**1936 թվականի նմուշի 100-միլիմետրանոց նավային թնդանոթ (Բ-24)** (ռուս.՝ 100-мм корабельная пушка, Б-24), խորհրդային հրետանային թնդանոթ, որ մշակվել է 1932 թվականի հունվարին «Բոլշևիկ» գործարանում։ Բ-24-ն ունեցել է 45 տրամաչափի փող և նախատեսված է եղել սուզանավերի վրա տեղադրման համար։ Մշակման մեջ գտնվող և նավերի համար նախատեսված Բ-14 զենիթային թնդանոթի համանման բնութագրիչների հետ նոր թնդանոթի փողի կառուցվածքի և ներքին ձգաբանության ստանդարտացման համար փողի երկարությունը հասցվել է 51 տրամաչափի։

1935 թվականի հուլիս-օգոստոսին և 1936 թվականի փետրվարին թնդանոթի համակողմանի փորձարկումներից հետո սկսվել է Բ-24-ի (հետագայում՝ Բ-24ՊԼ) թողարկումը։

1936 թվականին որոշում է ընդունվել փոխել վերջրյա նավերի 4" հնացած թնդանոթները։ Այդ նպատակով Բ-24-ը ձևափոխվել է. ավելացվել են զրահավահան և 56 տրամաչափի երկարության հեշտ հանվող մոնոբլոկ-փող։ Ձևափոխված տարբերակը կոչվել է Բ-24ԲՄ։

Բնութագրեր
----------

* Փողորի քանակ՝ 1
* Փողի տիպ՝ ամրակցվող (Բ-24ԲՄ՝ ազատ խողովակ)
* Փողի լրիվ երկարություն՝ 5100 մմ (Բ-24ԲՄ՝ 5795)
* Ազատ խողովակի երկարությու՝ (Բ-24ԲՄ)՝ 5350 մմ
* Ազատ խողովակի զանգված (Բ-24ԲՄ)՝ 524 կգ
* Ակոսների քանակ՝ 40
* Ակոսների լայնություն՝ 5,3 մմ
* Դաշտերի լայնություն՝ 2,55 մմ
* Առավելագույն ճնշում՝ 3100 կգ/սմ²
* Փողային էներգիա՝ 644 տ մ
* Փողի կայությունը մարտական լիցի դեպքում՝ 800 կրակոց
* Հետդարձ՝ ձեռքով
* Փակաղակը ձեռքով բացելու և փակելու ժամանակը՝ 2 վ
* Արկը տեղը մղելը՝ ձեռքով
* Արկի սկզբնական առավելագույն արագություն՝ 872 մ/վ (Բ-24ԲՄ՝ 900)
* Նշանոցների քանակ և տիպ՝ 1 х ՊԼ (Բ-24ԲՄ՝ ԼԲ-13-1)
* Զանգված (տոննա)՝
	+ մեկ թնդանոթի շարժվող հատվածի՝ 3,63 (Բ-24ԲՄ՝ 4,01)
* Հաշվարկ՝ 5 մարդ։

Օգտագործում
-----------

1941 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ՝ Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմն ունեցել է 76 հատ Բ-24ՊԼ և 187 Բ-24ԲՄ։ 1941 թվականի առաջին կեսին հանձնվել է ևս 60 Բ-24ԲՄ։ Պատերազմի տարիներին հանձնվել է ևս 5 Բ-24ՊԼ։ 1946-1950 թվականներին սուզանավերի զինման համար № 4 գործարանում թողարկվել է 63 Բ-24ՊԼ։

Բ-24ՊԼ թնդանոթներով վերազինվել են «Դեկաբրիստ» I շարքի և «Լենինեց» II շարքի տիպի գրեթե բոլոր սուզանավերը, ինչպես նաև սպառազինվել են «Правда» (IV շարք), «С» (IX և IX-բիս շարքեր), «Լենինեց» (XI, XIII, XIII-բիս շարքեր), «К» (XIV շարք) տիպի նոր սուզանավերը։ Այդ տիպի թնդանոթներով սպառազինվել է նաև «Վլադիմիր Պոլուխին» տիպի էսկադրային ականազերծիչ նավերի մի մասը։ Վերջիններից բացի Բ-24ԲՄ թնդանոթներով սպառազինվել են նաև «Ֆուգաս» տիպի ականազերծիչ նավերը, «Ուսիսկին» տիպի պահակային նավերն ու հրետանավակները։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Բ-24 թնդանոթներով զինվել են որոշ զրահագնացքներ (օրինակ՝ «Ստալինեց-28»)։

Տվյալ տիպի թնդանոթները տեղադրվել են Հեռավոր Արևելքի, Մերձբալթիկայի, Կովկասի սևծովյան ափի (օրինակ՝ № 394 քառաթնդանոթ մարտկոցը Անդրեյ Զուբկովի հրամանատարության ներքո Ցեմեսի խորշում) և Ղրիմի ափային մարտկոցներում։ 1941 թվականի գարնանը Բ-24 թնդանոթներըն օգտագործվել են Սևաստոպոլի պաշտպանության ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Широкорад А. Б. Энциклопедия отечественной артиллерии / Под общ. ред. А. Е. Тараса. — Мн.: «Харвест», 2000. — С. 931. — (Библиотека военной истории). — ISBN 9-85433-703-0.
2. 1 2  Корабли ВМФ СССР накануне и в годы Великой Отечественной войны

Գրականություն
-------------

* Платонов А. В.. Энциклопедия советских подводных лодок 1941—1945. — М.։ АСТ, 2004. — С. 442-445. — 592 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-024904-7.
* Широкорад А. Б. Энциклопедия отечественной артиллерии / Под общ. ред. А. Е. Тараса. — Мн.։ «Харвест», 2000. — 1156 с. — (Библиотека военной истории). — ISBN 9-85433-703-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 100-мм артиллерийская установка Б-24
* 100-мм орудие Б-24 Archived 2018-12-22 at the Wayback Machine.
* Корабли ВМФ СССР накануне и в годы Великой Отечественной войны