recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Օսկար Դավիչո** (սերբ.՝ Оскар Давичо; հունվարի 18, 1909(1909-01-18)[…], Շաբաց, Սերբիա - սեպտեմբերի 30, 1989(1989-09-30) կամ 1989[…], Բելգրադ, ՀՍՖՀ), սերբ արձակագիր, բանաստեղծ, դրամատուրգ, կինոսցենարիստ։

Ստեղծագործությունը
------------------

Օսկար Դավիչոն գրականություն է մտել սյուրռեալիստների սերբական խմբի հետ. 1930-ական թվականներին նրան բանտարկեցին կոմունիստների հետ կապեր ունենալու մեղադրանքով։ Ետպատերազմյան առաջին տարիներին Դավիչոն գրում էր քաղաքական սուր ակնարկներ, քաղաքացիական պաթոսով բանաստեղծական գործեր («Զրենյանին» պոեմը, 1947, «Բալենին ցանկապատի այն կողմում» բանաստեղծությունների ժողովածուն, 1950)։ Իսկ 1950-ական թվականների սկզբին նա հանդես եկավ սոցիալիստական ռեալիզմի դեմ, օբյեկտիվորեն դառնալով վերածնվող մոդեռնիստական ուղղության հոգևոր առաջնորդը։ Քննադատների մի մասը գտնում է, որ «փիլիսոփայական մատերիալիզմը ֆրեյդիստական և սյուրռեալիստական դրույթների հետ միացնելու» նրա ձգտումը հանգեցրեց այն բանին, որ 1950֊ական թվերին Դավիչոյի բանաստեղծությունը «կորցրեց ոչ միայն նախկին երաժշտականությունը, լուսավոր տոները, այլև զրկվեց ընդհանրապես ծիծաղից և կյանքի հրճվանքից»։ Քննադատների մի այլ խումբ հենց այս բանաստեղծությունը հռչակեց «ապագայի բանաստեղծություն»։

Նրա բոլոր վեպերը՝ և՛ ազգային-ազատագրական շարժման («Երգը», 1952), և՛ սոցիալիզմի կառուցման («Բետոնը և լուսատտիկները», 1956), և՛ հին Հարավսլավիայում զրկանքների դեմ պայքարի մասին («Աքսոր» չորսհատորանոց էպոպեան, 1963-1966), հագեցած են գաղափարների սուր բախումով, դրանցում ակտիվորեն պաշտպանվում են հակաֆաշիստական պայքարը։ Հակասությունը պատկերման առարկայի և գրողի ընտրած պոետիկական միջոցների միջև, որը գնալով ավելի ու ավելի բացահայտ է դառնում, իրար բացասող միտումների, ինչպես, ասենք, ռեալիզմի ու սյուրռեալիզմի զուգակցումը Դավիչոյին ստիպեցին քննադատորեն վերաբերվել իր գեղարվեստական ըմբռնումներին։ ժամանակին հրապուրված լինելով գեղարվեստական կառուցվածքի ծայրահեղ բարդացվածությամբ, էպոպեայում նա ձգտում է վերադառնալ շարադրանքի оբյեկտիվացմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
4. 1 2  Давичо Оскар // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. 1 2  NUKAT — 2002.
6. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
7. ↑  НИН online
8. ↑  НИН online
9. ↑  НИН online
10. ↑  Градска библиотека "Владислав Петковић Дис" Чачак  » Добитници награда
11. ↑  Արտասահմանյան գրականության պատմություն, Ե. Երևանի համալսարանի հրատ. 1985, էջ 624-625։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12023073s · CONOR: 12382563 · GND: 12112696X · ISNI: 0000000108927044 · LCCN: n81015605 · NKC: js20020805809 · NTA: 069860270 · NUKAT: n98024850 · SUDOC: 028384776 · VIAF: 44311991 · WorldCat VIAF: 44311991 |

 |

 |
Ֆլո կոմունան Բուսկերուդ ֆյուլքեի քարտեզին
Բուսկերուդ ֆյուլքեն Նորվեգիայի քարտեզին
**Ֆլո** (նորվ.՝ Flå), կոմունա Նորվեգիայի Բուսկերուդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ֆլո բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 704.48 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1905 թվականի հունվարի 1-ին։

Ֆլոի զինանշանը
--------------

Ֆլո կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1985 թվականի մարտի 1-ին և իրենից ներկայացնում է արծաթագույն գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է սև գույն արջի գլուխ, լեզուն կարմիր։ Մինչև 1985 թվականը կոմունայի զինանշանի վրա նույնպես արջ էր պատկերված, բայց տարածության մեջ վազող արջ։ Այս կենդանու հայտնվելը զինանշանի վրա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ կոմունայի տարածքում բնակվում են բազմաթիվ արջեր։

Պահպանվող տարածքներ
-------------------

Ֆլո կոմունայի համեմատաբար այլ կոմունաների հետ քիչ բնակչություն ունենալու պատճառն այն է, որ այդ փոքր տարածքում առկա են բազմաթիվ պահպանվող տարածքներ։ Ստորև ներկայացվում է Ֆլո կոմունայի պահպանվող տարածքների ցանկը.

* Բրինգեն պետական արգելոց, ստեղծվել է 1985 թվականի հունիսի 28-ին,
* Բուկոլեն պետական արգելոց, ստեղծվել է 1985 թվականի հունիսի 28-ին,
* Ֆեսթինգեն պետական արգելոց, ստեղծվել է 1985 թվականի հունիսի 28-ին,
* Ֆլենտեն պետական արգելոց, ստեղծվել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 23-ին,
* Իներ Վասֆարետ պահպանվող տարածք, ստեղծվել է 1985 թվականի հունիսի 28-ին,
* Ստավնսելվա պետական արգելոց, ստեղծվել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 13-ին,
* Վասֆարետ/Վիդալեն պահպանվող տարածք, ստեղծվել է 1985 թվականի հունիսի 28-ին։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ֆլո կոմունայում բնակվում է 974 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում նվազել է։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Ֆլո կոմունայի համանուն վարչական կենտրոն համարվող գյուղում է գտնվում Ֆլոյի եկեղեցին, որը բացի կրոնական կառույց լինելուց, նաև հանդիսանում է կոմունայի ձեռակերտ հայտնի հուշարձաններից մեկը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine(նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen".(նորվ.)
3. ↑  *0615 - Flå* (Verneområder i Buskerud sortert på kommuner). Արխիվացված 2011-10-06 Wayback Machine(նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Վիվան** (Անուշավան Մարգարի Ջիդեջյան, ապրիլի 15, 1899(1899-04-15), Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 9, 1960(1960-06-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Գրական անունը
-------------

Կնոջ՝ Արմենուհու պատմածով, Վիվանն իր անունը ստուգաբանում է այսպես։ *Վի* ֆրանսերեն նշանակում *կեցցե*, *վան*-ը Վան քաղաքն է, իր ծննդավայրը։ Այսպիսով *Վիվան* նշանակում է *կեցցե Վանը*։

Բացի սրանից վիվան "vivant" ֆրանսերեն նշանակում է ապրող, կենող։ Միգուցեև հետմահու գնահատման հույսով տոգորված բանատեղծը փորձել էր այդպես նշանավորել իր գործի անմահությունը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1899 թվականի ապրիլի 15-ին, Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ 1915 թվականին ավարտել է Վանի Երեմյան դպրոցը։ 1916-1917 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ 1919 թվականին աշխատել է Երևանում, 1920-1922 թվականներին՝ Թիֆլիսում։ 1922 թվականին մեկնել է Փարիզ, սովորել Սորբոնի համալսարանում (մինչև երրորդ կուրսը), ապա աշխատել է Փարիզի տարբեր գործարաններում։ 1925 թվականին ընդունվել է Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1925-1932 թվականներին Փարիզում խմբագրել է «Բանվոր Փարիզ», «Երևան», «Բանվոր», «Վերելք», «Մեր ուղին», «Դարբնոց», «Արշավ» հայալեզու պարբերականները։ 1933 թվականին վերադարձել է Հայաստան։ 1933-1935 թվականներին աշխատել է «Խորհրդային Հայաստան» օրաթերթում, իսկ 1935-1940 թվականներին՝ Կուսհրատում, 1940-1941 թվականներին՝ Հայպետհրատում։ 1942 թվականից ծառայել է սովետական բանակում։ 1945-1947 թվականներին աշխատել է Երևանի Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանում։ 1948-1953 թվականներին եղել է Քանաքեռի Խաչատուր Աբովյանի անվան տուն-թանգարանի տնօրենը։ Մահացել է 1960 թվականի հունիսի 9-ին, Երևանում։

Վիվանի հեղինակությամբ հրատարակված գրքեր
---------------------------------------

* Հովակին ժպիտը, Երևան, Պետհրատ, 1935։

Վիվանի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)
----------------------------------------------

* Օնորե դը Բալզակ, Հայր Գորիո, Երևան, Պետհրատ, 1935։
* Անտոնիո Պիգաֆետտա, Մագելանի ճանապարհորդությունը, Երևան, Հայպետհրատ, 1951։
* Վ. Ա. Օբրուչև, Պլուտոնիա, Երևան, Հայպետհրատ, 1953, 406 էջ։
* Ռոժե Վայան, Ինչ տեսա Եգիպտոսում, Երևան, Հայպետհրատ, 1954։
* Վ. Ա. Օբրուչև, Կենտրոնական Ասիայի խորքերում (գանձախույզի) նոթերը, Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 436 էջ։
* Անդրե Ստիլ, Առաջին հարվածը, Բ մաս, Երևան, Հայպետհրատ, 1955։
* Օնորե դը Բալզակ, Երկերի ժողովածու տասը հատորով, հատոր 3 (հատորի մեջ մտնող «Հայր Գորիո» վեպը թարգմանել է Վիվանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 840 էջ։
* Ջ. և Բ. Կրայլ, Ընդծովյա գանձերի հետքերով, Երևան, Հայպետհրատ, 1960։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  *Գրական տեղեկատու*. Երևան: «Սովետական գրող». 1981. էջ 446.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիվան Արխիվացված 2021-06-22 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10841 |

 |
**Սանդրո Էուլի**, իրական անուն-ազգանուն՝ **Ալեքսանդր Կուրիձե** (վրաց.՝ სანდრო ეული, 1890, հոկտեմբերի 11 (23) , գ. Սոմլեթի, Չոխատաուրի շրջան, Վրաստան - մարտի 25, 1965, Թբիլիսի), ԽՍՀՄ վրացի գրող։

Կենսագրություն
--------------

Սանդրո Էուլին ծնվել է 1890 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Վրաստանի Չոխատաուրի շրջանում գտնվող Սոմլեթիի գյուղում՝ գյուղացու ընտանիքում։

Գրական գործողությունները սկսել է 1909 թվականից։ 1917 թվականից ՍՄԿԿ-ի անդամ։ Վրաստանի գրողների պրոլետարական ասոցիացիայի կազմակերպիչներից մեկը։

Հետևյալ բանաստեղծություննրի հեղինակն է. «12 անմահ հերոսներից հիշողություններ», «Քսանվեց», «Աշխատանքային վարպետ», «Համատեղ երգ» մի շար այլ ստեղծագործություններ։

Թարգմանել է վրացերեն Ֆրիդրիխ Էնգելսի, Դ. Բեդնոյի, Ա. Աքոփլյանի ստեղծագործությունները։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Ընտրյալները։ Բանաստեղծությունները, պոետները։ Թբիլիսի, 1960
* Բանաստեղծություններ, Թբիլիսի, 1967

Աղբյուրներ
----------

* ՍՄՀ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000003922095X · LCCN: no00097831 · VIAF: 66023330 · WorldCat VIAF: 66023330 |

 |
Վեսթբյու կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Վեսթբյու** (նորվ.՝ Vestby), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Վեսթբյու քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 134 կմ² տարածք։

Վեսթբյու կոմունան կազմավորվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ Անվան սկզբնամասը՝ «vestr», նշանակում է «արևմուտք», «býr» նշանակում է «ֆերմա»։

Կոմունայի տարածքում հայտնաբերվել են բազմաթիվ բրոնզեդարյան գտածոներ, հիմնականում կենցաղային ապահովման իրեր, ինչը փաստում է, որ այստեղ զարգացած է եղել մարդկային հասարակարգը։ 1840-ական թվականներին այստեղի բնակչության մի զգալի մասը տեղափոխվում է ԱՄՆ և հիմնում համանուն քաղաքը, որտեղ մինչ օրս բնակչությնա մեծ մասը նորվեգացիներ են։

Վեսթբյու կոմունան հայտնի է փայտի արդյունաբերությամբ։ Հին ժամանակներից այստեղի նավահանգիստները կապված են եղել միջազգային նավագնացության երթուղիներին։ 17-րդ դարի հոլանդացի քարտեզագիրների քարտեզներում հատուկ նշված է Վեսթբյուն որպես կարևորագույն նավահանգիստ։

Վեսթբյուի զինանշանը
-------------------

Վեսթբյու կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1982 թվականի հունիսի 18-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնի վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է դեղին գույնի երեք հավասարաթև խաչ։ Երեք խաչերը խորհրդանշում են կոմունայի տարածքում գտնվող երեք քրիստոնեական համայնքները՝ Վեսթբի, Քարդեր և Սոներ։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Վեսթբյու կոմունայում բնակվում է 14252 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում աճ է գրանցել։

Ծնունդով Վեսթբյուից հայտնի անձինք
---------------------------------

* Օլա Աբրամսոն (1883–1980), արվեստագետ
* Էրիկ Բոդոմ (1829–1879), նկարիչ
* Գասպար Վեսել (1745–1818), մաթեմատիկոս
* Ջոն Հերման Վեսսել] (1742–1785), գրող

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2011-07-09 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
2. ↑  Norske Kommunevåpen (1990). "Nye kommunevåbener i Norden". (նորվեգերեն)
Տորսկեն կոմունան Թրոմս ֆյուլքեի քարտեզին
**Տորսկեն** (նորվ.՝ Torsken), կոմունա Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Գրյուլեֆյորդ բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուն է բուկմոլը։ Զբաղեցնում է 243.29 կմ² տարածք։

Տորսկեն կոմունան ստեղծվել է 1902 հունվարի 1-ին՝ առանձնանալով Բերգ կոմունայից։ 1964 թվականի հունվարի 1-ին կոմունայից առանձնացվել է Ռադսյոնը և միացվել Թրանյո կոմունային։ Կոմունայի անվանումը առաջացել է Տորսկեն լեռան անունից։ Կոմունայում գործում են մի քանի եկեղեցիներ, որոնք պատկանում են նորվեգական եկեղեցուն։ Տնտեսության հիմնական ուղղվածությունը նավահանգստի գործունեուոյունն է։ Մեծ թիվ են կազմում նաև ձկնորսությամբ զբաղվողները։

Տորսկենի զինանշանը
------------------

Տորսկեն կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1990 թվականի մարտի 13-ին և իրենից ներկայացնում է սև գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է դեղին գույնի հավասարաթև խաչ։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Տորսկեն կոմունայում բնակվում է 937 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում նվազել է գրեթե երկու անգամ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 80. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen". (նորվեգերեն)
**Վեստերբոթեն** (շվեդ.՝ Västerbotten), *Վեստերբոթնիա* կամ *Արևմտյան Բոթնիա*, Շվեդիայի պատմական նահանգ, որը գտնվում է պատմական Նորլանդ շրջանում։ Կազմում է ժամանակակից Վեստերբոթենի լենի արևելյան մասը։

Պատմություն
-----------

Վեստերբոթեն պատմական նահանգը Շվեդիայի քարտեզի վրա մինչև 1809 թվականը:
1634 թվականից Շվեդիայի նահանգները չեն կատարում որևէ վարչական գործառույթներ, այդ գործառույթներն իրականացնում են լեները։ Եվ եթե վերջիններիս սահմանները պարբերաբար փոփոխվում են, ապա նահանգները սովորաբար անփոփոխ են մնում դարերի ընթացքում։ Այնուամենայնիվ, որպես բացառություն, Վեստերբոթենի սահմանները մի քանի անգամ փոփոխվել են պատմության ընթացքում։

Վերին Նորլանդի տարածքի գաղութացման ժամանակներից ի վեր Վեստերբոթեն անվան տակ հասկացվում էր Բոտնիկի ծոցի հյուսիսային մասի արևմտյան ափի երկայնքով ձգվող ամբողջ տարածքը, որտեղից էլ առաջացել է Վեստերբոթեն անվանումը՝ ծոցի հակառակ ափին գտնվող Էստերբոթենին հակառակ։

Ռուս-շվեդական պատերազմում Ռուսաստանի հաղթանակից հետո Ֆրիդրիխսգամի խաղաղության պայմանագրի համաձայն Շվեդական թագավորությունը Ռուսաստանին զիջել է Տուրնե Էլվ և Մուոնիո Էլվ գետերից արևելք գտնվող իր հողերը, այդ թվում նաև Վեստերբոթենի հյուսիսարևելյան ոչ մեծ հատվածը։ Գրավված հողերի վրա Ռուսական կայսրության կազմում ստեղծվել է Ֆինլանդիայի մեծ իշխանություն, մասնավորապես, վերը նշված Վեստորբոթենի հողերը ներառվել են Օուլու նահանգի կազմի մեջ որպես Տորնեո գավառ և դադարեցին համարվել Վեստերբոթենի մաս։

Քաղաքներ
--------

* Ումեո

Տես նաև
-------

* Շվեդիայի նահանգներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Statistics Sweden
2. ↑  Eric Linklater in *The Life of Charles XII* pp. 53-54 & throughout

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Շվեդիայի նահանգներ** |  |
| Բլեքինգե | Բուհուսլեն | Գոթլանդ | Դալարնա | Դալսլանդ | Եստրիքլանդ | Եմթլանդ | Լափլանդ | Հալանդ | Հելսինգլանդ | Հերյեդալեն | Մեդելփադ | Ներքե | Նորբոթեն | Սկոնե | Սմոլանդ | Սոդերմանլանդ | Վեստերբոթեն | Վեստերյոտլանդ | Վեստմանլանդ | Վերմլանդ | Ուփլանդ | Էլանդ | Օնգերմանլանդ | Օստերյոտլանդ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Սիտինի ռազմական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11957736h · GND: 4117318-1 |

 |
**Հայսմավուրք (4684)**, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4684 թվի տակ։ Ձեռագիրը ենթադրաբար գրվել է 1407 թվականին՝ Յովհաննես քահանա և Ստեփաննոս եպիսկոպոս գրիչների կողմից` Խիզանում։ Ստացողը եղել է Պողոս աբեղան։ Կազմողները եղել են Տէր Գրիգորը և Տէր Սահակը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 39x29 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 534 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 3ա, 67բ, 223բ, 250ա, 374բ, 527բ և այլուր, կազմողի՝ 1բ (1744թ.), հետագայի՝ 532ա, 532բ, 533ա (1645թ.), 532ա (1670թ.), 531բ, 532բ (1757թ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1262 — 1636 էջ։
**Հայսմավուրք** (4692), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4692 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1604 թվականին Խաչատուր քահանա գրչի և իրակոս քահանա գրչի կողմից Խիզանում։ Ստացողը եղել է Խոջա Ավետիսը և Խոջա Ամիրազան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 40x27 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 615 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 2, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 4բ, 106բ, 247ա, 397ա, 611բ և այլուր, հետագայի՝ 614ա (17-րդ դար), 397ա (1750 թ.), 397ա (1803, 1811 թթ.), 614բ (1822 թ.), 397ա (1825, 1828, 1835 թթ.):

Բովանդակություն
---------------

P Արտագրել առանձին կետերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1264 — 1636 էջ։
**Ռաուտա Ֆահիմ Մուհամմեդ Ալ-Ֆարախ** (1946), ծնվել է Պաղեստինում, Յաֆայում։ Պաղեստինցի ծագում ունեցող հորդանանցի գրող է։ Հայտնի է որպես Ռաուտա Ալ-Ֆարախ Ալ-Հուդհուդ։ 1967 թվականից ամուսնացել է ինժեներ Հուսամ Ալ-Դին Թահեր Ալ-Հուդհուդ և ունի երեք որդի և մեկ դուստր։ Մանհալ կրթական հիմնադրամում եղել է տնօրենների խորհրդի նախագահ։ Նաև անդամ է եղել մանկական և երիտասարդների գրքերի միջազգային հանձնաժողովին (IBBY) և եղել է մանկության և զարգացման արաբական խորհրդի հիմնադրման անդամ։ Հրատարակել է բազմաթիվ գրքեր, նրանից են՝ Հերոսական հեքիաթներ երեխաների համար, Գիտական հեքիաթների շարք և այլն...

Արաբական աշխարհում մասնակցել է մանկական գրքերի սեմինարների, գիտաժողովների և ցուցահանդեսների։ Մայրաքաղաքում եղել է բարեգործական վարչական մարմինների միության անդամ։

Մրցանակներ
----------

* Մանկական գրականության մեջ ստացավ պետական մրցանակ\ Օման 1999
* Հորդանանի գրողների միության կողմից ստացել է Խալիլ Ալ-Սաքաքինի մրցանակը մանկական գրականության և մշակույթի համար
* Ստացել է արաբական կազմակերպության կրթության, մշակույթի և գիտության մրցանակ իր գրքի համար։

Արտաքին հղումներ
----------------

* موقعها

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  المؤلف في سطور كتاب في نفق المسجد الأقصى
**Ճաշոց** (5403), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5403 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ դարում Կարապետ գրիչի կողմից։ Կազմող՝ Մարտիրոս երեց։ Ստացողը եղել է Թումա քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 505 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգիրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակն ունի 1 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ վանդակազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 31ա, 53ա, 131ա, 271ա, 285ա, 296ա և այլուր, կազմողի՝ 505ա (1681 թ.), հետագայի՝ 504ա( 1611 թ.), 210բ, 285բ (1652 թ.), 504բ (1675 թ.), 170բ, 505ա, 505բ (18-րդ դար), 285բ (1881 թ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 99 — 1552 էջ։
**Մաշտոց** (5085), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5085 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1681 թվականին, 18-րդ դարում Հայրապետ (Ա), Ավետիս քահանա (Բ) գրիչների կողմից Յաշմալաւու գիւղ (Կորդուաց աշխարհ, Ա)-ում։ Ստացողը եղել է Թումա վարդապետը (Ա)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13x12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 268 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ, արծաթյա 1 խաչով, մակագրությամբ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ տպագիր՝ խրատ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 87բ, 114ա, 172բ, 255բ (1681 թ.), 265բ (18-րդ դար)։

Բովանդակություն
---------------

* նաև՝ Առ. Սիւնեցւոյ Գովք Գր. Նարեկացւոյն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 31-32 — 1552 էջ։
**Մաշտոց ձեռաց** (5217), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5217 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (1795 թ.) Տեր Կարապետ (Բ) գրիչի կողմից Խոյամա գյուղում։ Ստացողները եղել են Տեր Ստեփաննոսը, Թումաջանը (Ա), Տեր Կարապետը (Բ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x12.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 205 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ սպիտակ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 55ա, 151ա (16-րդ դար), 4բ, 201բ, 205բ (1795 թ.), հետագայի՝ 50բ, 70ա, 152ա (17-րդ դար)։

Բովանդակություն
---------------

* Նաև՝ մասն տպագիր Մաշտոցի (17-րդ դար)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 60 — 1552 էջ։
**Մկրտիչ Շավարշի Կարապետյան** (ծնվել է 1958 թվականի մայիսի 9–ին Հոկտեմբերյան (այժմ՝ քաղաք Արմավիր՝ ՀՀ Արմավիրի մարզում), ֆիզիկոս-աստղագետ, հրատարակիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի Պետական համալսարանը (1980 թվականին), Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտը (1984 թվականին)։ 1991-1992 թվականներին եղել է «Շաղիկ» հրատարակչության տնօրենը, 1993 թվականին հիմադրել է «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունը, 2000 թվականին՝ «Էդիթ Պրինտի» գրատների ցանց (Երևան, Գյումրի, Վանաձոր, Ստեփանակերտ)։ 2010 թվականից, միաժամանակ՝ Հրատարակիչների ազգային ասոցիացիայի նախագահ։ Կարապետյանի ջանքերով հրատարակվել է հայական առաջին տպագիր գրքի՝ Ուրբաթագրքի լուսապատճենային (ֆաքսիմիլե) տարբերակը (2012 թվական), հեքիաթների մատենաշար, որոշ մասը՝ ձայնասկավառակներով։

Պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալով (2012 թվական)։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Նեդյալկո Յորդանով** (բուլղար․՝ Недялко Асенов Йорданов, հունվարի 18, 1940(1940-01-18), Բուրգաս, Բուլղարիայի թագավորություն), բուլղարացի բանաստեղծ, դրամատուրգ։ Արժանացել է «Ոսկե Օրփեոս» մրցանակի (1997)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ասեն և Կինա Յորդանովների ընտանիքում։ Կրտսեր եղբոր անունը Չավդար է։ Ավարտել է հայրենի քաղաքի գիմնազիան, ապա 1962 թվականին՝ Սոֆիայի համալսարանի բուլղարական բանասիրության ֆակուլտետը։ 1962-1963 թթ. ուսուցիչ է աշխատել Մալկո-Տիրնովո քաղաքում։ 1963-1983 թթ. դրամատուրգ է եղել Բուրգասի դրամատիկական թատրոնում, 1980-88 թթ.՝ «Море» ալմանախի գլխավոր խմբագիր։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1954 թվականին «Черноморски фронт» (Բուրգաս) պարբերականում։ Ակտիվորեն աշխատակցել է պարբերական մամուլին։ Ռուսական և թուրքական պոեզիայից կատարել է թարգմանություններ։

Թարգմանվել է գերմաներեն, ռուսերեն, լեհերեն, հայերեն և այլ լեզուներով։

Նեդյալկո Յորդանովը հայերեն
--------------------------

* Զրույց հեծանիվի հետ (բանաստեղծություն)։ «Գարուն», 1967, № 3, էջ 54։ Թարգմ.՝ Վահագն Կարենց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13746519v · GND: 103470972 · ISNI: 0000000374973107 · LCCN: n84224324 · NKC: ola2004220107 · NTA: 129720038 · NUKAT: n2010123245 · SUDOC: 140854622 · VIAF: 163946842 · WorldCat VIAF: 163946842 |

 |

 |
**Մամեդ Սաիդ Օրդուբադի** (ադրբ.՝ Məmməd Səid Ordubadi), Մամեդ Հաջի աղա օղլի, մարտի 24, 1872, Օրդուբադ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 1, 1950, Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀՄ), ադրբեջանական խորհրդային գրող։ Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1938)։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Առաջին անգամ տպագրվել է 1903 թվականին։ ԽՄԿԿ անդամ 1918 թվականից։ Սկզբնական շրջանում գրել է բանաստեղծություններ։ Իր ստեղծագործություններում գրողը պայքարել է կրոնի, հոգևորականության, ազնվականության դեմ։ 1914 թվականին նա ուղարկվել է Սամարա։ Իր ստեղծագործություններում հրապարակում էր հակահայկական և պանիսլամական մտքեր։

«Երկու տղաների ճանապարհորդությունը Եվրոպա» (1908), «Դժբախտ միլիոնատերը» (1914) վեպերում արտահայտված են լուսավորական գաղափարներ, տրված է ֆեոդ, իրանի բռնապետ, վարչակարգի քննադատությունը։ «Մշուշապատ Թավրիզ» (1933–48, հայ. հրտ, գիրք 1, 1936), «Պայքարող քաղաքը» (1938), «Ընդհատակյա Բաքուն» (1940) վեպերը պատկերում են ազատագրական շարժումը Ադրբեջանում և Բաքվի պրոլետարիատի հեղափոխական պայքարը։

Բանաստեղծ Նիզամուն է նվիրված «Սուր և գրիչ» (մաս 1–2, 1946–1948) վեպը։ Օրդուբադին գրել է նաև դրամատուրգիական և այլ գործեր։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի և «Պատվո նշան» շքանշաններով։
1920 թվականից սկսած դարձել է թերթի գլխավոր խմբագիրը «Yeni yol» (Նոր ուղի) — Բաքվի կոմիտեի երգեհոն։ Եղել է ԱԶԱՊՊ ընկերության անդամ նրա ստեղծման օրվանից։ 1926 թվականին 
Օրդուբադը գրել է պիեսա բյուրոկրատիզմի և խորհրդային բարքերի մասին։

1935 թվականին գրել է լիբրետո «Նարգիզ» օպերայի համար։ Իր պոեմներում և վիպերգերում վերջին տարիներին Օրդուբադիի մոտ առաջացել է մի միտք աշխատավոր հայերի, վրացիների, թուքերի (Արարատ) կապի մասին խորհրդային Կովկասի հետ, նկարում էր ադրբեջանական բուրժուազիայի մասին (Գերեզմանոց)։ «Թուր և փետուր» վեպը (1946-1948), որում ներկայացված է միջնադարյան Ադրբեջանը, նվիրված է Նիզամի պոետին։ Ինչպես նաև գրել է դրամատուրգիական ստեղծագործություններ, լիբրետո օպերա և օպերետ. Ադրբեջանական լեզվով թարգմանել է Ալեքսանդր Սրգեյովիչ Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Աշոտ Հակոբյանի ստեղծագործությունները, և պարգևատրվել է Լենինի, «Հարգանքի նշան» շքանշանով և այլ մեդալներով։

Հիշատակներ
----------

* Բաքվի այն տունը, որտեղ ապրել է. Բաքվի այն տունը, որտեղ ապրել է.
* Ադրբեջանի նամականիշը նվիրված Օրդուբադի 140 ամյակին, 2012Ադրբեջանի նամականիշը նվիրված Օրդուբադի 140 ամյակին, 2012

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Մամեդ Սաիդ Օրդուբադ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լարուսի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 169368820 · GND: 128476249 · ISNI: 0000000026928238 · LCCN: n84064870 · NKC: jo20201088572 · NTA: 338104526 · VIAF: 45355201 · WorldCat VIAF: 45355201 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Իոնա Վակելի** (կեղծանուն, իսկական անունն ու ազգանունը՝ **Իոնա Մեգրելիձե**, 15 (28) նոյեմբերի, 1900, գյուղ Վակե, Օզուրգեթի շրջան - 1988), վրացի գրող, բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1900 թվականի նոյեմբերի 15-ին (28-ին) Օզուրգեթի շրջանի Վակե գյուղում։ Գրական գործունեությունն սկսել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո՝ 1920 թվականին։ Ստեղծագործության առաջին շրջանում Իոնա Վակելին հարել է հեղափոխական ռոմանտիզմին։ Որպես գյուղում ծնված մարդու՝ Իոնա Վակելիին հարազատ է գյուղի կյանքի թեմատիկան (պոեմ «Նասակիրալի», (1925), նվիրված է 1905 թվականի հեղափոխությանը)։ Նրա պոեզիան հագեցած է ֆաբրիկաների ու գործարանների ռիթմով և արտահայտում է պրոլետարական կոլեկտիվ աշխատանքի հզորության գաղափարը։ Ֆետիշացնելով մեքենաների աղմուկը և արտահայտելով հեղափոխական պայքարի ու շինարարության գաղափարները՝ Վակելին սկզբում գրեթե չէր անդրադառնում բանվորների կենցաղին ու հոգևոր մշակույթին։

Ռեալիզմին ու մարդկանց կյանքի կոնկրետ հարցերին Իոնա Վակելին սկսեց անդրադառնալ 1930-ական թվականներին՝ ձգտելով գեղարվեստական ազդեցության համապատասխան մեթոդով ազդել բանվոր դասակարգի հոգեբանության վրա։ «Ապրակումե Չիմչիմելի» (1934) կատակերգության մեջ, «Նախանձ» (1937) և «Պողպատ» (1951) պիեսներում Վակելին քննադատում է անցյալի մնացորդները, պատկերում կամային, նպատակասլաց խորհրդային մարդկանց կերպարներ ու նրանց պայքարը նոր կյանքի կառուցման համար։ Ձևի տեսանկյունից Վակելին մեծապես հետևում է XIX դարի վրաց գրականության դասականներին ու հատկապես Իլյա Ճավճավաձեին (պոեմ «Մեցիսկվիլե»)։

Իոնա Վակելին գրել է նաև պատմական դրամաներ՝ «Շամիլ» (1935), «Գեորգի Սաակաձե» (1939) և «Թագուհի Թամար» (1948)։ Նրա պիեսները բեմադրվել են Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան թատրոնում, Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնում և Թբիլիսիի Գրիբոյեդովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում։

Մատենագրություն
---------------

Առանձին գրքով հրատարակվել են՝

* Շարավանդեդի, Թիֆլիս, 1923,
* Թվրոպա, Թիֆլիս, 1925,
* Նասակիրալի, Թիֆլիս, 1926։

Գրականություն
-------------

* Барамидзе А. Радиани Ш. Жгенти Б. История грузинской литературы. Тб. 1958.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000021439769 · LCCN: n79005097 · NKC: xx0257067 · VIAF: 50492733 · WorldCat VIAF: 50492733 |

 |
**Էդվարդ դե Բոնո** (անգլ.՝ Edward de Bono, մայիսի 19, 1933(1933-05-19), Մալթա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - հունիսի 9, 2021(2021-06-09), Մալթա), բրիտանացի հոգեբան, փորձագետ ստեղծագործ մտածելակերպի ոլորտում։

### Կենսագրություն

Էդվարդ Չարլզ Ֆրենսիս Պուբլիուս դե Բոնոն ծնվել է մայիսի 19-ին 1933 թվականին Մալթայում։ Ավարտել է Սբ. Մարտինի քոլեջը Մալթայում։ Հետագայում ստանում է բժշկագիտության դոկտորի աստիճան Մալթայի համալսարանում, իսկ հետագայում որպես Ռոդսի կրթաթոշակ ստացող սովորել է Օքսֆորդում, Քրայթ-Չերչ քոլեջում, որտեղ ստանում է մագիստրոսի կոչում հոգեբանությունից։ Դե Բոնոն նույնպես ստանում է բժշկագիտության դոկտորի աստիճան Թրինթի քոլեջում Քեմբրիջում, ինչպես նաև իրավագիտության դոկտորի աստիճան Դանդիի համալսարանում։ Էդուարդ դե Բոնոն աշխարհին հայտնի է ինչպես գործնական մտածելակերպի հմտությունների զարգացման առաջատար մասնագետ։ Նա գիտության մեջ ներքաշել է «Լաթերալ մտածելակերպ» հասկացությունը, որը հետագայում ներառվել է Օքսվորդի ժամանակակից անգլերենի բառարանում։ Դե Բոնոն մշակել է գիտական մեթոդների համակարգ, որը մարդու մեջ զարգացնում է ստեղծագործող մտածելակերպի հմտությունները, ինչպես նա ասում էր՝ «հավասարակշռված մտածելակերպ»։

Դե Բոնոն քառասունհինգ գրքի հեղինակ է, որոնք թարգմանվել են քսանյոթ լեզուներով, նկարահանված են երկու գիտական ֆիլմեր։ Գիտնականը կարդացել է դասախոսություններ աշխարհի քառասունհինգ երկրներում և հանդես էր գալիս միջազգային խոշորագույն գիտաժողովներում, իսկ 1989 թվականին նրան առաջարկվել է Նոբելյան մրցանակի հավակնորդների հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը։ Հավասարակշռված մտածելակերպի մշակման մեթոդիկային են դիմել առաջատար արդյունաբերական կազմակերպությունները, ինչպիսիք են IBM, NTT (Ճապոնիա), Du Pont, Eriksson, Ford և ալյն։
Ներկայիս պահին Էդվարդ դե Բոնոն հատուկ կրթական ծրագրի ղեկավար է, որը կյանքի է կոչում երեխաների ստեղծագործ մտածելակերպի զարգացման ծրագիրը հանրակրթական դպրոցներում։

Լաթերալ մտածելակերպ, գաղափարի հիմնադիր Էդվարդ դե Բոնո Edward de Bono "Six thinking hats"

Լաթերալ մտածելակերպ
-------------------

Բրիտանացի գիտնական Էդվարդ դե Բոնոն բազմաթիվ մեթոդներ է առաջարկել ստեղծագործելու և մտածելակերպի մասին։ Նա համարվում է «լաթերալ մտածելակերպ» տերմինի հիմնադիրը, որը էապես տարբերվում է ուղղահայաց մտածելակերպից նրանով, որ հարցականի տակ է դնում սկզբնական պայմանները։ Լաթերալ մտածելակերպի օրինակներից մեկը համարվում է վեց գլխարկների մեթոդը (սպիտակը մարմնավորում է անալիտիկ մտածելակերպը, սևը՝ քննադատական, դեղինը՝ լավատեսական, կանաչը՝ ստեղծագործող մտածելակերպը, իսկ կապույտը՝ հեռանկարային մտածելակերպը)։ Փոխաբերական իմաստով հագնելով գլխարկներից որևէ մեկը` մարդը կարող է նայել խնդրին մի քանի տեսանկյունից։

Երկեր
-----

* Էդվարդ դե Բոնո «Մտածողության վեց գլխարկներ»
* «Ոչ ստանդարտ մտածելակերպ»
* «Ջրային տրամաբանություն» WATER LOGIC
* «Լաթերալ մտածելակերպ»
* «Սովորեցրեք ձեր երեխային մտածել»

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Father of lateral thinking, Edward de Bono, has died
2. ↑  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2  Էդվարդ դե Բոնո, Մտածողության վեց գլխարկներ, Սանկտ-Պետերբուրգ, 1997, էջ 10
4. ↑  Էդվարդ դե Բոնո, Լաթերալ մտածելակերպ
**Փանջիհուա** (չին. 攀枝花, փինյին *Pānzhīhūa*), ՉԺՀ-ի Սուչան նահանգի քաղաքային շրջան։ Հիմնադրվել է 1965 թվականին Յանցզի ու Յալունցզյան գետերի միախառնման, որոնց կանաչ ուղղաբերձ ափերը տվել են ժամանակակից Փանջիհուա անվանումը։ Այն Չինաստանի պողպատաձուլական արդյունաբերական կենտրոնն է։

Պատմություն
-----------

Սիկան նահանգը կազմավորվել է 1939 թվականին, և այդ տարածքները մտել են նրա կազմի մեջ։ Սիչչանի Հատուկ շրջանը կազմավորվել է 1950 թվականին Սիկան նահանգում։ 1955 թվականին Սիկանը վերաձևավորվել է և Սիչանի Հատուկ շրջանը մտել է Սիչուանի կազմի մեջ։

1965 թվականի հունվարի 7-ին ՉԺՀ Պետխորհրդի որոշմամբ կազմավորվեց Արդյունաբերական Դուկոու (渡口工业区) շրջանը։ 1965 թվականի փետրվարին ՉԺՀ Պետխորհուրդը և Կենտրոնական կոմիտեի Չինասանի կոմունիստական կուսակցությունը, վերանայելով որոշումը, որոշեցին ստեղծել Փանջիհուա (攀枝花特区) հատուկ շրջանը, որը պաշտոնապես կազմավորվեց 1965 թվականի մարտի 20-ին։ 1965 թվականի ապրիլին, վերանայելով Սիչուան նահանգի Ազգային ժողովի ուղերձը, ՉԺՀ Պետխորհուրդը Փանջիհուա շրջանը վերակազմավորեց Դուկոու (渡口市) քաղաքային շրջանի, որը ենթարկվում էր նահանգի կառավարությանը։

1973 թվականին կատարվեց Դուկոուի վաչական-տարծքային բաժանման փոփոխություն. արդյուաբերական գոտիները, տեղակայված Ցզինշացզյան գետի երկայնքով, միավորվեցին Արևելյան և Արևմտյան շրջանների մեջ, իսկ մնացած տարածքը՝ Մերձքաղաքային շրջանի մեջ։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Պետական խորհրդի որոշմամբ 1974 թվականի հոկտեմբերի 8-ից Չուսյուն-Իյսկի ինքնավար շրջանի Յուննան նահանգի Յունժեն գավառի տարածքի մի մասը տեղափոխվել է Սիչուան նահանգի Դուկոու քաղաքային շրջանի կազմ։

1974 թվականի 8-ից ՉԺՀ Պետխորհրդի որոշմամբ Յունժեն գավառի տարածքի մասը՝ Չուսյուն-Իյսկին, Յուննան նահանգի ինքնավար շրջանը փոխնցվեց Սիչուան նահանգի Դուկոու քաղաքային շրջանին։

1978 թվականին Սիչանգ շրջանը (西昌 地区) լուծարվեց և 1970 թվականին վերանվանվեց Սիչանգի հատուկ՝ Միու և Յանբյանի շրջանները, որոնք նախկինում դրա մաս էին կազմում, տեղափոխվեցին Դուկու քաղաքային շրջանի իրավասության տակ։

1981 թվականին Արվարձանային շրջանը վերանվանվեց Ժենհե շրջանի։

1987 թվականին Դուկու քաղաքային ջրջանը վերանվանվեց Փանջիհուա։

Վարչատարածքային բաժանում
------------------------

Փանջիհուա քաղաքային շրջանը բաժանված է 3 շրջանի և 2 գավառի։

| Քարտեզ |
| --- |
|  |
| # | Կարգավիճակ | Անվանում | Հիերոգլիֆ | Փինյին | Բնակչությունе(2004) | Մակերես (կմ²) | Բնակչության խտությունը(/կմ²) |
| 1 | Շրջան | Դունցյույ | 东区 | Dōng qū | 32000 | 167 | 1916 |
| 2 | Շրջան | Սիցույ | 西区 | Xī qū | 160000 | 124 | 1290 |
| 3 | Շրջան | Ժենհե | 仁和区 | Rénhé qū | 200000 | 1727 | 116 |
| 4 | Գավառ | Միի | 米易县 | Mǐyì xiàn | 200000 | 2153 | 93 |
| 5 | Գավառ | Յանբյան | 盐边县 | Yánbiān xiàn | 200000 | 3269 | 61 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  National Database of Laws and Regulations — 2021.
**Ժխտում**, տրամաբանական գործողություն, որի ժամանակ «ժխտում» տրամաբանական շաղկապի միջոցով տվյալ ասույթից (ելակետային ասույթ) ստացվում նոր ասույթ։ Ստացված բարդ ասույթն անվանում են ելակետային ասույթի ժխտում։ Խոսակցական լեզվում «ժխտում» տրամաբանական շաղկապին համապատասխանում է հիմնականում «ոչ» բառը։

«Ժխտում» շաղկապը նշանակվում է «–», «¬», «N» սիմվոլներով, իսկ ժխտման միջոցով «a» պարզ ասույթից ստացված բարդ ասույթն արտահայտվում է հետևյալ կերպ՝ «¬a», կամ «Na»։

«Ժխտում» տրամաբանական շաղկապի ճշմարտության աղյուսակն ունի հետևյալ տեսքը.

| **a** | **¬a** |
| --- | --- |
| Ճ | Ս |
| Ս | Ճ |

Աղյուսակից երևում է, որ եթե ելակետային ասույթը ճշմարիտ է, ապա նրա ժխտումը սխալ է, իսկ եթե այն սխալ է, ապա նրա ժխտումը ճշմարիտ է։ Այսինքն, a և ¬a ասույթները ճշմարտության կամ սխալականության տեսակետից ունեն հակառակ արժեքները։ Այդպիսի դատողությունները տրամաբանության մեջ ընդունված է անվանել հակասող դատողություններ։

Ժխտել կարելի է ոչ միայն պարզ ասույթը, այլ նաև բարդ ասույթը։

Տես նաև
-------

* Դիզյունկցիա
* Իմպլիկացիա
* Կոնյունկցիա
* Համարժեքություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 278)։*  |
**Լավրելիոպսիս** ծաղկող բույսերի դաս, որին ընդամենը մի տեսակ է պատկանում՝ **Լավրելիոպսիս ֆիլիպպիանա** ծառը, ճանաչված որպես **տեպա** և **վավան։** Էնդեմիկ է Չիլիում և Արգենտինայի նեղ հարևան շերտում։ Չիլիում այն հայտնաբերել են Մաուելից մինչև Այսեն։ Լավրելիոպսիս ֆիլիպպիանան աճում է խոնավ և խորը հողերում։

Նկարագրություն
--------------

Լավրելիոպսիս ֆիլիպպիանան մշտադալար ծառ է մինչև 30 մ բարձրությամբ և 1.4 մ տրամագծով, բարակ կեղևով, անուշաբույր փայտով և դափնու հետ արտաքին նմանությամբ։ Տերևները անուշաբույր են, երկարավուն, թուլանում են հիմքում, ունեն 4.9 սմ երկարություն և 1.5-4 սմ լայնություն, փայլուն և կաշվենման են։ Միջնամասը դեղին մազիկներով է, ծայրերը երկու վերին երրորդում խիստ ատամնավոր են, յուրաքանչյուր ատամ ավարտվում է մի փոքր կետով։ Ծաղիկները հերմաֆրոդիտ են կամ միասեռ, դրանք փոքր են, մոտավորապես 5-6 մմ երկարությամբ, կարմրականաչավուն, դասավորված ցեղաձևերով։ Պտղակոթերը մազոտ են՝ մոտ 2-3 մմ երկարությամբ, զանգակաձև ծաղկաթերթիկներով, որոնք բաժանված են 7-9 թերթիկների քիչ թե շատ իրար հավասար, դրսից մազոտ են՝ 4 առէջով և 8-20 ստամինոդով, մի քանի պտղաթերթով, ոճը փետրավոր է, խարանով։ Պտուղը պատենավոր է։

Օգտագործումներ
--------------

Փայտը օգտագործվում է շինարարության մեջ, սակայն այն փտում է, երբ ենթարկվում է դրսի խոնավության։ Ծառը տնկվել է Իսպանիայում։

Ստուգաբանություն
----------------

*Լավրելիոպսիս* անունը մատնանշում է արտաքին նմանությունը Լաուրուս բույսին։ Ֆիլիպպինիա անունը խորհրդանշում է Ռոդոլֆո Արմանդո Ֆիլիպիին, ով գերմանացի-չիլիացի բնագետ էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «*Chilean plants cultivated in Spain*» (PDF). José Manuel Sánchez de Lorenzo-Cáceres. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2009 թ․ մարտի 20-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «*Laureliopsis philippiana*». *Enciclopedia de la Flora Chilena*. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 3-ին.
* «*Laureliopsis philippiana*». *Chilebosque*. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 3-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776979657 |

 |
**Գամալ ալ-Բաննա** (արաբ. جمال البنا‎, դեկտեմբերի 15, 1920(1920-12-15), Mahmoudiyah, Egypt, Mahmoudiyah, Բուհեյրա, Եգիպտոս - հունվարի 30, 2013(2013-01-30), Կահիրե, Եգիպտոս), «Մուսուլման եղբայրներ» շարժման հիմնադիր Հասան ալ-Բաննայի փոքր եղբայրը (1906-1949)։ Ի տարբերություն իր եղբոր, Քամալը լիբերալ հայացքներ ուներ և հայտնի էր իսլամական ավանդական հադիսների հավաքածուների քննադատությամբ, մերժեց Սահիհ ալ-Բուհարիից և Մուսլիմից 635 հադիս, որոնք, նրա կարծիքով, հակասում են Ղուրանում հաստատված ազատություններին և հանդուրժողականությանը։ Քամալ ալ-Բաննան նաև շվեյցարացի հայտնի իսլամի քարոզիչ Տարիկ Ռամադանի քեռին էր։

Կենսագրություն
--------------

Գամալ ալ-Բաննան ծնվել է 1920 թվականին Մահմուդիում։ Նա «Մուսուլման եղբայրներ» շարժման հիմնադիր Հասան ալ-Բաննայի փոքր եղբայրն է։ Նրա հայրը շատ ժամանակ էր ծախսում հավաքելով և դասակարգելով հադիսները։ Մանկության տարիներին նա թույլ էր ու հիվանդ, ուստի հաճախ էր ժամանակ անցկացնում հոր հետ։ Միջին դպրոցն ավարտելուց հետո նա հրաժարվեց ուսումը շարունակել համալսարանում և որոշեց զբաղվել գրողի կարիերայով։

Հայացքներ
---------

Գամալ ալ-Բաննան ուներ իրատեսական, հումանիստական, ֆեմինիստական, հակաավտորիտար և ազատական հայացքներ։ Որպես քաղաքական մտածող և սոցիալական բարեփոխիչ` նա ընդունում է հակակապիտալիստական դիրքեր և կարող է ընկալվել որպես ժողովրդավարական սոցիալիստ.:

##### Իսլամական վերածնունդ

Գամալ ալ-Բաննան փորձեց բացատրել «իսկական» իսլամը ռացիոնալիստական տեսանկյունից։ «Dawa al-Ihya` al-Islami» (Իսլամի վերածննդի կոչ) գրքում նա հորդորեց մուսուլմաններին չհենվել իսլամական աստվածաբանների ավանդական կարծիքների վրա, այլ Ղուրանի և բանականության օգնությամբ ձևավորել իրենց սեփական կարծիքը։ Համարելով, որ Ղուրանը Աստծո ճշմարիտ խոսքն է, նա քննադատեց շատ վավերական հադիսներ և հավատաց, որ մուսուլմանները պետք է վստահեն միայն Սուննայի այն հատվածին, որը չի հակասում Ղուրանին կամ պատճառաբանությանը։

Մատենագրություն
---------------

* *al-Banna, G.* Al-Islam din wa umma wa laisa din wa doula. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2003.
* *al-Banna, G.* Da´wa al-ihya` al-islami. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2005.
* *al-Banna, G.* Ikhwani al-aqbat. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2006.
* *al-Banna, G.* Al-mar`a al-muslima baina tahrir al-qur`an wa taqjid al-fuqaha`. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2002.
* *al-Banna, G.* Tathwir al-qur`an. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2000.
* *al-Banna, G.* Matlabuna al-awwal huwa: al-hurriyya. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2000.
* *al-Banna, G.* Tafnid da´wa hadd ar-ridda. dar ash-shuruq. Cairo, 2008.
* *al-Banna, G.* Al-hejab. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2002.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Author Gamal al-Banna dies aged 93
3. ↑  *al-Banna, G.* da´wa al-ihya` al-islami (The Appeal to an Islamic Revival). Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2005.
4. ↑  al-Banna, Gamal: da´wa al-ihya` al-islami (The Appeal to an Islamic Revival). dar al-fikr al-islami. Cairo, 2005.
Օպդալի համայնքը Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության քարտեզին
**Օպդալ** (նորվ.՝ Oppdal), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Օպդալ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 2,274.11 կմ² տարածք։

Համայնքը ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ Տարածքը կազմավորման օրվանից մակերեսային փոփոխությունների չի ենթարկվել։ Տարածքում ակտիվ գործունեություն է իրականացնում Նորվեգական եկեղեցին։ Գործում են 1651, 1863 և 1921 թվականներին կառուցված եկեղեցիները։

Զինանշան
--------

Օպդալի համայնքի զինանշանը հաստատվել է 1982 թվականի փետրվարի 19-ին և իրենից ներկայացնում է կապույտ վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա կենտրոնից դեպի անկյունները ձգվող սպիտակ լայնացող գծեր են պատկերված։ Այն խորհրդանշում է համայնքի առևտրային երեք ուղիների հատման վայր լինելը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Օպդալի համայնքում բնակվում է 6,691 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի աճ է գրանցվել։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2009-07-27 Wayback Machine (նորվեգերեն)
**Գաբրիել Տիրատուրյան** (ռումիներեն՝ Gabriel Diradurian, դեկտեմբերի 28, 1947(1947-12-28), Բուխարեստ, Ռումինիա - հուլիսի 13, 2015(2015-07-13), Բուխարեստ, Ռումինիա), ռումինագիր հայ արձակագիր, դրամատուրգ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1944 թվականին Կոստանցայում։ Պապերը եղել են հարուստ վաճառականներ, որոնք ունեզրկվել են, երբ Ռումինիան ԽՍՀՄ-ից կախման մեջ ընկավ։ 1950-ական թվականներին նրանց ընտանիքը տեղափոխվում է Բուխարեստ, որտեղ լիցեյն ավարտելուց հետո սովորում է Բուխարեստի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Այստեղ ուսումը կիսատ է թողնում և աշխատանքի անցնում ռումինահայ «Նոր կյանք» ամսագրի խմբագրությունում՝ որպես պատասխանատու քարտուղար և սրբագրիչ։ 1973-1977 թվականներին գրել է արձակ ստեղծագործություններ, որոնք, սակայն, մերժել են տեղի հրատարակչությունները. այդ պատճառով նա թողել է Ռումինիան և մոտ երկու տասնյակ տարի բնակություն հաստատել ԱՄՆ-ում, որտեղ ռումիներենով և անգլերենով հրատարակել է մի շարք գործեր։ Վերադառնալով Ռումինիա՝ կրկին նվիրվել է գրական աշխատանքի։

Գաբրիել Տիրատուրյանի ամենաուշագրավ ստեղծագործությունը «Մի սրիկայի նոթագրություններ» վեպն է, որը գրել սկսել է 1970-ական թվականների վերջերից և անընդհատ վերամշակել է այն՝ ԱՄՆ-ում և Ռումինիայում արժանացնելով մի քանի հրատարակությունների։ Իր ստեղծագործություններում անդրադարձել է նաև հայկական թեմաների։

Ծանաթագրություններ
------------------

1. ↑  Բուխարեստում վախճանվել է ռումինահայ գրող Գաբրիել Տիրատուրյանը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18796 · GND: 1200212878 · ISNI: 0000000031131143 · LCCN: n86861952 · VIAF: 40881395 · WorldCat VIAF: 40881395 |

 |
**Արփի Յուրիի Վանյան** (1977, Հադրութ, ԼՂՀ) լրագրող, հոգեբան, սցենարիստ, քոուչ, մոտիվացիոն խոսնակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1977 թվականին, Արցախի Հանրապետության Հադրութ քաղաքում, առաջին մասնագիտությամբ լրագրող է, երկրորդ մասնագիտությամբ՝ հոգեբան։

Արցախի գրողների միության անդամ է, կինոսցենարիստ։ 1994-2011 թվականներին աշխատել է Հադրութի «ԴԻԶԱԿ» թերթի խմբագրությունում։ Արփիի շնորհիվ թերթը անցել համակարգչային շարվածքի ու ստացել նոր որակ։ 10 տարուց ավելի աշխատել է «Դիզակ» թերթում հասնելով մինչև գլխավոր խմբագրի տեղակալի պաշտոնին։

2010 թվականից որպես կինոսցենարիստ համագործակցում է «Արմենիա TV»-ի, «Կենտրոն TV»-ի, «Հ1»-ի, «Շարմ Հոլդինգ»–ի, « ԱԹՎ–ի հետ։ Հեղինակել է այնպիսի ռեյթինգային հեռուստասերիալներ, ինչպիսիք են ` «Պահանջվում է գումար», «Ուր է իմ տղամարդը», «Մի ստիր», «Երեք կյանք», «Երջանկության արցունքները», «Դեպի երազանք», «5+», «Խմբագրություն.am», «Երևի», «Ընտանեկան պատմություններ» ։

2015-2018 թվականներին ՝«Ռեպլիկ.am» «Հարթակ.am» «Հայրենիք.am» լրատվական կայքերի գլխավոր խմբագիր։

2019 թվականին լույս է տեսել նրա «Անհնարինը՝ հնարավոր» մոտիվացիոն թեմաներով գիրքը, որը համացանցում դարձել է բեսթսելլեր։

Այնուհետև հաջորդել են «Ինչպես դաջվել սրտում. սիրելու արվեստը», «Դեպ Աստծո նստավայր՝ Հայաստան», «Ինչպես դառնալ երջանիկ ու հաջողակ մարդ․ ամենակարևոր գիրքը դեռահասների համար» , «Ինչպես դաստիարակել երջանիկ ու հաջողակ մարդ․ ամենակարևոր գիրքը ծնողների համար» , «Կինը» գրքերը, որոնք բոլորն էլ Հայաստանում դարձել են բեսթսելլերներ։

Արփի Վանյանը «Հաջողակ կին» և «Հադրութի դեօկուպացիա» ՀԿ–ների նախագահն է։

Նա ստեղծել է «Հաջողության դպրոց դեռահասների և ծնողների համար»։

նաև «Արփի Վանյանի մանկական զարգացման կենտրոն 3-6 տարեկանների համար»։

Արփի Վանյանը զբաղվում է նաև քոուչ պրակտիկայով։

Ամուսնացած է, ունի դուստր։

Նրա դուստրը՝ Ժասմին Հայրապետյանը, մանկագիր է՝ նույնպես բեսթսելլեր դարձած գրքերի հեղինակ։ Նրա գրքերից են՝ «Սուպեր Նռանե», «Սուպեր Նռանե ... ու երբ նորից ժպտան», «Սուպեր Նռանե․․ ու եթե հանկարծ․․․» «Սուպեր Նռանե․ հաջողության օրագիր» գրքերը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կինը
**Կարագյան Արթուր Կարապետի** (ծնվել է 1949 թվականի օգոստոսի 4–ին, Երևանում), գրաֆիկ, նկարիչ-ձևավորող։

Կենսագրություն
--------------

1956 թվականին ավարտել է Երևանի Հակոբ Կոջոյանի անվան նկարչական դպրոցը, 1971 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։ 1973-1992 թվականներին աշխատել է որպես դիզայներ։ 1976 թվականից համագործակցում է «Սովետական գրող», «Լույս», «Արևիկ» հրատարակչությունների հետ, 1975–1985 թվականներին աշխատակցել է Մայր աթոռի «Էջմիածին» ամսագրին։ Նկարազարդել ու ձևավորել է Ալբերտ Մորավիայի «Արհամարհանք» (1977 թվական ), Րաֆֆու «Խենթը» (ռուսական 1978 թվական), Ալվարդ Պետրոսյանի «Թռչնականչ» (1981 թվական), Ալեքսանդր Արաքսմանյանի «Ոստայն» (1982 թվական), Սիլվա Կապուտիկյանի «Ծաղկանոց» (1984 թվական), Ե. Պետրոսյանի «Հեքիաթի խնձորը» (1985 թվական), Ն. Ենգիբարյանի «Տառադարան» (1990 թվական), Շառլ Պեռոյի «Հեքիաթներ» (2008 թվական), Հովհաննես Թումանյանի «Քաջ Նազար» (2008 թվական), «Հեքիաթներ» (2009 թվական), «Մի կաթիլ մեղրը» (2010 թվական), Ս. Սարգսյանի «Զվարճալի մաթեմատիկա» (2010 թվական) և այլ գրքեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |