**Զավեն Արսենի Հացագործյան** (ապրիլի 20, 1911(1911-04-20), Բաղեշ, Բիթլիսի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 24, 1992(1992-06-24), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարագետ-շինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1966 թ.), պրոֆեսոր (1968 թ.), դրամատուրգ, թարգմանիչ, բառարանագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1939)։

Ֆիզիկոս-տեսաբան Կարեն Հացագործյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Զավեն Հացագործյանը ծնվել է 1911 թվականի ապրիլի 20-ին, Արևմտյան Հայաստանի Բիթլիս քաղաքում։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետը։ 1931-1941 թվականներին և 1945-1961 թվականներին աշխատել է Հայաստանի շինանյութերի և կառուցվածքների գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1931-1938 թվականներին՝ նաև Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, 1941-1945 թվականներին՝ պաշտպանական շինարարությունում։ 1947 թվականին «Թեթև երկաթբետոնի արդյունավետությունը Հայկական ԽՍՀ պայմաններում» թեմայով դիստերտացիա է պաշտպանել Թբիլիսիում և ստացել տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1966 թվականին «Հրաբխային տուֆերի հատկությունների և կիրառության ուսումնասիրությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել (Թբիլիսիում) և ստացել տեխնիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Երևանի Քարի և սիլիկատների ԳՀԻ հիմնադիրներից է, 1961-1992 թվականներին եղել է Քարի և սիլիկատների ԳՀԻ բնական քարի լաբորատորիայի վարիչ, 1962-1969 թվականներին եղել է գիտության գծով տնօրենի տեղակալ։ 1962 թվականից գիտական խորհրդի սեկցիայի նախագահ։

Աշխատանքները վերաբերում են բնական ծակոտկեն լցիչների կիրառմամբ թեթև երկաթբետոնի հետազոտման, կառուցվածքների երկարակեցության, արհեստական մարմարի և գրանիտի ստացման տեխնոլոգիայի հարցերին։ Տվել է հրաբխային քարանյութերի դասակարգումը, մասնակցել քարային շինանյութերի պետական ստանդարտների մշակմանը։ «Ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկական բառարան»-ների (1957 թ. 1988 թ.) կազմողներից։ Հետազոտել է Հայաստանի բնական քարանյութերի հատկությունները, հատկապես նրանց երկարակեցությունը կառուցվածքների մեջ։ Տվել է հրաբխային քարանյութերի շինարարական դասակարգումը։ Մշակել է հետազոտության նոր մեթոդներ ու սարքեր, արհեստական մարմարի և գրանիտի ստացման տեխնոլոգիաներ, քարային թափոնների օգտագործման եղանակներ, այդ թվում՝ գյուղատնտեսության մեջ ծակոտկեն քարանյութերի կիրառման եղանակը։ Հեղինակ է բազմաթիվ գյուտերի։ Տպագրել է ավելի քան երկու հարյուր գիտական աշխատություն՝ մեծ մասամբ ռուսերեն և հայերեն, չորսը՝ ֆրանսերեն և չեխերեն։ Մասնակցել է քարային շինանյութերի համամիութենական ստանդարտների ստեղծմանը։ Եղել է Շինանյութերի հանրապետական ատեստացիոն հանձնաժողովի նախագահ (1978-1992 թթ.), հուշարձանների պահպանության միջազգային խորհրդի ԽՍՀՄ կոմիտեի անդամ (1983-1990 թթ.)։ Զգալի աշխատանք է կատարել հայերեն տեխնիակական տերմինների մշակման գործում։

1937-1949 թվականներին զբաղվել է նաև դրամատուրգիայով (Վասակ Խուդավերդյանի ընկերակցությամբ)։ «Խնդության սրինգը» (1937) և «Թող բացվեն վարդերը» (1939) կոմեդիաներն արժանացել են հանրապետական մրցանակների և բեմադրվել Անդրկովկասի բազմաթիվ թատրոններում։ Բեմադրվել են նաև «Փիլիպոս Ասլանովիչ» (1945 ) և «Մասիս» (1947) պիեսները, տպագրվել է «Միլիոնը» (1949) դրաման։ Ֆրանսերենից հայերեն է թարգմանել «Ժլատ» կոմեդիան, որը 1938 թվականին բեմադրվել է Լենինականի թատրոնում։ ԽՄԿԿ անդամ (1949)

Երկեր
-----

* Միջազգային տերմինային տարրերի ռուս-հայերեն բառարան, Երևան։ ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1989։
* Ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկական բառարան, Երևան։ Հայկական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն, 1988։
* Հայաստանի տուֆերը և մարմարները, Երևան։ Հայպետհրատ, 1959։
* Երկաթ-բետոն, Երևան, 1934, 83 էջ։
* «Միդիս» սիստեմի որմածքով շենքերի և կառուցվածքների պատերի նախագծման ու կառուցման ժամանակավոր տեխնիակակն պայմաններ, Երևան, 1956, 40 էջ։
* Ժամանակավոր տեխնիկական պայմաններ երեսպատման տուֆասալերի և նրանց կիրառման վերաբերյալ, Երևան, 1960, 8 էջ։
* Գյուղատնտեսական շինարարության տեղեկագիրք (համահեղինակ), Երևան, 1959, 288 էջ։
* Հայաստանի բնական քարային նյութերի կատալոգ, Երևան, 1968, 61 էջ։
* Հայկական ԽՍՀ քարային շինանյութեր. հանձնարարվող տերմինների ժողովածու, պրակ Ա, Երևան, 1976, 130 էջ։

### Թարգմանություններ ռուսերենից

* Զավրյան Կ. Ս. Սիմոնյան Ս. Զ. Բետոնի կազմության նախագծումը, Երևան, 1947, 63 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 3.
3. 1 2 3  Գրական տեղեկատու, Երևան, Սովետական գրող, 1981, 544 էջ։
4. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
5. ↑  «Կոհա առցանց քարտարան, Հացագործյան, Զավեն Արսենի». *haygirk.nla.am*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 10-ին.
6. ↑  «Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne - Paris - Հացագործյան , Զավեն Արսենի». *www.bibliotheque-eglise-armenienne.fr*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 10-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 8219 · BNF: 16194450n · GND: 1046716670 · ISNI: 0000000077909192 · LCCN: n85229576 · VIAF: 120183342 · WorldCat VIAF: 120183342 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 325)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |