**Մադլեն Լ՛Էնգլ**  (անգլ.՝ Madeleine L'Engle) նոյեմբերի 29, 1918(1918-11-29)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 6, 2007(2007-09-06)[…] կամ սեպտեմբերի 8, 2007(2007-09-08), Լիչֆիլդ), ամերիկացի գրող, հայտնի է երեխաների և մեծահասակների համար պատմվածքներով և հատկապես վեպերի շարքով․ «Ժամանակի կորուստ», «Քամին շեմին է», «Մոլորակն արագ է պտտվում», «Մեծ ջուր», «Կղզիները ժամանակում»։ Մադլենի աշխատանքները արտացոլում են նրա կրոնական հայացքները և հետաքրքրությունը ժամանակակից գիտության հանդեպ։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ

Մադլեն Լ՛Էնգլը ծնվել է 1918 թվականի նոյեմբերի 19-ին Նյու Յորքում։ Անունը ստացել է ի պատիվ նախատատի։ Գրողի մայրը, որին նույնպես կոչել են Մադլեն, եղել է դաշնակահարուհի։ Նրա հայրը՝ Չարլզ Ուոդսվորթ Քեմփը, եղել է գրող, քննադատ և օտարերկրյա թղթակից։ Մադլենի խոսքով՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իր հայրը հարձակման է ենթարկվել մանանեխի գազով, ինչը հանգեցրել է նրա թոքերի վնասմանը։ Հետագայում գրողի մյուս հարազատները վիճարկել են այդ տեղեկությունը։ Նրա մայրական կողմի պապը՝ Բիոն Բարնեթը եղել է Ֆլորիդայի Ջեքսոնվիլի Barnett Bank-ի հիմնադիրներից մեկը։

Հինգ տարեկան հասակում Մադլեն Լ'Էնգլը գրել է իր առաջին պատմվածքը, իսկ ութ տարեկանում սկսել է սեփական օրագիրը լրացնել։ Բայց այս առաջին քայլերը գրականության մեջ չեն ազդել իր հաջողության վրա Նյու Յորքի մասնավոր դպրոցում, որտեղ սովորել է։ Ուսուցիչները նրան համարել են ամաչկոտ, անշնորհք և նույնիսկ հիմար աղջիկ։ Այդ պատճառով Մադլեն Լ'Էնգլը իր ժամանակը մշտապես անցկացրել է գրքերի և իր պատմվածքները գրելու համար։ Ծնողների մոտ հաճախ վեճեր են ծագել Մադլենի դաստիարակության վերաբերյալ, և արդյունքում երիտասարդ գրողը ստիպված է եղել հաճախել տարբեր գիշերօթիկ դպրոցներ և լինել տնային դաստիարակչուհու հսկողության տակ։ Լ'Էնգլների ընտանիքը հաճախ է տեղափոխվել։ Երբ նրանք բնակություն են հաստատել Ֆրանսիական Ալպերին մոտ գտնվող ամառանոցոում, Մադլեն Լ'Էնգլը նկարագրել է իր հույսը, որ մաքուր օդը կարող է օգնել հոր հիվանդ թոքերին։ Այնտեղ Մադլենին ուղարկել են Շվեյցարիայի գիշերօթիկ դպրոց։ Սակայն 1933 թվականին գրողի տատիկը հիվանդացել է, և ընտանիքը ստիպված է եղել տեղափոխվել Ֆլորիդայի Ջեքսոնվիլին մոտ։ Մադլեն Լ'Էնգլը սկսել է հաճախել Չարլստոնի գիշերօթիկ դպրոցը։ Նրա հայրը մահացել է 1935 թվականին, բայց Մադլենը չի հասցրել տուն գալ, որպեսզի հրաժեշտ տա նրան։

### Հետագա կյանք

Մադլեն Լ’Էնգլը 1937 թվականից մինչև 1941 թվականը սովորել է Սմիթի Քոլեջում։ Գերազանց առաջադիմությամբ ավարտելով քոլեջը, բանաստեղծուհին տեղափոխվում է Նյու Յորք։ 1942 թվականին Անտոն Չեխովի «Բալի այգին» պիեսի նկարահանման ժամանակ հանդիպում է դերասան Հյու Ֆրանկլինին։ Մեկ տարի անց իր «Անձրև» վեպի թողարկումից հետո ամուսնանում է նրա հետ։ 1947 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Ջոզեֆինան։

1952 թվականին նրանք տեղափոխվում են Գոշենի հին ֆերմային տուն, Կոնեկտիկուտ նահանգ։ Եվ քանի որ Ֆրանկլինը այլևս չէր աշխատում, որպես դերասան, նրանք գնում և հիմնում են փոքրիկ խանութ։ Մադլենը դեռ շարունակում էր զբաղվել գրականությամբ։ Նույն թվականին ծնվում է նրանց որդին՝ Բիոնը։ Չորս տարի անց մահանում են նրանց ընկերները, թողնլով իրենց յոթամյա դստերը՝ Մարիային, որին Ֆրանկլինները շուտով որդեգրում են։ Այդ ժամանակահատվածում Մադլեն Լ’Էնգլը ղեկավարել է ժողովական եկեղեցու երգչախումբը։

### Կարիերա

1958 թվականի նոյեմբերին հրատարակիչների կողմից ևս մեկ մերժում ստանալուց հետո Մադլեն Լ'Էնգլը որոշում է դադարեցնել բանաստեղծական գործունեությունը։ «Այսքան ժամանակ ծախսելով աշխատանքիս վրա, ես այդպես էլ չկարողացա հետ վերադարձնել իմ չարչարանքը»։ Շուտով նա հասկացավ, որ չի կարող կանգ առնել, և շարունակել է գրել։

1959 թվականին Մադլենը որոշում է վերադառնալ Նյու Յորք, որպեսզի ամուսինը շարունակի դերասանական կարիերան։ Մեկնելուց առաջ ընտանիքը տաս օր վրաններով արշավում է, որի ընթացքում գրողը հորինում է իր ամենահայտնի՝ «Ժամանակի ճեղքումը» գրքի միտքը։ Այս վեպը ավարտում է 1960 թվականին։ Մադլենը մինչև Ջոն Ֆերրարիին գիրքը հրատարակելու համար հանձնելը՝ ստացել էր երեք մերժում։ Վեպը տպագրվել է 1962 թվականին։

1960 թվականից մինչև 1966 թվականը (այնուհետև 1989 և 1900 թվականներին) Մադլեն Լ’Էնգլը դասավանդել է Նյու Յորքի սուրբ Հիլդի և Սուրբ հյուի դպրոցներում։ 1965 թվականին աշխատել է Նյու Յորքի Յոհան Բոգոսլովայի մայր տաճարի գրադարանում, որպես գրադարանավարուհի։ Ավելի ուշ այդ տաճարում երկար ժամանակ գրականություն է դասավանդել։ 1960-ական, 1970-ական և 1980-ական թվականներին, Մադլեն Լ’Էնգլը տասնյակ գրքեր է գրել երեխաների և մեծահասակների համար։ Իր մեծահասակների համար նախատեսված գիրքերից մեկը՝ «Two-Part Invention», գրվել է 1986 թվականին՝ իր ամուսնու մահից հետո․ նա մահացել էր քաղցկեղից։ Գրքում պատմում է իր ամուսնական կյանքի մասին։

### Վերջին տարիները

1991 թվականին Մադլեն Լ’Էգլը լուրջ վիրավորվել է ավտովթարից։ Բայց շուտով 1992 թվականին լիովին ապաքինվել է և պատրաստ է լինում Անտարկտիդա ճանապարհորդության։ Իր որդին՝ Բիոն Ֆրանկլինը 1999 թվականի դեկտեմբերին մահանում է 48 տարեկան հասակում։

Վերջին տարիներին Մադլենը այլևս չի կարողացել ճանապարհորդել կամ դասավանդել՝ օստեոպորոզի պատճառով, ինչը վատթարացել է ներուղեղային արյունազեղումից հետո, որը նա կրել էր 2002 թվականին։ Ինչպես նաև հրաժարվում է իր դասընթացներից և հրապարակային ելույթներից։ 2001 թվականից հետո հրատարակվեցի նրա պատմվածքների հավաքածուները, որոնք երբևէ չէին տպագրվել։

Մադլեն Լ’Էնգլը մահացել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Լիտչֆիլդում իրենց տնից ոչ հեռու գտնվող ծերանոցում, Կոնեկտիկուտ նահանգ։ Նա թաղված է Նյու Յորքի Յոհան Բոգոսլովայի մայր տաճարում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* «Անփրև» (1945)
* «Երկուսն էլ երիտասարդ էին» (1949)
* «Ծանոթացեք Օսթինների հետ» (1960)
* «Ժամանակի ճեղքում» (1962)
* «Կեսգիշերային արև» (1963)
* «Սուրբ Ծննդից 24 օր առաջ» (1964)
* «Պատանի միաեղջյուրը» (1968)
* «Հանգստի օղակում» (1972)
* «Քամին շեմին» (1973)
* «Ամառը նախատատի մոտ» (1974)
* «Իռացիոնալ ժամանակահատված» (1977)
* «Կողի վրա թեքվիր մոլորակ» (1978)
* «Հավերժ աշխարհի օղակը» (1980)
* «Քայլել ջրի վրա» (1980)
* «Հայտնագործության երկու մասերը» (1988)

### Էկրանավորում

* «Ժամանակի բեկում» վեպը եկրանարկվել է երկու անգամ
	+ «Ժամանակի թռիչք» (Ամերիկա-կանադական հեռուստաֆիլմ, 2003 թվական)
	+ «Ժամանակի բեկում» («Դիսնեյ» ընկերության ֆիլմը, 2018 թվական)
* «Հավերժ աշխարհի օղակը» (Դիսնեյ ալիքի ֆիլմը, 2002 թվական)
* «Կամիլա Դիկինսոն» (Ամն, 2012 թվական)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
4. 1 2
5. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
6. ↑
7. ↑  Bookogs — 2015.
8. ↑
9. 1 2
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑  Martin Douglas (2007-09-08)։ «Madeleine L'Engle, Children's Writer, Is Dead»։ *The New York Times*
14. ↑  *L'Engle, Madeleine* The Summer of the Great-grandmother. — Farrar, Straus & Giroux[en], 1974. — С. 164. — ISBN 0-374-27174-7
15. ↑  Zarin Cynthia (2004-04-12)։ «The Storyteller»։ *The New Yorker*։ Վերցված է 2012-02-14
16. ↑  *The Summer of the Great-grandmother, pg. 119*
17. ↑  *Chase, Carole F.* Suncatcher: A Study of Madeleine L'Engle And Her Writing. — Farrar, Straus & Giroux[en], 1972. — С. 169—173 ("A Chronology of Madeleine L'Engle's Life and Books"). — ISBN 1-880913-31-3
18. ↑  Religion & Ethics NewsWeekly: Madeleine L’Engle, November 17, 2000
19. ↑  Obituaries: Esther Mitgang; Madeleine L’Engle(անգլ.) // *Publishers Weekly[en]* : magazine. — 2007. Архивировано из первоисточника 13 հունվարի 2008.

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.madeleinelengle.com Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90157777 · BNE: XX859917 · BNF: 12348662x · CiNii: DA05358985 · EGAXA: vtls001510008 · GND: 119406861 · ISNI: 0000000120964454 · LCCN: n79076118 · NDL: 00446585 · NKC: xx0166748 · NLA: 35299959 · NLP: a0000001039476 · NTA: 069347654 · NUKAT: n99040699 · PTBNP: 1555963 · SUDOC: 032460902 · VIAF: 76391491 · WorldCat VIAF: 76391491 |

 |

 |