Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դյուրերի ինքնադիմանկար (այլ կիրառումներ)

**«Ինքնադիմանկար»** (գերմ.՝ Selbstportait), գերմանացի նկարիչ Ալբրեխտ Դյուրերի նկարն է։ Դյուրերից առաջ շատ նկարիչներ իրենց գաղտնի պատկերել են կտավներում, հիմնականում կտավի փեղկերին։ Դյուրերի ինքնադիմանկարը այդ բնույթի մեզ հասած ամենահին նկարներից է։ Հատկանշական է, որ Դյուրերը մինչև այդ՝ ուղևորությունների ժամանակ, իրեն նկարել էր նաև 13 տարեկանում արծաթագույն մատիտով, ինչպես նաև գրչածայրով։

Պատմություն
-----------

Ինքնադիմանկարի ստեղծման ժամանակ Դյուրերը 22 տարեկան էր։ Նա ստեղծել է այն Ստրասբուրգում իր ուղևորությունների ժամանակ, նախքան Նյուրնբերգ վերադառնալը և *Ագնեսա Ֆրեյի* հետ ամուսնանալը։ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեն, 1805 թվականին տեսնելով նկարի կրկնօրինակը, այն համարել է նվեր Ագնեսա Ֆրեյին խնամախոսության ժամանակ։

Նկարագրություն
--------------

Կտավում պատկերված է երիտասարդ Ալբրեխտ Դյուրերը։ Աջ ձեռքում պահել է երնջնակ, որը ընկալվում է որպես Քրիստոսի չարչարանքների խորհրդանիշ։ Նկարի վերին հատվածում՝ 1493 տարեթվից աջ, մակագրված է. *My sach die gat*
*als es oben schtat* Ժամանակակից գերմաներենով այն գրվում է հետևյալ կերպ 
*Meine Sachen werden von oben bestimmt* և թարգամվում է որպես «*իմ գործերը որոշվում են ի վերուստ*»։ Այդ կերպ Դյուրերն արտահայտում է Աստծուն իր նվիրվածությունը, որը և ընդգծվում է ձեռքում բռնած երնջնակով։ Մոխրագույն թիկնոցի տակից նկատելի են վարդագույն-մանուշակագույն քուղեր, որոնք վերնաշապիկը ամրացնում են նկարչի կրծքավանդակին՝ միաժամանակ կտավին հաղորդելով լրացուցիչ գունային երանգավորում։

Մեկնաբանություններ
------------------

Երնջնակի նշանակության մասին կան տարբեր վարկածներ։ Գերմանիայում այդ բույսը կոչվում է նաև «տղամարդկային հավատարմություն» (գերմ.՝ Mannestreu), այդ պատճառով կարծիք է եղել, որ կտավում դրա առկայությունը հաստատում է Ագնեսա Ֆրեյի հետ նկարչի առաջիկա ամուսնությունը, որը նախապատրաստվել է Դյուրերի բացակայության ընթացքում։ Ենթադրվել է նաև, որ Դյուրերը իր ինքնադիմանկարը պատկերել է մագաղաթի վրա, որպեսզի հեշտ լինի այն ուղարկել իր հարսնացուին։ Այդուհանդերձ, նկարում արված մակագրությունը հակասում է այդ ենթադրությանը։ Աստծո հանդեպ վստահության այդ արտահայտությունը դժվար է համարել խնամախոսության նվեր։ Հնարավոր է, որ Դյուրերը, ինչպես և ուրիշները, ինքնադիմանկարը ստեղծել է իր համար։

Դյուրերի ինքնադիմանկարներ
-------------------------

Դյուրերի բոլոր ինքնադիմանկարներին բնորոշ է խեթ հայացքը։ Աջ բիբը գտնվում է աչքի անկյունում, իսկ ձախը նայում է ուղիղ։ Դա բացատրվում է նրանով, որ Դյուրերը նկարել է ինքնադիմանկարը՝ հայելու մեջ իրեն նայելով։

* Ինքնադիմանկար, 1484Ինքնադիմանկար, 1484
* Դյուրերի ինքնադիմանկար (1493), Լուվր, 1493Դյուրերի ինքնադիմանկար (1493), Լուվր, 1493
* Ինքնադիմանկար Պրադո թանգարան, Մադրիդ, 1498Ինքնադիմանկար Պրադո թանգարան, Մադրիդ, 1498
* Ինքնադիմանկար Հին պինակոտեկ, 1500Ինքնադիմանկար Հին պինակոտեկ, 1500

Գրականություն
-------------

* Bailey, Martin. *Dürer*. London: Phaidon Press, 1995. ISBN 0-7148-3334-7
* Marcel Brion. *Dürer*. London: Thames and Hudson, 1960.
* Bartrum, Giulia. *Albrecht Dürer and his Legacy*. British Museum Press, 2002. ISBN 0-7141-2633-0
* Campbell Hutchison, Jane. *Albrecht Dürer: A Biography*. Princeton University Press, 1990. ISBN 0-691-00297-5
* Erwin Panofsky. "The Life and Art of Albrecht Dürer", Princeton, 1945. ISBN 0-691-00303-3
* Wolf, Norbert. *Albrecht Dürer*. Prestel, 2010. ISBN 978-3-7913-4426-3

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
**Ալբրեխտ Դյուրերի նկարներ** |
| --- |
|  |
| Գեղանկարչություն | 
* Դյուրերի ինքնադիմանկար (1493)
* Դյուրերի ինքնադիմանկար (1498)
* Դյուրերի ինքնադիմանկար (1500)
* Ադամն ու Եվան (1507)
* Չորս առաքյալները (1526)
* Նապաստակ (նկար) (1502)
* Մարգագետնի մեծ կտոր (1503)

 |
|  |
| Փորագրություն | 
* Հայտնություն (Դյուրեր) (1498)
* Ադամն ու Եվան (փորագրություն, Դյուրեր) (1504)
* Ասպետ, մահ և սատանա (1513)
* Մելանխոլիա (փորագրություն, Դյուրեր) (1514)
* Ռնգեղջյուր (փորագրություն, Դյուրեր) (1515)
* Սուրբ Հիերոնիմը խցում (1514)

 |
|  |
| Ուրվանկար | 
* Մերկ ինքնադիմանկար (1500-1512)
* Աղոթող ձեռքեր (կտավ) (~1508)

 |

 |



1. 1 2 3
2. 1 2  Joconde (ֆր.) — 1975.
3. 1 2 3 4  Joconde (ֆր.) — 1975.