recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վրաստանի արվեստների պետական թանգարան** (վրաց.՝ საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, *սաքրթվելոս խելովնեբիս մուզեումի*), պաշտոնական անվանումը՝ **Շալվա Ամիրանաշվիլու անվան գեղարվեստի թանգարան** (შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი, **շալվա ամիրանաշվիլիս սախելոբիս խելովնեբիս մուզեումի**), Վրաստանի ամենակարևոր թանգարաններից մեկը։ Տեղակայված է Թբիլիսիի ազատության հրապարակում։ Թանգարանն ունի վրացական, արևելյան, ռուսական և եվրոպական արվեստի շուրջ 140 000 նմուշ։

Պատմություն
-----------

Իլյա Ռեպինի «Վլադիմիր Ռոմանովը»
Ներկայիս թանգարանը համարվում է 1920 թվականի փետրվարի 1-ին եվրոպական կրթությամբ թիֆլիսցի երիտասարդ արվեստագետների կողմից ստեղծված ազգային պատկերասրահի իրավահաջորդը։ 1923 թվականի օգոստոսին Թիֆլիսում բացվել է Գեղարվեստի կենտրոնական թանգարանը։ 1932 թվականին թանգարանը տեղափոխվում է հին քաղաքի կենտրոն, 13-րդ դարի Մետեխի եկեղեցու տեղը։

1945 թվականին Խորհրդային միության և Ֆրանսիական կառավարության միջև հատուկ պայմանագիր է կնքվում՝ ըստ որի Վրաստանի ազգային գանձարանի մաս կազմող բազմաթիվ արվեստի գործեր՝ ձեռագրեր, ոսկեղեն, արծնապակի, կտավներ, մետաղական իրեր, որոնք Կարմիր Բանակի ներխուժման ժամանակ տարհանվել էին վրացական դեմոկրատական կառավարության կողմից, հետ են վերադարձվում Թբիլիսի և համալրում թանգարանի հավաքածուն։ Վրացի արվեստի պատմաբան Շալվա Ամիրաշվիլին (ում անունով կոչվում է թանգարանը), ով ավելի քան 30 տարի գլխավորել է թանգարանը, մեծ դեր է խաղացել հավաքածուների ձևավորման գործում։

1950 թվականին թանգարանը պաշտոնապես կոչվեց Վրաստանի արվեստի թանգարան, և նույն տարում էլ տեղափոխվեց թանգարանի ներկայիս շենք, որը կառուցվել է 1838 թվականին նեոդասական ոճով։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում շենքը եղել է հոգևոր ճեմարան։

2004 թվականից թանգարանը համարվում է Վրաստանի ազգային թանգարանի անդամ և գտնվում է նրա կառավարման ներքո։

Հավաքածու
---------

Թանգարանի ընդարձակ սենյակներում են գտնվում մշտական հավաքածունները, որոնք բաղկացած են վրացական, արևելյան, ռուսական և եվրոպական արվեստի գործերից։

Թանգարանային առավել կարևոր հավաքածուների շարքում են Վրաստանի արվեստի հավաքածուները, որոնք ներկայացնում են ազգային մշակույթի զարգացումը հին ժամանակներից մինչև մեր օրեր։

Հաջորդը իր կարևորության և չափերով արևելյան նմուշներն են, որոնք ամենամեծն են հավարվում նախկին Խորհրդային միության մեջ։ Իրանական գեղարվեստի նմուշներից արժեքավոր է Ղաջարիների դինաստիայի արվեստը։

Թանգարանում հաճախ կազմակերպվում են վրացական և արտասահմանյան հավաքածուների ժամանակավոր ցուցադրություններ։

Գրականություն
-------------

* Art Museum of Georgia Tbilisi, compiled and introduced by Tamaz Sanikidze (1985), Aurora Art Publishers, Leningrad.

Արտաքին հղումներ
----------------

* National Museum of Georgia

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վրաստանի արվեստների պետական թանգարան** կատեգորիայում։ |
**Փոքրիկ ձկնորսը**, ճապոնական ժողովրդական հեքիաթ։ Հայ ընթերցողին հայտնի է Հովհաննես Թումանյանի թարգմանությամբ։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է մի պատանի ձկնորսի մասին, ում անունը Ուրուշիմա էր։ Ուրուշիման շատ լավ տղա էր և հմուտ ձկնորս։ Մի օր նա ձուկ բռնելիս է լինում, ու ձկան փոխարեն մի մեծ կրիա է բռնում։ Ստիպված կրիային ջուրն է գցում։ Հետո քնում է իր նավակում։ Քնած է լինում, երբ ծովի խորքից մի գեղեցիկ աղջիկ է դուրս գալիս ու մտնում նավն ու նրան ասում, որ նրա բռնածը ոչ թե կրիա էր, այլ այդ աղջիկը։ Աղջիկը նրան հարցնում է, թե նա կգնա իր հետ ծովի խորքում ապրելու, և նա համաձայնվում է։ Նրանք ամուսնանում են, և միասին ծովի խորքում ապրում։ Այդպես անցնում է երեք տարի, և մի օր Ուրուշիման որոշում է գնալ իր հարազատների մոտ։ Կինը համաձայնվում է նրա հետ, ու նրան տալիս մի արկղ ասելով, որ ինչ էլ լինի, ամուսինը չպետք է այն բացի։ Ուրուշիման վերցնում է արկղը, կինը նրան քնեցնում է, և արթնանալուց հետո նա իրենց գյուղում է հայտնվում։ Այդտեղ հայտնվելով նա իրենց հին տունը չի գտնում, իսկ դրա փոխարեն նա միայն ավերակներ է տեսնում։ Փնտրում է, մի մարդու է գտնում, հարց ու փորձ է անում, ամեն ինչ իմանում։ Ուզում է հետ վերադառնալ չի կարողանում։ Արկղը բացում է, միջից մի ամպ է դուրս գալիս, գնում դեպի ծովը, իսկ Ուրուշիման վազում է դրա հետևից։ Այնքան է վազում, որ հոգնած ընկնում է գետնին։ Քիչ-քիչ սկսում են մազերը սպիտակել, դեմքին կնճիռներ են հայտնվում։ Նա դառնում է զառամյալ ծերունի ու մեռնում է։ Նա այդպես էլ չի իմանում, որ իր երիտասարդության գաղտնիքը թաքնված էր կախարդական արկղի մեջ։

Կերպարներ
---------

* Ուրուշիմա, ձնկորս
* Սեն-Նինի, նրա կինը
* Անցորդ ծերունի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հովհաննես Թումանյան, Հեքիաթներ, թարգմանություններ, Երևան, 2013, էջ 19
2. ↑  Փոքրիկ ձկնորսը. ճապոնական հեքիաթ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Փոքրիկ ձկնորսը
«**Ծովերի տիրակալը**» (կոր.՝ 해신, 海神), հարավկորեական հեռուստասերիալ, որը նկարահանվել է Չխվե Ին Խոյի «Hae-sin» պատմվածքի հիման վրա։ Ֆիլմում ներկայացվում է 9-րդ դարում Կորեայում կատարվող իրադարձությունների և մի զորապետի մասին։ Սերիալը թողարկվել է 2004 թվականի նոյեմբերի 24-ից KBS2 հեռուստաընկերությամբ։

Ստեղծում
--------

Զորապետ Չան Բոգոն եղել է իրական անձ։ Նրան հաջողվել է ոչնչացնել Դեղին ծովի ծովահենությունը։ Չան Բոգոյի գլխավոր ծովային բազան տեղակայված էր Չոլլա Նամդո նահանգի Քվանդո կղզում և կոչվում էր Չհոնհեջին։ Չան Բոգոն մի քանի տասնամյակ պահպանում էր Սիլայի առևտրային հարաբերությունները Տանյան Չինաստանի և հեյանական Ճապոնիայի հետ։ Չան Բոգոն 846 թվականին դավադրության արդյունքում սպանվել է։

Ֆիլմը նկարահանվել է Վանդո գավառում, Հարավային Ջոլա նահանգում, ութ ամսում։

Սյուժե
------

Սերիալի սյուժեի հիմքում ընկած է զորահրամանատար Չան Բոգոյի պատմությունը, որը ստրուկից դարձել է Միավորված Սիլայի պետության նավատորմի հրամանատար։ Նա պայքարում է ծովահենության դեմ Հարավային ծովի ջրերում, ինչպես նաև մրցակցում է տիկին Ջամիի հետ առևտրի մեջ։ Նրա լավագույն ընկերը՝ Հյոն Ջանգը, օգնում է նրան նվաճել «ծովերի տիրակալ» մականունը։ Սակայն, Չոն Հվա անունով աղջկա հանդեպ ընկերների ունեցած սերը նրանց դարձնում է թշնամիներ։

Դերերում
--------

* Չխվե Սու Չժոն — *Չան Բոգո*
* Չխե Սի Ռա — իշխանուհի Ջամի
* Սոն Իլ Գուկ— Հյոն Ջանգ
* Սու Է — *Չոն Հվա*

Ֆիլմում նաև նկարահանվել են Լի Չժե Յոնը, Պե Սու Բինը, Կան Սոն Փխիլը, Սո Բոմ Սիկը և այլն։

Վարձույթ
--------

Սերիալը ցուցադրվել է 8 երկրներում։ Ցուցադրությունից ստացված շահույթը կազմել է 1,8 մլն ԱՄՆ դոլար։

Մրցանակներ և անվանակարգեր
-------------------------

KBS հեռուստաալիքի 2005 թվականի մրցանակ՝

* Բարձր մրցանակ դերասան Չխվե Սու Չժոնին
* Մրցանակ դերասանուհի Սու Էին
* Մրցանակ դերասան Սոն Իլ Գուկին
* Մրցանակ դերասան Սոն Իլ Գուկին՝ հայտնիության համար
* Մրցանակ լավագույն զույգ Սոն Իլ Գուկին և Սու Էին

2005 թվականին արժանացել է Էմմի միջազգային մրցանակի։

* Ասիայի, Աֆրիկայի և հյուսիսային շրջանի լավագույն դրամատիկական սերիալ։

2006 թվականին արժանացել է Սեուլյան միջազգային դրամատիկական մրցանակի՝

* լավագույն դրամատիկական սերիալ
* Լավագույն օպերատոր — Քիմ Սին Հվան

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Tagliacozzo, Eric. Asia Inside Out. Harvard University Press. ISBN 9780674286344. (անգլ.)
2. ↑  Shin, Gi-Wook; Choi, Joon. Global Talent: Skilled Labor as Social Capital in Korea. Stanford University Press. p. 68. ISBN 9780804794381. (անգլ.)
3. ↑  «Владыка морей» номинирован на финальный раунд премии Эмми (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ծովերի տիրակալը» կորեական ֆիլմերի բազայի տվյալներում (անգլ.)
* twitchfilm.net (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հրեշտակապետաց եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Հրեշտակապետաց եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Սևան քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցու շինարարությունն սկսվել է 2009 թվականին։ Այն կառուցվել է ֆրանսիաբնակ ազգային բարերար Սարգիս Պետոյանի բարերարությամբ՝ ի հիշատակ նրա ծնողների՝ Ավետիս և Թագուհի Պետոյանների։ Եկեղեցու նախագծի հեղինակն է ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը։

Եկեղեցու օծման արարողությունը կատարվել է Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հանդիսապետությամբ և Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանի ներկայությամբ։

Եկեղեցու օծման արարողությանը ներկա են գտնվել Մայր Աթոռի միաբաններ, մարզային և քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչներ, եկեղեցու օծման առիթով Ֆրանսիայից ժամանած Պետոյան ընտանիքի անդամներ և բարեկամներ, Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոցի սաներ, Սևան քաղաքի բնակիչներ և բազում ուխտավոր հայորդիներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սևան քաղաքի Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցին օծվեց
2. ↑  Նախագահը ներկա է գտնվել Սևանի և Արտաշատի նորակառույց եկեղեցիների օծման արարողություններին

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցի (Սևան)** կատեգորիայում։ |
**Խաղաղության համալսարան** (անգլ.՝ University for Peace), համալսարան Կոստա Ռիկայում, որը հիմնադրվել է 1980 թվականին, որպեսզի «մարդկությանն ապահովի խաղաղության հարցերով միջազգային բարձրագույն ուսումնական հաստատությամբ, ինչպես նաև բոլոր մարդկանց միջև ամրապնդի փոխըմբռնման, հանդուրժողականության և խաղաղ գոյակցության ոգին, ժողովուրդների միջև խթանի համագործակցությունը և նպաստի միջազգային խաղաղությանն ու առաջընթացին ուղղված խոչընդոտների ու սպառնալիքների նվազեցմանը` համապատասխան Միավորված ազգերի կազմակերպության կանոնադրության մեջ ամրագրված ազնիվ նպատակների»։

Ներկայումս կամպուսում ուսանում է 37 երկրներից 124 ուսանող։ Ուսուցման լեզուն անգլերենն է, սակայն համալսարանի շատ աշխատակիցներ խոսում են իսպաներեն, և համալսարանի գրադարանի ռեսուրսների մեծ մասը հասանելի չէ անգլերենով։

Պատմություն
-----------

Խաղաղության համալսարանի ստեղծման մասին առաջարկն առաջ է քաշել Կոստա Ռիկայի նախագահ Ռոդրիգո Կարասոն ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 33-րդ նստաշրջանի ժամանակ։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը նշանակել է Խաղաղության համալսարանի միջազգային հանձնաժողով, որը կազմել է Խաղաղության համալսարանի և Խաղաղության համալսարանի դաշնագրի հաստատման վերաբերյալ միջազգային համաձայնագիր։ Այս փաստաթղթերն ընդունվել են 1980 թվականի դեկտեմբերի 5-ին` ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 35-րդ նստաշրջանի ժամանակ, և ուժի մեջ մտել 1981 թվականի ապրիլի 7-ին։

1981 թվականի մարտի 6-ին ստեղծվել է Խաղաղության համալսարանի խորհուրդը, որը համալսարանի կառավարման մարմինն է։ Խորհրդի առաջին նախագահը Ռոդրիգո Կարասոն է։ Խորհրդում ընդգրկված է 15 անդամ, որոնք հաստատված են ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի կողմից։

Տես նաև
-------

* Միավորված ազգերի կազմակերպություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  United Nations General Assembly resolution 35/55 of 5 December 1980 − Establishment of the University for Peace
2. ↑  ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեա  Session 35  *Резолюция* *Establishment of the University for Peace*   **A/RES/35/55**  դեկտեմբերի 5 1980.  Retrieved 2008-05-24.
3. ↑  ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեա  Session 35  *Резолюция*  *55*. *Charter of the University for Peace*   **A/RES/35/55**  էջ 2.  դեկտեմբերի 5 1980.  Retrieved 2008-05-24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Global Network for Upeacebuilders: UPEACE Alumni Network Website Archived 2019-01-10 at the Wayback Machine.
* UPEACE Council
* Peace and Conflict Monitor
* UPEACE Newsflash
* The US Association for the University for Peace
* UPEACE Centre for Executive and Professional Education
* UPEACE Prospectus
* Earth Charter Initiative Archived 2020-12-27 at the Wayback Machine.
* German Anabin list of the Central Department for Foreign Degrees

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12450902b · CiNii: DA12305322 · GND: 600654-1 · ISNI: 0000000417644240 · LCCN: n82028880 · NLA: 35530575 · SUDOC: 183426258 · VIAF: 139470846 · WorldCat VIAF: 139470846 |

 |

 |
**Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան** (իսպ. Museo Thyssen-Bornemisza), մինչև 1993 թվականը եղել է աշխարհի մեծագույն մասնավոր պատկերասրահը (Բրիտանական միապետերի հավաքածուի հետ)։ Ներկայումս պետական պատկերասրահ Մադրիդում։ Պրադոյի և Սոֆիա թագուհու մշակույթի կենտրոնի հետ միասին մտնում է «մշակութային ոսկե եռանկյան» մեջ։

Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանը համարվում է հիանալի համալրում եռանկյան իր հարևանների համար։ Ի տարբերություն Պրադոյի նրանում ներկայացված են իտալացի պրիմիտիվիստների և անգլիացի գեղանկարիչների աշխատանքները, ի տարբերություն Սոֆիա թագուհու մշակույթի կենտրոնի Տիսեն-Բորնեմեսը ներառում է իր մեջ իմպրեսոնիստների, էքսպրեսոնիստների, ինչպես նաև 20-րդ դարի երկրորդ կեսի Եվրոպական և Ամերիկական կտավներ։

Պատկերասրահը զբաղեցնում է Վիլյառմոսի պալատը (իսպ. Palacio Villahermosa) Պրադոյից ոչ հեռու։ Մասնաճյուղերը գտնվում են Կատալոնիայի ազգային թանգարանում՝ Բարսելոնայում։

Պատմություն
-----------

1986 թվականին բարոն Տիսեն-Բորնեմեսին հայտարարեց, որ ցանկանում է գնել նոր տուն իր գեղարվեստական հավաքածուի համար, որն այդ ժամանակ համարվում էր աշխարհի խոշորագույն մասնավոր հավաքածուն։ Նա բաժին էր հասել իսպանիային այլ երկրների հետ խորը մրցակցության միջոցով։ Որոշիչ դարձավ բարոնի կնոջ՝ Կարմեն Սերվերի խոսքը։ Սկզբից պատկերասրահը տեղափոխվեց Մադրիդ իննուկես տարով։ 1993 թվականին բարոնի և Իսպանիայի կառավարության համագործակցության հետևանքով Իսպանիան գնեց հավաքածուն խորհրդանշական 44 100 մլն պեսետ գնով (232 մլն ֆունտ ստեռլինգ)։

Հավաքածու
---------

Ներկայումս հավաքածուն ներառում է ութ հարուրամյա եվրոպական գեղանկարներ։

Հավաքածուում լայն ներկայացված են ռենեսանսի և բարրոկկոի ժամանակների հայտնի նկարիչներ` այդ թվում Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկան և Ջամբատտիստա Պիտտոնին։ Թանգարանում մեծ բաժին է կազմում իմպրեսոնիստների կտավները։

Նաև կան բավականին ինքնատիպ հյուսիսամերիկյան հավաքածուներ, որոնք համարյա անհայտ են եվրոպացիներին, բայց զբաղեցնում են 4 սրահ։

Պատկերասրահ
-----------

* ԴուչոԴուչո
* ԿարպաչաոԿարպաչաո
* ԲելինիԲելինի
* ՈւչոՈւչո
* ԳիռլանդաոԳիռլանդաո
* Ռոգիռ վան դեռ ՎեյդենՌոգիռ վան դեռ Վեյդեն
* ՄեմլինգՄեմլինգ
* Յան վան ԵյկՅան վան Եյկ
* ԿամպենԿամպեն
* ԳոլբայնԳոլբայն
* ԿորեդջոԿորեդջո
* ՌաֆաելՌաֆաել
* ԲռոնզինոԲռոնզինո
* ՏիցիանՏիցիան
* ՏինտորենտոՏինտորենտո
* ԴյուրերԴյուրեր
* ԿարվաջոԿարվաջո
* ՌուբենզՌուբենզ
* ՌեմբռանդՌեմբռանդ
* Ֆռանց ՀալսՖռանց Հալս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑
3. 1 2
4. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2021 // *The Art Newspaper* — 2022. — ISSN 0960-6556


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10205718 · BNE: XX100576 · BNF: 12456652h · CiNii: DA16768570 · GND: 5087058-0 · ISNI: 000000041777634X, 0000000121642115 · LCCN: nr95022080 · LNB: 000121925 · NDL: 00829333 · NKC: ko2007248419 · NSK: 000384222 · NUKAT: n01065209 · PTBNP: 1183439 · SUDOC: 033728690 · VIAF: 135949719 · ULAN: 500302400 · WorldCat VIAF: 135949719 |

 |

 |
Թատերական թանգարան
**Երևանի թատերական թանգարան**, առաջին պետական թատերական թանգարանը Հայաստանում։ Կազմակերպվել է 1935 թվականին։ Թանգարանում հավաքված են 19-20-րդ դարերի թատերական գործիչների՝ Չմշկյանի, Ադամյանի, Սիրանույշի․ Աբելյանի, Մանդինյանի և ուրիշների, հայ սովետական թատրոնին վերաբերող արխիվային փաստաթղթեր, բեմական իրեր, զգեստներ, թատերական գրականություն, որոնք ցուցադրվել են թեմատիկ ցուցահանդեսներում։ Թանգարանի ֆոնդերը հարստացել են Հայաստանի քաղաքներից, Բաքվից, Թբիլիսիից և հայաբնակ այլ կենտրոններից ստացված նյութերով։ 1953 թվականին Երևանի թատերական թանգարանի, գրական թանգարանի և Մելիքյանի անվան երաժշտական կաբինետի միավորումով ստեղծվել է Հայաստանի գրականության արվեստի թանգարանը։

Տես նաև
-------

* Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 570)։*  |
**Մադրիդի թագավորական պալատ** (իսպ.՝ Palacio Real de Madrid), կամ **Արևմտյան պալատ** (*Palacio de Oriente*), Իսպանիայի թագավորների պաշտոնական նստավայրն է, որն օգտագործվում է հիմնականում պաշտոնական արարողությունների համար, քանի որ թագավորները սովորույթի համաձայն բնակվում են Սարսուելա Պալատում։

Շինությունն իր երկրորդ անունը՝ Արևմտյան Պալատը, ստացել է Արևմտյան Հրապարակից, որի տարածքում է գտնվում նաև Թագավորական Թատրոնը։ Շինության պատշգամբներից մեկը նայում է այդ հրապարակին։

Ճարտարապետական տվյալներ
-----------------------

Տարածքով (135 000 ք.մ) և սենյակների քանակով (3418) համարվում է Արևմտյան Եվրոպայի ամենամեծ պալատը։ Պալատում հանգրվանում են պատմական ժառանգության և արվեստի եզակի նմուշներ՝ կտավներ, արձաններ, քանդակներ, գորգեր։

Կառուցումը
----------

Պալատը կառուցվել է Ֆելիպե V թագավորի հրամանով՝ 1734-ին հրդեհից ոչնչացած Ռեալ Ալկասար պալատի ավերակների վրա։ Շինարարությունը սկսվել է 1738 թ.՝ ճարտարապետ Ֆիլիպո Խուվարայի նախագծով, որը հետագայում վերջինիս աշակերտ Խուան Բաուտիստա Սակետտին ենթարկել է որոշակի փոփոխության։ Կառուցումն ավարտին է հասցրել, ինչպես նաև նրա զարդարման, երկրորդական շինությունների կառուցման և լայնացման գործն ավարտել է Ֆրանչեսկո Սաբատինին։

Պատմական տեղեկություններ
------------------------

Կառլոս III-ը առաջին թագավորն էր, որ բնակություն հաստատեց այդ պալատում։ Իսկ վերջին թագավորը Ալֆոնսո XIII-էր։ Մանուել Ասանյան, ով Իսպանիայի Երկրորդ Հանրապետության նախագահն էր, նույնպես ապրել է այդ պալատում, լինելով միաժամանակ այդպես վարվող պետության վերջին ղեկավարը։ Պալատում մինչև այժմ գոյություն ունի նրա անունով սենյակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2 3


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10113990 · BNC: a12209764 · BNE: XX131198 · BNF: 12312809z · CiNii: DA14209330 · GND: 4281670-1, 3003280-5 · ISNI: 0000000121498264 · LCCN: sh85096940, n50052369 · NKC: ko2007396763 · NLA: 35387464 · NUKAT: n2008061669 · SUDOC: 032018673 · VIAF: 122308504, 7570157527411127300005 · ULAN: 500242116, 500302414 · WorldCat VIAF: 122308504, 7570157527411127300005 |

 |

 |
**Ղասեն Աբաև** (ղազ.՝ Қасен Сейілханұлы Абаев, մարտի 14, 1942(1942-03-14), Բայանաուլ, Պավլոդարի մարզ, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ղազախ և խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ, գծանկարիչ, քանդակագործ և արվեստագետ։ Ղազախստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ և ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր։ Ղազախստանի կերպարվեստի առաջատար վարպետներից մեկն է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1942 թվականի մարտի 14-ին, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Պավլոդարի մարզի Բայանաուլ գյուղում։

Ավարտել է Ալմաթիի գեղարվեստական ուսումնարանը և Մոսկվայի պոլիգրաֆիայի ինստիտուտը։

Եղել է «Ժազուշ» պարբերականի գեղարվեստական խմբագիրը։

Աշխատել է գրքի հանրապետական հրատարակչության համակարգում, եղել է Ժազուշ հրատարակչության գեղարվեստական խմբագիրը։

Դարձել է Ղազախստանի նկարիչների միության (1989-1995 թվական) քարտուղար։

Եղել է Ղազախստանի նկարիչների միության վարչության նախագահ (1995-1998 թվական)։

Եղել է Միջազգային գեղարվեստական ֆոնդի նախագահ, իսկ 1998 թվականից եղել է «Ագիս» ընկերության գեղարվեստական ղեկավարը։

Եղել է Ղազախստանի Հանրապետությունում կանգնեցված հուշարձանների և կոթողների պետական հանձնաժողովի անդամ։ Ռուսերենով հայտնի է Կասեն անունով։

Եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության և Ղազախստանի նկարիչների միության անդամ։

Մրցանակներ
----------

* «Գյոթե և Աբայ» հրատարակչության համար եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության մրցանակի դափնեկիր։
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր։
* Ղազախստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ։
* 2013 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ղազախստանի հանրապետության նախագահի հրամանով արժանացել է «Պարասատ» շքանշանին՝ կերպարվեստի ոլորտում նշանավոր վաստակի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Книга 3000. Художники-иллюстраторы — Абаев Хасен Сеилханович
2. ↑  Состав Государственной комиссии по проведению Года единства и преемственности поколений
3. ↑  Министр культуры и информации Мухтар Кул-Мухаммед вручил государственные награды деятелям культуры, науки 14 декабря 2013 года

Գրականություն
-------------

* Чистобаев, С.В. Художники детской книги СССР. 1945-1991. Том А. Абаев Х. — Ашкинази Т. СПб. Санкт-Петербург Оркестр, 2017, 800 с. // Стр. 14.
Բրիտանական պոմադայի տուփ
**Պոմադա**, (ֆր.՝ pommade), մազերի խնամքի համար նախատեսված կոսմետիկ միջոց է։ Գործածությունից դուրս է եկել 20-րդ դարում։ Ժամանակակից լեզվով «պոմադան» նույնացվում է շրթներկի հետ։

«Պոմադա» բառն ունի ռոմանական արմատներ՝ լատին․՝ pomum՝ խնձոր․ հին Հռոմում «պոմադա» էր կոչվում բուժիչ քսուքը, որը պատրաստվում էր ճարպից և խնձորի միջուկից։ Պոմադա բառը ռուսերեն լեզվում հայտնվել է 17-րդ դարում ֆր.՝ pommade կամ գերմ.՝ Pomade բառերից։ Ամենասկզբում ռուսերենում «պոմադամ» համարվել էր դեղամիջոց, սակայն 19-րդ դարում այդ բառ սկսել են հասկանալ, որպես դեկորատիվ կոսմետիկ միջոց։ 19-20-րդ դարերում պոմադա անվանել են մազերի խնամքի միջոց՝ քսուքի տեսքով, որը փայլ է հաղորդել մազերին և սանրվածքը դարձրել է ավելի ամուր։ Պոմադայի պատրաստման հիմնական բաղադրիչը եղել է ճարպը, որը ստացվել է խոզի, ցուլի կամ այլ մաշկաճարպից, որին ավելացրել են հոտավետ նյութեր։

Պոմադան հայնի է դարձել 19-րդ դարի երկրորդ և 20-րդ դարի առաջին կեսին, այն օգտագործել են ինչպես կանայք, այնպես էլ տղամարդիկ։ Դերասան Ռուդոլֆ Վալենտինոն և համր կինոյի այլ արքաներ պոմադապատել են մազերը բրիոլինով։ Պոմադայի մրցակից է դարձել մազերի քսուք, որի հայտնվելուց հետո մազերի պոմադան որպես կոսմետիկ միջոց հնացել է, իսկ պոմադա բառն առավելապես նույնացվել է շրթներկի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Помада // *под общ. ред. А. Ситниковой.* Этимологический словарь русского языка : словарь. — Ростов-на-Дону: Феникс, 2005.
2. ↑  Помада // *Крылов Г. А.* : словарь. — СПб: ООО «Виктория плюс», 2004.
3. ↑  Помада // *Семёнов А. В.* Этимологический словарь русского языка : словарь. — М: ЮНВЕС, 2003.
4. ↑  «Պոմադ»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
**Քահանայի դուստրը** (անգլ.՝ *A Clergyman’s Daughter*), Ջորջ Օրուելի առաջին վեպն է, գրված 1934 թվականին։ Օրուելը բավարարված չէր այս ստեղծագործությամբ և կտակում նշել էր, որ իր մահից հետո այս վեպն այլևս չպետք է հրատարակվի։

Սյուժե
------

Վեպի գլխավոր հերոսուհի՝ Դորատի Հեյրը քահանայի աղջիկ է, իսկական հավատացյալ, ով պատժում է իրեն անգամ չնչին արարքի համար. ասեղով ծակում է ուսը կամ էլ այլ պատիժ է հորինում։ Նա ակտիվորեն մասնակցում է քաղաքի հասարակական և հոգևոր կյանքին, որտեղ նա ապրում է վախենալով կշտամբանքից և բամբասանքներից։

Դժբախտ պատահարի հետևանքով Դորատին կորցնում է հիշողությունը, հեռանում է տնից և միանում ավազակների խմբի, որը զբաղվում էր մուրացկանությամբ և գողություններով։ Նա ամբողջովին մոռանում է իր նախկին կյանքն ու հավատը, բոլոր քրիստոնեական իդեալները, նրան անհանգստացնում է գոյատևման խնդիրը։ Ավազակախումբը Դորատիի հետ թափառում է բոլոր շրջաններով, մի վայրում երկար չմնալով։ Վերջապես երկար տառափանքներից և ապրումներից հետո նրա հարազատները գտնում են աղջկան, Դորատիի հիշողությունը աստիճանաբար վերականգնվում է։ Դորատին շարունակում է իր նախկին ճգնավորական կյանքը. այժմ այսպիսի ապրելակերպը նրա համար միայն սովորություն է, և չափազանց ուշ է ինչ-ր բան փոխել։

Գրական վերլուծություն
---------------------

Այս վեպում Օրուելը փորձում է ցույց տալ մարդու հավատի ճգնաժամը. որոշակի հանգամանքներում Աստծո նկատմամբ հավատի կորուստը անդարձ է, և հետ կարող է վերադառնալ միայն շինծու կերպարով, պիտանի՝ փոքր քաղաքում չտարբերվելու համար։

Տես նաև
-------

* Ջորջ Օրուել

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Orwell 1998g, էջ. 228

*

Արտաքին հղումներ
----------------

* George Orwell An Exhibition from the Collection of Daniel J. Leab

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 165983652 · GND: 7731123-1 |

 |
**ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միություն** (ռուս.՝ *Союз кинематографистов СССР*), կինոարվեստի գործիչներին (ռեժիսորներ, կինոդրամատուրգներ, դերասաններ, օպերատորներ, նկարիչներ, կոմպոզիտորներ, հնչյունային օպերատորներ, քննադատներ, ֆիլմերի և սցենարների խմբագիրներ, հեռուստատեսության ռեժիսորներ, օպերատորներ, դրամատուրգներ, նկարիչ-բեմադրողներ և խմբագիրներ, գիտական և ինժեներա-տեխնիկական աշխատողներ) միավորող հասարակական ստեղծագործական կազմակերպություն։

1957 թվականին ստեղծվել է ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության կազմկոմիտեն՝ Իվան Պիրևի գլխավորությամբ, որի հիմնադիր համագումարում 1965 թվականի նոյեմբերին ընդունվել է կանոնադրություն և ընտրվել միության վարչություն։ Բարձրագույն ղեկավար օրգան էր հանդիսանում Համամիութենական համագումարը, որը գումարվում էր չորս տարին մեկ (տեղի են ունեցել 1969, 1973, 1976 թվականներին), գործադիրը՝ վարչությունը, որ ղեկավարում էր միության գործունեությունը համագումարների միջև ընկած ժամանակահատվածում։

Ցուրաքանչյուր միութենական հանրապետությունն ունեցել է Կինեմատոգրաֆիստների միություն, ինքնավար հանրապետություններում և այն քաղաքներում, ուր հաշվվում էր 30-ից ոչ պակաս անդամ։ 1976 թվականի դրությամբ ունեցել է 5199 անդամ։

Միության տպագիր օրգաններն են եղել «Իսկուսստվո կինո»-ն և «Սովետսկի էկրան»֊ը։ 1991 թվականին վերակազմավորվել է Կինեմատոգրաֆիստների միությունների կոնֆեդերացիայի ներքո։

Խորհրդային Հայաստանում 1958 թվականին ստեղծվեց կինեմատոգրաֆիայի աշխատողների միության կազմբյուրոն՝ կինոռեժիսոր Ստեփան Կևորկովի նախագահությամբ։ Առաջին համագումարը տեղի ունեցավ 1962, երկրորդը՝ 1971, երրորդը՝ 1976 թվականին։ 1965 թվականին հիմնադրվեց Կինեմատոգրաֆիստների միությունը, ընդունվեց դրա կանոնադրությունը և ծրագիրը։ Վարչության առաջին քարտուղարներ են եղել Ֆրունզե Դովլաթյանը, Լաերտ Վաղարշյանը, Կարեն Քալանթարը։ Հայաստանի Կինեմատոգրաֆիստների միության տպագիր օրգաններն են եղել «էկրան»-ը և «ֆիլմը»-ը։ Համամիութենական XI կինոփառատոնը անցկացվել է Երևանում (1978)։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 431)։*  |
**Բեն Էդվարդ Մակլեմոր III** (անգլ.` *Ben Edward McLemore III*, ծնվ.` փետրվարի 11, 1993 թ.), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող պաշտպան։ Հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայի «Ռիո Բրեոգան» ակումբում։

Ուսանողական առաջնությունում հանդես է եկել Կանզասի համալսարանի «Ջեյհոքս» ակումբում։ Ընտրվել է NBA-ի 2013 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 7-րդ ընտրությամբ՝ «Սակրամենտո Քինգսի» կողմից։

Ժամանակին Մակլեմորի խաղաոճը համեմատվում էր NBA-ի վետերան ռմբարկու Ռեյ Ալենի խաղաոճի հետ։

Ուելսոնի ավագ դպրոցի փակումից հետո Մակլեմորը հաճախում է Օուք Հիլի ակադեմիա, այնուհետև՝ Քրիստիան լայֆ ավագ դպրոց, ինչի պատճառով Ուսանողական սպորտաձևերի ասոցիացիան (NCAA) թույլատրում է նրան մասնակցել Կանզասի բասկետբոլային թիմի մարզումներին ավելի ուշ՝ սկսած երկրորդ կիսամյակից։

Համալսարանային կարիերայի սկզբում Մակլեմորը չէր համարվում դրաֆթի առաջին ռաունդի ֆավորիտ, սակայն անցկացրած 24 հանդիպումներից հետո նրա միջին ցուցանիշները բավարար տպավորություն են թողնում սկաուտների վրա. 16, 8 միավոր, 5, 5 անդրադարձ, 1, 9 արդյունավետ փոխանցում, 51, 3% նետման արդյունավետություն, ինչպես նաև 87, 6% արդյունավետություն տուգանային գծից։

Անձնական կյանքը
---------------

Ունի կրտսեր եղբայր՝ Քևին անունով, ով ներկայումս հանդես է գալիս Սենթ Լուիս Նորմանդի ավագ դպրոցի թիմում՝ որպես խաղարկող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  .
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Կանզասի համալսարանի սպորտային կայքում
**Բրայան Ֆրենսիս Օ’Բիրն** (իռլանդերեն՝ Brían Francis O'Byrne, նաև տարածված է ազգանվան հետևյալ գրվածքը` **Օ’Բերն**, մայիսի 16, 1967(1967-05-16), Mullagh, County Cavan, County Cavan), կինոյի, թատրոնի և հեռուստատեսության իռլանդացի դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Օ’Բիրնը ծնվել է 1967 թվականի մայիսի 16ին Կավան կոմսության հարավ-արևելքում գտնվող գյուղում` Մալլախում։ Նա սովորել է Դուբլինի Տրինիտի քոլեջում, որտեղ այցելել է Սեմյուել Բեքեթի կենտրոն, սովորելով դերասանական վարպետություն։ 1990 թվականին Բրայանը տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ ներառված է եղել Ռեպերտուար թատրոնի իռլանդական թատերախմբում։ Նրա առաջին դերը եղել է Բրայան Ֆրիլի պիեսի` «Ֆիլադելֆիա, ես գալիս եմ!» ներկայացման ժամանակ։

Բրայանը ամուսնացած է դերասանուհի Հեզեր Գոլդենհերշի հետ (ծն. 1973 թվական)։ Զույգը ունի երկու դուստր]։

Բրայան Ֆրենսիս Օ’Բիրնի դերասանական վաստակը նշել են հեղինակությանը վերաբերող մի քանի մրցանակներ, որոնից են` Դրամա Դեսկ, «Սպուտնիկ», «Թոնի և «Gotham Awards»:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
3. ↑  Harty, Patricia. "What Are You Like? Brían F. O’Byrne" Archived 2017-01-30 at the Wayback Machine. irishamerica.com, April / May 2014

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 139934294 · ISNI: 0000000073390514 · LCCN: no2007134578 · SUDOC: 171666836 · VIAF: 103259754 · WorldCat VIAF: 103259754 |

 |
**Էստոնիայի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների քոլեջ** (էստ․՝ Eesti Infotehnoloogia Kolledž), մասնավոր, ոչ առևտրային ուսումնական հաստատություն Տալլինում (Էստոնիա)։

Պատմություն
-----------

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների քոլեջը ձևավորվել է 2000 թվականին, Էստոնիայի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ֆոնդի կողմից (անգլ.՝ Estonian Information Technology Foundation), որը ստեղծվել է Էստոնիայի կրթության և գիտական հետազոտությունների նախարարության, Տարտուի համալսարանի, Տալլինի տեխնոլոգիական համալսարանի, Eesti Telekom հեռուտահաղորդակցական ընկերության, Էստոնիայի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հեռուստահաղորդակցման ասոցիացիայի կողմից, կապված ՏՏ մասնագետների աճող պահանջի հետ։ Քոլեջի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2000 թվականի սեպտեմբերին, Էստոնիայի վարչապետ Մարտ Լաառի կողմից։ Առաջին աշխատանքային տարում բոլոր ուսանողները պարտավոր էին վճարել ուսման համար (լավագույն ուսանողների համար նախատեսված էին քիչ թվով կրթաթոշակներ)։ Բայց, սկսած 2007 թվականից 100 տեղ ֆինանսավորվում է պետության կողմից։ 2008 թվականից քոլեջը գտնվում է Տալլինի Մուստամյաե շրջանում, Տալլինի տեխնոլոգիական համալսարանի մոտակայքում։

Գործունեություն
---------------

Քոլեջը պատրաստում է համակարգի ադմինիստրատորներ, համակարգի մշակողներ, համակարգի վերլուծաբաններ, հեռուստահաղորդակցման ոլորտի տեխնիկական մասնագետներ։ Ուսումնական հաստատությունը մասնակցում է համագործակցային ծրագրերի։

* Oracle Academy (2002 թվականից),
* Cisco Networking Academy (2002 թվականից),
* Microsoft IT Academy և MSDN Academic Alliance (2003 թվականից),
* Linux Professional Institute (2011 թվականից)։

Էստոնիայի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համալսարանը համագործակցում է Եվրոպայի մի շարք երկրների համալսարանների հետ, այդ թվում` Շվեյցարիայի, Ավստրիայի, Շվեցարիայի, Պորտուգալիայի, Թուրքիայի հետ։ Քոլեջում սովորույթ կա դասախոսությունների հրավիրել ՏՏ ոլորտի առաջատար մասնագետների։ Այստեղ դասախոսել են`Ռիչարդ Մ. Սթալմանը Free Software Foundation-ից, Ջոն «Մադդոգ» Հոլլը Linux International-ից, Էնդրյու Քասը Microsoft-ից և այլք։

Ղեկավարներ
----------

2010 թվականին քոլեջի ռեկտորը *Kalle Tammemäe էր:* 2011 թվականին այդ պաշտոնը զբաղեցրել է *Linnar Viik*-ը։ 2011 թվականի օգոստոսից Էստոնիայի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների քոլեջի ռեկտորը *Tiit Roosmaa էր**:*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
2. ↑
3. ↑  IT Kolledži aastaraamat 2011. EITC website. Retrieved 2012-01-27. (et)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (էստոներեն)
* Estonian Information Technology College (ռուս.)
* Эстонские и российские ИТ-эксперты поделились опытом в «Технополис Пулково»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 184258962 |

 |
Ռուս մեծ կոմպոզիտոր Դմիտրի Շոստակովիչի **10-րդ սիմֆոնիան** կոմպոզիտորի ամենահայտնի գործերից մեկն է։ Իր ոճով սիմֆոնիան նման է կոմպոզիտորի 5-րդ սիմֆոնիային։

Սիմֆոնիան առաջին անգամ կատարվել է Լենինգրադում՝ 1953 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ Եվգենի Մրավինսկիի գլախավորությամբ և Լենինգրադի Ֆիլհարմոնիկ Նվագախմբի կատարմամբ։ Սիմֆոնիայի որոշ էսքիզներ գտնվել են նաև 1948 թվականին։ Երկար ընդմիջումից հետո սիմֆոնիան կոմպոզիտորի առաջին ստեղծագործություններից մեկն է։

Սիմֆոնիան բաղկացած է չորս մասից՝

1. Մոդերատո
2. Ալլեգրո
3. Ալլեգրետտո
4. Անդանտե-Ալլեգրո

Այս սիմֆոնիան կոմպոզիտորի ոճի ընդգծման վառ օրինակ է։ Սիմֆոնիայի բոլոր երաժշտական էլեմենտները տիպիկ են Շոստակովիչին։ Առաջին մասը ամենաերկարն է այն տևում է մոտ 24 րոպե։ Ունի սոնատային ալլեգրոյի կառուցվածք և իր ստրուկտուրայով նման է հինգերորդ սիմֆոնիային։
Առաջին մասում կոմպոզիտորը օգտագործում է երկու հիմնական թեմա։ Երկրորդ մասը սկերցո է։ Այստեղ համատեղվում են մի քանի տարբեր ռիթմեր, սինկոպաներ։ Այն շատ արագ ու ռիթմիկ է և տևում է մոտ հինգ րոպե։ Որոշ երաժշտագետներ կարծում են, որ երկրորդ մասը ներկայացնում է Ստալինի պատկերը։ 3-րդ մասը ունի պարի ոգի։ Զգացվում է Գուստավ Մալերի արվեստի մեծ ազդեցությունը Շոստակովիչի վրա։ 4-րդ մասը սկսում է շատ հանդարտ կերպով բայց հանկարծ փոխվում է և շատ արագանում։ Այս մասում կոմպոզիտորը օգրագործում է ուկրաինական գոպակ պարի ելևէջներ։ 3-րդ և 4-րդ մասերում պարզ լսվում է Շոստակովիչի կողմից հաճախ օգտագործվող երաժշտական մոտիվը՝ ռե-մի բեմոլ-դո-սի(DSCH)։ Այս մոտիվը կոմպոզիտորը պեղել է իր անվանման առաջին տառերից (իր անվանման գերմաներեն տարբերակը՝ Dmitri SCHostakowitsch)։ Կոմպոզիտորը այս մոտիվը օգտագորցել է նաև իր 8-րդ լարային կվարտետում և թավջութակի No. 1 կոնցերտում։ Սիմֆոնիան գրելու ժամանակ Շոստակովիչը սիրահարված է եղել իր աշակերտուհիներից մեկին՝ Էլմիրա Նազիրովային։ Էլմիրա անվանումը կոմպոզիտորը մասնատել է գերմանական և ֆրանսիական երաժշտական հնչյունների գրվածքների ձևերով և ստացել հետևյալ մոտիվը (կոդը)՝ "E La Mi Re A": Այս մոտիվը նա օգտագործում է սիմֆոնիայի 3-րդ մասում։ Մոտիվը ազդանշում է գալարափողը։

Սիմֆոնիայում օգտագործվում են՝ 1 պիկկոլո ֆլեյտա, 2 ֆլեյտա, 3 հոբոյ, 3 կլառնետ, 3 ֆագոտ(1 կոնտրաֆագոտ), 4 գալարափող, 3 շեփոր, 3 տրոմբոն, տուբա, բազմաթիվ հարվածային գործիքներ և լարային գործիքներ (1-ին ջութակներ, 2-րդ ջութակներ, ալտեր, թավջութակներ, կոնտրաբասներ)։
Կատարվել են բազմաթիվ ձայնագրություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Դմիտրի Շոստակովիչի սիմֆոնիաներ |
| --- |
|  |
| 
* № 1 ֆա մինոր
* № 2 սի մաժոր
* № 3 մի բեմոլ մաժոր
* № 4 դո մինոր
* № 5 րե մինոր
* № 6 սի մինոր
* № 7 դո մաժոր
* № 8 դո մինոր
* № 9 մի բեմոլ մաժոր
* № 10 մի մինոր
* № 11 սոլ մինոր
* № 12 րե մինոր
* № 13 սի բեմոլ մինոր
* № 14
* № 15 լյա մաժոր

 |

 |
**Սերմացու**, ցանանյութ, սերմեր, պտուղներ, պտղաբույլեր, բարդ պտղի մասեր, որոնք օգտագործվում են ցանքի համար։ Երբեմն սերմացուներ են անվանում նաև բույսերի այն մասերը, որոնք օգտագործվում են վեգետատիվ բազմացման համար(պալարներ, սոխուկներ և այլն)։

Ցանքային և սորտային որակը որոշում են տեսչությունները, կատարելով լաբորատոր վերլուծություն, գրունտային հսկողութուն և ցանքերի ապրոբացիա։ Ըստ ցանքային որակի և ստանդարտների համապատասխանության սերմացուն բաժանում են 3 դասի։ Յուրաքանչյուրի համար նորմավորում են հիմնական կուլտուրայի սերմերի պարունակությունը, թափոնները, խառնուրդները, այլ բույսերի սերմերի քանակը (այդ թվում մոլախոտերի), ծլունակությունը և խոնավությունը։ Փափուկ ցորենի համար (աշնանացան և գարնանացան) հաստատվել են հիմնական կուլտուրայի սերմերի հետևյալ նորմաները (%-ներով)՝ առաջին դաս՝ 99, երկրորդ դաս՝ 98․5, երրորդ դաս՝ 97։ Ծլունակությունը (%-ներով) համապատասխանաբար՝ 95,92 և 90։ Ցանքի համար օգտագործում են I և II դասի սերմերը։ III դասի սերմերը թույլատրվում են որպես բացառություն միայն տնտեսության արտադրական դաշտերում։ Ըստ սորտային որակի սերմացուն բաժանում են 3 կարգի, որոնք բնութագրվում են սորտային մաքրության սահմանային նորմաներով (%-ներով)։ Հատիկային (այդ թվում հատիկաընդեղենի) կուլտուրաների մեծ մասի համար՝ I կարգը՝ ) 9,5%, И-ը՝ 98%, II 1-ը՝ 95%։ Սերմային ցանքերի համար թույլատրվում են I կարգի սերմերը, իսկ արտադրական ցանրերի համար՝ նաև II-ը և III-ը։

Սերմացուն պահեստավորելուց առաշ մաքրում և տեսակավորում են, եթե անհրաժեշտ Է՝ չորացնում են, իսկ ցանքից առաշ ենթարկում են նախացանքային մշակման։ Յուրաքանչյուր տնտեսությունում սերմացուի ցանքային և սորտային որակի մասին տեղեկությունները գրանցվում են սերմերի հաշվառման գրքում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 339)։*  |
«**Մարտիկ**», շաբաթաթերթ։ ԼՂՀ ՊԲ պաշտոնաթերթ։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսնում 1993 թվականից Ստեփանակերտում (№ 1–4-ը՝ «Մարտական թերթիկ»)։ Խմբագիրներ՝ Վալերի Աթաջանյան (1993-1994), Վահրամ Աթանեսյան (1995-1996), Հրանտ Ալեքսանյան (1996-1998), Մարսել Պետրոսյան (1998-2004), Սուրեն Սարումյան (2004 թվականից)։

Լուսաբանում է ԼՂՀ ՊԲ-ի կարևոր իրադարձությունները, բանակային կյանքը, վերլուծում Ղարաբաղյան պատերազմի դասերը, ներկայացնում ռազմական գործողությունների ժամանակագրությունը, բանակի կազմավորման գործընթացը, տպագրում նյութեր զոհված ազատամարտիկների և պատերազմի մյուս մասնակիցների սխրագործությունների մասին, հոդվածներ՝ ռազմահայրենասիրական դաստիարակության, բանակ-հասարակություն կապերի վերաբերյալ։

«Պատերազմական օրագիր» խորագրով ներկայացրել է ռազմաճակատային շաբաթվա իրադարձությունների ամփոփագրերը։

Մինչև 2006 թվականը տպագրել է նաև ռուսերեն նյութեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մարտիկ» շաբաթաթերթ

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մարտիկ» շաբաթաթերթ – ԱՀ ՊՆ կայք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Գրացուցակ** (կատալոգ), գրադարանում պահվող տպագիր երկերի ցուցակ, որը գրադարանային ֆոնդի բովանդակության բացահայտման, գրքեր ընտրելիս ընթերցողներին օգնելու միջոց է։ Ըստ հատկացվածության գրացուցակները բաժանվում են ընթերցողականի, որն ունի տեղեկատու հանձնարարական բնույթ, և ծառայողականի, որը ներառում է նաև սակավ պահանջվող և հնացած ստեղծագործություններ։ Ըստ նյութի խմբավորման լինում են՝ սիստեմատիկ, առարկայական, այբբենական, համարակալված, վերնագրային, երկրագիտական և այլն։ Սիստեմատիկ գրացուցակում տպագիր արտադրանքի նկարագրությունը խմբավորվում է ըստ գիտության տարբեր ճյուղերի բաժինների, տվյալ գրադարանում ընդունված գրադարանամատենագիտական դասակարգման համաձայն։ Առարկայականի նկարագրությունը խմբավորվում է ըստ այն առարկաների (երևույթների, հասկացությունների, օբյեկտների) այբբենական կարգի, որոնց մասին խոսք կա տպագիր արտադրանքում։ Այբբենականում նկարագրումը կատարվում է ըստ հեղինակի ազգանվան կամ վերնագրի (եթե նկարագրությունը կազմված է վերնագրով) այբբենական կարգի։ Գրացուցակներում արտացոլվում են տպագիր երկերի տարբեր տեսակներ, գրքեր, պարբերական հրատարակություններ, աշխարհագրական քարտեզներ, նոտաներ, տպագիր գծանկարչական ստեղծագործություններ, տիպօրինակներ, արտոնագրեր և հեղինակային վկայականներ։ Յուրաքանչյուր գրադարանի համար պարտադիր են սիստեմատիկ և այբբենական գրացուցակները։ Կազմվում է նաև պարբերական մամուլի հոդվածների քարտարան։ Առարկայական գրացուցակը կիրառվում է գիտական ու մասնագիտական գրադարաններում։ Խոշոր գրադարաններում գրադարանի ողջ ֆոնդն արտացոլող գլխավոր գրացուցակներին զուգահեռ կարող են ստեղծվել նաև ֆոնդերի առանձին բաժինները բացահայտող գրացուցակներ։ Ըստ ձևի գրացուցակները լինում են քարտային, տպագիր (գրքի ձևով), բլոկնոտաքարտային (ազատ ներդրվող Էջերով, բլոկնոտի կամ ալբոմի ձևով)։ Ավելի շատ տարածված է քարտայինը, որը թույլ է տալիս հարկ եղած դեպքում փոփոխություն և լրացում անել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 205)։*  |
**Քաբաբ** (քեբա՛բ, քաբոբ, քյաբաբ, քավապ, պարս.` کباب‎, kabâb, «խորոված միս»), մեծ ճանաչում ունի Մերձավոր Արևելքում, Անդրկովկասում և Կենտրոնական Ասիայում։ Այն երկրներում, որտեղ անգլերեն են խոսում ընդունված է քաբաբին անվանել շիշ-քեբաբ (խորոված)։ Մատուցվում է շամփուրի վրա, ուղղահայաց շարված։ Մերձավոր Արևելքում կան տարբեր տեսակի քյաբաբներ՝ խորոված քյաբաբ, քաբաբի գրիլ, շոգեխաշած մսի կտորներ որոնք կարող են լինել նաև լցոնած։ Քաբաբը մատուցում են խորը ափսեի մեջ, այդ ձևով մատուցում են նաև սենդվիչները։ Ավանդաբար օգտագործում են գառան քյաբաբ, սակայն, կախված տեղական ավանդույթների և սովորույթների, այն կարող է նաև լինել տավարի, այծի միս, հավի կամ խոզի։

Ստուգաբանություն
----------------

Քաբաբը պարսկերեն բառ է, հայերենում թարգմանվում է՝ ՀՈՇԱԾՈ, կամ խորոված, իսկ աքքադերեն նշանակում է այրել։ Ըստ բաբելոնական պատմության քաբաբի միսը չպետք է պատրաստված լիներ զոհաբերված կենդանիների մսից։ 14-րդ դարից սկսած քաբաբի հոմանիշն է եղել tabahajah բառը, որը նշանակում է կտորներով տապակած միս, պարսկերեն բառացի այն նշանակում է ավելի բարձր ոճ։

Շիշ-քաբաբ
Շաուրմա քաբաբ
Թավա քաբաբ

Քաբաբի տեսակները
----------------

* Թավա-քաբաբ
* Զիրինչլի-քաբաբ
* Շիշ-քաբաբ (խորոված)
* Դյոնյեր-քաբաբ (շաուրմա)
* Լյուլյա-քաբաբ
* Կեբալի
* Ադանա-քաբաբ
* Բեյիտի-քաբաբ
* Չագ-քաբաբ
* Իսկենդեր-քաբաբ
* Կյոֆտե-քաբաբ
* Ջուջե-քաբաբ
* Քաբաբ կուբիդե
* Չապլի-քաբաբ
* Սիկխ-քաբաբ
* Թոնիր քավապ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատրաստենք միասին. Ոչխարի մսով քաբաբ
**Ջեմմա Մուրադխանյան** (1926, Թավրիզ, Իրան), իրանահայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ջեմմա Մուրադխանյանը ծնվել է 1926 թվականին Թավրիզում։ Սովորել է Թավրիզի Հայկազյան -Թամարյան դպրոցում, այնուհետև՝ Փարվին դպրոցներում, որից հետո սովորել է Թավրիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում և ստացել դոկտորի աստիճան։ Մուրադխանյանը եղել է Թավրիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի առաջին կին շրջանավարտը։ 1953 թվականից Շահնազ հիվանդանոցում աշխատել է որպես բժիշկ, այնուհետև աշխատել է Միանդուաբ և Աբհար քաղաքներում։ 1957 թվականին տեղափոխվել է Թավրիզ և աշխատել Ֆարահ հիվանդանոցում, այնուհետև դարձել նույն հիվանդանոցի տնօրենը։ 1982 թվականին, թոշակի անցնելուց հետո, տեղափոխվել է Թեհրան։ Ջեմմա Մուրադխանյանը Թավրիզում և Թեհրանում հիմնել է սեփական կլինիկաներ։

Հասարակական գործունեություն
---------------------------

Ջեմմա Մուրադխանյանը զբաղվել է նաև հասարակական գործունեությամբ, եղել է արևելյան Ատրպատականի Հայ օգնության միության գրասենյակի հաշվապահը։ 2001 թվականին մասնակցել է Տորոնտոյում կայացած հայ բժիշկների միջազգային կոնգրեսին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012
**Սափոր գունազարդ**, մ․թ․ա․ 19-18-րդ դարերում Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղում հայտնաբերված սափոր, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2311-1 համարի ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Կարասաձև խոշոր անոթ է՝ կարմիր անգոբապատ։ Լայնաբերեն է՝ ոչ բարձր պարանոցով, դեպի դուրս թեքված կլոր շրթապսակով, հարթ նստուկով։ Իրանը բոլորված է ալիքաձև զարդանախշով հարդարված քառանկյուներով, զիգզագ ժապավեններով և թռչնապատկերներով։ Նկարազարդումը արված է կարմիր հիմնագույնի վրա սև փայլաներկով։

Զարդանկարի սյուժեն երկնային և երկրային հորիզոնների վերաբերյալ հնագույն աստեղային պատկերացումներն են։ Վերին հորիզոնում՝ երկնային օվկիանոսը՝ ջուրը, ներկայացված է պարանոցի հիմքի ալիքավոր գծերով և արեգակը՝ թռչուններով։ Ստորին երկու գոտիները զիգզագներով, եռանկյունիներով և նրանց մոտ լողացող թռչուններով, խորհրդանշում են երկիրը և ջուր-ստորին ծով գաղափարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Վարդան Ազիզի Վարդազարյան** (1951, Նոր Կյանք, Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, լրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1951 թվականին Արարատի մարզի Նոր կյանք գյուղում։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է դպրոցներում և զբաղվել լրագրությամբ։ 1985-1992 թվականներին աշխատել է Բաղրամյանի շրջանային «Երասխ» թերթում որպես ռադիոխմբագիր, նամակների բաժնի վարիչ, պատասխանատու քարտուղար և խմբագրի տեղակալ։ Այնուհետև աշխատել է շրջժողկրթբաժնում որպես հայոց լեզվի և գրականության տեսուչ։ Աշխատակցել է Արմավիր մարզային «Արմավիր» թերթին։ 2001-2003 թվականներին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Երևանի 159-րդ կրթահամալիրում։ Աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարանում։

Երկեր
-----

* Վիրավոր ժամանակ (բանաստեղծություններ), Ե. Դարակ, 2016, 164 էջ։ Խմբագիր և առաջաբանի հեղինակ՝ Աշոտ Գաբրիելյան։
* Ժամանակի քաղց (բանաստեղծություններ), Ե. Դարակ, 2019, 212 էջ։ Խմբագիր՝ Աշոտ Գաբրիելյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարդան Վարդազարյան, Վիրավոր ժամանակ, Ե. Դարակ, 2016:
**Ցուլի արձանիկ**, պատվանդանին կանգնած ցուլի ծավալային քանդակ, որը գտնվել է Լճաշենից և պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2049-130 համարի տակ։

Պատմություն
-----------

Արձանիկը համարվում է մ.թ.ա. 15-14-րդ դարերի հնություն, բրոնզից է, չափերը` 30×15×5,8 սմ։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղի տարածքում։

Նկարագրություն
--------------

Ցուլը կանգնած է սյունաձև պատվանդանի վրա։ Այն խոշորամարմին է` ճակատին կեռված հաստ եղջյուրներով։ Աչքերը նշված են կլոր ելուստներով։ Դնչի վրա պարզորոշ ընդգծված է մորթին, շրթունքները, կլոր քթանցքները, բերանը։ Գավակը փոքր-ինչ իջեցրած է, երկար պոչը կպած է ոտքերին, փորի տակ ընդգծված է պորտը։ Սնամեջ իրանը հարդարված է եռանկյունի ծակոտիների շարքերով, գավակը` աստղ հիշեցնող զարդանախշով։ Ճակատի վրա փորագիր եռանկյունաձև նշան կա, որը ցուլի սրբազանության խորհրդանիշն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ: A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները Archived 2019-12-06 at the Wayback Machine.

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հարություն Մնացականյան, Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները, Երևան, 1968։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
Կանանց սպորտային մարմնամարզության աշխարհի առաջնության ժամանակ (2014)
**Մարմնամարզություն** (հունարեն՝ γυμναστική [gymnastike], от γυμνάζω [gymnazo]՝ մարզվել, պարապել, այլ տարբերակով՝ հին հունարեն՝ γυμνός [gymnos]՝ մերկ), տղամարդկանց և կանանց կողմից կիրառվող սպորտաձև, որը պահանջում է հավասարակշռություն, ուժ, ճկունություն, տոկունություն և հսկողություն։ Մարմնամարզության ժամանակ շարժումները նպաստում են ձեռքերի, ոտքերի, ուսերի, մեջքի, կրծքավանդակի և որովայնի մկանների զարգացմանը։ Զգոնությունը, հստակությունը, խիզախությունը, ինքնավստահություն և ինքնակարգավորումը մտավոր հատկություններ են, որոնք կարող են մշակվել նաև մարմնամարզության միջոցով։ Մարմնամարզությունը ծագել է վարժություններից, որոնք անում էին հին հույները երբ ձի էին բարձրանում կամ իջնում դրանցից, ինչպես նաև կրկեսային վարժություններից։

Մրցակցային մարմնամարզական միջոցառումների մեծ մասը կազմակերպում է Մազրմամարզության Միջազգային Ֆեդերացիան (FIG)։ Յուրաքանչյուր պետություն ունի իր ազգային կառավարման մարմինը (BIW), որը FIG-ի մասնաճյուղն է։

Մարմնամարզությունները տեսակներն են՝ հիմնական մարմնամարզությունները (ներառյալ հիգիենիկ և աթլետիկական), արտադրական մարմնամարզությունը, կիրառական մարմնամարզությունը,սպորտային մարմնամարզությունը, գեղարվեստական մարմնամարզությունն և ակրոբատիկան։

Կան առողջապահական մարմնամարզությունների մի քանի տեսակներ․

* Մարմնամարզական մարմնամարզություն — օգտագործվում է գործունեության պահպանման և ամրապնդման համար,
* Ռիթմիկ մարմնամարզություն — տարատեսակ առողջարանային մարմնամարզություններ։ Ռիթմիկ մարմնամարզության կարևոր բաղկացուցիչ մասը երաժշտության առկայությունն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Loken Newton C. Willoughby Robert J. (1977)։ *The Complete Book of Gymnastics* (3rd ed.)։ Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, Inc.։ ISBN 0-13-157172-9