**Ստեֆան Օսուսկի** (սլովակ.՝ Štefan Osuský մարտի 31, 1899(1899-03-31) կամ հունիսի 7, 1889(1889-06-07), Brezová pod Bradlom, Myjava District, Տենչինի երկրամաս, Սլովակիա - սեպտեմբերի 27, 1973(1973-09-27), Herndon, Ֆեյրֆաքսի շրջան, Վիրջինիա, ԱՄՆ և Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), չեխոսլավակյան դիվանագետ և քաղաքական գործիչ, ինչպես նաև՝ գիտնական՝ փիլիսոփայության և իրավագիտության դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1889 թվականի մարտի 31-ին Հունգարիայի Թագավորության Բրեզովա պոդ Բրադլոմ քաղաքում, այժմ՝ Սլովակիայում։

1902 թվականից սովորել է այժմյան Բրատիսլավայի լյութերական ճեմարանում։ Բայց 1905 թվականին նրան այստեղից հեռացրել են սլովակյան հայրենասիրական զգացմունքների դրսևորման պատճառով։ Այդ պատճառով 1906 թվականին նա մեկնել է ԱՄՆ և ուսումը շարունակել է Սփրինգֆիլդում և Չիկագոյում՝ ուսումնասիրելով աստվածաբանություն, բնական գիտություններ և իրավունք, 1916 թվականին՝ ստանալով դոկտորական աստիճան։ Միացյալ Նահանգներում Օսուսկին աշխատել է ազգային կազմակերպություններում՝ սկզբում Չեխական ազգային ասոցիացիայում, ավելի ուշ՝ ԱՄՆ-ում` Սլովակիայի Լիգայում։ 1915 թվականին նա հիմնել է Slovenské slovo («Սլովակյան խոսք») թերթը և Slovenský týždenník («Սլովակյան շաբաթաթերթ») շաբաթաթերթը։ 1916 թվականին Ստեֆան Օսուսկին դարձել է Սլովակյան Լիգայի փոխնախագահը և գնացել է Եվրոպա, որպեսզի Կլիվլենդյան համաձայնության (անգլ.՝ Cleveland Agreement) սկզբունքների հիման վրա բանակցություններ վարի Չեխիայի և Սլովակիայի համագործակցության վերաբերյալ։

Փարիզում սկսել է համագործակցել Չեխոսլովակյան ազգային խորհրդի հետ, որի նպատակը չեխերի և սլովակների ինքնուրույն պետականության ստեղծումն էր Ավստրո-Հունգարական կայսրության անկումից հետո։ 1917-1918 թվականներին աշխատել է Ժնևում գտնվող Չեխոսլովակյան տեղեկատվական գործակալությունում։ 1918 թվականի ապրիլին Միլան Շտեֆանիկի հետ միասին Հռոմում, ճնշված ազգերի Կոնգրեսում (անգլ.՝ Congress of Oppressed Nations) եղել է սլովակների ներկայացուցիչը։ 1918 թվականին մասնակցել է Իտալիայում Չեխոսլովակյան լեգեոնների ստեղծմանը։

Չեխոսլովակիայի ստեղծումից հետո Օսուսկին սկսել է աշխատել երիտասարդ հանրապետության դիվանագիտական ծառայությունում։ 1918 թվականի հոկտեմբերից զբաղեցրել է երկրի դիվանագիտական ներկայացուցչի պաշտոնը Միացյալ Թագավորությունում։ Որպես Չեխոսլովակյան պատվիրակության գլխավոր քարտուղար 1919-1920 թվականներին մասնակցել է Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսին։ 1920 թվականի հունիսի 4-ին Մեծ Տրիանոն պալատում որպես Չեխոսլովակիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Հունգարիայի հետ ստորագրել է Տրիանոնյան պայմանագիրը։ Նա մասնակից է եղել նոր ստեղծվան Ազգերի Լիգայի աշխատանքներին. եղել է Եվրոպայի նոր սահմանները ձևավորող հանձնաժողովի անդամ։ 1921 թվականից եղել է Չեխոսլովակիայի դեսպանը Ֆրանսիայում՝ այս պաշտոնում մնալով մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ 1939 թվականի մարտին Չեխոսլովակիայի անկումից հետո ստեղծել և մասնակցել է Չեխոսլովակյան ազգային Դիմադրությանը։ 1939 թվականի նոյեմբերին դարձել է Էդվարդ Բենեշի կողմից հիմնված Չեխոսլովակիայի ազգային կոմիտեի (սլովակ.՝ Národní výbor československý) անդամ։ 1940 թվականի հուլիսին Ստեֆան Օսուսկին նախարար է նշանակվել Չեխոսլովակիայի վտարանդի կառավարությունում (Լոնդոն) և նրա հարաբերությունները Բենհեշի հետ սկսել են վատանալ։ 1942 թվական մարտին Բենեշը նրան զրկել է բոլոր գործառույթներից. Օսուսկին հեռացել է ակտիվ քաղաքականությունից։

Նա սկսել է դասախոսություններ կարդալ Օքսֆորդի համալսարանում՝ դիվանագիտության պատմությունից և միջազգային հարաբերություններից։ 1945 թվականի գարնանը մեկնել է ԱՄՆ՝ դառնալով Համիլթոնի (Նյու-Յորքի նահանգ) Կոլգեյթյան համալսարանի պրոֆեսոր։ 1948 թվականի փետրվարին Չեխոսլովակիայի փետրվարյան իրադարձություններից հետո Օսուսկին եղել է Ազատ Չեխոսլովակիայի Խորհրդի (սլովակ.՝ Rade slobodného Československa) ակտիվ անդամը, միաժամանակ աշխատել է որպես լրագրող-քաղաքագետ։

Մահացել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Վիրջինիա նահանգի Հերնդոն քաղաքում։ Հուղարկավորվել է Ջորջթաուն (Վաշինգտոն) քաղաքի Oak Hill Cemetery գերեզմանատանը։

1992 թվականին հետմահու պարգևատրվել է Թոմաշ Գարրիգ Մասարիկի 1-ին աստիճանի շքանշանով։ 2001 թվականին հետմահու պարգևատրվել է Կրկնակի Սպիտակ խաչի 2-րդ դասի շքանշանով։

* Օսուսկու գերեզմանը ԱՄՆ-ումՕսուսկու գերեզմանը ԱՄՆ-ում
* Օսուսկուն նվիրված Հուշարձան ՍլովակիայումՕսուսկուն նվիրված Հուշարձան Սլովակիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #122038681 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
3. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
5. ↑  Diplomat Štefan Osuský bol spolutvorcom zahraničnej politiky ČSR Archived 2019-04-18 at the Wayback Machine. (սլովակ.)
6. ↑  «Czech Republic and Slovakia - Štefan Osuský,. .. ideas defining a free society». Stanford, CA: Hoover Institution, Stanford University. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Osuský, Štefan (1889-1973) (սլովակ.)
* JUDr. Štefan Osuský (սլովակ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12118895g · CiNii: DA11581889 · GND: 122038681 · ISNI: 0000000110368739 · LCCN: n90653808 · NKC: jn19981001922 · NTA: 24400739X · NUKAT: n2003070007 · SUDOC: 029596653 · VIAF: 7422522 · WorldCat VIAF: 7422522 |

 |

 |