recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Գաստոն Ռենե Լեոն Մոնմուսո** (անգլ.՝ *Gaston René Léon Monmousseau*, հունվարի 17, 1883(1883-01-17), Լյուին - հուլիսի 11, 1960(1960-07-11), 19th arrondissement of Paris, Փարիզ), ֆրանսիացի գրող, բանվոր, քաղաքական գործիչ։

1910 թվականից աշխատել է երկաթուղում (Փարիզ)։ 1920-1921 թվականներին՝ երկաթուղայինների ֆեդերացիայի, 1921-1922 թվականներին՝ Փարիզի շրջանի միացյալ արհմիությունների գլխավոր քարտուղար։ 1922 թվականից՝ արհմիութենական «Վիուվրիեր» («La Vie Ouvriere») շաբաթաթերթի տնօրեն։ 1922-1936 թվականներին եղել է աշխատանքի համընդհանուր միավորիչ կոնֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղարը։ 1922 թվականի նոյեմբերին մասնակցել է Պրոֆինտերնի II կոնգրեսին, որտեղ հանդիպել է Վլադիմիր Լենինի հետ։ 1925 թվականին մտել է Ֆրանսիայի կոմկուսի (ՖԿԿ) շարքերը։ 1926-1937 թվականներին՝ Պրոֆինտերնի գործադիր կոմիտեի անդամ։ Բանվորական ցույցեր կազմակերպելու համար բազմաթիվ անգամներ ձերբակալվել է։ Նպաստել է Աշխատանքի համընդհանուր միացյալ կոնֆեդերացիայի ստեղծմանը (1936)։ 1936-1939 թվականներին՝ Ֆրանսիայի պառլամենտի դեպուտատ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1939-1945)՝ դիմադրության շարժման կազմակերպիչներից։ 1926-1945 թվականներին և 1956-1960 թվականներին՝ ՖԿԿ ԿԿ-Ի, 1932-1945 թվականներին՝ ՖԿԿ ԿԿ Քաղբյուրոյի անդամ։ Կոմինտերնի VII կոնգրեսում (1935) ընտրվել է Ինտերնացիոնալ վերստուգիչ հանձնաժողովում։ 1945-1960 թվականներին եղել է Աշխատանքի համընդհանուր կոնֆեդերացիայի քարտուղար։ 

Մոնմուսոնի արձակին հատուկ է հումորը, կենսասիրությունը, հայրենի երկրի սերը, խաղաղության անսասան մարտիկի իմաստությունը («Դաստոն Մոնմուսոյի մաղախը» ընտիր տեքստերի ժողովածուն, 1963 թ.)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Sycomore (ֆր.) / Assemblée nationale
3. 1 2 3 4  Монмуссо Гастон // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
4. ↑


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 714)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1369765 · BNF: 129030957 · CiNii: DA07883498 · ISNI: 0000000108638402 · LCCN: no2017082722 · NUKAT: n98044448 · SUDOC: 092270743 · VIAF: 2966864 · WorldCat VIAF: 2966864 |

 |

 |
**Բակլա** (*Vicia faba*), բակլազգիների (թիթեռնածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Մշակվում են մոտ 150 տեսակներ և սորտեր, որոնք բաժանվում են 2 խմբի՝ կերային և պարենային (բանջարային), ՀՀ-ում՝ Լոռու, Արարատի, Սյունիքի մարզերում, սիլոսի համար՝ ամենուրեք։

Ձևաբանություն
-------------

Արմատն առանցքային է, իլիկաձև, ցողունը՝ ճյուղավորվող, քառակող, մերկ, սնամեջ, կանգուն, բարձրությունը՝ 50-150 սմ։ Տերևները բարդ զույգփետրաձև են։ Ծաղկաբույլը կարճ ողկույզ է, ծաղիկները՝ տերևաևութային, խոշոր, սպիտակ կամ վարդագույն։ Ծաղկում է մայիսի սկզբին։ Պտուղն ունդ է, սերմը՝ ձվաձև, գնդաձև, երիկամաձև, վարդագույն, կանաչ, մանուշակագույն, սև, երբեմն՝ գորշ։

Կիրառական նշանակություն
-----------------------

Պարենային է, օգտագործում են ապուրների, աղցանների մեջ, նաև պահածոյում։ Բակլան հարուստ է սպիտակուցներով, ածխաջրերով և վիտամիններով։ Հնագույն մշակաբույս է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 242)։*  |
**Բակտերիաբանություն**, մանրէաբանության բաժին։

*Ընդհանուր բակտերիաբանությունը* ուսումնասիրում է բակտերիաների կարգաբանությունը, ձևաբանությունը, կենսաքիմիան, գենետիկան, տարբեր սննդամիջավայրերում դրանց զարգանալու ունակությունները, սննդարար հիմնանյութերում առաջացած փոփոխությունները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը բակտերիաների վրա։

*Բժշկական բակտերիաբանությունն* ուսումնասիրում է մարդու ախտածին բակտերիաների հատկությունները՝ որպես վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչներ, փոխազդեցությունները մակրոօրգանիզմների հետ, անջատման և որոշման մեթոդները։ Տարբերում են նաև անասնաբուժական կենդանիների վարակիչ հիվանդություններն ուսումնասիրող, սանիտարական, գյուղատնտեսական և արդյունաբերական բակտերիաբանություն։

Տես նաև
-------

* Բակտերիաներ
* Մանրէաբանություն

Գրականություն
-------------

* McGrew, Roderick. *Encyclopedia of Medical History* (1985), brief history pp 25–30

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 243)։*  |
**Դյուրադարձուկ**, **դարձգիր** կամ **պալինդրոմ** (< հուն․՝ πάλιν - «ետ, նորից» և հուն․՝ δρóμος - «վազք»), բառակապակցություն, նախադասություն, բանաստեղծության տող կամ թիվ, որ կարելի է կարդալ սկզբից դեպի վերջ և վերջից դեպի սկիզբը՝ պահպանելով իմաստը։ Հույն քերական Լիկոֆրոնոսի (մ.թ.ա. 3-րդ դար) գյուտն է։ Լավ մշակված է չինարենում։

Հաճախ իր առանցքին սիմետրիկ ցանկացած նշանների խումբ էլ են անվանում պալինդրոմ

Բառեր և բառակապակցություններ
----------------------------

Մոգական քառակուսին SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS բառակապակցությամբ (լատին․՝ Սերմնացան Արեպոն դժվարությամբ է պահում անիվները), կարդացվում է բոլոր ուղղություններով
Հայերեն.

* շիշ
* թութ
* պապ
* տատ
* քաղաք
* կատակ
* ջրարջ
* կանգնակ
* «Մենակ կատակ կանեմ»

Նորեն ահա Ներոն,  

Նարեկն առան կերան,  

Կերոնն առան նորեկ,  

Նորեն նագան Ներոն։

Գևորգ Էմին
Ռուսերեն.

А роза упала на лапу Азора. (Աֆանասի Ֆետ)

Аргентина манит негра.
Անգլերեն.

«Madam, I’m Adam» («Մադամ, ես Ադամն եմ», — ներկայացավ առաջին տղամարդը առաջին կնոջը)

«Eve» («Եվա», համեստորեն պատասխանեց կինը)
Լատիներեն.

Sum summus mus (Ես ամենաուժեղ մուկն եմ)

Ֆիններեն.

Ամենաերկար օգտագործվող պալինդրոմ բառը ֆիններեն «օճառ վաճառող» ֆիններեն՝ saippuakauppias բառն է։

Մաթեմատիկա
----------

Օրինակ՝
պալինդրոմ են 1 թվանշանով կազմված թվերի քառակուսիները 

* 1²=1
* 11²=121
* 111²=12321
* 1111²=1234321
* 11111²=123454321

676 թիվը ամենափոքր պալինդրոմն է, որը ոչ պալինդրոմ թվի (26) քառակուսի է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կրուգոսվետ հանրագիտարան (ռուս.)
2. ↑  Մելս Սանթոյան, Արեն Սանթոյան «Գրականագիտական բառարան», «Վան Արյան», Երևան, 2006
3. ↑  Ֆիբոնաչիի հաջորդականություն Archived 2012-03-05 at the Wayback Machine. (ռուս.)
4. ↑  Перевод чисел в различные нумерации Archived 2012-06-10 at the Wayback Machine. (ռուս.)
5. ↑  «Վտանգավոր և տխուր գրչախաղ», «Գրական թերթ» 1996 թ.
6. ↑  Neil/Fred’s Gigantic List of Palindromes
7. ↑  Numeric Palindromes
'***Գյավրենջի'* (Կևրենճի)**, գյուղ Կարնո նահանգի Դերջան գավառում համանուն քաղաքից 25 կմ հարավ-արևմուտք։ 19-րդ դարում մտնում էր Գոմձոր գյուղախմբի մեջ։ 1888 թվականի մարդահամարի տվյալներով ներկայանում է որպես քրդաբնակ գյուղ։

Հուշարձաններ
------------

Գյուղի արևելյան եզրին գտնվում է վեցխորան եկեղեցին, որը ներկայումս կիսավեր է, պահպանվել է պատերի հիմնական մասը, իսկ խորանների կամարներն ու գմբեթը չեն պահպանվել։ Եկեղեցու տարածքում կան 10-11-րդ դարերի խաչքարեր, որոնցից մի քանիսն օգտագործվել են որպես շինաքար։ 2008 թվականին խաչքարերը տեղադրվել են գյուղամիջյան աղբյուրի վերնամասում, բնակելի տների որմերում։ Երկար տարիներ եկեղեցին եղել է հարդանոց, գմբեթը տուժել է եկեղեցու ներսում բռնկված խոտի հրդեհից։ 2008 թվականի հնագիտական պեղումների ընթացքում բացվել է եկեղեցու հատակագիծը, որը թույլ է տալիս եզրակացնելու, որ այն նման է 10-11-րդ դարերին բնորոշ վեցխորան եկեղեցիներին, իսկ զարդաքանդակները նման են նույն ժամանակաշրջանի Տայքի հայ քաղկեդոնական եկեղեցիների (Իշխան, Օշկավանք) հարդարանքի լուծումներին։ Հուշարձանը կարելի է թվագրել 10-11-րդ դդ.:

Ճարտարապետություն
-----------------

Հուշարձանը 14, 3 մետր տրամագծով, շրջանաձև, բարձր գետնախարիսխով, արտաքուստ տասներկու նիստանի, կենտրոնագմբեթ հորինվածքով շինություն է, որը կառուցված է սրբատաշ քարից։ Խորանների վեց արտաքին նիստերում բացված են երկու մուտք և ութ լուսամուտ, անկյունային վեց նիստերից յուրաքանչյուրում կա մեկական խորշ։ Նիստերի անկյուններում զետեղված են կիսաշրջան զույգ որմնասյուներ, որոնց կապող կամարները պսակել են նիստերը։ Մյուս վեցխորան եկեղեցիներից այս հուշարձանը տարբերվում է նրանով, որ խորանները միաչափ չեն։ Դրա արդյունքում գմբեթը հենված է ոչ թե վեց խորանների անկյունային որմնամույթերից սկիզբ առնող վեց, այլ չորս կամարների վրա, որոնք բարձրանում են արևելյան և արևմտյան խորանների եզրային որմնամույթերը։ Այդ առումով այս հուշարձանը նոր տարատեսակ է իր հորինվածքով։ Արևելյան և արևմտյան խորաններն ունեն կիսաշրջան, իսկ հարավային և հյուսիսային երկուական խորանները՝ պայտաձև հատակագիծ։ Կիսաշրջան ավագ բեմը ցածր է, մինչև 45 սմ բարձրություն, որից պահպանվել է միայն ճակատային մասը։ Ավագ խորանն ունի մեկ լուսամուտ, հարավային և հյուսիսային պատերի մեջ ուղղանկյուն, կամարակապ մեկական խորշ։ Հյուսիսային և հարավային ավանդատները նեղ են և ձգված, դեպի արևելք մի փոքր լայնանում է, ծածկված են կլորավուն առաստաղով, լուսավորված են արևելյան մասում մեկական լուսամուտով։

Եկեղեցու մուտքերը երկուսն են՝ արևմտյան և հարավ-արևմտյան խորանների կենտրոնական որմերից։ Արտաքուստ դրանք զարդարված են շքամուտքային լուծումներով, ունեն սլաքաձև կամարներ և երիզված են զույգ կիսաշրջան դեկորատիվ որմնասյուն-կամարներից բաղկացած շրջանակներով։ Արևմտյան շքամուտքը զուրկ է հարդարանքից, իսկ բարավորը երկկտոր քարից է։ Հաարավարևմտյան շքամուտքի կամարը զարդարված է երկարավուն խաղողի ողկույզներով և տերևաքանդակներով, իսկ բարավորը բաղկացած է միմյանց հենվող սեպաձև յոթ քարերից։ Շքամուտքի որմնասյուների խոյակները հարդարված են պարզ տերևաքանդակներով։ Արևելյան զույգ լուսամուտները պսակող կամարակապ քարին պատկերված է Դանիելը առյուծների գբում հարթաքանդակը։ Հուշարձանին տեսք են հաղորդում նաև շրջանաձև նախշազարդ գետնախարիսխների զարդաքանդակները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հակոբյան Ա. (2021, 15, էջ 44-47)։ «Գյավրենջի գյուղի նորահայտ վեցխորան եկեղեցին»։ *Վարձք*
**Բաղաձայնույթ (ալիտերացիա)**՝ բանաստեղծական բնագրի մեջ բաղաձայն հնչյունների կրկնությունն է։ Բաղաձայնույթի կիրառմամբ ստեղծագործությունը կարող է ստանալ նվագայնություն։

Հչյունների կուտակման հնարքին դիմել է դեռևս Գրիգոր Նարեկացին՝ 10-րդ դարում։

**Շ**ու**շ**անն **շ**ողէր հովտին,
**Շ**ող**շ**ողէր դէմ արեգականն...
**Շ**ու**շ**անն **շ**աղով լցեալ,
**Շ**ող-**շ**աղով և **շ**ար մարգարտով...
(«Տաղ Վարդավառի»)
Կամ՝

Աչքն **ծ**ով ի **ծ**ոց ծի**ծ**աղախիտ
**Ծ**աւալանայր յառաւօտուն...
(«Տաղ Ծննդեան»)
Այդ առումով Նարեկացին գրական ուսուցիչ է եղել հետագա դարերի հայ բանաստեղծների համար։ Բաղաձայնույթի գեղեցիկ կուտակումով հարուստ են Միսաք Մեծարենցի բանաստեղծությունները։

Տես նաև
-------

* Առձայնույթ

Աղբյուր
-------

* Զ. Մ. Գրիգորյան, Ա. Ա. Ղազինյան, «Գրականություն», 1992, «Լույս» հրատարակչություն, էջ 138։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 250)։*  |
**Բաղդադի երկաթուղի**, Բոսֆորը Պարսից ծոցի հետ կապող երկաթուղի, որի երկարությունը հասնում է 2400 կմ։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Օսմանյան կայսրության տարածքով անցնող երկաթուղու կառուցումը մրցակցության առարկա է դարձել մեծ տերությունների միջև։ Ձգտելով ստանձնել Բաղդադի երկաթուղու շինարարությունն ու շահագործումը՝ Գերմանիան ցանկանում էր իր վերահսկողությունը սահմանել Օսմանյան կայսրության նկատմամբ և հարվածի տակ դնել անգլիական դիրքերը Հնդկաստանում ու Եգիպտոսում, և ռուսական դիրքերը՝ Կովկասում ու Միջին Ասիայում։ 1888-1899 թվականներին Գերմանիային հաջողվեց Թուրքիայից ստանալ Բաղդադի երկաթուղու հիմնական հատվածի կառուցման և շահագործման արտոնություն (կոնցեսիա), որը վերջնականապես ձևակերպվեց 1903 թվականին։ Մյուս տերությունների դիմադրությունը հաղթահարելու նպատակով գերմանական դիվանագիտությունը փորձում էր փոխզիջմամբ համաձայնության գալ նրանցից յուրաքանչյուրի հետ։ Ֆրանսիային և Անգլիային թույլատրվեց մասնակցել Բաղդադի երկաթուղու առանձին տեղամասերի շինարարությանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին երկաթգիծը հասել էր մինչև ուսս ալ Այն։ Ամբողջ մայրուղու կառուցումն ավարտվել է 1934-1941 թվականներին՝ անգլիական և ֆրանսիական մասնավոր ընկերությունների կողմից։
Գերմանական կառավարությունը Բաղդադի երկաթուղու հարցը կապում էր նաև Արևմտյան Հայաստանի նկատմամբ Գերմանիայի տնտեսական և ռազմաքաղաքական ծրագրերի հետ։ Գերմանական հայտնի քաղաքագետ և դիվանագետ Պ. Ռորբախը Հայաստանը համարում էր բանալի Անատոլիային և Միջագետքին տիրելու համար։ Արևմտյան Հայաստանում երկարատև տեսչական շրջագայությունից հետո նա եկել էր այն եզրակացության, որ Արևմտյան Հայաստանում թուրքական միատարրություն ստեղծելու համար անհրաժեշտ է հայերին զանգվածաբար վերաբնակեցնել Բաղդադի երկաթուղու շինարարության տեղամասերում, որով կլուծվեր երկու կարևոր խնդիր՝ երկաթուղու կառուցումը կապահովվեր ձեռներեց ու գործունյա բանվորական ուժով, և միաժամանակ կթուլանար ռուսական ազդեցությունը Արևմտյան Հայաստանում։ Այս տեսակետը հետագայում հիմք ծառայեց երիտթուրքական կառավարության հայաջինջ քաղաքականության համար։ Բաղդադի երկաթուղու առանձին տեղամասերի շինարարությանը մասնակցել են բազմաթիվ հայեր, որոնց Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին գլխովին ոչնչացրել են թուրք ջարդարարները։

Գրականություն
-------------

* Акопян С. В.. Западная Армения в планах империалистических держав в период первой мировой воины, Е, 1967․
* Степаиян С. С. Армения в политике империалистической Германии /конец XIX• начало XX векаJ, Е. 1975․
* R о г b а с h P. \* Die Bagdadbahn, В. 1902․
* Earle Е М. Turkey, the Great Powers and the Bagdad Railway, N. Y, 1923․
* Wolf J.B. The Diplomatic History of the Bagdad Railroad, Columbia, 1938.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 251)։*  |
**Ազատ կամ բաց լիցենզիան** համաձայնություն է, որով մտավոր գործունեության արդյունքի կամ անհատականացման միջոցի նկատմամբ բացառիկ իրավունք ունեցող կողմը (լիցենզատուն) պարզեցված կարգով մյուս կողմին (լիցենզառուին) թույլատրում է ոչ բացառիկ ձևով օգտագործել մտավոր սեփականության համապատասխան օբյեկտը։

Ազատ (բաց) լիցենզիան հեղինակի գույքային իրավունքների օտարման միջոց է։ Հեղինակային իրավունքը հանդիսանում է մտավոր սեփականության ինստիտուտներից մեկը։ Հեղինակային իրավունքի նորմերով կարգավորվում են գիտության, գրականության, արվեստի երկերի ստեղծման և օգտագործման կապակցությամբ առաջացող (գույքային և անձնական ոչ գույքային) հարաբերությունները։ Սակայն ազատ (բաց) լիցենզիայի նկատմամբ կիրառելի չեն այն սկզբունքները, որոնք կիրառելի են հեղինակային պայմանագրի և լիցենզիայի պայմանագրի նկատմամբ։

Ազատ (բաց) լիցենզիան կարգավորված չէ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով։ Վերջինիս վերաբերյալ կարգավորում կա ՌԴ քաղաքացիական օրենսգրքում՝ ի ղեկավարումն 1286․1 հոդվածի։

**Ազատ (բաց) լիցենզիայի առաջացման նախադրյալները**

Թվային տեխնոլոգիաների առաջացումը, զարգացումը մեծապես փոխեց հասարակական հարաբերություններում մասնակիցների մասնակցության ձևը, միջոցները և նախկինում ընդունելի պատկերացումները։ Այդ փոփոխությունները ընդգրկեցին հասարակական հարաբերությունների լայն շրջանակ և հետևանք հանդիսացան հասարակական հարաբերությունների նոր ձևերի առաջացման։ Այս համատեքստում թվային տեխնոլոգիաները և, մասնավորապես, համացանցը փոխեց գիտելիքի և մշակույթի՝ իրավական, տնտեսական և սոցիալական հասանելիությունը և օգտագործումը։ Մարդկության պատմության մեջ առաջին անգամ ստեղծվեց մի գործիք, որը հիմք հանդիսացավ գիտելիքի և մշակույթի միասնական բազայի ստեղծման և գործարկման համար, մի հարթակ, որտեղ մարդկությանը հնարավորություն ընձեռնվեց հասանելի լինել գիտելիքի և մշակույթի հնարավոր անսահմանափակ ռեսուրսներին։

Թվային տեխնոլոգիաները փոխեցին ոչ միայն հեղինակային իրավունքի օբյեկտների արտահայտման ձևերը, օգտագործման և տարածման միջոցները, այլև՝ իրավատերերի, հեղինակների, օգտագործողների վարքագիծը։ Համացանցը օգտագործողները կամա, թե ակամա դառնում են հեղինակային իրավունքի օբյեկտների ակտիվ տարածողներ։ Վերջիններս ոչ միայն կարողանում են ազատորեն տարածել հեղինակային իրավունքի օբյեկտ հանդիսացող կոնտենտը, վերարտադրել այդպիսի օբյեկտները, այլև, որոշակի մանիպուլյացաների ենթարկելով, փոխել այդ օբյեկտները, ստեղծել նոր օբյեկտներ։ Նշվածի պայմաններում վերանում է ոչ միայն հեղինակների և օգտագործողների միջև գոյություն ունեցած սահմանը, այլև հեղինակային իրավունքի օբյեկտների մասնավոր և հասարակական օգտագործման միջև եղած սահմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բարսեղյան Տ․Կ․, Հովհաննիսյան (2020)։ *Մտավոր սեփականության իրավունք*։ Ա․Ա․։ էջեր 34–35
2. ↑  «Քաղաքացիական օրենսգիրք»
3. ↑  «ՌԴ քաղաքացիական օրենսգիրք»
Դոմնային արտադրության հիմնական բաղկացուցիչները՝ կոքս, գնդիկավորված խտանյութ, կրաքար
**Դոմնային արտադրություն**, թուջի արտադրությունը դոմնային վառարաններում՝ երկաթաքարի կամ նրա խտանյութի (կտորներով) հալումով վերականգնիչ։ Դոմնային արտադրության սև մետալուրգիայի ճյուղերից է։ Կապված է խոնավափուք պրոցեսի զարգացման հետ (անմիջականորեն երկաթաքարից կարծր վիճակում երկաթի ուղղակի ստացումը՝ երկաթաքարը ցածր հնոցներում կամ հորանաձև վառարաններում փայտածխի օգնությամբ վերականգնելու միջոցով։ Առաջին դոմնային վառարանները Եվրոպայից Երևան են բերվել XIV դարի կեսերին։

Դոմնային վառարանների բովախառնուրդում կարող է կիրառվել ֆլյուսավորված ագլոմերատ (90%-ից ավելի), որը պարունակում է 50—60% Fe՝ 1,1—1,3 հիմնայնության դեպքում։ Դոմնային հարման տեխնիկատնտեսական ցուցանիշները պայմանավորված են երկաթ պարունակող բովախառնուրդային նյութերի հատկություններով՝ երկաթի պարունակությամբ, դատարկ ապարի կազմով, վնասակար խառնուկների քանակով, ինչպես նաև հատիկաչափական կազմով, ամրությամբ։ Հիմնական վառելիքը քարածխային կոքսն Է։ Որպես ֆլյուս օգտագործվում է կրաքար, երբեմն՝ դոլոմիտ։ Դոմնային վառարաններում հալվող թուջի հիմնական տեսակներն են․ վերամշակելի (օգտագործվում է պողպատահալման ագրեգատներում պողպատի արտադրության համար), ձուլման (թուջի ձուլվածքների համար) և հատուկ թուջեր։

Դոմնային արտադրության կողմնակի արտադրանք են դոմնային գազը, դոմնային խարամը և հնոցաբերանի փոշին։ Գործարանի՝ լրիվ մետալուրգիական ցիկլով դոմնային արտադրամասը, որպես կանոն, ունի օդատաքացիչներով ու գազամաքրման համակարգով առնվազն 3 դոմնային վառարան։ Բովախառնուրդի պաշարը պահվում է էստակադի բունկերներում։ Շատ մետալուրգիական գործարաններում դոմնային արտադրամասի մեջ են մտնում, այսպես կոչված, հանքային բակը, որտեղ պահվում է երկաթի հանքաքարի հիմնական պաշարը, ինչպես նաև թուջի լցման մեքենաները։ Դոմնային վառարանը շրջանաձև հատվածքով հորանաձև վառարաև է՝ աղյուսապատված հրահեստ շարվածքով։ Շարվածքի այրումը կանխելու և վառարանի պատյանը բարձր ջերմաստիճաններից պաշտպանելու համար օգտագործում են սառնարանևեր, որտեղ շրջանառություն է կատարում ջուրը։

Բովախառնուրդը վառարանի հնոցաբերանին մատուցվում է սկիպերով, ավելի սակավ՝ ժապավենային կոնվեյերներով։ Բովախառնուրդը սկիպերից վառարանի մեջ բեռնաթափվում է ընդունիչ ձագարի և հնոցաբերանում տեղադրված լցման ապարատի միջոցով։ Օդավւչման մեքենաներից օդը վառարանին մատուցվում է օդատաքացիչների (որտեղ օդը տաքացվում է մինչև 1000—1200 °C) և հնոցի շուրջը դասավորված ֆուրմերի սարքերի
միջոցով։ Ֆուրմերով տրվում է նաև լրացուցիչ վառելիքը (բնական գազ, կամ ածխափոշի)։ Տալման պրոդուկտները հնոցի ներքևի մասում գտնվող հալանցքերից թափվում են թուջատար և խարամի շերեփները։ Վառարանում գոյացող հնոցաբերանի գազը հեռացվում է վառարանի գմբեթում գտնվող գազատարներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 434)։*  |
**Էվտեկտիկա** (հուն․՝ *εύτηκτος* – դյուրահալ), որոշակի բաղադրության մանրադիսպերս խառնուրդ կամ միաֆազ հեղուկ, որը բաղկացած է երկու կամ ավելի բաղադրիչներից և ունի խիստ որոշակի հալման ջերմաստիճան։ Էվտեկտիկայի հալման ջերմաստիճանը տվյալ համակարգի խառնուրդի հալման ջերմաստիճաններից ամենափոքրն է և կոչվում է էվտեկտիկ ջերմաստիճան։ Տվյալ համակարգում, անկախ ագրեգատային վիճակից (պինդ կամ հեղուկ), էվտեկտիկան ունի խիստ որոշակի բաղադրություն (էվտեկտիկ բաղադրություն)։ Նախկինում էվտեկտիկա սխալմամբ համարում էին քիմիական միացություն։ Սակայն ի տարբերություն վերջինիս, էվտեկտիկան պինդ վիճակում տարասեռ է, և նրա հալման ջերմաստիճանն ու բաղադրությունը կախված են ճնշումից։ Վիճակի դիագրամի վրա էվտեկտիկ ջերմաստիճանի և բաղադրությանը համապատասխանող կետը կոչվում է էվտեկտիկ կետ (կամ պարզապես էվտեկտիկա), որտեղ համակարգի ազատության աստիճանը 0 է։ 

Էվտեկտիկա են առաջացնում բազմաբաղադրիչ մետաղական, ոչ մետաղական, աղային և այլ համակարգեր։ Որոշ մետաղական էվտեկտիկաներ հեղուկ են սովորական ջերմաստիճաններում։ «Էվտեկտիկա» տերմինը առաջարկել է Լոնդոնի Տեխնիկական դպրոցի պրոֆեսոր Ֆ. Գաթրին (1884)։ Մետաղական էվտեկտիկաները հայտնի են վաղուց։ Հին Հռոմում կապարե ջրատար խողովակները զոդում էին կապարի և անագի էվտեկտիկայով։ էվտեկտիկ բաղադրության մետաղական խառնուրդներ էին օգտագործում դեռևս Հին Հայաստանում՝ խողովակներ զոդելիս, զարդեր պատրաստելիս և բազալտե խոշոր քարերով պատ
շարելիս։ Էվտեկտիկաները օգտագործում են ամենատարբեր նպատակներով։ Մետաղական էվտեկտիկաները օգտագործվում են որպես զոդանյութեր (ռադիոտեխնիկայում լայն կիրառում ունի անագի և կապարի՝ 38,1% համաձուլվածքը, որը հալվում է 183 °C–ում), ջերմության և էլեկտրականության հաղորղիչ կցանյութեր, բարձր ջերմաստիճաններում չցնդող հեղուկներ և այլն։
Աղային էվտեկտիկաները օգտագործվում են որպես ֆլյուսներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 87)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 18168003 |

 |
**Գյուղատնտեսական արտադրության մասնագետի ավտոմատացված աշխատատեղ,** անհատական (կամ կոլեկտիվ) աշխատատեղ, ծրագրային տեխնոլոգիայի համար համալիր, որը նախատեսված է գյուղատնտեսական գործունեության որոշակի տեսակն ավտոմատացնելու համար։

Նկարագրություն
--------------

Ավտոմատացված աշխատատեղի միավորում է այն ծրագրային-ապարատային միջոցները, որոնք ապահովում են մարդու և համակարգչի համագործակցությունը և հնարավորություն են տալիս ներանցել տեղեկություններ (համակարգչի ստեղնաշարի մկնիկի, տեսածրիչի և այլնի միջոցով) և արտանցել դրանք տեսասարքի (մոնիտորի), տպիչի էկրանի վրա։ Ավտոմատացված աշխատատեղի հնարավորություն է տալիս ամբողջապես կամ մասնակիորեն ավտոմատացնել մասնագետի այն գործառույթները, որոնք կապված են առաջնահերթ հաշվառման փաստաթղթերի նախապատրաստման, տնտեսական տեղեկությունների հավաքման ու մշակման, ընդունված լուծումների ձևակերպման, վիճակագրման, հաշվապահական, պլանավորման և այլ տեղեկությունների ձևակերպման ու վերադաս մարմինների փոխանցման հետ։ Ավտոմատացված աշխատատեղեր ստեղծվում են գյուղատնտեսական արտադրության կառավարման բոլոր մակարդակներում։ Այն հնարավորություն է տալիս մասնագետին նվազագույն քանակի միջանկյալ փաստաթղթերով ու առավելագույն հավաստիությամբ կատարել իր հիմնական գործառույթները։ Օրինակ՝ գյուղատնտեսի ավտոմատացված աշխատատեղը ապահովում է ցանքաշրջանառության լավագույն տարբերակի արագ ընտրությունը՝ եղած տարածքների, դրանց չափերի ու եզրաձևերի, հողի գյուղատնտեսական հատկությունների, տարատեսակ արտադրանքի արտադրության պլանավորման խնդիրների, պարարտանյութերի, պեստիցիդների առկայության, սպասվող եղանակային պայմանների, բերքատվության նվաճված մակարդակի և այլ ազդակների համադրման միջոցով։ Համակարգչի հիշողության մեջ պահվում են բոլոր տեղեկատվական, նորմատիվային և այլ տվյալներ, որոնք կապված են գյուղատնտեսական արտադրանքի հետ։ Օրինակ՝ ավտոմատացված աշխատատեղի հանձնարարականներ է տալիս հանքային պարարտանյութերի և պեստիցիդների բաշխման, ներմուծման ժամկետների վերաբերյալ, որոշում է աշխատանքների կատարման ժամկետներն ու հաջորդականությունը, վարում է կատարված աշխատանքների հաշվառում և այլն։ Հաշվապահական ավտոմատացված աշխատատեղի, ըստ մշակված առաջնային փաստաթղթերի տվյալների և հաշվապահական այլ տեղեկությունների, հաշվետվության շրջանում ձևավորում է ձեռնարկության ամփոփիչ հաշվեկշիռը և այլն։ Ավտոմատացված աշխատատեղի հիմնական առավելություններն են՝ մասնագետների աշխատանքի արտադրողականության աճը 1,5–3 անգամ՝ հաշվողական, վերահսկիչ և ձևակերպման գործողությունների ավտոմատացման հաշվին, նրանց աշխատանքի որակի բարելավումը՝ ընդունված լուծումների բազմատարբերակային մշակման շնորհիվ, տեղեկությունների հավաստիության աճը, անցումն առանց թղթի կառավարման տեխնոլոգիայի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բանասիրություն**, **ֆիլոլոգիա** (հին հունարեն՝ φιλολογία, «սեր բառի նկատմամբ»), հասարակական գիտություն, որն ուսումնասիրում է լեզվի և գրականության հետ կապված հարցեր։ Համապատասխանաբար, բանասիրությունը բաղկացած է երկու հիմնական բաժնից՝ լեզվաբանություն և գրականագիտություն, որոնք իրենց հերթին ունեն մի շարք ենթաբաժիններ։

Բանասիրությունը գրավոր կամ բանավոր ավանդված տեքստերի, հիշատակարանների, տեքստաբանական հետազոտությունների (լեզվի, ոճի, տաղաչափական հատկությունների, բանագիտական, ազգագրական ու հնագիտական կողմերի ուսումնասիրության) ամբողջությունը ներկայացնող գիտություն է։ Տարբեր դարաշրջաններում նրա ոլորտը նեղացել կամ ընդլայնվել է։ Դասական արտահայտություն է ունեցել հին հնդիկների, հույների ու հռոմեացիների մոտ. էական զարգացում ունեցավ վերածնության շրջանում և նրանից հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, Երևան, «Լույս», 1972, էջ 46։

Աղբյուրներ
----------

* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 271)։*  |
**Գյուղացիական կանոնադրություն**, («Գյուղացիների ժամանակավոր կախյալ վիճակի վերացման օրենք»), 1912 թվականին ընդունված ագրարային ռեֆորմ Ռուսաստանում։

1860-70-ական թվականներին գյուղացիական ռեֆորմներն Անդրկովկասում տարածվեցին միայն կալվածատիրական գյուղացիների վրա և ըստ էության չլուծեցին գյուղացիների հողային հարցը[*փա՞ստ*], ովքեր ընկան կախյալ կամ կիսակախյալ վիճակի մեջ։ 1905-1907 թվականների ռուսական առաջին հեղափոխության, ինչպես և դրան հաջորդած տարիներին գյուղացիական շարժումներն աշխուժացան նաև Անդրկովկասում։ Այդ շարժումները ճնշելու նպատակով Կովկասի փոխարքա Իլլարիոն Վորոնցով-Դաշկովը 1910 թվականի հունիսին նախագիծ ներկայացրեց կառավարությանը՝ գյուղացիների ժամանակավոր կախյալ վիճակի վերացման մասին։ Ռուսաստանի ցարական կառավարությունը, հաշվի առնելով ստեղծված իրադրությունը և ղեկավարվելով ստոլիպինյան ագրարային քաղաքականության սկզբունքներով, 1912 թվականի դեկտեմբերի 20-ին օրենք հրապարակեց Անդրկովկասի կալվածատիրական գյուղացիների ժամանակավոր կախյալ վիճակի վերացման մասին։ Այդ օրենքով 1913 թվականի հունվարի 1-ից նրանք դասվում էին սեփականատեր շինականների շարքը։ Պետության օժանդակությամբ գյուղացիները պարտադիր կարգով գնում էին իրենց հողաբաժինը՝ 28,41 կամ 56 տարվա ընթացքում արժեքը պետությանը վերադարձնելու պայմանով։ Մինչև փրկագնի լրիվ մարումը նրանք պետք է պետական գանձարան մուծեին սահմանված տոկոսները 28 տարվա ժամկետի դեպքում մեկ ռուբլու դիմաց տարեկան 6 կոպեկ, 41-ի՝ 5 կոպեկ, 56-ի՝ 4,5 կոպեկ։ Գյուղատեղերն ու այգիները, սեփականատիրական իրավունքով, անվճար անցնում էին գյուղացիներին։ Կալվածատերերը հողի արժեքը միանվագ ստանում էին պետական գանձարանից։ Անդրկովկասում վերջապես վերացվում էին ֆեոդալական հարաբերությունների մնացորդները, նպաստավոր պայմաններ էին ստեղծվում կապիտալիզմի զարգացման համար։ Իսկ գյուղացին (կալվածատիրական գյուղացիության միայն 5% ը փրկագնեց իր բաժնեհողը) հողի սեփականատեր դառնալու համար ընկնում էր ծանր պարտքերի տակ, ուժեղանում էր նրա քայքայման ու աղքատացման պրոցեսը։ Անդրկովկասի բոլշևիկները խստորեն քննադատեցին գյուղացիական կանոնադրությունը և պահանջեցին ամբողջ հողը հանձնել գյուղացիներին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 128)։*  |
Աննա Հակոբյան
**Էրատո ջոկատ,** 2018 թվականին Հայաստանի վարչապետ դարձած Նիկոլ Փաշինյանի տիկնոջ կողմից ստեղծված զինված ջոկատ, որը բաղկացած էր բացառապես աղջիկներից ու կանացից։ Ըստ Աննա Հակոբյանի՝ ջոկատը կոչվել է Հայոց թագուհի Էրատոյի անվամբ։

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված 44-օրյա պատերազմի կեսերին Աննա Հակոբյանը հայտարարեց, որ ստեղծում է կանանց ջոկատ, որպեսզի մեկնի հայ-ադրբեջանական շփման գիծ և մասնակցի մարտական գործողություններին։ Նոյեմբերի 6-ին նա իր ֆեյսբուքյան էջով հայտարարեց, որ 10-օրյա մարզումներից հետո պատրաստ են մարտական առաջադրանք կատարելու։ Չնայած 2020 թվականի նոյեմբերի 9 լույս 10-ի գիշերը ստորագրվեց պատերազմական գործողությունների դադարեցման մասին հայտարարությունը՝ Աննա Հակոբյանը դեռևս նոյեմբերի 13-ին իր ֆեյսբուքյան էջով հայտնեց, որ իր ստեղծած «Էրատո» կանանց ջոկատի հետ դեռևս գնտվում է Արցախում և շարունակում է պահել իրեն վստահված մարտական դիրքը։ Այդ հրապարակման մեջ նա նաև ասել է․

> 
> 
> 
> |  |  |  |
> | --- | --- | --- |
> |  | *Այս ընթացքում ինձ փոխանցեցին, որ Երևանում փնտրում են ինձ, հետաքրքրվում են, թե որտեղ եմ։ Ուզում եմ ասել, որ ոչ մի տեղ չեմ գնացել, մենք մեր ջոկատով շարունակում ենք պահել այն դիրքը, որն այս ընթացքում վստահված է եղել մեզ։ Մենք այստեղ կանգնած ենք և վստահված է վերահսկել նաև այն ձորը, որտեղից հնարավոր էր թշնամու դիվերսանտների խմբերի սողոսկում դեպի մեր տարածք։ Գիտեմ, որ այս ընթացքում մեծ քննարկում է եղել, թե ինչու եմ ես զինվորագրվել հայրենիքի պաշտպանությանը։*- Աննա Հակոբյան |  |
> 
> 
>  

Համաձայն մի շարք լրատվամիջոցների հրապարակումների և տարածված տեսանյութերի՝ Աննա Հակոբյանն իր ջոկատի հետ միասին իրականում չի եղել հայ-ադրբեջանական շփման գծում, այլ գտնվելիս է եղել Գորիս քաղաքի հյուրանոցներից մեկում։ Տարածված տեսանյութերում երևում էր, թե ինչպես էին ջոկատի անդամները շարքով դուրս գալիս հյուրանոցից և այնուհետև նույն կերպ վերադառնում։

Ջոկատի կազմը
------------

Էրատո ջոկատը կազմված է բացառապես կանացից և աղջիկներից։ Ջոկատի հրամանատարն է Աննա Հակոբյանը։ Ջոկատի մյուս անդամների մասին գրեթե տեղեկություններ հայտնի չեն։ Անդամներից մեկը ոմն Գայանեն է, ում մասին մամուլում մի շարք հրապարակումներ գրվեցին։ Ըստ այդ հրապարակումների Գայանեն Աբխազիայից է և սերտ հարաբերություններ ունի այնտեղի թուրք առևտրականների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց թագուհի Էրատոյի անունը կրող մեր ջոկատը պատրաստ է մարտական առաջադրանքի կարարման. Աննա Հակոբյան»(արխիվացված 21․03․2021թ․)
2. 1 2  «Աննա Հակոբյանն իր հավաքագրած «Էրատո» ջոկատի հետ շարունակում է պահել իրենց վստահված դիրքը», (արխիվացված)։
3. ↑  ««Էրատտո»-ականների համար սահմանը եղել է Գորիս քաղաքի «Գորիս» հյուրանոցը․ ինչպես են նրանք շարքով դուրս գալիս և հետ գալիս հյուրանոց», (արխիվացված 21.03.2021թ․)։
4. ↑  ««Էրատտո»-ականների համար սահմանը եղել է Գորիս քաղաքի «Գորիս» հյուրանոցը․ ինչպես են նրանք շարքով դուրս գալիս և հետ գալիս հյուրանոց», (արխիվացված)։
5. ↑  ««Էրատտո»-ականների համար սահմանը եղել է Գորիս քաղաքի «Գորիս» հյուրանոցը․ ինչպես են նրանք շարքով դուրս գալիս և հետ գալիս հյուրանոց»։
6. ↑  «Ո՞վ է Աննա Հակոբյանի «Էրատո» ջոկատի Գայանեն և ի՞նչ կապ ունի նա թուրքերի հետ(արխիվացված 21․03․2021թ․)
Գյուղացիական ապստամբությունների տեղադիրքը և խոշոր ճակատամարտերը
**Գյուղացիական պատերազմ Գերմանիայում** (գերմ.՝ *der Deutsche Bauernkrieg*), լայնածավալ ժողովրդական ընդվզումը Կենտրոնական Եվրոպայի որոշ գերմանախոս տարածքներում 1524-ից 1525 թվականներին։ Պատճառը ճորտատիրության ուժեղացումն էր։ Շարժիչ ուժերն Էին գյուղացիները և քաղաքային չքավորությունը։ Սկսվել է 1524 թվականի հունիսին, Հարավային Շվարցվալդում, ապա տարածվել Հռենոսի ու Դանուբի վերին ավազաններում։ Գյուղացիների առաջնորդ Թոմաս Մյունցերը և նրա կողմնակիցները առաջ էին քաշում հասարակական հեղաշրջման գաղափարը։ 

1525 թվականի գարնանը ապստամբության կենտրոնը Վերին Շվաբիան Էր, որի հարակից շրջաններում, հեղափոխական գաղափարներին զուգընթաց, տարվել է չափավոր գործելակերպի կողմնակիցների պրոպագանդան։ Չափավորականները «12 հոդվածներ» անունով իրենց ծրագրում պահանջում էին վերացնել ճորտական կախումը, թեթևացնել ավատատիրական պարհակները։

1525 թվականի մարտի վերջին ապստամբությունը ծավալվեց նաև Ֆրանկոնիայում, որտեղ չափավորները ձգտեցին համաձայնության գալ ֆեոդալների հետ և Տելբրոն քաղաքում վերանայելով «12 հոդվածներ»-ը՝ կազմել «Տելբրոնի ծրագիրը»։ Ծրագրում դրվել են բուրժուական ռեֆորմների ն պետության կենտրոնացման պահանջներ։ Որոշ հարցերում առաջադիմական լինելով՝ ծրագիրը համաձայնողական բնույթ է ունեցել և մասնատել շարժումը, որը 1525 թվականի հունիսին պարտություն է կրել։ Գյուղացիական ապստամբության կիզակետը Հյուսիսային Ֆրանկոնիայի ն Թյուրինգիայի գյուղացիների շարժումն Էր, որտեղ գյուղացիները հավասարության սկզբունքով բաժանել Էին ֆեոդալների ունեցվածքը։ Թյուրինգիայում ապստամբությունը ղեկավարել է Մյունցերը, որը ձգտել է միավորել շարժումը և ստեղծել հեղափոխական կենտրոն։ Մյունցերի փոքրաթիվ, վատ զինված ջոկատը 1525 թվականի մայիսի 15-ին պարտվել Է, մայիսի 27-ին Մյունցերը մահապատժի է ենթարկվել։

Գյուղացիական շարժումը պարտվեց, որովհետև մասնատված Էր, չուներ կենտրոնական ղեկավարություն, գործողությունների միասնական ծրագիր։ Ապստամբության պարտությունից հետո ծանրացել է երկրի տնտեսական և քաղաքական վիճակը, ուժեղացել ֆեոդալական շահագործումը, ամրապնդվել Գերմանիայի քաղաքականության մասնատվածությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 129)։*  |
**«Բանբեր Հայաստանի արխիվների»**, պատմաարխիվային քառամսյա հանդես։ Լույս է տեսնում Երևանում, 1960 թ․-ից։ Հրատարակում է Հայաստանի Հանրապետության Նախարարների խորհրդին առընթեր (այժմ` Հայաստանի տարածքային կառավարման նախարարության) արխիվային գլխավոր վարչությունը։

Գլխավոր խմբագիրներ՝ Վ. Կզարթմյան (1960-1962 թթ․), Ա. Հարությունյան (1963-1986 թթ․), Պ. Սաֆյան (1987-1991 թթ-ի մարտ), Հ. Ֆելեքյան (1991 թ․-ի ապրիլից)։ «Բանբեր Հայաստանի արխիվների»-ն հրապարակում է նորահայտ փաստաթղթեր, արխիվային սկզբնաղբյուրների հիման վրա գրված տեսական հոդվածներ հայ ժողովրդի պատմության նոր և նորագույն շրջանի, հասարակական, քաղաքական ու մշակութային կարևոր անցքերի, նշանավոր գործիչների վերաբերյալ, գրախոսական ու քննադատական նյութեր։

«Բանբեր Հայաստանի արխիվների»-ն իր հրապարակումներում մշտապես լուսաբանում է հայկական հարցը, հայերի ցեղասպանության հիմնահարցերը։ Հրապարակում է սկզբնաղբյուրներ՝ իրենց արխիվային բնագրերի տեսքով կամ թարգմանաբար, գիտական մեկնաբանություններով, արտատպվում են նաև հրապարակումներ հազվագյուտ և օտարալեզու հրատարակություններից։

«Բանբեր Հայաստանի արխիվների»-ն 1965-1990 թթ․-ի համարներում (բացառությամբ աոանձին տարեթվերի) հայկական հարցի, ցեղասպանության վերաբերյալ եղել է 25 անուն հրապարակում, 17 անուն տեսական հոդված։ Շրջանառության մեջ է դրվել 171 նորահայտ փաստաթուղթ։

Աղբյուր
-------

* Գիտական տեղեկատվական վերլուծության և մոնիթորինգի կենտրոն, Հայաստանում հրատարակվող գիտական պարբերականների ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 273)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գյուտ (այլ կիրառումներ)
Անվանի գյուտարար Թոմաս Էդիսոնը և նրա գյուտերից մեկը՝ ձայնագրիչը
**Գյուտ, գյուտարարություն**, ստեղծագործական գործընթացի արդյունք, որը նպաստում է արտադրության, տեխնիկայի, մշակույթի, առողջապահության, պաշտպանության ն այլ բնագավառների խնդիրների նորարարական և արդյունավետ լուծմանը։

Գյուտարարական իրավունքը կարգավորում է գյուտարարության հետ առնչվող հասարակական հարաբերությունները։ Գյուտարարական իրավունքի նորմերը կոչված են նպաստելու տեխնիկական նորամուծությունների արագ օգտագործմանն ու զարգացմանը, գյուտարարների նյութական և բարոյական շահերի ապահովմանը։ Գյուտարարական իրավունքը սահմանում է նաև գյուտի օգտագործման կարգը։

Գյուտարարական իրավունքը սահմանում է գյուտարարների և ռացիոնալիզատորների գույքային և ոչ գույքային իրավունքները։

Ներդրված գիտական կամ ժողովրդատնտեսական խոշոր խնդիրներ լուծող գյուտերի հեղինակներին կարող է շնորհվել գիտությունների թեկնածուի, իսկ առավել նշանավորներին, առանց դիսերտացիայի պաշտպանության, բացառության կարգով՝ գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ Ներդրված բոլոր գյուտարարական առաջարկությունների, դրանց վճարումների մասին նշվում է գյուտարարի աշխատանքային գրքույկում։

Տես նաև
-------

* Հայտնագործություն

Աղբյուրներ
----------

ԳՅՈՒՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ, ԳՅՈՒՏԱՐԱՐԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔ, ՀՍՀ, էջ135։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11932137k · GND: 4015223-6 · LCCN: sh85067667 · Microsoft: 21442874 · NDL: 00563031 |

 |
**«Բանբեր Մատենադարանի»**, հայագիտական աշխատությունների ժողովածու։

Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի հրատարակություն։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսնում 1941 թվականից (1941 և 1950 թվականներին՝ «Գիտական նյութերի ժողովածու», 1956 թվականից՝ «Բանբեր Մատենադարանի» մինչ օրս՝ 20 հատոր) Երևանում։ 

Խմբագիրներ՝ Գևորգ Աբով, Լևոն Խաչիկյան, Սեն Արևշատյան, Հրաչյա Թամրազյան (2008-2016), Վահան Տեր-Ղևոնդյան (2016 թվականից)։ 

Հրատարակում է ուսումնասիրություններ հասարակական և բնական գիտությունների, հայ փիլիսոփայական մտքի, գրականության և արվեստի վերաբերյալ, բնագրեր՝ ձեռագիր մատյաններից և վավերագրերից, մատենագիտական և ձեռագրագիտական հաղորդումներ, գրախոսություններ՝ հայերեն և ռուսերեն (ֆրանսերեն և ռուսերեն ամփոփումներով)։ 

Տպագրվում են նաև սփյուռքահայ հայագետների ու օտարազգի գիտնականների հոդվածներ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Բանբեր գրականության և արվեստի»**, գրական-գեղարվեստական կիսամյա հանդես։

Պատմություն
-----------

Հրատարակվել է 1903–1904 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգում։

Խմբագիր՝ Նիկողայոս Ադոնց։

Վիպակներ, բանաստեղծություններ, տեսական ու գրական-պատմական բաժիններում ներկայացել է հայ գրողներին և գրական կյանքի ընդհանուր պատկերը, աշխատել է բացահայտել հայության տարանջատ հատվածների սոցիալ-տնտեսական և հասարակական կացությունը, նպաստել է արևելահայ ու արևմտահայ գրականությունների մերձեցմանը։

Տպագրել է Հովհաննես Հովհաննիսյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Վահան Թեքեյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Սիամանթոյի, Միքայել Կյուրճյանի, Վահան Մալեզյանի, Արփիար Արփիարյանի, Վրթանես Փափազյանի, Լևոն Շանթի, Երվանդ Օտյանի, Առանձարի ստեղծագործություններից, Միքայել Նալբանդյանի «Կայպակ» (անտիպ) պոեմը և Ստեփանոս Նազարյանցի նամակները, անդրադարձել է ժամանակի եվրոպական գրական ուղղություններին։ Ծանոթացրել է հայկական և համաշխարհային կերպարվեստին և քանդակագործությանը, զետեղել է Վարդգես Սուրենյանցի, Էդգար Շահինի, Եղիշե Թադևոսյանի, Արտաշես Բաբայանի, Մանուկ Մահտեսյանի, ինչպես նաև եվրոպացի արվեստագետների գործեր՝ հանրամատչելի բացատրություններով։

Հրատարակել է թարգմանություններ եվրոպական պոեզիայից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Գոլորշունակություն**, տվյալ տեղանքում (ջրի անսահմանափակ պաշարների առկայության դեպքում) առկա մթնային պայմաններում հնարավոր առավելագույն գոլորշացումը։ Արտահայտվում է գոլորշացած ջրի շերտի հաստությամբ (մմ-ով)։ Գոլորշունակության մեծությունը կախված է կլիմայական. պայմաններից և տեղանքի բարձրությունից։ Ըստ բարձրության՝ գոլորշունակություն նվազում է տարեկան միջին գոլորշունակություն. ՀՀ-ում 1200-ից (Արարատյան դաշտ) մինչև 200 մմ է (Արագած լեռ.)։ Գոլորշունակությունն. կարող է խիստ տարբերվել բույսերի և հողի մակերևույթից կատարվող փաստացի գոլորշացումից, հատկապես ամռանը, երբ մթնոլորտային տեղումները սակավ են, իսկ ոռոգումը բացակայում է, միայն հողի խիստ խոնավության պայմաններում գումարային գոլորշացումը մոտենում է գոլորշունակությունյան մեծությանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 149)։*  |
Գոմանը արևելյան կողմից։Աբուլի պատկերը Գոման գյուղից։
**Գոման** (վրաց.՝ გომანი), գյուղ Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 913 մարդ։

Ապրում են ամբողջությամբ հայեր։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1850 մետր բարձրության վրա։

Գոման (Գոմ) գյուղը Ջավախք աշխարհի նշանավոր շեներից է։ Գյուղը աչքի է ընկնում իր անվանի մարդկանցով, ազգային ավանդույթներով, սերնդաց հայեցի դաստիրակությամբ, աշխատասիրությամբ և չքնաղ գեղեցկությամբ։

Աշխարհագրություն
----------------

Գոմանը հայկական գյուղ է, հայի ձեռքերով կերտված, գտնվում է Ջավախք աշխարհի Ախալքալաք գավառում։ Այն Ախալքալաքից 14 կմ հեռավորության վրա է գտնվում։

Գոման գյուղը ծովի մակարդակից 1850 մ. բարձրության վրա է գտնվում։

Տնտեսություն
------------

Գյուղն զբաղեցնում է 1293 հա ընդհանուր հողատարածք, որից 540-ը վարելահող է։

Գյուղի տնտեսության գլխավոր ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկային և կարտոֆիլի մշակությամբ։

Կլիմա
-----

Գյուղի կլիման ցամաքային է, կարելի է ասել նույնիսկ բարեխառն։ Ամառը բավական կարճատև է ու զով, ձմեռը նկատելիորեն տևական, քիչ խոնավ ու ցուրտ արևոտ օրերի առատությամբ։

Միջին ջերմաստիճանը ձմռանը իջնում է մինչև 8-9C, իսկ ամռանը կազմում է 17-18C։

Պատմություն
-----------

Բնակիչների նախնիները եկել են պատմական Հայաստանի Կարնո (Էրզրում) գավառի տարբեր գյուղերից (1830)։ Այժմյան գոմանցիների նախնիները սկզբում բնակություն են հաստատել դարձյալ Էրզրումի Ճինիս գյուղից գաղթած Տեր Մղդեսի վերակերտած Արագովա գյուղում։ Այնուհետև, 1845 թվականի գարնանը, վերաբնակվել են այժմյան Գոման գյուղում։ Գոմանցիները իրենց բնակատեղին հիմնել են նախկինում կիսավեր դարձած Գոմ շենում։

Գրականություն
-------------

* Վանիկ Ավագյան, Գոման գյուղի տարեգրությունը, Ե. ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ, 2006, 408 էջ։
* Վանիկ Ավագյան, Գոման գյուղի տարեգրությունը, Ե. ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ, 2007, 479 էջ։

Տես նաև
-------

* Ախալքալաքի մունիցիպալիտետ
* Վրաստանի վարչական բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014»։ საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური։ ნოემბერი 2014։ Վերցված է 7 ნოემბერი, 2016
**Էրստեդ**, մագնիսական դաշտի լարվածության չափման միավորը ՍԳՎ համակարգում։ Կրճատ նշանակվում է **Է**, միջազգային (անգլերեն) նշանակումը՝ *Oe*։ 1930 թ․ ներմուծել է Միջազգային էլեկտրատեխնիկական հանձնաժողովը։ Անվանումն ստացել է դանիացի ֆիզիկոս Հանս Քրիստիան Էրստեդի (*H. C. Ørsted*) պատվին։

Սահմանումը
----------

1 էրստեդը մագնիսական դաշտի լարվածությունն է վակուումում 1 գաուս 1 ինդուկցիայի դեպքում։

Հոսանքակիր անվերջ բարակ ուղղագիծ հաղորդչով վակուումում ստեղծված էլեկտրամագնիսական դաշտի լարվածությունը նկարագրող բանաձևի համաձայն,

{\displaystyle H=2{\frac {I}{cl}},}
որտեղ

* *H*֊ը մագնիսական դաշտի լարվածությունն է էրստեդներով,
* *I*֊ը՝ էլեկտրական հոսանքը
* *с*֊ն՝ լույսի արագությունը
* *l*֊ը՝ ցրումը դիտման կետիցմինչև հաղորդալար սանտիմետրերով։

Ըստ այդ բանաձևի՝ հաղորդչից 1 սմ հեռավորության վրա մագնիսական դաշտի լարվածությունը հավասար կլինի 1 էրստեդի, եթե հաղորդչով անցնում է 5 ամպեր = 5·(*с*/10) ՍԳՎԷ հոսանքի ուժի միավոր հոսանք։ 1 էրստեդ դաշտ է ստեղծվում նաև վակուումում գտնվող անվերջ երկար ուղիղ սոլենոիդի կենտրոնում, որի փաթույթների խտությունը 1000/(4π)≈79,58 փաթույթ/մետր է և որով անցնում է 1 Ա։

Կապը մյուս միավորների հետ
-------------------------

ՍԳՎ հիմնական միավորներով էրստեդը հավասար է 1 գ1/2·սմ−1/2·վ−1։

1 էրստեդ= 1000/(4π) Ա/մ ≈ 79,5774715 Ա/մ։

Երկրաֆիզիկայում օգտագործվում է նաև մագնիսական դաշտի լարվածության չափման արտահամակարգային միավոր՝ գամմա․ 1 գամմա = 10−5 Է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  History of IEC. Overview. Archived 2013-05-19 at the Wayback Machine.

Գրականություն
-------------

* Эрстед. // Физическая энциклопедия. В 5 томах. — М.։ Советская энциклопедия. Главный редактор А. М. Прохоров. 1988.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 97)։*  |
**Բանյոյի գերեզմանատուն** (ֆր.՝ Cimetière parisien de Bagneux), գերեզմանոց, գտնվում է Փարիզից հարավ՝ Բանյո քաղաքի Օ-դը-Սեն դեպարտամենտի Մարքս Դորմուա պողոտայում։ Փարիզի երեք գերեզմանատներից մեկը (Պանտենի և Տյեի հետ միասին), որը գտնվում է քաղաքային տարածքից դուրս, մակերեսով դրանցից ամենափոքրը։ Բանյոյի գերեզմանատունը բաց է նոր գերեզմանների համար։ Ներկայումս այնտեղ ավելի քան 83 հազար գերեզման կա, ընդ որում՝ թաղված մարդկանց թիվը ամսական միջինը 300-ով ավելանում է։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունը բացվել է 1886 թվականի նոյեմբերի 15-ին Պանտենի գերեզմանատան հետ միաժամանակ։ Սկզբում այստեղ թաղվել Է Օսկար Ուայլդը, մինչև նրա աճյունը տեղափոխվել է Պեր Լաշեզ գերեզմանատուն։ Ի սկզբանե այստեղ թաղվել է նաև Ամեդեո Մոդիլիանիի սիրուհի, նրա միակ երեխայի մայր, մոդել և դերասանուհի Ժաննա Էբյութերնը (1898-1920)։ Քանի որ Ժաննա Էբյութերնն ինքնասպանություն է գործել, նրա ընտանիքը չի կարողացել անմիջապես թույլտվություն ստանալ նրա մարմինը Պեր-Լաշեզ գերեզմանատանը թաղելու համար, և նման թույլտվություն է ստացել միայն 1930 թվականին՝ աճյունը տեղափոխելով նշված գերեզմանատուն, որտեղ ներկա պահին հանգչում է Մոդիլիանիի կողքին։

Այժմ գերեզմանոցում ամփոփված այլ հայտնիների թվում են ինքնուս նկարիչ Անրի Ռուսոն, բանաստեղծ և գրող Ֆրանսիս Կարկոն, դրամատուրգ Ալֆրեդ Ժարրին, դերասան Մարսել Դալիոն, կինոռեժիսորներ Ժան Վիգոն և Կլոդ Բերրին, ՖԻՖԱ-ի բազմամյա նախագահ Ժյուլ Ռիմեն, ինչպես նաև մի շարք ռուս գաղթականներ, այդ թվում նկարիչներ Պյոտր Նիլուսը և Յուրի Աննենկովը, կոմպոզիտոր Իվան Վիշնեգրադսկին։

Գերեզմանոցի երկու հատված առանձնացվել է Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների տարիներին Ֆրանսիայում զոհված բրիտանացի զինվորների թաղման համար։

Հուշարձաններ և տեսարժան վայրեր
------------------------------

* Գլխավոր մուտքի մոտ (45, Բանյոյի Մարքս-Դորմոյա պողոտա) գտնվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիայի համար զոհված հրեա զինվորների հուշարձանը, որտեղ անցկացվում են հիշատակի ամենամյա արարողություններ։
* Վարշավայի գետտոյի հուշարձանները
* Համակենտրոնացման ճամբարների հուշարձանները
* Դե Մոնրուժ ավենյուում կանգնեցվել է պատ՝ նվիրված Հոլոքոստի զոհերին, որոնք գերեզման չունեն։
* Հիմնական ծառուղու վերջում կանգնած է հրաշալի մայրի (դասակարգված ծառ)։

Պատկերասրահ
-----------

**Բանյոյի գերեզմանատուն**

* Բանյոյի գերեզմանատունԲանյոյի գերեզմանատուն
* Գերեզմանատան կենտրոնական ծառուղինԳերեզմանատան կենտրոնական ծառուղին
* Մայրի (դասակարգված ծառ)Մայրի (դասակարգված ծառ)
* Ռազմական գերեզմաններՌազմական գերեզմաններ
* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիայի համար զոհված հրեա զինվորների հուշարձանԵրկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիայի համար զոհված հրեա զինվորների հուշարձան
* Հրեական գերեզմաններՀրեական գերեզմաններ
* Ժյուլ Լաֆորգի շիրիմը (1860-1887)Ժյուլ Լաֆորգի շիրիմը (1860-1887)
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Geneanet (ֆր.) — 2000.
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Кладбище Баньё на ресурсе Find a Grave

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000107422351 · LCCN: no2006031184 · VIAF: 137572398 · WorldCat VIAF: 137572398 |

 |