**Կառլ Բյոմ** (գերմ.՝ Karl Böhm, օգոստոսի 28, 1894(1894-08-28)[…], Գրաց, Ավստրո-Հունգարիա - օգոստոսի 14, 1981(1981-08-14)[…], Զալցբուրգ, Ավստրիա), ավստրիացի դիրիժոր, կլասիցիզմի և ռոմանտիզմի շրջանի գերմանական և ավստրիական երաժշտության նշանավոր կատարող։

Կենսագրություն
--------------

Կառլ Բյոմը ծնվել է Ավստրիայի Գրաց քաղաքում, իրավաբանի ընտանիքում։ Սկզբում որոշել էր գնալ հոր հետքերով և իրավաբանություն է սովորել Գրացի համալսարանում, նույնիսկ պաշտպանել է ատենախոսություն (1919)` ստանալով իրավագիտության դոկտորի կոչում։

Երաժշտություն է ուսանել Գրացում, ապա մասնավոր ուսուցիչների` Գվիդո Ադլերի և Մանդիչևսկու մոտ` Վիեննայում (1913-1914)։ Դիրիժորական կարիերան սկսել է 1917 թվականին Գրացում։ 1921 թվականից, Բրունո Վալտերի հետ համագործակցության շնորհիվ, Կառլ Բյոմն աշխատել է Մյունխենում` Բավարիայի պետական օպերայում։ 1927 թվականին Դարմշտադտում զբաղեցրել է երաժշտական տնօրենի պաշտոն, իսկ 1931 թվականից աշխատել է Համբուրգում։ 1933 թվականին առաջին անգամ ելույթ է ունեցել Վիեննայում` դիրիժորելով Վագների «Տրիստան և Իզոլդա» օպերան։

1934-1943 թվականներին Կառլ Բյոմը ղեկավարել է Դրեզդենի թատրոնը։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա մոտիկից ծանոթանում է Ռիխարդ Շտրաուսի հետ` մասնակցելով նրա մի շարք ստեղծագործությունների առաջնախաղերին («Լռակյաց կինը», 1935 և «Դափնե», 1938)։ 1943-1945 և 1954-1956 թվականներին նա եղել է Վիեննայի պետական օպերայի ղեկավարը և 1955 թվականին՝ թատրոնի նոր շենքի բացմանը, եղել է «Ֆիդելիոյի» բեմադրության դիրիժորը։ Նա թողել է այդ պաշտոնը այն կշտամբանքների պատճառով, որ քիչ է լինում Վիեննայում։ Նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Հերբերտ ֆոն Կարայանը, իսկ Կառլ Բյոմը դրանից հետո դիրիժորություն է արել թատրոնում։

Կառլ Բյոմը մասնակցել է Զալցբուրգի (1938 թվականից) և Բայրոյթի (1962-1971) փառատոններին։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Բուենոս Այրեսում, Տոկիոյում, Մոսկվայում և այլուր` կատարելով Մոցարտի, Շտրաուսի, Վագների, Բրուքների, Բեթհովենի ստեղծագործությունները։ Սերտորեն համագործակցել է Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, իրականացրել բազմաթիվ ձայնագրություններ։ 1967 թվականին կոչվել է նվագախմբի պատվավոր դիրիժոր։ 1974 թվականին ամբողջությամբ ձայնագրվել են Մոցարտի սիմֆոնիաները։ Երկու անգամ ստացել է «Գրեմմի» մրցանակ։

1980 թվականին Վիեննայի օպերայի` Ճապոնիայում կայացած հյուրախաղերի ժամանակ դիրիժորել է Ռիխարդ Շտրաուսի «Արիադնան Նաքսոսում» օպերան։ Իր մահից ոչ շատ առաջ մասնակցել է Գյոց Ֆրիդրիխի «Էլեկտրա» ֆիլմ-օպերայի ձայնագրման աշխատանքներին։

Ստեղծագործություն
-----------------

Կառլ Բյոմին համարում են 20-րդ դարի ամենահեղինակավոր ու մասշտաբային դիրիժորներից։ Նրա նվագացանկում հիմնական տեղ է զբաղեցրել գերմանական ու ավստրիական երաժշտությունը։ Բյոմի ոճը բնորոշվում է ռիթմիկ կարգապահությամբ, ոճի մաքրությամբ և դետալներին հատկացված ուշադրությամբ։

Կառլ Բյոմի ձայնագրությունները բազմաթիվ են. Մոցարտի Բեթհովենի, Շուբերտի, Բրամսի բոլոր սիմֆոնիաները, Ռիխարդ Շտրաուսի, Վագների և Ալբան Բերգի օպերաների ու սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների մեծ մասը։ Դիրիժորի հուշերը` «Ես ամեն ինչ լավ հիշում եմ» վերնագրով, հրատարակվել են տարբեր հրատարակչությունների կողմից և թարգմանվել այլ լեզուներով։

Ճանաչում
--------

### Պարգևներ

* Մարտական ծառայությունների խաչ 2-րդ աստիճանի (հունվարի 30, 1943)
* Կոմանդորի արծաթե խաչ «Ավստրիական Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճան (1959)
* «Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» օրդենի կոմանդոր (1960)
* «Վիեննա քաղաքի պատվավոր շքանշան» (1964)
* «Արվեստի բեռլինյան մրցանակ» «երաժշտություն» անվանակարգում (1967)
* «Գիտության ու արվեստի ավստրիական պատվավոր խաչ» (1970)
* «Պատվավոր լեգեոնի օրդենի կոմանդոր» (1976)
* «Շտիրիայի պատվավոր մրցանակ»
* «Բայրոյթի պատվավոր ոսկե մրցանակ»

### Հիշատակ

1911 թվականին Ավստրիայում թողարկվել է 500 շիլինգ արժողությամբ արծաթե դրամ` Կառլ Բյոմի պատկերով։ 2012 թվականին Կառլ Բյոմը անունն ընդգրկվել է *Gramophone* ամսագրի Փառքի սրահում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118512528 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  *Акопян Л. О.* Музыка XX века: энциклопедический словарь / Научный редактор Двоскина Е. М.. — М.: «Практика», 2010. — 855 с. — 2500 экз. — ISBN 978-5-89816-092-0
6. ↑  *Karl Böhm* Ich erinnere mich ganz genau / Ханс Вайгель. — Мюнхен, 1980. — ISBN 978-3-423-02519-5
7. ↑  "Список награждённых 1952—2012" (pdf) (in German). p. 58. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 2. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|trans_title=` (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
8. ↑  "Список награждённых 1952—2012" (pdf) (in German). p. 282. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 2. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|trans_title=` (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
9. ↑  "500 Schilling - Karl Böhm (1991)". Austria-Forum. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 2.
10. ↑  "Ein Böhm-500er in Silber" (PDF) (in գերմաներեն). Retrieved 2016 թ․ հունվարի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (help)
11. ↑  "Gramophone Hall of Fame" (in անգլերեն). Gramophone. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 2.

Գրականություն
-------------

*Endler, Franz* Karl Böhm: ein Dirigentenleben / Vorwort von Leonard Bernstein. — Hamburg: Hoffmann und Campe, 1981. — ISBN 3455087701

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · MusicBrainz · MusicBrainz · Rate Your Music · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 3047241 · BNE: XX848212 · BNF: 11891909c · CiNii: DA02002029 · CONOR: 18486115 · GND: 118512528 · GTAA: 83741 · ICCU: UFIV105626 · ISNI: 0000000108635957 · LCCN: n81048030 · LNB: 000107692 · NDL: 00433716 · NKC: ola2002153465 · NLA: 35909818 · NLG: 279681 · NLP: a0000002491761 · NTA: 068309031 · NUKAT: n2003015566 · LIBRIS: 283209 · SUDOC: 026727102 · VIAF: 2738761 · WorldCat VIAF: 2738761 |

 |

 |