**Կերկիրա** (իտալական և արևմտաեվրոպական իրականության մեջ հայտնի է որպես **Կորֆու**, հուն․՝ Κέρκυρα), քաղաք և նախկին վարչատարածքային միավոր Հունաստանին պատկանող Հոնիական կղզիներում՝ համանուն կղզու վրա։ 2011 թվականի վարչական բարեփոխումներից հետո քաղաքը ներառվել է Կերկիրա կղզու նոմոսի կազմի մեջ։ Կերկիրայի տարածաշրջանային միավորի մայրաքաղաքը լինելուց բացի, վերջինս հանդիսանում է նաև Հոնիական կղզիների վարչական կենտրոնը։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 24 838 մարդ։

Կերկիրան զբոսաշրջային նշանակության կենտրոն է, որը հնուց ի վեր մեծ դերակատարություն է ունեցել հունական քաղաքակրթությունների զարգացման գործում։ Քաղաքի պատմական կենտրոնը 2007 թվականին ներառվել է Հունաստանում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։ Պատմական քաղաքի անբաժան մասն են կազմում վենետիկյան ժամանակաշրջանի քարակերտ և աղյուսազարդ շինությունները, որոնք կառուցվել են իտալական ճարտարապետության ազդեցությամբ։

Քաղաքն ընդհանուր առմամբ զբաղեցնում է 41 905 կմ քառակուսի տարածք՝ գտնվելով ծովի մակարդակից մինչև 10 մետր բարձրության վրա։ Վերջինս ծառայում է նաև որպես առևտրային նավահանգիստ։

Կերկիրան Հունաստանի հնագույն քաղաքներից է, որի պատմության ակունքները հասնում են մինչև բրոնզի դար։ Անտիկ ժամանակներից մեզ հասած ամենանշանավոր վկայություններից է այն, որ Կերկիրա քաղաք-պետությունը մ․թ․ա․ 433 թվականին՝ Աթենական պոլիսի զորակցությամբ, Պելոպոնեսյան պատերազմների շրջանում պայքարել է Կորնթոսի զավթողական քաղաքականության դեմ։ Տեղի ունեցած ռազմական առճակատումը դարձել է ժամանակաշրջանի ամենախոշոր ռազմածովային մարտերից մեկը։

Ըստ հին հույն պատմիչ Թուկիդիդեսի՝ Կերկիրան Աթենքի և Կորնթոսի հետ միասին եղել է մ․թ․ա․ 5-րդ դարի Հին Հունաստանի խոշորագույն ծովային ուժերից մեկը։ Սպարտայի հաղթանակն ու դրան հաջորդած հռոմեական նվաճումները աստիճանաբար նվազեցնում են քաղաքի հեղինակությունը։ Վերջինս վերստին զարթոնք է ապրում վաղ միջնադարում՝ դառնալով Բյուզանդական կայսրության առևտրային կարևոր կենտրոններից մեկը։ Քաղաքը հայտնի է նաև իր բազում միջնադարյան ամրոցներով, որոնց մի մասը մասամբ վնասվել են օսմանյան գրոհների և ծովահենների հարձակումների հետևանքով։ Ներկայիս քաղաքը կառուցվել է վենետիկյան ժամանակաշրջանում՝ կրելով իտալական ճարտարապետությանը բնորոշ յուրահատկություններն ու առանձնահատկությունները։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

Քաղաքի անվանումը հին հունարենից թարգմանաբար նշանակում է «ոլորկամոլոր»՝ ի շնորհիվ ափերի կտրատվածության։ Վենետիկյան ժամանակաշրջանում գործածության մեջ մտած «Կորֆու» տեղանվանումը փոխառություն է, որը մինչ օրս լայն կիրառություն ունի իտալերենում և արևմտյան աշխարհում։ Ոմանք այս ձևի առաջացումը կապում են հին հունարեն «Կորիֆե» (թարգմանաբար՝ «բարձունք») բառի հետ։

Պատմություն
-----------

Տեղական ճարտարապետության առանձնահատկությունները կրող շինություն քաղաքի պատմական կենտրոնում։
Ըստ հին հույն պատմիչների վկայությունների՝ քաղաքը հիմնադրվել է մ․թ․ա 8-րդ դարում Կորնթոսից ներթափանցած գաղութարարների կողմից։ Հնագույն քաղաքի տարածքում վեր է խոյանում Արտեմիսի հելլենիստական տաճարը, որի կառուցումը թվագրվում է մ․թ․ա․ 590 թվականին։

Պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում Կերկիրան պատկանել է հռոմեացիներին, բյուզանդացիներին, գոթերին, վենետիկցիներին, օսմանյան թուրքերին, ֆրանսիացիներին, իսկ վերջում նաև անգլիացիներին։ Մ․թ․ա․ 229 թվականին Կերկիրան հայտնի է եղել որպե հունական քաղաք Հռոմեական կայսրության կազմում։ Կոստանդնուպոլսի անկումից որոշ ժամանակ անց՝ 1204 թվականին, այն անցնում է Վենետիկի հանրապետությանը և վերջինիս կազմում մնում մինչև 1210 թվականը։ Կերկիրան Վենետիկյան պետությանը վերստին անցնում է 1386 թվականին և իտալացիների կողմից կառավարվում մինչև 1797 թվականը։ 1716 թվականին քաղաքը պաշարվում է օսմանյան զորքերի կողմից, սակայն գերմանացի զորավար Մաթիաս Յոհան ֆոն դեր Շուլենբերգի ջանքերով թշնամին դուրս է բերվում կղզուց։ 1797 թվականին Կերկիրան դառնում է ֆրանսահպատակ տարածք։ Ֆրանսիայի կազմում քաղաքը մնում է մինչև 1815 թվականի Փարիզի հաշտության պայմանագիրը, որից հետո այստեղ հաստատվում է բրիտանական պրոտեկտորատ։ Հունական պետության ստեղծումից հետո Կերկիրան Մեծ Բրիտանիայի կառավարության կողմից նվիրաբերվում է նորաստեղծ միապետությանը՝ ի շնորհս դրածո արքա Գեորգիոս I-ի։ Պատմական այս իրողություններն իրենց անջնջելի հետքն են թողել քաղաքի ընդհանուր տեսքի վրա՝ ձևավորելով բազմամշակութային մեծ ժառանգություն։

Աշխարհագրություն
----------------

Կերկիրա քաղաքը գտնվում է Հոնիական ծովում տեղակայված համանուն կղզու կենտրոնական հատվածում։ Մակերևույթը հարավում բլրավոր հարթավայր է, հյուսիսում՝ ցածրալեռնային։ Կազմված է գերազանցապես կրաքարերից և թերթաքարերից։ Գտնվում է ծովի մակարդակից մինչև 10 մետր բարձրության վրա։ Առկա է մերձարևադարձային պտղաբուծություն։ Քաղաքն ունի նաև ձմեռային առողջարաններ։

Կերկիրան գտնվում է մերձարևադարձային կլիմայական գոտում, որի բնորոշիչներն են շոգ ամառներն ու մեղմ ձմեռները (ձմեռային նվազագույն ջերմաստիճանը չի իջնում 10 °C-ից)։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 33 °C։

| Կերկիրայի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Ռեկորդային բարձր °C (°F) | 20.5 (68.9) | 22.4 (72.3) | 26.0 (78.8) | 28.0 (82.4) | 33.8 (92.8) | 35.6 (96.1) | 42.4 (108.3) | 40.0 (104) | 37.4 (99.3) | 31.0 (87.8) | 25.0 (77) | 22.0 (71.6) | 42.4 (108.3) |
| Միջին բարձր °C (°F) | 13.9 (57) | 14.2 (57.6) | 16.0 (60.8) | 19.0 (66.2) | 23.8 (74.8) | 28.0 (82.4) | 30.9 (87.6) | 31.3 (88.3) | 27.6 (81.7) | 23.2 (73.8) | 18.7 (65.7) | 15.3 (59.5) | 21.8 (71.2) |
| Միջին օրական °C (°F) | 9.7 (49.5) | 10.3 (50.5) | 12.0 (53.6) | 14.9 (58.8) | 19.6 (67.3) | 23.9 (75) | 26.4 (79.5) | 26.3 (79.3) | 22.7 (72.9) | 18.4 (65.1) | 14.3 (57.7) | 11.1 (52) | 17.5 (63.5) |
| Միջին ցածր °C (°F) | 5.1 (41.2) | 5.7 (42.3) | 6.8 (44.2) | 9.2 (48.6) | 12.9 (55.2) | 16.4 (61.5) | 18.4 (65.1) | 18.8 (65.8) | 16.5 (61.7) | 13.4 (56.1) | 9.9 (49.8) | 6.8 (44.2) | 11.7 (53.1) |
| Ռեկորդային ցածր °C (°F) | −4.5 (23.9) | −4.2 (24.4) | −4.4 (24.1) | 0.0 (32) | 4.6 (40.3) | 8.7 (47.7) | 10.0 (50) | 11.3 (52.3) | 7.2 (45) | 2.8 (37) | −2.2 (28) | −2.0 (28.4) | −4.5 (23.9) |
| Անձրևի տեղումներ մմ (դյույմ) | 136.6 (5.378) | 124.6 (4.906) | 98.1 (3.862) | 66.7 (2.626) | 37.0 (1.457) | 14.1 (0.555) | 9.2 (0.362) | 19.0 (0.748) | 81.3 (3.201) | 137.7 (5.421) | 187.4 (7.378) | 185.6 (7.307) | 1097,3 (43,201) |
| Միջ. անձրևոտ օրեր  | 16.1 | 14.6 | 14.5 | 12.9 | 8.0 | 4.9 | 2.3 | 3.4 | 7.0 | 11.8 | 15.7 | 17.5 | 128.7 |
|  % խոնավություն | 75.4 | 74.3 | 73.4 | 72.8 | 69.5 | 63.4 | 60.0 | 62.2 | 70.4 | 74.6 | 77.5 | 77.2 | 70.7 |
| Միջին ամսական արևային ժամ | 117.7 | 116.8 | 116.0 | 206.5 | 276.8 | 324.2 | 364.5 | 332.8 | 257.1 | 188.9 | 133.5 | 110.9 | 2545,7 |
| *Աղբյուր #1: Հունաստանի ազգային օդերևութաբանության ինստիտուտ* |
| *Աղբյուր #2: ՆՕԱԱ (արևոտ և մեղմ 1961−1990)* |

Ճարտարապետություն
-----------------

Հիմնական հոդվածներ՝  Կերկիրայի պատմական կենտրոն և Հին Հունաստանի ճարտարապետություն
Քաղաքի հին ամրոցները ժամանակին կարողացել են տեղավորել 10 հազարից մինչև 20 հազար ասպետների, սակայն դրանց մեծ մասը 19-րդ դարում հողին են հավասարեցվել բրիտանացիների կողմից։ Քաղաքի որոշ հատվածներում հայտնաբերվել են վենետիկյան ժամանակաշրջանի շինություններ։

Դրանց թագն ու պսակն է համարվում Ջորջ Վիթմորի կողմից հիմնադրված Սուրբ Միխայելի և Գեորգիոսի պալատը, որն ամբողջովին կառուցված է մալթայական սպիտակ կրաքարից։ Գաստուրի ավանի շրջակայքում գտնվում է պոմպեյական ոճով կառուցված Ախիլիոնը, որը հիմնադրվել է Ավստրիական կայսրության թագուհի Էլիզաբեթ Բավարացու կողմից 1890 թվականին։ 

Քաղաքի պատմական կենտրոնի անբաժանելի մասն են կազմում երեսունյոթ հնագույն եկեղեցիները, որոնց մարգարիտը Սուրբ Սպիրիդոնի անունը կրող Կերկիրայի մայր տաճարն է։ Վերջինս հանդիսանում է նաև կղզու ամենահին եկեղեցին։ Քաղաքը հոգևոր առումով մտնում է հունական և հռոմեական կաթոլիկ արքեպիսկոպոսության մեջ։ Կերկիրայում գործում են թատրոններ, արդյունաբերական և գյուղատնտեսական կազմակերպություններ, գրադարան և թանգարան։ Հին քաղաքը (կամ պատմական կենտրոնը) 2007 թվականին՝ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի 31-րդ նստաշրջանում, ներառվում է Հունաստանում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում որպես միջնադարյան մշակութային ժառանգության փայլուն օրինակ։ 

**Տեսարաններ Կերկիրայի պատմական կենտրոնից**
* Դասական ճարտարապետությամբ Կերկիրայի քաղաքապետարանի շենքըԴասական ճարտարապետությամբ Կերկիրայի քաղաքապետարանի շենքը
* Պանաղիա Մանդրակինա եկեղեցին Սպինադայի հրապարակումՊանաղիա Մանդրակինա եկեղեցին Սպինադայի հրապարակում
* Հին հունական առասպելական հերոս Աքիլլեսի արձանը ԱխիլիոնումՀին հունական առասպելական հերոս Աքիլլեսի արձանը Ախիլիոնում
* Սուրբ Միքայելի և Գեորգիոսի պալատը՝ հին ամրոցի հարևանությամբՍուրբ Միքայելի և Գեորգիոսի պալատը՝ հին ամրոցի հարևանությամբ

Քույր քաղաքներ
--------------

* Բրինդիզի, Իտալիա
* Զեմուն, Սերբիա
* Թրոսդորֆ, Գերմանիա
* Կարովինո, Իտալիա
* Կոպեր, Սլովենիա
* Կրուշևաց, Սերբիա
* Մայսեն, Գերմանիա
* Պաֆոս, Կիպրոս
* Սարանդա, Ալբանիա
* Վերոնա, Իտալիա
* /  Ֆամագուստա, Կիպրոս / Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն

Տես նաև
-------

* Հին Կերկիրա
* Կերկիրա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վարչատարածքային բաժանման» մասին Հունաստանի օրենքի նոր նախագիծը՝ Կալիկրատիս Արխիվացված 2011-05-15 Wayback Machine Հունաստանի արտգործնախարարություն
2. ↑  ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մասին
3. ↑  ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի ՀԺ 17-րդ նստաշրջան՝ Կորֆուի պատմական կենտրոնը
4. ↑  Կերկիրայի պատմական կենտրոնը որպես ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
5. ↑  «Population & housing census 2001 (incl. area and average elevation)» (PDF) (հունարեն). National Statistical Service of Greece. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
6. ↑  Thucydides, *History of the Peloponnesian War* 1.36.3
7. ↑  «Կերկիրայի ամրոցները». *Կորֆուի տարածաշրջանային միավոր*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 4-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 23-ին.
8. ↑  «Կորֆուի կլիմայական պայմանները». Հունաստանի ազգային օդերևութաբանության ինստիտուտ. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունվարի 24-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 1-ին.
9. ↑  «Կերկիրայի կլիմայական նորման 1961–1990». Հունաստանի ազգային օդերևութաբանության ինստիտուտ. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 1-ին.
10. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կերկիրա (քաղաք)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Սիտինի ռազմական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 153082883 · GND: 4192393-5 · LCCN: n80024459 · NKC: ge128926 · SUDOC: 027629252 · VIAF: 168670613 · WorldCat VIAF: 168670613 |

 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Եվրոպա**   **Կղզի**
 |