**Տերտրամեթիլտետրաազաբիցիկլոմեթիլօկտանդիոն** (Ադապտոլ, Մեբիկար, Մեբիքս), հոգեմետ դեղամիջոց՝ առանց ապացուցված արդյունավետության; «ցերեկային» տրանկվիլիզատոր։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Դեղը սինթեզվել է Ն.Դ.Զելինսկու անվան օրգանական քիմիայի ինստիտուտի ազոտ պարունակող միացությունների լաբորատորիայում (ղեկավար՝ Լ. Ի. Խմելնիցկի) 1971 թվականին։ Միացության հանգստացնող հատկությունը հայտնաբերել է Իրինա Զայկոննիկովան՝ Կազանի պետական բժշկական ինստիտուտի դեղաբանության ամբիոնում, ով ուսումնասիրել է պոլիազոտային հետերոցիկլները, ներառյալ երկցիկլիկ գլիկոլուրիլները։ Մեբիկար անունով դեղամիջոցը ներկայացվել է ԽՍՀՄ Առողջապահության նախարարության դեղագործական կոմիտե՝ կլինիկական փորձարկումների թույլտվություն ստանալու համար, իսկ 1978 թվականին ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության N 868 հրամանով այն հաստատվել է լայն կլինիկական օգտագործման համար՝ որպես հանգստացնող միջոց և հայտնվել դեղատների ցանցերում։

Մեբիկարի արդյունաբերական արտադրությունը մեկնարկել է Ռիգայի դեղագործական գործարանում։

2000 թվականից այն արտադրվում է Կազանի «Տատհիմֆարմպրեպարատի» դեղագործական ընկերության կողմից։

2002 թվականին Համառուսաստանյան մրցույթում դեղը ստացավ «Ռուսաստանի 100 լավագույն ապրանքները» դիպլոմը։

Դեղաբանական ազդեցություն
------------------------

Ըստ արտադրողի, այն ունի չափավոր հանգստացնող ակտիվություն. չունի մկանային հանգստացնող ազդեցություն և չի խախտում շարժումների համակարգումը։ Այն չունի քնաբեր ազդեցություն, բայց ուժեղացնում է քնաբեր միջոցների ազդեցությունը և լավացնում է քնի ընթացքը դրա խանգարման դեպքում։

Այն ազդում է է լիմբիկ-ռետիկուլյար համալիրում ընդգրկված կառույցների գործունեության վրա, մասնավորապես, ենթատեսաթմբի էմոցիոնոգեն գոտիների վրա, ինչպես նաև ազդում է բոլոր 4 հիմնական նյարդամիջնորդանյութերի վրա՝ ԳԱԿԹ-, խոլին-, սերոտոնին- և ադրեներգիկ, նպաստում է դրանց հավասարակշռությանը և ինտեգրմանը, սակայն չունի ծայրամասային հակաադրեներգիկ ազդեցություն։

Ցուցումներ
----------

Գրանցված են Մեբիկարի օգտագործման հետևյալ ցուցումները.

* նևրոզի և նևրոզանման վիճակներ, որոնք ուղեկցվում են դյուրագրգռության, հուզական գրգռվածության, անհանգստության, վախի ախտանիշներով (մասնավորապես, ռեմիսիայում գտնվող ալկոհոլիզմով հիվանդների մոտ);
* հիպոմանիակալ և տագնապա-զառանցական վիճակներ՝ առանց հոգեմետորային գրգռվածության և վարքի լուրջ խանգարումների (ներառյալ շիզոֆրենիան, ինվոլյուցիոն և անոթային փսիխոզները);
* Մնացորդային էֆեկտներ սուր փսիխոզներից հետո՝ հուզական անկայունության երևույթներով, պրոդուկտիվ ախտանիշներով;
* օրգանական ծագման քրոնիկ վերբալ հալյուցինոզ ;
* Զրկանքի համախտանիշի համալիր թերապիայի մեջ։

Կարող է օգտագործվել նեյրոլեպտիկների և այլ հանգստացնող միջոցների հետ համատեղ։

Դեղաչափեր և օգտագործման տևողություն
-----------------------------------

Նշանակվում է ներքին ընդունման համար՝ 0,3-0,6 գ հաբերով օրական 2-3 անգամ (անկախ սննդի ընդունումից)։ Առավելագույն միանգամյա չափաքանակը 3 գ է, օրական առավելագույն չափաքանակը՝ 10 գ։ Արյան մեջ ակտիվ նյութի առավելագույն խտությունը հասնում է դեղը ընդունելուց 0,5 ժամ հետո, իսկ բարձր մակարդակը պահպանվում է 3-4 ժամ, այնուհետև աստիճանաբար նվազում է։ Բուժման տևողությունը՝ մի քանի օրից մինչև 2-3 ամիս։

Ծխախոտի ծխելու հակումը նվազեցնելու համար 5-6 շաբաթվա ընթացքում նշանակվում է օրական 0,3-0,9 գ։

Ակտիվ նյութը չի նյութափոխանակվում և չի կուտակվում օրգանիզմում։

Հատուկ հրահանգներ
-----------------

Ցանկալի չէ օգտագործել վարորդների կողմից՝ աշխտանքի ընթացքում, ինչպես նաև ուշադրության կենտրոնացման բարձրացում պահանջող մասնագիտությունների դեպքում։ Պատրաստուկը հաստատված չէ FDA-ի կողմից ԱՄՆ-ում օգտագործման համար։

### Կողմնակի ազդեցություններ

Մեբիկարի ընդունման ժամանակ հնարավոր են ալերգիկ ռեակցիաներ (մաշկային քոր)։ Նման դեպքերում անհրաժեշտ է դադարեցնել օգտագործումը։ Կարող է դիտվել արյան ճնշման նվազում (հիպոտենզիա) և հիպոթերմիա (մարմնի ջերմաստիճանի նվազում 1-1,5 °C-ով), որոնք սովորաբար կարգավորվում են ինքնուրույն։ Կարող են առաջանալ նաև քնկոտություն, թուլություն, գլխապտույտ, դիսպեպսիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «SU644482A1 - Средство для лечения психических заболеваний "мебикар - Яндекс.Патенты». *yandex.ru*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 1-ին.
2. ↑  «Мебикар (дневной транквилизатор)» (ռուսերեն). Официальный сайт компании "Татхимфармпрепараты". Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 15-ին.
3. «Тетраметилтетраазабициклооктандион (Tetramethyltetraazabicyclooctandionum): инструкция, применение и формула» (ռուսերեն). Энциклопедия лекарств и товаров аптечного ассортимента "Регистр лекарственных средств России". Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 15-ին.
4. «Приказ Минздрава СССР от 18 сентября 1978 года N 868 "О разрешении к медицинскому применению новых лекарственных средств"» (ռուսերեն). Медицинский портал rudoctor.net. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 15-ին.
5. Профессор Ирина Евгеньевна Зимакова // Казанский медицинский журнал. — 2005. — № 2 (Փետրվար).
6. «Лаборатория азотсодержащих соединений N19» (ռուսերեն). Официальный сайт Института органической химии им. Н. Д.Зелинского. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 15-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեբիկար (Mebicar) - *Դեղերի և դեղագործական ապրանքների հանրագիտարան* : - Հրահանգ, կիրառություն և բանաձև:
* Տերտրամեթիլտետրաազաբիցիկլոմեթիլօկտանդիոն (Tetramethyltetraazabicyclooctandione) - *Դեղերի և դեղագործական արտադրանքների հանրագիտարան* : - Ազդող նյութ