recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Աննիկա Լինդե** (շվեդ.՝ Annika Linde, փետրվարի 26, 1948(1948-02-26), Շյովդե), շվեդ բժիշկ, վիրուսաբան, պաշտոնաթող քաղաքացիական ծառայող։ 2005-2013 թվականներին աշխատել է վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման շվեդական ինստիտուտում։

Կենսագրություն
--------------

Լինդեն ծնվել և մեծացել է Շյովդում։ Բժշկությամբ զբաղվելու նրա ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել Լեոն Ուրիսի «Ելք» (*Exodus*) պոեմը։ 1968 թվականին նա ընդունվել է Գյոթեբորգի համալսարան, որտեղ և սովորել է բժշկական գործ և սոցիոլոգիա, իսկ 1974 թվականին ստացել է գիտական կոչում։ Նա համատեղել է Danderyd հոսպիտալում նշանակված պրակտիկան և Ստոկհոլմի ներկայումս չգործող Roslagstull հիվանդանոցում վարակիչ հիվանդությունների մասնագետի աշխատանքը։ 1979 թվականին Լինդեն աշխատանքի է անցել շվեդական ազգային մանրէաբանական լաբորատորիայի վիրուսաբանական բաժանմունքում և 1987 թվականին ստացել է դոկտորի կոչում։ 1993 թվականից աշխատանքի է անցել Շվեդական վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման ինստիտուտի վարակաբանության բաժանմունքում, որը և ղեկավարեց 2002 թվականից սկսած։ 2005 թվականին նա դարձել է համաճարակաբանության բաժանմունքի վարիչ և նույն թվականին նշանակվել՝ պետական համաճարակաբան։ Այս պաշտոնում Լինդեն աշխատել է մինչև թոշակի անցնելը, 2013 թվականին նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Անդերս Թեգնելը։

Լինդեի հետազոտությունը հիմնականում կենտրոնացած էր հիմնական հետազոտության արդյունքները կլինիկական կիրառություններին հարմարեցնելու վրա։ Նա ուսումնասիրել է մարդու մարմնի արձագանքը տարբեր տեսակի վիրուսների նկատմամբ։ Սկզբում նա կենտրոնացել էր հերպես վիրուսների ուսումնասիրության վրա, այնուհետև՝ գրիպի և շնչառական վիրուսների։ Լինդեն հրատարակել է ավելի քան 200 գրախոսվող գիտական հոդվածներ։

Լինդեն եղել է Կարոլինսկա ինստիտուտի պրոֆեսոր։ 2010 թվականին նա Sveriges ռադիոյի համար վարել է հայտնի Sommar i P1 ռադիոհաղորդման մի դրվագ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ORCID Public Data File 2021 — 2021. — doi:10.23640/07243.16750535.V1
2. ↑  Örn, Peter. «Annika Linde varnar för fortsatt virushot». Läkartidningen. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 12-ին.
3. ↑  «Annika Linde». Swedish Institute for Communicable Disease Control. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 12-ին.
4. ↑  «Annika Linde utsedd till statsepidemiolog». Dagens Medicin Sverige. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունիսի 15-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 15-ին.
5. ↑  «SFVH:s studiedagar 19-21 april 2010 på Hotell Skogshöjd i Södertälje». Svensk Förening för Vårdhygien. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 15-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ORCID |

 |
**Ֆելիքս Խաչատրյան** (սեպտեմբերի 7, 1978(1978-09-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հաղորդավար, ռեփեր։

Կենսագրություն
--------------

Ֆելիքս Խաչատրյանը ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, Երևանում։ Սովորել է Երևանի թիվ 33, ապա՝ 178 միջնակարգ դպրոցներում։ 1995 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 68 միջնակարգ դպրոցը։ 
1990-1995 թվականներին սովորել, ապա աշխատել է Երևանի «Մետրո» թատրոնում։ Աշխատել է նաև Երևանի Էդգար Էլբակյանի անվան արտիստական թատրոնում։ 1995-1999 թվականներն սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, 1996 թվականից՝ Հայաստանի Երգի պետական թատրոնում։ 
Ուսանողական տարիներին երգել է, հանդես եկել որպես հանդիսավար։ 2001-2009 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հանրային և Նոր ալիք հեռուստաընկերություններում, Սիգմա TV ընկերությունում՝ որպես հաղորդավար։ Վարել է բազմաթիվ հաղորդումներ, հեռուստանախագծեր՝ *«Օտար խաղեր»*, *«Թեժ տասնյակ»*, *«Երկու աստղ»* և այլն։ 2008 թվականից աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում, որտեղ եղել է մի շարք նախագծերի և հաղորդումների հաղորդավարը՝ *«Ֆորտ Բոյարդ»*, *«Բարի լույս, հայեր»* և այլն։ 
2010 թվականին հիմնադրել է «3.33» հիփ-հոփ խումբը և ծավալել երաժշտական գործունեություն։ 2011թ. թողարկել է առաջին՝ *«Խաչբառ»* ալբոմը։ 
2017-2018 թվականներին Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությամբ վարել է *«Սիրո բանաձև»* հաղորդումը։

### Անձնական կյանք

Ֆելիքս Խաչատրյանն ամուսնացած է նկարչուհի, բեմանկարչուհի Գոհար Պարույրյանի հետ։
2018 թվականի մայիսի 12-ին ծնվել է Ֆելիքս Խաչատրյանի և Գոհար Պարույրյանի որդին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ֆելիքս Խաչատրյան. «Փորձում ենք զսպել զզվածությունը»». *lurer.com*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.
2. ↑  «Ֆելիքս Խաչատրյանը և Գոհար Պարույրյանը նշանադրվել են». *life.mediamall.am*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.
3. ↑  Ֆելիքս Խաչատրյանը փոխել է կարգավիճակը :)
4. ↑  «Ծնվել է Ֆելիքս Խաչատրյանի և Գոհար Պարույրյանի առաջնեկը». *www.tert.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խաչատրյան. «Եթե ծաղրածու ես, շատ ծանր է»(չաշխատող հղում)
* լուսո․ հարցազրույց (Արման Նշանյան, Ֆելիքս Խաչատրյան)
* երեկո (Արթուր Գրիգորյան, Ֆելիքս Խաչատրյան) 07.01.2018

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սեյրան Զաքարյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Զաքարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սեյրան Արտյուշայի Զաքարյան** (հոկտեմբերի 6, 1958(1958-10-06), Կապան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գիտնական, փիլիսոփա, փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1999), պրոֆեսոր (2004)։

Կենսագրություն
--------------

Սեյրան Արտուշայի Զաքարյանը ծնվել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ՀԽՍՀ Ղափանի շրջանի Կապան քաղաքում։ Ավարտել է Կապանի թիվ 27 գիշերօթիկ միջնակարգ դպրոցը։ 1977-1979 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում (Գերմանիա)։ 1979 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժինը, որն (արդեն Փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի ֆակուլտետը) ավարտել է 1984 թվականին։ Այնուհետև ընդունվել է ասպիրանտուրա։ 1988 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Ունիվերսալիաների հիմնահարցը 13-14-րդ դդ. հայ փիլիսոփայության մեջ» թեմայով։ 1992 թվականին Սեյրան Զաքարյանին շնորհվել է դոցենտի կոչում։ 1999 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Մարդու հիմնահարցը 13-15-րդ դդ. հայ փիլիսոփայության մեջ» խորագրով։ 2005 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։ 1987-1992 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ փիլիսոփայության պատմության ամբիոնում որպես ասիստենտ, 1992-2004 թվականներին՝ դոցենտ, 2005 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 2001 թվականից Սեյրան Զաքարյանը ղեկավարում է ԵՊՀ Փիլիսոփայության պատմության ամբիոնը։ Հեղինակ է մոտ մեկ տասնյակ մենագրությունների և 50-ից ավելի գիտական հոդվածների։ Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել է թեկնածուական չորս ատենախոսություն։

Երկեր
-----

* «Հայ իմաստասերներ» (Վահրամ Րաբունի, Հովհաննես Պլուզ Երզնկացի), Երևան, 1997, 94 էջ։
* «Հայ իմաստասերներ» (Մատթևոս Ջուղայեցի, Առաքել Սյունեցի), Երևան, 1998, 84 էջ։
* «Հայ իմաստասերներ» (Գրիգոր Տաթևացի), Երևան, 1998, 112 էջ։
* «Մարդու հիմնահարցը 13-15-րդ դարերի հայ փիլիսոփայության մեջ», Երևան, 1999, 262 էջ։
* «Փիլիսոփայության պատմություն», Երևան, 2000, 2-րդ հրատ. Երևան, 2007:
* «Գարեգին Նժդեհ» (Փիլիսոփայական ճեպանկար), Երևան, 2001, 65 էջ։
* «Հայ փիլիսոփայության պատմության համառոտ ակնարկ», Երևան, 2004, 76 էջ։
* «Հայկական Վերածննդի հարցը» (մեթոդաբանական վերլուծություն), Երևան, 2006:
* «Ունիվերսալիաների հիմնահարցը միջնադարյան հայ փիլիսոփայության մեջ», Երևան, 2014:

Գրականություն
-------------

* Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, խմբ.Էդ. Գ. Մինասյան,Երևան,2009, էջ 302։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Կենսագրությունը ԵՊՀ կայքում(չաշխատող հղում)
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր 1, Երևան, 2005*.

Արտաքին հղումներ
----------------

«Փիլիսոփայության պատմություն» գրքի էլեկտրոնային տարբերակը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11541 · GND: 132711451 · ISNI: 000000001889850X · LCCN: n2014028315 · VIAF: 35624509 · WorldCat VIAF: 35624509 |

 |
**Գիորգի Սանայա** (վրաց.՝ გიორგი სანაია, փետրվարի 24, 1975(1975-02-24), Մեգրելիա, Վրաստան - հուլիսի 26, 2001(2001-07-26), Թբիլիսի, Վրաստան), վրացի հեռուստատեսային լրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Գիորգի Սանայան ծնվել է Վրաստանի Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի երկրամասում 1975 թվականի փետրվարի 24-ին։

Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։ Ուսանողական տարիներին իր մի շարք աշխատություններ տպագրվել են շաբաթաթերթերում և ամսագրերում։

Գիորգի Սանայան եղել է շատ սիրված հեռուստատեսային անձնավորություն, որպես իր հեղինակային *«Գիշերային կուրիեր»* լրատվական ծրագրի հեղինակ։ Առավել հայտնի է իր հակակոռուպցիոն հայտարարություններով։

2001 թվականի հուլիսի 26-ին Գիորգին սպանվել է իր իսկ բնակարանում։ Նրա սպանության լուրը հանկարծակիի է բերում վրաց ժողովրդին և այն դառնում է ցույցերի և բողոքների առիթ։ Վրաստանի կառավարությունները հանդես եկավ հայտարարությամբ, որ ամեն գնով կգտնի մարդասպանին։

Որոշ ժամանակ անց սպանության գործով ձերբակալվել է ոմն Գիորգի Խուրթսիլվալա անունով անձ, որին Վրաստանի դատարանը դատապարտել է 13 տարի ազատազրկման։

Գիորգին թաղված է Սաբուրթալոյի վրաց մեծերի պանթեոնում։ Գիորգի Սանայան եղել է ամուսնացած և ունեցել է մեկ որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գիորգի Սանայային սպանող երիտասարդը դատապարտվել է 13 տարի ազատազրկման Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.. Civil Georgia, հուլիսի 9, 2003

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գիորգի Սանայայի պատվին կանգնեցվել է հուշարձան Archived 2004-09-01 at the Wayback Machine.
* Սպանվել է Գիորգի Սանայան Archived 2007-03-10 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Կենսագրություն**   **Վրաստան**
 |
**Զաքարիա Աղթամարցի** (XIV դար, Աղթամար), հայ գրիչ և մանրանկարիչ։

Գրչի մասին հիմնական տեղեկությունները ստանում ենք իր և իր աշակերտների թողած հիշատակարաններից։ Մկրտիչ քահանայի և Թանկխաթունի որդի Զաքարիա Աղթամարցին սերում է նկարչական և գրչական ձիրքով օժտված ընտանիքից։ Նրա եղբայր Կարապետը ևս զբաղվել է գրչությամբ։ Բացի այդ, նա Դանիել և Թումա գրիչների հորեղբայրն էր և նրանց ուսուցիչը, ինչի մասին վկայում են վերջիններիս թողած հիշատակարանները XV դ. մի շարք ձեռագրերում։ Զաքարիա Աղթամարցու անունով մեզ հայտնի 18 ձեռագրերի մեծ մասը պահվում է Մաշտոցի անվ. Մատենադարանում, մեկը՝ Չեստեր Բիթթի հավաքածուում (Դուբլին)։ Այս ցանկին ավելանում է ևս երեք ձեռագիր, որոնք, ցավոք, մեզ հայտնի են միայն հիշատակարաններով։ Գրիչ և ծաղկող Զաքարիա Աղթամարցու Վասպուրականում ծավալած գործունեության արդյունքում մեզ հասած ձեռագրերից յուրաքանչյուրը ինքնատիպ է։ Ձեռագրերի ոճական և պատկերագրական ընդհանրությունները, երբեմն նաև կրկնությունները, ավելի են ընդգծում գրչի յուրահատկությունը, նրա սեփական ձեռագիրը, որով առանձնանում էր իր ժամանակակիցների շրջանում։ Չնայած գրչի մահվան թվականը հայտնի չէ, սակայն Թումայի գրչագրած 1426 թ. (Վրացական թանգարանի № 23) Ավետարանում Զաքարիան հիշատակվում է որպես «զհանգուցեալն ի Քրիստոս»։

Գրականություն
-------------

* Ս. Մանուկյան, Զաքարիա Աղթամարցու ձեռագրական վաստակը, «Էջմիածին», 2015, էջ 122-132

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 673)։*  |
**Հովհաննես Ֆարաշյան** (հայտնի է նաև **Վաղարշ** անունով , Գանձակ), հայ վրիժառու, ֆիդայի, լուսանկարիչ, նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ռուսական կայսրության Ելիզավետպոլի նահանգի Գանձակ քաղաքում։ Նախնիները եղել են Գանձակի գավառի Գետաշեն գյուղից։ Ուներ լուսանկարչական տուն, որը տեղակայված էր Գանձակի «Եվրոպա» հյուրանոցի նկուղում։ Երիտասարդ հասակից անդամագրվել է հայկական ինքնապաշտպանական շրջանակներին։ 1904 թվականին Դոկտոր Լալայանի, Սիմոն Ֆարաշյանի, Ալեքսանդր Մաշուրյանի, ոմն բարսումցի Գրիգորի հետ Հաջիքենդ գյուղում իրագործել է ազգությամբ ռուս Ելիզավետպոլի փոխնահանգապետ Անդրեև Ֆիլիմոնովիչի սպանությունը։ Վերջինս 1903 թվականին հրահանգել էր գնդակահարել և հալածանքների ենթարկել Գանձակ քաղաքի Սուրբ Հովհաննես հայկական եկեղեցու հարակից հրապարակում խաղաղ ցույցի դուրս եկած հայերին։

Հայտնի է, որ Հ.Փարաշյանը բնակվելիս է եղել Գանձակի Ծաղկունյանց հրապարակին հարակից Րաֆֆու (հետագայում Չապաևի) փողոցում։

Գրականություն
-------------

* Сергей Еремянц-Гандзакеци, "Гандзак 1880-1916", документальная книга, Ереван 2010. Авторское издание. (ռուս.)
**Վարազդատ Հմայակի Սևոյան** (սեպտեմբերի 13, 1914(1914-09-13), Աշտարակ, Էջմիածնի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 18, 1987(1987-09-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լուսանկարիչ։ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ (1961)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ (1974)։

Կենսագրություն
--------------

Վարազդատ Սևոյանը ծնվել է 1914 թվականին Աշտարակում։ 1920 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Վաղարշապատի շրջանի Խաթունարխ գյուղ։ 1926 թվականին ծննդյան տարեդարձին մորեղբորից նվեր է ստացել լուսանկարչական ապարատ և տարվել լուսանկարչությամբ։ 1935 թվականին հաստատվել է Երևանում։ Ավարտել է թիվ 1 ֆաբրիկա-գործարանային ուսումնարանը, աշխատել է տրամվայի պարկում, կարամել-մակարոնի ֆաբրիկայում որպես էլեկտրիկ։ 1938 թվականին զորակոչվել է բանակ. 1941 թվականին զորացրված՝ մեկնել է ռազմաճակատ, մարտնչել իբրև ճակատային լուսանկարիչ ռազմաօդային ուժերի զորամասերում։ 1945 թվականին դարձել է «Ավանգարդ» թերթի ֆոտոթղթակիցը, կատարելագործել է մասնագիտական հմտությունները՝ դառնալով Հայաստանում գունավոր լուսանկարչության հիմնադիրներից մեկը։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Սևոյանը մասնակցել է հանրապետական, համամիութենական, միջազգային լուսանկարչական ցուցահանդեսների։

### Անհատական ցուցահանդեսներ

* Ցուցահանդես Սևոյանի 50-ամյակի, Արվեստի աշխատողի տուն, 1964
* 1966 թվականին Բեյրութում կայացած ցուցահանդեսի նկարները նվիրել է տեղի հայկական համայնքին
* «Ավանգարդ» թերթում աշխատելու 25-ամյակի կապակցությամբ ցուցահանդես, Ժուռնալիստի տուն, 1971
* Ցուցահանդես Սևոյանի 60-ամյակի, Ճարտարապետի տուն, 1975
* Հայր և որդի Սևոյանների ցուցահանդես, Ժուռնալիստների տուն, 1979
* Ցուցահանդես, Երևան, 1984

Գրականություն
-------------

* Լուսանկարչական ապարատով՝ Հունաստանում։ Շարադրանքը և լուսանկարները՝ Վարազդատ Սևոյանի։ «Գարուն», 1967 թ. № 3, էջ 71-73։
* Լուսանկարչական ապարատով՝ Կիպրոսում և Եգիպտոսում։ «Գարուն», 1967 թ. № 4, էջ 72-73։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Վահան Քոչար, «Հայ լուսանկարիչներ», Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2007
**Գևորգյան Վարդան Ֆերդինանտի** (1966թ. ք. Սիսիան), ՀՅԴ կուսակցության անդամ, քաղաքական գործիչ

Կյանքը
------

Վարդան Գևորգյանը ծնվել 1966թ.-ին Սիսիան քաղաքում։

Երբ ժայթքեց 88-ի Ղարաբաղյան հզոր շարժումը, Վարդան Գևորգյանը չէր կարող միայն կողքից դիտողի դերում լինել։ Շարժման առաջին օրերին, երբ ժողովրդի մեծ մասը դեռևս հավատում էր, որ Մոսկվան դրական լուծում կտա հարցին, քչերն էին գիտակցում, որ միայն զենքով և ուժով կարելի է Ադրբեջանին արդարություն ու խաղաղություն պարտադրել։ Վարդան Գևորգյանն այդ քչերից մեկն էր։

1988թ.-ին Վարդան Գևորգյանը մտավ Սիսիանի կամավորական ջոկատ։ 1990թ.-ից նա դարձավ ՀՀ հատուկ գնդի` Սիսական ջոկատի մարտիկ։ Նույն թվականին անդամագրվեց Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությանը, այն միակ քաղաքական ուժին, որն իր բոլոր հնարավորությունները նետել էր պատերազմի դաշտ։ Իր մարտական ընկերների հետ միասին են անցել ռազմադաշտի տարբեր ուղղություններով։ Նրա ստացած պարգևներն ու շքանշանները մարտական կենսագրության վկայականն են։

1997թ.-ից բնակության է տեղափոխվել մայրաքաղաք Երևան, սակայն հարազատ Սյունյաց աշխարհի հետ նրա անմիջական կապը երբեք չի դադարել։

Վարդան Գևորգյանը հետպատերազմյան տարիներին զբաղվել է գործարարությամբ՝ ավելի քան 200 աշխատատեղ ստեղծելով գործազրկության վհատեցնող թվեր գրանցող մեր երկրում։

Վարդան Գևորգյանն ամուսնացած է, ունի երեք զավակ, որոնց մեծացրել ու դաստիարակել է որպես իսկական հայ երիտասարդներ, որպես ՀՀ հպարտ քաղաքացիներ։

Չնայած ոչ երիտասարդ տարիքին՝ 2016թ.-ի ապրիլին Վարդան Գևորգյանն ընկերների հետ մեկ անգամ էլ մարտադաշտում հայտնվեց, երբ Ադրբեջանը կրկին պատերազմական գործողություններ ծավալեց Արցախի սահմաններին։ Գնաց, որ իր մարտական փորձով օգնի, թիկունք կանգնի մեր հերոս զինվորներին, իսկ տեղն եկած պահին առաջ անցնի։

Պարգևներ
--------

1.      «Արիության համար» մեդալ

2.      «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ

3.      «Մարշալ Բաղրամյանի անվան» մեդալ

4.      «Ազատագրում» մեդալ

5.      «Մայրական երախտագիտության» մեդալ

6.      «Մարտական գործողությունների մասնակից» կրծքանշան

7.      «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալ
**Ալեքսանդր «Սաշա» Ջորջևիչ** (սերբ.՝ Александар "Саша" Ђорђевић / Aleksandar "Saša" Đorđević; օգոստոսի 26, 1967(1967-08-26), Բելգրադ, ՀՍՖՀ), հարավսլավիացի և սերբ բասկետբոլիստ։ Խաղացել է խաղարկող պաշտպանի դիրքում։ Ներկա ժամանակներում զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ։

Բասկետբոլիստի կարիերա
---------------------

### Ակումբում

Խաղացել է հայտնի եվրոպական ակումբներում, ինչպիսիք են` Պարտիզանը, Օլիմպիա Միլանը, Ռեալ Մադրիդը, Բարսելոնան, իսկ 1996 թվականին խաղացել է ԲԱՍ-ում, որպես Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս թիմի խաղացող։ Կարիերան ավարտել է 2005 թվականին։

### Հավաքականում

Խաղացել է Հարավսլավիայի հավաքականում, որտեղ անցկացրել է 108 խաղ։ Հավաքականի հետ առաջին մեդալը նվաճել է 1987 թվականին Եվրոպայի Առաջնությունում, երբ գրավել են երրորդ տեղը։ Չորս տարի անց Ջորջևիչը հավաքականի հետ միասին հաղթել է ԵվրոԲասկետ 1991-ը։ 1996 թվականին Ամառային Օլիմպիական խաղերում սերբերը զբաղեցրել են երկրորդ տեղը, առաջնության եզրափակչում պարտվելով ԱՄՆ-ի հավաքականին։ 1995 թվականին նա դարձավ Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն։ 1997 թվականին Իսպանիայում Սաշան թիմի հետ միասին նվաճեց իր երրորդ եվրոպական չեմպիոնական տիտղոսը։ 1998 թվականին Հարավսլավիան Հունաստանում հաղթեց աշխարհի առաջնությունը, և հենց այդ ոսկին էլ դարձավ Ալեքսանդր Ջորջևիչի հավաքականում հանդես գալու վերջինը մեդալը։ 2000-ական թվականների սկզբներին նա այլևս չհայտնվեց թիմի կազմում։

Սպորտային մեկնաբան
------------------

Ջորջևիչը EuroLeague TV ալիքի համար աշխատում է սպորտային մեկնաբան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Fibaeurope.net profile
* Euroleague.net profile
* Career NBA stats
* ACB.com profile Archived 2011-05-25 at the Wayback Machine.
* legabasket.it Profile Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine.
**Յուհան Կիկաս** (էստ.՝ Juhan Kikkas, հունիսի 5, 1892(1892-06-05), Վլեխ, Լիֆլանդիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 9, 1944(1944-03-09), Տալլին, Ռայխսկոմիսարիատ Օստլանդ), էստոնացի ծանրամարտիկ։

1924 թվականի օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր է։

Կենսագրություն
--------------

Յուհան Կիկասը ծնվել է 1892 թվականի հունիսի 5-ին՝ Էստոնիայի Վալգա քաղաքում։

Մինչ ծանրամարտով զբաղվելը Կիկասը եղել հեծանվորդ, իսկ ծանրամարտով սկսել է զբաղվել 1921 թվականից։ 1922 թվականին մասնակցել է Տալլինում կայացած աշխարհի առաջնությանը և գրավել է 4-րդ հորիզոնականը։ 1923 թվականին դարձել է Աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն։

1924 թվականին մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին, և դարձել է բրոնզե մեդալակիր։

Յուհան Կիկասը մահացել է 1944 թվականի մարտի 9-ին՝ Տալլինի ռմբակոծության ընթացքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Էստոնական մարզական կենսագրական բառարան (эст.)
2. ↑
3. ↑  Kikkas, Jaan Eesti spordi biograafiline leksikon

Արտաքին հղումներ
----------------

* Profile with picture
* The Soviet terror air raid to Tallinn on March 9/10, 1944 Archived 2008-03-12 at the Wayback Machine.
* Juhan Kikas at The March Raid Dedication List Archived 2008-03-12 at the Wayback Machine.
**Նենսի Էվելին Օ'Դելլ** (անգլ.՝ Nancy Evelyn O'Dell, օրիորդական ազգանունը` Համֆրիս, անգլ.՝ Humphries, փետրվարի 25, 1966(1966-02-25), Sumter, Հարավային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի լրագրողուհի, հաղորդավարուհի և դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Նենսի Էվելին Համֆրիսը ծնվել է 1966 թվականի փետրվարի 25-ին Սամթերում, Բեթթի Համֆրիսի ընտանիքում, (մահացել է 2008 թվականին կողմնային ամիոտրոֆիկ սկլերոզից)։ Նենսիի քույրիկը «Kappa Kappa Gamma»-ի մասնակիցն է։

Գործունեություն
---------------

Օ'Դելլը միացել է Access Hollywood ժամանցային հաղորդմանը, երբ վերջինս սկսել է գործել 1966 թվականին։
Նա հետագայում աշխատել է որպես առավոտյան լուրերի հաղորդավար և քրեական մեկնաբան Հյուսիսային Կարոլինայի Չարլեսթոնում WCBD հեռուստատեսությունում։

Ոստիկանությանն ուղղված իր հետաքննությունները ոչ սթափ վիճակում մեքենա վարելու դեպքերի վերաբերյալ բերել են նրան, որ Պետական իրավական վարչությունն սկսել է առավել մեծ ուշադրություն դարձնել նշված դեպքերին։ Նա պարգևատրվել է Associated Press-ի կողմից տարվա լավագույն հոդվածի համար։ 1995 թվականին Նենսին առաջին անգամ խաղացել է ֆիլմում` մարմնավորելով կնոջ դեր լսարանում` «Գիշերային կանգառ» հեռուստասերիալի «Salute to Getting Off Easy» էպիզոդում։ 1992-2002 թվականներին Օ'Դելլը խաղացել է Ուիզերսպունի դերը «Հմայվածները» հեռուստասերիալում։ Ընդհանուր առմամբ նա խաղացել է ավելի քան քսան ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։

Անձնական կյանքը
---------------

Նենսիի առաջին ամուսնությունը բժիշկ Ռիչարդ Օ'Դելլի հետ ավարտվել է ամուսնալուծությամբ։
2005 թվականի հունիսի 29-ից Նենսին ամուսնացած է երկրորդ անգամ` պրոդյուսեր Քիթ Զուբչեվիչի հետ։ Ամուսիններն ունեն աղջիկ` Էշբի Գրեյս Զուբչեվիչ (ծնվ. 11.06.2007)(անգլ.): Այս ամուսնությունը ևս ավարտվել է ամուսնալուծությամբ(անգլ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  Nancy O'Dell on Internet Movie Database
3. ↑  "Nancy O Dell Leaves Access Hollywood"
4. ↑  «Նենսի Օ'Դելլն աղջիկ է ունեցել»
5. ↑  Նենսի Օ' Դելլը բաժանվում է ամուսնուց` ավելի քան 10 տարվա համատեղ կյանքից հետո:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 243734220 · VIAF: 30361843 · WorldCat VIAF: 30361843 |

 |
**Անտոն Միրոնի Խաչիկյան**  (մայիսի 28, 1943(1943-05-28), Կրասնոդար, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն արբիտրաժային դատարանի նախկին դատավոր։

Կենսագրություն
--------------

Անտոն Խաչիկյանը ծնվել է 1943 թվականի մայիսի 28-ին, Կրասնոդար քաղաքում։ 1980 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Համամիութենական իրավաբանական ինստիտուտը (հեռակա)։ Իրավաբանական մասնագիտությամբ իր գործունեությունը սկսել է 1982 թվականին։ 1990-1992 թվականներին եղել է ՌԽՖՍՀ պետական արբիտրաժի պետական արբիտր։

Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն խորհրդի 1992 թվականի ապրիլի 2-ի թիվ 2643-1 որոշմամբ նշանակվել է Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն արբիտրաժային դատարանի դատավոր։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* Ունի դատավորի բարձրագույն որակավորման դաս։
* Ունի գերատեսչական մրցանակ․ նրան շնորհվել է «Դատական համակարգի պատվավոր աշխատող» կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Хачикян Антон Миронович». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 28-ին.
**Քլարենս Հադսոն Ուայթ** (անգլ.՝  Clarence Hudson White, ապրիլի 8, 1871(1871-04-08)[…], Newark, Օհայո, ԱՄՆ և West Carlisle, Coshocton County, Օհայո, ԱՄՆ - հուլիսի 7, 1925(1925-07-07), Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկացի լուսանկարիչ, «Photo-Secession» ուղղության հիմնադիրներից մեկը, պիկտորիալիզմի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Քլարենս Ուայթ. Տղան «Camera Work» ամսագրով, 1905 թվական
Նրա հայրը զբաղվել է նպարեղենի մեծածախ առևտրով, որտեղ որպես հաշվապահ սկսել է աշխատել նաև Քլարենսը։ Նրա կինը՝ Ջեյն Ֆելիքսը (նրանք ամուսնացել են 1893 թվականին) դարձել է նրա մուսան, քննադատը և մենեջերը։ Ուայթը լուսանկարների մեծ մասն արել է 1893-1906 թվականներին, երբ ողջ օրը աշխատել է նպարեղենի ընկերությունում և միայն երեկոներն ու հանգստյան օրերն է կարողացել օգտագործել լուսանկարելու համար։ 1898 թվականին նա ստեղծել է լուսանկարչության սիրահարների ակումբ։

Ստացել է Օհայոյի լուսանկարիչների ասոցիացիայի մեդալ (1896), մասնակցել է Ֆիլադելֆիայի 1898 թվականի Ֆոտոցուցահանդեսին։ Նույն թվականին նա հանդիպել է Ալֆրեդ Ստիգլիցին և նրա հետ դարձել «Photo-Secession» լուսանկարչության ուղղության հիմնադիրներից մեկը։ 1906 թվականին նա թողել է նպարեղենային բիզնեսը, տեղափոխվել Նյու Յորք և ամբողջությամբ զբաղվել լուսանկարչությամբ։ Ուայթի աշխատանքները հայտնվել է «Photo-Secession» ցուցահանդեսներում, և հրատարակվել է «Stiglitz's Camera Work» ամսագրում։ Ամսագրի մի ամբողջ համար նվիրվել է նրա աշխատանքին։

Մանկավարժական գործունեություն
-----------------------------

Քլարենս Ուայթ , Պատկեր կանացի կերպարով, 1908 թվական
1907 թվականից նա լուսանկարչական արվեստ է դասավանդել Կոլումբիայի համալսարանում։ 1914 թվականին հիմնադրել է ժամանակակից լուսանկարչության դպրոց։ Քլարենսը եղել է հայտնի մանկավարժ, նրա աշակերտների թվում են եղել Մարգարեթ Բուրք-Ուայթը, Դորոթեա Լանժըը, Դորիս Ուլմանը, Փոլ Աութրեբրիջը և ամերիկյան լուսանկարչության շատ այլ նշանավոր վարպետներ։

Ուայթը և Ստիգլիցը
-----------------

1910 թվականից Ստիգլիցը սկսել է հեռանալ պիկտորիալիզմից դեպի դասական լուսանկարչություն։ Ուայթը չի աջակցել ընկերոջը՝ հավատարիմ մնալով այս ուղղությանը և դառնալով պիկտորիալիզմի ամենամեծ ներկայացուցիչը։ 1916 թվականին նա հիմնադրել է Ամերիկյան պիկտորիալիզմի լուսանկարիչների միությունը և մինչև 1921 թվականը եղել է դրա նախագահը։ Միությունը կազմակերպել է իր սեփական ցուցահանդեսները, հրատարակել ամսագիր։ Այնուհանդերձ իր հիմնական դերը գտավ գեղարվեստական կրթության ոլորտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Luminous-Lint — 2005.
3. 1 2  *Pitts T.* White, Clarence H(udson) // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T091401
4. 1 2 3 4  Artists + Artworks
5. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
6. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
7. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
8. ↑
9. ↑

Գրականություն
-------------

* Bunnell P. Clarence H. White: the reverence for beauty. Athens: Ohio university gallery of fine art, 1986

Արտաքին հղումներ
----------------

* Кларенс Уайт на сайте artnet(անգլ.)
* Кларенс Уайт на сайте PhotoIsland(ռուս.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարգիս Բաղդասարյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաղդասարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սարգիս Հակոբի Բաղդասարյան** (1915, Մարտունու շրջան, Արցախ - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սարգիս Բաղդասարյանը ծնվել է 1915 թվականին, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Մարտունու շրջանի Ղուզե կալեր գյուղում։ Նախնական կրթությունն ստացել է գյուղի տարրական դպրոցում, այնուհետև սովորել է Ճարտար գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 1937 թվականին Բաղդասարյանը մեկնել է Երևան՝ ուսումը շարունակել Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում, 5-րդ կուրսն ավարտելուց հետո նշանակվել է Սևանի շրջանի Ծովագյուղի միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար, ապա՝ տնօրեն։

1941 թվականին Բաղդասարյանը կամավոր մեկնել է կարմիր բանակ։ Մարտական ուղին սկսվել է Հյուսիսային Կովկասի Մոզդոկ քաղաքից, որի մատույցներում վիրավորվել է և տեղափոխվել Գրոզնի քաղաքի հոսպիտալը, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է զորամաս։ 1943 թվականին կռվել է 75-րդ հրաձգային գնդում։ 1943-1944 թվականներին 526-րդ հրաձգային գնդում մարտնչել է Մոզդոկի,Պերվոմայսկի և Գեորգիևսկի ազատագրման համար։ 1944-1945 թվականներին կռվել է 8-րդ առանձին ռազմաօդային զորամասում և մասնակցել Բելոռուսիայի, Լեհաստանի ազատագրման, Օդերի ֆրանկֆուրտ և Բեռլին քաղաքների գրավման մարտերին։ 1945 թվականի ապրիլի 25-ին Սարգիսը Բեռլինի գրավման մարտերի ժամանակ Ռայխստագից ոչ հեռու ծանր վիրավորվել է և տեղափոխվել Լեհաստանի Լոձ քաղաքի հոսպիտալ, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է Բեռլին, իր զորամասը։

1945 թվականի նոյեմբերին զորացրվել է բանակից, հանձնել համալսարանի պատմության ֆակուլտետի պետական քննությունները, որից հետո շարունակել մանկավարժական գործունեությունը հանրապետության տարբեր շրջաններում, Երևան քաղաքում։

Պարգևատրվել է «Բեռլինի գրավման համար», «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» և ուրիշ մեդալներով։ Երկար տարիներ եղել է տեղական խորհրդի պատգամավոր, ակտիվորեն մասնակցել կուսակցական-հասարակական կյանքին։

Պարգևներ
--------

* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ
* «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Բան Ջաու** (չինարեն՝ 班昭, երկրորդ անունը Հյուիբան չինարեն՝ 惠班, անգլ.՝ Ban Zhao, 45, Արևելյան Հան - 116, Հան դինաստիա, Imperial China), չինացի հայտնի գրող։ Առաջին հայտնի չինուհի պատմաբանն է ու գիտնականը։

Բան Ջաուն արիստոկրատական Բան ընտանիքից էր՝ Հան դինաստիայի ականվոր պետական գործիչ և պատմաբան Բան Բիաոյի դուստրը։ Նա ծնվել է Շենսի նահանգի՝ ժամանակակից Սյանյանի մոտակայքում գտնվող Անլին քաղաքում։ Ստացել է լավ կրթություն։ 59 թվականին ամուսնացել է տեղական զինվորական վերնախավի ներկայացուցիչ Ցաո Շիշուի հետ։ Սակայն, շատ չանցած այրիացել է և երբևէ չի ամուսնացել։ Բան Ջաուն սկսել է զբաղվել գիտությամբ, գրել է բանաստեղծություններ, տրակտատներ, հետաքրքրվել է պատմությամբ, աշխարհագրությամբ և մաթեմատիկայով։ 92 թվականին կանչվել է Հե դի կայսեր արքունիք, մահացած եղբոր՝ Բան Գուից հետո, Հան դինաստիայի պատմության շարունակությունը գրելու համար։ Շատ շուտով կայսրից ստանում է հանձնարարություն ուսուցանել դասական գրականություն, պատմություն, աշխարհագրություն և մաթեմատիկա իր աղջիկներին և պալատական կանանց։ Որի համար ստացել է Ցաո Դագա (պատվավոր Ցաո աղջիկ) կոչումը։

Կայսեր մահվանից հետո՝ 106 թվականին Բան Ջաուն դառնում է Դեն Սուի (Բան ՉՋաուի նախկին սան) խնամակալի խորհրդատուն, ով Չինաստանի փաստացի տիրակալն էր Շան դի և Ան դի կայսրերի օրոք։ Որոշ ժամանակ անց ստանում է կայսերական գրադարանի կառվարչի պաշտոն։ Այս պաշտոնում կազմակերպում է հին ձեռագրերի կրկնօրինակման աշխատանքներ՝ դրանց հետագա տարածման նպատակով։ Բան Ջաուն մինչև իր կյանքի վերջ մեծ ազդեցություն է ունեցել կայսերական արքունիքում։ Մահացել է 116 թվականին կայսրության մայրաքաղաք Լոյանում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Բան Ջաույի ամենանշանակալից աշխատություններից է «Հան գիրքի» ավարտումը՝ Արևելյան Հան դինաստիայի պատմությունը, եղբոր՝ Բան Գուից հետո։ Որտեղ ավելացվել է նաև Հե դի կայսեր մոր՝ կայսրուհի Դուի ծագումնաբանությունը և տրակտատներ աստղագիտության վերաբերյալ։

Կարևոր աշխատանքներից է համարվել նաև «Կանաց ուղեցույցը», որը Բան Ջաուն կազմել է երիտասարդ արիստոկրատուհիների համար։ Այստեղ խորհուրդներ է տրվում անձնական կյանքի, դաստիարակության վերաբերյալ, շեշտվում է հնազանդ և կրթված լինելու անհրաժեշտությունը։

Հենան նահանգ ճանապարհորդելուց հետո, Բան Ջաուն 101 թվականին գրում է «Ճանապարհորդություն դեպի արևելք» աշխատությունը։ Ինչպես նաև գրել է «Հիշողություն» աշխատությունը, որը չի պահպանվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Կենսագրական տվյալների չինական բազա

Գրականություն
-------------

* Bennet Peterson, Barbara (2000). Notable Women of China: Shang Dynasty to the Early Twentieth Century. M.E. Sharpe, Inc.
* Ban Zhao in André Lévy (a cura di), Dictionnaire de littérature chinoise, Parigi, PUF, 2000, pp. 90–99. ISBN 978-2-13-050438-2

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CBDB: 0135108 · GND: 119037866 · ISNI: 0000000063170200 · LCCN: n50082077 · NLC: 000121367 · NTA: 244201404 · SUDOC: 069898642 · VIAF: 11093338 · WorldCat VIAF: 11093338 |

 |

 |
**Նիլ Սթրաուս** (անգլ.՝ Neil Strauss, հայտնի է նաև Style և Chris Powles, հոկտեմբերի 13, 1973(1973-10-13), Չիկագո), ամերիկացի գրող, լրագրող և բլոգեր։ Շատերին հայտնի է որպես «The Game: Penetrating the Secret Society of Pickup Artists» գրքի հեղինակ, որտեղ նա գրում է իր ճամփորդության, պիկապ ընկերության, իր պիկապեր դառնալու մասին։ Հանդիսանում է «Rolling Stone» և «New York Times» ամսագրերի հեղինակներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Չիկագոյի մասնավոր դպրոցն ավարտելուց հետո Սթրաուսը սովորել է Վասարի քոլեջում։ Իր գործունեությունը սկսել է ավանգարդիստական «Ear» լրագրում, մինչև «Village Voice»-ին անցնելը, որտեղ կատարել է ամեն ինչ՝ սկսած խմբագրի օգնականից մինչև փաստերի ստուգողի աշխատանք։ Հետո Ջոն Պերելսի (Jon Pareles) կողմից հրավիրվում է «The New York Times»՝ որպես երաժշտական քննադատ, ուր վարել է փոփ մշակույթին նվիրված հատուկ էջ։ Այնուհետև Յան Ուեների (Jann Wenner) կողմից հրավեր է ստացել աշխատելու «Rolling Stone» ամսագրի խմբագրի օգնական և հասել մեծ հաջողությունների։ Սթրաուսը «ASCAP Deems Taylor Award-»ի կողմից մրցանակի է արժանացել Քուրդ Քոբեյն ինքնասպանության մասին «Rolling Stone»-ում հրատարակված, ինչպես նաև Էրիկ Կլեպտոնի մասին «The New York Times»-ում տպագրված հոդվածների համար։ Բացի դրանից նկարահանվել է Բեքի «Sexx Laws» երգի տեսահոլովակում։

Նիլ Սթրաուսը մեկն է գրականության այն մշակներից, ում՝ հայտնիների մասին գրված գրքերը դարձել են բեսթսելլերներ։

* The Long Hard Road Out Of Hell (Մերիլին Մենսոն),
* The Dirt (Mötley Crüe),
* How to Make Love Like a Porn Star: A Cautionary Tale (Ջենա Ջեյմսոն)
* Don’t Try This At Home (Դեյվ Նավարո)

Նիլ Սթրաուսը գրել է «The Game: Penetrating the Secret Society of Pickup Artists» (ISBN 0-06-055473-8) գիրքը պիկապերնեի ընկերության մասին։ 2005 թվականին, անմիջապես ԱՄՆ-ում հրատարակվելուց հետո, գիրքը մի ամբողջ ամիս եղել է «The New York Times» ամսագրի բեսթսելլերների ցանկում և զբաղեցրել է առաջին տեղը «Amazon»-ի վարկանշային սանդղակում։

Նիլը նաև մասնակցել է «30 Seconds To Mars»-ի «Up in the air» երգի նկարահանումներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Доступ ограничен
3. ↑  «Interview: Neil Strauss» Archived 2012-11-02 at the Wayback Machine. slushpile.net
4. ↑  «So What Do You Do, Neil Strauss?», mediabistro.com

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт автора
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | MySpace · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1488874 · BNF: 14424313z · CiNii: DA12075470 · GND: 1030453683 · ISNI: 0000000079733143 · LCCN: n95086997 · NDL: 00731577 · NKC: xx0068764 · NTA: 115814906 · NUKAT: n01037661 · LIBRIS: 335864 · SUDOC: 230295177 · VIAF: 34674382 · WorldCat VIAF: 34674382 |

 |

 |
**Կաարինա Մուլտիալա** (ֆիններեն՝ Kaarina Multiala, 16-րդ դար, ենթդ․  Վիբորգ, Շվեդիա - 16-րդ դար, ենթդ․  Վիբորգ, Շվեդիա), ըստ հայտնի փաստաթղթերի Ֆինլանդիայում առաջին կին վաճառականն ու ձեռնարկատերը։ Բնակվել է Վիբորգում, եղել է քաղաքաբնակ Էրկկի Մուլտիալայի այրին։ Իր սեփական նավերով առևտուր է արել տարբեր քաղաքների հետ, եղել է քաղաքի ամենահարուստ բնակիչներից մեկը։

1549 թվականին ընդգրկվել է Վիբորգի ամենահարուստ քաղաքաբնակների շարքում։ 1551 թվականին, ըստ մաքսային փաստաթղթերի, եղել է մի քանի նավերի սեփականատեր։ 1560-ականների սկզբին Մուլտիալան շարունակել է մնալ այն քաղաքացիների ցուցակում, որոնք զբաղվել են առևտրով և նավերի սեփականատերեր են եղել։

16-րդ դարի կեսերին Վիբորգից հիմնականում արտահանել են խեժ, կարագ, ձուկ և կտավատ, ներմուծել աղ, կտոր, մետաքս, հացահատիկ և պղինձ։ Հայտնի է, որ Կաարինա Մուլտիալա ակտիվ առևտուր է արել Հանզայի միության կազմի մեջ մտնող Ռեվելի (Տալլին) հետ, իսկ 1561 թվականին նա հավատարմության երդում է տվել շվեդական թագավորին։ Ինչպես հաճախ է պատահել այդ տարիներին, վաճառականների ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունները հաճախ հակասության մեջ է մտել պետության շահերի հետ, և երբ արգելք է դրվել Վիբորգի և Ֆիննական ծոցի հարավային ափի քաղաքների հետ առևտրի վրա, Կաարինա Մուլտիալան դարձել է այդ արգելքը խախտողներից մեկը։ 1563 թվականին նա, ինչպես նաև մի քանի այլ վաճառականներ, տուգանվել են քառասուն մարկով՝ Նարվայի հետ առևտրի համար (որը այդ ժամանակ գտնվում էր Ռուսական կայսրության զորքերի վերահսկողության տակ, 1558 թվականին այն գրավվել էր Լիվոնյան պատերազմի հենց սկզբում)։

Կաարինա Մուլտիալայի կյանքի գեղարվեստական նկարագրությունը ներկայացրել է ֆինն գրող Կաարի Ուտրիոն՝ ֆիններեն՝ «Kartanonherra ja kaunis Kirstin» վեպում («Կալվածատեր և գեղեցկուհի Քրիստինան»), որը տպագրվել է 1968 թվականին։ Վեպի գլխավոր հերոսին գնահատում և հարգում են ինչպես քաղաքաբնակները, այնպես էլ մյուս վաճառականները, բացի այդ, նա միաժամանակ համարվում էր բարյացակամ և փորձառու բուսաբույժ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Multiala Kaarina

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Mäkelä-Alitalo, A.* Multiala, Kaarina (1500-luku) : kauppias :

[фин.] // Kansallisbiografia-verkkojulkaisu. Studia Biographica 4. — Helsinki : Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2000. — 1 helmikuun. — Дата обращения: 18.03.2018. — ISSN 1799-4349.

* *Mäkelä-Alitalo, A.* Multiala, Kaarina (1500—1600) : lady of the burgess class, merchant :

[անգլ.] / Translated by F. Roderick // National Biography of Finland. — Helsinki : Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2000. — Дата обращения: 18.03.2018. — ISSN 1799-4349.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարության ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Դերենիկ Արամի Մարության** (1922, Ծաղկունք, Նոր Բայազետի գավառ), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Դերենիկ Մարությանը ծնվել է 1922 թվականին, Սևանի շրջանի, Ծաղկունք գյուղում։ Ավարտել է Սևանի շրջանի Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։

1941 թվականին, երբ սկսվել է Հայրենական պատերազմը, Մարությանը կամավոր մեկնել է գործող բանակ։ 1941 թվականի դեկտեմբերին Մարությանը 89-րդ հայկական դիվիզիայի 400-րդ գնդի կազմում մասնակցել է Մալգոբեկի, Գրոզնու ուղղությամբ ծավալված մարտերին, որտեղ վիրավորվել է։ Բուժվելուց հետո ուղարկվել է Տուապսե-Գելենջիկի ուղղությամբ գործող փառապանծ 18-րդ բանակը։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ Մարտերից մեկում կրկին վիրավորվել է, բուժվելուց հետո վերադարձել է 89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիա, որի կազմում մասնակցել է Թամանի թերակղզու, Կերչի և Սևաստոպոլի ազատագրման մարտերին։ Պահեստի կապիտան Մարությանը փողոցային մարտերի ժամանակ ծանր վիրավորվել է և զորացրվել, որպես Հայրենական մեծ պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ։

Բանակից զորացրվելուց հետո Մարությանը վարել է մի շարք պատասխանատու պաշտոններ։ 1956 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Եղել է «Արևիկ» պիոներական առողջարանի դպրոցի տնօրեն։ Մարտական և աշխատանքային ծառայությունների համար Մարությանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի և «Պատվո նշան» շքանշաններով, ինչպես նաև մեդալներով, արժանացել է բազմաթիվ շնորհակալագրերի և պատվոգրերի։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Օտտո Ֆունկե** (գերմ.՝ Otto Funke, հոկտեմբերի 27, 1828(1828-10-27), Խեմնից, Ռուդնոգորի շրջան, Սաքսոնիայի թագավորություն, Գերմանական միություն - օգոստոսի 17, 1879(1879-08-17) կամ օգոստոսի 16, 1879(1879-08-16), Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու, Բադեն-Վյուրթեմբերգ), գերմանացի ֆիզիոլոգ։

Կենսագրություն
--------------

Օտտո Ֆունկեն ծնվել է 1828 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Սաքսոնիայի Խեմնից քաղաքում։ 1846-1851 թվականներին բժշկություն է ուսումնասիրել Լայպցիգի համալսարանում, որտեղ 1852 թվականից սկսել է ֆիզիոլոգիա դասախոսել որպես պրիվատ-դոցենտ։

1851 թվականին Ֆունկեին առաջին անգամ հաջողվել է բյուրեղացնել արյունը («*Funkesche Kristalle*»):

1854 թվականին Ֆունկեն նշանակվել է արտակարգ, 1856 թվականին՝ Լայպցիգում ֆիզիոլոգիական քիմիայի հաստիքային պրոֆեսոր, իսկ 1860 թվականին՝ ֆիզիոլոգիայի հաստիքային պրոֆեսոր Ֆրեյբուրգի համալսարանում։

Ֆունկեի գիտական հետազոտությունները վերաբերում են ֆիզիոլոգիայի բոլոր ոլորտներին, հատկապես արյան բաղադրությանը, ճարպերի ներծծմանը, աղիների էպիթելի գործառույթին, քրտնարտադրությանը, նյարդերի ռեակցիային, ամոնիակի ազդեցությանը մարդու օրգանիզմի վրա և այլն։ Այս հետազոտություններից շատերի արդյունքները հրապարակվել են հեղինակի կողմից բժշկական հատուկ ամսագրերում։

Բացի այդ, Ֆունկեն հրատարակել է ֆիզիոլոգիայի դասագիրք («*Lehrbuch der Physiologie*», 7-րդ խմբ. Գրյունգագեն, 3 հատոր, Համբուրգ, 1884-1887) և Լեմանի ֆիզիոլոգիայի դասագրքին ավելացվող աղյուսակներ` «*Atlas der physiologischen Chemie*» խորագրով (Լայպցիգ, 1853, 2-րդ հրատարակություն, 1858)։ Ֆիզիոլոգիայի հիմնական դասագրքի համար Հերման Ֆունկեն հոդված է մշակել` «*Tastsinn und Gemeingefühle*» (Լայպցիգ, 1880)։

Նրա հայտնի աշակերտների թվում էր մասնավորապես Էվալդ Հերինգը։

Աշխատություններ
---------------

* Funke, Otto (1851). Ztschr.f. rat. Med. N. F. **1**, 172.
* *Lehrbuch der Physiologie* (7. Aufl. von Grünhagen, Hamburg 1884)
* *Atlas der physiologischen Chemie* (Leipzig 1853, 2. Aufl. 1858), Supplement zu Lehmanns *Lehrbuch der physiologischen Chemie*
* Kapitel über den Tastsinn und die Gemeingefühle. In: *Hermanns Handbuch der Physiologie* (Bd. 3, Leipzig 1880)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Base biographique (ֆր.)
2. 1 2 3 4 5 6  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #116874422 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. ↑  Օտտո Ֆունկե.
4. 1 2 3 4  Ն. Ն. Ադելունգ (1890–1907). «Օտտո Ֆունկե». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Գրականություն
-------------

* Օտտո Ֆունկե

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օտտո Ֆունկե

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 116874422 · ISNI: 0000000108658614 · LCCN: n2015182630 · NKC: mub2016919535 · NLG: 244457 · NTA: 102040451 · NUKAT: n2010154021 · LIBRIS: 390111 · SUDOC: 083056963 · VIAF: 5694272 · WorldCat VIAF: 5694272 |

 |

 |
**Բակուր** (մոտ մ.թ.ա. 67– մ․ թ․ ա․ 38 հունիսի 9), Պարթևաց Որոդես II թագավորի որդին և գահակիցը։ Մ․ թ․ ա․ 53-ի հունիսին Արտաշատում կնքած հայ–պարթևական դաշինքն ամրապնդվել է Բակուրի և Հայոց թագավոր Արտավազդ Բ–ի քրոջ ամուսնությամբ։ Օժտված լինելով զորավարական տաղանդով՝ Բակուրը եղել է պարթևական արշավանքների կազմակերպիչը։ Մ․ թ․ ա․ 52–50-ին գլխավորել է Ասորիքում և Փոքր Ասիայում պարթևական զորքերի գործողություններն ընդդեմ Հռոմի։ Մ․ թ․ ա․ 50-ի գարնանը Բակուրը նոր արշավանք է նախապատրաստել Հռոմի դեմ, սակայն Որոդես II անսպասելիորեն Ասորիքից ետ կանչելով՝ խանգարել է նրան իրագործելու այդ մտադրությունը։ Հռոմեա–պարթևական նոր պատերազմի սկզբին (մ․ թ․ ա․ 40) Բակուրը վերստին գրավել է Ասորիքը և Փյունիկիան։ Բակուրի ասորիք–պաղեստինյան արշավանքներին մասնակցել են նաև հայկական զորագնդերը։ Բակուրի զորավարներից էր Բարզափրանես Ռշտունին, որը, ըստ Մովսես Խորենացու, անցել է Գալիլեյա և այնտեղ ապստամբություն հրահրել հռոմեացիների դեմ։ Բակուրի ռազմական հմուտ գործողությունների շնորհիվ մ․ թ․ ա․ 40–38-ին Պաղեստինը, Ասորիքը և Փոքր Ասիան անցել են պարթևական տիրապետության տակ։ Սակայն մ․ թ․ ա․ 38-ին, Գինդարոս լեռան մոտ (Անտիոքից ոչ հեռու) ճակատամարտում Բակուրը սպանվել է։ Պարթևական զորաբանակի պարտությամբ Եփրատը վերստին ճանաչվել է հռոմեական և պարթևական տերությունների սահմանագիծ։ Բակուրի զոհվելուց հետո Որոդես II հրաժարվել է գահից՝ հօգուտ մյուս որդու՝ Հրահատ Դ-ի։

Գրականություն
-------------

* Հայ ժողովրդի պատմություն, հ․ 1, Ե․, 1971։
* Моммзен Т․, История Рима, т․ 5, М․, 1949, с․ 327-28․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 246)։*  |
**Թանզիլա Խան** (1986, Sialkot, Gujranwala Division, Փենջաբ, Պակիստան), պակիստանցի սահմանափակ հնարավորություններով մարդկանց իրավունքների պաշտպան, ակտիվիստ։ *Girlythings* (Օրիորդական իրեր) բջջային հավելվածի հիմնադիրն է։ Պաշտպանում է վերարտադրողական առողջությունը` հատկապես սահմանափակ հնարավորություններով մարդկանց իրավունքները։ «*Creativt Alley*» ոչ պետական հասարակական կազմակերպության հիմնադիրն է։

Կենսագրություն
--------------

Թանզիլան ծնվել և մեծացել է Պակիստանում։ Ի ծնե հաշմանդամ է և գամված է անվասայլակին։ Խանը ստացել է միջազգային իրավունքի բակալավրի աստիճան Լոնդոնի համալսարանից։ Թանզիլա Խանը 16 տարեկան հասակում հրատարակել է իր առաջին գիրքը՝ «Պատմություն Մեքսիկայի մասին»։ Գրքերի վաճառքից ստացված հասույթը ներդրել է սոցիալական նախագծերում` սահմանափակ հնարավորություն ունեցող անձանց իրավունքները պաշտպանելու համար։

Հիմնադրել է *Girlythings* բջջային ծրագիրը։ Դա առաջին բջջային հավելվածն է, որը սանիտարական անձեռոցիկներ և այլ առաջին անհրաժեշտության իրեր, ինչպես նաև դաշտանային պարագաներ է տրամադրում ցանկացած հասարակական վայրում սահմանափակ հնարավորություն ունեցող կանանց։ Խանը հիմնադրել է «*Creativt Alley*» ոչ պետական հասարակական կազմակերպությունը, որի նպատակն է իր նախագծերի միջոցով օգնել սահմանափակ հնարավորություն ունեցող անձանց։ Թանզիլա Խանը արժանացել է մի շարք ազգային և միջազգային մրցանակների։

Ստեղծագործությունը
------------------

Երկու գրքի հեղինակ է`

* «Մեքսիկայի պատմություն»,
* «Իդեալական իրավիճակ. Քաղցր տասնվեց»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  «About Me – Tanzila Khan» (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 14-ին. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 11-ին.
3. 1 2  «Tanzila Khan | WSA» (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 11-ին.
4. 1 2  «Tanzila Khan». *Women Deliver* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 11-ին.
5. ↑  «Tanzila Khan». *ChangemakerXchange* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 11-ին.
6. ↑  «Perfect Situation, The». *www.goodreads.com*. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 11-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |

 |
**Յուրի Յանովիչ Ռուբեն** (ապրիլի 15, 1925(1925-04-15), Մոգիլյով, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 14, 2004(2004-03-14), Ռիգա, Լատվիա), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է զինվորականի ընտանիքում։ Ավարտել է Լատվիական համալսարանի մեխանիկական ֆակուլտետը (1951) և ԽՄԿԿ ԿԿ–ին առընթեր Բարձրագույն կուսակցական դպրոցը (1960)։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին (1941–1945)։ 1952-ից կոմերիտական ղեկավար աշխատանք է կատարել Լատվիայում, 1955-ից՝ կուսակցական աշխատանք Ռիգայում։ ԽՄԿԿ անդամ 1953-ից։ 1960-ից՝ Լատվիայի կոմկուսի Լիեպայայի, 1963-ից՝ Ռիգայի քաղկոմների քարտուղար։ 1966–70-ին եղել է Լատվիայի կոմկուսի ԿԿ–ի քարտուղար։ 1970-ի մայիսից Լատվիական ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահն է։ ԽՄԿԿ ԿԿ–ի անդամության թեկնածու 1971-ից։ Լատվիայի կոմկուսի ԿԿ–ի բյուրոյի անդամ։ ՍՍՀՄ VIII – XI գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Պարգևատրվել է Լենինի 2, Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Рубэн Юрий Янович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 7)։*  |
**Ցայ Յուանպեյ** (չին. 蔡元培, փինյին *Cài Yuánpéi*, հունվարի 11, 1868 թվական — մարտի 5, 1940 թվական), չինացի պետական գործիչ, գիտնական, թարգմանիչ և մանկավարժ։ Չինաստանի Հանրապետության կրթության նախարար, Սինիկայի Ակադեմիայի հիմնադիրը և առաջին նախագահը (անգլ. Academia Sinica), Պեկինի համալսարանի ռեկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1868 թվականի հունվարի 11-ին Մեծ Ցին պետության, Չժեցյան նահանգի, Շանին գավառում, բանկային ծառայողի ընտանիքում։

22 տարեկանում ստացել է ցզինշի աստիճան և դարձել Հանլինի ակադեմիայի անդամ։

1907 թվականին գնաց Գերմանիա և ընդունվեց Լայպցիգի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրեց փիլիսոփայություն, Էսթետիկա, մարդաբանություն և փորձարարական հոգեբանություն։ Զբաղվել է թարգմանությամբ` գերմաներենից չինարեն։

1911 թվականին վերադարձավ Չինաստան։

1912 թվականի հունվարի 3-ից մինչև հուլիսի 14-ը եղել է Չինաստանի հանրապետության կրթության նախագահ։ Նա որոշիչ դեր խաղաց 1912 թվականին կրթական բարեփոխումների իրականացման գործում և նպաստեց Չինաստանում կանանց կրթության զարգացմանը։ Յուան Շիկայի քաղաքականությունը չհամաձայնելու պատճառով հրաժարական տվեց։

1913 թվականին տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ զբաղվել է ֆրանսերեն լեզվի ուսումնասիրությամբ, և նաև օգնեց Չին-ֆրանսիական կրթական ասոցիացիայի ստեղծմանը։

1916 թվականին վերադարձավ Չինաստան, որտեղ ստանձնեց Պեկինի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը, որը զբաղեցրեց մինչև 1926 թվականը։

1928 թվականին անդամակցեց Սինիկայի ակադեմիայի ստեղծմանը և դարձավ դրա առաջին նախագահը։

1936 թվականին նա հիվանդացավ և դուրս եկավ հասարակական կյանքից։

Կյանքից հեռացավ 1940 թվականի մարտի 5-ին, Բրիտանական Հոնկոնգում։

* Ցայ Յուանպեյի կիսանդրին Պեկինի համալսարանի տարածքումՑայ Յուանպեյի կիսանդրին Պեկինի համալսարանի տարածքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): платформа открытых данных — 2011.
2. ↑  Cai Yuanpei // Indiana Philosophy Ontology Project (англ.)
3. ↑  Կենսագրական տվյալների չինական բազա
4. ↑  Cai Yuanpei. (англ.)
5. ↑  Бывший ректор Пекинского университета Цай Юаньпэй. (рус.)