**Ալեքսանդրիայի պաշարում**, մի կողմից Հուլիոս Կեսարի և Կլեոպատրայի, մյուս կողմից՝ Պտղոմեոսյան Եգիպտոսի իշխանությունը բռնազավթած Պտղոմեոս XIII-ի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ, որը սկսվել է մ․թ․ա․ 48 թվականի վերջին և իր տրամաբանական եզրակետին հասել մ․թ․ա․ 47 թվականի սկզբներին։

Քննարկվող ժամանակահատվածում Հուլիոս Կեսարը քաղաքացիական պատերազմում հակամարտում էր նաև Հռոմեական սենատի ուժերի դեմ։

Նախապատմություն
---------------

Կեսարի Գալլիայում գտնվելու և «բոլոր գալլերի առաջնորդ» Վերցինգետորիքսի դեմ պատերազմելու ժամանակահատվածում օգտվելով եռապետի բացակայությունից Գնեոս Պոմպեոսի կամքը պաշտնանող Հռոմեական սենատը Հուլիոս Կեսարին ճանաչում է «ժողովրդի թշնամի»։ Վերջինս իր օրինական իրավունքների իրականացման մտայնությամբ անցնում է Ռուբիկոնը և պատերազմ սկսում Պոմպեոսի և սենատական ուժերի դեմ։

Հունաստանի ափերի մոտ մ․թ․ա․ 48 թվականի օգոստոսի 9-ին Պոմպեոսի զորքերը ջախջախիչ պարտություն են կրում, որի արդյունքում վերջինիս վերահսկողության ներքո գտնվող լեգեոնների մեծ մասը ոչնչացվում է։ Պոմպեոսը քաղաքական ապաստան ստանալու նպատակով մեկնում է Եգիպտոս, սակայն Պտղոմեոս XIII-ի հրամանով Ալեքսանդրիայի ափերի մոտ գլխատվում է։

Իրադարձություններ
-----------------

Իմանալով Պոմպեոսի սպանության մասին՝ Կեսարը լցվում է զայրույթով և վշտով, մինչդեռ Պտղոմեոսի խորհրդականները վերջինիս հավաստացրել էին, որ այդ քայլը հաճելի կլիներ Հուլիոս Կեսարի համար։ Ավելի ուշ Կեսարը Եգիպտոսից պահանջում է մարել Պտղոմեոս XII Աուլետեսի պարտքերը, միևնույն ժամանակ Կլեոպատրային և Պտղոմեոս XIII-ին հորդորելով թողնել ներանձնային տարաձայնությունները և հաշտվել։

Հրաժարվելով վճարել հոր պարտքերը՝ պոռոտախոս Պտղոմեոսը իր զորավարներին հրամայում է դուրս մղել հռոմեական լեգեոնները Եգիպտոսի տարածքից։ Այսպիսով, Պտղոմեոսյանների բանակը, որը կազմված էր առնվազն 20 հազար հետևակից և 2 հազար հեծելավորից, պարժվում է Ալեքսանդրիայում գտնվող հռոմեական 1 լեգեոնի դեմ։ Կեսարը ևս գիտակցում էր, որ իր տիրապետության տակ եղած ուժերը որևէ կերպ չեն կարող ռազմական հաջողությունների հասնել և փորձում է դիվանագիտական ճանապարհով հաշտեցնել խնդիրը՝ Պտղոմեոսի արքունիք ուղարկելով իր բանագնացներին։ Սակայն, Աքիլլասը սպանում է դեսպաններին՝ այդ կերպ բացառելով խաղաղ կարգավորման վերջին հնարավորությունները։

Տեսնելով այս ամենը՝ հռոմեական զորքերը պաշարում են Ալեքսանդրիան։ Գանդիմեդեսը սկզբում հաջողություն է ունենում լեգեոնականների դեմ առճակատումների ընթացքում, սակայն շատ չանցած իրագործում է Աքիլլասի սպանությունը՝ Արսինեոի հրամանով։ Հաջող պաքարի արդյունքում եգիպտական բանակը գրեթե ամբողջությամբ դուրս էր մղել հռոմեացիներին Ալեքսանդրիայից, սակայն ամեն ինչ շրջադարձային կերպով փոխվում է, երբ Պերգամոնի թագավոր Միհրդատը և Հրեաստանի միապետ Անտիպատրոսը ռազմական համալրում են հատկացնում հռոմեացիներին։ Նոր ուժերով համալրված հռոմեացիները առճակատման են մեկնվում և Նեղոս գետի արևմտյան ափին հաղթանակ տոնում եգիպտական բանակի նկատմամբ։ Մահանում է Պտղոմեոս XIII-ը՝ խեղդվելով գետանցի ժամանակ։

Տես նաև
-------

* Պտղոմեոսյան Եգիպտոս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հուլիոս Կեսար, *«Քաղաքացիական պատերազմի մասին նոթերի»* iii. 104
2. ↑  Դիոն Կասսիոս, xlii. 4

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX528187 · LCCN: sh85003378 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Եգիպտոս**   **Հին Հռոմ**   **Պատմություն**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հուլիոս Կեսար |
| --- |
|  |
| Կյանքի հիմնականիրադարձություններ | 
* Վաղ կյանք և գործունեություն
* Առաջին եռապետություն
	+ Լուկայի կոնֆերանս
* Ռազմական արշավանքներ
* Գալլիական պատերազմներ
	+ Ներխուժումը Բրիտանիա
* Ռուբիկոնի գետանցում
* Սահմանադրական բարեփոխումներ
* Կեսարի քաղաքացիական պատերազմ
* Սպանություն
	+ Վերջին խոսքեր

 |
|  |
| Ռազմական գործունեություն | 
* Ալեզիայի ճակատամարտ
* Արարի ճակատամարտ
* Ադուատուկիի պաշարում
* Բիբրակտի ճակատամարտ
* Գերգովիայի ճակատամարտ
* Օկտադուրուսի ճակատամարտ
* Աքսոնի ճակատամարտ
* Սաբիսի ճակատամարտ
* Վոգեզայի ճակատամարտ (մ․թ․ա․ 58)

|  |  |
| --- | --- |
| Քաղաքացիական պատերազմ | 
* Բագրադայի ճակատամարտ (մ․թ․ա․ 49)
* Դիրախիումի ճակատամարտ (մ․թ․ա․ 48)
* Մունդայի ճակատամարտ
* Ֆարսալոսի ճակատամարտ
* Ալեքսանդրիայի պաշարում (մ․թ․ա․ 47)
* Նեղոսի ճակատամարտ (մ․թ․ա․ 47)

* Զելայի ճակատամարտ (մ․թ․ա․ 47)
* Ռուսպինայի ճակատամարտ
* Տապսոսի ճակատամարտ
* Իլերդայի ճակատամարտ
* Լաուրոյի ճակատամարտ
* Մասիլիայի պաշարում
* Ուտիկայի ճակատմարատ (մ․թ․ա․ 49)

 |

 |
|  |
| Աշխատանքներ | 
* *Նոթեր Քաղաքացիական պատերազմի մասին*
* *Նոթեր Գալլական պատերազմի մասին*
* *Նոթեր Իսպանական պատերազմի մասին*
* Հուլիոս Կեսարի պոեմներ

 |
|  |
| Արտահայտություններ | 
* Վիճակը նետված է
* Եկա, տեսա, հաղթեցի
* Եվ դո՞ւ, Բրուտո՛ս
* Փորձը ամեն ինչի ուսուցիչն է

 |
|  |
| Ժառանգություն | 
* Հուլիոս Կեսարը մշակույթում
* Կեսարի գիսաստղ
* Կեսարիզմ
* Մարտյան իդոսներ
* Ֆիլիպիի ճակատամարտ
* Հուլիոս-Կլավդիոսներ

 |
|  |
| Ընտանիք | 

|  |  |
| --- | --- |
| Կանայք | 
* Կոսուցիա (վիճելի)
* Կոռնելիա
* Պոմպեա
* Կալպուրնիա

 |
|  |
| Երեխաներ | 
* Հուլիա
* Պտղոմեոս XV Կեսարիոն
* Օկտավիանոս Օգոստոս (որդեգիր)

 |
|  |
| Այլ | 
* Գայոս Հուլիոս Կեսար (հայր)
* Ավրելիա Կոտտա (մայր)
* Հուլիա Ավագ (քույր)
* Հուլիա Կրտսեր (քույր)

 |

 |
|  |
| Կապված | 
* Պլանավորված պարթևական արշավանք
* Կեսարի հռենոսյան կամուրջներ
* Կեսարի տաճար
* Հուլիոսներ (տոհմ)
* Մարկոս Անտոնիոս
* Մարկոս Բրուտոս
* Կլեոպատրա
* Սերբիլիա

 |
|  |
| 
* **Կատեգորիա**

 |

 |