recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էլ Տեպոստեկո** (իսպ.՝ El Tepozteco), հնագիտական վայր Մեքսիկայի Մորելոս նահանգում, որը պուլկե ալկոհոլային խմիչքի ացտեկական Տեպոստեկատլ աստծուն նվիրված փոքրիկ տաճար է։

Մեզոամերիկյան ժամանակաշրջանում տարբեր պատշգամբաձև շինություններ և փոքր բուրգեր են կառուցվել դեպի նախակոլումբյան Տեպոստլան քաղաք բացվող Sierra de Tepoztlan լեռնաշղթայի գագաթներից մեկի վրա։ Տաճարի շուրջ հետաքրքրությունն այնքան մեծ էր, որ ուխտավորներ էին գալիս նույնիսկ Գվատեմալայից, չնայած որ Տեպոստեկատլ աստծո պաշտամունքը բնորոշ էր այս վայրին։

Նկարագրություն
--------------

Տաճարը գտնվում է տեղայնքի արևմտյան հատվածում։ Այն բաղկացած է 6,4 մետր բարձրությամբ հարթակից, որը սատարում է 3,3 մետր բարձրությամբ տաճարային հենքը։ Տաճարն ունեցել է երկու սենյակ. առաջին սենյակն սկսվել է անմիջապես բուրգի աստիճաններից, մուտքի երկու կողմերում եղել են սյուներ։ Այս սենյակի կենտրոնում փոքրիկ խոռոչ է հայտնաբերվել, որը պարունակել է փայտածուխի և ածուխի հետքեր։ Ներսի փոքրիկ առանձնասենյակի մուտքի երկու կողմերում կրկին սյուներ են։ Տեպոստեկատլ աստծու արձանիկը հավանաբար պահվել է այս սենյակում։

Պատմության ընթացքում տաճարը բազմիցս ենթարկվել է փոփոխությունների, նեղացվել է ներքին սենյակի մուտքը, ավելացվել են քարե նստարաններ, քիվեր, որոնց վրա կան ացտեկների ծիսական օրացույցից խորաքանդակներ։

Պատշգամբաձև շինությունների արևելյան կողմում կառուցվել են կացարաններ տեղի քահանաների և նրանց օգնականների համար։

Մեկնաբանություններ
------------------

Տաճարի ավերակների միջից հայտնաբերվել են գլիֆներով երկու քարեր, որոնցից մեկի վրա գրված է ացտեկների 8-րդ կայսեր՝ Աուիսոտլի անունը, մյուսի վրա՝ մեզոամերիկյան օրացույցով՝ «10 ճագար» (ացտեկների օրացույց՝ 10 Rabbit = 1502)։ Այս ամսաթիվը ներկայացնում է մեր թվագրության 1502 թվականը, երբ այս կայսրը մահացել է։ Որոշ հնագետներ եկել են այն եզրակացության, որ սա տաճարի կառուցման տարին է, մյուսները վկայում են, որ այդ քարերն ավելացվել են հետագայում՝ ի հիշատակ Աուիսոտլի կայսեր։ Որոշ գլիֆներ ներառում են փիրուզագույն թագեր, վահաններ, որից հետազոտողները եզրակացրել են, որ նստարանները կառուցել են 1452 թվականից հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Canto Aguilar 1998
2. ↑  Adams 1996, p.360.
3. 1 2 3  El Tepozteco at INAH Archived 2009-08-15 at the Wayback Machine. (Իսպաներեն)
4. ↑  Matos Moctezuma & Solis Olguín 2002, p.450.

Աղբյուրներ
----------

* Adams, Richard E.W. (1996)։ *Prehistoric Mesoamerica* (Revised ed.)։ Norman: University of Oklahoma Press։ ISBN 0-8061-2834-8։ OCLC 22593466
* Canto Aguilar, Giselle (1998)։ *El Tepozteco, Morelos (Miniguía)* (իսպաներեն)։ Mexico: Instituto Nacional de Antropología e Historia
* Matos Moctezuma, Eduardo, Felipe Solís Olguín (2002)։ *Aztecs*։ London: Royal Academy of Arts։ ISBN 1-903973-22-8։ OCLC 56096386

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Էլ Տեպոստեկո** կատեգորիայում։ |
**Հրակայուն նյութեր**, 1580 °C-ից ոչ ցածր հրահեստություն ունեցող նյութեր (շինվածքներ), որոնք պատրաստվում են հիմնականում միներալային հումքից։ Ըստ քիմիական-միներալային բաղադրության՝ հիմնականում տարբերում են սիլիկահողային, ալյումասիլիկատային և մագնեզիալ հրակայուն նյութեր։ Սիլիկահողային հրակայուն նյութերից են դինասը (տես Դինասային հրահեստ շինվածքներ) և քվարցային ապակին։ Ալյումասիլիկատային հրակայուն նյութերը լինում են երեք տեսակի՝ կիսաթթվային, շամոտային և բարձրկավահողային։ Այս դասին է պատկանում բակոր (պարունակում է 33-36% ({\displaystyle ZrO\_{2}}), մոտ 50% ({\displaystyle Cl\_{2}O\_{3}}) հրահեստ նյութը։ Մագնեզիալ հրակայուն նյութերը (մագնեզիտային, դոլոմիտային, ֆորստերիտային) բաղկացած են հիմնականում պերիկլազ միներալից ({\displaystyle MgO})։ Հրակայուն նյութերից, բացի քիմիական բաղադրությունից և հրահեստությունից, բնութագրվում են ամրությամբ, դեֆորմացման ջերմաստիճանով (բեռնվածքի դեպքում), ջերմակայունությամբ, խարամակայունությամբ, չափերի փոփոխություններով (տաքացման դեպքում), ջերմահաղորդականությամբ, իսկ չկաղապարված հրակայուն նյութերը՝ նաև դիսպերսության աստիճանով այլ ցուցանիշներով։ Հրակայուն նյութերի և շինվածքների մեծ մասի արտադրության տիպային սխեման հետևյալն է. ելանյութերի նախապատրաստում, թրծում՝ եռակալված կիսաֆաբրիկատ ստանալու նպատակով, վերջինիս մանրացում, կապակցող բաղադրանյութերի ավելացում, խառնում, շինվածքների կաղապարում և թրծում թունելային կամ այլ վառարաններում՝ 1300-1750 °C-ի պայմաններում։ Չկաղապարված հրակայուն նյութերի արտադրությունում պրոցեսն ավարտվում է բաղադրանյութերի մանրացումով և խառնումով։ Հրակայուն նյութերը կիրառվում են ջերմաագրեգատների, մետաղների ստացման ու հալման վառարանների կառուցման, կիսաֆաբրիկատների տաքացման, կոքսի ստացման, ցեմենտի թրծման համար և այլն։ Հրակայուն նյութերի մեծ մասը սպառում է սև և գունավոր մետալուրգիան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 618)։*  |
**Էլվինա Սավինո** (իտալ.՝ Elvira Savino, հունիսի 6, 1977(1977-06-06), Կաստելանա Գրոտե, Բարի, Ապուլիա, Իտալիա), իտալացի քաղաքական գործիչ, Իտալիայի պատգամավորների պալատի պատգամավոր «Առա՛ջ, Իտալիա» կուսակցությունից։

Կենսագրություն
--------------

2003 թվականին ավարտել է Բարիի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը՝ «քաղաքական տնտեսագիտություն» մասնագիտությամբ։ Որակավորման բարձրացում է անցել Բարիի առևտրային պալատում՝ ուսումնասիրելով բիզնես գործընթացները, գերազանցության և էթիկական առաջնորդության մոդելները։ Հռոմում հետագա կրթությունից հետո ստացել է Եվրոպայի հասարակական հարաբերությունների մագիստրոսի աստիճան։ 2004 թվականից աշխատել է տարբեր միջազգային ընկերություններում, այդ թվում՝ Fazi Editore խմբի Business International ընկերության նախագծի մենեջերի օգնական (սովորել է կառավարում)։ 2005 թվականին աշխատել է որպես UDC ընկերության կապի և հաղորդակցության բաժնի աշխատակից։ 2006 թվականի հունվարից՝ RAI հեռուստառադիոընկերության խորհրդատու, զբաղվել է նոր հեռուստաալիքների առաջխաղացմամբ, 2006 թվականի մայիսից համագործակցել է «Formiche» խմբագրական նախագծի հետ։

2008 թվականի ապրիլի 29-ին Էլվիրա Սավինոն Իտալիայի պատգամավորների պալատ է ընտրվել «Ազատության ժողովուրդ» կուսակցության ցուցակով։ 2013 թվականի ընտրություններում վերընտրվել է նույն կուսակցությունից։ 2013 թվականի նոյեմբերի 16-ից ընդգրկված է «Առա՛ջ, Իտալիա» կուսակցությունում, որը ձևավորվել է «Ազատության ժողովրդի» փլուզումից հետո։

Խորհրդարանում Սավինոն 2015 թվականի հուլիսի 21-ից 14-րդ հանձնաժողովի քարտուղարն է (Եվրամիության հարցերով)։ Նախկինում աշխատել է 6-րդ հանձնաժողովում (ֆինանսավորման հարցերով) և 12-րդ հանձնաժողովում (սոցիալական հարցերով)։

Ամուսնացած է 2008 թվականի սեպտեմբերից։ Էլվիրա Սավինոյի հարսանիքի խաչեղբայրը եղել անձամբ Սիլվիո Բերլուսկոնին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Camera dei Deputati: Composizione del gruppo FORZA ITALIA — IL POPOLO DELLA LIBERTA' — BERLUSCONI PRESIDENTE(իտալ.)
2. ↑  L’addio al Pdl (in frantumi), rinasce Forza Italia(իտալ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2020-08-14 at the Wayback Machine.(իտալ.)
* Պրոֆիլը Իտալիայի պատգամավորների պալատի կայքում(իտալ.)
| **՞**Էխինոպանեքս բարձր |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Արալիածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Արալիազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Էխինոպանեքս |
|
|
| Տեսակ | Էխինոպանեքս բարձր |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Echinopanax elatum Nakai

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Էխինոպանեքս բարձր** (լատին․՝ Echinopanax elatum Nakai), արալիազգիների ընտանիք, Էխինոպանեքս ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Թուփ է՝ մոտ 1, հազվադեպ՝ 2—3 մ բարձրությամբ, չճյուղավորվող կամ թույլ ճյուղավորվող ուղիղ ցողունով, որը ծածկված է բաց մոխրագույն կեղևով և խիտ, ասեղանման, հեշտ ջարդվող փշերով (0,3—1 սմ երկարությամբ)։ Տերևները ուրվագծում կլորավուն են, լայն ձվաձև, սրտանման կամ փոսիկավոր հիմքով, 15—30 (երբեմն' 10) սմ տրամագծով, վերևի կողմից՝ մերկ կամ ծածկված ցրված փշերով, ներքևի կողմից փշապատ են ջղերի ուղղությամբ, ոչ խոր, 5—7 բլթականի, երբեմն երկրորդ կարգի փոքր բլթակներով։ Բլթակները լայն են, բութ կամ սուր ծայրով, կրկնակի, սուր սղոցաեզր,6—16 սմ երկարությամբ կոթունով, ծածկված խիտ դեղնավուն խոզանով և փշերով։Ծաղկաբույլերն ունեն 7—18 սմ, ծաղկակոթունները' 2,5—6 սմ երկարություն, նույնպես ծածկված խիտ դեղնավուն խոզանով և փշերով։ Հովանոցները 0,9—1,3 սմ տրամագիծ ունեն, հավաքված երկարավուն ողկույզներում կամ թույլ ճյուղավորված հուրաններում։ Ծաղկակիցները վարդագույն են, կատարանման կտրատված, վաղ են թափվում։ Բաժակի ատամիկները շատ մանր են, պտուղը կարմրադեղնավուն է՝ 0,7—1,2 սմ երկարությամբ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։

Էկոլոգիական խումբը' Xllur. Մշակության հավանական շրջանները' 5, 6—7,
9-1 7, 21 -29, 31:

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Պրիմորսկի երկրամասի հարավում, Կորեայում։ Աճում է լեռնային անտառներում՝ առաջացնելով խմբեր և փոքր մացառուտներ։ Հայաստան է ներմուծվել 1967 թվականին։ Երևանում աճը բավականին ճնշված է, տուժում է օդի չորությունից։ Լավ է աճում Վանաձորում։ Հեռանկարային է միայն մեզոֆիլ անտառային գոտու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 163։
**Մուբարիզ Հուսեյն օղլու Թաղիև** (ադրբ.՝ Mübariz Hüseyn oğlu Tağıyev, հունվարի 31, 1948(1948-01-31), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանցի երգիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2006):

Կենսագրություն
--------------

Մուբարիզ Թաղիևը ծնվել է 1948 թվականի հունվարի 31-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանում Ախունդովի անվան թիվ 9 միջնակարգ դպրոցում։ Աշխատել է որպես Հայկական ԽՍՀ պետական նվագախմբի մենակատար։ Հետագայում նա աշխատել է Բաքվում Ռաշիդ Բեհբութովի ղեկավարությամբ Երգի թատրոնում, որպես մենակատար։

1985 թվականից աշխատել է որպես մենակատար ՝Ադրբեջանի հեռուստատեսության և ռադիոյի պետական կոմիտեյի Ռաֆիկ Բաբաևի ղեկավարությամբ էստրադային-սիմֆոնիկ նվագախմբում։

Նրան շնորհվել է 2000 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստի, իսկ 2006 թվականին `Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստի կոչում `ադրբեջանական մշակույթի զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mübariz Tağıyev
2. ↑  Կենսագրություն, Մուբարիզ Թաղիև
3. ↑  Մուբարիզ Թաղիև


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project |

 |
**Առագաստն է լողում մեն-մենակ** (ռուս.՝ Белеет парус одинокий), Վալենտին Կատաևի պատմվածքը, որը գրվել է 1936 թվականին։

Որպես վերնագիր վերցված է Միխայիլ Լերմոնտովի «Առագաստ» բանաստեղծության առաջին տողը։

Մինչև 1986 թվականը «Առագաստն է լողում մեն-մենակ» վիպակը ԽՍՀՄ-ում հրատարակվել է 121 անգամ և թարգմանվել է 34 լեզվով։ Ընդհանուր տպաքանակը կազմել է 7.955 միլիոն օրինակ։ 

«Առագաստն է լողում մեն-մենակ» պատմվածքը հերոսապատման մի մաս է (որը հետագայում կոչվել է «Սև ծովի ալիքները»), որն ընդհանուր գլխավոր հերոսների միջոցով կապված է հետագայում գրված ստեղծագործությունների հետ.

* «Փոքր ագարակը տափաստանում», վեպ, 1956 թվական,
* «Էլեկտրական մեքենա», պատմվածք, 1943 թվական,
* «Ձմեռային քամի», վեպ, 1960 թվական։
* «Կատակոմբներ» («Սովետների իշխանության համար»), վեպ, 1948 թվական (ներկայացված են ըստ սյուժեի զարգացման)։

Սյուժե
------

Գործողությունները տեղի են ունենում Օդեսայում, 1905 թվականին։ Պետյա և Պավլիկ Բաչեյ եղբայրները ամառային հանգստից վերադառնում են քաղաք։ Ամբողջ ամառ նրանք ծախսել են «խնայողությամբ», և 1905 թվականի հեղափոխական իրադարձությունները անցել են բառացիորեն նրանց կողքով՝ «Պոտեմկին» զրահամեքենայի սև ծխի ալիքով և ծովային հորիզոնում Սևծովյան նավատորմի վրայով։ Ճանապարհին տղաներն ու նրանց հայրը հետապնդումներից փրկում են պոտեմկինցի ծովային Ռոդիոն Ժուկովին, որը Ռումինիայից Օդեսա է փախչում։ Աքքերմանում ընտանիքը տեղափոխվում է Օդեսա գնացող շոգենավ։ Նույն շոգենավի վրա Պետյան կրկին հանդիպում է նավաստիներին։ Բայց բացի նավաստուց, նավում է գտնվում նաև խուզարկուն, որը հետևել է հանցագործին և պատրաստվում է նրան ձերբակալել Օդեսա ժամանելուց հետո։ Նավաստուն հաջողվում է փախչել՝ շոգենավից նետվելով դեպի ծով և լողալով դեպի ափ։ Ձերբակալման փորձի ժամանակ տուժած խուզարկուն ստիպված է լինում սպասել նավի` կառամատույցին հասնելուն։ Նավաստին դժվարությամբ է հասնում ձկնորսական շալանդներին և սկսում է խորտակվել, սակայն նրան փրկում են ձկնորս Ծերունին և նրա թոռը՝ Գավրիկը, Պետյայի ընկերը։ Նավաստին լրջորեն հիվանդանում է, սակայն նրան բուժում են` Սև ծովի ափին գտնվող ձկնորսական խրճիթում ժամանակավորապես հյուրընկալելով։ Կապույտ խարիսխի տեսքով փոքրիկ դաջվածքով այս նավաստին մեկ անգամ չէ, որ հանդիպում է «Սև ծովի ալիքները» էպոպեայի մասը կազմող բոլոր չորս ստեղծագործությունների սյուժեի մեջ։

Պատմությունը ինքնակենսագրական է։ Պատմության գլխավոր հերոսը` Պետյա Բաչեյին, որը հենց ինքն է, Կատաևը տվել է իր հոր անունն ու մոր ազգանունը, իսկ Պետյայի եղբոր՝ Պավլիկի պատկերը պատճենել է հեղինակի կրտսեր եղբորը՝ Եվգենի Կատաևին, որը հետագայում գրել է երգիծական գործեր Եվգենի Պետրով կեղծանվամբ։

Էկրանավորում
------------

* 1937` Գեղարվեստական ֆիլմ «Առագաստն է լողում մեն-մենակ» (Սոյուզմուլտֆիլմ)
* 1975` «Սև ծովի ալիքներ» կինոնկար (Դովժենկոյի կինոստուդիա, «Ռեյ» )

Մոնումենտալ արվեստում
---------------------

Օդեսայի Վերա Խոլոդնայայի հրապարակում 1988 թվականին կանգնեցվել է հեքիաթների գլխավոր հերոսների` Պետյայի և Գավրիկի հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Книгоиздание СССР. Цифры и факты. 1917—1987 / Е. Л. Немировский, М. Л. Платова. — М.: Книга, 1987. — С. 301. — 320 с. — 3000 экз.
**«Առաջին գնդակը»** (ռուս.՝ «Первый мяч»), 1962 թվականի խորհրդային կարճամետրաժ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Նիկոլայ Ռոզանցևը Անատոլի Զիլբերբորտի համանուն պատմվածքի հիման վրա։

Սյուժե
------

Երկրի գավաթի խաղարկության նախօրեին ֆուտբոլիստների թիմում անկումային տրամադրություն է. մարզիչը հիվանդ է, մի քանի օր անձրև է գալիս, մարզվել ոչ ոք չի ցանկանում։

Մարզիկների հանդերձարանում անսպասելիորեն հայտնվում է մի տղա, որը խնդրում է իրեն վերցնել թիմ որպես դարպասապահ, կարծես թե ֆուտբոլիստների տրամադրությունը բարձրացնելու համար, և նրանք դուրս են գալիս խաղադաշտ՝ իրենց հետ տանելով համառ տղային։

Դերերում
--------

* Սերգեյ Գուրզո
* Ալեքսանդր Սուսնին – *Լյոնկա*
* Պավել Կաշլակով
* Գեորգի Սատինի – *դարպասապահ Լյոշա*
* Գենադի Նիլով – *Վոլոդյա*
* Լև Ժուկով – *Տիմոխա*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Ռոզանցև
* Սցենարիստ՝ Նիկոլայ Ռոզանցև
* Օպերատոր՝ Եվգենի Կիրպիչև
* Նկարիչ՝ Ալեքսեյ Ռուդյակով
* Կոմպոզիտոր՝ Նիկոլայ Չերվինսկի
* Հնչյունային օպերատոր՝ Եվգենի Նեստերով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Առաջին գնդակը» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Առաջին գնդակը» Archived 2011-11-22 at the Wayback Machine. *ruskino.ru* կայքում
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Առնոլդ Բոգդանի Մարտիրոսյան** (նոյեմբերի 29, 1902(1902-11-29), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 30, 1976(1976-12-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1962)։

Կենսագրություն
--------------

1925 թվականին ավարտել է Բաքվի թատերական տեխնիկումը։ Աշխատել է Բաքվի ռուսական բանվոր-երիտասարդական, 1930-1932 թվականներին՝ Բանվորական, ապա Լենինգրադի և այլ քաղաքների ռուսական թատրոններում։ 1938 թվականից՝ Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի, Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական և Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնների դերասան։ Եղել է Կիրովականի, Արտաշատի, Ղափանի թատրոնների գլխավոր ռեժիսորը։

Դերեր
-----

* Ֆերդինանդ՝ Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* Արթուր՝ Վոյնիչի «Բոռ»

Բեմադրություններ
----------------

Բեմադրություններ է տվել Կիրովականի, Արտաշատի, Ղափանի, ինչպես նաև Երևանի ռուսական ու ադրբեջանական թատրոններում։

* Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Նամուս»
* Ալեքսանդր Շիրվանզադե Արմենուհի»
* Ալեքսանդր Շիրվանզադե «Պատվի համար»
* Նաիրի Զարյանի «Փորձադաշտ»
* Վիլյամ Շեքսպիրի «Օթելլո»
* Վիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ»
* Կոսնտանտին Սիմոնովի «Ռուսական հարց»
* Սամեդ Վուրղունի «Վագիֆ»

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 348)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աստիճան (այլ կիրառումներ)
Փոխառված ակորդ (viio 4 3) Բախի C-մաժոր *The Good Tempered Clavier*-ի նախերգանքում, գիրք I, BWV 846, մմ: 13-15
**Աստիճան** (գերմ.՝ Stufe, իտալ.՝ grado, անգլ.՝ degree)՝ հնչյունաշարի ամեն մի հնչյունը։

Ամբողջական հնչյունաշարում բնույթով տարբեր աստիճանները յոթն են, ընդգրկված են մեկ օկտավայում, հանդիսանում են հիմնական աստիճաններ, ունեն վանկային անուններ՝ դո, ռե, մի, ֆա, սոլ, լյա, սի և տառային նշումներ՝ c, d, e, f, g, a, h։ Օկտավայում պարունակվող մյուս հինգ հնչյուններից յուրաքանչյուրը թեև ինքնուրույն է, բայց որպես հնչյունաշարի աստիճան համարվում է հարևան երկու հիմնամասներից վանկի բարձրացումը, օր. դո-դիեզ (cis), կամ մյուսի իջեցումը, օր. ռեբեմոլ (des)։ Աստիճանը կոչվում է նաև լադի ամեն մի առանձին հնչյունը և եռահնչյունը, որոնք նշվում են թվահամարներով և նույնպես ունեն անուններ։ Մաժոր և մինոր լադերը պարունակում են յոթական աստիճաններ՝ 1-ին աստիճանը կոչվում է տոնիկա, 2-րդը՝ վերևի՝ ձգտող, 3-րդը՝ վերևի մեդիանտ, 4-րդը՝ սուբդոմինանտ, 5-րդը՝ դոմինանտ, 6-րդը՝ ներքևի մեդիանտ, 7-րդը՝ ներքևի ձգտող։ Լադի բոլոր հնչյունների աստիճանական հաջորդականությունը կոչվում է գամմա։

Տես նաև
-------

* Ալտերացիա

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 576)։*  |
Ռուսական ինքնակալության խորհրդանիշ հանդիսացող Մոնոմախի գդակը։
**«Ասք Վլադիմիրի իշխանների մասին»** (ռուս.՝ Сказание о князьях Владимирских), 16-րդ դարի ռուսական գրական հուշարձան, որը մանրակրկտորեն ներկայացնում է Մոսկվայի մեծ իշխանության և ապա Ցարական Ռուսաստանի կողմից «Երրորդ Հռոմ»-ի կոչումի ստանձման պայմանական հիմքերը։ Ըստ ստեղծագործության սյուժեի՝ Մոսկովյան թագավորական ընտանիքը ոչ թե սերվում է Ռյուրիկից, այլև Պրուս անունով մի ազնվական իշխանից։ Ըստ ավանդության՝ Պրուսը եղել է Հռոմեական կայսրության տիրակալ Օգոստոս Օկտավիանոսի (վերջինս էլ մ․թ․ա․ 27 թվականին սկզբնավորել էր Հռոմի կայսերական վարչակարգը) եղբորորդին և վերջինիցս ստացել է հյուսիսային տարածքներում տնօրինելու իրավունքը։ Հետագայում նրա անվան հիմքի վրա առաջանում է գերմանական հողերի «սիրտը» հանդիսացող Պրուսիայի թագավորությունը, ով ստանձնում է Գերմանիայի վերամիավորումը։

Ստեղծագործությունում որոշ հատվածներ նվիրված են Կիևյան Ռուսիայի և Բյուզանդական կայսրության հարաբերություններին։ Ավանդության համաձայն, Մոնոմախի գդակը (ոսկյա նրբահյուս սրածայր գլխարկ՝ պսակված խաչով, սամույրով, թանկարժեք քարերով) ուղարկել է բյուզանդական կայսր Կոստանդին Մոնոմախն իր թոռանը՝ Կիևյան Ռուսիայի մեծ իշխան Վլադիմիր Մոնոմախին։ Մոնոմախի գդակով առաջին անգամ թագադրվել է ցար Իվան IV-ը (1547 թվական)․ սովորույթը պահպանվել է մինչև 1721 թվականը, երբ Մոնոմախի գդակը փոխարինվել է կայսերական թագով։ Ռուսական ինքնակալության խորհրդանիշ հանդիսացող ցարական թագը ներկայումս պահվում է Մոսկվայի Կրեմլի Զինապալատում։

«Ասք Վլադիմիրի իշխանների մասին»-ի հեղինակի անունը մեզ հայտնի չէ։ Որոշ հետազոտողներ ստեղծագործության հեղինակային իրավունքը վերագրում են թարգմանիչ և դիվանագետ Դմիտրի Գերասիմովին, որոշներն էլ հագիոգրաֆ Պախոմի Սերբին։ Գիտական որևէ հավաստիություն չունեցող մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ 1500-ական թվականներին այն գրվել է Կիևի կառավարիչ (մետրոպոլիտան) Սպիրիդոնի կողմից։

Տես նաև
-------

* Երրորդ Հռոմ
* Մոնոմախի գդակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dimitrij Cizevskij. *History of Russian Literature: From the Eleventh Century to the End of the Baroque*. Walter de Gruyter, 1960. Pages 251–252.
2. ↑  Isabel De Madariaga. *Ivan the Terrible*. Yale University Press, 2006. Pages 32–33.
3. ↑  Жданов И. Н. Повести о Вавилоне и "Сказание о князьях владимирских", СПБ, 1891.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ասք Վլադիմիրի իշխանների մասին** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Ռուսաստան**   **Մշակույթ**   **Պատմություն**
 |
**Անասնաբուժական լաբորատորիա**, անասնաբուժական ցանցի հիմնարկ, որտեղ հետազոտության տարբեր մեթոդներով հաստատվում են կենդանիների կյանքի և առողջական խնդիրներ ու պատճառները, ախտորոշվում հիվանդությունները, մշակվում և կազմակերպվում դրանց կանխման ու վերացման միջոցառումները։ Հետազոտվում են ախտաբանական նյութը, կերը, ջուրը, կենդանական ծագման սննդամթերքները, հումքը և այլն։ Անասնաբուժական լաբորատորիայում պատրաստում են կերային անտիբիոտիկներ, հյուսվածքային և այլ պատրաստուկներ, որոնք օգտագործվում են հիվանդությունները բուժելու, կանխելու, մատղաշների աճը խթանելու և կենդանիներին առողջական խնդիրները լուծելու համար։ Անասնաբուժական լաբորատորիան զարկ է տալիս նոր անասնաբուժության նվաճումների և առաջավոր փորձի։ Անասնաբուժական լաբորատորիայում հետազոտությունները տարվում են մանրէաբանության, շիճուկաբանության, արյունաբանության, թունաբանության, հյուսվածաբանության, ախտաբանության բաժիններում։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 368)։*  |
**Արա Նորայրի Մարկոսյան** (օգոստոսի 19, 1949(1949-08-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դիրիժոր։

Կենսագրություն
--------------

Արա Մարկոսյանը ծնվել է 1949 թվականի օգոստոսի 19-ին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիյաի օպեր-սիմֆոնիկ դիրիժորության բաժինը (Մ. Մալունցյանի, Դ. Խանջյանի դասարաններ)։ 1975 թվականին սկսել է աշխատանքը Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում։ Հանդես է եկել նաև Մոսկվայի, Դոնի Ռոստովի, Սարատովի, Խարկովի, Դնեպրոպետրովսկի, Տաշքենդի, Կազանի և այլ քաղաքների ֆիլհարմոնիաների սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ։ 1982 թվականին դարձել է Երևանի պետական կոնսերվատորիային կից օպերային ստուդիայի, ապա՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի դիրիժոր, 1995-1996 թվականնեին՝ Բուրյաթիայի օպերային թատրոնի գլխավոր դիրիժոր (Վ. Բելլինիի «Նորմա», Գ. Դոնիցետտիի «Սիրո ըմպելիք», Ջ. Վերդիի «Աիդա», «Տրուբադուր», «Ռիգոլետտո», Պ. Ի. Չայկովսկու «Իոլանտա», Ս. Վ. Ռախմանինովի «Ալեկո», Տ. Չուխաճյանի «Լեբլեբիջի» և այլն)։

1999 թվականին Մոսկվայի Կամերային երաժշտության թատրոնում (Բ. Ա. Պոկրովսկու հետ ռեժիսոր, գեղարվեստական ղեկավար) որպես բեմադրող-դիրիժոր իրականացրել է Վ. Ա. Մոցարտի «Ֆիգարոյի ամուսնությունը», Օ. Նիկոլաիի «Վինձորի զվարճասեր կանայք» և այլ օպերաների բեմադրություններ, ղեկավարել է Մ. Պ. Մուսորգսկու «Սորոչինյան տոնավաճառ» և Գ. Հենդելի «Հուլիոս Կեսար» օպերաների առաջին ներկայացումները և այլն։

Հյուրախաղերով շրջագայել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Շվեդիայում, Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, Դանիայում, Լեհաստանում, Իսպանիայում և այլուր։

1991 թվականին Ֆրանսիայի կինեմատոգրաֆի պատվերով հատվածաբար ձայնագրել է Կոմիտասի «Պատարագը»։ 2010 թվականին սկսել է համագործակցել Ճապոնիայի միջազգային «Օչի» բալետի կենտրոնի հետ (Նագոյա), որտեղ իրականացրել է Պ. Ի. Չայկովսկու «Քնած գեղեցկուհին» և «Կարապի լիճ» բալետների բեմադրությունները։ Մոսկվայի «Ամառային բալետային թատերաշրջաններ» փառատոնում (2014) ղեկավարել է Պ. Ի. Չայկովսկու «Շչելկունչիկ», Ս. Ս. Պրոկոֆևի «Մոխրոտը» և Ա. Ադանի «Ժիզել» բալետները։ Մոսկվայում ստեղծել է «Նավակատիք» կամերային նվագախումբը (2014). երկացանկում՝ նաև հայ դասական, ժամանակակից կոմպոզիտորների գործերից։

Կազմել է «Արևիկ Ավդալբեկյան. Հուշագրական նոթեր, հոդվածներ» (2012) և այլ ժողովածուներ։

Մատենագիտություն
----------------

* Կոմիտաս քառյակ։ Չորս դիմանկար, Ե. 2007:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
| **՞**Էֆեդրա երկհասկիկային |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Գնետայիններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Էֆեդրազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Էֆեդրա |
|
|
| Տեսակ | Էֆեդրա երկհասկիկային |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| (լատին․՝ Ephedra distachya)

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Էֆեդրա երկհասկիկային**  (լատին․՝ Ephedra distachya), էֆեդրազգիների ընտանիքի, էֆեդրա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Ցածրահասակ թուփ է' 20-40 սմ բարձրությամբ, պառկած կամ դեպի վեր ուղղված ընձյուղներով, որոնք բարակ են, նուրբ, անկյունավոր, դեղնականաչավուն։ Տերևների փոխարեն հանդես են գալիս տերևանոթները' երկբլթակ խողովակների ձևով, որոնց երկարությունը հասնում է 1,5-4,5 մմ-ի և որոնք ընձյուղը բաժանում են բազմաթիվ միջհանգույցների։ Ծաղկաբույլերը մանր են, ծոցային, արականները համարյա գնդաձև են, գլանաձև, 8-16-ական հատ, հավաքված փնջերով, երկար ծաղկակոթունների վրա։ Պտուղները դեղնակարմրավուն են, 2-3 սերմերով։ Միջերկրածովյան սարմատյան տեսակ է։ Չափազանց երաշտադիմացկուն բույս է։ Աճում է բաց, արևոտ, չոր և քարքարոտ, ավազային հոդերում, որոնք հարուստ են կրային միացություններով։ Ցրտադիմացկուն է։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Կովկասում (Արևմտյան Նախակովկաս, Արևելյան Նախակովկաս, Արևմտյան Կովկաս, Արևելյան Կովկաս, Չերքեզիա, Նախիջևան, Հարավային Արցախ, Արևելյան Անդրկովկաս, Ապշերոն, Թալիշ)։ Կովկասում լայնորեն տարածված տեսակներից մեկն է։ Ավելի շատ հանդիպում է ծովամերձ շրջաններում։ Հանդիպում է նաև ԽՍՀՄ-ի Եվրոպական մասում, Արևմտյան Սիբիրում, Միջին Ասիայում, միջերկրածովյան երկրներում, Հյուսիսային Իրանում, Տիբեթում և Ճիմալայում։ Հայաստանում հանդիպում է Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում, ներքին լեռնային գոտու ավազոտ, քարքարոտ և խճոտ լանջերում։

Կիրառություն
------------

Պտուղներն ուտվում են։ Ցողունները ժողովրդական տնտեսության մեջ օգտագործվում են հոդացավի և սրտային հիվանդությունների բուժման համար։ Պիտանի է չափազանց չոր, քարքարոտ և գյուղատնտեսության համար ոչ պիտանի հողամասերի կանաչապատման համար։ Լայնորեն պետք է օգտագործել քարապարտեզների ձևավորման բնագավառում։ Էկոլոգիական խումբը VIII: Մշակության հավանական շրջանները 8—9, 18—20, 22-28, 31-32:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 108 էջ։
**Ջեսի Լիփսքոմ** (անգլ.՝ Jessie Lipscomb, հունիսի 13, 1861(1861-06-13), Գրանտեմ, Լինքոլնշիր, Լինկոլնշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունվարի 12, 1952(1952-01-12)), անգլիացի քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Ջեսի Լիփսքոմը (աջից) և Կամիլ Կլոդելը իրենց Փարիզի ստուդիայում
Ջեսի Լիփսքոմը ծնվել է Մեծ Բրիտանիայի Գրանտեմ քաղաքում 1861 թվականին, գործակալի և սպասուհու ընտանիքում։ 1875 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Պիտեբորո։ Հաճախել է թագավորական արվեստի քոլեջ, որն այդ ժամանակ կոչվում էր Հարավային Կենսինգտոնի Գեղագիտության ազգային ուսումնական դպրոց։ 1882 թվականին արժանացել է «Թագուհու մրցանակին», 1883 թվականին՝ «Ազգային արծաթե մեդալի», որից հետո մեկնել է Փարիզ՝ նպատակ ունենալով շարունակելու ուսումը։ Գեղագիտության ազգային ուսումնական դպրոցի նախկին երկու շրջանավարտներ Էմի Սինգերը և Էմիլի Ֆոսեթն արդեն իսկ ապրում էին Փարիզում, իրենց ստուդիան կիսելով երիտասարդ քանդակագործ Կամիլ Կլոդելի հետ։ 1884 թվականի հունվարին Կամիլի մայրը Ջեսիին գրում և պայմանավորվածություն է ձեռք բերում, որ նա կարող է ամսական 200 ֆրանկով իջևանել Կլոդել ընտանիքի հետ։

1886 թվականին Ջեսին և Կամիլը միասին ճանապարհորդում են Անգլիա, Պիտեբորոյում այցելում Ջեսիի ընտանիքին։ Այդ ժամանակահատվածում Ջեսին Թագավորական ակադեմիայում և Նոթինգհեմում ցուցադրվում էր «Ցերեկային երազանք» (1886) տերակոտա կիսանդրին։

Երբ Ջեսի Լիփսքոմի հարաբերությունները Կլոդելի հետ վատթարացան, Կլոդելը պնդում էր, որ այլևս երբեք չի ցանկանում տեսնել նրան, սակայն, Լիփսքոմն այն եզակի մարդկանցից էր, ով այցելում էր Կլոդելին շատ տարիներ անց, երբ վերջինս բանտարկված էր Montdevergues հոգեբուժական հիվանդանոցում։

1887 թվականի դեկտեմբերին Ջեսի Լիփսքոմն ամուսնացել է Ուիլյամ Էլբորնի հետ, և նրանք հաստատվել են Մանչեստրում։

Ցուցահանդեսներ
--------------

1887 թվականին Ջեսին իր «Sans Souci» տերակոտա աշխատանքով և Կամիլ Կլոդելի պլաստիկ դիմաքանդակով մասնակցել է ցուցահանդեսի։ Նույն տարում նա իտալացի մոդել Ջիգանտիի կիսանդրին է ներկայացրել Թագավորական ակադեմիայում և Նոթինգհեմում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ջեսի Լիփսքոմի քանդակներից Archived 2020-05-31 at the Wayback Machine.
* Օգյուստ Ռոդենի և նրա «Դժոխքի դարպասները» քանդակի Ջեսի Լիփսքոմի ստեղծած լուսանկարը Archived 2008-12-02 at the Wayback Machine.

Աղբյուրներ
----------

* Camille Claudel: A Life by Odile Ayral-Clause.
**Արա Միհրանի Պարթևյան** (1903, Կ․ Պոլիս), հայ կոմպոզիտոր, դիրիժոր, խմբավար։

Կենսագրություն
--------------

1924 թվականին հաստատվել է Փարիզում, 1933 թվականին ավարտել Է։ 1929 թվականին հրատարակվել է Պարթևստանի «Նոր երգեր» շարքը, որին հաջորդել են Ավետիք Իսահակյանի, Վահան Տերյանի, Պետրոս Դուրյանի, Միսաք Մեծարենցի, Ալազանի, Սարմենի խոսքերով գրված բազմաթիվ մեներգեր ու խմբերգեր։ Հեղինակ է օպերայի՝ «Տատրագոմի հարսը» (ըստ Կ․ Զարյանի), սիմֆոնիկ նվագախմբի համար գրված ստեղծագործությունների՝ «Ռապսոդիա», «Գեղջկական համերգ», «Կովկասյան սիմֆոնիա», «Անտառի մեջ, նոյեմբերին» պոեմի, «Պատարագ» օրատորիայի՝ նվիրված Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին (գրված հայկ․ պատարագի կանոնական տեքստով, 1979 թվականի գրի է առնված ձայնապնակի վրա, Փարիզ), բազմաթիվ կամերային երկերի։ Ավելի քան 40 տարի Փարիզում ղեկավարել է հայկական երգչախումբը։ Իբրև նվագախմբային դիրիժոր հանդես է գալիս 1932 թվականին Ֆրանսիայի տարբեր քաղաքներում, Կ․ Պոլսում՝ հայտագրում ունենալով եվրոպական կոմպոզիտորների, ինչպես և Ա․ Սպենդիարյանի, Ա․ Տեր Ղևոնդյանի, և այլոց ու սեփական ստեղծագործությունները։ 1963 թվականին և 1979 թվականին հեղինակային համերգներով հանդես է եկել Սովետական Հայաստանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**3D-մարդ** (անգլ.՝ 3-D Man), հորինված կերպար Marvel կոմիքսների սերիայից, որը ստեղծել է Ռոյ Թոմասը և Ջիմ Քրեյգը։ Առաջին անգամ հայտնվեց Marvel Premiere #35 կոմիքսում 1977 թվականի ապրիլին։

Կերպարի հորինված կենսագրություն
-------------------------------

Չակ և Հել Չենդլեր եղբայրները (անգլ.՝ Chuck and Hal Chandler) ծնվել են Լոս-Անջելեսում, Կալիֆոռնիա նահանգում։ 1958 թվականին Չակը, որպես ՆԱՍԱյի փորձարկու-օդաչու ղեկավարել էր փորձնական XF-13 ինքնաթիռը և հափշտակվել է Սքրուլների կողմից հերթական ներխուժման ժամանակ։ Սքրուլները փորձում էին Չակին հարցաքննել, բայց նա փախչեց վնասելով օդանավի շարժիչը։ Նավը պայթել է, որի արդյունքում Չակը ենթարկվել է տարօրինակ ճառագայթման։ XF-13 կործանվեց Մոհավե անապատում։ Երբ հաշմանդամ Հելը եկավ, որպեսզի փրկի եղբորը, Չակը կորավ, բոլորը կարծում են, որ մահացավ։ Բայց Հելը լինելով գիտնական-հետազոտող նկատեց, որ Չակի «պատկերը» մնաց նրա ակնոցների ոսպնյակների վրա՝ այսինքն նա կերպարանափոխվել է երկչափ էակի։ Այնուամենայնիվ երբ Հելը հագնում էր ակնոցները նա կարողանում էր կենտրոնանալով առաջացնել հարթություների տեղաշարժում, որի արդյունքում Չակը հայտնվեց եռաչափ տարածությունում։ Նրա նոր զգեստը կանաչ կարմիր է, իսկ նրա կարողությունները կրկնապատվել են երեք անգամ։ Այսպիսով 3D-մարդը դարձավ սուպերհերոս, հիմնականում կռվելով սքրուլների հետ։ Ինչ-որ ժամանակ Հելը որոշեց դադարել գոյությունը, որպես 3D-մարդ և թողնել իր եղբորը երկչափ տարածությունում։ Սակայն Հելը հանդիպեց Բրյուս Բանների հետ և վախենալով, որ Բրյուս կկերպարանափոխվի հալքի, նա որոշել է օգտագործել ակնոցները և կանչել 3D-մարդին։ Դրանից հետո 3D-մարդը վերադարձավ ակնոցների ոսպնյակներին և այլևս չէր հայտվում եռաչափ տարածությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *The Incredible Hulk* #251 (Marvel Comics, սեպտեմբեր 1980).

Արտաքին հղումներ
----------------

* 3D-մարդ Marvel.com
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գիտելիք (այլ կիրառումներ)

**«Գիտելիք» համամիութենական ընկերություն** (ռուս.՝ *Всесоюзное общество «Знание»*), կրթական և քարոզչական կազմակերպություն Խորհրդային Միությունում և Ռուսաստանում։ Հիմնադրվել է 1947 թվականին։ Մինչև 1963 թվականը կոչվել է **Քաղաքական և գիտական գիտելիքների տարածման համամիութենական ընկերություն**։ 

Գիտելիքի ընկերության պատվավոր դիպլոմ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ Ալեկո Ջուզիկաինուին
Դասախոսությունների միջոցով զբաղվել է ԽՍՀՄ բնակչության շրջանում կրթական գործունեությամբ և հակակրոնական քարոզչությամբ, ինչպես նաև հրատարակել է գիտահանրամատչելի գրականություն։ Խորհրդային այլ հասարակական կազմակերպությունների նման, գտնվել է Կոմունիստական կուսակցության վերահսկողության ներքո։ Ունեցել է «Գիտելիք» հրատարակչությունը։

Գլխավոր ղեկավար մարմին է հանդիսացել վարչությունը, որն ընտրվում էր համամիութենական համագումարում՝ 4 տարի ժամկետով։ Միավորել է միութենական հանրապետությունների 15 ընկերությունները՝ ինքնավար հանրապետությունների, երկրամասերի, մարզերի, ազգային օկրուգների, քաղաքների և շրջանների իրենց քարոզչական կազմակերպություններով։ Սկզբնական կազմակերպություններ են ստեղծվել գիտական հիմնարկներում, ուսումնական հաստատություններում, ձեռնարկություններում։ 

1972 թվականի դրությամբ ունեցել է 2456 հազար անդամ, այդ թվում՝ 1700 ակադեմիկոս և թղթակից անդամ, 107 հազար դոկտոր և գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր և դոցենտ։ 1972-ին ընկերությունը պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 80)։*  |
|  |
| --- |
| **Օսմանթուս տարատերև** |
| Օսմանթուս տարատերևՕսմանթուս տարատերև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Ձիթենազգիներ (Oleaceae) |
| **Ցեղ** | Օսմանտուս *(Osmanthus)* |
| **Տեսակ** | **Օսմանթուս տարատերև** *(O. heterophyllus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Osmanthus heterophyllus***P.S.Green, 1958 |

**Օսմանթուս տարատերև** (լատին․՝ Օ. heterophyllus), ձիթենազգիների ընտանիքի, օսմանթուս ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Օսմանթուսի պտուղները
Փոքր ծառ է՝ մինչև 6 մ բարձրությամբ, հաճախ թփանման տեսք է ունենում։ Ընձյուղները կարճ և նուրբ աղվամազով են ծածկված։ Տերևները ձվաձև են, էլիպսաձև կամ երկարավուն-էլիպսաձև, 4-5(6) սմ երկարությամբ և 2-2,5 սմ լայնությամբ, գագաթին սուր-ասեղանման հավելվածքով, փշավոր, սեպաձև կամ լայն-սեպաձև հիմքով, եզրերում յուրաքանչյուր կողմից 1-4 խոշոր, համարյա բլթականման սուր, փշավոր ատամներով։ Երբեմն, հատկապես ծեր բույսերի տերևները, ամբողջաեզր են, վերևի կողմից՝ մուգ կանաչ, փայլուն, ներքևի կողմից՝ ավելի բաց գույնի, դեղնականաչավուն։ Տերևակոթունը կարճ է, 0,8-1,2 սմ երկարությամբ։ Ծաղիկները 4-5-ական հավաքված են ծոցային փնջերում, կրեմասպիտակ են, բուրումնավետ, 0,3-0,8 սմ երկարությամբ ծաղկակոթունով։ Բաժակի ատամիկները եռանկյուն են, պսակը ունի կարճ խողովակ և համարյա մինչև հիմքը ազատ է, հետ ոլորված պսակաթերթիկներով։ Պտուղը ձվաձև է, 1,5 սմ երկարությամբ և 1սմ լայնությամբ, կապտասևավուն։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Ճապոնիայի հարավային և միջին շրջաններում, գետահովիտների թփուտներում։ Բազմանում է սերմերով և կտրոններшվ (հուլիս-օգոստոս ամիսներին)։ Ջերմասեր է։ Մեր հանրապետության պայմաններում մշակվում է միայն հյուսիսարևելյան շրջանների ցածրադիր վայրերում, ծովից մակերևույից 1000 մ բարձրությունների վրա։

Իջևանում ծաղկում և պտղաբերում է։ Թեթևակի ցրտահարվում է միայն բացառիկ ցուրտ ձմեռների դեպքում։ Աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր առանձնահատկություններով։ Ունի մի քանի պարտիզային ձևեր, որոնք աչքի են ընկնում տերևների ձևով, գունավորմամբ (դեղին երիզներով, սպիտակ խայտաբղետ, դեղին խայտաբղետ, տերևները նոր բացվելիս ծիրանագույն են, ավելի ուշ ստանում են սևականաչ գունավորում), ծաղիկների գույնով (կարմիր) և այլն։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ III: Մշակության հավանական շրջանները՝ 9, 20ա, 32::

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (2), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (260)։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776057043 |

 |
| **՞**Անդրկովկասյան կապտաթիթեռ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Կապտաթիթեռներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Անդրկովկասյան կապտաթիթեռ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Plebejus transcaucasicus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Անդրկովկասյան կապտաթիթեռ** (լատին․՝ Plebejus transcaucasicus), կապտաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ոչ խոշոր չափի թիթեռ է (արուների առաջնաթևի երկարությունը 12-15 մմ է), որի թևերի ընդհանուր երանգը մանուշակագույն է՝ մետաղական փայլով, իսկ ստորին թևերի վրա՝ եզրային սև գույնի պտերի շարքով, անալ մասի երիզը կարմիր գույնի է։ Էգը մուգ գույնի է, միայն բազալային մասում է կապույտ, թևերի ստորին մակերեսի երանգը մոխրագույն է՝ թեթևակի կանաչավուն բազալային փոշեծածկով։ Ցեղին բնորոշ են դիսկալային պուտը և դիսկալային ու սուբմարգինալ պտերը։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հարավային Անդրկովկաս, Հյուսիսարևելյան Թուրքիա, Հյուսիսարևմտյան Իրան։ Հայաստանում հայտնի է Կոտայքի (Հացավան, Ջրվեժ), Արարատի (Գոռավանի ավազուտներ՝ Վեդի քաղաքի մոտ) և Սյունիքի (Ագարակ քաղաքի շրջակայք, Շվանիձոր գյուղ) մարզերից։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են կավային և ավազոտ անապատներում, տարվա ընթացքում տալիս են մի քանի սերունդ։ Էգը ձվադրում է կերաբույսի՝ Alhagi persarum-ի տերևների (ամառային սերունդ) և ցողունի մերձարմատային մասի վրա (գարնանային սերունդ)։

Պահպանություն
-------------

Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը չխախտված բիոտոպերում բավականաչափ բարձր է, թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Սպառնացող վտանգներն են անասունների չկարգավորված արածեցմամբ պայմանավորված վտանգված չոր էկոհամակարգերի դեգրադացումը, հողերի գյուղատնտեսական յուրացումը և լեռնագործությունը։

Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային և «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Е52** (անգլ.՝ European route E52), եվրոպական ավտոմոբիլային երթուղի Կենտրոնական Եվրոպայում, որն ունի A դաս և իրար է միացնում ֆրանսիական Ստրասբուրգ և ավստրիական Զալցբուրգ քաղաքները։ Ճանապարհի երկարությունը 554 կմ է։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

### Ավստրիա

Ավստրիայում գործում են տրանսպորտի գրեթե բոլոր հիմնական տեսակները՝ օդային, երկաթուղային, ավտոմոբիլային, ջրային, խողովակաշարային և այլն։ Ավստրիան ունի զարգացած տրանսպորտային հանգույց։

Երկրում հաշվարկվում է գրեթե 3 միլիոն թեթև մարդատար ավտոմեքենա և 250 հազար բեռնատար մեքենա։ Երկրում ավտոճանապարհների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 200 հազար կիլոմետր (100 % պինդ ծածկույթով, ներառյալ ավելի քան 2000 կիլոմետր արագընթաց ճանապարհ)։ Ավստրիան միացված է Եվրոպական արագընթաց մայրուղու ցանցին (E43, E45, E49, E55, E56, E57, E58, E59, E60, E61, E66, E461, E533, E552, E641, E651, E652 և այլն)։

### Գերմանիա

Գերմանիան ունի զարգացած տրանսպորտային համակարգ։ Երկրի տարածքը հագեցած է արագընթաց երկաթուղիների, բարձրակարգ ավտոմոբիլային ճանապարհների, գետային ուղիների, խողովակաշարերի խիտ ցանցով։ Առաջակարգ դեր ունի ծովային տրանսպորտը, որը հիմնականում սպասարկում է արտաքին առևտրին։ Е52 Եվրոպական երթուղին հանդիսանում է Գերմանիայի ավտոմոբիլային ցանցի կարևորագույն ճանապարհներից մեկը։ Այն իրար է կապում Հարավային Գերմանիայի մի շարք տնտեսական նշանակություն ունեցող բնակավայրեր, ինչպես նաև հանդիսանում է կապող օղակ այլ արագընթաց ճանապարհների համար։

Քաղաքներ, որոնցով անցնում է Е52 երթուղին
----------------------------------------

Е52 երթուղին անցնում է եվրոպական հինգ երկրներով և ներառում է երկու լաստանավային անցումներ

* Ֆրանսիա Ֆրանսիա՝ Ստրասբուրգ -
* Գերմանիա Գերմանիա՝ Ապենֆեյեր - Կարլսրուե - Շտուտգարտ - Ուլմ - Մյունխեն - Ռոզենհայմ -
* Ավստրիա Ավստրիա՝ Զալցբուրգ

Е52 եվրոպական երթուղին միանում է հետևյալ ճանապարհների հետ՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * E25 երթուղի
* E35 երթուղի
* E41 երթուղի
* E43 երթուղի
 |  | * E45 երթուղի
* E53 երթուղի
* E55 երթուղի
 |

Պատկերասրահ
-----------

Տեսարաններ Е52 եվրոպական երթուղուց

* E52/A8 երթուղին Կարլսրուեի մոտE52/A8 երթուղին Կարլսրուեի մոտ
* Մյունխենի և Ռոզենհայմի գտնվող կամուրջՄյունխենի և Ռոզենհայմի գտնվող կամուրջ

Տես նաև
-------

* Եվրոպական ավտոմոբիլային երթուղիների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Եվրոպական երթուղիների քարտեզ:(անգլ.)
2. ↑  Smart Economy in Smart Cities: International Collaborative Research: Ottawa...(անգլ.)
3. ↑  Deregulation and the Airline Business in Europe: Selected Readings.(անգլ.)
4. ↑  EUROPEAN ROUTE E52 սերտիֆիկատ:(չաշխատող հղում)
(անգլ.)
5. 1 2  Germany For Dummies, Donald Olson.(անգլ.)

Աղբյուրներ
----------

* West-east intermediate road.(անգլ.)
* European Agreement on Main International Traffic Arteries (AGR) 14 mars 2008.(անգլ.)
| **՞**Անթեմ կովկասյան |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Բարդածաղկավորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Անթեմ կովկասյան |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Anthemis caucasica Chandjian

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Անթեմ կովկասյան** (լատին․՝ Anthemis caucasica), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա, սպիտակավուն կամ շիկավուն մազիկների խիտ թավոտությամբ ծածկված, գեղազարդային բույս է, որն ունի 20-25 (30) սմ բարձրություն։ Տերևները փետրաձև հատված են՝ կազմված (6) 8-12 զույգ սեգմենտներից։ Ցողուները գագաթնային են, մեկ զամբյուղով, դեղին միաշարք լեզվակավոր եզրային ծաղիկներով։ Ծաղկոցի թերթերը լայնթաղանթային են, բաց գույնի ալիքավոր եզրով։ Սերմիկները ունեն երկայնակի կողեր։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում աճում է միայն Վերին Ախուրյանի ֆլորիստիկական շրջանում (լեռնագագատները՝ Ղուկայսան Մեծ և Օքսյուզ, բնակավայր Չիվինլի)։ Աճում է նաև Արևմտյան Կովկասում, Արևմտյան, Հարավարևմտյան Անդրկովկասում և Անատոլիայի հյուսիսարևելյան հատվածներում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին և ենթալպյան լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1700-2600 մ բարձրությունների վրա, քարաթափվածքներին, խճաքարոտ և քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տեսակի ընդհանուր տարածման ծայրարևելյան հատվածը գտնվում է Հայաստանի հյուսիսարևմտյան մասում։ Տարածման և բնակության շրջաների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների ցուցակներում բացակայում է։

Հայաստանում տեսակի աճելավայրերը պահպանվում են «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Արմեն Հակոբի Գեորգիան** (ռուս.՝ Армен Яковлевич Георгиан, նոյեմբերի 9, 1904(1904-11-09), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - մարտի 7, 1993(1993-03-07), Մոսկվա, Ռուսաստան), հայ թավջութակահար, մանկավարժ։ ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967), «Պատվո նշանի» շքանշանակիր (1945), Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության (1963)։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Գեորգիանը ծնվել է 1904 թվականին, Բաքվում։ 1916 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։

1926 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիան (Անատոլի Բրանդուկովի դասարան)։ 1927-1957 թվականինեղել է Ռուսաստանի համամիութենական ռադիոյի եռյակի, 1968-1972 թվականներին՝ Կոմիտասի անվան քառյակի թավջութակահար։ 1927 թվականից դասավանդել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1944 թվականից՝ Երաժշտամանկավարժական ինստիտուտում (պրոֆեսոր՝ 1960 թվականից)։

Արմեն Գեորգիանը հյուրախաղերով հանդես է եկել մի շարք երկրներում։

Դուստրը՝ Կարինե Գեորգիանը (1944, Մոսկվա), թավջութակահարուհի է։ Կինը՝ Գալինա Պետրովնա Սախարովան (1914-1999), եղել է երաժիշտ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ։ Ավարտել է Գնեսինների երաժշտական քոլեջը, եղել է Համամիութենական ռադիոյի մենակատար, կատարել է առաջատար օպերային մասեր և ռուսական ռոմանսներ։

Արմեն Գեորգիանը մահացել է 1993 թվականի մարտի 7-ին։ Հուղարկավորվել է Վագանկովյան գերեզմանատունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Георгиан, Армен Яковлевич
2. ↑  Георгиан Армен Яковлевич

Արտաքին հղումներ
----------------

* ГЕОРГИАН Армен Яковлевич

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Անիտա Զախարյան** (հոկտեմբերի 23, 1962(1962-10-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայկական ծագմամբ ամերիկացի մարզուհի, սեղանի թենիսիստուհի, ԽՍՀՄ քառակի չեմպիոն․ միայնակ (1984, 1986), զուգախաղ (1979, 1980), թիմային մրցումներում Եվրոպայի չեմպիոն (1984), «Բարեկամություն-84» մրցույթի մրցանակակիր՝ զուգախաղում (1984)։ ԽՍՀՄ սպորտի միջազգային կարգի վարպետ (1979)։

Կենսագրություն
--------------

Անիտա Զախարյանը ծնվել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Երևանում՝ սպորտային մարմնամարզության խորհրդային մարզիչ Լեոնիդ Զախարյանի ընտանիքում։ Սկսել է սեղանի թենիսով զբաղվել մոր, այդ մարզաձևով ԽՍՀՄ բազմակի չեմպիոնուհի Սյուզաննա Զախարյանի (Առաքելյան) ղեկավարությամբ։ 1970 թվականների վերջին մի քանի անգամ դարձել է ԽՍՀՄ-ի և Եվրոպայի պատանիների առաջնության չեմպիոն։

1978 թվականին ԽՍՀՄ ազգային հավաքականում նորամուտը նշեց Դույսբուրգի Եվրոպայի առաջնությունում, որտեղ Սարգիս Սարխայանի հետ միասին հասավ կիսաեզրափակիչ խառը զուգախաղում և նվաճեց այդ մրցումների բրոնզե մեդալը։ 1979 և 1980 թվականներին Լյուդմիլա Բակշուտովայի հետ հաղթել է կանանց զուգախաղի ԽՍՀՄ առաջնությունում։

1986 թվականին կրկին հաղթել է ԽՍՀՄ-ի անհատական առաջնությունում, որից հետո ստիպված է եղել ընդհատել իր ելույթները՝ կապված երեխայի ծննդյան հետ։

1989 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ վերսկսել է մարզական կարիերան։ 1991-1996 թվականներին մասնակցել է ԱՄՆ առաջնություններին, 1994 թվականին այդ երկրի հավաքականի կազմում հանդես եկել Աշխարհի գավաթում։

Հետագայում մարզչական գործունեությամբ է զբաղվել «Gilbert Table Tennis Center»-ում (Լոս Անջելես)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Эмиграция
2. ↑  Our Coaches(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Статистика на сайте Федерации настольного тенниса США(անգլ.)
* Спортивная биография (в разделе «Board of Directors»)
**Georgian International Airlines** (հայերեն՝ Վրացական միջազգային ավիաուղիներ), գործունեությունը դադարեցրած վրացական ավիաընկերություն, որի կենտրոնակայանը տեղակայված է եղել Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։

Պատմություն
-----------

Georgian International Airlines-ը, որի հիմնադրվել է 2004 թվականի հունիսին, ի սկզբանե կրում էր «EuroLine» անվանումը։ Հիմնադրումից մի քանի ամիս անց այն սկսեց իրականացնել թռիչքներ։ 2010 թվականի փետրվարին EuroLine-ի տնօրենների խորհուրդը հանդիպում ունեցավ, որի ընթացքում նրանք որոշեցին վերանվանել ավիաընկերությունը, ինչի արդյունքում էլ ի հայտ եկավ Georgian International Airlines-ը՝ նոր տարբերանշանով, նոր անվանումով և անձնակազմի նոր համազգեստով։ Ռեբրենդինգի գործընթացը նպատակ ուներ օգնելու ավիաընկերությանը ընդլայնելու իր թռիչքների ցանցը։

Ռեբրենդինգի ենթարկված Georgian International Airlines-ը պլանավորում էր թռիչքներ սկսել 2013 թվականի օգոստոսից։ Համաձայն ավիաընկերության պաշտոնական կայք էջի՝ ավիաընկերությունը նախատեսում էր ուղիղ թռիչքներ իրականացնել դեպի Իսլամաբադ, Մոսկվա, Քյոլն, Թեհրան և Բաղդադ՝ օգտագործելով իր ավիապարկում առկա 4 Fokker 100 և 2 Boeing 737-400 ինքնաթիռները։ Այդուհանդերձ, 2013 թվականի հոկտեմբերի վերջի դրությամբ, ավիաընկերությունը չէր վարձակալել որևէ այլ օդանավ, մինչդեռ մտածում էր երկարաժամկետ թռիչքների համար ձեռքբերել օգտագործված Boeing 767-300ER օդանավ։

2014 թվականի հունվարին ավիաընկերությունը չէր սկսել իրականացնել իր ավիաթռիչքները, ակայն հայտարարել էր, որ պլանավորում է ձեռքբերել Airbus A320 օդանավ, որը նախկինում օգտագործվում էր Mexicana de Aviación ավիաընկերության կողմից։ Այդուհանդերձ, ավիաընկերությունը նույն տարում դադարեցրեց իր գործունեությունը։

Օդանավեր
--------

2014 թվականի դրությամբ՝ Georgian International Airlines-ի ավիապարկում եղել են հետևյալ ինքնաթիռները.

|
|  |
**Georgian International Airlines-ի օդանավեր**| Օդանավ | Քանակ | Ուղևորների քանակ | Ծանոթագրություն |
| --- | --- | --- | --- |
| Fokker 100 | 2 | 100 | պահվում է Սաարբրյուքենի օդանավակայանում |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  About Georgian International Airlines
2. 1 2  «Georgian International Airlines eyes two 737-400s, more Fokker 100s»
3. ↑  «Georgian International looking to acquire a used B767-300(ER)»
4. 1 2  «Georgian International to acquire an ex-Mexicana A320»

Արտաքին հղումներ
----------------

* avia.ge Georgian International Airlines. պաշտոնական կայք