**Ստեֆ Վերտհայմեր** (գերմ.՝ Stef Wertheimer, եբրայերեն՝ סטף ורטהיימר‎, հուլիսի 16, 1926(1926-07-16), Kippenheim), իսրայելցի ձեռնարկատեր և հասարակական գործիչ։ Միլիարդատեր, Գալիլեայի և Նեգևի արդյունաբերական պարկերի ստեղծող, 9-րդ գումարման Քնեսեթի պատգամավոր (Ժողովրդավարական շարժում հանուն փոփոխությունների խմբակցությունից), 1991 թվականի Իսրայելի մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Ստեֆ Վերտհայմերը ծնվել է Քիփենհայմում (Գերմանիա) 1926 թվականին։ 1937 թվականին նրա ընտանիքը, փախչելով նացիստական ռեժիմից, գաղթել է մերձդնեստրյան Պաղեստին։ Ստեֆը սովորել է Թել Ավիվի «Նորդաու» դպրոցում, սակայն 14 տարեկանում հեռացվել է կռվի պատճառով՝ միջնակարգ կրթությունը այդպես էլ չավարտելով։ Նա աշխատանք է գտել տեսախցիկների վերանորոգման արհեստանոցում, այնուհետև աշխատել է օպտիկական տեխնիկա վաճառող խանութում։ 1943 թվականին Ստեֆը որպես կամավոր մեկնել է բրիտանական զինված ուժեր՝ դառնալով Բահրեյնի ռազմաօդային ուժերի բազայի օպտիկայի վերանորոգման տեխնիկ։ Պաղեստինում պատերազմից հետո վերադառնալով՝ նա մտել է «Արմավենիների» մեջ և ավարտել թռիչքային դասընթացները, դրանից հետո աշխատել է ընդհատակյա արհեստանոցում՝ զենք նախագծելով, իսկ 1948 թվականին «Պալմահի» կազմում միացել է «Իֆտահ»-ի դիվերսիոն ստորաբաժանմանը։

Վերտհայմերը Նագարիում ստեղծել է «Իսկար» (եբրայերեն՝ ישקר) ֆիրման՝ զբաղվելով գերամուր համաձուլվածքներից կտրող գործիքների մշակմամբ և թողարկմամբ։ Ավելի ուշ՝ 1968 թվականին, երբ Ֆրանսիան, որն Իսրայելին տուրբիններ էր մատակարարում ավիացիոն շարժիչների համար, էմբարգո է մտցրել, Վերտհայմերը հիմնադրել է նոր ընկերություն՝ «Տեխնոլոգիատ Լեհավիմ»-ը՝ կարողանալով իսրայելական ռազմաօդային ուժերի համար ներկրվող դետալները փոխարինել հայրենական ինքնաթիռներով։ 1982 թվականին նրա նախաձեռնությամբ ստեղծվել է Գալիլեայի Թեֆեն արդյունաբերական պարկը, և հետագայում Վերտհայմերն ակտիվորեն մասնակցել է Գալիլեայում և Նեգևում, ինչպես նաև Թուրքիայում, նման արդյունաբերական գոտիների ստեղծմանը։ Նրա կողմից հիմնվել է Գալիլեայի Կֆար Վրադիմ ավանը, որի սկզբնական բնակչությունը բաղկացած էր նրա ձեռնարկությունների աշխատակիցների։

70-ականների կեսերին Վերտհայմերը հետաքրքրվել է քաղաքականությամբ և դարձել Փոփոխությունների համար ժողովրդավարական շարժման ստեղծողներից մեկը։ Երբ նոր կուսակցությունը հաջողությամբ հանդես է եկել 1977 թվականին Քնեսեթի ընտրություններում, Վերտհայմերը դարձել է պատգամավոր, շարժման պառակտումից հետո Փոփոխությունների համար ժողովրդավարական շարժումը մնացել է «Շինույ» խմբակցության շարքերում։ Նա Քնեսեթում ընդգրկված էր արտաքին գործերի ու պաշտպանության և տնտեսության հարցերով հանձնաժողովում, սակայն, իր իսկ խոսքերով՝ շուտով այն եզրակացությանն է հանգել, որ որպես որպես արդյունաբերող հասարակությանը ավելի մեծ օգուտ կարող է տալ, քան որպես քաղաքական գործիչ։

2006 թվականին հաղորդվել էր Ուորեն Բաֆեթի կողմից «Իսկար» ընկերության բաժնետոմսերի 80%-ի ձեռքբերման մասին։ Գործարքի չափը կազմել է 4 մլրդ դոլար, և Վերտհայմերը, որի անձնական կապիտալն արդեն 2005 թվականի վերջին կազմում էր 2,4 մլրդ դոլար, դրանից հետո պաշտոնապես դարձել է ամենահարուստ իսրայելացին։ «Իսկարի» բաժնետոմսերի մնացորդը Բաֆեթը Վերտհայմերի ընտանիքից գնել է 2013 թվականին՝ երկու միլիարդ դոլարով։ Մեկ տարի անց «Տեխնոլոգիյատ Լեհավիմ»-ի բաժնետոմսերի 51%-ը վաճառվել է ամերիկյան *Pratt & Whitney* կոնցեռնին, գործարքի ծավալը չի հրապարակվել, բայց գնահատվում է հարյուր միլիոնավոր դոլարներ։

Ստեֆ Վերտհայմերն ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։ Ստեֆի ավագ որդին՝ Էյթան Վերտհայմերը, «Իսկարա»-ի նախկին գլխավոր տնօրենն է և Իսրայելում խոշորագույն տոհմային ձիաբուծարանի սեփականատերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  חה"כ זאב (סטף) ורטהיימר — Knesset.
2. 1 2 3  Danna Harman. (March 13, 2015)։ «How is one of Israel's wealthiest men voting in the election?»։ *HaAretz*։ Վերցված է 2015-06-25
3. 1 2   *Вертхаймер Зеев*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
4. 1 2  Կաղապար:Knesset.gov.il
5. ↑  Stacy Perman. (March 14, 2008)։ «Who Is Stef Wertheimer?»։ *Bloomberg BusinessWeek*։ Վերցված է 2015-06-25
6. ↑  «Уоррен Баффет приобрел за 4 миллиарда долларов израильскую компанию Iscar»։ NEWSru.co.il։ 6 мая 2006։ Վերցված է 2015-06-25
7. ↑  David Shamah. (March 10, 2015)։ «Stef Wertheimer: Zionism needs economic recalibration»։ *Times of Israel*։ Վերցված է 2015-06-25
8. ↑  «Pratt & Whitney buys Israel's Blades Technology»։ *Globes*։ May 1, 2014։ Վերցված է 2015-06-25
9. ↑  Стеф Вертхаймер и семья на сайте Forbes(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 123499658 · ISNI: 0000000120465444 · LCCN: n99022867 · NUKAT: n2013004974 · VIAF: 11636419 · WorldCat VIAF: 11636419 |

 |