**Նիկոլա Իվանով Իվանով** (բուլղար․՝ Никола Иванов Иванов, մարտի 2, 1861(1861-03-02), Kalofer, Karlovo Municipality, Պլովդիվի մարզ, Բուլղարիա - սեպտեմբերի 10, 1940(1940-09-10), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի ռազմական հրամանատար, հետևակազորի գեներալ, բանակի շտաբի պետ 1894—1896 թվականներին, Բուլղարիայի պատերազմի նախարար 1896-1899 թվականներին։ Նա Բալկանյան պատերազմների ժամանակ բուլղարական 2-րդ բանակի հրամանատարն էր, 1913 թվականի մարտին մասնակցել է Ադրիանապոլիսի գրավմանը։

Կենսագրություն
--------------

### Ծագում և կրթություն

Նիկոլա Իվանովը ծնվել է 1861 թվականի մարտի 2-ին Կալոֆեր քաղաքում։ Սովորել է ապրիլյան գիմնազիայում Գաբրովոյում և Ստամբուլի (1875-1877 թվականներ) «Գալաթա-Սարայ» սուլթանական վարժարանում։ Նա կամավոր մեկնել է սլավոնական ժողովուրդների ազատագրման համար ռուս-թուրքական պատերազմի ռազմաճակատ, 1878 թվականին նշանակվել է կամավորների հրամանատար Պլովդիվում, մեկ տարի անց ավարտել է Սոֆիայի ռազմական ուսումնարանըը։ 1879 թվականի մայիսի 10-ին ստացել է ենթասպայի կոչում, մեկ տարի անց նշանակվել Արևելյան Ռումելիայի աշխարհազորում, որտեղ ծառայել է Պլովդիվի 1-ին և 2-րդ հետևակային դրուժինաներում։ 1881 թվականի փետրվարի 9-ին ստացել է լեյտենանտի կոչում։ 1882-1885 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գլխավոր շտաբի Նիկոլաևյան ակադեմիայում։

### Ռազմական կարիերա

Մասնակցել է Բուլղարիայի միավորմանը։ 1885 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ստացել է կապիտանի աստիճան և նշանակվել Տիռնովո-Սեմանյան ջոկատի շտաբի պետ։ Սերբ-բուլղարական պատերազմի ժամանակ՝ Արևմտյան ջոկատի կենտրոնական շարասյան ղեկավարի՝ հանձնարարությունների գծով սպա, Պիրոտյան ճակատամարտի մասնակից։ Պատերազմից հետո 1886 թվականին նշանակվել է Ալեքսանդր I-ի ֆլիգել-համհարզ, իսկ 1887 թվականից՝ պատերազմի նախարարության շինարարական-տեսչական բաժնի պետ։ 1887 թվականի ապրիլի 1-ից մայոր, 1888 թվականից 10-րդ հետևակային գնդի հրամանատար, 1889 թվականից 4-րդ բրիգադի շտաբի պետ, 1890 թվականից 4-րդ հեծելազորային գնդի հրամանատար։ 1891 թվականի օգոստոսի 2-ին ստացել է փոխգնդապետի աստիճան, 1891-1894 թվականներին Բանակի շտաբի պետի օգնական և շտաբի պետ (1894 թվականի մայիսի 10-ից 1896 թվականի նոյեմբերի 29-ը)։ 1895 թվականի օգոստոսի 12-ին՝ գնդապետ, 1896 թվականի նոյեմբերի 17-ին ժամանակավորապես նշանակվել է Պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատար, 1896 թվականի նոյեմբերի 29-ից մինչև 1899 թվականի հունվարի 30-ը Կոնստանտին Ստոիլովի կառավարությունում ռազմական նախարար։ Նա ապահովել է բուլղարացի սպաների վերադարձը Ռուսաստանից, որոնք փախել էին բուլղարական ճգնաժամից հետո։ 1899-1903 թվականներին գնդապետի կոչումով Իվանովը 4-րդ հրթիռային ստորաբաժանման հրամանատարն էր, իսկ 1903-1907 թվականներին՝ Թրակիայի 2-րդ հետևակային դիվիզիան։ 1900 թվականի նոյեմբերի 15-ին (նոյեմբերի 27-ին)՝ գեներալ-մայոր, 1907 թվականին՝ 2-րդ ռազմա-տեսչական գծով պետ։ 1912 թվականի օգոստոսի 2-ին Ֆերդինանդ I թագավորի իշխանության 25-ամյակի կապակցությամբ նրան շնորհվել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում, դա առաջին դեպքն էր Բուլղարիայի պատմության մեջ, երբ գեներալ-լեյտենանտները ոչ թե պահեստազորի, այլ՝ գործող սպա են եղել։

### Բալկանյան պատերազմներ

Հուշատախտակ գեներալ Իվանովի հիշատակին Սոֆիայի Նիկոլայ Պավլովիչ փողոցի թիվ 6 տան վրա
Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ 1912 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1913 թվականի հուլիսը Նիկոլա Իվանովը բուլղարական 2-րդ բանակի հրամանատարն էր։ Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Ադրիանապոլիսի հաջող պաշարմանը և գրավմանը։

1913 թվականի հունիսի 16-ից հուլիսի 17-ը Երկրորդ Բալկանյան պատերազմի ժամանակ մարտեր է մղել Կիլկիսի-Բլագոեվգրադ գծի վրա, հուլիսի 18-ին նշանակվել է Գլխավոր գրասենյակի՝ հանձնարարությունների գծով սպա։ 1913 թվականի հուլիսին պաշտոնաթող է եղել բանակից, իսկ 1913 թվականի օգոստոսի 7-ի հաշտության պայմանագրից հետո՝ պահեստային սպա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մնացել է պահեստում, զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ և հրապարակախոսությամբ։ Նա ընտրվել է Սոֆիայի սպաների միության նախագահ։ 1936 թվականի մայիսի 6-ին նշանակվել է հետևակազորի գեներալ։

Նիկոլա Իվանովը մահացել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Սոֆիայում։

Ռազմական կոչումներ
------------------

* Պրապորշչիկ (1879 մայիսի 10)
* Ենթապորուչիկ (1879 նոյեմբերի 3)
* Պորուչիկ (1881 փետրվարի 9)
* Կապիտան (1885 սեպտեմբերի 9)
* Մայոր (1887 մարտի 1)
* Փոխգնդապետ (1891 օգոստոսի 12)
* Գնդապետ (1895 օգոստոսի 12)
* Գեներալ-մայոր (1900 նոյեմբերի 15)
* Գեներալ-լեյտենանտ (1912 օգոստոսի 2)
* Հետևակազորի գեներալ (1936 մայիսի 6)

Պարգևներ
--------

* Բուլղարիա Բուլղարիա «Խիզախության համար» շքանշան 2-րդ դասի II աստիճանի և IV աստիճանի
* Բուլղարիա Բուլղարիա «Սուրբ Ալեքսանդր» շքանշան I և II աստիճանների ադամանդներով
* Բուլղարիա Բուլղարիա «Ռազմական վաստակի համար» շքանշան I աստիճանի
* Բուլղարիա Բուլղարիա «Ստարա Պլանինա» շքանշան I աստիճանի սրերով (հետմահու)
* Ռուսաստան Ռուսաստան Սուրբ Աննայի շքանշան I աստիճանի ալմաստներով և II աստիճանի ադամանդներով
* Իտալիա Իտալիա Իտալիայի թագի շքանշան I աստիճանի (Մեծ խաչի շքանշանակիր)
* Ֆրանսիա Ֆրանսիա Պատվո լեգեոնի շքանշան III աստիճանի (Կոմանդոր)
* Գերմանիայի կայսրության թագի շքանշան I աստիճանի
* Ավստրո-Հունգարիա Ավստրո-Հունգարիա Ֆրանց Իոսիֆի շքանշան II աստիճանի (Աստղով Կոմանդորյան խաչի)
* Օսմանյան կարսրության Մեջիդիեի շքանշան I աստիճանի
* Օսմանյան կարսրության Օսմանիե շքանշան II աստիճանի
* Ռումինիա Ռումինիա Ռումինիայի թագի շքանշան I աստիճանի
* Սերբիա Սերբիա Թաթարական խաչի շքանշան I աստիճանի
* Հարավսլավիայի թագավորության Սուրբ Սավայի շքանշան I աստիճանի

Մատենագրություն
---------------

* *Никола Иванов* Балканската война 1912–1913 г. Том I. — София: Печатница на армейския военно-изследователски фонд, 1924.
* *Никола Иванов* Балканската война 1912–1913 г. Том II. — София, 1925издательство=Печатница на армейския военно-изследователски фонд.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Радев Симеон (2014)։ *Лица и събития от моето време. Том II*։ София: Издателство „Захарий Стоянов"։ էջ 152։ ISBN 978-954-09-0873-1
2. ↑  **Славова**, **С.**, **Дойнова**, **Ц.**, *Балканската война през погледа на един французин — сборник от документи*, София, 1977, Военно Издателство, с. 57-58
3. ↑  Указ № 436 от 20 декември 2012 г. Обн. ДВ. бр.2 от 8 януари 2013 г.

Գրականություն
-------------

* **Недев**, **С.**, *Командването на българската войска през войните за национално обединение*, София, 1993, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец", с. 68–69
* *Съвременна пехота*, статия *Генерал от пехотата Никола Иванов*, София, октомври 1940, Изд. Пехотна инспекция, стр. 44, 45
* Ташев, Ташо. Министрите на България 1879-1999. София, АИ „Проф. Марин Дринов" / Изд. на МО, 1999. ISBN 978-954-430-603-8 / ISBN 978-954-509-191-9.
* Фотография генерала Николы Иванова, подполковника Генерального штаба в 1895-1896 годах на сайте Lost Bulgaria