**Պիեռ Բույոյա** (կիռունդի`  և ֆր.՝ Pierre Buyoya, նոյեմբերի 24, 1949(1949-11-24), Commune of Rutovu, Ռուանդա-Ուրունդի - դեկտեմբերի 17, 2020(2020-12-17), Bonneuil-en-France), Բուրունդիի ռազմական և պետական գործիչ, մայոր։ Բուրունդիի նախագահը 1986-1993 և 1996-2003 թվականներին։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1949 թվականի նոյեմբերի 24-ին Ռուտովուում, երկրի հարավային Բուրուրի նահանգում, պատկանում է թութսի էթնիկ խմբին։ 1967-1982 թվականներին սովորել է Բելգիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի ռազմական ուսումնական հաստատություններում։ 1984 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1987 թվականի գոստոս՝ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի սպա։

Ժան Բատիստա Բաղազայի կառավարությունը հակաթոլիական արշավ է սկսել, ինչը երկրում անկարգությունների ալիք է առաջացրել։ Այդ հուզումների ֆոնին 1987 թվականի սեպտեմբերին մայոր Պիեր Բույոյան ռազմական հեղաշրջում կազմակերպեց՝ իրեն հռչակելով երկրի նախագահ։ 1987 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1988 թվականի հոկտեմբեր եղել է նաև պաշտպանության նախարար։ Առաջին հերթին նա դադարեցրել է կաթոլիկ եկեղեցու բոլոր հետապնդումները, քաղբանտարկյալները սկսել են ազատվել բանտերից։

1988 թվականի օգոստոսին երկրում կրկին բռնկվեցին զանգվածային ազգամիջյան բախումներ։ Տուտսիի բանակը կարողացել է կարգուկանոն հաստատել, սակայն զոհվել է առնվազն 5 հազար հուտու գյուղացի, մոտ 60 հազարը ստիպված են եղել փախչել երկրից։ Այդ դեպքերից հետո Բույոյը սկսեց ազգային հաշտեցման քաղաքականություն։ Նա հուտուի ներկայացուցչին նշանակել է երկրի վարչապետ և ընդգրկել իր կառավարության կազմում։ 1993 թվականի հունիսի 1-ին կայացած երկրի պատմության մեջ առաջին ժողովրդավարական նախագահական ընտրություններում հաղթել է հուտու Մելհիոր Նդադայեն՝ հավաքելով ձայների 65 տոկոսը՝ միայն 32 տոկոսի դիմաց։

Սակայն Նդադայեն սպանվել է արդեն 102 օր անց՝ նույն տարվա հոկտեմբերին, իսկ նրան փոխարինած Սիպրիեն Նթարյամիրան զոհվել է 1994 թվականի ապրիլին տեղի ունեցած ավիավթարում։ Տուտսի-հուտու դիմակայությունը չի դադարել։

1996 թվականի հուլիսի 25-ին Բույոյան գլխավորել է նոր պետական հեղաշրջումը և երկրում պահել իշխանությունը մինչև 2003 թվականը։ 1998 թվականին նա լուծարել է վարչապետի պաշտոնը, որը նախորդ 10 տարիների ընթացքում իր իսկ սահմանած ավանդույթի համաձայն պատկանում էր հուտու ներկայացուցչին, եթե նախագահը տուտսի էր, և հակառակը։

2001 թվականին էթնիկ հակամարտության շարունակությունն ու տնտեսական պատժամիջոցների սպառնալիքը Բույոյին ստիպեցին փոխնախագահի պաշտոն սահմանել և նրա վրա նշանակել հուտա Դոմիսիեն Նդայիզեյեին, որին համաձայնագրի պայմաններով նա ուղիղ մեկուկես տարի անց հանձնեց պետության ղեկավարի պաշտոնը։ Որպես նախկին նախագահ՝ ստացել է ցմահ սենատորի կարգավիճակ։ 2008 թվականին նա ղեկավարել է Չադում Աֆրիկյան միության խաղաղապահ առաքելությունը։

2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Բուրունդիի Գերագույն դատարանը Պ. Բույոյին ցմահ ազատազրկման է դատապարտել Մ. Նդադայեին հեռակա կարգով սպանելու համար։ Եվս 18 մարդ նույնպես դատապարտվել է սպանությանը մասնակցելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4 5 6  Fichier des personnes décédées
3. 1 2
4. ↑  "Pierre Buyoya". Արխիվացված է the original 2008 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Ex-Burundi president gets prison term for 1993 killing of victorious election opponent

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13548494g · CiNii: DA16429688 · GND: 1020776102 · GTAA: 87921 · ISNI: 0000000081359912 · LCCN: n88270993 · NTA: 392863545 · SUDOC: 050811991 · VIAF: 56773819 · WorldCat VIAF: 56773819 |

 |

 |