recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մոյի պաշարումը`** Հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ անգլիական զորքերի կողմից ֆրանսիական Մո քաղաքի պաշարումը 1421 թվականի հոկտեմբերի 6-ից մինչև 1422 թվականի մայիսի 10-ը։ Այս պաշարման ժամանակ անգլիական թագավոր Հենրի V-ը հիվանդացավ և 1422 թվականի օգոստոսի 31-ին մահացավ։

Պաշարում
--------

Հենրի V-ն Անգլիայից 4000-անոց զորքով վերադարձավ 1421 թվականի հունիսին և անմիջապես մեկնեց Փարիզ՝ փորձանքից ազատելու Էքսետերի դուքսի զորքին։  Մայրաքաղաքը ֆրանսիական հարձակման վտանգի տակ էր Դրյո, Մո և Ժուանի քաղաքների կողմից։ Թագավորը բավականին հեշտ պաշարեց և գրավեվ Դրյոն, իսկ հետո, նախքան Օռլեան գնալը, շարժվեց հարավ՝ գրավելով Վանդոմը և Բոժանսին։ Նա բավարար ուժ չուներ՝ գրավելու խոշոր և լավ պաշտպանված Օռլեանը, այնպես որ, երեք օր անց նա գնաց դեպի հյուսիս՝ գրավելու Վիլնյով-լե-Ռուան։

Քաղաքի գրավումից հետո Հենրին ավելի քան 20000 զինվորից բաղկացած բանակով շարժվեց Մոյի վրա։ Քաղաքի պաշտպանությունը ղեկավարում էր Վավրայից մի Բաստարդ, ըստ երևույթին, պարզ ծագման մարդ, բայց քաջ հրամանատար։ Պաշարումը սկսվեց 1421 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Ականորդներն ու հրետանավորները շուտով փլուզեցին քաղաքի պարիսպները։

Հենրի թագավորի շատ դաշնակիցներ այստեղ էին՝ օգնելու նրան պաշարման ընթացքում. Բրետանի դուքս Արթուր III-ը եկավ Մո՝ հավատարմության երդում տալու Անգլիայի թագավորին։ Բացի այդ, շրջակայքում գործում էին Ֆիլիպ III Բուրգունդացին, Պիկարդիայում՝ Ժան դե Լյուքսեմբուրգը և Հուգո դե Լանուան (1422 թվականի մարտի վերջին նրանք մի քանի բնակավայրեր գրավեցին Պոնտյեում և Վիմոյում՝ չնայած ֆրանսիական զորքերի՝ Ժոակիմ Ռուոյի, Պոտոն դե Սենտրայլի և Ժան դե Արկուրի ջոկատների, համալրումների)։

Պաշարումը թանկ արժեցավ անգլիացիներին. այստեղ ընկան Ջոն Կլիֆորդը՝ 7-րդ բարոն դե Քլիֆորդը, Արֆլերի պաշարման, Ազենկուրի ճակատամարտի և Շերբուրի պաշարման մասնակիցը, երիտասարդ Ջոն Կորնուոլը՝ Ֆանհոուպի 1-ին բարոն, հայտնի ազնվական Ջոն Կորնուոլի որդին. նա ընդամենը տասնյոթ տարեկան էր, նա սպանվեց հրազենային փամփուշտով, իր հոր կողքին։ Անգլիացի զինվորներին հնձում էին նաև հիվանդությունները. ենթադրվում է, որ պաշարողներից յուրաքանչյուր տասնվեցերորդը մահացել է դիզենտերիայից և ծաղիկից։

Քանի որ պաշարումը շարունակվում էր, ձմռան ամիսներին Հենրին հիվանդացավ, սակայն հրաժարվեց հեռանալ, քանի դեռ պաշարումը էի ավարտվել։ Դեկտեմբերի 6-ին Եկատերինա թագուհին նրան որդի և ժառանգ պարգևեց։

1422 թվականի մայիսի 9-ին Մոն հանձնվեց, թեև կայազորը համաձայնճէր քաղաքացիների որոշման հետ։ Շարունակվող ռմբակոծությունների ներքո կայազորը զենքը վայր դրեց մայիսի 10-ին՝ 8 ամսվա պաշարումից հետո։ Վավրայի բաստարդը գլխատվեց, Օրաս անունով շեփորահարը, որը մի անգամ ծաղրել էր Հենրիին, նույնպես։

Այդ ժամանակ Հենրի V-ն արդեն լուրջ հիվանդ էր։ Պաշարումից կարճ ժամանակ անց, Կոնս-սյուր-Լուարի ճանապարհին, նա այլևս ի վիճակի չէր ձիավարելու, և տեղափոխվեց Վենսենյան ամրոց, որտեղ էլ մահացավ 1422 թվականի օգոստոսի 31-ին, երեսունհինգ տարեկանում։

Գրականություն
-------------

* Seward, Desmond (1978). The Hundred Years War. New York: Penguin Books. ISBN 0-689-10919-9.
**Սան Մատտեոյի ճակատամարտը** տեղի ունեցավ 1918 թվականի ամռանը Պունտա Սան Մատտեո (3678 մ) լեռան վրա, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Այն մինչև 1999 թվականը պատմության մեջ համարվում էր ամենաբարձր ճակատամարտը, սակայն 1999 թվականին տեղի ունեցավ Կարգիլի պատերազմը 5600 մ բարձրության վրա։

1918 թվականի սկզբին Ավստրո-Հունգարական զորքերը Սան Մատտեո լեռան գագաթին ստեղծեցին հրետանային կրակային ամրացված դիրքեր։ Այս դիրքերից նրանք կարողացան ճանապարհ բացել դեպի Գավիա լեռնանցք և այդպիսով հետևել իտալական ճակատային գծի մատակարումները։

1918 թվականի օգոստոսի 13-ին Իտալական ալպիական հրաձիգների (307-րդ վաշտ, *Ortles* գումարտակ) մի փոքր խումբ իրականացրեց անսպասելի հարձակում լեռան գագաթի վրա, և հաջող գրավեց ամրացված դիրքեր։ Ավստրո-Հունգարական զորքերի կեսը գերի վերցվեց, մնացած մասը փախավ ստորին հատվածների դիրքեր։

Սան Մատտեոյի գագաթի կորուստը հավասարազոր էր նրան, որ Ավստրիական կայսրությունը իր դեմքն էր կորցնում, ուստի անհապաղ օգնական ուժեր ուղարկվեցին, իսկ իտալական զորքերը ամրապնդում էին իրենց դիրքերը լեռան գագաթի վրա։

1918 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ավստրո-Հունգարական զորքերը սկսեցին "Gemse" օպերացիան և հարձակման նպատակն էր ետ գրավել լեռը։ Լայնամասշտաբ հրետանային հրետակոծությունները, որին հաջորդեց ավելի քան 150 կայսերշյութցեների հարձակումը, որոնք տեղաբաշված էին Դիմարոյում, և արդյունքում հարձակումը հաջողակ էր և կորցված դիրքերը վերականգնվեցին։ Իտալացիները, ովքեր գտնում էին որ լեռը արդեն կորցրել են սկսեցին ամրապնդված դիրքերը ռմբակոծել, որի արդյունքում սպանվեցին ինչպես իտալացի, այնպես էլ Ավստրո-Հունգարացի զինվորներ։

Ավստրո-Հունգարական զորքերից մահացավ 17 զինծառայող, իսկ իտալացիներից 10-ը։ Հակահարձակումը դարձավ Ավստոր-Հունգարիայի վերջին հաղթանակը Առաջին համաշխարահային պատերազմում։ Զինադադարը, որը կնքվել էր 1918 թվականի նոյեմբերի 3-ին ժամը 15։00 Ջուստի վիլլայում (Պադովային մոտ) վերջ դրեց Ալպյան պատերազմին 1918 թվականի նոյեմբերի 4-ին ժամը 15։00-ին։

2004 թվականի ամռանը 3400 մ բարձրության վրա հայտանբերվել են երեք կայսերշյութցեների դիակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "WWI bodies are found on glacier" *BBC News* 23 August 2004
2. ↑  Roberto Bianchin Il ghiacciaio dei soldati-mummia Corpi intatti dopo 86 anni *La Republica.it* 22 August 2004

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Un Capitano sepolto nel ghiaccio" a collection of letters written by Arnaldo Berni, the Italian captain that led the conquest of San Matteo Peak, was wounded by the first Austrian bombardment and finally killed in the Italian bombardment. His body was never found.
**Սկրա դի Լեգենի ճակատամարտ** (հուն․՝ Μάχη του Σκρα, բուլղար․՝ Битка при Яребична), ճակատամարտ Հունաստանի և Բուլղարիայի թագավորությունների միջև՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Տեղի է ունեցել 1918 թվականի մայիսի 29-31-ն ընկած ժամանակահատվածում։

Համարվում է Սալոնիկի ռազմաճակատի ամենաարյունարբու ճակատամարտերից մեկը։ Սկրա դի Լեգենի մարտերի ժամանակ հունական զորքերին օժանդակում էր վերջինիս անտանտյան դաշնակիցներից Ֆրանսիան։

Ճակատամարտի ընթացք
------------------

Բուլղարական բանակն ամրացրեց իր դիրքերը հունական Մակեդոնիայի երկրամասում գտնվող Սկրա գետի շրջակայքում՝ խնդիրներ ստեղծելով դաշնակիցների ուժերի առաջխաղացման համար։ 1918 թվականի մայիսի կեսերին Սալոնիկի ռազմաճակատում կռվող ֆրանսիական բանակը շարժվեց օգնելու Հունաստանի զինված ուժերին։

Անտանտի ուժերն անցել են հարձակման և գրավել են Սկրայի հովիտը։ Ռազմագործողության ժամանակ հունական կողմում կռվում էին 5-րդ և 6-րդ կղզային դիվիզիան՝ գեներալ Էմանուիլ Յանուի գլխավորությամբ, ինչպես նաև Կրետեում կռվող 7-րդ և 8-րդ դիվիզիաները՝ Պանայոտիս Սպիլիադիսի հրամանատարությամբ։ Հունական ընդհանուր ուժերին միավորում էր նշանավոր գեներալ Էմանուիլ Զիմվրակակիսը, ով Առաջին համաշխարհային պատերազմի Սալոնիկի ռազմաճակատի նշանավոր զորահրամանատարներից էր։ Բուլղարացիների բանակը կազմված էր 5 գնդերից։

Հուլիսի 16-ին հունական զորքերը նոր հարձակում սկսեցին, որի պատճառը բուլղարացիների ռմբակոծություններն էին։ Մարտերն այս անգամ տևեցին երկու օր։ Դրա արդյունքում հույները զբաղեցրեցին նախկինում Բուլղարիայի վերահսկողության տակ գտնվող մի շարք դիրքեր։

Գրականություն
-------------

* Grigorios Dafnis, Sofoklis Eleftheriou Venizelos (Athens: Ikaros, 1970) pp. 44–47

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սալոնիկի ճակատն Առաջին համաշխարհային պատերազմում 1916-1918 թթ. (անգլ.)
**Վանայի ճակատամարտ**, Վազիրիտանի պատերազմի դրվագներից մեկը։

2004 թվականի մարտին պատերազմ սկսվեց Պակիստանից անկախ պետություն՝ Վազիրիստան ստեղծելու նպատակով։ Պակիստանի կառավարական զորքերը հայտնվեցին Թալիբանի մոտավոր 400 զինյալների դեմ, ովքեր թաքնվել էին մի քանի ամուր դիրքերում։

Նախատեսված էր, որ Վանայի պաշտպանների միջև պետք է լիներ Ուսամա բեն Լադենի ներկայացուցիչ Ումար ազ-Զավահարին, բայց նա կամ ճեղքել էր շրջափակումը, կամ երբեք չէր եղել այդ զինյալների շարքերում։

Պայքարը
-------

2004 թվականի մարտի 16-ին, պակիստանական բանակն առաջին անգամ կռվի մեջ մտավ Թալիբանի ուժերի հետ Հարավային Վազիրիստանում։

Երկու օր անց, 2004 թվականի մարտի 18-ին, սկսվեցին հայտնվել հաղորդագրություններ այն մասին, որ պակիստանի զինված ուժերը շրջափակել են բարձր նշանակությամբ թիրախներից մեկը, հնարավոր է այդ թիրախը, Ալ-Քայդայի փոխանորդ բժիշկ ազ-Զավահարին էր։ Սակայն, ո՛չ պակիստանցի և ո՛չ ամերիկացի զինվորները չէին հաստատում կամ ժխտում Զավահարիի ներկայությունը։ Պակիստանի զինված ուժերը շրջափակեցին լեռնային հենակետը, որտեղ Թալիբանի զինյալները արդեն հասցրել էին լավ դիրքավորվել։ Տեղի ունեցավ ծանր մարտ, մի անգամ չէ, որ միացյալ բանակին անհրաժեշտ էր նահանջել։ Մարտի տարածքում հայտնաբերվեցին թունելներ, որոնք տանում էին դեպի Աֆղանստան։

2004 թվականի մարտի 20, Պակիստանի բանակը հայտարարեց, որ Թալիբանի զորքերը ճեղքել են շրջափակումը։

2004 թվականի մարտի 23-ին, ռազմական գործողությունը ավարտվեց, և բանակին հաջողվեց գրավել Թալիբանի մարտիկների բոլոր դիրքերը, բայց բարձր գնով։ 49 զինվոր և Թալիբանի 55 մարտիկներ սպանվեցին, 33 զինվոր վիրավորվեց։ Թալիբանի 149 մարտիկներ գերի ընկան, բայց նաև գերի ընկան 11 պակիստանցի զինվոր։

2004 թվականի մարտի 28-ին ազատ արձակվեցին պակիստանական բանակի բոլոր զինվորները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  49 Pakistani troops dead or missing so far in Al-Qaeda offensive
2. 1 2  Action Update: March 15-28, 2004
**Վեզուվի լեռան ճակատամարտ**, Գոթական պատերազմի ընթացքում Բյուզանդական կայսրության և Իտալիան ասպատակող օստգոթերի միջև 552 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցած ճակատամարտ։ Ռազմական գործողությունները տեղի են ունեցել Ապենինյան թերակղզում՝ Կապուայից հարավ-արևելք։

Բյուզանդական 10 հազարանոց զորաբանակը գլխավորում էր հայազգի ռազմահրամանատար Ներսես պատրիկը, իսկ օստգոթերի խառնիճաղանջ 18 հազարանոց ուժերին՝ վերջիններիս արքա Տեյան։

Նախապատմություն
---------------

Տեյայի գլխավորությամբ Տիչինոյից առաջխաղացած Օսթգոթական թագավորության բանակը (մոտ 10.000), շրջանցելով Հյուսիսային Իտալիայում գտնվող ամրությունները, ներխուժեց Կամպանիա և սկսեց մոտենալ Կապուային։ Տեղեկանալով այդ մասին` կայսերական գանձապահ, գլխավոր հրամանատար Ներսես Կամսարականի, Հովհաննես Թրակիացու, Հովհաննես Ֆագասի, Դագիսթայոսի, Վալերիանոսի, Հուստինոս Իլիրիացու, հերուլների հրամանատարներ Ֆիլեմութի և Արութոսի, գեպիդների հրամանատար Ասբադի ու պարսիկների հրամանատար Կավատի գլխավորած բյուզանդական բանակը (մոտ 20.000, այդ թվում հերուլներ, գեպիդներ, սլավոններ, անտեր, բուլղարներ և պարսիկներ) ու նրա կազմում գտնվող հայ ռազմիկները (մոտ 6.000), կենտրոնացնելով ուժերը, շարժվեցին թշնամու ուղղությամբ։ Հանդիպելով իրար լեռան ստորոտում` կողմերը առանց կամուրջի անանցանելի Դրակոն գետի տարբեր ափերին ճամբար դրեցին։

Ճակատամարտի ընթացք
------------------

Սեպտեմբերից մինչև հոկտեմբեր տեղի ունեցան աղեղնամարտեր, մենամարտեր և մանր ընդհարումներ՝ պաշտպանական աշտարակների երկկողմանի կիրառտմամբ։ Հոկտեմբերի սկզբին Ներսես պատրիկին հաջողվեց, օգտագործելով հրամանատարի դավաճանությունը, իր տիրապետությունը հաստատել հակառակորդի ռազմածովային նավատորմի նկատմամբ, որով էլ հենց հիմնականում իրականացվում էր պարենամթերքի մատակարարումը Տեյայի բանակին։ Այս պայմաններում, հաշվի առնելով պարենամթերքի աստիճանաբար սրվող պակասը և այն, որ ռազմաքաղաքական ընդհանուր իրավիճակը փոխվում է ոչ իր օգտին` Տեյան իր բանակով նահանջեց և դիրքեր գրավեց ավելի հեռու գտնվող Կաթնասարի լանջերին։

Ի պատասխան դրա` կայսերական բանակը ևս առաջխաղացում իրականացրեց ու շրջափակեց թշնամուն, որի մոտ պարենամթերքի պակասն ավելի սուր տեսք ընդունեց։ Հոկտեմբերի վերջին, ցանկանալով բեկում մտցնել իրավիճակում` Օսթգոթական թագավորության բանակը Տեյայի անձնական գլխավորությամբ հետևակ վիճակում անցավ վճռական հարձակման։ Բռնկվեց և ողջ օրը շարունակվեց համառ մարտ, որի ընթացքում Տեյան սպանվեց, իսկ նրա բանակը, կրելով ծանր կորուստներ, հետ մղվեց ելման դիրքեր։ Հաջորդ օրը Օսթգոթական թագավորության բանակը, փորձելով դուրս գալ շրջափակումից, կրկին անցավ հարձակման, սակայն ողջ օրը տևած արյունահեղ և համառ մարտում կրելով ծանր կորուստներ, կրկին հետ մղվեց ելման դիրքեր։ Ի վերջո սկսվեցին բանակցություններ, որի արդյունքում Ներսեսը համաձայնեց թույլ տալ հակառակորդի բանակի մնացորդներին պատվավոր անձնատվության ենթարկվել և, զենքով ու գույքով լքելով մարտի դաշտը, հեռանալ Ապենինյան թերակղզուց։

Տես նաև
-------

* Գոթական պատերազմ (535-554)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Martindale J. R. Theia // Prosopography of the Later Roman Empire. — Cambridge University Press, 1992. — Vol. III (b): A.D. 527–641. — P. 1224. — ISBN 0-521-20160-8
2. ↑  Вольфрам Х. Готы. — СПб.: Издательский Дом «Ювента», 2003. — С. 516. — ISBN 5-87399-142-1.
**Վիտտորիո-Վենետոյի ճակատամարտ,** առաջին աշխարհամարտի ժամանակ իտալական ռազմաճակատում (Պիավե գետի վրա) Անտանտի զորքերի հարձակողական գործողություն, որն իրականացվել է 1918 թվականի Հոկտեմբերի 25-ից Նոյեմբերի 3-ը։

Հարձակումից առաջ
----------------

Հարձակման սկզբում ավստրո-հունգարական զորքերը գործնականում կորցրել էին իրենց մարտունկությունը։ Հունգարական դիվիզիաները լքել են ռազմաճակատը, չեխական և խորվաթական զորամասերը դադարեցրել են պայքարը։ Ավստրո-հունգարական կայսրությունը փլուզման եզրին էր։ Չեխոսլովակյան ազգային խորհուրդը սեպտեմբերի 26-ին Փարիզում հայտարարել է Չեխոսլովակյան պետության ստեղծման մասին՝ Թոմաշ Մասարիկոյի գլխավորությամբ, հոկտեմբորի 4-ին Զագրեբում ձևավորվել է խորվաթների, սերբերի և սլովենների Ազգային խորհուրդը, 1918 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Ռայխստագի գերմանախոս պատգամավորներն իրենց հայտարարել են գերմանական Ավստրիայի Ժամանակավոր ազգային ժողով, իսկ մեկ շաբաթ անց՝ հոկտեմբերի 30-ին, հռչակել են նրա միավորումը Գերմանական հանրապետությանը՝ որպես դրա բաղկացուցիչ մաս։

Հարձակում
---------

Դաշնակիցները՝ 57 դիվիզիայով (51 իտալական, 3 բրիտանական, 2 ֆրանսիական,1 ամերիկյան), 7700 հրանոթով և 1745 ականանետերով ճեղքել են ավստրո-հունգարական զորքերի պաշտպանությունը (58 դիվիզիա ոչ լրիվ կազմով և 6300 հրանոթ) և հարվածելով Վիտտորիո-Վենետոի կենտրոնին (8-րդ и 12-րդ բանակներ)՝ մասնատել նրանց ռազմաճակատը։ Որոշ ավստրո-հունգարական զորամասեր ընդվզել և հրաժարվել են հնազանդվել, հոկտեմբերի 28-ին արդեն գրեթե 30 դիվիզիաներ են հրաժարվել կռվել։ Իրավիճակը ավստրիացիների համար դարձել էր ճգնաժամային։ 6-րդ ավստրիական բանակը անկանոն նահանջել է, իտալական զորքերը հարձակվել են ամբողջ ռազմաճակատով և դիմադրության չհանդիպելով՝ հարձակումը արագ տեմպերով շարունակվել է։ Շարունակական հարձակման արդյունքում զբաղեցվել է Տրիեստ ծովային դեսանտի կողմից։ Դաշնակիցների զորքերը ստիպել են ավստրո-հունգարական բանակին անձնատուր լինել։ Հրադադարը ստորագրվել է նոյեմբերի 3-ին Վիլլա-Ջուստիում։ Մարտական գործողությունները դադարել են նոյեմբերի 4-ին ժամը 15-ին:Հրադադարի պահին իտալացիները գերի էին վերցրել 387 000 ավստրիացիների և ավելի քան 2300 հրանոթ։ Ավստրո-հունգարական բանակը իտալական ռազմաճակատում դադարել է գոյություն ունենալ, իսկ Ավստրո-Հունգարիան բաժանվել է առանձին մասերի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Duffy, Michael (1 февраля 2002). «The Battle of Vittorio Veneto, 1918». FirstWorldWar.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 23-ին. Վերցված է 2007 թ․ մարտի 17-ին.

Գրականություն
-------------

* Книга:Зайончковский А. М.: Первая мировая война
* 1914—1918 թթ. Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմությունը / խմբագրվել է Ի. Ի. Ռոստունովայի կողմից. — М.: Նաուկա , 1975. — Т. 2. — 608 с.
* Книга:Лиддел Гарт: History of the WW1

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիտտորիո-Վենետոյի ճակատամարտ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12523867x · LCCN: sh85144034 |

 |
**Տարսոնի ճակատամարտ**, Անդրոնիկոս Կոմնենոսի գլխավորած բյուզանդական բանակի արշավանքը Կիլիկիայի իշխանության դեմ, որը տեղի է ունենում 1165 թվականին՝ Դաշտային Կիլիկայի Տարսոն քաղաքի շրջակայքում։

Ճակատամարտ
----------

Կիպրոսից այստեղ տեղափոխված 15-հազարանոց բյուզանդական զորքերը մարտակարգ ընդունած մոտենում են քաղաքի մատույցներին՝ Թորոս Բ Ռուբինյանի գլխավորած Կիլիկիայի հայկական իշխանության զորքերին ընդառաջ (շուրջ 10 հազարանոց)։ Ըստ Հովհաննես Կինամոսի «Համառոտ պատմություն» աշխատության՝ ձախահարձակ լինելուց առաջ Անդրոնիկոսի հրամանով նրա բանակն ընդունում է խաչակիր օրդեններին բնորոշ սեպաձև մարտակարգ։ Հայկական կողմին հաջողվում է աննկատ թևանցել բյուզանդական կայազորներին և անակնալ թևային գրոհներով ծանր պարտության մատնել վերջիններիս։ Զարգացնելով մարտավարական հաջողությունները՝ Թորոս Բ-ի զորքերը հետապնդում են բյուզանդացիներին և հիմնահատակ ոչնչացնում թշնամու նահանջող կայազորները։

Բյուզանդացիների կողմից «խոզի գլուխ» մարտակարգի կիրառման կապակցությամբ առկա են հակասական կարծիքներ։ Նիկիտա Խոնիացին իր «Պատմություն» աշխատության շրջանակներում լրացնելով Հովհաննես Կինամոս միտքը, նշում է, որ այդ քայլով բյուզանդացիները արհամարհական վերաբերմունք էին ցուցաբերում Կիլիկյան հայոց պետականության նկատմամբ։ Մեզ հասած սկզբնաղբյուրային տեղեկությունները հավաստում են, որ պարտություն կրելուց հետո Թորոսին աննկատ մոտենում է իր զորքերը կորցրած հեծյալ Անդրոնիկոսը, ապա անակնկալ հարձակումով տապալում վերջինիս ձիուց։ Թիկունքից հարվածելով հայոց իշխանին՝ Անդրոնիկոսը փախուստի է դիմում՝ Թորոսին թողնելով գետնին ընկած։ Այնուամենայնիվ, շնորհիվ հուսալի զրահի ու երկար վահանի՝ Ռուբինյան իշխանը որևէ էական վնաս չի կրում։

Տես նաև
-------

* Տարսոնի գրավում (1097)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հովհաննես Կինամոս «Համառոտ պատմություն», գիրք 5, մաս 8
2. 1 2 3  Նիկիտա Խոնիացի «Պատմություն», «Մանուիլ Կոմնենոս», գիրք 4, մաս 4

|  |
| --- |
| 
  **Պատմություն**   **Բյուզանդական կայսրություն**
 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օշականի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)

Օշականի ճակատամարտը տեղի է ունեցել 336 թվականին Մազքթաց Արշակունիների և Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորության բանակի միջև։ Ճակատամարտն ավարտվել է հայոց զորքի հաղթանակով։

Ճակատամարտի նախադրյալները և ընթացքը
-----------------------------------

Սասանյան Պարսկաստանի դրդմամբ Կովկասյան վաչկատուն ցեղերից (հոներ, փոխեր) կազմված բանակով մազքթաց արքա Սանեսանը, ցանկանալով նստել Հայոց գահին, 335 թվականին արշավելով Հայաստան գրավում է Մեծ Հայքի մայրաքաղաք Վաղարշապատը։ Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավոր Խոսրով Բ Կոտակը ստիպված հեռացել է Կոգովիտ գավառի Դարույնք բերդը։ Հաջորդ տարի՝ 336 թվականին Հայոց բանակը՝ սպարապետ Վաչե Մամիկոնյանի գլխավորությամբ, հակառակորդին Օշականի մոտ գտնվող Ցլու գլուխ կոչվող բլրի մոտ պարտության են մատնել, պաշարելով մայրաքաղաք Վաղարշապատը։ Սանեսանը, թողնելով քաղաքը, քաշվել է Օշականի բերդի կողմերը, որտեղ էլ՝ քարքարոտ մի վայրում, կայացել է վճռական ճակատամարտը։ Արյունահեղ մարտում Հայոց բանակը հաղթում է և թշնամուն, որը փախչում էր, հետապնդում է մինչև Փայտակարան։ Սանեսանը ձերբակալվում է և գլխատվում հայ քաջերի կողմից։ Օշականի ճակատամարտում հայերի հաղթանակը ամրապնդում է Հայոց թագավորությունը։
**Արարատ Վաչիկի Խանոյան** (հոկտեմբերի 9, 1994, Սարդարապատ - հուլիսի 31, 2014, ԼՂՀ), Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի ժամկետային զինծառայող, ավագ սերժանտ, ջոկի հրամանատար, հետմահու լեյտենանտ, զոհվել է Ադրբեջանական դիվերսիոն հարձակման ժամանակ։

Կենսագրություն
--------------

Արարատ Խանոյանը ծնվել է 1994 թ. հոկտեմբերի 9-ին Արմավիրի մարզի Սարդարապատ (նախկին Հոկտեմբեր) գյուղում։ 2002 թ. ծնողների հետ մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն և բնակություն հաստատել այնտեղ։ Վեց տարի այնտեղ ապրելուց հետո՝ 2008 թ. վերադառնում են հայրենի երկիր։ Արարատը միակ քրոջ՝ Ժաննայի հետ սովորում է գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 2012 թ. ավարտում է դպրոցը։
Նույն թվականին զորակոչվում է բանակ։ Ծառայել է Եղնիկների շրջանի Պաշտպանության բանակի զորամասերից մեկում։ Նա վաշտի ավագ սերժանտ էր։ Կարգապահ էր և օրինակելի։ Արարատը բանակից վերադառնալուց հետո ուզում էր շարունակել հոր՝ ավտոմեխանիկի գործը։

2014 թ. հուլիսի 31-ին Ադրբեջանական դիվերսիոն խմբի ներթափանցման ժամանակ, թշնամու գնդակից զոհվում է Արարատ Խանոյանը։
Արարատը հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Հետմահու ստացել է լեյտենանտի կոչում։

Սարադարապատ գյուղի դպրոցը հնարավոր է կրի Արարատ Խանոյանի անունը։

2014 թ. օգոստոսի 2-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով։

2014 դեկտեմբերի 9-ին նրա ծննդյան օրը Սարդարապատ համայնքում բացվել է նրա հիշատակը հավերժացնող հուշաքար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դիվերսիայի հետևանքով զոհված Արարատ Խանոյանը ծնողների միակ որդին էր
2. ↑  «Ադրբեջանական դիվերսիայից զոհված Արարատ Խանոյանը ընտանիքի միակ տղան է. գյուղապետը՝ զինվորի մասին». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.
3. ↑  Սարդարապատի միջնակարգ դպրոցը հնարավոր է կոչվի Արարատ Խանոյանի անվամբ
4. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՇՔԱՆՇԱՆՈՎ ԵՎ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
5. ↑  «Սարդարապատում տեղի ունեցավ թշնամու գնդակից զոհված Արարատ Խանոյանի հիշատակը հավերժացնող հուշաքարի բացումը». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.
**Լեղաթթուներ**, մոնոկարբոնաթթուներ, խոլանաթթվի ածանցյալներ, որոնք առաջանում են մարդու և կենդանիների լյարդում և լեղու հետ անցնում դեպի 12-մատնյա աղիք։ Լեղաթթուները լյարդում գոյանում են հիմնականում խոլեսթերինի քայքայումից։ Մարդու լեղու մեջ պարունակվում են հիմնականում խոլաթթու, քիչ քանակությամբ դեզօքսիխոլաթթու, լիտոխոլաթթու և խենոդեզօքսիխոլաթթու։ Լեղաթթուները նպաստում են ճարպերի մարսմանը աղիքներում, ակտիվացնում են աղիքային հյութի և ենթաստամոքսային գեղձի հյութի լիպազան, նպաստում ճարպերի էմուլսացմանը, ուժեղացնում աղիքների պերիստալտիկան։

Լեղաթթուների ընդհանուր քանակությունն արյան մեջ 0,8 մգ% է, լյարդի լեղում՝ 0,9–1,8%, լեղապարկի լեղում՝ 5,7–10,8%։ Լեղաթթուների քանակության իջեցումը ուղեկցվում է խոլեսթերինի նստվածքի առաջացումով, որից լեղաքարեր են գոյանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 532)։*  |
**Արապիլես իսպանական զրահանավ** (իսպ.՝ La fragata blindada Arapiles), իսպանական նավատորմի համար 1860-ական թվականներին Անգլիայից գնված փայտե զրահապատ ֆրեգատ։ Անվանվել է ի հիշատակ Արապիլեսի մոտ տեղի ունեցած Սալամանկայի ճակատամարտի (1812)։

Պատմություն
-----------

Ի սկզբանե եղել է շոգենավ, այնուհետև վերածվել է ռազմանավի։ 1873 թվականին նավը վնասվել է և վերանորոգվել է ԱՄՆ-ում Վիրջինիուս գործընթացի ժամանակ, երբ սրվել էին ԱՄՆ-Իսպանիա հարաբերությունները։ 1879 թվականին նավը վերածվել է ծովագնացության համար անպետք նավի կմախքի և նավի վերակառուցումը դադարեցվել է 1882 թվականին։ Մեկ կամ երկու տարի հետո նավը ուտիլիզացիայի ենթարկվեց։

Նկարագրություն
--------------

Արապիլեսն ուներ 280 ոտնաչափ (85.3 մ) երկարություն, նավահեծանը՝ 52 ոտնաչափ 2 ինչ (15.9 մ), ջրատարողությունը՝ 17 ոտնաչափ (5.2 մ), կշիռը՝ 3,496 տոնա։ Ունեցել է մեկ շոգեշարժիչ, որը շարժիչները վարում էր՝ օգտագործելով 6 կաթսաներից եկող գոլորշին։ Շարժիչն ուներ 2,400 ձիաուժ(1,800 կ/վատ), որը նավին հաղորդում էր 8 ծովահանգույցի արագություն (15 կմ/ժ, 9.2 mph):

Նավն ուներ 10-ինչանոց 2 Armstrong-ներ (254 մմ) և 5 հատ 8-ինչանոց (203 մմ) փողաբերանով ատրճանակներ և հրանոթներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Silverstone, p. 388
2. 1 2  "Spanish Ironclads Tetuan, Mendes Nunes and Arapiles", p. 408
3. ↑  de Saint Hubert

Գրականություն
-------------

* Brassey, Thomas (1888). J. Griffin, ed. The Naval Annual 1887. Portsmouth, Reino Unido. OCLC 669097244.
* Gardiner, Robert, ed. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860-1905. Greenwich: Conway Maritime Press. ISBN 0-8317-0302-4.
* de Saint Hubert, Christian (1984). «Early Spanish Steam Warships, Part II». Warship International (Toledo, Ohio: International Naval Records Organization) XXI: 21–45. ISSN 0043-0374.
* Silverstone, Paul H. (1984). Directory of the World's Capital Ships. Nueva York: Hippocrene Books. ISBN 0-88254-979-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Revista Naval / Fragata blindada Arapiles

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Արապիլես (1868)** կատեգորիայում։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռոբերտ Հայկարամի Գևորգյան** (հունվարի 1, 1958, Քասախ, Կոտայքի մարզ - մարտի 10, 1994, Հորադիզ, Արցախ), հայ ազատամարտիկ։

1977-1979 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ 1980 թվականին ավարտել է Վրացական ԽՍՀ-ի Սոֆինոյի ենթասպայական դպրոցը, իսկ 1983 թվականին՝ Լենգնգրադի բարձրագույն ռազմաքաղաքական հրամանատարական ուսումնարանը։ 1989-1994 թվականներին մոտոհրաձգային գնդի կազմում որպես հրամանատար մասնակցել է Սյունիքի մարզի Շուռնուխ, Կոռնիձոր գյուղերի, Կապան, Մեղրի քաղաքների, Արցախի Հանրապետության Բերձոր և Քարվաճառ շրջանների, Ֆիզուլիի շրջանի Հորադիզ գյուղի պաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

Ռոբերտ Գևորգյանը հետմահու արժանացել է ՀՀ ներքին ծառայության գնդապետի կոչման, պարգևատրվել Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։ Նրա անունով է կոչվել Քասախի միջնակարգ դպրոցը։ Թաղված է Եռաբլուրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Ալի Ալխանով** (ռուս.՝ Али Дадашевич Алханов, հունվարի 20, 1957(1957-01-20), Բալպիկ, Տալդի Կուրգանի մարզ, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) (հայտնի է նաև որպես Ալու Ալխանով), ռուս պետական գործիչ, Ռուսաստանի Դաշնության արդարադատության նախարարի տեղակալ, Արտահանման վերահսկողության հանձնաժողովի անդամ (2008 թվականից), Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին կից կազակների գործերի խորհրդի անդամ (2010 թվականից)։

Չեչնիայի Հանրապետության նախագահ (2004-2007 թթ), Ռուսաստանի շահերին վնաս հասցնող և պատմության կեղծարարության փորձերին հակազդող հանձնաժողովի անդամ (2009-2012 թթ)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ղազախստանում, չեչենների արտաքսման որոշման մասին չեղյալ հայտարարելուց մի քանի օր անց։ Շուտով որդու ծնվելուց հետո ընտանիքը վերադարձել է Չեչնիա։ Դպրոցից հետո ծառայել է բանակում, այնուհետեւ ավարտել է Մոգիլեևի  տրանսպորտային ոստիկանության դպրոցը (ներկայիս  Բելառուսի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարության ինստիտուտ)։ 1984 թվականին սկսել ծառայությունը միլիցիայում։ Ավարտել է Դոնի Ռոստովի միլիցիայի բարձրագույն դպրոցը և ստացել է  Չեչնիայի տրանսպորտի բաժնի պետի տեղակալի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 15 февраля 2007 г. № 171(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Состав Комиссии по экспортному контролю Российской Федерации». Kremlin.ru. 18 сентября 2008. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 12-ին.
3. ↑  «Изменён состав Совета по делам казачества». Kremlin.ru. 2 мая 2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 12-ին.
**Սաթիա** (անգլ.՝ Satiah, նաև՝ Սիթիահ, Սիթիոհ, «Լուսնի դուստր», մ.թ.ա. 15-րդ դար - *անհայտ*), հին եգիպտական թագուհի, որը եղել է Թութմոս III փարավոնի մեծ թագուհին։

Ընտանիք
-------

Սաթիան եղել է արքայական ստնտու Իպուի դուստրը։ Հնարավոր է, որ նրա հայրը եղած լինի Ահմոս Պեն-Նեխեբեթ անունով կարևոր պաշտոնյան։ Սաթիայի երեխաների մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել, թեև հնարավոր է, որ նա եղած լինի Թութմոսի ավագ որդու՝ արքայազն Ամենեմհատի մայրը․ արքայազնը մահացել է իր հոր գահակալության 35-րդ տարում։ Սաթիան մահացել է ամուսնու գահակալության 24-րդ տարում, իսկ նրանից հետո փարավոնի մեծ թագուհին է դարձել Մերիտրա-Հատշեպսուտը։

Կենսագրություն
--------------

Սաթիայի տիտղոսների թվում էին՝ «արքայի կին» (ḥmt-nisw), «մեծ արքայի կին» (ḥmt-niswt-wrt) և «աստծո կին» (ḥmt-ntr)։

Սաթիան հիշատակված է մի քանի վայրերում։ Աբիդոսում հայտնաբերված նվիրաբերության սեղանի տեքստում նշվում է նրա մոր՝ «աստծո դայակ» Իպուի մասին։ Աբիդոսում հայտնաբերվել է նաև բրոնզե կացնագլուխ (այժմ գտնվում է Կահիրեի թանգարանում), որի վրա գրված է Սաթիա թագուհու անունը։

Էլ- Թոդում գտնվող պատերազմի աստված Մոնտուի տաճարում Թութմոս III-ը թագուհու մահից հետո նրան նվիրված արձան է կանգնեցրել (արձանն այժմ գտնվում է Կահիրեի թանգարանում)։

Թութմոս III-ի դամբարանում (KV34) թագուհի Սաթիան սյան վրա պատկերված է թագուհի Մերիտրա-Հատշեպսուտի և Թութմոս III-ի հետևում, իսկ նրանից հետո կարելի է տեսնել արքայի մյուս կնոջը՝ Նեբտուին ու արքայադուստր Նեֆերտարիին։

Կառնակի տաճարի մի հարթաքանդակի վրա Սաթիան պատկերված է Թութմոս III-ից առաջ։ Կահիրեի թանգարանում գտնվող մի ստելայի վրա թագուհի Սաթիան կանգնած է Թութմոս III-ի հետևում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aidan Dodson; Dyan Hilton (2004). *The Complete Royal Families of Ancient Egypt*. Thames & Hudson. էջ 140. ISBN 0-500-05128-3.
2. ↑  Dodson & Hilton, p.140
3. ↑  «Anneke Bart: *The New Kingdom Tombs of El Kab / Nekhen*». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 3-ին.
4. ↑  Dodson & Hilton, pp. 132–133, 137, 140
5. ↑  Grajetski  *Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary* Golden House Publications. p.53
6. ↑  Porter and Moss  *Topographical Bibliography; Volume V Upper Egypt* Griffith Institute. p.49
7. ↑  Porter and Moss  *Topographical Bibliography; Volume V Upper Egypt* Griffith Institute. p.169
8. 1 2  A. Bart  Queen Sitiah website  Արխիվացված 2022-01-24 Wayback Machine
9. ↑  A. Bart  Queen Sitiah website Արխիվացված 2022-01-24 Wayback Machine

Հետագա ընթերցանություն
----------------------

Alexandre Herrero Pardo, *Satiah, 1ª Gran Esposa Real; Meritre, 2ª Gran Esposa Real; Isis, la madre del Rey - Las mujeres en la vida de Tutmosis III - Los Nobles de Egipto*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Queen Sitiah (website by A. Bart) Արխիվացված 2017-12-22 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շամքորի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)
Շամքորրի ճակատամարտը
**Շամքորի ճակատամարտ**, ռուս-պարսկական պատերազմի (1826-1828) խոշոր ճակատամարտերից։ Տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 3-ին, Շամքոր գյուղի մոտ (այժմ՝ քաղաք Շամքոր, Ադրբեջան)՝ Շամքորչայ գետի ափին։ Պարսկական զորքը (40 հազար մարդ), գահաժառանգ Աբբաս Միրզայի հրամանատարությամբ ներխուժելով Ղարաբաղ, մտադիր էր գրավել ռազմաստրատեգիական կարևոր նշանակություն ունեցող Շուշի ամրոցը և ապա շարժվել Թիֆլիս, գրավել այն և վերջ տալ ռուսական տիրապետությանը Հարավային Կովկասում։ Սակայն ռուսական կայազորի և հայ ազգաբնակչության կողմից Շուշիում հերոսական պաշտպանությունը պարսկական զորքերի մի նշանակալի մասը գամեց Շուշիին։

Պարսկական 10 հոգանոց մի զորամաս Ամիրխանի գլխավորությամբ Ղազախի վրայով շարժվեց դեպի Թիֆլիս, բայց Շամքոր գետի ափին նրա դեմ ելավ գեներալ Վալերիան Մադաթովի գլխավորած 2 հազարանոց ռուսական զորաջոկատը, որի կազմում գործում էին հայկական աշխարհազորային ջոկատները (Գալուստ Մանոլչարյանի, Ասրի Բահաթրյանի և այլոց գլխավորությամբ)։ Շամքորի ճակատամարտում ռուսական, զորքը ջախջախեց պարսիկներին, որից հետո սեպտեմբերի 13-ին Ելիզավետպոլի (Գանձակ) ճակատամարտում ջախջախեց Աբբաս-Միրզայի գլխավորությամբ այստեղ փութացած պարսկական 25 հազարանոց բանակը։

Շամքորի ճակատամարտում աչքի ընկած բազմաթիվ հայեր արժանացան կառավարական պարգևների։ Այն սկիզբ դրեց ռուսական զորքի հաղթանակներին՝ 1826-1828 թվականի ռուս-պարսկական պատերազմում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 443)։*  |
**Վլադիմիր Վարուժանի Ալիխանյան**, (հունվարի 29, 1996, Դիլիջան, Տավուշի մարզ-ապրիլի 3, 2016, Ջրական, Արցախի Հանրապետություն), զինվորական, շարքային, քառօրյա պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Վլադիմիրը ծնվել է Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքում։ 2003-2011 թվականներին սովորել է Դիլիջանի թիվ 1 դպրոցում։ Այն ավարտելուց հետո՝ 2011-2014 թվականներին, սովորել է Դիլիջանի պետական քոլեջի տնտեսագիտության բաժնում։ 2014 թվականի հունիսի 6-ին զորակոչվել է բանակ։ Ծառայել է ՊՆ N զորամասում, այնուհետև ՊԲ N զորամասում՝ որպես տանկային դասակի նշանառու օպերատոր։ Վլադիմիրը 2015 թվականի աշնանը ճանաչվել է զորամասի լավագույն նշանառու օպերատոր և պարգևատրվել ՀՀ պաշտպանության նախարար Սերյան Օհանյանի կողմից։ Եղել է շարքային։

Զոհվել է 2016 թվականի ապրիլի 3-ին 9-րդ ՊՇ 117-րդ մարտական դիրքի վերագրավման փորձի ժամանակ։ Նրա հետ էին նաև տանկի հրամանատար ավագ լեյտենանտ Բենիամին Եղոյանը և շարքային Տիգրան Աբգարյանը, որոնք նույպես զոհվել են։

Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով, Արցախի «Մարտական ծառայություն» մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  studio, 5165m. «Anunner.com - ՎԼԱԴԻՄԻՐ ԱԼԻԽԱՆՅԱՆ ՎԱՐՈՒԺԱՆԻ». *www.anunner.com* (ամհարերեն). Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 6-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
2. ↑  «Շարքային Վլադիմիր Ալիխանյան. թիրախը խոցում էր առաջին իսկ փորձից». *Armtimes.com*. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 6-ին.
3. ↑  «Ապրիլյան պատերազմում հաղթանակած 321-րդ տանկի անմահ հերոս Վլադիմիր Ալիխանյանի ծննդյան օրն է». *artsakhpress.am*. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այսօր ապրիլյան պատերազմում զոհված տանկիստ Վլադիմիր Ալիխանյանի տարեդարձն է(չաշխատող հղում)
**Ալթա Ալիս Միներ Բեյթս** (դեկտեմբերի 11, 1879(1879-12-11), Lapeer, Միչիգան, ԱՄՆ - նոյեմբերի 30, 1955(1955-11-30), Բերկլի, Ալամեդա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի անեսթեզիոլոգ և Ալթա Բեյթս Սամմիթ բժշկական կենտրոնի հիմնադիր։ Նա Կալիֆոռնիայի Հումբոլդտ շրջանում առաջին գրանցված, իսկ ավելի ուշ՝ Սան Ֆրանցիսկոյի ծովածոցի առաջին անեսթեզիոլոգ բուժքույր։ 1905-1949 թվականներին Բեյթսը Ալթա Բեյթսի հիվանդանոցի տնօրենն էր։

Վաղ կյանք և կրթություն
----------------------

Բեյթսը ծնվել է 1879 թվականին՝ Միչիգան նահանգի Լապիրի շրջանում։ Ընտանիքի հետ հետագայում տեղափոխվել է Հյուսիսային Կալիֆոռնիա։

23 տարեկանում Բեյթսն առաջին բուժքույրն էր, որն ավարտել է բուժքույրերի «Էվրիկա» ուսումնական դպրոցը։ 1903 թվականին Սեկոիա հիվանդանոցում և Կալիֆոռնիայի Էվրիկա դպրոցում ավարտել է ուսումը։

Կարիերա
-------

1904 թվականին Բեյթսը Կալիֆոռնիայի Բերկլի քաղաքի Վալնաթ փողոցում գտնվող ծնողների տանը խնամում էր կանանց և նրանց նորածիններին։ Այն ժամանակ տեղական հիվանդանոց չկար։

Բեյթսը հաջորդ տարի կանանց և երեխաների համար 2314 *Dwight Way*-ում հիմնել է *eight-bed* առողջարան։ Ներդնելով մոտ 100 դոլար՝ Bates Sanitarium-ը նաև ծառայել է որպես բուժքույրերի դպրոց։ Բուժքույրերի առաջին դասարանն ավարտել է 1906 թվականին։

Տպավորվելով նրա աշխատանքից՝ տեղական բժիշկներն ու համայնքի ղեկավարները Բեյթսին օգնեցին՝ ֆինանսավորելով շենքի ընդլայնումը։ 1908 թվականին բացվել է նոր եռահարկ կառույցը։ 1928 թվականին շենքն ընդարձակվել է և Ռեջենտ ու Ուեբսթեր փողոցներում վերածվել վեց հարկանի շենքի։ 112 մահճակալաներով հիվանդանոցը վերանվանվել է Ալթա Բեյթսի հիվանդանոց։ 1946 թվականին հիվանդանոցը վերանվանվել է Ալթա Բեյթսի համայնքային հիվանդանոց և ստեղծվել որպես շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն։

Հիվանդանոցի և բուժքույրական դպրոցի տնօրեն լինելուց բացի, Բեյթսը հիվանդանոցի գլխավոր անեսթեզիոլոգն էր։

1934 թվականին ավելի քան 330 բուժքույր վերապատրաստելուց հետո Բեյթսի բուժքույրական դպրոցը փակվել է։

1949 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով Բեյթսը հեռացել է հիվանդանոցի տնօրենի պաշտոնից։

Անձնական կյանք
--------------

Բեյթսն ապրում էր մոր՝ Ուրսուլայի, եղբոր՝ Լուի և իր որդեգրած երեխաների՝ Չարլիի և Փեգիի հետ։

Մահ
---

Թոշակի անցնելուց հետո Բեյթսն ապրում էր Բերկլիի Ուեբսթեր փողոցում գտնվող ծերանոցում, որտեղ նրան խնամում էին նախկին ուսանողները։ Նա մահացել է 1955 թվականին՝ 75 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Childers, Linda (2011 թ․ ապրիլի 29). «Profile: Alta Alice Miner Bates». *Nurse.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 14-ին.
2. 1 2  Hilton, W. Bruce. «Alta Alice Miner Bates». *Find a Grave*. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 14-ին.
3. ↑  Pettitt, George Albert (1973). *Berkeley: the Town and Gown of it*. Howell-North Books. էջ 106.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Profile: Alta Alice Miner Bates Արխիվացված 2020-12-02 Wayback Machine
**Լաուրա Բենկարտ** (գերմ.՝ Laura Benkarth ) , դարպասապահի դիրքում հանդես եկող գերմանացի ֆուտբոլիստ, Ֆրանսիայի կանանց «Օլիմպիկ Լիոն» ֆուտբոլային ակումբի և Գերմանիայի ազգային հավաքականի խաղացող: 2016 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի, 2013 թվականի Եվրոպայի առաջնության չեմպիոն։ 2010 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնության հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

### Ակումբային կարիերա

Լաուրա Բենկարտը սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել «Բինդեն», ապա «Վոլֆենվայլեր-Շալշտադտ» ակումբներում։ 2008 թվականին տեղափոխվել է կանանց Բունդեսլիգայի «Ֆրայբուրգ» ակումբի երիտասարդական թիմ։ Առաջին մրցաշրջանում մասնակցել է երեք հանդիպման՝ Դրանցից մեկում մնալով զրոյի վրա։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին տեղի ունեցավ Բենկարտի դեբյուտը մեծահասակների թիմում։ 2014 թվականից թիմի ավագն էր։ 2018 թվականի ամռանը Բենկարտը տեղափոխվել է անցած առաջնության արծաթե մեդալակիր «Բավարիա», որի կազմում դարձել է 2018/19 առաջնության արծաթե մեդալակիր:

### Կարիերան հավաքականում

2009 թվականից Լաուրա Բենկարտը ընդգրկվել է Գերմանիայի պատանեկան հավաքականների կազմում։ 2009 թվականին Բենքարտը դարձել է պատանիների աշխարհի չեմպիոն, իսկ 2010 թվականին հաղթել է մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում՝ լինելով երրորդ դարպասապահը։ 2012 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում Բենկարտն արդեն հիմնական դարպասապահն էր։ Գերմանացի ֆուտբոլիստը մասնակցել է բոլոր 6 հանդիպումներին և օգնել հավաքականին նվաճել արծաթե մեդալներ: Մրցաշարի արդյունքներով Բենկարտը ճանաչվել է առաջնության լավագույն դարպասապահ: 2013 թվականին Լաուրան ընդգրկվել է մեծահասակների հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու Եվրոպայի առաջնությանը, որի արդյունքում գերմանացի ֆուտբոլիստները նվաճել են ոսկե մեդալներ: 2015 թվականին Լաուրան իր նորամուտը նշեց Գերմանիայի հավաքականի կազմում Անգլիայի հավաքականի հետ խաղում, որն ավարտվեց 0:0 հաշվով։ 2016 թվականին Բենկարտը ընդգրկվել է Ռիո դե Ժանեյրոյի ամառային Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու հայտացուցակում և Գերմանիայի հավաքականի հետ դարձել օլիմպիական մրցաշարի հաղթող: Բենկարտը ոչ մի հանդիպում չի անցկացրել խաղերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Frauen-Bundesliga 2009/2010
2. ↑  Hamburger SV 0:1 SC Freiburg
3. ↑  Deutschland 0:0 England

Արտաքին հղումներ
----------------
**Վահե Վլադիմիրի Յաղմուրյան** (ծնվ. 1971 թվականի հուլիսի 2-ին, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետական և հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

Ակումբային կարիերա
------------------

Կարիերան սկսել է 1988 թվականին երևանյան «Իսկրա» ֆուտբոլային ակումբում։ Հաջորդ մրցաշրջանում տեղափոխվել է Արարատ։ Առաջին մրցաշրջանում հանդես է եկել պատանեկան կազմում, իսկ դեբյուտը տեղի է ունեցել 1990 թվականին։ Այդ հանդիպումը եղել է միակը այդ մրցաշրջանում։

1992 թվականին կայացած Հայաստանի ֆուտբոլի առաջին առաջնությունում նա դարձավ առաջնության լավագույն ռմբակու՝ խփելով 38 գնդակ։ Այս ցուցանիշը 1994 թվականին գերազանցել է Արսեն Ավետիսյանը (39)։ Արարատում Յաղմուրյանը դարձավ չեմպիոն և նվաճեց Հայաստանի գավաթը։ Արարատում նա դարձավ լիարժեք խաղացող։

1995/96 թվականներին խաղացել է էստոնական «Ֆլորայում»։ Էստոնիայի առաջնությունում անցկացրել է 11 խաղ և խփել 6 գնդակ։

1998 թվականին տեղափոխվել է «Փյունիկ», որն այդ ժամանակ գտնվում էր ճգնաժամային վիճակում։ Այդ մրցաշրջանում Յաղմուրյանը խփեց իր 100-րդ գնդակը Բարձրագույն առաջնությունում։ 1999 թվականի մրցաշրջանի միջնամասում լքել է Կիլիկիան և տեղափոխվել է «Երևան» ակումբ։ 1999 թվականին «Երևան» ակումբը կազմացրվեց։ Նոր մրցաշրջանը նա սկսեց Կապանի «Լեռնագորեցում»։ Պրոֆեսոնալ խաղացողի կարիերան ավարտվեց Աբովյանի «Կոտայքում»` 30 տարեկան հասակում։

Նվաճումներ
----------

* Հայաստան Հայաստան «**Արարատ** (Երևան)»
* *Ակումբային*
	+ Հայաստանի չեմպիոն` 1993
	+ Հայաստանի արծաթե մեդալակիր՝ 1996/97
	+ Հայաստանի բրոնզե մեդալակիր՝ 1994
	+ Հայաստանի գավաթակիր՝ 1993, 1994, 1996/97
	+ Հայաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից 1993, 1994, 1995
* *Անձնական*
	+ Հայաստանի առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 1992
* Հայաստան Հայաստան «**Կոտայք**»
	+ Հայաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 1995
* Էստոնիա Էստոնիա «**Ֆլորա**»
	+ Էսոնիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 1995/96

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Armenia - List of Topscorers» (անգլերեն). rsssf.com. 22.6.2006. Արխիվացված է օրիգինալից 2003 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 5.2.2012-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կազումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գենադի Զորայրի Կազումյան** (1958, սեպտեմբերի 6, Թբիլիսի), հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1989)։ ՀՃԱ թղթակից անդամ (1996)։

Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Զորայր Կազումյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

1980 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։
1989-1993 թվականներին աշխատել է «Երկաթբետոն միություն» ԳԱՄ Երևանի մասնաճյուղի փորձարարական, 1993-1996 թվականներին՝ «Արզնի» հանքային ջրերի գործարանների, 1996 թվականից՝ ՌԴ ՊՆ Մոսկվայի «Վոյենխլեբ» դաշնային պետական միացյալ ձեռնարկության գլխավոր տնօրեն։ Երկաթբետոնե և այլ կառուցատարրերի որակի վերահսկողության Կազումյանի մշակած եղանակը ներդրվել է սեյսմակայուն շինարարության մեջ, արտոնագրվել Ճապոնիայում, Հարավային Կորեայում, Անգլիայում, ԱՄՆ-ում։ 1993 թվականին Կազումյանի ջանքերով «Արզնի» գործարանում տեղակայվել է ոչ ալկոհոլային խմիչքների, նաև ավանդական հայկական հումքից արտադրություն։

Մրցանակներ
----------

* ՀՌԴ պետական մրցանակ, 2001 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Казумян Геннадий Зорайрович(չաշխատող հղում)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մեսրոպ Սերյոժայի Վարդանյան** (մարտի 13, 1990(1990-03-13), Լեռնանցք, Սպիտակի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 7, 2020(2020-11-07), Շուշի), Հայաստանի Հանրապետության ռազմական գործիչ, մայոր։

Կենսագրություն
--------------

Մեսրոպ Սերյոժայի Վարդանյանը ծնվել է Լոռու մարզի Լեռնանցք գյուղում։ 1997-2007 թվականներին սովորել է տեղի միջնակարգ դպրոցում։ 2007-2012 թվականներին ուսումը շարունակել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանում։

2012 թվականի հուլիսի 28-ից ծառայության է անցել Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի N զորամասում։ 2016 թվականին նշանակվել է 6-րդ տանկային վաշտի հրամանատար։ 2016 թվականին մասնակցել է Քառօրյա պատերազմին։ 2018 թվականին նշանակվել է 3-րդ տանկային գումարտակի հրամանատարի տեղակալ և ստացել մայորի կոչում։

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից մինչև նոյեմբերի 7-ը մասնակցել է Հայ-ադբեջանական պատերազմին։

Զոհվել է Շուշիի մոտակայքում։

Անձնական կյանք
--------------

Եղել է ամուսնացած Վարսուհի Շահմալյանի հետ, ունի երկու որդի։

Պարգևներ
--------

* Վազգեն Սարգսյան մեդալ
* 5 տարի անբասիր ծառայության համար մեդալ
* ՀՀ զինված ուժերի 20 ամյակի մեդալ
* Մարտական ծառայություն մեդալ (հետմահու)
* «Մարտական խաչ 1-ին աստիճան»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ճանաչենք մեր հերոսներին․ Մեսրոպ Վարդանյան». *ԼՐԱՀՈՍ ԻՆՖՈ* (ռուսերեն). 2021 թ․ հունվարի 8. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 9-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Մայոր Վարդանյան անտեսելով ընկերների հորդորներն ու զգուշացումները, թե Շուշին արդեն թշնամու վերահսկողության տակ է, առանց վայրկյան անգամ տատանվելու գնում է շրջափակման մեջ հայտնված զինվորների հետևից». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 9-ին.
3. ↑  «Հրապարակվել են Արցախում նահատակվածների անունները». *mediamax.am* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 9-ին.
**Վալերի Ալյոշին** (ուկրաիներեն՝ Валерій Борисович Альошин, հունվարի 1, 1957(1957-01-01), Չեռնոբայի շրջան, Չերկասիի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի պետական գործիչ, Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի II-IV գումարումների պատգամավոր (1994-2006), նաև` Ուկրաինայի ֆինանսների փոխնախարար (2009-2010)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հունվարի 1-ին, Չերկասիի մարզի Չեռնոբայի շրջանի Սկորոդիստիկ գյուղում։

1979 թվականին ավարտել է Տարաս Շևչենկոյի անվան համալսարանը` տնտեսագիտություն մասնագիտությամբ։

1979-1994 թվականներին եղել է Կիրովոգրադի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ասիստենտ, դասավանդող, ավագ դասավանդող, դոցենտ։

1994 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Կիրովոգրադի մարզի №224 արդյունաբերական ընտրատարածքից ընտրվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի II գումարման ժողովրդական պատգամավոր։ Խորհրդարանում նա «Ուկրաինայի ժողովրդական շարժում» խմբակցության անդամ էր, ֆինանսաբանկային հանձնաժողովի անդամ։

1998 թվականին Խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի III գումարման ժողովրդական պատգամավոր։ Ուկրաինայի ժողովրդական շարժումից ի սկզբանե եղել է Ուկրաինայի ժողովրդական շարժման, ապա` Ուկրաինայի ժողովրդական շարժման խմբակցության անդամ, եղել է ֆինանսաբանկային հանձնաժողովի նախագահ։

2002 թվականին խորհրդարանական ընտրություններում նա ընտրվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի IV գումարման ժողովրդական պատգամավոր` Վիկտոր Յուշչենկոյի «Մեր Ուկրաինան» դաշինքից, սկզբում եղել է «Մեր Ուկրաինա» խմբակցության, ապա` Ուկրաինայի ժողովրդական կուսակցության և Արդյունաբերողների կուսակցության անդամ, Կենսաթոշակառուների, վետերանների և հաշմանդամների հարցերի հանձնաժողովի առաջին փոխնախագահն էր։

2004 թվականի Ուկրաինայի նախագահական ընտրությունների ժամանակ նա Վիկտոր Յուշչենկոյի վստահված անձն էր №130 ընտրատարածքում։

2006 թվականի հունիսից մինչև 2009 թվականի մարտը նա աշխատել է որպես Ֆինանսական ծառայությունների շուկաների կարգավորման պետական հանձնաժողովի նախագահ, 2009 թվականի մարտից մինչև 2010 թվականի մարտ` Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարի տեղակալ։

Ուկրաինայի վաստակավոր տնտեսագետ (1997)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ президента Украины от 15 августа 1997 года № 816/97 «Про відзначення народних депутатів України»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վալերի Ալյոշինը Ուկրաինայի գերագուն ռադայի կայքում (II գումարում) (ուկր.)
* Վալերի Ալյոշինը Ուկրաինայի գերագուն ռադայի կայքում (III գումարում) (ուկր.)
* Довідка: Альошин Валерій Борисович (ուկր.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |

 |
**Սպիտակի մշակույթի տուն**
**Սպիտակի մշակույթի տուն**, գտնվում է Հայաստանի Լոռու մարզի Սպիտակ քաղաքում։ Հիմնվել է 1940-ական թվականների երկրորդ կեսերից։

Պատմություն
-----------

Սպիտակի մշակույթի տունը գործում է 1946 թվականից։ Սկզբում գործել է որպես ակումբ, փոքրիկ սենյակում, այնուհետև, նույն կարգավիճակով գործող առանձին երկու սենյակներում։

1952-1953 թվականներին՝ 1949 թվականից Սպիտակի շրջանը կազմավորվելուց հետո, կառուցվեց նոր մշակույթի տուն։ Այն որպես առանձին միավոր գործում էր Սպիտակի շրջսովետի գործկոմի ենթակայության տակ։ Ուներ ինքնագործ պարի-երգի խումբ, որը նույնիսկ համերգներով հանդես էր գալիս Սովետական Միության տարբեր քաղաքներում։

Գործում էր նաև ժողովրդական թատրոնը, որը ճանաչված էր ինչպես տարածքում, այնպես էլ Սովետական Հայաստանում։ Բազմաթիվ փառատոններում հաջողություններ ունենալուց հետո ներկայացումները ցուցադրվել է ազգային հեռուստաընկերության կողմից (Տասներեքերրորդ նախագահը, ռեժիսոր՝ *Հրաչիկ Թորոսյան*, նկարիչ՝ *Սերգեյ Մուրադյան*)։ Մշակույթի տան շենքում էր գործում շրջանային գրադարանը, որը հետագայում դարձավ քաղաքի կենտրոնական գրադարանը։ Գործում էր նաև փողային նվագախումբը։

1988 թվականի երկրաշարժը ահռելի վնաս է հասցրել Սպիտակի մշակութային հաստատություններին, այդ թվում նաև մշակույթի տանը։ Այն գործեց մինչև 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժը։

Մշակույթի տան գործնեությունը վերականգնվել է 1989 թվականի վերջին և մինչ օրս գործում է նոր կառուցված մշակույթի պալատում։ Այն կառուցվեց 1997-1998 թվականներին, Սուրեն Ավետիսյանի քաղաքապետության օրոք։ Ճարտարապետը եղել է Ջիմ Թորոսյանը։

Անավարտ շենքի կառուցումը շարունակվել է «Ռոբեր Պողոսյան և որդիներ» հիմնադրամի (Ֆրանսիա) կողմից։ Սպիտակ քաղաքի մշակույթի տան համերգային դահլիճը կահավորված է 390 նստատեղով և նախատեսված է ինչպես կինոդիտումների այնպես էլ համերգային և թատերական ներկայացումների համար, մշակույթի տունն ունի նաև գրադարան, ուսումնադաստիարակչական կենտրոն, երգի, պարի եւ այլ խմբակներ։

Սպիտակի երկրաշարժից 15 տարի անց՝ երկրաշարժի տարելիցին նվիրված, Հայաստան ժամանեց Ռուսաստանի մշակութային գործիչների պատվիրակություն, որի կազմում էին Իոսիֆ Կոբզոնը, Արմեն Ջիգարխանյանը, Իրինա Ալլեգրովան, Իրինա Օտիևան և այլք, ովքեր համերգային ծրագրով հանդես եկան Սպիտակի մշակույթի տանը։

Գործունեություն
---------------

Մշակույթի տան գործունեությունը նպատակաուղղված է շնորհալի երեխաների և նրանց տաղանդի հայտնաբերմանը։ Շենքում իրենց գործունեությունն են ծավալում «Սպիտակի մշակույթի տուն» ՀՈԱԿ-ը, քաղաքային գրադարանը և Սպիտակի թանգարանը։

Մշակույթի տան պարային խմբերը, երգի և տիկնիկային ստուդիայի սաները մշտապես մասնակցում են մարզային և հանրապետական մրցույթների ու փառատոների և հաճախակի վերադառնում մրցանակներով, դիպլոմներով ու շնորհակալագրերով։

Կազմակերպվում են միջոցառումներ նվիրված Հայաստանի պետական տոներին, հոբելյանական և հիշարժան տարեթվերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սպիտակի քաղաքային գրադարան
2. ↑
3. ↑
4. ↑