դասական «եղջյուրներ»
«**Այծ»**, հայտնի է նաև «եղջյուրներ», «եղջյուրիկներ», «պայտ», ժեստ ճկույթի և ցուցամատի տեսքով, որոնք ուղղված են դեպի առաջ, երբ միջնամատը և մատնեմատը սեղմված են ափին։ Ժեստը հիշեցնում է այծի գլուխ։

Նշանակություն
-------------

Ժեստն ունի բազմազան նշանակություններ․

### Անտիկ հռետորական արվեստ

«Այծ» ժեստը ատնիկ հունական և հռոմեական դասական ժեստ է։ Այն նկարագրված է Ֆաբիա Մարկ Քվինթիլիանուսի «Հռետորի կրթությունը» (լատին․՝ *«Institutio oratoria»* հռետորության ամբողջական հնագույն դասագրքում։ Քվինթիլիանուսի նկարագրած ինը հռետորական ժեստերի մեջ սա երկրորդ ժեստն է, որն օգտագործվում է հռետորաբանների կողմից։ Երկու մատները՝ միջնամատն ու մատնեմատը ծալված են բութ մատի տակ, իսկ ցուցամատն ու ճկույթը՝ ձգված։ Քվինթիլիանուսը այս ժեստի մասին ասում է, որ դա ավելի հրատապ ժեստ է, քան նախորդը, որը չի օգտագործվում ոչ ելույթների սկզբում, ոչ էլ պատմվածքներում։

### Միստիկ

Ցուցամատով և ճկույթով ժեստը համարվում է մոգական նշան, որը պաշտպանում է չարից։ Օգտագործվում է և՛ Եվրոպայում, և՛ Ասիայում սնահավատ մարդկանց կողմից՝ աչքով տալուց և վհուկներից պաշտպանելու համար, ինչպես ուսի վրայով թքելը։ «Եղջույրները» այս նշանակությամբ հիշատակվում է Բրեմ Սթոքերի «Դրակուլա» վեպում.

> *...Հյուրանոցի դռան մոտ հավաքված ամբոխի մեջ բոլորը խաչակնքվեցին և երկու պարզած մատով ցույց տվեցին ինձ։*
> 
> 
> *Հեշտքւթյամբ ես իմ ուղեկիցներից մեկից ստացա բացատրություն, թե ինչ է նշանակում այս ամենը. ...*
> 
> 
> *Նա ասաց, որ այդ ժեստը ծառայում է որպես ամուլետ և պաշտպանություն չար աչքից:*
> 
> 

Ալեքսանդր Գրինը նույնպես հիշատակում է այս պաշտպանության մեթոդի մասին «Զրուցասեր տնապահ» պատմվածքում՝ անվանելով նրան «ջետտատուրա»։ (Հակառակ Գրինին, ջետտատուրան (իտ․, ֆր․, գերմ․՝ *jettatura,* հին իտ․՝ *getta tura՝*«հայածք մեկել») ոչ թե ժեստի անունն էր, այլ հենց «չար աչքը»)։

> *Ամեն դեպքում մատներով խխունջի եղջյուրներ, այսինքն՝ «ջետտատուրա» պատրաստելով՝ պատասխանեցի. «Մի՛ վախեցի՛ր»։ Դուք ինձանից չեք ստանա ոչ արծաթե մետաղադրամի կրակոց, ոչ էլ բարդ հմայություն։*
> 
> 

Նաև «այծի» նման ծալված ձեռքի տեսքով հմայագիրներ էին պատրաստում, որոնք չար աչքից պաշտպանվելու համար կրում էին վզին։ Իտալերեն դրանք կոչվում են corno (եղջյուրներ) կամ mano cornuto: Նրա անուններից մեկը՝ «Ասմոդեուսի եղջյուրները», նույնպես կապված է ժեստին վերագրվող պաշտպանիչ հատկությունների հետ։

Հինդուներն իրենց ծեսերում օգտագործում են «մուդրաներ»՝ ժեստեր, որոնք համարվում են մոգական։ Նրանցից ոմանք նման են այծի, հատկապես կարանա մուդրան։ Այս մուդրայի նպատակը նույնն է, ինչ եվրոպական ժեստը․ վախեցնել չար ոգիներին։

### Ենթամշակութային

Ռոննի Ջեյմս Դիոն նորաձևություն է մտցրել ռոքի «այծը»

Մետալիստը ցույց է տալիս «այծ»
Ռոք համերգների ժամանակ հանդիսատեսն ավանդաբար ցույց են տալիս «այծ»: Բեմում - «Արիա» խմբի կիթառահար Սերգեյ Պոպովը
«Ռոքի այծ», որը հայտնի է դարձել Ռոննի Ջեյմս Դիոյի կողմից (Elf, Rainbow, Black Sabbath, Dio, Heaven & Hell), հաճախ օգտագործվում է տարբեր երաժշտական սուբկուլտուրաների ներկայացուցիչների կողմից՝ որպես կատարողի հավանության նշան։ Հատկապես հայտնի է ռոքերների և մետալիստների շրջանում։ Դիոյին այս ժեստը սովորեցրել է իր տատիկը՝ սնահավատ իտալուհին։ Ըստ Ռոննիի հիշողությունների նա օգտագործում էր այս նշանը, երբ հանդիպում էր գնչուների և այլ կասկածելի մարդկանց, և բացատրում էր իր թոռանը, որ այն պաշտպանում է *«malocchio»* (մալոկիոյից)՝ «աչքով տալուց»։ Ժեստը գեղեցիկ էր դիտվում համերգներին՝ Black Sabbath-ի միստիկ տեքստերի հետ զուգակցված։ Բացի Դիոյից, *Kiss*-ի Ջին Սիմոնսը և *Parliament-Funkadelic* խմբի անդամները մոտավորապես նույն ժամանակ այս ժեստն օգտագործեցին իրենց շապիկներին, բայց հենց Դիոն էր, ով ցույց տվեց «այծին» համերգների ժամանակ, ով կարողացավ ամրապնդել ավանդույթը և այն դարձնել հեվի մետալի ավանդւոյթներից մեկը։

> Ես հազիվ թե առաջին մարդը լինեմ, ով մատները այսպես ծալեց։ Դա նույնն է՝ ինչ հորինել անիվը։ Բայց ենթադրում եմ՝ կարելի է ասել, որ ես այն բերել եմ նորաձևություն։ Դա խորհրդանիշ էր, որն արտացոլում էր այն ամենը, ինչ կապված է մեր խմբի հետ։ Նրա մեջ «սատանայական» ոչինչ չկա, ինչպես ասում են ոմանք։ Իտալացի տատիկս ասում էր, որ դա պաշտպանում է «աչքով տալուց»։ Դա պարզապես սիմվոլ է, բայց այն մոգական իմաստ ունի, և կարծում եմ, որ այն լավ էր ընթանում Բլեք Սաբաթի հետ։ Այժմ այն օգտագործում են բոլորը, և կարծես այն կորցրել է իր սկզբնական նշանակությունը։
> 
> 

«Այծի» կլասիկ միջնադարյան տարբերակում միջնեմատը, մատնեմատը և բութ մատները սեղմված են եղել՝ չարից պաշտպանվելու համար։ Դիոն «այծը» ցույց տվեց հենց այդ կերպ (տե՛ս լուսանկարը)։ Ժամանակակից մետալիստները հաճախ «սխալ» են անում ժեստը. բութը չի սեղմվում մյուս մատերին, այլ մնում է ուղղված դեպի կողք։ Բացի այդ, ժամանակակից մետալիսները հաճախ այդ ժեստն անում են՝ ափը դեմքով դեպի իրենց (ձեռքի հակառակ կողմը դեպի դիտողին)։

### Վիրավորական

«Այծը» օգտագործվում էր նոր ռուսների կողմից՝ ի նշան սեփական գերազանցության։ Ռոքի «այծը» նրա հիմնական տարբերությունն այն է, որ ցուցամատը և փոքր մատը «նայում են» առաջ, մինչդեռ «ռոքերի» տարբերակում մատներն ուղղված են դեպի վեր։ Նոր ռուսների «այծը» առաջացել է խուլիգանների ու հանցագործների կողմից, որտեղ ժեստը օգտագործում են որպես աչքերը հանելու սպառնալիք։

Հարավային Եվրոպայի մի շարք երկրներում այս նշանը (*corna*) համարվում է վիրավորական և ակնարկ այն մասին, որ նա, ում այն ցուցադրվում է, «եղջյուրակիր» է։

### Այլ

|  |  |
| --- | --- |
| Մոզաիկա, «Քրիստոս Քահանա», Սոֆիայի տաճար, ԿիևՄոզաիկա, «Քրիստոս Քահանա», Սոֆիայի տաճար, Կիև | Իբլիսը ցուցադրում է «եղջյուրներ» ժեստը, «Քիթաբ ալ-բուլխան», XIV դարի արաբական ձեռագիրԻբլիսը ցուցադրում է «եղջյուրներ» ժեստը, «Քիթաբ ալ-բուլխան», XIV դարի արաբական ձեռագիր |

Քրիստոնեական մշակույթում, հիմնականում պատկերագրության մեջ, ժեստը օգտագործում են լավ լուր պարունակող ուղիղ խոսքի փոխանցման համար։ Քրիստոնեության մեջ տվյալ ժեստը ծագում է հելլենիստական հնագույն մշակույթից, որտեղ այն օգտագործվում էր հռետորության համար՝ ուղեկցելու հունական և հռոմեական խոսողների ելույթները։

Ամերիկյան ժեստերի լեզվում փոխարինում է լատինական *«Y»* տառը։ Օգտագործվում է *I Love You* (Ես քեզ սիրում եմ) արտահայտության մեջ, որը փոխանցվում է որպես ILY, որի պատճառով «այծը» որոշ մարդիկ ասոցացնում են սիրո խոստովանության հետ։ Նմանատիպ «այծը» տարբերվում են բութ մատով։ Ռուսական ժեստերի լեզվում օգտագործվում են *«Ы»* տառը նշանակելու համար, ֆրանսիական ժեստերի լեզվում նա նշանակում է *«H»* տառը։

Սպորտում ժեստը երբեմն օգտագործվում է բեյսբոլիստների և վոլեյբոլիստների կեղմից ազդանշաններ տալու համար։ Օսթինի Տեխասի համալսարանի մարզիկները, որոնց թալիսմանը ցուլ է, «այծը» դարձրել են իրենց ավանդական ողջունելու ժեստը։ Ժեստը ուղեկցվում է «*Hook’em horns*» կարգախոսով (անգլ.՝ «Hook them on the horns»):

Ռուսական «Եղջյուրավոր այծ» մանկական բանաստեղծության մեջ ժեստը պատկերում է այծ։

Տես Նաև
-------

* ILY՝ նմանատիպ ժեստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Quintilian.* Institutio Oratoria. Book XI Chapter 3
2. ↑  *Голубинский Е. Е.* О перстосложении для крёстного знамения и благословения Archived 2014-12-30 at the Wayback Machine. / К нашей полемике со старообрядцами. Частные вопросы. — Богословский вестник, апрель 1892. — С. 66.
3. 1 2  Oodyssey of the Devil Horns by Steve Appleford Archived 2007-11-22 at the Wayback Machine.
4. ↑  «Словоохотливый домовой Archived 2009-04-10 at the Wayback Machine.», Александр Грин. Lib.ru
5. ↑  Яндекс Словарь. Ит.(չաշխատող հղում)
, фр.(չաշխատող հղում)
 и нем(չաշխատող հղում)
.
6. ↑  The Evil Eye Archived 2005-03-10 at the Wayback Machine. by Frederick Thomas Elworthy (1895)
7. ↑  "Защита от действий магии, магов и колдунов". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 24. Retrieved 2011 թ․ հունիսի 2.
8. ↑  "Индуизм. Хасты и мудры". Արխիվացված from the original on 2009 թ․ ապրիլի 3. Retrieved 2008 թ․ դեկտեմբերի 29.
9. ↑  "О происхождении некоторых жестов". Արխիվացված from the original on 2008 թ․ նոյեմբերի 10. Retrieved 2008 թ․ նոյեմբերի 20.
10. ↑  "Ronnie James Dio interviewed by EvilG". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2009 թ․ մարտի 25.
11. ↑  "Occultopedia: Evil Eye". Արխիվացված from the original on 2009 թ․ հունվարի 22. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 29.
12. ↑  "The Devil's Horns: A Rock And Roll Symbol". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2009 թ․ փետրվարի 1.
13. ↑  *Александр Сидоров.* Пословицы и поговорки русских уголовников и арестантов Archived 2007-07-07 at the Wayback Machine.
14. ↑  "Р. В. Гордеев — Кросс-культурные проблемы международного менеджмента". Արխիվացված from the original on 2007 թ․ հուլիսի 16. Retrieved 2007 թ․ հուլիսի 27. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 3 (help)
15. ↑  *Дмитрий Марченко.* «Рокерская коза» на православных иконах, или что важно помнить о жестах в иконографии Archived 2012-03-07 at the Wayback Machine.
16. ↑  BBC: Heavy Metal Monk Cesare Bonizzi Performs at Gods of Metal Archived 2009-04-26 at the Wayback Machine.
17. ↑  "russma". Արխիվացված from the original on 2009 թ․ մարտի 12. Retrieved 2009 թ․ հուլիսի 23.