recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բիզնես գործընթացը** տարբեր տեսակի փոխկապակցված, համակարգված աշխատանքների ամբողջություն է, որի շրջանակներում «մուտքի» ժամանակ օգտագործվում են մեկ կամ մեկից ավելի տեսակի ռեսուրսներ, իսկ արդյունքում՝ «ելքում», ստեղծվում է սպառողի համար արժեք ներկայացնող արդյունք։ Այն հաճախ կարող է վիզուալացվել գործընթացային հոսքերի դիագրամների միջոցով՝ որպես աշխատանքների հաջորդականություն, որոնք ընդմիջվում են որոշումների կայացման կետերով։

Նկարագիր
--------

Առանձնացնում են բիզնես գործընթացների 4 հիմնական խումբ.

* հիմնական գործընթացներ, որոնց համար արտաքին հաճախորդը պատրաստ է վճարել (օր.՝ արտադրանքի թողարկում),
* սպասարկող գործընթացներ, որոնք ապահովում են կազմակերպության ենթակառուցվածքների բնականոն գործունեությունը (օր.՝ տարածքի անվտանգության ապահովումը)
* կառավարման գործընթացներ, որոնց հիմնական նպատակն է կազմակերպության գործունեության կառավարումը (օր.՝ անձնակազմի կառավարում),
* զարգացման գործընթացներ, որոնց նպատակն է կազմակերպության գործունեության կատարելագործումը և զարգացումը (օր.՝ նախագծերը)։

Գոյություն ունեն բիզնես գործընթացների դասակարգման այլ մոտեցումներ ևս, ինչպիսիք են, օրինակ, BAAN, Օրաքլ, Շերի, Պորտերի, Համերի մոդելները։

Բիզնես գործընթացները ընկած են բիզնեսի գործընթացային կառավարման հիմքում։ Բիզնես գործընթացը սկսվում է նպատակի սահմանումից և վերջանում է այդ նպատակին հասնելով։ Գործընթացը կարող է բաժանվել ենթագործընթացների, որոնք ունեն իրենց առանձնահատկությունները, բայց նպաստում են վերադաս գործընթացի նպատակին հասնելուն։ Բիզնես գործընթացների վերլուծությունը սովորաբար ենթադրում է այդ գործընթացների և դրանց ենթագործընթացների քարտեզագրում։

Բիզնես գործընթացները կարող են մոդելավորվել մի շարք մեթոդներով։ Մոդելավորումը ենթադրում է գործընթացների հորիզոնական և ուղղահայաց նկարագրություն։ Բիզնես գործընթացների նկարագրությունն ներառում է մի քանի փուլ.

1. Բիզնես գործընթացի շրջակայքի նկարագրություն - BPA սխեմա,
2. Գործընթացի հոսքերի դիագրամների կառուցում - DFD սխեմա,
3. Բիզնես գործընթացների ալգորիթմների դիագրամների կառուցում - WFD սխեմա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Хаммер М. Чампи Д. Реинжиниринг корпорации: Манифест революции в бизнесе.— М. 2006
**Բիզնես ինկուբատոր** (անգլ.՝ *business incubator*), կազմակերպություն կամ որևէ կազմակերպության նախաձեռնություն, որը փորձում է օգնել ստարտափ ընկերություններին, անհատ ձեռներեցներին կամ գաղափարակրերին զարգացնել իրենց բիզնես գաղափարը՝ վերջիններիս տրամադրելով ծառայությունների ամբողջական շրջանակ՝ սկսած կառավարման ուսուցումից և գրասենյակային տարածքից մինչև վենչուրային կապիտալի կամ այլ տեսակի ֆինանսավորմամբ։

Բիզնես ինկուբացիայի ազգային ասոցիացիան (*NBIA*) սույն ձևաչափը բնորոշում է որպես բիզնես աջակցության ծրագիր, որը թիրախավորում է ստարտափային և վաղ շրջանում գտնվող ընկերություններին՝ նպատակ ունենալով բարելավել վերջիններիս՝ առողջ և հարակայուն ձեռնարկության վերածվելու հնարավորությունները։

Գիտահետազոտական և տեխնոլոգիական պարկերից ինկուբատորները տարբերվում են ստարտափների և վաղ շրջանում գտնվող ձեռնարկություններին թիրախավորմամբ։ Մյուս կողմից, գիտահետազոտական և տեխնոլոգիական պարկերը հակված են առավել լայնածավալ նախագծեր իրագործելու, որոնք հյուրընկալում են բազմաթիվ հաստատությունների՝ կորպորատիվ, պետական կամ համալսարանական լաբորատորիաներից մինչև շատ փոքր ընկերություններ։ Հետազոտական և տեխնոլոգիական պարկերի մեծ մասը չի առաջարկում բիզնես աջակցության ծառայություններ, որոնք էլ համարվում են բիզնես ինկուբացիոն ծրագրրերի այցեքարտը։ Այնուամենայնիվ, հետազոտական և տեխնոլոգիական մի շարք պարկերում գործում են ինկուբացիոն ծրագրեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «National Business Incubation Association (NBIA)» (անգլերեն)։ Վերցված է օգոստոսի 12 2022
2. ↑  Guadix José (2016)։ «Success variables in science and technology parks»։ *Journal of Business Research* (անգլերեն) **69** (11): 4870–4875։ doi:10.1016/j.jbusres.2016.04.045

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4124295-6 · LCCN: sh85113054 |

 |
|  |
| --- |
| **Հայկական մկնիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Կաթնասուն (Mammalia) |
| **Կարգ** | Կրծողներ (Rodentia) |
| **Ընտանիք** | Ճագարամկներ (Dipodidae) |
| **Ցեղ** | Մկնիկներ *(Sicista)* |
| **Տեսակ** | **Հայկական մկնիկ** *(S. armenica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Sicista armenica***Baskevich, 1988 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Կրիտիկական վիճակում գտնվող |

**Հայկական մկնիկ** (լատ.՝ Sicista armenica), մկնանմանների ենթակարգի մկնիկների ցեղի կաթնասուն կենդանի, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը մոտ 66 մմ է, պոչը՝ 101 մմ, կենդանի զանգվածը՝ մոտ 7 գ։ Մեջքը մոխրակարմրագորշ է, վիզը և կողքերը՝ ավելի վառ, փորիկը՝ բաց մոխրավուն, պոչը՝ երկգույն։

Տարածվածությունը Հայաստանում
----------------------------

Բնակվում են Հայաստանում, Հանքավան գյուղի շրջակայքում։ Հանդիպում է Փամբակի, Ծաղկունյաց և, հնարավոր է, Բարգուշատի լեռնաշղթաների անտառների վերին սահմանից բարձր գտնվող ենթալպյան գոտու մարգագետիններում, մի քանի անհատի հայտնաբերել և որսացել են 2000-2200 մ բարձրություններում։ Կենսակերպն ուսումնասիրված չէ։ Գտնվում է անհետացման եզրին։ Լոնդոնի կենդանաբանական ընկերության կողմից դասվել է 100 կաթնասունների շարքին, որոնց գոյությունն առավել վտանգված է։

Էկոլոգիա
--------

Բնակվում է բարձր և խիտ տարատեսակ խոտաբույսերի առկայությամբ ենթալպյան բիոտոպերում` անտառի վերին եզրին, ծովի մակարդակից 2000-2200 մ բարձրության վրա։

Կենսաբանության առանձնահատկությունները գրեթե հետազոտված չեն։ Սնվում են խառը կերով, մեծ մասամբ` կանաչ, սերմեր, պտուղներ։ Կարող է նաև սնվել միջատներով և խմել ջուր։ Ակտիվությունը, հավանաբար, ինչպես և այլ մկնիկներինը մթնշաղագիշերային է։

Պահպանություն
-------------

Փոքր թվաքանակով Էնդեմիկ տեսակ է, որն ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է որպես վտանգված տեսակ։

Սակավաթիվ, հազվադեպ տեսակ է, որը հետազոտման և պահպանման կարիք ունի։

Վտանգման գործոններից է ենթալպյան գոտում մարդու գործունեությունը, մասնավորապես անասունների արածեցումը, ինչպես նաև կլիմայի արիդացումը (ավելի չորայինի փոփոխվելը)։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
| **՞**Սորբարիա արոսատերև |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
| Դաս | Երկշաքիլավորներ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Sorbaria sorbifolia

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սորբարիա արոսատերև** (Sorbaria sorbifolia), տերևաթափ թուփ է վարդազգիների ընտանիքից մինչև 3 մ բարձրությամբ, որը առատ արմատային մացառներ է տալիս։ Երիտասարդ ընձյուղները մերկ են, կամ ծածկված նուրբ աղվամազով, կանաչ, հետագայում ընդունում են բաց ծծմբագորշ երանգ։ Հին ճյուղերը գորշամոխրագույն են, ծածկված բազմաթիվ ոսպյակներով։ Տերևները բարդ են, կենտ փետրաձև, մինչև 27 սմ երկարությամբ և 13 սմ լայնությամբ, կազմված 9-21 տերևիկներից։ Վաղ գարնանը բացվելիս վարդագույն են, հետագայում՝ բաց կանաչավուն։ Տերևիկները նշտարաձև են, սրածայր, 2.5-10 սմ երկարությամբ և 1-3 սմ լայնությամբ, կրկնակի սղոցաեզր։ Ծաղկաբույլերը գագաթային հուրան են՝ 10-30 սանտիմետր երկարությամբ, կազմված բազմաթիվ մանր, սպիտակ ծաղիկներից։ 
Ծաղկում են հունիսից մինչև սեպտեմբեր, պտուղները հասունանում են օգոստոսին։ Պատկանում են վարդազգիների ընտանիքի ասպիրակայինների ընտանիքին։ Տարածված են Սիբիրում, Ճապոնիայում, Մանջուրիայում, Մոնղոլիայում, Կորեայում։ Հայաստան է ներմուծված հետսովետական ժամանականերում և մշակվում է հիմնականում լեռնային ու անտառային շրջաններում, քանի որ շոգեդիմացկուն չէ խոնավասեր է, պահանջկոտ է հողի նկատմամաբ, գերադասում է սննդանյութերով հարուստ, ստրուկտուրային, հղոր հողերը։ Ստվերարար է, արտակարգ ցրտադիմացկուն։ Բազմանում է սերմերով և թփի բաժանման միջոցով։ Պիտանի է խմբերով որպես սոլիտեր և կենդանի ցանկապատ օգտագործելու համար։

Գրականություն
-------------

* Լ. Վ. Հարությունյան - Քո շրջապատի թփերը, 1984, 224 էջ
**Ֆիտոպլանկտոն**, աֆտոտրոֆ կենդանիներ են, որոնք պլանկտոնային հասարակության, օվկիանոսների, ծովերի և թարմ ջրային զանգավածների էկոսիտեմի բանալին են համարվում։ Բառը ծագում է հունարեն φυτόν (phyton) բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է բույս և πλαγκτός (planktos) բառից, որը նշանակում է թափառող։ Շատ ֆիտոպլանկտոններ այնքան փոքր են, որ միայնակ լինելու դեպքում անզեն աչքին անտեսանելի են։ Այնուամենայնիվ, երբ դրանք առկա են մեծ թվերով, որոշ տեսակներ հնարավոր է որ տեսանելի լինեն որպես գունավորված բծեր ջրային մակերևույթի վրա իրենց բջիջներում առկա քլորոֆիլի հատիկների և որոշ տեսակներում հատուկ գունանյութերի շնորհիվ։

Ֆիտոպլանկտոնները ֆոտոսինթեզ կատարող միկրոսկոպիկ օրգանիզմներ են, որոնք բնակեցրել են աշխարհի գրեթե բոլոր օվկիանոսների և թարմ ջրային զանգվածների վերին, արևով լուսավորված շերտը։ Նրանք գործակալներն են հիմնական արտադրության, արարածներ ստեղծված ջրում լուծված ածխաթթու գազի օրգանական միացություններից, գործողություն որը պահպանում է ջրային սննդի շղթայի։ Ֆիտոպլանկտոնները էներգիա են ստանում ֆոտոսինթեզի շնորհիվ և հետևաբար ապրում են օվկիանոսի,ծովի, լճի կամ այլ ջրային զանգվածների լավ լուսավորված տարածքներում։ Ֆիտոպլանկտոնները մատակարարում են Երկիր մոլորակում կատարվող ֆոտոսինեզի կեսը։ Նրանց ածխածնի օքսիդների ընդհանուր էներգետիկ խտացումը հիմքն է հսկայական օվկիանոսային, նաև թարմ ջրային զանգվածների սննդային շղթայի։ Մարդկային գերտաքացման ազդեցությունները ֆիտոպլանկտոնների պուպուլացիայի վրա ակտիվ հետազոտական թեմա է։ Ուղղաձիգ շերտավորության փոփոխությունները ջրային զանգվածների, ջերմությունից կախված կենսաբանական ռեակցիաների արագությունը և մթնոլորտային սնուցիչների մատակարարումը հնարավոր է, որ կարևոր ազդեցություններ ունենան ֆիտոպլանկտոնների արտադրողականության ապագայի վրա։
**Հատուկ վտանգավոր պետական հանցագործ** ռուս.՝ особо опасный государственный преступник 
ԽՍՀՄ-ում «Հակախորհրդային ագիտացիա և պրոպագանդա» հոդվածով դատապարտվածները համարվում էին հատուկ վտանգավոր պետական հանցագործներ և պատիժ էին կրում խիստ ռեժիմի կալանավայրերում։ Այս կալանավայրերը ստեղծվել էին ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի 1948 թ. փետրվարի 21-ի որոշմամբ, որտեղ ասվում էր. «Հատուկ վտանգավոր պետական հանցագործների պահման համար խիստ ռեժիմով ճամբարների և բանտերի կազմակերպման մասին (և պատժի կրումից հետո նրանց ուղակումը բնակության ԽՍՀՄ հեռավոր շրջաններ)»՝ նախատեսված «լրտեսների, դիվերսանտների, ահաբեկիչների, տրոցկիստների, աջերի, մենշևիկների, էսեռների, անարխիստների, նացիոնալիստների, սպիտակ էմիգրանտների և այլ հակախորհրդային կազմակերպությունների և մասնակիցների համար»։ Այս տիպի հանցագործների համար Գուլագի համակարգում կազմակերպվեցին հատուկ ճամբարներ՝ Ստեպլագ, Մինլագ, Դուբրովլագ, Օզյորլագ, Բերլագ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարդան Հարությունյան, Այլախոհությունը խորհրդային Հայաստանում, էջ 25
**Ձեր կենացը**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի «Ձեր կենացը» կտավն արտահայտում է նկարչի մտածողությունը՝ ներթափանցված իրական կենցաղայնությամբ և հուշի երազային-երևակայական վերապրումով։

Նկարագրություն
--------------

Կտավում նկարիչն ստեղծել է մահացած ծնողների «երիտասարդ» կերպարները, որոնց «հրավիրել է» սեղանի շուրջ։ Իսաբեկյանը ստեղծել է մտերմիկ-ինտիմ պատկեր, որտեղ անհամատեղելիության հակասական գաղափարն ի հեճուկս տրամաբանության ու իրականության, ժխտված է գեղարվեստական լեզվի պատկերային պայմանականություններով։

Կտավում երեք «կերպարանքները» միավորված են հոգևոր ու գենետիկ կապով, հարազատությամբ։ Մոր դեմքը ողողված է անսահման սիրով ու ջերմությամբ, ընդգծված են ոսկեցոլք հագուստն ու նարնջակարմիր վերնազգեստը։ Այս ներդաշնակությանն անսովոր հակադրություն է նկարչի իրական տարիքի և կարծես լուսանկարչական տպավորության վրա հիմնված՝ ծնողների երիտասարդ պատկերները։ Մոր և հոր թուխ մազերը, դեմքի անբնական ճերմակ դալկությունն էլ ավելի անիրական վերացածության երանգ են ձեռք բերում նկարչի ճշմարտացի ինքնապատկերի կողքին՝ ծերացած մաշկը, իմաստնացած դեմքը, ալեխառն մազերը։ Արվեստագետի ձեռքի գինու բաժակն ասես լի է ապրած տարիների ու հույզերի բեռով, վերաարժեքավորման սուբյեկտիվ իրավունքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ձեր կենացը, 1999

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ |
| --- |
|  |
| 
* Բնանկար: Մախինջաուրի
* Ավարայրի ճակատամարտը
* Պատանի Դավիթ
* Պատասխան Հազկերտին
* Աշտիշատի ժողովը
* Վարդանանք
* Դուրս տաճարից
* Ձեր կենացը
* Ակսել Բակունց
* Իգդիրի երևելիները. Թաղում Իգդիրում
* Իգդիրյան նախաճաշ
* Աբովյանը Արարատի բարձունքներում
* Ակադեմիկոս Գամսախուրդիայի դիմանկարը
* Դավիթ Բեկ
* Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը
* Երեկոն այգում
* Ծերունու առավոտը
* Ծովինար
* Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը
* Հարսանյաց երթ Կողբից Իգդիր
* Հորովել
* Մոր դիմանկար
* Մայրս և ես
* Անհանգիստ ձիեր (նկարաշար)
* Արտավազդի կործանումը (կտավ)
* Սայաթ-Նովա
* Անդորր. Բնության գրկում
* Տանյա
* Նավզիկե
* Գիշերային Աշտարակ
* Վրացի ծերուկը
* Հեռացողը
* Գնչուհին թութակով
* Առևանգումներ
* Բնորդուհին (Արվեստանոցում)
* Ոտքդ զգույշ դիր հողին
* Բանջարանոցում
* Այդ տղաները
* Չվերադարձան
* Մթնշաղ
* Ինքնանկար
* Տաճկահայաստանում

 |  |

 |
**Միջմոլեկուլային փոխազդեցություն**, էլեկտրականապես չեզոք մոլեկուլների կամ ատոմների փոխազդեցություն։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությամբ է որոշվում հեղուկների և մոլեկուլային բյուրեղների գոյությունը և իրական ու իդեալական գազերի տարբերությունը։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը առաջինը հաշվի է առել Վան-դեր-Վալսը (1873) իրական գազերի և հեղուկների հատկությունները բացատրելու համար։ Վան-դեր-Վալսի պատկերացումների համաձայն՝ փոքր հեռավորությունների վրա գործում են վանողական ուժեր, որոնք վերածվում են ձգողականի, երբ հեռավորությունը մոլեկուլների միջև մեծանում է։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը մոլևկուլային ուժերի, այսինքն՝ վանողական և տարբեր բնույթի (դիրքորոշման, ինդուկցիոն և դիսպերսիոն) էլեկտրական ձգողական ուժերի արդյունք է։ Դիրքորոշման ուժերը գործում են բևեռային մոլեկուլների միջև, ինդուկցիոն կամ բևեռացման ուժերը՝ բևեռային և ոչ բևեռային մոլեկուլների միջև, իսկ դիսպերսիոն ուժերը՝ ոչ բևեռային մոլեկուլների միջև։ Այդ փոխազդեցության բնույթի բացատրությունը հնարավոր եղավ միայն քվանտային մեխանիկայի ստեղծումից հետո։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը կախված է մոլեկուլների միջև եղած r հեռավորությունից, փոխադարձ դիրքից և նկարագրվում է փոխազդեցության {\displaystyle U({\vec {r}})} պոտենցիալ էներգիայով։ Այդ էներգիան մեծ հեռավորությունների վրա համեմատական է {\displaystyle r^{-6}}-ին։ Վանողական ուժերը գործում են շատ փոքր հեռավորությունների վրա, երբ ատոմների լրացված էլեկտրոնային թաղանթները ծածկում են միմյանց։ Վանողական ուժերի պոտենցիալ էներգիան համեմատական է {\displaystyle r^{-12}}-ին, այսինքն՝ շատ արագ աճում է, երբ հեռավորությունը ատոմների միջև փոքրանում է։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը նկարագրվում է տարբեր փորձնական բանաձևերով, մասնավորապես, այսպես կոչված, Լենարդ-Ջոնսի պոտենցիալով՝

{\displaystyle U(r)=4\varepsilon [({\frac {\sigma }{r}})^{12}-({\frac {\sigma }{r}})^{6}]}:
Բանաձևի մեջ մտնող \sigma  և \varepsilon  պարամետրերը որոշվում են փորձնական ճանապարհով։ Է․ Չուբարյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 593)։*  |
Անգլիական սպանիել
**Սպանիել** (անգլ.՝ *Spaniel* ), որսորդական շան ցեղատեսակ։ Դատելով անունից սպանիել տեսակի շունը ծագումով Իսպանիայից է, քանի որ հենց այդ բառը թարգմանաբար նշանակում է «իսպանական»։ Սպանիելների հիմնական նշանակությունը և որսորդական մասնագիտացվածությունը եղել է փետրավոր որս հայթայթումը խիտ խոտածածկույթի միջից։ 17-րդ դարի վերջին սպանիելները բաժանվեցին ցամաքային , ինչպես նաև «ջրային» որս անողների։

Առանձնահատկություններ
---------------------

Որպես կանոն սպանիելներին օգտագործում են որսի որոնման և այն որսորդին հասցնելու համար։ Ի տարբերություն որսկան շների, սպանիելները որսում են ոչ միայն թաքնված այլև վազող որսը։

Սպանիելները փնտրում են թռչունին ինչպես հոտառությամբ, այնպես էլ հետքերի հոտով, այդ իսկ պատճառով նրանց պետք է շատ լավ հոտառություն ունենան։ Սպանիելները պետք է ֆիզիկապես դիմացկուն և ունակ լինեն ցամաքով , ինչպես նաև բուսածածկ տարածքներով և ջրով երկարատև տեղափոխությունների։ Սպանիելները չպեք է վախենան կրակոցներից, պետք է ընտելացվող լինեն և կարողնան ընկալել որսորդին։ Սպանիելի գործնական հատկանիշները փոխանցվում են ժառանգաբար, դրանց զարգացմանը հասնում են նպատակաուղղված վարժեցման շնորհիվ։

Բազեներով որս՝ սպանիելի հետ, 16-րդ դար

Դասակարգում
-----------

Կինոլոգիական միջազգային ֆեդերացիայի (ՇՄՖ) շների ցեղատեսակների դասակարգման մեջ սպանիելները ներկայացված են անկախ նրանց ծագումից և առավելապես որսորդական կիրառման մեջ։ Որսորդական շների խումբ (7-րդ խումբ, 1.2 բաժին) ներառված են մայրցամաքային որսորդական շները սպանիել տեսակի, որոնք շնակաց են անում։ Անգլո-ամերիկյան ծագմամբ սպանիելները, որոնք հիմնականում օգտագործվում են ճահճոտ և ջրային որսի որսորդության համար, դասված են 8-րդ խմբին (սպանիելնել և ռետրիվերներ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Goodall and Gasow, *The New Complete English Springer Spaniel*, 1984.
2. ↑  Cited in: Ireland Stanley (2008)։ «Chapter 15: Government, Commerce and Society»։ *Roman Britain: A Sourcebook*։ Routledge Sourcebooks for the Ancient World (3rd ed.)։ Taylor & Francis։ էջ 216, §507։ ISBN 9780415471770։ OCLC 223811588
3. ↑  FCI - Breeds nomenclature Archived 2008-03-14 at the Wayback Machine.; FCI - Breeds nomenclature Archived 2008-03-04 at the Wayback Machine.

Աղբյուրներ
----------

* Журнал "Спаниель" (русскоязычный) / journalspaniel.ru
* Журнал "Спаниель" (англоязычный) / spanieljournal.com

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780073047 |

 |
**Տոտա**, Բոյաքայի (Կոլումբիա) վարչական մաս։ Տոտան գտնվում է Սողամոսոյից մոտ 40 կմ հեռավորության վրա, հյուսիսում՝ Կուստիվային, արևելքում՝ Ակվիտանիային, արևելքում՝ Զետեքիրին և Սան Էդուարդոյին, հարավարևմտյան հատվածում գտնվում է քաղաքապետարանը։ Քաղաքի հարևանությամբ և անունով է գտնվում Կոլումբիայի ամենամեծ լիճը՝ Տոտան։

Պատմություն
-----------

Նախքան Իսպանիայի կողմից Կոլումբիայի կենտրոնական լեռնաշխարհի նվաճումը, Տոտայի շրջակայքում գտնվող տարածքը բնակեցված էր Մուիսկայի կողմից, որը ղեկավարվում էր Հունզան, որը ներկայումս հայտնի է որպես Թունջա։ Մուիսկայի լեզվով Տոտան նշանակում է «գետի մշակումը»։

Առաջին եվրոպացին, ով մտավ հյուսիսային Մայիսկայի տարածք, Գոնսալո Խիմենես դե Սսկադան էր։

Տնտեսություն
------------

Տոտայի տնտեսական գործունեությունը հիմնականում գյուղատնտեսությունն է (կարտոֆիլ, գազար, սիսեռ, սոխ և այլն), անասնաբուծությունը, հանքարդյունաբերություն և տուրիզմը (Տոտա լիճ)։

Պատկերասրահ
-----------

* Կենտրոնական հրապարակը և Տոտայի կենտրոնըԿենտրոնական հրապարակը և Տոտայի կենտրոնը
* Կենտրոնական հրապարակԿենտրոնական հրապարակ
* Հուշարձանը, որը հարգում է ջուլհակներին, կենտրոնական հրապարակՀուշարձանը, որը հարգում է ջուլհակներին, կենտրոնական հրապարակ
* Փլեյա Բլանկա, Տոտալ լիճՓլեյա Բլանկա, Տոտալ լիճ
* Հողատարածք Տոտա լճի շրջակայքումՀողատարածք Տոտա լճի շրջակայքում
* Տոտա լիճՏոտա լիճ

Տես նաև
-------

* Տոտա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  (Իսպաներեն) Official website Tota Archived 2018-04-13 at the Wayback Machine. - accessed 02-05-2016
2. ↑  (Իսպաներեն) Etymology Tota - accessed 02-05-2016
**Ասորի ժողովրդի 1915 թ. անմեղ զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան**, գտնվում է Երևանի Կենտրոն համայնքում՝ Օղակաձև զբոսայգում, Մոսկովյան և Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկին հարող հատվածում, տեղադրվել է 2012 թվականին։

Հեղինակներ
----------

* Քանդակագործ՝ Ռուբեն Նալբանդյան
* Ճարտարապետ՝ Հանիբալ Ալխազ

Պատմություն
-----------

Առաջին աշխարհամարտի տարիներին երիտթուրքերը կոտորածներ իրականացրին կայսրության տիրապետության տակ գտնվող հայերի, ասորիների, հույների նկատմամբ։ Հուշարձանը նվիրված է ասորի ժողովրդի 1915 թվականի անմեղ զոհերի հիշատակին։ Նախքան հուշարձանի բացումը, ասորական Արևելյան եկեղեցու քահանա Իսխակ Թամրազը կատարել է հոգեհանգստյան արարողություն՝ մաքուր արամերեն` հին ասորերեն լեզվով։ Հուշարձանի բացմանը ներկա էին Հայաստանի ասորական միության նախագահ Արսեն Միխայելովը, ՀՀԿ փոխնախագահ Գալուստ Սահակյանը, տարբեր երկրներից ժամանած ասորի հյուրեր։

Հուշարձանի ներքևի պատվանդանին նշված են հեղինակների և հովանավորների անունները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բացվեց «Ասորի ժողովրդի 1915թ. անմեղ զոհերի հիշատակին նվիրված» հուշարձան. «Բոլորս միասին պետք է պահանջատեր լինենք»

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ասորի ժողովրդի 1915 թ. անմեղ զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան** կատեգորիայում։ |
**Մորեայի բռնապետություն** (հուն․՝ Δεσποτάτο του Μυστρά), Բյուզանդական կայսրության մարզ։ Գոյություն է ունեցել 14-րդ դարի կեսերից մինչև 15-րդ դարի կեսերը։

Ավելի քանի 150 տարի բռնապետության սահմանները փոփոխվել են, և իր գոյատևման վերջին տարիներին այն պրակտիկ զբաղեցնում էր ամբողջ Պելոպոնես թերակղզին (այժմ՝ Մորեա)։ Սովորաբար պետությանը ղեկավարում էին բյուզանդական կայսրի ժառանգները, որոնց անվանում էին բռնակալներ (դեսպոտներ)։ Բռնապետության մայրաքաղաքն էր լավ զինված Միստրա հունական քաղաքը, որը տեղակայված էր պատմական Սպարտա քաղաքի հարևանությամբ և Բյուզանդական մշակույթի և իշխանության կենտրոն էր։

Պատմություն
-----------

Բռնապետությունը ձևավորվել է ֆրանսիական Աքայան իշխանության տարածքում։ Վերջինս առաջացել է 1204 թվականին՝ Բյուզանդական կայսրության՝ խաչակիրների կողմից բաժանման ժամանակ Խաչակրաց չորրորդ արշավանքի ընթացքում։ 1259 թվականին իշխանության ղեկավար Վիլլիամ II Վիլլարդենը պարտություն կրեց Պալեոլոգոսի ճակատամարտում ապագա Բյուզանդիայի կայսր Միքայել VIII Պալեոլոգոսին։ Արդյունքում Վիլլիամ II Վիլլարդենը ստիված եղավ հանձնել արևելյան Մորեայի մեծ մասը, ինչպես նաև նոր կառուցած բերդը։ Այս տարածաշրջանը դարձավ Մորեայի բռնապետության կենտրոնը։

Զարգացումը
----------

Ավելի ուշ՝ 14-րդ դարի կեսերին, Հովհաննես VI Կանտակուզին կայսրը վերակազմավորեց տարածաշրջանն այնպես, որպեսզի ստեղծի ապանաժ իր որդու Մանուել Կանտակուզինի համար։ Հակառակորդ Պալեոլոգոսների հարստությունը Մանուելի մահից հետո գրավեց Մորեայի իշխանությունը և 1383 թվականին բռնակալ դարձավ Թեոդոր I Պալեոլոգոսը։ Ֆեոդորը կառավարել է մինչև 1407 թվականը և իր կառավարման տարիներին իշխանությունում շատ բաներ է փոխել. լուծեց Բյուզանդական կայսրության վեճը, կարողանում էր բանակցել ավելի հզոր հարևանների հետ, ամեն առաջ Օսմանյան կայսրության հետ, որոնց վասսալներրը դարձել էին բռնապետներ։ Իշխանության ներսում վերականգնեց տնտեսությունը` խրախուսելով ալբանացիներին բնակվել Մորեայում։

Մայրաքաղաք Միստրան դարձավ բյուզանդական վերածննդի հայտնի քաղաքներից մեկը։

Մորեայի բռնապետներ
------------------

| Կառավարության տարիներ | Անուն |
| --- | --- |
| 1339-1341 | Հովհաննես VI Կանտակուզին |
| 1341-1349 |  ? |
| 1349-1380 | Մանուել Կանտակուզին |
| 1380-1383 | Մատթեոս Կանտակուզին |
| 1383 | Դեմետրիոս I Կանտակուզին |
| 1383-1407 | Թեոդոր I Պալեոլոգ |
| 1407-1443 | Թեոդոր II Պալեոլոգ
*1428 թվականից կառավարել է Կոստանտին XI Պալեոլոգի* հետ համատեղ) |
| 1443-1449 | Կոսստանտին XI Պալեոլոգ |
| 1449-1460 | Թովմաս Պալեոլոգ
*(1449 թվականից կառավարել է Դմիտրի II Պալեոլոգի* հետ մասին)
 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В. Эрлихман.  *Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт.* Византия и Закавказье

Գրականություն
-------------

* *Васильев А. А.* Том 2 // История Византийской империи. — М.: Алетейя, 2000. — ISBN 978-5-403-01726-8
* *Сказкин С. Д.* Том 3 // История Византии в 3 томах. — М.: Наука, 1967. — ISBN 978-5-403-01726-8
* *Успенский Ф. И.* Отдел VI. Комнины. // История Византийской империи. В 5 т. — М.: АСТ, Астрель, 2005. — Т. 5. — 558 с. — ISBN 5-271-03856-4
**Ժողովրդական քարտեզը** դա Յանդեքսի քարտեզագրաֆիկական համակարգ է, որը բացվել է 2010 թ. ապրիլի 8 ին։ Այն Յանդեքս․ Քարտեզից տարբերվում է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս օգտատերերին անընդհատ ավելացնել քարտեզագրակական ինֆորմացիան։ Ի տարբերություն OpenStreetMap-ի Յանդեքսը այս քարտեզը համարում է անձնական մտավոր սեփականություն։ Այս պրոեկտի հիմնական նպատակը՝ բավականին բարձր որակի տվյալների ստացումն է, որից հետո նրանք հրապարակվում են և օգտագործվում են Յանդեքս․Քարտեզի գործող ծառայությունների համար, սակայն Ժողովրդական քարտեզում կատարված փոփոխությունները միանգամից չեն արտացոլվում Յանդեքս Քարտեզում։

### Խմբագրում

Ժողովրդական քարտեզը կարող են խմբագրել Յանդեքսում գրանցված ցանկացած օգտատերեր. Քարտեզի խմբագրման համար օգտագործվում է բավականին պարզ վեբ խմբագիր. Օգտատերերը կարող են խմբագրել կամ փոփոխել այն ամենը ինչ կցանկանան անմիջապես քարտեզում, հնարավոր է նաև ավելացնել նոր օբյեկտներ, ինչպիսիք են՝ ճանապարհները, գետերը և այլն։ Բացի այդ օգտատերերը կարող են ավելացնել շենքեր, անտառներ, ջրվեժներ և այլ խոշոր օբյեկտներ։ Այստեղ հասանելի են 3 ռեժիմներ՝ քարտեզային, արբանյակային և հիբրիդային, որոնք հնարավորություն են տալիս օգտատերերին նայել քարտեզային տվյալներ, արբանյակային նկարներ և կոմբինացված։ Հասանելի են նաև 3 տեսակի նկարելու գործիքներ՝ պիտակներ, գծեր (ճանապարհներ, գետեր նկարելու համար) և պոլիգոն (տների, լճերի, այգիների սահմանները բնորոշելու համար)։

### Հասանելիություն

Ներկա ժամանակում այս ծառայությունը հասնալի է հետևյալ տարածքներում։ Օգտատերերը կարող են փոփոխություններ կատարել անկախ իրենց աշխարհագրական դիրքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  People’s Map on Yandex

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յանդեքս.Ժողովրդական քարտեզ
* Народная карта на армянском языке!
**Հեքիաթ աքլորի մասին**, ֆրանսիական ժողովրդական հեքիաթ։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է մի աքլորի մասին, որն ամեն անգամ հավերին տանում էր արածացնելու։ Նա մի անգամ տուն վերադառնալիս գտնում է ոսկիներով լի քսակ։ Այդ քսակը նրա ձեռքից վերցնում է մի մարդ և որքան էլ աքլորը հետ է պահանջում իր քսակը, մարդն այն հետ չի տալիս։ Աքլորը բարձրաձայնում է և մարդը սպառնում է, որ կսպանի նրան։ Աքլորը ձեռնունայն տուն վերադառնալիս մտածում է վրեժ լուծել։ Նա իր հետ է վերցնում գայլին, աղվեսին, մեղուներին, բոռերին և հոսող գետին։ Հասնում է այդ մարդու տուն, նորից է բարձրաձայնում և մարդը դուրս է գալիս։ Մարդն աքլորին մի քանի տանջող հանձնարարություններ է տալիս. նրան օգնության են գալիս գայլը, աղվեսը, մեղուները, բոռերը և հոսող գետը։ Երբ մարդը տեսնում է, որ աքլորը կարողանում է ամեն ինչ անել, նրան բաց է թողնում և քսակն էլ տալիս է աքլորին։ Աքլորը քսակը ձեռքին հետ է վերադառնում իր հավերի մոտ։

Կերպարներ
---------

* Պարոն դ՛Արգլանդ
* Աքլոր
* Հավեր
* Գայլ
* Աղվես
* Գետ
* Մեղուներ
* Բոռեր

Աքլորի կերպարն այլ հեքիաթներում
-------------------------------

Հնարամիտ աքլորի կերպարը հանդիպում է շատ տարբեր ժողովուրդների հեքիաթներում։ Հայկական հեքիաթներից ամենահայտնին Հովհաննես Թումանյանի «Անհաղթ աքլորն» է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ֆրանսիական հեքիաթներ, կազմող` Ա. Գաբրիելյան, Երևան, 2015, էջ 37
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 41
3. ↑  Հովհաննես Թումանյան, «Անհաղթ աքլորը»

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀԵՔԻԱԹ ԱՔԼՈՐԻ ՄԱՍԻՆ (ֆրանսիական ժող. հեքիաթ)
* Сказка о петухе
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր II-ի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Александру II), հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքում։
Հասցեն` Շևչենկոյի փողոցի և Պուշկինի պողոտայի խաչմերուկ։

Պատմություն
-----------

Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր II-ի հուշարձանը բացվել է 2015 թվականի ապրիլի 29-ին` Շախտիում՝ Դոնի պետական տեխնիկական համալսարանի սպասարկման ոլորտի և ձեռնարկատիրության ինստիտուտի (մասնաճյուղի) գլխավոր մասնաշենքի առաջ։ Հուշարձանը կառուցվել է կամավոր նվիրատվություններով։ Բացելու իրավունքը տրվել է Ռոմանովների տան ներկայացուցչին` Ալեքսանդր III կայսեր թոռան թոռ, մեծ իշխանուհի Օլգա Ալեքսանդրովնայի ծոռ Պավել Էդուարդովիչ Կուլիկովսկի-Ռոմանովին և Շախտիի Յ. Պ. Բակլանովի կադետական կազակական կորպուսի սան Կիրիլ Պովեչերովին։

Նկարագրություն
--------------

Պատվանդանը պատրաստված է մուգ գրանիտից, իսկ Ալեքսանդր II-ի քանդակը` բրոնզից։ Հուշարձանի բարձրությունը 5,7 մետր է, որից 2,4 մետրը Ալեքսանդր II-ի քանդակն է։ Հուշարձանը նայում է դեպի Պուշկինի պողոտա։ Դիմային կողմում ոսկեգույն տառերով մակագրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Ալեքսանդր II։ Ազատարար թագավոր։** |  |

Հետնամասում կայսրի մասին համառոտ կենսագրական տեղեկանք է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *«Ալեքսանդր II կայսրը 1861 թվականին չեղյալ է հայտարարել ճորտատիրությունը և միլիոնավոր գյուղացիների ազատել բազմադարյա ստրկությունից։ Անցկացրել է ռազմական և դատական բարեփոխումներ, ներմուծել է տեղական ինքնակառավարման համակարգ, քաղաքային դումաներ և տեղական վարչություններ։ Ավարտել է բազմամյա Կովկասյան պատերազմը։ Սլավոնական ժողովուրդներին ազատագրել է օսմանյան լծից։ Զոհվել է 1881 թվականի մարտի 1-ին ահաբեկչությունից։ Ի հիշատակ այդ իրադարձության 1883 թվականին Ալեքսանդր III-ի հրամանագրով Գրուշևսկու հանքարդյունաբերության բնակավայրին տրվել է քաղաքի կարգավիճակ և Ալեքսանդրովսկ-Գրուշևսկի անվանումը»։* |  |

Հուշարձանը տեղադրվել է Շախտի քաղաքի պատմական խորհրդի նախաձեռնությամբ։ Քանդակագործն է Յուրի Ալեքսեևիչ Լևոչկինը։

Աղբյուրներ
----------

* Члены ИППО приняли участие в открытии памятника императору Александру II в Шахтах
* В городе Шахты открылся памятник Александру II
Ալյուրի և ջրի սուսպենզիա։ Ալյուրը ջրում ստանում է կապտավուն գունավորում։
**Սուսպենզիաներ** (լատ.՝ *suspendere* - կախել), կախույթն, պինդ նյութի մասնիկներից և հեղուկից բաղկացած դիսպերս համակարգեր։

Սուսպենզիաներում պինդ նյութի դիսպերսման աստիճանը ավելի փոքր է (մասնիկները ավելի մեծ են՝ 194 սմ), քան կոլոիդ համակարգերում։ Կառուցվածքային կմախք չունեցող անկայուն են, պինդ նյութի մասնիկները (դիսպերսված ֆազը) նստում են ծանրության ուժի ազդեցությամբ։

Սուսպենզիաներ ստանում են պինդ նյութը հեղուկում մանրելով, փոշին հեղուկի հետ խառնելով և այլ եղանակներով։ Սուսպենզիաներ ստացվում են նաև կո լոիդների կոագուլմամբ։ Բնության մեջ առաջանում են հոսող ջրերով բնահողի լվացման և մթնոլորտային փոշիով ջրամբարների աղտոտման հետևանքով։ Սուսպենզիան լայնորեն օգտագործվում են շինարարության մեջ, խեցեղենի, լաքաներկերի, թղթի և այլ արտադրություններում։ Որոշ պարարտանյութեր, գյուղատնտեսական թունանյութեր և բազմաթիվ դեղանյութեր օգտագործվում են Սուսպենզիաների ձևով։

Տես նաև
-------

* Լուծույթներ
* Էմուլսիա

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 199)։*  |
**Ամիլազներ**, դիաստազ, օսլան և գլիկոգենը հիդրոլիտիկ եղանակով ճեղքող ֆերմենտներ։ Գիտությանը հայտնի առաջին ֆերմենտն է. հայտնաբերել է ռուս գիտնական Կ. Մ. Կիրխգոֆը (1814)։ Կան α-, β– և γ-։ Մեծ քանակությամբ ամիլազները պարունակում են կենդանիների, մարդու ենթաստամոքսահյութը, քիթը, բույսերի ծլող սերմերը։

Նշանակություն
-------------

Մեծ է ամիլազների դերը մարսողության ընթացքում։ Մարդու և կենդանիների ստամոքս-աղիքային համակարգում օսլան ամիլազների ու մսւլթազի ներգործությամբ տրոհվելով վերածվում է խաղողաշաքարի և ներծծվում։ Բուսական օրգանիզմներում ամիլազները պահեստային օսլան վերածում են մալթոզի, որն օգտագործվում է նյութափոխանակության պրոցեսում։

Սպիրտային արդյունաբերության և հացաթխման մեջ խմորման ենթակա օսլայի շաքարացման համար կիրառվում է Օամիլազը, իսկ օսլայից խաղողաշաքար ստանալիս՝ 7-ամիլազի պատրաստուկները։ Որոշ ամիլազներ ստացվել են նաև բյուրեղային վիճակում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ամիլազը բառարանում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12140818q · LCCN: sh85004721 · Microsoft: 170835558 · NDL: 00576096 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 318)։*  |
***Կատուն աքլորների միջև*** (սլովակերեն՝ ***Mačka medzi kohútmi***), նկարիչ Հակոբ Բոգդանի նկարը, որը ստեղծել է 1706-1710 թվականներին։

Նկարագրություն
--------------

Նկարիչը այն նկարել է յուղաներկով, իսկ չափսը 103.5 x 126 սմ է։

Նկարը Բրատիսլավայում գտնվող Սլովակիայի ազգային պատկերասրահի հավաքածույի մասն է կազմում։

Վերլուծություն
--------------

Նկարը իրենից ներկայացնում է անիմալիստ տեսարան, որը բնորոշ է Եվրոպայի բարոկկո ժամանակաշրջանին՝ հատկապես 17-րդ դարի հոլանադական արվեստին։ Նկարը լի է ռեալիստական տարրերով, որտեղ ցուցադրվում է կատվի կողմից հապշտակված ձագի գոյության կռիվը։ Նկարի ներքևի ձախ մասում նկարչի ստորագրությունն է։ Նկարը ոսկե հավաքածուի մասն է կազմում, քանի որ ստեղծվել է նկարչի ստեղծագործական ժամանակաշրջանի սկզբում, երբ նա գրեթե անհայտ էր, այդ տարիներին նա ապրել է Սլովակիայի հյուսիսում։ Հակոբ Բոգդանին ծնվել է արիստոկրատ բողոքականների ընտանիքում։ 1684 թվականից նա Ամստերդամի կենտրոնում շատ է նկարել ծաղիկներ։ Հետո՝ 1689 թվականին նա տեղափոխվեց Անգլիա և դարձավ Վիլհելմ III Օրանացիի պալատի արքունական նկարիչ։ Նա հայտնի էր նրանով, որ նա շատ էր իր նկարներում պատկերում թռչուններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑
3. 1 2 3  **(**(en)**)**  Mačka medzi kohútmi, Bogdan, Jakub. //   europeana.eu. Посетен на 24 април 2016 г.
4. ↑  **(**(sk)**)**  Mačka medzi kohútmi. //   webumenia.sk. Посетен на 24 април 2016 г.
Գալուստ Կյուլպենկյան
**Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկություն**, (ԳԿՀ) բարեսիրական և գիտամշակութային հաստատություն է։ Հիմնվել է բրիտանահպատակ հայ մեծահարուստ նավթարդյունաբերող Գալուստ Կյուլպենկյանի (1869-1955) 1953-ի հունիսի 18 թվակիր կտակի համաձայն՝ 1956-ին, Լիսաբոնում (Պորտուգալիա), որտեղ 1942-ից բնակություն էր հաստատել կտակարարը։ Հիմնարկության նպատակն է իրականացնել բարեսիրական գործունեություն՝ նպաստելով գիտության, կրթության, առողջապահության հ արվեստի զարգացմանը։ Կտակի կարգադրության համաձայն՝ Պորտուգալիայի կառավարությունը 1956-ի հուլիսի 18-ին հրապարակելէ հրամանագիր-օրենք, որով Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկությունը դիտվում է իրավաբանական անձի կարգավիճակով օժտված պորտուգալական անկախ հաստատություն։

Օրենքը հիմնարկությանն արտոնում է գործունեություն ծավալել նաև Պորտուգալիայի սահմաններից դուրս, անհրաժեշտության դեպքում հանձնախմբեր կամ ներկայացուցչություններ հիմնել այլ երկրներում (առայժմ դրանք գործում են Լոնդոնում և Փարիզում)։ Գալուստ Կյուլպենկյանի կտակի մեջ չի հիշատակվում հայությանն օգնելու կամ նյութական միջոցներ տրամադրելու մասին (նշվում է միայն Ս. էջմիածնի Մայր տաճարի նորոգման համար 450 հազար դոլար հատկացնելու մասին)։ Կտակարար մարմնի մեջ է եղել նաև Գալուստ Կյուլպենկյանի դստեր ամուսինը Գեորգ Եսայանը, որի ջանքերի շնորհիվ հիմն արվության կազմում ստեղծվել է Հայկական համայնքների բաժանմունք՝ սփյուռքի և հատկապես Միջին Արևելքի հայ համայնքների կրթական, առողջապահական մշակութային խնդիրների լուծմանը նպաստելու համար։ 1964-ից Հայկական համայնքների բաժանմունքը սկսել է նաև օժանդակություն ցուցաբերել Հայաստանի որոշ գիտահետազոտական մշակութային հաստատությունների, ինչպես նաև արդիական բժշկական սարքավորումներ մատակարարել հանրապետության հիվանդանոցներին։ ԳԿՀ ֊ի ղեկավարումն իրականացնում է Տնօրենների ժողովը՝ բաղկացած 7 անդամներից։ Նախագահն է Էմիլիո Ռուի Վիլարը (2002-ից)։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Լյուդվիգ վան Բեթհովեն, «Պրոմեթևսի արարածները» - օպ. 43/14, *Solo della signora Casentini*՝ հոբոյ, բասեթ շչակ, դաշնամուր։ Բեմադրվել է Մինի թատրոնում 1986 թվականի ապրիլի 21-ին, ժամը 20:00-ին
**Ադաջիո** (անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և իտալերեն՝ adagio), տեմպի միավոր դասական երաժշտության մեջ։

Այն գտնվում է լենտոյի և անդանտեի մեջտեղում։ Մետրոնոմի վրա այն ունի 57-76 հարված րոպեում։ Եթե այն օգտագործվում է սոնատայի, կոնցերտի կամ այլ նման ստեղծագործության մեջ, ապա այն հնչում է երկրորդ մասում։ Կան կոմպոզիտորներ որոնք ադաջիոն օգտագործում են 3-րդ մասում։ Ադաջիոն կարող է նաև օգտագործվել որպես առանձին ստեղծագործություն։ Որպես առանձին մաս ադաջիոյի կառուցվածքն է A B A, բայց նաև կարող են լինել ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող ադաջիոներ, ինչպիսին է Բեթհովենի իններորդ սիմֆոնիայի ադաջիոն։

Երաժշտության մեջ՝ 1-ին դանդաղ տեմպ, 2-րդ նույն տեմպով կատարվող երաժշտական պիես կամ սիմֆոնիայի, կվարտետի, սոնատի միջին մասերից մեկը։

Բալետում՝ դասական պարի դանդաղ մասը՝ երգային-քնարական բնույթի երաժշտության ուղեկցությամբ։ Երբեմն՝ ինքնուրույն պարային դրվագ, պա-դե-դե, պա-դե-տրուա, պա-դ՚ակսիոն, գրան պա (տես Պա)։

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ադաջիո»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հանրագիտարանային բառապաշար · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Ռիմանի երաժշտական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4375078-3 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 69)։*  |
Դիվիզիայի կազմավորումը, օգոստոս, 1944 թվական։
**41-րդ մակեդոնական դիվիզիա** (սերբ.՝ 41. македонска дивизија НОВЈ), հարավսլավական կամավորական ստորաբաժանում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում մասնակցել է Հարավսլավիայի ազատագրական պայքարին Առանցքի ուժերից։ Կազմված էր մակեդոնացիներից, սերբերից և բուլղարներից։ Սկզբնական շրջանում ունեցել է 1300 մարտիկ, որոնց քանակը մինչև պատերազմի ավարտը հասել է 5181-ի։

Պատմություն
-----------

Կազմավորվել է 1944 թվականի օգոստոսի 25-ին Շեշկովո գյուղում (Կավադարցիի մոտակայքում)։ Նախապես կազմված է եղել 2-րդ (ապա 4-րդ), 9-րդ և 10-րդ մակեդոնական բրիգադներից։ Հետագայում կազմի մեջ է մտել 11-րդ բրիգադը։ Դիվիզիան հիմնականում մարտեր է մղել Մակեդոնիայում, հարավարևելյան Սերբիայում, Հունաստանի որոշ հատվածներում և նույնիսկ Ալբանիայում։ Մասնակցել է Տիկվեշ, Պրիլեպ, Վարդար քաղաքների համար մղվող կռիվներին Պրիվարդարյայի պաշտպանությանը գերմանացիներից և նրանց դաշնակից ալբանացիներից։

1944 թվականի հոկտեմբերին դիվիզիան մտցվել է 15-րդ կորպուսի մեջ, որի կազմում մասնակցել է իր խոշորագույն ճակատամարտին՝ Պրիլեպի կռիվներին։ Մինչև 1944 թվականի նոյեմբերի 2-ի Պրիլելի ազատագրումը դիվիզիայի զինվորները ոչնչացրել են 300 գերմանացի զինվոր և սպա, 60 տանկ, ավտոմեքենա և ինքնաշարժ զինատեսակ։ Այդ պահին դիվիզիան ընդգրկում էր ավելի քան 5000 զինվոր և սպա։

Շուտով դիվիզիայի շարքերը համալրեցին 8-րդ, 12-րդ և 17-րդ մակեդոնական բրիգադները։ Մինչև պատերազմի ավարտը դիվիզիան մասնակցել է Կոսովոյի ազատագրմանը և ալբանական ֆաշիստական խմբավորումների դեմ պայքարին։

Գրականություն
-------------

* Մակեդոնական հանրագիտարան „МАНУ", Սկոպյե, 2009։
**Նիագարա** (անգլ.՝ Niagara River), գետ Հյուսիսային Ամերիկայում, որը միացնում է Էրի և Օնտարիո լճերը և բաժանում Նյու Յորք նահանգը կանադական Օնտարիո գավառից։ Երկարությունը գրեթե 56 կմ է, մակերեսը` 665 հազար կմ2։

Ջրի միջին ծախսը 5.9 հազար մ³/վրկ է, ծախսի տատանումները` 2,8 հազար մ³/վրկ-ից մինչև 7,7 հազար մ³/վրկ է։

Գետը սկիզբ է առնում Էրի լճից Բուֆֆալո քաղաքի և Ֆորտ Էրիի միջև ընկած տարածքում` գերազանցապես հոսելով հյուսիս։ Վերին հոսքում բաժանվում է երկու վտակների` ձևավորելով Գրանդ Այլենդ (ԱՄՆ-ի տարածքում) և Նյու Այլենդ (Կանադայի տարածքում) կղզիները։ Գետի միջին հոսքում գտնվում է Նիագարայի ջրվեժը։ Եղած տվյալներով վերջին 12.000 տարիների ընթացքում ջրվեժի տարածքը Նիագարայի հոսքով վերև է տեղափոխվել 11 կմ, չնայած վերջերս այդ գործընթացը դանդաղել է. էլեկտրակայանների կառուցումը նվազեցրել է ջրի ավերիչ ուժը։

Նիագարա գետը Նիագարա ջրվեժից ներքև. տեսքը Օնտարիոյից
Գետը Օնտարիո լիճ է թափվում կանադական Նիագարա օն դը Լեյք (անգլ.՝ Niagara-on-the-Lake) քաղաքի շրջանում։ Գետի մերձակայքում գտնվում են հետևյալ քաղաքները.

* Բուֆֆալո (Նյու Յորք)
* Ֆորտ Էրի (Օնտարիո)
* Լյուիսթոն (Նյու Յորք)
* Նիագարա Ֆոլս (Նյու Յորք)
* Նիագարա Ֆոլս (Օնտարիո)
* Նիագարա օն դը Լեյք (Օնտարիո)
* Քուինսթոն (Օնտարիո)

Պատմություն
-----------

Քուինսթոն, Օնտարիո, 1805 թվական
Նիագարա գետը և ջրվեժները Հյուսիսային Ամերիկայից դուրս հայտնի են եղել 17-րդ դարից, երբ Լուի Էնպինը` ֆրանսիացի մի հետազոտող, առաջին անգամ տեսավ այն։ Նա գրեց իր ճանապարհորդությունների մասին *A New Discovery of a Vast Country in America* գրքում (1698)։

Նիագարա գետի տեղամասում էր գտնվում Ամերիկայում գրանցված առաջին երկաաթուղին։ Դրանով անցնում էր փայտե տրամվայ` կառուցված Ջոն Մոնտրեստորի` բրիտանացի ոստիկանական ինժեների կողմից 1764 թվականին։

Նիագարա գետի մոտ տեղի են ունեցել մի շարք ճակատամարտեր, որոնք կարևոր նշանակություն են ունեցել ֆրանս-հնդկացիական և Ամերիկայի հեղափոխության պատերազմների ժամանակ։ 1812 թվականին Նիագարա գետի մոտ է տեղի ունեցել Քուիսթոնի պատերազմը։

Գետը մեծ դեր է խաղացել Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, երբ շատ աֆրոամերիկացիներ, խուսափելով ստրկությունից, կտրել են գետը, որ ազատություն գտնեն Կանադայում։ «Freedom Crossing» հուշարձանը կանգնեցվել է Լևիսթոնում` գետաբերանին` ոգեկոչելու փախչող ստրուկների խիզախությունը և տեղի կամավորներին, ովքեր օգնեցին նրանց գաղտնիորեն անցնել գետը։

1880-ական թվականներին Նիագարա գետը դարձավ առաջին ջրային ուղին Հյուսիսային Ամերիկայում, որ օգտագործվում էր մեծ չափով հիդրոէլեկտրականության ստանալու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hennepin, Louis. *A New Discovery of a Vast Country in America*. Chicago: A.C. McClurg & Co. 1903. Accessed December 8, 2008.
2. ↑  Electricity and its Development at Niagara Falls Archived 2009-01-24 at the Wayback Machine.. University at Buffalo, June 2004. Accessed December 8, 2008.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նիագարայի նկարներ Archived 2005-02-14 at the Wayback Machine.
* Նիագարա գետը և իր շրջակայքը Archived 2009-06-21 at the Wayback Machine.
* Նիագարա գետի տեսարաններ Niagara Falls Public Library (Ont.)
* Նիագարա գետը *Կանադական հանրագիտարանից* Archived 2006-05-19 at the Wayback Machine. (անգլ.)
| «Ուլևոլ մարզադաշտ» կայարան |
| --- |
| Գիծ 3 |
| Գիծ 4 |
| Գիծ 6 |
| Օսլոյի մետրոպոլիտեն |
| 
 |
| Բացման թվական | 1934թ.-ի հոկտեմբերի 10 |
| Տիպ | վերգետնյա |
|  |
|

**Ուլևոլ մարզադաշտ**, Օսլոյի մետրոպոլիտենի ստորգետնյա կայարան Ուլևոլ մարզադաշտի հարևանությամբ և համանուն միկրոշրջանում։ Ընդգրկված է «Օղակաձև գծում» կազմված թիվ 3, 4 և 6 գծերից։

Բացվել է 1934 թվականի հոկտեմբերի 10-ին որպես տրամվայի կանգառ՝ կապելով Մաջորսթուին (կենտրոն) և Սոգսվան (հյուսիս) կայարանները։

Ֆուտբոլային հանդիպումների ժամանակ, որոնք տեղի են ունենում Ուլևոլ մարզադաշտում, կայարանը մեծ ծանրաբեռնվածությամբ է աշխատում։ Այն ապահովում է մարզադաշտ այցելող ֆուտբոլասերների հոսքի մեծ մասը։

* Լիլեսթրոմ ՖԱ-ի մարզասերները կայարանից ոտքով ուղևորվում են դեպի մարզադաշտԼիլեսթրոմ ՖԱ-ի մարզասերները կայարանից ոտքով ուղևորվում են դեպի մարզադաշտ
* Կայարանի սպասասրահը գնացքի ժամանման պահինԿայարանի սպասասրահը գնացքի ժամանման պահին
* Ուլևոլ մարզադաշտը. հեռվում կայարանըՈւլևոլ մարզադաշտը. հեռվում կայարանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ["Ullevål". Oslo byleksikon (նորվեգերեն). Oslo: Kunnskapsforlaget. 2000. p. 456.]
2. ↑  [ "Spennende arkitektur på Sognsvannsbanen". Lokaltrafikk (նորվեգերեն). 19: 4–9. 1993.]
Բենիլյուսքսի դրոշը Բենիլյուքս միջպետական կազմակերպության ոչ պաշտոնական խորհրդանիշն է։ Դրոշը ստեղծվել է 1957 թվականին Բելգիա-Հոլանդիա-Լյուքսեմբուրգյան համագործակցության կոմիտեի կողմից։

Նկարագրություն
--------------

Դրոշն իր մեջ է կրում բոլոր այն երկրների դրոշների սիմվոլները, որոնք անդամակցում են այդ կազմակերպությանը ՝ Բելգիա, Լյուքսեմբուրգ, Նիդերլանդներ։
Կարմիր գիծը վերցված է Լյուքսեմբուրգի դրոշից, կապույտ գիծը՝ Նիդերլանդների դրոշից, իսկ սև գիծը և դեղին առյուծը, որը նայում է դեպի ձախ, վերցված է Բելգիայի զինանշանից։ Ինչպես նաև առյուծը խորհրդանշում է Բենիլյուքսի ողջ տարածքը, քանի որ նրա պատկերը կա Նիդերլանդների զինանշանի և Լյուքսեմբուրգի զինանշանի վրա։

Կազմակերպության անդամ երկրների խորհրդանիշեր
-------------------------------------------

* Բելգիայի դրոշԲելգիայի դրոշ
* Լյուքսեմբուրգի դրոշԼյուքսեմբուրգի դրոշ
* Նիդերլանդների դրոշՆիդերլանդների դրոշ
* Բելգիայի զինանշանԲելգիայի զինանշան
* Լյուքսեմբուրգի զինանշանԼյուքսեմբուրգի զինանշան
* Նիդերլանդների զինանշանՆիդերլանդների զինանշան

Տես նաև
-------

* Եվրոպայի դրոշ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Benelux. Crwflags.com.
2. ↑  Benilux Flag
**Չորրորդ իսլամական պատերազմ** (թամիլերեն՝ நான்காம் ஈழப்போர்), Շրի Լանկայի զինված ուժերի և Թամիլ Իլամ անջատվողական շաժման միջև զինված բախումների չորրորդ փուլը, որը ներկայումս նշվում է, որպես ահաբեկչության կազմակերպում 32 պետություններում։

Պատերազմի արդյունքում Շրի Լանկայի Զինված Ուժերը իր վերահսկողության տակ են վերցնում բոլոր այն տարածքները, որոնք նախկինում եղել են Թամիլ Իլամի վերահսկողության տակ։

Պատմություն
-----------

2006 թվականի ապրիլի 20-ին թամիլյան անջատվողական ուժերը հրաժարվել են կառավարության հետ բանակցություններ վարելուց։ հաջորդ օրը «Թամիլ Իլամի վագրերը» Ցեյլոնի կղզում երկու ռումնբեր են պայթեցրել։

Շատ չանցած՝ ապրիլի 25-ին, Շրի Լանկայի ահաբեկիչ-մահապարտները պայթեցրել են երկրի բանակի հրամանատարին։ Նույն օրը Շրի Լանկայի ավիացիան և ռազմական նավատորմը վրեժ են լուծել ահաբեկչական խմբավորումից՝ գեներալի սպանության համար։

2006 թվականի մայիսի 11-ին «թամիլյան վագրերը» խորտակել են Շրի Լանկայի Ռազմածովային ուժերին պատկանող երկու ռազմանավեր։ Հիմնվելով իրադարձությունների զարգացումների վրա՝ Եվրոպական Միությունը «թամիլյան վագրերին» դասել է ահաբեկչական կազմակերպությունների շարքին։

Դրան հաջորդեց այն, որ ահաբեկչական խմբավորումը սպառնաց հաշվեհարդար տեսնել խաղաղ բանվոր բնակչությունից։ Հունիսի 15-ին հերթական անգամ տեղի է ունենում ահաբեկչություն, որը խլում է 64 մարդու կյանք։ Այսպիսով Ցեյլոնի կղզին հայտնվում է քաղաքացիական պատերազմի շեմին։

2006 թվականի հունիսի 15-ին «թամիլյան վագրերը» ռմբակոծել են Շրի Լանկայի որոշ տարածքներ։ Երկու օր անց՝ հունիսի 17-ին,Շրի Լանկայի կառավարությունը պաշտոնապես պատերազմ է սկսել Թամիլ Իլամի ազատագրման վագրերի անջատվողական ուժերի դեմ։ Հունիսի 26-ին մահապարտ-ահաբեկիչները պայթեցրել են լանկիական բանակի գեներալին։

Հունիսի 28-ին Թամիլ Իլամի ազատագրման վագրերը հայտարարություններ են տարածել, որտեղ ներողություն են խնդրել գեներալի սպանության համար։ Օգոստոսի 1-ին պայթյուն է տեղի ունեցել մարդատար բանակային ավտոբուսում, որի արդյունքում զոհվել է 18 զինծառայող։

Օգոստոսի 6-ին Շրի Լանկայում սպանվել են մարդասիրական առաքելություն ունեցող 15 աշխատակիցներ։ Պատերազմի ամենաթեժ փուլում օգոստոսի 13-ին ահաբեկիչները պայթեցնում են Շրի Լանկայում Պակիստանի դեսպանին։ Նրանց ահաբեկչական գործողությունները այդքանով ավարտվում է և 2006 թվականի հոկտեմբերի 28-ին սկսվում են բանակցություններ խմբավորման անդամների և Շրի Լանկայի կառավարության միջև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Թամիլ-Իլամի վագրերը» երկու ռումբեր են պայթեցրել Lenta.ru
2. ↑  .Իրադրությունը Ցեյլոնի կղզում
3. ↑  Շրի Լանկայում ահաբեկիչ-մահապարտները գեներալ են պայթեցրել․ Lenta.ru
4. ↑  Ռազմանավերի խորտակումը Շրի Լանկայում, Lenta.ru
5. ↑  Թամիլյան վագրերը դասվել են ահաբեկչական խմբավորումների շարքին, Lenta.ru
6. ↑  Շրի Լանկան՝ սպառնալիքների կիզակետ Lenta.ru
7. ↑  .Հերթական ահաբեկչությունը 64 հոգու կյանք է խլել, Շրի Լանկա, Իսլամական պատերազմներ
Դիֆերենցիալ մեխանիզմները՝ կապված էլեկտրոքեմոթերապիայի հետ
Մեխանիզմի մասեր
**Դիֆերենցիալ մեխանիզմ**, սարք, որի միջոցով կարելի է ստանալ բաղադրիչ շարժումների գումար կամ տարբերություն հանդիսացող արդյունարար շարժում։ Մեկ ազատության աստիճանով դիֆերենցիալ մեխանիզմներում բաղադրիչ շարժումները կինեմատիկորեն կապված են և իրականացվում են մեկ հաղորդակով, իսկ արդյունարարը ստացվում է որպես այդ շարժումների տարբերություն։ Վերջիններս կիրառավում են փոքր ճշգրիտ տեղափոխությունների կամ մևծ ուժերի ստացման համար (օրինակ, մետաղահատ հաստոցներում)։ Երկու կամ ավելի ազատության աստիճաններով դիֆերենցիալ մեխանիզմներում բաղադրիչ շարժումներն անկախ են և կատարվում են յուրաքանչյուրն իր օղակում։ Կան այսպիսի դիֆերենցիալ մեխանիզմների տարբեր տեսակներ, սակայն առավել տարածված են կոնային ատամնանիվներով դիֆերենցիալ մեխանիզմները (սովորաբար անվանում են դիֆերենցիալ), որոնք գլխավորապես օգտագործվում են ավտոմոբիլներում կամ տրանսպորտային այլ մեքենաներում։ Դիֆերենցիալ մեխանիզմների օղակների իրական արագությունների միջն եղած կախումն արտահայտվում է {\displaystyle w\_{1}+w\_{2}=2w\_{m}} կամ {\displaystyle n\_{1}+n\_{2}=2n\_{m}} բանաձևով, որտեղ {\displaystyle w\_{1},w\_{2},w\_{m}} և {\displaystyle n\_{1},n\_{2},n\_{m}} համապատասխանաբար կենտրոնական անիվների և տարիչի անկյունային արագություններն ու պտտման հաճախականություններն են։ Դիֆերենցիալ մեխանիզմը կիրառվում է նաև վարիատորներում և հաշվիչ-վճռող սարքերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 416)։*  |