recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սամոդիական լեզուներ**, սամոեդական լեզուներ, ուրալյան լեզվաընտանիքին պատկանող լեզուների խումբ։ Սամոդիական լեզուների մեջ են մտնում հյուսիս-սամոդիական լեզուները՝ նենեցերենը, էնեցերենը և նգանասաներենը (խոսվում են Եվրոպայի հս-արլ․ և Ասիայի հս-արմ․ տարածքներում), սելկուսքերենը (Արմ․ Սիբիրում), կամասիներենը (մեռած լեզու է), մատորերենը (կամ մոտորերենը), կարագասերենը և տայգերենը։ Վերջին երկու լեզուները դուրս են մղվել թյուրքական լեզուների կողմից և հայտնի են միայն XVIII - XIX դդ․ որոշ բառարանային գրառումների շնորհիվ։ Ենթադրվում է, որ նախասամոդիական լեզվական ընդհանրության տարածքը եղել է Սայանյան բարձրավանդակը և նրա հարակից շրջանները։ Կենդանի սամոդիական լեզուներով խոսում են մոտ 34 հզ մարդ (1980)։ Սամոդիական լեզուների մեծ մասն ունի ձայնավորական զարգացած համակարգ (15-25 հնչույթ)։

Մի շարք բարբառներում պահպանվել է իմաստատարբերիչ փոփոխական շեշտի համակարգը։ Հաճախակի են հնչյունական-ձևաբանական փոփոխությունները արմատներում և ածանցներում։ Գոյականն ունի 3 թիվ (եզակի, երկակի, հոգնակի), 5-10 և ավելի հոլով, որոշ լեզուներում՝ անձնական-ստացական և անձնական-նախանշական ձևեր, որոնք կարող են փոփոխվել ըստ դեմքի և նույնիսկ՝ ըստ ժամանակի։ Բայը Սամոդիական լեզուների մեծ մասում ունի 3 խոնարհում՝ օբյեկտային (անցողական), սուբյեկտային (անանցողական) և անդրադարձ, շատ եղանակներ և կերպեր։ Շարադասությունն ագատ է։ Բառապաշարում կան թուրքական, մոնղոլական, օբ-ուգրական և ենիսեյան լեզուների հետ շփման հետքեր։ 17-20-րդ դդ․ փոխատու հիմնական լեզուն եղել է ռուսերենը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Crystal D.* The Cambridge Encyclopedia of Language — Cambridge University Press, 1987. — P. 304. — ISBN 978-0-521-42443-1


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4120325-2 · NDL: 00570087 · NKC: ph161976 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 158)։*  |
**Ստեփան Ջրբաշյանի անվան երաժշտական դպրոց** (**Ստեփան Ջրբաշյանի անվան թիվ 8 երաժշտական դպրոց**), կրթադաստիարակչական ուսումնական հաստատություն Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանում։

Պատմություն
-----------

Երևանի թիվ 8 երաժշտական դպրոցը հիմանդրվել է 1965 թվականին և դաշնամուրի, ջութակի և թավջութակի դասարաններում ունեցել է 7 մանկավարժ և 60 աշակերտ։ 1977 թվականի մայիսի 5-ին թիվ 8 երաժշտական դպրոցը վերանվանվել է հայ կոմպոզիտոր Ստեփան Ջրբաշյանի անունով։

Դպրոցն ունեցել է մեծ երգչախումբ Սերգեյ Պողոսովի ղեկավարությամբ։ Տարիների ընթացքում դպրոցը համալրվել է նոր մանկավարժներով, սաներով, ունեցել նոր ձեռքբերումներ, բացվել են երաժշտական գործիքների նոր դասարաններ։ Դպրոցը համագործակցել է Հայաստանի տարբեր մարզերի երաժշտական դպրոցների հետ։

Բաժիններ
--------

### Երաժշտական գործիքներ

* Ազգային նվագարաններ (քանոն, թառ, քամանչա, դուդուկ, շվի, դհոլ, սանթուր, ուդ, սազ, բամբիռ, բլուլ)
* Դաշնամուրային
* Լարային (ջութակ, թավջութակ, կոնտրաբաս)
* Փողայի (կլարնետ, ֆլեյտա, շեփոր, հոբոյ, տրոմբոն, սաքսոֆոն)
* Վոկալ (դասական, ժողովրդական, էստրադային)
* Կիթառ
* Ջազ-էստրադա
* Հարվածային գործիքներ
* Ակկորդեոն

### Խմբակներ

* Պարարվեստի (դասական, ժողովրդական բնորոշ պարեր, լատինո, սպորտային)
* Կերպարվեստի (նկարչություն, դեկորատիվ կիրառական արվեստ-դիզայն)
* Երաժշտական բեմադրություններ (մյուզիքլ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երևանի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքը, Երաժշտական և արվեստի դպրոցներ
**«Բոինգ» 737-ի ավիավթար Կոժիկոդեում»** խոշոր ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2020 թվականի օգոստոսի 07-ին։ Air-India Express-ի ինքնաթիռով Boeing 737-8HG ինքնաթիռը գործարկել է IX1344 միջազգային չվերթ Դուբայից դեպի Կոժիկոդե։ Սակայն նպատակակետից վայրէջք կատարելուց հետո այն դուրս է եկել թռիչքուղուց և ընկել ձորը։ Գետնին խփելուց հետո ինքնաթիռը բաժանվել է երկու մասի։ Ինքնաթիռում գտնվող 190 մարդուց (184 ուղևոր և անձնակազմի 6 անդամ) զոհվել է 18-ը, այդ թվում և օդաչուները։

Իրադարձությունների ժամանակագրություն
------------------------------------

Հայտնի է, որ ինքնաթիռը երկու անգամ փորձել է վայրէջք կատարել, ինչպես նաև ներս է եկել մեծ արագությամբ։ Առաջին մոտեցումը եղել է թիվ 28 թռիչքուղում, սակայն դժվարությունների պատճառով ինքնաթիռը երկու անգամ թռչել է՝ փորձելով կրկին վայրէջք կատարել, սակայն հակառակ կողմից թռչել թիվ 10 թռիչքուղու թռիչքուղու վրա, որտեղ վթարային վայրէջք է կատարել։

Իրական արագությունը վայրէջքից ավելի բարձր էր, ուստի ինքնաթիռը վայրէջքի վայրից հետագայում իջավ և ժամանակ չուներ արգելակելու։
Ինքնաթիռը դուրս է եկել թռիչքուղուց ընկնելով 10 մետրանոց ճեղքում։

Զոհեր
-----

Ինքնաթիռում եղել է 190 մարդ ՝ 184 ուղևոր, 4 թռիչքային սպասառու և 2 օդաչու։ Ինչպես օդաչուները, այնպես էլ առնվազն 20 մարդ զոհվեց, 137-ը վիրավորվեցին, նրանցից 15-ը, ըստ հաղորդման, գտնվում են ծանր վիճակում:.

| Մահացածներ | Վիրավորվածներ | Ընդամենը |
| --- | --- | --- |
| Ուղևորներ | Անձնակազմի անդամներ | Ուղևորներ | Անձնակազմի անդամներ |
| 18 | 2 | 166 | 4 | 190 |

Հետաքննություն
--------------

Քաղաքացիական ավիացիայի գլխավոր տնօրինությունը հետաքննություն է սկսել ինքնաթիռի խոցման վերաբերյալ։

Տես նաև
-------

* Boeing 737-ի վթարը Մանգալոր քաղաքում — նման իրավիճակներում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «IX 1344 crashes. Many feared dead»։ *theindependent.in* (անգլերեն)։ 2020-08-07։ Վերցված է 2020-08-07
2. ↑  «Air India jet breaks in two on Kerala runway»։ *BBC News* (անգլերեն)։ 2020-08-07։ Վերցված է 2020-08-07
3. ↑  «Accident: India Express B738 at Kozhikode on Aug 7th 2020, overran runway and fell into valley»։ *avherald.com*։ Վերցված է 2020-08-07
**Ստեփան Մանուկի Սուքիասյան** (մարտի 31, 1946(1946-03-31), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 2021), հայ գալարափողահար, երաժշտագետ, կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (2013 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Ստեփան Սուքիասյանը ծնվել է 1946 թվականի մարտի 3-ին Լենինականում։ 1963 թվականին ավարտել է Լենինականի Ք. Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանը։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիա գալարափողի, 1976 թվականին՝ երաժշտագիտության (Ռ. Ստեփանյանի դասարան), իսկ 1990 թվականին՝ կոմպոզիցիայի (Ղ. Սարյանի դասարան) բաժինները։

1966-1972 թվականներին հանդես է եկել Հայաստանի ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախմբում, 1972-1981 թվականներին դասավանդել է Երևանի երաժշտական դպրոցներում, 1989 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (1992-2011 թվականներին եղել է պրոռեկտոր), Գեղագիտության ազգային կենտրոնում կազմակերպել է մանկական ֆիլհարմոնիա (1981-1984)։ 1984-1988 թվականներին եղել է Լենինականի Ք. Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանի տնօրեն։

Հեղինակել է սիմֆոնիկ, կամերային, վոկալ-գործիքային, երգչախմբային ստեղծագործություններ («Խմբերգեր մանկական երգչախմբի համար», 2010, և այլն)։

Ստեփան Սուքիասյանը մահացել է 2021 թվականին։

Մրցանակներ
----------

* 2008 – ՀՀ Թեքեյան մշակութային միության մրցանակ,
* 2012 – Միջազգային երաժշտական փառատոնի հատուկ մրցանակ (Հալլե)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մահացել է կոմպոզիտոր Ստեփան Սուքիասյանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ստեփան Սուքիասյան - Լիթանիա՝ նվիրված Եղեռնի 100-ամյա տարելիցին
* Ստեփան Սուքիասյան - Կամերային սիմֆոնիա
* Ստեփան Սուքիասյան - Լարային կվարտետ (2012)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Սամոյլովներ**, ռուս դերասանների ընտանիք։

**Վասիլի Միխայլովիչ Սամոյլով** (1782-1839)։ Պետերբուրգի Մեծ թատրոնի արտիստ (1803-39)։

Հանդես է եկել առավելապես օպերայում (տենորի և բարիտոնի երգամասերով), խաղացել նաև դրամատիկական ներկայացումներում Վերա Վասիլդա Սամոյլովը Նոզդրյովի դերում («Մեռած հոգիներ», ըստ Գոգոլի), գծանկար՝ Ա․ Լենսկուրում։

**Սոֆյա Վասիլևնա Սամոյլովա** (Չեռնիկովա, 1787-1854), դրամատիկ և օպերային արտիստուհի։ Վասիլի Միխայլովիչ Սամոյլովի կինը։

1804 թվականից հանդես է եկել օպերայում (Մաշա, Կավոսի «Իվան Սուսանին») և օպերավոդևիլում։ Բեմը թողել է 1843 թվականին։

**Վասիլի Վասիլևիչ Սամոյլով** (1813-1887), Վասիլի Միխայլովիչ և Սոֆյա Վասիլևնա Սամոյլովների որդին։

1835-75 թվականին խաղացել է Ալեքսանդրյան թատրոնում։ Իբրև դերասան ձևավորվել է ռեալիստական դպրոցի ազդեցությամբ, հումանիստորեն մեկնաբանել «փոքր մարդու» կերպարը։ Հատուկ փայլով է խաղացել, այսպես կոչված, զգեստափոխման դերեր (Մակար Գուբկին, Կոնիի «Ուսանող, խմբերգիչ, արտիստ և աֆերիստ»)։ Լավագույն դերերից են նաև՝ Ռաստակովսկի (Գոգոլի «Ռևիզոր»), Ռիշելյե (Բուլ- վեր-Լիտոնի «Ռիշելյե») են։

**Վերա Վասիլևնա Սամոյլովա** (1824-1880), Վասիլի Միխայլովիչ և Սոֆյա Վասիլևնա Սամոյլովների դուստրը 1841-53 թվականին աշխատել է Ալեքսանդրյան թատրոնում։ Աչքի է ընկել քնարադրամատիկական և կատակերգական դերերով (Օլգա, Եֆիմովիչի «Վլադիմիր Զարևսկի», Էլմիռա, Մոլիերի «Տարտյուֆ» են)։ Տուրգենեը նրա համար գրել է «Որտեղ բարակ է, այնտեղ էլ կկտրվի» Սամոյլովի «Գավառուհին» կատակերգությունները։

**Նադեժդա Վասիլևնա Սամոյլովա** (1818-1899), Վասիլի Միխայլովիչ և Սոֆյա Վասիլևնա Սամոյլովների դուստրը։ 1838-59 թվականին խաղացել է Ալեքսանդրյան թատրոնում, եղել իժենյու ամպլուայի դերասանուհի։

**Պավել Վասիլևիչ Սամոյլով** (1866-1931)։ Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (1923)։ Վասիլի Վասիլևիչ Սամոյլովի որդին։ Բեմային գործունեությունն սկսել է Պետերբուրգում 1888 թվականին։ Խաղացել է գավառներում ապա Մոսկվայի Կորշի (1891- 1893), Վասիլևիչ Կոմիսարժևսկայայի դրամատիկական(1904-05, Պետերբուրգ) թատրոններում, 1900-04 Սամոյլովի 1920-24 թվականին՝ նախկին Ալեքսանդրյան թատրոնի խմբում։ Դերերից են՝ Համլետ (Շեքսպիրի «Համլետ»), Չացկի (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»)։ Սամոյլովի արվեստը նոր գույներով հարստացել է սովետական շրջանում (Լունաչարսկու «Կանցլերը և փականագործը»)։
**Ոճ** բառը հայերենում համապատասխանում է հունարեն *ստայլոս* բառին որ շատ լեզուների մեջ մտել է *ստիլ* ձևով։ Հունարեն և հայերեն լեզուներում այս բառերը նույն արժեքն ունեն։ Ոճ ասելով՝ հասկանում ենք խոսքի մի որոշակի ձև, որը տվյալ բնագավառին հատուկ արտահայտությունների որոշակի ամբողջություն է։
Շատ ընկերություններ հաջողությունների են հասնում հենց հաջողված ոճի և դիզայնի շնորհիվ, որոնք դառնում են ապրանքի անբաժանելի բաղադրիչները։ Օրինակ, I Phone հեռախոսները կամ Էփլ համակարգիչները, Bosse կամ CAV աուդիտեխնիկան, Ray-Ban ակնեցները և այլ ապրանքներ, մյուսներից էականորեն տարբերվող ոճի և դիզայնի շնորհիվ ոչ միայն շուկայական զգալի հաջողությունների են հասել, այլև հեշտորեն տարբերակվում են այլ ապրանքներից։ Ոճի ու դիզայնի կարևորությունը շատ ընկերություւների դրդում է, իբրև մտավոր սեփականություն դրանք գրանցել՝ մրցակիցների կրկնօրինակումներից խուսափելու համար, քանի որ մրցակցային պայքարում հաճախակի են ոչ միայն ապրանքանիշի, այլև հենց ոճի ու դիզայնի կրկնօրինակումները։ Նմանատիպ կրկնօրինակումները կանխելու ու ֆինանսական փոխհատուցումներ տալու հետ կապված շատ են նաև դատական քաշքշուկները։ Օրինակ, 2000 թվականին գերմանական BMW կոնցեռնը դատական հայց ներկայացրեց ճապոնական Mitsubishi ընկերության դեմ, քանի որ վերջինի արտադրած Mitsubishi Galant մակնիշի ավտոմեքենայի դիզայնն էականորեն նման էր 5-րդ դասի BMW մակնիշի ավտոմեքենային։ Դատական հայցի արդյունքում BMW կոնցեռնը ստացավ 100 միլիոն դոլարի փոխհատուցում և աշխարհի բոլոր շուկաներում արգելվեց Mitsubishi Galant-ի տվյալ մոդելի վաճառքը, իսկ ընկերությունը ստիպված եղավ նոր մոդել մշակել։ Նույն կերպ 2012-2013 թթ. Էփլ ընկերությունը ԱՄՆ-ում և Եվրամիության միասնական տնտեսական դատարանում հայց ներկայացրեց Սամսունգ ընկերության դեմ, որի թողարկած Սամսունգ Galaxy Ace և Galaxy III մակնիշի հեռախոսները արտաքնապես նման էին iPhone 3 և iPhone 4 մակնիշի հեռախոսներին։ Արդյունքում ԱՄՆ դաշնային դատարանը ԱՄՆ շուկայում արգելեց Galaxy Ace և Galaxy III մակնիշի հեռախոսների վաճառքը և Սամսունգ ընկերությանը պարտավորեցրեց Էփլին վճարել 250 միլիոն դոլար։ Ուշագրավ է, որ շատ ընկերություններ ոճն ու դիզայնը դարձրել են իրենց կորպորատիվ մշակույթի անբաժան մասը։

Պետք է նշել, որ դիզայնի գաղափարն ավելի ընդգրկուն է քան ոճի գաղափարը; Ոճը բնորոշում է միայն ապրանքի արտաքին տեսքը։ Գեղեցիկ ոճը կարող է գրավել շատերի ուշադրությունը, սակայն պարտադիր չէ, որ ապրանքի ֆունկցիոնալ հատկանիշները դրանից ավելանա։ Ավելին. հաճախ այն կարող է հանգեցնել ապրանքի շահագործման բնութագրիչների վատթարացման։ Օրինակ բազմոցը կարող է ունենալ գեղեցիկ ոճ, սակայն հարմարավետ չլինել։ Ի տարբերություն ոճի, դիզայնն արտաքին տեսքից ավելին է. այն բնորոշում է ապրանքի էությունը։ Լվ դիզայնը ոչ միայն բարելավում է ապրանքի արտաքին տեսքը, այլև բարձրացնում է ապրանքի արժեքավորությունը։ Մրցակցության սրմանը զուգընթաց դիզայնը նույնպես վերածվել է ապրանքների տարբերակման արդյունավետ միջոց։ Ավելին, դիզայնում կատարվող ներդրումների շահութաբերությունն այսօր ապացուցված է նաև գործնականորեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մարքեթինգ հիմունքներ Զաքարյան Ա. Սահակյան. Շ. Երևան 2013 թ

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Ոճ*** հոդվածին
**Խշխշան պալար** (Gangraena emphysematosa), էմֆիգեմատոզ կարբունկուլ, էմկար, տավարի սուր վարակիչ հիվանդության։ Բնորոշվում է մկաններում արագ մեծացող, խշխշացող այտուցների առկայությամբ, տենդով ու անկման բարձր տոկոսով։ Հարուցիչը B. chauvoei-ն է (Շովոյի ցուպիկը)։ Առավել զգայուն են 3 ամսականից մինչև 4 տարեկան խոշոր եղջերավորները, հազվադեպ՝ ոչխարները և այծերը։ Ինֆեկցիայի աղբյուրը հիվանդ կենդանին է։ Վարակվում են հիմնականում սննդի (ալիմենտար) ճանապարհով։ Գաղտնի շրջանը 1 - 5 օր է։ Նկատվում է ջերմության բարձրացում, ախորժակի անկում, սրտի գործունեության թուլացում։ Կենդանին կաղում է, ազդրի, գավակի և թիակի մկաններում առաջանում են սահմանագծված տաք և ցավոտ այտուցներ (պալարներ)։ Հիվանդ կենդանիները սատկում են 1 - 2 օրվա ընթացքում։ Ախտորոշում են կլինիկական, էպիզոոտոլոգիական, ախտանատոմիական և բակտերիալոգիական հետազոտության տվյալների հիման վրա։

Բուժումը. հիվանդության սկզբում կարելի է օգտագործել գերիմուն շիճուկ, սրտային դեղամիջոցներ, անտիբիոտիկներ։ Անապահով տնտեսությունը կարանտինի տակ է վերցվում։ Հիվանդներին մեկուսացնում են և բուժում, իսկ մնացածներին՝ իմունացնում։ Հիվանդների սպանդն արգելվում է։ Սահմանափակումները վերացվում են խշխշան պալարի վերջին դեպքից 14 օր հետո։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 65)։*  |
**ՀԽՍՀ կամավոր հրշեջ ընկերություն**

Ստեղծվել է 1956 թվականին։ Բարձրագույն մարմինը հանրապետության կոնֆերանսն է (առաջինը՝ 1956 թվականին), գործադիրը՝ հանրապետության խորհրդի նախագահությունը։

Իր խնդիրն է համարել իրականացնել հրդեհների կանխման միջոցառումներ, հետևել հակահրդեհային անվտանգության կանոնների պահպանմանը ժողտնտեսության մեջ, պրոպագանդել հրշեջ տեխնիկական գիտելիքներ, կազմակերպել կամավոր հրշեջ դրուժինաներ։ Ընկերությունը գործունեությունն իրականացնում է ՀԽՍՀ ներքին գործերի մինիստրության հրշեջ հսկողության մարմինների համագործակցությամբ։

1986 թվականին ուներ 4750 սկզբնական կազմակերպություն, 271․500 անդամ։ Հեղինակային իրավունքների համամիութենական գործակալության հայկական հանրապետական բաժանմունք։ Ստեղծվել է 1974 թվականին։

Գործունեությունը կարգավորվում է կանոնադրությամբ։ Կոչված է պաշտպանելու սովետական և արտասահմանյան հեղինակների և նրանց իրավահաջորդների հեղինակային իրավունքները ԽՍՀՄ–ում և արտասահմանում, նպաստելու գիտության, գրականության և արվեստի բնագավառների գործիչների աշխատանքի իրավական բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը, միջազգային համագործակցության ընդլայնմանը այդ բնագավառներում։ Աշխատանք է տանում հայ հեղինակների ստեղծագործություններն արտասահմանում գովազդելու և հրատարակելու ուղղությամբ։ Սիջնորդի դեր է կատարել հեղինակային իրավունքներն արտասահման արտահանելու և արտասահմանից հեղինակային իրավունքներ ձեռք բերելու (ներմուծելու) դեպքերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
|  |
| --- |
| **Օշան թաղիքային** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales) |
| **Ընտանիք** | Հավակատարազգիներ (Amaranthaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Salsoloideae* |
| **Տրիբա** | *Caroxyleae* |
| **Ցեղ** | **Kaviria** |
| **Տեսակ** | **Օշան թաղիքային** *(K. tomentosa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Kaviria tomentosa***Akhani, 2007 |

**Օշան թաղիքային** (լատ.՝ Salsola tomentosa), թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10-30 սմ բարձրությամբ, պառկած կամ վեր բարձրացող ընձյուղներով մոխրագույն կիսաթուփ է։ Կիսագլանիկանման տերևների երկարությունը 5-10 մմ է։ Ցողունները և տերևներն ծածկված են խորդուբորդ կամ ճյուղավորված կիսաառսեղմ մազիկներով։ Նշտարաձև, դեղնավուն, թաղանթային ծաղկապատի մասերը վերևում սրացած են, պտղի ժամանակ՝ սևավուն կամ ծիրանագույն թևերով, 2,4-2,7 մմ երկարությամբ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի (Արմավիր, Արևշատ, Զովաշեն, Գառնի, Երախ, Վեդի, Շահումյան) ֆլորիստիկական շրջանում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսային Իրանում, Թուրքմենստանում և Աֆղանստանում։

էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1200 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ գիպսակիր, կավային լանջերին, կիսաանապատում։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէր։

Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Երախի լեռնաշղթայի վրա։ Պահպանություն չի իրականացվում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Տաքսոնի նույնացուցիչներ |
| --- |
|  |
| *Kaviria tomentosa* | 
* Վիքիցեղեր: Kaviria tomentosa
* GBIF: 3758317
* iNaturalist: 929333
* IPNI: 77089204-1
* NCBI: 454539
* Plant List: kew-2607643
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77089204-1

 |
|  |
| *Halimocnemis tomentosa* | 
* GBIF: 3760847
* IPNI: 165716-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:165716-1
* Tropicos: 7201197

 |

 |
|  |
| --- |
| **Օշան Թամամշյանի** |
| Օշան ԹամամշյանիՕշան Թամամշյանի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales) |
| **Ընտանիք** | Հավակատարազգիներ (Amaranthaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Salsoloideae* |
| **Տրիբա** | *Salsoleae* |
| **Ցեղ** | Օշան *(Salsola)* |
| **Տեսակ** | **Օշան Թամամշյանի** *(S. tamamschjanae)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Salsola tamamschjanae***Iljin, 1937 |

**Օշան Թամամշյանի** (լատ.՝ Salsola tamamschjanae), թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բաց կանաչ, սպիտակավուն ակոսավոր ցողուններով, հիմքից ճյուղավորված միամյա բույս է։ Տերևները մերկ են, փշոտ, թելանման-գծային։ Ծաղկապատի մասերը նշտարաձև են, ունեն 2,8-3,8 մմ երկարություն, գագաթում սուր են, պտղի ժամանակ՝ մեծ, բաց դարչնագույն, թաղանթային թևերով, պարզորոշ դուրս ցցված մուգ ջղերով։ Սերմի տրամագիծը 3 մմ է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արմավիր, Գոռավան, Երասխ, Երևան, Զվարթնոց)։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Օրդուբադ, Ջուլֆա) և Արևմտյան Իրանում (Ուրմիա լճի ավազան)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1000 մ բարձրությունների վրա, անապատում և կիսաանապատում, ավազային հողերում, երրորդական դարաշրջանի գիպսակիր կարմիր կավերի վրա։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր-նոյեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակաերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից է պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Salsola tamamschjanae
* GBIF: 3756063
* iNaturalist: 124843
* IPNI: 167114-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:167114-1
* Tropicos: 7201338

 |

 |
**Ալիշեր Նավոիի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Алишеру Навои, ուզբ.՝ Alisher Navoiy haykali), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ուզբեկ բանաստեղծ, մտածող և պետական գործիչ Ալիշեր Նավոիին (1441-1501)։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2002 թվականի նոյեմբերին` Սերպուխովյան հրապարակի պուրակում, որը նայում է Սադովոյե կոլցո փողոցին։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը պատրաստվել է Ուզբեկստանում և Ուզբեկստանի կառավարության ու Տաշքենդի քաղաքային վարչակազմի կողմից որպես նվեր փոխանցվել է Ռուսաստանի մայրաքաղաքին։ Հուշակոթողի հեղինակներն են ուզբեկ հայտնի քանդակագործ Ռավշան Միրթաջիևը և ռուս ճարտարապետներ Ալեքսանդր Կուզմինն ու Իգոր Վոսկրեսենսկին։ 2002 թվականի օգոստոսի 15-ին քանդակը ինքնաթիռով տեղափոխվել է Մոսկվա։ Նոյեմբերի 26-ին տեղի է ունեցել հուշարձանի բացման արարողությունը, որին մասնակցել են Մոսկվայի այն ժամանակվա քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը և Ուզբեկստանի կառավարության անդամները։

Ելույթ ունենալով արարողության ժամանակ` Յուրի Լուժկովը շնորհակալություն է հայտնել Ուզբեկստանի իշխանություններին Ռուսաստանի մայրաքաղաքին մատուցած հրաշալի նվերի համար։ «Ալիշեր Նավոին ապրել ու աշխատել է հին օրերում, բայց նրա աշխատանքն այսօր էլ այժմեական է և մշտապես կմա այդպիսին»,- ասել է քաղաքապետը։

Նկարագրություն
--------------

Ալիշեր Նավոիի բրոնզե հուշարձանի բարձրությունը 4,5 մետր է։ Բանաստեղծի պատկերաքանդակը տեղադրված է գրանիտե բարձր պատվանդանին։ Քանդակագործ Ռավշան Միրթաջիևը նրան պատկերել է ազգային տարազով և սեփական բանաստեղծությունները ոգեշնչված կարդալիս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Памятник Алишеру Навои»
2. ↑  «В Москве открылся памятник Алишеру Навои»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Памятник Алишеру Навои в Москве все-таки установят на Серпуховской площади
**Կղերա-ֆեոդալական հոսանք**, հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ուղղություն 18-19-րդ դարերում։ Արտահայտում էր բարձրաստիճան հայ հոգևորականության, արևելահայ մեծահարուստների, կալվածատերերի և պոլսահայ ամիրայության՝ շահագործող դասերի շահերը։ Կղերա-ֆեոդալական հոսանքը ամենահետադիմական հոսանքն էր հայ հասարակական կյանքում։ Նրա ներկայացուցիչները, որպես կանոն, Թուրքիայում ծառայում էին սուլթանական, Ռուսաստանում՝ ցարական կառավարություններին երկու պետությունների հայ հատվածներում պաշտպանում նրանց ազգային-գաղութային քաղաքականությունը։ Կրոնը, եկեղեցին, նրա ժամասացության լեզուն՝ գրաբարը, նրանք համարում էին ազգի գոյության միակ հենարանը, իսկ դպրոցը՝ եկեղեցու գավիթը (ուստի արգելում էր աշխարհաբարի մուտքը դպրոցներ)։ Կղերա-ֆեոդալական հոսանքի պարագլուխներն էին՝ արևելահայերի մեջ Գ. Այվազովսկին, Մ. Մսերյանը, Ի. Լազարյանը, Ստ. Մանդինյանը, Մ. Զալալյանցը, Ա. Արարատյանը և ուրիշներ, որոնց խոսափողներն էին «Ճռաքաղ և «Մասյաց աղավնի» պարբերականները, իսկ արևմտահայ հատվածում՝ Հ. Չավուռճյանը, Մ. Տեյիրմենճյանը, Ա. Աղանուրը, Կոստանդնուպոլսի ամիրաները և ուրիշներ (ունեին «Զոհալ», «Երևակ», «Արևելյան դար» և այլ պարբերականներ)։ Կղերա-ֆեոդալական հոսանքը կատաղի պայքար էր մղում հայ լուսավորիչներ՝ Աբովյանի, Ստ. Նազարյանի, Մ. Նալբանդյանի, Ն. Ռուսինյանի, Ն. Զորայանի և այլոց առաջադեմ գաղափարների դեմ։ Հալածում և հետապնդում էին հայ առաջադեմ գործիչներին։ 19-րդ դարի 50-60-ական թվականներին, ֆեոդալիզմի քայքայման ու կապիտալիզմի զարգացման պայմաններում, Կղերա-ֆեոդալական հոսանքն ջախջախիչ հարված ստացավ հայ առաջադեմ գործիչներից, հատկապես հեղափոխական-դեմոկրատ Միքայել Նալբանդյանից, աստիճանաբար կորցրեց իր ազդեցությունը և որպես հոսանք դադարեց գոյություն ունենալուց։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 486)։*  |
Կղզային Իտալիան երկրի քարտեզի վրա
**Կղզային Իտալիա** (իտալերեն՝ Italia insulare, Isole), մակրոտարածաշրջան Իտալիայում։ Իտալիայի ինքնակառավարման ինստիտուտի կողմից դասակարգված հինգ մակրոտարածաշրջաններից մեկն է։ Բացի այդ համարվում է նաև Եվրոպական խորհրդարանի ընտրական տարածաշրջաններից մեկը։

Կազմը
-----

Կղզային Իտալիայի մեջ են մտնում Իտալիայի 20 շրջաններից 2-ը։

| Տարածաշրջան | Նահանգակենտրոն | կմ² |   Բնակչություն |
| --- | --- | --- | --- |
|  Սարդինիա   |  Կալյարի   |   7004240900000000000♠24 090   | 7006164108200000000♠1 641 082 |
|  Սիցիլիա |  Պալերմո   |   7004257080000000000♠25 708   | 7006499554300000000♠4 995 543 |

Երկու կղզիներն էլ շրջապատված են մի շարք «դուստր» կղզեխմբերով և կղզիներով։ Տարածաշրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է՝ 49 801 կմ²։ Դա, մոտավորապես, կազմում է Իտալիայի ողջ տարածքի 1/6-րդ մասը։ 2013 թվականի դեկտեմբեր ամսվա տվյալներով բնակչությունը կազմում է 6 758 796 մարդ։ Բնակչությամբ ամենամեծ քաղաքը Պալերմոն է, որի բնակչությունը կազմում է 678,4 հզ մարդ։

Յուրահատկություններ
-------------------

Պատմականորեն, երկու կղզիներն էլ, մինչ Իտալիայի վերամիավորումը, գտնվել են ֆրանսիական, իսպանական, իսկ ավելի ուշ նաև ավստրիական տիրապետության կազմի մեջ, ինչը էականորեն ազդել է կղզիների տնտեսական զարգացման և պոտենցիալի վրա։ Այստեղից հավաքված հարկերը ուղարկվել են ներքաղաքական իրադարձությունների ֆինանսավորման համար։ Այն չէր կարող չառաջացնել կղզիաբնակների դժգոհությանը, ինչի արդյունքում էլ նրանք ապստամբություն բարձրացրեցին։

Այս տարածաշրջանի անհավասարաչափ զարգացման խնդիրը, ի տարբերություն Իտալիայի հյուսիսային շրջանների, մինչ օրս էլ մնում է արդիական։ Կղզիներում առկա է ուրբանիզացման, արդյունաբերականացման և սոցիալ- տնտեսական զարգացման ցածր մակարդակ։ Շատ ծախսեր (էլեկտրաէներգիա, տրանսպորտ) ավելի թանկ են, քան թե բուն Իտալիայում, ինչի հիմնական պատճառը մայրցամաքից հեռու գտնվելն է։ Ի տարբերություն բուն Իտալիայի, կոմունալ ծախսերը 15-20% ավելի թանկ են։ Բարձր է նաև գործազրկությունը՝ 9-12%:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Resident Population. Geographical Area: Isles Archived 2017-03-02 at the Wayback Machine.. — ISTAT-ի պաշտոնական կայք.(անգլ.)

Տես նաև
-------

* Սարդինիայի թագավորություն
* Սիցիլիայի թագավորություն
**Ողոհիի կամուրջ**, կամուրջ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանի Ողոհի գյուղի հյուսիսարևմտյան մասում։

Պատմություն
-----------

Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառում։ Այն կառուցվել է եղել 1663 թվականից առաջ, քանի որ կամուրջը հիշատակված էր Աղահեցիկի Սուրբ Խաչ վանքի 1663 թվականի արձանագրության մեջ։ Կամուրջը կառուցված լինելով լեռնային տարանցիկ երթուղիներից մեկի վրա, դարեր շարունակ Գողթնի և Երնջակ գավառների գլխավոր բնակատեղիների մի մասը կապել է իրար։ Կամրջով է անցել դեպի Ղարաբաղ գնացող ճամփան, այդ իսկ պատճառով կամուրջը անվանվել է նաև «*Ղարաբաղու ճանաբարի կամուրջ*»

Նկարագրություն
--------------

Կառուցված է Գիլանի գետի վտակի վրա։ Երկկամար հորինվածք ուներ։ Որպես շինանյութ օգտագործվել էր տեղական ճեղքված որձաքարն ու մասամբ էլ մաքուր տաշած բազալտ քարը։ Կամրջի երկու կամարները իրենց բացվածքներով ունեն տարբեր չափեր, որը բխում է տեղանքից։ Ձախակողմյան կամարը բացվածքով և թռիչքով զգալի չափով փոքր է աջակողմյան կամարից։ Կամրջի թաղերի կամարները և ճակատները շարված են խնամքով, այդ իսկ պատճառով այն լավ է պահպանվել և ծառայում է իր նպատակին։

Տես նաև
-------

* Որդուարի շրջան
* Վասպուրական
* Ողոհի
* Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Ողոհի)
* Աղահեցիկի Սուրբ Խաչ վանք (Ողոհի)

Գրականություն
-------------

* Այվազյան, Արգամ (1980) Մեսրոպավանի, Շրջուի,Ողոհիի և Նորակերտի ճարտարապետական հուշարձանները. Էջմիածին. Պաշտօնական ամսագիր Հայրապետական Աթոռոյ Ս. Էջմիածնի, ԼԷ (Բ-Գ). pp. 93–94.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Այվազյան Արգամ, Նախիջևանի հայկական ճարտարապետության հուշարձաններ (խմբ. Շահբազյան), ««Հայաստան»», 1986, էջ 224։
**Քրիստաբել Աննի Կոկերել** (անգլ.՝ Christabel Annie Cockerell 1863, Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - 1951), անգլիացի նկարչուհի, վիկտորիանական դարաշրջանի գեղանկարչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1863 թվականին։ Ջորջ Ռասսել Կոկերելի դուստրն է։ 1882 թվականից նկարչություն է սովորել Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն՝ քանդակագործ Ջորջ Ֆրամփթոնին։ Նրանք ամուսնացել են 1893 թվականի ապրիլին, և նրանց որդին՝ Մերեդիտ Ֆրամպտոնը, ծնվել է 1894 թվականի մարտի 17-ին, ով նույնպես նկարիչ է դարձել։

1885 թվականից մինչև 1910 թվականը նա ցուցադրել է իր գործերը Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում իր օրիորդական անունով։ Մասնակցել է 1897 թվականի Վենետիկի բիենալեին և 1900 թվականին Փարիզում անցկացվող համաշխարհային ցուցահանդեսին։

Նրա ամուսինը ասպետի տիտղոսի է արժանացել 1908 թվականին, և 1910 թվականին նրանք տեղափոխվել են նոր տուն, որը նախագծվել է նրանց կողմից, որտեղ յուրաքանչյուրն ուներ իր սեփական ստուդիան։ Տունը ցուցադրվել է 1910 թվականին «Հայրենական ճարտարապետության վերջին նախագծերը» հոդվածում։ Տան արտաքին տեսքն այսօր չի փոխվել։

Քրիստաբել Աննի Կոկերելի ամուսինը մահացել է 1928 թվականի մայիսի 21-ին, իսկ 1930 թվականին Քրիստաբելը մի քանի բրոնզե իրեր է նվիրել Կամբերուելի քաղաքային խորհրդի պատկերասրահին։

Ստեղծագործություն
-----------------

Զանգակերը
Մի շարք դիմանկարների և բնանկարների հեղինակ է։ Նա ստեղծել է երեխաներին պատկերող շատ նկարներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  Public Catalogue Foundation — 2003.
4. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նկարներ Ք. Կոկերել (անգլ.)
* Նկարներ Ք. Կոկերել (անգլ.)
* Նկարներ Ք. Կոկերել (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 95802239 · ULAN: 500019688 · WorldCat VIAF: 95802239 |

 |
**Անիի եկեղեցական ժողով**, եկեղեցական ժողով, որը տեղի է ունեցել միջնադարյան Հայաստանի Անի քաղաքում 1207 թվականին։ Գումարվել է Սբ․ Ծննդյան տոնի նախօրեին, Հայոց իշխան Զաքարե ամիրսպասալարի (Զաքարե Բ Մեծ Երկայնաբազուկ) նախաձեռնությամբ՝ հայկական բանակում Սբ․ Պատարագի շարժական սեղան ունենալու կամ վրանում պատարագ մատուցանելու օրինավոր արտոնություն ստանալու համար։ Հայ-վրացական միացյալ զորքում, որի գերագույն հրամանատարն էր (ամիրսպասալար) Զաքարե զորավարը, վրաց հոգևորականները հեռավոր ռազմարշավների ժամանակ, ռազմաճակատում քարաշեն եկեղեցիներ չլինելու պատճառով, Պատարագ են մատուցել վրաններում և հաղորդություն տվել վրացի զինվորներին, ինչն արգելվում էր Հայ եկեղեցու կանոնագրքով։ Վրաց հոգևորականները հայ զինվորականությանն ու հոգևորականությանը նախատել են այդ պատճառով, ինչն էլ նոր առիթ էր հայ-վրացական դավանական ու ծիսական տարբերությունների շուրջ կրքեր բորբոքելու և փոխադարձ մեղադրանքներ ներկայացնելու համար։ Իվանե և Զաքարե եղբայրները փորձել են այս կետը մի քանի այլ ծիսական անհամաձայնությունների հետ ընդունելի դարձնել Հայ եկեղեցում։ Զաքարե ամիրսպասալարն այդ նպատակով դիմել է Կիլիկյան Հայաստանի թագավոր Լևոն Բ-ին և Հռոմկլայում նստող Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Զ Սսեցուն։ 1204 թ.-ին Սսում գումարված եկեղեցական ժողովը (տես Սսի եկեղեցական ժողովներ) քննարկել և ընդունել է առաջարկությունը։ Դրական պատասխանի հետ միասին կաթողիկոսը Զաքարեին է ուղարկել նաև շարժական սեղան և ծիսական այլ պարագաներ։ Սակայն այդ նորամուծությանը հակադրվել են Հյուսիսային Հայաստանի վարդապետները (տես Արևելյան վարդապետներ)՝ այն դիտելով իբրև զիջում քաղկեդոնական Վրաց եկեղեցուն։ Վարդապետների դիմադրությունը կոտրելու և խնդիրը կրկին քննարկելու համար Զաքարե ամիրսպասալարը 1205 թ.-ին ժողով է հրավիրել Լոռե բերդաքաղաքում, սակայն արդյունքի չի հասել։ 1207 թ.-ի Անիի եկեղեցական ժողովը, որին, ըստ XIII դ․ պատմիչ Կիրակոս Գանձակեցու, ներկա են եղել Լոռեի ժողովի բոլոր մասնակիցները՝ Հաղպատի, Անիի, Բջնիի, Դվինի, Կարսի եպիսկոպոսները, վարդապետները, այդ թվում՝ Մխիթար Գոշը, Դավիթ Քոբայրեցին և ուրիշներ, կրկին մերժել է ծիսական այդ նորամուծությունը։ Սակայն Զաքարե ամիրսպասալարն անձնական նախաձեռնությամբ այն կիրառել է հայկական բանակում։

Գրականություն
-------------

* Կիրակոս Գանձակեցի, Հայոց պատմություն, Ե․, 1982։
* , Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ», 2002, էջ 55-56 — 1076 էջ։
**Վան-Վասպուրականի հերոսամարտը - 75**, ժողովածու, որը հավաստի տեղեկություններ է տալիս 1915 թվականի գարնան-ամռան ամիսների ճակատագրական իրադարձությունների մասին։

Բովանդակություն
---------------

1915 թվականի գարնանամուտին Թուրքիայում իշխող ոճրագործ պարագլուխները, օգտվելով համաշխարհային պատերազմի ընձեռած պատեհ առիթից, որոշում ընդունեցին հայերի զանգվածային տեղահանության անվան տակ բնաջնջել հայ բնակչությանը, որպեսզի մի անգամ ընդմիշտ վերջ տրվի հայկական հարցին։

Հայոց ազատամարտի և հերոսական խոյանքի գագաթները եղան ոչ միայն Վանի, Շատախի, Արջակի, Փեսանդաշտի, այլ նաև Մուշի, Սասունի, Ուրֆայի, Շապին-Գարահիսարի, Մուսա լեռան և այլ վայրերում օրհասական կռվի ելած հայ զանգվածների՝ օսմանյան զորքերի և ջարդարար ամբոխի դեմ մղած ինքնապաշտպանական մարտերը։ Սակայն իր մասշտաբներով և բախտորոշ հետևանքներով ապրիլ-մայիս ամիսներին Վանում մղած հերոսամարտը մեր ժողովրդի պատմական ճակատագրում առանցքային նշանակություն ունեցավ։

Գիրքը նվիրված է 1915 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին թուրք ջարդարարների դեմ Վան-Վասպուրականի հայության մղած հերոսամարտի 75- ամյակին։ Հրատարակվող հոդվածների հեղինակները ինքնապաշտպանական մարտերի անմիջական մասնակիցներն ու ղեկավարներն են եղել, որոնք կռիվների մանրամասները գրի են առել հերոսամարտի օրերին և հետագայում շարադրել պատմությունը, օգտագործելով նաև ինքնապաշտպանության զինվորական մարմիններ, այդ օրերին հրապարակած կոչերն ու հրահանգները և այլ պատմական հավաստի ու արժանահավատ փաստաթղթեր։

* Առաջաբան (Հ. Դ. Փափազյան)
* Վասպուրականի հերոսամարտը, 1915 թ. ապրիլի 7 (20) (Ա. Փոխարյան)
* Վան-քաղաքամեջի հերոսամարտը (Հ. Կոսոյան)
* Ինքնապաշտպանության կռիվներն Արճակի շրջանում և Թիմարում (Ա. Փոխարյան)
* Հայոց ձորի ինքնապաշտպանության կռիվները (Հ. Մուտոյան)
* Հերոսամարտ Շատախում և Փեսանդաշտում (Ս. Մեսրոբյան)
* Ինքնապաշտպանությունը Լեռնապարի հարավարևմտյան գավառներում (Ա. Աբրահամյան)
* Վանի հայկական ժամանակավոր կառավարություն (Օ. Միթարյան)
* Զինվորական մարմնի կոչեր և հրահանգներ
* Նահատակներ (Հ. Կուլօղլյան)
* Վասպուրկանի իշխանությունը (Ա. Մաքսապետյան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վան - Վասպուրականի հերոսամարտը - 75։ (Ժողովածու)(չաշխատող հղում)
Ճապոնակն դիմակներ
**Դիմակ** (պահլավերեն demak - կերպարանք, ձև), որևէ պատկերով (մարդու դեմք, կենդանու մռութ, դիցաբանական էակի գլուխ) խավաքարտից կամ այլ նյութերից պատրաստված՝ մարդու դեմքին հագցվող հատուկ հարմարանք։

Պատմական ակնարկ
---------------

Դիմակները գործածվում են հնագույն ժամանակներից՝ 1․ որպես ծիսադիմակներ․ կրել են ծիսակատարությունների (պաշտամունքային ն մոգական պարեր նն) մասնակիցները։ 2․ Թաղելիս մահացածի դեմքին դրվող դիմակ։ Փայտից, կավից, ոսկուց և այլ նյութերից պատրաստված դիմակներ են հայտնաբերվել Եգիպտոսի, Կարթագենի, Նինվեի, Մեքսիկայի, Իրանի և ուրիշ երկրների հին գերեզմանոցներում։ Այդ դիմակները մեծ մասամբ անհատական են և դիմապատկերային։ 3․ Թատերական դիմակներ, օգտագործել են ղեոասաններն անտիկ Թատրոնում։ Դիմակները փոխարինել են դիմախաղին, հաղորդել տարբեր հոգեկան ապրումներ (օրինակ, դիմակի մի կողմում պատկերվում Էր տառապանք, մյուսում՝ ուրախություն)։ Դերասանի ձայնը ուժեղացնելու համար դիմակի ներսում եղել են մետաղյա ձայնադարձիկներ։ Միջին դարերում դիմակներ են օգտագործել հիստրիոնները, սկոմորոխները։ Հայ գուսաններն օգտագործել են նաև երկդեմ դիմակներ։ 16-18-րդ դարերում դիմակներ են կրել իտալական *կոմեդիա դելլ արտեի* կատակերգական պերսոնաժները։ 

Վիեննական դիմակ
Թատերական դիմակները տարածված են եղել Հնդկաստանի, 1․ Թաղման դիմակ՝ Միկենքի Ա գերեզմանոցի 4-րդ դամբարանից, ոսկի (մ․թ․ա․ 16-րդ դարի, Ազգային թանգարան, Աթենք), 2․ ծիսային դիմակ (Աֆրիկա) Թատերական դիմակներով դերասաններ․ 1․ մանրանկար 13-րդ դարի Կիլիկիայում ընդօրինակված Ավետարանից , 2․ մանրանկար 1290-ին Դրազարկում ընդօրինակված Ավետարանից, ծաղկող՝ Թորոս քահանա (երկուսն Էլ՝ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվ․ Մատենադարանում) Ինդոնեզիայի, Ճապոնիայի և Ասիայի այլ երկրների ավանդական թատրոններում։ Երբեմն դիմակներ օգտագործվում են ժամանակակից թատրոնում (օրինակ, «Բեռլիներ անսամբլում», Բ․ Բրեիսոի «Կովկասյան կավճե շրջանակը» պիեսի ներկայացման մեջ)։ 4․ Ծպտվելու դիմակներ, որ կրում են կառնավալնևրի, դիմակահանդեսների ժամանակ։ 5․ Գիպսից կամ այլ նյութից մահացածի դեմքից հանված պատճեն։ 6․ Բժշկության ասպարեզում՝ սարք (կամ ապարատի մաս), որ դնում են հիվանդի դեմքին օրգանիզմի ընդհանուր ցավազրկման (նարկոզ) նպատակով։ 7․ Կոսմետիկայում՝ դեմքի մաշկը բուժելու կամ խնամելու եղանակներից մեկը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 390)։*  |
**Դիմավորեք տատիկին** (ռուս.՝ Встречайте бабушку), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է ռեժիսոր Ռասա Ստրաուտմանեի կողմից, 1984 թվականին, Էկրան ստեղծագործական միության ստուդիայում։ Մուլտֆիլմը հեռուստատեսությամբ հեռարձակվել է 1984-ից 1991 թվականներին։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը պատմում է սովորական ընտանիքի մասին, որտեղ մայրիկը միշտ խոսում է հեռախոսով, հայրիկը հեռուստացույց է դիտում, իսկ երեխան, որին ոչ ոք չի հետևում, թափթփում է խաղալիքները... Ամեն ինչ փոխվում է տատիկի գալով։ Ընտանիքում նրան սառն են դիմավորում։ Նրա գալով ուրախանում է միայն թոռնիկը։ Սակայն տանն ասես հրաշքով ամեն ինչ կարգավորվում է, իրերը դրված էին իրենց տեղերում, խոհանոցում ամանները լվացված են, և ի՜նչ համեղ ուտեստներ և թխվածքներ է պատրաստում տատիկը։ Ծնողներն արդեն ավելի քիչ են վիճում, որդին խնամված է և ուրախ։ Բայց տատին ինչպես հանկարծակի հայտնվել էր, նույնկերպ էլ անհետանում է։ Հիմա նրա գալստյանն անհամբեր սպասում են, և անգամ հայրը հույս ունի, որ զոքանչն ավելի երկար կմնա իրենց հետ։

Создатели
---------

* Սցենարի հեղինակ` Ալեքսանդր Կուրլյանդսկի
* Ռեժիսոր` Ռասա Ստրաուտմանե
* Բեմադրող նկարիչ` Ա. Լյարսկի
* Օպերատոր` Լև Ռեվտով
* Կոմպոզիտոր` Ալեքսանդր Ռասկատով
* Հնչունային օպերատոր` Օլեգ Սոլոմոնով
* Տիկնիկները և դեկորները պատրաստել են` Գենադի Բոգաչև, Վալերի Պետրով, Յուրի Օդինցով, Մարգարիտա Բոգատսկայա, Գալինա Կրուգլովա, Նադեժդա Լյարսկայա, Անատոլի Կուզնեցով, Ելենա Պոկրովսկայա, Նինա Պանտելեևա
* Մոնտաժող` Լյուդմիլա Կոպտևա
* Խմբագիր` Վ. Մեդվեդովսկայա
* Տնօրեն` Ե. Բոբրովսկայա
* Դերերը հնչունավորել են`
	+ Արտյոմ Կարապետյան` հայր
	+ Գալինա Իվանովա` թոռնիկ
	+ Ռաիսա Մուխամետշինա` մայր
	+ Տատյանա Պելտցեր` տատիկ

Վերաթողարկում
-------------

Մինչև 1990-ական թվականների կեսերը մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS ձևաչափով։ 1996 թվականին մուլտֆիլմը VHS ձևաչափով թողարկվել է մուլֆիլմերի «Գանձարան» ժողովածուում (տեսաերիզում ընդգրկված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Ագահ հարուստը», «Ինչպես կարոտը հաղթահարեցին», «Չարաճճին», «Ոսկե խոսքեր», «Թնդանոթից դեպի լուսին և այդպես շարունակ, առանց դադարի», «Ինչպես Իվանը փրկեց թագավորի աղջկան», «Ինչպես ծերուկը կով վաճառեց», «Գանձ» և «Ինչու կատվիկին կատու կոչեցին»)։

2000-ական թվականներին մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է մուլտֆիլմերի ժողովածուներում.

* «Դիմավորեք տատիկին», «Հյուր հեքիաթին» սերիա, տեսաերիզի վրա ընդգրված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմները.

«Լսող աշակերտ» (1991), «Ազնիվ խոսք» (1978), «Դիմավորեք տատիկին»(1984),
«Հեծանիվի զարդարանքը»(1982), «Երաժշտության դաս(1986), «Ֆիլիպոկ»(1982),
«Եթե ես իմ հայրիկը լինեի» (1987, 1988), «Մեծ գաղտնիք փոքր խմբի համար»(1979)։

«13 պատմություն», տեսաերիզի վրա ընդգրված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմները.
«Սատանի ճուտ № 13» (1982), «Փափուկ պոչիկով սատանիկը» (1985),
«Չեմուչումիկ» (1986), «Մեկ կովբոյ, երկու կովբոյ» (1981), «Դիմավորեք տատիկին» (1984),
«Ինչո՞ւ փղերը» (1980), «Լաթիկն ու ամպիկը» (1977) և այլն։
(Աղբյուր` Аниматор.ру)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Встречайте бабушку
2. ↑  Творческое объединение «ЭКРАН»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Դիմավորեք տատիկին» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Դաշանց թուղթ՝** Հայոց թագավոր Տրդատ Գ-ի և Հռոմի Կոստանդինոս կայսեր միջև կնքված դաշինքը ըստ անվավեր մի գրության։ Նման դաշինք իրոք եղել է, բայց «Դաշանց թուղթ»-ի կազմողը, որը ապրել է 12-13-րդ դարերում և նպատակ ուներ հիմնավորել կիլիկահայ վերնախավի եվրոպական կողմնորոշումը, այն ձնափոխել է ըստ ժամանակի պահանջների։ Համաձայն «Դաշանց թուղթ»֊-ի, Տրդատ Գ և Գրիգոր Լուսավորիչը մեկնել են Հռոմ, Սեբեստրոս պապը Հայոց եպիսկոպոսապետ է ճանաչել Գրիգոր Ա Լուսավորիչին, սահմանել Վրաց ու Աղվանից եկեղեցապետների, ինչպես և Երուսաղեմի, Անտիոքի ու Ալեքսանդրիայի պատրիարքների ձեռնադրությունը Հայոց հովվապետից։ Կայսրը թագադրել է Տրդատին և շնորհել Քրիստոսի ծննդավայր Բեթղեհեմի իշխանությունը, որի դիմաց Հայոց թագավորը նրան տրամադրել է թիկնազոր։ Կոստանդինոսն իբր գուշակել է հայ Արշակունիների անկումը, հայերի գերեվարումը, ապա ազատագրումը՝ իր հաջորդների ջանքերով։ Սահմանվել է նաև ապագա՝ ազատագրված Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կարգը (եկեղեցին, հոգևորականությունը ապահարկ են, հայերը՝ ազատ գլխահարկից ևն)։ «Դաշանց թուղթ» մտել է Ագաթանգեղոսի պատմության ձեռագիր օրինակների մեջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 284)։*  |
**Դիլիջան-Սևան թունել**, ավտոմոբիլային թունել Հայաստանում։ Մ 4 ճանապարհով միմյանց է կապում Տավուշի մարզի հարավ-արևմուտքը և Գեղարքունիքի մարզի հյուսիս-արևելքը։

Պատմություն
-----------

Թունելի ներսում
Դիլիջանի թունելի շինարարությունը սկսվել է 1970 թվականին, բայց 1992 թվականին դադարեցվել է ֆինանսավորման բացակայության պատճառով։ Վերսկսված շինարարությունը ֆինանսավորել է «Լինսի» հիմնադրամը՝ այդ նպատակով հատկացնելով 6,7 միլիոն դոլար։ Թունելի երկարությունը 2257 մետր է, լայնությունը՝ 8 մետր, բարձրությունը՝ 5 մետր։ Թունելի յուրաքանչյուր ծայրում կան հատուկ ծառայություններ, որոնց մարդիկ կարող են դիմել անսարքություն նկատելու դեպքում։

Նշանակություն
-------------

Թունելը կարևոր ռազմավարական նշանակություն ունի ՏՐԱՍԵԿԱ ծրագրի իրականացման համար։ Թունելը հնարավորություն է տալիս նաև մի քանի կիլոմետրով կրճատել մինչև հայ-վրացական սահմանը եղած հեռավորությունը՝ օգնելով շրջանցել Սևան-Դիլիջան վտանգավոր լեռնանցքը։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի թունելների ցանկ
* Հայաստանի ավտոմոբիլային ճանապարհներ
* Մ 4 ճանապարհ (Հայաստան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տավուշում շահագործվել է Սևան-Դիլիջան թունելը և 119 կմ միջպետական նշանակության ճանապարհը
**Վերա Ադլովա** (մինչև ամուսնությունը՝ *Ստուդենա*, չեխ․՝ Věra Adlová, հուլիսի 22, 1919(1919-07-22), Պրահա, Չեխոսլովակիա - հուլիսի 28, 1999(1999-07-28), Պրահա, Չեխիա), չեխ գրող, լրագրող, թարգմանիչ։ Մանկական գրքերի հեղինակ է։ Գրող և նկարիչ Զդենեկ Ադլայի կինն է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է նկարիչ-վերականգնողի ընտանիքում։ Պրահայում դպրոցն ավարտելուց հետո (1938) Կարլովի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում ուսումնասիրել է լատիներեն, հունարեն և բանասիրություն։

Գերմանական զավթիչների կողմից համալսարանը փակելուց հետո աշխատել է Պրահայի արխիվում։ Համալսարանն ավարտել է 1948 թվականին։ Այդ թվականին էլ միացել է Սոկոլյան շարժմանը, եղել է մասնագիտացված ամսագրի խմբագիրը։

1949 թվականին ամուսնացել է գրող և նկարիչ Զդենեկ Ադլայի հետ, որի հետ աշխատել է մի քանի գրքերի վրա։

1949—1952 թվականներին եղել է «Svět sovětů» («Խորհրդային աշխարհ») ամսագրի խմբագիր։ 1952-1955 թվականներին ամուսնու հետ բնակվել է ԽՍՀՄ-ում, որտեղ աշխատել է Մոսկվայի ռադիոյի չեխական բաժնում։ Վերադարձից հետո որպես խմբագիր աշխատել է «Melantrich» հրատարակչությունում, իսկ 1958 թվականից եղել է Քաղաքական գրականության պետական հրատարակչության խմբագիր։

1960 թվականից եղել է Մանկական գրականության պետական հրատարակչության խմբագիր, 1972—1975 թվականներին՝ գլխավոր խմբագիր։ 1980-ական թվականներին աշխատել է որպես Չեխոսլովակիայի գրողների միության ներքին կապերի քարտուղար։

Ստեղծագործություններ
--------------------

1950-ական թվականների կեսերին «Խորհուրդների աշխարհ», «Գույն», «Ոսկե մայիս», «Ժողովուրդ» ամսագրերում հրատարակել է երեխաների և պատանիների համար հոդվածներ, ակնարկներ, արձակ ստեղծագործություններ, 1970—1980-ական թվականներին տպագրվել է «Գրական ամսագրում»։

Ընտրյալ մատենագրություն
-----------------------

* Vestonie (1946);
* Život, který jsme milovali (1948);
* Kouzelná skříňka (1960);
* Na shledanou, Mořský vlku (1960);
* Krásná a slavná (1961);
* Honička nad Prahou (1962);
* O zmrzlé elektřině (1963);
* Mirka to ví nejlíp (1964);
* Blues pro Alexandru (1966);
* Výprodej spravedlivých (1966);
* O dívčí literatuře (1972);
* Jarní symfonie (1973);
* Vyprávění o veliké zemi (1974);
* Dětství a fantazie (1974);
* Pohádky pro Kačenku (19750);
* Růže z Flander (1976);
* Říkáte, abych věřil? (1979);
* Jenny (1980);
* Proměny lásky (1980);
* Vojta a medvěd Petr (1982);
* Trpká vůně podzimu (1983);
* Má drahá… (1989);
* Safari styl (1995) և այլն։

Կատարել է թարգմանություններ լատիներենից և ռուսերենից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Czech National Authority Database
2. 1 2 3 4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lexikon české literatury Věra Adlová

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 167785824 · GND: 1013009142 · ISNI: 0000 0001 2066 2480 · LCCN: n85811343 · NKC: jk01010127 · NLP: A10325074 · NTA: 070821283 · NUKAT: n01092826 · VIAF: 59498818 · WorldCat VIAF: 59498818 |

 |

 |
**Սեմբոն** (ռուս.՝ Сэмбо), 1976 թվականին նկարված խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է Էկրան ստեղծագործական միությունում, ըստ Յուրի Ելիսեևի պիեսների մոտիվների։

Ֆիլմի նկարահանմանը մասնակցել են Վորոնեժի Շուտ տիկնիկային թատրոնի դերասանները։ Երգի տեքստի հեղինակը Միխայիլ Պլյացկովսկին է։

Սյուժե
------

Սեմբոն ջունգլիներում ապրող մի այծքաղի որդին է։ Այծքաղը միշտ շատ հոգ էր տանում իր երեխայի համար, ուստի նրան նախազգուշացրել էր բոլոր վտանգների մասին, որոնք կարող էին հետապնդել նրան ջունգլիներում։ Սեմբոյի համար ամենազարհուրելի և սարսափելի գազանն առյուծն էր, այսպես է ասել մայրիկը։ Սեմբոն դեռ շատ փոքր էր, ուստի ուզում էր գնալ և տեսնել, թե ով է առյուծը, և ինչու են բոլորը նրանից վախենում։ Տեղի շնագայլը խոստանում է Սեմբոյին ցույց տալ առյուծին և առաջարկում է ցույց տալ ճանապարհը։ Լավ է, որ շնիկը և կապիկները, որոնք լսել էին այդ ամենը, ժամանակ որոշում են փրկել այծքաղի փոքրիկ որդուն փորձանքից։ Եթե նրանք չլինեին, Սեմբոն կարող էր ընկնել առյուծի ճանկը կամ սարսափելի կոկորդիլոսի ատամների տակ։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ` Ա. Դոմբրովիչ
* Ռեժիսոր` Օլգա Ռոզովսկայա
* Բեմադրող նկարիչ` Լևոն Խաչատրյան
* Օպերատոր` Եվգենի Տուրևիչ
* Հնչյունային օպերատոր` Վիտալի Ազարովսկի
* Մոնտաժող` Նինա Բուտակովա
* Խմբագիր` Ե. Խոդինա
* Նկարահանող խումբը ներկայացված է ըստ մուլտֆիլմի լուսագրերի։

Տես նաև
-------

* 1954 թվական` «Ոսկե այծքաղ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սեմբոն» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Էկրան» ստեղծագործական միավորում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Animator.ru |

 |