**Ավստրալոպիթեկ գարհի** (լատին․՝ Australopithecus garhi), ավստրալոպիթեկների անհետացած տեսակ, հոմինիդների ընտանիք, որոնք ապրել են 2,5 մլն տարի առաջ։ Ժամանակին կարծում էին, որ այս տեսակի ներկայացուցիչներն ավստրալոպիթեկների և մարդկանց (Homo) միջև հանդիսացել են հնարավոր անցողիկ ձևեր, սակայն այժմ բացատրվում է դրանց ճյուղավորմամբ։ Դրանք պատկանում են մեղմ ավստրալոպիթեկների խմբին, այսինքն՝ ունեն մարմնի փխրուն կառուցվածք։

Հայտնագործում
-------------

Գարհի ավստրալոպիթեկների բրածո մնացորդները հայտնաբերվել են 1996 թվականին մի խումբ գիտնականների կողմից, որոնց գլխավորում էր Եթովպիայի պալեոնտոլոգ Բերհան Ասֆաուն (*Berhane Asfaw*) և նրա ամերիկացի գործընկեր Թիմ Ուայթը (*Tim D. White*): Հնէաբանական պեղումները կատարվել են Եթովպիայի Աֆարի դեպրեսիոն տարածքի (*Afar Depression*) Բոուրի նստվածքներում (*Bouri Formation*)։

1997 թվականի նոյեմբերի 20-ին գտածոների հիմքի վրա առանձնացվել է հոմինիդների նոր տեսակ՝ ***Australopithecus garhi։*** «*Garhi*» աֆարերեն՝ «զարմանալի» կամ «անակնկալ»։ Նոր տեսակը հաստատել և անվանել է եթովպիական պալեոանթրոպոլոգ Յոհաննես Հայլե-Սելասսին (Yohannes Haile-Selassie):

Զարմանալին այն է, որ մնացորդների հետ միասին գտնվել են պարզունակ գործիքներ, որոնք հիշեցնում են 2,5-2,6 մլն տարեկան օլդուվյան մշակույթը։ Այստեղից հետևություն, որ գարհի ավստրալոպիթեկը սկսել է քարե գործիքներ ավելի վաղ օգտագործել քան հմուտ մարդը, (որին անվանել են հմուտ՝ օլդուվյան տեխնոլոգիայով քարի մշակման հայտնագործող համարելով)։

Մորֆոլոգիա
----------

Մնացորդները *A. garhi* (*BOU-VP-12/130*) տարբերվում են որոշ գծերով *Australopithecus afarensis* և *Australopithecus africanus* տիպիկ ներկայացուցիչներից։ Ի տարբերություն սրանց՝ A. garhi գլխուղեղի ծավալը հավասար է 450 սմ³, բայց պրեմոլյարներն ու մոլյարները ունեն բնորոշ գծեր *Paranthropus boisei-ի* համեմատությամբ, քանի որ դրանք մյուս մեղմ ավստրալոպիթեկների աղորիքների տարբերությամբ ավելի խոշոր են։ Սեդիբա ավստրալոպիթեկի հետ նույն ժամանակահատվածում ապրող Հարավային Աֆրիկայի առաջադեմ տեսակ *Homo gautengensisի* հայտնագործումից հետո, ըստ Դարրեն Կուրնոյի, *A. garhi* դարձավ նախնական Homo-ի անմիջական նախնին համարվելու հիմնական մրցակիցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ավստրալոպիթեկներ / Ս. Վասիլև // А — Анкетирование. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 114. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ISBN 5-85270-329-X.
2. ↑  «Մարդաբանության մեծ բառարան, 2001թ». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հուլիսի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 20-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|assessdate=` ignored (օգնություն)
3. ↑  *А. Е. Хомутов* Антропология: учебное пособие. — Ростов н/Д.: «Феникс», 2008. — С. 175, 181. — 378 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-14018-5
4. ↑  de Heinzelin J, Clark JD, White T, Hart W, Renne P, WoldeGabriel G, Beyene Y, Vrba E. (1999). Environment and behavior of 2.5-million-year-old Bouri hominids. Science. 284(5414):625—629. PMID 10213682
5. ↑  Asfaw B, White T, Lovejoy O, Latimer B, Simpson S, Suwa G. (1999). Australopithecus garhi: a new species of early hominid from Ethiopia. Science. 284(5414):629—635. PMID 10213683
6. ↑  «Toothy Tree-Swinger May Be Earliest Human». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 2-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 3-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Australopithecus garhi на сайте «Национального музея естественной истории им. Смитсона»(անգլ.)
* Australopithecus garhi на портале Антропогенез.ру
* The Earliest Human Ancestors: New Finds, New Interpretations(անգլ.)
* Australopithecus garhi - A. garhi is a gracile Australopithecine Archived 2018-08-27 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* [http://cas.bellarmine.edu/tietjen/Human%20Nature%20S%201999/australopithecus\_garhi.htm(անգլ.)(չաշխատող հղում)
 http://cas.bellarmine.edu/tietjen/Human%20Nature%20S%201999/australopithecus\_garhi.htm (англ.) (недоступная+ссылка)]

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777317958 |

 |