recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հունգարիայի ֆուտբոլի առաջնություն** (հունգ.՝ Nemzeti Bajnokság, «Ազգային առաջնություն») Հունգարիայի պրոֆեսիոնալ լիգա, որտեղ հանդես են գալիս ֆուտբոլային ակումբեր։ Լիգան ներկայումս հայտնի է որպես **ՕՏՊ Բանկ Լիգա** հովանավորի անունով, և այն երկրի ֆուտբոլի բարձարագույն լիգան է` 1901 թվականից սկսած։ ՈՒԵՖԱ ներկայիս վարկանիշով այն 29-րդն է Եվրոպայում։

Տասներկու ակումբ մասնակցում են մրցաշարին, ամեն ակումբ երկուական անգամ խաղում է մյուս ակումբերի հետ, մեկ անգամ տանը, մեկ անգամ մրցակցի հարկի տակ։ Մրցաշրջանի վերջում լավագույն ակումբը որակավորվում է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա, մինչդեռ երկրորդ, երրորդ տեղ գրաված ակումները և Հունգարիայի գավաթը նվաճած ակումբը մասնակցում է Եվրոպայի լիգայի որակավորման փուլին։ Վերջին երկու ակումբները անցնում են երկրորդ լիգա, որոնց փոխարինում են երկրորդ լիգայի առաջին երկու ակումբները։

Պատմություն
-----------

1901 թվականի հունվարի 19-ին հիմնադրվեց Հունգարիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան։ Առաջին խաղը կայացավ Բուդապեշտի սպորտային ակումբի և Բուդապեշտի մարզական ակումբների միջև, ինչից սկսվեց Հունգարիայի ֆուտբոլի առաջնության առաջին մրցաշրջանը 1901 թվականին։ Առաջին մրցաշրջանում հանդես եկան հինգ ակումբներ, բոլորը մայրաքաղաք Բուդապեշտից։ Առաջին մրցաշրջանում հաղթեց Բուդապեշտի մարզչական ակումբը։ Չնայած առաջին երկու մրցաշրջաններում հաղթեց Բուդապեշտը, 1900-ականները հայտնի դարձավ Ֆերենցվարոշի և ՄՏԿ Բուդապեշտի դիմակայությամբ։

1910-ականների և 1920-ականների մրցաշարերում առաջատարներն էին Ֆերենցվարոշը և ՄՏԿ-ն։

1930-ականներին ՄՏԿ-ին, որպես առաջատար փոխարինեց Ույպեստ ՖԱ-ն (այդ ժամանակ Բուդապեշտից մաս չէր կազմում)։ 1930-ականների Հունգարական ֆուտբոլի լավագույն խաղացողներից էին Ժենգելերը Ույպեստից, ով երեք անգամ տարձավ լավագույն ռմբարկու 1930-ականներին, Սարոսին Ֆերենցվարոշից և Չեհը ՄՏԿ-ից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Az NB I új neve: Monicomp Liga". Hungarian Football Association. Արխիվացված է the original 2019 թ․ օգոստոսի 21-ին. Retrieved 2010 թ․ հոկտեմբերի 6.
2. ↑  Country coefficients 2011/12
3. ↑  "Magyar Labdarúgó Szövetség". mlsz.hu. 2016 թ․ ապրիլի 14.
4. ↑  "1901.évi bajnokság". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.com. 2015 թ․ հունիսի 1.
5. ↑  "Hungary - List of Final Tables 1901-1910". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.com. 2015 թ․ հունիսի 1.
6. ↑  "Hungary - List of Final Tables 1911-1920". RSSSF. 2007 թ․ ապրիլի 5. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 27.
7. ↑  "Hungary - List of Final Tables 1921-1930". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.com. 2015 թ․ հունիսի 25. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 27.
8. ↑  "Újpest FC". magyarfutball.hu. 2016 թ․ ապրիլի 14.
9. ↑  "Gyula Zsengellér". magyarfutball.hu. 2016 թ․ ապրիլի 14.
10. ↑  "György Sárosi". magyarfutball.hu. 2016 թ․ ապրիլի 14.
11. ↑  "László Cseh". magyarfutball.hu. 2016 թ․ ապրիլի 14.
**Հույները Եգիպտոսում** (հուն․՝ Έλληνες της Αιγύπτου, արաբ․՝ اليونانيون في مصر‎‎), Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության հունական համայնքը։ Ըստ 2012 թվականի տվյալների՝ Եգիպտոսում բնակվում են շուրջ 1000 հույներ։

Պատմություն
-----------

Հույները բնակվում են Եգիպտոսի տարածքում դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Հույն պատմիչ Հերոդոտոսը, ով մ.թ.ա. 5-րդ դարում այցելել էր Եգիպտոս, նշում է, որ հույները առաջին ժողովուրդներից էին, ովքեր հաստատվել են Եգիպտոսի տարածքում։ Դիոդորոս Սիցիլիացին գրում է, որ Մեծ ջրհեղեղի ժամանակ ակտիսներից մեկն այստեղ կառուցել է Հելիոպոլիս քաղաքը։ Նույն ժամանակահատվածում աթենացիները կառուցել են Սայիս քաղաքը։ Դիոդորոսը նաև նշում է, որ թեև Մեծ ջրհեղեղից հետո հունական քաղաքներն ավերվել են, այսուհանդերձ Հին Եգիպտոսում գտնվող Սայիսն ու Հելիոպոլիսը մնացել են կանգուն։

Հելլենիստական Եգիպտոսում ստեղծվել է օրեցօր բարգավաճող հունական համայնք։ Հելլենիստական Եգիպտոսի ստեղծողը Պտղոմեոս I-նն էր։ Հույն նշանավոր զորավար Ալեքսանդր Մակեդոնացու կողմից հիմնադրված Ալեքսանդրիա քաղաքը դառնում է հելլենիստական աշխարհի կենտրոնը։ Հույները մասնակցում են Եգիպտոսում կառուցվող Ալեքսանդրիայի փարոսի շինարարական աշխատանքներին։ Այն հետագայում դառնում է Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը։ Պտղոմեոսի կողմից հիմնադրված Ալեքսանդրիայի գրադարանն ամենամեծն էր հելլենիստական աշխարհում։

Խորհրդանշական է այն, որ Եգիպտոսի վերջին փարավոն արքայադուստր Կլեոպատրա VII-ն ունեցել է հունական ծագում։

Տես նաև
-------

* Հունական սփյուռք
* Հույները Հայաստանում և Արցախում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունը՝ այլազգիների հայրենիք և բնակավայր". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունվարի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 29.
2. ↑  Αιγυπτιώτης Eλληνισμός· κοιτίδα ευεργετισμού Archived 2013-01-07 at Archive.is, *kathimerini.gr*
3. 1 2  Դիոդորուս Սիցիլիացու պատմական գրադարան Գիրք V,57

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հույները Եգիպտոսում** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Եգիպտոս**   **Հունաստան**
 |
**Միքայէլ Բասալե** (արևմտ․հայ․՝ Միքայէլ Պասալէ, անգլ․՝ Mikael Bassalé, հունվարի 16, 1969(1969-01-16), Բեյրութ, Լիբանան), հայ կաթողիկէ հոգեւորական։ 2022 թվականի մայիսի 17-ից սկսած ծառայում է որպես Առաքելական Կառավարիչ Հայաստանի, Վրաստանի,Ռուսաստանի եւ Արեւելեան Եվրոպայի Հայ Կաթողիկէ Առաջնորդութիւնում։

Կենսագրություն
--------------

Հայր Բասալեն ծնվել է սփյուռքահայ ընտանիքում, Լիբանանի մայրաքաղաքում՝ Բեյրութում, 1969 թվականի հունվարի 16-ին։ Հալեպում իր նախնական կրթությունն ավարտելուց հետո նա միանում է Զմմառի Սուրբ Տիրամոր վանքի միաբանության ճեմարանին, որտեղ սովորել է 1986–1987 թվականներին։ Այնուհետև շարունակել է ուսումը Լիբանանի Զմմառի գլխավոր ճեմարանում, որտեղ եկեղեցական մասնագիտություն է ձեռք բերել։ Քահանա է ձեռնադրվել 1997 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, Հռոմի պապական Գրիգորյան համալսարանի ասպիրանտուրան անցնելուց հետո։

Քահանա ձեռնադրվելուց հետո ծառայել է Զմմառի տարբեր հաստատություններում՝ Լիբանանի, Հայաստանի, Վրաստանի և Ռուսաստանի տարածքում, և միևնույն ժամանակ հովվական աշխատանք է կատարում հայ կաթոլիկների համար։ Վերջին տարիներին ծառայել է որպես Սուրբ Խաչի ծխական քահանա Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Մասաչուսեթս նահանգի Բելմոնտ քաղաքում։

2022 թվականի մայիսի 17-ին Բասալեն Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի կողմից ստացավ Արևելյան Եվրոպայի Հայ կաթոլիկների կանոնադրության առաքելական ադմինիստրատորի պաշտոնը, որը թափուր էր մնացել գրեթե 9 ամիս, երբ նախորդ շարքային Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ Մինասյանն ընտրվեց Կիլիկիայի կաթողիկոս-պատրիարք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "ÈՀայր Միքայէլ Պասալէ` Հայաստանի եւ Արեւելեան Եւրոպայի Հայ Կաթողիկէ Առաջնորդութեան Առաքելական Կառավարիչ". *vaticannews*. Retrieved 2022 թ․ մայիսի 18.
2. ↑  "Назначен новый Апостольский Администратор для Армянского Католического Ординариата Армении, Грузии, России и Восточной Европы". *Ordinariate for Catholics of Armenian Rite in Eastern Europe website* (in ռուսերեն). Retrieved 2022 թ․ հունիսի 16.
3. ↑  "Nomina dell'Amministratore Apostolico dell'Ordinariato per gli Armeni cattolici dell'Europa Orientale". *the Holy See press office* (in Italian). Retrieved 2022 թ․ մայիսի 18.`{{cite web}}`: CS1 maint: unrecognized language (link)
**Լեսթերի համալսարան** (անգլ.՝ University of Leicester), պետական հետազոտական համալսարան Անգլիայի Լեսթեր քաղաքում։ Հիմնական կամպուսը գտնվում է հարավում` քաղաքի կենտրոնում, Վիկտորիա այգու կողքին։ Հայտնի է գենետիկ դրոշմավորման և Ռիչարդ III թագավորի բրախոների գտնվելու վայրի հայտնաբերման գյուտերով։

Համալսարանն իրենից ներկայացնում է գլխավոր հետազոտական համալսարան և 2008 թվականին Times Higher Education ամսագրում հայտարարվեց որպես տարվա համալսարան։ Լեսթերի համալսարանը համարվում է միակ համալսարանը, որը «Times Higher Education» մրցանակին է արժանացել յոթ տարի անընդմեջ։ 2016 թվականին համալսարանը զբաղեցրել է 24-րդ տեղը «The Complete University Guide» և 32-րդ տեղը «The Guardian» վարկաշային աղյուսակներում։ REF 2014 վարկանշային աղուսյակում Լեսթերի համալսարանը 126 համալսարանների մեջ սբաղեցրել է 49-րդ տեղը։ 2012 թվականին Լեսթերի համալսարանը մեծբրիտանական QS World University Rankings քացվածում զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը։

Դեյվիդ Ուիլսոնի գրադարան

Պատմություն
-----------

Համալարանը հիմնվել է 1921 թվականին որպես Լեսթերշիրի և Ռատլենդի քոլեջ։ Համալսարանի տարածքը նվիրել է տեղական տեքստիլ արտադրող Թոմաս Ֆիլդինգ Փոնսոնը, որպեսզի ստեղծեր կենդանի հուշարձան՝ նվիրված Առաջին համաշխարհային պատերազմի զոհերի հիշատակին։ Այն իր արտացոլումն է ունեցել Ut Vitam Habeant համալսարանի կարգախոսի վրա՝ «որպեսզի ունենան կյանք»։ 1921 թվականին քոլեջում տեղի ունեցավ առաջին հավաքագրումը։ 1997 թվականին, երբ քոլեջը դարձավ Լեսթերի քոլեջի համալսարանը, ուսանողները քննություն հանձնեցին Լոնդոնի համալսարանի էքստերնի դիպլոմի համար։ 1957 թվականին քոլեջ ստացավ թագավորական հավատարմագիր սեփական դիպլոմներ տալու իրավունք ունեցող համալսարանի կարգավիճակի վերաբերյալ։ 1963 թվականին Լեսթերի համալսարանը պատմության մեջ առաջին անգամ հաղթեց University Challenge հեռուստախաղը։

Կառուցվածք
----------

2009 թվականի համալսարանի դպրոցներն ու ֆակուլտետները կազմակերպվեցին ձորս քոլեջների մեջ։

* Արվեստի, հումանիտար գիտությունների և իրավունքի քոլեջ
* Բժշկության, կենսաբանական գիտությունների և հոգեբանության քոլեջ
* Գիտությունների և ճարտարագիտության քոլեջ
* Սոցիալական գիտությունների քոլեջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Բաց մատչելիության ամսագրերի տեղեկատու — 2003.
6. ↑  "University of Leicester - University of Leicester Named University of the Year". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29.
7. ↑  "Top UK University League Tables and Rankings 2016". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29.
8. ↑  "League table cites Leicester in top ten for research citations". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12083436x · GND: 1013524-8 · ISNI: 0000000419368411 · LCCN: n80126213 · Microsoft: 153648349 · NKC: ko2008486974, kn20081209014 · SUDOC: 029148472 · VIAF: 151272016 · WorldCat VIAF: 151272016 |

 |

 |
**Մուհամեդ Խուդաբենդեի մզկիթ**, շիա իսլամական մզկիթ Երևանում։ Գտնվել է Երևանի բերդի տարածքում։

Կառուցվել է Մուհամեդ Խուդաբենդեի՝ Տահմասպ I-ի թոռան ու Շահ Աբբաս Ա-ի հոր կառավարման տարիներին՝ 1578-ից 1587 թվականների ընթացքում։ Վերակառուցվել է 1685 թվականին։

Երվանդ Շահազիզը, հղում անելով ռուս հնագետ Պրոսկովյա Ուվարովային, գրում է, որ Սարդարի մզկիթի դիմաց գտնվում էր կիսաքանդ ամառային բացօթյա մզկիթ, որոնք կառուցվում էին դիմային մասը դեպի հյուսիս։ Նրա կողային մասերում պահպանվել են մենարաններին հետքերը։

Ադրբեջանցի հնագետ Իսա Ազիմբեկովը գրում էր, որ Սարդարի մզկիթում աշխատանքների ընթացքում նրան մոտեցել է մի ծերունի, ով նրա ուշադրությունը դարձրել է այդ կիսաքանդ շինությանը, ասելով, որ այն կառուցվել է Խուդաբենդեի տարիներին ու ավելի հին է, քան Սարդարի մզկիթը։ Մզկիթը ունեցել է 9 մետր երկարություն ու 6 մետր լայնություն, ոչ խորը մեհրաբ ու կառուցված է եղել կարմիր աղյուսից։

Ռուսական տիրապետության տարիներին կիսաքանդ շինության մեջ գործում էր խանութ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Газета Азербайджанские Известия - Иреван — наша историческая земля - История - Новости". *www.azerizv.az*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Շահազիզ, Երվանդ (2003). *Հին Երեվանը*. Մուղնի Հրատարակչություն. ISBN 9789994133017.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երևանի մզկիթներ |
| --- |
|  |
| Կանգուն | Կապույտ մզկիթ  • Կոնդի մզկիթ | Կապույտ մզկիթ (Երևան)Կապույտ մզկիթ (Երևան) |
|  |
| Չպահպանված | Իսմայիլ շահի մզկիթ  • Դեֆ սուլթանի մզկիթ  • Մուհամեդ Խուդաբենդեի մզկիթ  • Աբբաս Միրզայի մզկիթ  • Զալխանի մզկիթ  • Ռեջեփ Փաշայի մզկիթ  • Հաջի Նովրուզ Ալի բեկի մզկիթ  • Հաջի Ջաֆար-բեկի մզկիթ  • Մահմադ Սարդիպ խանի մզկիթ  • Դեմիրբուլաղի մզկիթ |
|  |
| Պորտալ:Երևան |

 |
ԼԳԲՏ համայնքի խորհրդանիշ ծիածանագույն դրոշը
**Գեյ փրայդ** (անգլ.՝ Gay pride, նաև գեյ շքերթ), ԼԳԲՏ (լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ, տրանսգենդեր) համայնքի խաղաղ ակցիա ընդդեմ խտրականության և ԼԳԲՏ մարդկանց նկատմամբ հասարակության բացասական վերաբերմունքի։ Շքերթի նպատակը մարդկանց հավասար իրավունքների հաստատումն է՝ անկախ սեռական կողմնորոշումից ու գենդերային ինքնությունից, նաև, սեփական արժանապատվության, անձնական ազատության ու ԼԳԲՏ համայնքի միասնության տոն։

Փրայդերը սովորաբար անցկացվում են պատմականորեն համայնքի հետ կապված որևէ իրադարձության օրերին։ Օրինակ՝ Մոսկվայի մայիսյան գեյ շքերթը 1993 թվականի նույնասեռականության դեկրիմինալիզացիայի տարեդարձի հետ էր կապված։ Որոշ դեպքերում փրայդերն ուղեկցվում են երթերով, միթինգներով, պարային խնջույքներով ու փառատոներով, ինչպես օրինակ Սիդնեյի Մարդի Գրան, որը երբեմն տևում է մի քանի շաբաթ։

Փրայդի ընդունված սիմվոլներն են ծիածանագույն դրոշը, հունական այբուբենի փոքրատառ լյամբդան (λ), վարդագույն և սև եռանկյունները։ Վերջիններս վերցվել են նացիստական համակենտրոնացման ճամբարներում օգտագործվող «ամոթանքի պիտակներից»։

Տես նաև
-------

* Հպարտության շքերթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Frequently Asked Questions". InterPride. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունվարի 25-ին. Retrieved 2011 թ․ հոկտեմբերի 24.
2. ↑  "Gay Pride". Энциклопедия Британника. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունվարի 25. Retrieved 2011 թ․ հոկտեմբերի 24.
3. ↑  Linda Rapp. "Parades and Marches". An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունվարի 25-ին. Retrieved 2011 թ․ հոկտեմբերի 24.
4. ↑  *Marc Stein and others* Pride Marches and Parades // Encyclopedia of Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender History in America. — Charles Scribners & Sons, 2003. — С. 416-419. — 1200 с. — ISBN 978-0684312613
5. ↑  "Symbols of the Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Movements". www.lambda.org. Արխիվացված է the original 2007 թ․ օգոստոսի 16-ին. Retrieved 2007 թ․ հուլիսի 30.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Գեյ փրայդ Վիքիպահեստում |

* Interpride - an international Pride organization
* Gay Pride Coast To Coast(չաշխատող հղում)
 – photos by CBS News

|  |
| --- |
| 
  **ԼԳԲՏ**
 |
**Կոմանդեր** (անգլ.՝ Commander) — զինվորական կոչում Բրիտանական Համագործակցության և նախկին Բրիտանական կայսրության երկրների, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի և որոշ այլ երկրների ռազմածովային ուժերում և ծովային օդուժում (ռազմածովային ավիացիայում)։

ՆԱՏՕ-ի կոչումների ОСАД համակարգում ունի OF-4 կոդը։

Համապատասխանում է բանակային (ցամաքային զորքերի) «փոխգնդապետ» կոչմանը։ ԽՍՀՄ-ի և ներկայիս Ռուսաստանի Դաշնության Ռազմածովային նավատորմում (ՌԾՆ) համապատասխանում է «2-րդ դասի նավապետ» կոչմանը։

Զինվորական կոչումը
------------------

Կոմանդերի համազգեստի թևակարերը (թևնիշները) Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ռազմածովային նավատորմում:
### Մեծ Բրիտանիա

Առաջին անգամ կոմանդեր կոչումը (լրիվ՝ անգլ.՝ Master and Commander, 1794 թվականից՝ կրճատված՝ *Commander*) մտցվել է Թագավորական ռազմածովային նավատորմում մոտ 1775 թվականին։ Կոչումը գտնվում էր ՛՛լեյտենանտ՛՛, այսինքն՝ ՛՛տեղակալ՛՛ և ՛՛նավապետ՛՛ կոչումների միջև։ Մտցվել է այն սպաների համար, որոնք հանդիսանում էին նավի հրամանատար՝ չունենալով համապատասխան կոչում (անգլ.՝ unrated) և այսպես կոչված ՛՛փոսթ շիփ՛՛-երի համար (Post Ships)։ Մինչ այդ առանց կոչումի նավերի հրամանատարները ՛՛լեյտենանտ՛՛-ներն էին, իսկ *Post Ships-ի համար՝*  ՛՛լրիվ նավապետ՛՛-երը։ Բրիտանական ռազմական նավատորում նավերի թվաքանակի և միաժամանակ՝ բազմազանության ավելացումը (6-րդ դասի նավերից մինչև թեթև նավերը՝ շլյուպներ, թենդերներ, շխունաներ և այլն) պահանջում էր, որ առանձնացվեին նոր հատուկ կոչումներ։

Թագավորական նավատորմում ՛՛կոմանդեր՛՛ կոչումով սպաները սովորաբար նշանակվում են հետևյալ դասերի նավերի ու ռազմական ստորաբաժանումների կամ զորամասերի հրամանատարներ. 

* ֆրեգատ (ռազմանավ) դասի նավ,
* դեսթրոյեր (Destroyer), այսինքն՝ էսկադրային ականակիր (ռուսերեն՝ էսմինեց) դասի նավ,
* սուզանավ,
* ավիաէսկադրիլիա,
* առափնյա պահպանության զորամաս։

1827 թվականի գոյություն ունի նաև մեկ աստիճան ցածր նավատորմային ռազմական կոչում՝ «կոմանդեր-լեյտենանտ» (կամ «լեյտենանտ-կոմանդեր») (անգլ.՝ Lieutenant Commander, տառացիորեն՝ «կոմանդերի տեղակալ» կամ «փոխկոմանդեր»), որոնք համապատասխանում են բանակային (այսինքն՝ ցամաքային զորքերի) մայորին (կամ ԽՍՀՄ-ի և ներկայիս Ռուսաստանի Դաշնության [[ՌԾՆ]]-ի 3-րդ դասի նավապետին)։

### ԱՄՆ

ԱՄՆ-ի Զինված ուժերի Ռազմածովային ուժերի կոմանդերի համազգեստի տարբերանշանները:

Տես նաև
-------

* Կոմանդոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  On the translation of military ranks by Christian Hansel
2. ↑  "Why is the Colonel called a 'Kernal?'". Արխիվացված է the original 2011 թ․ փետրվարի 24-ին. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 20.
3. 1 2  Naval officer: recruitment and advancement.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ նորվեգական |

 |
Լատվիայի պատմական մարզերի քարտեզ։
**Կուռլանդիա** (*Կուրզեմե*) (գերմ.՝ Kurland, լատիշ․՝ Kurzeme), Լատվիայի պատմական մարզերից մեկը, որը մտել է Լիվոնյան օրդենի կազմի մեջ՝ Ռիգայի ծոցից արևմուտք և հարավ-արևմուտք։ 1562-1795 թվականներին Կուրլիանդիայի և Սեմիգալիայի դքսության մասն է կազմել։ Ներկայումս հիմնական մասերից մեկը Լիտվայի Հանրապետության կազմում է։

Պատմություն
-----------

Հին ժամանակներում այս տարածքը բնակեցված է եղել լիվերի կողմից՝ Ռիգայի ծոցում, կուրսերի կողմից՝ արևմտյան մասում, զեմգալները (սեմիգալլերը)՝ Կուրլյանդիայի կենտրոնում, իսկ հարավում ապրում էին լիտվական ցեղերը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Курляндия.ру". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 17.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 18)։*  |

Կաղապար:Լատվիա-անավարտ

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Լատվիա Լատվիայի պատմական մարզեր |
| --- |
|  |
| Վիձեմե  • Զեմգալե  • Կուրզեմե  • Լատգալիա  • Սելիա |  |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մթածմինդա (այլ կիրառումներ)

**Մթածմինդա** (վրաց.՝ მთაწმინდა - *Սուրբ լեռ*), լեռ Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Կազմում է Թրիալեթի լեռնաշղթայի մաս։

Աշխարհագրություն
----------------

Մթածմինդա լեռը գտնվում է Կուր (գետի վրացական անվանումը՝ *Մտկվարի*) գետի աջ ափին՝ Թբիլիսիի կենտրոնում։ Մթածմինդան նշանակալիորեն բարձր է շրջակա լեռներից ու համարվում է Վրաստանի մայրաքաղաքի յուրօրինակ խորհրդանիշներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Մթածմինդա լեռան լանջին կառուցվել է Սուրբ Դավիթի եկեղեցին (Մամադավիթի)։ Ըստ ավանդության՝ մի ճգնավոր այստեղ բնակություն է հաստատել VI դարում։ XIX դարում նրա աղոթատան տեղում կառուցվել է քարե եկեղեցի։ Ի հիշատակ այդ իրադարձության՝ ամեն տարի նշվում է մամադավիթոբա տոնը։

Եկեղեցու շուրջը տեղակայված է Մթածմինդա պանթեոնը, որի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1929 թվականին։ Պանթեոնում թաղված են Վրաստանի հայտնի գրողներ, դերասաններ, գիտնականներ ու ազգային հերոսներ։

Լեռան գագաթին տեղակայված են 277,4 մ բարձրություն ունեցող հեռուստաաշտարակ, այգի, ուր կարելի է հասնել ճոպանողով, որը բացվել է 1905 թվականին։ Ճոպանուղու վերջին կանգառում էլ գործում է ռեստորան։ Վերջինիս պատերից մեկը զարդարում է «Ձոն Փիրոսմանիին» որմնանկարը, որի հեղինակն է Նիկոլայ Իգնատովը։

Այգուց հրաշալի տեսարան է բացվում դեպի ներքևում տարածված քաղաքը։ Մթածմինդային նվիրված են բազմաթիվ երգեր ու բանաստեղծություններ, մասնավորապես այն հիշատակվում է վրացական ամենահայտնի երգերից մեկում, որ կոչվում է «Թբիլիսո»։

Տես նաև
-------

* Մթածմինդա (պանթեոն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  Fernsehturm TIflis
3. ↑  "The Tbilisi Funicular (անգլ․)". Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Восстановление парка на горе Мтацминда (ռուս.)
* Вид на город и гору Мтацминда с крепости Нарикала (XIX-начало ХХ века) (ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Նոր |

 |
**Ամբուազ դղյակ** (ֆր.՝ château d'Amboise), պատմաճարտարապետական համալիր Ֆրանսիայում` Լուարի ափին գտնվող Ամբուազ քաղաքում (Էնդր և Լուարի դեպարտամենտ)։ Լուարայի դղյակներից է, ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Պատմություն
-----------

Ամբուազի դղյակի առաջին սեփականատերը եղել է Անժուի կոմս Ֆուլկ Ներան։ Միջնադարում քաղաքում իշխում էր Ամբուազների հզոր տոհմը, որն այստեղից հսկում էր Լուարայի ծանծաղուտը։ 1430-ական թվականների սկզբներին ամրոցի տերը, մեղադրվելով արքայի դեմ ապստամբության մեջ, զրկվեց իր կալվածքներից։

Ներկայիս եռահարկ ամրոցը` իր կիկլոպյան աշտարակներով, սկսել է կառուցվել 1492 թվականին Կառլ VIII արքայի կամքով, ով ծնվել ու մահացել է Ամբուազում։ Ամրոցի աշխատանքներն ավարտելու համար քաղաք հրավիրված իտալացիներ Դոմենիկա դա Կարտոնան և ֆրա Ջոկոնդոն առաջինը Ֆրանսիա ներմուծեցին Վերածննդի ճարտարապետությանը բնորոշ տարրեր։ Ընդունված է համարել, որ Իտալիայի սահմաններից դուրս հենց Ամբուազում է հիմնվել կանոնավոր առաջին այգին։

Ֆրանցիսկոս I-ինը մեծացել է Ամբուազի ամրոցում, որը պատկանել է իր մորը` Լուիզա Սավոյացուն։ 1515 թվականին նա Կլու կալվածքում բնակեցրել է Լեոնարդո դա Վինչիին, ով այստեղ ավարտին է հասցրել «Ջոկոնդա» կտավը և հենց այդտեղ էլ մահացել 1519 թվականին։ Ընդունված է համարել, որ նկարիչը թաղվել է սուրբ Գուբերտի կաթոլիկ մատուռում (կառուցվել է 1491-1496)։

Մատուռը, որտեղ հանգչում է Լեոնարդո դա Վինչին
Ֆրանցիսկոս 1-ինի մահից հետո Ամբուազում հաստատվում են Հենրի II և Եկատերինա Մեդիչին։ Այստեղ են մեծանում նրանց նրանց երեխաները և ապրում հարսը` Մարի Ստյուարտը։ 1560 թվականին Գիզերը Բլուայից Ամբուազ են բերում երիտասարդ արքա Ֆրանցիսկոս 2-րդին, որի վրա ծրագրում էին հարձակվել հուգենոտները։ Հենց այստեղ էլ հարձակման կազմակերպիչների նկատմամբ դաժան հաշվեհարդար են տեսնում։

Հետագայում ֆրանսիական միապետները հետաքրքրություն չեն դրսևորում Ամբուազի դղյակի նկատմամբ։ Լյուդովիկոս 13-րդը այն նվիրում է իր եղբորը` Գաստոնին, իսկ Լյուդովիկոս XV-ը` Շուազելի նախարարին։ Լյուդովիկոս 14-րդը այստեղ էր պահում ձերբակալված Նիկոլյա Ֆուկեին և Լոզենի հերցոգին։ 19-րդ դարում այստեղ էին պահում գերված Աբդ ալ-Կադիրին։

Ֆրանսիական հեղափոխության տարիներին Ամբուազի դղյակի մեծ մասը ոչնչացվել է։ Որպեսզի կասեցվի մշակութային արժեքների թալանը, Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետությունը 1872 թվականին ամրոցի պահպանված հատվածները հանձնել է Օռլեանի տանը։ Ներկայումս դղյակը գտնվում է սուրբ Լյուդովիկոսի ֆոնդի հոգածության տակ։

Ամբուազի դղյակը պատկերված է 20-րդ դարասկզբի բացիկներում։

Տես նաև
-------

* Կլո Լյուսե
* Ֆոնթեբլո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  "Ամբուազ դղյակը Լուարայի հովտում | Ավտոմեքենայով Փարիզից Ֆրանսիայով". www.paris1814.com. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 30-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 28.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4499772-3 · Mérimée: PA00097503 · VIAF: 248268934 · WorldCat VIAF: 248268934 |

 |
**Գնչուները Մակեդոնիայի Հանրապետությունում** կամ **մակեդոնական գնչուներ** (մակեդոներեն՝ Македонски Роми), Մակեդոնիայի Հանրապետության տարածքում ապրող գնչուական ծագմամբ մի քանի էթնիկական խմբերի ընդհանուր անվանումը։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Մակեդոնիայում բնակվում է շուրջ 54 հազար գնչու, որը կազմում է ամբողջ երկրի բնակչության 2,7 %-ը։ Մակեդոնիայի Հանրապետության մայրաքաղաք Սկոպյեի հյուսիսում գտնվող Շուտո Օրիզարիի շրջանը միակն է աշխարհում, որտեղ գնչուները կազմում են բնակչության մեծամասնություն և ունեն հատուկ իրավունքներ։

Դեռևս 2001 թվականին Մակեդոնիայի Հանրապետության խորհրդարանը սահմանադրության մեջ գնչուներին ճանաչել է, որպես ազգային փոքրամասնություն։ Ըստ պաշտոնական մարդահամարների՝ Մակեդոնիայի գնչուների ճնշող մեծամասնությունը բնակվում է քաղաքներում։

Համաձայն վարկածի՝ այս տարածքներում գնչուները առաջին անգամ բնակություն են հաստատել Ալեքսանդր Մակեդոնացու նվաճումներից հետո։ Այդ ժամանակ գնչուներն իրենց անվանում էին եգիպտացիներ, չնայած նրան, որ արդեն ձևավորված էին, որպես էթնիկ խումբ։ Գնչուների ներհոսքի մեծ ալիք է գրանցվել 14-15-րդ դարում՝ կապված թուրքերի կողմից Բալկանյան թերակղզու գրավման հետ։ Նրանք եղել են թուրք գեներալների ստրուկներ, ովքեր աշխատել են նավերում։

Մակեդոնիայի Հանրապետության գնչուների մեծ մասը դավանում է սուննի իսլամ։ Միևնույն ժամանակ փաստ է նաև այն, որ Մակեդոնիայի արևելքում ապրող գնչուների մի մասը քրիստոնեության հետևորդներ են։

Հայտնի ներկայացուցիչներ
-----------------------

* Էսմա Ռեջեպովա՝ գնչուական ծագմամբ մակեդոնացի երգչուհի, երգահան և վոկալիստ, ով 2013թվականի մայիսինՎլատկո Լոզանոսկիիհետ «Pred da se razdeni» երգով ներկայացրել է Մակեդոնիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։

Տես նաև
-------

* Մակեդոնիայի ժողովրդագրություն
* Արաբները Մակեդոնիայի Հանրապետությունում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Մակեդոնիայի Հանրապետության պաշտոնական մարդահամարի տվյալներ". Արխիվացված է the original 2004 թ․ հունիսի 21-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 23.
Բանտի մուտքը
Նացիստական հանցագործի մահապատիժը
**Լանդսբերգի բանտ** (**Լանդսբերգի ուղղիչ հաստատություն**, գերմ.՝ Justizvollzugsanstalt Landsberg), ուղղիչ հաստատությունը գտնվում է Բավարիայի Լեխի Լանդսբերգ կոմունայում։ Բանտը հայտնի է նրանով, որ այնտեղ դատապարտված են եղել Ադոլֆ Հիտլերը և նացիստական բազմաթիվ հանցագործներ։

Պատմություն
-----------

Բանտը կառուցվել է 1910 թվականին և նախատելված է եղել հանցագործներին պահելու համար։ 1924 թվականին՝ գարեջրային հեղաշրջումից հետո Լանդսբերգի բանտում դատապարտվել են Ադոլֆ Հիտլերը, Ռուդոլֆ Հեսսը և Շտրասսեր Գրեգորը։ Հիտլերն իր պատիժը կրում էր հարմարավետ պայմաններում, բանտախուցը մաքրվում էր այլ բանտարկյալների կողմից, նրան պարբերաբար այցելում էին այցելուներ։ Դատապարտման ժամանակ Հիտլերը շարադրեց իր «Իմ պայքարը» գիրքը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակիցների հաղթանակից հետո Լանդսբերգի բանտը վերանվանվել է № 1 պատերազմական հանցագործների բանտ։ Ամերիկյան օկուպացիոն իշխանությունների հսկողության ներքո գտնվող նացիստները, ովքեր մեղադրվել են պատերազմական և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների մեջ դատապարտվել են հենց այստեղ։ Ընդհանուր առմամբ բանտարկյալների թիվը գերազանցել է մեկ ու կես հազարը։ 1945-1951 թվականներին բանտարկվածներից 284-ը ենթարկվել է մահապատժի, որոնց թվում էր Օսվալդ Պոլը, Օտո Օլենդորֆը, Կարլ Գեբհարդտը, Կարլ Բրանդտը։ Այնզացգրուպի գործընթացի հետևանքով վերջին ձերբակալվածները ազատ են արձակվել 1958 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Fest, J.* Hitler. — Houghton Mifflin Harcourt, 2002. — P. 199-200. — 856 p. — ISBN 9780156027540
2. 1 2  "The Landsberg prison for war criminals". Bürgervereinigung Landsberg im 20. Jahrhundert e.V. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 28-ին. Retrieved 2010 թ․ հունիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Lane, Charles (4 июня 2005). "The Paradoxes of a Death Penalty Stance". Washington Post. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 28-ին. Retrieved 2010 թ․ հունիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեխի Լանսբերգի պաշտոնական կայք Archived 2015-12-08 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 2032564-2 · LCCN: no2003124672 · VIAF: 136686333 · WorldCat VIAF: 136686333 |

 |
**Հրուշակագործ** (գերմ.՝ Konditor), հրուշակեղեն, աղանդեր և թխված այլ ուտելիք պատրաստող արհեստավարժ խոհարար։ Այս մասնագիտության ներկայացուցիչներին կարելի է հանդիպել խոշոր հյուրանոցներում, ռեստորաններում և փռերում։ Ավելի հազվադեպ հրուշակագործ է կոչվում այն մարդը, ում բիզնեսը կապված է հրուշակեղենի վաճառքի հետ։

Գործառույթներ
-------------

Հրուշակագործն աշխատելիս:
Արհեստավարժ հրուշակագործը ներկայացնում է ֆրանսիական կրոկեմբուշը:
Հրուշակագործն զբաղվում է բաղադրատոմսերով տրված տարատեսակ խմորների, միջուկների, կրեմների պատրաստմամբ, թխում և զարդարում է արտադրանքը։ Դրանք բարձրորակ, տարատեսակ համերով և բույրերով սննդային մթերքներ են։ Աշխատանքների մեծ մասն արվում է ձեռքով՝ հատուկ գործիքների օգնությամբ՝ հրուշակագործի մասնագիտությունը վերածելով արվեստի։

Բացի դրանից, հրուշակագործը պարտավոր է իմանալ բաղադրիչների և պատրաստի մթերքների պիտանելիության և պահպանման ժամկետները։

Խոշոր հրուշակարաններում հրուշակագործի աշխատանքի արագացման և պարզեցման համար կիրառում են տարատեսակ մասնագիտացված սարքավորումներ։

Համահասարակական մշակույթում
---------------------------

### Ֆիլմեր

* «Վիլլի Վոնկան և շոկոլադի գործարանը» (ԱՄՆ, 1971)
* «Հրուշակագործի ճակատագիրը» (ԱՄՆ, 2004)
* «Չառլին և շոկոլադի գործարանը» (ԱՄՆ, 2005)

### Հեռուստաշոու

* «Հրուշակագործ» (Ռուսաստան, «Пятница!» հեռուստաալիք, հեռուստահաղորդավար՝ Ռենատ Աղզամով)
* «Հրուշակագործների արքան» (ԱՄՆ, «TLC» հեռուստաալիք, հեռուստահաղորդավար՝ Բադդի Վալլաստրո)

### Սիթքոմ

* «Խոհանոց» (Ռուսաստան, 2012-2016)

Տես նաև
-------

* Հացաբուլկեղեն
* Հրուշակեղեն
* Տորթ
* Փուռ
* Խոհարար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Украшение торта: звездный час любого кондитера
2. ↑  Виды кондитерского оборудования использующегося в кондитерских цехах
3. ↑  Кондитер
4. ↑  "Король кондитеров". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Հրուշակագործ Վիքիպահեստում |

* կրթությունն ու կարիերան
**Կոստա Ռիկայի վարչական բաժանում**, համաձայն Կոստա Ռիկայի սահմանադրության 168-րդ հոդվածի` երկիրը բաժանված է 7 նահանգների, որոնք իրենց հերթին բաժանվում են 81 կանտոնների, որոնք ղեկավարվում են կանտոնների բնակչության կողմից ընտրվող քաղաքագլուխների կողմից, իսկ կանտոնները բաժանվում են շրջանների։

Պատմություն
-----------

Կոստա Ռիկայի գերբը: Յոթ աստղերը խորհրդանշում են երկրի յոթ նահանգները
Կոստա Ռիկայի գերբը բաղկացած է յոթ աստղերից, որոնք խորհրդանշում են երկիրը կազմող յոթ նահանգները։ 
Կոստա Ռիկայի անկախության հռչակումից և 1848 թվականի նոյեմբերի 30-ին Սահմանադրության ընդունումից հետո, 1848 թվականի դեկտեմբերի 7-ին հրապարակվեց № 36 օրենքը, որտեղ առաջին անգամ ի հայտ եկան այնպիսի տարածքային սուբյեկտներ, ինչպիսիք են նահանգները, կանտոնները և օկրուգները։ Այդ օրենքի համաձայն` երկրի տարածքը բաժանված էր հինգ գավառների։ 

* Սան-Խոսե, մեկ կանտոնով և տաս օկրուգով
* Ալախուելա, երկու կանտոնով և ութ օկրուգով
* Կարտագո, երկու կանտոնով և տասներեք օկրուգով
* Էրեդիա, մեկ կանտոնով և յոթ օկրուգով
* Գուանակաստե, չորս կանտոնով և ութ օկրուգով

Տարածքները, որոնք նախկինում պատկանում էին ներկայիս Պունտարենաս նահանգին, կարգավիճակով համարվում էին կոմարկաներ։ 1858 թվականի սեպտեմբերի 17-ի № 10 օրենքով այդ տարածքներին տրվեց նահանգների կարգավիճակ։ 1870 թվականի հունիսի 6-ի № 27 հրամանագրով Կարտագո նահանգի Լիմոն կոմարկայի արևելյան հողերն առանձնացվեցին։ Սակայն տեղական ինքնավարության պատշաճ կարգավիճակ չուներ մինչև 1902 թվականը, երբ օգոստոսի 1-ի № 59 օրենքով ձևավորվեց յոթերորդ նահանգը` Լիմոնը։

1848 թվականից մինչև 1980 թվականը կանտոնների քանակը երկրում ավելացել է` 10-ից հասնելով 81-ի։ Ձևավորված վերջին կանտոնը` Գուսիմոն էր։ Օկրուգների քանակը և կազմը Կոստա Ռիկայի ողջ պատմության ընթացքում անընդհատ փոփոխվել են։ Օրինակ 2000 թվականի մարդահամարի ժամանակ օկրուգների քանակը եղել է 463, իսկ 2012 թվականի դրությամբ գոյություն ունեին 470 շրջաններ։


|  |
| --- |
| Կոստա Ռիկայի նահանգները |
| Նահանգ | ISO 3166-2:CR | Կենտրոն | Կանտոններ | Շրջաններ | Բնակիչներ | Տարածք կմ² |
| Սան-Խոսե | CR-SJ | Սան Խոսե | 20 | 118 | 1404242 | 496590 |
| Ալախուելա | CR-A | Ալախուելա | 16 | 108 | 848146 | 975753 |
| Կարտագո | CR-C | Կարտագո | 8 | 48 | 490903 | 312467 |
| Էրեդիա | CR-H | Էրեդիա | 10 | 46 | 433677 | 265698 |
| Գուանակաստե | CR-G | Լիբերիա | 11 | 59 | 326953 | 1014071 |
| Պունտարենաս | CR-P | Պունտարենաս | 11 | 57 | 410929 | 1126569 |
| Լիմոն | CR-L | Լիմոն | 6 | 27 | 386862 | 918852 |
|

Դասակարգում
-----------

Յուրաքանչյուր սուբյեկտ ուներ իր յուրահատուկ հիերարխիկ համարը, գավառները նշվում են մեկ թվով, կանտոնները` երեք (որտեղ առաջին թիվը գավառի կոդն է), օկրուգները` հինգ (որտեղ առաջին երեքը կանտոնի կոդն է)։ Ստացված հնգանիշ համարը օգտագործվում է Կոստա Ռիկայի փոստային ծառայության կողմից որպես փոստային ինդեքս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "CONSTITUCION POLITICA DE LA REPUBLICA DE COSTA RICA (1949)". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 21.
2. ↑  Statoids.com (ed.). "Provinces of Costa Rica". Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 6.(չաշխատող հղում)
3. ↑
4. ↑  "Código Postal". Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 21.
**Նագոյայի համալսարան** (ճապ.` 名古屋大学, նագոյա դայգակու), Ճապոնիայի ազգային համալսարաններից մեկը։ Տեղակայված է Նագոյա քաղաքի արևելյան մասում, համարվում է երկրում ամենահեղինակավոր համալսարաններից մեկը։
Համալսարանն իր արմատներով հասնում է 1871 թվական, երբ գործում էր որպես ժամանակավոր բժշկական դպրոց։ 1939 թվականին հաստատությունը դարձավ Նագոյայի կայսերական համալսարան, 1947 թվականին վերանվանվեց Նագոյայի համալսարան, 2004 թվականից դարձավ ազգային համալսարանների համակարգի մաս։

Ուսանողների զգալի մասը Տոկայի տարածաշրջանից են, չնայած ուսանողների մեծ մասը Ճապոնիայի այլ շրջաններից են։ Արտասահմանյան ուսանողների մեծ մասը հիմնականում Չինաստանից են` 47 % և Կորեայից` 9,5 % (2009 թվականի մայիսի 1-ի տվյալներով)։ Համալսարանում 30-ից ավելի ուսանողներ կան Թայվանից, Ինդոնեզիայից, Վիետնամից, Մալայզիայից, Կամբոջայից և Ուզբեկստանից։

Նագոյայի համալսարան

Շրջանավարտներ
-------------

Համալսարանի շրջանավարտների շրջանում կան մի շարք նոբելյան մրցանակակիրներ` Ռյոձի Նեյորին (քիմիա, 2001 թ), Մակոտո Կոբայասին (ֆիզիկա, 2008 թ), Տոսիխիդե Մասկավա (ֆիզիկա, 2008 թ), Օսամու Սիմոմուրա (քիմիա, 2008 թ), Իսամու Ակասակի (ֆիզիկա, 2014 թ), Խիրոսի Ամանո (ֆիզիկա, 2014 թ)։

Ֆակուլտետներ
------------

* Իրավաբանական
* Բժշկական
* Ինժեներական
* Գրականագիտական
* Գիտական
* Գյուղատնտեսական
* Տնտեսագիտական
* Կրթական
* Տեղեկատվական մշակույթի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Our Members / Tier 3
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA01033049 · GND: 26053-8 · ISNI: 0000000109411920, 000000010943978X · LCCN: n79145567 · Microsoft: 60134161 · NDL: 00260057 · NLA: 35851238 · VIAF: 143107982 · WorldCat VIAF: 143107982 |

 |

 |
**Պոստմինիմալիզմ**, արվեստաբանական եզրույթ, որը շրջանառության մեջ է մտել 1970-ական թվականների սկզբին արվեստի տարբեր ոլորտներում մինիմալիզմից տարբերվող հատուկ միտումը նկարագրելու համար, ինչպես այն զարգացնելու (ձևական գեղեցկության նկատմամբ հակվածության պահպանմամբ), այնպես էլ հաղթահարելու համար (ձգտելով առավել լայն իմաստային ամբողջացմամբ)։

Այդ եզրույթը առավել հաճախ օգտագործվում է՝ բնութագրելու երաժշտության և գեղարվեստում համապատասխան ուղղությունները, չնայած կարող է օգտագործվել աև ցանկացած այլ ոլորտում, որը լայնորեն կիրառում է մինիմալիստական տեխնիկաներ։

Երաժշտության մեջ
----------------

Երաժշտական քննադատ և հրապարակոս Քայլ Գանը (Kyle Gann) օգտագործում է *պոստմինիմալիզմ* եզրույթը՝ բնութագրելու այն երաժշտական ոճը, որը տարածում է գտել 1980-1990-ական թվականներին և նկարագրվում է հետևյալ գծերով.

* ողջ ստեղծագործության ընթացքում հավասարաչափ ռիթմիկ զարկում,
* դիատոնիկ բարձրաձայնային նյութ,
* դինամիկայի հավասարաչափություն, ինչպես ուժեղ կուլմինացիաների, այնպես էլ ընդգծված զգայունության բացակայություն,

Մինիմալիստիկ տեխնիկաները տարածված են նաև պոստմինիմալիզմում, չնայած և նրան հատուկ փոփոխված ձևով։ Բացի այդ՝ այս ոճը հայտնի է փոփ և ժողովրդական երաժշտության ներառմամբ։

### Երգահաններ

* Լուի Անդրիսեն
* Գլեն Բրանկա
* Ռիթ Չիթհեմ
* Բեն Ֆրոսթ
* Քևին Վոլանս
* Ֆիլ Նիբլոք
* Ռիչի Հոթին
* Մայքլ Նայման
* Մաքս Ռիխտեր
* Միխայիլ Չեկալին
* Պավել Կարմանով
* Անտոն Բատագով
* Վլադիմիր Մարտինով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Chilvers & Glaves-Smith, p. 569
2. ↑  "Kyle Gann, "Minimal Music, Maximal Impact", November 1, 2001". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 25.

Արտաքին հղումներ
----------------

* A Discography of Postminimal, Totalist, and Rare Minimalist Music (By Kyle Gann)
* *Յուրի Հանոն.* «Մինիմալիզմ՝ մինչև մինիմալիզմը» Archived 2015-09-16 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Շահնազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Թագուհի Շահնազարյան** (**Թագուհի Շահնազարյան-Զարյան**, հոկտեմբերի 28, 1887(1887-10-28), Կոստանդնուպոլիս - հունիսի 10, 1962(1962-06-10), Հռոմ, Իտալիա), հայ դաշնակահարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Թագուհի Շահնազարյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում՝ «Հայրենիք» օրաթերթի հիմնադիր, մտավորական և հանրային գործիչ Հովհաննես Շահնազարի եղբոր ընտանիքում։ Սովորել է Վենետիկի Բենեդետտո Մարչելլո երաժշտանոցում։ Վենետիկ գնալիս «Մոնտենեգրո» նավում ծանոթացել է Կոստան Զարյանի հետ, և նրանք ամուսնացել են 1912 թ.։ Վերադառնալով Կ. Պոլիս՝ դասավանդել է ամերիկյան քոլեջում, հանդես եկել համերգներով։ 1916-1921 թվականներին բնակվել է Իտալիայում։

1921-1922 Կ. Պոլիս վերադառնալուց հետո, 1922 թվականին ընտանիքի հետ հաստատվել է Հայաստանում։ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդել է դաշնամուր, հարմոնիա և երաժշտության տեսություն։ Հանդես է եկել նաև մենահամերգներով։ 1924 թվականին վերադարձել է Եվրոպա, ունեցել համերգներ։ 1929 թվականին Կ. Զարյանը հեռացել է Թագուհի Զարյանից և ամուսնացել ամերիկացի նկարչուհի Ֆրանսիս Բրուքսի (1900-1963 թվականներ) հետ։ Կյանքի վերջին տարիներին Թագուհի Զարյանը մանրամասն գրի է առել գրողի և իր համատեղ կյանքի հանգամանալից պատմությունը, ինչպես նաև գրողի կյանքի 1930 թվականից հետո ընկած ժամանակի դեպքերն ու իրադարձությունները։ 1936 թվականին հաստատվել է Հռոմում, որտեղ էլ մահացել է 1962 թվականի հունիսի 10-ին։

Ընտանիք
-------

* Ամուսին՝ Կոստան Զարյան
* Որդիներ՝ Վահե, Արմեն Զարյաններ
* Դուստր՝ Նվարդ Զարյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Թագուհի Շահնազարյանի մասին avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2022 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Փախուստ Կոստանդնուպոլսից
**Քոուչելլա հովտի երաժշտության և արվեստի փառատոն** (անգլ.՝ *Coachella Valley Music and Arts Festival*), կարճ` **Քոուչելլա ֆեստ** կամ պարզապես **Քոուչելլա**, ամենամյա եռօրյա երաժշտական փառատոն, որը կազմակերպվում է Goldenvoice ընկերության կողմից Կալիֆոռնիա նահանգի Ինդիո քաղաքում։ Միացյալ Նահանգներում և ամբողջ աշխարհում ամենազանգվածային, ամենահայտնի և ամենաշահութաբեր երաժշտական փառատոններից է։

Քոուչելլա փառատոնը, որը հիմնված է ոչ թե երաժշտության ժողովրդականության, այլ երաժշտական արվեստի վրա, ստացել է «Հակավուդսթոք» անվանումը։

Պատմություն
-----------

Տեսարան Քոուչելլա 2014-ից
Առաջին անգամ փառատոնը կայացել է 1999 թվականին, իսկ 2001 թվականից տեղի է ունենում ամեն տարի` ապրիլի 3-րդ կամ 4-րդ շաբաթը։ Կատարողների շարքում են տարբեր ժանրերի երաժշտական խմբեր՝ ինդի ռոք, հիփ հոփ, էլեկտրոնային և փոփ երաժշտություն։

Փառատոնի շրջանակում կազմակերպվում են նաև նկարների և քանդակների ցուցահանդեսներ։ Տարածքում տեղադրվում են միաժամանակ մի քանի բեմեր և տաղավարներ, որտեղ կատարումները տեղի են ունենում միաժամանակ՝

* հիմնական բեմ (անգլ.՝ *Coachella Stage*).
* բաց թատրոն (անգլ.՝ *Outdoor Theatre*).
* Գոբի թենթ (անգլ.՝ *Gobi Tent*).
* Մոհավի թենթ (անգլ.՝ *Mojave Tent*).
* Սահարա թենթ (անգլ.՝ *Sahara Tent*):

2011 թվականին փառատոն է այցելել ավելի քան 90 000 մարդ։ 2011 թվականի մայիսի 31-ին Goldenvoice ընկերությունը հայտարարել է, որ 2012 թվականից սկսած` փառատոնը տեղի կունենա 2 եռօրյա փուլերով` 1 շաբաթ ընդմիջումով։

1993 թվականի նոյեմբերի 5-ին Pearl Jam ներկայացավ 25000 երկրպագուների համար Ինդիոյի Empire Polo Club-ում, Կալիֆոռնիա։ Վայրն ընտրվել էր, որովհետև նվագախումբը մերժեց խաղալ Լոս Անջելեսում Ticketmaster-ի հետ վեճի պատճառով։ 1997 թվականին Goldenvoice պայքարում էր ավելի մեծ ընկերությունների հետ համերգներ կազմակերպելու դեմ։ Թոլեթն ասաց, որ նրանք կորցնում են շատ երգչախմբեր և չեն կարողանում փողի հետ մրցել։ Դրա արդյունքում երաժշտական փառատոնի մասին գաղափարը զգացվում էր։ 1997 թվականին Թոլեթն սկսեց առաջարկել իր գաղափարները փառատոնի համար։ Նրա նպատակն էր հավաքել թրենդային արտիստներին։ «Միգուցե եթե դուք հավաքեք նրանց միասին, դա կարող է մագնիս լինել շատ մարդկանց համար»։ Մի քանի տեղեր ման գալուց հետո, նա և Goldenvoice փոխնախահագ Րիկ Վան Սանթենը վերադարձան Empire Polo Club *the Big Gig* փառատոնի ընթացքում, և, հիանալով տեղանքի համապատասխանությունից՝ որոշեցին նրանց փառատոնը կազմակերպել այնտեղ։

Տեղանք
------

Քոուչելլան տեղի է ունենում Ինդիոում, Կալիֆոռնիա, տեղադրված Ներքին Կայսրության Քոուչելլա դաշտի Կոլորադո անապատի մեջ։ Փառատոնի պատմության ընթացքում նրա ջերմաստիճանը բարձրացել է 106 °C (41°)-ից 43 °F (6 °C)-ը։ Տեղանքը գտնվում է Լոս Անջելեսից 125 մղոն արևելք։

Մեջբերումներ
------------

* Официальный сайт фестиваля(անգլ.)
* Coachella Recordings(անգլ.)
* Короткометражный фильм о истории фестиваля(անգլ.)
* Репортаж обозревателя *Los Angeles Times* о фестивале(անգլ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "7 Top Music Festivals Around The World - Tripoetic Blog". *Tripoetic Blog* (in անգլերեն). 2017 թ․ հունվարի 31. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 23-ին. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 21. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑
3. ↑
4. 1 2 3  ?
5. ↑
**Լևան Խոտիվալի** (վրաց.՝ ლევან ხოტივარი, հունվարի 4, 1902(1902-01-04), Քութայիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 13, 1980(1980-12-13)), վրացի կինոռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Լևան Խոտիվալին ծնվել է 1902 թվականի հունվարի 4-ին Վրաստանի Քութայիս քաղաքում։

1922-1925 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի համալսարանի սոցիալ-տնտեսագիտական ու գյուղատնտեսական ֆակուլտետներում։ 1924 թվականին ավարտել է Վրաստանի Ժողլուսկոմին կից կինոդերասանի դպրոց-ստուդիան։

1940-1945 թվականներին դերասանական վարպետություն է դասավանդել Վրաստանի Ժողլուսկոմին կից դպրոց-ստուդիայում։ Նկարահանվել է «Երիտասարդությունը հաղթում է» (1928), «Մզագոն և Գելան» (1930), «Ոսկեգույն հովիտ» (1937), «Հայրենիք» (1939), «Ընկերություն» (1940), «Սաբուխի» (1941) և այլ ֆիլմերում։ Եղել է «Բարձունք նվաճողները» (1941) ֆիլմի երկրորդ ռեժիսորը։

Մահացել է 1980 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Վրաստանում։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Ռեժիսոր

* 1954 — Ճպուռ
* 1958 — Ես կասեմ ճշմարտությունը
* 1959 — Դեպք ամբարտակում
* 1961 — Փեսան առանց դիպլոմի
* 1968 — Թարիել Գալու
* 1973 — Ուրախ սիրավեպ
* 1975 — Չիրիկը և Չիկոտելան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Լևան Խոտիվարին Кино-Театр.ру կայքում
2. ↑  "Geocinema.ge". Արխիվացված է the original 2007 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լևան Խոտիվարի (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
Գրիմալդիների դինաստիայի նշանը
**Գրիմալդիներ** (ֆր.՝ Famille Grimaldi), չորս ընտանիքներից մեկը (ալբերգո), որոնք, ավելի քան 5 դար, ղեկավարել են Ջենովայի հանրապետությունը։ Մնացած երեք ընտանիքները էին Ֆիեսկիները, Դորիաները և Սպինոլաները։ 14–րդ դարից Գրիմալդիները մի ճյուղը հաստատվել է Մոնակոյում, որտեղ և իշխում է մինչ օրս։ Ներկայումս Մոնակոն իշխում է Գրիմալդիների տոհմից Ալբեր II-ը։

Ճոյւղը սերում է Գրիմալդո Կանելլայից, ով ընտրվել է Ջենովայի կոնսուլ 1162, 1170 և 1184 թվականներին։ Նրա հայրը նույնպես եղել է կոնսուլ՝ ընտրված 1133 թվականին։ 13-րդ դարի ընթացքում Գրիմալդիները վարել են պապամետ քաղաքականություն, որի համար կնքել են դաշինք Ֆիեսկիների հետ։ Այս դաշինքից են սերել Հռոմի 2 պապեր։ Ֆիեսկիների հետ մեկտեղ նրանք երկու անգամ վռնդվել են քաղաքից։

1506— 1507 թվականներին Մոնակոն ստիպված է եղել դիմադրել ջենովական 102- օրանոց պաշարմանը։ Որպեսզի պաշտպանի իր տարածքները ջենովացիներից, իշխան Լյուսյեն Գրիմալդին սկսել է բանակցել Իսպանիայի հետ։ 1523 թվականին Լյուսյենը սպանվել է Դորիաների տոհմից ջենովացիների կողմից, որոնց հետ ուներ արյունակցական կապ։ Այդ իսկ պատճառով Տորդեսիլյասի դաշնագիրը 1524 թվականին կնքել է նրա որդին Օնորե I-ը։ Տորդեսիլյասի դաշնագրի համաձայն Մոնակոն ճանաչում էր իր վասալական կախումը Իսպանիայից, իսկ Իսպանիան պետք է ապահովեր Մոնակոյի անվտանգությունը։

1528 թվականից հետո Ջենովայի հանրապետությունում եկան ավելի խաղաղ ժամանակներ։ Գրիմալդիները շարունակեցին մնալ արիստորկրատիայի բաղկացուցիչ մասը, իսկ ընտանիքի 7 ներկայացուցիչներ ընտրվեցին դոժեր։

1. Անտոնիո Չեբա Գրիմալդի — 1593—1595
2. Լազարո Չեբա Գրիմալդի — 1597—1599
3. Ալեսանդրո Գրիմալդի — 1671—1673
4. Անտոնիո Չեբա Գրիմալդի II — 1703—1705
5. Լուկա Գրիմալդի — 1728—1730
6. Ջամբատիստա Գրիմալդի — 1752—1754
7. Պիեռֆրանկո Գրիմալդի — 1773—1775

Ներկայումս Գրիմալդիները Մոնակոյի իշխող դինաստիան է, իսկ Գրիմալդիների տոհմից Ալբեր II-ը Մոնակոյի գործող ղեկավարն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Все монархи мира. Люсьен, сеньор Монако". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 14.
2. ↑  "Все монархи мира. Оноре I, сеньор Монако". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 14.
3. ↑  "История Монако".

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118824554 · LCCN: sh86004549 · NKC: ola20181017520 · VIAF: 316746262 · WorldCat VIAF: 316746262 |

 |
**Իգնոբելյան մրցանակներ (կամ Շնոբելյան, կամ Հականոբելյան մրցանակներ)**, շնորհվում են այն «նվաճումների համար, որոնք սկզբում ստիպում են ծիծաղել, իսկ այնուհետև՝ մտածել»։ Թվով տասը Իգնոբելյան մրցանակները բաշխվում են ամեն տարի հոկտեմբերի սկզբին` այն ժամանակ, երբ հայտարարվում են իսկական Նոբելյան մրցանակակիրների անունները։ Այս մրցանակը հիմնվել է 1991 թվականին Մարկ Աբրահամսի և «Արտակարգ հետազոտությունների տարեգիրք» ամսագրի կողմից և շնորհվում է արտասովոր և սրամիտ հետազոտությունների համար, որպեսզի լայն հանրության ուշադրությունը գրավեն և հետաքրքրություն խթանեն դեպի գիտությունը, բժշկությունը և տեխնոլոգիաները։

Անվանման ծագում
---------------

Մրցանակի անվանումը եկել է անգլ.՝ Ig Nobel Prize անվանումից, որի բառախաղի միջոցով (ignoble - «ամոթալի») ստեղծվել է ծաղրական էֆեկտ։ Ռուսերեն տարբերակում անվանումը նույնպես թարգմանվում է բառախաղի միջոցով՝ Ծաղրային Նոբելյան մրցանակ (ռուս.՝ «Шуточная нобелевская премия»)։ Այն իր հերթին հղում է մեծ քթի (шнобель - большой нос), քանի որ հենց այդ մրցանակն է շնորհվում մրցանակակիրներին և կապված է գիտնականի ծաղրական կերպարի հետ։ Հայերեն ավելի լայն տարածում է ստացել Իգնոբելյան մրցանակ կամ Հականոբելյան տարբերակը։

Մրցանակաբաշխություն
-------------------

Ամեն տարի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրները՝ մեծ ակնոցներով, արհեստական քթերով և ֆեսերով գալիս են շնորհնելու մրցանակները։ Հարվարդի համալսարանի դահլիճներից մեկում, որտեղ անցկացվում է այս արարողությունը, թռչում են թղթե ինքնաթիռներ։ Մրցանակակիրների ուղերձի ժամանակը սահմանափակված է 60 վայրկյանով, այլապես նրանց կանգնեցնում է մի աղջիկ, որը բարակ ձայնով բացականչում է. «Խնդրում եմ, վերջ տվե՛ք, ձանձրանում եմ»։ 
Մրցանակակիրներին շնորհում են, օրինակ, ֆոլգայից պատրաստված մեդալ կամ չխկչխկացնող ծնոտներ, ինչպես նաև մրցանակի վկայական, որը ստորագրված է երեք Նոբելյան մրցանակակիրների կողմից։

Մրցանակաբաշխությունը հեռարձակվում է ամերիկյան հեռուստալիքներով և ռադիոյով մի քանի լեզվով։ Այն կարելի է նաև դիտել ուղիղ եթերում մրցանակի պաշտոնական կայքում։ Մրցանակաբաշխությունից մի քանի օր անց Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում մրցանակակիրները կարող են դասախոսություն կարդալ՝ բացատրելով իրենց հետազոտությունները և նրանց նշանակությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Իգ Նոբել մրցանակի պաշտոնական կայք". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Մրցանակի մասին theguardian.com կայքում

Գրականություն
-------------

* Մ․ Աբրահամս, Իգնոբելյան մրցանակներ, Մոսկվա, АСТ հրատարակչություն, 2006. ISBN 5-17-030356-4
* Մ․ Աբրահամս, Իգնոբելյան մրցանակներ-2, Մոսկվա, АСТ հրատարակչություն, 2009. ISBN 978-5-17-052229-3