recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Արտավազդ Հակոբի Գրիգորյան** (1920, Խոտ, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Արտավազդ Գրիգորյանը ծնվել է 1920 թվականին, Գորիսի շրջանի Խոտ գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Գորիսի մանկավարժական ուսումնարանը և աշխատել է ուսուցիչ Բարձրավան ու Խոտ գյուղերի դպրոցներում։

Գերմանա-խորհրդային պատերազմի սկզբից Արտավազդը զորակոչվել է բանակ, սովորել հրամանատարական կարճատև դասընթացում և ստացել կրտսեր լեյտենանտի կոչում։ 1942 թվականի նոյեմբերից մասնակցել է Կովկասի պաշտպանությանը Օրջոնիկիձեի ուղղությամբ։ Վիրավորվել է և ապաքինվելուց հետո վերադարձել է զորամաս, որպես վաշտի կոմերիտմիության կազմակերպության քարտուղար Արևմտյան Ուկրաինայի ռազմաճակատից նրան 1943 թվականին ուղարկել են սովորելու ռազմական դպրոցում։ Կարճատև ուսումից հետո նորից մեկնել է մարտի դաշտ։

1944 թվականին Գրիգորյանը նշանակվել է դասակի հրամանատար։ Նրա դասակը ենթարկվել է թշնամու տանկերի հարձակմանը, ծանր դրության մեջ չի նահանջել և շարքից հանել է հինգ տանկ, երեսուն զինվոր և սպա։ Դասակի հրամանատարը ծանր վիրավորվել է և զրկվել ոտքից։ Երկար ժամանակ բուժվել է հոսպիտալներում։ Ցուցաբերած համարձակության ու խիզախության համար Գրիգորյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանով և մի շարք մեդալներով։

1945 թվականի ապրիլին ազատվել է բանակից և վերադարձել հայրենի Խոտ գյուղը։ 10 տարի աշխատել է որպես ուսմասվար։ Մանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց 1955 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1960 թվականին տեղափոխվել է Գորիս և աշխատանքի անցել նախ՝ Գորիսի մանկավարժական ուսումնարանում, ապա՝ քաղաքի № 3 միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։ 1977 թվականի սեպտեմբերից Գրիգորյանը նշանակվել է Գորիսի լուսավորության աշխատողների տան տնօրեն։ Պարգևատրվել է մարտական շքանշաններով և մեդալներով։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Գուրգեն Հակոբի Խնձրցյան** (1925, Ազատան, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գուրգեն Խնձրցյանը ծնվել է 1925 թվականին, Ախուրյանի շրջանի Ազատան գյուղում։ 1942 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։

1943 թվականին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ և ծառայել 197-րդ գվարդիական հակատանկային հրետանային գնդում։ Մասնակցել է Ուկրաինայի, Բելոռուսիայի, Լեհաստանի ազատագրման մարտերին։ Նրա մարտական ուղին սկսվել է Ստալինգրադում և ավարտվել Բեռլինում։ Խնձրցյանը գերմանական Գութսդորֆ գյուղի մոտ աչքի է ընկել որպես խիզախ և անվեհեր մարտիկ։ Պարգևատրվել է «Փառքի 2-րդ աստիճանի շքանշան»-ով։ 1945 թվականի հունվարի 17-ին Խնձրցյանը իր հրանոթով ոչնչացրել է թշնամու զինվորներով լցված սայլակը հետևակի երկու դասակ ու գերի վերցրել երկու զինվոր։ Այս գործողությունների համար արժանացել է «Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշանի»։ Գուրգենը պարգևատրվել է նաև «Խիզախության համար», «Վարշավայի ազատագրման համար», «Բեռլինի գրավման համար» և ուրիշ մեդալներով։

1946 թվականին Խնձրցյանը զորացրվել է, 1960 թվականին ավարտել Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Ֆիզիկա և մաթեմատիկա է դասավանդել Սևանի շրջանի Լճաշեն գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 1968 թվականին ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարության կողմից պարգևատրվել է «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշանով։ Բազմիցս մասնակցել է մանկավարժական հանրապետական ընթերցումներին։

Պարգևներ
--------

* «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան
* «Փառքի 2-րդ աստիճանի շքանշան»
* «Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ
* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մաթևոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկազ Գրիգորի Մաթևոսյան** (1925, Գլաձոր, Հայաստան), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

Կենսագրություն
--------------

Հայկազ Մաթևոսյանը ծնվել է 1925 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Գլաձոր գյուղում։ 1941 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը և աշխատել է Եղեգնաձորի Հորս գյուղի դպրոցում, որպես քիմիայի, կենսաբանության ուսուցիչ։

1943 թվականին Մաթևոսյանը զորակոչվել է բանակ։ Կրտսեր հրամանատարական դպրոցն ավարտելուց հետո ստացել է կրտսեր սերժանտի կոչում և ծառայությունը շարունակել է Անդրկովկասի ռազմաճակատի № 136 պահեստային գնդում։ Մասնակցել է Օրյոլ և Բրյանսկ քաղաքների ազատագրմանը, որպես հրաձգային ջոկի հրամանատար։ Բրյանսկի մոտ վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ, այս անգամ որպես ականանետային դասակի հրամանատար։ 1943 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Մասնակցել է Վիտեբսկ քաղաքի համար մղված մարտերին և մերձբալթյան հանրապետությունների ազատագրմանը։

Մաթևոսյանը իր դասակի մարտիկներով պայթեցրել է Լիտվայի մայրաքաղաք Վիլնյուսից ոչ հեռու գտնվող Ռետավասի երկաթուղային հանգուցը, ժամանակին կատարելով մարտական առաջադրանքը։ Մի քանի օր հետո ծանր վիրավորվել է։ Մարտական առաջադրանքը կատարելու համար Մաթևոսյանը պարգևատրվել է «Փառքի 3-րդ աստիճանի» շքանշանով։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է և ուղարկվել հոսպիտալ։ Ապաքինվելուց հետո զորացրվել է բանակից։

Զորացրվելուց հետո շարունակել է մանկավարժական աշխատանքը։ Նշանակվել է ուսուցիչ Գլաձոր գյուղի դպրոցում։ Մանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց Մաթևոսյանը սովորել և ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի քիմիայի, կենսաբանության ֆակուլտետը, դասավանդել դպրոցներում։ Այնուհետև եղել է Եղեգնաձորի ժողկրթբաժնի մեթոդիստը։ Պատերազմի ավարտից հետո պարգևատրվել է «Աշխատանքային արիության համար» մեդալով։

Պարգևներ
--------

* «Փառքի 3-րդ աստիճանի» շքանշան
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Անուշավան Հարությունի Մարգարյան** (1912, Գանձա, Ախալքալաքի գավառ, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Անուշավան Մարգարյանը ծնվել է 1912 թվականին, Վրացական ԽՍՀ Բոգդանովկայի շրջանի Գանձա գյուղում։ 1918 թվականի մայիսին, թուրքական յաթաղանից մազապուրծ, ծնողներից զրկված, ինքնուրույն է բռնել կյանքի ճանապարհը։ 1923-1933 թվականներին ընդմիջումներով սովորել է հայրենի գյուղի տարրական, ապա կոլերիտ դպրոցներում։ 1931-1933 թվականներին սովորելու հետ միաժամանակ աշխատել է անգրագիտության վերացման դպրոցում։ 1935-1937 թվականներին սովորել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումում։ 1937-1939 թվականներին աշխատել է Հայկական ԽՍՀ Ալավերդու շրջանի (այժմ՝ Թումանյան) Ուզունլարի (Օձուն) միջնակարգ դպրոցում որպես ուսուցիչ, 1939-1941 թվականներին՝ Վրաստանի Բոգդանովկայի շրջանի Դիլիֆի ոչ լրիվ միջնակարգ դպրոցում որպես տնօրեն և պատմության ուսուցիչ։ 1940 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ 1938-1941 թվականներին աշխատել և միաժամանակ սովորել է Թբիլիսիի պետական համալսարանին կից հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի հայկական սեկտորի պատմության ֆակուլտետում։

Հայրենական պատերազմի երկրորդ օրը զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Ծառայել է 47-րդ հրաձգային դիվիզիայի 145-րդ գնդում, որպես շարքային զինվոր,այնուհետև հրաձգային դասակի հրամանատար։ 1941 թվականին նրա զորամասը ընկել է շրջափակման մեջ։ Անուշավանը վիրավոր վիճակում անցել է համակենտրոնացման ճամբարների դաժան փորձությունների միջով։ 1943 թվականի մայիսին Կալինինի մարզ տեղափոխելու ճանապարհին նրան հաջողվում է փախչել։ 1943 թվականի մայիսից մինչև նոյեմբեր մարտնչել է Կալինինի մարզի երկրորդ բրիգադի «Ազատության համար» պարտիզանական ջոկատում։ 1943 թվականին նրա ջոկատը միացել է Խորհրդային կանոնավոր բանակին, ծառայությունը շարունակել է 200-րդ դիվիզիայի 661-րդ գնդում, որտեղ էլ վիրավորվել է։ Արիության համար պարգևատրվել է մարտական Փառքի երրորդ աստիճանի, Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշաններով և մեդալներով։

1945 թվականին Անուշավանը զորացրվել, և աշխատանքի է անցել հայրենի Գանձա գյուղի միջնակարգ դպրոցում, որպես պատմության և աշխարհագրության ուսուցիչ։ 1970 թվականին Մարգարյանը տեղափոխվել է Երևան։ 1972 թվականից աշխատել է Երևանի էքսկուրսիաների և ճանապարհորդությունների բյուրոյում։

Պարգևներ
--------

* Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Գրոս Լեսեն** (գերմ.՝ Groß Lessen ), բնակավայր Գերմանիայի Դաշնության Ստորին Սաքսոնիա նահանգի Դիփոլցի մարզի Զուլինգեն քաղաքում։ Ունի 640 բնակիչ։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Գրոս Լեսենը գտնվում է Զուլինգեն քաղաքից 4,5 կիլոմետր հեռավորության վրա դեպի հարավ- արևմուտք։ Սահմանակից է Քլայն Լեսեն (գերմ.՝ Klein Lessen), Ռաթլոսեն (գերմ.՝ Rathlosen), Վոլշտրեկ (գերմ.՝ Wohlstreck), Շվերինգհաուզեն (գերմ.՝ Schweringhausen), Ֆարել (գերմ.՝ Varrel) և Վերբլեք (գերմ.՝ Wehrbleck) բնակավայրերին։ 
Արևմուտքում Քլայն Լեսենից բաժանվում է Քլայն Աուէ (գերմ.՝ Kleine Aue)
 գետակով, որը հանդիսանում է Գրոս Աուէ գետի ձախ վտակը։

Պատմություն
-----------

Գրոս Լեսենը հանդիսանում է Զուլինգեն քաղաքի հինգ ամենահին բնակավայրերից մեկը։ Սակայն որպես վարչական տարածք հաստատված է 1974 թվականի մարտի 1-ից։ 
2016 թվականին Գրոս Լեսենը նշում է իր 750- ամյակը։ 
Գրոս Լեսենի ղեկավարն է Ֆրիդհելմ Հարթկամփը։

Տնտեսական կառուցվածք
--------------------

Տարրական դպրոց
Գրացկե հացի փուռ
Հրշեջ կետ
Գրոս Լեսենը ունի տարրական դպրոց, որտեղ սովորում են աշակերտներ նաև հարակից բնակավայրերից։ Ունի կամավոր հրշեջ ջոկատ, սպորտային ակումբ, կամավոր երկրապահ ջոկատ, հրաձգարան, գյուղական ակումբ և երգչախումբ։

Ճանապարհային դիրք
-----------------

Գրոս Լեսենը ունի հարմար ճանապահային կապվածություն։ Նրանից 39 կիլոմետր դեպի արևմուտք անցնում է համար 1 գլխավոր մայրուղին։ 3 կիլոմետր դեպի հյուսիս- արևելք անցնում է Բասումը Զուլինգենին կապող համար 61 մայրուղին, իսկ 0.5 կիլոմետր դեպի հարավ՝ համար 214 մայրուղին, որը կապում է Դիփոլցը Նիմբուրգին։
Գրոս Լեսենում փողոցները չունեն անուններ, որն էլ ստեղծում է մի շարք անհարմարություններ փոստատարների, առաքիչների և այցելուների համար։ 
Գրոս Լեսենում կա երկաթուղային կայարան Նինբուրգ-Զյուլինգեն գծի վրա, որը կառուցվել է 1923 թվականին, սակայն նրա մի հատվածը (Զուլինգեն-Դիփոլց) այժմ նախատեսված է միայն բեռնափոխադրումների համար, իսկ կայարանի շենքը հանդիսանում է մասնավոր սեփականություն։

Տնտեսություն
------------

Գրոս Լեսենում հիմնականում զբաղվում են մենատնտեսությամբ։ Բնակավայր ունի հացի փուռ, դարբնոց, փայտամշակման արհեստանոց։ Կան ֆերմերային տնտեսություններ, որոնք զբաղվում են հողագործությամբ, ձիաբուծությամբ, խոզաբուծությամբ։ Մասնագիտությունները հիմնականում հանդիսանում են ընտանեկան, որոնք փոխանցվում են սերնդե սերունդ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Statistisches Bundesamt (Hrsg.): Historisches Gemeindeverzeichnis für die Bundesrepublik Deutschland. Namens-, Grenz- und Schlüsselnummernänderungen bei Gemeinden, Kreisen und Regierungsbezirken vom 27. 5. 1970 bis 31. 12. 1982. W. Kohlhammer GmbH, Stuttgart und Mainz 1983, ISBN 3-17-003263-1, S. 189.
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 28-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 1-ին.
3. ↑  Ortsrat Groß Lessen

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրոս Լեսեն Արխիվացված 2015-12-01 Wayback Machine
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ստալինա Խորենի Ասրյան** (սեպտեմբերի 11, 1973, Բաքու- մարտի 20, 1993, Հակոբ Կամար գյուղ Մարտակերտի շրջան), բուժքույր, արցախյան պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ստալինա Ասրյանը ծնվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, Բաքու քաղաքում։ 1980 թվականին ընդունվել է միջնակարգ դպրոց։ 8-րդ դասարանից կրթությունը շարունակել է հաշվիչ մեքենաների ուսումնարանում։ 1992 թվականին ընդգրկվել է Սամվել Հարությունյանի պաշտպանական գումարտակի կազմում՝ որպես բուժքույր։ Գումարտակի կազմում մասնակցել է մի Դրմբոն, Չլդոոն, Ջանյաթաղ, Մաղավուզ, Չափար գյուղերի ինքնապաշտպանական և Շուշիի, Լաչինի շրջանների ազատագրման մարտական գործողություններին։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Կճողուտ գյուղի ազատագրման ժամանակ ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո նորից շարք է վերադարձել։ Զոհվել է 1993 թվականի մարտի 20-ին Հակոբ Կամարի գյուղի ազատագրման ժամանակ։ Հուղարկավորվել է Ստեփանակերտի հուշահամալիրում։

Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» և «Մայրական երախտագիտություն` Արցախի քաջորդիներին» մեդալներով։

Ամեն տարի Ստեփանակերտ քաղաքում տեղի է ունենում շախմատի հուշամրցաշար՝ նվիրված Ստալինա Ասրյանի հիշատակին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  One, Studio. «Բոլոր ժամանակների հայ ազգային հերոսները (Photo)». *www.slaq.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 10-ին.
2. ↑  «Շախմատի հուշամրցաշար՝ նվիրված արցախյան ազատամարտի մասնակից Ստալինա Ասրյանին | Արցախի Հանրային Հեռուստառադիո». *www.artsakh.tv*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 10-ին.
3. ↑  «Շախմատի հուշամրցաշար`նվիրված ազատամարտիկ Ստալինա Ասրյանին | Արցախի Հանրային Հեռուստառադիո». *www.artsakh.tv*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 10-ին.

Աղբյուրներ
----------

* ԱՐՑԱԽԻ ՀԵՐՈՍ ՀԱՅ ԿԱՆԱՅՔ Արխիվացված 2016-04-23 Wayback Machine

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Գառնիկ Սենեքերիմի Մկրտչյան** (1924, Քասախ, Երևանի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գառնիկ Մկրտչյանը ծնվել է 1924 թվականին, Ապարանի շրջանի Քասախ գյուղում։ Սովորել է Քասախի յոթնամյա, ապա՝ Քուչակի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1941 թվականին։ 1941 թվականի սեպտեմբերին Գառնիկն աշխատանքի է անցել Զովունիի յոթնամյա դպրոցում՝ որպես ուսուցիչ։ 1942 թվականի օգոստոսին մեկնել է Բաքու՝ հետևակային ուսումնարանում սովորելու։

1942 թվականին Մկրտչյանը մեկնել է ռազմաճակատ։ 1943 թվականին Հյուսիսային Կովկասում դեպի Սալսկ և Բատայսկ մարտերով թշնամու դեմ մարտնչելով, նրա ջոկը առաջ է շարժվել։ Մարտերից մեկի ժամանակ Գառնիկը վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո ուղարկվել է կապավորների հատուկ դպրոց։ 1942 թվականին Մկրտչյանը պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։ 1944 թվականի մայիսի վերջերին զորամասի հետ փոխադրվել է Լենինգրադյան ռազմաճակատը։ Լենինգրադից ոչ հեռու՝ Վիբորգ քաղաքի շրջանում թշնամու դեմ մղված մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1944 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Արևելյան Պրուսիայում մղված մարտերում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշանով, իսկ Քյոնիգսբերգի գրավման ժամանակ ցուցաբերած խիզախության համար՝ Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշանով։ 1945 թվականի հուլիսի սկզբներին Մկրտչյանը փոխադրվել է Մոնղոլիա, մասնակցել ճապոնական բանակի ջախջախմանը։

1946 թվականին զորացրվել է հայրենի գյուղ, նշանակվել դպրոցի ուսմասվար։ 1952-1965 թվականներին եղել է Ապարանի շրջանի Քասախ գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ Այդ տարիներին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**GoPro** ապրանքանիշ (մինչև 2014 թվականի փետրվարը Woodman Labs inc Սան Մատեո, Կալիֆոռնիա)։ GoPro նշանի տակ արտադրվում են սպորտային տեսախցիկներ և աքսեսուառներ դրանց համար, նախատեսված ակտիվ սպորտի և հանգստի համար։

Լայն տարածում ունեն պռոֆեսիոնալների շրջանում։ Կարող է տեղադրվել կենդանիների վրա նրանց կյանքը ուսումնասիրելու համար։ Որպես կանոն տեսախցիկը ամրացնում են գլխին, բայց աքսեսուարների միջոցով այն կարելի է ամրացնել մարմնի ցանկացած հատվածին։

GoPro HERO տեսախցիկները
-----------------------

Ներկայումս վաճառվում է երեք տեսակի տեսախցիկ առանց տեսափնտրիչի։ Տեսախցիկի առջևի հատվածում կա մոնոխռոմային, հեղուկբյուրեղային էկրան, որը տեղեկացնում է տեսանկարահանման ձևաչափի մասին տեսախցիկը վաճառվում է թափանցիկ HD տուփում, որը կարող է դիմանալ հարվածների և մինչև 30 մ ընկղմման Տեսախցիկի չափսերը առանց տուփի 42x60x30 մմ (HERO2)։

GoPro HERO 3
------------

2012 թվականի նոյեմբերին թողարկվել է «HERO3» տեսախցիկների մոդելը։ Այդ մոդելը վաճառվում է երեք տարբերակով. White, Silver և Black։ Բոլոր տարբերակներում օգտագործվում են wi-fi, մոդուլներ և micro-SD քարտեր և լավացված է ձայնի որակը HERO2-ի համեմատ։Տեսախցիկների ամենաթանկ տարբերակը` Black կարող է նկարահանել վիդեո 4K 15 կադր/վայրկյան ձևաչափով և լուսանկարել 12 MP 30 կադր/վայրկյան արագությամբ։ Silver-ը պահպանել է նախկինի`HD HERO2 բոլոր ֆունկցիաները, բայց դարձել է ավելի փոքր ու թեթև։ White սկզբնական տարբերակում լուսանկարների ձևաչափը իջեցվել է մինչև 5MP և արագությունը մինչև 30 կադր վայրկյան, ինչպես ավելի հին` HERO HD տարբերակում։ Ամենաթանկ մոդելի գինը կազմում է 500 եվրո. G HERO 3+։

2013 թվականին GoPro-ներկայացրել է նոր մոդել HERO3+, հասանելի Black Edition և Silver Edition տարբերակներում։ Black Edition տարբերակը (արժեքը $399.99) ունի նկարահանման վիդեո ռեժիմներ 1440p48, 1080p60, 960p100 և 720p120, նաև 4Kp15 և 2.7Kp30 և կարող է լուսանկարել 12-մեգափիքսելանոց լուսանկարներ մինչև 30 կադր/վայրկյան։ Black Edition-ը նույնպես ներառում է ղեկավարում Wi-Fi-ի միջոցով։ Silver Edition (արժեքը $299) ունի վիդեոռեժիմներ 1080p60 և 720p120 և կարող է լուսանկարել 10-մեգափիքսելանոց լուսանկարներ։

GoPro HERO 4 Session
--------------------

Նոր տեսախցիկը ունի նույն աքսեսուառները ինչ որ նախկին մոդելները։ Վաճառքը սկսվել է հունիսի 12-ին 399,99 դոլար սկզբնական գնով և երկու տարբերակով սովորական և սյոռֆեռների համար։
HERO4 Session։

* Լուսանկարների ձևաչափը — 8 մեգապիքսել, վիդեո — 720p100, 1080p60 և 1440p30։
* 2 խոսափող։
* չարսեր 42 × 59 × 29 մմ։
* քաշը 74 գրամ։

* GoPro drone KarmaGoPro drone Karma
* GoPro Hero 4 Silver EditionGoPro Hero 4 Silver Edition
* GoPro drone KarmaGoPro drone Karma

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  The Wall Street Journal Features GoPro. Gopro.com
4. ↑  GoPro’s Hero 4 Session is its smallest camera ever | The Verge
5. ↑  GoPro представила HERO4 Session с новым дизайном — Look At Me — MAG — поток «Новости»

Արտաքին հղումներ
----------------

* gopro.com
* GoPro  էջը Յություբ տեսահոսթինգում
* Создатель камеры GoPro Николас Вудман на «ForbesTV»
* Обзор GoPro HERO4 Session HI-TECH MAIL.RU կայքում։
**Հին Հայաստանի գլխավոր ճանապարհներ**, ցամաքային և ջրային ճանապարհներ Հին Հայաստանում, որոնց միջոցով տեղի է ունեցել հաղորդակցություն։ Հայաստանի համար առաջնակարգ նշանակություն են ունեցել ցամաքային ճանապարհները։ Նա իր աշխարհագրական դիրքով կարևոր կապող օղակ և կամուրջ է եղել Հնդկաստանի ու Պարսկաստանի և Սև ու Միջերկրական ծովերի, ինչպես նաև Միջագետքի և Սև և Կասպից ծովերի միջև։ Իայկական լեռնաշխարհն ունեցել է ստրատեգիական-քաղաքական նշանակություն։

VI դարում և հետագայում Դվինց դուրս էին գալիս հինգ գլխավոր ճանապարհներ, որոնք տրված ե «Մղոնաչափք»ում, նաև Ղևոնդ Ալիշանի մոտ։ 
Առևտրի և հաղորդակցության Հայաստանն արտակարգ դեր է ունեցել մանավանդ IX դարի վերջերից մինչև մոնղոլական արշավանքն ընկած շրջանում։ Հայկական լեռնաշխարհը, գտնվելով Արևելքի և Արևմուտքի միջև, հանդիսացել է նրանց կապող օղակը։

Արտաշեսյանների և Արշակունիների ժամանակաշրջան
--------------------------------------------

Արտաշեսյանների և Արշակունիների թագավորության մեջ մտնող ծայրագավառները (Փայտակարան, Տայք և այլն), որոնք մոտ էին Կասպից և Սև ծովերին, հաճախ դուրգս էին գալիս Հայկական պետության շրջանակներից և, տնտեսական, առևտրական ու կուլտուրական առումով լինելով համեմատաբար թույլ զարգացած, շատ թե քիչ ուժեղ ազդեցություն չէին կարողանում երկրի ընդհանուր դրության վրա։

Ցամաքային ճանապարհներ
---------------------

Հայաստանի համար առաջնակարգ նշանակություն ունեցող ճանապարհները ցամաքային ճանապարհներն էին, իսկ նրանց ուղղությունները և հարմար լինելն էլ կախված էր տվյալ շրջանի ռելիեֆից ու տեղական այլ պայմաններից։ Այն շրջանում, որտեղ ռելիեֆը լեռնային է, ճանապարհները դժվարամատչելի էին, և փոխադրական ամենալավ միջոցներն այդպիսի վայրերում հանդիսանում էին բեռնակիր անասունները՝ ձի, ջորին, էշը։
Ավելի տափարակ վայրերում՝ սարահարթերում և դաշտերում, գետերի լայն ու խոր ձորերում, ճանապարհներն այնքան հարմար էին որ նրանցով անցնում էին անիվավոր փոխադրական միջոցները։ Փոքրաթիվ դաշտային ճանապարհները մի դաշտից մյուսին անցնելիս հանդիպում էին լեռնային բարձր շղթաների՝ անցնելով վերջիններիս համեմատաբար հարմար անցքերով՝ լեռնանցքներով։ Հայկական լեռնաշխարհի լեռնանցքներն ունեն մոտ 1200-2000 մ բարձրություն (ծովի մակերևույթից), ձմռանը ծածկվում են խոր ձյունով, և նրանց մեծագույն մասը դառնսւմ է բոլորովին անանցանելի։
Հաղորդակցության ուղիները Արցախ, Սյունիք, Գուգարք, Սասուն, Մոկք, Չորրորդ Հայքի որոշ շրջաններում եղել են գլխավորապես նեղ ու փոքրիկ լեռնային կածանները
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թ.Խ.Հակոբյան, Ուրվագծեր Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, Երևան, 1960
Կոմպակտ բարձրախոս
**Բարձրախոս**, խոսքի, երաժշտության և այլ հնչյունների վերարտադրման էլեկտրաձայնային կամ մեխանիկական սարք։ Բաղկացած է էլեկտրամեխանիկական (ձայնային հաճախականության էլեկտրական տատանումները փոխակերպում է դիաֆրագմայի մեխանիկական տատանումների) և մեխանիկաձայնային (դիաֆրագմայի մեխանիկական տատանումները փոխակերպում է ձայնային դաշտի) համակարգերից։ Բարձրախոսները լինում են էլեկտրադինամիկ (դինամիկ), էլեկտրական, պնեմատիկ, կոնդենսատորային, էլեկտրամագնիսական։ Լայն կիրառություն ունեն ձայնի վերարտադրման բարձրորակ հնչեղությամբ օժտված էլեկտրադինամիկ բարձրախոսները, որոնցում ձայնային հաճախականության հոսանքը շրջահոսում է հաստատուն մագնիսական դաշտում տեղավորված կոճը։ Կոճը տատանվում է իր առանցքի ուղղությամբ, իսկ կոճին միացված կոնաձև դիֆուզորը ճառագայթում է ձայնային ալիքներ։ Էլեկտրադինամիկ բարձրախոսների նոմինալ հզորությունը 0,025-ից մինչե 100 վա է, իսկ վերարտադրման հաճախականության շերտը՝ 50-ից մինչև 12000 հց։ Պիեզոէլեկտրական բարձրախոսները հիմնված են հակադարձ պիեզոէլեկտրական էֆեկտի վրա։ Ձայնային հաճախականության փոփոխական լարումը պիեզոտարրի մեջ առաջացնում է համապատասխան մեխանիկական ձևափոխություն, որը փոխանցվում է կոնաձև դիֆուզորին։ Պնեմատիկ բարձրախոսներում ձայնային թույլ տատանումները ուժեղացվում են կոմպրեսորի առաջացրած օդային ուժեղ հոսքի մեխանիկական մոդուլացմամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 329)։*  |
**Ալոյի կող ամրոց**, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Վաղաշեն գյուղից 3 կմ հարավ-արևելք, Վարդենիսի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջին։

Ալոյի կող ամրոցը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակում։ Այն ունեցել է ավելի մեծ տարածություն քան Քրդի կող ամրոցը, որը գտնվում է ոչ հեռու՝ մոտ կես կիլոմետր հեռավորության վրա։
Ամրոցի միջնապարիսպը այն բաժանել է երկու հավասար մասերի` արևելյան և արևմտյան։ Մուտքը գտնվել է արևմտյան հատվածում, որի երկու կողմերում նկատելի են քարաբուրգերի մնացորդներ։
Ամրոցում և նրա տարածքում պահպանվել են բազմաթիվ կացարանների ավերակներ, իսկ դեպի հարավ` վարելահողերում առկա քարակույտերը վկայում են, որ այստեղ ևս եղել է մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակի դամբարանադաշտ։
Վերլուծելով ամրոցի վերաբերյալ պահպանված փաստերը, կարելի է վստահորեն ասել, որ դրանք լինելով տեղական նշանակության կառույցներ, հաջողությամբ իրականացրել են իրենց վերապահված պաշտպանական գործառույթները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  hushardzantest. «ԱՄՐՈՑ ԱԼՈՅԻ ԿՈՂ, ԱՄՐՈՑ ՔՐԴԻ ԿՈՂ». *Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության* (ամհարերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**Սիմոնա Հերման** (ռումիներեն՝ Simona Gherman, ապրիլի 12, 1985(1985-04-12), Բուխարեստ, Ռումինիա), ռումինացի սուսերամարտիկը աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Սիմոնան ծնվել է 1985 թվականին Բուխարեստում։ 2004 թվականին նա նվաճել է աշխարհի պատանեկան առաջնության բրոնզե մեդալ։ 2008 և 2009 թվականներին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն, 2010 թվականին՝ աշխարհի չեմպիոն։ 2011 թվականին Սիմոնան կրկին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։

2011 թվականի օգոստոսին Սիմոնան ամուսնացել է Դրագոս Հերմանի հետ և կրել «Հերման» ազգանունը։ 2011 թվականին նրա շնորհիվ Ռումինիայի հավաքականը կրկին դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ 2012 թվականին Սիմոնան առաջին անգամ անհատական առաջնությունում դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն (ռումինացիները թիմային առաջնությունում արծաթե մեդալ են նվաճել), սակայն Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերում նա գրավել է ընդամենը 6-րդ տեղը։ 2014 թվականին թիմային պայքարում Սիմոնան դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ անհատական առաջնությունում՝ բրոնզե մեդալակիր։ 2015 թվականին նա դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն, թիմային պայքարում նվաճել է աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալ, իսկ Եվրոպական խաղերում նվաճել է ոսկե և բրոնզե մեդալներ։ 2016 թվականին Սիմոնան անհատական առաջնությունում դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ թիմային պայքարում զբաղեցրել երրորդ տեղը։

2013 թվականի դեկտեմբերին Հերմանը դուստր է ունեցել, որին անվանել է Իոանա Թեոդորա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Roxana Fleșeru (2011 թ․ նոյեմբերի 16). «Povestea unui titlu mondial». *Gazeta Sporturilor* (ռումիներեն).
2. ↑  Roxana Fleșeru (2014 թ․ ապրիլի 17). «Simona Gherman revine în competiţiile oficiale după ce a devenit mamă». *Gazeta Sporturilor* (ռումիներեն).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Profile at Nahouw
* Profile Արխիվացված 2014-11-13 Wayback Machine at the European Fencing Confederation

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիմոնա Հերման» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | EFC · FIE · Olympic Channel · ՄՕԿ |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աիդա Արշալույսի Բաբաջանյան** (դեկտեմբերի 12, 1958(1958-12-12), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Թբիլիսիի պետական խորեոգրաֆիայի ուսումնարանում։ 1981-1987 թթ. աշխատել է վրացական պետական համույթում, 1988 թվականից՝ Վրաստանի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական թատրոնում։ Խաղացած ներկայացումներն են՝

* «Խաթաբալա»
* «Բացեք ձեր աչքերը»
* «Հիմարից հիմարը»
* «Չարլեի մորաքույրը»
* «Պատուհանից դուրս գարուն է» («Լավագույն դերասանուհի» և Վարդան Աճեմյանի անվան մրցանակներ)

1996 թ. տեղափոխվել է Երևան և 1997 թվականից աշխատում է Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում։ Խաղացած ներկայացումներն են՝

* «Հին աստվածներ»
* «Եզոպոս»
* «Բերնարդա Ալբայի տունը»
* «Ոտքի՛, դատարանն է գալիս»
* «Տրամվայ ցանկություն»
* «Ես մի ծառ եմ ծիրանի»

Ֆիլմագրություն
--------------

«Փսիխոպատ», 2000

«Անառակ որդու վերադարձը», 2007

«Դժբախտ երջանկություն», 2009

«Դիմակահանդես», 2009-2010

«Եզրագծից այն կողմ», 2011

«Դժվար ապրուստ», 2011-2013

«Հարազատ թշնամի», 2013-2015

«Որոգայթ», 2015

«Առաջնորդները», 2015-2017

«Անհասցե ծնվածները», 2019-2020

«Սարի աղջիկ», 2020-2021

«Կույր աշխարհ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Ես մի ծառ եմ ծիրանի»». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 14-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Ական լիճը և Օական լեռը
**Օական** կամ **Օական լեռ** (ճապ.՝ 雄阿寒岳), ակտիվ հրաբուխ Ական հրաբխային շղթայում՝ Հոկայդո, Ճապոնիա։

Աշխարհագրություն և երկրաբանություն
----------------------------------

Օական լեռը գտնվում է Ականի կալդերայում, Ական լճի հյուսիս-արևելքում։ Հրաբուխը բարձրանում է մոտ 900 մ շրջակա տեղանքից և 1370 մ բարձրություն ծովի մակարդակից։ Հրաբխային կոնը մոտ 8 կիլոմետր տրամագիծ ունի։ Գագաթին կա երեք խառնարան։ Կիտանակահարա (ճապ.՝ 北中腹), մոտ 800 մ բարձրության վրա կա ֆումարոլ։ Հրաբուխը հիմնականում պատրաստված է ոչ ալկալային մաֆիկ հրաբխային ապարից։ Հիմնական ապարների տեսակներն են անդեզիտն և դացիտը։

Օական լեռը առաջացել է ուշ պլեյստոցենում ՝ պեմզա գցելով Մինամիսիկատայում։ Դրանից հետո շարունակական լավայի հոսքերը կազմել են հրաբխի հիմնական մասը։ Իր կյանքի վերջին փուլում մակաբույծ հրաբուխը գագաթին ձևավորեց սառած լավայից կազմված գմբեթ։

Ըստ իր անվան և տեղական լեգենդի՝ Օական լեռը Ական լճի մյուս ափին գտնվող Մեական լեռան արական սեռի նմանակն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hunt, Paul (1988). «32: Climbing an Active Volcano: Meakan-dake (雌阿寒岳)». *Hiking in Japan: An Adventurer's Guide to the Mountain Trails* (First ed.). Tokyo and New York: Kodansha International. էջեր 195–200. ISBN 0-87011-893-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Oakandake - Ճապոնիայի օդերևութաբանական գործակալություն (in Japanese)
* Oakan Dake - Ճապոնիայի երկրաբանական ծառայություն
* Ական՝ Համաշխարհային հրաբխային ծրագիր - Սմիթսոնյան հաստատություն
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռոքսանա Ռուբենի Բաբայան** (մայիսի 30, 1946(1946-05-30), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի խորհրդային և ռուսական էստրադայի երգչուհի, թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստուհի, «Еди́ная Росси́я» կուսակցության անդամ։

Ռուս դերասան Միխայիլ Դերժավինի կինն է։

Կենսագրություն
--------------

Ռոքսանա Բաբայանը ծնվել է 1946 թվականին Տաշքենդում։ Հայրական կողմը Ղարաբաղից է, ապրել են Շուշիում։ Ռոքսանան 1970 թվականին ավարտել Տաշքենդի ինստիտուտը և դարձել երկաթգծի ինժեներ։ Սովորելու տարիներին ինստիտուտում ձևավորվել է ջազ նվագախումբ, որի մեներգչուհին եղել է Ռոքսանան։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո եղել է Երևանում՝ երգել Կոնստանտին Օրբելյանի խմբում։ 1974 թվականին համագործակցելու առաջարկ է ստացել Մոսկվայից և ընդգրկվել «Երկնագույն կիթառներ» անսամբլի կազմում։ Ռոքսանա Բաբայանի համար երգեր են գրել Վյաչեսլավ Դոբրինինը, Գեորգի Գարանյանը, Իլյա Ռեզնիկը։ 70-ականների վերջերին Ռոքսանա Բաբայանը տեղ էր զբաղեցնում խորհրդային վեց ամենահեղինակավոր երգիչների շարքերում։ 80-ականների սկզբին «Մելոդյա» ֆիրման թողարկեց երգերի տասնմեկ ձայնասկավառակ։ 1987 թվականին Բաբայանն արժանացավ վաստակավոր, իսկ 1999 թվականին՝ ժողովրդական արտիստի կոչմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոքսանա Բաբայան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 8357154260494124480004 · WorldCat VIAF: 8357154260494124480004 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Երեմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մովսես Անդրանիկի Երեմյան** (հոկտեմբերի 12, 1992(1992-10-12), Երևան, Հայաստան), հայ դերասան։ Ավարտել է Երևանի Իսակովի անվան № 132 դպրոցը (2009)։ 4 տարեկան հասակից հաճախել է լատինա-ամերիկյան պարերի, արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, դարձել է Հայաստանի հնգակի, անդրկովկասի եռակի չեմպիոն։

Գործունեություն
---------------

Մասնակցել է մի շարք գեղեցկության մրցույթների և դարձել հաղթող։ Սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի երաժշտական թատրոնի դերասանի ֆակուլտետում։ 2010 թվականին մեկնել է Դոմինիկյան Հանրապետություն, որտեղ մասնակցել է «Mister Universe Model» մրցույթին և արժանացել «Mister Friendship» մրցանակին։

2011 թվականին Բուլղարիայում մասնակցել է «Best Model of the World» համաշխարհային մրցույթին և հայտնվել լավագույն 20-ի մեջ։ 2012 թվականին նկարահանվում է Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության «Գեներալի աղջիկը» հեռուստասերիալում։

Անձնական կյանք
--------------

2017 թվականին Մովսեսը ամուսնացել է Աննա Սիմոնյանի հետ։ Աննան նույնպես նկարահանվել է Նռան հատիկ հեռուստասերիալում։

Ընտանիք
-------

Ունի մեկ եղբայր և մեկ քույր. եղբայրը՝ Էդուարդ Երեմյան, քույրը՝ Մարիա Երեմյան։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Թվական | Վերնագիր | Դեր |
| --- | --- | --- |
| 2010 | «Ուսանողներ» | Խորեն |
| 2012-2013 | «Գեներալի աղջիկը» | Ալեքսանդր |
| 2014 | «Աին 911» |  |
| 2014 | «Ամնեզիա» | Ռոման |
| 2014 | «Խաղ իմ կանոներով | Դավիթ Մարտիրոսյան |
| 2015-2016 | «Ուրիշի հոգին» | Գոռ |
| 2017-2019 | «Նռան հատիկ» | Միկա |
| 2018 | «Վերջին գործարքը» | Տիգրան |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մովսես Երեմյան(չաշխատող հղում)
2. ↑  Մովսես Երեմյանն ու Անի Երանյանը խաղում են իրենց կանոններով
**Ռոբերտ Գրին** (անգլ.՝ Robert Greene, մայիսի 14, 1959(1959-05-14), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հոգեբանության և հասարակությունում ու քաղաքականությունում իշխանության գործման, ինչպես նաև ռազմավարական մտածելակերպի և գայթակղման օրենքների մասին հանրամատչելի-հրապարակախոսական գրականության ամերիկացի հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1959 թվականին Լոս Անջելեսում՝ հրեական ընտանիքում։ Որոշ ժամանակ ուսանել է Բերքլիի համալսարանում, ավարտել է Վիսկոնսին-Մեդիսոն համալսարանը, ստանալով արվեստի բակալավրսի աստիճան և «դասական գրականություն և համեմատական լեզվաբանություն» մասնագիտությունը։

Ուսումը ավարտելուց հետ խմբագիր և հեղինակ է աշխատել մի քանի հրատարակչություններում, մասնավորապես գրել է *Էսքվայր* ամսագրի համար։ Հոլիվուդում կինոսցենարիստի անհաջող կարիերայից և, իր խոսքերով, ութսուն տարբեր զբաղմունքներից, հետո Գրինը 1990-ականների կեսերին սկսում է գրել իր հանրաճանաչ *Իշխանության 48 օրենքները* գիրք։ 1995 թվականին Գրինը սկսում է զբաղվել Վենետիկի մոտ գտնվող «Ֆաբրիկա» անունով արվեստների դպրոցի կազմակերպմամբ, որտեղ էլ ծանոթանում է իր ապագա գրքի համահեղինակ կոնցեպտ-դիզայներ Յոսթ Էլֆերզի հետ։ Գիրք շուտով բեսթսելլեր է դառնում ԱՄՆ-ում (վաճառվել է ավելի քան 800 հազար օրինակ) և աշխարհում (թարգմանվել է ավելի քան 21 լեզվի, վաճառվել է մեկ միլիոնից ավելի օրինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  SNAC — 2010.
2. 1 2
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  «Հոդված ռոբերտ Գրինի մասին *Highbeam Business* գործնական պորտալում». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11687198 · BNE: XX1393842 · BNF: 16164869j · CiNii: DA0655588X · EGAXA: vtls003977700 · GND: 12135279X · ICCU: SBLV133747 · ISNI: 0000000116788697 · LCCN: n98073126 · LNB: 000054042 · NDL: 00865265 · NKC: utb2015856321 · NLA: 60031725 · NSK: 000476313 · NTA: 173572812 · NUKAT: n2004077431 · PTBNP: 611673 · РГБ: 000004640 · LIBRIS: 319665 · SUDOC: 144921766 · VIAF: 79450809 · WorldCat VIAF: 79450809 |

 |

 |
**Գուրգեն Գարեգինի Մովսիսյան** (1915, Քյորփալու, Էջմիածնի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գուրգեն Մովսիսյանը ծնվել է 1915 թվականին, Էջմիածնի շրջանի Արշալույս գյուղում։ 1933 թվականին ավարտել է Էջմիածնի միջնակարգ դպրոց և զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ։ Աշխատանքի է նշանակվել Եղեգնաձորի շրջանում, Ագարակաձոր, Շատին գյուղերի դպրոցներում եղել է ուսմասվար, դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։ 1935-1939 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը և զորակոչվել է բանակ։

1942 թվականին Մովսիսյանը մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին։ Պարգևատրվել է «Խիզախության համար» և «Ստալինգրադի պաշտպանության համար մեդալներով։ Մասնակցել է նաև 87-րդ գվարդիական հրետանային դիվիզիայի 192-րդ գվարդիական հրետգնդում Քյոնիգսբերգի գրավմանը։ Պարգևատրվել է «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և «1941-1945 թթ. Հայրենական պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով և շնորհակալագրերով։ 1944 թվականին, մարտի դաշտում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1945 թվականի ամռանը զորամասի կազմում տեղափոխվել է Հեռավոր Արևելք, մասնակցել իմպերիալիստական Ճապոնիայի ջախջախմանը։ Պարգևատրվել է «Ճապոնիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալով։

Պատերազմի ավարտից հետո զորացրվել է և Երևանի№ 37 և 54 միջնակարգ դպրոցներում դասավանդել հայոց լեզու և գրականություն։ Աշխատել է նաև «Խորհրդային դպրոց», «Ավանգարդ» թերթերում և «Խորհրդային գրականություն» ամսագրում։

Մովսիսյանը եղել է անհատական թոշակառու, Մեծ հայրենականի և աշխատանքի վետերան, 21-րդ բանակի վետերանների խորհրդի անդամ։

Պարգևներ
--------

* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար մեդալ
* «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» մեդալ
* «Ճապոնիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Գաբրիել Մովսեսի Մարգարյան** (1901, Մարգարա, Էջմիածնի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1956, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1956): Հայաստանում առաջինն է կատարել տրոպիկական հիվանդություններով պայմանավորված սակավարյունությամբ հիվանդ երեխաների արյան փոխներարկում։

Կենսագրություն
--------------

Գաբրիել Մարգարյանը ծնվել է 1901 թվականին Մարգարա (այժմ՝ ՀՀ Արմավիրի մարզում) գյուղում։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1936-1941 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանկական հիվանդությունների կլինիկայում։ Հայրենական պատերազմի (1941-1945) տարիներին եղել է ռազմադաշտային հոսպիտալի ներքին հիվանդությունների բաժնի պետ, 1947-1956 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանկական հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ։ Եղել է Հայաստանի մանկաբույժների գիտական ընկերության նախագահ, առողջապահության նախարարության գլխավոր մանկաբույժ։

Աշխատանքները վերաբերում են երեխաների մոտ կալա ազար (լեշմանիոզ) հիվանդության ուսումնասիրությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 57։
**Հազարապետ Երվանդի Գասպարյան** (1918, Նոր Բայազետ - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944)։

Կենսագրություն
--------------

Հազարապետ Գասպարյանը ծնվել է 1918 թվականին, Նոր Բայազետ (այժմ Գավառ) քաղաքում։ 1936-1937 թվականներին ավարտել է Կամոյի մանկավարժական ուսումնարանը։ 1937-1939 թվականներին հայոց լեզու է դասավանդել Մարտունու շրջանի Թազագյուղի 8-ամյա դպրոցում։

1939 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Ծառայել է 11-րդ տանկային դիվիզիայի 214-րդ հետախուզական տանկային գումարտակում։ Եղել է ռադիստ-հրաձիգ, ապա՝ քաղղեկի տեղակալ։ 1940 թվականին մասնակցել է Բեսարաբիայի ազատագրմանը։ Գերմանա-խորհրդային պատերազմի առաջին օրերից մասնակցել է թշնամու դեմ մղված մարտերին Հարավ-Արևմտյան ռազմաճակատում։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է և 1941 թվականի նոյեմբերին, Ստալինգրադ քաղաքում բուժվելուց հետո, քաղաքի տրակտորի գործարանից ստացել է տանկեր և մեկնել Մոսկվա։ Մասնակցել է Վոլոկոլամսկ և Կլին քաղաքների պաշտպանության մարտերին, ինչպես նաև Մոսկվայի մատույցներում գերմանական զորքերի ջախջախմանը։ 29-րդ գվարդիական ծանր տանկային բրիգադի կազմում մասնակցել է Կրիվոյ Ռոգի ազատագրմանը։ 70-րդ Սիրյան ծանր տանկային գվարդիական գնդի կազմում մասնակցել է Լյուբլինի, ապա՝ Վարշավայի ազատագրման մարտերին, որտեղ վիրավորվել է։ Բուժվելուց հետո վերադարձել է 70-րդ գունդը։ 1945 թվականի հունվարի 24-ից մասնակցել է Վարշավայից արևմուտք մղվող մարտերին, հասել է մինչև գերմանական Շնայդեմոլ քաղաքը, որից հետո գործուղվել է Գորկի քաղաքի ռազմաքաղաքական ուսումնարան։ Գասպարյանը պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի, Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշաններով, «Մոսկվայի պաշտպանության համար», «Վարշավայի ազատագրման համար» և այլ մեդալներով։

Գասպարյանը զորացրվել է 1946 թվականին, ավագ լեյտենանտի կոչումով։ 1944 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։ Երկար տարիներ եղել է Վերին Գետաշենի միջնակարգ դպրոցի տնօրենը։

Պարգևներ
--------

* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան
* «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Լիպարիտ Բադալի Մարգարյան** (1919, Արզական, Նոր Բայազետի գավառ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1941):

Կենսագրություն
--------------

Լիպարիտ Մարգարյանը ծնվել է 1919 թվականին, Հրազդանի շրջանի Արզական գյուղում։ 1938 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1938 թվականի օգոստոսից մինչև 1939 թվականի նոյեմբերի 26-ը աշխատել է Ապարանի շրջանի Չամրլու գյուղի ոչ լրիվ միջնակարգ դպրոցում։ Դասավանդել է պատմություն, աշխարհագրություն և բնագիտություն։

Ռազմական ուղի
-------------

1939 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Ծառայել է 64-րդ հրաձգային, ապա՝ հակաօդային պաշտպանության զենիթային գնդում, որպես հրանոթի հաշվարկի հրամանատար։ Ավագ սերժանտ Մարգարյանը պատերազմի առաջին օրերից Հարավ- Արևմտյան ռազմաճակատում 16-րդ հակաօդային գնդում եղել է դասակի հրամանատար։ 1941 թվականի հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին Դնեպրի ափերին, Զապորոժիե, Սինելնիկովո քաղաքների պաշտպանության մարտերում, աչքի է ընկել խիզախությամբ, որի համար պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ Ռազմի դաշտում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Մասնակցել է Սինելնիկովո քաղաքի պաշտպանության մարտերին, 1941 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ոչնչացրել է թշնամու ինքնաթիռներից։ Մարգարյանը թշնամու դեմ կռվել է Բելոռուսիայում, Ուկրաինայում, Դոնի ափերին, Սալսկի տափաստաններում, Հյուսիսային Կովկասում։ Աչքի է ընկել հատկապես 1942 թվականի օգոստոս ամսին Արմավիր քաղաքի մատույցներում ծավալված մարտերում։ 1942 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելու ժամանակ Գրոզնի քաղաքի մատույցներում վիրավորվել է թշնամու ինքնաթիռից նետված արկի բեկորից։ Ապաքինվելուց հետո վերադարձել է ռազմաճակատ։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել [Ռոստովի, Խարկովի, Կիևի, Լվովի և այլ քաղաքների ու բնակավայրերի ազատագրմանը։ Հարավ-Արևմտյան, 1-ին Բելոռուսական, 1-ին և 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատներում մասնակցել է Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի ազատագրման մարտերին։ Կրակով քաղաքի ազատագրման համար 1945 թվականին պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» երկրորդ մեդալով։ Մարգարյանը մարտական ուղին ավարտել է Բեռլինում։

Հետպատերազմյան տարիներ
----------------------

Հետպատերազմյան տարիներին աշխատել է Ապարանի շրջանային ժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչ, միաժամանակ դասավանդել է աշխարհագրություն։ Պատասխանատու աշխատանքներ է վարել կուսակցական խորհրդային ապարատներում։ Պարգևատրվել է «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալով, իսկ 1967 թվականին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգրով։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» կրկնակի մեդալ
* «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սերգեյ Գասպարյան (այլ կիրառումներ)

**Սերգեյ Գրիգորի Գասպարյան** (1924, Տոլորս, Հայաստան), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1949): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Գասպարյանը ծնվել է 1924 թվականին, Սիսիանի շրջանի Տոլորս գյուղում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Սիսիանի շրջանում։ Այնուհետև սովորել է Եղեգնաձորի, Կիրովականի և Երևանի Աբովյանի անվան դպրոցներում։ 1941 թվականի հունվարին ընդունվել է Երևանի ռազմաօդային ուժերի հատուկ միջնակարգ դպրոցի 9-րդ դասարանը, որն ավարտել է 1942 թվականին։

1942 թվականի հունիսին կամավոր մեկնել է կարմիր բանակ, սովորել Աստրախանի ռազմաօդային ուժերի տեխնիկումում, մի քանի ամիս անց մեկնել է 52-րդ հատուկ հրաձգային բրիգադը։ 1942 թվականի դեկտեմբերին Գասպարյանը մասնակցել է Սալսկ, Բատայսկ, Դոնի Ռոստով և այլ քաղաքների ու բնակավայրերի ազատագրմանը։ Դոնի Ռոստովի մատույցներում ցուցաբերած սխրագործությունների համար նա պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1943 թվականի հունիսին Դոնի Ռոստովից դեպի արևմուտք մղված մարտերից մեկում Գասպարյանը ծանր վիրավորվել է, զրկվել աջ թևից և մի քանի հոսպիտալներում բուժվելուց հետո, 1943 թվականի սեպտեմբերին, զորացրվել է բանակից։

Զորացրվելուց հետո Գասպարյանը 1943 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը և նշանակվել Արտաշատի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ։ Երկար տարիներ աշխատել է Արտաշատի բաներիտ, Շահումյան գյուղի միջնակարգ դպրոցներում։ 1949 թվականին Գասպարյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Ղուկաս Մուշեղի Գալստյան** (1912 - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1960), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ղուկաս Գալստյանը ծնվել է 1912 թվականին, Արևմտյան Հայաստանում։ Ցեղասպանության տարիներին նրա ընտանիքը տեղահանվել է և շուրջ տասը տարի դեգերել Պարսկաստանում և Իրաքում։ Հայաստան վերադարձել են 1925 թվականին և բնակություն հաստատել Արարատ գյուղում։

Գալստյանը տարրական կրթություն ստացել է Իրաքում, մանկավարժական մասնագիտական կրթություն ստացել է Ռոստովում՝ Ազով-Սևծովյան երկրամասի հայկական մանկավարժական տեխնիկումում։ 1934 թվականի օգոստոսին ընդունվել է Մոսկվայի Բուբնովի անվան առաջին մանկավարժական ինստիտուտը, հետագայում տեղափոխվել է Կալինին քաղաք, ուսումը շարունակել տեղի պետական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1938 թվականի հուլիսին ավարտել է ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը և վերադարձել Հայաստան և Սիսիանի Բռնակոթ գյուղի միջնակարգ դպրոցում եղել տնօրեն։

1939 թվականին Գալստյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 1940 թվականի ամռանը մասնակցել է Բեսարաբիայի ազատագրմանը։ 1940 թվականի աշնանը տեղափոխվել է 31-րդ տանկային գունդը, որից հետո նշանակվել է Տ-34 տանկի հրամանատար։ 1941 թվականի հոկտեմբերի վերջին դասակի հրամանատար Ղուկասը մարտնչել է Ստալինգրադի մատույցներում։ 1942 թվականի ամառը տեղափոխվել է Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատ։ 1943 թվականի նոյեմբերից մինչև 1944 թվականի հունվարի 1-ը սովորել է Պոլտավայի տանկային ուսումնարանում։ 1944 թվականի գարնանը 69-րդ գվարդիական տանկային գնդի կազմում մասնակցել է Ստանիսլավի ուղղությամբ մեր զորքերի հարձակմանը։ 1944 թվականի ամռանը Ղուկասը տեղափոխվել է 1454-րդ ինքնագնաց հրանոթային գունդը, 8-րդ տանկային կորպուսը, որպես ՍՈւ-85-ի հրամանատար։ Մասնակցել է Պերեմիշլ քաղաքի ազատագրմանը, Վիսլա գետի անցմանը, 1945 թվականի ապրիլի 13-14 -ին՝ Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի ազատագրմանը, որտեղ էլ դիմավորել է մայիսի 9-ը։ 1946 թվականի հոկտեմբերին գվարդիայի լեյտենանտը զորացրվել է։ Գալստյանը արժանացել է կառավարական մի շարք պարգևների։

1947-1950 թվականներին աշխատել է Սիսիանի շրջանի Նորավան գյուղի դպրոցի տնօրեն։ 1950-1956 թվականներին աշխատել է Բռնակոթ գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1960)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Ռոբերտ լի Ֆուլգհում** (հունիսի 4, 1937(1937-06-04), Ուեյկո, Տեխաս, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող և Ունիվերսալիստական Միաբանության քահանա։

Կենսագրություն
--------------

Նա մեծացել է Տեխաս նահանգի Ուակո քաղաքում, իսկ 1958 թվականին ստացել է Բանասիրության Բակալավրի աստիճան Բայլոր Համալսարանում։ Նա ստացել է իր Աստվածաբանության Բակալավրի աստիճանը ստացել է Սթար Քինգ ճեմարանում 1961 թվականին և նույն թվականին ձեռնադրվեց որպես ունիտար ունիվերսալիստական քահանա։

Ֆուլգհումը ծառայել է Բելինգհամի միաբանական եղբայրությունում Վաշինգթոն նահանգի Բելինգհամ քաղաքում 1960-1964 թվականներին և Էդմոնդս միաբանության ունիվերսալիստական եկեղեցում, որտեղ նա ներկայումս պատվակալ քահանա է։

Ստեղծագործություն
-----------------

Ֆուլգհումը Միացյալ նահանգներում հանդես եկավ իր առաջին ժողովածուով «Այն ինչ իրոք պիտի իմանամ, սովորել եմ մանկապարտեզում» (1988), մնաց Նյու Յորք Թայմսի բեսթսելերների ցանկում մոտ 2 տարի։ 
Էսեյների ժողովածուն «Հասարակ բաների մասին արտասովոր մտքերը» "

25-րդ ամյակի հրատարակությունը տպագրվել է՝ թարմացվելով և կրկնելով բնօրինակը, որին ավելացվել է ևս 25 նոր պատմվածք։
Ներկայումս իր գրքի տպագրված ավելի քան 17 միլիոն՝ հրատարկված 27 լեզուներով 103 երկրներում։ 
Նրա գրական ոճը շատ պարզ է և ուղիղ և գտնում է կյանքից վերցված խոսքեր աշխարհիկ այնպիսի իրավիճակներում, ինչպիսիք են կենդանաբանական այգի այցելելն ու թերևներ փոցխելը և փոշի մաքրելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
2. 1 2  Brown, Patricia Leigh (1989 թ․ հուլիսի 23). «Lessons from the Sandbox». *The New York Times*. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 10-ին.
3. ↑  «myUUA: People». *Unitarian Universalist Association (UUA)* (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 10-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Ֆուլգհում» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX932730 · GND: 111739322 · ISNI: 0000000110635374 · LCCN: n88041163 · NKC: jn19990002496 · NTA: 07479440X · NUKAT: n97012819 · SUDOC: 097519804 · VIAF: 54778395 · WorldCat VIAF: 54778395 |

 |

 |