**Գոլիարդա Սապիենցա** (իտալ.՝ Goliarda Sapienza, մայիսի 10, 1924(1924-05-10), Կատանիա, Սիցիլիա, Իտալիայի թագավորություն - օգոստոսի 30, 1996(1996-08-30), Գաետա, Լատինա, Լացիո, Իտալիա), իտալացի դերասանուհի և գրող։

Կենսագրություն
--------------

Հայրը` Ջուզեպպե Սապիենցան, սիցիլիացի փաստաբան և ձախանարխիստական ուղղության քաղաքական գործիչ էր։ Մայրը` *Grido del popolo* սոցիալիստական կուսակցության թուրինյան ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր, որտեղ խմբագիր էր աշխատում Անտոնիո Գրամշին։ 1940 թվականին կրթաթոշակով ընդունվեց Հռոմի Դերասանական արվեստի ազգային ակադեմիան, ուսումն ընդհատվեց պատերազմի պատճառով։ Միացել է Դիմադրության շարժմանը։ Հետպատերազմյան տարիներին ելույթ էր ունենում թատերական բեմերում Պիրանդելլոյի պիեսներում, իսկ 1945 թվականին հիմնեց իր սեփական թատերական ընկերությունը (գոյություն ունեցավ ընդհուպ մինչև 1952 թվականը)։ 1940-1950-ական թվականներին խաղացել է Ալեսսանդրո Բլազետտիի, Լուիջի Կոմենչինիի, Լուկինո Վիսկոնտիի (Զգացմունք) և այլ ֆիլմերում։ 1983 թվականին նկարահանվեց Մարգերիտ Դյուրասի «Հռոմեական երկխոսություն» ֆիլմում։ Կյանքի վերջին տարիներին դերասանական արվեստ էր դասավանդում Էքսպերիմենտալ կինոկենտրոնում։ Վախճանվել է աստիճաններից գլորվելու հետևանքով։

Գրական ստեղծագործություն և ճանաչում
-----------------------------------

Գոլիարդա Սապիենցան ուշ սկսեց գրել։ Նրա առաջին ինքնակենսագրական վեպը` «Բաց նամակը» հրատարակվեց 1967 թվականին։ Նրա գլխավոր ստեղծագործությունը «Երջանկության արվեստ» վեպն է, որը գրվել է 1967-1976 թվականներին, հակակղերական երանգների և ժամանակակիցների ֆեմինիստական խիստ քննադատության պատճառով հրատարակվեց, այն էլ կրճատված տարբերակով, միայն 1998 թվականին (ամբողջական տարբերակը` 2003 թվականին). 2008 թվականին «Էյնաուդի» խոշոր հրատարակչության կողմից դրա նոր հրատարակչությունը մեծ հաջողություն ունեցավ։ Ավելի ուշ հրատարակվեց նրա ինքնակենսագրական վեպը մանկության մասին «Ես, Ժան Գաբենն եմ» (2010) և բանաստեղծուհու մի շարք այլ բանաստեղծություններ` որոշ ստեղծագործություններ մինչ օրս մնում են նրա արխիվներում։

Մեծ ճանաչում բանաստեղծուհին ստացավ միայն 2000-ական թվականներին։ Նրա գրքերը թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն,կատալոներեն, գալիսերեն, հոլանդերեն և այլ լեզուներով։

Գրքեր
-----

* Բաց նամակ / *Lettera aperta* (1967, переизд. 1997, 2007)
* Միջօրեական գիծ / *Il filo di mezzogiorno* (1969, վերահրատարակվեց 2003)
* *L’Università di Rebibbia* (1983, վերահրատարակվեց 2006, 2012)
* Վստահություն կասկածների մեջ/ *Le certezze del dubbio* (1987, վերահրատարակվեց 2007)
* Ուրախության արվեստ / *L’arte della gioia. Romanzo anticlericale* (1998, 2003, 2006, 2008)
* Պարտադրված ճակատագիր / *Destino coatto* (2002, վերահրատարակվեց 2011)
* Ես, Ժան Գեբենն եմ / *Io, Jean Gabin* (2010,  Արխիվացված 2020-10-28 Wayback Machine)
* *Il vizio di parlare a me stessa. Taccuini 1976-1989*, հուշատետր (2011)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.

Գրականություն
-------------

* Providenti G. La porta è aperta. Vita di Goliarda Sapienza. Catania: Villaggio Maori Edizioni, 2010
* Appassionata Sapienza/ A cura di Monica Farnetti. Milano: La tartaruga, 2011
* «Quel sogno d’essere» di Goliarda Sapienza: percorsi critici su una delle maggiori autrici del Novecento italiano/ A cura di Giovanna Providenti. Roma: Aracne, 2012

Աղբյուրներ
----------

* Կենսագրություն, ստեղծագործություն(ֆր.)