**Կորոնի** (հուն․՝ Κορώνη), փոքր քաղաք Հունաստանում, Հոնիական ծովի Մեսինիակոս ծոցի հյուսիս-արևմտյան ափին, Պելոպոնեսի հարավ-արևմտյան ծայրին, Ակրիտաս  (Ακρίτας) հրվանդանի հյուսիս-արևմուտքում։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 20 մետր բարձրության վրա, Աթենքից 204 կիլոմետր հարավ-արևմուտք, Կալամատայից 31 կիլոմետր հարավ-արևմուտք և «Կապիտան-Վասիլիս-Կոստանդնուպոլիս» օդանավակայանից 30 կիլոմետր հարավ-արևմուտք։ Մտնում է Պիլոս-Նեստոր համայնքի մեջ, Մեսինի ծայրամասային միավորումում, Պելոպոնես պերիֆերիայում։ Բնակչությունը 1397 բնակչ է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի։

Վենետիկյան և թուրքական տիրապետության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Կորոնա (լատին․՝ Corone) անվանմամբ։ Քաղաքը տեղակայված է վեհապանծ վենետիկական ամրոցից ներքև՝ բլուրի վրա և հասնում է անդունդի եզրին։ Կարոնին հաարվում է ծովային խոշոր բուժավայր։ Քաղաքում ծնվել է հույն անվանի գրող և փիլիսոփա Յաննիս Կամբիսիսը (1872—1901 թվականներ)։

Պատմություն
-----------

Այոս-Դիմիտրիոս եկեղեցին Կորոնիում
Քաղաքը հիմնադրվել է հին ժամանակներում։ Ըստ Պավսանիասի՝ Կորոնա քաղաքը իր անվանումը ստացել է Բեոտիայի Կորոնեից կամ հունարեն κορώνη՝ «ագռավ» բառից, որովհետև պատի հիմքում հայտնաբերվել է պղնձե ագռավ։ Պավսանիասը և Ստրաբոնը Կորոնայի տեղադրությունը նկարագրել են ժամանակակից Պետալիդիոնի տարածքում, Կորոնա քաղաքից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա։ Պավսանիասը գրել է նաև Արտեմիս Պայդոտրոֆի, Դիոնիսի և Ասկլեպիոսի տաճարների մասին, իսկ տարածքում Ասկլեպիոսի և Դիոնիսի մարմարյա արձանները և Զևսի Սոտերայի պղնձե արձանը։

Մեր թվարկությունում VI—VII դարերում բյուզանդացիները կառուցեցին ամրոց հին Ասինա քաղաքի միջնաբերդի վայրում։ VII—VIII դարերում այստեղ վերաբնակեցվեցին Կորոնայի բնակիչները՝ հիմնելով ժամանակակից քաղաքը։ Կորոնիի թեմն առաջին անգամ հիշատակվում է բյուզանդական կայսր Լևոն VI Իմաստասերի *Notitiae Episcopatuum* աշխատությունում, որում թեմը հիշատակվում է որպես Պատրիի գահ։ Պահպանված թղթագլանները տալիս են մի քանի հույն եպիսկոպոսների անուններ։

Շուտով խաչակիրների կողմից Հռոմեական կայսրության գրավումից հետո, ինչպես նաև այլ ափամերձ բնակավայրերը, ըստ 1209 թվականի պայմանագրի՝ Ժոֆրուա I դե Վիլարդուենի հետ, Ախեական կայսրությունից անցան վենետիկցիների ձեռքը։ 1500 թվականին զավթվեց թուրք սուլթան Բայազիդ II-ի կողմից։ 1532 թվականին գենուեզական ծովակալ Անդրեա Դորիանը գրավեց Կարոնին։ 1533 թվականին սկսվեց Կորոնայի պաշարումը թուրք ծովակալ Հայրեդին Բարբարոսայի առաջնորդությամբ։ 1534 թվականին Կորոնան գրավվեց թուրքերի կողմից։ 1688-1715 թվականներին այն մտավ Մորեական թագավորության կազմի մեջ, դարձավ Կորոնա շրջանի վարչական կենտրոնը Նավարինո գավառում։ 1715 թվականին մտավ Օսմանական տիրապետությայն կազմի մեջ ըստ թուրք-վենետիկական պատերազմի հետևանքով։

Թուրքեից ազատվեց 1828 թվականին ֆրանսիացիների կողմից Նիկոլյա Ժոզեֆ Մեզոնի առաջնորդությամբ և դարձավ 1832 թվականին ստեղծված Հունաստանի թագավորության մաս։

Հրթիռի գործադրումը
------------------

1966 և 1989 թվականների ընթացքում քաղաքից ոչ հեռու կառուցվեց հրապարակ հրթիռի գործադրման փորձարկման համար։ Կորոնիից առաջին թռիչքը տեղի ունեցավ 1966 թվականի մայիսի 20-ին արևի ամբողջական խավարումը հետազոտելու համար։ Այդ հրթիռները հասան 114 կիլոմետր բարձրության։ 1972-1989 թվականներին այնտեղից բաց թողնվեցին մի քանի ռուսական M-100 շարքի օդերևութաբանական հրթիռներ։ Նրանք հասան 95 կիլոմետր բարձրության։ Ընդհանուր իրականացվել է 371 հրթիռների բաց թողում։

Կորոնի միություն
----------------

Կորոնի համայնքային միություն է մտնում Ռիոն գյուղը։ Բնակչությունը 1409 է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի, տարածքը՝ 6,475 քառակուսի կիլոմետր է։

| Բնակավայր | Բնակչություն (2011), մարդ |
| --- | --- |
| Կորոնի | 1397 |
| Ռիոն | 12 |
|

Բնակչություն
------------

| Տարի | Բնակչություն, մարդ |
| --- | --- |
| 1991 | 1676 |
| 2001 | 1567 |
| 2011 | ▼ 1397 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Απογραφή πληθυσμού - κατοικιών της 18ης μαρτίου 2001 (μόνιμος πληθυσμός)(հուն.). — Πειραιάς: Εθνική στατιστική υπηρεσία της Ελλάδας, 2009. — Т. I. — С. 368. — ISSN 1106-5761.
2. 1 2 3 4 5 6  «Πίνακας αποτελεσμάτων Μόνιμου Πληθυσμού-Απογραφής 2011» (հունարեն). Հունաստանի վիճակագրական ծառայություն. 2014 թ․ մարտի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
3. ↑  Коро́ни // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд. перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 140—185.
4. 1 2  Կաղապար:Карты государств
5. ↑  «Κάστρο Κορώνης. Περιγραφή». *Οδυσσέας* (հունարեն). Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. 2012. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
6. ↑  *Павсаний*. Описание Эллады. 4, 34, 5
7. ↑  *Павсаний*. Описание Эллады. 4, 34, 4
8. ↑  *Страбон*. География. 8, 4, 5—6; с. 360—361
9. ↑  *Павсаний*. Описание Эллады. 4, 34, 6
10. ↑  *Heinrich Gelzer* Ungedruckte und ungenügend veröffentlichte Texte der Notitiae episcopatuum(գերմ.) // *Abhandlungen der philosophisch-historische classe der bayerische Akademie der Wissenschaften*. — 1901. — № 535. — С. 557.
11. ↑  *S. Vailhé* s:en:Patras // Catholic Encyclopedia / Herbermann, Charles, ed.. — New York: Robert Appleton Company, 1913. — Т. 11.
12. ↑  *Gustave Léon Schlumberger* Sigillographie de l'empire byzantin. — Paris, 1884. — P. 184-185.
13. ↑  «Koroni» (անգլերեն). Encyclopedia Astronautica. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 26-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 7-ին.
14. 1 2  «Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991» (հունարեն). Հունաստանի վիճակագրական ծառայություն. Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 22-ին.