**Ցինհայ-Տիբեթ երկաթգիծ**(տիբեթերեն՝ མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ།) - աշխարհի ամենաբարձրլեռնային և ամենաերկար երկաթգիծը, որը միավորում է Ցինհայ մարզի վարչական կենտրոն՝ Սինինը և Տիբեթի ինքնավար մարզի վարչական կենտրոն՝ Լհասան։

Պատմություն
-----------

Ցինհայ-Տիբեթ երկաթուղին բացվել է 2006 թվականի հուլիսի 1-ին։ Երկաթուղու ամենավերին կետը՝ Տանգգուլի լեռնանցքը, գտնվում է ծովի մակերևույթից 5072 մետր բարձրության վրա, երկարությունը մոտ 1100 կմ է։ Արդիականության հրաշալիք գնացքի հպարտության առարկան թթվածնային դիմակներով ապահովված վագոններն են, քանի որ օդը շատ է նոսրանում, երբ գնացքը հասնում է լեռներին։ Եթե այդ հատվածում ուղևորներին թթվածին չմատակարարվի, բարձրության պատճառով կարող է նրանց մոտ նույնիսկ հիվանդագին զգացողություններ առաջանալ։

Չինաստանի «Երկնային գնացքը» Ցինհայի երկաթգծով Պեկինից մինչև Լհասա ճամփորդություն է կատարում 2 օրում (48 ժամում)՝ հետևում թողնելով յակերին և վիթերին, սլանալով ամպերով ծածկված Տիբեթի լեռնաշղթայի միջով մի այնպիսի ապշեցուցիչ երթուղով, որի շնորհիվ այն արժանացել է աշխարհի ամենաբարձր երկաթգծի տիտղոսին։ Այդ ուղևորության ընթացքում գնացքը տեղափոխում է ավելի քան հինգ հազար մարդու։ Այս տարածաշրջանը հայտնի է իր ցուրտ կլիմայի, նոսրացած օդի և հաճախակի երկրաշարժերի առանձնահատկություններով, այդ իսկ պատճառով հեշտ չի եղել շինարարների ու ինժեներների համար դրա կառուցումը։ Երկաթուղային գծերը կառուցվել են չափազանց անկայուն բնահողի վրա, ռելսերի տակ սառեցված օդի և հեղուկ ազոտի խողովակներ են տեղադրվել, որպեսզի ամբողջ տարվա ընթացքում պահպանվի միատեսակ ցածր ջերմաստիճանը։ Որոշ հատվածներում ռելսուղին ունի գետինը սառեցնող նորարարական համակարգ, որը խիստ կարևոր է հավերժական սառույցներով պատված տունդրայի՝ երկաթուղին վտանգավոր դարձնող հալոցքային հոսքերից պաշտպանելու համար։

2006 թվականին 1100 կմ երկարությամբ երկաթուղին և գնացքները նոր շարժակազմով համալրելու համար չինական կառավարությունը ծախսեց մոտավորապես 4,5մլրդ. ԱՄՆ դոլար։ Այս բավականին բարձր գինը պայմանավորված էր հենց այն փաստով, որ երկաթգծի ճանապարհի մեծ մասն անցնում է լեռնանցքներով ու խորխորատներով, իսկ որոշ հատվածներ կառուցված են հավերժական սառույցներով պատված վայրերում։ Երկաթգիծն ունի 675 կամուրջ։

Կայարաններ
----------

Գոլմուդ տեղամասում Լհասան ունի 45 կայարաններ, նախատեսվում է ևս 13-ը։ 38 կայարանները չունեն սպասարկող անձնակազմ և ղեկավարվում են քաղաքային շրջան Սինինի կենտրոնից։

**Գոլմուդ**
Նանշանկոու
Գանլուն
Նայջ-Թալ *(Նաչիտայ)*
Սյաոնանչուան
Յույչժուֆեն
Վանկուն
Բուդունցյուան
Չումար *(Չումաերխե)*
Ուդաոլյան
Սյուշույխե
Ցզյանկեդուն
Ժիաչիցյույ
Ուլան-Մոււռեն *(Տոտոխե)*
Տունտյանխե
Յանշիպին
Բուցյանգե
Տանգլա (станция)
Ձագյա-Ձանգբո (*Չժանցզյացզանբու*)
Տոցզյու
Ամդո (*Անդո*)
Ցոնագ *(Ցոնահու)*
Դիումա
Գանսյույ
Նագչու (*Նացյույ*)
Տոժու
Գուլու
Ումատան
Դամշունգ
*Դամշունգ*
Դանցյունգո
Յանգբաջեն *(Յանբացզին)*
Մասյան
Լհասա*(Լասա-սի)*
**Լհասա (станция)**
● Սովորական կայարաններ  
● Կայարաններ՝ ճանաչողական կետերով

* ՍինինՍինին
* ԳոլմուդԳոլմուդ
* ՏանգլաՏանգլա
* ՆագչուՆագչու
* ԴաշմունգԴաշմունգ
* ԼհասաԼհասա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   важных событий, имевших место в Китае со времени 16-го съезда КПК
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дорога на крышу мира // Дыхание Китая. – 2014. – № 4(229). – С. 31–33. Archived 2017-06-27 at the Wayback Machine.
* Поездом на высоту в пять километров: как китайцы построили железную дорогу в Тибет
* Строительство Великой китайской железной дороги
* Railway map of China Archived 2011-09-27 at the Wayback Machine.
* Environmental Protection Along the Qinghai-Tibet Railway Archived 2005-06-11 at the Wayback Machine. US Embassy report
* *The Guardian*, 20 September 2005, «The railway across the roof of the world»
* Wired Magazine, July 2006, «Train to the Roof of the World»
* Tibet railway construction Archived 2008-09-18 at the Wayback Machine.
* Tibet railway videos
* Actual Images published in the Wired Magazine
* CCTV report regarding the railroad

Աղբյուրներ
----------

Մարկ Տրուման «Աշխարհի հրաշալիքները» (Զանգակ 97)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2007078280 · NKC: ge502789 · VIAF: 143290662 · WorldCat VIAF: 143290662 |

 |