**Դանուտա Հելենա Սեձիկուվնա** (մարտական անունը՝ *Ինկա*, ընդհատակյա անունը՝ *Դանուտա Օբուխովիչ*, սեպտեմբերի 3, 1928(1928-09-03), Guszczewina, Gmina Narewka, Hajnówka County, Պոդլյասկի վոյեվոդություն, Լեհաստան - օգոստոսի 28, 1946(1946-08-28), Գդանսկ, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), լեհ բուժքույր, ով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կամավորագրվել ու ծառայել է *Armia Krajowa*-ի (*Հայրենի բանակի*) Վիլնոյի 5-րդ հեծյալ բրիգադի 4-րդ էսկադրոնում, իսկ 1946 թվականին՝ 1-ին էսկադրոնում՝ Լեհաստանի Պոմերանիա երկրամասում։ Հանուն Լեհաստանի ազատագրման՝ մարտնչել է ինչպես գերմանական զավթիչների, այնպես էլ հայրենիքին պարտադրված խորհրդայնացման դեմ և 17 տարեկանում կոմունիստական իշխանությունների կողմից տանջանքների ենթարկվելով՝ դատապարտվել մահապատժի։ Համարվում է Լեհաստանի ազգային հերոս։

Կենսագրություն
--------------

Հուշաքար Սոպոտում
Դանուտային նվիրված հուշահամալիր իր հայրենի Գրուշչևինայում
Դանուտան ծնվել է 1928 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Բելսկ Պոդլյասկիի վոևոդության Նարևկա քաղաքի մերձակայքում գտնվող Գուշչևինա գյուղում։ Հայրը՝ անտառապահ Վացլավ Սեձիկը, ցարական իշխանության տարիներին Սիբիր է աքսորվել Լեհաստանի ազատագրման համար պայքարող կազմակերպություններում ընդգրկված լինելու պատճառով։ 1923 թվականին վերադարձել է աքսորավայրից և 1940 թվականին դարձյալ կալանավորվել ու աքսորվել՝ այս անգամ արդեն խորհրդային *NKVD*-ի (ներքին գործերի ժողկոմատի) կողմից։
1941 թվականին նա միացել է Վլադիսլավ Անդերսի Լեհական բանակին (մահացել է 1943 թվականին, Թեհրանում։ Դանուտայի մայրը՝ Եվգենյան, Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին անդամագրվել է Լեհաստանի ազատագրման համար մարտնչող *Հայրենի բանակին*։ 1943 թվականի սեպտեմբերին գեստապոն ձերբակալել է նրան և սպանել։ Վացլավի քրոջ որդին, որ լեհական օդուժի ակադեմիայի շրջանավարտ էր, մասնակցել է Բրիտանիայի պաշտպանության համար նացիստների դեմ մղված օդային ճակատամարտերին։

Դանուտան իր երկու քույրերի հետ հաճախել է Նարևկայի տարրական դպրոցը, այնուհետև 1939-1943 թվականներին ուսումը շարունակել Ռուժանիստոկի Սալեսյան քույրերի դպրոցում։ Մոր սպանվելուց հետո քույրերի հետ անդամագրվել է *Հայրենի բանակին*, ձեռք բերել բուժքրոջ հմտություններ և, չնայած պատանեկան տարիքին, որպես հեծյալ գնդի մարտիկ՝ ներգրավվել է ծառայության մեջ և գործադրել է այդ հմտությունները։

Հուշահամալիր Նարևկայում
Այն բանից հետո, երբ խորհրդային զորքերը, դուրս քշելով գերմանացիներին, մտել են Բելոստոկ, Դանուտան աշխատանքի է անցել Հայնովկայի անտառտնտեսությունում։ 1945 թվականի հունիսին նրան իր մի շարք գործընկերների հետ NKVD-ն և լեհական անվտանգության ծառայությունը ձերբակալել են՝ մեղադրելով հակակոմունիստական ընդհատակի հետ համագործակցելու մեջ։ Դանուտան մի քանի անգամ ձերբակալվել ու ազատ է արձակվել։ 1946 թվականին Գդանսկի դատարանը անչափահաս Դանուտա Սեձիկուվնային, որ ընդամենը 17 տարեկան էր, դատապարտել է մահապատժի։

Բանտում աղջկան տանջել են, կտտանքների ենթարկել, բայց ընդհատակյա կազմակերպության մասին ոչ մի տեղեկություն չեն կարողացել կորզել։ Մահապատիժն ի կատար են ածել 1946 թվականի օգոստոսի 28-ին, Գդանսկի բանտի նկուղում։ Ինչպես հետագայում պատմել է Դանուտային վերջին հաղորդությունը տված քահանան, աղջիկը մինչև վերջ պահպանել է սառնասրտությունը, թույլ չի տվել, որ գնդակահարվելուց առաջ իր աչքերը կապեն, և վերջին պահին գոչել է. «Կեցցե՛ Լեհաստանը»։

Դանուտա Սեձիկուվնայի շիրիմը Գդանսկում
Մինչև 2014 թվականը նրա աճյունի գտնվելու վայրը մնացել է անհայտ, հայտնաբերվել է միայն համազգային որոնողական աշխատանքների իրականացման արդյունքում, ստուգվել ԴՆԹ թեստով։ 2016 թվականի օգոստոսի 28-ին պետական մակարդակով, հանդիսավոր վերահուղարավորություն է կատարվել՝ Լեհաստանի նախագահ Անջեյ Դուդայի մասնակցությամբ, Գդանսկի զինվորական գերեզմանատանը։

Հուշատախտակ Գդանսկի Սուրբ Մարիամ եկեղեցում՝ ի հիշատակ *Հայրենի բանակի* զոհված մարտիկների

Հիշատակ և մեծարանք
------------------

Լեհաստանի անկախության տարելիցի օրը՝ 2006 թվականի նոյեմբերի 11-ին, երկրի այն ժամանակվա նախագահ Լեխ Կաչինսկին Դանուտա Սեձիկուվնային հետմահու պարգևատրել է *Polonia Restituta* («*Վերածնված Լեհաստան*») շքանշանով։

2017 թվականին Լեհաստանի ազգային բանկը 10 զլոտի անվանական արժեքով արծաթե հուշադրամ է թողարկել Դանուտա Սեձիկուվնայի պատվին։

Լեհական մի շարք բնակավայրերում Դանուտա Սեձիկուվնայի անունով են կոչվել փողոցներ, դպրոցներ, զբոսայգիներ։ Լիտվական Բուտրիմոնիս քաղաքում հուշատախտակ է փակցվել նրա հիշատակին։

Մշակութային անդրադարձեր
-----------------------

Դանուտա Սեձիկուվնայի կիսանդրին Կրակովի Park Jordana զբոսայգում:
### Կինո

2007 թվականի հունվարին թողարկվել է *Inka 1946. Ja jedna zginę* կինոնկարը, որը պատմում է Դանուտա Սեձիկուվնայի վերջին օրերի մասին։

2015 թվականին լեհական TVP հեռուստաալիքը թողարկել է *Inka. Zachowałam się jak trzeba* փաստավավերագրական կինոնկարը, որտեղ ներկայացված է Դանուտայի կյանքի պատմությունը։

### Երաժշտություն

2012 թվականին լեհ հիփ-հոփ արտիստ Տադեկը իր *Niewygodna prawda* ալբոմում ընդգրկել է "Inka" սինգլը։

2013 թվականին Դարիուշ Մալեյոնեկը, համագործակցելով լեհ անվանի մի շարք երգիչների հետ, իրագործել է *Panny wyklęte* երաժշտական նախագիծը՝ նվիրված հակակոմունիստական շարժման կին համբավավոր անդամներին։ Այդ ծրագրում ընդգրկված "*Walczyk*" և "*Jedna chwila*" երգերը նվիրված են Դանուտա Սեձիկուվնային։

### Թատրոն

2000 թվականին Տոմաշ Ժակը *Nie Teraz* թատրոնում բենադրել է *Na etapie* թատերախաղը՝ ներկայացնելով Դանուտա Սեձիկուվնայի կյանքի դրամատիկ ու ողբերգական դրվագները։

### Պոեզիա

Կատրժինա Բեդնարսկայի՝ 2011 թվականին լույս ընծայած *Ars Lublinica* բանաստեղծական ժողովածուում ամփոփված է նաև «Ինկա» պոեմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1033253278 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 15-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 5-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
3. ↑  «Wczesna młodość». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 12-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
4. ↑  «Hur Paweł - Lista Krzystka». *Listakrzystka.pl*. 2014 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
5. 1 2 3 4 5  «Strona główna - tvp.pl - Telewizja Polska S.A.». *2.tvp.pl*. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
6. ↑  «NIEZŁOMNA, WYKLĘTA, PRZYWRÓCONA PAMIĘCI. DANUTA SIEDZIKÓWNA "INKA" 1928–1946» (PDF). Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.(չաշխատող հղում)
7. 1 2  Jerzy Morawski, "Lepiej, że ja jedna zginę" ("It's better if I'm the only one to die"), *Rzeczpospolita* 11 March 2000; accessed 6 May 2014.
8. ↑
9. ↑  «Two Polish resistance fighters killed by communists 71 years ago». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.(չաշխատող հղում)
10. ↑  «You have waited a long time, Poland». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
11. ↑  «Grave of Danuta Siedzikówna, alias 'Inka'». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
12. ↑  «Beata Szydło: We came there to honour you». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
13. ↑  «M.P. 2007 nr 18 poz. 208». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
14. ↑  «Niezlomni Inka» (PDF). Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
15. ↑  «Polish national heroine commemorated in Lithuania». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 5-ին.
16. ↑  «INKA 1946». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
17. ↑  «INKA. ZACHOWAŁAM SIĘ JAK TRZEBA». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 4-ին.
18. ↑  «Tadek Firma Solo będzie rapował o Żołnierzach Wyklętych w Baranowie Sandomierskim». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
19. ↑  «Panny wyklęte». Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.(չաշխատող հղում)
20. ↑  «Proces jako widowisko. Performatywny wymiar spraw Danuty Siedzikówny, Wiktorii Rudnickiej, Antoniny Dziwisz i Olgi Hepnarovej». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հուլիսի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
21. ↑  «Historia». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 9-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 7-ին.
22. ↑  Katarzyna Bednarska (2011). *Ars Lublinica*. Liber Duo. ISBN 978-83-62889-01-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Polonia Restituta Information website
* Prospect about Inka, elknet.pl; accessed 7 May 2014.
* Account of Execution given by Reverend Marian Prusak, "Inka's" Confessor, doomedsoldiers.com; accessed 7 May 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դանուտա Սեձիկուվնա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1033253278 · ISNI: 0000000402752687 · LCCN: no2013053459 · NLP: a0000002378317 · NUKAT: n2009145284 · VIAF: 298673485 · WorldCat VIAF: 298673485 |

 |

 |