**Նաբերեժնիե Չելնիի պատմա-գավառագիտական թանգարան** (ռուս.՝ Музей истории города Набережные Челны, նախկին անվանումը՝ «Քաղաքի պատմության թանգարան»), համայնքային բյուջետային մշակութային հաստատություն Թաթարստանի Նաբերեժնիե Չելնի քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1972 թվականի ապրիլի 10-ին։ Թանգարանը բացի թանգարանային ցուցադրություններից և ցուցահանդեսներից իրականացնում է հետազոտական և մշակութային-կրթական գործունեություն։ 2018 թվականի դրությամբ թանգարանի ցուցադրության և ցուցահանդեսային տարածքը կազմում է 877 մ², պահեստային տարածքը՝ 102 մ², աշխատակիցների թիվը` 38 մարդ, տարեկան այցելուների միջին թիվը` 66500 մարդ։

Պատմություն
-----------

1972 թվականի ապրիլի 10-ը Նաբերեժնիե Չելնիի գործադիր կոմիտեի № 135 հրամանով ստեղծվել է քաղաքի պատմության թանգարանը և Կամազի շինարարությունը։ 1972 թվականի ամռանից ի վեր թանգարանը, չունենալով սեփական շենք, սկսում է կազմակերպել Թաթարստանի նկարիչների առաջին շրջիկ ցուցահանդեսները աշխատանքային հանրակացարաններում։ 1973 թվականի ապրիլի 17-ին քաղաքի հին հատվածի բնակելի տներից մեկի առաջին հարկում կայանում է թանգարանի հիմնական շենքի բացման արարողությունը։ 1973 թվականին թանգարանը դառնում է Թաթարական ԽՍՀ թանգարանների պետական ասոցիացիայի մասնաճյուղ։ 1975 թվականին թանգարանային նմուշները կազմում էին ավելի քան 5000 առարկա։ 1975 թվականի մայիսի 6-ին վերջնական բացվել են քաղաքի պատմության թանգարանի բոլոր սրահները։ Առաջին սրահում ցուցադրվել են XVII դարից մինչև XX դարի 70-ականների կեսերը Նաբերեժնիե Չելնի քաղաքի զարգացման պատմությանը նվիրված ցուցանմուշներ, երկրորդ սրահում`Կամազի շինարարությանը նվիրված ցուցահանդես, երրորդ սրահը նվիրված էր Նաբերեժնիե Չելնիի ներկային և ապագային։ 1984 թվականին թանգարանի հիմնական ֆոնդի ցուցանմուշների թիվը հասել է 10200 միավորի, 1987 թվականի նոյեմբերին 5 հարկանի բնակելի տներից մեկի մուտքում բացվել է թանգարանի ցուցասրահը։ 1991 թվականի ամռանից մինչև 1992 թվական թանգարանը փակվել է խոշոր վերանորոգման համար։ 1997 թվականին թանգարանի ցուցանմուշների քանակը հասել է 20600 միավորի։ 2008 թվականի ապրիլի 26-ին թանգարանի ցուցադրությունը տեղափոխվել է նախկին «Չուլպան» կինոթատրոնի վերակառուցված շենք։ 2014 թվականի հուլիսի 17-ին Նաբերեժնիե Չելնիի գործադիր կոմիտեի № 4219 որոշմամբ «Նաբրեժնե Չելնի քաղաքի պատմության թանգարանը» վերակազմավորվել է և դարձել «Նաբերեժնիե Չելնիի էկոլոգիայի և բնության պահպանության թանգարան»։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 17-ին № 5650 որոշմամբ թանգարանը վերանվանվել է Նաբերեժնիե Չելնիի պատմա-գավառագիտական թանգարան։

Թանգարանի ֆոնդեր
----------------

2018 թվականի դրությամբ թանգարանի ցուցադրության և ցուցահանդեսային տարածքը կազմում է 877 մ², պահեստային տարածքը`102 մ², աշխատակիցների քանակ՝ (անձնակազմ) 39 մարդ, տարեկան այցելուների միջին թիվը՝ 66,500 մարդ։
2018 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ թանգարանի ֆոնդերի 52667 միավորներից 37114-ը հիմնական ֆոնդի ցուցանմուշներն են։

Թանգարանի ցուցադրություն
------------------------

Թանգարանի ցուցադրության մեջ ներկայացված են հետևյալ բաժինները, ըստ թեմատիկ էքսկուրսիաների՝

* «Պալեոնտոլոգիա։ Կամայի տարածաշրջանի ֆաունան»
* «Հնագիտություն։ Կամա-վոլգյան Բուլղարիա»
* «Երկրամասի ժողովուրդների ազգագրությունը»
* «Ոսկե մառան»
* «Քաղաքի պատմությունը 19-20-րդ դդ.»
* «Չելնինցի բնակիչների մասնակցությունը Հայրենական մեծ պատերազմին, Աֆղանստանում և Չեչնիայում ռազմական գործողություններին»
* «Նաբերեժնիե Չելնին 1950-60-ական թթ.: Կամայի գետահունի փակումը, Նիժնեկամենսկի ԳԷՍ-ի շինարարություն»
* «Ռադիոկայան։ Նաբերեժնիե Չելնիի ռադիոկայանի պատմությունը»
* «Կամազը և քաղաքը. պատմություն և այժմեականություն»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «История создания музея истории города Набережные Челны». www.nabchelny.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 7-ին.
3. 1 2  «Описание музея истории города Набережные Челны». www.museum.ru. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 7-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Музей истории города на сайте «Музеи России»
* Программа выставок музея истории города на сайте «Яндекс. Афиша»
* Фотографии экспонатов музей истории города Набережные Челны