recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **՞**Գեղանի արոս |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Կռունկանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Արոսներ |
|
|
|
| Ցեղ | Գեղանի արոսներ |
|
|
| Տեսակ | Գեղանի արոս |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Chlamydotis macqueenii
(J. E. Gray, 1832) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Խոցելի տեսակIUCN 3.1 *Vulnerable* : 106002769 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**707797**NCBI**187382**EOL**4363218**

 |
| --- | --- | --- |

 |


*Chlamydotis undulata*
**Գեղանի արոս** (լատին․՝ Chlamydotis undulata), արոսների ընտանիքի թռչուն։ Հայաստանում համարվում է անհետացած տեսակ։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 55-65 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 135-170 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 1,1 - 2,4 կգ։ Հասունի մարմինը վերևից բաց դեղնադարչնագույն է՝ սևավուն պտերով, ներքևից՝ սպիտակավուն։ Դիմային մասը աղոտ սպիտակավուն է, վիգը՝ երկար, մոխրագույն՝ կողքերից դեպի ներքև տարածվող սև փետուրների օձիքանման շերտով։ Վզի սև և սպիտակ երկարավուն փետուրները ծածկում են կուրծքը։ Գլխին կան փուփուլանման փետուրներ։ Թևերը մուգ են, արտաքին առաջնային փետուրների հիմքը՝ սպիտակ բծերով։ Երիտասարդի փետուրները դեղնավուն երանգով են, առաջնային փետուրների վրա կա բաց դարչնագույն-դեղին բիծ, օձիքանման շերտը բացակայում է։

Կենսակերպ
---------

Բնակվում է չոր տափաստաններում և լայնատարած հարթավայրերում։ Սնվում է կանաչ բույսերով, սերմերով, սոխուկներով, միջատներով, մողեսներով։ Զգույշ է, հիմնականում՝ լռակյաց, վտանգի դեպքում թաքնվում է քարերի, թփուտների մեջ կամ վազում որոշ տարածություն (կարող է զարգացնել ժամում մինչև 35–40 կմ արագություն), ապա դանդաղ, թևերը ծանր թափահարելով՝ թռչում։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Բնադրում են առանձին զույգերով՝ մայիսի 1-ին կեսին։ Բույնը սարքում է գետնին։ Դնում է կանաչաձիթապտղագույն, աննկատելի պտերով 2-3 ձու։ Ձագերը հայտնվում են հուլիսի կեսից մինչև ամսվա վերջը։

Հայաստանում կրկին հայտնվելու դեպքում (որը չի բացառվում) կարիք ունի անհատական պաշտպանության։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
Ամուրյան Թավշածառ
**Թավշածառ**, (Phellodendron), սատապազգիների ընտանիքի երկտուն ծառերի ցեղ։ Տերևները բարդ են, կենտ փետրաձև, ծաղիկները՝ մանր, կանաչավուն, հավաքված հուրանաձև ծաղկաբույլում։ Պտուղը սև է, կորիզաձև։ Լավ մեղրատու է, փոշոտվում է մեղուների միջոցով։

Մոտ 10 տեսակ հայտնի է Արևելյան Ասիայում, 2-ը՝ Աախալինյան Թավշածառ (Ph. sachalinense) և Ամուրյան Թավշածառ (Ph. amurense), նաև Ռուսատանում։ Ամուրյան թավշածառը 25–30 մ բարձրության, 70–80 սմ տրամագծով ծառ է։ Առաջացնում է խցանային ամուր շերտ, որն օգտագործվում է արդյունաբերական նպատակներով, բնափայտը՝ կահույքի, դահուկների, ֆաներայի պատրաստման համար։ Լուբից ստանում են դեղին ներկանյութ և տաննիդներ։ 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776721067 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 143)։*  |
**Դմիտրի Իլյիչ Պետրով-Բիրյուկ** (ռուս.՝ Дмитрий Ильич Петров (Бирюк), հոկտեմբերի 18 (31), 1900, Ստարոաննինսկայա, Նովոաննինսկի շրջան, Khopyor Okrug, Ներքին Վոլգայի երկրամաս, ԽՍՀՄ - փետրվարի 2, 1977(1977-02-02), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռուս գրող։

Կենսագրություն
--------------

Դմիտրի Իլյիչ Պետրովը ծնվել է 1900 թվականին կազակական ընտանիքում, Դոնի զորքի մարզի Աննինսկայա ստանիցայում, որտեղ անցել են նրա մանկությունն ու պատանեկությունը։ Գրողի հայրենի վայրերն են եղել Ֆիլոնովսկայա, Միխայլովսկայա, Լիսոգորսկի խուտորը, Ուռուպինսկ գյուղերը, որտեղ նա բազմիցս այցելել է և ստեղծել իր ստեղծագործությունները։ Հենց այստեղ է ապագա գրողը սիրահարվել կազակների երգին, սովորել է հասկանալ և գնահատել սուր հումորը։

Պետրով-Բիրյուկի մանկությունը դառն է եղել։ Մայրը մահացել է, երբ տղան 7 տարեկան էր, հայրը, բարի, բայց թույլ բնույթով մարդ էր և քիչ է զբաղվել որդու դաստիարակությամբ։ Ընթերցանության հանդեպ սերը մայրն է ներշնչել։ Յոթ տարեկան հասակում նա ինքնուրույն կարդացել և գրել է։ Դպրոց ուշ է գնացել, ավարտել է երկամյա դպրոցը, հինգ տարիների փոխարեն։ Գրքերից նա ստանում էր գրեթե հիմնական դաստիարակությունը։ Պուշկինի հեքիաթները, Գոգոլի, Լև Տոլստոյի պատմվածքները և վեպերը անջնջելի հետք են թողել նրա գիտակցության մեջ։ Նրա ընթերցած առաջին գրքերի շարքում էին Մայն Ռիդի և Ֆենիմոր Կուպերի վեպերը։

Մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին։ Սովորել է Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում։ Առաջին անգամ որպես գրող հանդես է եկել 1925 թվականին։ Հրատարակվել է Բիրյուկ կեղծանվամբ, որը վերցրել է մորական կողմի պապի պատվին, որի ազգանունը Բիրյուկ էր։ Հետագայում սկսեց ստորագրել Պետրով (Բիրյուկ)։

1932 թվականին Պետրով-Բիրյուկը բնակություն է հաստատել Դոնի Ռոստովում, որտեղ երկար ժամանակ աշխատել է որպես գրքերի հրատարակման խմբագիր։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* На Хопре (1934) - վեպ։
* Сказание о казаках (кн. 1-3, 1935-1951) - եռագրություն։
* Дикое Поле (Кондрат Булавин, 1945) - պատմական վեպ։
* Сыны степей донских (1953) - պատմական վեպ։
* Юг в огне (1957); Перед лицом Родины (1963) - երկխոսություն Քաղաքացիական պատերազմի մասին։
* Степные рыцари (1964) - պատմական վեպ։
* Братья Грузиновы (1969) - պատմական վեպ։

Հիշատակ
-------

2011 թվականին Ստարոաննինսկի գյուղական գրադարանը կոչվել է Դմիտրի Իլյիլ Պետրովի (Բիրյուկ) անունով։

Տես նաև
-------

* Պետրով-Բիրյուկի տուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Казачий кругъ. Казачий писатель Дмитрий Петров (Бирюк)
2. ↑  МКОУ Староаннинская СШ Новоаннинского района Волгоградской области.Именитые земляки
**Պողոս Տարոնեցի**, Պողոս Վարդապետ (11-րդ դար, Տարոն, Տուրուբերան, Մեծ Հայք - 1123, Մուշ, Թուրքիա), հայ փիլիսոփա, Մշո Առաքելոց վանքի առաջնորդ։

Մաս ունի իշխանի՝ Թոռնիկ Մամիկոնյանի որդի Չորդվանելի (1073 մոտ 1120) պատվերով, ի պատասխան հույն փիլիսոփա և թարգմանիչ Թեոփիստեի հունադավան (երկաբնակ) բովանդակությամբ ուղերձի, 1101 թվականին գրել է «Թուղթ ընդդեմ Թեոփիստեայ հոռոմ փիլիսոփային» երկը (1122 թվականին ընդարձակել և դարձրել է գիրք), որով վայելել է հայ միաբնակ եկեղեցու ջատագովի համբավ։ Մատթեոս Ուռհայեցին նրան անվանում է «երկրորդ լուսավորիչ երեվեալ տանս Հայոց»։ Հայ հռոմեադավան հոգեորականությունը հետագայում (հատկապես XIV դարում) մերժողական վերաբերմունք է ունեցել Պողոս Տարոնեցի երկի նկատմամբ։ Պողոս Տարոնեցի գրել է նաև այլ գործեր («Վերլուծության կարգաց եկեղեցոյ․․․», «Ցաղագս քառասնորդաց պահոց», «Ցաղագս առաջավորաց պահոց), որոնք ձեռագիր վիճակում են։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 369)։*  |
**Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի շենք**, վարչական շենք, որը գտնվում է Մոսկվա քաղաքի Կենտրոնական վարչական շրջանում։ Հասցեն` Արբատ շրջան, Զնամենկա փողոց, տուն 14/1։

Կառուցվել է 1979-1987 թվականներին։ Ճարտարապետներն են Միխայիլ Պոսոխինը (Մոսկվայի գլխավոր ճարտարապետը 1960-1982 թվականներին), Յ. Վ. Պոպովը, Ն. Գ. Մինաևը։ Ինժեներներն են Ս. Յ. Շկոլնիկովը, Վ. Ս. Նիկոլաևը։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցելու նպատակով տեղ ազատելու համար ապամոնտաժվել են շինություններ Զնամենկայում, Վոզդվիժենկայում, Արբատսկայա հրապարակում, նրբանցքներում։ Մասնավորապես, քանդվել են այն տունը, որտեղ երիտասարդ տարիներին ապրել են ընկերներ Նիկոլայ Ռուբինշտեյնն ու Պյոտր Չայկովսկին և այն հյուրանոցը, որտեղ ապրել է Սերգեյ Ռախմանինովը։

Գլխավոր շտաբի շենքի բակում գտնվում է մետրոպոլիտենի Արբատսկո-Պոկրովսկայա գծի «Արբատսկայա» կայարանի վերգետնյա նախասրահը։ Գլխավոր շտաբի շինարարության ժամանակ կառուցվել են նոր ելքեր նախասրահից շենքի միջով դեպի Վոզդվիժենկա, իսկ հները, դեպի Արբատսկայա հրապարակ, փակվել են։

Ճարտարապետություն
-----------------

Գլխավոր շտաբի շենքը զբաղեցնում է մի ամբողջ թաղամաս։ Նրա ճակատներից մեկն ուղղված է Արբատսկայա հրապարակին։ Շենքն ունի ութ հարկ։ Պատերը հարդարված են մարմարով, ուրալյան օձաքարով և գրանիտով։ Ճակատներն ունեն հորիզոնական և ուղղահայաց մասնատում։ Ճարտարապետական ոճն ընդհանուր առմամբ բնորոշ է 1960-1970-ական թվականների խորհրդային վարչական շենքերին, բայց, միևնույն ժամանակ, պորտալների ձևավորման մեջ և շինությունը պսակող մասի պատկերում առկա են պոստմոդեռնիզմի առանձին հատկանիշներ։

Մետրոպոլիտենի «Արբատսկայա» կայարանի վերգետնյա նախասրահը գլխավոր շտաբի շենքի ֆոնին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. 1 2 3  Москва: Архитектурный путеводитель / И. Л. Бусева-Давыдова, М. В. Нащокина, М. И. Астафьева-Длугач. — М.: Стройиздат, 1997. — С. 82. — ISBN 5-274-01624-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Здание Генерального штаба, По следам Москвы Советской
**Պիեռ Դյումաժ** (ֆր.՝ Pierre Du Mage или Pierre Dumage, ոչ ուշ քան նոյեմբերի 23, 1674, Բովե, Ֆրանսիա - հոկտեմբերի 2, 1751(1751-10-02), Լան), ֆրանսիացի երգեհոնահար, ուշ բարոկկոյի շրջանի կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Երաժշտության առաջին ուսուցիչը հավանաբար եղել է նրա հայրը, որը ծառայել է որպես Բովեի տաճարի երգեհոնահար։ Երիտասարդ տարիքում Դյումաժը տեղափոխվում է Փարիզ, որտեղ սովորել է Լուի Մարշանի մոտ։

1710 թվականին Պիեռ Դյումաժը նշանակվել է Լանա տաճարի գլխավոր երգեհոնահար։ Տաճարի ռեկտորի հետ լարված հարաբերությունների պատճառով 1719 թվականին թողել է ծառայությունը։ Այնուհետև նա որպես պաշտոնյա աշխատել է թագավորական վարչակազմում։ Այնտեղ նա հանդիպել է Նիկոլաս Լեբեգին, որը նույնպես Թագավորական մատուռի երգեհոնահար է եղել։ Այդ ընթացքի մասին նրա կոմպոզիտորական գործունեության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։

Դյումաժի միակ աշխատությունը, որը հրատարակվել է 1708 թվականին՝ «Livre d'Orgue» (Suite du 1er ton, 1708), նվիրված էր Սեն-Քվենտինի տաճարին։

Այն ժամանակվա նրա ստեղծած նուրբ երաժշտությունը երաժշտագետների կողմից շատ բարձր է գնահատվել։

1711 թվականին, 38 տարեկանում, նա առաջին անգամ ամուսնացել է Բենուա Կարպոյի հետ։ Կնոջ մահից հետո, 1732 թվականին, նա երկրորդ անգամ ամուսնացել է Մարի Մագդելեն Դագնոյի հետ, որից ունեցել է հինգ երեխա։

Պիեռ Դյումաժը մահացել է 1751 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։

Ընտրված երաժշտական ստեղծագործություններ
---------------------------------------

* «Grand jeu» (Из первой органной книги)
* Livre d’Orgue (Suite du 1er ton, 1708)
* Երգեհոնային հավաքածու երկու մասից
* Récit

Գրականություն
-------------

* The New Grove Dictionary of Music and Musicians. — Vol. 5. — London, 1980.
* *Кривицкая Е. Д.* История французской органной музыки. — 2003.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #102374899 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2
3. ↑  Pierre Du Mage en el sitio de la Enciclopedia Larousse; en francés.
4. ↑  El órgano de la Catedral de Laon en Commons.
5. ↑  *Libro de órgano*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Media: *Plein jeu*, *Récit sur le nasard avec tremblant*, *Grand jeu*

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1775736 · BNF: 13893490f · CONOR: 62115427 · GND: 102374899 · GTAA: 262318 · ICCU: DDSV052877 · ISNI: 0000000083544425 · LCCN: n82063651 · NKC: jn20010602475 · NTA: 096198605 · NUKAT: n2014172821 · LIBRIS: 212105 · SUDOC: 155817280 · VIAF: 7573749 · WorldCat VIAF: 7573749 |

 |

 |
Մուհամադ Ալի. Մտախոհ տղամարդը։ Մոտավորապես 1610 թվական, Բոստոն
**Մուհամադ Ալի** (աշխատել է 1600-1625-ական թվականներին Հնդկաստանում), պարսիկ նկարիչ։

Նրա անունով ստորագրությունը գտել են երեք ստեղծագործությունների վրա՝ «Մտախոհ տղամարդ» (կամ «Նստած պոետը», Բոստոն), «Գիրք կարդացող երիտասարդը» (Ֆրիր պատկերասրահ, Վաշինգտոն), և աղջկա պատկերով նկար (Բիննի Հավաքացու, Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա)։ Վերջինը ստորագրաված է «Մուհամադ Ալի Ջահանգիր Շահի», և դա, բնականաբեր, հանգեց այն եզրակացությանը, որ նկարիչը աշխատել է մոնղոլական Ջահանգիրի (1605—1627 թվականներ) կայսրի արքունիքում։ Բացի նշված երեք ստեղծագործություններից նկարչին են վերագրվում «Արքայազնը որսորդության ժամանակ» (Սադրուդին Ագա-խանի ժողովը, Ժնև) մանրանկարը։ Ֆրիրի պատկերասրահի այդ աշխատանքը մանրանկարի հետ ցույց է տալիս որոշակի կախվածություն Ֆարուխ Բեկի ստեղծագործություններից։ Ավելի մեծ մասշտաբներով կարելի է ասել «Մտախոհ տղամարդը» մանրանկարի մասին, քանի որ Ֆարուխ Բեկի նախընտրած թեմաներից էր ծեր, գիտելիքներով և փորձով իմաստնացած տղամարդը։ 

Մուհամադ Ալի։ Գիրք ընթերցող երիտասարդը։ Մոտավորապես 1610 թվական, Ֆրիր պատկերասրահ, Վաշինգտոն
Ամերիկացի հետազոտող Ս. Կ. Ուելչը հնարավոր է համարում այն, որ Ֆարուխ Բեկը մոնղոլական արքունիք կատարած ուղևորություններից մեկի ժամանակ, և ավելի ուշ, երբ նա աշխատում էր Իբրահիմ Ադիլշահ II-ի գրադարանում, վերցրել է իր հետ երիտասարդ նկարչին։ Հավանական է, որ ադիլշահների մայրաքաղաք Բիջապուրից դեպի Ջահանգիրի արքունիք նրանք վերադարձել են նույնպես երկուսով։ Ամեն դեպքում «Մտախոհ տղամարդը» մանրանկարի՝ նատյուրմորտի ստորին ձախ մասում՝ կազմված պարագաներից, որոնք պետք է ունենա ցանացած գրող, պոետ, կամ ուղղակի մտավորական, գործնականորեն վերցված է Ֆարուխ Բեկի մանրանկարից։ 

Մուհամադ Ալի։ Արքայազնը որսորդության ժամանակ։ Մոտավորապես 1625 թվական Ագա-Խան-Աադրուդինի հավաքածու, Ժնև
Որոշ հետազոտողներ հայտնում են այն կարծիքը, որ Մուհամադ Ալին հիմնականում զբաղվել է ձեռագրերի գունանկարմամբ (այսինքն նկարել է նախշեր), որովհետև գոյություն ունեն շատ քիչ մանրանկարներ, իսկ որոնք կան ցույց են տալիս աշակերտական կախվածությունը ավելի փորձառու և հայտնի վարպետից։ Ենթադրվում է, որ Ֆարուխ Բեկը հենց այդ նպատակով է վերցրել նրան ուղևորության։ Գոյություն ունի ինչ-որ Մուհամադ Ալի Մուզահաբ Շիրազիի դիմանկարը, որը 1611-1612 թվականներին նկարել է Ռեզա Աբբասին։ Գիտնականները համարում են, որ նկարում պատկերված է հենց այդ նկարիչը, իսկ ստեղծվել է այն բանից հետո, երբ Մուհամադը վերադարձել է Հնդկաստանից։ Այսպես թե այնպես, բայց այդ վարպետի կողմից թողված հրաշալի ստեղծագործությունները ցույց են տալիս իսկական պարսկական նրբությունը և գեղագիտությունը։ Նրանք չեն պատկերում կոնկրետ մարդկանց, այլ ծերության իմաստությունն արտահայտող, ինչպես նաև գիտելիքների հանդեպ ձգտման և երիտասարդության խիզախության իդեալականացված սիմվոլներ։

Գրականություն
-------------

* S.C. Welch. India. Art and Culture 1300—1900. Prestel. 1999.
**Ջենիչիրո Ֆուկուչի** (ճապ.՝ 福地 源一郎, մայիսի 13, 1841 - հունվարի 4, 1906) ճապոնացի գրաքննադատ և հեղինակ, հայտնի է նաև **Օօչի Ֆուկուչի** (ճապ.՝ 福地 桜痴) կեղծանունով։

Կենսագրություն
--------------

Ջենիչիրո Ֆուկուչի ծնվել է Նագասակի քաղաքում, Ճապոնիա։ Նա շրջել է Եվրոպայով և զբաղվել է թարգմանչական գործով, իսկ 1874 թվականին դարձել «Tokyo Nichi Nichi Shimbun» թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1882 թվականին նա ստեղծեց Սահմանադրական կայսերական կառավարման կուսակցությունը։

Ֆուկուչին թաղված է Յանակա գերեզմանատանը։

Գրական ստեղծագործություններ
---------------------------

Ջենիչիրոն մեծ ներդրում ունեցավ մշակույթի մեջ և թողեց բազմաթիվ գրական ստեղծագործություններ։ Յուկիչի Ֆուկուզավայի հետ նրան անվանում էին «Ճապոնիայի Սոֆուկու»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Huffman James L. (1980)։ *Politics of the Meiji Press: The Life of Fukuchi Genʼichirō*։ University of Hawaii Press։ ISBN 9780824806798  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑
3. ↑

Հղումներ
--------

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Ջենիչիրո Ֆուկուչի*** հոդվածին
* De Lange William (2023)։ *A History of Japanese Journalism: State of Affairs and Affairs of State*։ Toyo Press։ ISBN 978-94-92722-393
**Իզաբելլա Պորտուգալացի** (իսպաներեն և պորտուգալերեն *Isabel*, 1428, Պորտուգալիայի թագավորություն - օգոստոսի 15, 1496, Արևալո, Ավիլա, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա), եղել է Կաստիլիայի և Լեոնի թագուհի։

Նա Կաստիլիայի թագավոր Խուան II-ի երկրորդ կինն է և Կաստիլիայի իշխող թագուհի Իզաբելլա I-ի մայրը։

Նա ծնվել է Ավիսների տոհմում, որը իշխում էր Պորտուգալիայում 1385 թվականից։ Նրա հայրը եղել է Պորտուգալիայի արքայազն Խուանը, ով Պորտուգալիայի թագավոր Խուան I-ի որդին էր, իսկ նրա մայրը Իզաբելլա Բրագանսացին էր, ով ուներ նույն արքայական արյունը և Բրագանսայի դուքսի աղջիկն էր, ով նույն Խուան I-ի ոչ օրինական որդին էր։ Այսպիսով Իզաբելլա Բրագանսացին իր ամուսնու զարմուհին էր։ Իզաբելլայի հայրը շատ կարևոր պաշտոններ էր վարել արքունիքում և եղել է շատ ազդեցիկ մարդ։

Ամուսնություն
-------------

Իզաբելլան եղել է Կաստիլիայի թագավոր Խուան II-ի երկրորդ կինը։ Նրա առաջին կինը եղել է Մարիա Արագոնացին, ով պարգևել է նրան չորս երեխա և միայն մեկը` Հենրի IV-ն է ողջ մնացել։ Հենրին զավակներ չի ունեցել, այդ պատճառով Խուանը որոշել է երկրորդ անգամ ամուսնանալ, որպեսզի ապահովվի ժառանգության հարցը։ Իզաբելլան տարիքով շատ փոքր էր Խուանից, 1447 թվականի հուլիսի 22-ին երբ նրանք ամուսնացան, Խուանը 42 տարեկան էր իսկ Իզաբելլան միայն` 19։

### Վեճ դե Լունայի հետ

Դե Լունան Խուանի ընկերն էր և գլխավոր խորհրդարանը, ով ազդեցություն ուներ թագավորի վրա մինչ ամուսնությունը և սպասում էր, որ ամուսնությունից հետո նույնպես կունենա։ Դե Լունան որոշեց վերահսկել երիտասարդ թագուհուն, անգամ փորձում էր սահմանափակել թագուհու և թագավորի շփումները։ Իզաբելլան հասկացավ այս ամենը և փորձեց համուզել ամուսնուն հրաժարվել դե Լունայից։

Նա ունեցավ փոքր հաջողություն մինչև 1451 թվականը երբ ծնվեց ապագա Կաստիլիայի թագուհի Իզաբելլա I-ը։ Թագուհու հոգեկան վիճակը գնալով վատթարացավ և անգամ նա ցանկանում էր խոսել ցանկացած մարդու հետ բացի իր ամուսնու։ Փորձեր եղան հիստերիայի և աղաչանքի միջոցով ազդել թուլակամ ամուսնու վրա հրաժարվել իր խորհրդականից։ Այս ամենում նա դիմեց ազնվական Ալֆոնսո Պերես դե Վիվերոյին, հույս ունենալով որ դե Լունան կսպանի վերջինիս և առիթ կտա իրեն հեռացնելու դե Լունային։ Դե Լունան սպանեց Պերեսին ինչպես Իզաբելլան պլանավորել էր և Իզաբելլան մահապատժի ենթարկեց նրան։
Իր սիրելիի մահը վշտացրեց ծեր թագավորին, ում առողջությունը գնալով վատթարացավ։ 1453 թվականին Իզաբելլան նվիրեց որդի` Ալֆոնսոյին, որից ինը ամիս անց ծեր թագավորը մահացավ 1454 թվականի հուլիսի 20-ին։ Հենրի IV-ը դարձավ թագավոր։

Այրիություն
-----------

Իզաբելլա պորտուգալացու զինանշանը:
Երբ Հենրին թագադրվեց, նա իր խորթ մորը, ով նրանից երեք տարի փոքր էր, և նրա երկու երեխաներին ուղարկեց Արևալո ամրոց։ Այստեղ թագուհին ապրեց իր երկու երեխաների հետ։ Այրի թագուհին այլևս չամուսնացավ։

Արևալոյում Իզաբելլայի հոգեկան վիճակը գնալով վատթարացավ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Kindred Britain

* Կենսագրություն Archived 2008-06-11 at the Wayback Machine.
* Page from the Peerage
* Joan's Mad Monarchs Series Archived 2009-04-28 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |
**Սվեշտարիի թրակիական դամբարան** (բուլղար․՝ Свещарска гробница, Sveštarska grobnica), թրակիական դամբարան, որը տեղակայված է Բուլղարիայի հյուսիսարևելյան հատվածում՝ Սվեշտարի գյուղի 2,5 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։

1985 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Դամբարանը բացվել է ավերավայրի պեղումների ժամանակ` 1982 թվականին։ Թվագրվում է մ. թ. ա. 3-րդ դարին։ Կառուցվել է, ենթադրաբար, գեթերի ցեղի թրակիական տիրակալի և նրա կնոջ համար։

Դամբարանի ճարտարապետական զարդարանքը համարվում է եզակի. պատերին բույսերի բազմագույն նկարներ են և արտառոց ձևի կարիատիդեր։ 10 կանանց պատկերաքանդակները՝ փորագրված հուղարկավորության կենտրոնական պալատի պատերին, եզակի են և երբեք չեն հանդիպել թրակիական հողերում։ Դրանք վկայում են հին հելլենիստների հետ թրակիացիների շփումների մասին։

Ոսկորների միջոցով` որոնք ցրված էին դամբարանում, վերականգնվել են երիտասարդ կնոջ, երիտասարդ և տարեց տղամարդկանց կմախքներ։ Երրորդ՝ դամբարանի կողային սենյակը, որը նախատեսված էր նվերների պահպանման համար, պարզվել է դատարկ է։ Համարվում է, որ դամբարանը թալանվել է, սակայն հայտնի չէ, թե երբ և ինչու են կողոպտիչները, գանձերը վերցնելով, իրենց ետևից փակել դամբարանի մուտքը։

Դամբարանի շինարարությունում օգտագործվել է թրակիացիներին բնորոշ «չոր», առանց շաղախի, ընդ որում կրաքարային սալերն այնքան ամուր են, որ ճեղքի մեջ դանակի սայրը չի անցնում։

2 կմ շառավղով հայտնաբերվել է տարբեր չափերի ևս 26 կուրգան, և այդ ամբողջ շրջանը հայտարարվել է հնագիտական արգելոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Chichikova Maria (2016)։ «The Hellenistic Necropolis of the Getic Capital at Sboryanovo (Northeastern Bulgaria).»։ in Henry Olivier, Kelp Ute։ *Tumulus as Sema: Space, Politics, Culture and Religion in the First Millennium BC*։ Boston: Walter de Gruyter GmbH & Co KG։ էջեր 243–259։ ISBN 978-3-11-026750-1։ OCLC 936205702
2. ↑  Thracian Tomb of Sveshtari(անգլ.)

Գրականություն
-------------

* Alexander Fol, M. Čičikova, T. Ivanov, T. Teofilov: *The Thracian Tomb near the Village of Sveshtari*, Sofia 1986.
* Alexander Fol: "Die thrakische Orphik oder Zwei Wege zur Unsterblichkeit", in *Die Thraker. Das goldene Reich des Orpheus*, Ausstellung 23. Juli bis 28. November 2004, Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland. Philipp von Zabern, Mainz 2004, p. 177-186.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official site of the Thracian Tomb of Sveshtari
* Bulgarian archaeologists uncover golden treasure

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սվեշտարիի թրակիական դամբարան** կատեգորիայում։ |
**Ալեքսանդր Ալեքսանդրի Սարկիսով** (մայիսի 19, 1936(1936-05-19), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - հունվարի 13, 2019(2019-01-13), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), հայ խորհրդային գիտնական, կոնստրուկտոր։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1991), պրոֆեսոր։ ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (1996)։ Լենինյան մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Սարկիսովը ծնվել է 1936 թվականին Մոսկվայում։ 1959 թվականին ավարտել է Ուֆայի ավիացիոն ինստիտուտը, 1961 թվականին՝ Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտը։ 1962 թվականից աշխատել է «Սոյուզ» փորձարարական կոնստրուկտորական բյուրոյում (Ուֆա), 1972-1982 թվականներին՝ Հատուկ կոնստրուկտորական բյուրոյի գլխավոր կոնստրուկտորի տեղակալ, 1983-1987 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ավիացիայի երրորդ վարչության պետի տեղակալ-գլխավոր կոնստրուկտոր, 1988 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգի Վ. Կլիմովի անվան գիտաարտադրական միավորման գլխավոր կոնստրուկտոր, 1993 թվականից, միաժամանակ՝ Տեխնիկական պետական համալսարանի էներգետիկայի և ատոմային տուրբինաշինության ու ավիացիոն շարժիչների ամբիոնի վարիչ։ 1993 թվականից ՌԴ տրանսպորտի, 1995 թվականից՝ Ավիացիայի և օդագնացության ակադեմիաների, 1995 թվականից՝ ՌՃԱ, 1997 թվականից՝ Օդագնացության և աստղագնացության ամերիկյան ինստիտուտի անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են ինքնաթիռների, ուղղաթիռների և թռիչքային ռազմական տեխնիկայի (անօդաչու թռչող սարքերի, Սու-15, Միգ-29 կործանիչների, Սու-25 գրոհիչի, Իլ-114, Ան-140 նոր սերնդի քաղաքացիական ինքնաթիռների, Մի-8ՏԳ, Կա-32Ա, Կա-50 ուղղաթիռների) և գազատուրբինային Տ-80Ու տանկի համար ավիացիոն շարժիչների ստեղծմանն ու արդիականացմանը։

Սարկիսովի ղեկավարությամբ իրականացվել է նաև փոխարկիչ ավիացիոն շարժիչների հիմքի վրա էլեկտրակայանների և ճնշումային սարքավորումների գազատուրբինային շարժաբերների մշակումը և արդյունաբերական արտադրությունը։

Հեղինակ է օդային ռեակտիվ շարժիչների աշխատանքային շարժընթացների տեսության և նախագծման մասին մենագրությունների։

Պարգևներ
--------

* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան, 1971
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան, 1976
* Լենինյան մրցանակ, 1984
* Լոուրենսի մրցանակ, ԱՄՆ, 1991
* ՌԴ Ն. Ե. Ժուկովսկու մրցանակ, 1994
* Վ. Յա. Կլիմովի մրցանակ, 1996
* ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1996

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  О присвоении почетного звания «Заслуженный деятель науки Российской Федерации» Саркисову А.А. Archived 2019-01-15 at the Wayback Machine. Указ Президента РФ от 07.06.1996 г. № 847.
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*

Գրականություն
-------------

* Санкт-Петербург. 300 + 300 биографий. Биографический словарь / St. Petersburg. 300 + 300 biographies. Biographic Glossary // Сост. Г. Гопиенко. - На рус. и англ. яз. - М.: Маркграф, 2004. - 320 с. - Тир. 5000 экз. - ISBN 5-85952-032-8.
| **՞**Սոճի իտալական |
| --- |
| Սոճի իտալական  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ասեղնատերևավորներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Սոճազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սոճի |
|
|
| Տեսակ | **Սոճի իտալական** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Pinus pinea L. |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 42391 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


*Pinus pinea*
**Սոճի իտալական** կամ **Սոճի պինիա** (լատին․՝ Pinus pinea), սոճազգիների ընտանիքի մշտադալար բույս։ Տարածված է Միջերկրական ծովի ափերին, հատկապես Պիրենեյան թերակղզում և Փոքր Ասիայում։

Նկարագրություն
--------------

Մշտադալար, գեղեցիկ ծառեր են՝ 20-25 մ բարձրությամբ և բարձր ճյուղերից մաքրված բնով։ Սաղարթը բարձրադիր է, երիտասարդ բույսերինը կլորավուն, խիտ, իսկ հասակավոր բույսերինը տափակ, լայնհովանոցաձև։ Փշատերևները հիմնականում գտնվում են ընձյուղների ծայրին, փնջերի մեջ հավաքված 2-ական հատ, մուգ կանաչ են, թափվում են 2-3 տարին մեկ, հասնելով 10-15 սմ երկարության և 1,5-2,0 մմ լայնության։

Կոները միայնակ են, երբեմն՝ 2-3-ական հատ, լայն-ձվաձև կամ համարյա գնդաձև, 10 - 15 սմ երկարությամբ և 10 սմ լայնությամբ, շագանակագույն են և փայլուն, հասունանում են 3-րդ տարում։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Միջերկրական ծովի ափերին՝ Պիրենեյան թերակղզում և Փոքր Ասիայում։

Աճում են Պորտուգալիայի արևմուտքում, Իսպանիայի հարավային և կենտրոնական հատվածներում, Իտալիայի արևելյան և արևմտյան ափամերձ հատվածներում, Հունաստանում՝ Պելոպոնես թերակղզում և այլ կղզիներում, ինչպես նաև Թուրքիայում, Լիբանանում և Կիպրոսում։

Աճեցվում են նաև արհեստական եղանակով։

Էկոլոգիա
--------

իտալական սոճիներով այգի Իսպանիայում
Որպես բարձր դեկորատիվ և քչապահանջ մշտադալար ծառատեսակ անհիշելի ժամանակներից հայտնի մշակույթի մեջ։ Բավականին երաշտադիմացկուն է, հաջողությամբ է աճում նույնիսկ 300 մմ տեղումների պայմաններում, սակայն բավարար աճ և դեկորատիվ առանձնահատկություններ է հանդես բերում այն վայրերում, որտեղ մթնոլորտային տեղումների ընդհանուր քանակությունը կազմում է տարեկան 500-1000 մմ։

Նիկիտյան բուսաբանական այգում հանդիպում են 120 տարեկան բույսեր, որոնք հասնում են 16 մ բարձրության և 100 սմ բնի տրամագիծ ունեն։ Իտալական սոճու սերմերը կարելի է ուտել և շատ համեղ են։ Թուրքիան տարեկան 500 տոննա այդպիսի սերմ է արտահանում։

Մի քանի խոշոր ծառեր կան Ախթալայի պարկում, որոնք 50-60 տարեկանում հասնում են 14 - 17 մ բարձրության և ունեն 21 -23 սմ բնի տրամագիծ։ Սաղարթի լայնությունը կազմում է 3-4 մ։ Պտղաբերում է թույլ, սերմերը բարձրորակ են։

Վանաձորում «Սոճուտում» և Երևանում տնկումից 1 -2 տարի հետո լրիվ ոչնչանում են ձմռան սառնամանիքներից։ Կարելի է օգտագործել որպես սոլիտեր և փոքր խմբերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (65)։
**Սեդա Տիգրանի Բալուլյան-Քուչուկյան** (նաև՝ Դել Գրանդե, 1936, Բեյրութ, Լիբանան), երգչուհի (մեցցո սոպրանո)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Լիբանանի արվեստի ակադեմիան (1958), Վենետիկի կոնսերվատորիան, կատարելագործվել Հռոմում (ղեկավար՝ Մ. Գարբոնե)։

1959 թվականին Վենետիկի «Լա Ֆենիչե» օպերային թատրոնում կազմակերպված երաժշտական փառատոնում, որպես մենակատարուհի, երգել է 2 օրատորիայում։ 1960 թվականից Դոննա Ավրորայի (Դոմենիկո Չիմարոզայի «Ջանինի և Բեռնարդոնի») դերերգով հանդես է եկել Վենետիկի, Նեապոլի և այլ քաղաքների օպերային թատրոններում։

Դերերգերից են նաև Ռոզինա (Ջոակինո Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ»), Կարմեն (Ժորժ Բիզեի «Կարմեն), Ազուչենա, Էբոլի, Ամներիս (Ջուզեպպե Վերդիի «Տրուբադուր», «Դոն Կարլոս», «Աիդա»), Ադալջիզա, Լիզա (Վինչենցո Բելլինիի «Նորմա», «Սոմնամբուլա»)։ Համերգներով (իտալացի կոմպոզիտորների, նաև հայկական երգեր, օպերային արիաներ) շրջագայել է նաև Բեյրութում, Դամասկոսում, Հալեպում և Թեհրանում։

1991 թվականին բարեգործական առաքելությամբ այցելել է Հայաստան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ջամիլ Ազիզ օկլի Ալիև** (ադրբ.՝ Cəmil Əziz oğlu Əliyev, մարտի 30, 1946(1946-03-30), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ադրբեջանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս, Գիտության վաստակավոր գործիչ, ԱՀ առողջապահության նախարարության ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի գլխավոր տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Ջամիլ Ալիևը ծնվել է 1946 թվականի մարտի 30-ին Բաքվում `գիտնական և հասարակական գործիչ Ազիզ Ալիևի ընտանիքում։ 1968 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1973 թվականին պաշտպանել է դիսերտացիան Բաքվում։ 1978 թվականին Մոսկվայի ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ուռուցքաբանության գիտական կենտրոնում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն և արժանացել բժշկական գիտությունների դոկտորի կոչման։

1987 թվականին ԽՍՀՄ Գերագույն ատեստավորման հանձնաժողովի որոշմամբ նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում՝ գիտական կադրերի պատրաստման ոլորտում արդյունավետ աշխատանքի համար։ Ջ. Ալիևը հեղինակ է ավելի քան 600 գիտական հոդվածների, 10 գյուտերի, 18 մենագրությունների և ուսանողների համար նախատեսված դասագրքերի։

Ջ. Ալիևը Նյու Յորքի Գիտությունների Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, Ռուսաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, Եվրոպական Բնական Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, Ռուսաստանի Բնական Գիտությունների Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, Վրաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի իսկական անդամ, Էկոէներգետիկայի Միջազգային Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, ԱՄՆ-ի Անդերսոն կենտրոնի պատվավոր պրոֆեսոր, Համերսմիթ համալսարանական հիվանդանոցի պատվավոր դոկտոր է։

2000 թվականին նրան շնորհվել է «Գիտության վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Алиев Джамиль Азиз оглы
2. ↑  Dr. Əliyev Cəmil Əziz oğlu
3. ↑  http://www.science.gov.az/
**Սան Մարտին** կամ **Օ'Հիգգինս** (իսպ. O'Higgins, San Martín), ունի ֆյորդի տեսք և գտնվում է Հարավային Ամերիկայի հարավում՝ պատագոնյան Անդեր լեռնաշղթայում՝ Չիլիի և Արգենտինայի սահմանին։ Ունի երկու անվանում. չիլիական մասում լիճը կոչվում է Օ'Հիգգինս, իսկ արգենտինական հատվածում՝ Սան Մարտին։

Ընդհանուր տվյալներ
------------------

Լճի մակերեսը 1058 կմ² է, բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 250 մ, ջրափնյա գծի երկարությունը՝ 525 կմ։

Սան Մարտինի նկարը՝ ՆԱՍԱ-ի արբանյակով
Սան Մարտինը ամենախոր լիճն է ամբողջ Հարավային Ամերիկայում, և Օ'Հիգգինսի սառցադաշտի մոտ նրա խորությունը հասնում է 836 մետրի։ Լիճ են թափվում Մայեր գետը և մի քանի այլ վտակներ ու գետակներ, սկիզբ առնող գետը մեկն է՝ Պասկուան, որը լցվում է Խաղաղ օվկիանոս։

Լիճը գտնվում է Հարավային Պատագոնիան սառցապատ եզրին, որը ձգվում է 330 կմ՝ մինչև Վիեդմա ու Արխենտինո լճերը։ Լիճն ունի շատ անհավասար ձև և կազմված է ութ «թևերից»։ Լճի երկու մասերն էլ անվանվել են ի պատիվ իրենց ազգային հերոսների. արգենտինական մասը անվանվել է Խոսե դե Սան Մարտինի, իսկ չիլիականը՝ Բեռնարդո Օ'Հիգգինսի։ Արգենտինական կողմի «թևերը» ունեն 521 կմ² մակերես և կրում են Խոսե դե Սան-Մարտինի կրած հաղթական ճակատամարտերի անվանումները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Латинская Америка» Энциклопедический словарь, «СОВЕТСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ», Москва, 1982

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh94003643 |

 |
**Խուան Բերտոլի Կալդերոնի** (իսպ.՝ Juan Bertoli Calderoni, 1820, Բաստիա - հունիսի 12, 1885(1885-06-12), Պոնսե, Պուերտո Ռիկո, ԱՄՆ), 19-րդ դարի ֆրանսիացի ճարտարապետ Բաստիայից, ով երկար ժամանակ բնակվել է Պուերտո Ռիկոյի Պոնսե քաղաքում, որտեղ նախագծել է բազում կառույցներ, այդ թվում՝ Լա Պերլա թատրոնը, Պուերտոռիկյան երաժշտության թանգարանը, Պոնսեի մշակույթի կենտրոնի ներկայիս շենքը (Քրիստինա փողոց № 70):

Գործունեություն
---------------

Լա Պերլա թատրոն, ճարտարապետ՝ Խուան Բերտոլի Կալդերոնի
Խուան Բերտոլի Կալդերոնին Պուերտո Ռիկո է եկել 1845 թվականին Կորսիկա կղզու Բաստիա համայնքից՝ Սան Խուանում աշխատելու La Fortaleza-ում և իսպանական այլ ռազմակայաններում։ Հմտությունները կատարելագործելու համար նա տեղափոխվել է Պոնսե, որտեղ նախագծել է Լա Պերլա թատրոնը և ղեկավարել է թատրոնի կառուցման աշխատանքները։ Շենքը եղել է Պոնսեի առաջին նեոդասական ճարտարապետություն ունեցող կառույցը։

Բերտոլիի հայտնի գործերից է Լա Պերլա թատրոնը (1860-ական թվականներ)։ Քրիստինա փողոց № 70 հասցեում նա նախագծել է Էրմելինդո Սալասարի Պոնսեի նստավայրը, որտեղ տեղակայվել է Պոնսեի արվեստի թանգարանը, այժմ՝ Պոնսեի մշակույթի կենտրոնը։ Նախագծել է նաև Ասիենդա Բուենա Վիստայի սեփականատիրոջ Վիվեսի տունը։

Հիշատակ
-------

Բերտոլին հիշատակված է Պոնսեի Տրիսենտենիալ զբոսայգու «Հռչակավոր պոնսեցիներ հարթակում»։ Պոնսեի Սեգունդո շրջանում Բերտոլիի անունով է կոչվում փողոց, որը տանում է դեպի Սեռալես ամրոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Neysa Rodriguez Deynes. *Breviario sobre la Historia de Ponce y sus Principales Lugares de Interes.* 1st edition. 1991. San Juan, PR: Model Offset Printing. Page 53.
2. ↑  *En precario la sede ponceña: Incierto futuro para el Centro Cultural*. Jason Rodríguez Grafal. La Perla del Sur. March 16, 2011.
3. ↑  *NRHP Registration Form.* Carlos A. Rubio Cancela. Puerto Rico Office Of Historical Preservation. Page 3. Retrieved 20 December 2013.
4. ↑  *Architecture.* TravelPonce. Retrieved 18 June 2012.
**Փիթեր Ֆորս** (անգլ.՝ Peter Force, նոյեմբերի 26, 1790(1790-11-26), Փասայկ շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - հունվարի 23, 1868(1868-01-23), Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), ամերիկյան քաղաքական գործիչ, պատմաբան, արխիվագետ, խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Փիթեր Ֆորսը ծնվել է ֆրանսիացի հուգենոտների ընտանիքում, որը գաղթել էր Ամերիկա դեռևս XVII դարում։ Ծնվել է փասաիկ-Ֆոլլսում, մի քանի տարի ապրել է Նյու-Պալցում, այնուհետև տեղափոխվել Նյու-Յորք, որտեղ սկսել է սովորել տպարանում։ Մասնակցել է 1812-1814 թվականների Անգլո-ամերիկյան պատերազմին և ստացել լեյտենանտի կոչում։ Զորացրվելուց հետո վերադարձել է Նյու-Յորք և շարունակել աշխատել տպարանում։ 1823-1841 թվականները եղել է «Ազգային հանդեսի» (*National Journal*) խմբագիրը, որը դարձել է նախագահի պաշտոնական «ձայնը»։ 1820-ական թվականներին եղել է Կոլումբիայի հասարակության անդամ՝ նպաստելով գիտության և արվեստի առաջընթացին։ Ակտիվորեն աջակցել է ապագա նախագահ Ջոն Քվինսի Ադամսին` 1824 թվականի նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ, որի արդյունքում դարձել է տեղական խորհրդի անդամ։ Ընտրվել է Վաշինգտոնի քաղաքապետ 1836 և 1838 թվականներին, բայց կրել է անհաջողություն 1848 թվականին։

Ֆորսն առավել հայտնի է որպես Ամերիկյան հեղափոխության հետ կապված տարբեր պատմական փաստաթղթերի հավաքող և խմբագրող։ 1833 թվականին համաձայնության է եկել ԱՄՆ կառավարության հետ, հրապարակել ամերիկյան գաղութներին վերաբերող պատմական փաստաթղթերի ժողովածու՝ «Ամերիկյան արխիվներ» վերնագրով։ Այս աշխատության վրա Ֆորսն աշխատել է շուրջ 30 տարի և հրատարակել 9 հատոր (նախատեսված էր 20-ը)։ Այս աշխատանքն իրականացնելու համար հավաքել է Ամերիկայի պատմությանը վերաբերող մեծ քանակությամբ գրքեր, քարտեզներ, ձեռագրեր և փաստաթղթեր։ Բացի այդ, Ֆորսն ունի մի շարք աշխատություններ, որոնք վերաբերում են ամերիկյան նահանգների պատմությանը։

Փիթեր Ֆորսը մահացել է 1868 թվականի հունվարի 23-ին, Վաշինգտոն քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1016545835 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #10238479f // BnF catalogue général (ֆր.) — Paris: BnF.

Գրականություն
-------------

* «Форс, Питер»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Հղում
-----

* Peter Force Library (անգլ.).
Հատուկ կառուցվածքով շտատիվի գլխիկ, որ թույլ է տալիս թեքել տեսախցիկը ստեղծագործական մտահղացմամբ պահանջվող անհրաժեշտ անկյունով
**Հոլանդական անկյուն** (անգլ.՝ Dutch Angle, ինչպես նաև` **գերմանական անկյուն**), տերմին, որ բնորոշում է լուսանկարի կամ ֆիլմի համար օգտագործվող հատուկ հնարք։ Այս հնարքը հաճախ օգտագործվում է ցույց տալու համար հերոսի հոգեկան անհանգստությունը կամ լարված դրությունը։ Հոլանդական անկյունն ստացվում է այն ժամանակ, երբ տեսախցիկը թեքված է այնպես, որ հորիզոնը զուգահեռ չլինի կադրի ներքևի կողմին։ Հոլանդական անկյունից նկարահանված կադրերի մեծ մասը ստատիկ են։ Տեսախցիկը շարժման մեջ կարող է պտտվել, գնալ դերասանի հետևից կամ շարժվել ռեժիսորի կամ օպերատորի տված անկյունագծով։ Հոլանդական անկյունով նկարահանված կադրերը սովորաբար այնպես են մոնտաժվում, որ հորիզոնի շրջվածությունը հաջորդական լինի։ Օրինակ, նախ լինի թեքվածություն դեպի ձախ, հետո` դեպի աջ, ու այդպես շարունակ։

Այդօրինակ դիտանկյունը հաճախ օգտագործվում է գերմանական էքսպրեսիոնիզմի ոճով նկարահանված ֆիլմերում` ցուցադրելու խելագարություն, անհանգստություն, արտասովորություն և ապակողմնորոշում։ Համարվում է, որ այստեղից է ծագել հնարքի անվանումը։ Անգլերենում Deutsch (գերմաներեն) բառը հաճախ է շփոթվում Dutch (հոլանդերեն) բառի հետ, որն ունի նման ծագում և արտասանություն։

Հոլիվուդ հասած գերմանական էքսպրեսիոնիզմի վետերանները լայնորեն կիրառել են սուր անկյունից նկարահանումը սարսափ և նեո նուար ֆիլմերում։ Սա նուարյան գեղագիտության ամենատարածված ոճական հնարքներից է։ Օրինակ, 1949 թվականին այս ոճով նկարահանված «Երրորդ մարդը» ֆիլմում լայնորեն կիրառվել են հոլանդական անկյունից նկարահանված կադրեր` ընդգծելու համար հերոսի օտարացումը բոլորից, ովքեր նրան շրջապատում էին այլ երկրում։

Dutch head սարքավորում
----------------------

Կինոնկարահանման շտատիվների գլխիկների մեծ մասը թույլ չեն տալիս կադրը հորիզոնի համեմատ իջեցնել։ Այդ պատճառով այդպիսի կադրեր ստանալու համար օգտագործվում է հատուկ *Dutch Head* սարքավորում, որը տեղադրվում է տեսախցիկի ու շտատիվի գլխիկի մեջ։ Այդպիսի սարքավորումները հիմնականում թույլ են տալիս սահուն կարգավորել տեսախցիկի թեքությունն ու փոփոխել դա անգամ նկարահանման ընթացքում։

Հոլանդական Անկյունի լուսանկարների պատկերասրահ
---------------------------------------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Техника и технологии кино, 2008

Գրականություն
-------------

* *М. Ю. Малкин* Штативы и головки(ռուս.) // *«Техника и технологии кино»* : журнал. — 2008. — № 1.
**Ռաֆայել Մնացականյան** (1952, Թեհրան, Իրան), հայ դաշնակահար։

Կենսագրություն
--------------

Ռաֆայել Մնացականյանը ծնվել է 1952 թվականին Թեհրանում։ Նախնական երաժշտական կրթությունն ստացել է Թեհրանում, ապա կատարելագործվել Լոս Անջելեսում, Նյու Յորքում, Լոնդոնում, Իտալիայում։ Պատանեկան տարիներից համերգներով հանդես է եկել Իրանում, ԱՄՆ-ում, Լոնդոնում, Փարիզում և այլուր։ 1976 թվականին Թեհրանում Առնո Բաբաջանյանի հետ համերգում կատարել է Բաբաջանյան-Հարությունյանի «Հայկական ռապսոդիան» (2 դաշնամուրի համար)։

Ռաֆայել Մնացականյանը՝ որպես դաշնակահար, հանդես է եկել նաև եռյակի կազմում (ջութակահար՝ Խ. Բաբայան, թավջութակահար՝ Ա. Զահիրեդդին). երկացանկում ընդգրկված են Լ. վան Բեթհովենի, Ա. Դվորժակի, Յ. Բրամսի և ուրիշների երկերից։ 2016 թվականին Յ. Ա. Բախի, Ֆ. Շուբերտի, Ֆ. Շոպենի ստեղծագործությունների կատարումով հանդես է եկել ֆրանսիական «Ֆաջր» միջազգային երաժշտական փառատոնում։

1973 թվականին արժաանացել է «SionAir»-ի մրցանակի (Շվեյցարիա)։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
13-րդ դարի Կարմինա Բուրանայում պատկերված տաբուլա խաղացողների նկար:
**Տաբուլա** (Բյուզանդիայի հունարեն՝ τάβλη, տավլի՝ «տախտակ»), հունահռոմեական սեղանի խաղ, որը հավանաբար նարդի խաղի անմիջական նախնին է։

Պատմություն
-----------

Տաբուլա խաղի ամենավաղ նկարագրությունը Բյուզանդիայի կայսեր Զենոնի էպիգրաման է՝ գրված Ագաթիաս Միրենացու կողմից (մ.թ. 6-րդ դար): Ագաթիասը նկարագրում է, թե ինչպես Զենոնը, խաղալով խաղը, զառի անհաջող նետումից հետո թուլացնում է իր դիրքերը: Զենոնը խաղում էր սպիտակներով (նկարում՝ կարմիր խաղաքարեր):
Իսիդոր Սևիլյացու «Ստուգաբանություն» (լատիներեն՝ *Etymologiae)* աշխատության համաձայն՝ տաբուլա խաղը առաջին անգամ հայտնաբերել է մի հույն զինվոր Ալեա անունով՝ Տրոյական պատերազմի ժամանակ։ Տաբուլա խաղի ամենավաղ նկարագրությունը Բյուզանդիայի կայսեր Զենոնի էպիգրամն է՝ գրված Ագաթիաս Միրենացու կողմից (մ.թ. 6-րդ դար)։ Ագաթիասը նկարագրում է, թե ինչպես Զենոնը խաղը խաղալիս զառի անհաջող նետումից հետո թուլացնում է իր դիրքերը։ Տաբուլայի կանոնները վերաձևակերպել է Բեսկ դե Ֆուկիերեսը 19-րդ դարում՝ հիմնվելով այս էպիգրամայի վրա։ Խաղը խաղում էին նարդիի տախտակին նման տախտակի վրա, որն ուներ 24 ակոսիկներ՝ 12 ամեն կողմում։ Երկու խաղացողներից յուրաքանչյուրն ուներ 15 խաղաքար, որոնք շարժում էին դեպի տախտակի հակառակ կողմը՝ ըստ 3 զառերի նետման արդյունքների։ Միայնակ խաղաքարը խոցելի էր դառնում և կարող էր հայտնվել հարվածի տակ։ Նարդիի հետ հիմնական տարբերությունն այն էր, որ նետում էին 3 զառ՝ 2-ի փոխարեն։

Այսօր խաղի հունարեն բառը՝ τάβλη-ը Հունաստանում, Թուրքիայում («թավլա») և Ռումինիայում («տաբլե») օգտագործվում է նարդի խաղի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rich 1881, p. 641: "TAB'ULA (πλάξ, σανίς, πίναξ). A *plank* or *board*..."
2. 1 2 3 4 5 6  Austin 1934, էջեր. 202–205
.
3. ↑  Lapidge & O'Keefe 2005, էջ. 60
.
4. ↑  Barney et al. 2006, XVIII.lx–lxix.2 (p. 371): "**lx. The gaming-board (De tabula)** Dicing (*alea*), that is, the game played at the gaming-board (*tabula*), was invented by the Greeks during lulls of the Trojan War by a certain soldier named Alea, from whom the practice took its name. The board game is played with a dice-tumbler, counters, and dice."
5. 1 2  Austin 1935, էջեր. 76–82
.
6. ↑  Koukoules 1948, էջեր. 200–204
.
| **՞**Սևուկ կարմրատուտ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Ճնճղուկանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ճանճորսներ |
|
|
|
| Ցեղ | Կարմրատուտներ |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Phoenicurus ochruros

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
|   Տարածվածություն |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


*Phoenicurus ochruros*
**Սևուկ կարմրատուտ** (լատին․՝ Phoenicurus ochruros), Ճանճորսների ընտանիքի, կարմրատուտների ցեղի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 14,5 սմէ, թևերի բացվածքը՝ 23-26 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 13-15 գ։ Փետրածածկը մուգ է, մարմնի հետին մասը և պոչի եզրային փետուրները՝ կարմիր-նարնջագույն։ Արուի կուրծքը, դիմային մասը, կոկորդը՝ սև են, թևին կա սպիտակ բիծ։ Էգը միատարր մոխրագույն-դարչնագույն է, մեջքի և կրծքի միջև ցայտերանգությունը բացակայում է։ Նստած ժամանակ պոչը դողդոջուն է։

Կենսակերպը
----------

Բնակվում է քարքարոտ լանջերին, քաղաքամերձ տարածքներում։ Սնվում է անողնաշարավորներով, պտուղներով։ Բնադրատեղերում առաջինը հայտնվում են արուները (մարտի 2-րդ տասնօրյակից), էգերը՝ 2-3 օր անց, և այդ պահից կազմվում են հարսանեկան զույգերը, սկսվում են բավական աշխույժ խաղերը։ Բույնը կառուցում է էգը՝ 7 օրվա ընթացքում։ Բույնը գավաթաձև է՝ բույսերից։

Բազմացումը և զարգացումը
-----------------------

Բնադրում է պատերի կամ ժայռերի ճեղքերում, գետնին։ Առաջին ձվերը հայտնվում են ապրիլի 1-ին տասնօրյակից հունիսի կեսը։ Դնում է 19 մմ տրամագծով, սպիտակ կամ հազվադեպ բաց կապույտ 4-6 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 14-15 օր։ Ձագերը բնից հեռանում են կյանքի 16-19-րդ օրը։ Բներում ձվերի առկայության ընթացքում երբեմն նկատվում են զուգավորման դեպքեր։ Թռիչքին լավ տիրապետում են հուլիսից օգոստոսի վերջը։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4159276-1 · LCCN: sh85014608 |

 |
**Ռաֆիկ Արշալույսի Ղազարյան** (մայիսի 2, 1946(1946-05-02), Սարիգյուղ, Իջևանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրադարանագետ, մատենագետ։

Կենսագրություն
--------------

Ռաֆիկ Ղազարյանը ծնվել է 1946 թվականի մայիսի 2-ին Սարիգյուղում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ 1972 թվականի ավարտել է Երևանի պետական համալսարան։

1971 թվականից աշխատանքի է անցել Հայաստանի ազգային գրադարանում (1995 թվականից՝ փոխտնօրեն)։ 2004 թվականին դարձել է Հայկական գրադարանային ընկերակցության փոխնախագահ։

Լույս են տեսել Ռաֆիկ Ղազարյանի «Գաբրիել Սունդուկյան» (1976), «Եղիշե Չարենց» (համահեղինակ, 1977), «Սայաթ-Նովա» (1987), «Իրականի և ցանկալիի հոլովույթում» (2003), «Կոմիտաս» (2009), «Վահան Տերյան։ Ինչպե՞ս երգեմ հիշատակը քո...» (1985, 2005) գրադարանագիտական, մատենագիտական աշխատությունները։ Կազմել և խմբագրել է «Մտքի թռչող թևերը» (2006)՝ գրքի մասին ասույթների ժողովածուն, կազմել է «Եղիշե Չարենց-80» (1977), «Վահան Թեքեյան-100» (1978) տարեգրությունները։

Պարգևներ
--------

* ՀԱԳ «Հակոբ Մեղապարտ» մեդալ (2004),
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2004),
* ՀՀ «Մովսես Խորենացի» մեդալ (2012)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վահան Տերյան։ Ինչպե՞ս երգեմ հիշատակը քո...»(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մատենագիտություն(չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Սահակ Հիջանեցի** (ծն․ թ․ անհայտ - 1667), միջնադարյան հայ ճարտարապետ։

Ծնվել է Վասպուրականում, ապրել և ստեղծագործել է Էջմիածնում, Մուղնիում։ Իր տաղանդով աչքի է ընկել XVII դարի հայ ճարտարապետների շարքում, արձանագրություններում հիշատակվում է «մեծ ուստա», «ճարսար», «մեյմար պետ»։ Սահակ Հիջանեցին աշակերտների՝ իր փեսա Մուրադի և քրոջ որդի Մովսեսի հետ 1654-1658 թվականներին կառուցել է Էջմիածնի Մայր Տաճարի զանգակատունը, որի եռահարկ հորինվածքը օրինակ է ծառայել XVII-XIX դարերի հայ ճարտարապետության մեջ տարածում գտած նույնատիպ կառուցվածքների hամար։ Սահակ Հիջանեցին և Մուրադը 1664 թվականին սկսել են Հայաստանի XVII դարի լավագույն հուշարձաններից մեկի՝ Մուղնու Սբ․ Գևորգ վանքի եկեղեցու շինարարությունը, որի ընթացքում, 1667 թվականին, Սահակ Հիջանեցին մահացել է (թաղված է եկեղեցու հյուսիսարևելյան կողմի գերեզմանոցում)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 135)։*  |
**Սլավա Երվանդի Ներսիսյան** նոյեմբերի 11, 1946(1946-11-11), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, հայ անասնաբույժ, անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (2006)։

Կենսագրություն
--------------

Սլավա Ներսիսյանը ծնվել է 1946 թվականի նոյեմբերի 11-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում։

Կրթություն է ստացել Լենինգրադի անասնաբուժական ինստիտուտում, որն ավարտել է 1971 թվականին։ 1973-1985 թվականներին աշխատել է Դաբաղի համամիութենական գիտահետա զոտական ինստիտուտի անդրկովկասյան մասնաճյուղի համաճարակաբանության և իմունաբանության լաբորատորիայում, 1990-1998 թվականներին եղել է վարիչ, 1998-1999 թվականներին՝ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության անասնաբուծության և անասնաբուժության դաբաղի ու աղիքավիրուսային վարակների ուսումնասիրման, 1999 թվականից վիրուսաբանության բաժինների վարիչ։

Սլավա Ներսիսյանը 2007 թվականին նշանակվել է Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Անասնաբուծության և անասնաբուժության գիտական կենտրոնի տնօրեն։

Նրա աշխատանքները վերաբերում են ընտանի կենդանիների դաբաղի և հատուկ վտանգավոր հիվանդությունների առաջացման, կանխման և քուժման եղանակներին։ Նա պարգևատրվել է բազմաթիվ պատվոգրերով, իսկ 1984 թվականին արժանացել է «Պատվո նշան» շքանշանի։

Սլավա Ներսիսյանը մահացել է 2007 թվականին։

Աղբյուրներ
----------

* Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան։ Երկու հատորով), ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Հ.2, Ճաղարյան-Ֆրիկ, 2007։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ներսիսյան Սլավա Երվանդի
2. ↑  Ներսիսյան Սլավա Երվանդի, Մահազդ

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |