**Ջոն Քենեդի Թուլ** (անգլ.՝ **John Kennedy Toole**, դեկտեմբերի 17, 1937(1937-12-17), Օռլեան շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ - մարտի 26, 1969(1969-03-26), Բիլոքսի, Միսսիսիպի, ԱՄՆ), 20-րդ դարի ամերիկացի գրող, ով համբավվել է իր հեղինակած «*Տխմարների համադաշնությունը*» (*A Confederacy of Dunces*) երգիծավեպով, որի համար հետմահու արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի

Անցյալ դարի 60-ական թվականներին գրած այդ վեպը հեղինակը բազմիցս փորձել է հրատարակել, բայց արդյունքի չհասնելով՝ ընկել է խոր ընկճախտի մեջ և ի վերջո իր կյանքին վերջ տվել երիտասարդ տարիքում՝ երեսունմեկ տարկանում։

Պահպանվել է նաև վաղ հասակում՝ ընդամենը 16 տարեկանում Թուլի գրած «*Նեոնային Աստվածաշունչ*» (*The Neon Bible*) վեպը, որը նա համարել է հասարակության ուշադրությանը ներկայացնելու անարժան, պատանեկան «հում» գործ։ Եվ չնայած դրան՝ «Տխմարների համադաշնության» լույս ընծայումից մի քանի տարի անց՝ 1989 թվականին «Նեոնային Աստվածաշունչ»-ը նույնպես հրատարակվել է, իսկ 1995 թվականին՝ նաև էկրանավորվել։

2015 թվականի նոյեմբերի 11-ից դեկտեմբերի 13-ը «Տխմարների համադաշնությունը» ներկայացվել է հեռուստասերիալի տեսքով (սցենարի հեղինակ՝ Ջեֆրի Հեչեր, բեմադրող՝ Դեյվիդ Էսբյորնսոն, գլխավոր դերակատար՝ Նիք Օֆերմեն)։ Երգիծավեպը այդ նույն տարում բեմադրվել է նաև Բոստոնի հեղինակավոր Հանթինգտոն թատրոնում։ Իսկ 2016 թվականին Նյու Յորքում կայացած «*Միդթաուն*» թատերական միջազգային փառատոնում (*Midtown International Theatre Festival*) ներկայացվել է Վիվիան Նոյվիրթի *Mr. Toole* թատերախաղը, որ ստեղծվել է վաղամեռիկ գրողի կյանքի ու ստեղծագործության ուշագրավ դրվագների հիման վրա։

Նոր Օռլեանի Լոյոլա և Թուլեյն համալսարանները արխիվային նյութերի հիման վրա պատրաստվում են հրատարակել «Տխմարների համադաշնության» նոր, առավել ճշգրիտ ու ամբողջական տեքստը։

Կենսագրություն
--------------

Ջոն Քենեդի Թուլը ծնվել է Նոր Օռլեանում, Ջոն և Թելմա Թուլերի ընտանիքում։ Էքստեռն կարգով ավարտելով դպրոցը՝ 16 տարեկանում ընդունվել է Թուլեյն համալսարան, ստացել բակալավրի, այնուհետև՝ 1959 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում՝ արվեստների մագիստրոսի որակավորում։

Մեկ տարի դասավանդել է Նյու Յորքում, այնուհետև՝ Նոր Օռլեանի Սուրբ Մարիամի անվան դոմինիկյան քոլեջում։

1962—1963 թվականներին ծառայել է ԱՄՆ զինված ուժերում. անգլերենի դասեր է վարել Պուերտո Ռիկոյից զորակոչվածների համար։ Այդ նույն ժամանակ էլ գրել է «Տխմարների համադաշնությունը» երգիծավեպը։

1963 թվականին նորից աշխատանքի է անցել Նոր Օռլեանի դոմինիկյան քոլեջում, միաժամանակ նամակագրություն սկսել «Սայմոն և Շուստեր» («*Simon & Schuster*») հրատարակչության խմբագրի հետ՝ «Տխմարների համադաշնությունը» տպագրելու առնչությամբ։ Տարիներ ձգված նամակագրությունն ավարտվել է հրատարակչատան վերջնական մերժումով։

1969 թվականի մարտի 26-ին Թուլն ինքնասպանություն է գործել իր ավտոմեքենայի թունավոր արտանետումներով՝ թողնելով մորը հասցեագրված նամակ և որոշակի գումար։

Երիտասարդ որդու ողբերգական վախճանից տասնմեկ տարի անց միայն մորը հաջողվել է համառ ջանքեր գործադրելու շնորհիվ լույս ընծայել տալ «Տխմարների համադաշնությունը», որը միանգամից արժանացել է գրաքննադատների ու ընթերցողների հիացական արձագանքին, 1981 թվականին շահել Պուլիտցերյան մրցանակ, այդ նույն տարում պարգևատրվել ամերիկյան ևս մեկ հեղինակավոր գրական մրցանակով՝ PEN/Faulkner Award-ով։

Գրականություն
-------------

* Fletcher, Joel L. *Ken and Thelma: The Story of A Confederacy of Dunces*. Gretna, La.: Pelican Publishing Company, Inc. 2005. 1-58980-296-9
* Nevils, René Pol, and Hardy, Deborah George. *Ignatius Rising: The Life of John Kennedy Toole*. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 2001. 0-8071-3059-1

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Babelio (ֆր.) — 2007.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #123338220 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. ↑  McDowell, Edwin. Book Notes, *The New York Times*, May 3, 1989, accessed August 24, 2010.
4. ↑  *The Neon Bible*, rottentomatoes.com, accessed August 24, 2010.
5. ↑  *The Neon Bible*, boxofficemojo.com, accessed October 2, 2010.
6. ↑  «'Confederacy of Dunces' review: A bumpy transition from page to stage at the Huntington Theatre - The Boston Globe». Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 11-ին.
7. ↑  «Mr. Toole». *Mr. Toole*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 19-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 11-ին.
8. ↑  «John Kennedy Toole Manuscript Finding Aid» (PDF). *Special Collections & Archives, J. Edgar & Louise S. Monroe Library, Loyola University New Orleans*. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Ջոն Քենեդի Թուլ*** հոդվածին
* MacLauchlin, Cory. *Butterfly in the Typewriter: The Tragic Life of John Kennedy Toole and the Remarkable Story of* A Confederacy of Dunces Biography. Da Capo Press, 2012. 978-0-306-82040-3
* Marsh, Leslie. A close-grained review of MacLauchlin.
* Sanford, Joseph. *John Kennedy Toole: The Omega Point* Արխիվացված 2019-08-28 Wayback Machine Documentary. Pelican Pictures, 2009.
* John Kennedy Toole papers at Tulane University, with photograph of Toole
* Ջոն Քենեդի Թուլը Pollen-press կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90156216 · BNC: a12254940 · BNE: XX1155498 · BNF: 11926812x · EGAXA: vtls001023736 · GND: 123338220 · ISNI: 0000000120282082 · LCCN: n79102341 · NKC: jn19990008571 · NLG: 68731 · NLP: a0000001164744 · NTA: 069753792 · NUKAT: n95201042 · PTBNP: 76605 · LIBRIS: 97326 · SUDOC: 027165558 · VIAF: 71398405 · WorldCat VIAF: 71398405 |

 |

 |