**ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիա** (ռուս.՝ Академия художеств СССР), Խորհրդային Միության կերպարվեստի գործիչներին միավորող բարձրագույն գիտական հաստատություն։

Պատմություն
-----------

ՀԽՍՀ գեղարվեստի ակադեմիայի նախագահության շենքը
ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի 1947 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ լուծարված Համառուսաստանյան գեղարվեստի ակադեմիայի հիման վրա Մոսկվայում ստեղծվում է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիան։ Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իրավահաջորդը հանդիսանում է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիան։

Գործունեություն
---------------

Ակադեմիան համարվում է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի դասական տրադիցիաների շարունակողն ու իրավահաջորդը, միաժամանակ գոյության խորհրդային ժամանակահատվածում կոչված է եղել «աջակցություն ցուցաբերելու սոցիալիստական ռեալիզմի սկզբունքների ստեղծագործական զարգացմանը»։ Դասական և կուսակցական ավանդույթների միջև հակասությունը լուծվել է այն փաստով, որ սոցիալիստական ռեալիզմի հիմքում ընկած ռեալիզմը ներդրվել է Կայսերական Ակադեմիայի վարպետների կողմից, որոնք խորհրդային ժամանակաշրջանում մեծարում էին որպես դասականներ։

Գեղարվեստի ակադեմիայի խնդիրների մեջ են մտնում ԽՍՀՄ-ում գեղարվեստական կրթության մեթոդական կառավարումը, երիտասարդ նկարիչների հետ աշխատանքը, ԽՍՀՄ-ում գեղարվեստական ցուցահանդեսների կազմակերպումը։ Գեղարվեստի Ակադեմիայի հրատարակչությունը հրապարակում է դասագրքեր և ուսումնական ձեռնարկներ։ Ակադեմիան ընդգրկված է նաև զբոսայգիների և հրապարակների գեղարվեստական ձևավորման համակարգի ստեղծման աշխատանքներում։ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի Սուրիկովյան և Ռեպինյան ինստիտուտները հանդիսանում են գեղարվեստական ուսուցման բարձրագույն աստիճանի հետևողական դրսևորումներից (Պիոներական պալատների գեղարվեստական խմբակներ, երեկոյան մանկական գեղարվեստական դպրոց, միջնակարգ գեղարվեստական ուսումնարան)։

Կարևոր հարցեր է լուծում Ակադեմիայի իսկական անդամների և թղթակից անդամների ընդհանուր ժողովը, որը հանդիսանում է կառավարման բարձրագույն օրգանը։ Սովորաբար կառավարումն իրականացնում է Ակադեմիայի նախագահությունը, նախագահի գլխավորությամբ։ 1976 թվականին Ակադեմիային կից ստեղծվեց երիտասարդական հանձնաժողովը Եվգենի Կիբրիկի գլխավորությամբ։

Նախագահներ
----------

* 1947-1957 թվականներ - Ալեքսանդր Գերասիմով
* 1957-1962 թվականներ - Բորիս Իոգանսոն
* 1962-1968 թվականներ - Վլադիմիր Սերով
* 1968-1982 թվականներ - Նիկոլայ Տոմսկի
* 1983-1991 թվականներ - Բորիս Ուգարով
* 1991-1992 թվականներ - Նիկոլայ Պոնոմարյով

Կազմ
----

Ակադեմիայում ընտրվում են խորհրդային արվեստի գործիչները։ Արտասահմանցի արվեստի գործիչները կարող էին ընտրվել ակադեմիայի պատվավոր անդամներ։ 1969 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ ակադեմիայում հաշվառված էին 39 իսկական անդամներ, 61 թղթակից-անդամներ, 10 պատվավոր անդամներ, հետագայում դրանց թիվը աճեց։ 1970-ականների վերջերին Ակադեմիայում հաշվառված էին 61 իսկական անդամներ և 95 թղթակից-անդամներ։

Ակադեմիայի կազմի մեջ էին մտնում գեղարվեստի, ճարտարապետության և մոնումենտալ արվեստի, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դեկորատիվ- կիրառական արվեստի բաժինները։

Ակադեմիայի համակարգի մեջ են մտնում`

* Կերպարվեստի տեսության և պատմության գիտահետազոտական ինստիտուտը Մոսկվայում
* Մոսկվայի Վ. Ի. Սուրիկովի անվան պետական ակադեմիական գեղարվեստական ինստիտուտը՝ միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցով
* Լենինգրադի Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղարվեստի, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը, միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցով
* Կրասնոյարսկ քաղաքում գտնվող Սիբիրյան-Հեռավորարևելյան բաժանմունքը, ներկայումս «Ուրալ, Սիբիր, Հեռավոր Արևելք» բաժանմունք
* Գիտահետազոտական թանգարան Լենինգրադում՝ իր մասնաճյուղերով՝
	+ Ի. Ի. Բրոդսկու տուն- թանգարան Լենինգրադում
	+ Ի. Ե. Ռեպինի «Պենտի» դաստակերտ-թանգարանը Լենինգրադի մարզի Ռեպինո ավանում
* Ս. Տ. Կոնյոնկովի արվեստանոց-թանգարան Մոսկվայում
* Գիտական գրադարան, Գիտա-մատենագիտական արխիվ Լենինգրադում
* Ստեղծագործական արվեստանոցներ Մոսկվայում, Լենինգրադում, Կիևում, Թբիլիսիում, Բաքվում, Մինսկում, Կազանում, Ռիգայում, Ֆրունզեում, Տաշքենդում
* Արտադրական արվեստանոցներ և լաբորատորիաներ Լենինգրադում

Պարգևներ
--------

* Լենինի շքանշան (1975) - «Խորհրդային կերպարվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի և բարձր որակավորման կադրերի ու նկարիչների պատրաստման համար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Академия художеств СССР, Большая Советская Энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 1. А — Ангоб. 1969. 608 стр. илл.; 47 л. илл. и карт, 1 отд. л. табл.
2. ↑  "«О преемственности Российской и Императорской Академий художеств.»". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  А. Ф. Полозов «Перестройка и изобразительное искусство»
4. ↑  Академия художеств СССР, словарь «Терминология изобразительного искусства»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000122847390 · LCCN: n80146230 · SUDOC: 111532434 · VIAF: 122506543 · WorldCat VIAF: 122506543 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 211)։*  |