**Լիզա Սուլիմովնա Ումարովա** (չեչեներեն՝ Ӏумарийн ЙоӀ Лиза, մարտի 12, 1965(1965-03-12), Ալմաթի, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), չեչեն երգչուհի և Չեչնիայում հայտնի քաղաքացիական և հայրենասիրական երգերի հեղինակ՝ «Գրոզնի — հերոս քաղաք», «Իմ հոգին» և մի շարք այլ։ Նա ծնվել է 1965 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, Չեչնիայում։ Երգչուհու մասին առաջին հրապարակումներից մեկում Աննա Պոլիտկովսկայան Լիզա Ումարովային անվանել է «չեչեն Լյուբե»։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել և մեծացել է Ղազախստանում, ավարտել է Յարոսլավլի թատրոնի ինստիտուտը՝ դրամատիկական թատրոնի դերասանուհու մասնագիտությամբա։ Մինչ առաջին չեչենական պատերազմի սկսվելը աշխատել Է Գրոզնիում՝ որպես մշակույթի տան տնօրեն, այնուհետև տեղափոխվել և ապրել է Մոսկվայում։ Հայտնի է դարձել «Նովայա գազետա» - ում Աննա Պոլիտկովսկայայի հրապարակումներից հետո։ 2009 թվականին խորհրդարանի նախագահի հայրենիք վերադառնալու կոչից հետո Լիզա Ումարովան փորձել է վերադառնալ Չեչնիա։ Բայց տնտեսական պատճառներով և ավագ եղբոր գնդակահարությունից հետո նա ստիպված էր վերադառնալ Մոսկվա։ 2012 թվականին, մեկնելով Ֆինլանդիա հյուրախաղերի, այնտեղ քաղաքական ապաստան է խնդրել։

Ստեղծագործություն
-----------------

Լիզա Ումարովան սկսեց երգել և երգեր գրել Չեչնիա կատարած մեկ այլ ուղևորությունից հետո, որտեղ նա գնում էր գրքեր գնելու, երկրորդ չեչենական պատերազմի ժամանակ։ Իր հարցազրույցներում նա ասում է, որ իր ստեղծագործության հիմնական գաղափարը կապված է «պատերազմը դադարեցնելու, մարդկանց օգնելու, ժողովրդին փոխանցելու ցանկության հետ, թե ինչ է կատարվում այնտեղ Չեչնիայում»։ Լիզա Ումարովայի առաջին գրառումները Չեչնիայում տարածվում էին միայն ծովահեն եղանակով և շատ տարածված էին։ Տարբեր աղբյուրների տված հարցազրույցում Լիզա Ումարովան խոսում է ելույթների կազմակերպման դժվարությունների մասին, չնայած իր երգերի համբավին։ 2006 թվականին մասնակցել է Սախարովի մայևկայում։

2016 թվականի մարտին Հելսինկիում Stoa մշակութային կենտրոնում ներկայացվեց երգչուհու «Մարշո» («Ազատություն»), պորտուգալացի ռեժիսոր Լուիշ Ռապոզու դա Կրուզի մոնոներկայացումը։

Ազգայնականների հետապնդումները
-----------------------------

Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո Լիզա Ումարովան հետապնդվել է ազգայնականների կողմից նրանք սպառնացել են հաշվեհարդարով նրան և նրա երեխաներին։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Մոսկվայում հարձակում է տեղի ունեցել Լիզա Ումարովայի և նրա 15-ամյա որդու վրա, դատարանը հարձակվող ազգայնական ուսանողներին մեղավոր է ճանաչել ազգային ատելություն եւ թշնամանք հրահրելու մեջ։

Քաղաքական ապաստան
-----------------

2012 թվականին, մեկնելով երաժշտական փառատոնի, Լիզա Ումարովան երեխաների հետ քաղաքական ապաստան է խնդրել Ֆինլանդիայի տարածքում։ Լիզա Ումարովան մամուլին մեկնաբանել է, որ գտնվելով այնտեղ՝ երկար ժամանակ անց առաջին անգամ իրեն ազատ է զգացել։

Առաջին անգամից չէ, բայց նրան ու երեխաներին, Այնուամենայնիվ, քաղաքական ապաստան են տվել։ Այս մասին ասվում է «Դոժդ» հեռուստաալիքի էմիգրանտների մասին ֆիլմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Анна Политковская — «Чеченское Любе» это одна женщина, поющая свои песни по-русски. Archived 2015-02-10 at the Wayback Machine. Новая Газета, 24.05.2004
2. 1 2 3  Оксана Челышева — Путь к свободе Archived 2014-03-14 at the Wayback Machine. Каспаров.ру 30.07.2012
3. ↑  «Спасите» Archived 2014-03-16 at the Wayback Machine. Каспаров.ру, 17-07-2012
4. 1 2  "Интервью Лизы Умаровой об Анне Политковской (видео)". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մայիսի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Чеченка, получившая убежище в Финляндии, поет о своей судьбе – сегодня состоится концерт в Хельсинки. // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 12 марта 2016.(Ստուգված է 12 Մարտի 2016)
6. ↑  Анна Политковская — Лиза Умарова: «Буду петь скинам» Archived 2020-07-31 at the Wayback Machine. Новая Газета, 10.10.2005
7. 1 2 3  Певица из Чечни Лиза Умарова попросила политическое убежище в Финляндии. Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine. Кавказский Узел, 18.07. 2012
8. ↑  "Как живут русские эмигранты в Финляндии". Արխիվացված է the original 2020 թ․ մարտի 21-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Зайнаб Ахмедрахимова. "Л. Умарова. Сильная женщина". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* Интервью Лизы Умаровой об Анне Политковской (видео)
* Кавказский Узел. Певица из Чечни Лиза Умарова попросила политическое убежище в Финляндии
* Путь к свободе