**NetBeans IDE**, ազատ ծրագրավորման ինտեգրված զարգացման միջավայր, դիմումները (IDE) ծրագրավորման լեզուներին` Ջավա, Python, PHP, ՋավաՍկրիպտ, Սի, C++, Ադա և այլ լեզուներ։

NetBeans IDE պրոեկտը երաշխավորված է և աջակցություն ստանում է Օրաքլ ընկերության կողմից, բայց մշակվել և վերջնական տեսքի է բերվել անկախ ծրագրավորողների և NetBeans Org ընկերության հետ համագործակցության արդյունքում (NetBeans Community):
NetBeans IDE վերջին թողարկումն աջակցվում է ռեֆակտորինգ համակարգում, գույների տեղաբաշխման, պատկերների և այլ կառուցվածքների տեղաբաշխման, փոփոխությունների և մշտապես կիրառվող շաբլոնների կոդերի պահպանման դյուրին միջոցների տրամադրմամբ։
NetBeans աշխատանքային միջավայրում աշխատելու համար կարևոր են հետևյալ հանգամանքները՝ հանգամանորեն տեղակայել Sun JDK կամ J2EE SDK համապատասխան տարբերակները, սակայն լռելյայն աջակցվում է J2SE և J2EE հարթակների կողմից։
6.0 NetBeans նախնական տարբերակը J2ME, C++ (միայն g++) և PHP աջակցում է նաև բջջային հարթակները, առանց լրացուցիչ կոմպոնենտների ներբեռնումների։ 2016 թվականի սեպտեմբերից Oracle ընկերությունը NetBeans-ի գործառույթները հանձնեց Apache-ի հիմնադրամին։

Հնարավորություններ
------------------

NetBeans IDE 6.1-ին հայտարարում է աջակցություն UML, SOA, ծրագրավորման լեզուն Ruby (աջակցություն Ruby on Rails),
ինչպես նաև գործիքներ ստեղծելու դիմումները J2ME բջջային հեռախոսների համար։ 6.5 տարբերակն աջակցվում է PHP լեզվի կողմից։ Փորձարկվում է նաև Python -ի կողմից։

NetBeans IDE -ն ավելի է լայնացնում կիրառման շրջանակները՝ պլագինները։ Միացուցիչներից (պլագ) մեկն էլ ամենատարածված iReport նախագծային հաշվետվությունն է։ iReport (մանրամասն գրադարանից JasperReports)։
Տեխնոլոգիաների, մտահղացումների և իմաստային մասի համար NetBeans IDE հիմնվում է բազային կաղապարի Sun ինտեգրացիոն խմբագրիչի վրա՝ Java — Sun Java Studio Creator, Sun Java Studio Enterprise և Oracle Solaris Studio ( C, C++ կամ ֆորտրան զարգացման գործում) ։ Վերջին ժամանակներս Sun-ը առաջարկում է անվճար գրանցում Sun Developer Network (SDN) մշակիչում, գրանցումը կայքում ևս անվճար է և չի պահանջում ոչ մի պայման, բացի CDDL արտոնագրից։
NetBeans IDE խմբագրիչը հասանելի է Microsoft Windows, Linux, FreeBSD, Mac OS X, OpenSolaris և Solaris (նաև SPARC, ինչպես նաև x86 — Intel и AMD) պատրաստի բաշխման (երկուական կոդով ֆայլերի) համար։ Մյուս հարթակների համար NetBeans-ը առաջարկում է խմբագրման հատուկ տարբերակ՝ կախված պատրաստվող կայքի բնույթից։
NetBeans IDE 6.7-ի առանձնացման համար ավելացվել է ինտեգրացիա, Groovy և վեբ-ֆրեյմ Grails, 6.8 ֊ը երաշխավորված է PHP-խմբագրիչի Symfony,իսկ 6.9 —ը Zend Framework-ի կողմից։
7-րդ թողարկումը հրաժարվում է Ruby և Ruby on Rails -ի աջակցությունից, որը բացատրվում է Java 7-ի լայնածավալ աշխատանքով, որն էլ թույլատրում է NetBeans-ի ոչ դժվար և ոչ շատ աշխատատար աշխատանքը։ ( Ruby and Rails կոմպոնենտը շարունակում է) աշխատանքը։ Այս օրինակով, վերջին թողարկումը աջակցվում է միայն Java (ներառյալ Java FX, Java ME, Java EE), C/C++, Groovy, PHP, HTML, JavaScript, CSS խմբագրիչների կողմից։

### Սկզբնական հրատարակություններ

NetBeans-ի սկզբնական աշխատանքներն սկսվել են 1996 թվական-ին, Xelfi անվանումով (կերպարների հիման վրա ստեղծված խաղ *Delphi*), Java IDE ծրագրով ուսանողների կատարած աշխատանքները ղեկավարում էին Պրահայի Կարլի համալսարանի մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ֆակուլտետի դասախոսները ։ 1997 թվականին Ռոման Ստանեկը պրոյեկտի շուրջը հրավիրեց ընկերության ուշադրությունը և սկսեց թողարկել կոմերցիոն տարբերակներ, որոնք NetBeans-ի նախնական տարբերակներն էին և պահպանում էին IDE կորպորացիայի իրավունքները Sun Microsystems: 1999 թ. Sun-ը NetBeans IDE -ի աշխատանքային միջավայրում բացեց կոդեր միայն հաջորդ տարվա հունիսին։ NetBeans-ի հետ համագործակցության շնորհիվ ավելացան մարդիկ և ընկերություններ, ովքեր աշխատում և աջակցում են այս պրոյեկտին։

NetBeans Platform
-----------------

**NetBeans Platform**-ը հարթակ է Swing-հղումների համար։ NetBeans IDE-ն պարունակում է այն ամենը, ինչը հարկավոր է NetBeans Platform-ի գործունեության համար։ Հղումները կարող են բեռնել նաև այլ դինամիկ մոդուլներ։ Ցանկացած հղում կարող է միացնել թարմացումներ, որպեսզի օգտագործողը ներբեռնի համապատասխան թարմացումներ իր ծրագրի և հետագա աշխատանքների կարգավորման համար։
**NetBeans Platform**-ը առաջարկում է բազմակողմանի ծառայություններ, որոնք ուղղված են ծրագրավորման աշխատանքին, հեշտ են և մատչելի։
Պլատֆորմի հատկությունները՝

* Դիզայնի կառավարում(մենյու, всплывающие окна)
* Օգտվողի աշխատանքի կառավարում
* Պահպանված տվյալների կառավարում
* Պատուհանների կառավարում
* Տեղակայման աշխատանքների կառավարում
* NetBeans Visual Library — վիզուալ տարրերի գրադարան
* Integrated Development Tools — գործիքների կառավարում

NetBeans IDE GUI Builder
------------------------

*Matisse* անունով հայտնի ֆորմալ պրոյեկտը կիրառվում է ինտերֆեյսի աշխատանքների ղեկավարման համար, որը պատասխանատու է նաև աշխատանքային միջավայրի համար։
Այս գործիքը աջակցում է JSR 296 (Swing Application Framework[en]) և JSR 295 (Beans Binding technology) մասնագիրները.

Պրոյեկտ Netbeans J2EE

NetBeans IDE հավաքածու
----------------------

Ծրագրավորողները կարող են ընտրել NetBeans IDE-ի հավաքածուից իրենց ծրագրին համապատասխան տարբերակը։
**NetBeans IDE Bundle for Web & Java EE** Հավաքածուն պարունակում է Java EE 6-ի բոլոր ստանդարտները, բացառությամբ նորերի։ Java EE 6 Web Profile, Enterprise Java Beans (բեններ), սպասարկումներ, Java Persistence API, Վեբ ծառայություններ և անոտացիաներ։
NetBeans-ը նմանապես աջակցում է JSF 2.0 (Facelets), JavaServer Pages (JSP), Hibernate, Spring և Struts-շրջանակներում, ինչպես նաև վեբ-սերվերների, ինչպիսիք են GlassFish և Apache Tomcat.

**NetBeans IDE Bundle for PHP.**
Սկսվելով 6.5 Netbeans տարբերակով, աջակցում է PHP-ն։ PHP հավաքածուն ներառում է.

* սինտաքսիսների տեղակայում, սխալների և գրառումների կարգավորում
* կոդերի կարգաբերում xdebug
* թեսթավորման կարգաբերում PHPUnit[en] և Selenium[en]
* PHP շրջանակների կարգաբերում Symfony ( 6.8 տարբերակով) և Zend Framework ( 6.9 տարբերակով)
* PHP 5.3 -ի կարգաբերում( 6.8 տարբերակով)
* Git-ի կարգաբերում՝ սկսած 7.1 տարբերակից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The netbeans Open Source Project on Open Hub: Languages Page — 2006.
2. ↑
3. ↑  «Ada Plugins for NetBeans». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 13-ին.
4. ↑  «NetBeans IDE 6.1 Information» (անգլերեն). www.netbeans.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 29-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն); Unknown parameter `|description=` ignored (օգնություն)
5. ↑  «NetBeans IDE 6.7 Features → Python (Early Access 2)» (անգլերեն). www.netbeans.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 29-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
6. ↑  «Plugins → iReport» (անգլերեն). www.netbeans.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 29-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|publisher=`` (օգնություն)
7. ↑  «Project Kenai» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 29-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (օգնություն)
8. ↑  «NetBeans Community News». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 13-ին.
9. ↑  «Ruby and Rails — NetBeans Plugin detail». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 13-ին.
10. ↑  «պրոյեկտի էջը Xelfi». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 17-ին.
11. ↑  «Ծննդյան օրվա, NetBeans — հարցազրույց Յարոսլավ Տուլախի հետ «Yarda»». Netbeans.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 17-ին.
12. ↑  «История NetBeans». Netbeans.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 17-ին.
13. ↑  «Swing GUI Builder (formerly Project Matisse)». Netbeans.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 17-ին.
14. ↑  «Web & Java EE». Netbeans.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 17-ին.

Գրականություն
-------------

* Մոնախով Վադիմ, Java ծրագչավորման լեզուն NetBeans-ի շրջանակներում (3-րդ հրատարակություն), «ԲԽՎ-Պետերբուրգ», ISBN 978-5-9775-0671-7։

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | NetBeans Վիքիպահեստում |

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
PHP |
| --- |
|  |
| Մարդիկ | Էնդի Գութմանս • Ռասմուս Լերդորֆ • Զեև Սուրասկի |
|  |
| Ռեսուրսներ | Zend Engine • Գրադարաններ • PEAR • Խմբագրիչներ • Արագացուցիչ • PHP արտոնագիր |
|  |
| Կոմպիլյատորներ | HipHop • Quercus • Project Zero • Phalanger • Parrot |
|  |
| Ֆրեյմվորկներ | AppFlower • CakePHP • CodeIgniter • Դրուփալ • FuelPHP • Horde • Joomla! • Lithium • Midgard • MODx • Qcodo • Seagull • SilverStripe • Symfony • TYPO3 • Xaraya • Yii • Zend Framework • Zeta Components |
|  |
| Փորձարկում | PHPUnit • PHP Unit Testing Framework • SimpleTest |
|  |
| ORM | Propel • Doctrine |
|  |
| IDE | AppFlower • Eclipse PDT  • PhpStorm • NetBeans • RadPHP • PHP DevelStudio • PHPEdit • Zend Studio |
|  |
| Կոմպիլյատոր | Phalanger |
|  |
| Widget toolkit | wxPHP • PHP-GTK • PHP-Qt |
|  |
| Category Կատեգորիա |

 |