Պանդոստո, Ռոբերտ Գրին
**Պանդոստո՝ Ժամանակի հաղթանակը**  (անգլ.՝  Pandosto: The Triumph of Time) արձակ ռոմանս է գրված անգլիացի հեղինակ Ռոբերտ Գրինի կողմից (XVI դար), առաջին անգամ հրատարակվել է 1588 թվականին ։ Ավելի ուշ՝ 1607 թվականին վերահրատարակվում է *«Դորաստուս և Ֆավնիա»* վերնագրով։ Այն շատ հայտնի էր Ուիլյամ Շեքսպիրի ժամանակաշրջանում, դրա սյուժեն ոգեշնչման աղբյուր է հանդիսացել Շեքսպիրի *«Ձմեռային հեքիաթ»* պիեսի համար։ Գրինի ստեղծագործության հիմքում հավանաբար Ջեֆրի Չոսերի «Քենթերբերյան պատմվածքներ» գրքի *«Գործակատարի պատմվածքը»* ստեղծագործությունն է։ Էդուարդ Չեյնին պնդում է, որ հավանաբար, Ռոբերտ Գրինը՝ «Պանդոստո»-ն գրելիս մտքում ունեցել է Օքսֆորդի կոմսի կասկածները իր դստեր (լորդ Բըրլիի թոռնիկը) հայրության վերաբերյալ, երբ նա վերդարձել է 1576 թվականին իր՝ Եվրոպա կատարած ճանապարհորդությունիցև գուցե նաև եղել էր Սիցիլիան։ Գրինի պատմությունը պարունակում է մռայլ տարրեր, որոնք Շեքսպիրը մեղմել է՝ կատակերգական նպատակներով։

Գրինի ստեղծագործության մեջ Պանդոստոն՝ Բոհեմիայի արքան մեղադրում է իր կնոջը՝ Բելլարիային մանկության ընկերոջ՝ Սիցիլիայի արքայի հետ իրեն դավաճանելու համար։ Նրա անհիմն հալածանքները հասնում են այն բանին, որ վերջինս հրամայում է իր նորածին դստերը նետել ծովը և դառնում է որդու ու կնոջ մահվան պատճառը։ Պանդոստոյի դուստրը՝ Ֆավնիան, հայտնվում է Սիցիլիայում, նրան փրկում և մեծացնում է մի հովիվ։ Դորաստուսը՝ Սիցիլիայի արքայազնը սիրահարվում է Ֆավնիային՝ անտեղյակ, որ նա արքայադուստր է և նրանք փախչում են, որպեսզի ամուսնանան։ Նրանք գնում են Բոհեմիա, որտեղ Պանդոստոն ակամա սիրահարվում է իր իսկ դստերը՝ Ֆավնիային։

Պատմության վերջում, Ֆավնիայի անձը բացահայտվելուց հետո, Պանդոստոն ինքնասպանություն է գործում՝ այն վշտից թե որքան չարիք է պատճառել իր ընտանիքին։ Շեքսպիրը շրջել է Սիցիլիայի և Բոհեմիան իրադարձություններն ու ավելացրել մի քանի այլ հերոսների, ինչպիսիք են ՝ Պաուլինան և Անտիգոնուսը կամ Ավտոլիկոսը և Ծաղրածուն։ Նա հանել է նաև ինքնասպանությունը և ավելացրել հարության տեսարանը, թագուհուն վերադարձնելով կյանք՝ գործածելով կամ հրաշք, կամ մահվան հնարք՝ կախված ընկալումից։

Շեքսպիրի պիեսը «Պանդոստո»-յի միակ վերապատումը չէ։ Ֆրանսիացի դրամատուրգ Ալեքսանդր Հարդին թողարկել է իր տարբերակը, որն անվանել է *«Պանդոստ»* (ֆր.՝ Pandoste), մոտ 1625 թվականին։ Հարդիի պիեսը չի պահպանվել, չնայած դրա որոշ հատվածներ՝ վերականգնված Լորան Մալոյի կողմից, դեռևս գոյություն ունեն։ Մալոյի բեմի ձևավորումը հարում է «"multiple setting, "» սկզբունքին կամ այլ կերպ ասած *décor simultané* (միաժամանակյա դեկոր), Միջնադարում պիեսի հատվածները ներկայացվում էին միաժամանակ և միևնույն տեղում, այդ պատճառով բեմի մեկ «հավաքածուն» ծառայում էր պիեսի բոլոր տեսարանների համար։ Պոետ Ֆրենսիս Սաբին վերաձևակերպել
ստեղծագործությունը՝ երկու մասից բաղկացած պոեմի համար և հրատարակման իրավունքը տվել է Ռոբերտ Ջոնսին։ Բնօրինակ վերնագրերն, տարբերվում էին 1607 թվականի հրատարակությունից։ Դրանք են՝ Ձկնորսի պատմությունը՝ կազմաված հետևյալ գործողություննեից՝ Կասանդրի կյանքն ու սերը և Հույն ասպետը, գրված՝ 1595 թվական և Ֆլորայի Ճակատագիրը, որով ավարտվում է Ձկնորսի պատմությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Literary Encyclopedia entry for *Pandosto*
2. ↑  Thomas H. McNeal, "*The Clerk's Tale* as a Possible Source for *Pandosto*, "*Papers of the Modern Language Association* Vol. 47 No. 2 (June 1932), pp. 453-60.
3. ↑  Edward Chaney, *The Evolution of the Grand Tour: Anglo-Italian Cultural Relations since the Renaissance*, (Routledge, 2000) p. 12.
4. ↑  F. E. Halliday, *A Shakespeare Companion 1564–1964*, Baltimore, Penguin, 1964; pp. 328, 352.
5. ↑  Sidney, Lee (1897). «Sabie, Francis». In Lee, Sidney (ed.). *Dictionary of National Biography*. Vol. 50. London: Smith, Elder & Co. «*sources:* [Collier's Bibl. Cat. ii. 2, 305–7; Collier's Poet. Decameron, i. 137-41; information kindly supplied by R. E. Graves, esq.]»

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Pandosto* full text at the Internet Archive
* *Pandosto* full text at Shakespeare Internet Editions

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |