**Բարտոլինյան գեղձի կարցինոմա** հազվադեպ հանդիպող չարորակ հիվանդություն է։ Կազմում է վուլվայի չարորակ հիվանդությունների 1%-ը։ Բնորոշ է 60 անց կանանց։ Մինչ առաջին ախտանիշերի հայտնվելը ուռուցքը կարող է դառնալ բավակականին շոշափելի չափերով։ Առաջին ախտանիշերից մեկը կարող է լինել ցավը սեռական հարաբերության ժամանակ (դիսպարեունիա)։ Առանձին դեպքերում կինը կարող է շոշափել չափերով մեծացած գեղձը կամ հայտնաբերել խոց ամոթույքի շրջանում։ Բազմաթիվ բժիշկներ պնդում են, որ մեծացած բարտոլինյան գեղձը չարորակ է հետդաշտանադադարային տարիքում՝ մինչ չի ապացուցվել հակառակը։ Մեծանալով՝ ուռուցքը կարող է տարածվել շրջակա հյուսվածքների մեջ (նստաուղիղաղիքային փոսություն, աճուկային ավշային հանգույցներ)։ Բարտոլինյան գեղձի կարցինոմաների մոտ 50%-ը զարգանում են բազմաշերտ տափակ եղջերացող էպիթելից։ Մյուս առանձնահատկություն այն է, որ ուռուցքի աճը տեղի է ունենում գեղձի երեք էպիթելյալ հյուսվածքներից՝ լորձային, եղջերացող, փոփոխական։

Պատճառ
------

Ախտաֆիզիոլոգիան մնում է անհայտ, կարող է կապված լինել վուլվայի և Բարտոլինյան գեղձերի վարակային հիվանդությունների հետ։ Որոշ հետազոտություններ փաստում են, որ Բարտոլինյան գեղձի կարցինոմայի առաջացումը կապված է մարդու պապիլոմա վիրուսի հետ, մասնավորապես 16-րդ տիպի հետ։

Ախտորոշում
----------

Բարտոլինյան գեղձը կարող է տարբերակվել հյուսվածքաբանական հետազոտությամբ։

Վարում
------

Բարտոլինյան գեղձի կարցինոման հազվադեպ է հանդիպում։ Վաղ ախտորոշումը կարող է կանխել կարցինոմայի տարածումը շրջակա հյուսվածքներում։ Պետք է իրականացնել գեղձի կենսազննում, երբ կնոջ տարիքը բարձր է, կարցինոման կրկնվում է և չի պատասխանում սովարական բուժմանը։ Բուժումը կատարվում է ուռուցքի և անհրաժեշտության դեպքում շրջակա ավշային հանգույցների արմատական վիրահատական հեռացման միջոցով

Կանխատեսում
-----------

Կանխատեսումը բարենպաստ է, քանի դեռ ավշային հանգույցներում բացակայում են մետաստազները։

Պատմություն
-----------

Բարտոլինյան գեղձերը նկարագրվել են խոշոր եղջերավոր անասունների մոտ 1677-ին Կասպեր Բարթլինի կողմից։ Բուժման տարբերակ է վուլվէկտոմիան (ամոթույքի հեռացում), որը ենթադրում է կարցինոմայի հեռացումը շրջակա հյուսվվածքների հետ։ Սովորաբար վերջինիս հետ հեռացվում են նաև աճուկային ավշային հանգույցները։ Երբեմն հեռացվում են նաև հեշտոցի և ուղիղ աղիքի հատվածներ։

Ադենոիդ-կիստոզ կարցինոման Բարտոլինյան գեղձի այլ հազվադեպ հանդիպող չարորակ գոյացություն է, որի ախտանիշերն են կրկնվող ցավերը գեղձի շրջանում։ Բուժումը գոյացության հեռացումն է։ Երբեմն կիրառվում է ճառագայթային բուժում և քիմիոթերապիա։

Illustration of vaginal abscesses.Բարտոլինյան գեղձի թարախակույտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Heller Debra S. Bean Sarah (2014)։ «Lesions of the Bartholin Gland»։ *Journal of Lower Genital Tract Disease* **18** (4): 351–357։ ISSN 1089-2591։ doi:10.1097/LGT.0000000000000016
2. ↑  ZHAN PING, LI GANG, LIU BIN, MAO XI-GUANG (2014-8)։ «Bartholin gland carcinoma: A case report»։ *Oncology Letters* **8** (2): 849–851։ ISSN 1792-1074։ PMC 4081365։ PMID 25013508։ doi:10.3892/ol.2014.2200
3. ↑  Di Donato Violante, Casorelli Assunta, Bardhi Erlisa, Vena Flaminia, Marchetti Claudia, Muzii Ludovico, Panici Pierluigi Benedetti (2017)։ «Bartholin gland cancer»։ *Critical Reviews in Oncology/Hematology* **117**: 1–11։ doi:10.1016/j.critrevonc.2017.06.005
4. ↑  Bhalwal Asha B. Nick Alpa M. dos Reis Ricardo, Chen Chun-Ling, Munsell Mark F. Ramalingam Preetha, Salcedo Mila Pontremoli, Ramirez Pedro T. Sood Anil K. (2016-5)։ «Carcinoma of the Bartholin's Gland: A Review of 33 cases»։ *International journal of gynecological cancer : official journal of the International Gynecological Cancer Society* **26** (4): 785–789։ ISSN 1048-891X։ PMC 4840054։ PMID 26844611։ doi:10.1097/IGC.0000000000000656
5. 1 2  Clinical gynecologic oncology, Phillip Saia, editor. Chapter 8, Invasive Cancer of the Vulva, Jeanne M. Schilder, and Frederick B. Stehman. Pages 219-244. Elsevier/Saunders.(2012). 978-0-323-07419-3; Access provided by the University of Pittsburgh.