**Գոգոլի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Гоголю), գրող նիկոլայ Վասիլևիչ Գոգոլի բրոնզե կիսանդրին, որը 1910 թվականին ստեղծել է քանդակագործ Ի. Ֆ. Տավբիան։ Այն Վոլգոգրադի պահպանված հուշարձաններից ամենահինն է։ 2016 թվականի դրությամբ հուշարձանը գտնվում է Վոլգոգրադի Կոմսոմոլսկի այգում՝ Վոլգոգրադի պետական նոր փորձառական թատրոնի դիմաց։

Պատմություն
-----------

1909 թվականին Ռուսական Կայսրությունում լայն մասշտաբով նշվում էր Գոգոլի 100-ամյա տարելիցը։ Կայսրության որոշ քաղաքներում (Սանկտ Պետերբուրգ, Մոսկվա, Խարկով) տեղադրվեցին գրողի հուշարձանները։ Ցարիցինում տեղական իշխանությունների և հանրության կողմից որոշվեց տեղադրել Գոգոլի հուշարձանը, որը քաղաքի պատմության մեջ առաջին հուշարձանն էր։

Հուշարձանը տեղադրվել է 1910 թվականին Գոգոլի ծննդյան 100-ամյա տարելիցին՝ Ալեքսանդրովյան հրապարակում, որտեղից դեպի Գրյազե-Ցարիցին երկաթուղային կայարան անցնում էր Ելիզավետինյան փողոցը, որը հուշարձանի բացումից հետո անվանափոխվեց Գոգոլի անունով։

Այս փողոցը պահպանվել է քաղաքի կենտրոնի վերանվանման և վերափոխման ժամանակ և հանդիսանում է Գոգոլի անվան փողոց։ Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1910 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, տոնական բացման ծրագիրը ներառում էր քաղաքի նվագախմբի կատարումը, մաղթանքներ, քաղաքագլուխ Կլենովի ելույթը։ Գոգոլի կերպարը տարբերվում էր կանոնականից, ինչն անմիջապես նկատվեց հանրության կողմից։

Հուշարձանի տեղը երեք անգամ փոխվել է, նախնական վայրում, որտեղ այժմ Ընկած մարտիկների հրապարակում «Հավերժական կրակն» է, հուշարձանը կանգնած է մնացել երկու տասնամյակ։ 1932 թվականին Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը քանդելուց հետո իրականացվել է հրապարակի կառուցապատում, որտեղ այժմ տեղադրված է Ցարիցինի պաշտպանության ժամանակ զոհված կարմիրբանակայինների հուշարձան-սալաքարը, իսկ Գոգոլի հուշարձանը տեղադրվել է հրապարակի արևմտյան հատվածում։ Հետագայում, 1930-ական թվականներին հուշարձանը տեղափոխվել է Կոմսոմոլսկի այգի և տեղադրվել դեմքով դեպի Ընկած մարտիկների հրապարակ։ Ստալինգրադի ճակատամարտի օրերին հուշարձանը և պատվանդանը վնասվել են, սակայն գոյատևել են մինչպատերազմյա 3 այլ հուշարձանների հետ միասին՝ Ձերժինսկու հրապարակում գտնվող Ձերժինսկու հուշարձանը, Կենտրոնական առափնյայի Խոլզունովի հուշարձանը և Կոմսոմոլսկի այգու Երմանի հուշարձանը։ 1959 թվականին վնասված պատվանդանը փոխարինվել է ճարտարապետ Իվան Կորնելևիչ Բելդովսկու կողմից՝ մակագրությամբ`«Ն. Վ. Գոգոլ, 1809-1852 թթ.»: Հուշարձանի վրայի վնասվածքները պահպանվել են որպես պատերազմական հիշողություն և տեսանելի են հուշարձանի թիկունքի կողմից։ 1977 թվականին Գորկու անվան թատրոնի վերակառուցման ընթացքում Գոգոլի հուշարձանը տեղադրվել է ներկայիս վայրում՝ թատրոնի կողմային մուտքի մոտ և 90 աստիճանով թեքված է դեպի այգին։

Պատկերասրահ
-----------

* Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը և Գոգոլի հուշարձանը (կենտրոնում մարդկանց ֆիգուրներ), մինչև 1932 թվականԱլեքսանդր Նևսկու տաճարը և Գոգոլի հուշարձանը (կենտրոնում մարդկանց ֆիգուրներ), մինչև 1932 թվական
* Ալեքսանդրովսկի հրապարակի պուրակում, մինչև 1932 թվականԱլեքսանդրովսկի հրապարակի պուրակում, մինչև 1932 թվական
* 2011 թվական2011 թվական

Ներկայիս վիճակ
--------------

2018 թվականի սկզբին հուշարձանը գտնվում էր անմխիթար վիճակում և ամբողջությամբ ծածկված էր մետաղի օքսիդներով։ Հուշարձանի իրավական կարգավիճակը և պատասխանատու իրավաբանական անձի վիճակը հաստատված չէ։

Նկարագրություն
--------------

* Պատվանդանի նյութը` վարդագույն փայլեցված գրանիտ
* Պատվանդանի բարձրությունը` 2,6 մետր
* Կիսանդրու բարձրությունը` 1,32 մետր
* Ձուլում՝ Սանկտ Պետերբուրգի Մորան բրոնզի ձուլման գործարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Виктория Гурьянова (23.02.2015). «Царицын.рф "Памятник Гоголю"». `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
2. ↑  Ольга Викторова (26.10.2015). «Гоголя на вас нет!».
3. ↑  «Фото Волгограда: Памятник Гоголю».
4. ↑  Сергей Тимошенко (10.03.2015). «V1:Старейший памятник Волгограда оказался бесхозным».

Արտաքին հղումներ
----------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Գոգոլի հուշարձան (Վոլգոգրադ)** կատեգորիայում։ |