**Վիդունաս** (լիտ.՝ Vydūnas, կեղծանուն, իսկական անունը **Վիլգելմաս Ստորոստաս** է, լիտ.՝ Vilhelmas Storostas, մարտի 22, 1868(1868-03-22), Jonaičiai, Landkreis Heydekrug, Գումբինեն, Արևելյան Պրուսիա, Պրուսիայի թագավորություն - փետրվարի 20, 1953(1953-02-20), Դեթմոլդ, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), լիտվացի դրամատուրգ, փիլիսոփա, մշակույթի գործիչ։

Վաղ տարիներ
-----------

Հայրը տարրական դպրոցի ուսուցիչ էր։ Ռգնիտեում (այժմ Նեմեն) ավարտել է ուսուցչական սեմինարիան։ 1888 թվականից դասավանդել է դպրոցներում։ Գերմանիայի ինստիտուտներում՝ (Գրայֆսվալդ, 1896-1898, Գալլում՝ 1899, Լեյպցիգ՝ 1900-1902, Բեռլին՝ 1913-1919, ուսումնասիրել է գրականություն, փիլիսոփայություն, արվեստի պատմություն, կրոնի պատմություն, օտար լեզուներ։ Դասավանդել է Կլայպեդայի երաժշտական դպրոցում։ 1892 թվականից ընդմիջումներով ապրել է Թիլզիտում (այժմ Սովետսկ), միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է անգլերեն, ֆրանսերեն։

Ազգային աշխատանք
----------------

Ապրելով Թիլզիթում, Վիդունասը գլխավորել է լիտվացիների մշակութային կյանքը Արևելյան Պրուսիայում։ Կազմակերպել է ընկերություններ, երգչախմբեր, հանդես է եկել դասախոսություններով, հրապարակել է լիտվական «Շալտինիս» (լիտ.՝ «Šaltinis», «Աղբյուր»), «Յաունիմաս» (լիտ.՝ «Jaunimas», «Երիտասարդներ») և այլ պարբերականներ։ Լիտվացիների, նրանց պատմության և մշակույթի մասին գերմաներեն մի քանի հոդվածների և գրքույկի հեղինակ է։

Գրական գործունեություն
----------------------

«Նախնինների ստվերները» (լիտ.՝ «Probočių šešėliai», 1908 թվական), «Հավերժական կրակ» (լիտ.՝ «Amžina ugnis», 1912 թվական), «Համաշխարհային հրդեհ» (լիտ.՝ «Pasaulio gaisras»,1928 թվական) և այլ պիեսների հեղինակ է։ Դրամատիկական ստեղծագործությունները հիմնված են սիմվոլիկ էսթետիկայի վրա, և մոտ են հնագույն մորալիտե և միստերիա ժանրերին։ 1927 թվականին դարձել է PEN միջազգային կազմակերպության անդամ, և մինչև վերջին պահը շարունակում էր մնալ միակ լիտվացին, ով ընդունվել էր գրողների համաշխարհային կազմակերպույթուն, որը հիմնադրել է Ջոն Գոլսուորսին 1921 թվականին։

Փիլիսոփայություն
----------------

«Մահ և ինչն է հաջորդը» (1907), «Մարդու խորհրդավոր վեհությունը» (1907), «Ժողովրդի կենսական հիմքը» (1920) փիլիսոփայական և կրոնա-միստիկական հոդվածներում և տրակտատներում զարգացնում էր էկլեկտիկ ուսումը, հիմնված նեոպլատոնականության, Բհագավադ- գիտայի, տարրերի վրա։ Քարոզում էր բուսակերություն, որին հետևում էր նաև ինքը։

Ուշ տարիներ
-----------

Գերմանիայում հիտլերականների իշխանության գալուց հետո ճնշումների է ենթարկվել։ 1938 թվականին ձերբակալվել և բնտարկվել է, բայց մշակույթի հայտնի գործիչների բողոքի շնորհիվ ազատ է արձակվել։ 1944 թվականին խորհրդային զորքի մոտեցմամբ, ինչպես Թիլզիտի այլ բնակիչներ տարհանվել է։ Մահացել է Դեթմոլդում։ 1991 թվականին Վիդունասի աճյունը վերաթաղվել է Բիտենայում։

Հիշատակ
-------

Վիդունասը պատկերված էր 200 լիտ թղթադրամի վրա։ 1988 թվականից Շիլունսկի շրջանի Կինտայ գյուղում գործում է Վիդունասի մշակույթի կենտրոն („Kintų Vydūno kultūros centras"), որը նեռարում է հուշային ցուցադրութուն։ Այն ստեղծվել է նախկին դպրոցի շենքում (կառուցվել է 1705 թվականին), որտեղ 1888-1892-ական թվականներին դասավանդում էր Վիդունասը։ Նրա գլխավոր ցուցադրանմուշը՝ Վիդուասի իսկական տավիղն է (ստեղծվել է Լոնդոնում, իսկ փիլիսոփան այն ձեռք է բերել Թիլզիտում), որի վրա ամեն օր՝ առավոտյան և երեկոյան նվագելով ներդաշնակություն էր հաստատում ատմանի և տիեզերական բրահմանի միջև։

Սովետսկ քաղաքում, որտեղ ապրել էր Վիդունասը, տեղադրվել է հուշատախտակ, փիլիսոփայի հարթաքանդակով, բացի այդ քաղաքում գործում է նաև Վիդունասի թանգարան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  "Философ, писатель, педагог". *Анграпа.ru*. Анграпа.ru. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 15.
3. ↑  "Vilhelmas Storostas – Vydūnas. Gyvenimas ir kūryba". *Lietuvių kalba ir literatūra* (in լիտվերեն). Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 15.
4. ↑  "Kintų Vydūno kultūros centras". *Šilutės turizmo informacijos centras* (in լիտվերեն). Šilutės turizmo informacijos centras. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Muziejaus rinkiniai". *Kintų Vydūno kultūros centras* (in լիտվերեն). Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 15.

Գրականություն
-------------

* *В.Богдонавичюс, А.Мартишюте.* Видунас в Западноевропейском культурном контексте: между национальным и глобальным. Вильнюс: Институт литовской литературы и фольклора, 2013. ISBN 978-609-425-104-7
* От Мажвидаса до Видунаса. Творцы и хранители литовской культуры в Кёнигсбергском крае. Вильнюс: Mintis, 1999
* Vacys Bagdonavičius. Filosofiniai Vydūno humanizmo pagrindai. Vilnius: Mintis, 1987
* Vacys Bagdonavičius. Vydūnas: trumpa biografija. Vilnius: Vydūno draugija, Kultūros, filosofijos ir meno institutas (Standartų sp.), 2005. 63, [1] p.: iliustr. portr. Tir. [500] egz. ISBN 9986-638-56-9
* Я верю в святое таинство. Вильнюс: Минтис, 1994

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11394186 · BNF: 128172170 · GND: 119349159 · ISNI: 0000000110289141 · LCCN: n82256071 · LNB: 000188009 · NTA: 097834009 · NUKAT: n00093750 · LIBRIS: 199374 · SUDOC: 106613561 · VIAF: 69057679 · WorldCat VIAF: 69057679 |

 |

 |