**Ֆիլգրաստիմ**, վաճառվում է **Նեյպոգեն** անվան տակ, դեղամիջոց, որը կիրառվում է նեյտրոֆիլների ցածր քանակի բուժման համար։ Նեյտրոֆիլների ցածր քանակ կարող է դիտվել ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեպքում, քիմիաթերապիայից կամ ճառագայթային թունավորումից հետո, կամ կարող է լինել անհայտ պատճառով։ Այն կարող է կիրառվել նաև լեյկաֆերեզի նպատակով լեյկոցիտների քանակի ավելացման միջոցով։ Այն կիրառվում է ներերակային կամ ենթամաշկային ներարկման ձևով։

Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներից են տենդը, հազը, կրծքավանդակի ցավը, հոդացավը, փսխումը և մազաթափությունը։ Ծանր կողմնակի երևույթներից են փայծաղի պատռվածքը և ալերգիկ ռեակցիաները։ Հղիության ընթացքում դեղորայքի կիրառման անվտանգության մասին տվյալները բացակայում են։ Ֆիլգրաստիմը գրանուլոցիտ գաղութ-խթանիչ գործոնի (Գ-ԳԽԳ) ռեկոմբինանտ-ԴՆԹ ձևն է։ Այն գործում է խթանելով օրգանիզմում նեյտրոֆիլների արտադրությունը։

Ֆիլգրաստիմը ԱՄՆ-ում բժշկական կիրառման համար հաստատվել է 1991 թվականին։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում, որպես առողջապահական համակարգի ամենաանվտանգ և ամենաարդյունավետ դեղերից մեկը։ Զարգացող երկրներում դեղամիջոցի արժեքը կազմում է 3,95$-ից մինչև 94,66$ մեկ դեղաչափի համար։ Միացյալ նահանգներում այն արժե մոտ 50,15£ 300 մկգ դեղաչափի համար NHS-ի համար։ ԱՄՆ-ում այն արժե ավելի քան 200$։ Հասանելի են նաև ֆիլգրաստիմի կենսանմանակները։

Բժշկական կիրառում
-----------------

Ֆիլգրաստիմը կիրառվում է նեյտրոպենիայի բուժման համար, խթանելով ոսկրածուծում նեյտրոֆիլների արտադրությունը։ Նեյտրոպենիայի պատճառներից են քիմիաթերապիան և ոսկրածուծի փոխպատվաստումը։ Ֆիլգրաստիմը կիրառվում է նաև հեմատոպոետիկ ցողունային բջիջների փոխպատվաստման համար կատարվող լեյկաֆերեզի համար, որի ընթացքում բարձրացվում է արյան մեջ այդ ցողունային բջիջների քանակը։

Կողմնակի երևույթներ
-------------------

Ամենահաճախ դիտվող կողմնակի երևույթը ոսկրային թեթև ցավերն են կրկնակի ներմուծումից հետո և ներարկման տեղում տեղային մաշկային ռեակցիաներ։ Այլ կողմնակի երևույթներից կարող է դիտվել լուրջ ալերգիկ ռեակցիաներ (ամբողջ մարմնի ցան, շնչառության դժվարացում, սուլող շնչառություն, գլխապտույտ, բերանի և աչքերի շուրջ այտուց, պուլսի արագացում և քրտնարտադրություն), փայծաղի պատռվածք (երբեմն մահվան պատճառ է), ալվեոլային արյունահոսություն, սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշ և արյունախխում։ Մանգաղաբջջային անեմիայով հիվանդների կողմից դեղի կիրառման դեպքում հնարավոր է պոտենցիալ մահացու, ծանր մանգաղաբջջային կրիզեր։

Փոխազդեցություններ
------------------

Ֆիլգրաստիմի և այլ դեղամիջոցների փոխազդեցությունների մասին բավարար տվյալներ չկան։ Դեղամիջոցները, որոնք կարող են շատացնել նեյտրոֆիլների քանակը, ինչպես օրինակ Լիթիումը, պետք է կիրառվեն զգուշությամբ։

Այս աճի գործոնի կիրառման դեպքում հեմատոպոետիկ ակտիվության բարձրացման հետևանքով ոսկրային տեսապատկերումներում դիտվում են անցողիկ դրական փոփոխություններ, որը պետք է հաշվի առնել ոսկրատեսապատկերման հետազոտությունների արդյունքների վերլուծության ժամանակ։

Ֆիլգրաստիմը չի հետազոտվել հղիների մոտ կիրառման և պտղի համար անվտանգության տեսակետից։ Հղիների կողմից դեղի կիրառման դեպքում, վերջինիս որոշ քանակը հայտնաբերվում է երեխայի արյան մեջ։ Հայտնի չէ վերջինիս անցումը կրծքի կաթով։

Ազդեցության մեխանիզմ
--------------------

Ֆիլգրաստիմը ռեկոմբինանտ-ԴՆԹ տեխնոլոգիայով ստեղծված մարդու գրանուլոցիտ գաղութ-խթանիչ գործոն է։ Գ-ԳԽԳ-ն կարգավորում է նեյտրոֆիլների արտադրությունը ոսկրածուծում․ էնդոգեն Գ-ԳԽԳ-ն մոնոցիտների, ֆիբրոբլաստների և էնդոթելիալ բջիջների կողմից արտադրվող գլիկոպրոտեին է։

Գ-ԳԽԳ գաղութ խթանիչ գործոն է, որը մինիմալ ուղղակի ազդեցություն ունի ին վիվո և ին վիտրո այլ հեմատոպոետիկ բջիջների արտադրության վրա։ Նեյպոգենը (ֆիլգրաստիմ) ռեկոմբինանտ մեթիոնիլ մարդկային գրանուլոցիտ գաղութ խթանիչ գործոնի անվանումն է։

Հասարակություն և մշակույթ
-------------------------

### Արտադրություն

Այն արտադրվում է ռեկոմբինանտ ԴՆԹ տեխնոլոգիայով։ Մարդու Գ-ԳԽԳ-ի գենը ներարկվում է աղիքային ցուպիկի գենետիկական նյութի մեջ։ Արդյունքում E. coli-ի արտադրած Գ-ԳԽԳ տարբերվում է մարդկային Գ-ԳԽԳ-ից։

### Առևտրայնացում

Ֆիլգրաստիմը վաճառվում է տարբեր բրենդային անվանումներով․

| Կազմակերպություն | Բրենդ |
| --- | --- |
| Cadila Pharmaceuticals | *Filcad* |
| Abbott Laboratories | *Imumax* |
| Dr. Reddy's Laboratories | *Grafeel* |
| Intas Biopharmaceuticals | *Neukine* |
| Amgen | *Neupogen* |
| Emcure Pharmaceuticals | *Emgrast* |
| Reliance Life Sciences | *Religrast* |
| Novartis/Sandoz | *Zarzio* և *Zarxio* |
| Biocon | *Nufil* |
| Pfizer | *Nivestim* և *Nivestym*
 |

Apricus Biosciences-ը այժմ աշխատում և փորձում է արտադրել ֆիլգրաստիմը Նյուպեն անվան տակ, որը հնարավոր կլինի կիրառել ներմաշկային ներարկման ձևով, հետքիմիաթերապևտիկ նեյտրոֆիլների քանակի վերականգման համար։

### Կենսանմանակներ

2015թ-ին Sandoz-ի ֆիլգրաստիմ-sndz-ն (վաճառքային անունը Զարքսիո) հաստատվել է ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վերահսկողության վարչության (FDA) կողմից որպես կենսանմանակ։ Սա առաջին դեղամիջոցն է, որը անցել է Biologics Price Competition and Innovation Act of 2009 (BPCI Act) ստուգումները։ Ըստ FDA-ի Զարքսիոյի հաստատումը հիմնված է փաստերի հետազոտման վրա, որոնցից են կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բնութագրերը, կենդանիների վրա կատարված հետազոտությունները, մարդու մոտ ֆարմակոկինետիկ և ֆարմակոդինամիկ տվյալները, կլինիկական իմունագենության տվյալները և այլ կլինիկական ավտանգության և արդյունավետության տվյալները, որոնք դիտվել է Նեյպոգենի կենսանմանակ Զարքսիոյի կիրառման դեպքում։

Զարքսիոն կիրառվում է նույն ցուցումներով, ինչ Նեյպոգենը, և կարող է նշանակվել առողջապահության ներկայացուցիչների կողմից ուռուցքով հիվանդների համար, ովքեր ստացել են միելոսուպրեսիվ քիմիաթերապիա․ սուր միելոիդ լեյկեմիայով հիվանդներն, ովքեր ստացել են ինդուկցիոն կամ կոնսոլիդացիոն քիմիաթերապիա; ոսկրածուծի փոխպատվաստում ստացած հիվանդները; աուտոլոգիկ պերիֆերիկ արյան նախորդ բջիջների հավաքումն ու ներարկումը հիվանդներին; ծանր քրոնիկական նեյտրոպենիայով հիվանդները։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Զարքսիոն կիրառվում է նույն ցուցումներով, ինչ Նեյպոգենը, և կարող է նշանակվել առողջապահության ներկայացուցիչների կողմից ուռուցքով հիվանդների համար, ովքեր ստացել են միելոսուպրեսիվ քիմիաթերապիա․ սուր միելոիդ լեյկեմիայով հիվանդներն, ովքեր ստացել են ինդուկցիոն կամ կոնսոլիդացիոն քիմիաթերապիա; ոսկրածուծի փոխպատվաստում ստացած հիվանդները; աուտոլոգիկ պերիֆերիկ արյան նախորդ բջիջների հավաքումն ու ներարկումը հիվանդներին; ծանր քրոնիկական նեյտրոպենիայով հիվանդները։- FDA, մարտի 6, 2015 |  |

2018թ-ին ֆիլգրաստիմ-aafi-ն (վաճառքային անվանումը Նիվեստիմ) հաստատվել է ԱՄՆ-ում կիրառման համար։

Նեյկինը ֆիլգրաստիմի հնդկական կենսանմանակն է և հաստատված է նույն ցուցումներով կիրառման համար, ինչ Նեյպոգենը։ Նեյկինը արտադրվում և վաճառվում է Intas Pharmaceuticals Limited-ի կողմից Ահմեդաբադ, Հնդկաստանում։

Տես նաև
-------

* Գրանուլոցիտ մակրոֆագ գաղութ-խթանիչ գործոն, որպես դեղամիջոց, (Սարգրամոստիմ) ( Լեյկին)
* Պեգֆիլգրաստիմ (Նեուլաստա, ֆիլգրաստիմի պեգիլացված ձևը)
* Իմունային համակարգ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  «Filgrastim». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
2. ↑  World Health Organization (2019). «World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019». World Health Organization (WHO). hdl:10665/325771. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
3. ↑  «Filgrastim- ERC: International Drug Price Indicator Guide». *erc.msh.org*. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.
4. ↑  «Filgrastim». *International Drug Price Indicator Guide*. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
5. ↑  *British national formulary: BNF 69* (69 ed.). British Medical Association. 2015. էջ 678. ISBN 9780857111562.
6. ↑  Hamilton, Richart (2015). *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*. Jones & Bartlett Learning. էջ 292. ISBN 9781284057560.
7. ↑  Crawford, J.; Glaspy, J. A.; Stoller, R. G.; Tomita, D. K.; Vincent, M. E.; McGuire, B. W.; Ozer, H. (2005). «Final Results of a Placebo-Controlled Study of Filgrastim in Small-Cell Lung Cancer: Exploration of Risk Factors for Febrile Neutropenia». *Supportive Cancer Therapy*. **3** (1): 36–46. doi:10.3816/SCT.2005.n.023. PMID 18632435.
8. ↑  Moore DC, Pellegrino AE (2017 թ․ սեպտեմբեր). «Pegfilgrastim-Induced Bone Pain: A Review on Incidence, Risk Factors, and Evidence-Based Management». *Ann Pharmacother*. **51** (9): 797–803. doi:10.1177/1060028017706373. PMID 28423916.
9. 1 2  Neupogen «Neupogen: Patient Information Leaflet». Amgen. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 24-ին.
10. 1 2 3 4  «Neupogen- filgrastim injection, solution». *DailyMed*. 2019 թ․ նոյեմբերի 15. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
11. ↑  Scott WR, Silberstein L, Flatley R, Ardeshna KM, Korostoff N, Dawe S (2009 թ․ սեպտեմբեր). «Cutaneous reaction to pegfilgrastim presenting as severe generalized skin eruption». *Br. J. Dermatol*. **161** (3): 717–9. doi:10.1111/j.1365-2133.2009.09371.x. PMID 19614649.
12. ↑  Zimmer BM, Berdel WE, Ludwig WD, Notter M, Reufi B, Thiel E (1993 թ․ մարտ). «Fatal spleen rupture during induction chemotherapy with rh GM-CSF priming for acute monocytic leukemia. Clinical case report and in vitro studies». *Leuk. Res*. **17** (3): 277–83. doi:10.1016/0145-2126(93)90012-a. PMID 8450676.
13. ↑  «Neupogen». *U.S. Food and Drug Administration (FDA)*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
14. ↑  «FDA Reviews What Could Be First Biosimilar». *Discov. Dev. Mag*. Rockaway, New Jersey, United States. Associated Press. 2014 թ․ հուլիսի 25. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 29-ին.
15. ↑  «Zarzio EPAR». *European Medicines Agency (EMA)*. 2018 թ․ սեպտեմբերի 17. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
16. ↑  «Zarzio 30 MU/0.5 ml solution for injection or infusion in pre-filled syringe - Summary of Product Characteristics (SmPC)». *(emc)*. 2019 թ․ հուլիսի 4. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
17. 1 2 3  «FDA approves first biosimilar product Zarxio». *U.S. Food and Drug Administration (FDA)* (Press release). 2015 թ․ մարտի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
18. ↑  «Nivestim EPAR». *European Medicines Agency (EMA)*. 2018 թ․ սեպտեմբերի 17. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
19. ↑  «Nivestim 12 MU/ 0.2 ml solution for injection/infusion - Summary of Product Characteristics (SmPC)». *(emc)*. 2019 թ․ դեկտեմբերի 18. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
20. 1 2  «Drug Approval Package: Nivestym (filgrastim-aafi)». *U.S. Food and Drug Administration (FDA)*. 2019 թ․ փետրվարի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
21. ↑  «Zarxio (filgrastim-sndz)». *U.S. Food and Drug Administration (FDA)*. 2015 թ․ ապրիլի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
22. 1 2  Tavernise, Sabrina; Pollack, Andrew (2015 թ․ մարտի 6). «F.D.A. Approves Zarxio, Its First Biosimilar Drug». *The New York Times*. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 23-ին.

Գրականություն
-------------

* Santoso B, van Boxtel CJ, Edwards RI, eds. (2001). *Drug benefits and risks: international textbook of clinical pharmacology*. New York: Wiley. ISBN 0-471-89927-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Filgrastim». *Drug Information Portal*. U.S. National Library of Medicine.