**Կաստել դել Մոնտեյի ամրոց** (իտալ.՝ Castel del Monte-«ամրոց լեռան վրա»), գտնվում է Իտալիայի հարավային մասում Անդրիա քաղաքից 16 կմ հեռավորության վրա։ Այն կառուցվել է 13-րդ դարում և տեղակայված է «Terra di Bari» կոչվող տարածքում և համարվում է աշխարհի ամենահայտնի միջնադարյան ամրոցներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Կաստել դել Մոնտեյի ամրոցը կառուցվել է 1240 թ.-ից 1250 թվականների ընթացքում Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆեն կայսեր կողմից, ով ժառանգել էր այդ տարածքները իր մորից։ Ամրոցի ճարտարապետն առայժմ անհայտ է և հնարավոր է, որ հենց Ֆրիդրիխ II-ն է եղել մտահղացման հեղինակը։ Սկզբնական շրջանում ամրոցն անվանվել է castrum Sancta Maria de Monte` ի պատիվ Մարիա-դել-Մոնտե մենաստանի, որը տեղակայված է եղել հենց նույն վայրում։ 18-րդ դարում ամրոցի ինտերիերն ու կահավորանքը լիովին ձևափոխվել են և ժամանակակից կառույցում չեն պահպանվել մենաստանի սկզբնական ձևն ու պատմական նկարագրությունը։ Ենթադրվում է, որ ամրոցի որոշ աշխատանքներ ավարտին չեն հասցրվել։ Այն այսօր այլևս չունի ոչ խրամ, ոչ էլ բացվող կամուրջ, և ոմանց կարծիքով այն երբեք չի համարվել պաշտպանական ամրոց։ Այնուամենայնիվ հնագիտական աշխատանքները ցույց են տվել, որ այն ի սկզբանե ունեցել է վարագույր պատ։ «Իտալիանա» հանրագիտարանում Կաստել դել Մոնտեյի ամրոցը նկարագրվում է որպես «Ֆրիդրիխ II-ի կողմից կառուցված ամենահրապուրիչ ամրոց», և այն պաշտպանված է որպես Համաշխարհային ժառանգության տարածք։ Ամրոցի պատկերը կարելի է տեսնել նաև մեկ եվրո մետաղադրամի իտալական տարբերակի վրա։

Գտնվելու վայրը
--------------

Կաստել դել Մոնտեյի ամրոցը գտնվում է մի փոքրիկ ժայռի վրա Սանտա Մարիա դել Մոնտե մենաստանի մոտ 540 մ բարձրության վրա։ Ամրոցի կառուցումը նշված է միայն մեկ ժամանակակից աղբյուրում, որը 1240 թվականի մի փաստաթուղթ է, ըստ որի Ֆրիդրիխ II կայսրը հրամայել է Կապիտանտայի կառավարչին ավարտել ամրոցի որոշ կիսատ աշխատանքներ։ Ամրոցը ավարտուն տեսքի չի հասցվել և չկա ոչ մի ապացույց, որ Ֆրիդրիխ II կայսրը օգտագործել է այն որպես որսորդական վայր։ Ավելի ուշ ամրոցը դարձել է բանտ, այնուհետև օգտագործվել է որպես ապաստան փախուստի ժամանակ և ի վերջո մնացել է անավարտ։ Ամրոցն ունեցել է մարմարե պատեր և սյուներ, սակայն նրանք ամբողջովին ոչնչացվել են վանդալների կողմից կամ կրկին օգտագործվել են այլ շինություններում։

Կաստել դել Մոնտեյի ամրոցը վերևից

Նկարագրություն
--------------

Իր համեմատաբար փոքր չափսերի համար մի ժամանակ ամրոցը համարվել է «որսորդական տնակ», սակայն գիտնականների կարծիքով այն ունեցել է վարագույր պատ և ամրոցը ծառայել է որպես միջնաբերդ։ Ֆրիդրիխ II կայսրը պատասխանատու է եղել Ապուլիայում բազմաթիվ ամրոցների կառուցման համար, բայց Կաստել դել Մոնտեյի ամրոցի երկրաչափական դիզայնը եզակի էր։ Ամրոցը ութանկյուն պրիզմա է յուրաքանչյուր անկյունում գտնվող ութանկյուն աշտարակով։ Աշտարակները ի սկզբանե եղել են 5 մ ավելի բարձր քան հիմա և ենթադրվում է, որ ունեցել են երրորդ հարկ։ Այժմ երկու հարկերն ունեն ութ սենյակ, իսկ ամրոցի կենտրոնը զբաղեցնում է ութանկյուն դահլիճը։ Յուրաքանչյուր գլխավոր սենյակ ունի ծածկված առաստաղ, իսկ երեք անկյունային աշտարակներն ունեն աստիճաններ։ Ամրոցն ունի երկու մուտք` զարդարված գլխավոր մուտք և ծառայությունների անցկացման մուտք։ Գլխավոր մուտքը պարունակում է դասական ոճի էլեմենտներ, քանի որ Ֆրիդրիխ II կայսրը հետաքրքրված է եղել հունա հռոմեական ճարտարապետությամբ։

1996 թվականին Կաստել դել Մոնտեյի ամրոցը ընդգրկվել է Իտալիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում, որտեղ այն նկարագրվում է որպես միջնադարյան ճարտարապետության եզակի գլուխգործոց։

Պատկերասրահ
-----------

* Գլխավոր մուտքԳլխավոր մուտք
* Ամրոցի բակըԱմրոցի բակը
* Տեսարան բակիցՏեսարան բակից
* Արքայական սենյակԱրքայական սենյակ
* Ամրոցի տեսքը հեռվիցԱմրոցի տեսքը հեռվից
* ԲուխարիԲուխարի
* Աշտարակի առաստաղըԱշտարակի առաստաղը

Գրականություն
-------------

* Conant, K. J. (1974), *Carolingian and Romanesque Architecture 800–1200*, Yale University Press, ISBN 0-300-05298-7
* Götze, Heinz (1998), *Castel del Monte: geometric marvel of the Middle Ages*, Prestel Publishing, ISBN 978-3-7913-1930-8

Աղբյուրներ
----------

* Castex, Jean (2008), *Architecture of Italy*, ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6
* Haft, Adele J.; White, Robert J. (1999), *The Key to "The Name of the Rose"*, University of Michigan Press, ISBN 0-472-08621-9
* Tuulse, Armin (2002) [1958], *Castles of the Western World*, Dover Publications, էջեր 60–61, ISBN 0-486-42332-8

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Atlante castellano d'Italia
3. 1 2 3  dati.beniculturali.it — 2014.
4. 1 2  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2022.
5. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2024.
6. ↑  Castex 2008, p. 21
7. ↑   Geoffrey (1968), Castles of Europe, Great Buildings of the World, Feltham, Middlesex, England: Paul Hamlyn, p. 149, ISBN 978-0-600-01635-9
8. ↑  Houben. "Castel del Monte". Federiciana. Enciclopedia Italiana. Retrieved 19 July 2011.
9. ↑  of Euro Coins - 1 Cent
10. ↑  2002, pp. 60–61
11. ↑  Heritage Committee, Report of the 20th Session, Merida 1996

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official **Castel del Monte** website Արխիվացված 2020-12-12 Wayback Machine (անգլ.)
* Tourist Information: Castel del Monte (անգլ.)
* CastelDelMonte.org Արխիվացված 2017-07-11 Wayback Machine
* Casteldelmonte.historiaweb: Ամրոցի լուսանկարներ Արխիվացված 2012-05-24 Wayback Machine historiaweb.net կայքում
* Paradoxplace.com: Castel del Monte photo gallery Արխիվացված 2007-08-25 Wayback Machine
* Ամրոցի լուսանկարներ Flickr.com կայքում
* Ամրոցի ներքին հարդարման նկարագրություն Արխիվացված 2012-05-10 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կաստել դել Մոնտեի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 122705803 · GND: 4009565-4 · LCCN: sh85020663 · SUDOC: 031503594 · VIAF: 128210009, 235891630 · WorldCat VIAF: 128210009, 235891630 |

 |