**Դիոնիսիոս (Հակոբ) Բար Սալիբի** (12-րդ դար, Մալաթիա, Թուրքիա - նոյեմբերի 2, 1171(1171-11-02), Մալաթիա, Թուրքիա), ասորի աստվածաբան, եկեղեցական գործիչ, Ասորի Ուղղափառ Եկեղեցու եպիսկոպոս։

Կենսագրություն
--------------

Դիոնիսիոս (Հակոբ) Բար Սալիբի կյանքի և գործունեության մասին շատ տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Հայտնի է, որ նա իր գործունեության սկզբնական շրջանում զբաղվել է հռետորական արվեստով և միաժամանակ եղել է տեղի Ասորի Ուղղափառ Եկեղեցու թեմի սարկավագ։ 1148 թվականին ձեռնադրվում է Մարաշի եպիսկոպոս և վերցնում Դիոնիսիոս անունը։ 1155-1156 թթ. Կիլիկյան Հայաստանի իշխան Թորոս Բ-ի եղբոր Ստեփանեի կողմից փորձ է արվում գրավել Մարաշ քաղաքը։ Դիոնիսիոսը ստիպված է լինում փախչել քաղաքից և ապաստանել Կալսուրի վանքում։ Ստեփանեի զորքերը հանդիպելով բնակիչները դիմադրությանը ինչպես նաև վախենալով թուրքերի առաջխաղացումից ստիպված են լինում կրակի մատնել Մարաշը և քաղաքի հայ բնակչության հետ միասին նահանջել Ռուբինյանների տիրույթները։ Հայերի կողմից իր թեմի ավերումը նպաստում է Դիոնիսիոս Բար Սալիբիի մոտ հակահայկական տրամադրությունների առաջացմանը։ Մարաշի ավերումից հետո Դիոնիսիոսը դառնում է Մաբբուգի եպիսկոպոս, իսկ 1166 թվականից Ամիդի մետրոպոլիտ։

Աշխատություններ
---------------

Դիոնիսիոս Բար Սալիբին թողել է հարուստ աստվածաբանական ժառանգություն։ Նա հեղինակել է Հին և Նոր Կտակարանների մեկնություններ, գրել է ջատագովական երկեր ընդդեմ իսլամի, հուդայականության, նեստորականության, քաղկեդոնականության ինչպես նաև Հայ Եկեղեցու դավանաբանական և ծիսական ավանդույթների դեմ։

«Հակաճառություն հայոց դեմ» երկը
-------------------------------

Դիոնիսիոս Բար Սալիբիի «Հակաճառություն հայոց դեմ» երկում փորձում է ցույց տալ Հայոց Եկեղեցու դավանաբանական և ծիսական ավանդույթի ոչ ուղղափառ լինելու հանգամանքը։ Այս աշխատության բնագիրն և անգլերեն թարգմանությունն առաջին անգամ հրատարակվել է անգլիացի ասորագետ Ա. Մինգանայի կողմից 1931 թվականին Քեմբրիջում։ Ասորերենից հայերեն է թարգմանել Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության անդամ Հ. Պողոս Էսապալյանը։ Հայերեն թարգմանությունը հատվածաբար լույս է տեսել 1937-1938 թթ. «Հանդէս Ամսօրեայ»-ի էջերում, այնուհետև առանձին գրքով 1938 թվականին Վիեննայում։

«Հակաճառություն հայոց դեմ» երկի հրատարակությունները
---------------------------------------------------

* **Mingana, A.**, The Work of Dionysius Barsalibi against the Armenians, Cambridge 1931.
* **Դիոնիսիոս Բարսալիբի**, Հակաճառութիւն հայոց դէմ, թրգմ. Հ. Պօղոս Էսապալեան, Վիեննա, 1938.

Գրականություն
-------------

* **Julius Aßfalg**։ D. (Ya'qob) bar Salibi. In։ Lexikon des Mittelalters. Band 3, Sp 1076.

Տես նաև
-------

* Ասորական եկեղեցական հայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Ուղղափառ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 4072106 · BNF: 13021711t · CiNii: DA15457393 · GND: 100968023 · ICCU: CUBV012052 · ISNI: 0000000096439595 · LCCN: n80013608 · NLA: 35245296 · NTA: 071268952 · LIBRIS: 264826 · SUDOC: 059194057 · VIAF: 66823251, 195329610, 195160307506557742641, 145160307351557741404 · WorldCat VIAF: 66823251, 195329610, 195160307506557742641, 145160307351557741404 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 66)։*  |