**Նյուքասլ ափոն Թայն** ( անգլ.՝ Newcastle upon Tyne) կարճ Նյուքասլ, արդյունաբերական (ինդուստրիալ) քաղաք Մեծ Բրիտանիայի հյուսիս- արևելյան ափին, Անգլիայում՝ Թայն և Ուիր կոմսությունում։ Գտնվում է Թայն գետի ձախ ափին։ Նախկինում եղել է Նորթումբերլենդ կոմսության վարչական կենտրոնը։

Քաղաքը հիմնել են հռոմեացիները և անվանել են «Պոնս- Էլիուս»։ Միջնադարում քաղաքը կրում էր «*Novum Castellum super Tinam*» լատինական անվանումը։

Թայնսադ քաղաքային ագլոմերացիան, որի մեջ բացի Նյուքասլը մտնում են նաև այլ քաղաքներ, բնակչության թվով Անգլիայում զբաղեցնում է յոթերորդ տեղը։

Արդյունաբերություն
------------------

Տրանսպորտային հանգույցը Թայն գետի նավահանգիստն է։ Արդյունաբերության ճյուղերից ներկայացված են նավաշինությունը և նավանորոգության էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերությունը, տուրբինաշինությունը, ծովային շարժիչների արտադրությունը և այլն։

էկոնոմիկա
---------

Նյուքասլը շատ մեծ դեր է խաղացել 19-րդ դարի անգլիական արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ և եղել է առաջատար ածխի արդյունահանմամբ։ Արտադրությունը ծանր արդյունաբերության բնագավառում նվազեց 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Հիմա Նյուքասլում գերակշռում է գրասենյակային իրերի արտադրությունը։ Նյուքասլը հանդիսանում է առևտրային և կրթական քաղաք։ Նյուքասլի էկոնոմիկաի շնորհիվ տարեկան բյուջեն համալրվում է ավելի քան 13 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգով։

### Մանրածախ առևտուր

Հիմնական խանութները գտնվում են կենտրոնում և մոտակա թաղամասերում։ Նրանցից ամենամեծը Էլդոն հրապարակում գտնվող առևտրի կենտրոնն է։ Այս պահին այն հանդիսանում է Մեծ Բրիտանիայի ամենամեծ առևտրական կոմպլեքսը։ Այն ներառում է առաջին և ամենամեծ համախանութը՝ «*Ֆենուիկ*» (*Fenwick*), ինչպես նաև ամենամեծ համախանութներից մեկը՝ «*Մարկս և Սփենսեր*» (*Marks and Spencer*), որը գտնվում է Լոնդոնի սահմաններից դուրս։ «*Դեբենհեմ*» (*Debenham*) և «*Ջոն Լյուիս*» (*John Lewis*) խանութները ժողովրդի մեջ հայտնի են «*Bainbridges*» անվամբ։ Էլդոն հրապարակը ամբողջովին վերանորոգվում է։ Հին ավտոկայանները փոխարինվում են նորերով։ Վերանորոգված ավտոկայանի պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ 2007 թվականի մարտին։ Նյուքասլի հիմնական առևտրական փողոցը Նորտումբերլանդն է (*Northumberland Street*) ։ Նյուքասլի մոտակայքում է գտնվում Եվրոպայի ամենամեծ առևտրական կենտրոնը՝ *Մետրոցենտր*ը (*MetroCentre*) ։

Կրթություն
----------

Քաղաքում գործող երկու համալսարանները ( Նյուքասլյան համալսարանը և Նորտումբրիյնյան համալսարանը) և հայտնի քոլեջը գրավում են երիտասարդներին։ Նյուքասլյան քոլեջը պաշտոնապես ճանաչված ամենախոշոր ուսումնական հաստատությունն է Մեծ Բրիտանիայում։ Քոլեջը հիմնվել է 1956 թվականին և կատարում է ընդունելություն աշխարհի ավելի քան 40 երկրներից։ Պատրաստում է մասնագետներ ամենատարբեր ոլորտներում՝ արվեստ և դիզայն, առողջապահություն, հյուրանոցային բիզնեսի կառավարում, համակարգչային գիտություն, երաժշտություն և բեմական արվեստ և այլն։

Մշակույթ և ժամանց
-----------------

* Նյուքասլում կան բազում պատկերասրահներ, թատրոններ, այդ թվում նաև Ռոյալ թատրոնը։
* Աշխարհում հայտնի Միլենիում կամուրջը նույնպես գտնվում է Նյուքասլում։
* 1859 թվականի հունվարի 28-ին Նյուքասլում անց է կացվել անգլիական սետտերների (որսորդական շների տեսակ) ցուցահանդես։
* Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է կոմս Չարլզ Գրեյին՝ Մեծ Բրիտանիայի 26-րդ վարչապետին նվիրված հուշարձան։

Սպորտ
-----

Քաղաքը հանդիսանում է համաշխարհային ճանաչում ունեցող «Նյուքասլ Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի հայրենիքը։ Այն հանդիսանում է Անգլիայի քառակի չեմպիոն և ունի շատ այլ պատվավոր կոչումներ։ Խաղում է Սենթ- Ջեյմս Պարկում։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ատլանտա, ԱՄՆ
* Նորվեգիա Բերգեն, Նորվեգիա
* Գերմանիա Գելզենկիրխեն, Գերմանիա
* Նիդերլանդներ Գրոնինգեն, Նիդերլանդներ
* Իսրայել Հայֆա, Իսրայել
* Շվեդիա Մալմյո, Շվեդիա
* Ֆրանսիա Նանսի, Ֆրանսիա
* Ավստրալիա Նյուքասլ, Ավստրալիա

Նյուքասլը ֆիլմերում
-------------------

* «Սպանել Կարտեռին» - 1971 թվականի դրամա, դետեկտիվ
* «Գոլ» - 2005 թվականի սպորտային դրամա։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  nomis - official labour market statistics
2. ↑  Home | Theatre Royal

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նյուքասլ ափոն Թայն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Giant Bomb · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Նոր · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX456916 · BNF: 16564303x · GND: 4117860-9 · LCCN: n81008303 · NKC: ge201344 · SUDOC: 027522938 · VIAF: 137211783 · WorldCat VIAF: 137211783 |

 |

 |