Խոնավաչափ
**Հարաբերական խոնավություն**, ջրային գոլորշիների պարցիալ ճնշման հարաբերակցությունը գազում (առաջին հերթին, օդում) հագեցած գոլորշիների հավասարակշռված ճնշմանը տվյալ ջերմաստիճանի դեպքում։ Նշանակվում է հունարեն φ տառով։

Բացարձակ խոնավություն
---------------------

Օդի բացարձակ խոնավությունն օդի մեկ խորանարդ մետրում պարունակող խոնավության քանակությունն է։ Փոքր քանակության պատճառով սովորաբար չափվում է գ/մ³-ով։ Սակայն, հաշվի առնելով այն, որ օդի որոշակի ջերմաստիճանի դեպքում, նրա մեջ առավելագույնս կարող է պարունակել միայն որոշակի քանակությամբ խոնավություն (ջերմաստիճանի բարձրացմամբ խոնավության այդ առավելագույն հնարավոր քանակությունը մեծանում է, օդի ջերմաստիճանի իջեցմամբ օդի առավելագույն հնարավոր խոնավության քանակությունը նվազում է), ստեղծվել է «բացարձակ խոնավություն» հասկացությունը։

Հարաբերական խոնավություն
------------------------

Համարժեք սահմանումը օդում առկա ջրային գոլորշու համադրությունն է առավելագույն հնարավոր խոնավությանը տվյալ ջերմաստիճանի դեպքում։ Չափվում է տոկոսով և որոշվում է բանաձևով՝

{\displaystyle RH={p\_{(H\_{2}O)} \over p\_{(H\_{2}O)}^{\*}}\times 100\%}
որտեղ՝ {\displaystyle RH\_{\,\_{\,}}} - դիտվող զանգվածի (օդի) հարաբերական խոնավությունն է,

{\displaystyle {p\_{(H\_{2}O)}}} - զանգվածում առկա գոլորշիների պարցիալ ճնշումն է,

{\displaystyle {p\_{(H\_{2}O)}^{\*}}} - հագեցված գոլորշու հավասարակշռված ճնշումն է։

Ջրի հագեցած գոլորշիների ճնշումը ուժեղ աճում է ջերմաստիճանի բարձրացման ժամանակ։ Այդ պատճառով գոլորշու հաստատուն կոնցենտրացիայի հետ օդի իզոբար (այսինքն մշտական ճնշման դեպքում) սառեցման դեպքում գալիս է այն պահը (ցողի կետ), երբ գոլորշին հագենում է։ Ընդ որում, «ավելորդ» գոլորշին կոնդենսացվում է մառախուղի կամ սառույցի բյուրեղիկների տեսքով։ Ջրային գոլորշու հագեցման և կոնդենսացման գործընթացները մեծ դեր են խաղում մթնոլորտի ֆիզիկայում։

Հարաբերական խոնավության գնահատում
---------------------------------

Ջրա-օդային զանգվածի հարաբերական խոնավությունը կարող է գնահատվել, եթե հայտնի է նրա ջերմաստիճանը (*T*) և ցողի կետի ջերմաստիճանը (*Td*)։ Որոշվում է հետևյալ բանաձևով՝

{\displaystyle RH={{P\_{s}(T\_{d})} \over {P\_{s}(T)}}\times 100\%,}
որտեղ *Ps* – հագեցած գոլորշու ճնշումն է համապատասխան ջերմաստիճանի համար, որը կարող է որոշվել Արդեն Բակի բանաձևով։

{\displaystyle P\_{s}(T)=6.1121\exp \left({\frac {(18.678-T/234.5)\times T}{257.14+T}}\right),}
որտեղ *T* – ջերմաստիճանն է Ցելսիուսի սանդղակով, *Ps* – ճնշումն ըստ Պասկալի։ Բացասական ջերմաստիճանների համար հեղուկ փուլի բացակայության դեպքում կիրառվում է Բակի այլ բանաձև՝

{\displaystyle P\_{s}(T)=6.1115\exp \left({\frac {(23.036-T/333.7)\times T}{279.82+T}}\right).}
Ավելի ճշգրիտ հաշվարկների համար կարելի է օգտվել Գոֆ Գրետչի կամ ավելի ժամանակակից՝ Ա. Վեքսլերի, ITS-90 մոդելներից, Д. Зонтага.:

Մոտավոր հաշվարկ
---------------

Հարաբերական խոնավությունը մոտավոր կարելի հաշվարկել հետևյալ բանաձևով՝

{\displaystyle R\!H\approx 100-5(T-T\_{d}).}
Այսինքն, օդի ջերմաստիճանի և ցողի կետի Ցելսիուսի յուրաքանչյուր աստիճանի հետ հարաբերական խոնավությունը իջնում է 5 %-ով։ 
Բացի այդ, հարաբերական խոնավությունը կարելի է գնահատել խոնավաչափային դիագրամով։

Տես նաև
-------

* Գոլորշացում
* Հագեցած գոլորշի
* Գերհագեցած գոլորշի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Шметер С. М.* Влажность воздуха // Физическая энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — С. 285—286. — 704 с. — 100 000 экз.
2. ↑  Arden L. Buck (1981). "New equations for computing vapor pressure and enhancement factor". American Meteorological Society.
3. ↑  Bob Hardy (1998). "ITS-90 Formulations for Vapor Pressure..." (PDF). *The Proceedings of the Third International Symposium on Humidity & Moisture*. Thunder Scientific Corporation. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ մարտի 9-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Holger Vömel (1.12.2011). "Saturation Vapor Pressure Formulations". *CIRES*. University of Colorado.