**Գենդերային անհամապատասխանություն**, նաև` **գենդերային ոչ կոնֆորմիզմ** կամ **գենդերային փոփոխականություն,** անձի վարք կամ գենդերային արտահայտություն, որը չի համընկնում տվյալ հասարակության մեջ ընդունված գենդերային նորմերի հետ։ Մարդիկ, ովքեր ցուցաբերում են գենդերային անհամապատասխանություն, կոչվում են գենդերային չհամապատասխանող կամ գենդերային տարբերակ ունեցող։

Տերմինաբանություն
-----------------

«Գենդերային անհամապատասխանություն» և «գենդերային փոփոխականություն» հասկացություններն օգտագործվում են հոգեբանության մեջ, հոգեբուժական, մարդաբանական և գենդերային ուսումնասիրություններում։ Դրանք օգտագործվում են նաև իրավապաշտպան կազմակերպությունների և գենդերային չհամապատասխանող անձանց կողմից։

Ի տարբերություն «տրանսգենդերություն» հասկացության, որը նկարագրում է անձի սեռի ինքնության և ծննդյան ժամանակ նշանակված սեռի միջև անհամապատասխանությունը, «գենդերային անհամապատասխանություն» հասկացությունը հիմնականում վերաբերում է մարդու գենդերային ինքնագիտակցության արտաքին արտահայտմանը։ Գենդերային ոչ համապատասխան մարդիկ են, օրինակ, քրոսդեսսերները, դրագ քուինները, բայց նաև այն մարդիկ, ովքեր իրենց բնորոշում են որպես տղամարդ և կին, և ովքեր իրենց վարքագծի որոշակի գծերով չեն ենթարկվում տվյալ հասարակության համար ավանդական գենդերային դերերին։

Սեռական անհամապատասխանություն երեխաների մոտ
-------------------------------------------

**Գենդերային մանկական անհամապատասխանություն** են անվանում գենդերային անհամապատասխանությունը նախասեռահասուն տարիքի երեխաների մոտ։ Մասնավորապես, սեռին չհամապատասխանող երեխաները կարող են ցանկություն հայտնել կրել հակառակ սեռի հագուստ, հրաժարվել իրենց սեռին բնորոշ համարվող գործողություններից և ձգտել հակառակ սեռի ընկերներ ձեռք բերել։

Որոշ ուսումնասիրությունների համաձայն՝ համասեռամոլ և բիսեքսուալ շատ մարդիկ չեն ընդունել իրենց սեռը մանկության տարիներին։ Միևնույն ժամանակ, շատ հեղինակներ նշում են, որ դրանից չի կարելի եզրակացնել, որ մանկության շրջանում գենդերային անհամապատասխանությունն անմիջականորեն կապված է համասեռամոլ կամ երկսեռ կողմնորոշման ձևավորման հետ, քանի որ մեծահասակները կարող են նորովի մեկնաբանել իրենց մանկության հիշողությունները` դրանց մեջ գտնելով իրենց ինքնության արմատները։ Նմանապես, հետերոսեքսուալ տղամարդիկ հակված են նսեմացնել իրենց գենդերային անհամապատասխանությունը մանկության տարիներին` իրենց մանկության վարքը պիտակելով որպես կարեկցանքի կամ գեղարվեստական ունակության արտահայտություններ։

Գենդերային չհամապատասխանող որոշ երեխաներ նույնպես ցույց են տալիս գենդերային դիսֆորիա` իրենց ինքնազգացողությունը իրենց համապատասխան սեռին չհամընկնելու սթրեսը։ Ժամանակակից մասնագետների կարծիքով, ինչպես ծնողների, այնպես էլ հոգեբանների ամենակարևոր խնդիրը գենդերային դիսֆորիա ունեցող երեխաների հետ աշխատելիս երեխայի համար առավել հարմարավետ և անվտանգ պայմաններ ստեղծելն է, որում նա կկարողանա ուսումնասիրել իր գենդերային ինքնությունը և գտնել սեռի համապատասխան ձևեր։ Որոշ երեխաների և դեռահասների մոտ գենդերային դիսֆորիան ժամանակի ընթացքում վերանում է, իսկ մյուսների մոտ այն պահպանվում է նաև ավելի մեծ տարիքում։ Այս պարագայում դեռահասին կարող է անհրաժեշտ լինել տրանսգենդերային անցում։

Հասարակության ընկալում
----------------------

Ժամանակակից հասարակությունների մեծ մասում գերակշռում է երկուական գենդերային համակարգը, որում ընդունված գենդերային դերերից շեղումները ընկալվում են անհամաձայնությամբ և խարանով։ Շատ երկրներում գենդերային տիպի մարդիկ ենթարկվում են խտրականության, հետապնդումների և բռնության, մասնավորապես, ատելության հանցագործությունների զոհ են դառնում։ Մյուս կողմից, որոշ հասարակություններում, որտեղ այսօր կա ավելի քան երկու սեռ, այն մարդիկ, ովքեր արևմտյան մշակույթների տեսանկյունից համարվում են գենդերային տարբերակներ ունեցող, արժանանում են հարգանքի և ընդունվում են։

Տես նաև
-------

* Կոնֆորմիզմ
* Գենդերային կարծրատիպեր
* Նոնկոնֆորմիզմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lynne Carroll, Paula J. Gilroy, Jo Ryan (2002), *Counseling Transgendered, Transsexual, and Gender-Variant Clients*, Journal of Counseling & Development, Volume 80, Number 2, Spring 2002, pp. 131—139
2. ↑  Arlene Istar Lev, (2004) *Transgender Emergence: Therapeutic Guidelines for Working With Gender-Variant People and Their Families.* Haworth Press, ISBN 978-0-7890-0708-7
3. ↑  Walter O. Bockting, Randall D. Ehrbar (2006), "Commentary: Gender Variance, Dissonance, or Identity Disorder? *pp. 125—134 in "Sexual and Gender Diagnoses of the Diagnostic and Statistical Manual (DSM): A reevaluation* edited by Dan Karasic and Jack Drescher , 2006, Haworth Press, ISBN 0-7890-3214-7
4. 1 2  *Serena Nanda* Gender Diversity: Crosscultural Variations / 2nd Edition. — Waveland Press, 2014. — 147 p.
5. 1 2  "Transrespect Versus Transphobia Worldwide. A Comparative Review of the Human-Rights Situation of Gender-Variant/Trans People" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ հունվարի 13-ին. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "ЛГБТ-организация «Выход». Гендерная идентичность в эпицентре дискриминации". Արխիվացված է the original 2015 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2021 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  Կաղապար:Книга:Кон И. С.: Лунный свет на заре
8. ↑  *Friedman, R. C.* Sexual Orientation and Psychodynamic Psychotherapy Sexual Science and Clinical Practice. — Columbia University Press, 2008. — С. 53—7. — ISBN 978-0-231-12057-9
9. ↑  *Baumeister, Roy F.* Social Psychology and Human Sexuality: Essential Readings. — Psychology Press, 2001. — С. 201—202. — ISBN 978-1-84169-018-6
10. ↑  *Gottschalk, Lorene* Same-Sex Sexuality and Childhood Gender Non-Conformity: A Spurious Connection(անգլ.) // *Journal of Gender Studies* : journal. — 2003. — Т. 12. — № 1. — С. 35—50. — doi:10.1080/0958923032000067808
11. 1 2  World Professional Association for Transgender Health. Standards of Care for the Health of Transsexual, Transgender, and Gender-Nonconforming People, Version 7 Archived 2016-01-06 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2007003716 · LNB: 000299768 · Microsoft: 2777402179 |

 |