**Բո** (անգլ.՝ Bo), Սիերա Լեոնեի մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է՝ երկրի մայրաքաղաք Ֆրիթաունից հետո։ Սիերա Լեոնեի Հարավային նահանգի մայրաքաղաքն ու ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքը Բո շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Պատմություն
-----------

Ենթադրվում է, որ մենդե ցեղի գյուղը գոյություն է ունեցել այս վայրում երկար ժամանակ, բայց ժամանակակից Բոն հիմնադրվել է 1889 թվականին որպես երկաթուղային կայարան, որը երկրի արևելյան ու հարավային շրջանները կապել է Սիերա-Լեոնեի հիմնական նավահանգստի՝ Ֆրիթաունի հետ։ Իր բարենպաստ դիրքի շնորհիվ քաղաքն արագ զարգացել է, 1906 թվականին բացվել է միջնակարգ դպրոց, իսկ 1930 թվականին Բոն դարձել է Սիերա Լեոնեի բրիտանական պրոտեկտորատի մայրաքաղաք՝ մնալով այս կարգավիճակում մինչև երկրի անկախանալը՝ 1961 թվականը։

Բոյի բնակիչները հայտնի են իրենց վճռականությամբ, դիմացկունությամբ և հյուրընկալությամբ։ Քաղաքը կոչվել է ի պատիվ իր բնակիչների առատաձեռնության («բո-լոր» մենդե լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «սա քեզ համար է»)։

Բնակչություն
------------

Բոյի բնակչությունն արագորեն աճում է. եթե 2004 թվականին քաղաքում կար 167.144 հազար մարդ, ապա 2013 թվականին՝ արդեն 243.266 հազար մարդ։ Քաղաքաբնակների մոտ 60%-ը պատկանում է Մենդե ցեղին։ Քաղաքում լայն տարածում ունեն Սիերա Լեոնեի բոլոր հիմնական էթնիկ խմբերը, կա լիբերիական մեծ համայնք։ Բացի այդ, Բոյում բնակվում է Լիբանանից ներգաղթյալների փոքր (մոտ 500 մարդ), բայց շատ ազդեցիկ համայնք (այսպես, օրինակ՝ Լիբանանի խորհրդարանի խոսնակ Նաբիհ Բերին ծնվել է Բո քաղաքում)։

Հաղորդակցության հիմնական լեզուն կրիոն է, և մենդեն նույնպես լայն տարածում ունի։  Քաղաքաբնակների մի փոքր մասը խոսում է անգլերեն։

Հավատացյալների շուրջ 60%-ը սուննի մուսուլման են, 40%-ը՝ տարբեր եկեղեցիների քրիստոնյաներ։ Երկուսի մեջ էլ ոգեպաշտական հավատքը ուժեղ է։

Հանցագործությունների մակարդակը քաղաքում բարձր է, բռնի հանցագործությունները տարածված են, իսկ օտարերկրացիները հաճախ կողոպուտի թիրախ են դառնում։

Աշխարհագրություն և կլիմա
------------------------

Բոն գտնվում է Հարավային նահանգի կենտրոնում՝ ծովի մակարդակից 93 մետր բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Ֆրիթաունից 250 կմ է, մինչև Քենեմա՝ 60 կմ։ Քաղաքի շրջակայքում չկան մեծ գետեր և ջրամբարներ։

Քաղաքը գտնվում է մերձհասարակածային կլիմայական գոտում` որոշակիորեն չոր (նոյեմբեր - ապրիլ) և անձրևոտ (մայիս - հոկտեմբեր) եղանակներով։ Չնայած, որ Բոն գտնվում է հյուսիսային կիսագնդում, ամենատաք ամիսներն են փետրվարը, մարտը և ապրիլը, մինչդեռ ամենազով ամիսներն են հուլիսը, օգոստոսը և սեպտեմբերը։ Դա պայմանավորված է գերակշռող քամիներով. ամռանը և աշնանը Ատլանտյան օվկիանոսից մուսսոնները բերում են անձրևներ և զովություն, իսկ ձմռանը և գարնանը Սահարայից փչում է տաք և փոշոտ հարմատան։

| Բո, Սիերա Լեոնեի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °C (°F) | 32.2 (90) | 33.8 (92.8) | 34.3 (93.7) | 33.4 (92.1) | 32.0 (89.6) | 30.4 (86.7) | 28.6 (83.5) | 28.4 (83.1) | 29.4 (84.9) | 30.8 (87.4) | 31.2 (88.2) | 31.2 (88.2) | 31.3 (88.3) |
| Միջին օրական °C (°F) | 25.4 (77.7) | 26.6 (79.9) | 27.3 (81.1) | 27.3 (81.1) | 26.5 (79.7) | 25.6 (78.1) | 24.7 (76.5) | 24.4 (75.9) | 24.9 (76.8) | 25.5 (77.9) | 25.9 (78.6) | 25.4 (77.7) | 25.8 (78.4) |
| Միջին ցածր °C (°F) | 19.2 (66.6) | 20.3 (68.5) | 20.5 (68.9) | 22.0 (71.6) | 22.1 (71.8) | 21.9 (71.4) | 21.9 (71.4) | 21.9 (71.4) | 21.7 (71.1) | 21.5 (70.7) | 21.5 (70.7) | 20.3 (68.5) | 21.2 (70.2) |
| Տեղումներ մմ (դյույմ) | 5.8 (0.228) | 15.8 (0.622) | 41.6 (1.638) | 114.2 (4.496) | 254.7 (10.028) | 328.5 (12.933) | 429.3 (16.902) | 488.9 (19.248) | 428.2 (16.858) | 338.4 (13.323) | 148.9 (5.862) | 22.3 (0.878) | 2616,6 (103,016) |
| Միջ. տեղումների օրեր (≥ {{{միավոր տեղումների օրեր}}}) | 1 | 2 | 5 | 9 | 16 | 21 | 25 | 26 | 25 | 24 | 12 | 2 | 168 |
|  % խոնավություն | 49 | 46 | 47 | 55 | 64 | 72 | 79 | 81 | 76 | 69 | 66 | 59 | 64 |
| Միջին ամսական արևային ժամ | 198.4 | 196.0 | 189.1 | 183.0 | 182.9 | 144.0 | 99.2 | 83.7 | 120.0 | 179.8 | 189.0 | 167.4 | 1932,5 |
| Միջին օրական արևային ժամ | 6.4 | 7.0 | 6.1 | 6.1 | 5.9 | 4.8 | 3.2 | 2.7 | 4.0 | 5.8 | 6.3 | 5.4 | 5.31 |
| *աղբյուր: NOAA* |

Տնտեսություն և տրանսպորտ
------------------------

Բոն ադամանդի և ոսկու առևտրի խոշոր կենտրոն է, որը ծառայում է որպես Հարավային նահանգի տնտեսական և ֆինանսական կենտրոն, թեթև հասանելի հանքավայրերի սպառումից հետո ադամանդի առևտրի ուշադրության կենտրոնը տեղափոխվել է Քենեման, իսկ ոսկունը՝ Մակենի։

Քաղաքային խոշոր և միջին բիզնեսի մեծ մասը գտնվում է լիբանանյան համայնքի ներկայացուցիչների ձեռքում։

Քաղաքացիական պատերազմից հետո կառուցված ասֆալտապատ ճանապարհով Բոն միանում է Ֆրիթաունին և Քենեմային։ Քաղաքի շրջակայքում մնացած ճանապարհները չունեն կոշտ ծածկույթ և անձրևային եղանակի ընթացքում գործնականում դժվարանցանելի են։ Քաղաքից ոչ հեռու է գտնվում քաղաքային օդանավակայանը (IATA: KBP, ICAO: GFB), որից թռիչքներ է իրականացնում դեպի Ֆրիթաուն, Քենեմա և Կոնո։

Քաղաքի խնդիրներ
---------------

Քաղաքացիական պատերազմը զգալի վնաս է հասցրել Բոյին՝ ոչնչացնելով ենթակառուցվածքները, որոնք արդեն անկում էին ապրել անգլիացիների հեռանալուց հետո։ Պատերազմից հետո բնակչության արագ աճը սրել է խնդիրները։ Ջրամատակարարման, կոյուղու և էլեկտրամատակարարման համակարգերը գործնականում չեն գործում, հարուստ քաղաքացիները օգտագործում են դիզելային գեներատորներ և բերված ջուր։ Աղբի հավաքումն ու հեռացումը վատ են կազմակերպված, ինչը, տեղական բնակչության ամենօրյա ցածր մշակույթի հետ մեկտեղ, բերել է կենցաղային և սննդի թափոնների կույտերի ձևավորմանը քաղաքի փողոցներում`մարդկային աճից վեր։ Հաշվի առնելով շոգ և խոնավ կլիման՝ դա նպաստել է խոլերայի, որովայնային տիֆի և աղեստամոքսային հիվանդությունների լայն տարածմանը։ Մալարիան և Լասսայի տենդը հաճախակի են նաև քաղաքում և նրա շրջակայքում։ Խորհուրդ է տրվում դեղին տենդի պատվաստանյութեր ստանալ նախքան քաղաք այցելելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  World Gazetteer
2. ↑  «Bo Climate Normals 1961–1990»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 1