recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կաչեուտա** (իսպ.՝ Cacheuta), առողջարանային գյուղ Արգենտինայի Մենդոսա նահանգում։ Գտնվում է Անդերի նախալեռներում, ծովի մակարդակից 1228 մետր բարձրության վրա։ Կաչեուտայի բարձունքի վրա (մոտ կես ժամվա ճանապարհ է) գտնվում է նահանգի մայրաքաղաքը՝ Մենդոսան։ Գյուղի միջով հոսում է Մենդոսա գետը և անցնում է նահանգային № 82 մայրուղին։ Համաամերիկյան մայրուղին անցնում է մի փոքր հարավով, և այն ժամանակներից, երբ 1984 թվականին ընթանում էր Տրանսադինսկյան երկաթուղու համար շարժումը, Կաչեուտան դուրս է մնացել անդրօվկիանոսյան տրանսպորտային միջանցքից։ Գյուղը հայտնի է իր ստորերկրյա տաք աղբյուրներով։

Պատմություն
-----------

1891 թվականին Մենդոսայից Կեչեուտա գյուղ անցկացվեց երկաթուղի, և շուտով սկսեցին իրականացնել ուղևորափոխադրումներ։ Տեղի տաք աղբյուրները գրավիչ էին 20-րդ դարի սկզբի առողջարանային բումի ֆոնի վրա, և 1904 թվականին Կեչեուտայում կառուցվեց նեոնատոլոգիական հյուրանոց։ Շենքը կառուցվել էր բլրի վրա, իսկ դրանից մի փոքր ներքև՝ տեղակայել էին բաղնիքը։ Երկաթուղային կայարանն էլ տեղակայված էր առողջարանի կողքին, և ուղևորները իջնելով վագոնի աստիճաններից անմիջապես հայտնվում էին հյուրանոցում։

Որպես այսպիսին, առողջարանը գոյություն է ունեցել մինչև 1934 թվականը։ Շինությունից մնացել է միայն զանգակատունը՝ (լքված վերելակային մեխանիզմով), որը գտնվում է երկաթուղային կայարանի էստակադայի կողքին։

1986 թվականին՝ երկաթուղային շարժման ավարտից 2 տարի անց, ավերված առողջարանի տեղում սկսեցին կառուցել նորը ավելի փոքր չափի և ավելի դեմոկրատ։ Նա գտնվում է գետի մոտ և ունի շատ լողավազններ որտեղ ջրերը տարբերվում են իրենց ջերմաստիճաներով։ Պոտրերիլոսում կանգնեցված պատնեշը նորակառույց հյուրանոցային համալիրը պաշտպանում է լեռնային հոսքերից, բայց միաժամանակ փակում է առողջարանի արևմտյան մուտքը. այժմ քաղաք հնարավոր է մտնել միայն արևելքից՝ Մենդոսից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hotel & Spa Termas Cacheuta, TripAdvisor, UK.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Termas Cacheuta website Archived 2015-07-30 at the Wayback Machine.
* Նկարներ և տեսահոլովակներ Կաչետուի մասին Archived 2015-07-30 at the Wayback Machine.
**«Արսենալ»**, ռուսական բասկետբոլային ակումբ Տուլայից։ Հանդես է եկել Եվրասիական լիգայում, Սուպեր լիգա-2 դիվիզիոնում և Ռուսաստանի առաջնությունում։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1997-ում, «Արսենալ» անունով, ավելի ճիշտ, ակումբը տեղափոխվել է Սամարայից և հանդիսանում է ՌՕՈՒ-ի ՀՀԿ-ի շարունակությունը։ Անմիջապես ահեղ մրցակից դարձավ ԲԿՄԱ-ի, Ունիկսի, Ուրալ-Գրեյթի և Լոկոմոտիվի համար։ 1998/1999 մրցաշրջանում Ռուսաստանի առաջնության երրորդ տեղի համար եզրափակչում անհնարինն արեց, սերիայում երկու հաղթանակ տանելով Պերմի երրորդ խաղում, այն ժամանակ հավաքելով Ուրալ-Գրեյթի քայլը։ Որքան էլ տարօրինակ է, մրցաշարային առումով հաջողությունը ոչ մի կերպ չէր համապատասխանում ակումբի ներսում տեղի ունեցած ֆինանսական իրադարձություններին, իր գոյության յոթ տարիների ընթացքում ակումբը մշտապես եղել է պարտքերի մեջ և արդյունքում 2004/2005 մրցաշրջանի ավարտից առաջ հայտարարվել էր թիմից դուրս գալու մասին։

2015/2016 մրցաշրջանից հետո ակումբը ֆինանսական դժվարությունների պատճառով որոշում է կայացրել իջնել մեկ լիգայով՝ 2 դիվիզիոնից երրորդ։

Ձեռքբերումներ
-------------

**Եվրասիական լիգա**

* **Չեմպիոն** 2019/2020

**Ռուսաստանի Առաջնություն**

* **Բրոնզե մեդալակիր** 1998/1999

**Սուպերլիգա**

* **Չեմպիոն** 2000/2001

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Баскетбольный «Арсенал» сыграет в третьем дивизионе Суперлиги

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт
**Օրա Նամիր** (եբրայերեն՝ אורה נמיר‎, սեպտեմբերի 1, 1930(1930-09-01), Hadera, Hadera Subdistrict, Հայֆայի մարզ, Իսրայել - հուլիսի 7, 2019(2019-07-07), Թել Ավիվ, Իսրայել), իսրայելցի նախկին քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։ 1974-1996 թվականներին եղել է Քնեսեթի անդամ, 1990-ական թվականների ընթացքում զբաղեցրել Շրջակա միջավայրի պահպանության նախարարի և Սոցիալական հարցերի և ապահովության նախարարի պաշտոնները։ Հետագայում եղել է Իսրայելի դեսպանը Չինաստանում և Մոնղոլիայում։

Կենսագրություն
--------------

Նամիրը ծնվել է Հադերայում, Մանդատային Պաղեստինում։ Նախքան Նյու Յորքի Հանթեր քոլեջում դասականություն և անգլերեն գրականություն սովորելը, Արաբա-իսրայելական պատերազմի ժամանակ որպես սպա ծառայել է Իսրայելի պաշտպանության բանակում։

1951-1955 թվականներին Երկրորդ Քնեսեթում եղել է ՄԱՊԱՅ-ի խորհրդարանական խմբակցության և կոալիցիոն կառավարության քարտուղար, նախքան Միավորված ազգերի կազմակերպությունում Իսրայելի պատվիրակության քարտուղար դառնալը։ 1967-1974 թվականներին եղել է «Նա'ամաթ» կազմակերպության Թել Ավիվ մասնաճյուղի գլխավոր քարտուղարը։

1973 թվականին Նամիրը Մաարախ քաղաքական կուսակցության ցուցակով ընտրվել է Քնեսեթի անդամ և 1975-1978 թվականներին եղել Իսրայելում Կանանց կարգավիճակի հետազոտման Վարչապետի հանձնաժողովի կոմիտեի նախագահ։

Վերընտրվել է Քնեսեթի 1977, 1981, 1984 և 1988 թվականների ընտրություններում, 1991 թվականին Աշխատանքի կուսակցության (Ավոդա) կազմում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։ 1992 թվականին ընտրություններում պահպանելով իր տեղը` Իցհակ Ռաբինի կառավարությունում նշանակվել է Շրջակա միջավայրի պահպանության նախարար, սակայն չի վայելել նախարարության աշխատակիցների համակրանքը։ Նույն տարվա դեկտեմբերին դարձել է Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարար և այս պաշտոնը շարունակել է զբաղեցնել, երբ Շիմոն Պերեսը ստեղծեց նոր կառավարությունը Ռաբինի սպանությունից հետո։

1996 թվականի մայիսի 21-ին հրաժարական է տվել և դուրս եկել Քնեսեթից և կառավարության կազմից` Չինաստանում դեսպան և Մոնղոլիայում ոչ-ռեզիդենտ դեսպան դառնալու համար և պաշտոնավարել է մինչև 2000 թվականը։ Քնեսեթում նրա տեղը զբաղեցրել է Զվի Նիրը։ Իսրայել վերադառնալուց հետո միացել է «Մեկ ազգ» կուսակցությանը և 2003 թվականի ընտրական ցուցակում զբաղեցրել հինգերորդ տեղը։ Սակայն կուսակցությունը Քնեսեթում ստացել է միայն երեք տեղ։

Նամիրն ամուսնացել է իրենից 33 տարի մեծ Մորդեխայ Նամիրի հետ, որը նույնպես եղել է Սոցիալական հարցերի և ապահովության նախարար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  חה"כ אורה נמיר — Knesset.
2. 1 2  Tal, A. (2002) Pollution in a Promised Land 0-520-23428-6 p296
3. ↑  Candidates for the 16th Knesset Israel Ministry of Foreign Affairs


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0000 7087 9744 · VIAF: 97379771 · WorldCat VIAF: 97379771 |

 |
Օտտո Բիսմարկ
Վիեննայի վեհաժողովի որոշմամբ Գերմանիան մնացել էր պառակտված, իսկ 1848-1849 թվականներին հեղափոխությունը չլուծեց նրա վերամիավորման խնդիրը։ Սակայն ակնառու դարձավ, որ առանց դրա անհնար է երկրի հետագա զարգացումը։

Վերամիավորման նախադրյալները
---------------------------

Վերամիավորման նախադրյալներն առկա էին։ Նախ՝ 1850-1860-ական թվականներին Գերմանիայում ավարտվեց արդյունաբերական հեզաշրջումը։ Աշխուժացել էին տնտեսական կապերը առանձին շրջանների միջև, ձևավորվել էր համազգային շուկա։ Այսինքն՝ **Գերմանիան տնտեսապես միավորված էր**։ Բուռն ծաղկում էին ապրում համագերմանական մշակույթն ու գիտությունը։ Դրանցով էր պայմանավորված գերմանացիների համազգային ինքնագիտակցության ձևավորումը։ Գերմանացիները համոզված էին, որ ունեն նույն հայրենիքը, լեզուն, մշակույթը և ազգային շահերը։

Վերամիավորման նախաձեռնողը Պրուսիան էր։ Պրուսիական թագավորությունը դարձել էր գերմանական հողերի սիրտը։ Այստեղ շարունակվեցին բարենորոգումները։ Հակառակ Ավստրիայի` Պրուսիան ձգտում էր բարենորոգել նաև Գերմանական միությունը։ Ոգեշնչողը Պրուսիայի վարչապետ Օտտո Բիսմարկն էր։ Նա կարճ ժամանակում Եվրոպայում դարձավ հայտնի քաղաքական դեմք։ Բիսմարկը կարծում էր, որ Գերմանիան պետք է վերամիավորվի զենքի միջոցով` ասպարեզից հեռացնելով բոլոր հակառակորդներին։ **«Դարաշրջանի հիմնահարցերը վճռվում են ոչ թե ճառերով և քվեարկությամբ, այլ երկաթով և արյամբ»**. ահա նրա հավատամքը։ Դա ուղղված էր առաջին հերթին Ավստրիայի և Ֆրանսիայի դեմ։

Իրադարձությունները
------------------

1866 թվականին պրուսական բանակը ջախջախեց Ավստրիային։ Ստանալով գործելու ազատություն՝ Բիսմարկը ստեղծեց **Հյուսիսգերմանական միությունը**` բաղկացած 22 պետությունից։ Դա Գերմանիայի փաստացի վերամիավորումն էր։ Սակայն դեռ անհրաժեշտ էր հաղթահարել Ֆրանսիայի դիմադրությունը։

1870-1871 թվականներին ընթացավ ֆրանս-պրուսական պատերազմը։ Այս անգամ ևս պրուսական բանակի հաղթանակը կատարյալ էր։ Կնքված հաշտությամբ Ֆրանսիան ճանաչեց Գերմանիայի վերամիավորումը և վճարեց մեծ ռազմատուգանք։

1871 թվականի հունվարի 18-ին Փարիզից ոչ հեռու գտնվող Վերսալի դղյակում հանդիսավորությամբ հռչակվեցգերմանական կայսրության ստեղծումը։ Հետագայում ընդունվեց **Սահմանադրություն**, որով ամրագրվում էր նրա **դաշնային** կառուցվածքը` 22 պետություն և երեք ազատ քաղաք։ Դրանցից յուրաքանչյուրն ուներ իր տեղական սահմանադրությունը։ Համագերմանական միակ նախարարի՝ **Կանցլերի** միջոցով։ Տերության բարձրագույն օրենսդիր մարմինը խորհրդարանն էր՝ **Ռայխստագը**։ Այլ խոսքով՝ **Գերմանիան դարձավ սահմանադրական միապետություն**։

Արդյունքները
------------

Գերմանական միասնական պետության ստեղծումը մեծապես նպաստեց երկրի զարգացմանը։ Ընդունվեցին բազմաթիվ օրենքներ, որոնք ամրապնդում էին երկրի ազգային և պետական միասնությունը։ Բարելավվեց հասարակական կյանքը։ Մտցվեց ընդհանուր ընտրական իրավունք (չափահաս տղամարդկանց համար)։ Գործում էին բազմաթիվ կուսակցություններ և հասարակական կազմակերպություններ։ Կրճատվեց աշխատանքային օրը։ Աշխարհում առաջինը Գերմանիայում մտցվեց ապահովագրություն ծերության, հիվանդության և դժբախտ պատահարների համար։

Վերամիավորումն առաջ բերեց տնտեսության աննախընթաց զարգացում հատկապես ծանր արդյունաբերության մեջ։ Ներդրվում էին գիտության նորագույն նվաճումները։ 1913 թվականին արդյունաբերական զարգացմամբ Գերմանիան աշխարհում զբաղեցնում էր երկրորդ տեղը՝ ԱՄՆ-ից հետո։

Աղբյուրներ
----------

* Հայկական համառոտ հանրագիտարան
**Ֆուրրինալիա** (կամ **Ֆուրիանալիա**), հին հռոմեական տոն, որը տոնվում էր հուլիսի 25-ին, նվիրված էր Ֆուրրինա աստվածուհուն։ Վարոսը գրում է, որ Ֆուրրինալիան հասարակական տոն էր (*feriae publicae dies*)։ Եվ տոնը, և աստվածուհու պաշտամունքը անորոշ էին.։ Վարոսը նշում է, որ անգամ ուշ հանրապետության շրջանում Հռոմի քաղաքացիների մեծ մասը չգիտեր աստվածուհու անունը։ Հայտնի է, որ 50 ֆլամիններից մեկը ծառայում էր Ֆուրրինային, հետևաբար նաև ղեկավարում էր տոնակատարությունը։ Ըստ Վարոսի Ֆուրրինան ունեցել է իրեն նվիրված լուկուս Յանիկուլում բլրի վրա, որը նաև տոնակատարության իրականացման վայրն եր։ Ֆուրրինան կապ ուներ ջրի պաշտամունքի հետ։ Հավանաբար Ֆուրրինալիան եզրափակում էր ջրային տոները հուլիսի 19-ին և 21-ին՝ Լուկարիա , 23-ին՝ Նեպտունալիա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Varro, *De lingua latina* 5.84.
2. ↑  *Nunc vix nomen notum paucis*: Varro, *De lingua latina* 6.19.
3. ↑  Varro, *De lingua latina* 6.19: *cuius deae honos apud antiquos, nam ei sacra instituta annua et flamen attributus*.
4. ↑  Ken Dowden, *European Paganism: The Realities of Cult from Antiquity to the Middle Ages* (Routledge, 2000), p. 239.
5. ↑  Robert Schilling, "Neptune," *Roman and European Mythologies* (University of Chicago Press, 1992, from the French edition of 1981), p. 138. This was the earlier view of Georg Wissowa.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lucus Furrinae
**Բառք Գաղիանոսի**, վաղ միջնադարյան հայ-հունական գլոսարիում, որը կազմվել է հին հունական բժշկական տրակտատների հիման վրա։ Նախատեսված է եղել հայ բուժակների համար։ Գրված է գրաբարով (հունարեն բառերը նույնպես գրված են եղել հայատառ) 6-րդ[1] կամ 7-րդ դարում[2]։ Կազմողները եղել են հայ գրականության հունական դպրոցի ներկայացուցիչները։

«Բառքի» պահպանված ձեռագրերում չկա որևէ հղում Գալեն Կլավդիոսի կոնկրետ աշխատության վրա։ Նշվում է միայն նրա անունը։ Սակայն հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հիմնական աղբյուր հանդիսացել է «De simplicium medicamentorum facultatibus» տրակտատը[2]։ Բառարանը բավականին երկար ժամանակ օգտագործվել է հայ բժիշկների և բուժակների կողմից։ Հետագայում գլոսարիումը սկսել է համալրվել և արաբական բառերով։ Ընդհանուր առմամբ, գլոսարիումում առկա են 575 բուսաբանական տերմիններ[1]։ Բառարանի մեծ նշանակության և տարածվածության մասին խոսում են Մատենադարանում պահվող 30 ձեռագրերը, ընդորում դրանց մեծ մասը շատ լավ պահպանվել են մինչ օրս[1][3]։ Դրանցից մեկը (ձեռագիր № 266) վերագրվում է անձամբ Ամիրդովլաթ Ամասիացուն[4]։

Բառարանը երկար ժամանակ եղել է չհրապարակված, սակայն դրա բովանդակությունը մասնագետներին քաջ հայտնի է եղել արդեն 19-րդ դարում։ Այն եղել է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայոց լեզվի բացատրական և ծագումնաբանական բառարանների սկզբնաղբյուր։ «Բառքի» մանրակրկիտ ուսումնասիրմամբ զբաղվել է ամերիկացի գիտնական Ջ․ Գրեպինը[5], որը 1985 թվականին թարգմանել է այն անգլերեն և առաջին անգամ տպագրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *John A.C. Greppin* Birds in Armenian medicine. — Medieval Encounters, Volume 4, Issue 2 — 1998 — С. 93—118
2. 1 2  *С. Варданян* Medieval Armenian medicine and its relations to Greek and Arabic medicine in: «The Diffusion of Greco-Roman Medicine into the Middle East and the Caucasus», Delmar N.Y. — 1999 — С. 199—210
3. ↑  *Bishop Bagrat (Vazgen) Galstanyan* The Health Care System in Armenia Concordia University. Montreal. 2012
4. ↑  *С. Варданян* Медицина в древней и средневековой Армении = Բժշկությունը հին և միջնադարյան Հայաստանում. — Ер.: Советакан грох, 1982. — С. 12—13. — 58 с.
5. ↑  John A.C. Greppin *Preliminary comments on the Greek-Armenian lexicon to Galen*. REA № 16 — 1982 — С. 69—80  
\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_, *A section from the Greek-Armenian lexicon to Galen*. in: *Medieval Armenian Culture*, eds. T. Samuelian & M. Stone — 1983 — С. 3—12  
\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_, *Some Greek and Arabic words of the Byzantine period in the Armenian Galen dictionary*. Byzantion LVI — 1986 — С. 108—116  
\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_, *The Arabic elements in the Armenian Galen dictionary*. REA № 20 — 1986 — С. 59—65

Գրականություն
-------------

*John A. C. Greppin* «Bark Galianosi»: The Greek-Armenian Dictionary to Galen. — Delmar N.Y.: Caravan Books, 1985. — 191 с. — ISBN 0882060643
**Արջատխլենու արգելավայր**, բնության հատուկ պահպանվող տարածք։ Գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզի Գետահովիտ գյուղի մոտ՝ Խաչաղբյուր գետի ավազանում՝ Իջևանի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերին՝ ծովի մակարդակից 1500-1800 մ բարձրություններում։

Կազմավորվել է 1958 թվականին, ունի 40 հա տարածք։ Ստեղծվել է մնացուկային արջատխլենու և հատապտղային կենու պուրակների պահպանության նպատակով։ Այստեղ աճում են 120-150 տարեկան ծառեր, որոնց բարձրությունը 20 մետրից ավելի է, տրամագիծը՝ մոտ մեկ մետր։ Այստեղ արջատխլենին բազմանում է սերմերով։ Արջատխլենին, ի տարբերություն սովորական տխլենու թփի, բարձրահասակ, բրգաձև խիտ սաղարթով և մուգ մոխրագույն խորը ճաքճքված բնով ծառ է։ Նրա վարդագույն երանգով ամուր բնափայտը գործածվում է որպես շինանյութ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 20 — 150 էջ։
2. ↑  Հայաստանի հատուկ պահպանվող տարածքներ,« Խազեր», Երևան 2014


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ժուլիանո Ստրո** (անգլ.՝ Giuliano Stroe, հուլիսի 18, 2004(2004-07-18), Պիովե դի Սաքո, Պադովա, Վենետո, Իտալիա), ռումինացի գիմնաստ, բոդիբիլդեր։ Նա շատ է սիրում ճամփորդել, սիրում է հաճախել մարզասրահ իր հայրիկի հետ։ Երկու տարեկանից սկսած զբաղվել է ծանրամարտով, երեք տարեկանում նաև փոքր-ինչ բռնցքամարտով։ Կատարում է գիմնաստիկայի հնարքներ, տարբեր սպորտային վարժություններ Ֆլորենցիայում և Իտալիայում, որտեղ ապրում էր իր ընտանիքը։ Նրանք հիմա կրկին ապրում են Ռումինիայում։

Ժուլիանոյի փոքր եղբայրը Կլաուդիո Ստրոն, ով ութ տարեկան է, մեկ ու կես տարեկանից սկսել է զբաղվել եղբոր հետ։ Կլաուդիոն զբաղվում է նույն ճանապարհով, ինչ և Ժուլիանոն։ Նա կատարում է ավելի հեշտ հնարքներ, կամ նույնը ուղղակի ավելի քիչ քանակով։

2009 թվականին նա տեղ է գտել Գինեսի ռեկորդների գրքում այն պատճառով, որ քայլել է երեսուն մետր ձեռքերի վրա այն էլ այն դեպքում, երբ ոտքերի արանքում եղել է գնդակ։ Ստրոն կատարել է հնարք իտալական հեռուստատեսությունում, կենդանի հանդիսատեսի առաջ, և դարձել համացանցի սենսացիա, հարյուր հազարավոր մարդիկ հետևեցին նրա տեսահոլովակներին, ՅուԹուբ կայքում։

2010 թվականի փետրվարի քսանչորսին նա սահմանեց համաշխարհային ռեկորդ, ըստ չափի 90 աստիճանի ձգումների ժամանակ, որն այնպիսի վարժություն է, որի ժամանակ ոտքերը չեն կպնում գետնին։ Այդ ժամանակվանից սկսած Ժուլիանոն ևս սահմանեց համաշխարհային ռեկորդ։ Դրանցից է՝ մարդկային դրոշը (մեկ րոպե, երեսուն վայրկյան), մարդկային դրոշի ձգումը (երեսունմեկ վայրկյան) և մկանային պատուհաններ (քառասունմեկ վայրկյան)։ Նա նաև կարողանում է կատարել քսան ձգում չորս ապակե շշերի վրա։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ժուլիանո Ստրոյի պաշտոնական կայքը
* Menino de 5 anos exibe 'músculos de Rambo' e quer recorde
* Ժուլիանո Ստրոյի կատարած տեղում հրում վարժությունը Youtube կայքում
**Ինգեր Յուել** (շվեդերեն՝ Else Maren Dorthe Inger Wibeke Nielsdotter Juel Swahn, սեպտեմբերի 18, 1926(1926-09-18), Յոնչյոպինգ, Շվեդիա - օգոստոսի 12, 1979(1979-08-12)), շվեդ երգչուհի, թատրոնի և կինոյի դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ինգեր Յուելը ծնվել է 1926 թվականին, Յոնչյոպինգում։ Նրա մայրը շվեդ դերասանուհի էր, երգիչ և գրող Կարին Յուելը, հայրը` ՀՕՊ-ի սպա Նիլս Յուելը։ 1944-1947 թվականներին նա հաճախել է *Dramatens elevskola* դերասանական դպրոց։ 1947 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է ռեժիսոր Անդերս Հենրիկսոնի *Det vackraste på jorden* ֆիլմում։ Ընդհանուր առմամբ, նկարահանվել է 27 ֆիլմերում։ 1948 թվականին նա ձայնագրել է իր առաջին ձայնասկավառակը։ Երգել է երաժշտական եռյակի հետ, որտեղ իրենից բացի ընդգրկված էին մայրը և խորթ եղբայրը` Բենգթ Յարրելը։

Բեմում Ինգեր Յուելը խաղում էր հիմնականում մյուզիքլներում, օպերետներում, այդ թվում «Երեք գրոշանոց օպերա»-ում, *Oh, mein Papa*-ն (*Södra Teatern*-ում, 1954), *No, No, Nanette*-ը (*Oscarsteatern*-ում, 1957), *Det dr aldrig f sent*-ը (*Intiman*-ում, 1961)։

Ինգեր Յուելը նկարահանվել է նաև *Ryck mej i snöret*-ի (*Odéonteatern, Stockholm*, 1964) և *Slaget om Andersson* (1967) ակնարկներում։ Ինգեր Յուելը ամուսնացել է մի քանի անգամ, 1948-1953 թվականներին` օդաչու Ուլֆ Բյորքմանի հետ, 1954 թվականին՝ Թորդ Անդերսենի հետ, 1962 թվականին՝ դանիացի լրագրող Մոգենս Լինդի հետ, իսկ 1968 թվականին այրիանալուց հետո՝ Յան-Էյվինդի հետ։ Առաջին ամուսնությունից նա ունեցել է դուստր` երգչուհի և ռադիոհաղորդավար Թերեզա Յուելին, 1960 թվականին նա ունեցել է որդուն` Միխայելին։

Նա մահացել է 1979 թվականին, թաղված է Ստոկհոլմում։

Ֆիլմագրություն
--------------

* Det vackraste på jorden (1947)
* Vart hjärta har sin saga (1948)
* Jungfrun på Jungfrusund (1949)
* Vi flyger på Rio (1949)
* Kvinnan som försvann (1949)
* Fängelse (1949)
* Oppåt med Gröna Hissen (1952)
* En fästman i taget (1952)
* De röda hästarna (1954)
* Dans på rosor (1954)
* Café Lunchrasten (1954)
* Farligt löfte (1955)
* Giftas (1955)
* Linje sex (1958)
* Guldgrävarna (1959)
* Tre önskningar (1960)
* Karneval (1961)
* Prins Hatt under jorden (1963)
* Nattmara (1965)
* Den vassa eggen (1967)
* Vindingevals (1968)
* Dumbo (röst) (1972)
* Tom Sawyers äventyr (1973)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. ↑   — Norra begravningsplatsen.se.
3. ↑  Swahn Juel, ELSE M.D.I.W. — Svenskagravar.se.

Գրականություն
-------------

* Jerry Vermilye. Ingmar Bergman: His Life and Films. McFarland, 2002.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Discogs · Internet Movie Database |

 |
**Արջակերպ կավե անոթներ**, Հայաստանում հայտնաբերված (Արտաշատ, Արմավիր, Եղեգնաձոր և այլն) կենդանակերպ կավե անոթների մի խումբ արջ է պատկերում։ Արտաշատի արջերից մեկը (բարձրություն - 23 սմ, լայնություն - 15 սմ) նստած է, առջևի թաթերով հետևի ոտքերին հենված (մ.թ․ա. I դար)։ Մռութը խոզի մռութի պես տափակ է, կիսաբաց բերանում երևում են խոշոր ժանիքները։ Մակերեսը գունազարդ է հղկված ու փայլեցված։ Ուռուցիկ աչքերը շրջանակված են շագանակագույնով, մազերը՝ դարչնագույն գծերով։

Կենդանակերպ անոթները Հայաստանում պատրաստվել են մ.թ․ա. II հազարամյակի երկրորդ կեսին։ Կենդանակերպ անոթները պաշտամունքային բնույթ ունեին։ Ծիսակատարություններին՝ անոթի ծորակից ջուր խմելով, մարդը շփվում էր Աստծո հետ և գերբնական ուժ էր ստանում։ Արջը առավել պաշտելի կենդանիներից էր և մարդկանց պատկերացումներում նույնացվում էր մարդկանց հետ, իբր երկուսն էլ նույն ծագումն ունեն կամ իրարից են առաջացել։ Հնում տարածված էին աստվածներին հաղորդակից կենդանիներին նվիրված ծիսական պարերը, որոնցից մեկն էլ արջապարն է։ Պատմում էին, թե արջը մասնակցում էր եկեղեցիների կառուցմանը, իսկ սատկելուց հետո թաղվում էր դրանց կողքին, և նրա գերեզմանը վերածվում էր սրբավայրի։ Արջի գերեզման կա Արցախի Պտկսաբերկ հինավուրց եկեղեցու մոտ։
**Ինգա Նալբանդյան** (օրիորդական անունը` **Հենրիետտե Լուսինդե Քոլին**, 1879, Սոլերոդ, Ռուդերսդալ, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա - 1929, Կոպենհագեն, Դանիա), դանիացի գրող և բանաստեղծուհի, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության դեսպանը Դանիայի թագավորությունում (1918-1920)։

Կենսագրություն
--------------

Ինգա Նալբանդյանը (Հենրիետտե Լուսինդե Քոլին), ծնվել է 1879 թվականին դանիական Սոլերոդ քաղաքում` ազնվատոհմ Յոնաս Սիգիզմունդ Քոլինի ընտանիքում։ Ծննդավայրում կրթությունը ստանալուց հետո, մեկնել է Շվեյցարիա` ֆրանսերենի դասեր առնելու։ Այնտեղ հանդիպել է ապագա ամուսնուն` Պաուլ Նալբանդյանին։ 1904 թվականին նրանք ամուսնացել են։ 1909 թվականին ամուսնու հետ ճամփորդել է Կոստանդնուպոլիս։ Ամուսինը ստանձնել է հայկական գիմնազիայի տնօրինությունը, իսկ Ինգան աշխատանքի է անցել տեղի հայկական հիվանդանոցում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին երիտթուրքերը սանձազերծում են հայերի կոտորածները Օսմանյան կայսրության տարածքով մեկ։ Ինգայի ամուսինը ծանր հիվանդանում է և շուտով մահանում։ Ինգա Նալբանդյանին ոչինչ չի մնում անելու, քան փրկել երեխաներին։ Նա վերադառնում է հայրենիք և հաստատվում Կոպենհագենում, որտեղ էլ 1929 թվականին հեռանում է կյանքից։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ինգա Նալբանդյանն ունի հարուստ հրատարակչական կենսագրություն, բազմաթիվ ստեղծագործությունների հեղինակ է։ 1916 թվականին մազապուրծ հասնելով Դանիա, նա ձեռնամուխ է լինում թղթին հանձնելու իր տեսածն ու լսածը։ Երեք տարում գրում է պատմվածքների մի ամբողջ շարք և եռագրությունը, որը եվրոպական հասարակության համար հանդիսացավ Հայոց ցեղասպանության մասին գրելու առաջին փորձը։ Ինգայի գրքերը թարգմանվել են շվեդերեն, անգլերեն, ֆլամանդերեն և ֆրանսերեն։ Ավելի ուշ Ինգան սկսում է համագործակցել Ազգերի լիգայում Դանիայի պատվիրակ Հեննի Ֆորչհամերի հետ` ի պաշտպանություն Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած փախստականների իրավունքների։

Միջոցառում Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում
-----------------------------------------------------

2014 թվականի հոկտեմբերի 7-ին ժամը 12:00-ին Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի ժամանակավոր ցուցադրությունների սրահում տեղի է ունենում դանիացի գրող, հայասեր Ինգա Նալբանդյանի ծննդյան 135 ամյակին նվիրված միջոցառում։ Միջոցառմանը ներկա է եղել նաև Ինգա Նալբանդյանի թոռը` Ֆրանս Նալբանդյանը։ Միջոցառմանը ներկայացվել էր Ինգա Նալբանդյանի դեռևս 1917 թվականին «Քո եղբոր արյունն է կանչում» եռապատումի հայերեն թարգմանությունը։ Աշխատանքը բաղկացած է երեք գրքերից` Մեծ ցավը, Ճակատագրով պատժվածները, Սպիտակ դաշտը։ Դանիերենից թարգմանություննը կատարել է Հասմիկ Կուրղինյանը։ Միջոցառմանը տեղի ունեցել նաև Ինգա Նալբանդյանի 135-ամյակի առթիվ հրատարակված փոստային բացիկի մարման արարողություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 9.
2. ↑  Առաջին Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցիչներ

Աղբյուրներ
----------

* Դանիացի գրող Ինգա Նալբանդյանին (1879-1929) նվիրված միջոցառուն ՀՅԹԻ-ում
**Ինգա Աբելե** (լատիշ․՝ Inga Ābele, հոկտեմբերի 5, 1972(1972-10-05), Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ։

Իր պիեսներում և պատմվածքներում խիստ դրամատիկորեն ներկայացնում է ժամանակն ու քաղաքային միջավայրը, մարդուն։ «Թուխ եղնիկներ», «Մետաղյա խոտ», «Հասմիկ», «Դպրոց» և «Կղզի» պիեսները բեմադրվել են Լատվիայի տարբեր թատերաբեմերում, ինչպես նաև՝ Գերմանիայում, Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Հունաստանում։ «Գիշերային պրագմատիկը» բանաառեղծություների ժողովածուն լույս է տեսել 2000 թվականին։ Պատմվածքները լույս են տեսել «Ջրհորի տունը» (1999), «Ձյան ժամանակների նշանները» (2008) «Իշամեղուներ և մրջյուններ» (2010) վերնագրերով ժողովածուներում։

«Մակընթացություն» վեպը 2008 թվականին արժանացել է Տարվա գրական մրցանակին, իսկ 2009 թվականին՝ Բալթյան ասամբլեայի մրցանակին։

Նրա «Սիրո տարիներ» պատմվածքը 2003 թվականին ընդգրկվել է «Նորավեպեր առանց սահմանների։ Երիտասարդ գրողները երիտասարդ Եվրոպայի համար» Եվրոպայի 25 երկրի երիտասարդ գրողների պատմվածքների ժողովածուում, որը լույս է տեսել Իտալիայում իտալերենով և ժողովածուում ընդգրկված հեղինակների մայրենի լեզուներով։

«Իշամեղուներ և մրջյուններ» պատմվածքը համանուն ժողովածուից 2010 թվականին ընդգրկվել է «Եվրոպական լավագույն արձակ 2010» անթոլոգիայում։

Ապրում է Ռիգայում։

Ինգա Աբելեն հայերեն
-------------------

* Իշամեղուներ և մրջյուններ։ Լատվիայի ժամանակակից արձակ, Ե. «Անտարես», 2013, էջ 5-14։ Լատվիերենից թարգմ.՝ Նաիրա Խաչատրյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
2. ↑  Լատվիայի ժամանակակից արձակ, Ե. «Անտարես», 2013, էջ 4։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 150323045 · GND: 1069599506 · ISNI: 0000 0000 7846 704X · LCCN: n99836275 · LNB: 000024930 · NKC: jo2006333802 · SUDOC: 082041938 · VIAF: 15052679 · WorldCat VIAF: 15052679 |

 |

 |
«**Արջաորս**», Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանի այս պատմվածքի գրման ստույգ ժամանակը հայտնի չէ։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1899 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած «Աղբյուրի․ մատենադարան» շարքի «Հովհաննես Թումանյան» ժողովածում՝ չորս այլ գրվածքների հետ («Տխուր զրույց» «Կտակ», «Արծիվն ու կաղնին»)՝ «Լոռվա խոզարածների կյանքից» ենթավերնագրով։ Առաջին այս փոփոխակը գրված է Լոռու բարբառով, որի բնագիրը տրվում է իբրև տարբերակ։ Հետագայում պատմվածքը վերամշակվել է, վերածվել գրական լեզվի և տպագրվել 1909 թվականին «Լուսաբեր» դասագրքում (3-րդ տարի, (էջ 153-158)։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։ Գրության ժամանակը հայտնի չէ։ 1913 թվականին հեղինակը վերստին անդրադարձել է պատմվածքին, կատարել նոր շտկումներ և վերջնական տեսքի բերելով հրատարակվել 1913 թվականին Լուսաբեր դասագրքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջ 749

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Արջաորս**
**Բիտ Զամանի**, **Բիթ-Զամանի**, **Բիթ-Զաման**, **Բիտ-Զաման**, **Բիտ-Զամանից**, **Զամաանի**, **Զամանի**, **Զամանու**, հնագույն երկիր (երկրամաս) Վերին Միջագետքում, Վանա լճից հարավ-արևմուտք՝ հիշատակված ասուրաբաբելոնական սեպագիր արձանագրություններում։ Մ․թ․ա․ 9-րդ դարից այսպես է կոչվել Ամիդի՝ Դիարբեքիրի շրջանը, որտեղ այդ ժամանակ իշխում էր արամեական մի ցեղ։ Ասորեստանի Թակուլթի-Նինուրտա թագավորը (մ․թ․ա․ 890-884) մի քանի արշավանք է կազմակերպել այդ ցեղի առաջնորդ Ամաբաալի՝ Զամանի որդու դեմ։ Այդ ժամանակից ի վեր Ամիդի շրջանը կոչվել է Բիտ-Զամանի։ Աշուրնասիրպալ 2-րդը (մ․թ․ա․ 883-859) իր 879 թվականի արշավանքի ժամանակ այստեղ իր որդիների կողից սպանված թագավորի փոխարենթագավոր է կարգում նրա եղբորը։ Ասորեստանի Սալմանասար 3-րդ թագավորը (859-824) Ուրարտուի դեմ կատարած իր արշավանքի ժամանակ առաջին հերթին գրավում է Բիտ-Զամանին, ապա Հայկական Տավրոսի վրայով անցնում է Արածանիի հովիտը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 729 — 992 էջ։
Սուդեթական մարզ ռեյխսհաուն / Սուդեթենլանդ ռեյխսհաուն (1938—1945)
Գերմանիայի, Լեհաստանի և Հունգարիայի կողմից Չեխոսլովակիայի տարածքի գրավում և բաժանում
Սուդեթենլանդ ռեյխսհաուն (1938—1945) Երրորդ Ռայխի կազմում
**Սուդեթական մարզի անեքսիա** (գերմ.՝ Sudetenkrise), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ Երրորդ Ռայխի կողմից Չեխոսլովակիայի տարածքի բռնազավթման առաջին փուլը, որը տեղի է ունեցել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 1-ից 10-ը։ Անեքսիան տեղի է ունեցել Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Իտալիայի համաձայնությամբ, որը ձեռք է բերվել Մյունխենի համաձայնագրի ժամանակ։ 

1938 թվականի պրոնացիստական Սուդեթա-գերմանական կուսակցությունը Չեխոսլովակիայի սահմանամերձ մարզերում կազմակերպել է լայնամասշտաբ անկարգություններ։ Կուսակցության ղեկավարությունը օգնության խնդրանքով դիմել է գերմանական իշխանությանը։ Օգտվելով մարդկային և ռազմական գերակայությունից՝ Գերմանիան անեքսիայի է ենթարկել Սուդեթական մարզը (ինչպես նաև Չեխիայի և Մորավիայի տարածքների մի մասը)։ Վերջինիս բնակչության 90 %-ը կազմել են գերմանացիները։

1938 թվականին կնքված Մյունխենի համաձայնագրով՝ Սուդեթական մարզը մտել է Նացիստական Գերմանիայի կազմի մեջ։ Մինչ 1945 թվականը մարզի տարածքի մեծ մասի վրա ձևավորվել է Սուդեթենլենդ ռեյխսհաուն (գերմ.՝ Reischsgau Sudetenland): Վերջինիս կենտրոնը եղել է Ռեյխենբերգե (Լիբերեց) քաղաքը։ Մարզի կազմի մեջ են մտել նաև Աուսիգե, Կառլսբադե և Տրոպաու շրջանները։ Որոշ շրջաններ մտել են Սիլեզիայի, Բավարիայի և Օսթմարկի կազմը (Ավստրիայի նախկին Վերին Դանուբ և Ստորին Դանուբ ռեյխսհաուներ)։

1938 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, Սուդեթական ճգնաժամի ամենաթեժ պահին, Լեհաստանը Չեխոսլովակիայից պահանջել է «հետ վերադարձնել» Ցեշինայի մարզը, որտեղ բնակվել են 80 000 լեհեր և 120 000 չեխեր։ Սեպտեմբերի 30-ին՝ Մյունխենի համաձայնագրի կնքման օրը, Լեհաստանը իր զորքերը մտցրել է Ցեշինայի մարզը։ Հունգարիան էլ իր հերթին բռնազավթել է Սլովակիայի հարավային և արևելյան շրջանները։

Չեխոսլովակիայի տարածքը էականորեն կրճատվել է։ Պետությունը վերածվել է հեշտ խոցելի երկրի՝ փաստացի դառնալով Գերմանիայի պրոտեկտորատ։ Գերմանական զորքերը հայտնվել են Պրահայից 30 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Բացի այդ, դեկտեմբերի 3-ին Չեխոսլովակիայի հետ կնքվել է գաղտնի համաձայնագիր, համաձայն որի վերջինս Գերմանիայի սահմանի մոտ չէր կարող ունենալ ամրություններ և արգելափակոցներ։

1938 թվականի հոկտեմբերի 18-ին սկսել է թողարկվել «Ի հիշատակ 1938 թվականի հոկտեմբերի 1-ի» անունը կրող մեդալ, որը տրվում էր Չեխոսլովակիայի Սուդեթական մարզի անեքսիային մասնակցած անձանց։ Մեդալի հակադիր կողմի կենտրոնում գրված էր «1. Oktober 1938», իսկ նրա շուրջը գրված էր «Մեկ ազգ, մեկ պետություն և մեկ առաջնորդ» («գերմ.՝ Ein Volk, Ein Reich, Ein Führer»):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ГАРФ. Р7021, Оп. 148, Д. 125, Л. 16. Копия.
2. ↑  battlefront.ru Колосов Дмитрий. Статья "Медаль «В ПАМЯТЬ 1 ОКТЯБРЯ 1938 г.»

Տես նաև
-------

* Անշլյուս
* Իրրեդենտիզմ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4116660-7 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զորավար Անդրանիկ կամավորական ջոկատ (այլ կիրառումներ)

**Զորավար Անդրանիկ կամավորական ջոկատ**, կազմավորվել է 1991 թվականին՝ Մարմարաշենի շտաբի նախաձեռնությամբ՝ 1989 թվականին ստեղծված Մասիսի շրջանի Մարմարաշեն, Այնթափ, Դարակերտ, Նոր Խարբերդ, Ջրահովիտ, Արևաբույր և այլ գյուղերի կամավորական ջոկատների միավորմամբ։ Ունեցել է շտաբ։ 1993 թվականին Մասիսի կամավորական ջոկատների հիմքի վրա կազմավորվել է մոտոհրաձգային գումարտակ (հրամանատար՝ Գնել Մանուկյան, շտաբի պետ՝ Հ. Թադևոսյան)։ 1989-1994 թվականներին մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), Տավուշի (Մովսեսգյուղ), Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար), Մեղրիի և Արցախի Հանրապետության Հադրութի (Խծաբերդ, Պետրոսաշեն, Սպիտակաշեն, Արփագյադուկ), Շահումյանի (Բուզլուխ, Էրքեջ, Մանաշիդ), Ասկերանի (Խոջալու), Մարտունիի (Ճարտար), Մարտակերտի (Վանք, Վաղուհաս, Մատաղիս, Թալիշ), Քարվաճառի («Մարդասիրական միջանցք»), Կուբաթլուի, Ֆիզուլիի (Հորադիզ) շրջանների և Շուշիի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Ջոկատի 82 ազատամարտիկներից կազմված մի խումբ (հրամանատար՝ Անդրանիկ Բարության) Արծիվ-մահապարտներ գումարտակի կազմում մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի բնակավայրերի ազատագրմանը։ Ջոկատն ունեցել է նաև զինագործների և ականանետային դասակ (հրամանատար՝ Բ. Բաբախանյան), արտադրել է ականանետներ, ականներ, նռնակներ և այլն։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Գ. Մանուկյանը (ընդհանուր հրամանատար), Հ. Հայրապետյանը, Հ. Բաղդասարյանը, Հ. Թադևոսյանը, Ա. Բարությանը, Ռ. Մուսայելյանը, Մ. Սահակյանը, Հ. Մովսիսյանը, Ա. Փիլոյանը, Ս. Հայրապետյանը, շտաբի պետեր՝ Շ. Նազարյանը, Հ. Թադևոսյանը, Հ. Հայրապետյանը։ «Զորավար Անդրանիկի» 14 սպա ծառայությունը շարունակում է ՀՀ ԶՈՒ-ում։ Ջոկատից ՀՀ 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով պարգևատրվել է 7, Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանով՝ 3 ազատամարտիկ։ Զոհված ազատամարտիկների հիշատակը հավերժացնելու համար Մասիս քաղաքի հրապարակում կառուցվել է հուշակոթող, Մարմարաշենում՝ հուշահամալիր, մատուռ, Ջրահովիտում՝ հուշարձան, Նոր Խարբերդում՝ Անմահության հուշահամալիր, Արևաբույր, Մարմարաշեն, Ջրահովիտ, Սայաթ-Նովա, Հովտաշատ, Դաշտավան, Նորամարգ, Այնթապ գյուղերում տեղադրվել են խաչքարեր։ Ջոկատից զոհվել է 88 ազատամարտիկ։ Հրամանատար Անդրանիկ Բարությանը զոհվել է Հորադիզում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Հատման թեորեմ**, հայտնի է նաև Թալեսի թեորեմ անունով, կարևոր թեորեմ է տարրական երկրաչափության մեջ, որը տարբեր հատվածների հարաբերության մասին է, որոնք ստեղծվում են երկու հատող գծերից, որոնք հատում են երկու զուգահեռ գծերի։ Այն համարժեք է նման եռանկյունների մեջ հարաբերությունների մասին թեորեմին։ Ավանդաբար այն վերագրվում է հույն մաթեմատիկոս Թալեսին։

Ձևակերպում
----------

Ենթադրենք, որ S-ը երկու գծերի հատման կետն է, ու A-ն և B-ն այն կետերն են, որտեղ առաջին գիծը հատում է զուգահեռ գծերին, այնպես, որ B-ն ավելի հեռու է S-ից քան A-ն։ Եվ նման ձևով C-ն և D-ն երկրորդ գծի և զուգահետ գծերի հատման կետերն են։
1. Ցանկացած երկու հատվածների հարաբերությունները, որոնք գտնվում են առաջին գծի վրա, համապատասխանաբար հավասար են երկրորդ գծի հատվածների հարաբերությանը։ {\displaystyle |SA|:|AB|=|SC|:|CD|}, {\displaystyle |SB|:|AB|=|SD|:|CD|}, {\displaystyle |SA|:|SB|=|SC|:|SD|}

2. Միևնույն գծի երկու հատվածների հարաբերությունները սկսած S-ից հավասար է զուգահեռ ուղիղների վրա գտնվող հատվածների հարաբերությանը։{\displaystyle |SA|:|SB|=|SC|:|SD|=|AC|:|BD|}

3. Եթե երկու կամայական ուղիղներ հատում են երկու ոչ զուգահեռ ուղիղների, և {\displaystyle |SA|:|AB|=|SC|:|CD|} ճիշտ է, ուրեմն այդ կամայական ուղիղները զուգահեռ են։

4. Եթե ունենք երկուսից ավելի ուղիղներ, որոնք հատում են S կետը, ուրեմն մի զուգահեռ ուղղի վրայի հատվածների հարաբերությունները համապատասխանաբար հավասար են մյուս զուգահեռ ուղղի վրայի երկու հատվածների հարաբերությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Thales biography* of the MacTutor, the (translated) original works of 
Plutarch and Laertius are: *Moralia, The Dinner of the Seven Wise Men*, 147A and *Lives of Eminent Philosophers*, Chapter 1. Thales, para.27

* Schupp H. (1977)։ *Elementargeometrie* (գերմաներեն)։ UTB Schöningh։ էջեր 124–126։ ISBN 3-506-99189-2
* Leppig Manfred (1981)։ *Lernstufen Mathematik* (գերմաներեն)։ Girardet։ էջեր 157–170։ ISBN 3-7736-2005-5
* Agricola Ilka, Friedrich Thomas (2008)։ *Elementary Geometry*։ AMS։ էջեր 10–13, 16–18։ ISBN 0-8218-4347-8
* Stillwell John (2005)։ *The Four Pillars of Geometry*։ Springer։ էջ 34։ ISBN 978-0-387-25530-9
* Ostermann Alexander, Wanner Gerhard (2012)։ *Geometry by Its History*։ Springer։ էջեր 3–7։ ISBN 978-3-642-29163-0

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Հատման թեորեմ Վիքիպահեստում |

* *Intercept Theorem* at PlanetMath
* Alexander Bogomolny: *Thales' Theorems* and in particular *Thales' Theorem* at Cut-the-Knot
**Գրիգորևի փողոց** (ռուս.՝ Улица Григорьева), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքի 10-րդ միկրոշրջանում։ Անվանվել է Ղրիմում խորհրդային իշանության հաստատման և ամրապնդման պայքարի ակտիվ մասնակից Ալեքսանդր Վասիլևիչ Գրիգորևի (1894-1935) պատվին։ Սկիզբ է առնում Ֆուրմանի և Կրուպսկայայի փողոցների հանգույցից և ավարտվում Չեռնովի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 230 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Գրիգորևի փողոցը գտնվում է 10-րդ միկրոշրջանում։ Այն սկսվում է Ֆուրմանի և Կրուպսկայայի փողոցների հանգույցից, հատում Մայոր Սավելևի փողոցը և ավարտվում Չեռնովի փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 59 շինություն։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 230 մետր է։

Գրիգորևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298609։

Փողոցն անվանվել է Ղրիմում խորհրդային իշանության հաստատման և ամրապնդման պայքարի ակտիվ մասնակից, ծնունդով յալթացի Ալեքսանդր Վասիլևիչ Գրիգորևի (1894-1935) պատվին։ Այդ մասին հուշատախտակը փակցված է թիվ 2 տան պատին։ Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Ալեքսանդր Գրիգորևը պարտիզանական խմբի կազմում մարտնչել է սպիտակգվարդիականների դեմ։ 1920 թվականի սեպտեմբերի 7-ին 11-հոգանոց ջոկատի կազմում նա մտել է Ղրիմ։ Նա ու ևս երկու պարտիզան՝ Ալեքսեյ Մոկրոուսովը և Իվան Պապանինը, իրականացրել են հանքի պայթյուն, ինչի հետևանքով այն երկար ժամանակով շարքից դուրս է եկել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2  «Улица Григорьева»
3. ↑  «Организация партизанского движения в Крыму»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Григорьева в Ялте
* Подробная карта улица Григорьева, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Ялта, улица Григорьева Archived 2019-04-15 at the Wayback Machine.
**Կոնստանտին Ակաշև** (ռուս.՝ Константи́н Борисович Ака́шев, 1888 - 1931), բելառուս զորապետ, ԽՍՀՄ ավիացիայի առաջին գլխավոր կոմիսար։

Կենսագրություն
--------------

Կարմիր բանակի շարքերում է 1918 թվականից։ 1911-1915 թվականներին սովորել է Իտալիայում և Ֆրանսիայում, որտեղ ավարտել է ռազմական ավիացիոն դպրոցը և աէրոնավորդության ու մեխանիկայի բարձրագույն ուսումնարանը։ 1908 թվականին Ակաշևը աքսորվում է Տուրուխանի մարզ Ռուսաստանի վարչապետ Պյոտր Ստոլիպինի դեմ մահափորձին մասնակցելու համար։ Սակայն շուտով աքսորավայրից փախչում է արտասահման։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում որպես կամավորական մտնում է Ֆրանսիայի ՌՕՈՒ-ի կազմի մեջ։ 1915 թվականին վերադառնում է Ռուսաստան և աշխատում ավիացիոն գործարանում։

1917 թվականի Պետրոգրադի զինված ապստամբության մասնակից է։ 1917 թվականի դեկտեմբերին նշանակվում է օդային նավատորմի կառավարման Համառուսաստանյան կոլեգիայի նախագահ, որի վրա դրված էր հանրապետության օդային նավատորմի ստեղծման և շինարարության հիմնական ֆունկցիաները, ներառյալ կադրերի պատրաստման և նյութատեխնիկական մատակարարման հարցերը։ 1918 թվականին եղել է Արևելյան ռազմաճակատի 5-րդ բանակի ռազմա-օդային ուժերի հրամանատարը, 1918 թվականի դեկտեմբերից նշանակվում է Հարավային ռազմաճակատի ավիացիայի և օդագնացության հրամանատար։ 1920 թվականի մարտից մինչև 1921 թվականի փետրվարը եղել է Օդագնացության Գլխավոր վարչության պետը։

Կյանքի վերջին տարիներին աշխատել է Լենինգրադի և Մոսկվայի ավիացիոն գործարաններում ղեկավար պաշտոններում, դասավանդել է Օդային նավատորմի Ակադեմիայում։ Ձերբակալվել է 1930 թվականի մարտի 3-ին («Վեսնա» գործով), 1931 թվականի ապրիլի 3-ին ОГПУ-ի կոլեգիայի որոշմամբ լրտեսության մեղադրանքով դատապարտվել է գնդակահարության։ 1931 թվականի ապրիլի 9-ին գնդակահարվել է։ Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը։ Արդարացվել է 1956 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Каратеев А. Ю. Авиационные инженеры в России и СССР. Подготовка кадров в 1909—1945 гг. / А. Ю. Каратеев; под ред. Г. А. Бордюгова. — М.: АИРО-XXI, 2013. С. 77.

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.chelni.ru(չաշխատող հղում)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Ալեքսանդր Վորոտնիկով | **ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի ռազմաօդային հրամանատար**1920-1921 | **Հաջորդող**Անդրեյ Սերգեև |
**Ալեքսանդր Պոզինիչի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Александру Позыничу), կոթող Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում, որը նվիրված է ծովային հետևակային, Քաջության շքանշանի ասպետ, ծնունդով նովոչերկասկցի Ալեքսանդր Միխայլովիչ Պոզինիչին, որը զոհվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում զինվորական պարտքը կատարելիս։

Նկարագրություն
--------------

Ալեքսանդր Պոզինիչի հուշարձանը գտնվում է Նովոչերկասկ քաղաքի կենտրոնում, Ալեքսանդրովյան զբոսայգու կենտրոնական ծառուղում։

Հուշարձանը պատկերում է զենքը ձեռքին զինվորի։ Քանդակը պատրաստված է բրոնզից, տեղադրվել է զրահամեքենայի զրահի հատվածի տեսքով պատվանդանի վրա։ Պատվանդանին արված է հետևյալ մակագրությունը. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *Ալեքսանդր Պոզինիչ։ Ռուսաստանի զինվորներին։* |  |

Բրոնզե ծովային հետևակայինի բարձրությունը երկու մետր է։

Հուշարձանը տեղադրելու նախաձեռնողը և նրա հիմնական հովանավորը դարձել է «Սոցիալական նախաձեռնությունների կենտրոն» տարածաշրջանային հասարակական կազմակերպությունը։ Որպես հովանավոր հանդես են եկել նաև Նովոչերկասկի ոչ անտարբեր բնակիչները։ Հուշարձանի ընդհանուր արժեքը 600 հազար ռուբլի է։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2017 թվականի մայիսի 26-ին։ Բացման արարողությանը մասնակցել են Ալեքսանդր Պոզինիչի ընտանիքը, Նովոչերկասկի քաղաքապետ Վլադիմիր Կիրգինցևը, 8-րդ գվարդիական բանակի, վետերանների և հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։ Արարողությանը ներկա է եղել նաև օդաչու Օլեգ Պեշկովի այրին, որին փրկելիս զոհվել է Պոզինիչը։

Ալեքսանդր Պոզինիչը զոհվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին, Սիրիայում որոնողափրկարարական գործողության ընթացքում։ Ալեքսանդրովյան զբոսայգու հուշարձանը դարձել է հերոս նովոչերկասկցու հիշատակը հավերժացնելու ևս մեկ քայլ։ Ալեքսանդր Պոզինիչի անունով է կոչվում թիվ 11 միջնակարգ դպրոցը, որտեղ սովորել է նա։ Թիվ 11 դպրոցի և թիվ 2 մասնագիտական ուսումնարանի պատերին փակցվել են հուշատախտակներ, փառքի ծառուղում տեղադրվել է նրա կիսանդրին, քաղաքում տեղի է ունեցել «Ալեքսանդր Պոզինիչի անվան հայրենասիրական փառատոն»։ Օլեգ Պեշկովի և Ալեքսանդր Պոզինիչի հուշակոթող է տեղադրված նաև Ամուրի մարզի Վոզժաևկա գյուղի ավիացիոն կայազորում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Новочеркасске открыт памятник морскому пехотинцу Александру Позыничу, погибшему в Сирии / 26 мая 2017, 18:21 «Первый канал»
2. ↑  В центральном парке Новочеркасска появилась скульптура Александра Позынича / 26 мая 2017 «Комсомольская правда»
3. ↑  В Новочеркасске открыли памятник погибшему в Сирии морпеху Александру Позыничу(չաշխատող հղում)
 / «ЁРШ Таганрог»
4. ↑  Погибшему в Сирии морпеху Александру Позыничу открыли монумент в Новочеркасске(չաշխատող հղում)
 / «Белрынок»
5. ↑  Принято решение школу № 11 Новочеркасска, в которой учился Александр Позынич, назвать его именем… / «РИА Новости»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Торжественная церемония открытия памятника морскому пехотинцу Александру Позыничу, погибшему в Сирийской Арабской Республике при исполнении воинского долга (г. Archived 2020-09-26 at the Wayback Machine. Новочеркасск) Archived 2020-09-26 at the Wayback Machine. / Сайт Министерства обороны Российской Федерации
**Իվան Լոգինովիչ Գորեմիկին** (ռուս.՝ Ива́н Лóггинович Горемы́кин, *Ivan Logginovič Goremykin*, նոյեմբերի 8, 1839(1839-11-08) կամ 1840, Մեծ Նովգորոդ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 24, 1917(1917-10-24) կամ 1917, Սոչի, Սևծովյան նահանգ), ռուս պահպանողական քաղաքական գործիչ, ով 1906 թվականին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1916 թվականներին) եղել է Ռուսաստանի վարչապետը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1839 թվականի նոյեմբերի 8-ին, ազնվականների ընտանիքում։ 1860 թվականին ավարտել է Իրավագիտության կայսերական դպրոցը և Սանկտ Պետերբուրգում դարձել փաստաբան։ Ռուսական Սենատում Գորեմիկինը դառնում է Լեհական թագավորությունում գյուղատնտեսության հարցերով պատասխանատու։ 1866 թվականին նշանակվում է Պլոցկի, իսկ 1869 թվականին՝ Կելցեի փոխքաղաքապետ։ 1891 թվականին նշանակվում է արդարադատության փոխնախարար՝ համարվելով «գյուղացիական հարցեր»-ում մասնագետ։

Մեկ տարի անց տեղափոխվում է Ներքին գործերի նախարարություն և 1895-1899 թվականներին ղեկավարում այն։ Գորեմիկինը Նիկոլայ Երկրորդ ցարի հավատարիմ աջակիցն էր և հետևաբար պահպանողական քաղաքականություն էր վարում։ 1897 թվականին Գորեմիկինը կամ նրա ղեկավարած նախարարությունը արտաքսում են Վլադիմիր Չերտկովին, ով տոլստոյական շարժման առաջնորդներից էր։
Ռուսաստանի Ներքին գործերի նախարարությունը ղեկավարելու տարիներին Գորեմիկինը Ցարին ներկայացրեց մի առաջարկ, որը ենթադրում էր վարչական բարեփոխումներ և զեմստվո ծրագրի ընդլայնում։ Ծրագիրը չընդունվեց, և արդյունքում 1899 թվականին նա պաշտոնաթող եղավ, իսկ ահա 1906 թվականին դարձավ վարչապետ։
Առաջին Դումայի պահանջած քաղաքական բարեփոխումներին կտրուկ դեմ լինելու պատճառով նա չկարողացավ համագործակցել դումայի հետ և 1906 թվականի հուլիսին հրաժարական տվեց։ Նրան հաջորդեց Ներքին գործերի նախարար Պյոտր Ստոլիպինը, ով ավելի երիտասարդ էր և ավելի ազդեցիկ։ 
Մի քանի տարի անց Ցարը ետ կանչեց Գորեմիկինին, ով կրկին դարձավ Նախարարների խորհրդի նախագահ (վարչապետ) 1914 թվականի ապրիլից մինչև 1916 թվականի փետրվար։ Սակայն ո՛չ Պետական Դուման, ո՛չ էլ Նախարարների խորհուրդը չէին ընդունում Գորեմիկինին, և այդ թշնամական վերաբերմունքը մեծապես թուլացնում էր նրա կառավարման արդյունավետությունը։ Նա ինքը այս ամենը շատ լավ գիտակցում էր և Նիկոլայ Երկրորդին խնդրում, որ իր փոխարեն ավելի ժամանակակից հայացքների տեր մեկին նշանակի վարչապետի պաշտոնում։ Գորեմիկինի ցանկությունն իրականացավ 1916 թվականի փետրվարի սկզբին, երբ նրան փոխարինեց Բորիս Շտյուրմերը։
1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Գորեմիկինը ձերբակալվում է։ Մայիսին Կերենսկին համաձայնում է նրան ազատ արձակել, եթե թոշակի անցնի և հեռանա ապրելու Սոչիի իր ամառանոցում։ 1917 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ընտանիքը ենթարկվում է ավազակային հարձակման, ինչի արդյունքում սպանվում են Գորեմիկինը, նրա կինը, դուստրը և փեսան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2
3. ↑  Tolstoy's False Disciple: The Untold Story of Leo Tolstoy and Vladimir Chertkov by Alexandra Popoff
**Անգլո-գերմանական բանակցություններ** Օսմանյան կայսրության բաժանման վերաբերյալ, տեղի են ունեցել Մեծ Բրիտանիայի պրեմիեր մինիստր լորդ Սոլսբերիի և Գերմանիայի դեսպան Պ. Գատսֆիլդ-Վիլդենբուրգի ու կայզեր Վիլհելմ II-ի միջև, 1895 թ. հուլիս-օգոստոսին Լոնդոնում՝ Հայկական հարցի սրման կապակցությամբ։ Օգտագործելով Մերձավոր Արևելքում ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակը՝ անգլիական դիվանագիտությունը երկակի խաղ էր խաղում, մի կողմից Գերմանիային ահաբեկում էր Ռուսաստանի հետ մերձեցման հեռանկարով, մյուս կողմից՝ ակնարկում անգլո-գերմանական համաձայնության մասին Օսմանյան կայսրության բաժանման հարցում։ Հուլիսյան բանակցություններում գերմանական դեսպանը փորձում Էր անգլիական կառավարության ղեկավարին համոզել Գերմանիայի, այլ ոչ թե Ոուսաստանի հետ համաձայնագիր ստորագրելու նպատակահարմարությունը։ Օգոստոսի սկզբին Անգլիա ժամանեց Վիլհելմ ll-ը, որն իր դժգոհությունը հայտնեց Հայկական հարցում անգլիական կառավարության վարած քաղաքականության վերաբերյալ։ Միաժամանակ նա անգլիական կառավարությանը ծանոթացրեց Օսմանյան կայսրության բաժանման իր ծրագրին՝ Մեծ Բրիտանիային խոստանալով աջակցություն սուլթանի դեմ ուժ գործադրելու հարցում, եթե Գերմանիան, Ավստրո-Հունգարիան ու Իտալիան համապատասխան տարածքային փոխհատուցում ստանան։ Անգլիական կառավարությունն անտարբերությամբ վերաբերվեց կայսրի ծրագրին, քանի որ Թուրքիայի անհապաղ անդամահատման մտադրություն չուներ։ Անգլիական դիվանագիտության նպատակն էր այդ բանակցություններով սրել ռուս-գերմանական հակասությունները Մերձավոր Արևելքում։ Լոնդոնի բանակցությունները տեղի էին ունենում գաղտնի, և սուլթան, կառավարությունը անտեղյակ մնաց դրանց։

Գրականություն
-------------

* Силин А С. Экспансия Германии на Ближнем Востоке в конце XIX века, М. 1971։
* Киракосян А Дж. Великобритания и Армянский вопрос 90-е годы XIX века, Е, 1990։
* Douglas Я, Britain and Armenian Question. 1894-1897, "The Historical Joumar, 1976, No 19.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |