**Հայկ Չուխաճյան**, հայ դերասան։ Հայտնի է ամերիկահայ մի շարք թատերախմբերում (Պողոսյան թատերախումբ, Սուրաբյան թատերախումբ) խաղացած հիմնականում կատակերգական դերերով։

Կենսագրություն
--------------

Հայկ Չուխաճյանը ծնվել է Կեսարիայում (Թուրքիա)։ Մանկության տարիներին ծնողների հետ տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ կրթություն է ստացել և ձեռք բերել բեմական առաջին փորձերը։ 1890-ական թվականներին միանալով Արշակ Պենկլյանի օպերետային խմբին` թուրքերեն ներկայացումներով եղել է Ռումինիայում, Բուլղարիայում։

Օսմանյան կայսրությունում հայերի դեմ սկսված մեծ բռնաճնշումների արդյունքում դերասան Գևորգ Սիմոնովի հետ հասել է Ամերիկա։ Այնտեղ սկզբնական շրջանում խաղացել է Պողոսյանի թատերախմբում։ Գաղթի տարիներին շատ դժվարություններ է կրել։

Համագործակցել է նաև ԱՄՆ-ում գործող մեկ այլ` Սուրաբյան թատերախմբի հետ` ներկայացումներում խաղալով գլխավոր դերեր։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Պ. Հայկ Չուխաճյան որպես կատակերգակ դերասան գնահատելի հաջողությամբ խաղաց Լեպլեպիճի Հոր հոր աղայի ծանր ու պատասխանատու բաժինը։ Իր խիստ բնական շարժուձևերը իրավամբ զինք կդարձնեն ողբացյալ դերասան Պենկլյանի արժանավոր հաջորդը։ |  |

1925 թվականին Հայկ Չուխաճյանն ստեղծել է «Զվարթ» կատակերգական թատերախումբը, որի հետ ներկայացրել է մի քանի կատակերգություն և օպերետներ, այդ թվում՝ իր բեմականացումը՝ «Հոճա Նասրեդդինը», ինչպես նաև` Տիգրան Չուխաճյանի օպերետներից։ Մամուլը դրական է արձագանքել «Հոճա Նասրեդդինը» ներկայացմանը, որտեղ գլխավոր դերը կատարել է հենց ինքը՝ Հայկ Չուխաճյանը։

Հետագայում կրկին փորձել է թատերախումբ ստեղծել, սակայն խաղընկերներ չունենալով` հաջողության չի հասել։

ԱՄՆ-ում մեծ հաջողություններ չգտնելով` Սիմոնովի հետ մեկնել է Ֆրանսիա, սակայն 1930-ականների կեսերին կրկին վերադարձել է ԱՄՆ։ Այստեղ էլ 1944 թվականին աղքատության ու անհայտության մեջ ինքնասպան է եղել։

Ստեղծագործական կյանք
--------------------

Հայկ Չուխաճյանը հիմնականում հայտնի է որպես կատակերգակ դերասան։ Իր ստեղծագործական կյանքի հիմնական մասն անց է կացրել ԱՄՆ-ում գործող «Պողոսյան» թատերախմբում` ներկայացումներում հիմնականում գլխավոր դերեր խաղալով։ Երբեմն հեռանալով «Պողոսյան» թատերախմբից` հայ մեկ այլ դերասանի` Գևորգ Սիմոնովի հետ խումբ է կազմել և հանդես եկել առանձին ներկայացումներով։ Առանձին ներկայացումները, սակայն, երկար կյանք չեն ունեցել։ Հայտնի է եղել մի շարք ներկայացումներում խաղացած («Լեպլեպիճի Հոր-հոր աղա», «Հոճա Նասրեդդին») գլխավոր դերերով, որոնց անդրադարձել է ժամանակի մամուլը։
Երբևէ չի փորձել խաղալ արևելահայ ներկայացումներում, միշտ ընդգրկված է եղել արևմտահայ ներկայացումների մեջ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այս շատ տաղանդավոր դերասանը, որուն հետ համագործակցելու լայն պատեհություն ունեցած եմ, թոռն է մեր անմահ երգահան և օպերայի հիմնադիր Տիգրան Չուխաճյանի... ան մնացորդն էր Պոլսո արևելյան բեմի լավագույն տիտաններուն, ինչպիսիք էին Մ. Մնակյան, Ֆելեկյան, Ա. Պենկլյան, Հակոբյան և ուրիշներ։- Ա. Բագրատունի, հայ դերասան |  |

Խաղացանկ
--------

* «Լեպլեպիճի Հոր հոր աղա»-Հոր հոր աղա
* «Հոճա Նասրեդդին»-Հոճա Նասրեդդին
* «Արիֆի խարդախությունը»
* «Քեոսե Քեհյան»

Մահ և հիշատակ
-------------

1944 թվականին ինքնասպան է եղել։ Համեստ թաղմանը, որը կազմակերպել են արվեստագետ ընկերները, մասնակցել են Պողոսյանն ու Սիմոնովը։ Դերասանի գերեզմանաքարը պատրաստել է մեկ այլ հայ դերասան` Կյուրեղ Սրաբյանը։ Հայկ Չուխաճյանի «Շվարած վարժապետը կամ Հոճա Նասրեդդինը» ստեղծագործությունը դերասան Գևորգ Սիմոնովը տպագրել է իր «Տաղք և թատերգությունք» ժողովածուի 4-րդ հատորում` հետևյալ նշումով. «Թարգմանեց և ամփոփեց թրքերենե կատակերգակ դերասան Հայկ Չուխաճյան։ Այս կատակերգությունը ի լույս կնծայեմ բարեկամիս և ընկերոջս հիշատակը անմոռաց պահելու համար»:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գ. Ստեփանյան, Ամերիկահայ թատրոնի պատմություն, Երևան, 2008, էջ 293
2. ↑  նույն տեղում, էջ 294-295
3. ↑  Երիտասարդ Հայաստան, 1925, դեկտ. 17
4. ↑  Գ. Ստեփանյան, Ամերիկահայ թատրոնի պատմություն, Երևան, 2008, էջ 297
5. ↑  Գ. Ստեփանյան, Ամերիկահայ թատրոնի պատմություն, Երևան, 2008, էջ 295
6. ↑  Երիտասարդ Հայաստան, 1924, դեկտեմբերի 17
7. ↑  Լրաբեր, 1972
8. ↑  «Լրաբեր», 1972
9. ↑  Գ. Սիմոնով, տաղք և թատերգությունք, հատ. 4, Նյու Յորք, 1951