**Ուտագավա Հիրոշիգեն** (ճապ.՝ 歌川広重, 1797[…], Էդո, Ճապոնիա - հոկտեմբերի 12, 1858(1858-10-12)[…], Էդո, Ճապոնիա), ճապոնացի գծանկարիչ, արվեստի ուկիյո-է ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչ, գունավոր փայտափորագրության մեծահմուտ վարպետ և ավելի քան 5400 փորագրանկարների հեղինակ։ Կենցաղային գեղանկարչության բաղադրատարրերով իր քնարերգական բնանկարներում («Տոկաիդո երկաթուղու 53 կայարանները», 1833-1834) նա արտացոլել է բնության անկայուն, փոփոխական վիճակները, ձյան և մշուշի մթնոլորտային էֆեկտները։ Նկարչին են վերագրում նաև Անդո Հիրոշիգե (安藤広重՝ իրական անվան և ստեղծագործական կեղծանվան անսովոր միասնություն) և Իչիյուսաի Հիրոշիգե (一幽斎廣重) գեղարվեստական կեղծանունները։

Կյանքի վաղ ժամանակաշրջանը
-------------------------

Հիրոշիգեն ծնվել է 1797 թ. Յաեսու զորանոցում, որը գտնվում է Էդո քաղաքի (այժմյան Տոկիո) Յաեսու թաղամասում տեղակայված Էդո ամրոցի արևելյան մասում։ Ծննդյան ժամանակ նրան տրված անունը Անդո Տոկուտարո է (安藤徳太郎)։ Նրա հայրը՝ Անդո Գենեմոնը, սյոգունի տոհմական պալատական էր։ Երիտասարդ տարիքում Հիրոշիգեն գրեթե միաժամանակ կորցնում է և՛ մորը, և՛ հորը։ Հոր մահը նշանակում էր, որ տասներեքամյա տղան պետք է ստանձնի Էդո դղյակի հրշեջ ծառայության պետի պաշտոնն ու պարտականությունները։ Հիրոշիգեն այդ պաշտոնում ծառայել է մինչև 27 տարին բոլորելը։ Ծառայությունն առանձնապես աշխատատար չէր և պատանուն դա թույլ էր տալիս մեծ ժամանակ հատկացնել գեղանկարչությանը։ Ենթադրաբար, Հիրոշիգեն գծանկարչությամբ սկսել է զբաղվել Կացուսիկա Հոկուսայի աշխատանքները տեսնելուց հետո։

Նկարչի ամենավաղ ստեղծագործությունը համարվում է «Լաեչյու կղզու բնակիչների թափորը» (1836) նկարը։

Ստեղծագործությունները
---------------------

Հաճախ ճամփորդել և ստեղծել է «Արևելյան մայրաքաղաքի՝ (Տոկիոյի) 10 տեսարան» (1827), «Տոկայդոյի ճանապարհի 53 կայարանները» (1833-1834), «Գավառների ավելի քան 60 տեսարան» (1853-1856), «Ֆուձի լեռան 36 տեսարան» (1854-1858), «Էդոյի 100 տեսարան» (1856-1858) և այլ՝ գունավոր փայտագրության տեխնիկայով կատարված բնանկարաշարեր։

Կերպարների նրբագեղությամբ ու քնարականությամբ բնորոշվող Հիրոսիգեի բնանկարներում պատկերված են նաև առօրյա աշխատանքով զբաղված մարդիկ։

Տարածությունը հաղորդելու նպատակով հաճախ ընդգծել է առաջին պլանի շեշտված որևէ մանրամաս՝ մեղմորեն կերպավորելով հետին պլանները, դիմել է նաև գծային հեռանկարինː Նրա արվեստը ազդել է իմպրեսիոնիզմի և պոստիմպրեսիոնիզմի շրջանի եվրոպական բնանկարչության վրաː

Ազդեցությունը
-------------

ձախից՝ **Հիրոշիգե**, «Սալորի այգին Կամեիդոյում»   
աջից՝ **Վան Գոգ**, «Սալորի ծաղկող ծառը»
ձախից՝ **Հիրոշիգե**, «Մեծ կամուրջը. հանկարծակի տեղատարափ անձրև Ատակեում»   
աջից՝ **Վան Գոգ**, «Կամուրջն անձրևի տակ»
Հիրոշիգեն Ուտագավա դպրոցի սան է, ինչպես՝ Կունիսադան և Կունիյոշին։ 19-րդ դարի սկզբում Ուտագավա դպրոցում դասավանդում էին գծանկարչության և փայտափորագրության արվեստը, որն ուսումնասիրում էին բազմաթիվ արվեստագետներ։ Չնայած դերասանների վերաբերյալ կամ պատմական թեմաներով նրանց գծանկարների և փորագրանկարների գերակշռությանը՝ դպրոցի սաները հմտանում էին արվեստի հայտնի բոլոր ուղղություններում։

Հիրոշիգեի օրոք գծանկարչությունը ծաղկում էր ապրում, և այդ ոճը նախընտրող արվեստասեր գնորդների թիվը սրընթաց աճում էր։

Հիրոշիգեի «Տոկաիդո երկաթուղու 53 կայարանները» (1833-1834) և «Էդո քաղաքի հարյուր անվանի տեսարանները» (1856- 1858) նկարների շարքը մեծ տպավորություն է գործել ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստների վրա, ինչպիսիք են Կլոդ Մոնեն, Վինսենթ վան Գոգը։ Վերջինս Հիրոշիգեից բանագողել է երկու նկար «Էդո քաղաքի հարյուր անվանի տեսարաններ» շարքից, որոնք այժմ ներառված են նրա ուկիյո-է գծանկարների հավաքածուի մեջ։ Հիրոշիգեի ստեղծագործական ոճը տպավորություն է գործել նաև ռուսական արվեստի «Միր իսկուսստվա» ուղղության վրա 20-րդ դարում, որի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է Իվան Բիլիբինը։

Պատկերասրահ
-----------

Ուկիյո-է. «Ծաղիկների և թռչունների նկարներ»՝

* «Ձյունածածկ եղեգները և վայրի բադը»«Ձյունածածկ եղեգները և վայրի բադը»

Մի քանի ուկիո-է ոճի նկարներ «Տոկաիդո երկաթուղու 53 կայարանները» շարքից՝

* «Առավոտյան լույսի շողերը Նիհոնբաշիում»«Առավոտյան լույսի շողերը Նիհոնբաշիում»
* The Lake at Hakone*The Lake at Hakone*
* «Գիշերային ձյուն Կամբարայում»«Գիշերային ձյուն Կամբարայում»
* «Պայծառ եղանակ Կամեյամայում ձյան տեղումից հետո»՝«Պայծառ եղանակ Կամեյամայում ձյան տեղումից հետո»՝

Մի քանի ուկիո-է ոճի նկարներ «Էդո քաղաքի հարյուր անվանի տեսարաններ» շարքից՝

* «Բովանդակություն»«Բովանդակություն»
* «Սալորի այգին Կամեիդոյում»«Սալորի այգին Կամեիդոյում»
* «Մեծ կամուրջ, հանկարծակի տեղատարափ անձրև Ատակեում»«Մեծ կամուրջ, հանկարծակի տեղատարափ անձրև Ատակեում»
* The Dyers' Street in Kanda*The Dyers' Street in Kanda*
* «Սարուվակաչոն գիշերը»'«Սարուվակաչոն գիշերը»'
* Suijin Shrine and Massaki on the Sumida River*Suijin Shrine and Massaki on the Sumida River*
* Massaki of Suijin Shrine, Uchigawa Inlet, and Sekiya*Massaki of Suijin Shrine, Uchigawa Inlet, and Sekiya*
* Yoroi Ferry, Koami-chō*Yoroi Ferry, Koami-chō*
* Kinryūzan Temple, Asakusa*Kinryūzan Temple, Asakusa*
* «Ֆուկագավա Սուսակին և Ջումանցուբոն»«Ֆուկագավա Սուսակին և Ջումանցուբոն»
* Inside Kameido Tenjin Shrine*Inside Kameido Tenjin Shrine*
* Fireworks at Ryōgoku*Fireworks at Ryōgoku*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis
3. 1 2  And? Hiroshige
4. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ
5. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
6. 1 2  *Lane R.* Encyclopædia Britannica
7. ↑  NMVW-collection

Գրականություն
-------------

* Новый Энциклопедический Словарь, Рипол Классик, 2004
* Мировое искусство. Андо Хиросигэ: Серия гравюр «53 станции Токайдо», «69 станций Кисокайдо». - СПб: ООО «СЗКЭО» «Кристалл», 2006. - 160 с.: ил. ISBN 5-9603-0052-4
* Мировое искусство. Андо Хиросигэ. «100 видов Эдо» - СПб: ООО «СЗКЭО» «Кристалл», 2007. - 128 с.: ил. ISBN 978-5-9603-0053-7

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90358039 · BNC: a10313837 · BNE: XX996656 · BNF: 11907554v · CiNii: DA02812947 · CONOR: 18438499 · GND: 118551469 · GTAA: 232979 · ICCU: SBLV176716 · ISNI: 0000000120219980 · LCCN: n50044379 · LNB: 000221874 · NDL: 00272450 · NKC: jx20100915004 · NLA: 35006801 · NLG: 93291 · NLP: a0000002350339 · NTA: 069560560 · NUKAT: n99033243 · LIBRIS: 175588 · SUDOC: 027405362 · VIAF: 19678928, 95801906, 738144647710274344331 · ULAN: 500019641 · WorldCat VIAF: 19678928, 95801906, 738144647710274344331 |

 |

 |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 427)։*  |