recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նախիմովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Նախիմովի փողոց** (ռուս.՝ Улица Нахимова), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս ծովապետ, ծովակալ Պավել Ստեպանովիչ Նախիմովի (1802–1855) պատվին։ Սկիզբ է առնում Կլուբնի նրբանցքից և ավարտվում Ֆուրմանի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 180 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Նախիմովի փողոցը սկսվում է Կլուբնի նրբանցքից, հատում Նախիմովի նրբանցքը, Ֆուրմանի նրբանցքը և ավարտվում Ֆուրմանի փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 12 շինություն՝ 1, 1Բ, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 7Ա, 8, 10, 12 շենքերը։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 180 մետր է, ընդ որում՝ վերջին 50 մետրը հետիոտնային է (աստիճաններով միանում է Ֆուրմանի փողոցին)։

Նախիմովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298637։

Փողոցն անվանվել է ռուս ծովապետ, ծովակալ Պավել Ստեպանովիչ Նախիմովի (1802–1855) պատվին։ 1822–1825 թվականներին նա շուրջերկրյա ճանապարհորդություն է կատարել «Կրեյսեր» նավով։ Մասնակցել է 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին, եղել կորվետի (հետախուզական ռազմանավ) հրամանատար։ 1834 թվականից ծառայել է Սևծովյան նավատորմում։ 1853–1856 թվականների Ղրիմի պատերազմի ժամանակ, ղեկավարելով Սևծովյան նավատորմի նավախումբ, հայտնաբերել և շրջափակել է թուրքական նավատորմի գլխավոր ուժերը և, արդյունավետ օգտագործելով հրետանային միջոցները, 1853 թվականի նոյեմբերի 18-ին Սինոպի ճակատամարտում ջախջախել դրանք։ Մալախով կուրգանի առաջավոր գծերի շրջանցման ժամանակ մահացու վիրավորվել է։ Թաղված է Սևաստոպոլում, Վլադիմիրյան եկեղեցում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 8, էջ 160»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Нахимова в Ялте
* Подробная карта Улица Нахимова, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Нахимова, г. Ялта
**Սոցիալական դեր**, սոցիալական որևէ համակարգի շրջանակներում միևնույն դիրքը գրավող մարդկանց վարքագծի կայուն ձև։ Սոցիալական դեր արտահայտում է մարդկանց վարքագծի սոցիալ-տիպական կողմերը։ Միևնույն անձնավորությունը կատարում է տարբեր դերեր՝ ղեկավար, ենթակա, ծնող, այցելու, ընկեր և այլն։ Սոցիալական դերի կատարման հաջողությունը մեծապես պայմանավորված է անձնավորության սոցիալական ստատուսով և սոցիալական դեր սոցիալական վարկով։ Անձնավորության ձգտումը՝ բարձրացնել իր սոցիալական ստատուսը, սերտորեն առնչված է սոցիալական դերի կատարման որակի հետ այդ ձգտումը շատերի համար վարքի հզոր դրդապատճառ է։ Դերերի կատարումը մեծ ազդեցություն ունի անձնավորության ձևավորման վրա սոցիալականացումը ընթանում է ամենից առաջ դերերի կատարման միջոցով։ Սոցիալական դեր կատարողից խմբի սպասումները որոշ սահմաններում տարբերվում են կոնկրետ անձնավորության դերային վարքագծից, որը դերերի և անձնավորության «Ես»-ի փոխազդեցության արդյունք է։ Այս էական հանգամանքը ըստ արժանվույն հաշվի չի առնում բուրժուական սոցիոլոգիայում տարածված «դերերի տեսությունը», որը ռոբոտանման է ներկայացնում անձնավորության դերային վարքը։ Մինչդեռ, թեև անձնավորությունն, իրոք, դրսևորվում է իր կատարած դերերում, սակայն նրա էությունը չի հանգում դրանց, նա որոշակիորեն վերաբերվում է իր կատարած դերերին, ներայնացնում, իմաստավորում դրանք։ Անձնավորության կատարած տարբեր սոցիալական դերերի, ինչպես նաև նրա և սոցիալական դերի միջև ծագող բախումները անձնավորությունը կարող է գիտակցել կամ չգիտակցել, դրա հետ հաշտվել կամ ոչ։ Բախում կարող է առաջանալ նաև տարբեր անձնավորությունների կողմից միևնույն սոցիալական դերի բովանդակության տարբեր մեկնաբանումների հետևանքով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 22)։*  |
**Ուսումնական թղթապանակը** սովորողների ձեռքբերումների գնահատման և վերահսկման նոր ձև է։ Հիմնական իմաստն է՝ ցույց տալ այն ամենը,ինչ ընդունակ է սովորողը։
Ընդհանուր առմամբ ուսումնական թղթապանակն իրենից ներկայացնում է սովորողի ուսումնական գործունեության արդյունքների և նմուշների կազմակերպման,ինչպես նաև արտաքին աղբյուրների համապատասխան տեղեկատվական նյութերի հավաքածու։ Այն նախատեսված է սովորողի ուսումնական մակարդակի բազմակողմանի քանակական և որակական վերլուծության և նրա ուսումնական գործընթացի հետագա շտկման համար։
Գնահատման այս ձևի մանկավարժական իմաստն այն է,որ շեշտը սովորողի չիմացածից տեղափոխվում է նրա իմացածի վրա,գնահատականից՝ ինքնագնահատականի վրա։ Ուսումնական թղթապանակը քանակական և և որակական գնահատականների ինտեգրացիա է և վերջապես,դրա հիմնական խնդիրն է հետևել ուսումնական առաջընթացին և ընդհանրապես դրա դինամիկային։

Ուսումնական թղթապանակների առանձնահատկությունները
------------------------------------------------

1.Ուսումնական թղթապանակի բովանդակության համար մեծ մասամբ չեն տրվում ենթակետերի և անվանումների հստակ ցանկ։ Դա հիմնականում կախված է կոնկրետ ուսուցչից կամ ուսուցիչների խմբից։
2.Գոյություն ունի ուսումնական գործունեության արդյունքների և դրա վերաբերյալ տեղեկությունների ազատ ցանկ,որից կարելի է ընտրել։
3.Ուսումնական թղթապանակի բովանդակությունը կախված է տվյալ առարկայի ուսուցման կոնկրետ նպատակներից։
Ուսումնական թղթապանակի բովանդակության գրեթե ողջ պարունակությունը թույլ է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել դրա բովանդակության վերաբերյալ։
Ուսումնական թղթապանակի երեք պարտադիր բաղկացուցիչ՝
1.Աշակերտն առաջին էջում գրում էիր թղթապանակի նպատակի մասին,
2․Կցվում է թղթապանակի բովանդակությունը բոլոր տարրերի թվարկումով։
Թղթապանակը ունի երկու գործառույթ՝աշխատանքային և գնահատող։

Ուսումնական թղթապանակաի առավելությունները
-----------------------------------------

Ուսումնական թղթապանակը հնարավորություն է տալիս սովորողի ընդունակությունների որակական և քանակական գնահատականները համդրել ուսումնական գործունեության արդյունքների վերլուծության միջոցով։
•խրախուսվում է գնահատականը,ինքնագնահատականն ու փոխգնահատումը,սովորողի ուսումնական գործընթացի ինքանվերլուծությունն ու ինքնավերահսկողությունը։
•Ուսումնական թղթապանակը նպաստում է սովորողների,ուսուցիչների համգործակցությանը,հնարավորություն է ընձեռում գնահատելու ուսման ընթացքում ներդրված ջանքերը,ձեռքբերումներն ու առաջընթացը։

Ուսումնական թղթապանակի սահմանակփակումները
-----------------------------------------

Ուսումնական թղթապանակի սահմանակփակումներից առանձնացնում ենք ժամանակի գործոնը,որովհետև թղթապանակ կազմելը երկարատև և ծախսատար գործընթաց է։ Բացակայում է հստակ կողմորոշումը։ Առկա է սուկյեկտիվության գործոնը։ Ուսումնական թղթապանակը գնահատման նոր ձև է և ուսուցման գործընթացում հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ տեսնել գնահատման ավանդական ձևերի փոփոխությունների նոր ուղղությունները՝մասնավորապես գնահատանիշի գերակայության փոփոխությունը։

Արտաքին հղումներ
----------------

European Language Portfolio (ELP)

Գրականություն
-------------

Մասնագիտական զարգացման ձեռնարկ ուսուցիչների համար,Երևան,2004թ
**Բանկի իրացվելիություն**, բանկի վճարունակությունը, այսինքն՝ ժամանակին և առանց կորուստների ավանդատուների և պարտատուների հանդեպ իր պարտավորությունների կատարելը։ Բանկը համարվում է իրացվելի, եթե նրա իրացվելի ակտիվների գումարը բավարար է ընթացիկ պարտավորությունները ժամանակին կատարելու համար։ Իրացվելի բանկի համար մատչելի են այն միջոցները, որոնք նա կարող է ներգրավել խելամիտ գնով և հենց այն պահին, երբ դրանք անհրաժեշտ են։ Այսպիսի իրավիճակը հուշում է, որ բանկը կա՛մ տնօրինում է իրացվելի միջոցների անհրաժեշտ գումարի, կա՛մ դրանք կարող է ստանալ փոխառությունների, ակտիվների վաճառքի միջոցով։ Սակայն իրացվելիության անբավարար մակարդակի դեպքում առևտրային բանկերը սովորաբար ունենում են ֆինանսական դժվարություններ, աստիճանաբար սկսում են կորցնել ավանդներ, ինչը փոքրացնում է վերջիններիս կանխիկ միջոցները և ստիպում հրաժարվել առավել բարձր իրացվելի արժեթղթերից։

Վերոնշյալ իրավիճակում բանկերը մեծ դժվարությամբ են տրամադրում փոխառություններ սնանկացման եզրին գտնվող բանկերին։ Փոխառություններ տրամադրելու դեպքում էլ պարտադիր վերցնում են գրավ և սահմանում բարձր տոկոսներ, ինչն էլ ավելի է մեծացնում դրանց ծախսերը։

Բանկի իրացվելիությունը կախված է տվյալ բանկի ակտիվների և պասիվների ընթացիկ հավասարակշռության աստիճանից։ Իրացվելիությունն ապահովելու նպատակով առևտրային բանկի ակտիվների կառուցվածքը պետք է համապատասխանի իրացվելիության որակական պահանջներին։

Գրականություն
-------------

* Լ․ Հ․ Բադանյան, Ֆինանսներ և վարկ ուսումնական ձեռնարկ, Երևան 2003 թ․։
* Ա․ Հ․ Բայադյան, ֆինանսա-վիճակագրական բացատրական բառարան, Երևան, «Լիմուշ» հրատարակչություն 2008 թ․։ ISBN 978-9939-805-14-6
* Ռ․ Ա․ Թովմասյան, Տնտեսագիտության տեսություն, Հարցեր և պատասխաններ, Երրորդ լրացված, վերամշակված հրատարակություն, Երևան, «Աստղիկ գրատուն» հրատարակչություն 2007 թ․։ ISBN 99941-51-12-6
* Լ․ Հ․ Բադանյան, Ֆինանսներ, դրամաշրջանառություն և վարկ, Երևան 2003 թ․։ ISBN 99930-2-773-1
**Գոդողիա** (եբրայերեն՝ גְּדַלְיָהוּ בֶן-אֲחִיקָם‎ Գդալյախու բեն Աքիկամ), Աստվածաշնչյան կերպար, Աքիկամի որդին, ապրել է բաբելոնյան գերության ժամանակաշրջանում։

Հուդայի թագավորության ջախջախումից և Երուսաղեմ քաղաքի անկումից հետո բնակիչների մեծ մասին Նորբաբելոնյան թագավորության Նաբուգոդոնոսոր II արքան գերեվարեց Բաբելոն։ Բաբելոնյան միապետը Գոդողիային թողեց տեղում՝ ղեկավարելու մնացյալ ժողովրդին և նրան վստահեց Հուդայի Յեհուդ նահանգի (անգլ.՝ Yehud) կառավարումը։

Նա կարճ ժամանակամիջոցում կարողացավ հանգստացնել ժողովրդին և կարգուկանոն հաստատեց։ Ջանում էր աջակցել կարիքավոր մարդկանց, օգնել նրանց, որպեսզի կրկին սկսեն դաշտերն ու խաղողի այգիները մշակել՝ այս կերպ ապահովելով պարենային անվտանգության երաշխիքներ։ Շատ հրեաներ, որոնք ստրկությունից խուսափելու համար փախել էին հարևան երկրներ ու անապատներ, սկսեցին վերադառնալ հայրենիք։ Նա բանտից ազատ արձակեց Երեմիային (Հին Կտակարանի չորս մեծ մարգարեներից երկրորդը, Երեմիայի մարգարեության և «Ողբ Երեմիայի» գրքի հեղինակը), որն այստեղ էր դավաճանության մեղադրանքով, և նրան թույլ տվեց ընտրել՝ կա՛մ նա բնակչության մեծամասնության հետ Բաբելոն կգնա, կա՛մ կմնա հայրենքիում. Երեմիան ընտրեց երկրորդը։

Հատկանշական է, որ սրանից մի քանի տարի առաջ Գոդողիայի հայրը՝ Աքիկամը, նույնպես անխուսափելի մահից փրկել էր մարգարեին, երբ Երեմիային իր մերկացուցիչ ճառերի համար զայրացած ամբոխը սպառնում էր հաշվեհարդարով։

Գոդողիայի կառավարումը շարունակական չեղավ. նա դարձավ հարևան մոավիական արքա Վաալիսի թշնամանքի զոհը, ով նրա մոտ էր ուղարկել մարդասպան Իսմայելին (անգլ.՝ Ishmael son of Nethaniah), որը հրեական հրամանատարներից մեկն էր, Գոդողիայի գործունեությունից դժգոհ հրեական արմատական խմբավորումների ղեկավարը։ Այնուհետև, դավադիրները, վախենալով Բաբելոնի արքայի վրեժից, փախան Եգիպտոս՝ իրենց հետ տանելով նար մարգարեին (վերջինիս հետագա ճակատագրի մասին այլևս ոչինչ հայտնի չէ)։

Ի հիշատակ Գոդողիայի մահվան՝ սահմանվել է հատուկ պահք, որը այժմ էլ նշվում է հրեական օրացույցում տիշրեյ ամսի 3-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2 Kings Chapter 25 מְלָכִים ב
2. ↑  Лопухин А. П. (1890–1907)։ «Иеремия, пророк»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ
3. 1 2  Лопухин А. П. (1890–1907)։ «Годолия»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ
4. ↑  «Ахикам»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան: In 86 Volumes (82 Volumes and 4 Additional Volumes)*։ St. Petersburg։ 1890–1907
5. ↑  Иерем. гл. XL и XLI
6. ↑  «Иеремия, пророк»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան: In 86 Volumes (82 Volumes and 4 Additional Volumes)*։ St. Petersburg։ 1890–1907
**Մասրիկի արտեզյան ավազան**, ճնշումային ջրերի ավազան Սևանա լճի հարավարևելյան մասում։ Եզրավորվում է Սևանի և Վարդենիսի լեռնաշղթաներով։ Մակերեսը 152 (ջրհավաք ավազանի հետ՝ 1151) կմ² է։ Միջլեռնային իջվածք է՝ լցված մոտ 500 մ հաստության պլիոցեն-անթրոպոգենի լճագետային նստվածքներով։ Հիմքում գերակշռում են կավալևրիտային ավազաքարերը։

Հորիզոններ
----------

Առանձնացվում են

* գրունտային կամ թույլ ճնշումային
* ճնշումային հորիզոններ։

Գրունտային կամ թույլ ճնշումային հորիզոնը տեղադրված է 3-25 մ³-ներում և կազմված է տարահատիկ ավազներից՝ խճերի և կոպիճների պարունակությամբ, որոշ տեղերում՝ տիղմային ավազներից՝ ավազակավային և կավավազային շերտերով։ Հաստությունը 1245 մ է, ջրատար ապարների ծծանցման գործակիցը՝ 7-20 մ/օր, հորատանցքերի տեսական ծախսը՝ 12լ/վ։

Ջրերը հիդրոկարբոնատային են, ընդհանուր հանքայնացումը՝ 0, 18-0, 32 գ/լ, ջերմաստիճանը՝ 810 °C։ Սնվում է հիմնականում ճնշումային ջրերի բեռնաթափման հաշվին, որոշ չափով՝ շրջապատող լեռնալանջերի ապարների հողմահարման կեղևում ձևավորվող գրունտային ջրերից։ Ճնշումային հորիզոնը տեղադրված է 28-126 մ խորություններում և կազմված է խճակոպճային առաջացումներից։ Հաստությունը 49-61 մ է, ծծանցման գործակիցը՝ 16-37 մ/օր։ Ջրերը հիդրոկարբոնատային են, ընդհանուր հանքայնացումը՝ 0, 2-0, 3 գ/լ (խոր հորիզոններում՝ մինչև 0, 5), ջերմաստիճանը՝ 8-9 °C (խոր հորիզոններում՝ երբեմն 21-22)։

Մասրիկի արտեզյան ավազանի կենտրոնական և արևմտյան մասերում հորատանցքերի ջրի ծախսը 6-83 լ/վ է։ Հայտնաբերված են ավելի խոր (234-306 և 355-398 մ) տեղադրված ճնշումային հորիզոններ, որոնք վկայում են, որ դրանք տարածված են Սևանա լճի տակ։ Ավազանի ստորերկրյա ջրերի բնական պաշարը 1,7 մ³/վ է, որից 1,1 մ³/վ բեռնաթափվում է Մասրիկ գետում, մնացածը (0,6 մ³/վ) ստորերկրյա ճանապարհով՝ Սևանա լճում։ Ջրերի մի մասն օգտագործվում է Գեղարքունիքի մարզի ջրամատակարարման և ոռոգման նպատակով։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Իդա** (հուն․՝ Ίδη), Պսիլորիտիս (հուն․՝ Ψηλορείτης), Կրետե կղզու ամենաբարձր լեռը (2456 մ)։ Գտնվում է կղզու կենտրոնական մասում։ Իդա լեռնազանգվածն ունի հինգ գագաթ՝ Տիմիոս-Ստավրոս (2456 մ), Ագաֆիաս (2424 մ), Ստոլիստրա (2325 մ), Վուլումենու (2267 մ) և Կուսակաս (2209 մ)։ Իդայից արևելք ընկած է Նիդայի բարձրավանդակը, որի ցածրագույն կետը գտնվում է 1414 մ բարձրության վրա։ Բարձրավանդակի արևմտյան մասում գտնվում է Զևսի քարանձավը, որտեղ, ըստ հին հունական դիցաբանության, մեծացել է Զևսը։ Քարանձավում գտնվել են պատմական արժեք ունեցող բազմաթիվ իրեր, օրինակ՝ մ.թ.ա. VII դարի բրոնզե վահան։ Լեռան հարավային լանջին գտնվում է գտնվում է Կամարես քարանձավը, որտեղ հայտնաբերվել են կերամիկական բազմաթիվ առարկաներ, որոնցից շատերը ներկայացված են Հերակլիոնի հնագիտական թանգարանում։

Արկադի վանք
Իդա լեռան քարքարոտ լանջերը ծածկված են փշոտ թփերով։ Լեռան արևելյան լանջերին պահպանվել են անտառների մնացուկներ. ժամանակին անտառապատ է եղել ողջ Կրետեն։

Իդա լեռը հատկապես հարուստ է հարթ քարերով, որոնք հարմար են հովվական պարզ խրճիթի՝ միտատոյի շինարարության համար։ Հյուսիսարևմտյան մասում գտնվում է նշանավոր Արկադի վանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Antonis Plymakis, *Koúmoi-Mitáta kai Boskoi sta Leuká Ori kai Psiloriti* («Shepherd’s huts and shepherds in the Lefka Ori and the Psiloritis»), Chania, 2008, 630 p.
2. ↑  Harriet Blitzer, Pastoral Life in the Mountains of Crete. An Ethnoarchaelogical Perspective, in *Expedition*, vol. 32, No 3, 1990, pp. 34-41 (on the shepherd’s huts of Eastern Crete.
3. ↑  Sabine Ivanovas, *Where Zeus Became a Man (with Cretan Shepherds)*, Efsthiadis Group Editions, 2000, 183 p. (Life in the corbelled dry stone huts of central Crete).


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4254114-1 |

 |
**Մասրիկ**, *Մազրա, Մազրի, Մեզրե, Մյազրաչայ, Սոդ, Սոդից գետ*, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Արևելյան Սևանի լեռների հարավարևմտյան լանջերից և Ծովակ գյուղից հյուսիսում թափվում Սևանա լիճ։ Երկարությունը՝ 45 կմ։ Ակունքները աղբյուրներից սնվող մանր ու արագահոս առվակներ են, որ միանում և գետ են ղառնում լձամերձ հարթավայր հասնելուց միայն։ Միջին և ստորին հոսանքում դանդաղահոս է և գալարուն։ Նախկինում Մասրիկ դեպի Սևան էր հոսում Գիլլի ծանծաղ ու ճահճապատ լճի միջով։ Այժմ՝ Սևանի մակարդակի իջեցման հետևանքով, Գիլլի փոքրիկ Ժիճն ու նրա ճահճուաները չորացել են և գետը դանդաղ հոսքով թափվում է ուղղակի Սևանա լիճը, ջրհավաք ավսզանը՝ 682 կմ², տարեկան հոսքը՝ 131 մլն մ³։ Հորդանում է գարնանը, ջրերն օգտագորձվում են ոռոգման համար, Ղ. Ալիիշանը Մասրիկ կազմված Է համարում Քեթի (Քեյթի), Երիշատ կամ Արաշատ և Սոդից (Սոդ) գետերի միացումից։ Որանցից Երիշաաը Մասրիկ ի կենտրոնական ճյուղն է, Քեթին՝ միջին և վերին հոզանքը, իսկ Սոդ կամ Սոդից գետը՝ աջ օժանդակը։ Սակայն Սոդ կամ Սոդից գետ հին անունով երբեմն անվանել են նաև ամբողջ գետը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 80 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 3 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 709 — 992 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**«Կազանի» ընտանիքի կենտրոն**, Կազանում և Թաթարստանում ամուսնությունների գրանցման (ՔԿԱԳ) հիմնական պալատն է։ Քաղաքի հիմնական տեսարժան վայրերից է`կառուցված հսկայական կաթսայի տեսքով։ Տանիքում կա դիտահանդեսի հարթակ, որտեղից կարելի է տեսնել Կազանի Կրեմլը, Կրեմլի առափնյան և շրջակայքը։ Բացվել է 2013 թվականի հուլիսի 5-ին։

Տեղայնք
-------

Գտնվում է Կազանկա գետի աջ ափին՝ գրեթե շրջանաձև թերակղզում, Կրեմլի պատնեշի հյուսիսային հատվածում, քաղաքի կենտրոնում՝ Նովո-Սավինովսկի շրջանում։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքն ունի շատ յուրօրինակ ճարտարապետություն և նման է կաթսայի, ավանդական ասիական կաթսա բոցավառ կրակի վրա։ Երեք վերելակներով կարելի է բարձրանալ դիտահանդեսի հարթակ, որը գտնվում է ծովի մակերևույթից 32 մետր բարձրության վրա։ Երեկոյան շենքն ունի հարուստ լուսավորություն, որը կաթսայի տակ վառվող կրակի դեր է կատարում։

Տոնակատարությունների սրահներն ունեն յուրօրինակ ինտերիեր յուրօրինակ զարդարանքով և ծաղկային լուծումներով։ Ներքևի հարկի սրահը կառուցված է Կամա-վոլգյան Բուլղարիայի ոճով, երրորդ հարկը խորհրդանշում է Կազանի խանության ժամանակաշրջանը։

Կառույցի հեղինակը բուրյաթացի քանդակագործ և ճարտարապետ Դաշի Նամդակովն է։

Շրջակայք
--------

2016 թվականին ընտանիքի կենտրոնի մոտ տեղադրվել է Դաշի Նամդակովի «Կին և տղամարդ» զիլանտե զույգերի տեսքով (քաղաքի խորհրդանիշեր) և ձագուկների հետ ինձերի (հանրապետության խորհրդանիշեր) քանդակներ, որոնք խորհրդանշում են հավատարմություն, ամուսնական կապերի ամրություն և պահպանում են ընտանեկան արժեքները։

Ընտանիքի կենտրոնի շրջակայքում կան կանաչ գոտիներ, արահետներ, որոնք զբոսաշրջիկների հաճախակի այցելվող հանգստավայրերից են, ինչպես նաև այստեղ են կազմակերպվում Հանրապետության և քաղաքի օրվա, մշակութային, սպորտային և այլ զանգվածային միջոցառումներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Центр семьи "Казан"
2. ↑  Центр семьи Казан

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կազան (ընտանիքի կենտրոն)** կատեգորիայում։ |
|  |
| --- |
| **Կլարկիա շքեղ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մրտենածաղկավորներ (Myrtales) |
| **Ընտանիք** | Ապուզանազգիներ (Onagraceae) |
| **Ցեղ** | **Կլարկիա շքեղ** *(Clarkia)*Pursh, 1813 |

**Կլարկիա շքեղ** (ռուս.՝ Кларкия изящная), պատկանում է ապուզանազգիների (իշախոտազգիների) ընտանիքին։ Հայրենիքը Հյուսիսային Ամերիկան է։ Հայաստանի պայմաններում մշակության մեջ հազվադեպ է պատահում, չնայած մեծ արժեք է ներկայացնում որպես քիչ աշխատարար և բարձր-դեկորատիվ ծաղկաբույս։

Բնութագիր
---------

Ուղղաձիգ ճյուղերով խիտ, թփակալած` մինչև 60 սմ բարձրությամբ միամյա ծաղկաբույս է։ Տերևները նստադիր են, երկարավուն օվալաձև։ Ծաղիկները ծոցային են, հասարակ կամ լիաթերթիկ, սպիտակ, վարդագույն, մոխրագույն, մանուշակագույն։ Ծաղկում է հունիսից մինչև սեպտեմբեր։
Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, սակայն լավ է աճում և առատորեն ծաղկում է թեթև, ավազային հողերում։ Վատ է տանում թարմ օրգանական պարարտանյութերի առկայությունը։ Լուսասեր է և խոնավասեր։

Մշակում
-------

Սերմերը ցանում են ապրիլ-մայիսին` անմիջապես բաց գրունտում։ Քանի որ սերմերը շատ մանր են, ապա դրանք խոր ցանել չի կարելի։ Խառնում են մանր ավազի հետ և շաղ տալիս հողի մակերեսին։ Ծիլերն արագ են զարգանում։ Վերատնկումը տանում են միայն զարգացման ամենավաղ շրջանում։ Սերմնաբույսերը պետք է նոսրացնել այն հաշվով, որ բույսը բույսից գտնվի 20 սմ հեռավորության վրա։ Օգտագործում են խմբերով տնկելու, ինչպես նաև ծաղկադեկորատիվ զանազան ձևավորումներում։ Պիտանի է նաև որպես կտրած ծաղիկ։

Տեսակները
---------

Մշակության մեջ լայնորեն են տարածված լիաթերթիկ ծաղկավոր հետևյալ սորտերը՝

* Պուրպուրկենիգ (մանուշակակարմիր)
* Ֆեյերգարբե (պղնձակարմիր)
* Սալմոն Քվին (դեղնավարդագույն)
* Գլորիոզա (կարմիր)

Գրականություն
-------------

* Լ.Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները», Երևան «Արևիկ 1987»

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780014686 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Clarkia
* ButMoth: 6486.0
* EoL: 38068
* EPPO: 1CKAG
* GBIF: 3189179
* GRIN: 2661
* iNaturalist: 47789
* IPNI: 30001602-2
* IRMNG: 1270240
* ITIS: 27570
* NBN: NHMSYS0000457363
* NCBI: 3935
* NZOR: f994c78a-6d74-43f4-9d87-594a82ef9a72
* PLANTS: CLARK
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30001602-2
* Tropicos: 40009760
* VASCAN: 1004

 |

 |
**Կեյձյո կայսերական համալսարան** (ճապ.՝ 京城帝國大學, կորեերեն՝ 경성제국대학), Քեյդյո քաղաքի ճապոնական կայսերական համալսարաններից մեկն է, որը գոյություն է ունեցել 1924-ից 1946 թվականները։ Գտնվում է Տոսուտյո շրջանում (ճապ.՝ 東崇町): Համալսարանի անունը կրճատվել է ինչպես «城大» (Դզյո Դայ)։

Համալսարանի պատմությունը
------------------------

Կեյձյո կայսերական համալսարանը հիմնադրվել է 1924 թվականին գեներալ-նահանգապետ Սայտո Մակոտոյի կառավարման ժամանակահատվածում։ Այն դարձավ Ճապոնական կայսրության վեցերորդ կայսերական համալսարանը։ Համալսարանում կային իրավաբանական, ինժեներական և բժշկական բաժանմունքներ։ Կար նաև նախապատրաստական բաժանմունք։

Համալսարանաում դասավանդում էին միայն ճապոներեն, այդ իսկ պատճառով ուսանողների մածամասնությունը էթնիկ ճապոնացիներ էին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, երբ Կորեան անկախություն ձեռք բերեց, համալսարանը սկսեց պաշտոնապես կոչվել կորեերենով «Կյոնյան համալսարան» (կորեերեն՝ 경성대학) և դարձավ հետպատերազմյան Կորեայի առաջին համալսարանը։

1946 թվականի օգոստոսի 22-ին Կյոնսոնյան համալսարանը փակվել է ԱՄՆ-ի № 102 օկուպացիոն իշխանության հրամանով։ Ավելի ուշ դրա հիմնադրման վայրում կառուցվել է Գյուղական ազգային համալսարան։

Համալսարանի ռեկտորների ցուցակը
------------------------------

|  | Անուն | Լիազորության սկիզբ | Լիազորության վերջ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Արիյոսի Տյուիտի  (有吉忠一) | 1924 թվականի մայիս | 1924 թվական հուլիսը |
| 2 | Սիմոոկա Տյուդզի](下岡忠治) | 1924 թվականի հուլիս | 1925 թվականի նոյեմբերը |
| 3 | Յասա Կուրախեյ(湯浅倉平) | 1925 թվականի դեկտեմբեր | 1926 թվականի ապրիլը |
| 4 | Հատորի Ունոկիտի(服部宇之吉) | 1926 թվականի ապրիլ | 1927 թվականի հուլիսը |
| 5 | Մացուրա Յսուդզիրո(松浦鎮次郎) | 1927 թվականի հուլիս | 1929 թվականի հոկտեմբերը |
| 6 | Սիգա Կիյոսի(志賀潔) | 1929 թվականի հոկտեմբեր | 1931 թվականի հոկտեմբերը |
| 7 | Յամադա Սաբուրո(山田三良) | 1931 թվականի հոկտեմբեր | 1936 թվականի հունվարը |
| 8 | Հայմի Հիրոսի(速水滉) | 1936 թվականի հունվար | 1940 թվականի հուլիսը |
| 9 | Սինոդա Ձիսակու(篠田治策) | 1940 թվականի հուլիս | 1944 թվականի մարտը |
| 10 | Յամագա Սինձի(山家信次) | 1944 թվականի մարտ | 1945 թվականի օգոստոսը (?) |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *정선이* 경성제국대학 연구. — 서울: 문음사, 2002. — ISBN 89-8168-294-1
Տոֆուի կտորներ, նկարված է Պեկինում
**Տոֆու** (ճապ.՝ 豆腐 *տո:ֆու*, չինարեն՝ 豆腐 կամ 荳腐, dòufu *(դոուֆու)*, հանգըլ՝ 두부 *տուբու*, թաի.՝ เต้าหู้ *տաու2հուու2*, վիետ․՝ đậu phụ (đậu hũ) *դաուֆու* կամ *դաուհու*), այսպես կոչված *«սոյայի շոռ»*, սոյայի ունդերից պատրաստված սպիտակուցով հարուստ սննդամթերք։ Տոֆուն ունի չեզոք համ, այսինք սեփական համը գրեթե բացակայում է։ Սա տոֆուի առավելություններից մեկն է, քանի որ հնարավորություն է տալիս համակողմանի օգտագործել այն խոհանոցում։

Պատմություն
-----------

Կարծիք կա, որ տոֆուն հայտնաբերվել է պատահաբար, երբ տրորված սոյայի ունդերի վրա ծովաջուր է լցվել, որը և նպաստել է սոյայի ալյուրի մակարդմանը։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ տոֆուն ստացվել է մ․թ․ա․ 2-րդ դարում Չինաստանում, իսկ տարածվել է Ճապոնիայում՝ Նառա շրջանում։ Տոֆուն հիմնական սննդի մթերք է Թայլանդում, Վիետնամում և Կորեայում։

Դահուտինում գտնվող դամբարաններից մեկի բարձրաքանդակը պատկերում է տոֆույի պատրաստումը։ Բարձրաքանդակը քանդակվել է Արևելյան Խան հարստության օրոք։ Ավելի ուշ տեղեկություն տոֆուի մասին հայտնվել է միայն 10-րդ դարում։

Արևմտյան երկրներում տոֆուն հայտնի է դարձել 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։

Պատրաստման եղանակ
-----------------

Մակարոններ տոֆուից
Տոֆուն ստանում են սոյայի կաթի մակարդումից տաքացման կամ ֆիլտրման արդյունքում։ Մակարդումը տեղի է ունենում կոագուլյանտի ազդեցությամբ, որի համար օգտագործվում է մագնեզիումի քլորիդ, լիմոնի թթու կամ կալցիումի սուլֆատ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  History of Tofu - Page 1
2. ↑  Pirazzoli-t’Sertevens, M. «Two Eastern Han sites» in Nylan-Loewe, *China’s Early Empires*, 2010:107-8.
**Վոկզալնայա փողոց** (ռուս.՝ Вокзальная улица), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Քաղաքի հնագույն փողոցներից է։

Նկարագրություն
--------------

Վոկզալնայա փողոցը սկսվում է Մոսկովյան փողոցից և, շարունակվելով Գնիլուշա գետին զուգահեռ, ավարտվում Կոլխոզնայա փողոցի հետ հատումով։ Հատվում է Չեռնիշևսկու, Խալտուրինի, Մագնիտոգորսկայա, Շչեբզավոդ փողոցների հետ։

Պատմություն
-----------

Վոկզալնայա փողոցը քաղաքի ամենահին փողոցներից մեկն է։ Այն ձևավորվել է 19-րդ դարի 80-90-ական թվականներին։ Փողոցը բնակեցված էր հիմնականում հարուստ առևտրականներով, որոնք ունեին խանութներ և կրպակներ։ Այն կոչվել է «Վոկզալնայա» («Կայարանային») անունով, քանի որ այստեղ է քաղաքի հնագույն շենքերից մեկը` «Սուլին» երկաթուղային կայարանը։

Կայարանը բացվել է 1871 թվականին։ 1873 թվականին կայարանում բացվել է շոգեքարշների դեպո, որը գործել է մինչև 1990-ական թվականների սկիզբ։ Այնտեղ իրականացվել է Հյուսիսկովկասյան երկաթուղու շոգեքարշների վերանորոգում և տեխնիկական սպասարկում։ Երկաթուղում շոգեքարշների շահագործման դադարեցումից հետո դեպոն փակվել է, իսկ շոգեքարշների լավագույն նմուշները փոխանցվել են Սանկտ Պետերբուրգ և Միներալնիե Վոդի քաղաքների թանգարաններին։

1920 թվականին Նովոչերկասկ ու Կրասնի Սուլին «Օկտյաբրսկայա ռևոլյուցիա» («Հոկտեմբերյան հեղափոխություն») քարոզագնացքով այցելել է Միխայիլ Կալինինը և կայարանամերձ հրապարակում ելույթ ունեցել բանվորների առջև՝ կոչ անելով պայքարել հակահեղափոխականների դեմ։ Նա այցելել է Սուլինի մետալուրգիական գործարան, որտեղ խոսել է բազմահազարանոց հանրահավաքում, որին մասնակցել է շուրջ 5 հազար մարդ։ Այդ իրադարձության հիշատակին 1961 թվականին Կայարանամերձ հրապարակում կանգնեցվել է Միխայիլ Կալինինի հուշարձանը։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին կայարանի շենքը զգալիորեն վնասվել է, սակայն վերականգնվել է 1952 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Улица Вокзальная
2. ↑  «Памятник М. И. Калинину»

Աղբյուրներ
----------

* Мякинченко, В.А. Сулин и сулинцы: словарь-справочник / В.А.Мякинченко. – Красный Сулин, 2002. – 180 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Вокзальная улица в Красном Сулине
**Օսկար Կալլիս** (էստ․՝ Oskar Kallis, նոյեմբերի 23, 1892(1892-11-23), Տալլին, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 1, 1918(1918-01-01), Յալթա, Ուկրաինական ԽՍՀ), էստոնացի նկարիչ, էստոնական ազգային ռոմանտիզմի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ազնվականի ընտանիքում։ 1898 թ. մահացել է հայրը։ Օսկար Կալլիսը մորն օգնել է ընտանիքը պահելու գործում։ 1907 և 1913-1916 թթ. սովորել է նկարիչ Անտս Լայկմաայի արվեստանոցում։ 1910 թ. ավարտել է Տալլինի քաղաքային ուսումնարանի չորրորդ դասարանը, որից հետո որպես գծագրիչ աշխատանքի է անցել ինժեներ Է. Բաուստեդի մետ։ 1912-1913 թթ. սովորել է Էստոնիայի նկարիչների միությունում (Eesti Kunstiselts)։ 1914 թ. որպես գծագրիչ աշխատանքի է ընդունվում Պետրոս Մեծի ծովային ամրոցում։ Այնտեղ աշխատել է մինչև 1907 թ. նոյեմբերը։

Օսկար Կալլիսը հայտնի է հատկապես Կալևիպոեգ էպոսի նկարզարդումներով. այդ թեմայով նա ստեղծել է շուրջ 40 նկար։ Նա նաև զբաղվել է ազգային մոտիվներով կահույքի ու կտորեղենի ձևավորմամբ։ Հետաքրքրվել է գրականությամբ, բանահյուսությամբ, հնէաբանությամբ։ Ստեղծել է նաև ծաղրանկարներ։

Օսկար Կալլիսը մահացել է 1918 թ. թոքախտից։

Հայտնի ստեղծագործություններ
---------------------------

* «Lennuk» (1914)
* «Sulevipoja kalm» (1914)
* «Kalevipoeg kasvatab tamme» (1914—1915)
* «Kalevipoeg kellukest helistamas» (1914—1915),
* «Kalevipoeg allmaailmas» (1915)
* «Manala uks» (1915)

Պատկերասրահ
-----------

* ԿալևիպոեգԿալևիպոեգ
* Կալևի երազն ԱնդրաշխարհումԿալևի երազն Անդրաշխարհում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Eesti biograafiline andmebaas ISIK (эст.)
2. ↑  Eesti muuseumide veebivärav

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օսկար Կալլիսի աշխատանքները
* Օսկար Կալլիս Archived 2021-05-15 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 122427300 · ISNI: 0000 0000 2205 588X · VIAF: 895167 · WorldCat VIAF: 895167 |

 |
**Աշոտ Ասատուրյան** (փետրվարի 20, 1937(1937-02-20), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 23, 1999(1999-05-23), Երևան, Հայաստան), խորեոգրաֆ, ռեժիսոր, լիբրետիստ, Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Խորհրդային բալետային թատրոնի նորարարներից մեկն է։ 1967 թվականին ավարտել է Լենինգրադի (այժմ՝ Սանկտ-Պետերբուրգ) Ն. Ա. Ռիմսկի-Կորսակովի անվան պետական կոնսերվատորիայի բալետմայստերական բաժինը։ Աշոտ Ասատուրյանի բեմադրական դեբյուտը Արիֆ Մելիքովի «Լեգենդ սիրո մասին» լիամետրաժ բալետի բեմադրությունն էր՝ դիպլոմային աշխատանքը, որը 1968 թվականին ներկայացվեց Սարատովի Ն. Գ. Չերնիշևսկու անվան օպերայի և բալետի թատրոնում։ Հենց նույն թվականին Աշոտ Ասատուրյանը նշանակվում է հիշյալ թատրոնի գլխավոր բալետմայստեր։ Այնուհետև իրար են հաջորդում Պ. Չայկովսկու «Մարդուկ-Ջարդուկը» (1968), Է. Լազարևի «Անտոնիոս և Կլեոպատրան» (1971), Արամ Խաչատրյանի «Գայանեն» (1972) և այլն։

1972 թվականին Աշոտ Ասատուրյանը հրավիրվում է Երևան՝ որպես Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի բալետմայստեր։

1991-1997 թվականներին Աշոտ Ասատուրյանն աշխատում է Խարկովում որպես Ն. Լիսենկոյի անվան ուկրաինական օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոնի գլխավոր բալետմայստեր։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Ստեղծագործական գործունեության 31 տարիների ընթացքում Լենինգրադում, Սարատովում, Սվերդլովսկում (Եկատերինբուրգ), Երևանում, Թբիլիսիում, Չելյաբինսկում, Խարկովում և Բաքվում Աշոտ Ասատուրյանը բեմադրել է 23 բալետ։

Երևանում նա բեմադրել է Ս. Բալասանյանի «Լեյլի և Մեջնունը» (1973), Կոնստանտին Օրբելյանի «Անմահությունը» (1975), Մ. Ռավելի «Դափնիս և Քլոեն» (1980), Գ. Եղիազարյանի «Արա Գեղեցիկ և Շամիրամը» (1982), Պ. Չայկովսկու «Թեմա վարիացիաներով» (1983), «Հերոսական բալլադը»՝ Ա. Բաբաջանյանի համանուն ստեղծագործության երաժշտության հիման վրա (1985, նվիրված էր Մեծ հաղթանակի 40-ամյա հոբելյանին), Ի. Ստրավինսկու «Օրփեոսը» (1989) և այլն։

Խարկովում նա բեմադրել է Ի. Ստրավինսկու «Օրփեոսը» և «Հրեղեն հավքը», Պ. Չայկովսկու «Թեմա վարիացիաներով» (1991) և «Մարդուկ-Ջարդուկը» (1992), Ա. Կաներշտեյնի «Եվպրակսիան» (Ա. Ասատուրյանն ուկրաինական արվեստի պատմության մեջ է մտել 1994 թվականին հիշյալ բալետի անդրանիկ բեմադրությամբ), «Սիմֆոնիկ պարերը»՝ Ս. Ռախմանինովի համանուն ստեղծագործության երաժշտությամբ (1997) և այլն։

Աղբյուրներ
----------

* Աննա Ասատրյան, Նազենիկ Սարգսյան, «Աշոտ Ասատուրյանը XX դարի վերջին երեսնամյակի խորեոգրաֆ», Երևան, «Ամրոց գրուպ», 2011, 208 էջ։», պատմաբանասիրական հանդես №1, 2012, էջ 256-258, ISSN 0135-0536
**Աշոտ Ավանեսի Ավանեսյան** (11 ապրիլի, 1965, Ստեփանակերտ - 8 մայիսի, 1992, Շուշի), ազատամարտիկ, տանկի մեխանիկ-վարորդ։ 1983-1985 թթ. ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ 1985-1989 թթ. աշխատել է Ստեփանակերտի բնակչության կենցաղսպասարկման կոմբինատում։

Մարտական ծառայություն
---------------------

1987 - 1991 թթ.՝ կամավորական պարտիզանական ջոկատի ազատամարտիկ, 1991 թվականից՝ ԼՂՀ ԻՊՈՒ ստորաբաժանման տանկի մեխանիկ-վարորդ։ Մասնակցել է Կրկժանի, Ջամիլլուի, Խոջալուի, Ասկերանի, Աղդամի, Շուշիի ազատագրական մարտերին։ Աչքի է ընկել Շուշիի ազատագրման ժամանակ, երբ Տ-72 տանկի անձնակազմով (հրամանատար՝ Գագիկ Ավշարյան, նշանառու՝ Շահեն. Սարգսյան) մայիսի 8-ին դեպի Շուշի տանող ճանապարհի շրջադարձերին ոչնչացրել են հակառաակորդի երկու տանկ, որից հետո հակառակորդը ռմբահարել է այն, տանկը պայթել է, անձնակազմը (բացի Գ. Ավշարյանից) զոհվել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
|  |
| --- |
| **Իլենի թավշային** |
| Իլենի թավշայինԻլենի թավշային |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Իլենածաղկավորներ (Celastrales) |
| **Ընտանիք** | Իլենազգիներ (Celastraceae) |
| **Ցեղ** | Իլենի *(Euonymus)* |
| **Տեսակ** | **Իլենի թավշային** *(E. velutinus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Euonymus velutinus***Fisch. & C.A.Mey. 1838 |

**Իլենի թավշային** (լատ.՝ Euonymus velutina), իլենազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայասատնի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

1-2 մ բարձրությամբ փոքրիկ թուփ է։ Երիտասարդ ճյուղերը ծածկված են խիտ կարճ մազիկների թավշոտությամբ։ Տերևները հակադիր են։ Ծաղիկները լինում են սպիտակ և կանաչավուն։

Տարածում
--------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում։ Հանդիպում է նաև Ադրբեջանում, Միջին Ասիայում (Կոպետդաղ) և Հյուսիսային Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-800 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամսիներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Տաքսոնի նույնացուցիչներ |
| --- |
|  |
| *Euonymus velutinus* | 
* Վիքիցեղեր: Euonymus velutinus
* EPPO: EUOVE
* GBIF: 3793232
* GRIN: 464346
* IPNI: 161171-1
* Plant List: kew-2803683
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:161171-1
* Tropicos: 6600788

 |
|  |
| *Euonymus europaeus var. velutinus* | 
* GBIF: 6712507
* GRIN: 464347
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:2803306-4
* Tropicos: 100335199

 |

 |
**Տնտեսական ընկերակցություն**, (լրիվ կամ կոմանդիտային) կոլեկտիվ կամ խառը սեփականության և սեփականատերերի աշխատանքային մասնակցության վրա հիմնված, իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող ձեռնարկություն է։ Տնտեսական ընկերակցության լիակատար անդամը երրորդ անձանց առջև անձնական գույքային պատասխանատվություն է կրում տնտեսական ընկերակցության պարտավորությունների համար։ Լիակատար ընկերակցության բոլոր անդամները պետք է լիակատար անդամներ լինեն։ Կոմանդիտային անդամը տնտեսական ընկերակցության պարտավորությունների համար երրորդ անձանց առջև կրում է իրեն պատկանող բաժնով կամ դրանից ավելի երաշխավորության գումարով սահմանափակված գույքային պատասխանատվություն։
Կոմանդիտային ընկերակցության մեջ առկա են առնվազն մեկ լիակատար և մեկ կոմանդիտային անդամ։ Տնտեսական ընկերակցության հիմնադիր փաստաթուղթը հիմնադիր պայմանագիրն է, որտեղ թվարկվում են ընկերակցության անդամները, գրանցվում են անդամների աշխատանքային և գույքային ավանդները և դրանց հիման վրա որոշվում են նրանց մասնակցության բաժնեմասերը ընկերակցության մեջ։
Տնտեսական ընկերակցության անդամները կարող են լինել իրավաբանական անձինք (բացի պետական մարմիններից) կամ իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունները, քաղաքացիները և քաղաքացիություն չունեցող անձինք, որոնք միավորվել են համատեղ ձեռնարկատիրական գործունեություն վարելու կամ այդպիսի գործունեությանը աջակցելու համար։
Քաղաքացին կարող է լիակատար անդամ լինել միայն մեկ տնտեսական ընկերակցությունում։ Ընկերակցությունը չի կարող հանդես գալ որպես մեկ այլ ընկերակցության լիակատար անդամ։

Աղբյուրներ
----------

* ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք։ ՀՀ պաշտոնական տեղեկագիր, 17, Երևան
* Յու. Սուվարյան «Մենեջմենթ», Ք․ Երևան, 2003 թ
* Տիգրան Էվինյան, Ձեռնարկության Էկոնոմիկա, 2007 թ
**Թրոմբոֆլեբիտ** (լատ.՝ thrombophlebitis՝ մակարդուկ, մակարդախցան երակ), երակի պատի բորբոքում՝ լուսանցքը փակող մակարդուկի՝ թրոմբի առաջացմամբ։ Պատճառներն են՝ վարակիչ հիվանդությունները, երակների վնասվածքները, արյան հոսքի դանդաղումը և մակարդելիության բարձրացումը։ Լինում է մակերեսային և խորանիստ երակների թրոմբոֆլեբիտ։ Առավել հաճախ ախտահարվում են ստորին վերջույթների և փոքր կոնքի երակները, հազվադեպ՝ սիներակները, դռներակը, լյարդային երակները։ Երբեմն թրոմբոֆլեբիտ հանդիսանում է ծննդաբերության, զանազան վիրահատությունների, վարակիչ հիվանդությունների, չարորակ նորագոյացությունների բարդություն։ Սուր թրոմբոֆլեբիտն արտահայտվում է ախտահարված երակների ցավերով, մարմնի ջերմության բարձրացմամբ, դողով։ Մակերեսային երակների թրոմբոֆլեբիտ բնորոշվում է ցավոտ, պինդ հանգույցների առաջացմամբ և երակի ուղղությամբ մաշկի կարմրությամբ։ Խորանիստ երակների թրոմբոֆլեբիտի դեպքում արյան հոսքի խանգարման հետևանքով առաջանում է ծայրանդամի այտուց։ Հնարավոր է նաև թրոմբոֆլեբիտի քրոնիկական ընթացք, պարբերաբար սրացումներով։ Թրոմբոֆլեբիտի ամենավտանգավոր բարդությունը թրոմբի պոկվելը և դրանով թոքային զարկերակի խցանվելն է։ Բուժումը կախված է թրոմբոֆլեբիտի ձևից և փուլից՝ հանգիստ, անտիբիոտիկներ, հակամակարդիչ դեղանյութեր, երբեմն՝ վիրաբուժական միջամտություն։

Ախտանիշներ
----------

Այս ախտանիշները հաճախ, բայց ոչ միշտ կապված են թրոմբոֆլեբիտի հետ։

* ցավեր ախտահարված մարմնի հատվածում
* մաշկի կարմրություն կամ բորբոքում (ոչ միշտ)
* ծայրանդամների էդեմա
* լավ տեսանելի լարանման երակներ
* ոտքերում տեղայնացված ջերմության զգացում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Disease Ontology — 2016.
2. ↑  Torpy JM, Burke AE, Glass RM (July 2006)։ «JAMA patient page. Thrombophlebitis»։ *JAMA* **296** (4): 468։ PMID 16868304։ doi:10.1001/jama.296.4.468
3. ↑  Thrombophlebitis. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Public domain text. Update Date: 4/19/2004. Updated by: Brian F. Burke M.D. Department of Internal Medicine, Munson Medical Center, Traverse City, MI. Review provided by VeriMed Healthcare Network.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · DiseasesDB · ICPC 2 · MedlinePlus · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ ռուսական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119623759 · Disease Ontology · LCCN: sh85135075 · NDL: 01195329 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 228)։*  |
**Թրոմբ** (մակարդուկ, մակարդախցան, հին հունարեն՝ θρόμβος), արյան մակարդուկ, առաջանում է արյան անոթների լուսանցքում կամ սրտի խոռոչում։ Լայն իմաստով թրոմբ են անվանում նաև արյունահոսության ժամանակ գոյացած արտանոթային արյան մակարդուկները և ավիշի մակարդուկները՝ ավշային անոթներում։ Տարբերում են սպիտակ, կարմիր, խառը և հիալինային թրոմբ։ Սպիտակ թրոմբը բաղկացած է թրոմբոցիտներից, ֆիբրինից, լեյկոցիտներից, առաջանում է դանդաղ, արյան արագ հոսքի ժամանակ՝ հաճախ զարկերակներում։ Կարմիր թրոմբում գերակշռում են էրիթրոցիտները, գոյանում է արագ, արյան դանդաղ հոսքի ժամանակ (առավելապես երակներում)։ Ավելի հաճախ հանդիպում է խառը ձևը, պարունակում է սպիտակ և կարմիր թրոմբ։ Հիալինային թրոմբ առաջանում է անոթների մազանոթային հունում և կազմված է սպիտակուցային միատարը զանգվածից։ Թրոմբ կարող է լինել առպատային և փակողական։ Առպատայինը գոյանում է սրտի խոռոչում՝ էնդոկարդիտների, սրտի արատների դեպքում, խոշոր անոթներում՝ աթերոսկլերոզի ժամանակ, երակներում՝ թրոմբոֆլեբիտների ընթացքում։ Առպատային թրոմբ կուտակվելիս կարող է վերածվել փակողականի (փոքր տրամաչափի զարկերակներում և երակներում)։ Արյան անոթի լուսանցքում արագ աճող թրոմբ կոչվում է պրոգրեսիվող, սրտային անբավարարության ժամանակ առաջացածը՝ կանգային, անևրիզմայի դեպքում՝ դիլյատացիոն, սրտի խոռոչում ագատ պառկողը՝ գնդաձև։ Թրոմբ կարող է լուծվել կամ սերտաճել շարակցական հյուսվածքի (թրոմբի կազմակերպում), որի վրա կարող են առաջանալ բարակ պատերով անոթներ (թրոմբի կանալիզացիա), անհաջող ելքի ժամանակ կարող է ենթարկվել թարախային քայքայման, ուղեկցվել թրոմբաբակտերիային էմբոյիայով և սեպսիսի պատճառ դառնալ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 228)։*  |
**Կոնտինուում** (լատ.՝ continuum-անընդհատ)։

Տոպոլոգիա
---------

Կոմպակտության և կապակցվածության հատկություններով օժտված մետրիկական (կամ, երբեմն, գաուսդորֆյան տոպոլոգիական) տարածությունը (տոպոլոգիական կոնտինուում)։ Ամեն մի անվերջ տոպոլոգիական կոնտինուում ունի կոնտինուում հզորություն։ Ցանկացած չվերածվող փակ հատված, շրջան, գունդ, զուգահեռագիծ (և ընդհանրապես կամայական փակ, սահմանափակ կապակցված բազմություն էվկլիդեսյան տարածությունում) տոպոլոգիական կոնտինուում է։

Բազմությունների տեսություն
--------------------------

Բոլոր իրական թվերի բազմության հզորությունը (կոնտինուում՝ հզորություն)։ Կոնտինուումի հզորություն ունեն նաև որոշ բազմություններ, որոնք չեն կարող դիտարկվել որպես տոպոլոգիական կոնտինուումներ, օրինակ, էվկլիդեսյան տարածությունում ցանկացած ուղիղը, հարթությունը, անկյունը, բաց հատվածը։

Իրական թվեր
-----------

Բոլոր իրական թվերի բազմությունը երբեմն անվանում են «թվային կոնտինուում»։

Մաթեմատիկա
----------

Մաթեմատիկական մի շարք բարդ հարցեր կապված են «կոնտինուումի վարկածի» հետ, ըստ որի գոյություն չունեն այնպիսի միջանկյալ հզորություններ, որոնք մեծ են բնական թվերի բազմության հզորությունից և փոքր՝ կոնտինուում հզորությունից։ Կոնտինուումը Գյոդելի (1936) և ամերիկացի մաթեմատիկոս Պ.Կոհենի (1963) ստացած արդյունքներից բխում է, որ կոնտինուումի վարկածը հնարավոր չէ ո՛չ ապացուցել, ո՛չ էլ հերքել բազմությունների տեսության արդի միջոցներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 583)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Սա բազմիմաստ կամ համանուն եզրի տարբեր իմաստներով և կիրառումներով Հայերեն Վիքիպեդիայում առկա հոդվածների ցանկ է։ Ընտրեք ձեր որոնած իմաստը կամ կիրառումը ցանկից, իսկ հոդվածի բացակայության դեպքում կարող եք ավելացնել այն՝ հետևելով համապատասխան կանոններին։  |
Սփրեդը հարմար է օգտագործել ինչպես տաք ուտեստների հետ, այնպես էլ ուղղակի քսել հացին։ Այն հեշտ է քսվում, ինչից էլ հենց ստացել է իր անվանումը։
**Սպրեդ** (անգլերեն` *to spread* - *տարածել* բառից), կարագին ոչ լիարժեքորեն փոխարինող և ցածր արժեք ունեցող սննդամթերք, որի բաղադրությունն իրենից ներկայացնում է կաթնային յուղի համակցությունը բուսական յուղի տարբեր տեսակների հետ։

**Սփրեդ** ապրանքային դասը վաղուց է եղել շուկայում, սակայն անվանման մաս էր կազմում «կարագ» բառը, «համակցված կարագ», «лёгкое масло», «мягкое масло» և այլն։ Տերմինը լայն տարածում գտավ ԱՊՀ շուկայում դրա վերաբերյալ ռուսական ազգային ստանդարտի ԳՈՍՏ-ի ստեղծմամբ (ГОСТ Р 52100-2003, «սփրեդներ և հալեցված խառնուրդներ։ Ընդհանուր տեխնիկական պայմաններ» ОКС 67.200.10. գործում է 2004 թ. Հուլիսի 1-ից )։

Սփրեդ բառը առաջացել է անգլերեն spread-տարածել, քսել բառից և անգլերենում այն կիրառվում է նկարագրելու համար ցանկացած արտադրանք, որը կարելի է տարածել հացի վրա՝ կարագ, ջեմ, մեղր, աջիկա և այլն։ Սակայն այլ լեզուներում, այդ թվում նաև հայերենում սփրեդ ընդունված է անվանել սերուցքա-բուսական յուղերի կոնկրետ տեսակը։

Ենթատեսակներ
------------

Ըստ ԳՈՍՏ Р 52100-2003, «սփրեդներ և հալեցված խառնուրդներ։ Ընդհանուր տեխնիկական պայմաններ» ստանդարտի սփրեդները բաժանվում են 3 ենթատեսակների.

1. Սերուցքա-բուսական, որոնք պարունակում ոչ պակաս, քան 50% կաթնային յուղեր և առավել մոտ են սերուցքային կարագին
2. Բուսա-սերուցքային, որոնք պարունակում են 15-49% կաթնային յուղեր
3. Բուսա-ճարպային, որոնք չեն պարունակում կաթնային յուղեր, բացառապես բուսական են, և գրեթե նույնացվում են մարգարինի հետ։

Ըստ յուղայնության սփրեդները լինում են.

1. 1. Բարձր յուղայնությամբ, որոնց մեջ յուղերը կազմում են 70-90%,
2. 2. Միջին յուղայնությամբ, որոնց մեջ յուղերը կազմում են 50-69.9%
3. 3. Ցածր յուղայնությամբ, որոնց մեջ յուղերը կազմում են 39-49.9%

Տարբերությունը մարգարինից
-------------------------

Մարգարինի և սփրեդի հիմնական տարբերությունն այն է, որ սփրեդների բաղադրության մեջ հստակ սահմանափակում է դրած հիդրոգենացված յուղերի և տրանս-իզոմերների քանակության վրա։ ԳՈՍՏ-ի ընդունումից հետ սփրեդի վրա արգելվում է գրել կարագ, պետք է հստակ նշվի դրա պատկանելությունը վերոնշյալ 3 տեսակներից որևէ մեկին և պետք է նշվի բուսական և կաթնայուղի տոկոսը բաղադրության մեջ։ Տրանս-իզորմերների քանակը սփրեդներում չպետք է գերազանցի 8%-ը ինչը կարգավորվում է Մաքսային միավորումների տեխնիկական կանոնակարգերով։

Սննդային կազմը
--------------

Կարևոր է, թե սփրեդի բաղադրության մեջ ինչ բուսական յուղեր են օգտագործվում, հիմնականում օգտագործվում են արմավենու և արևածաղկի յուղեր։

Ի տարբերություն սերուցքային կարագի սփրեդը պատրաստվում է վերջինիս բուսական յուղեր ավելացնելով, ուստի այն պարունակում է ավելի քիչ խոլեստերին, և հագեցված է վիտամիններով (A, D, E)։

Սփրեդում գերակշռում են չհագեցած ճարպաթթուներ (մոնոթթուներ, կամ պոլիթթուներ), մինչդեռ կարագում գերակշռում են հագեցած թթուները։ «Համաշխարհային առողջապահության կազմակերպությունը» 2005 թ. հորդորել է մարդկանց նվազեցնել հագեցած ճարպաթթուների օգտագործումը, որոնք կարող են առաջացնել սրտանոթային հիվանդություններ։

Աղբյուր
-------

* Թարգմանված Ռուսերեն Վիքիպեդիայի համանուն հոդվածից (ռուսերեն)
**Անատոլիական սարահարթ** (թուրքերեն՝ Anadolu Yaylası), Փոքր Ասիական բարձրավանդակի կենտրոնական հատվածը,Պոնտական և Տավրոսի լեռների միջև, Հայկական բարձրավանդակից արևմուտք։ Տարածքը մոտ 250 հզ կմ2 է։ Գերակշռում են 900—1500 մ բարձրությունները։ Բնորոշ են տափարակ գոգավորությունները և թույլ մասնատված սարավանդները, որոնք իրարից բաժանվում են ցածր լեռներով և բլրաշարերով։

Անատոլիական սարահարթի կորիզը հնագույն բյուրեղային ապարներից կազմված Լիկաոնիայի և Գալատիայի զանգվածներն են, իսկ մնացած մասը՝ ալպյան ծալքաբեկորավոր կառուցվածքների դենուդացիոն մակերևույթները՛ տեղ-տեղ բարձրացող մնացորդային լեռներով և հանգած հրաբուխներով (Էրջիաս՝ 3770 մ, Հասանդաղ՝ 3252 մ և այլն)։

Պալեոգեն-նեոգենի և անթրոպոգենի տեկտոնական շարժումների հետևանքով առաջացել են ճկվածքախզումային իջվածքներ (Կեսարիայի, Կոնիայի, Սեբաստիայի), որոնք սարահարթի ակտիվ սեյսմիկ օջախներն են։ Կլիման քամաքային է. տարեկան տեղումները կենտրոնական մասում 300 մմ է, եզրամասերում՝ 350—500 մմ։ Անատոլիական սարահարթի հսկա մասով հոսում են Կզըլ-Իրմակ, Եշիլ-Իրմակ, Սաքարիա գետերը։ Կան շատ աղուտներ և աղի լճեր (օրինակ՝ Տուզ լիճը)։ Տարածված են գորշ և մոխրագույն հողերը։ Գերակշռում են չորասեր թփուտները, մացառուտները, աստրագալները, օշանը, օշինդրը։

սարահարթ Փոքր Ասիա թերակղզում, Փոքրասիական բարձրավանդակի կենտրոնական հատվածում։ Տարածվում է հարավից՝ Տավրոսի լեռների միջև, Հայկական բարձրավանդակից արևմուտք։ Տարածությունը՝ 250 000 կմ²։ Գերակշռում են 800-1500 մ բարձրությունները։ Բնորոշ են տափարակ գոգավորությունները և թույլ մասնատված սարավանդները, որոնք իրարից բաժանվում են ցածր լեռներով և բլրաշարերով։ Ունի հանգած հրաբուխներ՝ Արգեոս (3770 մ), Հասանդաղ (3252 մ) են։ Ակտիվ սեյսմիկ օջախներ են Կեսարիայի, Կոնիայի, Սեբաստիայի իջվածքները։ Կլիման ցամաքային է։ Կենտրոնական մասում տարեկան տեղումները կազմում են 200 մմ, եզրամասերում՝ 300-500 մմ։ Սարահարթի հյուսիսով հոսում են Կզըլիրմակ, Եշիլիրմակ, Սաքարիա գետերը։ Կան շատ աղուտներ, աղի լճակներ (Տուզ լիճ)։ Տարածված են գորշ և մոխրագույն հողերը։ Գերակշռում են չորադիմացկուն թփուտները, մացառուտները, աստրագալները, օշանը, օշինդրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 250 — 992 էջ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Анадолско плато Archived 2016-03-12 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ ռուսական |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 373)։*  |