**Ղրիմի մանրանկարչական դպրոց**, հայկական մանրանկարչության դպրոց Ղրիմում։ Ղրիմի հայկական գաղութը գոյատևել է 13-19-րդ դարերում։ Այստեղ կառուցված եկեղեցիներում և վանքերում գրվել և նկարազարդվել են բազմաթիվ ձեռագրեր (միայն Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվում են Ղրիմում ընդօրինակված շուրջ 300 հայերեն ձեռագրեր)։

Ղրիմի մանրանկարչական դպրոց
--------------------------

Ղրիմի մանրանկարչական դպրոցը հայ մանրանկարչության կարևոր ճյուղերից է։ Ղրիմի հայ նկարիչների ստեղծագործություններում նկատելի են մայր երկրի արվեստի ավանդներն ու կիլիկյան մանրանկարչության ազդեցությունը (14-րդ դարի վերջին Ղրիմ էին գաղթել նաև Կիլիկիայից)։ Ղրիմի մանրանկարչության վրա որոշակի ազդեցություն է թողել նաև նոր միջավայրը, ուր ապրել և ստեղծագործել են այլ ժողովուրդներ։ Հայ մանրանկարիչները ստեղծել են մի ուրույն արվեստ, որը բնորոշվում է բարձր պրոֆեսիոնալիզմով, գծային ու երփներանգային ձևերի յուրօրինակ զուգորդումով։ Ֆոնի ոսկին հաճախ փոխարինվել է մուգ կապույտ գույնով, որը մանրանկարներին հաղորդել է ընդգծված արտահայտչականություն և խորհրդավորություն։ Գրչության առավել նշանակալից կենտրոններն էին Կաֆան (այժմ՝ Թեոդոսիա) և Մուրխաթը (այժմ՝ Ստարի Կրիմ)։ Այստեղ աշխատել են Գրիգոր Սուքիասանցը, Առաքելը, ողջ Ղրիմում հռչակված Նատերի որդիներ Ավետիսը և Ստեփանոսը, վերջինիս որդի Հովհաննեսը։ Երբ 15-րդ դարի վերջին թաթարները և թուրքերը գրավել են Ղրիմը, հայ գաղութի մշակութային կյանքն անկում է ապրել։

Գրչատների գործունեություն
-------------------------

Գրչատների գործունեությունը կրկին աշխուժացել է 17-րդ դարում։ Նկարիչներից են Նաղաշ էոլպեն, Նիկողայոս Ծաղկարարը, Խասպեկը, որոնք շարունակել են իրենց նախորդների լավագույն ավանդույթները։ Տպագրական տեխնիկայի երևան գալով մանրանկարչական արվեստը իր տեղը զիջել է փորագրությանը, հաստոցային գեղանկարչությանը։ Այս ասպարեզներում ևս Ղրիմի հայերը նշանակալից հաջողություններ են ունեցել, որի ամենավառ արտահայտությունը աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու ստեղծագործությունն է։

Գրականություն
-------------

* Ալպոյաճյան Ա․, Պատմություն հայ գաղթականության, ե․ 2, Կահիրե, 1955։
* Միքայելյան Վ․, Ղրիմի հայկական գաղութի պատմություն, Ե․, 1964։ ․

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայկական մանրանկարչություն |
| --- |
|  |
| Ընդհանուր | Հայկական մանրանկարչություն  • Հայ մանրանկարիչների ցանկ  • Կարմին  • Որդան կարմիր |  |
|  |
| Մանրանկարչության դպրոցներ | Վասպուրականի մանրանկարչության դպրոց  • Անիի մանրանկարչության դպրոց  • Կիլիկիայի մանրանկարչության դպրոց  • Գլաձորի մանրանկարչության դպրոց  • Տաթևի մանրանկարչության դպրոց  • Արցախի մանրանկարչության դպրոց  • Նոր Ջուղայի մանրանկարչության դպրոց  • Ղրիմի մանրանկարչության դպրոց |
|  |
| Հայտնի մանրանկարիչներ | Հովհաննես Սանդղկավանեցի  • Գրիգոր Ակոռեցի  • Իգնատիոս  • Գրիգոր Ծաղկող  • Գրիգոր Տաթևացի  • Թորոս Ռոսլին  • Գրիգոր Մլիճեցի  • Սարգիս Պիծակ  • Հովհաննես Արքաեղբայր  • Մոմիկ  • Տիրատուր Կիլիկեցի  • Ծերուն Ծաղկող  • Ավագ  • Թորոս Տարոնացի  • Գրիգորիս Աղթամարցի  • Հակոբ Ջուղայեցի  • Մինաս Ջուղայեցի |
|  |
| Հայտնի ձեռագրեր | Լազարյան ավետարան  • Էջմիածնի Ավետարան  • Մլքե թագուհու Ավետարան  • Ծուղրութի Ավետարան  • Վեհափառի ավետարան  • Կարմիր ավետարան  • Կարսի ավետարան  • Տրապիզոնի ավետարան  • Ադրիանուպոլսի ավետարան  • Վանենու Ավետարան  • Մողնու ավետարան  • Հաղպատի Ավետարան  • Թարգմանչաց ավետարան  • Սեբաստիայի ավետարան  • Զեյթունի ավետարան  • Կեռան թագուհու ավետարան  • Սկևռայի ավետարան  • Ութ մանրանկարիչների ավետարան  • Մշո ճառընտիր |

 |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |