**Պավել Կրամերի առանձնատուն** (ռուս.՝ Особняк Павла Крамера), շենք Դոնի Ռոստովի Պուշկինի փողոցում (№ 114): Առանձնատունը 1910-ական թվականներին կառուցել է ռոստովցի բարերար Պ. Ի. Կրամերը։ 1997 թվականին առանձնատունն ընդգրկվել է տեղական նշանակության ճարտարապետության հուշարձանների ցանկում։ 2000-ական թվականներից առանձնատանը գործում է Ռոստովի հանրային ժողովի ռեստորանը։

Պատմություն
-----------

Պավել Կրամերի եկամտաբեր տունը, որը կառուցվել է 1900-ական թվականներին
Առանձնատունը, ենթադրաբար, կառուցվել է Պավել Կրամերի կողմից մոտ 1914 թվականին։ Առանձնատունը հարում էր Կրամերի եկամտաբեր տանը, որը կառուցվել էր 1900-ական թվականներին։ Պ. Ի. Կրամերը հայտնի էր որպես գեղանկարչության հավաքորդ։

Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Կրամերը մեկնել է Դոնի Ռոստովից։ Նկարների նրա հավաքածուն անցել է արվեստի մարզային թանգարանին։ Կրամերի առանձնատունն ազգայնացվեց։ 1920-ական թվականներին այն եղել է առողջապահության շրջանային բաժնի վարույթում։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո առանձնատանը տեղավորվել էր շրջկոմի բուժական հաստատությունը։

1982 թվականին առանձնատունը վերակառուցվել է։ Վերակառուցման նախագծի հեղինակներն էին ճարտարապետներ Ն. Ա. Սերգեևը և Վ. Ա. Կորոլյովը։ Վերակառուցումից հետո շենքը հանձնվեց գրողների և կոմպոզիտորների տանը։

1990-ական թվականներին առանձնատունը նոր վերանորոգման կարիք ունեցավ։ Առանձնատան պահպանման խնդիրը լուծելու համար նրա դահլիճները սկսեցին վարձակալությամբ հանձնել տարբեր միջոցառումներ անցկացնելու նպատակով։ Առանձնատան նկուղը վարձակալել էր մի ռեստորան։ 1990-ական թվականների կեսերին առաջարկ եղավ տանը բացել գրական թանգարան։ Սակայն 1999 թվականին առանձնատունը դարձավ Ռոստովի մարզի վարչակազմի սեփականությունը և կրկին վերակառուցվեց ճարտարապետ Գ. Շևչենկոյի նախագծով։ Այդ ժամանակ փոխարինվեցին պատուհանները, պատերի հատվածներ, տանիքը, միջհարկային ծածկերը։ Վերանորոգումից հետո շենքը հանձնվեց Ռոստովի հանրային ժողովին։ Առանձնատանը բացվեց «Սոբրանիե» («Ժողով») ռեստորանը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Երկհարկանի առանձնատունը գտնվում է հողամասի խորքում, հատակագիծն ունի П-աձև կառուցվածք։ Ճակատը կառուցված է նեոդասականության ոճով։ Ճակատի կենտրոնը զարդարում է կամարաձև էրկերը։ Առանձնատան պատերը շարված են կոպտատաշ քարից։ Ճակատի ձևավորման մեջ օգտագործվել են քիվ, սվաղային գոտի, դրասանգ և զարդաճաղեր։ Առանձնատան կենտրոնական մասում սկզբնապես եղել են ընդունելության սրահներ և հյուրասենյակներ։ Կողքերում աշխատասենյակներ էին, բնակելի սենյակներ և տնտեսական շինություններ։

1982 թվականի վերակառուցման ընթացքում արևելյան թևի մոտ ավելացվեց միհարկանի կցակառույց։ Հողամասի արևմտյան մասում կառուցվել է զրուցարան-կիսառոտոնդ։ Շենքում հայտնվել է նոր ծեփակերտ առաստաղազարդ, իսկ երկրորդ հարկում տեղադրվել է հախճասալիկային բուխարի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Волошинова Л. Ф.* Пушкинская улица. — Ростов-на-Дону: «Донской издательский дом», 2000. — С. 108—113. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87688-250-X
2. ↑  "Об объявлении недвижимых памятников истории и культуры города Ростова-на-Дону под охраной органов местного самоуправления". zakon.7law.info. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Собрание". tourism.rostov-gorod.ru. Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  *Есаулов Г. В. Черницына В. А.* Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — С. 241. — ISBN 5-8456-0489-3