**Ֆերտ օֆ Ֆորտ երկաթուղային կամուրջ** կամ ուղղակի **Ֆորտ Բրիջ** (անգլ.՝ Forth Bridge), երկաթուղային կամուրջ Շոտլանդիայի արևելյան մասում։ Կառուցվելով 1882- 1890 թվականներին՝ կամուրջը եղել է աշխարհի առաջին բարձակային կամուրջներից մեկը։ Կառուցման առաջին տարիներին այն եղել է աշխարհի ամենաերկար թռիչք ունեցող կամուրջը։ Կամուրջը Շոտլանդիայի մայրաքաղաք Էդինբուրգը կապում է Ֆայֆ մարզի հետ։ Կամուրջը և երկաթգիծը պատկանում են բրիտանական «Network Rail» ընկերությանը։

1999 թվականին բրիտանական կառավարությունը առաջարկել է կամուրջը ներառել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։ Երկաթուղային կամրջի տակով անցնում է Ֆորտ Ռոուդ ավտոմայրուղին, որի կառուցումը ավարտվել է 1964 թվականին։

Երկար ժամանակ Շոտլանդիայի Էդինբուրգ և Աբերդին քաղաքները կապված են եղել միայն երկու կամուրջներով՝ Ֆորտ Բրիջով և Ֆերտ օֆ Թեյով։ Մինչ այդ, 1806 թվականին առաջարկվել է ներկայիս կամրջի վայրում կառուցել ստորջրյա թունել, իսկ 1818 թվականին՝ կամուրջ։ Սակայն երկու ծրագրերն էլ մերժվել են։ 1865 թվականին Շոտլանդիայի կառավարությունը որոշել է Քուինսֆրի գյուղի մոտ կառուցել կամուրջ։ Կամրջի շինարարությունը սկսվել է 1879 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ 1890 թվականի մարտի 4-ին տեղի է ունեցել կամրջի բացման պաշտոնական արարողությունը։ Բացման արարողությանը մասնակցել են Մեծ Բրիտանիայի ապագա թագավոր Էդուարդ VII-ը և ֆրանսիացի հայտնի ճարտարապետ Գուստավ Էյֆելը։ Կամրջի կառուցման վրա ծախսվել է ավելի քան 3,2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ գումար։ Անգլիացի բանաստեղծ և նկարիչ Ուիլյամ Մորիսը կամուրջն անվանել է «այլանդակության գագաթնակետ»։

Կամրջի կառուցման ժամանակ մահացել է ավելի քան 57 մարդ։

Շահագործում
-----------

1980 թվականի հունվարի 21-ին երկու գնացքներ, որոնք ունեցել են 300 մետր երկարություն, անցել են կամրջի վրայով հարավային կողմից։ 72 տոննա քաշ ունեցող գնացքները ունեցել են 50 վագոններ, որոնց ընդհանուր կշիռը կազմել է մոտ 900 տոննա։ Փորձարկումները ցույց տվեցին, որ կամուրջը ամուր է և պատրաստ է շահագործման։

1894 թվականին կամրջով անցել են 26 451 ուղևորներ, ընդհանուր բեռնվածությունը կազմել է 7 492 833 տոննա։ 2000 թվականին կամրջով անցել են 54 800 ուղևորներ, իսկ ընդհանուր բեռնվածությունը կազմել 10 500 000 տոննա։



Ֆորտ Բրիջի համայնպատկերը
Ֆորտ Բրիջի համայնպատկերը

Զանգվածային մշակույթում
-----------------------

Կամուրջը գիշերը
* Կամրջի վրա է նկարահանվել Ալֆրեդ Հիչքոքի 1935 թվականին նկարահանված «39 աստիճաններ» ֆիլմը, ինչպես նաև 1959 թվականին նկարահանված ռիմեյքը։
* Ֆորտ Բրիջ երկաթուղային կամուրջը հանդիպում է «Grand Theft Auto. San Andreas» և Need for Speed: Underground համակարգչային խաղերում։
* Ֆրանսիացի պարկուրիստ Սեբաստիան Ֆուկանը, առանց ապահովագրության, բարձրացել է կամրջի ամենավերին հատվածը՝ Channel 4 բրիտանական հեռուստաընկերության «Jump Britain» հաղորդաշարի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Historic Environment Scotland ID
3. ↑  World Heritage Site id — UNESCO.
4. 1 2  Forth Bridge (railway bridge, Scotland, United Kingdom) — Britannica Online Encyclopedia
5. ↑  «The Forth Rail Bridge at UK Tentative List» (անգլերեն). UNESCO. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 9-ին. Վերցված է 18.06.2009-ին.
6. ↑  «Forth Rail Bridge» (անգլերեն). Structurae. Վերցված է 18.06.2009-ին.
7. ↑  «Rail bridge death toll increases» (անգլերեն). BBC. 4 сентября 2006. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 9-ին. Վերցված է 18.06.2009-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆորտ Բրիջ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh91004669 · VIAF: 315530723 · WorldCat VIAF: 315530723 |

 |