**Max Payne** (հայերեն՛ **Մաքս Փեյն**), երրորդ դեմքի հրաձիգ տեսախաղ է, որը մշակվել է ֆիննական Remedy Entertainment ընկերության կողմից, արտադրվել է 3D Realms-ի կողմից և հրապարակվել է Gathering of Developers-ի կողմից 2001 թվականին։ Սա Max Payne շարքի առաջին մասն է։ Նույն թվականին Max Payne-ը տեղափոխվեց Xbox և PlayStation 2 խաղային կոնսուլներ, իսկ 2002 թվականի հուլիսին MacSoft-ի անհատական համակարգիչներ՝ MacSoft-ի կողմից Հյուսիսային Ամերիկայում և Feral Interactive-ի կողմից՝ մնացած աշխարհում։ 2003 թվականի դեկտեմբերին թողարկվեց Game Boy Advance տարբերակը։ Նախատեսվում էր նաև տարբերակ մշակել Dreamcast-ի համար, սակայն նախագիծը չեղարկվեց կոնսոլի արտադրության դադարեցման պատճառով։ Խաղը վերաթողարկվել է 2009 թվականի ապրիլի 29-ին որպես ներբեռնվող խաղ Xbox Originals-ում Xbox 360 հավելվածի միջոցով և որպես ներբեռնվող խաղ PlayStation Store-ում PlayStation 3-ի համար 2012 թվականի գարնանը։ iOS տարբերակը թողարկվել է ապրիլի 12-ին։ 2012թ. և Android-ը հունիսի 14-ին։

Խաղի պատմությունն ընդգրկում է երեք տարի՝ Մաքս Փեյնի՝ Թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչություն գործակալի կյանքում, ով մեղադրվում է գործընկերոջ և լավագույն ընկերոջ սպանության մեջ։ Թաքնվելով ոստիկանությունից՝ Մաքս Փեյնը անսպասելիորեն հայտնվում է մի քանի տարի առաջ իր ընտանիքին սպանած մարդկանց հետքերում։

Խաղի դիզայնը և սցենարը միտումնավոր ընդօրինակում են ֆիլմ նուարը, ինչպես նաև այնպիսի հեղինակների, ինչպիսին Միկի Սփիլանն է, «դիտավոր դետեկտիվներին»։ Խաղը պարունակում է բազմաթիվ հղումներ սկանդինավյան դիցաբանության, մասնավորապես, Ռագնարոկի մասին։ Մաքս Փեյնի խաղային խաղը կրել է հոնկոնգյան մարտաֆիլմերի ազդեցությունը (Հոնկոնգյան մարտաֆիլմեր) և, առաջին հերթին, Ջոն Վուի ֆիլմերը։ Բացի այդ, Max Payne-ն առաջին խաղն է, որն օգտագործում է bullet time-ի էֆեկտ։

Max Payne-ը ստացել է բավականին բարձր գնահատականներ և բարենպաստ ակնարկներ խաղային մամուլի կողմից։ Քննադատները բարձր են գնահատել կախվածություն առաջացնող խաղը և փայլուն պատմությունը։ Բացի այդ, խաղը ստացավ մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ BAFTA մրցանակ։ 2008 թվականին թողարկվեց համանուն ֆիլմը՝ Մաքս Փեյնը, որը հիմնված էր խաղի վրա։

Սյուժե
------

Խաղի պատմությունը բաժանված է երեք մասի, որոնք կոչվում են «Ամերիկյան երազանք» (անգլերեն. The American Dream), «Սառը օր դժոխքում» (անգլերեն Cold Day in Hell) և «Մի քիչ ավելի մոտ դրախտին» (անգլերեն` A Bit Closer to Heaven): Նախաբանը, որպես պրոլեպսիս, ցույց է տալիս գլխավոր հերոս Մաքսին պատմության վերջում՝ 2001 թվականի հունվարին, հրացանը ձեռքին՝ երկնաքերի տանիքին։ Գործողությունը տեղափոխվում է 1998 թվականի օգոստոս. Մաքսը, այդ ժամանակ Նյու Յորքի ոստիկանական բաժանմունքի ոստիկան էր, վերադառնում է տուն՝ պարզելու, որ իր ընտանիքը դաժանաբար սպանվել է թմրամոլների կողմից, ովքեր գտնվում էին նոր թմրանյութի՝ Վալկիրինի ազդեցության տակ։ Ընտանիքի հուղարկավորությունից հետո Մաքսը գնում է աշխատանքի Թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչությունը։

Երկուսուկես տարի անց Մաքսը ներթափանցվում է որպես գաղտնի գործակալ իտալական մաֆիայի կազմակերպությունում, որը ղեկավարվում է Պունչինելլո ընտանիքի կողմից. նա պետք է հանդիպի մետրոյում մեկ այլ գործակալ Ալեքս Բոլդերի հետ, բայց այնտեղ նա փոխհրաձգության մեջ է մտնում Ջեկ Լուպինոյի՝ նույն կազմակերպության կապորեժիմի մարդկանց հետ։ Ալեքսին սպանում է անհայտ անձը, իսկ հանցագործության վայրից փախած Մաքսը դառնում է գլխավոր կասկածյալը՝ նրան հետապնդում են ինչպես մաֆիան, այնպես էլ ոստիկանությունը։ Լյուպինոյին հետապնդելիս Մաքսն իմանում է Վալկիրինի հետ պլանավորված գործարքի մասին և նրան հեռախոսով է մոտենում մի խորհրդավոր տղամարդ, ով պնդում է, որ Ալֆրեդ Վոդենն է։ Լուպինոյի կամակատարներից մեկի՝ Վիննի Գոգնիտիի միջոցով, Մաքսն ինքն է գնում կապորեժիմ՝ «Ռագնարոկ» գիշերային ակումբում. Շփվելով նրա հետ՝ Մաքսը հանդիպում է Մոնա Սաքս անունով մի կնոջ՝ Դոնի կնոջ՝ Լիզա Պունչինելլոյի երկվորյակ քրոջը. ըստ նրա՝ Ալեք Բոլդերի սպանության հետևում կանգնած է եղել հենց ինքը՝ դոն Անջելո Պունչինելլոն։ Մոնան քնաբերներ է լցնում Մաքսի ալկոհոլի մեջ, և նա ուշագնաց է լինում։ Մաքսին ծեծում և տանջում են ավազակները, բայց նրան հաջողվում է դուրս գալ; ինչպես պարզվում է, Մոնան փորձել է սպանել Պունչինելլոյին, սակայն գերվել է։ Ոստիկանները կարծում են, որ ինքը՝ Մաքսը, մահացել է Ռագնարոկում փոխհրաձգության ժամանակ։ Մաքսն ընդունում է ռուս գանգստեր Վլադիմիր Լեմի առաջարկը Պունչինելլո ընտանիքից վերադարձնելու «Խարոն» նավը, որը գտնվում է Բրուքլին նավահանգստում զենքի անօրինական բեռով. այդ զենքերից մի քանիսը գնում են հենց Մաքսին։ Փորձելով հասնել դոն՝ Մաքսը հարձակվում է նախ Պունչինելոյի Casa di Angelo ռեստորանի վրա, իսկ հետո՝ դոնի առանձնատան վրա։ Նա գտնում է դոնի կնոջ՝ Լիզայի մարմինը. Ինքը՝ Անջելո Պունչինելոն, խոստովանում է, որ «Վալկիրինան» շուկայի գրավատուն էր։ Դոնին սպանում են Այզեր Կորպորացիոն-ի գործակալները՝ այս ընկերության ղեկավար Նիկոլ Հորնի գլխավորությամբ։ Նա Մաքսին ներարկում է վալկիրինի մահացու չափաբաժին և թողնում է նրան մեռած վիճակում։ Մաքսը կրկին զառանցանքի մեջ է պատկերացնում իր ընտանիքի մահը։

Չափից մեծ դոզայից գոյատևելուց հետո Մաքսը գնում է Նիկոլ Հորնի հետքերով դեպի լքված «Սառը պողպատ» գործարան. գործարանի տակ կան ռազմական լաբորատորիաներ, որտեղ Վալկիրին-ը մշակվել է անցյալում՝ որպես կառավարության Վալհալա նախագծի մաս։ Մարդկանց վրա փորձարկված այս նյութը ի սկզբանե ենթադրվում էր, որ խթանիչ է, որը բարձրացնում է զինվորների բարոյական և ֆիզիկական կայունությունը։ ԱՄՆ կառավարությունը փակեց նախագիծը, բայց Այզեր Կորպորացիոն-ը գաղտնի շարունակեց զարգացումը և սկսեց Վալկիրինի առևտուրը որպես դեղամիջոց; Մաքսի կնոջ և դստեր սպանողները պարզապես թմրամոլներ չեն եղել, նրանց ուղարկել է Նիկոլ Հորնը, երբ Մաքսի կինը, լինելով շրջանային դատախազության աշխատակից, իմացել է գաղտնի նախագծի մասին։ Մաքսը նաև հանդիպում է Պ.Պ.-ին՝ Թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչությԱն գործակալին, ով սպանել է Ալեքս Բոլդերին և Մաքսին տեղավորել բազմահարկ ավտոկայանատեղիում։ Մաքսի առեղծվածային «բարերար»՝ սենատոր Ալֆրեդ Ուոդենը, նրա համար հանդիպում է կազմակերպում Ասգարդ Բիլդինգի երկնաքերում. «Ներքին շրջան» գաղտնի հասարակությունը առերեսվում է Նիկոլ Հորնի և նրա «Այզիր կորպորացիայի» հետ։ Հասարակության բարձրաստիճան անդամները Մաքսին խոստանում են, որ նա կազատվի բոլոր մեղադրանքներից, եթե կարողանա նրանց ազատել Հորնից։ Շենքի վրա հարձակվում են Հորնի մարդիկ, և փոխհրաձգության ժամանակ սպանվում են Ներքին շրջանի բոլոր անդամները, բացառությամբ Վոդենի, ով ձևացնում էր, թե մահացած է։ Մաքսը միայնակ գրոհում է Այզեր Կորպորացիոն-ի կենտրոնակայանը. նա բախվում է նաև Մոնա Սաքսին, բայց նա հրաժարվում է սպանել Մաքսին։ Մոնային գնդակահարում են Հորնի պահակները, սակայն նրա մարմինը առեղծվածային կերպով անհետանում է։ Ինքը՝ Հորնը, փորձում է ուղղաթիռով փախչել շենքի տանիքից, սակայն Մաքսը ինքնաձիգով կրակում է շենքի տանիքի ալեհավաքը պահող մալուխների վրա, և այն ընկնում է ուղղաթիռի վրա։ Մաքսը ներկայացել է ոստիկանություն. նա տեսնում է Վոդենին ողջ և առողջ ամբոխի մեջ և ժպտում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  IGN Staff (1999 թ․ հուլիսի 27). «Max Payne» (անգլերեն). IGN. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.
2. ↑  Alfred Hermida (2001 թ․ սեպտեմբերի 21). «Dark, gritty world of Max Payne» (անգլերեն). BBC News Online. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.
3. ↑  «Max Payne – Hard Boiled» (անգլերեն). UGO.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.
4. ↑  Edge Staff (2013 թ․ մարտի 3). «The Making of Max Payne» (անգլերեն). Edge. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.
5. ↑  Loveridge, Sam (2016 թ․ հուլիսի 23). «15 things you didn't know about Max Payne». *Digital Spy* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 16-ին.
6. ↑  «Max Payne Game Awards» (անգլերեն). 3D Realms. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.
7. ↑  «Press Releases: Max Payne wins BAFTA award» (անգլերեն). 3D Realms. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.