**Պասկա** (ուկրաիներեն՝ паска, *пасха*), Զատկի հաց հարավային Ռուսաստանի, ուկրաինական և բելառուսական խոհանոցներում։ Կենտրոնական Ռուսաստանում և հյուսիսում հիմնականում կոչվում է կուլիչ, իսկ պասկա անվանում են կաթնաշոռով պատրաստված թխվածքը, որ ունի բուրգի տեսք։

Ուկրաիներենում, ինչպես նաև Ուկրաինայի և Ռուսաստանի հարավում ապրող ռուսների մոտ *պասկա* բառն օգտագործվում է Զատկի ցանկացած հաց նշելու համար, որը նման է ռուսական կուլիչին, իսկ կաթնաշոռով պասկան կոչվում է «сирна»:

Միևնույն ժամանակ, ժամանակակից ուկրաինական պասկան իր բաղադրատոմսի կարող է չտարբերվել ժամանակակից ռուսական կուլիչից։

Ավանդույթ
---------

Ավանդաբար, ինչպես ուկրաիներենում, մոլդովերենում և գնչուական լեզվում, այնպես էլ ռուսերենի հարավային բարբառներում Զատկի հացը կոչվում է պասկա։ Պասկաները սովորաբար թխում են ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի համար (տարբեր չափերով), և պարտադիր նաև մեկ մեծ պասկա բոլորի համար։ Պասկաները զարդարում են խմորից պատրաստված նախշերով՝ կրկնակի խաչերով, պսակներով։

Պասկայի պատրաստման համար օգտագործվում են հատուկ կաղապարներ՝ «պասկովնիկներ» (ուկրաիներեն՝ пасківники): Ներկայում օգտագործվում են սովորական տապակներ, ինչպես նաև թիթեղյա տարաներ և միանգամյա օգտագործման թղթե կաղապարներ։ Պասկովնիկները պատում են յուղով (խոզի ճարպ) կամ կարագով, այնուհետև տարան մեկ երրորդով լցվում է խմորով, և թողնում, որ «հասունանա»։ Պասկան զարդարվում է նաև խմորե նախշերով։ Պասկան թխվում է վառարանում և հանվում՝ երբեմն աղոթք ասելով։ Համարվում է, որ պասկա թխելիս խոհանոցում պետք է լռություն լինի, և տանտիրուհուց բացի ոչ ոք չպետք է մոտենա վառարանին։

Պասկան թխելիս օգտագործվում է կաթ, ալյուր և ձու։ Խմորի մեջ գցում են կոճապղպեղ (դեղինը՝ «գեղեցկության» համար, սպիտակը՝ համի)։ Պասկան միշտ թխում են սպիտակ ցորենի ալյուրից և տարին միայն մեկ անգամ՝ Զատկի համար։

Ըստ ուղղափառ ավանդույթի՝ պասկան կարելի է ուտել տաճարում օրհնելուց հետո։ Նույնիսկ տանտիրուհին, պասկան հանելով ջեռոցից, չի համտեսում այն, քանի որ դա ավանդույթի կոպիտ խախտում է։

Գալիցիայում և Անդրկարպաներում պասկան թխում են կլոր հացի տեսքով, որի վրա արվում է հատուկ զարդարանք՝ թևերն ութաձև ծալած արտույտ, հասկ, «գառան եղջյուրներ» և ծաղիկներ։

Արվեստի գործեր
--------------

* Նիկոլայ Պիմոնենկո, Զատկի առավոտյան ժամերգություն Մալոռուսիայում, 1891 թվականՆիկոլայ Պիմոնենկո, Զատկի առավոտյան ժամերգություն Մալոռուսիայում, 1891 թվական
* Տնային պասկաներ և Զատկի ձվեր, Կիրովոգրադի մարզ, 2015 թվականՏնային *պասկաներ* և Զատկի ձվեր, Կիրովոգրադի մարզ, 2015 թվական
* Սովորական և շոկոլադային պասկաներՍովորական և շոկոլադային պասկաներ

Տես նաև
-------

* Կուլիչ
* Կոզունակ
* Կարավայ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Украинская кухня. Изделия из теста. Сладкие блюда и напитки — Директ-Медиа, 2010—161 с. — ISBN 9785998910869
2. ↑  *Брусина О. И.* Славяне в Средней Азии: этнические и социальные процессы : конец XIX-конец XX века — М.: «Восточная литература» РАН, 2001—237 с.
3. ↑  Агапкина, 2012, էջ 421
4. ↑  кулич(չաշխատող հղում)
 // Словари ABBYY Lingvo (Ru-Uk)
5. ↑  Рецепти приготування великодніх пасок Archived 2017-04-30 at the Wayback Machine. // SMACHNI-RECEPTI.PP.UA

Գրականություն
-------------

* *Олекса Воропай* Звичаї нашого народу. — Мюнхен: Українське видавництво, 1958—1966.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Знаменитые украинские блюда
* Рецепты пасок Archived 2016-11-14 at the Wayback Machine..
* Украинские националисты «объявили войну» куличам // РИА Новости, 5 апреля 2018 г.