**Վակիզաշի** (ճապ.՝ 脇差, «կողքից տեղադրված թուր»), ավանդաբար պատրաստված ճապոնական թուր (nihontō), որը կրում էին սամուրայները ֆեոդալական Ճապոնիայում։ Այն կրում են երկու եղանակով` մի դեպքում թուրը դրվում էր սամուրայի կողքին գտնվող օբիի կամ պատյանի մեջ, իսկ ավելի մեծ թուրը կրում էին գոտուց կախված տարբերակով։

Պատմություն և օգտագործում
-------------------------

Թեև Մեյջիի ժամանակաշրջանում կեղծ թրերի թիվը նվազել է,սակայն գեղարվեստական առումով շատ հիանալի ամրացումներ են արվել: Սոշու Ակիհիրոյի կողմից կեղծված վակիզաշի: Nanboku-chō ժամանակաշրջան (վերևում): Վակիզաշիի մոնտաժ, Վաղ Մեյջի շրջան (ներքևում):
Հնաոճ ճապոնական դաիշո, երկու ճապոնական թրերի ավանդական զուգավորում, որոնք սամուրայների խորհրդանիշն էին, ցույց տալով ճապոնական ավանդական սրերի պատյանները (կոշիրա) և չափերի տարբերությունը կատանայի (ներքևի) և փոքր վակիզաշիի միջև։(top).Ճապոնիայում թրերի արտադրությունը բաժանված է որոշակի ժամանակաշրջանների.

* Jokotō (հնագույն թրեր, մինչև մ.թ. 900 թվականը)
* Kotō (հին թրեր, մոտ 900–1596 թթ.)
* Շինտո (նոր սրեր, 1596–1780)
* Shinshintō (ավելի նոր թրեր, 1781–1876)
* Gendaitō (ժամանակակից կամ ժամանակակից թրեր 1876–ներկա)։

Վակիզաշին ունի 30-60 սմ (12 և 24 դյույմ) երկարությամբ շեղբ։ Կատանայի երկարությանը մոտ գտնվող վակիզաշին կոչվում է ō-wakizashi, իսկ վակիզաշին, որը մոտ է տանտո (tantō) երկարությանը, կոչվում է ko-wakizashi: Վակիզաշին պարտադիր չէ, որ կատանայի պարզապես փոքր տարբերակ լինի. դրանք կարող էին այլ կերպ կեղծվել և ունենալ տարբեր լայնակի հատույթ։

Օգտագործվել է դեռևս 15-րդ կամ 16-րդ դարերում։ Վակիզաշին օգտագործվել է որպես պահեստային կամ օժանդակ սուր, օգտագործվում էր նաև մերձակա մարտերի, պարտված հակառակորդին գլխատելու և երբեմն սեպպուկու գործելու համար։ Վակիզաշին մի քանի կարճ թրերից մեկն էր, որոնք հասանելի էին սամուրայների կողմից, ներառյալ յորո տոշին և չիսա-կատանան։ Վակիզաշի տերմինն ի սկզբանե չի նշել որևէ պաշտոնական շեղբի երկարության թրեր և եղել է wakizashi no katana-ի հապավումը («սուրը կողքի վրա խրել»); տերմինը կիրառվում էր բոլոր չափերի ուղեկից թրերի համար։

Էդոյի ժամանակաշրջանում Տոկուգավայի շոգունատը պահանջում էր, որ սամուրայները կրեին կատանա և ավելի կարճ թրեր զույգերով։ Այս կարճ թրերը եղել են վակիզաշի և տանտոն, հիմնականում ընտրվել է վակիզաշին։ Վակիզաշին, որը կրում էին կատանայի հետ միասին, պաշտոնական նշան էր, որ կրողը սամուրայ էր։ Երբ միասին կրում էին, զույգ թրերը կոչվում էին դաիշո (daishō), որը բառացի թարգմանվում է որպես «մեծ-փոքր»։ Միայն սամուրայները կարող էին կրել դաիշո. այն ներկայացնում էր նրանց սոցիալական ուժը և անձնական պատիվը:։

Այս ժամանակահատվածում հասարակ մարդկանց թույլատրվում էր կրել մեկ օրինական երկարությամբ կո-վակիզաշի, ինչը լայն հանրության համար հանրաճանաչ դարձրեց վակիզաշի կրելը։ Սա սովորական էր ճանապարհորդելիս՝ ավազակների հետ հանդիպելու վտանգի պատճառով։

Վակիզաշին կրում էին ձախ կողմում՝ ամրացված գոտկատեղի վրա (Ուվա-ոբի կամ հիմո)։ Միայն Էդոյի ժամանակաշրջանում՝ 1638 թվականին, երբ Ճապոնիայի կառավարիչները փորձեցին կարգավորել թրերի տեսակները և սոցիալական խմբերը, որոնց թույլատրվում էր կրել, պաշտոնապես սահմանվեցին կատանա և վակիզաշիի երկարությունները։

Kanzan Satō-ն իր «Ճապոնական սուրը» գրքում նշում է, որ կարծես թե վակիզաշիի հատուկ կարիք չկար և ենթադրում է, որ վակիզաշին կարող է ավելի տարածված լինել, քան tantō-ն, քանի որ այն ավելի հարմար էր ներքին կռվի համար։ Նա նշում է ներս մտնելիս կատանան ամրոցի կամ պալատի դռան մոտ թողնելու սովորույթը՝ շարունակելով ներսից կրել վակիզաշին։

Տես նաև
-------

* Օդաչի
* Կատանա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Ogyû Sorai's Discourse on government (Seidan): an annotated translation*, Sorai Ogyū, Otto Harrassowitz Verlag, 1999 p. 105
2. ↑  *The Development of Controversies: From the Early Modern Period to Online Discussion Forums*, Volume 91 of Linguistic Insights. Studies in Language and Communication, Author Manouchehr Moshtagh Khorasani, Publisher Peter Lang, 2008, 978-3-03911-711-6 p. 150
3. ↑  *The Complete Idiot's Guide to World Mythology, Complete Idiot's Guides*, Authors Evans Lansing Smith, Nathan Robert Brown, Publisher Penguin, 2008, 978-1-59257-764-4 p. 144
4. ↑  Transition of kotō, shintō, shinshintō, and gendaitō. Nagoya Japanese Sword Museum Touken World
5. ↑  *Samurai: The Code of the Warrior*, Thomas Louis, Tommy Ito, Sterling Publishing Company, Inc. 2008 P.138
6. ↑  *Samurai: The Weapons and Spirit of the Japanese Warrior*, Clive Sinclaire, Globe Pequot, 2004 P.87(չաշխատող հղում)
7. ↑  *Samurai: The Code of the Warrior*, Thomas Louis, Tommy Ito, Sterling Publishing Company, Inc. 2008 P138
8. ↑  *The encyclopedia of nineteenth-century land warfare: an illustrated world view*, Byron Farwell, W. W. Norton & Company, 2001 P.240
9. ↑  *A glossary of the construction, decoration and use of arms and armor in all countries and in all times, together with some closely related subjects*, George Cameron Stone, Jack Brussel Pub. 1961 P.201
10. ↑  *Handbook to life in medieval and early modern Japan*, William E. Deal, Oxford University Press US, 2007 P.158
11. ↑  *Samurai, warfare and the state in early medieval Japan* (Google eBook), Karl Friday, Psychology Press, 2004 P.78
12. 1 2  *歴史人* September 2020. pp.42-43. Կաղապար:ASIN
13. ↑  *The Japanese sword*, Kanzan Satō, Kodansha International, 1983 p.68
14. ↑  Mol, Serge (2003). *Classical weaponry of Japan: special weapons and tactics of the martial arts*. Kodansha International. էջեր 18–24. ISBN 4-7700-2941-1.
15. ↑  Ratti, Oscar; Westbrook, Adele (1973). *Secrets of the samurai: a survey of the martial arts of feudal Japan*. Tuttle Publishing. էջ 258. ISBN 0-8048-1684-0.
16. ↑  *Taiho-jutsu: law and order in the age of the samurai*, Don Cunningham, Tuttle Publishing, 2004 P,23
17. ↑  *The connoisseur's book of Japanese swords*, Kōkan Nagayama, Kodansha International, 1998 P.48
18. ↑  *Secrets of the samurai: a survey of the martial arts of feudal Japan*, Oscar Ratti, Adele Westbrook, Tuttle Publishing, 1991 P.260
19. ↑  *The connoisseur's book of Japanese swords*, Kōkan Nagayama, Kodansha International, 1998 P.35
20. ↑  *The Japanese sword*, Kanzan Satō, Kodansha International, 1983 P.68

Արտաքին հղումներ
----------------

* Richard Stein's Japanese sword guide
* Wakizashi Japanese Sword Արխիվացված 2020-03-02 Wayback Machine