**Թելքաօպտիկական** **փոխանջատիչ, թելքաօպտիկական փոխարկիչ,** **կոմուտատոր**, օգտագործվում են ազդանշանի անցումը մի թելքից մյուսն իրականացնելու համար։ Թելքաօպտիկական հաղորդման գծերի հստակ և օպերատիվ աշխատանքն անհնար է առանց օպտիկական ինֆորմացիոն հոսքերի արագ և արդյունավետ փոխանջատումների։ Դրանք իրականացվում են թելքաօպտիկական փոխանջատիչների միջոցով։

Նշանակություն
-------------

Թելքաօպտիկական փոխանջատիչները նախատեսված են մեխանիկական ներգործության կամ էլեկտրական ազդանշանների տակ օպտիկական հզորությունը թելքային լուսատարների միջև վերաբաշխելու համար։ Լուսատարային չափման համակարգերը պիտի համապատասխանեն հետևյալ պահանջներին. օպտիկական կորուստների և խաչահատվող խանգարումների ցածր մակարդակ, այս պարամետրերի ցածր կախվածություն մակաբուծական ազդեցություններից, հզորության սպառման ցածր մակարդակ, ինչպես նաև հուսալիություն և տեխնոլոգիամիտություն։

Թելքաօպտիկական բոլոր փոխանջատիչները կարելի է բաժանել երկու խմբի.

* մեխանիկական, որոնցում օպտիկական էներգիայի վերաբաշխումը տեղի է ունենում թելքային լուսատարների, պրիզմաների, հայելիների, հեղուկների և այլ տարրերի շարժման արդյունքում.
* օպտիկական, որոնցում ըպտիկական ճառագայթի ուղղության փոփոխությունը տեղի է ունենում ճառագայթման տարածման համար անշարժ միջավայրի օպտիկական պարամետրերի փոփոխության արդյունքում։

Գոյություն ունեն տարբեր տեսակի և բազմազան սկզբունքներով գործող թելքաօպտիկական փոխանջատիչներ.

* էլեկտրամեխանիկական
* Ջերմաօպտիկական
* Էլեկտրաօպտիկական
* Ակուստաօպտիկական

Էլեկտրամեխանիկական փոխանջատիչներ
--------------------------------

Էլեկտրամեխանիկական թելքաօպտիկական փոխանջատիչի աշխատանքի սկզբունքը համանման է էլեկտրամագնիսական ռելեի աշխատանքին։ Ռելեի անշարժ մասի վրա միմյանց նկատմամբ որոշակի անկյան տակ ամրացվում են օպտիկական երկու թելքերի մուտքային ճակատները։ Նրանցից մեկի դիմաց, նույն առանցքի վրա տեղադրվում է ռելեի շարժական մասը, որի վրա ամրացվում է երրորդ թելքը։ Ռելեին փոխանջատման համապատասխան ազդանշան տալիս շարժական թելքի ճակատը տեղափոխվում է մի անշարժ թելքից մյուսի դիմաց։

Այս փոխանջատիչների ծախսած հզորությունը համեմատաբար փոքր է՝ 2-20 մՎտ, փոխանցման գործակիցը՝ դԲ։

Որպես թերություններ նշենք ցածր արագագործությունը, զգայնությունը արտաքին ազդեցությունների, հատկապես վիբրացիաների և այլ մեխանիկական գործոնների նկատմամբ, մեծ չափերը։

Ջերմաօպտիկական փոխանջատիչներ
----------------------------

Ջերմաօպտիկական փոխանջատիչների աշխատանքի հիմքում կարող են ընկած լինել տարբեր սկզբունքներ։

Էլեկտրաօպտիկական փոխանջատիչներ
------------------------------

Էլեկտրաօպտիկական փոխանջատիչների աշխատանքը հիմնված է այնպիսի նյութերի օգտագործման վրա, որոնք վերածվում են օպտիկապես անիզոտրոպ նյութերի, երբ նրանց վրա կիրառվում է էլեկտրական դաշտ։ Այդպիսի նյութերը կոչվում են էլեկտրաօպտիկական։ Դրանց թվին են պատկանում, օրինակ, LiNbO3, Ti։LiNbO32, LiTiO3, LiTaO3 նյութերը։ Անիզոտրոպության պատճառը էլեկտրական դաշտի ազդեցության տակ նյութի բեկման ցուցչի փոփոխությունն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայկական Հանրագիտարան". *www.encyclopedia.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ դեկտեմբերի 7-ին. Retrieved 2022 թ․ փետրվարի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  Бутусов М.М. Галкин С.Л. Оробинский С.П. (1987). *Волоконная оптика и приборостроение*. Լենինգրադ. pp. 258։ 328 էջ։.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)

Աղբյուրներ
----------

* Թելքաօպտիկական փոխանջատիչներ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.(ռուս.)
* Օպտիկական փոխանջատիչներ(ռուս.)
* Թելքաօպտիկական փոխանջատիչ(ռուս.)