**Օրվիետո** (իտալ.՝ Orvieto), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ումբրիա մարզի Տեռնի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 20594 (2016 թ.) մարդ, բնակչության խտությունը՝ 73,22 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 281 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 05018։ Հեռախոսային կոդ՝ 0763։

Պատմություն
-----------

Անտիկ քաղաքը (լատին․՝ urbs vetus) հիմնադրվել է էտրուսկյան հնագույն ժամանակաշրջանում, կապված է էրրուզյան քաղաք Վելզնայի (Վոլսինիյա) հետ։ Օրվիետոն կարևորագույն կենտրոններից մեկն էր Էրրուզեան քաղաքակրթության մէջ։

Հռոմեական ժամանակաշրջան
-----------------------

3-րդ դարում Օրվիետոն օկուպացվել է հռոմեացիների կողմից։ Հռոմեական կայսրության անկումից հետո, քաղաքը ձեռք է բերել հատուկ նշանակություն, 10-րդ դարում գոթեր և լանգոբարդներ գերմանական ցեղերի քաղաքային կառավարության հաստատումից առաջ, այնտեղ Բոլսենա կոմունայից եպիսկոպոս է տեղափոխվել։ 10-րդ դարում, Հռոմի Պապ Բենեդիկտոս 7-րդը և եղբորորդին՝ Ֆիլիպպո Ալբերիչին այցելեցին Օրուիետո։ Ավելի ուշ, 1016 թվականին Ալբերիչին դարձավ քաղաքի հյուպատոս։

Միջնադարյան քաղաք
-----------------

1201 թվականին քաղաքն ունեցել է տեղական ինքնավարություն, որը գլխավորում էր Պոդեստանը։ Երեք ընտանիք կարևոր դեր են խաղացել քաղաքում. Մոնալդեսկու, Ֆիլիպեսկու և Ալբերիչի։ Քաղաքը դարձավ մշակութային կենտրոններից մեկը, երբ Թովմա Աքվինացին դասավանդեց տեղի համալսարանում։ Այսօր քաղաքը ունի Պերուջա պատմական մայրաքաղաքի համալսարանի մասնաճյուղը։

Պապական տարածք
--------------

Քաղաքը մի քանի դար Պապի հսկողության տակ էր, իսկ 1860 թվականին դարձավ միասնական Իտալիայի մասը։

Տեսարժան վայրեր
---------------

### Դուոմո

Օրվիետո հայտնի է իր գոթական տաճարով։ Նախագիծը վերագրվում է Առնոլֆո դի Կամբիո, բայց վերջերս ենթադրվում է, որ այդ տաճարը նախագծել է Պերուջայի միաբան «Ֆրա Բեվինյատեն»։ Շինարարությունը սկսվել է 1290 թվականին։ Ճակատային մասը զարդարված է հաղթաքանդակներով և խճանկարներով, համարվում է ուշ միջնադարի գլուխգործոցներից մեկը, պետք է նաև նշել «ԼորենցոՄայթանի» քանդակները (14դար)։ Տաճարի ներսում՝ Սան Բրիզիո մատուռում Անջելիկո իտալացի նկարիչի որմնանկարներ են և Լուկա Սինեորելլի «Հարության մարմինը» գլուխգործոցը (1499- 1502 թվականներ)։ 1840 թվականին տաճարը վերականգնել են ռուս ճարտարապետներ` Ա.Ի․ Ռեզանովը, Ն. Լ. ԲենուաՆ և Ա. Կրակաուն։

### Պապի բնակավայր

Երկար ժամանակ քաղաքը պապական տարածք էր։ Հռոմի Պապ Բոնիֆես 8-րդը Օրվիետոյին է նվիրել իր արձանը, որը տեղադրվել է քաղաքի հիմնական դարպասին։ Դա հանգեցրել հակառակորդների քննադատությանը։
1527 թվականի Հռոմի պաշարման ժամանակ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Սուրբ Կարլոս 5-րդ Պապը, Կլեմենթ 7-րդին ապաստան տվեց Օրվիետոյում։ Կլեմենտ 7-րդի հրամանով կառուցվել է Սուրբ Պատրիկի ջրհորը, քաղաքը ջրով ապահովելու համար։

### Էրրուսկյան ավերակներ

Օրվիետոյում է գտնվում էտրուսկյան ավերակներն ու պատերի մնացորդներ, որոնք գոյություն են ունեցել ավելի քան 2000 տարի առաջ։ Քաղաքը գտնվում էտրուսկյան դամբարանի մոտ։

Ստորգետնյա քաղաք
----------------

Քաղաքի տակ կա քարայրների և թունելների լաբիրինթոս, փոված հրաբխային ժայռերի մեջ։ Ստորգետնյա քաղաքը վաղուց արդեն գաղտնիք չէ։ Այժմ այն բաց է միայն կազմակերպված խմբերի առաջ։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Բնակչության աճը

Հայտնի բնակիչներ
----------------

* Մարինո Գրիմանի - կրոնական գործիչ է։
* Լուիջի Մանչինելլի - կոմպոզիտոր և հայտնի դիրիժոր։
* Հերիոնո Ֆրեցցոլին - իտալացի օպերային երգչուհի։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Ֆրանսիա Ժիվոր, Ֆրանսիա
* Ճապոնիա Մաեբասի, Ճապոնիա
* Պաղեստին Բեթղեհեմ, Պաղեստին
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Էյկեն, ԱՄՆ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Bilancio demografico Anno 2016 Gennaio Provincia (search key: Terni)". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 11-ին. Retrieved 2017 հուլիսի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ (իտալ.) Archived 2011-05-14 at the Wayback Machine.
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
* Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
* Официальный сайт города Archived 2011-05-14 at the Wayback Machine.
* OrvietoOnline.com Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
* Орвието: путешествия по Умбрии Archived 2020-02-24 at the Wayback Machine.
* Орвието
* Дуомо в Орвието Archived 2005-04-21 at the Wayback Machine.
* Национальный археологическмй музей Орвието Archived 2006-05-08 at the Wayback Machine.
* Подземный город Орвието Archived 2007-08-07 at the Wayback Machine.
* Palazzo del Capitano del Popolo Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Տեռնի գավառի բնակավայրեր |
| --- |
|  |
| Ալերոնա • Ալվիանո • Ակվասպարտա • Ամելիա • Ավիլյանո Ումբրո • Արոնե • Ատիլիանո • Բասկի • Գուրադեա • Լունյանո ին Տեվերինա • Կալվի դել Ումբրիա • Կաստել Ջորջո • Կաստել Վիսկարդո • Մոնտեգաբոնե • Մոնտելեոնե դ'Օրվիետո • Մոնտեկաստրիլի • Մոնտեքյո • Մոնտեֆրանկո • Նարնի • Պարանո • Պեննա ին Տեվերինա • Պոլինո • Պորանո • Ջովե • Սան Ջեմինի • Սան Վենանցո • Ստրոնկոնե • Տեռնի • Օտրիկոլի • Օրվեիտո • Ֆաբրո • Ֆերենտիլո • Ֆիկուլե |

 |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11964041n · GND: 4116795-8 · LCCN: n80113657 · NKC: ge931382 · VIAF: 312798964 · WorldCat VIAF: 312798964 |

 |