**«Կինուլի»** (ռուս.՝ «Кинули»), Վերա Չապլինայի վիպակը, որը բացում է նրա «Իմ սաները» և «Կենդանաբանական այգու կենդանիները» պատմվածքների շարքերը և նվիրված է գրող ամենահայտնի սանին՝ էգ առյուծ Կինուլիին։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«Կինուլի» վիպակի հրատարակությանը նախորդել են Չապլինայի՝ 1935-1936 թվականներին լույս տեսած մի քանի ոչ մեծ հրապարակումներ, որոնք ստեղծվել են ակնարկ-ռեպորտաժ ժանրում և պատմում են արտասովոր չորքոտանի սանի մասին։ «Պատանի նատուրալիստ» № 8 ամսագրում 1935 թվականին տպագրված «Կինուլի» ակնարկը պատմում է առյուծի տնային դաստիարակության առաջին երկու ամիսների մասին, որից կենդանաբանական այգում հրաժարվել էր նրա մայրը։ 1936 թվականի «Մուրզիլկայի» № 1 համանուն ռեպորտաժն ընդգրկել է մեծացող էգ առյուծի 7-ամսյա կյանքի իրադարձությունները։ «Կինուլի» (Դետգիզ, 1936) 16-էջանոց առանձին գրքույկը, որն ստեղծել է Վերա Չապլինան համանուն ֆիլմի կինոօպերատոր Անդրեյ Գլազովի հետ միասին, ամփոփում է կոմունալ բնակարանի սենյակում առյուծի մեկամյա կյանքի արդյունքը և ավարտվում նրա տեղափոխմամբ Մոսկվայի կենդանաբանական այգի։ Ընդ որում, այս գրքում հիմնական տեղն զբաղեցրել են լուսանկարները, իսկ նրա տեքստի բովանդակությունը զգալիորեն զիջում էր նախորդ հրապարակումներին։

Վիպակի առաջին ծավալուն տարբերակը հրապարակվել է Չապլինայի «Իմ սաները» (1937) գրքում՝ Դմիտրի Գորլովի և Գեորգի Նիկոլսկու նկարազարդումներով։ «Կինուլի» ստեղծագործության երկրորդ տարբերակը, որում տեղ են գտել նաև ռազմական ժամանակների իրադարձությունները, հրատարակվել է «Չորքոտանի ընկերներ» (ռուս.՝ «Четвероногие друзья», 1947) հեղինակային ժողովածուում։ Վերջնական խմբագրությունը լույս է տեսել «Կենդանաբանական այգու կենդանիները» (ռուս.՝ «Питомцы зоопарка», 1955) ժողովածուում։ Վիպակի ծավալը կազմել է 2,5 հեղինակային թերթ։ «Կինուլի» վիպակի վրա հեղինակն աշխատել է 20 տարի։

1939 թվականին վիպակն առաջին անգամ հրատարակվել է արտասահմանում առանձին գրքով՝ Vera Chaplina «My animal friends», George Routledge & Sons Ltd. London։ Այն հրատարակվել է ավելի քան 150 անգամ Ռուսաստանում և արտասահմանում, թարգմանվել է 33 լեզվով՝ ադիգեերեն (1954), անգլերեն (երեք տարբերակ՝ 1939, 1956 և 1970), արաբերեն (1959), բալկարերեն (1963), բելառուսերեն (1949), բենգալերեն (1976), բուլղարերեն (1950), հունգարերեն (երկու տարբերակ՝ 1949 և 1955), վրացերեն (1961), եբրայերեն (1961), իսպաներեն (1958), կաբարդիներեն (1962), ղազախերեն (1952), չինարեն (1951-1957), կորեերեն (1959), լատվիերեն (1952), մոլդովերեն (1952), գերմաներեն (1949-1958), լեհերեն (1950), պորտուգալերեն (1963), ռումիներեն (1953), սերբերեն (1962), սլովակերեն (1950), ուդմուրտերեն (1959), ուզբեկերեն (1952), ույղուրերեն (1954), ուկրաիներեն (2007), ուրդու (1959), ֆրանսերեն (1956), հինդի (1959), չեխերեն (1950), էստոներեն (1954), ճապոներեն (1956)։ 1975 թվականին «Կինուլի» վիպակը լույս է տեսել Բրեյլի գրերով «Просвещение» հրատարակչության կողմից։

Սյուժեն
-------

Վիպակում ներկայացվում է էգ առյուծ Կինուլիի՝ Վերա Չապլինայի սանի և 1930-1940-ական թվականների Մոսկվայի կենդանաբանական այգու «աստղի» իրական պատմությունը։ Նրանից հրաժարվել է մայրը (այդտեղից էլ Չապլինայի հորինած մականունը), և կորյունը կարող էր սատկել։ Սակայն Վերա Չապլինան՝ Մոսկվայի կենդանաբանական այգում ստեղծված մատղաշ կենդանիների հրապարակի ղեկավարն ու նախաձեռնողը, նրան տանում է իր տուն՝ կոմունալ բնակարանի սենյակ։

«Արտասովոր բնակչի» դաստիարակության և արկածների, հարևանների և լուսանի ձագի հետ նրա շփման, Մոսկվայի փողոցներով զբոսնելու, կինոյում նկարահանվելու, հիվանդության և ապաքինման պատմությունները, խաբեբայի հետ պատահած դեպքն ու այլ դրվագներ ընդգրկում են մի ամբողջ տարվա իրադարձություններ՝ Կինուլիի մանկությունից մինչև այն պահը, երբ նա դառնում է գրեթե չափահաս առյուծ։

Այդ եզակի փորձի մասին գրել են թերթերը, և ֆիլմեր են նկարահանվել, «Կինուլիի» ոչ սովորական անունն իմացել են ամբողջ երկրում և նրա սահմաններից դուրս։ Վերա Չապլինան, որը կարճ ժամանակ առաջ էր թողարկել իր առաջին գիրքը, սկսել է նոր վիպակ գրել գրեթե օրագրի տեսքով, որը շարունակվել է նաև մեկամյա Կինուլիի՝ կենդանաբանական այգի տեղափոխվելուց հետո։

Ֆիլմի վերջին սյուժետային շրջադարձը թվագրվում է 1943 թվականով, երբ Վերա Չապլինան վերադառնում է Մոսկվայի կենդանաբանական այգի՝ կենդանիների մի մասի Սվերդլովսկում երկու տարի տարհանման մեջ գտնցելուց հետո։ Կինուլիի հետ հանդիպումը՝ գրողի կյանքի ամենահուզիչ պահերից մեկը, դարձել է ստեղծագործության հանգուցալուծումն ու ավարտը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Тавьев, 2016, էջ 48, 63
2. ↑  «Կինուլի» — գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ, 1 մաս, Մոստեխֆիլմ, 1935, ռեժիսոր՝ Բորիս Պավլով, սցենարիստ՝ Վերա Չապլինա, օպերատոր՝ Անդրեյ Գլազով, երաժշտական ձևավորումը՝ Գ. Բերեզովսկու (Репертуарный бюллютень. М. 1935, № 6), ֆիլմը չի պահպանվել։
3. ↑  Сканированное издание «Кинули» (1936) из архива Веры Чаплиной
4. ↑  Тавьев, 2016, էջ 66-67, 99, 107
5. ↑  По авторским экземплярам отдельных изданий В. В. Чаплиной, хранящихся в архиве писательницы, книжным летописям Российской книжной палаты, каталогам РГБ и ряда зарубежных библиотек.
6. ↑  Тавьев, 2016, էջ 52-56

Գրականություն
-------------

* *Чаплина В. В.* «Мои воспитанники. Питомцы зоопарка» (Рассказы. В 2-х томах.) — М.: Дрофа, 2001
* *Лидина М.* Кинули // Детская литература. 1937, № 4. — С. 30—31.
* *Макаров А.* «Мои воспитанники» // Детская литература. 1938, № 6. — С. 26—27.
* *Дмитриев Ю. Д.* О Творчестве В.В.Чаплиной // Начальная школа, 1956, № 1. — С. 41—42
* *Чудакова М. О.* Про зверят // Семья и школа, 2009, № 11. — С. 22—23
* *Тавьев М. Ю.* О Вере Чаплиной // Биология. 2014, № 1. — С. 6-16.
* *Тавьев М. Ю.* Вера Чаплина. Жизнь и творчество. — СПб.: ИД «Петрополис», 2016. — 224 с. — ISBN 978-5-9676-0766-0