**Համին լեռը**, Շադեգանը, Բաշթը, Գեչսարանը ձմռան ավարտին
**Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ** (պարս.՝ استان کهگیلویه و بویراحمد, *Օսթան-է Քոհգիլուե վա Բոյեր Ահմադ*), օսթան (նահանգ) Իրանի Իսլամական Հանրապետության հարավ-արևմուտքում, երկրի 31 օսթաններից մեկը։ Հյուսիսից սահմանակից է Չհարմահալ և Բախտիարի, հյուսիս-արևելքից` Սպահան, հարավ-արևելքից` Ֆարս, հարավից` Բուշեհր, արևմուտքից` Խուզեսթան օսթաններին։ Օսթանի տարածքը կազմում է 15 504 կմ², բնակչությունը՝ ▲713 052 մարդ (2016)։ Վարչական կենտրոնը Յասուջ քաղաքն է։

Օսթանի առանձնացել է Խուզեսթանից 1963 թվականին։
2014 թվականից օսթանը մասն է կազմում Իրանի 2-րդ տարածաշրջանի, որի կենտրոնն է Սպահան քաղաքը։

Բնակչություն
------------

2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով օսթանի բնակչությունը կազմում էր 621 428 մարդ` 125 779 տնային տնտեսություններում։ 2011 թվականի մարդահամարը հաշվառել էր 658 629, որոնք ապրում էին 156 176 տնտեսություններում։ Ըստ վերջին` 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների` բնակչությունը կազմում էր արդեն 713 052 մարդ` 186 320 տնտեսություններում։

Խոշոր քաղաքներն են Յասուջը (բնակչությունը 2016 թվականի դրությամբ` 134 532 մարդ), Դոգոնբադանը (96 728 մարդ), Դեհդաշտը (57 036 մարդ)։ Ընդհանուր առմամբ քաղաքներում է ապրում 397 461 մարդ կամ օսթանի բնակչության 55,9%-ը։

Բնակիչները հիմնականում լոռեր են, նաև` պարսիկներ և քաշքայներ։

Պատմություն
-----------

Նախկինում Կոhգիլուիը և Բոյերահմեդը եղել են Ֆարսի նահանգի և (մինչև 1963 թվականի հունիսի 23-ը) Խուզեսթան նահանգի կազմի մեջ։ Առանձնացումն եղել է 1963 թվականի հունիսի 13-ին տեղի ունեցած անկարգությունների արդյունքում։ Անկախ նահանգի վերջնական ձևավորումն ավարտվեց 1974 թվականի մարտին։

Մարզն ունի պատմամշակութային արժեք ունեցող 132 գրանցված տարածք։

Աշխարհագրություն
----------------

Նահանգի տարածքը հիմնականում զբաղեցնում են Զագրոսի լեռները։ Ամենաբարձր կետը տեղակայված է Դենայի լեռնաշղթայում (4409 մ)։ Կոhգիլուիը և Բոյերահմեդը նահանգի լեռները ծածկված են կաղնու անտառներով։ Բնական աղբյուրները, երգեցիկ թռչունները և մաքուր օդը գրավում են մեծ թվով բնության սիրահարների։

Վարչական բաժանում
-----------------

Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ օսթանը բաժանված է 9 շահրեստանների (գավառների).


Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ օսթանի շահրեստանները| Շահրեստան | Բնակ. 2006 | Բնակ. 2011 | Բնակ. 2016 | Վարչ. կենտրոն |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Բահմաի շահրեստան | 35 067 | 37 048 | 38 136 | Լիքակ |
| Բաշտ շահրեստան1 | — | 20 699 | 21 690 | Բաշտ |
| Բոյեր Ահմադ շահրեստան | 212 552 | 243 771 | 299 885 | Յասուջ |
| Գաչսարան շահրեստան | 131 628 | 119 217 | 124 096 | Դոգոնբադան |
| Դանա շահրեստան | 52 242 | 52 040 | 42 539 | Սիսախտ |
| Լանդե շահրեստան2 | — | — | 21 812 | Լանդե |
| Մարգուն շահրեստան3 | — | — | — | Մարգուն |
| Չարամ շահրեստան2 | — | 32 159 | 33 543 | Չարամ |
| Քոհգիլուե շահրեստան | 189 939 | 153 695 | 131 351 | Դեհդաշտ |
| **Ընդհանուր** | **621 428** | **658 629** | **713 052** |
| 1Առանձնացվել է Գաչսարան շահրեստանից2Առանձնացվել է Քոհգիլուե շահրեստանից3Առանձնացվել է Բոյեր Ահմադ շահրեստանից |

Տնտեսություն
------------

Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են նավթավերամշակումը, սննդային, մանրագործական, փայտամշակման արդյունաբերությունը, շինանյութերի, առևտրի արտադրությունը, գյուղատնտեսությունը, զբոսաշրջությունը։ Յասուջ քաղաքում տեղակայված է «Նեշնլ Իրանին Օյլ Ռեֆայնինգ էնդ Դիստրիբյուշն» ընկերության նավթավերամշակման գործարանը։

Ուսումնական հաստատություններ
----------------------------

* Յասուջի համալսարան
* Յասուջի բժշկական համալսարան
* Islamic Azad University of Gachsaran

Տեսարժան վայրեր
---------------

Յասուջ քաղաքում է գտնվում հնագույն Պաթավեհ կամուրջը և Պայ-ե Չոլ գերեզմանոցը, Խոսրավի բլուրը՝ Աքեմենյան դարաշրջանի ավերակներով։ Յասուջայի մերձակայքում՝ Ֆարս տանող ճանապարհին, կա Թանգ-էլ Մեյրան («Պարսկաստանի դարպաս») անցուղին, որտեղ Ալեքսանդր Մակեդոնացին հաղթեց Աքեմենյան զորքերին։

Յասուջայի շրջակայքում են գտնվում նաև կաղնու անտառները և Թանգ-ե Թամորադին ջրվեժները։ Սիսախթ քաղաքի մոտակայքում են գտնվում Սասանյան և Սաֆավիդ դարաշրջանների ավերակները ու Դենա լեռան արգելոցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.) — 1965.
2. ↑  Iran Provinces
3. ↑  "استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند". *همشهری آنلاین* (in պարսկերեն). 2014 թ․ հունիսի 22. Retrieved 2022 թ․ հունիսի 27.
4. 1 2  "Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)" (in պարսկերեն). Արխիվացված է the original (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Retrieved 2022 թ. սեպտեբերի 22.
5. 1 2  "Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)" (Excel) (in պարսկերեն). Retrieved 2022 թ. դեկտեմբերի 19.
6. 1 2 3  "Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)" (in պարսկերեն). p. 18. Արխիվացված է the original (Excel) 2017 թ. օգոստոսի 3-ին. Retrieved 2022 թ. դեկտեմբերի 19.
7. ↑  Իրանի քաղաքների բնակչություննը ըստ մարդահամարների արդյունքների (անգլ.)
8. ↑  ":: Yasouj University-صفحه اصلی ::". Արխիվացված է the original 2022 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 24.
9. ↑  "دانشگاه علوم پزشکی یاسوج". Արխիվացված է the original 2005 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 30.
10. ↑  "پورتال دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران — صفحه اصلي". Արխիվացված է the original 2022 թ․ մարտի 20-ին. Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 12. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 40 (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4448824-5 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Իրան Իրանի վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
|  Ալբորզ • Արդաբիլ • Արևելյան Ադրբեջան • Արևմտյան Ադրբեջան • Բուշեհր • Գիլան • Գոլեսթան • Զանջան • Թեհրան • Իլամ • Լոռեսթան • Խուզեսթան • Համադան • Հարավային Խորասան • Հյուսիսային Խորասան • Հորմոզգան • Ղազվին • Ղոմ • Մազանդարան • Մարքազի (Կենտրոնական) • Յազդ • Չհարմահալ և Բախտիարի • Ռազավի Խորասան • Սեմնան • Սիստան և Բելուջիստան • Սպահան • Քերման • Քերմանշահ • Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ • Քուրդիստան • Ֆարս  | Իրանի վարչական բաժանում |
|  |
| Իրան Պորտալ:Իրան |

 |