*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Համբարձումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էդուարդ Համբարձումյան (այլ կիրառումներ)

**Էդուարդ Մարտինի Համբարձումյան** (սեպտեմբերի 29, 1955(1955-09-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ, գինեկոլոգ-ռեպրոդուկտոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Էդուարդ Համբարձումյանն ավարտել է Երևանի թիվ 122 միջնակարգ դպրոցը։

1979 թվականին կարմիր դիպլոմով ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1979-1981 թվականներին անցել է կլինիկական օրդինատուրա «Մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա» մասնագիտությամբ։ 1981-1985 թվականներին աշխատել է որպես Արագածի կենտրոնական հիվանդանոցի մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի բաժնի վարիչ։

1985-1989 թվականներին նա աշխատել է Երևանի «Էրեբունի» հիվանդանոցում որպես օբսերվացիայի բաժնի վարիչ և գլխավոր բժշկի` ծննդօգնության գծով տեղակալ։

Այնուհետև նա աշխատանքի է անցել Երևանի թիվ 3 ծննդատանը որպես հղիների պաթոլոգիայի բաժնի վարիչ և գլխավոր բժշկի ծննդօգնության գծով տեղակալ (1989-1993)։

1991-1993 թվականներին Համբարձումյանը եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտ։ Այնուհետև մեկնել է Փարիզ, որտեղ 1993-1995 թվականներին եղել է ParisSud համալսարանին կից «Անտուան Բեկլեր» հոսպիտալի մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամբիոնի գիտաշխատող։

1995-2004 թվականներին բնակվել և աշխատել է ԱՄՆ-ում։ Եղել է Ֆոլկների հիվանդանոցին կից Մարդու վերարտադրման կենտրոնի գիտաշխատող (Բոստոն, ԱՄՆ)։

2008 թվականից մինչ օրս Երևանում ղեկավարում է իր հիմնադրած մարդու վերարտադրման «Մարդու պտղաբերության կենտրոնը»։

Ելույթներ է ունեցել Ռուսաստանում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում և եվրոպական տարբեր երկրներում կայացած միջազգային բազմաթիվ գիտաժողովներում։

Վերարտադրողական բժշկության հայկական ասոցիացիայի նախագահն է։

Մարդու անպտղության զարգացման մոլեկուլյար մեխանիզմների մասին գիտական բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է։

Կոչումներ, պարգևներ
-------------------

1981 թվականին «Կորոնար անոթների վրա դերիվատների պրոստագլանդինների ազդեցության մասին» աշխատանքի համար նրան տրվել է ԽՍՀՄ գյուտարարի արտոնագիր։

1984 թվականին Էդուարդ Համբարձումյանը պաշտպանել է գիրության ժամանակ լյարդի ֆունկցիայի խանգարումների և հղիության ու ծննդաբերության պաթոլոգիայի փոխադարձ կապի մասին թեմայով գիտական թեզը։ Նրան շնորհվել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

1991 թվականին Հայկական ԽՍՀ առողջապահության նախարարությունը նրան շնորհել է մանկաբարձ-գինեկոլոգի «Բարձրագույն կատեգորիայի» որակավորում։

1993-1994 թվականներին պաշտպանել է Փարիզի ParisSud համալսարանին կից «Պտղի բժշկություն» դիպլոմը։

1994-1995 թվականներին պաշտպանել է «Գինեկոլոգիական լապարոսկոպիա» եվրոպական դիպլոմը (Կլերմոն Ֆերան, Ֆրանսիա)։

1997 թվականին «ԼԻԳ ցիտոկինի դերը մարդու անպտղության ժամանակ» աշխատանքի համար արժանացել է NIH award մրցանակին։

2000 թվականին եղել է «Human Reproduction» միջազգային ամսագրի ժամանակավոր գրախոսը։ Նույն թվականին ընդգրկվել է «Ով ով է Ամերիկայում» ամերիկյան ժամանակակից հանրագիտարանի բժշկական բաժնում, որի համար նրան շնորհվել է պատվոգիր։

2005 թվականին պաշտպանել է «ԼԻԳ ցիտոկինի դերը մարդու անհայտ պատճառներով անպտղության ժամանակ» թեմայով գիտական ատենախոսությունը` արժանանալով բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճանին։

2012 թվականին արժանացել է Հայաստանի «Տարվա լավագույն բժիշկ» կոչմանը և Համազգային վստահության խորհրդի պատվավոր մրցանակին։

Էդուարդ Համբարձումյանը պարգևատրվել է նաև ամերիկյան ու եվրոպական գիտական միությունների մի շարք հեղինակավոր մրցանակներով, այդ թվում` անգլիական կենսագրական ընկերության «XXI դարի լավագույն գիտնականներից մեկը» մրցանակով։

Նախասիրություններ
-----------------

Էդուարդ Համբարձումյանը «Америка, Бог, Любовь» («Ամերիկա, Աստված, Սեր», 2005), «Искривление времени» («Ժամանակի ծռմռում», 2010) աֆորիզմների գրքերի հեղինակ է, որոնք թարգմանվել են անգլերեն և լույս տեսել նաև ԱՄՆ-ում։

«Երազ» խտասկավառակի հեղինակ է, որի երաժշտության հիման վրա բեմադրվել է նույնանուն բալետ-ֆանտազիան, որը բազմիցս կատարվել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բեմում։ Պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի նոյեմբերին Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում։ 2015 թվականից «Երազը» դարձել է Երևանի օպերային թատրոնի խաղացանկի անբաժան մասը։ 2016 թվականի նոյեմբերի 26-ին բալետը «ERAZ DREAM» անվամբ առաջին անգամ ներկայացվեց նաև Մոսկվայում։

2016 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Էդուարդ Համբարձումյանի նախաձեռնությամբ «Մարդու պտղաբերության կենտրոնի» տարածքում բացվեց Երվանդ Քոչարի էսքիզով նրա որդու` Ռուբեն Քոչարի ստեղծած «Մայրություն» քանդակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ЭКО в центре *Fertility Center*". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հոկտեմբերի 28-ին. Retrieved 2016 Նոյեմբեր 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "«Ալեկո», «Երազ» ներկայացումների ազդագրերը opera.am կայքում". Retrieved 2016 Նոյեմբեր 1.(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Ինչի՞ մասին է Ժակլին Սարխոշյանի «Երազը»". Retrieved 2016 Նոյեմբեր 1.
4. ↑  "ПРЕМЬЕРА «ERAZ DREAM» БАЛЕТ-ФАНТАЗИЯ". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 21-ին. Retrieved 2016 Նոյեմբեր 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Բացվել է Երվանդ Քոչարի էսքիզով ստեղծված «Մայրություն» քանդակը". Retrieved 2016 Նոյեմբեր 1.

Աղբյուրներ
----------

* Доктор медицинских наук, гинеколог-репродуктолог АМБАРЦУМЯН ЭДУАРД МАРТЫНОВИЧ Archived 2016-11-04 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պտղաբերության կենտրոնի» կայքը