**Իթակե** (հունարեն՝ Ιθάκη), կղզի Հոնիական ծովում, Հոնիական կղզիներից մեկը։ Կղզու մակերեսը 96 կմ² է։ Կղզու վարչական կենտրոնը` Իթակեն, գտնվում է ծովի ափին` աշխարհում ամենամեծ բնական ծովախորշերից մեկի ափին։

Պատմություն
-----------

Անտիկ Հունաստանի դարաշրջանում Իթակեն Ոդիսևսի բնօրրանն է ու թագավորությունը։

Իթակեն բնակեցվել է Ք. ա. III հազարամյակի վերջերին, սակայն հնագիտական տեսանկյունից առավել հետաքրքիր է խորամանկ ու խելամիտ Ոդիսևսի կառավարման շրջանը, որը, ըստ Հոմերոսի, Ք. ա. XII դարն է (ի դեպ, հոմերոսյան Իթակեի նույնացումը պատմական Իթակեի հետ վիճելի հարց է)։

Ք. ա. IX դարում սկսում է կղզու ծաղկման շրջանը։ Անտիկ, դասական, ապա նաև հելլենիստական դարաշրջաններում այստեղ կյանքը բուռն զարգացում է ապրել։ Կառուցվել են ակրոպոլիսներ, զարգացել է բրուտագործությունը, վերելք է ապրել Հունաստանի և Արևելքի հետ շփումը։ 1499 թվականին սկսվում է Վենետիկի հանրապետության շրջանը, սակայն կղզին գրավում են ծովահենները և ավերում այն։ Հարյուրամյակներ շարունակ ծովահենները Իթակեն օգտագործել են պատսպարվելու համար, մինչև այստեղ հաստատվել են հարևան Կեֆալոնիա կղզու բնակիչները։ Քանի որ Իթակեի հողը արգասաբեր չէր, բնակիչների զբաղմունքը մեծ մասամբ կապված է եղել ծովի հետ։ Կղզին ունեցել է ծովային հարուստ ավանդույթներ։ 1797 թվականին կղզին նախ գրավում են Նապոլեոնի զորքերը, իսկ մի քանի տարի անց` անգլիացիները։ Իթակեն, ինչպես Հոնիական մյուս կղզիները, Հունաստանի հետ վերամիավորվել է 1864 թվականին։

2010 թվականին հնագետները հայտնաբերել են պալատ, որը նկարագրությամբ և հիմնադրման ժամանակաշրջանով նման է առասպելական Ոդիսևսի` Տրոյական պատերազմի հերոսի պալատին։ Հույն հնագետ Թանասիս Պապադուպոլիսը այդ առիթով հայտարարել է. «Ըստ եղած շատ հիմնավոր տվյալների` մենք համոզված ենք, որ գտնվում ենք Ոդիսևսի և Պենելոպեի պալատի առաջ, որը հոմերոսյան շրջանի միակ պալատն էր, որ դեռ չէր հայտնաբերվել»։

Իթակեում հայտնաբերվել են աստիճաններով եռահարկ ժայռափոր պալատի ավերակները։ Հայտնաբերվել է նաև ջրհոր, որը կառուցված է եղել Ք. ա. XIII դարում` Տրոյական պատերազմի ենթադրյալ ժամանակահատվածում։ Դրանից մի փոքր հեռու հայտնաբերվել են Ոդիսևսի պատկերով և հոմերոսյան մեջբերումներով սալիկներ։

Ձիթենի Իթակե կղզում, որը 1500 տարեկան է

Նշանավոր բնակիչներ
------------------

* Ոդիսևս Անդրուցոս (հունարեն՝ Οδυσσεας Ανδρουτσος, 1788—1825) - հույն զորավար, Հունաստանի ազատագրական պատերազմի (1821-1829) հերոս։
* Վասիլիս Կարավիաս (հունարեն՝ Βασιλης Καραβιας) - ռուսական բանակի մայոր (1806-1812)։
* Լորենձոս Մավիլիս (հունարեն՝ Λορεντζος Μαβιλης,1860-1912), բանաստեղծ, շախմատիստ, շախմատային խնդրագրքի հեղինակ։
* Նիկոս Կարվունիս (հունարեն՝ Νίκος Καρβούνης 1880-1947), հույն բանաստեղծ, կոմունիստ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Ոդիսևսի պատկերով մետաղադրամ, Ք. ա. III դար
* Լոիզի քարանձավ, որտեղ հայտնաբերվել են գրություններով խեցիներ, որոնք վկայում են տեղացիների կողմից հին հունական աստվածուհիների` Արտեմիսի, Հերայի, Աթենասի նկատմամբ ունեցած պաշտամունքի մասին։
* Նիմփաների քարանձավ
* Կատարոնի մենաստան
* Արետուսայի և Պերահորայի աղբյուր։ Այստեղ է գտնվում Հրեշտակապետների միջնադարյան տաճարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 137.
2. ↑  Ա. Բոգդանովսկի. Հույն հնագետը պնդում է, որ Իթակեում հայտնաբերվել է Ոդիսևսի պալատը//РИА Новости. — 2010. — 24 авг.

Գրականություն
-------------

* Վ. Վոդովոզով, «Հոնիական կղզիներ»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Ամեն ինչ Իթակեի մասին

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4109169-3 · LCCN: n2019001288 · NKC: ge128979 · VIAF: 315128251 · WorldCat VIAF: 315128251 |

 |