**«Գաղտնի քաղաքը»** (ռուս.՝ «Засекреченный город»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Միխայիլ Յուզովսկին 1974 թվականին Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում (Յալթայի մասնաճյուղ)։ Ֆիլմը նկարահանվել է Անդրեյ Կուչաևի «Առաջին հերթափոխը» (ռուս.՝ «Первая смена») պիեսի հիման վրա։

Սյուժե
------

Պիոներական շեփորն ամբողջ պիոներական ճամբարի «դիրիժորական փայտիկն» է։ Այն վստահում են պիոներ Անդրեյ Բելովին, և տղան ինքնաբերաբար դառնում է ճամբարի ամենահարգված մարդկանցից մեկը, սկսնակ գրողների, կիթառահարների շրջանում թիվ 7 «արտոնյալ» պալատի առաջնորդը... Նույն պալատում տեղավորում են Բորյա Սոկոլովին՝ հայտնի ֆուտբոլիստի անվանակցին, որի անունը չի իջնում մարզասերների շուրթերից։ Նա դառնում է ճամբարի ամենահարգված մարդկանցից մեկը, քանի որ նրան սխալմամբ համարում են հայտնի ֆուտբոլիստի որդին, ինչին նպաստում են Բորիսի նոր մարզակոշիկներին։ Ընկնելով սեփական երևակայության թակարդը՝ շեփորահար Անդրեյ Բելովը և կիթառահար Վասնեցովը բոյկոտում են Բորիսին։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում Սև ծովի ափին գտնվող պիոներական ճամբարում՝ «Գաղտնի քաղաքը» ավանդական ռազմական խաղի նախօրեին։ Առավոտյան արթնանալով՝ Անդրեյը հայտնաբերում է շեփորի կորուստը, ինչը էական փոփոխություններ է մտցնում մտածված պլանում։

Դերերում
--------

* Սերյոժա Յակունին – *Անդրեյ Բելով, պիոներ-շեփորահար*
* Անդրյուշա Կուպրիյանով – *Բորյա Սոկոլով*
* Իրա Նարբեկովա – *Քսյուշա, պիոներ*
* Տանյա Գրիշինա – *պիոներ*
* Սաշա Նազարով – *Պյոտր Վասնեցով («Կվաս»), կիթառ նվագող պիոներ*
* Էվալդաս Միկալյունաս – *Սաշա, պիոներ, շախմատիստ*
* Ա. Ֆիլին – *պիոներ*
* Ս. Գոլուբկով – *պիոներ*
* Օ. Իվանով – *պիոներ*
* Յու. Կլիմենկո – *պիոներ*
* Անդրյուշա Գալիև – *Ժորկա, հոկտեմբերիկ*
* Վոլոդյա Կորովին – *Վասկա, հոկտեմբերիկ*
* Սերյոժա Սիրյուլնիկով – *Ալյոշկա, հոկտեմբերիկ*
* Օլյա Շվեդովա – *Կատյա, Իրաիդա Իվանովնայի թոռնուհին*
* Ալեքսեյ Սմիռնով – *բեռնատարի վարորդ*
* Ալեքսեյ Գորիզոնտով – *պիոներական ճամբարի խոհարար*
* Ե. Վինոգրադովա
* Նիկոլայ Գորլով – *ծեր սահմանապահ*
* Վլադիսլավ Կովալկով – *ավտոբուսի վարորդ*
* Սերգեյ Գուրզո – *պիոներջոկատավար*
* Իրինա Սանպիտեր – *պիոներ*
* Ե. Պանկրատով
* Թամարա Լոգինովա – *Իրաիդա Իվանովնա, պիոներական ճամբարի դաստիարակ*
* Մարինա Կուկուշկինա – *պիոներ*
* Լեոնիդ Կորոնով – *ֆուտբոլիստ*
* Իգոր Օզերով – *Վլադլեն Ստեպանովիչ, պիոներական ճամբարի ղեկավար*
* Դմիտրի Բարկով – *Միխայիլ Սոկոլով, Բորիս Սոկոլովի հայրը, կոշիկի արտադրամասի վարպետ*
* Միտյա Յուզովսկի – *Միտկա, Անդրեյ Բելովի կրտսեր եղբայրը*

Զանգվածային տեսարաններում նկարահանվել են «Լասպի» պիոներական ճամբարի երեխաները։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Անդրեյ Կուչաև
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Միխայիլ Յուզովսկի
* Բեմադրող օպերատոր՝ Վիտալի Գրիշին
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ալֆրեդ Տալանցև
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Շարի
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Դաշկևիչ
* Երգի տեքստի հեղինակ՝ Յու. Միխայլով
* ԽՍՀՄ պետկինոյի նվագախումբ
* Դիրիժոր՝ Ալեքսանդր Պետուխով
* Լոկտևի անվան անսամբլի երգչախումբ
* Գեղարվեստական ղեկավար՝ Ալեքսեյ Իլյին
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Լև Գրուբման

Արձագանքներ
-----------

*Ռոմիլ Սոբոլև*, «Спутник кинозрителя», 1974 թվականի սեպտեմբեր.

> 
> 
> Ֆիլմը պիոներական ճամբարի կյանքի մասին է։ Հնարավոր է, որ այն ծանրաբեռնված է իրադարձություններով․ այստեղ մանրամասն ներկայացված է դեռահասների անհիմն վիճաբանություն, որն ավարտվում է ամուր բարեկամության ծնունդով, և «գաղտնի քաղաքում» ռազմական խաղ (որտեղից էլ ֆիլմի անվանումն է) և շատ ավելին։ Եվ գուցե կոնֆլիկտը, որն առաջանում է այն հիմքով, որ տղաներից մեկի հայրը կոշկակար է, ոչ ոք հաջողակ չի անվանի։ Բայց այդ ցավալի կորուստները ոչ մի կերպ չեն նվազեցնում ֆիլմի բարձր մշակույթը և չեն անդրադառնում դրա արժանիքների վրա։ Դրանք երեխաների հոգեբանության նուրբ դիտարկումների մեջ են, և ուրախության ընդհանուր մթնոլորտում, որում ապրում են տղաները, և լավ հումորի մեջ, և երաժշտության ու երգերի առատության մեջ, որոնք կատարում է Վ. Լոկտևի անվան հայտնի պիոներական երգչախումբը։
> Բայց նրա հիմնական արժանիքը, մեր կարծիքով, այն է, որ այն երեխաների մոտ դաստիարակում է բարեկամության և կոլեկտիվիզմի զգացումներ, ազնվություն, դիմացկունություն և այլ մարդկանց տեսակետները հարգելու ունակություն՝ առանց երիտասարդ հանդիսատեսի համար ֆիլմերում բավականին տարածված խրատականության։ Յուզովսկուն լավ է հաջողվել այն հնարքը, որի վրա, հնարավոր է, պետք է կառուցվի մանկական ողջ արվեստը՝ «սովորեցնել՝ զվարճացնելով»։ Եվ շատ կարևոր է նաև երեխաների հետ զրույցի ընթացքում կեղծ չլինել, քանի որ նրանք ավելին են, քան մեծահասակ հեռուստադիտողները, զգայուն են կյանքի ճշմարտության նկատմամբ։ Կարելի է ենթադրել, որ տղաները տարակուսանքով կանդրադառնան ինչ-ինչ պատճառներով «գաղտնի քաղաք» ներմուծված իսկական նավաստիներին և հետևակայիններին։ Նրանք այս ֆիլմում անելիք չունեն, և այդ պատճառով նրանք այստեղ ակնհայտ կեղծիք են։ Եվ դա շատ ցավալի է, քանի որ, ընդհանուր առմամբ, տղաները այստեղ ցույց են տալիս իրենց սեփական կյանքը հազվագյուտ ճշմարտականությամբ և հետաքրքրաշարժությամբ։ Պետք է նշել նաև օպերատոր Վ. Գրիշինի աշխատանքը, որը ոչ միայն տպավորիչ կերպով նկարահանել է Ղրիմի լանդշաֆտները, այլև շատ ուշադիր դիտել և լավ ցույց տվել երեխաների դեմքերն ու նրանց բնավորությունները։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *Фильм о жизни пионерского лагеря. Может быть, сюжет картины несколько перегружен событиями — здесь есть подробно показанная нелепая ссора подростков, заканчивающаяся рождением крепкой дружбы, и военная игра в «засекреченный город» (откуда и название фильма), и многое другое. И, может быть, конфликт, возникающий на том основании, что у одного из ребят отец — сапожник, никто не назовёт удачным. Но эти досадные потери никак не снижают высокой культуры фильма и не отражаются на его достоинствах. А достоинства очевидны — они в тонких наблюдениях над психологией детей, и в общей атмосфере радости, в которой живут ребята, и в хорошем юморе, и в обилии музыки и песен, которые исполняет знаменитый пионерский хор имени В. Локтева.*
>   Но главное его достоинство, на наш взгляд, в том, что он воспитывает у ребят чувства дружбы и коллективизма, честность, стойкость и умение уважать чужие взгляды без довольно распространённой в фильмах для маленьких зрителей назидательности. Юзовскому хорошо удался тот приём, на котором, возможно, должно строиться всё детское искусство — «поучать, развлекая». И ещё очень важно — не фальшивить в разговоре с детьми, потому что они более, чем взрослые зрители, чутки к жизненной правде. Можно предположить, что ребята будут с недоумением смотреть на зачем-то введённых в «Засекреченный город» подлинных моряков и пехотинцев. Делать им в этом фильме нечего, и поэтому они здесь — явная фальшь. И это очень жаль, потому что в общем-то ребятам здесь показывают их собственную жизнь на редкость правдиво и увлекательно. Нужно отметить и работу оператора В. Гришина, не только впечатляюще снявшего крымские пейзажи, но и очень внимательно всматривающегося и хорошо показывающего ребячьи лица и их характеры.
> 
> 
>

Փաստեր
------

* «Море» երգը կատարում է Ելենա Կամբուրովան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Գաղտնի քաղաքը» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
2. ↑  «Գաղտնի քաղաքը» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Գաղտնի քաղաքը» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
* «Գաղտնի քաղաքը» ֆիլմը Արխիվացված 2022-11-23 Wayback Machine Рускино.ру կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |