recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հաշմանդամների իրավունքների համար պայքարի միջազգային օր,** միջազգային օր, նշվում է ամեն տարի՝ մայիսի 5-ին։

Պատմություն
-----------

Այս օրը, դեկտեմբերի 3-ին նշվող Հաշմանդամություն ունեցող անձանց միջազգային օրվա հետ միասին, նպատակ ունի մարդկանց ուշադրությունը հրավիրել հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության հետ կապված խնդիրների վրա, քանի որ նրանց աշխատանքի, մատչելի ենթակառուցվածքների, կրթության իրավունքը շատ հաճախ չեն հարգվում նույնիսկ տնտեսապես զարգացած երկրներում։

«Հաշմանդամների իրավունքների համար պայքարի միջազգային օրվա» պատմությունը սկսվում է 1992 թվականի մայիսի 5-ից։ Այդ օրը տասնյոթ երկրներից հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ միաժամանակ անցկացրել են հավասար իրավունքների համար պայքարի և հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների ոտնահարման դեմ պայքարի առաջին համաեվրոպական օրը։ Այդ ժամանակվանից տարբեր երկրներում մայիսի 5-ին պարբերաբար անցկացվում են նմանատիպ միջոցառումներ։

Տես նաև
-------

* Հաշմանդամություն ունեցող անձանց միջազգային օր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Международный день борьбы за права инвалидов — 5 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010
2. ↑  «5 мая – Международный день борьбы за права инвалидов». *РООИ «Перспектива*. 2007 թ․ մայիսի 4. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ ապրիլի 25-ին. Վերցված է 2009 թ․ մայիսի 5-ին.
3. ↑  «Международный день борьбы за права инвалидов: российская специфика». *«Коллективное Действие»*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 24-ին. Վերցված է 2009 թ․ մայիսի 5-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հաշմանդամների իրավունքների համար պայքարի միջազգային օր» հոդվածին։ |
**Կարմե Ռուսկալեդա ի Սերա** (իսպ.՝ Carme Ruscalleda i Serra, մայիսի 8, 1952(1952-05-08), Սան Պոլ դե Մար, Մարեսմե, Բարսելոնայի պրովինցիա, Կատալոնիա, Իսպանիա), Սան Պոլ դե Մարի նահահանգում գտնվող Սան Պաու ռեստորանի կատալոնացի անվանի շեֆ-խոհարար։

Ռուսկալեդան մեծացել է ֆերմերի ընտանիքում և որպես աղջիկ սկսել է զբաղվել խոհարարությամբ։ Սովորել է տիրապետել Շարկութերի պատրաստման տեխնիկային այնպես, ինչպես առևտրին։ 1975 թվականին ամուսնացել է նպարավաճառ Թոնի Բալամի հետ, որից հետո 1988 թվականին զույգը բացել է Սան Պաու ռեստորանը։ 1991 թվականին այն ձեռք է բերել «Միշելին Գայդ» աստղը, իսկ 2006 թվականին՝ երրորդ «Միշելին» աստղը։ Այսօր նրա ռեստորանները ընդհանուր թվով ունեն յոթ աստղ. երեքը՝ Կատալոնիայում, երկուսը՝ Տոկիոյում գտնվող Սան Պաուի և երկուսը՝ Բարսելոնայում գտնվող «Մանդարին Օրիենտալ» հյուրանոցի «Մոմենթս» ռեստորանի համար, դարձնելով նրան աշխարհի միակ կին շեֆ-խոհարարը, ով ձեռք է բերել «Միշելին» յոթ աստղ։ 1999 թվականին Սան Պոլ դե Մարի ռեստորանը նույնպես ձեռք է բերել «Կամպսա» ուղեցույցի առավելագույն երեք արևները։

Նրա խոհանոցը ամենայն խստությամբ հիմնված է եղել կատալոնական ավանդույթների վրա, թեպետ այն բաց է եղել դրսից եկող գործոնների համար, սակայն կենտրոնացել են որակի և սեզոնային արտադրանքի վրա։ Հաճախ հարաբերվել է օգտվողների հետ մատուցվող ճաշատեսակի մենյուի բացատրության համար։

2000 թվականից հրատարակել է Միջերկրածովյան խոհանոցին վերաբերող բազմաթիվ գրքեր, շեշտը դնելով ժամանակակից, թեթև, արագ ու համեղ ուտելիքի վրա, ընդգրկելով ոչ մասնագիտացված խոհանոցների վերամշակված բաղադրատոմսեր։ Ամենանշանավորը «Կուինար պեր սեր ֆելիք» բաղադրատոմսն է (Խոհարարությամբ զբաղվել նշանակում է լինել երջանիկ)։ 2007 թվականին հրատարակել է «Կարմե Ռուսկալեդասի Միջերկրական խոհանոցը» գիրքը։

Այժմ Բարսելոնայում գտնվող «Մանդարին Օրիենտալ» հյուրանոցի «Մոմենթս» ռեստորանի շեֆ-խոհարարն է։

Հանրային մշակույթում
--------------------

«Բալեմ» (Եկե՛ք պարենք այն) ալբոմում մի սարդանա կա, որը կոչվում է Կարմե Ռուսկալիդա, այն հնչում է կոբլայի (կատալոնական անսամբլ) նվագակցությամբ «Լա Ֆլամա» ռեստորանում, որի երաժշտությունը գրել է Պերե Վիլան 2001 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Autoritats UB
2. 1 2  datos.bne.es (իսպ.): El portal de datos bibliográficos de la Biblioteca Nacional de España — 2011.
3. ↑
4. 1 2  Carme Ruscalleda - the world's only five-Michelin-starred female chef Արխիվացված 2012-07-02 Wayback Machine caterersearch.com
5. ↑

* Carme Ruscalleda

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարմե Ռուսկալեդա ի Սերա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10810559 · BNE: XX960566 · ISNI: 0000000060804044 · LCCN: n2011078341 · NKC: pna20191029522 · VIAF: 87952073 · WorldCat VIAF: 87952073 |

 |

 |
**Կիրենիայի ամրոց** (հուն․՝ Κάστρο της Κερύνειας), 16-րդ դարի ամրոց, որը գտնվում է Կիրենիայի հին նավահանգստի արևելյան մասում։ Ամրոցը կառուցվել է վենետիկցիների կողմից խաչակիրների ամրությունների վրա։ Պարսպի ներսում գտնվում է 12-րդ դարի մատուռ և Նավաբեկության թանգարան, որտեղ ցուցադրվում են մ.թ.ա. 4-րդ դարի կիրենյան նավի մնացորդները։

Պատմություն
-----------

Բյուզանդական մատուռը բերդի ներսում
Չնայած դեռ Հին Հռոմի ժամանակաշրջանում ժամանակակից շինության տեղում գոյություն է ունեցել ամրոց, ժամանակակից ամրությունների հնագույն մասերը եկել են 7-րդ դարից, երբ բյուզանդացիները ամրոց էին կառուցել՝ նավահանգիստը պաշտպանելու արաբական հարձակումներից։ Հետագայում ամրոցը ծառայել է որպես Իսաակիոս Կոմնինոսի նստավայր, որը թաքնվել է Ռիչարդ Առյուծասրտից, բայց արդյունքում կղզին հանձնել է վերջինիս, որը Կիպրոսը հանձնել է Լուսինյանների տոհմին։ Լուսինյանների հրամանով ամրոցը 1208-1211 թվականներին զգալիորեն ընդլայնվել է Ժան Իբելինի կողմից, որի արդյունքում 12-րդ դարի Սուրբ Գեորգիի բյուզանդական մատուռը մտել է ամրոցի տարածք, կանգնեցվել են նոր անկյունային աշտարակներ, ամրոցի գլխավոր մուտքը և թագավորական նստավայրը, որտեղ Կիպրոսի թագավորները 1373 թվականին ապաստան են գտել ջենովացիների հարձակումներից, երբ ամրոցը մասամբ ավերվել, և 15-րդ դարի կեսերին, երբ ամրոցի անհաջող պաշարումը տևել է մի քանի տարի։

Այն բանից հետո, երբ 1489 թվականին Կիպրոսը անցավ Վենետիկի իշխանությանը, ամրոցը 1540 թվականին վերակառուցվել է, երբ աշտարակներն ամրացվել են, և պատերը հարմարեցվել ժամանակակից թնդանոթները տեղավորելու համար։ Այնուամենայնիվ, 1570 թվականին ամրոցի կայազորը կապիտուլյացվել է օսմանյան բանակին։ Կիպրոսի գրավումից հետո օսմանցիների կողմից ամրոցն օգտագործվել է միայն որպես ռազմաբազա, և դրանից տեղահանվել են խաղաղ բնակիչները։ Երբ 1878 թվականին Կիպրոսը անցել է Մեծ Բրիտանիային, ամրոցը դարձել է ոստիկանական բազա։

1950 թվականին ամրոցը տրվել է Կիրենիայի հնությունների վարչությանը, բայց շուտով, ԷՕԿԱ-ի կողմից հրահրված անկարգություններից հետո, այն վերադարձվել է ռազմական կարիքների համար։ 1959 թվականին բաժանմունքը վերականգնել է սեփականությունը, իսկ 1960 թվականին անկախություն ձեռք բերելուց հետո ամրոցը բացվել է հասարակության համար, չնայած 1963-1967 թվականներին հունա-թուրքական անկարգությունների ժամանակ այնտեղ տեղակայված էին Կիպրոսի ազգային գվարդիայի ուժերը։ 1974 թվականին Կիրենիան ՀԿԹՀ անցնելուց հետո ամրոցում գտնվում էր թանգարան, որտեղ, բացի 1965 թվականին հայտնաբերված Կիրենիա նավից, ցուցադրվում են քաղաքի շրջակայքի եկեղեցիներից առգրավված սրբապատկերներ և հնագիտական գտածոներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* Կիրենիայի նավըԿիրենիայի նավը
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Kyrenia Castle guide with pictures

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կիրենիայի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 172214005 · ULAN: 500300925 · WorldCat VIAF: 172214005 |

 |
**Հեյդար Ալիևի թանգարան** (ադրբ.՝ Heydər Əliyev Muzeyi), Նախիջևան քաղաքում գտնվող թանգարան; Թանգարանը նվիրված է ադրբեջանցի քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության երրորդ նախագահ Հեյդար Ալիևի ընտանիքին, նրա մանկությանը և երիտասարդությանը։

Պատմություն
-----------

Հեյդար Ալիևի թանգարանը գործում է 1999 թվականի մայիսի 10-ից։ Թանգարանը հիմնադրվել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն ժողովի 1999 թվականի փետրվարի 18-ին հրամանագրով։

Թանգարանում հավաքվել են Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահ Հեյդար Ալիևի ընտանիքին, նրա մանկությունն ու երիտասարդությանը նվիրված փաստաթղթերը, իր Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն ժողովի նախագահի ժամանակաշրջանի (1991-1993) վերաբերյալ իր անձնական փաստաթղթերը, նամակները, որոշումները, ստորագրված պայմանագրերի պատճենները և քաղաքացիների դիմումները։ Թանգարանում կան մի քանի բաժիններ։ Թանգարանի գրադարանում պահվում է Հեյդար Ալիևի կյանքն ու գործունեությունը արտացոլող ամսագրերը, ալբոմները և գրքերը։

Տես նաև
-------

* Հեյդար Ալիև
* Հեյդար Ալիևի կենտրոն
* Հեյդար Ալիևի անվան Բաքվի միջազգային օդանավակայան
* Ադրբեջանի պատմության թանգարան (Բաքու)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հեյդար Ալիևի թանգարան». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 28-ին.
2. ↑  Նախիջևան քաղաքում գտնվող թանգարան
3. ↑  Музей Гейдара Алиева в городе Нахчыван
4. ↑  http://nakhchivan.preslib.az
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարակուլ (այլ կիրառումներ)

**Կարակուլ** (չինարեն՝ 喀拉庫勒湖), անհոսք աղի լիճ Պամիրի հյուսիսում (ծովի մակարդակից մոտ 4000 մ բարձրության վրա) Լեռնային Բադախշանի Ինքնավար Մարզում։ Մակերեսը 980 կմ2 է, խորությունը՝ մինչև 236 մ։

Անվանում
--------

Անվանումն ունի թյուրքական ծագում․ բառացի նշանակում է «սև լիճ» (կարա ― «սև», կուլ ― «լիճ»)։

Աշխարհագրություն
----------------

Լճի միջով է անցնում Չոնգ-Կարասու գետը, ապա թափվում է Կենգշիբերսու գետի մեջ։

Կարակուլը գտնվում է ծովի մակարդակից 3690 մ բարձրության վրա։ Շրջապատված է հավերժական ձյունով ծածկված գագաթներով, որոնցից ամենաբարձրն են` Մուզտագ-Ատա (7546 մ), Կոնգուր (7719 մ), Կոնգուրտյուբե (7595 մ)։
Լճի մոտով է անցնում Կարակումի ճանապարհը։ Ափին կան երկու ղրղզական բնակավայր։ Զբոսաշրջիկների շրջանում հայտնի է լազուր գույնի շնորհիվ, որը երբեմն փոխվում է կանաչի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). *Աշխարհագրական անունների բառարան*. Երևան: «Լույս».

Արտաքին հղումներ
----------------

* Along the Karakoram Highway: Karakul Lake(անգլ.), լուսանկարներ
**Յան** (սերբ.՝ Јањ), գետ Բալկաններում, հոսում է Սերբական Հանրապետության (Բոսնիա և Հերցեգովինա) տարածքով։ Պլիվա գետի աջ վտակ։ Յանը նաև աշխարհագրական, պատմամշակութային տարածքի անուն է, Շիպովո համայնքում։

Գետ
---

Յան գետը ձևավորվում է Շիպովո քաղաքից 13 կմ հարավ Բաբիչ և Ստրոիցա գյուղերի միջև՝ 612 մ բարձրության վրա մի քանի վտակների միախառնման միջոցով, հոսում է հյուսիս՝ դեպի Շիպով քաղաք։

Քաղաքից 9 կմ հեռավորության վրա գտնվում են Յանսկե Օտոկի բնական արգելավայրը` մոտ 1 կմ երկարությամբ հովիտ, որտեղ Յանը բաժանվում է բազմաթիվ վտակների, որոնք հետո դրանք նորից միանում են։ Յանսկի Օտոկը հայտնի զբոսաշրջային վայր են։ Յան գետի կիրճը Սերբական Հանրապետության պահպանվող բնական տարածքն է։ Յանը հոսում է Պլիվա՝ Շիպովից մոտ 1 կմ հարավ-արևելք՝ 440 մետր բարձրության վրա։ Յան գետի կիրճը պատրաստված է մեզոզոյան կրաքարից։ Յանի հովտում կա ժայռի մեջ փորագրված հռոմեական հուշարձան։

Յան գետը չափազանց հարուստ է սաղմոսաձկով և ձամբռիկով, ինչը այն հայտնի է դարձնում ձկնորսների շրջանում։ Գետը խմելու ջրի աղբյուր է նաև Շիպովո համայնքի համար։

Պատմական շրջան
--------------

Յանը աշխարհագրական, պատմական և մշակութային շրջան է, որը տարածվում է հարավում՝ Շիպովից մինչև Կուպրես։ Այս տարածքը ներառում է շուրջ 18 գյուղ Յան գետի հովտի տարածքում։ Յանի շրջանը ներառում է Շիպովո համայնքի տարածքի մոտ 85%-ը և զբաղեցնում է 450 կմ²։ Յանի շրջանում կան Յանի սարահարթը, Գրբավիչի դաշտը, Վիտորոգ լեռը, Վագանսկայա քարանձավը, Գլոգովաց գյուղի վանքը և այլ տեսարժան վայրեր։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  GEOnet Names Server — 2018.
2. 1 2 3 4  *Јањски гласник*, бр. 1, Завичајно удружење Јањана, Нови Сад (2010)

Գրականություն
-------------

* *Мала енциклопедија Просвета* (3 ed.). Београд: Просвета. 1985. ISBN 978-86-07-00001-2. `{{cite encyclopedia}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
* *Јован Ђ. Марковић* Енциклопедијски географски лексикон Југославије. — Сарајево: Свјетлост, 1990. — ISBN 978-86-01-02651-3

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յան (Պլիվա գետի վտակ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
| **՞**Աղաբաբյանի երկարաբեղիկ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Երկարաբեղիկներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Աղաբաբյանի երկարաբեղիկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Asias aghababiani

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Աղաբաբյանի երկարաբեղիկ** (լատին․՝ Asias aghababiani), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10,5-11,5 մմ մարմնի երկարությամբ, զուգահեռակող, նեղ, սև մարմնով, չափավոր փայլուն ծածկույթով, մուգ կարմիր, սև նախշերով, ոչ մեծ չափի բզեզ է։

Տարածվածություն
---------------

Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանում հայտնի է միայն Մեղրի քաղաքի շրջակայքից` Արծվաքար կիրճից (Սյունիքի մարզ)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են ինչպես նուշի գերակայությամբ վարդազգիների, այնպես էլ գիհու ընդգրկմամբ չոր նոսրանտառներում, հանդիպում՝ հունիսի երկրորդ կեսին, հուլիսի սկզբին, թռիչքը ցերեկն է, նստում են տափաստանամորու փշերի վրա, որի բներում էլ զարգանում է թրթուրը։ Զարգացումը հավանաբար տևում է մեկ տարի։

Պահպանություն
-------------

Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը չափավոր բարձր է, փոփոխության միտումները` անհայտ։

Վտանգման հիմնական գործոններից են անասունների, հատկապես` այծերի չկարգավորված արածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը և տեսակի տարածման վայրերի որպես ամբարապոչերի օգտագործումը։

Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.
Եռանկյուն բյորեն պանորվ
Սերբական բյորեկ մսով
Բյորեկներ ծխախոտի տեսքով (kalem böreği)
**Բյորեկ**, **Բուրեկ** (թուրքերեն՝ börek, եբրայերեն՝ בורקס‎, հունարեն՝ μπουρεκάκι), թուրքական ծագմամբ ոչ քաղցր թխվածքատեսակ (հավանաբար անատոլիական ծագմամբ), որը բավականին տարածված է նախկին Օսմանյան կայսրության տարածքում և նրա մերձակա տարածքներում։ Այն շատ նման ռուսական կարկանդակներին, սակայն պատրաստվում է շերտավոր խմորից և թխվում է հիմնականում վառարանում։
Այս թխվածքը Իսրայելում անվանում են «բուրեկաս», որտեղ այն առավել քան տարածված է։
Թուրքիային հարևան մյուս երկրներում (Բալկաններ, Հայաստան) «բյորեկը» կոչվում է նաև «բուրեկ», «բուրկա», «բյորեք», «բուրեգ»։ Հայաստանում առավել տարածված է ղրիմաթաթարական չեբուրեկը։

Իսրայելում ամենատարածված խմորատեսակը բուրեկասի համար ֆիլոն և ֆիլասն են, սակայն, շատ հաճախ, բուրեկաս պատրաստում են նաև շերտավոր խմորից։ Պանրով (աղի պանրով, ռիկոտա, կաշկավալ), բանջարեղենային (կարտոֆիլ, սպանախ) կամ սնկով բուրեկասները մատուցվում են յոգուրտով, հաճախ նաև ձվով, տոմատի մածուկով կամ թթու վարունգով։ Հետաքրքրական բուրեկասի ձևը։ Իսրայելում այն ստանդարտ տեսք ունի ամեն տեսակի միջուկի համար։ Կարտոֆիլով բուրեկասները ուղղանկյուն են, պանրովը՝ կիսաշրջանաձև։

Հունաստանում և Կիպրոսում բյորեկը պատրաստում են ֆիլոյից և լցոնում են աղացած մսով, բանջարեղենով կամ էլ պանրով, հատկապետ ֆետա տեսակի։ Բյորեկի հատուկ տեսակ պատրաստում են Կրետե կղզու Խանիա նոմում։ Բուրեկը պատրաստում են աղացած սմբուկից, կտրտած կարտոֆիլից, ռիկոտա պանրից և անանուխից։ Հաճախ լցոնը ծածկում են ֆիլո խմորի հաստ շերտով։
«Գալակտոբուրեկոն» քաղցր բուրեկի հունական տեսակն է, որը պատրաստվում է կիտրոնի համով կրեմից։

Տես նաև
-------

* Չեբուրեկի

Գրականություն
-------------

* *Bruce Kraig, Colleen Taylor Sen* Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. — 2013. — С. 33,35,408. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Раввины определили кошерную форму бурекасов
* Բյորեն սմբուկով բաղադրատոմս

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բյորեկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Բեզնոիտիոզ,** հիմնականում խոշոր եղջերավոր կենդանիների պրոտոզոոային հիվանդություն։ Հարուցիչները *Besnoitia* սեռի միաբջիջ օրգանիզմներն են։ Հաճախ հիվանդանում են հորթերը (6 ամսականից սկսած)։ Հարուցիչը փոխանցում են պիծակները, շնաճանճերը։ Նկատվում են մաշկի հաստացում, առաձգականության կորուստ, մազաթափություն, արյունահոսություն և աչքի սպիտակապատյանի, եղջրաթաղանթի բորբոքումներ, կուրություն։

Ախտորոշում
----------

Կլինիկային նշանների, հյուսվածաբանական, մակաբուծաբանական և շճաբանական հետազոտությունների տվյալների հիման վրա։

Բուժում
-------

Մշակված չէ։

Կանխարգելում և պայքարի միջոցառումներ
------------------------------------

Հիվանդ կենդանիների մեկուսացում և խոտանում, բեզնոիտիոզի հարուցիչների ոչնչացում միջատասպաններով (ցիֆլուտրին), գոմաղբի կենսաջերմային վարակազերծում, անասնապահական շենքերի դեզինվազացում։ Մսի և սպանդային մյուս մթերքների վրա հարուցիչների բշտերի հայտնաբերման դեպքում դրանք վերամշակվում են որպես կերալյուր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Կաձյու ձի** (ճապ.՝ 勧修寺), Սինգոն-Յամասինա դպրոցի գլխավոր բուդդայական տաճար։ Տեղակայված է Ճապոնիայի Կիոտո քաղաքի Յամասինա շրջանի Կանշյուձի թաղամասում։ Բուդդայական անվանումը Կիկոձան է (ճապ.՝ 亀甲山, «կրիայի վահանի լեռ»)։

Տաճարը հիմնադրվել է 900 թվականին Դայգո կայսեր կողմից։ Առաջին ուսուցիչը եղել է կուսակրոն Շյոսյունը (ճապ.՝ 承俊): Պաշտամունքի օբյեկտը հանդիսանում է Կաննոն բոդհիսատվան։

905 թվականից տաճարը ենթարկվել է պետությանը։ Գոյության ամբողջ ընթացքում տաճարը վայելել է Ճապոնիայի կայսերական ընտանիքի և Ֆուձիվարի ազնվական տոհմի հովանավորությունը։ Այդ ընթացքում տաճարում կուտակվել են բազմաթիվ հարստություններ։ 1470 թվականին, Օնին տարիների պատերազմի ընթացքում Կաձյու ձին այրվել է, բայց վերակառուցվել է 17-րդ դարում։ Ներկայումս տաճարի պահոցներում կան բազմաթիվ արժեքավոր ձեռագրեր և գրքեր։

Տաճարային շինությունների և գանձերի մի մասը գրանցված են որպես Ճոպանիայի կարևոր մշակութային ձեռքբերումներ։ Կաձյու ձին հայտնի է իր այգիներով, լոտոսներով ու շուշաններով լճակով։

Տաճարի ժամանակակից հասցեն՝ 京都市山科区勧修寺（かんしゅうじ）仁王堂町27-6 (27-6 Նիոդո չյո, Կաձյու ձի, Յամաշինա կյու, Կիոտո կեն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Kaju-ji Temple» (անգլերեն). Kyoto Prefectural Government Tourism Division. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 5-ին.
2. 1 2 3  «Kaju-ji» (անգլերեն). Japanese Garden Research Network. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Фотографии храма» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 5-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կաձյու ձի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NDL: 00348153 · VIAF: 254727886 · WorldCat VIAF: 254727886 |

 |
**Հեքիաթ բարի Ումարի մասին**, 1938 թվականին նկարահանված սև-սպիտակ մուլտֆիլմ։ Ուզբեկական ժողովրդական հեքիաթի Էկրանավորումն է։ Ժապավենը հանրության սեփականությունն է համարվում, քանի որ լույս է տեսել ավելի քան 70 տարի առաջ։

Սյուժե
------

Ումարը փոքրիկ աղքատ տղա է, որը ապրուստը վաստակում է ցախ հավաքելով և հարուստ բեկին վաճառելով։ Մի անգամ շունը հարստից ուտելիք է գողանում և վերջինս որոշում է սպանել նրան։ Ումարը փրկում է կենդանուն՝ հետ տալով բեկին հենց նոր աշխատած գումարը։ Հիմա շունը Ումարին օգնում է քաշել տալ ցախը, բայց բեկը հրաժարվում է վճարել՝ առաջարկելով ցախերի համար միայն մի աման փլավ։ Տղան այն կիսում է շան և կատվի հետ, այսպիսով նա ձեռք է բերում ևս մի ընկեր։

Ումարի մոտ է գալիս խոսող օձը, որը նրան իր բարության համար տալիս է կախարդական մատանի․ բավական էր այն երեք անգամ պտտել և ցանկություն պահել ու այն կատարվում էր։ Առաջին հերթին տղան ցանկանում է մեկ կաթսա փլավ, հետո՝ ճոխ հագուստ և շքեղ պալատ։ Բեկը, տատանվելով գնում է նրա մոտ, ներողություն խնդրում և միամիտ տղայից իմանում նրա կախարդանքի գաղտնիքն ու գողանում մատանին։ Կախարդական մատանու նոր տերը Ումարին փակում է բանտում, իսկ իր համար կղզում շինում է ոչ պակաս շքեղ պալատ։

Որոշելով փրկել իրենց բարի տիրոջը՝ Կատուն և Շունը գնում են հանցագործի մոտ։ Կենդանիները բեկի բարձի տակից դուրս են բերում մատանիով տուփը, բեկն ընկնում է նրանց հետևից, բայց ընկերները հասցնում են մատանին հանձնել Ումարին։ Տղան կրկին դառնում է հարուստ, իսկ բեկը խայտառակվում է։

Ստեղծողներ
----------

* Սցենարիստ - Լ․ Լեսնոյ
* Ռեժիսոր - Ա․ Եվմենենկո
* Կոմպոզիտոր - Յու․ Նիկոլսկի
* Բեմադրող-նկարիչ - Ալեքսանդրա Սնեժկո-Բլոցկայա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Российская анимация в буквах и фигурах | Фильмы | ╚СКАЗКА О ДОБРОМ УМАРЕ╩

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հեքիաթ բարի Ումարի մասին»(անգլ.) Big Cartoon DataBase կայքում
* «Հեքիաթ բարի Ումարի մասին» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* О мультфильме на сайте *sovmult.ru*
* Посмотреть мультфильм на *YouTube.com*
**«Fueled by Ramen»**, ամերիկյան ձայնագրման լեյբլ, որը հիմնադրվել է Ջոն Յանիկի և Վինի Ֆյորելլայի կողմից։ Fueled by Ramen-ը Warner Music Group-ի մասնաճյուղն է, նրա դիստրիբյուտորները՝ Warner Music Group-ը և Atlantic Records Group-ը (Վերջինս ԱՄՆ-ում)։
Ջոն Յանիկը լեյբլի մասին մտածել է դեռ որպես ավագ դպրոցի աշակերտ։ Ընդունվելով Ֆլորիդայի համալսարանը Գէյնսվիլում նա միացավ «Less Than Jake» 
և թմբկահար Վինի Ֆյորելլայի հետ։ Այնուհետև «Fueled by Ramen»-ը դարձել է իրականություն։ Լեյբլի անվանումը առաջացել է ramen արիշտաից, որով ստիպված սնվում էին ստեղծողները փաստաթղթերի ձևակերպման համար մեծ ներդրումների պատճառով։
1998 թվականին «Fueled by Ramen» խմբի կողմից «Jimmy Eat World»-ում թողարկվեց համանուն EP-ն՝ երգերի հինգ ժողովածու, որոնք մեծ հաջողություն են ունեցել լեյբլի համար։ Ապա «Fueled by Ramen»-ը կառուցել է իր առաջին գրասենյակային տարածք Tampa:
Այդ ժամանակից ի վեր նրանք թողարկել են բազմաթիվ ալբոմներ, այդ թվում՝ 2003 թվականին «Fall Out Boy Take This to Your Grave» խմբի ալբոմը, որը RIAA-ին բերել է ոսկե կարգավիճակ է։
2007 թվականին լեյբլը գրասենյակ բացեց Մանհեթենի կենտրոնում և նույն թվականին թողարկեց «Paramore Riot!» ալբոմը, որը դեբյուտը կատարել է «Top 20 of the US Billboard 200-ում» ՝ ստանալով պլատինե կարգավիճակ։
Երկրորդ ալբոմ «Panic! at the Disco Pretty Odd» նմանատիպ հաջողություն է ստացել՝ «Billboard 200» հիթ-շքերթի երկրորդ հորիզոնականում հայտնվելով ու առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառելով ավելի քան 139 000 օրինակ, ինչպես նաև վերջերս ստանալով պլատինե կարգավիճակ։
2009 թվականի վերջին «Paramore»-ը ձայնագրվել է Brand New Eyes ստուդիական երրորդ ալբոմը, որը դեբյուտային է երկրորդ հորիզոնականում, նրա վաճառքը կազմել է 175 000 օրինակ առաջին շաբաթվա ընթացքում, ինչը նրան կդարձնի առավել արագ վաճառվող ալբոմ լեյբլի պատմության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  25 essential Fueled By Ramen albums released across their 25-year history — 2021. — ISSN 1065-1667
2. 1 2 3
3. ↑
4. ↑  Music Business Worldwide — London: 2015.
5. ↑   Արխիվացված 2018-04-17 Wayback Machine Официальная биография Fueled by Ramen
6. ↑  «Интервью с Джоном Яником». HitQuarters. 18 сентября 2006. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 8-ին. Վերցված է 10 января 2012-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Կաղապար:Myspace
* Տեսանյութը ՅուԹյուբում
* Interview with John Janick, HitQuarters Sep 06

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Fueled by Ramen» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · SoundCloud · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2010094699 · VIAF: 125910601 · WorldCat VIAF: 125910601 |

 |
**Վանիլլա համակարգչային ծրագիրը** այն ծրագիրն է, որն օգտագործողների որևէ կատեգորիայի համար փոփոխված չէ ըստ «պատվիրատուի պահանջների» և պահպանում է իր առաջնային «նորածին» տեսքը, այսինքն այն օգտագործվում է առանց որևէ պատվիրված ձևափոխման։

Եզրի օգտագործումը
-----------------

### Համակարգչային արդյունաբերությունում

Վանիլլա համակարգչային ծրագրերը կարող են դառնալ համընդհանուր տարածված դե ֆակտո արդյունաբերական նորմ կամ դե ֆակտո ստանդարտ, որը լայնորեն օգտագործվում է թե գործարար շրջաններում և թե անհատների կողմից։ Այսինքն առաջնային արտադրողները համընդհանուր տարածված նորմերով վանիլլա ծրագրեր կմտցնեն շուկա, որոնք հնարավոր կլինի ձևափոխել կամ տեղայնացնել ըստ ցանկացած կորպորատիվ կամ անհատական պահանջների։

### Համակարգչային խաղերում

«Վանիլլա» եզրը հաճախ օգտագործվում է որևէ համակարգչային խաղի օրիգինալ, ամենաառաջին տարբերակի, կամ էլ այն տարբերակների նկարագրման համար, որոնք բարեկարգվել են («upgrade» են արվել) միայն պաշտոնական ծրագրային հավելումով՝ «patch»-երով (բառացիորեն՝ «կարկատան»)։ Եզրը կարող է նաև կիրառվել օրիգինալ խաղի շարժիչի նկատմամբ, երբ օրիգինալ տարբերակից բացի առկա են նաև «source port»-եր (աղբյուրային ծրագրային կոդի պորտավորումներ, տես անգլ. porting) կամ «expansion pack» (հավելափաթեթ) կոչվող ծրագրային ավելացումներ։ Որպես ծրագրային կոդի պորտավորման օրինակ կարելի է բերել *Doom* վիդեոխաղի ծրագրային կոդի փոխակերպման աշխատանքները, որոնք իրականացվել էին խաղի սիրահարների կողմից՝ այն DOS օպերացիոն համակարգին վերահարմարացնելու համար։

### Հաշվիչ տեխնոլոգիաներում

Հաշվիչ տեխնոլոգիաներում, երբ ասում են «վանիլլա միջուկ» (կեռնել), նկատի ունեն այն միջուկը, որը փոփոխության չի ենթարկվել որևէ երկրորդ կողմի միջամտությամբ։ Դա սովորաբար վերաբերում է Unix հիմքով միջուկներին։

Տես նաև
-------

* համակարգչային ծրագիր
* համակարգչային խաղ
* ծրագրավորում
* դե ֆակտո ստանդարտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Doom Wiki — "Source port"
2. ↑  «Origins and History of Unix, 1969-1995». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 30-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բեքարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վաղինակ Գրիգորի Բեքարյան** (փետրվարի 5, 1891(1891-02-05), Պարտիզակ - հունիսի 15, 1975(1975-06-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ, բանաստեղծ, արձակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Վաղինակ Բեքարյանը ծնվել է 1891 թվականին Թուրքիայի հայկական Պարտիզակ ավանում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղական դպրոցում, ապա շարունակել Կոստանդնուպոլսի Կեդրոնական վարժարանում։

1908 թվականի Օսմանյան սահմանադրությունից հետո Բեքարյանը կնոջ հետ տեղափոխվում է Աֆիոն-Կարահիսար և երկուսով դասավանդում են ազգային կենտրոնական միջնակարգ դպրոցում։ 1915 թվականին Բեքարյանին հրավիրում են Երուսաղեմ Ժառանգավորաց վարժարանում դասավանդելու, որտեղ նրա ընտանիքը անց է կացնում եղեռնի օրերը։ Եղեռնից հետո Պորտ Սաիդում դասավանդում է փախստական մուսալեռցիների վրանաքաղաքում։ 1916 թվականից Եթովպիայի հայկական գաղթօջախի հրավերով տեղափոխվում է Ադիս Աբեբա և այնտեղ հիմնում հայկական դպրոց։ 1922 թվականին տեղափոխվում են Փարիզ, իսկ 1925 թվականին Հայաստան։ Ավարտում է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտըի քիմիական ֆակուլտետը։ Ուսմանը զուգահեռ դասավանդել է Էջմիածնում, Երևանի դպրոցներում և մանկավարժական ինստիտուտում։

Ստեղծագործությունները
---------------------

Սփյուռքի մամուլում լույս են տեսել նրա արձակ և չափածո գործերը։ 1923-1924 թվականներին թղթակցել է «Կոչնակ Հայաստանի» և «Հառաջ» թերթերին Աբել Միաճիկյան կեղծանունով։ 

* Քառյակներ 1925 թ.
* «Սուտ Հարսը», (վիպակ) 1945, 1963 Երևան
* «Դժոխքը երկրի վրա» (վեպ), 1959 Երևան
* «Գառնիում», «Ոսուցչուհու հիշատակարանը», «Մանկության հուշեր» (մի գրքով) 1967 Երևան
* «Ձեզնից անմեղը» (վիպակ) 1970 Երևան
* «Վաղարշապատ», (անտիպ)
* «Մի տարի Էջմիածնում» (անտիպ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կ. Ա. Չերքեզյան, «Աֆիոն-Կարահիսարի հայ գաղթօջախը» 1986, Երևան
2. ↑  Կարպիս Սուրենյան, «Բնիկ ո՞րտեղացի եք», 1969 Երևան
3. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան, Կենսագրական բառարան, հատոր Ա,, Հայաստան հրատարակչություն, Երևան 1973, էջ 198

Ադիս Աբեբայի հայկական դպրոցի սաները 1918 թ. ուսուցիչներ՝ Մառի և Վաղինակ Բեքարյաններ
Վաղինակ և Մառի Բեքարյանների Ադիս-Աբեբայում Ազգային Արարատյան Վարժարանը հիմնելը հաստատող գրությունը։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վաղինակ Բեքարյան» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վաղինակ Բեքարյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 13609 |

 |
**Սուրբ Ստեփանոս վանք**, հայկական ավերված վանք, որը գտնվում էր Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուլֆայի շրջանում, Հին Փորադաշտ լքված գյուղից մոտավորապես 1.6 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Պատմություն
-----------

Վանքը կառուցվել է 1385 թվականին։ Ըստ արևելյան ճակատի դռան վերևում գտնվող *խաչքարի* հայերեն արձանագրության՝ այն վերանորոգվել է 1560 թվականին։ Ըստ այդ մուտքի մոտ տեղադրված արձանագրության այն կրկին վերանորոգվել է 1683 թվականին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վանական համալիրը բաղկացած էր գլխավոր եկեղեցուց և 12-15 օժանդակ շինություններից, որոնք պարագծով պարսպապատված էին 6-8 մետր բարձրությամբ պարսպով։ Եկեղեցին թաղածածկ կառույց էր՝ մեկ գմբեթով և հնգանկյուն աբսիդով՝ երկու կողմերում ավանդատներով։ Եկեղեցու արևմտյան ճակատին և ներքին պատերին արվել են հայերեն արձանագրություններն։

Ոչնչացում
---------

Վանքը դեռ գոյություն ուներ 2001 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, սակայն մինչև 2009 թվականի նոյեմբերի 11-ը վանքի հիմքը քանդվել էր, ինչը փաստագրված է Caucasus Heritage Watch-ի հետաքննությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Khatchadourian, Lori; Smith, Adam T.; Ghulyan, Husik; Lindsay, Ian (2022). *Silent Erasure: A Satellite Investigation of the Destruction of Armenian Heritage in Nakhchivan, Azerbaijan* (PDF) (անգլերեն). Cornell Institute of Archaeology and Material Studies: Ithaca, NY. էջեր 234–237. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.
2. 1 2 3  Ayvazyan, Argam. *Nakhijevani ISSH haykakan hushardzannery. Hamahavak tsutsak.* Yerevan: Hayastan, 1986, p. 84.
3. 1 2  Ayvazyan, Argam. *The Historical Monuments of Nakhichevan.* Transl. Krikor H. Maksoudian. Detroit: Wayne State University Press, 1990, p. 76.
**Fashion Collection** (ռուս.՝ Модная Коллекция, Նորաձևության հավաքածու), նորաձևության մասին առաջին ռուսական պարբերականը, հրատարակվում է 2003 թվականից Մոսկվայում, «Global Media International» հրատարակության կողմից։

Պատմություն
-----------

Հրատարակության առաջին համարը թողարկվել է 2003 թվականին։ Ամսագրի ստեղծման գաղափարը պատկանում է Մարինե Դեմչենկոյին, ով ստեղծման օրվանից դրա անփոփոխ գլխավոր խմբագիրն է։ Ամսագրի էջերում հրապարակվում են հարցազրույցներ հայտնի մարդկանց հետ, նորաձևության և գեղեցկության ոլորտում հայտնի ոճաբանների և փորձագետների խորհուրդներ, նորաձևության և արվեստի աշխարհում արդիական նորություններ, ինչպես նաև` նորաձև ֆոտոսեսիաներ։

Տարածում
--------

Պարբերականը մասնաճյուղերի ցանց ունի Ռուսաստանի 15 շրջաններում, ինչպես նաև` Բելառուսում, Ղազախստանում և Ղրղզստանում։ Պարբերականի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Մոսկվայում։ «Fashion Collection»-ի շրջանային բոլոր համարները միավորված են մեկ ընդհանուր խմբագրական քաղաքականությամբ, նույնն է բոլորի շապիկը։ Տեղական գրասենյակները տեղադրում են յուրաքանչյուր քաղաքի համար ակտուալ բովանդակություն։ Սկսվել է հրապարակվել 2014-2015 թվականների ձմռանը. տարածվել է Ֆրանսիայում և Մոնակոյում։ Պարբերականի տպաքանակը 111.000 օրինակ է։

Մրցանակներ
----------

2011 թվականին «Fashion Collection»-ը ստացել է «Fashion TV» հեռուստաալիքի «Առաջին ռուսական պարբերական նորաձևության մասին» անվանակարգի մրցանակ։
2014 թվականին Մարինա Դեմչենկոն «Ամենաոճային գլխավոր խմբագիր» անվանակարգում ստացել է «Fashion TV»-ի մրցանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Fashion Collection получил премию телеканала Fashion TV в номинации «Первый русский журнал о моде» | Intermoda.Ru - новости мировой индустрии моды и России
2. ↑  Телеканал Fashion TV Russia вручил премии Fashion New Year Awards по итогам 2014 года - Новости - Информационное агентство РИА МОДА

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |
**Սերբական Հանրապետության գիտությունների և արվեստների ակադեմիա** (բոս․՝ Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, սերբ.՝ Академија наука и умјетности Републике Српске, АНУРС / Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, խորվ.՝ Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske), բարձրագույն գիտական, մշակութային, աշխատանքային և ներկայացուցչական կազմակերպություն Սերբական Հանրապետությունում։ Այս ակադեմիական կառույցի հիմնական նպատակն է գիտական և մշակութային գործունեության զարգացումն ու խթանումը։ Ակադեմիան Սերբական Հանրապետության համար առանձնակի կարևորություն ունեցող կազմակերպություն է։

Ակադեմիայի նախագահն է Ռայկո Կուզմանովիչը, փոխնախագահն է` Լյուբոմիր Զուկովիչը, գլխավոր քարտուղարը` ակադեմիկոս Դրագոլյուբ Միրյանիչը։ Բացի նրանցից նախագահության կազմում ներառված են նաև ակադեմիկոսներ Վեսելին Պերիչը, Սլոբոդան Ռեմետիչը, Բրանկո Շկունդրիչը, Դրենկա Շեչերով-Զեչևիչը և թղթակից անդամ Ռադե Միխայլիչը։ Ակադեմիան ունի չորս հիմնական բաժիններ, մի քանի հանձնաժողովներ, կենտրոններ, ինստիտուտներ, որտեղ աշխատում են 150 գիտնականներ։ Ակադեմիան գտնվում է Բանյա Լուկայում։

1993 թվականին Սերբական Հանրապետության Ազգային Ժողովը օրենք ընդունեց Սերբական Հանրապետության գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի մասին, սակայն այն ստեղծվեց 1996 թվականին։ Սահմանադիր ժողովը տեղի է ունեցել 1996 թվականի հոկտեմբերի 11-ին` Յախորինա լեռան վրա գտնվող «Бистрица» հյուրանոցում։ Սկուպշինայում ներկա է եղել 65 գիտնական, այդ թվում Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի նախագահ Ալեքսանդր Դեսպիչը, ակադեմիկոսներ Դրագուտին Վուկոտիչը, Չեդոմիր Պոպովը։ Ակադեմիայի առաջին ղեկավար է դարձել Պետար Մանդիչը։ Մինչև 1999 թվականն ակադեմիան գտնվել է Իստոչնո Սարաևոյում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ակադեմիայի կայքը
* Статут Академии

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սերբական Հանրապետության գիտությունների և արվեստների ակադեմիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2002096442 · VIAF: 139298140 · WorldCat VIAF: 139298140 |

 |
| **՞**Աստերոֆորա անձրևային |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Սնկեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Tricholomataceae |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Աստերոֆորա անձրևային |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Asterophora lycoperdoides

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Աստերոֆորա անձրևային** (լատին․՝ Asterophora lycoperdoides), Tricholomataceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

0,5 x 2,5 սմ տրամագծով գլխարկը սպիտակավուն է, ծածկված ալրանման շերտով, սկզբում ուռուցիկ է, ապա՝ գնդաձև։ Հաստ մսալի թիթեղները սպիտակ են, հասունանալուց հետո մոխրագույն, հաճախ բացակայում են։ Տհաճ հոտով պտղամիսը մոխրագույն է։ Ոտիկը 1-4 x 0,2-0,5 սմ է, սպիտակամոխրագույն և թավշյա։ Սպորափոշին սպիտակ է։ Հարթ էլիպսաձև սպորները 4-6 x 3,5-4 մկմ են և անգույն։

Տարածվածություն
---------------

Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Եվրոպան, Ասիան, Հյուսիսային Ամերիկան, Հարավային Կովկասը (Վրաստան, Հայաստան)։ Հայաստանում հայտնի է Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում՝ Ստեփանավանի շրջակայք։

Էկոլոգիա
--------

Հանդիպում է գլխարկավոր սնկերի ներկայացիչների փտած պտղամարմինների վրա, խառը խոնավ անտառներում, 1100-1500 մ բարձրության վրա, օգոստոս ամսին։ Միկոֆիլ է։

Պահպանություն
-------------

Հայաստանում պահպանվում է «Դիլիջանի» ազգային պարկի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում։ Տվյալներն անբավարար են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աստերոֆորա անձրևային» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աստերոֆորա անձրևային» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2775934374 |

 |
|  |
| --- |
| **Ճանճասպան կարմիր** |
| Ճանճասպան կարմիրՃանճասպան կարմիր |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Սնկեր (Fungi) |
| **Ենթատիպ** | *Agaricomycotina* |
| **Դաս** | Ագարիկոմիցետներ (Agaricomycetes) |
| **Ենթադաս** | *Agaricomycetidae* |
| **Կարգ** | *Agaricales* |
| **Ընտանիք** | Ճանճասպանայիններ (Amanitaceae) |
| **Ցեղ** | Ճանճասպան *(Amanita)* |
| **Տեսակ** | **Ճանճասպան կարմիր** *(A. muscaria)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Amanita muscaria***Lam. 1783 |

**Ճանճասպան կարմիր** (լատին․՝ Amanita muscaria), Amanitaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Թունավոր սունկ է, որի 5-25 սմ տրամագծով գլխարկը տարբերվում է վառ գունավորմամբ՝ նարնջակարմրից մինչև մուգ կարմիր, հաստ մսալի է, սկզբում՝ կիսագնդաձև, հետագայում՝ տափակ, փռված, հարթ եզրերով, ընդհանուր ծածկոցի մնացորդներով։ Հաճելի հոտով և քաղցր համով պտղամիսը սպիտակ է։ Խիտ, լայն, սպիտակ թիթեղներն ազատ են, չորանալուց հետո՝ դեղնավուն։ Սպիտակավուն կամ դեղնավուն օղակով ոտիկը 7-20 x 1-3,5 սմ է, սպիտակ կամ սպիտակավուն, կենտրոնական։ Հիմքի մոտ պալարաձև ուռուցիկ է, սպիտակավուն պարկաձև պատյանի (վոլվա) մնացորդներով։ Սպորափոշին սպիտակ է։ Անգույն, լայն օվալաձև սպորները 9-12 x 6-8 մկմ են և հարթ։

Տարածվածություն
---------------

Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Ամերիկան, Եվրոպան, Աֆրիկան, Ավստրալիան, Հարավային Կովկասը (Ադրբեջան, Վրաստան, Հայաստան)։ Լայն տարածում ունի աշխարհի մի շարք երկրներում, սակայն Հայաստանում հանդիպում է հազվադեպ, եզակի առանձնյակներով։ Հայաստանում հայտնաբերված է Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Դիլիջան քաղաք, Պարզ լճի շրջակայք, Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Ծաղկաձոր, Հանքավան, Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում։

Էկոլոգիա
--------

Հանդիպում է միջին լեռնային գոտում` 1500-1700 մ բարձրության վրա, կեչուտներում կամ խառը անտառներում, օգոստոս-հոկտեմբեր ամիսներին։ Միկոռիզա գոյացնող սունկ է՝ համակեցության մեջ է մտնում հիմնականում կեչու և սոճու հետ։ Օգտագործվում է բժշկության մեջ։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Հայաստանում պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ճանճասպան կարմիր» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ճանճասպան կարմիր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4154628-3 · LCCN: sh88022141 · Microsoft: 2775865962 |

 |
**Մլետ** (խորվ.՝ Mljet, իտալ.՝ Meleda, լատին․՝ Melita), կղզի Խորվաթիայի հարավային մասում։ Կղզին շատ անգամ անցել է ձեռքից ձեռք։ 1345 - 1808 թվականներին Մլետը պատկանել է Դուբրովնիցկի Հանրապետությանը։

Աշխարհագրություն
----------------

Մլետ կղզու քարտեզը
Կղզու Սուրբ Մարիամ վանքը
Կղզու մակերեսը 100,41 կմ² է, երկարությունը՝ մոտ 37 կմ, լայնությունը՝ 3 կմ։ Ջրափնյա գծի երկարությունը կազմում է 131,3 կմ։ Մլետը Ադրիատիկ ծովի հարավային և արևելյան մասի մեծ կղզիներից է։ Այն Խորվաթիայի առավել անտառապատ կղզիներից է (72 %-ը անտառածածկ է)։

Կղզու բնակչությունը կազմում է 1111 մարդ (2001), որի 99 %-ը խորվաթներ են։ Կղզում մեծ քաղաքներ չկան։ Մլետի արևմտյան մասում գտնվում է Ազգային պարկ, իսկ արևելյան մասը հայտնի է գեղատեսիլ ծովախորշերով։ Կղզու շրջակայքում ճանապարհ է կառուցվել։ Մլետը ընկած է Պլեշաց թերակղզուց հարավ։ Կղզի են գնում Դուբրովնիկ և Տրեսնետո կանոնավոր և զբոսաշրջային չվերթները։

Ազգային պարկ
------------

Մլետ Ազգային պարկը
Կղզու արևմտյան մասը զբաղեցնում է «Մլետ» Ազգային պարկը, որը հիմնադրվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ Ազգային պարկի հիմնական տեսարժան վայրերը երկու աղի լճերն են՝ Մեծ լիճ (Veliko, մակերեսը 45 հա է, խորությունը՝ 46 մ), Փոքր լիճ (Malo, մակերեսը 24 հա է, խորությունը՝ 29 մ)։ Մեծ լիճը գտնվում է Սուրբ Մարիամ կղզում։

Կղզու բուսական և կենդանական աշխարհը եզակի է։ Դարեր շարունակ կղզում առանձնացվել են երկու էկոլոգիական աղետի գոտի։ Առաջին ալիքը կապված է նրանով, որ 12-րդ դարում միաբանները Մեծ լիճը միացրել են ծովի հետ, որը հանգեցրել է քաղցրահամ ջրի աղիացմանը։ Երկրորդ ալիքը առաջացրել են մանգուստները, որոնց միջնադարում ձեռք են բերել կղզու պաշտպանության համար։ Դրա պատճառով կրճատվել է օձերի, վայրի թռչունների գլխաքանակը։ Հիմա կղզու էկոհամակարգը վերականգնել է հավասարակշռությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Центральное бюро статистики Хорватии

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մլետ կղզի Արխիվացված 2008-06-20 Wayback Machine (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մլետ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4283640-2 · LCCN: sh99002975 · NKC: ge307005 · VIAF: 239118608 · WorldCat VIAF: 239118608 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Խորվաթիա Խորվաթիայի բնակելի կղզիների ցանկ |
| --- |
|  |
| Բիշևո •Բրաչ •Վելե Սրականե •Վիր •Վիս •Վրգադա •Դրվենիկ Վելիկի •Դրվենիկ Մալի •Դուգի Օտոկ •Ժիրեյե •Զվերինաց •Զլարին •Իժ •Իլովիկ •ԻստԿապրիե •Կոլոչեպ •Կորնատ •Կորչուլա •Կոշլյուն •Կրապան •Կրկ •Լաստովո •Լոպուդ •Լոշին •Մալե Սրականե •Մլետ •Մոլատ •Մուրտեր •ՕլիբՊագ •Պաշման •Պրվիչ •Պրեմուդա •Ռաբ •Ռավա •Ռիվան •Սվետաց •Սեստրուն •Սիլբա •Սուսակ •Ուգլյան •Ունիե •Հվար •Ցրես •Չիովո •Շիպան •Շոլտա |

 |
| **՞**Պոդաքսիս վարսանդային |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Սնկեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Պոդաքսիս վարսանդային |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Podaxis pistillaris

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Պոդաքսիս վարսանդային** (լատին․՝ Podaxis pistillaris), Podaxaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Պտղամարմինները ունեն մինչև 25 սմ բարձրություն։ 3-6 x 1-3 սմ պերիդիումը ձվաձև կամ էլիպսաձև է։ Էկզոպերիդիումը թեփուկավոր է և հասունանալուց սովորաբար թափվող։ Արտաքինից սպիտակ և կաշվեգույն, երբեմն ժանգագույն էնդոպերիդիումը բարակ է, սկզբում՝ հարթ, փայլուն կամ թելիկավոր, կնճռոտված, ապա՝ պատառոտված։ 5-7 x 0,2–7 սմ, սպիտակ, փխրուն, պարուրաձև ոլորված, արագ ոչնչացող թեփուկներով ծածկված ոտիկը հիմքում պալարաձև հաստացած է, երբեմն պատյանի (վոլվա) մնացորդներով։ Երիտասարդ վիճակում սպիտակ գլեբան հասունանալուց հետո կարմրաշագանակագույն է։ Կարմրագորշ կամ շագանակագույն կապիլիցիումի հիֆերը ձիթապտղագույն են, միջնապատերով, լավ զարգացած, թույլ ճյուղավորված։ Սպորափոշին մուգ շագանակագույն է, իսկ 7-16 x 7-12 մկմ, մուգ շագանակագույն սպորները՝ հարթ, ձվաձև, ծլման ծակոտիներով, էլիպսոիդալ կամ գնդաձև։

Տարածվածություն
---------------

Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Ասիան, Աֆրիկան, Հյուսիային Ամերիկան, Հարավային Ամերիկան, Ավստրալիան, Հարավային Կովկասը (Հայաստան)։ Տարածված է արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիներում, հազվադեպ նաև տափաստաններում։ Հայաստանում տեսակի եզակի օրինակները հայտնաբերված են միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ «Խոսրովի անտառ» արգելոցի տարածքում։

Էկոլոգիա
--------

Հանդիպում է ժայռոտ վայրերում, ավազների վրա, 1200-1700 մ բարձրության վրա, չորային, շոգ եղանակին, մայիս ամսին։ Պսամոտրոֆ է։

Պահպանություն
-------------

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» արգելոցի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոդաքսիս վարսանդային» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոդաքսիս վարսանդային» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2781257376 |

 |
**Մելիքսեթ Կազմող** (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ են), XVI դ․ քանդակազարդող հայ վարպետ, խաչքարեր կազմող։ Ստեղծագործել է հիմնականում Նոր Բայազետի (այժմ՝ Կամո) շրջանում, 1541—95 թվականներին։ Մելիքսեթ Կազմողի ստորագրությամբ հայտնի խաչքարերը գտնվում են Կարմիրգյուղում՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու արևելյան կողմում, պարսպի տակ (1541) և արևմտյան պատի մեջ, մուտքից վեր (1567), երկուսը՝ Սուրբ Գևորգ կիսավեր եկեղեցու հարավային պատի տակ (1546 և 1549), Սարուխանի գյուղամիջի մատուռի ներսում, հյուսիսային պատի մեջ ագուցված (1549), Հրազդանի շրջանի Ծաղկունք գյուղում՝ Սուրբ Հարություն եկեղեցու հարավային պատի տակ (1553), Նորադուզ գյուղում՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու հարավում, այլ խաչքարերի շարքում (զույգ խաչքար, 1555 թ․ և անթվակիր), ամենաուշ թվագրվածը (1595)՝ զավթի արևելյան մուտքի ճակատին, Բջնիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու բակում՝ մեկը արևելյան պատի մոտ, մյուսը՝ պարսպի հյուսիսարևելյան անկյունին (1580 և անթվակիր) ու Նոր Բայազետի Սուրբ Կարապետ եկեղեցու արևելյան պատի Մելիքսեթ Կազմող, խաչքար (XVI դ․, Նորադուզ գյուղ, Կամոյի շրջան) կենտրոնում։ Մելիքսեթ Կազմողի խաչքարերին բնորոշ է նեղ քիվը, լայն ճակատը, որի կենտրոնում, խորանի մեջ խաչն է, շրջանակները լայն են, քառակուսիներով, արձանագրությունը մեծ մասամբ քիվի վրա է, իսկ ուռուցիկ տառերով ստորագրությունը՝ խորանի վերին երկու կողմերին։ Զարդաքանդակները չափազանց նուրբ են, ոճավորված։ Մելիքսեթ Կազմողը Նոր Բայազետի շրջանում գործող XVI դ․ ամենանշանավոր արվեստագետներից է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 392.

Գրականություն
-------------

* Բարխուդարյան Մ. Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ, Երևան, 1963, էջ155-157։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 392)։*  |
«**Մրիկա»** («Մարիա»), ալբանացի կոմպոզիտոր Պրենկե Յակովայի՝ երեք գործողությամբ օպերան՝ ըստ Լազար Սիլիքի լիբրետոյի։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ բեմադրվել է չորս գործողությամբ տարբերակով, 1958 թվականին, ալբանական Շկոդեր քաղաքի Միջյենի թատրոնում։ Վերամշակված՝ երեք գործողությամբ տարբերակով, որը ընդունելի է համարվում նաև ներկայումս, առաջին անգամ ներկայացվել է 1959 թվականի դեկտեմբերին, Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում՝ երաժշտության և արվեստների ալբանական ակադեմիայում։ Ստեղծագործությունը հիմնվել է ժամանակներ առաջ Յակովայի ու Սիլիքի համագործակցության արդյունքում ստեղծված, երկու տեսարան ունեցող երաժշտական մեկ գործողության՝ *Dritë mbi Shqipëri* (*Լույս՝ Ալբանիայի վրա*) երկի վրա, որն առաջին անգամ ներկայացվել է 1952 թվականի հուլիսին, Տիրանայում։ Ըստ հանրային կարծիքի՝ «Մրիկան» համարվում է ալբանական առաջին օպերան, որի բեմականացման առաջին ռեժիսորը եղել է Քրիստակ Անտոնիուն (ըստ այլ աղբյուրների՝ Անդրեա Սկանջետին)։ Նվագավարը (դիրիժորը) եղել է հենց ինքը՝ օպերայի երաժշտության հեղինակ Յակովա Պրենկեն։ Երբ նա անցել է կուլիսների հետևը, որպեսզի արտիստական կազմը նախապատրաստի ներկայացմանը, առաջին ֆլեյտահար Տիշ Հիլան, ով մասնագիտությամբ նաև ոսկերիչ էր, կոլեկտիվի կողմից նրան դիրիժորական փայտիկ է նվիրել՝ ամբողջովին պատրաստված ոսկուց։ Դա իրոք առանձնահատուկ ընծա էր կոմպոզիտորի և ռեժիսորի համար, հիրավի թանկարժեք՝ ոչ միայն ոսկուց պատրաստված լինելու, այլև արվեստի ասպարեզում նվաճած հաղթանակի շնորհիվ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rubin, Don (2001), *The world encyclopedia of contemporary theatre*, Taylor & Francis, էջեր 41–, ISBN 978-0-415-05928-2
2. ↑  |title=Jakova, Prenkë|author=Leotsakos, George|access-date=8 October 2010}}
3. ↑  Prifti, Peter R. *Socialist Albania since 1944*, Vol. 23, MIT Press, 1978, p. 124. 0-262-16070-6
4. ↑  *Një nga yjet artit shqiptar, Kristaq Antoniu* [*One of the Albanian art stars, Kristaq Antoniu*] (Albanian), Gazeta Vatra, 2015 թ․ դեկտեմբերի 24, Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 28-ին, Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 29-ին`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)