**Մինի սերիալ** (անգլ. miniseries), գեղարվեստական կամ վավերագրական ստեղծագործություն՝ բաղկացած նախապես ծրագրավորված սերիաների շարքից, որը իրենից ներկայացնում է ավարտված պատմություն և նախատեսված է հեռուստատեսության ցուցադրման համար։

Հյուսիսային Ամերիկա
-------------------

Հյուսիսային Ամերիկայում մինի սերիալների պատմությունը սկսվել է քսաներորդ դարի 70-ականների սկզբին՝ ութ մասից բաղկացած «Ազգային երազանք» գրքերի շարքի էկրանավորումից հետո, ինչպես նաև վեց մասից բաղկացած «Թագավորական աթոռ VII»-ից հետո։ Այդ ժամանակաշրջանում «Էմմի» մրցանակաբաշխության շրջանակներում ստեղծվել է «Լավագույն մինի սերիալ» անվանակարգը, որը առաջին տարիներին անվանվում էր՝ «Սահմանափակ հեռանկարով Լավագույն սերիալ»։ 1981 թվականին նաև «Ոսկե Գլոբուս» մրցանակաբաշխությունը ստեղծել է «Լավագույն մինի սերիալ կամ հեռուստասերիալ» անվանակարգը։

Մինի սերիալների արտադրության գագաթնակետի է հասել 70-ականների վերջին և 90-ականների սկզբին՝ 12 սերիաներից բաղկացած «Հարուստ, աղքատ» վարկանշային և քննադատորեն հաջողված մինի սերիալից հետո։ Այն ցուցադրվել է ABC հեռուստաալիքով 1976 թվականի սկզբին, յոթ շաբաթների ընթացքում՝ սկսած փետրվարի 1-ից և հետագա համանման խոշոր նախագծերը նորաձևություն մեջ է մտցրել։ Հաջորդ տարի էկրաններ է բարձրացել ամենահաջողված մինի սերիալը՝ «Արմատները», որին հետևում էին մոտ 130 միլիոն հեռուստադիտողներ՝ երկրի բնակչության հիսուն տոկոսը, ինչը մինչ այժմ այս նախագիծը դարձնում է պատմության մեջ երրորդ ամենավարկանշային նախագիծը՝ «M\*A\*S\*H» և «Dallas» հեռուստասերիալներից հետո։ Ընդհանուր առմամբ, մինի սերիալները, առաջին հերթին, նկարահանվում էին որպես հայտնի ստեղծագործությունների կամ պատմական իրադարձությունների էկրանավորումներ։

Ընդհանուր առմամբ, 1990-ականներին և 2000-ականներին մինի սերիալների ձևաչափը գրեթե գոյություն չուներ, նրա վերածնունդը սկսվել է 2012-2013 թվականներին՝ «Հեստֆիլդը և Մակքոյները» և «Աստվածաշունչը» հսկայական վարկանիշային նախագծերի հաջողությունից հետո։ 2013-2014 թվականներին մի քանի հեռուստաալիքներ միանգամից որոշել են վերադառնալ մինի սերիալի ձևաչափին՝ դասական կես եթերաշրջանով դրամաների անհաջողություններից հետո։

ԽՍՀՄ և հետխորհրդային երկրներ
----------------------------

ԽՍՀՄ-ում առավել հաճախ դասական սերիալների փոխարեն արտադրվում էին բազմասերիանոց «հեռուստատեսային ֆիլմեր» (առաջին հայրենական բազմասերիանոց գեղարվեստական հեռուստաֆիլմը «Կանչում ենք մեզ կրակի վրա»-ն էր, որը նկարահանվել է 1965 թվականին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից), որոնք, ըստ արևմտյան չափանիշների, համարվում էին մինի սերիալներ, որպես կանոն, ունեին հստակ սյուժետային շրջանակներ կամ հիմնված էին այս կամ այն գրական ստեղծագործության վրա, իսկ դրանց սցենարը սովորաբար ամբողջությամբ գրված էր նկարահանումները սկսելուց առաջ։

Մեծ Բրիտանիա
------------

Մեծ Բրիտանիայում օգտագործվում է «serial» տերմինը, որը տարբերվում է բազմասերիանոց հեռուստասերիալների տերմինից (անգլ. series կամ անգլ. TV show):

Ըստ էության, այս տերմինը նույնն է, ինչ ամերիկյան «մինի սերիալը» կամ սովետական հեռուստատեսային ֆիլմը։ Անգլիական հեռուստատեսությունը ճնշող մեծամասնությամբ արտադրում է սերիալների կարճեցրած եթերաշրջաններ՝ հիմնականում բաղկացած երեքից վեց սերիաներից։

Տես նաև
-------

* Հեռուստասերիալ
* Հեռուստաֆիլմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «WebCite query result». *www.webcitation.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 25-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. `{{cite web}}`: Cite uses generic title (օգնություն)
2. ↑  «The Leader-Post - Google News Archive Search». *news.google.com*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
3. ↑  *Tim Brooks.* The Complete Directory to Prime Time Network and Cable TV Shows. — Ballantine Books, 1988. — С. 661-62. — ISBN 0-345-34510-1.
4. ↑  «TV By The Numbers by zap2it.com». *TV By The Numbers by zap2it.com* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
5. ↑  «Top 15 Miniseries of all Time». *Listverse* (ամերիկյան անգլերեն). 2010 թ․ սեպտեմբերի 28. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
6. 1 2  «The 'Bible' Effect and the Resurrection of TV Miniseries». *The Hollywood Reporter* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
7. ↑  «Телевидение / Большая советская энциклопедия». *gatchina3000.ru*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
8. ↑  «ТЕЛЕВИЗИОННОЕ КИНО | Театральная библиотека: пьесы, книги, статьи, драматургия». *biblioteka.teatr-obraz.ru*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
9. ↑  *Г. В. Михайлова.* Многосерийный телефильм: истоки, практика, перспективы. — Институт истории искусства Министерства культуры СССР, 1976.