**Ելենա Լուկինիչնա Մրոզովսկայա** (ծննդյամբ` Կնյաժևիչ, ոչ ուշ քան 1892, Ռուսական կայսրություն - 1941, Ռեպինո), չեռնոգորյան ծագմամբ առաջին պրոֆեսիոնալ ռուս լուսանկարիչներից մեկը, մանկավարժ։

Կյանք և կարիերա
---------------

Մրոզովսկու եղբայրը՝ Վլադիմիր Պավլովիչ Մրոզովսկին, եղել է մեխանիկ-ինժեներ և նկարիչ, իսկ նրա հորեղբայրը՝ Իոսիֆ Իվանովիչ Մրոզովսկին, 1915-1917 թվականներին եղել է Մոսկվայի ռազմական նահանգապետը։ Մրոզովսկայան սկզբում աշխատել է որպես ուսուցիչ և վաճառող։ Եղել է սիրողական լուսանկարիչ։ 1892 թվականին ավարտել է ԿՌՏԸ–ին (Կայսերական ռուսական տեխնիկական ընկերություն) կից լուսանկարչության V բաժնի դասընթացները։ Նա ուսումն ավարտել է Փարիզում՝ Նադարի մոտ, որը հետաքրքրվում էր գեղարվեստական լուսանկարչությամբ։ Վերադառնալով Սանկտ Պետերբուրգ` 1894 թվականին նա բացել է ստուդիա։ 1897 թվականից Ելենան հանդիսանում էր Սանկտ Պետերբուրգի Ռուսաստանի կանանց փոխադարձ բարեգործական ընկերությանը կից Կանանց լուսանկարչական ակումբի անդամ։ 1913 թվականին Մրոզովսկայայի ֆոտոստուդիան վերափոխվեց «Ռուս-սլավոնական կանանց գեղարվեստի և լուսանկարչութան Ելենա ստուդիա», որը հետագայում պետք է դառնար «Կանանց աշխատանքի տան» մի մասը։ 1920 թվականին նա բնակվում էր Սերովոյի շրջանում։ Մահացել է 1941 թվականին Ռեպինոյում։

Ֆոտո
----

Մրոզովսկայայի լուսանկարների շարքում էին Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը, Մաթիլդա Կշեսինսկայան, Վերա Կոմիսարժևսկայան, Անաստասիա Վյալցևան և այդ տարիների այլ նկարիչներ, գրողներ և դերասաններ։ 1896 թվականի սկզբին նրա կողմից կատարված Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի լուսանկարը, համարվում է կոնսերվատորիայի ամենավաղ շրջանի պատկերներից մեկը։ 1897 թվականին նրան անվանակոչեցին Կայսերական երաժշտական ընկերության պաշտոնական լուսանկարիչ։ 1897 թվականին նա նվաճեց բրոնզե մեդալ Ստոկհոլմի միջազգային ցուցահանդեսում, իսկ 1900 թվականին Փարիզում անցկացվող Համաշխարհային ցուցահանդեսում, արծաթե մեդալ, 1898 թվականին մասնակցել է ԿՌՏԸ-ի հինգերորդ լուսանկարչական ցուցահանդեսին, 1905 թվականին Լիեժի համաշխարհային ցուցահանդեսին, և 1911 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի «Լուսանկարչական նորություններ» ամսագրի առաջին ցուցահանդեսին։ 1897 թվականին Ելենան արժանացավ «Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի լուսանկարիչ» պատվավոր կոչմանը։ 1903 թվականին Ելենա Մրոզովսկայան հրավիրվեց Ձմեռային պալատ՝ նկարելու Նիկոլայ II-ի արքունիքի կողմից կազմակերպված ամենաշքեղ տոնակատարությանը մասնակցող բարձր դասի անձանց։ Նա համարվում է Կայսերական տեխնիկական ընկերության լիիրավ անդամ։

Հավաքածուներ և ցուցանմուշներ
----------------------------

Իշխանուհի Օլգա Օռլովան պարահանդեսի ժամանակ, 1903 թվական
Նրա լուսանկարներից մեկը՝ 1903 թվականին Ձմեռային պալատում անցկացված պարահանդեսի ժամանակ արքայադուստր Օլգա Օրլովայի գլխազարդով գունավոր լուսանկարը գտնվում է Էրմիտաժի հավաքածուի մեջ։ 2003 թվականին այն Էրմիտաժ է տեղափոխվել Լոնդոնի Սոմերսեթ հաուսից Սանկտ Պետերբուրգի երեքհարյուրամյակի տոնակատարություններին նվիրված շարժական ցուցահանդեսի ժամանակ։ Նրա մեկ այլ գունավոր լուսանկարը՝ «Փոքրիկ աղջկա դիմանկարը», գտնվում է Մոսկվայի լուսանկարների տան հավաքածուի մեջ և ներկայացվել է Ամստերդամում 2013 թվականի սկզբին՝ Ռուսաստանի մշակույթի նախարարության կողմից կազմակերպված ցուցահանդեսի շրջանակներում։ Մրոզովսկու շատ լուսանկարներ պահվում են Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի և Մոսկվայի Մ. Գլինկայի անվան երաժշտական մշակույթի թանգարանի հավաքածուներում։ Մի քանի լուսանկարներ էլ գտնվում են Ռուսաստանի գրականության և արվեստի պետական արխիվի հավաքածուներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Photographers’ Identities Catalog
2. 1 2  MAK (польск.)
3. 1 2 3 4 5  Бархатова, Е.В. (russian), *Мрозовская Елена Лукинична [Elena Lukinichna Mrozovskaya]*, Runivers, վերցված է 2013-10-18 .
4. 1 2  Chuilon, Jacques (2009), *Mattia Battistini: King of Baritones and Baritone of Kings*, Scarecrow Press, p. 316, ISBN 9780810867277,  .
5. 1 2 3 4 5 6   *Елена Мрозовская: первая русская женщина-фотограф [Elena Mrozovskaya: the first Russian woman photographer]*, rosphoto.com, 2012-11-12,  .
6. ↑  Pachmuss, Temira (1992), *A moving river of tears: Russia's experience in Finland*, American university studies: Slavic languages and literature, **15**, P. Lang, p. 173, ISBN 9780820419565
7. ↑  Exhibitions on tour: Princess Olga Orlova in masquerade Archived 2013-10-21 at the Wayback Machine. Hermitage Museum, retrieved 2013-10-19.
8. ↑  Monahan, Mark (June 14, 2003), «Viewfinder: Princess Orlova-Davydova», *The Daily Telegraph*,  .
9. ↑  St. Petersburg: A 300th Birthday Tribute Archived 2013-10-20 at the Wayback Machine. Hermitage Rooms Archive, Courtauld Gallery, retrieved 2013-10-19.
10. ↑  Brooks, Katherine (December 19, 2012), *Color Photography In Russia: 'Primrose' Exhibit Features Amazing Vintage Snapshots Of The Motherland*, Huffington Post,  .
11. ↑  Mrozovskaya, Helena Lukinichna Archived 2013-10-19 at the Wayback Machine. Russian State Archive of Literature and Art, retrieved 2013-10-18.