Հայելային սկզբունքով արևային վառարան
**Արևային վառարան**, արևի լույսի էներգիայով աշխատող հարմարանք կերակուր պատրաստելու նպատակով։ Վառարանում չի կիրառվում որևէ այլ վառելիք կամ էլեկտրաէներգիա։ Նման սկզբունքով աշխատող սարքերը չորային վայրերում երբեմն կիրառում են ջրի աղազրկման համար։

Պատմություն
-----------

Արևային խոհանոցները կիրառվում են 20-րդ դարի սկզբներից։ Այսպես, 1920 -ական թվականներին արևային խոհանոց է գործել Մաունթ Վիլսոնի աստղադիտարանում։

Կառուցվածք
----------

Արևային վառարան Օդեյոյում
Հասարակ արևային վառարանը հատուկ ձևով պտտած ստվարաթուղթ է` ծածկված նրբաթիթեղով։ Նրբաթիթեղն անդրադարձնում է արևի լույսը` այն կենտրոնացնելով սովորական մետաղական սև կերակրաթասի վրա, որը փակված է ապակե կափարիչով և փաթաթված թափանցիկ պլաստիկե տոպրակով ջերմության կորուստը փոքրացնելու համար։ Գոյություն ունեն արևային վառարանների ավելի կատարելագործված տեսակներ` մետաղական արտացոլիչներով։

*Financial Times* ամսագրի կազմակերպած էկոլոգիապես էժան բիզնես-ծրագրերի «Կլիմայի փոփոխության մարտահրավեր» («Climate Change Challenge») մրցույթում նորվեգացի գյուտարար Յոն Բոմերի (Jon Bohmer) նախագծած «Կիոտո բոքս» (անգլ.՝ Kyoto box) արևային վառարանը` պատրաստված ստվարաթղթից, ստացել է առաջին մրցանակ և 75.000 դոլար դրամական պարգև գյուտը տարածելու համար։

«Արևային վառարան» բառակապակցությունը կիրառվում է նաև հալման ու տարբեր նյութերի ջերմամշակման համար նախատեսված առավել բարդ կառուցվածք ունեցող հելիոսարքավորումները մատնանշելու համար։ Նման արևային վառարաններն առանձնանում են բարձր արժեքով և կիրառվում են այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է լինում ստեղծել հալման ու ջերմամշակման հատուկ ստերիլ պայմաններ, երբ կբացառվի որևէ այլ մասնիկի թափանցումը մշակվող նյութի մոտ։

Աշխարհում խոշորագույն նմանատիպ արևային վառարանը գործում է Ֆոն Ռոմյո Օդեյոյում (Ֆրանսիա)։ Նրա հայելու տրամագիծը 54 մ է, հզորությունը` 1 մՎտ։

Նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածքում արևային ամենամեծ վառարանը գտնվել է Ուզբեկստանում` Պարկենտ քաղաքից 6 կմ հեռավորության վրա։ «Արև» հելիոհամակարգը ստեղծվել է 1981 թվականին։ Նրա հայելու տրամագիծը 47 մ է, հզորությունը` 1.000 կՎտ։

Կիրառում
--------

Արևային պարզագույն վառարաններ Սուդանում
ՄԱԿ-ի` փախստականների հարցով կոմիսարը փոխստականների Իրիդիմի ճամբարում խրախուսել է ստվարաթղթից ու նրբաթիթեղից պատրաստված արևային վառարանների կիրառումը սննդի պատրաստման նպատակով։ Ճամբարում ապաստանել էր 18.000 մարդ, ովքեր ստիպված լքել էին Սուդանի Դարֆուր նահանգը։ Ճամբարի շրջանում չկային էներգակիրներ։ ՄԱԿ-ի ծրագրով փախստականներին բաժանվել է մոտ 15.000 արևային վառարան սնունդ պատրաստելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  en:Solar still
2. ↑  Я*. Перельман* Солнечные двигатели // Бурят-Монгольская правда. Верхнеудинск. № 262 (935). 20 ноября 1926 года. стр. 4.
3. ↑  Конструкция простой складной солнечной печи
4. ↑  Би-би-си | Наука и техника | «Солнце в коробке» поможет экологии
5. ↑  Итоги конкурса дешевых экологичных бизнес-изобретений: как спасти мир за 5 долларов? Արխիվացված 2009-07-03 Wayback Machine Bishelp.Ru
6. ↑  Николай Рыков (2015 թ․ փետրվարի 20). «Большая солнечная печь. Остатки былого величия. Узбекистан» (HTML). ЖЖ. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
7. ↑  Статья Объекты НПО Физика-Солнце Արխիվացված 2016-11-18 Wayback Machine с сайта Академии Наук РУз
8. ↑  «Информация об Иридими и участии комиссара ООН по беженцам (UNHCR)». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հուլիսի 4-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 25-ին.
9. ↑  «Информация о проекте на сайте организации Solar Cookers International, участвующей в проекте по поручению Комиссара ООН по беженцам». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինչպե՞ս սեփական ձեռքերով պատրաստել արևային վառարան Արխիվացված 2017-05-07 Wayback Machine
* Արևային վառարանների կիրառումը պրոպագանդող միջազգային կազմակերպության կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արևային վառարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |