Կանաչով նշված են այն պետությունները, որոնք իսլամական հանրապետություններ են
Քարտեզ, ըստ որի իսլամը 2009 թվականի դրությամբ սահմանադրական կարգավիճակ է ստացել մուսուլմանական երկրներում այդ թվում՝ *իսլամական հանրապետություններում)* :  
     Հռչակված իսլամական պետություն     Պետական կրոնը իսլամն է հաստատված     Պետություն, որը հռչակել է աշխարհիկ կարգեր (պետությունը և կրոնը առանձնացված են միմյանցից)     Պետություններ, որոնք չեն հռչակել
**Իսլամական հանրապետությունը** թեոկրատական, այսինքն՝ աստվածապետական կամ դրան մերձ պետական կառուցվածքի ձև է, որում պետության կառավարման գործում դերակատարություն ունի իսլամական հոգևորականությունը (Իրանում, որտեղ այդ սկզբունքներն անցկացվել են առավել հետևողականորեն, երկրի փաստացի ղեկավարն է բարձրագույն կոչմամբ իսլամական կրոնական գործիչը՝ ռահբարը)։ Իսլամական հանրապետությունն իրենից ներկայացնում է փոխզիջում ավանդական իսլամական միապետության (որն այսպես, թե այնպես բխում է խալիֆայության սկզբունքներից կամ ազգային ավանդույթներից) և հանրապետական կարգի ևրոպական սկզբունքների միջև։ Սակայն հստակ չէ տարբերությունը իսլամական հանրապետության (մասնավորապես Իրանի տիպի իսլամական հանրապետության, որն ունի ժողովրդավարության որոշակի տարրեր, ինչպես ասենք, խորհրդարանը, նախագահի ինստիտուտը և իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը) և այնպիսի իսլամական միապետությունների միջև, ինչպիսին է Սաուդյան Արաբիան։ Էլ ավելի անհստակ է տարբերությունը օրենքների առումով։ Տե՛ս Մեդինայի սահմանադրությունը և «սուրբ գրքի մարդկանց» մասին օրենքները, որը սահմանում է հստակ վերաբերմունք մի կողմից հուդաիզմի և քրիստոնեության հետ, մյուս կողմից՝ այլ կրոնների հետ։ Չպետք է շփոթել կրոնական վարդապետությունը, պետության կառավարման կարգն ու կառուցվածը և կիրառվող իրավունքը։ Իսլամական հանրապետությունում օրենքները մեծ մասամբ հիմնված են Շարիաթի վրա։ Իսլամական հանրապետություններին շարքին են դասվում առաջին հերթին Իրանը, ինչպես նաև Աֆղանստանը, Մավրիտանիան, Պակիստանն ու Գամբիան։

Պակիստան
--------

1956 թվականին ընդունված Պակիստանի Սահմանադրությունը, կրում էր միանգամայն աշխարհիկ բնույթ, ուստի «Իսլամական» ածականը մեկնաբանվում էր որպես մշակութային ինքնության խորհրդանիշ, ինչպես և «Ուղղափառությունը» կիրառվում է որպես Հունաստանի, Բուլղարիայի, Սերբիայի և այլոց պաշտոնական կրոն։ Պակիստանի մշակույթը հիմնված է մուսուլմանական ժառանգության վրա, բայց ներառում է նաև Հնդկական ենթամայրցամաքի ժողովուրդների նախաիսլամական ավանդույթները։ Նրա վրա լուրջ ազդեցություն է ունեցել նաև հարյուրամյա բրիտանական տիրապետությունը։ Վերջին տասնամյակներում, հատկապես երիտասարդության շրջանում, նկատելի է ամերիկյան մշակույթի ակնհայտ ազդեցությունը. նրանց մեջ ժողովրդականություն են վայելոմւ հոլիվուդյան ֆիլմերը, ամերիկյան տեսախաղերը, մուլտֆիլմերը, կոմիքսները, գրքերը, ինչպես նաև նորաձևությունը (ջինս և բեյսբոլկաներ կրելը, հագնելը), ֆասթֆուդը՝ արագ սնունդը, ըմպելիքները և այլն։ Հանրապետության Նախագահի կողմից հաստատվող կառավարությունը ձևավորում և ղեկավարում է վարչապետը, ով սովորաբար ներկայացնում է Ազգային ժողովի մեծամասնության կուսակցությունը կամ կոալիցիան։ Վարչապետը պետք է անպայման լինել իսլամադավան, նրան նշանակվում է Հանրապետության նախագահը՝ Ազգային ժողովի պատգամավորների թվից։ Վարչապետը պետք է վայելի ԱԺ պատգամավորների մեծամասնության վստահությունը։ Վարչապետի առաջարկությամբ՝ Հանրապետության նախագահը նշանակում է նախարարներին՝ Կառավարության անդամներին։ Կառավարությունը մշակում է օրինագծեր և ներկայացնում է դրանք խորհրդարանի քննարկմանը։

1977 թվականի հունվարին իշխանությունը զավթած գեներալ Զիա-ուլ-Հաքը 1980-ականներին սկսեց Պակիստանի իսլամականացումը։ 1986 թվականին այդ երկրի օրենքները վերագրվեցին և համապատասխանեցվեցին շարիաթին։
Պակիստանի Սահմանադրությունը, մաս IX, հոդված 227 պահանջում է բոլոր գոյություն ունեցող օրենքները համապատասխանեցնել Իսլամի դրույթներին, որոնք առկա են Ղուրանում և Սուննայում։

Իրան
----

Իրանի բարձրագույն ղեկավարը, **ռահբարը** (պարս.՝ رهبر), կամ այլ կերպ՝ **Ֆաքիհը** (պարս.՝ فقیه) — Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում, բարձրագույն պետական պաշտոնն է, որը սահմանված է «*Վելայաթ-է-ֆաքիհի*» (պարս.՝ ولایت فقیه դոկտրինի կամ վարդապետության համաձայն). Բարձրագույն ղեկավարը արդի իրանական պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության առաջնորդն է։

### Իրանի Իսլամական Հանրապետության ռահբարները

| № | Բարձրագույն ղեկավար **(Ռահբար)** | Լիազորությունների սկզբի տարեթիվը | Լիազորությունների ավարտի տարեթիվը |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ռուհոլա Մուսավի Հոմեյնի |  | 3 դեկտեմբերի 1979 | 3 հունիսի 1989 |
| 2 | Ալի Հոսեյնի Համենեի |  | 4 հունիսի 1989 | ներկայումս պաշտոնավարում է |

Չինաստան
--------

Իսլամական հանրապետություններ
----------------------------

### Արդի

* Գամբիայի Իսլամական Հանրապետություն (2015-ից)
* Աֆղանստանի Իսլամական Հանրապետություն, (2004-ից)
* Իրանի Իսլամական Հանրապետություն (1979-ից)
* Մավրիտանիայի Իսլամական Հանրապետություն (1958-ից)
* Պակիստանի Իսլամական Հանրապետություն (1956-ից)
* Վազիրիստանի Իսլամական Պետություն

### Պետական կարգը փոխածները

* Արևելա-Թուրքեստանյան Իսլամական Հանրապետություն — դադարեցրել է գոյությունը։
* Կոմորյան կղզիների Իսլամական Դաշնային Հանրապետություն — 2002 թվականից՝ Նախագահական հանրապետություն է։
* չճանաչված պետություն *Ազավադ Իսլամական պետություն* — դադարեցրել է գոյությունը։
* Իսլամական Պետություն Ինդոնեզիա (1949-1962)
* *Կադիան Իսլամական Պետություն*
* Աֆղանստանի Իսլամական Էմիրություն (1996-2001)

Տես նաև
-------

* Շարիաթն ըստ երկրների
* Իսլամական պետություն
* Իսլամիզմ
* Իսլամականություն
* Կրոնական ոստիկանություն
* Իսլամական կրոնական ոստիկանություն
* Իսլամական բարքերի ոստիկանություն
* Իսլամի քաղաքական ասպեկտներ
* Քրիստոնեական հանրապետություն
* Հրեական պետություն
* Հուդայական պետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   ...and judiciary are overseen by several bodies dominated by the clergy. At the head of both the state and oversight institutions is a ranking cleric known as the rahbar, or leader, whose duties and authority are those usually equated with a head of state.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Constitution of Pakistan, Part IX, Article 227
5. ↑  «Текст конституции Ирана (на русском), статья 5-я». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 16-ին.
6. ↑  Принцип «велаяте факих» в Исламской Республике Иран

Արտաքին հղումներ
----------------

* What is a True Islamic Republic? // Huffington Post-Religion. 02/21/11
* Islam and Politics from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
* Islamic Republic of Iran Constitution, general principles Արխիվացված 2008-02-25 Wayback Machine