recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Բիբի Հեյբաթ մզկիթը Բաքվում
**Կրոնն Ադրբեջանում** գերազանցապես ներկայացված է շիա իսլամով։ Մուսուլման բնակչության հարաբերության վերաբերյալ կան տարբեր տվյալներ․ այսպես, ԿՀՎ՝ 91.6%, Բերկլիի կենտրոն (2012)` 93.4%, Pew հետազոտությունների կենտրոն (2009)՝ 99.2%

Գերակշում են Շիա ճյուղի հետևորդները (ըստ Բերքլիի կենտրոնի՝ 85% (2012)), մնացած 15%-ը դավանում են սուննի ճյուղին, տարբերությունները ավանդաբար կտրուկ չեն եղել։ Շիաների մեծ մասը պատկանում է Շիա իսլամի Ջաֆարիական մազհաբ կրոնաիրավագիտական դպրոցին։ Խորհրդային աթեիստական քաղաքականության տասնամյակների ազդեցության հետևանքով՝ կրոնական պատկանելությունը Ադրբեջանում բառական է և մուսուլմանական ինքնությունը ավելի շատ հիմնված է մշակութային, էթնիկական քան կրոնական գործոններով։ Ավանդաբար Բաքվի և Լենքորանի հարևան գյուղերը համարվում են շիաիզմի պատվար։ Լեզգիաբնակ որոշ հյուսիսային շրջաններում սուննի իսլամը գերիշխող կրոն է։ Բնակչության մնացած մասը պատկանում են այլ հավատքների կամ ոչ կրոնական են, չնայած նրանք պաշտոնապես ներկայացված չեն։

Ադրբեջանը աշխարհիկ պետություն է․ ըստ Սահմանադրության 48-րդ հոդվածի՝ յուրաքանչյուր ոք կարող է ազատ երկրպագել, ընտրել հավատք, կամ չընտրել ոչ մեկը, և արտահայտել իր տեսակետը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Berkley Center for Religion Peace and World Affairs". Georgetown University. July 2012. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունվարի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 23.
2. 1 2 3  "The World Factbook". *CIA*. 2015 թ․ մայիսի 18. Արխիվացված է the original 2009 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 23.
3. ↑  MAPPING THE GLOBAL MUSLIM POPULATION Archived 2011-05-19 at the Wayback Machine.| PEW FORUM| October 2009
4. ↑  Administrative Department of the President of the Republic of Azerbaijan - Presidential Library - Religion

Արտաքին հղումներ
----------------

* Albanian-Udi Church restablished(չաշխատող հղում)
* Vatican in Baku
* North American Azerbaijani Network - an organization of over 90 groups and churches committed to seeing the Azerbaijani people reached with the gospel of Jesus Christ.
* Charles, Robia: "Religiosity in Armenia, Georgia and Azerbaijan" in the Caucasus Analytical Digest No. 20
**Երևան ջան**, 2002 թվականին նկարահանված հայկական ֆիլմ՝ նվիրված կինոռեժիսոր Գենադի Մելքոնյանի հիշատակին։ 
Ֆիլմում հնչում են Արտեմի Այվազյանի «Ջան, Երևան» և «Բիթլզ» խմբի «Come Together» (խոսք՝ Վիգեն Ստեփանյանի) երգերը Միքայել Պողոսյանի կատարմամբ։ Հնչում են նաև Անահիտ Ասատրյանի և Արմեն Շեկոյանի բանաստեղծությունները։

Սյուժե
------

Ֆիլմում ներկայացվում են երևակայական պատմություններ գորշ և անգույն իրականության մասին։ Երևանը սիրո պակասի պատճառով հիվանդացել է, այն սիրո, որը քաղաքը քաղաք դարձրեց։ Մնում է երազել, որ հնարավոր է քաղաքից հեռացնել բոլոր ախտերն ու չար ուժերին, և Երևանը կմաքրվի, մարդիկ կբարիանան և կսկսեն ստեղծել, կառուցել։

Դերերում
--------

Միքայել Պողոսյան, Արտյոմ Ղարիբյան, Աննա Էլբակյան, Սերգեյ Դանիելյան, Սամվել Սեդրակյան, Գուրգեն Սեդրակյան, Կարեն Ջանգիրով, Վլադիմիր Կոստանյան, Վաչագան Գրիգորյան, Նորայր Գևորգյան, Շահում Ղազարյան, Մարիկա Հակոբյան, Ջուլիետա Ստեփանյան, Գագիկ Մարտիրոսյան, Մարիաննա Մխիթարյան, Կամո Արզումանյան, Հրանտ Վարդանյան, Ալեքսանդր Վարդանյան, Արամ Միքայելյան, Նունե Աթանասյան, Հռիփսիմե Մեսրոպյան, Արմեն Թովմասյան, Առնո Զարգարյան, Վասիլ Սարգսյան, Մեխակ Էլբակյան, Հայկ Միքայելյան, Ռուբեն Գևորգյանց, Հռիփսիմե Հակոբյան, Արտակ Ներսիսյան, Սեդա Ջանիկյան, Արթուր Ադամյան, Ռաֆայել Պողոսյան, Միքայել Հովակիմյան, Ջանիկ Գալստյան, Տիգրանուհի Չակրյան, Վահան Ղազարյան, Տիգրան Գրիգորյան, Դևիդ Մինասյան, Հասմիկ Ասլանյան, Աիդա Գրիգորյան, Հովհաննես Էլբակյան, Կարեն Ալեքսանյան, Վիգեն Սիմոնյան, Հայկ Գևորգյան, Էդվարդ Գևորգյան, Արա Աղասարյան, Արմինե և Աննա Բադալյաններ, Գևորգ Ոսկանյան և Կոկոնյա թութակ։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Պրոդյուսեր - Միքայել Պողոսյան
* սցենարի հեղինակ - Միքայել Պողոսյան, մասնակցությամբ՝ Ա. ճգնավորյանի, Վ. Ստեփանյանի և բազմաթիվ երևանցիների
* բեմադրող ռեժիսոր - Միքայել Պողոսյան, Գ. Մաշկարյան
* բեմադրող օպերերատոր - Ա. Մելքումյան
* բեմադրող նկարիչ - Վ. Սեդրակյան
* երաժշտության հեղինակ - Լևոն Մալխասյան
* երաժշտական ձևավորում և գործիքավորում Արա Թորոսյան (Մուրզիկ)
* երկրորդ երազի բեմադրիչ- Ժիրայր Դադասյան
* վերջաբան-հոլովակի բեմադրիչ - Է. Բաղդասարյան
* օպերատոր - Մ. Բարոյան
* մոնտաժ և հնչյունային ձևավորում - Կ. Բաղինյան
* ռեժիսոր - Հ. Բաղդասարյան
* ռեժիսորի օգնական - Լ. Սարգսյան
* համակարգչային գրաֆիկա - «Տրիադա» ստուդիայի
* դիմահարդար - Ն. Խաչատրյան
* հնչյունային օպերատոր - Վ. Հակոբյան
* օպերատորի օգնական և լուսանկարիչ - Ս. Թադևոսյան
* փոխտնօրեն - Մ. Գևորգյան
* տնօրեն - Վ. Բեկչյան

Տես նաև
-------

* Հայկական ֆիլմերի ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Երևան ջան". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունիսի 25-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երևան ջան (ֆիլմ)
**Մոգական ռեալիզմ**, ժանր, որտեղ մոգական տարրերը սովորական, ռեալիստիկ միջավայրի բնական մաս են կազմում։ Չնայած ավելի հաճախ այն համարվում է գրական ժանր, հանդիպում է նաև կինոյում և վիզուալ արվեստում։

Մոգական ռեալիզմի օրինակներից է, երբ կերպարներից մեկն ապրում է սերնդեսերունդ, և ոչ ոք նրա գոյությունը հարցականի տակ չի դնում։ Առաջին հայացքից պատմությունը մոգական տարրեր չի պարունակում, և ամեն ինչ կատարվում է իրական միջավայրում, բայց այդպիսի կերպարը խախտում է իրական աշխարհի կանոնները։ Հնարավոր է՝ հեղինակը կերպարի իրական կյանքի մասին մանրամասներ հայտնի, ինչպիսին է ծննդյան թիվը։ Որոշ այլ փաստեր հնարավորություն են տալիս որոշել նրա տարիքը, ինչի արդյունքում ստացվում է, որ կերպարն ապրում է ավելի քան երկու հարյուր տարի։

Ծագում
------

Մոգական ռեալիզմը (անգլ.՝ magic realism) ժամանակակից պատկերացումներով առաջին անգամ կիրառվել է 1955 թվականին, չնայած որ 1925 թվականին գերմանացի արվեստի քննադատ Ֆրանց Ռոն այս բառակապակցությունը օգտագործել է *Neue Sachlichkeit* (Նոր իրականություն) գեղանկարչական ոճը բնութագրելու համար։

Ռոն կարծում էր, որ մոգական ռեալիզմը կապված է, բայց տարբեր՝ սյուրռեալիզմից, քանի որ այն կենտրոնանում է իրական օբյեկտների և աշխարհում իրերի գոյության վրա, այն դեպքում երբ սյուրռեալիզմը կենտրոնանում է ենթագիտակացական, հոգեբանական իրականության վրա։

Մոգական ռեալիզմ տերմինի հետ կապված տարբեր գրաքննադատների մոտ կան որոշ հակասություններ։ Մեգի Աննա Բոուերսը համոզված է, որ այն առաջին անգամ կիրառվել է 1995 թվականին Անխել Ֆլորեսի «Մոգական ռեալիզմը իսպանական Ամերիկայի գեղարվեստական գրականության մեջ» էսսեում։ Բոուերսի կարծիքով, չնայած որ Ֆլորեսը Խորխե Լուիս Բորխեսին համարում է առաջին մոգական ռեալիստը (որոշ քննադատներ Բորխեսին չեն համարում մոգական ռեալիստ), նա մոռանում է հիշատակել Ալեխո Կարպենտիերին և Արտուրո Ուսլար-Պիետրիին, ովքեր Ռոյի մոգական ռեալիզմը բերել են Լատինական Ամերիկա։ Այնուամենայնիվ քննադատները միակարծիք են, որ Պիետրին առաջիններից էր (եթե ոչ ամենաառաջինը), ով կիրառեց «մոգական ռեալիզմ» տերմինը լատինոամերիկյան գրականության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Faris, Wendy B. and Lois Parkinson Zamora, Introduction to *Magical Realism: Theory, History, Community*, pp. 5
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 6.
3. ↑  Franz Roh: Nach-Expressionismus. Magischer Realismus. Probleme der neuesten europäischen Malerei. Klinkhardt & Biermann, Leipzig 1925.
4. 1 2  Bowers, Maggie A. *Magic(al) Realism*. New York: Routledge, 2004. Print.
5. ↑  Leal, Luis, "Magical Realism in Spanish America" from *MR: Theory, History, Community*, pp. 120
6. ↑  Guenther, Irene, "Magic Realism in the Weimar Republic" from *MR: Theory, History, Community*, pp. 61
**«Կորուստ»** (անգլ.՝ The Lost Thing), 2010 թվականի անգլո–ավստրիական համակարգչային հակաուտոպիական մուլտֆիլմ։ «Օսկար-2011» մրցանակի դափնեկիր՝ Լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմ անվանակարգում։ Ստեղծված է Շոն Տանի համանուն պատմվածքի հիման վրա։

Դիպաշար
-------

Գլխավոր հերոսը Շոնն է և պատմում է առաջին դեմքով։ Պատմողը Թիմ Մինչինն է։

Հակաուտոպիական ապագա, Մելբուռն, Ավստրալիա։ Շոնը սիրում է հավաքել շշի խցաններ իր հավաքածուի համար։ Մի անգամ փնտրտուքների ժամանակ նա հասնում է լողափ, որտեղ հայտնագործում է արտառոց էակ, որը նման է ցիստեռնի, ութոտնիկի և Խաչափառի, որին իրենից բացի ոչ ոք բացի չէր նկատում։ Պարզվում է էակը ընկերասեր էր, Շոնը ամբողջ օրը խաղում էր նրա հետ, իսկ հետո նրան տանում է քաղաքով՝ տիրոջը փնտելու, սակայն՝ ապարդյուն։ Նրա վարպետ ընկերը՝ Պիտը, նույնպես չի կարողանում հասկանալ թե ինչ բնույթի էր այդ էակը։ Շոնը տանում է այդ էակին տուն, սակայն ծնողները ստիպում են տղային՝ վռնդել էակին։ Շոնը թաքցնում է էակին ցախանոցում։

Շուտով հեռուստացույցով տղան տեսնում է «Ամենը ամեն ինչի դաշնային դեպարտամենտ»-ի գովազդ և որոշում է տանել իր ծանոթին այնտեղ։ Այնտեղ նրան առաջարկում են էակին թողնել իրենց մոտ՝ լրացնելով թղթերի տրցակ, բայց տղային համոզում է տարօրինակ էակը, որն աշխատում է Դեպարտամենտում որպես հավաքարար։ Նա Շոնին նշան է տալիս կոր սլաքի պատկերի տեսքով։ Ընկերները ամբողջ քաղաքում փնտրում են այդ նշանները և վերջապես հասնում են մութ ու աննկատելի դռների։ Դրանցից այն կողմ վառ արևոտ աշխարհ էր՝ բնակեցված ուրվատեսիլային սյուրռեալիստական գոյություններով և մեխանիզմներով, որոնցից շատերը կարծես Սալվադոր Դալիի նկարներից լինեին։ Տղան թողնում է էակին այնտեղ՝ հասկանալով, որ դա հենց նրա աշխարհն է։

Բաժանվելուց որոշ ժամանակ հետո Շոնը հանդիպում է փողոցում տարօրինակ, անսովոր «կորած» էակների, բայց դա տեղի է ունենում ավելի ու ավելի քիչ։ Տղան չգիտի արդյոք էակներն են քչանում, թե ինքն է մեծանում…

Մրցանականեր և առաջադրումներ
---------------------------

2011 թվականի Օսկարից բացի 2010-2011 թվականնների մուլտֆիլմը տարբեր անվանակարգերում առաջադրվել է հայտնի կինոփառատոններում ևս 6 մրցանակների համար և հաղթել է նրանցից 5-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
3. ↑  О книге(ռուս.) на сайте *happybookyear.ru*, 5 января 2011
4. ↑  О книге + иллюстрации + подробный разбор сюжета Archived 2019-08-04 at the Wayback Machine.(անգլ.) на сайте *shauntan.net*
5. ↑  IMDB — awards

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2019-08-18 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Մուլտֆիլմի ստեղծման պատմություն Archived 2019-08-05 at the Wayback Machine.(անգլ.) на сайте *shauntan.net*
**Կապտավանք** (Սուրբ Մինաս եկեղեցի), 14-րդ դարի հայ առաքելական եկեղեցի Կոտայքի մարզի Կապուտան գյուղում։ Գտնվում է գյուղի հյուսիսում՝ բլրի գագաթին։

Պատմություն
-----------

Ըստ եկեղեցու 2-րդ հարկի արևմտյան պատի հյուսիսային եզրի՝ գետնին ընկած քարերից մեկի արձանագրությանը, որի վրա եղել է միայն տարեթիվը, եկեղեցին կառուցվել է 1349 թվականին։ Այդ մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 1947 թվականին։

Եկեղեցին կանգուն է եղել մինչև 1920 թվականը։ Վերականգնողական աշխատանքներն իրականացվել են 1981-1983 թվականներին։

Կառույց
-------

Եկեղեցին իր կառույցի մեջ մեկտեղում է երեք տարբեր նշանակության շինություններ՝ դամբարան, եկեղեցի, զանգակատուն։ Հորինվածքով այն եռահարկ, աստիճանավոր կառույց է, և իր շարքի եկեղեցիների մեջ վերջին կառուցվածը։ Եղվարդ քաղաքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (1321թ․), Նորավանքի Բուրթելաշեն Սուրբ Աստվածածինը (1339թ․) և Գոշավանքի համահորինվածք եկեղեցին փոքր-ինչ ավելի վաղ ժամանակների կառույցներ են։

Համահորինվածք մյուս երեք եկեղեցիներից Սուրբ Մինաս եկեղեցին տարբերվում է արտաքուստ աչքի ընկնող ավելի զուսպ լուծումներով, որտեղ հարդարանքի տարրերը հասցված են նվազագույնի։

Կապուտանցիները համբարձման տոնը նշում են Սուրբ Մինաս եկեղեցում։

Տես նաև
-------

* Կապուտանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
* Կապտավանք (Տավուշ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  "Ս. Կարապետյան, Կապուտան գյուղի պատմական հուշարձանները, էջ 4-11" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2021 թ․ հուլիսի 18-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Համբարձման տոնին նախորդող ծաղկաքաղը՝ Կապուտանում". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շողակաթ Հեռուստաընկերության հաղորդում Կապտավանքի մասին

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կապտավանք (Կապուտան)** կատեգորիայում։ |
**Ջահանգիր Շիրգյաշտ ողլի Ջահանգիրով** (ադրբ.՝  Cahangir Şirgəşt oğlu Cahangirov, հունիսի 20, 1921(1921-06-20), Բալախանի, Բաքվի գավառ, Ադրբեջանական ԽՍՀ - մարտի 25, 1992(1992-03-25), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, մանկավարժ, դիրիժոր, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ջահանգիր Շիրգաշդ օղլի Ջահանգիրովը ծնվել է 1921 թվականի հունիսի 20-ին Բալախանիում։ Կրթություն է ստացել Ասեֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական դպրոցում, իսկ հետո՝ Բաքվի երաժշտական ակադեմիայում, Բ․ Զեյդմանի դասարանում։ Ջահանգիր Ջահանգիրովը մեծ դեր է խաղացել Ադրբեջանի երգչախմբի զարգացման գործում։ Նա այս երգչախմբում աշխատել է ավելի քան 15 տարի։ Ջահանգիր Ջահանգիրովն աշխատել է նաև Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայում որպես երգի և պարի համույթի գեղարվեստական ղեկավար։ Ջահանգիր Ջահանգիրովը մահացել է 1992 թվականի մարտին։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ջահանգիր Ջահանգիրով գրել է օպերետ, սիմֆոնիա, երգչախմբային և գործիքային երգեր։ Նա ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր, արվեստի վաստակավոր գործիչ և ժողովրդական արտիստն է։

### Սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ

1949 թվականին Ջահանգիր Ջահանգիրովը գրել է իր «Արազ գետի մյուս կողմում» սիմֆոնիկ պոեմը, որի համար պարգևատրվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակով։ 1962 թվականին երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար գրել է «Սաբիր» օպերան։

### Օպերաներ

Ջահանգիր Ջահանգիրովը գրել է «Ազադ» և «Երգչի ճակատագիրը» օպերաները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Джахангиров, Джахангир Ширгяшт оглы
3. ↑  "Ջահանգիր Շիրգաշդ օղլի Ջահանգիրով; Կենսագրություն". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 31-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Рзаева М. З. Партия и творческие поиски кинопублицистов Азербайджана, 1966-1975. — Б.: Элм, 1986. — С. 76. — 186 с.
5. ↑  Мэтр и виртуоз Джахангир Джахангиров - 90
Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան դաշինքի պատկերանիշ
**«Օհանյան–Րաֆֆի–Օսկանյան» դաշինք**, գործող ընդդիմադիր քաղաքական դաշինք Հայաստանում։ Դաշինքը ստեղծվել է փետրվարի 13-ին՝ «Համախմբում» կուսակցության նախագահ Վարդան Օսկանյանի, «Ժառանգություն» կուսակցության հիմնադիր Րաֆֆի Հովհաննիսյանի և պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանի միջև Երևանում ստորագրված հուշագրով։

Անվանում
--------

Դաշինիքի անվանում է ընտրվել հուշագիրն ստորագրած երեք քաղաքական գործիչների անունները՝ Սեյրան Օհանյանի և Վարդան Օսկանյանի ազգանունները և Րաֆֆի Հովհաննիսյանի անունը։ Տարածված է նաև դաշինքի անվանման հապավումը՝ «ՕՐՕ» կամ «ՕՐՕ» դաշինք։

Մասնակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին
-----------------------------------------------

### 2017

«Օհանյան–Րաֆֆի–Օսկանյան» դաշինքի ստեղծման նպատակը Հայաստանի 2017 թ-ի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելն է։ Դաշինքն ընտրություններին մասնակցությունը գրանցելու համար ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովին փաստաթղթերը հանձնել է փետրվարի 16-ի։ Նույն օրը հրապարակվել է դաշինքը համամասնական ցուցակը, որում ընդգրկված է 148 անձ։ Ցուցակը գլխավորում է Սեյրան Օհանյանը, երկրորդը Արմեն Մարտիրոսյանն է՝ «Ժառանգություն» կուսակցությունից, երրորդը՝ Վարդան Օսկանյանը։ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը 11-րդն է դաշինքի համամասնական ցուցակում։

Ընտրությունների արդյունքում դաշինքը չհաղթահարեց նվազագույն շեմը՝ ստանալով 32'487 ձայն, կամ ընդհանուր քվեների 2,07%-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Տեղեկություններ 2017թ. ապրիլի 2-ի Ազգային ժողովի ընտրությունների վերաբերյալ։ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի պաշտոնական կայք". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 22-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 28.
2. ↑  "Օսկանյանը, Րաֆֆին և Օհանյանը ապրիլ են գնում դաշինքով". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 21-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 28.
3. ↑  «Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքը հուշագիր է ստորագրել
4. ↑  ՕՐՕ դաշինքի հանրահավաքը՝ Ազատության հրապարակում. ուղիղ (թարմացվող) (տեսանյութ)
5. ↑  «Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքի համամասնական և ռեյտինգային ցուցակները
6. ↑  «Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքի համամասնական ցուցակը կգլխավորի Սեյրան Օհանյանը
7. ↑  "«Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքի համամասնական ցուցակը կգլխավորի Սեյրան Օհանյանը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքի համապետական ցուցակը գլխավորում է Սեյրան Օհանյանը
**Նատալյա Սերգեևնա Իշչենկո** (ռուս.՝ Наталья Серге́евна Ищенко, ապրիլի 8, 1986(1986-04-08), Սմոլենսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս գեղալողորդ։

Նատալյա Իշչենկոն 5 անգամ դարձել է Օլիմպիական խաղերի, 19 անգամ Աշխարհի առաջնության և 12 անգամ Եվրոպայի առաջնության չեմպիոն։

2010 թվականի Եվրոպայի առաջնության ժամանակ 4 անգամ արժանացել է ոսկե մեդալի, և դարձել պատմության մեջ առաջին լողորդը ով հաղթել է բոլոր 4 մրցասպարեզներում։

Կենսագրություն
--------------

Նատալյա Իշչենկոն ծնվել է 1986 թվականի ապրիլի 8-ին՝ Սմոլենսկ քաղաքում։ Միացել է Ռուսաստանի ազգային հավաքականին 2002 թվականին։

Ունի Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչում։

Նատալյան առաջին անգամ մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին 2008 թվականին։ 2012 թվականին Նատալիա Իշչենկո և Սվետլանա Ռոմանշինա զույգը Ռուսաստանի հավաքականի համար նվաճել են 2 ոսկե մեդալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Russians resist pressure, claim fourth duets gold(չաշխատող հղում)
2. ↑  ""Interview with Natalia Ishchenko:Russia's synchronised swimming star aiming for London 2012 glory"". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 4.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անձնական կայք Archived 2017-09-26 at the Wayback Machine.
* Նատալյա Իշչենկոյի էջը sports-reference.com կայքում Archived 2012-11-16 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FINA |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Munzinger |

 |
**AliExpress**, գլոբալ առևտրային հարթակ, որը օտար երկրներում գտնվող մարդկանց հնարավորություն է ընձեռում Չինաստանից ապրանքներ գնել։ Կայքը, ըստ Alexa-ի, զբաղեցնում է 47-րդ տեղը, աշխարհում կոկոսներ աամենից հաճախ այցելվող վեբ-ռեսուրսների ցանկում, միաժամանակ այն ընդգրկված է Վիքիմեդիա Հիմնադրամի նախագծերի գլոբալ սպամ ցանկում։

Պատմություն
-----------

AliExpress-ը սկսել է աշխատել 2010 թվականին։

2016 թվականի սեպտեմբերին, Մոսկվայում բացվել է աշխարհում առաջին AliExpress օֆլայն ցուցասրահը։

AliExpress-ն այսօր
------------------

AliExpress-ը հանդիսանում է աշխարհում ամենահայտնի ինտերնետ-կայքերից մեկը։ Աղբյուրը նախատեսված էչինական ապրանքների վաճառքի համար օտար երկրներում։ Ըստ Alexa-ի, կայքի 21,8% հաճախորդները Ռուսաստանից են։ Հաջորդը հաճախորդների քանակով գնում են հետևյալ երկրները, Իսպանիա՝ 4,6%, Բրազիլիա՝ 4,5%, ԱՄՆ՝ 4,3% Լեհաստան՝ 3,2%:

Սեփականատերեր և ղեկավարություն
------------------------------

Պատկանում է Alibaba Group ընկերությանը, որը նաև տիրապետում է այնպիսի հայտնի չինական ռեսուրսներով, ինչպիսիք են Alibaba.com, Taobao.com և ուրիշներ։

AliExpress-ը Ռուսաստանում
-------------------------

TNS- ի տվյալներով, 2017 թվականի հունվարին, AliExpress-ը եղել է Ռուսաստանում ամենահայտնի ինտերնետ-խանութը։ Նրա սպառողները կազմել են 22,194 մլն. մարդ։

AliExpress-ը, այլ արտասահմանյան ինտերնետ-խանութների հետ մեկտեղ, իրենից ներկայացնում է Ռուսաստանի տնտեսության համար որոշակի խնդիր։ Չինական ապրանքները հաճախ մտնում են երկիր առանց մաքսատուրքերի վճարման, իսկ ռուսական խանութները նրանց հետ մրցակից չեն։ Ընդ որում, ապրանքի մի մասը մատակարարվում է գնորդներին ռուսական պահեստներից։

Իսկ «Յանդեքսը»  համարում է «Սբերբանկի» և AliExpress- ի միջև սահմանային առևտրի համատեղ ձեռնարկության հնարավոր ստեղծումը, ռիսկոտ իր համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  թույլ է տալիս նաև գնել կոկոս հայաստանում կոկոս է վաճառել և այլ մրգեր AliExpress — глобальный сервис по продаже товаров из Китая
2. ↑  "The top 500 sites on the web". Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Our Businesses
4. ↑  Посмотреть и потрогать: открытие первого в мире шоурума AliExpress в Москве
5. ↑  "Traffic Statistics". Արխիվացված է the original 2018 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Рынок интернет-торговли в России. Результаты 2016" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2018 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  Доставка завтрашнего дня. AliExpress ускоряет пересылку товаров
8. ↑  «Яндекс» назвал риском для себя сотрудничество Сбербанка и AliExpress
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մարտին Ցոլակի Վարդազարյան** (ապրիլի 4, 1938, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ջազային երաժիշտ, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2011), պրոֆեսոր։ Երաժշտություն է գրել ավելի քան 100 թատերական պիեսների համար, 5 մյուզիքլի և 40 ֆիլմի երաժշտության հեղինակ է։

Կենսագրություն
--------------

Մարտին Վարդազարյանի անվանական աստղը Նվիրյալների արահետում
Մարտին Վարդազարյանը ծնվել է 1938 թվականի ապրիլի 4-ին Երևանում։ Նրա հայրը՝ երաժիշտ Ցոլակ Վարդազարյանը եղել է հայկական ջազի հիմնադիրներից։ 1956-1958 թվականներին աշխատել է «Նաիրի» կինոթատրոնի նվագախմբում՝ որպես դաշնակահար։ 1961 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային, և 1970 թվականին՝ կոմպոզիտորական բաժինը։ 1956-1960 թվականներին նվագել է Հայաստանի պետական ռադիոկոմիտեի կվինտետում։ 1961-1963 թվականներին ղեկավարել է «Մոսկվա» կինոթատրոնի նվագախումբը։ Նվագախմբեր է ձևւավորել «Երևան նախագծին» և Պետական համալսարանին առընթեր։ 1966-1972 թվականներին զբաղեցրել է Հայաստանի պետական ռադիոյի և հեռուստատեսության էստրադային անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնը։ 1971-1974 թվականներին դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում։ 1974-1989 թվականներին եղել է Հայաստանի կոմպոզիտորների տան գեղարվեստական ղեկավարը։ 1990 թվականից Հայաստանի հանրային հեռուստառադիոյի էստրադային սիմֆոնիկ նվագախմբի խմբավարն է և խորհրդատուն։ 1994 թվականից «Հայկական երաժշտական համաժողով» հասարակական կազմակերպության անդամ է։ Դասավանդում է Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազ-էստրադային ֆակուլտետում 2009 թվականից ընտրվել, 2013 թվականին վերընտրվել է Երևան քաղաքի ավագանու անդամ ՀՀԿ համամասնական ընտրացուցակով։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1990)
* Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2011)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան (2017)
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի (2007)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հարցազրույց Մարտին Վարդազարյանի հետ. Նոյեմբերի 18, 2011
3. ↑  Մշակույթի կենտրոն. Մարտին Վարդազարյան(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Մարտին Վարդազարյան". Արխիվացված է the original 2023 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Retrieved 2023 թ․ սեպտեմբերի 2.
5. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
6. ↑  "ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ". *նախագահ.հայ*. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 21.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի կոմպոզիտորների միություն · Հանրային ռադիոյի արխիվ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 25256 |

 |
Լվովի մաթեմատիկական դպրոցը, 1930 թ.
,,Շոտլանդական գրքի,, էջեր՝ Բանախի և Ուլամի նշումներով
**Լվովի մաթեմատիկական դպրոց**, Լվով քաղաքի համալսարանում աշխատած մաթեմատիկոսների խմբակ, որը 1929 թվականից հրատարակել է *Studia Mathematica* ամսագիրը։ Այդ գիտնականներից շատերը, հատկապես նրանք, ովքեր հրեական ծագում ունեին, փախել են քաղաքից 1941 թվականին, երբ ակնհայտ է դարձել, որ գերմանական ֆաշիստները մոտ են Լվովը գրավելոն։ Նրանցից քչերին է հաջողվել ողջ մնալ պատերազմական ժամանակների թոհուբոհում և շարունակել իրենց գիտական աշխատանքները, բայց արդեն՝ Վրոցլավ քաղաքում։ Իսկ Ստանիսլավ Ուլամն ու լվովյան մաթեմատիկական դպրոցի ևս մի քանի անվանի ներկայացուցիչներ իրենց գիտական կարիերան շարունակել և համբավ են ձեռք բերել Արևմուտքում կատարած աշխատանքներով։

Լվովի մաթեմատիկական դպրոցն անվանում են նաև «շոտլանդական»՝ նկատի առնելով այն տարիներին Լվովում գործած «Շոտլանդական սրճարան»-ը, որտեղ սովորաբար անց են կացվել գիտնականների հավաքույթները։

Անվանի մասնակիցներ
------------------

* Գերման Աուերբախ
* Ստեֆան Բանախ
* Մարկ Կաց
* Անտոնիյ Լեմնիցկի
* Ստանիսլավ Մազուր
* Վլադիսլավ Օռլիչ
* Ստանիսլավ Ռուզևիչ
* Ստանիսլավ Սաքս
* Վլոդիմեժ Ստոժեկ
* Ստանիսլավ Ուլամ
* Լեոն Հվիստեկ
* Յուլիուշ Շաուդեր
* Հուգո Շտայնհաուզ
* Բացլավ Սերպինսկի

Գրականություն
-------------

* Roman Duda - Lwowska Szkoła Matematyczna| wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego| miejsce = Wrocław| rok = 2010| strony = | isbn =978-83-229-2868-4 }}
* Kazimierz Kuratowski - Pół wieku matematyki polskiej 1920–1970| wydawca = Książka i Wiedza| miejsce = Warszawa| rok = 1973| strony = | isbn =978-83-244-0381-3 }}
* Mariusz Urbanek - Genialni. Lwowska Szkoła Matematyczna| wydawca = Wydawnictwo „Iskry" miejsce = Warszawa| rok = 2014| strony = | isbn =978-83-244-0381-3 }}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dlaczego Stefan Banach?
2. ↑  "Fotograf". Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 22.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Prace polskich matematyków z okresu międzywojennego
* *Piękne umysły. Lwowska szkoła matematyczna* – publikacja Ośrodka Karta (2016)
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ուշադրություն**։**Այս էջը կամ բաժինը այլ լեզվով հոդվածի վատ թարգմանություն է։** 
Դուք կարող եք բարելավել թարգմանությունը։ Օրիգինալ տեքստը կարող եք գտնել ձախ կողմի «այլ լեզուներով» ենթաբաժնում։Մեքենայական թարգմանությունը ենթակա է ջնջման առանց զգուշացման։ |

Ֆոլքիրք անիվը Շոտլանդիայում
**Շինարարական տնտեսագիտություն**, ինժեներական տնտեսագիտություն, որը տնտեսագիտության ենթաբազմությունն է` կախված օգտագործման և շինարարության տնտեսագիտությունից։

Մամբայի Հիմալայա տպագրատանը 2009 թվականին. ինչպես կանոն, այն կենտրոնացվել է տնտեսագիտություն գիտության միկրոէկոնոմիկա ճյուղի վրա՝ դրանում սովորեցնելով ահատների վարքագիծ և ընկերությունների կայացրած որոշումները՝ բաշխված սահմանափակ միջոցների վերաբերյալ։ Ինժեներները որոնում են խնդիրների լուծում և տնտեսագիտական կենսունակություն՝ յուրաքանչյուր պոտենցիալ լուծումներից, որն ավելի նորմալ է համարվում տեխնիկական ասպեկտների հետ միասին։ Հիմնովին շինարարական տնտեսագիտությունը ներառում է ձևակերպելով, գնահատելով տնտեսական արդյունքները, երբ այլընտրանքային տարբերակները կատարել են սահմանված հնարավոր նպատակը։ Միացալ նահանգների ավարտական կուրսի ուսանողների համար քաղաքացիական շինարարությունը առարկայական ծրագիր է, իսկ շինարարության տնտեսագիտությունը՝ պարտադիր դասընթաց։ Ստացվել է 2015 թվականի ապրիլի 6-ին. սա հիմնական մի թեմա է իժեներական քննությունների համար և կարող է նույնպես համարվել ինժեներական քննությունների և պրակտիկայի սկզբունք, մաս կազմել պրոֆեսիոնալ ինժեներների գրանցման գործընթացի։ Առհասարակ ժամանակի արժեքը ֆինանսի մեջ շինարարական տնտեսագիտության առանցքային հետազոտություններից է։ Դրամական հոսքը զեղչում է՝ օգտագործելով հետաքրքրության արժեքը՝ բացառութամբ հիմնական տնտեսագիտական ուսումնասիրությունների։ Որոշ խնդիրների համար կան բազմաթիվ հավանական այլընտրանքներ։ Մի տարբերակը՝ որ պետք է համընկնի յուրաքանչյուր հետազոտության, լինի հաճախ ընտրված և չունենա որևէ այլընտրանք։ Ծախսերը, ինչպես նաև եկամուտները հաշվվում են յուրաքանչյուր այլընտրանքի համար, հետազոտությունների զարգացման համար կամ տարեկան ֆիքսված թիվ՝ գնահատված նախագծի կողմից։ Իրացման արժեքը հաճախ մոռացվում է, բայց շատ կարևոր, կամ զուտ արժեք, կամ նախագծի շահագործումից ստացված եկամուտ։ Ինժեներական գիտությունը կարևոր մաս է տնտեսագիտության արտադրության սեկտորում, ինժեներական արտադրական տնտեսագիտությունը կարևոր մաս է արտադրության կամ բիզնես տնտեսագիտության։
Հիմնական թեմաները շինարարության արտադրական տնտեսագիտության մեջ․

* Կառավարման տնտեսագիտություն, գործողություն և զարգացում և ինժեներական ընկերության շահութաբերություն
* Ինժեներական տնտեսագիտության փոքր մակարդակի միտումներ և հարցեր
* Զարգացում, մարքեթինգ և ֆինանսավորում նոր ինժեներական տեխնոլոգիաներից և արտադրանքներից։

Տես նաև
-------

* Արտադրական տնտեսագիտություն
* Թերոդիամիկա
* Ջերահաղորդականութուն
* Նյութագիտություն
* Նյութի ամրություն
* Ստատիկա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Undergraduate Programs Civil, Construction, and Environmental Engineering". Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 9.
2. ↑  Engineering Firms: A Survey Of Factors Affecting Their Growth & Performance
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծաղկոցաձոր (այլ կիրառումներ)
«Կարին» ավանդական երգի-պարի համույթը պարում է Ծաղկաձորի
**Ծաղկաձորի** , հայկական ծիսական պար։ Կարելի է դասել այնպիսի պարանմուշների շարքին, որոնք դեռևս հնագույն սին հավատալիքների շրջանում կատարվել են ոչ միայն կոնկրետ ծեսերի ժամանակ, այլ գրեթե ամեն արարողության ժամանակ։ Ծաղկաձորի պարը հիմնականում պարել են Վասպուրականի շրջանում՝ ուխտագնացությունների ժամանակ։

Ստուգաբանություն
----------------

«Ծաղկաձորի» անվանումն ամենայն հավանականությամբ ծագել է Վասպուրականի շրջանում շրջանի համանուն տեղանվան հետ, որտեղ կային մի քանի մատուռներ, սրբատեղիներ, և դեպի ուր ժամանում էին ուխտի գնացած վասպուրականցիները։

Խորհուրդ
--------

«Ծաղկաձորին» կապված է պտղաբերության աստսվածությունների և բնության պտղաբերության, բուսական և կենդանական աշխարհի աճի վրա մոգական ազդեցություն ունեցող գործողությունների հետ։ Պարի կապը պտղաբերության հետ մատնանշում են նրանում տեղ գտած բարձր թռիչքները, որոնցով պարողները ուզում էին ստանալ մոգերի բարեհաճ վերաբերմունքն իրենց բերքի աճի նկատմամբ։

Պարային քայլեր
--------------

Պարի ձախ և աջ կտրուկ դարձումները խորհրդանշում են կյանքի տատանողականության, բնության ոչ բարենպաստ փոփոխությունների՝ երաշտների, կարկուտների և այլնի ազդեցությունը պտղաբերության վրա։ Պարաքայլերը վերջանում են դեպի աջ գնացող թռիչքներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ծաղկաձորի". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ծաղկաձորի պարը «Կարին» ավանդական երգի-պարի խմբի կատարմամբ
* Ուսուցողական հոլովակ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * [[Կաղապար:Հայկական ազգային պարեր|դ]]
* [[Կաղապարի քննարկում:Հայկական ազգային պարեր|ք]]
* խ
Հայկական ազգային պարեր |
| --- |
|  |
| Ծիսական պարեր | 
Գյոնդ •
Վերվերի •
Փափուռի •
Թամզարա •
Ծաղկաձորի •
Աստվածածնա պար •
Էջմիածին •
Ֆնջան •
Շավալի •
Խոշ բիլազիգ •
Սրաբար •
Լորկե •
Մայրոքե •
Թագավորի գյովնդ •
Երեք ոտք •
Ինը ոտք •
Տասներկու ոտք
 |
|  |
| Ռազմապարեր | 
Քոչարի (Կարնո, Ալաշկերտի, Սղերդի, Վանա, Մշո, Աղքտի) •
Մըշու խըռ •
Յարխուշտա •
Թռթռուգ •
Ռոստամ Բազի (Քաջաց խաղ) •
Շարանի •
Չալմը Դանգը •
Պոզարե •
Քերծի •
Շատախի ռազմապար •
Թակ-Թանզարա
 |
|  |
| Սգո պարեր | 
Թամուր աղա •
Թարս պար •
Գորանի
 |
|  |
| Այլ պարեր | 
Թելլո •
Շորոր (Կոմիտասի, Կարնո) •
Իշխանաց պար •
Լուտկի •
Կոխ •
Մածուն եմ դրել վըր դարում •
Վանա ձկնորս •
Խամ խամա •
Բիճո •
Ետ ու առաջ •
Դաբկի •
Ծափիկ •
Նարե
 |

 |
**Պատմաբանասիրական հանդես** (անգլ.՝ Historical-Philological Journal), ՀՀ ԳԱԱ կողմից հրատարակվող գիտական հանդես։ Լուսաբանում է հայ ժողովրդի պատմության, գրականության, փիլիսոփայության, լեզվի, արվեստի և մշակույթի հարցերը, ընդհանուր բանասիրության և հայագիտության տեսական խնդիրները, հայ ժողովրդի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կապերը մյուս ժողովուրդների հետ։

Պատմություն
-----------

Հայագիտական այս հանդեսը հիմնադրվել 1958 թվականին, հիմնադիր խմբագիրն է եղել ակադեմիկոս Մկրտիչ Ներսիսյանը, որի մահից հետո 1999 թվականին նրան փոխարինել է ակադեմիկոս Վարդգես Միքայելյանը։ 2006 թվականից հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր Սարգիս Հարությունյանը

Տպագրվելիք հոդվածները, եթե հարկ է զգացվում, ուղարկվում են մասնագետներին գրախոսության։ Տպագրվող բոլոր հոդվածները վերջնականապես քննարկվում են խմբագրական խորհրդի նիստում և հանձնվում տպագրության։ Հանդեսում տպագրված հոդվածները եռալեզու են՝ հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն։ Հանդեսը սկզբնական տարիներին տպագրվում էր տարեկան չորս համար, յուրաքանչյուրը ավելի քան 300 մեծադիր տպագրական էջ, իսկ 1999 թվականից ի վեր տպագրվում է տարեկան 3 համար։

Աշխատակազմ
----------

### Գլխավոր խմբագիրներ

* Մկրտիչ Ներսիսյան (1958-1999)
* Վարդգես Միքայելյան (1999-2006)
* Սարգիս Հարությունյան (2006-2019)

Գլխավոր խմբագրի ներկա տեղակալ և պատասխանատու քարտուղարն է բանասիրական գիտությունների դոկտոր Անուշավան Զաքարյանը։

### Խմբագրական խորհուրդ

Խմբագրական խորհուրդը բաղկացած է հետևյալ անդամներից՝

* ակադեմիկոս Սուրեն Արևշատյան,
* ակադեմիկոս Հրաչ Բարթիկյան,
* ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Արամ Քալանթարյան,
* ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Հենրիկ Հովհաննիսյան,
* բ.գ.դ. Աելիտա Դոլուխանյան,
* բ.գ.դ. Լավրենտի Հովհաննիսյան,
* բ.գ.դ. Սամվել Մուրադյան,
* բ.գ.դ. Ազատ Եղիազարյան,
* պ.գ.դ. Պավել Չոբանյան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանում հրատարակվող գիտական պարբերականների ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. // Գիտական տեղեկատվական վերլուծության և մոնիթորինգի կենտրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0135-0536
2. ↑  "Պատմաբանասիրական հանդես". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 26-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Իշխանաց պար («Շեյխերի», «Շէխանի»)**, մեհենական պարերի խմբին պատկանող պար։

Տարբերակները
------------

Գոյություն ունի պարի 3 տարբերակ՝ Հայոց ձորի, Շատախի և Պարսկահայքի։

### Հայոց ձորի տարբերակ

Իշխանաց պարի Հայոց ձորի տարբերակը ռազմապար է։ Այն անվանում են նաև «Շեյխերի», «Շէխանի»։ «Շեյխերի» կամ «Շէխանի» անվանումները ծագում են շեյխ բառից, որը քրդերի հոգևոր առաջնորդն է։ Պարի բարդության պատճառով հիմնականում պարում էին միայն երիտասարդ իշխանները։
Հայերը պարը հիմնականում պարում էին ուխտագնացությունների, տոների, խնջույքների ժամանակ՝ Վանում, Թիմարում, Բերկրիում։
Գրեթե բոլոր ռազմապարերի նմանա «Շէխանիի» մեղեդու չափը 2/4 է։ Պարում են մեկ շարքով, ճկույթ ճկույթի՝ աջ ձեռքը ձախի վրայից անցկացրած։ 12-15 մարդ տեղաշարժվում էին մեկ առաջ, մեկ՝ ետ։

### Շատախի տարբերակ

Շատախի «Շէյխանի-Շիվհալանի» պարի անվանումը ամբողջովին չի բացատրվել։ Պարի առաջին 2 մասերը, որոնք կոչվում էին «Շէյխանի» պարվում են դանդաղ, իսկ «Շիվհալանին»՝ պարի երրորդ և չորրորդ մասերը ավելի արագ են։ 8 տակտ 4/4 ռիթմով՝ «Շէյխանի», 13 տակտ 4/4 ռիթմով՝ «Շիվհալանի»։
Ըստ որոշ ենթադրությունների «Շիվհալանին» վշտի, հիշատակի պարատեսակներից է, որի մեջ կան և՛ ետ քայլը, և՛ ձախ քայլը։ Սակայն ուրախ թռիչքների պատճառով մոռացվել է պարի այդ իմաստը։

### Պարսկահայքի տարբերակ

Պարսկահայքի «Շէյխանեն» նույնպես իշխանների պար է, և պատկանել է մեհենական պարերի շարքին։

Պարային քայլերը
---------------

«Իշխանաց պարը» շատ հպարտ, վեհ պար է, ամենադժվար պարատեսակներից մեկը հայկական պարերի մեջ։ Մեղեդու չափը 4/4 է։ Ձեռքերը բռնում են թևկախ, խաչված ափերով՝ ձախ ձեռքը անցկացնելով աջի վրայով։ Կանգնում են մեկ շարքով, որը երբեք չի վերածվում կորագծի։ Պարաշարքը տեղաշարժվում է առաջ, ապա վերադառնում 9 աստիճան դարձումով տեղաշարժվում դեպի աջ, ապա ուղղվում։ Տեղում շարժումների ժամանակ արմունկները ծալվում են՝ ափերը բարձրացնելով կրծքի մակարդակին, իսկ աջ գնալու ժամանակ՝ գոտկատեղի բարձրության։ Պարեղանակը և պարը հետզհետե արագանում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Իշխանաց պար". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 2.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իշխանաց պարը «Կարին» համույթի կատարմամբ
* Ուսուցողական հոլովակ
* «Ուս ուսի». Իշխանաց պար

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * [[Կաղապար:Հայկական ազգային պարեր|դ]]
* [[Կաղապարի քննարկում:Հայկական ազգային պարեր|ք]]
* խ
Հայկական ազգային պարեր |
| --- |
|  |
| Ծիսական պարեր | 
Գյոնդ •
Վերվերի •
Փափուռի •
Թամզարա •
Ծաղկաձորի •
Աստվածածնա պար •
Էջմիածին •
Ֆնջան •
Շավալի •
Խոշ բիլազիգ •
Սրաբար •
Լորկե •
Մայրոքե •
Թագավորի գյովնդ •
Երեք ոտք •
Ինը ոտք •
Տասներկու ոտք
 |
|  |
| Ռազմապարեր | 
Քոչարի (Կարնո, Ալաշկերտի, Սղերդի, Վանա, Մշո, Աղքտի) •
Մըշու խըռ •
Յարխուշտա •
Թռթռուգ •
Ռոստամ Բազի (Քաջաց խաղ) •
Շարանի •
Չալմը Դանգը •
Պոզարե •
Քերծի •
Շատախի ռազմապար •
Թակ-Թանզարա
 |
|  |
| Սգո պարեր | 
Թամուր աղա •
Թարս պար •
Գորանի
 |
|  |
| Այլ պարեր | 
Թելլո •
Շորոր (Կոմիտասի, Կարնո) •
Իշխանաց պար •
Լուտկի •
Կոխ •
Մածուն եմ դրել վըր դարում •
Վանա ձկնորս •
Խամ խամա •
Բիճո •
Ետ ու առաջ •
Դաբկի •
Ծափիկ •
Նարե
 |

 |
**Դիոնիսոսի թատրոն** (հուն․՝ Θέατρο του Διονύσου), հունական թատրոնի շենք, որը գտնվում է Հունաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Աթենքում։ Գտնվում է Աթենքի միջնաբերդի հարավարևելյան լանջին։ Դիոնիսոս աստծոն նվիրված թատրոնը համարվում է աշխարհի ամենահին դրամատիկական կառույցներից մեկը։

Դիոնիսոսի թատրոնի տեղում ներկայումս ավերակներ է։ Թատրոնի ավերակները համարվում են Աթենքի գլխավոր տեսարժանություններից մեկը։

Պատմություն
-----------

Դիոնիսոսի թատրոնի ավերակներից
Կառուցվել է մ.թ.ա. 5-րդ դարում՝ բնական փայտից։ Թատրոնում դրամատիկական ներկայացումները եղել են երկու անգամ՝ Փոքր և մեծ Դիոնիսոս տոներին։

Մեծ Դիոնիսոսի տոնակատարության ժամանակ Աթենքում տեղի են ունենում թատերական մրցույթնր։ Սովորաբար ներկայացվում են հին հունական երեք նշանավոր հեղինակների ողբերգությունները։ Մասնակիցներից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է երեք ողբերգություն և մեկ դրամա՝ առասպելական թեմատիկայով։

Մ.թ.ա. 326-325 թվականներին թատրոնը վերանորոգվել է։ Թատրոնի հիմքում ընկած փայտե ենթակառուցվածքները փոխարինվում են մարմարով։ Մարմարյա քարերը տեղադրվում են 67 շարքերով։

Հայտնի է նաև այն, որ թատրոնը իր տարողությամբ այնքան մեծ էր, որ կարող էր տեղավորել Հին Աթենք քաղաքի բնակչության կեսին։ Թատրոնը չուներ կատար և դերասանները ներկայացումը ցուցադրում էին բաց երկնքի տակ՝ բնական լույսով։

Մեր թվականության առաջին դարում՝ Հռոմեական դարաշրջանում, թատրոնը վերակառուցվել է։ Ներկայումս պահպանվել են միայն հույների խաղողագործության և բերքատվության աստծոն՝ Դիոնիսոսին նվիրված թատրոնի ավերակները։

Ժամանակակից վերակառուցման աշխատանքները սկսվել են 2010 թվականին։ Նախատեսված էր վերակառուցման գործընթացը ավարտել 5 ամսում։ Վերակառուցման համար նախատեսված էր տրամադրել վեց միլիոն եվրո։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Դիոնիսոս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հույները որոշել են վերակառուցել Դիոնիսոսի թատրոնը". Lenta.ru. 2009 թ․ նոյեմբերի 26. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 11. Retrieved 2010 թ․ օգոստոսի 14.

Գրականություն
-------------

* Всемирная история (в 24 тт.) // Т.4. Эллинистический период. с. 76. — Минск: Издательство «Литература», 1996.
* История Древней Греции. / гл. ред. Кузищин В. И. — М.: Издательство «Высшая школа», 2001. — С. 399.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BAV: ADV10076050 · BNF: 12491329s · SUDOC: 034123431 · VIAF: 255727572 · WorldCat VIAF: 255727572 |

 |
**Հյետիլ Մյորլանդ** (հոկտեմբերի 3, 1980(1980-10-03), Գրիմստադ, Էուսթ Ագդեր), ավելի լավ հայտնի ուղղակի **Մյորլանդ**, նորվեգացի երգիչ և երգահան է, ով Դեբրահ Սկարլետի հետ միասին ներկայացրել է Նորվեգիան Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում "A Monster Like Me" (Ինձ պես հրեշ) երգով։

Կյանքը և կարիերան
-----------------

Մյորլանդը ծնվել է 1980 թ.-ի հոկտեմբերի 3-ին Նորվեգիայի Գրիմստա քաղաքում։ Փոքր տարիքում ընտանիքը տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա, որտեղ էլ երգիչը մեծացել է։ Դեռևս փոքր տարիքում, ոգևորվելով մի շարք բրիտանացի երգիչներից, Մյորլանդը գրել և իր յուրահատուկ ձայնով կատարել է բազմաթիվ երգեր։

2008 թվականին Մյորլանդը դառնում է *Absent Elk* խմբի անդամ և արդեն 2009 թվականի աշնանը թողարկում են *Caught In the Headlights* ձայնասկավառակը։ Նրանց երկու սինգլները՝ *Sun & Water* (Արև և Ջուր) և *Emily* (Էմիլի), հնչեցվել է բրիտանակ տարբեր ռադիոներով, և խումբը հրավիրվել է բազմաթիվ հեռուստաշոուների։ 
Խումբը առհասարակ մեծ ուշադրության արժանացավ այն բանից հետո, երբ նրանք կատարեցին Լեդի Գագայի 'Pokerface' երգը, որը YouTube-ում ունեցավ ավելի քան կես միլիոն դիտում։ Ոգևորվելով գրանցած հաջողությունից՝ խումբը կատարեց նաև այլ հայտնի երգեր, որոնք նույնպես արժանացան մեծ ուշադրության։

2014 թվականին Մյորլանդը տեղափոխվեց Օսլո՝ անհատական կարիերա սկսելու։ 2015 թվականին նա Դեբրահ Սկարլետի հետ միասին մասնակցեց Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ-ի նորվեգական նախընտրական փուլին։ Այն հաղթահարելուց հետո նրանք իրավունք ստացան ներկայացնել Նորվեգիան հեղինակավոր մրցույթում իրենց "A Monster Like Me" (Ինձ պես հրեշ) երգով, որը զբաղեցրեց 8-րդ հորիզոնականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. ↑
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 29.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ցոլակ Վարդազարյան** (հունվարի 19, 1910(1910-01-19), Ջալալօղլի, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 23, 1944(1944-04-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ սովետական փողհար, դիրիժոր, երաժիշտ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1910 թվականի հունվարի 19-ին Ջալալօղլիում։ 1932 թվականին ավարտել է Երևանի երաժշտական ուսումնարանը։ 1932-1936 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում` Տաբակովի արվեստանոցում։ 1937 թվականից եղել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մենակար։ Դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում և երաժշտական ուսումնարանում։ 1938 թվականին Արտեմի Այվազյանի հետ եղել է Հայաստանի պետական ջազ նվագախմբի հիմնադիր կազմում` որպես դիրիժոր և մենակատար։ 1942 թվականից եղել է Երևանի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի դիրիժոր։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին կազմակերպել է համերգային անսամբլներ և հանդես եկել ռազմաճակատում։ Վախճանվել է 1944 թվականի ապրիլի 23-ին Երևանում։

Ղեկավարած ներկայացումներ
------------------------

Երևանի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում ղեկավարել է հետևյալ ներկայացումները՝

* Ի. Կալման՝ «Սիլվա»
* Ռ. Նելսոն՝ «Թագավորը զվարճանում է»
* Մ. Ֆերկելման՝ «Սերենադա»
* Ա. Այվազյան՝ «Ատամնաբույժն արևելյան»
* Ա. Այվազյան՝ «Ուշ լինի՝ նուշ լինի»
* Ի. Կալման՝ «Մարիցա»

Պարգևներ
--------

* «Պատվո նշան» շքանշան
* Երաժիշտ-կատարողների Համամիութենական մրցույթի դիպլոմանտ, Մոսկվա, 1941

Տես նաև
-------

* Հայաստանի պետական ջազ նվագախումբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԿՈՄԵԴԻԱՅԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԹԱՏՐՈՆ". *www.comedytheater.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ցոլակ Վարդազարյանի կենսագրություն Archived 2020-08-15 at the Wayback Machine.
**Երնջակ բարդ** (հայտնի է նաև **Երնջակաբերդ**, ադրբ.՝ Əlincə qalası, **Ալինջաքալա**), հնագույն ամրոց, բերդաքաղաք ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։

Ունի հնագույն պատմություն։ Պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցել է կարևորագույն դերակատարություն։ Գոյություն է ունեցել առնվազն մ․թ․ա․ 5-4-րդ դարերից։ Եղել է Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի հայտնի բերդերից, որը գտնվել է Երնջակ գավառում։

Նախիջևանի ադրբեջանականացմանը զուգահեռ բերդի պատմությունը վերափոխվել է, իսկ արդեն 2000-ական թվականներին այն հիմնովին վերակառուցվել է Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից՝ կորցնելով իր պատմական նկարագիրը։

Անուն
-----

Բերդը տարբեր ժամանակներում հայտնի է եղել մի շարք անուններով։

Տեղադրություն, ճարտարապետական նկարագրություն
--------------------------------------------

Երնջակ բերդը մինչև օրս էլ հանդիսանում է դժվարամատչելի, իսկ հնում եղել է գրեթե անառիկ։ Գտնվում է Երնջակ գետի ափին գտնվող բարձր սրածայր ժայռի լայնեզր և բավականին ընդարձակ տարածության բարձրադիր մասում։ Ժայռը ծովի մակարդակից բարձր է 1610 մ։ Գագաթնամասում ճյաղավորված է երկու մասի, որոնց վրա, կողերին և փեշերին էլ կառուցվել է բերդ-ապարանքը։

Բերդն հնարավոր է եղել բարձրանալ ընդամենը երկու ճանապարհով` լեռան հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևելյան կողմերից, որոնցից վերջինը հանդիսացել է բերդի գլխավոր ճանապարհը։ Այն իր պարիսպներից ներս ունեցել է բազմաթիվ և տարբեր նշանակության շինություններ։

### Իշխանական պալատ

Լեռան ճյուղերից մեկի` դեպի հյուսիս-արևմուտք նայող ճյուղի վրա, կառուցված է եղել իշխանական պալատը, որը մի կողմից իշխող դիրք է ունեցել բերդի նկատմամբ, իսկ մյուս կողմից էլ, որպես ճարտարապետական կոմպոզիցիա, իր ծավալատարածական լուծումով ձուլվել ու կարծես ավարտական տեսք է հաղորդել բնական բարձունքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  "Այվազյան, Արգամ (1979) Երնջակ բերդը. Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 2. pp. 61-73. ISSN 0320-8117" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2020 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքներ** (անգլ.՝ New7Wonders of the World), *New Open World Corporation* (NOWC) ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից կազմված նախագիծ, որի նպատակն է եղել ժամանակակից Աշխարհի յոթ հրաշալիքների նոր ցանկի կազմում, նախագիծը ստեղծվել է շվեյցարացի Բեռնար Վեբերի նախաձեռնությամբ։

Ցանկը կազմվել է անցկացված քվեարկության հիման վրա՝ SMS-ների, հեռախոսների և համացանցի միջոցով։ Արդյունքներն հրապարակվել են Պորտուգալիայի մայրաքաղաք Լիսաբոնում` 2007 թվականի հուլիսի 7-ին, որպես 7 թվեր պայմանական ամսաթիվ (07.07.2007)։

Նոր հրաշալիքների ցանկ։
----------------------

աշխարհի նոր հրաշալիքների տեղակայման վայրերի քարտեզ

| անվանում | դիրք | պատկեր |
| --- | --- | --- |
| **Չինական մեծ պարիսպ** | {{{2}}} Չինաստան |  |
| **Կոլիզեյ** | {{{2}}} Հռոմ, Իտալիա |  |
| **Մաչու Պիկչու** | {{{2}}} Պերու |  |
| **Պետրա** | {{{2}}} Հորդանան |  |
| **Թաջ Մահալ** | {{{2}}} Ագրա, Հնդկաստան |  |
| **Հիսուս Քրիստոսի արձան** | {{{2}}} Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա |  |
| **Չիչեն Իցա** | {{{2}}} Յուկատան, Մեքսիկա |  |
| **Գիզայի բուրգեր** (պատվավոր թեկնածու) | {{{2}}} Եգիպտոս |  |
|

Տես նաև
-------

* Աշխարհի յոթ հրաշալիքներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "New7Wonders of Nature". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունվարի 16-ին. Retrieved 2013 թ․ մարտի 15.
2. ↑  The new 7 wonders of the world Archived 2009-03-15 at the Wayback Machine. (անգլ.)
3. ↑  В Лиссабоне назвали семь новых чудес света(ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* պաշտոնական կայք(անգլ.)
**Ենովք Շահեն** (փետրվարի 3, 1881(1881-02-03), Պարտիզակ - մայիսի 28, 1915(1915-05-28), Անկարա, Անկարայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն), հայ դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Պարտիզակ գյուղում։ Գյուղում նախնական կրթություն ստանալուց հետո մոր և եղբոր (մաթեմատիկոս Գրիգոր Անգութի) հետ տեղափոխվոել է Կ. Պոլիս, որտեղ յուրացնել է դերասանական արվեստի գաղտնիքները։ Աշխատել է որպես դերասան, երբեմն բեմադրել է նաև ներկայացումներ։ Որոշ ժամանակ աշխատել է Մնակյանի թատրոնում, այնուհետև անդամակցել է նորակազմ հայ դրամատիկ թատրոնին, որտեղ այդ ժամանակ աշխատում էր նաև Վահրամ Փափազյանը։ Այստեղ Ենովք Շահենը ընկերացել է Վահրամ Փափազյանի հետ և մինչև կյանքի վերջը նրանք մնացել են սրտակից ընկերներ։

Նրա մասին
---------

Ենովք Շահենի մասին կենսագրական շատ տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Նրա մասին բազմաթիվ այլ տեղեկություններ մեզ են հասել Վահրամ Փափազյանի շնորհիվ։ Շահենը եղել է հայրենասեր, թուրքատյաց և ճշտապահանջ։ Փափազյանը նրան նմանացրել է համաշխարհային արդարության հետամուտ Սերվանտեսի հերոսին։ Գռփող կլիներ, որբերի իրավունքը իրացնող, թե առավել ևս ազգատյաց սրիկա, ով մեր ժողովրդի անցյալի մասին կաներ անպատկառ արտահայտություն կարժանանար Ենովքի դաժան ծեծին։ Եվ ով էլ հանդգներ իր կերած արդար ծեծի համար ոստիկանությանը բողոքել, անպայման կարժանանար երկրորդ ծեծին։ Ոստիկանությունը նույնպես խուսափում էր Ենովքի հետ գործ ունենալուց, որին այդտեղ անվանում էին «Պաղչեճիկցի ֆիդային»։

Ենովք Շահենը մահացել է 1915 թվականի ողբերգական իրադարձությունների ժամանակ։ Երբ Զոհրապի, Թոլայանի, Կոմիտասի և այլ հայ մտավորական ձերբակալվածների հետ Ենովքը փոխադրվեց Պոլսից նախ Բորսա, որտեղից պետք է սկսվեր նրանց տարհանությունը դեպի Միջագետք՝ անհանգրվան և անջրդի ճանապարհներով, հետիոտն ու մտրակի տակ, նա գազանացավ ու պոկելով ձեռնակապերը, հարձակվեց նավակայքի առաջ խմբված դատապարտյալներին տեսնել ցանկացող վայրագոչ ամբոխի վրա և բռունցքներով ու ատամներով խեղդեց, տրորեց ու պատառոտեց այնքան, մինչև անակնկալ հարձակումից շփոթված շնագայլերի ոռնոցով ամբոխը առավ նրան իր օղակի մեջ և մի րոպեում Ենովքի գլուխն ու հոշոտված մարմնի մասերը մեղավոր քաղաքի քաղցած շների բաժինը դարձան։

Բայց դա դեռ պայքարի ավարտը չէր։ Մի գիշեր, երբ այն տաղավարի տերը, որի պահապան էր վարձված Ենովք Շահենի մայրը, գինարբուքի մեջ էր գողտրիկ շենքի երկրորդ հարկում, տարաբախտ մայրը իր զավակների աղետալի կորուստը երկար ժամեր սգալուց հետո, ներքևի հարկում բռնկեցրել էր հարակից մրգաստանի ծառերից հավաքած չոր ցախի կույտերը, մի րոպեում մոխիր դարձնելով գողտրիկ շենքն ու նրա տիրոջը՝ թուրք բարձրագույն ոստիկանության մի պաշտոնյայի, որը Համիդի օրոք ահավոր նախճիրների կազմակերպիչը լինելուց բացի Թալիաթի կառավարության աջ ձեռքն էր և հայ մտավորականության ջնջման ծրագրի դաժան հեղինակը։ Վիլլան հեռու էր բնակելի շենքերից, այնպես որ ոչ ոք օգնության չէր հասել։ Համոզվելով, որ բոլորը մեռած են, ծեր կինը ինքնաբավ ու գոհ սրտով, իր պարտքը կատարածի թեթև խղճով, կախել էր իրեն մրգաստանի մի ծառից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ըստ gvahagn.narod.ru կայքի". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 30-ին. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Վահրամ Փափազյան «Սրտիս Պարտքը»։