**Ադիդաս** (անգլ.՝ Adidas), սպորտային հագուստ և պարագաներ արտադրող ընկերություն։ Սպորտային կոշիկներից բացի ընկերությունն արտադրում է նաև այլ պարագաներ՝ պայուսակներ, վերնաշապիկներ, տաբատներ, գլխարկներ և այլ սպորտային պարագաներ։ Ամենախոշոր սպորտային հագուստ արտադրող ընկերությունն է Եվրոպայում և երկրորդ խոշորագույն արտադրողը աշխարհում։ Ընկերության արտադրանքի վրա սովորաբար պատկերված է երեք սպիտակ կամ սև գիծ, որը հանդիսանում է ընկերության ապրանքանիշը։

Ադիդասը Գերմանական կորպորացիա է, որը Եվրոպայի ամենախոշոր սպորտային հագուստների արտադրամասն է և աշխարհում երկրորդ խոշորագույնը։ Ադիդաս գրուպը հոլդինգային ընկերություն է, որը միավորում է Reebok սպորտային ընկերությունից, TaylorMade-Adidas գոլֆի ընկերությունից (ներառյալ Ashworth), 8.33%, «Բավարիա» և «Runtastic», ավստրիական ֆիթնես տեխնոլոգիական ընկերությունից։ Ադիդաս գրուպի եկամուտը 2016 թվականին կազմել է 19.29 միլիարդ եվրո։

Ադիդասը ստեղծվել է 1949 թ. օգոստոսի 18-ին Ադոլֆ Դասսլերի կողմից։ Ընկերության հագուստի և կոշիկի նմուշները սովորաբար առանձնանում են երեք զուգահեռ գծերով, և նույն զուգահեռ գծերը ներառված են Adidas-ի ներկայիս պաշտոնական լոգոյում։

Ստեղծումը և գործունեությունը
----------------------------

Քրիստոֆ Վոն Վիլհելմ Դասսլերն աշխատում էր կոշիկի գործարանում , իսկ նրա կինը՝ Պոլինեն, Նյուրնբերգ քաղաքից 20 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Ֆրանկոնյան Հերցոգենաուրախ քաղաքում՝ փոքր լվացքատանը։ Դպրոցից դուրս գալուց հետո նրանց որդին, Ռուդոլֆ Ռուդին Դասսլերը, գնում էր հոր մոտ կոշիկի գործարան։ Երբ Քրիստոֆ Դասսլերը գնում է Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցելու, Ռուդոլֆը ստանում է բարձր պաշտոն ճենապակու գործարանում, իսկ հետագայում Նյուրնբերգում զբաղվում է կաշվե մեծածախ բիզնեսով։

Ադոլֆ Դասսլերը սկսեց արտադրել իր սպորտային կոշիկները Հերցոգենաուրախ քաղաքում ։ 1924 թ. հուլիսին նրա եղբայր Ռուդոլֆը վերադարձավ Հերցոգենաուրախ՝ միանալու իր կրտսեր եղբոր բիզնեսին, որը դարձավ Գեբրեդեր Դասսեր Շուխֆաբրիկը (Dassler Brothers Shoe Գործարան) և բարգավաճեց։ Բայց այդ ժամանակ (Առաջին համաշխարհային պատերազմ) քաղաքում էլեկտրաէներգիայի մատակարարումները ծայրահեղ վիճակում էին, և եղբայրները երբեմն ստիպված էին օգտագործել ոտնակով շարժական հեծանվավազք իրենց սարքավորումները աշխատեցնելու համար։

1936 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Ադոլֆ Դասսերը համոզում է ամերիկացի վազորդ Ջեսսի Օուենս- ին՝ որպեսզի նա լինի Ադիդասի առաջին հովանավորը։ Օուենսի չորս ոսկե մեդալներից հետո, նրա հաջողություններն ավելի հայտնի դարձրեցին Dassler կոշիկների բրենդը։ Աշխարհի գրեթե բոլոր երկրների ազգային հավաքականների մարզիչները հետաքրքրված էին Ադիդասի կոշիկներով։ Բիզնեսը բուռն զարգացավ և Dasslers- ը ամեն տարի վաճառում էր 200 հազար զույգ կոշիկներ (մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը)։

Պատերազմի ընթացքում եղբայրների միջև վիճաբանություն սկսվեց և 1947 թ.-ին եղբայրները բաժանվեցին։ 1949 թ. Օգոստոսի 18-ին Ադոլֆ Դասսլերը փոխեց Dassler Brothers Shoe անվանումը, «Ադի» (մականունն Ադոլֆ) և «Դաս» («Դասսլեր») բառերից կազմված Ադիդաս անունով։

«Ադիդաս» հագուստի կոշիկի և աքսեսուարների խանութը Մոսկվայում
Ադիդասը 2016 թ.-ից ղեկավարում է Կասպեր Ռոստեդը։ Ադիդասը այսօր հովանավորում է աշխարհահռչակ շատ սպորտային ակումբների (Ռեալ Մադրիդ, Միլան, Մանչեստեր Յունայթեդ և այլն)։

Կառուցվածքը
-----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   | Adidas Group |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   | Adidas AG |   |   |   | Reebok International Ltd. |   |   |   |   | TaylorMade-Adidas Golf |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Adidas Performance |   | Adidas Originals |   | Adidas Style |   | TaylorMade |   | Adidas Golf |   | Ashworth |   |   |
|

* 
* 
*

Ադիդասի ռազմավարական կառավարումը
--------------------------------

Բիզնեսի ռազմավարությունը կարևոր դեր ունի շուկայում ցանկացած
ապրանքանիշ առաջատար դարձնելու համար։ 21-րդ դարում շուկան խիստ
մրցունակ է, և մրցակցությունը պահելու համար հարկավոր է ունենալ
բիզնես ռազմավարություն։ Բիզնեսի աշխարհում փոփոխությունները տեղի
են ունենում ւ շատ արագ։ Այնուամենայնիվ, ռազմավարությունը հիմք է
հանդիսանում այն ամենը, ինչ հարկավոր է բարձր մրցակցությամբ և արագ
փոփոխվող բիզնես միջավայրում։ Այս հոդվածում կծանոթանանք Adidas- ի
բիզնես ռազմավարությանը։ Վերջին տարիներին Adidas- ը իր բիզնեսի
ռազմավարության մեջ մի շարք փոփոխություններ է կատարել՝ աշխարհում
ավելի արագ աճի հասնելու համար։
Nike- ն ներկայումս գերազանցում է շուկայում, բայց Adidas- ի վաճառքն
ավելի արագ է աճում։ Ապրանքանիշը իր նոր բիզնես ռազմավարությամբ
առաջիկայում կունենա բարձր թռիչքներ։ Իր նոր բիզնես ռազմավարությունը
ներառում է մի քանի կետեր՝ ընկերության ռազմավարական ուշադրության
կենտրոնացումը փոխել, ավելի կայուն ապրանքներ ստեղծել և
տեխնոլոգիական նորարարություններ կատարել։ Adidas- ը նպատակ ունի
դառնալ աշխարհում առաջին իսկական և արագ մարզական ընկերությունը։
Արագությունը շատ կարևոր տարր է համարում իր նոր բիզնես
ռազմավարության հիմքում։ Այն նպատակ ունի նաև գործարկել իր
մասշտաբային գործառնական մոդելի վրա, որպեսզի ավելի արագ աճի իր
եկամուտը և ստանա ավելի մեծ ֆինանսական և գործառնական
արդյունքներ։ 2017-ի ֆինանսական հաշիվները վկայում են, որ այս
փոփոխությունները սկսել են արդյունքներ տալ ավելի լավ, քան սպասում
էին, և եթե Adidas- ը կարողանա պահպանել թափը, այն կարող է ավելի
արագ իջեցնել իր և Nike- ի միջև եղած մրցակցությունը։

Ակնարկ սպորտային կոշիկների արդյունաբերությունից
-----------------------------------------------

ԱՄՆ սպորտային կոշիկների արդյունաբերությունը ձևավորվում է
սպորտային միտումներով։ Այն ունի արագ աճ և մրցակցության բարձր
մակարդակ։ 2017-ին այն հասել է 19,6 միլիարդ դոլար վաճառքի։ ԱՄՆ
շուկայում ամենաշատ վաճառվող ապրանքանիշերից էին Nike / Jordan-ը,
Adidas, Skechers, Under Armour-ը և New Balance- ը։ Մինչ Nike-ն և Jordan-ը
շարունակում էին ղեկավարել ԱՄՆ շուկայում ամենալավ վաճառողների
առաջին տասնյակը, Adidas-ը նույնպես հայտնվում է այդ ցուցակում։
Adidas-ը իր երկու մոդելների շնորհիվ անցնում է առաջին տասնյակի մեջ։

Adidas- ի բիզնես ռազմավարության հիմնական տարրերը
------------------------------------------------

* Կորպորատիվ ռազմավարություն - նորույթի ստեղծում
* Կենտրոնացում կայունության վրա
* Ներդրումներ թվային ոլորտում
* Մարքեթինգ` ավելի մեծ ազդեցությամբ
* Արդյունավետ կառավարում մատակարարման ցանցը

Կորպորատիվ ռազմավարություն - նորույթի ստեղծում
----------------------------------------------

Adidas-ի առաքելությունն է լինել լավագույն մարզական ընկերությունը
աշխարհում։ Լավագույն լինելը նշանակում է արտադրանքներից լավագույնը
դառնալ և հաճախորդներին հնարավորինս լավ ծառայել։ Իր նոր
ռազմավարական բիզնես ծրագիրը կոչվում է «Նորը ստեղծել»։ Այս ծրագրի
հիմքում ընկած է Adidas-ի աճը խթանելու միջոցով` զգալիորեն ավելացնել
ապրանքանիշի ցանկալիությունը հաճախորդների կողմից։ Ուստի
ուշադրության կենտրոնում է այն, թե ինչպես են ապրանքանիշերը կապվում
և ներգրավվում հաճախորդների հետ։ Այնուամենայնիվ, իր նոր բիզնես
պլանին հասնելու համար ապրանքանիշը կենտրոնացել է նաև
կատարողական մշակույթի ստեղծման վրա։ Adidas-ի նոր ռազմավարական
ծրագիրը կառուցված է երեք կարևոր հատկանիշների հիման վրա ՝
արագություն, քաղաքներ և բաց աղբյուր։

### Արագություն

Adidas-ում ապրանքանիշի ցանկալիությունը սկսվում է հաճախորդներից։ Adidas-ի
համար հաճախորդները գտնվում են ամեն ինչի կենտրոնում։ Սպառողները
կարող են գտնել իրենց ցանկալի ապրանքը։ Սա ենթադրում է, որ Adidas-ը պետք
է կարողանա կանխատեսել սպառողների ցանկությունը և արագ արձագանքել
դրանց։ Արագություն հաղորդելով այդ գործողություններին Adidas-ին
հնարավորություն կընձեռվի արագ զարգանալ։ Արագության երկու բաղադրիչ է
գործում, որոնք երբեք չեն բացակայում, պլանավորված պատասխանատվություն
և սեզոնային ստեղծարարություն։ Այս ծրագրի ստեղծումից հետո եկամուտները
շարունակաբար ընդլայնվել են։ Արագության ծրագրով օժանդակված
ապրանքների վաճառքը շարունակաբար աճում է։

### Քաղաքներ

Աշխարհի խոշորագույն քաղաքները նպաստում են աշխարհի ՀՆԱ-ի գերագույն
մասին։ Եւ հենց դա է պատճառը, որ Adidas- ը հատուկ կենտրոնացել է խոշոր
քաղաքների վրա։ Այն սկսել է Լոնդոնից, Լոս Անջելեսից, Նյու Յորքից, Փարիզից,
Շանհայից և Տոկիոյից։ Adidas-ը նպատակ ունի ստեղծել վերջնարդյունք
էկոհամակարգի, որը կկապի սպառողներին համապատասխան արտադրանքների
հետ։ Այս քաղաքներն ապահովում են նաև ՝ Adidas ապրանքանիշերի
ակտիվացումը։ Այս ոլորտում հիմնական հաջողություններից ոմանք են ՝ «Green
Light Run» - ը Տոկիոյում, Կաննի վեց մրցանակներ ստանալը, ինչպես նաև Նյու
Յորքում գտնվող Փարլիի «Վազիր օվկիանոսների համար» և Լոնդոնում
կայանալիք մեր նոր ֆուտբոլային կոշիկի ֆրանշիզայի մեկնարկը։ Այս
իրադարձությունները ստեղծեցին հիանալի սոցիալական լրատվամիջոցներ
ամբողջ աշխարհով մեկ։ 2017 թվականինին այդ քաղաքները իրենց ներդրումը
կատարեցին ընկերության ընդհանուր աճի և շուկայի մասնաբաժնի մեծացման
համար։

### Բաց աղբյուր

«Բաց աղբյուր», որը երրորդ հատկանիշն է համարվում ռազմավարական
ծրագրի, հիմնված է` սպառողներին հնարավորինս ընդգրկել Adidas-ի
արտադրանքի մեջ։ Սա վերաբերում է ապրանքանիշի, փորձագետների և
սպառողների միջև փոխհարաբերություններին։ Կան երեք ռազմավարական
նախաձեռնություններ բաց աղբյուրի համար՝ ստեղծագործական
համագործակցություն, մարզական համագործակցություն և գործընկերային
համագործակցություն։ Ստեղծագործական համագործակցությունը
կենտրոնանում է ապրանքանիշի և ստեղծագործական մտածողների
համագործակցության միջև։ Մարզիկների համագործակցությունն ուղղված է
հենց մարզիկների հետ, որպեսզի երկու կողմն էլ կարողանա ձևավորել
սպորտի ապագան։ Ինչպես նաև, գործընկերային համագործակցությունը
կենտրոնանում է այլ ոլորտներում առկա լավագույն ռեսուրսների և փորձի
փոխանակման վրա։ «Նոր պլանը ստեղծել»-ը արագացնելու համար
Adidas-ը ներկայացրեց մի քանի նոր նախաձեռնություններ։ Ձեռնարկված
առաջին խոշոր նախաձեռնությունը պորտֆոլիոյի թարմացումն էր և
կենտրոնացումը միայն սպորտային կոշիկների և հագուստի վրա։ Հաջորդ
կարևոր ռազմավարական նախաձեռնություն, որ կատարեց Adidas-ը,
կենտրոնացումն էր Հյուսիսային Ամերիկայի վրա, քանի որ այն հանդես է
գալիս Adidas- ի ամենամեծ շուկան, որը ներկայացնում է սպորտային
ապրանքների շուրջ 40%-ը։ Այս ծրագրի ևս մեկ կարևոր ուղղություններից է ՝
համախմբել ամբողջ բիզնեսի և, հետևաբար, One Adidas-ի ջանքերը։ Թեև
Adidas-ի աշխատանքները շարունակական են գործնական
գերազանցության հասնելու համար։

Կենտրոնացում կայունության վրա
-----------------------------

Կայունությունը դարձել է աշխարհի բոլոր խոշոր բրենդների, ներառյալ
Adidas- ի առանցքային կետը։ Adidas-ը խելացիորեն ներդրումներ է
կատարում այս ոլորտում և ընտրում է մի քանի կարևոր գործընկերներ,
ովքեր հնարավորություն կտան հասնել ավելի բարձր արդյունավետության՝ 
պահպանելով շրջակա միջավայրի վրա ցածր ազդեցություն ունենալը։ Այն
Փարլիի հետ ռազմավարական գործընկերություն է ստեղծում The Oceans-ի
համար։ Այժմ այն արտադրում է կոշիկներ Պարլի օվկիանոսի պլաստիկների
միջոցով։ 2017-ին պատրաստի ավելի քան մեկ միլիոն զույգ կոշիկ էր
արտադրվել, օգտագործելով Փարլի օվկիանոսի պլաստիկները։ Ինչպես
նաև, բամբակի 99% -ը, որը ապրանքանիշը օգտագործում է, ամենալավ
բամբակն է համարվում ։ Կայունություն կա Adidas-ի բիզնեսի շատ
հատվածներում `մատակարարման ցանցից մինչև ապրանքատեսակների
ստեղծում, խանութների հայեցակարգերի մշակում։ Adidas-ը նաև որոշել է
պլաստիկները հավաքել, և դրա համար իրականացնում է պլան, ըստ որի
ամեն տարի պետք է հավաքի առնվազն 40 տոննա պլաստիկ։ Բացի այդ,
ապրանքանիշը կենտրոնանում է էկո-նորարարական տեխնոլոգիաների և
գործընթացների վրա, որի միջոցով նվազում են վնասակար նյութերի
ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ Ոչ միայն Adidas-ը, այլ Reebok-ը
նույնպես կենտրոնանում է էկո արտադրության վրա՝ օգտագործելով
մաքուր հումք։ Reebok-ը հայտարարել է «Բամբակ և եգիպտացորեն կայուն
արտադրանք» նախաձեռնության մասին։ Այս նախաձեռնությունը
նախատեսում էր մինչև 2018 թվականը շուկա բերել բույսերի վրա հիմնված
ապրանքներ՝ կազմված օրգանական բամբակից և բազայից, որը
պատրաստված է եգիպտացորենից։ Այս նախաձեռնության համար
Reebok-ը համագործակցել է DuPont Tate & Lyle Bio Products-ի հետ,
բարձրորակ կենսաբազային լուծումների առաջատար արտադրողներ։ Այս
եղանակի օգնությամբ Adidas և Reebok-ը շարունակել են բարձրացնել
իրենց ներդրումները կայուն ապրանքների և գործընթացների մեջ։

Ներդրումներ թվային ոլորտում
---------------------------

Adidas-ի բիզնես ռազմավարության հիմնական տարրերից մեկն է՝
թվային տեխնոլոգիան։ Վերջինս շատ կարևոր է յուրաքանչյուր
ապրանքանիշի համար։ Թվային տեխնոլոգիան օգնում է ապրանքանիշերին
կառավարել իրենց մատակարարման ցանցերը, բաշխիչ ցանցերը և
խանութը կարողանում են ավելի լավ կառավարել։ Adidas-ը նաև
ներդրումներ է կատարել թվային տեխնոլոգիաների ոլորտում `իր
արտադրողականությունը բարձրացնելու համար։ 2017 թվականին Adidas-ը
ստեղծեց թվային կազմի թիմը, որի պարտականությունն էր թվային
նախաձեռնություններ սկսել և աջակցել այս ոլորտում որոշումների
կայացմանն ուղղված տարբեր գործառույթներին։ Այս թիմը սահմանել է իր
թվային առաջնահերթությունները և նաև հստակ գծել է թվային
ճանապարհային քարտեզ ապագայի համար։ Adidas-ը իր հաճախորդների
համար պատրաստել էր նոր թվային նախաձեռնություն, որը սկսվեց Adidas
և Reebok կայքերից, ըստ որի էլեկտրոնային առևտրի շնորհիվ եկամուտներ
սահմանվեց 4 միլիարդին մոտ։
2017 թվականին էլեկտրոնային առևտրի միջոցով վաճառքը ամենաարագ
աճը գրանցեց, որը հասավ 57%-ի։ Էլեկտրոնային առևտուրը ուժեղացնում է
սպառողի ընկալումը ապրանքանիշի նկատմամբ։

Մարքեթինգ` ավելի մեծ ազդեցությամբ
---------------------------------

Adidas- ը իր մարքեթինգային գործունեությունն օգտագործում է իր
հաճախորդների կողմից վստահություն ձեռք բերելու համար։ Դրանից զատ,
այն օգտագործում է իր մարքեթինգային գործողությունները՝ իր հիմնական
արտոնությունները պահպանելու և գնորդների ավելի խոհեմ կերպով
ուղղորդել դեպի ապրանքանիշերը։ Այնուամենայնիվ, Adidas- ը
համագործակցում է FIFA- ի, ՈւԵՖԱ-ի և Boston Marathon- ի հետ, նրանց
շնորհիվ այն շարունակում է կառուցել իր արտադրանքը։
Ինչպես նաև Լեոնել Մեսսիի, Քանյե Ուեսթի, Ֆարել Ուիլյամսի և Պոլ
Պոգբանի շնորհիվ ապրանքանիշները ունեն առաջխաղացում։

Արդյունավետ կառավարում մատակարարման ցանցը
-----------------------------------------

Մեծ, գլոբալ ցանցերը չեն կարող գործել առանց արդյունավետ մատակարարման
ցանցի։ Ամբողջ ապրանքանիշի արդյունավետությունը կախված է արտադրական
համակարգի արդյունավետությունից։ Adidas-ը գերազանց ղեկավարում է իր
մատակարարման ցանցը։ Արտադրության գործընթացը բարելավելու համար
Adidas-ը գտնվում է անմիջական կապի մեջ իր մատակարարի և
մատակարարման ցանցի գործընկերների հետ։ Գործողությունների գործառույթն
հետևյալն են.

* Adidas- ը դարձնել առաջին իսկական և արագ մարզական ընկերությունը
* Միակը, որն ունի հաճախորդների կենտրոնացում
* Վերափոխել արտադրության գործընթացը։

Adidas- ի ընդհանուր մատակարարների թիվը 800 է, նրանցից 296-ը
աշխատել են Global Operations գործառույթով, և դրանցից 109-ը
ռազմավարական մատակարարման գործընկերներ են, որոնք
ապրանքանիշի հետ աշխատել են ավելի քան 10 տարի։ Մատակարարների
մեծ մասը գտնվում են Ասիայում, որը նվազագույնի է հասցնում
արտադրության ծախսերը, քանի որ հումքն ու աշխատուժն այնտեղ ավելի
էժան են։ Հագուստի ամենամեծ մատակարարը Չինաստանն է, որին
հաջորդում են Կամբոջիան և Վիետնամը։ Մատակարարման գործընթացում
ապրանքանիշը հատկապես կենտրոնացած է արագության վրա և,
հետևաբար, ստեղծեց Speed- գործարաններ։ Արագության այս
գործարանները համատեղում են տեխնոլոգիաները արվեստի հետ` ավելի
լավ հոգալու հաճախորդների պահանջարկը։ Գործարաններից առաջինը
բացվել է Գերմանիայում։ Այս եղանակով Adidas-ն օգտագործել է
բազմաբնույթ ռազմավարություն ՝ ավելի արագ աճ ունենալու համար։
Մատակարարման ցանցի վրա մեծ ուշադրության կենտրոնացումը
հանգեցրել է արտադրական գործընթացների խելացի կառավարման։
Մարքեթինգը նույնպես կարևորագույն գործիք է, որը վերափոխվում է՝ 
չնայած թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը և սպառողի նոր և
կատարելագործված փորձի ձևավորմանը։ Անցյալ տարվա ֆինանսական
ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ Adidas- ը կարող է պատրաստ լինել ՝
ավելի արագ զարգանալու համաշխարհային մասշտաբով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  տարեկան հաշվետվություն — 2023.
3. ↑  Adidas Geschäftsbericht 2016 (գերմ.)
4. ↑
5. 1 2 3 4 5 6  Bundestag Lobby Register (գերմ.) / Hrsg.: Deutscher Bundestag
6. ↑
7. 1 2
8. ↑  Abhijeet Pratap (10.07.2018)։ «Business Strategy of adidas Group»

Աղբյուրներ
----------

* Ադիդասի պաշտոնական կայք
* Adidas-ի ստեղծման պատմությունը