recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էդվարդ Ջոն Փոյնթեր** (անգլ.՝ Edward John Poynter, մարտի 20, 1836(1836-03-20)[…], Փարիզ, Հուլիսյան միապետություն - հուլիսի 26, 1919(1919-07-26)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի նկարիչ, Արունդելյան միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Էդվարդ Փոյնթերը ծնվել է 1836 թվականի մարտի 20-ին, Փարիզում՝ ճարտարապետ և նկարիչ Ամբրոսիա Փոյնթերի ընտանիքում։

1853 թվականին 17-ամյա Փոյնթերը Հռոմում հանդիպում է Ֆրեդերիկ Լեյթոնին, ով մեծ տպավորություն է թողնում Փոյնթերի վրա։

1856-1859 թվականներին Փոյնթերը նկարչական կրթություն է ստացել Վեսթմինսթերյան դպրոցում և Իփսվիչում։ Գեղանկարչության դասեր է ստացել Լոնդոնում, Հռոմում և Փարիզում՝ Շառլ Գլեյրի մոտ (Ուիսթլերի հետ միասին)։ Մեծ ճանաչում է ձեռք բերել պատմա-դիցաբանական կտավների շնորհիվ, ինչպիսիք են՝ «Իսրայելը Եգիպտոսում» (1867), «Շեբայի թագուհու այցը» (1871-1875), «Սողոմոն արքա» (1890)։

1866 թվականին Փոյնթերն ամուսնացել է հոգևորական-մեթոդիստ Ջորջ Բրաուն Մաքդոնալդի դստեր՝ գեղեցկուհի Ագնես Մաքդոնալդի հետ։ Ունեցել են երեք երեխա։

1871 թվականին Փոյնթերը դարձել է Ակվարելիստների բելգիական կազմակերպության անդամ։

1876 թվականին ընտրվել է որպես Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ, իսկ 1896 թվականից դարձել է ակադեմիայի նախագահ։ Միաժամանակ՝ 1894-1904 թվականներին Փոյնթերը զբաղեցրել է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի տնօրենի պաշտոնը։

1902 թվականին նրան շնորհվել է բարոնետի տիտղոս։

Փոյնթերը մահացել է Լոնդոնում՝ 1919 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Edward John Poynter (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2  Union List of Artist Names — 2013.
5. 1 2 3 4 5  Kindred Britain
6. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage

Գրականություն
-------------

* *Malcolm Bell*. Drawings of Sir E. J. Poynter. — Լ.: George Newness Ltd. 1905.
* «Пойнтер, Эдвард-Джон». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
**Գենի նոկդաուն** (անգլ.՝ Gene knockdown), մոլեկուլային գենետիկայի մեթոդիկա, որը կիրառում են մեկ կամ մի քանի գեների էքսպրեսիան նվազեցնելու համար՝ նուկլեոտիդների հաջորդականության համապատասխան փոփոխությունների օգնությամբ կամ ինֆորմացիոն ՌՆԹ-ի մոլեկուլում կարճ օլիգոնուկլեոտիդի, կոմպլեմենտարության համապատասխանեցման օգնությամբ։ Այն դեպքում, երբ փոփոխվում է գենային հաջորդականությունը, օրգանիզմը կոչվում է նուկաուտի ենթարկված։

Կարճատև նոկդաունի դեպքում, օլիգոնուկլեոտիդի կապը գենի կամ տրանսկրիպտի միջև նվազեցնում է էքսպրեսիան տրանսկրիպցիայի, տրանսլյացիայի կամ ինֆորմացիոն ՌՆԹ-ի դեգրադացիայի արգելափակման պատճառով, նաև կարող է խախտել պրե-ՌՆԹ-ի սփլայսինգը։

Գիտնականներն ուսումնասիրում են անջատված գենի ազդեցությունը կամ նրա էքսպրեսիան օրգանիզմի ֆենոտիպի վրա և համեմատում են նորմալ առանձնյակների հետ։ Գեների կարճատև նոկդաունները հաճախ են կիրառվում զարգացման կենսաբանության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Summerton, J (2007). «Morpholino, siRNA, and S-DNA Compared: Impact of Structure and Mechanism of Action on Off-Target Effects and Sequence Specificity» (Pubmed). *Med Chem*. **7** (7): 651–660.
2. ↑  Summerton, J (1999). «Morpholino Antisense Oligomers: The Case for an RNase-H Independent Structural Type». *Biochimica et Biophysica Acta* (Pubmed). **1489** (1): 141–58. PMID 10807004. `{{cite journal}}`: `|format=` requires `|url=` (օգնություն)
3. ↑  Nasevicius, A (2000). «Effective targeted gene 'knockdown' in zebrafish». *Nature Genetics* (Pubmed). **26** (2): 216–20. doi:10.1038/79951. PMID 11017081. `{{cite journal}}`: `|format=` requires `|url=` (օգնություն); Unknown parameter `|coauthors=` ignored (`|author=` suggested) (օգնություն)

Տես նաև
-------

* Գենի նոկաուտ
* ԳՄՕ
**Սանտեի բանտ** (ֆր.՝ maison d'arrêt de la Santé, *prison de la Santé*, или *la Santé*), Փարիզի քրեակատարողական հաստատություն, գտնվում է 14-րդ վարչական շրջանում՝ քաղաքի հարավային մասում։ Բանտի անունը թարգմանաբար նշանակում է «առողջություն», գալիս է Փարիզի մոտակա փողոցի անունից։

Պատմություն
-----------

Սանտեի բանտը կառուցվել է 1867 թվականին ճարտարապետ Էմիլ Վոդրեմի կողմից։ 1899 թվականին Լա Պոկետի լուծարումից հետո Սանտեում բանտարկյալներին սկսեցին ենթարկել կտտանքների և մահապատժի։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և գերմանական օկուպացիայի ընթացքում այստեղ դատապարտվել են քաղբանտարկյալներ, այդ թվում նաև կոմունիստներ։ 1941-1942 թվականներին նրանցից 9-ը մահապատժի զոհ դարձան, որի մասին այժմ հիշեցնում են բանտի արտաքին պատերը։

Նկարագրություն
--------------

Բնատային համալիրը սեղանակերպ է։ Հյուսիսային պատը գտնվում է Արագո բուլվարի վրա, արևելյանը՝ Սանտե փողոցի վրա, իսկ հարավայինը՝ Ժան Դոլան փողոցում։ Ըստ ազգային պատկանելիության բանտարկյալները տեղաբաշխվում են տարբեր մասնաշենքերում։

Սանտեն մշակույթում
------------------

Բնատի անունը հաճախ կիրառվում է ֆրանսիացի բանաստեղծների բազմաթիվ ստեղծագործություններում։ Սանտեի բանտի բանտարկյալների պատմությունը ներկայացված է «Անդունդ» ֆիլմում։

Հայտնի բանտարկյալներ
--------------------

* Վիկտոր Լվովիչ
* Ռամիրես Իլիչ
* Ռուդոլֆ Գիլֆերդինգ
* Իսեի Սագավա
* Պավել Գորգուլով
* Ժան Ժանե
* Ժակ Մերին
* Մարսել Պետիո
* Գիյոմ Ապոլիներ
* Ժակ Ֆեշ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *La Santé - Penitentiary - Prison*, Ministry of Justice. Retrieved on 18 October 2010. "The Prison of Paris built by the Architect Vaudremer was opened on 20 August 1867, Rue de la Santé"

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սանտեյի բանտ Archived 2018-02-03 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12558313f · SUDOC: 034876855 · VIAF: 218178027 · WorldCat VIAF: 218178027 |

 |
**«Feeling Good»** (ինչպես նաև՝ **«Feelin' Good»**), անգլերեն երգ, ամերիկացի երգչուհի Նինա Սիմոնի ռեպերտուարի ամենահայտնի երգերից մեկը։

Երգը գրել են բրիտանացի կոմպոզիտորներ Լեսլի Բրիկասը և Էնթոնի Նյուլին՝ «The Roar of the Greasepaint - The Smell of the Crowd» մյուզիքլի համար։

Վաղ տարբերակներ
---------------

1964 թվականի օգոստոսի 3-ին «The Roar of the Greasepaint - The Smell of the Crowd» մյուզիքլը բեմադրվել է Նոթինգհեմում, որի ժամանակ «Feeling Good»-ը կատարել է Սայ Գրանտը։ 1965 թվականի մայիսի 16-ին մյուզիքլը բեմադրվել է Բրոդվեյում, իսկ երգը կատարել է դերասան Գիլբերտ Փրայսը։

Նույն թվականին երգը ամերիկացի երգչուհի Նինա Սիմոնը իր՝ «I Put a Spell on You» ալբոմում ներառեց։ Ամենից առաջ այս երգը հենց նրա հետ է ասոցացվում, իսկ նրա ռեպերտուարի շարքում «Felling Good»-ը ամենա հայտնիներից է։ Ինչպես գրում է Songfacts երաժշտական կայքը, Նինա Սիմոնի վոկալայի ոճաձևը հարմար էր երգի համար, որը արտահայտում է ծանր ժամանակաշրջան ապրած մարդու «զվարճանքը և բավարարվածությունը»։

1994 թվականին Նինա Սիմոնի կատարմամբ երգը օգտագործվել է Ֆոլքսվագեն ավտոմեքենաների ընկերության գովազդի մեջ, որը նրան նորից հայտնի դարձրեց։ Մեծ Բրիտանիայում նրա մասնակցությամբ սինգլը 40-րդ հորիզոնական է հասել։

Քավեր տարբերակներ
-----------------

1997 թվականին Հաֆ և Հերբ դուետը սինգլի տեսքով թողարկեց երգի իր տարբերակը։ Նրանց տարբերակը Մեծ Բրիտանիայում 31-րդ հորիզոնականի է հասել։

Տարիների ընթացքում երգը ձայնագրվել է այնպիսի արտիստների կողմից, ինչպիսիք են Ջորջ Մայքլը, Ջոն Կոլտրեյնը, Մայքլ Բուբլեն, ինչպես նաև Pussycat Dolls, Traffic, Eels և Muse խմբերը։ Բացի այդ,R&B և հիփ հոփ ոճերով երգից մի փոքր հատված է կատարել Մերի Ջեյ Բլայջը («About You» երգում 2005 թվականի «The Breakthrough» ալբոմից), Ջեյ Զին և Քանյե Ուեսթը («New Day» երգում 2011 թվականի «Watch the Throne» ալբոմից) և Ֆլո Ռայդան (2013 թվականի «How I Feel» երգում)։

Տես նաև
-------

* Hyper Music/Feeling Good

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  ISWC-Net
2. 1 2 3 4 5  Songfacts. «Feeling Good by Nina Simone - Songfacts». *www.songfacts.com* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 11-ին.
3. ↑  «The Roar of the Greasepaint … the Smell of the Crowd». *www.guidetomusicaltheatre.com*. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 11-ին.
4. ↑  says, Joey Jacobson (2014 թ․ հուլիսի 1). «George Michael new single & vinyl release». *Entertainment Focus* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 11-ին.
**Խալաթյան Հակոբ Ստեփանի** (օգոստոսի 18, 1956(1956-08-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քամանչահար, գեղանկարիչ, երաժշտական գործիքներ պատրաստող վարպետ։

Կենսագրություն
--------------

1975 թվականին ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի քամանչայի (դասատու՝ Մ. Խաչատրյան), 1986 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ժողովրդական գործիքների (Մ. Խաչատրյանի դասարան) բաժինները։

1977–78 թվականներին եղել է Հայաստանի ժողովրդական գործիքների նվագախմբի, 1978–80 թվականին՝ Կիրովականի «Հորովել» երգի-պարի անսամբլի կոնցերտմայստեր, 1982–2002 թվականնին և 2012 թվականին՝ Հայաստանի ռադիոյի ժողովրդական գործիքների անսամբլի քամանչահար, 1995–97 թվականին՝ Հայկական երգի-պարի անսամբլի կոնցերտմայստեր, 2009–11 թվականին՝ մենակատար։

1983–89-ին դասավանդել է Երևանի Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական, 1987–2005 թվականին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարաններում (քամանչա)։ 1992 թվականից պատրաստում է քամանչա, 2006 թվականից՝ ալտ, քաման («Հոբելանական», պրիմա քաման «Անահիտ»), նաև գործիքների մանրակերտներ։

Խալաթյանը առաջինն է քամանչայով նվագել խոշոր կտավի ստեղծագործություններ՝ Արամ Խաչատրյանի ջութակի կոնցերտը, Էդուարդ Բաղդասարյանի «Ռապսոդիան» (փոխադրումներ՝ քամանչայի համար), Ռուբեն Ալթունյանի «Անտունի»-ն (փոխադրում՝ քամանչայի և կամերային նվագախմբի համար)։ Իրեն նվիրված բազմաթիվ ստեղծագործությունների առաջին կատարողն է։

Հանդես է եկել անսամբլների հետ։ Կատարել է փոխադրումներ և մշակումներ քամանչայի, քամանի և փոքր կազմի անսամբլների համար (Կոմիտասի մշակումները, Էդուարդ Աբրահամյանի «Սկերցո»-ն՝ քամանչայի, թավջութակի և դաշնամուրի, Հակոբ Անասյանի «Ֆանտազիա՝ Ջիվանու երգի թեմաներով»՝ մենակատար քամանչայի և լարային քառյակի, Վաչե Շարաֆյանի կվինտետ՝ մենակատար քամանչայի, լարային քառյակի, դհոլի և դաշնամուրի, Ռուբեն Ալթունյանի «Մաճկալ»՝ քամանչայի, ջութակի և դուդուկահարների քառյակի, Նարինե Զարիֆյանի «Հայկական էսքիզներ»՝ քամանչայի, քանոնի, կոնտրաբասի, դաշնամուրի համար, և այլն)։

Գրել է «Բարի օր» երգը, որի խոսքերի հեղինակն է Յուրի Սահակյանը։

Լրացուցիչ տեղեկություններ
-------------------------

Թողարկել է 2 լազերային ձայնասկավառակ․ 2000 թվականին «Յարեն էրված իմ» և 2001 թվականին՝ «Ինձ մի խնդրիր»։ 2005 թվականին թողարկել է «Սայաթ-Նովա» տեսահոլովակը, իսկ 2006 թվականին՝ DVD:

2011 թվականին՝ Հայաստանի անկախության 20-ամյակի օրը, նվագել է Արարատ լեռան գագաթին։

Հեղինակ է շուրջ 500 գեղանկարչական նկարների աշխատանքների։

2006–09, 2012–13 թվականներին կազմակերպել է շատ համերգ-ցուցահանդեսներ։

Ժողովրդական կատարողների 1-ին հանրապետական մրցույթի դափնեկիր է (1986, Բաքու)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Լիդիա Կաշինա**, օրիորդական ազգանունը՝ **Կուլակովա** (ռուս.՝ Лидия Ивановна Кашина, Кулакова, հունվարի 4 (16), 1886, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 15, 1937(1937-08-15), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս փոքր կալվածատեր, Սերգեյ Եսենինի առաջին ունկնդիրներից մեկը, Աննա Սնեգինայի նախատիպը բանաստեղծի համանուն պոեմում։

Կենսագրություն
--------------

Լիդիա Կաշինան ծնվել է 1886 թվականի հունվարի 1-ին ռուս վաճառական Իվան Կուլակովի ընտանիքում, որը կալվածք էր գնել Կոնստանտինովո գյուղում, ինչպես նաև իր միջոցներով կառուցել դպրոց, որտեղ էլ մասնավորապես սովորել է Սերգեյ Եսենինը։ 1911 թվականին Լիդիան ժառանգել է հոր ունեցվածքը։

Լիդիա Կաշինայի կալվածքը Կոնստանտինովոյում
Լիդիան 1904 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Ալեքսանդրովսկի ինստիտուտը։ Սիրել է գրականություն և իմանալով, որ իր գյուղում ապրում է երիտասարդ բանաստեղծ՝ հրավիրել է նրան իր տուն։

1919 թվականին Կաշինան աշխատել է Կարմիր բանակի կապի վարչությունում որպես գրագիր և քարտուղար, ապա «Ջերմություն և ուժ» բաժնետիրական ընկերությունում՝ որպես գրամեքենագրուհի։ 1922 թվականին դարձել է «Աշխատանք» թերթի աշխատակից, որտեղ եղել է սրբագրիչ և գրական խմբագիր։ Գերմաներենից թարգմանել է պատմական գրքեր։

Սերգեյ Եսենինը և Լիդիա Կաշինան շարունակել են շփվել նաև ավարտելուց հետո, երբ նրա կալվածքն անցել է պետությանը։ Եսենինը հաճախ է այցելել Լիդիային նրա մոսկովյան բնակարանում։

Հաշմանդամության հետ կապված ազատվել է աշխատանքից 1937 թվականի հուլիսի 26-ին։ Մահացել է 1937 թվականի օգոստոսի 15-ին քաղցկեղից։ Դիակիզվել է Դոնի մենաստանում և թաղվել Վագանկովյան գերեզմանատանը (11-րդ բաժին)։

Ամուսինը եղել է Նիկոլայ Կաշինը, որդին՝ Գեորգի Կաշինը։ Զարմիկը եղել է Նիկոլայ Վիկտորովը՝ լեյտենանտ, զոհվել է «Գեպարդ» սուզանավում, հավանաբար եղել է «Աննա Սնեգինա» պոեմում հիշատակված սպանված զինվորականի նախատիպը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Из истории усадьбы Л. И. Кашиной». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 28-ին.
2. ↑  Ани Лагина «Кровью, сердцем и умом…» с 42
3. ↑  «ДЕВУШКА В БЕЛОЙ НАКИДКЕ». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 28-ին.
4. ↑  «Помним, скорбим. Лидия Кашина». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 28-ին.
5. ↑  ««Как родина и как весна…»». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 28-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աստղիկ Գևորգյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աստղիկ Բագրատի Գևորգյան** (սեպտեմբերի 6, 1919(1919-09-06), Ալեքսանդրապոլ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն - սեպտեմբերի 15, 2011(2011-09-15), Երևան, Հայաստան), բանասեր, արվեստաբան։

Արվեստագիտիտական թեկնածու (1972 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

1945 թվականին ավարտել է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը։

1945 թվականից՝ Մատենադարանի գիտաշխատող։

Լույս են տեսել Գևորգյանի «Արհեստներն ու կենցաղը հայկական մանրանկարներում» (1978 թվական), «Հայ մանրանկարիչներ, մատենագիտություն, 9–17-րդ դարեր» (1998 թվական), «Ծաղկաքաղ Աւետարան» (2001 թվական), «Ծաղկաքաղ Սաղմոսներ» (2001 թվական), «Վայոց ձորի և Որոտանի մանրանկարչությունը 13–17-րդ դարեր» (2003 թվական), «Գրիգոր Նարեկացին մանրանկարներում և մեծ քերթողի տաղերը» (2005 թվական), «Անանուն հայ մանրանկարիչներ, մատենագիտություն, 9–17-րդ դարեր» (2005 թվական), «Անանուն հայ մանրանկարիչներ, մատենագիտութիւն, 18–19-րդ դարեր» (2007 թվական) աշխատությունները։

Կազմել է «Հայկական զարդատառեր» (1991 թվական), «Կենդանազարդեր» (1996 թվական) ալբոմ­ները։

Մանրանկարներ է ստեղծել տերևների, խեցիների, մարմարի, բազալտի վրա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Խորեն Գրիգորի Խաչատուրյան** (1913, Օսմանյան կայսրություն - *անհայտ*), Վրացական ԽՍՀ, Աբխազական ԻԽՍՀ, Գագրայի շրջանի Կույբիշևի անվան կոլտնտեսության օղակավար։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1949)։

Կենսագրություն
--------------

Խորեն Խաչատուրյանը ծնվել է 1913 թվականին, Օսմանյան կայսրությունում։ Նրա ընտանիքը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ փախել է Ռուսական կայսրության Քութայիսի նահանգ։ Ապրել է Սուխումի շրջանի Ցանդրիպշ գյուղում։ Տեղական դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Գագրայի շրջանի Կույբիշևի անվան կոլտնտեսությունում։ Աշխատել է որպես ծխախոտագործ։ 1940-ականների վերջերին նշանակվել է ծխախոտագործության օղակի օղակավար։

1948 թվականին Խորեն Խաչատուրյանի օղակը «Սամսունի № 27» սորտի ծխախոտի յուրաքանչյուր հեկտարից միջինում հավաքել է 16,9 ցենտներ՝ 3,2 հա տարածքից և «Սամսուն № 1857» սորտից՝ միջինը 19,4 ցենտրներ յուրաքանչյուր 0.5 հա տարածքից։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1949 թվականի մայիսի 3-ի «1948 թվականին եգիպտացորենի և ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար» հրամանագրով Խաչատուրյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում՝ նրան հանձնելով Լենինի շքանշան ու «Մուրճ և Մանգաղ» ոսկե մեդալ։

Նույն հրամանագրով Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում է շնորհվել նաև  բրիգադիր Անդրեյ Վասիլի Կիրյակին և օղակավար Հրաչ Կապրելի Նուբարյանին։ 1949 թվականի օգոստոսին Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում է շնորհվել  նաև Կույբիշևի անվան կոլտնտեսության ծխախոտագործ Հովհաննես Խաչիկի Թեքնեջյանին։

Թոշակի անցնելուց հետո ապրել է Ցանդրիպշ գյուղում։

Մահվան տարեթիվը հայտնի չէ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Хачатурян Хорен Григорьевич. Сайт «Герои страны».
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թերզյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Պերճ Տիգրանի Թերզյան** (նոյեմբերի 17, 1938(1938-11-17), Կահիրե, Եգիպտոս), հրապարակախոս, ազգային և հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

1951 թվականին ավարտել է Կահիրեի Մխիթարյան նախակրթարանը, 1956 թվականին՝ Մարոնիթ հայրերի վարժարանը, 1963 թվականին՝ Էյն Շամս համալսարանի համագործակցական և վարչական գիտությունների ինստիտուտը, 1964–1965 թվականներին հաճախել Կահիրեի ամերիկյան համալսարան։

1969 թվականին հիմնադրել է «African Press» (1996 թվականից՝ African Press S. A. E. բաժնետիրական ընկերություն) տպարանը։ 2002 թվականից՝ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունի եռամսյա «Տեղեկատու» հանդեսի, 1998-2009 թվականին՝ «Արեւ» օրաթերթի արաբական ամսօրյա հավելվածի, 2010 թվականից՝ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունի «Արեգ» արաբական ամսօրյայի խմբագրական խորհրդատու։

Լույս են տեսել Թերզյանի «Եգիպտահայ հայացքներ. պատմության, քաղաքականության և մշակութային ժառանգության մասին» (արաբական, 2008 թվական), «Յետադարձ անդրադարձ» (2010 թվական) հրապարակախոսական նյութերի ժողովածուները, «ՀՀ Եգիպտոսի դեսպանատան ծննդոցը» (2012 թվական) աշխատությունը։ Մատենադարանի «Մեսրոպ Մաշտոց» հուշամեդալ (1999 թվական), Հայ եկեղեցու «Սբ Սահակ-Սբ Մեսրոպ» շքանշան (2010 թվական), Հայկական բարեգործական ընդհանուր միություն «Պատվո անդամ» տիտղոս
(2011 թվական), ՀՀ «Մխիթար Գոշ» (2011 թվական), Հայաստանի Հանրապետության սփյուռքի նախարարության «Մայրենիի
դեսպան» (2013 թվական) մեդալներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Զարեհ Ազնավորյան** (1947, Բեյրութ, Լիբանան - ապրիլի 30, 2013(2013-04-30), Անթիլիաս, Մաթնի շրջան, Լեռնային Լիբանան, Լիբանան), եկեղեցական գործիչ, խմբագիր, բնագրագետ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

1969 թվականին օծվել է վարդապետ, 1995 թվականից՝ արքեպիսկոպոս։

Հռոմում պաշտպանել է վարդապետական ատենախոսություն՝ «Սուրբ Ներսես Լամբրոնացու կյանքը և եկեղեցական բարեկարգությունը» թեմայով։ Դասավանդել է Անթիլիասի դպրեվանքում և լիբանանահայ մի շարք դպրոցներում, եղել «Գլաձոր» և «Հասկ» պարբերականների խմբագիր, Ջիբեյլի (Լիբանան) «Թռչնոց բույն» որբանոցի տնօրեն, ապա՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության քրիստոնեական դաստիարակության բաժանմունքի վարիչ։

Լույս են տեսել Ազնավորյանի «Ձայնագրեալ շարական Մեծ պահոց կիրակիներու» (հատոր Ա, 1981 թվական), «Ձայնագրեալ շարական Հայաստանեայց եկեղեցւոյ» (հատոր Բ. «Աւագ շաբաթ», 1984 թվական), «Ձայնագրեալ շարական Հայաստանեայց եկեղեցւոյ» (հատոր Գ. «Աւագ օրհնութիւններ», 1985 թվական), «Մեղեդիներ, տաղեր եւ գանձեր Հայաստանեայց եկեղեցւոյ» (1990 թվական), «Եհովայի վկաներու այլափոխուած Աստուածաշունչը» (1992 թվական), «Կանոն Սուրբ միւռոնի օրհնութեան» (1996 թվական, բոլորը՝ Անթիլիաս), «Լոյս եւ հաղորդութիւն» (2005 թվական, Նիկոզիա), «Սերտողութիւն Յայտնութեան գիրքի» (2006 թվական, Մոնրեալ) երկերը։

Ազնավորյանի խմբագրությամբ Անթիլիասում հրատարակվել է Նոր կտակարանը։

Կիլիկիո կաթողիկոսարանում ստեղծվել է Ազնավորյանի անվան քրիստոնեական դաստիարակության հիմնադրամ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Tal, Lille 2014
**Տալ** (իրական անունը Տալ Բենյեղզի, դեկտեմբերի 12, 1989(1989-12-12), Pardes Hanna-Karkur, Հայֆայի մարզ, Իսրայել), երգչուհի և ֆրանկո-իսրայելական պարուհի։ 2005 թվականին Տալը հանդիպում է երգիչ Գարի Ֆիկոին, ով նրան ներկայացնում է Լաուրա Մարիսիանոին իր « Le Droit de rêver » (2012) ալբոմի կոմպոզիտորին։ 2011 թվականի մայիսին, Տալը կնքում է պայմանագիր *Warner Music France*-ի հետ։

Կենսագրություն
--------------

Տալ Բենյեղզին ծնվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Իսրայելում։ Նրա անունը եբրայերեն նշանակում է «առավոտյան շաղ»։ Նրա ընտանիքում կան մի քանի երաժիշտներ՝ հայրը և եղբայրը կոմպոզիտորներ են, իսկ մայրը *World music* -ի երգչուհի է, հայտնի է Սեմ Ազար բեմական անունով։ Տալը ունի իսրայելական, եմենական և մարոկոյական ծագում։ Տարին լրանալուն պես իր ընտանիքը տեղափոխվում է Ֆրանսիա ։ Նա ստանում է երգի դասեր Ալբերտ Ասսայագի մոտ։ Դեռահաս ժամանակ, ինքնուս սովորում է դաշնամուր և կիթառ ։ Նրա ծնողները գնահատում են սև ամերիկյան երաժշտությունը, ինչպիսիք են՝ սոուլ և ռեգգին։
2005 թվականին, Տալը հանդիպում է Գարի Ֆիկոին, ով դառնում է նրա լավ ընկերը։2008 թվականի դեկտեմբերին, Ֆիկոն նրան ներկայացնում է կոմպոզիտոր Լաուրա Մարիսիանոին, ում հետ 2009 թվականին կնքում է պայմանագիր *Sony Music*-ի հետ և ստեղծվում է նրա առաջին ալբոմը։ 2010 թվականի հունվարին դուրս է գալիս նրա առաջին սինգլը *la musique et mon ange*: 2010 թվականին աշխատել է Adidas բրենդի հետ։ Նրա նոր սինգլը *on avance* դուրս է գալիս 2011 թվականի հունիսին, անգլերեն տարբերակը *Music Sounds* անվանման տակ դուրս է գալիս նոր ալբոմը և ունենում է մեծ վաճառք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (ֆր.)
* Tal  էջը Յություբ տեսահոսթինգում
**Էդուարդ Բելտով** (Էդի Բաալ, ), իսրայելցի լրագրող, ծնվել է Սամարա քաղաքում՝ Պեսյա Վայնշտեյնի ընտանիքում։ Մահացել է 2010 թվականին։

Կենսագրություն
--------------

ԽՍՀՄ-ում բռնաճնշումներից տուժած տասնյակ հազարավոր հրեաների անունները հաստատելուն ուղղված երկար տարիների գիտահետազոտական աշխատանքի համար պարգևատրվել է Վալլենբերգի դիպլոմով և մեդալով։ Ավելի քան քառորդ դար Էդի Բաալը զբաղվել է այդ թեմայով։ Նրա հետազոտություններից հատվածներ են տպագրվել ԽՍՀՄ ամսագրերում և թերթերում։

1990 թվականին հայրենադարձելով Իսրայել՝ Էդի Բաալն իր հետ տարել է արխիվ, որը համալրվել է հազարավոր անուններով «Երկրորդ աղետ» ռադիոհաղորդման շնորհիվ։ Այն հեռարձակվում էր ամիսը երկու անգամ «РЭКА» ռադիոալիքով։

Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարության և Ռուսաստանի դեսպանատան համագործակցության արդյունքում Բելտովը Դանիայում արժանացել է դիպլոմի՝ ստորագրված Միության նախագահ Ռաուլ Վալենբերգի, գրող, փիլիսոփայության դոկտոր Լեոն Նիկուլինի, Դանիայի կառավարության նախարար, գրող, Անդրեյ Սախարովի անվան միջազգային կոմիտեի նախագահ Հանս Քրիստիան Նեերսկովի և գրող Ջեֆրի Քեյնի կողմից։ Էդի Բաալի հետ պարգևի են արժանացել նաև Սիոնի կալանավորներ, իսրայելացիներ Էդուարդ Կուզնեցովը և Իդա Նուդելը։ Տարբեր երկրներից 25 պարգևատրվածների թվում են նաև ռուսներ՝ իրավապաշտպաններ Գալինա Ստարովոյտովան(հետմահու) և Սերգեյ Կովալևը։ Նրանց պարգևատրումը համընկել է Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից ընդունված Մարդու իրավունքների հռչակագրի 50-ամյակի հետ։

Հրապարակումներ
--------------

* Второй фронт Иосифа Сталина.
* Вторая катастрофа, в 2-х томах. Издательство «Иврус», 2007.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Архивное дело: архив Александра Львовича Рашковског. Эди Бааль
2. ↑  Каталог библиотеки Мемориала
**Անդրեյ Ալեկսեյովիչ Ռավկով** (բելառուս․՝ Андрэй Аляксеевіч Раўкоў, հունիսի 25, 1967(1967-06-25), Ravyaki, Soržycki Sieĺsaviet, Biešankovičy District, Վիտեբսկի մարզ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս զինվորական։ 2014 թվականի նոյեմբերի 27-ից հանդիսանում է Բելառուսի Հանրապետության պաշտպանության նախարարը։ Գեներալ-լեյտենանտ (2015)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1967 թվականի հունիսի 25-ին ԲԽՍՀ-ի Վիտեբսկի մարզի Բեշենկովիչեսկի շրջանի Ռեվյակի գյուղում։ 1984 թվականին ավարտել է Մինսկի սուվորովյան համալսարանը։ 1988 թվականին Մոսկվայի բարձրագույն զինվորական հրամանատարական ուսումնարանը։ Դասակի հրամանատարի պաշտոնից հասել է մինչև գումարտակի հրամանատարի պաշտոնի։ 1999 թվականին ոսկե մեդալով է ավարտել Բելառուսի Հանրապետության ռազմական ակադեմիայի հրամանատարա-շտաբային ֆակուլտետը։ Երկար ժամանակ զբաղեցրել է շտաբի պետի և սպառազինության ու տեխնիկայի պահպանության բազայի ղեկավարի (հրամանատար) պաշտոնները։

2005 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիան և նշանակվել Բելառուսի ԶՈւ 103-րդ գվարդիական օդա-դեսանտային բրիգադի հրամանատար։

Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար  
Սերգեյ Շոյգուի հետ, 2015 թվական
2006-2012 թվականներին զբաղեցրել է օպերատիվ բաժնի պետի՝ Արևմտյան օպերատիվ հրամանատրաության շտաբի պետի տեղակալի պաշտոնը, նաև եղել է Հյուսիս-արևմտյան օպերատիվ հրամանատրաության զորքերի հրամանատարի առաջին տեղակալը։

2012 թվականի նոյեմբերի 16-ին նշանակվել է Հյուսիս-արևմտյան օպերատիվ հրամանատրաության զորքերի հրամանատար։

2012 թվականին Բորիսով քաղաքից ընտրվել է Մինսկի մարզային խորհրդի պատագամավոր։ Շրջանում ընտրությունները եղել են առանց երկընտրանքի։ Ըստ պաշտոնական տվյալների ընտւոյթւոնների արդյունքում նրան ձայն է տվել ընտրություններին մասնակցած անձանց 82 %-ը։

2014 թվականի նոյեմբերի 27-ից հանդիսանում է Բելառուսի Հանրապետության պաշտպանության նախարարը։

Զինվորական կոչուները
--------------------

* Գեներալ-լեյտենանտ (2015 թվականի մայիսի 7)
* Գեներալ-մայոր (2011 թվականի փետրվարի 22)
* Գնդապետ (20014 թվականի մայիսի 26)

Շքանշաններ
----------

* «Հայրենիքի ծառայության» 3-րդ աստիճանի շքանշան
* Բելառուսի մեդալ
* ԽՍՀՄ մեդալներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Пять фактов о новом министре обороны Андрее Равкове
2. 1 2 3  Указ Президента Республики Беларусь от 22 февраля 2011 г. № 63 «О присвоении О. А. Белоконеву воинского звания»
3. ↑  «Указ Президента Республики Беларусь от 26 мая 2004 г. № 253 «О присвоении воинских и специальных званий»». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография на сайте Министерства обороны Беларуси Archived 2022-01-11 at the Wayback Machine.
* Биография на сайте агентства Белта Archived 2015-04-24 at the Wayback Machine.
**Միքայել Հայրապետյան** (հոկտեմբեր 16, 1976), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) տնտեսագետ, գործարար (20 տարվա փորձ ձեռնարկատիրության և բիզնեսի զարգացման ոլորտում Հայաստանում և արտերկրում) Հայաստանի սամբոյի ֆեդերացիայի նախագահ, Enterprise Armenia-ի ներկայացուցիչ, մի շարք բիզնեսների հիմնադիր ՀՀ-ում, ԱՄՆ-ում, Վրաստանում, Ուկրաինայում։

Կրթություն
----------

1993-1998թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ տնտեսագիտության ֆակուլտետը՝ ստանալով մագիստրոսի կոչում

2006թ. սովորել է Pepperdine University-ում Property and Casualty Insurance License Classes մասնագիտությամբ

2009-2013 թթ. սովորել և ավարտել է ՀՖԿՍՊԻ-ն՝ ազգային մարզչի որակավորմամբ

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1997 - 2000թթ. աշխատել է "NEW AGE GROUP" Insurance Brokerage Company-ում որպես գործադիր տնօրեն։

* Պատասխանատու էր անձնակազմի կառավարման համար (5 մշտական անձնակազմ և 8 ապահովագրական գործակալ)
* Զբաղվել է ռիսկերի գնահատմամբ
* Բողոքների վերահսկման պատասխանատու
* Կազմել է հաշվետվություններ Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարարության ապահովագրական տեսչության համար
* Ապահովագրական ստորաբաժանումների գործունեության վերահսկում

2001 - 2004թթ. "Kaprielian Enterprises , Inc." մարքեթինգ մենեջեր

Կառավարել է շուկայի հետազոտության, բիզնես պլանավորման և ռազմավարության մշակման հետ կապված մի շարք նախագծեր։

2004-ից առ այսօր հանդիսանում է "Salut Transportation and Sales", գործադիր տնօրենը Լոս Անջելես, ԱՄՆ

* Միքայել Հայրապետյան՝ ՀՀ Սամբոյի ֆեդերացիայի նախագահՑամաքային տրանսպորտային ծառայություն Միացյալ Նահանգներում
* Ավտոմեքենաների մանրածախ/մեծածախ վաճառք
* Վաճառքի գործակալիների պատրաստում և վերապատրաստում
* Վաճառված մեքենաների միջազգային փոխադրումները կազմակերպում

2009 թվականից American Global Group LLC ՍՊԸ- ի համահիմնադիր Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա

2011-ից առ այսօր Լոս Անջելեսում լոգիստիկ և պահեստային ծառայություններ մատուցող ընկոերություններից մեկի՝ Global USA Inc հիմնադիր տնօրենն է, որպես հիմնադիր նախագահ՝ Միքայելը վերահսկում է ընկերության ռազմավարական, գործառնական և ֆինանսական հարցերը։

2014 - առ այսօր, Notary Public in Los Angeles, Կալիֆորնիա ԱՄՆ

2017թ.- առ այսօր՝ Հայաստանի սամբոյի ֆեդերացիայի նախագահ

2017 - 2019թթ. Business Armenia-ի պաշտոնական ներկայացուցիչ Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա ԱՄՆ

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

Լեզուներ
--------

Հայերեն, Անգլերեն, Ռուսերեն

Լրացուցիչ տեղեկատվություն
-------------------------

Հանդիսանում է մի շարք ստարտափ նախագծերի մշակող Հայաստանում, ինչպիսիք են՝

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «President of Sambo Federation of Armenia».
2. ↑  «SALUT TRANSPORTATION AND SALES is a business in Burbank».
3. ↑  ««Ամերիքան գլոբալ գրուփ» ընկերություն».
4. ↑  «Հայաստանի սամբոյի ֆեդերացիա» ՀԿ» (PDF).
5. ↑  «Հայաստանի սամբոյի ֆեդերացիայի նախագահ». *WIKIPEDIA*.
**Սանասար Արամայիսի Ղալեչյան** (1887 կամ 1888, Շուլավեր - 1954, Երևան), Շուլավերի տանուտեր (գյուղապետ), Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Թիֆլիսի քաղաքային դպրոցում։ 1910-1917 թվականներին աշխատել է Շուլավերի քաղաքային սպառկոոպի նախագահ։ Խորհուրդները բոլշևիկացնելու հարցով 1917 թվականին հրավիրվում է գաղտնի խորհրդակցություն, որտեղ Սանասար Ղալեչյանին ընտրում են Շուլավերի քաղխորհրդի նախագահ։ 1918 թվականին ձևակերպվում է գավառային կոմիտեն, որի նախագահը Սանասարն է։ Նույն թվականին ստեղծվում է ինքնապաշտպանության զինված ջոկատ։ Հարձակման դեպքում ավանում կապի միջոցներ էին տեղադրվում։ Սանասար Ղալեչյանը և կոմիտեի շատ ղեկավարները ձերբակալվում են։

1921 թվականին XI բանակի հատուկ ուղեգրերով բանտերից վերադառնում են Շուլավեր կոմիտեի ղեկավարները, այդ թվում նաև Սանասարը։ Վրաստանի խորհրդայնացումից հետո նշանակվել է Շուլավերի ռազմական կոմիտեի նախագահ (կոմիսար)։ Սանասարը համագործակցել է գրող Հովհաննես Թումանյանի հետ, որը նույնպես կապ ուներ Շուլավերի հետ։

Վրաստանի կենտկոմի որոշմամբ ուղարկվել է Հայաստան՝ Լոռի՝ կուսակցական աշխատանքի։ 1934 թվականին տեղափոխվել է Երևան և աշխատել անտառտնտեսության պետ։ 1935 թվականին ընտրվել է Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի անդամ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով։

Սանասար Ղալեչյանը մահացել է 1954 թվականին Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Շահումյան (քաղաք, Մառնեուլի շրջան)». 2023 թ․ մայիսի 1. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
2. ↑  *Շուլավեր*.
**Յորդիս Գրյոնթոֆթ Ռակներունդ** (ի ծնե՝ Grøntoft, նորվ.՝ Hjørdis Grøntoft Raknerud, հուլիսի 11, 1878(1878-07-11), Քրիստիանիա, Նորվեգիա - հոկտեմբերի 13, 1918(1918-10-13), Դրամեն, Նորվեգիա), նորվեգացի ճարտարապետ։ 
Նա ճարտարապետությամբ 1898 թվականից զբաղվելով Նորվեգիայում և Շվեդիայում՝ Սկանդինավիայի առաջին կին ճարտարապետներից մեկն էր։

Կենսագրություն
--------------

Sandsgården-ի հարկի համար ստորագրված նախագիծը, Յևիկ (1898)
Ռակներունդը մեծացել է Կրիստիանիայում (ներկայումս՝ Օսլո, Նորվեգիա), որտեղ նրա հայրը՝ Հագբարդ Օգոստոս Գրոնտոֆը (1847-84), առևտրական էր։ Նա երեք տարի անցկացրել է Կրիստիանիա Կունստ-ոգ Հաանդվարսկսկոլեում, ստանալով կրթություն ճարտարապետության ոլորտում (1895-97)։ Կրթությունը ավարտելուց հետո նա սովորել է Օվե Էկմանի և Հոլգեր Սինդինգ-Լարսենի հետ։ 1898 թվականին նախագեծ է Sandsgården-ը՝ մեծ տուն Յևիկում, որտեղ կային նաև խանութներ և գրասենյակներ։ Նրա ստորագրված նախագծերը 1898 թվականի մայիսից գտնվում են համայնքային արխիվում։ Հայդի Ֆրոնկնեսթադը, որն ուսումնասիրել էր Գրյոնթոֆթ Ռակներունդ կենսագրականը, նշում է, թե կանանց համար որքան անսովոր էր 19-րդ դարի վերջում կոմերցիոն կառույց նախագծելը։

1898 թվականին նա շարունակել է իր ուսումը Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ նա եղել է ամենաառաջին կին ուսանողներից մեկը։ Մի նամակում նա գրել է. «Համենայն դեպս, ես այս դասարանում առաջին կինն եմ...»։

Երբ նա վերադառնում է Լոնդոնից՝ Նորվեգիայում ճարտարապետների համար քիչ հնարավորություններ կային։ 1904 թվականին նա տեղափոխվում է Շվեդիա՝ Մալմյո, որտեղ նա աշխատում էր որպես քաղաքային ճարտարապետ։ Նա նաև նախագծում էր ինտերիերներ և կահույք։ Նրա կողմից նախագծված որոշ կառույցներ տեսանելի են Մալմյոյից և Լունդից։ Մալմյոյից հետո կրթությունը շարունակելու համար նա տեղափոխվում է Փարիզ։ Այստեղ էլ նա ծանոթանում է Նիլս Ռակներունդի հետ, որի հետ 1908 թվականին ամուսանում է։

Զույգը բնակություն հաստատեց Նորվեգիայի հարավում՝ Դրամեն քաղաքում, որտեղ Յորդիսը շարունակում էր նախագծել նախագծել բնակելի շենքեր և կահույք։ 1918 թվականին, Իսպանական գրիպով վարակվելուց հետո, նա հոկտեմբերի 13-ին թոքաբորբից մահանում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Froknestad, Heidi (2012). *Mjøsmuseet Årbok 2012: Sandsgården i Gjøvik og arkitekten Hjørdis Grøntoft* (PDF) (Norwegian). էջ 19.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  «Folketelling 1900 for 0301 Kristiania kjøpstad: Hjørdis Grøntoft» (Norwegian). Digitalarkivet. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. 1 2 3  «Hjørdis Grøntoft Raknerud» (Norwegian). Localhistorie.no. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. 1 2 3  Finborud Børresen, Mette (2013 թ․ փետրվարի 14). «En målbevisst dame med revolver» (Norwegian). NRK: Hedmark og Oppland. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**Կլիսուրա** (բուլղար․՝ Клисура), քաղաք Բուլղարիայում։ Գտնվում է Պլովդիվի մարզում, մտնում է Կառլովո համայնքի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1201 մարդ։

Քաղաքական իրավիճակ
------------------

Կլիսուրայի տեղական կմետներում, որի կազմի մեջ մտնում է Կլիսուրան, ավագի պարտականությունը կատարում է Գեցա Խրիստովա Ստեֆանովան (չորս կուսակցությունների կոալիցիա՝ Քաղաքական ակումբ «Экогласность», Ալեքսանդր Ստամբոլիյսկու Ագրարային միություն (ЗСАС), Շարժում հանուն սոցիալական մարդասիրության (ДСХ), Բուլղարական սոցիալիստական կուսակցություն (БСП))՝ կմետների ընտրության արդյունքներից ելնելով։ 
Կառլովո համայնքի կմետ (քաղաքագլուխ) նշանակվել է Նայդեն Խրիստով Նայդենովը՝ ընտրությունների արդյունքում (կուսակցական կոալիցիա՝ Բուլղարական սոցիալիստական կուսակցություն (БСП), Ալեքսանդր Ստամբոլիյսկու Ագրարային միություն (ЗСАС), Բուլղարական սոցիալ-դեմոկրատիա, Շարժում հանուն սոցիալական մարդասիրության, Քաղաքական ակումբ «Экогласность», Քաղաքական ակումբ «Фракия»)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Քարտեզագրություն
----------------

* Դիրքը էլեկտրոնային քարտեզի վրա bgmaps.com(չաշխատող հղում)
* Դիրքը էլեկտրոնային քարտեզի վրա emaps.bg(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կլիսուրա քաղաքի կայք Archived 2008-05-02 at the Wayback Machine.
* Բնակչության վիճակագրություն (բուլղ.)
* Կլիսուրայի ռադիո և հեռուստատեսություն
**Վասակ Էնգելսի Դարբինյան** (հուլիսի 18, 1959(1959-07-18), Վերին Կարմիրաղբյուր, Շամշադինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լրագրող, խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1982 թվական)։ 1982-1985 թվականին աշխատել է «Երևանի համալսարան», 1996–1999 թվականին՝ «Առավոտ», 2009–2012 թվականին՝ «Ժամանակ» (2011–2012 թվականին՝ պատասխանատու խմբագիր) թերթերի խմբագրություններում, 1999–2001 թվականին, միաժամանակ՝ «Հ1» (այժմ՝ «1»), «Արմենիա», «Ա1+» հեռուստաընկերություններում՝ որպես խմբագիր։

1991–1993 և 2006–2008 թվականին՝ «Հայք», 1994–1995 թվականին՝ «02», 2001–2002 թվականին՝ «Այբ–Ֆե», 2001–2010 թվականին՝ «Տարեգիր» թերթերի և «Տարեգիր. am» կայքի գլխավոր խմբագիր։

2014 թվականից՝ Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի փորձագետ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ռիու դա Կասկա էկոլոգիական կայան** (պորտ.՝ Estação Ecológica do Rio da Casca), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Մատու Գրոսու նահանգում։ Այն պաշտպանում է սավաննայի մասամբ անտառահատված տարածքը։

Տեղագրություն
-------------

Ռիու դա Կասկա էկոլոգիական կայանը բաժանված է Շապադա դուս Գիմարայնս (76.61 %), Կույաբա (10.84 %) և Կամպու Վերդի (12.52 %) մունիցիպալիտետների միջև՝ Մատու Գրոսու նահանգում։ Էկոլոգիական կայանն ունի երկու մաս, մեկը՝ 3232 հա տարածք (8230 ակր), իսկ մյուսը՝ 205 հա տարածք (510 ակր)։ Ընդհանուր տարածքը 3,534 հա է (8730 ակր)։ Ընկած է MT-450 պետական մայրուղուց արևելք և գտնվում է BR-251 դաշնային մայրուղուց հարավ։

Պատմություն
-----------

Ռիու դա Կասկա էկոլոգիական կայանը ստեղծվել է նահանգապետի՝ 1994 թվականի մայիսի 27-ի 6.437 հրամանագրով։ Խորհրդատվական խորհուրդը ստեղծվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։

Շրջակա միջավայր
---------------

Էկոլոգիական կայանի 87 %-ից ավելին սավաննա է, իսկ սավաննայի և սեզոնային անտառների միջև մոտավորապես 13 % է շփումը։ Այն մոտ 7 %-ով համընկնում է Շապադա դուս Գիմարայնս շրջակա միջավայրի պահպանվող տարածքի հետ։ Ստեղծման պահին էկոլոգիական կայանն անտառահատվել է մոտ 65 % և այդ ժամանակվանից ի վեր կորցրել է անտառային ծածկույթի հետագա 4 %-ը։ Կասկա գետը, Ռոնկադոր գետի վտակը, անցնում է կայանով` հարավից դեպի հյուսիս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑  (չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* *ESEC do Rio da Casca* (Portuguese), ISA: Instituto Socioambiental, Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 18-ին`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
* Roberta dos Santos; Laurent Micol; Gustavo Irgang; Jane Vasconcellos (2006 թ․ սեպտեմբեր), *O desmatamento nas Unidades de Conservação em Mato Grosso* (PDF), Alta Floresta e Cuiabá: Instituto Centro de Vida - ICV, Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ սեպտեմբերի 24-ին, Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 18-ին
**Սարգիս Սահակի Թեոդորյան** (1783, Բաղեշ - հունիսի 3, 1877(1877-06-03), Փարիզ), հայ եկեղեցական–հասարակական գործիչ, վարդապետ։

Զբաղվել է հնդկահայ կտակի գործով։ 1817–20-ին և 1824–35-ին եղել է Հնդկաստանում և Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անունից բանակցություններ վարել հնդկահայ մեծահարուստներ Ռաֆայել Ղարամյանի և Սամվել Մուրադյանի կտակները ձեռք բերելու համար։ Հաջողությամբ ավարտելով իր առաքելությունը՝ 1836-ին նշանակվել է Վենետիկում բացված Ռաֆայելյան վարժարանի (1838-ից նաև Մուրադյան վարժարանի) տեսուչ։ 1846-ին Մուրադյան վարժարանի հետ տեղափոխվել է Փարիզ։ Պայքարել է Կ. Պոլսի հայ կաթոլիկների համայնապետ Ա. Հասունյանի դեմ և այդ պատճառով 1855-ին վտարվել Մուրադյան վարժարանից։ Նույն թվականին, Գ. Այվազովսկու և Ա. Գալֆայանի հետ, Փարիզում հիմնել է Հայկազյան վարժարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 171)։*  |
**Միքայել Միքայելի Բաղդասարյան** (նոյեմբերի 7, 1913(1913-11-07), Գանձակ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 20, 1985(1985-12-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), գրաֆիկ, նկարիչ-ձևավորող։ Աշոտ Բաղդասարյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Վաստակավոր նկարիչ (1971 թվական)։ Ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը (1936 թվական), Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտը (1950 թվական)։ 1956 թվականին վերապատրաստվել է Մոսկվայի պոլիգրաֆիայի ինստիտուտում (գրքի ձևավորում և նկարազարդում)։

1931–1936 թվականներին եղել է «Ավանգարդ» թերթի, «Հոկտեմբերիկ» մանկական հանդեսի (նաև 1945–1948 թվականներին) նկարիչը և պատկերազարդման բաժնի վարիչը։

1950–1985 թվականներին աշխատել է «Հայաստան» հրատարակչությունում (խմբագիր, նկարիչ)։

1966 թվականից աշխատակցել է «Պոլիգրաֆիստ» հանդեսին։ Նկարազարդել և ձևավորել է շուրջ 300 գիրք՝ Մկրտիչ Արմենի «Հիանալի սերմեր» (1934 թվական), Մարգարիտա Դարբինյանի «Սուլդին ու Բուլդին» (1936 թվական), Նաիրի Զարյանի «Մանկական» (1940 թվական), Խաչատուր Աբովյանի «Մանուկներին» (1948 թվական), Աթաբեկ Խնկոյանի «Առակներ» (1953 թվական), Դերենիկ Դեմիրճյանի «Պույպույ մուկիկը» (1958 թվական), Հենրի Լոնգֆելլոյի «Հայավաթի երգը» (1958 թվական), «Հայ գրողների դիմանկարներ» (1962 թվականին, 35 դիմապատկեր), Ռուբեն Գաբրիելյանի «Բնագիտական զրույցներ» (գիրք Ա, Բ, 1956 թվականին, 1959 թվականին), Բորիս Պոլևոյի «Պատմություն իսկական մարդու մասին» (1960 թվական), «Արկածային գրադարան» (1961–1966 թվականներ) մատենաշարի 22 անուն գիրք, Վախթանգ Անանյանի «Հայաստանի կենդանական աշխարհը» (հատոր 1–4, 1961–1967 թվականներ), Մայն Ռիդի «Անգլուխ ձիավորը», Ս. Սարգսյանի «Պետրոս Դուրյան»։

Հեղինակ է ծաղրանկարների, 120-ից ավելի մատենանիշների, գրաֆիկական գործերի։

Մասնակցել է գրքարվեստին նվիրված բազմաթիվ ցուցահանդեսների, արժանացել պարգևների։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Իսոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալբերտ Վահագնի Իսոյան** (օգոստոսի 24, 1944(1944-08-24), Սուլդա, Ախալքալաքի շրջան, Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խմբագիր-հրատարակիչ։

Կենսագրություն
--------------

1969 թվականին ավարտել է Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանը։ 1970–1991 թվականներին աշխատել է «Գրքերի աշխարհ» թերթի խմբագրությունում (1982 թվականից՝ գլխավոր խմբագիր)։

2000–2001 թվականներին խմբագրել է «Գրական թերթ»-ը։

1991 թվականին հիմնադրել է «Հայագիտակ» հրատարակչությունը, 2012 թվականին՝ Ընթերցողների համահայկական միությունը։ 1997 թվականից տպագրում է վանակատե կազմերով, ոսկե զարդաքանդակներով հուշանվերային գրքերի մատենաշարը լույս է ընծայել Հովհաննես Թումանյանի, Եղիշե Չարենցի,
Վահան Տերյանի, Ալեքսանդր Պուշկինի, Սերգեյ Եսենինի, Բուլատ Օկուջավայի (վերջին երեքը՝ ռուսերեն), Շոթա Ռուսթավելու (վրացերեն) և այլ գրողների ընտրանիները։

Իսոյանը մասնակցել է «Հայերն աշխարհում» հանրագիտական բառարանի (1995 թվական), «Ամենայն հայոց կաթողիկոսներ» (2001 թվական), Վահան Տերյանի «Ընտրանի» (2005 թվական), ՖեոդորԴոստոևսկու «Արևելյան հարց» (ռուսերեն, 2007 թվական), Եղիշե Չարենցի «Վերջին խոսքը...» (2007 թվական), «Վահան Տերյան։ Տերյանագիտություն։ Մատենագիտություն» (2011 թվական), «Սև գիրք. նշանավոր օտարերկրացիները թուրքական ոճիրների և Հայոց ցեղասպանության մասին» (հայերեն՝ 2011 թվական, ռուսերեն՝ 2012 թվական) ժողովածուների, «Օտարերկրացիները Հայաստանի և հայերի մասին հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը» քարտարանի կազմման, խմբագրման և ծանոթագրման աշխատանքներին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Նազար Բույում** (**Նազար Արսենի Ճանճիկյան**, ապրիլի 9, 1944(1944-04-09), Կեսարիա, Թուրքիա), հրատարակիչ, բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Կոստանդնուպոլսի դպրեվանքում, ավարտել Օքսֆորդի (Լոնդոն) համալսարանը (1967 թվական)։

1980-ական թվականների սկզբից Ստամբուլի խոշորագույն «Ադամ» հրատարակչության տնօրենն է, գրում է թուրքերեն և անգլերեն։

Հրատարակել է Վիլյամ Սարոյանի երկերի մի քանի ժողովածուներ, «Մեծ Բրիտանիկա» հանրագիտարանը (թուրքերեն)։ Վերջինիս մեջ ներառված Մեծ եղեռնին վերաբերող իր հոդվածների համար ենթարկվել է դատական պատասխանատվության։

Ազատվել է կալանքից՝ հանրագիտարանի հրատարակչական խորհրդի պահանջով։ Հեղինակ է բանաստեղծական մի քանի ժողովածուների։ Առավել հայտնի է Նազար Բույումի «Յուկո-Տանին» (1996 թվական, հայերեն հրատարակչություն՝ 1997 թվական) ժողովածուները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Նորայր Հարությունի Էլսայան** (օգոստոսի 23, 1934(1934-08-23), Արաք, Իրան - մարտի 30, 2021(2021-03-30)), հայ մանկավարժ, խմբագիր։ ՀՅԴ կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Նորայր Էլսայանը «Ալիք» օրաթերթի 80-ամյակի արարողության ժամանակ
Նորայր Էլսայանը ծնվել է 1934 թվականին Իրանի Արաք քաղաքում։ 1966 թվականին ավարտել է Թեհրանի հայոց թեմի հայերենագիտական դասընթացները, 1976 թվականին՝ Թեհրանի համալսարանը։ Թեհրանի «Ռոստոմ», «Սիփան», Հայ ուսուցիչների միությունների հիմնադիր-անդամ։ Իրանահայ դպրոցների համար կազմել և հրատարակել է հայոց լեզվի, գրականության, պատմության դասագրքեր։ 1984-1993 թվականներին եղել է «Ալիք» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։

Եղել է Թեհրանի հայաշատ Նարմաք թաղամասում հիմնադրված հայոց «Թունյան» դպրոցի տնօրեն։ Իրանի իսլամական հեղափոխության հաղթանակից հետո (1979 թվականին) նշանակվել է «Ա․ Սողոմոնյան» տղաների միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ Հետագայում Իրանի կրթական համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունների պատճառով կրճատվել են հայկական դպրոցների հայերեն և կրոն առարկաների դասաժամերի քանակը, կազմակերպվել են դասադուլներ և ցույցեր․ այդ ժամանակ մի քանի օրով ձերբակալվել է նաև Նորայր Էլսայանը (ցույցերի կազմակերպման համար)։ Հետագայում նա զրկվել է պաշտոնից։

1993 թվականից ապրել է Հայաստանում։

2013 թվականին արժանացել է Հայաստանի սփյուռքի նախարարության «Մայրենիի դեսպան» մեդալի։

Մահացել է 2021 թվականի մարտի 30-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Երևանում մահացել է իրանահայ անվանի մանկավարժ ու ազգային-հասարակական գործիչ Նորայր Էլսայանը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղասարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտյուշա Ջավադի Աղասարյան** (սեպտեմբերի 1, 1940(1940-09-01), Խնձրիստան, Ասկերանի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 20, 2013(2013-08-20), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարագետ, մեխանիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2009), պրոֆեսոր (2010)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1967)։ 1974–1983 թվականներին աշխատել է ՀԳԻ-ում, բաժանմունքի, 1983–1997 թվականներին ՀԱԱՀ գյուղտեխնիկայի շահագործման ամբիոնի վարիչ, 1997–2006 թվականներին՝ ճարտարագիտության ֆակուլտետի դեկան, 2006–2013 թվականներին՝ նույն ամբիոնում։ Հեղինակ է «Օրգանական թափոնների մշակման մեքենասարքավորումների կատարելագործման գիտական հիմունքները» (2010) և համահեղինակ՝ «Անասնաշենքերից գոմաղբի հավաքման և մշակման առաջադեմ տեխնոլոգիաներ» (2002), «Գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործում» (2008) դասագրքերի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Խաչեր Գալուստյան** (արևմտ․հայ․՝ Խաչեր Գալուստեան, հոկտեմբերի 21, 1915, Մարաշ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 3, 1986, Բեյրութ, Լիբանան), հայ մանկավարժ, պրոֆեսոր։ Իր անունն է կրում Մեծի Տանն Կիլիկո կաթողիկոսության մանկավարժական կենտրոնը։

Կենսագրություն
--------------

Խաչեր Գալուստյանը ծնվել է 1915 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Մարաշ քաղաքում։ Երբ 3 տարեկանն է լռանում նրա հորը զինորագրվում է, այդ իսկ պատճառով ընտանիքը ստիպված է լինում նրան հանձնել Պեյթ-շալոմ գերմանական որբանոց։ Մեծ եղեռնի արդյունքում կորցնում է մորը, քրոջը և երկու եղբայրներին։ 1921 թվականին, երբ Ֆրանսիայի զորքը լքում է Զեյթունը և Կիլիկիան, որբանոցներում գտնվող հայ երեխաներին, այդ թվում Խաչեր Գալուստյանին, ուղակում են Հոմս՝ Սիրիա։ 6 ամսից հետո նրանց ուղարկում են Բիբլոս (Ճիպէյլ)։ Այնտող նա Մերձավոր Արևելքի Ընկերության որբանոցում է մնում մինչ 1924 թվականը։ Ապա Խաչեր Գալուստյանին ուղարկում են Հալեպ, որտեղ ինքը գտնում է իր հորը։ Ուսումը ստանում է Հալեպի Հայ Ավետարանական Պեթելի նախակրթարանում, ապա Հալեպի Ամերիկյան քոլեջում, որի շրջանավարտն է դառնում 1932 թվականին։

1941 թվականի հուլիսի 7 ամուսնանում է Վանուհի Միսիրյանին։ Վանուհին դարձավ Խաչեր Գալուստյանի բոլոր նախաձեռնությունների գլխավոր քաջալերողը և կյանքի ընկեր։ Իր հետ Խաչեր Գալուստյանը ունեցավ 4 զավակ՝ Մովսես-Վարուժան, Շահե, Սեդա, Հուրի-Սևան։

1958 թվականին մագիստրոսի տիտղոսն է ստանում Բեյրութի Ամերիկյան համալսրարանում (մանկավարժություն)։ 1964 թվականին մեկնում է ԱՄՆ ուսումը շարունակոլու համար։ Երկու տարուց՝ 1966 թվականի փետրվարի 10-ին, Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիա քաղաքի Թեմբլ համալսարանը Խաչեր Գալստյանին շնորհում է դոկտորի աստիճանը։ Բեյրութ վերադառնալիս ստանձնում է Հայկազյան քոլեջի (այժմ համալսարանի) մանկավարժության պրոֆեսորի պաշտոնը (1966-1976)։

1974 թվականին իրականանում է իր երազանքը՝ իր դռնեռրն է բացում նրա դպրոցը (Գալուստյան հրապարփակ կրթական հաստատություն)։ Այն ստեղծվել է Վանուհու և նրանց զավակների ջանքերի շնորհիվ։ Դպրոցը գործել է մինչ 1981 թվականի օգոստոս, երբ Լիբանանում տեղի ունեցող քաղաքացիական պատերազմը այլևս թույլ չէր տալիս դպրոցներին ապահով գործել։

1984 թվականին, հրավերք ստալով, մասկանցում է Գլաձորի համալսարանի 700-ամյակի տոնակատարությանը։

1985 թվականի դեկտեմբերի 3-ին 69 տարեկան հասակում մահանում է Խաչեր Գալուստյանը։ 1987 թվականին ստեղծվում է Խաչեր Գալուստյանի անվան մանկավարժալան կենտրոնը Կիլիկիո կաթողիկոսարանի հովանու ներքո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Գալուստյան, Շահե; Աղպաշյան, Պարույր; և այլք: (Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսություն) (2013). *«Յուշամատեան Խաչեր Գալուստեան Մանկավարժական Կեդրոնի 25-Ամեակի»* (արևմտահայերեն). Անթիլիաս, Լիբանան: Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսարանի հրատարակչություն. էջեր 19–31.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. 1 2 3  ««Յուշամատեան Խաչեր Գալուստեան Մանկավարժական Կեդրոնի 25-Ամեակի» - Aztag Daily». *archive.aztagdaily.com*. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

«Խաչեր Գալուստեան» մանկավարժական կենտրոնի պաշտոնական կայք