Կառլ Բլեքենի սատանայի կամուրջի շինարարությունը, 1830-1832

**Սատանայի կամուրջ** (գերմ.՝ Teufelsbrucke), երեք կամուրջներ Շվեյցարիայի Ռեուս գետի վրա, Անդերմատ գյուղի մերձակայքում, գտնվում է Ալպերում՝ Սեն Գոթարդ լեռնանցքից 12 կմ հյուսիս։

1230-1707 թվականներին Անդերմատում գոյություն ուներ փայտե կամուրջ։ Առաջին քարե կամուրջը կառուցվել է Ռեուսի ձորում 1595 թվականին ։

Ըստ լեգենդի երկար ժամանակ տեղացիներին այդպես էլ չի հաջողվել կամուրջ կառուցել, քանի որ գետի կատաղի հոսքը ամեն անգամ քանդում էր նորացված կամուրջը։ Այնուհետև սատանան (որի անունով անվանվել է կամուրջը) պայմանավորվել է շինարարների հետ, առաջարկել օգնել կամուրջի կառուցմանը այն պայմանով, որ նա կվերցնի այն անձի հոգին, ով առաջինը կհատի կամուրջը։ Կամուրջը կառուցվել է, բայց տեղացիները խորամանկել են՝ կամրջի վրա առաջինը բաց թողնելով այծ։ Լեգենդի հիշատակին Սատանի կամուրջի մոտ գտնվող ժայռի վրա կարմիր ներկով նկարեցին սատանա և այծ ։ Այս պատկերները գոյատևել են մինչ օրս։ Սատանայի կամուրջը նեղ քարե կամար է՝ շուրջ 25 մ երկարությամբ, որը կառուցվել է կիրճի վրա՝ 22-23 մ բարձրությամբ։

Ռուսական բանակի անցումը
-----------------------

Սուվորովի անցումը Սատանայի կամրջի վրայով։ Նկարիչ Կոտցեբու, Ալեքսանդր Եվստաֆև
1799 թվականին Սուվորովի շվեյցարական արշավի ժամանակ ռուսական զորքերը, ցուցաբերելով բարձր մարտավարական հմտություն և հերոսություն, մարտին մասնակցեցին Սատանայի կամրջի երկայնքով։ Ուրսեռն գյուղից դեպի Սատանի կամուրջ տանող ճանապարհը անցնում էր նեղ (մինչև 3 մետր լայնությամբ) թունելի միջոցով` մոտ 60 մետր երկարությամբ, որը պաշտպանված էր ֆրանսիական ջոկատի կողմից։ Ռուս զինվորներին հաջողվել է շրջանցել թունելը սարերի և գետի կիրճի երկայնքով և, հանկարծի հայտնվելով թունելի հակառակ կողմում, ջախջախել է ֆրանսիական ջոկատը։ Ֆրանսիական զորքը, որը գտնվում էր գետի հակառակ ափին սկսեցին ոչնչացնել կամուրջը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Ձեր կայսերական մեծության զորքերը»,- գրել է Սուվորովը Պավել I-ին տված իր զեկույցում. «Անցավ մի մութ լեռնային քարանձավի միջով, գրավեց մի կամուրջ, այն ոչնչացվում է թշնամու կողմից։ Բայց սա չի խանգարում հաղթողներին, տախտակները կապվում են սպաների շարֆերով, նրանք վազում են այդ տախտակների երկայնքով, վերևից իջնում են անդունդ և, հասնելով թշնամուն, ամենուր խփում են նրան ... Քարեր, ձյուն և երկրային քարեր, որոնց վրա շատ մարդիկ ձիերով թռչում էին անդունդի խորքերը ... |  |

Ռուսաստանցի զինվորները քանդել էին մոտակայքում գտնվող ախոռը։ Սպաները, եղբայրներ Մեշչերսկիի առաջինի և Մեշչերսկի երրորդի գլխավորությամբ, տախտակները կապում էին սպաների շարֆերով և փակում էին կամրջի մեջ ձևավորված բացը, մինչդեռ զինվորները հակառակ ափին կռվում էին հակառակորդի հետ։ Առաջինը կամրջին ոտք դնողը Մեշչերսկի երրորդն էր։ Նա մահացու վիրավորվեց և ընկավ անդունդը ՝ ժամանակ ունենալով ասելու. «Ընկերներ, մի մոռացեք ինձ ռազմազեկույցում»։ Սակայն ռուսական զորքը կարողացավ ետ շպրտել ֆրանսիացիներին։ Այնուհետև Սատանի կամուրջը մի քանի ժամվա ընթացքում վերանորոգվեց, և երեկոյան ժամը 16-ի սահմաններում Սուվորովի հիմնական ուժերը անցան կամուրջը։

Առաջին և երկրորդ կամուրջները պատկերող բացիկ (մինչև 1888 թ.)
1888 թվականին այս կամուրջը, որը կանգնած էր գրեթե երեք դար և հիշվում էր Սուվորովի շվեյցարական արշավով, փլուզվեց։ Դրանից պահպանվել են ձախ ափի կառույցների մնացորդները, որի դիմաց գտնվում է այսպես կոչված «ֆրանսիական հրապարակ», որտեղ պարտություն է կրել ֆրանսիական ջոկատը ՝ պաշտպանելով ելքը Ուրսեռն անցքից։ Այնուամենայնիվ, դեռևս 1830 թվականին նրա կողքին կառուցվեց մի նոր կամուրջ, որը նույնպես հայտնի դարձավ որպես «Սատանայի կամուրջ»։ Վերջապես, 1955 թվականին, երկրորդ կամրջի կողքին, որը մինչ օրս կանգնած է, բացվեց ժամանակակից ավտոճանապարհը՝ «Սատանի կամուրջը»։

1982 թվականին Շվեյցարիայում Սուրբ Գոթարդ թունելի բացման հարյուրամյակի առթիվ ձուլվեցին ոսկուց և արծաթից պատրաստված մի շարք հիշատակի մեդալներ։ Դրանցից մեկը նվիրված է Սատանայի կամրջի երկայնքով ռուսական զորքերի անցմանը։ Այն պատկերում է սատանայի կամուրջ ներխուժած ռուս զինվորներին, որոնՔ ձեռքերին ունեին դրոշակ՝ հետևյալ գրությամբ. «Կռիվ հանուն սատանայի կամրջի. 1799»։

* Երկրորդ սատանայի կամուրջը (1934)Երկրորդ սատանայի կամուրջը (1934)
* Երկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջըԵրկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջը
* Երկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջը երկաթուղային կամրջի կողմիցԵրկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջը երկաթուղային կամրջի կողմից
* Երկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջների համայնապատկերը (2013 թ. Օգոստոս)Երկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջների համայնապատկերը (2013 թ. Օգոստոս)
* Երկաթուղու, երկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջների համայնապատկերը (2011 թ. Հոկտեմբեր)Երկաթուղու, երկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջների համայնապատկերը (2011 թ. Հոկտեմբեր)
* Երկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջը՝ Սուվորովի հուշարձանի հրապարակիցԵրկրորդ և երրորդ սատանայի կամուրջը՝ Սուվորովի հուշարձանի հրապարակից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Swiss Inventory of Cultural Property of Regional Significance, February 2017 — Swiss Federal Office for Civil Protection, 2018.
2. ↑  А. В. Суворов. Документы, т 1 — 4; т.4 1799—1800. М, Воениздат, 1949—1953
3. ↑  И. И. Ростунов. Генералиссимус А. В. Суворов. Жизнь и полководческая деятельность
4. ↑  Г. П. Драгунов. «Чёртов мост. По следам Суворова в Швейцарии». Изд. «Городец», 2-е изд. 2008

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4629249-4 |

 |