**Գրոսգլոկներ բարձր լեռնային ճանապարհ** (գերմ.՝ Großglockner-Hochalpenstraße), լեռնային բարձր տեղանքով անցնող գեղատեսիլ ճանապարհ Ավստրիայի արևմուտքում։ Այն իրար է միացնում Զալցբուրգ և Կարինթիա նահանգները։ Անցնում է Բարձր Թաուեր ազգային պարկով։ Անվանված է Ավստրիայի ամենաբարձր լեռան՝ 3798 մ բարձրություն ունեցող Գրոսգլոկներ լեռան անունով։ Ճանապարհի երկարությունը 48 կմ է։ Այն իրենից ներկայացնում է 36 շրջադարձներից բաղկացած ոլորապտույտ լեռնային ճանապարհ։

Ճանապարհը սկսվում է Ֆուշ-ան-դեր-Գրոսգլոկներշտրասե համայնքից՝ ծովի մակարդակից 805 մ բարձրությունից։ Ավարտվում է Հայլիգենբլուտ համայնքում՝ ծովի մակարդակից 1301 մետր բարձրության վրա։ Ոլորանի առավելագույն բարձրությունը գտնվում է Հոկորում, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 2504 մետր բարձրության վրա։ Ճանապարհի առավելագույն թեքությունը 10,2 % է, հյուսիսային միջին թեքությունը՝ 7,1 %, հարավայինը՝ 8,6 %:

Այն հասնում է Ֆրանց Իոսիֆ կայսեր կենտրոն, անցնելով Պաստերցե գեղատեսիլ սառցադաշտով։ Այն հանդիսանում է նաև Գրոսգլոկներ լեռ տանող ճանապարհ։ Գործում է վճարովի հիմունքներով։ Ճանապարհների սկզբնամասերում տեղադրված են հսկիչ կետեր, որտեղ այցելուները կարող են կատարել վճարումներ։

2016 թվականի հունվարի 12-ից բարձրլեռնային Գրոսգլոկներ ճանապարհը հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՈ-յի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում ընդգրկվելու թեկնածու։

Պատմություն
-----------

Երբ 1924 թվականի ավստրիացի փորձագետների խումբը ներկայացրեց Հոկոր տանող ճանապարհի նախագիծը, նրանց առաջարկին թերահավատորեն վերաբերվեցին։ Այն ժամանակ Ավստրիայում, Գերմանիայում և Իտալիայում կար ընդամենը 154.000 մասնավոր ավտոմեքենա, 92.000 մոտոցիկլետ և 2000 կմ ասֆալտապատ ճանապարհ։ Ավստրիան տառապում էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տնտեսական կորուստնեից հետևանքով, իր տարածքը յոթ անգամ փոքրացրել էր, կորցրել իր միջազգային շուկաները և տուժում էր քայքայիչ ինֆլիացիայից։

Նույնիսկ մանրախճե 3 մետր լայնությամբ սովորական ճանապարհը բավականին թանկ արժեր երկրի համար։ Ճանապարհի կառուցման խթանը, որը պետք է բացեր ալպիական չբեր հովիտը շարժիչային զբոսաշրջության համար, 1929 թվականին Նյու Յորկի ֆոնդային բորսայում անկում գրանցեց:Այդ աղետը լրջորեն ցնցեց աղքատ Ավստրիային։

Երեք տարիների ընթացքում արտադրությունը 1/4-ով անկումմրանցեց։ Այդ ժամանակ Ավստրիայի կառավարությունը վերածնեց բարձր եռնային ճանապարհի նախագիծը՝ նպատակ ունենալով ապահովել 3200 աշխատատքեղ։ Այդ ժամանակ երկրում ապրում էին 530.000 գործազուրկ։ Նախագիծը վերամշակման ներկայացվեց։ Համաձայն նոր պլանի՝ այն լայնացվեց մինչև 6 մետր և նախատեսված է տարեկան 120.000 այցելուի համար։ Պետույթունը որոեց ճանապարհաշինարարության ծախսերը փակել ճանապարհը վճարովի դարձնելու եղանակով։

1930 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ առավոտյան ժամը 09:30-ին, իրականացվեց լեռնազանգվածի առաջին պայթյունը։ Չորս տարի անց Զալցբուրգի նահանգի կառավարության ղեկավարը առաջին անգամ Steyr 100 ավտոմեքենայով անցավ նոր ճանապարհով։

Մեկ տարի անց՝ 1935 թվականի օգոստոսի 3-ին Գրոսգլոկներ բարձր լեռնային ճանապարհը բացվեց և հանձնվեց շահագործման։ Արդեն հաջորդ օրը նորաբաց ճանապարհի վրա անցկացվեցին Grossglockner Races ավտոմոբիլային և մոտոցիկլետային մրցումներ։

Ներառյալ երկրորդական մոտեցող ճանապարհների շինարարությունը՝ ճանապարհի արժեքը կազմեց 910 միլիոն ավստրիական շիլլինգ (1990 թվականի հաշվարկներով), ինչը 7 միլիոնով պակաս էր, քան նախօրոք նախատեսվել էր։

Նախօրոք պլանավորված 120 հազար այցելուների փոխարեն 1930 թվականին ճանապարհով անցան 375 հազար այցելու և 98 հազար ավտոմեքենա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո այցելուների թվաքանակը աճեց և 1952 թվականին հասավ 412 հազարի ու 91 հազար ավտոմեքենայի։ 1962 թվականին 360 հազար ավտոմեքենա և 1.3 միլիոն այցելուներ անցան բարձր լեռնային Գրոսգլոկներ ճանապարհով։

1967 թվականին Felbertauern և 1975 թվականին Tauern ճանապարհների բացումով ոչ միայն գրեթե 15 %-ով նվազեց Գրոսգլոկներ բարձր լեռնային ճանապարհի ծանրաբեռնվածությունը, այլև ամբողջովին փոխեց ճանապարհի նպատակային ուղղվածությունը՝ լեռնային տրանսալպյան շրջանցող ճանապարհից վերածվելով գեղատեսիլ բնապատկերներով հարուստ զբոսաշրջային ճանապարհի։

Այցելուների թվաքանակի աճը հնարավորություն տվեց փուլային տարբերակով այն մոդեռնիզացնել հասցնելով մինչև 7.5 մետր լայնության և շրջադարձների լայնությունը նախկին 10-ի փոխարեն 15 մետր, ինչպես նաև նախկին 800 կայանատեղի փոխարեն ստեղծել 4000 կայանատեղի։ Ճանապարհի տարեկան ուղևորահոսքը աճեց մինչև 350 հազար ավտոմեքենայի։

Ձնամաքրման աշխատանքներ
----------------------

1936 և 1937 թվականներին 350 տղամարդ 70 օրերի ընթացքում բահերով մաքրում էին 250 հազար կուբամետր ձյուն, որպեսզի ապահովեն առնվազն մեկ երթևեկելի գոտի։ 1953 թվականից սկսած ավտոմատացված տեխնիկան ճանապարհից հեռացնում է 600-ից մինչև 800 հազար կուբամետր ձյուն։

1937 թվականին ճանապարհը հասանելի էր տարվա մեջ միայն 132 օր, իսկ 1963 թվականին այդ ցուցանիշը հասավ մինչև 276 օրի։ Որպես կանոն, այն երթևեկության համար բաց է մայիսի սկզբից մինչև հոկտեմբերի վերջ։

Այցելուների համար նախատեսված տեղեկատվություն
--------------------------------------------

### Աշխատանքային ժամեր

Ճանապարհը բաց է երթևեկության համար մայիս - հոկտեմբերի ամիսներին։ Ճանապարհի բացման և փակման հստակ օրերը որոշվում են եղանակային պայմաններից ելնելով։ Ստորև ներկայացված է ճանապարհի աշխատանքային մոտավոր տվյալները

* մայիսի սկզբից մինչև հունիսի 15՝ ժամը 6:00-ից մինչև 20:00,
* հունիսի 16-ից մինչև սեպտեմբերի 15՝ ժամը 5:00-ից մինչև 21:30,
* սեպտեմբերի 16-ից մինչև հոկտեմբերի վերջ՝ ժամը 6:00-ից մինչև 19:30։

Այցելուներին թողնում են մտնել ճանապարհ ամենաուշը փակվելուց 45 րոպե առաջ։

### Ճանապարհից օգտվելու արժեք

2015 թվականի սեպտեմբերի 20-ից Գրոսգլոկներ ճանապարհով երթևեկելու գներն են

| Տոմսի տեսակ
  | Թեթև մարդատար ավտոմեքենաներ
  | Էլեկտրոմոբիլներ
  | Մոտոցիկլետներ
  | Բեռնատարներ
  | Ավտոգնացք
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Սովորական
  | 35,50 €
  | 25,00 €
  | 25,00 €
  | 42,00 €
  | 109,00 €
  |
| 30 օրով
  | 54,00 €
  | -
  | 43,00 €
  | -
  | -
  |
|

Բացի այդ

* ժամը 18:00 հետո մուտքը արժե 24,00 € թեթև մարդատար ավտոմեքենաների համար և 17,50 € մոտոցիկլետների համար,
* նույն օրը ետադարձը անվճար է,
* Նույն տարում նույն տրանսպորտային միջոցի կրկնակի այցելությունը արժե 11,00 €:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  History of the Grossglockner high Alpine road.(անգլ.)
2. ↑  The Grossglockner high Alpine road.(անգլ.)
3. 1 2  Grossglockner High Alpine Road.(անգլ.)
4. ↑  Grossglockner High-Alpine Road, *Ավստրիայի պաշտոնական ուղեցույց:*(անգլ.)
5. 1 2 3  Grossglockner High Alpine Road 5 Euro Silver Coin.(անգլ.)
6. ↑  Großglockner High Alpine Road / Großglockner Hochalpenstraße.(գերմ.)
7. 1 2 3  Prices & opening hours.(անգլ.)
8. 1 2  Tickets for car and motorbike.(անգլ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Գրոսգլոկներ բարձր լեռնային ճանապարհ** կատեգորիայում։ |