Շառլ-Նիկոլա Կոշեն։ «Նավարայի արքայադուստրը» կոմեդիա-բալետի ներկայացում՝ 1745 թվականի փետրվարի 23-ին Դոֆին Լուի և ինֆանտ Մարիա Թերեզա Ռաֆայելայի ամուսնության կապակցությամբ
**Կոմեդիա-բալետ** (ֆր.՝ Comédie-ballet), բեմարվեստի ժանր, որը ներառում է երկխոսություն, պար, մնջախաղ, գործիքային, երբեմն՝ վոկալ արվեստները, նաև կերպարվեստը։

Այն բնորոշ էր Ֆրանսիային 17-րդ դարի կեսերին։ Ժանրի ստեղծողը համարվում է Մոլիերը, որը կատակերգությունը միավորել է պալատական զվարճանքի սիրված տեսակի՝ բալետի հետ։ Բալետային տարրերը կարող էին լինել գործողության մի մասը կամ ներառվել դրա մեջ՝ անկախ դիվերտիսմենտի տեսքով։ Այս դեպքում կատակերգական տեսարանները կատարում էին դերասանները, Մոլիերի թատերախմբի անդամները, իսկ բալետային տեսարանները՝ դատարանի ազնվականության սիրողականները, ներառյալ ինքը՝ թագավորն ու իշխանները։ Հիմնական ինտրիգը փոխանցվում էր երկխոսությունների միջոցով, սակայն ներկայացման մեջ, որը արվեստի մի քանի տեսակների սինթեզ էր, կարող էին ներառվել նաև վոկալ համարներ։

Նոր ժանրի առաջին գործերից մեկը կատակերգություն-բալետն էր՝ «Ձանձրալիները» կամ «Անտանելիները»(ֆր.՝ Les fâcheux, 1661 թվական), որը բեմադրվել է Մոլիերի կողմից ֆինանսների տեսուչ Նիկոլա Ֆուկեի գյուղական տանը։ Հետագա կատակերգություն-բալետները բեմադրվել են հիմնականում Վերսալում։ Ստեֆան Մոկուլսկին դրանք բաժանում է երկու թեմատիկ խմբերի՝ ֆարս-կենցաղային և հովվական-դիցաբանական։ Առաջիններից, որոնցում ամենօրյա երգիծական կատակերգությունն ամբողջությամբ ենթարկվում էր բալետի հատվածին, նա ներառում է այնպիսի գործեր, ինչպիսիք են «Բռնի ամուսնությունը» (1664 թվական), «Սերը բուժող է» (1665) «Պարոն դե Պուրսոնյակ» (1666), ինչպես նաև Մոլիերի ամենահայտնի պիեսներից են՝ «Ժորժ Դանդեն» (1668), «Բուրժուազիան ազնվականության մեջ» (1670) և «Երևակայական հիվանդը» (1673)։ Երկրորդ ավանդական թեման, որը մշակել է օպերա-բալետային արվեստի համար, ներառում է «Արքայադուստր Էլիդացին» (1664), «Մելիսերտան» (1666), «Զավեշտական հովիվը» (1666), «Հրաշալի սիրահարները», «Քաղքենին՝ ազնվական» (1670)։ Լուի Արև արքայի արքունիքում Մոլիերն իր բազմաթիվ բեմադրություններն իրականացրել է կոմպոզիտորներ Ժան Բատիստ Լյուլլիի և Մարկ Անտուան Շարպանտիեի, բալետմեյստեր Պիեր Բոշանի և դեկորատոր Կառլո Վիգարանի հետ միասին։

Կոմեդիա-բալետները մեծապես ազդել են ֆրանսիական երաժշտական թատրոնի զարգացման վրա, փոխել են նրա երաժշտական ձևերն ու հնարները, որոնք Ժան Բատիստ Լյուլլին օգտագործել է քնարական ողբերգություններում, իսկ 18-րդ դաում այն կիրառել են նաև կոմիկական օպերայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Красовская, 1974, стб. 885
2. 1 2  Мокульский, 1956, էջ 639
3. 1 2  "Комедия-балет". *Большая российская энциклопедия*. Արխիվացված from the original on 2020 թ․ հոկտեմբերի 27. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 21.
4. ↑  M. Elizabeth C. Bartlet. "Comédie-ballet (opera)". *Grove Music Online* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2022 թ․ հունվարի 5. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 21.
5. ↑  Мокульский, 1956, էջ 639—640
6. 1 2  Балет. Энциклопедия, 1981, էջ 259
7. ↑  Театральная энциклопедия, 1964, стб. 154

Գրականություն
-------------

* Комедия-балет // Балет. Энциклопедия / Ю. Н. Григорович. — М.: Советская энциклопедия, 1981. — С. 259.
* Комедия-балет // Театральная энциклопедия / П. А. Марков. — М: Советская энциклопедия, 1964. — Т. III.
* *Мокульский, Стефан Стефанович* Французский театр // История западного театра / Бояджиев, Григорий Нерсесович. — М: Искусство, 1956. — Т. 1. — С. 535—661.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Universalis |

 |