recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Երկար ճանապարհ դեպի ազատություն** (անգլ.՝ Long Walk to Freedom), Նելսոն Մանդելայի հուշարձանը, որ հեղինակել է նկարիչ Մարկո Ցիանֆանելին։ Տեղադրվել է 2012 թվականին ՀԱՀ Դուրբան քաղաքից ոչ հեռու գտնվող Խովիկ փոքր քաղաքում։ Ստեղծվել է 6-9 մետր երկարությամբ 50 պողպատե սյուներից, որոնք ամրացված են հիմքին միմյանցից առանձին։

Պատմություն
-----------

1962 թվականի օգոստոսի 5-ին հարավաֆրիկյան Խովիկ ոչ մեծ քաղաքում ծայրամասում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որն ունեցել է հեռահար հետևանքներ ամբողջ աշխարհում։ Դուրբանի արվարձանից դեպի մայրցամաքի խորքը տանող R103 մայրուղու անապատային հատվածում ապարտհեյդի ոստիկանությունը կանգնեցնում է մեքենա, որի ղեկին Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի ընդհատակյա կազմակերպության առաջնորդներից մեկը՝ Նելսոն Մանդելան։ Այդ ժամանակ նա արդեն 17 ամիս գտնվում էր հետախուզության մեջ, և նրան գտնել հաջողվել է միայն Կենտրոնական հետախուզական վարչության մասնագետների աջակցության շնորհիվ։ Պետական հեղաշրջում նախապատրաստելու մեղադրանքով Մանդելան դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման և բանտում անցկացրել 27 տարի։ Ըստ Մանդելայի խոսքերի՝ «դա եղել է դեպի ազատություն տանող երկար ճանապարհի սկիզբը»։

Ստեղծում
--------

Հուշարձանի հեղինակը հարավաֆրիկացի քանդակագործ Մարկո Ցիանֆանելին է, որ ծնվել է Յոհաննեսբուրգում։ 1992 թվականին ավարտել է Վիտվատերսրանդի համալսարանի գեղեցիկ արվեստների ֆակուլտետը և շուտով հայտնի է դարձել իր արտասովոր աշխատանքներով, որոնցում համադրել է օրիգինալ գեղարվեստական լուծումներ, նորագույն տեխնոլոգիաների վարպետորեն օգտագործում և հայեցակարգային խորը ենթատեքստ։

Ըստ Մարկո Ցիանֆանելիի խոսքերի՝ արձանն ստեղծվել է ի նշանավորումն Նելսոն Մանդելայի ձերբակալության 50-ամյա տարելիցի, ինչն իր արտացոլումն է գտել քանդակը կազմող ուղղահայաց սյուների քանակի մեջ։ Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2012 թվականին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Հուշարձանը կազմված է 6,5-9,5 մետր բարձրություն ունեցող և ածխածնի քիչ պարունակությամբ պողպատե 50 սյուներից, որոնք միաժամանակ խորհրդանշում են բանտի ճաղավանդակը և Մանդելայի ձերբակալության 50-րդ տարին։ Հուշարձանի տարածքում ներառված է հյուսիսային կողմից արձանին հարող ոչ մեծ ծառուղի, որ նախագծվել է ճարտարապետ Ջերեմի Ռոզի կողմից։ Ծառուղու ամենակենտրոնում՝ արձանից 35 մետր հեռավորության վրա, գտնվում է հուշատախտակ։ Այդ կետից Մանդելայի դիմանկարը վերածվում է ամբողջական պատկերի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Мемориал Нельсону Мандела в Ховике: вид только с одной точки". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Памятник Нельсону Манделе от архитектора Марко Чианфанелли". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Лик Манделы в небе Африки | CabLook.com
**Զարեհ Ա Փայասլյան** (փետրվարի 14, 1915(1915-02-14), Մարաշ, Ադանայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 18, 1963(1963-02-18), Անթիլիաս, Մաթնի շրջան, Լեռնային Լիբանան, Լիբանան), Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Կիլիկիո կաթողիկոսը 1956-1963 թվականներին։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ կյանք

Զարեհը ծնվել է 1915 թվականին Օսմանյան կայսրության Մարաշ քաղաքում։ Նրա իսկական անունն է Սիմոն Փայասլյան։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նրա ընտանիքը փախել է Սիրիա և բնակություն է հաստատել Համա քաղաքում, այնուհետև գտեղափոխվել է Հալեպ։

Նախնական կրթությունը ստացել է Հալեպի Մեսրոպյան և Հայկազյան դպրոցներում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Հալեպի Հիսուսի միաբանությունում։ Ավելի ուշ Զարեհը ավարտել է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Անթիլիասի միաբանությունը։ 1937-1940 թվականներին Բարձրագույն կրթությունը շարունակել է ստանալ Բելգիայում։

### Որպես հոգևոր գործիչ

1935 թվականին քահանա է ձեռնադրվել և ստացել է Զարեհ անունը։ 1940 թվականից սկսած նա ծառայել է Հալեպի Հայոց առաջնորդարանում։ 1943-1956 թվականներին եղել է Սիրիայի Հալեպի հոգևոր առաջնորդը։ 1943 թվականին հիմնել է Հալեպի Կարեն Եպպեի հայկական վարժարանը։

1956 թվականի փետրվարի 20-ին Փայասլյանը դարձել է Մեծի Տանն Կիլիկիոյի կաթողիկոս։ 1952 թվականին, երբ Գարեգին Ա կաթողիկոսը մահացել էր, շուրջ 4 տարի հայ քաղաքական տարբեր խմբավորումների միջև պայքար էր ընթանում թափուր մնացած տեղի համար։ Ընտրվելուց հետո Զարեհը փորձել է այդ խմբավորումների միջև վերականգնել նախկին ներդաշնակությունը, հատկապես 1958 թվականի դեպքերից հետո, երբ Լիբանանում միջհայկական վեճեր էին ընթանում։

1962 թվականին դարձել է Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի լիիրավ անդամ։

### Մահ

Զարեհ Փայասլյանը մահացել է 1963 թվականին, երբ 48 տարեկան էր։

Ժառանգություն
-------------

1946 թվականի ապրիլի 2-ին Զարեհ Փայասլյանը Սիրիայի կառավարության կողմից պարգևատրվել է սիրիական վաստակի առաջին աստիճանի շքանշանով՝ Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատի իր ազգային և հայրենասիրական դերի համար։

Զարեհ կաթողիկոսի անունով է անվանվել Հաեպի փողոցներից մեկը։ Նրա արձանը կանգնեցվել է Կարեն Եպպեի վարժարանի դիմաց։

Նամի շարք աշխատություններ է գրել Հովհաննես Ոսկեբերանի մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Asbarez.com
2. ↑  Syrian-Armenian Consolidation (in Arabic)
3. ↑  "Alepporthodox.org". Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2023 թ․ օգոստոսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Հերազ** (պարս.՝ رودخانه هراز), գետ Իրանի հյուսիսում` Մազանդարան օսթանում։ Սկսվում է Էլբուրսի լեռներում և թափվում Կասպից ծովը։ Գետի ափերին է գտնվում Մազանդարանի խոշոր քաղաքներից Ամոլը։

Աշխարհագրություն
----------------

Գետը սկիզբ է առնում Էլբուրսի լեռներում։ Գետի ակունքներից ամենաերկարը` Լառ գետը սկսվում է Թեհրանից մոտ 30 կմ հյուսիս-արևելք և, հոսելով դեպի հարավ-արևելք, շրջանցում է Իրանի ամենաբարձր լեռնագագաթ Դեմավենդը, որից հարավ` Փոլոր գյուղից սկսած կրում է Հերազ անունը։ Այնուհետ գետը հոսում է դեպի հյուսիս Հերազի հովտով մոտ 100 կմ, դուրս գալիս մերձկասպյան դաշտավայր Ամոլ քաղաքից մոտ 10 կմ հյուսիս, հոսում Ամոլի միջով և թափվում Կասպից ծովը Սորքրուդ քաղաքի մոտ։

Գետը հատկապես իր ստորին հոսանքում էականորեն կեղտոտված է տարբեր գործարանների կեղտաջրերն ընդունելու արդյունքում։

Պատկերասրահ
-----------

* Հերազը հոսանքի կենտրոնական մասում, Կանդելու բնակավայրի մոտՀերազը հոսանքի կենտրոնական մասում, Կանդելու բնակավայրի մոտ
* Հերազը Ամոլ քաղաքի մոտ՝ հոսանքի ստորին, հարթ մասումՀերազը Ամոլ քաղաքի մոտ՝ հոսանքի ստորին, հարթ մասում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور
2. ↑  "Haraz Region" (in անգլերեն).
3. ↑  "Haraz River" (in անգլերեն).
**Պոլա Դոբրյանսկի** (անգլ.՝ Paula Jon Dobriansky, սեպտեմբերի 14, 1955(1955-09-14), Ալեքսանդրիա, Վիրջինիա, ԱՄՆ), ուկրաինական ծագմամբ ամերիկացի քաղաքական և պետական գործիչ, Լև Դոբրյանսկու դուստրը։

Բուշ կրտսերի հանրապետական վարչակազմի օրոք 2001 թվականից մինչև 2009 թվականը եղել է ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ։ 2009 թվականի մարտից եղել է Հարվարդի համալսարանի պետական կառավարման ֆակուլտետի Բելֆերի գիտության և միջազգային գործերի կենտրոնի ավագ գիտաշխատող (անգլ.՝ Harvard University John F. Kennedy School of Government’s Belfer Center for Science and International Affairs):

Պոլա Դոբրյանսկի
Սովորել է Ջորջթաունի համալսարանում, գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան է ստացել Հարվարդի համալսարանից (Խորհրդային քաղաքականության խնդիրները և ռազմական գործերը)։ Ֆերլի Դիքինսոնի անվան համալսարանի բանասիրության և Ֆլեգլերի քոլեջի իրավունքի պատվավոր դոկտոր։

Այդ պաշտոնում 2001 թվականին նրան առաջադրել է նախագահ Ջորջ Ուոքեր Բուշը, և թեկանծությունը հաստատվել է Սենատի կողմից։

Նրա իրավասության շրջանակներում են ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների, աշխատանքի, թմրանյութերի դեմ պայքարի, օրինականության պահպանման խնդիրները, որոնք կապված են աշխատող ներգաղթյալների և հումանիտար օգնության հետ, ինչպես նաև բնապահպանական խնդիրները։ Պոլա Դոբրյանսկին եղել է Տիբեթի հարցերով հատուկ համակարգող։

Մինչ պետքարտուղարի տեղակալ նշանակվելը, Պոլա Դոբրյանսկին եղել է արտաքին հարաբերությունների խորհրդի փոխնախագահ և գրասենյակի տնօրեն։

Մրցանակներ
----------

Պոլա Դոբրյանսկիի շքանշանների և պարգևների թվում են Ջորջթաունի համալսարանի շրջանավարտների նվաճումների համար ամենամյա պարգևը, Պետական դեպարտամենտի Բարձրագույն փառքը շքանշանը, 2001 թվականի միջազգային մրցանակը, Ժողովրդավարության մեջ ազգային ավանդի համար մեդալը, Լեհաստանի «Արժանիքների համար» շքանշանը, Լիտվայի Մեծ իշխան Գեդիմինասի շքանշանի Մեծ խաչը։

Ջին Քիրքպատրիկի անվան մրցանակի դափնեկիր (2008) է։

Գրականություն
-------------

* Paula Dobriansky
* Bush Was No Unilateralist
* 
* Виталий Аблицов "Галактика Украина. Украинская диаспора: выдающиеся фигуры "- К.: КИТ, 2007. — 436 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Belfer Center Press Release 3 March 2009 (accessed 20 March 2009)". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Paula J. Dobriansky". Belfer Center for Science and International Affairs. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000030377037 · LCCN: n87926437 · NUKAT: n2008089666 · VIAF: 13843637 · WorldCat VIAF: 13843637 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զենիթ (այլ կիրառումներ)

**«Զենիթ» սպորտային խաղերի պալատ** (ռուս.՝ Дворец спортивных игр «Зенит»), սպորտային համալիր Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։ Միակ փակ ֆուտբոլային մարզասրահը։

Պատմություն
-----------

Կառուցվել է 1976 թվականի վերջին՝ ճարտարապետներ Մորոզով Գ․ Պ․–ի և Սավելևա Վ․ Ն․–ի նախագծով, մասնակցել են ինժեներներ Կուրբատով Օ․ Ա․–ն, Բեյլին Լ․ Կ․–ն, Պոստնիկով Վ․ Լ․–ն և ուրիշներ։ Նախատեսված էր, որ պետք է կառուցվի մարզական բազա, բայց շինարարության ավարտից անմիջապես հետո այն օգտագործվում էր մրցութային հանդիպումների համար։ Այստեղ տեղի էին ունենում ֆուտբոլի, թենիսի, խոտի հոկեյի, ձեռքի գնդակի, բադմինթոնի մրցույթներ և պարապմունքներ։ Կան նաև պինգ–պոնգի և բոդիբիլդինգի սրահներ։ Սպորտային համալիրը ապահովված է հանդերձարաններով ու լոգարաններով, երկրպագուների համար պատշգամբներով։

Զենիթ սպորտի պալատում և Մարզահամերգային համալիրում անցկացվել են ԱՊՀ չեմպիոնների գավաթի 2008 և 2011 թվականների մրցույթները։

Սեփականատերեր
-------------

Տեսարան ներսից
2011 թվականին միջնորդական դատարանում պարզ դարձավ, որ Զենիթ սպորտի պալատի շինությունը պատկանում է ոչ թե քաղաքային, այլ դաշնային իշխանությանը։ Վտանգ կա՝ այնտեղից վարաձակալների հեռացման, շինությունը աուկցիոնով վաճառելու վերաբերյալ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Առանց հենքի 70 մ թռիչքով ծածկ ունենալը հնարավորություն է տվել շենքում տեղավորելու ֆուտբոլային դաշտ, որը համապատասխանում է ստանդարտային չափերին, ունի սինթետիկ ծածկույթ, նախատեսված է 3500 հանդիսատեսի համար։ Հսկայական ապակենախշերը խաղահրապարակի համար ապահովում են բնական լույսի հիանալի լուսավորություն։ Պալատի մուտքը ընդգծված է ճառագայթաձև զարդարանքով, որի կենտրոնում ֆուտբոլի գնդակն է։

Հասցե
-----

* Ռուսաստանի Դաշնություն, Սանկտ Պետերբուրգ, Բուտլերովի փողոց, շ․ 9։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лисовский В. Г. Ленинград. Районы новостроек, Л. 1983
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սպորտային խաղերի պալատ «Զենիթ» Archived 2014-01-06 at the Wayback Machine.
**Երազանք ֆուտբոլային ակումբ**, մասնագիտացված ֆուտբոլային ակումբ Ստեփանակերտում։, որը հանդես է գալիս Արցախի Ֆուտբոլի Լիգայում։

Պատմություն
-----------

Ղարաբաղում Ադրբեջանի հրահրած պատերազմի պատճառով Ստեփանակերտի "Երազանքը" չկարողացավ մասնակցել ՀՀ անդրանիկ առաջնությանը։ Թիմի ֆուտբոլիստների մեծամասնությունը գնդակը փոխարինելով զենքով, մարտի դաշտ էին դուրս եկել' պաշտպանելու հայրենի հողը։ Միայն 1993թ. ակումբը պաշտոնապես դիմեց Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիային' խնդրելով թույլատրել մասնակցելու բարձրագույն խմբի առաջնությանը։ Վերջինիս հարցով ՀՖՖ-ն դիմել էր ՖԻՖԱ-ին, քանի որ ադրբեջանցիներն այդ առիթով բողոքել էին։ Ի վերջո որոշվեց "Երազանքին" թույլատրել մասնակցելու Հայաստանի առաջնությանը, սակայն ներկայացնելով ոչ թե Ստեփանակերտը, այլ Երևանը։ Սեփական հարկի տակ նախատեսված հանդիպումներն էլ թիմը պետք է անցկացներ Էջմիածնում։

"Երազանքը" հաղթանակով սկսեց առաջնությունը' ապրիլի 11-ին սեփական հարկի տակ 5:4 հաշվով պարտության մատնելով Երևանի "Կանազին": Ընդ որում առաջին խաղակեսից հետո թիմը պարտվում էր 0:2 հաշվով։ "Երազանքի" առաջին գոլի հեղինակ դարձավ Համլետ Հարությունյանը։ Թիմի նորամուտը հաջող կարելի է համարել։ 15 թիմերի մրցավեճում "Երազանքը" գրավեց 8-րդ տեղը։ Արդյունավետ խաղով աչքի ընկավ Արթուր Ղահրամանյանը' խփելով 12 գնդակ։ Այդ ցուցանիշը հետագա տարիներին էլ մնաց լավագույնը։

Հայտնի խաղացողներ
-----------------

* Վիգեն Համբարձումյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Where's My Country?, from rsssf.com, retrieved Հունիսի 29, 2009
2. ↑  "Արցախի ֆուտբոլի լիգա. Հիմնադիրներ Սևան Ասլանյանը և Հրաչ Յագանը Ստեփանակերտում հանդիպել են լրագրողներին". *www.armsport.am*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 13.
3. 1 2  "Ակումբային ֆուտբոլի պատմություն. ԼԵՌՆԱՅԻՆ ԱՐՑԱԽ (ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ)". *www.armsport.am*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 13.
**Զեքի Դեմիրքուբուզ** (թուրքերեն՝ Zeki Demirkubuz, հոկտեմբերի 1, 1964(1964-10-01), Ըսպարտա, Թուրքիա), թուրք ժամանակակից կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, կինոխմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Զեքի Դեմիրքուբուզը ծնվել է Թուրքիայի Ըսպարտա քաղաքում։ Ավագ դպրոցում ուսումը կիսատ է թողել և սկսել աշխատել տեքստիլ արտադրամասում, այնուհետև որոշ ժամանակ եղել է փողոցի վաճառող։ 1980 թվականին պետական հեղաշրջումից հետո, 17 տարեկան հասակում երեք տարի ազատազրկվել է առանց դատավարության՝ ենթադրյալ կոմունիստական գործունեության համար։ Հետագայում սովորել է Ստամբուլի համալսարանի հեռահաղորդակցության բաժնում, որն ավարտելուց հետո զբաղվել է կինոգործունեությամբ։ Որոշ ժամանակ աշխատել է որպես ռեժիսորի օգնական, այնուհետև հիմնադրել է «Mavi Film» կոչվող իր կինոընկերությունը։

Կինոկարիերան սկսել է 1986 թվականին՝ որպես Զաքի Օքթենի օգնական։ Իր առաջին լիամետրաժ աշխատանքը՝ «C բլոկ» ֆիլմը, նկարահանել է 1994 թվականին։ Ծրագիրը կարողացել է իրականացնել ցածր բյուջեով՝ որպես ասիստենտ աշխատած փորձի շնորհիվ։

Դեմիրքուբուզի «Անմեղություն» ֆիլմը ցուցադրվել է Վենետիկի կինոփառատոնում, «Երրորդ էջը» ֆիլմը՝ Լոկառնոյի և Ռոտերդամի միջազգային կինոփառատոներում։

Իր իր կինեմատոգրաֆիական մտածելակերպով Դեմիրքուբուզը մոտ է Դոստոևսկուն։ Նրա սցենարները ստեղծվում են մարդկային վիճակի էթիկական երկընտրանքով։ Նա սովորաբար օգտագործում է հիմնական հասկացություններ, ինչպիսիք են սերը, կիրքը, անձնազոհությունը, կյանքի և մահվան անհեթեթությունը։

Զեքի Դեմիրքուբուզի «Ճակատագիր» ֆիլմը 2006 թվականին Անտալիայի միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է «Լավագույն ֆիլմ» մրցանակի։

Ֆիլմեր
------

| Տարեթիվ | Վերնագիր | Բնօրինակ վերնագիր |
| --- | --- | --- |
| 1994 | C բլոկ | C Blok |
| 1997 | Անմեղություն | Masumiyet |
| 1999 | Երրորդ էջը | Üçüncü Sayfa |
| 2001 | Բախտ | Yazgı |
| 2001 | Խոստովանություն | İtiraf |
| 2003 | Սպասասրահը | Bekleme Odası |
| 2006 | Ճակատագիր | Kader |
| 2009 | Նախանձ | Kıskanmak |
| 2012 | Ներսում | Yeraltı |
| 2015 | Սրտխառնոց | Bulantı |
| 2016 | Անթեղ | Kor |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  filmportal.de — 2005.
2. 1 2  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
3. 1 2 3 4  Özel, Rumeysa (2008 թ․ մարտի 16). "Minimalist director explores destiny and evil for the sake of good". *Today's Zaman*. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 2008 թ․ դեկտեմբերի 21.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15596562z · GND: 140329242 · ISNI: 000000011474050X · LCCN: no2005010032 · NTA: 329602519 · VIAF: 66196463 · WorldCat VIAF: 66196463 |

 |

 |
**Պոլ Դյու Բուա** (ֆր.՝ Paul Du Bois), 1859, Aywaille, Լիեժ, Լիեժ, Վալոնիա, Բելգիա - օգոստոսի 12, 1938(1938-08-12), Ուկել, Բրյուսել, Բելգիա), բելգիացի քանդակագործ և մեդալագործ, ծնվել է Էվայում և մահացել Բրյուսելի մունիցիպալիտետ Ուկկելում (Բելգիա)։

Դյու Բուան եղել է Էժեն Սիմոնիսի և Պիեռ Շառլ Վան դեր Ստապպենի աշակերտը։ 1887 թվականից մինչև 1883 թվականը սովորել է Բրյուսելի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, իսկ 1884 թվականին ստացել Գոդեշարի մրցանակ։

Դյու Բուան նպաստել է 20-րդ դարում Բելգիայի գեղարվեստական ինքնարտահայտման վերածննդին և եղել է Les XX արթ-խմբի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա աշխատանքները ներառում են ոչ մեծ էկլեկտիկ քանդակներ, մեդալներ, զարդարանքներ, հուշարձաններ և դամբարաններ։

Բրյուսելում գտնվող նրա ամենահայտնի աշխատանքներից են Ֆեդերիկ դե Մերոդի հուշարձանը, որը գտնվում է Նահատակների հրապարակում, ինչպես նաև Էդիտ Կավելլի և նրա գործընկեր և բուժքույր Մարի Դեպաժի (RMS Lusitania-ից) հարգանքի տուրքը, այս չորս տարրերից բաղկացած խմբաքանդակը գտնվում է Բուսաբանական կենտրոնում, նաև Բրյուսելի այգին և Սեն-Ժիլ մունիցիպալիտետի մի քանի քանդակներ։ Նա նույնպես պատասխանատու է եղել Առաջին համաշխարհային պատերազմի հաղթական մեդալների դիզայնի համար, որից թողարկել է 350000 նմուշ։

Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են տարբեր երկրների թանգարաններում։

Պատկերասրահ
-----------

* Բելգիա 1919 թվական, Դյու Բուայի մեդալ, Գերմանիայի օկուպացիան Վերսալյան աշխարհից հետո, ավերս Բելգիա 1919 թվական, Դյու Բուայի մեդալ, Գերմանիայի օկուպացիան Վերսալյան աշխարհից հետո, ավերս
* Այդ մեդալի ռևերսում պատկերված է արևելք նայող  բելգիացի զինվոր Այդ մեդալի ռևերսում պատկերված է արևելք նայող բելգիացի զինվոր
* Էդիտ Կավելլի և Մարի Դեպաժի հուշարձանը, Բրյուսել Էդիտ Կավելլի և Մարի Դեպաժի հուշարձանը, Բրյուսել

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Paul Dubois
2. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
3. 1 2  Répertoire des artistes (ֆր.)
4. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
5. 1 2  Biographie Nationale de Belgique (ֆր.) / Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique — BXL.
6. ↑  "The WWI Victory Medal Series – Belgium". Collector's Weekly. Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Retrieved 2013 թ․ ապրիլի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիքիպահեստում կան մեդիաֆայլեր Պոլ Դյու Բուա թեմայի վերաբերյալ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 133110664 · ISNI: 0000000066886036 · LCCN: no98114172 · VIAF: 67646356 · ULAN: 500123499 · WorldCat VIAF: 67646356 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Միրզոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ջիվան Միրզոյան** (դեկտեմբերի 2, 1949(1949-12-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ, նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

1970-1976 թվականներին սովորել է Լենինգրադի Ռեպինի անվան գեղարվեստի ակադեմիայում։ Այնուհետև ընդունվել է նույն ակադեմիայի քանդակագործության ֆակուլտետը (քանդակագործ, ԽՍՀՄ գլխավոր մրցանակի դափնեկիր Մ. Կ. Անիկուշինի հովանու ներքո)։

1984 թվականին Միրզոյանը մասնակցել է Կալինին քաղաքում գտնվող Երեխաների պալատի շենքի վերանորոգման աշխատանքներին, 1986-1987 թվականներին՝ Կույբիշև քաղաքի Սպորտի պալատի շենքի վերնամասի վերանորոգման աշխատանքներին։ 1992 թվականին Միրզոյանի ձևավորմամբ կառուցվել է «Ֆաբրիկա Սվետլանայի» կավապատ լողավազանը։

2000 թվականին Միրզոյանը տեղափոխվում է Վալենսիա։ Նույն թվականին՝ որպես որպես քանդակագործ-ռեստավրատոր, մասնակցում է քաղաքի գերեզմանատան վերականգնողական աշխատանքներին։ 2001 թվականին մասնակցում է Սեգորբեի եկեղեցու վերականգնողական, այնուհետև՝ Ալիկանտեի ֆայաներից մեկի տոնակատարության նախապատրաստողական աշխատանքներին։ 2004-2005 թվականներին Միրզոյանը մասնակցել է Վալենսիայի «Action Park Multimedia»-ում իրականացվող աշխատանքներին։ 2006 թվականին Միրզոյանը ներգրավվում է Արարատ Հայկական Միության շարքերը, մասնակցում միության կազմակերպչական աշխատանքներին։

2010 թվականին Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքի Միսլատա բնակավայրի Garden of Sendra այգում տեղադրվել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված Միրզոյանի կերտած խաչքարը։

Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Միսլատա, Վալենսիա)
Միրզոյանի ստեղծագործություններից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Սանկտ Պետերբուրգի ուսումնական կենտրոններում, «Սուսերամարտիկը» քանդակը գտնվում է Սոչիի Արվեստի Թանգարանում, Գրիգորի Զորոբայի կիսանդրին՝ Երևանում, Սանկտ Պետերբուրգի Զինված Ուժերի թանգարանում է պահպանվում Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի մասնակից կապիտան Մ. Մ. Կազանսկու կիսանդրին։ 1990-1991 թվականներին Միրզոյանի ստեղծած կտավները զարդարում են Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի պատերը։ Սանկտ Պետերբուրգի մանկական դպրոցի և մշակույթի տանն են գտնվում գրող Ալեքսանդր Բլոկի և տիեզիրագնաց Յուրի Գագարինի կիսանդրիները։

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

* Սանկտ Պետերբուրգ, 1978
* Մոսկվայի միջազգային ցուցահանդես, 1982
* «Լենինգրադի շրջափակումը» ցուցահանդես, «Սով» ստեղծագործություն, 1985
* Ալկոբենդասի (Մադրիդ) «Անաբել Սեգուրա» քաղաքացիական կենտրոն, 1999 (այստեղ է գտնում Անաբել Սեգուրային նվիրված աշխատանքը)
* Ատենեո Մերկանտիլ կենտրոն, 2000
* Միսլատայի մշակույթի տուն, Իսպանիա (2008, դեկտեմբերի 22 - 2009, հունվարի 23։ Ցուցահանդեսում ներկայացվում են արվեստագետի 30 կտավներ և 4 քանդակներ)
* Վալենսիայի Միսլատա բնակավայրի Մշակութային կենտրոն, 2012

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Միրզոյանի «Առավոտ» քանդակը ՀԱՊ-ում
2. ↑  Ջիվան Միրզոյան
3. ↑  "Ջիվան Միրզոյանի նոր ցուցահանդեսը Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Դրամի հուշարձան**, գտնվում է Երևանում` ՀՀ կենտրոնական բանկի առջև, տեղադրվել է 2008 թվականին։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ՝ Էդուարդ Շախիկյան

Տվյալներ
--------

Արձանը պատկերում է երկկողմանի «Դ» տառը՝ երկու փայտիկներով, որը խորհրդանշում է հայկական դրամը։ Արձանը բրոնզից է, պատվանդանը՝ քարից։

Պատմություն
-----------

Դրամի հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2008 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ՀՀ կենտրոնական բանկի շենքի առջև։

Հուշարձանը բացվել է բանկային աշխատողի օրվա և Հայկական դրամի թողարկման 15-րդ տարեդարձի կապակցությամբ։

Հուշարձանի ստեղծման գաղափարը պատկանում է «Երևան» ամսագրին, որն իր առաջարկը ներկայացրել է ՀՀ կենտրոնական բանկ և բանկի համաձայնությամբ նախաձեռնել արձանը ստեղծելու աշխատանքները։

Հուշարձանի բացմանը ներկա են եղել ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը, ԿԲ նախագահ Արթուր Ջավադյանը և «Երևան» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Իդա Մարտիրոսյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դրամն ունի հուշարձան(չաշխատող հղում)
2. ↑  "Հայկական դրամի հուշարձանը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի դրամական միավորները |
| --- |
|  |
| ՀՀ Կենտրոնական բանկ | Հայկական դրամ • Լումա • Հուշադրամներ • «Նոյյան տապան» մետաղադրամներ • Դրամի գրանշան | ՀՀ զինանշանը |
|  |
| Պատմական արժույթներ | Հայկական ռուբլի • Խորհրդային ռուբլի |
|  |
| Դրամաշրջանառությունը Հայաստանում • Արցախյան դրամ • Դրամի հուշարձան |

 |
Արեգակնային համակարգ
**Երկրակենտրոն համակարգ**, հին և միջիև դարերում իշխող ուսմունք, ըստ որի Երկիրն անշարժ է և գտնվում է տիեզերքի կենտրոնում, իսկ երկնային մյուս մարմինները պտտվում են նրա շուրջը։

Փաստեր
------

Արիստոտելի Երկրակենտրոն համակարգում անշարժ Երկիրը շրջապատված է Լուսնին, Մերկուրիին, Վեներային, Արեգակին, Յուպիտերին և Սատուրնին պատկանող յոթ «երկնքով»։
Ութերորդում գտնվում են աստղերը, իսկ իններորդում՝ «ոգին» կամ «առաջին շարժիչ ուժը»։ Մոլորակների տեսանելի բավական բարդ շարժումը բացատրելու համար Արիստոտելն օգտագործում է Եվդոքսի համակենտրոն պինդ և թափանցիկ ոլորտների համակարգը։

Մակաշրջանակներ
--------------

Մ․ թ․ ա․ 2 դարում Տիպարքոսը ոլորտների համակարգը փոխարինել է Ապոլոնիուս Պերգացու առաջարկած մակաշրջանակների (էպիցիկլեր) համակարգով։ Մակաշրջանակների տեսությունում (շարադրված է Պտղոմեոսի «Ալմագեստում») պտտվող ոլորտների փոխարեն ընդունվում է մոլորակների հավասարաչափ շարժումը շրջանագծերով՝ մակաշրջանակներով։ Ենթադրվում է, որ մակաշրջանակները նույնպես շարժվում են և այդ ընթացքում դրանց կենտրոնները գծում են շրջանագծեր։ Մոլորակների շարժումը բավարար ճշտությամբ ներկայացնելու համար, սովորաբար, մեկ մակաշրջանակը բավական չէ և մտցվում է երկրորդը, երրորդը են։ Ընդ որում, ենթադրվում է, որ մոլորակը շարժվում է վերջին մակաշրջանակով, իսկ յուրաքանչյուր մակաշրջանակի կենտրոնը շարժվում է նախորդի շրջանագծով։ Անանիա Շիրակացու Երկրակենտրոն համակարգում, ի տարբերություն պտղոմեոսյան համակարգի, ընդունվում է, որ Արեգակի ուղեծիրը գտնվում է մոլորակների ուղեծրերից դուրս։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ըստ անցկացված հարցումների, 2011 թվականին համընդհանուր ուսումնասիրության կարծիքով ռուսների 32% համաձայն էին այն փաստի հետ, որ Երկիրը պտտվում է Արեգակի շուրջը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аристотель, О Небе, Книга II, главы 13 и 14.
* Гурев Г. А. "Системы мира от древнейших времён до наших дней" (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հոկտեմբերի 23. Retrieved 14 октября 2012.
* Лупандин И. В. "Лекции по истории натурфилософии" (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հոկտեմբերի 23. Retrieved 14 октября 2012.
* Плиний Старший, Естественная История, Книга вторая.Archived 2012-01-06 at the Wayback Machine.
* Crowe M. J. Graney C. M. "Life as We Know It" (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հոկտեմբերի 23. Retrieved 14 октября 2012.
* Duke D. "Ancient Planetary Model Animations" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Retrieved 14 октября 2012.
* Hagen J. G. "Systems of the Universe (The original catholic encyclopedia)" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Retrieved 14 октября 2012.
* M. S. Mahoney, Ptolemaic Astronomy in the Middle Ages
* Medieval physically real planetary models.(անգլ.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 622)։*  |
**«Երգ»** (ռուս.՝ «Песня»), Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայի տեսարժան վայրերից մեկը, որը 1958 թվականին տեղադրվել է Ցվետնոյ բուլվարում՝ մինչ այդ մասնակցելով բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ Սոցիալիստական ռեալիզմի վառ օրինակ է։

Պատմություն
-----------

«Երգ» բրոնզաձույլ քանդակը բացվել է Ցվետնոյ բուլվարում 1958 թվականին։ Հուշարձանը բազմիցս հայտնվել է ցուցահանդեսներում ինչպես հեղինակի՝ Միխայիլ Ֆեոդորովիչ Բաբուրինի հայրենիքում, այնպես էլ արտասահմանում։ Հորինվածքի հեղինակը պագևատրվել է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ոսկե մեդալով, որը ակադեմիայի բարձրագույն պարգևն էր։ Բրյուսելի 1958 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսում «Երգը» ցուցադրելու համար Բաբուրինը կրկին ստացավ բարձրագույն հարգի մեդալ։

Նկարագրություն
--------------

Երեք երիտասարդ ամրակազմ գեղջկուհիները, որոնք պատկերված են ամբողջ հասակով, խոտհնձից վերադառնում են տուն, ինչի մասին վկայում են ուսերին դրված գործիքները։ Ճանապարհն արագ անցնելու նպատակով, մոռանալով ծանր աշխատանքային օրվա մասին, աղջիկները երգում են, հնարավոր է, սիրված երգերից մեկը։ Նրանք հագնված են 20-րդ դարի կեսերին շատ բնորոշ. նրանց հագուստն ազատ է, շրջազգեստների փեշերը հանգույց են կապված։ Շնորհիվ այն բանի, որ հերոսուհիները տեղավորվել են ծառերի հովանու տակ, տպավորություն է ստեղծվում, որ նրանք կանգ են առել հանգստանալու։ Քանդակը բավական չխնամված տեսք ունի, և իր հորինվածքի շնորհիվ լավ նյութ է ծառայում լուսանկարելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "Памятник «Песня»". Информационный портал 2do2go. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 26-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  ""Песня" на Цветном бульваре". Культурный туризм. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 25.
**Պյոտր Սեմյոնովիչ Կիրիլով** (էրզ.՝ Пётр Семёнович Кириллов, **Պյոտր Էրկե**, հունիսի 26, 1910(1910-06-26), Մալիյ Տոլկայ, Սամարայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 24, 1955(1955-11-24), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), էրզիացի գրող։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Տունը, որտեղ ապրել է Պյոտր Կիրիլլովը՝ Կրասնոարմեյսկայա փողոց 14 / Պերվոմայսկայա փողոց, Սարանսկ
Պյոտր Կիրիլովը ծնվել է 1909 թվականին Մալիյ Տոլկայ գյուղում (այժմ՝ Սամարայի մարզի Պոխվիստնևսկի շրջան)։ 1931-1933 թվականներին սովորել է Մոսկվայի խմբագրության և հրատարակչության ինստիտուտում։ Մասնակցել է Գերմանա-խորհրդային պատերազմին։ Կիրիլովի առաջին ստեղծագործությունները տպագրվել են 1929 թվականին։ 1930-ական թվականներին նրա կողմից գրվեցին «Առավոտը Սուրայի վրա» («*Валске Сура лангсо*») պատմական պոեմը, «Առանց սահմանաշերտի» («*Межавтомо*») և «Դժվարին ճանապարհով» բանաստեղծությունների ժողովածուները, «Սպասսկի տաճարում» («*Спасской монастырьсе*») և «Առաջին դասը» («*Васенце урок*») վիպակները։ Նրա «Լիտովա» (1940) պատմական դրաման հիմք հանդիսացավ մորդովական թատերական արվեստում առաջին երաժշտական դրամայի լիբրետտոյի համար։ Հետպատերազմյան տարիներին Կիրիլովի կողմից գրվեցին «Պատերազմի ճանապարհներով» («*Войнань киява*») ժողովածուն և «Լույս հեռավոր անկյունում» («*Валдо васоло угол велькссэ*»), «Ուսուցչուհին» պիեսները։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Краткая литературная энциклопедия
2. ↑  "Մորդովական գրականության գրադարան, Պյոտր Կիրիլլով". *www.lib.e-mordovia.ru*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Кириллов Петр Семенович - статья из Большой советской энциклопедии.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1141699788 · LCCN: n82275799 · VIAF: 55514954 · WorldCat VIAF: 55514954 |

 |
**Երեխայի ժպիտ** (հուն․՝ Το Χαμόγελο του παιδιού), կամավորական, ոչ առևտրային, մանկական բարեկեցության ապահովման կազմակերպություն Աթենքում, Հունաստանում։

Հիմնադրում
----------

1995 թվականին մեծ թվով մարդիկ Հունաստանում դիտել են «Կարմիր քարտ» հեսռուստաշոուն, որը ցույց էր տալիս 10-ամյա Անդրեաս Ջիանոպոուլոսի 18-ամսյա պայքարը, որը պայքարում էր կյանքի համար` լուրջ հիվանդության դեմ։ Սա առիթ է դարձել«Երեխայի ժպիտ» կազմակերպության հիմնադրման համար։

Գործունեություն
---------------

*Երեխայի ժպիտը* կազմակերպում է տոնավաճառներ, համերգներ, մշակութային և սպորտային միջոցառումներ, որոնք նպատակ ունեն օգնելու կարիքավոր երեխաներին ու նրանց ընտանիքներին։

Հիմնադրամներ
------------

Կազմակերպությունը ֆինանսապես աջակցություն է ստանում հիմնականում հունական և արտասահմանյան մի շարք ընկերություններից։ Հունական ոստիկանությունը և «Elpida»-ն (հուն.` Հույս) այն կազմակերպություններից են, որ աջակցել են *Երեխայի ժպիտին*։

Միջազգային գործընկերներ
-----------------------

*Երեխայի ժպիտը* յամագործակցում է այնպիսի միջազգային կազմակերպությունների հետ, ինչպիսիք են Կորած երեխաների միջազգային կենտրոնը (ICMEC ), Child Help Online, European Federation for Street Children և ամերիկյան National Center for Missing and Exploited Children կազմակերպությունները։

2010 թվականի հոկտեմբերին ICMEC-ի և «Երեխայի ժպիտի» միավորումից ձևավորվել է The Southeastern European Centre for Missing and Exploited Children կազմակերպությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ο Ανδρέας Το χαμόγελο του παιδιού". Hamogelo.gr. Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 16-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 3.
2. ↑  Το Χαμόγελο του Παιδιού (in հունարեն). yousmile.gr. Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 3.
3. ↑  "17 χρόνια μετά το "Χαμόγελο του Παιδιού" και ο Γιώργος Παπαδάκης θυμούνται τον μικρό Ανδρέα-Δείτε φωτογραφίες - 17 chronia meta to "chamogelo tou paidiou" kai o giorgos papadakis thymountai ton mikro andrea-deite fotografies" (in հունարեն). Inews.gr. 2012 թ․ նոյեմբերի 9. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 3.
4. ↑  ""Xamogelo Tou Paidiou" Bazaar at Syntagma Square ~ HellasFrappe". Hellasfrappe.blogspot.ro. 2011 թ․ հունիսի 13. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 3.
5. ↑  Μια συναυλία για το χαμόγελο του παιδιού (in հունարեն). Viva.gr. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 3.
6. ↑  Genniesai, Ellinas (2011 թ․ հունիսի 13). ""Xamogelo Tou Paidiou" Bazaar at Syntagma Square | Hellas Frappe". Picfrappe.wordpress.com. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 3.
7. ↑  "Global Sustain: The Smile of the Child". *globalsustain.org*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը (անգլ.)
**Պոր դե Պե** (ֆր.՝ Port-de-Paix, հայիթ․ կրեոլ․՝ Pòdpè), քաղաք Հայիթիի հյուսիս-արևմուտքում՝ Հյուսիսարևելյան դեպարտամենտում։

Պատմություն
-----------

Պոր դե Պեն հիմնվել է 1665 թվականին ֆրանսիացի ծովահենների կողմից, որոնք բրիտանացիների բախումների պատճառով ստիպված էին լքել Տորտու կղզին։ 1676 թվականից մինչև 1711 թվականն այստեղ տեղակայված էր ֆրանսիական Սան Դոմինգո գաղութի մայրաքաղաքը, որն արդյունքում տեղափոխվեց Քափ Հայիտեն։ 1679 թվականին Պոր դե Պեում բռնկվեց Աֆրիկայից բերված ստրուկների առաջին ապստամբությունը։ 1902 թվականի հրդեհի պատճառով քաղաքը գրեթե հիմնովին ավերվեց։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է Հյուսիսարևելյան դեպարտամենտի հյուսիսային հատվածում՝ Տորտու նեղուցի մերձափնյա շրջանում։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակերևույթից 0 մետր է։

Բնակչություն
------------

2013 թվականի տվյալների համաձայն՝ բնակչության թվաքանակ կազմում է 43 632 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության թվաքանակի աճը՝ ըստ տարիների.*

| 1971 | 1982 | 1990 | 1995 | 1997 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 14 494 | 15 540 | 21 828 | 25 453 | 27 100 | 43 632 |

Տրանսպորտ
---------

Պոր դե Պե քաղաքում գործում է համանուն օդանավակայանը, որը Պորտ-օ-Պրենսից և Քափ Հայիտենից ընդունում է տեղի մշտական չվերթները։ Քաղաքը լաստանավով գետանցով կապված է Տորտու կղզու հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Port-de-Paix, Haiti Page" (in անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված from the original on 2013 թ․ մարտի 17. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 18.
2. ↑  "Port-de-Paix" (in անգլերեն). World Gazetteer. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 152058029 · GND: 7697917-9 · LCCN: n94002089 · VIAF: 157257739 · WorldCat VIAF: 157257739 |

 |
Պոստմոդեռնիստական ճարտարապետություն
**Պոստմոդեռնիզմ** (ֆր.՝ postmodernisme` հետարդիություն), քսաներորդ դարի վերջում ծագած շարժում է արվեստներում, ճարտարապետությունում և գրաքննադատության մեջ, որը սկզբունքայնորեն անկախ է մոդեռնիզմից։ Պոստմոդեռնիզմը ներառում է սկեպտիկ մոտեցում մշակույթին, գրականությանը, արվեստին, փիլիսոփայությանը, պատմությանը, տնտեսագիտությանը, ճարտարապետությանը, գրաքննադատությանը։ Պոստմոդեռնիզմը սերտ կապակցված է պոստստրուկտուրալիզմի հետ, քանի որ այն ծագել է ուշ քսաներորդ դարում, երբ լայնորեն տարածում էր գտնում պոստսրուկտուրալ միտքը։ Պոստմոդերնիզմ եզրը լայնորեն կիրառվում է թե՛ երաժշտության, թե՛ արվեստի և թե՛ այլ ոլորտներում, նպատակ ունենալով հակադրվել մոդեռնիստական տենդենցներին։

Պատմություն
-----------

Պոստմոդեռնիզմ եզրը առաջին անգամ կիրառվել է 1870-ական թվականներին։ Ջոն Ուաթքինս Չեփմենը առաջարկել է «Նկարելու պոստմոդեռն ոճը», որպես ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմին փոխարինող ոճ։ The Hibbert Journal-ը օգտագործել է այս եզրը բնութագրելու համար արևմտյան աշխարհում տեղի ունեցող աշխարհայացքային և հավատքի փոփոխությունները կրոնի նկատմամբ։ 1921 և 1925 թվականներին պոստմոդեռնիզմ բառը կիրառվում էր նկարագրելու համար երաժշտության և արվեստի նոր ուղղությունները։ 1971 թվականին Լոնդոնի Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտում իր դասախոսության ժամանակ Մել Բոչները կարծիք է հայտնել, որ պոստմոդեռնիզմի հիմնադիրը Ջեսփեր Ջոնսն է։

Տես նաև
-------

* Պոստմոդեռնիզմի ճարտարապետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մայիսի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 16.
2. ↑  Ruth Reichl, Cook's November 1989; American Heritage Dictionary's definition of "postmodern" Archived 2009-02-25 at the Wayback Machine.
3. ↑  *The Postmodern Turn, Essays in Postmodern Theory and Culture*, Ohio University Press, 1987. p12ff
**Պոստ** (ռուս.՝ Пость), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կիպիևայու գետի աջ ափին՝ 75 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 75 կմ։ Գետաբերանից 37 կմ հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ՝ Մեծ Սիլավոժ։ Գետաբերանից 26 կմ հեռավորության վրա, ձախ ափին թափվում է գետ՝ Մեծ Պոժեմիսյոլ։ Գետաբերանից 57 կմ հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ՝ Ռասվոժ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000076035
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007603
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Պոստ". Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
Ինքնաթիռի հրամանատարը ձախից և երկրորդ օդաչուն աջից, 2009 թ.
**Երկրորդ օդաչու**, օդաչուի վկայականով մասնագետ ինքնաթիռում, որը կատարում է օդաչուի գործառույթ, սակայն չի հանդիսանում ինքնաթիռի հրամանատար։ Միայն վերապատրաստման համար ինքնաթիռում գտնվող օդաչուն չի համարվում երկրորդ օդաչու։

Տերմինաբանություն
-----------------

Անգլալեզու երկրներում երկրորդ օդաչուին անվանում են անգլ.՝ first officer։

Պետական ավիացիայում երկրորդ օդաչուի համարժեքը համարվում է «անձնակազմի հրամանատարի օգնականը» կամ «օդաչուի օգնականը»։

Ինքնաթիռի կառավարման խցում երկրորդ օդաչուն նստում է աջ նստարանին, իսկ ձախ կողմում նստում է ինքնաթիռի հրամանատարը։

Նախապատրաստում
--------------

Ավանդաբար երկրորդ օդաչուի կարգավիճակում թռիչքները համարվում են որպես նախապատրաստում ինքնաթիռի հրամանատարի համար։ Խորհրդային տարիներին նախապատրաստման ժամկետը համարվում էր 10 տարի, իսկ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո կադրերի պակասի պատճառով այդ ժամկետը կրճատվեց 3-4 տարի։

Բանահյուսության մեջ
-------------------

Երկրորդ օդաչուների մասին հաճախ օգտագործվող խոսքը՝ «Մեր գործը աջ է՝ չխանգարել ձախին» (ինքնաթիռի հրամանատարը սովորաբար նստում է ձախ կողմում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Օդաչուներ և Բորտուղեկցորդներ". *armeniafly.com*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 12-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 1.
2. ↑  Федеральные авиационные правила производства полётов государственной авиации. Приложение к приказу Минобороны РФ от 24 сентября 2004 г. № 275, пункт 637.
3. ↑  С. И. Краснов, Л. В. Федотов. Проблемы качества подготовки авиационных специалистов. // Транспорт Российской Федерации, № 1 (14) 2008. С. 73-75.
4. ↑ . // Ծովային հավաքածու։ Կարմիր աստղ, 1968. Էջ 54։

Գրականություն
-------------

* Գ. Վ. Կովալենկո, Վ. Վ. Սոլդատով։ Նոր մոտեցում քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության կրթական չափորոշիչներում և թռիչքային անձնակազմի արտոնագրերում։ // Թռիչք. – 2008. – №4. – Էջ. 57-60։
**Զյարվինոս** (լիտ.՝ Zervynos), գյուղ հարավային Լիտվայում, Ալիտուսկ գավառի Վարենի շրջանում, Մարցինկոնիսից 8 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, 16 կմ Վարենից դեպի հարավ-արևմուտք։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Զյարվինոս
Զյարվինոսը գտնվում է Ուլա գետի ափին և նրա Պովիլնիս վտակի մոտ, բոլոր կողմերից շրջապատված է Դայնավի անտառով և մտնում է Դզուկիյնի ազգային պարկի տարածքի մեջ։

Զյարվինոսը պետական նշանակության ճարտարապետական հուշարձան է, բաղկացած է 48 կալվածքներից, որոնցից 8 հանդիսացել են ազգագրական։ Ներկայումս կա 11 պահպանվող կալվածք 35 շենքերով, որոնք հուշարձաններ են ճանաչվել XVIII դարի վերջին և XX դարի սկզբին։

Պահպանվել է ավանդական փայտե ճարտարապետությունը և ընդհանուր ծրագիրը, որը ձևավորվել է XVIII դարում։ Այստեղ կան նաև մեծ փայտե խաչեր, փչակներով սոճիներ (նախկինում օգտագործված մեղվաբուծություն համար), գերեզմանոց, քարե դարի ժամանակի կայատեղ։

Գյուղի միջոցով անցնում է Վիլնյուսի երկաթուղին՝ Մարցինկոնիսը, որով երթևեկում է քաղաքամերձ Վիլնյուսի դիզել-գնացքը՝ Մարցինկոնիսը։

Պատմություն
-----------

Գյուղը հիշատակվում է 1742 թվականից։ 1869 թվականին եղել են 17 կալվածքներ։ Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների ժամանակահատվածում տեղը գտնվում էր Միջին Լիտվայի սկզբում (1920-1922), ապա Լեհաստանի տարածքի։ Խորհրդային տարիներին գյուղում աշխատել է տարրական դպրոց։ Այստեղ ապրել և աշխատել է գրող Յուոզաս Ապուտիսը։ Գյուղում նկարահանվել են «Ոչ ոք չէր ուզում մեռնել» և «Փաստը» ֆիլմերը։

Բնակչություն
------------

1798 թվականին գյուղը ուներ 104 բնակիչ, 1858 թվականին՝  133, 1921 թվականին՝ 235: Ըստ մարդահամարի 1959 թվականի տվյալների գյուղում հաշվառվում էր 190 մարդ, 1970 թվականին՝ 186 մարդ, 1989 թվականին՝ 103, 2011 թվականին կազմել է 47 մարդ, 2013 թվականին՝ 50 բնակիչներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Zervynos. Tarybų Lietuvos enciklopedija, T. 4 (Simno-Žvorūnė). — Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1988. 619 psl.
2. 1 2  VLE

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Zervýnos". *Visuotinė lietuvių enciklopedija* (in լիտվերեն). Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras. 2014 թ․ հունիսի 26. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 14-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ջուրջուս իբն Ջիբրայիլ իբն Բախտիշու** նաև **Բախտիշու Գունդիշապորի** (հայալեզու աղբյուրներում կիրառվում է նաև **Գևորգ որդի Գաբրիելի Բախտիշու**, 8-րդ դար կամ 688 - 828 կամ 765), հայկական ծագմամբ միջնադարյան բժիշկ, ով ապրել և գործունեություն է ծավալել Արաբական խալիֆայությունում։ Բախտիշուն եղել է Գոնդիշապուր (Բեթլաբադ) քաղաքի բժշկական դպրոցի գլխավոր բժիշկը։

Կենսագրություն
--------------

Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուն համարվում է Բախտիշու արքունական դինաստիայի հիմնադիր, որի անդամները շատ տարիների ընթացքում եղել են արաբական խալիֆների գլխավոր բժիշկներ։ 765 թվականին Ջիբրայիլը բուժել է մահամերձ խալիֆ Աբու ալ-Մանսուրին, որին չէր կարողացել օգնել խալիֆայության և ոչ մի բժիշկ։ Արդյունքում, Բախտիշուն դարձել է խալիֆայության ամենահեղինակավոր գործիչներից մեկը։ Ի շնորհիվ իր բարձր պրոֆեսիոնալիզմին և հեղինակության, Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուն գլխավորել է Գունդիշապուրի բժշկական դպրոցը։ Ավագ Բախտիշուն բազմաթիվ տարիներ եղել է խալիֆայության գլխավոր բժիշկը, չնայած որ քրիստոնյա էր։ Նա և նրան հաջորդող վեց սերունդները հաջողությամբ եղել են խալիֆների պալատական բժիշկները, հայտնի են եղել մուսուլմանական աշխարհում և մեծ հեղինակություն ունեցել ընդհուպ մինչև 11-րդ դարը։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուի ծոռը՝ Աբուսայել Բախտիշուն (960-1048) եղել է հանրահայտ Ավիցեննայի (Աբու Ալի Հուսեյն իբն Աբդալլահ իբն Սինա, 980-1037) ուսուցիչը։

Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուի թոռը, ով կրում էր պապի անունը, եղել է ժամանակակից հիվանդանոց հասկացության (իր ներկայիս գործառույթներով) հիմնադիրը։ Նա մոտ 800 թվականին Բաղդադում կառուցել է հիվանդանոց, որն իրականացվել է խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդի նախաձեռնությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Татьяна Сергеевна Сорокина. «История медицины» в II томах. Часть 3. Средние века. Глава 4. Медицина периодов раннего (V—X вв.) и развитого (XI—XV вв.) средневековья. Раздел «Медицина народов средневекового востока (VII—XVII вв.)»: 
*Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  

*Больница в современном смысле этого слова появилась в Багдаде около 800 г. По инициативе халифа Харун ар-Рашида её организовал армянский врач-христианин из Гундишапура — Джибраил ибн Бахти-ши (Gibra'il ibn Bahtisu), третий в знаменитой династии Бахтишу.*
2. ↑  Основатель династии Джурджус ибн Джибраил ибн Бахтишу
3. ↑  "Интересно: Больница в современном смысле этого слова появилась…". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Եգիպտական գիշեր** կամ յոդային քիմիական ժամացույց, քիմիական ինքնակատալիզվող ռեակցիա է, երբ ռեակցիայի վերջնանյութերից մեկը զգալիորեն արագացնում է ռեակցիան։

Քիմիական կինետիկայի ցուցադրական փորձերից է։ Երկու անգույն լուծույթների միախառնումից մոտ 2 րոպե հետո ստացված լուծույթը կտրուկ դառնում է մուգ կապտասև։

Յոդային քիմիական ժամացույց
Հայտնաբերել է շվեյցարացի քիմիկոս Հանս Հենրիխ Լանդոլտի կողմից 1886 թվականին։ Նա Բեռլինի ակադեմիայի անդամ էր։

Ռեակցիայի հավասարումները
------------------------

H2O2 + 2I− + 2H+ = I2 + 2H2O

2S2O3− + I2 = S4O62− + 2I−

I2 +օսլա= մուգ կապտասև համալիր միացություն

Ելանյութեր
----------

1․ Նատրիումի թիոսուլֆատ(Na2S2O3)
2․ Կալիումի յոդիդ(KI)
3․ Ջրածնի պերօքսիդ (30%) (H2O2)
4․ Ծծմբական թթվի 1 Մ լուծույթ(H2SO4) 
5․ Օսլա ((C6H10O5)n)
6․ Ջուր (H2O)

Անվտանգությունը
---------------

Պետք է կրել պաշտպանիչ ակնոցներ և ձեռնոցներ։ Խուսափել ջրածնի պերօքսիդի և ծծմբական թթվի՝ մաշկի հետ շփումից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Chlorate−Iodine Clock Reaction
2. ↑  Kinetics of the Persulfate-iodide Clock Reaction(չաշխատող հղում)
3. ↑  Landolt, H. Ber. Dtsch. Chem. Ges. **1886**, 19, 1317–1365.
4. ↑  "Egyptian Night". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hydrogen peroxide variation (անգլ.)
* Potassium iodate variation Archived 2009-11-14 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Potassium iodate variation II (անգլ.)
* Sodium bisulfite variation with a high-speed camera (անգլ.)
* Egypt night reaction (անգլ.)
Երթ դեպի Վաշինգտոն
**«Երթ դեպի Վաշինգտոն»** (անգլ.՝ March on Washington for Jobs and Freedom), բողոքի խաղաղ ակցիա, որը տեղի է ունեցել Վաշինգտոնում 1963 թվականի օգոստոսի 28-ին։ 200-ից 300 հազար մարդ երթով քայլեցին դեպի Լինկոլնի հուշարձանը, ուր Մարտին Լյութեր Քինգը հանդես է եկել «Ես երազանք ունեմ» հայտնի ճառով։ Ցույցի մասնակիցների մոտ 80 %-ը աֆրոամերիկացիներ էին, իսկ մնացած 20 %-ը՝ սպիտակ և այլ ռասայի ներկայացուցիչներ։

Երթը կազմակերպել էին իրավապաշտպանները, աշխատավորները և կրոնական կազմակերպությունները։ Այն կազմակերպվել էր այնպես, որպեսզի, բացի աֆրոամերիակացիներից, ներկայացնի նաև աշխատավորների պրոֆմիութենական շարժումը, ինչպես նաև կրոնական երեք՝ բողոքականների, կաթոլիկների և եբրայական դավանանքները։

Երթից հետո իշխանությունները ստիպաված եղան ընդունել հասարակական վայրերում խտրականությունը արգելող Քաղաքացիական իրավունքի մասին օրենքը (1964 թվական), և ընտրությունների ժամանակ աֆրոամերիկացիների համար հավասար իրավունքներ սահմանող Ընտրական իրավունքի մասին օրենքը (1965 թվական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Марш за гражданские права в г. Вашингтоне: д-р. Мартин Лютер Кинг-младший, президент Южной конференции христианского руководства, и Мэтью Ахманн, директор Национальной католической конференции за межрасовую справедливость, в толпе". World Digital Library. Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* The March on Washington Archived 2009-01-06 at the Wayback Machine.
* Original Program for the March on Washington Archived 2011-08-15 at the Wayback Machine.
* Youtube clip of Bob Dylan performing at the March Archived 2016-04-18 at the Wayback Machine.
* March on Washington August 28, 1963 Civil Rights Movement Veterans