recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Գարնանային մեղեդիներ»** (ռուս.՝ Весенние мелодии), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ–հեքիաթ, ստեղծված 1946 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում, ռեժիսոր Դմիտրի Բաբիչենկոյի կողմից։ Ֆիլմի առանձին դրվագները նկարազարդվել են հայտնի ռուս կոմպոզիտոր Պյոտր Չայկովսկու երաժշտական ստեղծագործություններով, առանձին համերգային համարների տեսքով։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը բնության զարթոնքի մասին է, նկարազարդվել է Պյոտր Չայկովսկու երաժշտական ստեղծագործություններով։ Ձմեռը չի շտապում իր իրավունքները հանձնել գարնանը։ Սակայն բնությունը կենդանանում է և գալիս է գարունը։ Արթնանում և տաք արևից ուրախանում են թռչունները, կենդանիները, միջատները։ Եվ արդեն մեծ ռուս կոմպոզիտորի երաշժտության տակ բոլորը արթնանում և պարում են։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Սցենարի հեղինակ և բեմադրիչ | Դմիտրի Բաբիչենկո |
| Նկարիչ բեմադրող | Կոնստանտին Զոտով |
| Օպերատոր | Միխայիլ Դրույան |
| Մուլտիպլիկատորներ | Լամիս Բրեդիս, Բորիս Դյոժկին, Գրիգորի Կոզլով, Նիկոլայ Ֆյոդորով, Գենադի Ֆիլիպով |
| Հետին պլանի նկարիչներ | Վերա Վալերիանովա, Կոնստանտին Մալըշև, Գ․ Նևզորովա |
| Ռեժիսորի օգնական | Ե․ Շիլովա |

Հրապարակում
-----------

Մուլտֆիլմը սովորաբար թողարկվել է տեսահոլովակով, PAL համակարգում։ 1990–ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է սկավառակների վրա՝ «Խոշոր պլան» կինոմիավորման հետ, ավելի ուշ՝ 1990-ական թվականների կեսերին «Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմ» VHS–ժողովածուում, Studio PRO Video (Ժողովածուի այլ մուլտֆիլմեր՝ «Նարնջագույն կոկորդիկ», «Աղվեսն ու կեռնեխը», «Փիղը և մրջյունը», «Ժամային գոտի», «Կախարդական գանձ», «Դեղին արագիլը», «Պնդլիկ-գնդլիկ», «Անտառային համերգ», «Հրաշք ջրաղաց», «Կախարդական թռչուն», «Երեք պարկ խորամանկություն» и «Ծղոտե ցլիկ»)։

Մուլտֆիլմը նաև պաշտոնապես թողարկվել է «Союз-видео» կազմակերպության DVD- սկավառակի վրա։ Բացի «Գարնանային մեղեդիներ» մուլտֆիլմից, սկավառակը ընդգրկում է ևս յոթ մուլտֆիլմ. «Ուղիղ երեքն անց տասնհինգ...», «Որտե՞ղ եմ ես նրան տեսել», «Նավակ», «Մաշայի համերգը», «Անտառային էստրադայում», «Օտար ձայնը», «Երաժիշտ այծը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  КИНО: Энциклопедический словарь, М. Советская энциклопедия, 1987, с.33.
2. ↑  Праздничный мультконцерт

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Գարնանային մեղեդիներ» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* ««Գարնանային մեղեդիներ»»(անգլ.) Big Cartoon DataBase կայքում
* «Գարնանային մեղեդիներ» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
* «Գարնանային մեղեդիներ» Мультик.ру-ում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Լիզա Լանգսետ** (շվեդ.՝ Lisa Langseth, ապրիլի 20, 1975(1975-04-20), Ստոկհոլմ, Շվեդիա), շվեդ սցենարիստ և ռեժիսոր։

Իր հայտնի ֆիլմերի շարքում են «Մաքրություն» (2010) և «Էյֆորիա» (2017) ֆիլմերը։

Կենսագրություն
--------------

Լանգսետն իր աշխատանքային գործունեությունը սկսել է որպես թատրոնի ռեժիսոր և սցենարիստ։ 2004 թվականին իր «Սիրահարվածները» պիեսի բեմադրող ռեժիսորն էր, որի գլխավոր դերակատարը Նումի Ռապասն էր։ 2006 թվականին նա դարձավ շվեդերեն կարճամետրաժ «Ստուգարք» (Godkänd) ֆիլմի ռեժիսորը։

2009 թվականին նա իր առաջին «Մաքրություն» լիամետրաժ ֆիլմի ռեժիսորն էր, որը նկարահանվել էր իր գրված պիեսի մոտիվներով, Կատարինի դերում Ալիսյա Վիկանդերն էր։ Այդ աշխատանքի համար 2010 թվականին Լանգսետը ստացավ «Guldbagge Award for Best Screenplay» մրցանակը (լավագույն սցենար), ինչպես նաև մրցանակ ստացավ լավագույն ռեժիսոր անվանակարգում։

2013 թվականի «Hotell» կատակերգություն դրաման ներկայացված էր Տորոնտոյի կինոփառատոնին «Contemporary World Cinema» (ժամանակակից համաշխարհային կինոարվեստ)։ Այդ ֆիլմում նկարահանվել է նաև Ալիսյա Վիկանդերը։ Լանգեստի այդ ֆիլմը առաջադրվել է 2014 թվականի «Guldbagge Award for Best Screenplay» (լավագույն սցենար) մրցանակաբաշխության։

Իր հաջորդ ֆիլմը կոչվում է «Էյֆորիա», որում Ալիսյա Վիկանդերը նկարահանվել է Եվա Գրին և Շառլոտա Ռեմփլինգի հետ։ Այս դրամայում ներկայացված է իրավիճակ, որն անցկացվում է «Էֆթանազիա երևակայական կլինիկայում»։ «Էյֆորիա» ֆիլմը ռեժիսորի անգլերեն լեզվով առաջին աշխատանքն էր։

Ֆիլմագրություն
--------------

* «Ստուգարք»(Godkänd), 2006
* «Մաքրություն», 2010
* «Հյուրանոց», 2013
* «Էյֆորիա», 2017

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Swedish Film Database». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 30-ին.
2. ↑  Saito, Stephen. «TIFF '13 INTERVIEW: LISA LANGSETH CHECKS INTO "HOTELL"». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 30-ին.
3. ↑  Simon, Alissa. «Film Review: 'Hotell'». Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 30-ին.
4. ↑  «INTERVIEW: LISA LANGSETH WANTS TO DO IT ALL». Վերցված է 2017 թ․ մարտի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիզա Լանգսետ Internet Movie Database կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լիզա Լանգսետ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CONOR: 234183011 · GND: 1021155314 · ISNI: 0000000084973141 · LCCN: no2016064780 · NUKAT: n2019216787 · LIBRIS: 337838 · VIAF: 122571743 · WorldCat VIAF: 122571743 |

 |

 |
**Քեյթի Բաուման** (մայիսի 9, 1989(1989-05-09), West Lafayette, Տիպիկանու շրջան, Ինդիանա, ԱՄՆ), Ամերիկացի գիտնական Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական համալսարանում համակարգչային գիտության պրոֆեսոր։ Նա ուսումնասիրելով համակարագչային մոդելավորումը, ծրագիր է գրել, որը օգտագործելով Event Horizon Telescope-ից ստացած տվյալները կարողացել է վերականգնել սև անցքի տեսքը, արժանիորեն դառնալով սև անցքը տեսած առաջին մարդը։
  

A blurry photo of a supermassive black hole in M87. Սև անցքի առաջին պատկերը, որը ստացվել է Event Horizon Telescope- ի շնորհիվ և հրապարակվել է 2019 թ. Ապրիլին
Բումանը մեծացել է ԱՄՆ-ի Ինդիաննա նահանգում և ավարտել է West Lafayette Junior - ավագ դպրոցը 2007 թվականին։ Նա առաջին անգամ լսեց Event Horizon Telescope ի մասին դպրոցում 2007 թվականին։

Կրթություն
----------

Քեյթը էլեկտրոնային ինժիներիա է սովորել Միչիգանի համալսարանում, այն ավարտելով 2011 թվականին։ Նա Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի էլեկտրա-ինժիներիայում մագիստրոսի և դոկտորի աստիճաններ է ստացել։ Նրան կրթաթոշակով աջակցել է Ազգային գիտություն հիմնադրամը, որին այսօր շատերն են շնորհակալ տաղանդաշատ աղջկան ուսումը շարունակելու հնարավորություն տալու համար։ Նրա մագիստրատուրայի թեզը, *Հյուսվածքների հատկանիշների գնահատումը շարժման դիտարկման միջոցով* արժանացել է Էրնստ Գուիլեմի մրցանակին `լավագույն մագիստրոսական թեզի համար։ Բաումանը Հարվարդի համալսարանին միացավ որպես Event Horizon Telescope պատկերավորում թիմի մասնագետ։ 2016 թվականին Քեյթը ներկայացրեց TEDx- ի զեկույցը, «Ինչպես նկարել սև անցքը» վերնագրով, բացատրելով ծրագրի կողմից օգտագործվող ալգորիթմները։ Նա MIT- ից 2017 թվականին ստացել է էլեկտրաինիներիայի և համակարգչային գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Նրա դոկտորական թեզը վերնագրված է *Ֆիզիկական մոդելի ներթափանցման միջոցով ծայրահեղ տեսապատկերների ստացում. Սև անցքի պատկերում*  :

Կարիերան և հաջողություններ
--------------------------

Քեյթը մշակել է ալգորիթմ, որը օգտագործվել է Messier 87 գալակտիկայի գերծանր սև անցքի պատկերը ստանալու համար։ Նկարված Սև անցքը արդեն անուն ունի ՞Պուեհի՞(՞Powehi՞). Հավայերենում բառն օգտագործվում է ՞անեզր ստեղծագործման զարդարված մութ աղբյուր՞ իմաստով,- գրում է Քեյթը իր ֆեյսբուքյան էջում։

Ալգորիթմերի ստեղծման փուլում անհրաժեշտություն է առաջացել, որ Քեյթը կարճ ժամանակում ուսումնասիրի և սովորի հարաբերականության տեսությունը, ինչպես նաև սև անցքերի մասին։ Անհրաժեշտություն է առաջացել նաև, որ հեռադիտակներից ստացված տվյալների բացթողումները լրացվի արհեստական ինտելեկտի օգտագործմամբ։ Ուսումնասիրվել է 5 պետաբայթ (5,242,880 գեգաբայթ) ինֆորմացիա։

Քեյթը, որպես պրոֆեսորի օգնական միացել է Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական համալսարանին և հիմա աշխատում է նկարների թվայնացման նոր համակարգի բարելավման ուղղությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2 3
4. ↑
5. ↑  Katherine L. (Katie) Bouman
6. ↑
7. ↑  That first-ever black hole picture? A West Lafayette grad played a big part // *Journal & Courier* — Lafayette: 2019.
8. ↑  BBC 100 Women 2019: Who is on the list this year? // *BBC News Online* — 2019.
9. ↑  «Katie Bouman aka Katherine L. Bouman». *people.csail.mit.edu*. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 11-ին.
10. ↑  «Earth Sees First Image Of A Black Hole». *NPR.org* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 10-ին.
**Վիեննայի ժողովրդական օպերա** կամ **Ֆոլկսոպեր** (գերմ.՝ Volksoper Wien), օպերային թատրոն Վիեննայում, երկրորդը Վիեննայի պետական օպերայից հետո։ Մեկ թատերաշրջանի ընթացքում` սեպտեմբերից հուլիս, տալիս է մոտ 300 ներկայացում։ Նախատեսված է 1473 հանդիսատեսի համար, հարկ եղած դեպքում լրացուցիչ տեղերում կարող է տեղավորել կանգնած ևս 102 հանդիսատես։ Օպերայի խաղացանկն ավանդաբար ներկայացնում է օպերետներ և օպերաներ գերմաներենով։ Ներկայումս օպերայում բեմադրվում են օպերաներ, օպերետներ, զինգշպիլներ, մյուզիքլներ ու բալետային ներկայացումներ։

Պատմություն
-----------

Վիեննայի ժողովրդական օպերա
Թատրոնը կառուցվել է 1898 թվականին։ Ի սկզբանե Ֆոլկսոպերը ստացել է «Կայսեր հոբելյանի քաղաքային թատրոն» անվանումը (գերմ.՝ Kaiser-Jubiläums-Stadttheater)` ի պատիվ Ֆրանց Յոզեֆ I-ի պաշտոնավարման 50-ամյակի։ Թատրոնը նախատեսված էր միայն պիեսների բեմադության համար, սակայն 1903 թվականին բեմում ներկայացվեցին նաև օպերաներ ու օպերետներ։

1906 թվականին թատրոնի առաջին կապելմայստերը դարձավ ավստրիացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր Ալեքսանդր Ցեմլինսկին։ «Տոսկայի» և «Սալոմեայի» առաջին բեմադրությունները կայացել են 1907 և 1910 թվականներին։ Այստեղ հանդես են եկել համաշխարհային հռչակ վայելող այնպիսի կատարողներ, ինչպիսիք են Մարիա Երիցան և Ռիխարդ Տաուբերը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ֆոլկսոպերը դարձել է Վիեննայի երկրորդ հռչակավոր օպերային թատրոնը, սակայն 1929 թվականին այն փոխել է իր խաղացանկը` գերադասելով վոդևիլի ժանրը։ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո թատրոնը վերածվել է Վիեննայի պետական օպերայի լրացուցիչ բեմահարթակի, քանի որ վերջինս տուժել էր ռմբակոծություններից։ 1955 թվականին Վիեննայի ժողովրդական օպերան անցնում է իր հին նշանակությանը` կրկին բեմադրելով օպերաներ, օպերետներ, մյուզիքլներ։ 1983 թվականին Ֆոլկսոպերը հյուրախաղերով հանդես է եկել ԽՍՀՄ-ում։

Թատրոնի հայրենասիրական կարևոր քաղաքականությունն է գերմաներենով ստեղծագործությունների բեմադրությունը. նույնիսկ օտարալեզու գործերը ներկայացվում են գերմաներենով (այստեղից էլ անվանումը` Volksoper, բառացի` ժողովրդական թատրոն)։ 21-րդ դարում աստիճանաբար ներկայացվում են նաև այլալեզու ստեղծագործություններ, մասնավորապես` ամերիկյան մյուզիքլներ բնագրային լեզվով։ Լինում է և այնպես, որ վոկալային հատվածներում գերմաներենով երկխոսությունները հաջորդում են բնագիր լեզվով երկխոսություններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Гастроли Венского театра Volksoper в Москве (июль 1983 г.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիեննայի ժողովրդական օպերա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1212284-1 |

 |
Յաֆֆայի նավահանգիստը՝ Թել Ավիվի համայնապատկերի ֆոնի վրա
**Յաֆֆայի նավահանգիստ** (եբրայերեն՝ נמל יפו‎), հնագույն քաղաքային նավահանգիստ, որը գտնվում է Իսրայելի Յաֆֆա քաղաքի հին թաղամասում՝ Միջերկրական ծովի վրա։

Համարվում է Իսրայելի և Միջերկրական ծովի գլխավոր նավահանգիստներից մեկը։ Նավահանգստի օգնությամբ բեռնափոխադրումներ են կատարվում Միջերկրական ծովի վրայով, որի միջոցով Իսրայելը կապ է հաստատում տարածաշրջանի երկրների հետ։

Յաֆֆայի նավահանգիստը նաև խոշոր զբոսաշրջային վայր է։

Պատմություն
-----------

### Անտիկ և աստվածաշնչյան հիշատակումներ

Յաֆֆայի նավահանգիստ (Իսրայել)Յաֆֆայի նավահանգիստ (Իսրայել)Յաֆֆայի նավահանգիստ, Իսրայել
Յաֆֆա քաղաքը և նրա նավահանգիստը ունեն ավելի քան երեք հազար տարվա պատմություն։ Նավահանգիստը ինքնին հիշատակվում է բազմաթիվ հնագույն աշխատություններում, այդ թվում՝ եբրայական Աստվածաշնչում։

Այն հիշատակվում է Հովնանի գրքում, Հովսեփոս Փլավիոսի պատմագրություններում և մատենագրերում։ Յաֆֆայի նավահանգստի մասին հիշատակված է նաև Հռոմեական կայսրության դեմ հրեաների ապստամբությանը նվիրված ստեղծագործության մեջ։ Ավելի քան 7000 տարի այն ծառայում է, որպես ակտիվ նավահանգիստ։ Պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում այն օգտագործվել է մուսուլմանների, քրիստոնյաների, հրեաների և նույնիսկ եգիպտացիների համար։ Նախկինում Յաֆֆայի նավահանգիստը եղել է, որպես ձկնորսական փոքր նավահանգիստ։

### Նոր պատմություն և ժամանակակից կարգավիճակ

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1917 թվականին, բրիտանական զորքերը պարտության են մատնել օսմանյան թուրքերին՝ գրավելով Յաֆֆան։ 1922-1948 թվականներին այն մաս է կազմել Պաղեստինի բրիտանական մանդատի։ 1947-ից 1948 թվականներին սուր մարտեր են տեղի ունեցել Յաֆֆայում և շրջակայքում, ինչի արդյունքում այն բնակեցվել է արաբներով։ 1948 թվականի մայիսի 13-ին երկար դիմակայությունից հետո արաբական զորքերը պարտություն կրեցին և թողեցին քաղաքն ու նավահանգիստը։ Հաջորդ օրը հռչակվեց Իսրայելի անկախությունը։ 1950 թվականի ապրիլի 24-ին հրեական Թել Ավիվ քաղաքը և Յաֆֆան միասին կազմել են Թել Ավիվ-Յաֆֆայի շրջանը։

Յաֆֆան ունի հին ձկնորսական նավահանգիստ, բեռնափոխադրման նավահանգիստ և զբոսաշրջային կենտրոն։ Նավահանգստի շրջակայքում կան հուշանվերների խանութներ և գնումների կետեր, ինչպես նաև զվարճանքների սրահ։

Նրա շուրջը կառուցված են ռեստորաններ և սրճարաններ։ Նավահանգստի վերին հատվածում գտնվում է փարոս։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Յաֆֆյան դարպասներ
* Թել Ավիվ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հին Յաֆֆայի նավահանգիստ, Նամալ Յաֆո». *Զբոսաշրջությունը Իսրայելում, ուղեցույց*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
2. ↑  «Յաֆֆայի քաղաքային նավահանգիստ». *TripAdvisor*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յաֆֆայի նավահանգիստ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յաֆֆայի նավահանգիստ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2008003106 · VIAF: 315590507 · WorldCat VIAF: 315590507 |

 |
**Յանոշ Ցեց** (Czetz János, Հովհաննես Ցեցյան, հունիսի 8, 1822(1822-06-08), Հաբսբուրգի միապետություն - սեպտեմբերի 6, 1904(1904-09-06), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), 1848-1849 թվականների հունգարական հեղափոխության հայազգի գործիչ, գեներալ (1849 թ.)։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է զինվորական ուսումնարանում, ավարտել զինվորական ակադեմիա (1842 թ.)։ 1848 թվականի աշնանը հեղափոխության առաջնորդ Լայոշ Կոշուտը Ցեցին նշանակել է զորավար Յու․ Բեմի հեղափոխական բանակի գլխավոր շտաբի պետ։ Ցեցը Տրանսիլվանիայում հաղթական կռիվներ է մղել ավստրիական զորաբանակի դեմ․ զորավար, տաղանդով աչքի է ընկել Սիբինի (Սիբիուի) ճակատամարտում (1849 թվականի մարտի 11), Բրաշովի մոտ նահանջի է հարկադրել (1849 թվականի մարտի 19) ավստրիացիներին օգնության եկած ցարական զորքերին, ավստրիացիներին պարտության մատնել Պիշկիի ճակատամարտում։

Ազատագրական պայքարում երկրի բոլոր ժողովուրդների համագործակցության կողմնակից էր։ Հեղափոխության պարտությունից հետո տարագրվել է Գերմանիա, հեռակա դատապարտվել մահապատժի։ Համբուրգում հրատարակել է «Բեմի արշավանքը Տրանսիլվանիայում 1848-1849 թթ․» գիրքը (1850 թ. գերմ․), որը հունգարական հեղափոխության պատմության համար կարևոր և հավաստի տվյալներ է պարունակում։

Ցեցը ընդգրկվել է 1851 թվականին Փարիզում ստեղծված հեղափոխական կոմիտեի կազմում։ Հիսաթափվելով Նապոլեոն III-ի քաղաքականությունից՝ Ցեցը Ֆրանսիայից անցել է Իսպանիա, Պորտուգալիա, ապա՝ Իտալիա, իր կազմակերպած հունգարական լեգեոնով մարտնչել ավստրիացիների դեմ Ջուզեպպե Գարիբալդիի բանակում։ 1861 թվականին Ցեցն ընտանիքով հաստատվել է Բուենոս Այրեսում, 1865 թվականից ծառայել արգենտինական բանակում։ Եղել է Արգենտինայի զինվորական ակադեմիայի հիմնադիրն ու առաջին տնօրենը (1870-1874 թթ.)։ Գրել է «Արգենտինայի հանրապետության ռազմական աշխարհագրություն» ձեռնարկը (1885 թ.)։ Նամակագրական կապեր է հաստատել Խ․ Սոնգոտյանի հետ, աշխատակցել նրա խմբագրած «Արմենիային»։

Բուդապեշտի փողոցներից մեկն այժմ կոչվում է Ցեցի անունով, իսկ Բուենոս Այրեսի զինվորական ակադեմիայի բակում դրված է նրա հուշարձանը։ Ցեցի և Բեմի դիմանկար ներով թողարկվել են լեհական և հունգարական դրոշմանիշեր։ Աճյունն ամփոփված է Բուենոս Այրեսի Ռիկոլետա գերեզմանատանը, Ռոսասների դամբարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յանոշ Ցեց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5546420 · BNF: 10235663w · GND: 128578998 · ISNI: 000000010978038X · LCCN: n2012005052 · NSZL: 000000030715 · NUKAT: n2006152040 · VIAF: 60139135 · WorldCat VIAF: 60139135 |

 |

 |
**Իտատիա ազգային պարկ** (պորտ.՝ Parque Nacional do Itatiaia), ամենահին ազգային պարկը Բրազիլիայում, որը հիմնադրվել է 1937 թվականին։ Այն գտնվում է Ռիո դե Ժանեյրո և Մինաս Ժերայս նահանգների միջև։

Տեղագրություն
-------------

Իտատիա ազգային պարկը Բրազիլիայի ամենահին ազգային պարկն է, որը ստեղծվել է 1937 թվականի հունիսի 14-ին նախագահ Ժետուլիու Վարգասի կողմից։ Պարկը գտնվում է Սերրա դա Մանտիկեյրա լեռնազանգվածում։ Այն ընդգրկում է Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի Իտատիա և Ռեզենդե քաղաքները, և Մինաս Ժերայս նահանգի Բոկայնա դի Մինաս և Իտամոնտի համայնքները։ Ազգային պարկը լեռնային և ժայռոտ տարածք է, որի բարձրությունը կազմում 540-2791 մետր։ Ամենաբարձր կետը Ագուլյաս Նեգրաս լեռնագագաթն է։

Պարկի առավելագույն բարձրություն ունեցող հատվածից սկիզբ են առնում 12 գետավազններ, որոնք սնում են Պարանա գետի վտակ Ռիո Գրանդե գետը, և Պարաիբա դու Սուլը, որն էլ ամենակարևոր գետն է Ռիո դե Ժանեյրո նահանգում։ Պարկի առավել ցածր հատվածն ունի փարթամ անտառային (Ատլանտյան) բուսականություն և լայնահուն գետեր՝ բնական ջրավազաններով և ջրվեժներով։

Ագուլյաս Նեգրասը նահանգում երրորդ ամենաբարձր գագաթն է, որն ունի 2878 մետր բարձրություն։ Պարկը գրավում է թռչնադիտող զբոսաշրջիկներին աշխարհի տարբեր ծայրերից, ովքեր հնարավորություն ունեն ուսումնասիրել շուրջ 350 տեսակ թռչուններ։ Այլ գրավչություններից են արշավներն ու ժայռամագլցումը։ Պարկը շրջապատված է Սերրա դա Մանտիկեյրա բնապահպանական տարածքով, որը պահպանում է պարկի էկոլոգիական բուֆերային գոտին։

Պարկի բարձր տարածք կարելի է հասնել հիմնական մուտքից 35 կմ հեռավորության վրա գտնվող մուտքով, որտեղից հասանելի է Ագուլյաս Նեգրաս լեռնագագաթն ու Պրատելեյրաս համալիրը։ Պարկի ցածր տարածքը շատ ավելի մոտ է Իտատիա քաղաքին և ունի շատ ջրվեժներ, ինչպիսին է *Véu da Noiva*՝ 45 մետր բարձրությամբ։ Ցածր տարածքում կա նաև Բնական Պատմության թանգարան։ Իտատիա տուպի լեզվով նշանակում է «բազմագագաթ ժայռ»։

Պատկերասրահ
-----------

* Իտատիա ազգային պարկի տեսարանԻտատիա ազգային պարկի տեսարան
* Պիկո դաս Ագուլյաս Նեգրաս՝ ամենաբարձր գագաթը ազգային պարկումՊիկո դաս Ագուլյաս Նեգրաս՝ ամենաբարձր գագաթը ազգային պարկում
* Véu de Noiva ջրվեժ*Véu de Noiva* ջրվեժ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  դեկրետ
2. ↑
3. 1 2  The Itatiaia National Park – ICMBio

Աղբյուրներ
----------

* *The Itatiaia National Park*, ICMBio, Վերցված է 2016-05-01-ին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իտատիա ազգային պարկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7645382-0 · LCCN: sh85069051 · VIAF: 9734159820930114000005 · WorldCat VIAF: 9734159820930114000005 |

 |
**Վաքիլ մզկիթ** (պարս.՝ مسجد وکیل‎), մզկիթ հարավային Իրանի Շիրազ քաղաքում։ Տեղակայված է Վաքիլ շուկայից դեպի արևմուտքի, մուտքի մոտ։ Մզկիթը կառուցվել է 1751-1773 թվականներին զենդյան իշխանության օրոք, իսկ 19-րդ դարում,Ղաջարիների տիրապետության ժամանակ վերանորոգվել է։ Վաքիլ նշանակում է «փոխարքա», որը տրվել է Զենդերի դինաստիայի հիմնադիր Կարիմ Խանին։ Շիրազ քաղաքը եղել է նրա կառավարական նստավայրը, և նա քաղաքին պարգևել է շատ շինություններ, ներառյալ՝ այս մզկիթը։

Առանձնահատկություններ
---------------------

Վաքիլ մզկիթն ընդգրկում է 8,660 քմ տարածք։ Այն ունի ընդամենը երկու այվան, սովորական չորսի փոխարեն, հյուսիսային և հարավային կողմերում՝ լայն բակ։ Այվաններն ու բակը ձևավորված են Շիրազի արվեստի և արդյունաբերության բնութագրիչ առանձնահատկություններով։ Նրա գիշերային աղոթքների սրահը (շաբեստան) զբաղեցնում է մոտավորապես 2700 քառակուսի մետր տարածք։ Պարունակում է 48 ուղղահայաց սյուներ։ Այս դահլիճում գտնվող տաղավարը կտրված է 14 մակերեսով թռիչք ունեցող կանաչ մարմարից, որը համարվում է Զենդի ժամանակաշրջանի գլուխգործոցներից մեկը։ Ծաղկային դեկորատիվ սալիկները հիմնականում թվագրվում են Ղաջարիների ժամանակաշրջանին։

Պատկերասրահ
-----------

* Մուտքի դռան կամարըՄուտքի դռան կամարը
* Մուտքի կամարի ճակատամասըՄուտքի կամարի ճակատամասը
* Շաբեստան (աղոթքի սրահ)Շաբեստան (աղոթքի սրահ)
* Շաբեստանի առաստաղՇաբեստանի առաստաղ
* Հյուսիսային այվանի մանրամասներՀյուսիսային այվանի մանրամասներ
* Հյուսիսային այվանի առաստաղՀյուսիսային այվանի առաստաղ
* Դեպի տաղավար տանող աստիճաններԴեպի տաղավար տանող աստիճաններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2
3. 1 2 3
4. ↑  «Arch Net Library». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 360 Panoramic Image of Vakil Mosque
* Vakil Mosque Pictures
* 3D Vakil Mosque : Monshizadeh Արխիվացված 2011-09-12 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վաքիլ մզկիթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
«**Պերուի հնդկացիների լեգենդները**» (ռուս.՝ «Легенды перуанских индейцев»), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որն ստեղծվել է 1978 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում և պատմում է Պերուի՝ շուրջ 1800 տարի առաջ ապրած հնդկացիների լեգենդի մասին։ Վլադիմիր Պեկարի «ազգագրական ֆիլմերի» շարքի առաջին մուլտֆիլմն է։

Ֆիլմի մտահղացումը հայտնվել է նրանից հետո, երբ ռեժիսորը տեսել է հին պերուացիների նկարների լուսանկարները, որոնք ուղարկվել էին «Սոյուզմուլտֆիլմի» սցենարների բաժին Լենինգրադից։ Պեկարը գնացել է Լենինգրադ և հանդիպել Ազգագրության ինստիտուտից երիտասարդ գիտնական Յուրի Բերյոզկինի հետ, որն ուղարկել էր լուսանկարները «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիա։ Պեկարը ծանոթացել է մոչիկա հնդկացիների հին նկարների վերծանման հիման վրա ստեղծված առասպելների տարբերակների հետ։ Դրանից հետո սկսվել է աշխատանքը ֆիլմի սցենարի վրա։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը ներկայացնում է երկու կիսաստված եղբայրների մասին պատմող լեգենդը, որոնք դաստիարակվել են սուրբ գորտի կողմից։ Մեծանալուց հետո եղբայրները գնում են մարդկանց աշխարհը՝ նվիրելով նրանց երջանկություն և փրկելով չար հրեշներից։ Սակայն հրեշներից մեկը՝ Ռիկուայը, կենդանի է մնում եղբայրների հետ կռվից հետո։ Նա խաղում է կրտսեր եղբորը՝ նրա մոտ ուղարկելով քառասնոտնանուն, որը նրան տանում է Ռիկուայի դաշնակցի՝ կախարդուհու մոտ։ Վերջինս կրտսեր եղբորը խնդրում է մարդկանց նվիրել զենք, որն սկսում է սպանել մարդկանց։ Միայն ավագ եղբոր ու աստվածների միջամտությունն է փրկում մարդկանց լիակատար ոչնչացումից։

Ռիկուայի ու նրա դաշնակիցների շուտափույթ մահվանից հետո կրտսեր եղբայրը պատժվում է՝ ստիպվելով պահել երկինքը, իսկ ավագ եղբայրն անհետանում է։

Ստեղծողներ
----------

* Սցենարի հեղինակ – Մ. Ռոդիոնով
* Խորհրդատու – Յուրի Բերյոզկին
* Տեքստի հեղինակ – Վլադիմիր Վալուցկի
* Ռեժիսոր – Վլադիմիր Պեկար
* Բեմադրող նկարիչ – Տատյանա Կոլյուշևա
* Կոմպոզիտոր – Էդուարդ Արտեմև, Յուրի Բոգդանովի ղեկավարած «Բումերանգ» անսամբլի մասնակցությամբ
* Կադրից դուրս տեքստը կարդում է – Վլադիմիր Բասով
* Օպերատոր – Քաբուլ Ռասուլով
* Հնչյունային օպերատոր – Բորիս Ֆիլչիկով
* Խմբագիր – Նատալյա Աբրամովա
* Նկարիչներ – Յուրի Բատանին, Վիոլետա Կոլեսնիկովա, Տատյանա Ֆադեևա, Անատոլի Աբարենով, Ալեքսանդր Գորլենկո, Մարինա Ռոգովա, Վլադիմիր Զախարով
* Օգնականներ – Տատյանա Լիտկո, Վ. Գիլյարովա, Սվետլանա Գվինիաշվիլի, Լյուդմիլա Կրուտովսկայա
* Մոնտաժող – Նատալյա Ստեպանցևա
* Ֆիլմի տնօրեն – Լյուբով Բուտիրինա

Վերաթողարկում
-------------

* 1990-ական թվականների սկզբին ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS-ով «Крупный план» կինոմիության կողմից «Չիպոլինո» մուլտֆիլմի հետ միասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Наши мультфильмы». — Издательская программа «Интерроса», 2006. — С. «Владимир Пекарь». — 352 с. — ISBN 5-91105-007-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պերուի հնդկացիների լեգենդները մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Յանիս Գուրաս** (հուն․՝ Γιάννης Γκούρας, 1771, Panourgias - հոկտեմբերի 1 (13), 1826, Աթենք), հույն ռազմական ականավոր գործիչ, Հունաստանի անկախության ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Յանիս Գուրասը ծնվել է կենտրոնական Հունաստանի Ֆոկիդա երկրամասի Մարվիլենե գյուղական բնակավայրում։ Մանկուց ի վեր հմտորեն տիրապետել է զենք կրելու արվեստին։ Նրա զարկիմը՝ ռազմահրամանատար Պանուրյասը, դեռևս մանկահասակ տարիքում վերջինիս ընդգրկել է իրենց շարքերը։ Ավելի ուշ՝ Գուրասն անդամակցում է Հունաստանի ազատագրության համար պայքարող «Ֆիլիկի էթերիա» գաղտնի կազմակերպությանը և ամբողջ կյանքը նվիրում հայրենիքի անկախության ազգանվեր գործին։ Հեղափոխության բռնկումից երեք տարի առաջ Յանիսը դարձել էր Օդիսեաս Անդրուցոսի համհարզը։

Հունաստանի ազգային-ազատագրական պայքարի սկզբնամասում՝ 1821 թվականի մարտին, Գուրասը մասնակցել է Վասիլիկայի ճակատամարտին և ապա 400 հոգանոց ապստամբական ջոկատի հետ ամրացել Ամֆիսայի բերդում։ Վասիլիկայի առյուծամարտից հետո Յանիս Գուրասը դարձել է անկախ ռազմահրամանատար և ապա նշանակվել Աթենքի Ակրոպոլիսի «պահապան»։

Հունաստանի անկախության հռչակումից հետո նորանկախ պետության մի շարք քաղաքական գործիչներ, այդ թվում՝ Ալեքսանդրոս Մավրոկորդատոսը, Գուրասին օգտագործում են իրենց խարդավանքների համար։ Յանիսը մահացել է 1826 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ թուրքերի կողմից Աթենական Ակրոպոլիսի պաշարման ընթացքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Βασίλης Σφυρόερας (2011 թ․ փետրվարի 25). «Γκούρας Ιωάννης (Παρνασσίδα, 1791 – Αθήνα, 1826)» (հունարեն). Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
2. ↑  *Δημήτριος Φωτιάδης* Η Επανάσταση του ’21. — Μέλισσα, 1971. — Vol. 2. — P. 135—138.

Գրականություն
-------------

* *Αγαπητός Σ. Αγαπητός* Οι Ένδοξοι Έλληνες του 1821, ή Οι Πρωταγωνισταί της Ελλάδος. — Πάτρα: Τυπογραφείον Α. Σ. Αγαπητού, 1877. — P. 394—398.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յանիս Գուրաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2014154179 · VIAF: 311781290 · WorldCat VIAF: 311781290 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Պատմություն**   **Կենսագրություն**
 |
**Յակոպիչի տաղավար** (սլովեն.՝ **Jakopičev paviljon**), պատկերասրահ Սլովենիայի մայրաքաղաք Լյուբլյանայում, որը ցուցահանդեսների համար հատուկ կառուցված առաջին շինությունն այդ երկրում։ Կառուցվել է 1908 թվականին, ճարտարապետ Մաքս Ֆաբիանի նախագծով և սլովենացի առաջատար իմպրեսիոնիստ նկարիչ, արվեստի տեսաբան, մեկենաս Ռիհարդ Յակոպիչի միջոցներով ու ջանքերով։ Գտնվել է Տիվոլի զբոսայգում՝ Լատերմանի պողոտայի սկզբնամասում։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը եղել է նկարիչների, քանդակագործների, լուսանկարիչների աշխատանքների ցուցադրության գլխավոր վայրը Սլովենիայում։

Պատմություն
-----------

Սլովենացի սիրող լուսանկարիչների ցուցահանդեսը Յակոպիչի տաղավարում. 2011
Յակոպիչը ձեռնարկել է տաղավարի կառուցումը, քանզի համոզված էր, որ նկարիչը հասարակության հետ մշտական կապի կարիք ունի։ Ֆաբիանին շենքի նախագիծը անվճար է պատրաստել, Լյուբլյանայի քաղաքային իշխանություններն էլ հողատարածքը հատկացրել են զուտ խորհրդանշական գնով։ Տաղավարը կառուցվել է Վիեննական սեցեսիոնի ոճով։ Ունեցել է ընդարձակ ճեմասրահ, ձախ կողմում՝ մշտական ցուցադրությունների դահլիճ, աջում՝ մի ոչ մեծ արվեստանոց ու նկարչական դպրոցի դասասենյակներ։

Նորակառույցի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 1909 թվականի հունիսի 12-ին՝ զուգակցվելով սլովենյան կերպարվեստի 3-րդ ցուցահանդեսի բացման հետ, որտեղ ներկայացված էին 22 արվեստագետների 172 նկար ու 20 քանդակ։ Հաջորդ տարում Յակոպիչը տաղավարում կազմակերպել է հետահայաց ընդգրկուն ցուցահանդես՝ «Սլովենյան երկրում տեսողական արվեստների 80 տարին» խորագրով։

1923 թվականին Լյուբլյանայի քաղաքային խորհուրդը տաղավարն օգտագործման է հանձնել Սլովենիայի ազգային պատկերասրահին։ 1954 թվականին այն վերակառուցվել, նորացվել է։

1961 թվականի դեկտեմբեր-1962-ի հունվար ամիսներին տաղավարը, չնայած բողոքի բուռն ցույցերին, մասամբ քանդվել է՝ Լյուբլյանա-Սեժանա երկաթուղու կառուցման պատճառով։ 1962 թվականին այն վերանվանվել է *Լյուբլյանայի քաղաքային գեղարվեստական թանգարան*, և քանդվածի փոխարեն մի նոր շենքի շինարարությունն է սկսվել քաղաքային հրապարակի մերձակայքում։ Իսկ ի հիշատակ տաղավարի ու դրա կառուցման նախաձեռնողի՝ կանգնեցվել է Ռիհարդ Յակոպիչի արձանը (քանդակագործ՝ Յոհան Կունավեր)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2 3 4 5  Bogo Zupančič: *Usode ljubljanskih stavb in ljudi 73-93* (Ljubljana, 2008), 36.
3. 1 2 3  RTVSLO.si - Rihard Jakopič (1869–1943)
4. 1 2  «Siol.net - Jakopičev paviljon in impresionizem». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 11-ին.
5. ↑  «NG-slo.si - Slovenski impresionisti in njihov čas 1890-1920». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 3-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 11-ին.
6. ↑  Bogo Zupančič. *Usode ljubljanskih stavb in ljudi 73-93* (Ljubljana, 2008), 77.
7. ↑  MGML.si - O Mestni galeriji Ljubljana
8. ↑  Bogo Zupančič. *Usode ljubljanskih stavb in ljudi 73-93* (Ljubljana, 2008), 39.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յակոպիչի տաղավար» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1123293961 · VIAF: 5845148451583315970007 · WorldCat VIAF: 5845148451583315970007 |

 |
**Վանվիտելլի ջրանցույց** կամ **Կարոլին ջրանցույց** (իտալ.՝ Acquedotto di Vanvitelli, իտալ.՝ Acquedotto Carolino), ջրանցույց, որը կառուցվել է Կազերտայի պալատի, նրա կասկադի և շատրվանների ջրամատակարարման համար։ Բաղկացած է 67 «կամարներից»՝ դասավորված երեք հարկերում։ Տաբուրնո լեռան ստորոտից մինչև պալատ ձգվող ջրագիծն ունի մոտ 38 կիլոմետր երկարություն։

Պատմություն
-----------

Ջրանցույցի կառուցման անհրաժեշտությունն առաջացել է Կազերտայում թագավորական պալատի շինարարական աշխատանքների ժամանակ։ Կազերտայի պալատի համար ընտրված տարածքը զուրկ էր ջրային ռեսուրսներից։ Ուստի ճարտարապետական թիմն ստիպված էր հսկայական պալատի, դրա ապագա կասկադի, շատրվանների և այգիների ջրի մատակարարման համար գտնել հուսալի աղբյուրներ։ Ջրի աղբյուրը գտնվեց Այրոլե քաղաքում։ Ջրօգտագործման իրավունքի կարգավորման համար Նեապոլի թագավորը համայնքին քաղաքի կարգավիճակ տվեց։ Ջուրը պալատ հասցնելու համար որոշվեց կառուցել ջրանցույց։

Ջրագծի նախագծի գլխավոր ճարտարապետն է Լուիջի Վանվիտելլին, կառուցող ինժեները՝ Ֆրանչեսկո Կոլեչինին։ Շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 1753 թվականի մարտից։ Նոր ջրանցույցի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1762 թվականի մայիսի 7-ին։ Նոր ջրանցույցն իր արտաքին տեսքով հիշեցնում էր հին հռոմեական ջրանցույցները։ Ջուրը ոչ միայն պալատի շատրվանների համար էր, այլ նաև նպաստեց տարածաշրջանի տնտեսական աճին։ Ջուրն օգտագործվում էր բազմաթիվ ջրաղացներում, ջրում էին պարտեզի բույսերն ու ծառերը։ Ֆերդինանդ IV թագավորը նաև ձգտում էր Կազերտայի ծայրամասում ստեղծել տնտեսության մոդել։ Ջուրը տրամադրվել է նաև Սան Լեուչոյի մետաքսի արհեստագործական գործարանին։ Շահագործման երեք դարերի ընթացքում ջրանցույցը կանգուն է մնացել երեք երկրաշարժերից հետո։

ճարտարապետական արժեք ունեցող ջրանցույցից կատարյալ պահպանված Վալե դի Մադալոնիում գտնվող 529 մետր երկարությամբ տուֆե հատվածը միացնում է Մոնտե Լոգանոն (արևելքից) և Մոնտե Գարցանոն (արևմուտքից)։ Այս հատվածը 1997 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Գրականություն
-------------

* Cfr. Archivio Storico della Reggia di Caserta (ASRC), vol. 3558, Platea de’ fondi, beni, e rendite, che costituiscono l’Amministrazione del Real Sito di Caserta formata per ordine di S.M. Francesco Imo Re del Regno delle Due Sicilie P.F.A. dall’Amministratore Commendatore Sancio, 1826, sez. IV, parte II, pp. 235–256.
* Caserta e la sua Reggia il museo dell’opera e del territorio, Soprintendenza BAAAS per le province di Caserta e Benevento, Electa, Napoli 1995.
* Cesare Cundari, Giovanni Maria Bagordo, DGA Documenti grafici di architettura e di ambiente - L'ACQUEDOTTO CAROLINO, Aracne Editrice, Roma, 2012. ISBN 978-88-548-4937-2.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  L'Acquedotto Porta l'acqua alle 'reali delizie'

Արտաքին հղումներ
----------------

Siti UNESCO: L'acquedotto Carolino e i Ponti della Valle di Maddaloni

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վանվիտելլի ջրանցույց» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7521986-4 · VIAF: 239226532 · WorldCat VIAF: 239226532 |

 |
**Մոնտե Պասկոալ ազգային պարկ** (պորտ.՝ Parque Nacional e Histórico do Monte Pascoal), ազգային պարկ Բահիա նահանգում, Բրազիլիա։

Պատմություն
-----------

Ազգային և պատմական պարկը տեղակայված է Ատլանտյան անտառ բիոմում։ Ընդգրկում է 22332 հա տարածք, որից 8627 հա մասամբ համընկնում է Բարրա Վելյայի տարածքին։ Ստեղծվել է 1961 թվականի նոյեմբերի 29-ին 242 հրամանագրով, որը փոփոխվել է 2000 թվականի ապրիլի 20-ին 3.421 հրամանագրով, և այն կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Այն դարձել է Կենտրոնական Ատլանտյան անտառ էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին։ Արգելոցը ներառում է Պորտու Սեգուրու և Պրադո մունիցիպալիտետների որոշ հատվածներ՝ Բահիա նահանգում։

Այն Հայտնագործության ափ Ատլանտյան անտառ կոչվող արգելոցների մի մասն է, որը ութ պահպանվող տարածքներից կազմված խումբ է՝ մակերեսը՝ 112000 հա։ Արգելոցները համարվում են Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Պարկում է գտնվում Մոնտե Պասկոալ լեռը, որտեղից էլ ծագել է վերջինիս անունը։ Այն առաջին ցամաքն է, որը տեսել է պորտուգալացի հետազոտող Պեդրու Ալվարեշ Կաբրալը։

Պահպանություն
-------------

Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է՝ պահպանել բնական էկոհամակարգերը և նպաստել գիտական հետազոտությունների զարգացմանը, բնապահպանական կրթական գործունեության բարելավմանը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ ու էկոտուրիզմ։

Արգելոցում պահպանվող թռչուններից են` *Amazona rhodocorytha*, *Buteogallus lacernulatus*, փայտփորիկը (Celeus torquatus), կոտինգը (Cotinga maculata), թութակը (Pyrrhura cruentata) և այլն։ Մեկ այլ պաշտպանված տեսակներից են՝ յագուարը (Panthera onca), պուման (Puma concolor), մեծ զրահակիրը (Priodontes maximus), *Mimagoniates sylvicola* ձկնատեսակն ու *Dinoponera lucida* մրջյունը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Parna Histórico do Monte Pascoal – Chico Mendes». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 21-ին.
2. ↑  Lamas, Crepaldi & Mesquita 2015
3. 1 2  Unidade de Conservação ... MMA
4. ↑  Discovery Coast Atlantic Forest Reserves – UNESCO

Աղբյուրներ
----------

* *Discovery Coast Atlantic Forest Reserves*, UNESCO, Վերցված է 2016-05-04-ին
* Lamas, Ivana Reis; Crepaldi, Maria Otávia; Mesquita, Carlos Alberto Bernardo (2015), *Uma Rede no Corredor* (PDF) (Portuguese), Conservação Internacional (CI-Brasil), ISBN 978-85-98830-28-5, Վերցված է 2016-10-22-ին`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
* *Parna Histórico do Monte Pascoal* (Portuguese), Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, Արխիվացված է օրիգինալից 2020-06-30-ին, Վերցված է 2016-05-04-ին`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
* *Unidade de Conservação: Parque Nacional do Monte Pascoal* (Portuguese), MMA: Ministério do Meio Ambiente, Վերցված է 2016-05-04-ին`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոնտե Պասկոալ ազգային պարկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85098285 |

 |
Կարմիր ֆլամինգո
**Կարմրաթևիկներ** կամ **ֆլամինգոներ,** կազմում են կարմրաթևիկանմանների կարգի թռչունների ընտանիքը։

Նկարագրություն
--------------

Մարմնի երկարությունը 125–145 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 140–165 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 3,4–4 կգ։ Թռիչքի ընթացքում նկատելի են անսովոր երկար վիզը, հետ տարածած ոտքերը։ Փետրածածկը բաց վարդագույն է, թևերը՝ մուգ վարդագույն ու սև հատվածներով։ Կտուցը վարդագույն է, ծայրը՝ սև, հաստ, ներքև կեռված։ Ոտքերը վարդագույն են, մատները՝ լողաթաղանթավոր։

Կեր է որոնում ծանծաղուտներում՝ ջրում ընկղմած կտուցը աջ ու ձախ տանելով։ Սնվում է միջատներով, խխունջներով, խեցգետնակերպերով։

Տարածվածություն և բնակության վայրեր
-----------------------------------

Կարմրաթևիկները տարածված են Հարավարևմտյան Եվրոպայի, Ասիայի, Աֆրիկայի և Ամերիկայի բազմաթիվ երկրներում։ Հայտնի է 3, Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝ սովորական կարմրաթևիկը, որն աշնանային չվահյուր է։ Հայաստանում հանդիպում է գարնանային և աշնանային չուի ընթացքում՝ Սևանա լճի և Արարատյան դաշտի ձկնաբուծական տնտեսություններում։ 1933-ից Հայաստանում գրանցվել է կարմրաթևիկների չուի 17 դեպք (11-ը՝ Սևանի ավազանից, 6-ը՝ Արարատյան դաշտի ջրավազաններից)։ Հայաստանի տարածքում ապրիլ-հունիսին հայտնվում են մոլորված հասուն ու երիտասարդ անհատներ, իսկ առաջին հավաստի բնադրումը հաստատվել է 1994–95 թթ-ին, ապա՝ 2000–02 թթ-ին։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Ու նույնիսկ այնքան քիչ է տարածված, որ աշխարհում ավելի շատ խաղալիք կարմրաթևիկներ կան, քան հենց կենդանին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 5.djvu/336 — Վիքիդարան». *hy.wikisource.org*. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 21-ին.

Աղբյուր
-------

* Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, Գիրք I, Ֆլամինգոներ

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ֆլամինգո»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆլամինգո» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆլամինգո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 165297758 · LCCN: sh93009042 |

 |
**Մոլլա Փանահ Վագիհ** (ադրբ.՝ Molla Pənah Vaqif) (1717, Յուխարի Սալահլի, Ղարաբաղի կուսակալություն, Սեֆյան Պարսկաստան - 1797, Շուշի, Ղարաբաղի խանություն), ադրբեջանցի բանաստեղծ և պետական գործիչ։ Եղել է ուսուցիչ (որի համար էլ կոչվել է «մոլլա»), ապա վեզիր (արտաքին գործերի մինիստր)՝ Ղարաբաղի կառավարչի մոտ։ Վիագիհ մասնակցությամբ պաշտպանական դաշինք է կնքվել Ղարաբաղի, Վրաստանի, Թալիշի և Երևանի խանությունների միջև՝ ընդդեմ Իրանի։ Վագիհն նախաձեռնել է Ռուսաստանի հետ բանակցությունները, որոնց նպատակն էր ստանալ ռուսների աջակցությունը։ 1797 թվականին Ղարաբաղի իշխանությունը զավթել է Մուհամեդ բեկ Զևանշիրը, որի հրամանով Վագիհը սպանվել է իր որդու՝ բանաստեղծ Ալի բեկի հետ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Վագիհի ստեղծագործությունները ձեռագիր վիճակում չեն պահպանվել, հետագայում հավաքվել են ըստ առանձին գրառումների կամ երգիչների կատարումների։ Առաջին ժողովածուն հրատարակվել է 1856 թվականին, Թեմիր խան-Շուրայում (այժմ՝ Բույնակսկ)՝ Մ․ Ցու․ Ներսեսովի կողմից։ Համեմատաբար լիակատար ժողովածուն տպագրվել է 1945 թվականին։ Վագիհը նոր էջ է բացել ադրբեջանական պոեզիայում, այն մերձեցրել ժողովրդին։ Նրա քնարերգությունը կենսախինդ է․ նա ձգտում է ձախորդությունները հաղթահարել բանականության ուժով, փիլիսոփայական իմաստ է գտնում նույնիսկ վշտի մեջ, մարդուն տրված գերագույն պարգևն այս աշխարհում համարում է երկրային, գրեթե հեթանոսական սերը։ Վագիհը ստեղծել է իրական գեղեցկուհիների կերպարներ («Մանուշակ», «Երկու գեղեցկուհու եմ ես գովերգում» և այլն)։ Վերջին տարիներին Վագիհի գործերում կայունացել է միջնադարյան արևելյան քնարերգությանը բնորոշ «բախտի փոփոխականության» մոտիվը, մարդն անզոր է ճակատագրի հանդեպ։ Փիլիսոփայական քնարերգությունը տոգորվել է դառնությամբ («Ով կատարյալ է՝ նրան բաժին են ընկնում ձախորդությունները») և հեգնանքով՝ կեղծիքի ու չարության աշխարհի նկատմամբ («Ես արդարություն որոնեցի, բայց արդարություն չկա ու չկա»)։ Վիդադիի՝ ավագ ժամանակակցի ու մտերմի հետ Վագիհն ադրբեջանական պոեզիայում հաստատել է աշուղական գոշմա (ղոշմա) ձևը, որն ավելի մոտ է ժողովրդական չափածո ստեղծագործությանը, միաժամանակ խիստ դասական ձևերով գրված իր գազելներով ու մուխամմազներով նա տուրք է տվել Ֆիզուլիի բանաստեղծական դպրոցին։ Վագիհի կյանքը գեղարվեստորեն մարմնավորել է Սամեդ Վուրղունը «Վագիֆ» չափածո դրամայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Faceted Application of Subject Terminology
3. 1 2 3 4  NUKAT — 2002.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 222)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոլլա Փանահ Վագիհ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14569654k · GND: 118966960 · ISNI: 000000004440055X · LCCN: no89000099 · NUKAT: n2019210919 · SUDOC: 085595233 · VIAF: 59328206 · WorldCat VIAF: 59328206 |

 |

 |
**Ստան Յոան Պատրաշ** (ռումիներեն՝ Stan Ioan Pătraş, 1908, Սեպինցա, Մարամուրեշ, Ռումինիա - 1977, Սեպինցա, Մարամուրեշ, Ռումինիա), ռումինացի փայտի վրա աշխատող քանդակագործ, փորագրող։ Ռումինիայի Մարամուրեշ կոմսության Սեպինցա գյուղի Ուրախ գերեզմանատան տապանաքարերի հեղինակ։

Նրա ստեղծագործությունները համահունչ են ժողովրդական արվեստի և ռումինական ավանդույթների հետ։

Կենսագրություն
--------------

Ստան Յոան Պատրաշը ծնվել է 1908 թվականին Մարամուրեշ կոմսության Սեպինցա գյուղում (այն ժամանակ` Ավստրո-Հունգարիա) փայտի քանդակագործության ավանդույթներ ունեցող ընտանիքում։ Պատանի տարիքից հետաքրքրվել է քանդակագործությամբ, նկարչությամբ և պոեզիայով և, երբ 14 տարեկան էր, կաղնուց սկսել է խաչեր քանդակել։

1935 թվականին Ստան Յոան Պատրաշը գերեզմանաքարերի վրա սկսել է քանդակել փոքր բանաստեղծություններ գրված առաջին դեմքով` հեգնական բանաստեղծություններ քերականական սխալներով, շատ մոտ տեղացիների արխայիկ լեզվին։ Սկզբում տարեկան փորագրել է միայն 10 տապանաքար` որպես հիմք օգտագործելով կաղնու փայտը։

1936 թվականին Ստան Յոան Պատրաշը կատարելագործել է իր ոճը. գերեզմանաքարերը դարձրել են ավելի նեղ, և նա խորաքանդակները նկարել է բնական պիգմենտներից ստացված վառ գույներով։ Հիմնական օգտագործել է կապույտ գույնը, որը փորձագետները անվանել են սեպինցայի կապույտ։ Մյուս գույները նույնպես խորհրդանշական են իրենց յուրօրինակ ձևով, կանաչը խորհրդանշել է կյանք, դեղինը` պտղաբերություն, կարմիրը` կիրք, սևը` մահ։

Մինչև 1977 թվականը Պատրաշը ստեղծել է շուրջ 700 տապանաքար Սեպինցայի երկու գերեզմանատներում, հետագայում հայտնի որպես Ուրախ գերեզմանատուն։

Ստան Յոան Պատրաշը մահացել է 1977 թվականին՝ թողնելով իր տունն աշակերտին՝ Դումիտրու Պոպին, ով ապրել է իր ուսուցչի տանը, իսկ ավելի ուշ այն վերածել արհեստանոցի և թանգարանի։

Պատկերասրահ
-----------

* Տապանաքարեր Ուրախ գերեզմանատանըՏապանաքարեր Ուրախ գերեզմանատանը
* Տապանաքարեր Ուրախ գերեզմանատանըՏապանաքարեր Ուրախ գերեզմանատանը
* Տապանաքարեր Ուրախ գերեզմանատանըՏապանաքարեր Ուրախ գերեզմանատանը
* Ստան Յոան Պատրաշի տուն-թանգարանըՍտան Յոան Պատրաշի տուն-թանգարանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1024719197 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2  Union List of Artist Names
3. ↑
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* VAŠČÁK, Martin: Cimitirul vesel : Veselý cintorín v Sapante, región Maramures, Rumunsko. In: GRESSNEROVÁ, Laura (ed.): Cintoríny v kontexte kultúrneho dedičstva (zborník z medzinárodnej vedeckej konferencie v Banskej Štiavnici 25.-26. novembra 2009). Bratislava : Slovenská technická univerzita, 2010, s. 149 – 152. ISBN 978-80-227-3350-2.
* www.agero-stuttgart.de Արխիվացված 2016-03-03 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստան Յոան Պատրաշ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1024719197 · ISNI: 0000000355956846 · LCCN: n94081497 · VIAF: 172806929 · ULAN: 500291579 · WorldCat VIAF: 172806929 |

 |
**Ժոզեֆինա Չոբա Տոպալի** (ալբ․՝ Jozefina Çoba Topalli, նոյեմբերի 26, 1963(1963-11-26), Շկոդեր, Ալբանիա), ալբանացի քաղաքական գործիչ, եղել է Ալբանիայի Ազգային ժողովի խոսնակ 2005 թվականի սեպտեմբերի 3-ից մինչև 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ը։ Ալբանիայի դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդի տեղակալ։

Կենսագրություն
--------------

Ժոզեֆինա Տոպալին ծնվել է 1963 թվականի նոյեմբերի 26-ին Շկոդերում։ Լ. Գուրակուչիի անվան համալսարանում սովորել է մաթեմատիկա և իրավունք, ապա Պադուի համալսարանում ավարտել է ասպիրանտուրա միջազգային հարաբերությունների գծով։ 2010 թվականին Ժոզեֆինա Տոպալին պաշտպանել է ատենախոսություն «Ազգային խորհրդարանի դերը երկրի եվրաինտեգրացման գործընթացում» թեմայով և ստացել փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան Տիրանայի համալսարանում։ Տիրապետում է անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն և իտալերեն լեզուներին։

Դպրոցն ավարտելուց հետո Ժոզեֆինա Տոպալին աշխատանքի է ընդունվել Շկոդերի Եգիպտացորենի ուսումնասիրության ինստիտուտում, ապա աշխատել է տեղի առևտրաարդյունաբերական պալատում։ 1995-1996 թվականներին դասավանդել է Շկոդերի Լ. Գուրակուչիի անվան համալսարանում։ 1990-ական թվականներին միացել է Ալբանիայի դեմոկրատական կուսակցությանը, իսկ 2000 թվականին դարձել կուսակցության առաջնորդի տեղակալ։

1996 թվականի ընտրություններում Ժոզեֆինա Տոպալին առաջին անգամ ստացել է խորհրդարանի պատգամավորի մանդատ, աշխատել է Իրավական ու սահմանադրական հարցերի հանձնաժողովում։ 2005 թվականի սեպտեմբերին ընտրվել է խորհրդարանի նախագահ․ դա դարձել է կնոջ կողմից երբևէ զբաղեցված ամենաբարձր պաշտոնն Ալբանիայում։

2009 թվականի ընտրություններից հետո Ժոզեֆինա Տոպալին վերընտրվել է խորհրդարանի նախագահ։

2010 թվականին արժանացել է Միջերկրածովյան մրցանակի ի նպաստ աշխարհի կատարած իր աշխատանքի համար։

2012 թվականին Ժոզեֆինա Տոպալին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Ալբանիայի անկախության հռչակման հարյուրամյակին և տոտալիտար ռեժիմի՝ ալբանացի մտավորականների նկատմամբ հաշվեհարդարի 61-ամյա տարելիցին նվիրված միջոցառումների կազմակերպմանը։

Ժոզեֆինա Տոպալին ամուսնացած է, ունի երկու երեխա (որդի և դուստր)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Masakra e 26 shkurtit, Topalli: Të kërkohet falje
2. ↑  Firing of 22 intellectuals, Topalli: Heirs, should apologize for crimes of their fathers

Արտաքին հղումներ
----------------

* NATO Parliamentary Assembly Արխիվացված 2014-10-20 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժոզեֆինա Տոպալի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000073521545 · LCCN: n2009081519 · VIAF: 103489964 · WorldCat VIAF: 103489964 |

 |