**«Մարիա։ Փրկել Մոսկվան»** (ռուս.՝ «Мария. Спасти Москву»), ռուսական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վերա Ստորոժևան։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Պրեմիերան կայացել է 2021 թվականի դեկտեմբերի 12-ին «Ստալկեր» փառատոնում։ Ֆիլմը լայն վարձույթի է հանվել 2022 թվականի հունվարի 27-ին։ Գլխավոր դերերը խաղացել են Մարիա Լուգովայան, Արթուր Սմոլյանինովը, Սերգեյ Պուսկեպալիսը, Իլյա Մալակովը։

Սյուժե
------

Ֆիլմի սցենարը հիմնված է 1941 թվականի Մոսկվայի ճակատամարտի նախօրեին Ստալինի և Մոսկվայի Մատրոնայի հանդիպման լեգենդի վրա։ Երբ Մոսկվային սպառնում է գերմանական բանակը, մայրաքաղաքում հայտնվում է ծեր կին՝ Մոսկվայի Մատրյոնան։ Նրա համբավը արագորեն տարածվում է քաղաքում, և այցելուների բազմությունը հավաքվում է նրա մոտ՝ հույս ունենալով իմանալ իրենց սիրելիների և հարազատների ճակատագիրը։ Ղեկավարության հանձնարարությամբ նրա մոտ է ուղարկվում ՆԳԺԿ-ի կրտսեր լեյտենանտ Մարիա Պետրովան։ ԼԻնելով համոզված աթեիստ՝ նա չի գիտակցում, որ Մատրյոնայի մոտ գնալը ոչ միայն կփոխի իր սեփական ճակատագիրը, այլև կփրկի մայրաքաղաքը։ Ստալինն ինքը այցելում է ծեր կնոջը, որը նրա համար կանխատեսում է պատերազմում հաղթանակ և խորհուրդներ է տալիս, թե ինչպես փրկել Մոսկվան թշնամուց. դրա համար պետք է թույլատրել աղոթքը և մայրաքաղաքի շուրջը պտտել հրաշագործ սրբապատկերը։

Սակայն սրբապատկերը գտնվում է շրջափակված տարածքում, և հենց Մարիա Պետրովան է հրաման ստանում այն հասցնել Մոսկվա։ Դիվերսիոն խմբի հետ միասին Մարիան գաղտագողի անցնում է գերմանացիների թիկունքը, տաճարից գողանում սրբապատկերը և պատանդ վերցնում տեղի քահանա հայր Վլադիմիրին։ Գործողությունը դուրս է գալիս վերահսկողությունից, խումբը գաղտնազերծվում է, և Մարիան ու նրա հետ գնացած մարտիկները ստիպված են պայքարել գերմանացիների դեմ։ Ընկերները մեկ առ մեկ մահանում են, և շուտով հայր Վլադիմիրը դառնում է Մարիայի միակ ուղեկիցը. նա չի կարող թողնել սրբապատկերը։ Բացի այդ, քահանան ի դեմս Մարիայի ճանաչում է իր նախորդի՝ գնդակահարված հայր Ալեքսանդրի դստերը և իր պարտքն է համարում Մարիային ուղեկցել մինչև Մոսկվա։

Մոսկվայի մատույցներում հայր Վլադիմիրը զոհվում է, բայց Մարիան կատարում է առաջադրանքը և մայրաքաղաք է բերում Տիխվինի սրբապատկերը։

Դերերում
--------

* Մարիա Լուգովայա – *Մարիա Պետրովա, պետանվտանգության կրտսեր լեյտենանտ*
* Արթուր Սմոլյանինով – *հայր Վլադիմիր (Վլադիմիր Սերգեևիչ Ստրոգանով), ծխական քահանա*
* Սերգեյ Պուսկեպալիս – *կոմիսար*
* Իլյա Մալակով – *սերժանտ*
* Վալերի Գորին – *Իոսիֆ Ստալին*
* Վադիմ Մեդվեդև – *Լավրենտի Բերիա*
* Ստանիսլավ Սելիվանով – *գեներալ Վլասիկ*
* Օլգա Լապշինա – *պառավ*
* Դմիտրի Մազուրով – *Պավել Մինաև*
* Տատյանա Յախինա – *Լյուբա Մինաևա*
* Յուրի Պոտեենկո – *բայան նվագող*
* Սերգեյ Կոլեսնիկով – *Վասիլի Ստեպանովիչ*

Ստեղծում և պրեմիերա
-------------------

Ֆիլմը նկարահանվել Է Մոսկվայում և Վելիկի Ռոստովում։ Նկարահանումներն ավարտվել են 2021 թվականի փետրվարին, իսկ պրեմիերան կայացել է 2022 թվականի հունվարի 27-ին։ Ֆիլմը նվիրված է Մոսկվայի ճակատամարտի 80-ամյակին։ Նկարահանումների ամենակարևոր վայրերից մեկը Մոսկվայի մարզն է, որտեղ իրական մարտեր են տեղի ունեցել Մոսկվայի համար 1941 թվականի ձմռանը։ Նկարահանումներն անցկացվել են «Կայազորի Ա»-ի գտնվելու վայրից ոչ հեռու, որը տեղակայված է եղել Պավլովսկի Պոսադում։

Ռոստովում նկարահանումները տեղի են ունեցել 2021 թվականի սկզբին՝ Իսիդոր Երանելու եկեղեցու մոտ։ Ռոստովը կատարել է Տիխվին քաղաքի դերը, որը գրավել են գերմանացիները Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։

Ֆիլմում ցուցադրվում են պատերազմի ժամանակվա տեխնիկայի բազմաթիվ օրինակներ, այդ թվում՝ «ԶԻՍ-101», «Mercedes», «Buick», ԳԱԶ-Մ1 մեքենաները, իսկական գերմանական մոտոցիկլետներ գնդացիրներով և գերմանական Magirus բեռնատարը, լուսարձակող զենիթային կայանք և այլն։

Ֆիլմը լայն վարձույթում հայտնվել է 2022 թվականի հունվարի 27-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Rewriting the history: On December 2, the film *Maria. Save Moscow* will be released». *Novye Izvestia*. 2021 թ․ հոկտեմբերի 28. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.
2. ↑  «ФИЛЬМЫ О ВОЕННОЙ МОСКВЕ, СЕМЕЙНЫХ ОТНОШЕНИЯХ И ЛЮДСКИХ СУДЬБАХ ПОКАЗАЛИ В ВОСКРЕСЕНЬЕ НА "СТАЛКЕРЕ"» [FILMS ABOUT MILITARY MOSCOW, FAMILY RELATIONSHIPS AND HUMAN DESTINIES WERE SHOWN ON SUNDAY ON STALKER] (ռուսերեն). 2021 թ․ դեկտեմբերի 13. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 29-ին.
3. ↑  «Фильм Мария. Спасти Москву (Россия, 2021): дата выхода, смотреть трейлеры и кадры – Афиша-Кино». *afisha.ru*. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.
4. ↑  «Операция «Икона». История про Матрону и Сталина в фильме «Мария»». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.
5. ↑  «Вышел трейлер военной драмы «Мария. Спасти Москву»». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.
6. ↑  «📌О ГОРОДЕ ЛЮБИМОМ Второго декабря.. | Гимназия имени А.Л. Кекина г. Ростова | ВКонтакте». *vk.com* (ռուսերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 21-ին.
7. ↑  «Мария. Спасти Москву». *www.proficinema.ru* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 11-ին.
8. ↑  «Мария. Спасти Москву | историческая драма военный | Россия». *srsly.ru* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 11-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |