Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եգիպտական թանգարան (այլ կիրառումներ)

**Թուրինի Եգիպտական թանգարան** (իտալ.՝ Museo Egizio di Torino), հնագիտական թանգարան Իտալիայի Թուրին քաղաքում՝ մասնագիտացած եգիպտական հնագիտության և հնէաբանության մեջ։ Թանգարանն ընդգրկում է եգիպտական հնությունների ամենախոշոր հավաքածուներից մեկը և ունի ավելի քան 30000 նմուշ։ 2015 թվականին թանգարանն ունեցել է շուրջ 772900 այցելու։

Պատմություն
-----------

Եգիպտացի պարուհի
Եգիպտոսին առնչվող առաջին առարկան՝ «Mensa Isiaca» եգիպտական ոճով ստեղծված տախտակը, Թուրին է բերվել 1630 թվականին, որը ըստ Դուլու Ջոնսի ստեղծվել է Հռոմում Իսիդային նվիրված տաճարի համար։ Այս էկզոտիկ նմուշը պատճառ է հանդիսացել, որպեսզի Կարլ Էմմանուիլ III-ի հանձնարարությամբ բուսաբան Վիտալինո Դոնաթին 1753 թվականին մեկնի Եգիպտոս և ձեռք բերի դրա անցյալի հետ կապված նմուշներ։ Դոնաթին վերադարձավ՝ Կարնակի տաճարից և Կոպտոս քաղաքից իր հետ բերելով 300 վերականգնված նմուշներ, որոնք էլ դարձան Թուրինի թանգարանի հավաքածուի հիմնական կորիզը։

1824 թվականին Կարլ Ֆելիքս թագավորը նյութեր է ձեռք բերել Դրովետտիի հավաքածուից (5,268 նմուշներ, այդ թվում` 100 արձաններ, 170 պապիրուսներ, ստելաներ, մումիաներ և այլ առարկաներ)։ Իտալացի անտիկ իրերի հավաքորդ, դիվանագետ Բերնարդինո Դրովետտիին նմուշները ձեռք էր բերել Եգիպտոսում ապրելու տարիներին։ Նույն տարում Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնն օգտագործել է պապիրուսների թուրինյան հսկայական հավաքածուն՝ փորձարկելու եգիպտական հիերոգլիֆների վերծանումը։ Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնի Թուրինում հիերոգլիֆների ուսումնասիրության ժամանակ «Papiro Regio» անհետացել է և հայտնաբերվել է ուշ, որի որոշ մասեր դեռևս անհետացած են։

1833 թվականին թանգարանի հավաքածուն համալրվել է Պիդմոնտես Ջուզեպպե Սոսիոյի հավաքածուով (ավելի քան 1200 նմուշ)։ Հավաքածուն լրացրել և ավարտուն տեսքի է բերել եգիպտագետ Էռնեստո Սկիապարելին 1900-1920 թվականներին կատարած պեղումների արդյունքում։ Վերջին խոշոր ձեռքբերումը եղել է Էլեզիա տաճարից եգիպտական կառավարության կողմից 1960-ական թվականներին Նուբիայում հուշարձանների փրկման արշավին իտալական աջակցության համար։

Տարիների ընթացքում եգիպտական հավաքածուն միշտ եղել է Թուրինում, այն շենքում, որը նախագծվել է թանգարանի համար Գիտությունների ակադեմիայի փողոցի 6 հասցեում։ Միայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին որոշ նյութեր տեղափոխվել են Ալե քաղաք։ 2004 թվականից թանգարանը կառավարվում է «Fondazione Museo delle Antichità Egizie»-ի (Եգիպտական հնագիտական թանգարանային հիմնադրամ) կողմից։ 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ թանգարանի շենքը ձևափոխվել է, ինչպես նաև հիմնական սենյակները վերաձևավորվել են Դանե Ֆորրետիի կողմից, առանձնակի ուշադրություն է դարձվել լուսավորության և հայելիների երևակայական կիրառմանը՝ առավել յուրահատուկ ներկայացնելով թանգարանի հավաքածուի փարավոնյան արձանները։

2015 թվականի ապրիլի 1-ին բացվել է թանգարանի նոր հատված։

Հավաքածու
---------

Թուրինյան պապիրուսների քարտեզ
Թանգարանի հավաքածուի առավել մեծ հետաքրքրություն ներկայացնող նմուշներից են՝

* *Assemblea dei Re* (Թագավորական ժողով), բնորոշում է արձանների հավաքածու, որը ներկայացնում է Նոր թագավորության բոլոր թագավորների
* «Թութմոս III-ի տաճար»
* Սարկոֆագներ, մումիաներ, գրքեր Դրովետտիի հավաքածուից
* մ. թ. ա. 3500 թվականի կտավ (հայտնաբերվել է 1931 թվականին)
* Թաղման արարողակարգի իրեր՝ հայտնաբերված Հին Թագավորության «անհայտ գերեզմանից»
* «Խաի և Մերիթի գերեզման», Սկիապարելին այն հայտնաբերել և փոխանցել է թանգարանին
* Պապիրուսների հավաքածուի սենյակ, ի սկզբանե հավաքագրել է Դրովետտին, այնուհետև Շամպոլյոնին օգտագործել է հիերոգլիֆների վերծանման իր ուսումնասիրությունների ժամանակ
* *Mensa Isiaca* (Իսիդայի տախտակ)
* *Tomba Dipinta* (նկարազարդ գերեզման) փակ է հանրության համար
* «Թուրինի թագավորական պապիրուս»

Թանգարանն ունի Հին եգիպտական Մեռյալների գրքի երեք օրինակ, այդ թվում հայտնի ամենահին օրինակը։

Աշխատություններ
---------------

* Wolfgang Kosack: Schenute von Atripe De judicio finale. Papyruskodex 63000.IV im Museo Egizio di Torino. Einleitung, Textbearbeitung und Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. Berlin 2013, Verlag Brunner Christoph, ISBN 978-3-9524018-5-9
* Wolfgang Kosack: Basilios "De archangelo Michael": sahidice Pseudo - Euhodios "De resurrectione": sahidice Pseudo - Euhodios "De dormitione Mariae virginis": sahidice & bohairice : < Papyruskodex Turin, Mus. Egizio Cat. 63000 XI. > nebst Varianten und Fragmente. In Parallelzeilen ediert, kommentiert und übersetzt von Wolfgang Kosack. Verlag Christoph Brunner, Berlin 2014. ISBN 978-3-906206-02-8.

Պատկերասրահ
-----------

* Իբիի սարկոֆագԻբիի սարկոֆագ
* Արձան «Ռամզես II-ը Ամոնի և Հատհորի հետ»Արձան «Ռամզես II-ը Ամոնի և Հատհորի հետ»
* Սետի II-ի արձանըՍետի II-ի արձանը
* Սոհմետի արձանըՍոհմետի արձանը
* Պտահի արձանըՊտահի արձանը
* Արձան «Հորեմհեբն Ամոնի հետ»Արձան «Հորեմհեբն Ամոնի հետ»
* ՍֆինքսՍֆինքս
* ՊապիրուսՊապիրուս
* Խաի արձանիկըԽաի արձանիկը
* Առարկաներ «Խաի և Մերիթի մահարձաններից»Առարկաներ «Խաի և Մերիթի մահարձաններից»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2022.
2. ↑  dati.beniculturali.it — 2014.
3. ↑
4. ↑  *Italian National Institute of Statistics*  — 2017.
5. ↑  «Museo Egizio 2015, 772 mila visitatori - Piemonte» (Italian)։ Վերցված է փետրվարի 29, 2016
6. ↑  Dulu Jones, "Spectacular Turin: The reopening of the Museum of Egyptian Antiquities", *Minerva*, 17 (May/June 2006), pp. 10f.
7. ↑  Jones, "Spectacular Turin", p. 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1006866-1 · ISNI: 0000000121622210 · NKC: kn20030407007 · SUDOC: 063804190 · VIAF: 134577059 · WorldCat VIAF: 134577059 |

 |