**Ֆրանսիան** աշխարհում առավել զարգացած երկրներից մեկն է։ Եվրոպական Միությունում տնտեսության ծավալով երկրորդ երկիրն է (Գերմանիայից հետո) և կայուն կերպով իր տեղն է զբաղեցնում համաշխարհային տասնյակում։ Այնուամենայնիվ, Ֆրանսիայի տնտեսության ավանդական թերություններն են՝ համեմատաբար բարձր դիրք է գրավում գործազրկությունը՝ հատկապես երիտասարդների և արտասահմանյան դեպարտամենտի շրջանում, 1981 թվականից բյուջեի խրոնիկական դեֆիցիտը, դիրիժիզմը (տնտեսական համակարգ, որտեղ երկիրը ներդրումների վրա ուժեղ դիրեկտիվային ազդեցություն ունի), արտաքին պարտքի զգալի չափերը (2013 թվականին ՀՆԱ-ն 90 %-ից ավել)։ Համեմատաբար ցածր մակարդակ ունեն տեխնոլոգիաների արդյունաբերության իրականացումը, ցածր արտահանման բազան։ Երկիրն ունի առևտրային հաշվեկշռի բացասական հաշվեմնացորդ (2001 թվականից)։ Ֆրանսիայի տնտեսութան թերություններն ավելի ակնհայտ դարձավ այն ժամանակ, երբ երկիրը միացավ Եվրագոտուն։

Ֆրանսիայի տնտեսական համակարգի առանձնահատկություններ
---------------------------------------------------

Ֆրանսիայի տնտեսական քաղաքանության առանձնահատկությունն այն է, որ պետական սեկտորն ունի մեծ մասնաբաժին։

Զանգվածային ազգայնացումը սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից անմիջապես հետո։ 1913 թվականին բոլոր տեսակի հանրային սեփականությունները, ներառյալ համայնքային սեփականությունը, կազմել են, մոտավոր հաշվարկներով, Ֆրանսիայի ազգային ժառանգության 10 %-ը, իսկ 1954 թվականին պետության և տեղական իշխանության մարմիններին գույքը (հող, շենքեր, ճանապարհներ, կամուրջներ, Զինված ուժերի ձեռնարկության գույք, մշակույթի հուշարձաններ, ոսկու պաշարներ և այլն) գնահատվում է ազգային ժառանգություն ընդամենը 36 %-ը։ 1981 թվականի նախագահական ընտրությունների ընթացքում Ֆրանսուա Միտտերանի նախագահ ընտրվելը հանգեցրեց ազգայնացման նոր փուլի. պետության սեփականությունն անցել էր 39 առևտրական բանկերի ձեռքը։

Սակայն հետո սկսվեց սեփականաշնորհումը. 1985-2003 թվականներին երկրի պետական ձեռնարկությունները նվազել է 1856-ից (առանց կապի և հեռահաղորդակցության) մինչև 1117, իսկ վարձու աշխատողների մասնաբաժինը նվազել է կրկնակի՝ 10,5 %-ից հասնելով 5,2 %-ի (1,1 միլիոն մարդ)։ 2001 թվականին պետական սեկտորը կազմված էր 5,8 միլիոն պետական ծառայողներից և 1,3 միլիոն պետական ձեռնարկության աշխատողներից։ Դրանցից առաջինին Ֆրանսիայում պատկանում էին 2,3 մլն պաշտոնյաներ կենտրոնական նախարարությունից և գերատեսչություններից (1896,3 հազար քաղաքացի և 417,5 հազար զինվորական), 1,8 միլիոն աշխատողներ տեղական ինքնակառավարման մարմնից, ինչպես նաև 295,5 հազար փոստային ծառայողներ, 355,3 հազար կրթական համակարգում աշխատողներ (գումարած 150,8 հազար մասնավոր ուսումնական հաստատությունները, որոնք պայմանագրով վճարվում են բյուջեից) և 887 հազար ներկայացուցիչներ պետական բժշկական հաստատություններից։ 1990-2001 թվականների ընթացքում պետական ծառայությունում աշխատողների թվաքանակն ավելացել է 10 տոկոսով։

Տնտեսության մեջ մեծ մասնաբաժինը օտարերկրյա կապիտալն է (արդյունաբերության մինչև 40 տոկոսը, անշարժ գույքի մոտ 27,5 %-ը, առևտրի՝ 20 տոկոսը, ծառայությունների ոլորտ՝ 9 %-ը)։ Ձեռնարկություններում արտասահմանյան կապիտալով են աշխատում աշխատավորների ավելի քան 20 %-ը։ Հատկապես մեծ է օտարերկրյա կապիտալի մասնաբաժինը ինֆորմատիկայի և առաջատար տեխնոլոգիաների այլ ոլորտներում (ավելի քան 50 %)։

ՀՆԱ
---

Динамика долговых обязательств госсектора Франции
Համախառն ներքին արդյունքի բացարձակ արժեքի առավելագույն ցուցանիշը (1 801,1 միլիոն եվրո) գրանցվել է 2007 թվականին։ 2013 թվականի դրությամբ Ֆրանսիան դեռ չի կարող հասնել նախաճգնաժամային մակարդակի, քանի որ երկրի ՀՆԱ-ն լճանում է մոտ 1 800 միլիոն եվրոյի մակարդակով։ Եթե հաշվի առնենք, որ երկրի բնակչությունը 2007-2013 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում ավելացել է ավելի քան 2 մլն մարդով, ապա եկամուտների մակարդակը բնակչության մեկ շնչի հաշվով զգալիորեն նվազել է։ Արդյունքում, պետությունը ստիպված է բարձրացնել հարկային դրույքները։ Վերջինս երկրում առաջացնում է գործադուլների ավելի մեծ քանակ, նաև փոքր-ինչ ավելի կայուն քաղաքացիների արտահոսք (նրանց թվում նշվում են նաև այնպիսի հայտնի անձինք, ինչպիսին է Ժերար Դեբարդիեն)։ Իրավիճակը նաև բարդացնում են Ֆրանսիայի արագ աճող պարտքային պարտավորությունները, ինչպես նաև գործազուրկների բարձր մակարդակը և քանակը 2013 թվականին։ 

ՀՆԱ-ի աճը ըստ թվականի (%-ով)| Երկիրը կամ շրջանը | 1991-95 | 1996—2000 | 2001—2007 | 2008—2011 |  | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Մեծ յոթնյակ | 1,98 | 3,15 | 2,05 | -0,11 |  | 3,8 | 1,2 | 1,3 | 1,7 | 2,8 | 2,4 | 2,6 | 2,2 | -0,3 | -4,2 | 2,9 | 1,3 |  |  |
| Եվրագոտի-17 |  | 2,69 | 1,96 | -0,36 |  | 3,8 | 2 | 0,9 | 0,7 | 2,2 | 1,7 | 3,3 | 3 | 0,4 | -4,3 | 1,9 | 1,5 |  |
| **Ֆրանսիա** | 1,22 | 2,72 | 1,82 | 0,13 |  | 3,7 | 1,8 | 0,9 | 0,9 | 2,5 | 1,8 | 2,5 | 2,3 | -0,1 | -2,7 | 1,5 | 1,7 | -0,1 |

Արդյունաբերությունը Ֆրանսիայում
-------------------------------

Հիմնական հոդված՝ Ֆրանսիայի արդյունաբերություն
Ֆրանսիական A 380 ինքնաթիռ, Թուլուզ
Արդյունաբերական արտադրությունն ապահովում է ՀՆԱ-ի զգալի մասը՝ 20 %-ը, ապահովում է աշխատատեղերի ավելի քան 30 %-ը, ներդրումների 40 %-ը, իսկ արտահանման 80 %-ը։ 
Ֆրանսիայի արդյունաբերությանը հատուկ է նրանում զբաղված ինքնագործ բնակչության քանակի կրճատումը. 1978 թվականին այն եղել է 5,5 միլիոն, 2003 թվականին՝ 3,9 միլիոն։

Ֆրանսիան օգտակար հանածոների զգալի պաշարներ ունի. երկաթի և ուրանի հանքաքարեր, բոքսիտներ, կալիումական աղեր այլ։ Սա հիմք է ստեղծում հանքարդյունաբերության և ծանր արդյունաբերության զարգացմանը։ Գունավոր մետաղաձուլությամբ երկիրը համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում զբաղեցնում է առաջատար տեղեր, իսկ պողպատի ձուլմամբ Արևմտյան Եվրոպայում զբաղեցնում է երրորդ տեղը։

Հիմնական ճյուղերը. մեքենաշինություն (համաշխարհային արտադրության 2,6 %-ը), քիմիական (համաշխարհային արտահանման մեջ 4-րդ հորիզոնականը), ավիատիեզերական արդյունաբերություն (Ֆրանսիան մեծ դեր է խաղում Եվրոպական միությունում), ավտոմոբիլային (ավտոմոբիլների արտարդրությամբ աշխարհում զբաղեցնում է տասներորդ հորիզոնականը), սննդի (քանակի արտահանմամբ զբաղեցնում է երկրորդ հորիզոնականը. ԱՄՆ-ից հետո), ռադիոէլեկտրոնիկայի, ինֆորմատիկայի, նավաշինություն, էլեկտրատեխնիկական ճյուղեր։

Հարաբերականորեն տնտեսության մեջ աննշան դեր է խաղում, բայց երկրի համբավի վրա մեծ դեր է խաղում շքեղ ապրանքների արտադրությունն ու վաճառքը
:

Գյուղատնտեսությունը Ֆրանսիայում
-------------------------------

ֆրանսիական գինի Բորդոն
Գյուղատնտեսությունը համարվում է երկրի կողմից առավել հովանավորվող տնտեսության ճյուղ, թեև վերջինս հիմնվում է մասնավոր սեկտորի վրա։ 1978 թվականից 2003 թվականը գյուղատնտեսությամբ զբաղվող տնտեսապես ակտիվ բնակչության թիվը կազմել է մինչև 2,1 -ից 1,0  մլն մարդ։ 1979-2003 թվականներին Ֆրանսիայի գյուղատնտեսության մեջ նկատվեց միտում, ըստ որի խոշոր տնտեսությունները կրճատվեցին։

Ըստ արտադրված ապրանքների ծավալի Ֆրանսիան Արևմտյան Եվրոպայում զբաղեցնում է առաջին հորիզոնականը, ԱՄՆ-ից և Կանադայից հետո՝ երրորդը։ Ֆրանսիան Եվրոպայի համար ցորենի, կարագի, տավարի մսի, պանրի (ավելի քան 400 տեսակների) խոշորագույն արտադրողն է։

Ֆրանսիայի առանձնահատկությունն այն է, որ ունի հացահատիկի մեծ մասնաբաժին, որը արտահանվում է տարբեր երկրներ։ Օրինակ, 2003 հացահատիկի բերքահավաքի համանակ Ֆրանսիան, ունենալով 50,2 մլն տոննա բերք, արտահանել է 27.9 մլն տոննա, իսկ ԱՄՆ ունելով 348.6 մլն տոննա հացահատիկ, արտահանել է 82.2 մլն տոննա։ Արտադրանքի 50 % ստանում են անասնաբուծությունից (անասնապահություն)։

Ավանդաբար բարձր տեսակարար կշիռ ունի գինու արտահանումը։ Ֆրանսիացի ֆերմերները Եվրոպայում գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմի հիմնական հակառակորդն են, քանի որ ֆրանսիական արտադրանքը որակի շնորհիվ ավանդաբար բարձր է գնահատվում։

Զբոսաշրջություն
---------------

Էյֆելյան աշտարակ, Ֆրանսիայի ամենաայցելված տեսարժան վայրը
Հիմնական հոդված՝ Զբոսաշրջությունը Ֆրանսիայում
Զբոսաշրջությունը Ֆրանսիայի Հանրապետության տնտեսության գլխավոր և եկամտաբեր ճյուղերից մեկն է։ Ֆրանսիան մնում է աշխարհում ամենաշատ այցելվող երկիրը (2007 թվականին 81,9 միլիոն այցելու)՝ առաջ անցնելով Իսպանիայից (2006 թվականին 58,5 միլիոն զբոսաշրջիկ) և ԱՄՆ-ից (2006 թվականին 51,1 միլիոն այցելու)։ Վերը նշված տվյալներում բացառվում են տարանցիկ ուղևորները։

2010 թվականին Էյֆելյան աշտարակն ընդունել է ռեկորդային թվով՝ 250 միլիոն այցելու և դարձել աշխարհի ամենաշատ այցելուներ ունեցող կառույցն ամբողջ աշխարհում և տարածաշրջանում։

Էյֆելյան աշտարակի երկրորդ դիտակետը, որն ունի 276 մետր բարձրություն, համարվում է Եվրոպական Միության ամենաբարձր դիտակետը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հաղթահարման արգելքներ. Մարդկային տեղաշարժը և զարգացումը։ Մարդու զարգացման զեկույց 2009։ Միացյալ ազգերի զարգացման ծրագիր Նյու Յորք. ISBN 978-0-230-23904-3
2. ↑
3. ↑  21,8 % de chômeurs en Polynésie française
4. ↑  «France's economy needs to become more German | The A-List». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 9-ին.
5. 1 2  Half of France’s active workforce 'living off state' — Telegraph
6. ↑  Plus de la moitié de la population active française vit de l’argent public | Slate.fr
7. ↑  France Is Heading For The Biggest Economic Train Wreck In Europe — Business Insider
8. ↑  Downgraded France has 'bundle of problems' | Business | DW.DE | 18.11.2013
9. ↑  French economy shrinks after collapse in exports — FTAdviser.com
10. ↑  Germany's Trade Surplus Surges as France's Deficit Expands — WSJ.com
11. ↑  «France and the euro: The time-bomb at the heart of Europe | The Economist».
12. ↑  «French Socialists call for weaker euro, eased EU budget rules | Reuters». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 9-ին.
13. ↑  Andrew Walker (14.01.2014). «French economy 'still looking weak'» (անգլերեն). BBC News. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 20-ին.
14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  «Արխիվացված պատճենը» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ հունիսի 4-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 9-ին.
15. ↑  Le PIB français ne dépasse pas son niveau de 2007
16. ↑  French scrap savings tax after violent Brittany protest — Telegraph
17. ↑  French unemployment hits record | Business Spectator
18. ↑  Source : Pour la France : INSEE, comptes nationaux annuels. Pour la zone euro : Eurostat. Pour le G7 : FMI.
19. ↑  «Во Франции отказались от 35-часовой рабочей недели: можно работать, сколько хочется». *Newsru.ua*. 24.07.2008. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 14-ին.
20. ↑  Ջոնս, Ջիլ (2009). *Էյֆելյան աշտարակը*. Վիկինգ Ադուլտ. էջեր 163–64. ISBN 978-0-670-02060-7.