**Գրիգոր Վահրամյան Գասպարբեկ** (**Գրիգոր Գասպարբեկյան**, 1900, Նախիջևան, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1963, Թավրիզ, Իրան), իրանահայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Վահրամյանը ծնվել է 1900 թվականին Նախիջևանում՝ Ստեփան և Մարիամ Գասպարբեկների ընտանիքում։ Ծնողները որդուն ուղարկել են սովորելու Թբիլիսիի արվեստի դպրոցում, որտեղ սովորել է Օսկար Շմելինգի (1863-1938) և Եղիշե Թադևոսյանի (1870-1936) մոտ։ 1923 թվականին գերազանց գնահատականներով ավարտել է դպրոցը, մեկնել Մոսկվա, ընդունվել Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան, որտեղ սովորել է Դմիտրի Կարդովսկու (1866-1943) մոտ։ 1929 թվականին ավարտել է ուսումնարանը։

Կարդովսկու ղեկավարությամբ նկարչի դիպլոմային աշխատանքների ցուցահանդեսին ներկա է գտնվել Անատոլի Լունաչարսկին, որը բարձր է գնահատել Գասպարբեկի վարպետությունը։ Ցուցահանդեսը գրավել է մի շարք քննադատների ուշադրությունը։ Արդյունքում գործերի մի մասը վաճառվել է Մոսկվայի թանգարանի միջոցով, մյուս մասն էլ տպագրվել է։ Գասպարբեկի գործերն արժանացել են Մարտիրոս Սարյանի գովասանքին։

Գործունեություն
---------------

Գրիգոր Վահրամյան Գասպարբեկը իր կտավի մոտ, «Նատյուրմորտ», 10/10/1961
1934 թվականին Մոսկվայի արվեստի երկրորդ ակադեմիական թատրոնի բեմադրիչ-ռեժիսոր Իվան Նիկոլաևիչ Բերսենևը (1889-1951) Գասպարբեկին հրավիրում է թատրոն՝ որպես «Շահնամե» պիեսի բեմադրիչ և զգեստների նկարիչ։

1936 թվականին Գասպարբեկն իր կտավները ներկայացնում է «Հարյուր մոսկովյան նկարիչներ» խորագիրը կրող ցուցահանդեսում։ Ցուցահանդեսից հետո Վ. Կեմենևը Լիտերատուրնայա գազետա թերթում հոդված է գրել «Պտույտի սկիզբը» վերնագրով։ Հոդվածի մեկ երրորդը նվիրված էր Գասպարբեկին։

Գասպարբեկը նկարազարդել է Գյուստավ Ֆլոբերի «Տիկին Բովարի» վեպի հայերեն թարգմանված տարբերակի կազմը։ Գիրքը ֆրանսերենից հայերեն է թարգմանել Վահե Միքայելյանը, այն Մոսկվայում տպագրվել է 1937 թվականին։

1938 թվականին Գասպարբեկը թողնում է Խորհրդային Միությունը և հաստատվում Թավրիզում։ 1938-1950 թվականներին Գասպարբեկն աշխատել է իր ստուդիայում, որտեղ երիտասարդ արվեստագետներին դասավանդել է նկարչության ու քանդակագործության տեխնիկա։ 1950 թվականին Թեհրանում, Աբադանում և Թավրիզում կազմակերպվել են ցուցահանդեսներ՝ նվիրված Գասպարբեկի և նրա ուսանողների աշխատանքներին։

1951 թվականից Գասպարբեկը սկսել է դասավանդել Թավրիզի արվեստի դպրոցում։ 1953 թվականին Գասպարբեկն ամուսնացել է Մարուսյա Առաքելյանի հետ։ Զույգն ունեցել է չորս երեխա։ Գասպարբեկի երկրորդ որդին՝ Վարդան Վահրամյանը կոմպոզիտոր և նկարիչ է։

Գասպարբեկը մահացել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ Թավրիզի իր տանը։

Ժառանգություն
-------------

Գասպարբեկի աշխատանքները գտնվում են աշխարհի տարբեր մասնավոր հավաքածուներում։ Նրա կտավներից, այդ թվում «Նատյուրմորտ», «Մոր դիմանկար», «Ինքնադիմանկար», գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Գրականություն
-------------

* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lazarian Janet (2003)։ *Encyclopedia of Iranian-Armenians*։ Iran: Hirmand։ էջ 363։ ISBN 964-6974-50-3
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Harutunyan Gregory (2012)։ *Artists: Fates, Muses*։ Russia։ ISBN 978-9939-68-105-4
3. ↑  Navasargian Alice (1997)։ *Iran-Armenia, Golden Bridges, Twentieth Century Iranian-Armenian Painters*։ Glendale, California: AAA Publishing House։ էջեր 54, 86։ ISBN 9780969762003
4. ↑  «Ivan Bersenev»։ *Great Soviet Encyclopedia*։ Վերցված է մայիսի 14, 2017 – via TheFreeDictionary.com
5. ↑  «Documentary MAROOSYA at 2014 Arpa Festival»։ Arpa International Film Festival։ Վերցված է հուլիսի 9, 2017
6. ↑  «Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ»։ *www.gallery.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-11-20