**«Փախուստ Սոբիբորից»** (անգլ.՝ Escape from Sobibor), 1987 թվականի հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ջեք Գոլդը իրական դեպքերի հիման վրա։ Մեծ Բրիտանիայի և Հարավսլավիայի համատեղ արտադրություն է։

Ֆիլմի սցենարը գրել է Ռեջինալդ Ռոուզը Ռիչարդ Ռաշկեի 1983 թվականի համանուն գրքի հիման վրա։ Գլխավոր դերերը կատարել են Ալան Արկինը, Յոաննա Պակուլան և Ռուտգեր Հաուերը։ Ֆիլմն արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի լավագույն մինի սերիալի կամ հեռուստատեսային ֆիլմի համար, իսկ Հաուերն ստացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ հեռուստատեսային ֆիլմում կամ մինի սերիալում երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դերակատարման համար։ Էսթեր Ռաաբը, որը մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 15-ին, եղել է ճամբարից փրկվածներից և օգնել է Ռաշկեին գիրքը գրելու ժամանակ և հանդես է եկել որպես տեխնիկական խորհրդատու։

Սյուժե
------

Սյուժեի հիմքում ընկած է նացիստական մահվան ճամբարներում տեղի ունեցած միակ հաջող ապստամբության՝ 1943 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Սոբիբոր ճամբարում կազմակերպված ապստամբության իրական պատմությունը։ Սա Ռիչարդ Ռաշկեի վավերագրական գրքի էկրանավորումն է՝ օգտագործելով Թոմաս Բլատի «Սոբիբորի մոխիրներից» և Ստանիսլավ Շմայզների «Դժոխքը Սոբիբորում» վավերագրական գրքերը։

Սոբիբոր համակենտրոնացման ճամբարը, որ գտնվել է օկուպացված Լեհաստանի տարածքում, եղել է նացիստական մահվան ճամբարներից մեկը, որը կառուցվել է գերմանացիների կողմից նվաճված երկրների հրեաների ոչնչացման համար։ Ճամբարը փակվել է ՍՍ ռեյխսֆյուրեր Հայնրիխ Հիմլերի կարգադրությամբ այն բանից հետո, երբ այնտեղ տեղի է ունեցել մահվան ճամբարների պատմության մեջ բանտարկյալների ամենազանգվածային փախուստը, որոնք որոշել են դիմադրություն ցույց տալ նացիստական «կարգին»։ Ապստամբության հիմնական կազմակերպումն իր վրա է վերցրել խորհրդային ռազմագերի, լեյտենանտ Ալեքսանդր Պեչերսկին, որը բերվել էր Սոբիբոր այլ հրեա զինվորների հետ միասին։ Պեչերսկու պլանի համաձայն՝ բանտարկյալները պետք է գաղտնի կերպով և առանձին-առանձին ոչնչացնեին ճամբարի էսէսական անձնակազմը, իսկ հետո, տիրապետելով ճամբարի պահեստում գտնվող զենքին, ոչնչացնեին նաև ճամբարը հսկողներին։ Պլանը հաջողվում է իրականացնել միայն մասնակիորեն՝ ապստամբները կարողացնում են սպանել ճամբարի անձնակազմի մի մասին, սակայն չի հաջողվում տիրանալ զինապահեստին։ Պահակախումբը կրակ է բացում բանտարկյալների ուղղությամբ, և նրանք ստիպված են ճամբարից փախչել ականապատ դաշտերով։ Նրանց հաջողվում է հաղթահարել պահպանությունը և մտնել անտառ։ Բանտարկյալների մի մասն այդպես էլ չի փորձել փախչել։ Փախուստից հետո Պեչերսկին կռվում է բելառուսական պարտիզանական ջոկատներից մեկի կազմում ընդհուպ մինչև Կարմիր բանակի ժամանումը։

Դերերում
--------

* Ալան Արկին – *Լեոն Ֆելդհենդլեր*
* Յոաննա Պակուլա – *Լյուկա*
* Ռուտգեր Հաուեր – *Ալեքսանդր Պեչերսկի*
* Հարտմութ Բեքեր – *Գուստավ Վագներ*
* Ջեք Շեպերդ – *Իցհակ Լիխտման*
* Էմիլ Վոլկ – *Սամուել*
* Սիմնո Գրեգոր – *Ստանիսլավ Շմայզներ*
* Լինալ Հաֆտ – *օբերկապո Պորշեկ*
* Ջեյսոն Նորման – *Թոմաս Բլատ*
* Ռոբերտ Գվիլիմ – *Շեյմ Էնգել*
* Էլի Նատենսոն – *Մզես Շմայզներ*
* Կուրտ Ռաաբ – *Կարլ Ֆրենցել*
* Էրիկ Կասպար – *Ֆրանց Ռեյխլեյտներ*
* Հյուգո Բոուեր – *Բեքման*
* Կլաուս Գրյունբերգ – *Բաուեր*
* Վոլֆգանգ Բատկե – *Խուրստ*
* Հեննինգ Գիսել – *Ֆալլաստեր*
* Հենրի Ստոլով – *Նեյման*
* Ուլրիխ Հաուպտ – *Վոլֆ*
* Պատի Լավ – *Էդա*
* Ջուդիթ Շարպ – *Բեյլ*
* Էլլիս վան Մաարսևեն – *Սելմա Վեյնբերգ*
* Դևիդ Միլլեր – *Մունդեկ*
* Ջեք Չիսիկ – *Հերշել*
* Նեդ Վուկովիչ – *Մորրիս*
* Սառա Շուգարման – *Նաոմի*
* Դիանա Կրժանիչ – *Իստներ Թերներ*
* Իրֆան Մենզուր – *Կալիմալի*
* Զորան Ստոիլիկովիչ – *Բորիս*
* Սվետոլիկ Նիկասևիչ– *ծերունի*
* Միխայլո Յանկետիչ – *կապո Բեռլիներ*
* Սեյան Սավիչ – *կապո Շպիտց*
* Զլատան Ֆազլագիչ – *Վեյս*
* Պրեդրագ Միլինկովիչ – *կապո Յակոբ*

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

«Փախուստ Սոբիբորից» ֆիլմը, որը սցենարը գրվել է Սոբիբորի մասին պատմող երկու վավերագրական գրքերի հիման վրա, նկարահանել է տարբեր ազգերի ներկայացուցիչներից կազմված ստեղծագրծական խումբը․ այդ ֆիլմի ստեղծմանը մասնակցել են ամերիկացիներ, հարավսլավացիներ, լեհեր, հոլադացիներ, ֆրանսիացիներ, ռուսներ և գերմանացիներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  «Escape from Sobibor (1987)». IMDB. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 22-ին.
3. ↑  Rashke, Richard (1995). *Escape from Sobibor* (Second ed.). University of Illinois Press. էջ 416. ISBN 978-0252064791.
4. ↑  «Best Television Limited Series or Motion Picture Made for Television». *GoldenGlobes.com*. Hollywood Foreign Press Association. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. (The film tied with *Poor Little Rich Girl: The Barbara Hutton Story*.)
5. ↑  «Best Performance by an Actor in a Supporting Role in a Series, Limited Series or Motion Picture Made for Television». *GoldenGlobes.com*. Hollywood Foreign Press Association. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
6. ↑  «Esther Raab, 92, Holocaust survivor». *philly-archives*.
7. ↑  «Esther Raab - Sobibor Interviews». *sobiborinterviews.nl*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Escape from Sobibor(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Escape from Sobibor»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
* Escape from Sobibor ՅուԹյուբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |