Սուպերմարկետ Նյու Յորքի Մանհեթեն թաղամասում
Առևտրի կենտրոնի բացում
**Սպառում**, սահմանվում է որպես բարիք ձեռք բերելու ծախսեր։ Համարվում է տնտեսագիտության մեջ հիմնական հասկացություն և ուսումնասիրվում է նաև բազմաթիվ այլ սոցիալական գիտություններում։ Հակադրվում է ներդրումներին, որոնք ծախսեր են ապագա եկամուտներ ձեռք բերելու համար։ Այն արդյունքի օգտագործումն է տնտեսական պահանջմունքների բավարարման գործընթացում, վերարտադրության եզրափակիչ փուլը։

Կարող են լինել *արտադրական (արտադրողական) սպառում* և *ոչ արտադրական կամ «բուն սպառումներ»*։ Արտադրական սպառումն արտադրության գործընթացն է, որտեղ սպառվում են արտադրության միջոցներն ու աշխատուժը, ստեղծվում արդյունքներ։ Ոչ արտադրական սպառումը սպառման առարկաների օգտագործումն է, երբ դրանք սպառվում են վերջնականապես։ Վերջինս բաժանվում է բնակչության (կամ անհատական, անձնական՝ մարդկանց անմիջական անձնական պահանջմունքների բավարարում սննդով, հագուստով, կացարանով, կրթությամբ և այլն) և ընդհանուր հասարակական պահանջմունքները բավարարող սպառման (կառավարման, գիտության, երկրի պաշտպանության և այլն պահանջմունքների բավարարում շենքերով և կառույցներով, գույքով, սարքերով, պաշտպանական տեխնիկայով և այլն)։

Սպառվող բարիքների տեսակներից կախված տարբերում են իրային ձև ունեցող նյութական բարիքների և ծառայությունների սպառում։ Ըստ պահանջմունքների բավարարման եղանակի սպառումը կարող է լինել անհատական (առանձին ընտանիքների կամ անհատների անձնական սեփականություն հանդիսացող նյութական բարիքների սպառում) և կոլեկտիվ կամ համատեղ (նյութական բարիքների և ոչ նյութական արտադրության ոլորտի հասարակական հիմնարկների վճարովի և անվճար ծառայությունների համատեղ սպառում)։

Սպառումն ըստ նպատակի լինում է՝ անձնական և արտադրական։ Անձնական՝ երբ մարդիկ իրենց պահանջմունքները բավարարում են արտադրության գործընթացից դուրս և որի նպատակը կենսագործունեության պահպանումն է։ Արտադրական՝ երբ եղած արդյունքն օգտագործում են արտադրության գործընթացը կազմակերպելու և նոր բարիքներ արտադրելու նպատակով։

Սպառումն օրգանապես կապված է վերարտադրության մյուս փուլերի՝ արտադրության, բաշխման և փոխանակության հետ։ Առանց արտադրության չկա և սպառում, որովհետև արտադրությունն է ստեղծում սպառման օբյեկտ, իսկ եթե չլինի սպառում, արտադրությունը կդառնա անիմաստ։ Արտադրության դերը սպառմանը ծառայելն է։ Միաժամանակ, արտադրությունն առաջնային է սպառման նկատմամբ։ Այն ստեղծում է սպառման արդյունքներ, առաջացնում արտադրված արդյունքների սպառման պահանջ և, վերջին հաշվով, որոշում սպառման մակարդակն ու կառուցվածքը։ Իր հերթին սպառումը փոխներգործում է արտադրության վրա՝ առաջացնելով արդյունքների պահանջ։ Առկա պահանջմունքների բավարարմանը զուգընթաց ծագում և ձևավորվում են նորերը, դրանով իսկ սպառումն կյանքի է կոչում նոր արդյունքների արտադրություն։

Չսպառվող արդյունքները դադարում են օգտակար լինելուց, և դրանց արտադրությունը դադարեցվում է։ Սպառման ընդհանուր մակարդակը տարբեր երկրներում և պատմություններում տարբեր ժամանակաշրջաններում միշտ որոշվում է արտադրության, արտադրողական ուժերի զարգացման ձեռք բերված մակարդակով։ Հասարակության առանձին դասակարգերի, սոցիալական խմբերի, առանձին խմբերի, անձանց և այլ հատվածների սպառման մակարդակն անմիջաբար որոշվում է տվյալ հասարակարգին հատուկ բաշխման բնույթով։ 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11934136q · GND: 4078777-1 · LCCN: sh85031498 · Microsoft: 1374810 · NDL: 00572051 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 56)։*  |