**Ստրատեգո** (անգլ.՝ Stratego), ռազմաստրատեգիական սեղանի խաղ երկուսի անձի համար, որը խաղում են վանդակավոր տախտակի վրա՝ յուրաքանչյուր կողմից 40 փակ խաղաքարերի մասնակցությամբ։ Խաղացողները գիտեն միայն իրենց խաղաքարերը, մրցակցի յուրաքանչյուր խաղաքար բացահայտվում է նրա հարձակման ժամանակ։ Նպատակը թշնամու եզակի խաղաքարը` դրոշը, հայտնաբերելն ու գրավելն է։

Դաշտ
----

Խաղադաշտն ունի 10x10 չափ։ 2x2 չափերով երկու քառակուսի տարածքներ անհասանելի են ֆիգուրների շարժման համար («լճեր»)։ Լճերը գտնվում են 3, 4, 7, 8 ուղղաձիգների և 5-րդ ու 6-րդ շարքերի հատման խաչմերուկում։

Հակառակորդները խաղում են տարբեր գույների խաղաքարերով (սովորաբար կարմիր և կապույտը)։ Ֆիգուրները միևնույն ձևի ուղղահայաց խաղաքարեր են, որոնց տիպի նշումը ներսից դեպի խաղացողն է, իսկ արտաքին կողմում պատկերված է նույն շապիկը։

Խաղում կարող եք տեղափոխել խաղաքարերը, որոնք համապատասխանում են տարբեր զինվորական կոչում կամ աստիճան ունեցող զինվորներին և սպաներին։ Ռուսական հրատարակությունում կոչումը նշվում է 1-10 թվով. Որքան բարձր է կարգը, այնքան բարձր է կոչումը։

Խաղաքարեր
---------

| Կարգ | Քանակ | Անվանում | Հատուկ հնարավորություն |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 | 1 | **Դրոշ** (*flag*) | Չի տեղաշարժվում։ Դրոշը կորցրած կողմը պարտվում է։ |
| 1 | 1 | **Լրտես** (*spy*) | Իր քայլով հանում է ֆելդմարշալին |
| 2 | 8 | **Հետախույզ** (*scout*) | Քայլում է ցանկացած տարածությամբ շախմատային նավակի կանոններով |
| 3 | 5 | **Սակրավոր** (*miner*) | Վնասազերծում է ականները |
| 4 | 4 | **Սերժանտ** (*sergeant*) |  |
| 5 | 4 | **Լեյտենանտ** (*lieutenant*) |  |
| 6 | 4 | **Կապիտան** (*captain*) |  |
| 7 | 3 | **Մայոր** (*major*) |  |
| 8 | 2 | **Գնդապետ** (*colonel*) |  |
| 9 | 1 | **Գեներալ** (*general*) |  |
| 10 | 1 | **Ֆելդմարշալ**(*marshal*) |  |
| 11 | 6 | **Ական** (*bomb*) | Չի տեղաշարժվում, վնասազերծվում է միայն Սակրավորի կողմից, ցանկացած այլ ֆիգուր պայթեցնում է,

```
սակայն չի անհետանում։
```
 |
|  | 40 | Ընդհանուր |  |
|

Կանոններ
--------

Մասնակիցները պատահականորեն խաղաքարերը տեղադրում են դաշտի իրենց կողմի առաջին չորս շարքերում՝ շապիկով դեպի հակառակորդը։ Դասավորությունը մեծապես ազդում է խաղի ընթացքի և արդյունքի վրա։

Խաղացողները հերթափոխով տեղափոխում են իրենց շարժական խաղաքարերից մեկը մեկ դաշտ առաջ, հետ, ձախ կամ աջ; Կարմիրներն առաջին քայլն են անում։

Քայլը հնարավոր է միայն դատարկ դաշտում կամ հակառակորդի խաղաքարի վրա գրոհով։ Արգելվում է խաղաքար տեղափոխել երկու դաշտերի միջև երեքից ավելի անընդմեջ քայլերով։

**Հետախույզը**, ի տարբերություն այլ խաղաքարերի, կարող է շարժվել ցանկացած թվով ազատ դաշտերով, ինչպես շախմատի նավակը։ **Լճերի** վրայով անցումն արգելված է։

Հարձակման ժամանակ տեղի է ունենում ներգրավված խաղաքարերի համեմատություն։ Բացառությամբ լրտես-ֆելդմարշալի դեպքի, ավելի ցածր կոչում ունեցող խաղաքարը պարտվում է և հեռացվում խաղադաշտից։ Եթե ​​հարձակվող խաղաքարն ավելի ուժեղ է, այն զբաղեցնում է պաշտպանվողի տեղը։ Եթե ​​պաշտպանվող խաղաքարն ավելի ամուր է, այն մնում է տեղում։ Եթե ​​շարքերը հավասար են, երկու խաղաքարերն էլ հեռացվում են։

**Լրտեսը**, ի տարբերություն այլ ֆիգուրների, կարող է հարձակվել և հաղթել ֆելդմարշալին։ **Ֆելդմարշալի** հարձակման ժամանակ լրտեսը մահանում է։

Երբ **Ականը** հարձակվում է, ֆիգուրը մահանում է և հեռացվում դաշտից, բայց ականը մնում է տեղում։ **Սակրավորը**, ի տարբերություն այլ ֆիգուրների, զինաթափում է ականը և զբաղեցնում նրա տեղը։

Կորուստների մասին տեղեկատվությունը բաց է երկու խաղացողների համար։

**Դրոշը** պարտվում է, երբ հարձակման է ենթարկվում ցանկացած ֆիգուրի, նույնիսկ **Լրտեսի** կողմից։

Խաղացողը հաղթում է, երբ գրավում է թշնամու դրոշը, ինչպես նաև, երբ հակառակորդը որևէ քայլ չունի (շարժվող խաղաքարերը ոչնչացվում կամ արգելափակվում են սեփական անշարժ խաղաքարերով)։

Պատմություն
-----------

Խաղը հիշեցնում է չինական ժողովրդական Ջունգլի խաղը խաղը, որն առանձնանում է դասակարգված կտորներով և նույնիսկ երկու լճերով տախտակին։ Բայց, ի տարբերություն *Stratego*-ի, *Jungle*-ը բաց խաղ է՝ խաղաքարերի ֆիքսված դասավորությամբ։

Հոլանդացի հետազոտող Ֆրեդ Հորնը հստակորեն հաստատեց, որ *Stratego*-ն ոչ մի կապ չունի «Ջունգլիի» հետ, այլ «Հարձակում» խաղի կրկնօրինակն է, որը Հոլանդիա է բերվել բրիտանական զորքերի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջում։

Չինական մեկ այլ խաղում՝ *Luzhanqi*-ում, ինչպես *Stratego*-ում, խաղաքարերը փակ են, նպատակը դրոշը գրավելն է, որը կարող է տեղակայվել երկու շտաբներից մեկում։ Սակայն երկու խաղերից որն է ավելի վաղ հայտնվել, հայտնի չէ։

ԽՍՀՄ-ում արտադրվել են «Ստրատեգո» խաղի կրկնօրինակներ(օրինակ՝ 1812 թվականի Հայրենական պատերազմում Բորոդինոյի ճակատամարտի թեմայով, որը կոչվում է «Ճակատամարտ»)։

«Стратего Original» խաղի ռուսերեն տեղայնացված տարբերակը արտադրվել է ռուսական *Զվեզդա* ընկերության կողմից (արտիկուլ թիվ 8646) հոլանդական *Jumbo* ընկերության արտոնագրով։ «Զվեզդա» հրատարակությունը պահպանում է Նապոլեոնյան *Jumbo* դիզայնը։ Խաղաքարերի ձևը զգալիորեն պարզեցված է՝ պլաստիկ կիսագլանների փոխարեն օգտագործվում են ստվարաթղթե ֆիգուրներ։ Ֆիգուրները դասավորելու համար օգտագործվող ստվարաթղթե շիրման բացակայում է.

Ստրատեգոյի միջազգային ֆեդերացիան՝ խաղի կառավարող մարմինը, հովանավորում է *Stratego* աշխարհի ամենամյա առաջնությունը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* "International Stratego Federation" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 19-ին. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 24. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
* "Stratego" (in անգլերեն). BoardGameGeek. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 19-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 16. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
* Օնլայն խաղի սերվեր Հնարավորություն է տալիս խաղալ տարբեր երկրների մասնակիցբների հետ
* Ռուսաստանում Ստրատեգո խաղի պաշտոնական կայք
* Ստրատեգոյի աշխարհի առաջնություն-2019

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Stratego Classic Instructions" (PDF). Milton Bradley. 2002. Retrieved 2023 թ․ հուլիսի 17.
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 20-ին. Retrieved 2024 թ․ հունվարի 11. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
3. ↑  "Stratego Original" (in անգլերեն). Jumbo. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 18. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
4. ↑  "Настольная игра Стратего". Интернет-магазин «Игровед». Արխիվացված է the original 2008 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 18. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
5. ↑  "Настольная игра Стратего" (in ռուսերեն). Սեղանի խաղերի ինտերնետ-խանութ - www.igra35.ru. Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 16-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 18. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
6. ↑  , Ստրատեգոյի միջազգային ֆեդերացիայի պաշտոնական կայք