Վանեսա գետաձին, Հասիենդա Նապոլիսում
**Գետաձիեր Կոլումբիայում**, ներմուծված տեսակ, որ 1970-ականների վերջին ներմուծել և պահել է իր սեփական կենդանաբանական այգում Պաբլո Էսկոբարը։ 1993 թվականին, նրա մահից հետո, գետաձիերի չորս առանձնյակներ սկսել են ազատ շրջել լքված կալվածքում, և մինչև 2019 թվականը գլխաքանակը հասել է մոտ հարյուր անհատի։ Գիտնականները մտավախություն ունեն, որ գետաձիերը կարող են վնասել տարածքի բնիկ բուսական և կենդանական աշխարհը։

Պատմություն
-----------

Կոլումբիայի կոկաինի արքա Պաբլո Էսկոբարը 1980-ականների կեսերին իր Հասիենդա Նապոլիսում գտնվող բուծարան է բերել մեկ արու և երեք էգ գետաձի։ Թմրաբարոնի մահից հետո նրա ունեցվածքը պետականացվել է իշխանությունների կողմից, և նրա կենդանաբանական այգին հետագայում դարձել է զվարճանքի պարկի մի մասը։ Կալվածքի կենդանիները բաժանվել են Կոլումբիայի կենդանաբանական այգիների միջև, սակայն տեղափոխման հետ կապված տեխնիկական դժվարությունների պատճառով գետաձիերը մնացել են տեղում։ Այնուհետև նրանք բազմացել են և մտել երկրի գլխավոր՝ Մագդալենա գետը։ Իրենց ծագման պատճառով Կոլումբիայում նրանք հայտնի են որպես «կոկաինի գետաձիեր»։

Biological Conservation ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրությունների համաձայն, եթե առանձնյակների մի մասը չսպանվի կամ չստերիլիզացվի, 10-20 տարի հետո իրավիճակը վերահսկողությունից կարող է դուրս գալ։ Գետաձիերի ստերիլիզացումը բարդ և թանկ գործողություն է։ Մեկ երիտասարդ գետաձի բռնելը և վիրահատելը արժեցել են 25 հազար դոլար։

Գիտնականները հաշվարկել են, որ Կոլումբիայի գետերում ապրում են 80-120 գետաձի, որոնք կազմում են ամենամեծ նախիրը Աֆրիկայի սահմաններից դուրս։ Նրանք արագ են բազմանում, քանի որ Հարավային Ամերիկայում, ի տարբերություն Աֆրիկայի, գետաձիերը չունեն բնական թշնամիներ, օրինակ՝ առյուծներ և կոկորդիլոսներ, իսկ Կոլումբիայի կլիման և երաշտի բացակայությունը նրանց համար իդեալական է։

Գետաձիերը ազդում են էկոհամակարգի վրա՝ տեղահանելով բնիկ տեսակները, օրինակ՝ արդեն վտանգված են լամանտինները, և փոխվում է ջրային մարմինների քիմիական կազմը, ինչը նպաստում է վնասակար ջրիմուռների և բակտերիաների բազմացմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Кокаиновое наследие. Бегемоты главного наркобарона мира Эскобара захватили Колумбию. Никто не знает, как их остановить". *lenta*. 29 января 2021. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հոկտեմբերի 16. Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 16.
2. ↑  Jonathan B. Shurin, Nelson Aranguren-Riaño, Daniel Duque Negro, David Echeverri Lopez, Natalie T. Jones, Oscar Laverde-R, Alexander Neu, Adriana Pedroza Ramos, (2020 թ․ հունվարի 28). "Ecosystem effects of the world's largest invasive animal". *onlinelibrary* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հոկտեմբերի 16. Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 16.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
3. 1 2  "Кокаиновые бегемоты Колумбии, или Экологическая диверсия Эскобара". *bigpicture*. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հոկտեմբերի 19. Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 16.
4. 1 2 3 4 5  Фернандо Дуарте (8 февраля 2021). "В Колумбии хотят умертвить чересчур плодовитых "кокаиновых бегемотов" Пабло Эскобара. Общественность не согласна". *bbc*. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ դեկտեմբերի 3. Retrieved 2021 թ․ դեկտեմբերի 3.
5. 1 2  "Бегемоты Пабло Эскобара захватывают Колумбию". *National Geographic Россия*. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ հոկտեմբերի 16. Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 16.