**Atari DOS**, հանդիսանում է ակավառակի օպերացիոն համակարգ օգտագործվում էAtari 8-bit ընտանիք համակարգիչներում։ Օպերացիոն համակարգ-ի ընդարձակումը բեռնված էր հիշողության մեջ։ անհրաժեշտ է, Atari համակարգիչը disk drive մուտք անելու համար։ Այս ընդարձակումով օպերացիոն համակարգը ավելացրեց սկավառակի բռնակ և այլ ֆայլի կառավարման հնարավորություններ։

Ամենակարևորը սկավառակի բռնակի երկարաձգումն է։ Atari DOS 2.0, սա **Ֆայլի կառավարման համակարգ է**  (FMS), որը իրականացվում է ֆայլ համակարգը բեռնված ճկուն մագնիսական համակարգի կողմից։ Սա նշանակում է լրացուցիչ առնվազ32 kB Պատահական մուտքի հիշողղություն-ը անհրաժեշտ էր ղեկավարելու DOS ծանրաբեռնվածությունը։

Տարբերակներ
-----------

Կային Atari DOS-ի մի քանի մատչելի տարբերակներ, առաջին տարբերակը թողարկվել 1979.

### DOS 1.0

DOS-ից Atari առաջին տարբերակի բոլոր հրամանները հասանելի էին միայն մենյուին. Դա *810*սկավառակ կրիչներ կեպլեքս է. Այս տարբերակը, որը ամբողջովին հիշողության բնակիչ է, դարձրեց այն ավելի արագ, բայց հիշողությունը՝ օկուպացված տարածք.

### DOS 2.0

Հայտնի է նաև որպես *Սավառակի օպերացիոն համակարգի II տարբերակ 2.0S*
Երկրորդ ավելի հայտնի տարբերակը DOS-ից Atari –ի *810* սակավառակի կրիչներ կոմլեքսն է և ավելի վաղ *1050* սկավառակ կրիչներ. Այն համարվում է ATARI DOS-ի նվազագույն ընդհանուր հայտարարը, ինչպես ցանկացած Atari-համատեղելի սկավառակատար կարող է կարդալ այս ֆորմատը *DOS 2.0S-ի հետ* ։

*DOS 2.0S*-ը բաղկացած է `DOS.SYS` և `DUP.SYS`. `DOS.SYS`տեղադրված է հիշողության մեջ, իսկ `DUP.SYS` պարունակում է սկավառակի կոմունալ ծառայությություններ և բեռնված է միայն այն ժամանակ, երբ օգտվողը դուրս է գալիս DOS-ից։

Բացի bug ամրագրման, *DOS 2.0S* լավագույնը բարելավվել է `NOTE/POINT` աջակցությունը և ավտոմատ առաջադրվել է Atari executable ֆայլի անվանը `AUTORUN.SYS`։ Քանի որ օգտվողի հիշողության մեջ էր, երբ ջնջվել էր `DUP.SYS`բեռվածությունը, ստեղծված տարբերակին `MEM.SAV` ֆայլը ավելացվել է։ Այս պահվող օգտվողի հիշողությունը ժամանակավոր ֆայլ է(`MEM.SAV`) և վերականգնվում է այն բանից հետո, երբ `DUP.SYS` բեռնաթափված է։ Նախորդ ցանկի մենյուները *DOS 1.0*-ից, `N. DEFINE DEVICE`, փոխարինվել են `N. CREATE MEM.SAV` in *DOS 2.0S*։

Տարբերակ 2.0S single-density սկավառակ էր, 2.0D double-densityսկավառակ էր. 2.0D 815 Dual Disk Drive էր։

### DOS 3.0

DOS-ի նոր տարբերակը միավորված էր Atari-ից *1050* սկավառակի կրիչների հետ. Այն օգտագործվել է նոր *Enhanced Density* ունակությամբ (կոչվում է նաև Atari as *Dual Density*) առաջարկվում է *1050* կողմից։

Կազմակերպելով հատված-ը բլոգների մեջ, Atari-ին ակնկալում էր անգործունյա սկավառակների մեծ հզորություն, բայց դա հանգեցրեց անհամատեղելիություն *DOS 2.0S*-ի հետ. DOS 3-ց ֆայլերը չեն կարող փոխարկվել *DOS 2.0*.Արդյունքում, DOS 3.0 չափազանց հայտնի է և չի ստանալու համատարած ընդունում Atari օգտվողի շրջանում։ Բողոքների շնորհիվ, Atari ազատ է արձակել *DOS 2.5*-ը, որը ազատ է արձակվել DOS 3.0-ից հետո, խախտում է ստանդարտ տարբերակի անվանակոչության փորձը։

*DOS 3.0* ներառում է Atari HELP օգնությունը և/կամ հակառակ ստեղնը։ Օգնություն ֆակլերը անհրաժեշտ է ներկայացնել dos սկավառակի ուշադրությանը։

### DOS 2.5

Հայտնի է նաև որպես *Սկավառակի օպերացիոն համակարգ II տարբերակ 2.5*
Իրենց հաճախորդներին լսելուց հետո, Atari-ին արձակեց իրենց նախորդ DOS-ի բարելավված տարբերակը։ Սա թույլ է տալիս օգտագործել Enhanced Density սկավառակները, և այնտեղ օգտակար է կարդալ DOS 3 սկավառակը. Լրացուցիչ տարբերակը ավելացված էր մենյուին (`P. FORMAT SINGLE`) single-density սկավառակի ֆորմատով։ DOS 2.5 էր առաքվել *1050* սկավառակի կրիչներ, իսկ ավելի վաղ *XF551* սկավառակի կրիչներ։

Կոմունալ ծառայություններից ներառված են `DISKFIX.COM`, `COPY32.COM`, `SETUP.COM` և `RAMDISK.COM`։

### DOS 4.0

Կոդի անունը արտադրության ժամանակ։ *QDOS*
DOS 4.0 –ը նախատեսված էր **1450XLD**-ի համար։ Իրավունքները վերադարձվում են Michael Barall-ին, ով տեղադրում է այն հանրության սեփականությունում։ Այն ավելի ուշ հրատարակվել է ANTIC Software-ի կողմից։ DOS 4.0 բլոկների փոխարեն օգտագործվել է միալնակ ոլորտը, և աջակցել է միայնակ, ընդլայնված, և կրկնակի խտությունը, ինչպես նաև թե' միայնակ և, թե' կրկնակի երկկողմանի կրիչներ։ DOS 4.0-ը համատեղելի չէր DOS 2 կամ 3 սկավառակների հետ, բայց կարող էր կարդալ դրանց ֆայլերը։ Այն նաև ինքնաբերաբար չի ընտրի խտությունը, և անհրաժեշտ է գնալ և ընտրել ճիշտ խտությունը ընտրացանկից։

### DOS XE

Կոդի անունը արտադրության ընթացքում։ *ADOS*
Երբ Atari *XF551*-ը դուրս եկավ, ոչ միայն եղել է Atari-ի առաջին drive-ը որ կարող էր կարդալ կրկնակի խտությունսկավառակները, այլ նաև կրկնակի միակողմանի։ Այսպեսով, DOS-ի համար ավելացված էր կրկնակի խտության աջակցություն և կրկնակի միակողմանիսկավառակ։

Նոր սեփականության սկավառակի ֆորմատը *DOS XE* –ը անհամատեղելի է արել *DOS 2.0S*-ի կամ *DOS 2.5*-ի հետ։ Անհրաժեշտ էր առանձին կոմունալ, 2.0 ֆայլերից ավել կարդալու համար։

Միայն XL/XE համակարգիչներն են աջակցել, որ *DOS XE*-ը չի աշխատի ավելի քան 400/800 համակարգիչների վրա։

*DOS XE* նաև ֆայլերին ամսաթվերը դրոշմելու, ենթահանձնաժողովները և տեղեկագրքերը I/O XF551-ի համար է։

*DOS XE* –ը վերջին DOS-ն է Atari-ի կողմից Atari 8-bit ընտանիքի համար։

Երրորդ կողմի DOS ծրագրեր
------------------------

Շատերը այս DOS-ից ազատ են արձակվել արտադրողների երրորդ կողմի կրիչներից, ովքեր վարում էին փոփոխություններ, կամ նրանց համար, ովքեր դժգոհ էին առկա DOS-ից։ Հաճախ, այս DOS-երը կարող էին կարդալ սկավառակների բարձրագույն զբաղվածությամբ, և կարող են արագ սահմանել սկավառակների ուղղությունը դեպի կարդալ սկավառակը (օգտագործելով *Warp Speed* կամ *Ultra-Speed* տեխնիկան). Այս DOS-ից շատերը (բացառությամբ Sparta DOS) DOS 2.0-ի հետ համատեղելի են։

### SmartDOS

Մենյու պայմանավորված DOS էր, որը համատեղելի էր DOS 2.0-ի հետ։ Առաջինը երրորդ կողմի DOS ծրագրերը աջակցել են կրկնակի խտություն կրիչներին։

Շատերը ներառում են լրացուցիչ հատվածի պատճենահանում և հավաստում, արագության ստուգում, ֆայլի հաստատելու կամ վերածելու մասին։

Գրված է John Chenoweth –ի և Ron Beiber-ի կողմից։

### OS/A+ և DOS XL

DOS –ը արտադրվել է Optimized Systems Software-ի կողմից։ Համատեղելի է DOS 2.0-ի հետ - թույլ է տալիս օգտագործել Double Density floppy-ին։ Ի տարբերություն ATARI DOS-ի մեծ մասին, սա օգտագործում է տիրապետումը գծի մենյուի փոխարեն։ DOS XL տրամադրել է ծրագիրը հրամանատարության գծին։

### SuperDOS

Այս DOS –ը կարող է կարդալ SS/ED/DD/DS սկավառակները, և օգտագործել սկավառակը արագացնելու բոլոր հայտնի մեթոդները-ասվում է երրորդ կողմի drive արտադրողների կողմից։

Հրատարակված է Technical Support-ի կողմից։ Գրված է Paul Nicholls-ի կողմից։

### TopDOS

Մենյուն պայմանավորված DOS է ուժեղացված հնարավորություններով։ Սկավառակը տեղեկատու սարքերի տեսակ է և կարող է սահմանել, ցուցադրել հնարավորությունները. Ֆայլը կարող է սեղմված լինել։ Կարող է ցուցադրված ջնջված ֆայլերը վերականգնել։ Որոշ առաջավոր պարտավորությունների սեփականություն TOPDOS ձևաչափով։

Հրապարակված է Eclipse Software-ի կողմից։

### MyDOS

Այս DOS-ը ավելացնում է օգտագործման ենթաբաժնի տեղեկագրքեր և աջակցում դժվար կրիչներին։

Հրապարակված է Wordmark Systems-ի կողմից, ներառում է ամբողջական կոդով։

### SpartaDOS

Այս DOS-ը օգտագործվում է տիրապետում-line ինտերֆայսում։ Անհամատեղելի է DOS 2.0-ի հետ, բայց կարող է կարդալ DOS 2.0 սկավառակը։ Աջակցում է ենթահանձնաժողովներին և տեղեկագրքերին և կոշտ սկավառակներին՝ լինելով ընդունակ կառավարելու համակարգերի ֆայլերի չափը մինչև 16 ՄԲ։ Ներառված կարողությունը ստեղծում է ֆայլերի պարզունակ խմբաքանակ։

#### SpartaDOS X

Կաղապար:Գլխավոր
Ավելի բարդ տարբերակը SpartaDOS-ն է, որը խիստ նման է MS-DOS-ին իր տեսքով։ Այն առաքվել է 64K ROM cartridge։

#### Real.Dos

SpartaDOS-ը համատեղելի է DOS-ին (փաստորեն, վերանվանված տարբերակը SpartaDOS 3.x, շնորհիվ իրական պատճառների)։

RealDOS is Shareware ըստ Stephen J. Carden և Ken Ames։

### BW-DOS

SpartaDOS-ը համատեղելի է DOS-ին, վերջին 1.30 տարբերակը հրատարակվել է 1995-ի դեկտեմբերին։ Այն ունի շատ ցածր հիշողություն համեմատ բնօրինակ SpartaDOS-ի և չի օգտագործում RAM-ը ROM-ի տակ XL/XE մեքենաները, այսպիսով նա կարող է օգտագործել Atari 400/800-ի հին մոդելները։

BW-DOS is Freeware Jiří Bernasek-ի կողմից։

### DOS 2.6

Atari-ի համայնքը փոխվել է DOS 2.0-ին ավելացել է մի քանի առանձնահատկություններ և թույլ է տալիս երկակ օգտագործման խտություն սկավառակի կրիչների համար, "look and feel" DOS 2.0-ի համար։ Մի նոր առանձնահատկություն է ավելացել "RADIX"-ին, որը կարելի է օգտագործել թարգմանելու hexadecimal թվերը բազայի 10 կամ 10-ից մինչև բազային hex։

Disk ձևաչափեր
-------------

Մի շարք տարբեր ձևաչափեր գոյություն ունի Atari սկավառակի համար։ Ստանդարտ Atari մեկ երկկողմանի, մեկ սկավառակի խտություն էր 720 հատվածների բաժանված 40 հետքերը. Հետո ձևավորման հետ Atari 2 համատեղելի է DOS-ին, 707 ոլորտներում ազատ են. Յուրաքանչյուր 128 բայթ հատվածը օգտագործվում է վերջին 3 բայթի housekeeping data-ի համար (բայթերը օգտագործվում են, ֆայլի համարը, հաջորդ ոլորտները), թողնելով 125 բայթ տվյալների համար։

* **Մեկ երկկողմանի, միայնակ խտության։ 40 հետքերը 18 հատվածներին մեկ շավղի հետ,** 128 **բայթ մեկ հատվածում։ 90Kկարողություններ։**
* **Մեկ երկկողմանի, կրկնակի խտության**։ 40 հետքերը 18 հատվածների մեկ շավղի հետ, **256** բայթ մեկ հատվածում։ 180K կարողություններ։
* **Մեկ երկկողմանի, ընդլայնված խտության**։ 40 հետքերը **26**հատվածների մեկ շավղի հետ, 128 բայթ մեկ հատվածում. 127K կարողություններ։
* **Կրկնակի միակողմանի, կրկնակի խտության**։ **80** հետքերը (մի կողմի 40 հետքերը) 18հատվածների մեկ շավղի հետ, 256 բայթ մեկ հատվածում․ 360K կարողություններ։

Հիշատակում
----------

1. ↑  Atari

* Inside Atari DOS by Bill Wilkinson
* Mapping the Atari, Revised Edition by Ian Chadwick

Արտաքին հղումներ
----------------

* What are Atari DOS 1, DOS 2.0S, DOS 3, DOS 2.5, and DOS XE? — From the Atari 8-bit FAQ
* Atari DOS Reference Manual Archived 2011-05-15 at the Wayback Machine. — Reference manual for DOS 3.
* Antic Vol.4 No.3 Everything You Wanted To Know About Every DOS
* Atari Dos 4 Archived 2010-03-05 at the Wayback Machine. Documentation on Atari DOS 4
* BEWE-DOS 1.30 Archived 2009-11-30 at the Wayback Machine. BEWE-DOS Manual
* XFormer, a free Atari Emulator which needs no ROM's and other items