recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Իսնա** (Էսնա, եգիպ.՝ Jwnyt; Sn3t / Snt, ղպտ.՝ Снэ, հին հունարեն՝ Λατόπολις («Լատապոլիս» կամ «Լետապոլիս»)), քաղաք Նեղոս գետի արևմտյան ափին՝ Վերին Եգիպտոսումː Գտնվում է Լուքսորից 53 կիլոմետր հարավ և Իդֆուից 49 կիլոմետր հյուսիս-արևմուտքː Իսնա Ղպտի ուղղափառ եկեղեցու կենտրոններից մեկն էː Իսնայի մոտ է գտնվում Նեղոսի ամբարտակը, որտեղով անցնում է խճուղիː

Տեղանուն
--------

Քաղաքի հունական անվանումը ծագում է «լատես» (պերկես - ձկան տեսակ) բառիցː Այստեղ նեղոսի պերկեսը համարվում է սուրբ ձուկː Նեյթի զուգընկերուհին էː

Պատմություն
-----------

Հնումի տաճարը, որը այստեղ պաշտվում Նեյթի հետ միասին, գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ Հնումի տաճարի շրջապատող 10 մետրանոց տարածքը նունյպես պատկանում է տաճարինː Այս հսկայական տաճարի կառուցումը սկսվել է Պլոթեմ VIII-ի ժամանակներից և ավարտվել է հռոմեական իշխանության Կլավդի և Վեսպասիան կայսրերի օրոք։

Ավելի փոքր տաճարը, որը նվիրված է միևնույն աստծուն, Լատապոլյայից գտնվում է մոտավորապես 4 կմ հեռավորության վրա՝ դեպի հյուսիս, որի հին անվանումը Էդ Դեյր էː Այստեղ, ինչպես նաև մեծ տաճարում, կան կենդանակերպի պատկերներ, ստեղծված Պտղոմեոս III Էվեռգետի ժամանակաշրջանում։ Այս տաճարը քանդել են XIX դարում, քանի որ այն գտնվում էր նոր կառուցվող ջրանցքի անցկացման գծի վրա։

Նեղոսի ափին պահպանվել են նեղոսաչափ և հռոմեական գետափեր, ոռտեղի քարերի վրա կարելի է տեսնել Մարկ Ավրելիա կայսեր զարդաքանդակներ։ Օրինակ Նեղոսի արևելյան ափից 4 կմ հեռավորության վրա դեպի հարա-արևմուտք, Սարնիխ գյուղի շուրջը հայտնաբերվել են 2 քարակոթողներ, թվագրվա Ամենխոթեփ IV-ի գահակալման սկզբին (Էխնատոն)ː

Պատկերասրահ
-----------

* Հնումի տաճարըՀնումի տաճարը
* Խնումի տաճար (կողային տեսարան) Խնումի տաճար (կողային տեսարան)
* Սյուների և առաստաղի խոյակների վառ գույները Սյուների և առաստաղի խոյակների վառ գույները
* խորաքանդակ խորաքանդակ
* Իսնայի տաճարի բազմասյուն դահլիճըԻսնայի տաճարի բազմասյուն դահլիճը
* Հին հռոմեական նավահանգստի ավերակներըՀին հռոմեական նավահանգստի ավերակները
* Ինսայում Նեղոսի ամբարտակըԻնսայում Նեղոսի ամբարտակը
* Իսնայի շուկանԻսնայի շուկան
* Փողոց քաղաքումՓողոց քաղաքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Strabo xvii. pp. 812, 817


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուս |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4096334-2 · LCCN: n90694193 · SUDOC: 027291049 · VIAF: 159917963 · WorldCat VIAF: 159917963 |

 |
**Սփիւռք,** հայերեն գրական և հասարակական շաբաթաթերթ, պարբերական, հետագայում՝ ամսագիր, որը 1958 թվականից հրատարակվում է Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։

1958-1989թթ. Գրական և ընդհանուր պարբերական
------------------------------------------

1958-1974թթ. - Սիմոն Սիմոնյան
Առաջին անգամ թերթը տպագրվել է հայ արձակագիր Սիմոն Սիմոնյանի կողմից շաբաթական մեկ անգամ՝ տաբլոիդի ֆորմատով, ապա երկու շաբաթը մեկ անգամ պարբերությամբ։ Սկզբնապես ղեկավարվելով հայկական ավանդական քաղաքական կուսակցական գծերից հեռու անկախ գծով, այն հայալեզու նշանավոր հրատարակություն էր՝ գրական, պատմական, սոցիալական և գեղարվեստական լուսաբանումներով։ Սփըրքը նաև ուներ ընթերցողների և հեղինակների մեծ ցանց տարբեր երկրներից (այդ թվում՝ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության հեղինակներ, ինչպիսիք են Հովհաննես Շիրազը, Սիլվա Կապուտիկյանը, Գևորգ Գուբելյանը և այլք), ի լրումն հայկական սփյուռքի մեծ թվով գրողների և բանաստեղծների։ Ի թիվս մի քանի այլ հայկական ամսագրերի, ինչպիսիք են «Նայիրի», «Բագին», «Շիրակ» և այլն, «Սփիւռքը» 1950-ական, 1960-ական թվականներին և դրանից հետո էլ դարձավ հայ գրական և մտավոր կյանքի կիզակետը Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանում*[2]։*

1975-1989 - Գևորգ Աճեմյան
11975 թվականին պարբերականի հրատարակությունը Սիմոն Սիմոնյանից անցել է Գևորգ Աճեմյանին, սակայն պահպանվել է պարբերականի գրական և գեղարվեստական ուղղվածությունը։ Գևորգ Աճեմյանը մինչև 1989 թվականը շարունակել է հրատարակել պարբերականը։

Գևորգ Աճեմյանի մահից հետո պարզվեց, որ նա Հակոբ Հակոբյանի հետ միասին ASALA-ի հիմնադիրներից մեկն էր (իսկական անունը ՝ Հարություն Թագուշյան)։

1990թ. - Հայկական ժողովրդական շարժման մարմին
--------------------------------------------

1990 թվականին Աճեմյանը «*Սփիւռք»* պարբերականի արտոնագիրը փոխանցեց ձախակողմյան հայ ժողովրդական շարժմանը (որպես Լիբանանում Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի (ԱՍԱԼԱ) քաղաքական խոսափող)։

Վերջինս փոխեց թերթի ընդհանուր ուղղվածությունը, և մեծ քանակությամբ նյութեր նվիրված էին քաղաքական հարցերին, հայկական հարցին և ազատագրական գաղափարախոսությանը։ Նոր սեփականատերերը նաև փոխեցին հրատարակության ձևաչափը՝ տաբլոիդային թերթից դարձնելով փոքր ձևաչափի ամսագիր և սկսեցին այն հրապարակել ամսական մեկ անգամ կամ ավելի քիչ հաճախականությամբ։

Ամսագրի քաղաքական կողմնորոշումը մեծ շեղում էր 1958-1990 թվականներին Սիմոնյանի և Աճեմյանի ղեկավարությամբ սկզբնական հրատարակության ավանդական գրական-գեղարվեստական ավանդույթից, և նոր *Սփիւռք*-ը համարվում է հայկական պատմական պարբերականից անկախ նոր հրատարակություն։

Ներկայումս *Սփիւռք*ը ամենամյա պատկերազարդ ամսագիր է։

Խմբագիրներ
----------

* Սիմոն Սիմոնյան (1958-1974)
* Գևորգ Աճեմյան (1975-1989)
* Հայկական ժողովրդական շարժում (1990-ից հետո)

Ծանոթագրություններ
------------------

* Գէորգ Եազճեան, Լիբանանահայ մամուլը 2002ին, Երևան, 2004, 47 էջ.99930-4-293-5

1. ↑  Armenian Soviet Encyclopedia, Vol. 11, 1985 - *Spurk*
2. ↑  Armenian Diaspora.com: Սփիւռք պարբերաթերթ (Լիբանանի հայ մամուլի շարքից) Archived 2019-07-10 at the Wayback Machine. (in Armenian)
**Պատշգամբ Սենտ-Ադրեսում (կտավ)** (ֆր.՝ Terrasse à Sainte-Adresse), Կլոդ Մոնեի կտավը՝ նկարված 1867 թվականին։ Պահվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Կտավը նկարված է այն շրջանում, երբ Մոնեն, կարիքի մեջ լինելով, ստիպված էր լքել Փարիզը և վերադառնալ Սենտ-Ադրեսի հայրական տուն, որը գտնվում է Նորմանդիայում՝ Սենայի գետաբերանին՝ Հավրից 4 կմ հեռավորության վրա։ 1866-1868 թվականներին նկարիչը այնտեղ պարտքով ապրել է իր մորաքույր տիկին Լեկադրի մոտ։ 1867 թվականի հունիսին իր ընկեր Բազիլին ուղղված նամակում նկարիչը գրել է, որ սկսել է մոտ 20 կտավ. «ծովային մի քանի բնապատկեր, այգիների տեսարաններ։ Բացի դրանից՝ ես նկարում եմ առագաստանավերի մրցարշավ Հավրում՝ ափին մեծ բազմությամբ»։ Այդ նույն ժամանակ Մոնեն նկարեց «Լողափ Սենտ-Ադրեսում», «Զբոսանք Սենտ-Ադրեսի բլուրներով», «Առագաստանավերի մրցարշավ Սենտ-Ադրեսում» և ուրիշ նկարներ։

Սյուժե
------

Կտավի կոմպոզիցիան ինքնատիպ է. վերին դիտանկյուն և կենտրոնի բացակայություն։ Առաջնային պլանում աջից բազկաթոռին նստած է նկարչի հայրը՝ Ադոլֆը։ Փոքր-ինչ ձախում հանդիսատեսին մեջքով հովանոցի տակ տեղավորվել է մի կին. նա Մոնեի մորաքույր Լեկադրն է կամ Մոնեի քույր Սոֆին։ Նրանց առաջ երիտասարդ մարդու ընկերակցությամբ գտնվում է նկարչի զարմիկ Ժաննա-Մարգարիտան։ Ծովի ընդարձակ մակերևույթը սփռված է ամենատարբեր չափերի առագաստանավերով։ Երկնքի գծի հետ, որը բաժանված է ամպամած և անամպ հատվածների, կոմպոզիցիայի կեսը կազմում է պատշգամբը, որի վրա երևում է վառ թրաշուշանների և հնդկոտեմների խումբը. ընդ որում ամենատարբեր գույներն ընդգծվում են պատշգամբի երկու կողմերում փոքր-ինչ ասիմետրիկ դրված դրոշներով։

Ոճը
---

Այս շրջանում Մոնեն դեռ ձգտում էր նկարի խիստ կառուցվածքին. այն հստակ է, բծախնդրորեն մտածված է կոմպոզիցիան և քիչ է հիշեցնում նկարչի՝ ավելի ուշ շրջանի փափուկ, մշուշոտ երանգները։ Մոնեի վրձինն այստեղ այնքան ազատ չէ, ինչպես փարիզյան շրջանի աշխատանքներում. պատշգամբը և ծովը թողնում են սխեմատիզմի, տարօրինակ քարացվածության տպավորություն։ Նկարում երևում են նրա փորձարկումները բազմաթիվ պայծառ գույների հետ։

Այս նկարը փաստում է Մոնեի նկարների վրա արևմտյան արվեստի ազդեցության մասին, որ տարածվել էր Ֆրանսիայում դարի երկրորդ կեսին՝ կապված ճապոնական գրաֆիկական իրեր հավաքել սկսելու հետ։ Նկարիչը ճապոնական արվեստի մեծ երկրպագու էր։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ճապոնացի նկարիչների մեջ ես ամենաշատը գնահատում եմ այն համարձակությունը, որով նրանք գծեր են քաշում նկարների վրա։- Մոնե |  |

Գրականություն
-------------

* «Գեղարվեստի պատկերասրահ» թերթ, 1-ին թողարկում՝ նվիրված Կլոդ Մոնեին (2004)
* «Իմպրեսիոնիզմ», 2004
* Մետրոպոլիտենի թանգարան, Guide — 248. pp. ISBN 0-87099-710-6

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նկարը Նյու Յորքի Մետրոպոլիտենի թանգարանի բազայում
* Իմպրեսիոնիզմ
**Դիդիե Ֆլորենտ Ուենանգարե** (1953, Բամբարի, Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն - սեպտեմբերի 29, 2006(2006-09-29)), կինոռեժիսոր Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետությունից, որը հայտնի է իր «Անտառի լռությունը» ֆիլմում կամերունյան կինոռեժիսոր Բասսեք Բա Կոբհիոյի հետ համագործակցությամբ, երբ Էթյեն Գոյեմիդեի հանրահայտ վեպի հիման վրա նկարահանում էին այդ կինոնկարը։

Կյանք
-----

Ուենանգարեն ծնվել է Բամբարի քաղաքում։ Կոտ դ'Իվուարի նախկին մայրաքաղաք Աբիջանում կինեմատոգրաֆիա ուսումնասիրելուց հետո ավարտել է Ֆրանսիայի Ռեն քաղաքի համալսարանը։

Ուենանգարեն մտահաղացել է «Անտառի լռությունը» նախագիծն ու դիմել Բասսեք Բա Կոբհիոյին ֆինանսավորում գտնելու հարցով։ Սցենարը գրվել է ֆրանսերեն ու իր մայրենի սանգո լեզվով, նկարահանունմներն իրականացվել են Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետությունում և Գաբոնում։ Ֆիլմը պատմում է Եվրոպայում կրթություն ստացած Գոնաբա անունով աֆրիկացու մասին, որը որոշում է վերադառնալ հայրենիք, բայց հասկանում է կարծրատիպերը հաղթահարելու անհնարինությունն ու շատ լավ գիտի բակա ժողովրդի կենսակերպը․ «անտառի մարդիկ», որոնց նա արհամարհանքով անվանում է «պիգմեյներ»։

Ուենանգարեն մահացել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։

Ֆիլմագրություն
--------------

* *Անտառի լռությունը* (ֆր.՝ Le silence de la forêt), 2003

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ouenangaré Didier, Africiné
2. ↑  Blandine Stefanson (2014)։ «Literary Adaptation»։ in Blandine Stefanson; Sheila Petty։ *Directory of World Cinema Africa* **39**։ Intellect Books։ էջ 224։ ISBN 978-1-78320-391-8
3. ↑  Didier Ouénangaré Archived 2020-10-15 at the Wayback Machine. Quinzaine des réalisateurs
4. ↑  Jean Olivier Tchouaffé (2014)։ «The Silence of the Forest»։ in Blandine Stefanson; Sheila Petty։ *Directory of World Cinema Africa* **39**։ Intellect Books։ էջեր 250–352։ ISBN 978-1-78320-391-8
5. ↑  Valérie K. Orlando (2017)։ *New African Cinema*։ Rutgers University Press։ էջեր 72–։ ISBN 978-0-8135-7957-3


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2004071480 · NTA: 297805010 · SUDOC: 115947752 · VIAF: 201120888 · WorldCat VIAF: 201120888 |

 |
Իրանում առաջին հրատարակչության հիմնադիր Խաչատուր Կեսարացու կիսանդրին նրա թանգարանի մուտքի մոտ, Նոր Ջուղա, Իրան, Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի դիմաց
**Նոր Ջուղայի հայկական տպագրություն**, 1638 թվականին Խաչատուր Կեսարացու ջանքերով Նոր Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքում հիմնադրվել է տպարան, որն առաջինն էր Իրանում և առհասարակ ողջ Միջին Արևելքում։ Ե՛վ տպատառերը, և՛ տպագրական մամուլը պատրաստվել են տեղում՝ հայտնի մեխանիկ Հակոբջան Ջուղայեցու կողմից։

Պատմություն
-----------

Մինչև 1647 թվականը տպագրվել են Սաղմոսարան (1638), Խորհրդատետր (1641), «Հարանց վարք» (1641), Ժամագիրք (1642), Պարզատումար (1647), Աստվածաշունչ (1650, անավարտ), երեք դավանաբանական գրքեր՝ Աղեքսանդր Ջուղայեցու «Գիրք ատենական որ ասի վիճաբանական» (1687), «Գիրք ժողովածոյ ընդդէմ երկաբնակաց» (1683), Հովհաննես Ջուղայեցու «Գիրք համառօտ վասն իսկապէս և ճշմարիտ հաւատոյ» (1688), 1693 թվականին՝ «Կոնդակ», Մովսես Բջնեցու «Յաղագս կարգի կաթողիկոս ձեռնադրութեան» և այլն։

Շուրջ երկդարյա դադարից հետո 1872 թվականին տպարանը վերագործարկվել է և գործում է մինչ այսօր. հրատարակել է ավելի քան 400 անուն գիրք, որոնց թվում են՝ Հարություն Տեր-Հովհանյանի «Պատմութիւն Նոր Ջուղայու, որ Ասպահան» (h 1-2, 1880-1881, վերահրատարակություն՝ h 1-2, 1980-1981), Արշակ Աթայանի «Սալմաստ» (1906), Արամ Երեմյանի «Սպահանի Փերիա գաւառը» (1919), «Աշուղ Հարթուն Օղլի» (1920) և «Պարսկահայ աշուղներ» (գիրք 2-3, 1920-1921), Հովհաննես Մալխասյանի և Նար–Դոսի կազմած «Գիր եւ կեանք» (1925) դասագիրքը, Եղիշե Մանճիկյանի «Յովհաննէս կաթողիկոս Օձնեցի» (1967), Լևոն Մինասյանի «Նոր Ջուղայի Ս. Ամենափրկիչ վանքի թանգարանը» (1968), Գարեգին Սարգիսյանի «Հայոց «Փոքր ածուն» իրանեան հողին վրայ» (1971), «Նամակագրութեան կանոններ։ Ա, Բ, Գ» (1979-1985), «Իրանի հայկական եկեղեցիները» (1983), «Պատմութիւն Նոր Ջուղայի հայոց ազգային երկսեռ դպրոցների, 1880–1985» (1985), «Մէկ շաբաթ Հնդկաստանում» (1990), «Գրչութեան արւեստը Նոր Ջուղայում» (1991), «Առակաց գիրք» (1994), «Նոր Ջուղայի թատրոնը» (1995), «Հաղորդութեան խորհուրդը» (1998), Գրիգոր Նարեկացու «Խրատ ուղիղ հաւատի և առաքինի ու մաքուր վարքի մասին» (2003) և այլն։ Նույն տպարանում է տպագրվել նաև «Նոր-Ջուղայի լրաբեր» ամսաթերթը։

Գրականություն
-------------

* Մինասեան Լ. Նոր Ջուղայի տպարանն ու իր տպագրած գրքերը, Նոր Ջուղա, 1972։
* Իշխանյան Ռ. Հայ գրքի պատմություն, հ. 1, Երևան, 2012
* Հայ տարագրութիւնն Իրանում. 1638-2011 (կազմողներ՝ Ա. Աղայան, Բ․ Տերտերյան), Թեհրան, 2012։
* Դևրիկյան Վ. Հայ գիրքը աշխարհի խաչմերուկներում, մաս Բ, Երևան, 2014։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Այվազյան Հովհաննես, ed. (2015)։ *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*։ Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն։ էջ 820։ ISBN 978-5-89700-042-5
|  |
| --- |
| **Արարատի (ծիրանենու սորտ)** |
|  |

«**Արարատի**», ծիրանենու միջահաս սորտ։ Ստացել է Է. Մորիկյանը Խոսրովենի կարմիրի հետ Երևանի սորտերի խաչասերումից։

Մշակում են Արարատյան դաշտավայրի նախալեռնային գոտում։ Ծառը միջին բարձրության է։ Պտղաբերությունը՝ տնկման 4–5-րդ տարում։

Պտուղը՝ շատ խոշոր (մինչև 120 գ, միջինը՝ 70 գ), լայն էլիպսաձև, հիմքը և գագաթը՝ կլորավուն, միջուկակարը՝ թույլ արտահայտված։ Մաշկը՝ միջին հաստության, ամուր, նուրբ թավապատ, պտղամսից չանջատվող, հիմնականում նարնջագույն, արևահայաց կողմում 1/4 մասով՝ կարմրամանուշակագույն։ Պտղամիսը՝ հոծ, կռճիկային, մսալի, միջին հյութալիությամբ, շատ քաղցր, հաճելի զովացնող թթվությամբ։ Կորիզը՝ պտղից անջատվող։

Պտուղների հասունացումը լինում է հուլիսի 10–20-ը։ Բերքատվությունը՝ 230–250 ց/հա։

Ցրտադիմացկունությունը բարձր է։

Միջին դիմացկուն է հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ։ Լավագույն փոշոտիչներն են՝ Սաթենի, Խոսրովենի, Համբան և Արագածի սորտերը։

Պտուղները պիտանի են օգտագործման բոլոր ձևերով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Տրդատ Նշանի Նշանյան** (հոկտեմբերի 25, 1892(1892-10-25), Սեբաստիա - սեպտեմբերի 28, 1962(1962-09-28), Փարիզ), հայ դերասան, բեմադրիչ, թատերական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Տրդատ Նշանյանը ծնվել է 1892 թվականին, Սեբաստիայում։ 1919-1922 թվականներին եղել է Կ.Պոլսի հայ դրամատիկ խմբի դերասան, 1923-1940 թվականներին՝ Փարիզի հայ դրամատիկ և Լիոնի «Նշանյան» թատերախմբերի ղեկավար։ Հանդես է եկել Թուրքիայում, Բուլղարիայում, Անգլիայում։ Հրատարակել է «Հայ կյանք» (1931, Փարիզ) երկշաբաթաթերթը։

Զբաղվել է նաև քանդակագործությամբ, ունեցել է անհատական ցուցահանդես։

Դերեր
-----

* Պաղտասար աղբար՝ Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»
* Էլիզբարով՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* Կորրադո՝ Ջակոմետտիի «Ոճրագործի ընտանիքը»
* Օթելլո՝ Շեքսպիրի «Օթելլո»
* Համլետ՝ Շեքսպիրի «Համլետ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տրդատ Նշանյանը Էյ Վի Փրոդաքշն կայքում Archived 2020-07-15 at the Wayback Machine.
**Դյունուայի ամրոց** (ֆր.՝ Château Dunois), միջնադարյան ամրոց կենտրոնական Ֆրանսիայում, Բոժանսի քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Դյունուայի ամրոցը գտնվում է Բոժանսի հին ու փոքրիկ քաղաքում, Լուարե դեպարտամենտում, Օռլեանից 20 կիլոմետր արևմուտք։ Բոժանսիի կենտրոնում Սեն-Ֆիրմին հրապարակի մոտ 11-17-րդ դարերի այլ կառույցներին կից, վեր է խոյանում է 36 մետրանոց Դոնժոնը։ Վերջինս նույնպես կառուցվել է 11-րդ դարում։ Այս խոշոր ամրոցի հարակից տարածքում 15-րդ դարի կեսերին Ժան դե Դյունուան, որը հայտնի է որպես «Օռլեանի ապօրինածին», կառուցում է ներկայիս ամրոցը։ Մարի դ'Արկուրի հետ ամուսնությունից հետո Ժան դե Դյունուան դառնում է Բոժանսիի սենյոր։ Նա ապրել է ամրոցում 1440-1457 թվականներին, որից հետո իր նստավայրը տեղափոխում Շատոդյոն։

Մինչև 1789 թվականը ամրոցը պատկանում էր Դյունուա-Լոնգվիլ ընտանիքին և նրա ժառանգներին։ Երբ սկսվեց Ֆրանսիական հեղափոխությունը, և արիստոկրատ ընտանիքներին սկսեցին հետապնդել, ամրոցը լքվեց։ Ավելի ուշ, այն որոշ ժամանակ օգտագործվեց որպես անօթևաների բնակավայր և հանգստավայր, ապա իր հարկի տակ ընդունեց «Օռլեանի արվեստի և ավանդույթներին շրջանային թանգարան»-ին։ Եռահարկ շենքում ներկայացված են ցուցանմուշներ, որոնք պատմում են տեղացիների կյանքի և սովորույթների մասին, ինչպես նաև Էժեն Սյուի ստեղծագործական կյանքը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Դյունուայի ամրոցը 15-16-րդ դարերի տիպիկ ֆեոդալական նստավայր է՝ առանձնացված պատուհաններով և փականներով, պահակադիտանոցով, կամարներով շրջապատված աշտարակով։ Ներքին շինությունները վերջին երկու դարերի ընթացքում բազմիցս վերակառուցվել են։ Սկզբնական վիճակում պահպանվել են միայն վերին հարկերի սենյակները։

Արտաքին հղումներ
----------------

* (անգլերեն) (Ֆրանսերեն) Պաշտոնական կայք Archived 2014-10-16 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7583983-0 · Mérimée: PA00098690 · VIAF: 243223801 · WorldCat VIAF: 243223801 |

 |
**Ագրոբիզնեսի զարգացման կենտրոն հիմնադրամ,** հիմնադրվել է 1999 թվականին՝ «Ագրոմարկետինգ» պետական ձեռնարկության հիմքի վրա, Համաշխարհային բանկի Գյուղատնտեսության բարեփոխումների աջակցության ծրագրի շրջանակներում։

Պատմություն
-----------

2003 թվականին մասնավորեցվել է։ Գյուղատնտեսության և վերամշակող արտադրության բնագավառներում իրականացնում է մարկետինգային համալիր միջոցառումներ, աջակցում է բիզնեսի զարգացմանն ագրոպարենային ոլորտում՝ գովազդում է հայրենական արտադրության պարենային ապրանքներն արտասահմանում, նպաստում է տեղական արտադրողների և արտասահմանյան մեծածախ առևտրով զբաղվող կազմակերպությունների միջև գործարարկապերի հաստատմանը, հայկական պարենային ապրանքները ներկայացնում է արտասահմանյան ցուցահանդեսներում, Երևանում կազմակերպում է ամենամյա «Արմպրոդէքսպո» ցուցահանդեսը և այլն։ Իրականացնում է նաև պարենի արտադրության մեջ օգտագործվող օժանդակ հումքերի և նյութերի, բույսերի պաշտպանության բարձրորակ միջոցների ներկրում և իրացում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Շահինյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սարգիս Վարդանի Շահինյան** (սեպտեմբերի 10 ,1995,Երևան, Հայաստան ), հայ ֆուտբոլիստ, «Գանձասար» ակումբի կիսապաշտպան։

Ակումբային կարիերա
------------------

Եղել է «Միկա» ակումբի սան։ 15 տարեկանում մասնակցել է «Միկա–2» ակումբի կազմում առաջին խմբի առաջնությանը։ Անց է կացրել 5 խաղ։ 2011 թվականին Միկայի մարզչական կազմը նրան ընդգրկել է նաև հիմնական կազմում։ Բարձրագույն խմբում առաջին խաղն անց է կացրել 2011 թվականի օգոստոսի 28–ին սեփական դաշտում։ Շահինյանը խաղացել է 85 րոպե, փոխարինելով Կոստանտին Մադրիչենկոյին։ Հունիսին ակումբի ղեկավարությունը երկարացրել է պայմանագիրը 7 ֆուտբոլիստների հետ, որոնցից մեկը Շահինյանն էր։

Կարիերան հավաքականում
---------------------

2011 թվականին հրավիրվել է մինչև 17 տարեկանների պատանեկան հավաքական։ Հոկտեմբերի 17–ին Շահինյանը հավաքականի կազմում իր առաջին խաղն անց է կացրել դրսում՝ Եվրոպայի մինչև 17 տարեկանների առաջնության որակավորման փուլում, ՈՒելսի հավաքականի հետ։ 2 օր անց խաղացել է Սերբիայի միչև 17 տարեկանների հավաքականի դեմ, 3 օր անց՝ Լիտվայի ֆուտբոլի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի դեմ։

Խաղերի վիճակագրությունը
-----------------------

 *2012 օգոստոսի 10 ի տվյալները* 

| Ակումբ | Մրցաշրջան | Առաջնություն | Գավաթներ | Եվրոգավաթներ | Ընդամենը |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր |
| **Միկա-2** | Հայաստանի առաջին խմբի 2010 թվականի առաջնություն | ? | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ? | 1 |
| Հայաստանի առաջին խմբի 2011 թվականի առաջնություն | ? | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | ? | 2 |
| Հայաստանի բարձրագույն խմբի 2012-13 թվականների առաջնություն | ? | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ? | 1 |
| Ընդամենը |  ? | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 |  ? | 4 |
| **Միկա** | Հայաստանի առաջին խմբի 2011 թվականի առաջնություն | 5 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 |
| Հայաստանի բարձրագույն խմբի 2012-13 թվականների առաջնություն | 18 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 18 | 0 |
| Ընդամենը | 23 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 26 | 0 |
| Ընդամենը կարիերայի ընթացքում | 23 | 4 | 3 | 0 | 0 | 0 | 26 | 4 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на официальном сайте ФФА (ռուս.)
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Профиль на footballdatabase.eu (անգլ.)
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
«**Գայլն ու յոթ ուլիկները**» (գերմ.՝ Der Wolf und die sieben jungen Geißlein), Գրիմ եղբայրների հեքիաթը, հրատարակվել է 1812-1815 թվականների հեքիաթների շարքում։ Ըստ Աարնե-Թոմփսոնի հեքիաթային սյուժեների դասակարգման ցուցանիշի՝ զբաղեցնում է 123 համարը։

Սյուժե
------

Մայր այծն իր ուլիկներին խրատում է զգուշանալ մոտակայքում թափառող գայլից ու գնում է անտառ՝ կեր բերելու։ Գայլը, օգտվելով հարմար առիթից, թակում է այծի տան դուռն ու հայտարարում, որ նրանց մայրն է։ Ուլիկները պատասխանում են, որ իրենց մոր ձայնը նուրբ է, իսկ նրանը հաստ է ու կոշտ։ Գայլը մի կտոր կավիճ է ուտում, որպեսզի ձայնը բարակի։ Մեկ այլ տարբերակում դարբինը գայլի համար երգեցիկ կոկորդ է կռում։ Բայց ուլիկները նորից նրան ներս չեն թողնում. իրենց մոր թաթերը սպիտակ են, իսկ նրանը սև էին, ինչպես գայլինը։ Գայլը գնում է ջրաղաց և ձեռքերը թաթախում ալյուրի մեջ։ Ուլիկները գայլին ներս են թողնում, և վերջինս անմիջապես ուտում է նրանց բոլորին, բացի ամենափոքրից, որ թաքնվել էր վառարանի մեջ, իսկ ըստ անգլերեն տարբերակի՝ ժամացույցի մեջ։

Հերմեն Ֆոգելի նկարազարդումը
Վերադառնալով տուն՝ մայր այծը տեսնում է գայլի կատարած ավերածություններն և թաքնված ուլիկին, որը նրան պատմում է պատահածի մասին։ Այծը գնում է գայլի ետևից և նրան գտնում ծառի տակ քնած, իսկ նրա փորի մեջ ինչ-որ բաներ էին շարժվում։ Մայր այծը կտրում է գայլի փորը, որտեղից անվնաս դուրս են գալիս 6 ուլիկները, այնուհետև փորի մեջ քար է լցնում։ Հաջորդ առավոտ այծը հանդիպում է գայլին և խորհուրդ տալիս խարույկի վրա ցատկելով մրցել, այծը ցատկում է, գայլը նույնպես ցատկում է, բայց քարերը նրան ցած են քաշում։ Գայլն այրվում է։ Մեկ այլ տարբերակում, գայլն արթնանում է և ուզում է ջուր խմել։ Գնում է ջրհորի մոտ, կռանում, որ ջուր խմի, բայց ծանրությունից ընկնում է ջուրն ու խեղդվում։

Էկրանավորում
------------

* Գայլն ու յոթ ուլիկները (1957) − Պյոտր Նոսովի մուլտֆիլմը
* Գայլն ու յոթ ուլիկները նոր ձևով (1975) − Լեոնիդ Արիստովի տիկնիկային, երաժշտական մուլտֆիլմը
* Մայրիկ (1976) − Էլիզաբետա Բոստանի երաժշտական ֆիլմը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  D. L. Ashliman, *The Grimm Brothers' Children's and Household Tales"*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գայլն ու յոթ ուլիկները

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4416295-9 · LCCN: sh93003507, n81062946 · NLA: 36008358 · NUKAT: n2010302183 · VIAF: 174586311, 178991976 · WorldCat VIAF: 174586311, 178991976 |

 |
**Հինդուկուշ** (պարսկերեն հինդու կուխ՝ հնդկական լեռ), լեռնային համակարգ Աֆղանստանում, Պակիստանում և Հնդկաստանում։

Երկարությունը մոտ 800 կմ է, լայնությունը՝ 50 - 300 կմ, առավել բարձրությունը՝ 7,708 մ (Տիրիչմիր լեռ)։ Հիմնական լեռնաշղթաներն են Բաբան, Պագմանը և բուն Հինդուկուշը։ Բաժանվում է Արևմտյան (3500-4000 մ գերակշռող բարձրություններով), Կենտրոնական (մինչև 6059 մ) և Արևելյան (6000 կմ-ից բարձր) մասերի։ Ծածկված է սառցադաշտերով (6200 կմ²)։ Ամենացածր լեռնանցքը Բարոգիլն է (3777 մ)։ Հինդուկուշը Ալպյան գեոսինկլինալային (ծալքավորման) մարզի հորստաանտիկլինորային մասնատված բարդ համակարգ է՝ ձևավորված նեոգենանթրոպոգենի ժամանակաշրջանում։ Բնութագրվում է ուժեղ սեյսմիկությամբ։

Ունի քարածխի, երկաթի, բազմամետաղների, ոսկու, ծծմբի, գրաֆիտի և այլ հանքեր։ Կլիման լեռնային է, չոր, մերձարևադարձային՝ լավ արտահայտված ուղղաձիգ գոտիականությամբ։ Տեղումների տարեկան քանակը 300 - 1000 մմ է, արևելյան ներքին գոգհովիտներում՝ մինչև 50 մմ։ Լանդշաֆտները տարածված են ուղղաձիգ գոտիականությամբ՝ կիսաանապատներից մինչև բարձրլեռնային նիվալ կամ ցուրտ անապատային գոտին։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան · Իրանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11937245p · GND: 4024960-8 · LCCN: sh85060913 · LNB: 000306522 · NDL: 00629060 · NKC: ge129253 · VIAF: 237687320 · WorldCat VIAF: 237687320 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 413)։*  |
**Տաղ ի Ռոստոմ բեգ**, ռուս-թուրքական, ռուս- պարսկական պատերազմների շուրջ հորինված ժողովրդական ռազմի երգ։

Պատմություն
-----------

Երգի պատմական հիմքը հետևյալ ռազմաքաղաքական դեպքն է։
Ռոստոմ բեկը՝ Արցախի նշանավոր մելիք Աբովի ավագ որդին, իր զինված ջոկատով 19-րդ դարասկզբին իր զինված ջոկատով օգնել է ռուսական բանակին։1804 թվականին, երբ նա իր ջոկատի և ռուս զինվորների հետ փորձել է ռազմամթերք հասցնել Երևանի մոտ գտնվող ռուսական բանակին, Փամբակի Ղարսալու կոչված վայրում ընկել է պարսից ուժերի շրջափակման մեջ։ Նրա ջոկատը լիովին ջախջախվել է անհավասար մարտում, Ռոստոմ բեկը ծանր վիրավոր գերեվարվել է, տարվել Թավրիզ, որտեղ էլ տանջամահ է արվել բանտում՝ Աբաս- Միրզայի հավատափոխ լինելու առաջարկը մերժելու պատճառով։

Տարածում
--------

Երգն իր հորինվածքով անհատական ստեղծագործություն է, տարածվել է Թավրիզի հայության միջավայրում։ Ոմանք այն վերագրել են գերված հերոսին, ոմանք՝ այդ օրերին Թավրիզում բանտարկված Դանիել կաթողիկոսին։ Անկախ այս հանգամանքներից, երգը տարածվել է և բազմիցս հրատարակվել՝ մասնակի խմբագրումներով։
Երգի առաջին հրատարակիչներից «Բազմավեպ» ամսագիրը գրում է․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ազգային ռամկական երգերուն մեջ անոնք ավելի հարգելի ու ախորժելի են՝ որոնք որ պատմական հիշատակ մըն ալ ունին հետերնին, ասոնցմե մեկն ալ Ռոստոմ-բեկի երգն է։- Բազմավեպ, 1847, N3, էջ 39 |  |

### Բառեր

**ՏԱՂ Ի ՌՈՍՏՈՄ ԲԵԳ**

  

 Մունետիկն ի ձայն բարձր աղաղակէ,  

  

Ժանտ դահիճն սուր ի ձեռին անհագ սրէ,  

  

Վազեր հանգոյն զիմ կենաց թել կտրել խնդրէ,  

  

Ի կախաղան և կամ ի սպանդ, \_\_ու՞ր զիս տանէ։  

  

Քաղաքս համայն մահմեդական, աստ խուռն գան, զիմ մահ սգան,  

  

Դառնագին լան զիս Աբովյան՝ քաջ ախոեան։  

  

Մի՞թե չիք ոք աստ քրիստոնեայ, զիս փրկեսցէ,  

  

Յայս ամեհի և մահագուժ վայրագ դահճէ։  

  

Նուիրական զենման իմոյ լերունք վկայ։  

  

Սէր հայրենյաց ի թշնամեաց ձեռս մատնեաց, \_\_ուրախ մեռայց,  

  

Փշրանք մնացեալ իմ սիրելի հայոց ազգի,  

  

Որք, գտանիք ի ձեռս պարսից յայս քաղաքի,  

  

Մի՛ մոռասջիք պատմել և զայս յորդւոց յորդի,  

  

Թէ քաջն Ռոստոմ վասն հայրենեաց ի սպանգ վարի։  

  

Թէպէտ ցաւիմ զի չմեռանիմ ի մարտ ընդդեմ թշնամեաց իմ,  

  

Այլ յօժարիմ, զի զոհ լինիմ այսպես վսեմ։  

  

Այս քաջ բազուկք յարեաց պարսից հսկայ հզօրս,  

  

Տապաստ արկին ի բազում նուագս հարիւրաւորս.  

  

Աւա՜ղ, կնատ անգութ դահճի եղէ ես որս,  

  

Պատմեսջի՛ք զայս վեհ դիւցազին՝ զառամյալ հօրս,  

  

Քաջ նահատակ որգիդ միակ ի ձեռս վայրագ պարսից էանկ,  

  

Իւր յաղթական մահ դժնդակ էառ պսակ։  

  

Մեծդ յարեաց, արքայորդիդ Աբաս Միրզա.  

  

Սուր ի ձեռին դահիճն հէգ առ ընթեր կայ,  

  

Զիս թշնամիս քոյոյ ազգի պատրաստ ի մահ.  

  

Զիա՞րդ կամիս սպանանել՝ շուտ հրամայեա՛,  

  

Միայն սգամ, զի կապեալ կամ, թե միւս անգամ հրացան, սուր իմ  

  

Ի ձեռս ունիմ, \_\_զբազուկս իմ ձեզ ցուցանեմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բազմավեպ, 1847, N3,էջ 39-40։
2. ↑  Րաֆֆի, Երկեր, հ․ X, էջ 293-296։

Աղբյուրներ
----------

Հայ ժողովրդական ռազմի և զինվորի երգեր- աշխատասիրությամբ Ա․Ս․ Ղազինյանի, ՀԽՍՀ ԳԱ, Երևան,1989, էջ 9-10։
**Հուշարար-Միություն** (արևմտահայերեն՝ **Յուշարար-Միութիւն**), տեղեկատու ամսաթերթ։ ՀԲԸՄ կենտրոնական վարչության պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսնում 1961 թվականից, Նյու Յորքում։ Ստեղծվել է «Միություն» և «Հուշարար» պարբերականների միավորումով։ Խմբագիր՝ Ա. Փոլատյան (1961-1990 թթ.), 1990 թվականից՝ խմբագրական խորհուրդ։

Գործունեություն
---------------

«Հուշարար միություն»-ը (ինչպես ժամանակին «Միությունը» և «Հուշարարը») աջակցում էր ՀԲԸՄ-ի գործունեությանը, լուսաբանում միության և նրա մասնաճյուղերի ձեռնարկումները։ Հրատարակում է ՀԲԸՄ-ի ընդհանուր ժողովների արձանագրություններ, ելույթներ, հանգանակությունների ցուցակներ, սփյուռքահայ մշակութային կյանքի մասին տեղեկություններ, հայկական կրթական հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ նյութեր և այլն։ Տպագրվել է Ա. Չոպանյանի, Պ. Նուպարի, Ֆ. Նանսենի, Ս. Գարակյոզյանի, Ա. Մանուկյանի և այլոց նամակները, գրագրություններ Սովետական Հայաստանի զանազան հաստատությունների հետ, թղթակցություններ հայրենիքից։ Կարևոր տեղ է հատկացրել 1946—1948 թվականների հայրենադարձությանը, արձագանքել ետպատերազմյան տարիներին սփյուռքահայությանը հուզող իրադարձություններին։ «Հուշարար միություն»-ում աշխատակցել են Բ. Նուրիկյանը, Մ. Թիրյաքյանը, Հ. Անտոնյանը, Ա. Նազարը, Ա. Մանվելյանը, Լ. Զ. Սյուրմելյանը, Զ. Գալեմքյարյանը, Ա. Պետիկյանը, Ավետիս Քեյը, Պետրոս Կյոլճիկը, Գ. Սարաֆյանը, Շահան Նաթալին, Դ. Միրագենցը, Ա. Թերզիպաշյանը, Լ. Կերտանը և ուրիշներ։ Տպագրել է նաև Հովհաննես Թումանյանի, Վահան Թեքեյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Դանիել Վարուժանի, Եղիշե Չարենցի, Հովհաննես Շիրազի, Պարույր Սևակի և այլոց ստեղծագործություններ։ «Հուշարար»-ը 1927 թվականից ունեցել է անգլերեն էջ, 1947 թվականից՝ «Hoosharar» բաժին, որը 1952 թվականից լույս է տեսնում որպես առանձին պարբերական (խմբագիրներ՛ Մ. Հովսեփյան, Ա. Գույումճյան, Վ. էքսերճյան, Ս. Թովմասյան, Ռ. Սարյան, Պ. Նորհատք)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 679)։*  |
*Այս հոդվածը ներկայացնում է Նիդերլանդական Անտիլների հավաքականի 1958-2011 թթ. պատմությունը։*
*1934-1958 թթ. ընթացքում գործող և 2011 թ.-ից վերակազմավորված հավաքականի մասին հոդվածը դիտելու համար անցիր. Կյուրասաոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական.*

**Նիդերլանդական Անտիլների ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** նախկին (գոյությունը դադարեցրած) հավաքական է, որը ներկայացնում էր Նիդերլանդական Անտիլները ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Նիդերլանդական Անտիլների հավաքականը ոչ մի անգամ չի որակավորվել աշխարհի առաջնությանը, չորս անգամ (1963, 1965, 1969, 1973) մասնակցել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության եզրափակիչ փուլին։ Մինչ 1948 թ. հայտնի էր որպես «Կյուրասաոյի ֆուտբոլի հավաքական», մինչև որ Կյուրասաոն և մերձակա կղզիները չմիավորվեցին՝ ստանալով Նիդերլանդական Անտիլներ անվանումը։ 1986 թ. Արուբան առանձնացավ և ներկայացավ իր ազգային հավաքականով։ 2010 թ. հոկտեմբերին Նիդերլանդական Անտիլյան կղզիները լուծարվեցին. Կյուրասաոն և Սինտ Մաարտենը դարձան Նիդերլանդների թագավորության ինքնավար սուբյեկտներ, իսկ Բոնեյրեն, Սաբան և Սինտ Էվստատիուսն ընդգրկվեցին անմիջապես Նիդերլանդների կազմում որպես հատուկ համայնքներ։ Կյուրասաոն հանդիսանում է Նիդերլանդական Անտիլների հավաքականի իրավահաջորդը, անդամակցում է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ին և ՖԻՖԱ-ին։ Արուբան նույնպես ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի և
ՖԻՖԱ-ի անդամ է, իսկ Սինտ Մաարտենը անդամակցում է միայն ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ին։

ՖԻՖԱ-ի վերջին դասակարգման աղյուսակում, որում ընդգրկված են եղել Նիդերլանդական Անտիլները (փետրվար 2011), այս հավաքականը տեղ է գրավել 150-րդ հորիզոնականում։

Աշխարհի առաջնություն
--------------------

* 1930-1954 - չի խաղացել
* 1958-2010 - չի որակավորվել

ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն և ոսկե գավաթ
------------------------------------

* 1963 - երրորդ տեղ
* 1965 - եզրափակիչ փուլ
* 1967 - չի որակավորվել
* 1969 - երրորդ տեղ
* 1971 - հրաժարվել է մասնակցությունից
* 1973 - եզրափակիչ փուլ
* 1977-1989 - չի որակավորվել
* 1991 - չի խաղացել
* 1993 - հրաժարվել է մասնակցությունից
* 1996-2000 - չի որակավորվել
* 2002 - չի խաղացել
* 2003 - չի որակավորվել
* 2005 - հրաժարվել է մասնակցությունից
* 2007 - չի որակավորվել

Ֆուտբոլի աշխարհի ոչ պաշտոնական առաջնություն
-------------------------------------------

ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1963 թ. խաղարկության խմբային փուլում Մեքսիկայի հավաքականը 1։2 հաշվով զիջեց Նիդերլանդական Անտիլների թիմին. ֆուտբոլի աշխարհի ոչ պաշտոնական առաջնության (UFWC) դիտարկմամբ դա «Դավիթի և Գողիաթի մենամարտի» արտացոլումն էր, ինչի արդյունքում «Դավիթը» հռչակվեց աշխարհի ոչ պաշտոնական չեմպիոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նման համեմատություն է արվել նրա համար, որ այդ ժամանակ ավելի քան 100 միլիոն բնակիչ ունեցող Մեքսիկան մրցում էր մոտ 200 հազար բնակիչ ունեցող Նիդերլանդական Անտիլների հետ. ufwc.co.uk Archived 2015-10-03 at the Wayback Machine. (անգլ.)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կյուրասաոյի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայք Archived 2011-11-10 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Transfermarkt |

 |
**Ռշտունիներ**, իշխանական տոհմ Հին Հայաստանում։

Ծագում
------

Եղել է Գեղամ Հայկազնունու որդի Սիսակի շառավիղներից, որոնց նախարարական կարգն ու աստիճանը մ.թ.ա. II դ. հաստատել է Վաղարշակ թագավորը։

**Ակնարկ**

Ներկայումս հավանական է համարվում այն իրողությունը, որ Ռշտունիների նախարարական տոհմը սերված լինի Վանի թագավորության արքայատան շառավիղներից, իսկ նրանց տոհմանունը ձևավորված՝ ՈՒրարտական վերջին գահակալներ՝ Ռուսա Գ-ի կամ Ռուսա Դ-ի անվանումներից։

Նման վարկածի հիմքում ընակած է մ.թ.ա. (617-598) թթ ժամանակահատվածում ՈՒրարտուի պատմա-քաղաքական իրավիճակը, որտեղ գահակալում էին Ռուսա Գ-ն և նրան հաջոդող որդին՝ Ռուսա Դ-ն։ Հիմնվելով հույն պատմագիրներ Հերոդոտոսի, Ստրաբոնի և <Հին կտակարանի> աղբյուրների վրա (ըստ որի Պրոտոթիեսի որդի Մադիեսը /հայկ. աղբյուրներում՝ Պարույր Սկայորդու որդի Հրչե կամ Հրաչյա/ միավորելով Արարատի, Մանայի և Ասքանազի զորագնդերը ջախջախել է Նինվե քաղաքը պաշարած և գրաված Կվաքսարեսին և սպառնացել Բաբելոնին՝ այնուհետև 28 տարի անընդմեջ իշխելով Մերձավոր Արևելքում)՝ ենթադրվում է, որ Ռուսա Գ-ն կամ Ռուսա Դ-ն կորցնելով իրենց իշխանությունը, ապաստանել են Ախթամար կղզու դիմաց  գտնվող պատմական Ուոստան (Ուիշինի կամ Ուասու/Ուաիս/) բերդաքաղաքում։ Հավանաբար նրանց սերունդներն էլ Սիսակյան ծագում ունեցող նոր արքայատոհմի (Պարույրի հետնորդներ համարվող Երվանդունիների) կողմից ճանաչվել են. որպես ազնվատոհմիկ իշխանավորներ։ Այս մասին է վկայում նաև Մ. Խորենացու մոտ հիշատակված այն փաստարկը, որ Ռշտունիներն անկասկած ազգակցական կապեր են հաստատել Սիսակյանների հետ և նրանց կողմից ընդունվել իբրև իրենց տան մի հատված (Մ. Խորենացի <<Պատմություն Հայոց>> Եր.-1981թ, 133 էջ)։

Մեծ Հայք
--------

Ժառանգական տիրույթն էր Ռշտունիք գավառը։ Ռշտունիների Հայոց զորաբանակում կռվել են 1.000 հեծյալով։ Հնում վարել են Մեծ Հայքի Հարավային զորաթևի հրամանատարությունը։ Մովսես Խորենացին գրում է, որ Տիգրան Մեծ արքան իր տերության հարավային շրջաններում Բարզափրան Ռշտունի նահապետին կարգել էր Հայոց և Պարսից զորքերի սպարապետ, ապա՝ նաև կուսակալ. նրա հրամանատարությամբ, հայոց բանակը գրավել էր Պաղեստինը և Երուսաղեմը։

IV դ. Ռշտունիների նահապետներից հիշատակվում են Հայոց մեծամեծ իշխանների ու գլխավոր նախարարների թվում։ 320-330–ական թթ Մանաճիհի Ռշտունին վարել է Հայոց հարավային զորաբանակի սպարապետությունը։ 350-360–ական թթ Ռշտունիների նահապետն էր Գարեգին Ռշտունին, որն ամուսնացած էր Վարդան Մամիկոնյանի քույր Համազասպուհու հետ։

Անկում
------

V դ. հայ ազատագրական շարժումների ժամանակ Ռշտունիները Սասանյան Պարսկաստանի դեմ մարտնչել են հայրենասեր ուժերի շարքերում։ Սասանյան նվաճողների դեմ համառ պայքարում նվազել և թուլացել են։ Ռշտուների շառավիղները վերստին հանդիպում են VII դ առաջին կեսին՝ ի դեմս Հայոց իշխան և մարզպան Թեոդորոս Ռշտունու։ VII դարի վերջին և VIII դարի սկզբին՝ արաբական նվաճողների համատարած գերեվարումներից ու կոտորածներից հետո այլևս չենք հանդիպում Ռշտունիների աշխարհիկ ներկայացուցիչների։ Այնուհետև Ռշտունիք գավառը դառնում է Վասպուրականի հզոր տերերի՝ Արծրունիների սեփականությունը։

Տես նաև
-------

* Ռշտունիք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թումանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գարեգին Ալեքսանդրի Թումանյան** (սեպտեմբերի 15, 1899(1899-09-15), Դսեղ - հոկտեմբերի 23, 1967(1967-10-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ինժեներ-հիդրոտեխնիկ, շինարար։ ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1957)։

Կենսագրություն
--------------

Գարեգին Թումանյանը ծնվել է 1899 թվականին, Դսեղում։ 1920 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1928 թվականին՝ Թիֆլիսի պետական պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ Ինժեներ-հիդրոտեխնիկի որակավորմամբ։ Ուսման հետ զուգահեռ զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ 1927 թվականից աշխատել է Ձորագետի ՀԷԿ-ում, որպես տեխնիկ, այնուհետև՝ նախագծային բաժնի պետ։ ՁորաՀԷԿ-ի շինարարության ավարտից հետո նշանակվել է աշխատանքի Քանաքեռ ՀԷԿ-ի շինարարությունում, որտեղ առաջին օրերից մինչև շինարարության հանձնումը ղեկավարել է կարևորագույն հանգույցների շինարարությունը։

Գարեգին Թումանյանի ղեկավարմամբ է կառուցվել նաև Մանկական Երկաթուղին Երևանի կենտրոնի հետ կապող թունելը։ Երկար տարիներ ղեկավարել է ՀայԳլխԷներգո-ի (Армглавэнерго) կապիտալ շինարարության բաժինը։ 1948-1959 թվականներին կառավարել է Քաջարանշին տրեստը։ Աշխատանքը լքել է ծանր հիվանդության պատճառով։

Քաջարանի Լեռնային կոմբինատի շինարարության ժամանակ Թումանյանի նախաձեռնությամբ աշխատանքների իրագործման ծրագրերի կատարելագործման նպատակով զգալի փոփոխություններ են իրականացվել։

Պատկերասրահ
-----------

* Մանկական Երկաթուղին Երևանի կենտրոնի հետ կապող թունելՄանկական Երկաթուղին Երևանի կենտրոնի հետ կապող թունել

Աղբյուրներ
----------

* Գ․ Թումանյանի աշխատանքային գրքույկ (տրված՝ 14 հունվարի 1939 թվական)
* ՀԽՍՀ Վաստակավոր շինարարի կոչման վկայական (համար 24, տրված 1957 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ)
* «Ներսիսյանցիներ» գիրք (ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան 1975 թվական, Հեղինակ՝ Ս․ Ավագյան, Գ. Փերիխանյան)
* «Կոմունիստ» լրագիր (25 հոկտեմբերի 1967 թվական)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թումանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Պետրոս Պետրոսի Թումանյան** (նոյեմբերի 13, 1913(1913-11-13), Սիմֆերոպոլ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 13, 1989(1989-12-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության թեկնածու (1969), ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1971)։

Կենսագրություն
--------------

1940 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1946-1960 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ պետշինի բնակավայրերի բաժնի պետ, 1960-1964 թվականներին՝ Հայպետնախագիծ ինստիտուտի փորձարարական հատակագծման բաժնի պետ, 1964-1979 թվականներին՝ շրջանային հատակագծման արվեստանոցի ղեկավար։

Մասնակցել է ՀԽՍՀ բնակավայրերի զարգացման գլխավոր սխեմա (մինչև 2000 թվական հաշվարկային ժամկետով, 1969), Արարատյան դաշտի (1963), 
Կապան-Քաջարանի (1973), Լոռի-Փամբակի (1975-1976), Ախուրյանի շրջանի (1976-1977) շրջանային հատակագծումների, Սևանի շրջանային հատակագծման գլխավոր համալիր սխեմայի մշակմանը (1973)։

Թումանյանի նախագծերով կառուցապատվել են՝

* Իջևանի և Կապանի առանձին թաղամասեր
* Աղստևի իջևանյան գետափը՝ երկու կամուրջներով (1955-1965)
* Կառուցվել է Իջևանի մարզադահլիճը (1956), հյուրանոցը (1969)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
**«Առեղծվածային բնավորություն»** (ռուս.՝ Загадочная натура), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1883 թվականին։ Առաջին անգամ հրատարակվել է «Օսկոլկի» հումորային ամսագրում 1883 թվականի մարտի 19-ին՝ «Անտոշա Չեխոնտե» ստորագրությամբ։

Հրատարակություն
---------------

1883 թվականի մարտի 19-ին «Օսկոլկի» ամսագրում տպագրվելուց հետո ներառվել է նաև 1886 թվականին լույս տեսած «Խայտաբղետ պատմվածքներ» հավաքածուում, իսկ ավելի ուշ ընդգրկվել է Չեխովի պատմվածքների ժողովածուի առաջին հատորում, որը 1899-1901 թվականներին լույս է տեսել Ադոլֆ Մարքսի կողմից։ Ժողովածուի հրատարկման համար Չեխովը կատարել է որոշակի ոճական փոփոխություններ և հերոսների բնավորություններում սաստկացրել հեգնական երանգը։

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է բուլղարերեն, գերմաներեն, լեհերեն, սերբախորվաթերեն, չեխերեն, ֆիններեն, շվեդերեն։

Սյուժե
------

Գործողությունը տեղի է ունենում գնացքի խցիկում։ Բազմոցին կիսապառկած կինը հովհարով հով է անում։ Աղջկա դիմաց նստած է նահանգային պաշտոնյան։ Նա ուսումնասիրում է աղջկան և միաժամանակ խոսում նրա հետ։ Աղջիկը սկսում է խնդրել Վոլդեմարին պատմել, թե ինչ է իմացել նրա մասին, բայց պաշտոնյան հրաժարվում է և խնդրում պատմել հենց իր մասին։ Աղջիկը պատմում է, որ դժբախտ է եղել, իր խոսքերով՝ տառապող Դոստոևսկու ճաշակով։ Նրա հայրը խելացի էր, բայց խաղաթուղթ էր խաղում և խմում. մոր մասին նա չպատմեց, այլ միայն նշեց, որ մեծացել է աղքատության մեջ։ Պատմող աղջիկը սովորել է ոչ շատ լավ ինստիտուտում, և հետագա կյանքի ընթացքում ինքն է հարթել իր ճանապարհը։ Փորձելով բարելավել իր դիրքը՝ աղջիկը հարուստ տարեց գեներալի էր հանդիպել։ Նա սկսել էր ճանապարհորդել, բարեգործություն անել, բայց միևնույն ժամանակ տառապում էր տհաճ ծեր տղամարդու գրկում։ Ծերունու մահից հետո պատմողը փոքր ժառանգություն էր ստացել։ Նա պատմում է սիրելի մարդու հետ հանդիպման երազանքների մասին, բայց անմիջապես ընդհատում է` տեղեկացնելով, որ իր ճանապարհին հայտնվել է ևս մեկ հարուստ ծերուկ։ Պատմության ավարտից հետո պաշտոնյան կարոտից հոգոց է հանում։

Գործող անձիք
------------

* Վոլդեմար՝ չինովնիկ-հոգեբան
* Աղջիկ՝ պատմվածքը պատմող

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Л. М. Опульская Л. Д. Чудаков А. П. Долотова Примечания // Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького.. - М.: Наука, 1975. - Т. 2. [Рассказы. Юморески], 1883-1884. - М.: Наука,. - С. 467–559.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ФЕБ — русская литература и фольклор
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ժամկոչյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Հայկազ Գևորգի Ժամկոչյան** (հոկտեմբերի 10, 1909(1909-10-10), Մալաթիա, Թուրքիա - մարտի 4, 1981(1981-03-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու (1941), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1970)։

Կենսագրություն
--------------

1930-1931 թվականներին սովորել է ՀՊՄԻ պատմատնտեսագիտական ֆակուլտետում, 1935 թվականին ավարտել է ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետը։

1938 թվականից դասախոսել է ԵՊՀ-ում (1941-1944 թվականներին՝ հայ ժողովրդի պատմության ամբիոնի վարիչ, 1941-1943 թվականներին և 1945-1955 թվականներին պատմության ֆակուլտետի դեկան)։

Ստեղծագործություններ և ճանաչում
-------------------------------

Գրել է «Հայաստանը նախնադարյան-համայնական հասարակության և ստրկատիրության շրջանում» (1961) աշխատությունը, ինչպես նաև պատմաբանասիրական ուսումնասիրություններ։ «Հայ ժողովրդի պատմություն» (1963, 1975) բուհական դասագրքի հեղինակներից է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
**Ռոզենբուրգ ամրոց** (գերմ.՝ Rosenburg), հիմնադրվել է 12-րդ դարում։ Կենտրոնում ամրոցն էր, իսկ նրա շուրջը՝ հնգանկյուն ներքին բակը։ Մինչ այդ էլ են եղել ավելի հասարակ պաշտպանական ամրություններ։ Ամրոցը գտնվում է Կամպ գետի հովտում, նրա աջ վտակի` Դունայի վրա Ավստրիայում, Խերոնի շրջանում, Ներքին Ավստրիայի հողերում։

Պատմություն
-----------

Ռոզենբուրգ ամրոցն առաջին անգամ հիշատակվում է 1175 թվականի փաստաթղթերում։ Այն կառուցվել էր Բոհեմիայից դեպի Վենա առևտրական հոսքերը հսկելու նպատակով։ 1433 թվականին ամրոցը նվաճվել է Պրոկոպով Փոքրի կողմից, սակայն ամբողջությամբ չի ավերվել։ 1476 թվականին Ֆրիդրիխ III-ի թագավորական արքունիքի կառավարիչ Կասպար ֆոն Ռոգենդորֆը գնում է ամրոցը, վերանորոգում այն և 1487 թվականին վաճառում Գրաբներ եղբայրներին (Հակոբ, Քրիստոֆ), որոնք շարունակում են ամրոցի ընդլայնման և ամրացման աշխատանքները, իսկ նրանց որդիներն ու թոռները ամրոցը վերածում են վերածննդի ոճով ամրացված բնակավայրի։ Գրաբների ժառանգներից մեկը՝ Սեբաստիանը, այնքան է տարվում ամրոցի վերաշինությամբ, որ ընկնում է պարտքերի տակ և ստիպված է լինում վաճառել այն Հանս Յորգեր ֆոն Տոլլերին։

1611 թվականին ամրոցը գնում է Օլոմոուցի եպիսկոպոս կարդինալ Ֆրանց ֆոն Դիտրիխշտեյնը, որը փորձում է ամրոցի մատուռը վերածել կաթոլիկ եկեղեցու, սակայն նրա ջանքերը զուր են անցնում, քանի որ սկսվում է Երեսնամյա պատերազմը, որը հասնում է Կամպ գետի հովտում գտնվող Ռոզենբուրգ ամրոցը։ Բողոքականների առաջնորդը 1620 թվականին նվաճում է ամրոցը և ոչնչացնում նրա փոքրաքանակ կայազորը։ Միայն կես դար անց Գոյոսների ընտանիքը կրկին վերականգնում է ամրոցը և զարդարում այն։ Չնայած ամրոցը կորցրել էր իր ռազմական նշանակությունը, սակայն մինչև 17-րդ դար շարունակվում էր նրա ընդարձակման աշխատանքները։

Արդի շրջան
----------

Այժմ ամրոցը գործում է որպես թանգարան, որի հավաքածուի կազմում կան միջին և նոր դարերի նկարների հավաքածուներ, արվեստի գործեր, կահույք և անգամ զենքեր։ Կա նաև դահլիճ, ուր ցուցադրվում է բարոն Ֆերդինանտ ֆոն Էնգելսխոֆենի կողմից հավաքված նախապատմական իրերը։

Գրականություն
-------------

*Джанни Гуадалупи, Габриеле Рейна* *(перевод А.Борисовой)* // Замки мира. — М.: ООО "АСТ", ООО "Астрель", 2005. — С. 170-173. — 272 с. — ISBN 978-5-17-033048-5, 978-5-271-12588-1, 88-544-0097-1

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Rosenburg Elevation and Position(չաշխատող հղում)
3. ↑  de Fabianis, Valeria, ed. Castles of the World. Metro Books, 2013. p. 171 978-1-4351-4845-1

Արտաքին հղումներ
----------------

* Rosenburg - official site (գերմ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4447206-7 · VIAF: 237437015 · WorldCat VIAF: 237437015 |

 |
**Ռուբեն Գրիգորի Հասրաթյան** (սեպտեմբերի 24, 1943(1943-09-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 5, 2017(2017-12-05)), հայ ճարտարապետ։ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետ (2013)։

Պետական և հասարակական գործիչ Գրիգոր Հասրաթյանի որդին է։

Կենսագրություն
--------------

1967 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1967-1972 թվականներին աշխատել է Երևաննախագիծ, 1972-1991 թվականներին և 1997 թվականից՝ Հայպետնախագիծ (1980-1991 թվականներ և 1997 թվականից՝ ճարտարապետության արվեստանոցի ղեկավար) ինստիտուտներում, 1991-1997 թվականներին՝ Երնորոգնախագիծ ինստիտուտի տնօրեն։

Ռուբեն Հասրաթյանի համահեղինակային նախագծերով իրականացվել են Կապանի թիվ 5 և թիվ 6 թաղամասերի կառուցապատումը (1981-1986), Գյումրիի (1982), Երևանի «Էրեբունի» (1983, Սոֆիայի «Բիենալե-87» մրց.) օդանավակայանները, Երևանի թեթևաթլետիկայի ծածկած մանեժը (1977), կազմվել Ստեփանավան քաղաքի վերականգնման գլխավոր հատակագիծը (1989) և Ձորագետի ձախափնյա կառուցապատման նախագիծը (1989-1991)։

Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործության (1977), «Տարվա լավագույն կառույց» (1984) համամիութենական ստուգատեսների դափնեկիր է։

2004 թվականին Երևանում տեղադրված Գրիգոր Հասրաթյանի հիշատակի հուշաքարի ճարտարապետն է։  

2008 թվականին Երևանում տեղադրված Վիլյամ Սարոյանի հուշարձանի ճարտարապետներից մեկն է։  

2012 թվականին Երևանում տեղադրված «Վարք հավերժության» քանդակի ճարտարապետն է։

Պատկերասրահ
-----------

* Վիլյամ Սարոյանի հուշարձան, ճարտարապետներ՝ Ռ. Հասրաթյան, Լևոն Իգիթյան, քանդակագործ՝ Դավիթ ԵրևանցիՎիլյամ Սարոյանի հուշարձան, ճարտարապետներ՝ Ռ. Հասրաթյան, Լևոն Իգիթյան, քանդակագործ՝ Դավիթ Երևանցի
* «Վարք հավերժության» քանդակ, ճարտարապետ՝ Ռ. Հասրաթյան, քանդակագործ՝ Դավիթ Երևանցի«Վարք հավերժության» քանդակ, ճարտարապետ՝ Ռ. Հասրաթյան, քանդակագործ՝ Դավիթ Երևանցի
* Գրիգոր Հասրաթյանի հիշատակի հուշաքարԳրիգոր Հասրաթյանի հիշատակի հուշաքար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուբեն Հասրաթյան Archived 2021-05-27 at the Wayback Machine.