recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կարլ Էդուարդ Դիպպել** (գերմ.՝ Carl Eduard Dippell, հոկտեմբերի 10, 1855(1855-10-10), Վիբորգ, Ֆինլանդիայի մեծ իշխանություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 30, 1912(1912-12-30), Նիս), գերմանական ծագմամբ վիբորգցի ճարտարապետ և ձեռներեց, էկլեկտիկական ուղղության ներկայացուցիչ (հիմնականում նեոգոթական ոճի)։

Կենսագրություն
--------------

Էդուարդ Դիպպելը ծնվել է Հանովերի հյուպատոս Յուլիուս Դիպպելի ընտանիքում, ձեռնարկատեր, որը 1847 թվականին հաստատվել էր Վիբորգում և հիմնել ծխախոտի գործարան։ 1871 թվականից սովորել է Հանովերի պոլիտեխնիկական դպրոցում, որից հետո 1876 թվականին որպես ճարտարապետ աշխատել է Վիբորգում։ Նախագծել է տարբեր նշանակության շենքեր, այդ թվում ձեռնարկություններ, պահեստներ, բնակելի շենքեր և եկեղեցիներ (մասնավորապես ՝ «Վերլա» փայտամշակման մեծ գործարանը և Վիբորգի 75 մետրանոց գմբեթի ծայրաձողով ֆիննական եկեղեցին)։ Դիպպելի նախագծած հաղճաղյուսե վառարանները մեծ ճանաչում են ստացել։

Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հասարակական գործունեության բնագավառում, 1891 թվականին եղել է Վիբորգի գեղարվեստական ընկերության հիմնադիրներից մեկը, 1896-1903 թվականներին՝ Վիբորգի տեխնիկական ակումբի նախագահը։ 1906 թվականին իր անժառանգ եղբորից՝ Վիբորգի քաղաքային խորհրդի նախագահ Վիլհելմից, ժառանգել է փայտավերամշակման և շինանյութերի ոլորտի արդյունաբերական ձեռնարկություններ։ Մահացել է Նիցցայում բուժվելու ընթացքում։

Պատկերասրահ
-----------

* «Վերլա» ֆաբրիկա, վարչական մասնաշենք (Կոուվոլա, 1885)«Վերլա» ֆաբրիկա, վարչական մասնաշենք (Կոուվոլա, 1885)
* «Վերլա» ֆաբրիկա, Արդյունաբերական մասնաշենք  (Կոուվոլա, 1893)«Վերլա» ֆաբրիկա, Արդյունաբերական մասնաշենք (Կոուվոլա, 1893)
* Ֆիննական լյութերական ծխական եկեղեցի  (Վիբորգ, 1893)Ֆիննական լյութերական ծխական եկեղեցի (Վիբորգ, 1893)
* Բնակելի տուն (Վիբորգ, 1898)Բնակելի տուն (Վիբորգ, 1898)
* Բնակելի տուն («Վեկրուտի տուն», Վիբորգ, 1897 թվականի վերակառուցում)Բնակելի տուն («Վեկրուտի տուն», Վիբորգ, 1897 թվականի վերակառուցում)

Գրականություն
-------------

* *Неувонен П. Пёюхья Т. Мустонен Т.* Выборг: Архитектурный путеводитель / Пер. Л. Кудрявцевой. — 2-е изд. — Выборг: СН, 2008. — 160 с. — ISBN 5-900096-06-8
* *Кепп Е. Е.* Выборг: Художественные достопримечательности / Ред. О. В. Казаков. — Выборг: Фантакт, 1992. — 200 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dippell, Carl Eduard

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 173021855 · ULAN: 500270435 · WorldCat VIAF: 173021855 |

 |
|  |
| --- |
| **Սերինոսահատ տարօրինակ** |
| Սերինոսահատ տարօրինակՍերինոսահատ տարօրինակ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Հացազգիներ (Poaceae) |
| **Ցեղ** | Երկծոպիկ *(Phalaris)* |
| **Տեսակ** | **Սերինոսահատ տարօրինակ** *(P. paradoxa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Phalaris paradoxa***L. 1763 |

**Սերինոսահատ տարօրինակ** (լատին․՝ Phalaris paradoxa), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Միամյա խոտաբույս է։ Ցողունները հիմքում փնջաձև ճյուղավորված են, 10-50 սմ բարձրությամբ։ Վերին տերևի տերևապատյանը փքված է։ 2-7 սմ երկարությամբ և 1-2 սմ լայնությամբ ծաղկաբույլը խիտ է ու գուրզանման, հիմքի մոտ՝ խիստ նեղացած հուրան։ Ծաղկային թփերը փայլուն են, 2,5-3,5 մմ երկարությամբ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ողջաբերդ գյուղի շրջակայք)։ Աճում է նաև Արևելյան Կովկասում և Անդրկովկասում, Հարավային Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Իրաքում, Իրանում, Աֆղանստանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1600 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, երրորդական դարաշրջանի կարմիր կավերի վրա, չոր քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է ապրիլ-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 100 կմ²-ից պակաս է։ Կապված աճելավայրի պայմանների փոփոխության հետ՝ Հայաստանում տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների նվազում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Phalaris paradoxa
* APDB: 52238
* APNI: 79891
* ARKive: phalaris-paradoxa
* BioLib: 42646
* BOLD: 342678
* Calflora: 6424
* EoL: 1114735
* EPPO: PHAPA
* EUNIS: 192882
* FloraBase: 552
* FNA: 242336961
* FoAO2: Phalaris paradoxa
* FoC: 242336961
* FoIO: PHAPAR
* GBIF: 5289758
* GrassBase: imp07952
* GRIN: 27526
* iNaturalist: 60302
* IPNI: 415647-1
* IRMNG: 11122625
* ISC: 55425
* ITIS: 41338
* NBN: NBNSYS0000002672
* NCBI: 446913
* NSWFlora: Phalaris~paradoxa
* NZOR: 9be7903c-e2a3-440e-b467-ed06906b75b9
* PFI: 7657
* Plant List: kew-433532
* PLANTS: PHPA5
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:415647-1
* SANBI: 1278-7
* Tropicos: 25511353
* uBio: 5407296
* VicFlora: 19ca8cf0-8575-40dc-966d-1016d32a4f0b
* WCSP: 433532
* WoI: 1310

 |

 |
**Արշակ Աղաբեկի Անանյան** (1919, Շնող, Բորչալուի գավառ, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն - 2012, Երևան, Հայաստան), հայ ռադիոհեռուստալրագրող, ՀԽՍՀ վաստակավոր լրագրող (1985)։

Կենսագրություն
--------------

Արշակ Անանյանը ծնվել է 1919 թվականին Լոռու մարզի Շնող գյուղում։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Մահացել է 2012 թվականին Երևանում։

Գործունեություն
---------------

1939-1941 թվականներին աշխատանքի է անցել Ալավերդու մթերումների շրջլիազորությունում՝ որպես հաշվառման խմբի ղեկավար։ 1941 թվականին, որպես կամավոր, մասնակցել է գերմանացիներից Հյուսիսային Կովկասի ազատագրման պայքարին։

1946-1951 թվականներին եղել է Թումանյանի շրջժողկրթաբաժնի տեսուչը, ապա ՀԽՍՀ կինոֆիկացման վարչության տեսուչը։ Դրանից հետո աշխատել է ՀԽՍՀ ռադիոհեռուստապետկոմում՝ որպես խմբագիր, բաժնի վարիչ, 1969-1975 թվականներին՝ գլխավոր խմբագիր, 1976 թվականից՝ լրատվության խմբագրության գլխավոր խմբագրի տեղակալ, իսկ 1977-1986 թվականներից՝ գլխավոր խմբագիր։

Խոսելով իր մասնագիտության մասին՝ Անանյանն ասել է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հեռուստատեսությունը և ռադիոն մարդկանց լավ բարեկամն ու խորհրդատուն են։ Այդ նրանք են, որ հողագունդը փոքրացնում և բերում են քո հարկի տակ։- Արշակ Անանյան |  |

Արշակ Անանյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել տնտեսության առաջատար ճյուղերի, մշակութային կյանքի կարևոր խնդիրների մեկնաբանմանը։ Նրա գործընկեր Սուրեն Բաղդասարյանն ասել է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Արշակ Անանյանի մարդկային լավագույն հատկանիշներն էին պատճառը, որ երկար տարիներ կարողացավ դիմանալ «Լրաբեր» տեղեկատվական ծրագրի գլխավոր խմբագրի պատվաբեր, բայց միշտ կենտկոմականների կրակի տակ գտնված պաշտոնին... Արշակ Անանյանը հումորաշատ և շատ կենսախինդ անձնավորություն էր։ Որտեղ նա էր, շուրջը միշտ ուրախություն էր...- Սուրեն Բաղդասարյան |  |

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Թումանյանական աշխարհ, Մշակութային գիտարան/Գ. Շախկյան. - Եր.։ 2016, 848 էջ
2. ↑  Մահացել է Արշակ Անանյանը
**Պետկո Մոմչիլով** (բուլղար․՝ Петко Момчилов, հոկտեմբերի 2, 1864(1864-10-02), Գորնա Օրյախովիցա, Վելիկո Տիրնովոյի մարզ, Բուլղարիա - հունվարի 18, 1923(1923-01-18), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի ճարտարապետ։ Համարվում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի խոշորագույն բուլղարացի ճարտարապետներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Սոֆիայի Սինոդալյան պալատները
Պետկո Մոմչիլովը ծնվել է 1864 թվականին Գորնա Օրյախովիցայում, բուլղարացի լուսավորիչ Իվան Մոմչիլովի ընտանիքում։ 1885 թվականին ավարտել է Վառնայի գիմնազիան և մինչև 1887 թվական աշխատել է որպես ուսուցիչ։ Այնուհետև Մոմչիլովն ուսումը շարունակել է Մյունխենի և Պրահայի համալսարաններում և 1892 թվականին ստացել ճարտարապետի դիպլոմ։

Մոմչիլովի կարևորագույն աշխատանքներից են նեո-վերածննդի ոճով կառուցված Վառնայի օրիորդաց դպրոցը (1892-1898, այժմ՝ Վառնայի հնագիտական թանգարան), Սոֆիայում Յոթ սրբերի եկեղեցու վերակառուցումը (Միլանովի հետ համատեղ), Սոֆիայի Ալեքսանդրովյան հիվանդանոցի շենքը (1884, Միլանովի հետ համատեղ), Սոֆիայի կենտրոնական հանքային վաննաները, Բուլղարիայի ազգային բանկի շենքը, Սոֆիայում Սինոդալյան պալատները, Պլովդիվում, Լովեչում, Վելիկո Տիռնովոյում միջնակարգ դպրոցներ, Վառնայի և Պրեսլավի մետրոպոլիայի շենքերը։ 1904-1912 թվականներին ռուս և բուլղարացի ճարտարապետների խմբի հետ միասին մասնակցել է Սոֆիայի Ալեքսանդր Նևսկու տաճարի կառուցման աշխատանքներին։

1892 թվականին Մոմչիլովը Բուդապեշտում և Սանկտ-Պետերբուրգում (Լիտեյնի կամուրջ) մասնակցել է կամուրջների նախագծման մրցույթի և զբաղեցրել 2-րդ տեղը։ Բուխարեստում երկաթուղային կայարանի և հյուրանոցի Մոմչիլովի նախագիծը միջազգային մրցույթում արժանացել է 1-ին մրցանակի։

Պարգևներ
--------

* Գորնա Օրյախովիցայի պատվավոր քաղաքացի, 1898 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Structurae — Ratingen: 1998.
2. ↑  Бусева-Давыдова И. Л. Александра Невского собор в Софии // Большая российская энциклопедия / С. Л. Кравец. - М: Большая Российская энциклопедия, 2005. - Т. 1. - С. 446-447. - 768 с. - 65 000 экз. - ISBN 5-85270-329-X.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Structurae |

 |
|  |
| --- |
| **Փայլուկ Ֆորսթերի** |
| Փայլուկ ՖորսթերիՓայլուկ Ֆորսթերի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Կնյունազգիներ (Juncaceae) |
| **Ցեղ** | **Luzula** |
| **Տեսակ** | **Փայլուկ Ֆորսթերի** *(L. forsteri)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Luzula forsteri***DC. 1806 |

**Փայլուկ Ֆորսթերի** (լատին․՝ Luzula forsteri), կնյունազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

20-40 սմ բարձրությամբ բազմամյա բույս է։ 1,5-8 մմ լայնությամբ տերևները տափակ են, գծային և եզրերից ցրված մազոտ։ 3,5-5 մմ երկարությամբ ծաղիկները մանր են, գտնվում են միայնակ կամ խմբված դեպի վեր ուղղված հովանոցանման-հուրանային ծաղկաբույլում։ Սերմերը խոշոր հավելուկով են և երբեմն ունենում են սերմին հավասար երկարություն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում և Խուստուփ լեռան վրա։ Աճում է նաև Փոքր Ասիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1400-1700 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառներում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ոչ մեծ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված սահմանափակ տարածման և աճելավայրի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778309823 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Luzula forsteri
* APDB: 160861
* BOLD: 291807
* EoL: 301026
* EPPO: LUUFO
* EUNIS: 186181
* GBIF: 2700706
* iNaturalist: 334903
* IPNI: 443795-1
* IRMNG: 10185237
* ISC: 115412
* ITIS: 503592
* NBN: NHMSYS0000460493
* NCBI: 630104
* PFI: 7148
* Plant List: kew-316366
* PLANTS: LUFO6
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:443795-1
* Tropicos: 16900089

 |

 |
**Էլզա Ֆյոդորի Շուր-Բաղդասարյան** (մայիսի 13, 1908(1908-05-13), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 14, 1974(1974-07-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մարգագետնաբույծ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1933)։

Կենսագրություն
--------------

Էլզա Շուր-Բաղդասարյանը ծնվել է 1908 թվականի մայիսի 13-ին Թբիլիսիում։ 1933 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1940-1943 թվականներին աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում, 1948-1949 թվականներին՝ ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարության Հայկական անասնաբուծության և անասնաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1960-1994 թվականներին՝ Հ.Պետրոսյանի անվան Հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ գիտական կենտրոն)։

Էլզա Շուր-Բաղդասարյանը մահացել է 1974 թվականի հուլիսի 14-ին Երևանում։

Աշխատանքները վերաբերում են հողբարելավման, սոդային աղուտ-ալկալի հողերի բարելավման հարցերին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Դավուդ Մեհդի օկլի Քազիմով** (ադրբ.՝ Davud Mehdi oğlu Kazımov, նոյեմբերի 9, 1926(1926-11-09), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 14, 2015(2015-02-14), Բաքու, Ադրբեջան), Ադրբեջանի գեղարվեստի դպրոցի ներկայացուցիչներից մեկը, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Դավուդ Քազիմովը ծնվել է 1926 թվականին Բաքվում։ 1945 թվականին նա ավարտել է Ադրբեջանի պետական գեղարվեստի դպրոցը։ 1947 թվականից նա եղել է հանրապետական և համամիութենական ցուցահանդեսների կանոնավոր մասնակից։

Աշխատանքային թեման նկարչի ստեղծագործության հիմնական տեղերից մեկն է գրավում։ Հետագա տարիներին Ադրբեջանի տարբեր շրջաններում ապրող մարդկանց կենսակերպը, ավանդույթները, ազգագրական նրբությունները, ազգային գունագեղ տարազները դարձել են նկարչի նոր թեմաները։ Դավուդ Քազիմովը հայտնի է նաև որպես Ադրբեջանի կերպարվեստի գրաֆիկայի վարպետ։ Նա հիմնականում աշխատել է գրքերի նկարազարդման հետ։ Նրա նկարազարդումների թվում կան Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի և Ջաֆար Ջաբբարլու պատմվածքների համար նկարված նկարները։ Նկարիչը այցելել է Բուլղարիա 1979 թվականին, իսկ Իսպանիա `1980 թվականի վերջին։ Այդ երկրներում կազմակերպվել են նկարչի աշխատանքների ցուցահանդեսներ։

Նկարչի աշխատանքները ցուցադրվել են Գերմանիայում, Չեխոսլովակիայում, Իտալիայում, Իրաքում, Թուրքիայում և այլ երկրներում։

Ներկայումս նկարչի մի շարք աշխատանքները ցուցադրվում են Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարանում, Ադրբեջանի պատմության թանգարանում և Նիզամի Գյանջևիի անվան ադրբեջանական գրականության թանգարանում։

Պրոֆեսոր Դավուդ Քազիմովը աշխատել է նաև որպես Ադրբեջանի պետական արվեստի ակադեմիայի ուսուցիչ։ 1992 թվականի մարտի 4-ին նրան շնորհվել է «Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ» պատվավոր կոչում։

Դավուդ Քազիմովը մահացել է 2015 թվականի փետրվարի 14-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 5 dekabr 1977-cü il tarixli Fərmanı
2. ↑  Դավուդ Մեհդի օկլի Քազիմով
3. ↑  Դավուդ Քազիմով
4. ↑  Азербайджанская культура понесла тяжелую утрату
**Թադեոս (Թաթոս) Թոխաթցի (Կողոնիացի)**, 16-րդ դարի հայ մեծ բանաստեղծ։

Ծնունդով Թոխաթից էր, ուներ վարդապետի տիտղոս։ Պահպանվել են շուրջ երեսուն նրա բանաստեղծություններից, կրոնական և բարոյախրատական բովանդակությամբ։ Որոշ բանաստեղծություններ գրված են ակրոստիքոսով, ոտանավորների առաջին տառերը կազմում են բառակապակցություններ «Ասված Թադեոսի կողմից», «Թադեոսից», «Թադեոսի ողբը», «Թադեոսի բանաստեղծությունը» և այլն։ Գրել է հասարակ լեզվով, եղել է առաջին հայ գրողներից, որոնք կրոնական գրականության մեջ օգտագործել են խոսակցական լեզուն, գրեթե առանց գրաբարյան տարրերի օգտագործման։ Գրել է նաև թուրքերեն լեզվով, հայկական գրով։

Զգացվում է Գրիգոր Նարեկացու և Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունների ազդեցությունը։ Թադեոսի ստեղծագործություններից առանձնանում են մի բանաստեղծական պատմություն սկսած աշխարհի արարումից մինչև Քրիստոսի հարությունը («Հազար կենդանակերպ Աստուած ստեղծել է»), երկխոսություն նրա հոգու և մարմնի միջև («Հոգին մարմնոյն ասաց»), պոեմ Դատաստանի օրվա մասին («Յորժամ յարեւելից ի դատաստան գաս») և մեկ Սուրբ ծննդյան հիմն («Երուսաղէմ քաղաք մի կայ»)։ Վերջինում, սակայն աստվածաշնչյան պատմությունների փոխարեն, հեղինակը պատմում է հիմնականում Հայ եկեղեցու պատմության, գովերգում է նրա առաքելական սկիզբը և ուղղափառ հավատքը, փառաբանում Տրդատ Մեծին և Գրիգոր Լուսավորչին։

Ստեղծագործությունների և կենսագրական ակնարկների հրատարակություններ
* *Մկրտիչ Պոտուրյան* «Միջնադարյան տաղասաց Թաթոս Թոխաթեցի» // *Բազմավեպ*. — 1910.
* *Ներսես Ակինյան* «Թադեոս վ. Կողոնիացի, Թոխաթեցի և Թադեոս երեց Սեբաստացի տաղասացներ» // *Հանդես ամսօրյա (հունվար-մարտ)*. — 1953.
* *Ներսես Ակինյան* «Տաղասացներ եւ տաղեր». — Վիեննա: Մխիթարյան միաբանություն հրատարակչություն, 1968. — 292 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Kevork B. Bardakjian* A Reference Guide to Modern Armenian Literature, 1500-1920: With an Introductory History. — Wayne State University Press, 2000. — С. 39—41. — 714 с. — ISBN 978-0-81432-747-0(անգլ.)
2. 1 2  *Утуджян А. А.* «Плачи» Тадеоса Себастаци как источник «Истории Армении» Микаела Чамчяна. // *Историко-филологический журнал АН АрмССР*. —Ер. 1974. — № 3. — С. 127—138.(ռուս.)
3. ↑  *Саакян А. С.* Давид Саладзорци. // *Историко-филологический журнал АН АрмССР*. —Ер. 1972. — № 1. — С. 161—173.(ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տաղեր

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17635 |

 |
**Արքայադուստր Հոենլո-Լանգենբուրգցի**, **Լորա Ուիլյամինա Սեյմուր** (դեկտեմբերի 17, 1832(1832-12-17) - փետրվարի 13, 1912(1912-02-13)), բրիտանացի արիստոկրատ, որի՝ Անգլիայում տեղի ունեցած ամուսնությունը գերմանացի արքայազնի հետ նրան դարձրել է բրիտանական թագավորական ընտանիքի ազգական և Միապետի պալատի անդամ։

Ծագում
------

Լորա Ուիլյամինա Սեյմուրը ծովակալ սըր Ջորջ Սեյմուրի և նրա կնոջ` Ջորջիանա Բերկլիի դուստրն էր։ Հայրական կողմից նա ծագում էր Սեյմուրներից, որոնք 12-րդ դարի ազնվականներ էին։ Լորայի նախապապը՝ Սոմերսեթի 1-ին դուքս Էդվարդ Սեյմուրը, Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ի թագուհու` Ջեյն Սեյմուրի ավագ եղբայրն էր։ Լորա Սեյմուրը սերում էր նաև Անգլիայի թագավորներ Չարլզ II Ստյուարտից և Ջեյմս II-ից։ Ավելին, նրա նախնիները եղել են Կառլ I Լյուդվիգն ու Մորից Օրանժեցին։ Ընտանիքում նրան Լոլո էին անվանում։

Ամուսնություն
-------------

Միացյալ Թագավորության հնագույն ազնվական ընտանիքից ծագումը թույլ չէր տալիս Լորային հավասար ամուսնություն կնքել 19-րդ դարի գերմանացի իշխանական ընտանիքից սերող կադետի հետ։ Վիկտորյա թագուհու հեռավոր ազգական, արքայազն Վիկտոր Հոենլո-Լանգենբուրգցու հետ մորգանատիկական ամուսնությունից գրեթե երկու շաբաթ առաջ՝ 1861-ի հունվարի 26-ին, նա Սաքսեն-Կոբուրգի և Գոթայի դուքս Էռնեստ II-ի կողմից ձեռնադրվել է որպես կոմսուհի Գլայխեն։

Երբ կոմսուհի ֆոն Գլեյխենի եղբայր Ֆրենսիսը 1870 թվականին ժառանգել է Հերթֆորդի մարքիզությունը, թագուհին նրան շնորհել է մարքիզի դստեր կոչում և իրավունք տվել իր անվան դիմաց կրել լեդի տիտղոսը։ 1885 թվականի դեկտեմբերի 15-ին թագուհին նրան թույլատրել է Բրիտանական կայսրության տարածքում կրել իր ամուսնու իշխանական կոչումը։ Դրանից հետո նա հայտնի է դարձել որպես նորին պայծառություն արքայադուստր Հոենլո-Լանգենբուրգցի, չնայած դա չի ազդլց ո՛չ նրա կոչման, ո՛չ էլ տիտղոսի վրա Գերմանական կայսրությունում։ Նրա երեխաները համարվում էին կոմս/կոմսուհի ֆոն Գլեյխեն, թեև նրանց թույլ չի տրվել անգլիական արքունիքում կրել իրենց ծնողների իշխանական տիտղոսը։

Զավակներ
--------

Լորա Սեյմուրը և արքայազն Վիկտորն ունեցել են չորս երեխա․ նրանց դուստրերը աչքի էին ընկնում արվեստի նկատմամբ իրենց հակվածությամբ։

* Լեդի Ֆեոդորա (Ֆեո) Ջորջիանա Մաուդ Գլայխեն (1861թ․ դեկտեմբերի 20-1922թ. փետրվարի 22), քանդակագործ։
* Լորդ Ալբերտ Էդվարդ Վիլֆրեդ Գլայխեն (1863թ. հունվարի 15-1937թ.դեկտեմբերի 13), զինվոր, ամուսնացել է Սիլվիա Էդվարդեսի հետ 1910-ի հուլիսի 2-ին։
* Լեդի Վիկտորիա (Վալդա) Ալիս Լեոպոլդինա Ադա Լորա Գլայխեն (1868թ. նոյեբմբերի 28-1951թ. սեպտեմբերի 10), երգչուհի, ամուսնացել է գեներալ-գնդապետ Պերսի Մաչելի հետ 1905 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։
* Լեդի Էլենա Էմիլի Գլայխեն ( 1873թ. փետրվարի 1-1947թ.  հունվարի 28), նկարչուհի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2 3  Burke's Peerage, 107th edition - "Hertford, Marquess of".
3. ↑  London Gazette, 14 February 1871, p.2
**Հովհաննես Գևորգի Բաննահյան** (1897, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - 1937), հայ խմբագիր, կուսակցական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թիֆլիսում, արհեստավորի ընտանիքում։ 1917 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ Նույն թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը և ակտիվ կուսակցական աշխատանք է կատարել սկզբում Թիֆլիսում և ապա Հյուսիսային Կովկասում (Արմավիրում, Վլադիկավկազում), որտեղ հետապնդվել է սպիտակգվարդիականների կողմից և հազիվ փրկվել գնդակահարությունից։ Այնուհետև, 1919-1920 թվականներին Վրաստանում ընդհատակյա աշխատանքից հետո Բաննահյանը ուղարկվում է Խորհրդային Հայաստան։ Այստեղ 1922-1923 թվականներին նա լարված աշխատում է Ալեքսանդրապոլում, որպես պարտիայի գավկոմի ագիտպրոպ բաժնի վարիչ և «Ռանչպար» թերթի խմբագիր։ Եղել է նաև «Մաճկալ», «Կարմիր գյուղացի» թերթերի խմբագիր։ Հետագայում տեղափոխվում է Էջմիածին և ընտրվում է նրա գավկոմի քարտուղար։ Այդ պաշտոնում, 1923-1924 թվականներին նա ծավալում է լայն, բեղմնավոր աշխատանք, որից հետո որոշ ժամանակ աշխատում է ՀԿԿ Կենտկոմի կազմբաժնում։ 1927 թվականին Բաննահյանր գործուղվում է Մոսկվա՝ ուսանելու։ Այստեղ ընդունվում է կոմակադեմիային առընթեր մարքսիզմ-լենինիզմի դասընթացները, որտեղ մեկ տարի սովորելուց հետո ետ է կանչվում և նշանակվում Լենինականի քաղկոմի քարտուղար։ Հետագայում Բաննահյանը աշխատանքի է փոխադրվում Հյուսիսային Կովկաս և ընտրվում Նովոռոսիյսկի քաղաքային կոմիտեի քարտուղար, որը նրա վերջին պաշտոնն էր։

Գրականություն
-------------

* Հայկանուշ Վարդանյան, Սրտակից և զգայուն ընկեր։ Անմոռաց դեմքեր (Ներսիսյան դպրոցի սաներ), Ե. «Հայաստան», 1965, էջ 27-28։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անմոռաց դեմքեր (Ներսիսյան դպրոցի սաներ), Ե. «Հայաստան», 1965, էջ 26-27։
**Դուգլաս Բրավո** իսպ.՝ Douglas Ignacio Bravo Mora, մարտի 11, 1932(1932-03-11), Caburé, Parroquia Cabure - հունվարի 31, 2021(2021-01-31), Կորո, վենեսուելացի ձախ քաղաքական գործիչ, կառավարության դեմ պարտիզանական գործողություններ իրականացրած խմբավորման ղեկավար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1932 թվականի մարտի 11-ին Ֆալկոն նահանգի Քաբուրե քաղաքում։ 1946 թվականին հայրենի գյուղում հիմնել է կուսակցական երիտասարդական խումբ և անդամագրվել Վենեսուելայի Կոմունիստական կուսակցությանը։ Նա կարևոր դեր է խաղացել արհմիությունների քարոզչության մեջ․ ակտիվորեն աջակցել է 1950 թվականին նավթագործների և 1952 թվականին ուսանողների կազմակերպած գործադուլներին՝ երկու անգամ էլ կարճ ժամանակով բանտարկվել է։ 1953 թվականին ընդունվել է Սուլի համալսարանը։ 1965 թվականին նրան հեռացրեցին խմբակցական գործունեության պատճառով (Դուգլաս Բրավոն հավատարիմ էր արմատական հակաիմպերիալիստական դիրքորոշմանը, որի տեսակետից էլ քննադատել է ԽՍՀՄ-ին)։

1966 թվականինկ նա հիմնել է Վենեսուելայի հեղափոխության կուսակցությունը և նրա զինված թևը՝ Ազգային ազատագրության զինված ուժերը, որոնք գործունեություն էին իրականացնում Ձախ հեղափոխական շարժման հետ միասին։

Դուգլաս Բրավոն իր պարտիզանական ստորաբաժանումներում հավաքագրել է նաև Վենեսուելայի զինված ուժերի սպաներ, որոնց թվում էր երկրի ապագա նախագահ Ուգո Չավեսը՝ որին Բրավոն առաջին անգամ հանդիպել է 1980 թվականին։

Դուգլաս Բրավոն մասնակցել է 1992 թվականի հեղաշրջման փորձին, ձերբակալվել է, բայց մեկ տարի անց ներում է ստացել։ Չավեսի նախագահության տարիներին Բրավոն ղեկավարել է Երրորդ ուղի շարժումը, որը քննադատում էր վարչակազմին ձախ դիրքերից։

Աշխատություններ
---------------

* *Documento de la Montaña*
* *Carta al Comité Central*
* *Insurrección Combinada*
* *Amplio Teatro de Operaciones*
* *Nueva Etapa Operativa*
* *La Cuestión Continental*
* *El Viraje Táctico*
* *Una Nueva Experiencia*
* *Problemas Militares*
* *La otra crisis, la otra vía*
* *Tercer Camino*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Falleció por coronavirus el guerrillero Douglas Bravo
2. 1 2  Phil Gunson, Andrew Thompson & Greg Chamberlain, *The Dictionary of Contemporary Politics of South America*, London: Routledge, 1990, p. 41

Արտաքին հղումներ
----------------

* Soberanía Archived 2016-04-11 at the Wayback Machine. Entrevista a Douglas Bravo.
* Douglas Bravo
* Douglas Bravo: insurgente a tiempo completo - Plantabaja.com.ve
**Թեոդորոս Քեսունցի** (ծննդյան և մահված օրերն անհայտն են), հայ նկարիչ։

Ստեղծագործություն
-----------------

Որմնանկարներն զարդարել է Շենուտի ղպտիական վանքը վերին Եգիպտոսում։ Այնտեղ թողած հայկական արձանագրության մեջ հիշատակում է իր ծննդավայրը՝ Քեսունի գավառի Մախթըլլե գյուղը և հոր՝ քարգործ Քրիստափորի անունը։

Հավանորեն Թեոդորոս Քեսունու գործն է «Թեոդորոսի Ավետարանը» (Երուսաղեմ, Սբ․ Հակոբյանց վանք, ձեռ․ N 1796), որը զարդարված է երկու զույգ խորաններով, չորս ավետարանիչների դիմանկարներով, չորս անվանաթերթերով, «Հարության» պատկերով և «Զոնի» մանրանկարով։

Այս ձևավորումները մատնանշում են կիլիկյան կերպարվեստի վաղագույն շրջանի հատկանիշները՝ Արևելյան Հայաստանի արվեստին բնորոշ գծերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ խմբ․ հանձնաժողով՝ Կ․ Ս․ Խուդավերդյան (գլխ․ խմբ) և ուրիշ, Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հ. 2 (ՀՀ գլխ․ խմբ․), Երևան, «Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1995, էջ 287 — 768 էջ. — 10000 հատ, ISBN 5-89700-003-5։

Գրականություն
-------------

* Հովսեփյան Գ․, Թեոդորոս գրիչ և նկարիչ, «Կյանք և գիր», տարեգիրք, Կահիրե, 1948
* Kapoian-Kouymjian A. L'Egypte vue par des armeniens, Paris, 1988
**Կաստելո Մանիաչե** (իտալ.՝ Castello Maniace), ամրոց Սիցիլիա կղզու Սիրակուզա քաղաքում, որը փակում է մուտքը դեպի քաղաքային նավահանգիստ։ Կաստելո Մանիաչեն կառուցվել է 1232-1240 թվականներին՝ Ֆրիդրիխ II կայսեր հրամանով և անվանվել է ի պատիվ 11-րդ դարի բյուզանդական զորահրամանատար Գևորգ Մանիակեսի, որը 1038-1040 թվականներին վերջին անգամ գրավեց Սիցիլիան՝ Բյուզանդիային միացնելու նպատակով։ Այժմ ամրոցը ազատ է զբոսաշրջիկների համար։

Առաջին շենքը ամրոցի տարածքում կառուցվել է 1038 թվականին՝ Գևորգ Մանիակեսի կողմից՝ Սիրակուզ ամրոցը գրավելուց հետո։ 1232-1240 թվականներին ամրոցը վերակառուցվեց ճարտարապետ Ռիկարդո դա Լենտինիի գլխավորությամբ։ 1305 թ.-ից մինչև 1536 թվականը Կաստելո Մանիաչեն աշխատում էր որպես սիցիլիական թագավորների թագավորանիստ ամրոց։ 15-րդ դարում օգտագործվում էր որպես բանտ։ Վերջին տարիներին այդ ամրոցը ներգրավվել է ամրաշինական կառույցների ցուցակում, որոնք պաշտպանում են քաղաքը և նավահանգիստը։ 1704 թվականի ուժեղ պայթյունից հետո ամրոցը վերակառուցվեց և հարմարեցվեց հրազենային զենքի համար։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2022.
2. ↑  dati.beniculturali.it — 2014.
3. ↑  Atlante castellano d'Italia

Գրականություն
-------------

* *Alexander Knaak* Prolegomena zu einem Corpuswerk der Architektur Friedrichs II. von Hohenstaufen im Königsreich Sizilien 1220–1250. — Marburg, 2001. — С. 47–58. — ISBN 3-89445-278-1
* L'Italia: Sicilia. — Touring editore, 2004.

Աղբյուրներ
----------

* Ամրոցի պատմությունը(իտալ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4561394-1 · VIAF: 233878825 · WorldCat VIAF: 233878825 |

 |
**Չարլզ Սկոտ Շերինգթոն** (անգլ.՝ Charles Scott Sherrington, ), անգլիացի ֆիզիոլոգ, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1893)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը 1885 թվականին։ Եղել է Լիվերպուլի (1895-ից 1913 թվականներին) և Օքսֆորդի (1913-ից 1935 թվականներին) համալսարանների պրոֆեսոր։ Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆիզիոլոգիային։ Ուսումնասիրել է ողնուղեղի ռեֆլեքսային գործունեության օրենքները, նշել սինապսների դերը նյարդային բջիջների փոխհարաբերության պրոցեսում, մանրամասն նկարագրել փոխհակադարձ (ռեցիպրոկ) նյարդավորումը։ Զարգացրել է մկանային ռեցեպցիայի (ընկալչության) մասին տեսությունը, նկարագրել գլխուղեղի կեղևի փոխհարաբերությունը ողնուղեղի շարժիչ կենտրոնների հետ, որոնք կարգավորում են կմախքային մկանները։ Շերինգթոնի գիտական աշխատանքները մեծ դեր են խաղացել փորձառական և կլինիկական նյարդաբանության զարգացման համար։ Արժանացել է Նոբելյան մրցանակի 1932 թվականին Է. Էդրիանի հետ համատեղ։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 486)։*  |
**էդուարդ Մկրտչի Ութուճյան** (նոյեմբերի 12, 1905(1905-11-12), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 28, 1975(1975-07-28), Évecquemont, Ֆրանսիա), ֆրանսահայ քաղաքաշինարար, ճարտարապետ։

Կենսագրություն
--------------

Քաղաքացիական ինժեների կրթությունը ստացել է ամերիկյան Ռոբերտ քոլեջում։ 1934 թվականին ավարտել է Փարիզի համալսարանի քաղաքաշինական ճարտարապետության ինստիտուտը, 1934-1936 թվականներին ուսանել է հուշարձանների վերականգնման դասընթացներում։

Ութուճյանի նախաձեռնությամբ 1933 թվականին Փարիզում կազմակերպվել է Ստորգետնյա քաղաքաշինության ընկերություն, որը 1937 թվականին վերածվել է միջազգայինի, ընդգրկելով շուրջ 90 երկիր։ Ընկերության 1937, 1948 և 1959 թթ․ համագումարներում Ութուճյանն ընտրվել է քարտուղար։ 1936 թվականին հիմնել է «Լը մոնդ սուտերեն» («Le monde souterrain») մասնագիտական հանդեսը, որի պատասխանատու տնօրենն ու խմբագիրն է եղել մինչև կյանքի վերջը։

Ութուճյանի նախագծերով Փարիզում և Ֆրանսիայի այլ քաղաքներում կառուցվել են շուրջ 250 կառույցներ։ Ութուճյանի հեղինակակից է Փարիզի, Բորդոյի, Վերսալի, Ռուանի կոյուղու ջրերի մաքրման կայանների, Բաղդադ և Բասրա քաղաքների հատակագծման նախագծերի։ Դասավանդել է Փարիզի տարբեր բարձրագույն դպրոցներում, զբաղվել գիտահետազոտական գործունեությամբ։ Հեղինակ է բազմաթիվ գիտական հոդվածների, «Հայաստանի IV— XVII դդ․ հուշարձանները» (1967, ֆրանսերեն) գրքի։

Նրա մասնակցությամբ ու նախագծերով վերականգնվել են որոշ հուշարձաններ, այդ թվում՝ Երուսաղեմի մայրավանքի Սբ․ Հակոբ եկեղեցին։ Ութուճյանը Փարիզի ստորգետնյա տնտեսության նախագծի համար համաշխարհային ցուցահանդեսում (Փարիզ, 1937) արժանացել է «Մեծ պարգև» (Grand prix) մրցանակի։ Պարգևատրվել է ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի շքանշանով։ 1957, 1958, 1959, 1961, 1964 թթ․ եղել է Հայաստանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  մահվան վկայական — P. 16.
3. ↑  AGORHA (ֆր.) — 2009.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 200)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 127782357 · GND: 1172009252 · ISNI: 0000000077787068 · LCCN: no98083726 · NTA: 073074462 · NUKAT: n2013184771 · SUDOC: 08360457X · VIAF: 9464662 · WorldCat VIAF: 9464662 |

 |

 |
**Ջոշուա Բարնս** (անգլ.՝ Joshua Barnes, հունվարի 10, 1654(1654-01-10), Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն - օգոստոսի 3, 1712(1712-08-03), Քեմբրիջշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), անգլիացի գիտնական, դասական բանասեր, հելլենիստ, պատմաբան, գրող, թարգմանիչ, ուսուցիչ։ 1710 թվականից եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Վաճառականի որդի է։ Կրթություն է ստացել Քրիստոսի հիվանդանոցին կից բարեգործական դպրոցում և Քեմբրիջի Էմմանուէլ քոլեջում։

1695 թվականին նշանակվել է Քեմբրիջի համալսարանի հունարեն լեզվի պրոֆեսոր (Regius Professor of Greek):

Նրա առաջին հրապարակումներից մեկը` «Գերանիա կամ Պիգմեյների փոքր ժողովրդի բացահայտումը» (Gerania: a new discovery of a little sort of people...) վերնագրով ֆանտաստիկ ուտոպիական վեպը, հնարավոր է, դրդել է Ջոնաթան Սվիֆթին ստեղծել Գուլիվերի ճանապարհորդությունները գիրքը։

Նրա մյուս գործերից են «History of that Most Victorious Monarch Edward III» աշխատությունը, ավելի քան 900 էջից բաղկացած էպիկական աշխատանքը, գրքեր Եվրիպիդեսի (1694), Հոմերոսի (1711) և Անակրեոնի (1705) մասին, որոնք պարունակում են հունական բանաստեղծությունների անուններ, որոնք Դ. Բարնսը հույս ուներ հրապարակել։

Մասնագետները նշում են, որ նրա «Գերանիա կամ Պիգմեյների փոքր ժողովրդի բացահայտումը» արձակ ստեղծագործությունը դարձել է արկածային գրականության ձևավորվող ժանրի մի մասը, որը ներկայացնում է «երևակայական ճանապարհորդություն դեպի օտար կամ հորինված երկրներ և շրջաններ», որոնք միավորել են առաջին դեմքով ներկայացվող արկածային պատումները «երգիծական սոցիալական դիտարկմամբ» կամ հեռավոր երկրներում մարդու իդեալական պահվածքի մասին պատկերացումներով՝ հետևելով Թոմաս Մորի «Ուտոպիայում» եղած ավանդույթներին, որը նկատելի ազդեցություն է ունեցել Մարգարեթ Կևենդիշի «Այրվող աշխարհ» (1666) և Հենրի Նևիլի «Սոսեն կղզի» և ավելի ուշ այնպիսի աշխատանքների վրա, ինչպիսիք են Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզոն»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Barnes, Joshua(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 10299352m · CiNii: DA10965794 · GND: 12427000X · ICCU: UBOV120318 · ISNI: 0000000081527998 · LCCN: n84184615 · NDL: 00657307 · NLA: 36147649 · NLG: 138935 · NTA: 069920958 · NUKAT: n2015198168 · SUDOC: 171820363 · VIAF: 72322616 · WorldCat VIAF: 72322616 |

 |

 |
**Երեմիա արքեպիսկոպոս Օշականցի** (, Օշական, Հայաստան - հունիսի 23 (հուլիսի 4), 1781), հայ հոգևորական գործիչ, Էջմիածնի միաբան, գրիչ (գրագիր, նոտար), ծաղկող։

Կենսագրություն
--------------

Երեմիա Օշականցին եղել է իր ժամանակի նշանավոր գրագիր-նոտարներից, ով աչքի էր ընկել նաև «ծաղկողական» արվեստում և արժանացել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսներ Սիմեոն Ա Երևանցու (1763-1780) և Ղուկաս Ա Կարնեցու (1781-1799) թղթերը, հավանաբար՝ կոնդակները, նամակները ու տարաբնույթ գրագրությունները գրելու, նաև նկարազարդելու պատվին։ Նա այն եզակի նկարազարդող-ծաղկող հոգևորականներից է, որի՝ հիշյալ մասնագիտությանը տիրապետելը վկայում է նաև նրա տապանագիրը։

Մատենագրական վաստակը
--------------------

Երեմիա Օշականցու մասին մեզ հասած տեղեկությունները հիմնականում իր իսկ ընդօրինակած և ծաղկած ձեռագրերի հիշատակարաններից են, որոնցից երևում է, որ նա ընդօրինակել ու ծաղկել է դեռևս սարկավագության տարիներին։

Տապանագիր
---------

Երեմիա Օշականցու օրորոցաձև տապանաքարը գտնվում է Էջմիածնի միաբանական գերեզմանոցում, որն ունի 7 տողանի չափածո արձանագրություն։ Տապանագրում Երեմիա Օշականցին հիշատակվում է իբրև «․․․գրագիր յոյժ վարժ և արի, նրբարուեստ ծաղկօղ թղթոցն վեհի․․․»․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ԸՆԴ ԱՅՍՈՒ ՎԻՄՈՎ ՄԱՐՄԻՆՆ ԱՄՓՈՓԻ, ԵՐԵՄԻԱՅԻ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍԻ,
ՈՐ ԲԸՆԻԿ ՏԵՂԵԱՒ ԷՐ ՅՕՇԱԿԱՆՑԻ, ՄԻԱԲԱՆ ԳԱՀԻՍ ԵՒ ԱՅՐ ՊԻՏԱՆԻ,
ԶԻ ԷՐ ԳՐԱԳԻՐ ՅՈՅԺ ՎԱՐԺ ԵՒ ԱՐԻ, ՆՐԲԱՐՈՒԵՍՏ ԾԱՂԿՕՂ ԹՂԹՈՑԸՆ ՎԵՀԻ
ԵՒ ՄԵԾԻ ՎԵՀԻՆ Տ Է Ր ՍԻՄԷՕՆԻ, ԷՐ ԾԱՌԱՅ ՆԱԵՒ ՕՐՀՆԱԾՆԻ ՈՐԴԻ,
ՈՐՈՒՄ ԳԹԱՍՑԻ ՓՐԿԻՉՆ ԱՄԵՆԻ, ԱՌՆԵԼՈՎ ԱՐԺԱՆ ՏԵՍՈՅՆ ԻՒՐ ԲԱՐԻ
ՏԱԼՈՎ ԺԱՌԱՆԳԵԼ ԸԶԿԵԱՆՍՆ ԱՆՁԿԱԼԻ ԵՒ ՊԱՐԱԿՑԵԼՈՎ ՍՐԲ[Ո]ՑՆ ԳԸՆԴԻ
Ի ԹՎԻՆ ՌՄԼ. (1781), Ի ՅՈՒՆԻՍԻ ԻԳ. (23)1:-  |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Գրիչ, ծաղկող Երեմիա Օշականցին եւ նրա տապանագիրը», Արսեն Հարությունյան, «Վէմ» համահայկական հանդես, մարտ, 2014․
2. ↑  «Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի միաբանական գերեզմանատան
արձանագրությունների վերծանություն», Արարատ սարկավագ
Գափոյան (ավարտաճառ), Ս. Էջմիածին, 1998, էջ 101․
**Բենջամին Ֆորսթներ** (անգլ.՝ Benjamin Forstner, մարտի 25, 1834(1834-03-25), Բիվեր շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - փետրվարի 2, 1897(1897-02-02), Սալեմ), ամերիկացի զենքագործ, գյուտարար և ձեռներեց։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Բիվեր շրջանում։ Ֆորսթները իր գյուտի` Ֆորսթների շաղափի արտոնագիրն ստացել է 1874 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Գյուտի հաջողությունը նրան մեծ շահույթ է բերել։ Առանց կապարի պտուտակի (որն ինքը` Ֆորսթներն անվանում էր «խճճված կետ») և սովորական փայտի շաղափներին բնորոշ եզրերի այն, պարզվել է, որ հատկապես հարմար է զենքագործների և հյուսների համար։ Դրա փորվածքն անգերազանցելի էր տափակ հատակով անցքի հարթության մեջ։ Այն ավելի հարմար էր անկյունային հորատման համար, քան Ռասել Ջենինգի պարույրային շաղափները, միևնույն ժամանակ վերացել է փայտե մանրաթելերի համար շաղափի համընկման խնդիրը։ Ի վերջո, Ֆորսթներն արտոնագիր է ստացել իր շաղափներն արտադրելու մի քանի ընկերությունների վաճառելու համար։ Ֆորսթների փորձն այսօր էլ արտադրության մեջ է։ Ֆորսթների ժամանակակից շաղափների հորատման օղակի շրջագիծը բաժանված է երկու մասի։

1850-ական թվականների սկզբին Բենջամին Ֆորսթները տեղափոխվել է Միսսուրի, որտեղ հայտնվել է կրոնական ուտոպիստ սոցիալիստ Ուիլյամ Քիլի ազդեցության տակ։ Նրա հետ միասին նա 1863 թվականին մեկնել է հյուսիս-արևմուտք, որտեղ նրանք հիմնում են համայնք։ 1865 թվականին Ֆորսթները հաստատվել է Օրեգոնի Սալեմ քաղաքում և հաջորդ տարի ամուսնացել է Լուիզա Սնայդերի հետ։ Նրանց միակ երեխան որդեգրված դուստրն էր` տիկին Ֆորսթների զարմուհին։ Բենիամին Ֆորսթները շուտով սկսել է զենքագործի կարիերան։ Նա հաճախակի գործուղվում էր դեպի Արևելք, 1876 թվականին մասնակցել է Ֆիլադելֆիայի Համաշխարհային ցուցահանդեսին, իսկ 1893 թվականին՝ Չիկագոյի Համաշխարհային ցուցահանդեսին, որտեղ նրա շաղափներն ստացել են ամենաբարձր գնահատականը։ Իր շահութաբեր վարձավճարների շնորհիվ նա դարձել է Սեյլեմի ամենահարուստ բնակիչներից մեկը և խոշոր սեփականատեր։

Ֆորստները թոշակի է անցել 1891 թվականին՝ իր բիզնեսի շնորհիվ բավարար գումար և ունեցվածք կուտակելով։

Գյուտարարը մահացել է Սեյլեմում, երկարատև գրիպից հետո։ Թաղվել է 1897 թվականի մարտի 2-ին։

Նրա կինը` Լուիզա Ֆորսթները, մահացել է 1917 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, Սեյլեմում, 75 տարեկան հասակում և թաղվել է Odd Fellows գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Daily Oregon Statesman
2. ↑  OREGON STATESMAN 13 Sept 1917

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 
*
**Էգազ Նորջուղայեցի** (էգազ Ղուլ, մոտ 1650, Նոր Ջուղա - 1734, Նոր Ջուղա), հայ գուսան, հայ նորգուսանական արվեստի սկզբնավորողներից, Նորջուղայական գուսանական դպրոցի հիմնադիր (Արզունի Նորջուղայեցու հետ)։

Էգազ Նորջուղայեցուց մեզ է հասել ութ խաղ («Կշտիս նստել աս», «Ջաֆետ քաշել ամ», «Չկա դարդ իմացող», «Մեղա» և այլն)։ Ստեղծագործել է հիմնականում Նոր Ջուղայի բարբառով։

Նրա դավթարը հայտնաբերված չէ, սակայն 1823-ից սկսած հանդեսներում և բանասիրական աշխատություններում հրատարակվել են նրա հատուկենտ երգերը և կենսագրական տեղեկություններ։

Գրականագետ-արվեստաբան Ա․ Երեմյանը «Պարսկահայ աշուղներ» (1930) գրքում զետեղել է աշուղի բանավոր փոխանցմամբ պահպանված 6 երգի տեքստերը։ Գրականագետ Հ․ Սահակյանը «Հայ աշուղներ» (1961) գրքում ամփոփել է Ղուլ էգազի մասին տեղեկություններն ու մատենագրությունը և վերահրատարակել նրա երգերը՝ ավելացնելով իր հայտնաբերած (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի N 5954 ձեռագրում) երեք ու Գ․ Թարվերդյանի հայտնաբերած մեկ երգը։ Ղուլ էգազի երգերի մեղեդիները մեզ չեն հասել։

Գրականություն
-------------

* Սահակյան Հ. Հայ աշուղները 17-18-րդ դդ. Երևան, 1961։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 4. — էջ 6.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17721 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 6)։*  |
**Առաջարկվել է այս հոդվածը ջնջել**  

Վիքիպեդիայի մեկ կամ մի քանի մասնակիցներ առաջարկել են այս հոդվածը ջնջել։ Մանրամասներին ծանոթանալու, ինչպես նաև Ձեր տեսակետը հայտնելու համար այցելեք **Ջնջման ներկայացված հոդվածների** քննարկման էջը։ 
  

**Ուշադրություն** նախքան վերոհիշյալ քննարկման էջում համաձայնության գալը, պետք չէ հեռացնել այս կաղապարը։ Եթե համաձայն չեք առաջարկված ջնջմանը, կարող եք քննարկմանը զուգահեռ ուղղել և բարելավել այս հոդվածը՝ այդպիսով նպաստելով, որ այն պահպանվի։ 

---

**Հիշեցում**. եթե դուք եք տեղադրել այս կաղապարը, ապա մի մոռացեք ջնջման առաջադրված հոդվածանվանումն ավելացնել Ջնջման առաջադրված հոդվածներ քննարկման էջում, մեկ կամ երկու տողով նշելով ջնջման առաջադրելու ձեր պատճառաբանությունը։ Եթե հոդվածը ենթակա է անմիջապես հեռացման, ապա օգտագործեք `{{արագ ջնջում}}` կաղապարը։   
**Ծանոթացեք նաև Վիքիպեդիայի Ջնջման կանոնակարգին։**  

**Ջնջման ներկայացնողին՝** Խնդրում ենք տեղադրել այս `{{subst:Ծանուցում/Ջնջման առաջարկ|Աբիբոս|}}-- ~~~~` հաղորդագրությունը հոդված ստեղծողի կամ հոդվածի վրա առավել շատ աշխատանք կատարած մասնակցի քննարկման էջում։



**Աբիբոս**, վանք Վրաստանի Ծալկայի շրջանում, Ռեխա գյուղում, հիշատակել է Վախուշտին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 8 — 992 էջ։
**Էդուարդ Սերգեյի Միրաքով (Միրաքյան)** սեպտեմբերի 24, 1930(1930-09-24), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 29, 2014(2014-10-29), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տնտեսական գիտությունների թեկնածու (1973), պրոֆեսոր (1991)։

Կենսագրություն
--------------

Էդուարդ Միրաքովը ծնվել է Թիֆլիսում, 1930 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։

1954 թվականին ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1973-1987 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ անասնապահության և կերարտադրության մեքենաշինության փոխնախարար, 1989-1995 թվականներին աշխատել է ՌԴ Ավտոմոբիլային և գյուղատնտեսական մեքենաշինության նախարարության որակավորման բարձրացման ինստիտուտում։

Պրոֆեսորի աշխատանքները վերաբերում են տրակտորային դիզելների առանցքակալների աշխատանքի հետազոտման և հուսալիության բարձրացման խնդիրներին։ Հեղինակ է ալյումինի հիմքով համաձուլվածքի գյուտի (1973)։ Եղել է ՌԴ արդյունաբերական ակադեմիայի անդամ (1992)։

Էդուարդ Միրաքովը մահացել է Կանադայի Օկավիլ քաղաքում, 2014 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։

Մրցանակներ
----------

* Լենինյան մրցանակ (1982)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշ շքանշան (2)։
* ՌՍՖՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվավոր դիպլոմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мираков Эдуард Сергеевич

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Աստվածատրյան Բոգդան Ներսեսի** (ծնվել է 01.02.1937, Երևան), ագրոքիմիկոս։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1985)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Հայաստանի Գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1953)։ 1961–73 թվականներին և 1990 թվականից՝ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտի (այժմ՝ գիտական կենտրոն) ագրոքիմիայի լաբորատորիայի վարիչ, փոխտնօրեն, 1973–86 թվականներին՝ տնօրեն։ 1987–90 թվականներին՝ Միավորված ազգերի կազմակերպության ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության ավագ խորհրդական։ Ուսումնասիրել է Հայաստանի Հանրապետության հողերի հումուսի, ազոտի, ֆոսֆորի, կալիումի և միկրոտարրերի ռեժիմը և դրանց արդյունավետությունը ցանքատարածություններում։ Մշակել է Չեռնոբիլի վթարից հետո ռադիո նուկլիդներով աղտոտված հողերի իրացման տեխնոլոգիա, ինչպես նաև լեռնային էկոհամակարգերի երկրագործության հիմնահարցը։ Միջազգային ագրոէկոլոգիայի ակադեմիայի անդամ (1994)։ Միավորված ազգերի կազմակերպության արծաթե մեդալակիր (1989)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ավագյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեքսանդր Բենիամինի Ավագյան** (նոյեմբերի 12, 1944(1944-11-12), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 26, 1988(1988-07-26), Մեջիբոժ, Լետիչևի շրջան, Խմելնիցկիի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ծագումով հայ ուկրաինացի հնէաբան, քարանձավագետ, երաժիշտ և բանաստեղծ։ Ուկրաինական քարանձավագիտության համահիմնադիրներից է, հին ուկրաինական քարանձավային կառույցների գիտական համակարգման առաջին հեղինակը։

Հնէաբանություն և քարանձավագիտություն
------------------------------------

1981 թվականին ավարտել է Կիևի մանկավարժական ինստիտուտի պատմական բաժինը։

1981 - 1984 թվականներին աշխատել է Ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ Հնէաբանության ինստիտուտի ճարտարապետահնէաբանական խմբում, 1985 - 1988 թվականներին աշխատել է գիտավերականգնողական մասնագիտացված նախագծային ինստիտուտում։

Հակոբյանը ուկրաինական քարանձավագիտության հիմնադիրներից է, հին ուկրաինական քարանձավային կառույցների գիտական համակարգման առաջին հեղինակը։ Լավրի և Զվերինեցկի քարանձավերի հնէաբանական հետազոտությունների, Կիևի Կիրիլովյան եկեղեցու Մովչանսկի միաբանության (Սումսկի շրջան), Օստրոժսկի ամրոցի, (Ռովենսկի շրջան), Լիվադիյսկի պալատի (Յալտա) ստորգետնյա շինությունների կազմակերպիչն ու ղեկավարը։

Կատարել է պեղումներ Կիևում՝ Պոդոլում, Խմելնիցկու մարզի Ստարոկոնստանտինովում, Վիննիցկու շրջանի Տուլչինում, Վոլինի Սվյատոգորոդսկոյ միաբանությունում, Բախչիսարայի խանի պալատում, Թեոդոսիայում, Լուցկում, Կամենեց-Պոդոլսկում և այլուր։

Առաջինն է ուսումնասիրել Մեդժիբոժսկի ամրոցը։ Այնտեղ էլ սպանվել է (Ալեքսանդր Ավագյանին սպանել է իր աշակերտը)։

«Օզյորնայա» և «Օպտիմիստիչեսկայա» քարանձավները ուսումնասիրելու համար արշավախմբեր է կազմակերպել, որոնց արդյունքում պարզվեց, որ նրանք աշխարհում ամենամեծերի շարքում են։ Ավագյանի անվամբ քարանձավ է անվանված։

Երաժիշտ և բանաստեղծ
-------------------

1962 թվականին ստեղծել է «Բերեզեն» (Մարտ) ռոք-անսամբլը։ Մ․ Նիկոլաևի և Վ․ Կրիշտոֆովիչի համահեղինակությամբ ստեղծել է «Մարիա Օրանտա» ռոք-օպերան, ուր ներառվել են Ավագյանի «Ծիր կաթին», «Գանկա», «Ջրաղացպանը» և «Ինչու են կաթիլներ ապակիին․․․» երգերը։

Ալեքսանդր Ավագյանի հիշատակին է նվիրված համաուկրաինական ամենամյա հեղինակային երգի «Ծիր կաթին» փառատոնը (ուկրաիներեն՝ Чумацький шлях)։

Տպագիր գործեր
-------------

* «Ծիր կաթին» (ռուս.՝ «Млечный путь», ուկրաիներեն՝ «Молочний шлях»), Երգեր, Կիև, 1993 (ռուս.)
* «Ոսկե փոշի», (ռուս.՝ «Пыль золотая»), Հնէաբանների երգերի հավաքածո, Մոսկվա, 1994 (ռուս.)

Գրականություն
-------------

* Տ․ Ա․ Բոբրովսկի, Բ․ Ա․ Ժոլդակ, Ալեքսանդր Բենիամինի Ավագյան, «Ժամանակակից Ուկրաինայի հանրագիտարան», հատոր 1, Կիև, 2001, էջ 45.(ռուս.)
* Մ․ Նեկրասովա, «Այրին», Նատալի. 1998 թ. - № 5.(ռուս.)
* Տ․ Ա․ Բոբրովսկի, Բ․ Ա․ Ժոլդակ. Ալեքսանդր Բենիամինի Ավագյան, «Տերնոպոլի հանրագիտարանային բառարան», Մոսկվա, ։ «Զբրուչ» հրատարակչություն, 2004-2010. - ISBN 966-528-197-6, հատոր 1, 2004, էջ 18-19. (ռուս.)