**Նոտր Դամ** (ֆր.՝ Cathédrale Notre-Dame de Laon), գոթական տաճար Պիկարդիայի Լան քաղաքում։

Նախատիպեր
---------

Լանում առաջին քարակերտ եկեղեցին կառուցվել է եպիսկոպոս Գերֆրիդի ջանքերով 774-779։ Եկեղեցին նվիրված է եղել Քրիստոսին և Աստվածամորը։ Օծվել է 800 թվականին Կառլոս Մեծի ներկայությամբ։

250 տարի անց եկեղեցին վերակառուցել են ռոմանական ոճով տեղի եպիսկոպոս Էլինանդի (1052-1095) հովանավորությամբ։ 1071 թվականին այդ եկեղեցում թագադրվել է Ֆիլիպ 1-ին Ֆրանսիացին։ 1112 թվականին՝ ժողովրդական ապստամբությունների ժամանակ եկեղեցին վառվել է. երկու տարի է պահանջվել այն վերականգնելու համար։

Ստեղծման փուլեր
---------------

Տաճարի ներսույթ
Քաղաքի աճի հետ եկեղեցին արդեն չէր բավարարում պահանջները. բնակիչները չէին տեղավորվում եկեղեցում։ Միջնադարում Լանում ապրում էր մոտ 15.000 մարդ։ Եպիսկոպոսությունը ծաղկում էր ապրում ուխտավորների և առևտրի հաշվին։ Որպեսզի չզիջի Պիկարդիայի հարևան քաղաքներին, որոնք իրար հետ մրցակցում էին մեծությամբ և եկեղեցու տարողունակությամբ, եպիսկոպոս Գոթյե դե Մորտանը 1155 թվականին նոր տաճար հիմնելու որոշում կայացրեց։

Սկզբում կառուցվեցին զոհասեղանը և երգչախմբի համար նախատեսված մասը. դրանք անհրաժեշտ էին նոր տաճարի շուտափույթ գործելու համար։ Այս մասերը, ավանդույթի համաձայն, կլորավուն էին։ Այնուհետև կառուցվել է տրանսեպտը։ Վերջում կառուցվել են երեք նավերը` ամենաբարձր կենտրոնական և ավելի ցածր եզրայիններ։ Տաճարը կառուցված է բաց գույնի կրաքարից։ Ճարտարապետության մեջ զգացվում է անգլիական եկեղեցաշինության ավանդույթների ազդեցությունը։

Փոքր վերնասրահները քանդել են հիմքից, իսկ տեղում կառուցել են ուղղանկյունաձև նոր սրահները. սա բնորոշ է Անգլիայի տաճարներին։ 1205-1215 թվականներին տաճարն ընդարձակվել է դեպի արևելք։ Այդ նպատակով քանդել են զոհասեղանի սրահի կլորավուն մասերը` ձեռք չտալով արդեն վերանորոգված մասերին։ Դրա շնորհիվ տրանսեպտը հայտնվել է տաճարի գրեթե կենտրոնում։

Գոթական ճարտարապետություն
-------------------------

Պիկարդիայում գոթական հսկայական տաճարների կառուցումը պայմանավորված էր հետևյալ գործոններով.

* Տեղական սպիտակ քարի առկայություն
* Փայտանյութի համար անհրաժեշտ անտառների առկայություն
* Օրեցօր աճող ու զարգացող բնակչություն, որ հետաքրքրված էր եկեղեցիների շինարարությամբ
* Փորձառու և հմուտ ճարտարապետների ու շինարարների առկայություն

Բարենպաստ հանգամանքները և բնակիչների ոգևորությունը հիմք հանդիսացան, որ տաճարի շինարարությունը շատ երկար չձգձգվի, ինչպես լինում էր Ֆրանսիայում, Գերմանիայում։ Լանի տաճարը կառուցվել է 80 տարում։

Լանի տաճարը մեկ տրանսեպտով, աշտարակներով, արևմտյան ավարտուն ճակատամասով բազիլիկ է։ Սկզբնական նախագծով աշտարակները պետք է ավելի շատ լինեին։ Սակայն նախատեսված յոթ աշտարակների փոխարեն կառուցվել են միայն չորսը։ Դրանցից ոչ մեկի բարձրությունը չի անցել տանիքի բարձրությունից։

Վիտրաժները շատ չեն։ Չնայած պրուս-ֆրանսիական պատերազմի ավերածություններին՝ պահպանվել են վարդակ պատուհանի և գոթական երեք լուսամուտների միջնադարյան վիտրաժները։

Տաճարի չափեր
------------

* Տաճարի երկարություն - 110.5մ
* Լայնություն - 30.65մ
* Կենտրոնական նավի բարձրություն - 24մ
* Տրանսպտի երկարություն - 54մ
* Տրանսեպտի լայնություն - 22մ
* Արևմտյան ճակատի աշտարակների բարձրություն - 56մ

Պատկերասրահ
-----------

* Տաճարի ճակատային մասըՏաճարի ճակատային մասը
* ՄիջնախաչՄիջնախաչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
3. ↑  "1991 Tome 36" (PDF). Retrieved 2013-03-26.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լանի տաճար Archived 2005-09-08 at the Wayback Machine.
* Լանի տաճարը *Բրիտանիկա* հանրագիտարանում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n82158305 · Mérimée: PA00115710 · VIAF: 159474847 · WorldCat VIAF: 159474847 |

 |