recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Տղեմալի** (վրաց.՝ ტყემლის საწებელი), հիմնականում օգտագործվում է սոուսի կամ համեմունքի տեսքով մսային և ձկնային ճաշատեսակների հետ։ Պատրաստվում է սալորի ընտրված տեսակներից և համեմունքներից՝ համաձայն հին վրացական բաղադրատոմսի։ Սակայն սալորին կարող են փոխարինել նաև տարբեր թթու պտուղներ, օրինակ՝ փշահաղարջ և կարմիր հաղարջ։ Իսկ օպունցիայի կարմիր տեսակի պտուղներից պատրաստված տղեմալին ունի ոչ միայն նուրբ համ և հաճելի գույն այլ նաև բուժիչ հատկություններ։ Տղեմալու բաղադրության մեջ մտնում են պեկտիններ և վիտամիններ՝ C, B1, B2, PP, E:

Հիմնական բաղադրիչներ
--------------------

Սոուսի հիմնական բաղադրիչներն են՝ տղեմալու սալորը, սխտոր և համեմունքներ։ Պատրաստման ժամանակ պարտադիր համեմունք է `«*օմբալո*»-ն, առանց որի դասական տղեմալին չեն պատրաստում (այդ համեմունքը ավելացվում է, որ եփելու ժամանակ շլորը չթթվի)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Соус «ткемали»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 29-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Рецепт соуса ткемали Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
* **The Georgian feast**: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia
* Plum Sauce Tkemali
* Georgische Wildpflaumensauce Tkemali Archived 2012-03-24 at the Wayback Machine.
Հնդկական բուսակերների Տհալի
**Տհալի** (հինդի՝ थाली), հնդկական և նեպալական խոհանոցների ավանդական կերակուր։ Նեպալում այն նաև հայտնի է **դալ-բատ** անունով (նեպալ.՝ दाल भात — դալ՝ ոսպապուր և բատ՝ շոգեխաշած բրինձ)։

Պատրաստում
----------

Կան տհալի պատրաստման բազմաթիվ տարբերակներ։ Ուտեստի բաղադրությունը կախված է տարածաշրջանից, ավանդույթներից և հասանելի ապրանքատեսակներից։ Տհալիի հիմնական բաղադրիչներն են՝ շոգեխաշած բրինձ և դալ (ոսպից խիտ ապուր-խյուս)։ Տարածաշրջաններում, որտեղ բրինձ չի աճում, փոխարենը կարող են օգտագործել այլ ձավարեղեն, օրինակ՝ հնդկաձավարը։

Մատուցում
---------

Տհալին մատուցվում է կլոր սկուտեղի վրա (տհալի բառը թարգմանաբար նշանակում է սկուտեղ), կենտրոնում բրինձն է, իսկ շրջապատում մետաղյա տարաներ են, որոնցում լցված են դալ, բանջարեղեն, կարի, տարբեր խավարտներ և համեմունքներ։ Տհալին կարող է ներառել նաև չատնի, հնդկական պիկուլ և կարմիր պղպեղ։ Տհալին մատուցվում է նաև լոշիկներով (օրինակ՝ պապադամ կամ չապատի) և մածունով (սուր համի մեղմացման համար)։

Որպես կանոն տհալին բաղկացած է բուսական բաղադրիչներից, սակայն կան նաև տարբերակներ՝ կենդանական բաղադրիչներով՝ օրինակ հավով։

Տհալիի համար կան հատուկ ափսեներ՝ խոշոր և կլոր մետաղական ամաններ։ Այդպիսի ամաններ օգտագործելու ժամանակ անհրաժեշտ չեն տարաներ և սկուտեղներ․ այդ ժամանակ տհալիի բաղադրիչները հրամցնում են ափսեի ամբողջ հատվածներում։ Հարավային Հնդկաստանում այն երբեմն դասավորում են բանանի տերևների վրա։

Նեպալում ընդունված է տհալին ուտել ձեռքերով, բայց զբոսաշրջիկների համար սովորաբար տրամադրում են խոհանոցային համապատասխան իրեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Дал-бат". nepalyeti.com. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nord- und südindisches Thali mit Foto Archived 2015-06-25 at the Wayback Machine.
* Kerala Thali (Südindien) auf dem Bananenblatt Archived 2017-01-17 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տհալի (ուտեստ)** կատեգորիայում։ |
**Ազգային թատրոն (Միլան)** (իտալ.՝ Il Barclays Teatro Nazionale), թատրոն Միլանում, Իտալիայում։

Պատմություն
-----------

Թատրոնը բացվել է 1924 թվականին։ Շենքը կառուցվել է ըստ Մաուրո Ռոտայի նախագծի։ «Ազգային թատրոնի» որոշ արդիականացումներ 1979 թվականին իրականացնում է նրա որդին` Ջորդանոն։ Մասնակի վերանորոգումից հետո, թատրոնը 2001 թվականին, գտնվելով Մասսիիմո Ռոմեո Պիպարոյի տնօրինության տակ, փոխում է իր անվանումը` դառնալով «Ventaglio Nazionale»:
2009 թվականին թատրոնն անցնում է «Stage Entertainment Italy» կազմակերպության ենթակայության տակ։ Մյուզիքլների բեմադրության վարձակալության տրամադրման համար շենքում անց է կացվում լուրջ վերակառուցում. փոխվում են բեմի չափսերը, թարմացվում լուսային և ձայնային տեխնիկան, ընդլայնվում բեմի նստատեղերի քանակը` հասցնելով 1500 նստատեղի։ Նաև թարմացվում է թատրոնի մոտ գտնվող Պիեմոնտե հրապարակը, կազմակերպվում է ծառատունկ, տարածքում ավելացվում են քանդակներ և ստորգետնյա ավտոկայանատեղիներ, իսկ թատրոնի և այգու միջև գտնվող հետիոտների ճանապարհը կոչվում է Ջորդանո Ռոտայի անունով։
Նորացված թատրոնի սկզբնական անվանումը «Ազգային թատրոն», բացվում է հոկտեմբերի 24- ին մյուզիկլում «Գեղեցկուհին և հրեշը»։
2013 թվականի հունիսից թատրոնի անվան մեջ ավելացել է նաև „Barclays" հավելվածը։

Թատրոնի բեմադրություններ
------------------------

| **Բացման ամսաթիվ** | **Փակման ամսաթիվ** | **Ներկայացում** | **Ժանր** | **Նշումներ** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 24.10.2009 | 31.05.2010 | «Գեղեցկուհին և հրեշը» (մյուզիքլ) | մյուզիքլ | Իտալական առաջնախաղ
  |
| 24.09.2010 | 03.04.2011 | «Մամմա միա» | մյուզիքլ |  |
| 27.10.2011 | 29.04.2012 | «Գործի՛ր, քույրիկ» | մյուզիքլ |  |
| 18.10.2012 | 31.01.2013 | «Շաբաթ երեկոյան դողէրոցք | մյուզիքլ |  |
| 09.10.2014 | 28.12.2014 | «Կեղտոտ պարեր» | մյուզիքլ |  |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Company history: Italy". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Stagione 2009 — 2010: La bella e la bestia
3. ↑  Barclays Teatro Nazionale: Storia

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թատրոնի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ազգային կենտրոնական գրադարան (այլ կիրառումներ)

**Ֆլորենցիայի ազգային կենտրոնական գրադարան** (իտալ.՝ Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze), հասարակական ազգային գրադարան Ֆլորենցիայում, համարվում է Իտալիայի ամենամեծ, 2 կենտրոնական գրադարաններից մեկը, Եվրոպայի կարևորագույն գրադարաններից է։

Պատմություն
-----------

Գրադարանը հիմնադրվել է 1714 թվականին, երբ գիտնական Անտոնիո Մալյաբեկին գրքերի իր հավաքածուն, շուրջ 30,000 կտոր, նվիրաբերել է Ֆլորենցիա քաղաքին։ 1743 թվականին ընդունվեց որոշում, որի համաձայն Տոսկանայում հրատարակվող յուրաքանչյուր գրքի մեկ օրինակ հանձնվի գրադարանին։ Ի սկզբանե գրադարանը կոչվել է Մալյաբեկի գրադարան, հասարակության համար իր դռները բացել է 1747 թվականին։ 1861 թվականին գրադարանը համալրվել է Biblioteca Palatina գրադարանի հավաքածուով։ 1885 թվականին անվանափոխվել է Ֆլորնցիայի ազգային կենտրոնական գրադարան։ 1870 թվականից այստեղ են հավաքվում իտալական բոլոր հրատարակությունների նմուշները։

1935 թվականից գրադարանը տեղակայվել է Սեզար Բացանիի և Վ. Մացեի կողմից նախագծված շենքում, Առնո գետի երկայնքով։ Մինչև այս շենքում հանգրվանելը՝ գրադարանը օգտագործել է Ուֆֆիցի պատկերասրահի տարբեր սենյակներ։

Ֆլորենցիայի ազգային կենտրոնական գրադարանը պատասխանատվություն է կրում գրադարանային ծառայությունների ավտոմատացման և ազգային ունեցվածքի ինդեքսացիայի համար։

1966 թվականին Առնո գետի վարարումները մեծ վնաս հասցրին գրադարանին։ Ստեղծվեց վերականգնման կենտրոնը, որտեղ հնարավոր եղավ փրկել բազմաթիվ արժեքավոր նմուշներ։

Պատկերասրահ
-----------

### Արտաքին տեսք

* 
* 
* 

### Ներքին հարդարանքներ

* 
* 
* 
* 

### Ձեռագրեր

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Sistema Cultura — 2013.
2. 1 2  Anagrafe delle biblioteche italiane (իտալ.) — 1990.
3. 1 2 3   — 2021.
4. 1 2   — 2022.
5. 1 2   — 2023.
6. ↑  "History of the National Library of Italy-Florence". Արխիվացված է the original 2007 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2007 թ․ ապրիլի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ազգային կենտրոնական գրադարան (Ֆլորենցիա)***էջը Վիքիպահեստում |

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* Պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10179786 · BIBSYS: 90165113 · BNC: a10050449 · BNE: XX90631 · BNF: 118844890 · CiNii: DA00575942 · GND: 1003299-X · ICCU: CFIV004270 · ISNI: 0000000123315054, 0000000417559409 · LCCN: n83160011 · LNB: 000021837 · NKC: kn20020422021 · NLA: 36098136 · NLG: 295083, 294736 · NSK: 000117336 · NUKAT: n98068292 · PTBNP: 154497, 267247 · SUDOC: 02663502X · VIAF: 143744216 · ULAN: 500304810 · WorldCat VIAF: 143744216 |

 |

 |
**Ազեր Սեյրան օկլի Ալիև** (ադրբ.՝ Azər Seyran oğlu Əliyev, հուլիսի 18, 1969(1969-07-18), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի նկարիչ, գրաֆիկական նկարիչ և դիզայներ։ Ադրբեջանի պետական արվեստի ակադեմիայի դոցենտ։

Կենսագրություն
--------------

Ազեր Ալիևը ծնվել է 1969 թվականի հուլիսի 18-ին Բաքվում։ Նա նախ սովորել է Ազիմ Ազիմզադեի անվան գեղարվեստի դպրոցում (1984-1988 թթ.), Այնուհետև Ադրբեջանի Ա. Հուսեյնզադեի անվան մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանում (1992-1997 թթ.):

Նա նաև դիզայնի դասեր է ստացել ԽՍՀՄ հայտնի ժողովրդական արտիստ Յ.Յ. Մոիսոյենկոյից՛ Ռեպինի անվան Մոսկվայի արվեստի ակադեմիայում և Բարոն Ստիգլիսի անվան Արվեստի և արդյունաբերության բարձրագույն ակադեմիայում։ 1992 թվականից աշխատել է Ադրբեջանի հեռուստատեսության վավերագրական կինոյի ստուդիայում որպես դիզայներ-նկարիչ։

1993 թվականից նա մասնակցել է միջազգային, համամիութենական և ազգային ցուցահանդեսների։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Գերմանիայի, Թուրքիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Ռուսաստանի և այլ երկրների տարբեր ցուցահանդեսներում։

Նա Ադրբեջանի նկարիչների միության, ինչպես նաև Ադրբեջանի դիզայներների միության անդամ է։

Նկարչի աշխատանքները ցուցադրվել են 2018 թվականին Լուվրի թանգարանում «Art Shopping» միջազգային ցուցահանդեսում, ինչպես նաև Կաննում և Միլանում կայացած գեղարվեստական ցուցահանդեսներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ազեր Սեյրան օկլի Ալիև
2. ↑  Azərbaycanlı rəssam
3. ↑  Azər Əliyev (rəssam)
4. ↑  "Azər əliyev". Արխիվացված from the original on 2016 թ․ հոկտեմբերի 30. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 30.
**Ազեր Զեյնալաբդին օղլի Զեյնալով** (ադրբ.՝ Azər Zeynalabdin oğlu Zeynalov, դեկտեմբերի 13, 1964(1964-12-13), Նախիջևան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի օպերային երգիչ (տենոր), Ադրբեջանի և Դաղստանի ժողովրդական արտիստ, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ազեր Զեյնալովը ծնվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Նախիջևանի քաղաքում։ 1969 թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց Բաքու։ Առաջին կրթությունն է ստացել թիվ 132 միջնակարգ դպրոցում։ 1972 թվականին ընդունվել է թիվ 12 երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի դասարանը։ 1982 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարան։ 1989 թվականին ավարտել է համալսարանը՝ դրամատիկական ռեժիսորի մասնագիտությամբ։

Ազեր Զեյնալովն առաջին անգամ մեծ բեմում հանդես է եկել 1990 թվականին, 26 տարեկան հասակում՝ Ռաշիդ Բեհբութովի անվան Ադրբեջանի Երգի պետական թատրոնում։ 1992 թվականին ընդունվել է Բաքվի երաժշտական ակադեմիայի վոկալ բաժինը` երկրորդ կրթություն ստանալու համար։ 1994 թվականին ընդունվել է Իտալիայի պետական կոնսերվատորիայի վոկալ բաժինը։ 1996 թվականին ավարտել է «Օպերայի երգիչ» մասնագիտությամբ և վերադարձել Ադրբեջան ու շարունակել կրթությունը Բաքվի երաժշտական ակադեմիայում։ 1996 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի մենակատար։ Նա Եվրոպայի և Ադրբեջանի դասական օպերաների առաջատար երգիչ է։ Ազեր Զեյնալովը 2001 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանում մանկավարժական աշխատող, որպես վոկալ բաժնի ղեկավար։

Ներկայումս Ադրբեջանի ազգային կոնսերվատորիայի ազգային վոկալ բաժնի ղեկավարն է։

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

* 1998 - Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ,
* 2008 - Դաղստանի ժողովրդական արտիստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ազեր Զեյնալաբդին օկլի Զեյնալով
2. ↑  "Азер Зейналов - народный артист". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 7-ին. Retrieved 2019 թ․ հուլիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  modern.az
**Աբու Լայլա ալ-Մուհալհիլ** (ամբողջական անուն՝ արաբ․՝ عدي بن ربيعة التغلبي, Ուդայ իբն Ռաբիա ալ-Թաղլիբի‎‎, մոտ 443, Նաջդ, Սաուդյան Արաբիա - մոտ 531, Նաջդ, Սաուդյան Արաբիա), Նախաիսլամական Արաբիայի 6-րդ դարի ամենահայտնի բանաստեղծներից։ Նա որպես բանաստեղծ հայտնի էր **Աբու Լայլա ալ-Մուհալհիլ** մականունով, իսկ որպես ասպետ հայտնի էր **ալ-Զիր Սալեմ** մականունով։ Բանաստեղծ Իմրուլկայսի քեռին էր։ Եղել է նաև Ամր իբն Քուլսումի պապը։

Աբու Լայլա ալ-Մուհալհիլը հյուսիսային Արաբիայի քրիստոնյա Թաղլիբ ցեղից էր։ Նրա բանաստեղծությունները կրում են քաջությունն ու վրեժխնդրությունը փառաբանող բնույթ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ սիրային տողեր։

Եղել է Թաղլիբ ցեղի ղեկավարներից Բասուսի պատերազմում։

Նրա հերոսությունների մասին է հյուսվել *ալ-Զիր Սալեմ* դյուցազներգությունը (էպոսը)։ Նրա քաջարի կերպարը դարեր շարունակ ներշնչել է Արաբական, Սիրիական և բեդվինների ավանդական ու ժողովրդային հեքիաթներն ու պատմվածքները։ Նրա անձի շուրջ բազմաթիվ առասպելներ են հյուսվել Դամասկոսի ու Հալեպի հին սրճարանների հեքիաթասացների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կենսագրություն Աբու Լայլա ալ-Մուհալհիլի
2. ↑  "Ակնարկ Ուդայ իբն Ռաբիա ալ-Թաղլիբիի մասին". Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 102419671 · ISNI: 0000000080399576 · LCCN: n82232315 · NTA: 089870751 · LIBRIS: 325451 · VIAF: 37305212 · WorldCat VIAF: 37305212 |

 |

 |
**Տույմաադա** (յակուտ.՝ Туймаада), հովիտ Լենա գետի ձախ ափի միջին հոսանքում։ Հովիտում է գտնվում է Յակուտսկ քաղաքը հարակից բնակավայրերով, այդ թվում՝ Ժատայ, Խատասի, Տագաբա, Կանգալասի, Տուլագինո, Կիլդյամցի, Սիրդախ և այլ բնակավայրեր։

Աշխարհագրություն
----------------

Տույմաադան Լենայի միջին հոսանքի երեք հիմնական հովիտներից (նաև Էրկենի և Էնսիելի) ամենամեծն է բնակչության թվաքանակով։ Մակերեսը կազմում 700 կմ²։ Բնակչությունը՝ 343,8 հազար մարդ (2019), այսինքն, Յակուտիայի բնակչության ավելի քան մեկ երրորդը։

Հովտի տարածքում կան բազմաթիվ լճեր, այստեղով են հոսում Լենայի վտակները։ Տույմաադայի արևմտյան մասում գտնվում է Չոչուր-Մուրան լեռը։

Կլիման խիստ ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ −39,6 °С է, հուլիսին +19,0 °С։ Տեղումների քանակը տարվա ընթացքում շուրջ 240 մմ է։

Պատմություն
-----------

Ըստ ժողովրդական ավանդազրույցի՝ այս հովտում են հաստատվել յակուտների նախահայրեր Օմոգոյ Բայը և Էլեյ Բոոտուրը։

Իրականում Տույմաադա հովիտը բնակեցվել է դեռևս պալեոլիթի դարաշրջանում։ Հնագիտական հետազոտությունները հանգեցրել են մի շարք հայտնագործությունների այս համեմատաբար փոքր տարածքում։ Հայտնաբերվել են պալեոլիթի, մեզոլիթի, նեոլիթի, բրոնզի և վաղ երկաթի դարերի, ինչպես նաև միջնադարի ավելի քան 200 հնագիտական հուշարձաններ։

Յակուտիայում անցկացվում է Տույմաադի միջազգային օլիմպիադան։ Յակուտսկում հրատարակվում է նաև տեղական «Տույմաադա» թերթը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Илин» № 3-4 2003 г. В. М. Дьяконов. На великой Туймааде, меж священных гор…". *ilin-yakutsk.narod.ru* (in ռուսերեն). Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "В. М. Дьяконов. Археологические памятники долины Туймаада" (PDF). *www.igi.ysn.ru* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2022 թ․ հունվարի 21-ին. Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Остатки якутскаго острога и некоторых других памятников деревяннаго зодчества в Сибири.
**Ալդաբրա** (անգլ.՝ Aldabra, ֆր.՝ Aldabra), օղակղզի Հնդկական օվկիանոսում, պատկանում է Սեյշելյան կղզիներին, հանդիսանում է Ալդաբրա կղզեխմբի մի մասը։

Աշխարհագրություն
----------------

Ալդաբրա, 1978 թվական
Կիրիբատիի Ծննդյան կղզուց (կամ Կիրիտիմատի) հետո այն աշխարհի երկրորդ ամենամեծ օղակղզին է։

Չափերն են 34 կմ երկարություն և 14,5 կմ լայնություն, ծովի մակարդակից բարձրությունը մինչև 8 մ է։ Ծովալճակի տարածքը 224 կմ² է։ Օղակղզու հիմքում գտնվում է ստորջրյա հանգած հրաբխի խառնարան։

Վերջին երկու միլիոն տարվա ընթացքում Ալդաբրա օղակղզին առնվազն վեց անգամ ընկղմվել է Հնդկական օվկիանոսը և կրկին հայտնվել ջրերից դուրս։ Դրա պատճառը տաքացմանը հերթագայող սառցե դարաշրջանի սկսվելու հետևանքով Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակի իջեցումը կամ բարձրացումն էր։

Օղակղզին բաղկացած է հետևյալ հիմնական կղզիներից.

* **Իսլա Սուր** (116,1 կմ²),
* **Իսլա Մեդիա** (26,8 կմ²),
* **Իսլա Օեստե** (9,4 կմ²),
* **Փոլումին** (4,75 կմ²)։

Պատմություն
-----------

Մինչև 20-րդ դարը երկար ժամանակ Սեյշելների տերը ծովահեններն էին։

1978 թվականին օղակղզին խորհրդային աշխարհագրագետները «Ակադեմիկոս Պետրովսկի» գիտահետազոտական նավով ուսումնասիրել են 9 անգամ։ 

Կրիաներ, 1978 թվական
2015 թվականին չեխ կինոռեժիսորները նկարահանել և համաշխարհային վարձույթում թողարկել են «Aldabra. Once Upon a Island» լիամետրաժ վավերագրական կինոնկարը, որում պատմվում է կղզու եզակի բուսական և կենդանական աշխարհի մասին։

Բնության պաշտպանություն
-----------------------

Կղզին ունի եզակի քանակությամբ (ավելի քան 152 հազար) հսկայական ցամաքային կրիաներ (սեյշելյան հսկա կրիա)։

1982 թվականին Ալդաբրա օղակղզին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ որպես բնական եզակի հուշարձան։ Ալդաբրան երկրագնդի վրա մնացած այն մարջանյան եզակի օղակակղզիներից մեկն է, որին քաղաքակրթությունը գործնականում չի դիպել։ Բնության այս եզակի արգելոցի մուտքը խստորեն վերահսկվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "В начале мироздания". Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help) Журнал «GEO» № 185, август 2013
2. ↑  Острова западной части Индийского океана / ред. Л. Г. Никифоров. М.: Изд-во МГУ, 1982. 200 с.
3. ↑  IMDb — Aldabra: Once Upon an Island Альдабра. Путешествие к таинственному острову. Документальный фильм. Реж. Стив Лихтаг. — Чехия, 2015

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ալդաբրա։ Ճանապարհորդություն դեպի խորհրդավոր կղզի, Վավերագրական ֆիլմ, ռեժ. Սթիվ Լիխտագ, Չեխիա՝ 2015
* www.aldabra.org

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լարուսի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 128501618 · VIAF: 315136692 · WorldCat VIAF: 315136692 |

 |
**Տորնիոյի քաղաքային գրադարան** (ֆիններեն՝ Tornion kaupunginkirjasto), հիմնադրվել է Ֆինլանդիայի Տորնիո քաղաքում 1804-1805 թվականներին։

Պատմություն
-----------

Գրադարանը հիմնադրվել է 1804-1805 թվականներին։ Տորնիո քաղաքի բուրժուազիան 1804 թվականի հունիսի 18-ի նամակով քաղաքապետից թույլտվություն էր խնդրում ստեղծել փակ ակումբ քննարկումների և լեկցիաների անցկացման համար։ Այդ նամակը համարվում է գրադարանի հիմնադրման սկիզբը։ Այնուամենայնիվ, դեռևս 1805 թվականին էր, որ Հենրիկ Դորիչը տեղափոխվեց Տորնիո, որի գրականության ժողովածուն դրեց գրադարանային հավաքածուի հավաքագրման սկիզբը։

Ընթերցանության ակումբը կարելի է համարել Տորնիոյի քաղաքային գրադարանի նախորդը, քանի որ այդ ժամանակվա ակումբները ձեռք են բերել իրենց ընդհանուր բնույթը։ Ընթերցման ակումբների համար պահպանված կանոնները թույլ են տալիս ոչ անդամներին գրքեր վերցնել փոքրիկ լրացուցիչ վճարների դիմաց։ Կարելի է ենթադրել, որ Տորինոյի ընթերցանության ակումբը գրեթե ոչնչով չէր տարբերվում 19-րդ դարում Ֆինլանդիաում եղած այլ նմանատիպ կազմակերպություններից։

1899 թվականի ապրիլին հանրային դպրոցի տնօրենների խորհուրդը առաջարկեց միջոցներ հատկացնել «գրադարանների գրադարան» ստեղծելու համար, որի մեջ կմիավորվեին ընթերցանության խմբի և հանրային դպրոցի գրադարանների հավաքածուները։ Քաղաքային գրադարանի ամբողջական գործունեությանը սկիզբ է դրվել 1900 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։

Գրադարանի թիմը 1930-ականներին սկսեց համալրվել հանրային բուհերում պատրաստված մասնագետներով։ Դրա մեջ նշանակալի դեր խաղաց քաղաքային գրադարանի ղեկավար Սիրկա Սիվենը։
Որպես հավելու գրադարանին, հնարավոր է ստանալ տուն առաքվող գրքեր, որոնք տրամադրվում են գրադարանի մեքենայով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Kirjasto, jonka ikkunasta näkee Ruotsiin
3. ↑  Tornion kaupunginkirjasto
4. ↑  "Tornion kaupunginkirjasto". Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000405089606 |

 |
**Աթաթուրքի հիշատակի, երիտասարդության և սպորտի օր** (թուրքերեն՝ Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı), Թուրքիայում և չճանաչված Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունում պետական տոն, որը նշվում է ամեն տարի մայիսի 19-ին։

Պատմություն
-----------

Պետական տոնը նշվում է ի հիշատակ թուրքական երիտասարդության առաջ Սամսուն քաղաքում 1919 թվականի մայիսի 19-ին Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի ճառի, որտեղ նա հայտարարեց օկուպացիոն զորքերի դեմ զորահավաքի մասին։ Թուրքական պաշտոնական պատմագրության կողմից այս օրը համարվում է որպես Թուրքիայի անկախության պատերազմի սկիզբ։ Հայտնիություն է ձեռքբերել Աթաթուրքի «Ես ծնվել եմ մայիսի 19-ին» եզրույթը։

Տոնն առաջին անգամ նշվել է 1935 թվականի մայիսի 24-ին որպես «Աթաթուրքի օր»։ Այս օրը Ստամբուլում «Գալաթասարայ» և «Ֆեներբահչե» ֆուտբոլային ակումբները մյուս մարզիկների հետ միասին կազմակերպեցին սպորտի օր։ Սպորտային կոնգրեսի ժամանակ, որը կայացավ մի քանի ամիս անց, առաջարկվեց «Աթաթուրքի տոնը» անվանափոխել «մայիսի 19՝ Երիտասարդության և սպորտի տոն»։ Կոնգրեսն աջակցեց այդ առաջարկին։ 1938 թվականի հունիսի 20-ին ընդունվեց «Երիտասարդության և սպորտի օր» տոնի մասին օրենքը, որից հետո այս տոնն սկսվեց նշվել ամեն տարի մայիսի 19-ին։ 1980 թվականի սեպտեմբերի 12-ին տեղի ունեցած պետական հեղաշրջումից հետո տոնը ստացավ նոր պաշտոնական անվանում՝ «Աթաթուրքի հիշատակի, երիտասարդության և սպորտի օր»։

Մայիսի 19-ին Թուրքիայի ողջ տարածքում ավանդաբար ընթանում են սպորտային իրադարձություններ և միջոցառումներ։ Քաղաքների փողոցները զարդարվում են ազգային դրոշներով և Աթաթուրքի նկարներով։ Տոնակատարությունների կենտրոններից մեկը դառնում է Սամսուն քաղաքը։ Սամսունի նահանգապետին հանձնվում է ահռելի «Սիրո դրոշ»-ը, որի վրա գրված է լինում «Երիտասարդներից սիրով Աթաթուրքին», իսկ նա իր հերթին փոխանցում է դրոշը երիտասարդ մարզիկներին։ Նրանք դրոշը Սամսունից տանում են Անկարա՝ անցնելով Ամասիայով, Թոքաթով, Սեբաստիայով, Երզնկայով, Էրզրումով, Կեսարիայով, Նևշեհիրով, Քըրշեհիրով ու Քըրըքքալեով։ Հասնելով Անկարա՝ նրանք դրոշը փոխանցում են Թուրքիայի նախագահին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "Турция отмечает День памяти Ататюрка, молодежи и спорта". Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 5-ին. Retrieved 2022 թ․ հունիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  19 MAYIS VE BEŞİKTAŞ // bjk.com.tr
3. ↑  Ататюрк: почему турецкому вождю присвоили это имя? Archived 2021-05-02 at the Wayback Machine. // 1news.az

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Աթաթուրքի հիշատակի, երիտասարդության և սպորտի օր Վիքիպահեստում |

* 
* "Turkey celebrates May 19th Youth & Sports Day", *World Bulletin* Tuesday, 19 May 2009 10:16
* Turgay Tuna, "Dağ Başını Duman Almış"lı Günlerden Cumhuriyetimizin 81. Yıldönümündeki Genç Kızlarımıza... *Kimlik*, Sayı: 8, October 2004. (tr)
* 19 mayıs: Ata'nın 'Doğum günüm' dediği tarih... Archived 2018-01-26 at the Wayback Machine. *Ortadoğu*, May 19, 2010. (tr)
**«Տիղմ»** (ռուս.՝ Тина), Անտոն Չեխովի պատմվածքը` գրված 1886 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է «Նոր ժամանակ» թերթում (№ 3832), 1886 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։

Պատմություն
-----------

Ա. Պ. Չեխովի «Տիղմ» պատմվածքը բաղկացած է երկու մասից, գրված է 1886 թվականին, առաջին անգամ հրապարակվել է «Նոր ժամանակ» թերթում № 3832, 1886 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Ան. Չեխով ստորագրությամբ։  
 
1888 թվականին պատմվածքը հեղինակային շտկումներով տպագրվել է «Պատմվածքներ» ժողովածուում։ Ավելի նշանակալի փոփոխություններ են կատարվել Ա. Պ. Չեխովի պատմվածքների ժողովածուի Ա. Ֆ. Մարքսի կողմից հրատարակման նախապատրաստման ժամանակ։ Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է գերմաներեն, սլովակերեն և ֆրանսերեն։

Սյուժե
------

Պատմվածքում նկաագրվում է պորուչիկ Սոկոլովսկու այցը օղու գործարանի «ժառանգորդ Մ. Ե. Ռոտշտեյնի» տուն, Սուսաննա Մոիսեևնա Ռոտշտեյնին, օղու գործարանի հրեա սեփականատիրոջը, կապված նրա ունեցած երկու հազար երեք հարյուր ռուբլի պարտքի հետ։ Սուսաննան գայթակղում է պորուչիկին և ետ է վերցնում պարտքային ստացականները։ Պատմվածքի մյուս գործող անձը համարվում է պորուչիկի եղբայրը, Ալեքսեյ Իվանովիչ Կրյուկովը, որը հայտնում է Սոկոլովսկուն պարտամուրհակների պատմության մասին։

Վերլուծություն
--------------

Կարծիք է հայտնվում, որ հրեա գայթակղիչ Սուսաննա Ռոտշտեյնի նկարագրությունը գրողի կողմից կատարվել է նրա նախկին հարսնացուի Դունյա Էֆրոսի հետ ունեցած բուռն հարաբերությունների ներքո։ Հրեուհի Դունյա Էֆրոսից նա բաժանվել էր, բայց մնացել էր լավ հարաբերությունների մեջ։ Նրա հետ ամուսնացել էր իր ընկերը հրեա իրավաբան և հրատարակիչ Եֆիմ Կոնովիցերը։ Հեղափոխությունից հետո Դունյա Էֆրոսը փոխադրվում է Ֆրանսիա։ 1943 թվականին՝ 82 տարեկան հասակում, նրան արտաքսում են փարիզյան ծերանոցից։

Օղեթորման գործարանի սեփականատեր, ազատասեր և գայթակղիչ Սուսաննայի կերպարը քննադատների և թարգմանիչների կողմից քննարկվում էր մամուլում։

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Тина // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. - М.: Наука, 1974-1982.
* К. М-ский. Жертва безвременья. - «Русский вестник», 1896, № 8, стр. 279, 283-284.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Тина» еврейской любви". Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  James N. Loehlin The Cambridge Introduction to Chekhov 2010-1139493523 Page 52
3. ↑  Michael C. Finke  *Metapoesis: The Russian Tradition from Pushkin to Chekhov* 1995 - Page 200
4. ↑  Anna Makolkin *Semiotics of misogyny through the humor of Chekhov and Maugham* 1992.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Рассказ Тина Archived 2017-05-31 at the Wayback Machine.
**Տիեզերական ռոք** կամ **Սփեյս ռոք**(անգլ.՝ Space rock), երաժշտական ժանր, որը համատեղում է փսիխոդելիկ ռոքը, էլեկտրոնային երաժշտության տարրեր և տիեզերական թեմատիկան։ Սփեյս ռոքին բնորոշ է սինթեզատորների ակտիվ կիրառումը, փորձարկումները կիթառի հնչողության հետ, շարունակական, մթնոլորտային կատարումներն ու գիտական ֆանտաստիկայից ներշնչված տեքստերը։

Այս տերմինն առաջին անգամ կիրառվել է 1970-ական թվականներին, այնպիսի փսիխոդլիկ ռոք խմբերի մասին, ինչպիսիք են Hawkwind-ը, Gong-ը և Փինք Ֆլոյդը։ 1980-ականների վերջին-1990-ականների սկզբին սփեյս ռոքը վերածնվել է բրիտանա-ամերիկյան ալտերնատիվ բեմում` ոգեշնչվելով ինչպես փսիխոդելիկայի դասականների փորձերով, այնպես էլ` շուգեյզով, սթոուներ-մեթալով և նոյզ-փոփով։ Նոր սփեյս ռոքի բնորոշ ներկայացուցիչներ կարելի է կոչել այնպիսի կատարողների, ինչպիսիք են Ozric Tentacles, Spacemen 3, Loop, The Telescopes, Flying Saucer Attack, Bardo Pond, Comets on Fire, Starset:

Նոր սփեյս ռոքի բնորոշ գծերն են մինիմալ ռիթմերը, հաճախ նուրբ, երազային վոկալը։ Ըստ AllMusic-ի հոդվածագրի` բացի պրոգրեսիվ ռոքը, նոր սփեյս ռոքի վրա ազդել են կրաուտռոքը, ակադեմիական մինիմալիզմը և The Jesus and Mary Chain խմբի նոյս-փոփ կատարումները։ Բացի դրանից, Spacemen 3 և Loop ստեղծագործության վրա ուժեղ ազդեցություն է ունեցել The Stooges խմբի գործունեությունը, հատկապես` նրանց դեբյուտային ալբոմը` կիթառի կեղտոտ, ծանր ձայնով և մինիմալիստական մեղեդիով, ինչպես նաև` էլեկտրոնային ռոքի առաջամարտիկ Suicide խումբը։

Ներկայացուցիչներ
----------------

* Փինք Ֆլոյդ (ստեղծագործական վաղ շրջան)
* Hawkwind
* Rockets
* Gong
* Eloy
* Space
* Spacemen 3
* Starset
* Quickspace
* Loop
* Մյուզ
* Failure
* The Telescopes
* Flying Saucer Attack
* Bardo Pond
* Spiritualized
* Windy & Carl
* Comets on Fire
* Ozric Tentacles
* Zodiac
* Angels & Airwaves

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Жанр: спейс-рок на AllMusic
2. ↑  Spacemen 3 на All Music Guide
3. ↑  Loop на All Music Guide
4. ↑  Simpson, Dave (2006 թ․ հունիսի 30). "Muse, Black Holes and Revelations". *The Guardian* (in անգլերեն). Guardian Media Group. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2011 թ․ հոկտեմբերի 11. Black Holes and Revelations has the usual industrial dollop of space-metal lunacy but Bellamy's musical vision has undergone a big bang. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Տիեզերական լատե, տիեզերքի միջին գույնը։

**Տիեզերական լատե**, տիեզերքի միջին գույնի անունը, որն այդպես է անվանվել Ջոն Հոփքինսի համալսարանի աստղագետների թիմը։ 2001 թվականին Կարլ Գլեյզբրուքը և Իվան Բելդրին որոշեցին, որ տիեզերքի գույնը կանաչավուն սպիտակ է, բայց նրանք շուտով ուղղեցին իրենց անալիզը 2002 թվականի հետազոտության մեջ, որի մեջ նրանք ասում էին, որ տիեզերքի յուրաքանչյուր գույնի մեջ ավելանում է մի փոքր սպիտակ գույն։ Հետազոտությունը ներառում է ավելի քան 200,000 գալակտիկաներ և չափվում է տիեզերքի ծավալից մեծ լույսի շրջանակը։ Հաշվարկման տասնվեցական համակարգի RGB-ում տիեզերական լատեի գույնը՝ #FFF8E7-ն է։

Գույնի հայտնաբերում
-------------------

«Տիեզերքի գույնի» հայտնաբերումը կենտրոնացված չէր ուսումնասիրությունների վրա, որն ուսումնասիրում էր նաև աստղերի կառուցվածքը և գալակտիկաների սպեկտրային վերլուծությունները։ Ֆրաունհոֆերյան գծերի նման, ուսումնասիրության սպեկտրալ միջակայքերում ցուցադրված մութ գծերը ցուցադրում են ավելի ու ավելի փոքր աստղեր և թույլ են տալիս Գլեյզբրուքին եւ Բելդրին որոշել տարբեր գալակտիկաների եւ աստղային համակարգերի տարիքը։ Ըստ ուսումնասիրությունների աստղերի ճնշող մեծամասնությունը ձևավորվել է 5 միլիարդ տարի առաջ։ Քանի որ աստղերը անցյալում կարող էին լինել ավելի «պայծառ», տիեզերքի գույնը փոխվում է ժամանակի ընթացքում, կապույտից դառնալով կարմիր, նաև շատ կապույտ աստղեր դառնում են դեղին կամ ի վերջո դառնում են կարմիր հսկաներ։

Գլեյզբրուքի և Բելդրիի աշխատանքը ֆինանսավորվել է՝ Դեյվիդ և Լյուսիլ Փեքարդ հիմնադրամի կողմից։

Հեռավոր գալակտիկաների լույսը հասնում է երկրին, տիեզերքի «գույնը»(ինչպես երևում է երկրից) մթնոլորտում բարձրանում է դեպի սպիտակ, աստղերից եկող լույսը նշանակում է, որ դրանք բավական երիտասարդ էին և կապույտ։

### Գույնի անվանումը

Տիեզերքը բնութագրող բնօրինակ գույնը «տիեզերական փիրուզագույն» էր, սխալ պատճառով, ծրագրակազմը որոշեց փոխել այն։(#9CFFCE)

Գույնը ցուցադրվեց «Washington Post»-ի հոդվածում։ Գլեյզբրուքը կատակելով ասաց, որ նոր գույնի անուն է փնտրում։ Մի քանի մարդ, ովքեր ընթերցում էին այդ հոդվածը, առաջարկներ ուղարկեցին։ Սրանք էին նոր գույնի անվան համար իրականացված մրցույթի արդյունքները։

| Գույնի անվանումը | Հեղինակներ | Համալսարանի աստղագետների 
քվեարկությունների արդյունքը |
| --- | --- | --- |
| Տիեզերական լատե | Փիթեր Դրամ | 6 |
| Տիեզերական կապուչինո | Փիթեր Դրամ | 17 |
| Մեծ պայթյուն | Մի քանի հոգի | 13 |
| Տիեզերական կրեմ | Մի քանի հոգի | 8 |
| Աստղագիտական կանաչ | Անհայտ | 8 |
| Աստղագիտական նշագույն | Լիա Ռոզ | 7 |
| Սքայվորի | Մայքլ Հաուարդ | 7 |
| Կրեմագույն | Մի քանի հոգի | 6 |
| Տիեզերական խակի | Անհայտ | 5 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baldry, Ivan K.; Glazebrook, Karl; Baugh, Carlton M.; Bland‐hawthorn, Joss; Bridges, Terry; Cannon, Russell; Cole, Shaun; Colless, Matthew; Collins, Chris (2002). "The 2dF Galaxy Redshift Survey: Constraints on Cosmic Star Formation History from the Cosmic Spectrum". *The Astrophysical Journal*. The American Astronomical Society (published 2002 թ․ ապրիլի 20). **569** (2): 582–594. doi:10.1086/339477.
2. ↑  Associated Press. "Universe: Beige, not Turquoise". *Wired*. Wired. Արխիվացված է the original 2008 թ․ հուլիսի 24-ին. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 2.
3. ↑
**Տիգրան Սարգսյան** (հուլիսի 3, 1994(1994-07-03), Երևան, Հայաստան), բալետի արտիստ։

Կենսագրություն
--------------

Տիգրան Սարգսյանը ծնվել է 1994 թվականի հուլիսի 3-ին, Երևան քաղաքում։ 2001-2004 թվականներին սովորել է Երևանի Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի անվան թիվ 41 միջնակարգ դպրոցում։ Մասնագիտական կրթությունը ստացել է 2004-2010 թվականներին՝ Երևանի պարարվեստի պետական ուսումնարանի բալետի բաժնում՝ Հովհաննես Դիվանյանի դասարանում։

2011-2014 թվականներին ուսումը շարունակել է Ցյուրիխի Պարի ակադեմիայում` Օլիվեր Մատցի դասարանում։ 2014 թվականից աշխատանքի է անցել Գերմանական Դորտմունդ Բալետում։ Ուսումնառության ընթացքում Տիգրան Սարգսյանը մասնակցել է մշակույթի ոլորտի միջոցառումների և միջազգային մրցույթների, արժանացել է մրցանակների և պատվոգրերի։ 2010 թվականին հայաստանում մասնակցել է ԱՊՀ երկրների բաց երիտասարդական Դելփյան խաղերին, իսկ 2013 թվականին՝ Շվեյցարիայի «Prix De Lausanne», որտեղ Սան Ֆրանցիսկոյի պարի ակադեմիայում երկու ամսվա ուսուցման մրցանակի է արժանացել։ Տիգրան Սարգսյանը հանդես է եկել Ալբերտի, Կոլենի, Զիգֆրիդի, Ծովահենի, Բազիլի վարիացիաներով։ Նա աշխատել է տարբեր հայտնի խորեոգրաֆների հետ և կատարել մի շարք բեմադրություննե՝ Գ.Մոնտերոի «Օթելոյի մենախոսությունը», Ու.Ֆորսայթի «In the middle», Մ.Մռազեվսկու, Յ.Հեկմանի, Ա.Կունզի, Օ.Մատցի, Ժ.Գիեմ Բարտի և այլն։
Տիգրան Սարգսյանը ելույթներ է ունեցել Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Stories, Local. "Meet Tigran Sargsyan - Voyage LA Magazine | LA City Guide". *voyagela.com* (in ամերիկյան անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 22.
2. ↑  "AV Production - Տիգրան Սարգսյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 3.
3. ↑  "Tigran Sargsyan – Principal Dancer". *Los Angeles Ballet* (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 22.
4. ↑  "The ARC Entertainment Company - Tigran Sargsyan". *www.arcentertainmentcompany.com*. Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 22.(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tigran Sargsyan
* Meet Tigran Sargsyan: Dancer
**Տիբեթյան մաստիֆ**, շների հինավուրց ցեղատեսակ։

Ցեղատեսակի պատմությունը
-----------------------

Տիբեթյան մաստիֆը համարվում է շների հինավուրց ցեղատեսակ, որը տան կամ տարածքի պահպանության նպատակով գործածվել է Տիբեթի վանքային համալիրներում, ինչպես նաև Հիմալայան լեռների քոչվորների կողմից։ Այն տարածված էր Տիբեթում, Չինաստանում, Մոնղոլիայում, Նեպալում և Հնդկաստանի հյուսիսային նահանգներում։ Այս ցեղատեսակի մասին տեղեկություններ է հաղորդել նաև Մարկո Պոլոն` իր ճանապարհորդությունների ժամանակ։ Տիբեթյան մաստիֆի մասին հիացմունքով են արտահայտվել շատ հայտնի կինոլոգներ։

Առաջին Տիբեթյան մաստիֆը, որը հայտնվել է Եվրոպայում, դա 1847 թվականին Վիկտորյա թագուհուն ուղարկված շունն էր։ 1880-ական թվականներին Էդուարդ VII-ը իր հետ Անգլիա էր բերել երկու Տիբեթյան մաստիֆ։

Ընդհանուր բնութագիրը
--------------------

Տիբեթյան մաստիֆն ունի շատ խիտ մազածածկ, որը հնարավորություն է տալիս նրան ամբողջ տարին պահել բաց երկնքի տակ։ Գլխի շրջանում երկար մազերը ձևավորվում են բաշի տեսքով, որի պատճառով Տիբեթյան մաստիֆը հաճախ հիշեցնում է առյուծի։

Բնավորությամբ շատ հանգիստ և հավասարակշռված շուն է և հիանալիորեն պահպանում է տունը։ Մաքրասեր է, որի պատճառով հաճախ համեմատում են կատուների հետ։ Հակված չէ կախվածության մեջ մնալ տիրոջից։ Տունը կամ տարածքը պահպանելիս գիշերը չեն քնում։ Դրա փոխարեն հանգստանում են ցերեկային ժամերին։ Խելացի են, համառ և դիմացկուն։ Չվարժեցված և չդաստիարակված ժամանակ կարող են լինել անկանխատեսելի և վտանգավոր։ Նրա պահպանական բնազդը թույլ է տալիս նրան դառնալ ինքնամփոփ և կասկածել բոլոր անծանոթներին։

Տիբեթյան մաստիֆի մնդավի բարձրությունը կարող է հասնել 66-83 սմ (արու) և 61 սմ (էգ)։ Քաշը` 60-80 կգ, հաճախ եղել են առանձին դեպքեր, երբ շան քաշը հասել է մինչև 150 կգ-ի։ Հիմնականում լինում են սև գույնի, սև և շագանակագույն, կարմրավուն (բաց ոսկեգույնից մինչև մուգ կարմիր), գորշ և այլ գույների։

Աղբյուրներ
----------

* Alderton, David (1984). *The Dog*. London: Macdonald. ISBN 0356104435.
* Fogle, Bruce, DVM (2000). *The New Encyclopedia of the Dog*. Doring Kindersley (DK). ISBN 0-7894-6130-7.
* "Tibetan Mastiff, 'Big Splash,' Becomes World's Most Expensive Dog". *The Huffington Post*. 2011 թ․ մայիսի 25. Retrieved 2012 թ․ դեկտեմբերի 6.
* Kuang Ni [倪匡] (2000). 真实的藏獒 (*The Real Tibetan Mastiff*). Beijing: Guo ji wen hua chu ban gong si. ISBN 7-80173-535-8. Կաղապար:Oclc.
* Messerschmidt, Don (2010). *Big Dogs of Tibet and the Himalayas*. Orchid Press ISBN 978-974-524-130-5.
* Palmer, Joan (1994). *The Illustrated Encyclopedia of Dog Breeds*. ISBN 0-7858-0030-1.
* Schuler, Elizabeth Meriwether (ed.) (1980). *Simon & Schuster's Guide to Dogs*. ISBN 0-671-25527-4.
* "World's most expensive dog costs a million pounds". Sify News. IANS. 2011 թ․ մարտի 16. Արխիվացված է the original 2011 թ․ մարտի 19-ին. Retrieved 2012 թ․ դեկտեմբերի 6.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh89001707 · NKC: ph126638 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տարկոյտայոլ (այլ կիրառումներ)

**Տարնոյտայոլ** (ռուս.՝ Тарнойтаёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Բելայա Կեդվա գետի ձախ ափին՝ 75 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 18 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000077261
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007726
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Տարնոյտայոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 7.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Thunder Lotus Games**, անկախ ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, և տեղակայված է Մոնրեալում (Կանադա)։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 2014 թվականին։ Ընկերության հայտնի խաղերից են՝ Jotun (2015), Sundered (2017) և Spiritfarer (2020)։ Thunder Lotus Games-ը մնացած անկախ ստուդիաներին տարբերվում է շնորհիվ այնտեղ աշխատող պրոֆեսսիոնալ անիմատորների, որոնք անիմացիան, որը նախատեսված է խաղերի համար նկարում են ծեռքով։

Պատմություն
-----------

Ստուդիան հիմնադրվել է Ուիլլ Դյուբեի կողմից, մինչև այդ նա զբաղվում էր բջջային խաղերի մշակմամբ։ Thunder Lotus Games-ը հիմնադրվեց, որպեսզի շարունակվի բջջային խաղերի մշակումը, սակայն արդեն խմբի օգնությամբ։ Ընկերության առաջին խաղը պետք է դառնար Jotun-ը, որը թողարկվեց Kickstarter-ի միջոցով հավաքված միջոցների շնորհիվ։ Սկզբնական շրջանում ընկերությունը պետք է անվանվեր «Lotus Games», որը սակայն կարող էր շփոթմունք առաջացնել «Lotus Entertainment» անունը կրող այլ ընկերության հետ։ Jotun խաղի համար մեկնարկած դրամահավաքի արդյունքում, հավաքված գումարը ավելի շատ էր սպասվածից, և ստուդիան որոշեց թողարկել խաղը նաև խաղային համակարգերի և անհատական համակարգիչների համար։ Խաղի թողարկումից հետո՝ 2015 թվականին խաղը գնվեց մեկ միլլիոն օրինակով։ Ֆինանսական հաջողությունները դրդեցին թիմին մշակել նոր խաղ՝ Sundered։ Խաղի մշակման համար անհրաժեշտ միջոցները թիմը կարողացավ հավաքել մեկ օրում։

Sundered խաղի թողարկումից հետո, ստուդիան կնքեց պայմանագիր Kowloon Nights ֆոնդի հետ հաջորդ խաղի՝ Spiritfarer մշակման համար։ Խաղը գրանցեց մեծ հաջողություններ և վաճառվեց մեկ միլլոնից ավել օրինակով։ 2019 թվականի տվյալներով ստուդիան ուներ 16 աշխատակից։

Խաղեր
-----

| Թվական | Անվանում | Պլատֆորմներ |
| --- | --- | --- |
| 2015 | *Jotun* | PlayStation 4, Wii U, Xbox One, Nintendo Switch, Stadia |
| 2017 | *Sundered* | PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch, Stadia |
| 2020 | *Spiritfarer* | PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch, Stadia |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑
4. ↑  Nintendo Life (2016 թ․ հունիսի 14). "Thunder Lotus Games Dives Into Norse Mythology With Jotun: Valhalla Edition". *Nintendo Life* (in անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ հունվարի 4.
5. ↑  Billcliffe, James (2015 թ․ հունիսի 22). "Meet the Developer Behind Hand-Drawn Viking Adventure Jotun, Thunder Lotus Games". *The Escapist*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ հունվարի 29-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 29.
6. ↑  Delvillano, Ron (2016 թ․ սեպտեմբերի 7). "Interview: Will Dubé on Mythology, Art and Big Bosses in Jotun: Valhalla Edition". *Nintendo Life*. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 29.
7. ↑  Valentine, Rebekah (2019 թ․ հուլիսի 11). "Spiritfarer wants to talk to you about death". *Gameindustry.biz*. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 29.
8. ↑  Chalk, Andy (2017 թ․ հունվարի 18). "Sundered, the eldritch horror Metroidvania, blows away its Kickstarter goal in six hours". *PC Gamer*. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 29.
9. ↑  Robinson, Martin (2019 թ․ սեպտեմբերի 27). "On love, death, sustaining an indie studio and following Keanu Reeves onstage". *Eurogamer*. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 29.
**Vevo** (VEVO, հայերեն արտասանությամբ՝ Վիվո), երաժշտական տեսակայք։ Ստեղծվել է խոշոր ձայնագրող ընկերությունների կողմից՝ *Sony Music Entertainment, Universal Music Group, Abu Dhabi Media, EMI*, որոնք տվեցին թույլտվություն ազատ օգտագործել իրենց երաժշտական ռեսուրսները։ *Vevo*-ն ստեղծվել է 2009 թ. դեկտեմբերի 8-ին։

*Vevo*-ն դիտելու համար ստեղծվել են հատուկ ծրագրեր Apple iPhone (2010)-ի, Google TV-ի, Android-ի (2011-ի հունվար), Windows Phone (2012)-ի համար։

Հասանելիությունը
----------------

Vevo-ն ամբողջովին հասանելի է ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Գերմանիայում և Իռլանդիայում։ Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում vevo-ն գործում է 2011 թ. ապրիլի 26-ից։ Այլ դեպքերում կան դիտման սահմանափակումներ (բայց հնարավոր է դիտել վիդեոները ՅուԹյուբով)։ Շատ երկրներում vevo-ն չի գործում։ Գալիս է հաղորդագրություն, որ տվյալ վիդեոն բլոկավորված է տվյալ երկրում, քանի որ կան հեղինակային իրավունքներ։ Հայաստանում հասանելի է մասամբ։

Լոգոտիպը
--------

* 2009 թվականին լոգոտիպում *Ve* -ն կարմիր գույնի էր, իսկ *Vo* -ն՝ մոխրագույն։
* 2009-2013 թթ. լոգոտիպն ամբողջովին կարմիր գույնի էր։
* 2013-ից մինչ օրս փոխված է լոգոտիպի գրելաձևը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑
4. ↑
5. ↑  "Վեվո Հայաստան". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* VEVO-ի ՅուԹյուբյան ալիքը
* VEVO-ի պաշտոնական կայքը
* VEVO-ն Թվիթթերում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՏիկՏոկ · ՅուԹյուբ |

 |
Գլուխկոտրուկներից մեկի որոշման գործընթաց
**Փախուստ սենյակից** (անգլ.՝ Real-life room escape), ինտելեկտուալ խաղ, որի ժամանակ խաղացողները փակվում են այն սենյակում, որտեղից նրանք պետք է դուրս գան որոշակի ժամանակի ընթացքում՝ գտնելով առարկաներ և լուծելով գլուխկոտրուկներ։ Ժանրի որոշ ներկայացուցիչներ ներառում են նաև դետեկտիվ կամ այլ սյուժե, որպեսզի խաղացողների համար ապահովեն յուրահատուկ մթնոլորտ։

Պատմություն
-----------

Այս տիպի խաղերը ծագել են 2000-ական թվականների սկզբին տարածված *escape the room* տիպի բրաուզերային քվեստներն իրականություն դարձնելու գաղափարից (օրինակ՝ *Crimson Room*)։

«Փախուստ սենյակից» խաղերը զուգահեռաբար զարգացել են Եվրոպայում և Ասիայում։ Ճապոնիայում, Հոնկոնգում և Չինաստանում այս խաղերը գոյություն ունեն 2007 թվականից։ Այսպիսի խաղեր կան նաև ԱՊՀ երկրներում։

Խաղի թեմատիկա
-------------

Ներկայումս «Փախուստ սենյակից» խաղերն ունեն տարբեր վարիացիաներ և թեմաներ, բայց ամենահայտնիներն են․

1. Դուրս գալ որոշակի տհաճ վայրից, ինչպիսիք են բանտը, զնդանը, լքված դպրոցը և այլն։
2. Վերացական սենյակ, որը չունի ոչ մի գաղափար, բացի նրանից, թե ինչպես դուրս գալ սենյակից։
3. Բացահայտում հանցագործության կամ գաղտնի սենյակում։
4. Հանդիպում պարանորմալների հետ։
5. Գտնել առեղծվածային առարկա կամ մասունք։

Դեպքեր
------

«Փախուստ սենյակից» խաղում մահացու ելքով առաջին հայտնի դժբախտ պատահարը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հունվարի 4-ին Լեհաստանի Կոշալին քաղաքում, երբ 15-ամյա հինգ աղջիկներ ներսում գազի բալոնի արտահոսքի պատճառով մահացու թունավորվել են շմոլ գազից, իսկ ատրակցիոնի աշխատակիցներից մեկը վնասվածքներ է ստացել և բուժվել այրվածքներից։ Լեհաստանի պետական հակահրդեհային ծառայության տվյալներով՝ մարդկանց մահվան գլխավոր պատճառը տարհանման արդյունավետ երթուղու բացակայությունն է եղել։ Տեղի ունեցած միջադեպից հետո Լեհաստանի իշխանությունները կարգադրել են անվտանգության ստուգումներ անցկացնել երկրի բոլոր «փախուստի սենյակներում», ինչի հետևանքով ևս 13 նման հաստատություն փակվել է անվտանգության խախտումների պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Обзор эскейп-румов Петербурга.
2. ↑  "Заглянув за запертую Дверь: Обзор эскейп-румов" (PDF).
3. ↑  "Обзор квест комнаты «Алхимия»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 13.
4. ↑  Пожар по время квеста в Польше унёс жизни пятерых подростков | Euronews

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2018003147 · LNB: 000316641 · NKC: ph1097074 |

 |
**Ալեքսանդր Բլոկի տուն-թանգարան** (ռուս.՝ Музей-квартира А. Блока), թանգարան Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, Սանկտ Պետերբուրգի պատմության թանգարանի մասնաճյուղը։ Նվիրված է ռուս նշանավոր բանաստեղծ Ալեքսանդր Բլոկին (1880-1921)։

Թանգարանը բացվել է 1980 թվականի նոյեմբերի 28-ին այն տանը, որտեղ իր կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Ալեքսանդր Բլոկը. նա այս տանն անցկացրել է ինը տարի՝ 1912 թվականի հուլիսից մինչև իր մահը՝ 1921 թվականի օգոստոսի 7–ը։ Բանաստեղծի մահից հետո նրա արխիվը, գրադարանն ու անձնական իրերը պահպանվել են նրա կնոջ՝ Լյուբով Բլոկի կողմից։ Վերջինիս մահից հետո (1939) այդ ամենը հանձնվել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի՝ Ռուս գրականության ինստիտուտին (Պուշկինի տուն), որտեղ մասամբ ցուցադրվել են 1960—1970-ական թվականներին։

Թանգարանը բաղկացած է երկու բաժնից՝ հուշարձանային բնակարանը 4-րդ հարկում, որ կահավորված է բանաստեղծի անձնական գույքով, և գրական ցուցադրությունը 2-րդ հարկում, որ պատմում է Բլոկի կյանքի ու ստեղծագործության մասին։

Ա. Բլոկն ապրել է Սպաների փողոց, 57 հասցեում (այժմ՝ Դեկաբրիստների, 57)՝ 1912 թվականի հունիսի 24-ից մինչ իր մահը՝ հաջորդաբար զբաղեցնելով երկու բնակարաններ։ Բանաստեղծի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ 1980 թվականի նոյեմբերին այդ բնակարանում բացվեց թանգարան։ Թանգարանում այցելուներին է ներկայացվում երեք ցուցադրություն՝ հուշարձանային (բնակարան № 21), գրական (բնակարան № 23) և «Բլոկն ու նրա շրջապատը» (ռուս.՝ «Блок и его окружение») ցուցադրությունը, որի բացումը տեղի է ունեցել 2008 թվականին (բնակարան № 21)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Музей-квартира Блока". Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Музей-квартира А. А. Блока

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայքը
* Ֆոտոէքսկուրս թանգարանում(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2012060867 · VIAF: 138777973 · WorldCat VIAF: 138777973 |

 |