*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Շահինյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան** (դեկտեմբերի 19, 1906(1906-12-19), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 14, 1978(1978-05-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մաթեմատիկոս, ակադեմիկոս և մանկավարժ։ Համարվում է հայկական մաթեմատիկական գիտության դպրոցի հիմնադիրը։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1944), պրոֆեսոր (1944), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1947, թղթակից անդամ՝ 1945 թվականից)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։

Ֆիզիկոս Արամ Շահինյանի հայրն է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)։
1930 թվականին ավարտել է ԵՊՀ։ 1929-1978 թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ-ում. 1938-1944 թվականներին՝ երկրաչափության, 1944-1978 թվականներին՝ մաթեմատիկական անալիզի և ֆունկցիաների տեսության ամբիոնների վարիչ, միաժամանակ, 1939-1942 թվականներին՝ ֆիզմաթ ֆակուլտետի դեկան։ 1945-1955 թթ՝ ՀԽՍՀ ԳԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի բաժանմունքի, 1955-1959 թվականներին՝ համանուն ինստիտուտի հիմնադիր-տնօրեն։ 1950-1963 թթ. միաժամանակ՝ ՀԽՍՀ ԳԱ ֆիզմաթ գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար։ 1967-1975 թթ եղել է ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամավոր։

Արտաշես Շահինյանի հուշատախտակը Երևանի Բաղրամայան պողոտայում

Գործունեություն
---------------

Շահինյանի աշխատանքներով Հայաստանում սկիզբ են դրվել մաթեմատիկայի բնագավառի համակարգված գիտական հետազոտություններին։ Զբաղվել է մաթեմատիկական անալիզում ֆունկցիաների մոտավորության տեսությամբ, կոմպլեքս փոփոխական ֆունկցիաների տեսությամբ։ Աշխատանքները վերաբերում են կոմպլեքս տիրույթում մոտավորությունների տեսությանը, կոմպլեքս և իրական փոփոխականների ֆունկցիաների տեսության մի շարք նոր ուղղությունների։ Ֆունկցիաների տեսության բնագավառում Շահինյանի ներդրումները միջազգային ճանաչում են ստացել։

Արտաշես Շահինյանի կիսանդրին համանուն դպրոցի բակում
Շահինյանի անունով են կոչվել ԵՊՀ-ին կից իր նախաձեռնությամբ ստեղծված ֆիզմաթ թեքումով Արտաշես Շահինյանի անվան ֆիզմաթ դպրոց (1978 թվականից), փողոցներ Երևանում և Գյումրիում, 1999 թվականին Գյումրիում կանգնեցվել է հուշակոթող։ 1978 թվականին ԵՊՀ-ում սահմանվել Է Շահինյանի անվան կրթաթոշակ։

Երկեր
-----

* Անալիտիկ ֆունկցիաների տեսություն, մաս 1, Ե. 1969։

### Մամուլ

* Հոդվածների մատենագիտություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.
2. ↑  «ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիա». *www.sci.am*. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 2-ին.
3. ↑  «Artashes Shahinyan - The Mathematics Genealogy Project». *www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu*. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 2-ին.
4. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ հիմնարար գիտական գրադարանի էլ․ քարտարան- Արտաշես Շահինյան». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 27-ին.
5. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսների կենսամատենագիտություններ». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 8-ին.

Գրականություն
-------------

* Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան. Կենսամատենագիտություն, Ե. 2003։
* Ակադեմիկոս Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան. գիտնականը, հայրենասերը, ուսուցչապետը (կազմ.՝ Ա. Շահինյան), Ե. 2006։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նամականիշ Շահինյանի պատվին Archived 2011-07-16 at the Wayback Machine.
* Շահինյանի անվան ֆիզմաթ թեքումով դպրոցի կայքը Archived 2010-05-04 at the Wayback Machine.
* Կենսագրությունը անգլերեն Archived 2011-08-24 at the Wayback Machine.
* Արտաշես Շահինյանը մաթեմատիկական տոհմածառ նախագծում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՀ ԳԱԱ · Mathematics Genealogy Project · Zentralblatt MATH database · Համառուսաստանյան մաթեմատիկական պորտալ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11492 · GND: 133800105 · ISNI: 0000000030159056 · LCCN: n92115097 · VIAF: 6133178 · WorldCat VIAF: 6133178 |

 |