**Մոնտե-Կառլո օպերային թատրոն** (ֆր.՝ Opéra de Monte-Carlo), օպերային թատրոն Մոնակոյում, կառուցվել է 1870-ական թվականներին Կառլոս III արքայազնի օրոք, ճարտարապետական նախագծի հեղինակն է Շառլ Գարնյեն, որն այս օպերայի կառուցումից քիչ ժամանակ առաջ ավարտել էր Փարիզի լեգենդար Գրանդ օպերայի կառուցումը։

Պատմություն
-----------

XIX դարի վերջին Մոնակոն ղեկավարում էր Կառլոս III արքայազնը։ Հենց նա է որոշում կառուցել օպերային այս թատրոնը, որը պետք է գործեր որպես մասնավոր թատրոն և կոչված լիներ պահպանելու ֆրանսիական մշակույթը։
Կառլոս III արքայազնի հեռատեսության շնորհիվ 1850-ականներին Մոնակոն վերածվում է համաշխարհային հարստության ու շքեղության էպիկենտրոնի։ Դրան նպաստում էր դքսության աշխարհագրական դիրքը, նրա քաղաքական և ֆինանսական կարգավիճակը։ Արքայազն Կառլոսն օգտվում է այդ առավելություններից, որոնց շնորհիվ Մոնակոյում կառուցվում է երկաթուղի, ինչը բավականին հեշտացնում է Ֆրանսիայի ու Իտալիայի հետ կապը։ Մոնակոյի հիասքանչ կլիման գրավում էր Հյուսիսային Եվրոպայի բնակիչներին, իսկ Մոնտե-Կառլո օպերային թատրոնի կառուցումով նա ցանկանում էր քաղաքը դարձնել տուրիստական կենտրոն։

Մոնտե-Կառլո օպերային թատրոնը գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին։ Շինարարական աշխատանքները տևել են ընդամենը վեց ամիս, որի ընթացքում կառույցի վրա աշխատել են իտալացի չորս հարյուր վարպետ։ Արդյունքում ստացվել է Երկրորդ կայսրության ոճի կառույց՝ շքեղորեն զարդարված աշտարակներով ու քանդակներով, որոնց հեղինակներն են Գյուստավ Դորեն և Սառա Բերները։

Մոնտե-Կառլո օպերայի «Գարնյե սրահի» բացումը, որը կառուցվել էր Փարիզի Գրանդ օպերային թատրոնի «Գարնյե պալատի» ոճով, տեղի է ունենում 1879 թվականի հունվարին։ Բացմանը բեմադրվում է յուրօրինակ ներկայացում, որն ներառում էր բալետ, գործիքային երաժշտություն, օպերա և Սառա Բարների գեղարվեստական ասմունքը։ Այս ներկայացումն էլ հիմք է հանդիսանում, որպեսզի հետագայում օպերային այս թատրոնում բեմադրվեն զանազան ժանրեր ներառող ներկայացումներ։

Առաջին օպերան, որ բեմադրվել է այս թատրոնում, Ժան Պլանկետտայի «Շեվալյե Գաստոն» օպերան է։ 1880 –ականներին Մոնտե-Կառլո օպերան համաշխարհային հռչակ է ձեռք բերում ի շնորհիվ Ալբերտ I արքայազնի կնոջ՝ Ալիս Հեյնի և թատրոնի տնօրեն նշանակված Ռաուլ Գյունսբուրգի ջանքերրի միավորման։

Իր գոյության 120-ից ավելի տարիների ընթացքում այս թատրոնի բեմում տեղի են ունեցել համաշխարհային օպերայի ութսունից ավելի պրեմիերաներ, այդ թվում՝ Ջ. Պուչինիի «Ծիծեռնակ», Մ. Ռավելյայի «Մանուկը և կախարդանքը», Սեն-Սանսի «Դեյարինա» օպերաները և այլն։

Մոնտե-Կառլո օպերայում բալետի պատմությունը սկսվում է 1911 թվականից, երբ այստեղ սկսում են հանդես գալ Սերգեյ Դյագիլևի՝ մինչև այդ ռուսական բալետում հանդես եկող խումբը։

Խումբն իր գործունեությունը շարունակում է մինչև Դյագիլևի մահը՝ 1929 թվական։

Հետագայում, մասնավորապես՝ 1932 թվականին, կոմսությունում կազմավորվում է բալետային նոր խումբ, որը գործում է տարբեր անվանումներով և որն իր գործունեությունը ծավալում է մինչև 1963 թվականը։ *Les Ballets de Monte-Carlo* անվանումը կրող նոր խումբը պաշտոնապես ստեղծվում է 1985 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Bonillo, Jean-Lucien, et al. (2004). *Charles Garnier and Gustave Eiffel on the French and Italian Rivieras: The Dream of Reason* (in English and French). Marseilles: Editions Imbernon. ISBN 9782951639614.
* Bouvier, Béatrice (2004). "Inventaires" in Bonillo et al. pp. 186–205.
* Folli, Andrea; Merello, Gisella (2004). "The Splendour of the Garnier Rooms at the Monte Carlo Casino" in Bonillo et al. 2004.
* Zietz, Karyl Lynn (1991). *Opera: The Guide to Western Europe's Great Houses*. Santa Fe, New Mexico: John Muir Publications. ISBN 0-945465-81-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Opéra de Monte-Carlo

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mead 1991, pp. 4–5; Sveiven, Megan. «AD Classics: Paris Opera / Charles Garnier». *ArchDaily*. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 19-ին..
2. ↑  Folli & Merello, pp. 116, 118, 122, 136; Bouvier, p. 190.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000107755586 · LCCN: n83153319 · VIAF: 140758716 · WorldCat VIAF: 140758716 |

 |