**Էստոնիայի անկախության հռչակագիր**, որը նաև հայտնի է որպես **Էստոնիայի ժողովուրդներին ուղղված մանիֆեստ** (*էստ․՝ Manifest Eestimaa rahvastele*), հիմնադիր ակտ, որով **1918 թվականի փետրվարի 24**-ին ստեղծվեց Էստոնիայի անկախ ժողովրդավարական հանրապետությունը։ Այդ ժամանակից ի վեր փետրվարի 24-ը նշվում է որպես Էստոնիայի անկախության օր, Էստոնիայի ազգային օր։ 

Էստոնիայի եռագույն դրոշները Անկախության հռչակագրի առաջին հռչակման ժամանակ՝ 1918 թվականի փետրվարի 23-ին Պյառնուում։
Հռչակագիրը մշակվել է Փրկության կոմիտեի կողմից, որն ընտրվել էր Էստոնիայի նահանգային ժողովի (*Մաապեև*) ավագների կողմից։ Ի սկզբանե նախատեսված էր պաշտոնապես հայտարարվելու 1918 թվականի փետրվարի 21-ին, հռչակումը հետաձգվեց մինչև փետրվարի 23-ի երեկո, երբ մանիֆեստը տպագրվեց և բարձրաձայն ընթերցվեց Պյառնուում։ Հաջորդ օրը՝ փետրվարի 24-ին, մանիֆեստը տպագրվեց և տարածվեց մայրաքաղաք Տալլինում։

Պատմական համատեքստ
------------------

Առաջին համաշխարհայինի ժամանակ, 1918 թվականի փետրվարի 24-ին, Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում (Ռևալ), բոլշևիկյան ռուսների և գերմանական զորքերի (և Գերմանական կայսրության կողմից մոտալուտ օկուպացիայի) միջև ընկած ժամանակահատվածում, Էստոնիայի փրկության կոմիտեն` Էստոնիայի նահանգային ժողովի կողմից ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրվածների գործադիր մարմինը (*Maapäev*), հռչակեց Էստոնիայի անկախությունը։

Գերմանական կայսրությունը չճանաչեց նոր հռչակված Էստոնիայի Հանրապետությունը։ Այնուամենայնիվ, 1918 թվականի նոյեմբերին Առաջին համաշխարհային պատերազմում Կենտրոնական տերությունների պարտությունից հետո Գերմանիան դուրս բերեց իր զորքերը Էստոնիայից և 1918 թվականի նոյեմբերի 19-ին իշխանությունը Էստոնիայում պաշտոնապես հանձնեց Էստոնիայի ժամանակավոր կառավարությանը։

Հետագա 1918-1920 թվականների անկախության պատերազմի ժամանակ էստոնացիները կարողացան հետ մղել բոլշևիկյան ռուսական ներխուժումը և հաջողությամբ պաշտպանել իրենց նորածին ազատությունը։ Էստոնիայի Հանրապետությունը միջազգային ճանաչում ձեռք բերեց և 1921 թվականին դարձավ Ազգերի լիգայի անդամ։

Հռչակագրի ամբողջական տեքստ
--------------------------

### Էստոնիայի ժողովուրդներին ուղղված մանիֆեստը թարգմանաբար

*Դարերի ընթացքում Էստոնիայի ժողովուրդը երբեք չի կորցրել անկախության իր բուռն ցանկությունը։ Սերնդից սերունդ էստոնացիների մոտ պահպանվել է այն գաղտնի հույսը, որ չնայած օտար ժողովուրդների կողմից ստրկության և բռնի կառավարման մութ գիշերին, Էստոնիայում կգա ժամանակը, «երբ բոլոր բեկորները, երկու ծայրից, կբոցավառվեն», և երբ «Կալևը կհասնի տուն՝ իր երեխաներին երջանկություն բերելու համար»։*

***Հիմա ժամանակն է.***

*Ազգերի չլսված պայքարը քանդել է ռուսական ցարական պետության փտած հիմքերը։ Ամբողջ Սարմատյան դաշտերում տարածվում է կործանարար անիշխանությունը, որը սպառնում է իր հետևից ճնշել նախկին ռուսական պետության սահմաններում ապրող բոլոր ժողովուրդներին։ Արևմուտքից մոտենում են Գերմանիայի հաղթական բանակները՝ հավակնելու Ռուսաստանի ժառանգության իրենց բաժինը և, առաջին հերթին, տիրանալու Բալթիկ ծովի ափամերձ հողերին։*

*Այս օրհասական ժամին Էստոնիայի Մաապեևը, որպես մեր երկրի և ժողովրդի օրինական ներկայացուցիչ, միաձայն համաձայնությամբ Էստոնիայի դեմոկրատական քաղաքական կուսակցությունների և կազմակերպությունների հետ, և ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի ուժով, Էստոնիայի հողի և ժողովրդի ճակատագիրը ձևավորելու համար անհրաժեշտ է գտել ձեռնարկել հետևյալ վճռական քայլերը.*

***Էստոնիան**, իր պատմական և ազգագրական սահմաններում, **այսօրվանից հռչակված է անկախ ժողովրդավարական հանրապետություն**։*

*Էստոնիայի անկախ հանրապետությունը ներառում է Հարյումաա, Լյաենեմաա, Յարվամաա, Վիրումաա՝ Նարվա քաղաքով և նրա շրջակայքով, Տարտումաա, Վիրումաա, Վիլյանդիմաա և Պյառնումաա՝ Բալթյան Սաարեմաա, Հիյումաա, Մուհումաա կղզիները և մյուսները, որտեղ էստոնացիները տարիներ շարունակ բնակություն են հաստատել գերակշիռ մեծամասնությամբ։ Լատվիային և Ռուսաստանին սահմանակից տարածքներում հանրապետության սահմանների վերջնական որոշումը կիրականացվի համաժողովրդական պլեբիսիդով ընթացիկ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։*

*Վերոհիշյալ ոլորտներում միակ բարձրագույն և վարչական իշխանությունը Էստոնիայի Մաապեևի կողմից ստեղծված Էստոնիայի Փրկության կոմիտեի դեմոկրատական իշխանությունն է:*

*Էստոնիայի Հանրապետությունը ցանկանում է բացարձակ քաղաքական չեզոքություն պահպանել բոլոր ինքնիշխան պետությունների և ժողովուրդների նկատմամբ և միևնույն ժամանակ, անշուշտ, հուսով է, որ նրանք հավասարապես կպատասխանեն լիակատար չեզոքությամբ։*

*Էստոնիայի ռազմական ուժերը կկրճատվեն այնքանով, որքանով անհրաժեշտ է ներքին կարգուկանոն պահպանելու համար։ Ռուսական բանակում ծառայող էստոնացի զինվորները տուն կկանչվեն և կզորացրվեն:*

*Քանի դեռ ընդհանուր, ուղղակի, գաղտնի և համամասնական ընտրություններով ընտրված Էստոնիայի Սահմանադիր ժողովը չի գումարի և կորոշի երկրի սահմանադրական կառուցվածքը, գործադիր և օրենսդիր ամբողջ իշխանությունը կմնա էստոնական Մաապեևին և նրա կողմից ստեղծված Էստոնիայի ժամանակավոր կառավարությանը, որի գործունեությունը պետք է առաջնորդվի հետևյալ սկզբունքներով.*

*1. Էստոնիայի Հանրապետության բոլոր քաղաքացիները՝ անկախ իրենց կրոնից, էթնիկական ծագումից և քաղաքական հայացքներից, օգտվում են հավասար պաշտպանությունից Հանրապետության օրենքով և արդարադատության դատարաններում։*

*2. Հանրապետության սահմաններում բնակվող էթնիկ փոքրամասնություններին` ռուսներին, գերմանացիներին, շվեդներին, հրեաներին և այլոց, երաշխավորվում են մշակութային ինքնավարության իրենց իրավունքները:*

*3. Քաղաքացիական բոլոր ազատությունները, ինչպիսիք են արտահայտվելու, մամուլի, կրոնի, հավաքների, միավորումների ազատությունը և գործադուլի ազատությունը, ինչպես նաև անհատի և տան անձեռնմխելիությունը, անժխտելիորեն գործում են Էստոնիայի Հանրապետության տարածքում և այն օրենքների հիման վրա, որոնք կառավարությունը պետք է անմիջապես մշակի։*

*4. Ժամանակավոր կառավարությանը հանձնարարվելու է արդարադատության դատարանների անմիջական կազմակերպումը քաղաքացիների անվտանգությունը պաշտպանելու համար։ Բոլոր քաղբանտարկյալները պետք է անհապաղ ազատ արձակվեն:*

*5. Քաղաքի, շրջանի և գյուղական համայնքների տեղական ինքնակառավարման մարմինները կկանչվեն շարունակելու իրենց աշխատանքը, որը բռնությամբ ընդհատվել է:*

*6. Հասարակական կարգի պահպանման համար քաղաքներում և գյուղական վայրերում անհապաղ կազմակերպվում են տեղական ինքնակառավարման մարմիններին ենթակա ժողովրդական աշխարհազորայիններ և ստեղծվում քաղաքացիների ինքնապաշտպանական կազմակերպություններ:*

*7. Ժամանակավոր կառավարությունը հանձնարարեց առանց հապաղելու լայն ժողովրդավարական հիմունքներով մշակել օրինագծեր՝ ագրարային խնդրի, աշխատուժի, սննդի մատակարարման և ֆինանսական խնդիրների լուծման համար։*

***Էստոնիա!** Դուք կանգնած եք հուսադրող ապագայի շեմին, որտեղ կարող եք ազատ և անկախ որոշել և ղեկավարել ձեր ճակատագիրը։ Սկսե՛ք կառուցել ձեր սեփական տունը, որտեղ կիշխեն կարգուկանոնն ու արդարությունը՝ քաղաքակիրթ ազգերի ընտանիքում արժանի անդամ լինելու համար։ Հայրենիքի բոլոր որդիներ և դուստրեր, եկեք մեկ մարդու պես համախմբվենք մեր հայրենիքը շենացնելու սուրբ գործին։ Այս հողի համար մեր պապերի թափած քրտինքն ու արյունը պահանջում են, դա մեզ պարտադրում են մեր սերունդները։*

*Թող Աստված պահապան լինի քեզ*

*Եվ առատորեն օրհնի,*

*Ինչ էլ որ դու ձեռնարկես*

*Իմ սիրելի հայրենիք:*

**Կեցցե Էստոնիայի անկախ ժողովրդավարական հանրապետությունը:**

***Կեցցե խաղաղությունը ազգերի միջև:***

*Էստոնիայի Մաապեևի ավագանի*

*Տալլին, 1918 թվականի փետրվարի 21:*

Տես նաև
-------

* Էստոնիայի անկախության օր
* Էստոնիայի անկախության պատերազմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Arjakas Küllo (2008 թ․ փետրվարի 23)։ «23. ja 24. veebruar 1918: kuidas iseseisvust kuulutati» (էստոներեն)։ Postimees։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ փետրվարի 26-ին։ Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  Vahtre Lauri (2007 թ․ փետրվարի 23)։ «89 aastapäeva – sinimustvalgega ja ilma» (էստոներեն)։ Postimees։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ մարտի 2-ին։ Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. ↑  Rosenthal Reigo (2012 թ․ հոկտեմբերի 3)։ «World War I»։ *Estonica*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 27-ին։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
4. ↑  Rosenthal Reigo (2012 թ․ հոկտեմբերի 3)։ «Estonian War of Independence»։ *Estonica*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 12-ին։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
5. ↑  Pajur Ago (2012 թ․ հոկտեմբերի 3)։ «Years of parliamentarian democracy»։ *Estonica*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 31-ին։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
6. ↑  «Declaration of Independence»։ Office of the President of Estonia։ Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 18

Արտաքին հղումներ
----------------

* Estonian Declaration of Independence, 24 February 1918
* February 24 — Estonia's Independence Day!

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Էստոնիայի անկախության հռչակագիր (1918)** կատեգորիայում։ |