recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Ապրել կյանք Պիկասոյի հետ**» (անգլ.՝ Surviving Picasso), ռեժիսոր Ջեյմս Այվորիի 1996 թվականին նկարահանված ամերիկյան ֆիլմը ըստ Արիանա Ստասինոպուլոս Հաֆինգթոնի «Պիկասո. ստեղծող ու ավերող» գրքի մոտիվների։

Նկարագրություն
--------------

Ըստ Արիանա Ստասինոպուլոս Հաֆինգթոնի «Պիկասո. ստեղծող ու ավերող» գրքի մոտիվների նկարահանված ֆիլմը ցույց է տալիս նկարչին միայն մի կողմից, թե ինչպես էր նա վերաբերում կանանց։ Ֆիլմի «Ապրել Պիկասոյից հետո» վերնագիրն ավելի կբնորոշեր այն իրավիճակը, որի մեջ հայտնվում էին նրա բազմաթիվ կանայք ու սիրուհիները նկարչի հետ հարաբերություններից հետո։ 
Ֆիլմն սկսվում է Ֆրանսուազա Ժիլո անունով երիտասարդ կնոջ պատմությամբ։ Նա նացիստական շրջափակման ժամանակաշրջանում Փարիզում ծանոթանում է Պիկասոյի հետ։ Աղջիկը որոշում է դառնալ նկարիչ, ոչ թե իրավաբան, ինչպես ցանկանում էր նրա հայրը։ Նա դառնում է Պիկասոյի սիրուհին, նրանք ունենում են երկու երեխա։ Սակայն Պիկասոն չի հրաժարվում իր նախկին սովորույթներից. նա հոգ չի տանում շրջապատողների զգացմունքների համար, ժամանակն անց է կացնում նրանց հետ, ում հետ ցանկանում է, ունենում է բազմաթիվ սիրուհիներ։ Ֆիլմը պատմում է մի քանի կանանց մասին, ովքեր կարևոր դեր են խաղացել նկարչի կյանքում. Օլգա Խոխլովա, Դորա Մաար, Մարի Թերեզ Վալտեր և Ժակլին Ռոք։

Դերերում
--------

Էնթոնի Հոփքինս-Պաբլո Պիկասո
Նատաշա ՄակԷլհոն- Ֆրանսուազա Ժիլո
Ջուլիանա Մուր- Դորա Մաար
Ջոս Ակլենդ-Անրի Մատիս
Դենիս Բուտսիկարիս-Կուց
Պիտեր Այր-Սաբարտես
Պիտեր Գերետի- Մարսել
Սյուզան Հարկեր-Մարի-Թերեզ
Ջեյն Լապոտէյր-Օլգա Պիկասո
Ժոզեֆ Մահեր
Բոբ Պեկ- Ֆրանսուազայի հայրը
Դայան Վենորա-Ժակլին
Դոմինիկ Ուեսթ-Պաուլո Պիկասո
Ջոան Պլոուրայթ-Ֆրանսուազայի տատիկը
Լորա Էյկման Մայա
Ալեգրա Դի Կարպենյա
Էնթոնի Միլներ
Ագապի Ստասինոպուլոս 
Նայջել Ուիթմի
Ջոանան Մերլին

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Քանի որ ֆիլմի ստեղծողները չեն կարողացելստանալ Պիկասոյի աշխատանքների ցուցադրման իրավունք, ֆիլմը կենտրոնացել է նկարչի անձնական կյանքի վրա։ Ֆիլմում ցուցադրվող նկարները նրա ամենահայտնի աշխատանքները չեն։ Այսպես, երբ ֆիլմում Պիկասոն նկարում է «Գեռնիկան», տեսախցիկը գտնվել է նկարի վերևում` թույլատրելով տեսնել միայն դրա վրա կատարվող աշխատանքը, այլ թո ե բուն նկարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. 1 2 3 4
4. 1 2 3 4  ČSFD (չեխերեն) — 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2010-02-13 Wayback Machine
* Ապրել կյանք Պիկասոյի հետ(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռուբեն Բաբայան** (հունվարի 20, 1957(1957-01-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ռեժիսոր, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2004), Երևանի պետական տիկնիկային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։

Կենսագրություն
--------------

1978 թվականին ավարտել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան օտար լեզուների ինստիտուտը, 1990 թվականին՝ Ռուսաստանի թատերական ակադեմիան։

1991 թվականից աշխատում է Երևանի պետական տիկնիկային թատրոնում` որպես ռեժիսոր, 1998 թվականից` որպես գեղարվեստական ղեկավար և տնօրեն։ 1995 թվականից դասավանդում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ 2003 թվականից նույն ինստիտուտի «Դերասանի վարպետություն և ռեժիսուրա» ամբիոնի վարիչն է, պրոֆեսոր։

1991 թվականից UNIMA (UNESCO) անհատական անդամ է։ Մշակութային ու հասարակական անվանի գործիչ է։

Գործունեություն
---------------

2006 թվականին հիմնադրել է Ազգային թատերական ստեղծագործական միավորումը, 2008 թվականին «Թատրոն X» փառատոնը։

Բեմադրել է 16 ներկայացում Հայաստանում և արտերկրում, այդ թվում՝ Ուիլյամ Շեքսպիրի «Սխալների կատակերգություն», Հովհաննես Թումանյանի «Հենց էն Հուռին», «Հայի բախտ», Անտոն Չեխովի «Բալենու այգի», Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», Սլավոմիր Մրոժեկի «Սովածները», Նիկոլայ Գոգոլի «AK-AK» (ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ, 2008 թվական) և այլն։

Նրա բեմադրությունները մասնակցել են բազմաթիվ միջազգային փառատոների Հնդկաստանում, Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում և այլուր և արժանացել են բազմաթիվ մրցանակների ու դիպլոմների։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* Գրիգոր Նարեկացի հուշամեդալ, 2016
* ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ, 2008 թվական
* Կրակովյան փառատոնի ժյուրիի գլխավոր մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
2. ↑  Գայանե Դանիելյան. «Տիկնիկայինը մեծ հաջողություն է ունեցել Չեխովյան 14-րդ փառատոնում».

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Քաղաքացիական պարտքը ենթադրում է, որ դու քեզ համարում ես այս երկրի տերը». Ռուբեն Բաբայան
* Ռուբեն Բաբայան. Կյանքը չի կարող միայն ձեռքբերումներով լինել
* Ժամանակակից թատրոնի մարտահրավերները. Ռուբեն Բաբայան
* Մեր թատրոններն ադմինիստրատիվ առումով դեռ սովետական են. Ռուբեն Բաբայան
**Hazelight Studios**, տեսախաղերի մշակմամբ զբաղվող ընկերություն, տեղակայված Ստոկհոլմում։ Հիմնադրված է ռեժիսոր Ֆյուս Ֆարեսի կողմից 2014 թվականին, և ավելի հայտնի է որպես բազաօգտատեր խաղերի մշակմամբ՝ A Way Out և It Takes Two։ Երկու խաղերն էլ հրապարակվել են Electronic Arts-ի կողմից EA Originals լեյբլով։

Պատմություն
-----------

Յոզեֆ Ֆարս, ստուդիայի հիմնադիր
Յոզեֆ Ֆարեսը կինոռեժեսոր էր, մինչև այն պահը, երբ հիմնեց Hazelight խաղերի մշակմամբ զբաղվող ստուդիան։ Յոզեֆի կողմից մշակված առաջին խաղը դարձավ *Brothers: A Tale of Two Sons*, որը մեծ ճանաչում ձեռք բերեց քննադատների շրջանում 2013 թվականին։ Խաղի հաջողություն ձեռք բերելուց հետո Ֆարեսը, որոշեց հիմնել սեփական ստուդիան Ստոկհոլմում։ Այս ստուդիան պետք է զբացվել սյուժետային խաղերի մշակմամբ։ Նրա թիմին միացան Brothers խաղի հիմնական մշակողները՝ Կլաաս Էնգդալը, Էմիլ Քլասոնը, Անդրես Օլսսոնը և Ֆիլլիպ Կուիանոսը։ Ստուդիան ներկայացվեց The Game Awards 2014-ի ժամանակ Electronic Arts-ի կողմից։ Electronic Arts-ը թույլ տվեց Hazelight-ին տեղակայվել EA DICE-ում, ավելի կետրոնացված աշխատելու համար։

Ընկերության առաջին խաղը՝ *A Way Out,* ներկայացվեց EA-ի կողմից E3 2017-ի ժամանակ։ EA-ը ընկերությանը տրամադրեց 3,7 միլլիոն դոլար՝ խաղերի մշակման ընթացքում առաջացած ծախսերի և պարգևավճարների համար։ Խաղը հրապարակվեց 2018 թվականի մարտին, և ընդհանուր առմամբ ստացավ դրական ակնարկներ և վաճառվեց 1 մլն օրինակ երկու շաբաթվա ընթացքում։

Խաղեր
-----

| Թողարկման տարեթիվ | Անվանում | Պլատֆորմ | Հրատարակչություն |
| --- | --- | --- | --- |
| 2018 | *A Way Out* | Windows, PlayStation 4, Xbox One | Electronic Arts |
| 2021 | *It Takes Two* | Windows, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X/S |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mahardy, Mike (2017 թ․ մայիսի 3). «Brothers: A Tale of Two Sons Creator Announces Hazelight Studio». *IGN*. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
2. ↑  Suszek, Mike (2014 թ․ դեկտեմբերի 8). «Here's that teaser from Brothers dev's new studio, Hazelight». *Engadget*. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
3. ↑  Fares, Josef (2017 թ․ հունիսի 11). «A Way Out creator Josef Fares: 'If you don't like it, you can break my legs'». *VentureBeat*. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
4. ↑  Minotti, Mike (2018 թ․ ապրիլի 13). «A Way Out passes 1 million sold». *VentureBeat*. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
**Էդիզ Գյուրել** (թուրքերեն՝ Ediz Gürel. ծնված 2008 թ.), թուրք պատանի շախմատիստ, ով 2022 թվականին՝ 14 տարեկան հասակում ստացել է ՖԻԴԵ-ի միջազգային վարպետի (IM) կոչում ։

Շախմատային կարիերա
------------------

Գյուրելը 2014 թվականի հունվար ամսվա դրությամբ ամենաերիտասարդ միջազգային վարպետն էր աշխարհում: Ընդ որում՝ Եվրոպայի 2023 թվականի շախմատի անհատական առաջնությունում 8 հնարավորից վաստակելով 6 միավոր՝ երկրորդ անգամ լրացրեց գրոսմայստերական նորման: 

Մինչ այդ նա Եվրոպայի 2022 թվականի պատանեկան առաջնության մինչև 14 տարեկան պատանիների մրցաշարում զբաղեցրել էր երկրորդ տեղը՝ 9 հնարավորից վաստակելով 7,5 միավոր: 

Gurel vs Ivić, 2023 Chess World CupGürel white, Velimir Ivić black. After 21, white to play.Գյուրելն իրավունք էր ստացել մասնակցելու շախմատի աշխարհի գավաթի 2023 թվականի խաղարկությանը, որտեղ հենց առաջին տուրում մեծ սենսացիա առաջացրեց՝ հաղթանակ տանելով խորվաթ ճանաչված գրոսմայստեր Վելիմիր Իվիչի նկատմամբ։ 

Գյուրելը Պրահայի 2024 թվականի շախմատային փառատոնի Չելենջերների մրցաշարում 9 հնարավորից վաստակելով 6,5 միավոր՝ ոչ միայն ճանաչվեց այդ մրցաշարի հաղթող, այլ նաև կատարեց գրոսմայստերի կոչման համար պահանջվող երրորդ նորման: Եվ քանի որ դեռևս 2023 թվականի հունիսին նա արդեն գերազանցել էր 2500 վարկանիշը , այս հաղթանակը նրան ապահովեց գրոսմայստերի կոչումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «IM Ediz Gürel, who received the GM norm, is on his way to becoming a Grandmaster!». *Türkiye News Portal* (ամերիկյան անգլերեն). 2023-03-19. Վերցված է 2023-08-01-ին.
2. ↑  «European Youth Champions 2022 crowned in Antalya, Turkey». *www.fide.com* (անգլերեն). Վերցված է 2023-08-01-ին.
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* անձնական քարտ ՖԻԴԵ կայքում

* Էդիզ Գյուրել շախմատիստի էջն ու խաղերը Chessgames.com կայքում
* Ediz Gurel chess games at 365Chess.com
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սահակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռուբեն Արամի Սահակյան** (հունիսի 13, 1947(1947-06-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 17, 2021(2021-10-17), Երևան, Հայաստան), հայ փաստաբան, Հայաստանի վաստակավոր իրավաբան (2013), Հայաստանի փաստաբանների պալատի անդամ և առաջին նախագահը՝ 2005-2013 թվականներին։

Կենսագրություն
--------------

Ռուբեն Սահակյանը ծնվել է 1947 թվականի հունիսի 13-ին Երևանում, ավարտել է Վոլգոգրադի բարձրագույն իրավաբանական դպրոցը, ստացել է քրեագետ իրավաբանի որակավորում։ Մինչև 1984 թվականը ՀՍԽՀ Ներքին գործերի համակարգում աշխատել է որպես քննիչ, բաժանմունքի պետ։ 1985 թվականից ընդգրկվել է Հայաստանի փաստաբանական կոլեգիայի շարքեր և գործող փաստաբան և միության խորհրդի անդամ է եղել։ 1988 թվականից եղել է Հայոց Համազգային շարժման իրավաբանական խմբի անդամ։ 1988 թվականի Սումգայիթի ջարդերից անմիջապես հետո մեկնել է Սումգաիթ և Բաքու՝ պաշտպանելու բռնության ենթարկված հայերի իրավունքները։ 1990 թվականին կոլեգաների հետ ստեղծել է «Արցախ» իրավաբանական կոնսուլտացիան, որը մի շարք հնչեղ քրեական գործեր է վարել։ Ռուբեն Սահակյանը վարել է ՀԱԲ-ի Ռազմիկ Վասիլյանի, Մայիս Միրզոյանի (Ճայ Մայիս) պաշտպանությունը, Դրոյի գործը, Ալեքսան Հարությունյանի (հոկտեմբերի 27-ի գործով), վրացահայ Պողոս Պողոսյանի ներկայացուցիչն է եղել դատարանում։ Ռուբեն Սահակյանը եղել է Հայաստանի փաստաբանների պալատի հիմնադիրներից ու առաջին նախագահը՝ ընտրվել է 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ին և պաշտոնավարել է մինչև 2013 թվականի հոկտեմբերի 4-ը։ 2019 թվականից հանդես է եկել որպես Հայաստանի Հանրապետության երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի շահերի պաշտպան։

Մահացել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ռուբեն Սահակյանը վաստակավոր իրավաբանի կոչում է ստացել». *news.am*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
2. ↑  «ՌՈՒԲԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ԻՐԱՎԱԲԱՆԻ ԿՈՉՈՒՄ Է ՍՏԱՑԵԼ». *www.advocates.am*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
3. 1 2  Արմենիա, Sputnik (20211017T1615+0400). ««Քո նմաններն էլ չկան». մահացել է փաստաբան Ռուբեն Սահակյանը». *Sputnik Արմենիա*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
4. ↑  «Резня в Сумгаите: факты и искажения». *Армянский музей Москвы и культуры наций* (կանադական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
5. ↑  «Պալատ. ընտրարշավի փոխարեն. Ռուբեն Սահակյան». *Armtimes.com*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
6. ↑  «Փաստաբաններ - ՀՀ Փաստաբանների Պալատ - Ռուբեն Սահակյան». *advocates.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
7. ↑  «Քոչարյանի պաշտպան Ռուբեն Սահակյանը հանդիսացել է իմ գործատուն. ինքնաբացարկ հայտնած դատավորը երեք հիմք է նշել». *Armtimes.com*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
8. ↑  Մահացել է ՀՀ փաստաբանների պալատի նախկին նախագահ Ռուբեն Սահակյանը
**Սոտիրիա Վասիլակոպուլու** ( հուն․՝ Σωτηρία Βασιλακοπούλου. 1959 թվականի հունիսի 2 — 1980 թվականի հուլիսի 28),  Պանտեյոնի համալսարանի ուսանող և Հունաստանի կոմունիստական երիտասարդության անդամ, որը 1980 թվականի հուլիսի 28-ին սպանվել է ETMA գործարանի դարպասի մոտ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Աթենքում 1959 թվականի հունիսի 2-ին  Դպրոցն ավարտելով բարձր գնահատականներով՝ ընդունվել է Պանտեյոն համալսարան։ 1978 թվականի հունվարին դարձել է Կոմունիստական երիտասարդական միության (KNE) անդամ։

Նրա մահվան օրը KNE-ի անդամները հայտարարություններ էին տարածում, որոնցով գործարանի աշխատակիցներին տեղեկացնում էին առաջիկա բողոքի ակցիաների մասին։ Հարկ է նշել, որ այդ ժամանակ Հունաստանը տառապում էր ֆինանսական խնդիրների պատճառով, և ընդդիմադիր ձախաթևյան սոցիալիստական ՊԱՍՕԿ-ի ժողովրդականությունը մեծանում էր, ու մեծ թվով գործադուլներ էին տեղի ունենում։ Առաջիկա բողոքի ակցիաների մասին աշխատողների տեղեկացվածությունը կանխելու նպատակով գործարանի վարչական աշխատողները ավտոբուսներով հեռացրել են աշխատանքն ավարտելուց հետո տարածքը լքող բանվորներին, որպեսզի թույլ չտան նրանց շփումը KNE-ի անդամների հետ։ Բանվորների նստելուց հետո ավտոբուսները արագացրել են ընթացքը՝ շարժվելով դեպի գործարանի դարպասը, որտեղ KNE-ի անդամները փորձում էին տարածել առաջիկա բողոքի գործողությունների մասին հայտարարությունները։ Վասիլակոպուլուն վրաերթի է ենթարկվել արագացված ընթացքով դեպի դարպասը շարժվող այդ ավտոբուսներից մեկի կողմից: Այդ ավտոբուսի վարորդը՝ Մարիոս Հարիտոսը, 1983 թվականին դատապարտվել է ընդամենը 12 ամսվա ազատազրկման. նրա փաստաբանը երկրում հայտնի Ալեքսանդրոս Լիկուրեզոսն էր։ 

ETMA գործարանի աշխատողների արհմիությունը անմիջապես գործադուլ է կազմակերպել, որը ճնշվել է Կարգի վերականգնման միավորների կողմից։ Վասիլակոպուլուի մահից երկու օր անց տեղի է ունեցել նրա հուղարկավորությունը, որը վերածվել է բողոքի ցույցի՝ ուղղված գործատուների վատ գործելակերպի դեմ: Երիտասարդ աղջկա փաստացի սպանությունը հետագայում նույնպես քաղաքական արձագանքներ ունեցավ:  Այդ տարվա վերջին «Օդիգիտիս» փառատոնը (կոմունիստ երիտասարդության ամենամյա փառատոնը սեպտեմբերին) նվիրված էր նրան, իսկ Յանիս Ռիցոսը նրա հիշատակին բանաստեղծություն նվիրեց: Ամեն տարի, նրա սպանության տարելիցին, KNE-ի և KKE-ի անդամները նրա հիշատակին միջոցառում էին կազմակերպում նախկին ETMA գործարանի դարպասների մոտ, որը փակվեց 2013 թվականին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Σιατερλή, Βέρα (28 July 2016). «Σωτηρία Βασιλακοπούλου». *Το Μωβ*. Վերցված է 7 March 2024-ին.
2. ↑  Epochi, rizospastis gr | Synchroni (2015-07-29). «rizospastis.gr - 35 χρόνια μετά τη δολοφονία της Σωτηρίας Βασιλακοπούλου». *ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ* (հունարեն). Վերցված է 2024-03-07-ին.
3. ↑  Σήμερα .gr, Σαν. «Σωτηρία Βασιλακοπούλου: Μια σύγχρονη ηρωίδα του ΚΚΕ». *Σαν Σήμερα .gr* (հունարեն). Վերցված է 2024-03-07-ին.
4. ↑  ntokas, lampros (2018-06-27). «Η φοιτήτρια Σωτηρία Βασιλακοπούλου, που έπεσε νεκρή ενώ μοίραζε προκηρύξεις. Την σκότωσε λεωφορείο του εργοστασίου. Το απρόβλεπτο "πόρισμα"». *ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ* (հունարեն). Վերցված է 2024-03-07-ին.
5. ↑  902.gr (2019-07-25). «Φοιτητές και εργάτες τίμησαν τη Σωτηρία "με το μικρό χαμόγελο και τα μεγάλα πανανθρώπινα όνειρα" (VIDEO - ΦΩΤΟ)». *902.gr* (հունարեն). Վերցված է 2024-03-07-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
**Էնրիկե Բալյեստերոս** (իսպ.՝ Enrique Ballesteros, հունվարի 18, 1905(1905-01-18), Կոլոնիա դել Սակրամենտո, Ուրուգվայ - հոկտեմբերի 11, 1969(1969-10-11), Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, 1930 թվականի աշխարհի չեմպիոն, 1935 թվականի Հարավային Ամերիկայի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Իր կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է մայրաքաղաքային «Ռամպլա Խունիորսում», որի հետ նվաճել է ակումբի համար մինչ օրս միակ չեմպիոնական տիտղոսը։ Կարիերայի վերջին երեք մրցաշրջաններում հանդես է եկել «Պենյարոլի» կազմում և երեք անգամ էլ օգնել է իր թիմին հաղթել երկրի առաջնությունում։

Բալյեստերոսը Ուրուգվայի հավաքականի հիմնական դարպասապահն էր, որը 1930 թվականին դարձել է աշխարհի առաջին չեմպիոնը։ Նա անցկացրել է բոլոր հանդիպումները, այդ թվում՝ եզրափակիչը Արգենտինայի հավաքականի դեմ։ Առաջնության մեկնարկից առաջ առաջին համարը տրվել է Անդրես Մասալիին, սակայն մարզչական շտաբի կամային որոշմամբ վերջինս առաջնության մեկնարկից քիչ առաջ հեռացվել էր հավաքականի կազմից ոչ կարգապահ պահվածքի համար, ինչը Բալյեստերոսին հնարավորություն է տվել ներկայանալու։

Էնրիկե Բալյեստերոսը հիմնական դարպասապահն էր 1935 թվականին Հարավային Ամերիկայի հավաքականի համար հաղթական առաջնությունում։ 1937 թվականին Բալյեստերոսը մասնակցել է նաև մայրցամաքային առաջնությանը, որտեղ բազայում տեղի համար վիճել է «Ուոնդերերս»-ի Խուան Բեսուսոյի հետ։

Տիտղոսներ
---------

* Ուրուգվայի չեմպիոն (4) - 1927, 1935, 1936, 1937
* Աշխարհի չեմպիոն (1) - 1930
* Հարավային Ամերիկայի չեմպիոն (1) - 1935
* Նյուտոնի գավաթ (1) - 1930

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Martín Tabeira (2009 թ․ օգոստոսի 12). «Southamerican Championship 1937» (իսպաներեն). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էնրիկե Բալյեստերոս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռաֆիկ Սարգսի Բաբայան** (դեկտեմբերի 14, 1928(1928-12-14), Սարուխան, Նոր Բայազետի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կենսաբան-ընտրասերումնաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1977)։

Կենսագրություն
--------------

Ռաֆիկ Բաբայանը ծնվել է 1928 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, Սարուխան (այժմ՝ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում) գյուղում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1976-1987 թվականներին եղել է Հայաստանի խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության պետագրոարդ գիտաարտադրական միավորման Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտի գարու բաժնի, 1987-1995 թվականներին՝ ընտրասերումնաբանության և գենետիկայի լաբորատորիայի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են բույսերի գենետիկայի, ճառագայթակենսաբանական և ընտրասերման խնդիրներին։ Աշնանացան գարու՝ «Արարատ-7» սորտի հեղինակն է։

Երկեր
-----

* Գարի։ Պատմությունը, մշակությունը, նշանակությունը։ Երևան, Հայաստան, 1990 (համահեղինակ)։
* Հանրամատչելի զրույցներ գենետիկայի մասին, Երևան, 1983։
* Սելեկցիայի մասին բոլորի համար, Երևան, 1988։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, էջ 181, 2005։
2. ↑  Բաբայան, Ռաֆիկ Սարգսի (1988). *Սելեկցիայի մասին բոլորի համար*. Հայաստան. ISBN 978-5-540-00181-6.
**Վելիկոպոլսկի ազգագրական պարկ** (լեհ.՝ Wielkopolski Park Etnograficzny), թանգարան բաց երկնքի տակ՝ Լեդնիցայի ազգային պարկում գտնվող Լեդնիցա լճի ափին, Ձեկանովիցե (Վելիկոպոլսկի վոյեվոդություն) գյուղի մոտ, Լեհաստան։ Թանգարանը ցուցադրում է ժողովրդական ճարտարապետության նմուշներից, 20--րդ դարի հոգևոր և նյութական մշակույթի առարկաներ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի շինարարությունը սկսվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։ 1982 թվականի հունիսի 1-ին բացվեց հասարակական այցելությունների համար առաջին ցուցադրությունը, իսկ 1993 թվականի մայիսի 25-ին տրվեց թանգարանի կարգավիճակ։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում ցուցադրված են տներ և գյուղատնտեսական շենքեր։ Օբյեկտները տեղադրված են այնպես, որ նրանք ներկայացնեն 20-րդ դարի սկզբի և առաջին կեսի վելիկոպոլկյան գյուղի փոքրիկ կերպար։ Հավաքածուն լրացնում է փայտյա եկեղեցին, ժամատունը, բարոկկոյի ոճով առանձնատունը, պանդոկը, հողմաղացը և ջրաղացը։ Ամենահին շենքը 1935 թվականից է։ Բոլոր ցուցանմուշերում ներկայացված են կենցաղի առարկաներ, ամենահինը 1962 թվականից է։

Պատկերասրահ
-----------

* Փայտյա կերպարներՓայտյա կերպարներ
* Փայտյա եկեղեցիՓայտյա եկեղեցի
* Առանձնատուն Առանձնատուն
* Ալրաղաց Ալրաղաց
* Պանդոկ Պանդոկ
* ՇտեմարանՇտեմարան

Գրականություն
-------------

* Muzea Wielkopolski. Poznań: Kwartet, 2004, s. 17-18. ISBN 83-917016-5-4.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքէջ(լեհ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վելիկոպոլսկի ազգագրական պարկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2008073567 · NKC: xx0238986 · VIAF: 132754807 · WorldCat VIAF: 132754807 |

 |
Valve Index logo.svgValve Index 
**Valve Index**, վիրտուլ իրականության համար նախատեսված սաղավարտ, որը մշակվել է Valve ընկերության կողմից։

Ինչպես Oculus Rift սաղավարտը, Valve Index-ը իրենից ներկայացնում է սարք, որը լարերով միացվում է անհատական համակարգչին, և չի կարող աշխատել առանց դրա։ Valve Index-ի մշակման ընթացքում, ընկերությունը շեշտը դրել է հիմնականում խաղացողի հարմարավետության վրա, որպեսզի օգտատերը կարող չհանել սաղավարտը ժամերով։ Valve Index-ն օժտված է 2880×1600 կետայնությամբ LCD էկրանով՝ 1440×1600 ամեն աչքի համար, կադրերի թարմացումը հասնում է մինչև 144 Հց։ Երկու հատուկ ղեկավարման վահանակները թույլ են տալիս կարգավորել աչքերի և էկրանի միջև հեռավորությունը, ինչպես նաև դիման անկյունը՝ մինչև 130°։ Ականջակալների փոխարեն, սաղավարտի համար օգտագործվում է բարձրախոսներ, որոնք տեղակայված են ականջից որոշակի հեռավորության վրա։

Valve Index-ի յուրահատկություններից մեկը՝ ձեռքի զույգ վահանակներն են, որոնք մշակման փուլում կրել են Knuckles անվանումը։ Սրանք կարողանում են հետևել յուրաքանչյուր մատի շարժին։ Ի տարբերություն Oculus Rift կամ HTC Vive վահանակների, օգտատերը չի սեղմում վահանակներըմ այլ դրանք ամրացնում դաստակին, իսկ մատներն անց է կացնում հատուկ շրջանակի միջով, որն օժտված 87 ցուցիչներով, որոնք թույլ են տալիս յուրաքանչյուր մատի շարժը։ Valve Index-ի վահանակները նաև համատեղել են HTC Vive և Vive Pro սաղավարտների հետ։

Half-Life: Alyx խաղը, որը նախատեսված է վիրտուալ իրականության համար, նույնպես մշակվել է Valve ընկերության կողմից, օգտատերերի մոտ առաջացրեց մեծ հետաքրքրություն։ Արդյունքում 2020 թվականի սկզբին սաղավարտը վաճառվեց 149 հազար տարբերակով, իսկ 2020 թվականի հունվարին անհնար դարձավ սաղավարտի գնումը, քանի որ վերջացել էր ողջ բազան։ Սարքը վաճառքի վերադարձավ 2020 թվականի մարտին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Devindra Hardawar (2019 թ․ հունիսի 28). «Valve Index review: Next-level VR». *Engadget* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 25-ին.
2. 1 2  Machkovech, Sam (2019 թ․ ապրիլի 30). «Valve Index reveal: The best of VR's first generation—but is it worth $999?». *Ars Technica* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 25-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|author=` and `|last=` specified (օգնություն)
3. ↑  June 2019, Nick Pino 28 (2019 թ․ հունիսի 28). «Valve Index review». *TechRadar* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 25-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|author=` and `|last=` specified (օգնություն)CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
4. ↑  Михаил Шевкун (2020 թ․ հունվարի 28). «В свете анонса Half-Life: Alyx общий тираж Valve Index составил 149 тысяч устройств». *www.igromania.ru* (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 25-ին.
5. ↑  Hall, Charlie (2020 թ․ մարտի 5). «Valve Index VR sets are in short supply, but more units go on sale Monday». *Polygon* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 25-ին. `{{cite web}}`: More than one of `|author=` and `|last=` specified (օգնություն)
Ռելեյի աշխատանքի սկզբունքը՝ 
վերևինը ռելեյի հոսանքազերծված (կանոնավոր) վիճակն է, ներքևինը միացված վիճակն է:

1 — էլեկտրական մագնիս (ֆերրոմագնիսական միջնաձողով փաթույթ)

2 — շարժվող խարիսխ;

3 — շփման համակարգ (փոխարկիչ).

**Ռելե** (ֆրանս․ relais, relayer-փոխել, փոխարինել) կամ **ինքնանջատիչ**, ռելեային տարր պարունակող հարմարանք, որը նախատեսված է տրված մուտքի ներգործությունների հետևանքով որևէ էլեկտրական շղթայի վիճակի թռիչքաձև փոփոխություններ իրագործելու համար։

Ըստ կիրառման բնագավառի տարբերում են հեռագրային, հեռախոսային, ավիացիոն և այլ տիպի ռելեներ։ Ռելեն գործի դնող արտաքին երևույթների ֆիզիկական բնույթին համապատասխան լինում են՝ էլեկտրական (հոսանքի, լարման, հզորության, դիմադրության, հաճախականության և այլն), մեխանիկական (տեղափոխման, արագության, արագացման, ճնշման, մակարդակի և այլն), ջերմային, օպտիկական, ձայնային, քիմիական, մագնիսական և այլ ռելեներ։ Կախված կատարող գործառույթից լինում են՝ պաշտպանության, վերահսկման, կառավարման, ազդանշանման և այլ ռելեներ։ Ռելեի անվանման մեջ հաճախ նշվում են նրա հիմնական օրգանների (էլեկտրամագնիսական, մագնիսաէլեկտրական, էլեկտրաջերմային, կոնտակտային, անկոնտակտ, երկմետաղական ևն) կամ ամբողջական կառուցվածքի (հերմետիկ, ոչ հերմետիկ) առանձնահատկությունները։ Ռելեն կարող է միաժամանակ կառավարել մի քանի անկախ էլեկտրական շղթաներ։ Երկար ժամանակ ռելեի կատարող օրգաններ էին համարվում միայն շփման կետերը (կոնտակտները)։ 

Իրական տեսքը
1950-ական թվականներին ռելեի կառուցվածքներում կիրառում էին մագնիսահագեցած տարրեր (մագնիսական ուժեղացուցիչներ) և կիսահաղորդչային սարքեր (տրանզիստորներ, տիրիստորներ), որոնք էլեկտրական շղթաների կառավարման համար մեխանիկական տեղափոխություններ չեն պահանջում։ Սկսած 70-ական թվականներից առավել տարածված են էլեկտրամագնիսական ռելեները։ Հատուկ խումբ են կազմում ժամանակի ռելեները, որոնք ռելեային սարքավորումներում կատարում են ժամանակի հապաղման ֆունկցիա՝ ռելեային սարքավորման մեջ կամ դրանից դուրս արտաքին ներգործությունների հաղորդման դեպքում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռելե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11967349z · GND: 4049354-4 · LCCN: sh85041985 · Microsoft: 2778156585 · NDL: 00565306 · NKC: ph526570 |

 |

 |
**Աբբաս Աբդուլլա** (1940 թվականի մայիսի 12, գ. Բոլուս Կեպենեչկի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն), ադրբեջանցի գրող, գրականագետ, թարգմանիչ, քննադատ։ Եղել է Ադրբեջանի գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

1963 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանը։ 1964-1965 թվականներին փորձաշրջան է անցել Ուկրաինայի ԽՍՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի գրականության ինստիտուտի շևչենկոյագիտության բաժնում։

1987 թվականից եղել է գրական «Улдуз» («Աստղ») ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ «Հայրենական շեմ» (1970), «Սև-սպիտակ աշխարհ» (1980), «Դեմքով մինչև լուսաբաց» (1984) և «Դեպի հավերժություն գնացող քարավանը» (1987) ժողովածուների հեղինակն է։ Նշված երկրորդ և երրորդ հավաքածուների բանաստեղծություններից ընդգրկվել են «Ուկրաինայի նախշեր» բանաստեղծությունների շարքի մեջ։

«Ադրբեջանական-ուկրանիական գրական կապեր» (1982) մենագրության մեջ ուսումնասիրել է երկու գրականությունների հարաբերությունները 1840-1940 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում։

Բանաստեղծություններ գրելուց բացի հայտնի է դարձել նաև որպես գրական քննադատ և թարգմանիչ։ Նա թարգմանել է ուկրանիացի գրողներ Տարաս Շևչենկոյի, Լեսյա Ուկրաինկայի, Իվան Դրաչի, Լ. Շապովոլայի ստեղծագործությունները։

Որպես թարգմանիչ և կազմող մասնակցել է ժամանակակից ուկրանիական պոեզիայի երկու` «Դրոշ և արև» (1978), «Կամուրջներ» անթոլոգիաների, Տ. Շևչենկոյի «Իմ մտքեր, իմ մտքեր» բանաստեղծությունների ժողովածուի և ուկրաինական արձակի «Ոսկե ցորեն» ժողովածուի պատրաստմանը։ Նրա թարգմանությամբ լույս են ընծայվել Իվան Կոտլյարևսկու «Նատալկա Պոլտավկա» Լեսյա Ուկրաինկայի «Ջրահարսը», Մաքսիմ Ռիլսկու «Ծարավը» Ի. Դրաչի «Սրտի հրավիժակները» և «Բանաստեղծություններ և պոեմներ» ստեղծագործությունները։

Ա. Աբդուլայի առանձին ստեղծագործություններ ուկրաիներեն են թարգմանվել Մ. Միրոշնիչենկոյի, Պ. Մովչանի, Դ. Պավլիչկոյի, Պ. Պերեբեյնոսի և ուրիշների կողմից։

1984 թվականին արժանացել է Մաքսիմ Ռիլսկու անվան Ուկրանիայի հանրապետական գրական մրցանակի։

Ընտրված հրապարակումներ
----------------------

* Գրական համագործակցություն Ադրբեջանի և Ուկրանիայի միջև
* Հայկական հարցը կամ «Գողն աղմկում է` մահվան չափ սարսափեցնելով արդարին»

Հրապարակումները հայերեն
-----------------------

### Մամուլ

* Բանաստեղծություններ։ «Գարուն», 1979, թիվ 8, էջ 67։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Այժմ` Քվեմո-Բոլնիսի, Բոլնիսի շրջան, Քվեմո Քարթլիի մարզ, Վրաստան

Գրականություն
-------------

* Українська Літературна Енциклопедія. — К. 1988. — Т. 1: А-Г. — С. 7-23. (ուկր.)
**Արմեն Յուրիի Բաղդասարով** (ուզբ.՝ Armen Bagdasarov, հուլիսի 31, 1972(1972-07-31), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուզբեկահայ անվանի ձյուդոիստ և ձյուդոյի մարզիչ։ Ուզբեկստանի ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահը։ Արմեն Բաղդասարովի լեգենդար արժանիքն այն է, որ անկախ Ուզբեկստանի պատմության մեջ նա դարձել է առաջին մարզիկը, որը երկրին պարգևել է ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալ։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Բաղդասարովը ծնվել է 1972 թվականին Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Տաշքենդում։ 1993-2001 թվականներին նա Ուզբեկստանի ձյուդոյի ազգային հավաքականի անդամ էր։ Նրա մարզական կարիերայի գագաթնակետը 1996 թվականին էր, երբ նա դարձավ Ասիայի չեմպիոն և նվաճեց Ատլանտայում կայացած Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալը։ 1998 թվականին նա դարձավ նաև Ասիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, իսկ 1999 թվականին կրկին հաղթեց Ասիայի առաջնությունում։ 2001 թվականին Ուզբեկստանի անկախության տասնամյակի առթիվ թողարկվել են մի շարք փոստային նամականիշեր, որոնցից մեկը նվիրված է Արմեն Բաղդասարովի մարզական նվաճումներին։

2001 թվականին Արմեն Բաղդասարովն ավարտեց մարզական կարիերան և սկզբում դարձավ Ուզբեկստանի ձյուդոյի հավաքականի գլխավոր մարզիչը, այնուհետև՝ այդ մարզաձևի ազգային ֆեդերացիայի ղեկավարը։ Միաժամանակ նա մարտարվեստների բարձրագույն մարզական վարպետության հանրապետական դպրոցի տնօրենն է։

Արմեն Բաղդասարովի մարզիչը եղել է Ուզբեկստանի վաստակավոր մարզիչ Վլադիմիր Եվգենևիչ Պլատովը։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* «Մեհնաթ Շուհրաթի շքանշան» (1996)
* Ուզբեկստանի Հանրապետության վաստակավոր մարզիկ (2000)
* Ուզբեկստանի Հանրապետության վաստակավոր մարզիչ (2006)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Олимпийская филателия. 10-летие независимости Узбекистана
2. ↑  Федерация дзюдо Узбекистана
3. ↑  Спортивные учреждения Узбекистана

Արտաքին հղումներ
----------------

* Армен Багдасаров – օլիմպիական վիճակագրությունը *Sports-Reference.com* կայքում (անգլ.)
* Արմեն Բաղդասարովի էջը judoinside.com կայքում (անգլ.)
* Արմեն Բաղդասարովի էջը Sportportal.uz կայքում (ֆոտո)
**Միքայել Գաբրիելի Մարգարյան** (1934, նոյեմբերի 7, Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ, բժշկական գիտությունների թեկնածու (1975), պրոֆեսոր (1994)։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Մարգարյանը ծնվել և 1934 թվականի նոյեմբերի 7-ին Երևան քաղաքում։

1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։

1963-1965 թվականներին՝ Մրգաշատի գյուղխորհրդի պատգամավոր։ 1960-1964 թվականներին աշխատել է Հոկտեմբերյանի շրջանի Մրգաշատ գյուղի հիվանդանոցի վարիչ։ 1964-1976 թվականներին աշխատել է անեսթեզիոլոգ, կրտսեր գիտաշխատող, 1975-1977 թվականներին եղել է Երևանի շրջխորհրդի պատգամավոր, 1976-1980 թվականներին Երևանի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ինստիտուտում աշխատել է որպես ավագ գիտաշխատող, ապա ամբիոնի վարիչ։

1985-1987 թվականներին ղեկավարել է բուժսանիտարական բաժանմունքը, իսկ 1992-1993 թվականներին «Էրեբունի» ԲԿ-ի «Ազատամարտիկ» բաժանմունքը։ 1994 թվականից անցել է զինվորական ծառայության ՀՀ զինված ուժերում։ 1994 թ. նշանակվել է դոցենտ։ 1994-1997 թվականներին ավագ դասախոս ԵՊԲՀ-ի ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնում, 1997-1999 ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնի պետ։

ՀՀ զինված ուժերի գնդապետ։

Միքայել Մարգարյանը մեծ ավանդ ունի ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնի ստեղծման և կայացման գործում։

Գիտական աշխատանքներ
-------------------

Հեղինակ է ավելի քան 80 գիտական աշխատանքների և 5 մենագրության։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Маркарян Михаил Габриелович — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 10-ին.
**Նիկոլայ Վասիլևիչ Ալնիկին** (ռուս.՝ Николай Васильевич Альникин, կեղծանունը՝ Բորիս Նեզլոբին (ռուս.՝ Борис Незлобин), նոյեմբերի 30, 1898(1898-11-30), Ցիմլյանսկ, First Don Okrug, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1987, Նիս, Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ, Ֆրանսիայի մետրոպոլիս, Ֆրանսիա), Դոնի կազակ, բանաստեղծ, ինժեներ-երկրաբան։

Կենսագրություն
--------------

Նիկոլայ Վասիլևիչ Ալնիկինը ծնվել է 1898 թվականի նոյեմբերի 30-ին Ցիմլյանսկայա ստանիցայի Կառնաուխով խուտորում։ 1917 թվականին ավարտել է ռեալական դպրոցը, այնուհետև ընդունվել է Նովոչերկասկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լեռնային բաժինը, բայց այն չի ավարտել, մասնակցել է Դոնի համար մղվող պայքարին։ Ծառայել է Նովոչերկասկի ուսանողական ջոկատում, ավելի ուշ՝ Կալեդինի գնդում։

1920 թվականից ապրել է վտարանդիության մեջ. գտնվել է Թուրքիայում, այնուհետև մեկնել է Ֆրանսիա։ Բարձրագույն կրթություն ստանալու համար Նիկոլայ Վասիլևիչը քրտնաջան աշխատել է, կատարել է ծանր ֆիզիկական աշխատանք։ Ավարտել է երկու բարձրագույն ուսումնական հաստատություն. 1926 թվականին՝ Փարիզի համալսարանի (Սորբոն) բնական գիտությունների ֆակուլտետը, իսկ ավելի ուշ՝ Նանսիի համալսարանին կից կիրառական երկրաբանության ինստիտուտը։ Այն ավարտելուց հետո լեռնային ճարտարագետ-հետախույզի դիպլոմով աշխատանքի է մեկնել Մարոկկո։

Զբաղվել է գրական գործունեությամբ՝ օգտագործելով Բորիս Նեզլոբին կեղծանունը, տպագրվել է միայն մինչև 1927 թվականը Դոնի «Սպոլոխ» թերթում։ Նիկոլայ Վասիլևիչ Ալնիկինի բանաստեղծությունները տպագրվել են Պրահայի և Փարիզի ուսանողական հրատարակություններում, վտարանդիական «Կազաչյե սլովո», «Կազաչյի դումի» թերթերում։

Բանաստեղծական երկու՝ «Հանգավորված ծայրեր» և «Իրարանցում» ժողովածուների հեղինակ է։ Ընտանեկան հանգամանքների պատճառով (կնոջ երկարատև և անբուժելի հիվանդություն) Ն. Վ. Ալնիկինը թողել է պոեզիան։

Նիկոլայ Վասիլևիչ Ալնիկինը վախճանվել է 1987 թվականին Ֆրանսիայի Նիցցա քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Find A Grave — 1996.
2. 1 2  Казачий словарь-справочник. Альникин Николай Васильевич
3. 1 2 3 4  Музей казачьего зарубежья. Альникин Николай Васильевич
4. ↑  «Geologists of Russian origin in the francophone countries, էջ 714» (PDF).
5. ↑  РГБ. Альникин, Николай Васильевич. Рифмованные кончики

Արտաքին հղումներ
----------------

* Библиография на РГБ. Альникин, Николай Васильевич
* Альникин Николай Васильевич

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX866698 · GND: 116288205 · ISNI: 0000000079771588 · SUDOC: 244124868 · VIAF: 68774553 · WorldCat VIAF: 68774553 |

 |
**Էվելին Վենեյբլ** (անգլ.՝ Evelyn Venable, հոկտեմբերի 18, 1913(1913-10-18), Ցինցինատի, Օհայո, ԱՄՆ - նոյեմբերի 15, 1993(1993-11-15), Coeur d'Alene, Այդահո, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ցինցինատիում։ Անգլերենի ուսուցիչներ Էմերսոն Վենեյբլի և նրա կնոջ՝ Դոլորեսի միակ երեխան էր։ Դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Նյու Յորք նահանգի Վասար քոլեջում, իսկ հետո ընդունվել է Ցինցինատիի համալսարան։ Դերասանական կարիերան սկսել է դեռևս դպրոցական տարիներից՝ խաղալով «Ռոմեոն և Ջուլիետ» և «Ինչպես կցանկանաք» բեմադրություններում։ Դեռևս համալսարանի ուսանող եղած ժամանակ մասնակցել է Ուոլտեր Համպդենի «Սիրանո դե Բորժերակ» և «Համլետ» հյուրախաղային ներկայացումներին։

Հյուրախաղերի ընթացքում Լոս Անջելեսում ֆիլմերում նկարահանվելու մի քանի առաջարկություն է ստացել և 1932 թվականին պայմանագիր է կնքել «Paramount Pictures»-ի հետ։ Իր կինոկարիերայի հետագա տաս տարիների ընթացքում դերասանուհին նկարահանվել է 23 ֆիլմում, որոնց թվում են՝ «Մահը հանգստյան օր է վերցնում» (1934), «Փոքրիկ գնդապետը» (1935) և «Էլիս Ադամսը» (1935)։ Էվելինը նաև «Columbia Pictures»-ի պատկերանշի համար դարձել է ջահը ձեռքին կնոջ մոդելը։ 1940 թվականին Վենեյբլը հնչյունավորել է «Walt Disney» ստուդիայի «Պինոկիո» մուլտֆիլմի Կապույտ Փերուն։

1934 թվականին ֆիլմերից մեկի նկարահանումների ժամանակ ծանոթացել է օպերատոր Հել Մորի հետ և նույն տարում էլ ամուսնացել։ Զույգն ունի 2 դուստր՝ Դոլորեսը և Ռոզալիան։ 1943 թվականին Վենեյբլը հեռացել է կինոյից՝ նվիրվելով ընտանիքին և երեխաների դաստիարակությանը։ Հետագայում նա ավարտել է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանը, որտեղ հետագայում սկսել է դասավանդել դասական հունական պիեսներ։ Էվելին Վենեյբլը մահացել է 1993 թվականին 80 տարեկան հասակում քաղցկեղից, Քեռ դ՚Ալեն քաղաքում՝ Այդահո նահանգում։ Ամերիկյան կինոարտադրության մեջ նրա ավանդը Հոլուվուդյան փառքի ծառուղում նշվում է աստղով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  SNAC — 2010.
2. 1 2 3 4  Find A Grave — 1996.
3. ↑  Chierichetti, David. «Evelyn Venable - An Earlier, Gentler Time». Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ օգոստոսի 24-ին. Վերցված է 2007 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.
4. ↑  Venable, Evelyn. «moviefone». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2007 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.
5. ↑  Venable, Evelyn. «Hollywood Walk of Fame Directory». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2007 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էվելին Վենեյբլ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1681549 · GND: 1208472941 · ISNI: 0000000021698648 · LCCN: n80052382 · SUDOC: 100528589 · VIAF: 62841937 · WorldCat VIAF: 62841937 |

 |

 |
**Անիի պաշտպանության մարտեր**, 1043, 1045, 1126, 1236, օտար թշնամիների դեմ անեցիների մղած կռիվները։ 1043 թվականին բյուգանդական կայսր Մոնոմախը Գագիկ Բ-ից պահանջեց կատարել Տրապիզոնի համաձայնագիրը (1022) և Անին հանձնել Բյուզանդիային։ Մերժում ստանալով, բյուգանդական զորքը 1043 թվականի սկզբին շարժվեց դեպի Անի, բայց Գագիկ Բ և Վահրամ Պակավոմուին, կազմակերպեցին քաղաքի պաշտպանությունը՝ ծանր պարտության մատնելով թշնամուն։

Նույն թվականին բյուզանդացիները կրկնեցին իրենց հարձակումները, բայց նորից պարտվեցին։ Գագիկ Բ-ին խաբեությամբ Կոստանդնուպոլիս տանելուց հետո, 1044 թվականի աշնանը, Բյուզանդիան մեծ բանակով հարձակվեց Անիի վրա։

Հայոց զորքերը Վահրամ Պահլավունու գլխավորությամբ պաշտպանեցին Անին։ Սակայն, հակառակորդին ի վերջո հաջողվեց 1044 թվականին խաբեությամբ գրավել քաղաքը։ 1126 թվականին տնեցիները մեկ ամբողջ տարի պատերազմեցին Շեդդադյան Փատլուն ամիրայի դեմ։ Նրանց օգնում էին վրացիները։ Պաշարված Անիում սով սկսվեց, բայց ժողովուրդը շարունակեց հերոսաբար դիմադրել։

Հատկապես աչքի ընկավ ռամիկ կին Այծյամն Անեցին, որը արհամարհելով մահվան վտանգը, վիրավոր վիճակում, նետերի տարափի տակ բերդապարիսպներից պարսատիկով քարեր էր նետում թշնամու վրա։ 1236 թվականին Անին պաշարվեց մոնղոլ զորավար Չարմաղանի կողմից, որը տնեցիներից պահանջեց անձնատուր լինել։ Հայերը մերժեցին թշնամու առաջարկը և դիմադրություն կազմակերպեցին։ Միայն գերակշիռ ուժերի շնորհիվ թշնամին կարողացավ գրավել քաղաքը և դաժան հաշվեհարդար տեսնել բնակչության հետ։

Գրականություն
-------------

* Մատթեոս Ուռհայեցի, Ժամանակսւգրութիւն, Վաղ–պատ, 1898, էջ 96–97
* Սամուել Անեցի, Հաւաքմունք ի գրոց պատմագրաց, Վաղ–պատ, 1893, էջ 125–127
* Կիրակոս Գանձակեցի, Պատմություն Հայոց, Ե. 1961, էջ 258–59

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 415)։*  |
**Մհեր Ահարոնի Բաղդասարյան** (1909, Լանջաղբյուր, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մհեր Բաղդասարյանը ծնվել է 1909 թվականին, Նոր Բայազետի շրջանի Լանջաղբյուր գյուղում։ 1930 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը։ 1932-1937 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Մինչ այդ ուսուցչական աշխատանք է կատարել հայրենի գյուղում, իսկ համալսարանն ավարտելուց հետո նշանակվել է Էջմիածնի մանկավարժական տեխնիկումի պատմության դասատու։ Պարտադիր զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո կրկին վերադարձել է մանկավարժական աշխատանքի։ Դպրոցի տնօրեն և պատմության ուսուցիչ է աշխատել Նոր Խարբերդում և Նորագավիթում 1938-1941 թվականներին։

1941 թվականին Բաղդասարյանը զորակոչվել է բանակ և նշանակվել վաշտի քաղղեկ։ 1942 թվականի փետրվարից նշանակվել է հայկական 408-րդ դիվիզիայի 672-րդ գնդի գումարտակի կոմիսար, այնուհետև փոխադրվել է 320-րդ դիվիզիայի 476-րդ գունդը՝ որպես գումարտակի հրամանատարի քաղգծով տեղակալ, մասնակցել ռազմական գործողություններին Հյուսիսային Կովկասում։ 1943-1944 թվականներին Բաղդասարյանը սովորել է տանկային ուսումնարանում։

1946 թվականին զորացրվել է բանակից, աշխատանքի անցել սկզբում Նորագավթի, ապա՝ Նոր Խարբերդի դպրոցներում՝ որպես տնօրեն և պատմության ուսուցիչ։

Պարգևատրվել է Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի և մի շարք ուրիշ մեդալներով։ Հետպատերազմյան տարիներին արժանացել է Աշխատանքային գերազանցության համար և «Աշխատանքի վետերան» մեդալների։

Պարգևներ
--------

* Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար մեդալ
* Աշխատանքային գերազանցության համար մեդալ
* Աշխատանքի վետերանի մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Քոնոր Մեթքալֆ** (անգլ.՝ Connor Metcalfe,նոյեմբերի 5, 1999(1999-11-05), Ավստրալիա), ավստրալիացի ֆուտբոլիստ «Մելբուռն Սիթի» ակումբի և Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ 2020 թվականի Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

Ակումբային կարիերա
------------------

Մեթքալֆը «Մելբուռն Սիթի» ակումբի սան է։ 2018 թվականի հունվարի 14-ին «Սենտրալ Կոստ Մարինես» ակումբի դեմ մրցախաղում նա նորամուտ է ունեցել A Լիգայում։ 2019 թվականի նոյեմբերի 3-ին «Վելինգտոն Ֆենիքս» ակումբի դեմ խաղում Քոնորը խփել է իր առաջին գոլը «Մելբուռն Սիթի» ակումբի կազմում։ 2021 թվականին Մեթքալֆը դարձել է Ավստրալիայի չեմպիոն։

Միջազգային կարիերա
------------------

2018 թվականին Մեթքալֆը Ավստրալիայի պատանեկան հավաքականի կազմում մասնակցել է Ասիայի պատանեկան առաջնությանը Ինդոնեզիայում։ Մրցախաղում նա խաղացել է Սաուդյան Արաբիայի, Վետնամի և Հորդանանի թիմերի դեմ մրցախաղերում։

2021 թվականի հունիսի 7-ին 2022 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական մրցախաղում Թայվանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ մրցախաղում Մեթքալֆը նորամուտ է ունեցել Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։

2021 թվականին Մեթքալֆը Ավստրալիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում մասնակցել է 2020 թվական Տոկիոյի Ամառային օլպիական խաղերին։ Մրցախաղում նա խաղացել է Արգենտիանայի, Իսպանիայի և Եգիպտոսի թիմերի դեմ մրցախաղերում։

Ձեռքբերում
----------

**Թիմային**

Ավստրալիա **«Մելբուռն Սիթի»**

* A Լիգայի հաղթող՝ 2020/2021

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  FBref.com(բազմ․)
2. ↑  «Сентрал Кост Маринерс VS. Мельбурн Сити 2:2» (անգլերեն). soccerway.com. 2018 թ․ հունվարի 14.
3. ↑  «Мельбурн Сити VS. Веллингтон Феникс 3:2» (անգլերեն). soccerway.com. 2019 թ․ նոյեմբերի 3.
4. ↑  «Саудовская Аравия (до 20) VS. Австралия (до 20) 3:1» (անգլերեն). soccerway.com. 2018 թ․ հոկտեմբերի 29.
5. ↑  «Австралия (до 20) VS. Вьетнам (до 20) 2:1» (անգլերեն). soccerway.com. 2018 թ․ հոկտեմբերի 22.
6. ↑  «Австралия (до 20) VS. Иордан (до 20) 1:1» (անգլերեն). soccerway.com. 2018 թ․ հոկտեմբերի 25.
7. ↑  «Австралия VS. Тайвань 5:1» (անգլերեն). soccerway.com. 2021 թ․ հունիսի 7.
8. ↑  «Аргентина (до 23) VS. Австралия (до 23) 0:2» (անգլերեն). soccerway.com. 2021 թ․ հուլիսի 22.
9. ↑  «Австралия (до 23) VS. Испания (до 23) 0:1» (անգլերեն). soccerway.com. 2021 թ․ հուլիսի 25.
10. ↑  «Австралия (до 23) VS. Египет (до 23) 0:2» (անգլերեն). soccerway.com. 2021 թ․ հուլիսի 28.
**«Ռոստսելմաշ» մշակույթի պալատ** (ռուս.՝ Дворец культуры «Ростсельмаш»), մշակույթի տուն Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Մշակույթի պալատի պատմությունը սկսվել է «Ռոստսելմաշ» գործարանի շինարարության հետ միաժամանակ։

1929 թվականին «Սելմաշստրոյի» շինարարների ճաշարանի տարածքում գտնվում էր բանվորական ակումբ, որտեղ կառուցվել էին դահլիճ և բեմ։ Այդ ակումբում ցուցադրվում էին կինոֆիլմեր, կազմակերպվել էր դրամատիկական խմբակ նորնախիջևանցի դերասան Ուրյադովի ղեկավարությամբ։ 1930 թվականին ակումբը տեղափոխվել է ժամանակավոր փայտե բարաք։ Միաժամանակ կառուցվել է նոր մեծ շենք, որը շահագործման է հանձնվել 1931 թվականին, և նույն թվականի նոյեմբերի 6-ին 550-տեղանոց կինոդահլիճում կայացել է գործարանի աշխատակազմի առաջին հանդիսավոր ժողովը։ Մշակույթի տան թատերական մասի շինարարությունը միջոցների անբավարարության պատճառով սառեցվել է։

Մշակույթի տան շենքը պսակող քանդակագործական հորինվածքը
Այդ վիճակում մշակույթի տունը գոյություն է ունեցել մինչև Հայրենական մեծ պատերազմի սկիզբը, երբ շենքը հատկացվել է խորհրդային զինվորների հոսպիտալին։ Դոնի Ռոստովի շրջափակման ժամանակ օգտագործվել է գերմանացիների կողմից, իսկ քաղաքից հեռանալիս՝ պայթեցվել։ Այդ տեղում այժմ գտնվում է երկրորդ մարզային հիվանդանոցը։ Հին շենքից մնացել է միայն նրանից սկիզբ առնող փողոցի անվանումը՝ Ակումբային փողոց։

Հետպատերազմյան տարիներին որոշում է ընդունել վերականգնել մշակույթի պալատը։ Այն կառուցվել է նոր տեղում՝ միավորելու նպատակով։ Բայց նրա շինարարությունը սկսվել է մեկ ուրիշ վայրում, այնտեղ, որտեղ այժմ այն կանգնած է։ Դրա համար իրականացվել է մշակույթի պալատը, մարզադաշտը և կից զբոսայգին մշակութային մեկ համալիրում միավորելու նախապատերազմյան գաղափարը։ Շենքը նախագել է ճարտարապետ Ալեքսեյ Մուլիկը։ Շինարարությունն ընթացել է 1948-1960 թվականներին, շահագործման է հանձնվել 1960 թվականի վերջին։ 1979 թվականին մշակույթի պալատի առջևի հրապարակը զարդարել է շատրվանը։

«Ռոստսելմաշ» մշակույթի պալատը շարունակում է գործել և այժմ։ Նրա թատերական դահլիճը, որը նախատեսված է 1000 հանդիսականի համար, քաղաքի կարևոր թատերական և համերգային հարթակներից է։

Ավելի վաղ մշակույթի պալատում գործում էր «Ռոստսելմաշ» գործարանի թանգարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  История Дворца культуры «Ростсельмаш»
2. ↑  Театральный (концертный) зал
3. ↑  Завод Ростсельмаш

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт ДК
* Дом культуры «Ростсельмаш»
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ավետիսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հունան Մկրտիչի Ավետիսյան** (հուլիսի 20, 1913(1913-07-20), Ծավ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 16, 1943(1943-09-16), Վերխնեբականսկի շրջան, Կրասնոդարի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի խորհրդային զինվոր, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի կազմում։

Հայտնի է նրանով, որ մարտի ժամանակ իր մարմնով փակել է Նացիստական Գերմանիայի մարտական կրակակետը ու զոհվել, ինչի համար հետմահու ստացել է ԽՍՀՄ հերոսի կոչում։

ՀամԼԿԵՄ անդամ 1928-ից։ Ծնվել է հուլիսի 20-ին, Կապանի շրջանի Ծավ գյուղում։ Ռազմաճակատ է մեկնել 1942-ի օգոստոսին՝ 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի կազմում(Թամանյան դիվիզիա)։ Մասնակցել է Կովկասի պաշտպանությանը, Նովորոսիյսկի ազատագրմանը։ Եղել է հրաձգային դասակի հրամանատարի տեղակալ։ 1943-ի սեպտ. 16-ին այն զորամասին, որի կազմում էր Ավետիսյանի դասակը, հանձնարարվեց ճեղքել Նովորոսիյսկի մատույցները փակող Դոլգայա լեռան ֆաշիստական հենակետային ամրությունները և ճանապարհ բացել հարձակվող ստորաբաժանումների համար։ Առաջադրանքը կատարելիս Ավետիսյան, վիրավոր վիճակում, իր դասակի մարտիկներով, առաջինը բարձրացավ Դոլգայա լեռը, կրծքով փակեց թշնամու կրակակետի գնդացրի հրակնատը և ապահովեց գրոհի հաջողությունը։ Այդ սխրագործության համար Ավետիսյանին շնորհվեց Սովետական Միության հերոսի կոչում։ ՍՍՀՄ զինված ուժերի մինիստրի 1949-ի ապրիլի 22-ի 30 հրամանով Ավետիսյանի անունը առհավետ գրանցվեց 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի Սևաստոպոլյան 390-րդ հրաձգային գնդի 1-ին վաշտի անձնակազմի ցուցակում։ Ավետիսյան թաղված է Նովորոսիյսկի շրջանի Վերխնի–Բականսկի բանավանի եղբայրական գերեզմանում։

Նրա հիշատակին կանգնեցված են հուշարձաններ Երևանում, Արմավիրում, Կապանում։ Ավետիսյանի անունով կոչվում են դպրոցներ (Կապանի համար 9 ավագ դպրոցը կրում է նրա անունը), փողոցներ։

Գրականություն
-------------

* Герои Советского Союза։ Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.։ Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հունան Ավետիսյան» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հունան Ավետիսյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17442 · LCCN: nb2006018236 · VIAF: 16749557 · WorldCat VIAF: 16749557 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 613)։*  |