**Ապոլոնիայի հնագիտական թանգարան**, հնագիտական թանգարան է, որը տնվում է Ալբանիայի Ֆիեր քաղաքից մոտ 8 կմ (5,0 մղոն) արևմուտք։ Ստեղծվել է 1958թ։ Թանգարանը պարունակում է ցուցանմուշներ, որոնք հայտնաբերվել են մոտակայքում Ապոլոնիայի հնագիտական վայրից և գտնվում են Արդենիցայի վանքին մոտ։

Պատմություն
-----------

Ապոլոնիայում պեղումներ իրականացնելու առաջին փորձերը կատարվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ավստրիացի հնագետների կողմից, ովքեր հիմնականում հայտնաբերել և ուսումնասիրել են քաղաքը շրջապատող պարիսպները։ Համակարգված պեղումները սկսվեցին 1924 թվականին ֆրանսիական հնագիտական առաքելության կողմից՝ ղեկավարված Լեոն Ռեյի կողմից, որը բացահայտեց քաղաքի կենտրոնում գտնվող հուշարձանների համալիրը։ 1920-ականների վերջին և 1930-ականներին Ռեյը ճնշում գործադրեց հնագիտական թանգարան ստեղծելու համար, որտեղ իր թիմը հայտնաբերեց նմուշները, սակայն ֆինանսների բացակայությունը երկարացրեց այն։ Ի վերջո, 1936 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ապոլոնիայի հնագիտական գտածոների հավաքածուն ցուցադրվեց Վալլորայի կառավարության շենքում, որը ռմբակոծությունների և թալանների ենթարկվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Պատերազմից հետո հետագա հնագիտական գտածոները տեսան ևս մեկ արշավ հանրային թանգարանի համար, բայց Ապոլոնիայի տարածքում։ Հնագետներ Ս.Անամալին և Հ.Չեկան հաջողությամբ հավաքել են թանգարանի բացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցները և 1000 քմ տարածքով թանգարանը բացվել է Փոջան գյուղում, հնավայրում, 1958 թ։ Կոմունիստական ժամանակաշրջանում թանգարանը դիտվում էր որպես զգալի հաջողություն։ Թանգարանում ցուցադրվել են ալբանացի հնագետների կողմից 40 տարվա ընթացքում կատարված բազմաթիվ պեղումներ։ Սակայն 1991-ին այն թալանվեց և այնուհետև փակվեց։

Ապոլոնիա ազգային պարկի հնագիտական թանգարանը 20 տարի փակ մնալուց հետո վերաբացվել է 2011 թվականին։ Թանգարանի ավելի քան 688 կարևոր առարկաների հավաքածուն և դրանց մեծ թվով հնագույն մետաղադրամները այն դարձնում են երկրի ամենահարուստ թանգարանների շարքում։ Հնագիտական թանգարանի վերականգնման նախագիծը մեկնարկել է 2008 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 140,000 ԱՄՆ դոլարի ֆինանսավորմամբ։ Թանգարանի հավաքածուն մինչ վերաբացումը պահվում էր Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայի Մշակութային հուշարձանների ինստիտուտում։

Հավաքածու
---------

Թանգարանը գտնվում է XIV դարի շենքում, որը նախկինում եղել է Սուրբ Մարիամի վանքը։ Այն բացվում է երկակի փայտե դռնով և արևմտյան կողմից մեծ մուտքով։ Թանգարանն ունի 7 տաղավար, պատկերասրահ և 2 սյունասրահ։ Հավաքածուի հիմնական մասը տեղավորված է առաջին հարկում գտնվող 6 սենյակներում՝ համալիրից հյուսիս և արևմուտք։ Արձանների տպավորիչ հավաքածուն գտնվում է արևելյան կողմում գտնվող սյունասրահում, և միջնադարյան ժամանակներից շենքում մնացել են պատմական կարևոր մի շարք որմնանկարներ. դրանք հիմնականում տեղավորված են սեղանատանը։ Պատերին կարելի է գտնել արձանագրությունների և այլ բեկորներ, իսկ թանգարանն ունի նաև միջնադարյան խճանկարների հավաքածու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Saltzman, Michael (2003)։ *The World of Learning 2004* (54 ed.)։ Europa Publications, Routledge։ ISBN 1-85743-182-0
2. 1 2 3 4 5 6  «Preliminary Technical Assessment»։ Council of Europe։ Արխիվացված է օրիգինալից December 27, 2009-ին։ Վերցված է August 9, 2010  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. ↑  «St. Mary Church and Monastery in Apollonia»։ *Into Albania* (en-US)։ Վերցված է 2021-11-28