**Լյուբով Եվգենևնա Բելոզերսկայա** (ռուս.՝ Любо́вь Евге́ньевна Белозе́рская, սեպտեմբերի 18 (30), 1895, Լոմժինյան գավառ, Լոմժինյան նահանգ, Warsaw general-governorate, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 27, 1987(1987-01-27), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Միխայիլ Բուլգակովի երկրորդ կինը (1925-1932 թվականներ)։

Կենսագրություն
--------------

Լյուբով Բելոզերսկայան ծնվել է Լեհաստանում, Եվգենի Միխայլովիչ Բելոզերսկու և Սոֆյա Վասիլևնա Բելոզերսկայայի ընտանիքում։ Լյուբովից բացի ընտանիքում եղել է ևս երեք երեխա՝ Վերա (ծնվել է 1888 թվականին), Նադեժդա (ծնվել է 1891 թվականին) և Յուրի (ծնվել է 1893 թվականին)։ Հոր մահվանից հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Պենզա։

Լյուբով Բելոզերսկայան ավարտել Սանկտ Պետերբուրգի Դեմիդովյան իգական գիմնազիան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում՝ 1914 թվականին, Բելոզերսկայան, ավարտելով գթության քույրերի դասընթացները, հոսպիտալներում խնամել է վիրավորների։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Լյուբով Բելոզերսկայան Պետրոգրադից տեղափոխվել է կենտրոնական Ռուսաստանում գտնվող գյուղ՝ ընկերուհու մոտ։

1918 թվականին Բելոզերսկայան տեղափոխվել է Կիև, որտեղ հանդիպել է ծանոթ լրագրող Իլյա Մարկովիչ Վասիլևսկուն, որին ճանաչում էր դեռ Պետերբուրգից, և որը գրում էր «Не-Буква» կեղծանունով։ Նա ամուսնացել է Վասիլևսկու հետ և 1920 թվականի փետրվարին ամուսնու հետ Օդեսայից արտագաղթել Կոստանդնուպոլիս (այդ ժամանակաշրջանի որոշ դեպքեր օգտագործվել են Միխայիլ Բուլգակովի «Վազք» պիեսում)։ Նույն թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Ֆրանսիա՝ Մարսել, ապա Փարիզ։ Փարիզում Իլյա Վասիլևսկին հրատարակել է սեփական թերթը՝ «Свободные мысли» (հայ.՝ «Ազատ մտքեր»), իսկ Լյուբով Եվգենևնան հանդես է եկել բալետային թատերախմբերի կազմում Փարիզի թատրոններում։ 1921-1922 թվականների ձմռանն ընտանիքը տեղափոխվել է Բեռլին, որտեղ Վասիլևսկին սկսել է համագործակցել խորհրդամետ «Накануне» թերթում։ Այդ ժամանակ տվյալ թերթը տպագրում էր Միխայիլ Բուլգակովի ակնարկներն ու ֆելիետոնները։

Լյուբով Բելոզերսկայան Վասիլևսկուց բաժանվել է 1923 թվականի վերջին։ 1924 թվականի հունվարի սկզբին՝ «Накануне» խմբագրության կողմից Ալեքսեյ Տոլստոյի պատվին կազմակերպված երեկոյի ընթացքում, Բելոզերսկայան ծանոթացել է Միխայիլ Բուլգակովի հետ։ Բուլգակովի ու Բելոզերսկայայի ամուսնությունը գրանցվել է 1925 թվականի ապրիլի 30-ին։

Լյուբով Բելոզերսկայայի հետ ամուսնության տարիներին Միխայիլ Բուլգակովը գրել է «Տուրբինների օրերը» (ռուս.՝ Дни Турбиных), «Բոսորագույն կղզի» (ռուս.՝ Багровый остров), «Զոյայի բնակարանը» (ռուս.՝ Зойкина квартира)։ Բելոզերսկայան Բուլգակովի համար ֆրանսերենից թարգմանել է Մոլիերի մասին գրքեր։ Գրողի թելադրմամբ նա գրել է «Փարիսեցիների պարտավորագիրը» (ռուս.՝ «Кабала святош») և «Ադամ և Եվա» (ռուս.՝ Адам и Ева) պիեսների բազմաթիվ էջեր, այն վեպի առաջին խմբագրության էջերը, որը հետագայում վերածվել է «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի (այդ ժամանակ դեռ առանց Մարգարիտայի)։ Ըստ Բորիս Սոկոլովի՝ հենց Լյուբով Բելոզերսկայան է Բուլգակովին հուշել իր ապագա «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպում գլխավոր հերոսուհու կերպարն ավելացնելու գաղափարը։

Լյուբով Բելոզերսկայային են նվիրված «Սպիտակ գվարդիա» (ռուս.՝ «Белая гвардия») վեպը, «Շան սիրտ» (ռուս.՝ Собачье сердце) վիպակն ու «Փարիսեցիների պարտավորագիրը» («Մոլիեր») պիեսը։ Սակայն Լյուբով Բելոզերսկայայի անունն ամենաշատը կապված է «Վազք» պիեսի ստեղծման հետ. արտագաղթի ու արտագաղթյալների, Կոստանդնուպոլսի ու Փարիզի մասին Բելոզերսկայայի կենդանի պատմությունները գրողի համար ներշնչանքի աղբյուր են ծառայել պիեսի ստեղծման ժամանակ։

1929 թվականի սկզբին ընտանեկան կյանքում սկսվել են բարդություններ։

> 
> 
> «փաստ <...> Բուլգակովի կենսագրությունից. նա ստիպված է եղել գրել ընդհատումներով, և մի անգամ նա կնոջն ասել է, թե այդպիսի պայմաններում չի աշխատել նույնիսկ Դոստոևսկին։ Ինչին ստացել է հետևյալ պատասխանը. «Բայց դու ախր Դոստոևսկին չես»— *Իգոր Վոլգին*
> 
> 

Փետրվարին Միխայիլ Բուլգակովը ծանոթացել է Լյուբով Բելոզերսկայայի ընկերուհու՝ Ելենա Շիլովսկայայի հետ, և շուտով նրանց միջև սկսվել է սիրավեպ։1932 թվականի հոկտեմբերին նա դարձել է գրողի երրորդ կինը։ Լյուբով Բելոզերսկայայի հետ ամուսնալուծությունը կայացել է 1932 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։

1933 թվականից Լյուբով Բելոզերսկայան աշխատել է «ЖЗЛ» թերթի խմբագրությունում, ապա Жургаз-ի «Исторические романы» խմբագրությունում։ 1945 թվականից հետո Բելոզերսկայան եղել է տառադարձության գծով գիտական խմբագիր «Սովետական մեծ հանրագիտարան» հրատարակչությունում, իսկ 1940-ական թվականներին՝ խմբագիր «Լիտերատուրնայա գազետայում», համագործակցել է «Огонёк» ամսագրի հետ։

1928-1930 թվականներին Բելոզերսկայան եղել է Վիկենտի Վերեսաևի երկերի ժողովածուի սրբագրիչ-խմբագիր, իսկ 1936 թվականից եղել է պատմաբան-ակադեմիկոս Եվգենի Տառլե գրական քարտուղարը։

1970-1980-ական թվականներին Բելոզերսկայան գրել է գիրք Բուլգակովի հետ կյանքի մասին («О, мёд воспоминаний» Archived 2018-07-02 at the Wayback Machine.), ինչպես նաև գրքեր Կոստանդնուպոլսում և Փարիզում անցկացրած տարիների մասին («Ուրիշի շեմքի մոտ», ռուս.՝ «У чужого порога») և «Այդպես է եղել» (ռուս.՝ «Так было», Եվգենի Տառլեի հետ իր աշխատանքի մասին)։ Ռուսաստանում գրքերը լույս են տեսել նրա մահվանից հետո։

Լյուբով Բելոզերսկայան մահացել է 1987 թվականի հունվարի 27-ին Մոսկվայում։ Թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը՝ իր հարազատների կողքին։

Բելոզերսկայայի մասին հուշեր հանդիպում են նրա հետ մտերիմ եղած Լիդիա Յանովսկայայի և Ե. Մոնախովայի գրքերում։ Բելոզերսկայայի ու Յանովսկայայի նամակագրությունը մասամբ հրատարակվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Булгаковская энциклопедия (ռուս.) — 2000.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  *Яновская Л. М.* Творческий путь Михаила Булгакова. — М.: Советский писатель, 1983. — С. 177—180. — 7 004 200 000 000 000 000♠20 000 экз.
4. ↑  *Соколов Б. В.* Булгаковская энциклопедия — Рукописи не горят!. — М.: Алгоритм, 2003. — ISBN 5-320-00143-6
5. ↑  *Кривоносов Ю.* Михаил Булгаков и его время. — М.: Издательский дом «Вече», 2016. — 432 с. — ISBN 978-5-9533-5840-8
6. ↑  *Яновская Л. М.* Записки о Михаиле Булгакове. — 3-е изд.. — М.: Текст, 2007. — ISBN 978-5-7516-0660-2
7. ↑  *Монахова Е. Н.* «Светлому парню Любочке…». Моё знакомство и переписка с Л. Е. Белозерской-Булгаковой. — М.: БФБ, 2017. — 122 с.
8. ↑  *Богданов Н. Н. Курушин А. А.* «Булгаков — писатель безграничный»

Գրականություն
-------------

* *Соколов Б. В.* Булгаковская энциклопедия — Рукописи не горят!. — М.: Алгоритм, 2003. — ISBN 5-320-00143-6

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15751203x · GND: 123249163 · ISNI: 0000000117774895 · LCCN: n80157310 · NKC: js20221145579 · NTA: 069349827 · NUKAT: n96002982 · LIBRIS: 177225 · SUDOC: 242192629 · VIAF: 101088061 · WorldCat VIAF: 101088061 |

 |

 |