**Զիգֆրիդ** (գերմ.՝ Siegfried, նաև` Զիգուրդ), Սկանդինավյան դիցաբանության և էպոսի գլխավոր հերոսներից, Նիբելունգների երգը ազգային էպոսի հերոսը։

Զիգֆրիդ կերպարի հիմնական հատկանիշներն են նրա գերհզոր ուժը, անվախությունը և մեծ քաջությունը։ Հերոսի կենսագրությունը շատ է տարբերվում առանձին բանաստեղծություններում. տարբերվում են ինչպես նրա ծագման, այնպես էլ` հետագա կյանքի մասին ներկայացվող տվյալները։ Նրա սպանության պատճառները, սպանության գտնվելու վայրն ու օգտագործվող կախարդական առարկաները տարբեր կերպ են ներկայացվում։

Սյուժե
------

Լեգենդի համաձայն` Զիգֆրիդը հզոր զինվոր էր, որը մի շարք սխրանքներ էր գործել։ Նրա սխրանքներից մեկը վիշապի դեմ պայքարն էր։ Մարմինը պատելով վիշապի արյունով և յուղով՝ ձեռք է բերում անխոցոլիություն, սակայն մեջքի մի հատված անպաշտպան է մնում։ Զիգֆրիդը ամուսնանում է գեղեցկուհի Կղիմհիլդի՝ բուրգունդական Գունտեր թագավորի քրոջ հետ, և թագավորի համաձայնության դիմաց օգնում է նրան ամուսնանալ Իսլանդիայի թագուհի Բղունհիլդայի հետ։

Հարսանիքի ժամանակ Զիգֆրիդը գաղտնի կերպով փոխարինում է Գունտերին և բարեհաջող անցնում է բոլոր այն փորձությունները, որը պատրաստել էր Բղունհիլդան փեսացուի համար։ Որոշ ժամանակ անց Բղունհիլդան իմանում է այդ մասին և համոզում է Հագենին՝ Գունտերի վասալներից մեկին, վրեժ լուծել Զիգֆրիդից խաբեության համար։ Որսի ժամանակ Հագենը սպանում է Զիգֆրիդին՝ խրելով սուրը մեջքի անպաշտպան մասը։

Ստուգաբանություն
----------------

Զիգուրդ և and Զիգֆրիդ (Sigurd և Siegfried) անվանումները չունեն նույն ստուգաբանությունը։ Երկուսն էլ ունեն առաջին նույն` պրոգերմանական \*sigi- մասնիկը, որը նշանակում է հաղթանակ։ Երկու անվանումների երկրորդ մասնիկները տարբեր են, այսպիսով, Siegfried-ում \*-frið արմատը պրոգերմանական է, ինչը նշանակում է խաղաղություն, Sigurd-ում \*-ward արմատը նշանակում է պաշտպանություն։ Չնայած նրանք չունեն նույն երկրորդ մասնիկը, սակայն ակնհայտ է, որ ըստ Սկանդինավյան պահպանված գրավոր աղբյուրների Զիգֆրիդը համարվում է Զիգուրդ անվանման մայրցամաքային տարբերակը։

Siegfried-ի սովորական ձևը միջին բարձր գերմաներենում Sîvrit կան Sîfrir է` \*sigi- մասնիկով կապված։ Այս անվան ձևը ընդհանուր էր նույնիսկ հերոսական պոեզիայից դուրս իններորդ դարից ի վեր, չնայած Sigevrit ձևը նույնպես կապված է միջին հոլանդերենի Zegevrijt ձևի հետ։ Վաղ միջին գերմաներենում անվանումը դառնում է Seyfrid կամ Seufrid (արտասանվում է Sewfrid): Siegfried-ի ժամանակակից ձևը հաճախակի չէր հաստատվում մինչև տասնյոթերրորդ դարը, որից հետո այն ավելի տարածված է դարձել։ Ներկայումս Siegfried անվանումը երբեմն ևս օգտագործվում է։

Հին Նորվեգական Sigurðr անվանումը կրճատվել է \*Sigvǫrðr սկզբնագրից, որը իր հերթին ծագել է ավելի հին \*Sigi-warðuR-ից։ Սկզբնապես դանիական Sivard ձևը նույնպես ծագել է այս տեսակից։ Հերման Ռայխերտը նշում է, որ –vǫrðr արմատի ձևը –varðr-ի փոխարեն միայն հնարավոր է գտնել Sigurd անվանման մեջ, ուրիշ անձնական անունների հետ միասին –varðr ձևը օգտագործելու փոխարեն. նա ենթադրում է,որ –vǫrðr ձևը հնարավոր է ունենար կրոնական կարևորություն, մինչդեռ –varðr-ը բացառապես ոչ կրոնական իմաստ ուներ։

Արվեստում և զանգվածային մշակույթի մեջ
-------------------------------------

### Օպերա

* Զիգֆրիդ / «Siegfried», Ռիխարդ Վագների օպերան, Նիբելունգի մատանին էպիկական օպերայի երրորդ մասը։

### Ֆիլմում

* «Նիբելունգներ. Զիգֆրիդ / «Die Nibelungen: Siegfried» (Վայմարյան հանրապետություն; 1924), ռեժիսոր` Ֆրից Լանգ, Զիգֆրիդի դերում՝ Փաուլ Ռիխթեր։
* «Նիբելունգներ. Զիգֆրիդ» / «Die Nibelungen, Teil 1 — Siegfried» (ԳՖՀ, Հարավսլավիա, 1966), ռեժիսոր` Հարալդ Ռայնլ, Զիգֆրիդի դերում՝ Ուվե Բեյեր։
* «Նիբելունգների մատանին» (2004), Զիգֆրիդի դերում՝ Բենո Ֆյուրման։

Տես նաև
-------

* Արմինիոս
* Զիգֆրիդ (օպերա)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Gillespie, 1973, էջ 122
2. ↑  Reichert, 2008, էջ 143
3. ↑  Gentry, McConnell, էջ 114
4. ↑  Haustein, 2005
5. ↑  Uecker, 1972, էջ 46
6. ↑  Heinrichs, 1955–1956, էջ 279
7. ↑  Reichert, 2008, էջեր 148-151

Գրականություն
-------------

* *Гуревич А. Я.* Сигурд // *Мифы народов мира* : Энциклопедия. — М.: Российская энциклопедия, 1994. — Т. 2. — С. 432—433. — ISBN 5-85270-072-X.
* «Зигфрид, в мифологии». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
* Düwel, Klaus (2005). «Sigurddarstellung». In Beck, Heinrich; Geuenich, Dieter; Steuer, Heiko (eds.). *Reallexikon der Germanischen Altertumskunde*. Vol. 28. New York/Berlin: de Gruyter. էջեր 412–422.
* *Heinrichs, Heinrich Matthias* Sivrit – Gernot – Kriemhilt(գերմ.) // *Zeitschrift für Deutsches Altertum und Deutsche Literatur*. — Т. 86. — № 4. — С. 279—289.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Böldl, Klaus; Preißler, Katharina (2015). «Ballade». *Germanische Altertumskunde Online*. Berlin, Boston: de Gruyter.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118614037 · LCCN: no2018124980 · VIAF: 25395403, 11153773434461430280 · WorldCat VIAF: 25395403, 11153773434461430280 |

 |