**Աբդ-Ռաբու Մանսուր Հադի** (արաբ․՝ عبد ربه منصور هادي‎‎սեպտեմբերի 1, 1945(1945-09-01)[…], Աբյան նահանգապետություն), Եմենի պետական գործիչ, 2012 թվականի փետրվարի 27-ից Եմենի նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Երիտասարդ Աբդ-Ռաբու Մանսուր Հադին
1970 թվականին սկսել է զինվորական ծառայությունը Եմենի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետության բանակում։ 1994 թվականին՝ 1990 թվականի Եմենի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետության և Եմենի Արաբական Հանրապետության միավորումից հետո, 4 ամսվա գեներալ-մայորի պաշտոնավարությամբ պաշտպանության նախարար էր։ 1994 թվականի հոկտեմբերի 3-ին նախագահ Սալեհը նրան նշանակել է փոխնախագահ։

2011 թվականի հունիսի 4-ից մինչև սեպտեմբերի 23-ը Սալեհի բուժման ժամանակահատվածում կատարել է երկրի նախագահի պարտականությունները։ 2011 թվականի նոյեմբերի 23-ից կրկին անցել է պետության ղեկավարի պարտականությունների կատարմանը։

### Նախագահ

2012 թվականի փետրվարի 21-ին արտահերթ նախագահական ընտրություններում, որտեղ նա միակ թեկնածուն էր, Մանսուր Հադին Եմենի նախագահ է ընտրվել երկամյա ժամկետով։ Փետրվարի 25-ին երդմնակալության արարողությամբ ստանձնել է պաշտոնը։ Հադին միակ թեկնածուն էր ընտրություններում, նրա թեկնածությունը պաշտպանել է և իշխող կուսակցությունը, և խորհրդարանական ընդդիմությունը։ Ընտրական հանձնաժողովը հայտնել է, որ քվեարկել է Եմենում գրանցված ընտրողների 65 տոկոսը։

Առաջիններից մեկը եղել է այն որոշումը, որ Եմենը պետք է ապագայում անցնի պետական կառավարման դաշնային մոդելին։ 2012 թվականի դեկտեմբերին նա նախագահական հրամանագիր է ստորագրել ՌՕՈՒ-ի, բանակի (ցամաքային զորքերի), ռազմածովային նավատորմի և առափնյա պահպանության, սահմանապահ զորքերի և ռազմավարական ռեզերվային ուժերի վերակազմավորման մասին։

Նախագահը հայտարարել է, որ Ալ-Կաիդայի դեմ պայքարը կարևոր նպատակ է։ 2012 թվականի սեպտեմբերին *Washington Post*-ին տված հարցազրույցում Հադին նախազգուշացրել է, որ իր երկիրը դեռ չի ուղղվել ժողովրդական ապստամբությունից, որը տապալել է իր նախորդին՝ նախագահ Ալի Աբդալլահ Սալեհին, և կա «ավելի վատ, քան Աֆղանստանում» քաղաքացիական պատերազմի վտանգ։ Նա նաև ասել է, որ Եմենը բախվել է «երեք չհայտարարված պատերազմների»՝ Ալ-Կաիդայի ահաբեկիչների, Ադենի ծոցում ծովահենների և հյուսիսում ապստամբների հետ, և որ Իրանն անուղղակիորեն աջակցում է այդ հակառակորդներին։

2014 թվականի հունվարին Հադիի լիազորությունների ժամկետը երկարաձգվել է ևս մեկ տարով։

2015 թվականի հունվարի 22-ին զինված հակամարտության և հուսիների կողմից պետական հաստատությունների գրավման ընթացքում, որոնք վերահսկողություն են հաստատել մայրաքաղաքի նկատմամբ, Հադին պաշտոնաթողության խնդրագիր է ներկայացրել, որը պետք է քննարկեր խորհրդարանը։ Նախագահի պաշտոնակատարը, սահմանադրության համաձայն, դարձել է Յահյա Ալի Ալ-Ռային։ Հրաժարական է տվել նաև երկրի կառավարությունը, փաստացի նախագահն ու նախարարները հայտնվել են տնային կալանքի տակ։ Սակայն հունվարի 25-ին Հադին որոշել էր հետ կանչել իր հրաժարականի դիմումը, ինչը, սակայն, չէր կարող վերադարձնել իշխանությունը։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Կի Մունը կոչ է արել նախագահի պաշտոնում Հադիին վերականգնել այն բանից հետո, երբ հուսիները հաստատել են իրենց ժամանակավոր կառավարությունը։ 2015 թվականի փետրվարի 6-ին ձևավորվել է հեղափոխական կոմիտե, որը պետք է նշանակեր նախագահական խորհուրդ՝ հինգ անդամով։ Հադին հրաժարական է տվել, այդպիսով, դարձել է վերջնական։

2015 թվականի փետրվարի 21-ին Հադին կարողացել է Սանաայից փախչել Ադեն այն բանից հետո, երբ նա տնային կալանքի տակ էր մնացել մեկ ամսվա ընթացքում։ Այնտեղ նա հասցրել է հանդիպել հարավային նահանգների նահանգապետերի հետ և հայտարարություն անել հրաժարականի մասին իր հայտարարության հետկանչի մասին։ Փետրվարի 25-ին հեղափոխական կոմիտեն և պետական պաշտոնական մարմինները սկսել են որոնել փախած նախկին նախագահին։

Փախուստի մեջ գտնվելով՝ Հադին Ադենին նշանակել Է երկրի ժամանակավոր մայրաքաղաք, մահափորձ է վերապրել (հուսիները ավիահարվածներ են հասցրել Ադենի պալատի ուղղությամբ, որտեղ գտնվում էր Մանսուր Հադին), շարունակել է դիմադրությունը, ինչպես նաև կոչ է արել Եմենի ռազմական ներխուժման։ Այն բանից հետո, երբ ապստամբները Ադենի նկատմամբ հսկողություն են հաստատել մարտի 25-ին, նախկին նախագահը լքել է երկիրը Արաբական պետությունների դիվանագիտական առաքելությունների հետ միասին։ Մարտի 27-29-ը մասնակցել է Արաբական պետությունների լիգայի 26-րդ նստաշրջանին։

2015 թվականի վերջին Մանսուր Հադիի և նախկին փոխնախագահ, վարչապետ Խալեդ Բահահի միջև հարաբերությունները սկսել են վատթարանալ։ Դեկտեմբերի 1-ին Բահահը մերժել է նախարարների կաբինետում նոր նշանակումները, որոնք արվել են նախկին նախագահ Աբդ-Ռաբու Մանսուր Հադիի կողմից։ Դեկտեմբերի 1-ի նախագահական հրամանագրի համաձայն՝ Եմենում պետք է փոխվեր հինգ գերատեսչությունների ղեկավարներ։ Ի թիվս այլ բաների, նախագահ Հադին փոխել է ԱԳ նախարարին. Ռիյադ Յասինի փոխարեն նշանակվել է Աբդուլ Մալիք ալ Մահլաֆին, իսկ ՆԳՆ նոր ղեկավար է հայտարարվել Հուսեյն Մոհամեդ Արաբը։ Պետք է փոխվեն նաև տրանսպորտի, քաղաքացիական ծառայության և տեղեկատվության նախարարությունների ղեկավարները։ Սեփական նշանակումից դժգոհություն է հայտնել նաև տրանսպորտի նոր նախարար Սալահ աշ-Շանֆարան։ Ինչպես հայտնել Է «Հարավային շարժման» աղբյուրը, որի հրամանատարներից մեկը աշ-Շանֆարն է, տեղի շեյխերը փորձում են նրան համոզել։

Նախագահի պաշտոնում գործունեության հետաքննություն
------------------------------------------------

2015 թվականի ապրիլի 9-ին Եմենի գլխավոր դատախազը վարչական միջոցառումներ էր նախաձեռնել հանրապետության նախկին նախագահ Աբդ-Ռաբու Մանսուր Հադիի և նրա մի շարք մերձավորների դեմ պետական անվտանգության դեմ հանցագործությունների հնարավոր կատարման փաստով։

2015 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Սանաայում սկսվել է դատավարությունը նախկին նախագահ Աբդ-Ռաբու Մանսուր Հադիի նկատմամբ։ Գլխավոր դատախազությունը պետության ղեկավարության յոթ բարձրաստիճան անդամների գործերը ուղարկել է դատավարության։ Քրեական դատարանը, որը մասնագիտացած էր պետության ահաբեկչության և անվտանգության հարցերում, սկսել է երկրի ոչնչացման գործում «սաուդյան թշնամուն» օգնելու և պետական դավաճանության մեղադրանքով դատավարության առաջին նիստը։ Նրանք մեղադրվել են նաև նրա երեք խորհրդականների՝ ԱԳՆ նախկին ղեկավար Ռիյադ Յասինի, ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակազմի ղեկավարի և ԱՄՆ-ում երկրի դեսպանի նկատմամբ։

2017 թվականի մարտի 25-ին հուսիների կողմից վերահսկվող Սանաա քաղաքի դատարանը փախուստի դիմած նախագահ Հադիին դատապարտել էր մահապատժի՝ «ագրեսիվ պետությանը՝ Սաուդյան Արաբիային և նրա դաշնակիցներին հրահրելու և օգնելու», ինչպես նաև «պետական դավաճանության» մեղադրանքով։ Բացի դրանից, դատարանը նրա կառավարությունում ևս վեց պաշտոնյայի, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ում Եմենի դեսպան Ահմեդ Ավադ Բին Մուբարաքին և երկրի նախկին արտգործնախարար Ռիադ Յասինին մահապատժի է դատապարտել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. 1 2
5. 1 2
6. 1 2
7. ↑
8. ↑
9. ↑  «Конец эпохи А. Салеха: народ Йемена выбрал себе нового президента». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 22-ին. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 22-ին.
10. ↑  «Новый президент Йемена принял присягу, после чего Салех официально ушел в отставку с поста президента». РИА «Новости». 25.02.12. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 25-ին.
11. ↑  [Yemeni president orders new structure of armed forces. BBC Monitoring International Reports, 21 December 2012]
12. ↑  Rothkopf, David. «"Yemen's president warns of a civil war 'worse than Afghanistan'", FP, 29 September 2012». Blog.foreignpolicy.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 26-ին.
13. ↑  Yemeni president’s term extended, Shi’ite Muslim leader killed
14. ↑  «Yemen President Hadi resigns: government source». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
15. ↑  Йемен: хуситы стремятся к политической власти
16. ↑  «UN calls for Yemen President Hadi's reinstatement». Gulfnews.com. 2015 թ․ փետրվարի 8. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 9-ին.
17. ↑  Президент Йемена решил отозвать своё прошение об отставке, сообщает пресса
18. ↑  Свергнутый президент Йемена отозвал прошение об отставке
19. ↑  Мятежники Йемена разыскивают бежавшего в Аден президента страны Хади
20. ↑  Переворот в Йемене
21. ↑  СМИ: премьер Йемена Бахах отверг новые назначения в кабмине
22. ↑  Президента Йемена подозревают в совершении преступлений против безопасности страны
23. ↑  Хуситы начали заочный суд над руководством Йемена
24. ↑  «В Йемене президента страны приговорили к смертной казни за госизмену». *rbc.ru* (ռուսերեն). РБК. 2017 թ․ մարտի 26. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 26-ին.
25. ↑  Суд в Йемене приговорил президента страны к смертной казни

Գրականություն
-------------

* Густерин П. Йемен в переходный период. На пути к миру или распаду? — Саарбрюккен: LAP LAMBERT Academic Publishing. — 2014. — ISBN 978-3-659-28300-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Գուստրին Պ.* Ընդդիմությունը արյան ծարավ է Արխիվացված 2014-07-15 Wayback Machine
* *Գուստրին Պ.* Յեմենը առանց ապագա Արխիվացված 2014-07-14 Wayback Machine
* *Գուստրին Պ.* Յեմենի Հանրապետության նախագահ Արխիվացված 2021-10-17 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աբդ-Ռաբու Մանսուր Հադի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Flickr |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1143652274 · GTAA: 231480 · VIAF: 39151049896033410282 · WorldCat VIAF: 39151049896033410282 |

 |