recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էստոնիայի Հանրապետության Նախագահ** (էստ․՝ Eesti Vabariigi President), պետության գլուխն է։

Էստոնիայի Հանրապետության Նախագահի իրավասությունները որոշ չաթով սահմանափակ են, քանի որ ըստ Էստոնիայի 1992 թվականի սահմանադրության Էստոնիան խորհրդարանական հանրապետություն է։ Նա չի մտնում գործադիր իշխանության համակարգի մեջ և հիմնականում տարբեր պաշտոնական և իրավական գործառույթներ իրականացնող և կառավարությունը ներկայացնող գործիչ է։ Նախագահը չի կարող լինել որևէ քաղաքական կուսակցության անդամ, չի կարող զբաղեցնել որևէ այլ ընտրովի կամ նշանակովի պաշտոն։ Այս սահմանափակումները նախատեսված են պաշտոնավարության ընթացքում նախագահի անկախությունն ու անաչառությունը ապահովելու համար։

Նախագահի ընտրությունը կատարվում է Ռիյգիկոգում կամ հատուկ ընտրական խորհրդում (այն դեպքում, երբ թեկնածուներից որևէ մեկը չի կարողանում երեք փուլերում հավաքել Ռիյգիկոգուի սահմանադրական կազմի անհրաժեշտ ձայների երկու երրորդը) քվեարկության միջոցով։ Նախագահն ընտրվում է 5 տարի ժամկետով և որևէ անձ չի կարող այդ պաշտոնը զբաղեցնել երկու անգամից ավել անընդմեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էստոնիայի Հանրապետության Նախագահի պաշտոնական կայքը Archived 2010-05-26 at the Wayback Machine. (էստոներեն)
Բարտոլոմեո Ամմանատի ՝ "Իջեցում խաչից"
Ջորջիո Վազարի ՝ "Ծնունդ"
Պարմիջիանինօ՝ Երիտասարդը նայում է հետ,դեմքը պրոֆիլում
Պոնտորմո ՝ "Այցելություն"
**Մաներիզմ** (իտալերեն՝ *manierismo*, *maniera*- մաներա, ոճ, եղանակ), ուղղություն 16-րդ դարի եվրոպական արվեստում, որն արտացոլում է Բարձր Վերածննդի հումանիստական մշակույթի ճգնաժամը։ Մաներիզմի գեղագիտական հիմնական չափանիշ է դարձել ոչ թե *բնությանը հետևելը*, այլ արվեստագետի ներաշխարհում ծնված գեղարվեստական կերպարի *սուբյեկտիվ «ներքին գաղափարը»*։ Ոճական ելակետ ընդունելով Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Վերածննդի այլ վարպետների ստեղծագործությունները՝ մաներիստները խեղաթյուրում էին դրանց հիմքում ընկած ներդաշնակության սկզբունքները, արմատավորում *աշխարհի վաղանցիկության* և իռացիոնալ ուժերին հլու *մարդկային ճակատագրի երերունության* մասին պատկերացումները։ Մաներիզմի արվեստում վերածնվել են միջնադարյան *պալատական-ասպետական մշակույթի* առանձին գծեր։ Մաներիզմը ցայտուն կերպով է դրսևորվել իտալական արվեստում։ Վաղ շրջանի մաներիստների (Պոնտորմո, Ռոսսո, Ֆիորենտինո, Պարմիջանինո) երկերին բնորոշ են ողբերգականությունն ու *միստիկական հուզավառությունը*, *գունային* ու *լուսաստվերային հակադրությունները*, *դիրքերի* ու *մոտիվների ընդգծված արտահայտչականությունը*, *ֆիգուրների համամասնությունների ձգվածությունը*, *վիրտուոզ*, *ինքնաբավ գծանկարը*։ Մաներիստական դիմանկարում (Բրոնզինո և ուրիշներ), որը այդ ժանրի զարգացման նոր ուղիներ է հայտնաբերել, կերպարների *ազնվականական ներփակվածությունը* զուգորդվել է բնորդի նկատմամբ արվեստագետի *սուբյեկտիվ-հուզական վերաբերմունքին*։ 1540-ական թվականներին, պալատական արվեստում մաներիզմը դարձել է *իշխող ուղղություն*, այդ շրջանի գեղանկարչությունը աչքի է ընկնում *սառը*, *«ակադեմիական»* պաշտոնականությամբ (*Ջ. Վազարի*, *Ջ. Պ. Լոմացցո*)։ Մաներիզմի քանդակագործությանը (*Բ. Ամմանատի*, *Բ. Չելլինի*) բնորոշ են *մարմնաձևերի ոճավորումը*, *ծավալների մանրատվածությունը*, ինչպես և *բացարձակ կլոր քանդակի պրոբլեմների համարձակ լուծումը*։ Մաներիզմի ճարտարապետության մեջ (*Բ. Ամմանատի*, *Զ. Վազարի*, *Պ. Լիգորիո*, Ջուլիո Ռոմանո) կերպարի *հումանիստական պարզությունը* իր տեղը զիջել է *թատերական էֆեկտներին*, *հարդարանքի պաճուճավորմանը*։ Մաներիզմի իտալական վարպետների գործունեությունը երկրի սահմաններից դուրս նպաստել է այդ ուղղության *համաեվրոպական* դառնալուն։ *Բոլոնիայի դպրոցի* ակադեմիստների և Կարավաջոյի հանդես զալով մաներիզմը անկում է ապրել՝ իր տեղը զիջելով *բարոկկոյին*։ ժամանակակից արևմտյան արվեստաբանության մեջ «մաներիզմ»-ն անհիմն կերպով տարածվում է նաև իրենց ուրույն ճանապարհով ընթացած կամ մասամբ ազդված վարպետների (Տինտորետտո, Էլ Գրեկո, Լ. Լոտտո, Պ.Բրեյգել Ավագ) վրա։

Գրականություն
-------------

* Виппер Б.Р. Борьба течений в итальянском искусстве XVI века... М. 1956.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 220)։*  |
**Ջալեբի**, աղանդեր, տարածված է Հնդկաստանում, Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Այն իրենից ներկայացնում է խմորի թելեր` պատրաստված ցորենի ալյուրից, տապակված յուղի մեջ, որի վրա լցվում է շաքարի օշարակ (հաճախ նաև` վարդաջուր կամ կիտրոնի հյութ)։
Ջալեբին կարող է մատուցվել տաք և սառը։ Նրա երեսը կարամելային է, որը համի վրա դրական է ազդում։
Ջալեբին համանման է ըստ պատրաստման մեթոդի իսպանական չուրրոսին (իսպանական խոհանոցը իր ժամանակին արաբական ուժեղ ազդեցություն է կրել), ինչպես նաև թուրքական չակ-չակ աղանդերին, և շատ երկրներում տարածված փշուրին և մրջնաբույնին։ Ռուսական տեքստում ջալեբիները համեմատում են փքաբլիթների հետ, սակայն փքաբլիթը, անգամ ռուսական տարբերակով կարկանդակ է առանց միջուկի, ամբողջությամբ տապակված ֆրիտյուրի վրա, իսկ ջալեբի ճաշատեսակի պատրաստման ժամանակ խմորը շերտերով լցվում է ֆրիտյուրի մեջ կամ էլ դրվում է այնտեղ փոքր կտորներով։

Պատմություն և ներկան
--------------------

Ջալեբիի հայրենիքն է համարվում Մերձավոր Արևելքը, թերևս բառն ինքնին պարսկական «զալիբիա» կամ արաբական «զալաբիա» բառերի փոփոխված տարբերակն է։ XIII դարում Մուհամեդ-բեն-Հասան-ալ-Բաղդադին արդեն հիշատակում էր ջալեբիի բաղադրատոմսը իր խոհարարական գրքում։ XV դարում ջալեբին պարսիկ զավթիչների հետ ներթափանցել է Հնդկաստան, որտեղ, սակայն, արդեն իսկ առկա էր դրան շատ նման աղանդեր, իմարթին։
Ջալեբիին նոր համ տալու համար Իրանում դրան ավելացնում են քրքում, իսկ Հնդկաստանում` կեվրա (անուշաբույր ջուր)։
Հնդկաստանում ջալեբին նաև հաճախ մատուցվում է ռաբրիով` խտացրած կաթի հնդկական անալոգով։
Արաբ-քրիստոնյաների համար սա մկրտության տոնին մատուցվող ավանդական կերակուր է, Իրանի մուսուլմաններն այն մատուցում են աղքատներին Ռամադանի ժամանակ և օգտագործում են տոների ժամանակ։ Աֆղանստանում ձմռանը սնվում են ձկով։ 
Այսօր ջալեբին հաճախ վաճառվում է շուկաներում և փողոցային առևտրականների մոտ Մարոկկոյից մինչև Բանգլադեշ, հիմնականում պատրաստվում է հենց հաճախորդների աչքի առջև։ Ջալեբիին նվիրված են երգեր, որոնք հնչում են մի քանի բոլիվուդյան ֆիլմերում, ինչպես նաև լոնդոնցի երաժիշտ Four Tet-ի ստեղծագործությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* Պատրաստի ջալեբիՊատրաստի ջալեբի
* Ջալեբիի պատրաստման գործընթացը, Արևմտյան ԲենգալիաՋալեբիի պատրաստման գործընթացը, Արևմտյան Բենգալիա
* Հնդկական իմարթի աղանդերը տարբերվում է խմորի հաստությամբՀնդկական իմարթի աղանդերը տարբերվում է խմորի հաստությամբ
* Ջալեբին ռաբրիի հետՋալեբին ռաբրիի հետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *(unspecified title)* — ISBN 978-2-84416-769-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Oxford Companion to Food / Alan Davidson, Tom Jaine. — Oxford University Press, 2014. — С. 424–425. — ISBN 978-0-19-967733-7
**Վերմինոֆոբիա** (անգլ.՝ vermin, մակաբույծ և հին հունարեն՝ φόβος, վախ), հոգեբանության ֆոբիաներից մեկը, միկրոօրգանիզմներից, բակտերիաներիցից, մանրէներից և վիրուսներից ինչ որ հիվանդությամբ վարակվելու վախ։ Այդ ֆոբիայի հայտնի կրողներից էին Մայկովսկին և Նիկոլայ II։ Մայկովսկու մոտ այդ ֆոբիան առաջացավ այն ժամանակ, երբ նրա հայրը մահացավ արյան վարակից։ Հաճախ այդ ֆոբիան շահագործում են լվացող միջոցներ, փոշեկուլներ, խնամքի պարագաներ արտադրողները, առաջարկելով հակամիկրոբային ապրանքներ, որոնք իրենց պնդմամբ վերացնում են գրեթե ամբողջ միկրոօրգանիզմները։ Իրականում այդպիսի միջոցները վերացնում են միկրոօրգանիզմների միայն մի մասը, որոնք սովորաբար վնասակար չեն առողջ մարդու համար։ Պահպանվում են առավել դիմացկուն միկրոօրգանիզմները, որոնց դեմ դժվար է պայքարել։ Բացի այդ, մանրէազերծ միջավայրում, առանց միկրոբների, մարդու իմունային համակարգը աստիճանաբար դադարում է կատարել իր ֆունկցիաները, քանի որ ոչնչի դեմ չի պայքարում և մարդը դառնում է դյուրընկալ տարբեր վարակների նկատմամբ։

Տես նաև
-------

* Հինգ վայրկյանի կանոն
* Միզոֆոբիա
* Ֆրիգանիզմ
**Տոկանտինս** (պորտ.՝ Tocantins), նահանգ Բրազիլիայի կենտրոնական մասում։ Հյուսիսում այն սահմանակից է Պարա և Մարանյան նահանգներին, արևելքում՝ Պիաուին և Բահիային, արևմուտքում՝ Մատու Գրոսուին, հարավում՝ Գոյասին։ Վարչական կենտրոնը Պալմաս քաղաքն է։

Ստուգաբանություն
----------------

Տոկանտինս նահանգի անվանումը ծագում է նույնանուն գետի անվանումից, ինչը տուպի լեզվից թարգմանվում է որպես «*սղոցակտցի կտուց*»։

Աշխարհագրություն
----------------

Նահանգի տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում է Սերադոյի հսկայական էկոշրջանը, քանի որ Տոկանտինսը գտնվում է Ամազոնի արևադարձային անտառների և Բրազիլիայի խոտածածկ հարթավայրերի միջև ընկած հատվածում։ Հյուսիսից հարավ նահանգը հատում է Տոկանտինս գետը։

Պատմություն
-----------

Տոկանտինսը Ռորայմայի և Ամապայի հետ Բրազիլիայի ամենաերիտասարդ նահանգներից մեկն է։ 1988 թվականին այն առանձնացվել է Գոյաս նահանգի հյուսիսային մասից։

Բնակչություն
------------

Աշխարհագրության և վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (ԱՎԱԻ, IBGE) կողմից 2010 թվականի մարդահամարի ընթացքում հավաքված տեղեկատվության համաձայն՝ պետության բնակչությունը կազմում է.

| Ամբողջ բնակչություն | 1 383 445 |
| --- | --- |
| այդ թվում՝  | Քաղաքային բնակչություն | 1 090 106 | Քաղաքային բնակչության տոկոս, % | 78.80 |
|   | Գյուղական բնակչություն | 293 339 | Գյուղական բնակչության տոկոս, % | 21.20 |
|   | Արական բնակչություն | 702 424 | Արական բնակչության տոկոս, % | 50.77 |
|   | Իգական բնակչություն | 681 021 | Իգական բնակչության տոկոս, % | 49.23 |
| Բնակչության խտությունը՝ մարդ/կմ² | 4.98 |
| Նահանգի ​​բնակչության %-ըերկրի բնակչության հաշվով | 0.73 |

Նահանգում բնակչության մեծ մասը խառնածին ծագում ունի՝ 71%-ը մետիսներ և մուլատներ, 24%-ը՝ սպիտակամորթ, 3%-ը՝ սևամորթ։ Նահանգում խոսվող հիմնական և գրեթե միակ լեզուն պորտուգալերենն է։

Վարչական կառուցվածք
-------------------

Վարչականորեն նահանգը բաժանված է 2 միջշրջանի և 8 միկրոշրջանի։ Նահանգում կա 139 մունիցիպալիտետ։

Տնտեսություն
------------

Նահանգի ​​տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության (բուսաբուծություն և անասնաբուծություն) վրա։ Տոկանտնիսի հողերում են գտնվում Բրազիլիայի խոշորագույն տնտեսություններից մի քանիսը։ Նահանգում մշակում են սոյա, հացահատիկ և այլ մշակաբույսեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Токантинс* в энциклопедии «Вокруг света».
4. 1 2  Токантинс Archived 2012-02-09 at the Wayback Machine. на сайте russobras.com.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տոկանտինսի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4726737-9 · LCCN: n88243529 · VIAF: 130296360 · WorldCat VIAF: 130296360 |

 |
**Ֆլետտոպ** (անգլ․ flattop), ամերիկյան սանրվածք։

«**Ավիակիր**» սանրվածքը ոզնի սանրվածքի տեսակ է միակ բացառությամբ, որ գլխի գագաթի մազերը հատուկ ձևով ուղղված են վեր (որպես կանոն, ոչ ավելի, քան երկու սանտիմետր) և նրանց հարթ տեսք է տրվում, ինչի պատճառով սանրվածքը նմանվում է «քառակուսու»։ Այս սանրվածքը շատ հայտնի է ԱՄՆ զինված ուժերում։ Սանրվածքը սովորաբար արվում է էլեկտրական ածելիով քունքերն ու ծոծրակը սափրելու համար, ապա սկսվում է մազերի հավասարեցման ամենաբարդ գործընթացը։ Մազերի ձև տալու համար կարելի է նաև օգտագործել վոսկ։ Սանրվածքը շատ լավ խնամք է պահանջում, ինչի համար պետք է հաճախ այցելել լավ ծնամք է պահանջում, այդ իսկ պատճառով հաճախ, երբեմն շաբաթական մի քանի անգամ հաճախել վարսավիրանոց։ Երբ հարթ հարթությունը դիտվում է առջևից, տարբեր աստիճանի մռայլ տեսքի են հասնում վերին կողմերի դիզայնը, երբ նրանք մոտենում և կլորանում կամ թեքվում են դեպի հարթ տախտակամած Հնարավորությունները որոշ չափով սահմանափակվում են գանգի ձևով, մազերի խտությամբ։ Մազերի առանձին լիսեռների տրամագիծը, բայց կարող է ներառել տուփի վերին կողմեր՝ կլորացված գագաթներով, վերևի կլորացված կողմերը՝ սուր գագաթներով։ Գլխի կողմերում և հետևի մասերում մազերը սովորաբար սովորական նեղ կարճ, կիսամյակային միջին են(67) գլխի գագաթից երկարությունը կարող են երկարացվել մեկ ու կես դյույմ ՝ առջևի մազի գծում, մինչև քառորդ դյույմ՝ թագի վրա մինչև սանտիմետր, երբ այն սկսվում է թեքվել գլխի հետևի մասում ՝ մաշկով դեպի ականջները կեսը տարբերակի ձևը, որը հայտնի է մի քանի անուններով, այդ թվում ՝ հարթ բաճկոններով և հարթ վերնաշապիկով երկար կողմերը հայտնի են որպես փամփուշտներ ՝ բադի հետ կամ առանց դրա։ 10 հարթակներն ավանդաբար խնամված են մազերի մոմով, որը սովորաբար կոչվում է մորթու մոմ։ Եվ արագությունը աճում է իր ճշգրիտ կտրված տեսքից, սանրվածքների սպասարկում է պահանջվում առնվազն մի քանի շաբաթը մեկ, և որոշ բնական կրողներ շաբաթական մեկ անգամ են մազակակներ ստանում;Սառցե կրողներ՝ ներդրվելուց ի վեր։ Այն մեծ ժողովադականություն էր վայելում 1950-ական թվականներին, բայբ մարեց ի հռչակ ավելի երկար մազերի ոճերի ի հայտ գալու պատճառով 1960- ականներին վերջին և 1970 -ականներին։ Այն կարճատև հայտվեց 1980-ականների և 1990-ականների սկզբին, նախքան նորից թափվելը։ 

Հ. Ռ. Հելդեմանը«ավիակիր» և քունքերի մոտ «ոզնի» սանրվածքով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  How to give a flat top haircut Archived 2010-02-12 at the Wayback Machine. Essortment.com

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայտնի ամերիկացիների սանրվածքների օրինակներ:
| **՞**Մոլոշիկ Ժերարի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Փիփերթազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Մոլոշիկ Ժերարի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Malvella sherardiana

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Մոլոշիկ Ժերարի** (լատին․՝ Malvella sherardiana), փիփերթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10-50 սմ բարձրությամբ, թավշյա թավոտությամբ, խիտ տերևակալված, փռված կամ բարձրացող ցողուններով բազմամյա բույս է։ Տերևները սրտաձև-երիկամաձև են, աղեղնաեզր։ Ծաղիկները անութային են, բարակ երկար կոթերով, պսակաթերթերը մուգ վարդագույն են, երկու անգամ բաժակից երկար։ Կարճ խոզաններով ծածկված ենթաբաժակն ունի 3 ազատ թերթեր։ Պտուղները միասերմ փքված մերիկարպների՝ պտղամասերի բաժանվող են։ Սերմերը ձվաձև են։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Երևանի (Վարդաշեն, Էրեբունի) և Դարեղեգիսի (Արփի, Արենի, Եղեգնաձոր, Գետափ, Չիվա) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևելյան Անդրկովկասը, Թալիշը, միջերկրածովյան ավազանի երկրները, Ղրիմը, Անատոլիան, Հյուսիսային Իրանը։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-1200 մ բարձրությունների վրա, չոր կավոտ լանջերին, ցանքերում, ճանապարհների մոտ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը` 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Ջարդիչներ**, կարծր նյութեր, գլխավորապես միներալային հումքը, մանրող (ջարդող) մեքենաներ։ Տարբերում են խոշոր (հատիկների մեծությունը՝ 100-300 մմ), միջին (25-100 մմ) և մանր (5- 25 մմ) ջարդվածքի։ Ըստ մանրող օրգանի ձևի ստորաբաժանվում են հինգ կարգի։ Այտավոր Ջարդիչները (ստեղծվել են 1858 թվականին, ԱՄՆ-ում), նյութը մանրում են երկու ուղղանկյուն սալերի՝ այտերի միջև ճզմելով և տրորելով։ Այտերից մեկը սովորաբար անշարժ է, իսկ մյուսը ճոճվում է։ Կոնային Ջարդիչում (ստեղծվել են 1877 թվականին) մանրումը տեղի է ունենում անշարժ կոնային թասում՝ շրջանաձև ճոճք կատարող կոնի միջոցով։ Միջին և մանր կոնային Ջարդիչները արդյունաբերության մեջ արմատավորվել են 1920-ական թվականներին։ Գրտջարդիչների սկզբունքային սխեմաներ 

* ա․ այտավոր,
* բ կոնային՝ խո֊շորհատիկային ջարդման,
* գ․ կոնային՝ միջին և մանրհատիկային ջարդ ման,
* դ․ գրտնակավոր,
* ե․ գրտնակավոր՝ ատամնե րով,
* զ․ մրճավոր,
* է․ ոտորավոր նակավոր Ջարդիչներ
* ոտորավոր նակավոր Ջարդիչներում (երևան են եկել 1806 թվականին, Անգլիայում) նյութը ճզմվում է երկու զուգահեռ գլանային գրտնակների միջև, որոնք միևնույն արագությամբ պտտվում են միմյանց հանդեպ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 481)։*  |
**Ֆլեքսատոն** (գերմ.՝ Flexaton, լատին․՝ flexus՝ կոր և հուն․՝ τόνος՝ տոն), հարվածային երաժշտական գործիք։ 
Արտոնագրվել է ԱՄՆ-ում 1924 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

Ֆլեքսատոն
Ֆլեքսատոնի համար առաջարկվող երաժշտական նոտա՝ օգտագործելով գլանային խորհրդանիշներ տրեմոլոյի և մոտավոր բարձրության համար
Ռիթմիկ օրինաչափություն, որը հեշտությամբ վերարտադրվում է ֆլեքսատոնի վրա
Վիբրատորը լեզվակն է՝ պողպատե բարակ երկարավուն կոր թիթեղը, որի լայն վերջավորությունը սեղմվում է փայտե ագուցարանով, իսկ նեղին ամրացված են փայտե գնդիկներ՝ զսպանակավոր պողպատե առանցքների վրա։ Ֆլեքսատոնը բռնակների օգնությամբ պահելով ձեռքում՝ մեծ մասով սեղմում են թիթեղիկի նեղ վերջավորությունը, որով կարգավորում են հնչյունի բարձրությունը։

Օգտագործումը երաժշտության մեջ
-----------------------------

Իր գոյության սկզբում ֆլեքսատոնն օգտագործվել է ջազում, սակայն շուտով հետաքրքրել է նաև դասական երաժշտության կոմպոզիտորներին։ Իր ստեղծագործություններում այն օգտագործել են Արթուր Օնեգերը (Անտիգոնե), Էրվին Շուլհոֆը (Առաջին սիմֆոնիա), Առնոլդ Շենբերգը (Նվագախմբի վարիացիաները. օպերաներ «Այսօրից վաղը» և «Մովսես և Ահարոն»), Դմիտրի Շոստակովիչ (օպերաներ «Քիթ» և «Մցենսկի շրջանի Լեդի Մակբեթ»), Արամ Խաչատրյան (Կոնցերտ դաշնամուրի և նվագախմբի համար)։ 

Չնայած այն հանգամանքին, որ ֆլեքսատոնը չի ստացել լայն կիրառություն, նրա հատուկ տեմբրը երբեմն պահանջարկ ունի էստրադային երաժշտության, կինոյի մեջ։ Ֆլեքսատոնի մասեր կան Հանս Վերներ Հենզեի, Դյորդ Լիգետիի, Քշիշտոֆ Պենդերեցկու, Սոֆիա Գուբայդուլինայի, Ալֆրեդ Շնիտկեի, Սերգեյ Սլոնիմսկու և այլ ավանգարդ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ 

Ֆլեքսատոնի համար նոտաները գրվում են եռապատիկի մեջ՝ ըստ իրական ձայնի։ Սիմֆոնիկ նվագախմբի պարտիտուրում ֆլեքսատոնի մասը սովորաբար գրվում է գլանային զանգերի խմբաքանակի տակ, եռանկյունու խմբաքանակի վերևում (կախված նրանից, թե ինչպես են հարվածային գործիքները խմբավորվում ըստ կատարողների, այս կամ այն մասի դիրքը պարտիտուրում կարող է փոխվել)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Miller, R. J. (2014). *Contemporary Orchestration: A Practical Guide to Instruments, Ensembles, and Musicians*, p. 34. "The instrument has traditionally been used to create a comic glissando effect." Routledge. 978-0-415-74190-3.
2. ↑  Kalani (2008). *All About Hand Percussion: Everything You Need to Know to Start Playing Now!*, p.27. "The flexatone is primarily use as a sound effect, often heard in classic cartoon sound tracks. The sound of this instrument can be compared to that of the musical saw, a 'flexible' tone that changes smoothly in pitch." 9780739049648.

Գրականություն
-------------

* Флексатон // Музыкальная энциклопедия. Том 5. — М.: Советская энциклопедия, 1981.
* *Андреева О. Ф.* Ударні інструменти сучасного симфонічного оркестру. Киев: Музична Украïна, 1985.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ջեզերիե** (թուրքերեն՝ cezerye), արևելյան քաղցրավենիք, հրուշակային խմորեղեն՝ թուրքական ծագմամբ։ Պատրաստվում է գազարի օշարակի կամ նռան հյութի հիմքի վրա։ Դոնդողի գույնը կախված է բաղադրիչներից։ Կանաչը հանդիպում է, երբ բաղադրության մեջ առկա է կիվի միրգը։

Ծագում
------

Վաճառք
------

Ռուսական խանութներում կարելի է հանդիպել մրգերի և բանջարեղենի բաժիններում՝ գեղեցիկ փաթեթավորման մեջ կախված։ Կան նաև ուրիշ ապրանքային ձևեր և փաթեթավորումներ։

Օգտագործման բժշկական տեսանկյուն
-------------------------------

Ռուսական մեծածախ մատակարարների և վաճառողների կայքերում պարունակվում է տեղեկություն շաքարախտավորների համար ջեզերիեի օգտագործման ժամկետների մասին։ Այս տեղեկությունը հաստատում է դրա վտանգավորությունը՝ շաքարի պարունակության տեսանկյունից։

Պարունակում է ընկույզ (ավելի հաճախ պիստակներ) և հաճախ նաև կոկոսի նրբաշերտ, ուստի զգայուն երես ունեցողներին խորհուրդ է տրվում զգույշ լինել կամ չօգտագործել այս քաղցրավենիքն։ Մյուս քաղցրավենիքների դեպքում էլ նույնպես հարկավոր է հիշել առողջ ատամեր պահպանելու մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Описание товара 4607158609398 — ДЖЕЗЕРЬЕ ИЗ МОРКОВИ В ВАКУУМНОЙ УПАКОВКЕ «ВОСТОЧНАЯ СКАЗКА» 100 Г(չաշխատող հղում)
2. ↑  Ассортимент джезерье в интернет-каталоге GoodsMatrix  Archived 2014-08-21 at the Wayback Machine.
3. ↑  Сладости — Джезерье из моркови
**«Գորկեցիները ռազմաճակատին» հուշահամալիր** (ռուս.՝ Мемориал «Горьковча́не — фро́нту»), հուշահամալիր Նիժնի Նովգորոդում՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գորկեցիների աշխատանային սխրանքների հիշատակին։ Գտնվում է Կրեմլի ներսում, Դմիտրովյան աշտարակի մոտ։

Նախագծի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ս. Ա. Տիմոֆեևը, Բ. Ս. Նելյուբինը, Վ. Յա. Կովալյովը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Հաղթանակի 30-րդ տարեդարձի կապակցությամբ Նիժնի Նովգորոդի Կրեմլում, Դմիտրովյան աշտարակի մոտ, 1975 թվականի մայիսի 8-ին բացվել է «Գորկեցիները ռազմաճակատին» մշտական ​​ցուցահանդեսը՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գորկեցիների աշխատանային սխրանքների հիշատակին։ Նույն օրը բացվել է հուշատախտակ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Գորկի քաղաքում և Գորկի մարզում ձևավորված միությունների պատվին։

1979 թվականին Գորկու քաղաքային գործադիր կոմիտեն որոշում է կայացրել. *«Հաղթանակի 35-ամյակին Կրեմլի զենքի ցուցահանդեսին շնորհելու հուշահամալիրի կարգավիճակ։ Հուշահամալիրի տարածքում տեղադրել «Գորկեցիները ռազմաճակատին» հուշատախտակ»:* Հուշատախտակը տեղադրվել է 1980 թվականի մայիսի 8-ին։

Հուշարձանի նկարագրություն
-------------------------

Հուշարձանի մուտքի մոտ կա գրանիտե սալերով երեսապատված հուշատախտակ։ Սալաքարերից մեկի վրա փորագրված է տեքստ. *«Սերնդեսերունդ կփոխանցվի խոսքը նրանց մասին, ովքեր սարսափելի փորձությունների ժամանակ պաշտպանել են խորհրդային հայրենիքը զենքն իրենց ձեռքում, և նրանց մասին, ովքեր ստեղծել են զենքը, կառուցել են տանկեր և ինքնաթիռներ, պողպատ են կռել ռումբերի համար, ովքեր իրենց աշխատանքով արժանացել են զինվորական սխրանքի»։ «Պրավդա», հունիսի 8, 1942։ Մեկ այլ սալաքարի վրա փորագրված է. «Ռազմաճակատ է հասցվել 2360 տանկ, 1500 օդինքնաթիռ, 9000 ինքնագնացներ, 10000 ականանետներ։ Քաղաքային ձեռնարկություններն արտադրել են ռազմական «Կատյուշան» և այլ ռազմական տեխնիկա»:*

Կրեմլի պատի մոտ տեղադրված պատվանդաներին ցուցադրվում են Հայրենական պատերազմի ժամանակ Գորկի (այժմ՝ Նիժնի Նովգորոդ) քաղաքում արտադրված զենքերը՝ Т-34 տանկ, БА-64 զրահամեքենա, SU-76 ինքնագնաց տեխնիկա, BM-13 «Կատյուշա», Ла-7 կործանիչ, «С-13» սուզանավի խցիկ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Памятники истории и культуры Горьковской области. - Горький: Волго-Вятское кн. изд-во. - 1987.
* Нижний Новгород: 785 вопросов и ответов. - Н. Новгород: Изд-во «Кварц». - 2007.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **«Գորկեցիները ռազմաճակատին» հուշահամալիր** կատեգորիայում։ |
Նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդը և պետքարտուղար Ջեյմս Բլեյնը Շառլ Գիտոյի կրակոցներից հետո
Ռևոլվերը, որով սպանվել է Ջեյմս Գարֆիլդը
**Ջեյմս Գարֆիլդի սպանություն** (անգլ.՝ *Assassination of James A. Garfield*), մահափորձ ԱՄՆ քսաներորդ նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդի նկատմամբ, որը սխալ բուժման պատճառով ավարտվեց մահով։ Գարֆիլդը դարձավ Ամերիկայի չորս սպանված նախագահներից երկրորդը։

Պատմություն
-----------

Ջեյմս Գարֆիլդի մահափորձը տեղի է ունեցել Կոլումբիա նահանգի Վաշինգտոն քաղաքում 1881 թվականի հուլիսի 2-ին առավոտյան ժամը 09։ 30-ին երկաթուղային *Baltimore and Potomac Railroad Station* կայարանում։ Նրա մեջքին «Բուլդոգ» ռևոլվերով կրակոցներ էր արձակել փաստաբան Շառլ Գիտոն։

Գիտոն նախագահական ընտրությունների ժամանակ քարոզում էր Գարֆիլդի համար և ընտրվելուց հետո հույս ուներ, որ կնշանակվի որևէ կարևոր պաշտոնի (նա ցանկանում էր դառնալ դեսպան)։ Երբ Գիտոյի սպասումները չարդարացան, նա զայրացավ և որոշեց սպանել Գարֆիլդին։

Նախագահի վերքը խորը չէր, գնդակը մնացել էր տեղում՝ հեռու կյանքի համար կարևոր օրգաններից։ Բայց բժիշկները վիրահատության ժամանակ ոչ արհեստավարժ եղան և առաջացավ ուժեղ թարախային բորբոքում։ Նրանք այդպես էլ չկարողացան հանել գնդակը և օրգանիզմում վարակում տարածվեց, որից էլ Գարֆիլդը մահացավ 1881 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։ Հատուկ արվեց դա, թե ոչ, անհայտ է։ Գնդակը հայտնաբերվեց մարմնում միայն դիահերձման ժամանակ։ ԱՄՆ չորս սպանված նախագահներից Գարֆիլդը ամենաերկար ժամանակամիջոցն ապրեց մահափորձից մինչև մահ։

Փաստաբանները պահանջում էին Գիտոյին անմեղսագիտակ ճանաչել, սակայն դատարանը մահապատժի որոշում կայացրեց. կախաղանը իրականացվեց 1882 թվականի հունիսի 30-ին։

Հետաքրքիր է, որ մարդասպանը 15 դոլարով գնել էր *Webley British Bulldog* ապրանքապիտակի թանկարժեք ռևոլվեր՝ փղոսկրե բռնակով, ոչ թե փայտե, որպեսզի զենքը լավ նայվի որպես թանգարանային ցուցադրանմուշ սպանությունից հետո։ Ռևոլվերն իրոք պահվում էր Սմիթսոնյան ինստիտուտում, սակայն 20-րդ դարասկզբին այն կորավ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Diagram of the Baltimore & Potomac Train Station (Site of Garfield Assassination) (անգլ.)
2. ↑  *Allan Peskin* — Garfield: A Biography. 1978, Kent State University Press. ISBN 0-87338-210-2 (անգլ.)
3. ↑  *Sarah Vowell*. Assassination Vacation, Simon and Schuster, 2005. ISBN 0-7432-6003-1 (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԱՄՆ նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդի սպանությունը (ռուս.)
* Ո՞վ սպանեց նախագահ Գարֆիլդին. փաստաբա՞ն, թե՞ «բժշկական մաչզիմը» (ռուս.)
* Նախագահ Գարֆիլդի մահը, 1881 (անգլ.)
*Վիլլա Գրոկը* կառուցվել է Շարլ Ադրիեն Վետտախի կողմից (1880-1959), ով հայտնի էր որպես «Գրոկ» անունով աշխարհահռչակ ծաղրածու։ Ի սկզբանե կառույցը հայտնի էր որպես «Սպիտակ վիլլա»։ Այն գտնվում է Իմպերիայում՝ Օնեգլիա գյուղում և 20-րդ դարի առաջին կեսին Գրոկների ընտանիքի նստավայրն էր։

Պատմություն
-----------

Գրոկը Իմպերիայում ծովին նայող բլրի վրա գնել էր մոտավորապես եռանկյունաձև հողատարածք, որի վրա 1927 թվականին կառուցել է ներկայիս վիլլան։ Գրոկը ինքն է նախագծել կալվածքի մեծ մասը։ Այսօր տունն ու այգին պատկանում են Իմպերիա գավառին։ Այգին բաց է հանրության համար 2006 թվականին վերանորոգումից հետո։ Այն բաղկացած է մեծ զբոսայգուց, որտեղ տեղակայված են կրկեսային և էզոթերիկ սիմվոլիզմով լի ոճական և դեկորատիվ կառույցներ, ինչպես նաև լճից՝ գեղեցիկ կամուրջով։ 2002 թվականին Վիլլան 1,5 միլիոն եվրոյով գնվել է Իմպերիա նահանգի կողմից և հանգամանորեն վերանորոգվել է։ Տնտեսական զարգացման նախարար ( ներկայումս՝ էկոնոմիկայի նախարար) Կլաուդիո Սկայոլայի նախաձեռնությամբ 2010 թվականի հունվարին «Վիլլա Գրոկը» բացվեց հանրության համար՝ որպես «Ծաղրածուների թանգարան»։ Գույքի մեծ մասը հանված է վիլլայից և գտնվում է ծաղրածուի ընտանիքի մոտ։

Նկարագրություն
--------------

Տունն ու այգիները կառուցված են նկարչի անձնական ճաշակով, հատուկ Ար-դեկո (Art Deco) ոճով, բայց ի ցույց են դրված նաև արևելյան և պատմական ազդեցությունները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* Մեծ շատրվանՄեծ շատրվան
* Նարնջագույն շատրվանՆարնջագույն շատրվան
* Ֆասադային ռելիեֆՖասադային ռելիեֆ
* ԶարդանախշերԶարդանախշեր
* ԳավիթԳավիթ
* ՍանդուղքՍանդուղք
* Սրահներից մեկի առաստաղի տեսքըՍրահներից մեկի առաստաղի տեսքը

Այլ նախագծեր
------------

* Collabora a Wikimedia Commons Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su Villa Grock
* Villa\_Grock
* Villa\_Grock\_southeast

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  dati.beniculturali.it — 2014.
2. 1 2  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2022.
3. 1 2  Wiki Loves Monuments Italia — 2012.
4. ↑
5. ↑
**Ջոզեֆ Ֆրենսիս (Ջոուի) Տրիբիանի կրտսեր** (անգլ.՝ *Joseph Francis "Joey" Tribbiani, Jr.*), գեղարվեստական կերպար, ամերիկյան «Ընկերները» (1994–2004) սիթքոմի վեց գլխավոր հերոսներից մեկը, ինչպես նաև «Ջոուի» սպին-օֆֆի գլխավոր հերոսը։ Ջոուի դերում հանդես է գալիս Մեթ Լեբլանկը։ Ստեղծվել է հեռուստաշոուի համահեղինակներ Դեյվիդ Քրեյնի և Մարտա Քոֆմանի կողմից և հանդես եկել ցուցադրված բոլոր 236 էպիզոդներում։

Ջոուին ենթադրաբար ծնվել է 1968 թվականին՝ փականագործ Ջոզեֆ Տրիբիանի ավագի և Գլորիա Տրիբիանիի՝ ութ երեխաներից բաղկացած ընտանիքում։ Ջուին ունի յոթ քույր՝ Մարի Թերեզան, Մարի Անջելան, Դինան, Ջինան, Թինան, Վերոնիկան և Քուկին։ Ջոուին ծնվել է Նյու Յորքի Քուինս թաղամասում և մանուկ հասակում չափից դուրս շատ հայտնվել անախորժությունների մեջ։

Ջոուի կերպարը ներկայացվում է որպես իտալական արմատներով նյույորքցի դերասան ով ապրում է մոտ ընկեր Չենդլեր Բինգի հետ։ Չնայած սանձարձակությանը ու պարզամտությանը, Ջոուին չափազանց հավատարիմ ընկեր է։ Ջոուին նաև սպորտի մեծ սիրահար է և սատարում է «Լոս Անջելես Դոդջերս» և «Նյու Յորք Յանկիս» բեյսբոլի, «Լոս Անջելես Կլիպերս» և «Նյու Յորք Նիքս» բասկետբոլի, «Նյու Յորք Ջայնթս» և «Նյու Յորք Ջեթս» ամերիկյան ֆուտբոլի, և «Դետրոյթ Ռեդ Ուինգս» և «Նյու Յորք Ռենջերս» տափօղակով հոկեյի ակումբներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մեթ Լեբլանկի ֆան կայք(անգլ.)
2. ↑  «Ջոուի սառնարանը». *Ընկերները*. Season 6. Episode 19. մարտի 23, 2000. NBC. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կերպարի էջը IMDb կայքում(չաշխատող հղում)
(անգլ.)
* Էջը Friends.wikia.com կայքում(անգլ.)
**Ճարտարապետ Վեգեների տուն** (ռուս.՝ Дом архитектора Вегенера), եռահարկ առանձնատուն Ղրիմի Յալթա քաղաքի Սվերդլովի փողոց, 38 հասցեով։ Կառուցվել է 1903 թվականին։

Պատմություն
-----------

Վեգեների տունը Յալթայի Մոդվինովյան զբոսայգում գտնվող գեղեցիկ և գրեթե լքված հինավուրց առանձնատուն է։ Գտնվում է Սվերդլովի փողոցի գրեթե վերջնամասում, պաշտպանության նախարարության առողջարանի տարածքում, թիվ 11 մասնաշենք։

Այս ինքնատիպ շենքը 1903 թվականին իր համար կառուցել է պետերբուրգցի հայտնի ճարտարապետ Օսկար Էմիլևիչ Վեգեները։ Նա եղել է Մասանդրայում Ալեքսանդր III-ի պալատի, Յալթայի կոմս Մորդվինովի պալատի շինարարության ղեկավարը, «Մետրոպոլ» հյուրանոցի նախագծի և Յալթայի այլ կառույցների հեղինակը։

Փոքր շենքի վրա պահպանվել են երկու սպիտակ մարմարե քանդակները։ Սա Յալթայի ճարտարապետության ձևավորման մեջ հազվադեպ հանդիպող տարր է։ Տան ճակատին ճարտարապետը տեղադրել է իր երկու անվանագիր-միացագրերը՝ գերմաներեն «O» և «W» տառերով։ Պատշգամբը զարդարված է եռանկյան, կողմնացույցի, քանոնի և անկյունաչափի պատկերով մետաղական զինանշանով։ Արտասովոր են բանալու անցքի տեսքով լուսամուտատեղերը։ Նայելով տան ճակատին՝ կարելի է համոզվել, որ ճարտարապետն ունեցել է հումորի լավ զգացողություն. ճարտարապետական ​​մանրամասների մեջ երևում է մարդու գլուխ։

Ներկայում առանձնատունը բարձիթողի վիճակում է, թեև այն իրական պատմաճարտարապետական արժեք ունի։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո տունը որպես բնակելի հանձնվել է մի քանի ընտանիքների, որոնք մի շարք վերափոխումներ են կատարել։ Այնուամենայնիվ, չնայած դրան, Վեգեների տունը ընդհանուր առմամբ պահպանել է իր նախկին տեսքը ինչպես արտաքնապես, այնպես էլ ներսում. պահպանվել են պատուհանների հինավուրց շրջանակները, նույնիսկ սողնակները, դռները, մանրահատակը, փայտյա տախտակները, փայտի ազնիվ տեսակների գերաններով կառուցված առաստաղները, բուխարիները, հախճասալերը, փայտա- և քարափորագրումները և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Прогулка по улице Свердлова или Оглянись по сторонам.»։ Վերցված է 2019 Հունվար 22 (չաշխատող հղում)
3. 1 2 3 4  «Дом архитектора Вегенера»։ Վերցված է 2019 Հունվար 22
**Վոորե դաստակերտ** (էստ․՝ Voore mõis, գերմ.՝ Forby), կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Սաուե շրջանում։

Պատմություն
-----------

Վոորե դաստակերտի առաջին հիշատակումները վերաբերում են 1569 թվականին։ 18-րդ դարի վերջին Վոորե դաստակերտը պատկանել է Դահլիդների (*Dahlid*) ընտանիքին։ Վերջիններից էլ դաստակերտն անցել է ֆոն Ֆրեյների (*von Frey*) ազնվականական ընտանիքին։

1870 թվականից մինչև պետականացումը՝ 1919 թվականը, Վոորե դաստակերտը պատկանել է ֆոն ցուր Մյուհլեն (*von zur Mühlen*) ընտանիքին։ Դաստակերտի վերջին սեփականատերը եղել է Ալեքսանդեր ֆոն ցուր Մյուհլենը։

Դաստակերտի համալիր
------------------

Վոորե դաստակերտը բարոկկո ոճի համալիր էր։ Դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը միհարկանի քարե փոքր կառույց է, որ կառուցվել է 18-րդ դարի առաջին կեսին։ 18-19-րդ դարերում դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը որոշակիորեն վերակառուցվել է։

Գլխավոր մասնաշենքից բացի դաստակերտի կենտրոնում համաչափությամբ տեղակայված են հավելյալ (տնտեսական և բնակելի) կառույցներ, որ կառուցվել են 18-19-րդ դարերում։

Տալլին-Պյառնու խճուղուց դեպի Վոորե դաստակերտը ձգվող ճանապարհն ավարտվել է 500 մետր երկարությամբ ծառուղով, որը ձգվել է մինչև գլխավոր մասնաշենքի առաջ։

Էստոնիայի մշակույթի հուշարձանների պետական գրանցամատյանում գրանցված են․

* Դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը,
* Դաստակերտի ծառայողների տուն 1,
* Դաստակերտի ծառայողների տուն 2,
* Դաստակերտի պարիսպ,
* Գոմ,
* Շտեմարան,
* Խրձանոց,
* Օղեգործարան,
* Օժանդակ կառույց։

Պատկերասրահ
-----------

* Տնտեսական կառույցի ավերակներՏնտեսական կառույցի ավերակներ
* ԳոմԳոմ
* ԱվերակներԱվերակներ
* ԽրձանոցԽրձանոց
* Ծառայողների տունԾառայողների տուն
* Գինու գործարանԳինու գործարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Voore mõis»։ *Portaal "Eesti mõisad"*
2. ↑  «2969 Voore mõisa peahoone, 18.-20. saj»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
3. ↑  «2970 Voore mõisa teenijatemaja 1, 18.-20.saj.»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
4. ↑  «2971 Voore mõisa teenijatemaja 2, 18.-20.saj.»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
5. ↑  «2972 Voore mõisa piirdeaed, 18.-20. saj»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
6. ↑  «2973 Voore mõisa karjakastell, 19.-20.saj.»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
7. ↑  «2974 Voore mõisa ait, 19.-20. saj»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
8. ↑  «2975 Voore mõisa rehi, 19.-20.saj.»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
9. ↑  «2976 Voore mõisa viinaköök, 19.-20. saj»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*
10. ↑  «2977 Voore mõisa abihoone, 19.-20.saj.»։ *Kultuurimälestiste riiklik register*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էստոնական դաստակերտներ
**Մորդվինովի դաստակերտ** («Լավ պարապուտ», ռուս.՝ Усадьба Мордвинова, «Хорошая пустошь»), դաստակերտ Ղրիմի Յալթա քաղաքի Սվերդլովի փողոց, 32 հասցեով։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարի վերջին։

Պատմություն
-----------

Ռուսաստանի առաջին ծովային նախարար, փոխծովակալ կոմս Նիկոլայ Սեմյոնովիչ Մորդվինովը 1794 թվականին «Հայրենիքին եռանդուն ծառայելու համար» կայսրուհի Եկատերինա II-ից ստացել է հողատարածք Ղրիմում, Յալթայի հովտում։ Նա իր կալվածքն անվանել է «Լավ պարապուտ» և հիմնադրել այգի, որը 1870 թվականին դարձել է հանրային։

Նիկոլայ Մորդվինովի անձնական հսկողության ներքո 18-րդ դարի վերջում հիմնադրվել են «Լավ պարապուտի» հետագայում հռչակավոր դարձած այգիները, ընկուզենու տնկադաշտերը և բանջարանոցները, որոնք Յալթայի և հարակից գյուղերի շուկաներին մատակարարում էին բարձրորակ և էժան բանջարեղեն ու միրգ։

«Լավ պարապուտի» պալատը հայտնվել է 1901-1903 թվականներին՝ արդեն Նիկոլայ Մորդվինովի ծոռան՝ Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ-երկրորդի օրոք։ Կոմսի ժառանգը շենքի նախագծումը պատվիրել է պետերբուրգցի քաղաքացիական ճարտարագետ Ֆ. Բ. Նագելին, իսկ կառուցումը վստահել է ճարտարապետ Օսկար Վեգեներին։ Մորդվինովների պալատը կառուցվել է Վերածննդի ճարտարապետության ոգով և հիշեցնում է իտալական ազնվականների միջերկրածովյան վիլլաները։ Որպես շինանյութ են ծառայել մոխրագույն կրաքարը և Գուրզուֆի կանաչ ավազաքարը։

1905-1906 թվականների անկարգությունների ժամանակ հրդեհը ոչնչացրել է Մորդվիլնովների եկամտաբեր տունը, ամենահինը Յալթայում, որը կառուցվել էր դեռևս 9-րդ դարի սկզբին։ Դա ճարտարապետական ​​լուծմամբ պարզ, բայց շատ մեծ երկհարկանի շենք էր, որը ձգվում էր Պրորեզնայա (այժմ՝ Կ. Մարքսի) փողոցից դեպի Բուլվարնայա փողոց։

Ճարտարապետ Նիկոլայ Կրասնովը, որին Մորդվինովը այրված շենքի փոխարեն հանձնարարել էր նոր եկամտաբեր տների կառուցումը, առաջարկել էր կառուցել երկու չորսհարկանի շենք. մեկը՝ Դերեկոյկա գետի երկայնքով (այժմ դա «Ղրիմ» հյուրանոցն է), մյուսը՝ Բուլվարնայա և Ելիզավետայի փողոցների անկյունում։ Երկու եկամտաբեր տներն էլ մոնումենտալ քաղաքային շինություններ են, որոնք ձևավորված են նեոռենեսանսի ոճով։

1927 թվականին Մորդվինովի տունը վերածվեց Ռազմածովային գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի հանգստյան տան, հինգ տարի անց այն վերակազմավորվեց Գուրզուֆի ռազմական առողջարանի, իսկ ևս երկու տարի անց՝ Բանվորագյուղացիական կարմիր բանակի Յալթայի թիվ 1 ռազմական առողջարանի, որը հետագայում կոչվեց ԽՍՀՄ Պաշտպանության նախարարության կենտրոնական ռազմական առողջարան։ 2000 թվականից «Լավ պարապուտ» կալվածքը և Մորդվինովների լավ պահպանված պալատը դարձել են ««Յալթինսկի» կենտրոնական զինվորական առողջարան», որը ենթարկվել է Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2 3 4 5 6 7  «Усадьба Мордвинова («Хорошая пустошь»)»
«**Մոսկվայի Կարմիր հրապարակ**» (ռուս.՝ Красная площадь в Москве), ռուս գեղանկարիչ Ֆյոդոր Յակովլևի Ալեքսեևի վեդուտա, գրվել է 1801 թվականին։

Ալեքսեևը Մոսկվայի տեսարանների վրա սկսել է աշխատել 1801 թվականին՝ Պավել I կայսեր հրամանով։ Կտավը շարքի առաջին աշխատանքներից մեկն է և նշանավորում է XIX դարի սկզբին ռուսական հասարակության մեջ հին մայրաքաղաքի նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմամբ։ Նկարիչների ակադեմիայի նախագահ Ա. Ս. Ստրոգանովին ուղղված նամակում Ալեքսեևը գրել է. «Դիտելով Մոսկվան, ես գտել եմ նկարների համար այնքան գեղեցիկ առարկաներ, որ տարակուսանքի մեջ եմ, որ տեսարանից առաջինը սկսեմ, պետք է որոշեի, և ես արդեն սկսեցի առաջին էսքիզը հրապարակից՝ Վասիլի Երանելու տաճարի հետ, և ձմեռը օգտագործում եմ նկարները նկարելու համար»։

Նկարիչը Կարմիր հրապարակը պատկերել է Վասիլի Երանելու տաճարի և Լոբնոյե Մեստոյի հետ։ Սպասյան աշտարակի առջև Վասիլի Կիպրիյանովի հանրային գրադարանի երկհարկանի շենքն է, որը կառուցվել է Պետրոս I օրոք։ Սպասյան աշտարակից աջ երևում են Վոզնեսենի վանքի գլուխները, իսկ ձախից՝ Ցարական աշտարակի վրանները։ Սպիտակ գույնի սվաղած և ներկած Կրեմլյան պատն առանձնացվել է ալևիզային ճյուղավորված թփով։ Վասիլի Երանելու տաճարից ձախ տեղակայված են առևտրային շարքերը։ Երևում է, որ Կարմիր հրապարակը դեռ չի կորցրել իր առևտրային գործառույթը։ Նկարիչը կարողացել է մոսկովյան կյանքի աղմկոտ ու գունեղ մթնոլորտը փոխանցել՝ հավատարիմ մնալով դասական ավանդույթներին և ձգտելով հասնել նկարի խիստ կառուցվածքին ու հավասարակշռությանը։

1917 թվականին Պ. Ա. Բուրիշկինը «Մոսկվայի Կարմիր հրապարակը» նվիրել է Տրետյակովյան պատկերասրահին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մոսկվայի Կարմիր հրապարակ, 1801

Աղբյուրներ
----------

* Государственная Третьяковская галерея. Искусство XII — начала XX века. — М.: СканРус, 2007. — С. 112. — ISBN 978-5-93221-120-5
* Ֆ. Յա. Ալեքսեև։ Մոսկվայի Կարմիր հրապարակ։ 1801.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մոսկվայի Կարմիր հրապարակ (նկար)** կատեգորիայում։ |
**Կենդանիների գույն**, կենդանիների թույր, գունավորումը պայմանավորված է մաշկի և մաշկածածկույթի (ծածկող մազերի, բրդի, խոզամազի) գունավորմամբ։ Վայրի կենդանիների գունավորումն ունի հարմարվողական բնույթ և տեսակի սահմաններում, սովորաբար, միևնույնն է՝ մասնակի շեղումներով, այդ պատճառով «գույն» եզրույթը վայրի կենդանիների համար չի օգտագործվում։ Ընտանի կենդանիների համար գույնի հարմարվողական բնույթը հիմնականում կորցրել է իր նշանակությունը՝ արհեստական ընտրության և զույգընտրության հետևանքով։ Գյուղատնտեսական կենդանիների շատ ցեղեր ունեն իրենց բնորոշ գույները, քանի որ երկարատև տոհմային աշխատանքների ընթացքում ընտրությունը և զույգընտրությունը կատարվել է նաև ըստ գույնի, և այն դարձել է ցեղային հատկանիշ։ Կենդանիներին բնորոշ գույները ձևավորվում են զարգացման ընթացքում և տարիքի հետ որոշ չափով փոփոխվում են։ Գույնի երանգները կարող են տարբերվել՝ կախված կլիմայական պայմաններից, տարվա սեզոնայնությունից, կերակրման ու պահվածքի պայմաններից, առողջական վիճակից։ Գույնը հաճախ ժառանգվում է իր երանգներով ու նշաններով։ Կենդանիների յուրաքանչյուր ցեղին բնորոշ են որոշակի, գերակշռող գույներ։ Կենդանիների անասնաբուծության փաստաթղթերը կազմելիս կարևոր է ճիշտ ճանաչել և նկարագրել գույնը։ Անասնաբուծության յուրաքանչյուր բնագավառում մշակված է գույնի որոշակի տերմինաբանություն։ Առավել բազմազան են ձիերի գույները (տարբերում են 14 հիմնական թույրեր՝ ավելի քան 40 երանգներով)։ Սևաթույր ձի՝ ամբողջ մաշկածածկը սև է, մուգ շագանակագույն՝ նույն սևաթույրն է, սակայն աչքերի շուրջը, դնչի ծայրին ու աճուկների շրջանում՝ շագանակագույն բծերով, աշխետ՝ գլուխը և մարմինը դարչնագույն են, բաշը, պոչը սև են։ Ոչխարաբուծության, ճագարաբուծության և գազանաբուծության բնագավառներում գույնն ունի տնտեսական նշանակություն, քանի որ այլ հատկանիշներից բացի, բրդի, գառնենու և մուշտակամորթու արժեքը պայմանավորված է նաև դրանով։ Ճագարաբուծության, գազանաբուծության և շնաբուծության մեջ «գույն»-ի փոխարեն օգտագործում են գունավորում եզրույթը։ Սև գույնի խեկների ամբողջ մազածածկը համասեռ սև է, սպիտակ գույնը՝ լրիվ սպիտակ, կարմիր գույնը՝ բաց կարմրից մուգ բալագույն, շիկակարմիր գույնը՝ բաց շիկավունից (ավազագույն, մարմնագույն) մուգ շիկակարմիր։ Խայտաբղետ (սև, կարմիր,ավազագույն խայտաբղետ) գույնի դեպքում իրանը սպիտակ մազածածկով է՝ վրան վերոհիշյալ գույների բծեր, կամ հակառակը՝ մուգ իրանի վրա՝ սպիտակ բծեր։ Մոխրագույն գույնը բնորոշ է ամբողջ մարմնին՝ մուգ և բաց մազերի համաչափ խառը բաշխվածությամբ։ Կենդանու մազի անհամաչափ գունավորումը, երբ մազարմատի մոտ գույնը մուգ է, իսկ ծայրերն ավելի բաց, հանդիպում է գորշ գույնի անասունների մոտ։ Չալ գույնի կենդանիներն ունենում են խառը սև (կամ կարմիր) և սպիտակ գույնի մազածածկույթ, ընդ որում՝ հաճախ գլուխը, վիզն ու վերջույթներն ավելի մուգ գույնի են։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Պացցիայի պալատը (պալացցոն) Ֆլորենցիայում
**Ֆրանչեսկո Պացցի** (իտալ.՝ Francesco Pazzi, հունվարի 28, 1444(1444-01-28), Ֆլորենցիա, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն - ապրիլի 26, 1478(1478-04-26), Ֆլորենցիա, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն), հայտնի ֆլորենտական Պացցի տոհմից ազնվական, հայտնի է դարձել Լորենցո Մեդիչի դեմ դավադրության շնորհիվ։ Նա Հակոբ Պացիի եղբորորդին է, որը նույնպես եղել է դավադիրներից մեկը։

1478 թվականին Ֆլորենցիայում մի խումբ հարուստ ֆլորենտական քաղաքացիներ, Ֆրանչեսկո Պացիի, հոր բարեկամների և Պիզայի արքեպիսկոպոս Ֆրանչեսկո Սալվիատիի գլխավորությամբ, կատարել են Մեդիչների տան իշխանությունը տապալելու փորձ։ Ապրիլի 26-ին Սանտա Մարիա դել Ֆիորե տաճարում՝ ծեսի ժամանակ, դավադիրները դաշույներով հարձակվել են Ջուլիանո և Լորենցո Մեդիչի եղբայրների վրա։

Պալացցո Վեկկիո
Թեթև վիրավորված Լորենցոյին հաջողվել է փախչել, իսկ Ջուլիանոն ընկավ առաջին իսկ հարվածից։ Կատարվեց ապստամբության բաձրացման փորձ՝ քաղաքացիական ազատության կարգախոսի ներքո, սակայն այն չհաջողվեց։ Դավադիրներին կախել են Պալացցո Վեկկիոյի պատուհաններին (Ֆրանչեսկոյին կախեցին նույն օրը՝ ապրիլի 26-ին):

Նրանցից մեկը՝ Բեռնարդո Բարոնչելլին, որը Ջուլիանո Մեդիչիին սպանողը, փախել է և երկար թափառելուց հետո մեկնել Կոստանդնուպոլիս։ Սակայն սուլթանը մատնում է նրան։ 1479 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նրան շղթայված բերել են Ֆլորենցիա և կախել նույն՝ Պալացո Վեկկիոյի պատուհանից։

Գեղարվեստական ստեղծագործություններում
-------------------------------------

Ֆրանչեսկո Պացցի պատմությունը ներկայացվել է Թոմաս Հարիսի «Հանիբալ» վեպում, Բրայան Ֆուլերի «Հանիբալ» սերիալում և Ռիդլի Սքոթի համանուն ֆիլմում։ Ֆիլմի մեջ դերակատար է հանդիսացել իր հեռավոր ժառանգորդ Ռինալդո Պացցին։

Իսկ «Assassin’s Creed II» խաղում, որը թողարկվել է 2009 թվականի նոյեմբերին, Ֆրանչեսկո Պացցին գլխավոր հերոսի՝ Էցիո Աուդիտորե դա Ֆիրենցե ասսասինի թշնամիներից մեկն է, նա սերում է ազնվական տոհմից, ում ընտանիքը տուժվել է Պացցիի դավադրության պատճառով։ Բոլոր մասնակիցների մահը, ինչպես նաև Լորենցո Մեդիչիի փրկարարական աշխատանքը խաղի ստեղծողները վերագրում են ասսասիններին։ Ինչպես նաև Ֆրանչեսկո Պացցին և դավադրության մյուս մասնակիցները հանդես են գալիս «Դա Վինչիի դևերը» հեռուստասերիալում։

Գրականություն
-------------

*Клулас И.* Лоренцо Великолепный. — М.: Молодая гвардия, 2007. — 260 [12] с .: илл. (Жизнь замечательных людей)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ֆրանչեսկո Պացցին ru.assassinscreed.wikia.com -ում
**Մուրալյա դե Բուրգոս** (իսպ.՝ Muralla de Burgos), ռազմական ամրոց է, որը շրջապատում է Իսպանիայի Բուրգոս քաղաքը։ Այն իրենից ներկայացնում է միջնադարյան կառույց։ 18-րդ դարից անտարբերության մատնված ամրոցը սկսում է քայքայվել։ Ներկայումս պահպանվել է ամրոցի մի քանի հատվածը՝ մի քանի դարպասներ, աշտարակներ ու որոշ կտավներ։

Պատմություն
-----------

Բուրգոս քաղաքի զարգացման հետ մեկտեղ ակտիվացել է ամրոցի շինարարությունը։ Առաջին պատնեշը կառուցվել է 10-րդ և 13-րդ դարերի ընթացքում։ 13-14-րդ դարերում կառուցվել է հիմնական կառույցը, իսկ հետագա դարերում իրականացվել է ամրացման և այլ շինարարական աշխատանքներ։

### Ճարտարապետություն

Առաջին պատնեշը
--------------

884 թվականին հիմնադրվում է Բուրգոս քաղաքը։ Բնակիչներին պաշտպանելու համար 10-րդ դարում սկսվում է առաջին պատնեշի շինարարությունը։ Այն սկսվում էր Միգել (իսպ.՝ san Miguel) ժայռից և ավարտվում էր քաղաքի բարձրադիր վայրում։ 11-րդ դարում սկսում է ծաղկել Բուրգոս քաղաքը, որը հանգեցնում է շրջակա վայրերում ապրող մարդկանց գաղթը դեպի քաղաք։ Քաղաքի բնակչությունը կտրուկ ավելանում է, որը հանգեցնում է քաղաքի մեծացմանը։ Քանի որ բնակչության մեծ մասն արդեն կենտրոնանում է հովտում, որը հանգեցնում է պատնեշի մոտ բնակվողների կողմից տների լքմանը և հովտում տների կառուցմանը։ 11-12 դարերին սկսում է պատնեշի երկարացումը, որը սկսում էր Սան Մարտին (իսպ.՝ San Martín) դարպասից մինչև Սանտա Մարիա (իսպ.՝ Santa María) դարպասը։

Պատկերասրահ
-----------

* Մուրալյա դե ԲուրգոսՄուրալյա դե Բուրգոս
* Սան Մարտին դարպասըՍան Մարտին դարպասը
* Սան Խուան դարպասՍան Խուան դարպաս
* Սան Գիլ դարպասՍան Գիլ դարպաս
* Սան Մարիա դարպասՍան Մարիա դարպաս
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Descubren en Burgos restos de una muralla y esqueletos de la Guerra de la Independencia

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Archived 2016-08-12 at the Wayback Machine.
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Մուրալյա դե Բուրգոս Վիքիպահեստում |
| **՞**Տանձենի Դարեղեգիսի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Տանձենի Դարեղեգիսի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Pyrus daralagezi

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Տանձենի Դարեղեգիսի** (լատին․՝ Pyrus daralagezi), վարդազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

5 մ բարձրությամբ, բոգաձև սաղարթով ծառ է։ Տերևները էլիպսաձև են, 8-10 սմ երկարությամբ, 3-5 սմ լայնությամբ, հիմքում լայն-սեպաձև, գագաթի մոտ՝ կարճ սրացած, երկու ծայրերում միանման նեղացած, մանր սրատամ, թարթիչավոր, վերևից մերկ են, իսկ տակից՝ ցրված մազիկներով։ Պտուղները տանձաձև են, մինչև 3-4 սմ երկարությամբ կոթը՝հաստավուն։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Դարեղեգիսի (Եղեգիս գետի կիրճ, Ջերմուկ, Կեչուտ) և Զանգեզուրի (Տաշտուն) ֆլորիստիկական շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1700-2200 մ բարձրությունների վրա, լայնատերև անտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 5000 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6