են Կարլ Մարքսի գաղափարները մարդկության մատերիալիստական պատմության վերաբերյալ մասնավորապես՝ «պրիմիտիվ կամ պարզ», «դեսպոտիկ» և «կապիտալիստական» հասարակությունները նրանց ապրանքաարտադրությունը և դրա սպառումը։ Սրա հետ զուգահեռ Դելյոզը և Գուատարին զարգացնում են քննադատական մի մեթոդ որը կոչում են *շիզոանալիզ* (շիզովերլուծություն)։

Գրքում նաև քննարկվում և քննադատվում են այնպիսի մտածողների մտքեր ինչպիսիք են՝ Բենեդիկտ Սպինոզան, Իմանուիլ Կանտը, Կարլ Յունգը, Միշել Ֆուկոն և այլք։ Բացի փիլիսոփաներից նրանք նաև քննարկում են գեղարվեստական գրականության հեղինակներին և մի շարք այլ արվեստագետների ՝ Ջեք Քերուակ, Սեմյուել Բեքեթ, Մարսել Պրուստ, Անտոնեն Արտո, Ուիլյամ Թըրներ։

Ֆրիդրիխ Նիցշեն նույնպես ազդեցություն է թողել գրքի հեղինակների վրա. *Հակա-Էդիպուսը* դիտվում է որպես «Հակաքրիստոսը» գքրի շարունակությունը ։ Տպագրվելուց հետո գիրքը բավականին լայն տարածում գտավ և մինչև օրս էլ պահպանում է իր դիրքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Foucault (1977, 14).
2. ↑  Seem (1977, xviii, xx).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX1945240 · BNF: 135437912 |

 |
**«Անիծյալ օրեր»,** ռուս գրող Իվան Ալեքսեևիչ Բունինի գիրքը, որը բովանդակում է հուշատետրի գրառումներ, որոնք հեղինակը կատարել է 1919-1920 թվականներին՝ Մոսկվայում և Օդեսսայում։

Հրատարակության պատմություն
--------------------------

Հատվածներն առաջին անգամ տպագրվել են 1925-1927 թվականներին՝ Փարիզի ռուս ներգաղթյալների «Վերածնունդ» («Возрождение») թերթում։

Բովանդակություն
---------------

«Անիծյալ օրերը» գեղարվեստական և փիլիսոփայական-հրապարակախոսական ստեղծագործություն է, որն արտացոլում է հեղափոխական դարաշրջանը և նրան հաջորդած քաղաքացիական պատերազմը։ Ճշգրտության շնորհիվ, որով Բունինին հաջողվել է նկարագրել այն ժամանակվա Ռուսաստանում տիրող ապրումները, մտորումները և աշխարհընկալումը, գիրքը պատմական մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում։ «Անիծյալ օրերն» օժտված է նաև Բունինի ողջ արվեստն ընկալելու կարևորությամբ, քանի որ արտացոլում է անցումային շրջան ինչպես կյանքում, այնպես էլ գրողի ստեղծագործական կյանքում։ Ստեղծագործության հիմքը կազմում է 1918 թվականին Մոսկվայում և 1919 թվականին Օդեսսայում ծավալված հեղափոխական դեպքերի փաստագրումը և իմաստավորումը Բունինի կողմից, որին ինքը ականատես է եղել։ Հեղափոխությունն ընդունելով որպես ազգային աղետ՝ Բունինը ծանր էր տանում Ռուսաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունները, ինչով բացատրվում է ստեղծագործության մռայլ, ճնշված հնչերանգը։ Գալինա Անդրեևնան, որը մտերիմ հարաբերություններ ուներ Բունինի հետ, իր օրագրում գրել է.

*Մթնշաղին Իվան Ալեքսեևիչը եկավ ինձ մոտ և տվեց իր «Անիծյալ օրերը»։ Ի՜նչ ծանր է այս օրագիրը։ Ինչ-որ առումով նա ճշմարիտ է. երբեմն ծանր է այդ զայրույթի, ցասման, կատաղության կուտակումը։ Կարճ արտահայտվեցի այդ ամենի մասին՝ բարկացավ։ Իհարկե, մեղավոր եմ։ Նա այդ ամենին տառապանքով է հասել, եղել է գիտակից հասակում, երբ գրել է այդ…*

«Անիծյալ օրերի» էջերում Բունինը եռանդով, կատաղությամբ արտահայտում է իր ծայրահեղ մերժողական վերաբերմունքը բոլշևիկների և նրանց պարագլուխների՝ «Տրոցկու, Ձերժինսկու նկատմամբ… Ո՞վ է ավելի ստոր, արյունարբու»,-հռետորական հարց է բարձրացնում Բունինը։ Սակայն, չի կարելի «Անիծյալ օրերը» դիտարկել բացառապես բովանդակության, պրոբլեմատիկության տեսակետից՝ որպես սոսկ հռետորական բնույթի ստեղծագործություն։ Բունինի ստեղծագործությունն իր մեջ ներառում է ինչպես փաստագրական ժանրին բնորոշ գծեր, այնպես էլ վառ արտահայտված գեղարվեստական տարրեր։

Կինո
----

* «Արևային հարված» ֆիլմը (2014)՝ մասամբ ստեղծված «Անիծյալ օրեր» գրքի մոտիվներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Lib.ru/Классика: Бунин Иван Алексеевич. Дневник 1917-1918 гг.*
2. ↑  *Бунин И.* Окаянные дни. — С. 125.

Գրականություն
-------------

*Шленская Г. М.* Виктор Астафьев и Иван Бунин // Сибирские огни. — № 6. — 2008.  
*Литвинова В. И.* Окаянные дни в жизни И. А. Бунина. — Абакан, 1995.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2010034215 · VIAF: 182964571 · WorldCat VIAF: 182964571 |

 |
**Հավերժական մարդը**, քրիոստոնեական գաղափարները շեշտադրող գիրք է։ Գրվել է Գիլբերտ Կիտ Չեսթերտոնի կողմից և տպագրվել է 1925 թվականին։ Վերջինիս Հերբերտ Ուելսի «Պատմության պլանավորում» (The Outline of History) գրքի նմանակն էր, քանի որ երկուսում էլ քննարկվում են մարդկային կյանքի, քաղաքակրթության՝ որպես կենդանուց դեպի մարդը զարգացման փուլ, Հիսուս Քրիստոսի՝ որպես խարիզմատիկ անձի մասին։ Չեստերսոնը մանրամասնություններով ներկայացնում է իր սեփական հոգու ճանապարհորդությունը ուղղափառությունում, բայց իր գրքում նա աշխատում է ցույց տալ հոգու շրջագայությունը հատկապես Արևմտյան մշակույթում։

Ընդկանուր պատկերացում
---------------------

Հիմք ունենալով էվոլյուցիայի ընդհանուր պատկերացումները Ուելսի և մյուսների կողմից՝ մարդն ուղղակի կենդանականի այլընտրանքային օրինակ է և Հիսուսը՝ ոչ այն ինչ, քան նույնպես սովորական մարդ էր։ Չեսթերտոնի թեզերը՝ իր գիքի Առաջին մասում՝ «Կերտվածքը, ով մարդ է կոչվում»-ում (On the Creature Called Man) նա բացատրում է, որ մարդը սովորական կենդանի է, բայց տարբերությամբ, որ ավելի տարօրինակ է մնացած կենդանիներից։ Երկրորդ մասում Չեստերսոնը բանավիճում է, որ եթե Հիսուսը եղել է հերթական մարդկային առաջնորդ, ապա քրիստոնեությունը և եկեղեցին՝ մարդկային հերթական կրոններ ու հավատքներ են։ Գրքում նա ասում է, որ հավատում է, թե իրականում անցյալը մի այնպիսի բան է, որը ստիպում է մարդը հեռանում է բնությունից, քաղաքակրթությունը՝ բարբարոսությունից, կրոնը՝ առասպելից և մեր սեփական, անձնական կրոն-հավատքը դառնում է ընդհանուր աշխարհի հավատքը։

Ազդեցությունը Ք. Ս. Լյուիսի վրա
-------------------------------

Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսը ստեղծեց Հավերժական մարդը, և 1950 թվականին այն կոչեց «Ամենատարախված ապոլոգիկ գրվածք, որը նա գիտե»։ Դրանից հետո գիրքը հայտնվեց տասը լավագույն գրքերի մեջ, որոնք ցնցել են Լեվիսին և իր փիլիսոփայական մտածելակերպը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լյուիսի նամակները

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օնլայն գիրքը
**Էստոնիայի զինված ուժեր** (նաև՝ Էստոնիայի Պաշտպանության բանակ), (էստ․՝ Eesti Kaitsevägi), Էստոնիայի Հանրապետության կառավարման համակարգի մաս կազմող օրգան, որը գտնվում է Հանրապետության Կառավարության ենթակայության տակ և ղեկավարվում է Պաշտպանության նախարարի կողմից։ Էստոնիայի պաշտպանության միության հետ համատեղ մտնում է Էստոնիայի պաշտպանական ուժերի կազմում։

Էստոնիայի Պաշտպանության բանակը հիմնված է համընդհանուր պաշտպանության սկզբունքի վրա, որի առաջադրանքն է Էստոնիայի տարածքային ամբողջականության և երկրի սուվերենության պաշտպանությունը, ծովային և օդային սահմանների պաշտպանությունը՝ որպես Էստոնիայի անբաժան մաս, ինչպես նաև սահմանադրական կարգն ու հասարակական անվտանգությունը։ Էստոնիայի Պաշտպանության բանակի գործառույթները իրականացվում են հասարակական վերահսկողության սկզբունքով և հիմնված են երկրի ժողովրդավարական կազմակերպվածության վրա։ Ժողովրդավարական ընտրությունների միջոցով ընտրված և նշանակված գործադիր համապատասխան մարմիններն են բանակի համար սահմանում նպատակներ և առաջադրում համապատասխան խնդիրներ, տրամադրում են անհրաժեշտ ռեսուրսները և վերահսկում նպատակների իրականացման գործընթացը։ Հասարակական վերահսկողության սկզբունքներն ու դրանց հիմնական ձևերը երաշխավորվում են օրենսդրությամբ, որի համար պատասխանատու են երկրի նախագահը, Կառավարությունը և Ազգային ժողովը։ Պատերազմական դրության ժամանակ բանակի Գերաաույն հրամանատարը հանդիսանում է երկրի նախագահը, իսկ ղեկավար օրգանը՝ երկրի պաշտպանության միությանը հետևյալ կազմով՝ Ազգային ժողովի նախագահ, վարչապետ, Պաշտպանության բանակի հրամանատար, Պաշտպանության նախարար, Ներքին գործերի նախարար, Արտաքին գործերի նախարար և ազգային պաշտպանության խորհրդարանական հանձնաժողովի նախագահ։

Պատմություն
-----------

Կառուցվածք
----------

Էստոնիայի զինված ուժերը բաղկացած են ցամաքային, ծովային և օդային ուժերից, ինչպես նաև այլ սպասարկող միավորումներից ու հաստատություններից։ Իր շարքերը բարձր մասնագիտացված զինծառայողներով համալրելու համար ստեղծված են մի շարք ուսուսումնական և այլ հաստատություններ, որտեղ խաղաղ ժամանակ սովորում է 5500 մարդ, որից 2000–ը՝ նորակոչիկներ։

### Ցամաքային զորքեր

Հիմնական հոդված՝ Էստոնիայի ցամաքային զորքեր

### Ռազմաօդային ուժեր

Հիմնական հոդված՝ Էստոնիայի ռազմաօդային ուժեր

### Ռազմածովային նավատորմ

Հիմնական հոդված՝ Էստոնիայի ռազմածովային նավատորմ

### Էստոնիայի պաշտպանության միություն

Հիմնական հոդված՝ Էստոնիայի պաշտպանության միություն

### Սահմանապահ զորքեր

Հիմնական հոդված՝ Էստոնիայի սահմանապահ զորքեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էստոնիայի սահմանապահ զորքեր
* Էստոնիայի պաշտպանության միությյան կայք) (էստ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |

 |
**Յուղաներկեր** (անգլ.՝ oil pain), անօրգանական գունանյութերի (պիգմենտների) և լցոնների կախույթները օլիֆներում։

Գեղարվեստական յուղաներկեր
Հաճախ օգտագործվող գունանյութերն են՝ տիտանի (IV) օքսիդը, օքրան, երկաթի սուսրը, քրոմի (III) օքսիդը, կապարի քրոմաներկը և այլն։ Լցոնները (տալկ, կաոլին, փայլար) ավելացվում են յուղաներկերին որոշակի մածուցիկություն հաղորդելու և գունանյութերի ծախսը փոքրացնելու նպատակով։ Յուղաներկերին խառնում են նաև մակերևութային ակտիվ նյութեր, որոնք հեշտացնում են կախույթի առաջացումը, և սիկատիվներ, որոնք յուղաներկերի չորացման արագացուցիչներ են (կոբալտի, մանգանի, կապարի օլիֆում լուծվող աղեր)։ Յուղաներկի չորացման արագությունը կախված է նրա տեսակից և չորացման պայմաններից։ Սենյակային պայմաններում չորացնելիս յուղաներկի շերտը քիչ ջրակայուն է, 250-300 °C-ում չորացրածը կայուն է անգամ ալկալիների նոսր լուծույթների նկատմամբ։

Արտադրվում են հեղուկ և մածուկային յուղաներկեր։ Կիրառվում են պատերը, տանիքները, փայտը և այլն ներկելու համար։

Գեղարվեստական յուղաներկեր
-------------------------

Գեղարվեստական յուղաներկերը պատրաստում են գունանյութերը կտավատի ձեթի հետ տրորելով։ Երբեմն ավելացնում են նաև ընկույզի և արևածաղկի ձեթեր։ Այդպիսի յուղաներկերով նկարում են հիմնաներկով պատած կտավի, փայտի, մետաղի (հաստոցային գեղանկարչություն), ծեփված պատի (մոնումենտալ գեղանկարչություն) վրա։
Յուղաներկով նկարելիս, առավելապես քան գեղանկարչության որևէ այլ տեխնիկայով, հնարավոր է հարթ մակերեսի վրա ստանալ ծավալի և տարածության տեսողական պատրանք, գունային հարուստ էֆեկտներ, նկարին հաղորդել ավելի խոր արտահայտչականություն։

Յուղաներկերի ներկապնակ
Յուղաներկերի օգտագործման տեխնիկական եղանակները տարբեր են։ Գունաբծերը կարող են լինել ոչ թափանցիկ և հակառակը, կիպ քսված և ռելիեֆ (ֆակտուրային), նուրբ և հարթ։ Մինչև 19-րդ դարից յուղաներկերով նկարելիս կիրառել են բազմաշերտ քսվածքը՝ լաքերի օգտագործումով, վերջում լաքապատելով նկարի մակերեսը։

19-րդ դարի սկզբից հիմնականում կիրառվում է մաքուր աստառի կամ նուրբ նախաներկված, տոնայնացված հենքի վրա ներկերը քսելու «ալլա պրիմա» (մեկ սեանսով) եղանակը․ լաքեր օգտագործվում են սակավ։

Յուղաներկերի կիրառման մասին գրավոր սուղ տեղեկություններ պահպանվել են անտիկ և միջնադարյան ձեռագրերում։ Յուղաներկերով գեղանկարչությունը տարածվել է 15-րդ դարի 2-րդ կեսից Յան վան Էյքի կատարելագործումից հետո, 16-րդ դարից դարձել գեղանկարչության առաջատար տեխնիկա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 131)։*  |
**Հակոն VII թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ**, Նորվեգիայի պետական պարգև։

Պատմություն
-----------

Նորվեգիայի Հակոն VII թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալը հաստատվել է 1930 թվականին Հակոն VII թագավորի՝ Նորվեգիայի գահին գտնվելու 25-ամյակի առթիվ։ Մեդալը նախատեսված է թագավորական ընտանիքի անդամներին, պետական պաշտոնյաներին, դատավորներին, զինվորականներին և նորվեգական դեսպանատների աշխատողներին պարգևատրելու համար։

Նկարագրություն
--------------

Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված արծաթից։ Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը։ Դիմային հատվածում պատկերված է թագավորը, որի շուրջ գրված է *«HAAKON 7 NORGES KONGE»*: Մեդալի հակառակ կողմում՝ կենտրոնում պատկերված է Հակոն VII թագավորի թագադրումը։ Մեդալի վերևի հատվածում՝ թագի վրա ամրացված է օղակ, որի միջոցով այն ամրացված է ժապավենին։ Մեդալի ժապավենը մետաքսից է, կարմիր գույնի, մեջտեղում հորիզոնական արծաթե սալիկով։ Սալիկի վրա գրված է «1905-1930»:

Աղբյուրներ
----------

* Աշխարհի պարգևները: (նորվեգերեն)
* Հանուն ծառայությունների համար:(չաշխատող հղում)
 (անգլերեն)
* Kingdom of Norway: King Haakon VII's Anniversary Medal 1905-1930. (անգլերեն)
օկյֆիւսօիֆւ ղցխճչվւճչվրճչցֆսդօւճչդևֆեոփ

Ջ.ԳարիբալդիԻտալիայում իշխանություն չկար դեռևս 15-րդ դարից։ Իտալիայում գտնվող պետությունները պահպանում էին իրենց անկախությունը, սակայն տնտեսապես և քաղաքապես թույլ էին։ Ամենանշանավոր իտալական երկիրը Սարդինիայի թագավորությունն էր (Հարավային Իտալիա և Սիցիլիա)։ Իտալիայի արևմտյան և հյուսիսային մասը գտնվում էր Ավստրիական թագավորության տիրապետության տակ։ Ավստրիան ստանալով Ցարական Ռուսաստանի օգնությունը կարողանում էր ճնշել Հունգարիայի, Իտալիայի և մի շար այլ Բալկանյան երկրների անկախացման շարժումը։

Վերամիավորման գործընթացը
------------------------

Իտալիան մինչ վերամիավորումը գտնվում էր ամբողջովին պառակտված վիճակում։ Իտալիայի հյուսիսային շրջանները գտնվում էին ավստրիական տիրապետության ներքո, իսկ մյուս մասերում ստեղծվել էր տարբեր իշխանություններ։ Ստեղծվեցին նպաստավոր պայմաններ Իտալիայի վերամիավորման համար։ Ստեղծվեցին գաղտնի ընկերություններ, որոնք իրենց վրա էին վերցրել Իտալիայի ազատագրության դժվար գործը։ Դրանցից ամենանշանավորը «Երիտասարդ Իտալիան» էր՝ Ջուզեպպե Գարիբալդիի գլխավորությամբ։

1848-1849 թվականներին Իտալիայում բռնկվեց հեղափոխություն, որը ճնշվեց Ավստրիայի կողմից։ Ձախողված հեղափոխությանը հաջորդեց առաջադիմական ռեակցիան։ 1860-ականներին Իտալիայում ավարտվեց արդիականացման գործընթացը և սկսեց ազգային ազատագրական շարժումը։ Իտալիայում ամրապնդվում էր ազգային ինքնագիտակցությունը։ Այս դարաշրջանը Իտալիայում հայտնի է Ռիսորջիմենտո անվանումով։ Վերամիավորումը պետք է կատարվեր համաիտալական ամենահզոր պետության՝ Սարդինիայի շուրջը։

Սարդինիայի թագավորությունը հաշտություն կնքելով Ֆրանսիայի թագավոր Նապոլեոն III-ի հետ պատերազմ սկսեց ընդդեմ Ավստրիայի։ Իտալական մյուս պետությունները միացան պայքարին։ «Երիտասարդ Իտալիա» կազմակերպության առաջնորդ Ջուզեպպե Գարիբալդին կարճ ժամանակահատվածում իր զորով ազատագրեց Սիցիլիա կղզին։ 1861 թվականին Իտալիայում ընդունվեց սահմանադրություն և ստեղծվեց միավորված Իտալիայի Թագավորություն։ 1871 թվականին Իտալիայում վերջացավ միավորման գործընթացը՝ Վենետիկի և Հռոմի Իտալիային միանալուց հետո։ 1871 թվականի կեսերին Իտալիայի կառավարությունը հռոմի պապին հռչակեց կաթոլիկ աշխարհի առաջնորդ և Վատիկանը ստացավ ինքնավարություն։ Ինչպես Գերմանիայում, այնպես էլ Իտալիայում հաստատվեց սահմանադրական միապետություն և երկիրը բռնեց զարգացման ուղին։ 20-րդ դարում արդեն Իտալիան իր ազդեցիկ դերը ուներ աշխարհում։

Տես նաև
-------

* Գերմանիայի վերամիավորում

Աղբյուրներ
----------

* Ա.Ստեփանյան, Ռ. Սաֆրասյան, Ա. Նազարյան «Համաշխարհային պատմություն, Նոր դարեր», 8-րդ դասարան Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. էջ 105-109, Զանգակ հրատարակչություն, Երևան, 2013
File:Relief Map of Belgorod Oblast.png
**Ուսերդեց**  (ռուս.՝ Усердец), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բելգոռոդսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տիխայա Սոսնա գետի ձախ ափին 110 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 52 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url= водный реестр РФ։ Усердец|archiveurl=</ref>։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **05010100712107000003561**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **107000356**
* *Ավազանի կոդը* - **05.01.01.007**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **07**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Տետովո** (մակեդոներեն՝ Тетово, ալբ․՝ Tetova), քաղաք Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության հյուսիս-արևմուտքում։ Հանդիսանում է համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Քաղաքը հիմնադրվել է Շար լեռնազանգվածի ստորոտին՝ Պոլոգ պատմաաշխարհագրական տարածաշրջանում։ Քաղաքի միջով է հոսում Պենա գետը։ Տետովոն տեղակայված է ծովի մակարդակից 300 մ բարձրության վրա։

Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 52 915 մարդ՝ ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների։ Տետովոյում գործում են երկու համալսարաններ՝ Տետովոյի պետական համալսարանն ու Հարավարևելաեվրոպական միջազգային համալսարանը։ Տետովոյի միջով է անցնում Սկոպյեից Գոստիվար ձգվող մայրուղին։

Ըստ լեգենդի՝ քաղաքն անվանակոչվել է Տետո հերոսի պատվին, ով քաղաքը մաքրել է օձերից։

Պենա գետը Տետովոյում

Պատմություն
-----------

Տետովոն հիմնադրվել է XIII դարում Սուրբ Աստվածամոր եկեղեցու շուրջը։ Այն որպես ուղղափառների ոչ մեծ գյուղ էր և կոչվում էր Խտետովո։ XIV դարի վերջին Տետովոն, ինչպես և ողջ Մակեդոնիան, գրավվեց Օսմանյան կայսրության կողմից։ XV դարում Մակեդոնիայում իսլամադավան բնակչության ավելացմանը զուգահեռ սկսեցին կառուցվել մզկիթներ, բաղնիքներ ու շուկաներ։ Տետովոն դարձավ առևտրական կարևոր կենտրոն տեղացի հողագործների ու արհեստավորների համար։ Այն ուներ նաև պաշտպանական կարևոր նշանակություն։ Թուրքական տիրապետության տարիներին քաղաքը կոչվում էր Կալկանդելեն։ XIX դարում Տետովոյի բնակչությունն սկսեց աճել շրջակա գյուղերի բնակչության հաշվին՝ հասնելով մինչև 4500։ 1912 թվականին՝ Բալկանյան առաջին պատերազմից հետո, Տետովոն անցավ Սերբիային։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Տետովոն ղեկավարվում էր Իտալիայի ու նրան հարող Ալբանիայի կողմից։ Մակեդոնիայի Կոմունիստական կուսակցությունը ձևավորվել է 1943 թվականի մարտի 19-ին Տետովոյում։

Բնակչություն
------------

2002 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ քաղաքում բնակվում է 52 915 մարդ։ Տետովոյի բնակչությունն ունի հետևյալ էթնիկական կազմը.

|  |  |
| --- | --- |
| **Ազգություն** | **Թվաքանակ** |
| Մակեդոնացիներ | 18 555 (35,07 %) |
| Ալբանացիներ | 28 897 (54,61 %) |
| թուրքեր | 1 878 (3,55 %) |
| Գնչուներ | 2 352 (4,44 %) |
| Առումիններ | 13 |
| Սերբեր | 587 |
| Բոսնիացիներ | 156 |
| Այլ | 419 (1,17 %) |
|

Հայտնի բնակիչներ
----------------

* Ահիմ Իբրաիմի — մակեդոնացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տետովոյի համայնքի կայքը (ալբ.), (մակեդ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4106189-5 · LCCN: n83142741 · NKC: ge669570 · VIAF: 136080610 · WorldCat VIAF: 136080610 |

 |
**Դմիտրի Իլյիչ Ուլյանով** (ռուս.՝ Дмитрий Ильич Ульянов, օգոստոսի 4 (16), 1874, Ուլյանովսկ - հուլիսի 16, 1943(1943-07-16), Գորկի Լենինսկիե, Լենինսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուսաստանյան հեղափոխական շարժման գործիչ։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ 1903 թ.-ից, հեղափոխական շարժմանը մասնակցել է 1894 թ.-ից։ Վ․ Ի․ Լենինի կրտսեր եղբայրը։ 1901 թ.-ին ավարտել է Յուրևի (Տարտու) համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1902 թ.-ից, որպես բժիշկ աշխատել է Ռուսաստանի հարավային շրջաններում։ 1903 թ.-ին հեղափոխական աշխատանքներ է կատարել Տուլայում, եղել է ՌՍԴԲԿ 2-րդ համագումարի պատգամավոր, ապա ՌԱԴԲԿ գործակալը Կիևում։ Բազմիցս ձերբակալվել է։ 1905-1907 թթ.-ի հեղափոխության տարիներին որպես բժիշկ աշխատել է Սիմբիրսկում, եղել է Ռսդբկ տեղի կոմիտեի անդամ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) տարիներին որպես զինվորական բժիշկ ծառայել է Սևաստոպոլում, Օդեսայում, ռոմեական ռազմաճակատի սանվարչությունում, միաժամանակ կատարել է հեղինակ աշխատանք։ Մասնակցել է Ղրիմում սովետական իշխանության համար պայքարին։ 1917 թ.-ի դեկտեմբերից՝ ՌՍԴԲ(բ) կ Տավրիկյան կոմիտեի անդամ։ 1918-1919 թթ.-ին եղել է Ղրիմի կուսակցական ընդհատակում։ 1919 թ.-ին՝ ՌԴԲԿ Եվպատորիայի կոմիտեի, հեղկոմի անդամ, Ղրիմի ԺԿԽ նախագահի տեղակալ։ 1920-1921 թթ.-ին՝ ՌԴԲԿ Ղրիմի մարզկոմի և հեղկոմի անդամ։ Ուլյանովմսա Ուլյանով 1921 թ.-ից աշխատել է Մոսկվայում՝ առողջապահության ժողկոմատում, Ցա. Մ․ Սվերդլուլի անվանում կոմունիստական համալսարանում, 1933 թ.-ից՝ Կրեմլի սանվարչության պոլիկլինիկայի գիտական բաժանմունքում։ Աշխատել է նաև Վ․ Ի․ Լենինի կենտրոնական թանգարանում։ 1941-1942 թթ.-ին ապրել է Ուլյանովսկում, ապա՝ Մոսկվայում։ Կուսակցության 1994-19 համագումարների պատգամավոր։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA11627527 · GND: 1051711657 · ISNI: 0000000391787824 · LCCN: n85800654 · NKC: js2011636698 · NTA: 071349871 · VIAF: 285687298 · WorldCat VIAF: 285687298 |

 |

 |