**Կոսովոյի խոհանոց** (ալբ․՝ Kuzhina kosovare, սերբ.՝ Косовска кухиња), Կոսովոյի Հանրապետության ազգային խոհանոցը, որը ներառում է Չեռնոգորիայի, Հարավային Սերբիայի, Ալբանիայի և Մակեդոնիայի Հանրապետության ազգային խոհանոցների ընդհանրությունը։ Խոհանոցը մեծ ազդեցություն է կրել թուրքական և ալբանական խոհանոցներից։ Այս բոլոր խոհանոցների համար ընդհանուր կերակուրներից են համարվում բյորեկը, խորովածը, սուջուխը, երշիկները, լցոնաց տաքդեղը, գառան միսը, լոբին, սարման, փիդեն և այլն։

Հացը և կաթնամթերքը համարվում են Կոսովոյի խոհանոցի անբաժան մասը։ Կերակուրներում լայնորեն օգտագործում են կաթ, մածուն, այրան, սպրեդ, պանիր և կայմակ։ Միսը (տավարի միս, հավի միս, ոչխարի միս), լոբին, բրինձն ու տաքդեղը համարվում են Կոսովայի հիմնական դիետիկ սննդատեսակներից։ Բանջարեղենն օգտագործվում է ըստ եղանակային պայմանների։ Որպես կանոն, Կոսովոյի բնակիչներն անպայման պատրաստում են վարունգի, պոմիդորի և կաղամբի թթու։ Մեծ կարևորություն ունեն խոտաբույսերը, սև և կարմիր պղպեղները։

Խոհանոցը փոփոխման է ենթարկվում ըստ տարվա եղանակների։ Ձմռանն ամենաշատը տարածված են բանջարեղենային թթուներն ու խավիարը։

Նախաճաշ
-------

Նախաճաշը Կոսովոյում պարզ է. այն բաղկացած է հացից ու պանրից, այվարից կամ կաթով օմլետից։

Կարկանդակներ
------------

Կոսովոյի խոհանոցին բնորոշ կարկանդակներից են. 

Ֆլիա
* կուլփիդե (Kullpite)՝ մածունով կարկանդակ,
* բյորեկ՝ շերտավոր խմորից, որը լցոնում են մսով, պանրով, սպանախով,
* բակլասարմ (Bakllasarm)՝ աղի կարկանդակ մածունով և սխտորի սոուսով
* դդումով կարկանդակ,
* սպանախով կարկանդակ։

Աղցաններ
--------

Տարատոր
Կոսովոյի խոհանոցին բնորոշ աղցանները հիմնականում պարզ են ու արագ պատրաստվող։ Աղցանի հիմնական բաղադրիչներից են՝ լոլիկ, սոխ, սխտոր, պղպեղ, վարունգ, կարտոֆիլ, կաղամբ, հազար, գազար և լոբի։ Աղցանների տեսակներից են. 

* կարտոֆիլով աղցան,
* տարատոր՝ պատրաստված վարունգով, սխտորով և մածունով,
* վարունգով և լոլիկով աղցան,
* չորացրած եղինջով աղցան,
* լոբով աղցան,
* շոպական աղցան։

Երկրորդ կերակուր
----------------

Թավա
Կաղամբի տերևով տոլմա
Սարմա
* Տոլմա՝ հաճախ հրամցնում են ճաշին։ Հիմնականում պատրաստում են կաղամբի և խաղողի տերևներով ու գառան մսով։
* Լցոնած պղպեղ՝ մսով, բրնձով և բանջարեղենով։
* Սուջուխ՝ ապխտած մսային երշիկներ։
* Թավե գոր՝ գառան մսով ավանդական կերակուր։
* Թավ կոզի՝ գառան մսով և մածունով կերակուր։
* Բուրիան ձվերով՝ բրնձով, սպանախով և ձվերով կերակուր։
* Խորոված։

Ձկնեղեն
-------

Ամենաշատը տարածված է տապակած ձուկը։ Հատկապես հարգի են ծածանն ու շիղաձուկը։ Խավարտը բաղկացած է սխտորից, դափնու տերևից, լոլիկից և մաղադանոսից։ Ծածանի գլուխը հիմնականում հրամցնում են գլխավոր հյուրին։

Աղանդեր
-------

Հալվա
Ավանդական աղանդերի տեսակները շատ հաճախ պատրաստում են շաքարաջրով՝ շաքար, կիտրոնի հյութ և վանիլինի բուրմունք։ Կոսովոյի խոհանոցի հայտնի աղանդերներից են. 

* Փախլավա
* Սյութլաչ՝ բրինձ, կաթ, դարչին, չամիչ։
* Քնաֆե՝ շաքար, ընդեղեն, կտրատած խմոր, հունական ընկույզ։
* Թուլումբա։
* Հալվա։

Ըմպելիքներ
----------

Բուզա
Այրան
Կոսովոյում խիստ մեծ ճանաչում ունի ածիկային քաղցր ըմպելիքը՝ պատրաստված ցորենից և եգիպտացորենով։ Հայտնի է նաև խաղողի ռաքըն։ Տարածված խմիչքներից են.

* Ռաքը՝ ոգելից ալկոհոլային խմիչք զանազան մրգերից և խաղողից։
* Բուզա
* Այրան
* Գարեջուր
* Թուրքական սուրճ
* Դեղաբույսերով թեյ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ukelli, Fikrije. *1001 Receta për çdo familje*.
2. ↑  "アーカイブされたコピー". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 28-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 6.
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 3.
4. ↑  "Kosovo Kosovar Cuisine — KosovoGuide". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 3.
5. ↑  1000 receta per cdo familje
6. ↑  Burani me Spinaq e Vezë — ArtiGatimit
7. ↑  "Tavë Krapi Shkodrane". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 11-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 3.
8. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 3.
9. ↑  Bakllava
10. ↑  Rice pudding
11. ↑  Kadaif Recipe & Video | Martha Stewart

Արտաքին հղումներ
----------------

* Graham, Adam (2015 թ․ օգոստոսի 20). "In Kosovo, a Thirst for Progress, and Beer, Too". New York Times.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կոսովոյի խոհանոց** կատեգորիայում։ |