recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սոֆիայի քաղաքային այգի** (բուլղար․՝ Градска градина), հանրային զբոսայգի, որը գտնվում է Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի կենտրոնական հատվածում։ Համարվում է Բուլղարիայի հնագույն այգին, որը հիմնադրվել է 1872 թվականին։

Գտնվում է արքա-ազատարարի ծառուղում՝ Կնյազ Ալեքսանդր Բատենբերգի փողոցում, որն ընկած է Յոզեֆ Վլադիմիրովիչ Գուրկոյի փողոցից հարավ՝ քաղաքի պատմական կենտրոնում։

Պատմություն
-----------

Սոֆիայի քաղաքային այգու շինարարական աշխատանքները նախագծվել են դեռևս այն տարիներին, երբ Բուլղարիան Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ էր։ Այգին արմատապես վերափոխվել է Բուլղարիայի անկախացումից հետո, երբ 1878 թվականին որոշում ընդունվեց Սոֆիան հռչակել նորաստեղծ Բուլղարիայի մայրաքաղաք։

Հաջորդ տարի՝ 1879 թվականին, քաղաքի ճարտարապետ Անտոնին Կոլարի նախաձեռնությամբ սկսվեցին վերակառուցողական աշխատանքները։ Դրանք ֆինանսավորվում էին Սոֆիայի ժամանակավոր մարզպետ Պյոտր Ալաբինի կողմից։ Արքա-ազատարարի ծառուղու ցանցը ևս վերակազմավորվեց՝ ավելացվեցին նոր կանաչ տարածքներ, ինչպես նաև այգու հարևանությամբ սկսվեց սրճարանի շինարարական աշխատանքներ։

Ի սկզբանե այգին անվանվել է ի պատիվ ռուսաց կայսր Ալեքսանդր II-ի, ով էլ նախաձեռնել էր 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը։ Թերևս Բուլղարիայի ազատագրումը կարելի է համարել արյունարբու այդ պատերազմի գլխավոր ձեռքբերումներից մեկը։ Մինչև 19-րդ դարի վերջ՝ քաղաքային այգիում բազմիցս կատարվել են շինարարական աշխատանքներ։ Այգու տեսքի ձևավորման գործում մեծ ներդրում են ունեցել Կառլ Բետցը, Դանիել Նեֆը և Իլիա Տադորովը։

Այգին լրջորեն վնասվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետևանքով։ Պատերազմի ավարտից հետո Բուլղարիայի կոմունիստական իշխանությունները ձեռնամուխ են եղել ռուս կայսեր անունը կրող կանաչ տարածքի հիմնարար վեռակառուցման։ Նման աշխատանքներ են ընթացել, 1951, 1959, 1976 և 1978 թվականներին։

Արդյունքում՝ այգին կորցրեց իր նախնական տեսքը։ Այսօր Սոֆիայի քաղաքային այգին Բուլղարիայի մայրաքաղաքի բնակիչների ամենասիրված վայրերից է։ Այստեղ հաճախ կարելի է հանդիպել սիրողական շախմատիստների, որոնց պարբերաբար կարելի է տեսնել փոքր այգու դիմացի ազգային թատրոնում։

Տես նաև
-------

* Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոն

Աղբյուրներ
----------

* "Բուլղարիայի մայրաքաղաքի պարտեզներն ու այգիները" (in բուլղարերեն). Sofia.bg. Արխիվացված է the original 2006 թ․ մայիսի 24-ին. Retrieved 2006 թ․ հոկտեմբերի 21.
* "Սոֆիայի ամենահին այգուն անհրաժեշտ է օգնությւոն" (in բուլղարերեն). Imoti.net. 2002 թ․ ապրիլի 6. Արխիվացված է the original 2005 թ․ մարտի 2-ին. Retrieved 2006 թ․ հոկտեմբերի 21.
* Կիրաժև, Սվետլին (2006). *Սոֆիան՝ 125 տարվա մայրաքաղաքը, 1879-2004 թթ․* (in բուլղարերեն). Սոֆրա: Գուտենբերգ. ISBN 954-617-011-9.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սոֆիայի քաղաքային այգու պատմական լուսանկարներ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Արցախի Հանրապետության պաշտոնական լեզուն հայերենն է։ Էթնիկ հայերը կազմում են բնակչության մոտ 95%-ը։ Կան նաև ռուսների, ասորիների, քրդերի, հրեաների և հույների փոքրամասնությունների խմբեր։

Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո Արցախի Հանրապետության օկուպացված տարածքներում ժամանակավոր տեղակայված են ադրբեջանցի զինվորականներ, որոնց հիմնական լեզուն ադրբեջաներենն է։ Պատերազմից հետո Արցախի Հանրապետության հայկական կողմի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում տեղակայված ռուս խաղաղապահների հաղորդակցման հիմնական լեզուն ռուսերենն է։ 2021 թվականին Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի կայքում հրապարակվել է «Լեզվի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի նախագիծը, որով հայերենից բացի պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ կստանա նաև ռուսերենը։

2021 թվականի մարտի 25-ին Արցախի Ազգային Ժողովը ընդունեց Արցախի Հանրապետության տարածքում ռուսերենին պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ տվող օրինագիծ։

Հայերեն
-------

Արցախի պաշտոնական լեզուն գրական հայերենն է։ Բնակչության մեծամասնությունը խոսում է հայերենի Ղարաբաղի բարբառով, որը լեզվի **«ում»** ճյուղի կենդանի բարբառներից ամենամեծն է։ Բարբառն ունի բազմաթիվ ենթաբարբառներ ու խոսվածքներ, որոնք զգալիորեն տարբերվում են միմյանցից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Statistics about the Armenian and Nagorno-Karabakh Republics". Արխիվացված է the original 2008 թ․ ապրիլի 10-ին.
2. ↑  Ռուսերենը՝ պաշտոնական լեզու Արցախում․ 3 հարց ու պատասխան
3. ↑  "ԱԺ-ն ընդունեց ռուսերենին պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ տվող օրինագիծը". *artsakhpress.am*. Retrieved 2021 թ․ մարտի 27.
4. ↑  "ԲԱՐԲԱՌԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐ, ԳԱՐԻԿ ՄԿՐՏՉՅԱՆ, Երևան, 2015" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2020 թ․ հունվարի 10-ին. Retrieved 2021 թ․ մարտի 14.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեզվի մասին ԱրցախիՀանրապետության օրենքը
Այս հոդվածը կենսաբանական տերմինի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Արեալ (այլ կիրառումներ)։
Շատ քիչ կենդանիների արեալն է գտնվում Անտարկտիդայում։
**Արեալ** (լատին․՝ area՝ տարածություն, հրապարակ), երկրի մակերևույթի (կամ ջրատարածության) էկոլոգիական հատված, տարածք, որին բնորոշ է կենդանիների, բույսերի որևէ տեսակ (ցեղ, ընտանիք և այլն)։ Դա այն բնական պայմաններն են, որտեղ տեսակն ապրում է կամ էլ տեսակի պոպուլյացիան շրջապատող ֆիզիկական պայմանները։ Արելը պարտադիր չէ լինի աշխարհագրական տարածք, մակաբույծ կենդանիների համար դա տիրոջ օրգանիզմն է կամ օրգանիզմի որոշակի տեղամասը կամ օրգանիզմի կոնկրետ բջիջը։

Արեալի չափերը տարբեր են։ Որոշ կենդանիներ և բույսեր բազմանում են խիստ սահմանափակ տարածություններում (օրինակ, առանձին լեռնային բարձունքում, կղզում, մեկուսացված լճում), մյուսները տարածված են մի քանի մայրցամաքներում և զբաղեցնում են հսկայական հատվածներ։ Օրգանիզմների խմբերը (ընտանիք և կարգաբանական այլ միավորներ, օրինակ, հացազգի բույսեր, ճնճղուկազգի թռչուններ), որոնք տարածված են ամբողջ աշխարհում, կոչվում են կոսմոպոլիտ։ Արեալը կարող է ընդարձակվել տեսակի տարաբնակեցման հետևանքով և փոքրանալ՝ արեալի առանձին հատվածներում նրա անհետացումից։ Արեալը քարտեզի վրա պատկերվում է գծերով, կետերով կամ գույներով։ Արեալի քարտեզներն օգտագործվում են բուսական և կենդանական պաշարների տեղաբաշխումը, գյուղատնտեսական կուլտուրաների և անտառային վնասատուների տարածումը պարզելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Habitat". Merriam-Webster Dictionary. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 15.
2. ↑  Abercrombie, M.; Hickman, C.J.; Johnson, M.L (1966). *A Dictionary of Biology*. London: Penguin Reference Books.
3. ↑  "Living Things: Habitats and Ecosystems". The Franklin Institute. Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 8-ին. Retrieved 2011 թ․ հունիսի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Arneberg, P.; Skorping, A.; Grenfell, B.; Read, A.F. (1998). "Host densities as determinants of abundance in parasite communities". *Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences*. **265** (1403): 1283–1289.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4384479-0 · Microsoft: 52454276 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 18)։*  |
**Վանուատուի մշակութային կենտրոն**, *VKS*; ֆր.՝ Centre Culturel du Vanuatu), Վանուատուի ազգային մշակութային կենտրոն, որը գտնվում է պետության մայրաքաղաքում` Պորտ Վիլեում։ Կենտրոնը հիմնադրվել է 1955 թվականին։
1995 թվականից մինչև 2006 թվականը այն ղեկավարել է Ռալֆ Ռենգենվանը։ 2007 թվականից մինչև 2014 թվականը տնօրենը եղել է Աբոնգ Մարսելին, Ամբոն Թոմփսոնը ներկայումս տնօրենի պաշտոնակատարն է։

Կառուցվածք
----------

Ներկայացնելով որպես կազմակերպություն, որը զբաղվում է Վանատուի բազմազան մշակույթների ցուցակագրմամբ՝ կենտրոնը ազգային մարմնի դեր է իրականացնում` պահպանելու և խրախուսելու կղզեխմբի զանազան մշակույթների տարբեր հայեցակետերը։ Մշակութային կենտրոնը հանդիսանում է կառուցվածքային մարմին, որը ներառում է հետևյալ հաստատությունները.

* Վանուատուի ազգային թանգարան
* Կինոյի և ձայնագրության ազգային բաժին
* Վանուատուի մշակութային և պատմական օբյեկտների վերահսկողություն
* Ազգային արխիվ
* Ազգային գրադարան
* Հանրային գրադարան
* Դաշտային աշխատակիցների խումբ
* Մշակութային կենտրոն Տաֆեա
* Մշակութային կենտրոն Մալեկուլա
* Մշակութային կենտրոն E-press

Կենտրոնի գործունեության նպատակն է Վանուատուի բնիկ ժողովուրդների ավանդական մշակույթի ձայնագրությունը, պահպանումն ու զարգացումը տարբեր տեսանկյուններից ՝ ավազով նկարելուց մինչև երաժշտություն, ցամաքային Դայվինգ, այլ սովորույթներ և բնիկ ժողովուրդների գիտելիքներ։
1976 թվականից սկսած` կենտրոնի նախագծերում է բանավոր ավանդույթների հավաքածուն։ 
Այն անկասկած համարվում է ամենահաջողված ծրագիրը խաղաղօվկիանոսյան շրջանի մշակութային փաստաթղթերից։

Կենտրոնը թողարկում է ռադիոծրագրեր և տեսասկավառակներ` միտված բնիկ ժողովուրդների մշակույթի խրախուսմանը, պահպանմանը և վերածնմանը։ 1996 թվականին Կենտրոնի հավաքածուն ներառում էր 2500 ժամ աուդիո և 2300 ժամ տեսաձայնագրություն, 23 ժամ 16 միլիմետրանոց ժապավեն, երեսուն ժամանոց ութ միլիմետրանոց տեսաժապավեններ։ 3000 վաղ (մինչև 1950-ական թվականներ) սև-սպիտակ լուսանկարներ, ինչպես նաև շուրջ 4000 գունավոր սլայդներ, գունավոր նեգատիվներ և սև-սպիտակ նեգատիվներ։ Որոշ նյութերի հասանելիությունը սահմանափակ է։ Որոշ նյութերից կարող են օգտվել միայն տղամարդիկ, որոշներից՝ բացառապես կանայք, իսկ որոշ նյութեր էլ հասանելի են միայն տեղական առանձին մշակութային խմբերի անդամների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ""Rev.John Williams artifacts showcased in Canada"". *Vanuatu Daily Post*. 11 февраля 2011. Արխիվացված է the original 2022 թ․ փետրվարի 9-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 22.
2. ↑  ""Vanuatu Cultural Centre | History"". *Vanuatu Cultural Centre*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 10.
3. ↑  ""Home | Vanuatu Cultural Centre"". *Vanuatu Cultural Centre*. Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 22.
4. ↑  ""Vanuatu Cultural Centre website"". *Vanuatu Cultural Centre*. Արխիվացված է the original 2009 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 22.
5. 1 2  *Joël Bonnemaison, Kirk Huffman, Christian Kaufmann, Darrell Tryon* The Fieldworkers of the Vanuatu Cultural Centre and their Contribution to the Audiovisual Collections // Arts of Vanuatu. — Гонолулу: University of Hawaii Press, 1996. — 338 с.
**Արցախի պահպանողական կուսակցություն**, քաղաքական կուսակցություն Արցախի Հանրապետությունում, ստեղծվել է 2019 թվականի փետրվարի 26-ին։ Կուսակցության նախագահն է քաղաքագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր Դավիթ Բաբայանը։

Հիմնադրում
----------

2019 թվականի ապրիլի 17-ին Ստեփանակերտ քաղաքի թիվ 8 դպրոցի դահլիճում տեղի է ունեցել Արցախի պահպանողական կուսակցության հիմնադիր համագումարը, որի ժամանակ Դավիթ Բաբայանն ընտրվել է Կուսակցության նախագահ։ Նույն թվականի ապրիլի 30-ին կուսակցությունը ստացել է պետական գրանցում։

Գաղափարախոսություն
------------------

Արցախի պահպանողական կուսակցությունը (ԱՊԿ) ազգային պահպանողական կուսակցություն է։ Կուսակցության գերնպատակն է Արցախի Հանրապետության զարգացումն ու զորացումը, նրա անվտանգության բարձր մակարդակի ապահովումը, Արցախի միջազգային ճանաչումը, Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք կապերի հետեւողական ամրապնդումը, ազգային արժեքների, նվաճումների եւ հաղթանակների պահպանումը, սոցիալական արդարության, օրենքի գերակայության ապահովումը, հասարակության եւ տնտեսության դինամիկ զարգացմանը նպաստելը, կայացած ժողովրդավարական ու քաղաքացիական հասարակության կերտումը։ 
Արցախի պահպանողական կուսակցության համար միասնական հայրենիք` հզոր, զարգացած, միացյալ Հայաստան կերտելը պետականաշինության վերջնանպատակն է։ 
Արցախի պահպանողական կուսակցությունը բարձր է գնահատում Հայ Առաքելական Եկեղեցու դերն Արցախի եւ հայ ժողովրդի կյանքում, սփյուռքում հայ ազգային ինքնության պահպանման գործում՝ ազգային եկեղեցին համարելով պետականության զարգացման ու զորացման, համահայկական միասնականության կարեւորագույն հիմքերից։

Դրոշը եւ խորհրդանշանը
---------------------

Կուսակցության դրոշը՝ սպիտակ, լայնության եւ երկարության չափերի 1:1.5 հարաբերակցությամբ պաստառ է, որի կենտրոնում պատկերված է ԱՊԿ խորհրդանշանը։ 
ԱՊԿ խորհրդանշանը պատկերում է Արցախի ավելի քան 2000 տարեկան տնջրի ծառը՝ սաղարթախիտ վիճակում, որը խորհրդանշում է մի կողմից Արցախի բազմադարյա պատմությունը, նրա խոր արմատները եւ զորությունը, մյուս կողմից՝ փխրունությունն ու պահպանման անհրաժեշտությունը։ 
Տնջրու առջեւ պահապան հրեշտակն է, որի աջ ձեռքում սուրն է՝ խորհրդանշելով երկիրը պաշտպանելու ու պահպանելու ժողովրդի պատրաստակամությունը եւ ուժը, ձախ ձեռքում՝ գիրքը, որը խորհրդանշում է հավատքը եւ օրենքի գերակայությունը։ 
Հրեշտակի աջ կողմում պատկերված է հայոց արեւախաչը՝ ութ թերթիկներով, որոնցից յուրաքանչյուր զույգը ներկված է Արցախի դրոշի գույներով, եւ որից սկիզբ է առնում Արցախի Հանրապետության դրոշը։ 
Խորհրդանշանը եզերված է «Արցախի պահպանողական կուսակցություն» գրությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արցախի պահպանողական կուսակցություն. Դավիթ Բաբայանը քաղաքական նոր ուժ է ստեղծում՝ մասնակցելով ընտրություններին
* Ստեփանակերտում տեղի է ունեցել Արցախի Պահպանողական կուսակցության հիմնադիր համագումարը
* Արցախի 2000 տարեկան տնջրի ծառը, պահապան հրեշտակը՝ ձեռքին սուր ու գիրք. Դավիթ Բաբայանը ներկայացնում է իր կուսակցության խորհրդանիշերը Archived 2019-07-16 at the Wayback Machine.
| **՞**Աֆրիկյան ջրահերձ |
| --- |
| Աֆրիկյան ջրահերձ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Որորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ջրահերձեր |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Աֆրիկական ջրահերձ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Rynchops flavirostris
Vieillot, 1816 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակIUCN 3.1 *Near Threatened* : ??? |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Աֆրիկյան ջրահերձ** (լատին․՝ *Rynchops flavirostris*), ջրահերձերի ընտանիքին պատկանող երեք թռչուններից մեկը։

Արեալ
-----

Տարածված են Աֆրիկայում, Սենեգալում, Նեղոսի ստորին հոսանքում, Կոնգոյում և Զամբեզի ավազանում, Անգոլայում, Քենիայում և Տանզանիայում։ Դեպի հարավ ՝ աֆրիկյան ջրահերձերը ապրում են Կվազուլու-Նատալում։ Թռչունները ապրում են քաղցրահամ ջրամբարների մոտակայքում, բայց դրանք ապրում են նաև ծովի ափին։

Բնութագիր
---------

Աֆրիկյան ջրահերձը ունի 35-40 սմ մարմնի երկարություն, սովորական որորից մի փոքր ավելի մեծ և երկար թևերով։ Փետուրները հիմնականում սև-դարչնագույն են, մարմնի ներքևի մասը և ճակատը `սպիտակ։ Կտուցը նարնջագույն կամ դեղին է։

Աֆրիկական ջրահերձերը որս են կատարում ամեն օր, բայց հատկապես՝ գիշերը։ Նրանք որս են անում ջրից, վեր թռչելով ՝ դրան բռնելով։

Բուծումը միասեռ է։ Զուգավորվում է մեկ զույգով կամ գաղութներով, մինչև 25 բուծման զույգ։ Այնուամենայնիվ, դրանք հաճախ զուգավորվում են այլ տեսակների հետ։ Բույնը խոնավ գետնի խորքային փոս է, որը փորում են երկու ծնողները։ Սովորաբար մի քանի փոսեր են փորում, ապա դրանցից մեկը ընտրվում է։ Բույնը տեղակայված է գետի ափին՝ ջրին մոտ։ Բուծումը տեղի է ունենում օգոստոսից հոկտեմբեր ամիսներին։ 2-4 սպիտակավուն կամ դեղնավուն ձվերը տեղադրում են բնում։ Երկու ծնող թռչունները մասնակցում են թուխս նստելուն, որը տևում է 20-22 օր։ Ձագերը թողնում են բույնը ծնվելուց 1-2 օր անց։ Ձվից դուրս գալը տևում է 5-6 շաբաթ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Beme, R. L. (Ri︠u︡rik Lʹvovich) (1994). *Pi︠a︡tii︠a︡zychnyĭ slovarʹ nazvaniĭ zhivotnykh. Ptit︠s︡y : latinskiĭ, russkiĭ, angliĭskiĭ, nemet︠s︡kiĭ, frant︠s︡uzskiĭ : 11060 nazvaniĭ*. Sokolov, Vladimir Evgenʹevich. Flint, Vladimir Evgenʹevich. Moskva: "RUSSO". ISBN 5-200-00643-0. OCLC 32830504.
2. ↑  "*Rynchops flavirostris* (African skimmer)". *Biodiversity Explorer*. Iziko Museums of South Africa. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 22.

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* African skimmer - Species text in The Atlas of Southern African Birds.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779854960 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Բուխարեստում, Ռումինիա։ Եկեղեցին կառուցվել է Strada Armenasca (Հայկական փողոց) և Strada Carol I (Կարոլ Ա. փողոց) փողոցները հատող վայրում։ Այն գտնվում է Բուխարեստի կենտրոնում և իր հովանու տակ են Ռումինիայի Հայոց Թեմի առաջնորդարանը և Ռումինիայի Հայոց Միությունը։

Պատմություն
-----------

Բուխարեստում հայերն առաջին եկեղեցին՝ Բըրըթիա (Եղբայրություն), կառուցել են 1581-1629 թվականներին, այն հավասարապես ծառայել է ուղղափառ և կաթոլիկ հավատացյալներին։ Երբ 1638 թվականին այն անցավ կաթոլիկ եկեղեցու տնօրինությանը, ուղղափառ հայերը կառուցեցին մեկ այլ՝ փայտե եկեղեցի։ Բուխարեստի Սրբոց Հրեշտակապետաց ներկա եկեղեցին կառուցվել է 1911-1915 թվականներին նույն տեղում, ճարտարապետ Գրիգոր Չերքեզի նախագծով։

Եկեղեցին կառուցել է Հովվյան ընտանիքից Հարություն Հովվյանը։ Եկեղեցին անվանվել է Միքայել և Գաբրիել հրեշտակապետերի անունով։ Այդ ժամանակ հայ գաղութի երևելիներից և Բուխարեստի վճռաբեկ ատյանի խորհրդական Գրիգոր Պըյքըլիի ջանքերով, ով մեծ գումար է տրամադրել եկեղեցու կառուցման համար, իր օժանդակությամբ և եկեղեցական խորհուրդի որոշումով, 1910 թվականի մարտին, մասնավոր ճարտարապետ է գնում Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին՝ ուսումնասիրելու Մայր Տաճարը, որի նման կառուցվում է Բուխարեստի Սրբոց Հրեշտակապետաց Հայոց եկեղեցին։ Ճարտարապետը երեք ամիս մնում է Էջմիածնում։ Եկեղեցու հիմնարկեքը կատարվում է 1911 թվականին, եկեղեցու կառուցման համար հավաքվում է անհրաժեշտ 113,342.50 լեյ ոսկի գումար, և եկեղեցու շինությունն ավարտվում է 1914 թվականին։ Եկեղեցու օծումը կատարվել է 1915 թվականի սեպտեմբեր 8-ին՝ ձեռամբ բուլղարահայերի հոգևոր առաջնոր Տեր Ղևոնդ արքեպիսկոպոս Դուրյանի։

Եկեղեցու դիզայնը հիշեցնում է Էջմիածնի Մայր տաճարը։ Աշխատանքներն ավարտվել են 1915 թվականի սեպտեմբերին։ Բակում շրջակա համալիրը ներառում է եպիսկոպոսական նստավայր, գրադարան, թեմական թանգարան, մշակութային կենտրոն, մանկապարտեզ և Ռումինիայի հայերի միության կենտրոնական գրասենյակը։

Եկեղեցին, նրա գրադարանը և Անդրանիկի արձանը, Ռումինիայի մշակույթի և կրոնի հարցերի նախարարության կողմից ընդգրկված է որպես պատմական հուշարձան։

Պատկերասրահ
-----------

* Արտաքին տեսքԱրտաքին տեսք
* ԻնտերիերԻնտերիեր
* Մշակույթի կենտրոնի մուտքըՄշակույթի կենտրոնի մուտքը
* Հայոց ցեղասպանության հիշատակի խաչքարՀայոց ցեղասպանության հիշատակի խաչքար
* Անդրանիկի կիսանդրինԱնդրանիկի կիսանդրին
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 1.
2. ↑  Բուխարեստի Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցին նշել է հիմնադրության 99-ամյակը
3. ↑  Neculai Ionescu-Ghinea and Lucia Stoica, *Enciclopedia lăcașurilor de cult din București*, vol. I, pp. 98-9. Bucharest: Editura Universalia, 2005, 978-973-772-212-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բուխարեստի Ս. Հրեշտակապետաց եկեղեցու ուխտի օրը
**Արցախի պետական պատմաերկրագիտական թանգարան**, պատմամշակութային թանգարանային հաստատություն Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտում, որտեղ ներկայացվում է Արցախի պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը։ Հիմնադրվել է 1939 թվականին։

Ցուցադրություն
--------------

Արցախի պետական պատմաերկրագիտական թանգարանի ֆոնդապահոցներում և ցուցադրության մեջ ընդգրկված են ավելի քան 50 հազար պատմամշակութային արժեքներ։ Արցախում իրականցվող պեղումների շնորհիվ թանգարանը հնարավորություն ունի արդյունավետ կերպով ընդլայնելու իր ցուցանմուշների ցուցակը։

### Հնագիտության բաժին

Թանգարանի ցուցադրությունը սկսվում է Արցախի բնաշխարհը պատկերող հետաքրքիր տեսարաններով, որին հաջորդում է հնագիտության բաժինը։ Այստեղ ցուցադրված նյութերի մեջ ընդգրկված են բնության քարացած նմուշներ, ամենավաղ քարեդարյան գործիքներ, բրոնզե ամենատարբեր իրեր (զարդարանքներ, սպասք, զենքեր), Ուրարտական ժամանակներից պահպանված զարմանահրաշ զարդագոտիներով կավանոթներ, հայկական, հռոմեական, պարսկական, արաբական ծագման արծաթե ու պղնձե մետաղադրամներ և այլն։

### Միջնադարյան բաժին

Հայոց առաջին փիլիսոփա Գրիգոր Լուսավորիչը Արցախում հիմնադրել է առաջին եկեղեցիներից մեկը՝ Ամարասը, որի լուսանկարի և համապատասխան քարտեզի ցուցադրությամբ սկսվում է թանգարանի միջնադարյան բաժինը։ Այստեղ առկա են նաև Հարավային Կովկասում նրա քարոզչության փաստացի վկայություններ։

Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ազգագրության բաժինը, որտեղ ցուցադրությունը սկսված է արցախցու նահապետական ընտանիքի (տատիկը ճախարակով թել է մանում, իսկ պապիկը՝ իր մշակած կաշուց տրեխ տեսարանով։

### Գորգագործական բաժին

Ցուցադրված են նաև գորգագործական հին դազգահ, արցախյան գորգագործության նմուշներ՝ 18-20-րդ դարերի գորգեր։ 19-րդ դարում հայ մշակույթի կենտրոնն էր Շուշին, որի մասին են պատմում ցուցադրված ավետարանները, հին տպագիր գրքերը, լուսանկարները։

### Նոր ժամանակներ բաժին

Փաստագրական նյութերով առավել հարուստ են նոր և նորագույն բաժինները, որտեղ ներկայացվում են արցախահայության մղած ազգային ազատագրական պայքարն Ադրբեջանի դեմ 1918-1921 թվականներին։ Այստեղ ներկայացված է 1926 թվականի Հայաստանի քարտեզը, որը պատրաստվել էր 1920 թվականի օգոստոսի 10-ի պայմանագրի համաձայն, ինչպես նաև 1920 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած ողբերգական դեպքերի մասին վկայող փաստաթղթեր, որոնք պատմում են Արցախի՝ բռնի ուժով Խորհրդային Ադրբեջանին միացման մասին։

### Արցախյան համազգային շարժում բաժին

Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում արցախյան համազգային շարժումը, Արցախյան ազգային ազատագրական պատերազմը, հետպատերազմյան շրջանում Արցախյան շարժման մասին պատմող թանգարանի վերջին բաժինները։

Հասցե
-----

Պատկերասրահը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ստեփանակերտ քաղաքում, Սասունցի Դավիթ 4 հասցեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արցախի պետական պատմաերկրագիտական թանգարան". Արխիվացված է the original 2014 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**«Սպիտակ զգեստը»** (արաբ․՝ **الرداء الابيض**‎‎, *Al-Rida’ al-Abyad* անգլ.՝ The White Dress), եգիպտական ֆիլմ նկարահանված 1974 թվականին։ Մելոդրամա եգիպտական կինոյի հայտնի աստղ Նագլյա Ֆաթհիի դերակատարմամբ։ Ֆիլմը մտնում է խորհրդային կինովարձույթի տասը ամենաթանկ վարձույթների ցանկ և 7-րդ տեղն է զբաղեցնում ամենաայցելվողների շարքում՝ 61 միլիոն մարդ։

Սյուժե
------

Դալյալն ապրում էր աղքատ թաղամասում և աշխատում պարֆյումերիայի խանութում որպես վաճառողուհի։ Նրա մայրը հիվանդ էր, ու աղջկա ուսերին էր ամբողջ դժվարությունները։ Պատահականությունը Դալյալին ծանոթացրեց երիտասարդ և հմայիչ հարուստ Քամալ Ադգեմի հետ։ Երիտասարդները սիրեցին իրար և որոշեցին ամուսնանալ միմյանց հետ։ Գիտենալով, որ իր Դալյալի հայրը հանգիստ չի տա աղջկան նման որոշումներում, Քամալն ամուսնանում է ծածուկ։ Դա անելը բավականին հեշտ էր, քանի որ նրա հայրը՝ Օմար բեյը, անձնական գործերով Եվրոպայում էր։

Ինը տարի միմյանց հետ ապրեցին Դալյալն ու Քամալը։ Նրանք երջանիկ էին և մեծացնում էին իրենց գեղեցկուհի աղջկան՝ Հաննային։ Երջանկությունն ավարտվեց այն օրը, երբ Օմար բեյն իմացավ այդ գաղտնի ամուսնության մասին։ Կատաղած միլիոնատեր հայրն ստիպում է ապահարզան տալ որդուն։ Սակայն երբ որդին հրաժարվեց բաժանվել կնոջից, հայրը զրկեց նրան ձեռնարկության կառավարումից, տանից դուրս արեց։ Հուսահատված Քամալը տանից դուրս գալով ընկավ ավտոմեքենայի տակ և մահացավ։ Օմար բեյն ուժով վերցրեց թոռնիկին Դալյալի ձեռքից և տարավ նրան Եգիպտոսից։

Անցավ տասը տարի։ Դժվարին էին Դալյալի տարիները՝ աշխատանքի փնտրտուք, նվաստացում, երկրպագուների կողմից հետապնդում, մենություն։ Եվ ահա, մի անգամ, նա զանգվածային լրատվամիջոցներով իմանում է այն հայտարարությունը, որում մասնավորապես նշվում է իր դստեր Եվրոպայից վերադառնալը և Կահիրեում ամուսնանալը մի դիվանագետի հետ։ Դալյայլն ուզում է, ինչ գնով էլ լինի, ներկա գտնվել աղջկա պսակադրության արարողությանը։ Բայց նա աղքատ է և նույնիսկ համապատասխան զգեստ չունի։

Սակայն հանդիսավոր պահին Դալյալը հայտնվում է շքեղ սպիտակ զգեստով։ Բոլորին անհայտ գեղեցկուհի տիկինը լրիվ համապատասխանում է տեղի շքեղ հյուրերին։ Բայց նա ստիպված էր գողանալ գումար և գնել իրեն այդ զգեստը։ Իր սխալ արարքի համար Օմար բեյը զղջում է, իսկ այն մարդը, ումից գողացել էր գումարը, ներկա էր հարսանիքին և ներում է Դալյալին ստիպողական գողության համար։

Դերերում
--------

* Նագլյա Ֆաթհի - *Դալյալ*
* Ահմեդ Մազխար - *ինժեներ Ահմադ*
* Մագդի Վահբա - *Քամալ Ադգեմ*
* Յուսուֆ Վահբի - *Օմար բեյ*
* Հուդա Ռամզի - *Հաննա*
* Զագրեբ էլ Ալյա
* Հայաթ Քանդիլ
* Ֆաթեյա Շահին
* Սաիդ Սալեհ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В советском прокате фильм демонстрировался с февраля 1976 года, р/у Госкино СССР № 2269/75 (до 11 сентября 1982 года) - опубликовано: «Аннотированный каталог фильмов действующего фонда: Зарубежные художественные фильмы», В/О «Союзинформкино» Гл. упр. кинофикации и кинопроката Госкино СССР, М.-1980, С. 10.
2. ↑  "krasnoyeznamya.ru". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մայիսի 13-ին. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Սպիտակ զգեստը» ֆիլմը եգիպտական elcinema.com կայքում(արաբ.)(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Աֆրոդիտե, Պան և Էրոս**, մ․թ․ա շուրջ 100 թվականի հելլենիստական մարմարե քանդակների խումբ, որում պատկերված է Աֆրոդիտե աստվածուհին՝ շրջապատված Պան և Էրոս աստվածներով։

Պատմություն ու նկարագրություն
-----------------------------

Պոսեյդոնիստների իջևանատուն
Քանդակների խումբը թանգարանի սրահում
Քանդակների խումբը հայտնաբերվել է 1904 թվականին Դելոս կղզու Պոսեյդոնիստների իջևանատանը (նաև Բերիտոսի Պոսեյդոնիստների տուն, որը հիմնադրվել է մինչև մ․թ․ա․ 152 թվականը)։ Ներկայումս այս ստեղծագործությունը գտնվում է Աթենքի Ազգային հնագիտական թանգարանում։ Կանգնեցված է սև մարմաից պատրաստված պատվանդանի վրա և շրջապատված է ապակյա պատվարներով։

Աստվածուհու մի ձեռքը, գլխի վերին հատվածը, ինչպես նաև Էրոսի ոտքերն ու ձախ ձեռքը գտնվել են կոտրված վիճակում և ավելի ուշ կրկին միացվել քանդակին։ Բացակայում է Էրոսի աջ ձեռքը։ Պանի ոտքերից մեկն ու կոտոշները ևս ամրացվել են իրենց համապատասխան տեղերում։ Բացակայել են նաև Աֆրոդիտեյի ձախ ձեռքի երեք մատները և աջ ձեռքի միջնամատը, որոնք ավելի ուշ փոխարինվել են գիպսով։ Պահպանվել է քանդակների խմբի ուղղանկյուն հիմքը, որի վրա հայտնաբերվել է հունարեն գրություն․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Διονύσιος Ζήνωνος τοῦ Θεοδώρου
Βηρύτιος, εὐεργέτης, ὐπὲρ ἑαυτοῦ
καὶ τῶν τέκνων, θεοῖς πατρίοις |  |

Քանդակի հիմնական դետալը հունական Աֆրոդիտե աստվածուհու ամուր հիմքով 155 սանտիմետրանոց մերկ քանդակն է։ Ենթադրվում է, որ աստվածուհին հանել է ոտնամանները (ոտնամաններից մեկը նրա աջ ձեռքում է) և հավաքել մազերը լոգանք ընդունելու նպատակով։ Կինը հենված է աջ ոտքի վրա, իսկ ձախ ոտքն ազատ է և մի փոքր ծալված։ Սիրո աստվածուհու կողքին է գտնվում բնության աստված Պանը, որն այծի ավանդական կերպարանքով է և ունի երկու երկար ու սուր կոտոշ։ Աֆրոդիտեի ձախ ուսի վերևում նրա անբաժան ուղեկիցն ու օգնականն է՝ Էրոսը։ Պանի համար հենարան է ծառայում ծառը, որի գործառույթը նույնպես քանդակների խմբի ամրությունն է։ Պանի մկանոտ մարմինն ու փքված երակները ցուցադրում են նրա կենդանական խառնվածքը․ հավանական է, որ նա փորձում է գայթակղել Աֆրոդիտեին, որն ընդդիմանում է նրան։ Աստվածուհու ժպտացող դեմքը չի արտահայտում վախի զգացում, բայց աջ ձեռքը, որով նա բռնել է ոտնամանը, սպառնալի կերպով վեր է պարզված․ ասես դրանով նա սպառնում է Պանին։ Թևավոր Էրոսը փորձում է մի կողմ հրել գայթակղիչին։ Քանդակի կատարյալ մերկությունը ցուցադրված է Աֆրոդիտեի միջոցով, իսկ Պանը մարմնավորում է կենդանական վայրենի մերկությունը։

* Քանդակների խմբի դետալները
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  S10.4 APHRODITE & PAN
3. 1 2  Скульптурная группа «Афродита, Пан и Эрот»
4. ↑  "Group of Aphrodite, Pan and Eros". Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ նոյեմբերի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* *Nikolaos Kaltsas (archaeologist)*. Sculpture in the National Archaeological Museum, Athens, The J. Paul Getty Museum, Los Angeles 2002, ISBN 0-89236-686-9, S. 294—295.
* *Philippe Bruneau (archéologue)*, *Jean Ducat*. Guide de Délos, Athènes, École française d'Athènes, 2005.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Aphrodite (Venus), Pan and Eros: A sculpture in the National Archaelogical Museum of Athens
* Aphrodite of Delos, Marble group of Aphrodite with Pan and Eros
* Աֆրոդիտե, Պան և Էրոս
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արթուր Սահակյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սահակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արթուր Մուշեղի Սահակյան** (մարտի 18, 1952(1952-03-18), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ վիրաբույժ, ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1995), պրոֆեսոր (1996)։

Կենսագրություն
--------------

Արթուր Սահակյանը ծնվել է 1952 թվականին Լենինականում։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի թերապևտիկ-կանխարգելիչ ֆակուլտետը։ 1978-1981 թվականներին եղել է Լենինգրադի Նիկոլայ Պետրովի անվան ուռուցքաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտ։ 1981 թվականին աշխատել է ՀԽՍՀ ուռուցքաբանության գիտահետազոտական կենտրոնում, եղել կրտսեր գիտաշխատող, 1986 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող։ 1993 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ 1996-1997 թվականներին եղել է ՀՀ ՆԳՆ հոսպիտալի վիրաբուժության բաժնի, 1997-1999 թվականներին՝ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի ներզատական և ընդհանուր վիրաբուժության, 2002-2004 թվականներին՝ «Սուրբ Ներսես Մեծ» բժշկական կենտրոնի վերակառուցողական վիրաբուժության, 2004-2009 թվականներին՝ «Քանաքեռ-Զեյթուն» բժշկական կենտրոնի վիրաբուժության բաժանմունքների ղեկավար։
1996 թվականից ՀՀ վիրաբույժների, 2000 թվականից՝ Հայկական բժշկական ընկերակցությունների անդամ։ 2006 թվականից Երևանի գլխավոր վիրաբույժ, 2009 թվականից՝ «ԱրթՄեդ» բժշկական կենտրոնի ընդհանուր և որովայնային վիրաբուժության բաժանմունքի պետ։

Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ-ում կերակրափողի, ստամոքսի և ենթաստամոքսային գեղձի ուռուցքների վիրահատական բուժման նոր եղանակների մշակմանը։ Ներդրել է ավշային անոթների լայնածավալ հատման, համակցված մասնահատումների և վերակառուցողական տարբեր եղանակներ։

Երկեր
-----

* Диагностика и лечение сарком мягких тканей. Ереван, 1984.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
2. ↑  "Arthur M. Sahakyan". *www.surgeonsam.com*. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 1.
3. ↑  "СААКЯН АРТУР МУШЕГОВИЧ - ArmenianDoctors.net". *armeniandoctors.net*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սուֆգանիա** (եբրայերեն՝ סופגניה‎, հոգնակին՝ סופגניות *սուֆգանիյոտ*),փքաբլիթներ, որոնք Իսրայելում ընդունված է ուտել հրեական Խանուկայի տոնին։ Նման լինելով աշկենազի ժողովրդի կարտոֆիլի բլիթներին (լատկես)՝ սուֆգանիան ավանդական խանուկայի ուտեստ է սեֆարդական որոշ համայնքներում (և կոչվում է լադինո buñuelos)։

Սուֆգանիետ հացաբուլկեղենում (Թել-Ավիվ, Իսրայել)
Եբրայերեն «սուֆգանիա» բառի արմատը՝ սֆոգ (եբրայերեն՝ ספוג) «սպունգ», նշանակում է փափուկ և ծակոտկեն բլիթի խմոր։ Սուֆգանիայի խորհրդանշական իմաստը Խանուկային․ ուտեստ, որը պատրաստվում է շատ յուղով (խանուկայի տոնը նվիրված է այն ավանդույթին, թե ինչպես տաճարի յուղի մեկօրյա պաշարը բավարար էր ութ օրվա համար)։

Սուֆգանիան տապակվում է յուղի մեջ, որից հետո խմորի մեջ է լցվում դոնդող կամ ջեմ, իսկ պատրաստի ուտեստը պատում են շաքարով կամ շոկոլադե ջնարակով։

Ըստ իսրայելական ամենամեծ հացաբուլկեղենի՝ *Angel Bakeries*-ի, Խանուկայի ութ օրվա ընթացքում ամեն օր տապակվում է ավելի քան 250,000 սուֆգանիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Архивированная копия". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հունվարի 17-ին. Retrieved 2007 թ․ դեկտեմբերի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Հսկայական շագանակագույն ամպ Չինաստանի վրա (2001 թվականի ապրիլ, ՆԱՍԱյի նկարը).
**Ասիական շագանակագույն ամպ**, կամ **Հսկայական շագանակագույն ամպ,** աղտոտված մթնոլորտի շերտ, որը պարբերաբար ծածկում է Հարավային Ասիայի մի մասը՝ ներառյալ Հնկական օվկիանոսը, Հնդկաստանը և Պակիստանը՝ տարածվելով մինչև Չինաստան։ Հարավային Ասիայի վրա մթնոլորտի աղտոտված հսկայական շագանակագույն շրջանը արբանյակներից արված նկարներից երևում է դեկտեմբեր-ապրիլ ամիսներին։ «Ասիական շագանակագույն ամպ» տերմինը առաջին անգամ հայտնվել է ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի զեկույցում 2002 թվականին՝ 1999 թվականի անցկացված «Փորձ Հնդկական օվկիանոսում» նախագծի շրջանակներում։

Պատճառներ
---------

Տիեզերքից դիտվող մշուշը իրենից ներկայացնում է փոքր չափերի հավասարակշռված մասնիկների խառնուրդ, որոնք կարող են մնալ օդում բավականին երկար ժամանակ։ Այն կազմված է մի քանի աղտոտիչներից, հիմնականում մրից, սուլֆատներից, նիտրատներից, օրգանական նյութերից, մոխրից և հանքային փոշուց, որն առաջանում է գյուղական շրջաններում վառելիքի և կենսազանգվածի այրման արդյունքում։ Քանի որ հունվար-մարտ ամիսներին այս շրջաններում չորային եղանակ է, օդի բնական մաքրում տեղի չի ունենում։

Հետազոտություններ
-----------------

Օդի հսկայածավալ ծխային աղտոտումը առաջին անգամ արձանագրվել է 1999 թվականին «Փորձեր Հնդկական օվկիանոսում» նախագծով անցկացված հետազոտության արդյունքում։ Այն գրանցվել է որպես աշխարհի մթնոլորտի ամենախոշոր աղտոտումը, որը հասնում է 2-3 կմ բարձրության և զբաղեցնում է ԱՄՆ-ի տարածքին հավասար մակերես։ ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի աջակցությամբ սկսել է իրագործվել ծրագիր, որն ստացել է «Ասիական շագանակագույն ամպ» անվանումը։ Նրա նպատակն էր հետազոտել ծխային աղտոտման ազդեցությունը մի շարք պարամետրերի վրա՝ ներառյալ մուսսոնային ռեժիմը, ջրային հաշվեկշիռը, գյուղատնտեսական արտադրությունը և առողջ բնակչության վիճակը։ ՆԱՍԱ-ն գրանցել է հսկայական շագանակագույն ամպ 2004 և 2007 թվականներին։

Կլիմայի վրա ազդեցություն
------------------------

Ծխային աղտոտումը Հնդկական օվկիանոսի մակերեսի արևային լուսավորումը նվազեցնում է 10%-ով և առաջացնում է լուսավորության ավելի մեծ կրճատում մայրցամաքների նկատմամբ։ Ենթադրվում է, որ ծխային աղտոտումը կարող է ուժեղ ազդեցություն ունենալ մուսսոնային շրջանառության, տեղումների շրջանային բաշխման և մթնոլորտում ջերմաստիճանի ուղղահայաց բաշխման վրա։

Տես նաև
-------

* Ասիական փոշոտ փոթորիկներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Asian Brown Cloud – fact and fantasy
2. ↑  Ramanathan, Veerabhadran *et al.* (2002) *The Asian brown cloud climate and other environmental impacts: impact study* Archived 2004-06-05 at the Wayback Machine. Center for Clouds, Chemistry and Climate, United Nations Environment Programme, Nairobi Kenya, ISBN 92-807-2240-9, accessed 8 December 2008
3. ↑  "NASA Eyes Effects of a Giant 'Brown Cloud' Worldwide (2004)". Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 15.
4. ↑  Global Aerosol System 2000-2007 (NASA Earth Observatory)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Качество воздуха(չաշխատող հղում)
* Гигантское коричневое облако окажет воздействие на атмосферу в масштабах всей планеты
* Pollution and global warming. Climate change in black and white. The Economist, Feb 17th 2011
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վանես Նորիկի Մարտիրոսյան** (անգլ.՝ Vanes Martirosyan, մայիսի 1, 1986(1986-05-01), Աբովյան, Հայաստան), ամերիկահայ պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։

Ներկա պահին կրում է WBC վարկածով առաջին միջինքաշային չեմպիոնական տիտղոսը։

Ծնվել է Աբովյան քաղաքում` նախկին բռնցքամարտիկ Նորիկ Մարտիրոսյանի ընտանիքում։ Չորս տարեկանում ընտանյոք հանդերձ տեղափոխվել է Գլենդել (Կալիֆոռնիա նահանգ)։

2004 թվականին, 18 տարեկան հասակում, ներկայացրել է ԱՄՆ սիրողական բռնցքամարտի հավաքականը Աթենքի ամառային օլիմպիական խաղերում։ Օլիմպիական խաղերից հետո Մարտիրոսյանը պրոֆեսիոնալ մարզական պայմանագիր է կնքում «Top Rank» պրոմոտերական ընկերության հետ։ Մարզիչ Ֆրեդդի Ռոաչայի ղեկավարությամբ Մարտիրոսյանը մասնագիտական նորամուտի ժամանակ պարտության է մատնում մեքսիկացի բռնցքամարտիկ Ջեսսի Օրտային՝ սկիզբ դնելով 32-0 անընդմեջ հաղթանակների շարանին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 15-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 24.(անգլ.)
2. ↑  "Հայ բռնցքամարտիկ Վանես Մարտիրոսյանը կմրցի ուկրաինացի Անդրեյ Ցուրկանի հետ". «ՊանԱրմենիան». 2009 թ․ հունիսի 25.(հայ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2014-12-22 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Էջը Boxrec.com կայքում Archived 2015-03-09 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Էջը Սպորտս-ռեֆերենսում Archived 2012-11-12 at the Wayback Machine.(անգլ.)
**Վանաձորի ֆուտբոլի ակադեմիա**, ժամանակակից ֆուտբոլային դպրոց-ակադեմիա, որը գտնվում է Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում՝ Հայաստանի մեծությամբ երրորդ քաղաքում։ Մեծությամբ 3-րդ ֆուտբոլային ակադեմիան է Հայաստանում։

Ակնարկ
------

Ակադեմիայի շինարարությունը սկսվել է 2014 թվականի սկզբին Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախաձեռնությամբ և ՈՒԵՖԱ-ի աջակցությամբ։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 29-ին համալիրը պաշտոնապես բացվել է ՀՖՖ նախագահ Ռուբեն Հայրապետյանի և Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանի կողմից։ Բացման արարողությանը մասնակցել է Հայաստանի նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանը։

Ակադեմիան զբաղեցնում է 44,000 մ2 տարածք.

* 3 մարզադաշտեր ֆուտբոլի համար, սովորական չափի բնական խոտով։
* 1 ֆուտբոլային մարզադաշտ՝ սովորական չափի արհեստական ծածկույթով, նախատեսված 1000 հանդիսականի համար։
* 1260 մ2 ընդհանուր մակերեսով եռահարկ ծառայողական շենք, որտեղ տեղակայված են ֆիթնես կենտրոն և սպա սրահ,ֆիզիոթերապևտիկ կաբինետներ, բժշկական ծառայություններ, կոնֆերանս դահլիճ և այլն։

Ակադեմիան կարող է ծառայել մինչև 600 ունկնդիրների։ Բոլոր մարզադաշտերը համապատասխանում են ՖԻՖԱ-ի և ՈՒԵՖԱ-ի կողմից սահմանված պրոֆեսիոնալ չափանիշներին։ Ներկայումս ակադեմիան սպասարկում է շուրջ 350 երիտասարդ պրակտիկանտներ։

Շինարարության ընդհանուր արժեքը կազմել է 1 133 000 000 դրամ (մոտ 2 385 000 ԱՄՆ դոլար)։ Ընդհանուր արժեքի մոտ 87%-ը վճարվել է ՀՖՖ-ի կողմից, իսկ մնացած մասը վճարվել է ՈՒԵՖԱ-ի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վանաձորում բացվեց Հայաստանում երրորդ Ֆուտբոլային ակադեմիան (ֆոտո)
2. ↑  11 ֆուտբոլային իրադարձություն, որով կհիշենք 2016 թվականը. ՄԱՍ VI (ֆոտո)
3. ↑  350 երեխա արդեն իսկ անդամագրված է ֆուտբոլի նորաբաց ակադեմիայում
4. ↑  "Բացվեց Վանաձորի ֆուտբոլի ակադեմիան". Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 18-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 28.
**Ալամեդա սենտրալ** (իսպ.՝ Alameda Central), հասարակական քաղաքային այգի Մեխիկոյի կենտրոնում, Գեղարվեստի պալատի մոտ՝ տեղակայված Խուրաես և Հիդալգո պողոտաների միջև։

Նկարագրություն
--------------

Ալամեդա սենտրալ կանաչ այգին ունի ասֆալտապատ ուղիներ, դեկորատիվ շատրվաններ ու արձաններ և հաճախակի դառնում է քաղաքացիական իրադարձությունների կենտրոն։ Այս վայրը եղել է ացտեկների շուկան։ Այգին ստեղծվել է 1592 թվականին, երբ փոխարքա Լու դե Վելասկոն որոշեց ստեղծել կանաչապատ հասարակական գոտի։ Անվանումը եկել է իսպաներեն *álamo* բառից, որը նշանակում է բարդի, այնտեղ տնկված բարդիների պատճառով։ Փոխարքայի նպատակն էր զարգացնել քաղաքի արևմտյան ծայրը։ Այն դարձավ մեքսիկական ավանդական զբոսայգու նախատիպ, և երկրի այլ զբոսայգիներ նույնպես կրեցին "Alameda" անվանումը։

Ալամեդա սենտրալ կարելի է հասնել մետրոյի Bellas Artes կայարանից։

Պատկերասրահ
-----------

* Այգու տեսքը մինչև 2012 թվականի բարեփոխումներըԱյգու տեսքը մինչև 2012 թվականի բարեփոխումները
* Բենիտո Խուարեսի հուշարձանըԲենիտո Խուարեսի հուշարձանը
* Դիեգո Ռիվերայի Sueño de una Tarde Dominical en la Alameda CentralԴիեգո Ռիվերայի *Sueño de una Tarde Dominical en la Alameda Central*
* Բեթհովենի հուշարձանըԲեթհովենի հուշարձանը
* Այգու բազմաթիվ ցայտաղբյուրներից մեկըԱյգու բազմաթիվ ցայտաղբյուրներից մեկը
* Ալամեդա սենտրալը 1848 թվականինԱլամեդա սենտրալը 1848 թվականին
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Noble, John (2000). *Lonely Planet Mexico City*. Oakland CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-087-5. `{{cite book}}`: Cite has empty unknown parameter: `|coauthors=` (help)
2. ↑  Humphrey, Chris (2005). *Moon Handbooks Mexico City*. Emeryville, CA: Avalon Travel Publishing. pp. 46–47. ISBN 1-56691-612-7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեխիկոյի տուրիստական և մշակութային կայք
* Տեղայնքը քարտեզի վրա
**Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա**, դանիացի հայտնի հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը։ Գրվել է 1835 թվականին։ Թարգմանվել է աշխարհի մի շարք լեզուներով, այդ թվում և` հայերեն։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է մի արքայազնի մասին։ Այս արքայազնն ուզում է ամուսնանալ մի արքայադստեր հետ։ Նա ցանկանում էր գտնել իսկական արքայադուստր։ Արքայազնը շատ էր փնտրել, բայց չէր գտել իր երազած արքայադստերը։ Նա շատ արքայադուստրերի էր տեսել, բայց չգիտեր, թե որն էր իրական արքայադուստրը։ Մի օր, երբ ուժեղ անձրև էր գալիս, հանկարծ թակեցին դարպասները։ Արքայազնը գնաց դարպասները բացելու։ Այնտեղ կանգնած էր մի արքայադուստր։ Արքայազնը նրան ներս հրավիրեց։ Ջուրը թափվում էր աղջկա մազերից և զգեստից։ Արքայադուստրն ասաց, որ ինքն ամենաիսկական արքայադուստրն է։ Ծեր թագուհին որոշում է ստուգել դա։ Արքայադստեր համար անկողին պատրաստելիս 12 վերմակի ու ներքնակի տակ դնում են մի սիսեռահատիկ։ Առավոտյան արքայադուստրն ասում է, որ ինքը վատ է քնել, քանի որ զգացել է կոշտ առարկան։ Բոլորը հասկանում են, որ նա արքայադուստրն է, քանի որ միայն իսկական արքայադուստրը կարող էր լինել այդքան նուրբ ու զգայուն։

Կերպարներ
---------

* Արքայազն
* Արքայադուստր
* Ծեր թագուհին

Էկրանավորում
------------

* «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա», խորհրդային ֆիլմ, 1976 թվական։
* «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա», ամերիկյան մուլտֆիլմ, 2002 թվական։
* «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա», Գ. Վասիլևի և Ա. Իվաշենկոյի երաժշտական ներկայացումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հ.Ք. Անդերսեն, Հեքիաթներ, Երևան, 2015, էջ 30
3. ↑  "Հանս Քրիստիան Անդերսեն. Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա". Արխիվացված է the original 2021 թ․ ապրիլի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 16.

Արտաքին հղումներ
----------------

Հանս Քրիստիան Անդերսեն - Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · MusicBrainz |

 |
**Սուրեն Գևորգի Հոբոսյան** (1949, Շնող, Ալավերդու շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պատմաբան, հնագետ-ազգագրագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (1998)։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Հոբոսյանը ծնվել է 1949 թվականին Ալավերդու շրջանի (այժմ Լոռու մարզի) Շնող գյուղում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմական ֆակուլտետի հնագիտության բաժինը։ Աշխատանքի է անցել Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում՝ որպես ազգագրության բաժնի ավագ լաբորանտ։ 1981 թվականից եղել է գիտաշխատող, 2004 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող, իսկ 2005 թվականից՝ ազգագրության բաժնի վարիչ։ 1989-2009 թվականներին մասնակցել է Լոռի բերդի, Աշտարակի, Երնջատափի, Աքորու և այլ հուշարձանների պեղումներին։ 2009 թվականից Հոբոսյանը ղեկավարել է Թեղուտի հանքավայրի իրացման գոտու պատմամշակութային հուշարձաների հնագիտական ուսումնասիրություններ իրականացնող արշավախումբը։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

Հոբոսյանի գիտական հետազոտությունները հիմնականում վերաբերում են ավանդական տնտեսությանը, ձիթհանության հմտություններին, հացահատիկների վերամշակման համակարգին, խաղողագործության ու գինեգործության ազգագրությանը։

Ստեղածագործություններ
---------------------

* «Հայոց ձիթհանության մշակույթը XIX դարի 2-րդ և XX դարի 1-ին կեսերին» մենագրություն (2007)
* «Գինին հայոց ավանդական մշակույթում» (համահեղինակ) (2005)
* «Ժողովուրդներ և մշակույթներ. Հայեր» (համահեղինակ) (2011)

Շուրջ 40 գիտական հոդվածների հեղինակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Թումանյանական աշխարհ, Մշակութային գիտարան/Գ. Շախկյան.-Եր.։ 2016, 848 էջ
2. ↑  Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ
3. ↑  "«Հայոց ձիթհանության մշակույթը XIX դարի 2-րդ և XX դարի 1-ին կեսերին»". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 19-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Հոբոսյանի մենագրությունը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրեն Հոբոսյան. Դսեղի արեւի ժամացույցը տեղափոխելը հանցագործություն է
**Արքայական պատկառանքի մեդալ** (ռուս.՝ Медаль «В знак монаршего благоволения»), Ռուսական կայսրության պետական մրցանակ։ Պարգևատրվում էին Ֆինլանդիայի մեծ իշխանության գյուղացիները։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

**Արքայական պատկառանքի մեդալը** ստեղծվել է 1826 թվականի ապրիլի 25-ին Նիկոլայ I-ի հրամայությամբ։ Հրամանը հաղորդել է Ֆինլանդիայի մեծ իշխանության ֆինանսների նախարար Ե․ Ֆ․ Քանկրինուն։ Հայտնի է նաև, որ մեդալով խրախուսել է Ալեքսանդր II-ը։

Պարգևատրում
-----------

Նիկոլայ I-ի թագավորության տարիներին, այս շքանշանով պարգևատրվել էին առնվազն չորսը։ Ֆինլանդիայի մեծ իշխանության Քուպիոկս նահանգի կերեք գյուղացիներին 1826 թվականի օգոստոսին Նիկոլայ I-ը պարգևատրում է Արքայական պատկառանքի մեդալով։ 1826 թվականի նոյեմբերին, ևս մեկ մեդալ ուղարկվեց Ֆինլանդիայի մեծ իշխանություն։ Հայտնի է մեկ պարգևատրում Ալեքսանդր II-ից․ 1855 թվականի ապրիլին, Վազասկո նահանգից մի գյուղացի։

Մեդալի նկարագրություն
---------------------

Մեդալը կազմված է 28 մմ տրաբագիծ ունեցոց ոսկուց։ Մեդալի երեսի կողմում պատկերված է կայսեր դիմանկարը, ով թագավորում էր այդ տարիներին։ Օրինակ, Նիկոլայ I-ի կառավարման տարիներին նրա դիմանկարն է, իսկ նկարից վերև, աղեղնաձև գրված էր․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Բ․ Մ․ Նիկոլայ I, Ռուսաց կայսր- Б.М.НИКОЛАЙ I ИМП. ВСЕРОСС. |  |

Երեսի կողմը համապատասխանաբար փոխեց և՛ դիմանկարը, և՛ գրությունը։ Մեդալի հակառակ կողմում 5 տողով գրված էր․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ВЪ
ЗНАКЪ
МОНАРШАГО
БЛАГОВО-
ЛЕНІЯ. |  |

Կրելու կարգ
-----------

Մեդալը կանթ ուներ շերտաձողիկին կամ ժապավենին ամրացնելու համար։ Մեդալը պետք է կրել կրծքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Петерс Д. И. *Наградные медали Российской империи XIX—XX веков. Каталог*, М. «Археографический центр», 1996 — 291 էջ, ISBN 5-86169-043-X։, № 88, 124
2. 1 2  "Медаль «В знак монаршего благоволения»". Сайт «Награды императорской России 1702—1917 гг.». Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  {{{заглавие}}}.
4. ↑  Смирнов В. П. *Описанiе русскихъ медалей. № 418, 565*, СПб. 1908 — 221, 286, էջեր 221, 286 — 221, 286 էջ։
**Սվետլանա Ֆաբրիկանտ** (ուկրաիներեն՝ Світлана Самуїлівна Фабрикант, հունիսի 16, 1967(1967-06-16), Օդեսա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի պետական և քաղաքական գործիչ, 7-րդ գումարման Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր։ Գերագույն ռադա է անցել Շրջանների կուսակցության կուսակցական ցուցակի 25-րդ համարի ներքո։

Լրագրող, հեռուստատեսային հաղորդավար, հասարակական գործիչ, ՈՒՀԱ-ի բարձրագույն լիգայի «Օդեսայի ջենտելմեններ» թիմի նախկին անդամ, Ակումբի կրկնակի չեմպիոն։ Այժմ զբաղեցնում է Ուժեղ Ուկրաինա կուսակցության մարզային շտաբի առաջնորդի պաշտոնը։

Կրթություն
----------

1984 թվականին ավարտել է Օդեսայի թիվ 24 միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Օդեսայի պետական համալսարան, սակայն համալսարանն այդպես էլ չի ավարտել։ Ակտիվ դերակատարություն է ունեցել բուհի կյանքում։ 1986 թվականից դարձել է ՈՒՀԱ-ի «Օդեսայի ջենտլմեններ» թիմի անդամներից մեկը։ Թիմն ՈՒՀԱ-ում դարձել է Խորհրդային Միության կրկնակի չեմպիոն, 1986/1987 և 1990 մրցաշրջաններում։

Կարիերա
-------

1998-2009 թվականներին աշխատել է Օդեսայի «Ռիակ-ինֆորմ» հեռուստաընկերության գլխավոր խմբագիր։

2009 թվականից «Իմ Օդեսա» հեռուստաալիքի գլխավոր տնօրեն։ «Ռիակ-ինֆորմ»-ից հեռանալու պատճառը հեռուստաալիքի քաղաքական գործունեությունն է։

Վարել է «Ճակատի գիծ» և «Գորդյան հանգույց» ծրագրերը, որոնք հեռարձակվել են «ԱՏՎ» հեռուստաալիքով։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

2009 թվականին դարձել է «Ուժեղ Ուկրաինա» կուսակցության Օդեսայի շրջանային կազմակերպության ղեկավար։ Կուսակցության Օդեսայի բաժանմունքը որոշում է կայացրել Սվետլանա Ֆաբրիկանտին Օդեսայի քաղաքային ղեկավարի թեկնածու չառաջադրել տեղական ընտրություններում, որոնք պետք է տեղի ունենան 2010 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, այլ պաշտպանել ընդդիմության միասնական թեկնածու՝ ներկայիս քաղաքային ղեկավար Ալեքսեյ Կոստուսևին։ Իր հերթին Կոստուսևը հայտարարել է, որ Օդեսայի քաղաքային ղեկավար ընտրվելու դեպքում Սվետլանա Ֆաբրիկանտը կնշանակվի Օդեսայի քաղաքային խորհրդի քարտուղար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Биография на сайте «Репортер» Archived 2009-03-25 at the Wayback Machine. Краткая биография
2. ↑  В новую Раду попало пятеро депутатов без высшего образования
3. ↑  Сайт телеканала «АТВ»
4. ↑  "Новость «Светлана Фабрикант станет секретарем Одесского горсовета в случае избрания мэром Костусева» на сайте информационного агентства «Мост-Одесса»". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 11-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 14.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Краткая биография на городском сайте
* Новость об освобождении моряков(չաշխատող հղում)
* Прибытие моряков из судна «Святая София» в Одессу Archived 2019-02-03 at the Wayback Machine.
* Официальный сайт фонда «Ассоль»
* Короткое интервью со Светланой Фабрикант