**Գրիգորի Խրիստաֆորովիչ Վերմիշև** (Գրիգոր Քրիստափորի, հուլիսի 7, 1894(1894-07-07), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 4, 1973(1973-10-04), Օրջոնիկիձե, Դնեպրոպետրովսկի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ և Վլադիկավկազ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), որոշ աղբյուրներում` **Գրիգոր Վերմիշյանց**, հայազգի խորհրդային պատմական գրող, ռազմական ինժեներ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

### Ծագում

Գրիգորի Վերմիշևը ծնվել է Թիֆլիսում, Անդրկովկասի կադետական կուսակցության առաջնորդներից Քրիստաֆոր Ավակովումովիչ Վերմիշևի ընտանիքում, որը եղել է Բաքվի առաջատար թերթերի՝ «Բաքու» և «Բիրժևիե Վեդոմոստի» (Биржевые ведомости) հրատարակիչ, իսկ 1905 թվականին ծառայել է որպես Թիֆլիսի քաղաքապետ և Հայաստանի Առաջին հանրապետությունում եղել է Ֆինանսների նախարար։ Գրիգորի Խրիստոֆորովիչի մայրը՝ Վարվառա Ալեքսանդրովնա Արղությանը, ծագում էր Արղության-Երկայնաբազուկներ իշխանների տոհմից։

### Կրթություն

Գրիգորի Վերմիշևն ավարտել է Ֆրայբերգի (Գերմանիա) լեռնային ակադեմիան (1916), սովորել Պետրոգրադի ռազմա-ծովային ինժեներական ուսումնարանում (1916-1917)։

Գործունեություն
---------------

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1914-1918) մասնակցել է Կովկասյան ռազմաճակատի կռիվներին։ 1920 թվականին եղել է թուրքական զավթիչների դեմ մարտնչող հայկական հեծելազորային ջոկատի հրամանատար։

### Քաղաքական գործունեություն

Սովետական իշխանության հաստատումից հետո ապրել է Մոսկվայում։ 1923-1956 թվականներին զբաղեցրել է մի շարք ղեկավար պաշտոններ (ԽՍՀՄ պետպլանի բաժնի վարիչ, ԽՍՀՄ արտաքին առևտրի ժողկոմատի բաժնի վարիչ և այլն), մասնակցել Հայաստանի մի շարք կարևոր տնտեսական խնդիրների մշակմանը։

Ստալինյան ռեժիմի ժամանակ երկու անգամ ենթարկվել է բռնաճնշումների։ Վերջին կալանքի վայրից վերադառնալուց հետո նա զրկվել է բնակության իրավունքից ինչպես Մոսկվայում, այնպես էլ Միութենական հանրապետությունների այլ մայրաքաղաքներում։ Օրջոնիկիձե քաղաքը դարձել է Գրիգորի Վերմիշևի բնակության վայրը, որտեղ նա ծառայել է որպես քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ, և թոշակի անցնելուց հետո ամբողջությամբ նվիրվել գրական գործունեությանը։

### Գրական գործունեություն

1958 թվականից զբաղվել է գրական գործունեությամբ։ Հավաքել է Հայաստանի և Վրաստանի 12-13-րդ դարերի պատմության վերաբերյալ նյութեր, որոնք հիմք են ծառայել իր «Ամիրսպասալար» (1968, 65 հազար տպաքանակով), «Թագավորության մայրամուտը», «Տամտա» և «Հրաձիգ ժողովուրդը» (վերջին երեքը անտիպ) քառահատոր վիպաշարի համար։ Դրանցում Վերմիշևը ներկայացրել է Զաքարյան իշխանների ճակատագիրը, պատկերել հայ և վրաց ժողովուրդների համատեղ պայքարը հանուն ազատության ու անկախության։

Գրիգորի Վերմիշյևը մահացել է 1973 թվականին, Ռուսաստանի Օրջոնիկիձե (ներկայիս՝ Վլադիկավկազ) քաղաքում։ Նա չի հասցրել տեսնել «Ամիրսպալասար» պատմա-փաստագրական վեպի հայերեն թարգմանության լույս տեսնելը։ Թարգմանության ձեռագրի, ինչպես նաև դրա հեղինակի ճակատագիրը նույնքան ողբերգական է։

Գրականություն
-------------

### Մամուլ

* Միքայել Շաթիրյան, Արժեքավոր վեպ ժողովուրդների բարեկամության մասին։ «Գրական թերթ», 1969, № 5:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայագիտության հարցեր, հանդես 3, 2014, էջ 244, ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտ
2. 1 2 3  Վերմիշևա, Սեդա. *Амирспасалар. Книга I․ СЛОВО ОБ АВТОРЕ* (in ռուսերեն).
3. ↑  "Григорий Вермишев". *www.livelib.ru*. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 11.
4. ↑  Вермишев, Григорий Христофорович (1968). *Амирспасалар: Ист. роман* (in ռուսերեն). Voenizdat.
5. ↑  "Григорий Христофорович Вермишев: все книги скачать бесплатно - FB2, TXT - читать онлайн". *www.litlib.net*. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 11.
6. ↑  "AV Production - Գրիգորի Վերմիշև". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Retrieved 2019 թ․ հուլիսի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրիգորի Վերմիշև «Хайазг» կայքում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 413)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000046852648 · VIAF: 53941002 · WorldCat VIAF: 53941002 |

 |