**Լաս Կրուսես** (Las Cruses), քաղաք ԱՄՆ-ի հարավ-արևմուտքում, Նյու Մեքսիկո նահանգի Դոնյա Անա շրջանի վարչական կենտրոն։ Նահանգի՝ բնակչության թվաքանակով երկրորդ մեծ քաղաքն է։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Լաս Կրուսեսը Մեսիլլայի բերքառատ հովտի աշխարհագրական և տնտեսական կենտրոնն է։ Հովիտը գտնվում է Ռիո Գրանդե գետի ողողադաշտում, որը ձգվում է Նյու Մեքսիկոյի Հաթչից մինչև Տեխասի Էլ Պասոն։

Լաս Կրուսեսում է գտնվում Նյու Մեքսիկոյի Համալսարանը։

Քաղաքում հիմնական գործատուն համարվում է դաշնային կառավարությունը, մասնավորապես՝ ԱՄՆ բանակի Ուայթ Սենդս հրթիռային հրաձգարանը և Ուայթ Սենդս փորձարարական կայանը։ Քաղաքից 70 կմ դեպի հյուսիս տեղակայված է Ամերիկա մասնավոր տիեզերակայանը, որից իրականացրել է մի քանի մերձուղեծրային թռիչքներ։ Լաս Կրուսեսում է տեղակայված նաև Virgin Galactic մասնավոր ընկերության կենտրոնական գրասենյակը.վերջինս նախատեսում է իրականացնել ուղեծրային տուրիստական թռիչքներ.:

Պատմություն
-----------

Մինչ եվրոպացիների հայտնվելը քաղաքի տարածքը բնակեցված էր մանսո ցեղախմբի հնդկացիներով։ 1598 թվականին Խուան Օնյատեն Ռիո Գրանդեից հյուսիս գտնվող տարածքները հայտարարեց Նոր Իսպանիայի սեփականությունը և սկսվեց այդ տարածքների զավթումը իսպանացիների կողմից։ 1821 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ստորագրվեց Մեքսիկայի անկախության հռչակագիրը և 1821 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Նոր Իսպանիայի տարածքների սեփականությունն անցավ Առաջին Մեքսիկական կայսրությանը։ Այնուհետ տվյալ տարածքների իրավունքները անցան 1836 թվականին ինքորոշված Տեխասի Հանրապետությանը։ 1845 թվականին այն բռնակցվեց ԱՄՆ-ին, իսկ ամերիկա-մեքսիկական պատերազմի ավարտին Գվադելուպա-Իդալգո համաձայնագրի շրջանակներում այն վերջնականապես ճանաչվեց ԱՄՆ-ի սեփականությունը։ 1849 թվականին հիմնվեց Լաս Կրուսես բնակավայրը, որը քաղաքի կարգավիճակ ստացավ 1907 թվականին։

Աշխարհագրություն
----------------

Լաս Կրուսեսի տեսքը վերևից
Լաս Կրուսեսի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1191 մ։ 
Համաձայն ԱՄՆ Չափագրումների բյուրոյի տվյալների՝ Լաս Կրուսեսն ունի 198, 5 կմ2 տարածք, որից ցամաքը զբաղեցնում է 198, 1 կմ2, իսկ ջրային տարածությունները՝ 0, 4 կմ2։

Կլիմա
-----

Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային անապատային տիպ է՝ մեղմ ձմեռներով և չոր ու շոգ ամառներով։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը  +7 °C է, հուլիսինը՝   +27 °C.


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Լաս Կրուսես, Նյու Մեքսիկո, ԱՄՆ** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| բացարձակ առավելագույնը (°C) | 26 | 30 | 32 | 36 | 40 | 43 | 43 | 41 | 35 | 39 | 35 | 26 | 43 |
| միջին առավելագույնը (°C) | 14,8 | 17,5 | 21,2 | 25,4 | 30,4 | 34,9 | 34,9 | 33,4 | 30,9 | 25,9 | 19,6 | 14,3 | 25,3 |
| միջին ջերմաստիճանը (°C) | 3,6 | 2,8 | 2,2 | 1,9 | 2,4 | 3,6 | 8,3 | 9,4 | 5,9 | 4,8 | 3,1 | 3,7 | 51,7 |
| միջին նվազագույնը (°C) | −1,6 | 0,4 | 3,4 | 7,2 | 12,1 | 16,9 | 20,0 | 19,3 | 15,5 | 8,6 | 2,1 | −1,6 | 8,5 |
| բացարձակ նվազագույնը (°C) | −23 | −21 | −13 | −7 | −3 | 2 | 6 | 7 | −1 | −7 | −20 | −17 | −23 |
| տեղումների քանակը (մմ) | 13 | 10 | 5,6 | 7,4 | 10 | 17 | 39 | 56 | 34 | 24 | 12 | 20 | 247 |

Ժողովրդագրություն
-----------------

Համաձայն 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Լաս Կրուսեսի բնակչությունը կազմում է 97 618 մարդ։ Էթնիկ և ռասսայական պատկանելիությունն ունի հետևյալ կառուցվածքը.

* 34.3% Ոչ իսպանական ծագումով սպիտակամորթներ
* 2.4% Աֆրոամերիկացիներ կամ սևամորթներ
* 1.7% Բնիկ ամերիկացիներ
* 1.6% Ասիացիներ
* 0.1% Բնիկ հավայացիներ և այլ կղզիաբնակներ
* 3.5% Երկու և ավելի ռասսայի խառնածիններ
* 56.8% Իսպանա- և Լատինոամերիակցիներ

Քույր քաղաքներ
--------------

Մեքսիկա Մեքսիկա Լերդո, Դուրանգո, Մեքսիկա

Գերմանիա Գերմանիա Նինբուրգ, Ստորին Սաքսոնիա, Գերմանիա

Պատկերասրահ
-----------

* Լաս ԿրուսեսԼաս Կրուսես
* Քաղաքի արևելյան հատվածի նորակառույցներՔաղաքի արևելյան հատվածի նորակառույցներ
* Համալսարանի գրադարանՀամալսարանի գրադարան
* Թոմաս Բրենինգի անվան գրադարանԹոմաս Բրենինգի անվան գրադարան
* Դատարանի շենքԴատարանի շենք
* Վելս Ֆարգո ԹաուերՎելս Ֆարգո Թաուեր
* Օրգան մաունթինսՕրգան մաունթինս

Ծանոթագրություններ
------------------



1. ↑  Explore Census Data – Las Cruces city, New Mexico — United States Census Bureau.
2. ↑  2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
3. ↑  [http: //www.virgingalactic.com/ Virgin Galactic] (անգլ.)
4. ↑  Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Las Cruces city, New Mexico". U.S. Census Bureau, American Factfinder. Retrieved November 3, 2015
5. ↑  "Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Las Cruces city, New Mexico". U.S. Census Bureau, American Factfinder. Retrieved November 3, 2015.