**Օրիոն** (ռուս.՝ Орион), ռուսական անօդաչու թռչող սարք (ԱԹՍ), թռիչքի բարձրությունը՝ միջին, տևողությունը՝ երկար (*MALE, Medium Altitude, Long Endurance*), մշակել է «Կրոնշտադտ» ընկերությունը (АФК «Система»):

ԱԹՍ ունի միջին քաշ, երկար թռիչքի տևողություն և բեռնունակություն։ Օդանավի սարքավորումները նախատեսված են տեսողական, ռադարային կամ ռադիոտեխնիկական հետախուզության համար՝ տվյալ տարածքում երկարաժամկետ պարեկություն իրականացնելու հնարավորությամբ։ Ունի օդ-ցամաք չորս հրթիռներ տեղափոխելու հնարավորություն։

Օրիոն ԱԹՍ-ի արտահանման տարբերակը կոչվում է **Օրիոն-Է** (ռուս.՝  Орион-Э)։

Պատմություն
-----------

Օրիոն ԱԹՍ-ի մշակումն իրականացվել է Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարության պատվերով, 2011 թվականից։ Փորձնական կոնստրուկտորական աշխատանքների շրջանակներում ԱԹՍ-ն անցել է «Иноходец» ծածկագրով։ Աշխատանքի գլխամասային մշակողն ու կատարողը Սանկտ Պետերբուրգի «Տրանզաս» ընկերությունն է։ Ներկայումս հիմնական կապալառուն «Կրոնշտադտ» ընկերությունն է։

Ճշգրիտ գործիքավորման համակարգերի ԳԱԿ ՃԳՀ 2014 թվականի հաշվետվությունից հայտնի է դարձել, որ ՎՊ-ն «Օրիոն» ԱԹՍ–ի համար մշակել է օպտիկա-էլեկտրոնային կայան, իսկ սերիական արտադրությունը պլանավորվել է 2017 թվականին (տարեկան 30 սարք)։

Թռիչքային փորձարկումներ անցկացնելու առաջին փորձանմուշը պատրաստվել է 2015 թվականին։ Նույն թվականին «Օրիոնի» փորձնական նմուշը երևացել է Ռյազանի «Պրոտասովո» օդանավակայնում։

Փորձարկումները սկսվել են Գրոմովի անվան թռիչքների հետազոտական ինստիտուտում, 2016 թվականի առաջին կեսին։

Այս ԱԹՍ -ի արտահանման տարբերակը ներկայացվել է МАКС-2017 *Միջազգային ավիացիոն և տիեզերական սալոնի* ավիասրահում։

«Արմիա -2018» («Армия-2018») ֆորումում «Կրոնշտադտ» խումբը ներկայացրել է անօդաչու թռչող սարքի սպառազինության ղեկավարման բլոկը։ 2018 թվականին Օրիոնը փորձարկվել է ավիառումբերի կիրառմամբ։ Նույն թվականին անօդաչուն հայտնվել է Սիրիայում, բայց առանց սպառազինության կիրառման։

«МАКС-2019» ավիասալոնում հայտնի է դարձել, որ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը տարեվերջին ստանալու է մեկ համալիր։ Նոյեմբերին Օրիոնը Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերում փորձարարական ռազմական շահագործման է անցել․ նոյեմբերի 16-ին մեկ սարք ընկել է Ռյազանի մարզում։

2019 թվականի դեկտեմբերին Պաշտպանության նախարարության կոլեգիալ նիստում Ս.Շոյգուն հայտնել է, որ անօդաչու սարքերի այս՝ հարվածային տարբերակը իրական ռազմական գործողություններում առաջին անգամ փորձարկվել է Սիրիայում։ Ավելի վաղ հաղորդվել էր, որ նախորդ տարիներին «Օրիոնն» այնտեղ փորձարկվել է առանց սպառազինության կիրառման։

2020 թվականի ապրիլի 20-ին ТАСС լրատվական գործակալությունը հաղորդել է, որ «Կրոնշտադտ» ընկերությունը և Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարությունը ստորագրել են երեք տրանսպորտային միջոցներից բաղկացած առաջին «Օրիոն» անօդաչու թռչող սարքի համալիր ընդունման ակտը։

Կառուցվածք
----------

Սավառնակը միջին չափի է, նորմալ աերոդինամիկական դասավորությամբ, ունի ուղիղ թև և պոչաթևերը V-աձև են։ Սավառնակի կմախքը (*Фюзеляж*) երկարությամբ ձգված է՝ ոչ սիմետրիկ լայնակի հատույթով։ Կշիռը նվազեցնելու նպատակով` ամրության ցուցիչները չխախտելով հանդերձ, սավառնակը պատրաստվում է կոմպոզիտային նյութերից։

Թևը միջտեղում է տեղակայված՝ ուղիղ, երկար ձգվածությամբ, փոքր-ինչ նեղացմամբ՝ ժամանակակից մեխանիզացիայով։ Բոլոր հիմնական մեխանիզացված միջոցները ղեկավարվում են էլեկտրակառավարման համակարգերի միջոցով (ЭДСУ)։

Առջևի հենակի դիմաց և դրա հետևի մասում կան ներքին հատվածներ, որոնք նախատեսված են օգտակար բեռների, անհրաժեշտ սարքավորումների ամրակների և դրանց հոսունության ապահովման համար։

Փորձնական Rotax 914 օրինակի շարժիչի հզորությունը 86 կՎտ է (115 ձիաուժ)։ Այն հագեցած է տուրբոկոմպրեսորով՝ թռիչքի բարձրությունն ավելացնելու համար։ 1,9 մետր տրամագծով AB-115 երկթև պտուտակն արտադրվում է «Աերոսիլա» (Аэросила) ընկերությունը։ Սերիական արտադրության համար «Ագաթ» ընկերությունը ЦИАМ–ի հետ համատեղ մշակում է ռուսական АПД-110/120 շարժիչը։

### Ավիացիոն էլեկտրոնիկա

Օգտագործվում է «KT- անօդաչու համակարգեր» և այլ արտադրողների БРЭО (ավիանիկա) մշակումներ։

ԱԹՍ–ի ավիացիոն ռադիոէլեկտրոնային սարքավորումները բաղկացած են․

* ինֆորմացիոն-կառավարման համակարգ
* ավտոմատ կառավարման համակարգեր
* ընդհանուր սարքավորումների հետ զուգակցման սարքավորումներ
* օդանավի սարքավորումների հսկման և դիագնոստիկայի համակարգեր
* իներցիոն-եր։ Արբանյակային նավիգացիոն համակարգ

Օգտակար բեռ
-----------

Օգտակար բեռը տեղադրվում է կամ ինքնաթիռի կմախքի (ֆյուզելյաժի) ներսում, կամ սավառնակից մասամբ դուրս, ծածկվում հանվող շրջահոսիչներով (обтекатель):

Օգտակար բեռնվածության տարբերակներ․

* բարձր թույլտվության թվային օդալուսահամակարգ
* կոմպակտ բազմաֆունկցիոնալ ռադիոլոկացիոն համակարգ
* ռադիոտեխնիկական հետախուզական սարքավորումներ
* օպտիկաէլեկտրոնային համակարգ։

Օգտակար բեռը թույլ է տալիս իրականացնել օդային հետախուզություն և զինված ուժերի գործողությունների տեղեկատվական աջակցություն՝ կրակի ճշգրտում, պարեկություն, թիրախավորում, տարածքի տեղագրական նկարահանում։

### Օպտիկա-էլեկտրոնային կայան

Օպտիկա-էլեկտրոնային շարժական կայան (МОЭС)| Ըստ նախագծողի տվյալների | Հիմնական գործառույթներ | Տեղեկատվական ուղիների թվարկում |
| --- | --- | --- |
| քաշը՝ 55,5 կգ | տարածության զննում՝ տեսանելի և ինֆրակարմիր տիրույթներում | ջերմադիտման տեսախցիկ` փոփոխական անկյունային դաշտով |
| տրամագիծը` 410 մմ | ցամաքային և վերգետնյա թիրախների հայտնաբերում և ավտոմատ ուղեկցում | հեռուստախցիկ փոփոխական անկյունային դաշտով |
| բարձրությունը` 550 մմ | մինչև թիրախը հեռավորության չափում և լազերային ճառագայթմամբ դրա լուսավորում | լայնանկյուն հեռուստախցիկ |
|  |  | լազերային հեռաչափ (աչքի համար անվտանգ) |
|  |  | լազերային հեռաչափ /թիրախավորիչ |

### Ռադիոտեղորոշման համակարգ

Ռադիոլոկացիոն (ռադիոտեղորոշման) համակարգ․ Ռուսաստանի Կառավարության 04/09/2010 թվականի Թիվ 218 որոշման համաձայն, «Ֆազոտրոն-ՆԻԻՐ» (Фазотрон-НИИР) կորպորացիան նշանակվել է «*Օրիոն*» անօդաչու ինքնաթիռներում ղեկավարման բազմաֆունկցիոնալ ռադիոլոկացիոն համակարգի X-միջակայքի ստեղծման պատասխանատու։

Համալիրի ամբողջական կազմ
------------------------

Համալիրի ամբողջական կազմը ներառում է․

* օպերատորի տեղադրման մոդուլ
* ռադիոտեխնիկակամ միջոցների մոդուլ
* թռիչքի և վայրէջքի կառավարման մոդուլ
* 4 - 6 «*Օրիոն*» ԱԹՍ։

Տեխնիկական բնութագիր
--------------------

«*Орион-Э*» ԱԹՍ համալիրի բնութագիրը համաձայն նախագծողներիի ներկայացման․

* օգտական բեռի քաշը՝ 200 կգ
* թռիչքային քաշը՝ 1000 կգ
* ընդգրկման շառավիղը՝ 250 կմ
* թռիչքի տևողությունը՝ 24 ժամ
* թռիչքի բարձրությունը` 7500 մ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Еще несколько лет: почему отстают российские дроны". Retrieved 2020 թ․ մայիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "В Рязани впервые «засветился» «вживую» новый беспилотник «Орион» (фото) | Defence.Ru". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  В России начались испытания разведывательно-ударного беспилотника «Орион» // РИА
5. ↑  В бой рвется русский «Орион-Э» // НГ
6. 1 2  Компания «Кронштадт» поможет в расследовании падения беспилотника «Орион»
7. ↑  Готовятся контракты на поставки за рубеж уникальных зенитных ракетно-пушечных комплексов и ударных дронов «Орион» // Известия, 24 августа 2020
8. ↑  В бой рвётся русский "Орион-Э" / Воины и Армии / Независимая газета
9. 1 2 3  "Архивированная копия". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  "Проекты в рамках Постановлений Правительства Российской Федерации". Արխիվացված է the original 2020 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Retrieved 2020 թ․ նոյեմբերի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
11. 1 2  YouTube

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Օրիոն (ԱԹՍ)** կատեգորիայում։ |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռազմական նշանակության անօդաչու թռչող սարքեր |
| --- |
|  |
| ԱՄՆ | 
* ADM-160 MALD
* AQM-34
* AQM-37 Jayhawk
* Black Widow
* Boeing X-45
* Boeing X-48
* MQ-1C Grey Eagle
* Global Observer
* GNAT-750
* RQ-170 Sentinel
* MQ-1 Predator
* MQ-9 Reaper
* BQM-74 Chukar
* X-47 Pegasus
* X-47B
* OQ-2
* RQ-11 Raven
* RQ-14 Dragon Eye
* RQ-180
* RQ-2 Pioneer
* RQ-20 Puma
* RQ-4 Global Hawk
* RQ-5 Hunter
* RQ-7 Shadow

 |
|  |
| Ռուսաստան | 
* IAI Searcher
* ԶԱԼԱ
* Ա-175 Ակուլա
* ԲԱՍ-62
* Դոզոռ-600
* Դոզոռ-85
* Ինսպեկտոր
* Ինսպեկտոր 101
* Իրկուտ-200
* Օռլան-10
* Օռլան -3Մ
* Պչելա-1Տ
* Սկատ
* Տ23 Էլերոն
* Տախիոն
* Տիպչակ
* Տու-243
* Տու-300
* Շմել-1

 |
|  |
| Իսրայել | 
* Bird-Eye
* Eitan
* Hermes 90, 180, 450, 900, 1500
* Skylark
* Harop
* Harpy
* Heron
* I-View
* NRUAV
* Panther
* RQ-2 Pioneer
* RQ-5 Hunter
* Scout
* Searcher
* Orbiter
* Silver Arrow Darter
* Silver Arrow Micro-V
* Silver Arrow Sniper
* ADS 95 Ranger
* Tadiran Mastiff
* MicroFalcon

 |
|  |
| Ուկրաինա | 
* Օբզերվեր ՍՄ 1
* Սպեկտատոր
* Սուպերվիզոր ՍՄ 2
* Սուպերվիզոր ՍՄ 2Դ
* Մ-6 Ժայվիր
* Մ-7 Նեբեսնի պատրուլ
* Սոկոլ-2
* Ստրեպետ

 |
|  |
| Գերմանիա | 
* Ալադին
* EMT Luna X-2000
* Fledermaus
* KZO

 |
|  |
| Արգենտինա | 
* FMA IA X 59 Dronner
* Lipán M3
* Nostromo Yarará

 |
|  |
| Հայաստան | 
* Կռունկ
* X-55
* Բազե
* Ազնիվ

 |
|  |
| Թուրքիա | 
* Բայրաքթար ՏԲ2

 |

 |