**Գեորգ Մուխե** (գերմ.՝ Georg Muche, մայիսի 8, 1895(1895-05-08)[…], Քվերֆուրտ, Քվերֆուրտ, Պրուսիա - մարտի 26, 1987(1987-03-26)[…], Լինդաու), գերմանացի նկարիչ, ճարտարապետ և գրաֆիկ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Գեորգ Մուխեն ծնվել է 1895 թվականին գերմանական Կվերֆուրտ քաղաքում։ Դեռևս պատանեկան տարիներից նա լրջորեն զբաղվել է գեղանկարչությամբ և գրաֆիկայով, կրկնօրինակել մեծ վարպետների աշխատանքները։ 17 տարեկանում Մուխեն թողել է դպրոցը` Մյունխենում գեղանկարչության մասնավոր դասեր առնելով։ 1914 թվականին նա տեղափոխվել է Բեռլին, որտեղ ընդգրկվել է Հերվարտ Վալդենի «Der Sturm» պատկերասրահը ներկայացնող նկարիչների խմբում։ 1916 թվականին Վալդենը Մաքս Էռնստի հետ կազմակերպել է երիտասարդ Մուխեի ցուցահանդեսը, որը ներկայացրել է նկարչի 22 աշխատանքները։ Չնայած նկարչական համակարգված կրթության բացակայությանը` արվեստների դպրոցը բարձր է գնահատում Մուխեի տաղանդը` 1916 թվականին նրան ընդունելով որպես դասատու։ 1917 թվականին Գեորգ Մուխեն Պաուլ Կլեեի և Ալեքսանդր Արխիպենկոյի հետ մասնակցել է «Der Sturm» պատկերասրահի ցուցահանդեսներին։

1918 թվականին նկարիչը զորակոչվում է գերմանական բանակ և մասնակցում Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջին մարտերին, ինչից հետո նա դառնում է երդվյալ պացիֆիստ։ 1919 թվականից հետո Մուխեն բնակություն է հաստատում Բեռլինում` դառնալով նկարիչների *Նոյեմբերյան* ձախ խմբի անդամ և 1927-1929 թվականներին մասնակցելով խմբի կազմակերպած ցուցահանդեսին։ 1920 թվականին Մուխեն Վալտեր Գրոպիուսի կողմից հրավիրվում է Վայմարի Բաուհաուզ դպրոց, որտեղ դասավանդում է քսիլոգրաֆիա, իսկ 1921-1927 թվականներին ղեկավարում կտավագործերի դասարանը։ 1923 թվականին Մուխեն գլխավորում է Բաուհաուզի առաջին ցուցահանդեսի կազմակերպման հանձնաժողովը։ 1925-1926 թվականներին նա ճարտարապետ Ռիխարդ Պաուլիկի հետ նախագծում է *Երկաթե տունը* Դեսաուում։

1927 թվականին նկարիչը վերադառնում է Բեռլին` մինչև 1930 թվականը դասավանդելով Յոհանես Իտենի մասնավոր դպրոցում. վերջինիս հետ Մուխեին կապում էին բարեկամական ու ստեղծագործական կապերը։ Բացի այդ` Իտենն ու Մուխեն մազդազնան ուսմունքի հետևորդներ էին, որը հիմնված էր զրադաշտականության արևելյան պաշտամունքի վրա։ 1931-1933 թվականներին Մուխեն եղել է Բրեսլաուի Գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Գերմանիայում նացիոնալ-սոցիալիստների իշխանության հաստատումից հետո նկարչի արվեստը համարվել է դեգեներատիվ արվեստի դրսևորում։ Գեբելսի` 1937 թվականի հուլիսի 30-ին ընդունված որոշման համաձայն` Մուխեի 13 կտավներն առգրավվում են, իսկ դրանցից երկուսը` նույն թվականին ցուցադրվում Մյունխենում կայացած դեգեներատիվ արվեստի ցուցահանդեսին։

Մինչև 1938 թվականը Մուխեն դասավանդել է Բեռլինի *Արվեստ և աշխատանք* դպրոցում, զբաղվել որմնանկարչությամբ։ 1939 թվականից նա տեղափոխվում է Կրեֆելդ, որտեղ Իտենը հրավիրում է Տեքսիլ վարպետության բարձրագույն մասնագիտացված դպրոց։ Այստեղ Մուխեն հիմնում և ընդհուպ 1958 թվականը ղեկավարում է կտորի նկարչության դասարանը։ 1960 թվականին նկարիչը տեղափոխվում է Լինդաու, որտեղ վարում է նկարչի ու գրողի ստեղծագործական ազատ կյանք։

1955 թվականին Գեորգ Մուխեն մասնակցում է ժամանակակից արվեստի «documenta» ցուցահանդեսին Կասելում։ 1979 թվականին նա պարգևատրվել է Լովիս Կորինտի մրցանակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Georg Muche (նիդերլ.)
2. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  Luminous-Lint — 2005.
4. 1 2
5. 1 2  Structurae — Ratingen: 1998.
6. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
7. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու

Գրականություն
-------------

* Magdalena Droste: *Georg Muche*, Mann, Berlin, 1980, ISBN 3-7861-1301-7
* Gisela Linder: *Georg Muche: die Jahrzehnte am Bodensee, das Spätwerk*, Gessler, Friedrichshafen,1983, ISBN 3-922137-20-2
* Friedegund Weidemann: *Georg Muche*, Staatliche Museen, Berlin, 1985

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գերոգ Մուխեի հատընտիր աշխատանքներ Archived 2007-10-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Structurae · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13326462m · GND: 118584650 · ISNI: 0000 0001 0885 8018 · LCCN: n85043768 · NKC: mzk2013781738 · NTA: 06914740X · NUKAT: n2004081914 · SUDOC: 171501128 · VIAF: 32788841 · ULAN: 500020595 · WorldCat VIAF: 32788841 |

 |

 |