**Բունդեսվեր** (գերմ.՝ Bundeswehr), Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Զինված ուժեր։

Պատմություն
-----------

Բունդեսվերը ստեղծվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից 10 տարի անց՝ 1955 թվականի հունիսի 7-ին։ Այդ օրը բացվել էր Գերմանիայի պաշտպանության նախարարությունը։ 1955 թվականի նոյեմբերի 12-ին Բոնում գերմանական բանակի առաջին 100 կամավորներն երդվել են հայրենիքին հավատարիմ ծառայել «հին գերմանական բանակի» ավանդույթներին և ծեսերին համապատասխան։ Սակայն «բունդեսվեր» անվանումն առաջացել է միայն 1956 թվականին։

Գերմանական բանակի ստեղծմանը նախորդում էր Փարիզյան համաձայնագրերի ստորագրումը 1954 թվականին, ըստ որոնց Գերմանիայի տարածքում վերացվել է օկուպացիոն ռեժիմը, վերականգնվել է նրա պետական ինքնիշխանությունը։ Գերմանիան մտել է ՆԱՏՕ-ի կազմի մեջ։ Կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերի կաբինետը խորհրդարանի վերահսկողության տակ ընդունել է բանակի նոր սահմանադրական հայեցակարգ։ Երկրի սահմանադրության մեջ ամրապնդվել է արգելք բանակի օգտագործումը Գերմանիայի սահմաններից դուրս։ Մինչ 1957 թվականը Բունդեսվերը համալրվում էր վարձակալությամբ, սակայն 1957 թվականին օրենքի մեջ է մտել պարտադիր զինվորական ծառայությունը։

Կառուցվածք
----------

«Սաքսոնիա» տիպի ֆրեգատներ
Բունդեսվերը բաղկացած է Ցամաքային զորքերից, Ռազմաօդային ուժերից և Ռազմածովային ուժերից։ Բացի այդ, որպես առանձին բաղադրիչ Բունդեսվերի կազմում 2000 թվականից ստեղծվել են ապահովման միավորված ուժերը և բժշկասանիտարական ծառայությունը։

Բունդեսվերը բաղկացած է զինված ուժերից և քաղաքացիական ղեկավարումից։ Բունդեսվերի ղեկավարը պաշտպանության դաշնային նախարարն է, որը խաղաղ ժամանակ հրամանատար է համարվում։ Պաշտպանական գործողություններին անցնելու դեպքում հրամանատարությունն անցնում է Գերմանիայի կանցլերին (*Գերմանիայի սահմանադրության 115 b հոդված*)։ Բունդեսվերում ամենաբարձր կոչումը գեներալ-տեսուչն է, որը սակայն կրում է գեներալի կոչումն, այնուամենայնիվ, չի համարվում Բունդեսվերի հրամանատար։ Հրամանատարի կոչումն որպես այդպիսին գոյություն չունի։ Բունդեսվերի համապատասխան ստորաբաժանումների պատրաստության համար պատասխանատվությունը կրում են զորատեսակների տեսուչները (Ցամաքային զորքեր, Ռազմաօդային ուժեր և Ռազմածովային ուժեր)։

2011 թվականի հուլիսի 1-ից Գերմանիայում պարտադիր զորակոչը բանակ դադարեցվել է։ Այդպիսով, Բունդեսվերն ամբողջությամբ անցել է արհեստավարժ բանակի։

Պարտադիր զինվորական ծառայություն
--------------------------------

Leopard 2 հիմնական մարտական տանկ
PzH 2000 ինքնագնաց հրետանային կայան
Գերմանական զորքերն Աֆղանստանում (առջևում Fennek և Dingo ATF զրահապատ մեքենաներն են)
Մինչ 2011 թվականի հուլիսի 1-ը Գերմանիայում պարտադիր զինվորական ծառայություն են անցել երկրի բոլոր չափահաս քաղաքացիները (զինվորական ծառայության 6 ամիսը կամ այլընտրանքային աշխատանքային ծառայություն սոցիալական և բարեգործական կազմակերպություններում)։ Զորակոչիկների թիվը Բունդեսվերի կազմում տատանվում էր 60 հազարից մինչև 80 հազար զինծառայող, ովքեր ծառայում են 6 ամսվա ընթացքում։ Նրանց մոտ 1/3-րդը պարտադիր զինվորական ծառայությունից հետո ցանկություն էին հայտնում շարունակել ծառայությունը մինչև 23 ամիս ժամկետով և դրանից հետո համարվում էին զորակոչիկ-կամավոր։ Բացի այդ, Բունդեսվերում ծառայում են պայմանագրային զինծառայողներ (նրանց ծառայության ժամկետը 2-12 տարի է) և կադրային զինծառայողներ, որոնց թիվը կազմում է ավելի քան 250 հազար մարդ։

Զինապարտ են համարվում Գերմանիայի 18-45 տարեկան բոլոր տղամարդ քաղաքացիները, իսկ երկրի պաշտպանության դեպքում (Verteidigungsfall)՝ մինչև 60 տարեկան։

Օրենքով, զինապարտության հիման վրա նախատեսվում են հետևյալ զինվորական ծառայության տեսակներ՝

* Հիմնական պարտադիր զինվորական ծառայություն (*Grundwehrdienst*)։
* Ուսումնական հավաքների անցկացում (*Wehrübungen*)։
* Անժամկետ ծառայություն *Verteidigungsfall*-ի ժամանակահատվածում։

Կազմակերպություն
----------------

### Ցամաքային զորքեր

Հիմնական հոդված՝ Գերմանիայի ցամաքային զորքեր
Կազմակերպչական տեսանկյունից ցամաքային զորքերը բաղկացած են ստորաբաժանումներից (բաժանմունք, դասակ, վաշտ), մասերից (առանձին գումարտակ, զորագունդ), կազմավորումներից (բրիգադ, դիվիզիա, կորպուս) և միավորումներից (առանձին կորպուս, բանակ, ռազմաճակատ)։ Իրենց կազմում ցամաքային զորքերն ունեն տարբեր զորատեսակներ, հատուկ զորքեր և ծառայություններ։ Ցամաքային զորքերում ընդհանուր առմամբ առկա է՝ 23 բրիգադ, հատուկ նշանակության ուժերի հրամատարություն, ֆրանկո-գերմանական բրիգադի գերմանական բաղադրիչ։

### Ռազմածովային ուժեր

Հիմնական հոդված՝ Գերմանիայի ռազմածովային ուժեր
Ռազմածովային ուժերը ներառում են՝ նավատորմ, ծովային ավիացիա և հատուկ նշանակության ստորաբաժանումներ (ծովային հետևազոր, SEK M (Գերմանիայի ռազմաօդային ուժերի հատուկ ստորաբաժանում))։ Ռազմածովային ուժերի ղեկավարումն իրականացնում է տեսուչը՝ ռազմածովային ուժերի շտաբի միջոցով։ Նրան են ենթարկվում օպերատիվ հրամանատարությունը և կենտրոնական վարչությունը։ Ռազմածովային նավատորմը գլխավոր բաղադրիչն է համարվում և Գերմանիայի ծովային ներուժի հիմքը, պետության արտաքին քաղաքականության գործիքներից մեկը և նախատեսված է Գերմանիայի և Համաշխարհային օվկիանոսում նրա դաշնակիցների ռազմական ճանապարհով շահերի պաշտպանության ապահովման համար, ինչպես նաև ռազմաքաղաքական կայունության պահպանման համար։

### Ռազմաօդային ուժեր

Հիմնական հոդված՝ Գերմանիայի ռազմաօդային ուժեր
Ռազմաօդային ուժերը (*լյուֆթվաֆե*) ղեկավարում է տեսուչն, որը ղեկավարությունն իրականացնում է ռազմաօդային ուժերի շտաբի միջոցով։ Լյուֆթվաֆեի ընդհանուր քանակությունը կազմում է 34 հազար զինծառայող, որոնց կազմում առկա է՝ 4 դիվիզիա, որոնց մեջ մտնում է մեկ հետախուզական, չորս կործանիչ-ռմբակոծիչ, երեք կործանիչ էսկադրա և չորս ՀՕՊ էսկադրա, օպերատիվ կիրառման կառավարման չորս շրջան և օբյեկտների պաշտպանության գումարտակ; ռազմատրանսպորտային ավիացիայի ղեկավարում, ռազմաօդային ուժերի օպերատիվ վարչության ղեկավարում, նյութատեխնիկական ապահովման երկու զորագունդ և սպառազինության սպասարկման կենտրոն։

Գերմանական զինված ուժեր արտասահմանում
-------------------------------------

Գերմանիայի ռազմածովային ուժերի նավերի խմբավորում, որոնք պարեկություն են իրականացնում Լիբանանի տարածքային ջրերում:
Թերմեզ քաղաքում (Ուզբեկստան) Գերմանիան վարձակալում է ավիաբազա, որի համար 2015 թվականի դրությամբ տարեկան վճարում էր 35 միլիոն եվրոյի չափով վարձավճար։ 2016 թվականի փետրվարի 1-ի դրությամբ ընթացիկ գործողություններն արտասահմանում իրականացվում են Բունդեսվերի կողմից հետևյալ առաքելությունների շրջանակներում՝

* «Վճռական աջակցություն» առաքելություն Աֆղանստանում - 808 մարդ
* «Վճռական աջակցություն» առաքելություն Ուզբեկստանում (Թերմեզ) – 808 մարդ
* KFOR Կոսովոյում - 795 մարդ
* COUNTER DAESH Սիրիայում - 426 մարդ
* Active Endeavour Միջերկրական ծովում - 272 մարդ
* EUTM Mali Մալիում - 192 մարդ
* ATLANTA Սոմալիում - 111 մարդ
* ՅՈՒՆԻՖԻԼ Լիբանանում - 108 մարդ
* Իրաք (հիմնականում Փեշմերգա քրդական զինյալների ուսուցում) - 98 մարդ
* UNMISS Հարավային Սուդանում - 16 մարդ
* UNAMID Սուդանում - 9 մարդ
* MINURSO (Արևմտյան Սահարա - 4 մարդ
* UNMIL Լիբերիայում - 3 մարդ

Տես նաև
-------

* Զինվորական կոչումներ Բունդեսվերում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ионова Е.П. Геополитические аспекты президентских выборов в Узбекистане // Россия и новые государства Евразии. - 2015. - № 2 (27). - С. 105
2. ↑  ВВС ФРГ располагает военной базой в узбекском Термезе

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գերմանիայի զինված ուժերի պաշտոնական կայք (գերմ.)
* Գերմանիայի պաշտպանության նախարարության պաշտոնական կայք (գերմ.)
* Bundeswehr - Գերմանիայի զինված ուժեր ՅուԹյուբում
* Bundeswehr - Գերմանիայի զինված ուժեր ՅուԹյուբում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Flickr · Ինստագրամ · ՅուԹյուբ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 2116728-X · ISNI: 0000000405555224 · LCCN: no2015002944 · VIAF: 610145858098323022251, 313299372 · WorldCat VIAF: 610145858098323022251, 313299372 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 609)։*  |