recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Իռլանդիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան** (իռլանդերեն՝ Áras Nua-Ealaíne na hÉireann, IMMA), ժամանակակից արվեստի հավաքագրման և ներկայացման ազգային առաջատար հաստատություն Իռլանդիայում։ Գտնվում է Դուբլինի Կիլմեյնհեմ քաղաքային շրջանում։ Թանգարանը ներկայացնում է արվեստի փոփոխվող ցուցահանդեսների լայն բազմազանություն, որը պարբերաբար ներառում է աշխատանքներ իր սեփական հավաքածուից, ինչպես նաև իր կրթական և համայնքային բաժիններից։ Իր արվեստանոցների և ազգային ծրագրերի միջոցով թանգարանի նպատակն է ստեղծել համընդհանուր հասանելիություն դեպի արվեստն ու արվեստագետը։ Գերազանց, նորարարական և ընդգրկուն ծրագրերի և քաղաքականության միջոցով թանգարանը խթանում է վիզուալ արվեստում հասարակության ներգրավվածությունը, իրազեկումն ու ըմբռնումը։

Պատմություն
-----------

Իռլանդիայի ժամանակակից արվեստի թանգարանը հիմնադրվել է Իռլանդիայի կառավարության կողմից 1990 թվականին։ Պաշտոնապես բացվել է 1991 թվականի մայիսի 25-ին Իռլանդիայի վարչապետ Չարլս Հոգիի կողմից։

Շենք
----

Թանգարանի բակը
Թանգարանը տեղակայված է XVII դարի Կիլմեյնհեմի թագավորական հիվանդանոցի շենքում։ Թագավորական հիվանդանոցը հիմնադրվել է 1684 թվականին Օրմոնդի դուքս Ջեյմս Բաթլերի և փոխարքա Չարլզ II-ի կողմից, որպես զորացրված զինծառայողների տուն և այդ նպատակին է ծառայել շուրջ 250 տարի։ Թագավորական հիվանդանոցի գտնվելու վայրը ժամանակակից արվեստը ցուցադրելու գրավիչ վայր է։ Կառուցվել է Փարիզի Հաշմանդամների տան նմանությամբ, ունի երկար միջանցքներ, միմյանց միջից բացվող սենյակների շարք։ Վերականգնվել են բնօրինակ ձիերի համար նախատեսված ախոռները, որոնք վերափոխվել են արվեստագետների արվեստանոցների։ Թանգարանն իրականացնում է բնակիչ-արվեստագետ ծրագիրը։

Թանգարանը ֆինանսավորվում է Իռլանդիայի արվեստի, ժառանգության և գելտակտների նախարարության սուբվենցիաներով, ինչպես նաև հովանավորների և սեփական ռեսուրսների եկամուտներով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

http://www.imma.ie Իռլանդիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան. պաշտոնական կայք 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · SoundCloud · ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15077951c · ISNI: 0000000121056773 · LCCN: nr91043195 · NKC: kn20081023013 · SUDOC: 07032090X · VIAF: 123555528 · WorldCat VIAF: 123555528 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Անահիտ Մարտիրոսյան Շաքոյի** (ծնվել է մարտի 13,1971, Բաքու), ազատամարտիկ, բուժքույր։ «Անահիտ» ջոկատի հրամանատար։

Կրթություն
----------

Ավարտել է Բաքվի նավթաքիմիայի ինստիտուտը (1987)։

Կենսագրություն
--------------

Բաքվում ապրելով ամեն օր սարսափելի դեպքերի մասին էին լսում ու ականատես լինում։ Ամուսնու հետ որոշում են վերցնել երեխաներին ու գալ Հայաստան։

1989 թ հոկտեմբերի 27-ին առավոտյան ճանապարհ են ընկնում, երկու թաղամաս էլ չէին անցել իրենց շենքից, երբ վայրի ավազակախումբը, որի մեջ իրենց հարևանի տղան էլ էր, կտրում են նրանց ճանապարհն, երկու որդիների և իր աչքի առաջ գլխատում ամուսնուն՝ Վիկտորին։
Անահիտը և որդիները հրաշքով փրկվելով հասանում են օդանավակայան, որտեղից Մերձբալտիկայի ինքնաթիռով մեկնում Երևան։ Երևանից էլ տեղափոխվում Բագրատաշեն գյուղ (ՀՀ Տավուշի մարզ)։ Անահիտի ծնողների մոտ։

Զինվորական ծառայությունը
------------------------

1991 թ․-ի հոկտեմբերին թողնելով երեխաներին ծնողների մոտ մեկնում է առաջին գիծ՝ վրեժ լուծելու։ Հավաքակայանում մերժում են նրան տարիքից շատ ավելի փոքր՝ 24տ․ 45կգ, երևալու պատճառով։ Սակայն ադրբեջաներեն իմանալու շնորհիվ նա կարողանում է մեկնել մարտի դաշտ՝ որպես բուժքույր։

Մարաղայից հետո,երբ ապաքինվեցին իր փրկած 13 տղաները, ստեղծվեց «Անահիտ» ջոկատը։ Որը գտնվում էր Արկադի Տեր-Թադեւոսյանի ենթարկայությանը։ Պարգև Սրբազանը այդ ջոկատին կցեց նաև Ռուսաստանից ժամանած «Սուրբ խաչի» 14 նվիրյալների խմբին։
Այդպես ստեղծվեց մեր հետախուզական ջոկատը։

1992 թվականի ապրիլից ղեկավարեց «Անահիտ» ջոկատը։

1992-ին նահանջող հակառակորդը Դրմբոնում անսպասելի դիրքավորվեց և կատաղի դիմադրություն ցույց տվեց։ «Անահիտ» ջոկատին հաջողվեց հակառակորդին շրջափակման մեջ գցել և 14 հոգու գերևարել։
Նրանց թվում Անահիտի Բաքվի հարևանն էր, ում հայրն ադրբեջանցի էր, մայրը՝ հայ։

1993-ի օգոստոսի 26-ին Մարտակերտում նրա կողքին արկ է պայթել, դրանից հետո վեց ամիս կուրացել է։ Ընդհանուր թվով 28 վիրահատություն է տարել։

1992-1994 թվականներին մասնակցել է ԼՂՀ Մարտակերտի (Մաղավուզ, Կարմիրավան, Մեծշեն, Հոռաթաղ, Դրմբոն և այլն) շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մի քանի անգամ վիրավորվել է։

1994 թվականից ծառայում է ՀՀ ԶՈՒ-ում։

ՀՀ բանակի ավագ լեյտենանտ (1996)։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

2010 թ. պարգևատրվել է Արիության մեդալով։

2014 թ. «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության շքանշանով և մեդալներով պարգևատրելու մասին
2. ↑  Ա. Ա. ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 2-ՐԴ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատերազմն ու կինը. Հրամանատար Անահիտ Մարտիրոսյանը
* Հրամանատար Անահիտը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Ազովի ռազմական նավատորմի նավաստիների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник морякам Азовской военной флотилии), հուշարձան ՌԴՌոստովի մարզիԱզով քաղաքում։ Տեղադրվել է 1975 թվականի մայիսին գետային կայարանի մոտ։ ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ է № 6100230000 կոդով։

Պատմություն
-----------

Ազովի ռազմական նավատորմի նավաստիների հուշարձանը գտնվում է Ազովի պատմական կենտրոնական շրջանում՝ ծովային կայարանի մոտ։ Հուշարձանը պատվանդանի վրա տորպեդավոր մոտորանավակ է։ Հուշարձանը տեղադրվել է Ժողովրդական պատգամավորների քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի որոշմամբ։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Տագանրոգ քաղաքը 680 օր եղել է գերմանական օկուպացիայի տակ։ 1941 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1942 թվականի հուլիս Ազովում էր գտնվում Ազովի ռազմական նավատորմի Դոնի առանձին ջոկատը, որը պաշտպանում էր Դոնի գետաբերանը և Տագանրոգի ծոցը։ Դոնի ջոկատի կազմում էին «Հայրենիքի համար» թիվ 10 զրահագնացքը, գետային հրետանավակներ, պահակային մոտորանավակների դիվիզիոնը, ջրափնյա թիվ 661 մարտկոցը, 40-րդ առանձին հրետանային դիվիզիոնը։ Դոնի առանձին ջոկատի ծովայիններից էր Խորհրդային Միության հերոս Ցեզար Կունիկովը։

Ազովի ռազմական նավատորմի զինվորականները 1943 թվականի օգոստոսի 30-ին ծովային դեսանտ իջեցրին Տագանրոգի շրջանում։ Նավաստիներն իրենց գործողություններով օգնեցին քաղաքի ազատագրմանը. նրանք փոքր տարողությամբ նավերով տեղաշարժվում էին Դոնի գետաբերանի մանր գետակներով՝ օկուպացված տարածքների շուրջ։ Այն բանից հետո, երբ Ազովը և Ազովի շրջանը օկուպացվեցին գերմանացիների կողմից, Ազովի ռազմական նավատորմը վերաբազավորեցին Սևծովյան ափ՝ Նովոռոսիյսկ քաղաքի մոտ, որտեղ մարտեր էին ընթանում Ստանիչկիի (Միսխակո հրվանդան) «Փոքր երկիր» ռազմահենադաշտի համար։

Պատերազմի տարիներին Ազովի ռազմական նավատորմի մոտ 1500 նավաստիներ պարգևատրվել են շքանշաններով և մեդալներով։ Նրանց թվում են նաև Խորհրդային Միության հերոսներ։ Պատերազմից հետո Ազովի թիվ 3 դպրոցի բակում տեղադրվել է Խորհրդային Միության հերոս Ցեզար Կունիկովի կիսանդրին։

Ազովի ռազմական նավատորմի Դոնի ջոկատի նավաստիների սխրանքների պատվին հուշարձանը բացվել է 1975 թվականի մայիսի 7-ին։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը բետոնե բարձր պատվանդանի վրա տեղադրված տորպեդավոր մոտորանավակ է։ Նման մոտորանավակներով մարտնչել են Ազովի ռազմական նավատորմի Դոնի ջոկատի նավաստիները։ Հուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ա. Իվանովը և Գ. Ստուլցևը։

Հուշարձանի պատվանդանին արված է հետևյալ գրությունը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Խաղաղ Դոնի ափին հավերժական խարիսխ ես գցել ի հիշատակ Ազովի ռազմական նավատորմի 1941-1942 թվականների սարսափելի, ծանր մարտերի։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ПАМЯТНИК АЗОВСКОЙ ВОЕННОЙ ФЛОТИЛИИ»։ Վերցված է 2017 Փետրվար 27 (չաշխատող հղում)

Գրականություն
-------------

* Михайлушкин П. Морякам Азовской военной флотилии/П. Михайлушкин //Красное Приазовье. – 1984. – 1 августа
* Чумак, Т. Героическим морякам. Газ. Читай-Азов. 2008. – 5 августа.

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2017-05-16 at the Wayback Machine. Памятник морякам Азовской военной флотилии
* Морякам Азовской военной флотилии Archived 2017-03-15 at the Wayback Machine..
* Торпедный катер Archived 2017-03-13 at the Wayback Machine.
| **՞**Մկներ |
| --- |
| Mus musculusԱնտառային մուկ (*Apodemus sylvaticus*)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Կրծողներ |
| Ենթակարգ | Մկնանմաններ |
|
|
| Ընտանիք | Մուկ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Muridae
Illiger, 1811 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**180360**NCBI**10066**EOL**8698**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Մկներ** (լատին․՝ Muridae), կաթնասունների դասի կրծողների ընտանիք։ Ներառում է շուրջ 1500 կենդանիներ, որոնք դասակարգվում են 7 ընտանիքներում՝ 

* մկնայիններ,
* համեստերայիններ,
* նեզոմիդայիններ,
* ճագարամկնայիններ,
* կուրամկնայիններ,
* մկնանման համստերներ
* փշաքնամոլներ։

Մկնաիների դասում են 5 kanep🍀 
lենթաընտանիքներում, որոնցից նշանավոր են մկները և ավազամկները։ Մկնայիները տարածված են բոլոր աշխարհամասերում։ Մեծ մասը բնակվում է գետնափոր բներում։ Սնվում են սերմերով, երբեմն միջատներով և փոքր կաթնասուներով։ Մկնայիների նշանավոր ներկայացուցիչներ են անտառային և դաշտային մկները։

Հանդիպում են համարյա ամեն տեղ, արևադարձային և մերձարադարձային անտառներում. տարվել են Հյուսիսային ու Հարավային Ամերիկա, նաև շատ կղզիներ։

Արտաքին տեսք
------------

Մարմնի երկարությունը 5 սմ-ից 48 սմ (*Phloeomys cumingi*)։ Պոչը երկար է, հաճախ՝ մերկ։ Ապրում են գետնափոր բներում։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Բազմանում են տաք եղանակին (տարին մինչև 6 անգամ), բնակարաններում՝ ամբողջ տարին։

Սննդառություն
-------------

Սնվում են միջատներով, բուսական և կենդանական մնացորդներով։

Կենսակերպ
---------

Ակտիվ են մթնշաղին և գիշերը։ Մարդու և ընտանի կենդանիների մի շարք վտանգավոր հիվանդությունների հարուցիչների տարածողներ են։ Մեծ վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը, անտառային և պահեստային տնտեսություններին։ Սպիտակ տեսակներն օգտագործվում են որպես լաբորատոր կենդանիներ։

Տեսակներ
--------

### Տնային մուկ

Հիմնական հոդված՝ Տնային մուկ
Տնային մուկը (լատին․՝ Mus musculus) տարածված է ամբողջ աշխարհում, չի բնակվում միայն Արկտիկայում, Անտարկտիդայում և բարձրալեռնային շրջաներում։ Ունի 5 ենթատեսակ։ Տնային մուկը կապված է մարդու հետ, տարածված է հատկապես մարդկանց բնակավայրերում։ Անապատային շրջաներում ապրում է օազիսների և ջրավազանների հարևանությամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«մկներ»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Վ. Դալի · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Նոր · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4123703-1 · LNB: 000121089 · Microsoft: 2776012404, 2910482881 · NKC: ph115392 |

 |
**Հանրահաշվական արտահայտություն** կոչվում է մեկ կամ մի քանի հանրահաշվական մեծություն (թվեր և փոփոխականներ), որոնք կապված են միմյանց հետ թվաբանական գործողությունների՝ գումարում, հանում, բազմապատկում և բաժանում, ինչպես նաև արմատ հանելու և աստիճան բարձրացնելու (ընդ որում արմատի ցուցիչը և աստիճանը պարտադիր պետք է լինեն ամբողջ թվեր) և այդ գործողությունների կիրառման հաջորդականությունը (սովորաբար տարբեր տեսքերի փակագծեր)։ Մեծությունների թիվը, որոնք ներառված են հանրահաշվական արտահայտություններում, պետք է լինեն վերջավոր։

Հանրահաշվական արտահայտությունը սինտակսիկ հասկացություն է, այլ կերպ ասած, ինչ որ բան հանրահաշվական արտահայտություն է այն և միայն այն դեպքում, երբ ենթարկվում է ֆորմալ քերականական կանոններին։ Եթե հանրահաշվական արտահայտությունում փոփոխականները համարենք պարամետրեր, ապա այն ձեռք է բերում հանրահաշվական ֆունկցիայի իմաստ։

Գրելաձևերը
----------

Հանրահաշվական արտահայտության խիստ գրելաձևի օրինակ, որտեղ հաշվարկների հաջորդականությունը միանշանակ որոշվում է փակագծերով և գործողությունները չունեն առաջնահերթություն մեկը մյուսի նկատմամբ․

{\displaystyle (x/(y+1))+(5\times (z^{(2^{2})}))}
Մաթեմատիկայի մեծ շրջանակների համար գրառումները կրճատ տեսքով ներկայացնելու նպատակով ընդունված է գործողությունների առաջնահերթությունների ներմուծում, որի արդյունքում կարելի է բաց թողնել որոշ փակագծեր և բազմապատկման նշաններ։ Նման ձևով արտահայտությունը կունենա այսպիսի տեսք․

{\displaystyle x/(y+1)+5z^{2^{2}}}
կամ պարզ քանորդի գծիկի օգտագործմամբ․

{\displaystyle {\frac {x}{y+1}}+5z^{2^{2}}}

Մասնավոր դեպքեր
---------------

* Այն դեպքում, երբ հանրահաշվական արտահայտությունում արմատը չի օգտագործվում ոչզրոյական թվով փոփոխականներով։ Այն կոչվում է ռացիոնալ ֆունկցիա։
* Այն դեպքում, երբ հանրահաշվական արտահայտությունում արմատ է հանվում այլ արտահայտություններից, որը նույնպես պարունակում է արմատ։ Այդ ներքին արմատները կոչվում են ներդրված ռադիկալներ։

Տես նաև
-------

* Մաթեմատիկական բանաձև

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բրոնշտեյն Ի․Ն․, Սեմենդյաև Կ․Ա․ «Մաթեմատիկայի տեղեկագիրք», Մ․, 1964

Գրականություն
-------------

* Տեղեկատվություն XX դարի սկզբին։ « Հանրահաշվական արտահայտություն»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
**Թղթի արտադրության թանգարան** (լեհ.՝ Muzeum Papiernictwa), թանգարան, որը գտնվում է Դուշնիկի-Զդրույ քաղաքում, Ներքին Սիլեզյայի վոյևոդությունում (Լեհաստան)։ Գրանցված է Թանգարանների պետական ռեեստրում։ Կրում է պատմության հուշարձանի պահպանության կարգավիճակ։ Թանգարանը գտնվում է 17-րդ դարի շինության մեջ, որում եղել է թղթի արտադրություն։ Թանգարանում ցուցադրվում են մշտական ցուցահանդեսներ, որոնք նվիրված են թղթի արտադրության պատմությանը, քաղաքակրթության զարգացման պատմության մեջ դրա դերին և առօրյա կյանքում դրա օգտագործմանը։

Պատմություն
-----------

Թղթի պատրաստման ավանդույթը Դուշնիկի-Զդրույ քաղաքում սկսվել է 16-րդ դարում։ Առաջին հիշատակումը քաղաքում թղթի գործարանի մասին եղել է 1562 թվականին։ 1601 թվականին թղթի գործարանը ավերվել է ջրհեղեղից։ 1605 թվականին գործարանը վերականգնվել է։ Թղթի գործարանի ծաղկումն ավարտվել է 18-րդ դարում։ 19-րդ դարում գործարանում թղթի արտադրությունն անկում է ապրել։ 1905 թվականին փորձ է արվել ընդլայնել թղթի արտադրությունը, երբ գործարանի տերը այնտեղ տեղադրել է նոր թղթի մամլիչ։ 20-րդ դարի 20-ական թվականներին թղթի արտադրության գործարանում վերջնականապես ավարտվել է, և այն դարձել է քաղաքապետարանի սեփականությունը։

20-րդ դարի 60-ական թվականներին շինությունում դրվել են թղթի արտադրության տարբեր հնաոճ հաստոցներ։ 1968 թվականի հուլիսի 26-ին թանգարանը բացվել է։

2008 թվականի հոկտեմբերի 10-ին թանգարանն արժանացել է Մշակույթի և ազգային ժառանգության նախարարության «Gloria Artis» արծաթե մեդալին։

2011 թվականի սեպտեմբերի 20-ին թղթի արտադրության գործարանի շենքը ընդգրկվել է Լեհաստանի պատմական հուշարձանների ռեեստրի մեջ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Распоряжение Президента Польши № 217 от 20 сентября 2011 пункт 1282(Dz.U. 2011 nr 217 poz. 1282 Archived 2014-01-07 at the Wayback Machine.)

Գրականություն
-------------

* F. Hohaus Die Papierfabrikation in der Grafschaft Glatz, «Vierteljahrschrift für Geschichte und Heimatkunde der Grafschaft Glatz», 1886
* F. Hössle Alte Papiermühlen der Provinz Schlesien, «Der Papier — Fabrikant», 1935
* W. Tomaszewska Historia zabytkowej papierni w Dusznikach, «Przegląd Papierniczy», XV/11, 1959
* W. Tomaszewska Z dziejów zabytkowej papierni w Dusznikach, «Przegląd Papierniczy», XXII/5, 1966
* W. Tomaszewska O papierze, który zyskał miano wiecznotrwałego, «Przegląd Papierniczy», XXIV/8, 1968
* Teresa Windyka Młyn papierniczy w Dusznikach, «Muzealnictwo», 41/1999

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (լեհ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 5259933-4 · ISNI: 0000000110896638 · LCCN: no2009064500 · NKC: kn20100316026 · NUKAT: n02010634 · SUDOC: 24867465X · VIAF: 2127156374127407710008 · WorldCat VIAF: 2127156374127407710008 |

 |

 |
**Password Safe**, ազատ, բաց ներքին կոդով ծրագիրը, որը նախատեված է գանղտնաբառերի կառավարման համար, մշակված է Բյրուս Շնայերի կողմից և Windows օպերացիոն համակարգի համար։ Ներկա պահին կա տարբերակ, նաև Android, iOS և Mac օպերացիոն համակարգերի համար։

Բնութգիր
--------

Ծրագիրը տրամադրում է իր տվյալների բազան գաղտնաբառերի պահպանման համար։ Սա պահում է բազմաթիվ գաղտնաբառերի կոդավորված ֆայլերը, որոնց օգտատերը կարող է հասանելիութուն ստանալ միայն մաստեր-գաղտնաբառը գրելուց հետո։ Ծրագիրը թույլ է տալիս օգտատերին բազմաթիվ գաղտնաբառերի և օգտանունները հիշելու փոխարեն, հիշել մեկը և դրանով հասանելիություն ստանալ մնացածին։

Առավելություններ
----------------

Պարզություն․ Password Safe-ը նախատեված է մեկ ֆունկցիաի կատարման համար, որն էլ նա կատարում է հիանալի կերպով։ Ծրագրի թողարկումից և հիմնական գաղտնաբառը գրելուց հետո հնարավորություն է առաջանում՝ պատճենել ցանկացած գաղտնաբառ։

Անվտանգություն․ ծրագրի առաջին տարբերակը գրվել և մշակվել է Բրյուս Շնայերի կողմից, ով գաղտնագրության վարպետ է։

Բաց ներքին կոդ․ ներքին կոդը հասանելի է հետաքննության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The passwordsafe Open Source Project on Open Hub: Languages Page — 2006.
2. ↑  PasswordSafe release 3.48.0
3. ↑  журнал Мир ПК 11/2013, стр.91

Արտաքին հղղումներ
-----------------

* pgpru.com կայքում
* Android-տարբերակի ծրագրավորողի կայքը
* Android-տարբերակը Android Market
**Pagani Huayra**, յուրահատուկ սպորտային մեքենա։ Արտադրում է իտալական Pagani-ն։ Արտադրությունը սկսվել է 2012 թվականի գարնանից։ Նախատեսված քանակը չի գերազանցում տարեկան 20 մեքենան, յուրաքանչյուրը մոտ 1 միլիոն եվրո արժողությամբ (1.34 միլիոն դոլար)։
Huayra կեչուա (ինկերի հին լեզու) լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «քամի»։

Տեխնիկական առանձնահատկությունները
---------------------------------

Ինչպես Zonda-ի, այնպես էլ Huayra-ի համար ընտրվել է Mercedes-AMG-ի V12 շարժիչը 2 տուրբո ներմղիչներով։ Շարժիչի հզորությունը կազմում է 733 ձիաուժ, առավելագույն պտտող մոմենտը՝ 1000 Նյուտոն/մետր։ Առավելագույն արագությունը կազմում է 370կմ/ժ, 0-ից 100կմ/ժ արագությանը մեքենան հասնում է 3.3 վայրկյանում։ Փոխանցման տուպը 7 աստիճան հաջորդական։

### Շարժիչը

Պատվիրատուի խնդրանքով Mercedes-AMG ընկերությունը՝ Huayra-ի շարժիչի մատակարարը որոշ փոփոխություններ է կատարել շարժիչի մեջ, ինչը հանգեցրել է ցածր արագությամբ տուրբոների մակարդակին։

Յուղի քսելու համակարգը կատարվում էր այսպես կոչված <<չոր>> կարտեռով, որը խոչընդոտում է շարժիչի նավթի սովի բացթողումը չափազանց արագ արագության բարձրացմանը եւ նպաստում է մեքենայի զանգվածի կրճատմանը, որի պատճառով շարժիչը նավթի լոգանք չի ընդունում սովորական իմաստով։

Պաշտոնական նորամուտը
--------------------

Pagani Huayra-ն առաջին անգամ հասարակությանը ներկայացվել է 2011 թվականի մարտին։ Առաջին անգամ այն մամուլում թողարկվել է 2011 թվականի հունվարի 25-ին։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Pagani Huayra-ն ներկայացված է ներքոհիշյալ տեսախաղերում.

1. Forza Horizon 2
2. Forza Motorsport 5
3. Gran Turismo 6
4. Need for Speed: Shift 2 Unleashed.
5. Need for Speed: The Run.
6. GRID 2
7. Project Cars
8. Forza motorsport 4
9. Need for Speed: Most Wanted (2012)
10. CSR Racing (2012) (iOS, Android)
11. Asphalt Heat 7 (2012) (Windows Phone, iOS, Android,)
12. Asphalt 8: Airborne (iOS, Android, WIndows Phone, Windows 8)
13. Real Racing 3 (iOS, Android)
14. Need for Speed: Rivals
15. Driveclub
16. The Crew
17. Assetto Corsa

Հանդիսանում է ամենաարագ մեքենան Top Gear մայրուղու վրա՝ ցուցադրելով 1։13։8 ժամանակ։

Արտաքին հղումներ
----------------

1. Archived 2011-03-21 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  из Huayra? Олег Меньшиков (27 January 2011).(չաշխատող հղում)
2. ↑  Pagani Huayra replaces Zonda, redefines awesome. CNET UK (26 января 2011). Проверено 26 января 2011. Архивировано из первоисточника 30 июля 2012. (англ.)
**Ժամանակակից արվեստի նոր թանգարան** (անգլ.՝ New Museum of Contemporary Art), ժամանակակից արվեստի թանգարան Նյու Յորքում, 20-րդ դարի վերջի - 21-րդ դարի արվեստի գործերի համաշխարհային խոշորագույն հավաքածուներից մեկը։

Թանգարանի պատմություն
---------------------

Ըստ Մարշիա Թաքերի, ով մինչ այդ աշխատել է Նյու Յորքի Ուիթնի թանգարանում նկարչության և քանդակների բաժանմունքի վարիչ, Նոր ժամանակակից արվեստի թանգարանը հիմնադրվել է 1977 թվականին։ 1983 թվականին Նոր թանգարանի աշխատակիցների կոլեկտիվը պատասխանատու էր Վենետիկի 41-րդ բիենալեում ամերիկյան տաղավարի ձևավորման համար։ 1999 թվականից թանգարանի տնօրեն է դառնում Լիզա Ֆիլիպսը (Lisa Phillips), որը նաև նախկինում աշխատել է որպես համադրող Ուիթնիի թանգարանում։

Ամեն տարի Նոր թանգարանում կազմակերպվում են առնվազն վեց խոշոր ցուցահանդեսներ, այդ թվում՝ անհատական։ Որպես կանոն ներկայացված են նկարիչներ, որոնք արդեն իրենց անունն են տվել արվեստի աշխարհում, սակայն դեռևս չեն ցուցադրվել այդքան մեծ և հեղինակավոր թանգարանային հրապարակներում։ 1980 թվականին այստեղ տեղի է ունեցել Ջեֆ Կունսի առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ 1987 թվականին թանգարանում տեղի է ունեցել ողբերգականորեն զոհված նկարչուհի Անա Մենդետայի աշխատանքների հետահայաց ցուցադրությունը։ 2001 թվականին Նոր թանգարանում տեղի է ունեցել Հարավաֆրիկյան նկարիչ Ուիլյամ Կենտիջի ստեղծագործությունների առաջին հետահայաց ցուցահանդեսը։ 2006 թվականին այստեղ տեղի ունեցավ Անդրեա Զիթելի աշխատանքների առաջին ցուցահանդեսը։

Իր գոյության առաջին 5 տարիներին թանգարանը ներկայացվել է միայն բյուրոյի տեսքով։ Նրա կողմից կազմակերպվող ցուցահանդեսներն անցկացվել են նկարահանված տարբեր տարածքների տարածքում։ 1983 թվականին Նոր թանգարանը տեղափոխվում է *Astor Building* շենք 583 Բրոդվեյ հասցեում։ Շենքի վաճառքից հետո 1994 թվականին թանգարանը վարձակալել է նրա երկրորդ հարկի տարածքները։ 2005 թվականին Նոր թանգարանը կրկին տեղափոխվում է Բաուերի (Նյու Յորք) վրա հատուկ կառուցված Ճապոնացի ճարտարապետներ Կաձուե Սեձիմա և Ռյուե Նիսիձավա յոթհարկանի շենք։ Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականի դեկտեմբերին։ Ընդհանուր ցուցահանդեսային տարածքը այստեղ կազմում է մոտ 20 000 մ²։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2 3 4 5 6 7  David Wojnarowicz Knowledge Base

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт Нового музея современного искусства

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA14776283 · GND: 5013630-6 · ISNI: 000000012290798X · LCCN: n78010762 · SUDOC: 028672135 · VIAF: 232758025, 136740990 · WorldCat VIAF: 232758025, 136740990 |

 |

 |
|  |
| --- |
|  |

**Աբեդնագով**, ասորեստանյան ծագումով հայկական արական անձնանուն։ Նշանակում է «ծառա Նագովի» (ծառայ Նագովայ)։ Հին Կտակարանի՝ «Դանիելի մարգարեությունը» գրքում հիշատկավում է այս անձնանունը՝ «⁶Նրանց մէջ էին Յուդայի երկրի որդիներից Դանիէլը, Անանիան, Միսայէլը եւ Ազարիան։
⁷Ներքինապետը Դանիէլին անուանեց Բաղտասար, Անանիային՝ Սեդրակ, Միսայէլին՝ Միսակ եւ Ազարիային՝ Աբեդնագով»։ Այնուհետև վերջին երեքը՝ Նաբուգոդոնոսորի արձանը չպաշտելու համար՝ նետվում են վառվող հնոցը, բայց հրաշքով փրկվում են։ Բառի եբրայերեն ձևն է՝ עֲבֵד נְגוֹ (‘Ǎḇêḏ-Nəḡō), հունարեն տառադարձված է՝ Αβδεναγώ, անգլիական պաշտոնական թարգմանությունը` Abed-nego: Հնում հայերի մեջ չի գործածվել, բայց 20-րդ դարում գործածվել է Կովկասում ու Պարսկաստանում՝ Աբեթնագով ձևով, ուր թ ձայնը առաջացել է սխալմամբ, այն շփոթելով Հաբեթ (Յաբեթ) անվան հետ, որը ոչ մի կապ չունի վերջինիս հետ։

Հայտնի անվանակիրներ
-------------------

* Աբեդնագով (մ․թ․ա․ 6-րդ դար), հրեա․

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հին Կտակարան», «Դանիելի մարգարեությունը», Գլուխ 2:6,7
2. ↑  «Հին Կտակարան», «Դանիելի մարգարեությունը», Գլուխ 3
3. ↑  Հրաչյա Աճառյան, Հայոց անձնանունների բառարան, հ. Ա, Երևան, «Երևանի պետական համալսարանի հրատարակություն», 1942, էջ 16 — 634 էջ։

Աղբյուրներ
----------

* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 16
* «Հին Կտակարան», «Դանիելի մարգարեությունը», Գլուխ 2:6;7, Գլուխ 3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աստվածաշունչ, Հին Կտակարան, Դանիելի մարգարեությունը
**Ադրբեջանցիները Կարսում** (թուրքերեն՝ Kars Azerileri; ադրբ.՝ Qars Azərbaycanlıları), ադրբեջանական համայնքի ներկայացուցիչներ, որոնք ապրում են Թուրքիայի Կարս քաղաքում։ Մեծ քանակությամբ ադրբեջանցիներ բնակվում են քաղաքի կենտրոնում և շրջկենտրոնի հետ կապված գյուղերում։ Կարսի սուննի բնակչությունը ադրբեջանցիներին կոչում է «շիա» (հաճախ կիրառվում է նաև «աջեմ» տերմինը)։

Կարսում ադրբեջանցիները հիմնականում բնակվում են Յենիմահալլա և Իսթասյոն շրջաններում։ Այստեղ ադրբեջանցիները բաժանվում են մի քանի խմբերի՝ Մոլլա Մուսալըլար, Քարաքաիլիսելիլեր, Քուլուբեղլիլեր և Չոբանքերելիլերդիլեր։ Այս անվանումները արտացոլում են այն մարզերի և գյուղերի անունները, որտեղի որ նրանք գաղթել են։

Կարսի շրջանում են գտնվում հետևյալ ադրբեջանաբնակ գյուղերը՝ Բաշգեդիքլեր, Բայրաքթար, Բեքլեր, Բույուք Աքուզյում, Քարաքաշ, Քյուչյուք Փիրվելի, Քյուլվերեն, Սոյլու, Թազեքենթ, Յագըքեսեն, Լայչընլար, Յալանլը։ Արփաչայ շրջանում ադրբեջանաբնակ են Բաղջըօղլու, Իբիշքյոյ, Քայադևեն, Մեսջիթլի, Մեյդանջըք գյուղերը, իսկ Աքյաքա շրջանում ադրբեջանաբնակ են Աքբուլաք, Ասլանհանե, Բույուքըմլը, Բույուքփիրվելի, Էսենյայլա, Քյուչուք Աքուզյում, Քյուչուք Քըմլը, Շահնալար։ Ադրբեջանցիները կազմում են Աքյաքա քաղաքի բնակչության մեծամասնությունը։

Արփաչայ շրջանում ադրբեջանցիները էթնիկ այլ փոքրամասնություններ հետ միասին ապրում են հետևյալ գյուղերում՝ Բույուքչաթմա, Գեդիքսաթըլըմաշ, Քուչուքչաթմա, Չեթինդուրաք, Դեմիրքենթ, Չեթինքյոյ, Հաջիփիրի, Քալքանքալե, Համզագերեք, Քյուրեքդերե Օղուզլու։ Ադրբեջանցիները բնակվում են նաև Կարսի Հաջիվելի, Յոլաչան և այլ գյուղերում

Հարկ է նկատել, որ 1921 թվականին Կարսում բնակվել է ադրբեջանցիների մեկ այլ էթնիկ խումբ՝ Թերեքեմենները, ովքեր բնակվել են ոչ միայն Կարսի շրջանում, այլ նաև Սելիմ, Սարիղամիշ քաղաքներում.։

Տես նաև
-------

* Ադրբեջանցիները Թուրքիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Dr. Ahmet B. Ercilasun* Kars ili ağızları. — 29. — Ankara: Gazi Universitesi, 1983. — С. 46-49 (բաժին՝ «Kars Azerileri»). — 386 с.
2. ↑  *Dr. Ahmet B. Ercilasun* Kars ili ağızları. — 29. — Ankara: Gazi Universitesi, 1983. — С. 41 (բաժին «Kars Terekemeleri (Karapapaklar)»). — 386 с.

Գրականություն
-------------

* *Dr. Ahmet B. Ercilasun* Kars ili ağızları. — Ankara: Gazi Universitesi Yayın No, 29, 1983. — С. 46-49. — 386 с.
Մահացող Աքիլլեսը (Էրնսթ Հերթեր, 1884. Աքիլլեոնի պալատ, Կորֆու Կղզի, Հունաստան)
**Աքիլլեսյան գարշապար,** հետհոմերոսյան առասպել (փոխանցվել է հռոմեացի գրող Գիգինից), որում պատմվում է թե ինչպես Աքիլլեսի մայրը, Թետիսը, իր որդու մարմինը դարձրել է անխոցելի։ Նրան սուզել է Ստիքսի սուրբ ջրերի մեջ գարշապարից բռնած։ Թետիսի բռնած գարշապարը չի սուզվել ջրի մեջ և մնացել է նրա միակ խոցելի տեղը։ Հետագայում Պարիսը իր նետով հենց այդ տեղում մահացու վիրավորում է հերոսին։

Առասպելի սյուժե
---------------

Պիթեր Պաուլ Ռուբենսի յուղանկար: Այստեղ պատկերված է թե ինպես է Թետիսն իր որդուն՝ Աքիլեսին ընկղմում Ստիքսի ջրերի մեջ: Ետնաֆոնում նավավար Չերոնը թիավարում է մահացածին իր նավակով:
Նշանավոր հերոսին դեռ մանուկ ժամանակից կանխատեսված էր, որ նա ապրելու է երկար, բայց անփառունակ կյանք, կամ նա պետք է հերոսաբար մահանա Տրոյայի պատերի մոտ։ Նրա մայրը չէր ցանկանում, որ իր որդին այդքան շուտ մահանար և որոշում է իրեն դարձնել անխոցելի։ Դրա համար, երբ որդին ծնվում է, մայրը սուզում է իրեն Ստիքս գետի սուրբ ջրերը։ Ընդ որում նա պահում էր Աքիլեսին գարշապարից։ Այժմ Աքիլեսին չէին կարող վնասել, բայց գարշապարը, որին չի կպել Ստիքսի կախարդական ջուրը, մնաց խոցելի։

Շատ տարիներ հետո Աքիլեսը հույնների հետ հարձակվում է Տրոյայի վրա։ Մարտերից մեկի ժամանակ Ապոլոն աստվածը (որին ավելի վաղ վիրավորել էր Աքիլեսը) Պարիսի նետը ուղարկեց Աքիլեսի գարշապարի վրա։ Չնայած նրան, որ վերքը շատ փոքր էր՝ մահացու էր։

Ժամանակակից մշակույթի մեջ
-------------------------

«Աքիլեսյան գարշապար» արտահայտությունը օգտագործում են ինչ-որ մեկի թույլ, «ցավոտ» կողմը նշելու համար։ Այդ կողմը կարող է լինել ինչպես ֆիզիկական այդպես էլ բարոյական։

Տես նաև
-------

* Աքիլեսյան դիլ
* Սկանդինավյան դիցաբանության՝ Բալդր
* Մահաբհարաթայի՝ Դուրյոդհանա
* Շահնամեյի՝ Էսֆանդիյար
* Նիբելունգների երգի՝ Սիգուրդ
* Կրիպտոնիտ
* Կքանիստ
**Այշենուր Քոլիվար** (թուրքերեն՝ Ayşenur Kolivar, ապրիլի 7, 1976(1976-04-07), Չայելի, Ռիզեի մարզ, Թուրքիա), համշենահայ երգչուհի, երաժիշտ։ Հայ հանդիսատեսի մոտ առավելապես հայտնի է իր Համշենի բարբառով կատարած երգերով։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1976 թվականի ապրիլի 7-ին ներկայիս Թուրքիայի Ռիզեի մարզի Չայելի քաղաքում։ Մանկությունը անցել է Իզմիթ քաղաքում։ Սովորել է Քոջաելի քաղաքի «Մայիսի 19-ի վարժարանում» (19 mayıs lisesi)։ Հետո ընդունվել է Բողազչիի համալսարանի թուրքական լեզվաբանության և գրականության բաժին։ Համալսարանում սովորելու հետ զուգահեռ սկսել ժողովրդական երաժշտություն սովորել համալսարանի երաժշտական ակումբում։

1993-2000 թվականներին անդամակցում էր Քարդեշ Թյուրքյուլեր (թուրքերեն՝ Kardeş Türküler) նախագծի որպես մենաերգիչ և ձայնակցող։

Սվավառակագրություն
------------------

| Տարեթիվ | Ալբոմ | Լեյբլ |
| --- | --- | --- |
| 2009 | *Sonbahar (Film Müziği)* | Ada Müzik |
| 2010 | *Yüreğine Sor (Film Müzikleri)* | Kalan Müzik |
| 2012 | *Bahçeye Hanımeli* | Kalan Müzik |

Տես նաև
-------

* Այդողան Թոփալ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այշենուր Քոլիվարի (թուրքերեն) Ֆեյսբուքում
* Պաշտոնական կայք Archived 2014-12-22 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Պաշտոնական կայք // Իմ մասին(չաշխատող հղում)
 (անգլ.)
Ալբանիայի անկախության հռչակումը Վլյորի ցույցի ժամանակ
**Ալբանական ճգնաժամ**, միջազգային ճգնաժամ, որ առաջացել է 1913 թվականին պետական սահմանի վերաբերյալ ալբանա-սերբական հակասության պատճառով։ Ճգնաժամի ընթացքում Հյուսիսային Ալբանիա մտցվեցին սերբական զորքերը, որը հազիվ չառաջացրեց մասշտաբային պատերազմ։

Ճգնաժամի պատճառները դարձան Առաջին Բալկանյան պատերազմի հետևանքները և Ալբանիայի անկախության հռչակումը։ Սերբիան, որը հույս ուներ պատերազմի ընթացքում Ալբանիայի հաշվին դուրս գալ դեպի ծով, չհասավ իր նպատակին, չնայած որ նշանակալիորեն մեծացրեց իր տարածքները։ Իր հերթին անկախություն հռչակած Ալբանիան չուներ որոշակի սահմաններ։ Դրա համար մեծ տերությունները ստեղծեցին հատուկ հանձնաժողով, որը պետք է կազմակերպեր Ալբանիայի և Սերբիայի, Չերնոգորիայի ու Հունաստանի հետ սահմանների դելիմիտացիան։

Սերբական իշխանությունները, իմանալով հանձնաժողովի ստեղծման և գրավված տարածքների հետվերցման հնարավորությունների մասին, հոկտեմբերին սկսեցին նախապատրաստել իրենց զորքերը Ալբանիա մտնելու համար։ Հոկտեմբերի 14-ին Ավստրո-Հունգարիան իր առաջկցությունը ցուցաբերեց Ալբանիային, հոկտեմբերի 16-ին նույն կերպ վարվեց նաև Գերմանիան։ Հոկտեմբերի 17-ին ճգնաժամը սրվեց՝ կապված սերբերի՝ Ալբանիայի տարածք անցման և նրա երկրի խորքերը հասնելու հետ։ Նույն օրը Ավստրո-Հունգարիայի և Ավստրիական կայսրության արտաքին գործերի նախարարը հայտարարեց Սերբիային այն մասին, որ հանի իր զորքերը Ալբանիայի տարածքից։ Հաջորդ օրը՝ հոկտեմբերի 18-ին, սերբական ղեկավարությունը Ավստրո-Հունգարիայի հետ պատերազմից խուսափելու համար հրաման արձակեց հարևան երկրի տարածքից զորքերը հանելու մասին։

Ալբանական սահմանների դելիմիտացիայի կոնֆլիկտն ամբողջովին չվերացվեց։ Ճգնաժամի ընթացքում Սերբիան և Ռուսական կայսրությունը սերտ հարաբերություններ հաստատեցին, ինչը կարևոր դեր կատարեց Առաջին համաշխարհային պատերազմում։

Տես նաև
-------

* Բալկանյան պատերազմներ
* Ալբանիայի անկախության հռչակագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  1913 թվականի ալբանական ճգնաժամը//*ՔՐՈՆՈՍ*
**Ցիստինուրիա**, առաջին խմբի տուբուլոպատիայով հիվանդ մարդկանց ժառանգական հիվանդություն, ժառանգվում է աուտոսոմ-ռեցեսիվ ճանապարհով։ Ցիստինուրիայի բոլոր տիպերը զարգանում են SLC3A1 գենի մուտացիայի դեպքում։ Հանդիպում է 1:20000 հաճախականությամբ։

Պաթոգենեզ
---------

Հիվանդության հիմքում ընկած է ցիստինի տեղաշարժման խանգարումը դեպի բարակ աղիքի և երիկամային դարպասների լորձաթաղանթ։ Կա 3 տեսակի ցիստինուրիա.

* 1 տեսակ՝ ցիստինի տեղաշարժման և դիամինոմոնոկարբոնային ամինաթթուների բացակայությունը աղիքներում։
* 2 տեսակ՝ ցիստինի տեղաշարժման 50 %-ով նվազում և դիամինոմոնոկարբոնային ամինաթթուների լրիվ բացակայությունը աղիքներում ու երիկամներում։
* 3 տեսակ՝ աղիքներում նրանց նորմալ ներծծման ժամանակ այդ ամինաթթուների տեղաշարժման նվազումը դեպի երիկամներ։

Կլինիկա
-------

Հաճախ կլինիկական ախտանիշերը սկսում են հայտնվել 10-20 տարեկանում։ Ախտանիշներն են՝ ցավ որովայնի շրջանում, երիկամների ծակծկոցների նոպաներ, ուռոդինամիկայի խանգարում, արտերիալ հիպերտենզիա, ֆիզիկական թերզարգացում։ Հետազոտության ժամանակ կարող է հայտնաբերվել՝ ցիստինի բյուրեղներ մեզում, մեզի քրոմատոգրաֆիայի ժամանակ ամինոացիդուրիայի հայտնաբերում։

Ախտորոշում և դիֆերենցիալ ախտորոշում
-----------------------------------

Ախտորոշում կարող են տալ միայն արյունում և մեզում ցիստինի բավարար քանակի ժամանակ։ Ցիստինուրիան դիֆերենցում են պիելոնեֆրիտով, ինտերստիացիալ նեֆրիտով, նեֆրոլիտիազով, ամինոացիդուրիայով, երիկամների քրոնիկ անբավարարությամբ։

Բուժում
-------

Նշանակում են ակտիվ ռեժիմ, դիետան՝ կարտոֆիլային, սահմանափակելով ծծումբ պարունակող սպիտակուցները, մեթիոնի քանակությունը ուտելիքում։ Ավելացնում են խմելու ռեժիմը, պետք է լինի նաև ալկալիական խմիչքներ (մեզում рН-ի քանակը պետք է պահպանվի 7,5 մակարդակի վրա)։

Գրականություն
-------------

1. Մ. Ս. Իգնատովա և Յ. Ե. Վելտիշև, Մանկական նեֆրոլոգիա, 1989
2. Մ. Վ. Էրման, Մանկահասակների նեֆրոլոգիա սխեմաներով և աղյուսակներով, 1997
3. Ե. Վ. Տուշ, Ռախիտ և ռախիտանման հիվանդություններ, 2007

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ցիստինուրիա Archived 2008-02-23 at the Wayback Machine.
* Ցիստինուրիայի թերապիա Archived 2007-02-22 at the Wayback Machine.
* Ցիստինուրիայով հիվանդների աջակցման կայք Archived 2011-12-06 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Ցիստինուրիայով հիվանդների միջազգային համայնք (անգլ.)
Հովհաննես Կարապետի վանք
**Մոշաղբյուր (Զնջռլու)**, ավերակ գյուղատեղի Հայաստանի Արարատի մարզի Լանջառ գյուղից մոտ 5 կմ հյուսիս-արևմուտք, դեպի Ս. Հովհաննես Կարապետ վանք տանող ճանապարհի ձախ կողմում, վանքից ոչ հեռու։

Գյուղատեղում և նրա շրջակայքում տարածվում են բազմաթիվ գերեզմանոցներ՝ մահարձաններով ու կոթողներով և առանձին՝ շքեղորեն քանդակազարդված խաչարձաններ. նկատելի են նաև սահմանանիշ քարեր։ Առանձնապես ընդարձակ է գյուղի հարավային կողմում գտնվող գերեզմանոցը, ուր կան բազմաթիվ մահարձան-խաչարձաններ, որոնք պատած են զանազան ձևերի նուրբ մշակված զարդաքանդակներով։ Հատկապես հետաքրքիր ու արժեքավոր են գերեզմանաքարերի վրա քանդակած կենցաղային պատկերները։ Այդ բոլորը վկայում են, որ Մոշաղբյուր եղել է Հայաստանի հնագույն և նշանավոր բնակավայրերից մեկը, որը մի քանի անգամ հիշատակվում է նաև Ս. Հովհաննես Կարապետ վանքի վիմագիր արձանագրություններում։ Համաձայն այդ արձանագրությունների՝ վանքի կառուցման ժամանակ՝ 1301 թ. Օրբելյան Ջալալ իշխանի կին Գոնցան իր հայրենի Մոշաղբյուր գյուղը նվիրել է Ս. Հովհաննես Կարապետ վանքին։ Սա նշանակում է, որ Մոշաղբյուր գյուղը գոյություն է ունեցել առնվազն 13-րդ դարում և պատկանել է Օրբելյան նշանավոր իշխանական տանը։

Գյուղատեղիի ընդարձակ գերեզմանոցում կան հատուկենտ արձանագիր խաչքարեր և տապանաքարեր։ Մի մահարձան-խաչքարի վրա և նույն խաչքարի հարավային կողի վրա գրված են. «Խաչս բարեխաս Ալդոնին. Թվ. ՋՂԹ (999+551=1550)» և «*Աստուած ողորմի Տէր Կիրակոսին. Անդոն երիցին խաչս աւգնեա*»։ Նույն խաչքարի առջևում եղած տապանաքարի հյուսիսային և հարավային կողերի վրա գրված են. «*Ես Մարիանս զալաջով կանգնեցի զխաչս իմ որդի Ալդոնճանին*» և «*Այս է հանգիստ Մուրատին. Սաղիլմիղին*»։ Եվս մի արձանագրություն կա վանքից դեպի արևելք, ձորակի ձախ եզրին գտնվող խաչարձանի վրա. «Ես Աթանաս երէց կանգնեցի խաչս յիշատակ ծնողաց իմոց»։ Սա նշանակում է, որ Մոշաղբյուր գյուղը գոյություն է ունեցել առնվազն մինչև 16-րդ դարի երկրորդ կեսը և, ինչպես տարածաշրջանի մյուս հայաբնակ գյուղերը, հավանաբար լքվել է 1604 թ. պարսից շահ Աբասի բռնագաղթի հետևանքով։ Հետագա դարերում շրջակայքում հաստատված թուրքական (թաթարական) բնակչության կողմից գյուղատեղին անվանվել է Զնջռլու։ Գյուղատեղին կրկին հայերով է բնակեցվել 19-րդ դարի սկզբներին, երբ այստեղ հաստատվել են Խոյից ու Սալմաստից տեղափոխված հայ բնակչությունը։ Ներգաղթած հայ բնակչության ջանքերով նոր կյանք է ստացել ոչ միայն Մոշաղբյուր գյուղը, այլև մոտական Ս. Հովհաննես Կարապետ վանքը, ուր 19-րդ դարի վերջերին շինարարական մեծ աշխատանքներ են իրականացվել։ Մոշաղբյուր հին գերեզմանոցի հյուսիսային կողմում մինչ օրս ավերակ պահպանվել է Ս. Սարգիս անունը կրող եկեղեցին՝ կառուցված տեղական կոպտատաշ քարերից։ Բազիլիկատիպ եկեղեցու միակ՝ հյուսիսային մուտքի վերին մասում պահպանվել է արձանագիր քարաբեկոր, որի համաձայն 1908 թ. տեղացի մի քանի անձանց ջանքերով վերանորոգվել է Ս. Սարգիս եկեղեցին։ Սա վկայում է այն մասին, որ մինչև այդ վերանորոգումը տեղում եղել է հին եկեղեցու ավերակներ, որը հավանաբար կործանվել է 1679 թ. ավերիչ երկրաշարժի հետևանքով։ Մոշաղբյուր գյուղի հայ բնակչությունը 20-րդ դարի կեսերին տեղափոխվել է Արտաշատի շրջանի Նշավան գյուղ։

Զնջռլու գյուղատեղին Հայաստանի Կառավարության 29.07.2004 թ. N 1095-Ն որոշմամբ վերանվանվել է **Մոշաղբյուր:**

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
**Ալեքսեյ Վլադիմիրովիչ Դոմբրովսկի** (ռուս.՝ Алексей Владимирович Домбровский, հունվարի 19, 1882(1882-01-19) - ապրիլի 22, 1952(1952-04-22)), ռուս խորհրդային զորապետ, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Սև և Ազովի ծովերի Ծովային ուժերի հրամանատար։

Կենսագրություն
--------------

1901 թվականին ավարտել է Ծովային կադետական կորպուսը, 1909 թվականին՝ ականային սպայական դասընթացները և 1914 թվականին՝ Ծովային ակադեմիան։ Մասնակցել է 1904-1905 թվականների ռուս-ճապոնական պատերազմին, որպես «Ռոսիա» հածանավի սպա, 1904 թվականի օգոստոսի 1-ին տեղի ունեցած մարտում ծանր վիրավորվել է։

Այնուհետև ծառայել է Բալթիական նավատորմի Ականային դիվիզիայում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է Բալթիկայի մարտերին։ 1914-1915 թվականներին եղել է «Մոսկվիտյանին» էսկադրոնային ականակրի հրամանատար, 1917 թվականի մարտի 1-ին որպես 2-րդ կարգի կապիտան «Կապիտան Իզիլմետև» ականակրի հրամանատար, իսկ հունիսին` «Պոլտավա» գծանավի հրամանատար։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո անցել է բոլշևիկների կողմը և մնացել իր պաշտոնին։ 1917 թվականի դեկտեմբերին մասնակցել է Ցենտրոբալթի 4-րդ գումարման կողմից առանձնացված հանձնաժողովի աշխատանքներին, որի կողմից մշակվել են նավատորմի դեմոկրատացման և զինծառայողների իրավունքների համահարթեցման մասին դեկրետները։ Մասնակցել է 1918 թվականի Բալթիական նավատորմի Սառցային արշավանքին։ 1918 թվականի հուլիսից եղել է գծանավերի 1-ին բրիգադի հրամանատար, իսկ 1919 թվականի փետրվարից` Բալթիական նավատորմի շտաբի պետ։ Մասնակցել է Պետրոգրադի վրա Յուդենիչի զորքերի հաձակման ետ մղման կազմակերպմանը։ 1920 թվականի ապրիլի 24-ին նշանակվել է Սև և Ազովի ծովերի Ծովային ուժերի հրամանատար և կազմակերպել նրանց մարտական գործողությունները Սպիտակ նավատորմի դեմ` ապահովելով Հարավարևմտյան, Կովկասյան և Հարավային ռազմաճակատների մերձծովյան ուղղությունները։

Քաղաքացիական պատերազմից հետո 1921-1925 թվականներին եղել է Հանրապետության Ծովային շտաբի պետ, 1925-1926 թվականներին` նավատորմի հրամանատարական կազմի կատարելագործման հատուկ դասընթացների ղեկավարի տեղակալ, իսկ 1926-1928 թվականներին` Ռազմա-ծովային ուժերի ակադեմիայի պետի տեղակալ։ 1930 թվականից եղել է պահեստազորում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Гражданская война в США — Йокота / [под общ. ред. Н. В. Огаркова]. — М. : Военное изд-во М-ва обороны СССР, 1979. — С. 234. — (Советская военная энциклопедия : [в 8 т.] ; 1976—1980, т. 3).
2. ↑  Граф Г.К. Императорский Балтийский флот между двумя войнами. 1906–1914 — С.-Пб.: БЛИЦ, 2006, 336 с.
3. ↑  Список судов Балтийского флота к 1 марта 1917 г.
4. ↑  Декрет о демократизации флота

Գրականություն
-------------

* Гражданская война в США - Йокота / [под общ. ред. Н. В. Огаркова]. - М.։ Военное изд-во М-ва обороны СССР, 1979. - 678 с. - (Советская военная энциклопедия։ [в 8 т.] ; 1976-1980, т. 3).
* Григорович И. К. Воспоминания бывшего морского министра. Кронштадт-Москва։ Морская газета, Кучково поле, 2005. ISBN 5-86090-122-4
**Աշխարհաժողով**, խորհրդակցական ժողով Հին Հայաստանում՝ ժառանգված ռազմական դեմոկրատիայի շրջանից։

Պատմություն
-----------

Աշխարհաժողովի մասին հնագույն հիշատակությունը (մ. թ. 14 թվականին) պահպանել է Հովսեպոս Փլաբիոսը։ Հրավիրվել է թագավորի պահանջով։ Հեթանոսական շրջանում, սովորաբար, գումարվել է ամեն տարի, ամռանը՝ Նավասարդյան տոներին, Բագավանի Վանատուր տաճարի սրբավայրում, որը գտնվում էր Բագրևանդ գավառում, Նպատ լեռան ստորոտին, իսկ քրիստոնեության շրջանում՝ Հայոց թագավորի բանակատեղի Վաղարշապատում, Շահապիվանում և այլն։ Աշխարհաժողովում քննարկվել են համապետական նշանակություն ունեցող հարցեր, մշակվել և հաստատվել են ընդհանուր պարտադիր կանոններ։ Գումարվել է նաև արտակարգ՝ հոգևոր առաջնորդի ընտրության, քաղաքական ճգնաժամային կացությունների կամ հանդիսավոր արարողությունների ժամանակ։ Աշխարհաժողովին մասնակցել են բդեշխները, նախարարները, հոգևորականության վերնախավը, ազատները, երբեմն նաև շինականներ ու ռամիկներ։

Գրականություն
-------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 484)։*  |
<mapframe> problems:
* Attribute "latitude" has an invalid value
* Attribute "longitude" has an invalid value

Երևանյան քարայրներ
------------------

Բնակլիմայական բարենպաստ պայմանների շնորհիվ` Հայկական լեռնաշխարհը եղել է մարդու բնակության և նրա ստեղծած մշակույթի հնագույն կենտրոններից։ Հայքի տարածքում հայտնաբերված մշակութային արժեքները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու մարդկության պատմության զարգացման ժամանակաշրջանը` սկսած հին քարեդարյան ժամանակներից (մոտ 1 մլն տարի առաջ)։ Մեր լեռնաշխարհից հայտնաբերվել են հին քարի դարի (պալեոլիթ) ստորին, միջին և վերին պալեոլիթի մշակութային շատ արժեքներ (Արտին լեռ, Արագած լեռ, Արզնի)։

Պատմություն
-----------

Հնագիտական պեղումները պարզել են, որ Հրազդանի միջին հոսանքների շրջանն ընդգրկող տարածությունները հարուստ են հին քարեդարյան մշակույթի բազմաթիվ հուշարձաններով։ 1960-70-ականներին նշանակալի հայտնագործումներ են արվել Հրազդանի մերձերևանյան շրջանում. հայտնաբերվել են տասնյակ քարանձավներ, որոնք բնակեցված են եղել մարդկության պատմության ամենավաղ շրջանից (վաղ հին քարի դար)։

### հայտնի քարայրներ

Նշանավոր են Երևանի և Արզնիի բնակավայրերի միջև ընկած Հրազդանի կիրճի քարայր-բնակատեղիները, որոնք հայտնի են Երևան-1, Երևան-2, Զովունի, Լուսակերտ և այլ անուններով։

### Երևան-1 քարայր

Հին քարեդարյան մշակույթի հարուստ հավաքածու է հայտնաբերվել Երևան-1 քարայրում (մուստերյան շրջան)։ Հայտնաբերվել են տարբեր գույների ու երանգների վանակատից, կայծքարից, բազալտից և հասպիսից պատրաստված բազմատեսակ աշխատանքային գործիքներ, որոնց թիվն անցնում է 2500-ից։ Քարայրը հեռու է եղել հումքի աղբյուրներից, իսկ հայտնաբերված նյութը (պատրաստի իրեր, ցլեպներ, թափոններ) վկայում է, որ կայանը նախնադարյան որսորդ-քարագործների <<արհեստանոց>> է եղել։ Կայանում հայտնաբերված հյուղակի կենտրոնում եղել է օջախ, որը 48000 տարվա է։ Քարայրում հայտնաբերվել են ռնգեղջյուրի, արջի, իշայծյամի, վայրի ցուլի ոսկորներ (դրանք ուսումնասիրել է կենդանաբան Սոնյա Մեժլումյանը)։

### Հրազդանի կիրճի Ամո-1 քարայր

Հրազդանի կիրճի Ամո-1 քարայրում մարդու գործունեության հետքերը պատկանում են ուշ քարի դարի ժամանակաշրջանին։ Այն ուսումնասիրել է հնագետ Հ. Ազիզյանը։ Քարայրում հայտնաբերվել է մշակութային 4 շերտ, դրա հրապարակից հայտնաբերվել է աշելյան ժամանակաշրջանի բարձր տեխնիկայով պատրաստված և լավ պահպանված ձեռքի նշաձև օբսիդիանի (վանակատ) խոշոր հատիչ։ Կայանի վերին՝ պալեոլիթյան այս շերտն արգասավոր էր նաև այն առումով, որ քարե գործիքների հետ հայտնաբերվել է նաև քարայրի բնակչի համեմատաբար լավ պահպանված կմախքը։ Կմախքի ոսկորները պատված են եղել մանգանի սև գույնի ծառանման հետքերով, իսկ որոշ ոսկորներ քարացած են եղել։ Գանգը վերականգնել է պրոֆեսոր Ա. Ճաղարյանը։

Քարայրի աջ անկյունում` 1,1 մետր խորությունից սկսվում է մոտ 0,5 մետր հաստությամբ վաղ երկաթեդարյան շերտը, որը թվագրվում է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի վերջերով։ Հայտնաբերվել է ճալաքարերից պատրաստված օջախ և ժամանակաշրջանին բնորոշ խեցեղեն։
Այսպիսով, Հրազդան գետի ափամերձ շրջաններն այն տարածքներն են, որտեղ սկիզբ է առել և հազարամյակներով շարունակվել մարդկության պատմությունը։

* Անժելա Ավետիսի Տերյան, Երևան-2, Գիտական հոդվածների ժողովածու, 2009 թ.
**Սուրբ Ռումոլդի տաճար** (հոլ.՝ Sint-Rombouthedreal), եկեղեցական տաճար Բելգիայի Մեխելեն քաղաքում։
Անվանումը տրվել է ի պատիվ շոտլանդացի քրիստոնյա վանականի, ում անումը Ռումոլդ է եղել։ Նա իր քարոզչույթնները կատար էլ է VIII դարում։ Տաճարը գրանցված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշակութային ժառանգության ցանկում, քանի որ այն համարվում է համաշխարհային նշանակություն ունեցող պատմական արժեք (ID:74569)։

Պատմություն
-----------

Տաճարի կառուցումը սկսվել է 1217 թվականին, Մեխելենի տնտեսական բարգավաճման ժամանակ։ Ենթադրվում էր, որ աշտարակը պետք է ունենար 160 մետր բարձրություն, որից հետո այն պետք է համարվեր աշխարհի ամենամեծ շինությունը։ Սակայն դա տեղի չունեցավ։ Պատերազմը և տնտեսական ճգնաժամը հանգեցրեցին նրան, որ աշտարակը կառուցվեց մինջև 96 մետրը։ Կառուցողական աշխատանքներն ավարտվեցին միայն XVI դարում։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Ռումոլդ տաճարի կենտրոնական սրահը զարդարված է գոթական ոճով։ Տաճարի խորանը, որը կառուցվել է մարմարից, բարոկկոյի ոճով է, և խորանը զարդարում է Սուրբ Ռումոլդի արձանը։ Մինչև աշտարակի գագաթը հասնող աստիճանների քանակը հասնում է 538-ի։ Աշտարակի բարձրությունից երևում է ողջ Մեխելենը, իսկ անամպ եղանակին կարելի է տեսնել նաև
Բրյուսելը։

Տաճարի իրական գեղեցկությունը ապահովում են 49 զանգերը։ Զանգերից ամենամեծը կոչվում է Salvator, նրա քաշը կազմում է 8884 կգ։ Այս զանգերը համարվում են ամենալավ զանգերը ողջ Եվրոպայում։ Այստեղ Մեխելանում է գտնվում միակ զանգերի դպրոցը ողջ Բելգիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑
3. ↑
4. 1 2 3 4 5
5. ↑  Metropolitaanse kerk Sint-Rombouts

Հղումներ
--------

* MECHELEN : Saint-Rumbold's Tower
* Տաճարի նկարները
* Սբ.Ռումոլդի տաճարը Wikimapia-ում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4369667-3 · LCCN: n80086436 · NKC: pna20231194643 · VIAF: 125488631, 752159474069527661026 · WorldCat VIAF: 125488631, 752159474069527661026 |

 |
**Իտալիայի մարշալ** (իտալ.՝ *Maresciallo d'Italia*), Իտալիայի բարձրագույն զինվորական կոչումը 1924-1938 թթ. և երկրորդը՝ «կայսրության առաջին մարշալ» կոչումից հետո՝ 1938-1946 թթ.։

Պատմություն
-----------

«Իտալիայի մարշալ» կոչումը սահմանվել է Իտալիայի բռնապետ Բենիտո Մուսոլինիի կողմից, 1924 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Իտալիայի թագավորական ռազմական ուժերը ղեկավարած գեներալներ Լուիջի Կադորնային և Արմանդո Դիասին խրախուսելու նպատակով։ Հետագայում (սկսած 1926 թվականից) այդ կոչումը շնորհվել է նաև այլ պատերազմներում աչքի ընկած զորահրամանատարների։ Միաժամանակ սահմանվել են դրան համապատասխանող բարձրագույն զինվորական կոչումներ ռազմածովային նավատորմում և ռազմաօդային ուժերում (առաջինում՝ մեծն ծովակալի կոչում- իտալ.՝ Grande Ammiraglio - և երկրորդում՝ ավիացիայի մարշալի - Maresciallo dell'Aria): 
1938 թվականին Իտալիայի խորհրդարանի և արքայական սենատի կողմից հաստատվել է ավելի բարձր զինվորական կոչում՝ «կայսրության առաջին մարշալ», որը շնորհվել է միայն Վիկտոր Էմանուել Երրորդ թագավորին և դուչեին՝ Բենիտո Մուսոլինիին (վերջինիս՝ արքային հավասար կոչման շնորհումը դժգոհություն է առաջացրել իտալացի ազնվականների շրջանում)։ Իտալիայի Հանրապետության հիմնադրումից հետո՝ 1946 թվականին, զինվորական վերոնշյալ կոչումները վերացվել են։

Իտալիայի մարշալների ցանկը
-------------------------

(Փակագծում նշված է կոչումը շնորհելու օրը)։

ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄ

Լուիջի Կադորնա (1924 թ. նոյեմբերի 4)

Արմանդո Դիաս (1924 թ. նոյեմբերի 4)

Էնրիկո Կավիլյա (1926 թ. հունիսի 25)

Էմանուել Ֆիլիբերտ դ՛Աոստա (1926 թ. հունիսի 25)

Պիետրո Բոդոլյո (1926 թ. հունիսի 25)

Գաետանո Ջարդինո (1926 թ. հունիսի 25)

Գուլիելմո Պեկորի-Ջիրալդի (1926 թ. հունիսի 25)

ԻՏԱԼԱ-ԵԹՈՎՊԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄ

Էմիլիո դե Բոնո (1935 թ. նոյեմբերի 16)

Ռոդոլֆո Գրացիանի (1936 թ. մայիսի 9)

ԵՐԿՐՈՐԴ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄ

Ուգո Կավալիերո (1942 թ. հուլիսի 1)

Էտտորե Բաստիկո (1942 թ. օգոստոսի 12)

Ումբերտո Երկրորդ Սավոյացի (1942 թ. հոկտեմբերի 29)

Ջովաննի Մեսսե (1943 թ. մայիսի 12)

Տես նաև
-------

Первый маршал Империи

Marshal (Italy) – an intermediate rank between sergeants and officers.

First Marshal of the Empire
Italo Balbo – Marshal of the Air Force

Paolo Thaon di Revel – Grand Admiral
Page Archived 2007-12-23 at the Wayback Machine. of the Italian Army (Esercito Italiano) home site - www.esercito.difesa.it.

Արտաքին հղումներ
----------------

Список Маршалов Италии (фр.)
Знаки различия Маршала Италии на сайте Армии Италии (итал.)