**«ԽՍՀՄ-ում սեքս չկա»,** թևավոր արտահայտություն, որի աղբյուր է հանդիսացել Լենինգրադ - Բոսթոն հեռուստակամրջի («Կանայք խոսում են կանանց հետ») խորհրդային մասնակիցներից մեկի արտահայտությունը, որը ձայնագրվել է հունիսի 28-ին և հեռարձակվել է 1986 թվականի հուլիսի 17-ին։

Արտահայտության առաջացման պատմություն
------------------------------------

1986 թվականին հեռուստահաղորդավարներ Վլադիմիր Պոզները և Ֆիլ Դոնահյուն կազմակերպեցին առաջին խորհրդա-ամերիկյան հեռուստակամուրջներից մեկը, որի ռեժիսորն էր Վլադիմիր Մուկուսեևը։ Շփման ընթացքում հեռուստակամրջի ամերիկյան մասնակցուհին հարցրեց.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | …Մեզ մոտ հեռուստագովազդում ամեն ինչ պտտվում է սեքսի շուրջ։ Դուք ունե՞ք այդպիսի հեռուստագովազդ։ |  |

Խորհրդային մասնակցուհի Լյուդմիլա Նիկոլաևնա Իվանովնան (այն ժամանակ «Լենինգրադ» հյուրանոցի ադմինիստրատոր և «Խորհրդային կանանց կոմիտե» հասարակական կազմակերպության ներկայացուցիչ) պատասխանեց.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դե, մենք… (ծիծաղ) սեքս չունենք և կատեգորիկ դեմ ենք դրան։

*Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  

*Ну, секса у нас… (смешок) секса у нас нет, и мы категорически против этого!*
 |  |

Դրանից հետո լսարանը ծիծաղեց, խորհրդային մասնակցուհիներից մեկը ճշտեց.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սեքս ունենք, գովազդ չունենք։

*Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  

*Секс у нас есть, у нас нет рекламы!*
 |  |

Գործածության մեջ մտավ խեղաթյուրված և համատեքստից կտրված արտահայտության մի մասը. «ԽՍՀՄ-ում սեքս չկա»։

Արտահայտության օգտագործում մշակույթում
--------------------------------------

«ԽՍՀՄ-ում սեքս չկա» արտահայտությունը լայնորեն օգտագործվում է Ռուսաստանում խորհրդային մշակույթի կեղծ բարեպաշտությունն ու հակասեքսուալությունը ցույց տալու համար, սեքսի մասին հրապարակային հիշատակումների տաբու լինելը։ Մյուս կողմից, արտահայտության ակնհայտ աբսուրդ լինելը թույլ է տալիս օգտագործել այն այլ համատեքստերում՝ խորհրդային իրականության ժամանակակից նկարագրությունների ոչ օբյեկտիվ լինելն ու առասպելականացումը ցույց տալու համար։

* Ալեքսանդր Շիրվինդտի հերոսը Էլդար Ռյազանովի «Մոռացված մեղեդի ֆլեյտայի համար» (1987) տրագիկոմեդիայում, ղեկավարության առջև արդարանալով ոչ ֆորմալ արվեստագետների ստեղծագործությունների համար, արտասանում է «Սեքս չկա...» արտահայտությունը։
* «Մեզ մոտ սեքս չկա՜» արտահայտությունը մի քանի անգամ հնչում է խորհրդա-լեհական «Դեժավյու» ֆիլմում (1988)։
* Այս արտահայտությամբ է պսակվել 2004 թվականի ռուսական հեռուստատեսային «Միություն առանց սեքսի» մելոդրաման, որը պատմում է խորհրդային դարաշրջանի մասին։

Մեջբերումներ
------------

* Ինքը՝ Իվանովնան, 2004 թվականին «Կոմսոմոլսկայա պրավդային» տված հարցազրույցում ներկայացրել է արտահայտության ծագման պատմությունը սխալ.

> 
> 
> Այսպիսով, սկսվեց հեռուստակամուրջը, և մի ամերիկուհի ասում է. որ դուք աֆղանական պատերազմի պատճառով ընդհանրապես պետք է դադարեք սեքսով զբաղվել ձեր տղամարդկանց հետ, այդ դեպքում նրանք չեն կռվի։ Եվ ամեն անգամ մատ է թափ տալիս։ Ես էլ նրան պատասխանեցի, որ ԽՍՀՄ-ում սեքս չկա, բայց կա սեր։ Դուք էլ Վիետնամի պատերազմի ժամանակ չդադարեցիք քնել ձեր տղամարդկանց հետ։
> 
> 
> Եվ բոլորը հիշեցին միայն արտահայտության սկիզբը։ Ես ճիշտ չե՞մ։ Մեզ մոտ իրականում «սեքս» բառն ամոթալի էր։ Մենք միշտ զբաղվել ենք ոչ թե սեքսով, այլ սիրով։ Հենց դա էլ ես նկատի ունեի։ 
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *В общем, начался телемост, и одна американка говорит: да вы из-за войны в Афганистане вообще должны перестать заниматься сексом с вашими мужчинами — тогда они не пойдут воевать. И пальцем всё время тычет. Я ей и ответила: в СССР секса нет, а есть любовь. И вы во время войны во Вьетнаме тоже не переставали спать со своими мужчинами.*
> 
> 
> Но все запомнили только начало фразы. А что, я не права? У нас же действительно слово «секс» было почти неприличным. Мы всегда занимались не сексом, а любовью. Вот это я и имела в виду.
> 
> 
> 
> 

* Այն, որ Իվանովան ավարտել է արտահայտությունը «Մենք ունենք սեր» բառերով, հրապարակավ հաստատել է հեռուստակամրջի ռեժիսոր Վլադիմիր Մուկուսեևը.

> 
> 
> *... Լյուդիմիլան արտասանեց. «Սեքս չկա, և մենք կատեգորիկ դեմ ենք դրան», որից հետո երկու ստուդիաներում հնչեցին ծիծաղ և ծափահարություններ և խլացրին արտահայտության ավարտը. «Սեր կա»:*
> 
> 
> Երբ ես մոնտաժում էին հաղորդումը, Լյուդմիլա Իվանովնան զանգահարեց ուղիղ մոնտաժային բաժին և խնդրեց կտրել այդ արտահայտությունը։ Նրա ձայնի մեջ շփոթմունք և անհանգստություն կար։ Ես երկընտրանքի առջև էի կանգնել։ Մի կողմից, ես հասկանում էի, որ հաղորդման հեռարձակումից հետո Լյուդմիլայի մոտ կսկսեն խնդիրներ հարազատների և ուղղակի կողմնակից մարդկանց հետ։ Նա կարող է դառնալ անեկդոտների հերոսուհի։ Մյուս կողմից, ... հաղորդումից հեռացնել այն, ինչ միավորեց երկու ստուդիաները՝ հումորը, ես անհնար համարեցի։ Ես թողեցի այդ «պատմական» արտահայտությունը, չնայած արժանացա դրա հեղինակի զայրույթին։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *…Людмила произнесла: «Секса у нас нет, и мы категорически против этого», — после чего грянули смех и аплодисменты в обеих студиях и заглушили окончание фразы: «У нас есть любовь».*
> 
> 
> Когда я монтировал программу, Людмила Иванова позвонила мне прямо в аппаратную и попросила вырезать эту фразу. Смущение и тревога звучали в её голосе. Я встал пред дилеммой. С одной стороны, я понимал, что у Людмилы после выхода передачи в эфир могут возникнуть проблемы с её родными и близкими и просто с посторонними людьми. Она может стать героиней анекдотов. С другой стороны, … убирать из передачи то, что точно объединило обе студии, — юмор, я посчитал невозможным. Я оставил эту «историческую» фразу, хотя и навлёк на себя гнев её автора.
> 
> 
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Видеозапись фрагмента телемоста «Ленинград-Бостон» на YouTube
2. ↑  "Ответы людей разных поколений о сексе в СССР и России". Արխիվացված from the original on 2010 թ․ դեկտեմբերի 7. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 7.
3. ↑  "Был ли секс в СССР?". kprf.su. Արխիվացված from the original on 2008 թ․ ապրիլի 11. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 14.
4. ↑  "Был ли секс в СССР?". Комсомольская правда. 1 ноября 2004. Արխիվացված from the original on 2008 թ․ հունիսի 15. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 14.
5. ↑  "Поверх барьеров". Частный корреспондент. 1 июня 2011. Արխիվացված from the original on 2013 թ․ օգոստոսի 24. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 14.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Душенко К. В.* Словарь современных цитат. — М: Эксмо, 2006. — ISBN 5-699-17691-8
* Владимир Познер: «Моё время стоит дорого» Archived 2008-05-17 at the Wayback Machine.
* *Корчагин П. П. Скворцов С.* В СССР секс был!!! Как мы строили телемосты. — Инфомедиа Паблишерз, 2007. — ISBN 9785910570058
* Подлинная история фразы «Секса в СССР нет!»
* Секса в СССР не было, но была любовь! - Как это было