recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Թափառող ռազմաճակատ»** (ռուս.՝ «Кочующий фронт»),խորհրդային ֆիլմ, որի ռեժիսորը և սցենարի համահեղինակը Բարաս Խալզանովն է։ Նկարահանվել է Սվերդլովսկի կինոստուդիայում 1971 թվականին։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1972 թվականի մարտի 13-ին։

Սյուժե
------

Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1919 թվականին։ Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմ է։ Այն չի շրջանցել նաև Ենիսեյի նահանգը։ Այստեղ՝ կոլչակովյան զորքերի խոր թիկունքում, երեք տասնյակ գյուղեր, ի պատասխան սպիտակգվարդիկանների և նրանց կամակատարների վայրագությունների, հռչակում են պարտիզանական Խորհրդային Բաջյան Հանրապետությունը։

Կարճ ժամանակում անց կարմիր պարտիզանները վերածվում են ահեղ ուժի, որը ղեկավարում էր Պյոտր Շչետինկինը՝ Գեորգիևյան խաչի լրիվ կավալեր, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դարձել է սպա և 1917 թվականին դարձել շտաբս-կապիտան։ Պարտիզանները հիմնականում գործում էին կոլչակովյան կոմունիկացիաներում՝ խիստ դժվարացնելով Անտանտի երկրների կողմից Կոլչակի բանակի մատակարարումը։ Դա Կոլչակին ստիպել է մի ամբողջ դիվիզիա նետել Բաջյան Հանրապետության պարտիզանների դեմ՝ ռազմաճակատից հանելով այն, ինչն ինքնին դարձել է Կարմիր բանակի մեծ օգնությունը։

Պարտիզանների առաջին մարտերը ցույց են տվել Պյոտր Շչետինկինի ռազմավարության արդյունավետությունը։ Ավելի ուշ, որպեսզի խուսափեն պարտիզանների՝ քանակապես գերազանցող Սպիտակ զորքերի հետ ճակատային բախումներից և փրկեն վիրավոր պարտիզաններին, ինչպես նաև պարտիզանների հետ հեռացած կանանց ու երեխաներին, Շչետինկինը որոշում է անցնել Մոնղոլիայի սահմանը։ Նա շահագործողների դեմ բարձրացնում է մոնղոլ աշխատավորների, միավորվում նրանց հետ և, շարունակելով հարված հասցնել սպիտակներին այդ անսպասելի վայրերում, պայքարը հասցնում է հաղթական ավարտին։

Դերասաներ
---------

* Պյոտր Գլեբով – *Պյոտր Շչետինկին*
* Ափանասի Կոչետկով – *բարոն Ունգերն-Շտերնբերգ*
* Վալենտին Կուլիկ – *ծովակալ Կոլչակ*
* Յուրի Սոլոմին – *կոռնետ Ալեքսեյ Շմակով*
* Գրիգորի Գեցով – *գեներալ Ռոզանով*
* Լեոնիդ Կուլագին – *եսաուլ Գրիգորի Սամբուրսկոյ*
* Նատալյա Կուստինսկայա – *Վերա Տուրչանինովա*
* Նիկոլայ Պրոկոպովիչ – *Տուրչանինով*
* Ռոման Խոմյատով – *Իվանով*
* Ասանբեկ (Արսեն) Ումուրալիև – *Խատան-Բատոր Մաքսարժավ*
* Տուգան Ռեջիմետով – *Դամդինի Սուխե-Բատոր*
* Նուրմուխան Ժանտուրին – *Լոպես Չամզա*
* Եվգենի Նովիկով – *Կրավչենկո*
* Ինգա Բուդկևիչ – *Վասա*
* Շավկատ Գազիև – *Կայգալ*
* Ժաննա Կերիմտաևա – *Ալբանչի*
* Յուրի Վասիլև – *սպիտակ սպա*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսր՝ Բարաս Խալզանով
* Սցենարիստներ՝ Բարաս Հալզանով, Միխայիլ Կոլեսնիկով
* Օպերատոր՝ Գենարի Չերեշկո
* Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Կռիլատով

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

* Գեղարվեստական, մեկ սերիա
* Պատկեր՝ լայնէկրան
* Ձայն՝ մոնոֆոնիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Թափառող ռազմաճակատ» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում
2. ↑  «Թափառող ռազմաճակատ» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Թափառող ռազմաճակատ»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
|  |
| --- |
| **Թեղի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Վարդածաղկավորներ (Rosales) |
| **Ընտանիք** | Թեղազգիներ (Ulmaceae) |
| **Ցեղ** | **Թեղի** *(Ulmus)*L. 1753 |

**Թեղի** (լատին․՝ Ulmus), ծփի, կնձնի, թեղազգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառերի, հազվադեպ՝ թփերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 50, ՀՀ-ում՝ 4 (6) տեսակ՝ թեղի տերևաշատ (*Ս. foliacea*), թեղի խցանային (*Ս. suberosa*), թեղի խորդուբորդ (*U.scabra*) և թեղի էլիպսատերև (*U.elliptica*), իսկ մշակության մեջ՝ թեղի ողորկ (*U.laevis*) և թեղի խիտ (*U.densa*) (օգտագործվում են կանաչապատման, դաշտապաշտպաև անտառաշերտերի ստեղծման ժամանակ)։

Նկարագրություն
--------------

Բարձրությունը 30-35 մ է։ Տերևները հերթադիր են, պարզ, երկշարք, ձվաձև, ատամնաեզր։ Ծաղիկները փնջերով են, մանր, երկսեռ։ Ծաղկում է վաղ գարնանը՝ մինչև տերևների դուրս գալը։ Պտուղը թևավոր սերմիկ է։

Կիրառական նշանակություն
-----------------------

Խակ պտուղները և տերևները պարունակում են վիտամին E և կարոտին (Aնախավիտամին), կեղևը՝ դեղին ներկանյութ։ Բնափայտը ջրադիմացկուն է, օգտագործվում է շինարարության և կահույքի արտադրության մեջ։ Ցրտադիմացկուն է, հողի նկատմամբ՝ քիչ պահանջկոտ։ Գեղազարդիչ է, սակայն հոլանդ, սնկային հիվանդության և լվիճներից մեծ չափով տուժելու պատճառով հեռանկարային չէ (ոչնչանում է)։

Տարածումը Հայաստանում
---------------------

Տարածված է Արագածոտնի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերի ստորին և միջին լեռնային գոտիների հաճարենու, բոխու, կաղնու, լորենու խառնանտառներում, ողողվող անտառեզրերիև և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 146։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (9-րդ) · Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կանադական · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · American Cycl. (1879) · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX534289 · BNF: 120885410 · GND: 4186701-4 · LCCN: sh85042618 · NDL: 00575305 · NKC: ph634672 |

 |

 |
**Տանիքանյութեր**, շենքերի և կառույցների տանիքների կառուցման համար օգտագործվող շինանյութեր։ Տանիքանյութերն օժտված են ջրանթափանցելիությամբ, սառնամանիքա և հրակայունությամբ, ամրությամբ ու դյուրատարությամբ։

Տանիքանյութերի տեսակները
------------------------

Ըստ օգտագործվող հումքի տեսակի տանիքանյութերը լինում են․

* օրգաական (բիտումային կամ ձյութի՝ ռուբերոիդ, տոլ, պերգամին և այլն)
* սիլիկատային (ասբեստացեմենտային թերթեր և սալիկներ, կավե և ցեմենտավազային կղմինդր, բնական հերձաքար և այլն)
* մետաղական (ցինկազօծ և սև տանիքապողպատ)

* 
* 
* 

Լինում են փաթթոցային, մածիկային և հատավոր։ 

### Փաթթոցային տանիքանյութեր

Առավել լայն տարածում են ստացել բիտումի հիմքով փաթթոցային տանիքանյութերը (ռուբերոիդ, պերգամին, ապակեռուբերոիդ) և տոլը։ Փաթթոցային տանիքանյութերը համեմատաբար էժան են, տեղադրելիս՝ քիչ աշխատատար, օգտագործվում են ցանկացած ձևի տանիքների (կտուրների) համար՝ ստեղծելով թեթև և բարակ ծածկ։ Փաթթոցային բիտումային տանիքանյութերի երկարակեցությունը 10–15 տարի է, ձյութի տանիքանյութերինը (սովորաբար օգտագործվում է ժամանակավոր կառույցների համար)՝ 5–6 տարի։ Ձյութի փաթթոցային նյութերը (բիտումային փաթթոցային նյութերի համեմատությամբ) առավել կենսադիմացկուն են։ Առանձին դեպքերում, որպես տանիքանյութեր, կարող են օգտագործվել հիդրոիզոլը (բիտումով հագեցված ասբեստի ստվարաթուղթ) և իզոլը (ասբեստի թելքերով ամրանավորված ռետինաբիտումային նյութ)։

### Մածիկային տանիքանյութեր

Մածիկային տանիքանյութեր են պոլիմերներով մոդիֆիկացված բիտումային և ձյութի մածիկները։ Ճեղքերի առաջացման նկատմամբ դիմացկունությունը բարձրացնելու համար մածիկներին խառնում են ամրանավորող տարր (ապակեգործվածք)։ Փաթթոցային տանիքանյութերի համեմատությամբ մածիկային (բիտումային և ձյութի) տանիքանյութերը տեղադրելիս պակաս աշխատատար են և էժան։

### Հատավոր տանիքանյութեր

Հատավոր տանիքանյութեր են տանիքի պողպատը, արհեստական քարանյութերը (առավելապես ասբեստացեմենտային), փայտա և պոլիմերային նյութերը։ Տանիքի թերթավոր պողպատը (հատկապես ոչ ցինկապատվածը) պահանջում է պարբերական ներկում (թանկարժեք օլիֆի խառնուրդով), դրա համար էլ կիրառությունը կրճատվում է։ Արհեստական քարե տանիքանյութերից առավել տարածված են ալիքավոր և կիսաալիքավոր ասբեստացեմենտային թերթերը, համեմատաբար քիչ են տարածված հարթ սալիկները։ Արդյունաբերական շենքերի տանիքների համար տարածում են ստանում խարամասիտալից և ապակուց ստացված խոշորաչափ ալիքավոր թերթերը։ Փայտե հատավոր տանիքանյութերը (տանիքի բարակ տախտակ, գոնտ, տաշեղ) իրենց նշանակությունը պահպանել են անտառներով հարուստ շրջաններում՝ որպես տեղական նյութ գյուղական շինարարության համար, ինչպես նաև վերականգնման աշխատանքներում։ Պոլիմերային հատավոր տանիքանյութեր են ապակեպլաստիկներից ստացվող հարթ և ալիքավոր թերթերը, օրգանական ապակին։ Հնագույն տանիքանյութ է կավե կղմինդրը, որը ժամանակակից շինարարության մեջ համեմատաբար քիչ է կիրառվում։ Հին Հայաստանում լայն կիրառություն է ունեցել քարի մեծաչափ կղմինդրը, որի նմուշները պահպանվել են ճարտարապետական բազմաթիվ հուշարձաններում։

Տե՛ս նաև՝ Ասբեստացեմենաային շինվածքներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 566)։*  |
|  |
| --- |
| **Թեղի գնդաձև** |
| Թեղի գնդաձևԹեղի գնդաձև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Վարդածաղկավորներ (Rosales) |
| **Ընտանիք** | Թեղազգիներ (Ulmaceae) |
| **Ցեղ** | Թեղի *(Ulmus)* |
| **Տեսակ** | **Թեղի գնդաձև** *(U. densa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Ulmus densa***Litv. |

**Թեղի գնդաձև** (լատին․՝ Ulmus densa), թեղազգիների ընտանիքի, թեղի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Ծառ է՝ մինչև 15 մ բարձրությամբ, խիտ, երկարավուն-օվալաձև, հաճախ գնդաձև կամ վրանաձև սաղարթով։ Երիտասարդ ընձյուղների կեղևը մոխրավուն է կամ
դեղնագորշավուն, հին ճյուղերի վրա մուգ գույնի։ Բողբոջները բութ են՝ 1—1,5 մմ երկարությամբ։ Տերևակիցները երկարավուն են կամ գծանման, հաճախ գագաթնային
մասում երկար մազմզուկապատ։ Տերևները հասնում են 7,5 սմ երկարության և 4 սմ լայնության, հասուն վիճակում մերկ են կամ ծածկված թեթևակի աղվամազով։ Դրանք մեծ մասամբ ամուր են, կաշվեկերպ, որոշ չափով հարթ կամ անհարթ մակերեսով, էլիպսաձև, ձվաձև կամ հակառակ ձվաձև, երբեմն' շեղանկյուն, հիմքում անհւսվասարաեզր կլորավուն, ձվաձև, սեպաձև, գագաթը որոշ չափով ձգված է կամ սրածայր, կրկնակի սղոցաեզր։ Տերևակոթունները ցրված-մազմզուկապատ են, 3 —10 մմ երկարությամբ։ Ծաղիկները հավաքված Են գլխիկանման խիտ ծաղկաբույլերում։ Առէջները 4-ն են։ Պտուղը օվալաձև է կամ հակառակ-ձվաձև։ խցանային թեղին բավականին պահանջկոտ բույս է։ Գերադասում է խոր, սննդանյութերով հարուստ սևահողեր, առատ խոնավություն, լուսավոր պայմաններ։ Բավականին ցրտադիմացկուն է։ Հաճախ է վարակվում հոլանդական հիվանդությամբ։ Այս բոլորի հետ միասին խցանային թեղին լավ է դիմանում քաղաքի անբարենպաստ պայմաններին՝ ծխին, գազերին, փոշուն։ Միաժամանակ լավ է տանում կարճատև երաշտը։ Այդ է պատճառը, որ այս ծառատեսակը հաջողությամբ է օգտագործվում բնակավայրերի անաչապատման բնագավառում։ Ապրում է մինչև 200 տարի, ընդ որում բունը չի փտում։ Սկսում է պտղաբերել 12 —13 տարեկան հասակից, ամեն տարի առատորեն։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկաս եվրոպական մասում, Ղրիմում, Միջերկրական ծովի ափերին, Փոքր Ասիայում։ Հայաստանի սահմաններում հանդիպում է հյուսիսարևելյան շրջաններում, Ապարանում, Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում, Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում։ Աճում է նախալեռնային և ստորին լեռնային գոտիներում, կաղնեբոխային անտառների եզրերին, թփուտների մեջ, գետահովիտներում։

Կիրառություն
------------

Բնափայտը ամուր է, ճկուն։ Օգտագործվում է անիվներ, կահույք, մեքենաների և նավի ստորջրյա մասեր պատրաստելու համար։ Լավ ածուխ է առաջացնում։ Մոխիրը
օգտագործում են պոտաշ ստանալու համար։ Կեղևում մեծ քանակությամբ դաբաղանյութեր է պարունակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 148։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI |

 |
**Եղիա Տնտեսյան** (մարտի 29 (ապրիլի 10), 1834, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - ապրիլի 23 (մայիսի 5), 1881, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), երաժիշտ, տեսաբան։

Կենսագրություն
--------------

Նախնական ընդհանուր և երաժշտական պատրաստությունն ստացել է Կ. Պոլսի Միջագյուղ թաղի դպրոցում։ 1848 թվականից որպես աշակերտ-տպագրիչ աշխատել է «Սրապյան» տպարանում, հետագայում Հ. Մյուհենտիսյանի ղեկավարությամբ կատարելագործել է արհեստը, մասնագիտացել նաև հայկական և եվրոպական նոտատպության գործում։ Երուսաղեմում և Սուրբ Էջմիածնում ուսումնասիրել է երգվող շարականները և դրանց խազագրությունը։ 1864 թվականին Կ. Պոլսում հրատարակել է «Բովանդակութիւն նվագաց Հայաստանեայցս ս. եկեղեցւոյ» «տետրը», որտեղ, եվրոպական հեղինակների (Յո. Շրյոդեր, Շ. Վիլլոտո, Հ. Պետերման) հրապարակումներից հետո, առաջին անգամ խորագիտակորեն ներկայացրել է շարականների սկսվածքները (ձայնեղանակների լադա-ելևէջային խտացված բանաձևերը) և հատընտիր շարականներ։ Տնտեսյանը եռանդուն մասնակցություն է ունեցել ազգային հոգևոր երաժշտությունը վերաձայնագրելու, կարգավորելու և հետագա խեղաթյուրումներից զերծ պահելու, ինչպես նաև ժողովրդի երաժշտագիտական լուսավորման նպատակով Կ. Պոլսում տարվող աշխատանքներին։ 1869–1871 թվականներին հայկական նոտաներով գրառել է Շարակնոցն ամբողջությամբ, կազմել հայկական նոտագրության համառոտ ձեռնարկ՝ «Տարերք երաժշտության» (հրատարակվել է 1933)։

1872 թվականից Կոստանդնուպոլսում սեփական տպարանում տպագրել է Գարեգին Սրվանձտյանի, Հակոբ Պարոնյանի և այլոց գործեր։ Տնտեսյանը մասնակցել է ազգային հոգևոր երաժշտությունը վերաձայնագրելու և կարգավորելու աշխատանքներին։ Մինչկոմիտասյան շրջանի հայ երաժշտագիտության կարևորագույն նվաճումներն է ամփոփում նրա «Նկարագիր երգոց Հայաստանեայցս ս. եկեղեցւոյ...» (1874) գիրքը։ Տնտեսյանը հրատարակել է նաև «Նուագք Հայկականք» պարբերականը (1879)։ Տնտեսյանի գործունեությունը նշանակալից հետք է թողել հայ երաժշտության տեսության բնագավառում։ Հատկապես կարևոր են հոգևոր երաժշտության մոնոդիկ (մեներգեցողության) էության ընկալումն ու հետազոտումը՝ կապված այդ երաժշտության հնչյունաշարի տեմպերացիայի առանձնահատկությունների և հայկական ձայնեղանակային համակարգի (տես Ութձայն) ամբողջականության հետ։ Տնտեսյան գիտահետազոտական և գործնական ձեռնարկումներն ուղղված են եղել ազգային երաժշտության ինքնուրույնության ու ինքնատիպության հաստատմանն ու պահպանմանը։

Տնտեսյանը 1880-ական թվականներին Արևմտյան Հայաստանում ծավալված համիդյան բռնությունների առաջին զոհերից է։ Իր «Նոր երգարան հայոց» ժողովածուում Միքայել Նալբանդյանի «Ազատություն», ազատախոհ այլ բանաստեղծություններ, ինչպես նաև ֆրանսերեն «Մարսելյեզը» տպագրելու առիթով բանտարկվել է և բանտում էլ մահացել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
2. ↑  *«Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002, էջ 1020-1021*


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 38)։*  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11897 |

 |
**Աստվածամոր Կազանյան սրբապատկերի տաճար** (ռուս.՝ Храм Казанской иконы Божией Матери), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Ենթարկվում է Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի Հյուսիսային գործակալությանը։

*Հասցե՝* 344113, Ռոստովի մարզ, ք. Դոնի Ռոստով, Տիեզերագնացների պողոտա, տուն 16ա։

Պատմություն
-----------

Աստվածամոր Կազանյան սրբապատկերի տաճարը կառուցվել է Դոնի Ռոստով քաղաքում, Հյուսիսային ջրամբարի մոտ։ Այս տարածքը նախկինում պատկանել է Սուրբ Խաչ հայկական վանքին։ Տաճարը հիմնադրվել է 1996 թվականին քաղաքի բնակելի մեծ թաղամասում ուղղափառ եկեղեցիների բացակայության պատճառով։ Նախկինում քաղաքի այս թաղամասում գործել է Սուրբ Կազանի տաճարը, որն ավերվել է 1931 թվականին։

Սկզբնապես շինարարության վայրում կառուցվել է աղոթքի տուն, իսկ 2004 թվականին սկսվել է քարե տաճարի շինարարությունը։ Սուրբ Կազանի նոր տաճարը կառուցվել է 3,5 տարում և որմնանկարվել ներսից։ 2008 թվականի նոյեմբերի 9-ին տաճարն օծվել է։ Արարողությունն անցկացրել է Ռոստովի և Նովոչերկասկի արքեպիսկոպոս Պանտելեիմոնը (Դոլգանով)։

Ներկայումս տաճարը ջեռուցումով ժամանակակից կառույց է։ Տաճարի շենքն ու զանգակատունը կառուցված են աղյուսից, գմբեթները ոսկեզօծ են, զանգակատունն ունի 9 զանգ։

Ծիսակատարություններն անցկացվում են ամեն օր, տաճարում կազմակերպվում են բարեգործական ճաշկերույթներ։

Տաճարի վանահայրն է ավագ երեց Դիմիտրի Սոբոլևսկին։

Սուրբ Կազանի տաճարին կցված են հետևյալ մատուռները.

* Ի պատիվ Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործի (երկաթուղային կայարանում)
* Ի պատիվ Աստվածածնի «Օդիգիտրիա» սրբապատկերի (քաղաքամերձ երկաթուղային կայարանում)
* Ի պատիվ Աստվածածնի «Ծննդաբերության ժամանակ օգնական» սրբապատկերի («Ընտանիք» բժշկական կենտրոնում)
* Ի պատիվ մեծ նահատակ Սուրբ Գևորգի («Ռուբին» գործարանում)

Աթոռի տոներն են. Աստվածածնի Կազանյան սրբապատկերի՝ **հուլիսի 21-ին** (նոր տոմարով) (կապված է Կազանում Սուրբ Աստվածածնի սրբապատկերի հայտնության հետ), **նոյեմբերի 4-ին** (նոր տոմարով) (Մոսկվայի և Ռուսաստանի ազատագրումը լեհերի ներխուժումից 1612 թվականին)։

Տաճարի համար նկարվել է Սուրբ Աստվածածնի սրբապատկերը Ռոստովի մարզով հոսող Տեմեռնմիկ գետի և Աստվածածնի Կազանի սրբապատկերի տաճարի հետ։ Տաճարին կից գործում են հոգևոր-լուսավորչական դասընթացներ, կիրակնօրյա դպրոց, կազմակերպվում են ուխտավորական ուղևորություններ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Храм Казанской иконы Божией Матери г. Ростов-на-Дону
* Храмы Ростова-на-Дону
* Храм Казанской Иконы Божией Матери в Ростове-на-Дону
* Ростов-на-Дону. Церковь Казанской иконы Божией Матери
* Храм Казанской иконы Божией Матери Archived 2017-09-14 at the Wayback Machine.
* Виртуальный тур по храму

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Храм Казанской иконы Божией Матери г. Ростов-на-Дону
**Եղևնին** (դան․՝ Grantræet), դանիացի հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը։ Գրվել է 1844 թվականին։

Սյուժե
------

Թավուտ անտառում մի փոքրիկ եղևնի կար։ Նրա տեղը շատ լավն էր, օդն ու լույսը առատ, իսկ շուրջը աճել էին իր ընկերուհիները, եղևնիներ ու սոճիներ։ Նա շատ էր ուզում մեծանալ, բայց նրան ո՛չ զով օդն էր նկատում, ո՛չ ջերմ արևը, ոչ էլ` գյուղացի երեխաների բլբլան ձայնը, ովքեր գնում էին անտառ մորի կամ ելակ հավաքելու։ Նրանք գնում էին նստում եղևնու տակ և խոսում։ Նրանք ասում էին, թե եղևնին շատ գեղեցիկ է և փոքրիկ, բայց եղևնուն այդ բոլորովին էլ դուր չէր գալիս։ Անցավ մի տարի, և եղևնու վրա աճեց ճյուղերի մի նոր շրջան։ Անցան ևս մի քանի տարիներ, և ճյուղերի մի շրջան էլ ավելացավ։ Եվ այդպես կարելի էր որոշել եղևնու տարիքը։ Նա ասում էր, որ երանի այնքան մեծ լիներ, որ ճյուղերը փռեր լայն, իսկ գագաթը հեռուներ դիտեր։ Թռչունները բույներ կհյուսեին նրա ճյուղերին։ Արդեն եկավ ձմեռ, ձյան վրա վազվզում էր նապաստակը, երբեմն էլ` եղևնու վրայով։ Եվ դա եղևնու համար վիրավորական էր։ Անցավ ևս երկու ձմեռ, երրորդ ձմռանը ծառն արդեն բավականին մեծ էր, նապաստակն էլ այլևս չէր կարողանում վազել եղևնու վրայով։ Ինչպես ամեն աշուն, այս աշուն էլ սկսվել էր ծառահատումը, և հերթը հասել էր եղևնուն։ Իսկ եղևնին սկսեց վախենալ։ Գարնանը ծիծեռնակներն ու արագիլներն երբ թռչում և գալիս են, եղևնին հարցնում է նրանց, նրանք չգիտե՞ն, թե որտեղ են տարել անտառից կտրված ծառերը։ Մի անգամ էլ փայտահատները գալիս են և կտրում են եղևնուն` նրան տալով մի ընտանիքի, ով ուներ դրա կարիքը։ Այդ ժամանակ տոն էր, և տանը շատ երեխաններ կային, երեխանները զարդարում են եղևնին և շուրջպար բռնում։ Երբ որ այդ տոնը ավարտվում է, եղևնուն գցում են նկուղ, և այդ եղևնին հիշում է, թե նա երբ փոքր էր, ուզում էր մեծանալ, իսկ հիմա չի ուզում մնալ մութ սենյակում։

Կերպարներ
---------

* Եղևնի
* Նապաստակ
* Գյուղի երեխաներ
* Փայտահատներ
* Ծիծեռնակներ
* Արագիլներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ք. Անդերսեն, Հեքիաթներ, Երևան, 2015, էջ 202
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 210

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հանս Քրիստիան Անդերսեն, «Եղևնին»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4781216-3 |

 |
Քունջութի մածուկի վաճառակետ Ցյույֆուում, Չինաստան:
**Թահին**, **թահինա** կամ **թհինա** (ինչպես նաև հայտնի է որպես *քունջութե մածուկ*), Միջին Արևելքում տարածված թանձր, յուղոտ մածուկ՝ պատրաստված քունջութի աղացած սերմերից։ Որպես անհրաժեշտ կոմպոնենտ՝ այն ավելացնում են բազմաթիվ ուտեստների՝ օրինակ՝ ֆալաֆելին, հումուսին, բացի այդ, այն բազմաթիվ սոուսների համար որպես հիմք է ծառայում։ Թահինի բաղադրության մեջ մտնում են քունջութի կրկնակի աղացած սերմերը (100 %)։ Մածուկն օգտագործելիս այն նոսրացնում են ջրով՝ մինչև հեղուկ թթվասերային կոնսիստենցիա ստանալը, ավելացնում են կիտրոնի հյութ, աղ և սխտոր, իսկ տարբեր շրջաններում հիմքին ավելացվում են նաև զանազան անուշահյութեր կամ այլ հավելումներ։ Դասական ակրատ հումուսը պատրաստվում է սիսեռով և թահինով։

Թահինը լավ հայտնի է Մերձավոր Արևելքի և Իսրայելի արաբական երկրների (որտեղ այն անվանում են «թհինա» համապատասխան նրան թե ինչպես են անվանում արաբները՝ արաբ․՝ طحينية‎‎, եբրայերեն՝ טחינה‎), ինչպես նաև Հունաստանի, Կիպրոսի խոհանոցներում. թահինով կիպրոսյան կարկանդակները հատկապես պահանջված են Մեծ պասի ժամանակ։ Հաճախ թահինի մեջ ավելացնում են ձիթապտղի յուղ, կիտրոնի հյութ, սխտոր, աղացած կումին, կարմիր պղպեղ, մաղադանոս և օգտագործում են որպես կերակրալցուկ կամ պարզապես մատուցում են պիտայի կամ հացի հետ։ Թահինով զանգվածը կիրառվում է արևելյան բազմաթիվ քաղցրավենիքների պատրաստման համար, այդ թվում՝ ամենահայտնիներից մեկի՝ հալվայի։ Ճապոնական խոհանոցում բոված քունջութից պատրաստված թահինը հիմնականում կիրառվում է որպես գոմանդարե հայտնի սոուսի հիմնական բաղկացուցիչ մաս։

Պատմություն
-----------

Թահինի մասին ամենահին հիշատակությունը կարելի է գտնել շուրջ 4000 տարի առաջ գրված սեպագիր բաղադրատոմսերում, որոնք նկարագրում են աստվածներին քունջութի գինի մատուցելու ավանդույթը։ Պատմագիր Հերոդոտոսը հիշատակում է Տիգրիս և Եփրատ գետերի գավառում աճեցվող քունջութի մասին։ Այս սերմը հիմնականում օգտագործվել է քունջութի յուղի պատրաստելիս։

Թահինը, որպես բաղադրիչ, հիշատակվում է դեռևս XIII դարի խոհարարական գրքերի՝ հումուսի պատրաստման բաղադրատոմսում, հանդիսանում է չինական, կորեական և ճապոնական որոշ ուտեստների բաղադրիչ, օգտագործվում է սիչուանյան լապշայի բաղադրատոմսերի որոշ տարբերակներում։ Քունջութի մածուկը կիրառվում է նաև հնդկական խոհանոցում։ Միացյալ Նահանգներում քունջութի թահինը ընկույզի յուղի այլ տեսակների հետ վաճառքում հայտնվել է 1940 թվականին, առողջ սննդի վաճառակետերում։

Տես նաև
-------

* Քունջութ
* Հումուս
* Քունջութի ձեթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Ghillie Basan. *The Middle Eastern Kitchen*. Hippocrene Books, 2007. ISBN 9780781811903. Page 146.
3. ↑  Рецепт гомадарэ (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Menú hindú Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա |

 |
**Թես Ուլման** (անգլ.՝ Thees Uhlmann, ապրիլի 16, 1974(1974-04-16), Hemmoor), գերմանացի երաժիշտ, երգիչ, կիթառահար և գրող։ Նա եղել է Tomte ինդի փոփ խմբի հիմնադիրներից մեկը, հրապարակված այնպիսի հրատարակություններում, ինչպիսիք են Intro, Visions, Spex և Musikexpress-ը։

Կենսագրություն
--------------

Ուլմանն իր եղբոր հետ մեծացել է Հեմմուր փոքրիկ քաղաքում։ Դպրոցական տարիներին Ուլմանը խումբը հիմնել է 1980 թվականի վերջին, իսկ 1994 թվականին հիմնվել է Tomte խումբը։ 1993 թվականին միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Ուլմանը քաղաքացիական ծառայության է անցել, իսկ 1996 թվականին սկսել է քաղաքականություն և անգլերեն դասավանդել Քյոլնի համալսարանում։ Երկու տարի անց նա տեղափոխվել է Համբուրգի համալսարան։ Tomte-ի հետ առաջին հաջողություններից հետո նա թողել է իր ուսումը 2000 թվականին։

1999 թվականին նա ուղեկցել է Tocotronic խմբին K.O.O.K-tour շրջագայության ժամանակ և նկարագրել է իր տպավորությունները օրագրում, որը հրապարակվել է Wir könnten Freunde werden («Մենք կարող էինք ընկերներ դառնալ») վերնագրով։

2002 թվականին Ուլմանը Մարկուս Վիբուշի և Ռայներ Բուստորֆի հետ միասին հիմնադրել է Grand Hotel van Cleef լեյբլը, որը ներկայացրել է Fest van Cleef ամենամյա փառատոնը։

2005 թվականին նա նկարահանել է Keine Lieder über Liebe («Չկան երգեր սիրո մասին») ֆիլմը գերմանացի դերասաններ Յուրգեն Ֆոգելի և Հայկե Մակաչի հետ։

2011 թվականին Թես Ուլմանը թողարկել է մենահամերգային ալբոմ, որը չորրորդ տեղն է զբաղեցրել Գերմանիայի հիթ-շքերթում։

2013 թվականին թողարկվել է երկրորդ սոլո ալբոմը՝ «№2» անվանումով։ 

2014 թվականի վերջին Ուլմանը մասնակցել է Band Aid 30 Germany բարեգործական ակցիային և կատարել «Do They Know It's Christmas?» երգի գերմանական տարբերակը։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ալբոմներ

* Thees Uhlmann (2011, GHvC)

### Սինգլներ

* Zum Laichen und Sterben ziehen die Lachse den Fluss hinauf (2011)

Գրակաություն
------------

* Thees Uhlmann: *Wir könnten Freunde werden. Die Tocotronic Tourtagebücher*. Ventil Verlag, Mainz 2000, ISBN 3-930559-79-X.
* Astrid Vits: *Du und viele von deinen Freunden*. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2004, ISBN 3-89602-621-6.
* Hilmar Bender: *Die Schönheit der Chance. Tage mit Tomte auf Tour*. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2006, ISBN 3-89602-697-6.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1025106024 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* theesuhlmann.de Թես Ուլմանի. պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Last.fm · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · AlloCiné · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1025106024 · ISNI: 0000000131892783 · LCCN: no2016051906 · NKC: xx0244548 · SUDOC: 204494052 · VIAF: 251639097 · WorldCat VIAF: 251639097 |

 |

 |
**Թաղանթանյութի եթերներ և էսթերներ**, թաղանթանյութի ալկիլացման և ացիլացման նյութեր {\displaystyle [C\_{6}H\_{7}O\_{2}(OR)\_{3}]\_{n}} և {\displaystyle [C\_{6}H\_{7}O\_{2}(OCOR)\_{3}]\_{n}} ընդհանուր բանաձևերով։ 

Եթերներն ստացվում են թաղանթանյութի և ալկիլքլորիդների փոխազդեցությունից {\displaystyle 30-50\%}–անոց ալկալիների ներկայությամբ։ Մեթիլ–, էթիլ– և բենզիլեթերները կիրառվում են տեքստիլ, պլաստմասսաների և լուսանկարչական ժապավենների արդյունաբերության մեջ։

Էսթերներն ստացվում են թաղանթանյութի և թթուների կամ նրանց անհիդրիդների փոխազդեցությունից։ 

Քացախատները ստացվում են թաղանթանյութը քացախանհիդրիդի, քացախաթթվի և քիչ քանակի H\_{2}SO\_{4} խառնուրդի հետ 30–45°C տաքացնելիս։ Հիմնականում ստացվում է եռքացախատը, որը կիրառվում է քացախատային մետաքս (արնել, կուրպլետ) ստանալու համար։ 

Նիտրատները ստացվում են թաղանթանյութը {\displaystyle HNO\_{3}}-ի և H\_{2}SO\_{4}-ի խառնուրդով (նիտրացնող խառնուրդ) մշակելիս։ Հատկությունները և կիրառման բնագավառները կախված են նիտրման աստիճանից։ Լրիվ նիտրվածը (նիտրոթաղանթանյութ) կիրառվում է անծուխ վառոդի պատրաստման համար, իսկ մասամբ նիտրված նյութերը՝ պլաստմասսաների, կինո և լուսանկարչական ժապավենների, նիտրոլաքերի և նիտրոսոսինձների արտադրության մեջ։ 

Քսանտոգենատներն ստացվում են թաղանթանյութի ալկալիական լուծույթը ծծմբածխածնով {\displaystyle (CS\_{2})} մշակելիս։ Կիրառվում են արհեստական մետաքսի արտադրության մեջ և փաթեթավորման թաղանթներ (ցելոֆան) պատրաստելու համար։

Տես նաև
-------

* Թաղանթանյութային պլաստմասսաներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 130)։*  |
**Թըրք Վեն Լեյք** (անգլ.՝ Turk Van Lake, իսկական անունը՝ **Վանիկ Ռուբենի Հովսեփյան**), (հունիսի 15, 1918, Բոստոն - սեպտեմբերի 1, 2002), հայազգի ամերիկացի կոմպոզիտոր, գործիքավորող և ջազային կիթառիստ։

Վանիկ Հովսեփյանը ծնվել է Բոստոնում (Մասսաչուսեթս), Թուրքիայից փախստական հայկական ընտանիքում։ Ընտանիքով տեղափոխվում է Նյու Յորք, որտեղ երաժշտական կրթություն է ստանում Տոտենվիլի բարձրագույն դպրոցում, որտեղ Օտտո Սեզանի ղեկավարությամբ հարմոնիա է ուսումնասիրում։ Հետո ավարտում է կոնսերվատորիան։ Ավարտելուց հետո հետաքրքրվում է ջազով։ Ջազային երաժշտի կարիերան սկսում է Չիք Ուեբի նվագախմբում։ Նվագում է կիթառ, 19 տարեկանում կատարվում է նրա գործիքավորած երաժշտությունը։ 1940-ական թվականներին նվագում է բազմաթիվ ջազ խմբերում։ 1954 թվականին ստեղծում է իր ջազ-քառյակը։ Նրա գործիքավորումները կատարում էին Քաունթ Բեյսին, Լայոնել Հեմփթընը և Բենի Գուդմանը։ Նվագել է Չառլի Բարնեթի, Լայոնել Համփթընի, Բադի Ռիչի, Սառա Վոգանի հետ և Գուդմանի հանրահայտ նվագախմբում։

Մինչև 1993 թվականը Վանիկ Հովսեփյանը դասավանդել է Սթեյթն Այլանդի քոլեջում (անգլ.՝ College of Staten Island)։ Մի շարք գրքերի հեղինակ է եղել, երաժշտական «Մետրոնոմ» ամսագրում հոդվածների շարքի հեղինակ էր, որտեղ գրում էր ջազում կիթառի դերի մասին։ Ստեղծագործել է դասական ոճում, իր իսկական անունով։

Մահացել է 2002 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Նյու Յորքի Սթեյթըն Այլանդ ծերանոցում (անգլ.՝ Staten Island nursing home)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "The Last Post" Jazz Journalists Association. (անգլ.)
2. 1 2 3  "Turk Van Lake - Jazz Guitarist, 84" *Նյու Յորք Թայմս*. (անգլ.)
3. ↑  Տարօրինակ ազգանունով հայը (ռուս.)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 139403610 · ISNI: 0000000373987099 · LCCN: no00065693 · VIAF: 35149294083580520567 · WorldCat VIAF: 35149294083580520567 |

 |
**Կալիումի քլորատ** (Բերթոլեի աղ) — {\displaystyle KCIO\_{3}}, քլորական թթվի կալիումական աղ։ Անգույն բյուրեղներ, խտությունը՝ 2320 կգ/մ³, հալման ջերմաստիճանը՝ 356° С, թունավոր է, ջրում վատ է լուծվում (մոտ 7,5 գ` 100 գ ջրում, 20°C–ում)։ Կալիումի քլորատը օքսիդիչ է, ծծմբի, ֆոսֆորի, ածխածնի և օրգանական նյութերի հետ առաջացնում է պայթուցիկ խառնուրդներ։ Ստացվում է {\displaystyle KCl}-ի ջրային լուծույթի էլեկտրոլիզով։ Օգտագործվում է լուցկու արդյունաբերությունում և պիրոտեխնիկայում, նաև քիմիական աշխատանոցում թթվածին ստանալու համար, իսկ բժշկության մեջ՝ որպես ախտահանիչ։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ ստացվել է 1786 թվականին Կլոդ Բերթոլեի կողմից (այստեղից էլ անվանումը` Բերթոլեի աղ), քլորը, տաք խտացրած կալիումի հիդրօքսիդով անց կացնելով։

{\displaystyle {\mathsf {6KOH+3Cl\_{2}\rightarrow KClO\_{3}+5KCl+3H\_{2}O}}}

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

Տաքացնելիս (400°С) քայքայվում է՝ առաջացնելով {\displaystyle KCIO\_{4}}, ավելի բարձր ջերմաստիճաններում (550- 600°С)՝ կալիումի քլորիդ և թթվածին։

{\displaystyle {\mathsf {4KClO\_{3}\rightarrow 3KClO\_{4}+KCl}}} (400 °C);
{\displaystyle {\mathsf {KClO\_{4}\rightarrow KCl+2O\_{2}}}} (550—620 °C)
Կատալիզատորների ({\displaystyle MnO\_{2},Fe\_{2}O\_{3},CuO}) առկայությամբ քայքայվում է ավելի ցածր ջերմաստիճաններում (200 °C)։

{\displaystyle {\mathsf {2KClO\_{3}\rightarrow 2KCl+3O\_{2}}}} (150—300 °C, կատ. {\displaystyle MnO\_{2}})
Ջրասպիրտային լուծույթում ռեակցիայի մեջ է մտնում ամոնիումի սուլֆատի հետ, առաջացնելով ամոնիումի քլորատ։ 

{\displaystyle {\mathsf {(NH\_{4})\_{2}SO\_{4}+2KClO\_{3}\ {\xrightarrow {}}\ 2NH\_{4}ClO\_{3}+K\_{2}SO\_{4}}}}

Կիրառում
--------

### Այրվող նյութեր

Կալիումի քլորատի խառնուրդները վերականգնիչների հետ (ֆոսֆոր, ծծումբ, օրգանական միացություններ) պայթուցիկ և զգայուն են շփման, հարվածների նկատմամբ։ Զգայունությունը ավելանում է բրոմատների և ամոնիումի աղերի առկայությամբ։ Բերթոլեի աղի հետ բաղադրության բարձր զգայունության պատճառով, նրանք գրեթե չեն օգտագործվում արդյունաբերական և ռազմական պայթուցիկ նյութերի արտադրության համար։ Երբեմն օգտագործվում է հրարվեստում, որպես քլորատի աղբյուր, մտնում է լուցկու գլխիկի այրվող նյութի բաղադրության մեջ։

### Բժշկության մեջ

Որոշ ժամանակ կալիումի քլորատի լուծույթները կիրառվում էին թույլ հականեխիչի տեղ, արտաքին դեղամիջոց կոկորդ ողողելու համար։

Թունավորություն
---------------

Կալիումի քլորատի մահացու չափը կազմում է 1գ/կգ։

* K
        C
        l
        
          O
          
            3
          
        
        +
        C
      
    
    {\displaystyle KClO_{3}+C}{\displaystyle KClO\_{3}+C}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  3811-04-9
2. ↑  POTASSIUM CHLORATE


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 422)։*  |
|  |
| --- |
| **Թխկի Սեմյոնովի** |
| Թխկի ՍեմյոնովիԹխկի Սեմյոնովի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Օճառածաղկավորներ (Sapindales) |
| **Ընտանիք** | Օճառազգիներ (Sapindaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Hippocastanoideae* |
| **Ցեղ** | Թխկի *(Acer)* |
| **Տեսակ** | **Թխկի Սեմյոնովի** *(A. semenovii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Acer semenovii***Regel & Herder |

**Թխկի Սեմյոնովի** (լատին․՝ A. semenovii Rgl. et Herd), թխկազգիների ընտանիքի, թխկի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր տերևաթափ ծառ է, մինչև 5 մետր բարձրությամբ, որը հաճախ աճում է թփանման։ Բնի և բազմամյա ճյուղերի վրա կեղևը մոխրագույն է, երկարավուն կնճռապատ։ Ընձյուղները մերկ են, գորշ կամ շագանակագույն։ Պտղաբերող ճյուղերի վրա տերևները 3 բլթականի են, 1,2-4,5 սմ երկարությամբ և 1-3,2 սմ լայնությամբ, բարակ, ամուր, մերկ, վերևի կողմից անփայլ, կապտականաչ գույնի ներքևի կողմից՝ ավելի բաց գույնի։ Բլթակները ձվաձև են, աստիճանաբար սրացող, անհավասար խոշոր ատամնաեզր, միջին բլթակը խոշոր է, երբեմն երկրորդ կարգի 2 բլթակներով։ Տերևի հիմքը սրտաձև է կամ կլորավուն։ Հոռաշիվերի վրա տերևները ավելի խորն են կտրտված, մինչև 10 սմ երկարությամբ։

Տերևակոթուններն ունեն 3֊4 սմ երկարություն։ Ծաղկաբույլերը խիտ, վահանաձև հուրաններ են, մինչև 6 սմ երկարությամբ և 5 սմ լայնությամբ, որի առանցքը և ծաղկակոթունները ծածկված են խիտ գեղձիկներով։ Ծաղիկները դեղնավուն են։

Երկթևիկները դասավորված են շատ սուր անկյան տակ, հաճախ գրեթե զուգահեռ, մեկը մյուսին ծածկող, 2,8֊3,5 սմ երկարությամբ, սկզբում վառ վարդագույն, հասուն վիճակում՝ բաց դեղնավուն։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Միջին Ասիայում (Տյան-Շան, Ալայան լեռնաշղթա, Նուրա-Թաու և Հիսսարյան լեռներ), Աֆղանստանում։ Աճում է լեռնային գետերի հովիտներում, ծովի մակարդակից մինչև 1000 մ բարձրության վրա։ Ավելի երաշտադիմացկուն է, քան Գիննալի թխկին։

Հայաստանի տարածքում աճում է Երևանի բուսաբանական այգում և լեռնային վայրերում։ Հատ ու կենտ ծառեր կան անտառտնտեսություններում։ Դիմացկուն է, չի ցրտահարվում, աչքի է ընկնում որպես քչապահանջ տեսակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 122։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելքոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Լիպարիտ Գևորգի Մելքոնյան** (նոյեմբերի 14, 1909(1909-11-14), Ղարաքիլիսա, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 16, 1976(1976-01-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ սովետական քիմիկոս։ Քիմական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի համալսարանը (1938)։ 1958-1970 թվականներին եղել է Երևանի պոլիմերների համամիութենական ԳՀԻ-ի պոլիմերների և լատեքսների ֆիզիկաքիմիական հետազոտությունների լաբորատորիայի վարիչ, 1972 թվականից՝ Երևանի համալսարանի ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնի վարիչ։

Գիտական աշխատանքները վերաբերում են էմուլսիոն համակարգերում պոլիմերման և համապոլիմերման պրոցեսների ուսումնասիրությանը։ Պարզաբանել է էմուլսիոն համակարգերում մակրոմոլեկուլների կազմավորման օրինաչափությունները, էմուլգատորի շերտի դերն ու անցանկալի երկրորդական պրոցեսները կանխելու հնարավուրությունը։ Առաջարկել է բարձրորակ կաուչուկների և լատեքսների ստացման հեշտ իրականացվող արտադրական եղանակ։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 396.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 396)։*  |
|  |
| --- |
| **Թխկի արծաթափայլ** |
| Թխկի արծաթափայլԹխկի արծաթափայլ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Օճառածաղկավորներ (Sapindales) |
| **Ընտանիք** | Օճառազգիներ (Sapindaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Hippocastanoideae* |
| **Ցեղ** | Թխկի *(Acer)* |
| **Տեսակ** | **Թխկի արծաթափայլ** *(A. negundo)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Acer negundo***L. 1753 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Թխկի հացենատերև** (լատին․՝ Aceraceae negundo), թխկազգիներ ընտանիքի, թխկի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Ծառ է, 20-25 մ բարձրությամբ և մինչև 1 մ բնի տրամագծով։ Բունը ծուռումուռ է, ոլորված, ծածկված գորշավուն կեղևով։ Երիտասարդ ճյուղերը մազմզուկապատ են, ընձյուղները մերկ, մուգ կանաչ, փայլուն, ծածկված մոմային խավով։ Տերևները կենտ փետրաձև են, կազմված 3-5 (հազվադեպ՝ 7-9) սրածայր տերևիկներից, որոնց ձևը խիստ տարբեր է, 5-13 սմ երկարությամբ և 2,5-7,5 սմ լայնությամբ։ Երկտուն ծառ է,
ծաղիկները բացվում են մինչև տերևների երևալը։ Ծաղկաբույլերը առաջանում են տերևաբողբոջների երկու կողմերում գտնվող բողբոջներից և փնջանման են։ Երկթևիկներն ունեն 3,5-4,8 սմ երկարություն, դասավորված են սուր անկյան տակ։ Ծաղկում է մարտին (բարենպաստ պայմանների դեպքում՝ փետրվարի վերջերին), երբեմն՝ ապրիլին։ Պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, Օնտարիոյից մինչև Ֆլորիդայի հարավային շրջանները և դեպի արևմուտք հասնում է մինչև ժայռոտ լեռները։ Աճում է հովիտներում, գետերի ու լճերի ափերին։ Հայաստանի տարածքում մշակվում է ամենուրեք, սակայն աչքի չի ընկնում երկարակեցությամբ ու դիմացկունությամբ։ Ապրում է 40-50 տարի։ Արագ է աճում։ Խիստ տուժում է անժամանակ և առատ ձյունատեղումներից, քանի որ բնափայտը խիստ փափուկ է և փուխր։ Բազմանում է սերմերով, ընդ որում ամենուրեք առատ ինքնացան է տալիս։ Համեմատաբար բարձր են գնահատվում այս ծառատեսակի պարտիզային ձևերը (խայտաբղետ և սպիտակ տերևավոր)։ Քանի որ առանձնապես աչքի չի ընկնում դեկորատիվ առանձնահատկություններով, ապա
կարելի է աճեցնել միայն սահմանափակ քանակությամբ, երբ ավելի բարձրորակ տեսակներ հնարավոր չէ մշակել։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ X: Մշակության հավանական շրջանները՝ 2—3, 7-11, 12-14, 17-28, 30-32:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 133-135։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2004005253 |

 |
**Կալկապեն** (գերմ.՝ Kalkalpen), ազգային պարկ Ավստրիայում, գտնվում է Վերին Ավստրիայի տարածքում։ Կալկապեն ազգային պարկի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 21 000 հեկտար։ Հիմնադրվել է 1997 թվականին։

Կալկապեն ազգային պարկը գտնվում է Շտայր քաղաքից դեպի հարավ։ Պարկի տարածքը գտնվում է ալպյան ստորոտներում և տարածվում է մինչև բարձրագագաթ ալպիական պիկեր։ Ազգային պարկի պահպանվող անտառային տարածքները համարվում են երկրի ամենամեծ և լավ պահպանված արգելոցներից մեկը։ Ազգային պարկի 4/5-ը անտառածածկ է։ Կալկապենում կան ավելի քան 30 տեսակ անտառներ, որոնց առավել բնորոշ են եղևնիները, հաճարենիները և սոճիները։

Կալկապեն ազգային պարկի տարածքում կան բազմաթիվ լեռնային վտակներ, աղբյուրներ, ալպյան մարգագետիններ և արոտավայրեր։ Կալկապենը ունի ավելի քան 800 աղբյուր, վտակների և գետերի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 200 կմ։ Ջրի քայքայիչ ազդեցության հետևանքով պարկում առաջացել են կարստային քարանձավներ։

Կալկապեն ազգային պարկում ապրում են բազմաթիվ կենդանիներ, այդ թվում հազվագյուտ և անհետացող տեսակներ։ Կան ավելի քան 100 տեսակ թռչուններ և 1600 տեսակ թիթեռներ։ Այստեղ ապրում են բազմաթիվ բվեր։ Բուն դարձել է ազգային պարկի խորհրդանիշներից մեկը։ Հազվագյուտ հանդիպող կենդանիներից կարելի է առանձնացնել լուսաններին և գորշ արջերին։ Ֆլորան շատ բազմազան է։ Կան ավելի քան 850 տեսակ բույսեր, որոնցից 102-ը հազվագյուտ են կամ անհետացող, իսկ 59-ը գրանցված են բնության պահպանության ավստրիական դաշնային ցանկի մեջ։

Կալկապեն ազգային պարկի տնօրենությունը կատարում է աշխատանքներ մի շարք ավանդական անասունների վերստեղծման համար, ինչպիսին են ձիերը և մուրբոդեներ ցեղատեսակի կովերը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ազգային պարկի պաշտոնական վեբ-կայքը (գերմ.), (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4466031-5 · LCCN: sh2002000962 · NKC: ge327522 · VIAF: 234320186 · WorldCat VIAF: 234320186 |

 |
|  |
| --- |
| **Թավշենի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales) |
| **Ընտանիք** | Հավակատարազգիներ (Amaranthaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Հավակատարայիններ (Amaranthoideae) |
| **Ցեղ** | **Թավշենի** *(Celosia)*L. 1753 |

**Թավշենի** (լատին․՝ celosia), պատկանում է հավակատվազգիների ընտանիքին։ Թավշենու ցեղին են պատկանում՝ աքլորակատարաձևը (*C.cristata L.*) և բրգաձև տեսակը (*C.pyramidalis L.*)։ Առաջինի հայրենիքը Արևելյան Հնդկաստան ու Չինաստանն են, երկրորդինը՝ Ճապոնիան։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Նշված տեսակների տերևները լինում են կանաչ և կարմիր, իսկ ծաղիկները թավշանման, լինում են նաև կարմիր, վարդագույն, բաց դեղին, դեղին ոսկեգույն երանգներով։ Ցածրահասակ թավշենու (*C.cristata nana*) բարձրությունը հասնում է մոտավորապես 30 սմ, իսկ բարձրերինը (*C.cristata*)՝ մինչև 60 սմ և ավելի։ Մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև բրգաձև թավշենիները որոնց բարձրությունը հաճախ անցնում է մեկ մետրից։ Սերմերը կլոր են, մի կողմից տափակ, փայլուն, մուգ շականակագույն։ Մեկ գրամ թավշենու (*C.cristata* ) սերմը պարունակում է մոտավորապես՝ 1200 հատիկ, իսկ բրգաձևը (*C.pyramidalis*)՝ մոտավորապես 1100 հատիկ։

Նշանակություն
-------------

Ծաղկանոցների ձևավորման գործում մեծ է թավշենու գեղազարդիչ նշանակությունը։ Գեղեցիկ ծաղիկների և մուգ կարմիր տերևների շնորհիվ այն հաճելի կոնտրաստներ է առջացնում և թարմացնում ընդհանուր տեսարանը։ Ծաղիկները կտրած վիճակում կարելի է օգտագործել ինչպես ամռանը, այնպես էլ ձմռանը՝ չորացնելուց հետո։

Մշակում
-------

Ջերմատներում ցանկը կատարվում է մարտ ամսում, ցանկարկղերի կամ կավաթասերի մեջ։ Կարելի է ցանել նաև կիսատաք ջերմոցի գրունտում, ապրիլ ամսի առաջին տասնօրյակում։ Հողի նկատմամբ բույսը պահանջկոտ է, լավ է աճում պարարտ հողում։ Բույսերի հետագա աճը շատ բանով կախված է խնամքի աշխատանքներից։ Այդ տեսակետից պետք է հետևել, որ ջերմաստիճանի անկում չլինի, բույսերը ժամանակին ջուր և օժանդակ սնուցում ստանան և այլն։ Բացի այդ, գլխավոր ծաղկաբույլի նորմալ չափերը պաշտպանելու նպատակով պետք է հեռացնել բոլոր այն կատարիկները, որոնք դուրս են գալիս բույսի տերևանյութերից։ Լավ է աճում արևոտ տեղում, պարարտ հողում։ Ջուրը տրվում է ըստ պահանջի։ Ծլունակությունը պահպանում են 4-5 տարի, 20-25° ջերմության դեպքում ծլում են 6-8 օրվա ընթացքում։ Մեր պայմաններում ծաղկում է հուլիսի սկզբներից մինչև ուշ աշուն։ 

Թավշենու ընդհանուր տեսքը

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ.Ե.Նարինջյան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779186684 |

 |
Գեղարդի Կաթողիկե եկեղեցու գմբեթը։ Թմբուկին երևում է զինանշանը՝ արծիվ, որ ճանկերում գառան է բռնել
**Թմբուկ**, ճարտարապետության մեջ գմբեթակիր տարածական կառուցվածքային տարր։ Սովորաբար գմբեթի և վեղարի հետ թմբուկը կազմում է ամբողջական ճարտարապետական մի մաս և պսակում է կառույցը։ Հորիզոնական կտրվածքը Գեղարդի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու (1215) թմբուկի մի մասը շրջանաձև է կամ բազմանկյունի (վաղ կազմավորման շրջանում՝ քառակուսի)։ Գլանային կամ բազմանիստ տարածական ձևը (նաև նիստերի քանակը՝ 4, 8, 12, 16) պայմանավորված է «գմբեթակիր քառակուսուց» (գմբեթը կրող կառուցվածքային հիմնական հենակետերի համակարգ) թմբուկին անցնելու տրոմպային կամ առագաստային միջոցների կիրառումով։ Թմբուկը որպես այդպիսին ստեղծագործվել և զարգացել է Հայաստանում (վաղ օրինակներից է Տեկորի տաճարի թմբուկը, V դար)։

Ասորական և բյուզանդական ճարտարապետական գմբեթները արտաքինից ունեցել են կարծեցյալ թմբուկներ, որոնք ներսից կազմել են գմբեթի սֆերիկ մակերեսի շարունակությունը և իրականում թմբուկներ չեն եղել (Կոստանդնուպոլսի Սուրբ Սոֆիան, 532–537, Ռավեննայի Սուրբ Վիտալեն, 547, և այլն)։ Բյուզանդիայում թմբուկ կիրառվել է Մակեդոնական հայկական դինաստիայի շրջանում՝ IX դարից։ Թմբուկները սովորաբար ունենում են առանցքներով տեղադրված լուսամուտներ և արտաքինից ձևավորվում են դեկորատիվ խորաններով, սյուժետային քանդակներով, պսակվում քանդակազարդ գոտիներով։

Տես նաև
-------

* Աոագաստ
* Տրոմպ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 193)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ուղղափառ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778934794 |

 |
Կալևիպոեգի պատկերազարդումից, հեղինակ Օսկար Կալլիս
**Կալևիպոեգ** (էստ․՝ Kalevipoeg, Կալևի որդի), էստոնական դիցաբանության դյուցազուն հերոս։ Նաև այդ անունն ունի նրա մասին գրված էստոնական հերոսապատումը, որով բացատրվում է աշխարհի ստեղծումը։

Բովանդակությունը
----------------

Հսկա Կալևիպոեգի գործունեության հետ է կապվում բնաշխարհի ձևավորումը՝ քարեր կուտակելը, որից առաջացել են լեռներ, անտառները կտրելը, որ դաշտեր է առաջացրել, հերկելը, որ բլրաշարեր է առաջացրել, նրա ջրհորները դարձել են լճեր, որտեղ պառկել է՝ առաջացել են քաղաքներ և այլն։

Կալևիպոեգը նաև չար ուժերի դեմ պայքարող է, արտաքին թշնամու և ժողովրդին նեղացնողների դեմ ելնող հերոս։

Ստեղծումը
---------

Էստոնական երգերի և ասքերի հիման վրա էստոնացի գրող և բժիշկ Ֆրիդրիխ Կրեյցվալդը (էստ․՝ *Friedrich Reinhold Kreutzwald*, 1803-1882), կարելական «Կալևալա» հերոսական էպոս նմանությամբ 1857-1861 թվականներին ստեղծեց «Կալևիպոեգ» էպոսը, որ զգալի ազդեցություն թողեց էստոնական գրականության վրա։ «Կալևիպոեգ» էպոսը ստեղծելու միտքը պատկանում է Ֆրիդրիխ Ռոբերտ Ֆելմանին (էստ․՝ *Friedrich Robert Faehlmann*, 1798-1850)։

Կառուցվածք
----------

Էպոսը բաղկացած է 20 երգից։ «Կալևիպոեգ»-ի բնօրինակը գրված է ռունի հանգով, որը բնորոշ է հնագույն էստոնական ժողովրդական երգերին։ Գրված է հին էստոներենով։ «Կալևիպոեգ»-ի հիման վրա գրվել են բազմաթիվ գեղարվեստական և երաժշտական ստեղծագործություններ։

Թարգմանությունները
------------------

* 1975 թվականին հրատարակվել է էսպերանտո լեզվով՝ Հիլդա Դրեզենի թարգմանությամբ։

Տես նաև
-------

* Կալևալա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kalevipoeg de Hilda Dresen


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 171)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13524669f · GND: 4506307-2 · SUDOC: 050324063 · VIAF: 178248381 · WorldCat VIAF: 178248381 |

 |