**Lichess** (արտասանվում է «լիչես», Լսել /liː-tʃes/), համացանցային շախմատային սերվեր (lichess.org կայք), որը ստեղծել է ֆրանսիացի ծրագրավորող Տիբո Դյուպլեսին (ֆր.՝ Thibault Duplessis)։ Սերվերում օգտագործվող ծրագրային ապահովումը բաց աղբյուր է և տարածվում է AGPL ազատ լիցենզիայով։

Նկարագրություն
--------------

Կայքի հիմնական գործառույթը առցանց կամ նամակագրությամբ այլ խաղացողների դեմ տարբեր ժամակարգերով շախմատ խաղալն է։ Կայքն ամբողջովին անվճար է և չի պարունակում որևէ գովազդ։ Գրանցված օգտվողների խաղացած բոլոր պարտիաները պահվում են սերվերում` տրամադրելով վիճակագրական տեղեկություններ և դրանց մեջ որոնելու հնարավորություն։ Պարտիաները կարող են ինչպես չազդել խաղացողի վարկանիշի վրա, այնպես էլ լինել վարկանիշային (ընտրվում է օգտագործողի կողմից)։ Վերջիններն օգտագործվում են խաղացողի վարկանիշը հաշվարկելու համար՝ հաշվի առնելով պարտիային հատկացվող խաղաժամանակը (բուլլիտ, կայծակնային, արագ, դասական շախմատ, անսահմանափակ ժամանակ)։ Բոլոր պարտիաները վերլուծելու համար հնարավոր է օգտագործվել Stockfish շախմատային շարժիչը։ Բացի իրական մարդկանց հետ պարտիաներից, օգտվողները կարող են խաղալ նաև համակարգչի դեմ (այդ թվում՝ որևէ դիրքից սկսած)։

Lichess-ը լայն հնարավորություններ է ընձեռում բարելավելու խաղի մարտավարական բաղադրիչը (մատով ավարտվող շախմատային խնդիրների լուծում, լավագույն քայլի որոշում), ամրապնդելու շախմատային նշագրության իմացությունը և մարզելու սկզբնախաղային գիտելիքները։ Ստանդարտ շախմատի տարբեր ժամանակների ընտրությունից բացի, կայքը նաև հնարավորություն է տալիս խաղալու շախմատի հետևյալ տարատեսակները.

* Շախմատ-960 (Ֆիշերի շախմատ),
* Արքան կենտրոնում (Լեռան արքա, King of the Hill),
* Շախմատային զիջախաղ (հակաշախմատ),
* Ատոմային շախմատ,
* Crazyhouse,
* Երեք շախ (Three-check chess),
* Հորդային շախմատ («հորդա» բառից)՝ Դանսենիի շախմատի տարատեսակ (Dunsany’s chess)։ Այս դեպքում Lichess-ի առաջարկած տարբերակը ստանդարտ հորդային շախմատից փոքր-ինչ տարբերվում է, և այլն։

Lichess-ը թույլ է տալիս անցկացնել միաժամանակյա խաղաշարեր, խաղալ «կույր» շախմատ, դիտել այլ խաղացողների պարտիաներ՝ LichessTV-ով (օգտագործելով հենց Lichess-ի ինտերֆեյսը կամ այն խաղացողների տեսաալիքները, որոնք հեռարձակում և մեկնաբանում են իրենց պարտիաները twitch-ով կամ youtube-ով)։ Կայքում կան ֆորում, տեսադարան, տախտակի խմբագրիչ։ Կայքի ֆորումում կարելի է ստեղծել թիմեր ըստ հետաքրքրությունների։

Lichess-ը կույր կամ թույլ տեսնող մարդկանց հնարավորություն է տալիս շախմատ խաղալ։ Կայքում գրանցվելու համար ստանդարտ CAPTCHA-ի փոխարեն անհրաժեշտ է լուծել շախմատային պարզ խնդիր (որպես կանոն՝ մատ 1 քայլից)։ 2015 թվականի փետրվարի 11-ին թողարկվել է «Անդրոիդ» սարքերի համար պաշտոնական բջջային հավելվածը։ IOS-ի համար ծրագիրը թողարկվել է 2015 թվականի մարտի 4-ին։

Lichess-ի առանձնահատկությունը գովազդից լիակատար ազատության քաղաքականությունն է (անվանման *li-* նախածանցը անգլերեն *libre* (ազատ), *live* (ուղիղ, կենդանի), *light* (թեթև), lila (բաց ծրագրային կոդ) բառերից է)՝ ամսական, շաբաթական և նույնիսկ օրական պարբերականությամբ անընդմեջ շարունակվող նոր գործառույթների մշակմամբ և իրականացմամբ։ Ծախսերի ծածկումն ապահովվում է կամավոր նվիրատվությունների շնորհիվ և Lichess-ի ստեղծողի աշխատավարձից (առկա հինգ սերվերներից երեքը վճարվում են նվիրատվություններից, մնացած երկուսը` ստեղծող Տիբո Դյուպլեսիի սեփական միջոցներից)։ Lichess-ի մշակումն ու աջակցությունը հեղինակի հոբբին է (որը ՏՏ ոլորտում լավ վարձատրվող հիմնական աշխատանք ունի)։ Նա կտրականապես դեմ է կայքում վճարովի տարրեր ավելացնելուն, իսկ սեփական գրպանից ամսական ծախսերը (մոտ 170 ԱՄՆ դոլար) համարում է միանգամայն ընդունելի վճար հաճույք ստանալու դիմաց։

2020 թվականի սեպտեմբերի 15-ի դրությամբ, lichess.org-ը Alexa-ի համաշխարհային վարկանիշում 1307-րդ տեղում էր։ Այցելուների մեծ մասը ԱՄՆ-ից, Հնդկաստանից և Գերմանիայից է։ Նույն ամսվա դրությամբ Lichess-ն աշխարհում երկրորդ ամենահայտնի շախմատային կայքն է (chess.com-ից հետո)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Contributing • lichess.org". *lichess.org*. Retrieved 2021 թ․ մարտի 12.
2. ↑  How old is lichess?
3. ↑  "How do you pronounce Lichess?". *lichess.org*. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 26.
4. ↑  Duplessis, Thibault. "LICENSE". *GitHub*. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 14.
5. ↑  Козлов, Алексей (2014 թ․ հուլիսի 21). "Сайт дня: Lichess.org — чёрное и белое онлайн". Արխիվացված է the original 2015 թ․ օգոստոսի 11-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Rini, Giorgio (2010 թ․ նոյեմբերի 30). "Giocare a scacchi su internet con Lichess". *Nanopress*. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 14.
7. ↑  Baweja, Tehseen (2010 թ․ նոյեմբերի 25). "Lichess: Play Online Chess Game Against Computer or Others". MakeUseOf. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 25.
8. ↑  Clarke, James (2014 թ․ հունիսի 4). "How training puzzles are generated".
9. ↑  Duplessis, Thibault (2015 թ․ հունվարի 12). "Atomic Chess! And more".
10. 1 2  Duplessis, Thibault (2014 թ․ փետրվարի 11). "The Mobile App is ready!".
11. ↑  Patkar, Mihir (31 July 2015). «10 Free Two Player Games You Can Play In Your Browser».
12. ↑  "King of the Hill • Bring your King to the center to win the game. • lichess.org". *lichess.org*. Retrieved 2021 թ․ մարտի 11.
13. ↑  Torres, JC (2014 թ․ հունիսի 23). "Lichess embraces blind players with new chess site features". Slashgear. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 14.
14. ↑  Leyden, John (2013 թ․ մարտի 14). "We shall CRUSH you, puny ROBOT... with CHESS". The Register. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 20.
15. ↑  Carter, Grey (2013 թ․ մարտի 14). "Sick of Captchas? How About Chess Puzzles?". The Escapist. Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
16. ↑  Duplessis, Thibault (2015 թ․ մարտի 4). "Mobile app: iOS edition". Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 14.
17. ↑  "Frequently Asked Questions • lichess.org". *lichess.org*. Retrieved 2021 թ․ մարտի 11.
18. ↑  Duplessis, Thibault (2014 թ․ հուլիսի 2). "Why is lichess free?". Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 14.
19. ↑  "lichess.org Site Overview". Alexa Internet. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 25-ին. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
20. ↑  "Chess Links and Websites". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Պաշտոնական բլոգ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | չարորաբան |

 |