Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գնիշիկ (այլ կիրառումներ)

**Գնիշիկ**, գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Արենի համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Գնիշիկ գյուղը գտնվում է մարզկենտրոն Եղեգնաձոր քաղաքից 24 կմ հեռավորության վրա, հարավ արևմտյան մասում, սահմանակից է մարզի Արփի, Եղեգնաձոր, Ագարակաձոր, Խնձորուտ, Խաչիկ, Արենի, Աղավնաձոր գյուղերին, ինչպես նաև Վայոց ձորի մարզի համայնքների վարչական սահմաններից դուրս գտնվող տարածքի՝ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությանը։ Ծովի մակարդակից գտնվում է 2060 մ բարձրության վրա։

### Կլիմա

Կլիման բարեխառն է, ձմռանը մեղմ է, բայց ձյունառատ, ամռանը զով է։

Պատմություն
-----------

* Մայրամուտը Գնիշիկ գյուղումՄայրամուտը Գնիշիկ գյուղում
* Հավասարաթև խաչքարեր Գնիշիկի հին գերեզմանատանըՀավասարաթև խաչքարեր Գնիշիկի հին գերեզմանատանը

Գնիշիկ գյուղն իր պատմության ընթացքում մի քանի անգամ կառուցվել և քանդվել է, այդ են վկայում տարբեր գրականություններից մեզ հասած տվյալները, ներկայումս գոյություն ունեցող տարբեր ժամանակի դամբարանադաշտերը, գերեզմանոցները, խաչքարերը, 9-13-րդ դարերի եկեղեցին, մատուռները, ջրաղացները։ Չնայած այն բանին, որ գյուղի տարածքում ներկայումս էլ կա 4-րդ, 5-րդ դարերի խաչքարեր, սակայն ըստ պատմածի նախավերջին անգամ գյուղը վերակառուցվել է 1770-ական թվականներին, բնակիչներըը եկել են Նախիջևանից, Արցախից, Ալաշկերտից և այլ տեղերից։ 1950-ական թվականներին գյուղում 150 ծուխ կար։ Նախկին Եղեգնաձորի շրջանի հացահատիկի զգալի մասը մթերվում էր հենց Գնիշիկ գյուղից, որի համար էլ գյուղը համարվել է այդ տարածաշրջանի «հացի շտեմարանը»։

1960-ական թվականներից սկսած տարածքի սողանքի պատճառով գյուղի բնակչությունը տարիների ընթացքում տեղափոխվել Արփա գետի հովտում նոր կառուցվող Արփի գյուղը։

1975 թվականին Գնիշիկ և Արփի գյուղերի մեջտեղում սկսեցին կառուցել ևս մեկ գյուղ՝ Մոզրովը։ Գնիշիկցիների մեծ մասը տեղափոխվեցին Արփի, իսկ մնացած մասը՝ Մոզրով։

13-րդ դարում Գնիշիկը եղել է Օրբելյան իշխանների ամառանոցը։

Ինչպես նշվեց վերևում՝ Մոզրով գյուղը հիմնվել է 1975 թվականին, 1988-1990 ականներին ունեցել է մոտ 35 տնտեսություն, ժողովրդի զբաղվածությունը հիմնականում եղել է անասնապահությունը։ 1991 թվականին կազմավորվեց Գնիշիկի համայնքը, Գնիշիկ և Մոզրով գյուղերի ընդգրկումով։

Բնակչություն
------------

Գնիշիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 1831 | 1873 | 1897 | 1926 | 1939 | 1959 | 1970 | 1989 | 2001 | 2011 |
| Բնակիչ | 31 | 266 | 485 | 760 | 914 | 754 | 372 | 389 | 39 | 44 |
|

Տնտեսություն
------------

Զբաղվածության ոլորտներն են՝ գյուղատնտեսությունը, անասնապահությունը և մեղվաբուծությունը։ Վարչական տարածքը կազմում է 6417 հեկտար։

Գյուղի տարածքում գործում է Գետափի գինու գործարանը։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Գնիշիկում են գտնվում "Քարկոփ"-ի եկեղեցին, մատուռի ավերակներ և IX-XVIII դարերի խաչքարեր։ Գյուղից մոտ 10 կմ հյուսիս-արևելք, Հարսնասարի վրա, գտնվում են Հրասեկաբերդի ավերակները։

Հասարակական կառույցներ
----------------------

Գյուղն ունի հիմնական դպրոց։

Տես նաև
-------

* Գնիշիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Տեղեկություններ Արենի համայնքի մասին Վայոց Ձորի մարզի մարզպետարանի կայքում, *(արխիվացված 22․11․2023 թվական)*։
2. 1 2  2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները
3. ↑  Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշում «Հայաստանի Հանրապետության սահմանամերձ համայնքների ցանկը հաստատելու մասին» 17 նոյեմբերի 1998 թվականի N 713, քաղ. Երևան։
4. ↑  "Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 60" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2014 Հունիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Զավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)»
6. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ. 5, էջ 639

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստան Վայոց ձորի մարզի բնակավայրեր |
| --- |
|  |
| **Վարչկենտրոն՝** Եղեգնաձոր |
|  |
| Վայքի տարածաշրջան | Ազատեկ • Արին • Արտավան • Բարձրունի • Գետիկվանք • Գոմք • Զառիթափ • Զեդեա • Խնձորուտ • Կարմրաշեն • Հերհեր • Մարտիրոս • Նոր Ազնաբերդ • Սարավան • Սերս • **Վայք** • Փոռ |  |
|  |
| Ջերմուկի տարածաշրջան | Գնդեվազ • Կեչուտ • **Ջերմուկ** |
|  |
| Եղեգնաձորի տարածաշրջան | Ագարակաձոր • Աղավնաձոր • Աղնջաձոր • Արենի • Արտաբույնք • Արփի • Գետափ • Գլաձոր • Գնիշիկ • Գողթանիկ • Ելփին • Եղեգիս • **Եղեգնաձոր** • Թառաթումբ • Խաչիկ • Հերմոն • Հորբատեղ • Հորս • Մալիշկա • Շատին • Չիվա • Ռինդ • Սալլի • Վարդահովիտ • Վերնաշեն • Քարագլուխ |
|  |
| Ոչ համայնքային գյուղեր | Ախտա • Ամաղու • Արատես • Կալասար • Կապույտ • Հորադիս • Մոզրով • Սևաժայռ • Ուղեձոր |
|  |
| Պորտալ:Վայոց ձոր |

 |