**«Ոսկե խաղակոշիկ»** *(անգլ․ European Golden Shoe (Boot))*, ֆուտբոլաին մրցանակ հանձնվում է պետությունների ազգային առաջնություններում հանդես եկող լավագույն ռմբարկուներին, ովքեր մտնում են ՈՒԵՖԱ-ի կազմի մեջ։ Առաջին անգամ այն հանձնվել է 1968 թվականին։ 1997 թվականից կազմակերպիչներն են՝ «Ադիդասը» և Եվրոպայի միավորված սպորտային հրատարակությունները *(անգլ․ European Sports Magazines)* ։

Հաղթող է ճանաչվում այն ֆուտբոլիստը, ով ամենաշատ բալերն է հավաքում մեկ խաղաշրջանի ընթացքում։ Այս պահին մրցանակի նվաճողները 33 ֆուտբոլիստներ են, իսկ մրցանակի շնորհման ժամանակահատվածը 38 տարի է (1992-ից մինչ 1996 թթ, խաղակոշիկի հանձնումը դադարեցվել է, սակայն 1997 թ վերականգնվել է )։

Կանոնները
---------

**1968—1991**

Ֆրանսիական «L’Équipe» թերթը համատեղ «Ադիդաս» ընկերության հետ բավականին պարզ կանոններ էր մշակել ․ այն խաղացողը, ով ամենաշատ գոլերը կհեղինակի (անկախ նրանից թե ինչ մակարդակի է առաջնությունը և ինչքան է այն տևում) նա դառնում է հաղթող։ Չնայած բազմաթիվ գրանցված խախտումներին այնուամենայնիվ մրցանակը հանձնվել է մնչև 1991 թվականը։

**1992—1996**

Այս շրջանում մրցանակի հանձնումը դադարեցվել է , կապված Կիպրոսի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի բողոքի հետ, նրանց կարծիքով մրցանակը պետք է ստանար (1991թ․) իրենց առաջնության ռմբարկուն։ Սակայն ոչ պաշտոնական «Ադիդաս» ընկերությունը շարունակում էր հանձնել մրցանակը մինչև 1997 թվականը։

**1997 — այժմ**

1997 թվականին ESM մշակեց նոր հանձնման կարգ։ Այդ օրվանից գործում է մրցանակի հանձնման հետևյալ կարգը՝ գնդակը հաշվարկվում է ֆուտբոլիստի անցկացրած խաղերի քանակով և առաջնության մակարդակով, այսպես լավագույն 5 առաջնությունների համար բազմապատկվում է 2-ով, 6-ից 21-րդ առաջնությունների —1․5 անգամ, իսկ ավելի ցածր առաջնությունների համար — 1։ Այս սխեման ավելի օբյեկտիվ էր, քանի որ յուրաքանչյուր առաջնություն իր մակարդակով տարբերվում է։

Վիճակագրություն
---------------

**Ըստ ակումբների**

| Տեղ | Ակումբ | Մրցանակ |
| --- | --- | --- |
| 1 | Իսպանիա«Բարսելոնա» | 8 |
| 2 | Իսպանիա«Ռեալ Մադրիդ» | 4 |
| 3 | Գերմանիա«Բավարիա» | 3 |
| 4 | Ռումինիա«Դինամո» (Բուխարեստ) | 3 |
| 5 | Պորտուգալիա«Պորտու» | 3 |
| 6 | Անգլիա«Արսենալ» | 2 |
| 7 | Նիդերլանդներ«Այաքս» | 2 |
| 8 | Պորտուգալիա«Բենֆիկա» | 2 |
| 9 | Անգլիա«Լիվերպուլ» | 2 |
| 10 | Պորտուգալիա«Սպորտինգ» (Լիսաբոն) | 2 |
| 11 | ԲուլղարիաԲԿՄԱ (Սոֆիա) | 2 |

(*Բացի աղյուսակում նշված ակումբները ևս 22 ակումբի կազմում հանդես եկող ֆուտբոլիստնոր ստացել են այս մրցանակը*)։

**Ընդհանուր (33)**

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Հայ ազգի Արսեն Ավետիսյանը 1994-1995-ի առաջնության ընթացքում խփել է 39 գնդակ և ճանաչվել ոսկե խաղակոշիկի հավակնորդ , բայց չի ստացել քանի որ այդ տարիներին մրցանակի հանձնումը դադարեցվել էր։
* Լիոնել Մեսսին և Կրիշտիանու Ռոնալդուն չորս անգամ նվաճել են եվրոպական «Ոսկե խաղակոշիկը»։
* Կրիշտիանու Ռոնալդուն առաջին քառակի մրցանակակիրն է , հաղթելով մեկ անգամ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում և երեք անգամ «Ռեալ Մադրիդի» կազմում։
* Լիոնել Մեսսին առաջին եռակի մրցանակակիրն է, 2017թ․-ին նա ստացավ իր չորրորդ մրցանակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Golden Boot ("Soulier d'Or") Awards». *www.rsssf.com*. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 13-ին.
2. ↑  «Մեսսին՝ «Ոսկե խաղակոշիկի» քառակի հաղթող – FCBarcelona.am - ՖԱ Բարսելոնայի ֆան ակումբը Հայաստանում». *FCBarcelona.am - ՖԱ Բարսելոնայի ֆան ակումբը Հայաստանում* (բրիտանական անգլերեն). 2017 թ․ մայիսի 29. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 3-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեսսին՝ «Ոսկե խաղակոշիկի» քառակի հաղթող Արխիվացված 2017-06-03 Wayback Machine