**Էնդրյու Ուիլյամ Մելոն** (անգլ.՝ Andrew William Mellon , մարտի 24, 1855(1855-03-24)[…], Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - օգոստոսի 26, 1937(1937-08-26), Սաութհեմփթոն, Սաութհեմփթոն, Սաֆոլկ շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի բանկիր, գործարար, արդյունաբերող, բարերար, արվեստի կոլեկցիոներ և քաղաքական գործիչ։

Նախքան քաղաքականություն մտնելը ՝ լինելով հարուստ ընտանիքի զավակ, Էնդրյուն հիմնում է հսկայական մի բիզնես կայսրություն։ 
1921 թվականի մարտի 9֊ից մինչև 1932 թվականի փետրվարի 12֊ը եղել է Միացյալ Նահանգների Գանձապետարանի պետքարտուղարը և աշխատել նախագահներ Ուորեն Հարդինգի ՝ ԱՄՆ-ի 29-րդ նախագահը (1921-1923 թթ.), Ջոն Քելվին Քուլիջի ՝ ԱՄՆ ֊ի 30֊րդ նախագահը (1923-1929 թթ.) և Հերբերտ Քլարկ Հուվերի ՝ ԱՄՆ 31-րդ նախագահը (1929-1933 թթ.) հետ։ Կարճ ժամանակով եղել է Միացյալ Նահանգների դեսպանը Միացյալ Թագավորությունում։ 
Էնդրյու Մելոն մահացել է 1937 թվականի օգոստոսի 26֊ին Լոնգ Այլենդի Նյու Յորք նահանգի Սաուսեմփթոն գյուղում, սակայն թաղվել է Վերջինիա նահանգի Ափերվիլ քաղաքում։

Վաղ շրջանի կյանք
----------------

Ծնվել է 1855 թվականի մարտի 24֊ին ԱՄՆ ֊ի Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ քաղաքում։ Հայրը ՝ Թոմաս Մելոն, ով իռլանդացի էմիգրանտ էր, եղել է բանկիր և դատավոր։ Ունեցել է երեք ավագ և մեկ կրտսեր եղբայր։ Էնդրյուն սովորել է Փենսիլվանիայի Արևմտյան համալսարանում և թողել այն նախքան ավարտելը։

Բիզնես կարիերա
--------------

Մելոն ֆինանսական կարողությունը վաղ ցույց տվեց։ 1972 թվականին նրա հայրը ածխի բիզնես հիմնեց նրա համար, որը շուտով վերածվեց շահավետ ձեռնարկության։ Որոշ ժամանակ անց Մելոն միացավ իր հոր բանկային ֆիրմային և 1880 թվականին, երկու տարի անց, բանկի սեփականությունը փոխանցվեց նրան։ Նա նաև ներգրավվեց մի շարք արդյունաբերական գործունեություններում ՝ նավթի, պողպատի, նավաշինության և շինարարության։
Մելոնն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ամենահարուստ մարդկանցից մեկն էր, երրորդ ամենաբարձր եկամտահարկ վճարողը 1920֊ական թվականների կեսերին, Ջոն Դևիսոն Ռոքֆելլերից և Հենրի Ֆորդից հետո։ Մինչև նրա ԱՄՆ֊ի ֆինանսների նախարար դառնալը նրա կարողությունը հասավ 300 միլիոն դոլարից շուրջ 400 միլիոնի, 1929 ֊1930 թվականներին։
Եղել է նաև Փիթսբուրգի Առևտրային Ազգային բանկի տնօրենը։ Մելոն Փենսիլվանիայում Օուլդ Օվերհոլդ վիսկիի արտադրության երեք սեփականատերներից մեկն էր։ Այդ ժամանակ 
Օուլդ Օվերհոլդն ամենախոշոր և ամենահարգված վիսկիի արտադրությունն էր երկրում։ 1919 թվականին համասեփականատեր Ֆրիքի մահից հետո, նրա բաժինը մնաց Մելոնին, սակայն 1925 թվականին, նա կազմակերպությունը վաճառեց մի Նյու Յորքցի նպարավաճառի։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

Մելոն դրոշմանիշի վրա
Մելլոն 1921 թվականից մինչև 1932 թվականը լինելով ԱՄՆ֊ի Գանձապետարանի պետքարտուղարը և աշխատելով նախագահներ Ուորեն Հարդինգի, Ջոն Քելվին Քուլիջի և Հերբերտ Քլարկ Հուվերի հետ շատ աշխատանքներ է կատարել։ Նա ստույգ նպատակներ ուներ․ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո կուտակված հսկայական դաշնային պարտքը նվազեցնել, քանի որ հարկային դրույքաչափերը շատ բարձր էին և մարդիկ չէին կարողանում վճարել դրանք, խուսափում էին հարկերից։ Ուստի նա որոշեց․ 

* նվազեցնել եկամտահարկի տոկոսադրույքը՝ 77 % ֊ից մինչև 24 % , կանխատեսելով, որ աճ կդիտվի տնտեսության մեջ,
* նվազեցնել դաշնային գույքահարկը։

1929 թվականից մինչև 1931 թվականը նա շատ ժամանակ անցկացրել է արտերկրում, Եվրոպական պարտքերը մարելու բանակցությունների համար, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմից էր գոյացել։

Անձնական կյանք
--------------

45 տարեկան հասակում, 1900 թվականին Մելոն ամուսնանում է Նորա Մերի Մաքմյուլենի հետ։ Ունեցան երկու երեխա ՝ Ալիսան (ծնված 1901 թ․) և Փոլը (1907թ․)։ Նրանց ամուսնությունն ավարտվում է 1912 թվականին ամուսնալուծությամբ։ Մելենն ի տարբերություն իր նախկին կնոջ կրկին չի ամուսնանում։

Բարեգործություն
---------------

Ուսումնառության Տաճար
1913 թվականին իր եղբոր Ռիչարդ Մելոնի հետ նա իր հոր համար հուշահամալիր է հիմնում ՝ Մելոնի անվան Արդյունաբերական հետազոտությունների ինստիտուտ, որպես Փիթսբուրգի համալսարանի բաժին։ 1965 թվականին ինստիտուտը միացավ Կարնեգի Տեխնոլոգիաների ինստիտուտին և վերանվանվում է Կանեգի Մելոն համալսարան։ 
Մելոն նշանակվում է որպես շրջանավարտների նախագահ և Փիթսբուրգի համալսարանի հոգաբարձու, միևնույն ժամանակ կատարում խոշոր նվիրատվություններ դպրոցին, ներառյալ ՝ հողատարածք, որի վրա կառուցվեցին Ուսումնառության տաճարը և Հեյնց մատուռը։

Հեյնց մատուռ
Ընդհանուր առմամբ Փիթսբուրգի համալսարանին Մելոն նվիրաբերել է ավելի քան 43 միլիոն դոլար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա մասնակցել է բազմաթիվ տարաբնույթ դրամահավաք միջոցառումների, ինչպիսիք են Ամերիկյան Կարմիր խաչի, Ազգային Պատերազմի խորհրդի, Փենսիլվանիայի պետական խորհրդի ազգային պաշտպանության գործադիր կոմիտեի և Վաշինգտոնում Ազգային հետազոտությունների խորհրդի։

Մելոն ակտիվ բարերար էր։ 1937 թվականին, նա նվիրաբերել է իր նշանակալի արվեստի հավաքածուն ՝ 25 միլիոն դոլար արժողությամբ և արժեր ավելի քան 40 միլիոն դոլար, 10 միլիոն դոլար Վաշինգտոնի Ազգային պատկերասարահի շինարարության համար, որը լիազորվեց Կոնգրեսի կողմից 1937 թվականին ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
5. 1 2  GeneaStar
6. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage
7. ↑
8. 1 2  Union List of Artist Names — 2018.
9. ↑  Cannadine, David. Mellon: An American Life. New York: A.A. Knopf, 2006. pp. 48-49, 165, 349, 392. ISBN 0-679-45032-7.
10. ↑  Ingham, John N. Biographical Dictionary of American Business Leaders, Vol. 2. ISBN 0313239088. *Google Books.* Retrieved October 18, 2013
11. ↑  Wondrich, David (12 September 2016). "How Pennsylvania Rye Whiskey Lost Its Way". The Daily Beast. Retrieved 3 October 2016.
12. ↑  Folsom, Burton W. Jr. (1987). The Myth of the Robber Barons. Young America's Foundation. ISBN 978-0-9630203-1-4.
13. ↑  "Mary Conover." www.thepeerage.com. Retrieved November 18, 2014.
14. ↑  "Milestones: Jun. 11, 1928". TIME. 11 June 1928. www.time.com. Retrieved October 18, 2013.
15. ↑  The 1937 Owl. University of Pittsburgh. 1937. p. 32. Retrieved 2009-06-07.
16. ↑  Alberts, Robert C. (1986). Pitt: The Story of the University of Pittsburgh 1787–1987. University of Pittsburgh Press. p. 47. ISBN 0-8229-1150-7. Retrieved 2009-06-07.
17. ↑  Starrett, Agnes Lynch (1937). Through one hundred and fifty years: the University of Pittsburgh. University of Pittsburgh Press. p. 256. Retrieved 2009-06-07.
18. ↑  Alberts, Robert C. (1986). Pitt: The Story of the University of Pittsburgh 1787–1987. University of Pittsburgh Press. p. 182. ISBN 0-8229-1150-7. Retrieved 2009-06-07.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · The Peerage · Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա (12-րդ) · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15537493z · CiNii: DA08055469 · GND: 119526549 · ISNI: 0000000082472650 · LCCN: n84033829 · LNB: 000205262 · NKC: jx20090113008 · NLP: a0000003346966 · NTA: 308455339 · NUKAT: n2007117051 · SUDOC: 11894407X · VIAF: 62360327 · ULAN: 500356367 · WorldCat VIAF: 62360327 |

 |

 |