|  |
| --- |
| **Գյուղատնտեսական կենդանիների ներքնակազմվածք** |
|  |

La_Vacca_-_Regioni_Esterne_del_Corpo,_Scheletro,_Sistema_Vasale,_Muscoli,_Organi_Interni_-_DPLA_-_92d19cca0d378d99de89db03b1e2ba0d_(page_2)
**Գյուղատնտեսական կենդանիների ներքնակազմվածք,** գյուղատնտեսական կենդանիների ներքին օրգանների և հյուսվածքների ներքին կառուցվածքը (անատոմիական և հյուսվածաբանակն), օրգանիզմների կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները՝ կապված դրանց մթերատվության և տոհմային որակների հետ։

Կենսաբանական ուսմունք
---------------------

Գյուղատնտեսական կենդանիների ներքնակազմվածքի մասին ուսմունքը գյուղատնտեսական կենդանիների մարմնակազմվածքի մասին ուսմունքի բաղկացուցիչ մասն է։ Այն ծագել է XIX դ-ի վերջին – XX դ-ի սկզբին ռուս գիտնականներ Պ. Ն. Կուլեշովի, Ե. Ֆ. Լիսկունի, եվրոպացի գիտնականներ Կ. Մալսբուրգի, Ու. Դյուրստի, Կ. Կրոնախերի և ուրի աշխատանքներով։ Պարզվել է, որ տարբեր տիպերի մարմնակազմվածք ունեցող և մթերատվության տարբեր ուղղության կենդանի ներնզգա լիորեն տարբերվում են իրենց ներքնակազմվածքի շատ ցուցանիշներով։ Մսատու կենդանիների համեմատ կաթնատու անասունների մոտ ավելի լավ են զարգացած կաթնագեղձերը, մարսողության, շնչառության օրգանները, արյան շրջանառությունը, վահանագեղձը, հիպոֆիզը, առավել զարգացած են մաշկի արտաքին շերտերը, ավելի քիչ՝ են թամաշկային բջջաշերտը (շարակց. հյուսվածք), մաշկում ավելիշատ են քրտնա ու ճարպագեղձերը, ավելի խիտ է մազածածկույթը, արյան միավոր ծավալում ավելի քիչեն էրիթրոցիտներն ու հեմոգլոբինը, սակայն կ. զ-ի 1 կգ-ն ավե լի շատ արյուն և արյան կարևորագույն տարրեր է պարունակում, ավելի ցածր է արյան ճնշումը, հաճախակի են շնչառությունն ու անոթազարկը, ավելի ակտիվ է նյութափոխանակությունը։ Նման կարգի տարբերություններ կան նաև արագաքայլք և վարգաձիերի ներքնակազմվածքի ցուցանիշների միջև, Ներքնա կազմվածքի ցուցանիշների և մթերատվության ուղղության ու մարմնակազմվածքի տիպերի միջև կապերի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ընդլայնել մթերատվության կենսբ հիմքերի մասին գիտելիքները, կանխա տեսել կենդանու մթերատվությունը դեռ վաղ տարիքից, ավելի ճշգրիտ գնահատել դրանց՝ ըստ մարմնակազմվածքի և տոհմ. որակների, այդ ցուցանիշների ժառանգականության։ Սահմանված են համահարաբերակց. գործակիցներ՝ օր.՝ արյան և պլազմայի հարաբեր. բաղադրության (կենդանի զանգվածի միավորի հաշվով) և կաթնատվությանմիջև, վահանագեղձի թիրօքսին հորմոնում յոդի պարունակության, ինչպես նաև բարձրագույն նյարդ. գործունեության տեսակի և կաթնատվության, արյան մեջ լիպիդային բաղադրիչների պարունակության և կաթի յուղայնության, էրիթրոցիտների ցուցանիշների և ձիերի արագավազության, արյան շիճուկի սպիտակուցային կազմի և խոզերի վաղահասության, հավերի արյան շիճուկում հիմնային ֆոսֆատազի և ֆոսֆոլիպիդների պարունակության ու ձվատվության, հավիճտերի և խոճկորների վահանագեղձի ակտիվության ու աճման էներգիայի, ոչխարների մաշկի կառուցվածքի և բրդի երկարության ու բարակության միջև ևն։

Ուսումնասիրության պատմություն
-----------------------------

1960-ական թթ-ին նախկին ԽՍՀՄ-ում, ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Դանիայում, Շվեդիայում, նախկին Չեխոսլովակիայում և այլ երկրներում Գ. կ. ն-ի հետազոտությունների տարածված օբյեկտ էին արյան խմբերն ու ժառանգականությամբ պայմանավորված արյան, կաթի և ձվիսպիտակուցներիտիպերը։ Ուսումնասիրվելեն դրանց ժառանգման բնույթն ու կենդանիների մթերատվության և վերարտադրող. գործառույթների միջև կապը։ Պարզվել է, որ կենդանիների կյանքի ընթացքում արյան խումբն ու անհատ. սպիտակուցների տիպը չենփոխվում։ Արյան խմբերի և սպիտակուցների տիպերի մասին տեղեկությունների կու տակու մը հնա րավորություն է տալիս վերահսկել կենդանիների ծագումը, տարբերել միաձվածին և երկձվածին երկվորյակներին, ուսումնասիրել ցեղերի կառուցվածքը, դրանց ծագումն ու փոխադարձկապը (որը հատկապես կարևոր է հին ծագում ունեցող ցեղերի համար), ներ ցեղ. խմբերի առանձնա հատկությունները։