**Ֆարուխրու Պարսա** (պարս.՝ فرخرو پارسای- Farokhroo Parsay, մարտի 22, 1922(1922-03-22), Ղոմ, Իրան - մայիսի 8, 1980(1980-05-08), Թեհրան, Իրան), իրանցի բժիշկ, մանկավարժ և պատգամավոր։ Եղել է Իրանի կրթության նախարար Փահլավիների հարստության ժամանակ։ Առաջին կին նախարարը իրանական կառավարությունում։

Կենսագրություն
--------------

Պարսան ծնվել է 1922 թվականին Իրանի Ղոմ քաղաքում։ Նրա մայրը՝ Ֆախրե Աֆաղ Պարսան, կանանց ամասագրի խմբագիր էր և կանանց իրավահավասարության համար պայքարող հայտնի գործիչ։ Մոր հայացքների համար Պարսա ընտանիքը աքսորվում է Թեհրանից Կում և հայտնվում է տնային կալանքի տակ։ Հետագայում, Իրանի վարչապետ Հասան Մուստովֆի ալ֊Մամալիկի միջամտության շնորհիվ, Պարսա ընտանիքին թույլ է տրվում վերադառնալ Թեհրան։

### Կրթությունը և քաղաքական գործունեությունը

Պարսան ավարտում է Թեհրանի համալսարանը և ձեռք է բերում բժշկի մասնագիտություն։ Նա դասավանդում է կենսաբանություն Թեհրանի Ժաննա դ'Արկի ավագ դպրոցում։ Պարսան դառնում է դպրոցի տնօրեն։ Աշխատանքից հետո նա այցելում է բանտեր ուսուցանելու այնտեղ կալանավորված կանանց։ 1963 թվականին Պարսան ընտրվում է Իրանի խորհրդարան՝ Մեջլիս։ Խորհրդարանում նա միջնորդություն է հղում Իրանի շահ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիին` պահանջելով նրանից ապահովել երկրում կանանց իրավունքների հավասարությունը։ Պարսան աշխատանքներ է տանում ընտանեկան օրենսդրությունում բարելավումներ կատարելու ուղղությամբ։ 1965 թվականին Պարսան նշանակվում է Իրանի կրթության նախարարի տեղակալ, իսկ 1968 թվականին դառնում է Իրանի կրթության նախարար ՝ Ամիր֊ Աբաս Հովեյդայի կառավարության կազմում։ Դա առաջին անգամն էր Իրանի պատմության մեջ, երբ կինը կառավարության կազմում պաշտոն էր ստանձնում։

### Իսլամական հեղափոխություն

Ֆարուխրու Պարսան իսլամական դատարանում, 1979 թվական
1979 թվականին տեղի ունեցած Իսլամական Հեղափոխությունից հետո Իրանը չեղարկում է կանանց առնչվող բոլոր ազատությունները։ Երկրում ընդունվում են Շարիաթի օրենքները։ Հասարակական վայրերում հիջաբի կրումը դառնում է պարտադիր։ Ամուսնալուծությունից հետո երեխաների նկատմամբ խնամակալության իրավունքը ինքնաբերաբար անցնում էր տղամարդուն։ Կանանց արգելվում էր զբաղեցնել դատական և պետական պաշտոններ։ Պարսան և նրա գաղափարակիցները դուրս են գալիս փողոց՝ ընդդիմանալու օրենսդարական նոր փոփոխություններին։

Ցույցերից հետո Պարսային ձերբակալում են և նա հայտվում է հեղափոխական դատարանում։ Նրան դատում էր այաթոլլա Խալխալին։ Պարսային բացմաթիվ մեղադրանքներ են առաջադրվում։ Դրանց շարքում էր Պարսայի շորտեր հագնելու հայնտի հորդորը` ուղղված իրանցի կին մարզիկներին։ Բանտից Պարսան գրում է իր երեխաներին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես բժիշկ եմ, հետևաբար չեմ վախենում մահից։ Մահը ընդամենը մի ակնթարթ է, ուրիշ ոչինչ։ Ես պատրաստվում եմ դիմավորել մահը գրկաբաց, քան ապրեմ ամոթխած և ստիպված լինեմ քող կրել։ Ես ծնկի չեմ իջնի այն մարդկանց առջև, ովքեր ուզում են, որ ես մեղանչեմ կանանց իրավահավասարության համար տարվող իմ հիսունամյա պայքարի համար։ Ես պատրաստ չեմ չադրա կրել և մի քայլ ետ կատարեմ պատմական ասպարեզում.. |  |

Այաթոլլա Խալխալին համոզված էր, որ կանաց քաղաքական նկրտումները հավասարազոր են մարմնավաճառությանը։ Այս և այլ մեղադրանքների հիման վրա Պարսային դատապարտում են։ 1980 թվականի մայիսի 8-ին նրան գնդակահարում են։ Պաշտոնական դատավճռի հայտարարությունում ասվում էր, որ Պարսան դատապարտվել է «Երկրի վրա արատների տարածման և Աստծու դեմ մարտնչելու համար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ֆարուխչու Պարսա, կանայք պատմության մեջ". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Բոլոր ժամանակների կանայք, Ֆարուխրու Պարսա (1922 - 1980)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 135747619 · ISNI: 0000000035968012 · LCCN: n2007212881 · VIAF: 47986699 · WorldCat VIAF: 47986699 |

 |