**Զառա Ռադերֆորդ** (անգլ.՝ Zara Rutherford, հուլիսի 5, 2002(2002-07-05), Բրյուսել, Բելգիա), բելգիացի-բրիտանացի օդաչու։ Զառան 19 տարեկանում դարձավ ամենաերիտասարդ կին օդաչուն, որ միայնակ թռիչք է կատարել աշխարհի շուրջ Նա իր հինգ ամիս տևած թռիչքը սկսել է, 2021 թվականի օգոստոսի 18-ին բելգիական Կորտրիկում և ավարտվել այնտեղ 2022 թվականի հունվարի 20-ին։ Զառա Ռադերֆորդը նաև առաջին մարդն է, որ պտտվել է աշխարհի շուրջ գերթեթև ինքնաթիռով։

Կենսագրություն
--------------

Զառա Ռադերֆորդը ծնվել է Բրյուսելում, բրիտանացի պրոֆեսիոնալ օդաչու Սեմ Ռադերֆորդի և բելգիացի սիրողական օդաչու և իրավաբան Բեատրիս դե Սմեթի ընտանիքում։ Մանկության տարիներին Զառան ուղեկցել է հորը թռիչքների ժամանակ՝ երբեմն ճանապարհի մի մասը ինքն է վարել ինքնաթիռը։ 14 տարեկանում նա սկսել է վերապատրաստվել որպես օդաչու և արտոնագիր ստացել 2020 թվականին։ Ավարտել է Հեմփշիրի Վինչեստեր քաղաքի աղջիկների Սուրբ Սուիթանի դպրոցը (անգլ.՝ St Swithun's School)։ Ստացել է մաթեմատիկայի, բարձրագույն մաթեմատիկայի, տնտեսագիտության և ֆիզիկայի A մակարդակ։

Միայնակ թռիչք աշխարհի շուրջ
---------------------------

### Նախապատրաստություն

2021 թվականի հուլիսի 26-ին Վինչեստերի մոտ գտնվող Պոպհեմ օդանավակայանում կայացած մամուլի ասուլիսում Ռադերֆորդը հայտարարել ՝է իր հավակնության մասին՝ դառնալու ամենաերիտասարդ կին օդաչուն, որ 19 տարեկանում միայնակ կթռչի աշխարհի շուրջ։ Նա ձգտել է գերազանցել ռեկորդը, որը նախկինում սահմանել էր աֆղանական ծագումով ամերիկացի օդաչու Շաեստա Ուայսը 2017 թվականին 30 տարեկանում։ Բացի այս ռեկորդից, Զառան փորձել է գերազանցել ևս երկու ռեկորդ՝ դառնալ առաջին կինը, ով կպտտվի աշխարհի շուրջ գերթեթև ինքնաթիռով, և առաջին բելգիացին, ով միայնակ կպտտվի աշխարհի շուրջ մեկ շարժիչով ինքնաթիռով։

Ռեկորդին հասնելու ջանքերը նպատակ ունեին նաև բարձրացնել գենդերային խզման մասին իրազեկությունը այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են STEM-ը (*Գիտություն, Տեխնոլոգիա, Ճարտարագիտություն և Մաթեմատիկա* ) և ավիացիան։ Նաև ուզում էր ոգեշնչել համար ավելի շատ կանանց և աղջիկների՝ ներգրավվելու STEM ոլորտներում։ Նրա փորձին աջակցել են գլխավոր հովանավոր ICDSoft-ը (վեբ հոստինգի ծառայություն), Ռիչարդ Բրենսոնի Virgin Group, բելգիական SafeSky ստարտափը և հոլանդական TMC Group ընկերությունը։ Զառան նաև համագործակցել է Girls Who Code և Dreams Soar բարեգործական կազմակերպությունների հետ, որոնք նպատակ ունեն ոգեշնչել և օգնել կանանց և աղջիկներին ներգրավվել STEM ոլորտներում։

### Թռիչք

Shark.Aero Shark UL։ Նման ինքնաթիռով Զառա Ռադերֆորդը կատարել է իր ճամփորդությունը։
Ռադերֆորդը սկսել է իր թռիչքը Բելգիայի Կորտրիկ Վևելգեմ օդանավակայանից 2021 թվականի օգոստոսի 18-ին Shark UL ինքնաթիռով, որը նրան տրամադրել էր օդանավ արտադրող սլովակյան Shark. Aero։ Կորտրեյկից նա թռել է Պոպհեմի օդանավակայան, որտեղ նա անցկացրեց մեկ ժամ մինչև Աբերդինի վրայով Շոտլանդիայի Վիկ քաղաք թռչելը։ Հաջորդ օրը նա հինգ ժամ տևած թռիչքից հետո վայրէջք է կատարել Ռեյկյավիկում։

Շարունակելով իր ճանապարհորդությունը՝ Ռադերֆորդը կանգ է առել Գրենլանդիայում, Կանադայում, Միացյալ Նահանգների Արևելյան ափին, Բահամյան կղզիներում, Թերքս և Քայքոս կղզիներում, Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներում, Կոլումբիայում, Պանամայում, Կոստա Ռիկայում, Մեքսիկայում, Միացյալ Նահանգների Արևմտյան ափին և Ալյասկայում։ 2021 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Ալյասկայի Նոմ քաղաք ժամանելուց հետո նա ստիպված էր մեկ շաբաթ սպասել ռուսական վիզայի երկարաձգմանը։ Երբ նրա անձնագիրը վերադարձել է Հյուսթոնում (Տեխաս) ռուսական հյուպատոսարանից, եղանակը վատացել էր, տեխնիկական սպասարկման կարիք կարիք է եղել և նա ստիպված սպասել է ևս երեք շաբաթ, մինչև կկարողանար անցնել Բերինգի նեղուցը։ 2021 թվականի նոյեմբերի 1-ին, հաղթահարելով իր ճանապարհի կեսը նա հասել է Ռուսաստանի Անադիր բնակավայր։ Հաջորդ օրը նա Անադիրից թռել է Մագադան, իսկ նոյեմբերի 9-ին կանգ է առել Այանում՝ ընդամենը 800 բնակիչ ունեցող գյուղում, որտեղ Wi-Fi չի եղել, իսկ բնակիչներից ոչ մեկը անգլերեն չի իմացել, Այստեղ նա սպասել է ձնաբքի պատճառով։ Նոյեմբերի 30-ին Զառան հասել Խաբարովսկ, իսկ դեկտեմբերի 2-ին՝ Վլադիվոստոկ։

Դեկտեմբերի 11-ին Ռուսաստանից մեկնելուց հետո Ռադերֆորդը մտադիր է եղել կանգառներ կատարել Չինաստանում, սակայն COVID-19-ի խիստ սահմանափակումների պատճառով նա ստիպված է եղել շրջանցել Ճապոնական ծովը և թռչել Հարավային Կորեա։ Վեց ժամ տևած թռիչքի ընթացքում նա դժվարացել է կապ հաստատել Սեուլի ավիադիսպետչերների հետ և օգնության համար դիմել է KLM-ին, որն իր հաղորդագրությունները փոխանցել էօդային երթևեկության կառավարմանը և օգնել է նրան գտնել ճիշտ հաճախականությունները։ Նույն օրը նա վայրէջք է կատարել Գիմպոյում։ Դեկտեմբերի 13-ին Զառան մեկնել է Մուան, իսկ հաջորդ օրը հետ թռել Թայպեյ։ Դեկտեմբերի 16-ին Ռադերֆորդը վայրէջք է կատարել Ֆիլիպինների Պամպանգա նահանգի Քլարկ քաղաքում։ Նա մտադիր է եղել երկրորդ կանգառը կատարել Դումագետեում, սակայն հաջորդ օրը ստիպված թռել է Կոտա Կինաբալու (Մալայզիա)՝ խուսափելու մոտեցող Ռայ թայֆունից։

Կոտա Կինաբալուից հետո նա կանգ է առել Ինդոնեզիայի Կետապանգ և Ջակարտա քաղաքներում և Սինգապուրում։ Դեկտեմբերի 27-ին Բանդա Աչեհ թռչելիս նա թռել է շատ մոտ փոթորկող ամպերին և տեսել կայծակ ինքնաթիռից մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Բանդա Աչեհից հետո նա կանգ է առել Կոլոմբոյում (Շրի Լանկա) և Կոիմբաթորում (Հնդկաստան)։ Մումբայում ամանորյա կանգառից հետո, Ռադերֆորդը 2022 թվականը սկսել է Արաբական Միացյալ Էմիրություններում գտնվող Ալ Այնում և Սաուդյան Արաբիայում՝ Ալ-Ռիադում և Թաբուկում, որտեղ նրան դիմավորել են Սաուդյան արքայազնը ու նախկին օդաչու և տիեզերագնաց Սուլթան իբն Սալման Ալ Սաուդը. 2022 թվականի հունվարի 8-ին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում կանգ առնելուց հետո նա ժամանել է հունական Կրետե կղզի՝ Հերակլիոն։

Ռադերֆորդը 2022 թվականի հունվարի 14-ին կանգառներ է կատարել Բուլղարիայի Սոֆիա մայրաքաղաքում և Սլովակիայի Սենիցայում, նախքան հունվարի 16-ին վայրէջք կատարեց Բենեշով (Չեխիա)։ Հունվարի 19-ին նա վայրէջք է կատարել Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտ-Էգելսբախ օդանավակայանում և 2022 թվականի հունվարի 20-ին ժամանել է Կորտրիկ՝ ավարտելով իր շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  *Hoffman R.* LinkedIn — 2003.
3. ↑
4. ↑  «Teenage pilot Zara Rutherford completes solo round-world record». *BBC News*. 2022 թ․ հունվարի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 20-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 20-ին.
5. ↑  Levaux, Christian; Cotton, Johnny (2022 թ․ հունվարի 20). «British-Belgian teen becomes youngest woman to fly solo round the world». *Reuters* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 20-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 21-ին.
6. 1 2 3 4 5  Ives, Mike (2021 թ․ օգոստոսի 25). «Teenage Aviator Aims to Be Youngest Woman to Circle the Globe Solo». *The New York Times*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
7. 1 2 3 4  «Teenage pilot Zara Rutherford begins solo round-world record bid». BBC News. 2021 թ․ օգոստոսի 18. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
8. ↑  «Zara Embarks On World Record Flight Attempt». www.stswithuns.com. 2021 թ․ օգոստոսի 18. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
9. 1 2 3  PA Media (2021 թ․ հուլիսի 26). «Student, 19, hopes to be youngest woman to fly solo around the world». *The Guardian*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
10. 1 2  El-Bawab, Nadine (2021 թ․ դեկտեմբերի 15). «Zara Rutherford tries to break record for youngest pilot to fly solo around the world». *ABC News*. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
11. 1 2 3 4  Cairns, Rebecca (2021 թ․ օգոստոսի 18). «This teenage aviator hopes to be the youngest woman to fly solo around the world». *CNN*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
12. ↑  «ICDSoft Is the Main Sponsor of a World Record Attempt». *www.icdsoft.com*. 2021 թ․ օգոստոսի 14. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
13. 1 2  Branson, Holly (2021 թ․ օգոստոսի 12). «Supporting Zara Rutherford's solo flight around the world». *Virgin Group*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
14. ↑  «People Fly Technology - Fly Solo Around The World». *tmc-employeneurship.com*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
15. ↑  Ashworth, James (2021 թ․ օգոստոսի 18). «Zara Rutherford lands at Popham Airfield in record attempt». *www.basingstokegazette.co.uk*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
16. ↑  Hendry, Alan (2021 թ․ օգոստոսի 20). «Zara heading for Greenland in aviation record bid after stopping off in Wick». *www.johnogroat-journal.co.uk*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
17. 1 2 3 4 5 6  «Arrivals Board». *FlyZolo.com*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 10-ին.
18. 1 2 3 4 5  Pop, Valentina (2022 թ․ հունվարի 7). «A teen pilot flies around the world and into the record books». *The Financial Times*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
19. ↑  Wildes, Michael (2021 թ․ նոյեմբերի 3). «Pilot Attempting Around-the-World Flight Hits Halfway Point». *www.flyingmag.com*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
20. 1 2  De Abreu, Kristine (2021 թ․ դեկտեմբերի 16). «Zara Rutherford Hurries to Malaysia Ahead of Super-Typhoon». *explorersweb.com*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
21. ↑  «Teen solo pilot gets an assist from KLM during around-the-world flight». *nltimes.nl*. 2021 թ․ դեկտեմբերի 12. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
22. ↑  Orban, André (2021 թ․ դեկտեմբերի 12). «Belgian-British teenager Zara Rutherford lands in Korea on her solo world tour with the help of a KLM pilot she wants to thank». *www.aviation24.be*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
23. ↑  «Teen aviator Zara Rutherford lands historic flight in Seoul». *CNN Travel*. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
24. ↑  Everington, Keoni (2021 թ․ դեկտեմբերի 15). «Teen global aviator raves about Taiwanese bubble tea». *Taiwan News*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
25. ↑  Lee Hsin-Yin (2021 թ․ դեկտեմբերի 15). «Female teen aviator tests mettle in round-the-world flight». *Focus Taiwan*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
26. ↑  Matias Pizarro, Shirley (2021 թ․ դեկտեմբերի 15). «EXCLUSIVE: Eyeing Guinness record, teen Belgian lady pilot lands at Clark Airport». *Manila Bulletin*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
27. ↑  Abarro, Mico (2021 թ․ դեկտեմբերի 16). «Teen aviator on record solo flight skips 2nd stop in PH». *ABS-CBNnews.com*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
28. 1 2  Clarke, Kelly (2022 թ․ հունվարի 4). «Meet the teenage pilot who battled thunderstorms in her around-the-world solo flight». *www.thenationalnews.com*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
29. ↑  «Coimbatore-based company to sponsor British-Belgian teen pilot's bid to circle to globe». *The Times of India*. 2021 թ․ դեկտեմբերի 31. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
30. ↑  «Elgi supports Zara Rutherford in her quest to be the youngest woman to solo circumnavigate the globe». *Elgi Equipments*. 2021 թ․ դեկտեմբերի 30. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.
31. ↑  «Youngest woman to fly solo around the world arrives in Saudi Arabia». *Arab News*. 2022 թ․ հունվարի 7. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 10-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | LinkedIn |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ (անգլ.) |

 |