**Տրիֆոն Մարինով Իվանով** (բուլղար․՝ Трифон Маринов Иванов, հուլիսի 27, 1965(1965-07-27), Վելիկո Տիռնովո, Բուլղարիա - փետրվարի 13, 2016(2016-02-13), Սամովոդենե, Բուլղարիա), բուլղարացի ֆուտբոլիստ, բուլղարական ֆուտբոլի պատմության լավագույն կենտրոնական պաշտպաններից մեկը։ Նա ընդգրկվել է Բուլղարիայի բոլոր ժամանակների լավագույն խաղացողների հավաքականում։ Բուլղարիայի ազգային հավաքականի ոսկե սերնդի մի մասն է, որը 4-րդ տեղն է գրավել ԱՄՆ-ում կայացած 1994 թվականի աշխարհի առաջնությունում։ Նա մասնակցել է նաև Եվրո-96-ին և 1998 թվականին Ֆրանսիայում կայացած Աշխարհի առաջնությանը, որտեղ նա թիմի ավագն էր։ Իվանովը Բուլղարիայի հավաքականի կազմում անցկացրել է 76 հանդիպում և խփել 6 գոլ։

Ակումբային մակարդակով Տրիֆոն Իվանովը խաղացել է «Էտիր» (Վելիկո Տիռնովո), ԲԿՄԱ (Սոֆիա), իսպանական «Բետիս», շվեյցարական «Նյովշատել Քսամաքս», ավստրիական «Ռապիդ» (Վիեննա), «Աուստրիա Վիեննա» և «Ֆլորիդսդորֆեր» ակումբներում։ Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտել է 36 տարեկանում՝ 2001 թվականին։

Կենսագրություն
--------------

Տրիֆոն Իվանովը ծնվել է 1965 թվականի հուլիսի 27-ին Վելիկո Տիռնովոյի մարզի Գոռնա Լիպնիցա գյուղում։ Երբ նա եղել է 4 տարեկան, ընտանիքը տեղափոխվել է Վելիկո Տիռնովո։ 11 տարեկանում նա ընդունվել է քաղաքի մարզադպրոց։ Սկսել է խաղալ որպես կենտրոնական հարձակվող։

### Ակումբային կարիերա

Իվանովը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 1983 թվականին «Էտիր» (Վելիկո Տիռնովո) ակումբի երիտասարդական թիմում, ինչը նրա մասնագիտական կարիերայի սկիզբն էր։ Այնուհետև նա տեղափոխվել է Սոֆիայի ԲԿՄԱ և ընդմիջումներով թիմում խաղացել մի քանի մրցաշրջան։

Տարբեր տարիների նա խաղացել է նաև իսպանական «Բետիս», շվեյցարական «Նյովշատել Քսամաքս», ավստրիական «Ռապիդ» (Վիեննա), «Աուստրիա Վիեննա» և «Ֆլորիդսդորֆեր» ակումբներում։ Իսպանիայում խաղալիս նրան ցանկացել է ձեռք բերել «Բարսելոնան»։ 1993 թվականին այդ թիմի պաշտպան Ռոնալդ Կումանը հաճախ էր վնասվածք ստանում, և «Բարսելոնան» Տրիֆոն Իվանովին դիտարկում էր որպես նրան փոխարինողի, բայց, չնայած ֆուտբոլիստի մեծ ցանկությանը, «Բետիսի» նախագահը կտրականապես դեմ էր տեղափոխությանը, և ակումբի ղեկավարությունը հրաժարվեց նրան բաց թողնելուց։

Իվանովը 1996 թվականին ճանաչվել է Բուլղարիայի տարվա ֆուտբոլիստ։ Նա Բուլղարիայի 1989, 1990 և 1992 թվականների չեմպիոն է, ինչպես նաև ԲԿՄԱ-ի կազմում զբաղեցրել է երկրորդ (1993) և երրորդ տեղերը (1998), 1989 թվականին դարձել է երկրի գավաթի հաղթող։

1996 թվականին «Ռապիդի» հետ դարձել է Ավստրիայի չեմպիոն, 1997-ին՝ փոխչեմպիոն։ 1995 թվականին Շվեյցարիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր է «Քսամաքսի» կազմում։ 1996 թվականին «Ռապիդի» հետ հասել է Մինչև ՈՒԵՖԱ-ի Գավաթակիրների գավաթի եզրափակիչ։ Բուլղարիայի առաջնության A խմբում մասնակցել է 174 խաղի և խփել 21 գոլ։

### Ազգային հավաքական

Բուլղարիայի ազգային հավաքականում Իվանովը խաղացել է 1988-1998 թվականներին՝ 76 խաղում խփելով 6 գոլ։ Հավաքականի հետ նա զբաղեցրել է չորրորդ տեղը և բրոնզե մեդալներ է նվաճել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում կայացած 1994 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որտեղ մասնակցել է 6 խաղի։

1996 թվականին մասնակցել է Անգլիայում կայացած Եվրոպայի առաջնությանը (3 խաղ), իսկ Խրիստո Ստոիչկովի փոխանցումից հետո գրավելով Ռուսաստանի հավաքականի դարպասը՝ Բուլղարիային պարգևել է Ֆրանսիայում կայացած աշխարհի 1998 թվականի առաջնության ուղեգիր (մասնակցել է 3 խաղի)։

1994 թվականին ընտրվել է Վելիկո Տիռնովոյի պատվավոր քաղաքացի։

### Կարիերան ավարտելուց հետո

Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտելուց հետո Իվանովը Հյուսիսային Բուլղարիայում սկսել է կառուցել ավստրիական «Ավանտի» ընկերության բենզալցակայանների ցանց։

2013 թվականի հոկտեմբերին Բրազիլիայի Սան Պաուլու քաղաքում նրա պատվին կազմակերպվել է «Տրիֆոն Իվանովի գավաթ» ֆուտբոլային մրցաշարը, որին մասնակցել է սիրողական 10 թիմ։

2014 թվականի հուլիսի 1-ից Բուլղարիայի ֆուտբոլային միության Վելիկո Տիռնովոյի գոտու խորհրդի նախագահն էր, որոշ ժամանակ այնտեղ աշխատել է որպես համակարգող։

Մահ
---

2015 թվականին իր 50-ամյակը մեծ շուքով նշելուց օրեր անց Տրիֆոն Իվանովը սրտամկանի ինֆարկտ է տանում։ Նրա մոտ ախտորոշվում է սրտի իշեմիկ հիվանդություն, նա վիրահատվում է, տեղադրվում է ստենտ։ Բժիշկները չեն թաքցնում, որ նրա կյանքին լուրջ վտանգ է սպառնում։ Նրանք խորհուրդ են տալիս լիովին փոխել ապրելակերպը և նշանակում են մշտական բուժում։ Իվանովը դադարեցում է ծխելը, բայց, այնուամենայնիվ, մահանում է ամիսներ անց՝ 2016 թվականի փետրվարի 13-ին, իր ընկերուհու տանը՝ Վելիկո Տիռնովոյի մարզի Սամովոդենե գյուղում՝ սրտամկանի ինֆարկտից։

Վիճակագրություն
---------------

| Բուլղարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական |
| --- |
| Թվական | Խաղեր | Գոլեր |
| 1988 | 9 | 1 |
| 1989 | 7 | 1 |
| 1990 | 4 | 0 |
| 1991 | 6 | 1 |
| 1992 | 6 | 0 |
| 1993 | 5 | 1 |
| 1994 | 12 | 1 |
| 1995 | 8 | 0 |
| 1996 | 9 | 0 |
| 1997 | 5 | 1 |
| 1998 | 5 | 0 |
| Ընդհանուր | 76 | 6 |

| **Գոլերը Բուլղարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում** |
| --- |
| # | Ամսաթիվ | Տեղ | Մրցակից | Հաշիվ | Վերջնարդյունք | Պատճառ |
| 1 | 13 ապրիլի, 1988 | «Չեռնոմորեց» մարզադաշտ, Բուրգաս, Բուլղարիա | Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետություն ԳԴՀ | **1**–1 | 1–1 | Ընկերական հանդիպում |
| 2 | 11 հոկտեմբերի, 1989 | «Յուրի Գագարին» մարզադաշտ, Վառնա, Բուլղարիա | Հունաստան Հունաստան | **1**–0 | 4–0 | ԱԱ 1990 որակավորում |
| 3 | 22 մայիսի, 1991 | «Ստադիո Օլիմպիկո» մարզադաշտ, Սերվալե, Սան Մարինո | Սան Մարինո Սան Մարինո | 0–**1** | 0–3 | ԵԱ 1992 որակավորում |
| 4 | 14 ապրիլի, 1993 | «Էռնստ Հապել» մարզադաշտ, Վիեննա, Ավստրիա | Ավստրիա Ավստրիա | 2–**1** | 3–1 | ԱԱ 1994 որակավորում |
| 5 | 14 դեկտեմբերի, 1994 | «Քարդիֆ Արմս Պարկ» մարզադաշտ, Քարդիֆ, Ուելս | Ուելս Ուելս | 0–**1** | 0–3 | ԵԱ 1996 որակավորում |
| 6 | 10 սեպտեմբերի, 1997 | «Վասիլ Լևսկի» մարզադաշտ, Սոֆիա, Բուլղարիա | Ռուսաստան Ռուսաստան | **1**–0 | 1–0 | ԱԱ 1998 որակավորում |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. 1 2
4. 1 2 3 4  «Trifon Ivanov - Player profile». *www.transfermarkt.com* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 18-ին.
5. 1 2  Кой беше Трифон Иванов?, „24 часа онлайн", 13 февруари 2016 г.
6. 1 2  Трифон Иванов е новият шеф на Зоналния съвет на БФС – Петко Павлов, 16 юни 2014 г./ обновена на 17 юни 2014 г.
7. ↑  Strack-Zimmermann, Benjamin. «Trifon Ivanov». *www.national-football-teams.com* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 18-ին.
8. ↑  FIFA.com. «1994 FIFA World Cup USA ™ - Bulgaria - FIFA.com». *www.fifa.com* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 18-ին.
9. ↑  UEFA.com. «History». *UEFA.com* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 18-ին.
10. ↑  FIFA.com. «1998 FIFA World Cup France ™ - Bulgaria - FIFA.com». *www.fifa.com* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 18-ին.
11. ↑  «ПОЧЕТНИ ГРАЖДАНИ НА ВЕЛИКО ТЪРНОВО» (PDF).
12. ↑  «Трифон Иванов строи верига бензиностанции». *SEGA Online*. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 18-ին.
13. ↑  Култово! В Бразилия организират футболен турнир за Купата на Трифон Иванов, gong.bg, 3 октомври 2013 г.
14. ↑  БФС – Зонален съвет Велико Търново
15. ↑  Почина Трифон Иванов
16. ↑  Внезапно почина футболната легенда Трифон Иванов – Дима Максимова, „24 часа", 13 февруари 2016 г.
17. ↑  Светът почете Трифон Иванов, vesti.bg, 13 февруари 2016 г. (обновена)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տրիֆոն Իվանովի պրոֆիլը football.info-ում
* Բուլղարիա. խաղացողների միջազգային ռեկորդները, RSSSF
* Трифон Иванов – Идол за цяло едно поколение! (տեսանյութ)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFutbol · eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · ՈւԵՖԱ · ՖԻՖԱ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1161548556 · VIAF: 1002152988198512790008 · WorldCat VIAF: 1002152988198512790008 |

 |