**Վաշինգտոնի կոթող** (անգլ.՝ Washington Monument), մերիլենդյան մարմարով երեսպատված գրանիտե կոթող ԱՄՆ-ի մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։ Կոթողը կշռում է 91.000 տ, բարձրությունը 169 մ է։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Կառուցվել է 1848-1884 թվականներին Սպիտակ տան և Կապիտոլիումի միջև Ռոբերտ Միլսի նախագծով։ Կոթողը նվիրված է եղել ԱՄՆ առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնին։ Մինչև Էյֆելյան աշտարակի կառուցումը այն եղել է աշխարհի ամենաբարձր կառույցը։ Կոթողի վերին մաս կարելի է բարձրանալ 896 հարթակ ունեցող սանդուղքով կամ վերելակով։ Կոթողի արևելյան կողմում գագաթին փորագրված է լատիներեն երկու բառ` «Laus Deo», որ թարգմանաբար նշանակում է «Աստծո գովք»։

Վաշինգտոնի կոթողի ստեղծման գործընթացը սկսվել է 1832 թվականին (այդ թվականին նշվում էր Ջորջ Վաշինգտոնի 100-ամյակը)։ Կապված հոբելյանի հետ` քաղաքացիները կազմակերպել են Վաշինգտոնի կոթողի ստեղծման ընկերություն` հավաքելով նվիրատվություն։ 1830-ական թվականների կեսերին հավաքվել էր 28.000 դոլար (2010 թվականի կուրսով` 709.000 դոլար)։ Հայտարարվում է կոթողի լավագույն նախագծի մրցույթ։

1835 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ընկերության հիմնադիրները ներկայացնում են ծրագրի նկատմամբ ունեցած իրենց պահանջները։ Մրցույթը անցկացվում է 1836 թվականին։ Հաղթող է ճանաչվում ճարտարապետ Ռոբերտ Միլսը։ Հուշարձանի փոխարեն նա առաջարկում է Վաշինգտոնի արձանով կոթող կանգնեցնել։ Սյունը պետք է ունենար 169.3 մ բարձրություն։ Կոթողի գագաթը պատված է ալյումինով։ Ներքևում այն շրջապատված է կլորավուն սյունաշարով։ Սյունաշարի ներսում պետք է տեղադրվեին ամերիկյան հեղափոխության 30 հերոսների արձանները։

Ռոբերտ Միլսի նախագծի էսքիզը
Նախագծի հասցեին հնչած քննադատական կարծիքների պատճառով, որոնք վերաբերում էին նախագծի արժեքին` 1 միլիոն դոլար (21 միլիոն դոլար 2009 թվականի կուրսով), հասարակությունը միանգամից չընդունեց նախագիծը։ 1848 թվականին որոշվեց կառուցել միայն կոթողը` սյունաշարի կառուցումը թողնելով հետագային։ Այդ ժամանակ հավաքված էր ընդամենը 87.000 դոլար, սակայն կարծում են, որ շինարարության սկիզբը կխթանի գումարի հավաքումը, և մինչև կառույցի ավարտը անհրաժեշտ գումարն ամբողջությամբ կհավաքվի։

Կոթողի բացումը տեղի է ունեցել 1885 թվականի փետրվարի 21-ին։ Ներկայիս հուշարձանը ներկայացնում է սյունաշարի կեսը, որի վերին մասում քառանիստ բուրգն է, իսկ ներսում` չորս կողմերի վրա բացվող ութ պատուհաններով դիտահարթակը։

Շինարարության սկզբում երեսպատման սալիկները ձեռք էին բերվել Հռոմի պապ Պիոս IX-ի նվիրատվություններով։ Սակայն դրանք հափշտակվում և ոչնչացվում են հակակաթոլիկ և հակաիռլանդական լիգայի կողմից, որ պատմության մեջ է մտել «Անգետիկներ» (անգլ.՝ Know Nothing) անվանումով։ Հետագայում «Անգետիկները» միառժամանակ ստանձնում է կոթողի կառուցման ընկերության նկատմամբ վերահսկողություն, ինչը հանգեցնում է նրան, որ ամերիկյան պետությունը հրաժարվում է նախագծին իր մասնակցությունից։

Կոթողի հիմքը չինական քարն է` Սյույ Ցզիյուի (1795-1873) տրակտատում Վաշինգտոնի նկարագրությամբ։ Քարը նվիրել են չինացի քրիստոնյաները։

2011 թվականի օգոստոսի 23-ին ԱՄՆ-ի արևելքում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով կոթողի վրա ճաք է առաջացել։

2016 թվականի սեպտեմբերին կոթողը փակվել է վերելակային համակարգի վերանորոգման պատճառով։ Այն այցելուների համար կվերաբացվի 2019 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* Վաշինգտոնի կոթողը, Լինքոլնի հուշահամալիրը և Կապիտոլիումը Վաշինգտոնի համայնապատկերի բնորոշ մասն են:Վաշինգտոնի կոթողը, Լինքոլնի հուշահամալիրը և Կապիտոլիումը Վաշինգտոնի համայնապատկերի բնորոշ մասն են:
* Տեսարան կոթողի գագաթից, 2015Տեսարան կոթողի գագաթից, 2015
* Կոթողի համայնապատկեր, 2003Կոթողի համայնապատկեր, 2003
* Կոթողը ամպամած երկնքի ֆոնին, մարտ, 2016Կոթողը ամպամած երկնքի ֆոնին, մարտ, 2016
* Կոթողը ծաղկած բալենիների ֆոնին, 2016Կոթողը ծաղկած բալենիների ֆոնին, 2016
* Կոթողի տեսքը արևելքից Պոտոմակ գետի հետԿոթողի տեսքը արևելքից Պոտոմակ գետի հետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Cultural Objects Name Authority
2. 1 2 3  DC Historic Sites — DC Preservation League.
3. 1 2 3 4 5  *Society of Architectural Historians* SAH Archipedia — Chicago, IL, [Charlottesville, Va.], London: Society of Architectural Historians, University of Virginia Press, 2012. — ISBN 978-0-8139-3348-1
4. 1 2  Learn About the Park : History & Culture — National Park Service.
5. ↑  Structurae — Ratingen: 1998.
6. ↑
7. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
8. ↑  SkyscraperPage — 1998.
9. 1 2  National Register Information System
10. ↑  TripAdvisor — 2000.
11. ↑
12. ↑
13. ↑  Apple Maps
14. ↑  Washington Monument — NCPC.
15. ↑  28000 1835 usd — Wolfram|Alpha
16. ↑  Marking a people's love, an article from The New York Times published February 22, 1885.
17. ↑  Lenta.ru: Мир: Монумент Джорджа Вашингтона дал трещину из-за землетрясения
18. ↑  Hedgpeth, Dana; Ruane, Michael E. (September 26, 2016). "Washington Monument closed indefinitely over elevator's 'reliability issues'". The Washington Post. Retrieved September 26, 2016.
19. ↑  "David Rubenstein Donates Funds to Modernize Washington Monument Elevator - National Mall and Memorial Parks (U.S. National Park Service)". www.nps.gov. Retrieved December 2, 2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վաշինգտոնի կոթողի պատմությունը
* Վաշինգտոնի կոթողը, լուսանկարներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վաշինգտոնի կոթող» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Wikimapia · Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1118740246 · LCCN: sh86000926 · VIAF: 3377147907528379210003 · WorldCat VIAF: 3377147907528379210003 |

 |