recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ոսկանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վոլոդյա Երջանիկի Ոսկանյան** (հոկտեմբերի 18, 1932(1932-10-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կենսաբան-էկոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1987): ՀԳԳԱ թղթակից անդամ (1996):

Կենսագրություն
--------------

Վոլոդյա Ոսկանյանը ծնվել է 1932 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Երևանում։ 1958 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1959-1981 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտում։ 1981-1991 թվականներին եղել է Բնության պահպանության և արգելոցային գործի ՀամԳՀԻ Հայաստանի բնության պահպանության բաժնի, բուսաշխարհի պահպանության լաբորատորիայի, ապա՝ բաժնի վարիչ։ 1991- 1998 թվականներին եղել է ՀՀ բնապահպանության նախարարության արգելոցապարկային համալիրի տնօրեն, 2002 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող, 2000-2002 թվականներին՝ էրեբունի արգելոցի պետ։

Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ բարձրլեռնային արոտավայրերի պահպանության, բերքատվության բարձրացման, արդյունավետ օգտագործման, բուսական պաշարների վերականգնման խնդիրներին, Էրեբունի արգելոցի բուսականության, ֆլորայի, բուսական պաշարների հետազոտմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007, էջ 275:
**Գրիգոր Թադևոսի Տեր-Մեսրոպյան** (1910, Կարս, Կարսի մարզ, Կովկասյան երկրամաս, Ռուսական կայսրություն - 1977, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երկրաբան։ ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան (1969)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կարսում (Ռուսական կայսրություն) 1910 թվականին, հոգևորականի ընտանիքում։ 1934 թվականին ավարտել է Երևանի երկրաբանահետախուզական տեխնիկումը։ Նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետը։ 1938 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Հայկական երկրաբանական վարչությունում։ Աշխատանքի ընթացքում որպես երկրաբան և երկրաբանահետախուզական խմբերի ղեկավար մասնակցել է Հայկական ԽՍՀ տարածքում գործող բազմաթիվ հանքավայրերի՝ ֆոսֆորիտի, պեմզայի, գիպսի, տուֆի, կավի, պիրիտի, կրաքարի և այլ հանքատեսակերի ուսումնասիրությանը և հետազոտմանը։ Այդ մասին նա գրել է բազմաթիվ ակնարկներ և զեկույցներ։

1964 թվականին ակադեմիկոս Կոնստանտին Պաֆֆենհոլցի հետ համատեղ Տեր-Մեսրոպյանը գրել է Արագածի հրաբխային զանգվածի մասին «Արագած» երկրաբանական ակնարկը (ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն)։

Մահացել է Երևան քաղաքում 1977 թվականին։

Նվաճումներ և պարգևներ
---------------------

Երկրաբանական ծառայության համակարգում երկարամյա և անբասիր աշխատանքի համար պարգևատրվել է պատվոգրերով և մեդալներով՝

* «Կովկասի հերոսական պաշտպանությանը մասնակցելու համար» մեդալ,
* «1941-1945 թվականների Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում անբասիր աշխատանքի համար» մեդալ,
* «Աշխատանքային ձեռքբերումների համար» մեդալ,
* «Անբասիր աշխատանքի համար, ի նշանավորում Վ. Ի․ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի» մեդալ,
* «Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 30 տարի» մեդալ,
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի «Սոցիալիստական մրցության գերազանցիկ» պատվոգիր,
* ԽՍՀՄ երկրաբանության նախարարության պատվոգիր,
* ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի երկրաբանության վարչության պատվոգիր,
* ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան (1969),
* Աշխատանքի վետերան մեդալ (1970)։

Ընտանիք
-------

Ունեցել է երեք երեխա՝ Թադևոս, Գայանե և Արմեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Тер-Месропян Григор Тадевосович (геолог)
**Քեթի Բերչել** (1957 - հունվարի 31, 2013(2013-01-31)), երկար տարածությունների անգլիացի մոտոցիկլավար, որը շուրջերկրյա ճանապարհորդություն կատարած առաջին կույր կինն է։

Շուրջերկրյա ճանապարհորդություն
------------------------------

Քեթի Բերչելի շրջագայությունը 1990 BMW R100 RT մոտոցիկլետով իրականացվել է մեկ տարում՝ սկսած 2008 թվականի օգոստոսից։ Նա նստած է եղել իր զուգընկերոջ՝ Բեռնարդ Սմիթի վարած մեքենայի հետևի նստատեղին։ Այս ճանապարհորդության ընթացքում նա նաև դարձել է առաջին կույրը, որը հասել է Պերուում գտնվող Ուայնա Պիկչու լեռան գագաթին։

Բերչելը լիովին կույր էր քսան տարեկանից՝ պիգմենտային ռետինիտի պատճառով և ճամփորդության ընթացքում հիսունն անց էր։ Բերչելը և նրա զուգընկերը ճանապարհորդության ընթացքում վարում էին օրագրեր և հետագայում իրենց ճանապարհորդության մասին գրեցին *«Հպվելով աշխարհին. կույր կինը, երկու անիվները և 25000 մղոնը»* վերնագրով գիրքը։

Ճանապարհորդության երկարությունը փաստացի եղել է 26385 մղոն՝ ընդգրկելով 31 երկիր և 5 մայրցամաք։

Նրանք ամուսնացել են 2012 թվականի օգոստոսի 20-ին այն բանից հետո, երբ Քեթիի մոտ ախտորոշվել է անբուժելի քաղցկեղ։ Նրանք չգիտեին, որ դա լինելու է այն օրը, երբ լույս է տեսնելու իրենց գիրքը, քանի որ պարզվեց, որ հրատարակիչ *Panther Publishing*-ը որոշել է առաջ բերել հրատարակելու ամսաթիվը։

Բերչելը և նրա ամուսինը ծագումով Ուորինգթոնից են (Չեշիր), որը գտնվում է Անգլիայում։

Քեթի Բերչելը մահացել է քաղցկեղից 2013 թվականի հունվարի 31-ին։

Մատենագիտություն
----------------

* Birchall, Cathy; Smith, Bernard (2012), *Touching The World: A Blind Woman Two Wheels 25,000 Miles*, Panther Publishing, ISBN 978-0956497581

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Christopher Dodd (2012 թ․ սեպտեմբերի 19), *Blind woman becomes first to travel globe*, Visor Down
2. ↑  «Home». *worldtour.org.uk*.
3. 1 2  Jolyon Attwooll (2012 թ․ սեպտեմբերի 18), «My greatest adventure: Cathy Birchall (interview)», *The Daily Telegraph*
4. 1 2  Flic Everett (2012 թ․ սեպտեմբերի 13), «One dream, an old bike and a big adventure», *Daily Express*
5. ↑  Jenny Cook (2012 թ․ նոյեմբերի 14), «'Touching the World' by Cathy Birchall and Bernard Smith», *Overland*
6. ↑  Attwooll, Jolyon (2016 թ․ փետրվարի 4). «My greatest adventure: Cathy Birchall» (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 16-ին.
7. ↑  Bernard Smith (2013 թ․ մարտի 9), «March newsletter update», *World Tour newsletter (worldtour.org.uk)*, Newsletter #7
**Վազգեն Վոլոդյայի Պողոսյան** (նոյեմբերի 1, 1951(1951-11-01), Գեղհովիտ, Մարտունու շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ շինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Վազգեն Պողոսյանը ծնվել է 1951 թվականի նոյեմբերի 1-ին, Գեղահովիտ (ՀՀ Գեղարքունիքի մարզ) գյուղում։ 1958-1968 թվականներին ավարտել է Գեղահովիտի միջնակարգ դպրոցը։ 1974-1979 թվականներին ավարտել է Դնեպրոպետրովսկի (Ուկրաինա) ճարտարագիտաշինարարական ինստիտուտը, ինժեներ-շինարարի մասնագիտությամբ։ 1979-1984 թվականներին աշխատել է Դնեպրոպետրովսկի, 1984-1993 թվականներին՝ Երևանի շինարարական կազմակերպություններում, 1993-1995 թվականներին՝ Հայշինմեքենայացում հատուկ պետական ձեռնարկության, 1995 թվականից՝ Երևանշին արտադրական շինմոնտաժային միավորման գլխավոր տնօրեն, 1998-2008 թվականներին «Երևանշին» ԲԲԸ գլխավոր տնօրեն, 2008 թվականից՝ խորհրդի նախագահ։ 2002 թվականից միաժամանակ դասավանդում է Երևանի պետական ճարտարապետաշինարարական համալսարանում։ 1993-2005 թվականներին եղել է Հայաստանի շինարարների միության նախագահ, 2005 թվականից՝ պատվավոր նախագահ։ Եղել է ՀՀ ԳԽ (1990-1995) և ԱԺ (1995-1999) պատգամավոր։

Ղեկավարել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր եկեղեցու կառուցման, Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի, Հայֆիլհարմոնիայի մեծ համերգասրահի, Հանրապետության հրապարակի վերակառուցման և նորոգման աշխատանքները, զբաղվել տեղական հումքի վրա կոնստրուկտիվ ջերմամեկուսիչ բետոնների մշակմամբ։

Հեղինակ է գիտական հոդվածների, մեկ մենագրության, ուսումնական ձեռնարկների։ Համահեղինակ է բուհական ուսումնական ձեռնարկի։

Անդամակցություն
---------------

* Ճարտարապետների միջազգային միության պատվավոր անդամ
* Հայկական տեխնոլոգիաների ակադեմիայի անդամ, 2004

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* ՀՀ Պետական մրցանակ, 2001
* Անանիա Շիրակացու մեդալ, 2004
* ՀՀ քաղաքաշինության նախարարության ոսկե մեդալ
* ՀՀ շինրարաների միության ոսկե մեդալ
* ԵՃՇՊՀ-ի ոսկե մեդալ
* Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվան ոսկե մեդալ
* ՌԴ «Հայաստանում երկրաշարժի 15-ամյակի» հուշամեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  ««Երևանշին» ընկերություն». *www.yerevanshin.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 9-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 9-ին.
3. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 347։
4. ↑  «Պողոսյան Վազգեն Վոլոդյայի». *nuaca.am*. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 9-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18888 |

 |
**Սաբատինա Ջեյմս**, նաև` **Սաբատինա** (գերմ.՝ Sabatina James, 1982, Dhadar, Nasirabad Division, Բելուջիստան, Պակիստան), ավստրիացի-պակիստանցի գրող։ Նրա աշխատանքներն ինքնակենսագրական են և մանրամասնորեն նկարագրում են նրա` իսլամից կաթոլիկությանն անցնելուն։

Վաղ կյանք
---------

Մինչև 10 տարեկանը Սաբատինան որպես մուսուլման ապրել է իր ընտանիքի հետ Դհադարում, Պակիստանում, մինչև ընտանիքի Լինց (Ավստրիա) տեղափոխվելը։ Սաբատինան արագ ներգրավվել ու ձուլվել է ավստրիական հասարակությանը։ Նրա ծնողները դժգոհ էին այս փաստից, քանի որ Ավստրիան ընկալում էին որպես ժամանակավոր բնակավայր։ Քանի որ աղջկա հանդեպ կիրառվող խստությունն անօգուտ էր, ընտանիքը որոշում է նրան ուղարկել Լահոր` ամուսնացնելու նրան իր զարմիկի հետ։ Նրա ծնողները թողնում են նրան Պակիստանում, որտեղ նրան ստիպում են գնալ մեդրեսե։ Ջեյմսը նախ համաձայնում է իր զարմիկի հետ ամուսնությանը` Ավստրիա վերադառնալու հնարավորության համար։ Հայտնվելով Ավստրիայում` նա հրաժարվում է ամուսնությունից։ Նրա ընտանիքը սպառնում է սպանել նրան, այսպիսով նա ստիպված է լինում թաքնվել ու նոր ինքնություն ձեռք բերել։ Արդյունքում նա կապերը խզում է իր ընտանիքի հետ։

Փախուստ
-------

Սաբատինան քնում է ապաստարաններում և աշխատում է Լինցի սրճարաններից մեկում։ Նրա ծնողները հետևում են նրան և ճնշում գործադրում` ստիպելով ամուսնանալ։ Ջեյմսն իր ընկերների օգնությամբ փախչում է Վիեննա։ Այստեղ նա սկսում է նոր կյանք` փոխելով իր անունն ու կաթոլիկություն ընդունելով։ Նա գիրք է գրում իր փորձառության մասին, և նրա ծնողները դատական հետապնդում են սկսում զրպարտության համար։ Դատարանը նրա օգտին որոշում է կայացնում։ Սաբատինան մկրտվել է փոքր գյուղական եկեղեցում։

Կարիերա
-------

Ջեյմսը կանանց իրավունքների պաշտպան Terre des Femmes կազմակերպության դեսպանն է։ 2006 թվականից նրա կազմակերպությունը պայքարում է մուսուլման կանանց հավասար իրավունքների համար։

Աշխատանքներ
-----------

* *Sabatina. From Islam to Christianity – a death sentence*, 2003.
* *Thou shalt die for your happiness. Caught between two worlds*, 2004.
* *Tears wedding*, 2006.
* *My Fight for Faith and Freedom*, 2010, 9781607477181.
* *Only the truth makes us free: My Life between Islam and Christianity*, Pattloch 12 September 2011, 3629023088.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
2. 1 2  Babelio (ֆր.) — 2007.
3. 1 2  datos.bne.es (իսպ.): El portal de datos bibliográficos de la Biblioteca Nacional de España — 2011.
4. ↑  James, Sabitha (2012 թ․ մայիսի 5). «Why My Mother Wants Me Dead». *The Daily Beast*. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 26-ին.
5. ↑  «Das Model Gottes». *Spiegel Online* (German). 2011 թ․ դեկտեմբերի 17. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 26-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* German National Library
* Պաշտոնական կայք


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1772314 · BNF: 16245704p · GND: 128726679 · ISNI: 0000000115976960 · LCCN: n2010003805 · NKC: ola2008365159 · NLP: a0000001718157 · NTA: 328577448 · NUKAT: n2004098348 · VIAF: 13369222 · WorldCat VIAF: 13369222 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բարսեղյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Փառանձեմ Ալեքսանի Բարսեղյան** (առավել հայտնի է Փառանձեմ մայրիկ անունով), (դեկտեմբերի 8, 1925, Քարահունջ, Հայաստան - հունվարի 23, 2016, Նոր Հաճն), Արցախյան շարժման մասնակից, Նոր Հաճն քաղաքում կազմակերպված միտինգների, ցույցերի, երթերի կազմակերպիչ, «Սապֆիր» արտադրական միավորումում սեփական նախագծով արտադրված զենքի փորձարկումից զոհված Էդիկ Վարդանի Տոռոզյանի մայրը։

Կենսագրություն
--------------

Փառանձեմ Բարսեղյանը ծնվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, Գորիսի շրջանի Քարահունջ գյուղում։ 1988- 2013 թվականներին Փառանձեմ մայրիկը ակտիվ գործունեություն է ծավալել Նոր Հաճն քաղաքում, ինչպես նաև մասնակցել Արցախյան համազգային շարժմանը և Հայաստանի քաղաքական բազմաթիվ իրադարձություններին։ Նա արցախյան շարժման սկզբից կարել և բաժանել է եռագույն դրոշներ մայրաքաղաքի ցուցարարներին։ Իր որդու՝ Էդիկի զոհվելու մեկ ամյա տարելիցը լրանալուց հետո նա 1990 թվականի սեպտեմբերին մեկնել է Մոսկվա՝ 83 վարդով շնորհավորել գիտնական Վիկտոր Համբարձումյանին՝ ծննդյան օրվա առթիվ։ Այդ օրերին Մոսկվայում հացադուլ էին հայտարարել Վիկտոր Համբարձումյանը, Սոս Սարգսյանը, Զորի Բալայանը, Սեմյոն Բաբայանը, Վաչագան Գրիգորյանը։ Փառանձեմ Բարսեղյանը նրանց հորդորել է դադարեցնել հացադուլը։ 1990 թվականի հոկտեմբերի 21-ին այցելել է Էդիկ Տոռոզյանի ծնողներին՝ Փառանձեմ մայրիկին և Վարդան հայրիկին, ընտանեկան ալբոմում կատարելով հետևյալ գրառումը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այս տողերը նվիրում եմ թանկագին Էդիկի հիշատակին, որը չխնայեց ոչինչ իր հայրենիքի համար, մեր բոլոր երիտասարդները հիացմունքով ընդունեցին նրա գործունեությունը, նրա պայքարը։ Այժմ թող ընդօրինակեն նրան։ Երկար կյանք ու սփոփանք նրա ծնողներին։ Ես մեծ հարգանքով և ակնածանքով այցելեցի նրանց տուն[*փա՞ստ*]: |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Տարիք ու ցասում. տարեց բողոքավորն ասում է, որ հանրահավաքի է գնում հանուն երազանքի ու հիշողության - Ակնարկներ | ArmeniaNow.com». *www.armenianow.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 28-ին.
2. ↑  ԿՅԱՆՔՈՒՄ ՑԱՎԸ ՇԱՏ Է...
3. ↑  Փառանձեմ մայրիկի ասելիքը` Դավութօղլուին. «Ինձ թվում է`հայի սերունդ ես, թուրք ես դարձել»
4. ↑  AuroSystem.com (2011 թ․ սեպտեմբերի 24). «Փառանձեմ մայրիկը հրապարակավ այրել է Սերժ Սարգսյանի նկարը». *ՀՐԱՊԱՐԱԿ* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 28-ին.
5. ↑  «ԱՐՑԱԽՅԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԱՌԱՋԻՆ ԶՈՀԸ». *www.irates.am* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 28-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ հանրագիտարան
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նուբար Ասլանյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասլանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Նուբար Լևոնի Ասլանյան** (նոյեմբերի 12, 1931(1931-11-12), Կահիրե, Եգիպտոս), հայ կենսաքիմիկոս, ժամանակակենսաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1971):

Կենսագրություն
--------------

Նուբար Ասլանյանը ծնվել է 1931 թվականին, Եգիպտոսում։ Ավարտել է Կահիրեի Գալուստյան վարժարանը։ 1947 թվականին հայրենադարձել է։ 1948-1954 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում, որն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Ապարանի շրջանում։ Ուսումը շարունակել է ասպիրանտուրայում և 1960 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ ստանալով բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Հետագայում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը և ստացել դոկտորի աստիճան, 1971 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1971-1988 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության լաբորատոր գործի գլխավոր մասնագետ, 1972 թվականից՝ Սրտաբանության ինստիտուտի կլինիկական կենսաքիմիայի և ժամանակակենսաբանության լաբորատորիայի, միաժամանակ 1994 թվականից՝ ԵՊԲՀ կենսաքիմիայի, 1993 թվականից՝ ՀՀ ԱԱԻ ախտորոշագիտության ամբիոնների վարիչ, 1979 թվականից՝ Հայաստանի ժամանակակենսաբանների ընկերության հիմնադիր-նախագահ։ Դասավանդել է Հայկական բժշկական ինստիտուտում։ Մշակել է հիպերտոնիկ հիվանդության բուժման նոր՝ էլեկտրոլիտային հոմեոստազի հետազոտության եղանակ։

Հեղինակ է 500 գիտական աշխատանքների, ինչպես նաև՝ «Ռևմատիզմի ախտորոշման բիոքիմիական մեթոդները» (1967), «Կլինիկական ախտորոշում կենսաքիմիական մեթոդներով» (1996), համահեղինակ՝ «Արյան մակարդում» (1980), «Սրտի իշեմիկ հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնները և պայքարը նրանց դեմ» (1986) ուսումնական ձեռնարկների։

Երկեր
-----

* Ռևմատիզմի ախտորոշման բիոքիմիական մեթոդները (ուսումնական ձեռնարկ), 1967։
* Արյան մակարդակում (ուսումնակա ձեռնարկ), 1980 (համահեղինակ)։
* Սրտի իշեմիկ հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնները և պայքարը նրանց դեմ (ուսումնական ձեռնարկ), 1986 (համահեղինակ)։
* Կլինիկական ախտորոշում կենսաքիմիական մեթոդներով (ուսումնական ձեռնարկ), 1996։
* *Нарушение электролитного гомеостаза при гипертонической болезни, Е*. 1973.
* *Патологическая физиология биологических ритмов, М.* 1989.
* *Достижения хронобиологии и хрономедицины, Е.* 2002 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Մեր երախտավորները | ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 1-ին.
3. ↑  «Заслуженные деятели ами | ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ» (ռուսերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 1-ին.
4. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005, էջ 124։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11232 |

 |
**Ֆրենսիս Արսենտև** (հունվարի 18, 1958(1958-01-18), Հոնոլուլու, ԱՄՆ - մայիսի 24, 1998(1998-05-24), Էվերեստ), ամերիկուհի լեռնագնաց, ռուս լեռնագնաց Սերգեյ Արսենտևի կինը։ Առաջին կինը ԱՄՆ-ի պատմության մեջ, որը բարձրացել է Ջոմոլունգման (Էվերեստ) գագաթը՝ առանց լրացուցիչ թթվածնի աղբյուրների։ Մահացել է լեռան գագաթից իջնելու ժամանակ՝ հայտնվելով անելանելի իրավիճակում։

Ծանոթություն Սերգեյ Արսենտևի հետ
--------------------------------

Ֆրենսիս Դիստեֆանոն և Սերգեյ Արսենտևը ծանոթացել են 1991 թվականին, երբ Ֆրենսիսը հանդիպեց «Վիսոտնիկ» ալպինիզմի ակումբի արշավախմբի անդամներն՝ Չո֊Օյուի բազային ճամբար իջնելու ժամանակ։ Այդ ժամանակ Դիստեֆանոն լեռնագնացությունից բացի Կոլորադոյում աշխատում էր նաև անշարժ գույքի գործակալ։ Այդ ժամանակ էլ նրան առաջարկեցին մասնակցել Անապուրնա լեռնագագաթը բարձրացող ակումբի արշավախմբին և նա համաձայնվեց։ Նախկինում նա ամուսնացած է եղել Ջո Դիստաֆոնոյի հետ և նարնից ունեցել է մեկ որդի՝ Փոլը։

Մահվան հանգամանքներ
-------------------

Ռուսական արշավախմբի անդամներ Արսենտևները երեք օր մնացին 8200 մետր բարձրության վրա, իսկ հետո 1998 թվականի մայիսի 22-ին 18։15 նրանք բարձրացան և հաղթահարեցին Էվերեստի գագաթը։ Իջնելու ժամանակ Ֆրենսիսը կորչում է և Արսենտևը առանց նրա վերադառնում է ճամբար։ Հետագայում, նրանք հանդիպում են Սերգեյին և ասում, որ տեսել են նրա կնոջը։Սերգեյը իր կնոջը որոնելիս կորչում է և նրա մարմինը գտնում են ավելի ուշ։ Լեռնագնացներ Իենն Վոդուլլը և Քեթի Օդուարդը Սկսում են օգնել Ֆրենսիսին։ Նրանք մի քանի ժամ անցկացնում են նրա հետ։ Ըստ լեռնագնացների, Ֆրենսիս կրկնում էր «Մի թողեք ինձ»։ Սակայն, անհնար էր փրկել նրան-Ֆրենսիսը գտնվում էր ծանր վիճակում հիպոթերմիայից և ցրտահարությունից։ Ֆրենսիսի մահվան մասին փաստացի վկաներ չեն հաստատվել։ 
Արսենտև ամուսինները փորձում էին առանց լրացուցիչ թթվածնի նվաճել Էվերեստի գագաթը։ Այն ի սկզբանե տպավորիչ, բայց վտանգավոր ծրագիր էր.

Մեջբերում
---------

Այստեղ մենք վերլուծում ենք Արսենտևի և Ֆրենսիսի գործերը։ Նրանք երկու անգամ փորձեցին դուրս գալ ճամբարից։ Մեկ անգամ լույսերն են սառու, իսկ մեկ ուրիշ անգամ այլ բան է տեղի ունենում։ Մենք ստիպված էինք իջնել հանգստանալու համար, սակայն նրանք այնտեղ մնացին հինգ օր։ Փորջում էին փրկել իրենց ուժը։ Բայց այդպիդի բարձրության վրա անհնարին էր-ուժեր հալվում են, օդընտելացում չէր լինի։ Առավել եւս, որ նրանք նստած էին այնտեղ, առանց թթվածնի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Tweedie, Neil.* Peace at last for Sleeping Beauty // The Telegraph. — 2007. — 2 Մայիսի.
2. ↑  Жизнь и смерть Сергея Арсентьева // ЭКСтрем. — 1998. — № 2.
3. ↑  "Don’t leave me here to die" // The Guardian. — 2000. — 15 փետրվարի.
4. ↑  *Brown, Jonathan.* Mountaineers who left woman to die on Everest set out on trek to bury her body // The Independent. — 2007. — 2 Մայիսի.
5. ↑  Туманов, Дмитрий. (2001 թ․ օգոստոսի 3). «Смерть в горах». Спорт-Экспресс. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
**Մերի Ջեֆ** (անգլ.՝ Mary Jeff, ծննդյան անունը՝ Մերի Ռասել Ուաթսոն, անգլ.՝ Mary Russell Watson, 1873, Գլազգո, Լարնակշիր, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - 1946 կամ 1941, Milngavie, Դանբարտոնշիր, Շոտլանդիա, Միացյալ Թագավորություն), շոտլանդացի ակտիվիստ, քաղաքական գործիչ, որ ներգրավված է եղել Գլազգոյի վարձավճարի գործադուլում։ 

Վարձավճարի գործադուլի մասնակից Մերի Բարբուրի արձանի տեսքը դիմացից

Վաղ կյանք և կրթություն
----------------------

Մերի Ջեֆը ծնվել է 1873 թվականին Լանքշիրի Քոթբրիջ քաղաքում։ 1896 թվականին նա տեղափոխվել է Գովան և ապրել ամուսնու` նկարիչ Էնդրյու Ջեֆի և երեք որդիների հետ։

Համայնքային ակտիվություն և քաղաքական կարիերա
--------------------------------------------

Մերին ամուսնու հետ եղել են համայնքի ակտիվ անդամներ։ Նրանք երկուսն էլ առանցքային դերակատարություն են ունցել Գովանի վարձավճարի գործադուլում, Էնդրյուին, որպես Հարավային Գովանի վարձակալների կոմիտեի նախագահ, Մերին՝ որպես վտարման դեմ պայքարող կանանց խմբի անդամ և կազմակերպել է դատական կատարածուների դեմ պաշտպանությունը։ Այս գործունեության մեջ ներգրավված են նաև այլ կանայք, այդ թվում՝ Մերի Բարբուրը, Ագնես Դոլլանը, Մերի Լայրդը և Հելեն Քրոուֆուրդը։ Մերի Ջեֆը եղել է Գլազգոյի հարավային արվարձան Քիննինգ պարկի Կոոպերատիվ կանանց Գիլդիայի անդամ և Գովանի պատերազմի հիշատակի կոմիտեի տիկնանց բաժնի նախագահ։ Նրա երեք որդիներից երկուսը մասնակցել են Առաջին համաշխարհային պատերազմին, և նրանցից մեկը մահացել է պատերազմում։

Մերի Ջեֆը եղել է Գովանի ծխական խորհրդի անդամ։ Կյանքի վերջին տարիներին տեղափոխվել է Միլնգավի, որտեղ եղել է Միլնգավիի բոուլինգ ակումբի անդամ և Սուրբ Լուկայի Շոտլանդիայի եկեղեցու սարկավագների դասի ակտիվ անդամ

Մահացել է 1941 թվականին Միլնգավիում։ Թաղված է Հին Մոնքենդյան գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Mary Jeff». *Govan Press*. 1922 թ․ նոյեմբերի 17.
2. ↑  «Andrew Jeff: Ancestry.com. Scotland, National Probate Index (Calendar of Confirmations and Inventories), 1876-1936». Ancestry.com. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 23-ին.
3. ↑  Melling, Joseph (1983). *Rent strikes : peoples' struggle for housing in West Scotland, 1890-1916*. Edinburgh: Polygon. էջ 65.
4. 1 2  «Death of Mrs Jeff». *Milngavie and Bearsden Herald*. 1941 թ․ սեպտեմբերի 6.
**Արկադի Միսակի Բարխուդարյան** (օգոստոսի 12, 1940(1940-08-12), Գորիս, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1991), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1985)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1940 թվականին օգոստոսի 12-ին, Գորիս քաղաքում։ 1958 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, 1963 թվականին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետը, ստացել է ինժեներ-հիդրոտեխնիկի որակավորում։ Աշխատել է նույն ինստիտուտի նյութերի դիմադրության ամբիոնում, ավարտել ասպիրանտուրան և 1969 թվականին Կիևի քաղաքացիական ավիացիայի ինժեներների ինստիտուտում պաշտպանել թեկնածուական դիսերտացիա։ Դոկտորական դիսերտացիան պաշպանել է Մոսկվայի ջրամատակարարման, ինժեներական հիդրոերկրաբանության և հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների գիտահետազոտական ինստիտուտում և ստացել տեխնիկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։

1990 թվականին աշխատանքի է անցել Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում, եղել է ոււսումնական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն։
Հիդրոդինամիկ հարթաչափման նոր մեթոդի հեղինակ է, ունի մոտ 57 տպագրված աշխատանք և 7 հեղինակային վկայական, հրատարակել է երկու մեթոդական ձեռնարկ և դասախոսությունների կոնսպեկտներ։ Մի շարք գիտական և գիտական աստիճաններ շնորհող գիտախորհուրդների անդամ է, հանդիսանում է հիդրավլիկական հետազոտուտյունների միջազգային ասոցիացիայի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Բարխուդարյան Արկադի Միսակի». *nuaca.am*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 29-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Կոհա առցանց քարտարան › Հեղինակավորի որոնում › Բարխուդարյան, Արկադի Միսակի, 1940- (Personal Name)». *libcat.sci.am*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Бархударян Аркадий Мисакович

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11309 |

 |
**Կիրկոր Հովսեփի Փափազյան** (բուլղար․՝ Киркор Папазян, օգոստոս 1936, Պլովդիվ, Բուլղարիա - մարտ 1993), բուլղարահայ բանաստեղծ և լրագրող։

Կիրկոր Փափազյանը ծնվել է 1936 թվականի օգոստոսին Պլովդիվում, հայկական ընտանիքում, հայրը ակնագործ-ոսկերիչ էր, մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ Մորական կողմից փաստաբան և սպա, գնդապետ Կարապետ Վարդազարմյանի թոռն է և Դոյրան քաղաքի առաջին բուլղարական պարետ՝ գնդապետ Պողոս Պողոսյանի եղբորորդին։ Սովորել է Պլովդիվի հայկական դպրոցում և գիմնազիայում։ Ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի բուլղարական լեզվաբանության բաժինը։ Ավարտելուց հետո, ոչ երկար ժամանակ ուսուցիչ է աշխատել։ Անցել է է լրագրության և խմբագրական աշխատանքի։ Աշխատել է Խրիստո Դանովի հրատարակչությունում և «Խասկովո տրիբունա» թերթում։ Եղել է «Պլովդիվ» ռադիոկայանի խմբագիրը։ «Մարիցայի ալմանախը» և «Շուշու-մուշու, թող մեր մեջ մնա» ռադիոշարքերի հեղինակն է։

Մահացել է երկարատև հիվանդությունից՝ լեյկեմիայից 1993 թվականին։

Հրատարակվել են նրա բանաստեղծությունների ժողովածուները` «Պատասխանը » (1968), «Սեգա» (1985)։ «Թամ » (1994) և «Մերկ ու անհայտ» (1997) ժողովածուները հրատարակվել են հետմահու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Киркор Папазян». literaturensviat.com. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 6-ին.
2. 1 2  Райчевски, Георги. Пловдивска енциклопедия. Пловдив, Издателска къща „Жанет 45", 2009. ISBN 978-954-491-553-7. с. 279.
**Ադա Նիլսոն** (շվեդ.՝ Ada Nilsson,սեպտեմբերի 21, 1872, Södra Säm, Ulricehamn Municipality, Älvsborg County, Շվեդիա, Շվեդ-նորվեգական միություն - մայիսի 23, 1964, Julita, Շվեդիա լրիվ անվանումը ՝ *Ադա Կոնստանտիա Նիլսոն),* շվեդ բժիշկ և հասարակական գործիչ, Ֆոգելստադ խմբի հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1872 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Էլվսբորգում։ Նա Հանս Պետեր Նիլսոնի և նրա կին`Ալբերտինա Ջուլիանա Հուլանդերի երեք դուստրերից մեկն էր։

Դեռահաս տարիքում Ադան որբացել է, բայց նրա խնամակալները հոգ տարան նրա լավ կրթության մասին և նրան ուղղարկեցին Ստոկհոլմում գտնվող աղջիկների դպրոց։ Դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1891 թվականից, վերապատրաստվել է Քերոլայնի համալսարանում որպես բժիշկ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո դարձել է *Serafimerlasarettet* հիվանդանոցի գինեկոլոգիական բաժանմունքի օգնական։ Այնուհետև նա մի քանի տարի աշխատել է Ստոկհոլմի հիվանդանոցում`*Էրսթա սյուխուսում*, որը պատկանում էր մանկատանը։

1907 թվականին Ադա Նիլսոնը մասնակցել է կանանց բանավեճային ակումբի ստեղծմանը, իսկ 1914 թվականին նա և *Ջուլիա Կինբերգը* նախաձեռնել են *Svenska Kvinnors Vänsterförbund կուսակցության ստեղծումը*։ Այնուհետև նա մասնավոր պրակտիկա է անցել Սոդերմալմում (Ստոկհոլմում) և մեծ ուշադրություն է դարձրել մարմնավաճառների բուժմանը։ Դա էլ հետագայում հանգեցնում է Նիլսոնի հետաքրքրությանը սոցիալական հարցերում և սեռական դաստիարակության անհրաժեշտությանը։ 1910 ականներից սկսած նա սկսեց դասախոսել այս թեմայով։

Երբ 1923 թվականին Շվեդիայում Tidevarvet *շաբաթաթերթը* սկսել է լույս տեսնել, Ադա Նիլսոնը դարձել է նրա գլխավոր խմբագիրը, ինչպես նաև թերթում բազմաթիվ հոդվածներ է գրել սեռական կրթության մասին՝ անգամ նպաստելով հակաբեղմնավորիչների օգտագործմանը, ինչն անօրինական էր մինչև 1938 թվականը։ Նա բազմաթիվ դասախոսություններ է կարդացել *Vogelstad* կանանց քաղաքացիական դպրոցում։

Ադա Նիլսոնը բնակվել է *Triewaldsgrä 2-*ում՝ *Apoteket Ängeln* դեղատանը։ Տանը նա ընդունել է հիվանդների։ Նրա հյուրերի թվում էին Սելմա Լագերլիֆը և սովետական դեսպան Ալեքսանդրա Կոլոնտայը ։

Կյանքի վերջին տարիներին նա համեստորեն ապրել է Ֆոգելստադեում` ուսուցիչ Հոնորինա Հերմելինի հետ միասին :

Նա մահացել է 1964 թվականի մայիսի 23-ին*,* նույն շրջանի Ջուլիտա ծխական քաղաքում։

Ստոկհոլմում կա Ադա Նիլսոնի անունով փողոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Södra Säms kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/GLA/13539/C/3 (1861-1881), bildid: A0027295\_00028
2. ↑  Södra Säms kyrkoarkiv, Husförhörslängder, SE/GLA/13539/A I/8 (1870-1876), bildid: C0044001\_00081 — P. 72.
3. 1 2 3 4  *Levin H.* Ada K Nilsson — P. 664.
4. ↑  Շվեդիայի 1880 թվականի մարդահամար (շվեդերեն) — Riksarkivet.
5. ↑  Շվեդիայի բնակչության 1910 թվականի մարդահամար (շվեդերեն) — Riksarkivet.
6. 1 2  Ada K Nilsson (շվեդերեն) — 1917.
7. 1 2  Շվեդիայի մահվան գիրքը
8. ↑  Thora Alfhilda Evelina Wigardh

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 107367357X · ISNI: 0000000051324276 · LCCN: no2015028394 · LIBRIS: 249661 · VIAF: 36896991 · WorldCat VIAF: 36896991 |

 |
**Ռոբերտո Զուկկո** (իտալ.՝ Roberto Succo, ապրիլի 3, 1962(1962-04-03), Վենետիկ, Իտալիա - մայիսի 23, 1988(1988-05-23), Վինչենցա, Վենետո, Իտալիա), իտալացի սերիական մարդասպան, 1981 թվականից մինչև 1988 թվականը երեք երկրներում սպանել է 7 մարդ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Իտալիայի Վենետիկ (Վենեցիա) քաղաքի մտակայքում 1962 թվականի ապրիլի 3-ին։
Որքանով հայտնի է, նա իր առաջին սպանությունն իրականացրել է 19 տարեկանում, երբ դանակահարում է սեփական մորը և խեղդում հորը, ով ոստիկանության սպա էր, այն բանի համար, որ մերժել էին նրան՝ չտալով մեքենան։ Այլ վարկածի համաձայն՝ նա հորը ցած է նետում պատուհանից։ Զուկկոն թաքցնում է ծնողների մարմինները լոգարանում, որն ամբողջությամբ լցված էր ջրով։ Որոշ ժամանակ նա մնում է անպատիժ։ Նա 10 տարի ազատազրկման է ենթարկվում Ռեջո նել Էմիլիայում գտնվող դատահոգեբուժարանում։ 
1986 թվականի մայիսի 15-ին, 5 տարի դատահոգեբուժարանում անցկացնելուց հետո, Ռոբերտոն փախավ։ Նա ճողոպրել է ոստիկանության հետապնդումից և լքել երկիրը՝ գնացքով մեկնելով Ֆրանսիա։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում Զուկկոն բազմաթիվ հանցագործություններ կատարեց՝ սկսած ներխուժումից և բռնաբարությունից մինչև սպանություն։
Այսպիսով, Ֆրանսիայում գտնելու ժամանակ նա բռնաբարում և սպանում է երկու դեռահաս աղջկա, սպանում է բժշկի և երկու ոստիկանի, ովքեր փորձել էին ձերբակալել իրեն։ Նա առևանգել է մարդկանց, հարձակվել մեքենաների վրա՝ նպատակ ունենալով կողոպուտ իրականացնել և ահաբեկել մարդկանց՝ առնվազն չորս եվրոպական երկրներում։ Զուկկոն ճանաչվել է ամենաորոնվող հանցագործը Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Շվեյցարիայում։
1988 թվականի փետրվարի 28-ին նա ձերբակալվել է հայրենի Մեստրե քաղաքում։ Արդեն մարտի 1-ին Զուկկոն փորձում է փախչել բանտից, սակայն փախուստի ժամանակ նա ընկել է բանտի տանիքից։ Ավելի ուշ նա կրկին փորձել է դիմել փախուստի, սակայն նորից անհաջողության է մատնվել։ Պաշտոնական վարկածի համաձայն՝ 1988 թվականի մայիսի 23-ին Ռոբերտո Զուկկոն ինքնասպան է եղել իր բանտախցում։

Մշակույթում
-----------

1988 թվականին ֆրանսիացի դրամատուրգ Բեռնար-Մարի Կոլտեսը Ռոբերտո Զուկկոյի մասին պիես է գրել, որը բազմիցս բեմադրվել է տարբեր երկրների թատրոններում։ Պիեսը հիմք է հանդիսացել 2001 թվականին նկարահանված «Ռոբերտո Զուկկո» գեղարվեստական ֆիլմի համար, որի ռեժիսորը Սեդրակ Կանն էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Carlo Lucarelli e Massimo Picozzi, *Serial killer. Storie di ossessione omicida*
3. ↑  *Succo, il killer dagli occhi di ghiaccioche terrorizzò Mestre e la Francia*, Il Gazzettino, 18 agosto 2013.
4. ↑  *Il Succo della follia un poliziesco d'antan*, La Repubblica, 3 settembre 2002
**Դեյզի Նիկոլայի Հովհաննիսյան** (հունվարի 1, 1951(1951-01-01) կամ 1951, Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր (2003):

Կենսագրություն
--------------

Դեյզի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1951 թվականի հունվարի 1-ին, Բաքու քաղաքում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1974-1991 թվականներին աշխատել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի Օրգանական քիմիայի ինստիտուտում, 1991 թվականից՝ Երևանի պետական ճարտարապետության և շինարարության համալսարանում։ 1994 թվականից եղել է Հայլեռտեխհսկողություն տեսչութան քիմիական բաժնի պետ։ 2001 թվականից տեխնիկական գիտությունների դոկտոր է, 2003 թվականից՝ պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են վինիլբենզոյական թթուների, բիս-ածանցյալների սինթեզին և որպես պնդեցուցիչներ դրանց կիրառությանը էպօքսիդային խեժերի ստացման համար։ Մշակել է նոր օրգանական կապակցողներ և դրանց հիման վրա՝ նոր շինարարական բաղադրանյութեր։ Հեղինակ է մեթոդական ձեռնարկների։

Երկեր
-----

* Հեքսահիդրո-սիմ-տրիազիններ. սինթեզ և կիրառություն, Երևան, 1999։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրեն Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Սուրեն Հայկի Հովհաննիսյան** (ապրիլի 7, 1938(1938-04-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (2004):

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Հովհաննիսյանը ծնվել է 1938 թվականի ապրիլի 7-ին, Երևանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռուսական բանասիրության ֆակուլտետը։ 1960-1962 թվականներին եղել է Հայաստանի հեղափոխության թանգարանի ավագ գիտաշխատող։ 1962-1964 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում։ 1964 թվականից մինչև 2006 թվականն ընկած ժամանակահատվածում աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում ՝ հաջորդաբար զբաղեցնելով բոլոր պաշտոնները ՝ օգնականից մինչև պրոֆեսոր։ 1968 թվականին պաշտպանլ է իր թեզը ՝ «Արտաքին աշխարհի սենսացիաների և ընկալումների համարժեքությունը» թեմայով։ 1997 թվականին պաշտպանել է դոկտորանտուրան ՝ «Արգումենտի բնույթը և կառուցվածքը» թեմայով։

Աշխատությունները վերաբերում են փաստարկման տեսությանը։ Մասնակցել է միջազգային գիտաժողովների Երևանում, Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Բաթումում, Լյուբլինում, Վառնայում, Ֆինլանդիայում։

Պարգևներ
--------

* «Ռուս-հայկական (սլավոնական) համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսոր»։

Երկեր
-----

* «Ունկնդիր» հասկացությունը. Պառլամենտական ունկնդիր, Երևան, 1995։
* Փաստարկման արտատրամաբանական տարրերը, Երևան, 1997։
* Оганесян Сурен Гайкович. Аргументация, её предметная область и возможности: автореферат дис. ... доктора философских наук : 09.00.01.- Ереван, 1997.- 39 с.: ил.
* Философское и нефилософское в философии, տես «Իմաստասիրական անդրադարձներ» ժողովածուում, Երևան, 2004։
* System Forming Means of Concepts in the Theory of Argumentation, Problems of Philosophical Argumentation, v. 5, Turku, 1992.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Տիրուհի Տեր-Նահապետյան** (19-րդ դար), հայ նկարչուհի, ասեղնագործուհի։

Ընտանիք
-------

Տիրուհի Տեր-Նահապետյանը սերում է 1605 թվականի Ջուղայի գաղթի ժամանակ Նոր Ջուղա, այնուհետև Մարաշ տեղափոխված Տեր-Ղևոնդյանների գերդաստանից, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մարաշից տեղափոխվել է Կահիրե, իսկ 1946 թվականին՝ հայերնադարձել է։ Տեր-Ղևոնդյանների տոհմի տղամարդիկ զբաղվել են ոսկերչությամբ և արծաթագործությամբ, իսկ կանայք` ձեռագործությամբ ու կարպետագործությամբ։

Գործունեություն
---------------

Տիրուհին Մարաշում հայտնի է եղել իր նկարչական ունակություններով ու ասեղնագործությամբ։ Տիրուհու թոռը՝ Նահապետ Տեր-Ղևոնդյանը, զբաղվել է արծաթագործությամբ, պատրստել տարբեր զարդեր ու իրեր։ Սրբուհին և Նահապետը Մարաշում և այլ վայրերում տարբեր ասեղնագործների համար կտորների հիքեր են նկարել, կատարել նկարչական աշխատանքներ։

Տեր-Ղևոնդյանների տոհմի ստեղծած աշխատանքներից պահվում է Հայաստանի պատմության թանգարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Արգամ Այվազյան, «Նախիջևան։ Բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ», Երևան, 1995 թվական, էջ 340:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Նազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վարդուհի Նազարյան** (1984, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հագուստի դիզայներ։ Ապրանքանիշ-լոգոն «Հազարան բլբուլն» է։

Կենսագրություն
--------------

Վարդուհի Նազարյանը ծնվել է 1984 թվականին, Լենինականում։ 1999 թվականին Վարդուհու ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ նա ընդունվել է Դիզայնի և տեխնոլոգիայի համալսարան։ Դասական երաժշտության կատարողների համերգների համար Վարդուհին ստեղծել է բեմական հագուստներ։ Իր առաջին *Inkand Paper* հավաքածուն ներկայացրել է 2006 թվականին։ 2007 թվականի դեկտեմբերին ստեղծել է համանուն *Vardoui Nazarian* բրենդը։

2008 թվականի փետրվարին Վարդուհի Նազարյանի հագուստները տեղ են գտել ռուսական *Vogue* ամսագրի էջերում։ 2009 թվականից նա դարձել է «Մաստեր քարտ» ծրագրի «*Cycles & Seasons*»-ի մասնակիցը` ներկայացնելով իր աշուն-ձմեռ հավաքածուն, որը ստեղծել է ոգեշնչվելով Հայաստանի ինքնատիպ ճարտարապետությամբ, մասնավորապես` Էջմիածնի տաճարով, խաչքարերի բարդ ուրվագծերով զարդարելով մոդելների հագուստները։ Վարդուհի Նազարյանի հագուստները ներկայացված են Մոսկվայի *Tsvetnoy Central Market*, *Kuznetsky Most 20* խանութներում։ Վարդուհի Նազարյանը ոգեշնչվում է Հայաստանի միջնադարյան ճարտարապետությունից։ Նրա հավաքածուն առանձնանում է պարզությամբ և, միևնույն ժամանակ, անսովոր տարրերի բարդությունը։ Գարուն-ամառ-2018 հագուստի հավաքածուն ստեղծել է՝ ոգեշնչվելով Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանում 1978 թվականի «Կրեպ դե ջինի» նմուշները» գործով։

Մրցանակներ
----------

«Մոխրագույն նռնակներ» հավաքածուի համար Վարդուհինն արժանացել է «Ռուսական երկնագույն» մրցույթի «Կոսմոս-Ոսկու» մրցանակին և դրամաշնորհին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Վարդուհի Նազարյան
2. ↑  Վարդուհի Նազարյան
3. ↑  Ռուսաստանցի դիզայներ Վարդուհի Նազարյանի հավաքածուն ոգեշնչված է Փարաջանովի արվեստով

Արտաքին հղումներ
----------------

* Vardoui Nazarian
* Дизайнер недели: Вардуи Назарян
**Արի Պոլյակով** (ռուս.՝ Арий Иосифович Поляков, 1911, Ռուսական կայսրություն - 1981, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային առաջին լեռնագնացներից մեկը, սպորտի վարպետ, ընդգրկվել է վերջին 600 տարիների Եվրոպայի լավագույն լեռնագնացների ցանկում։

Նաև եղել է գրող և լրագրող, ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։ Լեռնագնացության մասին գրքերի հեղինակ է, այդ թվում` «Մենք Պամիրում» (1930), «Մեծ գագաթների գրոհը» (1978)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1911 թվականին, հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը` Իոսիֆ Պոլյակովը, ուկրաինական Ռոմնի քաղաքից էր։ Եղել է մենշևիկ, խորհրդային տարիներին աշխատել է արտաքին առևտրում, այնուհետև` որպես Գորկու գարեջրի գործարանի շինարարության պետի տեղակալ, գնդակահարվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։ Մայրը` Բասյա Պոլյակովը, բոլշևիկ էր։ Մայրը` Բասյա Պոլյակովան, եղել է բոլշևիկ։ Քույրը եղել է ԿՀՎ-ի աշխատակից փոխգնդապետ Մարիա Պոլյակովան։

Իր առաջին վերելքը կատարել է 1929 թվականին Պամիրում՝ իր լեռնագնաց գործընկերների հետ օգնություն ապահովելով Ն. Գորբունովի և Ն. Կռիլենկոյի արշավախմբի համար։

1934 թվականից սկած Պոլյակովը Ն. Ժուկովսու անվան ռազմաօդային ակադեմիայի ունկնդիր էր։ 1936 թվականին գլխավորել Է Կարմիր բանակի լեռնագնացների շարասյունը Լենինի պիկ բարձրանալիս, որը, սակայն, հաջողությամբ չի պսակվել։ 1937 թվականին երկրորդ անգամ է ղեկավարել ԽՍՀՄ-ի բարձրությամբ երկրորդ (ինչպես ընդունված էր համարել Հաղթանակի պիկը բացահայտելուց առաջ) գագաթը։ Այս վերելքը հաջողվել է, և արշավախմբի մասնակիցները այնտեղ կանգնեցրել են Լենինի կիսանդրին։ 
1937 թվականին իր կուրսեցու մատնությամբ բռնադատվել և մինչև 1954 թվականը գտնվել է տարբեր ճամբարներում, եղել է Նորիլսկ քաղաքի և հանքի առաջին շինարարներից մեկը։ Ավելի ուշ վերականգնվել է։
1954 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ սպորտի գործիչ` վերելքներ է իրականացրել, աշխատել է Տուրիզմի և լեռնագնացության կենտրոնական խորհրդի «Սպարտակ» ДСО-ի մարզիչ և ղեկավար, մասնակցել է միջազգային լեռնագնացական ճամբարների համակարգի ստեղծմանը։ Մի քանի տարի ղեկավարել է «Կովկաս» միջազգային ճամբարը։ 

Պոլյակովի վերելքների ընկերն ու մասնակիցը Գանեցկին էր։
Պոլյակովը մահացել է 1981 թվականին, Մոսկվայում, թաղված է մոսկովյան Դոնի գերեզմանոցի 14-րդ հատվածում։

Մրցանակներ
----------

* Լեռնագնացության վարպետ (1934 թվական)
* ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1955 թվական)
* Նորիլսկ քաղաքի պատվավավոր քաղաքացի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Поляков Арий Иосифович
2. ↑  Мартиролог: Поляков Иосиф Аронович
3. ↑  Владимир Шляхтерман «Мария Полякова: крупный агентурный работник»
4. ↑  Поляков Арий Иосифович
5. ↑  Поляков Арий Иосифович (1911—1981)(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Памяти восьми
* Արի Պոլյակով (ռուս.)
**Անտոնիա Ադելաիդա Ֆերերիա** (հուլիսի 4, 1811(1811-07-04), Peso da Régua - մարտի 26, 1896(1896-03-26), Peso da Régua), Պորտուգալիայում նրան հաճախ կոչել են «Ֆերեյրինհա»), պորտուգալացի կին գործարար։ Հայտնի պորտվեյնի մշակման ոլորտում իր ունեցած առաջատար դիրքով և գինեգործության ոլորտում Պորտուգալիայի ներդրված նորարարություններով։

Կենսագրություն
--------------

Ֆերերիան գինու արդյունաբերության բնագավառում իր կարիերան սկսել է այն ժամանակ, երբ իր հարուստ ընտանիքից ժառանգել է խաղողի այգիներ։ Նրա հայրը այնպես է կազմակերպել, որ Ֆերերիան ամուսնանա իր զարմիկի հետ, բայց նա հետաքրքրված չէր ընտանեկան բիզնեսով և վատնել է կնոջ կարողության մեծ մասը։ Ամուսնությունից հետո ունեցել է երկու երեխա՝ դուստրը՝ Մարիա դե Ասունսիոնը, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես Ազամբուխայի կոմսուհի և մեկ որդի՝ Անտոնիու Բեռնարդու Ֆերեյրան։ Անտոնիա Ֆերերիան 33 տարեկանում այրիացել է և դրանից հետո սկսել է զբաղվել ընտանեկան կալվածքների ղեկավարմամբ։

Ֆերերիան իր «Ֆերեյրինհա» (իր անվան փոքրացուցիչ-փաղաքշական տարբերակը պորտուգալերենում) մականունն ստացել է իր նվիրվածության և խնամքի համար, որ նա ցուցաբերել է իր հողերն ու խաղողի այգիները մշակող աշխատանքային ընտանիքների նկատմամբ։ Նրան աջակցել է նրա գործավար Խոսե դա Սիլվա Թորեսը, որն ի վերջո դարձել է նրա երկրորդ ամուսինը։

Ֆերերիան պայքարել է Պորտուգալիայի կառավարության՝ տեղական խաղողագործությանը աջակցություն ցույց չտալու դեմ․ այդ ժամանակ Պորտուգալիայում սպառվող գինու մեծ մասը ներմուծվում էր Իսպանիայից։ Նա նաև պայքարել է խաղողի որդնալվիճի դեմ, որն ի վերջո ոչնչացրել է եվրոպական խաղողի մեծ մասը, ներառյալ Պորտուգալիայում և նրա խաղողի այգիներում։ Ֆերերիան ուղևորվել է Անգլիա՝ հիվանդության դեմ պայքարի ամենաարդիական և արդյունավետ մեթոդները սովորելու և դրանք նորից Պորտուգալիա ներմուծելու համար։ Նա նաև սովորել և ներմուծել է գինու արտադրության նոր հնարքներ։ «Ֆերեյրինհան» ներդրումներ է կատարել շատ նոր խաղողի այգիներում, հատկապես արևի լույսի մեծ ազդեցության տակ գտնվող տարածքներում, չնայած նա պահպանել է իր ժառանգած խաղողի այգիները Պորտուգալիայի հյուսիսում։ Նրա գինու մեծ մասը արտահանվել է Անգլիա, և նա եղել է պորտվեյնի առաջին խոշոր ներմուծողը։

Անտոնիա Ֆերերիան մահացել է 1896 թվականին։ Նա թողել է մեծ հարստություն և մոտ երեսուն խաղողի այգիներ։ Նա համարվում է առաջատարներից մեկը Դուրոյի հովտի պատմության մեջ և ազդեցություն է ունեցել պորտուգալական գինիների շարունակական ժողովրդականության և հաջողության վրա:

2004 թվականի թողարկված պորտուգալական հեռուստասերիալը ներկայացրել է Ֆերերիայի կյանքի գեղարվեստական վերաշարադրումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 9-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000003504846X · LCCN: n97075548 · SUDOC: 167021036 · VIAF: 16512288 · WorldCat VIAF: 16512288 |

 |
**Էմանուելա Սետտի Կառարո** (Իտալերեն արտասանություն՝ [emanuˈɛːla ˈsɛtti karˈraːro], հոկտեմբերի 9, 1950(1950-10-09), Բորգոսեզիա, Վերչելլի, Պիեմոնտ, Իտալիա - սեպտեմբերի 3, 1982(1982-09-03), Պալերմո, Իտալիա), իտալացի բուժքույր, Կառլո Ալբերտո Դալլա Կիեզայի կինը։ Հարսանիքից երկու ամիս անց դարձել է սիցիլիական մաֆիայի հարձակման զոհը, որի հետևանքով զոհվել են նաև նրա ամուսինը և նրան ուղեկցող սպա Դոմենիկո Ռուսոն։

Կյանք
-----

Ծնվել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Պիեմոնտ մարզի Բորգոսիա քաղաքում։ Հատուկ ծառայություն է մատուցել Միլանի զինվորական հոսպիտալում և Միլանի համալսարանի վիրաբուժական ախտաբանության ինստիտուտում։ Էմանուելան ունեցել է երկու եղբայր՝ բժիշկ Պաոլո Ջուզեպպեն և նկարների վաճառող Ջովաննի Մարիան։ Եղել է Կառլո Ալբերտո Դալլա Կիեզայի կինը, նրանք ամուսնացել են 1982 թվականի հուլիսի 10-ին, ամուսինների տարիքային տարբերությունը եղել է 30 տարի։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել Տրենտո գավառի Իվանո Ֆրաչենա քաղաքում գտնվող մի փոքրիկ եկեղեցում։

Մահ
---

1982 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ամուսինների մարմինները հայտնաբերել են իրենց Autobianchi A112 ավտեմեքենայի մեջ՝ սպանված։ Գեներալը գրկած է եղել Էմանուելային փորձելով պաշտպանել նրան։ AK-47-ով կրակելուց հետո մարդասպանները ատրճանակով կրակել են նրա գլխին։ Էմանուելա Սետտի Կառարոն թաղված է ամուսնու հետ Պարմայում։ Նրանց ավտոմեքենան պահվում է Վոգերայի պատմական թանգարանում։

Ժառանգություն
-------------

Էմանուելան պարգևատրվել է *Medaglia d ' Oro al merito della Croce Rossa Italiana* մեդալով (Իտալական Կարմիր Խաչի մատուցած ծառայությունների համար ոսկե մեդալ) և *Medaglia al merito della Sanita pubblica* մեդալով (հանրային առողջապահության ոլորտում ծառայությունների համար մեդալ)։ Շատ դպրոցներ և բժշկական հաստատություններ ամբողջ Իտալիայում անվանվել են իր պատվին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Antonia Setti Carraro, *Memorie di una Crocerossina*, Milano, Mursia, 1982
3. ↑  Antonia Setti Carraro, *Ricordi, Emanuela?*, Milano, Rizzoli, 1983
4. ↑  Luigi Càstano, *Emanuela dalla Chiesa Setti Carraro: una crocerossina secondo il Vangelo*, Torino, Editrice Elle di Ci, 1993, 200 pp 8801102488
5. ↑  Renate Siebert, *Secrets of Life and Death: Women and the Mafia*, Verso editore, 1996, 185984023X

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 119280345 · NUKAT: n2007134948 · VIAF: 5737841 · WorldCat VIAF: 5737841 |

 |
**Սեմ Զոլոտով** (անգլ.՝ Sam Zolotow, 1899 - հոկտեմբերի 21, 1993(1993-10-21)), ամերիկյան թատրոնի լրագրող էր «Նյու Յորք Թայմս»-ում։ Հայտնի էր իր համառությամբ, քանի որ ստացել էր Բրոդվեյի շոուների կատարմանը վերաբերող իրեն անհրաժեշտ բոլոր մանրամասները, թե ինչպես են անողոք հետապնդում արտադրողներին, մամուլի գործակալներին և բացման երեկոներին մասնակցող բազմությանը՝ թերթում իր պատմությունների և ամսագրերի համար անհրաժեշտ մանրամասները ստանալու համար։

Թատրոնի հաշվետվություն
----------------------

Զոլոտովը ծառայել է Միացյալ Նահանգների նավատորմի կազմում՝ 1916 թվականից ի վեր։ Զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո 1919-ի դեկտեմբերին անցել է աշխատանքի «Թայմս»-ում՝ որպես պատճենահան աշխատելով, չնայած 1930-ականներին թերթերում իր անունը չի նշվել։

Թատրոնի նախկին քննադատ և «The Times»-ի ժամանակավոր խմբագիր Արթուր Գելբը նկարագրում էր Զոլոտովին որպես մեկը, ով կարող էր ստանալ իր փնտրած ցանկացած թատերական տեղեկատվություն, այնքան ժամանակ, քանի դեռ նա ուներ եղջերավոր տավարի մի սենդվիչ, սիգար և հեռախոս... նույնիսկ եթե դա նրանից խլեր մի ամբողջ օրը ու ամբողջ գիշեր։ Երբ պրոդյուսեր Մաք Գորդոնի հետ հեռախոսով էր խոսում, նա փորձում էր պրոդյուսերին առաջ մղել` անգամ մանրուքների մեջ աննշան հաջողություններ նկատելու միջոցով։ Գորդոնը Զոլոտովին հեռախոսով ասաց. «Սեմ, այդպես մի նայիր ինձ»։ Տասնամյակներ շարունակ ներկա գտնվելով թատրոնի բացումներին՝ նա կարող էր ստանալ իրեն անհրաժեշտ տեղեկատվությունը՝ աշխատելով ամբոխի մեջ։

Իր` 50 տարի շարունակ թղթակցելու ընթացքում Զոլոտովը շաբաթական հինգ լրագիր է գրել՝ նշված ժամկետից ավելի վաղ աշխատանքի գալու արդյունքում։ Նա ամեն ինչ անում էր թերթի մեջ իր յուրաքանչյուր օրվա գրածը ներառելու համար։ Նա աշխատել է այնպիսի քննադատների կողքին, ինչպիսիք են Բրուքս Աթկինսոնը, Քլիվ Բարնսը, Ջորջ Կաուֆմանը, Սթենլի Կաուֆմանը, Վալտեր Քերրը, Հաուարդ Թաուբմանը և Ալեքսանդր Ուոլկոտը։ 1969 թվականի մայիսին կայացած կենսաթոշակային երեկույթին «Royal Manhattan» հյուրանոցում գտնվող «Playbill» ռեստորանում 500 հոգի մասնակցեցին թատրոնի անհատների կողմից ուղարկված լավագույն ցանկությունների իրականացմանը, ինչպիսիք են՝ Ալֆրեդ Լունթը, Լին Ֆոնտաննը և Լեսլի Ուգգամսը, ինչպես նաև քաղաքապետ Ջոն Լինդսեյը, Սենատոր Ջեյկոբից Ջեվիդսը և նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնը։

Մի կողմից Զոլոտովը նոր թատերական արտադրությունների ուղեցույց էր գրել, մյուս կողմից կատարում էր սուրհանդակային ծառայություն և շուտով նաև` ձիերի վրա գրազ գալ սկսեց։ Մի անգամ նա գրություն է թողել այն մասին, որ արձակուրդից մեկնել էր մեկ շաբաթ անցկացնելու Բելմոնտ այգում։

Մահ
---

Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Մոնիկա նահանգի բնակիչը մահացել է ստամոքսի քաղցկեղից 1993 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, 94 տարեկան հասակում, Լոս Անջելեսի Ուադսվորթի վետերանների կառավարման հիվանդանոցում։ Նրա ժառանգները երկու դուստրերը, երկու որդիները, ութ թոռները և չորս ծոռներն էին։ Իսկ նրա կինը մահացել էր 70 տարեկան հասակում, 1991 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Collins, Glenn. "Sam Zolotow, a Theater Reporter For Many Decades, Is Dead at 94", *The New York Times*, October 23, 1993. Accessed October 18, 2009.
2. ↑  Gilroy, Harry. "Broadway Hails Sam Zolotow Of Times at Retirement Fete", *The New York Times*, May 10, 1969. Accessed October 19, 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sam Zolotow papers, 1944-1967 (bulk 1962-1967)