recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Ուղիղ եթերում»** (անգլ.՝ On the Air), ամերիկյան հեռուստատեսային կատակերգական սերիալ, ստեղծված Դեվիդ Լինչի և Մարկ Ֆրոստի կողմից։ Սերիալը ABC հեռուստաալիքով ցուցադրվել է 1992 թվականի հունիսի 20-ից հուլիսի 4-ը։ Սերիալը պատմում է 1950-ական թվականների գեղարվեստական հեռուստատեսության՝ Zoblotnick Broadcasting Company (ZBC)-ի անձնակազմի մասին, որը թողարկում է ուղիղ հեռարձակում «Lester Guy Show» անունով, հաճախ աղետալի հետևանքներով։ Սերիալն արտադրել է Lynch / Frost Productions-ը և թողարկվել է ընկերության մեկ այլ ծրագրից՝ «Թվին Փիքս»-ից հետո։ ԱՄՆ-ում ցուցադրվել է յոթ էպիզոդից միայն երեքը։ Առաջին և միակ եթերաշրջանը ամբողջությամբ հեռարձակվում էր Մեծ Բրիտանիայում և այլ եվրոպական երկրներում։

Սյուժե
------

1957 թվական։ Ուշադրության կենտրոնում մտացածին Zoblotnick Broadcasting Company (ZBC) հեռուստաընկերության ծիծաղելի և գռեհիկ թիմն է։ Սյուժեն հիմնված է ZBC հեռուստաընկերության հեռուստատեսության ուղիղ եթեր թողարկելու փորձերի վրա «The Lester Guy Show» զվարճալի ծրագրի ժամանակ, որը ամեն անգամ ավարտվում էր զվարճալի արդյունքով։

Դերերում
--------

* Միգել Ֆերրեր
* Իան Բյուկենեն
* Մարլա Ռուբինոֆ
* Նենսի Ֆերգյուսոն
* Գարրի Գրոսման
* Մել Ջոնսոն կրտսեր

Քննադատություն
--------------

AV Club զվարճալի կայքը իր տեսակետն է հայտնել սերիալի վերաբերյալ. «Ուղիղ եթերում» կատակերգությունը լիքն է գրավիչ կերպարներով և անմոռանալի տարօրինակ գծերով»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Fernsehserien.de (գերմ.)
2. ↑  Lewisohn, Mark (2003). «Comedy Guide – On the Air». *BBC*. Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ հունիսի 1-ին. Վերցված է 2006 թ․ հունիսի 10-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն); More than one of `|archivedate=` and `|archive-date=` specified (օգնություն); More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
3. ↑  Phipps, Keith (2008 թ․ ապրիլի 16). «TV Review – After *Twin Peaks*: *On the Air* · TV Club». *The A.V. Club*. Onion. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* On the Air(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Internet Movie Database · Metacritic |

 |
**Ուրբան Ահլին** (շվեդ.՝ Urban Ahlin, նոյեմբերի 13, 1964(1964-11-13), Մարիեստադ, Շվեդիա), շվեդ քաղաքական գործիչ, մանկավարժ։ 2014-2018 թվականներին եղել է Շվեդիայի խորհրդարանի (ռիկստագի) նախագահը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 13-ին՝ Մարիեստադ քաղաքում։ 1990 թվականին ավարտել է Կարլստադի համալսարանը։ 1980-ական թվականների կեսերից հայրենի Մարիեստադում աշխատել է որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ, քաղաքային խորհրդի խորհրդական և գործադիր մարմնի անդամ։

1981 թվականից եղել է նաև սոցիալ-դեմոկրատական երիտասարդական խմբի անդամ, այնուհետև անդամագրվել Շվեդիայի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցությանը։ 2005 թվականին ընտրվել է այդ կուսակցության Սկարաբորգի շրջանային կառույցի նախագահ։ 1994 թվականին ընտրվել է ազգային խորհրդարանի պատգամավոր, 1998, 2002, 2006, 2010 և 2014 թվականներին վերընտրվել։ 2002–2006 թվականներին եղել է արտաքին գործերի կոմիտեի նախագահը, 2006–2014 թվականներին՝ փոխնախագահը։ Պաշտոնավարել է նաև որպես ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական ասամբլեայում Շվեդիայի պատվիրակի տեղակալ։

2014 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ընտրվել է ռիկստագի նախագահ և պաշտոնավարել մինչև 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ը։ 2019 թվականին նշանակվել է Շվեդիայի դեսպան Կանադայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Արխիվացված պատճենը» (շվեդերեն). socialdemokraterna.se. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 4-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
2. ↑  «New Speaker for Sweden's Parliament» (անգլերեն). thelocal.se. 29 września 2014. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 4-ին.
3. ↑  «Ahlin blir ambassadör i Kanada» (շվեդերեն). aftonbladet.se. 31 stycznia 2019. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Ուրբան Ահլին Արխիվացված 2015-05-27 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ուրբան Ահլին» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Ռիկստագ |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծաղկահովիտ (այլ կիրառումներ)

**Ծաղկահովիտ քաղաքատեղի** նաև Ղալաչի կամ Հաջի-Խալիլի, Արագածոտնի մարզի Ծաղկահովիտ գյուղի հարավարևելյան մասում պահպանված մ.թ.ա. 3-ից 1-ին հազարամյակների քաղաքատեղի է։ Ծաղկահովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում գրանցված է 2.53/4 համարով։

Դիրք
----

Բնակատեղին ի տարբերություն Հոռոմի բնակատեղիի, կառուցված չի եղել մեկ հիմնական ամրոցի շուրջ, այն իր հատակագծային հորինվածքով ու պաշտպանական կաոուցվածքների համակարգով ունի էական առանձնահատկություն։ Կիկլոպյան տեխնիկայով կառուցված այս բերդշենի կագմում բացի բարձր բյրի վրա տեդադրված ամրոցից և այդ բլրալանջերին սփռված բնակավայրի տներից ու փողոցներից, եղել են նաև մի քանի փոքր ամրոցներ՝ անպարիսպ բնակավայրը շրջապատոդ բլրակների վրա
: Բնակավայրում ապրողներն անհրաժեշտության դեպքում կարողացել են պատսպարվել մեծ և փոքր ամրոցներում։

Պաշտպանական կառույցներ
----------------------

Ծաղկահովտի բերդշենը ինքնատիպ է նաև պաշտպանական կաոուցվածքների համակարգով։ Ամրոցի մեծազանգված կոնաձև բլուրը ներքևից վերև շրջապատված է օղակաձև հինգ շարք պարսպապատերով, որոնք հատվում են բլրի գագաթից մինչև ստորոտներն իջնող մեծ թվով շառավղալին ուղղություն ունեցող պարսպապատերով։ Այդպիսի հնարանքի շնորհիվ բլրի լանջերը համատարած ծածկվել են պարսպապատերի՝ ավե|ի ճիշտ կլինի ասել՜ քարաշեն խոչընդոտների, հատումներում առաջացած քառակուսի մեկուսարանների ցանցով։ Դրանց շնորհիվ թջնամու համար խիստ դժվարացել է նվաճել ամրոցի գագաթը, ուր տեղավորված է եղել մի քանի բաժանումներ ունեցող և հավանաբար ցեղապետին պատկանող քառակուսի հատակագծով տունը։ Բնակավայրից մեծ ամրոց կարելի էր բարձրանալ հյուսիսային լանջի կողմում գտնվող երկու դարպասներով, որոնցից առաջինը բացված է եղել ներքևի, իսկ երկրորդը՝ վերևի օղակաձև պարսպապատերի մեջ։ Բացի դրանցից, մեկ ուրիշ մուտք էլ. հավանաբար գադտնուղու դեր կատարող, թոնված է եղել բլրի խիստ զառիթափ հյուսիսային լանջի կողմից։ Ամրոցի պաշտպանական այսպիսի համակարգը տիպական է համարկում մյուս բերդշեների ամրոցների համար։

Ջրամատակարարում
---------------

Ծաղկահովտի բերդշենը հետաքրքիր է ջրամատակարարման կազմակերպման տեսակետից։ Այստեղ, փոքր ամրոցների մոտ, ստեղծվել է ջրամբար, որը լցվել է աղբյուրների, ձնհալի և անձրևների ջրերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Վարազդատ Հարությունյան (1992). *Հայկական ճարտարապետության պատմություն․ Շիրակի ճարտարապետական հուշարձանները*. Երևան: «Լույս» հրատարակչություն. էջ 12.
2. ↑  «ՀՀ բնակավայրերի բառարան» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 5-ին.
3. ↑  *www.arlis.am*. Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 23-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
4. 1 2  *Թորոս Թորամանյան, Նյութեր, հատոր 1-ին, էջ 14-26*.
5. 1 2  *Խաչիկ Սամուելյան, Հին Հայաստանի կուլտուրան, հ. 1-ին. Երևան, 1931, էջ 143-148։*.
**Սիլաշիի բազմանիստ**, ոչ ուռուցիկ բազմանիստ, որը տոպոլոգիապես համարժեք է թորին։ Այն ունի 7 վեցանկյուն նիստեր, որոնցից յուրաքանչյուրը կից է մյուս բոլորին։

Գունավորում և սիմետրիա
----------------------

Այս բազմանիստի նիստերից յուրաքանչյուրն ունի ընդհանուր կող մյուս բոլոր նիստերի հետ։ Որպես հետևանք՝ պահանջվում է 7 գույն որպեսզի նրա նիստերը գունավորել այնպես, որ հարևան նիստերը ներկված լինեն տարբեր գույներով։ Այն ունի 180 աստիճանի սիմետրիա։ Նիստերից 3 զույգը կոնգրուենտ են, իսկ վերջինն օժտված է նույն առանցքային սիմետրիայով։ Սիլաշիի բազմանիստն ունի 21 կող և 14 գագաթ․ այն հանդիսանում է Հիվուդի գրաֆի ներդրումը թորի մակերևույթի վրա։

Նիստերի զույգ առ զույգ հարևանությունը
-------------------------------------

GIF անիմացիա
Քառանիստը և Սիլաշիի բազմանիստը միակ հայտնի բազմանիստերն են, որոնց նիստերի յուրաքանչյուր զույգ ունի ընդհանուր կող։

Եթե {\displaystyle f} նիստերով բազմանիստը ներդրված է {\displaystyle h} անցքերով մակերևույթի մեջ այնպես, որ նրա ցանկացած երկու նիստ հարևան են, ապա Էյլերի բնութագրիչի բանաձևից կարելի է ստանալ 
  
{\displaystyle h={\frac {(f-4)(f-3)}{12}}:}  

Այս հավասարումը բավարարվում է քառանիստի համար որտեղ  {\displaystyle h=0},  {\displaystyle f=4}, ինչպես նաև Սիլաշիի բազմանիստի համար, որտեղ  {\displaystyle h=1} և  {\displaystyle f=7}:

Հաջորդ հնարավոր լուծումը՝  {\displaystyle h=6} և  {\displaystyle f=12}, համապատասխանում է մի բազմանիստի, որն ունի 44 գագաթ և 66 կող, սակայն դեռևս հայտնի չէ՝ այդպիսի տվյալներով երկրաչափական մարմին գոյություն ունի թե ոչ։ Ընդհանրապես՝ այս հավասարումը կարող է բավարարվել միմիայն այն ժամանակ, երբ  {\displaystyle f}-ը 12-ի բաժանելիս ստացվում է 0, 3, 4, կամ 7 մնացորդ։

Պատմություն
-----------

Սիլաշիի բազմանիստը անվանվել է ի պատիվ հունգարացի մաթեմատիկա Լայոշ Սիլաշիի, ով բացահայտել է այն 1977 թվականին։ Սիլաշիի բազմանիստի դուալը հայտնաբերվել է 1949 թվականին Ակոշ Չասարի կողմից։ Այն ունի 7 գագաթ, 21 կող և 7 եռանկյուն նիստեր։ Ինչպես և Սիլաշիի բազմանիստը, այն տոպոլոգիապես համարժեք է թորին։

Գրականության ցանկ
-----------------

* Császár, Ákos (1949), «A polyhedron without diagonals», *Acta Sci. Math. Szeged*, **13**: 140–142.
* Gardner, Martin (1978), «In Which a Mathematical Aesthetic is Applied to Modern Minimal Art», *Scientific American*, **239** (5): 22–32, doi:10.1038/scientificamerican1178-22 `{{citation}}`: More than one of `|DOI=` and `|doi=` specified (օգնություն).
* Jungerman, M.; Ringel, Gerhard (1980), «Minimal triangulations on orientable surfaces», *Acta Mathematica*, **145** (1–2): 121–154, doi:10.1007/BF02414187 `{{citation}}`: More than one of `|DOI=` and `|doi=` specified (օգնություն).
* Peterson, Ivars (2007), «A polyhedron with a hole», *MathTrek*, Mathematical Association of America.
* Szilassi, Lajos (1986), «Regular toroids» (PDF), *Structural Topology*, **13**: 69–80(չաշխատող հղում)
.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ace, Tom, *The Szilassi polyhedron*.
* Weisstein, Eric W. "Szilassi Polyhedron", *MathWorld*.
* Szilassi Многогранник – թղթե մոդելը CutOutFoldUp.com
**Լեֆորտովոյի բանտ** (ռուս.՝ Лефортовская тюрьма), Ռուսաստանի Դաշնության Արդարադատության նախարարության ենթակայության տակ գտնվող Մոսկվայի քննչական մեկուսարանի բաժանմունք։ Գտնվում է Լեֆոտովո շրջանում։

Պատմություն
-----------

Բնատը հիմնադրվել է 1881 թվականին որպես զինվորական բանտ։ Այստեղ դատապարտվում էին ստորին պաշտոնյաներ։ Նախնական շենքը կառուցվել է ճարտարապետ Կոզլովի կողմից։ Բանտը բազմիցս անգամ վերակառուցվել է։

1920 թվականի տվյալների համաձայն բանտը կոչվել է «Մոսկվայի Լեֆորտովի բանտային դիստրիբյուտոր»։

1924 թվականից եղել է հատուկ նշանակություն ունեցող մեկուսարան։ 1930 թվականին բանտը աշխատանքային գաղութի։

«Խոշոր ահաբեկչության» ժամանակ լայնորեն կրառվել է որպես հարցաքննության վայր։ 1954֊1991 թվականներին բանտը եղել է ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի հետքննչական մեկուսարան։

Արդիականություն
---------------

2005 թվականին բանտը կառավարել է Արդարադատության նախարարությունը։ Օրենքը, որն արգելում էր Անվտանգության դաշնային ծառայությունը, 2006 թվականին ուժի մեջ է մտել։

Անդրեյ Սոլդատովը և Իրինա Բորոգան 2006 թվականին հայտարարել են, որ ԱԴԾ֊ի աշխատակիցները կարող են աշխատել բանտերում, իսկ հրամանագրից հետո Արդարադատության նախարարության կողմից կստանան վկայականներ։

2017 թվականի սեպտեմբերի 26֊ին Մոսկվայի մարդու իրավունքների պաշտպանի պաշտոնատար Տատյանա Պոտյաևան հայտարարել է, որ մինչև տարեվերջ Լեֆորտովի կալանավայրում պետք է տաք ջուր լինի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Федеральный закон № 50-ФЗ О внесении изменений в статью 13 Федерального закона «О Федеральной Службе Безопасности» и в статьи 7 и 8 федерального закона «О содержании под стражей подозреваемых и обвиняемых в совершении преступлений», 15 апреля 2006 года.
2. ↑  «ФСБ сделала вид, что вернула тюрьмы Минюсту». Ежедневный журнал. 12 января 2006 года. `{{cite web}}`: `|archive-url=` is malformed: timestamp (օգնություն); Cite uses deprecated parameter `|authors=` (օգնություն)
3. ↑  «В СИЗО «Лефортово» в Москве проведут горячую воду». *RuNews24.ru*. 26.09.2017.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեֆորտովի բանտ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4467455-7 · LNB: 000124975 · VIAF: 157252350 · WorldCat VIAF: 157252350 |

 |
**Զագրոսի հինքարեդարյան թանգարան** (պարս.՝ موزه پارینه‌سنگی زاگرس), թանգարան Քերմանշահում, Իրանում, որը հիմնադրվել է 2008 թվականին։ Թանգարանում պահվում է քարե գործիքների մեծ հավաքածու և բրածո կենդանիների ոսկորներ Իրանի հինքարեդարյան շրջաններից։ Այն Իրանում միակ նմանատիպ թանգարանն է և առաջինը Մերձավոր Արևելքում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է Ֆերեիդուն Բիլյարիի և Ա. Մորադի Բիթետունի կողմից, 2007 թվականին, Քերմանաշահում, Թեքիե Բիլյար Բաիգի հասցեում։ Հնէակենդանաբան Մարջան Մաշկուրը պատասխանատու է եղել թանգարանում կենդանիների ոսկորների նույնականացման համար։

Հավաքածուներ
------------

Զագրոսի հինքարեդարյան թանգարանն զբաղեցնում է չորս սենյակ, որոնցում պահվում են առարկաներ Իրանի Հին քարի դարի և Նոր քարի դարի շրջաններից` թվագրված Ք. ա. 1.000.000 մինչև 8.000 տարի առաջ։ Առաջին սենյակն աուդիոսենյակ է, որտեղ այցելուները կարող են վավերագրական ֆիլմ դիտել նախապատմական քարեդարյան գործիքների և այն մասին, թե ինչպես էին հինքարեդարյան արհեստավորներն օգտագործել այդ գործիքները։ Այնտեղ կա նաև նեանդերթալյան մարդու ամբողջական չափերի մոդել։

Երկրորդ սենյակը նվիրված է մարդկային և կենդանիների ոսկորների, որոնք բերված են Զագրոսի լեռնային համակարգից, ինչպես նաև` մարդկային գանգերի որոշ կրկնօրինակների Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի հայտնի հինքարեդարյան շրջաններից։ Կենդանական աշխարհի մնացորդների մեջ է բրածոների հավաքածու Ուեզմեհ քարանձավից, որն առաջնային նշանակության է։ Երրրոդ սենյակում պահվում են Ստորին պալեոլիթի քարե գործիքներ Ղաշաֆրուդից, Գանջ Պարից և Շիվատոյից։ Չորրորդ սենյակում են գտնվում ուշ հինքարեդարյան և նորքարեդարյան քարե գործիքներ, կենդանիների ոսկորներ, խեցիներ և հնագիտական այլ առարկաներ, որոնք նույնպես բերված են Զագրոսի լեռնային համակարգից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». *www.tavoosonline.com* (persa). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 23 de junio de 2020-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». *web.archive.org*. 26 de febrero de 2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ փետրվարի 26-ին. Վերցված է 23 de junio de 2020-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
3. ↑  «Արխիվացված պատճենը». *web.archive.org* (persa). 11 de mayo de 2011. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 23 de junio de 2020-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  «Zagros Paleolithic Museum in Iran's Kermanshah - Tourism news». *Tasnim News Agency* (անգլերեն). Վերցված է 23 de junio de 2020-ին.

Գրականություն
-------------

* Biglari, F. 2010 *The Zagros Paleolithic Museum Guide*, Iranian Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization, Kermanshah
* Mashkour, M. H. Monchot, E. Trinkaus, J-L. Reyss, F. Biglari, S. Bailon, S. Heydari, K. Abdi 2009 Carnivores and their prey in the Wezmeh Cave (Kermanshah, Iran): A Late Pleistocene refuge in the Zagros, *International Journal of Osteoarchaeology* 19: 678-694.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Զագրոսի հինքարեդարյան թանգարան» հոդվածին։ |
***Ռեյնջեր-8***, (անգլ.՝ Ranger-8), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Ռեյնջեր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր հարվածել Լուսնի մակերևույթին, և հարվածի պահից առաջ ուղարկել մակերևույթի լուսանկարներ։ Արձակվել է 1965 թվականի փետրվարի 17-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս ԼՎ-3 Աջենա-Բ կրող հրթիռով։ Ծրագրի երկրորդ հաջողված առաքելությունն էր։

Կայանի վրա տեղադրված էին 6 իրարից անկախ հեռուստախցիկներ, երկու լայն անկյունով և չորս նեղ անկյունով։ Բարձր հուսալիության պահովման համար ամեն խցիկը ուներ իր առանձին հոսանքի աղբյուրը, ժամացույցն ու հաղորդիչը։ Ռեյնջեր 8-ը փոխանցեց 7137 լուսանկարներ։

Ռեյնջեր կայաններով ստացված լուսանկարները օգնեցին ընտրել Ապոլոն տիեզերանավերի վայրէջքի վայրերը։

Կայանի կառուցվածք
-----------------

«Ռեյնջեր-6», «Ռեյնջեր-7», «Ռեյնջեր-8» և «Ռեյնջեր-9» կայանները կառուցվել էին նոր Բլոկ 3 հիմքի վրա։ Կայանն ուներ 1,5 մետր չափերով ալյումինե վեցանկյուն հիմք, որի վրա տեղադրված էին շարժիչները և ուժային համակարգերը, վերին մասում տեղադրված էր կոնաձև աշտարակ որի վրա էլ տեղադրված էին հեռուստախցիկները։ Կայանը ուներ երկու արևային մարտկոցներով թևեր, որոնց չափերն էին 739 մմ լայնություն և 1537 մմ երկարություն։ Հիմքի ներքևի մասում տեղադրված էր մեծ հզորության ուղղորդված ալեհավաք, իսկ կոնաձև աշտարակի վերին մասում տեղադրված էր գնդաձև քվազի բազմակողմանի անտենա։ Կայանի ամբողջական առավելագույն լայնությունը կազմում էր 4,6 մ, իսկ բարձրությունը կազմում էր 3,6 մ։

Թռիչք
-----

*«Ռեյնջեր-8»* կայանը արձակվել է 1965 թվականի փետրվարի 17-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս ԼՎ-3 Աջենա-Բ կրող հրթիռով։ Արձակումը անցավ հաջող, և կայանը ուղևորվեց դեպի Լուսին։

Կայանը հասավ Լուսին փետրվարի 20-ին։ Առաջին լուսանկարը կատարվել է 2510 կմ բարձրությունից։ Թռիչքի վերջին 23 րոպեի ընթացքում կայանը հասցրեց փոխանցել բարձր որակի 7137 լուսանկար։ Վերջին լուսանկարը որը կատարվել էր բախումից անմիջապես առաջ ուներ 1,5 մետր թույլտվություն։

64,9 ժամ տևած թռիչքից հետո Ռեյնջեր-8-ը հարվածեց Լուսնի Հանդարտության ծովի մակերևույթին։ Հարվածը տեղի ունեցավ մոտ 2,68 կմ/վ արագության տակ։

Ռեյջեր-8-ի առաջացրած մոտ 13,5 մ տրամագծով խառնարանը լուսանկարվել է *Լունար Օրբիտեր 4* կայանի կողմից։

Տես նաև
-------

* Լունա ծրագիր
* Սերվեյոր ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  NASA. «Ranger 8». *NASA*. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 2-ին.
2. ↑  «Ranger 8». NASA's Solar System Exploration website. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.
3. ↑  
Green, Nick (2013). «Ranger 8 Information». New York: About.com. `{{cite web}}`: `|archive-url=` requires `|url=` (օգնություն); Missing or empty `|url=` (օգնություն)
4. 1 2  
Darling, David (2003). *The Complete Book of Spaceflight: From Apollo 1 to Zero Gravity*. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons. էջ 339. ISBN 978-0-471-05649-2.
5. ↑  Samuel Lawrence (2013 թ․ սեպտեմբերի 24). «LROC Coordinates of Robotic Spacecraft - 2013 Update». lroc.sese.asu.edu. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 9-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 9-ին.
6. ↑  
North, Gerald (2007 թ․ հուլիսի 5). *Observing the Moon*. Cambridge, England, UK: Cambridge University Press. էջ 140. ISBN 978-1-139-46494-9.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lunar impact: A history of Project Ranger (PDF) 1977
**«Նա վերստին այստեղ է»** (գերմ.՝ Er ist wieder da), հունգարական ծագմամբ գերմանացի գրող և լրագրող Թիմուր Վերմեշի (գերմ.՝ Timur Vermes) առաջին վեպը, որը լույս է տեսել 2012 թվականին և վաճառվել միլիոնից ավել նմուշով։ Վեպի անգլերեն և ռուսերեն թարգմանությունները հրատարակվել են 2014 թվականին։

Սյուժե
------

2014 թվականին բեռլինյան պուրակում ուշքի է գալիս Ադոլֆ Հիտլերը։ Սկզբում նա չի հիշում, թե ինչպես է հայտնվել ապագայում։ Նրան հայտնի չէ, թե ինչու չկա ռմբակոծություն, նրան ոչ մեկը չի ճանաչում, և ամենուրեք փախստականեր են։ Շուտով նա թերթերի կրպակ է նկատում, որտեղ տեսնում է, որ արդեն 21-րդ դարն է։ Նրա ժամանակավոր կացարանն ապահովում էր կրպակի աշխատողը, որը Հիտլերին շփոթում է անտուն դերասանի հետ։ Շատ ժամանակ չանցած՝ նրան նկատում են պրոդյուսերները, որոնց շնորհիվ նա դառնում է Յություբի և հեռուստատեսության աստղ։

Էկրանավորում
------------

* 2015 - «Նա վերստին այստեղ է» (գերմ.՝ Er ist wieder da), ռեժիսոր՝ Դավիդ Վենենդտ (գերմ.՝ David Wnendt)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Oltermann P. (2014 թ․ մարտի 23). «Germany asks: is it OK to laugh at Hitler?» (անգլերեն). The Guardian. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նա վերստին այստեղ է» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1081959878 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մաթևոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հռիփսիմե Շավարշի Մաթևոսյան** ( հոկտեմբերի 13, 1950, Երևան, Հայաստան), կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, բժշկական գիտությունների թեկնածու։ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի (ԵՊԲՀ) բժշկական կենսաբանության ամբիոնի վարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հռիփսիմե Մաթևոսյանը ծնվել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Երևան քաղաքում։ 1957-1963 թվականներին սովորել է Երևանի Կամոյի անվան թիվ 76 միջնակարգ դպրոցում։ 1967 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1973 թվականին՝ գերազանցությամբ։ 1973-1976 թվականներին Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բժշկական կենսաբանության ամբիոնի ասպիրանտ։

1977-1979 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի ԳՀԼ (գիտահետազոտական լաբորատորիա) կրտսեր գիտախատող։

1979-1983 թթ. դեղագիտական ամբիոնի ԳՀԼ կրտսեր գիտաշխատող։

1983-1989 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի ԳՀԼ ավագ գիտաշխատող։

1989-1997 թթ.ական կենսաբանության ամբիոնի ասիստենտ։

1997-2003 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի դոցենտ։

2003-2008 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։

2008-2009 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի վարիչի պաշտոնակատար։

2009-2012 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։

2012 թ. առ այսօր բժշկական կենսաբանության ամբիոնի վարիչ։

1979 թ.  ԵՊԲՀ-ում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ ստանալով բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

2000 թ.  պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ «Սրտի հեմոմիկրոցիրկուլյացիայի և նրա մկանային կառուցվածքների սիստեմային խանգառումները միոկարդի փորձարարական նեկրոզի պայմաններում և նրանց ֆարմակոլոգիական շտկման ուղիները » թեմայով` ստանալով կենսաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։

2002 թ.  ստացել է պրոֆեսորի կոչում։

140 գիտական հոդվածների, 2 գյուտերի, 2 դասագրքի, 6 ուսումնամեթոդական ձեռնարկի հեղինակ է։ ԵՊԲՀ-ի բժկակենսաբանական մեթոդական հանձնաժողովի, ֆակուլտետային հորհուրդի, կենսաբանության միջազգային օլիմպիադայի (IBO) ժյուրիի անդամ։ Մասնագիտական վերապատրաստում է անցել ՌԴ Լենինգրադ քաղաքում, ԵՊԲՀ-ում՝ մի շարք ծրագրերի շրջանակներում։

Պարգևատրումներ
--------------

2000 թ. ԵՊԲՀ 70-ամյակի առթիվ պատվոգիր

2005 թ. ԵՊԲՀ 70-ամյակի առթիվ ոսկե մեդալ

2011 թ. ԵՊԲՀ 90-ամյակի առթիվ արծաթե մեդալ

2011 թ. ԵՊԲՀ 90-ամյակի առթիվ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության շնորակալագիր

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *www.ysmu.am*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
Honda U3-X
**Honda U3-X** ինքնահավասարակշռվող ունիցիկլ-սկուտեր, որը ներկայացվում է որպես գերկոմպակտ անձնական տրանսպորտային միջոց։

Honda U3-X-ում հավասարակշռության պահպանման համար կիրառվում են նույն գաղափարները և սկզբունքները, ինչ որ Ազիմո ռոբոտի աշխատանքում։ "U" տառը անվան մեջ նշանակում է ունիցիկլ (unicycle) և ունիվերսալ (universal)։ Սարքը կշռում է 10 կիլոգրամ և զարգացնում է 6 կմ/ժամ արագություն, այսինքն նրա բնութագրիչները համարյա նույնն են, ինչ որ Toyota Winglet-ինը։ Սկուտերը ներկայացվել է հասարակությանը Honda-ի ղեկավարության կողմից 2009 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։ Թայմ ամսագիրը այն անվանել է այդ տարվա 50 ամենանշանավոր հայտնագործություններից մեկը։ 2010 թվականի ապրիլին Honda-ի ինժեներները անցկացրեցին այս սարքի կարճ ցուցադրություն Նյու-Յորքի Թայմս Սքվերում։

Honda U3-X իրենից ներկայացնում է կոմպակտ սարք, որը կարող է ազատորեն տեղաշարժվել բոլոր ուղղություններով։ Հետ-առաջ, աջ-ձախ և անկյունագծով։ Դա հնարավոր է դառնում Omni-Traction drive system տեխնոլոգիայի շնորհիվ։ Դրա էությունն այն է, որ սկուտերի միակ անիվը իրականում կազմված է ավելի փոքր տրամագծով ավտոնոմ անիվների մի ամբողջ շղթայից, որոնք տեղակայված են լայնակիորեն։ Հենց դա է թույլ տալիս սկուտերին շարժվել աջ ու ձախ առանց շրջվելու։

Առ այժմ անհայտ է, թե արդյոք կհայտնվի այս սարքը ազատ վաճառքում։

Տեխնիկական բնութագրիչները
-------------------------

Ըստ Honda-ի տվյալների.

* Երկարությունը՝ 313 մմ
* Լայնությունը (ծալված վիճակում)` 160 մմ
* Բարձրությունը (ծալված վիճակում)` 647 մմ
* Քաշը՝ < 10 կգ (22 lbs)
* Առավելագույն արագությունը՝ 6 կմ/ժամ
* Ընթացքային մասը՝ Omni Traction Drive System
* Մարտկոցի տեսակը՝ Լիթիումա իոնային
* Աշխատաժամանակը՝ 1 ժամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Damon Lavrinc (2009 թ․ սեպտեմբերի 24). «Tokyo Preview: Honda unveils U3-X personal mobility device». *AutoBlog*. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 4-ին.
2. ↑  «Honda unveils U3-X 'personal mobility' device». *Belfast Telegraph*. 2009 թ․ սեպտեմբերի 24. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 4-ին.
3. ↑  «The 50 Best Inventions of 2009». Time Magazine. 2009 թ․ նոյեմբերի 12. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
4. 1 2  Riding Honda’s U3-X Unicycle of the Future, *IEEE Spectrum*, 2010-04-10, accessed 2010-04-15.
5. ↑    `{{cite news}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
6. ↑  «Honda Develops New Personal Mobility Device: U3-X». Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.

Լրացուցիչ
---------

* J. Murray, Charles (2010 թ․ մայիս). «Honda Demonstrates Personal Transportation Device». *Design News*. **65**.

Հղումներ
--------

* Honda U3-X Արխիվացված 2010-04-10 Wayback Machine, from ASIMO official website
* Honda U3-X Demonstration Video
* Honda U3-X Personal Mobility Device in NY, демонстрация устройства
**Լյուկ Քերբի** (անգլ.՝ Luke Kirbyհունիսի 21, 1978(1978-06-21) կամ հունիսի 29, 1978(1978-06-29), Համիլտոն, Օնտարիո, Կանադա), կանադաամերիկացի դերասան։ «Էմմի»-ի մրցանակակիր։

Անձնական կյանք
--------------

Քիրբին ծնվել է Օնտարիո նահանգի Համիլթոն քաղաքում՝ ամերիկացի ներգաղթյալների ընտանիքում, ովքեր Նյու Յորքից Կանադա են տեղափոխվել 1974 թվականին։ Նա դրամատիկա է սովորել Կանադայի Ազգային թատերական դպրոցում, որն ավարտել է 2000 թվականին։

Կարիերա
-------

Քիրբին իր դեբյուտային դերը խաղաց 2001 թվականին «Ապահով նավահանգիստ» հեռուստաֆիլմում, որից հետո, նույն թվականին նա փոքր դեր ստացավ Լիա Պուլի «Չեն կարող քեզ ձեռք բերել» դեռահաս դրամայում։ Նա 2002 թվականին նկարահանվել է «Հելոուին։ Հարություն» սլեշ ֆիլմում, իսկ մեկ տարի անց «Մամբո Իտալիանո» կատակերգական դրամայում, որի համար նա առաջադրվել է Կանադական կոմեդիայի մրցանակի։

Քիրբին հյուր դերեր է ունեցել «Օրենք և կարգ», «Սկզբնական», «Տեսադաշտում» և «Լավ կինը» ֆիլմերում, ինչպես նաև ունեցել է հիմնական դերեր «Սխալների շտկում» և «Տիեզերագնաց կանանց ակումբ» ֆիլմեչում։ Նա «Սիրում է չսիրում» և «Սամարացի» ֆիլմերում դերերի համար դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից։

2017 թվականից Քերբին «Զարմանալի տիկին Մեյզելը» ֆիլմում խաղում էր կատակերգու Լեննի Բրյուսի հիմնական դերը, որը նրան 2019 թվականին արժանացրել է «Էմմի» մրցանակի՝ «կատակերգական սերիալում լավագույն հյուր դեր» անվանակարգում։ 2018 թվականից 2019 թվականներին նա կանոնավոր դեր է ունեցել «Երկու» հեռուստասերիալում, ինչպես նաև հյուր դերեր «Մթնշաղի գոտի» և «Քաղաքային պատմություններ» հեռուստասերիալներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  «Luke Kirby». *Northernstars.ca*. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 17-ին.
3. ↑  Carli, Vittorio. «Interview with Luke Kirby». *Reel Movie Critic*. `{{cite news}}`: `|archive-url=` requires `|url=` (օգնություն)
4. ↑  «Graduates and recent cohorts». *Национальная театральная школа Канады* (անգլերեն).
5. ↑  «The Movie Spoiler - Halloween: Resurrection». themoviespoiler.com. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 5-ին.(չաշխատող հղում)
6. ↑  David Finkle. «Defender of the Faith review». theatremania.com. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 5-ին.(չաշխատող հղում)
7. ↑  Paricia Jameson-Sammartano. «An IRA Family Unravels In 'Defender of the Faith'». thewildgeese.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 5-ին.
8. ↑  Turchiano, Danielle (2019 թ․ սեպտեմբերի 15). «Luke Kirby Wins 2019 Guest Comedy Actor Emmy». *Variety* (անգլերեն).
9. ↑  «Straight Shooter: The horse opera All Hat talks tough but fails to deliver». cbc.ca. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 5-ին.
Fatih Mosque in Fatih district
**Ֆաթիհ** (թուրքերեն՝ Fatih), հաճախ անվանում են նաև **պատմական կենտրոն** կամ **պատմական թերակղզի**, Ստամբուլի շրջաններից մեկը, որը գտնվում է Ստամբուլի նահանգի եվրոպական հատվածում։ Սա պատմական Կոստանդնուպոլսի բուն տարածքն է, որն ընկած է եղել Կոստանդնուպոլսի պարիսպների ներքին հատվածում։ Շրջանում է տեղակայված քաղաքի պատմական, մշակութային տեսարժան վայրերի մեծ մասը, ներառյալ նաև Այա Սոֆիան, Թոփքափը ամրոցը, Սուլեյմանիե մզկիթը, Կապույտ մզկիթ (Ստամբուլ)ը, Խորայի եկեղեցին և Ստամբուլի հնագիտական թանգարանը։ Ներկայումս Ֆաթիհը համարվում է Ստամբուլի աղքատ պահպանողական շրջանը, որի բնակչության մեծամասնությունը Անատոլիայից ներգաղթածների սերունդներ են։ Այստեղ ապրում են նաև հայեր, հույներ և հրեաներ։

Պատմություն
-----------

Հիմնական հոդված՝ Կոստանդնուպոլիս
Կոստանդնուպոլսի անկումից հետո սուլթան Մեհմեդ II-ը այստեղ` Առաքյալների տաճարի տեղում կառուցեց քաղաքի առաջին մզկիթը` Ֆաթիհ մզկիթը, որտեղ էլ հետագայում սուլթանը թաղվեց։ Ֆաթիհ շրջանի Ֆեներ թաղամասում 1586 թվականից գտնվում է Կոստանդնուպոլսի տիեզերական պատրիարքության նստավայրը։

Աշխարհագրություն
----------------

Շրջանի ափերը ողողվում են Ոսկեղջյուրի, Բոսֆորի, Մարմարա ծովի ջրերով։ Կոստանդնուպոլսի պարիսպներով Ֆաթիհ շրջանը բաժանված է Էյուպ և Զեյթինբուրնու շրջաններից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Turkey, Istanbul». Сайт citypopulation.de. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շրջանի ղեկավարի պաշտոնական կայք էջը
* Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք էջը Արխիվացված 2015-09-20 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆաթիհ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4460612-6 · LCCN: n91025011 · VIAF: 145552738 · WorldCat VIAF: 145552738 |

 |
Հուշատախտակ Բանսկա Շտյավնիցայում՝ այն տան պատին, որտեղ ապրել է Մարինան
Պոեմի նկարազարդումներից
**Մարինա** (սլովակերեն՝ *Marína*), սլովակ բանաստեղծ, ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ Անդրեյ Սլադկովիչի (իսկական անունը՝ *Անդրեյ Բրաքսատորիս*) պոեմը, որը հեղինակն ավարտի է հասցրել 1845 թվականին և հրատարակել հաջորդ տարում։ 2.900 տողից բաղկացած այդ չափածո ստեղծագործությունը համարվում է սլովակյան ռոմանտիկական գրականության նշանակալից ստեղծագործություններից մեկը և թարգմանվել է մի շարք լեզուներով։

Պոեմում հեղինակը պատկերավոր ու արտահայտիչ ներկայացրել է իր սերը Մարինա Պիշլովայի նկատմամբ, ում մայրը բռնությամբ ամուսնացնում է մի հրուշակագործի հետ։ Պոեմի դիպաշարը թույլ է, հիմնական ուշադրությունը նվիրված է քնարական հերոսի ապրումների, հոգեկան տվայտանքների պատկերմանը, այդ պատճառով էլ այն հաճախ բնորոշվում է որպես մեծածավալ բանաստեղծություն, և ոչ թե պոեմ։

*Մարինա*ն համարվում է սիրո ամենանշանակալից երգերից մեկը համաշխարհային գրականության պատմության մեջ, հաճախ համեմատվում է Վիլյամ Շեքսպիրի *Ռոմեո և Ջուլիետ*ի հետ։ Թարգմանվել է լեհերեն, չեխերեն, ֆրանսերեն, հունգարերեն, խորվաթերեն, գերմաներեն։ Սլովակյան Մարտին քաղաքում՝ որպես մեծարժեք մի գանձ, պահպանվում է պոեմի հեղինակային ձեռագիր օրինակը։ Բանսկա Շտյավնիցայում գործում է այդ պոեմին նվիրված թանգարան, որի երկաթյա վանդակորմին սլովակյան զույգերը ավանդաբար կողպեքներ են կախում՝ որպես իրենց անքակտելի սիրո խորհրդանիշ։

Սլովակների համար «Մարինա»-ն ազգային ռոմանտիզմի ամենանշանակալի ստեղծագործությունն է, ոմանք նույնիսկ այն անվանում են ժողովրդական էպոս։ Բոլոր դեպքերում՝ դա ռոմանտիկական արտակարգ մի երկ է, որը շատ առումներով առաջ է անցել իր ժամանակից։ Անցյալում ընդունված էր ընդարձակ հատվածներ արտասանել պոեմից, ոմանք մինչև անգամ ամբողջ պոեմն էին անգիր արտասանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը» (սլովակերեն). sladkovic.euweb.cz. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
2. ↑  Stanislav J. Kirschbaum. «A History of Slovakia: The Struggle for Survival» (անգլերեն). books.google.pl. էջ 104. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
3. ↑   dostępu=2016-12-31}}
4. ↑  |autor = Andrej Sládkovič |autor r = Józef Waczków |rozdział = Wstęp |tytuł = Maryna |data = 1973 }}
5. ↑  |tytuł = Slovakia woos with Valentine's 'love bank' |data = 2018-02-13 |data dostępu = 2019-02-17 |url =  |język = en-GB}}
6. ↑  «Literature and Drama». *Britannica*. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
7. ↑  |tytuł = Andrej Sládkovič {{!}} Slovak author |data dostępu = 2019-02-22 |opublikowany = Encyclopedia Britannica |url =  |język = en}}
8. ↑  |tytuł = Päť hodín recitovali Marínu, aj tak ju celú neprečítali. Pôjde však o slovenský rekord |data = 2018-08-09 |data dostępu = 2019-02-22 |opublikowany = Noizz.azet.sk |url =  Արխիվացված 2019-02-23 Wayback Machine |język = sk}}

Գրականություն
-------------

* Andrej Sládkovič - Maryna. Przełożył i wstępem opatrzył Józef Waczków, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1973

Արտաքին հղումներ
----------------

* Andrej Sládkovič. «Marína» (սլովակերեն). zlatyfond.sme.sk. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
* Full text
* Entry at worldrecordacademy.com
**Ադա Գերտրոդե Փեթերսոն** (հունիսի 6, 1880(1880-06-06), Քավերշամ, Դանիդին, Օտագոյի շրջան, Նոր Զելանդիա - օգոստոսի 26, 1937(1937-08-26), Վելինգտոն, Նոր Զելանդիա), նորզելանդացի դպրոցի բժիշկ, մանկական առողջապահության ադմինիստրատոր։

Վաղ կյանք և կրթություն
----------------------

Փաթերսոնը ծնվել է 1880 թվականին Դանիդինում։ 1906 թվականին ավարտել է Օտագոյի համալսարանը, այնուհետև ուսումը շարունակել է Դուբլինի համալսարանում։

Կարիերա
-------

Նոր Զելանդիա վերադառնալով՝ Պիկրոն քաղաքում զբաղվել է բժշկությամբ։ 1912 թվականին Փաթերսոնը նշանակվել է դպրոցների բժշկական տեսուչ, սկզբում Դունեդինում, 1916 թվականից՝ Ուելինգթոնում։ Եղել է Դպրոցական բժշկական ծառայության չորս կին բժիշկներից մեկը։ 1923 թվականին Փաթերսոնը նշանակվել է առողջապահության դեպարտամենտի դպրոցական հիգիենայի բաժնի տնօրեն։

1935 թվականին Փաթերսոնը ներկայացրել է Նոր Զելանդիան Ժնևում անցկացվող Ազգերի լիգայի հետ կապված խորհրդաժողովում։

Նրա մահախոսականում ասվում է, որ «մանկական բազմաթիվ խնդիրների նկատմամբ Փաթերսոնի իմաստուն և զգայուն վերաբերմունքը նրան արժանացել է դպրոցականների և նրանց ծնողների հարգանքին և սիրուն, ինչպես նաև կրթական մարմինների վստահությունը»։

Փաթերսոնը եղել է Վելինգթոնի շրջանի մանկական առողջության ճամբարների ասոցիացիայի առաջին նախագահը և մեծ ազդեցություն է ունեցել *Ōtaki* մանկական առողջության ճամբարի կառավարման գործում։ Եղել է Նոր Զելանդիայի կանանց համալսարանի ֆեդերացիայի անդամ և ծառայել է այդ կազմակերպության կոմիտեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Oliver W. H. Orange C.* Dictionary of New Zealand Biography — Auckland University Press, 1990.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8
3. 1 2  The Evening Post, Evening post — 1865. — ISSN 0113-9428
4. 1 2 3 4
5. 1 2 3  *paperspast.natlib.govt.nz*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 30-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
6. 1 2  «Dr Ada Paterson». *New Zealand Medical Journal*. **36**: 333–334. 1937 թ․ հոկտեմբեր.
7. ↑  Tolerton, Jane (2017). *Make her praises heard afar : New Zealand women overseas in World War One*. Wellington, New Zealand: Booklovers Books. էջ 150. ISBN 978-0-473-39965-8. OCLC 1011529111.
8. ↑  *paperspast.natlib.govt.nz*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 30-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ադա Փաթերսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000044824301 · LCCN: no2006084865 · VIAF: 71150030 · WorldCat VIAF: 71150030 |

 |
**Յուլյա Գրիգորյանց** (1984, Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի վավերագրող, լուսանկարիչ, պրոդյուսեր։

Կենսագրություն
--------------

Յուլյա Գրիգորյանցը ծնվել է 1984 թվականին, Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում։ 1988 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Երևան։ Մեծացել է Հայաստանում։

Գրիգորյանցի անհատական լուսանկարչական նախագծերը սահմանամերձ շրջանների, ազգային փոքրամասնությունների կյանքի, երկրում առկա սոցիալական խնդիրների մասին է։

Նկարչուհու ստեղծագործությունները ցուցադրվել և տպագրվել են «Վաշինգտոն Փոստ», «L՛oeil de la Photographie», «Life Force Magazine», «Life Framer», «Fotodoc», «Հետք», ՄեդիաՄաքս և այլ պարբերականներում։

Յուլյա Գրիգորյանցի լուսանկարները 2015 թվականին երկու անգամ ցուցադրվել են ՄԱԿ-ի Երևանյան տանը` խմբակային ցուցահանդեսներում։ Նույն թվականին Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններում կազմակերպել է անհատական ցուցահանդես։

2016 թվականին Միջազգային Լուսանկարչական Մրցաբաշխությունում Յուլյան արժանացել է «Լավագույն նոր տաղանդ» մրցանակի և առաջին աստիճանի կոչման (IPA–CIS) «լուսանկարչական խմբագրում» բաժնում։

Յուլյայի աշխատանքները ցուցադրվել են Ֆրանսիայում (Եվրոպայի խորհրդի տուն Ստրասբուրգում), Ռուսաստանում, Չինաստանում, ՄԱԿ-ի պալատում։

«Sony World Photography Awards» լուսանկարչական մրցույթում Յուլյա Գրիգորյանցի «Դատարկության բնակիչները» («Inhabitants of the Empty») խորագրով ֆոտոշարքը տեղ է գտել «Professional Daily Life» անվակարգի լավագույն տասնյակում։

Ապրում է Ֆրանսիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «How one photographer's wrong turn led her to a forgotten world».
2. ↑  by Yulia Grigoryants
3. ↑  *www.lifeforcemagazine.com*. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 11-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
4. ↑  Յուլիա Գրիգորյանց
5. ↑  Yulia Grigoryants. Le Karabagh, une guerre sans fin
6. ↑  Դատարկության բնակիչները. Յուլյա Գրիգորյանցի ֆոտոշարքը՝ Sony World Photography Awards-ի լավագույն տասնյակում
7. ↑  Յուլյա Գրիգորյանի լուսանկարը Sony World Photography Awards-ի շորթ-լիստում է
8. ↑  Biography

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մեկ, Երկու, Երեք»
**Յուրի Գևորգի Զոհրաբյան** (մայիսի 17, 1938(1938-05-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ուրոլոգ։ Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի իսկական անդամ (1998), հայկական մասնաճյուղի փոխնախագահ (1999)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1938 թվականի մայիսի 17-ին, Երևանում, քիթ-կոկորդ-ականջաբան Գևորգ Զոհրաբյանի և բժշկուհի Ելենա Ավագյանի ընտանիքում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ 1964-1968 թվականներին աշխատել է Հայկական ԽՍՀ Կամո քաղաքի բուժմիավորումում, 1968-1978 թվականներին՝ Ռ. Օ. Յոլյանի անվան III կլինիկական հիվանդանոցում, 1978-1981 թվականներին՝ Երևանի I կլինիկական հիվանդանոցում, 1981-1991 թվականներին՝ Բժիշկների կատարելագործման Երևանի պետական ինստիտուտի ուրոլոգիայի ամբիոնում որպես ասիստենտ։ 1991 թվականից եղել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի վիրաբուժության ամբիոնի դոցենտ, ուրոլոգիայի պրոֆեսոր։ Զոհրաբյանի ղեկավարած ուրոլոգիայի բաժանմունքում կատարվում են բոլոր տեսակի ուրոլոգիական վիրահատություններ։

1999 թվականից Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի փոխնախագահն է, Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության լիցենզավորման հանձնաժողովի նախագահը։

Հեղինակ է ավելի քան 70 գիտական աշխատությունների, այդ թվում՝ մենագրությունների և ռացիոնալիզատորական առաջարկների՝

1974 թվականին Լենինգրադում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Շագանակագեղձի ադենոմայի կլինիկական և մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները հիվանդության ընթացքի տարբեր փուլերում» թեմայով՝ ստանալով բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1974),
* Պրոֆեսոր (1991),
* Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի իսկական անդամ (1998),
* Բնական և հասարակական գիտությունների միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ (1998)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *www.raen.am*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 31-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
2. ↑  «ԿՈՉՈՒՄՈՎ ԲԺԻՇԿ» ՆԱԽԱԳԾԻ 20-ՐԴ ԹՈՂԱՐԿՈՒՄԸ ՆՎԻՐՎԱԾ Է ԶՈՀՐԱԲՅԱՆՆԵՐԻ ԸՆՏԱՆԻՔԻՆ
3. ↑  «Зограбян Юрий Геворкович — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 31-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սպիտակ խալաթին երբեք չի դավաճանում. տեղի ունեցավ անվանի ուրոլոգ Յուրի Զոհրաբյանի ծննդյան 80-ամյակին նվիրված կոնգրես
Արամյանցի դղյակ
**Արամյանցի դղյակ**, դղյակ Լոռու մարզի Ախթալա քաղաքում, կառուցված շվեյցարական ոճով։ Կառուցվել է (XIX դար) Լոռու մարզի Ախթալա քաղաքից Փոքր Այրում տանող ավտոմայրուղու վերին հատվածում։ Երևանից 187 կիլոմետր դեպի հյուսիս, Ախթալա քաղաքից՝ 5-7 կմ. հյուսիս-արևմուտք։ Հայտնի բարերար` Միքայել Արամյանցը Լոռու մարզի Ախթալա քաղաքում 1900 –ական թվականներին կառուցել է դղյակ, որը Վանաձորում գտնվող Թաիրովների դղյակից բացի միակ պահպանված դղյակն է Հայաստանում։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, կառավարության որոշմամբ ընդգրկվել է պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում և ստացել պատմամշակութային հուշարձանի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

Վրաց իշխան Բարաթովը պարտքեր ուներ և կալվածքը գրավ էր դրել պետական հողային բանկում։ Չկարողանալով մարել պարտքերը և չկամենալով էժան կորցնել կալվածքը՝ Բարաթովը դիմում է Միքայել Արամյանցին և նրանից մեծ գումար փոխ առնում բանկի պարտքը մարելու համար։ Բայց Բարաթովը խաղամոլ էր և վատնող, այդ գումարն էլ է փոշիացնում ու բանկի տոկոսները չի վճարում։ Պետական բանկն այս ամենի պատճառով աճուրդի է հանում կալվածքը։ Որպեսզի իր տված գումարը չկորչի, Արամյանցը վճարում է բանկի տոկոսները և գնում կալվածքը։

1898 թվականին Արամյանցը Բարաթովից գնած հողամասում շվեյցարական ոճով դղյակ կառուցում։

Այստեղ տարբեր ժամանակներ հանգստացել են Հովհաննես Թումանյանը, Հայրիկ Խրիմյան Կաթողիկոսը, նշանավոր օպերային երգիչ Շալյապինը, թատերական ռեժիսոր Մեյերխոլդը, լիտվացի բանաստեղծ Մեժելայտիսը և այլք։

Միքայել Արամյանցի դղյակում է ընդունվել Հայաստանի առաջին Հանրապետության մասին հռչակագիրը։

Արամյանցի դղյակում է եղել Հայաստանում առաջին թենիսի կոռտը։

19-րդ դարի հայտնի բարերար, մեծահարուստ նավթարդյունահանող Միքայել Արամյանցի դղյակը ընդամենը մոտ 4 հազար դոլարով վաճառվել է Ախթալայի լեռնահարստացման կոմբինատի նախկին ղեկավար Սերոբ Տեր-Պողոսյանին, որը ներկայումս պատիժ է կրում մանկապղծության համար։

Պատկերասրահ
-----------

* Միքայել Արամյանցը իր Ախթալայի տանըՄիքայել Արամյանցը իր Ախթալայի տանը
* Արամյանցների Ախթալայի առանձնատունըԱրամյանցների Ախթալայի առանձնատունը
* Միքայել Արամյանցը իր Ախթալայի տանըՄիքայել Արամյանցը իր Ախթալայի տանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Tours, Barev Armenia. «Արամյանցի դղյակը Ախթալայում | Բարև Արմենիա Տուր». *barevarmenia.com* (ամհարերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 22-ին.
2. ↑  «Միքայել Արամյանցի դղյակը փլուզման եզրին է. մտավորականները դիմում են ՀՀ վարչապետին». *Armtimes.com*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 22-ին.
3. ↑  «Միքայել Արամյանցի տունը՝ Ախթալայի այցեքարտ». *A1Plus*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 22-ին.
4. ↑  «Արամյանցի դղյակը` բարձիթողի». *www.ankakh.com* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 22-ին.
5. ↑  Արամյանցի պատմական տունը.. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն); Missing or empty `|title=` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արամյանցի մասին հոդված Անկախ շաբաթաթերթում(չաշխատող հղում)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմեն Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Արմեն Հրաչիկի Վարդանյան** (նոյեմբերի 3, 1957(1957-11-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ակնաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր։ Երևանի գլխավոր ակնաբան (1989)։ Ս. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի վնասվածքաբանական բաժանմունքի վարիչ

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Վարդանյանը ծնվել է 1957 թվականի նոյեմբերի 3-ին, Երևան քաղաքում։ 1964-1974 թվականներին սովորել է Երևանի Պուշկինի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1981-1983 թվականներին կլինիկական օրդինատուրա է անցել Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի աչքի հիվանդությունների ամբիոնում և ստացել ակնաբույժի մասնագիտացում։ 1979- 1983 թվականներին եղել է ԵՊԲԻ-ի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղարի տեղակալ, 1983-1988 թվականներին աշխատել է ԵՊԲԻ-ի աչքի հիվանդությունների ամբիոնում որպես ավագ լաբորանտ, 1984 թվականից եղել է ՀՀ առողջապահության նախարարության ակնաբուժության կենտրոնի աչքի վնասվածքաբանության բաժանմունքի վարիչ։ 1984 թվականին «Աչքի վնասվածքներ և միկրովիրաբուժություն» թեմատիկայով եռամսյա դասընթացներ է անցել Մոսկվայի Հելմհոլցի անվան գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1985 թվականին կատարելագործվել է Մոսկվայի Ֆյոդորովի անվան աչքի միկրովիրաբուժության ինստիտուտում (մեկամսյա կլինիկական որակավորումով, թեման՝ «Արտիֆակիկ ոսպնյակների իմպլանտացիա»)։ Հետագայում մի շարք դասընթացների է մասնակցել հեղինակավոր ակնաբուժական կենտրոններում. այդ թվում՝ դասընթացներ «Գլաուկոմա» թեմայով, 1993 թվականին՝ վիտրեոռետինալ վիրաբուժության դասընթացներ Դոhենի ակնաբուժական ինստիտուտում, Լոս Անջելեսի և Իրվինի համալսարաններում (1996-1997)՝ «Ապակենման մարմնի և ցանցաթաղանթի հիվանդությունների և վիրաբուժության» որակավորման դասընթաց կլինիկայում, Կալիֆոռնիայի համալսարանի արհեստական ոսպնյակների տեղադրման, ապակենման մարմնի ու ցանցաթաղանթի հիվանդությունների և միկրովիրաբուժության ուղղությամբ։ 1989 թվականից՝ Երևանի գլխավոր ակնաբան։

Աշխատանքները վերաբերում են աչքի միկրովիրաբուժության խնդիրներին։

Պարգևատրումներ
--------------

* Մխիթար Հերացու մեդալ (2008)[*փա՞ստ*]
* Հայաստանի պաշտպանության նախարարության մեդալ (2011)
* Բժշկագիտության բնագավառում Հայաստանի նախագահի մրցանակ (2010)՝ «Աչքի ցանցենու պաշտպանական համակարգում տաուրինի և տաուրետի դերի բացահայտումը» աշխատանքի համար

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի 2 երեխա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արմեն Հրաչիկի Վարդանյան». *www.doctors.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 30-ին.
2. ↑  *www.ysmu.am*. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 30-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
3. ↑  «Ով ով է. Հայեր» Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 536։
4. ↑  «Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ». *www.president.am*. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 30-ին.
**Սերգեյ Եսենինի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Сергею Есенину), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս բանաստեղծ, բանվորա-գյուղացիական գրականության ներկայացուցիչ, ավելի ուշ՝ իմաժինիզմի ներկայացուցիչ Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Եսենինին։ Քանդակագործական կոմպոզիցիան տեղադրված է Տվերսկոյ բուլվարում։ Քանդակի հեղինակն է քանդակագործ Անատոլի Բիչուկովը։ Արձանի բացումը, որը հարմարեցվել է բանաստեղծի ծննդյան 100-ամյակին, տեղի է ունեցել 1995 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը, որը տեղադրված է աստիճանաձև հիմքով քարե պատվանդանի վրա, պատրաստված է բրոնզից և բանաստեղծին պատկերում է ամբողջ հասակով կանգնած։ Կոճակներն արձակած շապիկը կերպարին հաղորդում է պարզություն և, միևնույն ժամանակ, անպաշտպանվածություն` «բացսրտություն»։ Քանդակի հետնամասում բուսական դեկորի նրբագեղ տարր է, որին բանաստեղծը հենվում է աջ ձեռքով։

Հուշարձանից ոչ հեռու գտնվում է Պեգասի փոքր պատկերաքանդակը, որը խորհրդանշում է մոտակայքում 1919-1922 թվականներին գտնված «Պեգասի կացոց» գրական սրճարանը, որտեղ սիրում էին հավաքվել Արծաթե դարի բանաստեղծները։ Բացի Սերգեյ Եսենինից այնտեղ հաճախ հավաքվում էին նաև Այսեդորա Դունկանը, Նիկոլայ Կլյուևը, Ալեքսանդր Թաիրովը։

Հեղինակներ
----------

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Անատոլի Բիչուկովը, ճարտարապետ Ա. Վ. Կլիմոչկինը, կոնստրուկտորը` Գ. Սիլոխինը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Памятник Есенину на Тверском бульваре в Москве». Վերցված է 2018 Մարտ 29-ին.
2. 1 2 3  «Памятник Сергею Есенину». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 14-ին. Վերցված է 2018 Մարտ 29-ին.
3. ↑  «Проектируем - «Финпроект»» (PDF) (ռուսերեն). էջ 70. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 29-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|pages=` and `|page=` specified (օգնություն)

Աղբյուրներ
----------

* Памятник Сергею Есенину в Москве Արխիվացված 2012-11-06 Wayback Machine
* Памятник Есенина