**Ատազանավիր**, վաճառվում է ռեյատազ անվան տակ, հակառետրովիրուսային դեղամիջոց, որն օգտագործվում է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ բուժելու և կանխելու համար։ Սովորաբար խորհուրդ է տրվում օգտագործել այլ հակառետրովիրուսայինների հետ։ Կարող է օգտագործվել ասեղով վնասման և այլ պոտենցիալ ազդեցությունների դեպքերում։ Տրվում է պեր օրալ (բերանացի) օրվա մեջ մեկ անգամ։

Հիմնական կողմնակի ազդեցություններն են գլխացավը, սրտխառնոցը, դեղնավուն մաշկը, որովայնային ցավը, խնդիրներ քնի հետ և տենդը։ Ծանր կողմնակի ազդեցություններն են ներառում են բազմաձև էրիթեման և գլյուկոզի բարձր քանակը արյան մեջ։ Ատանազավիրը անվնաս է հղիության ընթացքում ևս։ Պատկանում է պրոտեազայի ինհիբիտորներին, հետևաբար ընկճում է պրոտեազա ֆերմենտը։

Ատազանավիրը հաստատվել է բժշկական օգտագործման համար 2003-ին ԱՄՆ-ում։ ԱՀԿ-ի էսենցիալ դեղամիջոցների շարքին է դասվում, ամենաարդյունավետ և ապահով դեղամիջոցներից է, որի կարիքը կա առողջապահության համակարգում։ ԱՄՆ-ում ատազանավիրը հասանելի չէ որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ Զարգացող աշխարհում մեծածախ գինը կազմում է 15,72 ԱՄՆ դոլար ամսական։ 2015 թվականից ամսական արժեքը ԱՄՆ-ում 200 դոլարից ավել է եղել։

Կիրառում
--------

Օգտագործվում է ՄԻԱՎ-ի բուժման ընթացքում։ Ատազանավիրի արդյունավետությունը գնահատվել է մի շարք լավ նախագծված փորձերում։

Ատազանավիրը տարբերվում է իր շարքի դեղերից, քանի որ ունի քիչ ազդեցություններ լիպիդային սպեկտրի վրա և քիչ է հանգեցնում լիպոդիստրոֆիայի։ Կա որոշակի խաչաձև դիմացկունություն մյուս պրոտեազայի ինհիբիտորների հետ։ Ռիտոնավիրով զուգակցման դեպքում արդյունքները համարժեք են, ինչ լոպինավիրով զուգակցման դեպքում։ Օգտագործվում է դեղամիջոցների նկատմամբ դիմացկուն հիվանդներին բուժելու նպատակով։ Սակայն ռիտոնավիրով զուգակցման դեպքում իջնում է ատազանավիրի նյութափոխանակային առավելությունները։

### Հղիություն

Ատազանավիրը ԱՄՆ-ում դասվում է հղիության B կատեգորիա դասին։ Այս ամենը նշանակում է, որ չի հայտնաբերվել ոչ մի վնասակար ազդեցություն հղիների շրջանում, ովքեր հղիության ընթացքում օգտագործել են ատազանավիր։ Սա նախընտրելի տարբերակ է ՄԻԱՎ վարակ ունեցող և դեղ չօգտագործած հղի կանանց համար։ 2500 հետազոտված նորածինների շրջանում չի հայտնաբերվել որևէ բնածին արատ, որը կապված է ատազանավիրի օգտագործման հետ։ Դրական է ազդում խոլեստերինի վրա և հաստատված է որպես ապահով դեղամիջոց հղիության ընթացքում։

Հակացուցումներ
--------------

Ատազանավիրը հակացուցված է այն անձանց, ովքեր ունեն բարձր գերզգայունություն (Ստիվեն-Ջոնսոնի համախտանիշ․ բազմաձև էրիթեմա)։ Չպետք է տրվի միդազոլամի, էրգոտի ածանցյալների, ցիզապրիդի, սրոհունդի, լովաստատինի, սիլդենաֆիլի, ինդինավիրի կամ նեվիրապինի հետ։

Կողմնակի ազդեցություններ
------------------------

Հաճախ են հանդիպում սրտխառնոցը, դեղնուկը, ցանը, գլխացավը, որովայնային ցավը, փսխումը, անքնությունը, ծայրամասային նյարդաբանական ախտանիշերը, գլխապտույտը, մկանային թուլությունը, փորլուծությունը, դեպրեսիա և տենդ։ Ատազանավիրի օգտագործման դեպքում բիլիռուբինի մակարդակը անախտանիշ բարձրանում է, բայց երբեմն կարող է հանգեցնել դեղնուկի։

Ազդեցության մեխանիզմ
--------------------

Ատազանավիրը կապվում է ՄԻԱՎ պրոտեազայի ակտիվ մասի հետ և կանխում է պրոսպիտակուցների վերածմանը ակտիվ ձևերի։ Եթե ՄԻԱՎ պրոտեազան չի աշխատում, վիրուսը վարակիչ չէ և չկան հասուն վիրիոններ։ Ազապեպտիդ դեղը նախագծված էր նյութի սպիտակուցային շղթայից, որը ՄԻԱՎ պրոտեազան վերածում է պրոսպիտակուցը ակտիվ վիրուսային ձևի։ Ավելի կոնկրետ ատազանավիրը անցումային ձևի կառուցվածքային անալոգ է, որի դեպքում կապը ֆենիլալանինի և պրոլինի միջև խախտվում է։ Մարդու օրգանիզմում գոյություն չունի ֆերմենտ, որը խախտում է կապը ֆենիլալանինի և պրոլինի միջև։ Այսինքն ատազանավիրը չի ազդում մարդու ֆերմենտների վրա։

Դեղանյութի չափաբաժիններ
-----------------------

Ատազանավիրը հասանելի է 150մգ, 200մգ, 300մգ պատիճներով և 50մգ օրալ փոշի։ 300մգ-ը պետք է նվազեցնի դեղի բեռնվածությունը; 300մգ-ը հնարավոր է փոխարինել երկու 150մգ պատիճներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Atazanavir
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "Atazanavir Sulfate". The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "WHO Model List of Essential Medicines (19th List)" (PDF). *World Health Organization*. April 2015. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2  Hamilton, Richart (2015). *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*. Jones & Bartlett Learning. p. 67. ISBN 9781284057560.
5. ↑  "Atazanavir". *International Drug Price Indicator Guide*. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 28.
6. ↑  Croom, KF; Dhillon, S; Keam, SJ (2009). "Atazanavir: A Review of its Use in the Management of HIV-1 Infection". *Drugs*. **69** (8): 1107–1140. doi:10.2165/00003495-200969080-00009. PMID 19496633.
7. 1 2  "What's New in the Guidelines? | Adult and Adolescent ARV Guidelines | AIDSinfo". *AIDSinfo*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 15-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. 1 2 3  "Reyataz Package Insert" (PDF). *Drugs@FDA*. Food and Drug Administration. September 2016. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  "Atazanavir". *DrugBank*. 2016 թ․ նոյեմբերի 9. Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 9-ին. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  Kohl, NE; Emini, EA; Schleif, WA; Davis, LJ; Heimbach, JC; Dixon, RA; Scolnick, EM; Sigal, IS (1988 թ․ հուլիսի 1). "Active human immunodeficiency virus protease is required for viral infectivity". *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America*. **85** (13): 4686–4690. doi:10.1073/pnas.85.13.4686. ISSN 0027-8424. PMC 280500. PMID 3290901.
11. ↑  Lv, Z; Chu, Y; Wang, Y (2015). "HIV protease inhibitors: a review of molecular selectivity and toxicity. ". *HIV/AIDS – Research and Palliative Care*. **7**: 95–104. doi:10.2147/HIV.S79956. PMC 4396582. PMID 25897264.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)
12. ↑  Graziani, Amy L (June 17, 2014). "HIV protease inhibitors". UpToDate.
13. ↑  Bold, G; Fässler, A; Capraro, HG; Cozens, R; Klimkait, T; Lazdins, J; Mestan, J; Poncioni, B; Rösel, J; Stover, D; Tintelnot-Blomley, M; Acemoglu, F; Beck, W; Boss, E; Eschbach, M; Hürlimann, T; Masso, E; Roussel, S; Ucci-Stoll, K; Wyss, D; Lang, M (August 1998). "New Aza-Dipeptide Analogues as Potent and Orally Absorbed HIV-1 Protease Inhibitors: Candidates for Clinical Development". *Journal of Medicinal Chemistry*. **41** (18): 3387–3401. doi:10.1021/jm970873c. PMID 9719591.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ChEMBL · Drugbank · IUPHAR · KEGG · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · UNII |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778414717 |

 |