Քեմփերի ժամանակակից արվետի թանգարան, Կանզաս Սիթի, Միսուրի, Բիրկերտսի նախագիծ, 1992—1994 թվականներ
Մինեապոլիսի դաշնային պահուստային բանկ, 1973 թվական, (ներկայումս՝ *Marquette Plaza*), իր սկզբնական տեսքով
**Գունարս Բիրկերտս** (լատիշ․՝ Gunārs Birkerts; հունվարի 17, 1925(1925-01-17)[…], Ռիգա, Interwar Latvia - օգոստոսի 15, 2017(2017-08-15), Needham, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), լատվիական ծագումով ամերիկացի ճարտարապետ, որն իր կարիերայի մեծ մասում աշխատել է Դեթրոյթ քաղաքի, Միչիգան, մետրոպոլիտենի վրա։ Լատվիայի Գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։ Երեք աստղի շքանշանշանի սպա։

Կորնինգի հակահրդեհային կայանի շենքի ճակատային մասը և հարկի նախագիծը

Կենսագրություն
--------------

Գունարս Բիրկերտսը ծնվել է Լատվիայում, սակայն արտագաղթել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին։ Ավարտել է Շտուտգարտի համալսարանի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը (Շտուտգարտ, Գերմանիա)։ 1949 թվականին Բիրկերտսը եկել է Միացյալ Նահանգներ և աշխատել *Perkins and Will*, այնուհետև՝ Էերո Սաարրինենայի, և վերջապես Մինորա Յամասակիի գրասենյակում, այնուհետև բացել է իր սեփական գրասենյակը Դեթրոյթի արվարձաններում։

Բիրկերտսը եղել է *Birkerts and Straub* ընկերության համասեփականատեր, որը վերակազմակերպումից հետո հայտնի է դարձել որպես *Gunnar Birkerts and Associates* (Գունարս Բիրկերտս և գործընկերներ)։ Ընկերությունը 1962, 1970 և 1973 թվականներին Ճարտարապետների ամերիկյան ինստիտուտի կողմից իր նախագծերի համար պատվավոր պարգևներ է ստացել, ինչպես նաև բազմաթիվ մրցանակներ Միչիգանի ճարտարապետների միության կողմից։

1959 թվականին Բիրկերտսը սկսեց դասավանդել Միչիգանի համալսարանի ճարտարապետության և քաղաքաշինության ֆակուլտետում և դասավանդել է մինչև 1990 թվականը։ Ճարտարապետության համալսարանական դպրոցների ասոցիացիան (ACSA) 1989-90 թվականներին Բիրկերտսին պարգևատրեց պատվավոր պրոֆեսորի կոչմամբ։ Գունարս Բիրկերտսը նաև Իլինոյսի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր էր, Հռոմի Ամերիկյան ակադեմիայի ռեզիդենտ պրոֆեսոր, Լատվիայի ճարտարապետների միության անդամ, Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ և Ռիգայի տեխնիկական համալսարանի օտարերկրյա անդամ։

Բիրկերտսը ԱՄՆ-ում մի շարք նշանավոր շենքերի հեղինակն է, այդ թվում՝ Մինեապոլիսի դաշնային պահուստային բանկը, Կորնինգի ապակու թանգարանը, Հյուսթոնի ժամանակակից արվեստի թանգարանը, Այովայի համալսարանի իրավաբանական քոլեջը, Դուլութի հանրային գրադարանային շենքը, Մինեսոտա, և ԱՄՆ դեսպանատունը Վենեսուելայում։ Նրա վերջին նախագիծը Ռիգայում գտնվող Լատվիայի ազգային գրադարանի շենքը («Լույսի ամրոց»)՝ կառուցված 2014 թվականին։

Գունարս Բիրկերտսը մահացել է 2017 թվականի օգոստոսի 15-ին Նիդեմում, Մասաչուսեթս, գտնվող իր տանը սրտանոթային անբավարարությունից։

Գունարս Բիրկերտսի որդին հայտնի գրական քննադատ Սվեն Բիրկերտսն է։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

1970 թվականին Ամերիկայի ճարտարապետների ինստիտուտի կողմից շնորհվել է կրթաթոշակ։ 1971 թվականին Լատվիայի ճարտարապետների ասոցիացիայի անդամ է։ Նա նվաճել է բազմաթիվ անհատական պարգևներ, այդ թվում՝ 1971 թվականին *Graham* հիմնադրամի կրթաթոշակը, 1980 թվականին Միչիգանի ճարտարապետների միության ոսկե մեդալը և ճարտարապետության, Ամերիկյան ակադեմիայի և արվեստի և գրականության ինստիտուտի Արնոլդ Բրունների հիշատակի մրցանակը 1981 թվականին։ 1993 թվականին ստացել է «Միչիգանի նահանգի տարվա նկարիչ» մրցանակը։ 1990 թվականին Բիրկերտսը ստացել է Ռիգայի տեխնիկական համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում։ 1995 թվականին Լատվիայի Հանրապետության երեք աստղերի շքանշանանակիր է, իսկ 2000 թվականին արժանացել է Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի մեծ մեդալին։

Հրատարակություններ
------------------

* Birkerts, Gunnar, *Gunnar Birkerts — Metaphoric Modernist*, Axel Menges, Stuttgart, Germany 2009; ISBN 978-3-936681-26-0
* Birkerts, Gunnar, *Process and Expression in Architectural Form*, University of Oklahoma Press, Norman OK 1994; ISBN 0-8061-2642-6
* Birkerts, Gunnar, *Subterranean Urban Systems*, Industrial Development Division-Institute of Science and Technology, University of Michigan 1974
* Kaiser, Kay, *The Architecture of Gunnar Birkerts*, American Institute of Architects Press, Washington DC 1989; ISBN 1-55835-051-9
* Martin, William, *Gunnar Birkerts and Associates* (Yukio Futagawa, editor and photographer), A. D. A. Edita (GA Architect), Tokyo 1982
* Gunnar Birkerts & Associates, *IBM Information Systems Center, Sterling Forest, N. Y. 1972; Federal Reserve Bank of Minneapolis, Minnesota, 1973* (Yukio Futagawa, editor and photographer), A. D. A. EDITA (GA Architecture), Токио, 1974

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2
5. 1 2  Public Broadcasting of Latvia
6. ↑  Latvijas rekordu grāmata. — Petits, 1997. — 240 с.
7. ↑  "CHALMERS BIBLIOTEK /All Locations". chans.lib.chalmers.se. Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. ↑  A Field Trip to America's Public Libraries - The Atlantic
9. ↑  *Аграфенин Анатолий Александрович* 10 путешествий по Латвии. — БХВ-Петербург, 2016. — 295 с. — ISBN 9785977536332
10. ↑  DELFI (2017 թ․ օգոստոսի 15). "Умер автор проекта "Замка Света" архитектор Гунарс Биркертс". *DELFI* (in ռուսերեն). Retrieved 2018 թ․ մայիսի 15.
11. ↑  Kamin, Blair. "Gunnar Birkerts, acclaimed Midwestern architect, dies at 92". *chicagotribune.com* (in ամերիկյան անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ մայիսի 15.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Gunnar Birkerts Architects, Inc.
* «Gunnar Birkerts papers 1930—2002», at the Bentley Historical Library, University of Michigan
* Biography(լատիշերեն)

* Биография на личном сайте(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15123729t · GND: 119235862 · ISNI: 0000000082005083 · LCCN: n85073611 · LNB: 000025892 · NKC: jo2015887207 · NTA: 075191407 · SUDOC: 070959242 · VIAF: 15575579 · ULAN: 500003986 · WorldCat VIAF: 15575579 |

 |

 |