Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Շեխեր**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

Աշխարհարգրություն
-----------------

Շեխեր համայնքը տեղաբաշխված է Արցախի հարավարևելյան հատվածում՝ Մարտունի շրջկենտրոնից 45 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 42 կմ հեռավորության վրա։

Համայնքը լեռնային է և ունի 935,1 հա տարածք, որից 513,13 հա գյուղատնտեսական նշանակության է, իսկ 303,96 հա՝ անտառային հողեր։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 750 մ բարձրության վրա։

Շեխեր համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 6 աղբյուրներ` «Ղուզե բաղ», «Օխտն», «Թամամեն», «Հաղթանակ», «Գյոզ» և «Խոզին»։

Պատմություն
-----------

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

Հիմնական հոդված՝ Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում՝ հոկտեմբերի 22-ին Արցախի պաշտպանության բանակի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև Շեխեր գյուղի մատույցներում թեժ մարտեր են սկսվել։ Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության հայտարարության՝ հոկտեմբերի 23-ին Շեղեր գյուղի ու հարակից անտառների տարածքում գրեթե ամբողջ ոչնչացվել են ադրբեջանական զինված ուժերի ստորաբաժանումները։

Բնակչություն
------------

2015 թվականի դրությամբ Շեխեր համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 407 մարդ, կա 110 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 375 | 376 | 363 |
|

Տնտեսություն
------------

Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, մասնավորապես՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

### Պատմական հուշարձաններ

Հիմնական հոդված՝ Շեխերի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Մարտունու շրջան)
Համայնքում հաշվառված է 4 հուշարձան։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 77 աշակերտներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *English Wikipedia community* Wikipedia — 2001.
2. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
3. 1 2 3 4 5 6  «Հակոբ Ղահրամանյան, «Տեղեկատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի», Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.։» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
4. ↑  «Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը». *Ազատություն Ռադիոկայան*. 2020 թ․ դեկտեմբերի 10.
5. ↑  *Թեժ մարտեր են Մարտունու շրջանի Շեխեր և Ջիվանի գյուղերի մատույցներում․* Վահրամ Պողոսյան (արխիվացված)։
6. ↑  Գրեթե լիովին մաքրվել է Շեխեր բնակավայրը՝ իր հարակից անտառներով․ ադրբեջանցիները փորձել են գրոհել Որոտանի ուղղությամբ, (արխիվացված)։
7. ↑  «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների». Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին. `{{cite web}}`: `|archive-date=` requires `|archive-url=` (օգնություն)
8. ↑  Ղահրամանյան, Հակոբ (2015). *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*. Երևան. էջ 259.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Մարտունու շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Մարտունի** |
|  |
| Գյուղեր | Աշան • Ավդուռ • Բերդաշեն • Գիշի • Եմիշճան • Զարդանաշեն • Թաղավարդ • Խերխան • Խնուշինակ • Ծովատեղ • Կաղարծի • Կավահան • Կարմիր Շուկա • Կաքավաձոր • Կոլխոզաշեն • Հաղորտի • Հացի • Հերհեր • Ճարտար • Մաճկալաշեն • Մյուրիշեն • Մուշկապատ • Մսմնա • Ննգի • Նորշեն • Շեխեր • Պառավաթումբ • Ջիվանի • Սարգսաշեն • Սխտորաշեն • Սոս • Սպիտակաշեն • Վազգենաշեն • Վարանդա • Վերին Ճարտար • Քաջավան • Քարահունջ • Քերթ | Հադրութի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |