**Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում**, 2020 թվականի հուլիսի կեսերին Սուդանի արևմուտքում տեղի ունեցած հարձակումների շարքը։ Սուդանի ղեկավարությունը և Միավորված ազգերի կազմակերպության և Աֆրիկյան միության համատեղ առաքելությունը Դարֆուրում (ՅՈՒՆԱՄԻԴ) զանգվածային սպանությունները կապում են հողային հակամարտությունների հետ՝ գյուղական տնտեսությամբ զբաղվելու իրավունքների պատճառով, որոնք առաջացել են ոչ արաբական ցեղային ֆերմերների՝ մասալիտների և արաբ բեդուինների ցեղերի միջև, որոնց կառավարությունը պատասխանատու է համարում հարձակումների համար։

Նախապատմություն
---------------

2003 թվականից Սուդանի Արևմուտքում Դարֆուրում քաղաքացիական պատերազմ է ընթանում։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում տարբեր էթնիկ խմբեր արտաքսվել են իրենց հողից։ Այլ տարածաշրջաններից մարդիկ տեղափոխվել են և գրավել լքված հողը, բայց 2010-ականներին հողատերերը վերադարձել են հայրենիք և սկսել վիճարկել սեփականության իրավունքը։

Ըստ «Ռադիո Դաբանգի» հաղորդումների՝ ենթադրաբար անկախ ռադիոկայանն ու նորությունների աղբյուրը․ «1970 թվականի չգրանցված հողերի մասին օրենքը կառավարությանը թույլ տվեց ուժ կիրառել հողի պաշտպանության համար և խրախուսել փոքրամասնության կողմից հողի ձեռք բերումը հարուստ ներդրողների (տեղական կամ օտարերկրյա) կողմից, ինչը հանգեցրեց գյուղատնտեսների օտարմանը իրենց ավանդական հայրենիքից և որևէ ֆորմալ լեգիտիմության կամ իրավական կարգավիճակի մերժմանը սեփականության ավանդական իրավունքի նկատմամբ»։

Տարածաշրջանում գյուղատնտեսությունը հիմնականում դադարել է հակամարտության ժամանակ, և 2020 թվականի սկզբին Սուդանի կառավարությունը միջամտել է, որպեսզի հողը վերադարձնի սկզբնական տերերին։

Հարձակույ
---------

### Հուլիսի 12․ Կուտում, Հյուսիսային Դարֆուր

2020 թվականի հուլիսի 12-ին առնվազն 9 մարդ է զոհվել, 20-ը՝ վիրավորվել ցուցարարների վրա զինված հարձակման հետևանքով, որը տեղի է ունեցել անհայտ զինյալների կողմից մոտոցիկլետների, ուղտերի և ձիերի վրա՝ Ֆատա-Բորնոյի շրջանում, Հյուսիսային Դարֆուրի Կուտում քաղաքի մոտ։ Ի պատասխան՝ կառավարությունը որոշել է արտակարգ դրություն սահմանել նահանգի ամբողջ տարածքում։ Ականատեսները նաև հայտարարել են, որ գրոհայինները թեթև ու ծանր զենք են օգտագործել և թալանել են քաղաքային շուկան ոստիկանական ուժերի դուրսբերումից հետո։

### Հուլիսի 24․ Աբուդոս, Հարավային Դարֆուր

2020 թվականի հուլիսի 24-ին գրոհայինները ներխուժել են Հարավային Դարֆուրի Աբուդոս գյուղ, տեղի ցեղերի առաջնորդների խոսքով։ Հարձակման հետևանքով զոհվել է առնվազն 20 մարդ, ևս 22-ը վիրավորվել են։ Զոհերի թվում երեխաներ են եղել, ըստ վարչապետ Աբդալլահ Համդուկի։ Նա բռնությունը կապել է այն բանի հետ, որ ֆերմերները վերադառնում են իրենց դաշտեր և խոստացել զորքեր ուղարկել Դարֆուր, որպեսզի «պաշտպանեն քաղաքացիներին և գյուղատնտեսական սեզոնը»։ Այդ զորքերը կբաժանվեն Դարֆուրի ողջ տարածաշրջանով և բաղկացած կլինեն ինչպես ոստիկանությունից, այնպես էլ ռազմական ստորաբաժանումներից։

### Հուլիսի 25-26․ Մաստերի, Արևմտյան Դարֆուր

2020 թվականի հուլիսի 25-ին և 26-ին Արևմտյան Դարֆուրում տեղի է ունեցել ևս մեկ սպանդ՝ մոտ 500 ապստամբների մասնակցությամբ, որոնք հարձակվել են մասալիտների համայնքի Բեյդայի մոտ գտնվող մաստերի գյուղի վրա, ինչի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 60 մարդ։ Մաստերին Չադի հետ սահմանին գտնվող գյուղ է։ ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ ևս 60 մարդ վիրավորվել է հարձակման հետևանքով, և որ հարձակվողները ևս թալանել ու այրել են գյուղերը։ ՄԱԿ-ի հայտարարության մեջ ասվում է, որ դա «անվտանգության խախտման վերջին միջադեպերից մեկն է, որոնց մասին հաղորդվել էր անցյալ շաբաթ», և որ տարածաշրջանի մյուս համայնքները ոչնչացվել են։ Հաղորդվում է նաև 2020 թվականի հուլիսի 19-ից Արևմտյան Դարֆուրում առնվազն յոթ մահացու հարձակումների մասին։ ՄԱԿ-ը ենթադրություն է հայտնել, որ հակամարտությունը կապված է հողի սեփականության շուրջ վեճերի հետ. Դարֆուրից տեղի բնակիչների հեռանալուց հետո 2000-ական թվականների սկզբին անձանց մյուս խմբերը զավթել են լքված հողերը։ Վերջին տարիներին տեղի բնակիչները փորձել են վերադառնալ իրենց երկիր։ Ոչ մի խմբավորում պատասխանատվություն չի ստանձնել հարձակումների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Sudan deploys security forces after 120 dead, injured in attack in Darfur»։ *Middle East Monitor* (անգլերեն)։ 2020 թ․ հուլիսի 28։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 28
2. ↑   (ֆրանսերեն) *Soudan : le gouvernement envoie l'armée au Darfour en proie à une flambée de violences*, France TV info, «Khartoum veut stopper les milices arabes proches de l'ancien président Omar el-Béchir qui terrorisent les populations dans l'ouest du pays [Cartum wants to stop the arab militias aligned with the old president Omar el Bechir who are terrorizing the West of the country.»
3. ↑  «About us | Radio Dabanga»։ *www.dabangasudan.org* (անգլերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 29
4. 1 2  «Unamid conference addresses land ownership in Darfur»։ *Radio Dabanga*։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 28
5. 1 2 3 4  Sudan sending troops to Darfur after 60 killed(անգլ.) : journal. — 2020.
6. 1 2  «Gunmen kill at least 22 villagers in South Darfur, locals say»։ 2020 թ․ հուլիսի 25 – via Reuters
7. 1 2  «Sudan to send more troops to Darfur after attacks»։ *BBC News*։ 2020 թ․ հուլիսի 27։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 27
8. ↑  UN condemns deadly violence in Sudan’s North Darfur
9. ↑  «Attackers kill at least 20 in Sudan's Darfur, says tribal chief»։ *Al Jazeera English*։ 2020 թ․ հուլիսի 25
10. 1 2  «Sudan to deploy troops to Darfur after killings: PM Hamdok»։ *www.aljazeera.com*։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 27
11. 1 2  «Dozens killed in renewed violence in Sudan's Darfur: UN»։ *www.aljazeera.com*։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 27
12. ↑  Deutsche Welle (www.dw.com)։ «More than 60 killed in fresh attacks in Sudan's Darfur region | DW | 27.07.2020»։ *DW.COM*