Կլոր կրոկետներ
**Կրոկետներ** (ֆր.՝ croquer-ից՝ կծել) գլանաձև կամ կլոր խոհարարական ուտեստներ են, որը պատրաստվում է աղացած մսից կամ եփած բանջարեղենից, սուխարիներից և տապակվում բուսական յուղի մեջ։ Երբեմն կարտոֆիլի պյուրեն օգտագործում են որպես միջուկ։ Կրոկետները սկզբնապես հայտնվել են Ֆրանսիայում։ Ապագայում նրանք համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեցին թե՛ որպես դելիկատես, թե՛ որպես արդյունաբերական արտադրության արագ սնունդ։ Հաճախ ծառայում են որպես կողմնակի ճաշատեսակ:

Տարբերակներ
-----------

Բանգլադեշ։ Ալու-տիկկիի նման, ալու-չոպը կարտոֆիլով լցոնված է սովորական կրոկետ։ Բանգլադեշում այն հիմնականում մատուցում են որպես խորտիկ։ Այն ամենը չէ, որ լցված է կարտոֆիլով։

Բելառուս։ Բելառուսական ցիբրիկները գնդաձև են։ Կարտոֆիլի խյուսի փոխարեն սովորաբար օգտագործում են քերած կարտոֆիլ, ավելացնում են նաև ալյուր, ձու և համեմունքներ։ Գնդակները գլորում են հացի փշրանքների մեջ և տապակում։

Բրազիլիա։ Կրոկետները հիմնականում պատրաստվում են տավարի մսից։ Երկրի որոշ շրջաններում այն համարվում է գերմանական ուտեստ։

Մեծ Բրիտանիա։ Կարտոֆիլի սովորական կրոկետները կարելի է գնել սառեցված կամ պաղեցված գրեթե ցանկացած սուպերմարկետում։

Հունգարիա։ Հունգարական կրոկետները փոքր են, գլանաձեւ, նման են չեխական տարբերակին։ Այն նաև պատրաստվում է կարտոֆիլից, ձվից, ալյուրից, կարագից և աղից, այնուհետև տապակվում։ Բացի այս բաղադրիչներից, որպես կանոն, օգտագործվում է նաև փոքր քանակությամբ մշկընկույզ։ Կրոկետները կարելի է պատվիրել ռեստորանների մեծ մասում կամ գնել սառեցված և տանը պատրաստել։

Հնդկաստան։ Կարտոֆիլով լցոնած կրոկետները՝ ալու-տիկկին, շատ հայտնի են հյուսիսային Հնդկաստանում և մատուցվում են շոգեխաշածով։ Ամենից հաճախ տանը մատուցվում է որպես նախուտեստ, բայց նաև հաճախ վաճառվում է ճանապարհամերձ վաճառողների կողմից։ Նրանց երբեմն անվանում են «կարկանդակներ» և ուտում ինքնուրույն կամ, որպես արագ սնունդ, համբուրգերի բրդուճով (ինչպես բուսական բուրգեր)։

Ինդոնեզիա։ Կրոկետները Ինդոնեզիայում հայտնի խորտիկներից են, որոնք տարածվել են հոլանդական գաղութատիրության ժամանակ։

Իսպանիա։ Կրոկետները, հատկապես ջեմոնով լցոնված, հաճախ մատուցվում են որպես տապաս։ Խմորը հիմնականում պատրաստվում է միջուկով (ջեմոն, խոզապուխտ, ծովամթերք) և բեշամել սոուսով։

Կուբա։ Կուբայում կրոկետները սովորաբար պատրաստվում են խոզապուխտով, խոզի մսով, հավով կամ երեքի խառնուրդով։ Կուբայական կրոկետները սովորաբար պատրաստվում են առանց կարտոֆիլի, բայց ալյուրով։

Մեքսիկա։ Կրոկետները սովորաբար պատրաստվում են թունայից և կարտոֆիլից։

Նիդերլանդներ։ Մինչ այս ուտեստը նախկինում համարվում էր ֆրանսիական խոհանոցի համեղ ուտեստ՝ մսով կամ բանջարեղենի միջուկով, 19-րդ դարում այն եփում էին շոգեխաշածի մնացորդները օգտագործելու համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո մի քանի սննդամթերք արտադրողներ զանգվածաբար արտադրեցին տավարի մսով լցված կրոկետներ։ Հետագայում կրոկետները դարձան էլ ավելի հայտնի արագ սնունդ։ Ճաշատեսակի՝ որպես արագ սննդի ուտեստի հաջողության պատճառով, կրոկետները ձեռք են բերել էժան և կասկածելի սննդի համբավ, այն աստիճան, որ հոլանդական «քաղաքային լեգենդը» պատմում է կրոկետների անհայտ թվացող բաղադրիչի մասին, որտեղ արտադրողները օգտագործում են մսի թափոններ։ Բացի սովորական միջուկներից, ինչպիսիք են շոգեխաշածները, արագ սննդի ռեստորանների հայտնի միջուկները ներառում են ամբողջական խաշած ձու, արիշտա և բրինձ։

Լեհաստան։ Լեհական կրոկետները սնկով, մսով, կաղամբով, թթու կաղամբով լցոնված բարակ գլանվածքով նրբաբլիթով են։ Հետո փխրեցուցիչի մեջ գլորում են ու տապակում թավայի մեջ։ Սովորաբար մատուցվում է բորշի հետ։

Պորտուգալիա։ Գլանաձև կրոկետներ՝ թխած, տապակած։ Սովորաբար եփում են սպիտակ սոուսով և տավարի մսով, երբեմն՝ փոքր քանակությամբ խոզի մսով։ Ճաշատեսակին համը հաղորդելու համար հաճախ ավելացնում են Choriso, սև պղպեղ, bacalhau և piri-piri: Պորտուգալական կրոկետների ավելի քիչ տարածված տեսակները պատրաստվում են ծովամթերքից, ձկից կամ կարտոֆիլից։

ԱՄՆ։ Ֆլորիդայի Տամպայում կա մի տեսակի կրոկետ, որը համեմված ծովախեցգետնի մսից, որը ավանդաբար տրորվում է հնացած կուբայական հացի փշրանքներով։ Տեղացիների շրջանում այս ուտեստը հայտնի է որպես croqueta de jaiba: Ավանդական Նոր Անգլիայի բաղադրատոմսը ներառում է տոնական խոզապուխտի մնացորդներ, որոնք սովորաբար եփում են թխկի օշարակով։

Ուկրաինա։ Կրոկետները ուկրաիներեն կոչվում են kartoplyany (կարտոֆիլ)։ Այս անունը առավել տարածված է երկրի հարավում։ Դրանք կլոր կամ օվալաձև բլիթներ են՝ մոտ 1,5-2 սմ հաստությամբ՝ և՛ առանց միջուկի, և՛ լցոնված սնկով ու մսով։ Այն օգտագործվում է որպես կողմնակի ճաշատեսակ ինչպես մաքուր տեսքով, այնպես էլ տարբեր սոուսներում, հաճախ՝ սալորաչիրով։ Միայն նրանք չեն տապակվում բուսական յուղի մեջ։

Ֆիլիպիններ։ Ֆիլիպինյան կրոկետները, անկասկած, առաջացել են իսպանական գաղութացման ժամանակ, բայց ի տարբերություն իսպանական բեկամել կրոկետների, ֆիլիպինյան կրոկետները պատրաստվում են կարտոֆիլի պյուրեից և աղացած մսից կամ ձկից, սովորաբար մնացորդներից։ Ինչպես Ֆիլիպիններում իսպանական ներմուծված շատ ուտեստներ, կրոկետները տարածված են բարձր և միջին խավի ընտանիքներում։

Չեխիա։ Չեխական կրոկետները փոքր կլոր գնդիկներ են, որոնք սովորաբար պատրաստվում են կարտոֆիլից, ձվից, ալյուրից, կարագից և աղից՝ տապակված բուսական յուղի մեջ։ Կրոկետները կարելի է պատվիրել ռեստորանների մեծ մասում կամ գնել սառեցված և տանը պատրաստել։

Էստոնիա։ Փոքր կլոր գնդիկներ (կրոկետներ) սովորաբար պատրաստվում են մսից, ձկից կամ բանջարեղենից։

Ճապոնիա։ Հանրաճանաչ տապակած ուտեստը կրոկետանման կորոկեն է, որը լայնորեն հասանելի է սուպերմարկետներում և մսագործական խանութներում, ինչպես նաև մասնագիտացված կորոկկե խանութներում։ Սովորաբար պատրաստվում է կարտոֆիլից՝ որոշ բաղադրիչներով (օրինակ՝ սոխ և գազար) և 5%-ից պակաս միս (օրինակ՝ խոզի կամ տավարի միս), կարկանդակի տեսքով։ Հաճախ մատուցվում է տոնկացու սոուսով։ Կան նաև գլանաձև կորոկկեներ, որոնք բավականին նման են ֆրանսիական կրոկետներին, որտեղ ծովամթերքը (ծովախեցգետին կամ խեցգետնի միս) կամ սպիտակ սոուսով հավը (շոգեխաշած) սառչում են մինչև պնդանալը և միայն դրանից հետո կոկետները հաց են պատրաստում և տապակում։ Նման կրոկետ պատրաստելիս միջուկը միայն հալվելու ժամանակ է ունենում։ Այս բազմազանությունը կարտոֆիլից տարբերելու համար կոչվում է «սերուցքային կորոկկե»։ Հաճախ մատուցվում է տոմատի սոուսով կամ առանց դրա։ Մսային կրոկետները Ճապոնիայում չեն կոչվում korokke: Դրանք կոչվում են մենչի կացու (ճապ.՝ メンチカツ, կոտլետներ աղացած մսից)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Григорий Дубовис* Еврейская кухня. — М: Человек, 2012. — С. 213. — ISBN 5040498322, 9785040498321
2. ↑  Андрей Маркес (2017 թ․ դեկտեմբերի 7). «Картофельные крокеты: традиционное блюдо». *barcelonatm.ru* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 8-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 8-ին.
3. ↑  Цыбрики — рецепт с фото пошагово. Как приготовить белорусские картофельные цыбрики?
4. ↑  Ronika (2021 թ․ մայիսի 21). «Польская кухня: крокеты с начинкой». *polsha24.com* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 8-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 8-ին.
5. ↑  «food museum blog: Devil Crabs Served Up With Cuban Luvvvvvv». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 7-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Рецепт голландских крокетов