**Հենրի Հևլոկ Էլիս** առավել հայտնի է որպես **Հևլոկ Էլիս** (անգլ.՝ Henry Havelock Ellis, փետրվարի 2, 1859(1859-02-02)[…], Կրոյդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հուլիսի 8, 1939(1939-07-08)[…], Hintlesham, Բեյբեր, Սուֆոլք, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն)**,** անգլիացի բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Էլլիսի հայրը եղել է նավապետ։ Իր երիտասարդության տարիներին ապագա գիտնականը Ավստրալիայում աշխատել է որպես ուսուցիչ։ 1891 թվականին ամուսնացել է սուֆրաժիստ Էդիթ Լիեսի հետ, որը չէր թաքցնում իր լեսբիական հակումները։ Իր հուշերում Էլիսը խոստովանել է, որ իրենց ամուսնությունը հիմնականում հորինված էր, և որ նա մինչև 60 տարեկանը տառապել է սեռական անզորությունից։

Հետազոտություն
--------------

1897 թվականին հրատարակել է համասեռամոլության մասին առաջին անգլալեզու բժշկական ձեռնարկը, որը Էլիսը ավելի վաղ գրել է Ջոն Էդինգթոնի հետ համագործակցությամբ (նա մահացել է 1893 թվականին)։

Մեծ Բրիտանիայում լույս տեսած «Սեռի հոգեբանության ուսումնասիրությունները» առաջին հատորը ցնցել է Վիկտորիայի հասարակությանը և դարձել բուռն դատական գործընթացի առիթ։ Նիստի ընթացքում դատավորը որոշել է, որ գրքի ենթադրյալ գիտական արժեքը «պարզապես պատրվակ է՝ հորինված անպարկեշտությունները վաճառելու համար»։ Էլիսը հետագա հատորները տպագրել է ԱՄՆ-ում։ Այս աշխատանքը մանրամասնորեն ուսումնասիրում է մարդու սեռական վարքի այնպիսի կողմերը, ինչպիսիք են համասեռականությունը, ձեռնաշարժությունը և սեռական շեղումները։

Էլլիսը սեռական գործունեությունը տեսնում էր որպես մարդու բնության բնական և առողջ դրսևորում։ Նա իր խնդիրն էր համարել քանդել անտեղյակության և նախապաշարմունքի բոլոր այն շերտերը, որոնք կուտակվել էին «սեռական գաղտնիքների» շուրջ 20-րդ դարի սկզբին։ Ընդհանրապես հոռետեսորեն վերաբերվելով հոգեվերլուծությանը որպես գեղագիտական, այլ ոչ թե բժշկական երեւույթին, նա հարաբերություններ է պահպանել Ֆրոյդի հետ, որպես «մտքի ամենամեծ վարպետներից մեկը»։

Էլլիսն առաջիններից մեկն է եղել (նախքան Ֆրեյդը), որը ուսումնասիրել է ավտոեռոտիզմը և նարցիսիզմը։ Ղեկավարել է Գալթոնի ինստիտուտը` եվգենիկայի կողմնակիցների ամենամեծ ասոցիացիան։ Որպես Սեռական բարեփոխումների համաշխարհային լիգայի նախագահ (1928 թվականից) արտահայտել է գաղափարներ, որոնք արմատական էին իր ժամանակի համար՝ նախանշելով սեռական հեղափոխության գաղափարը։ Մասնավորապես, խոսել է գենդերային հավասարության և երիտասարդների համակարգված սեռական դաստիարակության մասին։ իացել է Ֆաբիան հասարակությանը և մասնակցել է 17-րդ դարի անգլիական դրամայի հանրահռչակման նախագծին։

### Էլիսը համասեռամոլության մասին

1896 թվականին Գերմանիայում հրատարակել է մի գիրք՝ «Սեռական հակադարձություն» վերնագրով, որը գրվել է դրանից մի քանի տարի առաջ Ջոն Էդինգթոն Սայմոնդսի հետ համագործակցությամբ։ Մեկ տարի անց այն տպագրվել է նաև Անգլիայում, բայց այնտեղ քրեական հետապնդում է իրականացվել որպես «ցանկասեր, վնասակար, արատավոր, կեղտոտ, սկանդալային և անպարկեշտ»։ Դա այն ժամանակ, երբ Օսկար Ուայլդը վերջերս էր պատիժը կրում համասեռամոլության համար։ Գիրքը պարունակել է գիտական ակնարկ այն ժամանակ հայտնի բոլոր փաստերի մասին, որոնք վերաբերում էին կենդանիների, «պարզունակ» (ոչ քաղաքակրթական) ժողովուրդների և Էլլիսի ժամանակակից դարաշրջանում հոմոսեքսուալ հարաբերություններին։ Ինքը՝ Էլիսը, նկարագրել է իր հոմոսեքսուալ ժամանակակիցների կյանքի ներկայացումը. 

> 
> 
> Այս պատմությունները ձեռք են բերվել մասնավոր կերպով․ նրանց հերոսները բանտերի և խենթ տների բնակիչներ չեն, շատ դեպքերում նրանք երբեք չեն խորհրդակցել բժշկի հետ իրենց... բնազդների վերաբերյալ։ Նրանք վարում են հասարակության հասարակ և երբեմն հարգված անդամների կյանք:

Այս ներկայացման արմատականությունը բաղկացած էր այն փաստից, որ համասեռամոլները ներկայացվում էին որպես նորմալ մարդիկ `տարբերվելով մյուսներից հիմնականում միայն իրենց սեռական նախասիրություններից։ Էլիսը մերժել է հոմոսեքսուալության մասին «դեգեներատիվ հիվանդություն», անբարոյականություն և հանցագործություն պատկերացումները։ Նա դիտում էր համասեռամոլությունը որպես որոշակի բնածին սեփականություն, որը կյանքի է կոչվում կյանքի փորձով։ Էլիսը թերահավատորեն է վերաբերվել համասեռամոլության բուժման հնարավորությանը։ Նա «ապաքինված» համասեռամոլների («շրջված») ամուսնությունները անհեռանկար է համարել՝ պնդելով, որ.

> 
> 
> Թվացյալ փոփոխությունը մակերեսային է, փոխակերպված դիրքորոշում ժամանակ մարդը դառնում է ավելի դժբախտ, ինչպես իր, այնպես էլ իր կնոջ համար։

Նա «ձեռնպահությունը» համարել է իդեալական տարբերակ համասեռամոլների համար։

Համասեռամոլության մասին շատ տվյալներ կան Էլիսի այլ գրություններում, հատկապես «Սեռի հոգեբանության ուսումնասիրությունները» յոթ հատորում։ Իր կյանքի վերջում Էլիսը շատ ազդեցիկ դարձավ Անգլիայում և Միացյալ Նահանգներում։ Նրա գրքերը հնարավորություն տվեցին քննարկել սեքսուալությունը՝ կոտրելով վիկտորիանական դարաշրջանի տաբուները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2 3 4  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
4. 1 2  CONOR.Sl
5. ↑  Хэвлок Эллис в Британской энциклопедии
6. 1 2  История психологии в лицах: Хэвлок Эллис(չաշխատող հղում)
7. 1 2  *Իգոր Սեմենի Կոն* В лабиринтах познания // Лунный свет на заре. — М.: ACT – Олимп,, 2003. — ISBN 5-17-015194-2, 5-8195-0836-Х
8. ↑  Ibid. P. 68. Цит. по: Мондимор Френсис Марк. Гомосексуальность: Естественная история / Пер. с англ. Л. Володиной. Екатеринбург: У-Фактория, 2002, с. 74. ISBN 5-94799-085-7
9. 1 2  Психологическая энциклопедия. 2-е изд. / Под ред. Р. Корсини, А. Ауэрбаха. — СПб.: Питер, 2006. — 1096 с: ил. ISBN 5-272-00018-8
10. ↑  Ellis H. Symonds J. Op. cit. P. 146. Цит. по: Мондимор Френсис Марк. Гомосексуальность: Естественная история / Пер. с англ. Л. Володиной. Екатеринбург: У-Фактория, 2002, с. 77. ISBN 5-94799-085-7

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հևլոկ Էլիս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ավստրալիական կենսագրական · Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10269057 · BIBSYS: 90063803 · BNC: a11649550 · BNE: XX915038 · BNF: 12058547f · CiNii: DA02804235 · CONOR: 40971107, 103850851 · GND: 118681990 · ICCU: RMRV172372 · ISNI: 0000000121297147 · LCCN: n78087633 · LNB: 000163907 · NDL: 00438828 · NKC: nlk20000090852 · NLA: 35062491 · NLG: 160034 · NSK: 000046409 · NTA: 06839893X · NUKAT: n98701652 · PTBNP: 27580 · LIBRIS: 185840 · SUDOC: 028830873 · VIAF: 41861098 · WorldCat VIAF: 41861098 |

 |

 |