recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սուրբ Պետրոս եկեղեցի,** 1723 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի Թուրքիայի Այնթապ քաղաքի կենտրոնում։ Երկար տարիներ այն օգտագործվել է որպես մանվածքի պահեստ, իսկ վերականգնումից հետո դարձել է Օմեր Էրսոյի մշակութային կենտրոնը, որտեղ ելույթ են ունեցել այնպիսի արտիստներ, ինչպիսիք են Mavi Black-y, GEMAJ խումբը, Ezgi Saydam-ը և այլոք։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է 1723 թվականին։

Թուրքիայի մշակութային և բնական ժառանգության պահպանման խորհուրդը 2005 թվականին որոշել է վերականգնել եկեղեցու շենքը, ինչի համար ծախսվել է 700 հազար լիրա։ Եկեղեցու շրջակայքում բարեկարգման աշխատանքներ է իրականացրել Այնթապի քաղաքապետարանը։

2008 թվականին աշխատանքներն ավարտվեցին, և եկեղեցին դարձավ Օմեր Էրսոյի մշակութային կենտրոնը՝ մասնավոր համերգների, հանդիպումների և հարսանիքների նախընտրելի վայր։

Կառուցվածք
----------

Եկեղեցու երկարությունը 21 մետր է, լայնությունը՝ 13 մետր։ Այն բազիլիկ կառույց է՝ բաղկացած նաոսից, նարտեքսից, գավիթից և կողային միջանցքներից։ Բաժանված է 2 սյուներով 3 նավերի։ Շենքը ձգվում է արևելքից արևմուտք և ունի երկու մուտք։ Եկեղեցին զարդարված է սրբատաշ քարով, վարդագույն մարմարով և բազալտով։ Եկեղեցու մուտքի խորշերում և պատուհաններում պատկերված են թռչունների, հրեշտակների և խաչերի պատկերներ։

Պատկերասրահ
-----------

* Вид снаружиԱրտաքին տեսք
* Музыкальный оркестр в церквиԵրաժշտական ​​նվագախումբը եկեղեցում

Նշումներ
--------

1. 1 2 3  «Fabrika deposuydu». *www.aa.com.tr*. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին.
2. 1 2  «Tarihi Kiliseler». *gaziantep.ktb.gov.tr*. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին.
3. ↑  «Dedeman Hotels & Resorts International». *www.dedeman.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին.
4. ↑  toucan (2022 թ․ օգոստոսի 16). «Aziz Bedros Kilisesi». *Yüzyıllık Hikayeler* (թուրքերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 3-ին.
Նատրիումի քլորիդի բյուրեղային կառուցվածքը
Նռնաքարն ունի ռոմբաձև ու դոդեկաէդրաձև բյուրեղային կառուցվածք
**Բյուրեղային կառուցվածք,** ատոմների այնպիսի ամբողջություն, որում բյուրեղային ցանցի յուրաքանչյուր կետի հետ կապված է ատոմների հատուկ խումբ, որը կոչվում է տարրական բջիջ, և բոլոր այդպիսի խմբերը նույնական են ցանցի կազմի, կառուցվածքի և կողմնորոշման հետ։ Կարելի է համարել, որ կառուցվածքն առաջանում է ցանցի և տարրական բջիջի սինթեզման՝ տարրական բջիջի բազմակի տարածման արդյունքում։

Ամենապարզ դեպքում տարրական բջիջը բաղկացած է մեկ ատոմից, օրինակ, պղնձի կամ երկաթի բյուրեղներում։ Նման տարրական բջիջից բխող կառուցվածքը երկրաչափորեն շատ նման է ցանցին, բայց տարբերվում է նրանով, որ այն կազմված է ատոմներից, այլ ոչ թե կետերից։ Հաճախ այդ հանգամանքը հաշվի չի առնվում, և նման բյուրեղների համար «բյուրեղային ցանց» և «բյուրեղային կառուցվածք» տերմինները օգտագործվում են որպես հոմանիշներ, ինչը ճիշտ չէ։

Այն դեպքերում, երբ տարրական բջիջը ավելի բարդ է և բաղկացած է երկու կամ ավելի ատոմներից, ցանցի և կառուցվածքի երկրաչափական նմանություն չկա, և այդ հասկացությունների շփոթումը հանգեցնում է սխալների։ Այսպիսով, օրինակ, մագնեզիումի կամ ալմաստի կառուցվածքը երկրաչափորեն չի համընկնում ցանցի հետ. այդ կառուցվածքներում տարրական բջիջները բաղկացած են երկու ատոմից։

Բյուրեղային կառուցվածքը բնութագրող հիմնական պարամետրերը, որոնցից մի քանիսը փոխկապակցված են, հետևյալն են.

* բյուրեղացանցի տեսակը (կարգավորություն (սինգոնիա), Բրավեի ցանց
* տարրական բջիջին բաժին ընկնող ֆորմուլային միավորների թիվը
* տարածական խումբ
* տարրական բջջի պարամետրերը (գծային չափերը և անկյունները)
* բջջում ատոմների կոորդինատները
* բոլոր ատոմների համակարգման համարները։

Կառուցվածքի տեսակ
-----------------

Բյուրեղային կառուցվածքները, որոնք ունեն նույն տարածական խումբը և բյուրեղական դիրքերում (ուղեծրերում) ատոմների նույն բաշխումը, կազմում են կառուցվածքային տեսակներ։

Առավել հայտնի են պղնձի, մագնեզիումի, α-երկաթի, ալմաստի (պարզ նյութեր), կառուցվածքային տեսակները, նատրիումի քլորիդը, սֆալերիտը, վուրցիտը, ցեզիումի քլորիդը, ֆլուորիտը (երկուական միացություններ), պերովսկիտը, շպինելը (եռակի միացություններ)։

Տես նաև
-------

* Բյուրեղագիտություն
* Բյուրեղաքիմիա
* Սիմետրիայի բյուրեղագիտական կետային խումբ
* Բյուրեղների բազմամորֆիզմ
* Իզոմորֆիզմ (քիմիա)
* Հանքանյութերի կառուցվածք
* Հեղուկ բյուրեղներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««КРИСТАЛЛИЧЕСКАЯ СТРУКТУРА» в химической энциклопедии». Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 13-ին.

Գրականություն
-------------

* Ф. Ф. Греков, Г. Б. Рябенко, Ю. П. Смирнов: «Структурная кристаллография», издательство ЛГПИ, Ленинград 1988.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Физическая энциклопедия, т.2 — М.: Большая Российская Энциклопедия стр.503, стр.504, стр.505, стр.506.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բերքաձոր (այլ կիրառումներ)

Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Բերքաձոր**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության կենտրոնական հատվածում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 12 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 6 կմ հեռավորության վրա։

Աշխարհագրություն
----------------

Համայնքը լեռնային է, ունի 1127.67 հա տարածք, որից 354.14 հա գյուղաատնտեսական նշանակության, 281.0 հա անտառային հողեր։ Բերքաձոր համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Կարկառ գետը։

Բնակչություն
------------

Բերքաձոր համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 195 մարդ, կա 50 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 62 | 76 | 75 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ, կան պետական տարբեր համակարգերի աշխատողներ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Կան պատմամշակույթային հուշարձաններ՝ ք.ա. 2–1 հազ. պատկանող դամբարաններ, հաշվառված է 14 հուշարձան։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

Համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 21 աշակերտներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
2. ↑  «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների». Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Ասկերանի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Ասկերան** |
|  |
| Գյուղեր | Ակնաղբյուր • Այգեստան • Աստղաշեն • Ավետարանոց • Արմենակավան • Բերքաձոր • Դահրազ • Դահրավ • Դաշուշեն • Իվանյան • Լուսաձոր • Խանձք • Խաչեն • Խաչմաչ • Խնածախ • Խնապատ • Խնձրիստան • Խրամորթ • Ծաղկաշատ • Կարմիր գյուղ • Հարավ • Հիլիս • Հովսեփավան • Մադաթաշեն • Մխիթարաշեն • Մոշխմհատ • Նախիջևանիկ • Ներքին Սզնեք • Նորագյուղ • Շոշ • Ջրաղացներ • Պատարա • Ռև • Սառնաղբյուր • Սարդարաշեն • Սարուշեն • Սղնախ • Վարդաձոր • Վարազաբուն • Վերին Սզնեք • Ուղտասար • Ուրուխաչ • Փառուխ • Քարագլուխ • Քյաթուկ • Քռասնի | Ասկերանի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |
**Սուրբ Պողոս եկեղեցի** (թուրքերեն՝ Bebekli Kilise*)*, Հայ առաքելական եկեղեցի ներկայիս Թուրքիայի Ադանա քաղաքում, որն այժմ վերածված է հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու։ Հայերը եկեղեցին կառուցել են 1870 թվականին։ Հայոց ցեղասպանության հետևանքով քաղաքի հայ մեծ համայնքի օսմանյան տեղահանությունից հետո եկեղեցին 1915 թվականին հանձնվել է Անատոլիայի առաքելական փոխանորդությանը։

Սուրբ Պողոս եկեղեցին գտնվում է «5 Օջաք» հրապարակի մոտ, Ջեմալ Գյուրսել փողոցի վրա։ Մարիամ Աստվածածնի 2,5 մետրանոց բրոնզե արձանը անցորդների մոտ հիշեցնում է մի նորածնի, ինչի պատճառով էլ եկեղեցին հայտնի դարձավ որպես «Երեխայով եկեղեցի» (*Բեբեկլի քիլիսե*)։

Մարիամի 2,5 մետր բարձրությամբ բրոնզե արձանը քայլող մարդկանց համար երեխա է հիշեցնում, և եկեղեցին հայտնի է դարձել որպես «Երեխայի հետ եկեղեցի» (Bebekli Kilise):

Ներկայումս եկեղեցին ծառայում է Ադանայի կաթոլիկ և ուղղափառ համայնքներին։ Եկեղեցուն եկամուտներն ավելացնելու համար կից այգին վերածվել է ավտոկայանատեղիի։

* Եկեղեցու աբսիդ և այլ ինտերիերԵկեղեցու աբսիդ և այլ ինտերիեր
* Եկեղեցու խորանԵկեղեցու խորան
* Ադանայի ծննդյան տեսարանԱդանայի ծննդյան տեսարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "." Adana Catholic Church. Retrieved on 28 September 2015.
**Բեքթաշյան միաբանություն** (ալբ․՝ Tarikati Bektashi; թուրքերեն՝ Bektaşi Tarîkatı), ամբողջական անվանում՝ **Շիա իմամի ալևի-բեքթաշի թարիքահ**, 1501 թվականին Բալըմ Սուլթանի կողմից հիմնադրված և 13-րդ դարի Խորասանից ալևի վալիի *(սրբի)* Հաջի Բեքթաշ Վալիի պատվին անվանակոչված սուֆիական դերվիշական միաբանություն (*թարիքաթ*) Միաբանության կենտրոնը գտնվում է Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում։ Այժմ միաբանության կողմնակիցները լայնորեն տարածված են ողջ Անատոլիայով և Բալկաններում, իսկ ժամանակին միաբանությունը առավել ուժեղ էր Ալբանիայում, Բուլղարիայում և օսմանյան ժամանակաշրջանի Էպիրուսի, Կրետեի կղզու և Մակեդոնիայի հույն մուսուլմանների մոտ։ Այնուամենայնիվ, Բեքթաշյան միաբանությունը այնքան էլ չի գրավել Բոսնիայի մուսուլմաններին, որոնք ավելի շատ ձգտում էին դեպի ավելի զանգվածային սուննի միաբանություններ, ինչպիսիք են Նակշբանդիան և Կադրիյան։ Միաբանության պաշտոնական գաղափարախոսությունն է **բեքթաշիականությունը** (թուրքերեն՝ Bektaşilik):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Encyclopedia Iranica, "BEKTĀŠĪYA"
2. ↑  «Bektāšīya». *Encyclopaedia Iranica*. 1989 թ․ դեկտեմբերի 15. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 14-ին.

Կաղապար:Իսլամական աստվածաբանություն
Կաղապար:ԱստվաԱբանություն
Կաղապար:Islam topics

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Bektashi Order of Dervishes

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119745328 · GND: 4069242-5 · LCCN: sh85012925 · NKC: ph385067, ph385066 · SUDOC: 206688784 · VIAF: 233694140 · WorldCat VIAF: 233694140 |

 |

 |
Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղը
**Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղը** (երբեմն կրճատված իբրև **ԲԹՋ նավթամուղ**) 1768 կմ ընդհանուր երկարության խողովակաշար է՝ Կասպից ծովից մինչև Միջերկրական ծով։ Նավթամուղը Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքուն Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի միջոցով միացնում է Թուրքիայի հարավարևելյան նավահանգիստ Ջեյհանին։ Այն աշխարհի երկրորդ ամենաերկար նավթամուղն է՝ Դրուժբա նավթամուղից հետո, և գործարկվում է անգլիական Բրիթիշ Փեթրոլիում կամ ԲիՓի (անգլերեն՝ *BP*) ընկերության կողմից։

Առաջին փոխադրված նավթը 2005 թվականի մայիսի 10-ից Բաքվից հասել է Ջեյհան 2006 թվականին մայիսի 28-ին։ Նավթամուղի կառուցումն արժեցել է 4 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Երբ նավթամուղն սկսեց ամբողջ հզորությամբ նավթ փոխադրել, Ադրբեջանը մոտ 20 միլիարդ ԱՄՆ դոլար եկամուտի առջև կանգնեց, որն սկզբնական տարիներում ավելին էր ռեկորդային նավթային գների պատճառով։

Հայաստանի սահմանը փակ է Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ Արցախի պատերազմի և Հայոց Ցեղասպանության չլուծված հարցերի վրայից։ Այս պատճառներով, Հայաստանը դիտմամբ դուրս է թողնվել ԲԹՋ նավթամուղի ճանապարհից՝ երկիրը մեկուսացնելու նպատակով։

Բաժնետերերը
-----------

2006 թվականի 3 լարի արժողության վրացական Հոբելյանական հուշադրամ, որը նվիրված է մայրուղային նավթատարի մեկնարկին
Խողովակաշարի սեփականատերն է 11 էներգետիկ ընկերություն միավորող և BP ընկերության կողմից կառավարվող կոնսորցիումը։
  

Բաժնետերերն են՝

* BP (Միացյալ Թագավորություն)։ 30.1%
* Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերություն (SOCAR) (Ադրբեջան)։ 25.00%
* Chevron (ԱՄՆ)։ 8.90%
* StatoilHydro (Նորվեգիա)։ 8.71%
* Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) (Թուրքիա)։ 6.53%
* Eni/Agip (Իտալիա)։ 5.00%
* Total (Ֆրանսիա)։ 5.0%
* Itochu (Ճապոնիա)։ 3.4%
* Inpex (Ճապոնիա)։ 2.50%
* ConocoPhillips (ԱՄՆ)։ 2.50%
* Hess Corporation (ԱՄՆ) 2.36%

Տես նաև
-------

* Ադրբեջանի նավթը
* Բաքու-Սուփսա նավթամուղ
* Բաքու-Նովոռոսիյսկ նավթամուղ

Աղբյուրներ
----------

1. 1 2  Թոմաս դե Վալ (2010). *Կովկասը․ Ներածություն (անգլերեն՝* The Caucasus: An Introduction*)*. Նյու Յորք: Օքսֆորդ յունիվերսիթի պրես. ISBN 97801953997699780195399776. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: length (օգնություն)
2. ↑  
«BTC Celebrates Full Commissioning». BP. 2006 թ․ հուլիսի 13. Վերցված է 2007 թ․ դեկտեմբերի 30–ին-ին.
3. ↑  «The Baku-Tbilisi-Ceyhan Pipeline:Oil Window to the West» (PDF). Central Asia-Caucasus Institute & Silk Road Studies Program. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2008 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2010-14-05-ին.
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Քուրթուլուս մզկիթ)** (անգլ.՝ Holy Mother of God Church; թուրքերեն՝ Kurtuluş Camii (Քուրթուլուս մզկիթ), որը նշանակում է Ազատագրման մզկիթ, անգլ.՝ Liberation Mosque), հայկական եկեղեցի, որը հիմնադրվել է 1892 թվականին, 1920 թվականին վերածվել է բանտի, իսկ 1984 թվականին՝ մզկիթի։ Եկեղեցին գտնվում է Թուրքիայի Այնթապ (ներկայիս Գազիանթեպ) քաղաքի կենտրոնում։

Պատմություն
-----------

Շենքը նախագծել է Աբդուլ-Համիդ II-ի օսմանահայ ճարտարապետ Սարգիս Բալյանը։

2016 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Independent-ում հրապարակված հոդվածում լրագրող Ռոբերտ Ֆիսկը գրում է թուրքական Գազիանթեփ քաղաքի և «Ազատագրում» մզկիթի մասին՝ նշելով, որ 1915 թվականին մինչև 32 000 հայեր՝ Այնթապ քաղաքի ընդհանուր 36 000 բնակչության գրեթե ողջ քրիստոնյա հատվածը, արտաքսվել են Սիրիայի Համա, Հոմս, Սելիմիա, Հաուրան և Դեյր Էզ Զոր քաղաքներ։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին՝ իր ունեցվածքով և գանձերով, թալանվել է։

Ըստ թուրք պատմաբան Ումիթ Քուրթի՝ եկեղեցին կնքվել է 1915 թվականի օգոստոսի 22-ին, իսկ ներսում եղած ամեն ինչ տեղադրվել է մեծ ախոռում։ Այնուհետև շարժական գույքն այնտեղից վաճառվում էր աճուրդով։ Այնթապի հայերին պատկանող բոլոր եկեղեցիները փակվել են 1915 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։

1920 թվականին (ըստ այլ աղբյուրների՝ 1930 թվականին) եկեղեցին վերածվել է բանտի։ 1984 թվականին բանտը նվիրաբերվել է Թուրքիայի արդարադատության նախարարության Կրոնական գործերի վարչությանը և կոչվել «Քուրթուլուս» մզկիթ։ Ներկայումս հայկական եկեղեցին վերածված է մզկիթի։

Մզկիթի վերածված եկեղեցին ավերվել է 2023 թվականի երկրաշարժից՝ փլուզվել է եկեղեցու գմբեթն ամբողջությամբ։

Կառուցում
---------

Եկեղեցին կառուցված է 1100 քառակուսի մետր տարածքի վրա և ունի 30 մետր բարձրություն։ Առկա է 5 դուռ։ Սրբատաշ քարից պատրաստված պատերին առաջին երկու շարքերում կան կամարակապ պատուհաններ, իսկ վերին շարքի պատուհանները կլոր են։ Շենքը ծածկված է քառահարկ տանիքով։ Ճարտարապետությունը մասամբ արտացոլում է գոթական ոճն իր առանձնահատկություններով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Kurtulus Mosque Gaziantep». *www.faroutturkey.com* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 18-ին.
2. 1 2  «Antep'te "Kilise Olarak Yapılan Cami": Kurtuluş Camii». *www.bianet.org* (թուրքերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 18-ին.
3. 1 2  «İlke Haber Ajansı». *ilkha.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 18-ին.
4. 1 2  «KURTULUŞ CAMİİ». *www.geziantep.net*. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 18-ին.
5. ↑  «A beautiful mosque and the dark period of the Armenian genocide». *The Independent* (անգլերեն). 2016 թ․ հոկտեմբերի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 18-ին.
6. ↑  Յան, Նաիր (2023 թ․ փետրվարի 6). «Այնթափի՝ մզկիթ դարձած Սուրբ Մարիամ Աստվածածինն ավերվել է երկրաշարժից. լուսանկարներ». *Ազգ*. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 7-ին.
Հավաքված վիճակով սկյուբ
**Սկյուբ** (անգլ.՝ Skewb)՝ մեխանիկական գլուխկոտրուկ Ռուբիկի խորանարդի ոճով։ Բաղկացած է մասերից, որոնք պտտվում են և փոխում իրենց դիրքը։ Անվանումը գալիս է անգլերեն skew (թեքվել, պտտվել) և cube (խորանարդ) բառերից։ Սկյուբը հայտնաբերել է անգլիացի լրագրող Թոնի Դարեման, և ի սկզբանե այն ուներ խորանարդ-բուրգ (անգլ.՝ Cube Pyraminx) անվանումը։ Դուգլաս Հոֆստադերը հորինեց «Skewb» բառը, որն առաջին անգամ օգտագործվեց Scientific American ամսագրի հոդվածներից մեկում 1982 թվականի հուլիսին։

Նկարագրություն
--------------

Ի տարբերություն Ռուբիկի խորանարդի, որի պտույտը տեղի է ունենում 6 առանցքներով` սկյուբի պտույտը տեղի է ունենում խորանարդի զուգահեռ չորս առանցքներով։ Սկյուբի շարժական տարրերը հանդիսանում են 8 եռագույն ծայրամասային մասեր և քառակուսու տեսք ունեցող 6 միագույն կենտրոններ։ Կյուբի մեջ կենտրոնների դիրքերը կայուն չեն։ Չնայած իր խորանարդաձև լինելուն` սկյուբը ավելի շատ ընդհանուր բաներ ունի բուրգի հետ, քան Ռուբիկ-կուբիկի։ Պտտումը կատարվում է 120 աստիճանով և ամեն պտույտի ժամանակ շարժվում են 4 ծայրամասային և 3 կենտրոնական մասեր։

Ռեկորդներ
---------

Սկյուբը դարձել է World Cube Association-ում գրանցված տասնութերորդ դիսցիպլինը 2014 թվականի հունվարի մեկին և հենց այդ ժամանակվանից սկսվել է հավաքելու ժամանակների արձանագրումը։ 2015 թվականի հուլիսի 9-ի դրությամբ` մեկ փորձից արված ռեկորդը 1,81 վայրկյանն է, որը սահմանել է լեհ Ջոնաթան Կլոսկոյին Santa Claus Cube Race 2014-ի ժամանակ։ 5 փորձից արված համաշխարհային ռեկորդը պատկանում է ավստրալիացի Ջեյդեն ՄաքՆոյլին, ով սկյուբը հավաքել է 3,10 վայրկյանում Niddrie 2014 մրցույթի ժամանակ։

Սկյուբի հավաքումը
-----------------

Սկյուբը չհավաքված վիճակում
Մասերի ոչ սովորական պտույտների շնորհիվ սկյուբը բարդ գլուխկոտրուկի տպավորություն է թողնում, սակայն իրականում այն այդպիսին չէ։ Կան սկյուբի 3 149 280 տարբեր դիրքեր, ինչը գլուխկոտրուկների համար ոչ մեծ թիվ է համարվում, համակարգիչը կարող է գտնել լուծման ալգորիթմի օպտիմալ տարբերակ։ Ցանկացած դիրքից գլուխկոտրուկը կարելի է լուծել ամենաշատը 11 քայլով` ընդ որում 3 149 280 դիրքերից 90-ի դեպքում հնարավոր չէ լուծել 11 քայլից պակաս քայլերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «World Cube Association - Official Results». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին. Վերցված է 2016-07-25-ին.
2. ↑  «World Cube Association - Official Results». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին. Վերցված է 2016-07-25-ին.
3. ↑  Jaap Scherphuis. «Skewb». Jaap's Puzzle Page.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բիրգիտ Բիեցշի սկյուբի էջը
* Ջաապի սկյուբի էջը
* Կիրջավա-Միպի հավաքման մեթոդը
* Սառա Սթրանգի մեթոդը տարբեր մակարդակների համար
**Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի** (թուրքերեն՝ Kutsal Üçlü Ermeni Kilisesi), հայ առաքելական տաճար Թուրքիայի արևմտյան Էսքիշեհիր նահանգի նախկին հայկական Սիվրիհիսար քաղաքում։Հայոց ցեղասպանությունից և հայերին տեղահանելուց հետո եկեղեցին օգտագործել են որպես խանութ։ Այն Անատոլիայի ամենամեծ եկեղեցիներից մեկն է։

Սուրբ երրորդությունը կառուցվել է 1650 թվականին, սակայն հրդեհվել է 1876 թվականին։ 1881 թվականին Ներսես Բ պատրիարքի օրոք եկեղեցին վերակառուցվել է ճարտարապետ Մինտես Փանոյատի կողմից։ 1915 թվականին Հայոց ցեղասպանությունից հետո եկեղեցին դատարկ է մնացել։ 2001 թվականին մերժվեց վերականգնման ծրագիրը, սակայն գմբեթի վերակառուցումը սկսվեց 2010 թվականին։ Եկեղեցին վերաբացվել է շինարարության փուլում։

Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին հորինվածքով ուղղանկյուն բազիլիկ կառույց է։ Եկեղեցու ներսում եղած հին որմնանկարներն ու հայերեն արձանագրությունները գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացված են։

 Սիվրիհիսարի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* «Sivrihisar'daki Surp Yerrortutyun kilisesi açılışa hazırlanıyor» (թուրքերեն). Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 7-ին. (in Turkish)
Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակ

**Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակ**, Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտի կենտրոնական հրապարակներից մեկը, որը գտնվում է Արցախի նախագահի նստավայրի հարևանությամբ։

Համարվում է Արցախի զբոսաշրջային և քաղաքական կարևորագույն հրապարակներից մեկը։ Կառուցվել է 1994 թվականից հետո, երբ հայկական զորքերն ազատագրեցին Արցախը։

Տեղագրություն
-------------

Վերածննդի հրապարակը գտնվում է Ստեփանակերտի կենտրոնական հատվածում։ Հարավում Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանի նստավայրն է։

Շրջապատված է մի կողմից Կնունյացների, մյուս կողմից փետրվարի 20-ի փողոցներով։ Հարևանությամբ գտնվում է նաև Պյատաչոկ պուրակը և «Արցախ» բանկը։

Վերածննդի հրապարակից արևմուտք գտնվում է Հայաստանի մշտական ներկայացուցչությունը Արցախում։

Պատկերասրահ
-----------

* Արցախի նախագահական պալատԱրցախի նախագահական պալատ
* Արցախյան ազատամարտի վետերանների միություն շենքԱրցախյան ազատամարտի վետերանների միություն շենք
* Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի շենքԱրցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի շենք
* Արմենիա հյուրանոցըԱրմենիա հյուրանոցը
* Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատըՍտեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վերածննդի հրապարակ - Wikimapia». *wikimapia.org*. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 24-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վերածննդի հրապարակ (Ստեփանակերտ)** կատեգորիայում։ |
**Սիրո տոն**, Վրաստանում ամեն տարի ապրիլի 15-ին նշվող աշխարհիկ տոն։ Աշխատանքային օր է, եթե չի համընկնում ազատ օրվա հետ։

Պատմություն
-----------

Վրաստանում այս տոնը նշելու նախաձեռնությունը պատկանում է ազգային շոու-բիզնեսի ներկայացուցիչներից մեկին՝ Բեսիկա Չուբինիձեին։ Բեսիկայի գաղափարին կողմ են արտահայտվում բազմաթիվ վրացի պատգամավորներ, և XX դարի վերջին Վրաստանի խորհրդարանի կողմից «Սիրո տոնը» հայտարարվում է որպես տոնական օր։ Նախապես տոնը մտածվել էր որպես Արևմտյան Եվրոպայում նշվող «Սիրահարների օրվան» («Սուրբ Վալենտինի օր») այլընտրանք, սակայն արդյունքում ստացվեց հակառակը։ Վրացի երիտասարդները խանդավառությամբ ընդունեցին նոր տոնի գաղափարը, սակայն շարունակեցին տոնել նաև հինը։

«Սիրո տոնին» Վրաստանում սիրահարներն արդեն ավանդաբար միմյանց տալիս են նվերներ, ծաղկեփնջեր, կոնֆետ, օծանելիք, միմյանց համար անակնկալներ են պատրաստում կամ ընտանիք կազմելու առաջարկություն անում։ Այդ օրը Վրաստանում մի քանի անգամ ավելի շատ ծաղիկ է վաճառվում, քան «սովորական» օրերին.

«Սիրո տոնից» բացի, Վրաստանում նշվում է նաև «Հոգևոր սիրո օրը», որը հոգևոր տոն է ու նշվում է Վրաց ուղղափառ եկեղեցու նախաձեռնությամբ հուլիսի 16-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Грузии 15 апреля отмечают День любви — Грузия, праздники БалтИнфо.ru
2. ↑  «Грузия отмечает День любви — Грузия, праздник — Росбалт-Кавказ». Արխիվացված է օրիգինալից 2010-04-21-ին. Վերցված է 2015-10-02-ին.
3. ↑  «Православная церковь Грузии отмечает «Гергетоба» — день «духовной любви»». РИА Новости. 16 июля 2004. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 23-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* В ГРУЗИИ 15 АПРЕЛЯ ОТМЕЧАЮТ ДЕНЬ ЛЮБВИ(չաշխատող հղում)
* День любви в еврейском календаре (15 Ава)
**Կարլ Ջոզեֆ Ռոբի III** (անգլ.՝ Carl Joseph Robie III, մայիսի 12, 1945(1945-05-12), Դարբի, Դելավեր շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 30, 2011(2011-11-30), Սարասոտա, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի լողորդ, Մեխիկոյի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (1968), 200 մ հեռավորության վրա, բատերֆլայով։

Գործունեություն
---------------

Աշխարհի քառակի ռեկորդակիր է 200 մ բատերֆլայով լողում-2.12,6 (1961), 2.12,4, 2.10,8 (1962), 2.08,2 (1963): Մեխիկոյի (1968 թվական) ամառային խաղերի չեմպիոն՝ 200 մ հեռավորության վրա բատերֆլայով (2.08,7): Տոկիոյի խաղերի արծաթե մեդալակիր է (1964 թվական), միևնույն հեռավորության վրա (2.07,5): 1963 թվականի համաամերիկյան խաղերի հաղթող է՝200 մ բատերֆլայով (2.11,3):

1976 թվականին, նա ընդգրկվել էր լողի համաշխարհային Փառքի սրահում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Archived 2011-08-11 at the Wayback Machine.
* 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FINA · Olympic Channel · ՄՕԿ · WikiTree |

 |
Բլաքբըրնյան տաճարը։
**Բլաքբըրն** (անգլ.՝ Blackburn), քաղաք Լանկաշիր կոմսությունում, որը գտնվում է Անգլիայում, Բլաքբըրն գետի Լիդս-Լիվերպուլյան ջրանցքի հարևանությամբ, հանգույցում կա չորս երկաթուղի և շրջակայքում քարածխի հարուստ հանք, Մանչեսթերից հեռու է 38 կմ ըստ ССЗ-ի

Ստուգաբանություն
----------------

Քաղաքի անունը առաջին անգամ հիշատակվել է Blacheborne անվամբ 1086 թ.։ Անվան ծագումը միանշանակ պարզաբանված չէ։ Կա ասված ենթադրություն, որ դա կարող է լինել «bleach» հին անգլերեն բառը, «burn» բառաձևի հետ, «հոսք» իմաստով, հավանաբար, կապված, սպիտակեցման գործընթացի հետ, մաքրում; կարող է լինել, «սուրբ աղբյուր» օգտագործելով նախնադարյան մարդիկ, որոնք եղել են երկաթի դարում։ Բացի այդ, քաղաքի անունը կարող է ունենալ պարզապես «black burn», կամ «սև հոսք» իմաստը։

Պատմություն
-----------

XIX դարում Բլաքբըրնը ներկայացրեց իրեն արագ բազմացող ֆաբրիկաների քաղաք, որի բնակչությունը, 1821 թ.-ին չէր գերազանցում 21 940 մարդը, 1888 թ.-ին հասավ 119 039 մարդ, 2006 թվականին՝ 105 085 մարդ։

Իր հին ժամանակներում քաղաքը ոչ ճիշտ կառուցվեց, ուներ քաղաքապետարան, հաճելի այգի, մահուդի պատկերասրահ, բորսա, 14 եկեղեցի, լատիներենի դպրոց հիմնադրված 1567 թ. և մի քանի լանկաստերյան, արհեստի ինստիտուտ, գրադարան և թանգարան։ Արդեն 1650 թվականին հիմնադրվեց կտորեղենի ֆաբրիկան ապահովելով 30000 աշխատատեղ։

Սպորտ
-----

Քաղաքը հայտնի է իր «Բլաքբըրն Ռովերս» ֆուտբոլային ակումբով, որը հիմնադրվել է 1875 թվականին և տնային խաղերը անց է կացնում «Իվուդ Պարկ»-ում։ Ակումբը երեք անգամ դարձել է Անգլիայի առաջնության հաղթող, վեց անգամ հաղթել է երկրի գավաթը և մեկ անգամ Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ։ Նաև «Ռովերսը» վաղ տարիներին մասնակցել է ՈՒԵՖԱ Գավաթին։

Քույր-քաղաքներ
--------------

* Ֆրանսիա Պերոննա, Ֆրանսիա
* Գերմանիա Ալթենա, Գերմանիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «KS01 Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas». *National Statistics*. Office for National Statistics. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 9-ին.
2. ↑  «Lancashire Historic Town Survey: Blackburn: Historic Town Assessment Report». Lancashire County Council. 2005 թ․ ապրիլ. էջ 16. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2012 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին.
3. ↑  Miller (1992), p. 6.
4. ↑  Beattie (1992), p. 11.
5. ↑  Survey and making of Domesday The UK National Archives. Retrieved on 1 June 2008

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4229600-6 |

 |
Նորարարության գրաֆիկ ըստ քաղաքների
**Նորարարություն**, ստեղծագործական գործունեությունում նորի դրսևորումը, մարդու ստեղծագործական ունակությունների արտահայտությունը աշխատանքում։ Սոցիալիզմը մեծ հնարավորություններ է ստեղծում համատարած նորարարության, մարդու ստեղծագործական ունակությունների և տաղանդի դրսևորման համար։ «Աշխատավորների կողմից այն բանի զգացումը, որ իրենք աշխատում են ոչ թե շահագործողների, այլ իրենց համար, իրենց հասարակության համար, ծնում է աշխատանքային խանդավառություն, նորարարություն, ստեղծագործական նախաձեռնություն, մասսայական սոցիալիստական մրցություն»։ Աշխատանքային նորարարություն աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման, գիտատեխնիկական առաջընթացի արագացման անսպառ աղբյուր է։ Այն *սոցիալիստական մրցության*, հատկապես նրա բարձրագույն ձևի՝ աշխատանքի նկատմամբ կոմունիստական վերաբերմունքի համար շարժման աղբյուրներից է, խթանում է աշխատավորների կուլտուր-տեխնիկական մակարդակի աճը, որակավորման բարձրացումը։ Նորարարություն կարևոր է գիտության և արտադրության կապի ամրապնդման գործում, ենթադրում է տեսական և գործնական գիտելիքների ստեղծագործական զարգացում։ Նորարարության տվյալներով մշակվում են տեսական նոր գիտելիքներ, զարգացման նոր մակարդակի են հասցվում գիտությունը, տեխնիկան, արտադրությունը։ ԽՍՀՄ-ում նորարարության ծագումն ու զարգացումը սերտորեն առնչվել են հարվածայնության,, ստախանովյան շարժման հետ։ Նորարարության շնորհիվ լայն թափ է հաղորդվել ձեռնարկությունների տեխնիկական վերազինմանը։ Հայրենական պատերազմի տարիներին նորարարական շարժումը խթանող ուժ էր հայրենիքի պաշտպանության, թշնամուն ջախջախելու համար երկրի ներքին ռեսուրսներն արդյունավետ օգտագործելու գործում։ Արդի ժամանակաշրջանում նորարարությունը ծավալվում է գիտատեխնիկական հեղափոխության պայմաններում, որը վերափոխում է նաև աշխատողին, նրան դարձնում արտադրողստեղծագործող։ Աշխատավորների ստեղծագործական նախաձեռնությունը շարունակ ծնում է նորարարության կազմակերպման և զարգացման նոր ձևեր, ձեռնարկություններում ստեղծվում են նորարարների խորհուրդներ, կոնստրուկտորական և գիտատեխնիկական հասարակական բյուրոներ, ստեղծագործական կոմպլեքս բրիգադներ ևն։ Նորարարական շարժման ծավալման գործում մեծ աշխատանք է տանում գյուտարարների և ռացիոնալիզատորների համամիութենական ընկերությունը։ Շատ նորարար-բանվորներ, ինժեներատեխնիկական աշխատողների հետ, մասնակցում են գիտատեխնիկական ընկերությունների գործունեությանը։ Նորարարության ծավալման գործում լուրջ ներդրումներ ունեն տնտեսական մարմինները, արհմիութենական և կոմերիտական կազմակերպությունները։ Վճռական նշանակություն ունի ԽՄԿԿ կազմակերպական և գաղափարական աշխատանքը, որը ժողովրդին մշտապես մղում է ակտիվ ստեղծագործական աշխատանքի, նպաստում ստեղծագործական մթնոլորտի բարձրացմանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 379)։*  |
АН602 ավիառումբը կամ «Ցար-ռումբ» (ԽՍՀՄ) - ամենահզոր միջուկային պայթուցիկ սարք ստեղծված մարդկության ամբողջ պատմության ընթացքում
GBU-43 ավիառումբը «Ռումբերի մայր» (ԱՄՆ)
**Ռումբ**, բազմատեսակ և բազմաբնույթ զինամթերքների և պայթուցիկ սարքերի անվանում։ Ռումբերի մեծամասնությունը նախատեսված են հակառակորդի վերգետնյա, ստորգետնյա և ծովային նշանակետերի խոցման համար (Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ԽՍՀՄ-ի կողմից կիրառվում էին նաև ոչ մեծ ռումբեր, որոնք նախատեսված էին օդային նշանակետերի խոցման համար, և կոչվում էին նաև ավիացիոն նռնակներ), սակայն գոյություն ունեն նաև բազմաթիվ այլ դասերի ռումբեր (հիմնականում ավիացիոն), որոնք նախատեսված են այլ խնդիրների լուծման համար, օրինակ՝ ծխային վարագույրի, տեղանքի լուսավորման, լուսանկարման, ազդանշանային և այլն։

Պատմություն
-----------

1. Հրետանային նռնակ. 2. Ռումբ. 3. Բեկորային նռնակ. XVII - XIX դդ.
Ռումբերը սկսել են օգտագործվել 11-րդ դարից սկսած Չինաստանում Սոնգ հարստության ժամանակներում։

Եվրոպայում ռումբերը առաջին անգամ կիրառվել են Ֆրանսիայի կողմից այժիրյան ծովահենների հետ պատերազմի ժամանակ Ալժիր քաղաքի ռմբակոծության ժամանակ (1681 թվականի հոկտեմբերի 28-ին)։

Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը ռումբ էին անվանում բոլոր բեկորային հրետանային արկերը, որոնք նախատեսված էին բոլոր կալիբրների հրասանդներից և ականանետերից, ծանր հաուբիցներից և հրանոթներից կրակելու համար։

20-րդ դարի սկզբում ռումբեր էին անվանում նաև նռնակները և հրացանային նռնակները։ Ընդ որում «աերոպլանային ռումբ» էին անվանում սկզբից ծանր նռնակները, որոնք վայր էին գցում աերոպլաններից օդաչուները։

Բացի դրանից 20-րդ դարի առաջին կեսում Ռուսաստանում, ԽՍՀՄ-ում և Գերմանիայում ռումբ էին անվանում նաև փողային զինամթերքները, երբեմն նաև ականանետերի արկերը։

Այժմ ռումբ սահմանումը լայնորեն կիրառվում է ինքնաշեն պայթուցիկ սարքերի անվանման մեջ, որոնք օգտագործում են պարտիզանների և ահաբեկիչների կողմից, չնայած ավելի ճիշտ կլիներ դրանք անվանել նռնակներ կամ ականներ։

Տես նաև
-------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տես՝ ***ռումբ*** Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս |

* Ավիացիոն ռումբ
* Ցատկող ռումբ
* Ինքնաշեն պայթուցիկ սարք
* Կառավարվող ավիացիոն ռումբ
* Միջուկային զենք
* Ջերմամիջուկային զենք
* Նեյտրոնային զենք
* Ծավալային պայթուցիկ զինամթերք
* Գրաֆիտային ռումբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Peter Connolly (1998 թ․ նոյեմբերի 1). *The Hutchinson Dictionary of Ancient and Medieval Warfare*. Taylor & Francis. էջ 356. ISBN 978-1-57958-116-9. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13319196m · GND: 4338394-4 · LCCN: sh85015477 · NDL: 00560486 · NKC: ph183329 |

 |
**Պիրկո Վախտերո** (ֆիններեն՝ Pirkko Vahtero, դեկտեմբերի 16, 1936(1936-12-16), Կեուրուու, Կենտրոնական Ֆինլանդիա, Ֆինլանդիա), ֆինն փոստային նամականիշերի նկարչուհի, դիզայներ և զինանշանագետ։

Կենսագրություն
--------------

Պիրկո Վախտերոն ծնվել է 1936 թվականին, Քեուրու քաղաքում։ Նա համարվում է Ֆինլանդիայի ամենաճանաչված նամականիշերի նկարիչներից մեկը։ Նա հեղինակ է մի շարք ֆիննական փոստային նամականիշերի և արժեթղթերի։

Պիրկո Վախտերոն իր առաջին նամականիշը ստեղծել է 1972 թվականին՝ ի պատիվ Ֆինլանդիայի ազգային թատրոնի 100-ամյակի։ Դրանից հետո նա ստեղծել է մոտ հարյուր քառասուն ֆիննական նամականիշ։ Դրանից բացի նա նաև նախագծել է փոստային նամականիշներ այլ երկրների համար՝ Վենեսուելա, Դանիա, Իսլանդիա, Կոստա Ռիկա, Քուվեյթ, Լիբանան, Նորվեգիա, Սալվադոր, Շվեդիա և այլն։ Նրան են պատկանում առաջին ֆիննական Սուրբ Ծննդյան նամականիշերը (1973)։ Վախտերոն առաջիններից էր, որը ստեղծել է Ալանդյան կղզիների նամականիշերը։

Պիրկո Վախտերոյի աշխատանքները արժանացել են բազմաթիվ միջազգային մրցանակների և մի քանի անգամ արժանացել են Ֆինլանդիայի ամենագեղեցիկ նամականիշներ անվանակարգին։

Պիրկո Վախտերոյի աշխատանքները
----------------------------

* 19721972
* Առաջին ֆիննական Սուրբ Ծննդյան նամականիշեր973Առաջին ֆիննական Սուրբ Ծննդյան նամականիշեր973
* 19741974
* 19751975
* 19761976
* 19771977
* 19781978
* 19791979
* 19801980
* 19801980
* 19811981
* 19821982
* 19821982
* 19831983
* 19831983
* 19841984
* 19851985
* 19851985

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Taskinen, Rita (1992). *Suomalainen Design From Finland, Kuka kukin on, Who's Who in Finnish Design*. Helsinki: Ornamo. ISBN 952-9748-04-3.
2. ↑  «Pirkko Vahtero». *www.unicover.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին.
3. ↑  «Matkailuyhdistys Puolanka-Paljakka». *www.puolankainfo.fi*. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pirkko Vahtero(անգլ.)
**1991-2008 թվականներ,** ժամանակաշրջան ԱՄՆ պատմության մեջ, որը սկսվել է Սառը պատերազմի ավարտից հետո։ ԽՍՀՄ փլուզմամբ ԱՄՆ-ն դարձավ աշխարհում միակ գերտերությունը՝ ստանձնելով առաջատար դերը Մերձավոր Արևելքի և Պարսից ծոցի ռազմական միջամտություններում։

Իրադարձություններ
-----------------

1993 թվականին նախագահ դարձավ ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցություն անդամ Բիլ Քլինթոնը, իսկ մեկ տարի անց ԱՄՆ հանրապետական կուսակցությունը 40 տարում առաջին անգամ մեծամասնություն կազմեց Կոնգրեսում։ Դեմոկրատական և հանրապետական կուսակցությունների միջև ընթացող ներքին մենամարտը հանգեցրեց կառավարության աշխատանքի դադարեցմանը։ Մոնիկա Լևինսկու սկանդալի հետ կապված մեղադրանքները 1998 թվականին հանգեցրին Քլինթոնի իմպիչմենտին, բայց ավելի ուշ նա արդարացվեց Սենատի կողմից։

2000 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթեց հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչ Ջորջ Ու. Բուշը։ Կառավարման սկզբում Բուշի վարչակազմը հավանություն տվեց կրթական բարեփոխումներին և բոլոր հարկերի կրճատմանը։ 2001 թվականի ահաբեկչական գործողություններից հետո ԱՄՆ-ն սկսեց պայքարել ակաբեկչության դեմ՝ ներխուժելով 2001 թվականին Աֆղանստան և 2003 թվականին՝ Իրաք։

«Կատրինա» փոթորկի ժամանակ կառավարության անվճռականությունը կարիքավորների նկատմամբ, ինչպես նաև իրաքյան պատերազմի ոչ ժողովրդականությունը հանգեցրեց Բուշի հասցեին քննադատությունների և օգնեց դեմոկրատներին Կոնգրեսում մեծամասնություն ստանալ։

Գլոբալացում և տենտեսական աճ
---------------------------

Բիլ Քլինթոնի նախագահության տարիներին ամերիկյան քաղաքական դիսկուրսը հիմնականում կենտրոնացած էր ներքին խնդիրների վրա։ 1990-ականների սկզբին ԱՄՆ տնտեսությունը գտնվում էր ռեցեսիայի մեջ։ Տնտեսության վերականգնումը սկսվել է 1994 թվականին և մեծ թաափ ստացել տեխնոլոգիական պայթյունի շնորհիվ։ 1998 թվականին գործազրկությունը կազմում էր 5%։

1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Միացյալ Նահանգները գերիշխող ռազմական տերություն էր աշխարհում, իսկ Ճապոնիան, որին համարում էին ԱՄՆ խոշորագույն տնտեսական մրցակիցը, հայտնվել էր լճացման շրջանում։ ԱՄՆ գլխավոր առևտրային մրցակիցը Չինաստանն էր։

1990-ական թվականներին ներգաղթը մեծացավ հիմնականում Լատինական Ամերիկայից և Ասիայից՝ հիմք հանդիսանալով հետագա տասնամյակների ընթացքում ԱՄՆ բնակչության ժողովրդագրական կազմի փոփոխությունների համար։ Լատինոամերիկացիները սկսեցին փոխարինել աֆրոամերիկացիներին՝ որպես ամենամեծ փոքրամասնություն։

Ռազմական կոնֆլիկտներ
--------------------

### Պատերազմ Պարսից ծոցում

Հիմնական հոդված՝ Իրաք-քուվեյթյան պատերազմ
Արդյունաբերական տեսանկյունից զարգացած աշխարհի զգալի կախվածությունը նավթից ակնհայտ է դարձել ԱՄՆ համար նախ 1973 թվականի համաշխարհային նավթային ճգնաժամից հետո, ապա՝ 1979 թվականի երկրորդ տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ։

Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունը 1990 թվականի օգոստոսի 2-ին ևս մեկ միջազգային ճգնաժամ է առաջացրել, երբ Իրաքը ներխուժել և փորձել է բռնակցել հարևան Քուվեյթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  United States Government Printing Office (2001 թ․ սեպտեմբերի 18). «Public Law 107–40 107th Congress Joint Resolution» (PDF). gpo.gov.
2. ↑  «Joint Resolution to Authorize the Use of United States Armed Forces Against Iraq». Office of the Press Secretary. 2002 թ․ հոկտեմբերի 2.
3. ↑  Immigration Bill Fails to Survive Senate Vote, by *The New York Times*, 2007/06/28
**ԱՊՕԷԼ** (հունարեն՝ ΑΠΟΕΛ; **Α**θλητικός **Π**οδοσφαιρικός **Ό**μιλος **Ε**λλήνων **Λ**ευκωσίας; **Ա**տլետիկոս **Պ**ոդոսֆերիկոս **Օ**միլոս **Է**լլինոն **Լ**եֆկոսիաս; Հույների Ատլետիկ Ֆուտբոլային Ակումբ Նիկոսիայից), ֆուտբոլային ակումբ Նիկոսիայից, Կիպրոս։ ԱՊՕԷԼ-ը Կիպրոսի ամենահաջողակ ֆուտբոլային ակումբն է։ Նրանք 28 անգամ հաղթել են Կիպրոսի առաջնությունը, 21 անգամ՝ Կիպրոսի գավաթը և 13 անգամ՝ Կիպրոսի սուպերգավաթը։

ԱՊՕԷԼ-ը միակ կիպրոսական թիմն է, որ երբևէ մասնակցել է Չեմպիոնների Լիգայի կամ Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլին։ 2011-2012 մրցաշրջանում ԱՊՕԷԼ-ը հաղթահարեց Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլի արգելքը։ 1/8 եզրափակչում հաղթեց Լիոնին, սակայն քառորդ եզրափակչում պարտվեց Ռեալ Մադրիդին։ Սա նրանց լավագույն արդյունքն է եվրոպական առաջնություններում։

Նվաճումներ
----------

* **Կիպրոսի առաջնություն**

**Հաղթող (28) (ռեկորդ):** 1935–36, 1936–37, 1937–38, 1938–39, 1939–40, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1951–52, 1964–65, 1972–73, 1979–80, 1985–86, 1989–90, 1991–92, 1995–96, 2001–02, 2003–04, 2006–07, 2008–09, 2010–11, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017-18, 2018-19
* **Կիպրոսի գավաթ**

**Հաղթող (21) (ռեկորդ):** 1936–37, 1940–41, 1946–47, 1950–51, 1962–63, 1967–68, 1968–69, 1972–73, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1983–84, 1992–93, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1998–99, 2005–06, 2007–08, 2013–14, 2014–15
* **Կիպրոսի սուպերգավաթ**

**Հաղթող (13):** 1963, 1984, 1986, 1992, 1993, 1996, 1997, 2002, 2004, 2008, 2009, 2011, 2013

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Πρώτος σε φιλάθλους ο ΑΠΟΕΛ (Greek). balla.com.cy. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 25-ին. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 19-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  Είμαστε οι περισσότεροι! (Greek). apoel.net. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 21-ին. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 19-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  «Trophies». APOEL FC. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 7-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԱՊՕԷԼ-ի պաշտոնական կայքը
* ԱՊՕԷԼ-ի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* ԱՊՕԷԼ-ի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* ԱՊՕԷԼ-ի պաշտոնական ՅուԹյուբի էջը
* ԱՊՕԷԼ-ը transfermarkt-ում
* ԱՊՕԷԼ-ը futbol24.com-ում
* ԱՊՕԷԼ-ը soccerway.com կայքում
* ԱՊՕԷԼ-ը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Soccerbase · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · ՈւԵՖԱ |

 |
Աբբաս I-ի աբասին, 5,4գ, Երևան, 1131 թվական
**Աբասի** (*abbāsi*), պարսկական արծաթյա դրամ։ Շրջանառության մեջ է մտել 17-րդ դարում, Աբբաս I Մեծի օրոք։ Ռուսական ռուբլու արժեքով հավասար էր 5,3 կոպեկի։ Պարսկական տիրապետության ժամանակ, ինչպես նաև վրաց թագավորների իշխանության վերջին շրջանում կտրվում էր նաև Անդրկովկասում։ Վրաստանը Ռուսաստանին միացվելուց հետո, մինչև 1827 թվականը, Թիֆլիսում շարունակում էին Աբասի կտրել։ Աբասին հավասար էր չորս շահիի։ Անդրկովկասը Ռուսաստանին միանալուց հետո պարսկական և վրացական դրամները վերացվեցին, սակայն, տեղացիներն սկսեցին Աբասի անվանել ռուսական 20 կոպեկանոց դրամը։ 18-րդ դարի ավարտին աբասիի արտադրությունը հետզհետե դադարում է։ 1 աբասի = 200 դինար = 4 շահի = 1/50 պարսկական թուման։

Վրաստանում դրամը հայտնի է «աբազ» անունով, որը կիրառության մեջ է եղել մինչև 1833 թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  СН, 1993, «Аббаси»
2. 1 2  НС, 1980, «Абаз»

Գրականություն
-------------

* Нумизматический словарь / [Автор: Зварич В.В.]. — 4-е изд.. — Львов: Высшая школа, 1980.
* Словарь нумизмата / [Авторы: Фенглер Х. Гироу Г. Унгер В.] / Пер. с нем. М. Г. Арсеньевой / Отв. ред. В. М. Потин. — 2-е изд. перераб. и доп.. — М.: Радио и связь, 1993. — ISBN 5-256-00317-8

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«աբասի»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 15)։*  |
**Աբբեի դը Բելլոք** (ֆր.՝ Abbaye de Belloc) կամ **Աբբեի Նոտր Դամ դը Բելլոք** (ֆր.՝ Abbaye Notre-Dame de Belloc), ֆրանսիական կոշտ պանիր, որը պատրաստում են այծի կաթից։

Պատմություն
-----------

Պանիրը պատրաստում են Նոտր Դամ դը Բելլոք վանքում՝ սկսած 1960-ական թվականներից։ Այն քիչ տեսակի պիրենեյան պանրատեսակներից է, որը վաճառվում է Փարիզում։

Պատրաստում
----------

Աբբեի դը Բելլոք պանիրը պատրաստվում է ավանդական եղանակով։ Պատրաստման համար անհրաժեշտ է Բասկերի Երկրի կարմրաքիթ այծերի չպաստերիզացված անքաշ կաթ։ Պանրատեսակի պատրաստումը սկսվում է կաթի մակարդմամբ։ Այն բանից հետո, երբ մակարդի կտորները սկսում են հեշտորեն փշրվել, ընդհանուր զանգվածը սկսում են դանդաղորեն խառնել։ Դրանից հետո մակարդված ամբողջ զանգվածը մամլում են և աղ անում։ Հետո տեղափոխում են աղաջրի մեջ և թողնում, որ հասունանա։ Պանիրը հասունանում է սառը նկուղներում՝ վեց ամիսների ընթացքում։

Նկարագիր
--------

Պանրի գլուխն ունի հարթ սկավառակի տեսք՝ ուռուցիկ ծայրերով։ Տրամագիծը կազմում է 25 սմ, բարձրությունը՝ 8,5-ից 11 սմ։ Քաշը սովորաբար տատանվում է 4,5-ից 5,5 կգ։ Գլուխը պատված է բնական պուտիկավոր բորբոսով, որն ունի գորշ, վառ շագանակագույն, կարմիր կամ շագանակագույն երանգներ։ Կեղևի տակ գտնվում է խիտ և առաձգական կաթնասպիտակ երանգով միջուկը։ Պանրատեսակն աչքի է ընկնում մեծ յուղայնությամբ։

Պանրատեսակն աչքի է ընկնում նուրբ համով՝ կարամելի և մրգերի համային երանգներով, ինչպես նաև պարունակում է այծի կաթի և ընկուզեղենի թեթև համային հատկանիշներ։

Օգտագործվում է որպես առանձին ուտեստ։ Հրամցնում են հացով և քաղցր սպիտակ գինով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Аббе де Беллок (Abbaye de Belloc)» (ռուսերեն). fromages-france.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 22-ին.
2. 1 2 3  Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия, 2003, էջ 44
3. 1 2 3 4  Джульет Харбатт, 2012, էջ 30
4. ↑  «Аббе де Беллок» (ռուսերեն). syrinfo.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 22-ին.

Գրականություն
-------------

* Կաղապար:Книга:Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия
* *Джульет Харбатт* Лучшие сыры мира. — М.: Издательство «BBPG», 2012. — 352 с. — ISBN 978-5-93679-168-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Professional Chef
* Euskalnet

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Աբբեի դը Բելլոք** կատեգորիայում։ |
Վալերի Յակոբի - «Իններորդ Տերմիդորը»
**Տերմիդորյան հեղաշրջում**, պետական հեղաշրջում ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակաշրջանում, 1794 թվականի հուլիսի 27-ին, որն ուղղված էր Հասարակական փրկության կոմիտեում գերակշռող յակոբինյանների վարչակարգի դեմ։

Տերմիդորյան հեղաշրջումը հետևանք էր յակոբինյան վարչակարգի ներքին հակասություններից առաջացած ճգնաժամի։ Յակոբինյանները կարճ ժամանակամիջոցում լուծեցին բուրժուական հեղափոխության գլխավոր խնդիրները՝ վերացրին ֆեոդալական միապետական կարգերը, ապահովեցին հանրապետական Ֆրանսիայի ազգային միասնությունը։ Սակայն, իրականացնելով բաշխման խիստ կարգավորման սկզբունքը (մաքսիմում, ռեկվիզիցիա), յակոբինյանները ձեռք չտվեցին մասնավոր սեփականության վրա հիմնված բուն արտադրամիջոցներին, ինչի հետեանքով չկարողացան կասեցնել խոշոր բուրժուազիայի, մասնավորապես՝ սպեկուլյացիայով հարստացած նոր բուրժուազիայի տնտեսական հզորության արագ աճը։

Ֆեոդալական կարգերի վերականգնման վտանգը հարկադրեց բուրժուազիային, ինչպես նաև հարուստ գյուղացիությանը ժամանակավորապես համակերպվեց հեղափոխ-դեմոկրատական դիկտատուրայի հետ, իսկ երբ ռազմաճակատներում ձեռք բերած հաղթանակներով վերացավ այդ վտանգը, նրանք (նաև՝ միջակ գյուղացիությունը) հանդես եկան յակոբինյան վարչակարգի դեմ։ Միաժամանակ, յակոբինյանների քաղաքականության հակասականությունները (մաքսիմումի հաստատումը ոչ միայն սննդամթերքի, այլև՝ բանվորների աշխատավարձի վրա, հակաբանվորական Լը Շաւցեչքւեի օրենքի պահպանումը և ալնն) առաջացրին նաև հեղափոխական կառավարության հենարանի քաղաքային ու գյուղական չքավորության մի մասի դժգոհությունը։

Մ․ Ռոբեացիեռի կառավարության դեմ դավադրությունը ղեկավարող ժ․ Ֆուշեն, ժ․ Լ․ Տալյենը, Պ․ Բարրասը համախմբեցին յակոբինյանների կողմից ջախջախված դանտոնականներին ու էբերականներին, ապահովեցին «ճահճի» աջակցությունը, կապեր հաստատեցին ժիրոնդիաոների հետ, ներգրավվեցին նաև ժ․ Կոլլոդրբուան, ժ․ Բիյովարենը (այսպես կոչված ձախ տերմիդորականները), հասարակական փրկության կոմիտեի անդամների մի մասը։ Հակահեղափոխական այդ խմբավորման մեջ ղեկավար դերը պատկանում էր նոր, հեղափոխության ընթացքում հարստացած բուրժուազիային՝ աջ տերմիղորականներին։

Տերմիդորի 9-ին Կոնվենտի նիստում դավադիրները տապալեցին Լ․ Սեն-ժյուստի ելույթը, որը փորձում էր բացահայտել պատրաստվող հակահեղափոխական խռովությունը, և որոշում անցկացրին հեղափոխական կառավարության ղեկավարների ձերբակալման մասին։ Դավադիրների դեմ ելան զինված սանկյաչառները։ Սակայն ուժերի գերակշռությունը տերմիդորականների կողմն էր, իսկ ռոբեսպիեռականները ցուցաբերեցին աններելի անվճռականություն։ Մեծամասնություն ունենալով Կոնվենտում՝ տերմիդորականները Ռոբեսպիեռին ու նրա համախոհներին հայտարարեցին օրենքից դուրս, ձերբակալեցին և տերմիդորի 10-ի առավոտյան, առանց դատի, գիլյոտինի ենթարկեցին։

Տերմիդորյան հեղաշրջումը, որը քողարկված էր «հեղափոխություն բռնապետության դեմ» լոզունգով, ոչնչացրեց յակոբինյան դիկտատուրայի դեմոկրատական սոցիալական նվաճումները, վերացրեց մաքսիմումը, ջախջախեց Յակոբինյան ակումբը և արյունալի հալածանքներ սկսեց յակոբինյանների ու նրանց կողմնակիցների դեմ։ Տերմիդորյան հեղաշրջումով ավարտվեց Ֆրանսիական Մեծ հեղափոխությանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 675)։*  |
**Աբդուլլահ I թագավորի մզկիթ** կամ **Ամմանի մզկիթ** (արաբ․՝ مسجد الملك عبد الله الأولمسجد الملك عبد الله الأول‎‎), իսլամական կրոնական կառույց՝ մզկիթ, որը գտնվում է Հորդանանի թագավորության մայրաքաղաք Ամմանում։

Համարվում է Հորդանանի գլխավոր մզկիթներից մեկը, ուր տեղի են ունենում բազմաթիվ կրոնական արարողություններ։ Ամմանի մզկիթը կրում է Հորդանանի Հաշիմյան թագավորական դինաստիան ներկայացնող Աբդուլլահ I իբն Հուսեինի անունը։

Համարվում է Հորդանանի ամենամեծ գործող մզկիթը, ով կարող է աղոթատեղի ծառայել մինչև 3,000 մուսուլմանների համար։

Պատմություն
-----------

Հորդանանյան այս մզկիթի շինարարությունը սկսվել է 1982 թվականին՝ Հորդանանի առաջին թագավոր Աբդուլլահ I-ի (1946-1951) հրամանով։

Այն կառուցվել է չեխ-գերմանական ճարտարապետ Յան Ցեյկայի նախագծմամբ։

Շինարարությունը ավարտվել է 1986 թվականին։ Ներկայումս այն գտնվում է կանգուն վիճակում։

Նկարագրություն
--------------

Աբդուլլահ I թագավորի մզկիթը տիպիկ իսլամական և արաբական ճարտարապետական ոճով կառուցված կրոնական համալիր է։

Կարող է ընդունել մինչև 3000 մարդկանց, ընդ որում մզկիթում կա 500 հոգու համար նախատեսված աղոթավայր, որը նախատեսված է բացառապես կանանց համար։

Կապույտ ապակուց կառուցված գմբեթը ունի 35 մետր տրամագիծ, որը ամեն կողմից զարդարված է ղուրանյան արձանագրություններով։ Ամմանի այս մզկիթը, այն կրոնական կառույցներից է, որը ազատ ընդունում է նաև այլ կրոններ դավանող անձանց։

Մզկիթի ներսում գտնվում է իսլամական թանգարան, որը իր մեջ պարունակում է հավաքածուներ՝ հիմնականում Աբդուլլահ I-ի լուսանկարները և անձնական օգտագործման իրերը։ Այստեղ ցուցադրվում է նաև մետաղադրամներ և քարե փորագրություններ՝ հորդանանյան արաբերեն լեզվով։

Մզկիթը բաց է շաբաթվա բոլոր օրերին։ Ի տարբերություն շատ այլ մզկիթների, Ամմանի մզկիթը բաց է նաև ուրբաթ օրը, սակայն արգելվում է աղոթք կատարել շաբաթ օրը։ Մզկիթ մտնելիս կանայք պարտավոր են կրել գլխաշորեր՝ ծածկելով վարսերը։ Հարկավոր է հագնել նաև մարմնի մասերը փակող երկարաճիթ զգեստներ։ Չի կարելի մտնել մզկիթ կոշիկներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Յան Ցեյկա՝ Հորդանանի Աբդուլլահ I թագավորի մզկիթի նախագիծ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. Ausstellung im Kulturhof Westerbeck in Westerkappeln vom 1.–31. Mai 2009
3. ↑  Planet, Lonely. «Աբդուլլահ I թագավորի մկիթ». *Lonely Planet*. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.