**Բահրեյն** (արաբ․՝ البحرين‎‎), պետություն Ասիայում, Պարսից ծոցի հարավ–արևմուտքում, Բահրեյնյան կղզիների վրա։ Տարածությունը 765 կմ2, բնակչությունը՝ 1,378,904 (2016), հիմնականում՝ արաբներ։ Պետական լեզուն արաբերենն է։ Մայրաքաղաքը՝ Մանամա։

Պատմություն
-----------

Բահրեյնը դեռևս մ.թ. սկզբներին արաբական իշխանություն էր։ 4-6-րդ դարերը մտնում էր Սասանյանների պետության, ապա՝ Արաբական խալիֆայության մեջ։ 9-րդ դարի կարմաթական ցեղերը նվաճելով Բահրեյնը՝ 10-11-րդ դարերում այն դարձրին իրենց պետության կենտրոնը։ 13-րդ դարի կեսերին Բահրեյնը ձեռք բերեց անկախություն, բայց շուտով նվաճվեց և միացվեց Օրմուզի էմիրությանը։ 16-րդ դարի սկզբին այն նվաճեցին պորտուգալացիները, իսկ 17-րդ դարի առաջին քառորդում միացվեց Սեֆևյան Պարսկաստանին։ 18-րդ դարի 80-ական թվականներին Ալ–Խալիֆ արաբական տոհմի շեյխերը հռչակեցին Բահրեյնի անկախությունը։ 19-րդ դարում Անգլիան, տեղական շեյխերի հետ կնքելով մի շարք պայմանագրեր, 1871-ին իր խնամակալությունը հաստատեց Բահրեյնի վրա։ 20-րդ դարի 20-ական թվականների վերջերին Բահրեյն թափանցեցին ամերիկյան նավթային ընկերությունները։ Ազգային–ազատագրական շարժումը, որը Բահրեյնում սկիզբ է առել 1918-ից, նոր թափ ստացավ երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1950-ական թվականների վերջերից այն գլխավորեց Բահրեյնի ազգային–ազատագրության ճակատը (ստեղծվել է 1956-ին)։ Անգլիական գաղութարարները, ձգտելով պահպանել իրենց դիրքերը Պարսից ծոցում, ստեղծեցին այսպես կոչված Պարսից ծոցի արաբական իշխանությունների ֆեդերացիա (1968), որի մեջ Բահրեյնից բացի մտնում էին Կատարը և Պայմանագրային Օմանը։ Սակայն Բահրեյնի ժողովուրդը պահանջում էր լիակատար անկախություն։ 1970-ի գարնանը ՄԱԿ-ի հատուկ ներկայացուցչությունը տեղում ուսումնասիրեց երկրի քաղաքական իրավիճակը և հավանություն տվեց ժողովրդի ցանկությանը։ 1960-ականներին բրիտանացիների՝ տարածքը լքելուց հետո Բահրեյնը 1971 թվականին հռչակվեց անկախ պետություն։ Թագավորություն հռչակվելուց հետո Բահրեյնի Էմիր դարձավ Իսա Բին Սալմալ Ալ-Խալիֆան որի մահից հետո 1999 թվականի մարտի 6-ին Բահրեյնի Էմիր դարձավ նրա որդին՝ Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆան։ 2002 թվականի փետրվարի 14-ին Բահրեյնը Էմիրությունից դարձավ Թագավորություն, իսկ Էմիր Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆան դարձավ Բահրեյնի թագավոր։ Բահրեյնը Արաբական երկրների լիգայի անդամ է։ 1971 թվականի սեպտեմբերի 21-ից ՄԱԿ-ի անդամ։

Աշխարհագրություն
----------------

Բահրեյնը գտնվում է ավելի քան 20 մայրցամաքային և կորալային կղզիների վրա (Բահրեյն, Մուհառաք և այլն)։ Կղզիներն ունեն կրաքարային ծագում, հարթ մակերևույթ։ Կլիման անցողիկ է՝ արևադարձայինից մերձարևադարձայինի։ Գերակշռում է արևադարձային անապատների լանդշաֆտը։

Տնտեսություն
------------

Բահրեյնը Պարսից ծոցի նավթարդյունահանող երկրներից է։ Գլխավոր հարստությունը նավթն է (124,600,000 բարել, 2015)։ Բահրեյն կղզու արևելքում գտնվող 14 մլն տ կարողությամբ նավթավերամշակման գործարանը մշակում է նաև Սաուդյան Արաբիայից նավթամուղով ստացվող նավթի մի մասը։ Կա ոչ մեծ ջրատարողության նավերի արտադրություն։ Արդյունաբերության և տնայնաարհեստագործական արտադրության կենտրոններն են Մանաման, Մուհառաքը։ Գյուղատնտեսությունը թույլ է զարգացած, օգտագործվում է տարածքի 5 %-ը (օազիսներում)։ Մշակում են փյունիկյան արմավենի, բաթաթ, լոլիկ և հացահատիկային կուլտուրաներ։ Զբաղվում են անասնապահությամբ, ձկնորսությամբ, մարգարտի արդյունահանությամբ։ Ավտոճանապարհների երկարությունը կազմում է 4122 կմ, որից 3392 կմ-ն ասֆալտապատ է։ Երկրում գործում է 4 օդանավակայան։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Բահրեյնի բնակչությունը 2016 թվականին
2. ↑  Բահրեյնի բնակչությունը 2011 թվականին
3. ↑  ՀՆԱ-ն
4. ↑  Բահրեյնի ՀՆԱ-ն
5. ↑  Բահրեյնի անվանական ՀՆԱ-ն
6. ↑  Բահրեյնի մեկ շնչին ընկնող անվանական ՀՆԱ-ն
7. ↑  Բահրեյնի ՄԶՀ
8. ↑  «Աշխարհի երկրներն ըստ նավթի պաշարների». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 15-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 11-ին.
9. 1 2 3  «Բահրեյնի Տրանսպորտային համակարգ». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական Վարչություն Արխիվացված 2010-12-29 Wayback Machine
* Հայկական Սովետական հանրագիտարան
* Բահրեյն Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Իրանիկա · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · ՏԱՍՍ հանրագիտարան · Ուղղափառ · MESH ID · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX453566 · BNF: 11880331f, 15284432j, 11939913g · GND: 4004268-6 · ISNI: 0000000404023058, 0000000121084192 · LCCN: n79118921 · NDL: 00575522 · NKC: ge124250 · NLA: 35739310 · LIBRIS: 140230 · SUDOC: 027334902 · VIAF: 131340012 · WorldCat VIAF: 131340012 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 248)։*  |