**Ատչաֆալայա** (անգլ.՝ Atchafalaya River), Միսիսիպի դելտայի և Ռեդ Ռիվերայի բազուկ, մոտավորապես 225 կմ երկարությամբ, Հարավային Լուիզիանայում, ԱՄՆ։ Գետը նավարկելի է և մեծ նշանակություն ունի նահանգի համար։ Գետին համապատասխան վիճակում աջակցություն է ցուցաբերում ԱՄՆ բանակի ինժեներների կորպուսը ավելի քան մեկ դար։

Ատչաֆալայան առաջանում է Միսիսիպիի և Ռեդ Ռիվերայի միաձուլման արդյունքում առաջացած բնական ջրանցքից, որը կոչվում է Օլդ Ռիվեր, որի երկարությունը 11 կմ է։ Այնուհետև գետը շարունակումլ է իր հոսքը Միսիսիպիի հիմնական հոսանքից մի փոքր արևմուտք և թափվում Մեքսիկական ծոց՝ Մորգան Սիթի քաղաքից մոտ 25 մղոն (40 կիլոմետր) հարավ։

Մերձգետաբերանային շրջանում գտնվում է Ատչաֆալայա-Բեյսին հսկայական ճահիճը։

Պատմություն
-----------

Մինչև 15-րդ դարը Միսիսիպին և Կարմիր գետը հոսում էին միմյանց զուգահեռ, բայց հետո Միսիսիպիի հունը շրջվել է դեպի արևմուտք՝ կազմելով թեքություն (Թուրնբուլի թեքություն), որը միացվել է Կարմիր գետին։ Վերին հոսանքի Կարմիր գետը դարձել է Միսիսիպիի վտակ, իսկ Կարմիր գետի նախկին ստորին հոսանքը, որն այժմ Միսիսիպիի ճյուղն է, կոչվում է Ատչաֆալայա։

1830-ական թվականներին հայտնի ինժեներ Հենրի Շրիվի ղեկավարությամբ մաքրվել է «Մեծ Լաստանավը»՝ ընկած ծառերի հսկայական խցանումը, որը դժվարացնում էր Ատչաֆալայայի և Ռեդ Ռիվերայի հոսքը և անհնար էր դարձնում նավարկությունը։ Շրիվը նաև ջրանցք է փորել Միսիսիպիի նախկին ջրանցքի տեղում։ Թերնբուլի թեքության հյուսիսային հատվածը դրանից հետո լցվել է նստվածքային ապարներով, իսկ հարավայինը՝ Օլդ Ռիվերը, շարունակել է միացնել երեք գետերը։

Շրիվի փորած ջրանցքը փոխեց իրերի բնական կարգը։ Միսիսիպիից և Ռեդ Ռիվերից դեպի Ատչաֆալայա ջրի հոսքը մեծացավ, և գետը սկսեց լայնանալ ու խորանալ։ 1850-1950 թվականներին Միսիսիպիից Աթչաֆալայա ջրի արտահոսքը 10%-ից հասավ 30%-ի։ Վտանգ կար, որ Միսիսիպիի հունը կփոխի իր ընթացքը և կընկնի Ատչաֆալայա, որի ճանապարհը մինչև օվկիանոս 2 անգամ կարճ է։

### Օլդ Ռիվերի Կառավարման Համալիր

1950-ականներից ի վեր ԱՄՆ ինժեներական ուժերը կառուցել են հիդրոտեխնիկական կառույցներ՝ գետերի հոսքն իրենց հուններում զսպելու, Միսիսիպիից Աթչաֆալայա ջրի արտահոսքը 30%- ով կարգավորելու և պահպանելու համար, իսկ ջրհեղեղների ժամանակ Աթչաֆալայա ջրի վերահսկվող արտահոսքը։ Ափերն ամրացվեցին, վերևում ամբարտակով և ջրհորդանով լրացուցիչ արտահոսքի ալիք փորվեց, իսկ Օլդ Ռիվերը փակվեց։ 1963 թվականին ավարտվել են Գոլդ Ռիվերի վերահսկողության համալիրի ստեղծման աշխատանքները։

1973 թվականին Միսիսիպիի խոշոր ջրհեղեղը վնասել է ամբարտակը ՝ գրեթե փլուզելով այն։ Կատարված վերանորոգման աշխատանքները չէին կարող ամբողջությամբ վերականգնել դրա ամրությունը։ Ծանրաբեռնվածության թեթևացման համար ստեղծվել է լրացուցիչ ջրանցք և ամրություններ։ Օլդ Ռիվերի վրա տեղադրվել է նավիգացիոն դարպաս, իսկ Ատչաֆալայան կրկին նավարկելի է դարձել։ 1980-ականների կեսերին Միսիսիպին արտահոսքի ջրանցքին կապող մեկ այլ ջրանցքի վրա կառուցվել է հիդրոէլեկտրակայան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Atchafalaya River". *Encyclopedia Britannica* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2019 թ․ փետրվարի 7. Retrieved 19-02-04.
2. ↑  "Atchafalaya Delta". *Louisiana Department of Wildlife and Fisheries* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 16-ին. Retrieved 19-02-04.
3. 1 2  "Rivers & Flood Control". *Atchafalaya National Heritage Area* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 19-02-04.
4. ↑  "Great Raft History". *InvasivesWatch.org* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2019 թ․ մարտի 5. Retrieved 19-02-04.
5. ↑  "Article 612487 -- No Title". *The New York Times* (in անգլերեն). 1987 թ․ մայիսի 3. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ հունվարի 5. Retrieved 19-02-12.
6. 1 2 3  "Louisiana River Control". *America's WETLAND: Resource Center* (in անգլերեն). 2012. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 19-02-12.
7. 1 2  "Old River Control Structure, Point Breeze, LA". *John A. Weeks III* (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2019 թ․ փետրվարի 12. Retrieved 19-02-12.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85009085 · VIAF: 315526366 · WorldCat VIAF: 315526366 |

 |