**Թուրքական սփյուռք** (թուրքերեն՝ Türk diasporası կամ Türk gurbetçiler) վերաբերում է ազգությամբ թուրքերին, ովքեր գաղթել են Թուրքիայից, Հյուսիսային Կիպրոսից, օսմանահպատակ երկրներից կամ այլ ժամանակակից ազգային պետություններից, կամ հանդիսանում են գաղթականների ժառանգներ։ Հետևաբար, թուրքական սփյուռքը ձևավորվում է ոչ միայն մայրցամաքային Անատոլիայի և Արևելյան Թրակիայից (այսինքն՝ ժամանակակից թուրքական սահմաններից) արմատներով մարդկանց կողմից, այլ ձևավորվում է նաև թուրքական համայնքներից, որոնք նույնպես լքել են Բալկաններում թուրքական բնակավայրերի ավանդական տարածքները (օրինակ՝ Բուլղարիա, Հունաստան, Հյուսիսային Մակեդոնիա, Ռումինիա և այլն), Կիպրոս կղզին, Վրաստանի Մեսխեթի շրջանը և արաբական աշխարհը (ինչպիսիք են Ալժիրը, Իրաքը, Լիբանանը)։

Թուրքական միգրացիայի մեծ մասը եղել է դեպի Արևմտյան և Հյուսիսային Եվրոպա: Մինչդեռ, նախկին օսմանահպատակ տարածքներում թուրքական գրեթե բոլոր փոքրամասնությունները մեծ սփյուռք ունեն Թուրքիայում, որոնցից շատերը գաղթել են որպես փախստականներ։ Ավելին, Կրետեի թուրքերը տեղաշարժվել են Լևանտով մեկ, Կիպրոսի թուրքերը զգալի սփյուռք ունեն անգլախոս երկրներում (հատկապես Մեծ Բրիտանիայում և Ավստրալիայում), Մեսխեթի թուրքերը մեծ սփյուռք ունեն Կենտրոնական Ասիայում. իսկ Ալժիրի թուրքերն ու Թունիսի թուրքերը հիմնականում բնակություն են հաստատել Ֆրանսիայում։ Այն բանից հետո, երբ 2007 թվականին Բուլղարիայի թուրքերն ու Ռումինիայի թուրքերը ստացան ԵՄ քաղաքացիություն, նրանց սփյուռքը Արևմտյան Եվրոպայում զգալիորեն ավելացավ, երբ 2012 թվականին տեղաշարժի սահմանափակումները դադարեցվեցին:

Եվրոպա
------

Հիմնական հոդված՝ Թուրքերը Եվրոպայում
Դեռևս 1997 թվականին պրոֆեսոր Սերվետ Բայրամը և պրոֆեսոր Բարբարա Զելսն ասացին, որ Արևմտյան Եվրոպայում և Բալկաններում (այսինքն՝ չհաշված Կիպրոսը և Թուրքիան) ապրում է 10 միլիոն թուրք։ Ազգային և քաղաքագիտական հետազոտությունների կենտրոնի ներկայացուցիչ Բորիս Խարկովսկին հայտնել էր, մինչև 2010 թվականը Եվրամիությունում ապրում է մինչև 15 միլիոն թուրք։ Ըստ Արաքս Փաշայանի՝ 2012 թվականի դրությամբ միայն 10 միլիոն «եվրոպացի թուրքեր» ապրում էին Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Նիդերլանդներում և Բելգիայում։ Ավելին, զգալի թուրքական համայնքներ կան Ավստրիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Շվեյցարիայում, Իտալիայում, Լիխտենշտայնում և սկանդինավյան երկրներում: Մինչդեռ մոտ 400,000 մեսխեթցի թուրքեր ապրում են հետխորհրդային երկրների եվրոպական շրջաններում (Ադրբեջան, Վրաստան, Ղազախստան, Ռուսաստան և Ուկրաինա):

### Գերմանիա

Ենիցե ծխախոտի մզկիթանման գործարանը Դրեզդենում
Հիմնական հոդված՝ Թուրքերը Գերմանիայում
Գերմանաբնակ թուրքերը թուրքական սփյուռքի ամենամեծ թուրքական համայնքն են, ինչպես նաև Գերմանիայի ամենամեծ ազգային փոքրամասնությունը: Ըստ մարդահամարի՝ Գերմանիայում բնակվում է մոտ երեք միլիոն թուրք՝ ոչ միայն Թուրքիայում ծնվածներ, այլ նաև ժառանգներ։ Գերմանիայում ապրող թուրքերի մեծամասնությունը կա՛մ ժամանել է Թուրքիայից, կա՛մ ծագում է այդ երկրից։ Այնուամենայնիվ, կան նաև նշանակալից ազգային համայնքներ, որոնք եկել են (կամ սերում են) այլ հետօսմանյան ազգային պետություններից՝ Բալկաններից (հատկապես Բուլղարիայից և Հունաստանից), ինչպես նաև Կիպրոս կղզուց և Լիբանանից: Բոլորովին վերջերս, եվրոպական միգրանտների ճգնաժամից հետո (2014-19), զգալի աճ է գրանցվել նաև Սիրիայից, Իրաքից և Կոսովոյից Գերմանիա ժամանած թուրքերի թվի մեջ։

### Ֆրանսիա

Հիմնական հոդված՝ Թուրքերը Ֆրանսիայում
Ֆրանսաբնակ թուրքերը Արևմտյան Եվրոպայի խոշորագույն թուրքական համայնքներից մեկը։ Այստեղ Թուրքիայի Հանրապետությունից տեղափոխված թուրքերից բացի որոշ թիվ են կազմում Հյուսիսային Աֆրիկայից (հատկապես Ալժիրից և Թունիսից), Բալկաններից (օրինակ՝ Բուլղարիա, Հունաստան, Կոսովո, Հյուսիսային Մակեդոնիա և Ռումինիա), Կիպրոս կղզուց, իսկ վերջերս՝ Իրաքից, Լիբանանից և Սիրիայից։ 2014 թվականին պրոֆեսոր Պիեռ Վերմերենը L'Express-ում հայտնել է, որ թուրք բնակչությունը կազմում է մոտ 800,000: Այնուամենայնիվ, 2010 թվականին դոկտոր Ժան-Գուստավ Հենցի և դոկտոր Միշել Հասելմանի ավելի վաղ ակադեմիական հրապարակումը ասում էր, որ Ֆրանսիայում արդեն ապրում է 1 միլիոն թուրք: Պրոֆեսոր Իզզեթ Էրը, ինչպես նաև ֆրանսահայ քաղաքական գործիչ Գարո Յալիչը նույնպես հայտնել են, որ Ֆրանսիայում 2011 և 2012 թվականներին համապատասխանաբար 1,000,000 թուրք է եղել։ Վերջերս թուրք-ֆրանսիական բնակչությունը գնահատվում է ավելի քան մեկ միլիոն՝ համաձայն Le Petit Journal (2019) ֆրանսերեն հրապարակված հոդվածների և Marianne ամսագրի (2020)։

### Նիդերլանդներ

«Արևմտյան մզկիթ»՝ Վեստերմոսկ կամ «սուրբ Սոֆիա մզկիթ» Ամստերդամում
Հիմնական հոդված՝ Թուրքերը Նիդերլանդներում
Նիդերլանդաբնակ թուրքական համայնքը մեծամասամբ սերում է Թուրքիայի Հանրապետությունից, ինչպես նաև մասամբ Բալկաններից (օրինակ՝ հատկապես Բուլղարիայից, Հունաստանից և Հյուսիսային Մակեդոնիայից), Կիպրոս կղզուց, և վերջերս՝ Սիրիայից, Իրաքից և Կոսովոյից եվրոպական միգրանտների ճգնաժամի ժամանակ։ Բացի այդ, թուրքական սփյուռքից գաղթ է եղել այստեղ. բազմաթիվ բելգիաբնակ ու գերմանաբնակ թուրքեր տեղափոխվել են Նիդերլանդներ: Նիդերլանդների պաշտոնական մարդահամարը հավաքում է տվյալներ միայն ծննդյան երկրի մասին, այլ ոչ ազգային: Հետևաբար, թուրք միգրանտների ընդհանուր թիվը (անկախ ծննդավայրից) և համայնքի երրորդ, չորրորդ կամ հինգերորդ սերունդը միասին հաշվարկվել են։ Սյուզան Ալբերսը, Ադ Բաքուսը և Պիտեր Մայսկենը հայտնել են, որ «տարիների ընթացքում» հոլանդա-թուրքական համայնքը «պետք է կազմեր կես միլիոն»։ Դեռևս 2003 թվականին, համաձայն քաղաքագետ և միջազգային հարաբերությունների փորձագետ դոկտոր Նատալի Տոչիի, որ Նիդերլանդներում բնակվում է արդեն երկու միլիոն թուրք։ Նույնը հաստատել է Ռիտա վան Վինը, և այլ հեղինակներ ու աղբյուրներ: ՊաշՆիդեռլանդներում 2022 թվականին Թուրքիայում ծնված առնվազն մեկ տատիկ ու պապիկ ունեցող մարդկանց ընդհանուր թիվը կազմել է առնվազն 466.200:

Ասիա
----

Հյուսիսային Ամերիկա
-------------------

Հարավային Ամերիկա
-----------------

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Bayram, Servet; Seels, Barbara (1997), «The Utilization of Instructional Technology in Turkey», *Educational Technology Research and Development*, Springer, **45** (1): 112, doi:10.1007/BF02299617, «There are about 10 million Turks living in the Balkan area of southeastern Europe and in western Europe at present.»
2. ↑  *52% of Europeans say no to Turkey's EU membership*, Aysor, 2010, Վերցված է 7 November 2020-ին, «This is not all of a sudden, says expert at the Center for Ethnic and Political Science Studies, Boris Kharkovsky. "These days, up to 15 million Turks live in the EU countries...»
3. ↑  Pashayan, Araks (2012), «Integration of Muslims in Europe and the Gülen», in Weller, Paul; Ihsan, Yilmaz (eds.), *European Muslims, Civility and Public Life: Perspectives On and From the Gülen Movement*, Continuum International Publishing Group, ISBN 978-1-4411-0207-2, «There are around 10 million Euro-Turks living in the European Union countries of Germany, France, the Netherlands and Belgium.»
4. ↑  Al Jazeera (2014). «Ahıska Türklerinin 70 yıllık sürgünü». *Al Jazeera*. Վերցված է 2016-07-05-ին.
5. ↑  Federal Statistical Office of Germany. «Population, Migration and integration».
6. ↑  Vermeren, Pierre [in ֆրանսերեն] (2014). «Face à l'islam de France, du déni à la paralysie». Վերցված է 28 October 2020-ին. «Depuis dix ans, ce chiffre est régulièrement ben brèche: les estimations hautes décrivent une France qui compterait 4 à 5 millions d'Algériens et descendants, autour de 3 millions de Marocains, 1 million de Tunisiens, 2 millions d'Africains du Sahel, 800 000 Turcs, etc.»
7. ↑  Hentz, Jean-Gustave; Hasselmann, Michel (2010). *Transculturalité, religion, traditions autour de la mort en réanimation*. Springer-Verlag France. doi:10.1007/978-2-287-99072-4\_33. ISBN 978-2-287-99072-4. «La France d'aujourd'hui est une société multiculturelle et multiethnique riche de 4,9 millions de migrants représentant environ 8 % de la population du pays. L'immigration massive de populations du sud de l'Europe de culture catholique après la deuxième guerre mondiale a été suivie par l'arrivée de trois millions d'Africains du Nord, d'un million de Turcs et de contingents importants d'Afrique Noire et d'Asie qui ont implanté en France un islam majoritairement sunnite (Maghrébins et Africains de l'Ouest) mais aussi chiite (Pakistanais et Africains de l'Est).»
8. ↑  Nalci, Aris (2012), *An Interview with Garo Yalic, Advisor to Valerie Boyer*, Armenian Weekly, Վերցված է 28 October 2020-ին, «there are also about a million French people of Turkish origin that will show their weight in the electoral balance.»
9. ↑  Gallard, Joseph; Nguyen, Julien (2020), *Il est temps que la France appelle à de véritables sanctions contre le jeu d'Erdogan*, Marianne, Վերցված է 25 November 2020-ին, «... et ce grâce à la nombreuse diaspora turque, en particulier en France et en Allemagne. Ils seraient environ un million dans l'Hexagone, si ce n'est plus...es raisons derrière ne sont pas difficiles à deviner : l'immense population turque en Allemagne, estimée par Merkel elle-même aux alentours de sept millions et qui ne manquerait pas de se faire entendre si l'Allemagne prenait des mesures allant à l'encontre de la Turquie.»
10. ↑  Sag, Armand (2016), «De destinteresse in Nederland», *Platform Dergisi* (December 2016): 59, «Officieel zijn ze met bijna 500.000 mensen aanwezig in Nederland, meer omdat Turken uit Bulgarije... Griekenland... Cyprus... Macedonie... en bijvoorbeeld Turken die geen Turkse ntionaliteit meer habben of Turken uit Belgie en Duitsland die zich nu gevestigd hebben in Nederland. Hiermee zouden er bijna driekwart miljon tot een miljoen Turken in Nederland wonen.»
11. ↑  Aalberse, Suzanne; Backus, Ad; Muysken, Pieter [in հոլանդերեն] (2019), *Heritage Languages: A language Contact Approach*, John Benjamins Publishing Company, էջ 90, ISBN 978-9027261762, «the Dutch Turkish community... out of a population that over the years must have numbered half a million.»
12. ↑  Nathalie Tocci (2003), *EU Accession Dynamics and Conflict Resolution: The Case of Cyprus 1988-2002* (PDF), London School of Economics, էջ 232, «The Dutch government was concerned about Turkey's reaction to the European Council's conclusions on Cyprus, keeping in mind the presence of two million Turks in Holland and the strong business links with Turkey.»
13. ↑  van Veen, Rita (2007), *De koningin heeft oog voor andere culturen*, Trouw, Վերցված է 25 December 2020-ին, «Erol kan niet voor alle twee miljoen Turken in Nederland spreken, maar hij denkt dat Beatrix wel goed ligt bij veel van zijn landgenoten.»
14. ↑  CBS. «Bevolking - Integratie en Samenleven | CBS». *Bevolking - Integratie en Samenleven | CBS* (հոլանդերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023-04-08-ին. Վերցված է 2023-04-06-ին.