**Պերոգի** (լեհ.՝ pierogi), տարբեր լցոնումներով՝ մսով, ձկով, բանջարեղենով բարակ խմոր, որը ավանդական լեհական ուտեստ է։ Ուտեստը տարածված է նաև Կենտրոնական և արևելյան Եվորպայում։ Պատրաստվում է աղի կամ քաղցր համով լցոնված խմորից։ Եփվում է եռացող ջրում կամ տապակվում է թավայի մեջ։ Եռացող ջրի մեջ պատրաստված կարկանդակը ասոցացվում է Կենտրոնական և արևելյան Եվրոպայի խոհանոցների հետ, որտեղ այն համարում են ազգային ուտեստ, հատկապես Լեհաստանում։ Պերոգին հայտնի են Կենտրոնական և արևելյան Եվրոպայի երկրների մեծ մասում, ինչպես նաև հրեաների մոտ և ժամանակակից ամերիկական խոհանոցում՝ հրեա-աշկենազների միջև։

Տիպիկ լցոնումները համարվում են կարտոֆիլը, աղանդերը, թթու դրած կաղամբը, պանիրը, մրգերը։ Պերոգին կարելի է մատուցել կերակրալցուկների հետ, ինչպիսին է հալած յուղը, թթվասերը կամ տապակած սոխը, կամ այս բաղադրիչների համակցությունը։

Ստուգաբանություն
----------------

Լեհական անվանումը՝ *pierogi* (*pieróg*-ի հոգնակի ձևը), ընդհանուր սլավոնական տերմին՝ ալյուրով պատրաստվող լցոնումներով ուտեստների համար։ Ծագել է пиръ բառից, որն իր հերթին ծագել է *pirъ* բառից։ Լցոնված խմորից պատրաստվող ուտեստը տարածված է Եվրասիայում։ «перо́ги» բառը արևմտասլավոնական և արևելասլավոնական լեզուներում՝ ներառյալ ռուսերենում, «пирог» և «пирожки» բառերը ցույց են տալիս անվանման սլավոնական ծագումը։

Այլ անվանումներ
---------------

*Ռուսական պերոգի* — Լեհաստանում ամենատարածված տարբերակն է։ Լցոնվում է կաթնաշոռով կամ էլ սոխով կարտոֆիլով։ Անվանումը ծագում է Ռուտենիա շրջանի (Լեհաստանի հարավ-արևելք) անվանումից։

*Վարենիկի* — պերոգիի անվանում՝ տարածված Ուկրաինայում, Ռուսաստանում, Բելառուսում և այլ ԽՍՀՄ նախկին երկրներում։ Անվանումը ծագում է *вар՝ «*Եռացող հեղուկ»-ից, որը ցույց է տալիս այս տարբերակով պատրաստվող կարկանդակի եփման հիմնական մեթոդը։

*Bryndzové pirohy* — բրինզա պանրի տեսակով պատրաստվող կարկանդակ, որը պատրաստվում է Սլովակիայում։

*Colțunași* — պերոգիի ռումինական տարբերակ։ Անվանումը ծագում է հունարեն καλτσούνι *kaltsúni* բառից, որն իր հերթին ծագում է իտալական Կալցոնեից։

Արևմտյան Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում, բոլոր տեսակները հայտնի են *perogi* (/pɪˈroʊɡi/) անվանումով։

Ծագման լեգենդներ
----------------

Մի քանի լեգենդներում ասվում է, որ պերոգին գալիս են Չինաստանից՝ Իտալիայով՝ Մարկո Պոլոյի արշավավանքի ժամանակ։ Մի քանի լեգենդներում էլ ասվում է, որ ուտեստը Լեհաստան է բերվել Կիևյան Ռուսիայից։ Մի լեգենդ էլ պատմում է, որ պերոգին բերվել են արևմուտք՝ մոնղոլների կողմից XIII դարում՝ մոնղոլների արևմտյան արշավանքի ժամանակ։ Լեհաստանում պերոգին աղբյուրներում հիշատակվել են սկսած XIII դարից։ Հորթի երիկամով կարկանդակի բաղադրատոմսը առաջին անգամ գրվել է լեհական խոհարարական *«Compendium Ferculorum, albo Zebranie potraw»* գրքում (1682)։

Տես նաև
-------

* Դամպլինգներ

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Բալով կարկանդակԲալով կարկանդակ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* The dumpling that comforts Poland — обзорная статья BBC(անգլ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  «pierogi». *Canadian Oxford Dictionary*. Oxford University Press. 2005. ISBN 9780191735219.
4. ↑  «varenyky». *Canadian Oxford Dictionary*. Oxford Universityand the oners iar gavin adler Press. 2005. ISBN 9780191735219.
5. ↑   (Russian) [[[s:ЭСБЕ/Вареники]] [[s:ЭСБЕ/Вареники]]] `{{citation}}`: Check `|url=` value (օգնություն); Missing or empty `|title=` (օգնություն); URL–wikilink conflict (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link). The dish was classified as «малороссийский» (*malorossiyskiy*, Little Russian), with «Малороссия» (*Malorossiya*, Little Russia) being at that time a common geographical term referring to the territory of modern-day Ukraine.
6. ↑  *Українські страви*, Державне видавництво технiчної лiтератури УРСР (*Ukrainian Dishes* (Ukrainian), State publishing house for technical literature of Ukrainian SSR`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link))
7. ↑  *Українська нацiональна кухня*, Сталкер (*Ukrainian Ethnic Cuisine* (Ukrainian), Stalker Publishers`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link))
8. ↑  *Food Culture in Russia and Central Asia*, 2005, p 75, By Glenn Randall Mack, Asele Surina
9. 1 2 3  The dumpling that comforts Poland, BBC, 2019
10. ↑  «Bryndza Pierogi (Bryndzové Pirohy) recipe - Slovak Cooking». *www.slovakcooking.com*. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին.
11. ↑  «COLŢUNÁŞ» (ռումիներեն). DEX on line. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 22-ին.
12. ↑  «Facts & History About Pierogi». *www.polskafoods.com*. 2014 թ․ մայիսի 2. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 13-ին.
13. ↑  Paluch, Marta. «O cudach św. Jacka, który karmił krakowian pierogami». Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 13-ին.
14. ↑  «Polish Food 101 ‒ Pierogi | Artykuł | Culture.pl». Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին.