recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լոնդերզել** (հոլ.՝ Londerzeel), քաղաք Բելգիայի Ֆլամանդական Բրաբանտ նահանգում։ Ըստ 2017 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 18․385 մարդ։ Ներառված է Բրյուսելի շրջանի այսպես կոչված «Կանաչ գոտում»։

Պատմություն
-----------

Ներկայիս կոմունայի վայրում առաջին հայտնի բնակավայրը եղել է Ֆրանկյան պետության ժամանակաշրջանում, 600-750-ական թվականներին։ Լոնդերզելն առաջացել է երկու հին ճանապարհների խաչմերուկում՝ Ասսե-Մեխելեն և Գրիմբերգեն-Պուրս։ 11-րդ դարում Օպդորպի տարածքը նույնպես պատկանում էր Լոնդերզելին (այսինքն մտնում էր Բրաբանի կազմում)։ Հետագայում այն բաժանվեց նրանից և ընդգրկվեց Ֆլանդրիայի կոմսության կազմում։ 1777 թվականին Լոնդերզելը բավականին մեծ գյուղ էր, որն ուներ 100 տուն և դատական օրենք։

1977 թվականին Բելգիայի կոմունաների կրճատումից հետո Լոնդերզելի տարածքում ընդգրկվեցին Մալդերեն և Ստենխուֆֆել շրջանները։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Սինթ Քրիստոֆել եկեղեցի
Երեք աշտարակների ամրոց (Kasteel de Drie Torens)
Դիպենշտեյն ամրոց (Kasteel Diepensteyn)
Կալվարինբերգի լեռային մատուռ (De Berch van Calvariën)
Լեյքերենի նախկին երկաթուղային կայարանի շենքը
Լոնդերզելի ամրոց բլրի վրա (Londerzeelse Burcht op de motte)

Հայտնի անձնավորություններ
-------------------------

Ավգուստ Մեեուս (1861–1927), կոմպոզիտոր, դիրիժոր և երգեհոնահար
Լոդ Մեեուս (1892–1971), կոմպոզիտոր, դիրիժոր և երգեհոնահար
Ջերարդ Վալսխապ (1898–1989), գրող, գրականության նոբելյան մրցանակակիր Нобелевской премии в области литературы
Լեոպոլդ վան Էսբրոկ (1911–2010), քանդակագործ
Յակ վան Ասխե (\* 1940), դերասան
Վիլֆրիդ Պաս (\* 1940), քանդակագործ, նկարիչ և գրաֆիկական նկարիչ

Քույր քաղաքներ
--------------

* Գլանդենբախ (Գերմանիա) 2010 թվականից սկսած

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wettelijke Bevolking per gemeente op 1 januari 2018 — Statbel.
2. ↑  Crossroads Bank for Enterprises

Արտաքին հղում
-------------

* Официальный сайт коммуны Лондерзел (niederl.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լոնդերզել» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14517254z · GND: 4662361-9 · LCCN: n98044006 · SUDOC: 092034160 · VIAF: 145598363 · WorldCat VIAF: 145598363 |

 |
**Ամրոցային կղզի**, կղզի Վիբորգի ծոցում (նախկինում՝ Վուոկսայի գետաբերանում), որի վրա 1293 թվականին կառուցվել է Վիբորգի ամրոցը։ Մինչ ամրոցի կառուցումը այն կոչվել է Վոլովի։ Հետագայում կղզին երկար ժամանակ չի ունեցել պաշտոնական անվանում։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Կղզին գտնվում է Ամրոցի նեղուցում հարավ-արևելքից բաժանելով Տվերդիշ կղզին մայրցամաքից, ընդ որում Ամրոցային կղզու և ցամաքի միջև նեղուցի լայնությունը մոտ 25 մ է, իսկ Ամրոցային և Տվերդիշ կղզիների միջև՝ մոտ 100 մ։ Երկու կղզիներն էլ մայրցամաքին միացված են Ամրոցային կամրջի միջոցով, որն իրականում համարվում է երկու կամուրջ և պատնեշ։ Ամրոցի կղզու երկարությունը 170 մ է, լայնությունը՝ 122 մ։ Աշխարհագրական տեսանկյունից կղզին գտնվում է Վիբորգ քաղաքի Պետրովսկի միկրոշրջանում։

Պատմություն
-----------

Մինչև 16-17-րդ դարերը Ամրոցային կղզին գտնվել է Վուոկսա գետի արևմտյան գետաբերանում։ Տեղակայված լինելով նեղուցի նեղ մասում՝ Վուոկսինսկի առևտրային ճանապարհի հատվածում, որը տանում էր Լադոգա լճի տարածքից դեպի Բալթյան ջրեր, կղզին համարվել է կարևոր ռազմավարական կետ։ Բացի այդ, կղզին հարմար է եղել պաշտպանական կառույցների կառուցման համար, նրա արևելյան մասը ժայռոտ սարահարթ է եղել, իսկ հյուսիսային մասը՝ ցածրադիր, որը հարմար է եղել տնտեսական շինությունների համար։ Այս գործոնների համադրության արդյունքում կղզին 1293 թվականին ընտրվել է որպես Վիբորգի ամրոցի հիմնադրման վայր։

Ամրոցային կղզում բնակավայր գոյություն է ունեցել դեռևս ամրոցի հիմնադրումից առաջ։ 1980-ականներին գտածոների հիման վրա պեղումների ղեկավար Վ․ Ա․ Տյուլենևը կարողացել է եզրակացություն անել 11-12-րդ դարերում այդտեղ տեղակայված Կարելական կալանավայր-ապաստանի գոյության մասին, որտեղ եղել են ապրանքների պահեստներ և փոքրաթիվ պահակախումբ։ Սկզբում կղզին հաղորդակցվել է նեղուցի ափերի հետ երկու բացովի կամուրջների միջոցով։ Նեղուցի ափերը կապող առաջին ուղիղ կամուրջը, որը գտնվում է ներկայիս Ամրոցային կամրջի տեղում, կառուցվել է 16-րդ դարում։ Ցցահենարանների վրա կառուցված փայտե կամուրջը կոչվել է Աբովսկի։ Հետագայում կամուրջը մի քանի անգամ վերակառուցվել է։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Տարածված է լեգենդ Վեկրուտի տան տարածքում Ամրոցային կղզին Վիբորգի մայր ցամաքի հետ կապող ստորգետնյա անցումի գոյության մասին։ Լեգենդի համաձայն՝ անցումը կամ «Մատվեևի անցքը» կառուցվել է 16-րդ դարում և փակվել 1930-ականներին։ 1910 թվականին այն ուսումնասիրելու փորձերն անհաջողության են մատնվել։

«Մատվեևայի անցքի» գոյության մասին հավաստի տեղեկություններ ներկայումս չկան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мосты Выборга
2. ↑  «Укрепления северо-запада России: Выборг, Копорье, Кексгольм, Старая Ладога, Псков, Изборск и др». Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 15-ին.
3. ↑  *Кепп Е. Е.* Выборг. Очерк-путеводитель. — Выборг, 1992. — С. 22.
4. ↑  Легенды старого города // *Санкт-Петербургские ведомости*. —Санкт-Петербург, 12 августа 2000. — № 148 (2298). Архивировано из первоисточника 7 Մարտի 2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Замковый остров на карте Выборга (yandex)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամրոցային կղզի (Վիբորգ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 4158628276922922169 · WorldCat VIAF: 4158628276922922169 |

 |
**Նշխար**, սուրբ նշխար ս. Հաղորդության նյութերից (հաց ու գինի), մեկը, որ կիրառվում է ս. Պատարագի ժամանակ։

Նշխարը փոքր, բոլորաձև, անթթխմոր հաց է, բաղարջ, վրան՝ խաչելության կամ տնօրինական մեկ այլ խորհրդի պատկեր, իսկ երկու կողմերին մակագրություն՝ Հիսուս Քրիստոս։

Պատրաստման եղանակակ
-------------------

Նշխարը թխվում է երկաթե թիթեղի վրա, առանց այրելու և առանց տապակելու, սովորաբար ունենում է 6-10 սմ տրամագիծ, 5-7 մմ հաստություն։ Տաղավար տոներին պատրաստվում են ավելի մեծ Նշխարներ՝ հաղորդվողների բազմությանը բավարարելու համար։

Նշխարի, որպես սուրբ հացի կիրառման համար հիմք են հանդիսացել Հիսուսի խոսքերը․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Առե՛ք, կերե՛ք, այս է իմ մարմինը։- Մատթ. 26.26 |  |

Առաքելական կանոնների համաձայն ս. Պատարագի հացը՝ նշխարը, պատրաստվում է նույն օրը և թարմ վիճակում բարձրացվում ս. Սեղան, իսկ այն նշխարները, որոնք տրվում են տնօրհնեքի, հոգեհանգստի և կամ սբ. Պատարագի ժամանակ հիմնականում քահանայական դասին, կարող են նախապես էլ պատրաստված լինել։ Նշխարը պատրաստվում է և բաժանվում պատարագիչ քահանայի ձեռքով։

Նշանակություն
-------------

Ագաթանգեղոսը նշխարը հիշատակում է «Եկեղեցու օրհնյալ հաց» ձևով։ Նշխար բառացիորեն նշանակել է կտորտանք։ Ինչպես ընդհանրական, այնպես էլ նրա անբաժանելի մաս կազմող Հայ եկեղեցին։ Նշխարը դիտվում է որպես Քրիստոսի մարմնի խորհրդանշան, քանի որ սբ. Պատարագի խորհրդի կատարման ժամանակ այն փոխակերպվում է Հիսուս Քրիստոսի մարմնին, ինչպես նշվում է հայոց Խորհրդատետր Պատարագամատույցում.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Որով զհացս օրհնեալ մարմին ճշմարտապես արասցես Տեառն մերոյ և Փրկչին Հիսուսի Քրիստոսի։- Պատարագամատույց |  |

Եկեղեցական հայրերից նշխարի փոխակերպման մասին հիշատակություն ունեն Խոսրով Անձևացին (10-րդ դար), Ներսես Լամբրոնացին (12-րդ դար), Գրիգոր Տաթևացին (14-րդ դար) և ուրիշներ։

Գրականություն
-------------

* Ներսես Լամբրոնացի, Խորհրդածութիւնք ի կարգս եկեղեցւոյ և մեկնութիւն խորհրդոյ Պատարագին, Վենետիկ, 1847
* Գրիգոր Տաթևացի, Գիրք հարցմանց, Երուսաղեմ, 1993, էջ 684
* Կարապետյան Ա. Հոգևոր բարեպաշտական արարողություններ, Էջմիածին, 1998

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Դի Հեփբերն** (անգլ.՝ Dee Hepburn, նոյեմբերի 7, 1961(1961-11-07), Էյրդրի, Լարնակշիր, Շոտլանդիա, Միացյալ Թագավորություն), շոտլանդացի նախկին դերասանուհի, որը 1981 թվականին նկարահանված «Գրեգորիի ընկերուհին» կինոնկարում կատարել է Դորոթիի դերը, ինչպես նաև 1985-1988 թվականների ընթացքում մարմնավորել Էնն-Մարի Վեյդին ITV հեռուստացանցի «Խաչմերուկներ» հեռուստասերիալում։

Վաղ կյանք
---------

Հեփբերնը հասակ է առել Շոտլանդիայի Իսթ Քիլբրայդ քաղաքում և հանդիսացել ատամնատեխնիկ Բոբի Հեփբերնի ու վերջինիս կնոջ՝ Մադելինի հինգ դուստրերից չորրորդը։

Դերասանական գործունեություն
---------------------------

Դերասանության ու պարի դասընթացներ անցնելուց հետո դեռևս դպրոցական տարիքում դեր է ստացել STV հեռուստաալիքի նկարահանած «*The Prime of Miss Jean Brodie»* ֆիլմում և ստացել Դորի Հեփբուրն անունը։ Նկարահանվել է նաև 1981 թվականի արտադրության «Գրեգորիի ընկերուհին» կինոնկարում և մարմնավորել Ջոն Գորդոն Սինքլերի սիրած աղջկան՝ Դորոթիին, որի համար արժանացել է «Տարվա Variety Club դերասանուհի» մրցանակի։ 2010 թվականին, կինոնկարի թողարկման 30-ամյակի առթիվ դերակատարները վերամիավորվել են և Հեփբուրնի մասնակցությամբ կինոնկարից մի հատված 2012 թվականի Լոնդոնի ամառային օլիմպիական խաղերի բացման արարողության մաս է կազմել։

Հեռուստատեսությունում գործունեություն է սկսել և նկարահանվել Գլազգոում բեմադրված «Մեգի» հեռուստասերիալում, ինչպես նաև մասնակցել *It's a Knockout* հեռուստախաղին։ «Խաչմերուկներ» հեռուստասերիալում երեք տարի կատարել է ընդունարանի աշխատակցուհի Էնն-Մարի Վեյդի դերը։ 1996 թվականին նկարահանված «Բրյուս» կինոնկարում մարմնավորել է Մերի Բրյուսին։

Հետդերասանական գործունեություն
------------------------------

Երկրորդ ամուսնու հետ ապրում է Իսթ Քիլբրայդ քաղաքում և զբաղվում տեղական մի ընկերության բիզնեսի զարգացմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #14186615p // BnF catalogue général (ֆր.) — Paris: BnF.
2. ↑  «Dee Hepburn, Schemes and Dreams - BBC Radio Scotland». *BBC*. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 15-ին. «Des Clarke talks to Dee Hepburn about life growing up in East Kilbride and her rise to fame after starring in the 1981 blockbuster Gregory's Girl. Returning to Rockhampton Avenue, Dee gets an opportunity to take a step back in time when she is invited into the old family home by the new owners.»
3. 1 2 3 4  «Dee Hepburn». STV. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 9-ին.
4. ↑  Jane Graham (2010 թ․ մարտի 4). «Gregory and his girls reunited in Glasgow». The Guardian. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 9-ին.
5. ↑  Tim Walker (2012 թ․ հուլիսի 29). «Gregory's Girl goes for Olympic gold». Daily Telegraph. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դի Հեփբերն Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14186615p · ISNI: 0000000078410537 · LCCN: no2002069497 · NTA: 123822688 · SUDOC: 151381143 · VIAF: 75987741 · WorldCat VIAF: 75987741 |

 |

 |
**«Նկարիչ Աուրելիանո դե Բերուետե»** (իսպ.՝ El pintor Aureliano de Beruete), իսպանացի նկարիչ, Իսպանիայում իմպրեսիոնիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչ Խոակին Սորոլյայի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1902 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 115,5 × 110,5 սմ։

Այսօր «Նկարիչ Աուրելիանո դե Բերուետե» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Պրադո թանգարանում (Մադրիդ, Իսպանիա)։

Պատմություն
-----------

Խոակին Սորոլյան ավելի հայտնի է իր լողափային նկարներով ու լուսավոր գործերով։ Սակայն հաճախ դժգոհում էր, որ հույժ անհրաժեշտ է նկարել դիմանկարներ։ Նրա դիմանկարները համարվել են այդ ժամանակի եվրոպական լավագույն դիմանկարի օրինակներ։

Նկարագիր
--------

«Նկարիչ Աուրելիանո դե Բերուետե» ստեղծագործությունում Խոակին Սորոլյան նկարել է իր ընկերոջ՝ նկարիչ Աուրելիանո դե Բերուետեի դիմանկարը։

Սորոլյան Բերուետեին նկարել է ազնվական դիրքով՝ կիսախավարում նստած՝ իր բնանկարներից մեկի ֆոնին (այդ նկարում պատկերված է Սուրբ Մարտինի կամուրջը Տոլեդոյում)։ Դիմանկարի հերոսի դեմքն առանձնանում է մոխրագույնի, շագանակագույնի և հյութեղ սևի երանգներով։ Դեմքի արտահայտությունից երևում է, որ բնորդն ունի խորը հասկացություն գեղանկարչությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8
2. ↑  «Художник Аурелиано де Беруэте», Хоакин Соролья, 1902 на сайте музея Прадо(իսպ.)
3. 1 2 3  Путеводитель по Прадо, 2019, էջ 222

Գրականություն
-------------

* Национальный музей Прадо. Путеводитель по Прадо = Museo Nacional del Prado. — Издание 6-е, исправленное. — Мадрид: Museo Nacional del Prado, 2019. — С. 222. — 477 с. — ISBN 978-84-8480-352-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* «**«Նկարիչ Աուրելիանո դե Բերուետե»**» նկարը Պրադոյի թանգարանի կայքում(իսպ.)(անգլ.)
**Պայթող առնետներ** (անգլ.՝ explosive rat, նաև՝ **ռումբ առնետ**), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բրիտանական հատուկ գործողությունների վարչության մշակած զենք՝ Գերմանիայի դեմ մարտական գործողությունների համար։

Նկարագրություն
--------------

Նմանատիպ գաղափար առաջարկվել էր Բրիտանական հատուկ գործողությունների վարչությունում դեռևս 1941 թվականին, կրծողների վրա մի շարք բժշկական փորձարկումներից հետո։ Բրիտանացիները առնետի լեշիկի մեջ լցնում էին պայթուցիկ, իսկ առնետը նախատեսվում էր ծածուկ գցել գերմանական որևէ կաթսայատան մեջ։ Ենթադրվում էր, որ առնետին հայտնաբերած գերմանացի աշխատակիցը այն պետք է նետեր կրակի մեջ, ինչը կհանգեցներ պայթուցիկի գործարկմանը և դրան հաջորդող պայթյունին։ Տեսականորեն, առնետի լեշիկը կարող էր լցոնվել նաև պայթուցիկներով, որոնք աշխատում են հեռակա կարգով կամ որոշակի ժամանակ անց։

Կիրառում
--------

Բրիտանացիները որոշել էին առնետները գցել գերմանական գնացքների, գործարանների, ֆաբրիկանների և էլեկտրակայանների կաթսայատները։ Չնայած լավ գաղափարին, տեղեկության արտահոսքը հանգեցրեց նրան, որ առնետային ռումբերի մասին տվյալներն ընկան գերմանացիների ձեռքը։ Իրականում այս նախագիծը այդպես էլ չիրականացվեց, քանի որ առնետներ գցելու առաջին պլանները խափանվել են գերմանացիների կողմից։ Գերմանացիները գերագնահատել էին բրիտանական նախագծի կարևորությունը և սկսել էին ոչ միայն զանգվածաբար բռնել առնետներին և ցույց տալ դրանք ռազմական դպրոցներում, այլև ուշադիր ուսումնասիրել էին առնետային ռումբեր ստեղծելու հնարավորությունները։ Սա բրիտանացիները համարեցին հիանալի շեղող մանևր՝ ասելով, որ տեղեկությունների արտահոսքը գերմանացիների շրջանում ավելի շատ խուճապ է առաջացրել, քան գործնականում առնետների հնարավոր օգտագործումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Stephen Bull* Special Ops, 1939–1945: A Manual of Covert Warfare and Training. — 2009. — С. 160. — ISBN 978-0-7603-3751-6(չաշխատող հղում)
2. 1 2  «Back to the Drawing Board – EXPLODING RATS!». Military-history.org. 2012 թ․ փետրվարի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 24-ին.
3. ↑  «History – World Wars: British Special Operations Executive (SOE): Tools and Gadgets Gallery». BBC. 1970 թ․ հունվարի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 26-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 24-ին.
4. 1 2 3 4 5  Richard Norton-Taylor (1999 թ․ հոկտեմբերի 26). «How exploding rats went down a bomb – and helped British boffins win the second world war | UK news». London: The Guardian. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ փետրվարի 17-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 24-ին.
5. ↑  *Ian Carter* Railways and Culture in Britain: The Epitome of Modernity. — Manchester University Press, 2002. — С. 233. — ISBN 978-0-7190-5966-7
**Մոնպառնասի թանգարան** (ֆր.՝ *Musée du Montparnasse*), թանգարան Փարիզի Մոնպառնաս 15-րդ թաղամասում` 21 Avenue du Maine հասցեում։ Հիմնադրվել է 1998 թվականին նկարչուհի Մարիա Վասիլևայի արվեստանոցի տեղում։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 31-ին թանգարանը փակվել է։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը բացվել է 1998 թվականի մայիսի 28-ին։ Տեղակայված է եղել 1900-ական թվականների սկզբի պատմական պահպանվող տարածքում` ռուս նկարչուհի Մարիա Վասիլևայի արվեստանոցի տեղում։ Հասարակական հիմունքներով թանգարանը հիմնադրել են Ռոջերը Պիկը և Ժան-Մարի Դրոն։

Թանգարանն այցելուներին ներկայացրել է ամբողջ աշխարհից Մոնպարնաս եկած նկարիչների կյանքն ու ստեղծագործությունները սկսած 20-րդ դարից, ինչպես նաև կազմակերպել է Մոնպարնասի նկարիների աշխատանքների ցուցադրություններ։

Տարիներ շարունակ, ինչպես Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ և դրա ընթացքում Մարիա Վասիլևան գրանցված իր մասնավոր ակումբն օգտագործել է որպես արվեստագետների համար ճաշարան, որտեղ այնպիսի նկարիչների, ինչպիսիք են Ամեդեո Մոդիլիանին, Խայիմ Սուտինը, Պաբլո Պիկասոն և այլք, տրամադրել են էժան սնունդ և ըմպելիք։

Որոշ ժամանակ անց այն դարձավ շատերի համար համախմբման վայր, և 1913 թվականին Վասիլևայի ճաշարանը այնպիսի ճանաչում էր գտել, որ նկարիչ, քանդակագործ և կինոռեժիսոր Ֆերնան Լեժեն Ժամանակակից արվեստի թեմայով երկու դասախոսություններ տվեց այնտեղ։

Որպես անդամակցության ծրագրի մաս` թանգարանն առաջարկում էր ամիսը մեկ անգամ երեկոյան հանդիպում, որտեղ անդամները հավաքվում էին և վայելելում տարբեր մշակութային միջոցառումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Musée du Montparnasse Shut by the City of Paris». Artnet News. 2015 թ․ հունվարի 26. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 6-ին.
2. ↑  «Musée du Montparnasse». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք (archived 31 March 2013)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոնպառնասի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000121140166 · LCCN: nr2002008667 · NKC: zmp20211130101 · VIAF: 158375789 · WorldCat VIAF: 158375789 |

 |
**Պոնսե** (իսպ.՝ Ponce), քաղաք նավահանգիստ Պուերտո Ռիկոյի հարավում, իր մեծությամբ երկրի երկրորդ քաղաքը։ 2010 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը 155038 է, խիտ բնակեցված քաղաքներում ապրում են 442244 մարդ։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1692 թվականին և անվանվել իսպանական կոնկիստադոր և Պուերտո Ռիկոյի առաջին նահանգապետ Խուան Պոնսե դե Լեոնի անունով։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Պոնսեի կենտրոնը հռչակվել է «ազգային հարստություն»։ Այն ամբողջությամբ կազմված է հրապարակներից, եկեղեցիներից, գեղեցիկ զարդարված գաղութային տներից, հոյակապ շատրվաններից և ունի թերևս աշխարհի ամենահին հրշեջ կայաններից մեկը։ Քաղաքի հեղինակությունը, որպես տարածաշրջանի մշակութային ժառանգության կենտրոն, հիանալի կերպով լրացվում է Գվադելուպայի Տիրամոր Տաճարով(Catedral Nuestra Señora de la Guadalupe), որը շարված է ճերմակ քարով։ Տաճարը կանգնեցված է քաղաքային լանդշաֆտի վերևում՝ Լաս Դելիչիաս հրապարակում, ինչպես նաև Պոնսեի արվեստի թանգարանի, որը համարվում է լավագույնը Կարիբյան շրջանում,Պոնսեի պատմության թանգարանի և Պուերտո-Ռիկոյի երաժշտության թանգարանի վերևում։ Հիասքանչ Հնդկական արարողակարգային Տիբս կենտրոնը սեփական հնէաբանական հողատարածքով հանդիսանում է հնդիկ արավակաների՝ Կարիբյան ավազանի բնիկների, վերականգնված գյուղը, որը ոչնչացվել էր իսպապանկան նվաճողների կողմից, գտնվում է քաղաքի կենտրոնից դեպի հյուսիս, ոտքով մոտավորապես 15 րոպե։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
2. ↑  *www.prfrogui.com*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 10-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
3. ↑  «Juan Ponce de Leon biography». *www.travelponce.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 10-ին.
4. ↑  Кафедральный собор пресвятой девы гваделупской
5. ↑  «ARECIBOWEB - PUERTO RICO ISLA DEL ENCANTO». *areciboweb.50megs.com*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայքէջ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոնսե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4326366-5 · NKC: ge1071047 · VIAF: 242700442 · WorldCat VIAF: 242700442 |

 |
**Նեֆերտեմ** (անգլ.՝ Nefertem, /ˈnɛfərˌtɛm/, հավանաբար նշանակել է «գեղեցիկը, որը փակվում է» կամ «այն մեկը, որը չի փակվում», գրվել է նաև **Նեֆերտում** կամ **Նեֆեր-տեմու**), լոտոսի ծաղիկ, որը Հին Եգիպտոսի դիցաբանության մեջ աշխարհի ստեղծման ժամանակ առաջացել է նախնական ջրերից։

Նեֆերտեմը ներկայացրել է և՛ արևի առաջին շողը, և՛ եգիպտական կապույտ լոտոսի ծաղկի հաճելի բույրը, և ստեղծվել է նախնական ջրերից՝ եգիպտական կապույտ ջրաշուշանի մեջ։ Նեֆերտեմի տիտղոսներից էին՝ «Նա, ով գեղեցիկ է» և «Արեգակի ջրաշուշանը», իսկ Մեռյալների գրքում ասվումէր․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նեֆերտեմի նման բարձրացիր կապույտ ջրաշուշանից դեպի Ռայի (արարչի ու արև աստծո) ռունգերը, և ամեն օր դուրս արի հորիզոնից։ |  |

Նեֆերտեմը համարվել է Պտահ արարիչ աստծո որդին, իսկ նրա մայր համարվել են աստվածուհիներ Սեհմետն ու Բաստետը։ Արվեստում նա սովորաբար պատկերվել է որպես գեղեցիկ երիտասարդ տղամարդ՝ գլխի շուրջ կապույտ ջրաշուշանի ծաղիկներ։ Որպես Բաստետի որդի նա երբեմն պատկերվել է առյուծի գլխով կամ որպես թիկնած առյուծ կամ կատու։ Հին եգիպտացիները հաճախ կրել են նրա փոքրիկ արձանիկները որպես հաջողության հմայիլներ։

Հայտնաբերվել է Նեֆերտեմի գլխով արձանիկ, որը պատկերում է Թութանհամոնին երեխա ժամանակ։

Պատկերասրահ
-----------

* Նեֆերտեմ, Ուոլտերսի գեղարվեստի թանգարանՆեֆերտեմ, Ուոլտերսի գեղարվեստի թանգարան
* Նեֆերտեմի արձանիկը մոտիկիցՆեֆերտեմի արձանիկը մոտիկից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nefertem page at Ancient Egypt: the Mythology retrieved June 21, 2008.

Հետագա ընթերցանություն
----------------------

* Morenz, Siegfried; Schubert, Johannes (1954). *Der Gott auf der Blume: Eine ägyptische Kosmogonie und ihre weltweite Bildwirkung* (German). Verlag Artibus Asiæ.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նեֆերտեմ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 241032245 |

 |
Դասային թատրոն
**Դասային թատրոն** (չեխ․՝ Stavovské divadlo, գերմ.՝ Ständetheater), թատրոն Պրահայում, 1948 թվականից Ազգային թատրոնի բեմերից մեկն է։

Մինչև 1798 թվականը հայտնի էր որպես կոմս Նոստիցի թատրոն։ Շենքը կառուցվել է 1783 թվականին կլասիցիստական ոճով՝ կոմս Ֆրանց Անտոն Նոստից-Ռինեկի հանձնարարությամբ։ Գլխավոր մուտքի նշանաբանն էր՝ Patriae et Musis (Հայրենիքին և Մուսաներին)։ Շինությունը գտնվում էր Մրգերի շուկայի հրապարակում (չեխ․՝ Ovocný trh)` Պրահայի Հին Քաղաքում։

Առաջինն այստեղ բեմադրվել է Լեսսինգի«Էմիլիա Գալոտտի» պիեսը։ Դրամաները հիմնականում բեմադրվում էին գերմաներեն, օպերաները՝ իտալերեն, սակայն 1785 թվականից սկսել են չեխերեն առաջին բեմադրությունները, որոնք 1810 թվականից դարձել են շաբաթական։

Թատրոնն ավելի շատ հայտնի է որպես վայր, որտեղ առաջին անգամ բեմադրվել են Մոցարտի «Դոն Ժուան» (1787) և «Տիտոսի ողորմածությունը» (1791) օպերաները։ Բեմադրությունների դիրիժորությունն արել է անձամբ հեղինակը. սա միակ թատրոնն է այն թատրոններից, որտեղ ելույթ է ունեցել Մոցարտը և որը պահպանվել է իր սկզբնական տեսքով։ Թատրոնի բեմում տեղի ունեցած պրեմիերաների շարքում է նաև Լուի Շպորի «Ֆաուստ» օպերան (Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերի ղեկավարությամբ)։

1798 թվականին թատրոնը գնվել է Չեխիայի Թագավորության կողմից և ստացել Թագավորական Դասային թատրոն անվանումը։ XIX դարի առաջին կեսին թատրոնի համար պիեսներ էին գրում սլավոնական դրամատուրգները (չեխ Ժոզեֆ Կաետան Տիլ և սլովակ Յան Կոլլար)։ Այստեղ առաջին անգամ բեմադրվել է Ֆրանտիշկա Շկրոուպի չեխական օպերան (1826) և առաջին անգամ հնչել է Չեխիայի հիմնը՝ «Որտե՞ղ է իմ տունը» (1834)։ 1848-1849 թվականների հեղափոխության ձախողումից հետո չեխական բեմը անկում է ապրել։ 1862 թվականին թատրոնը վերանվանվել է Գերմանիայի Թագավորական գավառական թատրոնի (գերմ.՝ Königlich Deutsches Landestheater), այստեղ բեմադրվում էին բացառապես գերմանական ռեպերտուարներ։ Չեխական բեմի վերածնունդը (1880) տեղի է ունեցել Ազգային թատրոնում։

Գերմանական գավառական թատրոնում դիրիժորություն էին անում Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերը, Անտոն Ռուբինշտեյնը և Գուստավ Մալերը, հանդես են եկել Անժելիկա Կատալանին և Նիկոլո Պագանինին։

1920 թվականին թատրոնը վերադարձրել է նախկին անվանումը (Դասային թատրոն) և չեխական ռեպերտուարը, ինչպես նաև միավորվել է Ազգային թատրոնի հետ։ 1948-1990 թվականներին կրում էր Ի. Տիլի անունը, բայց հետագայում կրկին վերանվանվել է Դասայինի։

Մեր ժամանակներում թատրոնի ռեպերտուարի բնութագրական մասը հանդիսանում են Մոցարտի ստեղծագործությունները։ Այստեղ են նկարահանվել Միլոշ Ֆորմանի «Ամադեուս» ֆիլմի Պրահայի տեսարանները։ Բացի այդ, թատրոնում բեմադրվում են բազմաթիվ դրամատիկական ներկայացումներ՝ ինչպես ըստ չեխական հեղինակների, այնպես էլ թարգմանված պիեսների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  d=EUlcl0BTbHQC&pg=PA250&dq=%22the+only+theater%22+estates+mozart&hl=ru Frommer’s Eastern Europe

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website
* TACE – entry in TACE database

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դասային թատրոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1242764-0 · LCCN: n96076139 · NKC: kn20010724562, ko20010092657, kn20010710105, ko20231202471 · VIAF: 125250229 · WorldCat VIAF: 125250229 |

 |
«Էներգիա +» տուն Գերմանիայում
**Ակտիվ տուն** (անգլ.՝ active house, energy plus house), *ինչպես նաև* **դրական էներգետիկ հաշվեկշիռ ունեցող տուն**, **ստանդարտ տուն «էներգիա +»** իրենից ներկայացնում է շենք, որն արտադրում է ավելի շատ էներգիա, ավելի քան բավարար քանակով։ Էներգիայի ընդհանուր տարեկան սպառումը բացասական է՝ ի տարբերություն ցածր էներգիա սպառող տների։

Ակտիվ տան հիմնային պարամետրերը Պասիվ տան ինստիտուտի (Գերմանիա) և Smart House «Խելացի տուն» մշակած տեխնոլոգիաների լուծումների համադրությունն է։ Դրա շնորհիվ հնարավոր է ստեղծել մի տուն, որը ոչ միայն քիչ էներգիա է ծախսում, այլ նաև գրագետ տնօրինում է ավելորդ էներգիան։

Երկրորդ կարևոր տեսանկյունը տանը բարենպաստ միկրոկլիմայի ստեղծումն է` պատշաճ օդափոխություն, ջերմաստիճանի պահպանում և այլն։

Նկարագրություն
--------------

Ֆրեյբուրգ, Գերմանիա
Ակտիվ տունը այն տունն է, որն ունակ է էներգիա և ջերմություն մատակարարել ոչ միայն իրեն, այլ նաև հյուրատանը, բաղնքին և լողավազանը տաքացնելուն։

Աշխարհի առաջին ակտիվ տունը կառուցվել է Դանիայում, և բացի այն, որ այն քիչ էներգիա է սպառում, ինչպես Պասիվ տունը, այն նաև այնքան շատ է արտադրում, որ կարող է այն տալ կենտրոնական ցանցին, որի համար շատ երկրներում կարող են գումար ստանալ։ Այսպիսով, տունը դառնում է եկամտի աղբյուր, այլ ոչ թե ծախսերի։ Օրինակ՝ Դանիայում կառուցապատողները պնդում են, որ տունն իր ողջ արժեքը վճարելու է 30 տարվա ընթացքում։

Էներգետիկայի միջազգային գործակալության գնահատմամբ, էներգաարդյունավետ շենքերի տեխնոլոգիայի ներդրումը մինչ 2050 թվականը կօգնի ածխաթթու գազի արտանետումների կրճատմանը 2 միլիարդ մետր տոննա։ Եվրամիությունը պաշտպանում է, որ 2020 թվականից հետո բոլոր նոր շենքերը արտադրում են իրենց սեփական էներգիան։ Համեմատության համար. սովորական տունը սպառում է 200-240 կՎտժ/մ², ակտիվ տունը` տարեկան 10-12 կՎտժ/մ²։

Ռուսաստանում գործող առաջին ակտիվ տունը կառուցվել է 2011 թվականին՝ Մոսկվայի մարզում։

Գրասենյակ էներգիա+

Օգտագործվող տեխնոլոգիաներ
-------------------------

* Վերականգնվող Էներգիայի աղբյուր
* Ջերմամեկուսացում
* Ժամանակակից պատուհաններ
* Օդափոխման ժամանակակից սարքեր
* Ջերմության վերականգնման համակարգեր

Տես նաև
-------

* Պասիվ տուն
* Զրոյական էներգիա սպառող տուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Дом, который заботится о тебе» (անգլերեն). 2018 թ․ հոկտեմբերի 3. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 6-ին.
2. ↑
3. ↑  World’s First Active House Produces More Energy Than It Consumes // The Guardian
4. ↑  «Дом, который заботится о тебе». *tranio.ru* (անգլերեն). 2018 թ․ հոկտեմբերի 3. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 6-ին.
5. ↑  «Первый "активный дом" в России (фото, видео)». 08.09.2011. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 21-ին. Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Портал по активным домам Дания
* Первый Активный Дом в России
* Институт Пассивного дома (Германия)
* Умный дом — Toyota Dream House Компьюлента

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ակտիվ տուն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 1225530, 2780943069 |

 |
**Մասաչուսեթսյան ծոցի գավառ** (անգլ.՝ Province of Massachusetts Bay),Բրիտանական արքայական գաղութ, որը գոյություն է ունեցել Հյուսիսային Ամերիկայի հյուսիս-արևելքում (ներկայում՝ Մասաչուսեթս և Մեն նահանգներ, Նյու-Հեմփշիրի մի մաս) 1691 թվականից մինչև 1776 թվականը։ 1776 թվականի ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագիրը ստորագրած 13 գաղութներից տարածքով ամենամեծն էր։

Գավառը ձևավորվել է Վիլհելմ III թագավորի և Մարիա II թագուհու հրամանագրով մինչև այդ գոյություն ունեցող Պլիմուտյան գաղութի և Մասաչուսեթսյան ծոցի գաղութի, ինչպես նաև Մեն, Նանթաքետ, Մարթաս-Վինյարդ գավառների և ներկայում հայտնի որպես Նոր Շոտլանդիա տարածքի միաձուլմամբ։ Հրամանագիրը ուժի մեջ է մտել 1692 թվականի մայիսի 14-ից, իսկ Նոր Շոտլանդիան անջատվել է 1696 թվականին։ Միաժամանակ Նյու-Հեմփշիր գավառը անջատվել է Մասաչուսեթսյան ծոցի գաղութից։

1725 թվականին Գեորգ I թագավորը նոր հրամանագիր է ստորագրել, որով գաղութին ավելի շատ իրավունքներ է շնորհել։

Գավառը ղեկավարվել է բրիտանական նահանգապետերի կողմից ընդհուպ մինչև 1774 թվականի հոկտեմբերի 7-ը։ Այդ օրը Մասաչուսեթսի Գերագույն դատարանը հիմնել է Մասաչուսեթս Գավառի Կոնգրեսը, ինչը հետագայում հանգեցրել է ԱՄՆ-ի անկախության պատերազմին։ 1780 թվականի հունիսին գործողության մեջ է մտել Մասաչուսեթս նահանգի Սահմանադրությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Charter of Massachusetts Bay». The Avalon Project. 1691. «Wee doe by these presents Vnite Erect and Incorporate the same into one reall Province by the Name of Our Province of the Massachusetts Bay in New England….»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Colonial Massachusetts Town Nomenclatur

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մասաչուսեթսյան ծոցի գավառ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 121182-1 |

 |
Մաունթինմեն, ժամանակակից վերակերտվածք
**Մաունթինմեններ**, **լեռնցիներ**, **սարերի մարդիկ** (անգլ.՝ Mountain men), որսորդներ, ովքեր 19-րդ դարում, ԱՄՆ Վայրի արևմուտքում հայտնված առաջին եկվորներն են, որոնք ձգտել են դեպի Ժայռոտ լեռներ՝ թանկարժեք մորթու փնտրտուքով։

Պատմություն
-----------

Առաջին մաունթինմենները հայտնվել են Ժայռոտ լեռներում Մերիուեզեր Լյուիսի և Ուիլյամ Քլարկի հաջող արշավախմբից հետո։ Լյուիսն ու Քլարկը ողջ արշավի ընթացքում լրացրել են օրագրեր, գծել քարտեզներ, էսքիզներ ու գրառումներ կատարել իրենց նավարկած գետերի և ճանապարհին հանդիպած մարդկանց մասին։

1820-1840 թվականներին՝ կուղբի մորթու առևտրի ամենածաղկուն ժամանակահատվածում, մոտ 3000 մաունթինմեն կար։ Որսորդների մեծ մասը աշխատել են մորթեղենի ընկերությունների համար, ինչպիսիք են Ամերիկյան մորթյա ընկերությունը և Ժայռոտ լեռների մորթիների ընկերությունը, բայց եղել են նաև այսպես կոչված անկախ որսորդներ։ Մաունթինմենների ամենամյա հավաքը կոչվել է *ժամադրություն*։ Դա յուրօրինակ տոնավաճառ էր որսորդների համար, որտեղ նրանք վաճառել են մորթեղեն և գնել այն ամենը, ինչն անհրաժեշտ էր։

Մաունթինմեններն օժանդակել են Արևմուտքի հեռավոր ու դժվարամատչելի շրջանների բնակեցմանը։ Ու երբ կուղբի մորթու առևտուրն անկում է ապրել, մաունթինմենների մեծ մասը վերադարձել է իր նախկին քաղաքակիրթ կյանքին, և միայն քչերն են շարունակել վարել նախկին կյանքը Ժայռոտ լեռների շրջանում։ Նրանցից ոմանք ծառայել են որպես ուղեկցորդներ և ուղեկցել են առաջին ներգաղթյալների քարավաններին՝ Օրեգոնի արահետով դեպի Արևմուտք։ Մյուսները առևտրի կետեր են հիմնել ներգաղթյալների գաղթի ճանապարհին կամ վարձվել են որպես սկաուտներ ԱՄՆ-ի բանակի համար։

Նշանավոր ներկայացուցիչներ
-------------------------

* Ջոն Քոլթեր (1774—1812)
* Հյու Գլասս (1783—1833)
* Ջեդեդայա Սմիթ (1799—1831)
* Թոմաս Ֆիցպատրիկ (1799—1854)
* Ջիմ Բրիջեր (1804—<1881)
* Քիտ Քարսոն (1809—/>1868)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Mackie, Richard Somerset* Trading Beyond the Mountains: The British Fur Trade on the Pacific 1793-1843. — Vancouver: University of British Columbia (UBC) Press, 1997. — С. 107—111. — ISBN 0-7748-0613-3
2. ↑  «PBS.org». PBS.org. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.

Գրականություն
-------------

* *Gowans, Fred.* Rocky Mountain Rendezvous: A History of The Fur Trade 1825–1840. — Layton, Utah: Gibbs M. Smith, 2005. — ISBN 1586857568
* *Morgan, Dale L.* Jedediah Smith and the Opening of the American West. — Bison Books, University of Nebraska Press, 1964. — ISBN 0803251386

Արտաքին հղումներ
----------------

* Mountain Men and the Fur Trade: Sources of the History of the Fur Trade of the Rocky Mountain West
* Mountain Men: Pathfinders of the West 1810-1860
* Mountain Men Արխիվացված 2007-08-19 Wayback Machine
* Mountain men of the Gila

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մաունթինմեններ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Նատալի Նիկոլ Մեխիյա** (անգլ.՝ Natalie Nicole Mejia, մայիսի 7, 1988(1988-05-07), West Covina, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի երգչուհի և պարուհի։ Հայտնի է դարձել ընդգրկվելով Girlicious խմբում։ 2011 թվականի փետրվարի 26-ին Facebook-ի և Twitter-ի պաշտոնական էջերում տեղեկատվություն հայտնվեց, որ Նատալին հեռացել է խմբից։

Կենսագրություն
--------------

Նատալին ծնվել է Կալիֆոռնիայի ՈՒեստ–Կովինա քաղաքում, բայց մեծացել է Դայմոնդ–Բարում։ Հեռուստատեսությունում առաջին անգամ հայտնվել է 2008 թվականին, որպես «Pussycat Dolls Present: Girlicious»s ռեալիթի շոու-ի, մասնակից, որը ցուցադրվել է The CW ամերիկյան հեռուստաալիքով։ Նատալին ունի կուբա-մեքսիկական արմատներ։ 9 տարենակից սկսել է պարել սովորել հաճախելով Millennium Dance Complex պարային ստուդիա, որտեղ ժամանակին սովորել է Բրիտնի Սփիրսը։

2013 թվականի մայիսի 11-ին Մեխիյան աղջիկ է ունեցել՝ Կալիստա Էստռելա։ 2014 թվականին նա հայտարարել է, որ քույրերի` Ջեսի և Թելոյի հետ ստեղծել են նոր խումբ The Mejia Sisters: Նրանց դեբյուտային սինգլը՝ «Stray»-ը, թողարկվել է 2014 թվականի օգոստոսին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. 1 2  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
3. ↑  «Natalie Mejia Bio». Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 19-ին.
4. ↑  Mejia, Natalie. «Calista Estrella, Born May 11, 2013». *Twitter*. nataliemejia. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 16-ին.
5. ↑  Ultimate Music | Mejia Sisters «Stray (Keep Em On a Leash)» [featuring Jereme Jay] {Video Premiere} Արխիվացված 2015-07-06 Wayback Machine
6. ↑  Stray (feat. Jereme Jay) — Single by Mejia Sisters on iTunes

Արտաքին հղումներ
----------------

* [en ]
* Նատալի Մեխիա Internet Movie Database կայքում
* Girlicious noLast.fm

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նատալի Մեխիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քարի լիճ (այլ կիրառումներ)

**Քարի լիճ**, *Սև լիճ, Քար, Քար լիճ*), լիճ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագած լեռան լանջին։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 3207 մ է, հայելու մակերեսը 0,12 կմ²։ Բյուրականից Քարի լիճ երթևեկելի ճանապարհ կա, իսկ արևելյան ափին օդերևութաբանական կայան է տեղակայված, կազմակերպված է հանգստի գոտի։

Աշխարհագրություն
----------------

Քարի լիճը գտնվում է Արագած լեռան վրա, բացարձակ բարձրությունը՝ 3207 մ, հայելու մակերեսը՝ 0,12 կմ2, խորությունը՝ 8 մ։ Առաջացել է սառցե գոյացություններից։ Լիճը երկարատև շրջապատված է լինում ձյունով, ինչի պատճառով ջուրը բավականին սառն է մնում։ Քարի լճի արևմտյան ափից սկիզբ է առնում Արքաշեն գետը։

Լճի հարավային ափին է գտնվում Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի Առաջնային տիեզերական ճառագայթների գրանցման ու հետազոտման կայանը, որը 1942 թվական հիմնել են Արտեմ Ալիխանյան և Աբրահամ Ալիխանով եղբայրները։

Կայանի ջրամատակարարումն ապահովելու նպատակով լճի հարավային արտահոսքը փակվել է բետոնե պատով, որի հետևանքով բարձրացել է լճի մակարդակը, ձմռանը չի սառցակալում մինչև հատակը, իսկ գարնանն ամբարված ջուրը բավարարում է կայանի կարիքները ողջ տարին։ Լճում Իշխան ձուկ կա, որի քանակը տարեցտարի լրացվում է արհեստական բազմացված մանրաձկով։

Պատկերասրահ
-----------

* Քարի լիճն ու Արագած լեռան հարավային գագաթը, 1920-1930-ական թվականներՔարի լիճն ու Արագած լեռան հարավային գագաթը, 1920-1930-ական թվականներ
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 325 — 916 էջ։
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 133 — 150 էջ։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քարի լիճ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Wikimapia |

 |
Միստր և Միսսիս Սանտա Կլաուսներ, 1919 թ. ամանորյա բացիկ
**Միսսիս Սանտա Կլաուս** կամ պարզապես **Միսսիս Կլաուս** (անգլ.՝ Mrs. Claus / Mrs. Santa Claus, բրիտանական ավանդությունում նաև *Mother Christmas*, համապատասխանաբար *Father Christmas* ամուսնու կոչումը), ամանորյա խորհրդանիշերից մեկի՝ Սանտա Կլաուսի կինը և օգնականը, ուշ եվրոպական և հյուսիսամերիկյան ավանդություններում, հանդես է գալիս որպես նրա օգնական, որը վարում է նրանց տնային գործերը, ղեկավարում է էլֆերին և այլ ոգիներին, որոնք երեխաների համար նվերներ են պատրաստում։

Ավելի հաճախ ներկայացվում է առանց հատուկ անունի, չնայած տարբեր ստեղծագործություններում ներկայացվում է աստվածաշնչյան կամ աշխարհում տարածված անուններով, օրինակ՝ Մերի, Աննա, Սառա և այլն, իսկ սկանդինավո-գերմանական ավանդություններում Մարթա, Գրետհեն, Հելգա և այլ անուններով, երբեմն իհարկե լինում են այլ անուններով, օրինակ Ջեֆֆ Գուինի «Սանտա Կլաուսի ինքնակենսագրությունը» գրքում նա ուներ Լեյլա անունը)։

Առաջին անգամ միսսիս Սանտա Կլաուսի կերպարը հիշատակվում է ֆիլադելֆիացի դրամատուրգ և կրոնական գործիչ Ջեյմս Ռիսի (1802—1885) «*A Christmas Legend*» պատմությունում, գրված 1849 թվականին։ Ըստ այդ գրքի, մի ընտանիք Սուրբ Ծնունդի նախօրեին իրենց տուն է հյուրընկալում երկու հոգնած ճանապարհորդների՝ ծեր տղամադրու և կնոջ, ճանապարհորդական պայուսակները մեջքներին։ Հաջորդ օրը այդ տան երեխաները նրանց պայուսակներում հայտնաբերում են բազմաթիվ նվերներ, սակայն վերջ ի վերջո պարզվում է, որ նրանք ոչ թե միստր և միսսիս Սանտա Կլաուսներն են, այլ տանտիրոջ աղջիկն ու նրա ամուսինը, ովքեր անհետացել էին վաղուց և նրանց մասին ոչ ոք լուր չուներ։

Իսկ առաջին անգամ «*Mrs. Santa Claus*» անվանումը տպագրվում է ամերիկյան հնագույն թերթերից մեկի՝ «Yale Literary Magazine»-ի 1854 թ. համարներից մեկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Humphreys, Stephen. *Harold Saves Christmas*. Authorhouse.
2. ↑  Guinn, Jeff (2006). *The Autobiography of Santa Claus*. New York: Jeremy P. Tarcher/Penguin. ISBN 978-1-101-12777-3. այդ գրքի համաձայն, միսսիս Սանտա Կլաուսը ծնվել է Բյուզանդիայի Պատարա քաղաքում, ներկիս Թուրքիայի տարածքում, դրա համար էլ հնարավոր է նրան տրվել է Լեյլա անունը, չնայած այս անունը տարածված է եղել դեռ Թուրքիայի կազմավորումից մոտ 6 դար առաջ
3. ↑  James Rees, *Mysteries of City Life*, J. W. Moore, 1849, էջ 1.
4. ↑  A. B (դեկտեմբեր 1851). «"Holiday Week"» (անգլերեն). The Yale Literary Magazine, vol.17. էջ 82. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 5–ին-ին. «But suddenly interrupting him, in bounded that jolly, fat and funny old elf, Santa Claus. His array was indescribably fantastic. He seemed to have done his best; and we should think, had Mrs. Santa Claus to help him.»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lill's Travels in Santa Claus Land, and Other Stories by Farman, Pratt, and Towne
* *Goody Santa Claus on a Sleigh-Ride*, 1889, by Katherine Lee Bates, original edition and text.
* The Origin of American Christmas Myth and Customs Արխիվացված 2011-04-30 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Միսիս Սանտա Կլաուս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 14158428041406062325 · WorldCat VIAF: 14158428041406062325 |

 |
**Մայր Թերեզայի թանգարան** (մակեդոներեն՝ Спомен-куќа на Мајка Тереза), մարդասեր, Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Մայր Թերեզային նվիրված թանգարան-հուշահամալիր Մակեդոնիայում՝ իր հայրենի Սկոպյե քաղաքում, որտեղ նա ապրել է 1910-1928 թվականներին։ Հուշահամալիրը կառուցվել է Մակեդոնիայի Սենտար շրջանի հայտնի փողոցում՝ նախկին հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու տեղում, որտեղ մկրտվել է Մայր Թերեզան։ Թանգարանը գտնվում է Ռիստիկ պալատից և Մակեդոնիայի հրապարակից արևելք։ Գործունեության առաջին երեք շաբաթների ընթացքում թանգարանն ունեցել է 12000 այցելու։

Բացում
------

Մայր Թերեզայի արձանը թանգարանի մոտ
Երկու միլիոն եվրո արժողությամբ հուշատուն-թանգարանը բացվել է 2009 թվականի հունվարի 30-ին։ Բացման արարողությունը կատարել է Մակեդոնիայի վարչապետ Նիկոլա Գրուևսկին։ Բացմանը ներկա են գտնվել օտարերկրյա պատվիրակություններ, Մակեդոնիայի Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու և Մակեդոնիայի ուղղափառ եկեղեցու անդամներ։ Թանգարանի բացումից մեկ շաբաթ առաջ Մակեդոնիայի արտաքին գործերի նախարար Անտոնիո Միլոշոսկին Մայր Թերեզայի՝ Կալկաթայում գտնվող գերեզմանի մոտ տեղադրել է հուշատախտակ, որտեղ գրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ի նշան երախտագիտության Մակեդոնիայի Հանրապետությունից և Սկոպյեի նրա համաքաղաքացիներից։ |  |

Ճարտարապետություն
-----------------

Թանգարանի կառուցման աշխատանքները սկսվել են 2008 թվականի մայիսին։ Ծրագիրը ֆինանսավորել է Մակեդոնիայի կառավարությունը, իրականացրել է Մակեդոնիայի մշակույթի նախարարությունը։ Այն Մայր Թերեզայի ծնված տան բազմաֆունկցիոնալ, ժամանակակից փոխակերպված, սակայն ծիսական բնույթի տարբերակն է։ Տան ներսում պահպանվում են մասունքների մի մասը, որոնք Սկոպյե են փոխադրվել Սկոպյեի հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու աջակցությամբ, որի մասին Նիկոլա Գրուևսկին կանխավ պայմանավորվածություն էր ձեռք բերել։ Թանգարանային հատվածում կա սրահ, որտեղ ներկայացված են Մայր Թերեզայի և նրա ընտանիքի անդամների քանդակները։ Քանդակներից մեկում Մայր Թերեզան տասը տարեկան է՝ աղավնին ձեռքերում նստած մի քարի վրա։ Թանգարան-հուշահամալիրում կազմակերպվում են նաև մշակութային ցուցադրություններ։ Շենքում գործում է պատկերասրահ։ Շենքի ճարտարապետն է Վանգել Բոժինսովսկին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Memorial House of Mother Teresa
2. ↑  «Macedonian Information Agency». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հուլիսի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 20-ին.
3. ↑  Večer Online newspaper
4. ↑  Macedonian Government Web Site
5. ↑  Večer Online newspaper

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մայր Թերեզայի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NUKAT: n2019043062 · VIAF: 59155563983913000876 · WorldCat VIAF: 59155563983913000876 |

 |
**Գրյուներ Զի** (գերմ.՝ Grüner See, կանաչ լիճ), լիճ, որը գտնվում է Ավստրիայի դաշնային պետությունում՝ Շտիրիա շրջանի Տրագյոս գյուղում։ Շրջապատված է Խոխշվաբ լեռներով և անտառներով։ «Գրյուներ Զի» անվանումը առաջացել է լճի ջրի զմրուխտյա կանաչ գույնից։ Մաքուր և թափանցիկ ջուրը կարստե լեռների ձնհալի արդյունք է, այն ունի 6-7 °C ջերմաստիճան։ Ձմռանը ջրի խորությունը կազմում է 1-2 մետր, իսկ լճիը շրջապատող տարածքը օգտագործվում է որպես շրջապատող այգի։ Այնուամենայնիվ ամռանը, երբ ջերմաստիճանը բարձրանում է և ձյունը սկսում է հալել լճի լողավազանը լցվում է ջրով։ Գրյուներ Զին հասնում է իր մաքսիմում խորությանը մայիսի, հունիս ամիսներին (մոտավորապես 12 մետր), հաստատվել է, որ այն ամենագեղեցիկ տեսքն ունի այս ժամանակահատվածում։ Հուլիսին ջուրը սկսում է նահաջել։ Լճում պահպանվում են ֆաունայի տարբեր տեսակներ՝ խխունջներ, խեցգետիններ, ոչ մեծ ծովախեցգետիններ, ճանճի թրթուռ և կարմրախայտի զանազան տեսակներ։ Բուսականությունը (ֆլորան) հարուստ չէ, քանի որ լճի հատակը քարքարոտ է։ Բացի այդ լճի խորությունը փոփոխական է, ինչը պայմանավորված է ջրի ներհոսքով, որն առաջանում է ձնհալքի պատճառով։ Լիճը հանրաճանաչ է սուզորդների շրջանում, որոնք սուզվելիս զննում են Գրյուներ Զին շրջապատող կանաչ մարգագետինը, հատկապես հունիսին, երբ լիճը հասնում է իր մաքսիմում խորությանը։ Այդ ժամանակ ջրի տակ են գտնվում կամուրջը և զբոսայգու նստարանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ճանապարհ ջրի տակՃանապարհ ջրի տակ
* Նստարան ջրի տակՆստարան ջրի տակ
* Սուզորդը Գրյուների ԶիումՍուզորդը Գրյուների Զիում
* ԲուսականությունԲուսականություն

Գրականություն
-------------

* Bretschko G (1966). «Der Grüne See bei Tragöß, Steiermark. Ein Beitrag zur Karstlimnologie». *Internationale Revue der gesamten Hydrobiologie und Hydrographie* (German). **51** (5): 699–726. doi:10.1002/iroh.19660510503.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Nicola Rampazzo; Franz Ottner; Franz Zehetner; Axel Mentler; Winfried E.H. Blum (2008). «Altitudinal Soil Sequence In The Austrian Northern Calcareous Alps» (PDF). *Eurosoil*. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ օգոստոսի 23-ին. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 10-ին.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
2. 1 2 3 4  Daily Mail Reporter (2010 թ․ հոկտեմբերի 5). «Rest your weary sea legs: Divers explore pristine alpine park that turns into a lake for half the year». *Daily Mail*. Associated Newspapers. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Bergstürze in den Alpen (Christof Kuhn)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրյուներ Զի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ալեքսանդր Ցվետկով Գերով** (բուլղար․՝ Александър Цветков Геров, մայիսի 15, 1919(1919-05-15), Սոֆիա, Բուլղարիա - դեկտեմբերի 22, 1997(1997-12-22), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի բանաստեղծ, արձակագիր ու լրագրող։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Ալեքսանդր Գերովը ծնվել է 1919 թվականի մայիսի 15-ին Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ապագա բանաստեղծն ընդունվում է Սոֆիայի համալսարան։ Նա համալրում է բուլղարական կոմունիստական շարժման շարքերը։ Անդամակցում է Խրիստո Սմիրնենսկու անվան կոմունիստական գրական շրջանակին։ Կոմունիստական գորրծունեության համար Ալեքսանդր Գերովը 1942 թվականին ձերբակալվում և ենթարկվում է ազատազրկման։ Նա բանտում է մնում ընդհուպ այն պահը, երբ Բուլղարիայի կառավարությունը զավթվում է կոմունիստների կողմից՝ 1944 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Գերովն աշխատանքի է անցնում որպես խմբագիր «Սոֆիա» ռադիոկայանում, «Կինո» ամսագրում և «Cooperative Village», «Ֆոկուս» թերթերում, որոնք նվիրված էին Բուլղարիայի կինեմատոգրաֆիային։ Հետո աշխատում է նաև «Բուլղարացի գրող» (բուլղար․՝ Български писател) հրատարակությունում։

Ալեքսանդր Գերովն իր մահկանացուն կնքում է 1997 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Սոֆիայում՝ երկարատև ծանր հիվանդությունից հետո։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Առաջին անգամ Ալեքսանդր Գերովի ստեղծագործությունները լույս են ընծայվել «Սլիվեն» թերթում, երբ նա ընդամենը 11 տարեկան էր։ Գրողը նաև բազմաթիվ մանկական գրքերի հեղինակ է։

Գրքեր
-----

Բանաստեղծությունների ժողովածուներ.

* «Ние, хората»
* «Чуден свят»
* «Прашинки»
* «Приятели»
* «Свободен стих»

Արձակ.

* «Фантастични новели» (1966)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Александър Геров в Литернет
* Произведения на Александър Геров в Литературен клуб
* Откъси от Дневника на Александър Геров
* Статия на Божидар Кунчев
* «Гълъби» (Александър Геров чете сам стихотворението си), VBOX7

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 155838876 · GND: 129821799 · ISNI: 0000000081520040 · LCCN: n86127318 · NKC: js2006312190 · NTA: 072046473 · NUKAT: n00024582 · SUDOC: 093584172 · VIAF: 71712855 · WorldCat VIAF: 71712855 |

 |

 |