**Եվրոպական Միության անդամակցության հանրաքվեն** անց է կացվել Հունգարիայում 2003 թվականի ապրիլի 12-ին։ Առաջարկը ընդունվել է ընտրողների 83.8%-ի կողմից, ընդ որում մասնակցների թիվը կազմել է 45.6%.։ Արդյունքում Հունգարիան անդամակցեց ԵՄ-ը 2004 թվականի մայիսի 1-ին։

Նախապատմություն
---------------

Հունգարիան ԵՄ-ը անդամակցելու հայտ է ներկայացրել 1994 թվականի մարտի 31-ին, իսկ բանակցությունները անդամակցության վերաբերյալ սկսել են 1998 թվականին։ 2002 թվականի դեկտեմբերին Կոպենհագենում տեղի ունեցած գագաթնաժողովին Հունգարիան այն տաս թեկնածու պետություններից մեկն էր, որը պետք է 2004 թվականին անդամակցեր ԵՄ-ը։ Բոլոր անդամ պետությունները համաձայնվեցին, որ նախքան Հունգարիան դառնա անդամ, երկրում պետք է անց կացվի հանրաքվե։

1997 թվականին Հունգարիայի Հանրապետության Ազգային ժողովը փոփոխություններ կատարեց Հունգարիայում հանրաքվե անցկացնելու կարգի մեջ, քանի որ նախկին պահանջներով պահանջվում էր, որ հանրաքվեի մասնակիցերի թիվը լիներ 50%, և բացի այդ պահանջվում էր, որ գրանցված ընտրողների 25%-ը աջակցեր հանրաքվեն։ 2002 թվականի դեկտեմբերին Հունգարիայի Սահմանադրության մեջ կատարվեցին փոփություններ, որպեսզի տեղի ունենա ԵՄ-ը անդամակցելու վերաբերյալ հանրաքվեն։ Այս փոփոխությունների շրջանակում որոշվեց հանրաքվեն անց կացնել 2003 թվականի ապրիլի 23-ին։

Հանրաքվեի հարց
--------------

Հանրաքվեի հարցն էր՝

«Դո՞ւք համաձայն եք, որպեսզի Հունգարիայի Հանրապետությունը դառնա Եվրոպական Միության անդամ։

* Հունգարերեն․ *Egyetért-e azzal, hogy a Magyar Köztársaság az Európai Unió tagjává váljon?*

Քարոզարշավ
----------

Հունգարիայի բոլոր քաղաքական կուսակցությունները, արհմիությունները, գործարար կազմկարպությունները, եկեղեցին և լրատվամիջոցները աջակցում էին ԵՄ-ը անդամակցելուն։ Սակայն հիմնական ընդդիմադիր կուսակցությունը՝ Ֆիդեսը, որը նույնպես աջակցում էր անդամակցությանը, զգուշացրեց, որ մինչև 100 000 աշխատատեղ կարող են փակվել ԵՄ-ն կանոնների պատճառով, և որ արտասահմանյան մրցակցությունը կարող է հանգեցնել որոշ տնտեսական ոլորտների փլուզմանը։

ԶԼՄ-ը բավական դրական լուսաբանում էին հանրաքվեն և կազմակերպվեց քարոզարշավ, որպեսզի հեռացվեր ԵՄ-ը անդամակցելու հանրային թյուրըմբռնումները։ Դրանք ներառում էին իրենց մեջ այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են՝ արդյոք թույլատրվում է ԵՄ-ում օգտագործել ուտեստների մեջ կակաչի սերմեր, և արդյոք ԵՄ-ում միայն մեկ չափսի պահպանակ է օգտագործվում։ Չորս հիմնական կուսակցություններն էլ կազմակերպեցին իրենց քարոզարշավը, ուղղված հանրաքվեի աջակցությանը։

Ընդդիմադիր ճամբարը սահմանափակվում էր մի քանի փոքր խմբերով, որոնք կազմակերպել էին *«Ազատ Հունգարիա շարժումը»*։ Այս խմբերից ոչ մեկը Հունգարիայի խորհրդարանում չէր, և այդպես էլ չկարողացան որևէ պետական ֆինանսավորում ստանալ իրենց քարոզարշավի համար։ Շատ ընդդիմադիրներ ընդգծել են, որ դեմ չեն «Եվրոպային», սակայն դեմ են ԵՄ-ն անդամակցության պայմաններին և նրա ներկայիս ձևին։ Այնուամենայնիվ, քարոզարշավի ընթացքում հասարակական հարցումները ցույց տվեցին, որ անդամակցությունը ուժեղ աջակցություն ունի։

Արդյունքներ
-----------

| Ընտրություն | Ընտրողներ | % |
| --- | --- | --- |
| Կողմ | 3,056,027 | 83.8 |
| Դեմ | 592,690 | 16.2 |
| Անվավեր ձայներ | 17,998 | – |
| **Ընդհանուր** | **3,666,715** | **100** |
| Գրանցված ընտրողներ | 8,042,272 | 45.6 |
| Աղբյուր։ Nohlen & Stöver |

Արձագանքներ
-----------

Վարչապետ Պետեր Մեդեշիին հայտարարեց արդյունքների մասին Դանուբի ափին հաղթանակը տոնելիս, հայտարարելով, որ․ «Թույլ տվեք պաշտոնապես հայտարարել, որ հունգարական հանրապետությունը լինելու է Եվրոպական Միության անդամ»։ Եվրոպական հանձնաժողովը ողջունեց հանրաքվեի արդյունքները, նշելով, որ Հունգարիան «դադարում է բաժանված մնալ Եվրոպայի դեմոկրատական ազգերի ընտանիքից»։

Սակայն մտահոգություն էր առաջացրել հանրաքվեի մասնակիցների թվաքանակը, քանի որ, այն սպասված 70%-ից ցածր էր։ Քննադատություններ էին հնչում նրանում, որ հանրաքվեն անվավեր է, մասնակիցների քիչ լինելու պայմաններում։ Սակայն «այո» էր քվեարկել մասնակիցների 38%-ը, որը բարձր էր 25%-ից, որը անհրաժեշտ էր հանրաքվեի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nohlen, D & Stöver, P (2010) *Elections in Europe: A data handbook*, p899 978-3-8329-5609-7
2. ↑  Nohlen & Stöver, p912
3. ↑  «The 2004 enlargement: the challenge of a 25-member EU». Europa. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite web}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
4. 1 2 3 4 5 6  «Referendum briefing No 4: The Hungarian EU accession referendum, 12 April 2003» (PDF). Opposing Europe Research Network. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2010 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite web}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
5. 1 2  «Big 'Yes' vote for EU membership in Hungary». Radio Telefís Éireann. 2003 թ․ ապրիլի 13. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite web}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
6. ↑  «Maltese, Hungarians Vote in Favor of European Union». Deutsche Welle. 2003 թ․ ապրիլի 13. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite web}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
7. ↑  Thorpe, Nick (2003 թ․ ապրիլի 14). «Hungarians lukewarm about EU». London: The Guardian. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
8. ↑  LeBor, Adam (2003 թ․ ապրիլի 11). «Hungary tells EU leaders they must heed newcomers». London: The Times. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
9. ↑  «EU referendum campaigns in full swing». Budapest Sun. 2003 թ․ մարտի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 4-ին. `{{cite web}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
10. ↑  «EU votes trigger parties in Malta and Hungary». London: The Daily Telegraph. 2003 թ․ ապրիլի 13. Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ նոյեմբերի 18-ին. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
11. ↑  «Hungarians approve EU entry». Melbourne: The Age. 2003 թ․ ապրիլի 13. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
12. ↑  «European Press Review». BBC Online. 2003 թ․ ապրիլի 14. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 3-ին. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
13. ↑  «Hungary's EU apathy». BBC Online. 2003 թ․ ապրիլի 14. Վերցված է 2008 թ․ մարտի 4-ին. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)