**Տապաժոշ ազգային անտառ** (պորտ.՝ Floresta Nacional do Tapajós), ազգային անտառ Բրազիլիայի Պարա նահանգում։ Այն օժանդակում է բնական ռեսուրսների կայուն շահագործումը Ամազոն խոնավ անտառի տարածքում։

Տեղագրություն
-------------

Տապաժոշ ազգային անտառն ունի 549066.87 հա տարածք։ Տեղակայված է Բելտերրա, Ավեյրու, Ռուրոպոլիս ու Պլակաս շրջաններում՝ Պարա նահանգում։

Միավորումը սահմանակից է Կուպարի գետին, Տապաժոշին, վերջինիս վտակին և Սանտարեն-Կույաբա *BR-163* ճանապարհին։ Անտառի մի հատված ցամաքեցվել է Տապաժոշից՝ դեպի արևմուտք, իսկ մի մասը՝ Կուրուա Ունա գետային ավազանից՝ դեպի արևելք։ Մոջու դոշ Կամպոշ գետը՝ Կուրուա Ունայի վտակը, սկիզբ է առնում անտառից։ Անտառի մի կողմում՝ Տապաժոշ գետափի երկայնքով, կան գետահովիտներ և կտրտված խոր ձորեր՝ մոտ 100 մետր բարձրությամբ։ Հարթ տարածքները պարբերաբար հեղեղվում են անձրևոտ եղանակին։ Գետից ավելի հեռու, անտառը գտնվում է Տապաժոշ-Շինգու հարթավայրում՝ 120-170 մետր բարձրության վրա։

Շրջակա միջավայր
---------------

Տապաժոշ ազգային անտառը Ամազոն բիոմում է։ Տարեկան տեղումների քանակը 1820 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 21-ից մինչև 31 °C, իսկ միջինը` 26 °C է։

Անտառն ընդգրկում է խիտ խոնավ անտառ՝ ծառերով, տարվա ընթացքում հեղեղված ողողատային անտառով, ինչպես նաև բաց արևադարձային անտառից՝ արմավենու որթատունկերով ու երկրորդային անտառով՝ սահմանների և մուտքի շավիղների երկայնքով։ Ծառատեսակներից են՝ *Aniba canelilla*, *Attalea maripa*, *Ceiba pentandra*, *Hura creptans*, *Orbignia martiana* և այլն։

Պահպանություն
-------------

Տապաժոշ ազգային անտառը ստեղծվել է 1974 թվականի փետրվարի 19-ի 73․684 հրամանագրով, որը փոփոխվել է 2012 թվականի հունիսի 25-ի 12․678 օրենքով։ Կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Այն դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության VI կատեգորիային (բնական ռեսուրսի կայուն օգտագործմամբ պահպանվող տարածք)։ Նպատակն է աջակցել անտառային ռեսուրսների կայուն բազմակի օգտագործմանը և գիտական հետազոտությունների իրականացմանը՝ շեշտը դնելով հայրենի անտառների կայուն շահագործման մեթոդների վրա։ Պահպանվող տեսակներից են՝ սպիտակավիզ կապիկը (*Ateles marginatus*), հսկա զրահակիրը (*Myrmecophaga tridactyla*), յագուարը (Panthera onca) և մեծ ջրասամույրը (*Pteronura brasiliensis*)։

Ամազոնիայում կենսոլորտային-մթնոլորտային հսկայածավալ գիտափորձը քանակապես հաշվվում է ածխաթթու գազի և ջրի էկոհամակարգի զուտ փոխանակումը Տապաժոշ անտառի հիմնական տարածքում՝ որոշելով CO2-ի ընդհանուր քանակը և կլանումը չխաթարված անտառից։ Սա Հարվարդի համալսարանի և Բրազիլիայի Տիեզերական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի (*INPE*) միջազգային ուսումնասիրության նախաձեռնությունն է։ Այն հետազոտում է, թե հողօգտագործման և կլիմայի փոփոխությունները ինչպես կազդեն Ամազոնի շրջանի և համաշխարհային կլիմայի քիմիական, կենսաբանական ու ֆիզիկական գործառույթների վրա։

Առաջարկվող Հարավային Ամազոնի էկոլոգիական միջանցքը կմիանա տարածաշրջանում ազգային անտառի այլ պահպանվող և բնիկ տարածքների հետ։ Անտառը գտնվում է տարածաշրջանում, որտեղ կան 12 կայուն օգտագործվող պահպանման տարածքներ ու 6 լիարժեք պաշտպանված տարածքներ։ Վերջիններս՝ Ամազոնիա, Ժամանշին, Ռիո Նովո և Սերրա դու Պարդու ազգային պարկերը, ինչպես նաև Սերրա դու Կաշիմբու կենսաբանական արգելոցն ու Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայանը ընդգրկում են 6670422 հա։ Կայուն օգտագործվող տարածքները ներառում են Տապաժոշ բնապահպանական տարածքը և Ալտամիրա, Ամանա, Ժամանշին, Տրայրան և Իտայտուբա I, Իտայտուբա II ու Տապաժոշ ազգային անտառները, որոնք ընդհանուր ունեն 7555889 հա տարածք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Flona do Tapajós – Chico Mendes". Արխիվացված է the original 2019 թ․ օգոստոսի 9-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 9.
2. 1 2 3 4  Unidade de Conservação ... MMA
3. 1 2  "Large Scale Biosphere-Atmosphere Experiment". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 19-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 9.
4. ↑  "Ayres et al. 2005" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ հուլիսի 31-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 9.
5. 1 2  "Plano de Manejo da Floresta Nacional do Trairão" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2017 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 9.

Աղբյուրներ
----------

* Ayres, José Márcio; Da Fonseca, Gustavo A. B.; Rylands, Anthony B.; Queiroz, Helder L.; Pinto, Luiz Paulo; Masterson, Donald; Cavalcanti, Roberto B. (2005) (պորտուգալերեն), *Os Corredores Ecológicos das Florestas Tropicais do Brasil*, Sociedade Civil Mamirauá, արխիվացված  օրիգինալից 2016-07-31-ին, վերցված է 2016-10-28
* (պորտուգալերեն) *Flona do Tapajós*, Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2016-05-09-ին, վերցված է 2016-05-30
* *Large Scale Biosphere-Atmosphere Experiment in Amazonia*, Atmospheric Sciences, Harvard University, արխիվացված  օրիգինալից 2011-07-19-ին, վերցված է 2016-05-31
* *Plano de Manejo da Floresta Nacional do Trairão, Localizada no Estado do Pará*, Brasília – DF: ICMBio, արխիվացված  օրիգինալից 2017-02-11-ին, վերցված է 2016-05-19
* (պորտուգալերեն) *Unidade de Conservação: Floresta Nacional do Tapajós*, MMA: Ministério do Meio Ambiente, վերցված է 2016-05-30


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh94001291 · VIAF: 315133966 · WorldCat VIAF: 315133966 |

 |