recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Գազ տարօրինակ** |
| Գազ տարօրինակԳազ տարօրինակ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ տարօրինակ** *(A. paradoxus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus paradoxus*** |

**Գազ տարօրինակ** (լատ.՝ Astragalus), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա համարյա մերկ բույս է։ Ցողունները խիստ կարճացած են, ստորգետնյա, խիտ փաթաթված մահացած տերևների թելանման մնացորդներով։ Տերևների երկարությունը 4-20 սմ է, տերևիկները 5-6-ական զույգ են, ծաղկակիրները շատ կարճ են, 2-3 ծաղիկներով։ Պսակը սպիտակավուն է՝ մանուշակագույն երանգով, նավակը՝ ավելի մուգ։ Դրոշը ունի 20-52 մմ երկարություն։ Ունդերը ձվագնդաձև են։ Նավակը և թիակները մինչև երկարության կեսը միաձուլված են առէջի խողովակի հետ։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Գոռավան, Ենգիջա, Զվարթնոց, Երախ)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-1000 մ բարձրությունների վրա, ավազոտ տեղերում՝ անապատում և կիսաանապատում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Խիստ մասնատված արեալով վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ-ից պակաս։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Աճելավայրերից մեկը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի «Գոռավանի արգելավայրի ավազուտային անապատի» տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Astragalus paradoxus
* EoL: 646231
* GBIF: 5344634
* iNaturalist: 139649
* IPNI: 479089-1
* IRMNG: 10757885
* NCBI: 144138
* Plant List: ild-36326
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:479089-1
* Tropicos: 13026562

 |

 |
|  |
| --- |
| **Գազ արծվասարային** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ արծվասարային** *(A. montis-aquilis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus montis-aquilis***Grossh. 1940 |

**Գազ արծվասարային** (լատ.՝ Astragalus montis), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

8 սմ բարձրությամբ, երկծայր մազիկներով ծածկված, անցողուն, թխակապույտ բազմամյա բույս է։ Տերևները բազմաթիվ են։ Տերևիկները 5-10 զույգ են, 2-6 մմ երկարությամբ, 2-4 մմ լայնությամբ, երկու կողմից, հազվադեպ՝ միայն տակից առսեղմ մազոտ։ Ծաղկակիրները տերևներից կարճ են, 2-8 սմ երկարությամբ և 4-10 ծաղիկներով։ Պսակը սպիտակավուն է, նավակի ծայրը՝ մանուշակագույն։ Դրոշը ունի 20-26 մմ երկարություն։ Ունդը գծային է, կողքերից թեթևակի սեղմված, 12-24 մմ երկարությամբ։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Երևանի (Ուրծի լեռնաշղթա, Տիգրանաշեն և Զանգակատուն գյուղերի շրջակայք) և Դարեղեգիսի (Խաչիկ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 1600-2000 մ բարձրությունների վրա, կրաքարային լանջերին, ժայռերի ճեղքերում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ մասնատված պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 684098
* GBIF: 5345342
* IPNI: 60447431-2
* IRMNG: 11030697
* Plant List: ild-54152
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:60447431-2
* Tropicos: 13073599

 |

 |
**Wind of Change** (բառացի՝ «Փոփոխությունների քամի»), ռոք-բալլադ, որը գրվել է գերմանացի ռոք երգիչ Կլաուս Մայնեի և գերմանական ռոք-խումբ Սքորպիոնս-ի կողմից։ Այն սկզբնապես ձայնագրվել է անգլերենով, սակայն այն ձայնագրվել է նաև ռուսերենով («Ветер перемен») և իսպաներենով («Vientos de cambio»): Երգը նվիրված է Խորհրդային միության վերակառուցմանն ու սառը պատերազմի ավարտին։ Խմբի ամենահայտնի երգերից մեկն է։

Պատմություն
-----------

Ստեղծագործությունը լույս է տեսել 1990 թվականին «Crazy World» ալբոմի կազմում և շատ շուտով, բարձրանալով Եվրոպայի և Ամերիկայի հիթ-շքերթների բարձր աստիճաններ, դառնում է իսկական հիթ։

Երգը գրվել է Մայնե Կլաուսի կողմից Ռուսաստան առաջին այցի տպավորությունների տակ 1988 թվականին և «Moscow Music Peace Festival»-ից, որն անցկացվել է 1989 թվականին (1991 թվականի նրանք արդեն կատարել են ԽՍՀՄ նախագահ Միխայիլ Գորբաչովի ներկայությամբ, ով խմբի երկրպագուն էր և նույնիսկ նրանց հրավիրել է Կրեմլ)։ Երգում մասնավորապես հիշատակվում է Ռուսաստանը և Մոսկվան։

Ստեղծագործության թողարկումից մեկ տարի առաջ քանդվել է Բեռլինյան պատը, իսկ շուտով նաև ԽՍՀՄ-ը, դրա համար է «Wind of change» («Փոփոխություններ քամի») ընկալվել է որպես Վերակառուցման, սառը պատերազմի ավարտի հիմն, Գերմանիայի և Ռուսաստանի ժողովուրդների, ամբողջ աշխարհում խաղաղության խորհրդանիշ։ Կլաուսը ասում էր․ «Մեր հայրերը եկել են Ռուսաստան տանկերով»։ Մենք գալիս ձեզ մոտ կիթառներով։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Let your Balalaika sing, what my guitar wants to say- «...թող Ձեր բալալայկան երգի այն, ինչ ուզում է ասել իմ կիթառը» |  |

1991 թվականին դուրս է եկել «փոփոխությունների քամի» սինգլը, որն առաջին հերթին ներառում էր երգի՝ խմբի կողմից ռուսերեն կատարումը, ինչպես նաև անգլերեն և իսպաներեն տարբերակները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Scorpions single Wind Of Change (Russian) — www.the-scorpions.com
2. 1 2  Scorpions ‎- Ветер Перемен — discogs.com
Անասնապահության կազմակերպման եղանակ, ըստ որի կենդանիներին ամբողջ տարին (կամ տարվա որոշ եղանակներին) պահում են սեզոնային արոտավայրերում։ Արտագնաց անասնապահություն հարմարված են հատկապես ոչխարները, ձիերը, ուղտերը և եզնուղտերը։ Արտագնաց անասնապահությունը առաջացել է տվյալ երկրամասի բնական հնարավորությունները առավել արդյունավետ օգտագործելու անհրաժեշտությունից։ Արտագնաց անասնապահության շնորհիվ նշանակալից չավւով նվազում է կերերի կուտակման, անասնապահական շենքերի շինարարության, կենդանիների խնամքի համար ծախսվող աշխատանքը։ Բարձրանում է կենդանիների մթերատվությունը, պտղաբերությունը։ ԽՍՀՄ սեզոնային արոտավայրերում կազմակերպվում են անասնաբուծական–անասնաբուժական տեղամասեր, իսկ ձմեռային արոտավայրերում՝ նաև տնտեսական ու մշակութային կետեր։ ԽՍՀՄ–ում ըստ արոտավայրերի տիպերի, տարածված է անապատային, կիսաանապատային, որոշ լեռնային և տափաստանային գոտիներում կրում է գոտիական բնույթ՝ ուղղաձիգ և հորիզոնական։

Ձևավորում
---------

Հայաստանում Արտագնաց անասնապահություն ձևավորվել է նստակյաց անասնապահությանը զուգընթաց, մ․ թ․ ա․ 3-րդ հազարամյակի կեսերին, հիմնականում լեռնային երկրամասերում։ Կենդանիներին սեզոնային արոտավայրեր տեղափոխելիս նրանց ուղեկցում էին միայն անասնապահներն ու տեղում անասնապահական մթերքները մշակող անձինք։ Ի տարբերություն քոչվորական անասնապահության, արտագնաց անասնապահություն հնարավորություն էր ընձեռում բնակչության հիմնական մասհն մնայ մշտական բնակավայրերում և զբաղվել երկրագործական ու այլ աշխատանքներով։ Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո արտագնաց անասնապահություն կրել է մասնակի բնույթ։ ՀԽՍՀ հարավային շրջանների (Ղափան, Գորիս, Մեղրի, Սիսիան, Եղեգնաձոր, Ազիզբեկով) տնտեսություններն իրենց ոչխարները տեղափոխում էին Ադրբեջանական ԽՍՀ Մուղանի դաշտավայրը, իսկ հյուսիսային շրջաններինը (Շամշադին, Իջևան, Նոյեմբերյան, մասամբ Թումանյան)՝ Ջեյրանչայի ձմեռային արոտավայրերը։ Այժմ գյուղատնտեսական այլ նպատակների համար հողերն օգտագործելու պատճառով կենդանիների տեղափոխումը ՀԽՍՀ սահմաններից դուրս դադարեցվել է։ Տնտեսությունները կենդանիներին տեղափոխում են իրենց կամ հարևան շրջանների ամառային արոտավայրերը։ Ամբողջ տարին կենդանիներին արոտավայրերում են պահում Ավստրալիայում, Մոնղոլիայում, Աֆղանստանում և այլուր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 120)։*  |
Հիդրավլիկ ջրհեղեղից պաշտպանող պատնեշ
Եկեղեցուց դիտվող կառույցի տեսարան, Բեռն, Շվեյցարիա
Լճի երկայնքով քարերից պատնեշ
**Հիդրոտեխնիկա** ( հիդրո... և տեխնիկա), գիտության և տեխնիկայի բնագավառ, որն զբաղվում է ջրային ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ, տնտեսական նպատակներով դրանց օգտագործմամբ և ինժեներական կառույցների օգնությամբ՝ ջրերի վնասակար ազդեցության դեմ պայքարով։ Հիդրոտեխնիկան ունի հետևյալ հիմնական ուղղությունները (ըստ ջրային տնտեսության սպասարկվող բնագավառի), ջրային էներգիայի օգտագործում, ջրային ուղիներով նավագնացության և լաստառաքման ապահովում, գյուղատնտեսական հողերի ոռոգում, ջրարբիացում և չորացում, բնակչության, տրանսպորտի ու արտադրական ձեռնարկությունների ջրամատակարարում, բարեկարգված տերիտորիաներից ավելցուկային, աղտոտված ջրերի և կեղտաջրերի հեռացում, ձկնարդյունաբերության համար անհրաժեշտ պայմանների ապահովում և այլն։ Հիդրոտեխնիկայի այսպիսի բաժանումը որոշ չափով պայմանական է, քանի որ ջրերի օգտագործումը, մեծ մասամբ, համալիր բնույթ է կրում, այսինքն՝ միաժամանակ լուծվում են ջրատնտեսական մի քանի խնդիրներ։ Որպես կիրառական գիտություն, հիդրոտեխնիկան հիմնվում է ջրի մասին մի շարք այլ գիտությունների՝ հիդրոլոգիայի, հիդրոմեխանիկայի, հիդրավլիկայի և ինժեներաշինարարական ցիկլի մի շարք գիտական առարկաների՝ ինժեներական երկրաբանության, գրունտների մեխանիկայի և այլնի վրա։ Հիդրոտոխնիկան, որպես գիտության կարևորագույն խնդիրներն են. հուների և հիդրոտեխնիկական կառույցների վրա ջրային հոսքերի վնասակար ազդեցության, առափնյա տերիտորիաները դրանից պաշտպանելու եղանակների ուսումնասիրությունը, գետի հոսքի կարգավորման մեթոդների մշակումը, հիմնատակերի և կառույցների (հատկապես հողե) գրունտներով ջրի ֆիլտրման հետազոտությունը և այլն։ Տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրման հիման վրա հիդրոտեխնիկան մշակում է հիդրոտեխնիկական կառույցների հաշվարկի և նախագծման մեթոդներ, դրանց կառուցման և շահագործման եղանակներ։ Բացի տեսական հետազոտություններ կատարելու եղանակից, հիդրոտեխնիկական բազմաթիվ հարցեր լուծվում են գործնական ճանապարհով՝ լաբորատորային մոդելավորման միջոցով և բնական պայմաններում տարվող հետազոտությունների (օրինակ, կառույցների հիդրավլիկական ռեժիմի, դրանց տարրերի և կոնստրուկցիաների լարումային վիճակների ու դեֆորմացիաների ևն) օգնությամբ։ Հիդրոտեխնիկան գիտության և տեխնիկայի հնագույն բնագավառներից է։ Դեռ 4400 տարի մ.թ.ա. Եգիպտոսում կառուցվում էին ջրանցքներ՝ Նեղոս գետի հովտում հողեր ոռոգելու նպատակով։ Բաբելոնում 43 հզ. տարի մ.թ.ա. գոյություն ունեին ջրմուղներով և արտեզյան ջրհորներով ապահովված քաղաքներ, Հունաստանի և Հռոմի ծաղկման ժամանակաշրջանում հիդրոտեխնիկան մեծ զարգացում ստացավ։ XVII— XVIII դարերում մանուֆակտուրայի երևան գալը, առևտրի ընդարձակումը և քաղաքների աճը առաջ բերեցին հիդրոտեխնիկական շինարարության վերելք։ Գալիլեյի, Պասկալի, Նյուտոին, Լոմոնոսովի, Բեռնուլիի աշխատանքները նշանակալիորեն բարձրացրին հիդրոտեխնիկայի տեսական հիմքը, որը հնարավորություն տվեց անցնելու ավելի բարդ կառույցների ստեղծմանը։ Հիդրոտեխնիկական շինարարությունը նոր վերելք ապրեց XIX դարի երկրորդ կեսին՝ արդյունաբերության աճի և ջրամատակարարման կարիք զգացող խոշոր քաղաքների զարգացման հետևանքով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 400)։*  |
Թռչունների երամ
Թռիչքի պատրաստվող թռչունների խումբ Հնդկաստանում
**Թռչունների չու**, թռչունների ամենամյա տեղաշարժը բնադրավայրերից ձմեռային շրջաններ։ Թռչունների չուն կլիմայի սեզոնային փոփոխություններին հարմարվելու ընդունակություն է, որը ձեռք է բերվել տեղանքի բնակլիմայական և կերային անբարենպաստ պայմաններից խուսափելու համար։ Նշված երևույթը ժառանգաբար ամրապնդվում և փոխանցվում է սերնդից սերունդ։ Թռչունների չուի ժամկետները պայմանավորված են սնման ձևով. հատիկակեր թռչունները ավելի վաղ են վերադառնում, քան միջատակերները։ Սովորաբար թռչունները որքան շուտ են վերադառնում, այնքան ուշ են չվում, սակայն որոշ տեսակներ, օրինակ, կտցարները վաղ չվում են, վաղ վերադառնում։ Գարնանը առաջինը բնադրավայրերն են գալիս առավելապես արուները, ապա՝ էգերը։ Սպիտակ արագիլի արուները Արարատյան դաշտ են վերադառնում փետրվարի վերջերին, էգերը՝ մարտի սկզբներին։ Երևանի շրջակայքում ապրող 134 տեսակ թռչուններից 38-ը չվող է (բնադրվում են Հայաստանում, ձմեռում ավելի հարավում), իսկ 34 տեսակը ձմեռողներ են (Հայաստանը նրանց ձմեռանոցն է)։ Թռչունների հեռավորությունը կախված է թռչունների էկոլոգիական պահանջներից, հատիկակերների բնադրավայրերը ավելի մոտ են ձմեռանոցներին, քան միջատակերներինը։ Ամենահեռավոր չուն կատարում են բևեռային ծովածիծառները, որոնք բնադրում են Արկտիկայում, ձմեռում Անտարկտիկայում։ Հայաստանում բնադրավայրերին մոտ են ձմեռում սերմնաքաղերը, սև ագռավները։ Թռչունների մեծամասնությունը չվում է փետրափոխման ավարտից հետո, որոշների փետրափոխումը դադարում է չուի ընթացքում և վերսկսում այն ավարտելուց հետո, երբեմն՝ ձմեռանոցներում։ Թռչունների չվելու ցանկությունն առաջանում է ֆիզիոլոգիական որոշակի վիճակի (ենթամաշկային ճարպի կուտակում, սեռական հորմոնների ակտիվացում) ազդեցությամբ։ Այդ շրջանում թռչունները հակում են ունենում երամներ կազմելու և որոշակի ուղղությամբ շարժվելու։ Որոշ թռչուններ կողմնորոշվում են Արևի, Լուսնի, աստղերի, նույնիսկ երկրի մագնիսական դաշտի օգնությամբ։ Թռչունները չվում են երամներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 219)։*  |
Իգական բջջի կորիզը։ Վերևում՝ FISH-ի միջոցով տարբերակում են երկու X քրոմոսոմները։ Ներքևում՝ ԴՆԹ-ի ներկումը (DAPI): Բարրի մարմինը (X քրոմոսոմի ինակտիվացում) ցույց է տրված սլաքով։
**X քրոմոսոմի ինակտիվացում** (անգլ.՝ X-inactivation, lyonization), գործընթաց, որի ընթացքում ինակտիվանում է կաթնասունների էգերի բջիջների X քրոմոսոմներից մեկը կամ երկուսը միաժամանակ։ Ոչ ակտիվ X քրոմոսոմի ԴՆԹ-ն փաթեթավորվում է՝ առաջացնելով պասիվ, չտրանսկրիպցվող հետերոքրոմատին։

Դիպլոիդ օրգանիզմների սոմատիկ բջիջներում բոլոր գեները գտնվում են կրկնակի քանակով։ Դա այդպես է աուտոսոմներում, իսկ երկու X քրոմոսոմ պարունակող հոմոգամետ սեռի օրգանիզմների սեռական քրոմոսումներում գեները պետք է գերակշռեն հետերոգամետ սեռի սեռական քրոմոսոմներում եղած գեներին, քանի որ X քրոմոսոմում գեներն անհամեմատ շատ են Y քրոմոսոմի գեներից։ Աուտոսոմներից և սեռական քրոմոսոմների քանակական հարաբերությունն արուների և էգերի սոմատիկ բջիջներում կտարբերվի, իսկ գեների հավասար թվաքանակի պահպանումը կարևոր է օրգանիզմների բնականոն գործունեության ապահովման առումով, և այդ հավասարակշռության ցանկացած խախտում կբերի օրգանիզմի զարգացման լուրջ խանգարումների։ Նշված հավասարակշռության պահպանման նպատակով, հոմոգամետ սեռի օրգանիզմների սոմատիկ բջիջներում, երկու X քրոմոսոմներից մեկը ենթարկվում է լրացուցիչ խիտ փաթեթավորման, ինչը անհնար է դարձնում այդ քրոմոսոմի գեների գործունեությունը։ Հոմոգամետ սեռի սոմատիկ բջիջներում, գործում են միայն մեկ X քրոմոսոմի գեները։ Սեռական բջիջներում, ինչպես նաև տրոհման վաղ փուլերում, X քրոմոսոմներից երկուսն էլ ակտիվ են։ Այնուհետև դրանից մեկն ինակտիվանում է, ընդ որում դա տեղի է ունենում պատահականորեն, այսինքն կարող է ինքնակտիվանալ թե՛ հայրական, և թե՛ մայրական օրգանիզմից ստացված քրոմոսոմը։ Հոմոգամետ սեռի հասուն օրգանիզմի սոմատիկ բջիջներում «գործում է» առկա երկու X քրոմոսոմներից, միայն մեկը, ընդ որում բջիջների մի մասում դա կարող է լինել հայրական, մյուս մասում՝ մայրական X քրոմոսոմը։ Հեմոֆիլիայի ռեցեսիվ գեն ունեցող կանանց օրգանիզմում (XՀXհ) բջիջների միայն մոտ կեսն ի վիճակի կլինի սինթեզել արյան բնականոն մակարդելիության գործոն (որոնց մոտ ինակտիվացված է Xհ քրոմոսոմը), սակայն դա էլ բավական է, որ հիվանդությունը չդրսևորվի։

Աղբյուր
-------

* Կենսաբանություն 11 դասարան, Բնագիտամաթեմատիկական և ընդհանուր հոսքեր։
**Անհրաժեշտ և բավարար պայմաններ** (մաթեմատիկա), տվյալ պնդման իրավացիության անհրաժեշտ պայմաններ կոչվում են այն պայմանները, որոնց խախտման դեպքում պնդումը սխալ է, իսկ պնդման իրավացիության բավարար պայմաններ կոչվում են այն պայմանները, որոնց առկայությամբ պնդումը ճիշտ է։
Օրինակ՝ բնական թվի վերջին թվանշանի 7 չլինելը այդ թիվը 5-ի բաժանվելու անհրաժեշտ պայման է (7-ով վերջացող բնական թվերը չեն բաժանվում 5-ի), բայց բավարար պայման չէ (օրինակ՝ 33-ը չի վերջանում 7-ով և չի բաժանվում 5-ի)։ Տված թիվը 5-ի բաժանվելու բավարար պայման է այդ թվի վերջին թվանշանի 0 լինելը։ Նշված պայմանն անհրաժեշտ պայման չէ (օրինակ՝ 35-ը 0-ով չի վերջանում, բայց բաժանվում է 5-ի)։ Որպեսզի թիվը բաժանվի 5-ի, անհրաժեշտ է և բավարար, որ թվի վերջին թվանշանը լինի 0 կամ 5։ Հաճախ «անհրաժեշտ է և բավարար» և «այն և միայն այն դեպքում» արտահայտությունները գործածվում են նույն իմաստով։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2781316224 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 425)։*  |
**Անհատական ինքնապաշտպանություն**, պետության զինված գործողություն այլ պետության զինված հարձակմանն ի պատասխան։ Դրա սկզբունքներն ամրագրված են ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածով։

Նկարագրություն
--------------

Անհատական ինքնապաշտպանության ժամանակ նախատեսվող միջոցառումների մասին անհրաժեշտ է անհապաղ տեղեկացնել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին։ Տուժող պետությունը, ագրեսորի հետ կապված չլինելով խնդիրների խաղաղ կարգավորման պարտավորություններով, ինքն է որոշում պաշտպանական գործողությունների սկիզբը, դրանց բնույթը և իրականացման միջոցները՝ բացառությամբ միջազգային իրավունքով արգելված զենքի կիրառության։ Այն կարող է ունենալ հարձակողական բնույթ և տեղափոխվել նախահարձակ պետության տարածք զինված հարձակումը խափանելու և նորը թույլ չտալու նպատակով։ Ինքնապաշտպանությունը դադարեցվում է տուժող սուբյեկտի քաղաքական անկախության և տարածքային ամբողջականության վերականգնման դեպքում։

ԼՂՀ-ի դիմումը՝ ուղղված ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին
---------------------------------------------------

ԼՂՀ-ն՝ որպես արտաքին ագրեսիայի ենթարկված և Անհատական ինքնապաշտպանության դիմող միջազգային իրավունքի սուբյեկտ, տեղեկացրել է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին իր Անհատական ինքնապաշտպանության իրավունքն իրականացնելու համալիր միջոցառումներ սկսելու մասին և 1992 թվականի մայիսի 6-ին հղել հետևյալ դիմումը.

### Դիմում

ԼՂՀ-ի Զինանշան
Կարմիր գոտի
«ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին - ԼՂՀ ԳԽ-ը տեղեկացնում է Ձեզ ԼՂՀ-ի հանդեպ Ադրբեջանի Հանրապետության չդադարող ակտիվ ռազմական գործողությունների մասին՝ ուղղված ԼՂՀ քաղաքական անկախության դեմ։ Ավերվում են հանրապետության քաղաքներն ու գյուղերը, զոհվում են անմեղ մարդիկ, չկա սննդամթերք, դեղորայք, ջուր, էլեկտրականություն։ Վաղուց դադարեցված է գազի մատակարարումը։ Ադրբեջանի ազգային բանակը խաղաղ բնակչության դեմ օգտագործում է զանգվածային ոչնչացման զենք, ռմբակոծում մեր երկրի քաղաքներն ու գյուղերը։ Մարդկության դեմ գործվում է ծանրագույն հանցագործություն։ Խախտվում են 1925 թվականիի Ժնևի արձանագրության պարտավորությունները. ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 1974 թվականի բանաձևը, «Պատերազմի զոհերի պաշտպանության» ժնևյան կոնվենցիան, ինչպես նաև զինված հակամարտության ժամանակ մարդու իրավունքներին վերաբերող միջազգային իրավունքի մյուս նորմերը։ Վերոշարադրված իրադրությունը ԼՂՀ-ի, որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտի, ղեկավարությանը պարտավորեցնում է դիմել անհատական ինքնապաշտպանության բոլոր միջոցներին՝ համաձայն ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածի։ Ադրբեջանի ձեռնարկած ակտիվ ռազմական գործողությունների բնույթը, ղրանց նախահարձակությունը, հանցավորությունը, տևականությունը խոսում են ԼՂՀ-ի դեմ այդ հանրապետության անթաքույց ագրեսիայի մասին։ Ծանուցելով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին մեր կողմից ձեռնարկվող անհատական ինքնապաշտպանության միջոցառումների մասին՝ խնդրում ենք հաստատել Ադրբեջանի Հանրապետության ագրեսիան ԼՂՀ-ի հանդեպ և ագրեսիայի դեմ ձեռնարկել ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ նախատեսված հատուկ միջոցներ»։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
|  |
| --- |
| **Գելի բոխի ծալքաթև** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հովանոցածաղկավորներ (Apiales) |
| **Ընտանիք** | Նեխուրազգիներ (Apiaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Նեխուրայիններ (Apioideae) |
| **Ցեղ** | Գելի բոխի *(Prangos)* |
| **Տեսակ** | **Գելի բոխի ծալքաթև** *(P. lophoptera)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Prangos lophoptera***Boiss. 1844 |

**Գելի բոխի ծալքաթև** (լատ.՝ Prangos lophoptera), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է։ Շիրակի, Երևանի, Դարեղեգիսի և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում hայտնի են 12 պոպուլյացիաներ։ Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։ Շատ պոպուլյացիաների համար, կապված դժվարացած սերմային բազմացման, աճելավայրերի կորստի, գյուղատնտեսական և բնակելի կառույցների ստեղծման և անասունների կողմից տրորման հետ, առկա է սպառնալիք։ Հայկական պոպուլյացիան սահմանակից է Թուրքիայում, Նախիջևանում և Իրանում աճող բազմաթիվ պոպուլյացիաների հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Armeniapedia |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 3630494
* IPNI: 847461-1
* NCBI: 1585706
* Plant List: tro-1700511
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:847461-1
* Tropicos: 1700511

 |

 |
|  |
| --- |
| **Գազ թրաձև** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ թրաձև** *(A. xiphidium)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus xiphidium*** |

**Գազ թրաձև** (լատ.՝ Astragalus xiphidium), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Մոխրականաչ, ոչ բարձր փայտացող ճյուղավորվող բնիկով կիսաթուփ է, որը ծածկված է առսեղմ երկար մազիկներով և ունի 30-60 սմ երկարություն։ Տերևների երկարությունը 3–6 սմ է։ Տերևիկները գծային են, 3-5-ական։ Ծաղկակիրները տերևներից բավական երկար են։ Ծաղկաբույլը նոսր է։ Բաժակի երկարությունը 13-15 մմ է, կառուցվածքով խողովակաձև է, ատամները խողովակից բավական կարճ են։ Պսակի երկարությունը 20-25 մմ է։ Պսակաթերթի վերին կեսը սպիտակ է, ներքևինը՝ բաց մանուշակագույն։ Ունդերը բզաձև–գծային են, 3-6,5 սմ երկարությամբ, հորիզոնական անուղղված կամ հետ թեքված, ուղիղ կամ կորացած։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Դարբասի կիրճ, Զորաց քարեր, Շամբ գյուղի շրջակայք)։

Էկոլոգիա
--------

Բույսը աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1800 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, չոր քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է հողերի ինտենսիվ յուրացվող գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 679197
* GBIF: 5346658
* iNaturalist: 139599
* IPNI: 480575-1
* IRMNG: 10791066
* NCBI: 1193453
* Plant List: ild-54486
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:480575-1
* Tropicos: 13027158

 |

 |
|  |
| --- |
| **Գազ ամբողջատերև** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ ամբողջատերև** *(A. holophyllus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus holophyllus***Boriss. 1948 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Խոցելի տեսակ |

**Գազ ամբողջատերև** (լատ.՝ Astragalus holophyllus), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Անցողուն բույս է, որի ծաղկակիրները դուրս են գալիս տերևների արմատամերձ վարդակից։ Տերևները պարզ են, կարճ տերևակոթով, ձվաձև-կլոր կամ համարյա երիկամաձև, երկու կողմից խիտ առսեղմ խավոտ։ Ծաղկակիրները մինչև 5 սմ երկարությամբ են և ունեն 3-7 ծաղիկներ։ Պսակը դեղին է։ Ունդերը էլիպսաձև երկարավուն են, 4-5 սմ երկարությամբ, 1,5 սմ լայնությամբ։ Տեսակը առանձնահատուկ տաքսոնոմիկ դիրք ունի։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երանոս լեռնագագաթ, Երախի և Ուրծի լեռնաշղթաներ)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1000 մ բարձրությունների վրա, մերգելային կրաքարերից կազմված չոր խճաքարոտ լանջերին, ավազային անապատում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Աճելավայրերից մեկը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 669186
* GBIF: 5347252
* iNaturalist: 437316
* IPNI: 477837-1
* IRMNG: 11195144
* IUCN: 199923
* Plant List: ild-53964
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:477837-1
* Tropicos: 13039022

 |

 |
**Բյուրգերություն** (գերմ․ Burger — քաղաքացի), լայն առումով՝ արևմտաեվրոպական միջնադարյան քաղաքի բոլոր այն բնակիչները, որոնց վրա տարածվել է քաղաքային իրավունքը։ Նեղ իմաստով՝ Արևմտյան Եվրոպայի միջնադարյան քաղաքի բնակչության միջին խավը (հիմնականում արհեստավորները և մանր ու միջին առևտրականները), ի տարբերություն վերնախավի՝ պատրիկության, և ստորին խավի՝ պլեբեյության։ Ձևավորվել է քաղաքի և ֆեոդալ-սենիորի միջև մղված պայքարի ընթացքում (XI-XIII դարեր)։ Բյուրգերները ծագել են կախյալ գյուղացիներից և գյուղական արհեստավորներից, որոնք վերաբնակվել էին կամ փախել քաղաք։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել ֆեոդալների դեմ մղվող պայքարում, նպաստել ապրանքա-դրամական հարաբերությունների զարգացմանը։ Բյուրգերությունը երկարատև պայքար է մղել պատրիկության դեմ և հաղթել շատ քաղաքներում։ Բյուրգերությունը ստեղծել է միջնադարյան քաղաքային մշակույթը, որը և նախապատրաստել է Վերածնության ժամանակաշրջանի հումանիստական շարժումը։ XVI —XVIII դարեր։ Բյուրգերության այն խավը, որն անցեյ էր արտադրության կապիտալիստական ձևերին, կազմել է բուրժուազիայի հիմնական բաղկացուցիչ մասը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 482)։*  |
**Մարշակի փողոց** (ռուս.՝ Улица Маршака), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս խորհրդային բանաստեղծ Սամուիլ Յակովլևիչ Մարշակի (1887-1964) պատվին։ Սկիզբ է առնում Լոմոնոսովի և Կրասնոարմեյսկայա փողոցների հանգույցից և ավարտվում Բոտկինի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 300 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Մարշակի փողոցը սկսվում է Լոմոնոսովի և Կրասնոարմեյսկայա փողոցների հանգույցից, հատում Նովի նրբանցքը, Պուշկինի փողոցը, Տոլյատիի փողոցը և ավարտվում Բոտկինի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 300 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 11 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 6 շենք, աջ կողմում (զույգ համարներ)` 5։

Մարշակի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298635։

Փողոցն անվանվել է ռուս խորհրդային բանաստեղծ Սամուիլ Յակովլևիչ Մարշակի (1887-1964) պատվին։ 1920 թվականին Մարշակը Կրասնոդարում կազմակերպել է Ռուսաստանի առաջին մանկական թատրոններից մեկը, նրա համար գրել հեքիաթ-պիեսներ։ 1923 թվականին լույս են տեսել բանաստեղծական առաջին ժողովածուները ամենափոքրիկների համար։ 1923-1925 թվականներին Մարշակը գլխավորել է «Նովի Ռոբինզոն» (ռուս.՝ «Новый Робинзон») հանդեսը։ Երկար տարիներ եղել է Մանկհրատի լենինգրադյան խմբագրության ղեկավարը։ Մարշակը ռուսական պոեզիան հարստացրել է Ուիլյամ Շեքսպիրի, Ռոբերտ Բըրնսի, Ռեդյարդ Կիպլինգի, Հովհաննես Թումանյանի և ուրիշների գործերի թարգմանություններով։ Հայտնի է նաև «Ընտիր լիրիկա» գրքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 7, էջ 331»։ Վերցված է 2019 Ապրիլ 23

Աղբյուրներ
----------

* Улица Маршака в Ялте
* Подробная карта Улица Маршака, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Маршака, г. Ялта
**Ոսկե շաբաթ**, Արևելյան Ասիայի երկրներում այդպես են կոչում հանգստյան օրերին միացված մի քանի տոնական օրերը ։

Ճապոնիա
-------

Ճապոնիայում «Ոսկե շաբաթ»ը (ճապ. 大型連休,*գատա ռեքյու.* մասին), որն ունի նաև **Golden Week** (ճապ. ゴールデンウィーク *го:ռուբեն վու կու*) անվանումը, ներառում է Սյովայի օրը (Հիիրոհիտո կայսեր ծննդյան օրը. 1988-2006 թվականներին կոչվում էր Կանաչապատման օր), Սահմանադրության օրը (մայիսի 3), Կանաչապատման օրը (Պետության հիմնադրման օրը, 1985-2006 թվականներին այն ուղղակի կոչվում էր Պետական Տոն, մայիսի 4) և Երեխաների տոնը (մայիսի 5)։ Սովորաբար, Ճապոնիայում գործատուներից շատերն այս շաբաթում իրենց աշխատողներին լրացուցիչ արձակուրդ են տալիս, ուստի այս արձակուրդների ընթացքում կյանքը գործնականում սառչում է։

Չինաստան
--------

Չինաստանում տոնում են երկու «Ոսկե շաբաթ».

* Գարնան Տոնը (Երեք շաբաթ լուսնային օրացույցի 12-րդ ամսվա 23-ից մինչև 1-ին ամսվա 15-ը ),
* ՉԺՀ-ի հիմնադրման օրվա տարելիցը (Հոկտեմբերի 1)

2008 թվականից Աշխատանքի օրվան նվիրված երրորդ «Ոսկե շաբաթ»-ը, որը սկսվում էր մայիսի 1-ին և շարունակվում յոթ օր, կրճատվեց և դարձավ մեկ օր։

Հարավային Կորեա
---------------

Հարավային Կորեայում կազմակերպվում է «Հարավկորեական շքեղ վաճառք» օտարերկրացիների համար։

Տես նաև
-------

* Ճապոնիայի տոները
* Ճինաստանի տոները
* Հարավային Կորեայի տոները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  China ABC-Восемнадцатая глава: Нравы и обычаи: Праздник Весны в Китае
2. ↑  Юго-Восточная Азия — Туристические новости
**Գալակտիոն Վասիլի Տաբիձե** (վրաց.՝ გალაკტიონ ტაბიძე, նոյեմբերի 5 (17), 1891, Ճկղվիշի (Վանի շրջան), Քութայիսի գավառ, Քութայիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 17, 1959(1959-03-17), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային գրող։ Վրաստանի ժողովրդական բանաստեղծ (1933), Վրացական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1944)։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Թիֆլիսի հոգևոր սեմինարիայում (1908 թվականից)։ «Բանաստեղծություններ»-ի առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1914 թվականին։ 1916 թվականին եղել է «Երկնագույն եղջյուրներ» սիմվոլիստական խմբակի անդամ, բայց շուտով հեռացել է։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխության ազդեցությամբ գրել է «Դրոշնե՜ր շուտով» բանաստեղծությունը։ Պետրոգրադում ականատես է եղել Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակին։ «Դալանդ նավը» (1918) բանաստեղծության մեջ առաջին անգամ վրաց պոեզիայում հնչել է Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի անունը։ 1919 թվականին հրատարակվել է Տաբիձեի «Արտիստական բանաստեղծություններ» ժողովածուն, որտեղ նկատելի է դեկադենտական պոեզիայի ազդեցությունը։ Տաբիձեն ողջունել է սովետական կարգերի հաստատումը Վրաստանում, պայքարել վրացական գրականության մեջ ֆորմալիստական և հակառեալիստական դրսևորումների դեմ։ 1922 թվականին հիմնադրել է «Գալակտիոն Տաբիձե» գրական ամսագիրը։ 1928 թվականին Կոմինտերնի 6-րդ կոնգրեսի պատգամավորների հետ շրջագայել է Սովետական Միությունում, որի արդյունքն է «Դարաշրջան» (1930) պոեմը։ Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման 10-ամյակի առթիվ գրել է իր լավագույն պոեմներից մեկը՝ «Հեղափոխական Վրաստան» (1931)։ 1935 թվականին մասնակցել է Մշակույթի պաշտպանության հակաֆաշիստական առաջին կոնգրեսին (Փարիզ), այդ ուղևորության տպավորությամբ ստեղծել է «Եվրոպայի ճանապարհներով» (1935-1937) շարքը։ 1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գրել է հայրենասիրական բազմաթիվ բանաստեղծություններ ու ռազմակոչեր, ետպատերազմյան տարիներին՝ հիմնականում քնարական երգեր։ Նրա գործերը թարգմանվել են ՍՍՀՄ և արտասահմանյան շատ ժողովուրդների լեզուներով։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Իշխանուհի Մերի, հաճախ ենթադրվում է, որ նա է եղել Գայակտիոնի մուսան (1911)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Табидзе Галактион Васильевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 537)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13522161t · GND: 119039028 · ISNI: 0000 0001 0968 0637 · LCCN: n85165542 · NKC: xx0180810 · NLP: A2655706X · NTA: 128818980 · NUKAT: n2009078181 · SUDOC: 050267221 · VIAF: 44457111 · WorldCat VIAF: 44457111 |

 |

 |
«**Ո՛հ, մեղմացնել չես կարող դուն...**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1890 թվականի հուլիսի 5-ին։

Մեկ թերի սևագիր-ինքնագիր պահպանվել է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի №11-ում։ Նույն տեղում՝ № 282-ում պահպանվում է նաև մեկ մաքրագիր-ինքնագիր՝ թվագրված «*5 հուլիս*»։ Տարեթիվը պարզվում է՝ 1890 թվականի օգոստոսի 27-ին և սեպտեմբերի 28-ին բանաստեղծի՝ Ան․ Աբովյանին գրած նամակներից, որոնցում ակնարկվում է այս բանաստեղծությունը․ «*Ստեփանի նամակի հետ մի ոտանավոր ուղարկեցի, կարծեմ թախծալի է․ չէ՞․․․ Շատ ուրախացա քո նամակի վերջաբան ոտանավոր պատասխանովդ, վերջին երկու տունը հավանեցի, որոնք իբրև «հույս» պատասխանում են իմ թախիծին*»։ Մաքրագիր-ինքնագրի բնագրից առաջ կան Ան․ Աբովյանին ուղղված հետևյալ տողերը․ «*Ահա, Անուշավան, իմ այս միջոցներում գրած բանաստեղծություններից մեկն իբրև նմուշ, կատարյալ թախիծ է (գուցե թախիծ)*»։

1893 թվականի փետրվարի 4-ին Թումանյանը Մոսկվայում տպագրված իր հրատարակության երկհատորյակը ընծայել է Դարյա Գալոշյանին։

Այդ գիրքը պահվում է Թումանյանի ընտանեկան արխիվում։ Առաջին անգամ «*Բ*» ինքնագրից տպագրվել է Երևանում՝ 1940-1959 թվականների լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակչության I հատորում (էջ 439-440)։

Տպագրվել է նույն ինքնագրից։

Ծանոթագրություններ
------------------

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Ո՛հ, մեղմացնել չես կարող դուն...**

1. 1 2 3 4  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 559


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հովհաննես Թումանյան |
| --- |
|  |
| Պոեմներ | Ալեք  • Անուշ  • Դեպի անհունը  • Թմկաբերդի առումը  • Լոռեցի Սաքոն  • Հազարան Բըլբուլ  • Հառաչանք  • Հին կռիվը  • Մարոն  • Մեհրի  • Մերժած օրենք  • Պոետն ու Մուսան  • Սասունցի Դավիթ |  |
|  |
| Հեքիաթներ | Անխելք մարդը  • Չախչախ թագավորը  • Ծիտը  • Ուլիկը  • Սուտասանը  • Ճամփորդները  • Կացին ախպեր  • Խոսող ձուկը  • Խելոքն ու հիմարը  • Ոսկու կարասը  • Տերն ու ծառան  • Պոչատ աղվես  • Անհաղթ աքլորը  • Սուտլիկ որսկանը  • Բարեկենդանը  • Եդեմական ծաղիկը  • Անբան Հուռին  • Քեֆ անողի քեֆը չի պակասի  • Քաջ Նազար  • Կիկոսի մահը  • Ձախորդ Փանոսը  • Մարդակերի աղջիկն ու խորհրդավոր վարպետը  • Աստղերից իջած կինը  • Որոտ թագավորը  • Անգին քարը  • Կախարդի քսակը  • Ոսկի բանալին  • |
|  |
| Պատմվածքներ | Սովի ժամանակից  • Քաջերի կյանքից  • Աղքատի պատիվը  • Լեռների հովիվը  • Գիքորը  • Երկաթուղու շինությունը  • Եղջերուի մահը  • Արջաորս  • Խորհրդավոր ծերունին  • Գաբո բիձու շերամապահությունը  • Երկու հայր  • Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը  • Մայրը  • Ահմադը  • Գրազը  • Եղջերուն  • Քեռի Խեչանը  • Նեսոյի քարաբաղնիսը  • Ուրախ գիշեր  • Ալլահից ղրկված  • Գելը • Ծղրիդը  • Շունը  • Իմ ընկեր Նեսոն |

 |
**«Ո՞վ է առաջինը»** (ռուս.՝ Кто первый?), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որը ստեղծվել է 1950 թվականին ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Բորիս Դյոժկինի և Գենադի Ֆիլիպովի կողմից։

Մուլտֆիլմի առանձնահատկությունը նրանում է, որ այն հնչյունավորվլել է միայն մեկ մարդու՝ հայտնի սպորտային մեկնաբան Վադիմ Սինյավսու կողմից։ Եվ դա ամենևին պատահական չէ. մուլտֆիլմը պատմում է հենց սպորտային մրցության մասին։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը զավեշտական ձևաչափով ցույց է տալիս անտառային գազանիկների միջև հեծանվային պայքար. Տոպտիգին եղբայրների, Նապաստակի և Աղվեսի միջև։ Երկար, տանջալից պայքարից հետո, առվելություն ստացավ Նապաստակը, սակայն ժամանակից շուտ ուրախանալով, հաղթանակից ամոթալի պարտություն է կրում. հակառակորդներից կտրվելով՝ Նապաստակը որոշում է հանգստանալ. պառկելով ծառի տակ։ Հետո լողում է (հենց հեծանվային հագուստով՝ շապիկով և կիսատաբատով), մոռանալով վերահսկել ժամանակը և կորցնում է առաջնությունը մրցավազքում։ Մուլտֆիլմի վերջում Նապաստակը ծաղկեփունջը տալիս է հաղթողին` Տոպտիգին-ավագին։

Ամբողջ մուլտֆիլմը ուղեկցում է Ոզնին՝ Վ.Սինյավսկի, սպորտային մեկնաբանություններով, որի տեսքը հանդիսատեսը տեսնում է մուլտֆիլմի սկզբում և վերջում։

Ֆիլմի վրա աշխատել են
--------------------

* Ռեժիսորներ` Բորիս Դյոժկին, Գենադի Ֆիլիպով
* Սցենարիստ` Կլիմենտնի Մինց
* Երգի տեքստը՝ (բանաստեղծություն) Միքայել Վալպին
* Երգահան՝ Յուրի Լեվիտին
* Օպերատոր՝ Ելենա Պետրովա
* Հնչյունային օպերատոր՝ Բորիս Ֆիլչիկով
* Նկարիչ-բեմադրող` Կոնստանտին Զոտով, Եվգենի Միգունով
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` Վլադիմիր Արբեկով, Ռոման Կաչանով, Վլադիմիր Դանիելովիչ, Ֆաինա Եպիֆանովա, Միխայիլ Բոտով, Լև Պոզդնեև, Բարիս Չանի
* Նկարիչ-դեկորատորներ` Դմիտրի Անպիլով, Գ.Նևզորովա
* Ռադիո մեկնաբան՝ Վադիմ Սինևվսկի
* Ռեժիսորի օգնական՝ Ե. Նովոսելսկայա

Հրապարակում
-----------

1990-ական թվականների կեսերին մուլտֆիլմը թողարկվել է վիդեոսկավառակների վրա Studio PRO Video խորհրդային լավագույն հավաքածուում և «Союз Видео» վիդեոստուդիայում։

2009 թվականի սեպտեմբերի 3-ին մուլտֆիլմը պաշտոնապես թողարկվել է «Союз-видео» ընկերության DVD-սկավառակի վրա։ Բացի «Ո՞վ է առաջինը» մուլտֆիլմից, սկավառակը պարունակում է ևս ութ մուլտֆիլմ. «Ստեփան. նավաստի», «Արևի աղջիկը», «Մենք Շերլոկ Հոլմսի հետ», «Պոնին վազում է շրջանաձև», «Ես սպասում եմ թռչնակին», «Պերֆիլ և Ֆոմա», «Չորսը մեկ բակից», «Գաղտնիքներով զարդատուփ»։

### Տեխնիկական բնութագրեր

Ձայն՝ Ռուսերեն Dolby Digital 2.0 Mono;

Տարածաշրջանային կոդ՝ 0 (All),

Պատկերներ՝ Standart 4:3 (1,33:1);

Գույնը՝ PAL;

Փաթեթավորում՝ Քարտայի բոկս + кеер case;

Բաշխիչ՝ «Союз-видео»:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  О нашем «Союзмультфильме» (Г.Бородин, исторический очерк)
2. ↑  Մուլտֆիլմը Аниматор.ру կայքում
3. ↑  Самые любимые мультики. Выпуск 25 на Ozon.ru

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մուլտֆիլմը Аниматор.ру-ում
Կալիումի թիոցիանատի կառուցվածքը:
**Բյուրեղագիտություն**, գիտություն է բյուրեղների և նյութի բյուրեղային վիճակի մասին։

Ուսումնասիրում է բյուրեղների համաչափությունը, հատկությունները, կառուցվածքը և առաջացման պայմանները։ Բյուրեղագիտության հիմնական մեթոդը խարսխված է բյուրեղների համաչափության հատկության վրա, ըստ որի բյուրեղները դասակարգվում են բյուրեղագիտական 7 համակարգի, 32 դասի և 230 խմբի։ Բացի այդ բյուրեղագիտությունը ունի նաև հետազոտման հատուկ մեթոդիկա, որը ներառնում է բյուրեղների գծագրման և հաշվարկի եղանակները, աճեցման և չափման տեխնիկան, ռենտգենա-կառուցվածքային, էլեկտրագրաֆիկ և բյուրեղաքիմիական վերլուծությունները։

Կապն այլ գիտությունների հետ
---------------------------

Ծագելով 18-րդ դարի վերջում, որպես միներոլոգիայի ինքնուրույն ճյուղ, բյուրեղագիտությունը ներկայումս գրավում է միջանկյալ դիրք ֆիզիկայի և քիմիայի միջև՝ գտնվելով դրանց հետ երկկողմանի կապի մեջ։ 20-րդ դարի 1-ին կեսին ընդունված էր բյուրեղագիտությունը բաժանել երեք մասի՝ երկրաչափական, ֆիզիկական և քիմիական։ Այդ մասերի բովանդակության և ծավալի զգալի փոփոխման հետ կապված, առանձնացել են բյուրեղագիտության առանձին ճյուղեր՝ բյուրեղաքիմիա, բյուրեղաֆիզիկա, բյուրեղաօպտիկա ևն։ Բյուրեղագիտությունը կապված է մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, քիմիայի, միներոլոգիայի, պետրոգրաֆիայի և տեխնիկական մի շարք դիսցիպլինների, ինչպես նաև կենսաբանության, սիմետրիայի մասին ուսմունքի և բժշկության հետ։ Արագ զարգանում է տեխնիկական բյուրեղագիտության կապված սարքաշինությունում արհեստական բյուրեղների կիրառման հետ։ Բյուրեղագիտության զարգացումը դեպի բյուրեղատիպ անիզոտրոպնյութերի ուսումնասիրությունը՝ կհանգեցնի նոր բաժինների ստեղծման։

Գիտնականներ
-----------

Բյուրեղագիտության մեջ մեծ դեր են կատարել Ռոմե դը Լ'իլյան, Ռ․ Ալյուին, Օ․ Բրավեն, Ա․ Վ․ Գադոլինը, Ե․ Ս․ Ֆեոդրովը, Գ․ Վ․ Վուլֆը, Ա․ Վ․ Շուբնիկովը, Ի․ Ի․ Շաֆրոնովսկին, Լևոն Վարդանյանցը և ուրիշներ։

Գրականություն
-------------

* The Feynman Lectures on Physics Vol. II Ch. 30: The Internal Geometry of Crystals
* Introduction to Crystallography and Mineral Crystal Systems

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 482)։*  |
| **՞**Կրակե բարբուս |
| --- |
| Կրակե բարբուս  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | ճառագայթալողակ ձկներ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Ծածանաձկներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Քորդավորներ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Pethia conchonius
(Бьюкенен-Гамильтон, 1822 год |
|  Հոմանիշներ |
| 
по данным FishBase:
* Barbus conchonius (Hamilton, 1822)
* Cyprinus conchonius Hamilton, 1822
* Puntius conchonius (Hamilton, 1822)
* Systomus conchonius (Hamilton, 1822)
* Systomus pyropterus McClelland, 1839

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Կրակե բարբուս**  (լատ.՝ Pethia conchonius), ճառագայթալողակ ձկների տեսակ Ծածանաձկների ընտանիքից։ Առաջին անգամ նկարագրվել է ֆրենսիս Բյուկենեն Համելտոնի կողմից 1822 թվականին։

Արեալ
-----

Բնակվում է Բանգլադեշի, Հյուսիս-արևելյան Հնդկաստանի ջրերում, հարավարևելյան Ասիայի որոշ շրջաններում։ Նախընտրում է չհոսող ջուր։

Նկարագրություն
--------------

Մարմինը օվալաձև է, կողքերից հարթ է։ Բեղիկներ չունի։ Երկարությունը ակվարիումում մինչև 5 սմ է, բնության մեջ - մինչև 8 սմ։

Սեռական դիմորֆիզմը վառ արտահայտված է. էգը բաց դեղնականաչ կամ դեղնավուն գույնի է, արուն ունի ուժեղ կրակե գույն (ինչի պատճառով էլ ստացել է իր անվանումը), գռգռված վիճակում կրակե գույնը ուժեղանում է։ Արուի մոտ պոչի հիմնային մասում կա սև հետք։ Ձվադրման պատրաստ էգը ուժեղ գիրանում է։

Պահպանումը և բազմացումը
-----------------------

Կրակե բարբուսները նախընտրում են 18-25 °C ջերմաստիճանով ջուր, 4-18° կոշտությամբ, 6,5-7,5 ակտիվ ռեակցիայով (չեզոքին մոտ)։ Եթե պլանավորվում է բազմացում,ապա խորհուրդ է տրվում պահպանել ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում։
Կրակե բարբուսին պետք է կերակրել կենդանի կերով - մոծակի թրթուրներով, ջրալվեր , և այլն։ Սակայն նորմալ է տանում կերակրումը չոր որակյալ կերերով։ Լրացուցիչ կերպով կարիք ունի բուսական կերի, որը կարող է հանդիսանալ սալաթի տերևներ,կաթնուկ։
Բազմացումը բարդ չէ։ Մի քանի օրվա ընթացքում սննդակարգը մեծանում է կենդանի կերերի հաշվին, ակվարիումում ջրի ջերմաստիճանը բարձրանում է 1-2 աստիճանով։ Հնարավոր է, բայց պարտադիր չէ արուների և էգերի առանձին պահպանումը այդ շրջանում։ Երբ էգի որովայնը լցված է ձկնկիթներով, նրան երկու արուների հետ տեղափոխում են առանձին ձուղբածության ակվարիում 10-15 լիտր ծավալով։ Հատակը ծածկում են զատման ցանցով, որպեսզի կանխեն արտադրողների կողմից ձկնկիթների ուտելը։ Հատակում պարտադիր են կանաչ բույսերը։ Ձվադրումը կատարվում է առավոտյան։ Արտադրողներին սպանում են։ Ձկնկիթը ինկուբացվում է 1,5-2 օր, թրթուրները լողում են 3-4 օրից։ Սեռահասուն առնում են 6-8 ամսից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
FishBase: Синонимы *Pethia conchonius* (Hamilton, 1822)
2. ↑  Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Рыбы|страницы=135}}


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · WoRMS |

 |
**Կամո Առաքելի Արեյան** (նոյեմբերի 20, 1957(1957-11-20), Ներքին Սասնաշեն, Թալինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, Երևանի քաղաքապետի խորհրդական։

։ Անկուսակցական է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1957 թ. նոյեմբերի 20-ին ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ներքին Սասնաշեն գյուղում։ 1979 թ-ին ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ 1979-1980 թթ-ին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում որպես տնտեսագետ։ 1980-1982 թթ-ին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1982-1995 թթ-ին աշխատել է ՀՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում որպես գիտական աշխատող։ 1995-1999 թթ-ին եղել է ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Մինչև 1997 թ. մշտական հիմունքներով աշխատել է ՀՀ Աժ պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ՆԳ հարցերի մշտական հանձնաժողովում։ 1997-2001 թթ-ին եղել է Երևանի քաղաքապետի տեղակալ, 1998 թ-ի փետրվար-մայիս ամիսներին՝ Երևանի քաղաքապետի պաշտոնակատար։ 2001-2002 թթ-ին եղել է ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարի տեղակալ։ 2002-2003 թթ-ին եղել է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների գործունեությունը համակարգող նախարարի տեղակալ։ 2003 - 2009 թթ-ին եղել է Երևանի քաղաքապետի առաջին տեղակալ։ 2009 թ-ի հուլիսի 6-ին Երևան քաղաքի ավագանու որոշմամբ նշանակվել է Երևանի քաղաքապետի տեղակալ։ 2013 թ. մայիսին ընտրվել է Երևանի քաղաքապետի առաջին տեղակալ։ 2014 թ. դեկտեմբերի 29-ին պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։ Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կամո Արեյանը նշանակվել է քաղաքապետի խորհրդական»։ *www.shantnews.am*։ 02.11.2018
2. ↑  Կամո Առաքելի Արեյան
3. ↑  Կ. Ա. ԱՐԵՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 2-ՐԴ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն