Մին դինաստիայի լապտերների փառատոնի աշխույժ տեսարան
**Լապտերների փառատոն (**չինարեն՝ 元宵节**),** հյատնի է նաև որպես **Շան Յուան փառատոն**, **Փոքրիկ նոր տարի**, **Նոր տարվա նախօրե** կամ **Լույսերի փառատոն անուններով**，Չինական ավանդական փառատոն, որը նշվում է ամեն տարի առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը։ Սա լուսնային Ամանորի առաջին լիալուսինն է՝ խորհրդանշելով գարնան գալուստը։ Չինացիներն ավանդաբար ուտում են թանյուան (խաշած բրնձե քաղցր գնդիկներ), վայելում են լապտերների տեսարանը, հանելուկներ են լուծում և միմյանց շնորհավորական ուղերձներ հղում։ Այս փառատոնը ավանդական չինական Նոր տարվա վերջին օրն է և առաջին կարևոր փառատոնը գարնանային տոնից հետո։ Ցին Թան Ցու Յոուն` ով ապրել և ստեղծագործել է Մին դինաստիայի ղեկավարման ժամանակաշրջանում, իր «Երկգլխանի պիոնի լամպի պատմություն» գրքում գրել է։ «Ամեն տարի Լապտերների փառատոնին Մին Ճոուում հինգ գիշեր լապտերներ են վառվում։ Բոլոր խավերի մարդիկ կարող են վայելել այդ տեսարանը»։ Երիտասարդ տղամարդիկ և կանայք դուրս են գալիս՝ դիտելու լապտերները և օգտվելով առիթից՝ ծանոթանալու և հանդիպելու միմյանց, ուստի Հարավարևելյան Ասիայում այն ​​հայտնի է նաև որպես «Չինական Վալենտինի օր»:。

Բուդդայականությունում ավանդույթ կա լամպեր վառել՝ առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը Բուդդային ընծաներ մատուցելու համար։ Դաոսիզմում Լապտերների տոնը Երկնային Մեծ Կայսրի Խուայի ծննդյան օրն է (բանահյուսությունը նրան նույնացնում է որպես Յաո)։ Առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը կոչվում է Լապտերների փառատոն, յոթերորդ լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը՝ Ուրվականների փառատոն, իսկ տասներորդ լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը Ջրային լապտերների փառատոնն է։ Այս տոները, համապատասխանաբար, պատկանում են երեք երկնային պաշտոնյաներին, որոնք կառավարում են երկինքը, երկիրը և ջուրը։ Թան դինաստիայի վերջին օրերին կայսերական արքունիքը Խուային երկրպագելու համար հատուկ արարողություններ է անցկացրել։

Պատմություն
-----------

Լապտերների փառատոնը Մին դինաստիայի թագավորական պալատում
Լապտերների փառատոնի ծագման մասին բազմաթիվ վարկածներ կան, որոնք կարելի է գտնել Ցին և Հան դինաստիաների արձանագրություններից։ Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանում կար մի ասացվածք. «Առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը լապտերներ են վառվում՝ երկրպագելու դաոսական Տայ Աստծուն»։ Սկզբնապես կոչվում էր «Շան Յուան», այն օրն էր, երբ ֆերմերներն աղոթում էին լավ բերքի համար, և այն նաև դաոսական Երկնային Աստծո ` Թայի ծննդյան օրն էր։ Մարդիկ ջահեր էին տանում դաշտեր՝ վնասատուներին հեռացնելու համար՝ հույս ունենալով նվազեցնել բերքի վնասը և աղոթել առատ բերքի համար։

Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն՝ Հան դինաստիայի կայսր Ուի օրոք, ով հետևեց Միուծիի խորհրդին և Գանկուան պալատում կառուցեց Թայիի սրբավայրը։ Ամենաշքեղ Թայիի աստվածության զոհաբերության արարողությունը տեղի է ունեցել լուսնային առաջին ամսվա տասնհինգերորդ օրը։ Այն սկսվել է մթնշաղին և տևել է ամբողջ գիշեր։ Լապտերները գիշերվա ընթացքում հաճախ անցնում էին սրբավայրի վրայով, ինչը հանգեցրեց լուսնային առաջին ամսվա տասնհինգերորդ օրը լապտերներ և գունագեղ զարդարանքներ կախելու ավանդույթին։

Մեկ այլհամոզմունքի համաձայն էլ ՝ Հան դինաստիայի Մին կայսրի օրոք, ով խորապես հավատում էր բուդդայականությանը, նա լսեց Ցայ Մինի խորհուրդը և հրամայեց վառել լամպեր պալատում՝ Բուդդային երկրպագելու համար։ Այդ ժամանակվանից մարդիկ հետևեցին օրինակին և լապտերներ վառեցին Բուդդային երկրպագելու համար։ Արևելյան Հան դինաստիայի վերջին շրջանում Լապտերների տոնը աստիճանաբար ձևավորվեց որպես փառատոն։

Սոն դինաստիայի սկզբնական տարիներին Լապտերների փառատոնը լիովին ձևավորվեց։ Թան դինաստիայի ժամանակ Լապտերների փառատոնը ծաղկում էր։ Լինի մայրաքաղաքում, թե քաղաքներում ու գյուղերում, ամենուր գունավոր լապտերներ էին կախված։ Մարդիկ լապտերներով էին ձևավորում խառերը, սյուները և այլն։ Քաղաքը լի էր շլացուցիչ լույսերով։ Լապտերների փառատոնը Սոնգ դինաստիայի ժամանակ էլ ավելի հարուստ ու գունեղ էր։ Լապտերների փառատոնի ժամանակ լապտերներ վայելելու ավանդույթը տևել է հինգ օր՝ տարբեր ոճերի լապտերներով։ Լապտերների շուկաներ այցելելը շատ հաճելի էր։ Բանաստեղծ Սին ՈՒկայը գրել է. «Արևելյան քամին գիշերը հազարավոր ծաղիկներ է բաց թողնում երկինք,իսկ աստղերը թափվում են անձրևի պես»։ Նա նկարագրում էր անթիվ լապտերներն ու հրավառությունները Սոնգ դինաստիայի Լապտերների փառատոնի ժամանակ։ Այդ ընթացքում հայտնի դարձավ լապտերի հանելուկները գուշակելու ավանդույթը։ Մարդիկ թղթերի վրա գրում էին տարբեր հանելուկներ ու կպցնում լապտերներին։ Հանելուկները ճիշտ գուշակողները փոքր պարգևներ էին ստանում։ Ժամանցային և ինտելեկտուալ այս խաղերը սիրվեց մարդկանց կողմից և լայն տարածում գտավ։

Մին և Ցին դինաստիաների ժամանակաշրջանում Լապտերների փառատոնը սովորաբար համարվում էր հասարակ մարդկանց կողմից որպես Գարնանային փառատոնի ավարտ, բայց այս ավանդույթը գնալով ավելի բազմազան էր դառնում։ Թանյուան (խաշած բրնձե քաղցր գնդիկներ) ուտելը, լապտերների ցուցադրությունը վայելելը և զվարճանքի շքերթներին մասնակցելը դարձան Լապտերների փառատոնի երեք հիմնական խորհրդանիշերը։ Շքերթները ներառում էին ավանդական արվեստի ներկայացումներ, ինչպիսիք են Կաոցիաոն (փայտե ձողերով քայլող մարդիկ), Խանչուան («ցամաքային նավակ» գյուղական թատերական ներկայացում, որը նմանակում է նավով նավարկությունը) ներկայացումները, վիշապի և առյուծի պարերը, Յանկը (հանրաճանաչ գյուղական ժողովրդական պար) և Թայկըն (թատերական ներկայացում երեխաների կողմից շարժական փայտե բեմի վրա,որը տանում են մեծահասակները)։ Հրավառություն էլ Լապտերների փառատոնի կարևորագույն իրադարձությունն էր։ Լապտերների փառատոնը Մին դինաստիայի օրոք ավելի երկար է տևել։ Առաջին լուսնային ամսվա ութերորդ օրվանից է սկսվել,որը նշանավորում էր Լապտերների տոնի սկիզբը։ Լապտերները վառված էին մնացել մինչև լուսնային առաջին ամսվա տասնյոթերորդ օրվա գիշերը՝ տևելով տասը օր։ Այս երկար տևողությունը խորհրդանշում էր խաղաղությունն ու բարգավաճումը ՝ երգի ու պարի միջոցով՝ դարձնելով այն Չինաստանի պատմության մեջ ամենաերկար լապտերների փառատոնը։ Ցին դինաստիայի ժամանակ Լապտերների փառատոնը տևել է ընդամենը երեք օր, բայց լույսերը վառ ու գեղեցիկ էին, իսկ լապտերներն ավելի նուրբ ու կախարդական, որը ևս գրավիչ էր։ Մին դինաստիայում նույնիսկ թագավորական պալատը կախում էր լապտերներ և հերևում էր ավանդույթներին՝ պալատի ներսում կազմակերպում տարբեր շոուներ։ Մարդիկ հրավառություն էին կազմակերպում, իսկ երեխաները լապտերներ էին տանում։

* Լապտերների փառատոնը Մին դինաստիայի թագավորական պալատումԼապտերների փառատոնը Մին դինաստիայի թագավորական պալատում
* Ավանդական արվեստի ներկայացում պալատումԱվանդական արվեստի ներկայացում պալատում
* Պալատում կախված լապտերները և ներկայացումներըՊալատում կախված լապտերները և ներկայացումները
* Վաճառականները պալատումՎաճառականները պալատում
* Հրավառությունը և երեխաների խաղալը պալատումՀրավառությունը և երեխաների խաղալը պալատում
* Լապտերների ցուցադրությունԼապտերների ցուցադրություն
* Երեխաները լապտերներ են տանում սպիտակ փղերի վրաԵրեխաները լապտերներ են տանում սպիտակ փղերի վրա
* Երեխաները կանգնած են լապտերները և վիշապները ձեռքներին, իսկ վաճառականները խաղալիքներ են վաճառումԵրեխաները կանգնած են լապտերները և վիշապները ձեռքներին, իսկ վաճառականները խաղալիքներ են վաճառում
* Երեխաները փայտե ձիեր են վարում և տանում են լապտերներըԵրեխաները փայտե ձիեր են վարում և տանում են լապտերները
* Երեխան տանում է եղնիկի և նապաստակ տեսքով լապտերներըԵրեխան տանում է եղնիկի և նապաստակ տեսքով լապտերները
* Լապտերների փառատոնը Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանումԼապտերների փառատոնը Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանում

Սովորույթներ
------------

Լապտերների փառատոնը կոնֆուցիոսի տաճարում
Լապտերների փառատոնի զարգացումն ու սովորույթները տարբեր են՝ պայմանավորված տեղական տարբեր մշակույթներով։ Այնուամենայնիվ, որոշ սովորույթներ նկատվում են բազմաթիվ շրջաններում։

### Լապտերների նշանակություն

Չինական Լապտերների փառատոնը ներկայումս շարունակում է լույսերի հետ կապված սովորույթները, ինչպիսիք են լապտերները դիտելը և լապտերի հանելուկները գուշակելը, որոնք կարելի է տեսնել շատ շրջաններում։ Հարավ-արևմուտքում խարույկ վառելու սովորություն կա։

Հարավային չինական բարբառներում «燈»(dēng) և «丁»(dīng) բառերը նման են հնչում։ Հետևաբար, Լապտերների փառատոնի ժամանակ լապտերներ վառելը նշանակում է «丁»(dīng)՝ ավելացնել, ինչը խորհրդանշում է ընտանիքի անդամների համալրումը։ Լապտերների փառատոնի ժամանակ մարդիկ լապտերներ են կախում, որը նշանակում է «լույս վառել»։ Որոշ տեղերում երեխաները լապտերները ձեռքներին մասնակցում էին հրավառությունաը։

### Ավանդական ժողովրդական տոնակատարություններ

Ժողովրդական տոնակատարությունները առավել շատ տարածված են հյուսիսային շրջաններում։ Այն ներառում է ժաղովրդական տարբեր ներկայացումներ։

### Քայլերթ կամրջի վրայով

Կամրջի վրայով քայլերթը Մին դինաստիայի ժամանակաշրջանում
Տարբեր վայրերում պահպանվել է կամրջի վրայով քայլելու ավանդույթը, որը հայտնի է նաև որպես «Կամրջի վրա ոտք դնել», «Անցում բարենպաստ կամրջով», «Հարյուր հիվանդությունների հեռացում» և այլն։ Կամրջով անցնելը աղոթք է առողջության համար։ Գուանտոն նահանգի Ֆոշան քաղաքում այն նկարագրվում է որպես «Առանց անհանգստությունների կամրջի վրայով սահուն անցում», ինչը ենթադրում է, որ անցնելով Տոնծի կամուրջը ՝մարդը առողջ և հանգիստ կլինի։

### Բանջարեղեն գողանալու սովորույթ

Գուանտոնի և Թայվանի գյուղական շրջաններում կա «բանջարեղեն գողանլու» սովորույթը։ Գուանտոնում ՝ ցանկացած բանջարեղեն, իսկ Թայվանում կանաչ սոխ են գողանում։ Չամուսնացած կանայք մասնակցում են այս ավանդույթին Լապտերների փառատոնի գիշերը, հավատալով, որ հաջողված ամուսնություն կունենան։ Թայվանական ասացվածքն ասում է․ «Գողացիր կանաչ սոխը լավ ամուսնու հետ ամուսնանալու համար, բանջարեղեն գողացիր՝ լավ փեսա ունենալու համար»։

### Ծը Կուի երկրպագությունը

Որոշ շրջաններում Լապտերների փառատոնի ժամանակ մարդիկ երկրպագում են Ծը Կուին (չինական ժողովրդական դիցաբանության մեջ օտար տեղերի աստվածուհի)։

### Սնունդ

Թանյուան
Թանյուանը Լապտերների փառատոնի հիմանական սնունդն է։ Դրա նախատիպերը Թան դինաստիայի բրիձի ալյուրից պատրաստված խմորե գնդիկներն էին՝ քաղցր կամ մսային միջուկով։ Այս ուտեստը ունեն կլոր ձև, որը խորհրդանշում է լուսինը և ունի լուսինը պաշտելու և գնահատելու իմաստները։

Տեղական իրավիճակ
----------------

Լապտերների փառատոնը չինական հասարակության մեջ բազմադարյան պատմություն ունի և վերածվել է ավանդույթի։ Հիմնական սովորույթներն են ՝ թանյուան ուտելը, լապտերների հանելուկները գուշակերը, լապտերները երկինք բաց թողնելը և այլն։

Որոշ շրջաններում մեծ շուքով է իրականացվում լապտերների փառատռոնը։ Օրինակ՝ Նանծինում և Ծիանսու շրջաններում։ Ամենամեծլապտերների փառատոնը անցկացվում է Չինաստանի Նանծին քաղաքում։ Այն հայտնի է որպես «աշխարհի լավագույն լապտերների փառատոն» անունով։ Նախկինում, Լապտերների տոնի ժամանակ շատ մարդիկ էին հավաքվում տոնելու։ Բայց այն ժամանակ տղամարդիկ և կանայք միմյանց հետ հանդիպելու և զրուցելու շատ հնարավորություններ չունեին։ Այսպիսով, Լապտերների փառատոնը դարձավ սիրահարների հանդիպման հատուկ օր։ Օույան Սիու անունով մի բանաստեղծ բանաստեղծություն է գրել Լապտերների փառատոնի մասին։ Նա ասել է. «Լապտերների փառատոնի ժամանակ ծաղիկների շուկան լուսավորված էր լապտերներով, ինչը ցերեկ էր թվում։ Երբ լուսինը փայլում էր ուռենու վրա, մարդիկ պլանավորում էին հանդիպել մայրամուտից հետո»։ Այդ պատճառով Լապտերների փառատոնը կոչվում է նաև «Չինական Վալենտինի օր»։

### Չինաստանի հյուսիս

2021 թվականին Լապտերների փառատոնի ժամանակ Պեկինի բնակիչները հերթ են կանգնում Ցիկիկուի Ծին Ֆան խորտիկների խանութի մոտ՝ թանյուան գնելու համար: Լապտերների փառատոնի ժամանակ խանութը մեկ օրում վաճառել է ավելի քան 20,000 կիլոգրամ թանյուան։
Հյուսիսային Չինաստանի շատ վայրերում Լապտերների փառատոնի ժամանակ ուտում են թափահարված Թանյուան։

Չինաստանի հյուսիս-արևելյան շրջանում Լապտերների փառատոնի ժամանակ կա «սառույց գլորելու» սովորույթը, որը չինարենում հնչում է որպես «գլորվող հիվանդություն»։ Մարդիկ դա անում են՝ աղոթելու համար հիվանդությունների վերանալու, և հաջողության ի հայտ գալու համար։ Լապտերների փառատոնից հետո, առաջին ամսվա տասնվեցերորդ օրը, սիբեի ժողովուրդը մոխիր են քսում իրենց դեմքերին։ Նրանք սա անվանում են «Սև քսուքի փառատոն»։ Նրանք դա անում են, որպեսզի խնդրեն «Հինգ հացահատիկի Աստծուն», որ առատ բերք ունենան։

Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Լապտերների փառատոնի ժամանակ «սոցիալական կրակ վառելու» սովորույթ կա, որը չինարեն կոչվում է «Նաոշըխուո»։

Չոնցին նահանգի Քայսիէն քաղաքում սովորություն կա, որը կոչվում է «Տուիմա», որը թարգմանաբար նշանակում է «նախատել»։ Լապտերների փառատոնին մարդիկ տնից նստարան են դուրս բերում և նստում դրսում։ Նրանք կարող են ազատորեն կշտամբել նրանց, ում չեն սիրում, իսկ դիմացինը չի կարող հակադարձել։

### Ցզյանսու և Չժեցյան նահանգներ

Չժեցզյան նահանգի Թայճոու շրջանում առաջին լուսնային ամսվա տասնչորսերորդ օրը նշվում է որպես Լապտերների տոն։ Թայճոուում Լապտերների փառատոնի ժամանակ ընդունված է ուտել «գըն», （խիտ կամ թափանցիկ ապուրի տեսակ է)։

Լապտերների փառատոնը Շանհայում նույնպես զարգացման երկար պատմություն ունի։ Դա հիմնականում ներառում է թանյուան ուտելը, լապտերների ցուցադրում և նապաստակի ձևով լապտերներ քաշելու սովորույթը։ Լապտերների փառատոնի ժամանակ Յու Յուան այգին և քաղաքի Աստծո տաճարը այցելելը հայտնի վայր է Շանհայի մարդկանց համար։ Երեխաները քաշում են մեծահասակների կողմից պատրաստված թղթե նապաստակի լապտերները և վազվզում են փողոցներում և ծառուղիներում։

### Հարավային Ֆուծիեն (Միննան)

Միննանում սովորությունն այն է, որ երկու գյուղի երեխաները քարեր են նետում միմյանց վրա։ Ասում են՝ եթե քար չգցեն, գյուղում համաճարակ կլինի։

Խուեյյան կոմսության «Չու» ազգանունով նշանավոր ընտանիքներն ընդհանրապես չեն նշում Լապտերների փառատոնը։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ Միննանի բարբառում «元宵»-ը (yuánxiāo) հնչում է «元消»-ին (yuán xiāo), որը նշանակում է «Յուան դինաստիայի վերջը»։ Արդյունքում նրանք հրաժարվում են տոնել, քանի որ դա ենթադրում է դինաստիայի անկում։

### Յուե Կան Աո (Գուանդուն, Հոնկոնգ և Մակաո)

Հոնկոնգի լապտերների փառատոն
Գուանդուն նահանգի Գուանճոու քաղաքում սովորություն է «վառել լապտերները» լուսնային առաջին ամսվա տասներորդ օրվանից մինչև Լապտերների տոնը։ Լապտերները, հաճախ լոտոսի ծաղիկների տեսքով, կախված են նախնիների սրահների գլխավոր դարպասներից և տաճարների կենտրոնական և կողային հատվածներում։ Լապտերները վառելու գիշերը հարազատներն ու ընկերները հավաքվում են «լապտերային գինի» խմելու։ Առաջին լուսնային ամսվա տասներեքերորդ օրը, որը հայտնի է որպես «լապտերների փորձարկման օր», մարդիկ փորձում են լապտերները Լապտերների փառատոնի համար։ Լուսնային առաջին ամսվա տասնչորսերորդ օրը թաղամասերում տեղադրվում են լապտերների կրպակներ, որտեղ անցկացվում են տոնական ներկայացումների փորձեր, իսկ շուկաներում վաճառվում են թղթե լապտերներ։ Առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը, որը նաև հայտնի է որպես «Յուան Սյաո» կամ «Շան Յուան», ըստ հին սովորույթների, ծեսերն ավելի մշակված են եղել։ Վաղ առավոտից մարդիկ այցելում են տաճարներ՝ աստվածներին երկրպագելու։ Հարուստ անհատները կարող են հովանավորել կրոնական ծեսերը և կազմակերպել խնջույքներ՝ օրհնություն ստանալու համար։ Լապտերների փառատոնի երեկոյան, որը հանդիսանում է Յուանսյաոյի պաշտոնական տոնակատարությունը, մարդիկ աստվածներին նվիրաբերում են թանյուան։ Այնուհետև նրանք թանյուան են բաժանում ընտանիքի անդամներին և ընկերներին, որը հայտնի է որպես «Լապտերների փառատոնի ավարտ»։ Տարեցները նաև գնում են որոշ լապտերներ՝ երեխաներին փառատոնին տալու համար։ Յուրաքանչյուր թաղամասի Երկրի Աստծո տաճարը նույնպես վառում է լամպերը և անցկացնում կրոնական արարողություններ։ Յուրաքանչյուր թաղամասի բնակիչները միասին միջոցներ են հավաքում աստվածներին երկրպագելու համար։ Այնուհետև նրանք ընծաներ են բաժանում յուրաքանչյուր ընտանիքի։ Լապտերների փառատոնի գիշերը յուրաքանչյուր փողոցի լապտերներն ունեն իրենց յուրահատուկ առանձնահատկությունները, որոնցից ամենահայտնին լոտոսի լապտերներն են։ Ասում են, որ լոտոսի լապտերների տակ ետ ու առաջ քայլող երիտասարդ կանայք կարող են մեծացնել երեխա ունենալու իրենց հնարավորությունները։ Երեխաներ ունենալու հետ կապված մեկ այլ սովորույթ կոչվում է «բանջարեղենի գողություն», որտեղ մարդիկ այդ գիշեր գնում են բանջարանոցներ՝ կանաչ բանջարեղեն։ Այդ գիշեր մեկ այլ սովորություն կոչվում է «սուրբ ճրագ վառել»։ Սա ներառում է փոքրիկ լամպեր վերցնել տաճարից և տանել տուն, որից հետո վերադարձնել դրանք հաջորդ տարի։

Ֆոշան քաղաքում ամեն տարի առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը անցկացվում է Տոնջի կամուրջն անցնելու փառատոնը։ Տեղացիները մի ասացվածք ունեն՝ «Եթե քայլես Տոջի կամրջով, հետագայում խոչընդոտներ չեն լինի»։ Սա աղոթք է նոր տարում խաղաղության և հաջողության համար։ Միջոցառումը գրավում է զբոսաշրջիկների՝ ամբողջ երկրից՝ մասնակցելու այս փառատոնին։ Ի լրումն ավանդական Տոնջի կամուրջն անցնելու քայլերթին և արարողություններին, վերջին տարիներին այս տոնակատարության շնորհիվ մեծ զարգացում է ապրել նաև մշակութային զբոսաշրջությունը։ Տոնակատարության ընթացքում տեղի են ունենում նաև ցուցահանդես վաճառքներ, որի ընթացքում վաճառքի են հանվում մշակութային ժառանգություն համարվող իրեր։

Հույչժոու քաղաքում, առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրվա նախօրեին կամ հենց օրը, Հուիչեն շրջանի Ռուհու քաղաքը անցկացնում է «Վիշապի պարեր» միջոցառումը։ Սա արվում է աղետների կանխարգելման, լավ բախտի և առողջության համար։ Հյուիդոնում վիշապի պարային միջոցառումը տեղի է ունենում լուսնային առաջին ամսվա տասնհինգերորդ օրը, որը նաև հայտնի է որպես «Լապտերների փառատոն»։

Չժոնշան քաղաքում ամեն տարի առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը, որը հանդիսանում է Լապտերների տոնը, անցկացվում է «Չժոնշանի բարեգործական քայլարշավ տասը հազար մարդկանց համար» միջոցառումը։ Առաջին լուսնային ամսվա տասնհինգերորդ օրը կազմակերպվում են շքերթներ և տարբեր միջոցառումներ։ Սա ներառում է «Գթության հուշամեդալների» շնորհանդեսը, որին մասնակցում են շքերթի մոտ 200 թիմեր և ավելի քան 20 կատարողական արվեստի և ժողովրդական արվեստի ներկայացման թիմեր։ Սա Չժոնշանում տեղի ունեցող լայնածավալ բարեգործական միջոցառումներից է։

Հոնկոնգում ամեն տարի Լապտերների փառատոնից առաջ և հետո շրջանային խորհուրդները կամ հատուկ կազմակերպությունները լապտերների փառատոն են կազմակերպում տարբեր թաղամասերի այգիներում կամ հանրային հանգստի վայրերում։ Երեկոյան շատ ընտանիքներ կամ զույգեր նույնպես գնում են լապտերի փառատոնին մասնակցելու՝ վայելելու լապտերների ցուցադրությունը և լուծելու լապտերների հանելուկները։ Սա ստեղծում է ռոմանտիկ մթնոլորտ, որը հիշեցնում է չինական Վալենտինի օրը։ Այնուամենայնիվ, Հոնկոնգի երիտասարդ զույգերը հակված են առաջնահերթություն տալ արևմտյան տոներին, ուստի Լապտերների փառատոնը նրանց համար այնքան կարևոր չէ, որքան Արևմտյան Վալենտինի օրը։ Ընտանեկան ավանդական սովորույթները ներառում են թանյուան ուտելը և նախնիներին հարգանքի տուրք մատուցելը։ Այս օրը նաև ավանդաբար Լուսնային Նոր տարվա վերջին օրն է, ուստի մարդիկ հաճախ մաքրում են իրենց տները, տարին մաքուր սկսելու համար։ Նոր Տարածքների բնիկ գյուղերը նույնպես լապտերներ են վառում Լապտերների փառատոնի ժամանակ։ Այդ գուղերից, ինչպիսիք են Ֆանլինգ Վայը և Կամ Թին Վայը, անց են կացնում ծեսեր ՝ աղոթելու խաղաղության և բարգավաճման համար։

Մակաոյում Մշակութային հարցերի բյուրոն հայտարարեց 2020 թվականի հունիսի 30-ին, որ Լապտերների փառատոնն այժմ պաշտոնապես ճանաչվել է որպես Մակաոյի կարևոր մշակութային ժառանգության մաս։ Որոշ համայնքային խմբեր տոնակատարություններ են կազմակերպում Լապտերների փառատոնի համար։ Օրինակ, կա կառնավալ, որը կոչվում է «Լապտերների փառատոնը *Կան Ճընծուն* տաճարում», որը անցկացվում է Կան Ճընծուն տաճարի դիմաց։ Երկար տարիներ Քաղաքացիական գործերի բյուրոն Լու Լիմ Իեոկ այգում անցկացնում էր լապտերների գնահատանքի երեկո։ 2022 թվականից սկսած Մակաոյում լուսնային ամանորյա հրավառությունն ավելի շքեղ է դարձել։ Ընդամենը մեկ շոուի փոխարեն այժմ երեք շոու կա։ Վերջին շոուն անցկացվում է Լապտերների փառատոնի գիշերը երեկոյան ժամը 21։ 00-ին և տևում է 15 րոպե։ 2023 թվականի փետրվարի 4-ից 5-ը «Եկեք վազենքԱվենիդա դե Ալմեյդա Ռիբեյրոյում» հետիոտնային գոտու փորձնական վազքի ընթացքում, որը համընկավ Լապտերների փառատոնի հետ, միջոցառմանը ավելացվեցին հատուկ տաղավարներ և տոնական ներկայացումներ։ Մի քանի տաղավարներ ցուցադրում էին տոնական լապտերները, որոշ միջոցառումներ էլ կենտրոնացած էին չինական մշակույթը տոնելու և Լապտերների փառատոնը վայելելու վրա։

### Թայվան

Թայպեյ քաղաքում լապտերներն ի սկզբանե օգտագործվել են բնակիչների կողմից՝երկինք հաղորդագրություններ ուղարկելու և աղոթելու համար: Ավելի ուշ նրանք հայտնի դարձան որպես «Մանկական լապտերներ» և «Խաղաղության լապտերներ» անուններով, որոնք օգտագործվում էին երեխաների և խաղաղության համար աղոթելու համար:
Լապտերների փառատոնը քամու Աստծո տաճարի դիմաց
Թայվանում Լապտերների փառատոնը հին ժամանակներից կարևոր ավանդական տոն է եղել՝ լուսնային Նոր տարվա, Ցինմինի, Վիշապի նավակների, Ուրվականների և Աշնան փառատոնի հետ միասին։ Լապտերների փառատոնը, որը նաև հայտնի է որպես «Յուանսյաոյի փառատոն», միջոցառում է, որն անցկացվում է չինական Նոր տարուց հետո առաջին լիալուսնի գիշերը։ Այն իրն մեջ ներառում է լապտերներ կրելը և տոնական նախուտեստներ վայելելը, որը կոչվում է «Թանյուան»։ Նախկինում կար համոզմունք, որ չամուսնացած կանայք, ովքեր սոխ կգողանան Լապտերների տոնի գիշերը, հաջողություն կունենան ամուսնանալու մեջ»։ Թայվանական ասացվածքն ասում է․ «Գողացիր կանաչ սոխը լավ ամուսնու հետ ամուսնանալու համար, բանջարեղեն գողացիր՝ լավ փեսա ունենալու համար»։ Նույնիսկ ճապոնական գաղութատիրության ժամանակաշրջանում, երբ կառավարությունն անցավ հունվարի 15-ի արևմտյան օրացույցի ամսաթվի օգտագործմանը, տեղացիները դեռ նշում էին լուսնային Ամանորյա լապտերների փառատոնը։ Հետևաբար, ճապոնական Թայվանի նահանգապետարանը թույլատրեց կազմակերպել լապտերների փառատոն՝ Մենծիայի (ներկայիս Վանխուա շրջան, Թայպեյ) Լունշանի տաճարում։ Այս ավանդույթը շարունակվում է այսօր, և Լունշանի տաճարը դեռ պահպանում է սովորույթը։

Այսօր Թայվանում Լապտերների փառատոնը նշելը վերածվել է մեծ ավանդույթի, որը նշվում է ամբողջ կղզում։ Բացի լապտերների գնահատանքի երեկոյից և խոշոր իրադարձություններից, ինչպիսիք են Թայվանի լապտերների փառատոնը, Թայբեյի լապտերների փառատոնը, Կենտրոնական Թայվանի լապտերների փառատոնը և Կաոհսունգ լապտերների արվեստի փառատոնը, յուրաքանչյուր տարածքի տոնակատարություններն ունեն իրենց յուրահատուկ առանձնահատկությունները։ Օրինակ՝ Պինսի երկնային լապտերների փառատոնը Պինսի թաղամասում, «Յանշուի հրավառություն» փառատոնը Տայնան քաղաքի Յանշուի շրջանում, հայտնի «Միաոլիի թաքնված վիշապը» Միաոլի կոմսությունում և այլն։ Բացի այդ, Յեհլիուում, Նոր Թայբեյ քաղաքում, կան հատուկ սովորույթներ, ինչպիսիք են «Աստվածային նավահանգիստը մաքրելու» ծեսը և շատ հետաքրքիր մշակութային ավանդույթներ տարբեր վայրերում։

### Մալայզիա և Վանկուվեր, Կանադա

Մալայզիայում տեղի չինական համայնքը նույնպես սովորություն ունի նշելու լապտերների փատռատոնը։ Չամուսնացած տղամարդիկ և կանայք հավաքվում են գետի ափին, Լապտերների փառատոնին, նարինջներ նետում ջրի մեջ և նրանց վրա գրում իրենց անուններն ու կոնտակտային տվյալները՝ հույս ունենալով հանդիպել կողակցի, ում հետ նրանք կարող են քայլել ձեռք ձեռքի տված։ Կանադայի Վանկուվերի Չայնաթաուն քաղաքում Սան Յաթ Սեն այգում անցկացվում է լապտերների ամենամյա փառատոն չինացիների համար։ Լապտերների փառատոնին լինում են ավանդական չինական խորտիկները, լապտերների հանելուկները և այլ ավանդական խաղեր, ինչպես նաև չինական ամանորյա շքերթը և առյուծների պարային ներկայացումները։

### Ճապոնիա

Կրակի փառատոն
Ճապոնիայում Լապտերների տոնը կոչվում է «Կոշոգացու»։ Մեյջի դարաշրջանի վերականգնումից հետո այն փոխվեց հունվարի 15-ին՝ ըստ Գրիգորյան օրացույցի, սակայն որոշ շրջաններում ավանդական սովորույթները դեռ պահպանվում են լուսնային օրացույցի տասնհինգերորդ օրը:Սովորույթները ներառում են Ամանորի աստվածներին և նախնիների հոգիներին երկրպագելու, առատ բերքի համար աղոթելու և առավոտյան կարմիր լոբիով շիլա ուտելու ավանդույթը։ Շատ շրջաններում անցկացվում է կրակի փառատոն, որը կոչվում է «Դոնդոյակի»՝ երկրպագելու Ամանորի աստվածներին։

Ճապոնիայի Յամանասի պրեֆեկտուրայում հունվարի 11-ի առավոտյան ֆերմերները արթնանում են և կագամի մոչի (բրնձի թխվածք) և բահեր տանում դաշտեր՝ կատարելով խորհրդանշական հողերի մշակություն։ Նրանք նվիրաբերում են մաքուր բրինձ և գետնի մեջ մտցնում սոճու ճյուղեր, որոնք նախկինում մատուցվել էին տնային սինտոյական զոհասեղանին, որպեսզի երկրպագեն դաշտերի աստվածությանը։ Յամագատա պրեֆեկտուրայում հունվարի 15-ին քսան տարեկան երիտասարդ տղամարդիկ և կանայք հագնվում են բրինձ տնկող աղջիկների պես՝ հագնում են ծղոտե գլխարկներ, գոգնոցներ են կապում և լլինում են ոտաբոբիկ։ Նրանք բրնձի բույսերով զամբյուղներ են կրում և տարբեր տների բակերում բրինձատունկի ցուցադրություններ են կազմակերպում։ Որոշ այլ վայրերում, հունվարի 14-ի երեկոյան, երիտասարդ կանայք ցուցադրում են թե ինչպես են բրինձ տնկում (օգտագործելով ծղոտ կամ լոբի ցողուններ), իսկ երիտասարդ տղամարդիկ մանգաղներով, ձևացնում են, թե բերք են հավաքում։ Էդո ժամանակաշրջանից ի վեր Յամանասի պրեֆեկտուրայի Կոֆու քաղաքում եղել է փառատոն, որը կոչվում է Կոֆու Միչի-նո-Կամի Մացուրի, որտեղ նրանք երկրպագում են Միչի-նո-Կամի աստվածությանը։

Միյագի պրեֆեկտուրայի Սենդայ քաղաքում կրակի փառատոնը, որն անցկացվում է Փոքր Նոր տարվա նախօրեին, կոչվում է «Մացուտակի Մացուրի»։ Ամենամեծ մասշտաբային միջոցառումը տեղի է ունենում Սենդայի Օոսակի Հաչիմանգու տաճարում։ Բացի ամանորյա լապտերը վառելուց և առատ բերքի ու խաղաղության համար աղոթելուց, կա սովորություն, որը կոչվում է «Հադակա-մայրի» կամ «Մերկ այցելություն»։ Հավատացյալները սպիտակ գլխաշորեր են հագնում և միայն «Ֆունդոշի» կոչվող կտորն են փաթաթում իրենց մարմնին։ Նրանք հագնում են սպիտակ տաբի գուլպաներ, իսկ ոտքերին՝ ծղոտե սանդալներ։ Սառցե ջրով թրջվելուց հետո նրանք բերանն են դնում մի թուղթ, ձախ ձեռքով զանգ են բռնում, իսկ աջ ձեռքում լապտեր են տանում, երբ քայլում են կրակի շուրջը։

Ժամանակակից Ճապոնիայում Փոքր Նոր տարվա օրը նշանակված է հասունացման արարողության համար (տղաների համար դա Գենպուկուի արարողությունն է, իսկ աղջիկների համար՝ Շիչիգոսանի արարողությունը), ուստի այն հայտնի է նաև որպես հասունության օր։

#### Ռյուկյու

Օկինավայում Լապտերների փառատոնը սկսվում է առաջին լուսնային ամսվա 14-րդ օրը, որը կոչվում է «Սուգվաչիիգվա» կամ Փոքր Նոր տարի։ Այս օրը մարդիկ ուտում են թթու խոզի միս և քաղցր կարտոֆիլի տորթեր, որոնք կոչվում են «Ումունի»։ Առաջին լուսնային ամսվա 16-րդ օրը, որը հայտնի է որպես «Յուրոկունիչի», հիմնականում նախնիների պաշտամունքի օր է։ Օկինավա կղզու բնակիչները հիմնականում արարողություններ են անցկացնում տանը կամ սրբավայրերում, մինչդեռ Յայամայում մարդիկ մաքրում են գերեզմանները։

### Կորեական թերակղզի

Կորեայի լիալուսնի փառատոն
Կորեական թերակղզում Լապտերների փառատոնը կոչվում է նաև «Ջեոնգվուլ Դաեբորեում» կամ պարզապես «Դաեբորեում»։ Մարդիկ տարբեր միջոցառումներ են կազմակերպում, ինչպիսիք են երկաթե կամուրջն անցնելը, դաշտերից հաջողության համար հող գողանալը, ընկույզը կոտրելը, հատուկ տեսակի գինի խմելը, առյուծների պարը և այլն։ Նրանք նաև օգտագործում են լուսնի գույնը և դիրքը գյուղատնտեսական գործունեությունը լավ բերք ստանալու համար կանխատեսելու համար։ Որոշ վայրերում տեղի են ունենում քար նետելու մրցումներ։ Մարդիկ այս փառատոնի ժամանակ ուտում են հատուկ բուժիչ ուտելիքներ և «հինգ հատիկ բրինձ» կոչվող ուտեստ։

* Լապտերների փառատոնԼապտերների փառատոն
* Ինդոնեզիայի չինական համայնքների լապտերների փառատոնըԻնդոնեզիայի չինական համայնքների լապտերների փառատոնը
* Նագասակի Սինչի չինական թաղամասի մուտքը լուսավորվում է լապտերներովՆագասակի Սինչի չինական թաղամասի մուտքը լուսավորվում է լապտերներով
* Նագասակիի լապտերների փառատոնը Սինչի չինական թաղամասումՆագասակիի լապտերների փառատոնը Սինչի չինական թաղամասում

Հայտնի բանաստեղծություններ
--------------------------

* Չժու Շուժեն (ոմանք ասում են, որ հեղինակը Օույան Սիուն է) «Շընչածի»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Անցյալ տարվա Յուանի գիշերը ծաղկի շուկան ցերեկի պես լուսավոր էր։ Երբ լուսինը փայլում էր ուռենու վրա, մարդիկ պլանավորում էին հանդիպել մայրամուտից հետո։

Այս տարվա Յուանի գիշերը, լուսինը և լույսերը դեռ նույնն են։ Չտեսնելով անցյալ տարվա մարդկանց՝ արցունքները թրջում են շորերի թևքերը։ |  |

* Սին ՑԻծի «Ամանորյա գիշերը կանաչ նեֆրիտի սեղանի մոտ»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Արևելյան քամին փչում է՝ հազարավոր ծառերից ծաղիկներ թափվում, և անձրևի պես թափվում են աստղերը։ Ճանապարհները լցված են շքեղ կառքերի ու ձիերի բույրով։ Փյունիկի ֆլեյտաների ձայնը և նեֆրիտի սափորների փայլը ստիպում են ձկներին և վիշապներին պարել ամբողջ գիշեր։

Ցեցի պես թռվռալով՝ միահյուսվում են ուռիների ոսկե թելերը։ Ծիծաղն ու շշուկները անհետանում են օդում։ Ամբոխի մեջ, անթիվ անգամ նրան փնտրելով, հանկարծ շրջվելով, տեսա նրան կանգնած է փողոցի աղոտ լուսավորված անկյունում։ |  |

* Լու Ճաոլինի «Լապտերները Տասնհինգերորդ գիշերը »

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ծինլիում սկսվում է շքեղ խնջույքը,
Վառ խոլորձներով և լոտուսներով, որոնք հիշեցնում են հին ժամանակները։
Գունագեղ նախշերը տարածվում են ամբողջ երկրով մեկ,
Շլացուցիչ լույսերը զարդարում են երկինքը։
Աստղեր ընկնում են ասես Հան դինաստիայից,
Իսկ աշտարակի կողքին կախված է լուսինը։
Յուրահատուկ ծիծաղը՝ ոսկու պես թանկ,
Հիշեցնում է հին ժամանակները։ |  |

* Թան Ինի «Լապտերների փառատոնը»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Լույսերով, բայց առանց լուսնի, մարդկության համար ուրախություն չկա,
Լուսնի առկայության դեպքում, բայց առանց լույսերի, դա իսկապես գարուն չէ։
Երբ գարունը գալիս է, մարդիկ դառնում են նեֆրիտի պես թանկարժեք,
Իսկ լապտերներով շրջապատված լուսինը փայլում է արծաթի պես։
Փողոցները լցված են մարգարիտներով ու նեֆրիտեներով զարդարված աղջիկներով,
Երաժշտությունն ու երգը լցնում են օդը, ինչպես աստվածները, որոնց մենք երկրպագում ենք։
Բայց առանց ժպիտի և գինու,
Ինչպե՞ս կարելի է իսկապես վայելել լուսավորված այդպիսի հիանալի պահը։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «元宵節也是古代情人節！　大家閨秀出門賞燈覓姻緣» (ավանդական չինարեն). ETtoday新聞雲. 2014 թ․ փետրվարի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հուլիսի 15-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 11-ին.
2. 1 2 3 4  «元宵节来历：曾是中国狂欢节 古时曾放假十天» (պարզեցված չինարեն). 凤凰网. 2012 թ․ փետրվարի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 6-ին.
3. ↑  仲, 富蘭 (2019 թ․ դեկտեմբերի 9). «明朝元宵節可以放十日假期這麼多？». *中國文化研究院 Academy of Chinese Studies*. 中國文化研究院. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 10-ին.
4. ↑  文学作品：元宵节闹社火 Արխիվացված 2020-12-06 Wayback Machine.枫网.2014-02-12
5. ↑  元宵食品 Արխիվացված 2020-05-30 Wayback Machine.中國人的節慶
6. 1 2  «当元宵节遇上冬奥会 展现出不同以往的喜庆和活力». *人民日报海外版*. 2022 թ․ փետրվարի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
7. ↑  «正月十五元宵节 也是木兰县传统的滚冰节». *哈尔滨日报*. 2009 թ․ փետրվարի 9. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 28-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
8. ↑  «正月十五习俗». 东北网－新晚报. 2008 թ․ փետրվարի 22. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
9. ↑  元宵节吃汤圆猜灯谜 重庆要"偷青""对骂"你知道吗？.新华网重庆频道综合.2015-03-05 Արխիվացված 2015-03-10 Wayback Machine
10. ↑  «台州府正月十四元宵习俗小考». *临海新闻网*. 2010 թ․ մարտի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 5-ին.
11. ↑  叶, 曙明 (2020). *广州传*. 广州: 广东人民出版社. ISBN 9787218142531.
12. ↑  清末民国广府过年旧俗 Արխիվացված 2022-02-05 Wayback Machine 奚王曹 羊城晚报
13. ↑  «佛山"行通济"，即将回归！». *羊城晚报*. 2023 թ․ հունվարի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 2-ին.
14. ↑  «扎燈籠舞草龍搶"吉祥水" 惠州元宵節民俗活動夠熱鬧». 今日惠州. 2022 թ․ փետրվարի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 6-ին.
15. ↑  «第36届中山慈善万人行启动，约200支队伍将参加巡游». *中山日报*. 2023 թ․ հունվարի 19. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 6-ին.
16. ↑  «2023元宵綵燈展於荃灣上水尖沙咀舉行 即睇3大主題燈飾附活動地圖». *香港01* (Chinese (Hong Kong)). 2023 թ․ փետրվարի 2. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 6-ին.
17. ↑  «文化局新增55個項目列入非物質文化遺產清單». 文化局（IC）. 澳門特別行政區新聞局. 2020年6月30日.
18. ↑  «康公情懷賀元宵嘉年華後日舉行». *正報*. 2015 թ․ մարտի 3. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 2-ին.
19. ↑  «元宵賞燈晚會明晚盧廉若公園舉行». *正報*. 2015 թ․ մարտի 4. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 2-ին.
20. ↑  «旅遊局連串精彩活動喜迎新春». *力報*. 2023 թ․ հունվարի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 5-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 2-ին.
21. ↑  «新馬路任我行元宵續舉行　一連兩日春燈展彩共慶佳節». 文化局（IC）. 澳門特別行政區新聞局. 2023年2月2日. Արխիվացված օրիգինալից 2023年2月2日-ին. Վերցված է 2023年2月2日-ին.
22. ↑  «元宵節續辦新馬路任我行將增新元素活動». TDM 澳廣視新聞. 2023 թ․ փետրվարի 2. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 2-ին.
23. ↑  «小正月行事「どんど焼き」の全国調査集計（平成２６年版）». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 27-ին.
24. ↑  张殿英 (1991年). *东方风俗文化辞典*. 合肥: 黄山书社. էջ 361. ISBN 7-80535-210-0. «G·88»
25. ↑  «松焚祭（どんと祭）». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 27-ին.
26. ↑  «沖縄を知る-年中行事». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.