**Էմիլ Դիլոն** (Dillon) (մարտի 21, 1854(1854-03-21), Դուբլին, Իռլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունիսի 9, 1933(1933-06-09), Բարսելոնա, Իսպանիա), իռլանդացի գիտնական ու լրագրող, արևելյան լեզուների և համեմատական լեզվաբանության մասնագետ։ 1880-ական թվականների սկզբին աշխատել է Ռուսաստանում՝ Պետերբուրգի, ապա Խարկովի համալսարաններում։ Ուսումնասիրել է հայոց լեզուն ու գրականությունը, պարապել Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում։ Գրել է հայոց լեզվին նվիրված մի շարք աշխատություններ, թարգմանել հին հայկական սկզբնաղբյուրներ։ 1895 թվականին, որպես Լոնդոնի «Դեյլի թելեգրաֆ» թերթի թղթակից, եղել է Թուրքիայում, այցելել Արևմտյան Հայաստան՝ այնտեղի իրադարձությունները լուսաբանելու համար։

Չնայած թուրքական իշխանությունների հարուցած դժվարություններին, հավաքել է մեծ քանակությամբ արժանահավատ տեղեկություններ, որոնք վկայում են թուրքական կառավարող շրջանների մեղավորությունը հայ բնակչության զանգվածային ջարդերում։ Այդ տվյալների հիման վրա գրել է հայկական հարցին վերաբերող հոդվածաշար, որը տպագրվել է անգլերեն մամուլում։ «Հայաստանը և հայ ժողովուրդը» (1890), «Իրադրությունը Հայաստանում» (1895), «Հայաստան. դիմում» (1896), «Ձախողում Հայաստանում» (1896) և այլ հոդվածներ անգլերենով ընթերցողին ծանոթացնում են հայ ժողովրդի պատմությանն ու մշակույթին, փաստական հարուստ նյութ պարունակում թուրքական կառավարության 19-րդ դարի 90-ական թվականների հակահայկական քաղաքականության մասին, դրանցում տրվել է նաև եվրոպական տերությունների, մասնավորապես՝ Մեծ Բրիտանիայի ու Ռուսաստանի հայկական հարցում վարած քաղաքականության վերլուծությունը։ Դիլոնի հրապարակումներում արտահայտվել է անգլիական հասարակական շրջաններում ժամանակին լայն տարածում գտած այն կարծիքը, թե թուրքական լծից հայերի ազատագրման համար անհրաժեշտ է Ռուսաստանին իրավունք տալ գրավել արևմտյան Հայաստանը։

Դիլոնը գրում է, որ Մեծ Բրիտանիան, աչք փակելով հայ ժողովրդի նկատմամբ «թուրքական դաժանությունների» վրա, դրանով խրախուսել է զանգվածային ջարդեր կազմակերպելուն։ Նրա կարծիքով հայերը դարձել են Մեծ Բրիտանիայի շահադիտական քաղաքականության «անմեղ զոհը»։

Երկեր
-----

* *The Sceptics of the Old Testament: Job - Koheleth - Agur.* London: Isbister & Co. 1895.
* *Maxim Gorky: His Life and Writings.* London: Isbister & Co. 1902.
* *The Original Poem of Job.* London: T. Fisher Unwin Ltd. 1905.
* *A Scrap of Paper: The Inner History of German Diplomacy and Her Scheme of World-Wide Conquest.* London: Hodder & Stoughton, 1914.
* *From the Triple to the Quadruple Alliance: Why Italy Went to War.* London: Hodder & Stoughton, 1915.
* *Ourselves and Germany.* London: Chapman & Hall, 1916.
* *The Eclipse of Russia.* London: J.M. Dent & Sons Ltd. 1918.
* *The Peace Conference.* London: Hutchinson & Co.1919.
* *Mexico on the Verge.* London, Hutchinson & Co. 1921.
* *Russia Today and Yesterday: An Impartial View of Soviet Russia.* London: J.M. Dent & Sons Ltd. 1929.
* *Leaves from Life.* London: J.M. Dent & Sons Ltd. 1932.
* *Count Leo Tolstoy: A New Portrait.* London: Hutchinson & Co. 1934.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Dictionary of Irish Biography — RIA.
2. ↑  Identifiants et Référentiels (ֆր.) — ABES, 2011.
3. 1 2 3 4 5 6  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA04764379 · GND: 174071051 · ISNI: 0000000120270321 · LCCN: n50059888 · NKC: vse2011644722, jo2011657090 · NLG: 242595 · NTA: 067616593 · NUKAT: n02046761 · LIBRIS: 330673 · SUDOC: 081309988 · VIAF: 61981381 · WorldCat VIAF: 61981381 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |