recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կապի թանգարան**, կապի առաջին թանգարանը Հայաստանում, հիմնադրվել է 2012 թվականին։

Պատմություն
-----------

Կապի թանգարանը հիմնադրվել է 2012 թվականին։ Բացման պաշտոնական արարողությանը ներկա էին ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարի տեղակալ Անդրանիկ Ալեքսանյանը, «ՎիմպելԿոմ» ընկերության ղեկավարությունը ի դեմս ԱՊՀ երկրներում բիզնեսի զարգացման գծով փոխնախագահ Դմիտրի Կրոմսկիի, հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի անդամ Սամվել Արաբաջյանի, ՌԴ դեսպան Վյաչեսլավ Կովալենկոն, Առևտրաարդյունաբերական պալատի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները ներկայացնող ընկերությունների ներկայացուցիչներ։

Ցուցադրություն
--------------

Կապի թանգարանում ներկայացված են հեռախոսային կապի և «ԱրմենՏել» ընկերության զարգացման պատմությանը վերաբերող նյութեր, ինչպես նաև Հայաստանում ներդրված կապի ժամանակակից տեխնոլոգիաների ցուցանմուշներ։ Թանգարանում ներկայացված ցուցանմուշները հնարավորություն են ընձեռում այցելուներին ծանոթանալ Հայաստանում հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների զարգացման պատմության հետ, ինչպես նաև իմանալ աղետի գոտում կապի վերականգնման գործընթացում հայ կապավորների ունեցած ներդրման մասին։

Հասցե
-----

Թանգարանը գտնվում է Երևանում, Ազատության պողոտայի 24/1 հասցեում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանում բացվել է կապի առաջին թանգարանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինտերակտիվ, Կապի թանգարան
**Մասկարպոնե (պանիր)** (իտալ.՝ mascarpone), իտալական սերուցքային պանիր։ Մասկարպոնեի 25% յուղայնությամբ սերուցքի արտադրության համար եռացնում են 70-90 °C ջերմաստիճանում և խառնելուց ավելացնում են գինեթթու և կիտրոնի թթու։ Երկարատև եռացնելն ավարտելուց հետո ապրանքանիշը սառեցնում են, շիճուկի հեռացման համար սեղմում են պարկերի մեջ և պահում են զով վայրում։ Պանրի պահպանման ջերմաստիճանը +0 +4 °C է։

Պատմություն
-----------

Ծագում է Լոմբարդիա տարածաշրջանից։ Ենթադրվում է, որ առաջին անգամ այն սկսել են պատրաստել Միլանից հարավ-արևմուտք գտնվող Լոդի և Աբբիատեգրասսո քաղաքներում, XVI դարի վերջերին և XVII դարի սկզբներին։

Արտադրվում է Իտալիայում, արտադրող ընկերությունը «Parmalat» ՍՊԸ-ն է։

Օգտագործում
-----------

Հաճախ օգտագործվում է պանրով թխվածք և այլ աղանդերներ պատրաստելու համար։ Մասկարպոնեն պարունակում է մոտավորապես 75 % ճարպ, այդ պատճառով էլ ավելի հաճախ օգտագործվում է աղանդերներում։ Առավել հայտնի աղանդերը պատրաստված մասկարպոնեով տիրամիսուն է։ Պանիրը նաև օգտագործվում է բուսայուղի փոխարեն սենդվիչների համար։

Մասկարպոնե պանիրը տիպիկ իտալական համով ուտեստ է։ Prosciutto և Rocket պիցցաների բաղադրամասերից է։

Բաղադրություն
-------------

100գ պանրում կալորիականությունը կազմում է 224 կկալ։

Հաշվարկված է 100 գ պանրի համար՝

* *Յուղայնություն*՝ 83
* *Սպիտակուցներ*՝ 14
* *Ածխաջրեր*՝ 1.5

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մասկարպոնեն որպես պիցցաների բաղադրամաս
2. ↑  Պանիր Mascarpone(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մանկարպոնե պանիրը cheese.com կայքում
* Մասկարպոնե պանրի պատրաստման տեխնոլոգիան Archived 2007-04-09 at the Wayback Machine.
**Հառիճի ընծայարան**, վանական նշանավոր համալիր Շիրակի մարզում։ Հառիճը նաև եղել է գրչության կենտրոն։ VII դարից հայտնի է Հառիճի դպրոցը։ Հայտնի է 1209թ. Մարգարեի ձեռքով գրնած հնագույն ձեռագիր մի Ավետարան` լրացված, ծաղկած և կազմված Հառիճավանքում, որից միայն մի թերթ է հասել մեզ` հիշատակաարանի մասից։ Մեզ հասած հաջորդ ձեռագիրը 1219թ. է, գրված Աբասի որդի Գրիգորի առաջնորդության ժամանակ, երբ գրչության արվեստը ծաղկում էր Հառիճի դպրոցում։ Հետագա դարերում Հառիճի դպրոցի գործունեության մասին հավաստի տվյալներ չկան։ XIII դարի կեսերին մոնղոլ-թաթարական արշավանքների արդյունքում վանքն ամայության է մատնվել և ընդհատվել է դպրոցի գոծունեությունը։                                                                                                 

1850 թվականին Գյումրիում հիմնվել է Հառիճի վանական ընկերությունը։ Ընկերության հիմնադիրներն են եղել Տեր Պետրոսը, Աղաբեկ Տիգրանյանցը, Սահակ Սիմոնյանցը և այլ լուսավորյալ երիտասարդներ։ Երիտասարդներն իրենց առջև նպատակ էին դրել՝ վերաբացելու դարեր առաջ փակված դպրոցը։ 1856 թվականի  նոյեմբերի 1-ին Հառիճավանքի դպրոցն սկսել է իր կանոնավոր գործունեությունը։ Որոշ պատմաբաններ այս փաստը ընդունում են որպես «դպրոցի երկրորդ վերածնունդ»։ 1869 թվականին Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցին, հյուրընկալվելով Հառիճավանքում, առաջարկում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում բացել բարձրագույն հոգևոր ուսումնական հաստատություն։ 1874 թվականին բացվել է Գևորգյան Ճեմարանը։

Հառիճավանքի դպրոցը իր գոյությունը շարունակել է մինչև 1917 թվականը՝ ունենալով  374 շրջանավարտ։ Ի թիվս այլ նշանավոր հայորդաց, այստեղ սովորել են Ավետիք Իսահակյանը, Երվանդ Տեր-Մինասյանը, Կարապետ Կոստանյանցը և ուրիշներ։ Կրթօջախի սաներից 63-ը դարձել են  քահանաներ և 3-ը՝ վարդապետներ։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, դպրոցի գործունեությունը դադարեցվել է։  

**Ընծայարանի վերաբացումը**

2012թվականին՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանին կից Հառիճավանքում վերաբացվել է հոգևոր ընծայարան, որն անվանվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի «Թրբանճյան ընծայարան»։ Ընծայարանը ունի ավագ դպրոցի կարգավիճակ։ 2012 թվականից ընծայարանը ղեկավարում է Տ.Նշան աբեղա Հմայակյանը։ 2017 թվականի մարտի 1-ից Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ -ի որոշմամբ ընծայարանի տեսուչ է նշանակվել Տ. Ղևոնդ աբեղա Սաղաթելյանը։ Այսօր ընծայարանը ունի ավելի քան 35 սան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
**Զեյթունցյան,** հայկական ազգանուն՝ ծագումով հավանաբար Միջերկրածովյան տարածաշրջանից։ Ազգանվան «Զեյթուն» արմատը որոշ լեզուներով նշանակում է «ձիթապտուղ» ( իսպաներեն ՝ aceituna; արաբերեն ՝ zeitun), այն նաև պատմական Արևմտյան Հայաստանում գտնվող հայկական քաղաքի անունն է, որը գտնվում է Միջերկրական ծովի հյուսիսարևելյան ավազանում։

Զեյթուն քաղաքի անունը կամ անկախ Զեյթունցյան ազգանունը, հավանաբար, կապված է Միջերկրական ծովի ավազանում ձիթենու աճեցման հետ։ Ազգանունը կարող է լինել տեղագրական (տեղանքի առանձնահատկությունների հետ կապված), մասնագիտական (ձիթապտղի մշակության հետ կապված) կամ տեղական (բնակավայրում բնակության վայրի հետ կապված)։

Զեյթունցյան ազգանունով նշանավոր մարդիկ
--------------------------------------

* Զարմինե Պերճի Զեյթունցյան (ծնվ․ 1968), պետական գործիչ։
* Պերճ Զեյթունցյան (1938-2017), դրամատուրգ, սցենարիստ, Հայաստանի մշակույթի նախկին նախարար։
* Վահան Զեյթունցյան (1882-1959), խմբագիր-հրատարակիչ։

Տե՛ս նաև
--------

* Զեյթուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հանրագիտական բառարան, Ե. 2016, էջ 702։

Արտաքին հղում
-------------

* Զեյթունի մշակույթի կենտրոն
* Հայկական անունների շտեմարան «ԶԵՅԹՈՒՆ»
**Սկադի** (հին սկանդինավերեն Skaði; մյուս գրելաձևերը. Skade, Skadi, Skadhi, Skathi ) սկանդինավյան դիցաբանությունում ինեիստական հսկա, որսի ներկայացուցիչը։ Հիմնական հատկանիշները՝ նետ, աղեղ, դահուկներ։ Սկզբում նա եղել է պտղաբերության աստվածուհի։ Սկադին երկրին տալիս է ձմեռ և սառույց, Նյորդի կինն է։ Սկանդինավյան առասպելների համաձայն, երբ Ասերը սպանեցին նրա հորը՝ Տյացցի հսկային, Սկադին ուղևորվեց Ասգարդ` վրեժ լուծելու։ Բայց ասերը առաջարկեցին Սկադիին վրեժի փոխարեն նրանցից մեկին ընտրել որպես ամուսին։ Նա համաձայնվեց, սակայն պայման դրեց. ասերը պետք է ծիծաղեցնեին նրան։ Դա ոչ ոքի չէր հաջողվում։ Միայն Լոկին կարողացավ ծիծաղեցնել Սկադիին։ Այնուհետև նրան ասացին, որ ընտրի ամուսնուն։ Ընտրելիս նա պետք է տեսներ միայն ասերի բոբիկ ոտքերը։ Նա ցույց տվեց իր ընտրած ոտքերի զույգը, ենթադրելով, որ դա Բալդր աստվածն է, սակայն պարզվեց, որ ոտքերը Նյորդինն էին։ Վերջապես, Օդինը վերցրեց Տյացցիի աչքերը և նետեց երկինք, այդպես ստեղծվեցին աստղերը և խաղաղություն տիրեց Սկադիի և ասերի միջև։ Սկադին երազում էր ապրել Տրյումհեյմում` սարերում, այնտեղ, որտեղ ապրել էր հայրը։ Իսկ Նյորդը ցանկանում էր ապրել ծովի մոտ։ Նրանք որոշեցին 9 օր ապրել սարերում, 9 օր՝ ծովի մոտ։ Մի օր, սարերից վերադառնալով, Նյորդը ասաց.

Leið erumk fiöll,
Չեմ սիրում լեռները,

vark-a ek lengi á,
չնայած եղել եմ այնտեղ

nætr einar níu;
9 օր միայն։

úlfa þytr
Ես չեմ փոխի

mér þótti illr vera
Կարապի ձայնը

hjá söngvi svana.
գայլի ոռնոցի հետ.

Դրան Սկադին պատասխանեց։

Sofa ek né máttak
Քնել չեն թողնում ինձ

sævar beðjum á
թռչնի ձայները

fugls jarmi fyrir;
Ծովի ափից,

sá mik vekr,
ամեն առավոտ

er af víði kemr,
արթնացնում է ինձ

morgun hverjan már.
ծովային ճայը.

Սկադին վերադարձավ սարեր և հաստատվեց Տրունհեյմում, որտեղ վերադարձավ իր սովորական զբաղմունքներին.

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 123968380 · VIAF: 67387334 · WorldCat VIAF: 67387334 |

 |
*Այս հոդվածը հին հուշարձանի մասին է։ Նորի մասին տե՛ս Գեներալ Միխայիլ Սկոբելևի հուշարձան (Մոսկվա)։*

**Գեներալ Միխայիլ Սկոբելևի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник генералу Михаилу Скобелеву), կոթողային ձիարձան Մոսկվայում, որը նվիրված էր 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի հերոս, հետևազորի գեներալ Միխայիլ Դմիտրիևիչ Սկոբելևին։ Հուշարձանը բացվել էր 1912 թվականի հունիսի 24-ին և քանդվել 1918 թվականի մայիսի 1-ին։ Գտնվել է Յուրի Դոլգորուկիի ներկայիս հուշարձանի տեղում՝ Տվերսկայա հրապարակում (հուշարձանի տեղադրման հետ միաժամանակ հրապարակն անվանվել էր «Սկոբելևի հրապարակ» և այդ անունը կրել էր մինչև 1918 թվականը)։

Նկարագրություն
--------------

Խիվան նվաճող և Բուլղարիան ազատագրող Միխայիլ Դմիտրիևիչ Սկոբելևը պատմության մեջ է մտել «սպիտակ գեներալ» անունով։ Նրա հուշարձանի նախագիծը ստեղծել է պաշտոնաթող փոխգնդապետ Պյոտր Ալեքսանդրովիչ Սամսոնովը։ Բրոնզե հուշարձանը կանգնած էր ոչ ստանդարտ ձևի պատվանդանի վրա, որը երեսպատված էր ֆիննական գրանիտով, և շատ արտահայտիչ էր շնորհիվ թուրքական ամրության վրայով ցատկող ծառս արած ձիու վրա հեծյալի դինամիկ դիրքի։ «Սպիտակ գեներալի» պատկերաքանդակի կողքերին նրան հավատարիմ զինվորների արձանախմբերն էին, խորշերում տեղակայված էին խորաքանդակներ, որոնք պատկերում էին 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի դրվագներ։ Կարծիք կա, որ ձիավորի քանդակն ունեցել է ընդամենը երկու հենարան՝ ձիու հետևի ոտքերը։ Եթե դա այդպես է, ապա Ռուսաստանում եղել է միայն մեկ նման հուշարձան՝ Նիկոլայ I-ի ձիարձանը Սանկտ Պետերբուրգում, որի հեղինակը եղել է Պյոտր Կլոդտը։ Սակայն, դատելով հուշարձանի հին լուսանկարներից, գրոհով գրավված ամրության դրվագներից մեկը ձիու առջևի ոտքերի տակ կարող էր ծառայել որպես երրորդ հենարան։

Պատմություն
-----------

Սկոբելևի հրապարակը Փետրվարյան հեղափոխության օրերին
Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 1912 թվականի հունիսի 24-ին` գեներալի մահից 30 տարի հետո։

Մինչև 1918 թվականի մայիսի 1-ը հուշարձանը քանդվեց ի կատարումն «Թագավորների և նրանց ծառաների հուշարձանները հանելու մասին» դեկրետի։ Հուշարձանի տեղում նույն 1918 թվականին կանգնեցվեց խորհրդային սահմանադրության հուշարձանը, որը 1919 թվականին լրացվեց Ազատության արձանով։ Այն գոյատևեց մինչեւ 1941 թվականը, իսկ 1954 թվականին այս վայրում տեղադրվեց Յուրի Դոլգորուկիի հուշարձանը։

1918 թվականին քանդվածի փոխարեն նոր հուշարձանը տեղադրվեց 2014 թվականի դեկտեմբերի 9-ին` «Նիկուլինո» զբոսայգու տարածքում` Վերնադսկու պողոտայում գտնվող Գլխավոր շտաբի ակադեմիայի շենքի դիմաց (Մոսկվայի հարավ-արևմուտք)։ Հեղինակներ` քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկով, ճարտարապետներ` Ի. Ն. Վոսկրեսենսկի, Ա. Ի. Վոսկրեսենսկի։

Պատկերասրահ
-----------

* Մոսկվա։ Գեներալ Սկոբելևի հուշարձանի բացումը, 1912 թվականՄոսկվա։ Գեներալ Սկոբելևի հուշարձանի բացումը, 1912 թվական
* Հուշարձանի քանդումը, 1918 թվականՀուշարձանի քանդումը, 1918 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* К. Г. Сокол. Монументы империи. Москва, 2001, стр. 318-320.
**Նոր Զեյթուն** կամ **Զեյթուն**, թաղամաս Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանում։ Վարչականորեն թաղամասը մտնում է Քանաթեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի մեջ։

Զեյթուն թաղամաս հիմնադրելու նպատակով Հալեպում 1944 թվականին կազմվում է <Արծվաբույն Զեյթուն> վերաշինման միությունը, որի անդամներն են եղել՝

*Հալեպում.*

1. Նորաշխարհյան Փանոս
2. Ալաջաջյան Եղիա
3. Վերապատվելի Քելիկյան Պետրոս
4. Բշտիկյան Հովսեփ
5. Ազարյան Հարություն
6. Շիշիկյան Փարունակ
7. Թոզլիկյան (Եղյան) Կարապետ
8. Չոփուրյան Լևոն

*Հայաստանում.*

1. Սուրենյան Ավետիս
2. Քարանֆիլյան Դովլաթ
3. Բոյամյան Սահակ

Ներգաղթից հետո, 1948 թվականին Կոմիտեի անդամներով թույլտվություն են ստանում և Երևան քաղաքում հիմնադրում ու կառուցում են Նոր Զեյթուն թաղամասը։

Նոր Զեյթուն թաղամասի և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի թաղապետը ազգությամբ հայ Գևորգ Ղազարյանն է։

Թաղամասը հիմնականում հայաբնակ է, սակայն կան նաև այլ ազգային փոքրամասնություններ, օրինակ՝ ռուսներ, վրացիներ, հնդիկներ, պարսիկներ և այլն։

Սահմանակից է Ավան, Արաբկիր, Կենտրոն և Նոր Նորք վարչական շրջաններին։

Տե՛ս նաև
--------

* Քանաքեռ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Համայնքը Երևանի քաղաքապետարանի կայքում
2. ↑  Եղյան Նշան (2019)։ *Սրտի Թերթիկներ*։ Երևան: Նաիրի։ էջ 11։ ISBN 978-5-550-01836-1
Պրոռուսական ցույցեր Ուկրաինայում
**Ռուսամետություն**, **ռուսասիրություն**, **ռուսաֆիլիա**, **ռուսոմանիա**, **պրոռուսականություն**, մշակութային, քաղաքական կամ լեզվաբանական ենթատեքստերում օգտագործվող եզրույթ, որը նկարագրում է Ռուսաստանի, ռուս ժողովրդի, ռուսական քաղաքականության և/կամ մշակույթի հանդեպ տածած անհատական և/կամ կոլեկտիվ ծայրահեղական հիացմունքը։ Հակադրվում է հակառուսականությանը (ռուսաֆոբիա)։

Ռուսամետությունն արևմտյան մշակույթում
-------------------------------------

Արևմտյան մշակույթում ռուսամետությունը ենթադրաբար հիմնված է հանրամատչելի մշակույթում ձևավորված կարծրատիպների («ավանդական ռուսական հյուրասիրություն», «ռուսական քնքշություն» և այլն), ինչպես նաև ռուսական մենթալիտետի խորը ուսումնասիրությունների վրա, ինչպիսին էր օրինակ ամերիկյան գրող Ռոբերտ Ալեքսանդրի աշխատությունը, որում գրված է. «Ես սիրում եմ ռուսներին նրանց դրամատիկական ու զգացմունքային բնավորության համար։ Նրանք չեն վախենում սիրելուց, չեն վախենում վնասվելուց, և չեն վախենում չափազանցնելուց և չմտածված արարքներ կատարելուց»։

2004 թվականին «Gallup» միջազգային կազմակերպությունը հայտարարում է անցկացված հարցման արդյունքների մասին։ Համաձայն հարցման արդյունքների, արևմտաեվրոպական երկրների բնակիչների շուրջ 20%-ը դրական էին տրամադրված Ռուսաստանի նկատմամբ։ Առավել լավ տրամադրված երկրների շարքում էին Իսլանդիան, Հունաստանն ու Մեծ Բրիտանիան։

Տոկոսային առումով, Ռուսաստանի հանդեպ դրական գնահատական տվողները Ֆինլանդիայիում, Թուրքիայում և Ճապոնիայում կազմում էր 9%, Լիտվայում՝ 38%, Լատվիայում՝ 36%, իսկ Էստոնիայում՝ 34%։ Էստոնիայում և հատկապես Լատվիայում բավականին մեծ է ռուսական համայնքը, ինչը հավանաբար որոշակիորեն ազդել է հարցման արդյունքների վրա։

Տես նաև
-------

* Հակառուսականություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  An Հարցազրույց Ռոբերտ Ալեքսանդրի հետ(անգլ.)
2. ↑  *«Helsingin Sanomat»*, հոկտեմբերի 11, 2004, Հակառուսականությունը բավականին մեծ է Ֆինլանդիայում։ Միայն Կոսովոյում է առավել բացասական վերաբերմունք։ Archived 2014-07-17 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph292484 |

 |
**«Ավետում»** (իտալ.՝ Annunciazione), աստվածաշնչյան սյուժեով նկար, որը վրձնել է Վերածննդի իտալացի նկարիչ Լեոնարդո դա Վինչին։ «Ավետումը» ստեղծվել է 1472-1475 թվականներին երիտասարդ Լեոնարդոյի կողմից, ով այդ ժամանակ աշխատում էր իր ուսուցչի՝ Անդրեա դել Վերոկկիոյի արվեստանոցում։ 1867 թվականից մինչև մեր օրերը այս ստեղծագործությունը պահպանվում է Ուֆֆիցի թանգարանում։

«Ավետման» սյուժեում ընկած է աստվածաշնչյան այն հատվածը, երբ Գաբրիել Հրեշտակապետը Կույս Մարիամին ավետում է այն մասին, որ շուտով սուրբ հոգուց հղիանալու է և ծնելու է Հիսուս Քրիստոսին:

Նկարագիր
--------

Լեոնարդո դա Վինչիի ստեղծագործության ֆոնին կենտրոնում հայտնվում է Մոնտե Սան Մարտինոն Կոմո լճի, ենթադրվում է, որ նկարն արվել է Լիերնա փոքրիկ գյուղում, Fiumelate-ի մոտ։

Ստեղծագործությունը պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ նաև ավանդական ու հստակ։ Առաջին պլանում նկարիչը պատկարել է ծնկաչոք հրեշտակապետին՝ Գաբրիելին՝ ձախ ձեռքին սպիտակ շուշան (Կույս Մարիամի անարատության խորհրդանիշը)։ Աջ ձեռամբ Գաբրիել Հրեշտակապետը օրհնում է իր տան մեջ նստած նստած Մարիամին։ Հրեշտակի զգեստի քղանցքը տարածված է խոտերից և ծաղիկներից կազմված գորգի վրա, որը պատկերված է խիստ պայմանական։ Մարիամ Աստվածածնին նկարիչը, որպես կանոն ու ավանդույթ, պատկերել է Աստվածաշնչով, որը դրված է Մարիամի առջև գտնվող սպիտակ, ճոխ, դրվագազարդ գրակալի վրա։

Հորիզոնական մեծածավալ ստեղծագործությունը թույլ է տալիս, որ հետին պլանում նկարիչը ցուցադրի լայն բնապատկեր։ Այստեղ տեղ են գտել ծառերի ուրվագծեր, դեպի հեռուն գնացող գետ, որի վրա նավարկում են նավերը։ Կան նաև նավահանգստային քաղաքի աշտարակներ, պարիսպներ՝ շրջապատված թույլ երկնագույն ծխի շերտի մեջ գտնվող լեռնագագաթներով։

Նկարի հատվածներ
---------------

* Գաբրիել ՀրեշտակապետԳաբրիել Հրեշտակապետ
* Մարիամ ԱստվածածինՄարիամ Աստվածածին
* Աստվածաշունչը և Մարիամ Աստվածածնի ձեռքը Աստվածաշունչը և Մարիամ Աստվածածնի ձեռքը
* Հետին պլանի բնապատկերը՝ պարզորոշ երևացող նավահանգստով, նավերով ու լեռնագագաթներով Հետին պլանի բնապատկերը՝ պարզորոշ երևացող նավահանգստով, նավերով ու լեռնագագաթներով
* Մարմարիոնե գրակալի ռելիեֆային քանդակները Մարմարիոնե գրակալի ռելիեֆային քանդակները

Տե՛ս նաև
--------

* Ավետում (Ռոսսետտիի նկար)
* Ավետում (Վան Էյքի նկար)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7
2. 1 2
3. 1 2  Leonardo da Vinci: The Annunciation // *ArtChive.com,*. — 2009.

Գրականություն
-------------

* *AA.VV.* Galleria degli Uffizi. — Roma, 2003. — (I Grandi Musei del Mondo).
* *Milena Magnano* Leonardo. — Milano: Mondadori Arte, 2007. — (I Geni dell’arte). — ISBN 978-88-370-6432-7
* *Gloria Fossi* Uffizi. — Firenze: Giunti, 2004. — ISBN 88-09-03675-1

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Leonardo da Vinci: anatomical drawings from the Royal Library, Windsor Castle*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 123561252 · GND: 4415837-3 |

 |
| **՞**Մեծ ջրցուլ |
| --- |
| Մեծ ջրացուլը Լեհաստանի Պոզնան քաղաքի կենդանաբանական այգում  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Հավալուսնանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Տառեղներ |
|
|
|
| Ցեղ | Botaurus |
|
|
| Տեսակ | Մեծ ջրցուլ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Botaurus stellaris
(Linnaeus, 1758) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 106003766 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
|      Բնակալման արեալ
     Կլոր տարին
     Ձմեռման արեալ |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Մեծ ջրացուլ** (լատին․՝ Botaurus stellaris), արագիլանմանների կարգի խոշոր թռչնատեսակ։ Բնադրվում է գաղութներում, հաճախ տառեղների և ձկնկուլների հետ համատեղ։

Բավականին լռակյաց թռչուն է։ Մեծ ջրցուլը ձայներ է արձակում միայն բնի մոտ գտնվելու պահին։ Այս թռչունը ունի բավականին կոշտ ձայն, որը նման է մռթմռթոցի։

Կազմում է փոքր երամներ։ Մեծ ջրցուլը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում և գտնվում է անհետացման եզրին։ Սնվում է ծանծաղուտներում՝ ճահճային անողնաշարավորներով, խխունջներով, իսկ հազվադեպ նաև ձկներով և որդերով։

Տնային հավից չափերով ավելի խոշոր է։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Մեծ Բրիտանիա կղզում, Նիդերլանդներում, Իսպանիայում՝ մինչև Դանուբ։ Ձմռան ամիսներին հանդիպում է նաև Աֆրիկայում և Հեռավոր Արևելքում՝ մինչև Չինաստան և Ճապոնիա։

Հանդիպում է նաև Հայաստանի տարածքում։ Այստեղից որոշ քանակությամբ ներթափանցել է նաև հարևան Վրաստան, Թուրքիա և Իրան։

Հայաստանում նախկինում ապրել է Սևանա լճի հարակից ճահճուտներում։ Հայաստանում բավականին քիչ է և հանդիպում է միայն Արարատյան հարթավայրում՝ գարնանային և աշնանային չուի ժամանակ։

Նկարագրություն
--------------

Ընտանի հավից մի փոքր մեծ է։ Մարմնի երկարությունը կազմում է 70 սմ, իսկ թևերինը՝ 31-34 սմ։ Ունի խոշոր և երկար ոտքեր։ Կտուցը ևս խոշոր է՝ դիմային ծայրի հատվածում գդալանման լայնացած։

Գլխին ունի փուփուլանման դեղնավուն փետուրներ։ Մարմնի փետրածածկը ունի սպիտակ գունավորում։ Կտուցը և ոտքերը սև են, սակայն կտուցի հիմքը և ծայրը, ինչպես նաև կղզկը դեղին են։

Գլխի փուփուլը հայտնվում է տարիքի մեծանալուն զուգընթաց։ Կշռում է 1,7 կգ։ Թռչող է։ Թռիչքի ընթացքում ջրցուլի պարանոցը երկտակ ծալվում է դեպի մեջքը։

Տես նաև
-------

* Կվակվա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադամյան, Մ.Ս, *Գիտահանրամատչելի ակնարկ դպր. միջին և բարձր տարիքի համար*, Հայաստանի թռչունները (խմբ. Մ.Գ. Բերբերյան), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ««Սովետական գրող» հրատարակչություն», 1985, էջ 31 — 231 էջ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85045791 |

 |
**Հայրենիք**, սեփականության իրավունքի հիմնական տեսակը միջնադարյան Հայաստանում:

Ըստ Մխիթար Գոշի դատաստանագրքի, բոլոր հողերի գերագույն սեփականատերը թագավորն էր։ Գոշի այս սահմանման հիմքում ընկած էր այն, որ դեռևս Արշակունիների ժամանակներից Հայաստանում այդպես է եղել և այդպես պետք է շարունակվեր։ Դատաստանագրքում սեփականության իրավունքի սուբյեկտներ են ճանաչվում նաև այլ թե՛ աշխարհիկ, թե՛ հոգևոր անձինք։ Այսպիսով, սեփականության իրավունքի առաջին և հիմնական տեսակը հայրենիքն էր, որը ձեռք էր բերվում «սրով» կամ «առքով»։ Եկեղեցուն և վանքերին պատկանող հողերը նույնպես համարվել են հայրենակալվածքային սեփականություն։ «Հայրենիք» տերմին միարժամանակ նշանակում էր ոչ միայն տվյալ հողատիրության կատեգորիան, այլև ընդհանրապես սեփականություն կազմող գույքը, լիներ այն կալվածք, այգի, դաշտ կամ տուն, ջրաղաց, ոռոգման ցանց և այլն։

Տես նաև
-------

* Գանձագին
* Պարգևական
* Մայրենիք

Գրականություն
-------------

* А.М. Айкянц. История развития частного права в Армении. Ереван. 2006. С. 120

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑ . Այժմ դժվար է ասել, թե արդյոք արքայական ընծաների, ռազմական հեղաշրջումների, թե համայնքի աղքատացած ազատ անդամներից հող գնելով էին ձեռք բերվել հայրենիքի հողերը, որոնք գտնվում էին դրա ժառանգական իրավասության տակ, որն ուղղակի չէր տարբերվում սեփականությունից։ Դրանից բացի, տեղական և ռազմական ղեկավարները պարգևատրվում էին արքայի կողմից ըստ հին արևելյան ավանդույթի, և պարգևները հորից անցնում էին որդուն, եթե վերջինս շարունակում էր հոր ծառայությունը
2. ↑  Бабаян Л. Социально-экономическая и политическая история Армении 13-14 веков. Ереван. 1964. С 390 (հայ.)
**Կիրյաբա**  (ռուս.՝ Киряба), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստան հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինզեր գետի ձախ ափին՝18 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url= водный реестр РФ։ Киряба|archiveurl=</ref>։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **12010000112112200001405**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **112200140**
* *Ավազանի կոդը* - **12.01.00.001**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **12**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
File:Relief Map of Belgorod Oblast.png
**Ուրաևկա** (ռուս.՝ Ураевка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բելգորոդսկո մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոզինկա գետի ձախ ափին 15 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url= водный реестр РФ։ Ураевка|archiveurl=</ref>։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **05010400312107000012087**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **107001208**
* *Ավազանի կոդը* - **05.01.04.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **07**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Բյուլ-Բյուլ** (ադրբ.՝ Bülbül, tam adı: Murtuza Məşədi Rza oğlu Məmmədov, հունիսի 22, 1897(1897-06-22), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 26, 1961(1961-09-26), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի խորհրդային երգիչ (քնարադրամատիկական տենոր) և երաշտագետ-բանահավաք։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1938) Ադրբեջանի երաժշտական թատրոնի հիմնադիրներից։ Ստեղծագործական ուղին սկսել է որպես ժողովրդական երգիչ։ 1920 թվականից Ադրբեջանի պետական թատրոնի (այժմ՝ Մ․ Ֆ․ Ախունդովի անվան օպերայի և բալետի թատրոն) մենակատարն էր։ 1927 թվականին ավարտել է Բաքվի կոնսերվատորիան և կատարելագործվել Միլանում։ Դերերից են՝ Քյոռ-օղլի (Հաջիբեկովի «Քյոռօղլի»), Աշուղ-Ղարիբ (Գլիերի «Շահսենեմ»), Սարո (Տիգրանյանի «Անուշ»), Կավարադոսի (Պուչինիի «Տոսկա»)։ 1932 թվականից դասավանդել է Ադրբեջանի կոնսերվատորիայում (1940 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1950)։

Կենսագրություն
--------------

Բյուլ-Բյուլը ծնվել է 1897 թվականի հունիսի 22-ին (այլ աղբյուրներից հունիսի 12-ին) Խանբաղ գյուղում կաշեգործ Մեշադ Զի-ի ընտանիքում։
Դեռ փոքր տարիքից նրա մոտ արտահայտվում էր յուրահատուկ երաժշտական կարողություններ, որի համար և ստացել է սոխակ մականունը։ Այդ մականունը նա ապագայում օգտագործեց որպես բեմական անուն։ 1909 թվականին տեղափոխվում է Գանձակ քաղաք։ 1916 թվականից բեմում է։ Կարիերան սկսել է ժողովրդական երգերով։ 1920 թվականից եղել է Ադրբեջանի պետական թատրոնի մենակատար։ 1921 թվականին ընդունվում է Բաքվի երաժշտական ակադեմիա և 1927 թվականին ավարտում այդ ակադեմիան։ 1927 թվականից մինչև 1931 թվականը աշխատել է Միլանի թատրոնում։

Ընտանիք
-------

Առաջին կինը՝ Զեյնաբ խանում, որի հետ ապրել է 1917 թվականից մինչև 1936 թվականի փետրվարի 7-ը (մահացել է), երեխաներ չի ունեցել։

Երկրորդ կինը՝ Ադելաիդա Մամեդովա (1922-2015 թվականներ), եղել է Բյուլ-բյուլի թանգարանի տնօրենը մինչև 2013 թվականի փետրվար ամիսը։

Տղաները-Չինգիզ, Փոլադ Բյուլ-բյուլ Օղլի, Էմին Մամեդով։

Մրցանակներ և շքանշաններ
-----------------------

* Ադրբեջանական ԽՍՀՄ-ի վաստակավոր արտիստ
* ԽՍՀՄ-ի ժողովրդական արտիստ
* Ստալինյան մրցանակ
* Լենինի երկու շքանշան
* Սումգաիթ քաղաքի վաստակավոր բնակիչ

Դերակատարումներ
---------------

* (Հաջիբեկովի «Քյոռ-օղլի»)- Քյոռ-օղլի
* (Գլիերի «Շահսենեմ»)- Աշուղ-Ղարիբ
* (Տիգրանյանի «Անուշ»)- Սարո
* (Պուչինիի «Տոսկա»)- Կավարադոսի

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 17808182w · GND: 139407170 · ISNI: 0000000071467979 · LCCN: n85182894 · NKC: jo20191052285 · SUDOC: 143124188 · VIAF: 30976336 · WorldCat VIAF: 30976336 |

 |

 |
**Լուսաղբյուր**, աղբյուր-հուշարձան Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Նուբարաշեն խճուղում՝ Մեծ եղեռնի ռումտիկինցի զոհերի հիշատակին։ Հուշարձանն ընդգրկված է Էրեբունի վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

1975 թվականին՝ Մեծ եղեռնի 60-ամյակի կապակցությամբ, Երևանի Էրեբունի համայնքի Նուբարաշեն խճուղում կանգնեցվել է «Լուսաղբյուր» հուշարձանը ի հիշատակ Կեսարիայի նահանգի Ռումտիկին գյուղի նահատակված բնակիչների։ Նշանավոր է եղել Ռումտիկինի Լուսաղբյուր սրբավայրը Հալիս գետի ափին, որտեղ, ըստ ավանդության, մարմարե ավազանում մկրտվել է Գրիգոր Լուսավորիչը։ 1915 թվականին գյուղի բնակիչների մեծ մասը նահատակվել է, իսկ փրկվածները հետագայում ապաստանել են Հայաստանում։

Հուշարձանը կարմիր տուֆից կերտված ուղղանկյուն կտրվածքով քիվազարդ սյունակոթող է, որի ստորոտին կառուցված աղբյուրից ջուրը թափվում է առջևում տեղադրված փոքր ավազանի մեջ։

Տվյալներ
--------

Արծվի թևի վրա բարձրացող հուշակոթողի վրա մակագրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Աղբյուր-հուշարձան 1915 թվի Ռումտիկինի նահատակների հիշատակին։ |  |

Հեղինակ
-------

* Ճարտարապետ՝ Ռաֆայել Իսրայելյան

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մայրաքաղաքում բարեկարգվում են Եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձանները


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Լուսաղբյուր (հուշարձան)***էջը Վիքիպահեստում |



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Կուլոնի հաստատուն**, **էլեկտրական ուժի հաստատուն**, **էլեկտրաստատիկ հաստատուն**, համեմատականության գործակից Կուլոնի օրենքում։ Նշանակվում է ke։ Ճշգրիտ արժեքը՝ ke = 8.987 551 787 368 1764×109 Ն·մ2/Կ2 (մ/Ֆ)։ Անվանումն ստացել է ֆրանսիացի ֆիզիկոս Շառլ Կուլոնի (1736–1806 թթ.) պատվին։

Արժեքը
------

ke Կուլոնի հաստատունի ճշգրիտ արժեքը տրվում է երեք հիմնարար, ինվարիանտ մեծություններով, որոնցով բնութագրում է վակուումը Միավորների միջազգային համակարգում՝ c0 լույսի արագությունը, μ0 մագնիսական թափանցելիությունը և ε0 դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը, որոնք Մաքսվելի հավասարումներում կապված են 

{\displaystyle {\frac {1}{\mu \_{0}\varepsilon \_{0}}}=c\_{0}^{2}}
առնչությամբ։

Քանի որ Միավորների միջազգային համակարգի հիմնական միավորներով կազմված էլեկտրամագնիսականության բնական միավորները՝ c0 լույսի արագությունը 7008299792458000000♠299792458մ/վ է, վակուումի մագնիսական թափանցելիությունը՝ μ0–ն 4*π*·10−7 Հ/մ և դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը վակուումում ՝ ε0-ն 1 /(μ0 c0) ≈ 6988885418782000000♠8.85418782×10−12 Ֆ/մ է, ապա Կուլոնի հաստատունը կլինի

{\displaystyle {\begin{aligned}k\_{e}&={\frac {1}{4\pi \varepsilon \_{0}}}={\frac {c\_{0}^{2}\mu \_{0}}{4\pi }}=c\_{0}^{2}\cdot 10^{-7}\mathrm {H\ m} ^{-1}\\&=8.987\ 551\ 787\ 368\ 176\ 4\cdot 10^{9}\mathrm {N\ m^{2}\ C} ^{-2}:\end{aligned}}}

Օգտագործումը
------------

Կուլոնի հաստատունը օգտագործվում է բազմաթիվ էլեկտրական հավասարումներում, չնայած հաճախ ներկայացվում է որպես էլեկտրական հաստատունի բազմապատկիչ՝

{\displaystyle {\begin{aligned}k\_{\text{e}}&={\frac {1}{4\pi \varepsilon \_{0}}}\end{aligned}}}:
Կուլոնի հաստատունի օգտագործման օրինակներ՝

Կուլոնի օրենքում՝

{\displaystyle |{\boldsymbol {F}}|=k\_{\text{e}}{|q\_{1}q\_{2}| \over r^{2}}}:
Էլեկտրական դաշտի էներգիաում՝

{\displaystyle U\_{\text{E}}(r)=k\_{\text{e}}{\frac {qQ}{r}}}:
Էլեկտրական դաշտի արտահայտության մեջ՝

{\displaystyle \mathbf {E} =k\_{\text{e}}\sum \_{i=1}^{N}{\frac {Q\_{i}}{r\_{i}^{2}}}\mathbf {\hat {r}} \_{i}}:

Տե՛ս նաև
--------

* Էլեկտրական հաստատուն
* Մագնիսական հաստատուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  էլեկտրական հաստատունի արժեքը CODATA-ում (անգլ.) առ 2010-09-28
2. ↑  Կուլոնի հաստատունը (անգլ.)
Քաղաքական ծաղրանկար
**Երգիծանք** (լատին․՝ satira), գրականության և արվեստի իրականության գեղարվեստական արտացոլման յուրահատուկ տեսակ։ Երգիծական ստեղծագործության հիմքում դրված է կոմիկականի գեղագիտական կատեգորիան։

Էություն
--------

Երգիծանք ենթադրում է կյանքի այնպիսի կողմեր, որոնք իրենց թերություններով հիմք են տալիս ծիծաղի համար։ Երգիծանք օգտվում է չափազանցման, գրոտեսկի, այլաբանության և գեղարվեստական պայմանականության այլ միջոցներից։ Հասարակական-գեղագիտական բարձր իդեալի դիրքերից այն դատապարտում է արատավոր երևույթը։ Երգիծանքում իդեալը արտահայտվում է բացասականի ժխտմամբ։ Դրանով իսկ այն դառնում է հնի և հետադիմականի դեմ մղվող պայքարի զենք։ Գեղարվեստում որոշ ժանրեր, գրեթե պարտադրաբար, կապված են կյանքի երգիծական ընկալման հետ, օրինակ, կատակերգությունը, վոդևիլը, առակը, ֆելիետոնը, պամֆլետը գրականության մեջ և թատրոնում, ծաղրանկարը, շարժը՝ կերպարվեստում։

Երգիծանքը կարող է հանդես գալ նաև մյուս գրական ժանրերում (վեպ, պատմվածք, պոեմ)։ Սկզբնավորվելով անտիկ գրականության մեջ, Երգիծանք համապատասխան փոփոխություններ է կրել հասարակության և արվեստի զարգացմանը զուգընթաց։ Բացառապես երգիծական տաղանդով օժտված գրողներից են Մոլիերը, Սվիֆտը, Նիկոլայ Գոգոլը, Մալտիկով Շչեդրինը։

Երգիծանքը հայ գրականության մեջ
------------------------------

Հայ գրականության մեջ այդպիսի դեմքեր են Հակոբ Պարոնյանը, Երվանդ Օտյանը, Լեռ Կամսարը։ Կերպարվեստում Երգիծանքի վարպետներից են Ու․ Տոգարթը, 0․ Դոմիեն, Տ․ Բիդաորուպը, հայ իրականության մեջ՝ Վլադիմիր Խոջաբեկյանը, Տ․ Շավարշը, Ս․ Արուտչյանը, Գեորգի Յարալյանը, սփյուռքում՝ Ալեքսանդր Սարուխանը, Չիկ Տամատյանը, Տիրան Աճեմյանը։ Տարբեր են լինում Երգիծանքի երանգները՝ անզիջող, ոչնչացնող ծաղրից (սատիրա) մինչև թերությունների մեղմ պատկերում

Տես նաև
-------

* Հումոր

Գրականություն
-------------

* Ջրբաշյան է․, Գրականության տեսություն, 4 հրտ․, Երգիծանք, 1972 թվականին, էջ 95-101, 133—55, 392—96։
* Озмитель Е․ К․, О сатире и юморе, Л․, 1973 года․ է․ Ջրբաշյան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 544)։*  |
**Միկենք**, Հունաստանի մայր ցամաքի կարևոր կենտրոններից մեկը, սկզբնապես Միկենյան պետության մայրաքաղաքը։ Գտնվում էր Հարավային Հունաստանի Պելոպոնեսի արևելյան ափի մոտ (Արգոլիդյան ծովախորշից ոչ հեռու) և վերաբերվում է Ք․ա․ 14-12-րդ դարերին։

Քաղաքի նկարագրություն
---------------------

Քաղաքը տեղադրված էր երեք բլուրների վրա, որոնցից մեկի վրա՝ միջնաբերդը։
Միջնաբերդն իր մոտավորապես եռանկյունաձև պարագծով շրջապատված էր կիկլոպյան տեխնիկայով կառուցված պարիսպներով։ Պաշտպանական կառուցվածքների շնորհիվ նա բավականաչափ անառիկ էր։ Գլխավոր մուտքը (այսպես կոչված «առյուծների դարպասը») գտնվում էր հյուսիսարևելյան անկյունում։ Շլիմանի պեղումների միջոցով հայտնաբերվել են բարձրարվեստ իրերով հարուստ դամբարաններ, որոնք շրջապատված էին քարե օղակաձև պատով։
«Առյուծնրի դարպասը» ամփոփված է հաստ պատերի արանքում։ Նրա լայն բացվածքը ծածկված էր քարե մեծ հեծանով՝ վրան բեռաթափման եռանկյունի, որում ավելի ուշ տեղավորված է առյուծների բարձրաքանդակը։
Պալատը տեղավորված է բլրի գագաթին։ Պալատական համալիրը բաղկացած էր մի քանի սենյակներից, սանդղքատնից և այլն։ Պալատի իշխող դիրքը և լավ տեսանելիությունը բոլոր կողմերից ընդգծում էր նրա նշանակությունը Միկենի միջնաբերդի ճարտարապետական համալիրում։ Միջնաբերդում կային նաև բնակելի և տնտեսական շենքեր։

Տես նաև
-------

* Կնոսոս
* Միկենյան քաղաքակրթություն
* Կրետեի ծովապետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարազդատ Հարությունյան, Հին աշխարհի ճարտարապետություն, Երևան, 1978
**«Ժողովրդավարական շարժում՝ միասնական Վրաստան»** (վրաց.՝ დემოკრატიული მოძრაობა — ერთიანი საქართველო), վրացական աջակողմյան կենտրոնամետ քաղաքական կուսակցություն, որը հիմնադրվել է 2008 թվականի նոյեմբերի 24-ին։ Կուսակցության հիմնադիրը Վրաստանի խորհրդարանի անդամ և երկրի նախկին նախագահ Նինո Բուրջանաձեն է։

«Ժողովրդավարական շարժում՝ միասնական Վրաստան»-ը հանդիսանում է ընդիմություն Միխեիլ Սաակաշվիլիի ղեկավարած քաղաքական թևի՝ «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության նկատմամբ։ Կուսակցության նպատակը Վրաստանը Ռուսաստանի Դաշնության և Եվրոպական Միության հետ մերձեցնելն է։

Ընտրություններ
--------------

«Ժողովրդավարական շարժում՝ միասնական Վրաստան» քաղաքական կուսակցության առաջնորդ Նինո Բուրջանաձեն 2013 թվականին մասնակցել է Վրաստանի նախագահական ընտրություններին։

Վերջինիս գլխավոր հակառակորդները հանդիսանում էին «Վրացական երազանք՝ Ժողովրդավարական Վրաստան» կուսակցության նախագահ Գիորգի Մարգվելաշվիլին և Միխեիլ Սաակաշվիլու հիմնադրած «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության անդամ Դավիթ Բաքրաձեն։

Նինո Բուրջանաձեն գրավել է երրորդ տեղը ընտրություններում` հավաքելով 165 933 քվե (այն համարժեք էր ամբողջ քվեների 10,18 %-ին)։

Տես նաև
-------

* Նինո Բուրջանաձե

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նինո Բուրջաձեի հայտարարությունը, Վրաստանի Հանրապետության քաղաքական համակարգ, «Ժողովրդավարական շարժում՝ միասնական Վրաստան»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կուսակցության պաշտոնական կայք (անգլ.)

|  |
| --- |
| 
  **Վրաստան**   **Եվրոպա**
 |
**1814 թվականի շվեդ-նորվեգական պատերազմ**, կարճատև ռազմական հակամարտություն, որը բռնկվել է Շվեդիայի և Նորվեգիայի թագավորությունների միջև՝ Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում։

Այն սկսվեց այն բանից հետո, երբ Քիլի հաշտության պայմանագրով Դանիան Շվեդիային զիջեց Նորվեգիայի կառավարումը։

Նախապատմություն
---------------

Դանիան, և վերջինիս տարածք հանդիսացող Նորվեգիան, Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում համարվում էր Ֆրանսիայի գլխավոր դաշնակիցներից մեկը։ Այն բանից հետո, երբ Նապոլեոն Բոնապարտը պարտություն կրեց Ռուսաստանից և իր դաշնակիցներից, 1812 թվականին Դանիա-Նորվեգական ունիան առաջարկ ստացավ ընդդիմանալու Ֆրանսիային։

Առաջարկն առավել նման էր պարտադրանքի, որի համաձայն Դանիան պետք է Նորվեգիան հանձներ Շվեդիային՝ փոխարենը ստանալով Հյուսիսային Գերմանիան։ Դանիայի թագավորը մերժեց Ռուսաստանի կայսեր ներկայացրած պահանջը և 1813 թվականին նոր հակառուսական դաշինք կնքեց Ֆրանսիական կայսրության հետ։

1813 թվականի նոյեմբերին Լայպցիգի ճակատամարտում Նապոլեոնի պարտությունից հետո Շվեդիան պատերազմ սկսեց Դանիայի դեմ։ Դանիացիները պարտություն կրեցին և 1814 թվականին Դանիան ստիպված եղավ Նորվեգիան զիջել Շվեդիային։ Երկու երկրների միջև կնքվեց Քիլի հաշտության պայմանագիրը։ Պայմանագրի դրույթներից դժգոհ Նորվեգիան հռչակեց իր անկախությունը Դանիայից։ Նորվեգիայի գահաժառանգ Քրիստիան Ֆրեդերիկը իրեն հռչակեց թագավոր։ Հռչակվեց Նորվեգիայի սահմանադրությունը։

Պատերազմական գործողություններ
-----------------------------

1814 թվականի ամռանը Շվեդիայի թագավոր Կառլ Յոհանը իր բանակով ռազմաճակատից վերադարձավ Շվեդիա և նախապատրաստվեց դեպի Նորվեգիա նոր արշավանքի։ Դաշնակիցների՝ Ռուսաստանի, Անգլիայի, Ավստրիայի և Պրուսիայի միջնորդությունները անհաջող էին։ Շվեդիան պահանջում էր Արևելյան Նորվեգիայի ամրոցները։

Նորվեգիայի և Շվեդիայի միջև ռազմական գործողությունները սկսվել են 1814 թվականի հուլիսին։ Նորվեգական բանակը շատ ավելի փոքր է, քան շվեդներինը։ Նորվեգական բանակը նաև ավելի վատ է զինված։ Բացի այդ, շվեդները ունեին պատերազմելու մեծ փորձ, ինչպես նաև տաղանդավոր հրամանատար։

Հուլիսի 30-ին շվեդական բանակը ներխուժել է Նորվեգիայի տարածք և օգոստոսի 4-ին գրավել Ֆրեդրիկստենի բերդը։ Նորվեգական բանակը թողեց երկրի հյուսիսը և հեռացավ։

Շուտով շվեդական ռազմածովային նավատորմը շրջափակեց նորվեգական սակավաթիվ ռազմական նավերին և գրավեց Նարվիկ քաղաքը։ Քրիստիան Ֆրեդերիկը քաջ գիտակցում էր, որ դիմադրությունն անիմաստ է։ Շուտով նա զիջեց ամբողջ Նորվեգիան շվեդներին։

Նորվեգիան դարձավ Շվեդական կայսրության մի մաս։

Տես նաև
-------

* Դանիա-Նորվեգական ունիա
* Նորվեգիայի պատմություն
* Շվեդ-նորվեգական միություն (1814-1905)

Գրականություն
-------------

* *Павлова Л. Я.* Шведско-датско-норвежский конфликт 1814 года и Россия (дипломатическая миссия М. Ф. Орлова) // Новая и новейшая история, № 1. — 1971.
* *Alin O.* Bidrag till Mosskonventionens historia // Historisk Tidskrift. — Stockholm. 1897.
* *Skeje J.* Norges forsvars historie. — Oslo, 1953.

|  |
| --- |
| 
  **Պատմություն**   **Նորվեգիա**
 |
**Արաբերեն լեզվի հորդանանյան դիալեկտ** կամ **հորդանանյան արաբերեն** (արաբ․՝ اللهجة الأردنية‎‎‎‎), արաբերեն լեզվի արևելյան բարբառներից մեկը, որը ընդհանրացվում է սիրիա-պաղեստինյան արաբերենի հետ։

Չնայած սրա, ըստ որոշ հետազոտողների՝ այնուամենայնիվ հորդանանյան արաբերեը համարվում է սիրիա-պաղեստինյան արաբերենից անկախ։

Հորդանանյան արաբերենը համարվում է Հորդանանի թագավորության պաշտոնական լեզուն՝ օգտագործվում է պետական փաստաթղթերում և քաղաքացիական բնակչության շրջանակներում՝ որպես առօրյա լեզու։

Արաբերենի այս դիալեկտը կիրառական է միայն քաղաքային բնակչության շրջանում, քանի որ գյուղերում խոսում են բացառապես տեղական բարբառներով։

Հորդանանյան արաբերենը ունի երեք հիմնական տարատեսակներ՝ քաղաքային, գյուղական և բեդվինյան։

Պատմություն
-----------

Արաբերեն բանավոր լեզուն հարյուրամյակների ընթացքում մշտապես ենթարկվել է փոփոխության, սակայն գրավոր լեզուն մնացել է նույնը։

Պատճառն այն է, որ արաբերենով է գրված սուրբ Ղուրանը, որի տեքստը փոփոխման ենթակա չէ։

Հորդանանյան արաբերենի հնչույթային կազմի կայունությունը պայմանավորված է հիմնականում խոսքի վանկատման առանձնահատկությամբ՝ այն հանգամանքով, որ խոսքում հնչույթը մշտապես գտնվում է նախորդ հնչույթի և իր սեփական ձայնավորումների շրջապատում, ինչը բացառում է հնչույթների անմիջական հարադրումը և սահմանափակում հնարավոր հնչյունափոխությունները։

Հորդանանի թագավորությունում գրական արաբերենի ուսումնասիրությունը գերազանցապես հիմնված է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի սկզբունքների վրա։ 16-18–րդ դարերում ստեղծվում են քերականության և ոճաբանության ուսումնական ձեռնարկներ (հաճախ հին տրակտատների հիման վրա), կատարվում են բառարանագրական որոշ աշխատանքներ։

Տե՛ս նաև
--------

* Թունիսյան արաբերեն
* Եգիպտական արաբերեն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Институт народов Азии (Академия наук СССР). Современная Иордания. Справочник / ред. Е. А. Лебедев. — Наука, 1964. — С. 21. — 190 с.

Գրականություն
-------------

* М. С. Андронов, Л. Б. Никольский. Зарубежный Восток. Языковая ситуация и языковая политика. Справочник. — Наука, 1986. — 418 с.
* Л. Масиель Санчес, В. Сусленков. Иордания. — 2013. — ISBN 9785457381766.
**Պալլինի** (հուն․՝ Παλλήνη), քաղաքամերձ ավան և շրջան Հունաստանի Հանրապետության Ատտիկեի պերիֆերիայի Արևելյան Ատտիկե նոմոսում։

Պալլինին գտնվում է Գերեկան նախկին ավանի և համանուն շրջանի տարածքում։ Ավանում է գտնվում Արևելյան Ատտիկեի նահանգության վարչության նստավայրը։

Աշխարհագրություն
----------------

Պալլինին տեղակայված է Աթենքի կոնուրբացիայի արևելյան մասում՝ ծովի մակարդակից 150 մետր բարձրության վրա։

Ավանը գտնվում է Պենտելիկո և Իմիտոս լեռների միջև ընկած տարածքում։ Այն ընկած է Գերեկասից 2 կմ դեպի արևելք և Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքի կենտրոնից 14 կմ արևելք։

Ավանի ընդհանուր տարածքը կազմում է 30,72 կմ քառ․ և այն գտնվում է UTC+2 ժամային գոտում։

Վարչական բաժանում
-----------------

Պալլինիի շրջանը ձևավորվել է 2011 թվականի վարչատարածքային բարեփոխումներից հետո։ Ներկայումս այն ներառում է երեք նախկին շրջանների տարածքներ։

* Անթոուսա
* Գերեկաս
* Պալլինի

Բնակչություն
------------

Ըստ 2011 թվականին Հունաստանի Հանրապետությունում անցկացված մարդահամարի տվյալների Պալլինի ավանի բնակչությունը կազմում է 54 415 մարդ։ Բնակչության հիմնական մասը հույներն են, իսկ տարածված կրոնը՝ քրիստոնեությունը (Հույն ուղղափառություն)։

| Year | Ավան | Շրջանային միություն | Շրջան |
| --- | --- | --- | --- |
| 1981 | 5,475 | - | - |
| 1991 | 8,021 | 10,908 | - |
| 2001 | 12,552 | 16,679 | - |
| 2011 | 16,415 | 22,344 | 54,415 |

Հայտնի բնակիչներ
----------------

* Դմիտրի Նանոպուլոս – հույն նշանավոևր ֆիզիկոս։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Տե՛ս նաև
--------

* Արևելյան Ատտիկե
* Հունաստանի քաղաքների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կալլիկրատիս իրավունք Archived 2011-05-15 at the Wayback Machine. Հունաստանի Ներքին գործերի նախարարություն (հուն.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պալլինի բնակավայրի պաշտոնական կայքը (հուն.)
* Ընդհանուր տեղեկություններ և պատկերներ Պալլինիի մասին Archived 2005-03-09 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Էրիկուսա** (հուն․՝ Ερείκουσα), կղզի և նախկին գյուղական բնակավայր Հունաստանի արևմուտքում՝ Հոնիական ծովի հարևանությամբ։

2011 թվականի վարչատարածքային բաժանման բարեփոխումներից հետո, մտնում է Կերկիրայի շրջանի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Էրիկուսա կղզին գտնվում է Հունաստանի արևմուտքում։ Տեղակայված է Կերկիրա կղզու հյուսիսում, Մաթրակիի հյուսիս-արևելքում և Օթոնոյի կղզու արևելքում։

Կղզու վրա գտնվում է համանուն Էրիկուսա գյուղը։ Կղզին ունի հարուստ բուսականություն։ Հիմնական ծառատեսակներն են նոճին և ձիթենին, որոնք աճում են ամբողջ կղզու տարածքում։

Էրիկուսայի տարածքում գտնվում են երկու հիմնական լողափեր՝ Պորտո և Բրագին անուններով։ Այս անվանումները տրվել են վերջիններիս Վենետիկի հանրապետության տիրապետության տարիներին։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Էրիկուսա կղզու բնակչությունը կազմում է 698 մարդ։

Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 188,649 մարդ/կմ քառ.:

Տես նաև
-------

* Հոնիական կղզիներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կալիկրատիսի իրավական նորմեր Archived 2017-04-27 at the Wayback Machine. Հունաստանի Ներքին գործերի նախարարություն (հուն.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |

 |
**Մոտիվացիայի երկգործոն տեսություն**, մոտիվացիայի հոգեբանական տեսություն, որը ստեղծվել է 1950-ական թվականների վերջին Ֆրեդերիկ Հերցբերգի կողմից։ Այդ տեսության համաձայն՝ աշխատավայրում ի թիվս որոշակի գործոնների, որոնք աշխատանքից բավարարվածություն են առաջացնում, միևնույն ժամանակ գոյություն ունի գործոնների մի խումբ, որը աշխատանքի անբավարարության զգացում է առաջացնում։

Հիմնական տեղեկություններ
------------------------

Տեսությունը հիմնվում է մարդու պահանջմունքների վրա։ Հերցբերգի խնդրանքով՝ մի խոշոր ընկերության ճարտարագետներ և հաշվապահներ նկարագրեցին իրավիճակներ, որ իրենց աշխատանքը առավել մեծ հաճույք և բավարարվածություն էր պատճառել, ինչպես նաև երբ էր ամենից ոչ սիրելին եղել։ Փորձերի արդյունքում Հերցբերգը հանգեց այն եզրակացությանը, որ գոյություն ունեն կատարած աշխատանքից բավարարվածության աստիճանի գնահատման երկու հիմնական կատեգորիաներ՝ *գործոններ, որոնք պահում են աշխատանքում* և *գործոններ, որոնք շահադրդում են աշխատանքի*։

* Գործոններ, որոնք պահում են աշխատանքում (հիգիենիկ գործոններ), ընկերության կամ կազմակերպության վարչական քաղաքականություն, աշխատանքի պայմաններ, աշխատավարձի մեծություն, միջանձնային հարաբերություններ ղեկավարի, գործընկերների և ենթակաների հետ։
* Գործոններ, որոնք շահադրդում են աշխատանքի (մոտիվատորներ), նվաճումներ, արժանիքների ճանաչում, կարիերայի առաջխաղացման, զարգացման հնարավորություն։

Հիգիենիկ գործոնները կապված են այն միջավայրի հետ, որտեղ կատարվում է աշխատանքը։ Հերցբերգի տեսության համաձայն՝ հիգիենիկ գործոնների անբավարարությունը կամ բացակայությունը բերում է մարդու համար իր աշխատանքից անբավարարվածության։ Բայց, եթե դրանք բավարար չափով գոյություն ունեն, ապա իրենք, որպես այդպիսին, հաճույք և բավարարվածության զգացում, չեն առաջացնում, ինչպես նաև ունակ չեն շահադրդել մարդուն կատարել որևէ աշխատանք։

Մոտիվատորների բացակայությունը, իսկ նրանք բնույթով և հենց էությամբ կապված են աշխատանքի հետ, չի տանում մարդկանց կողմից իրենց աշխատանքից անբավարարված զգալուն, սակայն դրանց բավարար չափով առկայությունը հաճույք և բավարարավածություն է պատճառում, շահադրդում է աշխատակիցներին կատարելու անհրաժեշտ գործողություն և բարձրացնում արդյունավետությունը։

Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նաև նրա վրա, որ Հերցբերգը պարադոքսալ եզրակացություն է կատարել։ Ըստ նրա՝ աշխատավարձը մոտիվացնող գործոն չէ։

Տես նաև
-------

* Մարկուս Բաքինգհեմ
* Ֆրեդերիկ Հերցբերգ

Աղբյուրներ
----------

* Մայքլ Մեսկոն, Ալբերտ Մայքլ, Հեդոուրի Ֆ․, Մենեջմենթի հիմունքներ, 3-րդ հրատարակչություն․, «Ի. Դ. Ուիլյամս», 2007

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հասնելով լինելու արվեստին Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
«Վոլգա» մակնիշի ավտոմեքենայի քառատակտ բենզինային կարբյուրատորային շարժիչ
СХТЗ 15/30 տրակտորն ուներ կերոսինով աշխատող կարբյուրատորային շարժիչ
**Կարբյուրատորային շարժիչ**, ներքին այրման շարժիչների տարատեսակներից մեկը արտաքին խառնուրդաձևավորմամբ ու ավտոնոմ բռնկմամբ։

Աշխատանքի սկզբունքը
-------------------

Կարբյուրատորային շարժիչում բալոններ է լցվում պատրաստի վառելիքագոլորշային խառնուրդը, որը պատրաստվում է, առավել հաճախ հենց կարբյուրատորում, որից էլ հենց գալիս է այս տեսակի շարժիչների անվանումը, կամ գազաօդային խառնիչում, որում վառելանյութի ներարկման ժամանակ ձևավորվում է հատում ծորակ օդի նեչքաշման մասում։ Այսպիսի շարժիչները կոչվում են *ներարկումային կամ ինժեկտորային*։

Տեսակները
---------

### Ըստ տակտերի քանակի

Կարբյուրատորային շարժիչները ըստ աշխատանքային ցիկլի տակտերի քանակի բաժանվում են մի քանի խմբի՝ **քառատակտ** կամ **Օտտոյի շարժիչներ**. ցիկլը կազմված է չորս տակտերից ներառյալ կոլենվալի չորս կիսապտույտները, կամ **երկտակտ**, որոնց աշխատանքային ցիկլը ներառում է կոլենվալի երկու կիսապտույտ միաժամանակ առաջացող տարբեր տակտերով։ Վերջինները, շնորհիվ կառուցվածքի ընդհանուր պարզության լայն տարածում են ստացել, որպես մոտոցիկլետների և այլ նմանատիպ պարզություն ու էժանություն պահանջող սարքերի ու փոխադրամիջոցների շարժիչներ. մոտոկուլտիվատորներ, բենզասղոցներ, ավելի ուժեղ դիզելների շարժիչներ և այլն։

### Ըստ օդի կամ վեռելանյութի ներմուծման

Կարբյուարտորային շրժիչները լինում են մթնոլորտային, որոնցում օդի կամ այրվող խառնուրդի ներմուծումը տեղի է ունենում միայն մխոցի ճնշման տակ, և արտափչման շարժիչներ, որոնցում օդի կամ այրվող զանգվածի ներմուժումը բալոններ տեղի է ունենում ճնշման տակ, որը ստեղծվում է հատում կոմպրեսորով աշխատանքային լիցքավորվածությունը, ինչպես նաև աշխատանքային ծավալը մեծացնելու, ավելի հզոր շարժիչ ստանալու նպատակով։

Կիրառվող վառելանյութեր
----------------------

Կարբյուրատորային շարժիչում տարբեր ժամանաներում որպես վառելանյութ ծառայել են սպիրտը, լուսավորման գազը, պրոպան-բութանային խառնուրդը, էթիլսպիրտը, կերոսինը, լիգրոինը, բենզինն ու նրանց խառնութդները։ Հատկապես լայն տարածում են ստացել բենզինային ու գազային կարբյուրատորային շարժիչները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Большая Советская Энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 11. Италия — Кваркуш. 1973. 608 стр. илл.; 39 л. илл. и карт. 1 карта-вкл. (стб. 1215)
2. ↑  Большая Советская Энциклопедия. Гл. ред. Б. А. Введенский, 2-е изд. Т. 20. Кандидат — Кинескоп. 1953. 644 стр. илл.; 55 л. илл. и карт. (стр. 155)

Տես նաև
-------

* Ներքին այրման շարժիչ
* Կարբյուրատոր
* Տուրբոկոմպրեսոր