recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Զինվորական գերեզմանատուն № 68 (Ռոպիցա Ռուսկա)** (լեհ.՝ Cmentarz wojenny nr 95 - Stróżówka), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Ռոպիցա Ռուսկա գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 403 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 13 եղբայրական և 4 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 58 ավստրիացի և 52 ռուս զինվորներ։

Նկարագրություն
--------------

Գերեզմանատունը գտնվում է Սենկովա Մալաստուվ բլրի մոտակայքում։ Ի սկզբանե գտնվել է անտառի եզրին։ Հանս Մայրը գերեզմանատունը կառուցել է այս տեսքով, որպեսզի տեսանելի լինի Բարտնե գյուղից ոչ հեռու գտնվող հովտից։ Գերեզմանատունը մոտակա ճանապարհից բաժանվում է բետոնե կամրջով։ Ներկայումս գերեզմանատունը գտնվում է անտառի ներսում։

Գերեզմանատունը բոլոր կողմերից շրջափակված է քարով։ Կողային պատերը ունեն աստիճանի ձև, մուտքային դարպասները փայտից է։ Մուտքի մոտից գերեզմանատունը բաժանելով երկու մասի՝ ճանապարհը տանում է դեպի վերին պատը, որի մոտ գտնվում է քարե հուշարձանը։ Ճանապարհը ավարտվում է աստիճաններով, որոնք գտնվում են հուշակոթողի պատվանդանի մոտ։ Հուշակոթողի կենտրոնում գտնվում է խաչով քառակուսաձև խորություն և մեկ խաչով։

Պատկերասրահ
-----------

* ԿամուրջԿամուրջ
* Մուտքը դեպի գերեզմանատունՄուտքը դեպի գերեզմանատուն

Աղբյուրներ
----------

* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. I Beskid Niski i Pogórze (Okręgi I—IV), Oficyna Wydawnicza «Rewasz», Pruszków 1998.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Cmentarz wojenny nr 68 — Ropica Ruska Archived 2007-05-21 at the Wayback Machine. (լեհ.)
* Метрика кладбища (լեհ.)
* CMENTARZ WOJENNY Z I WOJNY ŚWIATOWEJ NR 68 W ROPICY GÓRNEJ Archived 2012-12-21 at Archive.is (լեհ.)

1. ↑  register of objects of cultural heritage in Poland
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մակինտոշ (այլ կիրառումներ)
Macintosh 128K, Առաջին Macintosh համակարգիչը
Հինգերորդ սերնդի iMac, Ամենավերջին Մակերից մեկը
**Macintosh** կամ **Mac** - Apple Inc. ընկերության անհատական համակարգիչների մի քանի սերունդների բրենդային անունն է։ Իր անվանումը ստացած խնձորների McIntosh տեսակից՝ Macintosh 128K առաջին Macintosh համակարգիչը թողարկվել է 1984-ի Հունվարի 24-ին, որը ներկայացվել է Սթիվ Ջոբսի կողմից։ Նրանում օգտագործվել էր օգտագործողի գրաֆիկական ինտերֆեյսը (GUI) և մկնիկը՝ այն ժամանակ ստանդարտ հանդիսացող հրամանային տողի միջներեսի փոխարեն։ Այն շուկայում մեծ մասայականություն վայելող առաջին անհատական համակարգիչն էր։ Mac-երի ներկայիս լայն տեսականին ընդգրկում է ինչպես Էյփլի նախնական մակարդակի Mac mini սեղանադիր համակարգիչները, այնպես էլ Xserve միջին կարգի սպասարկուները։ Mac համակարգերը հիմանակնում նախատեսված են տան, կրթության ոլորտի և պրոֆեսիոնալ ստեղծագործողների համար։ Mac-երի արտադրանքը հիմնված է հորիզոնտալ ինտեգրացիայի մոդելի վրա, որում Apple օժանդակում է իր ամբողջ սարքակազմի ստեղծմանը և մշակում է իր սեփական MacOS օպերացիոն համակարգը, որը և ի սկզբանե տեղադրվում է բոլոր Mac-երի վրա։ Սա տարբերվում է IBM PC համատեղելի համակարգիչներից, երբ մեկ ընկերությունը ստեղծում է օպերացիոն համակարգը, իսկ այլ ընկերությունները ստեղծում են սարքակազմը։ Ժամանակակից Mac-երը (2006 թ երկրորդ կեսից արտադրված) այլ անձնական համակարգիչների նման կարող են աշխատել տարբեր օպերացիոն համակարգերի ղեկավարությամբ, այդ թվում նաև Linux, FreeBSD, Windows և այլն։

Մակինտոշը իր ստեղծման առաջին իսկ օրից հավաքականորեն և անհատապես կոչվում է Mac.
Քանի որ Մակինտոշը շատ թանկ էր, վաճառքում նրան գերազանցեց IMB-ը իր անհատական համակարգիչների անհամեմատ ցածր գնով և ուղեկցվող կլոնային շուկայով։

Աղբյուրներ
----------

* http://www.apple.com/mac/ Էփլ Մակինտոշ. պաշտոնական կայք
* Making the Macintosh: Technology and Culture in Silicon Valley
* Overview of Macintosh Opposite to PC
* Adams Noah (հունվարի 24, 2014 [January 25, 1984])։ «The MacIntosh Computer Is a Calculated Risk»։ *All Things Considered*։ NPR։ Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 30  Period interview about the introduction of the Macintosh.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էփլ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Էփլ Մակինտոշ** կատեգորիայում։ |


1. ↑
**Մանեժի գործը** (անգլ.՝ Manege Affair) դրվագ է, երբ Նիկիտա Խրուշչովը կուսակցության մյուս ղեկավարների հետ միասին 1962 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Մոսկվայում այցելել է «Մոսկվայի նկարիչների միության 30 ամյակի» արվեստի ցուցահանդեսին։ Խրուշչովը այստեղ տեսել է Սոցիալիստական ռեալիզմի ավանդական աշխատանքները, որը հանգեցրել է նրա զայրույթն ու վրդովմունքը ընդդեմ «կեղտոտության, քայքայման և սեռական շեղումներին»։ Այցելությունից հետո նա կազմակերպել է քարոզարշավ խստացնելով կուսակցության կապը և վերաբերմունքը մշակույթի նկատմամբ։ Այս ամենը նկարագրվել և բնորոշվել է որպես Խորհրդային Միությունում մշակութային հալեցման ավարտի սկիզբը։ Այս դրվագը մանրամասնորեն ներկայացվել է Պոլ Շեկլոչայի և Իգոր Միդի «Ոչ պաշտոնական արվեստը Խորհրդային միությունում» գրքում, ինչպես նաև այլ հրատարակություններում։

Խրուշչովը օգտագործել է շատ անպարկեշտ բառեր ընդդեմ այդ աշխատանքների։ Սակայն Խրուշչովի զայրույթն ավելացել է, երբ նրան տեղեկացրել են նույն ժամանակահատվածում տեղի ունեցած համասեռամոլ մտավորականների գաղտնի խմբի կողմից ԿԳԲ-ի բռնազավթման մասին, որոնք աշխատում էին «Իսկուսստվոանգլ.՝ Iskusstvo » (Արվեստ) հրատարակչության համար։ Ինչպես նաև ցուցահանդեսի հաղորդավար Էլի Բիլյուտինի հետ զրույցում Խրուշչովը ասել է.

> 
> 
> 
> |  |  |  |
> | --- | --- | --- |
> |  | –«Չգիտե՞ք ինչպես նկարել։ Իմ թոռնիկն ավելի լավ է նկարում։ Ի՞նչ է սա։ Դուք տղամարդիկ եք, թե անիծված պեդերաստներ։ Ինչպե՞ս կարող եք նկարել այդպիսի պատկերներ։ Խիղճ ունե՞ք։ Դա այն է, Բելյութին, ես ձեզ ասում եմ որպես Նախարարների խորհրդի նախագահ։ Խորհրդային ժողովրդին այս ամենը պետք չէ։ Ես ասում եմ ձեզ։ Ա՛րգելել։ Արգելե՛ք ամեն ինչ։ Դա՛դարեցրեք այս խառնաշփոթը։ Ես հրամայում եմ։ Ես ասում եմ։ Եվ ստուգե՛ք ամեն ինչ։ Ռադիոյով, հեռուստատեսությամբ և տպագրությունով արմատախիլ արեք այս բոլոր սիմֆատիզատորներին»։ |  |
> 
> 
> 
> Ծանոթագրություններ
> ------------------
> 
> 
> 
> 1. ↑  Reid Susan Emily (2005)։ «In the Name of the People: The Manege Affair Revisited»։ *Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History* (Slavica Publishers) **6** (4): 673–716։ doi:10.1353/kri.2005.0058
> 2. ↑  Sjeklocha Paul, Mead Igor (1967)։ *Unofficial Art in the Soviet Union*
> 3. ↑  Subscribe.Ru (in Russian)
> 
> 
> 
>
**Ակկու֊Չեկ Ինստանտը** արյան մեջ գլյուկոզի քանակը որոշող սարք է (շաքարաչափ), որը արտադրվում է շվեյցարական «Roche Diabetes Care» ընկերության կողմից։ Սարքը կիրառվում է շաքարային դիաբետի ինքնահսկման համար տնային պայմաններում։

Ակկու-Չեկ Ինստանտ գլյուկոզի ինքնահկման հավաքածուն պարունակում է՝

* գլյուկոմետր, որը չափում է արյան գլյուկոզի մակարդակը միանգամյա օգտագործման թեստ-երիզի օգնությամբ,
* ծակող գործիք, որն արագ շարժվող, սուր ասեղի օգնությամբ անցավ ծակում է մատի էպիդերմիսը՝ չնչին քանակությամբ արյան նմուշ ստանալու համար,
* օգտագործողի ձեռնարկ,
* երաշխիքային կտրոն։

Հիմնական մոդելները
------------------

* Accu-Chek Active
* Accu-Chek Advantage
* Accu-Chek Aviva
* Accu-Chek Performa
* Accu-Chek Instant
* Accu-Chek Go

Հայաստանում տարածված մոդելներն են Ակկու֊Չեկ Ակտիվ, Ակկու-Չեկ Պերֆորմա և Ակկու-Չեկ Ինստանտ շաքարաչափերը։

Ծակող գործիքներ
---------------

* Accu-Chek SoftClix
* Accu-Chek MultiClix
* Accu-Chek FastClix

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

Archived 2011-05-14 at the Wayback Machine.
**Նապոլեոնի մարշ** op. 156, հեղինակ՝ ավստրիացի կոմպոզիտոր Յոհան Շտրաուս (որդին)։ Գրվել է 1854 թվականին, նվիրվել է Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն III-ին։

Վիեննացիների քաղաքական պառակտության պատճառը
-------------------------------------------

1850-ականների սկզբին ավստրիացի ժողովուրդը, և հատկապես Վիեննայի բնակչությունը պառակտված էր քաղաքական տարբեր հայացքներ ունեցող երկու մասի։ Մի մասը պնդում էր, որ պետք է դաշնակցել Ռուսաստանի հետ, մյուսները, որ ավելի մեծ թիվ էին կազմում, ճիշտ էին համարում Պրուսիայի, Ֆրանսիայի և Անգլիայի հետ դաշնակցելը։ Ռուսաստան, որ մտահոգված էր Բալկաններում ու Բոսֆորում իր գերիշխանությունը հաստատելու և ամրապնդելու խնդրով, 1853 թվականի հուլիսին բանակ էր ուղարկել Մոլդովան օկուպացնելու համար։ Այդ տարածքներին իշխում էր Թուրքիան, որը պատերազմ հայտարարեց ցարին։ Ռուսաստանը փորձում է համոզել Հաբսբուրգների միապետությանը՝ սատարել իր քաղաքական ծրագրերին, և Նիկոլայ I ցարը մեկնում է Օլմուտց՝ Ավստրիայի երիտասարդ կայսր Ֆրանց Յոզեֆ I-ին առաջարկելով՝ միջամտել պատերազմին և դաշնակցել Ռուսաստանին:

Նապոլեոն III-ը
Սակայն ծեր ու ազդեցիկ իշխան Մատերնիխի թելադրանքով Ավստրիան մերժում է ցարի առաջարկը և 1854 թվականի ապրիլի 9-ին դաշինք կնքում Պրուսիայի, Անգլիայի և Ֆրանսիայի հետ։ Իսկ այս երկրները, ինչպես և հետագայում ռուս-թուրքական պատերազմների ժամանակ, աջակցում էին Թուրքիային՝ տարածաշրջանում նվազեցնելու համար Ռուսաստանի ազդեցության գոտին։ Ռուսաստանն ավելի քան մեկ դար Ավստրիայի դաշնակիցն էր, 1849 թվականին ցարական բանակն օգնել էր ավստրիացիներին՝ ճնշելու համար Բուդապեշտի ապստամբությունը։ Եվ այժմ Ավստրիայի այս քայլը ռուսները որակում են որպես դավաճանություն և ապերախտություն։

«Նապոլեոնի մարշի» ստեղծման շարժառիթը
------------------------------------

Այսպիսով, ավստրիացի դիվանագտեները որոշում են դաշնակցել Պրուսիայի, Անգլիայի ու Ֆրանսիայի հետ, ինչին կողմ էր նաև Վիեննայի բնակչության մեծ մասը, այդ թվում՝ 28-ամյա Շտրաուսը։ Նա քաղաքական նուրբ որոշում կայացրեց. խորին ակնածանք տածելով Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն III-ի (1808-1873) հանդեպ, մի քայլերգ նվիրեց վերջինիս։ (Նապոլեոն III-րդը Նապոլեոն I-ի եղբոր՝ Լուիի որդին էր և գահակալել է 1852-1870 թվականներին)։ Եվ ահա, Վիեննայի բնակչության այն հատվածը, որը կողմ էր այս երեք պետությունների և հատկապես մեծ ազդեցություն ունեցող Նապոլեոն III կայսեր հետ դաշնակցելուն, 1854 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Վիեննայի արվարձանում կազմակերպում է փառատոն՝ նվիրված Նապոլեոնին։
Morgen-Post օրաթերթը (12-10-1854) հայտարարում է, որ այդ առթիվ Վիեննայի նվագախումբը Յոհան Շտրաուսի ղեկավարմամբ կատարելու է հատուկ այդ առիթով վերջինիս հեղինակած «Նապոլեոնի մարշ» ստեղծագործությունը։ Տոնակատարությանը մասնակցել են մեծ թվով պաշտոնյաներ, Վիեննայի հասարակության վերնախավը, ովքեր այնքան ջերմորեն են ընդունել Շտրաուսի ստեղծագործությունը, որ պահանջել են ևս երեք անգամ կատարել այն։ Ստեղծագործությունն ուրախությամբ է ընդունել նաև Նապոլեոն III-ը, ում նվիրված էր այն։ Կայսրն այդ առթիվ երիտասարդ կոմպոզիտորին պարգևատրել է թանկարժեք նվերով։

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2013-07-15 at the Wayback Machine.
**Խնձորենու սև քաղցկեղ**, տարածված է ամենուրեք, հատկապես Արարատյան հարթավայրում և նախալեռնային գոտում։

Նկարագրություն
--------------

Առավել տարածված ձևը բնի և կմախքային ճյուղերի կեղևի վնասվածությունն է։ Կարող են վարակվել նաև տերևները, ծաղիկներն ու պտուղները։ Խնձորենու բնի կեղևի վրա առաջանում են խիտ, ներս ընկած գորշամանուշակագույն բծեր։ Հետագայում բնի վարակված կեղևը մգանում է, ընդունում է ածխացած տեսք։ Մահացած կեղևը չի սևանում, այլ ծածկվում է բազմաթիվ երկայնակի ու լայնակի ճեղքերով, իսկ հետագայում անջատվում է մանր կտորներով։ Տերևների վրա արտահայտվում է դարչնագույն բծերի ձևով, որոնք սկզբում մանր են (2-4 մմ), կարմրադարչնագույն, այնուհետև ժամանակի ընթացքում՝ մեծանում են (4-6 մմ) և խիստ ընդգծվում։ Բծի կենտրոնական մասն աստիճանաբար ստանում է բաց գույն, դառնում մոխրագորշավուն։ Վարակված տերևները չորանում են և ժամանակից շուտ թափվում։ Ուժեղ վարակվածության դեպքում պտուղների հասունանալուց 1,5-2 ամիս առաջ տերևները կարող են թափվել։ Պտուղների վրա առաջացնում է սև փտում, որը սկսվում է ոչ մեծ, մուգ գորշավուն բծի ձևով (մաշկի տակ), ապա դանդաղորեն մեծանում։ Հետագայում բծի վրա նկատվում են օղակաձև սև կետիկներ` սնկի պիկնիդիաներ։ Լրիվ գորշանալով՝ պտուղը մգանում, կնճռոտվում է՝ վերածվելով մումիայի։ Ի տարբերություն պտղափտման, սև քաղցկեղի մումիան ինտենսիվ սև է կամ դարչնագույն և հարթ չէ, այլ անհարթ, ծածկված բազմաթիվ թմբիկներով։ Պայքարի միջոցառումները. ճիշտ ագրոտեխնիկայի կիրառում։ Նախազգուշացում. միջոցառումները սկսում են պատվաստակալի ընտրությունից։ Կարևոր են էտի ու ձևավորման ժամանակին և ճիշտ կատարումը։

### Բուժումը

Բուժումն իրականացվում է 2 եղանակով` գարնանը, երբ ջերմաստիճանը (+15o C ) նպաստաոր է հիվանդության զարգացման համար.

1․ Վարակված կեղևի մաքրում 2-3 սմ առողջ մասի հետ։ Վերքի մաքրում, ապա մշակում մածուկով։ Լավ արդյունք է տալիս նաև վերքի մշակում 70% նիգրոլ և 30% փայտի մոխիր պարունակող քսուկով։

2. Վերքերի մշակում՝ պղնձարջասպի 1%-անոց կամ երկաթի սուլֆիդի 3%-անոց լուծույթով։ Ծառերի բների սպիտակեցում՝ կրակաթի 20%-անոց կախույթով (10 լ ջրին 2 կգ չհանգած կիր + 1 բահ թարմ գոմաղբ կամ կավ):

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Սուխումի հայկական տպագրություն**, հայերեն տպագրության պատմությունը Սուխումում։

Պատմություն
-----------

Սուխումում հայկական առաջին տպարանը («Պրոմեթեյ») և գրախանութը 1910-ական թվականներին բացել է Խաչատուր Ավդալբեգյանը (1888–1976)։ 1912-1913 թվականներին տպագրվել է «Լոյս» գրական շաբաթաթերթը (աբխազահայ առաջին պարբերականը), այնուհետև՝ «Նոր կյանք» (1913), «Փարոս» (1919), «Կարմիր աստղ» (1920-1921) հասարակական-քաղաքական թերթերը։

1932-1935 թվականներին լույս է տեսել «Սովետսկի պիսատել Աբխազիի» հնգալեզու (աբխազերեն, ռուսերեն, վրացերեն, հայերեն և հունարեն) թերթը (շուրջ 50 համար), որտեղ տպագրվել են հոդվածներ հայ բանահյուսության և գրականության մասին, հայ գրողների գործեր։

1930-1960-ական թվականներին Աբխազիայի պետական հրատարակչությունում տպագրվել են Ա. Ջիդարյանի «Պապը» (1936), «Արևի հովանու տակ» (1941) և «Ծովի շունչը» (1959), Հ. Գուրունյանի «Հայրենի ծուխ» (1960), Ի. Ռահանյանի «Խաղաղություն» (1960), Ա. Բահարյանի «Ծիր կաթին» (1960) և այլ ժողովածուներ, «Շավիղ» (1962), «Ձայն համշենական» (1972) և «Սևծովյան այգաբաց» (1991) ալմանախները։ 1990-ից հետո Սուխումում տպագրվել են Ժ. Էրուքյանի «Աշուն» (2000), «Թռչնի երգը» (2002), «Հոգու երկիր» (2007), Հ. Թորոսյանի «Կանչ», Հ. Եթումյանի «Մնիներ» և «Կոլխոզին պեչատը» (2004), Ս. Բաղդասարյանի «Իսկ ես արդեն սկսել եմ հավատալ» (2004), Ա. Բահարյանի «Աշխարհի ամենաքաղցր խոսքը» (2005), Ե. Ղանդիլյանի «Բարության լույսեր» (2006), Հ. Հովակի «Բանաստեղծություններ» (2006), «Ես հավատում եմ խղճի հրաշքին» (2009), Հ. Ռահանյանի «Առակներ և զրույցներ», Արտավազդ Սարեցյանի հեղինակային և թարգման. գրքերը, պատանի ստեղծագործողների «Ծիծեռնակներ» (2004) հայերեն, ռուսերեն և աբխազերեն ժողովածուները, «Գրական Համշեն» (2012) ալմանախը։

«Կռունկ» հայկական մշակութաբարեգործական ընկերությունը 1991-1994 թվականներին Սուխումում լույս է ընծայել նույնանուն ամսագիր (30 համար, խմբագիրներ՝ Ա. Սարեցյան, Ռոբերտ Դավթյան)։

1991 թվականից հրատարակում է «Համշեն», 2004 թվականից Երևանում՝ «Ձայն համշենական» թերթերը։

Գրականություն
-------------

* Մաղալան Վ. Հայ տեղական մամուլը և գրատպությունը Վրաստանում (1885–1990 թթ.), Ե. 2012:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Վիկտոր Լեոնիդովիչ Արեֆև** (ուկրաիներեն՝ Віктор Леонідович Ареф'єв, հունվարի 23, 1975(1975-01-23), Գորլովկա, Դոնեցկի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Ալչևսկի «Ստալում»և Դոնեցկի «Օլիմպիկում»։ 2001-2002 մրցաշրջանում Վասիլի Սաչկոյի հետ դարձել է Ուկրաինայի առաջին լիգայի լավագույն ռմբարկու։

Կենսագրություն
--------------

Իր երիտասարդական կարիերան Արեֆևը սկսել է դեռ ԽՍՀՄ-ում՝ հանդես գալով Դոնեցկի ՕՀՈՒ-ում։  Մեծահասակների մակարդակում նորամուտը նշել է «Սիլուր Խարցիզսկ»-ի հետ։ 1993-1994 մրցաշրջանում նա իր առաջին երեք հանդիպումներն անցկացրեց Ալչևսկի «Ստալ» ակումբի կազմում, այս ակումբում տեղի ունեցավ Արեֆևի՝ որպես ֆուտբոլիստի ձևավորումը։  Ընդհանուր առմամբ, նա ակումբի կազմում անցկացրել է 269 հանդիպում և դարձել 71 գոլի հեղինակ։ 1999-2000 մրցաշրջանում խաղացել է Կիևի «Արսենալ»-ում և նրա ֆարմ ակումբում, իսկ նրա թիմը՝ «Ստալ»-ը, բարձրացել է Պրեմիեր լիգա։  Թիմին չի հաջողվել ամրապնդվել էլիտայում, բարձրագույն դիվիզիոնում Արեֆևը մասնակցել է 19 հանդիպման և դարձել 3 գոլի հեղինակ։ Այնուամենայնիվ, հաջորդ մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը 29 խաղում խփել է 17 գոլ, ինչը նրան դարձրել է առաջին լիգայի լավագույն ռմբարկու։ 2004/05 մրցաշրջանում նա լքել է ակումբը և մեկ տարի անցկացրել «Նեֆտյանիկ-Ուկրնեֆտ»-ում։ Հաջորդ մրցաշրջանում Արեֆևը տեղափոխվել է Դոնեցկի «Օլիմպիկ», որտեղ անցել է նրա կարիերայի երկրորդ մասը՝ 126 հանդիպում և 42 գոլ։ 2005-2006 մրցաշրջանում նա վարձավճարով երեք հանդիպում է անցկացրել Խմելնիցկի «Պոդոլ»-ում։ 2007-2008 մրցաշրջանը Արեֆևի համար ամենահաջողվածներից մեկն էր «Օլիմպիկ»-ում․ նա 32 խաղում խփել է 20 գոլ՝ մեծ տարբերությամբ դառնալով ակումբի լավագույն ռմբարկուն մրցաշրջանում։ Արեֆևը կարիերան ավարտել է 2011-2012 մրցաշրջանում՝ երկու հանդիպում անցկացնելով «Մակեևուգոլ»-ի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  FootballFacts.ru (ռուս.)
2. ↑  Վիկտոր Արեֆև
**Դետեկտիվ ֆիլմ** կինեմատոգրաֆիայի ժանր, պարունակում են հանցավոր արարքների ցուցադրություն և դրանց հետաքննություն։

Հատված «Շերլոկ Հոլմս և սարսափի ձայն» ֆիմից
Դետեկտիվ ֆիլմերի գլխավոր հերոսներն են համարվում օրինախախտները և նրանց զոհերը, կալանավորները, խուզարկուները, ոստիկանության աշխատակիցները, փաստաբանները։ Դետեկտիվ ֆիլմերը շահագործում են հեռուստադիտողի ցանկությունը՝ նայելու հանցավոր աշխարհին և միաժամանակ խուսափել ճակատագրական հետևանքներից, որոնք կապված են իրական կյանքի այդ փորձի հետ։ Հետևյալ երկակիությունը` իրական հանցագործության բախվելու վախով և հանցավոր կյանքի գրավչությամբ է բացատրվում է ժանրի հայտնիությունը։

Պատմություն
-----------

Վաղ դետեկտիվ ֆիլմերը հայտնվեցին համր կինոյի դարաշրջանում՝ կինոյի ծնունդով։ Առաջին նման ֆիլմը, ինչպես նաև Շերլոկ Հոլմսի մասին առաջին էկրանավորված գրական ստեղծագործությունը եղել է 1900 թվականին ռեժիսոր Արթուր Մարվինի «Տարակուսած Շերլոկ Հոլմս» ֆիլմը։ Դա ցուցադրվել է մուտոսկոպներով։

Ֆրանսիայում, Նիկ Քարթերի մասին դետեկտիվ վեպերի հայտնիությունը, ոգեշնչել է Վիկտորեն Ժասսին 1908 թվականին նկարահանելու «Նիկ Քարթեր, խուզարկուների թագավոր» առաջին կինոսերիալը (ֆր.՝ Nick Carter,le roi des détectives), որը բաղկացած է վեց մասից։ 1909 թվականին թողարկվել է շարունակությունը`«Նիկ Քարթերի նոր արկածները» (ֆր.՝ Nouveaux aventures de Nick Carter)։ Լուի Ֆեյադը նկարահանել է «Ֆանտոմաս» (1913-1914) սերիալը՝ խորամանկ հանցագործի և տեսուչ Ժյուվեի մասին բեսթսելերի հիման վրա։ Ժամանակակից ֆրանսիացի դերասան Ժան Դյուժարդենը 2011 թվականին «Արտիստը» կինոնկարում կրել է Ֆանտոմասի դիմակն ու կոստյումը։ Ավելի ուշ Ֆեյադի դետեկտիվ կինոսերիալները համալրվել են «Վամպիրներ» (1915), «Ժյուդեքս» (1916), «Թի Մեն» (1918), «Բարաբաս» (1919) ֆիլմերով։ Ռեալիզմը, բանաստեղծական կերպարներն ու մաքուր երևակայությունը համատեղող Ֆեյադի ֆիլմերը ոգեշնչել են ռեժիսոր Ռենե Կլերին, սյուրռեալիստ Անդրե Բրետոնին և «Պոլինայի վտանգավոր արկածները» ամերիկյան սերիալի ստեղծմանը (1914)։

Մաքուր դետեկտիվ ֆիլմերն էին «Ոսկե բզեզը» (1910) և «Սպանություն Մորգ փողոցում» (1914), որոնք նկրահանվել են Էդգար Ալլան Պոյի ստեղծագործությունների հիման վրա, որը համարվում է ժամանակակից դետեկտիվ ժանրի հիմնադիր և առաջին դետեկտիվ հերոսի՝ Օգոստին Դուպինի ստեղծող։ Universal Pictures-ը այն վերանվանել է Պիեռ Դյուպեն «Սպանություն Մորգ փողոցում» (1932) ֆիլմում Բելա Լուգոշի հետ գլխավոր դեր խաղալու համար։ Դյուպենի մասին Երկրորդ պատմությունը՝ «Մարի Ռոժեի գաղտնիքը», էկրանավորվել է 1942 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Детективный фильм // Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; ред. кол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 118—119. — 640 с.
2. ↑  Crime Films // Schirmer Encyclopedia of Film / Editor in chief: Barry Keith Grant. — Schirmer Reference, 2006. — Vol. 1. — P. 399—409. — ISBN 978-0-02-865791-2
3. ↑  *Tuska, Jon* The Detective in Hollywood. — New York: Doubleday, 1978. — С. 1. — ISBN 978-0-385-12093-7
4. ↑  *Jim Harmon* Radio Mystery and Adventure and Its Appearances in Film, Television and Other Media. — McFarland, 2003. — С. 176.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴՆԹ (այլ կիրառումներ)
Միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ն միտոքոնդրիումի ներսում հայտնաբերված փոքրիկ շրջանաձև քրոմոսոմ է։ Վերջիններս հաճախ կոչվում են բջջի կայան։
**Միտոքոնդրիալ ԴՆԹ** (**մտԴՆԹ**), դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու, որը գտնվում է միտոքոնդրիումներում (ի տարբերություն բջջակորիզային ԴՆԹ-ի)՝ բջջի ընդհանուր նշանակության օրգանոիդներից մեկում։

Ժառանգականության տարրական միավորների՝ գեների, այն խումբը, որոնք կոդավորում են միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ն պատկանում են պլազմոգենների դասին։ Այն գտնվում է բջջակորիզից, ինչպես նաև կորիզի գլխավոր բաղադրիչից՝ քրոմոսոմից դուրս։ Ժառանգականության գործոնների ամբողջականությունը կենտրոնացված է ցիտոպլազմայում և ի տարբերություն գենոմի՝ գրեթե ամբողջությամբ կազմված է պլազմայից։

Գենոմի գենետիկական ինֆորմացիան կազմված է գեներից։ Գենը ժառանգական տեղեկատվության միավորն է, այն տրանսկրիպցվում է, ազդում է օրգանիզմի որևէ հատկանիշի վրա, պարունակում է տեղեկատվություն սպիտակուցի առաջնային կառուցվածքի մասին, ինչպես նաև կարգավորիչ հաջորդականություններ՝ պրոմոտորներ, էնհանսերներ, որոնք կարգավորում են ծածկագրող հատվածի էքսպրեսիան։

Հետազոտման պատմություն
----------------------

ԴՆԹ-ն հայտնաբերվել է 1869 թվականին՝ շվեյցարացի ականավոր գիտնական Ֆրիդրիխ Միշերի կողմից։ Սակայն ի սկզբանե հայտնի չէր, որ նոր հայտնաբերված թթվային հատկություններով օժտված նյութը բոլոր կենդանի օրգանիզմների և որոշ վիրուսների զարգացման և կենսագործունեության գենետիկական հրահանգները պարունակող նուկլեինաթթու է։ Սկզբում այն անվանվել է նուկլեին, իսկ որոշ բացահայտումներից հետո՝ նուկլեինաթթու։

Անգամ  20-րդ դարի սկզբին շատերը կարծում էին, որ ԴՆԹ-ն ոչ մի կապ չունի տեղեկատվության պահպանման և փոխանցման հետ։ Հետագայում ապացուցվեց, որ գենետիկական տեղեկատվությունը պահպանող մոլեկուլը ԴՆԹ-ն է։ Այս փաստը ապացուցող առաջին փորձերը կատարեցին Էվերը, Կոլին Մաք-Լեոդը և Մաքլին Մաք-Կարտին 1944 թվականին։ Ամերիկացի գիտնականներ Ալֆրեդ Հերշիի և Մարտա Չեյզի փորձը՝ նշագրված իզոտոպներով, կարողացան ապացուցել, որ վարակված բջիջներ է անցնում ֆագի միայն նուկլեինաթթուն, իսկ ֆագերի նոր սերունդներն ունենում են միաժամանակ սպիտակուցներ և նուկլեինաթթուներ։

Մինչև 20-րդ դարի 50-ական թվականները ԴՆԹ-ի կառուցվածքային առանձնահատկություններին և տարատեսակներին վերաբերվող մի շարք հարցեր մնում էին անհայտ։ Սակայն որոշ գիտնականներ առաջարկել էին վարկածներ, ըստ որի ԴՆԹ-ն կազմված է մի քանի շղթաներից։ Դրանից հետո մի շարք գիտական փորձերից հետո ապացուցվեց, որ նուկլեինաթթուն կազմված է կրկնակի պարույրներից։ Ուոթսոնի և Կրիկի առաջարկված ԴՆԹ-ի մոդելը հետագայում ապացուցվեց։ ԴՆԹ-ի կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտումը հնարավորություն ընձեռեց ավելի մանրամասն կերպով ուսումնասիրելու կենդանի օրգանիզմների համար կենսական չափազանց կարևոր նշանակություն ունեցող այս տարրը։ 1963 թվականին Ստոկհոլմի համալսարանի պրոֆեսորներ Մարգիտ Նասը և Սիլվեն Նասը Էլեկտրոնային մանրադիտակի օգնությամբ բջջի միտոքոնդրիումներում հայտնաբերեցին ԴՆԹ-ի տարատեսակներից մեկը։

Տես նաև
-------

* Միտոքոնդրիումներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *«Deoxyribonucleic Acid Associated with Yeast Mitochondria»* (PDF) Biochem. Biophys. Res. Commun. 15, 127—132.
2. ↑  *Intramitochondrial Fibers with DNA characteristics* (PDF). In: *J. Cell. Biol.* Bd. 19, S. 593—629. PMID 14086138
Ժան Բրոկ - «Հիացինտի մահը»
**Հիացինտ**, հին հունական դիցաբանության մեջ Սպարտայի թագավորի պատանի որդին, նետաձիգ աստված Ապոլլոնի ընկերը։ Հիացինտը սիրունատես, իր գեղեցկությամբ օլիմպիական աստվածներին հավասար մահկանացու էր։

Սպարտացիները հմուտ լինելով մարմնամարզության մեջ հաճախ էին մարզումներ անցկացնում։ Ապոլլոնը մի օր ընկերոջ հետ զբոսանքի է գնում Եվրտաս գետի ափը և միանում սպարտացիներին։ Մի անգամ Ապոլլոնն ու Հիացինտը իրենց ուժերն էին փորձում սկավառակ նետելու մեջ։ Հերթը ամենազոր Ապոլլոնինն էր, նա սկավառակը նետեց այնքան բարձր, որ այն հասավ մինչև երկինք։ Ցած ընկնելու պահին Հիացինտը վազում էր դեպի ընկնելու վայր, նա ցանկանում էր արագ վերցնել և իր նետումով ապացուցել ամենազոր Ապոլլոնին, որ ինքն էլ իր ուժով չի զիջում նրան։ Սակայն սկավառակը այնպիսի ուժով ընկավ գետին, որ անկման հարվածից հետ մղվելով դիպավ Հիացինտի գլխին։ Գեղեցիկ Հիացինտը թաթախված էր արյան մեջ։ Գունատվեց պատանին, Ապոլլոնը ամեն ինչ անում էր ընկերոջը փրկելու համար, փորձում էր արյան հոսքը կանգնեցնել, սակայն մարում էր Հիացինտը։ Ապոլլոնը հուսահատված էր իր անզորությունից։ Նա անիծում էր իրեն, որ դարձավ սիրելի ընկերոջ մահվան պատճառը, նա ցանկանում էր ինքն էլ մեռնել և չլինել այլևս անմահ։ Հադեսի թագավորության դռները բացվել էին և ներս թողեցին Հիացինտի հոգուն։ Արցունքները հոսում էին Ապոլլոնի այտերի վրայով։ Նա իր խոսքը հղեց առ երկիր, որպեսզի Հիացինտի վառ հիշատակը հավերժ մնա բոլորի հոգիներում։ Այնքան հզոր էր Ապոլլոնի խոսքը, որ Հիացինտի արյունից ծաղիկներ աճեցին և դարձան ալ կարմիր հիակինտ ծաղիկները։ Հիացինտի հիշատակը մեծարում են նաև մարդիկ նշելով հիկինթյան օրեր։

Գրականություն
-------------

* Ն. Ա. Կուն. Հին Հունաստանի լեգենդներն ու առասպելները - 1989 թ.
**Սպորտային էթիկա**, բարոյականության վարդապետության, հասարակության մարդկային վարքի, գիտության մարդկային հարաբերությունն է։ Բարոյական սկզբունքները արտադրվում են կյանքի ընթացքում մարդկանց առօրյա շփման միջև, որպես հետևանք կյանքի փորձից. ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի միջոցով է ստեղծվել սպորտային Էթիկայի ուսումնասիրումը, հատկապես մարզական էթիկան, հետազոտումը, թե ինչպես սոցիալական վարքագծի կանոնները իրականացնել սպորտի բնագավառում գործածելիս, ուսումնասիրել էթիկական հարաբերությունները մարզիկների, որոնք ցուցադրվել են սպորտային խաղի ժամանակ։ Սպորտային էթիկայի հասկացություններն են , ինչպիսիք են հայրենասիրության, պարտքի ու պատասխանատվության, բարեկամության և թիմային աշխատանքի, պատվի, արժանապատվության, արդարության և մշակույթի վարքագիծ։ Քանի որ մեր երկրի ամեն մի քաղաքացի մարզիկ ունի բարոյական պարտավորություն հասարակության մեջ։ Մարզիկի բարեխիղճ, անձնուրաց աշխատանքը բերում է մարզական նվաճումների։ Մարզական էթիկան տալիս է մարզիկին հայրենասիրություն իր հայրենիքի նկատմամբ, պաշտպանել դրոշի պատիվը միջազգային ասպարեզներում։ Սպորտի նպատակը, մարզիկի վարքագծի բարոյական սկզբունքներն են հասարակության մեջ։ Որոշ երկրներում սպորտը դարձել է բիզնես, շահութաբեր տեսարան։ Մարզիկը կարող է գնվել և վաճառվել։ Սպորտը պետք է լինի խորապես հումանիստական։ Այն օգնում է մարդուն իմանալու իրենց ուժը, իմանալ հակառակորդի հաստատակամությունը և քաջությունը։ Սպորտային Էթիկան սահմանում է հատուկ պահանջներ մարզիկների վարքագծի վերաբերյալ։ Բարեկամություն և համագործակցություն - Սա մի օրենք է մարզիկների փոխհարաբերությունների մասին։ Սպորտային Էթիկան ներառում է կարողություններ ներքին կազմակերպության, կարգապահության, մշակույթի։ նույնիսկ, եթե թվում է, որ դատավորը սխալ է, մարզիկ երբևէ չի մտնում վիճաբանության մեջ, գնահատելով իրավիճակը, հաշվի առնելով, որ միայն առաջատարը իրավունք ունի դիմել դատավորին։ Էթիկայի օրենքները թույլ չեն տալիս սպորտում չեղյալ հայտարարել կատարումը, դադարեցնել խաղը ժամանակից շուտ, նույնիսկ այն դեպքում, եթե մարզիկը գիտի, որ ինքը պարտվել է։ Երիտասարդ մարզիկները պետք է հետևել կանոններին մարզական էթիկայի ժամանակ։ Երիտասարդ մարզիկները պետք է շատ քրտնաջան աշխատանք կատարել, տիրապետել գիտելիքների, ընդլայնել իրենց հորիզոնները, վաստակելով մարզական հմտությունները, բարելավել իրենց արդյունքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Этика спортивная
Քրդերը բազմիցս ապստամբել են արաբական խալիֆայության դեմ։

Օսմանյան սուլթան Սելիմ I-ը ճակատամարտում հաղթել է շահ Իսմայիլ I-ին, և 1514 թվականին զավթել է Արևմտյան Հայաստանը և Քուրդիստանը, իսկ նոր տարածքների կառավարումը վստահել է պատմաբան Իդրիսին, որը ազգութամբ քուրդ էր Բիթլիսից։ Իդրիսը տարածքները բաժանել է սանջակների և կառավարել է հին սովորույթներով։ Նրա կառավարման օրոք քրդերը բնակեցվում են Երևանի և Էրզրումի միջև ընկած տարածքներում, որոնք Լենկթեմուրի ասպատակություններից ամայացել էին։ Տարածաշրջանում կարևոր դեր էր խաղում քրդական Յանփուլաթները տոհմը։ Ալի փաշա Յանփուլաթը 1606 թվականին ապստամբություն բարձրացրեց և օգնություն ստացավ դուքս Ֆերնանդից։ Ապստամբներին հաջողվեց իրեց հսկողության տակ վերցնել Խամից մինչև Ադանա ընկած տարածքները, որից հետո թուրքական ուժերը ճնշեցին ապստամությունը։ Քուրդ Սամ Ալի Փաշան նշանակվել է Թեմեշվար գավառի կուսակալ Հունգարիայում, սակայն 1610 թվականին Բելգրադում ենթարկվել է մահապատժի։ Քրդերն ու եզդիները ատելությամբ էին լցված օսմանցիների դեմ։ 1640 թվականին Սինջար լեռան մոտ թուրքերը Ֆիրարի Մուստաֆա փաշայի գլխավորությամբ հարձակվել են քրդերի վրա։ Տեղի է ունեցել խոշոր ճակատամարտ, որը ավարտվել է քրդերի պարտությամբ։

Տես նաև
-------

* Քրդեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Heghnar Zeitlian Watenpaugh, *The Image Of An Ottoman City: Imperial Architecture And Urban Experience In Aleppo In The 16th And 17th Centuries*, BRILL, 2004, ISBN 9789004124547, p.123
2. ↑  Bruce Masters, *The Arabs of the Ottoman Empire, 1516—1918: A Social and Cultural History*, Cambridge University Press, 2013, ISBN 1107067790, p.38
3. ↑  Caroline Finkel, *Osman’s Dream: The History of the Ottoman Empire*, Basic Books, 2007, ISBN 9780465008506, p.179
4. ↑  Evliya Çelebi, *The Intimate Life of an Ottoman Statesman: Melek Ahmed Pasha (1588—1662)*, Translated by Robert Dankoff, 304 pp. SUNY Press, 1991, ISBN 0-7914-0640-7, pp.169-171

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Քրդերի պատմություն** կատեգորիայում։ |
**Սպորտը ՀԽՍՀ-ում**, պատերազմից հետո ՀԽՍՀ-ում մեծ զարգացում է ապրում սպորտը, գրանցվում է մարզական արդյունքների բարելավում, սահմանվում են բազմաթիվ համաշխարհային ռեկորդներ։ Այդ ժամանակները օլիմպիական շարժման կատարելագործման ժամանակներ էին։

ՀԽՍՀ մարզիկներ
--------------

Այդ շրջանում համաշխարհային հռչակ են ձեռք բերում շախմատիստներ Տիգրան Պետրոսյանը, Ռաֆայել Վահանյանը, շախմատային կոմպոզիցիաների գիտակ Հենրիկ Գասպարյանը, մարմնամարզիկներ Հրանտ Շահինյանը և Ալբերտ Ազարյանը, աթլետուհի Ֆաինա Մելնիկը, հեռացատկող Ռոբերտ Էմիյանը, ֆուտբոլիստներ Արկադի Անդրեասյանը, Սարգիս Հովիվյանը, Էդուարդ Մարգարյանը, Հովհաննես Զանազարյանը, սամբիստ Գագիկ Ղազարյանը, թենիսիստ Բագրատ Բուռնազյանը, ծանրորդներ Ռաֆայել Չմշկյանը, Իվան Ազդարովը, Յուրի Վարդանյանը, Հոկսեն Միրզոյանը, Յուրի Սարգսյանը, բռնցքամարտիկներ Էդուարդ Արիստակեսյանը, Վլադիմիր Ենգիբարյանը, Իսրայել Հակոբկոխյանը, Սամսոն Խաչատրյանը, Նշան Մունչյանը, Լևոն Ջուլֆալակյանը, Բենուր Փաչյանը և ուրիշներ։
Հելսինկիի (1952), Մելբուրնի (1956), Հռոմի (1960), Տոկիոյի (1964), Մյունխենի (1972), Մոսկվայի (1980) համաշխարհային օլիմպիադաներում հայ մարզիկները մեծ հաջողությունների են հասնում։

1973 թվականին Երևանի «Արարատ» ֆուտբոլային թիմը, մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանի գլխավորությամբ, նվաճում է Խորհրդային Միության չեմպիոնի կոչումը՝ դառնալով ԽՍՀՄ գավաթակիր։

1985 թվականի տվյալների համաձայն՝ ՀԽՍՀ-ի տարածքում մարզիկները զբաղվում էին 50 մարզաձևերով, իսկ մարզական կազմակերպություններում և ֆիզկուլտուրային կոլեկտիվներում ընդհանուր առմամբ աշխատում էին 6518 մասնագետներ, որոնցից 4869-ն ունեին ֆիզկուլտուրային բարձրագույն, իսկ 995-ը՝ միջնակարգ կրթություն։

Մարզադպրոցների և մարզական կառույցների լայն ցանցի ստեղծմամբ և մարզչական-մանկավարժական կազմի բարձրագույն մասնագետներով էին պայմանավորված օլիմպիական խաղերում, ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադաներում և միջազգային մրցույթներում հայ մրազիկների հաջողությունները։ 1988 թվականի դրությամբ՝ հանրապետության տարածքում գործում էին 24 մարզադաշտ, 45 լողավազան, 1176 մարզադահլիճ, շուրջ 3000 մարզահրապարակ։ Այդ համալիրների թվում էին նաև Ծաղկաձորի օլիմպիական բազան, «Հրազդան» և «Դինամո» մարզադաշտերը, Ձորաղբյուրի հանրապետական մարզաբազան, Երևանի հեծանվահրապարակը, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տունը և այլն։

Հայազգի մարզիկներն այլ երկրներում
---------------------------------

Աշխարհի տարբեր երկրների հայկական գաղթօջախներում բնակվող հայազգի բազմաթիվ մարզիկներ շարունակում էին հաջողություններ ձեռք բերել ոչ միայն օլիմպիական խաղերում, աշխարհի չեմպիոնատներում և այլ կարևորագույն մրցաշարերում, այլև իրենց պետությունների առաջնություններում։ Տարբեր մարզաձևերում միջազգային մեծ ճանաչում են ձեռք բերում Անդրե Աղասին (ԱՄՆ), Լևոն Իշխանյանը (Եգիպտոս), Վարդան Ազատյանը (Լիբանան), Արմենակ Ալաջաջյանը (Ռուսաստան), Հայկ Վարդանյանը (Ֆրանսիա), Շահան Մինասյանը (Թուրքիա), Մարատ Կիզիրյանը (Բրազիլիա), Արտաշես Սահիմյանը (Իրան), Ժորժ Վարդանյանը (Գերմանիա), Նելսոն Դավթյանը (Ուկրաինա), Նորայր Նուրիկյանը (Բուլղարիա), Արմանդ Փափազյանը (Գերմանիա), Աշոտ Ավետիսյանը (Իրան), Արմեն Քաջայանը (Սիրիա), հեռացատկորդ Իգոր Տեր-Հովհաննիսյանը (Ռուսաստան) և այլք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մ. Ս. Իսպիրյան (1984)։ *Մարզանունների բացատրական բառարան*։ Երևան: «Հայաստան»։ էջ էջ 45

Աղբյուրներ
----------

* ՀՐ․ Ռ․ Սիմոնյան «Հայոց պատմություն», էջ 701-704
**«Օմելասից հեռացողները»** (անգլ.՝ The Ones Who Walk Away from Omelas, բառացի թարգմանաբար՝ նրանք, ովքեր լքում են Օմելասը), Ուրսուլա Կրյոբեր Լե Գուինի պատմվածք-առակը։

Հրատարակում և մրցանակներ
------------------------

Պատմվածքը մտնում է *«Քամու տասներկու ռումբ»* հավաքածուի և մի քանի անթոլոգիաների մեջ։ Ստեղծագործությանը շնորհվել է «Հյուգոյի մրցանակ»՝ որպես լավագույն պատմվածք (1974 թվական)։ «Օմելասից հեռացողները» դասվում է Ուրսուլայի Հայնյան շարքին։

Թեմա
----

Հեղինակն իր առաջաբանում պատմվածքը համարում է որպես հոգեբանական միֆ, որի կենտրոնական գաղափարը «քավության նոխազի» թեման է. սրա տակ պետք է խորհդածել այն գնի մասին, որը մարդիկ պատրաստ են վճարել իրենց բարեկեցիկ գոյության համար։

Առակը բարձրացնում է հավերժական խնդիրներից մեկը․ արդարացվա՞ծ է այն հասարակության գոյությունը, որում համագոյակցում են նրանք, ովքեր հայտնվել են կյանքի հետնաբեմում, և բարեկեցիկ մեծամասնությունը, ովքեր հպարտանում են մյուսների հանդեպ կարեկցանքի փայլով։ Այս թեման հնչել է նաև Դոստաևսկու «Կարամազով եղբայրներ» վեպում, ինչպես նաև Վիլյամ Ջեյմսի «Բարոյականության փիլիսոփայություն և բարոյական կյանք» վեպի մեջ։

Սյուժե
------

Սյուժեն, որպես այդպիսին, բացակայում է։ Առակն իրենից ներկայացնում է Օմելաս քաղաքի երջանիկ կյանքի նկարագրությունը։ Այս քաղաքի բարեկեցությունը ինչ-որ առեղծվածային կերպով պայմանավորված է ոմն երեխայի կյանքով, որը ձգտում էր գոյությունը պահպանել մի մութ նկուղում՝ լիակատար միայնության մեջ։ Ոչ ոք չի համարձակվում փոխել այդ երեխայի կյանքը, կամ նույնիսկ այցելել նրան՝ մխիթարելու համար, քանի որ այդ դեպքում ամբողջ քաղաքի երջանկությունը հօդս կցնդի։ Ընդ որում բոլորը գիտեն այդ երեխայի մասին։ Շատերը շարունակում են վայելել կյանքը, չնայած դժբախտ կյանքի մասին հիշողությունները թունավորում են նրանց գոյությունը։ Նրանք փորձում են գտնել այդ ամենին համակերպվելու պատճառները։ Բայց կան նրանք, ովքեր գտնում են իրենց մեջ ուժ՝ այդ ամենին մերժելու համար, այդ հենց նրանք են, ովքեր լքում են Օմելասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. ↑  Spivack, Charlotte, *Ursula K. Le Guin*, (Boston: Twayne Publishers, 1984), page 159.
3. ↑
4. ↑  Kennedy, X.J. and Dana Gioia (ed.): *An Introduction to Fiction*, 8th ed. page 274. Longman, 2004. 0-321-08531-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Те, кто покидают Омелас
* Сайт поклонников творчества У. К. Ле Гуин

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
**Ռեյ ամրոց** (իսպ.՝ Castillo del Rey), ամրոց Իսպանիայի Բալեարյան կղզիներում (Մալյորկա), Տեռնալես հովտում գտնվող համանուն լեռան վրա, ծովի մակերևույթից 492 մ բարձրության վրա։

1993 թվականի նոյեմբերի 30-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Ռեյ ամրոց ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմամշակութային արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0008481 գրանցման համարի տակ։

Պատմություն
-----------

Հռոմեցիաների ժամանակ արդեն այն օգտագործվում էր որպես պաշտպանողական կառույց, որը շարունակվեց արաբների տիրապետության ժամանակ։

Ամրոցի տեսքը վերևից 1229 թվականին Մալյորկայի ազատագրման ժամանակ Ալարոյի ամրոցի հետ միասին Ջեյմ I Արագոնացին գրավում է նաև Ռեյ ամրոցը։ Նրանք հանդիսանում էին Մալյորկայի վերջին պաշտպանողական կառույցները և դիմադրեցին մինչև 1231 թվականը։

Մեկ այլ պատմական տվյալ, որը կապված է այդ վայրերի հետ, դա 1343 թվականին ամրոցի շրջափակումն է եղել, որը տևել է շուրջ երեք ամիս, որից հետո Մալյորկայի արքա Ջեյմ III-ը միացավ Արագոնին և տեղի ունեցավ Պեդրո Արագոնացու թագադրման ծիսակատարությունը։

Ամրոցը օգտագործվել է առավելապես, որպես դիտակետ, այլ ոչ թե պաշտպանողական կառույց։ 18-րդ դարում ամրոցը լքվել է, որից հետո այն սկսվել է քայքայվել։

Ներկայումս ամրոցը գտնվում է կիսավեր վիճակում, իսկ մուտքը գրեթե ամբողջությամ վնասվել է և դառել անանցանելի։

1896 թվականին իսպանացի պոետ Միգել Կոստան գրել է պոեմ նվիրված ամրոցին։

Արտաքին հղումներ
----------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Ministerio de Cultura, Patrimonio Histórico
3. ↑  Edicte de Pere el Cerimoniós als castellans de Pollença i Alaró Կաղապար:Ca
**Չեբուրաշկա** (ռուս.՝ Чебура́шка), խորհրդային գրող և մանկագիր Էդուարդ Ուսպենսկու կողմից 1966 թվականին ստեղծված կերպար։ Չեբուրաշկան «Կոկորդիլոս Գենան և նրա ընկերները» գրքի գլխավոր հերոսներից մեկն է։ Ճանաչում է ձեռք բերել 1969 թվականին՝ Ռոման Կաչանովի կողմից նկարահանված «Կոկորդիլոս Գենան» մուլտֆիլմի թողարկումից հետո։

Գրքի սկզբնական տարբերակում, արտաքնապես Չեբուրաշկան իրենից ներկայացնում էր փոքրիկ ականջներով, շագանակագույն մորթիով և ետևի թաթերի վրա քայլող տգեղ արարածի։ Ներկայումս հայտնի Չեբուրաշկայի բարեհոգի կերպարը, որն ունի մեծ ականջներ և մեծ աչքեր, առաջին անգամ հայտնվել է «Կոկորդիլոս Գենան» մուլտֆիլմում և ստեղծվել է բեմադրող նկարիչ Լեոնիդ Շվարցմանի անմիջական մասնակցությամբ։

Չեբուրաշկայի մասին վիպակները Էդուարդ Ուսպենսկին հետագայում որպես պիեսներ` ստեղծել է մի քանի համահեղինակների հետ միասին։ Գրքի հիման վրա, ռեժիսոր և համահեղինակ սցենարիստ Ռոման Կաչանովը թողարկել է չորս մուլտֆիլմ.

* 1969 - «Կոկորդիլոս Գենան»
* 1971 - «Չեբուրաշկան»
* 1974 - «Շապոկլյակը»
* 1983 - «Չեբուրաշկան գնում է դպրոց»

1970-ական թվականներին Չեբուրաշկայի և Կոկորդիլոս Գենայի մասնակցությամբ մանկական հեռուստահաղորդումներ էին հեռարձակվում Շվեդիայում։ 2003 թվականից Չեբուրաշկայի մասին մուլտֆիլմեր են թողարկվում նաև Ճապոնիայում։chiburashkayi dery irakanum Katarum e haytni loshtak lavrenty nran ayl kerp anvanum en loshtak gavrosh akanjakal napastak ir akanjneri chaperi hamar na grancvel e ginesi rekordneri girqy amenaerkar akanjner uneconomic kendanin

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Художник Леонид Шварцман: «Я — человек скорее ХIХ века»
2. ↑  Леонид Шварцман: «Почему-то наш Попугай стал смахивать на Владимира Ильича…»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AniDB · Anime News Network |

 |
**Ռայմունդ IV** (12-րդ դար - 1199), Տրիպոլիի կոմս (1187-1189), Անտիոքի դքսության արքայազն-ռեգենտ (1193–1194)։

Ամուսնացած է եղել Կիլիկյան Հայաստանի իշխան Ռուբեն Գ-ի դստեր՝ Ալիծի հետ։

Կենսագրություն
--------------

Ռայմունդի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Նա 1186 թվականին ստացել է ասպետի տիտղոս։ Լինելով Տրիպոլիի կոմս Ռայմունդ III սանիկը՝ նրա մահից հետո՝ 1187 թվականին, ժառանգել է Տրիպոլիի կոմսությունը։ Երկու տարի անց նրա հայրը՝ Բոհեմունդ III. Անտիոքացին ցանկանալով իր կողքին ունենալ իր ժառանգին՝ հետ է կանչում նրան Անտիոք և Տրիպոլիի կոմսությունը հանձնում իր կրտսեր որդուն՝ Բոհեմունդին։

1193 թվականին Բոհեմունդ III. Անտիոքացին փերբակալվում է Կիլիկյան Հայաստանի թագավոր Լևոն Բ կողմից։ Նրա բանտարկության ժամանակահատվածում (1193-1194) Ռայմունդ IV-ը դառնում է Անտիոքի դքսության ռեգենտ։ 1195 թվականին Կիլիկյան Հայաստանի և Անտիոքի դքսության միջև խաղաղության ամրապնդման համար Ռայմունդն ամուսնանում է Լևոն Բ եղբայր Ռուբեն Գ-ի դստեր՝ Ալիծի հետ։ Այս ամուսնությունից ծնվում է Ռուբեն–Ռայմոնդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage

Գրականություն
-------------

* Steven Runciman, Geschichte der Kreuzzüge. München 2001. ISBN 3-423-30175-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռայմունդ Անտիոքացի (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · WikiTree · WeRelate · Rodovid |

 |
**Երեք ոտք («Իչարաղլի», «Ջամբար ամի», «Պուդուդի»)**, հայկական պար, որը տարածված է Ջավախքի շրջանում։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

«Ջամբար ամի» պարանունը տեղացիները բացատրում են հետևյալ կերպ. Ջամբարն անուն է, իսկ «ամի» նշանակում է հորեղբայր։ «Ճամբար» նշանակում է գլխի ժապավեն, պարսկերեն՝ շրջան, օղ, նաև՝ մանյակ կամ վարսակալ։ «Պուդուդի» նշանակում է պուտեր ունեցող, խատուտիկ։ Հավանաբար պարն այդպես անվանել են մանր քայլերի համար։Եղվարդ💋👏👍։

Պարային քայլեր
--------------

«Երեք ոտքի» բնորոշ ձևը համարվում է «Ջամբար ամին»։ Ջավախքի տարբեր գյուղերում և քաղաքներում պարը պահպանվել է հենց «Երեք ոտք» անունով։ «Երեք ոտք» պարաձևում քայլերը հիմնականում շեշտված են, այսինքն՝ քայլում են «ոտ զարկելով»։ Զարկերը կարևոր դեր են ունեցել պարի նպատակադրման մեջ։ Այդ մասին տեղացիներն ասում են. «ոտը գետնին զարկելը չարքի համար է. կզարկենք որ չարքը փչանա»։
Սովորաբար պարում են զուռնայի նվագակցությամբ, բայց երբեմն օգտվում են պարերգերի տեքստերից։ Պարում են խառը։ Ձեռքերը բռնում են տարբեր ձևերով, բայց ավելի տարածված է ափ ափի բռնելու ձևը։ Արմունկները կիսածալվում են սուր անկյան տակ, դաստակները ուսերի բարձրության են։ Տեմպը դանդաղ է, ռիթմը՝ հավասարաչափ։ Պարեղանակը 6/8 է։ Ամեն քայլ զբաղեցնում է 3/8 տևողություն։ Պարի բոլոր հաշիվներին կատարում են մեկ ծունկկոտրուկ։

Պարային քայլերն են.

* երեք անգամ ձախ թաթը ամբողջ տապանով շեշտված զարկվում է գետնին
* ձախով քայլ դեպի ձախ ու ետ
* աջով քայլ միացում
* ձախով քայլ դեպի ձախ ու ետ
* աջ թաթի մատներով թեթև զարկ ձախի մատների մոտ
* աջով քայլ միացում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երեք ոտք(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երեք ոտք պարը «Կարին» համույթի կատարմամբ
* Ուսուցողական հոլովակ
* Ուս ուսի․ Երեք ոտք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * [[Կաղապար:Հայկական ազգային պարեր|դ]]
* [[Կաղապարի քննարկում:Հայկական ազգային պարեր|ք]]
* խ
Հայկական ազգային պարեր |
| --- |
|  |
| Ծիսական պարեր | 
Գյոնդ •
Վերվերի •
Փափուռի •
Թամզարա •
Ծաղկաձորի •
Աստվածածնա պար •
Էջմիածին •
Ֆնջան •
Շավալի •
Խոշ բիլազիգ •
Սրաբար •
Լորկե •
Մայրոքե •
Թագավորի գյովնդ •
Երեք ոտք •
Ինը ոտք •
Տասներկու ոտք
 |
|  |
| Ռազմապարեր | 
Քոչարի (Կարնո, Ալաշկերտի, Սղերդի, Վանա, Մշո, Աղքտի) •
Մըշու խըռ •
Յարխուշտա •
Թռթռուգ •
Ռոստամ Բազի (Քաջաց խաղ) •
Շարանի •
Չալմը Դանգը •
Պոզարե •
Քերծի •
Շատախի ռազմապար •
Թակ-Թանզարա
 |
|  |
| Սգո պարեր | 
Թամուր աղա •
Թարս պար •
Գորանի
 |
|  |
| Այլ պարեր | 
Թելլո •
Շորոր (Կոմիտասի, Կարնո) •
Իշխանաց պար •
Լուտկի •
Կոխ •
Մածուն եմ դրել վըր դարում •
Վանա ձկնորս •
Խամ խամա •
Բիճո •
Ետ ու առաջ •
Դաբկի •
Ծափիկ •
Նարե
 |

 |
**Պտղոմեոսի թեորեմ**, Էվկլիդեսյան երկրաչափության մեջ ցույց է տալիս կապը ներգծյալ քառանկյան անկյունագծերի և կողմերի միջև։ Թեորեմը անվանվել է hույն աստղագետ և մաթեմատիկոս Կլավդիոս Պտղոմեոսի պատվին։

Եթե ABCD ներգծյալ քառանկյան անկյունագծերն են AC-ն և BD-ն ուրեմն՝

{\displaystyle |{\overline {AC}}|\cdot |{\overline {BD}}|=|{\overline {AB}}|\cdot |{\overline {CD}}|+|{\overline {BC}}|\cdot |{\overline {AD}}|}

Այսինքն ներգծյալ քառանկյան անկյունագծերի արտադրյալը հավասար է հանդիպակաց կողմերի արտադրյալների գումարին։ Ճիշտ է նաև հակադարձ թեորեմը՝ եթե քառանկյան անկյունագծերի արտադրյալը հավասար է հադպակած կողմերի արտադրյալների գումարին ուրեմն քառանկյանը հնարավոր է արտագծել շրջանագիծ։

Ապացույց
--------

ABCD ներգծյալ քառանկյան ∠BAC = ∠BDC, ∠ADB = ∠ACB քանի որ համապատասխանաբար հենված են BC և AB լարերի վրա։ AC հատվածի վրա գտնվող K կետի համար եթե ճիշտ է ∠ABK = ∠CBD հավասարումը ճիշտ են նաև ∠ABK + ∠CBK = ∠ABC = ∠CBD + ∠ABD, ∠CBK = ∠ABD. հավասարումները։
Այստեղից △ABK նման է △DBC-ին ինչպես նաև △ABD-ն △KBC-ին հետևաբար AK/AB = CD/BD, CK/BC = DA/BD կամ AK·BD = AB·CD, CK·BD = BC·DA. գումարելով երկու հավասարումները ստանում ենք AK·BD + CK·BD = AB·CD + BC·DA. կամ որ նույնն է. (AK+CK)BD = AB·CD + BC·DA. քանի որ AK և CK հատվածների գումարը հավասար է AC հատվածին.ստանում ենք AC·BD = AB·CD + BC·DA ինչը և պահանջվում էր ապացուցել։

Պտղոմեոսի անհավասարում
----------------------

Պտղոմեոսի հավասարումը երբեք ճիշտ չէ քառանկյունների համար, որոնց հնարավոր չէ արտագծել շրջանագիծ։ Պտղոմեոսի անհավասարումը թեորեմի ընդլայնացված և առավել տարածված ձևն է։

{\displaystyle {\overline {AB}}\cdot {\overline {CD}}+{\overline {BC}}\cdot {\overline {DA}}\geq {\overline {AC}}\cdot {\overline {BD}}}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  C. Ptolemy, *Almagest*, Book 1, Chapter 10.
2. ↑  Alsina, Claudi; Nelsen, Roger B. (2010), *Charming Proofs: A Journey Into Elegant Mathematics*, Dolciani Mathematical Expositions, **42**, Mathematical Association of America, p. 112, ISBN 9780883853481,  .
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գենադի Աղաջանյան (այլ կիրառումներ)

**Գենադի Աղաջանյան** (ապրիլի 14, 1954(1954-04-14) - մարտի 8, 1992(1992-03-08), Աղդամի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ), Ադրբեջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գենադի Աղաջանյանը ծնվել է 1954 թ. ապրիլի 14-ին, Ալթայի երկրամասի Բիյսկի խորհտնտեսությունում, ղլիժբաղցու ընտանիքում։ 1956 թ. տեղափոխվել է հայրենի Ղլիժբաղ։ Ավարտել է Ասկերանի միջնակարգ դպրոցը։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցել է Չեխոսլովակիայում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Ասկերանի գարեջրի գործարանում, ապա՝ մարզային հոգենյարդային դիսպանսերում, որպես սանիտար։ Ազգային-ազատագրական պայքարի տարիներին հերթապահել է Փառուխ-Խրամորթ-Ասկերան-Նախիջևանիկ-Փրջամալ-Արանզամին-Սառնաղբյուր գծի երկայնքով, մասնակցել է Խոջալուի, Լաչին-Ղույի պաշտպանությանը։ Զոհվել է 1992 թ. մարտի 8-ին Աղդամի շրջանից զինված հրոսակախմբերի հերթական հարձակումը ետ մղելիս։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու երեխա։ Հանգչում է Ասկերանի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գենադի Աղաջանյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում(չաշխատող հղում)
**Դանիել Եվրոպեուս** (ֆիններեն՝ David Emmanuel Daniel (Taneli) Europaeus, դեկտեմբերի 1, 1820(1820-12-01), Savitaipale, Հարավային Կարելիա, Ֆինլանդիա - հոկտեմբերի 15, 1884(1884-10-15), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ֆինն բանահավաք, հնագետ, ազգագրագետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է պաստորի (բողոքականների քահանա) ընտանիքում։ 1844 թվականին Վիբորգի գերմանական լիցեյն ավարտելուց հետո, ընդունվել է Հելսինկիի համալսարան։

1845-1853 թվականներին հավաքել է ֆիննների, կարելացիների, վեպսերի, իժորների, վոդերի, ինգերմանլանդացի ֆինների ժողովրդական բանահյուսություններ և նյութեր` Արևելյան Ֆինլանդիայի, Օլոնեցկի, Սանկտ Պետերրբուրգի նահանգներում` ֆիննա-շվեդական բառարանի համար։ 1847 թվականին Ավգուստ Ալկիվիստի և Պաավո Տիկկանենի հետ հիմնել է «Սոումետար» թերթը (ֆիններեն՝ Suometar):

Գրել է մոտ 2500 ռուն (էպիկական երգեր), որոնցից շատերը Էլիաս Լյոնրոտը ներառել է Կալեվալայիի երկրորդ խմբագրության մեջ։

1872-1879 թվականներին հնագիտական պեղումներ է իրականացրել Տվերի և Նովգորդի նահանգներում։

Ֆիններեն, շվեդերեն, գերմաներեն, ռուսերեն լեզուներով գիտական հրապարակումների հեղինակ է։

Մահացել և թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգում, 1884 թվականի դեկտեմբերին վերահուղարկավորվել է Հելսինկիի «Հիետանիեմի» գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն
-----------------

* Ուգարացիների մասին, ովքեր ապրում էին Ռուսաստանի կենտրոնական և հյուսիսային մասերում և Սկանդինավիայի հյուսիսային մասում` մինչև այստեղ ներկայիս բնակիչների ժամանումը (1874)։

Այս ստեղծագործությունը, որտեղ Եվրոպեուսը տեղանվանաբանական հետքեր էփնտրում ամբողջ Արևելյան Եվրոպայում և անգամ Աֆրիկայում, սիրողական էր անգամ իր ժամանակների համար։ Մ. Ֆասմերը բնութագրել է նրա եզրակացությունները որպես «երևակայության արդյունք»։ Չնայած այն փաստին, որ Եվրոպեուսի գաղափարները անհուսորեն հնացած են, որոշ տարածաշրջանային հետազոտողներ շարունակել են որոնել «ուգրո-սամոդյան» տեղանունը Արևելյան Եվրոպայի տարբեր շրջաններում (օրինակ` Մ. Ատամանովը Ուդմուրդիայում)։

Հիշատակ
-------

1999 թվականին Դանիել Եվրոպեուսի հայրենիքում` Սավիտայպալում, կանգնեցվել է գիտական հուշարձան և բացվել թանգարան, ինչպես նաև` Դանիել Եվրոպեուսի անունով է կոչվել միջնակարգ դպրոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Европеус Давид Петрович. Об угорском народе, обитавшем в средней и северной России.
3. ↑  *Напольских В. В.* «Угро-самодийская» топонимика в Прикамье: заблуждение и реальность // Древне-тюркский мир: история и традиции. Казань, 2002.

Գրականություն
-------------

* Դանիել Եվրոպեուս

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դանիել Եվրոպեուս

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11105748m · GND: 118879219 · ISNI: 0000000109168393 · LCCN: n91009555 · NUKAT: n2008046773 · LIBRIS: 364070 · SUDOC: 073677604 · VIAF: 76308472 · WorldCat VIAF: 76308472 |

 |

 |