*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սարսափ Առաքել** (Առաքել (Առքո) Գևորգի Մելոյան ) (1872 թվական,Մշո գավառ, գյուղ Բուլանխ - ?, Արևելյան Հայաստան) XIX - XX դարերի հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի։

Կենսագրություն
--------------

Դեռ վաղ հասակում միանում է Խլաթցի Ճարտարի ֆիդայական խմբին, որն այդ ժամանակ մեծ անուն էր հանել իր արդարամիտ և քաջ բնավորության շնորհիվ։
1890 թվականին Ճարտարի խումբը հանգրվանում է Խաթավինա լեռան ստորոտում։ Այս ժամանակներում Ճարտարի խումբը շատ էր մեծացել և լուրջ անախորժություներ էր պատճառում քրդերի անկազմակերպ խուժանին և թուրքական զորքին, ինչի համար քրդերը թուրք իշխանություններից խնդրում են կանոնավոր զորք ուղարկել և վերջ դնել Ճարտարի խմբին։

Թուրք-քրդական զորքը, գիշերը հանկարծակիի բերելով, շրջապատում է հայդուկներին։ Այս կռվին մասնակցում էին Առաքելը, Մուշեղը, Առյուծ Ավագը և Բալաբեխ Կարապետը։ Առաքելը այս արյունալի կռվում ցուցաբերում է մեծ քաջություն և ռազմավարական հմտություններ, որի արդյունքում խումբը խուսափում է շրջափակման մեջ հայտնվելուց։

Մութն ընկնելու պես հայդուկները իջնում էն սարից և շարժվում դեպի Մանազկերտ։ Մանազկերտում հայդուկների խումբը ամրանում է մի ավերակ ջրաղացում։ Թուրք և քուրդ ելուզակները թեպետ քանակով շատ անգամ գերազանցում էին Ճարտարի խմբին, սակայն խայտառակ պարտություն կրեցին (այս կռիվը պատմության մեջ մտնում է «Ջրաղացի կռիվ» անունով)։ Հայդուկները 5-6 կորուստ են տալիս, իսկ թշնամին հարյուրից ավել զինվոր է կորցնում մարտի դաշտում։ Մութն ընկնելուն պես դուրս են գալիս ջրաղացից և հաղթական մարտից հետո բարձրանում Նեմրութ լեռը, որտեղ մարտերը շարունակվում են ևս 2 օր և ավարտվում հայդուկային խմբի հերթական հաղթանակով։ Պարտությունից հետո թուրքական զորքերը հեռանում են Ախլաթ։

Ճարտարի և Թորգոմի խմբերը 1908 թվականին միանում են մշեցի Սմբատ զորավարին։ Բոլոր կռիվներում առաջինների մեջ էր Սարսափ Առաքելը։ Այդ նրանք էին, որ սկսած 1889 թվականից մինչև 1918 թվականը անզիջում կենաց և մահու կռիվ էին մղում, որի արդյունքում Կարսից հասան Գյումրի, Ղարաքիլիսա, Ապարան, Սևան, Էջմիածին, Երևան և մտան Սարդարապատ։ Սարսափ Առաքելը այդ հաղթական կռվից հետո դեռ շատ մարտերի է մասնակցում։ Առքոն նաև մասնակցել է Աղբյուր Սերոբին սպանող Խալիլ բեյի և նրա զորքին պատժելու և վրեժխնդիր լինելու գործին, ինչպես նաև դավաճան Ավեին և նրա գերդաստանը երկրի երեսից վերացնելու գործին։
Առաքելը սպանվում է նենգ դավաճանի կողմից։

Աղբյուրներ
----------

ՆԱԽՆԻՆԵՐԻ ԱՐՅԱՆ ԿԱՆՉՈՎ

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայ ֆիդայիներ |
| --- |
|  |
| Հայ ֆիդայիներ | Աբրո • Ազարյան Վիրաբ • Աբրահամյան Մարտիրոս • Ալոյան Գալուստ • Աղբյուր Սերոբ • Ամիրյան Մարգար • Անդրանիկ • Առյուծ Ավագ • Արաբո • Բաբկեն Սյունի • Բալաբեխ Կարապետ • Բասենցյան Շավարշ • Բարսեղյան Սարգիս • Բիթլիսցի Մուշեղ • Բուլղարացի Գրիգոր • Գալշո Մանուկ • Գայլ Վահան • Գասպարյան Ավետիս • Գարո Արմեն • Գոլոշյան Վարդան • Գոմսա Իսո Կորյուն • Գուլակսզյան Կարապետ • Շենիկցի Գրգո • Դեովլեթյան Ղուկաս • Դրո • Եկարյան Արմենակ • Եփրեմ Խան • Թումյան Թուման • Ժիրայր • Մեծն Մուրադ • Թուրսարգսյան Կարապետ • Խան • Խեչո • Ծառուկյան Թորոս • Համազասպ • Կոտոյան Հակոբ • Կուկունյան Սարգիս • Սառիկյան Հակոբ • Հրայր Դժոխք • Ճարտար • Մախլուտո • Մելքումյան Եփրեմ • Մորուք Կարո • Յոթնեղբայրյան Մկրտիչ • Սեպուհ • Գարեգին Նժդեհ • Գևորգ Չաուշ • Չոլո • Եղիշե Պահլավունի • Յապոն • Ջալալյան Սեդրակ • Պարոնյան Հովհաննես • Սաքո Սևքարեցի • Սեբաստացի Մուրադ • Սեյդո Պողոս • Սոսե • Վահան • Վանա Իշխան • Փարամազ • Վահան Փափազյան • Փեթարա Մանուկ • Քեռի • Օհանյան Թաթողլի
*Այս ցանկն անավարտ է:* |  |
|  |
| Պորտալ։Հայաստան |

 |