**Limbo** ([ˈlɪm.bəʊ]; անգլ. թարգմանաբար՝ «Լիմբոս»), Playdead կազմակերպության կողմից ստեղծված մուլտիպլատֆորմային համակարգչային խաղ, survival horror-ի էլեկմենտներով։ Խաղի նախնական տարբերակը Xbox 360-ի համար փորձարկվեց 2010 թվականին և նույն թվականի հուլիսի 21-ին։ Հաջորդ 3 տարիների ընթացքում թողարկվեց խաղի տարբերակները նաև Mac OS X, Microsoft Windows, PlayStation 3, Linux, Vita, iOS և Android և այլն օպերացիոն համակարգերի համար։

Տեխնիկապես սա համարվում է 2D կողի պտտվող խաղ, որտեղ օգտագործվել է Box2D ֆիզիկական շարժիչ, ինչն էլ հնարավորություն է տալիս ղեկավարել շրջակա միջավայրերը և հերոսին։ Պրոտագոնիստը մի տղա է, ով փնտրում է իր քրոջը։ Խաղային աշխարհը, որը շատերի համոզմամբ կաթոլիկական լիմբոսն է, լի է բազմաթիվ թակարդներով։ Ստուդիան խաղի գեյմփլեյը անվանել է «փորձ և մահ» քանի որ, ողջ խաղի ընթացքում խաղի հերոսը սխալ որոշումների պատճառով անընդհատ մահանում է։  *Limbo* -ն ստեղծված է մոնոխրոմատիկ սև-սպիտակ երանգներով, մինիմալ շրջակայքով և էմբիենտային ձայնային ուղեկցությամբ։

Խաղը բազմաթիվ մրցանականեր է ստացել (լավագույն տեսողական ոճ, տեխնիկական կատարարում, ձայն) խաղային փառատոններում և կոնֆերենցիաններում, ինչպես նաև առաջադրվել է որպես «Տարվա խաղ»։ Նախագիծը բարձր գնահատականի է արժանացել լրագրողների կողմից։ Բազմաթիվ գրախոսների դուր է եկել խաղի գրաֆիկական կատարումը, հեշտ ղեկավարումը և նրանում թաքնված գլուխկոտրուկները։ Նույն ժամանակ, սյուժեն միաիմաստ չի ընդունվել․ որոշ քննադատներ գտել էին նրա մեջ թաքնված իմաստ, մյուսները այն համարում էին չափից դուրս շաղված և խաղի մասին ընդհանուր իմաստ չարտահայտող։ Շատ խաղացողներ բացասական ընդունեցին խաղի կարճ տևողությունը։ Ընդհանուր առմամբ վաճառվեց ավելի քան մեկ միլիոն Limbo խաղի օրինակ, ինչն էլ ստեղծողներին բերեց 8 մլն դոլլար շահույթ։

Սյուժե
------

### Նկարագրություն

Խաղի պրոտագոնիստը մի անանուն տղա է, ով մոլորվում է անտառում՝ «դժոխքի ծայրին»։ Հերոս փնտրում է իր կորած քրոջը և իր ճանապարհին հանդիպում է մարդկանց, ովքեր հարձակվում են իր վրա, կամ անհետանում են։ Իր ճանապարհորդության ընթացքում նա հանդիպում է փոքրիկ աղջկա, ով շողշողում էր, և անհետնում է, մինչ հերոսի նրան հասնելը։ Անտառին հաջորդում են 
քաղաքային կառույցները։ Ջարդելով ապակե պատը և հեռանալով լքված գործարանից, գլխավոր հերոսը ընկնում է հողի վրա։ Անցելով արահետով, նա մոտենում է նստած աղջկան, որը վախեցած վեր է կենում։ Հենց այս տեսարանով էլ խաղը ավարտվում է։

### Վերլուծություն

Խաղի բաց ավարտը չէր կարող մնալ առանց մեկնաբանությունների։ Որոշ մեկնաբաններ կարծում էին, որ խաղը ներկայացնում է կաթոլիկական լիմբոսի տեսիլքը, որտեղ գտնվում են հոգիները, որոնք չեն ընկել ոչ դրախտ, ոչ քավարան և ոչ էլ դժոխք։ Լիմբոս ուղարկվում են բարեսիրտ մարդիկ, ովքեր տարբեր պատճառներով չեն ընդունել քրիստոնեությունը։ Կան հորնված թեորիաներ, որ խաղում հերոսի հետ պատահած բոլոր թակարդները իրենցից ներկայացնում էին փորձություն, և որոնք անցնելով նա որպես վարձատրություն կստանար քրոջը միանալու հնարավորություն։ Հնարավոր է, որ տղան, ինչպես և աղջիկ մահացած լինեին հենց խաղի սկսզբից, և միայն նրանց վերջին հանդիպումը հնարավորություն կտա նրանց նորից վերադառնալ կյանք։ Ջարդված ապակին խորհրդանշում է, որ պրոտագոնիստը փախել է աշխարհից, որը համարվում է իր վերջին կանգառը երկնքի բարձրանալուց կամ վայրէջքից առաջ։

Համաձայն այլ մեկնաբանությունների, խաղային աշխարհը կազմում է մեր սեփական աշխարհի մասը։ Ջարդված աստիճանը խաղի վերջին հատվածում, որի շուրջ բոլորը թռչում էին ճանճերը հանդիասնում է ճանապարհ դեպի վերջնական մահ։ Մյուսները համարում էին, որ խաղը երազ է, որը հանկարծակի ընդհատվել է։ Հնարվոր է, որ տղան մահացել է խաղի սկզբնամասում, և հաջորդող ողջ դեպքերը տեղի են ունենում կյանքի և մահվան միջև։ Ելնելով տարբեր տեսակետներից կարելի է ասել, որ աղջկա հանկարծակի հայտվելը ազդարարում է վերադարձ դեպի կյանք ref name="arstech ending" />։ Այն հարցին թե ինչու է տղան հայտնվել լիբոսում ամենաբսուրդ պատասխաններից մեկը հետևյալն է՝ «Նա շատխոս է եղել»։

### Տիեզերք

Գոյություն ունի մի թեորիա ըստ, որի կազմակերպության կողմից ստեղծված Inside և Limbo խաղերը տեղի են ունենում նույն տիեզերքում։ Համաձայն մի տարբերակի Limbo-ն Inside-ի նախաբանն է։ Մասնավորապես, նրանում գլխավոր հերոսը, ով նույնպես գործ է ունենում մակաբույծ որդերի հետ, որոնք կարող են ղեկավարել միայն խոզերին, այն ժամանակ երբ Limbo-յում որդերը կարող են կառավարել մարդկանց։ Inside-ում կան պահեր երբ հնարավոր է օգտագործել ձգողական ուժը ջրի հետ փորձարկումների ժամանակ, այն դեպքում երբ Limbօ խաղում այս փորձակումները կարելի է անել միայն օդի հետ։

Խաղի ընթացք
-----------

Համաձային ժանրային պատկանելիությանը խաղը 2D պլատֆորմեր է։ Ինչպես բազմաիվ նմանաժանր նախագծերում այստեղ էլ, խաղի ընթացքը հիմնված է հերոսի և շրջակա միջավայրի փոխգործունեության վրա։ Խաղացողը կարող է գնալ աջ, ձախ, կարող է ցատկել, կախվել պարանից և բարձրանալ աստիճաններով, ինչպես նաև հրել առարկաներ։ Խաղը ստեղծված է մինիմալիզմի ոճով՝ ողջ շրջակա միջավայրը սև-սպիտակ է, հաճախ հայտնվում են մոխրագույն երանգ, իսկ երաժշտությունը ստեղծում է հետապնդման և վտանգի զգացողություն։ Limbo խաղի միջին տևողությունը կազմում է 4 ժամ, սակայն կան դիտորդներ խաղի վրա ծախսել են 3-ից 6 ժամ, կախված նրանից թե ինչ արագությամբ են նրանք լուծում գլուխկոտրուկները։

Մթությունը թաքցնում է շատ վտանգներ, նրանցում կարող են լինել արջերի համար նախատեսված թակարդներ, հրեշներ և անգամ մեծ սարդ։ Թշնամիներ համարվում են որդերը, որոնք նստում են գլխավոր հերոսի գլխին և այդ պահից սկսած նա սկսում է գնալ նույն ուղղությամբ մինչև դուրս չի գալիս լուսավորված տարածք կամ որդը չի սատկում։ Բացի դա, հանդիպում են արգեսսիվ երեխաներ, ովքեր կարող են նետել քարեր և վառվող անիվներ։

Նախագծի երկրորդ մասում գոյություն ունեն մեխանիական ծուղակներ, ինչպիսիք են գլուխկոտրուկներ կապված հոսանքի հետ, գրավիտացիոն և այլ մեխանիզմների։ Շատ թակարդներ չեն երևում մինչև այն պահը, երբ չեն աշխատում և սպանում պրոտագոնիստին։ Մահանալ կարելի է ընկնելով բարձր տեղից, առարկաի հարվածից, խեղտվելուց, հոսանքից, կրակոցից և այլն։ Խաղի այսպիսի մեթոդը կոչվում է «փորձ և մահ» (անգլ.՝ Trial and death).։ Մահվան ամեն տարբերակ ուղղեկցվում է իրական անիմացիայով՝ կտրվող վերջույթներով, արյան ժայթքով և այլն։ Ինքնապահպանման ժամանակ պրոտագոնիստը վերադառնում է մոտակա անվտանգ գոտի։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

### Կառուցվածք և ստեղծում

Խաղը ստեղծվել է Playdead ստուդիաի կողմից, աշխատակիցների հիմանական թիմը կազմված էր երեք հոգուց՝ Դինո Պատտիը (դան․՝ Dino Patti), Յեպպե Կարլսենը (դան․՝ Jeppe Carlsen) և Արնտ Ջենսենը (դան․՝ Arnt Jensen)։ Limbo-ի նախագիծը պատրաստ էր արդեն 2004 թվականին։ Այդ ժամանակ Յեպպե Կարլսեննաշխատում էր IO Interactive-ում։ Անկախ նրանից, որն այնտեղ նա լավ էր վաստակում սակայն նա գոհ չէր թիմից, ինչն էլ վատ է անդրադրձել իր գործունեության վրա։

Իր խոսքերով, առաջնային խնդիր որպես այդպիսին եղել է տրամադրության փոխանցումը։ Արնտը նկարել է առաջին ուրվագիծ, որում բացակայում էր գլխավոր հերոսը։ Յենսենը շարունակեց ստեղծագործելը ևս մի քանի տարի ստեղծելով էսքիզը և փորձելով այն ծրագրավորել խաղի նախնական տարբերակը Visual Basic-ով։ Վիրտուալ միջավայրի վրա աշխատելուց հետո նա հասկացավ, որ նրան անհրաժեշտ է հավելյալ օգնություն։ Եվ նա ձեռնամուխ է լինում, գեղարվեստական թրեյլեր ստեղծմանը, որի հիմնական նպատակը ծրագրավորողներին դեպի իր նախագիծ կանչելն էր։ Տեսանյութը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց համացանցում։ Եվ սրա արդյունքով Յենսենին միացան Դինոն և Պատտին։ Հետագա մի քանի ամիսների ընթացքում Պատտին զբաղվեց ծրագրավորմամբ, մինչև այն պահը երբ հասկացավ, որ սա բարդ նախագիծ է երկուսի համար։ Եվ նրանք սկսեցին թիմին ավելացնել ևս մի քանի մասնգետներ։ Ծրագրավորողների հիմնական թիմը, որը կազմված էր 8 հոգուց, ֆրիլանսերների միջոցով ընդլայնվեց և հասավ 16-ի։

Ի սկզբանե նախագիծը ֆինանսավորում էին անձամբ Յենսենը և Պատտին, հետագայում խաղի բյուջեն ավելացրեց «Հյուսիսային խաղեր» անգլ.՝ Nordic Game Program) կազմակերպության կողմից, իսկ արդեն հետագայում նախագծի ավարտին գումար ներդրեցին հզոր ներդրողներ։

Playdead-ը անտեսեց ներդրողների և քննադատների խորհուրդները, առ այն, որ անհարաժեշտ է նախագծին ավելացնել մուլտիփլեեր, որ ավելացնեն փուլերի հաջորդաբար բարդացումը և խաղի ընթացքի երկարացնումը։ Պատտիի խոսքերով, նա զգում էր, որ այս փոփոխությունները կավերի Յենսենի օրիգինալ պատկերացումը։ Դինոն ծիծաղով է հիշում, թե ինչպես էր ներդրողներից մեկը առաջարկել, մեծացնել գլխավոր հերոսի տարիքը ավելացնելով նրան բեղեր։ Նախագիծը 30 ամսյա փորձարկումների շրջան է անցել, և որոշ բաներ ավելացել են խաղի թողարկումից 2 ամիս առաջ։ Playdead-ը Limbo խաղը ստեղծել է Microsoft Visual Studio-ի միջոցով։

Թողարկում
---------

Limbo-ն թողարկվեց 2010 թվականի հուլիսի 21-ին, Xbox Live-ի համար։ Այդ ժամանակ արդեն Entertainment Software Rating Board-ը դասակարգել էր խաղը այնպիսի պլատֆորմների համար, ինչպիսիք են՝ PlayStation 3-ը և Microsoft Windows-ը։ Ինչին ի պատասխանը Playdead-ը հայտնեց, որ չի պատրաստվում թողարկել խաղը այս համակարգերի համար։ Հետո Պատտին պարզաբանեց, որ ստուդիայում քննարկվել է խաղի հարմարացումը Sony-ի խաղային համակարգերի և անձնական համակարգիչների համար, սակայն երկար քննարկումներից հետո եկան այն եզրակցության, որ խաղը կդառնա Xbox-ի համար բացառիկ։ Ծրագրավորողները նշեցին, որ կազմակերպությունը նրանց «առաջնակարգ օգնություն» է ցուցաբերել։

2011 թվականի հուլիսին օգտատերերը հայտնաբերեցին, որ Limbo-ի թրեյլեր հայտնվել է Steam-ում։ Դա թույլ տվեց լրագրողներին ենթադրել, որ խաղը կթողարկվի Microsoft Windows-ի համար։ Բացի սա 2011 թվականի դեկտեմբերին թողարկվեց խաղի տարբերակը նաև Mac OS X-ի համար, և տարածվեց Mac App Store-ի միջոցով։ Իսկ արդեն 2012 թվականի մայիսին խաղը հասանելիություն ստացավ նաև Linux-ի համար ref name="mac version">Nunneley, Stephanny (2011 թ․ նոյեմբերի 10). «Limbo sells over 1 million, Mac version before year's end». VG247. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 10-ին.</ref>։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էպիկ գեյմզ սթոր(բազմ․) — 2018.
2. ↑  GOG.com — 2008.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19  Steam — 2003.
4. ↑  Humble Store
5. ↑  All PS Now games A-Z: Browse the full list of games available to play with your PS Now membership
6. ↑  PEGI Rating Database
7. ↑  Антон Датий, Денис Майоров. (2016 թ․ հուլիսի 7). «Внутри лимба. Анализ концовки Inside» (ռուսերեն). Игромания. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 23-ին.
8. ↑  Alexander, Leigh (2010 թ․ փետրվարի 18). «Road To The IGF: Limbo's Dino Patti». Gamasutra. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին.
9. ↑  Hatfield, Daemon (2010 թ․ մարտի 2). «IGF-Nominated Limbo Headed to XBLA». IGN. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 21-ին.
10. ↑  Gillon, Kieron (2010 թ․ փետրվարի 22). «IGF Factor 2010: Limbo». Rock, Paper, Shotgun. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին.
11. 1 2  Teti, John (2010 թ․ հուլիսի 19). «Limbo». Eurogamer. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 21-ին.
12. ↑  Williams, Christian (2010 թ․ հուլիսի 26). «Limbo». A.V. Club. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 29-ին.
13. ↑  Kuchera, Ben (2010 թ․ հուլիսի 29). «Limbo's ending: what does it all mean? The many theories». Ars Technica. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին.
14. ↑  Cowan, Danny (2010 թ․ հուլիսի 28). «Critical Reception: Playdead's Limbo». Gamasutra. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 29-ին.
15. ↑  Sapieha, Chad (2010 թ․ հուլիսի 22). «Playing in Limbo». *The Globe and Mail*. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 22-ին.
16. ↑  Miller, Greg (2010 թ․ մարտի 12). «GDC 10: Limbo Hands-on». IGN. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 21-ին.
17. ↑  Noble, McKinley (2010 թ․ հուլիսի 19). «Limbo». GamePro. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 30-ին.
18. ↑  Kyle Orland. (2010 թ․ հուլիսի 27). «Analysis: Limbo's Completion Time - What's in a Length?» (անգլերեն). Gamasutra. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 12-ին.
19. ↑  Thompsen, Michael (2010 թ․ սեպտեմբերի 14). «How Limbo Came To Life». IGN. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին.
20. ↑  Линар Феткулов (2010 թ․ հուլիսի 19). «Обзоры > Limbo» (ռուսերեն). Igromania.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 24-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին.
21. ↑  Hatfield, Daemon (2010 թ․ հուլիսի 19). «Limbo Review». IGN. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին.
22. ↑  Sapieha, Chad (2010 թ․ հուլիսի 22). «Playing in Limbo». *The Globe and Mail*.
23. ↑  Gaskill, Jake (2010 թ․ հուլիսի 19). «Limbo». G4 TV. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 24-ին.
24. ↑  «'Limbo' simply beautiful». *Toronto Sun*. 2010 թ․ հուլիսի 24. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին.
25. ↑  Ostroff, Joshua (2010-09). «Arty For the Ages». *Exclaim!*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 24-ին.
26. ↑  Caoili, Eric (2010 թ․ մարտի 10). «IGF Finalist Limbo To Release On XBLA This Summer». Game Set Watch. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 22-ին.
27. 1 2  Tilley, Steve (2010 թ․ հուլիսի 24). «'Limbo' fans want answers». *Toronto Sun*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 24-ին.
28. ↑  Edge Staff. (2012 թ․ սեպտեմբերի 26). «The Making Of: Limbo (page 2)» (անգլերեն). Edge. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 20-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 11-ին.
29. ↑  Nutt, Christian (2012 թ․ փետրվարի 24). «Hanging in Limbo». Gamasutra. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 24-ին.
30. ↑  Martin, Garrett (2010 թ․ հուլիսի 26). «Summer games: Dark 'Limbo' provides cool action». *Boston Herald*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 26-ին.
31. ↑  Yin-Poole, Wesley (2011 թ․ հուլիսի 12). «Limbo on PS3, Steam: why now?». Eurogamer. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 12-ին.
32. ↑  Senior, Tom (2011 թ․ հունիսի 6). «Limbo trailer on Steam hints at PC release». *PC Gamer*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 6-ին.
33. ↑  Groen, Andrew (2011 թ․ դեկտեմբերի 21). «Limbo now available in Mac App Store, Steam will have to wait». VG247. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.