Մեդիում Դանիել Դանգլաս Հոմը պիրոկինեզի ենթադրյալ պրակտիկանտ էր
**Պիրոկինեզը** ենթադրյալ հոգեկան կարողություն է, որը թույլ է տալիս մարդուն ստեղծել և կառավարել կրակը մտքի ուժով։ Ինչպես մյուս *պարահոգեբանական* երևույթների դեպքում, պիրոկինեզի փաստացի գոյությունը հաստատող վերջնական ապացույց չկա։ Ենթադրյալ շատ դեպքեր կեղծիքներ են՝ խաբեության արդյունք.:

Ստուգաբանություն
----------------

«Պիրոկինեզիս» բառը (հունարեն՝ pyr=կրակ, kinesis=շարժում) տարածվել է սարսափ վիպասան Սթիվեն Քինգի կողմից 1980 թվականին իր «Firestarter» վեպում՝ նկարագրելու կրակ ստեղծելու և կառավարելու կարողությունը։ Բառը նախատեսված է *տելեկինեզին* զուգահեռ, Ս. Թ. Ջոշին նշում է, որ տելեկինեզի ճիշտ անալոգիան կլինի «ոչ թե «պիրոկինեզը», այլ «տելեպիրոզը» (հեռվից կրակ)»։

Պատմություն
-----------

Ա. Վ. Անդերվուդը, 19-րդ դարի աֆրոամերիկացի, ձեռք է բերել հայտնիության կարգավիճակ՝ իրերը վառելու ենթադրյալ ունակությամբ։ Մոգերն ու գիտնականները ենթադրում են, որ փոխարենը Անդերվուդը օգտագործել է ֆոսֆորի թաքնված կտորները։ Ֆոսֆորը կարող է հեշտությամբ բռնկվել շնչառության կամ քսման միջոցով։ Թերահավատ քննիչ Ջո Նիկելը գրել է, որ Անդերվուդը կարող էր օգտագործել «քիմիական այրման տեխնիկա և դեռ այլ միջոցներ։ Ինչ էլ որ լինի ճշգրիտ տարբերակը, և ֆոսֆորի հնարքը կարող է լինել ամենահավանականը, խաբեության հնարավորությունները շատ ավելի գերակշռում են ցանկացած օկուլտիզմի լիազորություններ, որոնք ակնարկվել են Չարլզ Ֆորտի և ուրիշների կողմից»։

Մեդիում Դանիել Դանգլաս Հոմը հայտնի էր կրակի ունակություններով և հրդեհից վերցված ածուխի ջեռուցված կտորը ձեռքում պահելով։ Մագ Հենրի Ռ. Էվանսը գրել է, որ ածուխի հետ վարվելը ձեռնածություն է, որը Հոմը կատարել է թաքնված պլատինի կտորի միջոցով։ Հերվարդ Քարինգթոնը նկարագրեց Էվանսի վարկածը որպես «անկասկած հնարամիտ», բայց մատնանշեց, որ փորձառու քիմիկոս Ուիլյամ Քրուքսը ներկա էր նիստին, մինչ Հոմը կատարում էր հնարքը և հստակ կիմանար, թե ինչպես տարբերել ածուխը և պլատինը։ Ֆրենկ Պոդմորը գրել է, որ կրակի սխրանքների մեծ մասը կարող էր հեշտությամբ իրականացվել հնարքների և ձեռքի խորամանկության միջոցով, սակայն հալյուցինացիան և զգայական խաբեությունը կարող էին բացատրել Քրուկսի պնդումը Հոմի մատներից բոցը դիտելու մասին։

Ջոզեֆ Մաքքեյբը գրել է, որ Հոմի պիրոկինեզի ենթադրյալ սխրանքները անբավարար էին, նա նշել է, որ դրանք կատարվել են մութ պայմաններում ոչ վստահելի վկաների շրջանում::

Երբեմն պիրոկինեզի մասին պնդումները հրապարակվում են կրակի ուրվականների համատեքստում, ինչպիսիք են *Կաննետո դի Կարոնիայի հրդեհը* և 1982 թվականին իտալական երիտասարդ շոտլանդացի դայակ Քերոլ Քոմփթոնի դեպքը։

2011 թվականի մարտին երեք տարեկան մի աղջիկ Անտիկում, Ֆիլիպինների կարևոր միստիցիզմով և բանահյուսությամբ գավառում, գրավեց տեղական լրատվամիջոցների ուշադրությունը հրդեհներ կանխատեսելու կամ ստեղծելու ենթադրյալ գերբնական ուժի ունակությամբ։ Քաղաքի քաղաքապետն ասաց, որ ականատես է եղել, թե ինչպես է բարձը բռնկվել այն բանից հետո, երբ աղջիկն ասել է «կրակ... բարձ»։ Մյուսները պնդում էին, որ ականատես են եղել, թե ինչպես է աղջիկը կանխագուշակում կամ կրակս ստեղծում առանց առարկաների հետ ֆիզիկական շփման:Քաղաքի հոգևոր առաջնորդը պնդում էր, որ աքսորել է աղջկան, իսկ ոստիկանությունը չկարողացավ որևէ աննորմալ բան գտնել, թեև պարանորմալ երեւույթների կողմնակիցը պնդում էր, որ նա պետք է ժառանգած լիներ այդ ուժերը նախորդ կյանքից:Ենթադրյալ «հրդեհի մեկնարկի» պատմությունը ցուցադրվել է 2020 թվականի հունիսի 22-ի «Կապուսո Մո, Ջեսիկա Սոհո» շոուում։ Քանի որ տան շուրջ մի քանի առարկաներ են բռնկվել, տեղի բնակիչները հավաքվել են աղջկա տուն՝ իմանալու հանգամանքները, իսկ շտապօգնության ծառայություններն այցելել են տուն՝ հետաքննեության համար։

Գոյություն չունի գիտականորեն հայտնի մեթոդ ուղեղի համար պայթյուններ կամ հրդեհներ առաջացնելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Joyce, Judith (2011). *The Weiser Field Guide to the Paranormal*. San Francisco, California: Weiser Books. p. 159. ISBN 978-1609252984.
2. 1 2  Gresh, Lois H.; Weinberg, Robert (2007). *The Science of Stephen King: From Carrie to Cell, The Terrifying Truth Behind the Horror Masters Fiction*. Hoboken, New Jersey: Wiley & Sons. pp. 38–39. ISBN 9780471782476. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 5.
3. ↑  Westfahl, Gary; Gaiman, Neil (2005). *The Greenwood Encyclopedia of Science Fiction and Fantasy* (1st ed.). Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. 637. ISBN 9780313329524. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 6.
4. ↑  Stein, Gordon; Gardner, Martin (1993). *Encyclopedia of Hoaxes*. Detroit: Gale Research. pp. 161–164. ISBN 0810384140.
5. 1 2  Nickell, Joe (2004). *Mystery Chronicles: More Real-Life X-Files*. Lexington, Kentucky: University Press of Kentucky. pp. 56–60. ISBN 9780813123189.
6. ↑  McCrossan, John A. (2000). *Books and Reading in the Lives of Notable Americans: A Biographical Sourcebook*. Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. 144. ISBN 0313303762.
7. ↑  Lee, Walt (1972). *Reference Guide to Fantastic Films: Science Fiction, Fantasy, & Horror. Volume 2*. Los Angeles: Chelsea-Lee Books. p. 193. ISBN 0913974048. Արխիվացված է the original 2023 թ․ նոյեմբերի 1-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 20. `{{cite book}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
8. ↑  Joshi, S. T. (2001). *The Modern Weird Tale*. Jefferson, North Carolina: McFarland. p. 75. ISBN 9780786409860. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 6.
9. ↑  Evans, Henry R. (1897). *Hours With the Ghosts Or Nineteenth Century Witchcraft*. Laird & Lee. pp. 106-107. The "coal" is a piece of spongy platinum which bears a close resemblance to a lump of half burnt coal, and is palmed in the hand, as a prestidigitateur conceals a coin, a pack of cards, an egg, or a small lemon. The medium or magician advances to the grate and pretends to take a genuine lump of coal from the fire but brings up instead at the tops of his fingers, the piece of platinum.
10. ↑  Carrington, Hereward (1907). *The Physical Phenomena of Spiritualism*. Herbet B. Turner & Co. p. 404.
11. ↑  Podmore, Frank (1910). "Levitation and the Fire Ordeal". *The Newer Spiritualism*. Henry Holt and Company. pp. 55–86.
12. ↑  McCabe, Joseph (1920). *Is Spiritualism Based on Fraud? the Evidence Given by Sir A. C. Doyle and Others Drastically Examined*. London Watts & Co. pp. 78–80.
13. ↑  "Sicilian fires recall nanny's 'witch' ordeal". The Scotsman. 2004 թ․ փետրվարի 12. Retrieved 2015 թ․ մարտի 5.
14. ↑  "Fire 'seer' draws hundreds to Antique village". Newsinfo.inquirer.net. 2011 թ․ մարտի 9. Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 7.
15. ↑  Felongco, Gilbert P (2011 թ․ մարտի 5). "Three-year-old alleged firestarter sparks amazement in Philippines". *Gulf News*.
16. ↑  Vince (2011 թ․ մարտի 24). "Fire Starter or Pyrokinesis: 3-Year old Child from Iloilo City Make Fire by Imagination". *Philippine News*.
17. ↑  "Kapuso Mo, Jessica Soho: Bata mula Antique na hinihinalang firestarter, kumusta na ngayon?". *GMA News and Public Affairs*. YouTube. 2020 թ․ հունիսի 21. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ դեկտեմբերի 11. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 1.

Գրականություն
-------------

* Գորդոն Սթեյն. (1993). *Խաբեությունների հանրագիտարան*. Գեյլի հետազոտություն. 0-8103-8414-0
* Ջոն Թեյլոր. (1980). *Գիտությունը և գերբնականը. պարանորմալ երևույթների ուսումնասիրություն, ներառյալ հոգեկան բուժում, պայծառատեսությունը, հեռատեսությունը և կանխագուշակումը վաստակավոր ֆիզիկոսի և մաթեմատիկոսի կողմից*։ Թեմփլ Սմիթ. 0-85117-191-5