recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կանաչ Կարմիր Կապույտ**

**Մանուշակագույն Կապույտ Մանուշակագույն**

---

**Կապույտ Մանուշակագույն Կարմիր**
**Կանաչ Մանուշակագույն Կանաչ**

---

Ստրուպի էֆեկտ անվանում են այն փաստը, որ բառերի առաջին շարքի գույներն անվանելը ավելի հեշտ է և արագ, քան երկրորդը։
Հոգեբանության մեջ **Ստրուպի էֆեկտ** անվանում են (անգլ.՝ Stroop effect) ռեակցիայի հետաձգումը բառեր կարդալիս, երբ բառերի գույնը չի համընկնում գրված բառերի հետ (օրինակ «կարմիր» բառը գրված է կապույտ գույնով)։

Էֆեկտն անվանվել է Ջոն Ռիդլի Ստրուպի պատվին, որն առաջին անգամ այս թեստն անգլերեն է հրապարակել 1935 թվականին։ Մինչ այդ այս էֆեկտը հրապարակվել էր Գերմանիայում 1929 թվականին։ Այս հետազոտությունը դարձել է փորձարարական հոգեբանության պատմության մեջ ամենաշատ մեջբերված հետազոտություններից մեկը։

Նախնական փորձ
-------------

Իր հետազոտություններում Ստրուպն օգտագործել է նույն թեստի մի քանի տարբերակ, որոնց համար օգտագործվել է երեք տարբեր տեսակի խթան՝

1. գույների անվանումներ, որոնք տպագրված են սև գույնով,
2. գույների անվանումներ, որոնք տպագրված են ոչ այն գույնով, որը բառի իմաստն է,
3. Ընտրված գույների քառակուսիներ։

Առաջին փորձի ժամանակ օգտագործվել են 1-ին և 2-րդ տարբերակները։ Փորձի մասնակիցներից պահանջվում էր կարդալ գրված բառերը՝ անկախ գրելու համար օգտագործվող գույներից (օրինակ, նրանք պետք է կարդան մանուշակագույնը՝ անկախ օգտագործված գույնից)։ Երկրորդ փորձի ժամանակ կիրառվեցին 2-րդ և 3-րդ խթանները և մասնակիցներին խնդրեցին անվանել թանաքի գույները՝ անտեսելով երկրորդ տարբերակի գրավոր բառերը և երրորդ տարբերակում՝ քառակուսիների գույների անվանումները։ Երրորդ փորձի ժամանակ Ստրուպն ուսումնասիրեց, թե ինչպես է պրակտիկան ազդում մասնակիցների կողմից առաջադրանքերի կատարման վրա։ Ստրուպը նկատեց, որ երկրորդ առաջադրանքը կատարելու համար մասնակիցներից ավելի երկար ժամանակ պահանջվեց, քան երկրորդ փորձի ժամանակ, երբ նրանցից պահանջվում էր անվանել  քառակուսիների գույները։ Այս ուշացումը չի դրսևորվել առաջին փորձի ժամանակ։

Կիրառում
--------

ԱՄՆ-ում Ստրուպի թեստերը կիրառվում էին ուղեղում փոփոխությունները սահմանելու համար (տարիքային և ոչ միայն)։ Օրինակ, դեպրեսիա ունեցող պացիենտներն ավելի դանդաղ էին անվանում անկումային բառերի գույները («պատերազմ», «քաղցկեղ», «սպանություն»)։ Այսօր Ստրուպի թեստը լայնորեն հայտնի է որպես իմացական կարծրության և ճանաչողական վերահսկման ճկունության ախտորոշման մեթոդ և դրա վրա հիմնված առաջադրանքները հաճախ ներառվում են ինքնազարգացման և ուղեղի մարզման ծրագրերում։

Ըստ լուրերի՝ 1950-ականներին ԱՄՆ-ում Ստրուպի ռուսերեն լեզվով թեստը կիրառվել է խորհրդային հետախույզներին բացահայտելու համար։ Ռուսերեն իմացող մարդն ուշացումով էր գույներն անվանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Studies of interference in serial verbal reactions". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 30-ին. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 12.
2. ↑  Sex Sleep Eat Drink Dream: A Day in the Life of Your Body — Jennifer Ackerman — Google Книги
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վասիլի Քաթանյան (այլ կիրառումներ)

**Վասիլի Քաթանյան** (ռուս.՝ Василий Абгарович Катанян, ապրիլի 15, 1902(1902-04-15), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 15, 1980(1980-02-15), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայազգի ռուսալեզու գրականագետ, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1938 թվականից։

Խորհրդային վավերագրական կինոռեժիսոր Վասիլի Քաթանյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Մոսկվայում, նշանավոր բժիշկ Աբգար Քաթանյանի ընտանիքում։ 1920 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի գիմնազիան, այնուհետև սովորել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տնտեսագիտական ֆակուլտետում։ 1921 թվականին աշխատել է Թբիլիսիի Կովրոստայի խմբագրությունում և Վրաստանի լուսժողկոմատում։ 1923-1927 թվականներին եղել է Զակկնիգա հրատարակչության տնօրենի տեղակալ։

1927 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա և աշխատել տարբեր խմբագրություններում։ «Նոր Լեֆ» ամսագրում աշխատել է Վլադիմիր Մայակովսկու հետ, մտերմացել նրա հետ, դարձել Մայակովսկու ամենաճանաչված կենսագիրը, նրա երկերի հմուտ ու բարեխիղճ մեկնաբանը։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ լույս է տեսել Վ. Մայակովսկու երկերի առաջին լիակատար ժողովածուն (1934-1939)։ Քաթանյանը գիտական ծանոթագրություններով է օժտել այդ առաջին լիակատար ժողովածուի բոլոր վեց հատորները։ Նույն գործուն մասնակցությունը նա ցուցաբերել է նաև Մայակովսկու երկերի լիակատար ժողովածուի երկրորդ հրատարակության ժամանակ (1939-1949)։ Բացի այդ նրա խմբագրությամբ են լույս տեսել Մայակովսկու մի շարք գրքեր։

Վասիլի Քաթանյանի նշանավոր երկը «Վ. Մայակովսկու կյանքի ու ստեղծագործության տարեգրությունը» գիրքն է, որը բանաստեղծի կյանքի ամենահանգամանալից վավերագիրն է։ Այդ գիրքը ռուսերեն լույս է տեսել հինգ անգամ (1986 թ.-ի տվյալներով), թարգմանվել է նաև իտալերեն։

Վ. Քաթանյանը գրել է նաև պիեսներ և կինոսցենարներ։ Նրա որդին՝ Վասիլի Վասիլիի Քաթանյանը կինոռեժիսոր է, լենինյան մրցանակի դափնեկիր։ Վասիլի Աբգարի Քաթանյանը մահացել է Մոսկվայում։

Պարգևներ
--------

* «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ

Ընտանիք
-------

Առաջին կինը եղել է Մարիա Պետրովնա Սինելնիկովան (1906-1987)։ 1922 թվականին ամուսնացել է Գալինա Դմիտրիևնա Կլեպացկայայի հետ (1904-1991)։ 1937 թվականից մինչև կյանքի վերջը եղե է Լիլիա Բրիկի ամուսինը (ամուսնությունը պաշտոնապես գրանցել են 1956 թվականին)։

Որդին՝ Վասիլի Քաթանյանը, կինոռեժիսոր, գրող է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. ↑  "Վասիլի Քաթանյանի մասին avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունիսի 27-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 14.
3. ↑  *Գրական տեղեկատու*. Երևան: «Սովետական գրող». 1986. p. 566.
4. ↑  "Лилино ли теперь это поле?". *Журнал "Чайка"* (in ռուսերեն). 2015 թ․ դեկտեմբերի 29. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 28.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production · Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90674723 · BNE: XX975637 · BNF: 16159194t · CiNii: DA0510520X, DA14564387 · CONOR: 24515683 · GND: 122246640 · ICCU: RAVV002035 · ISNI: 0000000108617679 · LCCN: n86139671 · LNB: 000255384 · NKC: js20020812530 · NLA: 35066996 · NTA: 072076968 · NUKAT: n98024786 · SUDOC: 138515875 · VIAF: 213838 · WorldCat VIAF: 213838 |

 |

 |
**Արեպա**, եգիպտացորենի խմորից կամ եգիպտացորենի ալյուրից պատրաստված բլիթներ։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Կոլումբիայի և Վենեսուելայի խոհանոցներում։

Այդ երկրներում արեպաները կերակրի մեջ օգտագործվում են գրեթե ամեն օր։ Երբեմն արեպաները կիսում են և մատուցում միջուկով՝ պանրով, ավոկադոյով և այլն։ Չափսերը, եգիպտացորենի ալյուրի տեսակները և բաղադրիչները տարբերվում են։ Արեպաներ հանդիպում են նաև Պանամայի, Պուերտո Ռիկոյի (Դոմինիկյան հանրապետություն) Տրինիդադ և Տոբագոյի և Կանարյան կղզիների խոհանոցներում։ Ձևով նրանք նման են մեքսիկական գորդիտաներին և սալվադորյան պուպուսամերին։

Բնութագիր
---------

Ապերաները տափակ, կլոր, առանց թթխմորի, եգիպտացորենի ալյուրից պատրաստված կարկանդակներ են։ Ըստ պատրաստման եղանակի՝ տարբերվում են տապակած, կարմրացրած, խաշած, շոգեխաշած արեպաներ։ Արեպաները՝ կախված տարածաշրջանից, նաև տարբերվում են գույնով, հոտով, չափսերով, միջուկով։ Արեպաները կարող են լինել լցոնված կամ պատված լինել մսով, ձվով, լոլիկով, աղցանով, պանրով, մանր ծովախեցգետիններով և ձկով։

Պատրաստում
----------

Եգիպտացորենի ալյուրը խառնում են ջրի և աղի հետ, իսկ երբեմն բուսայուղի կամ կարագի, ձվի և/կամ կարագի հետ։ Ստացված խառնուրդից հեշտությամբ պատրաստվում են կոտլետի նման բլիթներ։ Եգիպտացորենի պատրաստումը արեպայի համար ընթանում է առանց նիստամալիզացիայի (եգիպտացորենի սերմերի խաշումը կամ թրջումը փայտամոխրի լուծույթում)։ Սրա շնորհիվ արեպայի ալյուրը ավելի լավն է դառնում տորտիլի պատրաստամն համար օգտագործված ալյուրից։

Արեպայի համար նախատեսված ալյուրը պատրաստելու համար այն եփում են ջրում այնուհետև չորացնում։ Այսպիսի ալյուր օգտագործում են նաև խալկաս, բոլոս, ցամալե, էմպանդաս, չիչա և նման ճաշատեսակներ պատրաստելու համար։ Ալյուրը կարող է անվանվել masarepa, masa de arepa, masa al instante կամ harina precocida։ Եգիպտացորեին ալյուրի ամենահայտնի բրենդներն են համարվում Harina PAN-ը, Harina Juana -ը և Goya-ն Վենեսուելայում, Areparina-ն Կոլումբիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Arepas". whats4eats. Retrieved 9 января 2017.
2. ↑  "Arepas". picapica. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 9 января 2017. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  Blazes, Marian. "Masarepa - Precooked Corn Flour for Making Arepas". *About Food*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 9 января 2017. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Աուտ Սկերիս** (անգլ.՝ Out Skerries), Շոտլանդական կղզեխմբի արևելյան մասում գտնվող ոչ մեծ կղզեխումբ։

Ստուգաբանություն
----------------

Անվան վերջավորությունը՝ Սկերիս (անգլ.՝ Skerries), միգուցե նշանակում է շխերներ՝ կղզեխումբ՝ կազմված փոքր քարքարոտ կղզիներից։

Աշխարհագրություն
----------------

Տե՛ս նաև՝ Շոտլանդիայի աշխարհագրություն
Աուտ Սկերիսը գտնվում է Շոտլանդիայի արևելյան սահմանում։ Ներառում է Բաունդ Սկերիս, Բրեռեյ, Գրյունեյ, Հաուսեյ և այլ կղզիներ։ Մոտ գտնվող խոշոր կղզիները Մայնլենդին և Ուոլսին են արևմուտքում, Յելլին՝ հյուսիս-արևմուտքում և Ֆետլարին՝ հյուսիսում։

Կղզիների ընդհանուր մակերեսը 4 քառ․ կմ է։

Բնակչություն
------------

Բնակչությունը տեղակայված է երկու հիմնական՝ Բրեռեյ և Հաուսեյ երկու կղզիներում։

Տնտեսություն
------------

«Shetland Islands Council Ferries» ընկերության լաստանավերը սպասարկում են Վիդլին գյուղում և Լերուիկ քաղաքում՝ Մայնլենդի արևելյան ափում և Ուոլսի կղզու Սիմբիստեր գյուղում։

Կրթություն
----------

Աշխատում է «Skerries School» միջնակարգ դպրոցը, երեք միջին դասարանով, չորսը՝ հիմնական դպրոցում, չորս նախապատրաստական դասարաններում (2009 թվական)։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Բաունդ Սկերիս կղզում գործող փարոս «Աուտ Սկերիսը» կառուցվել է 1858 թվականին՝ Դևիդ և Թոմսոն Ստիվենսոնների կողմից 1971 թվականին ներառվել է ճարտարապետական հուշարձանների «B» կատեգորիայի ցանկի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Паромная переправа". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Средняя школа «Skerries School»". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Маяк «Аут-Скеррис»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 3-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Архитектурный памятник категории «B»

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: nr00004885 · VIAF: 172731746 · WorldCat VIAF: 172731746 |

 |
**Առաջին վերաբնակների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник первым переселенцам), քանդակագործական հորինվածք Ռուսաստանի Դաշնության Կալինինգրադի մարզի Սովետսկ քաղաքում։ Գտնվում է քաղաքի կայարանամերձ հրապարակում։ 1943 թվականի «ՏԵ-7336» շոգեքարշի մոտ կանգնած են երեք բրոնզե քանդակներ։ Սա Կալինինգրադի մարզի միակ հուշարձան է` նվիրված 1945-1950-ական թվականներին պատերազմից ավերված տարածաշրջանի տնտեսությունը վերականգնելու համար ժամանած առաջին վերաբնակներին։

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2015 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը բաղկացած է 963 կգ ընդհանուր քաշով երեք բրոնզե պատկերաքանդակներից. Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցած ավագ լեյտենանտ, նրա կինը և նրանց փոքրիկ որդին։ Նրանց հետևում իրերով պայուսակ է։ Սպայի կրծքին երեք պարգևներ են` «Արիության մեդալ», «Մարտական ծառայություն մեդալ» և «Քյոնիգսբերգի գրավում» մեդալ։ Լեյտենանտի և նրա տիկնոջ քանդակները ստատիկ են, նրանց դեմքերն արտահայտում են անհանգստություն և կասկածանք, իսկ ահա երեխան շարժման մեջ է, ձգտում է առաջին քայլերն անել նոր երկրում, որը վիճակված է դառնալու նրա երկրորդ Հայրենիքը։

Հուշարձանի հեղինակն է կալինինգրադցի քանդակագործ, Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ Անդրեյ Շևցովը։ Քանդակները ձուլվել են Գուրևսկի արհեստանոցում։

Հուշարձանը կառուցելու համար միջոցները` 1,5 միլիոն ռուբլի, հատկացվել են մարզային գանձարանից։ Արձանախմբի բացումը տեղի է ունեցել 2015 թվականի մայիսի 1-ին։

Աղբյուրներ
----------

* "Памятник первым переселенцам Калининградской области установят в Советске". Новости 40161.ru. 2013 թ․ սեպտեմբերի 30. Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 19-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 10.
* "В Советске установили памятник первым переселенцам". Новости 40161.ru. 2015 թ․ ապրիլի 24. Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 19-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 10.
* Александр Катеруша (2013 թ․ մայիսի 7). "Под Калининградом открыли памятник первым переселенцам". Комсомольская правда. Калининград. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 10.
* "В Советске открыли памятник первым переселенцам". Клопс.ru. 2015 թ․ մայիսի 7. Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 9-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 10.
* Памятник первым переселенцам на Викимапии
**Ջուզզեպե Տուչիի անվան արևելյան արվեստ ազգային թանգարան** (իտալ.՝ Museo nazionale d'arte orientale Giuseppe Tucci, MNOR), թանգարանը, որը գտնվում է Իտալիայի Հռոմ քաղաքում և նվիրված է արևելքի արվեստին։ Թանգարանի ներկայիս տնօրենն է Մասսւմւլիանո Ա. Պոլիչետին (իտալ.՝ Massimiliano A. Polichetti)։

Հավաքածուներ
------------

Թանգարանը հիանալի է բուդդիզմի վաղ պատմությանը վերաբերող հավաքածուվ՝ գանդհարական արվեստի առարկաներով՝ բերված Աֆրիկայի և իտալական հնէաբանական ինստիտուտի և Արևելքի պաղեստինյան շրջանից, Աֆղանստանը՝ Տեպե-Սարդար բուդդայական տաճարի ավերակներ և Մասուդ 3-րդի պալատը Գազայում, արևելյան Իրան՝ նախապատմական Շախր-Սոտե քաղաք, ինչպես նաև արվեստի առարկաներ Նեպալից, Տիբեթից, Լաթաքիայից, որոնք հավաքվել են Ջուզեպպե Տուչիի կողմից 1928-1948 թվականների ճանապարհորդության տարիներին։

Շինություն
----------

Թանգարանը հիմնվել է 1957 թվականին և զբաղեցնում է Պալացո Բրանկաչոյի մի մասը, որը կանգնեցվել է Բրանկաչիո ընտանիքի խողմից ֆրանցիսկանական կանանց վանքի և հնամյա եկեղեցու վայրում։ Շինությունը հերթական անգամ վերակառուցվել է, երբ վերածվել թանգարանի։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  dati.beniculturali.it — 2014.
2. ↑  *Italian National Institute of Statistics*  — 2017.
3. ↑  "Palazzo Brancaccio - Museo Nazionale d'Arte Orientale "Giuseppe Tucci" (MNOR)". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք Archived 2012-01-25 at the Wayback Machine.
* Musee Asiatica

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12312473z · ISNI: 0000000121935612 · LCCN: n79054499 · NKC: kn20121210008 · SUDOC: 032014325 · VIAF: 157742782 · WorldCat VIAF: 157742782 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ստորին Կուզ Յու (այլ կիրառումներ)

**Ստորին Կուզ Յու** (ռուս.՝ Нижняя Кузь-Ю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Փոքր Վիզինգա գետի ձախ ափին՝ 108 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 9 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000019652
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001965
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Ստորին Կուզ Յու". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 28.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
|  |
| --- |
| (աուդիո)(աուդիո) |
| Առավոտյան տրամադրություն |
|  Կատարում է Չեխիայի ազգային սիմֆոնիկ նվագախումբը |
|  |

**«Առավոտյան տրամադրություն»** (նորվ.՝ Morgenstemning, առավել հայտնի որպես «Առավոտ»), նորվեգացի կոմպոզիտոր Էդվարդ Գրիգի երաժշտական ստեղծագործություն Պեր Գյունտ սիմֆոնիկ սյուիտից, որը գրվել է 1875 թվականին՝ դրամատուրգ Հենրիկ Իբսենի համանուն պիեսի հիման վրա։

Կառուցվածք
----------

Պեր Գյունտ սյուիտը սկսվում է «Առավոտ» պիեսով, որը կառուցված է մեկ հնգատոն մեղեդու տարբերակային զարգացման վրա։ Այն հնչում է որպես Պերի հուշերը հայրենիքի մասին։ Ժողովրդական հովվական նվագ հիշեցնող մեղեդին հանդարդ է ու լուսավոր։ Երաժշտությունը մեր առջև պատկերում է աստիճանաբար արթնացող բնությունը՝ արևը, որը շողում է ծվատվող ամպերի միջից, նոր արթնացող ու դեռևս քնաթաթախ թռչունների ծլվլոցը, քամուց օրորվող տերևների սոսափյունը և վճիտ աղբյուրների կարկաչյունը։

Պիեսում մենանվագով հանդես են գալիս ֆլեյտա և հոբոյ փողային նվագարանները։ Առավել պատկերավոր է հնչում պիեսի միջին հատվածը, որի կենտրոնում մեղեդին անհետանում է՝ տեղը զիջելով հարմոնիային, գունեղ և համարձակ ակորդների համադրությամբ։ Սա պիեսի կուլմինացիոն հատվածն է։ Այստեղ հնչում է ամբողջ նվագախումբը, որից հետո հնչողությունն աստիճանաբար թուլանում՝ կրկին դառնալով պարզ ու վճիտ։ Պիեսի վերջում երաժշտությունը նմանակում է անտառային ձայների հնչողությանը։ Ֆլեյտայի վերջին ելևէջներով լռում են ակորդները։

Տես նաև
-------

Պեր Գյունտ (սիմֆոնիկ սյուիտ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Григ. Сюита «Пер Гюнт», Уроки музыки, Григ. Сюита «Пер Гюнт», Музыка и театр, Музыка к драматическому спектаклю
2. ↑  Ibsen, Henrik (2016). "Act 4, Scene 4". *Peer Gynt* [*Peer Gynt and Brand*]. Translated by Hill, Geoffrey. Penguin.
3. ↑  Jeal, Erica (2001 թ․ օգոստոսի 11). "Prom 27: *Peer Gynt*". *The Guardian*. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունվարի 2. Retrieved 2012 թ․ հունվարի 2. one listened differently to "Morning" on discovering that it doesn't illustrate dawn in the fjords but a hazy sunrise in the middle of the Sahara.

Արտաքին հղումներ
----------------

Edvard Grieg - Peer Gynt - Suite No. 1, Op. 46 - I. Morning Mood
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Իսպիրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արթուր Դավիթի Իսպիրյան** (օգոստոսի 15, 1962(1962-08-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգիչ։ Երևանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ (2018-2023)։ Երևանի ավագանու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ինժեներական ֆակուլտետը։ Երգել սկսել է վաղ տարիքից։ Երաժշտական գործունեությունը սկսել է 1988 թվականին կոմպոզիտոր Արթուր Գրիգորյանի աջակցությամբ։ 1989 թվականին Տալլինում Վահագն Հայրապետյանի հետ հանդես է եկել մենահամերգով։ 1992 թվականին Արթուր Գրիգորյանի և Տաթևիկ Հովհաննիսյանի հետ Լոս Անջելեսում հանդես է եկել համերգային ծրագրով, 1996 թվականին համերգով ներկայացել է Էլվինա Մակարյանի հետ։

Արժանացել է տարբեր մրցանակների, այդ թվում՝ «Տարվա լավագույն երգիչ»։

2018 թվականի սեպտեմբերի 23-ին կայացած Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների արդյունքում «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ։

2023 թվականի սեպտեմբերի 17-ին կայացած Երևանի ավագանու ընտրություններում Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ։

Կուսակցական պատկանելությունը

Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն

Ձայնասկավառակներ
----------------

* «Colors of StevieLand», 1999
* «Երեք մոմեր», 2001
* «Ասում են, թե», 2003
* «Art & Ispace», 2005
* «Ջազավանս», 2005
* «Ռադիո Երևան», 2008
* «Inspiration», 2009, ալբոմը նվիրված է որդիներին՝ Դավիթին ու Շահենին և կնոջը՝ Մադլեն Մինասյանին
* «Once Upon a Time in Yerevan», 2012

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արթուր Իսպիրյանի կենսագրությունը AV Production կայքում". Արխիվացված է the original 2021 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18.
2. ↑  Inspiration by Arthur Ispirian
3. ↑  «Ամենակարևորը քաղաքացու գիտակցությունն է». Արթուր Իսպիրյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արթուր Իսպիրյանի կատարումներից youtube-ում
* Արթուր Իսպիրյանի կատարումը TEDx Yerevan-ի ժամանակ
**Վալբոնայի հովիտ ազգային պարկ** (ալբ․՝ Parku Kombëtar "Lugina e Valbonës"), բնության հատուկ պահպանվող տարածք, որ տեղակայված է Ալբանիայում՝ Տրոպոյայի շրջանի ու Կուկասի գավառի տարածքներում։ Այն գտնվում է Բայրամ Ցուրի քաղաքից 25-30 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

Վալբոնայի հովիտ պարկը Ալբանիայի այն երեք ազգային պարկերից մեկն է, որ ձևավորվել են 1996 թվականի հունվարի 15-ին Մինիստրների խորհրդի № 102 որոշմամբ (մյուս երկուսն են՝ *Qafë Shtamë* և *Zall Gjoçaj*): Ազգային պարկի տարածքը կազմում է 80 քառակուսի կիլոմետր։ Այն զբաղեցնում է Վալբոնա գետի վերին հոսանքները, որ գտնվում են Հյուսիսալբանական Ալպերում։ Հյուսիսում պարկը շարունակվում է Չեռնոգորիայի սահմանից այն կողմ, արևմուտքում հասնում է մինչև Տետի ազգային պարկի սահմանները (ալբ․՝ Thethi), իսկ արևելքում տարածվում է մինչև *Lumi i Gashit* արգելոցը։ Վալբոնայի հովիտ ազգային պարկի բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 400-ից մինչև 2692 մետր։ Պարկի տարածքում կան բազմաթիվ քարայրներ։ Դրանց թվում է Դրագոբի քարայրը, որտեղ մահացել է Ալբանիայի ազգային հերոս Բայրամ Ցուրին։

Ալբանիան, Չեռնոգորիան ու Կոսովոյի Հանրապետությունը նախատեսում են ստեղծել բնության պահպանվող տարածք, որ տեղակայված կլինի երեք պետությունների տարածքում և կկոչվի «Բալկանյան խաղաղության պարկ»։

Բուսական աշխարհ
---------------

Վալբոնայի հովտում աճող ծառերի շարքում հանդիպում են եվրոպական հաճարենի (*Fagus sylvatica*), Հելդրեյխի սոճի (*Pinus heldreichii*), բալկանյան (մակեդոնական) սոճի (*Pinus peuce*), սոճի սովորական (*Pinus silvestris*), շագանակենի ցանովի (*Castanea sativa*), ընկուզենի սովորական (*Juglans regia*), խնձորենի անտառային (*Malus sylvestris*) և այլն։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Ազգային պարկի տարածքում հանդիպում են այնպիսի կաթնասուններ, ինչպիսիք են գորշ արջը (*Ursus arctos*), գայլը (*Canis lupus*), սովորական լուսանը (*Felis lynx*), այծյամը (*Capreolus capreolus*), քարայծը (*Rupicapra rupicapra*), վարազը (*Sus scrofa*):

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  RRJETI I ZONAVE TË MBROJTURA NË SHQIPËRI
2. ↑  *Collectif,Dominique Auzias,Jean-Paul* Albanie 2014 Petit Futé. — 2014. — С. 14.
3. ↑  Sulejmani, Edlira. "Bashkepunimi rajonal bisedime per nje park kombetar shqiptaro-kosovaro-malazez". *Alsattv* (in Albanian). Արխիվացված է the original 2011 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 28. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. 1 2  "Guidë trustike (udhë-rrëfyese)Lugina e Valbonës", authors: Beqir Bala, Briken Osmani, p. 6-13
5. ↑  "Parku kombëtar i Valbones dhe prespektiva e zhvillimit te turizmit", WWF (World Wildlife Fund), Admir Seci, Abdulla Diku
6. ↑  "Zonat e mbrojtura të Shqipërisë", Nihat Dragoti, Zamir Dedej dhe Pëllumb Abeshi, 2007; ch. 6, pg. 204.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 107197730X · VIAF: 316389071 · WorldCat VIAF: 316389071 |

 |
**Ստորին Այպա** (ռուս.՝ Нижняя Айпа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պյոզա գետի ձախ ափին՝ 82 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 44 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության>"Государственный водный реестр РФ: Нижняя Айпа (Нижняя Айпа, Айпа)". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 20-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)</ref>.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03030000212103000050053**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103005005**
* *Ավազանի կոդը* - **03.03.00.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Արևմտյան Ֆոլկլենդ** (անգլ.՝ West Falkland, իսպ.՝ Isla Gran Malvina), Ֆոլկլենդյան կղզիների կղզիներից, որը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հարավային մասում։ Կղզեխմբի գլխավոր կղզիներից մեկն է։ Այն իր մակերեսով կղզեխմբի կղզիներից երկրորդն է, Արևելյան Ֆոլկլենդից (*East Falkland*) հետո։ Տնտեսության հիմքը համարվում է ոչխարաբուծությունը։

Աշխարհագրություն
----------------

Զբաղեցնում է 4532 կմ² մակերես։ Ափի երկարությունը 1258,7 կմ է։ Արևելյան մասի ռելիեֆն ավելի լեռնային է։ Կղզու ամենաբարձր կետը Ադամ լեռն է, որի բարձրությունը ծովի մակարդակից 700 մ է։ Բարձրությամբ երկրորդ լեռը Ռոբինսոնն է, որն ունի 695 մ բարձրություն։ Կղզու 2 հիմնական գետերն են Ուարան և Չարտեսը։
Կղզում հանդիպում են պինգվինների գաղութներ։ Այստեղ բնադրում են *Phalacrocoracidae* ընտանիքի ներկայացուցիչ թռչունները։

Բնակչություն
------------

2006 թվականի վիճակագրական տվյալների համաձայն կղզու բնակչությունը 127 մարդ է, իսկ 2001 թվականի տվյալներով՝ 144 մարդ։ Խոշոր բնակավայր է Պորտ Հովարդը, որը գտնվում է կղզու արևելյան հատվածում։ Մեծությամբ երկրորդ բնակավայրը Ֆոքս Բեյն է՝ նույնանուն ծովափին, Արևմտյան Ֆոլկլենդից դեպի հարավ-արևելք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Inventory of European data sources relevant for coastal erosion assessment in Europe (page 122)". European Commission. 2002. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 25. The source uses metric units. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ postscript (link)
2. ↑  "Falklands.info Geography". *web page*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Falkland Islands Census Statistics, 2006" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2010 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Վասակ Իշխանի ավետարան**, 13-րդ դարի հայկական ձեռագիր մատյան։ Պահպանվում է Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց վանքի մատենադարանում։ Ընդօրինակվել և պատկերազարդվել է Կիլիկիայի Հեթում Ա թագավորի եղբայր Վասակ իշխանի պատվերով։ Վասակ իշխանի և նրա Կոստանդին ու Հեթում որդիների ընծայական նկարի տակ Հովհաննես Արքաեղբոր հիշատակագրությունը վկայում է այս ձեռագրի ազգակցությունը Հովհաննես Արքաեղբոր դպրոցի 1287 թվականի Ավետարանի (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր N» 197) հետ, որն ապացուցվում է որոշ տերունական նկարների պատկերագրական նմանություններով։ «Վասակ Իշխանի ավետարան» պատկերազարդել է «Կեռան թագուհու ավետարանի» մանրանկարչի դպրոցին պատկանող ծաղկող։ Ընծայական նկարը հայ մանրանկարչության մեջ առաջիններից է, որ մատնանշեց «Հրեշտակի հայտնությունը յուղաբեր կանանց», մանրանկարը 1260-1270 թվականներին պատկերազարդված «Վասակ իշխանի ավետարան»-ից (Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց վանք) նշում է արևմտյան արվեստից ուղղակի փոխառնված լինելը (Բարեգութ Աստվածամոր տիպը)։ Հայ նկարիչն այստեղ զուգորդել է բարեխոսության և հովանավորության թեմաները՝ հեռանալով եվրոպական օրինակներից։ Տերունական նկարները գտնվում են համապատասխան տեքստի կողքին՝ նկարված ազատ թերթի վրա, նրանցում շեշտվում է Քրիստոսի կյանքի հուզական կողմը։ «Կեռան թագուհու ավետարան»֊ի տերունական մանրանկարների համեմատությամբ կան որոշ տարբերություններ՝ հորինվածքի, գործող անձանց թվի, կեցվածքների և այլնի միջև՝ բայց հագուստների ոսկեգիծ ծալքերի մշակումը, տիպաժները, բնանկարը (ժայռեր, բլուրներ են) մեծ հարազատություն ունեն։ Մատթեոսի ավետարանի տիտղոսաթերթի վրա Հեսեի ծառի պատկերումը, որ վաղուց հայտնի էր Արևմուտքում, առաշին և լավագույն օրինակներից է կիլիկյան մանրանկարչության մեջ։ Ձեռագիրն աչքի է ընկնում իր հարուստ լուսանցանկարներով, որոնք ներկայացնում են ընձյուղավոր տերևներով ու գալարներով շրջանակներ․ դրանց մեջ պատկերված են Քրիստոսի կյանքը ներկայացնող տեսարաններ։ Այս ձեռագիրն իր գրչությամբ և արվեստով առաջնակարգ տեղ է գրավում Սիսի արքայական դպրոցի շքեղ ձեռագրերի շարքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«ՎԱՍԱԿ ԻՇԽԱՆԻ ԱՎԵՏԱՐԱՆ», «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Երևան 2002, էջ 961։". Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 20.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Second Prince Vasak Gospel Book

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 289)։*  |
**Վազգեն Ֆիշյան** (օգոստոսի 10, 1991(1991-08-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հաղորդավար։

Կենսագրություն
--------------

Վազգեն Ֆիշյանը ծնվել է 1991 թվականի օգոստոսի 10-ին՝ Երևանում։ Ավարտել է Երևանի Վիլյամ Սարոյանի անվան թիվ 138 միջնակարգ դպրոցը՝ 2008 թվականին։ Դպրոցում սովորելու տարիներին հաճախել է Երևանի Էդվարդ Միրզոյանի անվան երաժշտական դպրոցի ջութակի բաժինը, միաժամանակ «Արարատ» փողային նվագախմբում նվագել է սաքսոֆոն։

2008-2012 թվականներին Վազգեն Ֆիշյանը սովորել է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանում և ստանցել լեզվաբան-երկրագետի որակավորում։ Ուսանողական տարիներին եղել է համալսարանի՝ ՈւՀԱ ուսանողական լիգայի անդամ։ 2010 թվականին հաղորդավար Արմեն Սարգսյանի հետ հիմնադրել է «AV Production» պրոդյուսերական կենտրոնը և հանդիսանում է այդ կենտրոնի փոխտնօրենը։ Որպես լրագրող 2011 թվականին աշխատել է «Հայեր» ամսագրում։

Նկարահանվել է մի շարք երաժշտական և գովազդային տեսահոլովակներում, օրինակ Հայաստանի անկախության 20-ամյակի ֆոտոշարքերում և հոլովակներում։ 2012-2014 թվականներին եղել է «ATV» հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող «Մեգաինֆո» հաղորդման հաղորդավարը։ 2014-2016 թվականներին պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Հայաստանի Զիված Ուժերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Վազգեն Ֆիշյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------
**Առյուծների կամուրջ** (բուլղար․՝ Лъвов мост), կամուրջ Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում` Վլադայա գետի վրա։ Համարվում է երկրի զբոսաշրջային և պատմական կենտրոններից մեկը։

Կառուցվել է 1889-1891 թվականներին ազգությամբ չեխ ճարտարապետ Վացլավ Պրոցեկի, նրա եղբայր Յոզեֆի և զարմիկներ Բոհդայի և Իրժի նախագծերով։

Կառուցված է Արծիվների կամրջի օրինակով։

Պատմություն
-----------

Բուլղարիայի մայրաքաղաքի կենտրոնական մասում տեղակայված Առյուծների կամուրջը ամբողջովին կառուցվել է արերից։ Այս կամուրջը կառուցվել է նախկինում գործող «Խայտաբղետ կամուրջ»-ի քանդվելուց հետո։

Առյուծների հանրահայտ կամուրջը իր անվանումը ստացել է կամրջի կենտրոնական մասում տեղակայված հանրահայտ չորս բրոնզե առյուծների անուններից։

կամրջի բոլոր մետաղական նյութերը արտադրել է ավստրիական «Ռուդոլֆ Ֆիլիպ Վագներ» կազմակերպությունը։

2014 թվականին ավարտվել է կամրջի և հարակից զբոսայգու վեջնական շինարարությունը։

1900 թվականին առյուծների կամուրջը պատվել է էլեկտրական լույսերով։ Կամրջի ամբողջ շինարարության համար ծախսվել է մոտ 260,000 բուլղարական լևե։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  Bulgarian National Bank. Notes and Coins in Circulation: 20 lev (1999 issue) & 20 lev (2007 issue). – Retrieved on 26 March 2009.
3. ↑  Kiradzhiev, Svetlin (2004). *125 години столица*. ИК Гутенберг.
4. ↑  "Bulgaria opens Sofia metro line 2". railway-technology.com. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 3-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 12. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Առաքելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վանյա Արամայիսի Առաքելյան** (5 հոկտեմբերի, 1961, Ներքին Հոռաթաղ, Մարտակերտի շրջան - 15 մարտի, 1993, Ծաղկաշեն, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Վանյա Առաքելյանը ծնվել է 1961 թ. հոկտեմբերի 5-ին Մարտակերտի շրջանի Ներքին Հոռաթաղ գյուղում։ Ավարտել է հայրենի գյուղի դպրոցի 8-րդ դասարանը։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է տեղի թիվ 120 պրոֆտեխուսումնարանում։ 1991-93 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղում՝ որպես եռակցող։ Մասնակցել է Սրխավենդ, Լենինավան, Մատաղիս, Կուսապատ, Ներքին Հոռաթաղ, Դրմբոն, Գետավան, Չլդրան և Առաջաձոր գյուղերի պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1993 թ. մարտի 15-ին Ծաղկաշենի համար մղված մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է Արիության մեդալով։ Աուսնացած էր, ունի մեկ երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Վանյա Առաքելյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 10.
**Ասատուր Ստեփանի Կախոյան** (փետրվարի 17, 1874(1874-02-17), Հաղպատ, Թիֆլիսի գավառ, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 29, 1937(1937-12-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, կուսակցական ծածկանունը՝ **Բանվոր Խեչո**), հեղափոխական գործիչ, լրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Ասատուր Կախոյանը ծնվել է Հաղպատ գյուղում։ Կուսակցական ծածկանունը եղել է Բանվոր Խեչո։ Եղել է Կոմկուսի անդամ 1898 թվականից։ Վաղ շրջանից մտել է հեղափոխական շարժման մեջ, գործել Բաքվում, Թիֆլիսում, Բաթումում, Հայաստանում։ 1898 թվականին Թիֆլիսում կազմակերպված հայ բանվորների առաջին մարքսիստական խմբի անդամ էր։ 1900 թվականի սկզբներին Կախոյանի, Հ. Փիլոսյանի, Գ. Կոզիկյանի նախաձեռնությամբ լույս է տեսել «Բանվոր» ձեռագիր թերթը։

1907 թվականին Բորչալուի գավառից հայտնի բոլշևիկ հեղափոխական Միխա Ցխակայայի հետ ընտրվել է ՌՍԴԲՊ V համագումարի պատգամավոր։ Կոնսպիրացիոն նպատակներով պատվիրակները Լոնդոն են մեկնել փոքր խմբերով։ Ասատուր Կախոյանը համագումար է մեկնել և Թիֆլիս վերադարձել Իոսիֆ Ստալինի հետ։ Լոնդոնոնում Կախոյանը ծանոթացել և հանդիպումներ է ունեցել Վլադիմիր Լենինի հետ։ 

Աշխատակցել է «Բանվորի ձայնը», «Կայծ», «Նոր խոսք», «Օրեր» բոլշևիկյան թերթերին։ Եղել է ՌԱԳԲԿ V (Լոնդոնյան) համագումարի պատգամավոր (վճռական ձայնի իրավունքով)։ Մասնակցել է Անդրկովկասում բոլշևիկյան կազմակերպությունների ստեղծմանը, ռեակցիայից հետո, հեղափոխության վերելքի տարիներին՝ այդ կազմակերպությունների վերականգնմանը։

1920 թվականին եղել է Լոռի-Փամբակի Հեղկոմի նախագահ։ Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաղթանակից հետո ընտրվել է Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Վանաձոր) Հեղկոմի անդամ։ 1923-1926 թվականներին եղել է Վրաստանի կաշեգործների արհմիության նախագահ, 1926 թվականին՝ Հայաստանի կաշվի տրեստի կառավարիչ, 1927 թվականին՝ կաշվի միավորման Անդրկովկասյան բաժանմունքի կառավարչի տեղակալ։

Բազմիցս ընտրվել է Անդրերկրկոմի, Հայաստանի և Վրաստանի Կենտգործկոմների անդամ։

Մահ
---

Դարձել է ստալինյան բռնաճնշումների զոհ, անհիմն բռնադատվել է Երևանում և գնդակահարվել, 1955 թվականին (հետմահու) արդարացվել։

Երկեր
-----

* Կախոյան, Ասատուր Ստեփանի։ Հոդվածներ և հուշեր։ ՍՄԿՊ Կենտկոմին կից Մարքսիզմ-Լենինիզմի ինստիտուտ, Հայկական ֆիլիալ - ՀԿՊ կենտկոմին կից պարտիայի պատմության ինստիտուտ։ «Հայպետհրատ», Երևան, 282 էջ։
* Կախոյան Ասատուր։ Հիշողություններ (ընդհատակյա աշխատանքների շրջանից)։ 1892-1917։ Թիֆլիս։ տպ. «Զարյա Վոստոկա»ի, 1930։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 5. — էջ 187.
2. ↑  "AV Production - Ասատուր Կախոյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 17.
3. ↑  Կախոյան, Ասատուր Ստեփանի (1963). *Հոդվածներ և հուշեր*. ՍՄԿՊ Կենտկոմին կից Մարքսիզմ-Լենինիզմի ինստիտուտ, Հայկական ֆիլիալ - ՀԿՊ կենտկոմին կից պարտիայի պատմության ինստիտուտ. Երևան: Հայպետհրատ.
4. ↑  Կախոյան, Ասատուր (1930). *Հիշողություններ (ընդհատակյա աշխատանքների շրջանից)։ 1892-1917*. Թիֆլիս: տպ. «Զարյա Վոստոկա»ի.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 187)։*  |
**Արապավա** (անգլ.՝ Arapawa Island), ոչ մեծ կղզի Հարավային կղզու հյուսիս-արևելքում (Նոր Զելանդիա)։ Մակերեսը 75 կմ² է։

Աշխարհագրություն
----------------

Արապավայի արևմտյան հատվածը ողողվում է Շարլոտա թագուհու ծոցով, հարավային մասում գտնվում է Տորի ջրանցքը, որով կապ է հաստատում Վելինգտոն քաղաքի հետ, որը գտնվում է Հյուսիսային կղզում, և կապ է հաստատում Պիկտոն քաղաքի հետ, որը գտնվում է Հարավային կղզում։

Պատմություն
-----------

1770 թվականին Արապավա է այցելել անգլիացի հայտնի ճանապարհորդ Ջեյմս Կուկը, ով կղզու բլուրից նեղուց է բացել, որը կապում է Խաղաղ օվկիանոսը և Թասմանյան ծովը, այդ նեղուցը նրա անունով անվանվել է «Կուկի նեղուց»։ Այս հայտնագործությունը հերքեց այդ ժամանակ հարավային մեծ մայրցամաքի գոյության տարածված գաղափարը։

1820-ականների վերջից մինչև 1960-ական թվականները Արապավան կետորսության բազա էր, որի կենտրոնը համարվում էր Պերանոն, կղզու արևելյան ափը։

Կղզու բնակվում են խոզերի տեսակներ, ոչխարների տեսակներ և այծեր, որոնց գոյությունն այստեղ դեռ բացահայտված չէ։ Տեսույթ կա, որ նրանց նախահայրերը համարվում են անգլիական տեսակի մահացած տեսակները, որոնք տեղափոխվել են Արապավա կա՛մ Ջեյմս Կուկի միջոցով կա՛մ կետորսների։

Տես նաև
-------

* Նոր Զելանդիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Nearshore islands. Early inhabitants" (in անգլերեն). Te Ara — the Encyclopedia of New Zealand. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 5.
2. ↑  "Arapawa Goats. A Rare Breed of New Zealand Origin" (in անգլերեն). New Zealand Rare Breeds Website. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 5.
3. ↑  "Arapawa Pigs. A Rare Breed of New Zealand Origin" (in անգլերեն). New Zealand Rare Breeds Website. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 5.
4. ↑  "Arapawa Sheep. A Rare Breed of New Zealand Origin" (in անգլերեն). New Zealand Rare Breeds Website. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Козы острова Арапава (անգլ.)
* Свиньи острова Арапава (անգլ.)
* Овцы острова Арапава (անգլ.)
* Информация об острове (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Արիզոնայի դրոշը** (անգլ.՝ Flag of Arizona), ամերիկյան Արիզոնա նահանգի խորհրդանիշերից մեկը։

Արիզոնա նահանգի դրոշը իրենից ներկայացնում է ուղղանկյուն վահանակ բաժանված երկու հավասար մասերի։ Վերևի հատվածը կազմված է կարմիր և ոսկեգույն 13 շողերից (Կոնկիստադորների և Իսպանիայի դրոշի գույները), ներկայացնելով Արիզոնայի 13 նախնական շրջանները (ներկայումս դրանք 15-ն են), ինչպես նաև խորհրդանշում է Արիզոնայի գեղատեսիլ մայրամուտը։ Դրոշի ներքևի հատվածը կապույտ գույնի է և խորհրդանշում է ազատություն։ Դրոշի կենտրոնում պատկերված է պղնձի գույն ունեցող աստղ, որը խորհրդանշում է Արիզոնայի պղնձաձուլային արտադրությունը։

1910 թվականին գնդապետ Արիզոնայի ազգային գվարդիայի ղեկավար Չարլզ Վ․ Հարիսը ստեղծել է դրոշ Արիզոնայի հրաձիգների խմբի համար, ովքեր ելույթ էին ունենում ազգային մրցույթների ժամանակ։ Մինչ այդ Արիզոնայի խումբը եղել է միակ խումբը, որը չուներ իր դրոշը։

Այդ դրոշը հաստատվել է որպես Արիզոնայի նահանգի պաշտոնական դրոշը 1917 թվականի փետրվարի 27-ին, նահանգի երրորդ հասարակական ժողովի ժամանակ։ Օրինագիծը ընդունվել է առանց կառավարիչ Թոմաս Քեմփբելի ստորագրության։ Անձամբ կառավարիչը պաշտոնապես հայտարարել է իր չեզոքության պատճառը այդ հարցում։

2001 թվականին Հյուսիսամերիկյան Վեկսիլոգիական ասոցացիայի կողմից անցկացված հարցման ժամանակ Արիզոնայի դրոշը անվանվել է «Մայրցամաքի 10 լավագույն դրոշներից մեկը»՝ զբաղեցնելով վեցերորդ հորիզոնականը 72 հյուսիսամերիկյան դրոշների շարքում։

Դրոշի կառուցվածք
----------------

Բարձրության հարաբերությունը երկարությանը կազմում է 2:3։ Արևի շողերը վերևում բաժանված են տասներեք հավասար մասերի, որոնք սկսվում են կարմիր շողից՝ փոխարինվելով ոսկե շողով։ Դրոշի կենտրոնում, պղնձե գույն ունեցող աստղ է բարձրությամբ դրոշի բարձրության կեսը։ Կարմիր և կապույտ գույները ունեն նույն երանգը, որը օգտագործվում է ԱՄՆ-ի դրոշում։ Պղնձի և ոսկու գույների սահմանումը օրենքով չի ճշտվում։ Դրոշի առաջարկված չափսը չորսը վեցի վրա ֆուտն է, երկու ֆուտ բարձրությամբ։

Նմանատիպ դրոշներ
----------------

* Դոնբասի դրոշըԴոնբասի դրոշը
* Ռուսաստանի ԶՕ ուժերի դրոշըՌուսաստանի ԶՕ ուժերի դրոշը
* Ծագող արևի երկրի դրոշըԾագող արևի երկրի դրոշը

Արտաքին հղումներ
----------------

* "The Arizona State Flag" (in անգլերեն). Arizona State Library, Archives and Public Records Division, Arizona Secretary of State. 2010 թ․ հունվարի 13. Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 18-ին. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 15.
* "The Arizona State Flag" (in անգլերեն). netstate.com. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 18. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 15.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ամիրխանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արարատ Ամիրխանյան** (8 հունվարի, 1966, Այգեստան, Ասկերանի շրջան - 10 հունվարի, 1994, Հորադիզ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Արարատ Ամիրխանյանը ծնվել է 1966 թ. հունվարի 8-ին Ասկերանի շրջանի Այգեստան գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցն ու Ստեփանակերտի ավտոդպրոցը, որից հետո որպես փականագործ աշխատանքի է ընդունվել Ստեփանակերտի Ղարմետաքսկոմբինատում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակի շարքերում։ Զորացրվելուց հետո շարունակել է աշխատել նույն տեղում, իսկ 1987 թ. աշխատանքի է անցել ՇԱՇ-12-ում որպես ավտովարորդ, որտեղից էլ տեղափոխվել է Ստեփանակերտի կաթնամթերքային կոմբինանտ ու աշխատել որպես ավտովարորդ։ 1992 թ. կամավոր մտել է Այգեստանի ինքնապաշտպանական ջոկատը։ Մասնակցել է Ջամիլուի, Խոջալուի, Ջանհասանի, Քոսալարի, Լաչինի, Մարտակերտի շրջանի գյուղերի, Շահումյանի շրջանի ազատագրական ու պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1994 թ. հունվարի 10-ին Հորադիզում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի մեկ երեխա։ Հանգչում է Այգեստանի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արարատ Ամիրխանյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 26.
**Արիլենա Արա** (հուլիսի 17, 1998(1998-07-17) կամ հուլիսի 17, 1996(1996-07-17), Շկոդեր, Ալբանիա, հայտնի է իր Արիլենա կեղծանվամբ), ալբանացի երգչուհի։ Ալբանիայի X Factor-ի երկրորդ եթերաշրջանի հաղթողն է։

Կարիերա
-------

Արիլենա Արան ծնվել է Շկոդեր քաղաքում։ Նա առաջին անգամ մասնակցել է Gjeniu i Vogël («Փոքրիկ հանճար») մրցույթին։ Այն փոքրիկ տաղանդների մրցույթ էր, որտեղ նա զբաղեցրեց երրորդ տեղը։

Հոր մահից հետո մասնակցել է Ալբանիայի X Factor-ի երկրորդ եթերաշրջանին, որը TV Klan-ով հեռարձակվել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 28-ից մինչև 2013 թվականի մարտի 31-ը։ Նախագծի լսումները տեղի ունեցան Տիրանայում, իսկ նա կատարեց Աննա Ջոնսսոնի «Մենք ենք» երգը։ Նա մարզիչ Ալտունա Սեյդիուի «Աղջիկներ» թիմից էր։ Եզրափակչում նա հանդես է եկել Մերի Ջեյ Բլայջի «No More Drama», Ռիհաննայի «Man Down» և «S&M», որը կատարեց իր մարզիչ Տունայի հետ միասին և նա հաղթեց։ Վերջերս նա մասնակցել է «Dance With Me» 2 հեռուստաշոուին։ Նրա գործընկերը Լաբին էր (Կոսովոյի ալբանացի լրագրող)։ 2014 թվականի փետրվարի 26-ին նա ներկայացրել է իր առաջին տեսահոլովակը՝ «Աերոպլլան»՝ դառնալով Ալբանիայի դիագրամների առաջատարը։ «Աերոպլլան»-ի հաջողությունից հետո, որը առաջին 12 ժամվա ընթացքում հավաքել է 2 միլիոն դիտում, նրա նոր «Business Class» ստեղծագործությունը առաջին 9 ժամվա ընթացքում հավաքեց 1 միլիոն դիտում է։ Ավելի ուշ նա թողարկեց իր երրորդ երգը, որը կոչվում էր «Vegim»՝ նվիրված հոր մահվանը։ 2016 թվականին նա թողարկում է մեկ այլ երգ՝ «Nëntori»-ն, որը հայտնի է նաև Ալբանիայից դուրս (ներառված էր Ռումինիայի, Ռուսաստանի ռադիոյի ռոտացիայի մեջ)։

Սկավառակագրություն
------------------

#### Սինգլեր

* 2014: «Aeroplan»
* 2014: «Business Class»
* 2015: «Vegim»
* 2016: «TokeRroke»
* 2016: «Nëntori»
* 2017: «Nallane 3» ft. Flori Mumajesi, DJ Vicky
* 2017: «I'm Sorry»
* 2017: «Snow in December»
* 2017: «Kido»
* 2017: «Silver and Gold»
* 2017: «Zemër»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
*Panorama*: Arilena Ara: - Kënga me Tunën është gati, klipi do të vijë kur të jetë momenti Archived June 3, 2014, at the Wayback Machine.
2. ↑  "*Telegrafi*: Arilena vjen si "Aeroplan"". Արխիվացված է the original 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Arilena Ara gati për verën 2016, vjen me "Toke Rroke"

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · Last.fm · Spotify · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 179128895 · GND: 1202008380 · ISNI: 0000000466199518 · VIAF: 177157771965748930009 · WorldCat VIAF: 177157771965748930009 |

 |
Փարավոն խաղացողները Էգենբերգ դղյակում
**Վա բանկ** (ֆր.՝ vabanque կամ va banque)՝ մոլախաղային արտահայտություն է, որը ծագում է XVIII-XIX դարերում տարածված փարավոն թղթախաղից։ Ֆրանսերեն "*Va banque!*" («Գնա՛լ բանկ») արտահայտությունն օգտագործվում է, երբ խաղացողը խաղադրույք է կատարում խաղի ընթացիկ «բանկ»-ի չափով։ Նման է բակարա խաղում «բանկ գնալ»-ուն։

Վա բանկ արտահայտությունն (հիմնականում` «գնալ վա բանկ» կամ «խաղալ վա բանկ» ձևերով) ընդհանուր առմամբ օգտագործվում է բնորոշելու համար ռիսկային գործողություն, որի արդյունքում ռիսկի գնացողը կարող է կորցնել իր ամբողջ ունեցածը կամ ձեռք բերել գերշահույթ։

Վա բանկի նման երևույթներ են «բանկ գնալ»-ը բակարայում և «ամբողջը դնել»-ը պոկերում։

«Վա բանկ« արտահայտությունը նշանակալի է դարձել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին լեհական ճգնաժամի գագաթնակետին Ադոլֆ Հիտլերի և Հերման Գյորինգի միջև տեղի ունեցած երկխոսության շնորհիվ։ Գյորինգը Հիտլերին հորդորել է չափերը չանցնել Լեհաստանի հարցում անգլիացիների դեմ խաղում խաղադրույք կատարելիս, ինչին Հիտլերը պատասխանել է, թե ինքն իր ամբողջ կյանքում վա բանկ է խաղացել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աշոտ Հայրապետյան, Օտար բառերի բառարան («Նաիրի» հրատարակչություն), Երևան, «հեղինակային հրատարակություն», 2011 — 643 էջ
2. ↑  "How to play faro". Bicycle Playing Cards. Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 14-ին.
3. ↑  "Tutorial – How to play Baccarat". Gambling Info. Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 23-ին. Retrieved 2011 թ․ հունիսի 24.
4. ↑  Դանիել Ջհանգիրյան, Բանկային տերմինների բացատրական բառարան, Երևան, «Նոյյան տապան», 2008
5. ↑  "Robert's Rules of Poker". Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 8.
6. ↑  Joachim C. Fest; Richard and Clara Winston. *Hitler* New York: Vantage Press, 1975. p.609 0-394-72023-7