recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էմին Ֆահրեթին Օզդիլեք** (թուրքերեն՝ Emin Fahrettin Özdilek, 1898, Բուրսա, Հյուդավենդիգար, Օսմանյան կայսրություն - մարտի 13, 1989(1989-03-13), Անկարա, Թուրքիա), թուրք ռազմական և պետական գործիչ։ 1960 թվականի պետական հեղաշրջման առանցքային դեմքերից մեկը։ Ազգային միասնության կոմիտեի անդամ, Թուրքիայում հեղաշրջումից հետո իշխանությունը վերցրած խունտին ԱՄԿ-ի կառավարությունում մի շարք նախարարական պաշտոններ է զբաղեցրել։ 1961 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին աշխատել է Թուրքիայի վարչապետի պաշտոնակատար (1961)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1898 թվականին Բուրսայում։ Ավարտել է Էդիրնի ռազմական թեքումով միջնակարգ դպրոցը։ 1916 թվականին ծառայության է անցել բանակում, հաջորդ տարի ստացել է լեյտենանտի կոչում։ Կովկասում կռվել է Կովկասի իսլամական բանակի շարքերում, մասնակցել է Թուրքիայի անկախության համար մղվող պատերազմին և, մասնավորապես, նրա արևմտյան ճակատում։

1936 թվականին ավարտել է ռազմական ակադեմիան։ 1958-1960 թվականներին եղել է 1-ին բանակի հրամանատար։ 1959 թվականին նրան շնորհվել է բանակի գեներալի կոչում։

Մասնակցել է 1960 թվականի պետական հեղաշրջմանը։ Հեղաշրջումից հետո մտել է Ազգային միասնության կոմիտեի կազմի մեջ, միաժամանակ դարձել պաշտպանության նախարար և փոխվարչապետ (Թուրքիայի վարչապետ և նախագահ դարձավ ԱՄԿ-ի նախագահ Ջեմալ Գյուրսելը)։ Շուտով տեղափոխվել է ներքին գործերի նախարարություն՝ միաժամանակ մնալով վարչապետի տեղակալ։ Դեմ է հանդես եկել Գյուրսելի կողմից Ջելալ Բայարի, Ադնան Մենդերեսի և դեմոկրատական կուսակցության տապալված վարչախմբի մյուս անդամների նկատմամբ կազմակերպված դատավարություններին։

1961 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Թուրքիայում ուժի մեջ է մտել նոր սահմանադրությունը, որով Գյուրսելը դարձել է նախագահ, իսկ Օզդիլեքը՝ կառավարության ղեկավարի պաշտոնակատար մինչև նոր խորհրդարանական ընտրությունները։ 1961 թվականի նոյեմբերին Օզդիլեքը իշխանությունը փոխանցել է ընտրություններում հաղթած Ժողովրդահանրապետական կուսակցության առաջնորդ Իսմեթ Ինյոնյույին և հրաժարական տվել։

Կառավարությունից հեռանալուց հետո դարձել է Հանրապետության Սենատի ցմահ անդամ։ Այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1980 թվականի պետական հեղաշրջումը, որը վերացրել է Սենատը։ 1983 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի պատգամավոր Քոնյայի մարզից, ներկայացրել է Ժողովրդական կուսակցությունը։  Առաջին նիստը նախագահում էր որպես ամենատարեց պատգամավոր։ Մահացել է 1989 թվականի մարտի 13-ին Անկարայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  "Emin Fahrettin Özdilek". Türkçe Bilgi. Retrieved 2011 թ․ սեպտեմբերի 8.
3. ↑  Kurmay Albay Sami KÜÇÜK, RUMELİ'DEN 27 MAYIS'A
4. ↑  "Leaders of Turkey". Terra.es. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Retrieved 2011 թ․ սեպտեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Ընդհանուր մենամարտեր**, **խառը մենամարտեր**, **խառնամարտ** (անգլ.՝ *mixed martial arts*, *MMA*), մարտական, ոչ օլիմպիական ֆուլ կոնտակտ սպորտաձև, որում թույլատրվում է թե՛ ուղղահայաց և թե՛ հորիզոնական իրադրություններում կատարել հարվածներ և բռնվածքներ։

Հանդես է գալիս որպես խառը մարտարվեստ՝ պարունակելով բռնցքամարտ, ըմբշամարտ, բրազիլյան ջիու ջիցու, մուայ թայ, քիքբռնցքամարտ, կարատե, ձյուդո և այլ մարտաոճերի բաղադրիչներ։

Ըստ որոշ վարկածների, ժամանակակից խառնամարտը սերում է Հին Հունաստանի օլիմպիական խաղերում անցկացվող պանկրաթեոն մարզաձևից։ Նմանատիպ մրցումներ անցկացվել են նաև 20-րդ դարի սկզբին՝ Եվրոպայում, Ճապոնիայում և խաղաղօվկիանոսյան երկրներում։ 1920-ականներից Բրազիլիայում զարգացող և ժողովրդայնություն վայելող վալե տուդո կոչվող սպորտաձևը բրազիլյան մի ընտանիքի կողմից 1993 թվականին մտցվում է ԱՄՆ, որից անմիջապես հետո հիմնադրվում է «UFC» (Ultimate Fighting Championship) մարտական կազմակերպությունը, ինչը մինչ օրս համարվում է աշխարհի գլխավոր մարտական առաջնությունը։

Բազմաթիվ փոփոխությունների ենթարկվելով, սպորտաձևը մեծ ժողովրդայնություն է վայելում նաև փեյ-փեր-վյու վարձույթում՝ մրցելով բռնցքամարտի և պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի հետ։

Չնայած նրան, որ նախկինում մրցաշարերն ունեցել են նվազագույն կանոններ, սպորտը դիտվել է որպես «արյունալի սպանդ»։ Հետագայում կազմակերպիչները ստեղծել են կանոններ, ապահովել մարզիկների անվտանգությունը և հավաքել նոր հանդիսատես։ Շնորհիվ այդ ջանքերի՝ ժամանակակից «մարտեր առանց կանոնների»-ն համարվում է ամենաարագ զարգացող սպորտի տեսակներից մեկը, որի մասին վկայում է Փեյ փեր վյու վաճառքը, զանգվածային լրատվության միջոցների լուսաբանությունը, այս սպորտով զբաղվող մարզիկների թվի աճը և սպորտաձևի հետ կապված ապրանքների վաճառքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թրեմբոու, Այվեն (2007 թ․ մարտի 1). "2006 թվականի դրությամբ ՓՓՎ-ներից ստացված «UFC»-ի եկամուտը կազմել է 200 միլիոն ԱՄՆ դոլար". «MMA Weekly». Արխիվացված է the original 2007 թ․ մայիսի 22-ին. Retrieved 2007 թ․ հունիսի 18.
2. ↑  "UFC History - Complete Martial Arts.com". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունվարի 29-ին. Retrieved 05-09-2010.
3. ↑  "Դանա Ուայթը կանանց ММА-ի մասին". AllBoxing.ru. 2010 թ․ հունիսի 30. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունվարի 26. Retrieved 2010 թ․ սեպտեմբերի 2.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յու Էֆ Սի պաշտոնական կայք (անգլ.)
* HyeFighters.com Հայ մարտիկների ինտերնետ-բազա Archived 2011-12-19 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Հայաստանի «Արմֆայթինգ» ֆեդերացիայի պաշտոնական կայք Archived 2011-09-30 at the Wayback Machine. (հայ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7619848-0 · LNB: 000336703 · NDL: 01149129 · NKC: ph966702 |

 |
**Զոլոտարյովի տուն** (ռուս.՝ Дом Золотарёва),XIX դարի երկրորդ կեսի ճարտարապետության հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Իտալական նրբանցք, 20 հասցեում։

Պատմություն
-----------

XIX դարի երկրորդ կեսին Տագանրոգի Իտալական նրբանցք, 20 հասցեում կառուցվել է մեկհարկանի առանձնատուն էկլեկտիզմի ոճով, որը մի քանի տասնամյակների ընթացքում փոխել է մի շարք սեփականատերերի։ 1860-ական թվականների վերջում տունը պատկանել է հույն Դմիտրի Պապանագիոտիի ժառանգներին։ 1873-1880 թվականներին այն եղել է Տագանրոգի բնակիչ Խաջիևի սեփականությունը։ 1880-ական թվականների վերջում տունը գնել է Ելենա Չանգլի-Չայկինան, իսկ նրա հարազատները տան սեփականատեր են եղել մինչև 1890-ական թվականները։ Հետագա սեփականատերերի մասին տվյալները տարբեր են։ Որոշ աղբյուրներ վկայում են, որ 1890-ական թվականների կեսերից հետո տունը գնել են I գիլդիայի վաճառական Ֆեոդոր Պավլովիչ Սիֆնեոյի ժառանգները։ Այլ տվյալներով` տանը 1890-1898 թվականներին ապրել է Ն. Գ. Դիվարիսը։

XX դարի սկզբին վերոնշյալ տան սեփականատեր է դարձել Ալեքսանդր Սերգեևիչ Զոլոտարյովը, որի ազգանունով էլ առանձնատունը սկսեցին կոչել Տագանրոգում։ Այս սեփականատիրոջ մասին շատ բան հայտնի չէ. նա ծնվել է 1869 թվականին, եղել է իրավաբան և հասարակական գործիչ, աշխատել է «Տագանրոգսկի վեստնիկ» թերթում։ Քաղաքի հասարակական կյանքում նա հիշվել է որպես Անտոն Պավլովիչ Չեխովի անվան թանգարանը և գրադարանը կառուցելու հակառակորդ։

1911 թվականին շենքում աշխատել է նորաձևության ամսագրերի և մանեքենների գրասենյակը, այստեղ կարվել է հագուստ, պատրաստվել են ձևվածքներ։ Կազմակերպվել են կարուձևի դասընթացներ։

1912 թվականին շինության մի մասը վարձակալությամբ հանձնվել է կոլեգիական ասեսոր Ալեքսեյ Նիկոլևիչ Բեկլեմիշևին։ 1915 թվականին տունը գնահատվել է 12 հազար ռուբլի։ 1920-ական թվականներին տունը պետականացվել է։

1992 թվականից շինությունը պաշտպանվում է օրենքով և համարվում է ճարտարապետության հուշարձան։

Նկարագրություն
--------------

Քարե տան ճակատը զարդարված է այն ժամանակների եվրոպական ճարտարապետության ոճի ծեփվածներով։ Մուտքի դռների վերևում գտնվում են մետաղական հովարներ։ Տունը կառուցվել է էկլեկտիզմի ոճով, համատեղում է բարոկկոյի, կլասիցիզմի, մավրիտանական և ռոմանական ճարտարապետության տարրեր։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Жилой дом. Комплекс застройки улицы". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4 5  Энциклопедия Таганрога
3. 1 2 3  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
4. ↑  "Дом 20". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Ընկեր Սուխովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник товарищу Сухову), գտնվում է Սամարայում՝ Վոլգայի ափին՝ Նեկրասովսկու և Լենինգրադի զառիվայրերի միջև։

Պատմություն
-----------

«Անապատի սպիտակ արևը» ֆիլմի գլխավոր հերոս կարմիրբանակային Ֆյոդր Իվանովիչ Սուխովի հուշարձանի տեղադրման վայրը Սամարայում պատահական չէր ընտրվել, հենց այդ քաղաքում էր բնակվել ընկեր Սուխովը։ Ֆիլմում նա արտասանում է հետևյալ արտահայտությունը, ահա կհասնեմ Վոլգային, իսկ այնտեղից միչև Սամարա հեշտ է հասնել։ 

Հուշարձանի տեղադրման նախաձեռնությամբ առաջին անգամ 2006 թվականին հանդես եկավ տեղական քաղաքային դումայի պատգամավոր Միխայիլ Մատվեևը։ Սամարայի Նեկրասովի փողոցում, որից ոչ հեռու տեղադրված է հուշարձանը, ծնվել և ապրել է ֆիլմի սցենարի հեղինակներից մեկը՝ Վալենտին Իվանովիչ Եժովը։

Քանդակագործ Կոնստանտին Չեռնյավսկու կողմից ստեղծված հուշարձանը, գրեթե դիմանկարային նմանություն ունի դերասան Անատոլի Կուզնեցովին, որը փայլուն է խաղացել ընկեր Սուխովի դերը։ Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից, գրեթե բնականին մոտ չափերով, ձուլվել է Սմոլենսկում և կշռում է 315 կգ, այն տեղադրված է առանց պատվանդանի, անմիջապես գետնին։ Հուշարձանը պատրաստվել է «Ընտանիքի շրջանում» համազգային ծրագրի ֆինանսավորմամբ, քաղաքի զբոսաշրջային գրավչությունը բարձրացնելու նպատակով և նվիրաբերվել Սամարա քաղաքին։

Հուշարձանի բացումը կայացել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 7-ին մեծ թվով մարդկանց մասնակցությամբ։ Առողջական խնդիրների պատճառով Անատոլի Կուզնեցովը չկարողացավ ներկա գտնվել հուշարձանի բացմանը, բայց խոստացավ առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այցելել Սամարա, իսկ Սուխով Վալենտին Եժովի կերպարը ստեղծողը մահացել էր 2004 թվականին։

Ենթադրվում է, որ ընկեր Սուխովի կողքին կհայտնվեն մաքսատան աշխատակիցներ Վերեշչագինի և Կատերինա Մատվեևնայի հուշարձանները։ Կոնստանտի Չեռնյավսկին պլանավորում է ստեղծել պատկերաքանդակների կոմպոզիցիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "В Самаре должен появится памятник красноармейцу Сухову!". www.m-matveev.ru. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մայիսի 9-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Валентина Парамонова (2012 թ․ դեկտեմբերի 9). "Памятник товарищу Сухову открыт в Самаре" (in ռուսերեն). Великая эпоха. Retrieved 2014 թ․ մարտի 2.
* Александра Будаева (2012 թ․ դեկտեմբերի 7). "В Самаре открыли памятник Федору Сухову" (in ռուսերեն). Комсомольская правда. Самара. Retrieved 2014 թ․ մարտի 2.
* Андрей Гаврилов (2012 թ․ դեկտեմբերի 3). "На набережной появится памятник товарищу Сухову" (in ռուսերեն). Samara24.ru. Retrieved 2014 թ․ մարտի 2.(չաշխատող հղում)
* Наталья Фомина (2012 թ․ դեկտեմբերի 7). "Сегодня в Самаре открыли памятник товарищу Сухову" (in ռուսերեն). Новая газета. Արխիվացված է the original 2014 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 2.
* "В Самаре появится памятник Сухову" (in ռուսերեն). Блог самарских краеведов. 2012 թ․ հունվարի 29. Retrieved 2014 թ․ մարտի 2.
**Պալոմա Էռերա** (դեկտեմբերի 21, 1975(1975-12-21), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), բալետի արգենտինացի պարուհի։ Համարվել է Ամերիկյան բալետի թատրոնի լավագույն արտիստ 1995 թվականից, կարիերան ավարտել է 2015 թվականին։

Կենսագրություն
--------------

### Երիտասարդություն և կրթություն

Պալոմա Էռերա պարել է սովորում Կոլոնե թատրոնի բալետայի դպրոցում պարուսույց Օլգա Ֆեռիի հետ։ Նա 9 տարեկանից մասնակցում է մրցույթներին։ Նա նաև սովորել է Մինսկի բալետային դպրոցում, որը ժամանակին եղել է Բելառուսի ՍՍՌ-ի մայրաքաղաքը։ Արգենտինացի պարուհի առաջին անգամ ելույթ է ունենում Բուենոս Այրեսի Կոլոն թատրոնում Դոն Կիխոտ ներկայացման ժամանակ։ 15 տարեկանում նա ամերիկյան բալետի դպրոցի կողմից հրավիրվել է Նյու Յորք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "New Facets on a Gem". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 21.
2. ↑  The Oxford Dictionary of Dance - Debra Craine, Judith Mackrell - Google Книги

Արտաքին հղումներ
----------------

* http://www.palomaherrera.com/

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n97850496 · SUDOC: 255430558 · VIAF: 7376149296169780670001 · WorldCat VIAF: 7376149296169780670001 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պալնիկ Յոլ (այլ կիրառումներ)

**Պալնիկ Յոլ** (ռուս.՝ Пальник-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մեծ Մուտնայա գետի ձախ ափին՝ 58 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 18 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000074499
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007449
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Պալնիկ Յոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 30.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Զավեն Խաչիկյան** (հուլիսի 27, 1955(1955-07-27), Մեղրի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆոտոլրագրող, լուսանկարիչ, վավերագրող։

Կենսագրություն
--------------

Զավեն Խաչիկյանը ծնվել է 1955 թվականի հուլիսի 27-ին, Հայաստանի Մեղրի քաղաքում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Երևանում՝ 1972, որից հետո ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետն ու այն ավարտել 1977 թվականին։ 1979-1981 թվականներին սովորել է ասպիրանտուրայում։ 1978-1982 թվականներին եղել է Հայաստանի ԳԱ ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատող։ 1982 թվականին փոխել է մասնագիտությունը և զբաղվել կինո-ֆոտո վավերագրությամբ, համագործակցել է տեղական երիտասարդական թերթերի հետ։ 1983 թվականին աշխատել է «Ավանգարդ» և այլ թերթերի խմբագրություններում, ինչպես նաև «Արմենպրես» գործակալությունում։

Զավեն Խաչիկյանը լուսաբանել է 1988 թվականին սկիզբ առած Արցախյան շարժումը, անդրադարձել է շարժմանը նախորդած ու հաջորդող իրադարձությունների մասին, որպես լրագրող մի քանի անգամ եղել պատերազմի դաշտում։ Արցախյան շարժման և պատերազմի մասին լուսանկարներ և ռեպորտաժներ է հրապարակել հայկական, ռուսական, ամերիկյան, ֆրանսիական և բրիտանական թերթերում ու ամսագրերում։ Հանդիսանում է «Բնանկար կամ վերնագրված տարածք», «Շարժո՞ւմ, հեղափոխությո՞ւն, ո՛չ, նոր Ժամանակաշրջան», «Պատերազմ դադար», «Մենք» նախագծերի հեղինակը։ 2010 թվականին հրապարակել է «543210 կամ գալիս ենք մանկությունից», 2014, 2015 և 2016 թվականներին հրապարակել է «Կաշառակերության և ընտրակաշառքների դեմ պայքարի բոլոր միջոցները Հայաստանում», իսկ 2016 թվականին՝ «Սև, սպիտակ, եռագույն» գրքերը։

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* Հայաստանի կոմերիտական երիտասարդական միության մրցանակ (1988 թվական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Շարժում 1988/25. Զավեն Խաչիկյան՝ Շարժումը լուսանկարչի աչքերում". *mediamax.am* (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 27.
2. ↑   *Զավեն Խաչիկյան*, վերցված է 2021-07-27
3. ↑  "Հանդիպում. լուսանկարիչ Զավեն Խաչիկյան". *blog.168.am*. 27․07․2021.
4. ↑  "Զավեն Խաչիկյան". *ՇՈՂԱԿԱԹ ՀԵՌՈՒՍՏԱԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ*. 2015 թ․ դեկտեմբերի 17. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 27.
5. ↑  "ԽԱՉԻԿՅԱՆ, ԶԱՎԵՆ | Հայ լուսանկարչական արվեստների հետազոտական շտեմարան". *www.lusarvest.org*. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 27.
6. ↑  "AV Production - Զավեն Խաչիկյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ օգոստոսի 28-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "ԽԱՉԻԿՅԱՆ Զավեն". *YPC*. 2014 թ․ մայիսի 19. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բոլորս պատերազմի սկզբից առայսօր փնտրում ենք ապրելու իմաստը
* «Ազատությունը քո արածից պոկվել, առաջ գնալն է». Զավեն Խաչիկյան
* Մի ֆոտոյի պատմություն. Զավեն Խաչիկյան
* Պարզ ու մաքուր լուսանկար. Զավեն Խաչիկյան։ Մի անգամ Enoteca-յում
**Զավեն Կույումջյան** (մայիսի 15, 1970(1970-05-15), Բեյրութ, Լիբանան), հայազգի գրող, հեռուստագրող, մեկնաբան, պրոդյուսեր, մեդիակոնսուլտանտ, վարում է արաբական աշխարհում ամենահայտնի թոք-շոուներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1970 թվականին, Բեյրութում։ Պապիկը գաղթի ժամանակ Կիպրոս է եկել Ադանայից` այնուհետև տեղափոխվել Լիբանան։ Հայրը մամուլի լրագրող է։ Զավեն Կույումջյանը ավարտել է Լիբանանի Հայ ավետարանական քոլեջը։ 21 տարեկանում արդեն պրոֆեսիոնալ լրագրող էր։ 1992 թվականին աշխատանքի է անցնում «Տելելիբան» լրատվական հեռուստաընկերությունում`որպես լրագրող։ Հետագայում սկսեց վարել լուրերի գիշերային թողարկումը և միաժամանակ լուսաբանում էր երկրի նախագահի պաշտոնական հանդիպումները։ Այդ ընթացքում մասնագիտացավ և սկսեց վարել այնպիսի գաղտնի թեմաներով հաղորդումներ` ինչպիսիք են օտարերկրյա գաղտնի ծառայությունների կողմից մարդկանց առևանգումը, բարձրաստիճան պաշտոնյաների դրամաշորթությունը։ Նկատելով նրա ներուժը սկսեցին նրան առաջ տանել`նա դարձավ սեփական թոք-շոուի հաղորդավար։ 1996 թվականին նրա հեղինակային հաղորդումը լիբանանյան հեռուստաեթերում վարկանիշային ցուցանիշների ռեկորդ էր սահմանել։ Հետագայում Զավենը տեղափոխվում է Future հեռուստաընկերություն։ 2005 թվականին Newsweek ամսագիրը Զավեն Կույումջյանին ընդգրկել է 50 ամենաազդեցիկ մարդկանց ցուցակում։ Նույն թվականին Zahrat Al Khaleej ամսագիրը նրան արաբական աշխարհում լավագույն լրագրող ճանաչեց։ 2013 թվականին Զավեն Կույումջյանը ճանաչվեց երեք ամենաազդեցիկ բլոգերներից մեկը։ Զավեն Կույումջյանը նաև վավերագրական գրքերի հեղինակ է։ Դրանցից որոշները թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Նա հայաբնակ Բուրջհամուդ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2006 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1128410648 · ISNI: 0000000054614498 · LCCN: nr2004029572 · VIAF: 19630888 · WorldCat VIAF: 19630888 |

 |
|  |
| --- |
| **Էդլա արգելոց**

***Երկիր*** – {{{2}}}Էստոնիա
***Կազմավորվել է*** – 1985 թ.
***Տարածքը*** – 10 110 հա
 *58°52′12″ հս․ լ. 26°12′17″ ավ. ե.HGЯOL* |

Endla raba 2023
**Էնդլա** (էստ․՝ Endla looduskaitseala), պետական արգելոց Էստոնիայում, Յարվամաա (Կոեռու), Յիգևամաա (Յիգևա, Պայուսի), Լյաենե-Վիրումաա (Ռակե) նահանգների տարածքում՝ Պանդիվեռե բարձրավայրում։ Զբաղեցնում է 10 110 հա տարածք։

Ձևավորվել է 1980 թ.-ին 8 162 հա տարածքով որպես բնության պահպանվող տարածք։ Այնուհետև 1985 ստացել է արգելոցի կարգավիճակ։ 1997 թ.-ին արգելոցը ընդգրկվել է այսպես կոչված Ռամսարի ցուցակում (Ռամսարի համաժողով), որի համաձայն պահպանվող տարածքի ջրա-ճահճային տարածքներն ստացել են միջազգային կարգավիճակ, իսկ 2004 թ.-ից՝ «Նատուրա-2000»-ի ցուցակում։

Էդլա արգելոցի տարածքի մեծ մասը պատված է անտառներով, առկա են մեծ թվով ճահճուտներ, լճեր և յուրահատուկ աղբյուրներ։ Առկա են նաև տորֆի հսկայական պաշարներ, որոնց հաստությունը կարող է հասնել մինչև 8 մ։ Այստեղ բնակվում են ավելի քան 450 բուսատեսակներ։

Արգելոցն ունի հարուստ և բազմազան ֆաունա։ Այստեղ բնակվում են ավելի քան 180 թռչնատեսակ, 42 տեսակ կաթնասուն, միջատների ու սողունների հարյուրավոր տեսակներ։ Ջրային տարածքներում բնակվում են բազմաթիվ ձկնատեսակներ, որոնց որսը որոշակի սահմանափակումներով թույլատրելի է։

Պատկերներ
---------

* Ստորջրյա աղբյուրՍտորջրյա աղբյուր
* Սոպա աղբյուր Սոպա աղբյուր
* Արշավային արահետ Մյանիկյաարվեի ճահիճների վրայովԱրշավային արահետ Մյանիկյաարվեի ճահիճների վրայով
* 18-րդ դարի պալատական ձիանոցի ավերակներ18-րդ դարի պալատական ձիանոցի ավերակներ
* Ճահճային էկոտարածքՃահճային էկոտարածք
* Մյանիկյաարվեի ճահիճներըՄյանիկյաարվեի ճահիճները
* Վերգետնյա աղբյուրՎերգետնյա աղբյուր
* Ստորջրյա աղբյուրՍտորջրյա աղբյուր
* Էնդլա լիճԷնդլա լիճ
* Արգելոցը մառախուղի մեջԱրգելոցը մառախուղի մեջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էստոնիայի ջրային աղբյուրները: (էստոներեն)
2. ↑  Էնդլա արգելոց
3. ↑  "Սիրողական ձկնորսությունը Էնդլա և Սինիյառվ լճերում։" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ հուլիսի 22-ին. Retrieved 2014 թ․ նոյեմբերի 26.
**Պարենամթերքի բանկ** (англ. food bank)՝ բարեգործական ընկերություն է, որը զբաղվում է արտադրողի և մատակարարողի կողմից սննդամթերքի հավաքմամբ և փոխանցմամբ կարիքավորներին։

Պարենամթերքի բանկը անվճար ընդունում է պարենամթերային ապրանքներ, այդ թվում, որոնց գործողության ժամկետը մոտ է լրանալուն, փաթեթավորում են կամավորների օգնությամբ և հասցնում են չքավոր մարդկանց։ Ընդ որում գործում է ապրանքի որակի վերահսկման խիստ համակարգ։

Պարենամթերքի բանկը ԱՄՆ–ում (անվճար խանութ)
Պարենամթերքի բանկը անմիջականորեն չի զբաղվում ապրանքի բաշխմամբ։ Դա անում է համագործակցող կազմակերպության ցանցը, որում մտնում են տեղական բարեգործական կազմակերպությունները և սոցիալական հիմնարկը, որոնք կարգավորված ուղիղ կապ ունեն կարիքավորների հետ (անվճար խանութ)։ Լոգիստիկայի ծախսերը ծածկելու և հաջորդ կիտված ապրանքի տեսկավորման համար անցկացվում են անհատներից և կազմակերպությունից կանխիկ գումարային նվիրատվության հավաքման ակցիաներ։

Պարենաքմթերքի բանկի ստեղծման պատմությունը
-----------------------------------------

Պարենաքմթերքի առաջին բանկը ստեղծվել է 1967 թվականին Ֆինիքսում՝ ԱՄՆ–ում։ Նրա ստեղխողն է եղել Ջոն վան Հենգելը։ Պարենամթերքի բանկերը արագ տարածվել են ամբողջ աշխարհում։

Առաջին եվրոպական պարենամթերքի բանկը ստեղծվել է 1983 թվականին Ֆրանսիայում։ Հիմա պարենամթերքի բանկերը գործում են Եվրոպայի 17 երկրներում։ Գործում է պարենամթերքի բանկերի գլոբալ ցանց, որի մեջ մտնում են 34 երկրներ։

Առաջին ռուսական պարենամթերքի բանկը՝ «Ռուս» պարենամթերքի ֆոնդը ստեղծվել է 2012 թվականին, իսկ 2013 թվականին դարձել է պարենամթերքի բանկերի գլոբալ ցանցի անդամ։

Տես նաև
-------

* Անվճար ճաշարան
* Կամավորություն
* Ֆուդշերինգ
* Համատեղ սպառում
* Պատասխանատու կերպով սպառում

Գրականություն
-------------

* Loopstra, Rachel (2015), «Austerity, sanctions, and the rise of food banks in the UK», *BMJ* **350**: 2, doi:10.1136/bmj.h1775, արխիվացված  օրիգինալից June 26, 2015-ին, վերցված է 25 June 2015  Արխիվացված է Հունիս 26, 2015 Wayback Machine-ի միջոցով:

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hannah Lambie-Mumford (2011). "The Trussell Trust Foodbank Network: Exploring the Growth of Foodbanks Across the UK" (PDF). Coventry University[en], The Trussell Trust[en]. Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ հունվարի 12-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 15. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
* "On the breadline: Foodbanks". University of Sheffield. 2012 թ․ փետրվարի 5. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 12-ին. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  History of St. Mary’s Food Bank Alliance Archived 2010-02-04 at the Wayback Machine.
2. ↑  «Father of Food Banking» Passes Away Archived 2010-12-20 at the Wayback Machine.
3. ↑  Global FoodBanking Network Archived 2010-12-02 at the Wayback Machine.
«Մարսի դեմքը»՝ պարեյդոլիայի ամենավառ օրինակներից մեկը
**Պարեյդոլիա (պարեյդոլիական պատրանք)** (հուն. *para*՝ կողքին, մոտակայքում, ինչ-որ մի բանից հրաժարում, *eidolon*՝ պատկեր), տեսողական պատրանքի տեսակ («հավելման սենսորային պատրանքներ»)։ Հիմնական էությունը կայանում է պատրանքային կերպարների մեջ, որոնց հիմքում ընկած են իրական օբյեկտների տարրեր։ Այդ իսկ պատճառով, անորոշ և անըմբռնելի տեսողական կերպարը ընկալվում է որպես որոշակի և ըմբռնելի կերպար։ Սրա վառ օրինակ են հանդիսանում ամպերում մարդկանց կամ կենդանիների կերպարները, Մարս մոլորակի վրա առկա դեմքը։

«Լուսնային ճագարը» հրում է «արկղը»
Պարեյդոլիան հաճախ առաջանում է փսիխոզի սուր աստիճանի պարագայում։ Եթե պարեյդոլիան կորցնում է օբյեկտիվ բնույթը, հաճախորդի համար իրականությունը ուղեկցվում է արհեստականությամբ, պատրանքային բնույթով, որն էլ գիտական գրականության մեջ շատ հաճախ անվանվում է պսեվդոպարեյդոլիա։

Արվեստում
---------

Մարդու` ծանոթ կերպարներն արտացոլելու ձգտումը մեծապես տարածված է կիրառական արվեստում։ Բավականին հայտնի են Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի կտավները («Տարվա եղանակներ», «Չորս տարրեր», «Խոհարար», «Իրավաբան»), որտեղ մարդկանց կերպարները հավաքված են առօրյա կենցաղային տարբեր պարագաներից, կենդանիներց և բույսերից։

«Տարվա եղանակներ» և «Չորս տարրեր»

Ֆենոմեններ, որոնք հաճախ բացատրվում են պարեյդոլիայի երևույթով
------------------------------------------------------------

* Ուրվական
* Ստվեր մարդիկ
* Էլեկտրոնային ձայնի ֆենոմեն

Տես նաև
-------

* Ապոֆենիա
* Ալկոհոլային փսիխոզներ
* Տեսողական պատրանքներ

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Парейдолические иллюзии" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 15-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 63808242 |

 |
**«Պարահանդեսային երեկո»** (ֆր.՝ Une soirée au carnaval), ֆրանսիացի ինքնուս նկարիչ, պարզունակ արվեստի`պրիմիտիվիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Անրի Ռուսոյի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1886 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 117.3 × 89.5 սմ։ «Պարահանդեսային երեկո» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանում (Ֆիլադելֆիա, ԱՄՆ)։

Պատմություն
-----------

«Պարահանդեսային երեկո» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է կարիերայի վաղ շրջանում՝ քառասուներկու տարեկան հասակում։ Անրի Ռուսոն մինչև քառասուն տարեկանն աշխատում էր որպես մաքսավոր, և սկսեց նկարել միայն թոշակի անցնելուց հետո։ Նախքան այս կտավը վրձնելը հեղինակն իր արտանկարները ցուցադրության է ներկայացրել Ելիսեյան դաշտերում, որոնք արել էր Լուվրում։ 1886 թվականին հեղինակն առաջին անգամ հանրությանը ներկայացնում է այս կտավը Անկախների սալոնում։ «Պարահանդեսային երեկոն» հանրության կողմից ծաղրի ենթարկվեց պլանի շինծու հորինվածքի և բնանկարի խիստ մանրամասն լինելու համար։ Սակայն, երբ նկարը տեսնելու համար այդտեղ հրավիրեցին Կամիլ Պիսսարոյին, արձագանքը կտրուկ փոխվեց։ Վերջինս հիացավ այս կտավով, հատկապես դրա գունային հարստությամբ։ Դրա շնորհիվ Անրի Ռուսոն մեծ հայտնիություն ձեռք բերեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Artillerymen by Rousseau at the Guggenheim
3. ↑  "Welcome to HenriRousseau.org - "Le Douanier" : The Life and Works of Henri Rousseau". Henrirousseau.org. Retrieved 2012-08-07.
4. ↑  "«Պարահանդեսային երեկո» կտավի չափերը". Արխիվացված է the original 2018 թ․ փետրվարի 10-ին.
5. ↑  "Պարահանդեսային երեկո".

Գրականություն
-------------

* *La Vérité sur le Douanier Rousseau*, Plon, 1961.
* *La Vérité sur le Douanier Rousseau. Le Conseil municipal de Paris et les Artistes indépendants : 1880—1900*, La Bibliothèque des Arts, Lausanne-Paris, 1971.
* *Le Douanier Rousseau et Frumence Biche*, La Bibliothèque des Arts, Lausanne-Paris, 1973.
**Պլեյաս**, պաշտոնապես՝ **Խեներալ Վիլյամիլ Պլեյաս**, ափամերձ քաղաք, որը գտնվում է Էկվադորի Գուայաս նահանգում։ Այն Պլեյաս գավառի նստավայրն է և ստեղծվել է 1989 թվականին։ Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի այնտեղ բնակվում է 24,070 մարդ։ Քաղաքն իր պաշտոնական անունը ստացել է անկախության հերոս, գեներալ Խոսե դե Վիլամիլի պատվին։ Պլեյասը կարևոր տուրիստական կենտրոն է և գտնվում է Գուայակիլից մոտ 96 կմ հեռավորության վրա։

Տնտեսություն
------------

Պլեյասի տնտեսություն հիմնական բազան կազմում են մի շարք հյուրանոցներ և հանգստյան գոտիներ, որոնք գտնվում են այդ տարածքում։ Պլեյասի մոտ կան մի շարք լողափեր, որոնցից են «Պլեյա ջեներալ Վիլամիլը», «Պասեո աքուատիկո Վիլյամիլը», «Պլեյա ել Արենալը», «ՊոԷնգաբաոն»։ Բացի զբոսաշրջությունից, Պլեյասն ունի աճող ձկնորսական համայնք և հայտնի է իր ծովամթերքներով ու այդ ուտելիքներով հարուստ խոհանոցով։ 
Պլեյասը նաև հանդիսանում է Գոմեզ Ռենդոնի ռազմական ակադեմիայի տունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Fascicu The city takes its official name from the independence hero, lo de Playas". *Instituto Nacional De Estadistica Y Censos*. Արխիվացված է the original 2009 թ․ սեպտեմբերի 11-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n96014719 · VIAF: 140885257 · WorldCat VIAF: 140885257 |

 |
**Պոլվորոն** (իսպ.՝ polvorón, արաբ․՝ ghurayba‎‎), Անդալուսական շաքարային թխվածքաբլիթ՝ ծագումով Լեվանտից, հայտնի Իսպանիայում և Լատինական Ամերիկայում, ինչպես նաև իսպանական գաղութներում (օրինակ. Ֆիլիպիններում՝ Սուրբ Ծննդին)։ Պատրաստում են ալյուրից, շաքարավազից, կաթից և ընկույզից։ Հնում պոլվորոններ սովորաբար թխում էին սեպտեմբեր-հունվար ամիսներին, բայց հիմա, թխվածքաբլիթները կարելի է գնել ցանկացած ժամանակ։ Անդալուսիայում պոլվորոնների մանտեկադոյի պատրաստման համար կան շուրջ 70 ձեռնարկություններ, որոնք համարվում են սինդիկատի մաս։

Տեղական տարատեսակություններ
---------------------------

##### Մեքսիկա

Մեքսիկայում պոլվորոններն սովորաբար մատուցվում են հարսանիքներին և ուրիշ տոներին։ Թխվածքաբլիթները պատրաստվում են փոքր գնդերի ձևով՝ պեկան-ընկույզով։ ԱՄՆ-ում դրանք հայտնի են որպես մեքսիկական հարսանյաց թխվածքաբլիթներ։

##### Ֆիլիպիններ

Ֆիլիպիններում գոյություն ունեն պոլվորոնի ազգային բաղադրատոմսի մի քանի տեղական տարատեսակություններ։ Օրինակ. հնդկական ընկույզով պոլվորոն, պոլվորոն pinipig-ով (կանաչ փաթիլներ՝ ճզմված, չհասած բրնձից), ելակի պոլվորոն և պաղպաղակի համով պոլվորոն՝ «cookies-and-cream»։

##### Իսպանիա

Մանտեկադո (Mantecado), իսպանական շաքարային թխվածքաբլիթ՝ շատ նման պոլվորոնին։ Մանտեկադոյի անվանումը եկել է դրա բաղադրության մեջ մտնող manteca de cerdo iberico-ից (իբերական խոզի ճարպ)։ Հիմա կան տարատեսակություններ, որոնց բաղադրության մեջ ճարպի փոխարեն օգտագործվում է օրինակ՝ ձիթապտղի կարագը։

##### ԱՄՆ

Հարավային Տեխասում պոլվորոնները (երբեմն «Pan de Polvo» անվանմամբ) պատրաստվում են՝ ավելացնելով անիսոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Salloum, H. 2007. *Classic Vegetarian Cooking from the Middle East and North Africa.* Toronto: Interlink.
2. ↑  "Spanish mantecado: sweet treat beats economic downturn". Արխիվացված է the original 2009 թ․ օգոստոսի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 6.
**Թամար Իսահակի Տեր-Ստեփանովա** (**Թամար Տեր-Ստեփանյան**, 1874, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1934, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դաշնակահարուհի և մանկավարժ։ Թիֆլիսի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային դասարանի առաջին պրոֆեսոր (1917)։

Կենսագրություն
--------------

Երաժշտության մասնավոր դասեր է առել Մատկովսկուց։ Սովորել է Թիֆլիսի 3-րդ իգական գիմնազիայում և երաժշտական ուսումնարանում։ 1898 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան (Պավել Պաբստի դաշնամուրի դասարան), վերադարձել Թիֆլիս, դասավանդել երաժշտական ուսումնարանում։ 1909-1911 թվականներին կատարելագործվել է Բեռլինում՝ Շտեռնի կոնսերվատորիայում։ Թիֆլիսում, Բաքվում և Անդրկովկասի այլ քաղաքներում հանդես է եկել որպես մենակատար անսամբլներում։ Շարունակել է դասավանդել Թիֆլիսի երաժշտական ուսումնարանում, որը 1917 թվականին վերակազմավորվել է կոնսերվատորիայի (1918 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Աշակերտներից են Չերեպնինը, Ալեքսանդր Դոլուխանյանը և ուրիշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Թամար Տեր-Ստեպանովա". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* Александр Черепнин. Долгое странствие. М. 1999. С.62.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 686)։*  |
**Թամարա Քրիստափորի Դեյկարխանովա** (ռուս.՝ Тамара Дейкарханова, անգլ.՝ Tamara Daykarhanova, հունվարի 14, 1889(1889-01-14), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 2, 1980(1980-08-02), Էնգլվուդ, Բերգեն շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ռուսական և ամերիկյան թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, մանկավարժ, Կոլումբիայի համալսարանի պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1889 թվականին Մոսկվայում` ազգությամբ հայ բժշկի (Դեյկարխանյան հայ ազնվական գերդաստանում) և ֆրանսուհու ընտանիքում։ 1907-1911 թվականներին նա եղել է Մոսկվայի Գեղարվեստական թատրոնի (МХТ) դերասանուհի և նշված թատրոնի առաջատար դերասան Վասիլի Կաչալովի ընտանիքի բարեկամն էր։ 1923 թվականին Թամարան ամուսնու՝ Յուրիկի հետ հաստատվել է Նյու Յորքում։ Իր վերջին կինոդերը Թամարա Դեյկարխանովան խաղացել է 1897 թվականին։

Գործունեություն
---------------

Թամարա Դեյկարխանովան եղել է Նիկիտա Բալիևի «Չղջիկ» թատրոնի առաջատար դերասանուհին։ Պարելու և երգելու ձիրքերով օժտված Թամարան մասնակցել է Պուշկինի «Իշխան Նուլին» և «Բախչիսարայի շատրվանը», Միխայիլ Կուզմինի «Կանայք», «Նախնիների հայացքի ներքո» և այլ ներկայացումների։ Ամերիկյան թատերագետ Արթուր Փոլաքը, գրելով Դեյկարխանովայի մասին, ընդգծել է նրա խաղաոճի պարզությունն ու նրբագեղությունը։ Իսկ ամերիկացի թատերագետ Օլիվեր Սեյլորը գրել է, որ «Չղջիկը» կույր կլիներ առանց Դեյկարխանովայի։ 1935 թվականին Թամարան բացել է բեմարվեստի սեփական դպրոցը։ Նրա մոտ սովորել է նաև թատերագիր Հորթոն Ֆութը։

Դասախոսական աշխատանքին զուգահեռ Թամարա Դեյկարխանովան հանդես է եկել Բրոդվեյում։ Ամերիկյան թատրոնի պատմության մեջ առավել հիշարժան են Դեյկարխանովայի մասնակցությամբ ներկայացված Գեորգե Տաբորիի «Կայսեր հանդերձանքը» և Լեսլի Սթիվենսի «Ցլամարտ» թատերախաղերը։ Արդեն տարեց Թամարա Դեյկարխանովան հրավիրվել է նկարահանվելու նաև կինոյում և հեռատեսիլում։ 1961-ին նա մարմնավորել է Ջոնիի հայ տատին՝ Ուիլյամ Սարոյանի «Իմ սիրտը լեռներում է» պիեսի հեռուստաբեմադրության մեջ։

Դերեր
-----

* «Բախչիսարայի շատրվանը» (Զարեմա)
* «Կանայք»
* «Ասպետը, որ խաղի մեջ կնոջը տանուլ էր տվել սատանային»
* «Նախնիների հայացքի ներքո»
* «Իշխան Նուլին»
* «Բեռնարդա Ալբայի տունը»
* «Երեք քույր»
* «Անաստասիա»

Ֆիլմագրություն
--------------

* «Մերկացված քաղաքը», 1959
* «Իմ սիրտը լեռներում է», 1961
* «Անդի», 1964
* «Թագավորի երազանքը», 1969

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
2. ↑  "AV Production - Թամարա Դեյկարխանովա". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 16-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Արծվի Բախչինյան «Հայերը Համաշխարհային Կինոյում», Երևան - 2004

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000113473286 · LCCN: no2011005289 · VIAF: 165747339 · WorldCat VIAF: 165747339 |

 |
**Կոնցերտ թավջութակի համար № 1**, հայ կոմպոզիտոր Տիգրան Մանսուրյանի կոնցերտը թավջութակի համար, որը գրել է 1976 թվականին։ Կոնցերտը նվիրված է ռուս կոմպոզիտոր Դմիտրի Շոստակովիչի հիշատակին։

Կառուցվածք
----------

Թիվ մեկ կոնցերտն իրենից ներկայացնում է միջանցիկ զարգացմամբ մեկ մասանի ստեղծագործություն։ Կոնցերտն օժտված է քնարական-հայեցողական և, միևնույն ժամանակ, հոգեբանական բովանդակությամբ ու խորը դրամատիզմով, որտեղ Մանսուրյանը հրաժարվել է կանոնակարգված կոմպոզիցիոն ձևերից։ Կոմպոզիտորը միաձուլելով հնագույն կոնցերտի և դասական սոնատային allegro-ի ձևերը՝ ստեղծել է անհատականացված կոմպոզիցիոն ձև, որը պայմանավորված է ստեղծագործության զարգացման առանձնահատկություններով և թեմատիկայով։ Կոնցերտի բաժինների սահմանները նկատվում են թեմայի ի հայտ գալով։

Կոնցերտն օժտված է հնագույն կոնցերտի ժանրին բնորոշ գծերով։ Ստեղծագործությունը լսելիս տպավորություն է ստեղծվում, որ այն մոտ հնագույն կոնցերտի, մասնավորապես Յոհան Սեբաստիան Բախի կոնցերտների ձևին։

Նվագախումբ
----------

Կոնցերտում նվագախումբը ներկայացված է լարային գործիքներով, հարվածայինների խմբով, փողային եռակի կազմով, ինչպես նաև զանգակներով, մարիմբաֆոնով, վիբրաֆոնով, դաշնամուրով և տավիղով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Տիգրան Մանսուրյանի գործիքային կոնցերտների ժանրային եւ ոճական առանձնահատկություն- ները". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Tigran Mansurian, The Living Composers Project".
3. ↑  "Tigran Mansurian - Biography -" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2019 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tigran Mansurian, Concerto No. 1 for Violoncello and Orchestra (1976)
**Թարխանա**, (թուրքերեն՝ kishk, արաբ․՝ tarkhana‎‎, հունարեն՝ τραχανάς), ավանդական չորացված խառնուրդ, որն օգտագործվում է մի շարք խոհանոցներում տարատեսակ ուտեստների պատրաստման մեջ։

Հայկական թարխանան պատրաստվում է մածունով, ձվով, ցորենի ալյուրից և օսլայից։ Խմորից փոքրիկ կտորներ են պատրաստում և չորացնում, որից հետո պահում են ապակե տարաներում և օգտագործում չոր վիճակում հիմնականում ապուրների մեջ։

Թուրքական թարխանան պատրաստվում է ալյուրից, լոլիկից, մածունից, կարմիր պղպեղից, սոխից, խմորիչից և աղից։

Անվան ծագում
------------

Թարխանա անվան ստույգ ծագումը հայտնի չէ։ Հույներն այն անվանում են թրխանա։ Ապուրի մասին մի քանի լեգենդ կա, որից մեկի համաձայն՝ այն ծագել է երկու՝ «դար» և «խանե» բառերի միաձուլումից (բառացի թարգմանությամբ՝ «նեղ տարածություն», փոխաբերական իմաստով՝ «սահմանափակ հնարավորություններ»)։ Ըստ լեգենդի՝ մի օր արշավի ժամանակ սուլթանին հրավիրեցին մի գյուղացու տուն։ Քանի որ տանը ուտելու ոչինչ չկար, տան տիրուհին արագ ապուր պատրաստեց։ Ամաչելով սուլթանից՝ կինը ներողություն խնդրեց նրանից սեղմ պայմաններում պատրաստված ապուրի համար։ Արդյունքում «դար խանե» արտահայտությունը վերածվեց «թարխանայի»։

Պատրաստում
----------

Թարխանա պատրաստելու համար բոլոր բաղադրիչները խառնում են՝ դարձնելով միատարր խառնուրդ։ Այնուհետև մաղում են ու խմորում 10 օր սառը, չոր վայրում։ Թուրքական խոհանոցում ընդունված է այն պատրաստել մեծ քանակությամբ և օգտագործել ձմռանը։

Կիրառում
--------

Թուրքական թարխանան օգտագործում են ապուրների պատրաստման ժամանակ, որն ապուրին յուրահատուկ համուհոտ է տալիս։ Թուրքական խոհանոցի գլուխգործոցն է համարվում «tarhana corbasi», որը պատրաստում են տոմատի մածուկով, սխտորով և բուսական յուղով։

Օգտակար է աղեստամոքսային ուղու հիվանդությունների դեպքում, քանի որ ստամոքսի պատերի վրա թողնում է տտպող ազդեցություն։ Չի պարունակում ճարպեր և ցածր կալորիականություն ունի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թարխանայի մասին dic.academic.ru կայքում
2. 1 2 3  Թարխանա
3. ↑  «Թարխանա»․ թուրքական հայացք
4. ↑  "Թարխանա ապուր". Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 2-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինչպե՞ս պատրաստել թարխանա
* Թուրքական խառնուրդ թարխանան Archived 2014-06-17 at the Wayback Machine.
* Թարխանա
**Էնն-Մարի Կատարինե Թոմասսեն** (նորվ.՝ Ann-Mari Katharine Thomassen, ապրիլի 18, 1964(1964-04-18), Համարեյ, Նուռլան, Նորվեգիա), ֆիննա-ուգրական սամի ժողովրդի ներկայացուցիչ, քաղաքական գործիչ և ուսուցչուհի։ Լինելով նորվեգական սամիական ասոցիացիայի և սամիական խորհրդարանական խորհրդի անդամ՝ 2001 - 2005, 2005 - 2009, 2013 - 2017 թվականներին եղել է Նորվեգիայում սամիական խորհրդարանի անդամ։ Թոմասսենն Օսլոյի սամիական մանկապարտեզներում սամիացի դաստիարակների ներգրավման ակտիվ կողմնակից է եղել։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Նորվեգիայի Սալտեն շրջանի Համարեյ համայնքում 1964 թվականի ապրիլի 18-ին, սակայն հասակ է առել Թրոմս ֆյուլքեյի Սքոնլան կոմունայի տարբեր վայրերում։ 2009 թվականի դրությամբ բնակվում է Սանդմարկում և Ռենսայում։

Թրոնդենեսում տարրական դպրոց հաճախելուց հետո 1980–1985 թվականներին Հարսթադում և Նարվիքում ուսանել է ավագ դպրոցում։ Ուսումնառությունն ավարտել է Թրոմսյոյի համալսարանում դասավանդելով (1995), մասնագիտացել սամիերենում (1996)։ 1995 թվականից ի վեր դասավանդում է Սքոլանում և Թջելսունդում։ 1989 թվականին անդամագրվել է սամիական Inna ja Biras ասոցիացիային ու 1992 - 1994 թվականներին եղել դրա ղեկավարը։ Նա նաև աշխատում է մի շարք այլ խորհուրդներում և կոմիտեներում, այդ թվում՝ Սանդստանդի դպրոցական երգչախումբը, Սանթորի մարզական միությունը և Bygdeutviklingsselskap շինարարության զարգացման ընկերությունը։

Ապրում է զուգընկերոջ՝ Ստեն Ջեյքոբ Օլսենի հետ։ Ունի չորս երեխա՝ Թոմը (1986), Հենրիկը (1994), Մայան (1998) և Սինան (1999)։ Սահուն տիրապետում է սամիերենին ու նորվեգերենին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ann-Mari Thomassen" (in Norwegian). Sametinget. Արխիվացված է the original 2019 թ․ օգոստոսի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. 1 2 3  "Ann-Mari Thomassen" (in Norwegian). NRK. 2009 թ․ հունիսի 17. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 4.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  "Sametingsråd: Oslo kommune går med på samisk språkkrav i barnehage" (in Norwegian). NRK. 2016 թ․ փետրվարի 4. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 3.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. 1 2  "En fot i begge leire" (in Norwegian). Norske Samers Riksforbund. 2009 թ․ օգոստոսի 26. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 4.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Էնն-Մարի Թոմասսեն** կատեգորիայում։ |
**Զվիադ Բուրձենիձե** (բելառուս․՝ З'вiяд Бурдзанiдзе, մարտի 14, 1969(1969-03-14), ԽՍՀՄ և Վրաստան), վրացի ֆուտբոլիստ։ Հանդես է գալիս հարձակվողի դիրքում։ Հայտնի է որպես բելառուսական «Լիդա» ակումբի ֆուտբոլիստ։ Զվիադը հեղինակած գոլերի քանակով ռեկորդակիր է։ Ակումբի պատմության միակ ֆուտբոլիստն է ով կարողացել է դառնալ 68 գոլի հեղինակ։

Կարիերա
-------

Զվիադը ծնվել է Թբիլիսիից 150 կմ հեռավորության վրա գտնվող մի փոքրիկ գյուղում։ Պատանի տարիքում զբաղվել է ըմբշամարտով, բայց հետագայում սկսել է զբաղվել նաև ֆուտբոլով։

16 տարեկանում հանդես է եկել «Մագարոելի» ակումբի մանկապատանեկան հավաքականում։ Արդյունավետ ելույթների շնորհիվ Զվիադը Թբիլիսիի «Դինամոյի» կողմից հրավեր է ստանում տեղափոխվելու այնտեղ, սակայն ինչ-ինչ խնդիրների պատճառով պայմանագիրը չի ստորագրվում։ 1993/94 մրցաշրջանում հանդես է եկել Վրաստանի բարձրագույն լիգայում, մասնակցել է ակումբի 14 խաղերի՝ դառնալով 3 գոլի հեղինակ։

Երկրում ռազմական կոնֆլիկտների պատճառով ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է Ուկրաինա, որտեղ պլանավորել էր հանդես գալ Սպիտակ Եկեղեցի քաղաքը ներկայացնող ակումբի կազմում։ Սակայն վնասվածքի պատճառով չի կարողացել մասնակցել ակումբի խաղերին։ Բուժվելուց հետո տեղափոխվել է Բելառուս, որտեղից նա երկու առաջարկ ուներ, առաջինը՝ տեղափոխվել «Լիդա», երկրորդը՝ «Սլավիա»։ Զվիադը որոշեց տեղափոխվել «Լիդա», որը Մինսկին շատ մոտիկ էր։ Բելառուսական ակումբ տեղափոխվելուց հետո Զվիադը սկսեց ավելի լրջորեն զբաղվել ֆուտբոլով՝ յուրացնելով հարձակվողի պարտականությունները։ Սովորեց իրացնել տուգանային հարվածները, որը օգնեց նրան 28 խաղերում առանձնանալ 23 գոլով։

Կարիերայի ընթացքում ֆուտբոլիստը կարող էր տեղափոխվել թուրքական «Տրաբզոնսպոր», սակայն ստորագրել աշխատանքային համաձայնագիր Զվիադի մոտ չստացվեց։ 2002 թվականին 33 տարեկան հասակում ֆուտբոլիստը ավարտեց կարիերան։

2009 թվականին «Լիդա» ակումբի մարզիչը՝ Անդրեյ Պետրովը, խնդրեց Զվիադին ավարտել կարիերան 40 տարեկանում։ Անցկացնելով 7 խաղ «Լիդա» ակումբի լավագույն ռմբարկուն ի վերջո հեռանում է ֆուտբոլից։ 2012 թվականին ակումբի երկրպագունը հրապարակեցին թիմի Թոփ 20 լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկը, որտեղ Զվիադը առաջին հորիզոնականում էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Легенды местного масштаба. Звиад Бурдзенидзе
2. ↑  "Давно не слышали о вас. Звиад Бурдзенидзе". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հունվարի 1-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 8.
3. ↑  Звиад Бурдзенидзе — лучший игрок «Лиды» в чемпионатах Беларуси!

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը teams.by կայքում
**Պիոներական առաջին հավաքի անվան պուրակ** (ռուս.՝ Сквер имени 1-го Пионерского Слета), կանաչ զանգված ՌուսաստանիԴոնի Ռոստով քաղաքի Հոկտեմբերյան շրջանում։

Պատմություն
-----------

Նախկինում այս պուրակը կոչվել է Պիոներական առաջին հավաքի անվան զբոսայգի։ Ժամանակի ընթացքում նրա տարածքը անկում է ապրել։ 2013 թվականին ծրագրվում էր Պիոներական առաջին հավաքի անվան պուրակի մայթերի ծածկույթների վերանորոգում։ Նախատեսվում էր ստեղծել ծաղկանոցներ և վերանորոգել «Վիտյազ» պոմպային խումբը։ Պուրակն ավելի լավ վիճակի բերելու համար հարկավոր է վերականգնել ոռոգման համակարգի խողովակների այն հատվածները, որոնք դրա կարիքն ունեն։

2014 թվականի ամռանը հայտնի դարձավ, որ Կրասնարմեյսկայա փողոցի և Խալտուրինի նրբանցքի խաչմերուկում, Պիոներական առաջին հավաքի անվան զբոսայգու արևմտյան մասում, կկանգնեցվի Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձանը։ Այս միջոցառման անցկացման կազմակերպչական և ֆինանսական ծախսերը հոգում էր Ռոստովի մարզի Առևտրաարդյունաբերական պալատը։ Ներկայացվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձանի երեք տարբերակ, որոնցից ընտրվել է լավագույնը՝ Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ Սերգեյ Իսակովի աշխատանքը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձանը բացվել է 2014 թվականի օգոստոսի 1-ին` Ռուսաստանի պատերազմ մտնելու օրը։ Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել Դոնի Ռոստովի քաղաքապետի, քաղաքային վարչակազմի ներկայացուցիչների, տեղական կազակության մասնակցությամբ։

2016 թվականի աշնանը պուրակում սկսվել է ծառահատում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "В городской Думе состоялось заседание постоянной комиссии по жилищно-коммунальному хозяйству, благоустройству и экологии". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 11-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 3.
2. ↑  Сады и парки Старого Ростова
3. ↑  В Ростове установят памятник героям Первой мировой войны
4. ↑  "К 100-летию Первой мировой войны в Ростове-на-Дону открыли памятник героям работы члена ИППО Сергея Исакова | www.ippo.ru". www.ippo.ru. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 25.
5. ↑  Жители недовольны вырубкой деревьев в сквере имени 1-го Пионерского слета(չաշխատող հղում)
**Զովաբերի Եղիշե Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոց**, միջնակարգ դպրոց Գեղարքունիքի մարզի Զովաբեր գյուղում։

Պատմություն
-----------

Զովաբերի Եղիշե Չարենցի անվան դպրոցի շենքը շահագործման է հանձնվել 1976 թվականին, մինչ այդ 1913 թվականին գյուղի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցում Եսայի անունով վարդապետի կողմից բացվում է առաջին ծխական դպրոցը։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո 1921 թվականին բացվում է նոր աշխարհիկ դպրոցը, սկզբից՝ երկդասյա, եռադասյա, յոթնամյա, 1958 թ.-ից 1959 թվականը՝ ութամյա և 1971 թ.-ից 1972 թվականը՝ միջնակարգ։

Դպրոցական շենքը կառուցվել է 1936 թ.-ից 1937 թվականներին կոլտնտեսության ուժերով, 1960 թվականին կառուցվեց կից մասնաշենք, իսկ արդեն 1976 թ.-ին շահագործման հանձնվեց 400 աշակերտական տեղով տիպային դպրոցական շենքը։ 2012 թվականին դպրոցում առաջին անգամ կատարվել է վերանորոգում։

1956 թվականին դպրոցն անվանակոչվել է Եղիշե Չարենցի անվամբ։

Ներկայումս դպրոցում սովորում է 168 աշակերտ, դասավանդում է 24 ուսուցիչ (այդ թվում նաև տնօրենը և փոխտնօրենը)։

Տնօրեններ
---------

Դպրոցի առաջին տնօրենը եղել է Անուշավան Խաչատրյանը, նրան հաջորդել է Վաչե Պողոսյանը։ 2014 թվականի մայիսի 5-ից տնօրենն է Զոհրակ Հովհաննիսյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Դպրոցի մասին | ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Զովաբեր գյուղի Ե. Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոց". *zovaber.schoolsite.am*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 8-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Զովաբերի միջնակարգ դպրոց. Ներքին գնահատում 2015(չաշխատող հղում)
* Դպրոցում տեղի ունեցած միջոցառումներ Archived 2018-05-07 at the Wayback Machine.
* Սուրբ Զատիկ միջոցառում Զովաբերի միջնակարգ դպրոցում
* Զովաբեր գյուղի համայնքապատկերը, որտեղ խոսվում է նաև դպրոցի մասին։