recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ռեիսա ազգային պարկ** (նորվ.՝ Reisa nasjonalpark), բնության պահպանվող տարածք Նորվեգիայում։ Գտնվում է Թրոմս ֆյուլքեի Նորդռեիսա կոմունայում՝ Ռեիսաէլվա գետի ավազանում և հարակից բարձրավանդակում։ Սահմանակից է Ֆինլանդիային։ Այն հիմնադրվել է 1986 թվականին գրեթե մինչ այդ պահը անձեռնմխելի համարվող գեղեցիկ և բացառիկ ֆլորայով ու ֆաունայով հարուստ բնությունը պահպանելու համար։ Մակերեսը կազմում է 803 կմ²։

Ֆլորա և ֆաունա
--------------

Պարկը առանձնանում է ֆլորայի և ֆաունայի բազմազանությամբ։ Հայտնաբերվել է 525 անօդային բուսատեսակներ, որից 230-ը՝ բույսեր։ Բույսերից 193-ը հանդիպում են բացառապես պարկի տարածքում։

Ռեիսայում են բնակվում մի քանի գիշատիչ թռչունների տեսակներ (թավշաոտ ճուռակ, բերկուտ, բազեատիպ բու, սովորական հողմավար բազե և այլն։ Երբեմն հանդիպում են նաև արծիվներ։ Պարկում բնակվում են ընդհանուր առմամբ 140 տեսակ թռչուն։ Կարելի է հանդիպել նաև աղվեսի, արջի, գայլի և այլն։

Ջրվեժ
-----

Պարկի տարածքում է գտնվում Նորվեգիայի 1-ին, Եվրոպայի 8-րդ 7 աշխարհի 42-րդ ամենամեծ ջրվեժը Ունի 269 մ բարձրություն, ջրի հզորությունը 6 մ³/վրկ. է։ Ջուրը թափվում է երեք հարկերով, որոնցից ամենաբարձրը 140 մ է։ Ջրվեժը գտնվում է Ռեիսելվա գետի աջ վտակ Մոլեսյոկա (Մոլեսելվա) գետի վրա։ Ջուրը բարձրավանդակից թափվում է դեպի Ռեիլսելվայի հարթավայր։

Ազգային պարկի տարածքում գտնվում են նաև ավելի քիչ հզորությամբ ջրվեժներ, ինչպիսիք են Իմոֆեսենը և Նեդրեֆոսենը։

Զբոսաշրջություն
---------------

Դեպի ազգային պարկ գնացող ավտոմոբիլային ճանապարհներ չկան։ Այնտեղ հնարավոր է հասնել միայն կա՛մ Ռեիսելվա գետն ի վեր մոտորանավակով, կա՛մ քայլելով գետի ավազանով, որտեղ առկա է գծանշված քայլարշավային երթուղի։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nationally designated areas (CDDA)
2. 1 2 3  Schandy, Tom; Helgesen, Tom (2006). 100 norske naturperler. (նորվեգերեն)
3. ↑  World’s Largest Waterfalls.(չաշխատող հղում)
 (անգլերեն)
4. ↑  World’s waterfall database. Archived 2004-12-24 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
5. ↑  World of waterfalls:Mollisfossen. (անգլերեն)

Աղբյուրներ
----------

* Շրջակա միջավայրի պաշտպանության դիրեկտիվը Ռեյիսա ազգային պարկի մասին: Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine. (նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**«Պախտակոր»** (ուզբ. «Paxtakor» futbol klubi), ուզբեկական ֆուտբոլային ակումբ Տաշքենդում, ԽՍՀՄ-ի և Ուզբեկստանի հայտնի ֆուտբոլային ակումբներից մեկը։ Հիմնվել է 1956 թվականի ապրիլի 11-ին «Սպարտակ» թիմի բազայի վրա։ 36 սեզոնների ընթացքում (1956—1991 թվականներին) հանդես է եկել ԽՍՀՄ-ի տարբեր մակարդակների մրցաշարերում։ 1992 թվականից Ուզբեկստանի Բարձրագույն լիգայի մշտական մասնակից է։ 2015 թվականի սեզոնի արդյունքներով թիմը դարձել է Ուզբեկստանի 11-անգամյա չեմպիոն։ Հանդիսանում է Ուզբեկստանի Բարձրագույն լիգայի հնգյակի արծաթե մեդալակիր, Ուզբեկստանի Գավաթի 11-ակի մրցանակակիր, Ուզբեկստանի Գավաթի երկակի արծաթե մրցանակակիր։ Մասնակցել է 1967-1968 թվականների ԽՍՀՄ-ի Գավաթի խաղերի եզրափակչում, 1972 թվականին ԽՍՀՄ Առաջին լիգայի հաղթողն է, 2007 թվականի ԱՊՀ երկրների գավաթակիրն է և 2008 թվականի մրցաշարի ֆինալիստը։

Զոհված ֆուտբոլիստների հուշաքարը

1979 թվականի ավիավթարը
----------------------

1979 թվականի օգոստոսի 11-ին 13:35 Դնեպրոդերժինսկի շրջակայքում 8400 մ բարձրության վրա իրար բախվեցին երկու Տու-134А մարդատար ինքնաթիռներ։ Դրանցից մեկը կատարում էր թռիչք Տաշքենդ-Մինսկ երթուղով։ Ինքնաթիռում կային 84 մարդ, որոնց թվում էին «Պախտակոր» թիմի 17 ֆուտբոլիստները։ Մյուս ինքնաթիռը կատարում էր թռիչք Չելյաբինսկ-Վորոնեժ-Քիշնև երթուղով։ Զոհվեցին 178 մարդ՝ 13 անձնակազմի անդամ և 165 ուղևոր։ Ֆուտբոլիստներից մի քանիսին թաղել են Տաշքենդի քաղաքային Բոտկինյան գերեզմանատանը, որտեղ տեղադրված է հուշարձան։ «Պախտակոր»-ը այդ ողբերգությունից հետո 1979 թվականի և հաջորդ մի քանի առաջնություններում համալրվեց այլ ակումբների կամավորներով։ Բացի դրանից ԽՍՀՄ առաջնության կանոնակարգում ավելացվեց հոդված, ըստ որի «Պախտակոր»-ը 3 տարիների ընթացքում անկախ արդյունքներից, պահպանում էր իր տեղը սովետական ֆուտբոլի Բարձրագույն լիգայում։

Արտաքին հղումներ
----------------

«Պախտակոր» ՖԱ-ի պաշտոնական կայքը

Աղբյուրներ
----------

Ֆուտբոլային ակումբի պատմությունը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Ռեյնջերս Ֆուտբոլային Ակումբ** (անգլ.՝ Rangers Football Club), ֆուտբոլային ակումբ է Գլազգոյից, որը հանդես է գալիս Շոտլանդական Չեմպիոնշիփում։ Թիմի տնային մարզադաշտն է «Այբրոկսը», որը գտնվում է Գլազգո քաղաքի հարավ-արևմուտքում։ Ակումբը հիմնադրվել է 1872 թվականին։ Ռեյնջերսը իր հիմնադրման օրից սկսած հանդես է եկել Շոտլանդիայի Պրիմեր Լիգայում, իսկ վերջին անգամ շոտլանդական ակումբը բարձրագույն դիվիզիոնում խաղացել է 2011-12 մրցաշրջանին։

2012 թվականին, Ռեյնջերս ֆուտբոլային ակումբ ՍՊԸ-ն դարձավ սնանկ և հեռացավ տնօրինությունից։ Դա հանգեցրեց ֆուտբոլային ակումբի լուծարմանը՝ հարկերի պայմանավորվածությունը խախտելու համար։ Ռեյնջերս ՖԱ-ի ակտիվները սառեցվեցին, այն գնեց նոր ընկերություն։ Շոտլանդիայի Ֆուտբոլի ասոցիացիան թիմին տեղափոխեց Շոտլանդական Չեմպիոնշիփ։ Թիմն ամբողջ 2012-13 մրցաշրջանն անցկացրեց Չեմպիոնշիփում։

Ռեյնջերս ֆուտբոլային ակումբը ռեկորդակիր է. թիմն ամենից շատն է նվաճել Շոտլանդիայի ազգային առաջնությունը։ Թիմը ոսկե հեթ-տրիկի մրցանակակիր է ամբողջ աշխարհում, 55 անգամ հաղթել է երկրի ազգային առաջնությունը, 33 անգամ՝ Շոտլանդիայի գավաթը, 27 անգամ՝ Շոտլանդիայի լիգայի գավաթը։ Թիմը նաև նվաճել է Երրորդ Դիվիզիոնի տիտղոսը 2013 թվականին և տեղափոխվել Երկրորդ Դիվիզիոն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · ՈւԵՖԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4217622-0 · LCCN: n80036906 · VIAF: 247252505 · WorldCat VIAF: 247252505 |

 |
**Միջազգային արժեք**, համաշխարհային տնտեսության մեջ ապրանքի արտադրության վրա կատարվող աշխատանքի հասարակայնորեն անհրաժեշտ ծախսեր։

Յուրաքանչյուր երկիր ունի աշխատանքի արտադրողականության և լարունության ազգային որոշակի մակարդակ, հետևաբար նաև տվյալ ապրանքի արտադրության վրա կատարվող աշխատանքի հասարակայնորեն անհրաժեշտ ծախսերի որոշակի մեծություն, որով որոշվում է դրա ազգային արժեքը։ Համաշխարհային շուկայում ապրանքների փոխանակությունը կատարվում է հասարակայնորեն անհրաժեշտ համաշխարհային միջին ծախսերի՝ միջազգային արժեքի (իսկ հետագայում՝ միջազգային արտադրության գնի) հիման վրա։

Միջազգային արժեքն առաջանում է տարերայնորեն, աշխատանքի հասարակական զարգացած բաժանման և կապիտալիստական համաշխարհային առևտրում ընթացող մրցապայքարի հետևանքով, ապրանքների ազգային տարբեր արժեքների և արտադրության գների հիման վրա։ Այն որոշվում է արտադրության համաշխարհային հասարակայնորեն նորմալ պայմաններում ապրանքների արտադրության համար պահանջվող հասարակայնորեն անհրաժեշտ աշխատաժամանակով։ Վերջինը կախված է աշխատանքի համաշխարհային միջին լարունության մակարդակից, որը չափվում է աշխարհում աշխատանքի միջին միավորով, և աշխատանքի համաշխարհային միջին արտադրողականությունից, որն ազգային մակարդակների միջինն է։ Հասարակայնորեն անհրաժեշտ համաշխարհային միջին աշխատաժամանակի կազմավորման հիմքը հիմնականում խոշոր մատակարար երկրում տվյալ ապրանքի արտադրության պայմաններն են։ Տնտեսական առավել սերտ կապեր ունեցող երկրների միջև կատարվող փոխանակության մեջ մեծ դեր խաղացող ապրանքատեսակների համար կարող է ձևավորվել տարածաշրջանային արժեք, որը միջազգային արժեքի մի տեսակն է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 568)։*  |
**Պահանջարկի կոր**, ցույց է տալիս, թե գնորդները տվյալ պահին տարբեր գներով ինչ քանակի տնտեսական բարիքներ են պատրաստ գնելու։
Ապրանքների քանակությունը, որը գնվում է մարդկանց կողմից, կախված է դրանց գներից։ Ապրանքի շուկայական գնի և այն քանակության միջև, որի նկատմամբ ներկայացվում է պահանջարկ, գոյություն ունի որոշակի փոխհարաբերակցություն։ Քանակային արտահայտությամբ՝ ապրանքների պահանջարկը փոխվում է տվյալ ապրանքի գնին հակադարձ համեմատական։ Ապրանքի բարձր գինը սահմանափակում է դրա պահանջարկը, իսկ գնի իջեցումը, որպես կանոն, առաջ է բերում պահանջարկի ավելացում։ Այդ կախվածությունը կարելի է արտահայտել գծանկարի միջոցով, որը կոչվում է պահանջարկի կոր։ Եթե աբսցիսների առանցքն ընդունենք որպես ապրանքների քանակ (Q), որի նկատմամբ ներկայացված է պահանջարկը, իսկ օրդինատների առանցքը՝ գին (P), ապա պահանջարկի (D) կորը կներկայացվի վարընթաց տեսքով՝ իջնելով ձախից աջ։ Եթե մյուս գործոնների անփոփոխ լինելու դեպքում գներն իջնում են, ապա պահանջարկն աճում է և հակառակը. գների բարձրացումն առաջ է բերում պահանջարկի քանակական նվազում։
Եթե ազդում է գնային գործոնը ապա փոփոխվում է պահանջարկի մեծությունը(շարժվում է աջ և ձախ D կորի երկայնքով)։ Ոչ գնային գործոնների ազդեցության պատճառով տեղի է ունենում պահանջարկի փոփոխություն։ Պահանջարկի ավելացման դեպքում D կորը տեղափոխվում է D1 դիրքը, իսկ պակասեցման դեպքում- D2։

Աղբյուրներ
----------

* Ավետիսյան Ս.Ս. Թովմասնյան Ռ.Ա. Տնտեսագիտության տեսություն. - Երևան, ։«Նահապետ», 2010 թ.324 էջ
* Աղաջանյան Հովսեփ, Տնտեսագիտության տեսության ընդհանուր հիմունքները.-Երևան, Տնտեսագետ, 2008.- 172 էջ։
* Տնտեսագիտության տեսություն, Գ.Ե. Կիրակոսյանի և Ի.Ե. Խլղաթյան-Երևան, Տնտեսագետ, 2009.- 752 էջ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX539441 · BNF: 119444164 · GND: 4128447-1 · LCCN: sh85036625 · Microsoft: 176398731 · SUDOC: 027391795 |

 |

 |
**Ռեյչել Հովարդ** (անգլ.՝ Rachel Howard, 1969[…], Easington, Easington Village, Դարեմ քաունթի, Դարհեմ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), ժամանակակից բրիտանացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ռեյչել Հովարդը մեծացել է քվակերների ընտանիքում։ 1992 թվականին ավարտել է Գոլդսմիթի քոլեջը, 1992-1996 թվականներին աշխատել է որպես Դեմիեն Հիրսթի ասիստենտ։

Ստեղծագործություն
-----------------

2005-2008 թվականների ընթացքում՝ ընկերոջ կորստից հետո, աշխատանքների մի մասը նվիրել է ինքնասպանության լուսաբանման թեմային՝ նյութ վերցնելով դատական թեմաներով կայքերից։

Մի քանի տարվա ընթացքում կրոնը մշտապես առաջացող թեմաներից մեկն էր։ Նրա «Sin Paintings»-ը ցուցադրվել է Նյու Յորքում՝ Bohen Foundation-ում։

2005-2009 թվականներին Հովարդը աշխատել է իր առաջին պատվերի վրա, որը կոչվում էր «Repetition is Truth - via dolorosa»։ Շարքը հիմնված է խաչաձև քայլի ավանդույթի վրա, բայց նաև ավելի լայն մեկնաբանություն է միմյանց նկատմամբ մարդկային իրավունքների և մարդկային դաժանությունների։

Հովարդը օգտվել է կենցաղային փայլուն ներկից՝ ստեղծելով նյութի օգտապաշտության և զգացմունքային իրավիճակի միջև լարվածություն, որոնք արտացոլվում են նրա աշխատանքներում։ Նա օգտագործել է երկրի ձգողականության ուժը, որպեսզի ուղորդի ներկերի հոսքը, որոնց շերտերը, հստակության և պատահականության համադրությունը որոշում են աշխատանքի բնապատկերից։ Հովարդի գեղանկարչության մեջ չկան նկատելի վրձնախազեր, գծեր, որոնք արտացոլեին նկարչի ձեռքի հպումը։

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * 2010 Rachel Howard, Sala Pelaires, Պալմա դե Մայոռկա, Իսպանի
* 2009 Der Wald, Haunch of Venison, Ցյուրիխ
* 2008 Rachel Howard: invited by Philippa van Loon, Museum van Loon, Ամստերդամ
* 2008 How to Disappear Completely, New Work by Rachel Howard, Haunch of Venison, Լոնդոն
* 2007 Fiction/Fear/Fact, Bohen Foundation, Նյու Յորք
 | * 2007 New Paintings, Gagosian Gallery, Լոս-Անջելես
* 2003 Guilty, Bohen Foundation, Նյու Յորք
* 2003 Can’t Breathe Without You, Anne Faggionato, Լոնդոն
* 2002 Tightrope, Shaheen Modern and Contemporary Art, ՕգայոОгайо
* 2001 Painting 2001, Anne Faggionato, Լոնդոն
* 1999 New Paintings, A22 Gallery, Լոնդոն
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2  Union List of Artist Names
3. 1 2  Artnet — 1998.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт Рейчел Ховард
* ArtNet
* Галерея Haunch of Venison
* Выставка в Галерее Гагосяна, 2007

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 160531210 · GND: 137540442 · ISNI: 000000007851896X · NTA: 07027164X · SUDOC: 137849184 · VIAF: 86390666 · ULAN: 500330928 · WorldCat VIAF: 86390666 |

 |

 |
| **՞**Նետախոտ նետախոտանման |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Հովվափողազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Նետախոտ նետախոտանման |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Sagittaria sagittifolia L.

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Նետախոտ նետախոտանման** (լատին․՝ Sagittaria sagittifolia L.), հովվափողազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա ջրային կամ ճահճային հետերոֆիլ բույս է, ստորգետնյա պալարանման կոճղարմատով։ Լողացող տերևները երկարավուն-նշնաձև են, ձվաձև կամ էլիսաձև, երկու մոտեցած կարճ բլթակներով, ստորջրյա տերևները նստադիր են, թափանցիկ, բութ, վերջրյա տերևները՝ նետանման-եռանկյուն։ Ծաղկաբույլը պարզ կամ ճյուղավորված է։ Պսակաթերթերը սպիտակ են։ Պտղիկները՝ կլորավուն, ուղիղ կտուցով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Լոռու (Օրան-Լորի) և Երևանի (Սայաթ-Նովա, Սարվանլար) ֆլորիսկական շրջաններում։ Աճում է Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանում, Սիբիրում, Ճապոնիայում, Չինաստանում և Հյուսիսային Ամերիկայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին միջին լռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1500 մ բարձրությունների վրա, ճահիճներում, ծանծաղ լճերի, ջրավազանների ափերին, բրնձի դաշտերում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում հունիս-օգոստոս ամիսներին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակչության մեջ ընդգրկված էր որպես անհետացած տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777583906 · NDL: 00567082 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Անանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Պայծառ Երկաթ** (*Պայծառ Հակոբի Անանյան*, 1891, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 28, 1988(1988-12-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի։

Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսում։ Կրթությունն ստացել է Կում Կափու թաղամասի ազգային վարժարանում։ 1906 թ. ամուսնու հետ մեկնել է Ադափազար, որտեղ օսմանյան սահմանադրության հռչակումից հետո եռանդուն մասնակցություն է ունեցել կրթական-թատերական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո վերադարձել է Պոլիս, ապա՝ 1923 թվականին մեկնել է Եգիպտոս, ունեցել թատերական նկատելի գործունեություն։ Մասնակցել է Սիրանույշի կյանքի վերջին տարիներին տված ներկայացումներին։ 1948 թ. ներգաղթել է Հայաստան։ Գրել է իր հիշողությունները, որոնք լույս են տեսել Երևանում 1956 թ. «Մտերիմ խոհեր» վերնագրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ *Կենսագրական բառարան, հատոր Ա*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ 314


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 25478 |

 |
«**Ներածություն**» («Ներածութիւն»), հույն փիլիսոփա Պորփյուրի (232–304) տրամաբանության ձեռնարկներից։

Պատմություն
-----------

Տպագրվել է 1793 թվականին Մադրասում՝ Հարություն Շմավոնյան Շիրազեցու տպարանում։ Տպակից է Դավիթ Անհաղթի «Վերծանութիւնք Ներածութեան Պորփիւրի» և Գրիգոր Տաթևացու «Լուծմունք Ներածութեան Պորփիւրի» երկերին։ 

Տիտղոսաթերթին գրված է «Գիրք Պորփիւրի որ կոչի Ներածութիւն։ Յորում պարունակին վերծանութիւնք ամէնիմաստ Դաւիթ Անյաղթ փիլիսոփայի. և Լուծմունք, սրբոյն Գրիգորի Տաթեւացւոյ» (413 էջ, 8°, 11 x 6,7 սմ)։ Երկը վաղ միջնադարում (480–490) թարգմանվել է լատիներեն, ասորերեն և հայերեն։ Առաջին մեկնությունը Դավիթ Անհաղթինն է՝ «Վերլուծութիւն «Ներածութեանն» Պորփիւրի» (քննական բնագիրը տպագրվել է 1976 թվականին), որի հետ «Ներածությունը» հրատարակվել է 1833 թվականին Վենետիկում (Սբ Ղազարի տպարան)՝ «Մատենագրությունք նախնյաց» մատենաշարով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Պանամերիկյան կոնֆերանսներ** (անգլ.՝ *Pan-American Conferences*), Ամերիկա մայրցամաքի երկրների պարբերաբար գումարվող կոնֆերանսներ, կազմակերպվում է Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության կողմից։ Անցկացվել են 1889 թվականից մինչև 2001 թվականը։ Կոնֆերասների գումարման գաղափարն առաջ է քաշվել դեռևս 1826 թվականին Պանամայում կայացած լատինաամերիկյան երկրների կոնգրեսում։

1889 թվականից մինչև 1967 թվականը տեղի են ունեցել 10 հերթական և 3 արտակարգ կոնֆերանսներ։ Դրանցից հատկանշական են՝ 1-ինը (1889 թվականի հոկտեմբեր - 1890-ի ապրիլ), որի ժամանակ հիմնվեցին Ամերիկյան հանրապետությունների միջազգային միությունը (տնտեսական ինֆորմացիայի փոխանակության նպատակով) և դրան կից Առևտրական բյուրոն (1901-1902 թվականներին վերանվանվեց Միջազգային բյուրո), 4-րդը (1910 թվականի հուլիս-օգոստոս)՝ Միջազգային բյուրոն վերակազմվեց Պանամերիկյան միության, 9-րդը (1948 թվականի մարտ—մայիս), որտեղ ստեղծվեց Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունը (ԱՊԿ Պանամերիկյան միության հիման վրա), 10-րդը (1954 թվականի մարտ), Պանամերիկյան կոնֆերանսներն ընդունեցին «Միջազգային կոմունիզմի դեմ պայքարի մասին» որոշումը։ 1962 թվականին կայացած խորհրդակցությունում ԱՄՆ-ի ճնշմամբ ԱՊԿ-ից հեռացվեց Կուբան։ 1967 թվականի փետրվարին 3-րդ արտակարգ կոնֆերանսը կանոնադրական ուղղում մտցրեց․ ԱՊԿ-ի գերագույն մարմինը միջամերիկյան կոնֆերանսի փոխարեն դառնում էր ԱՊԿ-ի անդամ երկրների ներկայացուցիչների Գլխավոր ասամբլեան (որոշումն ուժի մեջ մտավ 1970 թվականին), որը պիտի գումարվեր է ամեն տարի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 118)։*  |

Գրականություն
-------------

* Helleiner, Eric. *Forgotten Foundations of Bretton Woods: International Development and the Making of the Postwar Order*, Cornell University 2014 978-0801452758
* Vanden, H.E. Prevost, G. *Politics of Latin America: The Power Game (2nd Edition)*, 2006.

Կաղապար:Organization of American States
**Շկոդերի Լուիջի Գուրակուչիի անվան համալսարան** (ալբ․՝ Universiteti i Shkodrës "Luigj Gurakuqi"), համալսարան Ալբանիայի Շկոդեր քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1957 թվականին։ Համարվում է տարածաշրջանի խոշոր բարձրագույն կրթական հաստատություն, հատկապես տեխնիկական և գիտական առարկաների ուղղվածությամբ։

Կառուցվածք
----------

1992 թվականին համալսարանը կառավարությունից թույլտվություն է ստացել նախաձեռնելու Տնտեսագիտության ֆակուլտետի հիմնումը՝ շեշտադրելով շուկայական տնտեսագիտությունը, կառավարումը, բիզնեսի կառավարումը։ 1992 թվականին համալսարանի ռեկտոր Մենդահ Դերգուտին դիմեց Նեբրասկա- Լինքոլն համալսարանին՝ օգնելու զարգացնել շուկայական տնտեսագիտության և բիզնես կառավարման իր ուսումնական ծրագիրը։ 1992 թվականի սեպտեմբերին նա մասնակցեց Նեբրասկա- Լինքոլն համալսարանի թիմի կազմակերպած վերապատրաստման սեմինարներին։ Արդյունքում ռեկտորը դոկտոր Գյովալին Կոլոմբին հիմնադրեց տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ 2002 թվականին համալսարանը կառավարությունից թույլտվություն ստացավ կազմակերպելու համակարգչային գիտությունների դասընթացներ, որոնց աջակցեց Նիդերլանդների HAN կիրառական գիտությունների համալսարանը։ Համալսարանում գործում է Լուիջի Գուրակուչիի անվան գրադարանը, որի ֆոնդը կազմում է 150000 գիրք, այդ թվում 16-րդ դարի երեսուներկու հազվագյուտ գրքեր։ Համալսարանն ունի 6 ֆակուլտետ, 14 բաժին, դասավանդում են ավելի քան 140 պրոֆեսորներ։

Ֆակուլտետներ
------------

2007 թվականին համալսարանի 6 ֆակուլտետներում սովորել են ավելի քան 10000 ուսանողներ։

* Սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետ (Fakulteti i Shkencave Shoqërore)
* Բնագիտության ֆակուլտետ (Fakulteti i Shkencave Natyrore)
* Կրթական գիտությունների ֆակուլտետ (Fakulteti i Shkencave të Edukimit)
* Տնտեսության ֆակուլտետ (Fakulteti Ekonomik)
* Իրավունքի ֆակուլտետ (Fakulteti i Drejtësisë)
* Օտար լեզուների ֆակուլտետ (Fakulteti i Gjuhëve të Huaja)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  World Guide to Libraries, Thomson Gale, K. G. Saur.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000091227796 · LCCN: n99039782 · VIAF: 133461902 · WorldCat VIAF: 133461902 |

 |
«**Շնորհալի**», Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության խառը երգչախումբը։ Հիմնադրվել է 1973 թվականին՝ Զարեհ վարդապետ Ազնավուրյանի և Գևորգ Գանտահարյանի ջանքերով՝ Ներսես Շնորհալու մահվան 800-ամյակի կապակցությամբ։ Կազմում ընդգրկվել են 45 երգիչ, ջութակահարների և թավջութակահարների խումբ, խմբավարներ՝ Զավեն աբեղա Նաջարյան, Թորգոմ վարդապետ Տոնոյան, կոնցերտմայստեր՝ Մարիա Փափազյան։

Եկեղեցական տոներին և հանդիսավոր օրերին կատարում է Սբ. Պատարագի երգասացությունը, հանդես է գալիս նաև համերգներով. երկացանկում ընդգրկած են հայ ազգային և հոգևոր երգեր։

2019 թվականի հունվարին Բեյրութի Սբ Ժոզեֆ համալսարանում ներկայացրել է հատվածներ Ա. Տիգրանյանի «Անուշ» և «Դավիթ Բեկ» օպերաներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կաթողիկոսարանի «Շնորհալի» Երգչախումբը Համերգով Պիտի Նշէ Ս. Ներսէս Շնորհալիի Վախճանման 850ամեակը


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
«**Նոր ակոս**», գրական-գեղարվեստական, հասարակական պատկերազարդ շաբաթաթերթ։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսել 1924-1925 թվականներին Երևանում։ Խմբագիրը եղել է Եղիա Չուբարը։ 

Լուսաբանել է հանրապետության տնտեսական, գիտական և մշակութային ձեռքբերւմները, ինչպես նաև հայ աշխատավորի առօրյան խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին։ 

Հրատարակել է Եղիշե Չարենցի, Նաիրի Զարյանի, Ստեփան Զորյանի և ուրիշների գործերից, պրոլետարական գրականության հարցերին նվիրված հողվածներ, ռուս և արևմտաեվրոպական դասական գրականության նմուշներ, ծանոթացրել անվանի նկարիչների, քանդակագործների, երաժիշտների արվեստին։ 

1925 թվականի 5–7-րդ միացյալ համարները նվիրված են Ա. Մյասնիկյանին։ 

Պարբերականին աշխատակցել են Դ. Դեմիրճյանը, Վ. Թոթովենցը, Գ. Մահարին, Ա. Վշտունին, Վ. Ալազանը, Մ. Սարյանը, Հ. Կոջոյանը, Կ. Հալաբյանը և ուրիշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նոր ակոս։ Գրական-գեղարվեստական յև հասարակական պատկերազարդ. շաբաթաթերթ / Խմբ.՝ Յե. Չուբար.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Նոր ակոս» պարբերականի համարները

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ներկարարներ** (լատին․՝ Coraciidae), ալ-կիոնանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։

Կենսաբանական տարածումը
----------------------

Հայտնի է 16, Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝ ներկարարը (լատին․՝ Coracias garu- lus). բնադրող-չվող է, տարածված։ Խուսափում է անտառներից, սակայն կարող է հայտնվել լքված այգիներում։ Բնակվում է հիմնականում կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտում։ Գարնանային ամենավաղ վերադարձը՝ ապրիլի 2-րդ տասնօրյակից։

Մարմնի կառուցվածքը
------------------

Մարմնի երկարությունը 30-32 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 66-73 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 180-200 գ։ Հասունի փետրածածկը վառ կապույտ է, մեջքը՝ շիկակարմիր-դարչնագույն, թափահարող փետուրները՝ սև, դաստակաթևի վերին հատվածը՝ մուգ կապույտ, թևատակի ծածկողները տեսանելի կանաչավուն-կապույտ են։ Երիտասարդի փետրածածկն ավելի բաց ու խամրած է, մեջքը, այտերը, ծոծրակը, կուրծքը դարչնավուն են։ Թռիչքն ուղիղ գծով է՝ թևերի խորը թափահարումներով։ Հաճախ տեսանելի է՝ սյուներին, քարերին և ծառերին նստած։ Սնվում է խոշոր միջատներով, մանր սողուններով, կրծողներով ու թռչուններով, նաև խաղողով և այլ պտուղներով։

Բազմացումը
----------

Բույնը գավաթաձև է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է փչակներում, պատի ճեղքերում, ավազոտ կամ կավոտ զառիթափերի փորվածքներում, առանձին դեպքերում՝ քարակույտերում և բետոնե խոշոր սալերի տակ (80 սմ խորությամբ)։ Առաջին ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի 1-ին կեսից հունիսի սկիզբը։ Դնում է 35 մմ տրամագծով, սպիտակ 3-6 ձու։ Թխսակալում են էգը և արուն՝ 18-19 օր։ Ձագերը բնից դուրս են գալիս 26-28-րդ օրը՝ տիրապետելով կայուն թռիչքին։ Չուի ամենաուշ ժամկետը՝ սեպտեմբերի 2-րդ տասնօրյակին։ Փետրավորման ուշագրավ երանգների պատճառով հաճախ որսագողերի զոհ են դառնում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph519305 |

 |
A figure showing pressure exerted by particle collisions inside a closed container. The collisions that exert the pressure are highlighted in red.Ճնշումը առաջանում է մասնիկների քաոսային շարժման հետևանքով։
**Պասկալի օրենք**, հիդրոստատիկայի հիմնական օրենքը, որի համաձայն, արտաքին ուժերի գործադրած ճնշումը հեղուկի մակերևույթին հեղուկը հաղորդում է հավասարապես բոլոր ուղղություններով։ Սահմանել է Բլեզ Պասկալը (հրապարակվել է 1663-ին)։

Պասկալի օրենքը և դրա կիրառումը
------------------------------

Անշարժ հեղուկի կամ գազի վրա գործադրված ճնշումը, փոխանցվում է հեղուկի կամ գազի բոլոր կետերին առանց փոփոխության։ 

{\displaystyle p={\frac {F}{S}}},
որտեղ

p — ճնշումն է,
F — գործադրված ուժը,
S — մակերևույթի/անոթի մակերեսը։
Պասկալի օրենքի վրա է հիմնված հիդրավլիկական մամլիչների և այլ հիդրոստատիկական մեքենաների գործողությունը։

Տես նաև
-------

* Հիդրոստատիկա
* Հիդրոստատիկ ճնշում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Traité de l'équilibre des liqueurs, 1653. Русский перевод: Паскаль, Трактат о равновесии жидкостей. В кн.: Начала гидростатики. Архимед, Стэвин, Галилей, Паскаль. М.-Л.: ГТТИ, 1932


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 138)։*  |
**Միրամար** քաղաք ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգի Բրոուարդ շրջանում։ Զբաղեցնում է 4-րդ տեղը տվյալ շրջանում։

Աշխարհագրություն, տրանսպորտ, ստուգաբանություն
---------------------------------------------

Միրամիրը գտնվում է շրջանի հարավային մասում, գրեթե բոլոր կողմերից սահմանակից է այլ բնակավայրերին` Պեմբրոկի սոճիներ - հյուսիսից, Հոլիվուդ - հյուսիս-արևելք, Ուեսթ պարկ - արևելքից, Մայամիի այգիներ - հարավ-արևելքից, Մայամի լճեր - հարավից, արևմուտքից։ 
Քաղաքի տարածքը 81.07 կմ² է, որից 4.66 կմ² (5.66%) բաց ջուր է։ Քաղաքի ցանկացած վայրում ծովի մակարդակից բարձրությունը 1-2 մ է։ Հիմնական մայրուղիները անցնում են քաղաքով։ Քաղաքն իր անունը ստացել է հեղինակավոր տարածքի պատվին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ *Միրամարը* իսպաներենից թարգմանվում է որպես «ծով նայող», բայց քաղաքը չի լվանում Ատլանտյան օվկիանոսը։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1955 թվականի մայիսի 26-ին։ Այդ ժամանակ քաղաքում ապրում էր 200 մարդ, և քաղաքի տարածքը կազմում էր մոտ 7,5 կմ²։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Իր գոյության ողջ ընթացքում քաղաքի բնակչությունը կայուն աճել է զգալի տեմպերով։ 100 000 մարդու նշաձողը հատվեց 2000 թվականին։

2010 թվական
-----------

Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, Միրամարում բնակվում էր ավելի քան 122,041 մարդ, կար 40,294 տնային տնտեսություն։ Կարելի է նշել, որ նախորդ մարդահամարից անցած 10 տարիների ընթացքում քաղաքի բնակչությունն աճել է 67.8%-ով, իսկ շրջանի բնակչությունը նույն ժամանակահատվածում աճել է ընդամենը 7,7%-ով, իսկ նահանգի բնակչությունն աճել է 17,6%-ով։ Քաղաքի ռասայական կազմը՝ սպիտակ 41%, սև/աֆրոամերիկացի 45,7%, բնիկ ամերիկացի 0,2%, ասիացի 5,2%, խառը ռասա 3,7%, այլ ռասայական 4,15%։ Քաղաքն ուներ մարդկանց մեծ համայնք՝ Հայիթիից ներգաղթյալներ, նրանք կազմում էին ընդհանուր բնակչության 6%-ը։

2012 թվական
-----------

2012 թվականին Միրամարում բնակվում էր 128,729 մարդ։ Տնային տնտեսությունների միջին եկամուտը տարեկան 64,907 դոլար էր, նահանգի միջին ցուցանիշը՝ 45,040 դոլար` մեկ շնչի հաշվով եկամուտը տարեկան 23,770 դոլար էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  История Мирамара на его официальном сайте Archived 2015-02-26 at the Wayback Machine. (անգլ.)
2. ↑  Домашние языки общения Мирамара Archived 2015-04-02 at the Wayback Machine. (անգլ.) на сайте *mla.org*, 2000 год

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական էջ (անգլ.)
* Мирамар-ТВ  (անգլ.) էջը Յություբ տեսահոսթինգում
**Շողիկ Հովհաննեսի Թորոսյան** (հոկտեմբերի 26, 1974(1974-10-26), Բեյրութ, Լիբանան), երգչուհի (քնարական սոպրանո)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1974 թվականին Բեյրութում։

2007 թվականին ավարտել է Բեյրութի «Բարսեղ Կանաչյան» կոնսերվատորիան։ Երգացանկում տեղ են գտել ռուս, եվրոպացի, նաև հայ կոմպոզիտորների՝ Կոմիտասի, Առնո Բաբաջանյանի, Ստեփան Շաքարյանի, Էդգար Գյանջումյանի, Գ. Մանասյանի և ուրիշների ստեղծագործություններ, հայ հոգևոր, ժողովրդական երգեր, ռոմանսներ (Ռոմանոս Մելիքյան, Նիկոլ Գալանդերյան, Բարսեղ Կանաչյան և ուրիշներ)։ 

2009 թվականից Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսություն «Շնորհալի» և Համազգայինի «Գուսան» երգչախմբերի հետ հանդես է գալիս մենահամերգներով։

2015 թվականին համերգով հանդես է եկել Մեծ եղեռնի 100-ամյա տարելիցին, 2016-ին Հայաստանի ազգային նվագարանների նվագախմբի հետ և 2018-ին Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ մենահամերգներ է ունեցել Երևանում։ Համերգներով շրջագայել է նաև արտերկրի հայաշատ համայնքներում՝ 2018 թվականին՝ Մոնրեալում, և այլն։

Մեծի տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ի հովանավորությամբ թողարկել է «Փունջ մը շարականներ», «Մեղեդիներ, տաղեր, գանձեր» խտասալիկները։

Այժմ՝ սոլֆեջջոյի դասատու է, դիպլոմը 2007 թվականին հավաստագրվել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Միրզա Գելովանի** (վրաց.՝  მირზა გელოვანი, մարտի 2, 1917(1917-03-02), Տիանետի, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 26, 1944(1944-06-26), Biešankovičy District, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի և խորհրդային բանաստեղծ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։

Կենսագրություն
--------------

Ստեղծագործությունները տպագրել է 18 տարեկանից, նրա բանաստեղծություններն արժանացել են Գալակտիոն Տաբիձեի ուշադրությանը։

Ավարտել է Թիանեթի մանկավարժական տեխնիկումը, աշխատել է դպրոցում, ավելի ուշ աշխատել է որպես սրբագրիչ «Սաբչոտա Մցերալի» (Թբիլիսի) հրատարակչությունում։

1939 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է բանակ։ Ավարտել է տանկային ուսումնարանը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղել է ավագ լեյտենանտ և դասակի հրամանատար։ Մասնակցել է Բելառուսի ազատագրմանը։

Զոհվել է 1944 թվականի հունիսի 26-ին Վտեբսկի մարզի Բեշենկովիչյան շրջանի տարածքում։

Թաղված է Սաննիկի գյուղի մոտ։

Միրզա Գելովանիի պատվին կոչվել է փողոց Թբիլիսի Սաբուրտալո թաղամասում։

Մատենագրություն
---------------

* Աշնանային երեկո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Swartz A.* Open Library — 2007.
2. 1 2  www.poetryfoundation.org
3. ↑  Память народа
4. ↑  Память народа
5. ↑  Каталог РНБ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Самые мои поэты, или Мой «роман» со стихами

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000034575874 · LCCN: n2002059856 · SUDOC: 194149277 · VIAF: 78139280 · WorldCat VIAF: 78139280 |

 |
**Ռոբերտո Կլեմենտ Ուոլքեր** (անգլ.՝ Roberto Clemente Walker, օգոստոսի 18, 1934(1934-08-18), Կարոլինա, Պուերտո-Ռիկո, Պուերտո Ռիկո, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 31, 1972(1972-12-31), Սան Խուան, ԱՄՆ), պուերտո ռիկացի պրոֆեսիոնալ բեյսբոլիստ, որը Բեյսբոլի գլխավոր լիգայում 18 մրցաշրջան հանդես է եկել «Փիթսբուրգ Փայրեթս» ակումբի կազմում՝ աջ ֆիլդերի դիրքում։ 1973 թվականին հետմահու ներառվել է բեյսբոլի ազգային փառքի սրահում՝ դառնալով այդ պատվին արժանացած առաջին իսպանացին։ Նրա մահը նախադեպ դարձավ, որպեսզի Փառքի սրահում ընդգրկվեն ոչ միայն ավելի քան 5 տարի առաջ գործունեությունն ավարտած խաղացողները, այլև նրանք, ովքեր մահացել էին ներառման պահից ավելի քան վեց ամիս առաջ։

Գործունեություն
---------------

Բեյսբոլի ազգային լիգայում հանդես գալու ընթացքում Կլեմենտը 12 անգամ մասնակցել է լիգայի բոլոր աստղերի հանդիպումներին, դարձել է Ազգային լիգայի և Համաշխարհային շարքի ամենալավ խաղացողը, չորս անգամ դարձել է Ազգային լիգայի առաջատար հետ մղմամբ և 12 անգամ արժանացել Ոսկե ծուղակ մրցանակի։ 1972 թվականին՝ իր կարիերայի վերջին խաղի ընթացքում, Կլեմենտն իրականացրել է իր 3000-րդ հիթը։ «Փայրեթսի» կազմում Ռոբերտոն երկու անգամ դարձել է համաշխարհային սերիայի հաղթող։

Միջսեզոնի ժամանակ Ռոբերտոն Պուերտո Ռիկոյում և Հարավային Ամերիկայի այլ երկրներում ակտիվորեն զբաղվել է բարեգործությամբ։ 1972 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ իր ուղևորություններից մեկի ժամանակ, երբ հումանիտար օգնություն էր տանում Նիկարագուայի երկրաշարժից տուժած բնակիչներին, ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել, ինչի արդյունքում նա մահացել է։

Ազգային մրցանակներ
------------------

Ռոբերտո Կլեմենտը հետմահու պարգևատրվել է Միացյալ Նահանգների կառավարության քաղաքացիական պարգևների երեք մրցանակով՝ Միացյալ Նահանգների նախագահից, այդ թվում՝ Քաղաքացիական ծառայությունների համար նախագահական մեդալով․

* 1973 թվականի մայիսի 14-ին նախագահ Ռիչարդ Նիքսոն՝ ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ Ռոբերտո Ուոլքեր Կլեմենտին
* 1973 թվականի մայիսի 14-ին նախագահ Ռիչարդ Նիքսոն՝ Նախագահական մեդալ քաղաքացիական ծառայությունների համար

* 2003 թվականի հուլիսի 23-ին նախագահ Ջորջ Բուշ՝ Ազատության նախագահական մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Jamail M.* Encyclopædia Britannica
2. ↑  MLB.com
3. ↑  History, Arts & Archives, U.S. House of Representatives. Historical Highlights, «The Roberto Clemente Walker Congressional Gold Medal». Retrieved July 10, 2013
4. ↑  The American Presidency Project, Richard Nixon, "152 — Remarks at a Ceremony Honoring Roberto Clemente, May 14, 1973. Retrieved July 10, 2013  Archived 2018-07-19 at the Wayback Machine.
5. ↑  The American Presidency Project, George W. Bush, «Remarks on Presenting the Presidential Medal of Freedom», July 23, 2003. Retrieved July 10, 2913.  Archived 2018-07-19 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Latino Sports Legends
* Society of American Baseball Research BioProject biography of Clemente
* Baseball-almanac
* The American Presidency Project — *Remarks at a Ceremony Honoring Roberto Clemente. May 14, 1973*
Ֆրանսիայի Գերագույն ժողովի անդրանիկ նիստը (մայիսի 5, 1789)
**Պատգամավոր**, **դեպուտատ** լատին․՝ *deputatus* — *ուղարկված*), պետական իշխանության ներկայացուցչական մարմինների ընտրովի անդամ։ Պատգամավորը ժողովրդից լիազորված է մասնակցելու խորհրդի կողմից պետական իշխանության իրականացմանը։ Պատգամավորը պետք է ընտրվի, ընդհանուր, հավասար և ուղղակի ընտրական իրավունքով՝ գաղտնի քվեարկությամբ։ Պատգամավորը կարող է լինել տվյալ երկրի յուրաքանչյուր քաղաքացի, անկախ ռասայական ու ազգային պատկանելությունից, սեռից, դավանանքից, կրթական ցենզից, նստակեցությունից, սոցիալական ծագումից, գույքային դրությունից, անցյալ գործունեությունից և այլն։

Պատգամավոր կարող են ընտրվել 18 տարին լրացած քաղաքացիները (չափահասները)։ Պատգամավորը պարտավոր է մշտական կապ պահպանել ընտրողների, իրեն պատգամավորության թեկնածու առաջադրած խմբերի հետ, հասնել ընտրողների հրահանգների կատարմանը, նրանց իրազեկ դարձնել կատարվող աշխատանքներին, մասնակցել օրենքների, խորհուրդի ու դրա մարմինների որոշումների կատարման կազմակերպմանը, կատարել քաղաքացիների կանոնավոր ընդունելություն, ընթացք տալ նրանց առաջարկություններին, դիմումներին ու գանգատներին։ Պատգամավորի պարտականությունների կատարման համար պատգամավորին իրավունք է վերապահվում՝ հարցեր մտցնելու խորհրդի քննարկմանը (Գերագույն խորհրդների պատգամավորներն ունեն օրենսդրական նախաձեռնության իրավունք), մասնակցելու հարցերի քննարկմանը, որոշումների (օրենքների) ընդունմանը, ընտրելու և ընտրվելու խորհրդի մարմիններում, իրավասության մեջ մտնող ցանկացած հարցի առնչությամբ հարցադրումով դիմելու պետական կառավարման մարմիններին ու պաշտոնատար անձանց, օրենքով սահմանված ժամկետներում պատասխան ստանալու այդ կապակցությամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 352)։*  |
**«Շուշի»**, հասարակական-քաղաքական երկշաբաթաթերթ, որը 1994-2020 թվականներին լույս է տեսնել Շուշիում։

Նկարագրություն
--------------

Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջվարչակազմի պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսնել 1994-2020 թվականներին Շուշիում։ 

Խմբագիրներ՝ Մուշեղ Բաղդասարյան, Յաշա Բարալյան, Հովիկ Մուսայելյան, Վարուժան Փամբուխչյան, Գեորգի Քարամյան, Արարատ Բարսեղյան (2000 թվականից)։ Արտացոլել է շրջանի վերականգնման-վերակառուցման ընթացքը, ադրադարձել Արցախյան ազատամարտի տարեգրությանը, լուսաբանել շրջանի կրթամշակութային, սոցիալ-տնտեսական կյանքը, այդ ոլորտների զարգացմանն ուղղված ծրագրերը։ Տպագրել է գրական և գիտական նյութեր (նաև թարգմանություններ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Մհեր (2010)։ *Արցախի պարբերական մամուլի պատմությունից։ Արցախի պարբերական մամուլի մատենագիտություն (1874-2009 թթ.), Պատմաքննական ներածությամբ, ծանոթագրություններով, մեկնաբանություններով*։ Ստեփանակերտ: Դիզակ պլյուս


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Նիլ (Նել) Դոֆֆ** (հոլ.՝ Neel Doff), իրական անունը՝ **Գ. Սերիժյե**, հունվարի 27, 1858(1858-01-27), Buggenum, Լիմբուրխ, Նիդերլանդներ - հուլիսի 14, 1942(1942-07-14), Իքսել, Բրյուսել, Բելգիա), նիդերլանդական ծագմամբ բելգիացի գրող և թարգմանչուհի։

Ռեալիզմի և պրոլետարական գրականության ներկայացուցիչ է։ Հիմնականում ստեղծագործել է ֆրանսերեն։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է բազմազավակ ընտանիքում։ Մանուկ հասակում ապրել է ծայրահեղ աղքատության մեջ։ Հաճախ գումար վաստակելու նպատակով ընտանիքի հետ գաղթել է, այդ թվում՝ Ամստերդամ, Անտվերպեն և Բրյուսել։ Գումար վաստակել է՝ որպես բնորդուհի հանդես գալով բելգիացի հայտնի գեղանկարիչների և քանդակագործների մոտ, ինչպիսիք են Ֆելիսիեն Ռոփսը և Ջեյմս Էնսորը։

Կյանքի մեծ մասը բնակվել է Բրյուսելի մոտակայքում։ Առաջին ամուսինը եղել է «La Société nouvelle» թերթի գլխավոր խմբագիր Ֆեռնան Բրոեզը, իսկ երկրորդը՝ Անտվերպենից հայտնի դատապաշտպան Ժորժ Սերիգերը, որը Բելգիայի մշակույթի հայտնի գործիչների շրջանում ունեցել է առաջադեմ հայացքներ։ Ամուսինների շնորհիվ Նիլ Դոֆֆը ծանոթացել է այնպիսի մտավորական մարդկանց հետ, որոնք ունեին սոցիալիստական գաղափարներ։

Պատանեկության և երիտասարդության տպավորությունները, աշխատավորների և աղքատ մարդկանց հետ հանդիպումներն արտացոլվել են նրա ստեղծագործություններում։

Իր անդրանիկ գրքում՝ «Jours de Famine et de Dresse» (1911, հայերեն՝ «Սովի և աղետի օրեր»), Նիլ Դոֆֆը նկարագրել է մի աղջկա պատմություն, որն զբաղվում է մարմնավաճառությամբ՝ կրտսեր եղբայրներին և քույրերին օգնելու նպատակով։ Դրան հաջորդում են «Keetje» (1919) և «Kettje Trottin» (1921) գրքերը, որոնք եզրափակում են ինքնակենսագրական եռերգությունը։ Գրողը շարունակել է ստեղծագործել, նիդերլանդերենից ֆրանսերեն թարգմանություններ է կատարել։

Շատերը նրա ստեղծագործությունները շփոթում են Էմիլ Զոլայի վեպերի հետ։ Բացի այդ, Նիլ Դոֆֆին անվանել են «Հյուսիսի Դոստոևսկի»։

1911 թվականին առաջադրվել է Գոնկուրյան մրցանակի, բայց այն բաժին է ընկել Ալֆոնս դը Շատոբրիանին։ Նիլ Դոֆֆի ստեղծագործությունների մեծ երկրպագու է եղել Լորան Թայադը։

Մահացել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին երիկամային անբավարարությունից։ Թաղվել է Բրյուսելի արվարձան Իքսելի գերեզմանատանը։

Ընտրյալ ստեղծագործություններ
----------------------------

* Jours de famine et de détresse (1911)
* Michel (1922)
* Angelinette (1923)
* Campine (1926)
* Elva, suivi de Dans nos bruyères (1929)
* Une fourmi ouvrière (1931)
* Quitter tout cela, suivi de Au jour le jour (1937)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Cornelia Hubertina Doff — 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն(նիդեր.)
* Neel Doff(նիդեր.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11543414 · BNE: XX1166729 · BNF: 124000484 · BPN: 20511412 · CONOR: 147385443 · GND: 119271389 · ISNI: 0000000108898925 · LCCN: n93034766 · NKC: jx20131218009 · NLA: 35039623 · NTA: 068825560 · NUKAT: n00048414 · PTBNP: 176030 · LIBRIS: 328582 · SUDOC: 033099715 · VIAF: 39463230 · WorldCat VIAF: 39463230 |

 |

 |
**Մկրտիչ Կարապետի Բարխուդարյան** (1862, Ներքին Ագուլիս, Օրդուբադի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1927, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, թարգմանիչ, խմբագիր-հրատարակիչ։

Սովորել է Լազարյան ճեմարանում, 1889 թ.-ին ավարտել Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական բաժինը, եղել նույն համալսարանի հայ ուսանողության ընկերության կազմակերպիչներից ու ղեկավարներից։ 1888-1896 թ.-ին Մոսկվայում հրատարակել է «Հանդես գրականական և պատմական» պարբերականը, որտեղ տպագրվել են Միքայել Նալբանդյանի, Ռաֆայել Պատկանյանի, Պերճ Պռոշյանի, Ղազարոս Աղայանի, Արփիար Արփիարյանի, Հովհաննես Հովհաննիսյանի, Ա. Ծատուրյանի, Գևորգ Բարխուդարյանի, Ե. Շահազիզի և ուրիշների արձակ, չափածո և գրականագիտական աշխատանքներն ու թարգմանությունները։ Իր տպարանում տպագրել է հայ գրողների երկերը, ինչպես նաև «Մարտ» թերթը։ Թարգմանել է Լև Տոլստոյի «Հաջի Մուրադ»-ը, Մաքսիմ Գորկու պատմվածքներից մի քանիսը, Վիպպերի «Հին Արևելքը և Էգեյան կուլտուրան» գիրքը։ 1907 թ. -ին լույս է ընծայել «Անգլիայի պետական կազմը և քաղաքական կուսակցությունները» աշխատությունը։ 1920-ական թթ. մասնակցել է Մոսկվայում արևելյան լեզուներով բառարանների հրատարակության աշխատանքներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 2. — էջ 319.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: 2005. — հատոր 1. — էջ 514—215.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17585 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 319)։*  |
**«Պատմություն կայսերն Փոնցիանոսի»**, Փոնցիանոս կայսեր պատմությունը՝ շարադրված առակներով։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ տպագրվել է 1696 թվականին Լիվոռնոյում՝ Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի տպարանում։

Տիտղոսաթերթին՝ «Գիրք պատմութեան կայսերն Փոնցիանոսի, եւ կնոջն, եւ որդւոյն Դիոկղետիանոսի...» (184 էջ, 8օ, 12,3 x 7,3 սմ)։ Տպագրվել է նաև՝Կոստանդնուպոլսում 1721 թվականին՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցու տպարանում (288 էջ, 8օ, 11,2 x 7,7 սմ), 1740 թվականին՝ առանց տպարանի հիշատակության (328 էջ, 8օ, 11 x 7 սմ), 1792 թվականին՝ Հովհաննեսի և Պողոսի տպարանում (328 էջ, 8օ, 12,5 x 7,5 սմ), 1796 թվականին՝ առանց տպարանի հիշատակության (328 էջ)։

Մադրասում 1790 թվականին՝ Հարություն Շմավոնյան Շիրազեցու տպարանում
(382 էջ, 8օ, 12,7 x 8 սմ)։

Լույս է տեսել նաև 1803 թվականին (Կոստանդնուպոլիս, ա. տպարան), 1804-ին (Կոստանդնուպոլիս, Արապյան տպարան), 1857 թվականին (Թ. Ներսիսյան դպրոցի տպարան)։

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
| **՞**Նորվեգական լեմինգ |
| --- |
| Նորվեգական լեմինգ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Lemmus lemmus
(Linnaeus, 1758) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Նորվեգական լեմինգ** (լատին․՝ Lemmus lemmus), կրծողների կարգին պատկանող փոքրիկ կաթնասուն կենդանի։

Տարածվածություն
---------------

Նորվեգական լեմինգը համարվում է Հյուսիսային Եվրոպայի էնդեմիկ կենդանատեսակ և մեծ մասամբ տարածված է Սկանդինավյան թերակղզու վրա և հարակից շրջաններում։

Տարածված է Նորվեգիայում, արևմտյան և հյուսիսային Շվեդիայում, Ֆինլանդիայի հյուսիսում, ինչպես նաև Ռուսաստանի Կոլայի թերակղզում։

Հայտնաբերվել են նաև մի շարք մեծ ու փոքր չափի կղզիներում, որոնք գտնվում են Բալթիկ ծովում։ Ժամանակ առ ժամանակ տեղի է ունենում կենդանիների մեծ միգրացիա։ Դրա արդյունքում նրանք հայտնվում են բարձրլեռնային շրջաններում։ Բազմացման շրջանում լեմինգներն ապրում են նաև անտառներում, գյուղատնտեսական նշանակության հողերում, ինչպես նաև սառած լճերում։

Նկարագրություն
--------------

Նորվեգական լեմինգի մարմնի երկարությունը կազմում է 15,5 սմ։ Պոչի երկարություն կազմում է 1,0—1,9 սմ; Կենդանին կշռում է միջին հաշվով 130 գրամ։

Մաշկն ունի մոխրա-շականակագույն գունավորում, իսկ գլխի և պարանոցի վրա կան սև բծեր։ Կոկորդի հատվածն ու կրծքավանդակը սև կամ շականակագույն է, ներքին մասը՝ դեղնա-մոխրագույն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռեշետնիկով Յու. Կոտլյար Ա. Ն. Ռասս Տ. Ս. Շատունովսկի Մ. Ի. Կենդանիների անունների հնգալեզու բառարան։ «Կաթնասուններ». լատիներեն, ռուսերեն, անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն։

Գրականություն
-------------

* Henttonen, H. 2008. Lemmus lemmus
* Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գալանդերյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Նիկոլ Գասպարի Գալանդերյան** (սեպտեմբերի 7, 1881(1881-09-07), Ակն, Խարբերդի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - մարտի 2, 1944(1944-03-02), Թեհրան, Իրան), հայ կոմպոզիտոր, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

1900-1903 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Երգեցողություն է դասավանդել Շումենի, Վառնայի, Թեհրանի հայկական դպրոցներում։ 1911 թվականից ապրել է Թեհրանում։ 1925 թվականին կազմակերպել է «Գողթան» (1942 թվականից՝ «Գալանդերյան») երգչախումբը։ Գալանդերյանի երգերը գրված են քաղաքային ժողովրդական երգի ոճով՝ Վահան Տերյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Եղիշե Չարենցի, Միսաք Մեծարենցի, Դևի և այլոց բանաստեղծությունների հիման վրա։ Նրա լավագույն երգ-ռոմանսները՝ «Արդյոք ո՞ւր ես», «Ես սիրում եմ», «Հեռանալ մոռանալ», «Կապույտ աղջիկ», «Ափսոսանք», «Հովիկ», «Դու նորից եկել ես», «Ծիրանափառ գիշերներ», «Կանցնին օրեր», «Այնպես նազիկ» և այլն, անձնական քնարերգության արտահայտություն են։ Գեղջկական երգի ինտոնացիոն կառուցվածքով են գրված «Գյուղական էսքիզները», որոնց մեջ առանձնանում է «Ակնա հարսանիք» խմբերգերի շարքը («Վարդ եմ քաղել օյ նար», «Գյուլիզար», «Դալիլո-լիլո» և այլն)։ Գրել է «Լալվարի որսը» (ըստ Վահան Միրաքյանի, բեմադրվել է Թեհրանում 1928, 1930, սիրողների ուժերով), «Փարվանա» (ըստ Հովհաննես Թումանյանի, 1932), «Հովիվը» (ըստ Վրթանես Փափազյանի «Լուր-դա-լուր»-ի, 1933) օպերաները, մանկական երգեր ու օպերաներ («Չարի վերջը», «Պողոս-Պետրոս», «Պապն ու շաղգամը», «Ուլիկը» և այլն), ջութակի, թավջութակի, դաշնամուրի մանրանվագներ։

Գրականություն
-------------

* Ա. Երեմյան, Երգահան Նիկոլ Գալանդերյան, Թեհրան, 1947։
* Ց. Բրուտյան, Սփյուռքահայ երաժիշտները, Ե. 1968, էջ 188-200։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 2. — էջ 652.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.
3. ↑  ՀՍՀ, հատոր 2։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 652)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11094 · ISNI: 0000000117684603 · LCCN: n2002057894 · VIAF: 68289365 · WorldCat VIAF: 68289365 |

 |