recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սոզոպոլ**(բուլղար․՝ Созопол, հուն․՝ Σωζόπολη, թուրքերեն՝ Süzebolu), քաղաք հարավարևելյան Բուլղարիայում. 19-րդ դարում այս քաղաքը ռուսերեն տառադարձությամբ հայտնի էր որպես «Սիզոպոլ»։

Աշխարհագրություն
----------------

Սոզոպոլը գտնվում է Բուրգասից 34 կմ դեպի արևելք-հարավ-արևելք։ Քաղաքը գտնվում է ոչ մեծ թերակղզում, որը մխրճվում է Սև ծով։

Սոզոպոլի մոտ գտնվում է բուլղարական ամենամեծ կղզին՝ Սուրբ Իվանի կղզին։

Կլիման անցումային միջերկրածովյան։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանը +13,3 °C:

Պատմությունը
------------

Վերակառուցված "դարպասը մասի հնագույն ամրոցների Սոզոպոլում
Սոզոպոլ՝ ամենահին քաղաքը Բուլղարիայի սևծովյան ափին։ Առաջին բնակավայրը այդ վայրերում կար մ.թ.ա. 4-3 հազարամյակներից։ Միլետոսը այն հիմնադրել է հունական գաղութ Ապոլոնիայի անունով `ի պատիվ Ապոլլոն աստծո և կանգնեցվել է 14-մետրանոց Ապոլլոնի բարձր արձանը։ 1829 թվականի ամռանը քաղաքին պատուհասում է ժանտախտը, որն արժեցավ 1,5 հազար մարդու կյանք։

1906 թվականին հույն բնակչությունը լքեց քաղաքը զանգվածային անկարգությունների հետևանքով։

Սոզոպոլը ունի հնագիտական թանգարան, որտեղ ցուցդրվում են հունական ծաղկամանների մի հարուստ հավաքածու։ Բնակիչները հպարտանում են Սոզոպոլի Եկեղեցում։

Առողջարանային ենթակառուցվածքներ
-------------------------------

Մեր օրերում Սոզոպոլը մեկն է առավել գրավիչ զբոսաշրջային վայրերից Բուլղարիայում։ Վերջին տարիներին բազմաթիվ նոր հյուրանոցներ են կառուցվել։

Կան ավելի քան 600 ռեստորաններ, պանդոկներ, բարեր, դիսկոտեկներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* ՍոզոպոլՍոզոպոլ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12554464n · GND: 4201305-7 · LCCN: n88661738 · NKC: xx0043244 · VIAF: 134987078 · WorldCat VIAF: 134987078 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Բուլղարիա Բուլղարիայի քաղաքներ |
| --- |
|  |
| Մայրաքաղաք | Սոֆիա | Բուլղարիայի զինանշանը |
|  |
| 300 000 + բնակչությունով | Պլովդիվ | Վարնա |
|  |
| 100 000 + բնակչությունով | Բուրգաս | Պլևեն | Ռուսե | Ստարա Զագորա |
|  |
| 50 000 + բնակչությունով | Բլագոևգրադ | Վելիկո Տիռնովո | Վիդին | Վրացա | Գաբրովո | Դոբրիչ | Կյուստենդիլ | Պազարջիկ | Պեռնիկ | Սլիվեն | Խասկովո | | Շումեն | Յամբոլ |
|  |
| 30 000 + բնակչությունով | Ասենովգրադ | Գոռնա Օրյախովիցա | Դիմիտրովգրադ  | Դուպնիցա | Կանալըկ | Քըրջալի | Լովեչ | Մոնտանա | Ռազգրադ | Սվիշտով | Սիլիստրա | Սմոլյան | Տիրգովիշտե |
|  |
| 10 000 + բնակչությունով | Այտոս | Բալչիկ | Բոտևգրադ | Վելիկի Պրեսլավ | Գոցե Դելչև | Վելինգրադ | Կավարնա | Կառլովո | Նասեբար | Նովա Զագորա | Պետրիչ  | Պեշտերա | Պոմորիյե | Սամոկով | Սանդանսկի | Սևլիևվո | Տրոյան |
|  |
| Պորտալ:Բուլղարիա |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Երկանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սարգիս Բաղդասարի Երկանյան** (1870, Տրապիզոն, Օսմանյան կայսրություն - 1950, Սենթ Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սարգիս Երկանյանը ծնվել է 1870 թվականին Տրապիզոնում։ 1884 թվականին մեկնել է Կոստանդնուպոլիս, 1889 թվականից սովորել է Կոստանդնուպոլսի գեղարվեստի վարժարանում, 1894 թվականից՝ Փարիզի Ժյուլիանի ակադեմիայում և գեղարվեստի դպրոցում, որտեղ աշակերտել է Ժան Լեոն Ժերոմին։ 1894-1896 թվականների Համիդյան ջարդերի ժամանակ կորցրել է հորն ու եղբորը։ 1897 թվականին ապաստան է գտել Նյու Յորքում, եղել է New York Herald-ի նկարիչը։ 1904 թվականին Սենթ Լուիսի համաշխարհային տոնավաճառի ցուցադրությունում արժանացել է երրորդ մրցանակի և ստացել Ամերիկայի քաղաքացիության իրավունք։ Այդ ժամանակահատվածում ամուսնացել է։ Ամերիկայի տարբեր քաղաքներում մասնակցել է ցուցահանդեսների և արժանացել մրցանակների։ 1905 թվականին նրա երկու կտավները ցուցադրվել են Պորտլենդում։ 1912 թվականին ճամփորդել է Ստամբուլ, դասավանդել տեղի Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում (Sanayi-i Nefise Mektebi, այժմ՝ Միմար Սինանի անվան գեղարվեստի համալսարան)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուն պես մեկնել է Թբիլիսի, հանդես է եկել բոլշևիկների դեմ, և 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո ստիպված է եղել փախչել Ռուսաստանից։ Մեկնել է Ստամբուլ, այնուհետև՝ Սենթ Լուիս։ 1920 թվականից եղել է Սենթ Լուիսի թանգարանի վերականգնող նկարիչ։ Կյանքի մնացած մասն ապրել է Սենթ Լուիսում։ 

Ստեղծել է թեմատիկ-խորհրդանշային («Լքյալը») կտավներ և դիմանկարներ։ Սարգիս Երկանյանի «Աշխատանք» և «Նկարչի մոր դիմանկարը» գործերը պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Մատենագրություն
---------------

* Սարգիս Երկանյան, «Գեղարվեստ», 1913, № 5, 1917, № 6
* Onnig Avedissian, Peintres et sculpteurs Armeniens, Le Caire, 1959

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4  Kurkman, Garo (2004). *Armenian painters in the Ottoman empire 1600-1923*. İstanbul: Matüsalem Publications. ISBN 9789759201555.
3. ↑  La Coss, Louis (1930 թ․ մարտի 23). «Sarkis Erganian, Armenian Artist». *The Globe-Democrat Newspaper*. St. Louis.
4. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
5. ↑  «Շտեմարան - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ». *www.gallery.am* (անգլերեն). Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 15-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 599)։*  |
**Մնացական Թադևոսի Պետրոսյան** (փետրվարի 16, 1966(1966-02-16), Ախալցխա, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի Հանրապետության ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Մնացական Պետրոսյանը ծնվել է 1956 թվականի փետրվարի 16-ին Վրաստանի Ախալցիխե քաղաքում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ Ստացել է տնտեսագետի որակավորումը։ 1973-1976 թվականներին աշխատել է «Երքիմշին» տրեստում բանվոր, իսկ 1980 թվականին՝ «Էլեկտրասարք» ԱՄ տնտեսագետ, 1980-1983 թվականներին` Երևանի ֆինանսատնտեսագիտական տեխնիկումի ԼԿԵՄ կոմիտեի առաջին քարտուղար։ 1983-1986 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի կոմերիտական կազմակերպությունների բաժնի հրահանգիչ, իսկ 1986 թվականին՝ հաշվառման և վիճակագրության ենթաբաժնի վարիչ։ 1986-1989 թվականներին` կոմերիտական կազմակերպությունների բաժնի վարիչի տեղակալ, 1989-1990 թվականներին` գործերի կառավարիչ, իսկ 1990-1994 թվականներին՝ Հայաստանի երիտասարդական միության գործերի կառավարիչ։ 1994-1997 թվականներն աշխատել է «Հայք» միավորման գլխավոր հաշվապահ, իսկ 1997-1998 թվականներին` «Հայէկոնոմբանկ»-ի Էջմիածնի մասնաճյուղի կառավարիչ։ 1998-2000 թվականներին` «Հայագրոբանկ»-ի գործերի կառավարիչ, իսկ 2000-2002թվականներին` տնօրենի տեղակալ։ 2002-2003 թվականներին՝ «Արսօյլ» ՀՁ ՓԲԸ տնօրենի տեղակալ։ 2003 թվականի դեկտեմբերի 11-ից Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ ՄԱԿ համամասնական ընտրացուցակով։ Մինչև 2006 թվականի հունիսի 2-ը` եղել է Ազգային ժողովի սոցիալական, առողջապահության և բնության պահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ, այնուհետև` նույն հանձնաժողովի նախագահ։ Եղել է ՄԱԿ խմբակցության անդամ։ Եղել է ՄԱԿ-ի անդամ։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՄՆԱՑԱԿԱՆ ԹԱԴԵՎՈՍԻ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ | AUDIT CHAMBER OF THE RA». *armsai.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 6-ին.
2. ↑  «Петросян Мнацакан Тадевосович — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 6-ին.
3. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *www.parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 6-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Հանթեր** (անգլ.՝ Hunter River), գետ Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգում։
Երկարությունը 300 կիլոմետր, ավազանի մակերեսը մոտ 22.000 կմ² ։ Ակունքները գտնվում են Լիվերպուլ լեռնաշղթայի լանջին, որից հետո գետը հոսում է հովիտով (որը գտնվում է Սիդնեյից 120-300 կիլոմետր դեպի հյուսիս) և նահանգի ծովափի խոշորագույն հարթավայրերից մեկով։ Հանթերը Նյուքասլ քաղաքի մոտ թափվում է Թասմանի նեղուցը։ Գետի խոշոր վտակներից են Փաթերսոնը և Վիլյամսը։

1790-ական թվականներին հայտնաբերել են եվրոպացիները։ 1796 թվականին գետաբերանի մոտակայքում հայտնաբերվել է ածխահանք։ Ներկայում ևս Նյուքասլ նավահանգիստը համարվում է քարածխի արտահանման ծավալներով համաշխարհային առաջատարներից մեկը։ Գետը 1797 թվականին անվանակոչվել է փոխծովակալ Նոր Հարավային Ուելսի նահանգապետ Ջոն Հանթերի պատվին ։

Հանթերի հովտի կլիման բարենպաստ է գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Միջին ջերմաստիճանը ափերի մոտ տատանվում է ձմռանը՝ 13 °C, իսկ ամռանը՝ +23 °C սահմաններում։ Տարեկան տեղումների քանակը 1100 մմ է, երբեմն՝ մոտ 2000 մմ։ Լեռներում ձմռանը ջերմաստիճանը կարող է նվազել և հասնել մինչև զրոյի։ Գետը հայտնի է իր աղետալի ջրհեղեղներով, որոնցից խուսափելու նպատակով կառուցվել է Գլենբոն ամբարտակը։ 2007 և 2015 թվականներին տեղի են ունեցել ավերիչ ջրհեղեղներ։ Գետի հովտում բնակվում է շուրջ 630 հազար մարդ, որոնց մոտ կեսը՝ Նյուքասլ և Լեյք Մաքվորի քաղաքներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  «Estuaries — Hunter River : NSW Government Natural Resources». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 5-ին.
3. ↑  Clark, Manning (1981). «*Chapter 8*». A History of Australia. 1, (reprint ed.). ISBN 0-522-84008-6.
4. ↑  ««3218.0 — Regional Population Growth, Australia, 2007-08»». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ ապրիլի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* (անգլ.)Hunter River Explorer

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85063108 |

 |
**Սուրեն Ռաֆիկի Պետրոսյան** (մարտի 10, 1988(1988-03-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քաղաքական գործիչ, քաղաքագետ, «Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցության նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

### Կրթություն

2004-2008թթ. Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ, (թենիս) մարզիչ մանկավարժի որակավորում (բակալավրի աստիճան)

2009-2013թթ. Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան, կառավարում (բակալավրի աստիճան)

2011-2013թթ. ՀՀ Պետական կառավարման ակադեմիա, քաղաքական կառավարում և վերլուծություն (Քաղաքագիտության մագիստրոսի կոչում)

2013-2016թթ. Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան, պետական և մունիցիպալ կառավարում (մագիստրոսի կոչում)

Ավարտել է ՀՀ Պետական կառավարման ակադեմիայի ասպիրանտուրան, գիտական հետազոտության թեման՝ «Քաղաքական էլիտայի կերպափոխման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում»։

### Միջազգային դասընթացներ

2013թ. - Օքսֆորդի համալսարան, քաղաքական առաջնորդության դասըթացներ (Մեծ Բրիտանիա)

2016թ. - «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և զարգացման հեռանկարները ՀՀ համար» դասընթաց (Չինաստան, Շանհայ)

2016թ. - Օթզենհաուսենի Եվրոպական ակադեմիայի քաղաքական դասընթացներ (What’s up, Europe), (Գերմանիա, Օթզենհաուսեն)

2018թ. – Եվրոպայի խարհրդի Քաղաքական դասընթացների դպրոցների ասոցացիա և Ստոկհոլմի անցումային տնտեսության ինստիտուտ – SAPERE AUDE, ազատություն և պատասխանատվություն (Շվեդիա, Ստոկհոլմ)

2018թ. – Եվրոպայի խորհրդի Քաղաքական դասընթացների դպրոցների ասոցացիա և Հունաստանի Քաղաքական դասընթացների քաղաքացիական դպրոց (Հունաստան, Սալոնիկ)

### Գործունեություն

2014-2016 թթ. Հայաստանի տրանսպորտի և կապի նախարարություն (Կապի և տեղեկատվայնացման վարչության պետ)։

2016 թ․-ից դասախոսում է Հայաստանի պետական կառավարման ակադեմիայում։

Բազմաթիվ գիտական հոդվածների հեղինակ է։

Հասարակական-քաղաքական գործունեություն
-------------------------------------

2019 թ․ «Ժողովրդավարական համախմբում» քաղաքական նախաձեռնության  համահիմնադիր։

2021 թ․ փետրվարի 27-ից «Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցության նախագահ

### Մարզական գործունեություն

Սուրեն Պետրոսյանը 1997-2007 թթ․ մարզվել է թենիսով,
զբաղվում է լեռնագնացությամբ, 2012 թ․, բարձրացել է Էլբրուսը (4741 մետր) , 2013 թ․ Մոնբլան (4969 մետր) , 2016 թ․ Մաթերհորն (4478 մետր), 2017 թ․ Այգեր (3967 մետր), 2017 թ․ Մասիս (5165 մետր)։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 13-ին.
4. ↑
**OpenVAS** (Open Vulnerability Assessment System, խոցելիության գնահատման բաց համակարգ, նախկին անունը GNessUs), ֆրեյմվորք, որը կազմված է մի քանի սերվիսներից և հավելվածներից, որոնք թույլ են տալիս որոնել և ցանցում գտնել թիրախի խոցելիությունը։

OpenVAS բոլոր ապրանքանիշները ազատ են։ Ծրագրերի մասերի մեծ մասը թողարկվում են GPL լիցենզիայով։

Պատմություն
-----------

OpenVAS նախագիծը GNessUs անունով, սկսեց աշխատել որպես խոցելիություն հայտնաբերող ծրագիր բաց ներքին Nessus կոդով, որը մշակվել է Tenable Network Security ընկերության կողմից, սակայն 2005 թվականին ընկերությունը որոշեց փակել ներքին կոդը և դարձնել այն փակ ծրագրային ապահովում։ OpenVAS-ը սկզբնական շրջանում ներկայացվել է եղել Portcullis Computer Security-ին, իսկ հետո Slashdot ընկերությանը։ Ներկա պահին ծրագիրը պատկանում է Greenbone Networks GmbH գերմանական ընկերությանը։

OpenVAS նախագիծը ներկա պահին ապահովվում է Software in the Public Interest։

Փաստաթղթավորում
---------------

The OpenVAS 8 կառուցվածք
OpenVAS-ի պրոտոկոլի կառուցվածքը մանրամասն փաստաթղթավորված է ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The openvas Open Source Project on Open Hub: Languages Page — 2006.
2. ↑  SPI associated projects
3. ↑  LeMay, Renai (2005 թ․ հոկտեմբերի 6). «Nessus security tool closes its source». CNet.
4. ↑  Portcullis Computer Security
5. ↑  Slashdot: nessus is dead, long live gnessus?
6. ↑  «Log from SPI board meeting». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 17-ին.
7. ↑  «Документация протоколов OpenVAS». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 24-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 7-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* OpenVAS-ի պաշտոնական կայք
* OpenVAS-ի օգտատերերի ռուսական խումբ Archived 2015-05-18 at the Wayback Machine.
* Nessus և NexPose տեստավորում(չաշխատող հղում)
**Զաքար Քեշիշյան** (փետրվարի 15, 1968(1968-02-15), Անջար, Զահլեի շրջան, Բեկաայի մարզ, Լիբանան և Լիբանան), հայ երաժիշտ, շվիահար, երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար և հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Զաքար Քեշիշյանը ծնվել է Լիբանանի Անջար քաղաքում։ Երաժշտական բարձրագույն կրթություն ստացել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում, 1993 թվականին ավարտելով ժողովրդական գործիքների ֆակուլտետը։ 1996 թվականին ստացել է խմբավարի դիպլոմ, ինչպես նաև ավարտել է նույն կոնսերվատորիայի դիրիժորության ասպիրանտուրան։

Նա հիմնել է հետևյալ երգչախմբերը.

* Համազգային կրթական և մշակութային ընկերության «Կաքավիկ» երգչախումբը (1988 թ.)
* Ծիածան (1992)
* Վարանդա (1992, Շուշի )
* Լեռնային Ղարաբաղ ( Արցախ )
* Կարկաչ երգչախումբ (1997)
* «Այգ» հայ պատանեկան երգչախումբը (2008, Համազգայինի կրթական և մշակութային միության հովանու ներքո)

1998–2000 թվականներին Քեշիշյանը ղեկավարել է Բարսեղ Կանաչյան երաժշտական քոլեջը։ 2006–2009 թվականներին ղեկավարել է Կիլիկիո Կաթողիկոսության Շնորհալի երգչախումբը (Անթիլիաս, Լիբանան)։

Զաքար Քեշիշյանը դասավանդում է Լիբանանի ազգային բարձրագույն երաժշտական կոնսերվատորիայում, Բարսեղ Կանաչյան երաժշտական քոլեջում և Հայկազյան համալսարանում։ Նա նաև Շուշիի «Վարանդա», ինչպես նաև «Կարկաչ» մանկապատանեկան երգչախմբերի և Բեյրութի Հայկ երիտասարդական երգչախմբի և ժողովրդական նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավարն ու դիրիժորն է։

Մրցանակներ
----------

* «Վաչագան պարեպաշտ» նախագահական շքանշան (2002 թ.)
* «Պատվավոր քաղաքացիություն» մեդալ (2004 թ.)
* «Եղիշե» համահայկական մշակութային մրցանակ (2005 թ.)
* ԼՂՀ «Ի.Հ. Աթայան» մշակութային հուշամեդալ (2007 թ.)
* Նախագահի «Գնահատական» մեդալ (2011 թ.)
* Լիբանանի մանկան ազգային կազմակերպության մեդալ» (2011 թ.)

### Ձայնասկավառակներ

* «Բերդ» (2005)
* «Նռնենի» (2007 թ.)

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է դաշնակահար և բանաստեղծուհի Կամիլա Երկանյան Քեշիշյանի հետ և ունի մեկ որդի՝ Վահագն Քեշիշյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Recognising 21 Years of Independence for Nagorno-Karabakh (Artsakh)
2. ↑  Kamila and Zakar Keshishian will be performing at the Saint Louis Capuchin Church

Արտաքին հղումներ
----------------

* Զաքար Քեշիշյանի պաշտոնական էջը Archived 2014-12-18 at the Wayback Machine.
* Ուլա Ուլիյոնա, ալտ, Զաքար Քեշիշյան, դուդուկ, Կրեմերատա Բալթիկա
* Նոր Ծաղիկ Զաքար Քեշիշյանի կատարմամբ
**Աշուր մզկիթ** կամ **Լեզգի մզկիթ** (ադրբ.՝ Aşur Məscidi və ya Ləzgi Məscidi), 12-րդ դարի մզկիթ է, որը գտնվում է Բաքվի Իչարի Շահար տարածքում։ Պատկանում է Իչարի Շահար պետական պատմական արգելավայրը Աշուր մզկիթ։

Պատմություն
-----------

Ջումա մզկիթի տեսքը
Աշուր մզկիթի վրա կա գրություն։ Գրությունում գրված է, որ, մզկիթը կառուցվել է 1169 թվականին։ Մզկիթը կառուցվել է ճարտարապետ Նաջաֆ Աշուր բին Իբրահիմի կողմից։ 
Մզկիթը կառուցվել է Սասանյան ժամանակահատվածին պատկանող հուշարձանի վրա։ Այս հուշարձանի սենյակը հասել է մեր օրերին։ Մզկիթը զուգահեռանիստ է։ Հարավային մասում կան երկու փոքր պատուհանները։ Մզկիթի հյուսիս-արևելյան մասում կա Աղոթքային դահլիճ։ Մզկիթը վերականգնվել է 1970-ին։ 1970 թվականին վերանորոգման ընթացքում մզկիթի հարավային մասում հայտնաբերվել է հուշարձանի մնացորդները։ Հուշարձանը բաղկացած է փոքր նկուղից և Աղոթքային դահլիճից։

Պատկերասրահ
-----------

* Աշուր մզկիթ Աշուր մզկիթ
* ՄզկիթՄզկիթ
* Աշուր մզկիթ Աշուր մզկիթ
* Աշուր մզկիթ Աշուր մզկիթ

Տես նաև
-------

* Իչարի Շահար (Բաքվի թաղամաս)
* Ջումա մզկիթ (Բաքու)
* Շիրվանշահերի ապարանքներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ashur mosque (Lazgi mosque)
2. ↑  Мечеть
3. ↑  Ադրբեջանի Կրոնական կազմակերպությունների հետ աշխատանքի պետական կոմիտեի պաշտոնական կայքը
Երկու ստրոպվաֆլի
**Հոլանդական վաֆլի,** ինչպես նաև՝ **ստրոպվաֆլի** (հոլ.՝ Stroopwafel, թարգմանվում է որպես «մրգահյութով վաֆլի»), կարամելային օշարակի միջուկով վաֆլե երկու բարակ շերտերով թխվածք։ Առաջին անգամ պատրաստվել է հոլանդական Գաուդա քաղաքում։

Պատրաստում
----------

Վաֆլու կոշտ խմորը պատրասվում է ալյուրից, կարագից, շագանակագույն շաքարավազից, խմորիչից, կաթից և ձվից։ Միջին չափի խմորի գնդիկները դրվում են վաֆլի պատրաստող սարքի մեջ։ Դեռ տաք ժամանակ վաֆլին բաժանում են երկու մասի։ Դարչինի և կարագի հիմքով, շագանակագույն շաքարավազով պատրաստված օշարակի տաք միջուկը դրվում է վաֆլե երկու շերտերի մեջտեղում և սոսնձվում է իրար։

* Խմորի գունդը դրվում է վաֆլի պատրաստելու սարքի մեջԽմորի գունդը դրվում է վաֆլի պատրաստելու սարքի մեջ
* Ստրոպվաֆլու համար օգտագործվող եռացող օշարակով կաթսաՍտրոպվաֆլու համար օգտագործվող եռացող օշարակով կաթսա

Պատմություն
-----------

Ստրոպվաֆլին ծագում է Նիդեռլանդների Գաուդա քաղաքից։ Համարվում է, որ առաջին անգամ պատրաստվել է 18-րդ դարի վերջին  կամ 19-րդ դարի սկզբին։ Ստեղծվել է մի հացթուխի կողմից, որն օգտագործել է օշարակի մեջ թաթախված պաքսիմատը։

Վարկածներից մեկի համաձայն, ստրոպվաֆլին հորինվել է հացթուխ *Gerard Kamphuisen-ի* հացաբուլկեղենի փռում, և առաջին ստրոպվաֆլիները թվագրվում են 1810 կամ 1840 թվին՝ երբ հացթուխը բացեց իր հացաբուլկեղենի փուռը, պատրաստվում էր ըստ ամենահին հայտնի բաղադրատոմսի։ 19-րդ դարում քաղաքում կար մոտ 100 հացաբուլկեղենի փուռ, որոնք արտադրում էին այդպիսի վաֆլիներ։ Գաուդան միակ քաղաքն էր, որտեղ դրանք պատրաստվում էին մինչև 1870 թվականը։ 1870 թվականից հետո վաֆլիները հայտնվեցին նաև Գուդայից դուրս գտնվող շուկաներում։ 20-րդ դարում վաֆլիները սկսեցին պատրաստել գործարաններում, 1960-ին միայն Գաուդայում կար 17 գործարան, որոնցից չորսը գործում են մինչև այսօր ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Stroopwafels. Een traditionele Goudse lekkernij Archived 2008-01-04 at the Wayback Machine.. Gouda-Online.nl. Retrieved on 2 January 2008. Կաղապար:Nl icon
2. ↑  Stroopwafel. Van Dale Taalweb. Retrieved on 2 January 2008. Կաղապար:Nl icon
3. ↑  History & recipe Archived 2007-12-13 at the Wayback Machine.. Stroopwafelshop.com Archived 2011-07-24 at the Wayback Machine.. Retrieved on 3 January 2007.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph316215 |

 |
**Ալեքսանդրի եկեղեցի** (ռուս.՝ Александровская церковь), ավերված հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ուֆա քաղաքում։ Քաղաքում քիչ պահպանված ուղղափառ եկեղեցիներից մեկը։ Գտնվում է Ալեքսանդրովսկի հրապարակում։ Իր անվանումը ստացել էի պատիվ Ալեքսանդր Նևսկու։

Ունեցել է երկու մատուռ՝ սուրբ նահատակ Պանտելեյմոնի և սուրբ նահատակ Եկատերինայի անուններով։

Ներկայումս տարածքում կանգնեցված է Խորհրդային Միության պրոֆմիություն ՀԲ-ի շենքը (Կիրովի փողոց, 1)։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին հիմնվել է 1824 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։ Կառուցման առաջին քարը տեղադրել է Ալեքսանդր I կայսրըՙ երբ Ուֆայում էր գտնվում իր առաջին այցով։

Եկեղեցին օծվել է Իոննիկի կողմից, 1836 թվականին։

Կառուցվել է Ուֆայի ազնվական ճարտարապետ Վիսկոնտի ծրագրերի և ժողովի արդյունքում։

Սկզբում եկեղեցին կառուցվել է միագմբեթ։ Զանգակատունը իր 8 զանգերով ձուլված է եղել չուգունից՝ պարսպապատված քարե սյուներով։ 1868 թվականին տեղադրվել են եռահարկ սրբապատկերակալ։

Եկեղեցում եղել է 3 գահ։ Գլխավորը ստեղծվել է 1836 թվականին, Ալեքսանդր Նևսկովի անվամբ։ Հաջորդ գահը անվանվել է ի պատիվ մեծ նահատակ Պանտելեյմոնի, ստեղծվել է 1897 թվականին և տեղադրված է աջ թևում։ Սուրբ Եկատերինայի անվամբ գահը ստեղծվել է 1899 թվականին։ Տեղադրված է ձախ կողմում։ Այստեղ գտնվել է նաև Կազանի Աստվածամոր կեղծ պատկերը։

1881 թվականին տաճարում էր գտնվում կարիքավորների հոգաբարձուների խորհուրդը։ 1916 թվականից եկեղեցում արդեն հիմնված էր մեծերի կիրակնօրյա դպրոցը։

1941 թվականին անավարտ շենքը հանդիսացել է Ռիբինսկում որպես ցածր լարման սարքավորումների գործարան (հետագայում համաժողովրդականորեն կոչվել է որպես «Այրված գործարան» )։

1980-ական թվականներին գործարանը տեղափոխվել է այլ շենք, իսկ հինը՝ ընդհանուր վերանորգման է ենթարկվել և ստացել է Բաշկիրսկի մարզային սովետի պրոֆմիությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ալեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրաԱլեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրա
* Ալեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրաԱլեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրա
* Ալեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրաԱլեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրա
* Ալեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրաԱլեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրա
* Ալեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրաԱլեքսանդրի եկեղեցին հին բացիկների վրա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Церкви Уфы. Башкортостан Краткая энциклопедия». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 29-ին.
2. ↑  Визит Александра I в Уфу
3. ↑  КП: «Айда от Горелого завода до Градусника!»
**Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Հակի)**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի շրջանի Հակ գյուղի կենտրոնում։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո Քաշաթաղի շրջանի շրջանը օկուպացվել է Ադրբեջանի կողմից։

Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ կառույց է, որը կառուցված է գորշ-դեղնավուն սրբատաշ և կոպտատաշ քարերով ու կրաշաղախով։ Եկեղեցին այն թաղածածկ է, նրա արտաքին չափերն են (22,58x12,60 մետր)։ Ունի մեկ մուտք հարավային կողմից, սլաքաձև և գլանակներով հարդարված շրջանով։ 
Կա նաև փորագրված արձանագրություն․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Շինեցաւ ս[ուր]բ եկեղեցիս նորակ- նունք` Հակայ ժողովուրդս. Թվ(ին) :ՌՃԻԴ: (1675) |  |

Եվս մեկ արձանագրություն կա վիմագրի աջ անկյունում․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1673 |  |

19- դարաշրջանում եկեղեցին երբեմն հիշատակվել է Սուրբ Գևորգ անվամբ։ Եկեղեցին վերսկսել է գործել որպես Հակի ծխական եկեղեցի 1858 թվականին։ 2009 թվականին եկեղեցին վերանորոգել է Թուֆենկյան հիմնադրամը՝ Վիրջինիա Դևիսի մեկենասությամբ, որից հետո եկեղեցին վերաօծվել է։

Ցավոք 2020 թվականին ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմից հետո եկեղեցում մասին չկա ոչ մի տեղեկություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Հակի)».
*«Կակաչներ ծաղկամանի մեջ»*, 1912.
**Ջորջ Մոսսոն** (փետրվարի 2, 1851 - սեպտեմբերի 3, 1933) ֆրանս-գերմանացի նկարիչ և գծագրող, նկարիչների ասոցիացիայի Բեռլինյան սեցեսսիոնի հիմնադիր անդամ։ Նա հայտնի էր իր նատյուրմորտ նկարներով, որոնցում հիմնականում ծաղիկներ էին։ Նա նաև նկարում էր բնանկարներ և դիմանկարներ։

Կարիերա
-------

Բեռլինյան սեցեսսիոնի ցուցահանդեսի ժյուրին․ 1908թ․: Ձախից՝ քանդակագործներ Ֆրից Կլիմշ և Օգոստոս Գալիա, նկարիչներ` Վալտեր Լեյստիկով և Հանս Բալուշեկ, արվեստի դիլերներ Պոլ Կասիրեր, նկարիչներ Մաքս Սլևոգտ (նստած) և Ջորջ Մոսոն (կանգնած), քանդակագործ` Մաքս Կրուզ, նկարիչներ` Մաքս Լիբերման (նստած), Էմիլ Ռուդոլֆ Վայս և Լովիս Կորինթ։
Մոսսոնը ծնվել է 1851 թվականին Ֆրանսիայի հարավում գտնվող Էքս-ան-Պրովանսում։ 14 տարեկանում գաղթել էր Բեռլին, որտեղ էլ ավարտել էր դպրոցը։ Նրա գեղարվեստական կրթությունը սկսվել էր Բեռլինի Արվեստի ակադեմիայում՝ Կարլ Շտեֆեկի և Հերման Ֆրիզեի դասախոսների մոտ ուսանելով։ Այնուհետև ուսումը շարունակեց Վայմարի Սաքսոնական Մեծ Դքսության արվեստի դպրոցում, և սկսեց իր աշխատանքները ցուցադրել Բեռլինում 1884 թվականին։

1892 թվականին Մոսսոնը եղել էր *XI-ի միության* համահիմնադիր, ինչպես նաև «Բեռլինյան սեցեսսիոն» ասոցիացիայի հիմնադիր անդամ։ Նրանք միավորվեցին՝ բողոքելու «Բեռլինի նկարիչների ասոցիացիայի» պահպանողականության դեմ։ 1913 թվականին այս խմբի պառակտումից հետո Մոսսոնը միավորեց ուժերը Մաքս Լիբերմանի, Մաքս Սլևոգտի և այլոց հետ՝ ստեղծելով «Անկախ անջատում»։ Նա նաև Գերմանիայի նկարիչների միության (Deutschen Künstlerbundes) անդամ էր։

Մոսսոնը մահացել է 1933 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Բեռլինում։

Նկարներ
-------

* «Բրանդենբուրգի լանդշաֆտ», 1915թ․*«Բրանդենբուրգի լանդշաֆտ»*, 1915թ․
* «Գցած սեղան, շամպայնի բաժակներ, մրգեր և չինական ծաղիկներ», 1919թ․*«Գցած սեղան, շամպայնի բաժակներ, մրգեր և չինական ծաղիկներ»*, 1919թ․
* «Ամարիլիսի նատյուրմորտ», 1928թ․*«Ամարիլիսի նատյուրմորտ»*, 1928թ․

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  RKDartists (նիդերլ.)
2. ↑  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #136218423 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. 1 2 3 4  George Mosson, natune.net
5. 1 2 3  April 2012 – Vorstellung der Künstlerin Augusta von Zitzewitz Archived 2019-01-08 at the Wayback Machine. Galerie "der Panther"
6. ↑  *Katalog der XXVL Ausstellung der Berliner Secession*, 1913, archive.org

Գրականություն
-------------

* Rudolf Pfefferkorn (1972). *Die Berliner Secession; Eine Epoche deutscher Kunstgeschichte* (գերմաներեն). Berlin: Haude & Spenersche Verlagsbuchhandlung. ISBN 3-7759-0150-7.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ջորջ Մոսսոն Վիքիպահեստում |

* George Mosson, Artnet.
* George Mosson, Mutualart.
**Թատրոն կամ Թշվառներ**, Պետրոս Դուրյանի վերջին դրաման է, գրվել է 1871 թվականին, բաղկացած է «Հառաջաբան»-ից և հինգ արարվածից կամ գործողությունից։ «Հառաջաբան»-ը ուշագրավ վավերաթուղթ է, որտեղ նշում է, որ թատերախաղերը պետք է ընտանեկան արդի հարցերը պարունակեն իրենց մեջ։ Թատերախաղը առավելապես հոգեբանական դրամա է։ Դուրյանագետները փաստում են, որ Դուրյանի նպատակն էր անցնել դեպի «ժամանակակից թատերախաղ» և դրա միջոցով էլ զարգացնել բեմական արևմտահայերենը։

Պետրոս Դուրյան

Գործող անձինք
-------------

* Մուրատոֆ` սնանկացած վաճառական, Թովմա անունով
* Վարդուհի` Մուրատոֆի դուստրը
* Էդվարդ` Մուրատոֆի որդեգիրը
* Գերոգ` դրամանենգ, Նահապետոֆ անունով
* Մակար` Նահապետոֆի մատակարարը
* Պողյանց` թատրոնի տնօրեն
* Վահագնյան` դերասանապետ
* Դերասաններ, հանդիսատես

Բովանդակություն
---------------

Թատերախաղը բաղկացած է 5 արարվածից կամ գործողությունից։
Կատակերգության սյուժեն հետևյալն է. առաջին արարվածում Էդուարդը ինչ-որ թատերախաղ է գրում։ Նրան է մոտենում Վարդուհին և Էդվարդը ասում է, որ Վարդուհին անչափ գեղեցիկ է։ Հետո խնդրում է, որ իրեն եղբայր չկոչի, քանի որ ինքը սիրում է Վարդուհուն։ Նրանք ծանր վիճակում էին ապրում, նրանց հայրը մուրացկանություն էր անում։ Չէին կարողանում տան վարձը վճարել, իսկ տանտերը՝ Սալոմեն, նրանց անընդհատ սպառնում էր, թե ոստիկանություն կկանչի՝ մինչև մի օր Սալոմեի և Թավմայի զրույցին ականատես է լինում Մակարը՝ Նահապետոֆի օգնականը։ Մակարը Սալոմեին հայտնում է իր ով լինելը և ասում է, որ մի քիչ սպասի. Թովման կվճարի այդ տան վարձը։ Սալոմեն համաձայնում է և լքում է տունը։
Պարզվում է, որ Նահապետոֆը տեսել է Վարդուհուն և սիրահարվել է, իսկ հիմա ուզում է ամուսնանալ նրա հետ, բայց քանի որ Նահապետոֆը ազնվական է, իսկ աղջիկը՝ թշվառ, պետք էր դա գաղտնի անել։ Թովման տալիս է իր համաձայնությունը, իսկ դրա փոխարեն Մակարը նրան խոսք է տալիս 50 հրաշագործ ոսկի։ Արարվածի վերջում տեղի է ունենում Թովմայի զրույցը Էդվարդի և Վարդուհու հետ։ Էդվարդին հանում է տնից՝ ասելով, որ վերադառնա այն ժամանակ, երբ հաց ու մոմ վաստած կլինի։ 
Երկրորդ արարվածը սկսվում է դերասանների զրույցով։ Էդվարդը գալիս է թատրոն, հանդիպում է տնօրենի՝ Պողյանցի հետ։ Պայմանավորվում են, որ նա դերասան կաշխատի՝ ամսական վաստակելով ընդամենը 40 ֆրանք։ Դրանից հետո Էդվարդը 5 ֆրանքով թատրոնի տնօրենին է վաճառում իր գրած թատերախաղը։
Նահապետոֆը իր մատակարարի՝ Մակարի հետ գալիս է, Թովմային տալիս է կեղծ ոսկիների, աղջկան տանում են։
Երրորդ արարվածում պարզվում է, որ ոսկիները կեղծ էին։ Բոլորը տխրում են, Թովման բանտ է ընկնում։ Իսկ աղջիկը գլուխը պահելու համար անցնում է դերասանուհու աշխատանքի, այն թատրոնում, որտեղ խաղում էր Էդվարդը։ Նրանք երկուսով ներկայացման ժամանակ թույն են խմում և երկուսն էլ մահանում են՝ ըստ իրենց պայմանավորվածության։
Վերջին՝ 5-րդ արարվածում, Թովման գալիս է Նահապետոֆի մոտ նրան մեղադրելու համար։ Նահապետոֆի մոտ տեսնում է այն մատանին, որը պատկանում էր իր կնոջը, այստեղից պարզ է դառնում, որ Նահապետոֆը Թովմայի որդին է ։

Տես նաև
-------

* Պետրոս Դուրյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  file:///C:/Users/user/Desktop/%D5%B0%D5%A1%D5%B5%20%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%AF/20210208\_182003.pdf
2. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Պետրոս Դուրյան, Երկեր, Երևան, 1881թ. էջ 338-339
* Սամվել Մուրադյան, Հայ նոր գրականության պատմություն, Գիրք Ա, Երևան, 2021թ. էջ 459-462
* Ա. Շարուրյան, Պետրոս Դուրյան, Երևան, 1972թ. էջ 103-167
Փենսիլվանիայի պետական թանգարան, 300 Հյուսիսային փողոց, Հարիսբուրգ, Փենսիլվանիա
**Փենսիլվանիայի պետական թանգարանը** գտնվում է` Հյուսիսային փողոցի կենտրոնում։ Մտնում է Փենսիլվանիա նահանգի Կապիտոլային համալիրի մեջ։ Չնայած այն պաշտոնապես անվանվել է Փենսիլվանիայի պետական թանգարան, հասարակության անդամները, ինչպես նաև պաշտոնական հրապարակումները, երբեմն հաստատությունը անվանում են **Ուիլյամ Պենի հուշահամալիր թանգարան**. թանգարանի կենտրոնական սրահում տեղադրված է Ուիլյամ Պենի մեծ արձանը։

Պատմություն
-----------

1905 թվականի մարտի 28-ին նահանգապետ Սամուել Վ. Պեննիփաքերը ստորագրեց Փենսիլվանիայի պետական թանգարան ստեղծելու օրենսդրությունը։ Թանգարանի նպատակն էր՝ «Պետության բուսական և կենդանական աշխարհը, հնագիտությունը, արվեստը և պատմությունը պահպանել»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «State Museum of Pennsylvania» (անգլերեն). 2021 թ․ հունվարի 23. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
3. ↑  «History of the Museum» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 6-ին.
4. ↑  «History of State Museum of Pennsylvania» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 6-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* **Պենսիլվանիայի պետական պետական թանգարանի** կայքէջ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000121066840 · LCCN: n98001213 · SUDOC: 184721105 · VIAF: 124078958 · WorldCat VIAF: 124078958 |

 |
**Մեզոմեր էֆեկտ կամ զուգորդման էֆեկտ**, էլեկտրոնային խտության վերաբաշխումը զուգորդված համակարգում՝ համակարգին մասնակից տեղակալիչի ազդեցության
տակ։

Որպեսզի տեղակալիչը մասնակցի զուգորդմանը, նա պետք է ունենա կամ կրկնակի կապ (π, π զուգորդում), կամ չբաշխված էլեկտրոնային զույգ կրող հետերոատոմ (p, π-զուգորդում)։M- էֆեկտը հաղորդվում (տարածվում) է համակարգով հավասարաչափ, առանց մարելու։ Զուգորդված համակարգի էլեկտրոնային խտությունը նվազեցնող տեղակալիչները դրսևորում են բացասական մեզոմեր էֆեկտ (-M)։ Զուգորդված համակարգի էլեկտրոնային խտությունը հարստացնող (դեպի համակարգ մղող) տեղակալիչները ցուցաբերում են դրական մեզոմեր էֆեկտ (+M)։ Այդ խմբին են պատկանում հետերոատոմները կամ հետերոատոմ պարունակող ֆունկցիոնալ խմբերը (ամինախումբ, հիդրօքսիլ խումբ և այլն)։ Այն դեպքերում, երբ զուգորդված համակարգի (բաց կամ փակ) կազմի մեջ է մտնում կրկնակի կապ պարունակող տեղակալիչ, 
դրսևորվում են -M էֆեկտ։ Առավել հաճախ այդ դերում հանդես են գալիս կարբոնիլ և կարբօքսիլ խմբերը։ Նրանք համակարգ են ներդնում էլեկտրաբացասական թթվածնի ատոմ, որը և ձգում է իր կողմը ամբողջ համակարգի էլեկտրոնային խտությունը։

Նման ազդեցություն ունեն վինիլային բնույթի ռադիկալները։ Այդպիսի խմբերում ցուցաբերում են -M։ Եթե տեղակալիչը զուգորդված համակարգին մասնակցում է իր չբաշխված էլեկտրոնային զույգով, ապա ստեղծվում է π-ավելցուկային համակարգ՝ հետերոատոմի երկու էլեկտրոնը հարստացնում է համակարգի էլեկտրոնային խտությունը։ Այդպիսի տեղակալիչները ցուցաբերում են +M էֆեկտ՝

Վինիլքլորիդ +М-էֆեկտ
Օրգանական միացության մոլեկուլում ինդուկտիվ և մեզոմեր էֆեկտները գործում են միաժամանակ։ Արդյունքում տեղի է ունենում գումարային էֆեկտ։ Ընդհանուր դեպքում ընդունված է ղեկավարվել հետևյալ կանոնով՝ մեզոմեր էֆեկտը գերակշռում է ինդուկտիվին։

Օրգանական միացությունների ռեակցիոնունակությունը, թերմոդինամիկական կայունությունը, նրանց միջև ընթացող ռեակցիաների արագությունը, բիոլոգիական ակտիվությունը, ռեակցիաների ուղղությունը և այլ հատկությունները կախված են նրանց կառուցվածքից, կոնֆիգուրացիայից, կապի բնույթից, մոլեկուլում էլեկտրոնային խտության վերաբաշխումից, հարձակվող ռեագենտի բնույթից, ռեակցիայի պայմաններից։

Տեղակալիչների էլեկտրոնային էֆեկտները
------------------------------------

| Տեղակալիչ | Էլեկտրոնային էֆեկտները |  | Տեղակալիչների էլեկտրոնային (գումարային) ազդեցությունը զուգորդված և արոմատիկ համակարգերում |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Ինդուկտիվ | Մեզոմեր |  |
| Ալկիլ- (մեթիլ-, էթիլ- և այլն) | +I | - | էլեկտրադոնոր |
| -NH2, (-NHAlK, -NAlK2 | -I | +M | +M»-I էլեկտրադոնոր |
| -OH | -I | +M | +M>-I էլեկտրադոնոր |
| Ալկօքսի-(մետօքսի-, էթօքսի- և այլն) | -I | +M | +M>-I էլեկտրադոնոր |
| Հալոգեններ | -I | +M | -I>+M, էլեկտրաակցեպտոր |
| -NO2 | -I | -M | էլեկտրաակցեպտոր |
| -COOH | -I | -M | , |
| -SO3H | -I | -M | , |
| >C=O | -I | -M | , |

Գրականություն
-------------

* *Бендер М. Бергерон Р. Комияма М.* Биоорганическая химия ферментативного катализа. Пер. с англ. — М.: Мир, 1987. — 352 с.
* *Дюга Г. Пенни К.* Биоорганическая химия. — М.։ Мир, 1983.
* *Тюкавкина Н. А. Бауков Ю. И.* Биоорганическая химия. — М.: Медицина, 1991.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Гаммет Л. Основы физической органической химии. — М.: «Мир», 1972.

Տես նաև
-------

* Օրգանական միացություններ
* Ինդուկտիվ էֆեկտ
**Ռուիսպիր գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Ռուիսպիր գյուղում։

Պատմություն
-----------

Հասարակության միջոցներով կառուցված եկեղեցու գոյության մասին վավերագրերում առաջին անգամ արձանագրվել է 1818 թվականին։ Հավանաբար այն կառուցվել է 18-րդ դարում։ Փայտաշեն եկեղեցին Սուրբ Աստվածածին անվամբ հիշվատակվել է բազմաթիվ վավերագրերում։ 1852-1853 թվականներին եկեղեցին եղել է քայքայված։ Նորոգման աշխատանքները նախատեսվել են կատարել թեմական առաջնորդի և տեղի իշխանների համատեղ ջանքերով։ Մինչև 1873 թվականը բոլոր վավերագրերում Ռուիսպիրում հիշվում է միայն այդ եկեղեցին։

․․․Այդ բանը նկատելով Թելաւի գործակալ արժ. Գէորգ ա. քահ. Տէր-Սարգսեանը իւր ազդու խօսքերով սկսեց յորդորել գիւղացիներին, որ հնի տեղ նոր եկեղեցի շինեն և ինքը՝ Տեր-հայրը գործին գլուխ կանգնելով հասաւ իւր ցանկացած նպատակին և այսօր Ռուիսպիրի հայ գիւղացիները ունեն հնի տեղ քար ու կրից շինած մի նոր եկեղեցի. ահա այդ նորաշեն Սուրբ Աստվածածնայ եկեղեցւոյ օծման հանդեսն էր, որ կատարուեցաւ ամսոյ 17-ին, կիւրակէ օրը...»։

:

Եկեղեցին մինչև 1910-ական թվականները հիշվում է տարբեր վավերագրերում։ 1924 թ մարտի 16-ին (Մեկ այլ վավերագրով՝ եկեղեցին փակվել է 1923 թ.) եկեղեցին փակվել է և այլևս չի գործել ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սբ. Աստվածածին եկեղեցին մինչև հիմա կանգուն է (օգտագործվում է որպես աղաց)։ Այն աղյուսով ու գետաքարով, կրաշաղախով կառուցված հասարակ շենք է։ Ունի երկու մուտք։ Ծածկը փայտաշեն է։ Արտաքին չափերն են՝ 13,34 x 7,93 մետր։

Քահանա
------

Տեր Հովհաննես Ձամուկյան՝ հիշվում է 1800-1818 թվականներին, ձեռնադրվել է 1800 թվականինին Սարգիս արքեպիսկոպոսի կողմից։

Կարապետ Տեր-Ներսիսյանց՝ հիշվում է 1908 թվականին, հովվել է նաև Իղալթո և Կողոթո գյուղերինე:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 2569, թ. 17-18
2. ↑  «Արձագանք», 1896, № 139, էջ 3
3. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 57, ց. 3, գ. 525, թ. 120-121
4. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 409, ց. 1, գ. 3146, թ. 8
5. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 2569, թ. 17
6. ↑  ლიზბარაშვილი ი. გ. რუისპირის ყველაწმინდის ეკლესია, "მაცნე", 1984, № 1, էջ 130-144

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի ; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի ; Չոբանյան, Պավել Աշոտի; Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ.Էջ 94-95 Archived 2021-06-13 at the Wayback Machine.
**Դորոն Էրել** (եբրայերեն՝ דורון אראל‎, 1959, Գիվատայիմ, Թել Ավիվի մարզ, Իսրայել]), իսրայելցի լեռնագնաց, այդ երկրի առաջին ներկայացուցիչը, ով նվաճել է Էվերեստը (1992) և Դենալի լեռան գագաթը (1987), իսկ 2000 թվականին ավարտին է հասցրել Յոթ գագաթների նվաճումը։

Կենսագրություն
--------------

Դորոն Էրելը ծնվել է 1959 թվականին Գիվատաիմում ՝ ավելի ուշ տեղափոխվելով Հայֆայից հարավ գտնվող Գիվատ-Նիլիի մոշավ։ Մանկության տարիներից ի վեր հետաքրքրված է եղել մարզական զբոսաշրջությամբ, այդ թվում՝ Նեգև անապատի և Գալիլեայի քայլարշավային տուրիզմով, ինչպես նաև ռուֆինգով։ 1978 թվականին՝ նախքան բանակ զորակոչվելը, եղել է Նեպալում, որտեղ առաջին անգամ տեսել է Ջոմոլունգման։

Զինվորական ծառայությունն անցել է ԻՊԲ-ի գենշտաբի հատուկ նշանակության մասերում։ Ծառայությունն ավարտելով՝ մարզվում է շվեյցարական լեռնագնացության դպրոցում և ավարտել է Թել Ավիվի համալսարանը՝ ստանալով երկրաբանի մասնագիտացում։ Ուսման ընթացքում և դրանից հետո մշտապես շարունակել է զբաղվել մարզական զբոսաշրջությամբ և 1986 թվականին գլխավորել է իսրայելական առաջին գիտարշավը, որը նվաճեց Հիմալայները։ Հաջորդ տարում նա դարձել է առաջին իսրայելցին, որը նվաճել է Հյուսիսային Ամերիկայի ամենաբարձր գագաթը՝ Դենալին։ 1989 թվականին ղեկավարել է իսրայելական առաջին արշավախումբը, որն իր առաքելությունն իրականացնում էր ԽՍՀՄ-ում՝ նպատակ ունենալով Կորժենևյան գագաթը, իսկ մեկ տարի անց ընդգրկվել է որոնողափրկարարական խմբի կազմում, որը որոնողափրկարարական աշխատանքներ էր իրականացնում՝ Լենինի պիկում զոհված լեռնագնացներին գտնելու նպատակով․ նրանց կազմում է եղել նաև Էրելի ընկերը։

1992 թվականին Էրելը բարձրացավ Էվերեստ՝ դառնալով առաջին իսրայելցին, ով նվաճել է երկրագնդի ամենաբարձր գագաթը։ 1998 թվականի դեկտեմբերին նա բարձրացել է Անտարկտիկայի ամենաբարձր լեռը, իսկ երկու ամիս անց բարձրացել է Աֆրիկայի ամենաբարձր կետը՝ Կիլիմանջարոն։ Այնուհետև նվաճել է Եվրոպայի ամենաբարձր գագաթը՝ Էլբրուսը, և 2000 թվականի հունիսին իրականացրել է բոլոր մայրցամաքների ամենաբարձր լեռան՝ Յոթ գագաթների նվաճումը՝ Եվրոպան և ասիան առանձին ընդունելով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կենսագրություն(եբրայերեն) на официальном сайте
2. 1 2  Abigail Klein Leichman (2012 թ․ օգոստոսի 12). «Extreme adventurer, motivational role model». *Israel21c* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 6-ին.
3. ↑  Дов Гиль-Хар (2015 թ․ նոյեմբերի 19). «Найти счастье: забытый израильский посёлок на краю света». *Walla!* (եբրայերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 6-ին.
4. 1 2  *Дорон Эрэль* Россия — восхождение на Эльбрус // *Маса Ахер*.
5. 1 2  «На крыше мира». *Исраэль Хайом* (եբրայերեն). 2016 թ․ մայիսի 22. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 6-ին.
6. ↑  Нога Машаль. (2008 թ․ հունիսի 12). «Скалолазная лихорадка». *Гаарец* (եբրայերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 6-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n95108602 · VIAF: 16480902 · WorldCat VIAF: 16480902 |

 |
**Դրապեցոնա** (հուն․՝ Δραπετσώνα), քաղաք Հունաստանում, Աթենքի արևելյան արվարձան։ Գտնվում է Աթենական հարթավայրում՝ Սարոնիկոս նեղուցի ափին, Պիրեյոսի նավահանգստի դիմաց, Էգալեոյի ստորոտում, ծովի մակերևույթից 20 մետր բարձրության վրա, Աթենքի կենտրոնից 10 կմ հարավ-արևմուտք, Օմոնիասի հրապարակում և միջազգային «Էլեֆտերիոս Վենիզելոս» օդանավակայանից 28 կմ արևմուտք։ Մտնում է Կերացինիոն-Դրապեցիոնա համայնքի (դիմայի) մեջ, Պիրեյոսի ծայրամասային միավոր է Ատտիկայի ծայրամասում։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի՝ բնակչության թիվը հասնում է 13968 հոգու։ Մակերեսը կազմում է 1,725 կմ²։

Գտնվում է Պիրեյոսից հյուսիս-արևմուտք և Էէտիոնեից՝ արևմուտք։ Այստեղ է գտնվում միջանցիկ «G1» նավահանգիստը Դոդոկանեսի համար և միջանցիկ նավահանգիստ «G2»-ը՝ Խիոսայի և Միտիլինի համար։

Արևմուտքից սահմանակից է Պիրեյոսին, հյուսիսից՝ Կերացինիոնին (Ανάσταση Κερατσινίου) և (Ευγένεια (συνοικία))։ Քաղաքից 3 կմ հարավ-արևմուտքում գտնվում է Փսիտալեա կղզին։

Վուրլա շրջանում (Βούρλα) գտնվել է հասարակաց տուն և բանտ քաղբանտարկյալների համար։

Բնակչություն
------------

| Տարի | Բնակչություն, մարդ |
| --- | --- |
| 1991 | 13116 |
| 2001 | 13335 |
| 2011 | 13968 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Карты государств|Греция|2001
3. 1 2  «Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991» (հունարեն). Հունաստանի վիճակագրական ծառայություն. Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 22-ին.
4. ↑  «Πίνακας αποτελεσμάτων Μόνιμου Πληθυσμού-Απογραφής 2011» (հունարեն). Ελληνική Στατιστική Αρχή. 2014 թ․ մարտի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Հաղթանակի զբոսայգի և «Տանկ» հուշահամալիր** (ռուս.՝ Парк Побе́ды и мемориальный комплекс "Танк"), 1941-1945 թվականներին Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակին նվիրված հուշահամալիր, որը գտնվում է Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Սովետսկ քաղաքի կենտրոնում, Թատերական փողոցի պուրակում։ Մինչև պատերազմը տարածքը կոչվել է Անգերպլաց (Angerplatz): Բացվել է 1975 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

Հուշահամալիր 1945 թվականի հունվարին մահացած խորհրդային զինվորների եղբայրական գերեզմանի վրա։ Կենտրոնում տեղադրված բարձր պատվանդանի վրա Հայրենական պատերազմի շքանշանով տեղադրված է T-34 տանկ, որի դիմաց ծաղկաթումբ է հավերժական կրակով, որի երկու կողմերում գերեզմանային հուշաքարեր են և պատվանդան Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Հուշարձանի ետևում սպանված զինվորների անուններով հուշասյուն կա։

Պատմություն
-----------

Տիլզիտի տարածքում տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների ընթացքում ձևավորվել են 96 եղբայրական գերեզմաններ և 307 առանձին գերեզմաններ։ 1948 թվականին բոլոր մասունքները տեղափոխվել են քաղաքի հրապարակի պուրակում գտնվող ընդհանուր գերեզման, որտեղ կառուցվել է հուշարձան։ Թաղվել է 977 զինվոր : Հուշահամալիրը ստեղծվել է քաղաքի ճարտարապետ Ն. Պ. Ռյաբովի նախագծով 1975 թվականին։ Վերանորոգման և վերականգնողական աշխատանքներ են կատարվել 2010 թվականին Հաղթանակի 65-ամյակի առթիվ։ Նույն թվականին կատարվել է վանդալական գործողություն. անհայտ մարդիկ Հաղթանակի օրվա առթիվ բերված ծաղկեպսակներն այրել են հավերժական կրակի վրա` հավերժական կրակի վրա պլաստմասա լցնելով ։

Հաղթանակի այգին այսօր
---------------------

Այգին ավանդական հանդիպման վայր է ցույցերի, Հայրենական Մեծ պատերազմին նվիրված միջոցառումների համար` հունիսի 22-ին և մայիսի 9-ին։ Դնում են ծաղիկներ, զինծառայողները, վետերանները և քաղաքապետարանի ներկայացուցիչները ելույթներ են ունենում։ Հուշահամալիրում կան նստարաններ, հետիոտնային քայլուղիներ։ Այն զբոսանքի և քաղաքացիների հանգստի վայր է։ «Տանկ» հուշահամալիրը «Հիշողության մոմ» ավանդական երթի վերջնակետն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Достопримечательности Советска
2. ↑  «Вандалы в Парке». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 26-ին.
3. ↑  «Спор за газон». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 26-ին.
**Լուիս Գրենվիլ Աբել** (անգլ.՝ **Louis Grenville Abell.** հուլիսի 21, 1884(1884-07-21), Էլիզաբեթ, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 25, 1962(1962-10-25), Էլիզաբեթ, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի թիավարող մարզիկ, ով մասնակցել է 1900 թվականի և 1904 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին։

1900 թվականին նա եղել է ամերիկյան Vesper Boat Club-ի ութնյակների թիմի ղեկորդը, որի վարած մակույկի անձնակազմը նախ հաղթանակ է տարել ԱՄՆ-ի առաջնությունում, ապա ոսկե մեդալ է նվաճել տղամարդկանց ութնյակների մրցումներում, որոնք անց են կացվել Փարիզում՝ Սեն գետում։ Երկրորդ տեղը գրավել է բելգիական Royal Club Nautique de Gand ակումբի թիմը, երրորդը՝ հոլանդական «Միներվա Ամստերդամ» թիմը։ Չորս տարի անց Լուիս Աբելը, դարձյալ նույն մրցաձևում և նույն դերում, նվաճել է իր օլիմպիական երկրորդ ոսկե մեդալը։ Ընդ որում՝ օլիմպիական մրցումներն այս անգամ ամց են կացվել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ Սենթ Լուիս քաղաքւմ։

Ակտիվ սպորտին հրաժեշտ տալուց հետո Լուիս Աբելը շուրջ 40 տարի պաշտոնավարել է Նյու Ջերսի նահանգի իր հայրենի Էլիզաբեթ քաղաքի առողջապահական խորհրդում ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Louis Abell
2. 1 2 3 4 5  Lou Abell
3. ↑  «Lou Abell». *Olympedia*. OLYMadMen. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профил на databaseOlympics.com
* Профил Луис Абела на sports-reference.com (անգլերեն)
* Луис Абель – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FISA · Olympic Channel · ՄՕԿ |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հին Նոր տարի (այլ կիրառումներ)
**Հին Նոր տարի**, Նոր տարին ըստ հին՝ Հուլյան օրացույցի։ Նշվում է հունվարի 13-ի լույս 14-ի գիշերը։

Հին և նոր տոմարների միջև 20 և 21-րդ դարի առաջին կեսին տարբերությունը 13 օր է։ Հունվարի 13-ը համարժեք է դեկտեմբերի 31-ին։ Նոր՝ Գրիգորյան տոմարը, հաստատվել է 1582 թվականի հոկտեմբերին։ Մի շարք երկրներում ըստ ավանդույթի, ոչ պաշտոնական նշվում է հին տոմարով Նոր տարին։

Պատմություն
-----------

Նոր՝ Գրիգորյան օրացույցը հաստատվել է 1582 թվականի հոկտեմբերին։ Հռոմի Գրիգոր 13-րդ պապը նկատել է, որ հուլյան, այսինքն՝ հին տոմարը, մինչև 16-րդ դարը տվել է 10 օրվա տարբերություն։ Այդ տարբերությունը հայտնի է դարձել գարնանային գիշերահավասարին՝ մարտի 21-ին, քանի որ Նիկիայի 325 թվականի ժողովի որոշմամբ գիշերահավասարի օր համարվել է ոչ թե մարտի 21-ը, այլ 11-ը։ Գրիգոր XIII-ը կարգադրել է 1582 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ հինգշաբթի օրվան հաջորդող համարել ուրբաթ՝ հոկտեմբերի 15-ը՝ բաց թողնելով կուտակված 10 օրերը, որոնց սխալն առաջացել էր 325-1582 թվականների ընթացքում։ 16-20-րդ դարերի ընթացքում հուլյան՝ հին, և գրիգորյան՝ նոր տոմարների միջև տարբերությունը կազմել է 13 օր։

Հին Նոր տարին տարբեր երկրներում
-------------------------------

Ռուսաստանում Հին Նոր տարին տոնելու ավանդույթը Ռուսաստանում սկսվել է 1918 թվականին նոր ժամանակագրություն մտցնելուց հետո։ Նպաստել է նաև այն, որ Ռուս ուղղափառ եկեղեցին մինչ այժմ շարունակում է եկեղեցական տոները նշել ըստ հուլյան տոմարի։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հետ խորհրդային տարածքի մի շարք երկրներում՝ Հայաստանում, Մոլդովայում, Բելառուսում, Լատվիայում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում և Ուզբեկստանում (բնակչության մոտ 40 %) և Վրաստանում ոչ պաշտոնական տոնվում է Հին Նոր տարին։

Նախկին Հարավսլավիայի տարածքում՝ Սերբիայում, Չեռնոգորիայում և Մակեդոնիայում։

Հին Նոր տարին ըստ հուլյան տոմարի (նախկինում Սուրբ Սիլվեստրի օր, գերմ.՝ Alter Silvester) տոնում են Շվեյցարիայի մի շարք գերմանախոս կանտոններում։

Տես նաև
-------

* Ամանոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ե՞րբ է նշվում հին տոմարով նոր տարին». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 13-ին.
2. ↑  Նոր տարվա մասին pravoslavie.ru կայքում
**Խաչիկ Վաղինակի Մանուկյան** (օգոստոսի 2, 1959(1959-08-02), Թալինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի Հանրապետության ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Խաչիկ Մանուկյանը ծնվել է 1959 թվականի օգոստոսի 2-ին Թալինի շրջանի Մաստարա գյուղում։ 1985 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ Ստացել է ճարտարագետ-մեխանիկի որակավորումը։ 1977-1980 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1985 թվականին եղել է ՀԽՍՀ շինարարական արդյունաբերության նախարարության մեխանիկական գործարանի արտադրամասի պետ, փոխտնօրեն, իսկ 1994 թվականին՝ «Հայջրշին» պետական կոմիտեում առևտրային վարչության պետ, «Մաքս-Գրուպ» կոնցեռնի գլխավոր տնօրեն, նախագահ։ 2003 թվականի մայիսի 25-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 19 ընտրատարածքից։ Եղել է Ազգային ժողովի պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Խմբակցություններում և պատգամավորական խմբում ընդգրկված չէ ։ Ոչ մի կուսակցության չի պատկանում։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 6-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |