**Իվան Դմիտրիեևիչ Շադր** (ռուս.՝ *Иван Дмитриевич Шадр*, իսկական ազգանունը՝ **Իվանով**, հունվարի 30 (փետրվարի 11), 1887 կամ հունվարի 30, 1887(1887-01-30), Taktashi, Chelyabinsk Uyezd, Օրենբուրգի մարզ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 3, 1941(1941-04-03)[…], Մոսկվա, ԽՍՀՄ,), խորհրդային քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

1903-1907 թվականներին սովորել է Եկատերինբուրգի գեղարվեստաարդյունաբերական դպրոցում` Թ․ Զալկալնի մոտ, 1907-1908 թվականներին՝ Լենինգրադում, 1910-1911 թվականներին՝ Փարիզում (օգտվել է Ա․ Բուրդելի և Օ․ Ռոդենի խորհուրդներից), 1911-1912 թվականներին՝ Հռոմում։ Ռուս քանդակագործների ընկերության անդամ (1926 թվականից)։

Ոճը
---

Շադրի վաղ շրջանի աշխատանքներում նկատելի է մոդեռն ոճի ազդեցությունը։ Մասնակցել է մոնումենտալ պրոպագանդայի լենինյան ծրագրի իրագործմանը։ Հեղափոխական իրականության ազդեցությամբ Շադրի ռոմանտիկական կերպարները տոգորված են սոցիալական վերափոխման պաթոսով («Սերմնացանը», գիպս, 1922 թվական, «Սալաքարը պրոլետարիատի զենքն է»)։

### Ստեղծագործությունը

1924 թվականից աշխատել է Լենինի կերպարի ստեղծման վրա։ Սովետական լավագույն մոնումենտներից են Վ․ Ի․ Լենինի (բրոնզ, գրանիտ, ճարտ․՝ Ս․ Ե․ Չեռնիշով, բացվել է 1927 թվականին, Զեմո-Ավճալայի ՀԷԿ, Վրաց․ ՄԱՀ), Մ․ Գորկու (նախօրինակը՝ բրոնզ, 1939, 1951 թվականին Մոսկվայում իրականացրել է Վ․ Ի․ Մուխինան՝ Ն․ Գ․ Զելենսկայայի և Զ․ Գ․ Իվանովայի ընկերակցությամբ, բրոնզ, գրանիտ, ճարտ․՝ Զ․ Մ․ Ռոզենֆելդ) հուշարձանները։ Կերպարների սիմվոլիկ ընդհանրացումը բնորոշ է նաև Շադրի դիմաքանդակներին («Մայրը», գիպս, 1922, Տ․ Վ․ Շադր-Իվանովայի հավաքածու, Մոսկվա, «Մաքսիմ Գորկի։ Մրրկահավ», բրոնզ, 1939, թվարկված բոլոր գործերը տարբեր տարիներ ձուլվել են բրոնզից և գտնվում են Տրետյակույյան պատկերասրահում, Մոսկվա)։ Շադրի արվեստը մեծապես նպաստել է խորհրդային քանդակագործության մեջ սոցիալիստական ռեալիզմի սկզբունքների հաստատմանը։ Նրա «Վ․ Ի. Լենին» (մարմար, 1932) և «Մ․ Գորկի» (բրոնզ, 1939) աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի պետական պատկերասրահում (Երևան)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Փ. Վերգասով Իվան Շադր Դմիտրիեևիչ — Իվան Շադր
* Ի. Դ. Շադր, խորհրդային մշակույթի հիմնադիր
* Ի. Դ. Շադրի մի քանի աշխատանքներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
2. 1 2 3 4  Шадр Иван Дмитриевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
3. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2  *Tolstoy V. P.* Shadr [Ivanov, Ivan] // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T077959
5. ↑  «Памяти скульптора И. Д. Шадра». «Известия» № 79 (7455) от 4 апреля 1941 года.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 412)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ · Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1058450964 · ISNI: 0000 0000 6705 934X · LCCN: n88297644 · NKC: mzk2006329173 · SUDOC: 133632504 · VIAF: 38486119 · ULAN: 500120913 · WorldCat VIAF: 38486119 |

 |

 |