**Սուլթան Մուրադ դիվիզիա** (արաբ․՝ فرقة السلطان مراد‎‎, թուրքերեն՝ Sultan Murat Tümeni), Սիրիայի թուրքմենական ինքնության շուրջ ստեղծված զինված ապստամբական խմբավորում Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմում։ Կապված է սիրիական ընդդիմության հետ և ակտիվորեն աջակցվում է Թուրքիայի կողմից, որն ապահովում է հրետանային և օդային աջակցության հետ մեկտեղ ֆինանսավորում և ռազմական պատրաստություն։ Սիրիայի բրիգադներից ամենանշանավոր խումբն է, որին աջակցում է Թուրքիան։

Գաղափարախոսություն և կառուցվածք
-------------------------------

Օսմանյան սուլթան Մուրադ 2-րդի պատվին անվանված Սուլթան Մուրադի դիվիզիայի դրոշում մեջբերված է Շահադին` արտահայտելու քաղաքական հավատարմությունը քաղաքական Իսլամին, իսկ կարմիրը խորհրդանշում է Օսմանիզմը։ Խմբի հրամանատարներից են Ահմեդ Օթմանը, Ֆեհիմ Իսան և Ալի Տեյհ Սալիհը որը ազգությամբ արաբ է։

Սարքավորումներ
--------------

Սիրիայի ապստամբ խմբավորումների շարքում, որոնք մասնակցում են Սիրիայում թուրքական ռազմական միջամտությանը, Սուլթան Մուրադ դիվիզիան այն խումբն է, որն ամենամեծ աջակցությունն է ստանում Թուրքիայի զինված ուժերից։ Գործողության ընթացքում դիվիզիան շահագործում է առնվազն 8 FNSS ACV-15 զրահափոխադրիչ։ Խումբը շահագործում է նաև Milkor MGL Նռնականետեր[*փա՞ստ*]:

Խմբի հիմնական ծանր սպառազինությունը բաղկացած է խոշոր տրամաչափի գնդացիրներով ևավտոպուշկներով զինված տեխնիկական մեքենաներից։ Ավելի վաղ դիվիզիան ստացել է BGM-71 TOW հակատանկային հրթիռներ Միացյալ Նահանգներից։

Պատմություն
-----------

Սուլթան Մուրադ բրիգադը ստեղծվել է 2013 թվականի սկզբին և հիմնականում գործում է Հալեպի մարզում։ Մինչ 2016 թվականը խումբը պնդում էր, որ ունի մոտ 1300 մարտիկ։ 2017 թվականի կեսերին այն ստեղծել է «Սուլթան Մուրադ բլոկը» Սիրիայի ազգային բանակի (ՍԱԲ) կազմում գտնվող այլ ստորաբաժանումների հետ միասին։ Դիվիզիան մասնակցել է Սիրիայում թուրքական ռազմական միջամտությանը։

Հունիսի 4-ից 15-ը ընկած ժամանակահատվածում Սալթան Մուրադ դիվիզիայի և Ահրար ալ-Շամի և նրա դաշնակիցների կողմից Ալ-Բաբում և նրա մոտակայքում ծանր մարտեր են սկսվել։ Հունիսի 15-ին պատերազմական գործողությունների ընթացքում սպանվել է 33 մարդ վիրավորվել 55-ը։ Հունիսի 8-ին բախումների ընթացքում 60-ից 70 ՍՆԹ-ի մարտիկներ, այդ թվում` Սուլթան Մուրադ դիվիզիայի մի քանի հրամանատարներ, անցել են Սիրիայի բանակի և Սիրիայի դեմոկրատական ուժեր կողմը։

Հավար Քիլիս օպերատիվ բաժնի տվյալներով, որի կազմի մեջ է մտնում Սուլթան Մուրադի դիվիզիան, Աբու Ալ-Հեյր Ալ-Մունբաջիի գլխավորած ստորաբաժանումը, որն անցել է կառավարության կողմը, զբաղվել է հանցավոր գործունեությամբ և պետք է ձերբակալվի։

2019 թվականի նոյեմբերի սկզբին Սուլթան Մուրադի դիվիզիայի Հոմս Ալ Ադիա բրիգադը թուրքական կառավարության կողմից սիրիական բանակի մի քանի ռազմագերիների միակողմանի ազատ արձակումից հետո անցել է Ջեյշ ալ Իզզի կողմը։

Պատերազմական հանցագործությունների մասին պնդումներ
-------------------------------------------------

### Գերիների խոշտանգում

2016 թվականի սեպտեմբերին ԻԼԻՊ-ից Ջարաբուլուս քաղաքը գրավելուց հետո, Սուլթան Մուրադ դիվիզիայի մարտիկները հրապարակել են իրենց նկարները, որտեղ խոշտանգում էին ԺԻՋ (Ժողովրդական Ինքնապաշտպանության Ջոկատներ )-ի ռազմագերիների չորս անդամների, որոնք գերի էին ընկել ապստամբ խմբավորմանը, մինչդեռ, ըստ ԺԻՋ-ի պնդումների, նրանք փորձել են տարհանել խաղաղ բնակիչներին։ Ըստ ԺԻՋ-ի, Սուլթան Մուրադ դիվիզիայի մարտիկներից երկուսը, ովքեր ներգրավված էին ռազմագերիների խոշտանգումների մեջ, հետագայում գերևարվել և հարցաքննվել են Հակաահաբեկչական ստորաբաժանումների կողմից։

### Քաղաքացիական տարածքների գնդակոծում

2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, Սուլթան Մուրադ դիվիզիան գնդակոծել է Հալեպի վանքը։

2016 թվականի մայիսին Amnesty International-ի զեկույցի համաձայն՝ իսլամիստական ապստամբ խմբավորումների, այդ թվում Սուլթան Մուրադի դիվիզիայի կողմից 2016 թվականի փետրվարից մինչև ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում Շեյխ Մաքսուդի գնդակոծման արդյունքում սպանվել է առնվազն 83 խաղաղ բնակչի, այդ թվում՝ 30 երեխա, և վիրավորվել է ավելի քան 700 խաղաղ բնակիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Turkish Forces and Rebels Storm Into Syria, Taking IS Stronghold of Jarablus». VOA. 2016 թ․ օգոստոսի 24.
3. ↑  «SULTAN MURAT TÜMENİ KOMUTANI FEHİM İSA TATHAMUS TÜRKMEN KÖYÜNÜN DEAŞ TERÖR ÖRGÜTÜNDEN TEMİZLENDİĞİNİ AÇIKLADI». 2016 թ․ օգոստոսի 24.
4. ↑
5. ↑  «TÜRKMEN KOMUTANIMIZ ALİ SALİH ŞEHİT DÜŞTÜ». 2016 թ․ հոկտեմբերի 4. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
6. ↑  «Commander of the "rebels Khalidiya" .. fought in Homs and Idlib and was assassinated in the door». *Enab Baladi*. 2017 թ․ հունիսի 20.
7. ↑  «InfoGraphic: Sultan Murad Division Armed faction in Syria». *Archicivilians*. 2016 թ․ նոյեմբերի 10.
8. ↑   Archived 2020-02-20 at the Wayback Machine. IŞİD Tarafından Öldürülen Komutan: Ali Şeyh Salih
9. ↑  «Sultan Murat Tugayları: Önce Çobanbey ardından Menbiç'e ilerleyeceğiz». 2016 թ․ օգոստոսի 25.
10. ↑  «Rebel Soldiers 5 / The Sultan Murad Division». *Historic Blog*. 2017 թ․ փետրվարի 19. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 20-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
11. ↑  «Sultan Murat Tümeni». 2016 թ․ օգոստոսի 16.
12. ↑  «Deir al-Zour military council to join the bloc Sultan Murad north of Aleppo». *Qasioun News Agency*. 2017 թ․ հուլիսի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 20-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
13. ↑  Uğur Ergan (2017 թ․ հունիսի 15). «Turkey confirms internal fight in Free Syrian Army». *Hürriyet Daily News*.
14. ↑  «How did a military group get Assad-held areas of northern Aleppo». *Al-Dorar al-Shamia*. 2017 թ․ հունիսի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 28-ին.
15. ↑  «The "free" handover of regime's prisoners and violations of the Turkey-loyal factions open doors of anger and resentment in the ranks of the "National Army," leaked recordings of members of "Ahrar al-Sharqiyyah": the blame is on the minister of defense and faction leaders, not Turkey, and mercenaries now steal their parents and consider it as spoils of war • The Syrian Observatory For Human Rights». *The Syrian Observatory For Human Rights* (ամերիկյան անգլերեն). 2019 թ․ նոյեմբերի 2. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
16. ↑  «YPG holds Turkey-backed rebels accountable for torturing Kurdish fighters». ARA News. 2016 թ․ սեպտեմբերի 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 24-ին.
17. ↑  «Syrian rebels captured by YPG confess to torturing Kurdish fighters». *Rudaw Media Network*. 2016 թ․ սեպտեմբերի 1. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 18-ին.
18. ↑  «Targeting Christian Places of Worship in Syria» (PDF). *Syrian Network for Human Rights*.
19. ↑  «Syria: armed opposition group committing war crimes in Aleppo - new evidence». *Amnesty International*. 2016 թ․ մայիսի 13.