**Միյնա Հյարմա** (էստ․՝ Miina Härma, մինչև 1935 թվականը՝ **Միյնա Հերման**, փետրվարի 9, 1864(1864-02-09), Կիռվեկյուլա, Տառտու, Տարտումաա, Էստոնիա - նոյեմբերի 16, 1941(1941-11-16), Տարտու), էստոնացի կոմպոզիտոր, երգեհոնահար, երգչախմբային դիրիժոր։

Կենսագրություն
--------------

Միյնա Հյարման ծնվել է ուսուցչի և երաժշտի ընտանիքում։ Դպրոց է հաճախել է Տարտուում։ Սկսած 15 տարեկանից՝ դաշնամուրի և կոմպոզիցիայի դասեր է ստացել էստոնացի կոմպոզիտոր և գրականագետ Կառլ Ավգուստ Հերմանից (ազգականներ չեն)։

1883-1890 թվականներին Միյնա Հյարման երգեհոն և կոմպոզիցիա է սովորել Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում (Լուի Գոմիլիուսի մոտ)։ Ուսումն ավարտելուց հետո մնացել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Այդտեղ նա աշխատել է երաժշտության և երգեհոնության ուսուցչուհի։ Համերգներով հանդես է եկել արտասահմանում։

1894 թվականին վերադարձել է Տարտու։ Այդտեղ նա աշխատել է երգեհոնահար և հիմնադրել է խառը բարձրակարգ երգչախումբ (1920 թվականից՝ «Miina Hermanni Lauluseltsi segakoor»)։

Միյնա Հյարմայի անվան գիմնազիան
1903-1915 թվականներին ապրել է Կրոնշտադտ քաղաքում, որտեղ հիմնականում երաժշտական մանկավարժ է աշխատել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա հետ է վերադարձել Տարտու։ 1917 թվականին նա երաժշտության ուսուցչուհի է աշխատել կանանց գիմնազիայում, որտեղ աշխատել է մինչև 1929 թվականը։ Միաժամանակ եղել է ամենամսյա «Eesti Muusika Kuukirja» հանդեսի գլխավոր խմբագիրը և «Տարտուի երաժշտական արվեստի միավորման» նախագահը (էստ․՝ Tartu Helikunsti Selts)։ 1919 թվականին այլ երաժիշտների հետ Տարտուում հիմնել է Երաժշտական բարձրագույն դպրոց։ 1939 թվականին ընտրվել է Տարտուի համալսարանի պատվավոր դոկտոր և դարձել Տալլինի կոնսերվատորիայի պատվավոր պրոֆեսոր։

Միյնա Հյարման ապրել է Տարտուում մինչև իր կյանքի վերջը։ Թաղվել է Ռաադի գերեզմանատանը։ 1965 թվականին էստոնացի քանդակագործ Ալեքսանդր Էլլերը նրա գերեզմանին գրանիտե մահարձան է տեղադրել։

Տարտուի կանանց գիմնազիան, որտեղ 1917 թվականին դասավանդել էր Միյնա Հյարման, 1964 թվականից կրում է նրա անունը։ 1984 թվականին գիմնազիայի առաջ տեղադրվել է նրա հուշարձանը։

Երաժշտական ստեղծագործություն
----------------------------

Միյնա Հյարման հայտնի է ոչ միայն որպես երգեհոնահար և Էստոնիայի երաժշտական կյանքի ակտիվ մասնակից, այլև Էստոնական երգի փառատոների ժամանակ երգչախմբի խմբավար և որպես կոմպոզիտոր։ Նա գրել է շուրջ 200 երգչախմբային ստեղծագործություններ, որոնք աչքի են ընկնում քնարական երանգով։ Բացի դա նա գրել է երգչախմբի համար երգերի երեք գիրք, տասը կավատինա, «Կալև և Լինդա» կանտատը (1895), հայտնի ազգային երգերի որոշ մշակումներ և «Murueide tütar» զինգշպիլը (1902)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1031484892 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  Leida Kalling-Kant, *Miina Härmaga enne ja nüüd*, Tulimuld nr 1, 1964, lk 29
3. ↑  Eesti nõukogude entsüklopeedia, 3. köide, lk 510/511, Tallinn: Valgus, 1988
4. ↑  *Eesti elulood.*
5. ↑  «Miina Härma (1864-1941) haud». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 23-ին.
6. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունվարի 29-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 23-ին.
7. ↑  Artur Vahter, *Miina Härma*, lk 149 – 153, Tallinn: Eesti Raamat, 1971

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միյնա Հյարմայի կենսագրությունը (էստոներեն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 10028298 · BNF: 163692474 · CiNii: DA14275415 · GND: 1031484892 · ISNI: 0000000084513305 · LCCN: n94097455 · SUDOC: 058651802 · VIAF: 45998979 · WorldCat VIAF: 45998979 |

 |

 |