**Սուգերի**, կամ *Сюже́р*, նաև *Сюже́* (ֆր.՝ Suger, լատին․՝ Sugerus, ծննդյան թվական-մոտ 1081, մահվան թվական-13.01.11511), ֆրանսիացի ժամանակագիր և եկեղեցական գործիչ, Բենեդիկտյան Սեն Դենի աբբայության վանահայր, ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս VI-ի խորհրդական։

Сугерий из Сен-Дени. Средневековый витраж։ Ծնունդը քննարկման առարկա է եղել։

Սեն Դենից ոչ հեռու փոխարքայության, համաձայն ուրիշների` Էլ և Լուար ծայրանասային դեպարտամենտի թագավորական դոմենի գյուղացու որդի էր ։

Վաղ երիտասարդությունից աչքի է ընկել անսովոր ընդունակություններով և 1091 թվականից դաստիարակվել է Սեն Դենի աբբայությունում ապագա թագավոր Լյուդովիկոս VI-ի հետ, որն եղել է նրա հասակակիցը։

### Լյուդովիկոս VI-ի օրոք

Ալեքսանդրիա, II դ. n. ե.; 12-րդ դարի հավելումներով։ Լուվր (Փարիզ)
Ծագումը քննարկման առարկա է։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ նա սերում էր համեստ ասպետական ընտանիքից, որը կալվածք ուներ Սեն Դենի մոտակայքում, ըստ այլոց՝ Տուրիի շրջակայքում ([Eure-et-Loire-ի ժամանակակից դեպարտամենտ, վաղ երիտասարդությունը նշանավորվել է արտասովոր ունակություններով, և 1091 թվականից նա մեծացել է Սեն Դենիի աբբայության ապագա թագավորի հետ միասին ( Լյուդովիկոս թանձրամարմին), ով իր հասակակիցն էր .: Լյուդովիկոս VI-ի գահակալության ժամանակ որպես նրա ընկեր, նա մոտ է եղել արքունիքին և դիվանագիտական առաքելություններով մեկնել է Հենրի Նորմանդականի և այլ կառավարիչների մոտ։

Լյուդովիկոս VII-ի օրոք
----------------------

Հռոմ այցելելուց հետո նա 1122 թվականին դարձել է վանահայր Սեն Դենիում,:1123 թվականին նա մասնակցել է Առաջին Լատերական ժողովին և այնքան բարենպաստ տպավորություն է թողել Կալիստոս II-ի վրա, որ Ֆրանսիա վերադառնալուց տասնութ ամիս անց Պապը ցանկացել է խորհրդակցել նրա հետ և նրան կրկին հրավիրել է Հռոմ։ Բերնարդ Քլերվանուքսի պնդմամբ, որն ի սկզբանե սուր քննադատության է ենթարկել նրա բարեփոխիչ գործունեությունը (որի հետ, սակայն, նրան հաջողվել է հաշտվել)։ Սյուգերը ոչ միայն վերջ է դնում վանքում աշխարհիկացման վանական կյանքին, այլև ձեռնամուխ է լինում ակտիվորեն ամրապնդելու թագավորական իշխանության հեղինակությունը՝ ամեն կերպ արդարացնելով դրա սուրբ իմաստը։ Զուգահեռաբար նա հաստատեյ է սուրբ Դիոնիսիոսի պաշտամունքը, որպես ողջ Ֆրանսիայի երկնային հովանավորի, արտացոլված էր նրա լատիներեն տրակտատում («Սեն Դենի եկեղեցու օծման մասին»(լատին․՝ De consecratione ecclesie sancti Dionisii): Երբ 1124 թվականին կայսր Հենրի V-ը ներխուժում է թագավորական կալվածքներ, Սյուգերը մարտի դաշտ է գալիս աբբայության դրոշակով (որպես թագավորի մարտական դրոշ)
:

Ալեքսանդրյան ստեղծագործության սկահակ, որը պատկանել է վանահայր Սյուգերին, II-I դ. մ.թ.ա. Արվեստի ազգային պատկերասրահ (Վաշինգտոն)։ Թասի շրջանակն ու նրա պատվանդանը միջնադարի ավելի ուշ վերանայումն է.
Լյուդովիկոս VI-ի մահից հետո Սյուգերին որոշ ժամանակ կորցնում է իր ազդեցությունը արքունիքում և դիմում է Սեն Դենի աբբայության վերակազմավորմանը (հիմնականում նրա տաճարի եկեղեցին)։ Եկեղեցին այնքան խարխուլ և լքված էր, որտեղ ըստ իր` վանահոր կարծիքի, կարելի էր հանդիպել այծերի ու ոչխարների, որոնք խաղաղ խոտ էին արածում։ Առաջին հերթին անհրաժեշտ աշխատանքներն իրականացնելու համար Սյուգերը ստեղծում է տարեկան դրամական ֆոնդ ք։ Վերակառուցումն իրականացվել է նախկինում չտեսնված ոճով, որը հետագայում անվանվել է գոթական ոճ, և շենքի հատակագծերը հիմնված են եղել վանքի լեգենդար հիմնադիրի կրոնական գեղագիտության սկզբունքների վրա, որը նույնացվել է Դիոնիսիոս Արեոպագիտացու սկզբունքների հետ։ Վերջինիս «Երկնային հիերարխիայի մասին» հունական տրկտատ- աշխատությունը հայտնի է դարձել միջնադարյան Արևմուտքի կրոնական շրջանակներում լատիներեն թարգմանության շնորհիվ։
Ըստ ֆրանսիացի Ժորժ Դյուբի, զուգակցելով կամարների կանգնեցման նոր տեխնիկան ճարտարապետական ավանդույթների հետ, Սյուգերը մտահղացել է տաճարի ինտերիերը. ավարտվել է 1144 թվականին (նավի տեսքով՝ որպես Տիեզերքի միասնության նախատիպ՝ հիմնված նրա կողմից մշակված աստվածային լույսի պոետիկայի վրա)։ Պատկանում է բենեդիկտյան կարգին, որի գաղափարները չեն ներառում աղքատ լինելու ցանկությունը և աշխարհի լիակատար մերժումը` գիտակցելով վանական կյանքի կարևորությունը որպես աշխարհակարգի խորհրդանշական գագաթնակետի և հիմնված Դիոնիսիոսի «Երկնային հիերարխիայի մասին» տրակտատի վրա։ Նա միտումնավոր ձգտել է իր աբբայությունը մյուսներից վեր դասել այնպես, ինչպես միապետը գերազանցում է իր թագավորության մյուս ֆեոդալներին, ինչի համար նա համատեղում էր կարոլինգների ավանդույթները Բուրգունդիայի և Աքվիտանիա (երկրամաս)յի շրջանում։

Ինչպես իրավացիորեն նշել է Պանոֆսկին, մանկուց զգալով «որդիական պատկանելության» զգացում դեպի Սեն Դենի աբբայությունը, նորարար Սյուգերը, ի տարբերություն վերջին հումանիստների, ինքն իրեն համարում էր ոչ թե կենտրոնամետ, այլ կենտրոնախույս` պրոյեկտելով իր անձնական եսը իրեն շրջապատող աշխարհի վրա և ժխտելով նրանց ինքնությունը։ Միևնույն ժամանակ նրա «խոնարհ ունայնությունը» արտահայտվում էր, մասնավորապես նրանում, որ վանքի դեկորացիայի բազմաթիվ մանրամասների վրա հիշատակված միակ անունը հենց իրենն էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  RKDartists (նիդերլ.)
2. ↑  British Museum person-institution thesaurus
3. 1 2  Structurae — Ratingen: 1998.
4. ↑  Babelio (ֆր.) — 2007.
5. ↑  RKDartists (նիդերլ.)
6. 1 2  *Weber N. A.* Suger «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 21-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 20-ին. // Catholic Encyclopedia. — Vol. 14. — New York, 1913.
7. 1 2  *Waldman T. G.* Suger // Medieval France: An Encyclopedia. — New York; London, 1995. — p. 1697.
8. ↑  Record #12083604 Archived 2021-06-02 at the Wayback Machine. // общий каталог Национальной библиотеки Франции
9. ↑  CERL Thesaurus — Консорциум европейских научных библиотек.
10. 1 2  *Waldman T. G.* Suger // Medieval France: An Encyclopedia. — p. 1698.
11. 1 2 3  Suger «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 16-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 20-ին. // Encyclopædia Britannica, 11’th ed. — Vol. 26. — Cambridge University Press, 1911. — p. 48.
12. 1 2  Suger Archived 2010-08-23 at the Wayback Machine. // Encyclopædia Britannica online.
13. 1 2  *Панофский Э.* Аббат Сюжер и аббатство Сен-Дени Archived 2021-05-18 at the Wayback Machine.
14. ↑  *Гуревич А. Я.* Индивид и социум на средневековом Западе. — СПб. 2009. — С. 337.
15. ↑  *Дюби Жорж.* История Франции. Средние века. — М.: Международные отношения, 2001. — С. 180–181.
16. ↑  The Ambulatory of Saint-Denis Արխիվացված է Մարտ 18, 2022 Wayback Machine-ի միջոցով: (Ստուգված է 18 Մարտի 2022)
17. ↑  *Менан Ф. и др.* Капетинги. История династии. — C. 329.
18. ↑  *Дюби Ж.* Время соборов. Искусство и общество 980—1420 годов. — М. 2002. — С. 127–128.
19. ↑  *Дюби Ж.* Время соборов… — С. 124–125.
20. ↑  *Гуревич А. Я.* Индивид и социум на средневековом Западе. — С. 339–340.