**Էլլա Եֆրեմովնա Ֆոնյակովա** (ռուս.՝ Элла Ефремовна Фонякова, մարտի 19, 1934(1934-03-19), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 21, 2012(2012-04-21), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս բանաստեղծուհի, գրող, թարգմանիչ, դրամատուրգ, նկարիչ։ Ռուսաստանի գրողների միության անդամ։ Ն. Գոգոլի անվան գրական մրցանակի դափնեկիր (2005)։

Կենսագրություն
--------------

Էլլա Ֆոնյակովան ծնվել է Լենինգրադում, մտավորականի ընտանիքում։ Հայրը եղել է գեղարվեստի ասմունքի վարպետ, մայրը՝ լատվիացի էր և ուսումնասիրում էր ռուսական երաժշտության պատմությունը։ Ֆոնյակովան պոեզիայով հետաքրքրվել է մանկուց, դեռևս Լենինգրադի բլոկադայի տարիներին։ Հայրը խրախուսել է այդ հրապուրանքը, քանի որ կարծել է, որ նման գործունեությունը օգնում է դիմանալ դժվարություններին։ Մանկության մեկ այլ հրապուրանք է եղել նկարչությունը։ 1952 թվականին դպրոցում ուսումը ավարտելուց հետո Էլլա Ֆոնյակովան ընդունվել է Լենինգրադի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ։ Նախ սովորել է սլավոնական թարգմանության բաժնում, ապա 1954 թվականին տեղափոխվել է լրագրության բաժին, որն ավարտել է 1957 թվականին։ Ամուսնու՝ բանաստեղծ Իլյա Ֆոնյակովի հետ միասին մեկնել է Սիբիր՝ Նովոսիբիրսկ քաղաք։ Այնտեղ համագործակցել է տեղական թերթերի հետ, հանդես եկել որպես գրականության և թատրոնի քննադատ։ Նովոսիբիրսկում՝ Ֆոնյակովների բնակարանում, հաճախ հավաքվել են բազմաթիվ համախոհ ընկերներ։ Սիբիրյան այդ տարիներին Էլլա Ֆոնյակովան շատ ժամանակ է նվիրել ստեղծագործական գործունեությանը, գրել տեքստեր, նկարել նկարներ։ Նրա պիեսներից մի քանիսը տպագրվել են «*Сибирские огни*» ամսագրում, ներկայացումները բեմադրվել են տեղական թատրոններում։

«Այդ ձմռան հացը» պաշարված քաղաքի մասին վիպակի առաջին տարբերակը գրվել է երեխաների օրագրում առկա գրառումների հիման վրա և առաջին անգամ լույս է տեսել «Սիբիրյան լույսեր» ամսագրում։ 1971 թվականին պատմությունը լույս է տեսել Արևմտա Սիբիրական հրատարակչության կողմից, իսկ 2005 թվականին այն վերահրատարակվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Գիրքը թարգմանվել է մի քանի լեզուներով և հրատարակվել Էստոնիայում, Բուլղարիայում, Տաջիկստանում, Գերմանիայում և ԱՄՆ-ում։ Ֆոնյակով ամուսինները գրեթե տասնյոթ տարի ապրել են Նովոսիբիրսկում։ 1974 թվականին ընտանիքը վերադարձել է Լենինգրադ։ Էլլա Ֆոնյակովան շարունակել է ստեղծագործական գործունեությունը։ Նրա պոեզիայի առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 2001 թվականին։

1989 թվականից ի վեր Էլլա Եֆրեմովնան, որպես նկարիչ, մասնացկցել է ավելի քան քառասուն ցուցահանդեսի աշխարհի տարբեր երկրներում՝ Ռուսաստանում, Շվեդիայում, Շվեյցարիայում, ԱՄՆ-ում, Բուլղարիայում, Ճապոնիայում։ Ռուսաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, Արվեստի և արդյունաբերության ակադեմիայի պրոֆեսոր Ի. Մյամլինը Ֆոնյակովայի գեղարվեստական ստեղծագործությունների մասին այսպես է արտահայտվել.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ֆոնյակովայի ստեղծագործությունները նրբագեղ են, ազատ, դրանք թեթևությամբ են ստեղծվում, բայց դրանց մեջ թեթևամտություն չկա։ |  |

Բնակվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Մահացել է 2012 թվականի ապրիլի 21-ին։

Ընտանիք
-------

* Ամուսինը - Իլյա Օլեգովիա Ֆոնյակով (1935-2011) - խորհրդային և ռուս բանաստեղծ, լրագրող, թարգմանիչ
* Որդին - Դմիտրի Իլյիչ Ֆոնյակով, պատմաբան, հնէաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու։
* Թոռները - Եկատերինա Դմիտրիևնա Ֆոնյակովա, Միխայիլ Դմիտրիևիչ Ֆոնյակով։

Երկեր
-----

* *Элла Фонякова* «Хлеб той зимой» (1971).
* *Элла Фонякова* «Бессонница», стихи (2001).
* *Элла Фонякова* «Зелёный прилавок» (2002).
* *Элла Фонякова* «О старом и новом» (2004).
* *Элла Фонякова* «Сопредельность», повесть (2005).
* *Элла Фонякова* «Капли дождя на стекле» (2007).
* *Элла Фонякова* «На перегоне» (2010).
* *Элла Фонякова* «Слова и краски» (2011).

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* Գոգոլի անվան գրական մրցանակի դափնեկիր «Սահմանակցություն» վիպակի համար, 2005։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Фонякова Элла Ефремовна»։ *Книжная Лавка Писателей* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-02-16
2. ↑  «Элла Фонякова»։ *«45-я параллель»* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-02-16
3. ↑  «Элла Фонякова - биография, творчество, отзывы, лучшие книги.»։ *КнигоГид* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-02-16

Արտաքին հղումներ
----------------

* Элла Фонякова. Писательница и поэтесса Archived 2022-03-04 at the Wayback Machine.
* Поэтесса Элла Фонякова
* Фонякова - поэтесса и писательница. "Хлеб той зимой" Archived 2020-07-27 at the Wayback Machine.