**Պողոսագոմեր**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում` շրջկենտրոնից 42 կմ հարավ-արևմուտք` Թարթառ գետիաջ կողմում՝ 850 մետր բարձրության վրա։ Տարածքը՝ 1088 հեկտար։ Գտնվում է հանրապետության հյուսիսային հատվածում, Մարտակերտ շրջկենտրոնից 42 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 57 կմ հեռավորության վրա։

Պողոսագոմեր համայնքի կազմում ընդգրկված է նաև Ղազարահող գյուղը, որտեղ բնակվում է 74 մարդ, կա 25 տնտեսություն։

Աշխարհագրություն
----------------

Համայնքը լեռնային է, ունի 1031,80 հա տարածք, որից 348,31 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 612,21 հա՝ անտառային հողեր։ Պողոսագոմեր համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Տրտու գետի փոքր վտակը դեպի Սարսանգի ջրամբար։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 4 աղբյուրներ` «Քառ», «Գյուլուլ», «Դովեն» և «Շնաղբյուր»։

Պողոսագոմերը Արցախյան ազատամարտում
----------------------------------

1989 թվականին Պողոսագոմերում կազմավորվել է կամավորական ջոկատ (հրամանատար՝ Վ. Բեդյան), որն առանձին, իսկ 1992 թվականից Մարտակերտի պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է ԼՂՀ բնակավայրերի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Պողոսագոմերից ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել է Արամայիս Առուստամյանը, «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով՝ Վ. Բեդյանը։ Պողոսագոմերից զոհվել է 6 ազատամարտիկ։

Բնակչություն
------------

2015 թվականին Պողոսագոմեր համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 242 մարդ, կա 80 տնտեսություն, իսկ 2003 թվականին ուներ 220 բնակիչ։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 170 | 167 | 173 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ`անասնապահությամբ և հողագործությամբ, կան նաև Մարտակերտի շրջանի հանքավայրերում աշխատողներ։

Պատմամշակութային հուշարձաններ
-----------------------------

Կան պատմամշակութային հուշարձաններ Պողոսագոմեր գյուղում`աղբյուր (XIX դ.), խաչքար (XI-XIII դդ.), Ամենափրկիչ վանք եկեղեցի (XII-XIII դդ.), «Պեմեն» եկեղեցին, գերեզմանոց (XII-XIII դդ.), գյուղատեղի (XII-XIII դդ.), մատուռ (XIII դ.), Ղազարահող գյուղում՝ եկեղեցի (միջնադար), գերեզմանոց (միջնադար), գյուղատեղի (միջնադար), մատուռ (միջնադար), հաշվառված է 13 հուշարձան։ Մոտակայքում գտնվում է Թխախու գյուղատեղին։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 30 աշակերտներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե. ՀՀՀ, 2004, էջ 564։
2. ↑  «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների». Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին.
3. ↑  Ղահրամանյան, Հակոբ (2015). *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*. Երևան. էջ 199.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Մարտակերտ** |
|  |
| Գյուղեր | Աղաբեկալանջ • Այգեստան (Վերին Չայլու) • Անձավներ • Առաջաձոր • Գառնաքար • Գետավան • Գյունեյփայա Ներքին • Դաշտագլուխ • Դաստակերտ • Դրմբոն • Զագլիկ • Զարդախաչ • Թալիշ • Թբլղու • Լենինավան • Լևոնարխ • Խնկավան • Ծաղկաշեն • Ծաղկունք • Ծմակահող • Կարմիրավան • Կիչան • Կոճողոտ • Կուսապատ • Հաթերք • Հայադ • Հայկաջուր • Հարությունագոմեր • Հացավան (Յարմջա) • Հովտաշեն • Ղազանչի • Ղազարահող • Ճանկաթաղ • Ճրագ • Մաղավուզ • Մանիքլու • Մատաղիս • Մարալյան Սարով • Մարաղա • Մեծշեն • Մեհմանա • Մոխրաթաղ • Նարեշտար • Ներքին Հոռաթաղ • Ներքին Չայլու • Նոր Այգեստան • Նոր Կարմիրավան • Նոր Հայկաջուր • Նոր Ղազանչի • Նոր Մարաղա • Նոր Ջրաբերդ • Նոր Սեյսուլան • Շահմասուր • Չափար • Չլդրան • Պողոսագոմեր • Ջրաբերդ • Սեյսուլան • Վաղուհաս • Վանք • Վարդաձոր • Վարնկաթաղ • Վերին Հոռաթաղ • Տոնաշեն • Քմքաձոր • Քոլատակ • Օրթա Գյունեյփայա | Հադրութի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |