Սրբազան Հռոմեական կայսրության ապագա կայսր Հենրիխ VI-ը, որը փրկվել է Էրֆուրտի աղետից
**Էրֆուրտի աղետը** տեղի է ունեցել 1184 թվականի հուլիսի 26-ին, երբ Գերմանիայի Հենրիխ VI թագավորը Էրֆուրտի Պետերբերգ ամրոցում անցկացրել է հոֆթագ (ոչ պաշտոնական հանդիպում)։ Հուլիսի 26-ի առավոտյան հավաքված ազնվականների ընդհանուր ծանրության տակ շենքի փայտե երկրորդ հարկը փլուզվել է, և ներկաների մեծ մասն ընկել է առաջին հարկի տակ գտնվող մարդկային արտաթորանքով փոսը, որտեղ նրանցից մոտ 60-ը մահացել է՝ խեղդվելով հեղուկ արտաթորանքում կամ շնչահեղձ լինելով դրա գոլորշիները ներշնչելուց։ Այս իրադարձությունը հայտնի է որպես *Erfurter Latrinensturz* (բառացի՝ «Էրֆուրտյան անկումը պետքարան»)։

Նախապատմություն
---------------

1184 թվականի ամռանը հռոմեական Հենրիխ VI թագավորը՝ Սրբազան Հռոմեական կայսր Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի որդին և համակառավարիչը, հոր հրամանով գլխավորել է մի ռազմական արշավ, որի նպատակն էր օգնել լեհ իշխան Մեշկո III-ին իր եղբոր՝ Կազիմիր II-ի դեմ պայքարում։ 1184 թվականի հուլիսին նա Էրֆուրտում էր, որտեղ որոշել է լուծել Թյուրինգիայի լանդգրաֆ Լյուդվիգ III-ի և Մայնցի արքեպիսկոպոս Կոնրադի միջև հակամարտությունը, որը ծագել էր Հենրիխ Առյուծի տիրապետության բաժանումից հետո։ Դրա համար նա հրավիրել էր հոֆթագ՝ կայսերական ազնվականության ոչ պաշտոնական ժողով։

Իրադարձություն
--------------

Ըստ մի վարկածի՝ Էրֆուրտի հոֆթագը տեղի է ունեցել Մայնցի արքեպիսկոպոսի նստավայր ամրոցում, ըստ մյուսի՝ Սուրբ Մարիամ եկեղեցում։ Դրան մասնակցել են Սրբազան Հռոմեական կայսրության աշխարհիկ և եկեղեցական մեծ թվով իշխաններ, ազնվական քաղաքացիներ և Հենրիխ VI թագավորը։ Հուլիսի 26-ին նրանք հավաքվել են շենքի երկրորդ հարկում։ Հանդիպումը սկսվելուց անմիջապես հետո սենյակում գտնվող մարդկանց ծանրությունից հին փայտե հատակը փլուզվել է։ Դրա հետևանքով մասնակիցների մեծ մասը հայտնվել է առաջին հարկում, որի հատակը նույնպես չի դիմացել ընկած մարդկանց ծանրությանը, և ոմանք ընկել են ավելի ներքև՝ տարիներ շարունակ չմաքրված կեղտահորի մեջ։ Մոտ 60 մարդ զոհվել են, շատերը ստացել են վնասվածքներ։

Մահացածներից շատերը խեղդվել են մարդկային արտաթորանքների մեջ կամ շնչահեղձ եղել քայքայվող թափոնների արտանետած գոլորշիներից, իսկ մյուսները մնացել են թափվող բեկորների տակ։ Ոմանց հաջողվել է դուրս բերել փոսից։

Զոհվածների թվում էին ազնվական Հայնրիխ ֆոն Շվարցբուրգը, որի պատճառով սկսվել էր հակամարտությունը, Ֆրիդրիխ ֆոն Աբենբերգը, Բուրգրավ Ֆրիդրիխ I ֆոն Կիրխբերգը, կոմս Գոզմար III ֆոն Ցիգենհայնը, Բուրխարդ ֆոն Վարթբերգը, Բերինգեր ֆոն Մելինգենը։ Լանդգրաֆ Լյուդվիգ III-ը եղել է հորն ընկածների թվում, սակայն նա փրկվել է։ Չեն ընկել միայն քարե հատակով խորշում նստածները։ Նրանց թվում էին Հենրիխ թագավորը և արքեպիսկոպոս Կոնրադը։ Նրանց հանելու համար ստիպված սանդուղքներ են բերել։

Էրֆուրտի տարեգրությունը հայտնում է, որ Հենրիխ թագավորն այնքան էր ապշահար իր մերձավոր անձանց հանկարծակի մահից, որ անմիջապես լքել է Էրֆուրտը, իսկ լանդգրաֆի և արքեպիսկոպոսի միջև վեճը այդպես էլ մնացել է չլուծված։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Curio #1: The Erfurter Latrinensturz». *The Fortweekly*. 2008-04. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
2. ↑  Magnusson, Roberta J. (2003 թ․ ապրիլի 1). *Water Technology in the Middle Ages: Cities, Monasteries, and Waterworks after the Roman Empire* (անգլերեն). JHU Press. էջ 155. ISBN 978-0-8018-7283-9.
3. ↑  Arnold, Benjamin (2004 թ․ հունվարի 29). *Princes and Territories in Medieval Germany* (անգլերեն). Cambridge University Press. էջ 77. ISBN 978-0-521-52148-2.
4. 1 2 3 4  Rundfunk, Bayerischer (2011 թ․ հուլիսի 26). «26. Juli 1184 : Erfurter Latrinensturz». *Bayerischer Rundfunk* (գերմաներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
5. 1 2  «Chronik von St. Peter zu Erfurt» (գերմաներեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
6. ↑  «RI IV,2,4 n. 2778, Friedrich I. 1184 Juli 25–26, Erfurt : Regesta Imperii». *www.regesta-imperii.de* (գերմաներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
7. ↑  Schwiebert, Ernest George (1996). *The Reformation* (անգլերեն). Fortress Press. էջ 100. ISBN 978-0-8006-2836-9.

Գրականություն
-------------

* *Cronica Reinhardsbrunnensis*, ***MGH***. SS XXX/1, p. 541—542. (in Latin)
* *Cronica S. Petri Erfordensis moderna*, ***MGH***. SS XXX/1, p. 374. (in original Latin)
* *Chronik von St. Peter zu Erfurt* (In German translation)