recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խաչիկ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)

**Խաչիկ Ավետիսի Հարությունյան** (1918, Հրազդանի շրջան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Խաչիկ Հարությունյանը ծնվել է 1918 թվականին, Հրազդանի շրջանի Աթարբեկյան գյուղում։ Խաչիկը սովորել է գյուղի միջնակարգ դպրոցում, միաժամանակ հասարակական կարգով պարապել է անգրագիտության վերացման խմբերում։ Միջնակարգ դպրոցը նոր էր ավարտել, երբ սկսվել է Մեծ հայրենականը։

Խաչիկը մեկնել է բանակ, առաջին մկրտությունը ստացել է Կովկասի պաշտպանության ծանր մարտերում, 151-րդ հրաձգային դիվիզիայի 581-րդ գնդի 7-րդ վաշտում։ 1943 թվականին Խաչիկը զորքի հետ ազատագրել են Մոզդոկ քաղաքը, այնուհետև մասնակցել է Սալսկ, Ազով, Ռոստով, Տագանրոգ քաղաքների ազատագրման հերոսամարտերին։ Երկու անգամ վիրավորվել է, հոսպիտալներում ապաքինվելուց հետո զորացրվել է 1944 թվականի աշնանը, որպես պատերազմի հաշմանդամ։

Մարտական սխրանքների համար Հարությունյանը արժանացել է «Խիզախության համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «Մարտական ծառայությունների համար», Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար և ուրիշ մեդալների, Գերագույն գլխավոր հրամանատարության բազմաթիվ շնորհակալագրերի։

Պատերազմից հետո Հարությունյանը ստացել է բարձրագույն կրթություն և նվիրվել է մանկավարժական գործունեության։ Տնօրեն է աշխատել սկզբում Չարենցավանի պրոֆտեխուսումնարանում, ապա՝ Ծաղկաձորի գիշերօթիկ դպրոցում ուսուցիչ, Մաքրավանի № 8 դպրոցի տնօրեն։ Վերջին տարիներին ղեկավարել է Հրազդան քաղաքի № 3 երեկոյան միջնակարգ դպրոցի աշխատանքները։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
Սուրբ Մարկոսի մասունքների առևանգումը, Սուրբ Մարկոսի տաճարի խճանկար
**Ջուստինիանո Պարտեչիպացիո** (իտալ.՝ Giustiniano Partecipazio, 8-րդ դար - 829, Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետություն), 11-րդ վենետիկյան դոժը։

Անյելո Պարտեչիպացիոի որդին։ Հայտնի է ստորագրած կտակով, որով հստակեցնում էր ընտանիքին պատկանող գույքը։ Գույքը բաժանված էր անշարժ՝ տների, հողերի և շարժականների՝ ստրուկների, անասունների, գործիքների։ Կտակում նշված են նաև մետաղադրամները՝ ոսկե բյուզանդական սոլիդները։

828 թվականին տեղի է ունենում մեկ այլ իրադարձություն, որը կարևոր էր Վենետիկի համար։ Եգիպտոսից երկու վենետիկցի վաճառականներ գողանում են Սուրբ Մարկոսի մասունքները։ Պատրիարք Գրադոն, եպիսկոպոս Օլիվոլոն և դոժը հրամայում են պալատին հարակից տարածքում մատուռ կառուցել մասունքների համար։ Այսպիսով, սուրբ ավետարանիչ Մարկոսը դառնում է Վենետիկի հովհանավոր։ Շինարարությունը սկսվել է 829 թվականին դոժ Ջուստինիանո Պարտեչիպացիոյի կողմից և ավարտվել 832 թվականին՝ նրա եղբոր դոժ Ջովանի Պարտեչիպացիոյի կողմից։ Քանի որ այս շինությունը չի պահպանվել, նրա տեսքի մասին կարելի է միայն պատկերացում կազմել հնէաբանական պեղումներից, որոնք արվել են տաճարի դամբարանի վերականգնման ժամանակ, երբ գտնվեցին աղյուսե պատերի շարվածքները։ Ենթադրվում է, որ եկեղեցին լատինական բազիլիկի կառուցվածք է ունեցել և զբաղեցրել է այժմյան դամբարանի տարածքը։ Կենտրոնական գմբեթը կառուցվել է այնտեղ, որտեղ թաղված են Մարկոս առաքյալի մասունքներիը։ 976 թվականին՝ պալատական հեղաշրջման ժամանակ, երբ դոժ Պիետրո Կանդիանոյին փոխարինեց դոժ Պիետրո Օրսելոն, բազիլիկը հրդեհների պատճառով վնասվեց։

Պատեչիպացիո ընտանիքի գերբը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1023060736 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  *Талалай М.* Венеция. — Флоренция, 2005. — С. 12. — ISBN 88-8180-040-3.

Գրականություն
-------------

* Claudio Rendina: I dogi. Storia e secreti. 2. Auflage, Rom 2003, ISBN 88-8289-656-0
* Norwich, John Julius: A History of Venice. Alfred A. Knopf: New York, 1982.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը venipedia.it կայքում(իտալ.)
* Կենսագրությունը conoscerevenezia.it կայքում(իտալ.)
**Հայկ Բագրատի Գաբրիելյան** (1925, Չինչին, Հայաստան), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):

Կենսագրություն
--------------

Հայկ Գաբրիելյանը ծնվել է 1925 թվականին, Շամշադինի շրջանի Չինչին գյուղում։ 1942 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի № 72 միջնակարգ դպրոցը և աշխատանքի անցել Շամշադինի շրջանի Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի դպրոցում։

1943 թվականին մեկնել է ռազմաճակատ։ Հայկի մարտական ուղին սկսվել է Վյազմա քաղաքից և հասել Արևելյան Պրուսիա, Քյոնիգսբերգ։ Երեք անգամ վիրավորվել է, բայց ամեն անգամ բուժվելուց հետո վերադարձել է ռազմաճակատ։ Գերմանաֆաշիստական զորքերի դեմ կռվել է 3-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատում, 854-րդ հրաձգային հատուկ գնդում։ 1944 թվականի ամռանը գերմանական տանկը ոչնչացնելու համար Գաբրիելյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Այդ ժամանակ էլ ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Վերջին անգամ ծանր վիրավորվել է և բուժվելուց հետո, 1945 թվականի հունիսին, վերադարձել է հայրենի գյուղը։

Գաբրիելյանը ընդունվել և ավարտել է Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտը, երկար տարիներ եղել է դպրոցի ուսմասվար, ռուսաց լեզու և գրականություն է դասավանդել Ներքին Կարմիրաղբյուրի դպրոցում՝ իր սաներին Հոկտեմբերի լեզուն լավ սովորեցնելու համար։ Սովորողների կոմունիստական դաստիարակության և ուսուցման բնագավառում ձեռք բերած հաջողությունների համար 1976 թվականին արժանացել է «Պատվո նշան» շքանշանի։ Պարգևատրվել է նաև մեդալներով ու պատվոգրերով։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Կարմեն Մագալոն-Պորտոլես** (դեկտեմբերի 28, 1951(1951-12-28), Alcañiz), փիլիսոփայական գիտությունների բնագավառում փիլիսոփայության դոկտոր է, ֆիզիկոս և մագիստրոս (Սարագոսայի համալսարան, Իսպանիա)։ Ուսումնասիրելով կանանց ներդրումները երկու կարևոր ոլորտներում`գիտության մեջ և խաղաղության համար մղած պայքարում` նա պարտավորվել է բարելավել կանանց կարգավիճակը։ «Ֆեմինիստական խաղաղապաշտություն» և «Կանայք ու գիտությունը», 
«Կանայք խաղաղության մեջ»«Հաշվե'ք աշխարհում», «Միջազգային հարաբերություններում հայացք կանանց կյանքին», «Կանայք աշխարհում»
ուսումնասիրություններում նրա դատողությունները կարևոր ուղեցույցներ են։
2011 թվականին նա ընտրվել է որպես Խաղաղության և ազատության կանանց միջազգային լիգայի իսպանական բաժնի նախագահ։ In September 2013 թվականի սեպտեմբերին Մարտին Լյութեր Քինգի Նիկարագուայի պոլիտեխնիկական համալսարանը նրան պարգևատրում է Մարտին Լյութեր Քինգի խաղաղության շքանշանով կանանց իրավունքի զարգացման գործում, ամբողջ աշխարհում խաղաղության հաստատման համար նրա աչքի ընկնող ներդրման համար, նաև ֆեմինիստական գործունեության համար։ Արարողության ժամանակ Մագալոնը հանդես է գալիս հիմնական զեկուցումով։

**Կանանց ներդրումները գիտության մեջ և խաղաղության համար մղված պայքարում**

Նրանց պատմության, փորձի և գիտելիքի վերականգնումը գենդերային հավասարության նախապայման է։ Մասնավորապես կարևոր է կանանց գիտելիքերի խորացումը գիտության մեջ։ Այս թեմայով գրականության մեծ մասը անգլո-սաքսոնական (Սաքսոնիա) աշխարհից է։ Այս հոդվածը ցանկանում է ներկայացնել Իսպանայի կին գիտնականների հեռանկարները Կարմեն Մագալոնի հրապարակումների միջոցով։ Նրա աշխատությունների մեծ մասը ներառված է Իսպանիայի Ռիոյան համալսարանի Dialnet շտեմարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Portolés, Carmen Magallón (2019 թ․ մայիսի 26). «Mujeres en pie de paz: pensamiento y prácticas». Siglo XXI de España Editores – via Google Books.
2. ↑  Graf, Norma Blazquez; Flores, Javier (2019 թ․ մայիսի 26). «Ciencia, tecnología y género en Iberoamérica». UNAM – via Google Books.
3. ↑  «Mujeres en pie de paz. Pensamientos y prácticas - Siglo XXI Editores». *www.sigloxxieditores.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 22-ին.
4. ↑  Sip, Fundación (2012 թ․ մայիսի 21). «Fundación SIP: Contar en el Mundo por Carmen Magallón».
5. ↑  *Pioneras españolas en las ciencias*, Madrid, CSIC, 2004
6. ↑  «WILPF España – Sección española de la Liga Internacional de Mujeres por la Paz y la Libertad».
7. ↑  Upoli, Relaciones Públicas (2013 թ․ օգոստոսի 15). «Blog de la UPOLI: Veinte años promoviendo la Cultura de Paz en Nicaragua».
8. ↑  «Dialnet». *Dialnet*.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1727006 · BNF: 15557265k · ISNI: 0000000079736176 · LCCN: nr2001011633 · NTA: 317805223 · NUKAT: n2019003377 · SUDOC: 194895564 · VIAF: 37231492 · WorldCat VIAF: 37231492 |

 |

 |
**Ինգ Ին** (չինարեն՝英茵, մարտի 28, 1916(1916-03-28), Պեկին, Beiyang Government - հունվարի 23, 1942(1942-01-23), Շանհայ, Վան Ցզինվեյի մարիոնետային կառավարություն), 1930-ականների և 1940-ականների Չինաստանի ամենահայտնի դերասանուհիներից։ 1942 թվականի Հոնկոնգի օկուպացիայի ժամանակ աշխատել է Չինաստանի գործակալական հետախուզությունում։ Նա օգնել է Հոնկոնգի մի բնակչի, որը ձերբակալվել էր ճապոնացիների կողմից, բայց փրկել չի կարողացել, որավհետև նրանք կրակել և սպանել են այդ բնակչին։ Ինգ Ինը, որը սիրում էր նրան, չի ընդունում այդ փաստը և ինքնասպանություն է գործում՝ մեծ քանակի ափիոն օգտագործելով։

Կյանքը
------

Ինգ Ինը ծնվել է Պեկինում Բեյջանական կառավարության ժամանակ։ Նա սերում է թատերական ընտանիքից և հանդիսանում է Ինգ Լիանժիի դուստրը։

Փիփինգի ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո նա գնում է Շանհայ, որտեղ մասնակցում է Լի Ջինհուինի և «Lianhua» ֆիլմ ընկերության կազմակերպած երգի և պարի դասընթացին։ 1936 թվականին նա սկսում է համագործակցել «Mingxing» ֆիլմ ընկերության հետ, նկարահանվում է «Խաչմերուկները» շոուում, «Տիեզերական երազանք» ֆիլմում։

Շոուի ավարտից հետո սկսվում է երկրորդ չին-ճապոնական պատերազմը։ Ինգ Ինը ռոմանտիկ կապեր է ունենում Չինաստանի բարձրաստիճան կառավարության ներկայացուցիչ Փինգ Զու Րենի հետ։ 1941 թվականի ապրիլին Փինգ Զու Րենը ձերբակալվում է ճապոնական ռազմական ոստիկանության կողմից։ Նա 1942 թվականի հունվարի 8-ին մահապատժի է ենթարկվում Ճապոնիայի ժանդարմանիայի կողմից։ Նրա մարմինը վերադարձվում է իր ընտանիքին և թաղվում Հոնգ Չավի միջազգային գերեզմանատանը։ Ինգ Ինը խոստանում է աջակցել նրա ընտանիքին։ 1942 թվականի հունվարի 23-ին նա Շանհայի «Park Hotel» հյուրանոցի 10-րդ հարկի համար 708 սենյակում ինքնասպանություն է գործում։ Երբ նա մենակ է մնում, փակում է դուռը և օգտագործում մեծ քանակությամբ ափիոն և քնաբեր դեղամիջոցներ:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ying Yin». Mtime.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 9-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Աշխեն Քրիստափորի Հարությունյան** (**Տեր-Խաչատրյան**, մարտի 9, 1894(1894-03-09), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 26, 1979(1979-05-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1950), պրոֆեսոր (1951): ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967):

Կենսագրություն
--------------

Աշխեն Հարությունյանը ծնվել է 1894 թվականի մարտի 9 (21)-ին, Թիֆլիսում։ 1923 թվականին ավարտել է Խարկովի բակտերիաբանական ինստիտուտը։ 1929-1941 թվականներին աշխատել է Երևանի անասնաբուծական ինստիտուտում, 1939-1967 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր քիմիայի ամբիոնի վարիչ, 1967-1971 թվականներին՝ պրոֆեսոր, 1971-1974 թվականներին՝ գիտխորհրդատու։

Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանի հանքային պաշարների, սորբենտների, ներկանյութերի, պելոիդների և միկրոտարրերի հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Զբաղվել է նաև միջնադարյան Հայաստանի քիմիական և տեխնոքիմիական գիտելիքների զարգացման, ներկերի ու թանաքների պատրաստման ու գործածության պատմության հարցերով։

Մահ
---

Աշխեն Հարությունյանը մահացել է 1979 թվականին, Երևանում։

Երկեր
-----

* Ներկերի և թանաքների գործածությունը հին հայկական ձեռագրերում, Երևան, 1941։
* Որակական (կիսամիկրո) և քանակական (ծավալային) անալիզ, Երևան, 1959 (համահեղինակ)։
* Միկրոէլեմենտների դերը կենդանական եվ բուսական աշխարհում, Երևան, 1962, 35 էջ, տիտղթ. (Հարությունյան Ա. Ք.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
3. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1999։ Հ. 3, էջ 282:
4. ↑  «Koha online catalog › Entry». *haygirk.nla.am*. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 7874 |

 |
**Արմեն Աշոտի Մխիթարյան** (ապրիլի 8, 1961(1961-04-08)[…], Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Մխիթարյանը ծնվել է 1961 թվականի ապրիլի 8-ին Երևանում։ 1990 թվականին ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը, իսկ 1997 թվականին՝ Երևանի «Վարդանանց» համալսարանը։ Ստացել է տնտեսագետի և իրավաբանի որակավորում։ 1979-1981 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1982-1983 թվականներին Երևանի հուշանվերների գործարանում աշխատել է փականագործ, իսկ 1983-1991 թվականներին՝ հեռուստառադիոպետկոմում աշխատել է բեմադրիչ։ 1991-1994 թվականներին եղել է «Արաբկիր-Խնուս» ՍՊԸ նախագահ, 1989-1993 թվականներին մասնակցել է Արցախի ազատագրական պայքարին։ 1994-1999 թվականներին եղել է ՆԳՆ Երեւանի վարչության պետի տեղակալ, Շենգավիթի ՆԳ բաժնի պետ, ՆԳՆ քրեական հետախուզության վարչության պետ, Արաբկիրի ՆԳ բաժնի պետ։ 1996 թվականին եղել է Հայաստանի Հանրապետության Աֆղանստանի պատերազմի վետերանների միության նախագահ։ 1999-2003 թվականներին` Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 6 ընտրատարածք)։ Ազգային ժողովի պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է «Միասնություն» խմբակցության անդամ։ 2003-2007 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 7 ընտրատարածք)։ Եղել է Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է ՀՀԿ խմբակցության անդամ։ 2007-2012 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ)։ 19.06.2007-31.05.2012 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 2012 թվականի մայիսի 6-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի 2 զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑  «Արմեն Աշոտի Մխիթարյան – Deputat» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 9-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.
5. ↑  «Parliament Monitoring - Մխիթարյան Արմեն Աշոտի». *parliamentmonitoring.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.(չաշխատող հղում)
6. ↑  «Կուսակցության խորհուրդը - Կառուցվածք - Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն». *www.hhk.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.
7. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *www.parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 7-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով |

 |
**Դրոզդով եղբայրներ** (ծնվ.` Դոնի զորքի մարզի (այժմ` Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջան), Ելանսկի ստանիցայի Պլեշակով խուտորում), Պլեշակով խուտորի կազակներ, եղբայրներ Ալեքսեյ և Պավել Դրոզդովները։ Ալեքսեյը հանդիսանում է Միխայիլ Շոլոխովի «Խաղաղ Դոն» վեպի Գրիգորի Մելիխովի, իսկ Պավելը՝ Պյոտր Մելիխովի նախատիպը։

Կենսագրություն
--------------

Դրոզդովների ընտանիքում երեք եղբայր և հինգ քույր էին։ 1917 թվականին հայրը՝ Գրիգորի Պանտելևիչն այլևս կենդանի չէր, տանտեր համարվում էր մայրը՝ Ագրիպպինա Մարկովնան։ Ծնողների տանը բնակվում էին որդիները՝ Պավել Գրիգորևիչը կնոջ Մարիա Անդրեևնայի հետ, Ալեքսեյ Գրիգորևիչը՝ կնոջ Մարիա Միխայլովնայի հետ, ինչպես նաև չամուսնացած աղջիկները՝ Ֆյոկլան, Ակուլինան և Դարիա «մեծը»։ Ավագ որդին՝ Միխայիլը, առանձին էր բնակվում։ Եղբայրները՝ Ալեքսեյ և Պավել Դրոզդովները, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սպաներ էին դարձել։ Մեկ այլ տարբերակով Պավելը վերադարձել է խորունժի կոչումով և երկու Գեորգիևյան խաչերով, իսկ Ալեքսեյը, առանց կոչման և պարգևի։ 1917 թվականի գարնանից (այլ տվյալներով 1918 թվականից) մինչև 1919 թվականի աշուն գրողի ծնողները՝ Ալեքսանդր Միխայլովիչը և Անաստասիա Դանիլովնա Շոլոխովները իրենց միակ որդու՝ Մ. Ա. Շոլոխովի հետ վարձակալել էին Դրոզդովների տան կեսը։ Երբ ի պատասխան խորհրդային իշխանությունների կողմից իրականացվող խուզարկությունների, ձերբակալությունների և գնդակահարությունների և այլ ճնշումների վերինդոնյան կազակները 1919 թվականի գարնանը ապստամբեցին՝ Պավել Դրոզդովը, ավելի ուշ Պյոտր Մելիխովը «ԽաղաղԴոն» վեպում գլխավորեցին պլեշակովյան-կրիվսկյան ապստամբների հարյուրյակներին։ Հարյուրյակների մի մասին շրջապատեցին Անդրամուրյան հինգերորդ հեծելավաշտի գնդի զինվորները, այնուհետև հավատալով հավաստիացումներին, որ կապահովեն ապստամբների կյանքը, հանձնվեցին։ Սակայն դրանից հետո 28 (այլ տվյալներով 18-ից մինչև 24) կազակներ սպանվեցին, այդ թվում Պավել Դրոզդովը (Պավել Դրոզդովը երկու դիմահար կրակոցով, մյուսները սրախողող արվեցին)։

Երեք ամիս հետո Պավելի կինը՝ Մարիան, Վիլտովի յարի մոտ գնդակահարեց ապստամբների հետ հաշվեհարդար տեսածներից մեկին՝ Ելանսկի հեղկոմի անդամ Իվան Ալեքսեևիչ Սերդինովին («Խաղաղ Դոն» վեպում Իվան Ալեքսեևիչ Կոտլյարով), որի համար Դոնի բանակի հրամանատար գեներալ Վ. Ի. Սիդորինից ստացավ շնորհակալություն և կանխիկ 500 ռուբլի գումար։

Գրականություն
-------------

* Шолоховская энциклопедия/ Колл. авторов; глав. ред. Ю.А. Дворяшин; вступ. ст. М.М. Шолохов. - М.: Издательский дом "СИНЕРГИЯ", 2013. - 1216 с.: ил. ISBN 978-5-94238-022-9.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Тихий Дон»: судьба и правда великого романа(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Тихий Дон»: судьба и правда великого романа. Кузнецов Феликс Феодосиевич. БРАТЬЯ ДРОЗДОВЫ
* «Тихий Дон»: судьба и правда великого романа(չաշխատող հղում)
Համնետի մահվան գրառումը
**Համնետ Շեքսպիր** (մկրտվել 1585 թվականի փետրվարի 2-ին, 1585 կամ 1585, Ստրատֆորդ ըփոն Էյվոն, Ուորիքշիր, Անգլիա - օգոստոս 1596 կամ 1596, Ստրատֆորդ ըփոն Էյվոն, Ուորիքշիր, Անգլիա), Ուիլյամ Շեքսպիրի և Էնն Հաթաուեյի միակ որդին, և Ջուդիթ Շեքսպիրի եղբայրական երկվորյակը։ Մահացել է 11 տարեկան հասակում։ Շեքսպիրագետներից ոմանք ենթադրում են Համնետի և նրա հոր հետագա աշխատության՝ Համլետի միջև կապի, ինչպես նաև Համնետի մահվան և «Ջոն թագավոր»,«Ռոմեո և Ջուլիետ», «Հուլիոս Կեսար», «Տասներկուերորդ գիշեր» պիեսների միջև հնարավոր կապերի մասին։

Կյանքը
------

Քիչ բան է հայտնի Համնետի մասին։ Համնետը և նրա երկվորյակ քույրը Ջուդիթը ծնվել են Ստրատֆորդ ըփոն Էյվոնում և մկրտվել են 1585 թվականի փետրվարի 2-ին Սուրբ Երրորդության եկեղեցում՝ Ռիչարդ Բարտոնի կողմից։ Ենթադրվում է, որ երկվորյակներին անվանվել են ծնողների ընկերներ Համնետ Սադլերի և նրա կնոջ՝ Ջուդիթի պատվին։ 1560 թվականի մարտի 23-ին Սոլիհոլի գրանցամատյանում, մկրտության արձանագրության համաձայն, նրան մկրտել են որպես «Hamlette Sadler» (Համլետ Սադլեր) և Շեքսպիրը ինքը Սադլերի անունը տառ առ տառ ասել է՝ «Համլետ»:

Ամենայն հավանականությամբ Համնետ Շեքսպիրի դաստիարակությամբ հիմնականում զբաղվել է մայրը՝ էնն Հաթուեյը Շեքսպիրի պապին պատկանող Հենլի-սթրիթի տանը։

Համնետն չորս տարեկան էր, երբ հայրն արդեն Լոնդոնյան դրամատուրգ է և, քանի որ նրա ժողովրդականությունը օր օրի աճում էր, նա, հավանաբար, Ստրատֆորդի իրենց տանից հաճախ էր բացակայում։ Հոունանը ենթադրում է, որ Համնետը հնարավոր է ավարտել է կրտսեր դպրոցը, մահվանից առաջ՝ տասնմեկ տարեկանում (հնարավոր է այտուցային ժանտախտից)։ Նա թաղվել է 1596 թվական օգոստոսի 11-ին, Ստրատֆորդում։ Այդ ժամանակ Անգլիայում ապրող գրեթե ամեն երրորդ երեխան մահանում էր մինչև 10 տարեկան դառնալը, ուստի՝ Համնետի մահը անսպասելի չի եղել:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
3. 1 2 3
4. 1 2  Kindred Britain
5. 1 2  Chambers, 1930a, էջ 18
6. 1 2  Schoenbaum, 1987, էջ 94
7. 1 2  Chambers, 1930a, էջ 21
8. 1 2 3  Schoenbaum, 1987, էջ 224
9. ↑  Dexter, 2008, էջեր 34–6
10. ↑  Fry, 1904, էջ 16
11. ↑  Nelson, n.d.
12. ↑  Wheeler, 2000
13. ↑  Honan, 1999, էջեր 235–6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Shakespeare's children and grandchildren

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree · WeRelate |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000360278832 · LCCN: no2011192758 · NKC: hka20221154460 · VIAF: 220533736 · WorldCat VIAF: 220533736 |

 |
**Գևորգ Սուրենի Հաջյան** (մարտի 27, 1947(1947-03-27), Ջրառատ, Հայաստան), հայ ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր (2003):

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Հաջյանը ծնվել է 1947 թվականի մարտի 27-ին, Ջրառատ (Հայաստան, Արմավիրի մարզ) գյուղում։ 1965-1970 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1970-1971 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի ասիստենտ։ 1971-1974 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրայում, 1974-1977 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի Միջուկային ֆիզիկայի ամբիոնի ասիստենտ։ 1976 թվականին եղել է Երևանի պետական համալսարանի Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու («Գերխիտ երկնային մարմինների արագ պտույտի և սառչելու տեսության վերաբերյալ»), 1977-1985 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի Միջուկային ֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ, 2001-2012 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի Ալիքային պրոցեսների տեսության և ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են գերխիստ երկնային մարմինների ֆիզիկային, մասնավորապես ուսումնասիրել է ջերմ նեյտրոնային աստղերը և սպիտակ թզուկների սառեցման երևույթը, պիոնային և տարօրինակ աստղերի մակերևութային լիցքավորված շերտի կառուցվածքը և դրանց դիտողական դրսևորումները։ Հաշվարկել է պտտվող և տատանվող սպիտակ թզուկների ու նեյտրոնային աստղերի ճառագայթած գրավիտացիոն ալիքների ինտենսիվությունը, բևեռացումը և տևողությունը։ Հետազոտել է Թորն Ժիտկովի օբյեկտների նմանակ՝ կենտրոնում նեյտրոնային աստղի փոխարեն տարօրինակ աստղ պարունակող կարմիր գերհսկայի ներքին կառուցվածքը, արտաքին դրսևորումներն ու կյանքի տևողությունը։

Անդամակցություն
---------------

* Հայաստանի ֆիզիկոսների ընկերության անդամ
* ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետի գիտական և մեթոդական խորհրդների անդամ
* *Proceedings of the YSU* (*Physical and Mathematical Sciences*) ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
* 2015 թվականից «Երևանի Պետական Համալսարան» հիմնադրամի հոգաբարձունների խորհրդի անդամ

Պարգևներ
--------

* Երևանի պետական համալսարանի պատվոգիր
* ՀՀ ԿԳ նախարարության պատվոգիր
* Երևանի պետական համալսարանի ոսկե մեդալ

Աշխատությունններ
----------------

* Ալիքային պրոցեսների տեսության հիմունքներ։ Դասագիրք / Գ. Հաջյան։ Երևանի պետական համալսարան։ Երևան։ ԵՊՀ հրատ. 2013: ISBN 9785808418011

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
3. ↑  «Գևորգ Սուրենի Հաջյան». *www.ysu.am* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 17-ին.
4. ↑  «Գևորգ Սուրենի Հաջյան». *ysu.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 17-ին.
5. ↑  Հաջյան, Գևորգ Սուրենի (2013). *Ալիքային պրոցեսների տեսության հիմունքներ։ Դասագիրք*. Երևանի պետական համալսարան. Երևան: ԵՊՀ հրատ. ISBN 9785808418011.(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Ժակլին Մարս**  (անգլ.՝ Jacqueline Mars, հոկտեմբերի 10, 1939(1939-10-10) կամ հոկտեմբերի 10, 1940(1940-10-10), ԱՄՆ), ամերիկացի գործարար, Ֆորեսթ Մարսի ավագ դուստրը և Ֆրանկլին Քլարենս Մարսի թոռնուհին, ամերիկյան Mars հրուշակեղենի ընկերության հիմնադիր։ Ընկերության իր բաժնեմասը կազմում է $11 մլրդ։ Ըստ Ֆորբս հանդեսի, Ժակլինը վարկանիշային ցուցակով մոլորակի ամենահարուստ կանանցից չորրորդն է։ Բացի այդ, 2010 թվականի սկզբին նա հայտնվել է 52-րդ տեղում աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցանկում և 19-րդ տեղում՝ ԱՄՆ-ի ամենահարուստ մարդկանց շրջանում։

Ժակլինը եղբայրների՝ Ջոնի և Ֆորեստ կրտսերի հետ մանկությունը անցկացրել է Վիրջինիայի The Plains ծնողների կալվածքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Բրին Մորի քոլեջը, որտեղ ավարտել է բակալավրիատը, ստանալով որակյալ կրթություն արվեստի և գիտության բնագավառում։

1961 թվականին Ժակլինը ամուսնացել է Դեվիդ Բաջերի հետ։ Զույգը ունի երեք երեխա, բայց 1984 թվականին նրանք բաժանվեցին։ 1986 թվականին Ժակլինը կրկին ամուսնանում է արդեն Հենք Ֆոգելի հետ։ Այդ ամուսնությունը երկար չտևեց, 90-ականներին նրանք բաժանվեցին։

1973 թվականից Ժակլին Մարսը մտնում է «Mars» ընկերության տնօրենների խորհուրդի կազմի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑   Истории Людей.Жаклин Марс Jacqueline Mars
3. ↑ . Forbes The World's Billionaires
.
4. ↑ . Forbes 400 Richest Americans: Jacqueline Mars.
5. 1 2   Archived 2016-09-15 at the Wayback Machine.. Crisis in Candy Land.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Истории успеха
* Mars' Gamgort Says 'Nuts' To Snickers Exec
**Ժոզեֆ Ագուստին Շաո** (հոկտեմբերի 10, 1811(1811-10-10), Tardets-Sorholus - հոկտեմբերի 23, 1858(1858-10-23), Բայոնա), բասկ հայտնի գիտնական, ազգագրագետ, հրապարակախոս, արձակագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ։

Հաճախել է Օլորոնի ճեմարանում, որտեղ ու սովորել է հռետորաբանություն, իսկ Պոյի վարժարանում ուսումնասիրել է տնտեսագիտություն։

Ժոզեֆը 20 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ իրականացրել է հասարակական, քաղաքական և գրական ըակտիվ գործունեություն։ Նա նաև զբաղեցրել է զինվորական և քաղաքական ոչ բարձր պաշտոններ, ինչպես նաև հիմնադրել է «Արիել» թերթը։

Այտորի լեգենդ
-------------

Ագուստին Շաոն հանդիսանում է 19-րդ դարի առաջին բասկագիտության առանցքային գորչծիչներից մեկը։ 1845 թվականին «Արիել» թերթում լույս է տեսնում նրա հեղինակած «Այտոր. Կանտաբրյան լեգենդ» ստեղծագործությունը, որը հսկայական ազդեցություն է ունեցել բասկագիտական մտքի զարգացման և բասկյան ազգային գաղափարախոսության ձևավորման վրա։ Մասնագետներից ոմանք Շաոյի ստեղծագործությունը համարում են ռոմանտիկ պատմավեպ, ուրիշները՝ արձակ լիրիկական պոեմ, երրորդները՝ խոհական-փիլիսոփայական էսսե։ Շաոյի շնորհիվ բասկերի ծագման թեման առաջին անգամ մուտք է գործում գեղարվեստական գրականություն։ Հետաքրքրական է, որ այս ստեղծագործությունում բասկերի Տուբալ նահապետը փոխարինվում է բասկերի առասպելական նախահայր Այտորով։

Շաոն չի անդրադարձել Այտոր անվան ծագմանը։ Հետազոտողներից շատերը կարծում են, որ այդ անունը վերցված է բասկերեն «aitoren seme» արտահայտույթունից, որը բառացի նշանակում է «Այտորի որդի»։ Որոշ գիտնականներ չեն ընդունում այս բացատրություն և Այտոր անվան մեջ տեսնում են «Հայի թոռ» կապակցությունը։ Նման կարծիք է արտահայտել, մասնավորապես, գերմանացի հայագետ Յոզեֆ Կարստը։ Այլ ուսումնասիրողներ պնդում են, որ Այտոր անունը ծագել է «Այա էտոռի» (Aia etorri) կազմությունից, որը նշանակում է «Այայից եկած», այսինքն՝ «Հայաստանից եկած», քանի որ, ըստ բասկյան ազգային ավանդության, բասկերի նախահայրը իր յոթ զավակների հետ միասին գաղթել է Հայաստանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5  Ժոզեֆ Ագուստին Շաո, «Այտորի լեգենդը», թարգմանությունը՝ Վահան Սարգսյանի, Երևան, «Ասողիկ» հրատարակչություն, 2007 թվական։
**Իսմայիլ Նադիրի Շառոյան** (*ИСОЕ НАДЬР*՝ **Իսոյե Նադըր**, զինվորական մականունը՝ Իսո, մայիսի 16, 1965, Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 27, 1991, Աշտարակ, Հայաստան), ազգությամբ եզդի ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից հայկական կողմից։

Կենսագրական տվյալներ
--------------------

Իսմայիլ Շառոյանը ծնվել է 1965 թվականի մայիսի 16-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ եզդի Նադիրի ընտանիքում։

Արցախյան պատերազմ
-----------------

Իսմայիլ Շառոյանը ազգությամբ եզդի առաջին կամավորներից է, ով մեկնել է Արցախյան պատերազմի ռազմաճակատ և հայկական կողմից մասնակցել ռազմական գործողություններին ընդդեմ Ադրբեջանի։ Նա մասնակցել է Գորիսի, Վայքի, Արարատի, Իջևանի և այլ տարածքների ռազմական գործողություններին և ինքնապաշտպանական կռիվներին։

Մահ
---

Իսմայիլ Շառոյանը զոհվել է ավտովթարից Աշտարակ քաղաքի մոտակայքում 1991 թվականի հոկտեմբերի 27-ին։ Նրա աճյունը թաղված է հայկական կողմից Արցախյան պատերազմին մասնակցած զոհված ազատամարտիկների Եռաբլուր պանթեոնում։ Նա դարձավ Եռաբլուրում ամփոփված առաջին եզդի ազատամարտիկը։

Ընտանիք
-------

Իսմայիլ Շառոյանն ամուսնացած էր, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Եզդիները՝ արցախյան հերոսամարտի ժամանակ» (արխիվացված)։
2. 1 2 3 4 5  Հայաստանի Հանրապետության եզդիների ազգային կոմիտե, «Զոհված եզդի ազատամարտիկներ» գրքույկ։
3. 1 2 3 4 5  Ազիզ Թամոյան, «Եզդիներն Արցախյան ազատամարտում» Երևան, 2002 թվական։
**Մաքս Մառա**, իտալական նորաձևության կազմակերպություն։ Այն պատրաստում է պրեդ-ա-պորտե հագուստ։ Հայտնաբերվել է 1951 թվականին Աչիլ Մառամոտիի (հունվարի 7, 1927 - հունվարի 12 2005) կողմից։ Արդեն 2008 թվականին ընկերությունն ուներ 2,254 խանութ շուրջ 90 երկրներում։ Հովանավորում է «Մաքս Մառա կանացի արվեստի մրցանակ» մրցանակաբաշխությունը։

Պատմություն
-----------

Աչիլ Մառամոտին սկսել է դիզայնավորել բարձրակարգ զգեստներ 1947 թվականից սկսած և չորս տարի անց ստեղծեց *Մաքս Մառան*։ *Մառա*ն պարունակում է իր ազգանվան սկիզբը, իսկ *Մաքս*ը վերցված է Քաունթ Մաքսից, ով տեղական կերպար էր՝ միշտ նորաձև հագնված։ Ընկերությունը ընտանեկան կառավարության տակ է և նրանք ցանկանում են պահպանել իրենց ապագա նախագծերը գաղտնի։

Բրենդներ
--------

Մաքս Մառան ունի 35 պիտակ, սակայն կանացի բաժինը մնում է բրենդի կորիզը։ Այլ պիտակներից են «Sportmax», «Sportmax Code», «Weekend Max Mara», «Marella», «Pennyblack», «iBlues», «Max & Co» և Մարինա Ռինալդին։ Վերջինս՝ ստեղծված 1980 թվականին, անվանակոչված է Աչիլ Մառամոտիի տատիկի անունով։

2013 թվականի հուլիսի 17-ին Ջենիֆեր Գարները դարձավ առաջին հայտնի անձև, ով գովազդեց ապրանքանիշը։

2013 թվականից սկսած բրենդը սկսեց հայտնվել Vogue, Harper's Bazaar, Elle, W, InStyle, The New York Times և International Herald Tribune ամսագրերի էջերում։

Ընտանիք
-------

Աչիլ Մառամոտին ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 7-ին Իտալիայի Ռեգգիո էմլիլա քաղաքում։ Իր կրթությունը ստացել է Հռոմում՝ Պարմայի համալսարանի իրավունքի ֆակուլտետում։ Ըստ Ֆորբս ամսագրի 2005 թվականի ամենահարուստ մարդկանց ցանկի տվյալների Մառամոտին ամենահարուստների շարքում էր՝ ունենալով շուրջ 2.1 միլիարդ ամերիկյան դոլար։ Նա արվեստի մեծ հովանավոր էր, ով շատ էր սիրում էքսպրեսիոնիզմը։ Ինչպես նաև ունեցել է մեծ ներդրում իտալական բանկում։

Մահացել է Ալբինեայում՝ 2005 թվականի հունվարի 12-ին։ Մառամոտիի երկու զավակներն ու աղջիկը՝ Լուիջին, Իգնազիոն և Լյուդովիկան հետևեցին հոր ճանապարհը և շարունակեցին բիզնեսը։ Լուիջի Մառամոտին կազմակերպության նախագահն է։

Մահից հետո՝ համաձայն Մառամոտիի կտակի Եվրոպայից Ամերիկա տեղափոխվեց մեծ և կարևոր ժամանակակից արվեստի հավաքածու, որը հանրությանը տրվեց ազատ օգտագործման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ashworth, Anne (2008), «MaxMara: A store that's always maximally stylish», *The Times*, London (published 2008 թ․ մարտի 14), Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 9-ին
2. 1 2 3 4  Barbieri, Annalisa (2005), «Tycoon who pioneered 'off the peg' designer clothes with his fashion label MaxMara», *The Independent*, London (published 2005 թ․ հունվարի 24), Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ դեկտեմբերի 11-ին, Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 9-ին
3. ↑  History & Philosophy’ Archived 2013-02-03 at the Wayback Machine. Marina Rinaldi.
4. ↑  Annalisa Barbieri, ‘Achille Maramotti’ Archived 2008-12-11 at the Wayback Machine. The Independent, 24 January 2005.
5. ↑  «Mara Executives Still Think She's That Chick from *The Hunger Game*». *The Express*. 2013 թ․ հուլիսի 17.
6. 1 2  Puente, Maria (2013 թ․ հուլիսի 16). «Jennifer Garner is the new face of Max Mara». USA Today. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 17-ին.
7. ↑  Kaiser, Amanda (2013 թ․ նոյեմբերի 5). «Max Mara Steadfast in Growth Plan». WWD. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
8. ↑  Collezionemaramotti.org

Արտաքին հղումներ
----------------

* **Պաշտոնական կայք**
**Ադոլֆո Օրտա Մարտինես** (իսպ.՝ Adolfo Horta Martínez;հոկտեմբերի 3, 1957(1957-10-03), Սանտյագո դե Կուբա, Օրյենտե, Կուբա - նոյեմբերի 28, 2016(2016-11-28), Կամագուեյ, Կուբա), կուբացի թեթև քաշային բռնցքամարտիկ, 1970-1980-ական թվականներին հանդես է եկել Կուբայի բռնցքամարտի թիմային առաջնությունում։ Մոսկվայում կայացած ամառային Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի եռակի չեմպիոն, բազմաթիվ միջազգային մրցաշարերի և ազգային առաջնությունների հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

Ադոլֆո Օրտան ծնվել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Սան Լորենսո գյուղում։ Մանկությունն անց է կացրել Կամագուեյ քաղաքում։ Սկսել է զբաղվել բռնցքամարտով 12 տարեկան հասակից։ Բազմից դարձել է բռնցքամարտի երիտասարդական առաջնությունների չեմպիոն։ 1974 թվականից սկսել է հանդես գալ մեծահասակների շարքում և հրավիրվել է ազգային հավաքականի կազմ։ Երկու տարի անց առաջին անգամ հաղթել է Կուբայի առաջնությունում՝ հաղթելով թեթև քաշային կարգի բոլոր մրցակիցներին (հետագայում կրկնել է այս նվաճումը ութ անգամ)։ 1978 թվականին Բելգրադում մասնակցել է աշխարհի առաջնությանը, որտեղ էլ նվաճել է ոսկե մեդալ։

1979 թվականին Սան Խուանում Օրտան մասնակցել է պանամերիկյան խաղերին, որտեղ նույնպես նվաճել է ոսկե մեդալ։ Իր հաղթանակների շնորհիվ նա 1980 թվականին Մոսկվայում մասնակցել է Ամառային օլիմպիական խաղերին։ Նա հասել էր եզրափակիչ, բայց որոշիչ մարտում 1:4 հաշվով պարտություն է կրել ԳԴՀ-ի ներկայացուցիչ Ռուդի Ֆինկից։ Մեկ տարի անց նա հաղթել է Մոնրեալի աշխարհի գավաթի առաջնությունում։

1982 թվականին Մյունխենում կայացած բռնցքամարտի աշխարհի առաջնության միջին քաշայինների կարգում հաղթել է բոլոր մրցակիցներին և կանգնել պատվանդանի բարձր աստիճանին։ Կարակասում տեղի ունեցած պանամերիկյան խաղերում նույնպես արժանացել է ոսկե մեդալի։ 1986 թվականին Ռինոյում տեղի ունեցած բռնցքամարտի աշխարհի առաջնության ժամանակ Ադոլֆո Օրտան իր կյանքում երրորդ անգամ նվաճել է առաջնության ոսկե մեդալը՝ հանդես գալով թեթև քաշայինների կարգում։ Այս հաղթանակներից հետո բռնցքամարտիկը որոշել է թողնել մարզական կարիերան։ Ընդհանուր առմամբ նա անց է կացրել է 346 մարտ, որոնցից 319-ը ավարտել է հաղթանակով։ Մարզական կարիերայի ավարտից հետո նա դարձել է մարզիչ։ Երկար ժամանակ ապրել է Մեքսիկայում, որտեղ մարզել է երիտասարդ բռնցքամարտիկների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Falleció Adolfo Horta, el hombre del boxeo total

Արտաքին հղումներ
----------------

* Adolfo HORTA MARTÍNEZ(իսպ.) — статистика выступлений на крупнейших турнирах
* Адольфо Орта – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Munzinger |

 |
**Նոնա Բալաքյան** (անգլ.՝ Nona Balakian, սեպտեմբերի 4, 1918(1918-09-04), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - ապրիլի 5, 1991(1991-04-05), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկահայ գրաքննադատ։

Մանկությունից ապրել է ԱՄՆ-ում։ Ավարտել է Բառնարդ քոլեջը, ապա Կոլումբիայի համալսարանի ժուռնալիստիկայի դպրոցը։ 1943-1987 թվականներին աշխատել է Նյու Յորք Թայմս շաբաթաթերթի The New York Times Sunday Book Review հավելվածում որպես խմբագիր և տեսաբան։ Բացի սեփական բազմաթիվ հրապարակումներից, համագործակցության է հրավիրել այնպիսի գրողների հետ, ինչպիսիք են Յուդոր Ուելթին, Անաիս Նինը, Ջոյս Քերոլ Օութսը, Քարսոն Մաքալերսը։ Հրատարակել է ամերիկյան ժամանակակից արձակի մասին երկու գիրք՝ «Արարչական ներկան» (անգլ.՝ The Creative Present; 1969, Չարլզ Սիմոնսի համահեղինակությամբ) և «Կրիտիկական բախումներ» (անգլ.՝ Critical Encounters; 1978); հատուկ ուշադրություն է դարձվել Վիլյամ Սարոյանի ստեղծագործությանը։ 1974 թվականին դարձել է Գրաքննադատների ազգային շրջանակի համահիմնադիրներից մեկը, 1991 թվականից այս կազմակերպությունը Նոնա Բալաքյանի անվան ամենամյա մրցանակը շնորհում է Տարվա լավագույն գրական քննադատությանը։ Ընդգրկված էր նաև Պուլիցերյան մրցանակի կազմկոմիտեի կազմում։

Բ. Հուպերի կարծիքով, Բալաքյանի հոդվածներն ու գրախոսություններն աչքի են ընկել գործի էության արագ անցմամբ, ինչի մասին որ քննվող գիրքն է, այնքանով էլ այն լավն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Brad Hooper. Writing Reviews for Readers' Advisory. — American Library Association, 2010. — P. 85. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Некролог в *Нью-Йорк Таймс* (անգլ.)
Էլմեր Սպերրի
**Էլմեր Ամբրոուզ Սպերրի** (հոկտեմբերի 12, 1860 թվական, Ցինցինատի, Նյու Յորք նահանգ, ԱՄՆ - հուլիսի 16, 1930 թվական, Բրուկլին), հայտնի գյուտարար և ձեռնարկատեր, ամենահայտնի հայտնագործությունը Հիրման Անշուշց-Կեմպֆեի հետ՝ ջրային կողմնացույցի հայտնաբերումն էր։

Կենսագրությունը
---------------

Սկզբում Սպերրին 3 տարի սովորել է Նյու Յորքի Քորտլենդ շրջանի ուսուցիչների վերապատրաստման պետական դպրոցում, հետո մեկ տարի` 1878-1879 թվականներին Կոռնելի համալսարանում, որտեղ նա սկսեց հետաքրքրվել էլեկտրական շարժիչներով։ 1880 թվականի սկզբին նա տեղափոխվեց Չիկագո, Իլինոյս և շուտով այնտեղ հիմնեց «Sperry Electric Company» կազմակերպությունը։ 1900 թվականին Էլմերը Վաշինգտոնում ստեղծեց էլեկտրաքիմիական լաբորատորիա, որտեղ իր գործընկեր Կ. Պ. Թաունշենդի հետ համատեղ մշակեցին աղից նատրիումի մաքուր հիդրօքսիդի պատրաստման տեխնոլոգիա։ Փոխարենը նրանք ստեղծեցին անագը մետաղի ջարդոնից բաժանելու տեխնոլոգիա։

Նա փորձեր կատարեց նավերի և ինքնաթիռների դիզելային շարժիչների, ջրային կողմնացույցերի և կայունացուցիչների հետ։ 1910 թվականին նա սկսեց իր աշխատանքը Բրուքլինում, Նյու Յորքում։ Նրա առաջին կողմնացույցը փորձարկվեց հենց նույն տարի` ԱՄՆ-ի «Դելավեր» (BB-28) ռազմանավի վրա։ Էլմերի կողմնացույցներն ու կայունացուցիչները ընդունվել են Միացյալ Նահանգների ռազմածովային ուժերի կողմից և օգտագործվել են երկու համաշխարհային պատերազմների ժամանակ։ 1918 թվականին նա ստեղծեց բարձր ինտենսիվությամբ աղեղաձև լամպ, որն օգտագործվում էր որպես լուսարձակ բանակի և նավատորմի կողմից։

Արդյունքում, Սպերրին հիմնադրեց ութ ընկերություն։ Թողարկել է ավելի քան 400 արտոնագիր։

Նրա ընկերությունները.

* «Sperry Electric Mining Machine Company», (1888);
* «Sperry Electric Railway Company», (1894);
* «Chicago Fuse Wire Company», (1900);
* «Sperry Rail Service» (1911), երկաթուղու թերությունների հայտնաբերման ընկերություն;
* «Sperry Gyroscope Company» (1910), հիմնադրվել է 1908 թվականին Հերման Անշուշց-Կեմպֆեի կողմից, ի սկզբանե հորինված ջրային կողմնացույցը զարգացնելու համար։

Սպերրիի թողարկած առաջին մոդելը 1911 թվականին տեղադրվել է ԱՄՆ-ի «Դելավեր» ռազմական նավի վրա։

Ընկերություններն ի վերջո միավորվեցին «Sperry Corporation» ընկերությանը հետ։

Սպերրին 1915 թվականին նաև Ամերիկյան ռազմածովային խորհրդատվական խորհրդի հիմնադիր անդամ էր:.

1916 թվականին Սպերին միացավ Փիթեր Հյուիթին, Hewitt-Sperry Automatic ինքնաթիռը՝ անօդաչու թռչող սարքերի առաջին հաջողակ նախորդներից մեկը։

Ի հիշատակ
---------

Նրա պատվին անվանվել են. 

* Ամերիկյան «Սպերրի» (AS 12) ռազմանավը;
* Տրանսպորտային ինժեներների Elmer A. Sperry Award ամենամյա փառատոնը;
* Նյու Յորքի Քորտլենդ համալսարանական քաղաքի կենտրոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Find A Grave — 1996.
2. ↑  Geni(բազմ․) — 2006.
3. 1 2  Notable Names Database — 2002.
4. 1 2
5. ↑  National Academy Biographical Memoirs - Vol. XXVIII. National Academies Press. 1954. pp. 223–260.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
*
**Արման Հրաչյայի Շահազիզյան** (ապրիլի 2, 1975(1975-04-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նավամոդելիստ։ Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1999)։ «Տեխնիկական մոդելավորման հանրապետական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի մարզիչ-մանկավարժ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։ Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (2012)։

Հրաչյա Բաբկենի Շահազիզյանի որդին է, Գայանե Շահազիզյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Արման Շահազիզյանը ծնվել է 1975 թվականի ապրիլի 2-ին, Երևանում։ 1996 թվականին ավարտել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանը։

Աշխարհի կրկնակի (1991, 1994) չեմպիոն և վեցակի ռեկորդակիր, ԽՍՀՄ չեմպիոն (1989), Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն, Համաշխարհային գավաթի խաղարկությունների (1997), «Տուր Եվրոպա» մրցաշարի (1988), բազմաթիվ միջազգային մրցումների հաղթող և մրցանակակիր։ 1998 թվականից՝ Տեխնիկական մոդելավորման հանրապետական կենտրոնի մարզիչ-մանկավարժ, 2000 թվականից միաժամանակ՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի դասախոս։ 2014 թվականին Եվրոպայի առաջնությանը լավագույն մասնակցության և լավագույն արդյունք ցուցաբերելու համար Արման Շահազիզյանին շնորհվել են Վլադիսլավ Սուբոտինի (*A3* դասի) և Ռադ Ռադևի (*B1* դասի) անվանական «Լավագույն մարզիկ» գավաթները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Պետական պարգևներ և կոչումներ
3. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 234-235։
4. ↑  Արման Շահազիզյանը՝ Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն
**Գեորգի Նիկոլայի Նազարով** **(Նազարյան**) (դեկտեմբերի 16 (29), 1908, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 8, 1985(1985-12-08), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ ավիակոնստրուկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Գեորգի Նազարովը ծնվել է 1908 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, Թիֆլիսում։ 1932 թվականին ավարտել է Լենինգրադի հաղորդակցության ճանապարհների ինստիտուտը։ 1936-1940 թվականներին՝ Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտի օդանավերի կոնստրուկցիայի և ամրության ամբիոնի պետ, 1951-1958 թվականներին՝ Վ. Մ. Մյասիշչևի Կոնստրուկտորական բյուրոյի գլխավոր կոնստրուկտոր, 1958-1970 թվականներին՝ Չափորոշիչների պետական միության փորձակոնստրուկտորական բյուրոյի պետ և գլխավոր կոնստրուկտոր, 1970-1974 թվականներին՝ Չափորոշիչների և միասնականացման գիտահետազոտական ինստիտուտի գլխավոր կոնստրուկտոր։ 1946-1980 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտում, գլխավորել է մեծ հեռահարության գերձայնային հրթիռի մշակման աշխատանքները։ Նազարովի ղեկավարությանբ մշակվել են տիտանի համաձուլվածքներով պատրաստված թռչող ապարատի արտադրակարգը, ստեղծվել կոնստրուկցիան։ Ղեկավարել է խոշոր ռմբակոծիչ ինքնաթիռների մշակման, կառուցման, փորձարկման և ներդրման աշխատանքները։

Մահացել է 1985 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, Մոսկվայում։

Պարգևներ
--------

* Լենինյան մրցանակ (1957):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007, էջ 198։
2. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1999, հ. 3:
**Յուրի Թադևոսի Մովսիսյան** (հուլիսի 14, 1929(1929-07-14), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 3, 1994(1994-06-03), Երևան, Հայաստան), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1978), պրոֆեսոր (1981): ՀԽՍՀ պետպլանի բաժնի վարիչ (1974-1977), ԵԺԻ-ի գիտական գծով փոխտնօրեն (1979-1984)։ ԵՊՀ տնտեսագիտական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի դեկան (1984-1990), տնտեսագիտական ֆակուլտետի կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի պրոֆեսոր (1991-1994):

Կենսագրություն
--------------

Յուրի Մովսիսյանը ծնվել է 1929 թվականի հուլիսի 14-ին, Ստեփանակերտում։ 1955 թվականին ավարտել է Բաքվի նավթի և քիմիայի ինստիտուտը։ 1969-1974 թվականներին եղել է Տնտեսագիտության և պլանավորման հայկական գիտահետազոտական ինստիտուտի փոխտնօրեն և տնտեսագիտական մաթեմատիկայի մեթոդների բաժնի վարիչ։ 1979-1984 թվականներին եղել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պրոռեկտոր, 1984-1990 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի դեկան, 1991-1994 թվականներին՝ պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են պլանավորման մեջ մաթեմատիկայի մեթոդների և մոդելների կիրառման, տարածքային ժողտնտեսության համակարգերի լավարկման չափանիշների ընտրության խնդիրներին։ Մովսիսյանի ղեկավարությամբ մշակվել է ՀՀ տնտեսական ինքնուրույնության և ազատ ձեռնարկատիրական գործունեության հիմնածրագիր (1990):

ՀՀ ԳԽ պատգամավոր (1990-1994 թվականներին, ԳԽ տնտեսական ինքնուրույնության և տնտեսական զարգացման մշտական հանձնաժողովի նախագահ՝ 1990-1991 թվականներին)։

Մահացել է 1994 թվականին, Երևանում։

Երկեր
-----

* Մաթեմատիկական մեթոդները և մոդելները պլանավորման մեջ, Երևան, 1986 (համահեղինակ)։
* Научно-техническая революция и экономическая теория, 1988.
* Проблемы оптимизации плановых решений в экономических регионах, 1986.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մովսիսյան, Յուրի Թադևոսի (1929-1994)
2. 1 2 3  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 164։
3. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1999։ Հ. 3:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8426 |

 |
**Հովհաննես Հակոբի Դևեջյան** (**Տևեճյան**, **Արմեն Սևան** (հունվարի 15, 1892(1892-01-15), Մաշկերտ, Ակն, Խարբերդի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 4, 1976(1976-05-04), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրող, լրագրող, մանկավարժ։ ՀՅԴ կուսակցության անդամ։

Հրանտ Դևեջյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Հովհաննես Դևեջյանը ծնվել է 1892 թվականի հունվարի 15-ին, Մաշկերտ (Խարբերդի գավառ) գյուղում։ 1903 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հալեպ։ Ավարտել է տեղի Ներսեսյան (1908), Կ. Պոլսի Պերպերյան (1911) վարժարանները, Կ. Պոլսի իրավաբանական համալսարանը (1914), Պահեստի սպայական վարժարանը (1915): Խուսափելով թուրքական բանակ զորակոչվելուց՝ Առաջին աշխարհամարտի (1914-1918) տարիներին ապաստանել է Բուլղարիայում։ 1918 թվականին՝ «Հայաստան» (Սոֆիա) թերթի խմբագիր։ 1919 թվականին Երևանում մասնակցել է ՀՀԴ 9-րդ ընդհանուր ժողովին, ապա նշանակվել ՀՀԴ բյուրոյի քարտուղար, միաժամանակ վարել է ՀՀ (1918-1920) Նախարարների խորհրդի քարտուղարության հայերենի բաժինը։ 1921 թվականի Փետրվարյան հակախորհրդային ապստամբության (փետրվարի 18 - ապրիլի 2) ժամանակ եղել է Ախտայի (Հրազդան) շրջանի Հայրենիքի փրկության կոմիտեի նախագահը։ Ապստամբության պարտությունից հետո անցել է Զանգեզուր, նշանակվել Լեռնահայաստանի Հանրապետության (1920 թվականի դեկտեմբեր-1921 թվականի հուլիս) արդարադատության ու կրթության նախարար։ Ապա Գարեգին Նժդեհի, Սիմոն Վրացյանի և այլոց հետ անցել է Պարսկաստան։ 1925-1934 թվականներին Սոֆիայում դասավանդել է Մեսրոպյան ճեմարանում, խմբագրել է «Արաքս» օրաթերթը, 1934-1944 թվականներին՝ Բուխարեստում ազգային վարժարանների տնօրեն, կատարել է նաև հասարակական-քաղաքական աշխատանք։ 1947 թվականի ապրիլին ձերբակալվել է Բուխարեստի շրջակայքում, տեղափոխվել Մոսկվա, ապա՝ Երևան։ Դաշնակցական և հակախորհրդային գործունեության համար դատապարտվել է 20 տարվա ազատազրկման, պատիժը կրել է ՌԽՖՍՀ Վլադիմիր քաղաքում՝ Գարեգին Նժդեհի հետ նույն բանտախցում։ Եղել է Գարեգին Նժդեհի գաղափարական ու մարտական ընկերը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Կու գայ օրը, երբ պատմութեան դատարանով, իր ոսկերոտիքը կ՚երթան իրենց հարազատ հանգստարանը գտնելու այնքան սիրած ու պաշտած իր Սիւնիքի ծաղկուն հովիտներուն մէջ, հայրենի լեռներու բուք ու բորանին կողմէ շեփորուած հերոսական քայլերգին ունկնդիր...- Հ. Դևեջյան |  |

1956 թվականի սեպտեմբերին ազատվել է և մեկնել ընտանիքի մոտ՝ Բուենոս Այրես։ Զբաղվել է հասարակական, կուսակցական և մանկավարժական գործունեությամբ, վարել է «Արմենիա» օրաթերթի խմբագրությունը։ 1963-1976 թվականին՝ Խրիմյան կրթական հիմնարկության տնօրեն։
Հեղինակ է արձակ և չափածո ստեղծագործությունների։ Ուշագրավ է «Բանտարկեալի մը յուշերը. Տառապանքի տարիներ Գ. Նժդեհի հետ» (1970) հուշագրությունը։

Երկեր
-----

* Նահատակ գրողներ, Սոֆիա, 1931։
* Երգեր բանտէն, Բուենոս Այրես, 1959։
* Նահատակ գրագէտներ, Բուենոս Այրես, 1961։
* Բանտարկեալի մը յուշերը. Տառապանքի տարիներ Գ. Նժդեհի հետ, Բուենոս Այրես, 1970։
* Վերջալոյսի տաղեր, Բուենոս Այրես, 1972։
* Կեանք եւ երազ, Բուենոս Այրես, 1973։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թիվ 13 բանտախուցը
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 715։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դևեջյան եղբայրները
**Աբրահամ Լևոնի Նահապետյան** (**Պողոս վարդապետ**, 1820, Փանիկ, Հայաստան - 1906, Փանիկ, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), հայ եկեղեցական, հասարակական գործիչ։ Հայաստանի հայ կաթոլիկների հոգևոր առաջնորդ։

Կենսագրություն
--------------

Աբրահամ Նահապետյանը ծնվել է 1820 թվականին, Քավթառլու (այժմ՝ Փանիկ՝ Հայաստանի Շիրակի մարզում) գյուղում։ 1856 թվականին ավարտել է Սարատովի հոգևոր սեմինարիան։ 1857 թվականից եղել է Հայաստանի հայ կաթոլիկների հոգևոր առաջնորդը։ 1859 թվականին ծննդավայրում հիմնել է քառամյա հայկական դպրոց, որտեղ նաև դասավանդել է, 1906 թվականին հիմնել է հիվանդանոց։ Զբաղվել է նաև այգեգործությամբ։ Արփաչայի ափին հիմնել է պտղատու այգի (15 հեկտար), որը հայտնի է «Վարդապետի բաղ» անվամբ։

Մահ
---

Նահապետյանը մահացել է 1906 թվականին Քավթառլու գյուղում։ Թաղված է ծննդավայրի Ս. Տիրամոր եկեղեցու զանգակատանը։

Պարգևներ
--------

* Ռուսական կառավարության Ս. Աննայի ոսկե խաչ շքանշան (1885):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 205
**Մուրատ Եթքին** (թուրքերեն՝ Murat Yetkin), թուրք լրագրող, հրապարաակխո, քաղաքագետ։

Պատմություն
-----------

Ծնվել է 1959 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Այնթապում՝ Բուլղարիայի գաղթած թուրքերի ընտանիքում։ Ավարտել է Մերձավոր Արևելքի տեխնիկական համալսարանը։ Սկսել է լրագրողական գործունեությունը 1981 թվականին՝ միանալով Բյուլենթ Էջևիթի կողմից հրատարակվող Արայըշ թերթին։ Եղել է նաև BBC World Service, Deutsche Welle, AFP, Turkish Daily News, Kanal D, NTV և Sabah լրատվական գործակալությունների թղթակից և լուրերի մենեջեր։ 2001 թվականի փետրվարից մինչև 2016 թվականը, երբ թերթը փակված էր, Եթքին աշխատլե է Radikal Ankara թերթի ներկայացուցիչ։ 2011 մայիսից մինչև 2018 հոկտեմբերի 1-ը աշխատել է Hürriyet Daily News թերթի գլխավոր խմբագիր։ Հետագայում սկսել է վարել սեփական «Yetkin Report» բլոգը։

Միաժամանակ դասավանում է Թուրքիայի առևտրային պալատների և ապրանքային բորսաների միության Տնտեսագիտության և տեխնոլոգիայի համալսարան (en):

### Աշխատություններ

* *Ateş Hattında Aktif Politika* - 1992
* *Tezkere: Irak Krizinin Gerçek Öyküsü* - 2000
* *Avrupa Birliği Bekleme Odasında Türkiye* - 2002
* *Kürt Kapanı: Şam'dan İmralı'ya Öcalan* - 2004
* *Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı* - 2017
* *Meraklısı İçin Casuslar Kitabı* - 2018

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ertuğrul Özkök ne kadar kıskansa yeri». Radikal. 4 Ocak 2007. Արխիվացված է օրիգինալից 3 Ocak 2019-ին. Վերցված է 3 Ocak 2019-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=no` (օգնություն)
2. ↑  «Murat Yetkin». *Doğan Kitap*. Վերցված է 1 Nisan 2020-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|arşivengelli=` ignored (օգնություն)
3. ↑