**Քվանտային տելեպորտացիա**, պրոցես, որի ընթացքում որևէ քվանտային համակարգի վիճակը (օրինակ՝ ատոմի ներքին քվանտային վիճակը, ֆոտոնի բևեռացման վիճակը, և այլն) կարող է տեղափոխվել այլ վայր (այլ վայրում գտնվող նմանատիպ քվանտային համակարգը կարող է հայտնվել նույն վիճակում, ինչ սկզբնական համակարգն էր)՝ դասական կապի կանալի և երկու վայրերի միջև նախօրոք բաժանված խճճված քվանտային օբյեկտների օգնությամբ։ Քվանտային տելեպորտացիայի վերջնական արդյունքը կախված է վիճակի տեղափոխման կետերի միջև դասական ինֆորմացիայի փոխանակումից, հետևաբար այս պրոցեսի ընթացքում չի կարող լինել քվանտային վիճակի ակնթարթային՝ լույսի արագությունից մեծ արագությամբ, տեղափոխում։ Այսպիսով քվանտային տելեպորտացիայի երևույթը չի խախտում հարաբերականության տեսության սկզբունքները։ Մյուս ուշագրավ հանգամանքն այն է, որ քվանտային տելեպորտացիան չի խախտում քվանտային կլոնավորման անհնարինության մասին թեորեմը. տելեպորտացիայի արդյունքում մի ուրիշ համակարգ հայտնվում է այն վիճակում, որում սկզբնական համակարգն էր, սակայն սկզբնական համակարգի վիճակն այդ պրոցեսի ընթացքում քանդվում է։

Տելեպորտացիա բառի կիրառումն այս երևույթը նկարագրելու համար երբեմն կարող է շփոթություն առաջացնել, քանի որ շատ հաճախ տելեպորտացիա երևույթն ընկալվում է որպես ինֆորմացիայի ակնթարթային տեղափոխում տարածության մի կետից մյուսը, սակայն քվանտային տելեպորտացիան չի պարունակում լույսի արագությունից մեծ արագություններով ինֆորմացիայի տեղափոխում։ Քանի որ տելեպորտացիա բառի բովանդակությունը երբեմն ասոցացվում է նաև նյութի ակնթարթային տեղափոխման հետ, քվանտային տելեպորտացիայի երևույթը երբեմն ստանում է հետևյալ սխալ մեկնաբանությունը՝ «քվանտային տելեպորտացիայի արդյունքում քվանտային համակարգը մի տեղից ակնթարթորեն տեղափոխվում է մեկ այլ տեղ»։

Քվանտային տելեպորտացիայի պատմություն
------------------------------------

Քվանտային տելեպորտացիայի գաղափարն առաջին անգամ առաջարկվել է 1993 թվականի՝ Չ. Հ. Բեննետտի (անգլ.՝ C. H. Bennett), Գ. Բրասսարդի (անգլ.՝ G. Brassard), Կ. Կրեպեաուի (անգլ.՝ C. Crépeau), Ռ. Ջոզսայի (անգլ.՝ R. Jozsa), Ա. Պերեսի (անգլ.՝ A. Peres) և Ու. Ութերսի (անգլ.՝ W. K. Wootters) կողմից։ Քվանտային տելեպորտացիա իրականացվել է բազմաթիվ փորձերում, սկսած 1998 թվականից։ 2004 թվականին այս փորձը կատարելագործվել է, և տելեպորտացիայի հեռավորությունը հասցվել է 600 մետրի։ 
Հաջորդ խոշոր ձեռքբերումը 2012 թվականին քվանտային տելեպորտացիայի իրականացումն էր 143 կմ հեռավորության վրա։ Այս էքսպերիմենտն իրականացվել է ֆոտոնների միջոցով. ֆոտոնի վիճակը տելեպորտացվել է Լա Պալմա և Տեներիֆե կղզիների միջև։

Տեսություն
----------

### Նշանակումներ և տերմինոլոգիա

Քվանտային տելեպորտացիա իրականացնելու համար անհրաժեշտ են երկու տարբեր լաբորատորիա, որոնցից առաջինում պատրաստվելու է այն վիճակը, որը պետք է տեղափոխվի, իսկ մյուսում՝ այն համակարգը, որը արդյունքում հայտնվելու է առաջին լաբորատորիայում պատրաստված համակարգի քվանտային վիճակում։ Տեսական նկարագրությունը պարզ դարձնելու համար սովորաբար խուսափում են տեսության մեջ լաբորատորիաների, և փորձնական սարքավորումների օգտագործումից ու նկարագրությունից։ Անգլերեն գրականությունում ընդունված է ուղարկող լաբորատորիան անձնավորել որպես Ալիս (անգլ.՝ Alice), իսկ ստացող լաբորատորիան՝ Բոբ (անգլ.՝ Bob), և բանաձևերում անհրաժեշտ մեծությունները նշանակել A և B ինդեքսներով։ Մենք կհետևենք լաբորատորիաների անձնավորման պրակտիկային և քվանտային տելեպորտացիան կնկարագրենք որպես քվանտային վիճակի տեղափոխություն Ալիսի և Բոբի միջև։ 
Քանի որ քվանտային տելեպրտացիայի երևույթ առավելապես առնչվում է քվանտային ինորմատիկայի բնագավառին, ապա այստեղ շատ հաճախ հանդիպում են քվանտային ինֆորմատիկային բնորոշ տերմիններ, մասնավորապես՝ քվանտային համակարգ բառակապակցության փոխարեն հաճախ օգտագործվում է քուբիթ տերմինը։

### Քվանտային տելեպորտացիայի պարզագույն պրոտոկոլ

Քվանտային տելեպորտացիայի վերջնանպատակը Ալիսի քուբիթի վիճակը Բոբին հաղորդելն է։ Եթե նրանք կապված են միայն դասական կապի կանալով, ապա Ալիտան ընդհանուր դեպքում պարտավոր է Բաբկենին ուղարկել իր քուբիթի վիճակի բոլոր ամպլիտուդները, որպեսզի Բոբը այդ ամպլիտուդներին համապատասխան վիճակ կառուցի իր մոտ։ Սակայն, ինչպես հայտնի է քվանտային մեխանիկայից, չկա չափման այնպիսի պրոցես, որի արդյունքում կարելի է այդ ամպլիտուդները որոշել։ Փաստորեն, միայն դասական հաղորդակցության կանալի միջոցով քվանտային վիճակի մասին ինֆորմացիա տեղափոխելն անհնար է։ Ալիսը և Բոբը պետք է ունենան նաև կապի որևէ քվանտային կանալ։ Այդպիսի կանալն ապահովվում է խճճված քվանտային վիճակների միջոցով։ Պարզվում է, որ այս դեպքում Ալիսը կարիք ունի դասական կանալի միջոցով Բոբին ուղարկել իր քուբիթների վրա կատարված չափման արդյունքները։ Ստորև նկարագրված է Բելլի խճճված վիճակներից մեկի վրա հիմնված քվանտային տելեպորտացիայի պրոտոկոլը։
Ալիսն ու Բոբը իրար մեջ կիսում են 

{\displaystyle \mathbf {|\Phi ^{+}\rangle } ={\frac {1}{\sqrt {2}}}\mathbf {(|00\rangle +|11\rangle )} }
խճճված վիճակը։ Այսպիսի վիճակ կիսելու համար Ալիսն ու Բոբը պետք է ունենան մեկական քուբիթ, իրար հետ խճճված վիճակի բերելու համար։ Այսուհետ Դիրակի կետ և բրա վեկտորների մեջ առաջինը կգրենք Ալիսի քուբիթին վերաբերվող մեծությունները, իսկ երկրորդը՝ Բոբին։ Բացի խճճված քուբիթից Ալիսն ունի ևս մեկ քուբիթ, որի վիճակն էլ հենց պետք է հաղորդի Բոբին։ Այդ քուբիթի վիճակը նշանակենք 

{\displaystyle \mathbf {|\psi \rangle } =\alpha \mathbf {|0\rangle } +\beta \mathbf {|1\rangle } }
Վերոնշյալ երեք քուբիթներից կազմված համակարգի միացյալ վիճակը կներկայացվի համապատասխան կետ վեկտորների արտադրյալի միջոցով՝

{\displaystyle \mathbf {|\psi \rangle } \mathbf {|\Phi ^{+}\rangle } ={\frac {1}{\sqrt {2}}}\mathbf {|\psi \rangle } \mathbf {(|00\rangle +|11\rangle )} }
Տելեպորտացիան իրականացնելու համար Ալիսը պետք է իր երկու քուբիթների վրա չափում կատարի Բելլի բազիսում։ Եռաքուբիթ համակարգի վերոհիշյալ վիճակը գրենք այնպիսի տեսքով, որտեղ Ալիսի երկու քուբիթները ներկայացվում են Բելլի բազիսի միջոցով

{\displaystyle \mathbf {|\psi \rangle |\Phi ^{+}\rangle } ={\frac {1}{2}}\mathbf {|\Phi ^{+}\rangle } \mathbf {|\psi \_{1}\rangle } +{\frac {1}{2}}\mathbf {|\Psi ^{+}} \rangle \mathbf {|\psi \_{2}\rangle } +{\frac {1}{2}}\mathbf {|\Phi ^{-}\rangle } \mathbf {|\psi \_{3}\rangle } +{\frac {1}{2}}\mathbf {|\Psi ^{-}\rangle } \mathbf {|\psi \_{4}\rangle } }
Որտեղ՝

{\displaystyle \mathbf {|\psi \_{1}\rangle } =\alpha \mathbf {|0\rangle } +\beta \mathbf {|1\rangle } }
{\displaystyle \mathbf {|\psi \_{2}\rangle } =\beta \mathbf {|0\rangle } +\alpha \mathbf {|1\rangle } }
{\displaystyle \mathbf {|\psi \_{3}\rangle } =\alpha \mathbf {|0\rangle } -\beta \mathbf {|1\rangle } }
{\displaystyle \mathbf {|\psi \_{4}\rangle } =-\beta \mathbf {|0\rangle } +\alpha \mathbf {|1\rangle } }
Երբ Ալիսը կատարի չափում Բելլի բազիսում իր երկու քուբիթների վրա, նա կհայտնաբերի իր քուբիթները {\displaystyle \mathbf {|\Phi ^{+}\rangle } } , {\displaystyle \mathbf {|\Phi ^{-}\rangle } } , {\displaystyle \mathbf {|\Psi ^{+}\rangle } } և {\displaystyle \mathbf {|\Psi ^{-}\rangle } } վիճակներից մեկում։ Դա իր հերթին նշանակում է, որի Բոբի քուբիթը կհայտնվի {\displaystyle \mathbf {|\psi \_{1}\rangle } } , {\displaystyle \mathbf {|\psi \_{2}\rangle } } , {\displaystyle \mathbf {|\psi \_{3}\rangle } } և {\displaystyle \mathbf {|\psi \_{4}\rangle } } վիճակներից մեկում։ Եթե Ալիսի չափման արդյունքը եղել է {\displaystyle \mathbf {|\Phi ^{+}\rangle } } ապա Բոբի քուբիթը գտնվում է ճիշտ այն վիճակում, որը նախատեսված էր տեղափոխել։ Այսինքն այս դեպքում տելեպորտացիան հաջողված է։ Սակայն, եթե Ալիսի չափման արդյունքը տարբեր լինի {\displaystyle \mathbf {|\Phi ^{+}\rangle } }-ից, ապա Բոբի քուբիթը կգտնվի մի փոքր այլ վիճակում քան նախատեսված էր։ Սակայն այս պրոբլեմը լուծելի է։ Եթե Ալիսի չափման արդյունքը {\displaystyle \mathbf {|\Phi ^{-}\rangle } } է, ապա Բոբը իր քուբիթի վրա կիրառելով քվանտային X գեյթը (ժխտման օպերատոր) կստանա այն վիճակը որը նախատեսված էր տեղափոխման համար։ Եթե Ալիսի չափման արդյունքը {\displaystyle \mathbf {|\Psi ^{+}\rangle } } է, ապա Բոբը կարող է տելեպորտացիան հաջողությամբ ավարտել՝ իր քուբիթի վրա քվանտային Z գեյթը կիրառելով։ Իսկ եթե Ալիսի չափման արդյունքը {\displaystyle \mathbf {|\Psi ^{-}\rangle } } է, ապա Բոբը նախ պետք է կիրառի X գեյթը, հետո՝ Z գեյթը։ Այսպիսով՝ իմանալով Ալիսի չափման արդյունքը՝ Բոբը կարող է որոշ գեյթեր կիրառելով (կամ ոչինչ չանելով՝ {\displaystyle \mathbf {|\Phi ^{+}\rangle } } դեպքում) իր մոտ ստանալ այնպիսի վիճակը, որում գտնվում էր Ալիսի չխճճված քուբիթը րափումը կատարելուց առաջ։ Փաստորեն, քվանտային տելեպորտացիան հաջողությամբ ավարտելու համար, Բոբը պետք է իմանա Ալիսի չափման արդյունքը, իսկ Ալիսը իր չափման արդյունքը կարող է Բոբին ուղարկել դասական կապի կանալով (գրականության մեջ հաճախ պարզապես ասում են «Ալիսը հեռախոսով Բոբին է հաղորդում իր չափման արդյունքը»)։

### Մեկնաբանություններ

Քանի որ քվանտային չափման ժամանակ համակարգի վիճակը քանդվում է (համակարգը դադարում է լինել որևէ սուպերպոզիցիոն վիճակում. կոլապսվում է բազիսային վիճակներից մեկի վրա) ապա քվանտային տելեպորտացիայի վերը նկարագրված պրոտոկոլի արդյունքում քուբիթի կլոնավորում տեղի չի ունենում։ Բոբի մոտ քուբիթի {\displaystyle \mathbf {|\psi \rangle } } վիճակի ստեղծմանը զուգընթաց այդ վիճակը Ալիսի մոտ վերանում է։ Այսպիսով՝ Քվանտային տելեպորտացիան չի խախտում քվանատային մեխանիկայի այն թեորեմին, ըստ որի քվանտային վիճակի կլոնավորում հնարավոր չէ։

Ըստ քվանտային մեխանիկայի, Ալիսի կատարած չափման արդյունքում Բոբի քուբիթի այս կամ այն վիճակը ձևավորվում է ակնթարթորեն։ Սա, առաջին հայացքից, կարող է հակասել հարաբերականության հատուկ տեսությանը, քանի որ ըստ այդ տեսության ինֆորմացիայի տեղափոխում լույսի արագությունից մեծ արագությամբ հնարավոր չէ, սակայն այստեղ ոչ մի հակասություն չկա, քանի որ Ալիսի չափման արդյունքում որևէ ինֆորմացիա Ալիսից Բոբին չի գնում։ Քանի որ մինչև չափում կատարելը Ալիսի և Բոբի քուբիթները գտնվում են խճճված վիճակում, ապա նրանց վիճակը պետք նկարագրել ոչ թե ալիքային ֆունկցիաներ, այլ խտության մատրիցի միջոցով։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ Ալիսի կատարած չափումը, ոչ մի կերպ չի ազդում Բոբի մոտ եղած քուբիթի խտության մատրիցի վրա։ Այսինքն Ալիսի կատարած չափումը չի ազդում Բոբի մոտ չափում կատարելու դեպքում ստացվելիք արդյունքների հավանականությունների վրա։ Ինֆորմացիա տեղափոխվում է այն ժամանակ, երբ Ալիսը Բոբին հայտնում է չափման արդյունքը, իսկ դա տեղի է ունենում դասական կապի կանալով, որը նշանակում է, որ այդտեղ հնարավոր չեն լույսի արագությունից մեծ արագություններ։

Էքսպերմենտալ իրականացում
------------------------

Գրականություն
-------------

* Michael A. Nielsen & Isaac L. Chuang, "Quantum Computation and Quantum Information", CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS, 2010
* Dirk Bouwmeester, Artur Ekert, Anton Zeilinger, "The Physics of Quantum Information", Springer, 2000
* N. David Mermin, "Quantum Computer Science: An Introduction", CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS, 2007
* Phillip Kaye, Raymond Laflamme, Michele Mosca, "An Introduction to Quantum Computing", OXFORD UNIVERSITY PRESS, 2007
* Vlatko Vedral, "Introduction to Quantum Information Science", OXFORD UNIVERSITY PRESS, 2006
* Leonard Susskind, Art Friedman, "Quantum Mechanics: The Theoretical Minimum", ISBN 978-0465036677, ISBN 0465036678

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  C. H. Bennett, G. Brassard, C. Crépeau, R. Jozsa, A. Peres, W. K. Wootters, *Teleporting an Unknown Quantum State via Dual Classical and Einstein–Podolsky–Rosen Channels*, Phys. Rev. Lett. **70**, 1895–1899 (1993) (online).
2. ↑  D. Boschi; S. Branca1; F. De Martini1; L. Hardy; S. Popescu (1998). «Experimental Realization of Teleporting an Unknown Pure Quantum State via Dual Classical and Einstein-Podolsky-Rosen Channels». *Physical Review Letters*. **80** (6): 1121. arXiv:quant-ph/9710013. Bibcode:1998PhRvL..80.1121B. doi:10.1103/PhysRevLett.80.1121.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
3. ↑  Rupert Ursin (August 2004). «Quantum teleportation across the Danube». Nature. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.
4. ↑  Xiao-song Ma, Thomas Herbst, Thomas Scheidl, Daqing Wang, Sebastian Kropatschek, William Naylor, Alexandra Mech, Bernhard Wittmann, Johannes Kofler, Elena Anisimova, Vadim Makarov, Thomas Jennewein, Rupert Ursin, Anton Zeilinger (2012 թ․ մայիսի 17). «Quantum teleportation using active feed-forward between two Canary Islands». Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 24-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
5. ↑  Phillip Kaye, Raymond Laflamme, Michele Mosca, *"An Introduction to Quantum Computing"*, OXFORD UNIVERSITY PRESS, 2007
6. ↑  Leonard Susskind, Art Friedman, *"Quantum Mechanics: The Theoretical Minimum"*, ISBN 978-0465036677, ISBN 0465036678

Արտաքին հղումներ
----------------

* What Is Quantum Teleportation?

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Զարգացող տեխնոլոգիաներ |
| --- |
|  |
| Ոլորտներ | 

|  |  |
| --- | --- |
| Գյուղատնտեսություն | 
* Գյուղատնտեսական ռոբոտ
* Էկոլոգիական փակ համակարգեր
* Արհեստական միս
* Գենետիկապես մոդիֆիկացված սնունդ
* Ճշգրիտ գյուղատնտեսություն
* Ուղղահայաց գյուղատնտեսություն

 |
|  |
| Ճարտարապետություն | 
* Արքոլոգիա (en)
* Կառույցների եռաչափ տպում en
	+ Ուրվագծային շինարարություն en
	+ D-Shape
* Գմբեթավոր քաղաք

 |
|  |
| Կենսաբժշկություն | 
* Արհեստական արգանդ en
* Ամպակիններ en
* Գլխուղեղի տրանսպլանտացիա en
* Կրիոնիկա en
	+ Cryoprotectant
	+ Cryopreservation
	+ Vitrification
	+ Suspended animation
* Վերակենդանացման կենսաբանություն en
* Գենետիկական ճարտարագիտություն
	+ Գենային թերապիա en
* Գլխի տրանսպլանտացիա en
* Մեկուսացված գլխուղեղ en
* Կյանքի երկարացում en
	+ Strategies for Engineered Negligible Senescence
* Նանոբժշկություն en
* Նանոսենսորներ en
* Անհատականացված բժշկություն en
* Վերականգնողական բժշկություն en
	+ Stem-cell therapy
	+ Tissue engineering
* Ռոբոտականացված վիրաբուժություն en
* Սինթետիկ կենսաբանություն
	+ Synthetic genomics
* Վիրոթերապիա en
	+ Oncolytic virus
* Բժշկական տրիկոդեր en
* Ողջ գենոմի հաջորդականություն en

 |
|  |
| Դիսփլեյներ | 

|  |  |
| --- | --- |
| Հաջորդ սերունդ | 
* FED
* FLCD
* iMoD
* Laser
* LPD
* OLED
* OLET
* QD-LED
* SED
* TPD
* TDEL
* TMOS

 |
|  |
| Անէկրան | 
* Բիոնիկ կոնտակտային ոսպնյակներ en
* Գլխի վրա ամրացված դիսփլեյ en
* Head-up display en
* Գլխի վրա ամրացված օպտիկական դիսփլեյ en
* Վիրտուալ ռետինալ դիսփլեյ en

 |
|  |
| Այլ | 
* Ավտոստերեոսկոպիա en
* Առաձգական դիսփլեյ en
* Հոլոգրաֆիկ դիսփլեյ en
	+ Computer-generated holography
* Multi-primary color display
* Ultra HD
* Volumetric display

 |

 |
|  |
| Էլեկտրոնիկա | 
* Էլեկտրոնային քիթ en
* Էլեկտրոնային տեքստիլ en
* Առաձգական էլեկտրոնիկա en
* Մոլեկուլային էլեկտրոնիկա en
* Նանոէլեկտրոմեխանիկական համակարգեր en
* Մեմրիստոր en
* Սպինտրոնիկա en
* Thermal copper pillar bump

 |
|  |
| Էներգիա | 

|  |  |
| --- | --- |
| Արտադրություն | 
* Օդում գտնվող հողմատուրբին (Սավառնող հողմատուրբին) en
* Արհեստական ֆոտոսինթեզ en
* Կենսավառելիք en
* Carbon-neutral fuel
* Արևակուտակիչ en
* Ջերմամիջուկային կառավարվող սինթեզ
* Home fuel cell
* Ջրածնային էներգետիկա
* Methanol economy
* Molten salt reactor
* Նանտենա en
* Photovoltaic pavement
* Տիեզերական արևային էներգիա en
* Հողմապտուտային շարժիչ en

 |
|  |
| Պահպանում | 
* Beltway battery
* Compressed air energy storage
* Flywheel energy storage
* Grid energy storage
* Lithium–air battery
* Molten salt battery
* Nanowire battery
* Research in lithium-ion batteries
* Silicon–air battery
* Thermal energy storage
* Ultracapacitor

 |
|  |
| Այլ | 
* Խելքով էներգահամակարգ en
* Էներգիայի անլար փոխանցում en

 |

 |
|  |
| Տեղեկատվություն ևհաղորդակցություն | 
* Շրջապատող բանականություն en
	+ Իրերի համացանց
* Արհեստական բանականություն
	+ Արհեստական բանականության կիրառում en
	+ Առաջընթաց արհեստական բանականությունում en
	+ Մեքենական թարգմանություն
	+ Մեքենայական տեսողություն en
	+ Իմաստային սարդոստայն en
	+ Խոսքի ճանաչում en
* Ատոմտրոնիկա en
* Ածխածնային նանոխողովակների դաշտային տրանզիստոր en
* Կիբեռմեթոդոլոգիա en
* Fourth-generation optical discs
	+ 3D օպտիկական հիշողություն en
	+ Հոլոգրաֆիկ հիշողություն en
* Գրաֆիկական մշակիչների ընդհանուր նշանակության հաշվարկումներ en
* Հիշողություն
	+ Բջիջների ծրագրավորված մետաղապատում en
	+ Ֆերրոէլեկտրիկ օպերատիվ հիշողություն en
	+ Բազմոտնիկ հիշողություն en
	+ Մագնիսառեզիստիվ օպերատիվ հիշողություն en
	+ NRAM en
	+ Հիշողություն ֆազային վիճակի փոփոխությամբ en
	+ Վազքուղու հիշողություն en
	+ RRAM en
	+ SONOS en] en
* Օպտիկական հաշվարկում en
* Ռադիոհաճախական նույնականացում en
	+ Ռադիոհաճախական անչիպ նույնականացում en
* Ծրագրայնորեն սահմանված ռադիո  en
* Three-dimensional integrated circuit

 |
|  |
| Արտադրություն | 
* Եռաչափ տպում
* Կլեյտրոնիկա en
* Մոլեկուլային հավաքիչ
* Գործնական մառախուղ en

 |
|  |
| Նյութագիտություն | 
* Աերոգել
* Անկերպարան մետաղ en
* Արհեստական մկան en
* Conductive polymer
* Femtotechnology
* Fullerene
* Graphene
* High-temperature superconductivity
* High-temperature superfluidity
* Linear acetylenic carbon
* Metamaterials
	+ Metamaterial cloaking
* Metal foam
* Multi-function structures
* Nanotechnology
	+ Carbon nanotubes
	+ Molecular nanotechnology
	+ Nanomaterials
* Պիկոտեխնոլոգիա en
* Programmable matter
* Quantum dots
* Silicene
* Superalloy
* Synthetic diamond

 |
|  |
| Ռազմական | 
* Հականյութային զենք en
* Անպարկուճ զենք en
* Ուղղորդված էներգիայի զենք en
	+ Laser
	+ Maser
	+ Particle-beam weapon
	+ Sonic weapon
	+ Coilgun
	+ Railgun
* Պլազմային զենք en
* Մաքուր ջերմամիջուկային զենք en
* Սթելս տեխնոլոգիա en
* Հողմապտուտային օղակի զենք en

 |
|  |
| Նեյրոգիտություն | 
* Արհեստական գլխուղեղ en
	+ Կապույտ ուղեղ նախագիղ en
* Ուղեղային-համակարգչային ինտերֆեյս en
* Էլեկտրաուղեղագրություն
* Գլխււղեղի ներբեռնում en
	+ Գլխուղեղի ընթերցում en
	+ Նեյրոինֆորմատիկա en
* Նեյրոպրոթեզում en
	+ Բիոնիկ աչք en
	+ Նեյրոիմպլանտներ en
	+ Էկզոկորտեքս en
	+ Ցանցաթաղանթի իմպլանտ en

 |
|  |
| Քվանտայինտեխնոլոգիա | 
* Քվանտային ալգոռիթմ en
* Քվանտային ուժեղացուցիչ en
* Քվանտային դող en
* Քվանտային ալիք en
* Քվանտային շղթա en
* Quantum complexity theory
* Քվանտային համակարգիչ en
* Quantum cryptography
* Quantum dynamics
* Quantum electronics
* Quantum error correction
* Quantum imaging
* Quantum information
* Quantum key distribution
* Quantum logic
* Quantum logic gates
* Quantum machine
* Quantum machine learning
* Quantum metamaterial
* Quantum metrology
* Quantum network
* Quantum neural network
* Quantum optics
* Quantum programming
* Quantum sensing
* Quantum simulator
* Քվանտային տելեպորտացիա

 |
|  |
| Ռոբոտատեխնիկա | 
* Տան ավտոմատացում en
* Նանոռոբոտներ en
* Մեխանիկական էկզոկմախք
* Ինքնավերակարգավորվող մոդուլային ռոբոտներ en
* Խմբակային ռոբոտներ en
* Անօդաչու սարքավորում en

 |
|  |
| Տիեզերագիտություն | 

|  |  |
| --- | --- |
| Արձակում en | 
* Fusion rocket
* Անհրթիռ տիեզերաարձակում en
	+ Զանգվածանետ/Զանգվածի շարժանիվ/Էլեկտրամագնիսային կատապուլտ en
	+ Ուղեծրային օղակ en
	+ Skyhook en
	+ Տիեզերական վերելակ en
	+ Տիեզերական շատրվան en
	+ Տիեզերական պարան en
* Բազմակի օգտագործման արձակման համակարգ en

 |
|  |
| Շարժիչ ուժ en | 
* Beam-powered propulsion
* Իոնային շարժիչ en
* Laser propulsion
* Plasma propulsion engine
	+ Helicon thruster
	+ VASIMR
* Օրիոն նախագիծ en
* Nuclear pulse propulsion
* Արևային առագաստ

 |
|  |
| Այլ | 
* Միջաստղային ճանապարհորդություն
* Շարժական դեպո en

 |

 |
|  |
| Տրանսպորտ | 

|  |  |
| --- | --- |
| Օդային | 
* Հարմարվող կառավարվող թև en
* Worldwide Aeros Corp/Աերոսքրաֆթ en/de
* Ուղղաթիռ թիկնապայուսակ en
* Առաքիչ դրոն
* Թռչող մեքենա en
* Բարձրաբերձ պլատֆորմ-կայան en
* Ռեակտիվ պայուսակ
* Իմպուլսային դետոնացիոն շարժիչ en
* Գերձայնային ուղղահոս օդառեակտիվ շարժիչ en
* Ուղեծրանավ en
	+ Skylon
* Գերձայնային տրանսպորտ en

 |
|  |
| Ցամաքային en | 
* Օդազուրկ անվադող en
	+ Tweel
* Այլընտրանքային վառելիքի մեքենա en
	+ Hydrogen vehicle
* Ինքնավար մեքենա en
* Ground effect train
* Մագլևային գնացք en
* Անհատական արագընթաց տրանսպորտ en
* Վակուումային ճեպընթաց
	+ ET3 Global Alliance
	+ Հիպերլուփ
* Vehicular communication systems

 |
|  |
| Խողովակային en | 
* Պնևմատիկ տրանսպորտ
	+ Ավտոմատացված վակուումային հավաքում en
	+ Մթերախողովակ en

 |

 |
|  |
| Այլ | 
* Հակաձգողականություն en
* Անտեսանելիության թիկնոց en
* Թվային հոտի տեխնոլոգիա en
* Ուժադաշտ en
	+ Պլազմային պատուհան en
* Վիրտուալ իրականության սուզում en
	+ VirtuSphere en
* Մագնիսային սառեցում en
* Ֆազավորված անտենային վանդակի օպտիկա en

 |

 |
|  |
| Թեմաներ | 
* Քուլինգրիջի դիլեմա en
* Տեխնոլոգիական դիֆերենցիալ զարգացում en
* Էֆեմերալիզացիա en
* Հետազոտական ինժինիրինգ en
* Հորինված տեխնոլոգիա en
* Գործողության սկզբունք en
* Տեխնոլոգիական փոփոխություն en
	+ Տեխնոլոգիական գործազրկություն en
* Տեխնոլոգիական կոնվերգենցիա en
* Տեխնոլոգիական էվոլյուցիա en
* Տեխնոլոգիական պարադիգմա
* Տեխնոլոգիական կանխատեսում en
	+ Արագացնող փոփոխություն en
	+ Մուրի օրենք
	+ Տեխնոլոգիական սինգուլյարություն en
	+ Տեխնոլոգիայի հետախուզում en
* Արտադրության պատրաստվածության աստիճան en
* Տեխնոլոգիական ճանապարհային քարտեզ en
* Տրանսհումանիզմ

 |
|  |
| 
* Category **Կատեգորիա**
* List-Class article **Ցանկ**

 |

 |