recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Իբուկուն Օդուսոտ** (անգլ.՝ Ibukun Odusote), կառավարման և ՏՏ ոլորտում նիգերիացի պետական ծառայող։ Նիգերիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենի (.ng) առաջին ադմինիստրատիվ կապեր հաստատողն էր։ Նա եղել է Նիգերիայի գյուղատնտեսության և գյուղական զարգացման նախարարության մշտական քարտուղարը և Դաշնային կառավարության քաղաքական հարցերի բաժնի գրասենյակի քարտուղարը։

Կենսագրություն
--------------

Օդուսոտը ծնվել է Իկեննե-Ռեմո քաղաքում, Օգուն նահանգ (Նիգերիա)։ Սովորել է Օյո նահանգի Օկե-Ադո Իբադան քաղաքի Սուրբ Թերեզայի քոլեջում։ Դպրոցական վկայագիրը ստանալուց հետո ընդունվել է Օբաֆեմի Ավոլովո համալսարան։ Այստեղ ուսումնասիրել է համակարգչային գիտություններ և տնտեսագիտություն։

Ավելի ուշ Լագոսի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան։ 1995-1998 թվականներին տեխնոլոգիաների գծով Յաբա քոլեջի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և կառավարման կենտրոնի տնօրենն էր։

Օդուսոտը հայտնի դարձավ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում որպես ավագ քաղծառայող։ Նիգերիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենի (.ng) առաջին ադմինիստրատիվ կապեր հաստատողն էր։ Նա մինչև Նիգերիայի նախարարությունում կստանձներ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տնօրենի պաշտոնը, եղել է Յաբա տեսխնոլոգիական քոլեջի նախկին ՏՀՏ տնօրեն։ Նա որպես մշտական քարտուղար աշխատել է տարբեր նախարարություններում, այդ թվում՝ Բնապահպանական հիմնադրամի գրասենյակում, Դաշնային նախարարության, Շրջակա միջավայրի դաշնային նախարարության և Մշակույթի, Զբոսաշրջության և ազգային կողմնորոշման (National Orientation) դաշնային նախարարություններում։

Օդուսոտը նշանակվել է Գուղատնտեսության և գյուղական զարգացման նախարարության նախարար Աքինուումի Ադեսինայի մշտական քարտուղարի պաշտոնում։ Այստեղ գտնվելու ժամանակ նա Նիգերիայի գյուղատնտեսությունում «հեղափոխություն» անելու համար պարգևատրվել է մրցանակներով։

2000 թվականին Օդուսոտը դարձել է Digitest-ի ազգային համակարգողը։ Digitest-ը ամենամյա ճամբար և մրցույթ է, որը խրախուսում է ուսանողներին զարգացնել ինտերնետում լուծումները, որոնք ազգային հետաքրքրություններ են հետապնդում։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսանցել է Ռևերենդ Ադեոլու Օդուսոթի հետ, նրանք ունեն մի դուստր։ Զույգը Աբուջայում գտնվող Ֆոուրսքուեր եկեղեցու ավագ դեմքեր են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Perm. Sec. Urges Nigerians In Diaspora To Be Change Agents Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. *Nigerian Info,* Retrieved 5 March 2016
2. 1 2  Ibukun Odusote Archived 2016-02-11 at the Wayback Machine. *Nigerian Agriculture News,* Retrieved 23 January 2016
3. ↑   Archived 2016-03-14 at the Wayback Machine. Centre for Information Technology and Management Retrieved 29 February 2016
4. ↑  "NIRA Gets 3 Life Patrons", *IT Realms,* Retrieved 23 January 2016
5. 1 2  Ibukun Odusote Archived 2016-02-02 at the Wayback Machine. Federal Ministry of Agriculture and Rural Development, Retrieved 15 February 2016
6. ↑  «Nigeria's Akinwumi Adesina named Forbes African of the Year». BBC. 2013 թ․ դեկտեմբերի 3. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
**Լամա Աբու-Օդե** (արաբ․՝ لمى أبو عودة‎‎), 1962), պաղեստինցի-ամերիկացի դասախոս և հեղինակ։ Դասավանդում է Ջորջթաունի համալսարանի իրավաբանական կենտրոնում։ Հիմնականում գրում է իսլամական օրենքի, ֆեմինիզմի և ընտանեկան իրավունքի վերաբերյալ։

Կենսագրություն
--------------

Աբու Օդեն ծնվել է 1962 թվականին Ամմանում, Հորդանանի խորհրդարանի նախկին սենատոր և դեսպան Ադնան Աբու-Օդեի ընտանիքում։ Իրավագիտության բակալավրի աստիճան ստացել է Հորդանանի համալսարանից, իրավագիտության մագիստրոսի աստիճան՝ Բրիստոլի համալսարանից, արվեստի մագիստրոսի կոչում՝ Յորքի համալսարանից, Անգլիա, իրավագիտության դոկտորի կոչում ստացել է Հարվարդի համալսարանից։

Դասավանդել է Սթենֆորդի իրավունքի դպրոցում, աշխատել է Համաշխարհային բանկի Միջին Արևելք / Հյուսիսային Աֆրիկա բաժանմունքում։

Աբու-Օդեն գրել է նաև Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության վերաբերյալ և աջակցել է bi-national լուծմանը կամ մեկ պետություն՝ Իսրայել/ Պաղեստին ստեղծելուն։ Բացի տարբեր հարթակներում ծավալած գիտական գործունեությունը, Լամա Աբու-Օդեն շատ է քննարկում աշխարհի քաղաքական և իրավական միտումները, որոնք վերաբերում են մուսուլմաններին նախկին Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին հասարակությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lama Abu-Odeh: Professor and Author
2. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 29-ին. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 12-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
3. ↑  Lama Abu-Odeh, L.L.B. University of Jordan; LL.M. University of Bristol; M.A. University of York; S.J.D. Harvard

Արտաքին հղումներ
----------------

* Georgetown Law Full-Time Faculty Biography
* *The Case for Bi-Nationalism: Why one state — liberal and constitutionalist — may be the key to peace in the Middle East*, The Boston Review, December 2001-January 2002 Archived 2007-10-21 at the Wayback Machine.
**Լիդիա Աֆանասևնա Ցիմբալ** (ռուս.՝ Лидия Афанасьевна Цымбал, հունվարի 29, 1926(1926-01-29), Շախտի, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 29, 2013(2013-04-29), Տագանրոգ, Ռոստովի մարզ, Ռուսաստան), ռուս պատմաբան և ուսուցիչ, Տագանրոգի տեղական պատմության թանգարանի տնօրեն (1965-1983)։

Կենսագրություն
--------------

Լիդիա Ցիմբալը ծնվել է 1926 թվականին Շախտի քաղաքում։ 1948 թվականին ավարտել է Նովոչերկասկի մանկավարժական ինստիտուտը, 1959 թվականին՝ Շախտիի մանկավարժական ինստիտուտը՝ պատմության ուսուցչի որակավորմամբ։

1956 թվականին տեղափոխվել է Տագանրոգ։ 1958 թվականին դարձել է Տագանրոգի գավառագիտական թանգարանի թանգարանապահ, 1965 թվականին՝ նշանակվել թանգարանի տնօրեն։ 1967 թվականին գործուղվել է Տագանրոգի մետալուրգիական գործարան ստեղծելու մետաղագործների աշխատանքային և ռազմական փառքի թանգարան, որը բացվել է 1967 թվականին, և Ցիմբալը նշանակվել է տնօրեն։

1971 թվականին Ցիմբալը վերադարձել և ղեկավարել է գավառագիտական թանգարանը։ Նրա ժամանմամբ ավարտվել է շենքի երկարաժամկետ վերանորոգումը և ստեղծվել է նոր ցուցադրություն։ 1970-ական թվականներին Տանգրոգի գավառագիտական թանգարանում իրականացվել են ակտիվ հավաքագրման, հետազոտական և կրթական աշխատանքներ։ Թանգարանը բազմիցս դարձել է Ռոստովի մարզի մշակութային հաստատությունների մրցույթների հաղթող, պարգևատրվել պատվավոր դիպլոմներով, ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության և ՌԽՖՍՀ դիպլոմներով։

1981 թվականին Լիդիա Աֆանասևնա Ցիմբալի ղեկավարությամբ ստեղծվել է «Տագանրոգ քաղաքի քաղաքաշինության և կենցաղի թանգարանի» ցուցադրությունը։ 1980-ական թվականներին Ցիմբալը պատրաստել է գիտական փաստաթղթեր և Ռոժոկի ազգագրական թանգարանի նախագիծը։ Մեթոդական աջակցություն է ցուցաբերել «Կրասնի Կոտելշչիկ» և Տագանրոգի կոմբայնի գործարաններում թանգարանների ստեղծման գործում։

Մահացել է 2013 թվականի ապրիլի 29-ին։ Թաղված է Տագանրոգի Նիկոլաևսկի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Андреенко С. А.* Цымбал Лидия Афанасьевна // Таганрог. Энциклопедия. - Таганрог: Антон, 2008. - С. 774. - ISBN 978-5-88040-064-5.
2. ↑  *Булгаков В. Зайцев Е. Потапов Н.* Пламя, металл, люди. - Ростов н/Д: Ростовское книжное издательство, 1972. - С. 4.
**Գերդա Քրիստիան** (գերմ.՝ Gerda Christian, ի ծնե՝ Գերդա Դարանովսկի (գերմ.՝ Gerda Daranowski); դեկտեմբերի 13, 1913(1913-12-13), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - ապրիլի 14, 1997(1997-04-14), Դյուսելդորֆ, Գերմանիա), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում եղել է Ադոլֆ Հիտլերի անձնական քարտուղարուհին։ Գերդան այն քչերից էր, որոնք կարողացան ողջ դուրս գալ ֆյուրերբունկերից և ապրել մինչև խոր ծերություն։

Կենսագրություն
--------------

Գերդան սկսել է աշխատել Հիտլերի մոտ 1937 թվականց, երբ նրա երկու քարտուղարուհիները՝ Յոհաննա Վոլֆը և Քրիստա Շրյոդորը այլևս չէին կարողանում աշխատել մեծ քանակով կուտակված փաստաթղթերի հետ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
------------------------------

1943 թվականի փետրվարին նա ամուսնացել է լյուֆտվաֆե սպա Էրհարդ Քրիստիանի հետ, ինչը պատճառ դարձավ Հիտլերի գրասենյակից հեռանալուն։ Նրան փոխարինեց Տրադուլ Յունգեն, սակայն մի քանի ամսից Քրիստիանը վերադարձավ աշխատանքի։ 1945 թվականի մայիսի 1-ին Հիտլերի մոտիկ շրջապատի հետ փորձել է լքել շրջափակված Բեռլինը։ Խումբը թաքնվել է Բեռլինի քանդված շենքի նկուղում, սակայն մայիսի 2-ին նրանց բռնել են խորհրդային զորքերը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո
-------------------------------------

Պատերազմից հետո Գերդան տեղափոխվեց Դյուսելդորֆ, որտեղ աշխատում էր հյուրանոցում։ Ընկերական կապ էր պահում Վերներ Նաումանի հետ (նեոնացիստական կազմակերպության ղեկավար)։ Մահացել է 1997 թվականին քաղցկեղից։

Կինեմատոգրաֆիա
--------------

Գերդայի կերպարը օգտագործվել է շատ ֆիլմերում։

* Շեյլա Գիշ (1973) — անգլիական ֆիլմ (Hitler: The Last Ten Days):
* Միտցի Ռոջերս (1973) — անգլիական հեռուստաֆիլմ (The Death of Adolf Hitler):
* Բիրժիտ Մինիշմայր (2004) - Բունկեր — գերմանական ֆիլմ (Downfall \ Der Untergang):
* Ելենա Կազնաչեևա (2011) - հնդկական ֆիլմ «Gandhi to Hitler»:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Hitler: The Last Ten Days (1973)». IMDb.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 8-ին.
2. ↑  «The Death of Adolf Hitler (1973) (TV)». IMDb.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 8-ին.
3. ↑  «Untergang, Der (2004)». IMDb.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 8-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վաղինակ Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Վաղինակ Եգորի Վարդանյան** (նոյեմբերի 12, 1923(1923-11-12) - 1990), հայ վնասվածքաբան-օրթոպեդ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1966):

Կենսագրություն
--------------

Վաղինակ Վարդանյանը ծնվել է 1923 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ 1943 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1953-1964 թվականներին աշխատել է Կուբանի (ՌԴ) բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր վիրաբուժության ամբիոնում, 1964-1966 թվականներին՝ Ալժիրի հոսպիտալում, 1968 թվականից՝ Կուբանի բժշկական ինստիտուտի վնասվածքաբանության, օրթոպեդիայի և ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են հոդախախտերի (արթրոզ) վիրաբուժական բուժմանը և հիվանդների ու հաշմանդամների վերականգնման, կոնքազդրային և այլ հոդերի բնածին հոդախախտումների, կլինիկայում վնասվածքաբանական օրթոպեդիական ժամանակակից բուժման եղանակների ներդրմանը։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Կուբանում վնասվածքաբանական և օրթոպեդիական ծառայության կազմակերպման ու զարգացման բնագավառում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Кубанская Государственная Медицинская Академия». *www.kgma.ru*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 23-ին.
2. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 545։

Գրականություն
-------------

* ВАРТАНЯН Вагинак Егорович // Ортопедия, травматология и протезирование. - 1983. - № 12. - С. 62-63.
**Ֆլորա Վլադիմիրի Նախշքարյան** (սեպտեմբերի 19, 1949, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լրագրող, խմբագիր։ ՀՀ վաստակավոր լրագրող (2009)։ «Գոլոս Արմենիի» թերթի գլխավոր խմբագիր։ Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ (1980)։

Կենսագրություն
--------------

Ֆլորա Նախշքարյանը ծնվել է 1949 թվականին Թբիլիսիում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1971-1976 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի «Հասարակական գիտությունների բանբեր» պարբերականի խմբագիր, 1976-1992 թվականներին աշխատել է «Կոմունիստ» թերթի խմբագրությունում, եղել է թերթի թղթակից, բաժնի վարիչ, պատասխանատու քարտուղար, խմբագրի տեղակալ։ 1992 թվականից «Գոլոս Արմենիի» (նախկին՝ «Կոմունիստ») ռուսական թերթի գլխավոր խմբագիրն է։

Ընտանիք
-------

Ամուսինը՝ փաստաբան Ռուբեն Սահակյան։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ Մովսես Խորենացու մեդալ, 2001
* ՀՀ վաստակավոր լրագրող, 2009

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Հայաստանի թերթերի ապագան. «Գոլոս Արմենիի»». 2016 թ․ մարտի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
4. ↑  Ֆլորա Նախշքարյան, «Գոլոս Արմենիի» թերթի գլխավոր խմբագիր
5. ↑  Ամուր կապող օղակ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նախագահը շնորհավորել է «Գոլոս Արմենիի» թերթի գլխավոր խմբագրին՝ հոբելյանի առթիվ Archived 2022-02-11 at the Wayback Machine.
**Միլա Մուարե** (անգլ.՝ Milo Moiré, մայիսի 7, 1983(1983-05-07), Լյուցերն, Շվեյցարիա), շվեյցարացի կոնցեպտուալ նկարիչ և մոդել, ով առավել հայտնի է իր մերկ պերֆոմանսների և իր արվեստում իր մարմնի օգտագործման համար։ Մուարեն ծնվել է Շվեյցարիայում սլովակ-իսպանական ընտանիքում, սակայն աշխատում է Դյուսելդորֆում։ Մուարեն ավարտել է Արվեստի ակադեմիան և ստացել է հոգեբանության գիտական աստիճան (magna cum laude)։

Արվեստ թե պոռնկագրություն
-------------------------

Մուարեն գիտակցաբար տեղադրել է իրեն արվեստի և պոռնկագրության սահմանագծին։ Նա ազատ դիտման համար և «առանց գրաքննության» («uncensored») նկարագրությամբ իր պերֆորմանսների տեսագրություններ է հրապարակել իր պաշտոնական կայքում։ Մուարեն ասել է, որ արվեստում չպետք է լինեն սահմանափակումներ և իր համար մահը միակ սահմանափակումն է։ Միլա Մուարե քաղվածքում է Մարինա Աբրամովիչին և Ջոզեֆ Բոյսին որպես իրեն ազդած նկարիչների։ Ըստ Միլա Մուարեի արվեստը կարող է լինել պոռնկագրություն և պոռնկագրությունը կարող է լինել արվեստ։

Ձերբակալություններ
------------------

2015 թվականին Մուարեին ձերբակալել է ֆրանսիական ոստիկանությունը և նա մեկ գիշեր է անցկացրել բանտախցում Էյֆելյան աշտարակի դիմաց տուրիստների հետ մերկ սելֆիներ անելուց հետո։ 2016 թվականին Մուարեն նույնպես ձերբակալվել՝ արդեն Լոնդոնում, երբ նա Տրաֆալգարյան հրապարակում առաջարկում էր անցորդներին դիպչել իր սեռական օրգաններին, անցկացնելով դիպչողների ձեռքը հայելապատ վարագույրով արկղով։

Անձնական կյանք
--------------

Մուարեն բնակվում է Դյուսելդորֆում իր ընկերոջ՝ լուսանկարիչ Պետեր Պալմի հետ։

Ընտրյալ աշխատություններ
-----------------------

* *The Script System No. 1*, performance video, 2013.
* *The Split Brain*, video, 2013.
* *The Script System No. 2*, performance video, Art Basel, 2014.
* *PlopEgg No. 1 – A Birth of a Picture*, performance work, 2014.

Տես նաև
-------

* Պրիկասո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Rittmeyer, Lena (2014 թ․ հունիսի 23). «Manche empfinden schon eine Brustwarze als pornografisch». *Basler Zeitung*. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 5-ին.
3. ↑  *A naked mind* Archived 2018-06-13 at the Wayback Machine. dionisopunk.com, 7 May 2014.
4. ↑  Nude Performance Artist Milo Moiré Arrested in Paris. Henri Neuendorf, artnet.news, 6 July 2015. Retrieved 12 July 2015.
5. ↑  «Artist arrested for getting strangers to stroke her genitals». *Dazed*. 2016 թ․ հունիսի 22. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Աննա Էրիկսդոթեր Բիլկե** (շվեդ․ *Anna Eriksdotter Bielke*, 1490 - 1525), շվեդ ազնվական, Դանիայի դեմ անկախության համար պայքարում ղեկավարել է Կալմար ամրոցի կայազորը ։

Կենսագրություն
--------------

Պետական խորհրդական և ֆեոդալ Էրիկ Տուրեսոն Բիլկեի (մահացել է 1511 թ․) և Գունիլա Յոխանսդոթեր Բեսեի (1475-1553 թթ․) դուստր։ Նահանգապետ և ասպետ Ակսել Բիլկեի (1500-1559 թթ․), Սկանդինավյան թագավուրությունների պետական խորհրդի անդամ Տուրե Բիլկեի (մահացել է 1533 կամ 1534 թթ․) և տխրահռչակ Բարբրո Էրիկսդոթերի (1505-1553 թթ․)։ 1514 թվականին ամուսնացել է ազնվական և Սկանդինավյան թագավորությունների պետական խորհրդի անդամ Յոհան Մոնսոնի (1470-1520) հետ, ով Կալմարի նահանգապետն էր և 1510-1512 թվականներին Կալմարյան կայազորի ղեկավարն էր։

1520 թվականին Շվեդիան ապստամբեց Դանիայի դեմ, որի ժամանակ մահացավ Յոհանը։ Աննան իր վրա վերցրեց Կալմար, այնպես , ինչպես իր մայրն էր ղեկավարում Վիբորգ ամրոցը ռուսական զորքի պաշարման ժամանակ։ Աննայի հեռավոր բարեկամ, Շվեդիայի ապագա թագավոր՝ Գուստավ Վազան դանիական գերությունից փախչելով, Աննայից օգնություն է խնդրում ապստամբելու համար։

Չնայած ջերմ ընդունելությանը, Աննան չհամարձակվեց օգնել Գուստավին, քանի որ քաղաքին մոտենում էր դանիական նավատորմը Սեվերին Նորբի հրամանատարությամբ, իսկ քաղաքում տիրում էր դանիական տրամադրություն։Բնակչությանը ոգեշնչելու մի քանի անհաջող փորձից հետո՝ Գուստավ Վազան լքեց քաղաքը , իսկ Աննան շուտով, 1520 թվականի օգոստոսին, անձնատուր եղավ։

Ավելի ուշ, Աննան նշանադրվեց Հենրիկ Ֆոն Մելենի հետ, ով 1523-1524 թվականներին ամրոցի առաջնորդ Բերենդա Ֆոն Մելենի եղբայրն էր։ Նա ամուսնացած էր Մարգարեթ Ֆոն Մելենի հետ, ով Գուստավ Վազայի բարեկամն էր։Դավադրության կասկածանքով, Աննա Նիլս Էրիկսոնի եղբոր որոշմամբ, Բերենդա Ֆոն Մելենին ազատեցին հրամանատարի պաշտոնից, իսկ նա պահանջեց Աննայից չեղյալ հայտարարել նշանադրությունը։

Մշակույթ
--------

1786 թվականին Ստոկհոլմի թագավորական օպերայում ներկայացվեց «Գուստավ Վազա» օպերան, որի հեղինակն էր Գուստավ III-ը։ Աննայի հատվածը կատարեց Լովիզա Ավգուստին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Johan Månsson (Natt och Dag) — 1989.
2. ↑  Erik Turesson (Bielke), Svenskt biografiskt lexikon (art av G. Carlsson.), hämtad 2014-07-14
3. ↑  «*Personakt för Erik Bielke (Turesson)*». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
4. ↑  ամրոցի ղեկավարի պարտականությունները

Գրականություն
-------------

* Gustaf Elgenstierna: Den introducerade adelns ättartavlor
* Svensk uppslagsbok. Malmö 1939
* Erik Turesson (Bielke), urn:sbl:18162, Svenskt biografiskt lexikon (art av G. Carlsson.), hämtad 2014-07-14
**Գորդանա Յանկուլոսկա** (մակեդոներեն՝ Гордана Јанкулоска, հոկտեմբերի 12, 1975(1975-10-12), Օխրիդ, Հյուսիսային Մակեդոնիա), Մակեդոնիայի պետական գործիչ, 2006-2015 թվականներին Մակեդոնիայի հանրապետության Ներքին գործերի նախագահ։

Կրթություն
----------

Գորդանա Յանկուլոսկան ծնվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 12-ին նախկին Հարավսլավիայի Օխրիդ քաղաքում։ Ավարտել է Սուրբ Կյուրեղի և Մեթոդիոսի անվան Սկոպիեի համալսարանի իրավունքի բաժինը։ 2003 թվականին ավարտել է Քենթի համալսարանի մագիստրատուրան՝ Միջազգային առևտրային իրավունք մասնագիտությամբ

Տիրապետում է անգլերենին, ունի ալբաներենի և գերմաներենի հիմնային գիտելիքներ։

Կարիերա
-------

1999-2000 թվականներին մասնավոր փաստաբան է աշխատել։ 2000-2002 թվականներին Մակեդոնիայի Հանրապետության Ֆինանսների նախարարության պետական խորհրդատու է եղել և միաժամանակ ղեկավարել է նախարարի վարչակազմը։ 2004-2006 թվականներին եղել է Ներքին մակեդոնական հեղափոխական կազմակերպություն - Դեմոկրատական կուսակցություն հանուն ազգային միավորման կուսակցության գլխավոր քարտուղար։ 2006 թվականի օգոստոսի 28-ին նշանակվել է Մակեդոնիայի Հանրապետության Ներքին գործերի նախարար։

Նախարար է եղել Նիկոլա Գրուևսկու չորս կաբինետներում։ 2015 թվականի Մակեդոնիայի բողոքի ակցիաների ժամանակ ակտիվիստները պահանջել են Գրուևսկու կաբինետի հրաժարականը։ Գորդանա Յանկուլոսկան այլ երկու անձանց հետ հրաժարվել է պաշտոնից։ Նրան փոխարինել է Միտկո Չավկովը 2016 թվականի փետրվարի 12-ին Գորդանա Յանկուլոսկաին՝ ութ այլ անձանց հետ, մեղադրանք է ներկայացվել Սկոպիեում կազմակերպված հանցագործություն իրացնելու՝ ընտրակեղծիքների և այլ հանցագործությունների համար։

Ընտանիք
-------

Գորդանա Յանկուլոսկան ամուսնացած չէ և երեխաներ չունի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Յանկուլոսկան հրաժարական է տվել Archived 2015-05-14 at the Wayback Machine. (մակեդ.)
2. ↑  Macedonia on high alert as protests grow over wire taps scandal. *The New Zealand Herald*. Glen Johnson. Published May 16, 2015. Retrieved May 17, 2015.
3. ↑  vlada.mk Archived 2015-05-18 at the Wayback Machine. *Retrieved 13.05.2015*
4. ↑  «Нова ТВ - Арт & ЖивотНова ТВ». *novatv.mk*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 28-ին.
**Պամելա Կազաբիիտի Մբաբազի** (անգլ.՝ Pamela Kasabiiti Mbabazi, ապրիլի 6, 1969(1969-04-06), Մբարարա, Ուգանդա), ուգանդացի համալսարանի պրոֆեսոր, հետազոտող, ակադեմիական ադմինիստրատոր։ Մբանդայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարանի փոխքարտուղար (անգլ.՝ vice-chancellor): Այս պաշտոնում նշանակվել է 2010 թվականին հինգ տարի ժամկետով, կրկին նշանակվելու հնարավորությամբ։

Կենսագրություն
--------------

Մբաբազին ծնվել է 1969 թվականի ապրիլի 6-ին Մբարարայում, Ուգանդա։ Տարրական կրթություն ստացել է Մբարարայի կենտրոնում, այնուհետև տեղափոխվել է Կիգեզի ավագ դպրոց տեղափոխելը, O-Level ուսումնասիրությունների համար։ A-Level կրթության համար տեղափոխվել է Բուշենիի աղջիկների ավագ դպրոց։

1987 թվականին ընդունվել է Մակերերի համալսարան՝ Ուգանդայի ամենահին և խոշորագույն բարձրագույն կրթական հաստատությունը, 1990 թվականին ավարտել է այն՝ ստանալով տնտեսագիտության և քաղաքագիտության արվեստի բակալավրի աստիճան։ Կրթությունը շարունակել է Լիդսի համալսարանում, որտեղ 1992 թվականին ստացել է արվեստի մագիստրոսի աստիճան։ Գանայի Կումասի քաղաքի Գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարանից ստացել է պլանավորման և կառավարման մագիստրոսի աստիճան։ Դոկտորի աստիճան է ստացել 2005 թվականի Մբարարայի գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Talemwa, Moses (2010 թ․ օգոստոսի 8). «Pamela Mbabazi Appointed New MUST Deputy Vice Chancellor». *The Observer*. Kampala, Uganda. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
2. 1 2  Talemwa, Moses (2012 թ․ հուլիսի 22). «Mbabazi, The Engine At Mbarara University». *The Observer*. Kampala. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
3. ↑  «Curriculum Vitae: Pamela Kasabiiti Mbabazi» (PDF). Mbarara University of Science and Technology. 2013 թ․ նոյեմբեր. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
**Ռագնհիլդ Քաաթա** (նորվ.՝ Ragnhild Kåta, ենթդ․  մայիսի 30, 1873(1873-05-30), Օպլանդ, Նորվեգիա - փետրվարի 12, 1947(1947-02-12), Համար, Հեդմարկ, Նորվեգիա), նորվեգուհի, ով լինելով կույրուխուլ, կարողացել է սովորել ու սկսել է խոսել։ 
Նրանից է ոգեշնչվել ամերիկացի բանաստեղծուհի, կույրուխուլ Հելեն Քելլերը։

Կենսագրություն
--------------

Ռագնհիլդ Քաաթան ծնվել է 1873 թվականի մայիսի 23-ին Նորվեգիայում։ Երեքուկես տարեկան հասակում զրկվում է լսողությունից, տեսողությունից, հոտառությունից և համի զգացողությունից. դրա պատճառն, ըստ էության, քութեշով հիվանդանալն էր։ Ուսուցիչ և բանաստեղծ Հալվարդ Բերգը Ռագնհիլդի հետ հանդիպել է 1887 թվականին և նրա մասին գրել ակնարկ՝ «*Verdens Gang*» անվանումով։ Հոդվածը կարդում է Լարս Հավստադը՝ Նորվեգիայում խլերի ուսուցման առաջամարտիկը, ով, ինքն էլ, տառապում էր խլությունից։ Հավստադի քենակալ Էլիաս Հովգաարդը Համարի խլերի ինստիտուտի տնօրենն էր։ Վերջինս համաձայնեց վերցնել Քաաթային իր դպրոցը։ Ուսուցումն իր վրա վերցրեց պետությունը։

1888 թվականի հունվարի 15-ին տասնչորսամյա Ռագնհիլդն առաջին անգամ գնաց դպրոց հոր ուղեկցությամբ։ Սկզբից աղջիկը վախվխելով էր վերաբերում շրջապատողներին և տանել չէր կարողանում, երբ դիպչում էին իրեն, սակայն, շուտով հարմարվեց նոր իրավիճակին։ Հովգաարդը, ի զարմանս բոլորի, Ռագնհիլդի հետ ոչ թե սկսեց պարապել մատնախոսության այբուբենով, այլ լիարժեք խոսքով։ Քաաթան կարողացավ արտասանել պարզ նախադասություններ, հասկանալ մյուսների խոսքը՝ ձեռքը դնելով խոսացողների շուրթերին։ Աղջիկը նաև գրել ու կարդալ սովորեց Բրեյլի համակարգով։ Ազատ ժամերին ասեղնագործում ու գործում էր։

Ռագնհիլդ Քաաթան դարձավ Նորվեգիայի առաջին կույրուխուլ մարդը, ով կարողացավ խոսել։ Նրա փորձը ազդեց ամերիկուհի Հելեն Քելլերին, որը նույնպես սկսեց դասերի հաճախել ու կրկնել Քաաթայի հաջողությունը։

Հետագայում Ռագնհիլդն ապրեց իր կողմից ստեղծված ձեռագործ աշխատանքների վաճառքից ստացված եկամուտով։ 1891 թվականին արժանացավ խրախուսական մրցանակի նորվեգական Շիեն քաղաքում ցուցահանդեսին մասնակցելու համար։ 1897 թվականին Ռագնհիլդը օծվեց որպես բողոքական։

Կյանքի վերջին տասը տարիներին Ռագնհիլդ Քաաթան ապրեց Համարում։ Մահկանացուն կնքել է 1947 թվականի փետրվարի 12-ին՝ յոթանասուներեք տարեկան հասակում՝ բրոնխաբորբից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Helen Keller - Childhood». New World Encyclopedia. Վերցված է July 15,  2016-ին.
3. 1 2  Hammer, 1982
4. ↑  Sander T. J. «Lars Havstad». Norsk biografisk leksikon. Վերցված է July 15,  2016-ին.
5. ↑  «Helen Keller - Childhood». New World Encyclopedia. Վերցված է July 15,  2016-ին.
6. ↑  Келлер, 2003

Գրականություն
-------------

* *Hammer R.* Ragnhild Kåta: et sant eventyr. — Осло: Foreningen Norges døvblinde, 1982.
* *Келлер Х.* История моей жизни = Story of My Life and Other Texts. — СПб: Захаров, 2003. — 267 с. — 3000 экз. — ISBN 5-8159-0282-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hammer, Ragnvald (1954) *Ragnhild Kåta: et sant eventyr* Archived 2016-10-13 at the Wayback Machine. (De døves blad*)*

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ռագնհիլդ Քաաթա** կատեգորիայում։ |
**Շիրին բինթ Շամուն** (արաբ․՝ سيرين بنت شمعون‎‎, 7-րդ դար - 7-րդ դար), եգիպտացի ուղղափառ ղպտի, Մարիա ալ-Կիբտիայի քույրը, Մուհամմադ մարգարեի հարճը, Հասսան իբն Սաբիթի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Շիրինի հորը կոչում էին Շամուն, նա հեղինակավոր ղպտի քրիստոնյաներից մեկն էր։ Մայրն ուներ հռոմեական ծագում։

627 թվականին (Հիջրայի 6 թվականին) Մուհամմադ մարգարեն նամակ է ուղարկել Մերձավոր Արևելքի իշխանավորներին, որով նրանց տեղեկացրել է նոր հավատքի հայտնվելու մասին և հրավիրել միանալ նրան։ Եգիպտոսի տիրակալ Մուկաուկիսին նամակը հասցրել էր Հատիբ իբն Աբու Բալտան։ Ի պատասխան նամակին՝ Մուկաուկիսն ուղարկել է նվերներ, որոնց թվում եղել են երկու ստրկուհիներ (Մարիա և Շիրին), Մաբուր անունով ստրուկը, հազար միսքալ ոսկի, ատլասե քսան հագուստ, Դալդալ անունով ջորի և Յաֆուր անունով ավանակ։ Մեդինայի ճանապարհին Հատիբ իբն Աբու Բալտան զրուցել է ստրուկների հետ։ Երկու աղջիկներն էլ ընդունել են իսլամն ու Մեդինա մտել որպես մուսուլման հավատացյալներ։ Նույն թվականին մեդինացի բանաստեղծ Հասսան իբն Սաբիթը մասնակցել է Մուհամմադ մարգարեի կնոջ՝ Աիշա բինտ Աբու Բաքրի զրպարտության պատմությանը։ Սաֆվան իբն Մուքատիլը հարձակվել է Հասսանի վրա, վերջինս վնասվածք է ստացել։ Որպես փոխհատուցում Հասսանին նվիրել են Յարահի պալատն ու Շիրինին։

Հասսանն ու Շիրինն ունեցել են մեկ որդի՝ Աբդուլրահման իբն Հասսան իբն Սաբիթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Из серии «Матери правоверных». Мария - представительница коптов». Журнал Аль-Ваъй (Сознание). Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 30-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 30-ին.
2. ↑  Ибн Исхак, «Сира расулюллах»
3. ↑  Ḥassān b. Thābit / ʿArafat, W. // Encyclopaedia of Islam. 2 ed. — Leiden : E. J. Brill, 1986. — Т. 3. — P. 272.
4. ↑  Ибн аль-Муаттал преграждает дорогу Хассану с мечом в руке Archived 2016-08-05 at the Wayback Machine. islam-info.ru
5. ↑  ат-Табари, Тарих, С.131.
**Ռուզան Վաչեի Թադևոսյան** (օգոստոսի 16, 1951(1951-08-16)), հայ մանկավարժ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1991), պրոֆեսոր։ ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ (2018)։

Կենսագրություն
--------------

1958-1968 թվականներին սովորել է Երևանի Պուշկինի անվան թիվ 8 միջնակարգ դպրոցում, 1968-1973 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսական բաժինը, 1973-1976 թվականներին՝ Խ. Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ռուս գրականության ամբիոնի ասպիրանտուրայում։ 1977 թվականին ստացել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան. ատենախոսություն`«Լերմոնտովը և հայ դասական պոեզիան», 1991 թվականին՝ բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան. ատենախոսություն` «Լև Տոլստոյը և հայ դասական գրականությունը»։

1976-1977 թվականներին դասավանդել է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ռուս գրականության ամբիոնում, 1977-1981 թվականներին եղել է ՀՊՄՀ ռուս գրականության ամբիոնի ավագ դասախոս, 1981-1992 թվականներին՝ ՀՊՄՀ արտասահմանյան գրականության ամբիոնի դոցենտ, 1992 թվականից՝ ՀՊՄՀ ռուս և արտասահմանյան գրականության ամբիոնի պրոֆեսոր, 2007- 2013 թվականներին՝ ՀՊՄՀ ռուս և արտասահմանյան գրականության ամբիոնի վարիչ, 2013 թվականից՝ ՀՊՄՀ արտասահմանյան գրականության ամբիոնի վարիչ։

Երկեր
-----

* Լերմոնտովը և հայ դասական պոեզիան (մենագրություն), «Սովետական գրող», Երևան, 1981 թ.:
* Լև Տոլստոյը և հայ դասական գրականությունը (մենագրություն), «Հայաստան», Երևան, 1991 թ.:
* «Եվ խորհել, և խոսել, և գրել…», Հոդվածների ժողովածու, «Նաիրի», Երևան, 2010 թ.:
* «Երաժշտությունը պետք է քո մեջ ապրի…», Հոդվածների ժողովածու, Նաիրի, Երևան, 2011 թ.:
* «Լև Տոլստոյը հայերեն լեզվով», Եվրոպրինտ, Երևան, 2015 թ.:

Պարգևներ
--------

* ՀՀ ԱԺ պատվոգիր
* ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ, 2018 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ռ. Վ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԻ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
2. ↑  «Ռուզան Վաչեի Թադևոսյան». *aspu.am*. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 24-ին.
3. ↑  «ՀՀ ԱԺ պատվոգրեր՝ ՀՊՄՀ մանկավարժներին». Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 24-ին.
Խաղաղության աստվածուհու արձանը Վերսալի պալատի այգում
**Ժան Բատիստ Տյուբի** (ֆր.՝ Jean-Baptiste Tuby, 1635[…], Հռոմ, Պապական մարզ - օգոստոսի 9, 1700(1700-08-09), Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն), ֆրանսիացի քանդակագործ իտալական ծագմամբ։

Կենսագրություն
--------------

Մոտավոր 1660 թվականին գալով Փարիզ, նա աշխատում էր գոբելենների արհեստանոցում Շառլ լը Բրենի ղեկավարությամբ։ Ըստ լը Բրենի էսքիզի նա մարմարով երեսպատում էր Փարիզի Սեն-Սևերին եկեղեցու երգչախմբի մեծ կամարաշարքը։

Համագործակցելով Անտուան Կուազևոյի հետ նա աշխատում էր կարդինալ Ջուլիո Մազարինիի տապանաքարի վրա, որի համար նա կերտել էր *Հավատարմություն* կերպարը (ֆր.՝ Fidélité) (1689-1692), ինչպես նաև պատրաստել էր տապանաքար Շառլ լը Բրենի մոր գերեզմանի համար։ Նա քանդակեց մարշալ Տյուրենի տապանաքարի գլխավոր ֆիգուրը (1676-1680)։

Տյուբին նաև աշխատում էր Ժան Բատիստ Կոլբերի պատվերով Սո պարկում (*Ձմեռ* աշխատանքը (ֆր.՝ L'Hiver), մարմար, այժմ գտնվում է Լյուքսեմբուրգյան այգում)։ Նա մասնակցում էր Փարիզի Սեվինի փողոցի 23 տան Կարնավալետ թանգարանի քանդակագործական հարդարմանը։

Լինելով Լյուդովիկ 14-րդի սիրելի քանդակագործը, նա իր ստեղծագործական գործունեության մեծ մասը հատկացնում էր Վերսալի պալատին։

* *Ապոլլոնի մարտակառքը* Ապոլլոնի ավազան խմբի գրխավոր քանդակն է (1668-1671 թվականներ),
* Ծաղկազարդ կղզու եղեգնյա թփուտներում խայտացող երկու ամուրների խումբը *Ֆլորայի ավազանի* կամ *Գարնան* երկրորդական դեկորն է (1672-1674 թվականներ),
* *Քնարերգական պոեմը*` մարմարից, 2,4 մետր բարձրությամբ,տեղակայված է *Լատոնայի ավազանի* հրապարակի վերին մասում,
* *Մանորդ-Ամուրը*, *Վերսալյան լաբիրինթոսի մուտքն է*։

1663 թվականին ընտրվել է որպես Ակադեմիայի անդամ, 1672-ին արժանացել է Ֆրանսիայի քաղաքացիության։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  Union List of Artist Names
4. ↑  Церковь Сен-Никола-дю-Шардонне в Париже.
**Տիգրան Սիմոնի Ֆարմանյան** (մայիսի 16, 1953(1953-05-16), Դամալա - ապրիլի 24, 2019(2019-04-24)), հայ լրագրող։ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր (2001-2019)։
ՀՀ վաստակավոր լրագրող։ ՀԽՍՀ ժուռնալիստների միության անդամ (1982)։

Կենսագրություն
--------------

Տիգրան Ֆարմանյանը ծնվել է 1953 թվականի մայիսի 16-ին, Վրացական ԽՍՀ Ասպինձայի շրջանի Դամալա գյուղում։ Ավարտել է գյուղի դպրոցը։ 1970-1975 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժնում։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է «Երեկոյան Երևան» թերթում, որտեղ 1976-1987 թվականներին եղել է թերթի թղթակից, այնուհետև՝ բաժնի վարիչ, 1987-1990 թվականներին՝ ՀԿԿ Երքաղկոմիտեի գաղափարախոս, բաժնի հրահանգիչ, 1990-1995 թվականներին՝ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի մեկնաբան, օրաթերթի գլխավոր խմբագրի տեղակալ, «Փետրվար» երիտասարդական հավելվածի խմբագիր, 1995-2001 թվականներին՝ ՀՀ ներքին գործերի նախարարության «02» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր, 2001 թվականից՝ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։

Մրցանակներ
----------

* ՀԺՄ «Ոսկե գրիչ» մրցանակ, 1982
* ՀՀ վաստակավոր լրագրող, 2007

Մահ
---

Մահացել է երկարատև ծանր հիվանդությունից հետո՝ 2019 թվականի ապրիլի 24-ին։ Կհուղարկավորվի Ջրվեժ համայնքի գերազմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Վախճանվել է «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Տիգրան Ֆարմանյանը
3. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 691։
4. ↑  «Տիգրան Ֆարմանյանի հիշատակը միշտ վառ կմնա գործընկերների սրտերում». *armenpress.am*. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 24-ին.
**Հիսիլա Յամի** (նեպալ.՝ हिसिला यमी, հունիսի 25, 1959(1959-06-25), Կատմանդու, Նեպալ), նեպալցի քաղաքական գործիչ, ճարտարապետ։ Նայա Շաքտի Նեպալի կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Համանեպալյան կանանց ասոցիացիայի (հեղափոխական) նախկին նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Հիսիլա Յամին ծնվել է 1959 թվականին Կատմանդուում։ Հայրը՝ Դհարմա Ռաթնա Յամին, եղել է նեպալացի հասարակական գործիչ, հեղինակ, կառավարությունում զբաղեցրել է փոխնախարարի պաշտոն։

1982 թվականին Յամին ավարտել է Դելիի պլանավորման և ճարտարապետության դպրոցը, 1995 թվականին՝ Նյուքասլի համալսարանը։
1990-ական թվականների պանչայատ ռեժիմի դեմ ապստամբության ժամանակ Յամին եղել է բողոքի ցույցերում ընդգրկված կին առաջնորդներից մեկը։ 1981-1982 թվականներին եղել է Հնդկաստանի համանեպալյան ուսանողների ասոցիացիայի գլխավոր քարտուղարը, 1983-1996 թվականներին դասավանդել է Ճարտարագիտության ինստիտուտի Pulchowk կամպուսում, 1995 թվականին դարձել է Համանեպալյան կանանց ասոցիացիայի (հեղափոխական) նախագահ և պաշտոնավարել երկու տարի։ 1996 թվականին, երբ Նեպալում կոմունիստական կուսակցությունը քաղաքացիական պատերազմ սկսեց, Յամին ընդհատակ անցավ։ 2001 թվականին նա եղել է CPN (մաոիզմ) կենտրոնական կոմիտեի անդամ և աշխատել է կազմակերպության միջազգային վարչությունում։

Նա առաջին անգամ հրապարակվել է 2003 թվականի հունիսի 18-ին՝ կառավարության և մաոիզմի միջև ընթացող խաղաղ բանակցությունների ժամանակ։

2005 թվականի սկզբին Բատարայի և Դինանատ Շարմայի հետ կորցրել է պաշտոնը, հուլիսին վերականգնվել է Կենտրոնական կոմիտեում։
2007 թվականի ապրիլի 1-ին Հիլիլա Յամին միացել է Նեպալի ժամանակավոր կառավարությանը որպես Ֆիզիկական պլանավորման և աշխատանքների նախարար։ 2007 թվականի սեպտեմբերից դեկտեմբեր կառավարության բոյկոտից հետո Յամին կրկին նշանակվել է Ֆիզիկական պլանավորման նախարարի պաշտոնում։ 2008 թվականի Հիմնադիր ժողովի ընտրություններում Կատմանդուի թիվ 7 ընտրատարածքից նա դարձել է հիմնադիր ժողովի անդամ, սեպտեմբերին՝ CPN (Maoist) գլխավորած կառավարության անդամ` որպես զբոսաշրջության և քաղաքացիական ավիացիայի նախարար։

Յամին ամուսնացել է մաոիզմ առաջնորդ Բաբուրամ Բհատարաիի հետ։

Մատենագիտություն
----------------

* Adha Akash Adha Dharti, ed. by Hisila Yami, Sita Sharma, Durga Neupane, Prerana Mahila Parivar, 1991
* Adhikar: Demystification of Law for Nepali Women, Hisila Yami, Sandhya Basnet Bhatta, Tulsi Bhatta, Prerana Mahila Parivar, 1993
* Yami, Hisila and Bhattarai, Baburam, *Marxbad ra mahila mukti*. Kathmandu: Utprerak Prakashan, 2000.
* Hisila Yami (comrade Parvati) People's War and Women's Liberation in Nepal – Purvaiya Prakashan, Raipur, Chhattishgarth, India 2006 – Second Edition, Janadhwani Publication, 2007

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Comments by Yami in Monthly Review». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 23-ին.
2. ↑
3. ↑  "Nepal swears in Maoist ministers", Al Jazeera, December 31, 2007.

Արտաքին հղումներ
----------------

* People’s Power in Nepal – Article in Monthly Review by Yami
* Women's Participation in People's War in Nepal
* NPR Interview with Comrade Parvati

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1146988710 · ISNI: 0000000029598182 · LCCN: n89291097 · VIAF: 65609122 · WorldCat VIAF: 65609122 |

 |
**Սոկրատ Մանուկի Մարգարյան** (ապրիլի 8, 1943(1943-04-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս-տեխնոլոգ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (2000): Հայկական տեխնոլոգիական ակադեմիայի ակադեմիկոս (2009):

Կենսագրություն
--------------

Սոկրատ Մարգարյանը ծնվել է 1943 թվականի մարտի 18-ին, Երևան քաղաքում։ 1961-1966 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիատեխնոլոգիական ֆակուլտետը։ 1967 թվականին եղել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնի ասիստենտ, 1968 թվականից դասավանդել է Երևանի ինդուստրիալ մանկավարժական տեխնիկումում։ 1971-1973 թվականներին եղել է ԳԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտի ասպիրանտ, 1973 թվականին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտի կրտսեր գիտաշխատող, 1979 թվականին՝ «Հրազդան» ավտոմատ համակարգերի գործարանում գլխավոր տեխնոլոգի տեղակալ, 1982 թվականին՝ Թեթև արդյունաբերության նախարարության ճյուղային գիտահետազոտական լաբորատորիայի կաշվի, քիմիայի և տեխնոլոգիայի բաժնի վարիչ։ 1992-1994 թվականներին եղել է ՀՀ պետական բյուջեից ֆինանսավորվող «Նոր ալյումինային կոմպլեքսային նյութերի ստացումը և կիրառումը կաշվի դաբաղման գործընթացում» թեմայի ղեկավար, 1994 թվականին՝ Թեթև արդյունաբերության նախարարութան գիտաարտադրական համալիրի հատուկ տեխնոլոգիական բյուրոյի գլխավոր ինժեներ, 1995 թվականին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի Կաշվի և մորթու տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 2007-2010 թվականներին՝ ՀՊԱՀ Սննդի արդյունաբերության սարքավորումների, փաթեթավորման, կաշվի և մորթու տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 2010 -2018 թվականներին՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր, 2018 թվականից՝ ՀԱԱՀ Անասնաբուծական մթերքների վերամշակման տեխնոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են կաշվի և մորթու քիմիային ու մշակման տեխնոլոգիային։ Ստեղծել է նոր դաբաղանյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ էկոլոգիապես մաքուր, բարձրորակ կաշվի և մորթու նոր տեսակներ։ Հանքային գունանյութերի հիմքի վրա ստացել է կաշվի վերջնամշակման փուլում օգտագործվող նոր գունակային մածուկներ։
Հեղինակ է 120 գիտական աշխատությունների և 12 մեթոդական աշխատանքների։ Ունի 22 հեղինակային իրավունք և 1 արտոնագիր, 2 մենագրություն և 1 դասագիրք։ Գիտական հետազոտությունները վերաբերում են բորօրգանական միացությունների սինթեզին, կաշվի և մորթու քիմիային և տեխնոլոգիային։

Երկեր
-----

* Մեթոդական ցուցումներ «Ճյուղի ձեռնարկության նախագծում» առարկայից կուրսային նախագիծ կատարելու համար, Երևան, Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան, 2011։
* Կաշվի և մորթու մշակման տարրական տեխնոլոգիա, Երևան,1997։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 60։
2. ↑  «Մարգարյան Սոկրատ Մանուկի ։». *persons.anau.am*. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 16-ին.
3. ↑  Գևորգյան, Թ Խ; Մարգարյան, Սոկրատ Մ (2011). Խաչատրյան, Մ Ա (ed.). *Մեթոդական ցուցումներ «Ճյուղի ձեռնարկության նախագծում» առարկայից կուրսային նախագիծ կատարելու համար*. Կրթության և գիտության նախարարություն ՀՀ, Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան. Երևան: ՀՊԱՀ.
4. ↑  Մարգարյան, Սոկրատ Մ (1997). Գրիգորյան, Ռ Գ (ed.). *Կաշվի և մորթու մշակման տարրական տեխնոլոգիա։ Գյուղացիական, ֆերմերների, ժամանակակից տնայնագործների, որսորդների և նրանց համար, ովքեր ուզում են իմանալ այս հին և եկամտաբեր արվեստը*. Երևան: Ա.հ.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սանոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վլադիմիր Գալուստի Սանոյան** (դեկտեմբերի 25, 1927(1927-12-25), Կրասնոդար, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 19, 1999(1999-11-19), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարագետ-հիդրոշինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1980):

Մայիս Սանոյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Վլադիմիր Սանոյանը ծնվել է 1927 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, Կրասնոդար (Ռուսաստան) քաղաքում։ 1947 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1954 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ջրային հիմնահարցերի և հիդրոտեխնիկայի ինստիտուտում։ 1963-1999 թվականներին եղել է ջրաբանության և ջրամեխանիկայի բաժանմունքի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ջրաբերուկ տանող հոսանքի շարժման օրինաչափության, հոսանքի տանողունակության տեսության, հիդրոտեխնիկական կառույցների նոր կառուցատարրերի և հունակազմության հարցերին։ Մշակել է մեծ օգտակար գործողության գործակից ապահովող «Մարգարիտկա» տիպի վթարային ջրերի հեռացման կառուցատարր, որը կիրառվել է Կեչուտի, Շամբի և Ազատի ջրամբարներում։ 1999 թվականին ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիան Սանոյանի «Ջրաբերուկներ տանող բաց հոսանքներում տանողունակության փոփոխման օրինաչափությունը՝ կախված դրանց շարժման արագությունից» աշխատանքը գրանցել է որպես գիտական հայտնագործություն (դիպլոմ համար 103) և պարգևատրել մեդալով։

Երկեր
-----

* К вопросу о движении наносов в турбулентном потоке, в. кн: Исследования максимального стока, волнового воздействия и движения наносов, М. 1960 (համահեղինակ)
* Prediction of ill Reservoir Silting Process, Hydra 2000, v. 4, L. 1995.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Патенты автора САНОЯН ВЛАДИМИР ГАЛУСТОВИЧ». *www.findpatent.ru*. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 11-ին.
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 398։
**Մայդ Իզզաթ ալ-Չուրբաջի** (արաբ․՝ مجد عزت الشربجي‎‎, 1981, Դարայա, Դարայայի շրջան), սիրիացի խաղաղապահ ակտիվիստ։ 2015 թվականին նա ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի կողմից Սիրիայում կատարած կանանց և մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերում կատարած աշխատանքների համար արժանացել է Կանանց արիության միջազգային մրցանակի։

Կենսագրություն
--------------

Մայդ Իզզաթ ալ-Չուրբաջին ծնվել է 1981 թվականին Սիրիայի Դարայա քաղաքում։ Երբ նա վեց ամսական էր, նրա ընտանիքը մեկնել է Ֆրանսիա` տարածաշրջանում բռնություններից խուսափելու համար, սակայն վերադարձել են Սիրիա 1991 թվականին։ Ավարտել է Դամասկոսի համալսարանի ֆրանսիական գրականության բաժինը։ Քոլեջից հետո աշխատել է Դամասկոսի արվարձանների հակակոռուպցիոն քարոզարշավներում։

Ակտիվիզմ
--------

Երբ Արաբական գարունը տարածվեց Սիրիայում՝ Չուրբաջին նստացույցեր էր կազմակերպում, որոնք կոչ էին անում ազատ արձակել քաղբանտարկյալներին։ Նա ձերբակալվել և ոստիկանության դաժանություններից տուժե է։ Չնայած նրա վնասվածքներին՝ Չուրբաջին շարունակում էր խաղաղ բողոքների ցույցերը։ Նա բանտարկյալների շրջանում կազմակերպել էր սեմինարներ` խաղաղապահություն և քաղաքացիություն դասավանդելու համար։ Չուրբաջին 150 կին-բանտարկյալների համոզել է հացադուլ սկսեն, որպեսզի իրենց գորխը ներկայացվի դատավորին։ Դամասկոսի դատարանում նրա ոչ բռնի մարտավարությունը վերջնականապես ապահովեց, երբ ինքը և ևս 83 կալանավորներ ազատ արձակվեցին։ Սիրիայի անվտանգության ուժերը վերահսկեցին Չուրբաջիի և իր երեք երեխաների Լիբանան աքսորելու գործընթացը։

2014 թվականի հունվարի 2-ին Չուրբաջի հիմնադրել է «Կանայք հիմա Լիբանանում» կենտրոնը, որը օժանդակում է կին փախստականներին։ Կենտրոնը տրամադրում է վարսահարդարման և կոսմետոլոգիայի, համակարգիչների, նկարչության, ասեղնագործության, անգլերենի և ֆրանսերենի ուսուցման, ինչպես նաև կանանց և նրանց երեխաներին հոգեբանական աջակցություն ցուցաբերելու դասընթացներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Deputy Secretary Higginbottom to Honor 10 International Women of Courage». U.S. State Department. 2015 թ․ մարտի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 13-ին.
2. ↑  Kenasari, M. Bilal (2015 թ․ մարտի 7). «Syrian activist receives International Women of Courage Award». Anadolu Agency. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 11-ին.
3. 1 2 3 4  Basu, Rekha (2015 թ․ մարտի 11). «Celebrate her courage, honor her pain». Des Moines, Iowa: The Des Moines Register. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 11-ին.
4. 1 2  «Biographies of 2015 Award Winners». U.S. State Department. 2015 թ․ մարտ. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 11-ին.
5. 1 2  «مركز «النساء الآن» في لبنان .. نشاطات لتمكين المرأة وتجارب ناجحة». enab baladi. 2015 թ․ հունվարի 11. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 11-ին.
6. ↑  «The Women of Syria Advocating for Peace». Women’s International League for Peace and Freedom. 2014 թ․ հունիսի 25. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 11-ին.
**Նիբալ Թավաբթե** (արաբ․՝ نبال ثوابتة‎‎), պաղեստինցի կանանց իրավունքների ակտիվիստ, որն աշխատում է Բիրզեիտի համալսարանում։

Կենսագրություն
--------------

Թավաբթեն առաջին կինն էր, ով ընտրվել էր որպես Բեյթ Ֆաջջարի գյուղական խորհրդի անդամ, որտեղ ծառայել է յոթ տարի ։ Նա մշակել է իր սեփական ուսումնական ձեռնարկը և կամավոր կերպով աջակցել է այլ կանանց Խորհրդում աշխատելու գործում։ 2005 թվականին նա հիմնադրել է *Ալ Հալ*(նշանակումը է՝ «Իրավիճակ») ամսագիրը, որը անդրադառնում է հակասական հարցերի, ինչպիսիք են ինցեստը, բազմակնությունը, պատվազրկությունը, ապօրինի ամուսնությունները, լեսբիականությունը և աղքատների կացությունը։

Գործունեություն
---------------

2008 թվականին նա եղել է թերթի գլխավոր խմբագիրը և հոդվածագիրը։ Թերթի առաջին համարում տեղադրված է եղել Մահմուդ Աբասի կին Ամինա Աբբասի լուսանկարը, որը շատ հակասություններ պատճառ էր դարձել. ըստ Նիբալի, Ամինան իր լուսանկարը առաջին անգամ հրապարակեց հանրությանը ։ Նիբալը նաև մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական խնդիրներին՝ հեռուստատեսային սցենարների միջոցով պատկերելով անգրագետ կանանց վիճակը։ Նա գրել և նկարահանել է վավերագրական ֆիլմեր, որոնք պատմում են պաղեստինցի կանանց ինքնասպանության դեպքերի մասին։ Նա նաև դասավանդել է քննադատական հաշվետվություն և ստեղծագործական գրականություն։

Նիբալը 2008 թվականին արժանացել է Խիզախության համար տրվող կանանց Միջազգային մրցանակի։

2015 թվականին նա դարձել է Բիրզեյթ համալսարանի Մեդիա զարգացման կենտրոնի տնօրեն, որը կապված էր Պաղեստինի Ազգային մեդիա քաղաքականության հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  International Women of Courage Award Ceremony: 2008
2. ↑  Trailblazer Opens Doors for Palestinian Women | IIP Digital
3. ↑  Risky use of democratic rights | JPost | Israel News
4. ↑  Mahmoud Abbas's wife undergoes surgery in Israel |, The Times of Israel
5. ↑  «AWIU » 2008 WOC – Nibal Thawabeth». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 7-ին.
6. ↑  Nibal Thawabteh - Landmark report on Media Development in Palestine, UNESCO, Retrieved 13 July 2016
**Պավլինե Արամի Բուռնազյան** (մայիսի 15, 1915(1915-05-15), Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - մարտի 19, 1995(1995-03-19), Երևան, Հայաստան), բալետի հայ արտիստ, պարուսույց։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1946 թ.):

Կենսագրություն
--------------

Պավլինե Բուռնազյանը ծնվել է 1915 թվականին Վան քաղաքում՝ Արամ և Աղավնի Բուռնազյանների ընտանիքում։ Հայոց ցեղասպանության (1915 թ.) ժամանակ Բուռնազյանների ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը, պարարվեստի դասեր առել Վահրամ Արիստակեսյանից։ 1933 թվականից եղել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի բալետի մենապարուհի, կարճ ժամանակահատվածում աշխատել է Հայաստանի երգի-պարի նորաստեղծ անսամբլում, 1941 թվականին վերադարձել է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոն, որտեղ մինչև 1963 թվականը եղել է առաջատար մենապարուհի՝ հանդես գալով դասական և ժամանակակից բալետի դերապարերով։ Դասավանդել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանում։

Դերապարեր
---------

* Արամ Խաչատրյանի «Երջանկություն»
* Բ. Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվանը»
* Գլիերի «Պղնձե հեծյալը»
* Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Խանդութ»
* Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի «Անահիտ»

Ընտանիք
-------

Եղել է բալետի արտիստ, պարուսույց Գեորգի Գեորգիյանցի կինը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Pavline Burnazyan». *geni\_family\_tree* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 15-ին.
2. ↑  «Պավլինե Բուռնազյանի մասին zarkfoundation.com կայքում».
**Իլարի Բլազի** (իտալ.՝ Ilary Blasi, ապրիլի 28, 1981(1981-04-28), Հռոմ, Իտալիա), իտալացի դերսանուհի և մոդել։

Կենսագրություն
--------------

Իլարի Բլազին ծնվել է 1981 թվականի ապրիլի 28-ին Հռոմում՝ Ռոբերտո և Դանիել Բլազիի ընտանիքում։ Իլարին ունի երկու քույր՝ ավագը Սիլվիա Բլազի և կրտսերը Մելոդի Բլազի։

Կարիերա
-------

Իլարին իր կարիերան սկսել է 1987 թվականին, երբ սկսվեց նկարահանվել գովազդներում։ 1987-1989 թվականներին Բլազին դերակատարություն է ունեցել ավելի քան 5 ֆիլմերում։ Հընթացս նա սկսեց իր մոդելի կարիերան։

2001 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Իլարին սկսեց իր կարիերան հեռուստասերիալների ոլորտում՝ դառնալով «Passaparola»-ի վեց դերակատարներից մեկը։

Սեփական կյանք
-------------

2005 թվականի հունիսի 18-ից նա ամուսնացած է ֆուտբոլիստ Ֆրանչեսկո Տոտտիի հետ։ Նրանք նշանվել էին հարսանիքից երկու տարի առաջ։ Նրանք ունեն երեք երեխա՝ տղա Քրիստիան Տոտտի (ծնվ.04.11.2005) և երկու աղջիկ՝ Շանել Տոտտի (ծնվ.13.05.2007) և Իզաբել Տոտտի (ծնվ.10.03.2016):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Sumantasid" (2008 թ․ մայիսի 4). «Ilary Blasi Biography». Zimbio. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 4-ին.
2. ↑  «Italian football player welcomes a daughter». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 9-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 14-ին.
3. ↑  Chiara Zucchelli (2016 թ․ մարտի 10). «Totti, è nata la figlia Isabel: il capitano della Roma è papà per la terza volta» [Totti, his daughter Isabel is born: the Roma captain is a father for the third time] (Italian). La Gazzetta dello Sport. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 11-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իլարի Բլազի (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում