**Կոկիմբո** (իսպ.՝ Coquimbo), քաղաք և նավահանգիստ Չիլիում։ Համանուն կոմունայի և Էլկի նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 148 438 մարդ (2002)։ Քաղաքն ու կոմունան մտնում են Էլկի նահանգի և Կոկիմբո շրջանի կազմի մեջ։ Քաղաքը ներառված է Կոկիմբո Լա Սերենա քաղաքային ագլոմերացիայի կազմում։

Կոմունայի տարածքը կազմում է 1 427,3 կմ², բնակչությունը՝ 227 730 մարդ(2017)։ Բնակչության խտությունը 159,55 մարդ/կմ² է։

Ստուգաբանություն
----------------

«Կոկիմբո» տերմինի ծագումը երկար ժամանակ եղել է վիճելի։ Որոշ ուսումնասիրողներ պարզել են, որ տերմինը բխում է կեչուա լեզվով *Coquimpu* բառից (թարգմանաբար նշանակում է «հանգիստ ջրերի տեղ»), որը, ներմուծվելով ափամերձ տարածքաներում ապրող տեղի բնակչության (Չանգո և Դիագիտա) կողմից, սկիզբ է տվել «Coquimbo» («Կոկիմբո») բառին։ Ուրիշները նշում են, որ այս տերմինը գալիս է Cuquimbu բառից՝ այն անվանումից, որով հայտնի է եղել Էլկի հովտի իջվածքը։ Այդ պատճառով Կոկիմբո է կոչվել այն ամբողջ տարածքը, որը ներկայում հայտնի է որպես Էլկի նահանգ։

Կոկիմբո ծովածոցի գիշերային տեսարան

Պատմություն
-----------

1553 թվականին բնակավայրի անվանումն առաջին անգամ հիշատակվել է Սիեսա դե Լեոնի «Պերուի ժամանակագրություն» գրքում։

«Այդ ցամաքալեզվակի մոտ կա Կոկիմբո նավահանգիստը, նրա և անցած ցամաքալեզվակի միջև յոթ կղզիներ են։ Նավահանգիստը գտնվում է 29 ½ աստիճանով»։

Տարածքը, որտեղ գտնվում է քաղաքը (ծովախորշ և բլուրներ), բնակեցված է տեղաբնիկներով, ովքեր այն օգտագործել են որպես բնակության և ձկնորսության վայր։ Ինչպես Պեդրո դե Վալդիվիան, որն անցել է այդ տարածքով դեպի ապագա Սանտյագո իր արշավանքի ժամանակ (նա այդ մասին գրել է 1550 թվականին Կարլ V թագավորին ուղղված իր նամակում), այնպես էլ Խուան Բոոնը, ստեղծելով Լա Սերենա քաղաքը, համակարծիք էին, որ այս վայրը հարմար էր նավահանգստի ստեղծման համար։

Ծովափի առավելությունները նաև նկարագրվել են այդ դարաշրջանի տարբեր շտուրմանների ու ծովահենների նավային մատյաններում, ինչպիսիք են Ֆրենսիս Դրեյքը (որը Կոկիմբոյի տարածք՝ Պունտա Տորտուգա կոչվող վայր է ժամանել 1578 թվականին), Բարտոլոմեո Շարպին (որն այդ տարածքում ափ է իջել 1680 թվականին) և Էդվարդ Դևիսը 1686 թվականին։

Հայտնի է, որ այս նավահանգիստը զբաղեցնող հողերի առաջին սեփականատերը եղել է Իզաբել Բեատրիս Կոլյան։ Սակայն ավելի ուշ Լա Սերենայի մունիցիպալիտետի գրագիր Բեռնարդո Ալվարես Դե Տոբարը դիմել է թագավորական դատարանին՝ Դոնյա Իզաբելի հետ ամուսնական կապի հիման վրա իրեն այդ հողերի տիրապետման իրավունք տալու խնդրանքով։ Մի քանի տարի անց հողերն անցել են Ագուստին Ալվարես Դե Տոբարի տիրապետության տակ, որը 1670 թվականին հողերի մի մասը վաճառել է Խուան Ալվարես ի Ալենդեին։ Իսկ նա իր հերթին 1710 թվականին հողերի մի մասը վաճառել է վանքին։

19-րդ դարի սկզբին Կոկիմբոն եղել է ձկնորսական փոքրիկ գյուղ։ Սակայն երկաթգիծը, որը կապել է օգտակար հանածոների հանքավայրերը նավահանգստի հետ, ինչպես նաև պղնձի ձուլման գործարանները քաղաքին թույլ են տվել աճել և զարգանալ։ Կոկիմբոյի մունիցիպալիտետն ստեղծվել է 1867 թվականի մայիսի 5-ին, և առաջին ալկալդը դարձել է Խոսե Խոակին Էդվարդս Օսանդոնը։ Կոկիմբոն քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1879 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Անիբալ Պինտոյի օրոք։

1922 թվականին տարածքը տուժել է ցունամիից Ատակամա շրջանում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով։ Երկրաշարժը Ռիխտերի սանդղակով հասել է 7 բալի և հարյուրավոր մարդկանց մահվան պատճառ դարձել։

1931 թվականի սեպտեմբերին քաղաքը դարձել է էսկադրայի ապստամբության վայր։ Ապստամբած էսկադրան խարսխված էր այդ նավահանգստում և ռմբակոծվել է Չիլիի ռազմաօդային ուժերի ինքնաթիռներով, որոնք կենտրոնացած էին հարևան Օվալլե քաղաքի Տուկի օդանավակայանում։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի համանուն ծովախորշի ափին՝ նահանգի վարչական կենտրոն Լա Սերենա քաղաքից 12 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։

Կոմունան սահմանակից է․

* հյուսիս-արևելքում՝ Լա Սերենա կոմունային,
* արևելքում՝ Անդակոլո կոմունային,
* հարավում՝ Օվալլե կոմունային
* արևմուտքում՝ Խաղաղ օվկիանոսին։

Կոկիմբո հրապարակ
Ֆրանսիսկո Սանչես Ռումորոսո մարզադաշտ

Տեսարժան վայրեր
---------------

### Միլենիում խաչ

Միլենիում խաչը հուշարձան է, որը գտնվում է Էլ Վիխիա դե Կոկիմբո բլրի վրա։ Կառուցվել է կաթոլիկ եկեղեցու երկուհազարերորդ հոբելյանի առթիվ։ Նրա շինարարությունը սկսվել է 1999 թվականին և ավարտվել 2001 թվականին։
Այս կառույցը, որը բաղկացած է 3 մակարդակից, ունի 93 մետր բարձրություն և գտնվում է ծովի մակերևույթից 197 մետր բարձրության վրա։ Այն համարվում է Հարավային Ամերիկայի ամենաբարձր հուշարձանը։

### Կոկիմբո մզկիթ

Մուհամեդ VI-ի մշակութային իսլամական կենտրոնը, որն ավելի հայտնի է որպես «Մզկիթ», գտնվում է Կոկիմբոյում՝ Վիլլա Դոմինանտե բլրի վրա։ Նրա շինարարությունն սկսվել է 2003 թվականին։ Սա Մարոկկոյի Մարաքեշ քաղաքի Կուտուբիա մզկիթի ավելի մասշտաբային կրկնօրինակն է, որի մակերեսը կազմում է 720 քառակուսի մետր իսկ մինարեթն ունի 40 մետր բարձրություն։

Տրանսպորտ
---------

* *Լաս Տակաս* օդանավակայան
* *Կոկիմբո* նավահանգիստ
* Երկաթուղային կայարան

Ժողովրդագրություն
-----------------

2012 թվականի մարդահամարի ընթացքում Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (INE) կողմից հավաքված տեղեկությունների համաձայն՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է․

| Ընդհանուր բնակչությունը | 202441 |
| --- | --- |
| այդ թվում՝  | Քաղաքային բնակչություն | 190327 | Քաղաքային բնակչություն, % | 94,02 |
|   | Գյուղական բնակչություն | 12114 | Գյուղական բնակչություն, % | 5,98 |
|   | Տղամարդիկ | 97939 | Տղամարդիկ, % | 48,38 |
|   | Կանայք | 104502 | Կանայք, % | 51,62 |
| Բնակչության խտությունը, մարդ/կմ² | 141,83 |
| Կոմունայի բնակչությունը %-ով մարզի բնակչության համեմատ | 28,61 |

| Կոմունայի բնակչության փոփոխության դինամիկան |
| --- |
| 1992 | 2002 | 2012 | 2017 |
| 122766 | 163036▲ | 202441▲ | 227730▲ |

Կարևոր բնակավայրեր
------------------

| № | Բնակավայր | Բնակավայր (իսպ.) | Կատեգորիա | Բնակչությունը մարդ (2002) | Քարտեզի վրա |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Կոկիմբո** | Coquimbo | քաղաք | 148438 | 29°57′11″ հվ. լ. 71°20′17″ ամ. ե.HGЯOL |
| 2 | Տոնգոյ | Tongoy | քաղաք | 4435 | 30°15′26″ հվ. լ. 71°29′34″ ամ. ե.HGЯOL |
| 3 | Սերիլլոս | Cerrillos | գյուղ | 1674 | 30°04′15″ հվ. լ. 71°14′35″ ամ. ե.HGЯOL |
| 4 | Գուանակերոս | Guanaqueros | գյուղ | 1395 | 30°11′52″ հվ. լ. 71°25′19″ ամ. ե.HGЯOL |
| 5 | Էլ Պենյոն | El Peñón | գյուղ | 593 | 30°08′13″ հվ. լ. 71°13′07″ ամ. ե.HGЯOL |
| 6 | Սան Ռաֆայել | San Rafael | գյուղ | 534 | 30°00′50″ հվ. լ. 71°15′21″ ամ. ե.HGЯOL |
| 7 | Տրիունֆո Կամպեսինո | Triunfo Campesino | գյուղ | 517 | 30°00′19″ հվ. լ. 71°15′34″ ամ. ե.HGЯOL |
| 8 | Տամբիլլոս | Tambillos | գյուղ | 483 | 30°11′49″ հվ. լ. 71°13′27″ ամ. ե.HGЯOL |
| 9 | Նուևա Վիդա | Nueva Vida | գյուղ | 467 | 30°04′58″ հվ. լ. 71°14′04″ ամ. ե.HGЯOL |
| 10 | Էլ Կարմեն | El Carmen | գյուղ | 462 | 30°01′42″ հվ. լ. 71°15′18″ ամ. ե.HGЯOL |
| 11 | Լաս Բարրանկաս | Las Barrancas | գյուղ | 325 | 30°12′23″ հվ. լ. 71°15′36″ ամ. ե.HGЯOL |
| 12 | Էլ Սաուսե | El Sauce | գյուղ | 320 | 30°00′55″ հվ. լ. 71°20′00″ ամ. ե.HGЯOL |
| 13 | Լաս Կարդաս | Las Cardas | գյուղ | 295 | 30°17′00″ հվ. լ. 71°15′21″ ամ. ե.HGЯOL |
| 14 | Պերլա դել Նորտե Չիկո | Perla del Norte Chico | գյուղ | 212 | 29°59′33″ հվ. լ. 71°15′34″ ամ. ե.HGЯOL |
| 15 | Պուետրո Ալդեա | Puerto Aldea | գյուղ | 191 | 30°17′45″ հվ. լ. 71°36′34″ ամ. ե.HGЯOL |
| 16 | Էլ Տանգե | El Tangue | գյուղ | 182 | 30°20′53″ հվ. լ. 71°33′32″ ամ. ե.HGЯOL |
| 17 | Տոտորալիլլո | Totoralillo | գյուղ | 164 | 30°03′54″ հվ. լ. 71°22′10″ ամ. ե.HGЯOL |
| 18 | Էլ Էսկորիալ | El Escorial | գյուղ | 153 | 30°01′28″ հվ. լ. 71°15′10″ ամ. ե.HGЯOL |
| 19 | Վիլլա Էսպերանսա | Villa Esperanza | գյուղ | 153 | 30°00′54″ հվ. լ. 71°15′49″ ամ. ե.HGЯOL |
| 20 | Գուաչալալումե | Guachalalume | գյուղ | 150 | 29°58′33″ հվ. լ. 71°13′19″ ամ. ե.HGЯOL |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Censo chileno de 2017
2. ↑  Չիլիի տարածքային ինֆորմացիայի համակարգ Archived 2019-04-22 at the Wayback Machine. (իսպ.)
3. ↑  Չիլիի 2017 թվականի մարդահամարի արդյունքներ (իսպ.)
4. ↑  Сьеса де Леон, Педро. Хроника Перу. Часть Первая. Глава V. — Киев, 2008 (пер. А. Скромницкий)
5. ↑  Չիլիի 2012 թվականի մարդահամարի արդյունքները(իսպ.)
6. ↑  Չիլիի վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իսպ.)
7. ↑  Չիլիի քաղաքների ու գյուղերի բնակչության մարդահամարը 2002 թվականին Archived 2017-07-10 at the Wayback Machine.(իսպ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոկիմբո կոմունա (citypopulation.de)
* Ilustre Municipalidad de Coquimbo
* Portal Coquimbo
* Fotos de Coquimbo y La Serena

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119513108 · GND: 4090549-4 · LCCN: n82147026 · VIAF: 131376857 · WorldCat VIAF: 131376857 |

 |