**Միքայել (Միշա) Սաուլովիչ Էլման** (հունվարի 20, 1891(1891-01-20)[…], Տալնոե, Ումանի շրջան, Կիևի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 5, 1967(1967-04-05) կամ ապրիլի 20, 1967(1967-04-20), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ռուս և ամերիկացի ջութակահար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հրեա երաժիշտների ընտանիքում։ Նրա պապը՝ Յոսելե Էլմանը, եղել է հայտնի կլեզմեր ջութակահար, որն էլ իր չորսամյա թոռանն է նվիրել առաջին ջութակը։ Հայրը՝ Սաուլ Իոսիֆովի Էլմանը, եղել է խեդերի ուսուցիչ և սիրողական ջութակահար։ Էլմանը չորս տարեկանից սովորել է նվագել ջութակ, սկզբում՝ հոր ղեկեվարությամբ, իսկ հետո՝ Օդեսայում՝ Ալեքսանդր (Ռուվիմա) Ֆիդելմանի մոտ, որը Ադոլֆ Բրոդսկու աշակերտն է եղել։ 1901 թվականին Լեոպոլդ Աուերը, երբ լսել է երիտասարդ Էլմանի կատարումը, նրան հրավիրել է սովորելու Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիա։ Երեք տարի անց՝ Բեռլինում կայացած համերգից հետո, Էլմանի անունը ձեռք է բերել համաշխարհային ճամաչում, իսկ շուտով Լոնդոնում և Նյու Յորքում (1908 թվական) նրա փայլուն ելույթից հետո քննադատները սկսել են խոսել նրա մասին որպես ժամանակակից տաղանդավոր երաժիշտներից մեկի։ 1911 թվականին ջութակահարը հաստատվել է ԱՄՆ-ում, իսկ քաղաքացիություն ստացել է 1923 թվականին։ Մի քանի տարվա համերգներից և շրջագայություններից հետո Էլմանը լրջորեն հետաքրքրվել է կամերային երաժշտությամբ և հիմնել է Էլմանի լարային քառյակը, որը շուտով մեծ համբավ է ձեռք բերել։ 1936 թվականին կրկին անցնելով համերգային գործունեությանը՝ երաժիշտը Քարնեգի հոլում հինգ համերգ է տվել «Ջութակի գրականության զարգացումը» շարքից։ Էլմանը մեծ թվով ձայնագրություններ է արել, որոնք մեծ հաջողություն են ունեցել։

1958 թվականին Սոլ Յուռոկը, որը նրա իմպրեսարիոն էր, ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարին առաջարկել է կաղմակերպել Էլմանի համերգները Սովետական Միությունում, սակայն իշխանությունը «էմիգրանտի» հրավերը համարել է քաղաքականապես աննպատակահարմար։

Ստեղծագործություն
-----------------

Էլմանի կատարողական արվեստի հիմնական գծերը շատ հարուստ էին, արտահայտիչ հնչեղությամբ, պայծառ և աշխույժ մեկնաբանությամբ։ Նրա տեխնիկան որոշ չափով տարբերվել է այդ ժամանակ ընդունված չափանիշներից։ Նա հաճախ է վերցրել դանդաղ տեմպ, քան պահանջվում էր, լայնորեն օգտագործել է ռուբատո (տեմպի փոփոխում), որը բացասաբար չի ազդել նրա համբավի վրա։ Էլմանը մի քանի փոքր պիեսաների և ջութակի համար փոխադրումների հեղինակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  Encyclopædia Universalis (ֆր.) — Encyclopædia Britannica.
4. 1 2 3 4 5 6  Archivio Storico Ricordi — 1808.
5. 1 2  Find A Grave — 1996.
6. ↑  Saul Elman. Memoirs of Mischa Elman’s father. Нью-Йорк, 1933.
7. 1 2 3  *Иванян Э. А.* Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII-XX века.. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — ISBN 5-7133-1045-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Миша Эльман(անգլ.) Allmusic կայքում
* *Миша Эльман*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
* Грамзаписи еврейских мелодий в исполнении Миши Эльмана в фонографическом архиве Фридмана

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Միքայել (Միշա) Սաուլովիչ Էլման» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Մեծ կատալոնական · American National Biography · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX821752 · BNF: 138936486 · CiNii: DA11359858 · GND: 116452404 · ISNI: 0000000081542944 · LCCN: n84041989 · NKC: xx0051324 · NTA: 087841800 · NUKAT: n2012253490 · SUDOC: 079505511 · VIAF: 74037406 · WorldCat VIAF: 74037406 |

 |

 |