**Summertime**, Ջորջ Գերշվինի 1934 թվականին գրած արիան 1935 թվականին բեմադրված «Պորգին և Բեսը» օպերայի համար։ Տեքստը գրել է «Պորգի» վեպի հեղինակը՝ Դյուբոս Հեյուորդը, թեև Ամերիկյան կոմպոզիտորների, հեղինակների և հրատարակիչների ասոցիացիան համարում է, որ Իրա (Իսրայել) Գերշվինը՝ Ջորջ Գերշվինի ավագ եղբայրը նույնպես երգի համահեղինակ է։
Երգը շուտով դարձավ սիրված և շատ ձայնագրվող ջազ ստանդարտ, նկարագրվելով որպես «անկասկած․․․ կոմպոզիտորի երբևէ գրած ամենահրաշալի երգերից մեկը։ Գերշվինի խորը արտահայտչականությունը հիանալիորեն միաձուլել է ջազի տարրերը և քսաներորդ դարասկզբի Միացյալ Նահանգների հարավ-արևելյան սևամորթների երգերի ոճերը»։ Կոմպոզիտոր և լիրիկ Սթիվեն Սոնդհայմը Հեյուորդի «Summertime» և «My Man's Gone Now» երգերի տեքստերը բնութագրում է որպես երաժշտական թատրոնի լավագույն տեքստեր։

Պորգին և Բեսը
-------------

Գերշվինը երգը սկսել է հորինել 1933 թվականի դեկտեմբերին, փորձելով ստեղծել իր սեփական սփիրիթը՝ այդ ժամանակաշրջանի աֆրոամերիկացիների ժողովրդական երաժշտության ոճով։ Մինչև 1934 թվականի փետրվարը Գերշվինն ավարտել էր Դյուբոս Հեյուորդի պոեմի երաժշտությունը և հետագա քսան ամիսներին զբաղված էր ապագա օպերան նվագախմբավորելով։ «Պորգին և Բեսը» օպերայի ընթացքում երգը հնչում է մի քանի անգամ։ Տեքստը հնչում է օպերայի առաջին գործողության մեջ՝ Կլարան այն կատարում է որպես օրորոցային։ Երգի թեման վերափոխվում է զառախաղի տեսարանում, ապա երրորդ գործողության մեջ մեկ անգամ ևս վերափոխվում է․ այն այժմ կատարում է Բեսը՝ Կլարայի որբացած երեխայի համար, երբ նրա երկու ծնողներն էլ մահանում են փոթորիկի հետևանքով։ Երգն առաջին անգամ ձայնագրվել է 1935 թվականի հուլիսի 19-ին Էբի Միտչելի կատարմամբ և Գերշվինի դաշնամուրային նվագակցությամբ։ 1959 թվականին երգը Լուլի Ջին Նորմանի կատարմամբ հնչեց մյուզիքլի գեղարվեստական ֆիլմ տարբերակում։ Լուլի Ջին Նորմանի կատարումը երգի համար 52-րդ հորիզոնականը ապահովեց ամերիկյան կինոակադեմիայի AFI's 100 Years...100 Songs ցանկում։

Վերլուծություն
--------------

### Տեքստ

Ամառ, և ապրելն այնքան հեշտ է  

Ձկները խայտում են և բամբակենին բարձրացել է,  

Օ, քո հայրիկը հարուստ է, մայրդ բարետես,  

Այնպես որ, սու՛ս, փոքրիկս, հերիք լաց լինես։  

  

Մի այսպիսի առավոտ դու երգելով հասակ կառնես   

Ապա կտարածես թևերդ և կգրավես երկինքը,  

Բայց մինչ այդ առավոտ ոչի՛նչ չի սպառնում քեզ,  

Կողքիդ կանգնած են հայրիկդ ու մայրիկդ։

*Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  

*Summertime, an' the livin' is easy  

Fish are jumpin' an' the cotton is high.  

Oh, yo' daddy's rich and yo' ma is good-lookin'  

So hush, little baby, don' you cry.  

  

One of these mornin's you goin' to rise up singin'  

Then you'll spread yo' wings an' you'll take the sky.  

But till that mornin', there's a nothin' can harm you  

With Daddy an' Mammy standin' by.*

Summertime-ը գրելիս Հեյուորդի ներշնչանքի աղբյուրը եղել է հարավային «All My Trials» օրորոցայինը, որից մի հատված Կլարան կատարում է «Պորգին» պոեմում։
Տեքստի մասին գովեստի խոսքեր է ասել Սթիվեն Սոնդհայմը։ Առաջին տողի մասին նա գրել է․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այդ «և»-ը արժանի է մեծ ուշադրության։ Ես կգրեի «Ամառ է, երբ․․․», բայց այդ «և»-ը հաղորդում է տոնայնություն, ամբողջական պոետիկ տոնայնություն, էլ չխոսենք այն գեղազարդ ոճի մասին, որն ուղեկցում է ամբողջ պոեմի ընթացքում՝ մի մտերմիկ, անկիրթ ոճ և գիտակցության հոսք, որն առկա է «My Man's Gone Now» և նմանատիպ այլ երգերում։ Դա հենց այն ճիշտ բառն է, որը ոսկու արժեք ունի։ «Ամառ, երբ ապրելն այնքան հեշտ է»՝ ձանձրալի տող է «Ամառ, և…»-ի համեմատությամբ։ Տեքստ գրելիս «և»-երի ու «բայց»-երի ընտրությունը դառնում է համարյա ցավագին, քանզի յուրաքանչյուրը այնքան մեծ կշիռ ունի իր մեջ։ |  |

### Երաժշտություն

Երաժշտաբան Ջեյ ՄաքԷլռայթը երգի մասին գրել է

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Գերշվինին իսկապես հաջողվել է երգին հաղորդել ժողովրդական հնչողություն։ Սա առավել ուժեղացնում է նրա լա մինորի համատեքստում օգտագործած պենտատոնիկան՝ բլյուզ հիշեցնող տոնայնությամբ և դանդաղ զարգացող մեղեդայնությամբ։ Հենց այդ մեղեդայնության շնորհիվ է այն տասնամյակներ շարունակ մնացել ջազ կատարողների սիրելի երգը, որը կարելի է կատարել բազմազան տեմպերով և ոճերով։ |  |

Մինչդեռ, Գերշվինը իր սեփական նկարագրությամբ, իր օպերայի համար չի օգտագործել նախկինում մշակված որևէ հոգևոր (սփիրիչյուել) մեղեդի։ «Summertime»-ը հաճախ համարվում է աֆրոամերիկյան «Sometimes I Feel Like a Motherless Child» երգի կրճատ տարբերակ, որով էլ ավարտվում է «Պորգին»։ Մեկ այլ տեսակետ պնդում է, որ «Summertime»-ը այդ երգի և ուկրաինա-իդիշական մի օրորոցայինի խառնուրդ է։
Ուկրաինական ծագմամբ կանադացի կոմպոզիտոր և երգչուհի Ալեքսիս (Օլեսյա) Կոխանը ենթադրում է, որ այդ հատվածը գրելիս Գերշվինը հավանաբար ներշնչված է եղել ուկրաինական «Oi Khodyt Son Kolo Vikon» («Երազը սահում է պատուհանի մոտով») օրորոցայինով, որը լսել էր Ալեքսանդր Կոշեցի գլխավորած Ուկրաինայի ազգային երգչախմբի Նյու Յորքյան հյուրախաղերի ժամանակ 1929 (կամ 1926) թվականին։

Այլ կատարումներ
---------------

«Summertime» ձայնագրվել է շուրջ 25․000 անգամ։ 1936 թվականի սեպտեմբերին երգի ձայնագրությունը Բիլլի Հոլիդեյի կատարմամբ առաջինն էր, որ հիթ դարձավ, զբաղեցնելով փոփ աղյուսակների 12-րդ հորիզոնականը։ Փոփ աղյուսակներում տեղեր զբաղեցրած այլ կատարումներից են Սեմ Կուկի (1957, ԱՄՆ), Օլ Մարտինոյի (1960, ՄԹ), Մարսելսի (1961, ԱՄՆ), Ռիկի Նելսոնի (1962, ԱՄՆ) և Քրիս Կոլումբոյի (1963, ԱՄՆ) կատարումները։ 
Կոմերցիոն առումով ամենահաջողակը Բիլլի Ստյուարտի կատարումն էր, որը 1966 թվականին Billboard Hot 100-ի ցանկում զբաղեցրեց 10-րդ և R&B ցանկում՝ 7-րդ հորիզոնականը։ Երգը կատարել են նաև Ջենիս Ջոպլինը, Էլլա Ֆիցջերալդը և այլք։ Մեծ Բրիտանիայում Ֆան Բոյ 3-ի կատարումը 1982 թվականին ՄԹ սինգլների ցանկում հասավ 18-րդ հորիզոնականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Summertime" at ASCAP Archived 2006-02-11 at the Wayback Machine.
2. ↑  «Description of song by Robert Cummings at Allmusic.com». Answers.com. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
3. ↑  «A Century of Creativity: DuBose and Dorothy Heyward». Loc.gov. 1926 թ․ օգոստոսի 2. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
4. ↑  Pollack, Howard (2006). *George Gershwin: His Life and Work*. University of California Press. էջ 589. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. «Gershwin summertime spiritual style.»
5. ↑  Hyland, William (2003). *George Gershwin: A New Biography*. Greenwood Publishing Group. էջ 171. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
6. 1 2 3  «"Summertime" at». Jazzstandards.com. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
7. ↑  *Porgy and Bess* piano vocal score, "Summertime", Chappell, New York 1935, p. 35
8. ↑  Edward Jablonski, Lawrence Delbert Stewart, *The Gershwin Years: George and Ira*, Da Capo Press, 1996, 0-306-80739-4, p. 202
9. 1 2  Jeffrey Paul Melnick, *A Right to Sing the Blues*, Harvard University Press 1999, 0-674-76976-7, pp. 129–133
10. ↑  Joanne Lesley Gordon, *Art Isn't Easy: The Achievement of Stephen Sondheim*, Southern Illinois University Press, Carbondale, Illinois, 1990, p. 13
11. ↑  Samuel A. Floyd Jr. ed. (1990). *Black Music in the Harlem Renaissance: A Collection of Essays*. New York: Westport. ISBN 0-313-26546-1. p. 22
12. ↑  Rosenberg, Deena (1991). *Fascinating Rhythm: The Collaboration of George and Ira Gershwin*. Penguin Books USA. ISBN 0-525-93356-5. p. 281
13. ↑  Jack Gottlieb, 'Funny, it doesn't sound Jewish, SUNY Press, 2004, 0-8444-1130-2, pp. 42–43. The author displays the three songs aligned to each other.
14. ↑  Helen Smindak Dateline New York: Kochan and Kytasty delve deeply into musical past Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. *The Ukrainian Weekly*, 24 May 1998
15. ↑  Joe Nocera (2012 թ․ հունվարի 21). «Variations on an Explosive Theme». *The New York Times*.
16. ↑  Whitburn, Joel (2003). *Top Pop Singles 1955–2002* (1st ed.). Menomonee Falls, Wisconsin: Record Research Inc. էջ 914. ISBN 0-89820-155-1.
17. 1 2  Betts, 2004
18. ↑  Whitburn, Joel (1996). *Top R&B/Hip-Hop Singles: 1942–1995*. Record Research. էջ 421.
19. ↑  Paul Friedlander, *Rock and Roll: A Social History*, Westview Press, Boulder, Colorado, 1996. p. 207.
20. ↑  Maury Dean, *Rock and Roll: Gold Rush*, Algora, New York, 2003, p. 248.

**Աղբյուրներ**

* Betts, Graham (2004). *Complete UK Hit Singles 1952–2004* (1st ed.). London: Collins. ISBN 0-00-717931-6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "A Languid Look Back To Gershwin's 'Summertime'", NPR Music, October 23, 2008
* Երգի տեքստը MetroLyrics կայքում