**Սալվադորյան կոլոն** (իսպ.՝ Colón salvadoreño), Սալվադորի արժույթ 1919 թվականից մինչև 2004 թվականը։ Մեկ կոլոնը հավասար է 100 սենտավոյի։

Անվանվել է ի պատիվ Քրիստափոր Կոլումբոսի իսպ.՝ Cristóbal Colón)։ Կոլոնների բոլոր թղթադրամների վրա, առանց բացառության, հակառակ կողմում տեղադրված էր երիտասարդ կամ տարեց Կոլումբոսի դիմանկարը։

Պատմություն
-----------

5 կոլոն արծաթե մետաղադրամ, որի վրա պատկերված է Սան Սալվադորի անկախության հուշարձանը և երկրի զինանշանը, 1971 թվական
1890-ականների սկզբին Սալվադորի տարածքում շրջանառվում էին տարբեր ծագման և ձևի, փոփոխական քաշի և նմուշի մետաղադրամներ (*moneda macuquina, moneda vencilla*), ինչպես նաև այլ պետությունների դրամական միջոցներ՝ ինչպես նաև այլ պետությունների ֆոնդեր՝ «հյուսիսամերիկյան դոլար, չիլիական, պերուական մետաղադրամ, գվատեմալական ոսկե մռտաղադրամ»։

1892 թվականի հոկտեմբերի 1-ին երկրի կառավարությունը որոշում է կայացրել փոխարինել 19-րդ դարից մինչև 1919 թվականը շրջանառության մեջ գտնվող սալվադորյան պեսոն, սակայն դրամավարկային բարեփոխումը տեղի է ունեցել 1919 թվականին։ Նախնական փոխարժեքը սահմանվել է այսպես՝ 2 կոլոն = 1 ԱՄՆ դոլար։ Բացի այդ՝ մինչև 1920-ական թվականները շրջանառության մեջ են մնացել ոսկե և արծաթե մետաղադրամները՝ «տոստոնները» (*tostón*)։

1921 թվականին կառավարությունն իրականացրել է ֆինանսական բարեփոխում, որի համաձայն շրջանառությունից հանվել են հին մետաղադրամները՝ «կուարտիլոս», «ռասիոնես», «մեդիոս» և «ռեալես»։ Բարեփոխմանը աջակցել են բանկերը, սակայն գյուղացիներն ու մանր առևտրականները (որոնց համար ոսկե և արծաթե մետաղադրամները ոչ միայն վճարման միջոց էին, այլ նաև խնայողությունների և կուտակումների հիմնական միջոց) դեմ են արտահայտվել, տարերային անկարգություններ են տեղի ունեցել երկրով մեկ, որի ընթացքում սպանվել են մի քանի ցուցարարներ և ոստիկաններ։

1931 թվականին կառավարությունը հրաժարվել է ոսկու ստանդարտից, իսկ 1934 թվականին փոխարժեքը կազմում էր 2,5 կոլոն 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց։

Մետաղադրամներ և թղթադրամներ
---------------------------

Սկզբում թղթադրամները թողարկվելմ են երեք մասնավոր բանկերի կողմից (*Banco Salvadoreño, Banco Occidental և Banco Agricola Comercial*), սակայն 1934 թվականի հունիսի 19-ից Սալվադորի Կենտրոնական պահուստային բանկը (*Banco Central de Reserva de El Salvador*) դարձել է միակ թողարկողը։

Կենտրոնական բանկը թողարկել է 1, 2, 5, 10, 25 և 100 կոլոն անվանական արժեքով թղթադրամներ։

1940-ական թվականներից մինչև 1968 թվականը Սալվադորի տնտեսությունը բավականին կայուն է զարգացել` հիմնականում գյուղատնտեսության արտահանման և մասամբ մշակող արդյունաբերության շնորհիվ։ Բայց 1969 թվականի ամռանը` Հոնդուրասի հետ պատերազմից հետո, երկիրը հայտնվել է ծանր իրավիճակում. ռազմական հաղթանակի գինը հարևան երկրների հետ դիվանագիտական հարաբերությունների բարդացումն էր, տնտեսական դժվարությունները և իր տարածքում զգալի թվով փախստականներ տեղակայելու անհրաժեշտությունը։

1979-1992 թվականներին իրավիճակն ավելի է սրվել. երկարատև քաղաքացիական պատերազմը հանգեցրել է երկրի տնտեսության կործանմանը, վիթխարի արտաքին պարտքի ձևավորմանը, որը պետք է վճարվեր (ԱՄՆ կառավարությունը Սալվադորին ֆինանսական և տնտեսական օգնություն է ցույց տվել ավելի քան 4,5 միլիարդ դոլարի չափով, բացի այդ՝ փոխառություններ են արվել այլ երկրներում և միջազգային ֆինանսական հաստատություններից, օրինակ ՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամից 81 միլիոն դոլարի երկարաժամկետ փոխառություն, Իսրայելից 21 միլիոն դոլարի փոխառություն, ինչպես նաև Գվատեմալային մոտ 20 միլիոն դոլարի չափով պարտք): Արդյունքում երկիրը չի կարողացել պահպանել ազգային արժույթի փոխարժեքը. եթե 1988 թվականի սկզբին փոխարժեքը կազմել է 5 կոլոն 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց, ապա 1992 թվականին գնաճը կազմել է ավելի քան 20 %։

1976 թվականին շրջանառությունից հանվել են 2 կոլոնանոց թղթադրամները, 1982 թվականին՝ 1 կոլոնանոցները, 1995 թվականին՝ 50 կոլոնանոցները, 1997 թվականին՝ 200 կոլոնանոցները։

1990-2004 թվականներին շրջանառության մեջ են եղել անվանական արժեքով 1, 2, 3, 5, 10, 25 և 50 սենտավո մետաղադրամները և 1 կոլոնը, 5, 10, 25, 50, 100 և 200 կոլոն անվանական արժեքով թղթադրամները։

Ազգային արժույթից հրաժարում
---------------------------

2001 թվականին Սալվադորի կառավարությունը որոշել է մինչև 2003 թվականը ամբողջությամբ հրաժարվել ազգային արժույթից և փողի թողարկումից։

2001 թվականի հունվարից որպես հիմնական արժույթ շրջանառության մեջ է դրվել ԱՄՆ դոլարը։ 2004 թվականին կոլոնն ամբողջությամբ դուրս է հանվել շրջանառությունից։

2004 թվականի սկզբից մինչ օրս երկրում գործում է միայն ԱՄՆ դոլարը, որը թողարկվում է Դաշնային պահուստների համակարգի կողմից. այս պահին Սալվադորի կառավարությունը որևէ կերպ չի վերահսկում երկրում դրամական զանգվածը։ Այժմ Սալվադորի տարածքում կոլոնն ամբողջությամբ դադարեցրել է շրջանառությունը, բոլոր գործարքները և պաշտոնական գները ձևակերպվում են դոլարով։ Մասնավոր խանութներում «սովորությունից ելնելով» որոշ գներ սահմանվում են ինչպես դոլարով, այնպես էլ կոլոններով։

Կոլոնը լքելու պահին նրա փոխարժեքը 8,75 էր մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց։

### 1999 թվականի թողարկում

**1999 թվականի բանկային սերիաներ (ազգային վերջին թողարկումները)**| Դիմերես | Դարձերես | Նկարագրություն և չափսեր | Նշում |
| --- | --- | --- | --- |
| **5 կոլոն** |
|  |  | Ազգային պալատ Սան Սալվադորում | Թղթադրամների բոլոր կլիշեները 1997 թվական |
| **10 կոլոն** |
|  |  | Իսալկո հրաբուխ | Բոլոր թղթադրամների դարձերեսին պատկերված է երիտասարդ Քրիստափոր Կոլումբոսը։ |
| **25 կոլոն** |
|  |  | Մայաների բուրգը Սան Անդրեսում |  |
| **50 կոլոն** |
|  |  | Կոատեպեկ լիճ |  |
| **100 կոլոն** |
|  |  | Մայաների բուրգը Տասումալում |  |
| **200 կոլոն** |
|  |  | Աշխարհի աստվածային Փրկչի հուշարձան (Monumento al Divino Salvador del Mundo) |  |

Քրիստափոր Կոլումբոսը կոլոնների վրա
----------------------------------

|  |  |
| Դարձերես. 1 կոլոն, 1920 և 2, 1976 |

Փոխարժեքի ռեժիմ
---------------

Կոլոնի փոխարժեքը կապված է ԱՄՆ դոլարի հետ (կոդ ISO 4217 — USD) 8,75:1 հարաբերակցությամբ։

Տես նաև
-------

* Դոլարացում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Никарагуа, республика в Центральной Америке". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
2. ↑  Мигель Мармоль. Гнев и боль Сальвадора: страницы жизни и борьбы. М. «Прогресс», 1981. стр.33, 60
3. ↑  "Dr. James S. Corum. The Air War in El Salvador // Airpower Power Journal — Summer 1998". Արխիվացված է the original 2007 թ․ փետրվարի 2-ին. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 25. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 73 (help)
4. ↑  Укрепляют хунту // «Известия», № 201 (20182) от 20.07.1982. с. 4
5. ↑  Э. Л. Белый. Латинская Америка: битва за второе освобождение. М. «Знание», 1985. с. 33
6. ↑  Вольфганг Дитрих. Правда о конфликте в Центральной Америке, 1983—1989. М. изд-во института Латинской Америки РАН, 1992. с. 181
7. ↑  Страны мира: краткий политико-экономический справочник. М. Политиздат, 1988. сс. 422—423
8. ↑  Страны мира: краткий политико-экономический справочник. М. «Республика», 1993. с. 355
9. ↑  "Оппозиция Сальвадора требует объявить незаконной «долларизацию» страны". beta-press.ru. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ դեկտեմբերի 6. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 5.
10. ↑  "De Facto Classification of Exchange Rate Regimes and Monetary Policy Frameworks". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 22. Retrieved 2012 թ․ ապրիլի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Изображения монет Сальвадора
* Колону хорошо дома, а за границу ему ни к чему Archived 2021-06-21 at the Wayback Machine.
* Сальвадор привыкает к доллару Archived 2009-04-07 at the Wayback Machine.