**Տոսիրո Միֆունե** այլ թարգմանությամբ՝ **Տոշիրո Միֆունե** (ճապոներեն 三船 敏郎, ապրիլի 1, 1920, Չինաստան - դեկտեմբերի 24, 1997, Ճապոնիա), ճապոնացի դերասան, հայտնի է առավելապես Ակիրա Կուրոսավայի ֆիլմերից։

Կենսագրություն
--------------

Տոսիրո Միֆունեն ծնվել է Չինաստանի Ցինդաո քաղաքում, ճապոնացու ընտանիքում, ունեցել է 2 եղբայր։ Հայրը՝ Տոկուձո Միֆունեն գործարար էր և ուներ սեփական ֆոտո խանութ։ Ապա ընտանիքով տեղափոխվել են Դալյան քաղաք, ուր անցել է նրա մանկությունը։

Երիտասարդ տարիքում աշխատել է հոր խանութում։ Չնայած նրան, որ բնակվում էր Չինաստանում, սակայն որպես Ճապոնիայի քաղաքացի կանչվում է զինվորական ծառայության Ճապոնիայում՝ ծառայելով Հակաօդային պաշտպանության զորքերում։

Զորացրվելուց հետո 1946 թվականին տեղափոխվում է Տոկիո և ընդունվում է աշխատանքի «Տոխո» կինոընկերությունում որպես օպերատորի օգնական։ Այդ ժամանակ կինոընկերությունից գործադուլի հետևանքով հեռանում են շատ դերասաններ և ընկերությունը կազմակերպում է «նոր դեմքերի» հայտնաբերման մրցույթ, որին մասնակցում են մոտ 4000 հոգի։ Հենց այդ ժամանակ էլ Տոսիրո Միֆունեին նկատում է ռեժիսոր Կաձիրո Յամամոտոն։ Այս նույն մրցույթի ժամանակ էլ նա ծանոթանում է իր ապագա կնոջ՝ Սատիկո Յոսիմինեի հետ, ում հետ էլ ամուսնանում է 1950 թվականին։

1992 թվականին բժիշկները նրա մոտ հայտնաբերում են սրտի հետ կապված հիվանդություն, որից հետո դերասանը դադարում է նկարահանվել։ Մահացել է 1997 թվականին։ Նրա հուղարկավորությունը կազմակերպվում է «Տոխո», Mifune Production և Kurosawa Production կինոընկերությունների կողմից։

Կարիերան
--------

Առաջին դերերը կինոյում դառնում է ռեժիսոր Կաձիրո Յամամոտոյի «Նոր հիմարների ժամանակը» ֆիլմը, իսկ Սենգիտի Տանիգուտի «Արծաթե լեռնաշղթայի մյուս կողմում» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթանում է Ակիրա Կուրոսավայի հետ։ 1948 թվականին նկարահանվում է Կուրոսավայի «Հարբած հրեշտակը» ֆիլմում, որտեղ մարմնավորում է երիտասարդ գանգստեր Մացունագուին։ Հենց այս ֆիլմով էլ սկսվում է նրա ու Կուրոսավայի երկարատև համագործակցության սկիզբը։

Մեծ ճանաչում է նրան բերում ավազակ Տաձեմարուի դերը Կուրոսավայի 1950 թվականին նկարահանված «Ռասյոմոն» ֆիլմում։ Կուրոսավայի և Միֆունեի մեկ այլ համատեղ աշխատանք՝ «Յոթ սամուրայներ» մեծ հաջողություն է ունենում և լայն արձագանք ստանալավ ամբողջ աշխարհում, և հետագայում մեծ ազդեցություն է ունենում արևմտյան կինոարվեստի պատմության վրա։ Նշված 2 ֆիլմերն էլ ստանում են Օսկար մրցանակ, Օսկար լավագույն օտարերկրյա ֆիլմի համար անվանակարգում։

Նրանց վերջին համատեղ աշխատանքը դառնում է «Կարմիր մորուքը» (1965) դրաման։ Դրանից հետո նրանց միջև տարաձայնություններ են սկսվում և նրանց ստեղծագործական ճանապարհները բաժանվում են։

Սկսած 1960-ական թթ. Միֆունեն ակտիվորեն նկարահանվում է եվրոպական և արևմտյան կինոյում։ Հիշարժան են նրա խաղացած դերերը ռեժիսոր Թերենս Յանգի «Կարմիր արև» վեստեռնում, ուր նրա խաղընկերներն էին հայտնի դերասաններ Ալեն Դելոնը և Չառլզ Բրոնսոնը, Սթիվեն Սփիլբերգի «1941» ֆիլմում և «Սյոգուն» հինգ սերիա ունեցող ֆիլմաշարում։

Մրցանակներ և ճանաչումներ
------------------------

Ընդհանուր թվով նկարահանվել է մոտ 180 գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում, արժանացել 14 տարբեր կինոմրցանակների, այդ թվում Վենետիկի և Մոնրեալի կինոփառատոների մրցանակի։

Բրիտանական կինոյի ինստիտուտը Տոսիրո Միֆունեին անվանել է «ամենահայտնի ճապոնացի դերասանը արևմտյան երկրներում»։

1997 թվականին *Empire* ամսագիրը նրան ներառել է «Բոլոր ժամանակների 100 լավագույն կինոդերասանների» ցանկում, իսկ 2006 թվականին «Թիկնապահը» ֆիլմում խաղացած դերը ընդգրկվել է *Premiere* ամսագրի կողմից կազմված «Բոլոր ժամանակների ամենամեծ դերերի» ցանկում։

Գրականություն
-------------

* Генс И. Ю. Тосиро Мифунэ. - М.։ Искусство, 1974. - 128 с. 23 л. ил. с. - (Мастера зарубежного киноискусства)
* Galbraith, Stuart, IV (2002). The Emperor and the Wolf։ The Lives and Films of Akira Kurosawa and Toshiro Mifune. Faber & Faber. ISBN 0-571-19982-8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* պաշտոնական կայք Արխիվացված 2011-08-30 Wayback Machine (ճապոներեն) (անգլ.)
* Internet Movie Database կայքում
* Japanese Movie Database կայքում
* kinopoisk կայքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Мифунэ Тосиро // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
5. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #123625904 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
6. ↑  Toshiro Mifune: Biographical details and selected filmography Արխիվացված 2011-06-05 Wayback Machine (անգլ.)
7. ↑  Տոսիրո Միֆունեն IMDb կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տոսիրո Միֆունե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Last.fm |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Metacritic · Rate Your Music · Rotten Tomatoes · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90911815 · BNC: a11176088 · BNE: XX1363357 · BNF: 138974896 · CiNii: DA13228023 · CONOR: 43247459 · GND: 123625904 · ISNI: 0000000110201162 · LCCN: n81091357 · NDL: 00649730 · NKC: jx20061129010 · NLA: 35150347 · NTA: 071308369 · NUKAT: n2010104709 · SUDOC: 055472656 · VIAF: 2657005 · WorldCat VIAF: 2657005 |

 |

 |