**Արամ Վրույր** (**Արամ Մաքաշչյան**, մարտի 13, 1863(1863-03-13), Կոստանդնուպոլիս - մարտի 5, 1924(1924-03-05), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ, թաղված է Խոջիվանքի պանթեոնում), հայ դերասան, բեմադրիչ։

Արա և Արտաշես Վրույրների հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Վրույրը Ջուղայի գերեզմանատանը գտնվող խաչքարի կողքին, 1915 թվական
Արամ Վրույրը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1882 թվականին, Թիֆլիսում։ Աշխատել է Թիֆլիսի, Բաքվի թատերախմբերում, հանդես եկել նաև Ռուսաստանի, Անդրկովկասի հայաշատ վայրերում։ Լինելով կատակերգակ դերասան, անձնավորել է նաև դրամատիկական և բնութագրական կերպարներ։ 1890 թվականին Կ. Պոլսում տեղի ռամկական բարբառի է փոխադրել և բեմադրել Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»-ն՝ անձնավորելով գլխավոր դերը։ 1895 թվականին Թիֆլիսում առաջին անգամ բեմադրել է Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»-ը, «Մեծապատիվ մուրացկաններ»-ը՝ անձնավորելով գլխավոր հերոսներին։ Արևելահայ թատրոնում նրա թարգմանությամբ բեմադրվել են Մոլիերի «Տարտյուֆ», «Ագահը», «Ժորժ Դանդեն», «Դոն Ժուան» պիեսները։ Խաղացել է մոլիերյան մի շարք դերեր՝ Օրգոն՝ «Տարտյուֆ», Հարպագոն՝ «Ագահը», Սգանարել՝ «Դոն Ժուան», Արգան՝ «Երևակայական հիվանդը» և այլն։

Հեղինակել է մի շարք այլ բեմականացումներ, թարգմանություններ, պիեսներ՝ «Մտերմական ծեծ», «Վարժապետը», «Տերտերը շկափում» և այլն։ 1891 թվականին Թիֆլիսում հրատարակվել են Պետրոս Ադամյանին և Դ. Թրյանցին նվիրված նրա ուսումնասիրությունները, 1916 թվականին՝ Ու. Հաջիբեկովի «Արշին մալ-ալան»։ 1891-1900 թվականներին աշխատակցել է «Մուրճ» ամսագրին, եղել «Կայծեր» թերթի (1910-1911), «Կարմիր աքլոր» երգիծական շաբաթաթերթի (1921) պատասխանատու քարտուղարը։ 1907-1913 թվականներին խմբագրել և հրատարակել է «Հուշարար» հանդեսը։ 1912 թվականին ընտրվել է Հայ գրողների կովկասյան ընկերության անդամ։ Բեմական ու գրական գործունեությանը զուգընթաց, շուրջ երեք տասնամյակ զբաղվել է հնագիտական լուսանկարչությամբ։

1904-1917 թվականներին մասնակցել է Նիկողայոս Մառի գլխավորած գիտարշավներին (Անի, Գառնի, Վան և այլն)։ Ունի մի շարք հնագիտական ուսումնասիրություններ («Ջուղա», «ՊԲՀ», 1967 թվական)։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ հայտնաբերվել են Անիի Գրիգոր Լուսավորչի տաճարի (Գագկաշեն) ավերակները (1905)։

Մահացել է Թիֆլիս քաղաքում, մարմինն ամփոփվել է Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ 1938 թվականին գերեզմանը Խոջիվանքի գերեզմանատան հետ միասին ոչնչացվել է Խորհրդային Վրաստանի իշխանությունների հրահանգով։

Դերեր
-----

* Սուլեյման՝ Յուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն»
* Քավոր Պետրոս՝ Րաֆֆու «Խաչագողի հիշատակարանը»
* Դոն Գրիգորիո՝ Դոլդոնիի «Դոն Գրիգորիո»
* Միլլեր՝ Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* Լյապկին-Տյապկին՝ Գոգոլի «Ռևիզոր»
* Բեն Ակիբա՝ Գուցկովի «Ուրիել Ակոստա»
* Զաքարիա՝ Լևոն Շանթի «Հին ասավածներ»
* Պաղտասար աղբար՝ Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»
* Աբիսողոմ աղա՝ Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ»
* Գրիգոր աղա՝ Վահրամ Փափազյանի «Ժայռ», բեմադրությունը՝ Գ. Բուրջալովի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "You have made too many requests per second". *arvestagir.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 21-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Արտաշես Վրույրի արխիվը" (PDF).(չաշխատող հղում)
3. ↑  www.virtualani.org. "Armenian Architecture - VirtualANI - The Stereo Photographs of Ani". *www.virtualani.org*. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 18.
4. ↑  "Արամ Վրույրի «Ջուղա» հմագիտական անտիպ ակնարկը" (PDF).
5. ↑  "Արամ Վրույրի կենսագրությունը AV Production կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  RAA գիտական ուսումնասիրություններ Գիրք II. Վրաց պետական քաղաքականությունը և հայ մշակույթի հուշարձանները (1988-1999), Դիվան վավերագրերին և լուսանկարների Archived 2017-01-01 at the Wayback Machine. կազմող Սամվել Կարապետյան. ISBN 5-8080-0144-7 ԳՄԴ 85.113 (2Հ)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Арам Вруйр - между двух берегов армянской культуры

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Արամ Վրույր** կատեգորիայում։ |