| **՞**Սպիրուլա |
| --- |
| Սպիրուլա  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | [[Կենդանիներ]] |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | Գլխոտանիներ |
| Ենթադաս | Երկդաս |
|
| Վերնակարգ | Տասը ձեռքով |
| Կարգ | *Spirulida* |
| Ենթակարգ | *Spirulidae* (Owen, 1836) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Spirula spirula

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սպիրուլա** (լատին․՝ Spirula spirula) — գլխոտանիների դասի տեսակ, **լատին․՝ Spirula** նույն սեռի ներկայացուցիչ՝ տասձեռքանի կենդանու խմբից *Decapodiformes*, պատկանում է լատին․՝ Spirulidae հատուկ ընտանիքին։

Նկարագրություն
--------------

Սպիրուլաների ձեռքերով մարմնի երկարությունը 7-8 սմ է։ Արուները մի փոքր ավելի մեծ են, քան էգերը։ Երկու սեռերն էլ ունեն ներքին թաղանթ՝ ֆրագմոկոն։ Խեցու տրամագիծը ինքնին 20-22 մմ է։ Թաղանթը պարուրաձև փաթաթված է մի քանի բնորոշ չկապակցված պտույտներով, բաժանված են մի շարք խցիկների և կեղևի փորոքային կողմին մոտ սիֆոնով։ Նրա օգնությամբ կարգավորվում է փափկամարմնի բուսականությունը։ Կեղևը բաժանվում է սիֆոնով միացված պալատների:Պաստակն այնքան ուժեղ է, որ կկարողանա դիմակայել հիդրոստատիկ ճնշմանը 1300-2300 մ խորություններում և միջինում 1700-1750 մ խորության վրա։ Սիֆոնի մեխանիզմը ստեղծում է գերսմոտիկ կոնցենտրացիաներ, որոնք բավարար են պալարի հեղուկից երկտող կատիոնները դուրս մղելու համար պարույրի խորքում գտնվող հիդրոստատիկ ճնշման աստիճանի դեմ, ինչը ապահովում է չեզոքության պահպանումը։
Մարմինը երկարաձգված էր՝ 8 կարճ շոշափուկներով, հագեցած 6 շարքով փոքր ցողունային ծծողներով։ Բռնելով շոշափուկները շատ երկար են։ Տղամարդկանց 4-րդ զույգի ձեռքերը հեկտոկոտիլացված են և զրկված են ծծողներից։ Տղամարդկանց 4-րդ զույգի ձեռքերը հեկտոկոտիլացված են (փոխված սեռական նպատակներով) և զրկված են ծծողներից։ 
Թիկնոցը հաստ է, հետևը ավարտվում է շեղբերով, ծածկելով կեղևի մեծ մասը։ Միայն թաղանթի բլթակը դուրս է ցցվում խեցի վերջին խցիկում։ Մարմնի վերջում թիկնոցի երկու երկարացված կանխատեսումներ ներկայացնում են լողակներ, որոնց միջեւ գտնվում է լյումինեսցենցիայի օրգանը։ Լողերը փոքր են, ծաղկաթերթի տեսքով, գտնվում են մարմնի հենց վերջում՝ երկայնական առանցքի որոշակի անկյան տակ։
Մարմնի հետևի վերջում՝ լողակների արանքում, գտնվում է բավականին մեծ ֆոտոֆոր ՝ անընդհատ ոչ մանրէային լյումինեսցենտով, որն իր կառուցվածքով կտրուկ տարբերվում է մանրեներով կատվախոտի ֆոտոֆորներից և կաղամարների ֆոտոֆորներից ՝ իրենց սեփական Ֆլուորեսցենցիա։

Շրջանակը և բնակավայրը
---------------------

Տարածքը մասնատված է։ Արևմտյան և Արևելյան Ատլանտյան օվկիանոս, Կարիբյան ծով, Հնդկական օվկիանոսի հարավարևմտյան և արևելյան մասերը, Մալայական կղզեխմբի ծովերը, Խաղաղ օվկիանոսի հարավ-արևմտյան մասը։ Կենդանի կենդանիները չափազանց հազվադեպ են, պարբերաբար որսվում են Նոր Զելանդիայի և Անտիլյան կղզիների մեծ խորություններում։
Ստորին ձվադրումը և զգալի հորիզոնական միգրացիաների անկարողությունը հանգեցնում են այն փաստի, որ այն ապրում է միայն միջանկյալ ջրերի փակ շրջանառություն ունեցող տարածքներում, որոնք ապահովում են արու և էգերի լանջին պասիվ վերադարձի հնարավորություն։ 
Իր կյանքի մեծ մասն անցկացնում է 100-1000 մետր խորություններում։ Այն կատարում է ամեն օր ուղղահայաց միգրացիաներ. Ցերեկը հիմնականում գերակշռում է 600-700 մ խորության վրա, գիշերը ՝ 100-300 մ խորության վրա։

Կենսաբանություն
---------------

Սպիրուլան լողում է հիմնականում գլուխը ներքև, ուղղաձիգ դիրքում և լավ հարմարեցված է ուղղահայաց, բայց ոչ հորիզոնական շարժումներին։ Պոտենցիալ վտանգի դեպքում այն գլուխը և վերջույթների մեծ մասը քաշում է թիկնոցի մեջ։ Գիշերը կերակրում է։ Սնվում է զոոպլանկտոնով։
Այն վերարտադրվում է ներքևում `500-ից 1500-1750 մ խորություններում։ Մեծահասակները ձվադրման սկզբից անմիջապես առաջ իջնում են լոգարանախցիկ։ Որովայնի երկու ձեռքերն էլ հեկտոկոտիլիզացված են, սերմնաբջիջները տեղափոխվում են կնոջ բերանի թաղանթ։ Ձվերը բավականին փոքր են, ունեն մոտ 1,7 մմ երկարություն։ Ինկուբացիան երկար է և տևում է մի քանի ամիս։ Ուղղակի զարգացում։ Երիտասարդ պտուղները հատումից անմիջապես հետո դուրս են գալիս մեզոպելագիկ։ Նրանք դանդաղ են աճում։ Սեռական հասունությունը տեղի է ունենում 1-1,5 տարեկան հասակում։ Ըստ ամենայնի, կյանքի առավելագույն տևողությունը չի գերազանցում 18-20 ամիսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Eršov, Viktor; Ершов, Виктор. (2008). «Morskie rakoviny [Texte imprimé] : kratkij opredelitelʹ». [Kursiv]. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 11-ին.
2. ↑  «The Mollusca». Academic Press. 1983-1988. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 18-ին.
3. ↑  «Ammonoid paleobiology». Plenum Press. 1996. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 18-ին.
4. ↑  Fox, Alex. «See Strange Squid Filmed in the Wild for the First Time». *Smithsonian Magazine* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 18-ին.
5. ↑  Warnke, Kerstin; Keupp, Helmut (2005 թ․ նոյեմբերի 1). «Spirula—a window to the embryonic development of ammonoids? Morphological and molecular indications for a palaeontological hypothesis» (անգլերեն). էջեր 60–65. doi:10.1007/s10347-005-0054-9. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 18-ին.
6. ↑  Lemanis, Robert; Korn, Dieter; Zachow, Stefan; Rybacki, Erik; Hoffmann, René (2016). «The Evolution and Development of Cephalopod Chambers and Their Shape». էջեր e0151404. doi:10.1371/journal.pone.0151404. PMC 4786199. PMID 26963712. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 18-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Spirula spirula (Linnaeus, 1758) Ram's Horn Squid». *www.jaxshells.org*. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 18-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիրուլա» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիրուլա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |

 |