**Հենրիխ Է****մզեն** (нем. *Heinrich Ehmsen*, օգոստոսի 9, 1886(1886-08-09)[…], Քիլ, Գերմանիա - մայիսի 6, 1964(1964-05-06), Արևելյան Բեռլին), գերմանացի գեղանկարիչ և գրաֆիկական նկարիչ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Ծնվել է զամբյուղներ պատրաստող վարպետի ընտանիքում։ 1901 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, որից հետո չորս տարի աշխատել է որպես դեկորատոր, որին զուգահեռ սովորոել է Կիլի կիրառական արվեստի դպրոցում՝ Գերդ Զիմերմաննի դասարանում։ Ստանալով կրթաթոշակ՝ 1906-1909 թվականներին երիտասարդը որպես դեկորատոր սովորել է Դյուսելդորֆի կիրառական արվեստի դպրոցում (Պետեր Բերենսի և Ֆրից Էմկեի հետ)։ 1909 թվականին Գ. Էմզենը իր ուսուցիչ Յոհան Լավերիքսի օգնությամբ դահլիճ է նախագծել Դյուսելդորֆի «Քրիստոնեական արվեստ» ցուցահանդեսի համար։ 1910-1911 թվականներին բնակվել է Փարիզում, որտեղ դասերի է հաճախել Կոլարոսի ակադեմիայում։ Փարիզում Էմզենը հանդիպել է այնպիսի նկարիչների և արվեստի կոլեկցիոներների հետ, ինչպիսիք են Էռնեստո դե Ֆիորիին, Ժյուլ Պասկին և Ալբերտ Ֆլեխտհայմը։ 1911 թվականին տեղափոխվել է Մյունխեն։ Այստեղ Էմզենն անդամագրվել է Կապույտ հեծյալ նկարիչների խմբին։ 1913 թվականին Գ. Էմզենի գործերը ցուցադրվել են Շտուրմի պատկերասրահում, նույն թվականին նրա անհատական ​​ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Էսենի արվեստի թանգարանում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելով պայմանավորված՝ Գ. Էմզենը զորակոչվել է և 1914-1918 թվականներին մասնակցել Ֆրանսիայում, Ֆլանդրիայում և Ռումինիայում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններին։ Հեղափոխական իրադարձությունների անդամ էր և Բավարիայի Խորհրդային հանրապետության ստեղծման մասնակից։ 1918-1919 թվականներին Մյունխենում տեղի ունեցած իրադարձությունները հետագայում բազմիցս արտացոլվել են Գ. Էմզենի գործերում։ 1926 թվականին Գ.Էմզենի գրաֆիկական գործերը Էմիլ Նոլդեի և Ֆրանս Մազերելի գրաֆիկական աշխատանքների հետ ցուցադրվել են Վիսբադենի արվեստի միությունում։ 1929 թվականին նկարիչը Մյունխենից տեղափոխվել է Բեռլին։ 1930 թվականին միացել է «Կերպարվեստի և ոգու պրոլետարների պայքարի հանձնաժողով» (Kampfkomitee der Künstler und Geistesarbeiter) կազմակերպությանը։ 1932-1933 թվականները վարպետն անցկացրել է ԽՍՀՄ-ում։ Մոսկվայում տեղի է ունեցել նրա գործերի ցուցահանդեսը, սովետական ​​թանգարանները ձեռք են բերել նրա նկարները։

Հայրենիք վերադառնալուց հետո, 1933 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, նկարիչը ձերբակալվել է Գեստապոյի կողմից։ Մինչ Գ.Էմզենը կալանքի տակ էր, նրա բոլոր գործերը հանվել են գերմանական թանգարաններից։ Վարպետի ութ նկարները ցուցադրվել են նացիստական ​​քարոզչական ցուցահանդեսում։ Ազատվելուց հետո, սակայն, Գ. Էմզենին 1939 թվականին ընդունել են կայսերական մշակույթի հանձնաժողովի կազմում։ 1940 թվականին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից հետո, Գ. Էմզենը կրկին զորակոչվել է բանակ ու 1940-1944 թվականներին լեյտենանտի կոչումով ծառայել Ֆրանսիայում, որպես նկարիչ այս երկրի ռազմական հրամանատարի քարոզչական բաժնում։ 1941 թվականին նա կազմակերպել է ֆրանսիացի նկարիչների և քանդակագործների ուղևորություն Գերմանիա (ներառյալ՝ Անդրե Դերեյնը և Մորիս դե Վլամինկը)։ Նույն թվականին նա կազմակերպել է ֆրանսիացի գրողների ուղևորություն դեպի Ուեյմարում տեղի ունեցող բանաստեղծների եվրոպական ժողով։

Պատերազմից հետո Գ. Էմզենը, Կարլ Հոֆերի հետ դարձել է Բեռլին-Շառլոտենբուրգում (Արևմտյան Բեռլին) արվեստի համալսարանի հիմնադիրներից մեկը, որտեղ աշխատել է որպես ազատ արվեստների ամբիոնի վարիչ։ 1949 թվականին ազատվել է աշխատանքից՝ Խաղաղության աջակիցների համաշխարհային կոնգրեսի Փարիզի մանիֆեստը ստորագրելուց հետո (Congrès mondial des partisans pour la paix): 1950 թվականից նկարիչը ղեկավարում է նկարչության դասարանը ԳԴՀ (Բեռլին) արվեստի ակադեմիայում։ 1961 թվականին դարձել է Գերմանիայի Ազգային մրցանակի դափնեկիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Heinrich Ehmsen (նիդերլ.)
2. 1 2  Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա — 1696.
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118529242 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
6. ↑

Գրականություն
-------------

* Knut Nievers (изд.): *Kunstwende. Der Kieler Impuls des Expressionismus 1915—1922*. Wachholtz, Neumünster 1992, ISBN 3-529-02728-6

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1012251 · BNF: 12003961v · GND: 118529242 · ISNI: 0000000109031522 · LCCN: nr88009483 · NKC: xx0157756 · NLP: a0000002639301 · NUKAT: n2004257108 · SUDOC: 167358340 · VIAF: 54939675 · ULAN: 500002903 · WorldCat VIAF: 54939675 |

 |

 |