**Քորնելիա Էնն Փարքեր** (անգլ.՝ Cornelia Ann Parker, հուլիսի 14, 1956(1956-07-14), Չեշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի նկարիչ, որը հայտնի է քանդակագործության և նկարազարդման ոլորտի աշխատանքներով։

Կենսագրություն
--------------

Փարքերի մայրը գերմանացի էր, Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին որպես ավագ բուժքույր աշխատում էր Լյուֆտվաֆեում։ Պապը Առաջին աշխարհամարտի ժամանանակ կռվել է Սոմի ճակատամարտում։

Գեղարվեստական կրթությունը ստացել է Գլոստշիրի արվեստի քոլեջում (1974—1975)։ 1982 թվականին Ռեգինի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան։ Ունի Բիրմինգհեմի համալսարանի, Վուլվերհեմփթոնի, Մանչեստրի համալսարանի պատվավոր դոկտորի աստիճան։

1997 թվականին մտել է Թըրների մրցանակ կարճ ցանկի մեջ՝ Քրիստինա Բորլանդի, Անժելա Բուլոկի և Ջիլիան Ուիրթինգի հետ (վերջինս հաղթել է)։ Ներկայումս Մանչեստրի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր է և Օքսֆորդի համալսարանի Կունին Էլիզաբետ Հոլի պատվավոր անդամ։

Ամուսնացած է, ունի աղջիկ, աշխատում է Լոնդոնում։

Ստեղծագործություն
-----------------

Փարքերը առավել հայտնի է լայնածավալ նկարազարդումներով, ինչպիսին է *Cold Dark Matter: The Exploded View-ը* (1991), որը առաջին անգամ ցուցադրվել է Իստ Էնդում՝ Չիզենհեյլ պատկերասրահում։ Այս աշխատանքի համար նկարչուհին խնդրել է բրիտանական բանակին պայթեցնել ցախատունը, ապա հավաքել է բեկորները կոմպոզիցիայի մեջ, որտեղ կարծես թե դադարեցված է պայթյունի պրոցեսը։ Ստեղծագործության կենտրոնում տեղավորված էր լույսի աղբյուրը, որի հաշվին շինության պատերը գցում էին կտրուկ ստվերներ։ Այս աշխատանքը ոգեշնչել է ջութակահար Ջու էն Սյորին նույն վերնագրով ստեղծագործություն ստեղծելու։

Շարունակելով թեման՝ 1997 թվականին Թյորներ Փորքերի մրցանակի ցուցահանդեսում ցուցադրել է *Mass (Colder Darker Matter)* աշխատանքը՝ նման կերպ ստեղծելով Տեխասի կայծակի հարվածից տուժած եկեղեցու այրված մասունքներից ինստալյացիան։ Ութ տարի անց *Anti-Mass* (2005) աշխատանքում նա կոմպոզիցիայի համար օգտագործել է Կենտուկիի նեգրական եկեղեցու մնացորդները, որը ոչնչացել էր հրկիզման հետևանքով։

1995 թվականին Փարքերը մասնակցել է Թիլդա Սուինթոնի *The Maybe* (1995) փերֆորմանսին՝ Լոնդոնի Սեպենթայն պատկերասրահում։ Սուինթոնը քնել է ապակե մեկուսարանում, որը նրա համար ստեղծել էր Պարկերը։ Սուինթոնի սկզբնական գաղափարը կայանում էր նրանում, որ պառկի ինչպես Սպիտակաձյունիկը ապակե գերեզմանում, սակայն Պարկերի հետ համագործակցելու շնորհիվ աշխատանքի կենտրոնական կերպարը դարձել է հենց դերասանուհին, այլ ոչ թե նրա հորինած գործող անձը։ Պարկերը պատկերասրահում դրել է պատմական հայտնի անձանց մասունքներով մեկուսարաններ, ինչպիսիք են Զիգմունդ Ֆրոյդի թախտի ծածկոցն ու բարձը, Ուոլլիս Սիմփսոնի չմուշկները, Չարլզ Դիքենսի փետուրից գրիչը և Վիկտորյա թագուհու գուլպաները։ Փերֆորմանսը կրկնվել է նաև Հռոմում, ապա՝ Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում (2013)՝ առանց Փարքերի մասնակցության։

Փարքերը եղել է նաև այլ արտ-ինտերվենցիաների հեղինակ՝ կապված արվեստի պատմական ստեղծագործությունների հետ։ Օրինակ՝ 2003 թվականին նա Թեյթ բրիտանական պատկերասրահում գտնվող Օգյուստ Ռոդենի «Համբույր>» քանդակը փաթաթել է երկար թելով՝ որպես իր ներդրումը *Days Like These* տրիենալեին։ Աշխատանքը անվանվել է *The Distance (A Kiss With String Attached)։* 2015 թվականին այդ աշխատանքը կրկնվել է Մանչեստրի Ուիթվորտի գեղարվեստի պատկերասրահում։ «Հուշարձանի ենթագիտակցությունը» (*Subconscious of a Monument*, 2005) աշխատանքում նկարչուհին առաստաղի տակ կախել է չոր հողի կտորներ։ Այդ չորացած կավե շեղբերը հեռացվել են Պիզայի աշտարակի տակից, որպեսզի կանխեն դրա կործանումը։

*Avoided Object-ը* Փարքերի ոչ մեծ աշխատանքների անավարտ շարքի անվանումն է, որոնք ստեղծվում են տարբեր հաստատությունների հետ համագործակցությամբ, ներառյալ՝ Թագավորական զենքի պալատը, Մեծ Բրիտանիայի ոստիկանությունը և Մադամ Տյուսոյի թանգարանը։Շարքի որոշ առարկաներ ենթարկվել են տարաբնույթ էքստրեմալ ազդեցությունների՝ այրման, գնդակոծման, ջախջախման, ձգման, քարշման, քայքայման, կտրվածքի կամ պարզապես զառիթափից նետելու․ այդ աշխատանքներում Պարկերը վերստեղծել է այն մահերը, որոնք ցուցադրվել են մուլտֆիլմերում, որոնք վաղուց նրան կախարդել էին։ Մյուսները չեն հասել ավարտուն արտադրանքի փուլ, ինչպես օրինակ, ատրճանակի պատրաստուքը «Հրազենի սաղմեր»-ում (*Embryo Firearms*, 1995)։ Մի մասը չէր կարող նույնիսկ համարվել առարկաներ, ինչպիսիք են՝ ճաքերը, ծալքերը, ստվերները, փոշին կամ կեղտը։ *The Negative of Whispers* (1997) աշխատանքը իրենից ներկայացնում է խցաններ ականջների համար՝ պատրաստված փոշուց, որը հավաքվել էր Շշունջի պատկերասրահից և Սուրբ Պողոսի տաճարից։

Այս շարքի ևս մի աշխատանք է «Պոռնոգրաֆիկական նկարները» (*Pornographic Drawings*, 1997)՝ ստեղծված ինքնաշեն ներկերի կիրառմամբ՝ պատրաստված մաքսային ծառայության կողմից բռնագրավված պոռնոգրաֆիկ բովանդակությամբ տեսաժապավենների տարալուծման միջոցով։

2009 թվականին Էդինբուրգի *Jupiter Artland* քանդակի բացմանը Պարկերը նախապատրաստել է հրավառություն՝ «Նոկտյուրն։ Լուսնի վայրեջքը» (*octurne: A Moon Landing*) վերնագրով, որում օգտագործել է լուսնային երկնաքար։ Հաջորդ տարի *Jupiter Artland-ի* համար արել է «Բնանկար զենքով և ծառով» (*Landscape with Gun and Tree*) աշխատանքը՝ կոտորակի հրացան չուգունից և պողպատից որսորդական հրացան՝ 9 մետր բարձրությամբ, կախված ծառից։ Նկարի համար հիմք է ծառայել Թոմաս Գեյնսբորոյի «Միստր և միսիս Էնդրյու» նկարը, որտեղ միստր Էնդրյուն կեցվածք է ընդունում որսորդական հրացանով։ Զենքը, որը օգտագործվել է Փարքերի աշխատանքում, Ռոբերտ Ուիլսոնին՝ *Jupiter Artland* հիմնադիրներից մեկին, պատկանող զենքի կրկնօրինակն էր։

Ֆոլսկտոնի տրիենալեի համար Պարկերը 2011 թվականին վերստեղծել է Կոպենհագենի հայտնի զբոսաշրջային տեսարժան վայրերից «Ջրահարսը>»-ի իր տարբերակը։ Բաց մրցույթի գործընթացում Փարքերը որպես բնորդուհի ընտրել է Ֆոլսկտոնի բնիկ տեղացու՝ Ջորջինա Բեյքերին՝ երկու երեխայի մորը։ Ի տարբերություն կոպենհագենյան իդեալականացված տարբերոակի՝ այս քանդակը բնական տեսքով և չափսերով է՝ փառաբանելով տեղացիներին և առօրյան։

2016 թվականին Փարքերը դարձել է առաջին կին-նկարչուհին, որին հանձնարարվել է ստեղծել նոր աշխատանք Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի տանիքին գտնվող այգու համար։ Նա պատրաստել է *Transitional Object (PsychoBarn)*՝ Ալֆրեդ Հիչքոք>ի 1960 թվականի «Պսիխո» ֆիլմի տան փոքրացված կրկնօրինակը։

Հոգաբարձություն
---------------

2011 թվականին եղել է Լոնդոնի Ուայթչեպել պատկերասրահի համար *Richard Of York Gave Battle In Vain* ցուցահանդեսի հոգաբարձուն, որի համար ընտրվել են ցուցանմուշներ Պետական հավաքածուից՝ տեղադրված համապատասխան գունային գամմայով։

2014 թվականին Արվեստի թագավորական ակադեմիայի ցուցահանդեսին Փարքերը հովանավորել է «Սև-Սպիտակ սենյակը»*,* որտեղ ցուցադրվում էին այն նկարիչների գործերը, որոնք, ըստ նկարչուհու, հավակնում էին դառնալ ակադեմիայի ապագա անդամներ։

2016 թվականին Փարքերը եղել է The Foundling Museum-ի *Found*  ցուցահանդեսի հոգաբարձուն, որին մասնակցել են տարբեր ուղղությունների 68 նկարիչներ։ Ներկայացված էր նաև նրա սեփական «Ջինի փոքրիկ կաթիլ» (*A Little Drop of Gin*) աշխատանքը՝ լուսփորանկարի սահմանափակ տպաքանակ՝ պատրաստված 1750-ական թվականների բաժակների և ջինի մի կաթիլի օգնությամբ։

Ճանաչում
--------

2010 թվականին Փարքերը ընտրվել է Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում և ստացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի սպա աստիճանը։ 2000, 2005, 2008 և 2017 թվականներին նա արժանացել է դոկտորի պատվավոր աստիճանի Բիրմինգհեմի, Վուլվերհեմփթոնի, Մանչեստրի համալսարաններում միաժամանակ։

2016 թվականին շահել է *Apollo Award* մրցանակը «Տարվա նկարիչ» անվանակարգում։ Շորտ լիստ մտած մյուս նկարչներն էին Կարմեն Էրերան, Դևիդ Հոկնին, Յաննիս Կունելլիսը և Հելեն Մարտենը։

Մեծ Բրիտանիայում խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ՝ 2017 թվականին, Փարքերը ստացել է պաշտոնական նկարչի կարգավիճակ։ Այդ կարգավիճակում նա հետևել է հունիսի 8-ի քվեարկությանը նախորդած նախընտրական քարոզարշավին, որպեսզի այն պատկերի արվեստի ստեղծագործությունում։ Արդյունքում Փարքերը թողարկել է երկու ֆիլմ և 14 լուսանկարչական աշխատանքներից կազմված շարք, որոնց նախնական ցուցադրությունը անցկացվել է *BBC Newsnight*-ում 2018 թվականի փետրվարի 2-ին, ապա դրանք տեղադրվել են համացանցում՝ Միացյալ նահանգների խորհրդարանի վեբ կայքում՝ նախքան Վեստմինստերյան պալատում ցուցադրվելը։

Քաղաքականություն
----------------

2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին Փարքերը հրապարակայնորեն պաշտպանել է Անգլիայի և Ուելսի կանաչ կուսակցության ներկայացուցիչ Քերոլայն Լուկասի թեկնածությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. 1 2  *Verdier A. Watkins J.* Parker, Cornelia // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T096923
3. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ
4. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
5. ↑  Companies House — 1988.
6. ↑
7. ↑  "Cornelia Parker RA", Royal Academy, Retrieved 20 November 2018.
8. ↑  "Turner Prize 1997", Tate Britain, Retrieved 20 November 2018.
9. ↑  «Cornelia Parker: Cold Dark Matter: An Exploded View, shown at Chisenhale Gallery, 18.9.91-27.10.91». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 25-ին.
10. ↑  «Cold Dark Matter: an Exploded View» Tate Gallery interactive site Archived 2014-02-02 at the Wayback Machine. Retrieved March 20, 2006
11. ↑  «Teddy Award - The official queer award at the Berlin International Film Festival». *www.teddyaward.tv*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 18-ին.
12. ↑  «Тильда Суинтон уснула в музее MoMA» (ռուսերեն). BURO. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 25-ին.
13. ↑  Fenton, James (2003 թ․ մարտի 8). «No strings attached». *The Guardian*. Guardian News and Media. Վերցված է 2009 թ․ փետրվարի 10-ին.
14. ↑  Cornelia Parker: Subconscious Of A Monument, 21 September 2005 — 25 October 2005 Archived 6 March 2016 at the Wayback Machine. Frith Street Gallery, London.
15. ↑  «Pornographic Drawings, 1997». *artseensoho.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2006 թ․ մարտի 20-ին.
16. ↑  Cornelia Parker Archived 2012-08-08 at the Wayback Machine. Archived 2012-08-08 at the Wayback Machine. Folkestone Triennial 2011, 25 June — 25 September 2011.
17. ↑  Loos, Ted. «At the Met's Roof Garden, Raising a 'PsychoBarn'». New York Times. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 15-ին.
18. ↑  FOUND - Foundling Museum
19. ↑  Stevens, Isabel. «Cornelia Parker». *Apollo Magazine*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
20. ↑  «Sculptor Cornelia Parker named as 2017 election artist». *BBC News*. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 1-ին.
21. ↑  «Newsnight - excerpt from broadcast». Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 3-ին.
22. ↑  «2018 Cornelia Parker's General Election artworks unveiled». *Art in Parliament*. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 3-ին.
23. ↑  Elgot, Jessica (2015 թ․ ապրիլի 24). «Celebrities sign statement of support for Caroline Lucas – but not the Greens». *The Guardian*. London. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Скульптор и художник Корнелия Паркер (видео)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1027338 · BNE: XX5629741 · BNF: 14471549t · GND: 119347008 · ISNI: 0000000078291822 · LCCN: nr00003801 · NLP: a0000003517461 · NUKAT: n2014185627 · SUDOC: 061618888 · VIAF: 96359066 · ULAN: 500092643 · WorldCat VIAF: 96359066 |

 |

 |