recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Հայոց պատմության հարցեր**», գիտական հոդվածների ժողովածու, տարեգիրք։ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի հրատարակություն։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսնում 1997 թվականից Երևանում (ցայսօր՝ 13 հատոր, առաջինը՝ «Երիտասարդ գիտաշխատողների հոդվածների ժողովածու» անվանումով)։ Հիմնադիր խմբագիր՝ Հ. Ավետիսյան։ Պատասխանատու խմբագիր՝ Վլադիմիր Ղազախեցյան, խմբագրակազմ՝ Ա. Մելքոնյան, Ա. Խառատյան, Է. Դանիելյան, Է. Կոստանդյան և ուրիշներ։ 

Տպագրում է Պատմության ինստիտուտի երիտասարդ աշխատակիցների, ասպիրանտների ու հայցորդների, անվանի հայագետ-պատմաբանների, ինչպես նաև ՀՀ գիտության ու գիտակրթական այլ հիմնարկների մասնագետների, արտերկրի պատմաբանների՝ Հայաստանի հին, միջնադարի, նոր և նորագույն պատմության հիմնախնդիրներին վերաբերող հոդվածներ։ 

Տարեգիրքը (5-րդ հատորից) հրատարակվում է «Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճեան» մատենաշարով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
«**Հուշարձան**», պատկերազարդ տարեգիրք։ ՀՀ մշակույթի նախարարության պատմամշակութային ժառանգության ԳՀ կենտրոնի հրատարակություն։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսնում 1987 թվականից (1994–2004 թվականին ընդհատվել է) Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Պարույր Մուրադյան, Հակոբ Սիմոնյան (2005 թվականից)։ 

Տպագրում է գիտական հոդվածներ, հաղորդումներ և վավերագրեր՝ հայկական պատմական, ճարտարապետական, հնագիտական, վիմագրական, մեմորիալ և մոնումենտալ արվեստի՝ քարի դարից մինչև նորագույն ժամանակաշրջանի հուշարձանների վերաբերյալ մատենագիտական աշխատություններ, գրախոսություններ, լուսաբանում է պատմամշակութային անշարժ հուշարձանների հաշվառման, վավերագրման, պահպանության, ամրակայման, վերականգման և օգտագործման խնդիրները, ներկայացնում է բնագավառի անվանի մարդկանց (հայ և օտարազգի)։ Նյութերը հայերեն ռուսերեն, անգլերեն են (ամփոփումներով)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
«**Հայոց պատմություն**», բազմահատորյակ, ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի (քառահատոր, յուրաքանչյուրը՝ 2 գիրք) հրատարակություն։ 

Առաջին գիրքը (հ. 3, գիրք 1) լույս է տեսել 2010 թվականին։ Հայոց պատմությունը ներկայացնում է հայ պատմագիտության նվաճումների ընդհանրացման, համաշխարհային պատմության նոր դարաշրջանի կարևորագույն իրադարձությունների համադրման, արխիվային նորահայտ նյութերի և փաստաթղթերի հիման վրա։ 

Առաջին հատորն ընդգրկում է Հայաստանի պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև IV դարի սկիզբը, երկրորդի 1-ին գիրքը՝ վաղ միջնադարից մինչև 885-ը, 2-րդ գիրքը (լույս է տեսել 2014 թվականին)՝ 885–1639 թվականները, երրորդի 1-ին գիրքը (2010)՝ XVII դարի կեսերից XIX դարի վերջը, 2-րդ գիրքը՝ XX դարի սկիզբը, նաև հայ գաղթաշխարհի և պարբերական մամուլի պատմությունը մինչև 1910-ական թվականներ, 4-րդ հատորի 1-ին գիրքը (2010)՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության սկզբնավորումից (1918) մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը (1945), 2-րդ գիրքը՝ 1945-1991 թթվականները՝ ունենալով նաև Սփյուռքին վերաբերող բաժիններ և ներկայացենելով ԱՊՀ երկրների հայկական համայնքները, նաև սփյուռքահայ մշակույթը։ 

Հատորներն ունեն գունավոր և սև-սպիտակ պատկերազարդումներ, տեղանունների ու անձնանունների ցանկեր, քարտեզներ և այլն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
«**Հայերեն ստուգաբանական բառարան**», կազմել է Գևորգ Ջահուկյանը։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսել 2010 թվականին Երևանում։ Հայերենի ամենաընդարձակ ստուգաբանական բառարանն է. պարունակում է շուրջ 12 հազար բառահոդված՝ ներառյալ նաև կեղծ, սխալագիր և միայն մեկ անգամ հանդիպած բառերը։ Այս աշխատությունը, որի հիմնական սկզբնաղբյուրը Հ. Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանն» է, ընդգրկում է նաև արմատական բառարանի հրատարակությունից հետո հայ իրականության մեջ կատարված ստուգաբանական հետազոտությունների արդյունքները։ 

Յուրաքանչյուր բառահոդված պարունակում է բառի տարբերակները, իմաստները, ստուգաբանությունը և աղբյուրները։ Աշխատությունն ավարտվում է հին հայերենի վերջածանցների ստուգաբանությանը նվիրված բաժնով։ 

«Հայերեն ստուգաբանական բառարան»-ի վերջնական խմբագրման աշխատանքները կատարել է Վահան Սարգսյանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Հայերենագիտություն**, հայ լեզվաբանության մի բնագավառ, ուսմունք հայերենի մասին։ Ավելի նեղ ըմբռնում է քան հայագիտությունը և մտնում է սրա գիտակարգերի շարքը (հայ գրականագիտության, պատմագրության, ազգագրության և այլնի հետ միասին)։ Հայերենագիտությունն ինքը հայերենագիտական գիտակարգերի, գիտաճյուղերի ամբողջություն։ Նրա մեջ են առնվում, օրինակ, հայոց լեզվի պատմությունը, հայ քերականագիտությունը, հայերենագիտության պատմությունը, հայ բարբառագիտությունը, հայոց լեզվի մեթոդիկան, հայ բառարանագրությունը։

Հայերենագիտությունը մասնավոր լեզվաբանություն է, նրա ուսումնասիրության առարկան հայոց լեզուն է։ Թեև ընդունված է ասել, որ նրա սկզբնավորումը կապված է Դիոնիսիոս Թրակացու «Քերականության արվեստի» թարգմանության հետ, հարկ է նշել, որ հայոց լեզվի ուսումնասիրությունն ավելի հին ակունքներ ունի, և առաջին լուրջ ուսումնասիրողների մեջ չի կարելի չնշել նաև հանճարեղ Մեսրոպ Մաշտոցին։ Հայերենի խոր ու բազմակողմանի ուսումնասիրությամբ միայն նա կարող էր ստեղծել ինքնատիպ ու կատարյալ գիր, այբուբեն։ Հայերենի գիտական ուսումնասիրությունը առաջ մղեցին հմուտ մեկնիչ-քերականները, ապա լատինաբանները, ուշ միջնադարի այլ լեզվաբաններ ու քերականներ։ Հայերենագիտությունն էական առաջընթաց ապրեց XIX և XX դարերում։ Նրա զարգացումն ավելի բուռն եղավ խորհրդային տարիներին։

Թեև հայերենագիտության պատմության մեջ եղան շրջաններ, երբ հայոց լեզվի հարցերը դիտարկվում, մեկնաբանվում էին այլ լեզուների ուղմունքների հետևողությամբ (հունաբաններ, լատինաբաններ), այնուամենայնիվ, հայերենի քննույթունն աստիճանաբար ընկավ իր հունի մեջ, և հայերենագիտությունը դարձավ մեթոդականորեն կուռ ու հեռանկարային գիտակարգ։ Օբյեկտի ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ հայերենագետների կազմը գնալով ընդլայնվեց, նրա մեջ ներգրավվեցին նաև շատ այլազգի գիտնականներ։

Գրականություն
-------------

* Վ. Ալեքսանյան, Հայ լեզվաբանությունը սովետական շրջանում, Երևան, 1981։
* Է. Աղայան, Հայ լեզվաբանության պատմություն, հ. 1-2, Երևան, 1958-62։
* Կ. Կոստանյանց, Հայագիտությունը արևմտյան Եվրոպայում, Թիֆլիս, 1910։
* Լեզվաբանական և հայգիտական ուսումնասիրություններ, Երևան, 1951։
* Հայերենագիտությունը 60 տարում, Երևան, 1981։
* Միջազգային հայերենագիտական գիտաժողով, Երևան, 1982։
* Գ. Շրումպֆ, Ուսումնասիրութիւն հայ լեզուի եւ մատենագրութեան յարեւմուտս (ժդ-ժթ դար, թրգմ. և լրց. Գ. Զարբհանալյանի), Վենետիկ, 1895։
* Գ. Ջահուկյան, Քերականական և ուղղագրական աշխատությունները հին և միջնադարյան Հայաստանում (V-XV դարեր), Երևան, 1954։
* Գ. Ջահուկյան, Գրաբարի քերականության պատմություն, Երևան, 1974։
* Գ. Ջահուկյան, Պատմահամեմատական լեզվաբանության զարգացման ժամանակից շրջանը և հայագիտությունը («Հայոց լեզվի համեմատական քերականության հարցեր» ժողովածուում, Երևան, 1979)։
* Բ. Վերդյան, Վ. Քոսյան, Սովետահայ լեզվաբանությունը 40 տարում, ՊԲՀ, 1960, N 4։
* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 160)։*  |
**Հրաբխային ռումբ**, հրաբխի ժայթքման ժամանակ կափույրից դուրս նետված հեղուկ կամ պլաստիկ վիճակով լավայի գունդ կամ կտոր, սղմվելու և հովանալու արդյունքում ստացված յուրահատուկ տեսքով։

Նկարագրություն
--------------

Հրաբխային ռումբ, «նետված» Կիլաուեա հրաբխից 1983 թվականին
Հրաբխային ռումբ, գտնված Չեխիայում
Ժայթքման կոշտ մասնիկները նետվում են կա՛մ մոխրի տեսքով, կա՛մ ավելի խոշոր կտորներով։ Ոչ մեծ ամպերին անվանում են лапилли, ավելի մեծերին հրաբխային ռումբ։

Հրաբխային ռումբի տեսքը հիմնականում կախված է իր բաղադրությունից, մածուցիկությունից և թռիչքի պայմաններից։ Թռիչքի ժամանակ հրաբխային ռումբը կարող է ձեռք բերել ոլորուն կամ իլիկաձև տեսք։ Պլաստիկ կոնսիստենցիայի հետևանքով հրաբխային ռումբերը փոխում են իրենց ձևը թռիչքի ժամանակ կամ գետնի վրա հարվածի ազդեցության հետևանքով։ Հեղուկ լավաները (բազալտային) չեն հասցնում սառչել օդում, թռիչքի ժամանակ` հողի ազդեցությամբ, ձեռք են բերում ձևավորված կամ տանձաձև տեսք։ Ներքին կազմությամբ հրաբխային ռումբերը կարող են լինել ծակոտկենային կամ պղպջակային, այդ ժամանակ, ինչպես իր արտաքին ընդերքը, օդում բարձր սառեցումից դառնում է ամուր և ապակյա։ Հրաբխային ռումբի տրամագիծը կարող է հասնել յոթ մետրի, չնայած սովորաբար գերազանցում է մի քանի սմ-ով։ Հրաբխային խառնարանից կարող է թռչել մի քանի տոննա ծավալով հրաբխային ռումբ։ Սովորական հրաբխային ռումբ կարելի է գտնել ցանկացած ակտիվ հրաբխի լանջերից։

Սորտեր
------

Հավայան տիպի հրաբխային ռումբերը շատ հեղուկ բարձր ջերմաստիճանային արտանետումներ են՝ համապատասխան տիպի հրաբուխներից։ Նման ռումբերը, որպես կանոն, գետնին ընկնելիս ճզմվում են։

Տես նաև
-------

* Հրաբուխ (աշխարհագրություն)
* Հրաբխագիտություն
* Մագմատիկ ապարներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Четырёхъязычный энциклопедический словарь терминов по физической географии. — М: Советская энциклопедия, 1980. С.85.
2. ↑  Левинсон-Лессинг Ф. Ю. (1890–1907)։ «Бомбы, вулканические»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ
3. ↑  Вулканические бомбы гавайского типа // Петрологический англо-русский толковый словарь. М.: Мир, 1986. С. 219.

Գրականություն
-------------

* Левинсон-Лессинг Ф. Ю. (1890–1907)։ «Бомбы, вулканические»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ
* *Шуман В.* Мир камня. Горные породы и минералы. — М.: Мир, 1986. С.86-87.
* Четырёхъязычный энциклопедический словарь терминов по физической географии. — М: Советская энциклопедия, 1980. С.85.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Вулканическая бомба на сайте «Всё о геологии»

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 191591705 |

 |
**Հայաստանի նկարիչների միություն**, Հայաստանի նկարիչներին, քանդակագործներին և արվեստաբաններին միավորող հասարակական-ստեղծագործական կազմակերպություն։ Ունի շուրջ 1200 անդամ։

Պատմություն
-----------

Միությունը ստեղծվել է 1932 թ. նոյեմբերի 10-ին։

Առաջին համագումարը տեղի է ունեցել 1945 թ.։ 1945-2013 թթ. կայացել է 18 համագումար։ 18-րդ համագումարը կայացել է 2013 թ. դեկտեմբերի 16-ին, որի ժամանակ Կարեն Աղամյանը ձայների ճնշող մեծամասնությամբ երրորդ անգամ ընտրվել է կազմակերպության նախագահ։ 2018 թվականին Երևանի կինոյի տանը կայացած Հայաստանի նկարիչների միության 19-րդ համագումարում միության նախագահ է ընտրվել Սուրեն Սաֆարյանը։

Հայաստանի նկարիչների միության ցուցատախտակ

Գործունեություն
---------------

Միության հիմնական խնդիրներից են՝ աջակցել Հայաստանի նկարիչներին, քանդակագործներին և արվեստաբաններին՝ ստեղծելու բարձրարժեք ստեղծագործություններ, նպաստել անդամների պրոֆեսիոնալ վարպետության բարձրացմանը, նրանց միջազգային կապերի ընդլայմանը, մասսայականացնել ստեղծված աշխատանքները, բացել ցուցահանդեսներ, հնարավորինս կազմակերպել և ֆինանսավորել նրանց գործունեությունը և այլն։ Միությունը կազմակերպում է անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներ, հանրապետական ու միջազգային փառատոներ, հրատարակում նկարիչների կատալոգները։ Միությունում անցկացվում են դասախոսություններ, հանդիպումներ արվեստի ու մշակույթի գործիչների հետ, տոնվում են հոբելյանական տարեթվերը։

Հայաստանի անկախացումից հետո ընդլայնվել են միության միջազգային կապերը, նկարիչների համախումբ և անհատական ցուցահանդեսների կազմակերպումն արտասահմանում։ 1994 թվականին Ֆրանսիայում կազմակերպված «Հայ նկարիչները» ցուցահանդեսի, ինչպես նաև Ժանսեմի, Էդգար Շահինի, Գառզուի աշխատանքների վաճառքից գոյացած գումարով Փարիզում գնվել և բացվել է արվեստանոց, որտեղ հայ նկարիչներին ընձեռվում է երկու ամիս աշխատելու և ցուցադրվելու հնարավորություն։

Միությունը 2003 թ. հրատարակում է «Կերպարվեստ» հանդեսը, որի հիմնադիր խմբագիրն է Վրեժ Առաքելյանը։

Հայաստանի նկարիչների միության շենքը

Նախագահներ
----------

* Արա Սարգսյան - 1932-1937
* Մհեր Աբեղյան - 1939-1945 և 1967-68
* Մարտիրոս Սարյան - 1945-1951
* Գաբրիել Գյուրջյան - 1951-1959 և 1968-1969
* Ռուբեն Պարսամյան - 1959-1967
* Սուրեն Սաֆարյան - 1969-1982
* Սարգիս Մուրադյան - 1982-1987
* Արա Շիրազ - 1987-1993
* Պողոս Հայթայան - 1994-1998
* Կարեն Աղամյան - 1998-2018
* Սուրեն Սաֆարյան - 2018

Պատկերասրահ
-----------

* Ցուցահանդեսներ Հայաստանի նկարիչների միությունում
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անակնկալներ չեղան. Կարեն Աղամյանը վերընտրվեց
2. 1 2  Հայաստանի նկարիչների միությունը նոր նախագահ ունի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանի նկարիչների միություն Archived 2020-10-29 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Wikimapia |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 305433952 · WorldCat VIAF: 305433952 |

 |
**Հայկ Գալուստի Ստեփանյան** (նոյեմբերի 29, 1902(1902-11-29), Բաշքյոյ, Կարսի մարզ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 27, 1971(1971-04-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային անասնաբույժ-ֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1949), պրոֆեսոր (1951), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։

Կենսագրություն
--------------

1933 թ. ավարտել է Երևանի անասնաբուժական ինստիտուտը։ Եղել է նույն ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի դասախոս (1938-1951), ամբիոնի վարիչ (1951-1968)։ 1942-1946 թվականներին՝ Հայկական անասնաբուժական ԳՀԻ-ի տնօրեն։ Հայաստանի ֆիզիոլոգների ընկերության նախագահը (1958-1962) թվականներին։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են բնական ստամոքսահյութի կենսաբանական խթանիչ և բուժիչ հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Ստեփանյան առաջարկել է վարակված վերքերը բնական ստամոքսահյութով բուժելու եղանակ։ ԽՄԿԿ անդամ (1939)։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 129)։*  |
**Հայրենիք**, տարածք որտեղ որևէ ժողովուրդ կամ էթնիկ խումբ ապրում է կերտելով իր պատմությունը, կենցաղը, վարք ու բարքը, փոխելով իր սերունդը, ունենալով իր պետական կառուցվածքը՝ սերունդներին է ժառանգում իր քաղաքակրթության արժեքները։ Աշխարհի յուրաքանչյուր ժողովուրդ ունի իր հայրենիքը։ Դա այն տարածքն է, որտեղ նա դարեր շարունակ ապրել է՝ իր պատմությունը կերտելով։ Հնում մարդիկ ապրել են բարենպաստ պայմաններ ունեցող վայրերում, տարածվել՝ զբաղեցնելով երկրագնդի գրեթե ողջ տարածքը։ Բայց շատ քիչ ժողովուրդներ են ծնվել և ապրել իրենց ծննդավայրում։ «Հայրենիք», «պետություն», «ծննդավայր» հասկացություններն ունեն տարբեր բովանդակություններ։ Որևէ ազգի կամ էթնոսի անդամը կարող է ծնվել ու ապրել իր հայրենիքից դուրս՝ այլ տարածքում, լինել ոչ իր հայրենի պետության քաղաքացին։ Այդուհանդերձ, նրա հայրենիքն իր նախահայրերի բնօրրանն է։ Այս գիտակցության աղավաղումը հանգեցնում է ազգային-էթնիկ ինքնագիտակցության երկփեղկմանը, որն էլ անխուսափելիորեն տանում է ուծացման և ձուլման՝ օտար հավաքականությունների մեջ։ Օրինակ՝ Մեծ եղեռնից փրկված հայերի շատ սերունդներ, ովքեր անգամ չեն տեսել իրենց նախահայրերի հայրենիքը, այնուամենայնիվ, իրենց մեջ կրում են հայրենիքի՝ Հայաստանի կերպարը։

Հայրենիք հասկացության իմաստը
----------------------------

«Հայրենիք» հասկացությունն ունի երկու՝ աշխարհագրական և հոգևոր իմաստ։

### Աշխարհագրական

Աշխարհագրական իմաստով՝ հայրենիքն այն տարածքն է, որը պատմականորեն պատկանում է տվյալ հավաքականությանը, կամ որտեղ ծնվել է ապրել, ու որի քաղաքացին է։

### Հոգևոր

Հոգևոր տեսակետից՝ այն բնատարածքն է, որը տվյալ Էթնոսի կամ էթնիկ հանրույթի անհատներն ընկալում են որպես իրենց ազգային կամ էթնիկ ինքնության անքակտելի մաս։ Այս իմաստով՝ ազգը և հայրենիքը անբաժանելի ամբողջություն են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայրենիք» հասկացություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* 1.https://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=2&hId=1369 Archived 2019-11-09 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 211)։*  |
**Հայաստանի պաշտպանության նախարարության շենք, ՀՀ ՊՆ շենք**, Հայաստանի պաշտպանության նախարարության կենտրոնական մարմնի տեղակայման վայր, որը գտնվում է՝ Հայաստան, Երևան, Բագրևանդ, 5, հասցեով։

Պատմություն
-----------

### Կառուցում

Դեռևս 1993 թվականի ՀՀ կառավարության որոշմամբ ՊՆ նոր շենքային համալիր կառուցելու համար նախկին հիվանդանոցային համալիրի շենքը հանձնվել էր նախարարությանը, սակայն ֆինանսական միջոցների բացակայության պատճառով շինարարություն չէր նախաձեռնվել։ 2005 թվականի դեկտեմբերին համալիրի երրորդ մասնաշենքի հիմքում այն ժամանակ ՀՀ պաշտպանության նախարար (հետագայում ՀՀ 3֊րդ նախագահ) Սերժ Սարգսյանի մասնակցությամբ տեղադրվել էր պարկուճ, որը հայ ժողովրդին ուղղված բարգավաճման և խաղաղության մաղթանքով հուշագիր էր պարունակում։ Դրանից հետո աշխատանքները մեծ թափ են առել՝ նախ, համալիրի շինարարության գլխավոր կապալառու է ճանաչվել ռուսական «Ինգեօկոմ-Երևան» ընկերությունը, ապա ավելի ուշ նա փոխվել է. ՊՆ-ն իր ձեռքն է վերցրել համալիրի կառուցումը, վստահելով շենքի նախագծումը «Հայնախագիծ» ինստիտուտին ի դեմս ճարտարապետներ Ստեփան Լազարյանի, Ռուբեն Հասրաթյանի, Լևոն Քրիստափորյանի և Հայկ Այվազյանի։ Ինչպես հայտնում են որոշ աղբյուրներ, ընդհանուր առմամբ, համալիրի կառուցման համար պայմանագրեր են ստորագրել շուրջ տասը կապալառու, նույնքան էլ ենթակապալառու շինարարական ընկերությունների հետ։

Համալիրի շինարարության արժեքը շուրջ 13 միլիարդ դրամ է, որն ստացվել է արտաբյուջետային միջոցների հաշվին։

### Բացում

Շենքը պաշտոնապես բացվել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 21-ին՝ Հայաստանի անկախության 17-րդ տարեդարձի օրը։ Համալիրի բացմանը ներկա են եղել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը, պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը, Սահմանադրական դատարանի նախագահ Գագիկ Հարությունյանը, Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արթուր Բաղդասարյանը, այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ։

### Կառուցվածք

ՊՆ համալիրի հիմնական մասնաշենքերում տեղակայված է Պնախարարն իր աշխատակազմով, ՀՀ Գլխավոր շտաբն իր օպերատիվ ու կապի վարչությամբ, թիկունքային ծառայություններ, ինչպես նաև հիմնական մասնաշենքերում է գտնվում կոլեգիայի դահլիճը` նախատեսված 380 հոգու համար, հանդիսությունների սրահը, ճաշարանը, ֆիզպատրաստության սրահները, բուժսենյակներ և այլն։

Համալիրի օժանդակ շինություններում են գտնվում լողավազանը, կաթսայատունը, սպորտային հրապարակներն ու համալիրը, անցագրային կետերը, զորանոցը, կապի կենտրոնացված համակարգը, հրաձգարանը, փակ ու ընդարձակ ավտոկայանատեղին ու մեծ հրապարակ, որը հարմար է նաև ուղղաթիռների վայրէջքի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Պաշտոնապես բացվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության շենքային նոր համալիրը
Հայաստանի փրկության կոմիտեի հրամանատարական կազմը 1921 թվականին
**Հայրենիքի փրկության կոմիտե**, գործադիր իշխանության մարմին։ Ստեղծվել է 1921 թվականի փետրվարի 18-ին՝ Հայաստանում հակախորհրդային ապստամբությունը ղեկավարելու համար։

Կազմը
-----

Կոմիտեն գլխավորել է Հայաստանի Հանրապետության վերջին վարչապետ Սիմոն Վրացյանը, անդամներն էին՝ Ա. Հովհաննիսյանը, Կ. Սասանին, Հ. Տերտերյանը, Հ. Տեր-Հակոբյանը, Ս. Եղիազարյանը, Հ․Սարգսյանը, Եփրեմ Սարգսյանը, Ս. Թարխանյանը (**Կուռո**)։ Կազմը հետագայում համալրվել է։

Գործունեությունը
----------------

Հայրենիքի փրկության կոմիտեն ղեկավարել է 1921 թվականի Փետրվարյան հակախորհրդային ապստամբությունը Հայաստանում։ Լույս է ընծայել «Ազատ Հայաստան» թերթը (խմբագիրներ՝ Ա. Չիլինկարյան (Ռ. Դարբինյան)։ Հայրենիքի փրկության կոմիտեի իշխանությունը տարածվել է էջմիածնի, Աշտարակի, Ղամարլուի, Ախտայի, Նոր Բայազետի շրջանների և մայրաքաղաք Երևանի վրա, որտեղ խորհրդային իշխանությունը տապալվել Էր։ Տեղերում իշխանությունն իրականացրել են գավառային փրկության կոմիտեները։ Երկրում տիրող տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարելու և բանակի համար պարեն հայթայթելու նպատակով փետրվարի 24-ին կազմվել է միջկուսակցական խորհուրդ՝ բոլոր կուսակցությունների մասնակցությամբ։ Հայաստանի անկախությունը պաշտպանելու նպատակով Հայրենիքի փրկության կոմիտե (որպես Հայաստանի օրինական իշխանություն) օգնության խնդրանքով դիմել է բոլոր երկրների կառավարություններին։ Սիմոն Վրացյանը դիմել է նաև խորհրդային Ռուսաստանի ժողկոմ Գ.Չիչերինին և Վրաստանի կառավարությանը։ Օգնություն չստանալով և անընդհատ ենթարկվելով կարմիր բանակի հարձակումներին (Նախիջևանի և Սևանի կողմից)՝ Հայրենիքի փրկության կոմիտեն մարտի 15 և 18-ին օգնության խնդրանքով դիմել է Թուրքիային, սակայն մնացել է անպատասխան։ Հայ ժողովրդի նկատմամբ բարյացակամ վերաբերմունք են դրսևորել Պարսկաստանը և ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչը Հայաստանում։ 1921 թվականի փետրվարին Մոսկվայում վերսկսված խորհրդա-թուրքական բանակցություններում (Մոսկվայի ռուս-թուրքական կոնֆերանսներ 1920, 1918) քննարկվելու էին նաև Անդրկովկասին և Հայաստանին վերաբերող հարցեր։ Հայրենիքի փրկության կոմիտեն կոնֆերանսի մասնակիցներին հաղորդեց, որ Մոսկվայում գտնվող խորհրդային Հայաստանի պատվիրակությանը չի կարող ներկայացնել Հայաստանը, որտեղ իշխանությունը պատկանում է Հայրենիքի փրկության կոմիտեին։ Սա շահավետ էր Թուրքիային, որի պատվիրակները հայտարարեցին, որ չեն բանակցի խորհրդային Հայաստանի ներկայացուցիչների հետ։ Վրաստանի խորհրդայնացումից հետո Հայրենիքի փրկության կոմիտեի վիճակը դարձավ անհուսալի։ 1921 թվականի ապրիլին սկսելով հարձակումը՝ կարմիր բանակի զորամասերը ապրիլի 2-ին գրավեցին Երևանը։ Հայրենիքի փրկության կոմիտեի զորամասերը մարտերով նահանջեցին Դարալագյազ (Եղեգնաձոր), այնտեղից՝ Զանգեզուր։ 1921 թվականի մայիսին Լեռնահայաստանը հայտարարվեց Հայաստանի Հանրապետություն (կառավարության մեջ մտան նաև Հայրենիքի փրկության կոմիտեի անդամներից), կառավարության նախագահ՝ Սիմոն Վրացյան։ 1921 թվականի հուլիսին կարմիր բանակը մտավ Զանգեզուր, որտեղ հաստատվեց խորհրդային իշխանություն։ Հայրենիքի փրկության կոմիտեի անդամներն անցան Պարսկաստան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Հայկական երաժշտական համաժողով**, հիմնադրվել է 1994 թվականին Երևանում։ Հիմնադիր-նախագահը եղել է Լևոն Չաուշյանը, հիմադիր-անդամեր՝ Վահրամ Բաբայանը, Մարտին Վարդազարյանը, Երվանդ Երկանյանը, Ռուբեն Սարգսյանը, Մարգարիտա Ռուխկյան։ Միավորում է հայ պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորներին, երաժշտագետներին և կատարողներին, նպատակն է նպաստել հայ արդի դասական երաժշտության զարգացմանն ու տարածմանը։

Հայկական երաժշտական համաժողովը համերգներ է կասմակերպել Հայաստանում, Բելգիայում (1999), Վրաստանում (2001), ԱՄՆ-ում (2003), Հունգարիայում (2004), Բուլղարիայում (2009), Ռուսաստանում։

Համաժողովի նախաձեռնությամբ (Բելգիայի «Ամադեուս» հայկական կազմակերպության հետ) տեղի են ունեցել Ա. Խաչատրյանի անվան պատանի կոմպոզիտորների հանրապետական (1996), Ա. Բաբաջանյանի անվան երիտասարդ կոմպոզիտորների և Ա. Խաչատրյանի ծննդյան 95-ամյակին նվիրված «Ամադեուս-98» (1998), Լ. Չիլինկիրյանի անվան ջութակահարների 1-ին՝ հանրապետական (2000), և 2-րդ՝ համահայկական (2001), Ա. Խաչատրյանի անվան միջազգային (2001), Երիտասարդ կոմպոզիտորների գործիքային ստեղծագործությունների (2013), Երիտասարդ կոմպոզիտորների խմբերգային ստեղծագործությունների համահայկական (2016) և այլ մրցույթներ։

Կազմակերպել է նաև փառատոներ՝ նվիրված Ա. Խաչատրյանի ծննդյան 100-ամյակին (2003), ՀՀ անկախության 20-ամյակին (2011)։

Հրատարակել է Մ. Ռուխ­կյանի «Հայ կոմպոզիտորների դիմանկարներ» (ռուս. 2009) մենագրությունը, որտեղ ընդգրկված են կազմակերպության հիմնադիր-անդամերի ստեղծագործական դիմանկարներ, 30-ից ավելի ժողովածուներ։ Թողարկել է հայ ժամանակակից կոմպոզիտորների երկերի ձայնագրությունների 9 խտասալիկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հոկտեմբերի 27-ին սկսվելու է «Հայկական երաժշտական համաժողով» փառատոնը


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
«**Հայաստանյայց եկեղեցի**», հոգևոր, մշակութային ամսաթերթ։

Պատմություն
-----------

Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի հայոց թեմի պաշտոնաթերթ։ 

Լույս է տեսնում 2007 թվականից Մոսկվայում (հայերեն, ռուսերեն)։ Խմբագիրներ՝ Ռուբեն Հայրապետյան, Հասմիկ Գրիգորյան (2008 թվականից)։ Ներկայացնում է Սուրբ Էջմիածնում և թեմում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունները, ծանոթացնում Հայ եկեղեցու տոներին, հանրահայտ հայերին, հայոց պատմության ուշագրավ էջերին, անդրադառնում է ՀՀ-ում, Արցախում, Սփյուռքում և աշխարհում տեղի ունեցող անցուդարձին։ 

Մեծ տեղ է հատկացնում Մոսկվայի Հայորդաց տան առօրյային, նպաստում է հայ երեխաների հոգևորական, ազգային և մշակութային դաստիարակությանը ՌԴ-ում։ 

Տպագրում է գրական ստեղծագործություններ, ծանոթացնում նոր հրատարակություններին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Մարոշ Շեֆչովիչ** (սլովակ.՝ Maroš Šefčovič, հուլիսի 24, 1966(1966-07-24), Բրատիսլավա, Չեխոսլովակիա), Չեխոսլովակիայի և Սլովակիայի դիվանագետ, Սլովակիայի և եվրոպական քաղաքական գործիչ։ 2010 թվականից՝ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ և հակասահմանադրական հարաբերությունների և վարչակազմի եվրոպական հանձնակատար, 2009-2010 թվականներին՝ կրթության, ուսուցման, մշակույթի և երիտասարդության հարցերով եվրոպական հանձնակատար։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Բրատիսլավայի տնտեսագիտական համալսարանում (1984-1985), անցել է ամբողջական դասընթաց (1985-1990) և ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը՝ Միջազգային հարաբերություններ մասնագիտությամբ։ Բրատիսլավայի Կոմենսկու համալսարանում գիտական աստիճաններ է ստացել․ իրավունքից՝ JUDr (1990) և միջազգային և Եվրոպական իրավունքի գծով՝ PhD (2000)։

Եղել է Չեխոսլովակիայի փոխարտգործնախարարի խորհրդական, 1992 թվականին դարձել է Հարարեում Չեխոսլովակիայի դեսպանատան (Զիմբաբվե) քարտուղար և հյուպատոս, ավելի ուշ՝ Օտտավայում Սլովակիայի դեսպանատանը (Կանադա)։ 1995 թվականից աշխատում է Սլովակիայի ԱԳՆ-ում՝ Եվրոպական միության և ՆԱՏՕ-ի հետ հարաբերությունների գծով։ 1998 թվականին նա դարձավ արտաքին գործերի նախարարի կաբինետի ղեկավարը, ապա նշանակվեց դեսպան Թել Ավիվում (Իսրայել)։

2004 թվականին դառնում է Եվրոպական միությունում Սլովակիայի մշտական ներկայացուցիչ։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 1-ից Յան Ֆիգելին փոխարինում է որպես կրթության, ուսուցման, մշակույթի և երիտասարդության եվրահանձնակատար (Սլովակիայից)։ Եվրոպական երկրորդ հանձնաժողովում Բարոզուն զբաղեցնում է Եվրահանձնաժողովի փոխնախագահի և միջինստիտուցիոնալ հարաբերությունների և վարչակազմի հարցերով Եվրոպական հանձնակատարի պաշտոնները։

2014 թվականի նոյեմբերի 1-ից Յունկերի հանձնաժողովում էներգետիկայի հարցերով նախագահի տեղակալ և եվրահանձնակատար։

2019 թվականին Սլովակիայի նախագահական ընտրություններում պարտվել է Երկրորդ փուլում։

Ընտանիք
-------

Շեֆչովիչը ամուսնացած է և ունի 3 երեխա։

Մրցանակներ
----------

* Իշխան Յարոսլավ Իմաստունի 2-րդ աստիճանի շքանշան (Ուկրաինա, 2020 թվականի օգոստոսի 22)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Maroš Šefčovič bude kandidovať za prezidenta: Svoj záujem potvrdil Smeru | Topky.sk
4. ↑  Указ Президента України № 341/2020 від 21 серпня 2020 року «Про відзначення державними нагородами України громадян іноземних держав»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография на сайте Еврокомиссии Баррозу-2(անգլ.)
* Биография на сайте Еврокомиссии Баррозу-1(անգլ.)
* Official Media Gallery(անգլ.)
**Հայարտուն**, *Հայ արվեստի տուն*, գրական մշակութային հասարակական կազմակերպություն (1920-1930-ական թթ․)։ Հայարտներ են ստեղծվել հիմնականում Հայաստանից դուրս՝ հայաշատ քաղաքներում, որոնց նպատակն էր նպաստել տեղի հայ գրողների և արվեստագետների ստեղծագործությանն ու արվեստների տարածմանը, հայ բնակչության գեղագիտական դաստիարակությանը՝ կապելով նրանց մայր հայրենիքի մշակութային կյանքին։

Պատմություն
-----------

##### Երևան

Առաջին Հայարտունը կազմակերպվել է Երևանում, 1921 թ. հունվարին (գործել է մի քանի ամիս, ունեցել թատերական, երաժշտական ստուդիաներ)։

##### Թիֆլիս

Թիֆլիսի Հայարտան ղեկավար Հովհաննես Թումանյանը
Նույն թվականի մարտին հիմնադրվել է Թիֆլիսի Վահան Տերյանի անվան Հայարտուն (գործել է մինչև 1930-ական թթ․ կեսը, նախագահ՝ Հովհաննես Թումանյան)։ Մասնաճյուղերը ղեկավարել են Դերենիկ Դեմիրճյանը (գրականություն), Ռոմանոս Մելիքյանը (երաժշտություն), Գրիգոր Շարբաբչյանը (նկարչություն), Ստեփան Քափանակյանը (թատերական ստուդիան՝ Արշակ Բուրջալյանը)։ Կազմակերպվել են գրական դատեր, արվեստի և գրականության թեմաներով դասախոսություններ, ներկայացումներ և քննարկումներ, համերգներ, ցուցահանդեսներ և այլն։

##### Կ․ Պոլիս

Պոլսի Հայարտան ղեկավար Երվանդ Օտյանը
1921 թ. դեկտեմբերից գործել է Կ․ Պոլսի Հայարտունը (ատենապետ՝ Երվանդ Օտյան, ապա՝ Վահան Թեքեյան)։ Մասնաճյուղերի ղեկավարներն էին՝ Կոստան Զարյանը (գրականություն), Գրիգոր Սյունին (երաժշտություն), Փանոս Թերլեմեզյանը (նկարչություն), Արշավիր Շահխաթունին (թատրոն), Աստվածատուր Խաչատրյանը (քննախոսություն)։

##### Բաթում

1923-ին բացվել է Բաթումի Հայարտունը (վարչության նախագահ՝ Ս․ Մելիք-Սահակյան)։ Մասնաճյուղերը գլխավորել են Գ․ Գրիգորյանը (գրականություն), Դ․ Ղազարյանը (երաժշտություն), Տ․ Տեր-Մինասյանը (նկարչություն), Մ․ Սաֆարյանը (թատրոն)։ Մասնաճյուղերն ունեցել են ստուդիաներ։

##### Բաքու

1925-1930-ական թթ․ կեսին գործել է Բաքվի Ա․ Մարտունու (Մյասնիկյանի) անվ․ Հայարտունը՝ գրական, թատերական, երաժշտական, նկարչական մասնաճյուղերով և ստուդիաներով։ Թատերական ստուդիան ղեկավարել է Պահարեն (1926-1927), ապա՝ Լևոն Քալանթարը, երաժշտականը՝ Անտոն Մայիլյանը (ստուդիայի բազայի վրա ստեղծված Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցի տնօրեն՝ 1926-1934-ին)։ Հայարտան գործունեությանը մասնակցել են գրողներ, արվեստագետներ՝ նկարիչ Մուշեղ Սաղյանը, դերասաններ Լևոն Երամյանը, Վահրամ Փափազյանը, Եկատերինա Դուրյան-Արմենյանը և ուրիշներ։ Հրատարակվել է «Հայարտուն» (1925) հանդեսը։

Համանման գործունեություն է ծավալել նաև Մոսկվայի հայ մշակույթի տունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 154)։*  |
**Հանելուկը լուծվեցավ**, Մուրացանի պատմվածք, տպագրել է Նոր դար թերթում, 1890 թվականին։

Տպագրման պատմություն
--------------------

«Հանելուկը լուծվեցավ» պատմվածքն առաջին անգամ լույս է տեսել «Նոր-Դար» թերթում, «Մի գլուխ իմ հիշատակարանից» ենթավերնագրով։ Պատմվածքը տպագրվել է նաև «Արձագանք» պարբերականի 1897 թվականի N 151-ում՝ «Գաղտնիքը բացվեց» վերնագրով։

Սյուժե
------

Պատմվածքը մի սապատող (կուզ) տղայի մասին է։ Տղան շատ էր սրտնեղում, երբ շրջապատում հիշեցնում էին իր խնդրի մասին։ Ինքն էլ հասկանում էր, որ գեղեցիկ չէ, բայց չէր ցանկանում հիշել։ Նա պատմում է Արդուկյանի մասին։ Իր ուսանողության ժամանակ հայ հրապարակախոսներից մեկն իր հոդվածներով ոգևորում է հայ ուսանողին։ Անչափ մեծ էր երիտասարդի ոգևորությունը, հավատը և սերը դեպի Արդուկյանը և նա մեծ սիրով էր ընթերցում նրա աշխատանքները։ Երիտասարդի մեջ մեծ ցանկություն է առաջանում գեթ մեկ անգամ տեսնել սիրելի գրողին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո նրան համար ոչ այնքան գրավիչ էր ծնողների հետ հանդիպումը, այլ Արդուկյանին տեսնելու փափագը։ Եվ ահա նա Թիֆլիսում է և առաջին ցանկությունն էր տեսնել Արդուկյանին։ Մեծ ոգևորությամբ պատկերացնում է իրենց հանդիպումը, սակայն որոշում է մենակ չգնալ և դիմում է իր ընկերոջը՝ Ամուլյանին։ Երբ երիտասարդը նրան ասում է իր մտադրության մասին, բավականին բացասական կարծիք է լսում սիրելի գրողի մասին, որից սրտնեղած հեռանում է։ ճանապարհին հանդիպում է ուսանողական ընկերոջը, նրան ևս դիմում է նույն հարցով և նույնքան բացասական արձագանք ստանում՝ կրկին առանց որևէ պատճառաբանության։ Նույն արձագանքն է լսում նաև մի շատ ծանոթ խանութում՝ Ճպուռյանի մոտ։ Երիտասարդը որոշում է առանց բարեկամի, միայնակ գնալ Արդուկյանի մոտ և վերջապես այդ հանելուկը լուծել։ Այդպես էլ վարվում է։ Ծանոթությունից հետո նրանք Արդուկյանի հետ անբաժանելի էին։ Օր օրի իր պատկերացրածից ավելի արժանիքներ է հայտնաբերում վերջինիս մեջ։ Արդուկյանի հետ ծանոթությունից հետո նրանք հաճախ էին միասին ճաշում, զբոսնում։ Մի անգամ որոշեցին ճաշից հետո քայլել։ Զբոսանքի ճանապարին շքեղ տուն կար, որի պատշգամբին տեսնում է մի չքնաղ աղջնակի և սիրահարվում։ Երբ այդ լուրը հայտնում է Արդուկյանին, լսում է դաժան պատասխան, որ այդ աղջիկն երբեք չի համաձայնվի ամուսնանալ և բոլոր հույսերն իզուր են։ Երբ հարցնում է այդպես մտածելու պատճառը, լսում է․ «Պատճա՞ռը, որովհետև դու սապատող ես,— նկատեց Արդուկյանը միևնույն սառնությամբ։

Երկինքը կարծես փուլ եկավ գլխիս. այդպիսի խոսք լսել Արդուկյանից ես չէի սպասում. այդ րոպեից արդեն նա սատանայից ավելի զզվելի դարձավ իմ աչքում։

— Սապատո՞ղ,— բացականչեցի ես աչքերս նրա վրա հառելով և նրա հայացքի մեջ ներողություն խնդրոդ գեթ մի նշույլ որոնելով, բայց իզուր. նա նույն սառնությամբ կրկնեց միևնույն խոսքը։

— Այո, սապատող։

Ես ինձ կորցրի։

— Ցած, ստոր արարած,— բացականչեցի կատաղած և երեսս դարձրի նրանից հավիտյան...

Այդ օրից սկսած ես էլ ուրիշների պես ատում եմ Արդուկյանին...»։

Հերոսներ
--------

Արդուկյան, Ճպուռյան, Ամուլյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հանելուկը լուծվեցավ»
2. ↑  «Հանելուկը լուծվեցավ»
|  |
| --- |
| **Կերոն նեղատերև** |
| Կերոն նեղատերևԿերոն նեղատերև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Կերոնազգիներ (Typhaceae) |
| **Ցեղ** | Կեռոն *(Typha)* |
| **Տեսակ** | **Կերոն նեղատերև** *(T. angustifolia)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Typha angustifolia***L. 1753 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Կերոն նեղատերև** (լատին․՝ Týpha angustifólia), կերոնազգիներ ընտանիքի, միածաիլավոր, կոճղարմատավոր մոլախոտ։ Գրականության մեջ հանդիպում է նաև կեռոն, ջրեղեգ, որձախո անվամբ։ Ծլելուց հետո, կյանքի առաջին տարում, հիմնականում առաջացնում է տերևնր և թփակկլվում, երկրորդ տարում նոր՝ միայն կոճղարմատներ։ Ծաղկակիր ցողուններ առաջացնում է կյանքի երրորդ տարվանից սկսած։ Կերոնի կոճղարմատները տեղավորված են 5-12 սմ խորության մեջ։ Կոճղարմտների բողբոջներից, նոր բույսի առաջացումը զուգընթաց, առաջանում են փնջաձև արմատներ, որոնք օգտագործվում են հողի առավել խորը շերտերում եղած սննդանյութերն ու ջուրը։ Հիմնական ռաջնային կոճղարմատներից դուրս եղած համեմատաբար նուրբ կոճղարմատների մի մասը ընդունում է աճման վերընթաց, մյուսները՝ վարընթաց ուղղություն։

Նկարագիր
--------

Ունի 2-3 մետր բարձրությամբ սնամեջ ու հաստ, ընդգծված միջհանգույցներով ողորկ ցողուն, նեղ, նշտարաձև, զուգահեռաջիղ, կոշտ տերևներ։ Գլխավոր ցողունի ծայրին նստած է գլանաձև, մուգ շականակագույն ծաղկափթթությունը վերին մասում գտնվում են արական, ներքին մասում՝ իգական ծաղիկները։

Սերմերը մանր են, կրում են թռչող հարմարանքներ՝ վրձնիկներ, և տարածվում են ինչպես քամու, այնպես էլ հոսող ջրի միջոցով և ծլում են հողի մակերեսից։

Տարածում
--------

Տարածված է աշխարհի գրեթե բոլոր գոտիներում, բացի ծայր հյուսիսից ու բարձր լեռնային գոտիներից։ ՀՀ Արարատյան դաշտում ճահճակալող հողերի մոլախոտ է։

Գրականություն
-------------

* Ռ. Ա. Կարապետյան - Հայաստանում տարածված մոլախոտերի ատլաս, «լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1980 թ․

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |

 |
**Հրաչյա Սերգեյի Ծպնեցյան** (նոյեմբերի 21, 1961(1961-11-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ տնտեսագետ-մեքենագետ, տնտեսագիտության դոկտոր (2006)։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչյա Ծպնեցյանը ծնվել է 1961 թվականի նոյեմբերի 21-ին Երևանում։ 1983 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1987-1990 թվականներին աշխատել է Գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի և կազմակերպման գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1990-1992 թվականներին եղել է Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Գիտական ապահովման հանրապետական կենտրոնի ԳՆ փորձակոնստրուկտորային աշխատանքների կոորդինացիայի, պլանավորման և ֆինանսավորման բաժնի վարիչ, 1992-1995 թվականներին՝ ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության ագրարային քաղաքականության, 1995-1997 թթվականներին՝ ՀՀ Արդյունաբերության և առևտրի նախարարության տարածքային քաղաքականության, 1998 թվականից՝ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության ծրագրերի մշակման և կոորդինացման, ագրարային քաղաքականության և պարենային ապահովության վարչությունների պետ։

Աշխատանքները վերաբերում են ագրարային ոլորտում ձևավորված հարաբերությունների առանձնահատկությունների, տնտեսության անցումային պայմաններում ենթակառուցվածքների կազմավորման գործունեության ու զարգացման հիմնական ուղղությունների վերլուծությունը։

Գրականություն
-------------

* ՀՀ ագրարային ոլորտի արտադրական ենթակառուցվածքների ձևավորման հիմնախնդիրներն անցումային տնտեսության պայմաններում, Ե. 2005:
* Ագրարային ոլորտում շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման հիմնական ուղղությունները, Ե. 2005:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
| **՞**Հայկական կակաչ |
| --- |
| Հայկական կակաչ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | Երկշաքիլավորներ |
|
|
|
| Կարգ | Գորտնուկածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Կակաչազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Կակաչ |
|
|
| Տեսակ | *Հայկական կակաչ* |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Papaver armeniacum*

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հայկական կակաչ** (լատին․՝ *Papaver armeniacum*), կակաչազգիների ընտանիքի պատկանող բուսատեսակ։ Այն առաջին անգամ նկարագրել է Ավգուստին Պիրամուս դը Կոնդոլը։ Հայկական կակաչը երբեմն անվանում են նաև *անատոլիական կակաչ*։

Նկարագիր
--------

Հայկական կակաչը միամյա, երկամյա կամ բազմամյա, 20-40 սմ բարձրության հասնող բույս է, ծաղիկը թավշյա է, ալ կարմիր գույնի, ցողունը՝ կանաչ, կոկոնը նշտարաձև է, տերևները նստադիր են և մազմզոտ։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին։ Ծաղիկները համեմատաբար փոքր են, նուրբ, ճառագայթաձև և համաչափ։ Պտուղը 0.8- 1.2 սմ ունեցող պարկուճ է, սերմերը մանր են։

Տարածումը
---------

Հայկական կակաչը աճում է սկսած 1700-ից մինչև 3400 մետր բարձրադիր տարածքներում՝ հողի մանրախիճ կամ կրաքարային բաղադրություն ունեցող վայրերում։

Հանդիպում է Թուրքիայի հարավ-արևելքում, Վանա լճի և Արարատ լեռան մերձակա վայրերում, ինչպես նաև՝ Իրանի և Հայաստանի բարձրադիր գոտիներում։

Աղբյուրներ
----------

* 
* Herbarium in Kew Gardens
* Herbarium des Royal Botanic Garden Edinburgh
* Van Herbarium
* Natural History Museum, Linnaean Plant Name Typification Project
* Illustration aus Giorgio Bonelli (1783-1816), Hortus Romanus juxta Systema Tournefortianum, Band 4, Taf. 66

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |
**Մարջան Մամիկոնի Մխիթարյան** (ապրիլի 17, 1918(1918-04-17), Երևան, Երևանի գավառ), հայ դաշնակահարուհի, մանկավարժ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1983)։ Հայ երաժշտագետ, կոմպոզիտոր Ռոբերտ Աթայանի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Մարջան Մխիթարյանը ծնվել է 1918 թվականի ապրիլի 7-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ 1947 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիա (Կ. Ն. Իգումովի դասարան)։ 

1947 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (1985 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 

Հանդես է եկել մենահամերգներով և սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ, եղել պարային ստեղծագործությունների ճանաչված կատարող։ Պարային երաժշտությունը միավորել է ամբողջական, ներդաշնակ շարքում, որտեղ բացառել է դինամիկական տեմպերի կտրուկ փոփոխությունները։ Գործիքային ձայնառիթմերն իրագործել է վարպետորեն, տեմբրը, ռեգիստրները ներդաշնակել է այլ տարրերի հետ։ 

Կատարել և ձայնագրել է Կոմիտասի դաշնամուրային բոլոր ստեղծագործությունները։ 

Մարջան Մխիթարյանը մահացել է 1999 թվականի մայիսի 12-ին Երևանում։ Թաղված է Թոխմախի գերեզմանատանը։

2003 թվականին Երևանում անցկացվել է Ռ. Աթայանի և Մ. Մխիթարյանի անվան պատանի դաշնակահարների 1-ին մրցույթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մարջան Մխիթարյան

Գրականություն
-------------

* Бабаян Ш. Марджан Мхитарян, Е. 2002.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարջան Մխիթարեան - Կոմիտասեան եօթ մշակում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Հայկական հզոր խմբակ**, հինգ հայ կոմպոզիտորների խմբակ, որոնք ծնվել են 1920-1921 թվականներին, նախնական կրթություն ստացել 1934 թվականին Երևանում կազմավորված շնորհալի երեխաների խմբակում, ապա Երևանի կոնսերվատորիան ավարտելուն պես, 1945-1946 թվականներին ընդունվել Մոսկվայի կոնսերվատորիա։ Նրանց հիմնական ղեկավարներն էին Արամ Խաչատրյանն ու Դմիտրի Շոստակովիչը։ Այս անվանումը խմբակին տվեց ռուս ճանաչված երաժշտագետ Յուրի Կորևը, համեմատելով այն հայտնի ռուս կոմպոզիտորների Հզոր խմբակի հետ։ Խմբակի անդամներից չորսը արժանացել են ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչմանը, Ալեքսանդր Հարությունյանն ու Առնո Բաբաջնյանը արժանացել են նաև ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դեռևս երիտասարդ տարիքում։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Ճանապարհորդելով Սովետական Հայաստանում 1940-ական թվականներին Մարիետա Շահինյանը նկատել է երիտասարդ կոմպոզիտորներին. «Հարությունյանն ու Բաբաջանյանը` երևանցիներ են, Միրզոյանը՝ ծնունդով Գորիից։ Նրանցից ամեն մեկն արդեն ուրվանշել է իր երաժշտական «դեմքը»։
Ինչպես նշում է «Անկախ թերթի» (Независимая газета) քննադատը, հայ կոմպոզիտորների այս խումբը «ներկայացնում է երկարատև համագործակցության փայլուն հնգյակ`մարդկային և ստեղծագործական առումներով, ինչը արտացոլվել է ամեն մեկի ներաշխարհի վրա, ամեն մեկի կոմպազիտորական կերպարի ձևավորման վրա»։ Ա. Հարությունյանն ու Ա. Բաբաջանյանը համահեղինակ են «Հայկական ռապսոդիայի», որը միասին կատարում էին երկու դաշնամուրի վրա։ Համագործակցության մեկ այլ օրիակ է՝ այս անգամ Ա. Բաբաջանյանի և Ղ. Սարյանի «Առաջին սիրո երգը» կինոֆիլմի երաժշտության համատեղ ստեղծումը։ Հայտնի է Է. Միրզոյանի «Արագ պարի» համատեղ կատարումը հեղինակի և Ա. Բաբաջանյանի կողմից։
Դաշնակահար և երաժշտագետ Շահան Արծրունու խոսքերով «երաժշտության բնագավառում Հայկական հզոր խմբակի ներկայացուցիչները հիմնադրեցին հայկական երաժշտական դպրոց»։

Անդամներ
--------

* Առնո Բաբաջանյան,
* Էդվարդ Միրզոյան,
* Ալեքսանդր Հարությունյան,
* Ղազարոս Սարյան,
* [[Ադամ Խուդոյան]

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Я ЛЮБЛЮ ВАС, ЛЮДИ!, Голос Армении, 2009(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

1. Մ. Շահինյան, «Ճանապարհորդություն Սովետական Հայաստանով» (Мариэтта Сергеевна Шагинян. Путешествие по Советской Армении), 1950, էջ 216
2. Երգ հավերժության (Песня для вечности / Независимая газета, Марк Петросян 2001-01-20)
3. Շահան Արծրունի, Ադամ Խուդոյանի 85-ամյակին նվիրված համերգ (Sahan Arzruni, Concert marks composer Adam Khudoyan’s 85th anniversary, Armenian Reporter — 3/31/2007)

Գրականություն
-------------

* Հայրապետյան Ս. Ս. «Հայոց Մեծերը», ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ. Երևան, 2013, էջ 83
* Սարյան Ա. Ա. «Ռուսական կրթության նշանակությունը«Հայկական հնգյակի» ստեղծագործական հասունացման ընթացքում», Մշակույթների երկխոսություն։ Միջազգային գիտաժողովի նյութեր, Գյումրի, 2008
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկ Ադամյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ադամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Հայկ Ադամի Ադամյան**  (*Փիլոսյան Հայկ, բանվոր Պողոս*, 1878, Տրապիզոն, Օսմանյան կայսրություն - 1918, Դետրոյթ, Միչիգան, ԱՄՆ), հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Տրապիզոնում։ 1896 թ. գաղթել է Ռուսաստան, աշխատել Բաթումի և Թիֆլիսի ձեռնարկություններում։ 1901 թվականին դարձել է ՌՍԴԲԿ անդամ։ 1898 թ. Գ. Ղարաջյանի, Մ. Մելիքյանի, Ա. Կախոյանի հետ Թիֆլիսում հիմնել է հայ բանվորների առաջին մարքսիստական խումբը, հրատարակել «Բանվոր» ձեռագիր թերթը։ 1901 թ. ձերբակալվել է, մինչև 1903 թ. նստել Մետեխի ու Պետերբուրգի բանտերում։ 1903 թ. արտաքսվել է Ռուսաստանից։ 1904 թ. բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում, ակտիվորեն մասնակցել բանվորական շարժմանը։ Զարդարյանի հետ Ադամյանը հիմնադրել է «ԱՄՆ-ի սոցիալիստական հայ կազմակերպությունը» (1906), որը հարում էր ԱՄՆ-ի սոցիալիստական կուսակցության ձախ թևին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կանգնած է եղել ինտերնացիոնալիստական դիրքերում։ 

Մահացել է ապրիլի 16-ին, Դետրոյտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 64.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 5968 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 64)։*  |
**Հաշթ Բեհեշթ** (պարսկերեն՝ هشت‌ بهشت‎, բառ. «8 դրախտային ագիներ) — Սեֆյանների ժամանակաշրջանի պալատ Իրանի Սպահան քաղաքում։ Կառուցվել է 1696 թվականին Սուլեյման I-ի հրամանով։ Ժամանակին այս շինությունը եղել է ամենագեղեցիկն աշխարհում։ Կառույցն իր բազմաթիվ սենյակներով ունի ութանկյան տեսք։ Շինության ճարտարապետությունը Սպահանի ճարտարապետությունն է։

1977 թվականին պալատը մասնակիորեն վերականգնվել է։ Շինությունը գտնվում է Իրանի մշակութային ժառանության կազմակերպության վերասկողության ներքո։ Հաշթ Բեհեշթ պալատը գտնվում է Սպահանի Նաղշե Ջահան հրապարակում` Ալի Ղափու պալատից քիչ հեռու։ Հսկայական այգին, որտեղ գտնվում է պալատը, ներկայումս վերածվել է հասարակական այգու։ Պալատն իրենից ներկայացնում է երկհարկ շինություն՝ գեղեցիկ կամարներով և բազմաթիվ նաշխերով, որոնք նախագծվել են չորս բաժնում։ Շինության առաստաղը զարդարված է գիպսե գեղեցիկ զարդաքանդակներով։ Դրանք զարդարում են նաև գեղանկարները։ Երկրորդ հարկում շինության գեղեցկությունը բազմապատկվում է գեղեցիկ կամարների և փայտե վանդակավոր պատուհանների շնորհիվ։ Երկրորդ հարկի բազմաթիվ միջանցքները նույնպես գեղեցիկ զարդարված են։

Պատմություն
-----------

Հաշթ Բեհեշթ պալատը մի ժամանակ աշխարհի ամենագեղեցիկ պալատն էր։ Այն կառուցվել է Շահ Սուլեյման Սեֆևիի ժամանակ` Բլբուլի այգու մոտակայքում։ Լայնարձակ ու մեծ այգին, որում տեղակայված է այս պալատը, ժամանակին կազմել է Նաշխե ջահան այգու մի մասը, որը կառուցվել է Շահ Իսմայիլ I-ի օրոք։ Շահ Աբասի օրոք այն բաժանվել է մի քանի մասի։ Հաշթ Բեհեշթի այգում Շահ Աբաս երկրորդի և Սուլեյման I օրոք ավելացվել են ծառեր։ Այգում գտնվում է ջրհոր, որը պատկանել է Շայ Սոլեյմանին։ Շահը մեծ ուշադրոթյուն է դարձրել այգուն։ Պալատի առաստաղները նաշխազարդված են, բազմաթիվ զարդանախշերով, որոնք հատուկ են Սեֆյան ժամանակաշրջանի ճարտարապետական ոճին։ Պալատի անունը` Հաշթ Բեհեշթ, նշանակում է Ութ դրախտ կամ Ութ դրախտային այգիներ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Պալատի կենտրոնական մասը բաղկացած է 4 ամառային նստավայրերից։ Պատշգամբը նայում է դեպի հյուսիս։ Առաստաղը պատված է գեղեցիկ զարդանախշերով։ Առաջին հարկի սենյակները գտնվում ն շինության չորս անկյուններում, որտեղ կարելի է տեսնել նաև գեղանկարչության բազմաթիվ գեղեցիկ նմուշներ։ Սենյակներն ունեն գեղեցիկ պատուհաններ և զարդանաշխերով պատված գեղեցիկ առաստաղներ։ Այստեղ կան մի քանի սենյակներ ու միջանցքներ, որոնցից յուրաքանչյուրը զարդարված է յուրահատուկ զարդանաշխերով։ Որոշ սենյակներում կան փոքրիկ ջրավազաններ կամ բուխարիներ։ Պատերը ծածկված են հայելիներով։ Այն, ինչ կարևոր է այս շինության մեջ, ներդաշնակությունն է, որ գոյություն ունի դրա տարբեր բաժինների միջև։ Այս ներդաշնակությունը պատճառ է դարձել, որ շինությունն ունենալով բազմազանություն, միաժամանակ ունենա միասնական ճարտարապետություն։

Կառույցի զադանախշերը վերաբերոմ են Սեֆյանների ժամանակաշրջանին։ Դրանք շատ գեղեցիկ են և հիացմունք են պատճառում այցելուներին։ Իրանագետ Անդրե Գոդարն ասոմ է. "Հաշթ Բեհեշթ պալատն ունի մի սրահ, որը բաց է չորս կողմից և չորս շինություն։ Եվ այս կառույցը պահպանել է անցյալի գեղեկությունը":

Աղբյուրներ
----------

* کاخ هشت بهشت
* آشنایی با باغ هشت بهشت - اصفهان
* Дворец Хашт-Бехешт

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |