**Տուրնե** (ֆր.՝ Tournai, հոլ.՝ Doornik, պիկարդ.՝  Tornai, լատին․՝ Tornacum), քաղաք Բելգիայի Թագավորության Վալոնիայի տարածաշրջանի Էնո նահանգում, մայրաքաղաք Բրյուսելից 85 կմ հարավ-արևմուտք։ Ֆրանսախոս Տուրնեն մտնում է ֆրանկո-բելգիական Մեծ Լիլ ագլոմերացիայի մեջ։ Բնակչությունը՝ ▲69 554 մարդ (հունվարի 1, 2018)։

Պատմություն
-----------

Տիրամոր ռոմանական տաճարը։
Տուրնեն համարվում է Բելգիայի հնագույն քաղաքը, քանի որ բավականին հաճախ է հիշատակվում հռոմեացի պատմիչների կողմից։ 5-րդ դարից այն սալիական ֆրանկների կենտրոններից մեկը և Մերովինգների դինաստիայի մի շարք արքաների մայրաքաղաքն էր․ մոտավորապես 466 թվականին այստեղ ծնվել է նրանցից ամենահզորներից մեկը՝ Քլոդվիգ I-ը։ Նրա հոր՝ Քիլդերիկոսի գերեզմանը պատահաբար բացվել է 1653 թվականին եկեղեցիներից մեկում։ 6-րդ դարում Տուրնեն եպիսկոպոսի նստավայրն է։

Վերջին հարյուրամյակում Տուրնեն հաճախ է փոխել տերերին։ 860-ականներից մինչ 12-րդ դարը քաղաքի իշխանությունը պատկանում էր Ֆլանդրիայի դքսերին։ Դրանից հետո այն ընդգրկվել է արքայական կալվածքի կազմում, բայց Փարիզից հեռավորությունը թույլ էր տալիս քաղաքացիներին ինքնուրույն կազմակերպել վերջինիս ղեկավարությունը։

1513-1518 թվականներին այն օկուպացվել է անգլիացի թագավոր Հենրի VIII-ի կողմից, դրանից 3 տարի հետո կայսր Կառլոս V-ը, որն այն միավորել է հաբսբուրգյան Նիդերլանդներին։

1543 թվականին Տուրնեում տարածվեց կալվինականությունըը, և Նիդերլանդական հեղափոխության տարիներին քաղաքացիները անցել են ապստամբերի կողմը։ Երբ իշխանուհի Քրիստինա դե Լյալենը իսպանացիներից թաքնվելու նպատակով փակվել է քաղաքում, բնակավայրը Ալեսսանդրո Ֆարնեզեի ուժերով գրավվել է։

Ֆրանսիացիներն մեկ անգամ չէ, որ փորձ են արել վերադարձնել Տուրնեն։ 1667 թվականին Լյուդովիկոս XIV-ը գրավեց քաղաքն ու Սեբաստիան Լը Պրետր դը Վոբանին հանձնարարեց ամրապնդել քաղաքը, սակայն 1713 թվականին Ուտրեխտի հաշտության պայմանագրի պահանջով։ Տուրնեն ֆրանսիացիներին է դարձել 1745-1748 և 1794-1814 թվականներին։

Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրը Աստվածամոր տաճարն է, 11-12-րդ դարերի սիմետրիկ բազիլիկ եկեղեցին։

Հայտնի տուրնեցիներ
------------------

* Ժիլ Լի Մյուիզի, ֆրանսիացի տարեգիր և բանաստեղծ (13-րդ դար),
* Ռոգիր վան դեր Վեյդեն, ֆլամանդացի գեղանկարիչ (15-րդ դար),
* Ժակ Դարե, ֆլամանդացի գեղանկարիչ (15-րդ դար),
* Պիեր դը լա Ռյու, ֆրանկո-ֆլամանդացի կոմպոզիտոր (15-րդ դար),
* Պերկին Ուեբեկ (1474—1499), ինքնակոչ, իրեն ներկայացրել է որպես Անգլիայի արքա Էդուարդ IV-ի որդի,
* Լուիզա Ֆրանսուազա Բուրբոնացի, Լյուդովիկոս XIV-ի և նրա սիրուհի Դը Մոնտեսպանի ապորինի աղջիկը
* Լուի Գալլե, գեղանկարիչ (1810—1887)
* Ժան Բատիստ Մոենս, ֆիլատելիստ (1833—1908)
* Ժորժ Ռոդենբախ, բանաստեղծ և գրող (1855—1898)
* Քսավյե դը Գեյտեր, ճարտարապետ (ծննդ․ 1957)
* Ժան Ֆրանսուա դը լը Մոտտ, նկարիչ (1625—1685)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wettelijke Bevolking per gemeente op 1 januari 2018 — Statbel.
2. ↑  Maciamo։ «Eupedia»։ *Eupedia* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2018-02-11

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11946362h · GND: 4060524-3 · LCCN: n81119791 · NKC: ge635552 · SUDOC: 02741793X · VIAF: 140732446 · WorldCat VIAF: 140732446 |

 |

 |