**Մայա Բերեզովսկայա** (լեհ.՝ Maja Berezowska, ապրիլի 13, 1898(1898-04-13) կամ ապրիլի 13, 1893(1893-04-13), Բարանովիչի, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 31, 1978(1978-05-31), Վարշավա, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), հայտնի է նաև **Դիտտո** կեղծանունով (լեհ.՝ Ditto), լեհ նկարչուհի, գծանկարիչ, ծաղրանկարիչ և բեմանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Մայա Բերեզովսկայան ծնվել է Բարանովիչի քաղաքում 1893 կամ 1898 թվականին, Մայայի հայրը՝ Էդմունդ Բերեզովսկին, եղել է Ռուսական կայսերական բանակի փոխգնդապետ, Տրանսսիբիրյան երկաթուղային մայրուղու շինարարը, իսկ հետագայում՝ Լեհական բանակի բրիգադի գեներալ։

Մայան սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի մասնավոր դպրոցում, բարձրագույն գեղարվեստական կրթություն է ստացել Կրակովում, Փարիզում և Մյունխենում։ Դեռ մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը նա հայտնի էր իր էրոտիկ նկարներով։ Մարդկային բարձր զգացմունքները, մարմնի գեղեցկությունը մշտապես եղել են նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեման։ Նույնիսկ իր կյանքի մայրամուտին նա գրել է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Առանց սիրո կյանք չի կարող լինել։ Ինձ համար չկա ավելի գեղեցիկ բան քան մարդկային մարմինը, քանի ես կենդանի եմ, ես կնկարեմ այն, ինչքան հնարավոր է ավելի գեղեցիկ։ Szpilki, № 34 (21 օգոստոս), 1977 |  |

1933-1936 թվականներին բնակվել է Փարիզում, որտեղ համագործակցել է տեղական «*Le Figaro*», «*Le Rire*» և «*Ici Paris*» թերթերի հետ։ 1935 թվականին վերջինիս համարներից մեկում հրապարակվել է ծաղրանկարների շարք Հիտլերի մասին՝ «Քաղցր Ադոլֆի սիրախաղը», որին անմիջապես արձագանքել է գերմանական դեսպանատունը՝ ստիպելով ֆրանսիական քրեական ոստիկանությանը նրան դատական պատասխանատվության ենթարկելու «պետության ղեկավարին վիրավորելու» համար։ Փաստաբանին հաջողվել է պաշտպանել նրան, և գործն ավարտվել է խորհրդանշական տուգանքով։ Պատերազմից առաջ վերադառնալով Լեհաստան՝ Մայան աշխատել է ծայրագավառում, բայց, վերադառնալով Վարշավա, 1942 թվականի մայիսին ձերբակալվել է գեստապոյի կողմից։ Հիտլերին վիրավորելու համար նա դատապարտվել է մահվան և ուղարկվել Ռավենսբրյուկի համակենտրոնացման ճամբար։

Մահվան դատավճիռը չի կատարվել։ Համակենտրոնացման ճամբարում, որքանով դա հնարավոր էր, Մայան շարունակել է նկարել հիմնականում իր բախտակից ընկերուհիների դիմանկարները, որպեսզի նրանք կարողանային ապօրինի կերպով այդ նկարներն ուղարկեն իրենց ընտանիքներին։ 1945 թվականի մայիսին մահվան ճամբարը ազատագրվել է Կարմիր բանակի կողմից, և Բերեզովսկայան իր մի խումբ հայրենակիցների հետ միասին Շվեդական կարմիր խաչի հրավերով մեկնել է Ստոկհոլմ՝ բուժման։

1946 թվականի հունիսին Բերեզովսկայան վերադարձել է Լեհաստան, որտեղ նա հիմնականում զբաղվել է թատրոնների բեմի և բեմական հագուստների ձևավորմամբ, հրատարակել է իր ծաղրանկարները թերթերում և ամսագրերում, ինչպես նաև նկարազարդել գրքեր։

Մայա Բերեզովսկայի գերեզմանը

Մահ
---

1977 թվականին Մայա Բերեզովսկայան ամբողջությամբ հեռացել է պրոֆեսիոնալ կյանքից և մեկ տարի անց մահացել։ Թաղված է Վարշավայի Վոինսկիե Պովոնզկի գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #122529901 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2  Առցանց լեհական կենսագրական բառարան (польск.)
3. 1 2 3 4  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
4. ↑  Год рождения 1898 указан на надгробии у могилы художницы, однако по данным Биографического Словаря Польского Театра на самом деле родилась она пятью годами ранее.
5. 1 2 3 4  Gersz, Aleksandra (2018 թ․ դեկտեմբերի 22). «Stworzyła polskie porno, obraziła Hitlera, wywoływała skandale. Maja Berezowska to kolorowy ptak polskiej sztuki». *naTemat.pl* (լեհերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 27-ին.
6. ↑  Czyńska, Małgorzata (2018 թ․ հոկտեմբերի 19). [Berezowska. Sex-realistka «] (լեհերեն). SZUM. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 27-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն); External link in ``|title=`` (օգնություն)
7. ↑  Kośka, Martyna (2019 թ․ փետրվարի 15). «Maja Berezowska – Zawsze zbyt śmiała». *IgiMag* (լեհերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 27-ին.
8. ↑  «Kim była Maja Berezowska?». *HarpersBazaar.pl* (լեհերեն). 2018 թ․ դեկտեմբերի 28. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 27-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մայա Բերեզովսկա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90741836 · BNF: 14874226r · CiNii: DA15061676 · CONOR: 239707235 · GND: 122529901 · ISNI: 0000000115751964 · LCCN: nr91008132 · NKC: js2009500801 · NLP: a0000001178233 · NTA: 133674843 · NUKAT: n95200054 · SUDOC: 172741602 · VIAF: 74736840 · WorldCat VIAF: 74736840 |

 |

 |