**Դենիս Բրեյն** (մայիսի 17, 1921(1921-05-17)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - սեպտեմբերի 1, 1957(1957-09-01), Հաթֆիլդ, Ուելին Հաթֆիլդ, Հարթֆորշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի գալարափողահար։ Երաժշտական ընտանիքից էր։ Հայրն ու պապը գալարափողահարներ էին, նա հաճախել է Լոնդոնի Երաժշտության թագավորական ակադեմիա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է թագավորական ռազմաօդային ուժերում՝ նվագելով բենդում և նվագախմբում։ Պատերազմից հետո նա եղել է Ֆիլհարմոնիայի և Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերի գլխավոր գալարափողահար, նվագել է կամերային անսամբլներում։

Բրեյնի համար գրված ստեղծագործություններից է Բենջամին Բրիտենի Սերենադը տենորի, գալարափողի և լարայինների համար (1944 թվական)։ Բրեյնի համար նաև ստեղծագործել են՝ Մալքոլմ Առնոլդը, Լենոքս Բերքլին, Ալան Բուշը, Գորդոն Ջեյքոբը, Համֆրի Սիրլը և Մատյաս Զայբերը։

Բրեյնը մահացել է ավտովթարից 36 տարեկանում։

Կյանք և կարիերա
---------------

### Վաղ տարիներ

Family tree showing Brain's grandfather horn player, father horn player, brother oboist, and Brain
Բրեյնը ծնվել է 1921 թվականի մայիսի 17-ին Համերսմիթում, Լոնդոն, երաժշտական ընտանիքում։ Նրա մայրը՝ Մարիոն (1887–1954 թվականներ), եղել է երգչուհի Քովենտ Գարդենում, իսկ հայրը՝ Օբրի Հարոլդ Բրեյնը, Լոնդոնյան սիմֆոնիկ նվագախմբի առաջին գալարափողահարն էր և համարվում էր այդ ժամանակի «Բրիտանիայում՝ գործիքի առաջատար ներկայացուցիչ»։

Օբրիի հայր Ալֆրեդ Էդվին Բրեյնը և ավագ եղբայր Ալֆրեդ Էդվին Բրեյնը, եղել են հայտնի գալարափողահարներ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում։ Բրեյնի մյուս ավագ եղբայրը՝ Լեոնարդը (1915–1975 թվականներ), եղել է հոբոյի և անգլիական եղջրափողի առաջատար նվագող, ինչպես նաև Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի տնօրենը։

Բրեյնը կրթություն է ստացել Ռիչմոնդ Հիլի նախապատրաստական դպրոցում, այնուհետև՝ Լոնդոնի Սուրբ Փոլի դպրոցում։ Թեև ենթադրվում էր, որ նա դառնալու է գալարափող նվագող, հայրը նրան հիմնականում հեռու է պահել գործիքից՝ կարծելով, որ այն չպետք է նվագել մինչև հիմնական ատամները չզարգանան։ Բրեյնին թույլատրվել է ամեն շաբաթ առավոտյան մի քանի նոտա հնչեցնել հոր գալարափողով, որպեսզի չկորցնի իր հետաքրքրությունը, բայց նրա առաջին երաժշտական ուսումնասիրությունները դաշնամուրի և երգեհոնի վրա են եղել։

1936 թվականին Բրեյնն ընդունվել է Երաժշտության թագավորական ակադեմիա՝ հոր մոտ գալարափող սովորելու համար, որն այնտեղ գործիքի պրոֆեսոր էր։ Բրեյնը նաև դաշնամուր է սովորել Մաքս Պիրանիի մոտ, երգեհոն՝ Ջի Դ. Կանինգհեմի և հարմոնիա՝ Մոնթեգ Ֆիլիպսի մոտ։ Նրա պրոֆեսիոնալ դեբյուտը եղել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, երբ նա նվագել է Բախի Բրանդենբուրգյան կոնցերտը համար 1-ը, որպես երկրորդ գալարափող՝ Լոնդոնի Թագուհու սրահում, հոր՝ Ադոլֆ Բուշի ղեկավարությամբ։ «The Daily Telegraph»-ի երաժշտական քննադատը գրել է․

«Հաջորդ ամիս Բրեյնը և նրա եղբայրը Մոցարտի «Horn Quintet» և «Oboe Quintet» ստեղծագործությունների մենակատարներն են եղել։ Բրեյնը հանդես է եկել անսամբլներով, ներառյալ Գրիլլերի և Բուշի քառյակները, հեռարձակումներ է կատարել BBC-ի համար, որոնցից առաջինում՝ 1939 թվականի փետրվարին, ցուցադրվել է Մոցարտի «Divertimento»-ն ռե-մաժորում Օբրին որպես առաջին գալարափող, իսկ Դենիսը՝ երկրորդ։ Նույն ամսին հայր և որդի ձայնագրվել են Կոլումբիայի համար Լեներ քառյակի հետ»։

### Թագավորական օդուժը պատերազմի ժամանակ

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին Բրեյնը և նրա եղբայրը միացել են զինված ուժերին։ Ի տարբերություն Գերմանիայի և Իտալիայի, Բրիտանիան չէր ազատում երաժիշտներին զորակոչից, սակայն Թագավորական ռազմաօդային ուժերի կենտրոնական նվագախմբի (RAF Band) դիրիժոր, հրամանատար Ռուդոլֆ Օ'Դոնելը զգալի ջանքեր է գործադրել՝ ապահովելու համար դա, ինչպես ասում է Վալտեր Լեգը․ «Յուրաքանչյուր բացառիկ ընդունակ երիտասարդ գործիքավորող գիտեր, որ իր համար տեղ կգտնվի RAF Band-ում»։ Խումբը դարձել է այն, ինչ «The Independent»-ը նկարագրել է որպես «լեգենդար անսամբլ»։ Նրանց հետ Բրեյնը կատարել է եռամսյա շրջագայություն ԱՄՆ-ում 1944-1945 թվականներին և նվագել Պոտսդամի կոնֆերանսի ժամանակ 1945 թվականին։

RAF անսամբլի երաժիշտներին թույլատրվում էր ելույթ ունենալ, երբ դա պաշտոնական բնույթ չի կրել։ Պատերազմի ժամանակաշրջանում Ազգային պատկերասրահում Մայրա Հեսսի կողմից կազմակերպված համերգներում, Բրեյնը հանդես է եկել 26 մենահամերգով մի շարք ստեղծագործություններով, ներառյալ Մոցարտ Հորնի կվինետը և Բրահմսի տրիոն, ջութակով և դաշնամուրով, որոնք, ինչպես գրել է իր կենսագիր Թիմ Բարինջերը, դարձել են «իր հեղինակային ստեղծագործությունները վերջին տարիների ընթացքում»։

BBC-ի համար նա պատերազմի ժամանակ կատարել է 20 հեռարձակում տնային և ռազմական կապերի համար, հիմնականում կամերային երաժշտություն, սակայն մի անգամ նվագել է Մոցարտի Կոնցերտը գալարափողի համար BBC-ի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ՝ դիրիժոր սըր Ադրիան Բուլտի ղեկավարությամբ։

1942 թվականի կեսերին Բրեյնը հանդիպել է կոմպոզիտոր Բենջամեն Բրիտտենին։ Վերջինս գրում էր երաժշտություն, որը նվագում էր RAF նվագախումբը, BBC ռադիոյի մեկնաբանությունների շարքի համար, պատերազմի ժամանակների Բրիտանիայի մասին, որոնք ամեն շաբաթ հեռարձակվում էին ԱՄՆ-ում։ Բրիտտենը անմիջապես հասկացել է Բրեյնի բացառիկ վարպետությունը և համոզել նրան համերգային ստեղծագործություն գրել։ Սա տենորի, գալարափողի և լարայինների սերենադ է, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել Ուիգմոր Հոլում 1944 թվականի հոկտեմբերին՝ Բրեյնի և Փիթեր Փիրսի մենակատարների մասնակցությամբ։ Բրիտտենը խոստովանել է, որ Բրեյնը օգնել է ստեղծագործության ստեղծման ժամանակ։

### Հետագա տարիներ

1945 թվականին Բրեյնը 24 տարեկանում Անգլիայի ամենապահանջված գալարափողահարն է եղել։ Նրա հայրն վնասվել էր վայր ընկնելու հետևանքով և հեռացել BBC-ի սիմֆոնիկ նվագախմբից, թեև տասը տարի նա մնացել է RAM-ի պրոֆեսոր մինչև իր մահը։

Պատերազմից հետո Լեգը և Թոմաս Բիչեմը հիմնել են համապատասխանաբար Ֆիլհարմոնիան և Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերը։ Բրեյնը երկուսում էլ գլխավոր գալարափողն էր՝ նվագելով Բիչեմի համար «Արքայական ընտանիք» կոչվող փայտահամերգային նվագարկիչների կողքին՝ Ջեք Բրայմեր (կլառնետ), Գվիդիոն Բրուկ (ֆագոտ), Թերենս ՄակԴոնահ (հոբոյ) և Ջերալդ Ջեքսոն (ֆլեյտա)։ Հետագայում նա պարզել է, որ չի հասցնում երկու պաշտոններում աշխատել և հրաժարական է տվել թագավորական ֆիլհարմոնիկից։

Բրեյնի Ալեքսանդր B♭/A մոդել 90 վնասվել է վթարի ժամանակ, վերականգնվել է «Paxman»-ի կողմից և այժմ ցուցադրվում է Երաժշտության թագավորական ակադեմիայում։ Բրեյնն ի սկզբանե նվագել է ֆրանսիական գործիք՝ «Raoux» գալարափողով, որը նման է իր հոր գործիքին։ Գործիքների այս տեսակն ունի հատկապես նուրբ տոնայնություն և լեգատո, բայց ավելի քիչ ուժեղ ձայն, քան գերմանական արտադրության գործիքները։ 1951 թվականին նա անցել է Ալեքսանդր B♭/A մոդելի գործիքին։ Այն ավելի նեղ կապարե խողովակով է, քան սովորականը, և այնպիսի ձայն է տալիս, որը համեմատելի չէ «Raoux»-ի հետ։

Հետամուտ լինելով կամերային երաժշտության հանդեպ իր հետաքրքրությանը, Բրեյնը եղբոր հետ 1946 թվականին ստեղծել է փողային կվինտետ։ Նա նաև եռյակ ստեղծեց դաշնակահար Վիլֆրիդ Պարրիի և ջութակահար Ժան Պուգնեի հետ։ Բրեյնը հավաքեց իր ընկերներից կազմված կամերային անսամբլը և դարձավ դրա ղեկավարը։ 1945 թվականից նվագել է Կարլ Հաասի Լոնդոնի բարոկկո անսամբլի հետ՝ ինչպես ձայնագրություններ, այնպես էլ համերգներ։ Ցույց տալով իր հումորային ոճը՝ Բրեյնը 1956 թվականին Ջերարդ Հոֆնունգի երաժշտական փառատոնում ռետինե խողովակի վրա կատարել է Լեոպոլդ Մոցարտի գալարափողի համար գրված կոնցերտը՝ ճիշտ կամերտոնի հասնելով։

1953 թվականի նոյեմբերին Հերբերտ ֆոն Կարայանի ղեկավարությամբ և Ֆիլհարմոնիայի նվագակցությամբ Բրեյնը ձայնագրել է Մոցարտի գալարափողի չորս կոնցերտները Կոլումբիայի համար։ Նույն ամսին Սիդնի Սատկլիֆի (հոբոյ), Բեռնարդ Ուոլթոնի (կլառնետ) և Սեսիլ Ջեյմսի (ֆագոտ) հետ ձայնագրել է Մոցարտի «Sinfonia Concertante for Four Winds»։ 1954 թվականի հուլիսին, կրկին Կարայանի ղեկավարությամբ Բրեյնը երգեհոնային հատված է նվագել Պիետրո Մասկանյի «Cavalleria rusticana»-ից Զատկի օրհներգի ձայնագրության մեջ։ Սաթկլիֆի, Ուոլթոնի, Ջեյմսի և դաշնակահար Ուոլթեր Գիզեկինգի հետ 1955 թվականի ապրիլին նա ձայնագրել է Մոցարտի «B flat Divertimento»-ը։ Բրեյնի մյուս ձայնագրություններից Լեգեն մենակատար ելույթ է ունեցել Բրամսի չորս սիմֆոնիաներով, որոնք ղեկավարել է Օտտո Կլեմպերերը։

### Մահ

Բրեյնի գերեզմանը, Հեմփստեդի գերեզմանատուն, Լոնդոն
Բրեյնը խելացի վարորդ էր։ Նրա եղբայրը նրան անվանում էր «լավագույն վարորդը, ում կողքը երբևէ նստել եմ»։

1957 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, 36 տարեկան հասակում, Բրեյնը մահացել է տուն գնալիս՝ Էդինբուրգի փառատոնում Յուջին Օրմանդիի ղեկավարությամբ Չայկովսկու թիվ 6 սիմֆոնիան կատարելուց հետո։ Նա իր «Triumph TR2» սպորտային մեքենայով կտրել է ճանապարհը և բախվել A1 պողոտայում գտնվող ծառին՝ «De Havilland Aircraft» գործարանի հյուսիսային դարպասների դիմաց։

Բրեյնը թաղվել է Լոնդոնի Հեմփստեդ գերեզմանատանը։ Նրա տապանաքարին փորագրված է հատված Հինդեմիթի գալարափողի կոնցերտի «Դեկլամացիա» բաժնից.

  My call transforms  

  The hall to autumn-tinted groves  

  What is into what  

  Has been...

Բրեյնի սիրելի գալարափողներից մեկը (Ալեքսանդր Մայնցացու B♭/A մոդել 90) վնասվել է նրա մահացու վթարի ժամանակ։ Այն ժամանակից ի վեր վերականգնվել է Լոնդոնի Պախման եղբայրների կողմից և հանրային ցուցադրության մեջ է գտնվում «York Gate Collections»-ում RAM-ում։

Նոր աշխատանքներ և ոգեկոչումներ
------------------------------

Ինչպես Սերենադը տենորի, գալարափողի և լարայինների համար, Բրիտտենը գրել է «Canticle III»-ը. Բրեյնը և Փիրսը կոմպոզիտորի նվագակցությամբ 1955 թվականի համերգի ժամանակ ունեցել են իրենց առաջին ելույթը, որտեղ Բրեյնը նաև ներկայացրել է Ալան Բուշի երկու ստեղծագործությունների պրեմիերան։ Մյուս կոմպոզիտորները, ովքեր գրել են Բրեյնի համար, եղել են Մալքոլմ Առնոլդը (գալարափողի կոնցերտ թիվ 2), Լենոքս Բերքլին (Տրիո գալարափողի, ջութակի և դաշնամուրի համար), Յորք Բոուենը (Կոնցերտ գալարափողի, լարայինների և լիտավրի համար), Հինդեմիթը (Կոնցերտ գալարափողի և նվագախմբի համար), Գորդոն Յակոբը (Կոնցերտ գալարափողի և լարային նվագախմբի համար), Էլիզաբեթ Լյությենսը (գալարափողի կոնցերտը), Համֆրի Սիրլը (Օբադ գալարափող և լարային նվագախմբի համար), Մատյաս Զայբերը (Նոտուրնո գալարափողի և լարային նվագախմբի համար) և Էռնեստ Թոմլինսոնը (Ռապսոդիա և Ռոնդոն, գալարափողի և նվագախմբի համար)։ Ռոմանտիկա և Ռոնդոն գալարափողի և նվագախմբի համար)։

Ծանոթագրություններ և աղբյուրներ
-------------------------------

### Ծանոթագրություններ

1. 1 2 3 4 5 6  *Lynch W. C. Gamble S.* Dennis Brain: A Life in Music — 1 — Denton: University of North Texas Press, 2011. — P. 1. — ISBN 978-1-57441-307-6
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. 1 2  *Lynch W. C. Gamble S.* Dennis Brain: A Life in Music — 1 — Denton: University of North Texas Press, 2011. — P. 220. — ISBN 978-1-57441-307-6
5. 1 2 3 4 5  Barringer, Tim. "Brain, Dennis (1921–1957)" «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 14-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 22-ին. *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2011. Retrieved 12 June 2021 (subscription or UK public library membership required)
6. 1 2  Gamble and Lynch, p. 1
7. ↑  Waymark Peter. "Celebration to mark RPO's first concert", *The Times*, 15 September 1971, p. 17
8. ↑  Gamble and Lynch, p. 2
9. ↑  Gamble and Lynch, pp. 3 and 6
10. ↑  "Recitals of the Week", *The Times*, 4 November 1938, p. 12
11. ↑  "Tuesday National" Արխիվացված 2021-06-14 Wayback Machine, *Radio Times*, 26 February 1939, p. 38
12. 1 2 3  Legge, Walter. "Dennis Brain" Արխիվացված 2021-05-19 Wayback Machine, *The Gramophone*, November 1957. Retrieved 12 June 2021
13. ↑  "Obituary: Cecil James" Արխիվացված 2021-02-18 Wayback Machine, *The Independent*, 23 October 2011
14. ↑  "Dennis Brain" Արխիվացված 2021-06-14 Wayback Machine, BBC Genome; and "BBC Orchestra" Արխիվացված 2021-06-14 Wayback Machine, *Radio Times*, 13 September 1942, p. 14. Retrieved 12 June 2021
15. ↑  Britten, Benjamin. "Dennis Brain (1921–1957)", *Tempo* , Winter 1957–58, pp. 5–6 «Archived copy». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 12. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 14-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link) CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
16. ↑  Lewis, Geraint. "Britten's Serenade for Tenor, Horn and Strings", *Gramophone*, October 2020, pp. 94–97
17. ↑  «Dennis Brain (1921–1957) – IHS Online». *Hornsociety.org*. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.
18. ↑  Morley-Pegge, Reginald, and Niall O'Loughlin. "Brain family", *Grove Music Online*, Oxford University Press, 2001. Retrieved 14 June 2021 Արխիվացված 4 Հունիս 2018 Wayback Machine
19. ↑  Melville-Mason, Graham. "Gwydion Brooke – Bassoonist in Sir Thomas Beecham's 'Royal Family'" Արխիվացված 2015-09-30 Wayback Machine, *The Independent*, 5 April 2005
20. ↑  Gamble and Lynch, p. 190
21. ↑  Gamble and Lynch, pp. 189 and 195–198
22. ↑  Gamble and Lynch, pp. 219–220
23. ↑  Gamble and Lynch, p. 18
24. ↑  Gamble and Lynch, p. 232
25. 1 2  Notes to Naxos Historical CD set 8.111070
26. ↑  Schwarzkopf, p. 271
27. ↑  Gamble and Lynch, p. 221
28. ↑  Foreman, p. 114
29. ↑  "Horn by Gebrüder Alexander, c.1950. Owned and played by Dennis Brain" Արխիվացված 2021-05-19 Wayback Machine, Royal Academy of Music. Retrieved 14 June 2021
30. ↑  "A Memorial Concert", *The Times*, 29 January 1955, p. 8
31. ↑  "Mr Dennis Brain: A Renowned Horn Player", *The Times*, 2 September 1957, p. 10
32. ↑  Redding, Joan, and Peter Dickinson. "Berkeley, Sir Lennox", *Grove Music Online*, Oxford University Press, 2001. Retrieved 14 June 2021 Արխիվացված 5 Հունիս 2018 Wayback Machine
33. ↑  Gamble and Lynch, p. 177
34. ↑  Meucci, Renato, and Gabriele Rocchetti. "Horn", *Grove Music Online*, Oxford University Press, 2001. Retrieved 14 June 2021 Արխիվացված 4 Փետրվար 2021 Wayback Machine
35. 1 2  Mitchell, Donald. "Dennis Brain" Արխիվացված 2021-06-14 Wayback Machine, *Tempo*, New Series, no. 45 (1957), pp. 16–17. Retrieved 14 June 2021
36. ↑  Gamble and Lynch, p. 186
37. ↑  Gamble and Lynch, p. 173
38. ↑  Gamble and Lynch, p. 180
39. ↑  "Poulenc's Elegy for Dennis Brain", *The Times*, 8 February 1958, p. 3

### Աղբյուրներ

* Foreman, Lewis; Susan Foreman (2005). *London: A Musical Gazetteer*. New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-30-010402-8.
* Gamble, Stephen; William Lynch (2011). *Dennis Brain: A Life in Music*. Denton: University of North Texas Press. ISBN 978-1-57-441307-6.
* Schwarzkopf, Elisabeth (1982). *On and Off the Record: A Memoir of Walter Legge*. London: Faber and Faber. ISBN 978-0-57-111928-8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Concertonet.com, Instruments of Mass Seduction II։ The Horn; 11 May 2004
* Marshall, Robert L. *Dennis Brain on Record։ A Comprehensive Discography of his Solo, Chamber and Orchestral Recordings*. Newton, MA։ Margun Music, Inc. 1996. An updated version of this discography can be downloaded at։ Dennis Brain (1921-1957) - IHS Online Արխիվացված 2016-03-11 Wayback Machine
* William C. Lynch Dennis Brain Collection (ARS.0138), Stanford Archive of Recorded Sound

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դենիս Բրեյն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Լարուսի · Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX893047 · BNF: 138918008 · CiNii: DA08500040 · CONOR: 45141603 · GND: 118888110 · GTAA: 261478 · ISNI: 000000008125570X · LCCN: n82019992 · NDL: 00717933 · NLA: 35803713 · NTA: 073980161 · NUKAT: n2016140154 · SUDOC: 162493029 · VIAF: 46945700 · WorldCat VIAF: 46945700 |

 |

 |