recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Խուաննա I Խելահեղ** (իսպ.՝ Juana I la Loca, Խուաննա Խելակորույս, նոյեմբերի 6, 1479[…], Տոլեդո, Իսպանիա - ապրիլի 12, 1555, Տորդեսիլյաս, Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա), կաստիլիայի թագուհին 1504 թվականի նոյեմբերի 27-ից մինչև իր մահը 1555 թվականին։ Դուքս Ֆիլիպ Գեղեցիկի կինը, նրա մահից հետո, ինչպես համարվում է, խելագարվել էր և ուղարկվել վանք, և նրա փոխարեն կառավարում էին նրա հայրն ու ավագ որդին։

Ընտանիքը և թագաժառանգության հարցը
---------------------------------

Խուաննան կաթոլիկ միապետների՝ Ֆերդինանտ II Արագոնսեցու և Իզաբելա Կաթոլիկացու դուստրն է, որոնց ամուսնությունը փաստացի քայքայված Իսպանիայի միավորման սկիզբն է։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Ֆերդինանդը և Իզաբելլան ունեցել են հինգ փրկված երեխաներ միացյալ թագի ժառանգի իրավիճակը մնում էր կրիտիկական։ Նախ, նրանցից տղա էր միայն մեկը' Խուանը Աստուրացին, մնացած 4 եղել են Խուանի քույրերը։ Նրանցից մեկը Եկատերինա Կատալինան քաղաքական նպատակներով ամուսնասվել է Հենրի VIII Անգլյացին. Երկուսը՝ (Իզաբելլա Ավստրացին և Մարիա Արագոնացին) հերթով դարձան պորտուգալական թագավոր Մանուել I-ի առաջին և երկրորդ կանայք։

Խուան-ժառանգորդուհին
--------------------

Հաջորդ տարի (1497) անսպասելիորեն մահացել է իր եղբայրը Խուան Ավստարացին։ Առաջացավ վանական միասնության վտանգ. Դրանից հետո ժառանգորդն է ընտրվել ծերությամբ հաջորդ արքայադուստրը՝ Իզաբելլա Ավստրացին։ Բայց 1498 թվականին նա մահացել է ծննդաբերության ժամանակ։ Նրա երեխան՝ Միգելը (Miguel), կարճ ժամանակ եղել է 3 թագերի ժառանգորդը՝ հայրական պորտուգալիայի և երկու իսպանականներին, բայց երեխան մահացել է 1500 թվականին։ Հաջորդը՝ Խուանն էր։

Քանի որ նրա ամուսնությունը սկսել է պտուղներ տալ (1500-ին նա ծննդաբերել է արդեն երկու երեխաների, այդ թվում ' մեկ տղա), դա երաշխավորել է թագաժառանգության որոշակի կայունություն։ Բայց երբ 1502 թվականին Խուան ամուսնու հետ մեկնել է Իսպանիա, իր հոլանդական ունեցվածքի պատճառով, թագուհի Իզաբելլան, նրա մայրը, համոզվեց, որ դստեր անկայուն հոգեկան վիճակի մասին լուրերը ճիշտ են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Johanna van Castilie — 2009.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Diccionario biográfico español (իսպ.) — Real Academia de la Historia, 2011.
3. 1 2  Encyclopædia Britannica
4. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
5. ↑
6. 1 2 3 4 5 6  Kindred Britain
7. ↑  Juhanna/Juana


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12052695 · BNE: XX974417 · BNF: 122670748 · BPN: 18665600 · GND: 118557793 · ICCU: CAGV742278 · ISNI: 0000000121028916 · LCCN: n85331278 · LNB: 000158926 · NDL: 00911521 · NKC: jn20000700798 · NLP: a0000001185368 · NTA: 072401427 · LIBRIS: 376917 · SUDOC: 031458807 · VIAF: 87980636 · ULAN: 500275252 · WorldCat VIAF: 87980636 |

 |

 |
**Կաշկադարյայի մարզ** (ուզբ.՝ Qashqadaryo viloyati, Қашқадарё вилояти, قەشقەدەريا ۋىلايەتى;), մարզ Ուզբեկստանում։ Կազմվել է 1964 թվականի փետրվարի 7-ին։ Տարածությունը 28, 4 հազար Կմ2 է, բնակչությունը՝ 1120 հազար (1979)։ Ունի 6 քաղաք, 4 քաղաքատիպ ավան։ Կենտրոնը՝ Քարշի։ 

Կաշկադարյայի մարզը գտնվում է Կաշկադարյա գետի ավազանում և Պամիրա-Ալայան լեռնային համակարգի արևմտյան ծայրամասում։ Տերիտորիայի մեծ մասը հարթավայրային է. հյուսիս-արմևմուտքում Քարշիի տափաստանն է, հարավում՝ Նիշանի տափաստանը, հարավ-արևմուտքում՝ Սունդուկլիի ավազուտները։ Հյուսիս-արևելքից և հարավ-արևելքից տափաստանը եզրավորվում է Զերավշանի և Հիսարյան լեռնաշղթաների լեռնաճյուղերով։ Կլիման ցամաքային է, անապատային։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -0, 2-ից 0, 8 °C է, հուլիսինը՝ 31, 5 °C։ Տարեկան տեղումները հարթավայրերում 200-250 մմ են, լեռներում ու նախալեռներում՝ մինչև 500 մմ։ Խոշոր գետը Կաշկադարյան է։ Մարզի հարավում գերակշռում են ավազուտներն ու թակիրները, հյուսիսում՝ կավածածկ հարթավայրերն ու աղուտները, Կաշկադարյայի հովտում՝ բաց գույնի և տիպիկ մոխրահողերը, աղուտները, մարգագետնային հողերը, լեռներում՝ մոխրահողերն ու շագանակագույն և լեռնամարգագետնային հողերը։ Անապատներում աճում են էֆեմերներ ու օշինդրներ, Կաշկադարյայի ու նրա վտակների հովտում տուգայան բուսականություն է, լեռներում թփուտներ և անտառներ են։ Կենդանիներից կան վայրի ոչխար, ջեյրան, գորշ արջ, գայլ, բորենի, աղվես, տափաստանային արծիվ, կրծողներ, սողուններ, սարդանմաններ։ Բնակչության մեծ մասը ուզբեկներ են, բնակվում են նաև տաջիկներ, ռուսներ, թաթարներ, թուրքմեններ և այլք։ Միջին խտությունը 1 Կմ2 վրա 39, 4 մարդ է (1979)։ Քաղաքներն են՝ Քարշին, Շահրիսաբզը, Կասանը։

Զարգացած են շինանյութերի, թեթև, սննդի և գազի արդյունաբերության ճյուղերը՝ 1960 թվականին շարք է մտել Մուբարեկի գազանավթաբեր հանքերի խումբը, որը միացվել է Տաշքենդ-Ֆրունզե-Ալմա-Աթա գազամուղին։ Գյուղատնտեսության մեջ գերակշռում են հացահատիկի, բամբակի մշակությունը և կարակուլաբուծությունը։ Կաշկադարյայի մարզը տալիս է Ուզբեկստանի շերամի բոժոժի 6%-ը։

Մարզի արևելյան մասով անցնում է Տաշքենդ-Թերմեզ Ուզբեկական մեծ ավտոմայրուղին։ Մարզն ունի մանկավարժական ինստիտուտ, 445 մասսայական գրադարան, 250 ակումբ, 317 կինոկայանք, հրատարակվում է մարզային 2 թերթ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 245)։*  |
**Խունացած հանքանյութեր**, միներալներ, որոնք պատկանում են տենանտիա (Cu12As4S12)-տետրաէդրիտ (Cu12Sb4S13) իզոմորֆ շարքին։ Խառնուրդների ձևով պարունակում են արծաթ, ցինկ, երկաթ, բիսմութ և այլն։

Բյուրեղագիտական համակարգը խորանարդային է։ Բյուրեղները պատահում են տետրաէդրի ձևով։ Ավելի հաճախ խունացած հանքանյութերն առաջացնում են խիտ, հատիկավոր, ներփակումային ագրեգատներ։ Գույնը՝ պողպատի մոխրագույնից մինչև երկաթի սև։ Կարծրությունը՝ 3—4, խտությունը՝ 4400—5100 կգ/մ³։ Փայլը թարմ կտրվածքում՝ մետաղի, օդում խունացած հանքանյութերն արագ խամրում են, «խունանում» (այստեղից էլ՝ անվանումը)։

Խունացած հանքանյութերն ինքնուրույն հանքավայրեր չեն առաջացնում, հանդիպում են տարբեր հիդրոթերմալ հանքավայրերում, սկառներում, պեգմատիտներում։ Խունացած հանքանյութերը սովորաբար ուղեկցում են խալկոպիրիտին, գալենիտին, սֆալերիտին, պիրիտին, քվարցին, բարիտին։ Պղնձի երկրորդական հանքանյութ են։ 

Հայտնի են Ռուսաստանում, Ղազախստանում, Հունգարիայում, Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում։ Հայաստանում կան Ղափանի պղնձի, Ախթալայի, Ղազմայի բազմամետաղային, Քաջարանի, Դաստակերտի պղնձամոլիբդենային հանքավայրերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 101)։*  |
**Կոստանդին Գրիգորի Այվազյան** (ապրիլի 19, 1896(1896-04-19), Վանք, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1937), կուսակցական և պետական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ապրիլի 19-ին, Զանգեզուրի գավառի Վանք գյուղում (այժմ՝ Սյունիկի մարզ)։ Սովորել է Բաքվում, Բաքվի կոմունայի ժամանակ ծառայել է կարմիր բանակում։ 1920 թվականի մայիսի 7-ին մասնակցել է «Վարդան զորավար» զրահագնացքում կայացած խորհրդակցությանը, ընտրվել Դիլիջանի գավառի հեղկոմի անդամ։

1921—1923 թվականներին ղեկավար աշխատանք է տարել էջմիածնի, Նոր Բայազետի գավառային կուսկոմիտեներում։ 1926 թվականից եղել է Հայաստանի ջրային տնտեսության պետ։ Ընտրվել է Հայաստանի Կենտգործկոմի, Անդրկենտգործկոմի անդամ։ ԽՄԿԿ անդամ 1918 թվականից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 348.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 348)։*  |
**Իրավահարաբերությունը** երկու անձանց միջև առաջացող այնպիսի հարաբերություններն են որոնք կարգավորվում են իրավական նորմերով։

Իրավահարաբերությունը բաղկացած է իրավահարաբերության սուբյեկտներից, օբյեկտից, և բովանդակությունից։ Տվյալ դեպքում իրավահարաբերության սուբյեկտ է համարվում այն անձը, որը կարող է կրել իրավունքներ և պարտականություններ։ Իրավահարաբերության օբյեկտ է համարվում այն խնդիրը, որի շուրջ սուբյեկտները մտել են իրավահարաբերության մեջ։ Իրավահարաբերության բովանդակություն է համարվում օբյեկտի շուրջ իրավահարաբերության մեջ մտած սուբյեկտների իրավունքները և պարտականությունների ամբողջությունը։

Իրավահարաբերությունների սուբյեկտներ կարող են լինել՝

1. Պետությունը՝ ի դեմս իր ներկայացուցչի՝ պաշտոնատար անձանց
2. Տեղական ինքնակառավարման մարմինները
3. Իրավաբանական անձինք
4. Ֆիզիկական անձինք

Իրավահարաբերությունները լինում են հարաբերական և բացարձակ

Բացարձակ իրավահարաբերության դեպքում իրավահարաբերության կողմերից մեկը հայտնի է, իսկ մյուս կողմը համարբում են բոլոր այլ անձինք որոնք պետք է հարգեն տվյալ անձի որոշակի իրավունքը (նման հարաբերության տեսակ է սեփականության իրավունքը)

Օր.՝
Սուբյեկտ -> առարկա -> մնացած բոլոր սուբյեկտները

Հարաբերական իրավահարաբերության դեպքում առկա են երկու հայտնի կողմեր, որոնք իրավահարաբերության մեջ են մտնում որոշակի օբյեկտի շուրրջ։

Օր.՝
Սուբյեկը -> առարկա -> սուբյեկտ

Աղբյուրներ
----------

* Վ.Ն. Խրոպանյուկ, «Պետության և իրավունքի տեսություն»
* Տարիել Բարսեղյան, «Քաղաքացիական Իրավունք», հատոր 1-ին
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան
* Ներսիսյանց, «Իրավունքի և պետության տեսություն»

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 455)։*  |
**Կալորիա** (լատին․՝ calor — ջերմություն), ջերմության քանակի արտահամակարգային միավոր։ Նշանակվում է Կկալ (միջազգային նշանակումը՝ cal)։

Կալորայից բացի տարածված է նաև կիլոկալորիան. 1 կկալ = 1000 կալ։

Սկզբում կալորիան սահմանվել է որպես ջերմության այնպիսի քանակ, որն անհրաժեշտ է 1 գ ջուրը 1 °C տաքացնելու համար։ Մինչև 19-րդ դարի վերջը ո՛չ տաքացման պայմանների, ո՛չ էլ ջերմաստիճանային տիրույթի վերաբերյալ որևէ վերապահում չի արվել։ Այդ պատճառով կիրառվել են տարբեր՝ 0-, 15-, 20-, 25-աստիճանային, միջին, տերմոքիմիական և այլ կալորիաներներ։ 

Ջրի և գոլորշու հատկություններին նվիրված Առաջին համաշխարհային կոնֆերանսը (Լոնդոն, 1929 թվական) մտցրել է միջազգային կկալ՝ սահմանելով այն իբրև միջազգային կվտ · ժ-ի 1/861, 1 մաս։ Ջրային գոլորշիների հատկություններին նվիրված միջազգային կոնֆերանսներում (1954 թվական և 1956 թվական) որոշում է ընդունվել կալորիայից անցնելու նոր միավորի՝ բացարձակ Ջոուլի, որը հետագայում ներառվել է Միավորների միջազգային համակարգում։ Կալորիայի և ջոուլի միջև առնչությունը հետնյալն է՝ 1 կալ = 4, 1868 ջ (ճշգրիտ)։ 20-աստիճանային կալորիան հավասար է 4, 181 ջ, իսկ տերմոքիմիայում կիրառվող կալորիան՝ 4, 1840 ջ։

Գրականություն
-------------

* *«Химическая энциклопедия»* ISBN 5-85270-008-8

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 183)։*  |
**Ծիրանավոր-Ծաղկավանք եկեղեցի**, (5-րդ դար), գտնվում է Լոռու մարզի Օձուն գյուղի արևելյան մասում` Դեբեդի կիրճի վրա կախված ժայռերից մեկի գլխին։

Կառուցվածք
----------

Սրահավոր միանավ դահլիճ է` 12,0×8,2 մ արտաքին ընդհանուր չափերով։ Մեզ է հասել կիսավեր վիճակում. պահպանված են արևելյան և հյուսիսային պատերը, մասամբ նաև՝ արտաքին սյունասրահը։ Աղոթասրահն ունի արևելք-արևմուտք շեշտված ձգվածություն։ Ծածկված է եղել կիսագլանաձև թաղով, առանց թաղակիր կամարների։ Խորանը ինչպես հատակագծում, այնպես էլ գմբեթարդի մասում պայտաձև է։ Պահպանված տվյալներից երևում է, որ սյունասրահը նախապես ունեցել է կամարակապ երեք բացվածք, փայտաշեն միաթեք ծածկ և արևելյան կողմում ավարտվել է բաց խորանով։ Կամարները հենվել են պարզ խոյակներով պսակված, ուղղանկյուն կտրվածքի սյուների վրա։ Հետագայում` հավանաբար XII-XIII դդ. սյունասրահը ենթարկվել է վերակառուցման. մեծացվել է նրա բարձրությունը, փակվել է արևելյան կամարի բացվածքը, ավելացվել է լայնական պատ` բաց խորանը ներառելով քառակուսի հատակագծով սենյակի մեջ։ Հուշարձանն ունի ժամանակին բնորոշ ճարտարապետական զուսպ ձև, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ժլատ կիրառություն։ Կառուցված է տեղական մուգ կապտավուն բազալտի մաքրատաշ ոչ խոշոր քարերով։ Կամարները, ինչպես նաև սրահի վերակառուցված մասերն դեղնականաչավուն ֆելզիտից են։

Ավանդազրույց
------------

Ըստ ավանդության` եկեղեցին Ծաղկավանք անունն ստացել է մանկական ծաղիկ հիվանդությունը բուժելու զորության համար։ Կառույցի երկրորդ` Ծիրանավոր անունն էլ կապված է ծիրանազգեստ Մարիամի պաշտամունքի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Օձունի վանք
2. ↑  Շախկյան Գ. Լոռիի պատմության քարակերտ էջերը, Երևան, 1986
3. ↑  Այս ավանդազրույցը տարածվել է գյուղի բնակիչների զրույցներից։
**Հատուկ միջնակարգ կրթություն**, մասնագիտական կրթության ձև։ Պատրաստում է արտադրության ստորին օղակների անմիջական կազմակերպիչներ և ղեկավարներ, բարձրագույն որակավորում ունեցող մասնագետների օգնականներ, որոշակի որակավորում ունեցող աշխատանքի ինքնուրույն կատարողներ, որոնցից պահանջվում է ոչ միայն մասնագիտական կարողություն ու հմտություն, այլև համապատասխան տեսական պատրաստականություն։ Հատուկ միջնակարգ կրթության մի շարք մասնագիտությունների համար (բալետի, կրկեսի դերասաններ և այլն) պրոֆեսիոնալ պատրաստականության բարձրագույն աստիճանն է։ Հատուկ միջնակարգ կրթություն որպես մասնագիտական և ընդհանուր կրթության ինքնուրույն աստիճան, ձևավորվել է XX դ. 1-ին կեսին, չնայած առանձին հատուկ միջնակարգ ուսումնական հաստատություններ (տեխնիկական, բժշկական, մանկավարժական, արվեստի և այլն) երևան են եկել դեռևս XVIII դ. սկզբին։

Հատուկ միջնակարգ կրթության համակարգի ուսումնական հաստատությունների հիմնական տիպերը տեխնիկումները և ուսումնարաններն են։ Յուրաքանչյուր մասնագիտության համար սահմանված է ուսումնական դիսցիպլինների որոշակի ամբողջություն և ծավալ, որոնց զուգակցումը ուսումնական և արտադրական պրակտիկային, սովորողներին զինում է գիտելիքներով, կարողություններով և հմտություններով։ Ուսումնական առարկաները բաժանվում են երեք ցիկլի, հանրակրթական, ընդհանուր տեխնիկական և մասնագիտական։ Հատուկ միջնակարգ կրթությունն ունի երեք բաժին, ցերեկային, երեկոյան և հեռակա։ Ուսումնական տևողությունը ցերեկայինում 8-ամյա դպրոցն ավարտածների համար 3—4 տարի է, միջնակարգ դպրոցն ավարտածների համար՝ 2—3 տարի (երեկոյան և հեռակա բաժիններում ուսման տևողությունը մեկ տարով ավելի է)։ Մի շարք բուհերին կից կազմակերպված են հատուկ միջնակարգ ուսումնական հաստատությունների դասատուների որակավորման բարձրացման ֆակուլտետներ (ուսման տևողությունը 4 ամիս)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 273)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Միրզոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Կառլեն Գալուստի Միրզոյան** (սեպտեմբերի 21, 1937(1937-09-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դիրիժոր, բանահավաք, թառահար։

Կենսագրություն
--------------

Կառլեն Միրզոյանը ծնվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Երևանում։ 1956 թվականին ավարտել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1965 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան։

1952-1956 թվականներին նվագել է Վ. Գ. Բունիի լարային քառյակում, 1957-1960 թվականներին՝ Հայֆիլհարմոնիայի ժողովրդական գործիքների նվագախմբում։ 1969-1972 թվականներին Տաշքենդի կոնսերվատորիայում ուսումնասիրել է ուզբեկական ժողովրդական երաժշտական գործիքները, եղել է դիրիժորի պաշտոնակատար Տաշքենդի պետական ժողովրդական գործիքների նվագախմբում։

1972-1976 թվականներին եղել է Հայաստանի պարի պետական անսամբլի երաժշտական մասի ղեկավար։ 1977 թվականին հիմնադրել է Հայաստանի ժողովրդական գործիքների նվագախումբը (մինչև 1980 թվականը եղել է գլխավոր դիրիժոր), 1982 թվականին՝ «Տկզար» անսամբլը (մինչև 2001 թվականը եղել է գեղարվեստական ղեկավար և դիրիժոր)։ 2001 թվականին դարձել է Լոս Անջելեսի «Հայ քնար» ազգային երաժշտական գործիքների անսամբլի ղեկավար։

Մրցանակներ
----------

* 1957 – Երիտասարդության և ուսանողների համաշխային VI փառատոնի (Մոսկվա) դափնեկիր

Մատենագիտություն
----------------

* Անդրադարձ հայ ազգային նվագարանների պատմափաստագրությանը և «Տկզար» համույթի գործունեությանը, Երևան, 2017։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կառլեն Միրզոյան - Կենսագրություն
2. ↑  «Անդրադարձ հայ ազգային նվագարանների պատմափաստագրությանը և «Տկզար» համույթի գործունեությանը»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարլեն Միրզոյան, «Տկզար»
* Կառլեն Միրզոյան – Ստեղծագործություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**ՌՍԴԲԿ Կովկասյան Միութենական կոմիտե**, ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության ղեկավար մարմին։ Ստեղծվել է Կովկասի սոցիալ-դեմոկտրատական կազմակերպությունների 1-ին համագումարում (1903 թվականի մարտ, Թիֆլիս)։ Կովկասյան Միութենական կոմիտեի առաջին կազմում ընտրվել են Մ. Զ. Բոչորիձեն, Բ. Մ. Կնունյանցը, Ա. Դ. Ծուլուկիձեն, Ֆ. Ի. Մախարաձեն, Մ. Դ. Ցխակայան, Ա. Դ. Զուրաբյանը և ուրիշներ։ Ավելի ուշ տարբեր ժամանակներում Կովկասյան անդամներ են եղել Ն. Ն. Ալաջալովան (Աղաջանյան), Վ. Ս. Բորովսկին, Պ. Ա. Ջափարիձեն, Ս. Դ. Շահումյանը, Ս. Սպանդարյանը, Ի. Վ. Ստալինը և ուրիշներ։

Համարվել է ՌՍԴԲԿ-ի անբաժանելի մասը։ ՌՍԴԲԿ 2-րդ համագումարին Կովկասից մասնակցող պատգամավորները ընտրվել էին Կովկասյան Միութենական կոմիտեի երաշխավորությամբ։ 1903 թվականի սեպտեմբերին ՌՍԴԲԿ Կովկասյան Միութենական կոմիտեի Կենտրոնական կոմիտեն ճանաչվել է որպես կուսակցության շրջանային կազմակերպություն։ Կոմիտեն հրավիրում էր համագումարներ և կոնֆերանսներ, որտեղ քննարկվում էին ՌՍԴԲԿ ԿԿ-ի զեկուցումները։ Կովկասյան Միութենական կոմիտեի, տեղական կուսակցական կոմիտեների հաշվետվությունները, զենք ձեռք բերելու և զինված ապստամբության նախապատրաստման և այլ հարցեր։ Ունեցել է գաղտնի տպարան, հայերեն, ռուսերեն և վրացերեն հրատարակում էր «Պրոլետարիատ» և «Բրձոլա» («Կռիվ») թերթերի միացումից ստեղծված, «Պրոլետարիատի կռիվ» («Պրոլետարիս բրձոլա», «Բորբա պրոլետարիատա») քարոզչական թերթը, «Պրոլետարիատի կռվի թերթիկ»-ը, ինչպես նաև մարքսիստական գրականություն, ագիտացիոն կոչեր ու թռուցիկներ, որոնք տարածվում էին քաղաքներում և զորամասերում։

Լենինը մշտական աջակցություն է ցույց տվել Կովկասյան Միութենական կոմիտեին։ ՌՍԴԲԿ 4-րդ համագումարի նախօրյակին, բոլշևիկյան և մենշևիկյան կոմիտեների միավորման կապակցությամբ, Կովկասյան Միութենական կոմիտեն դադարեցրել է իր գործունեությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 635)։*  |
**Կալվածատիրություն**, գյուղական տնտեսությունների կազմակերպչական ձև, սկզբնավորված զարգացած ֆեոդալիզմի դարաշրջանում (9-13-րդ դարեր)։
9-րդ դարից հետո սահմանափակ տարածում է ունեցել Հարավարևմտյան Եվրոպայում, ուր խոշոր ավատատերերն իրենց տիրույթները վերածելով կալվածքի՝ հողին ամրացրին ենթակա գյուղացիությանը։

16-18-րդ դարերում լայնորեն տարածվել է Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում։

Հայաստանում կալվածատիրությունը սկսում է ձևավորվել 9-րդ դարի վերջից։ Բագրատունիների թագավորության շրջանում (885 թվականից) գյուղական համայնքների հողերի բռնագրավման, գնումների, նվիրատվությունների շնորհիվ Հայաստանում աճում է ֆեոդալական խոշոր հողատիրություն, ձևավորվում ֆեոդալական կալվածքը։ Հիմնականում գնումների ու նվիրատվությունների ճանապարհով առաջանում է վանական (հոգևոր) կալվածատիրությունը, և Հայաստանի գրեթե բոլոր վանքերը դառնում են կալվածատեր։

Կիլիկիայի հայկական պետությունում կալվածատիրությունը ձևավորվել է 11-րդ դարի վերջից, իսկ Զաքարյան Հայաստանում 12-13-րդ դարերում իշխում էր խոշոր կալվածատիրությունը։ Զաքարյաններն իրենց զորապետներին ու ենթակա ֆեոդալներին շնորհում էին գավառներ, հողատիրույթներ, որոնք հետզհետե վերածվում էին կալվածքների, դառնում անձեռնմխելի և անօտարելի սեփականություն։ Հայկական պետականության անկումից հետո կալվածատերական առանձին բեկորներ պահպանվեցին Հայաստանի որոշ շրջաններում (Սյունիք, Գուգարք, Արցախ, Տուրուբերան, Սասուն, Ռշտունիք), Կիլիկիայում, Համշենում և այլուր։

Համեմատաբար բարվոք վիճակում էր եկեղեցական կալվածատիրությունը, որը կարողացավ օտար տիրապետության պայմաններում զգալիորեն պահպանել իր կալվածքները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 183)։*  |
| **՞**Հարավամերիկյան գորշ աղվես |
| --- |
| Հարավամերիկյան գորշ աղվես  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Գիշատիչներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Շնազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Գայլեր |
|
|
| Տեսակ | Գայլ |
| Ենթատեսակ | **Հարավամերիկյան գորշ աղվես** |
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Lycalopex griseus

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հարավամերիկյան գորշ աղվես**ը (լատին․՝ Lycalopex griseus) աղվեսի տարատեսակ է, որը բնակվում է միայն Հարավային Ամերիկայում՝ Արգենտինայում և Չիլիում։ Ունի բազմաթիվ անվանումներ՝ արգենտինական աղվես, պատագոնյան աղվես, չիլլա, գորշ զորրո և այլն։

Արտաքին բնութագիր
-----------------

Հարավամերիկյան գորշ աղվեսը չափսերով փոքր կենդանի է։ Նա կշռում է մոտ 2,5 - 4 կգ։ Մարմնի երկարությունը 45-70 սմ է։ Արուները ավելի մեծ են քան էգերը։ 
Ունի մոխրագույն գունավորում։ Ականջների ծայրերը, պոչը և մեջքի կենտրոնական մասը ավելի մուգ են։

Սնունդը
-------

Հարավամերիկյան գորշ աղվեսը սնվում է մանր կենդանիներով՝ կրծողներ, նապաստակներ, փոքր թռչուններ, գորտեր, թռչունների ձվեր, մողեսներ և այլն։

Բազմացումը
----------

Այս կենդանին քիչ ուսումնասիրված է, այդ իսկ պատճառով քիչ տեղեկություն է հայտնի նրա մասին։ Հայտնի է, որ նրանք բազմանում են մարտին։ Ծնվում են 2-4 ձագեր։

Ապրելավայրը
-----------

Հարավամերիկյան գորշ աղվեսը հանդիպում է Արգենտինայում և Չիլիում։ Ապրում է հիմնականում Անդյան լեռներում և դրանց հարող տարածքներում։ Նա ապրում է Արգենտինայի արևմտյան հատավածում։ Տեղեկություններ կան, որ այս կենդանին հանդիպում է նաև Պերուում, բայց դա չի հաստատվել։ 
Այս աղվեսը կարող է ապրել կլիմայական տարբեր պայմաններում՝ չոր և քարքարոտ լեռներում, տրոպիկական անտառներում, տարբեր տաք ու սառը վայրերում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Archived 2006-12-10 at the Wayback Machine.
* Archived 2011-09-27 at the Wayback Machine.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Հարավային Շետլանդյան կղզիներ** (անգլ.՝ South Shetland Islands), հրաբխային լեռնային կղզիների կղզեխումբ Ատլանտյան օվկիանոսում, Անտարկտիկական թերակղզուց հյուսիս։ Բաղկացած են 11 մեծ և բազմաթիվ մանր կղզիներից։ Տարածությունը մոտ 4300 կմ² է, բարձրությունը՝ մինչև 2300 մ։ Ծածկված են ձյունով և սառույցով։ Կղզիներում մշտական գործում են մի քանի գիտական կայաններ։ Փոկերի և ծովառյուծների մակաղատեղի է, կա կետորսություն։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզեխումբը ձգվում է հարավ-արևմուտքից մինչև հյուսիս-արևելք և բաժանված է Անտարկտիկական թերակղզուց Բրանսֆիլդ նեղուցով, իսկ Հարավային Ամերիկայից՝ Դրեյկի նեղուցով։ Կղզեխմբում կան բազմաթիվ կղզիներ, սակայն նրանցից շատերը փոքր են։ Կղզեխմբի մակերեսը 3687 կմ² է։

Պատմություն
-----------

Հարավային Շետլանդյան կղզիները հայտնաբերվել են Ուիլյամ Սմիթի կողմից 1819 թվականին։ Երկու տարի անց ռուսական Ֆադեյ Բելինգսհաուզենի և Միխայիլ Լազարևի արշավախումբը տվեց կղզիներին ռուսական անվանումներ։ Կղզիների մեծամասնությունը ունեն կրկնակի անուններ։ Շատ քարտեզների վրա փակագծերում նշվում են երկու անվանումները։

Բնակչություն
------------

Քանի որ կղզեխմբի կլիման ամենահարմարն է Անտարկտիկայում, կղզիների վրա տեղակայված են տասից ավելի անտարկտիկ կայաններ, այդ թվում ռուսական Բելինգսհաուզենը Քինգ-Ջորջ (Վաթերլոո) կղզու վրա և բուլղարական Սուրբ Կլեմենտ Օխրիդսկիյը Սմոլենսկ (Լիվինգստոն) կղզու վրա։

Տես նաև
-------

* Անտարկտիկա
* Ֆոլկլենդյան կղզիներ
* Անտարկտիդա

* 
* 
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh86000478 · NKC: ge426661 · VIAF: 315526814 · WorldCat VIAF: 315526814 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 282)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իրիս (այլ կիրառումներ)

**Իրիս**, *Ամազե, Ամասե, Ամասիա, Ամասիայի գետ, Ամասիա սու, Եէշիլ ըրմագ, Եշիլ, Եշիլըրմագ, Եշիլըրմակ, Եշիլըրմաք, Եշլիրմակ, Էշիլ ըրմակ, Էշիլըրմաղ, էշիլիրմակ, Ըրմագ, Ըրմսւկ, Իշիլիրմագ, Իոեսւ, Իռիա, Իռիս Եէշիլըրմսւկ, Չսւրշամթայի գետ, Չարշամպայի գետ, Չարշեմպեճ, Չարշեմպիճ, Զարշենբին, Չարշենպիե, Չտրշենպին, Չեճարշենպին, Ռիս*, գետ Թուրքիայի հյուսիսում, Սև ծովի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Անտիպոնտական լեռնահամակարգի Ելդըզդաղ լեռան լանջերից և պատմական Փոքր Հայքի տարածքով հոսում դեպի հյուսիս–արևմուտք ու թափվում Սև ծով։ Երկարություն 450 կմ է, ավազանը՝ 36,1 հզ․ կմ²։
Վերին և միջին հոսանքներում հոսում է հս–արմ․ միջլեռնային հովտով, Պոնտական լեռնաշղթային զուգահեռ, ապա շրջվում հս․, հատում Ջանիկ լեռնաշղթան և Սամսուն քաղաքից արլ․ առաջացնելով դելտա՝ թափվում Սև ծովը։ Գլխավոր վտակներն են Չեկերեկը և Կելկիտը։ Սնումը ձնաանձրևային է, վարարում է գարնանը և ամռան սկզբին։ Գետաբերանում ջրի միջին ծախսը 150 մ³/վրկ է, առավելագույնը՝ 2000 մ³/վրկ;
Ջրերը օգտագործվում են ոռոգման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 549 — 992 էջ։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh93002299 · VIAF: 315132834 · WorldCat VIAF: 315132834 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 518)։*  |
**Կահիրե** (արաբ․՝ القاهرة‎‎),մուհաֆազա Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունում։ Վարչական կենտրոնը Կահիրե քաղաքն է։

Նկարագրություն
--------------

Գտնվում է երկրի հյուսիսում՝ Նեղոսի դելտայի հարավային մասում՝ Էլ Գիզա մուհաֆազայից հյուսիս-արևելք, Սուեզի մուհաֆազայից արևմուտք և Կալյուբիայի ու Շարկիայի մուհաֆազաներից հարավ։ Այստեղ տեղակայված են պետական կառույցներ, միջազգային և խոշոր ընկերությունների և կազմակերպությունների գրասենյակները, ներառյալ Արաբական պետությունների լիգայի գլխադասային գրասենյակը, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տարածաշրջանային գրասենյակը, բանկային հաստատություններ և այլն։ Կան մի շարք արդյունաբերական գոտիներ՝ Միսր էլ-Գեդիդա, Էլ Ուայլի, Մեդինատ Նասր։

Կահիրե մուհաֆազան չպետք է շփոթել Մեծ Կահիրե եզրույթի հետ` երեք նահանգների քաղաքային ագլոմերացիա (Կահիրե, Էլ Գիզա և Կալյուբիա), ինչպես նաև երկու նոր մուհավազաների` Հելուան և Հոկտեմբերի 6 (2011 թվականի ապրիլին այս երկու մուհաֆազաները չեղյալ են հայտարարվել։ Հելուանը վերադարձվել է Կահիրեի գերատեսչություն, իսկ Հոկտեմբերի 6-ը՝ Էլ Գիզա)։ Ագլոմերացիայի ընդհանուր բնակչությունը, ըստ որոշ գնահատականների, կարող է հասնել 20 միլիոն մարդու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Cairo Governorate Պաշտոնական կայք
* Քաղաքի շրջանները
* Նախկին նահանգապետերի ցանկ
* Անգլալեզու մամուլի անդրադարձը
* 

Սմոգ Կահիրեում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4455278-6 |

 |
**Իրոդիոն Եվդոշվիլի** (իսկական ազգանունը՝ Խոսիթաշվիլի, մայիսի 7 (19), 1873, Բոդբիսխև, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 2 (15), 1916, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն և Թիֆլիս, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), վրացի բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Իրոդիոն Եվդոշվիլին ծնվել է 1873 թվականի մայիսի 7-ին (մայիսի 19) Բոդբիսխևի գյուղում։ Սովորել է Թիֆլիսի հոգևոր սեմինարայում, սակայն 1893 թվականին հեռացվել է «անբարեհուսության» պատճառով։ Գրական գործունեությունն սկսել է 1893 թվականին՝ իր ստեղծագործությունները տպագրելով «Իբերիա» ամսագրում և այլ պարբերականներում, այնուհետև «Խվալի» վրացական սոցիալ-դեմոկրատական նոր հիմնադրված կուսակցության օրգանում։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 1905 թվականի հեղափախական շարժմանը։ Եվդոշվիլիի ստեղծագործության տարիները համընկնում են արդյունաբերական կապիտալիզմի զարգացման ու Անդրկովկասում դասակարգային հարաբերությունների սրման ժամանակաշրջանի հետ։ Իր ստեղծագործություններում Իրոդիոն Եվդոշվիլին արտացոլել է արդյունաբերության ոլորտում աշխատող բանվորների հեղափոխական տրամադրությունները։ 1905 թվականի հեղափոխության ժամանակ Եվդոշվիլիի բանաստեղծությունները դարձել էին հեղափոխական հիմներ։ Բանվորները դրանք երգում էին ցույցերի ժամանակ, ինչպես Մարսելյոզը։ 1905 թվականի հեղափոխությունից հետո վրա հասած ռեակցիայի պատճառով Եվդոշվիլիի ստեղծագործություններում հայտնվում են վատատեսական նոտաներ։ Սակայն հեղափոխության նկատմամբ հավատը հաղթում է վատատեսությանը։ Եվդոշվիլին, հեղափոխական թեմաներով բանաստեղծություններից բացի, գրել է նաև բանվորների առօրյան բացահայտող մի շարք ստեղծագործություններ։ «Շատրվան» պատմվածքում պատկերված է նավթարդյունաբերության ոլորտում աշխատող բանվորի ծանր, վտանգներով լի կյանքը։ Եվդոշվիլին իր ստեղծագործություններում անդրադարձել է նաև ցարական չինովնիկների կողմից հարստահարվող գյուղացիների կերպարներին՝ միաժամանակ պատկերելով նաև հեղափոխական գյուղացուն, ով պայքարում է ցարական ինքնակալության դեմ։

Իրոդիոն Եվդոշվիլիի չափածոնաչքի չի ընկնում իր ձևի ու ռիթմի ինքնատիպությամբ, սակայն նրա ստեղծագործությունների բովանդակության շնորհիվ նա համարվում է վրաց պրոլետար գրականության հիմնադիրը։.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Евдошвили Иродион Исакиевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  Իրոդիոն Եվդոշվիլի

Գրականություն
-------------

* Хуродзе В. Тематический анализ грузинской литературы, Тифлис, 1927.
* Хаханов А.С. Очерки по истории грузинской словесности, М. 1906.

Աղբյուրներ
----------

* Литературная энциклопедия 1929—1939

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 105044213X · ISNI: 0000000022009795 · LCCN: n80159070 · SUDOC: 191798258 · VIAF: 77625378, 1139159477751627990008, 1627159477956527990003 · WorldCat VIAF: 77625378, 1139159477751627990008, 1627159477956527990003 |

 |
Կաստայական համակարգը Հին Հնդկաստանում
**Կաստաներ** (պորտ.՝ casta - տոհմ, սերունդ, լատին․՝ castus - մաքուր, սանսկրիտ համարժեքը՝ ջատի), իրար հետ սահմանափակ հաղորդակցմամբ, անփոփոխ մասնագիտությամբ և ընդհանուր առասպելական նախահայր ունեցող մարդկանց ներամուսնական խմբեր։ Կաստաների համակարգի ձևավորման վրա մեծապես ազդել է աշխատանքի հասարակական բաժանումը։ Կաստայական բաժանման առանձին նշաններ եղել են Հին Եգիպտոսում, Իրանում, Չինաստանում, Ճապոնիայում և այլուր։ Այնուամենայնվ, կաստաների համակարգը առավելապես զարգացել և պահպանվել է Հնդկաստանում։ Կաստաներ գոյություն են ունեցել դեռևս Հին Հնդկաստանում և օրինականացվել են կրոնի կողմից։ Միջնադարյան Հնդկաստանում կաստաները դարձել են ֆեոդալական հասարակության հիերարխիական կառուցվածքի հիմքը՝ փոխարինելով վարնաներին։ Կաստայական հիերարխիայի վերին աստիճանին գտնվել են հոգևոր և աշխարհիկ ֆեոդալների կաստաներ, նրանցից ցած՝ համայնքների լիիրավ անդամների ռազմա-երկրագործական կաստաներ և քաղաքային առևտրա-վաշխառուական կաստաներ, ավելի ցած՝ արհեստավորների և համայնքների ոչ լիիրավ անդամների կաստաներ, ամենացածում՝ կիսաստրուկ-կիսաճորտերի կաստաներ, որոնք, բացի երկրագործությունից, զբաղվել են «անմաքուր» մասնագիտություններով (ավլողներ, կաշեգործներ, կոշկակարներ և այլն) և կոչվել են «անձեռնմխելիներ»։ Կաստաների գլուխ կանգնած էին կաստայական խորհուրդները, որոնք վերահսկել են կաստաների անդամների տնտեսական և հասարակական գործունեությունը, հետևել կաստայական օրենքների կատարմանը և իրագործել արդարադատությունը։ Անգլիական գաղութարարները ձգտել են պահպանել կաստայական կարգը Հնդկաստանում՝ աշխատավորների շահագործումն ուժեղացնելու և ազգային-ազատագրական շարժումը պառակտելու համար։ Սակայն կապիտալիստական հարաբերությունների զարգացումը երկրում խախտել է կաստաների հասարակական-տնտեսական հիմքը։ Հնդկական հանրապետության սահմանադրությունը (1950) ճանաչել է կաստաների իրավահավասարությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 277)։*  |
**Կորյուն Նիկողոսյան** (հունիսի 22, 1939(1939-06-22), Ձորաղբյուր, Աբովյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 1976, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Կորյուն Նիկողոսյանը ծնվել է Կոտայքի շրջանի Ձորաղբյուր գյուղում, 1939 թվականին։ Հիվանդության պատճառով դպրոց հաճախել է մինչև 6-րդ դասարան։ Եղել է ինքնուս նկարիչ։ Աշխատել է դիմանկարաների, թեմատիկ կոմպոզիցիաների ժանրերում։ Նիկողոսյանի կտավներին բնորոշ են ներամփոփ ու թախծոտ, խորհելու և կենսափիլիսոփայությանը դիմելու կարողունակ այլաբանական բանաստեղծական կերպարները, որոնցից յուրաքանչյուրի մեջ կա նկարչի անձը, ապրելակերպի և անկաշկանդ մտածողության արտացոլումը։ Չտրվելով գեղանկարչության հայտնի ուղղություններին՝ Նիկողոսյանը ստեղծել է ինքնատիպն ու յուրահատուկը՝ այն զարգացնելով ազգային գեղարվեստական ոգու և ավանդույթների հենքի վրա։ Իր ապրած 37 տարիների ընթացքում նկարիչն ստեղծել է մոտ 100 աշխատանք։

Կորյուն Նիկողոսյանի ստեղծագործությունների գերակշռող մասը պահպանվում է նրա հարազատների կողմից՝ նկարչի տուն-արվեստանոցում, որը վերածվել է տուն-թանգարանի (մասնավոր)։

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

* Մոսկվա, 1971
* Կրասնոդար, 1975
* Հայաստանի նկարչի տուն, 1975
* Հայաստանի ժուռնալիստների տուն, 1983
* Նարեկացի արվեստի միություն, Երևան, 2009

Կորյուն Նիկողոսյանի աշխատանքները 1967 թվականին ցուցադրվել են Դանիայում։

Կորյուն Նիկողոսյանի տուն-թանգարան

Մեջբերումներ Կորյուն Նիկողոսյանի մասին
--------------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ...Ինձ զարմացրեց այն, որ Կորյունն այդ ամեն ինչին հասել է ինքնուրույն կերպով` առանց ուսումի, առանց մասնագետ նկարիչների խորհրդի և օգնության։ Ամենաարժանավոր գծերից է նրա ճաշակը և արտահայտչական ձևերի անմիջականությունը։ Կորյունի կտավները հետաքրքրություն են առաջ բերում իրենց անկեղծությամբ։ Կորյունն, անկասկած, մեծապես օժտված նկարիչ է։ Այն ամենը, ինչ նրան հուզում է, պատկերված է անկեղծ, հետաքրքիր և ժամանակակից և գեղարվեստական լեզվով։- Մարտիրոս Սարյան։ |  |

Մատենագիտություն
----------------

* Կորյուն Նիկողոսյան, Կատալոգ, 1974
* Կորյուն Նիկողոսյան, Կատալոգ, 2008

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Նարեկացի» արվեստի միությունը ցուցահանդես է կազմակերպել` նվիրված Կորյուն Նիկողոսյանի 70-ամյակին
2. ↑  *Կորյուն Նիկողոսյան , Կատալոգ, 2008*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեսաֆիլմ Կորյուն Նիկողոսյանի մասին
| **՞**Կաղնի կապտավուն |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Հաճարածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Հաճարազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Կաղնի |
|
|
| Տեսակ | Կաղնի կապտավուն |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Quercus glauca

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կաղնի կապտավուն** (լատին․՝ Quercus glauca), հաճարազգիների ընտանիքի կաղնի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Մշտադալար ծառ է՝ մինչև 15 մ բարձրությամբ։ Բողբոջները կլորավուն են, բութ ծայրով, գորշավուն, ծածկված կլորավուն թեփուկներով։ Ընձյուղները մերկ են, մոխրաշագանակագույն։ Տերևակոթունների երկարությունը հասնում է 1-3 սմ-ի։ Տերևները բացվելիս կարմիր են, ծածկված արծաթավուն աղվամազով, հետագայում մերկանում են, վերևի կողմից անփայլ-կանաչավուն են, ներքևից՝ կապտավուն, կարծես ծածկված նուրբ ալրաշերտով, լայն-նշտարաձև, էլիպսաձև կամ երկարավուն-հակաձվաձև, հիմքում՝ սեղմվող, գագաթում՝ երկարավուն սրածայր, միջին մասից վերև՝ խոշոր սղոցաեզր, 6-12 սմ երկարությամբ և 2,5-5,5 սմ լայնությամբ, յուրաքանչյուր կողմից 10 զուգահեռ ջղերով։ Կաղինները ունեն 3 սմ երկարություն, օվալաձև են, սրածայր նստած պտղակոթունների վրա։ Պտղագավաթները խոր-թասանման են, մինչև 1 սմ տրամագծով, ծածկված մետաքսանման աղվամազով։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում տարածված է Ճապոնիայում, դեպի հյուսիս՝ մինչև հյուսիսային լայնության 38°-ը, Կորեայում, հարավային Չինաստանում։ Ներմուծված է նախկին ԽՍՀՄ մերձարևադարձային շրջանները, հատկապես լավ է աճում Սևծովյան ափերում։ Հայաստանի պայմաններում մշակվում է միայն Իջևանի դենդրարիում, որտեղ հաճախակի ցրտահարվում է և ներկայումս աճում է թփանման։

Կիրառություն
------------

Ճապոնիայում (հատկապես Տոկիոյում) լայնորեն է մշակվում, քանի որ աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր հատկություններով (հատկապես գարնանը, երբ բացվում են կարմիր, արծաթագույն աղվամազով ծածկված գեղեցիկ տերևները)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 177։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777146546 |

 |
**Ծրագրային երաժշտություն**, պատմողական կամ նկարագրային բնույթի գործիքային երաժշտության տեսակ, նաև երաժշտական երկ, որն ստեղծվում է որոշակի սյուժետային ծրագրով ու բովանդակությամբ։

Պատմություն
-----------

Ծրագրային երաժշտությունը հայտնի է հնագույն ժամանակներից։ Եզրույթը շրջանառել է Ֆերենց Լիստը։ Ստեղծագործության հիմքը որևէ գրական երկ է (կամ կերպար), պատմական դեմք, եղելություն, անձնական կյանքի իրադարձություն, բնապատկեր և այլն, որն առավելապես արտահայտվում է երկի վերնագրի միջոցով։

Ծրագրայնությունը երաժշտության մեջ ունի որոշակի և ընդհանրացված դրսևորումներ։ Ծրագիրը բացահայտում է այն, ինչը մատչելի չէ ունկնդրին երաժշտությամբ հաղորդելու համար։ Ծրագրային երաժշտության պարզագույն տեսակը պատկերայինն է (բնության, ժողովային հանդիսությունների, ճակատամարտերի և այլ երաժշտական պատկերներ)։

Ծրագրային երաժշտության տեսակներ
-------------------------------

Ծրագրային երաժշտության մեջ օգտագործվում են զարգացման եղանակներ, որոնց շնորհիվ հնարավոր է «հետևել» թեմային՝ չխախտելով բուն երաժշտական օրինաչափությունները։ Ծրագրայնությունը նպաստել է երաժշտական երկի նոր արտահայտչամիջոցների հարստացմանն ու կերպարների շրջանակի ընդլայնմանը։

Ծրագրային երաժշտության նմուշներից են Մոդեստ Մուսորգսկու «Պատկերներ ցուցահանդեսից», Ռոբերտ Շումանի «Կառնավալ» դաշնամուրային շարքերը, Քամիլ Սեն-Սանսի «Կենդանիների կառնավալը» ֆանտազիան, մասամբ՝ Էկտոր Բեռլիոզի «Ֆանտաստիկ սիմֆոնիան», Պ. Ի. Չայկովսկու «Մանֆրեդ» սիմֆոնիան։

Ընդհանրացված բնույթի երկերից են Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Յուպիտեր», Ֆրանց Շուբերտի «Անավարտ» սիմֆոնիաները, Պյոտր Չայկովսկու «Ռոմեո և Ջուլիետ» նախերգանքը։ Կան նաև երկեր, որոնց ծրագրայնությունն արտահայտում է ընդհանուր գաղափար (Լյուդվիգ վան Բեթհովենի «Հերոսական» սիմֆոնիան ևն)։

18-րդ դարի գործիքային երաժշտությանը բնորոշ է պատկերային ծրագրայնությունը (Անտոնիո Վիվալդիի «Տարվա եղանակները», Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի «Թռչունների ձայնարկությունը»)։

Ծրագրային երաժշտությունը ռոմանտիզմի գեղագիտական սկզբունքներն իրագործող կարևոր միջոցներից է, մասնավորապես առաջադրվել են երաժշտության մոնոթեմատիկ (Ֆ. Լիստ) և լայտմոտիվ. (Էկտոր Բեռլիոզ) զարգացման սկզբունքները։

Իմպրեսիոնիստ կոմպոզիտորների գործերում ծրագրայնությունը հաճախ երևան է եկել որպես անձնական ապրումների դրսևորման միջոց (Կլոդ Դեբյուսիի «Երջանկության կղզին»՝ դաշնամուրի համար, «Ծովը» սիմֆոնիկ էսքիզը)։

20-րդ դարից ծրագրային երաժշտությունը շարունակումէ մնալ կոմպոզիտորների ուշադրության կենտրոնում (Բելա Բարտոկի «Կոշուտ» սիմֆոնիա-պոեմը, Պ. Բուլեզի «Պոռթկում»-ը՝ նվագախմբի համար, Դմիտրի Շոստակովիչի 
7-րդ, 11-րդ սիմֆոնիաները)։

Հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտության ծրագրային երաժշտության լավագույն նմուշներից են Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Երեք արմավենի» սիմֆոնիկ պատկերը, Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի «Ախթամար» սիմֆոնիկ պոեմը, Առնո Բաբաջանյանի «Հերոսական բալլադը», Ղազարոս Սարյանի «Հայաստան» սիմֆոնիկ պաննոն (ըստ Մարտիրոս Սարյանի կտավների), Տիգրան Մանսուրյանի «Ներբող կանոնական»-ը, Հարություն Դելլալյանի «Նվիրում Կոմիտասին» դաշնամուրի սոնատը, Ե. Երկանյանի «Հայկ և Բել» սիմֆոնիան, Վահրամ Բաբայանի «Համլետ» օպերան, «Անտունի» սիմֆոնիկ պոեմը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Հարոլդ Բաքսթոն** (անգլ.՝ Buxton, հունիսի 20, 1880(1880-06-20) - մարտի 13, 1976(1976-03-13)), անգլիացի հասարակական և կրոնական գործիչ, քահանա։ Բրիտանա-հայկական կոմիտեի անդամ. Լորդ Մեջորի Հայ փախստականների ֆոնդի պատվավոր քարտուղար։ 1913 թվականին, եղբոր՝ Նոել Բաքսթոնի հետ միսիոներական նպատակով եղել է Արևմտյան և Արևելյան Հայաստանում։

1914 թվականին լույս է տեսել նրանց «Ճանապարհորդություն և քաղաքականությունը Հայաստանում» գիրքը, որտեղ լուսաբանված են հայ ժողովրդի ազգային բնութագիրը, նրա պատմությունը, մշակույթը, ավանդույթները, քննարկված են Արևմտյան Հայաստանի աշխարհաքաղաքական (գեոպոլիտիկ) պայմանները, տերությունների քաղաքականությունը հայկական հարցում։ Հայ ժողովրդին բժշկական օգնություն ցույց տալու նպատակով 1922 թվականին բժիշկների և բուժքույրերի խմբով նորից է այցելել Հայաստան։

1921 թվականին եղել է Խորհրդային Հայաստանում, որը համարել է «հայերի ազգային օջախ, ուր անվտանգ հանգրվանել են ջարդերից, կոտորածներից ու տեղահանությունից փրկվածները»։ Հայաստանի կառավարության հետ քննարկել է Միջագետքի գաղթականների հարցը։ Գրել է հայկական հարցի վերաբերյալ մի շարք աշխատություններ։

Երկեր
-----

* Skle-Lights on the Armenian Question, Contemporary Review՝, 1913, v. 104։ Travel and Politics in Armenia, L, 1914 (հանահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2  SNAC — 2010.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16168202k · ISNI: 000000007332447X · VIAF: 103250489 · WorldCat VIAF: 103250489 |

 |
**Հարություն Վիլիկի Բաբայան՝** (դեկտեմբերի 18, 1975(1975-12-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր
: «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Հարություն Բաբայանը ծնվել է 1975 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, Երևանում։

Կրթություն
----------

1997 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի անասնաբուժական ֆակուլտետը։ Որակավորմամբ՝ անասնաբույժ։ 2009 թվականին ընդունվել է Երևանի մենեջմենտի համալսարան։ 2020 թվականին ընդունվել է Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման ակադեմիայի մագիստրատուրա՝ «կառավարման հոգեբանություն» մասնագիտությամբ։

Աշխատանք
--------

2001-2003 թվականներին եղել է «Թայեր» ՍՊԸ անվտանգության աշխատակից։ 2003-2007 թվականներին՝ «American Confidence Incorporation» ՍՊԸ անվտանգության աշխատակից։ 2008-2010 թվականներին՝ «Եվրովագեն» ՍՊԸ իրացման դեպարտամենտի տնօրեն։ 2010-2011 թվականներին եղել է «Նաթֆուդ» ընկերության գնումների և լոգիստիկայի բաժնի պետը։ 2011-2013 թվականներին եղել է «Ֆուդլիդեր» ընկերության ներմուծման, լոգիստիկայի և վաճառքի բաժնի տնօրենը։ 2014 թվականին եղել է փոքր և միջին բիզնեսի մարկետինգի և լոգիստիկայի գծով խորհրդատու` գինեգործության և պահածոների արտադրությամբ զբաղվող ձեռնարկությունների համար։ 2014 թվականին եղել է «Վի էյջ էյջ» ՍՊԸ հիմնադիր-սեփականատեր։ 2017-2018 թվականներին եղել է Երեւան քաղաքի «Ելք» խմբակցության ավագանու անդամ։ 

2018 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Լուսավոր Հայաստան կուսակցության համապետական ցուցակով։

Ընտանեկան կարգավիճակ
--------------------

Ամուսնացած է ունի երկու զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԿԸՀ-ն հաստատեց ԱԺ պատգամավորների անվանացանկը․ ովքեր են լինելու «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավորները»
2. ↑  ԱԺ պատգամավար Հարություն Բաբայան
Պատրաստի լագմանային լապշա և մեկ չափաբաժին լագման
**Լագման** (ղազ.՝ лағман *lağman*; ուզբ.՝ lagʻmon; ույգ.՝ لەغمەن *leghmen*, ләғмән; ղրղզ.՝ лагман *lagman*), միջինասիական խոհանոցին բնորոշ ուտեստ։ Այս ուտեստի ծագման արմատները ձգվում են մինչև Արևելյան Թուրքստան, այնուհետև՝ նաև չինական խոհանոց։ Տարածաշրջանային հիմնական տարատեսակները միմյանցից տարբերվում են լապշայի պատրաստման եղանակով և մթերքների կազմությամբ (ույգուրական, ուզբեկական, տաջիկական և դունգանյան լագման)։

Պատրաստման տեխնոլոգիա
---------------------

Լագմանը պատրաստվում է մսով (հիմնականում՝ ոչխարի), բանջարեղենով և երկարությամբ ձգված լապշայով։ Լապշան ձգում են հատուկ եղանակով․ խմորի կտորը պտտելով՝ ձգում են մանկական պարանի պես՝ այն ձգելով լապշայի կարժի մեջ։ Եթե արգանակը շատ է լինում, ապա լագմանը նմանվում է ապուրի, իսկ պատրաստման այլ եղանակների դեպքում՝ այն նմանվում է կերակրալցուկով լապշայի, որը լցոնվում է միջուկով։ Բանջարեղենով պատրաստման դեպքում օգտագործում են բուլղարական պղպեղ, սմբուկ, բողկ, կարտոֆիլ, սոխ, գազար, պեկինյան կաղամբ, որպես համեմունք՝ ավելացնում են «յագմուչ» (կծու կարմիր պղպեղի, սխտորի և եռացող բուսական յուղի խառնուրդ), համային հավելումներ և կանաչի։ Կան լագմանի տարբեր տեսակներ՝ գույրու, սյուոյուժոու, գոյուժոու, բոսո և այլն։

Մեծ տարածում ունի Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Տաջիկստանում, Ուզբեկստանում, Ույգուրիայում, Աֆղանստանում, Ղրիմի թաթարների շրջանում։ Ռուսաստանում մատուցվում է մասնագիտացված արևելյան ռեստորաններում․ ավանդույթի համաձայն՝ մատուցվում է կեսեի մեջ (մեծ պիալա)։ Ղրղզստանում լագմանի ույգուրական տարբերակը մատուցվում է փոքրիկ ափսեներով, որոնք ծայրերից բարձրացված են՝ խոր և տարողունակ տեսք հաղորդելով ափսեին։ Որոշ սրճարաններում գդալի փոխարեն կարող են առաջարկել մեկանգամյա օգտագործման փայտիկներ։

Այս ուտեստի ճապոնական տարբերակը հայտնի է որպես ռամեն։

Տես նաև
-------

* Ռամեն
* Լապշա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Похлёбкин, 1983
2. ↑  Похлёбкин, 2015

Գրականություն
-------------

* *Похлёбкин В.В.* Лагман // Кулинарный словарь. — М.: Э, 2015. — С. 179. — 456 с.
* *Похлёбкин В.В.* Лагман (узбекская кухня) // Национальные кухни наших народов. — М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983. — С. 193—194. — 304 с.
**Հարություն Մեհրաբյան** (մայիսի 19, 1886(1886-05-19), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - 1961), հայ կոմպոզիտոր, խմբավար։

Կենսագրություն
--------------

Հարություն Մեհրաբյանը ծնվել է 1886 թվականի մայիսի 19-ին Թիֆլիսում։ Երաժշտության դասեր է առել Մակար Եկմալյանից, ապա սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, Դոնի Ռոստովի կոնսերվատորիայում և Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայում։ 1919 թվականին մեկնել է Կ. Պոլիս։ 1923 թվականին բնակություն է հաստատել Նյու Յորքում։ 

Ստեղծել է մեծ երգչախումբ (Գրիգոր Սյունու հետ), հանդես եկել Նյու Յորքում, Դետրոյտում, Ֆիլադելֆիայում և այլ քաղաքներում։ Գրել է երգեր, որոնցից ճանաչված են՝ «Խնձորի ծառի տակին», «Դու նստել ես աղբրա ափին», «Արևի պես սիրուն Զարոս», «Սարերի աղջիկ», «Գնչուհու երգը» և այլն։ Երաժշտագիտական հոդվածներով հանդես է եկել ամերիկահայ մամուլում։

Կինը՝ Հելեն Մեհրաբյանը (Ելենա Լվովա), եղել է ճանաչված տավղահարուհի։

Հարություն Մեհրաբյանը մահացել է 1961 թվականին Նյու Յորքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարություն Մեհրաբյան


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |