recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Тифлисский уезд, 25-го июля»** (հայերեն՝ Թիֆլիսի գավառ, հուլիսի 25), Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1898 թվականի հուլիսի 29-ին։

Պատմություն
-----------

Հոդվածն առաջին անգամ հրատարակվել է 1898 թվականի հուլիսի 29-ին «Новое Обозрение» («Նովոյե օբոզրենիե») օրաթերթի № 5004-ում։ Այնուհետև տպագրվել է Երևանում, 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորի 322-323-րդ էջերում։ Հրատարակել է Էդուարդ Ջրբաշյանը՝ շարքի համար մեկ ընդհանուր առաջաբանով։ Ջրբաշյանի հրատարակած գրքի մեջ գրված են Թումանյանի՝ հեղինակ լինելու փաստը հաստատող հետևյալ տողերը, որը մեջբերված է 1898 թվականին Փիլիպոս Վարդազարյանին ուղղված նամակից. «Ես այստեղ շատ լավ եմ անցկացնում օրերս- քեֆեր ենք անում, կոնցերտներ ենք տալիս- ոտանավորներ ենք գրում և, վերջապես, ավազակների մասին լուրեր եմ գրում «Новое Обозрение»-ին»։

Սա «Новое Обозрение» օրաթերթում շարքի առաջին թղթակցությունն է և միակը, որ ստորագրված է «T», մյուսներն անստորագիր են եղել։

Թումանյանի այս հոդվածը դուրս է մնացել ակադեմիական հրատարակության հատորներից։

Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորից։

Տես նաև
-------

* Բորչալվում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջ 571
2. ↑  Երկերի ժողովածու, հ. 5, էջ 141։
3. ↑  «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ», հ. 3, էջ 319-321։
Սիմենթալ ցեղի ցուլ
Սիմենթալ ցեղի կով
**Սիմենթալ տավարի ցեղ** (գերմ.՝ *Simmental* - Զիմենթալի հովիտ անվանումից), տավարի կաթնամսատու ցեղ։

Հատկանիշներ
-----------

Դիմացկուն է։ Թույրը՝ առավելապես հարդախայտաբղետ, տարբեր երանգներով, հաճախ գլխի մազածածկը՝ սպիտակ, քթի հայելին՝ բաց վարդագույն։ Մարմինը հոծ է, ոսկրակազմը՝ ամուր, մկանակազմը՝ փարթամ զարգացած, կրծքավանդակը՝ խորը և լայն։ Ցուլերի կենդանի զանգվածը 1000-1250 կգ է, կովերինը՝ 600-700 կգ։ Հորթերը արագ են աճում։ 12 ամսական հասակում ցուլիկների կենդանի զանգվածը 400-420 կգ է, 18 ամսականում՝ 500-600 կգ, իսկ սպանդային ելքը՝ 58-63%։ Կովերի տարեկան միջին կաթնատվությունը 3500-4000 կգ է (լավագույնը՝ 5000 կգ, ռեկորդայինը՝ 14430 կգ), կաթի յուղայնությունը՝ 3, 9-4, 0%։

Տարածվածություն
---------------

Հիմնականում բուծվում է Շվեյցարիայում։ Լավ կլիմայավարժման և բարձր մթերատու հատկանիշների շնորհիվ տարածված է շատ երկրներում․ Եվրոպայում (շուրջ 35 մլն), վերջին տարիներին նաև՝ ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Արգենտինայում, Արևելյան և Արևմտյան Աֆրիկայում, Ուկրաինայում, Կենտրոնական սևահողային, Մերձվոլգյան, Հարավային Ուրալի գոտիներում, Կրասնոյարսկի և Ալթայի երկրամասերում, Հեռավոր Արևելքում։ Նախկին ԽՍՀՄ-ում ձևավորվել են 7 ենթատիպ, որոնք զանազանվում են տոհմային և մթերատու հատկություններով, տվյալ բնատնտեսական պայմաններին հարմարվելու ունակությամբ և նրա ածանցյալ սիճովյան ցեղերի կազմում էին ցեղային տավարի գրեթե 1/3-ը (կամ ավելի քան 18 մլն)։

Սիմենթալ տավարի ցեղի ցուլ Հայաստան է ներմուծվել XIX դարի կեսերին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**«Տանը»** (ռուս.՝ Дома), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1887 թվականին։ Առաջին անգամ հրատարակվել է «Նոր ժամանակ» թերթում։

Հրատարակություն
---------------

Պատմվածքն առաջին անգամ հրատարակվել է 1887 թվականի մարտի 7-ին «Նոր ժամանակ» թերթի 3958 համարում՝ «Սուբբոտնիկի» բաժնում։ Նույն թվականին հայտնվել է «Մթնշաղ» վերնագրով պատմվածքների ժողովածուում, ավելի ուշ՝ «Երեխեք» (1889) ծաղկաքաղում։ Չեխովն այն ընդգրկել է նաև 1899-1901 թվականներին Ադոլֆ Մարքսի կողմից հրատարակված իր ստեղծագործությունների ժողովածուի երրորդ հատորում։

Սյուժե
------

Յոթ տարեկան Սերյոժային բռնացրել են ծխելիս։ Նրա հայրը՝ դատախազ Եվգենի Պետրովիչը, փորձում է տղային բացատրել, թե ինչքան վնասակար է այդ սովորությունն առողջության համար, և ինչու չպետք է գողանա ուրիշի ծխախոտը։ Նրա՝ որդու վրա տպավորություն գործելու բոլոր ջանքերն ապարդյուն էին, մինչև որ նա երեկոյան քնից առաջ պատմեց իր հորինած հեքիաթը, որտեղ արքայազնը ծխելու պատճառով մահանում է և չի կատարում հոր և թագավորության հանդեպ ունեցած իր պարտականությունները։ Խորը ցնցված այս ողբերգությունից՝ տղան հանդիսավոր կերպով հայտարարում է, որ այլևս ծխախոտի հետ որևէ առնչություն չի ունենա։

Քննադատների տեսություն
----------------------

Ժամանակակից մամուլում Չեխովի պատմվածքը ոչ մի գնահատականի չի արժանացել, բայց գրողի որոշ ընկերներ իրենց հիացմունքն են արտահայտել դրա վերաբերյալ։ «Այսօր կարդացինք ձեր «Սուբբոտնիկը»։ Ջեզ միշտ հաջողվում է լավ նկարագրել «երեխաներին»,- գրել է Վիկտոր Վիլիբինը Չեխովին հասցեագրված իր նամակներից մեկում։

1888 թվականի հունվարին մի նամակում Դմիտրի Գրիգորովիչն անդրադարձել է այս պատմվածքին ի թիվս այլ աշխատանքների, որոնք ցույց են տալիս «որքան գեղեցիկ է հորիզոնը [հեղինակի կողմից] ... համակում սիրո շարժառիթն իր բոլոր առավել նուրբ և թաքնված դրսևորումներով»։

Գրող Իվան Գորբունով-Պոսադովը, ով նաև «Միջնորդ» հրատարակչության սեփականատերն էր, Չեխովի ստեղծագործությունների ժողովածուի հրատարկման մանրամասների քննարկման ժամանակ պատմվածքը հատուկ հիշատակման է արժանացրել։ «Այս պատմվածքը ներառվել է [ցանկում] իմ առաջարկությամբ։ Անձամբ ինձ համար այն Ձեր ամենախոր գործերից մեկն է։ Այդ երկու աշխարհների բախումը` մաքուր, մարդկային երեխայական աշխարհի և մեր բարդ, կաղ ու սուտ, այս փոքրիկ, պարզ պատմվածքում ցույց է տրված գերազանց կերպով», գրել է նա Չեխովին հասցեագրված 1893 թվականի մի նամակում։

Լև Տոլստոյը պատմվածքը ներառել է Չեխովի լավագույն աշխատանքների իր անձնական ցանկում։

Էկրանավորում
------------

* Դատախազի որդին փրկում է թագավորին (մուլտֆիլմ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Сахарова, Е.М. Комментарии к рассказу Дома. Собрание сочинений А.П. Чехова в 12 томах. Художественная литература. Москва, 1960. Т. 5, с. 499
2. ↑  "Слово". Сб. второй, Москва, 1914, стр. 208

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дома, текст рассказа
**Հանքափորների և կարմիր գվարդեականների կոթող** (ռուս.՝ Обелиск шахтёрам–красногвардейцам), կոթող-հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկ քաղաքում՝ նվիրված 1918 թվականին սպիտակ զորքերի կողմից կարմիր գվարդեական գերիների ոչնչացմանը։

Պատմություն
-----------

Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, 1918 թվականի ապրիլի 29-ին Դոնի ստանիցա Կոնստանտինովսկում սպիտակ գվարդիականները խոշտանգել և ոչնչացրել են մոտ 860 կարմիր գվարդեական գերիների, հանքագործների, Ալեքսանդրովսկ-Գրուշևսկո (այժմ՝ Շախտի քաղաք), Սուլին (այժմ՝ Կարմիր Սուլին), Ալեքսանդրովսկ (այժմ՝ Զապորոժե քաղաք) բնակավայրերում աշխատող երկաթուղայինների։ Բանտարկյալները, որոնց թվում էին կանայք և երեխաներ, տեղափոխվել են մոտակա բնակավայրերից, նրանց հավաքել և լցրել են վաճառական Պուստովոյտովի հացի ամբարը։ Սպիտակ գվարդիականները հացի ամբարը վերածել են մահվան բանտի։ Հեղձուցիչ օդից, ծարավից և քաղցից մարդիկ սկսել են մահանալ։ Մնացած մարդկանց սրատել են և կրակել գնդացրից։

Սա Կոնստանտինովսկ քաղաքում քաղաքացիական պատերազմի ամենավատ արյունալի տեղն էր։ Ողջ մնացած մի քանի բանտարկյալներից մեկը՝ զրահագնացքի մարտիկ Մ. Վ. Չերվոնայան հիշում է. «Արյունաթաթախ, կիսամահ բանտարկյալները պառկում ու նստում էին միմյանց վրա։ Օդի հեղձուկից 40 հոգի խեղդվեցին։ Պարբերաբար սպիտակ կազակները բացում էին ամբարի դռները, քաշելով հանում բանտարկյալներին և թրերով ծեծում»։

Ավելի ուշ հարյուրավոր մարդկանց ողբերգական մահվան վայրում տեղադրվել է մարմարե հուշատախտակով արձանագրություն. «1918 թվականին այս շենքում (նախկինում՝ հացի ամբարներ) սպիտակ գվարդիականները անմարդկայնորեն տանջել և դաժանորեն մահապատժի են ենթարկել կարմիր պարտիզաններին` հանքագործներին, նրանց կանանց ու երեխաներին։ Հավերժ հիշատակ և հավերժ փառք Մեծ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակի համար պայքարողներին»։

1967 թվականին վաճառական Պուստովոյտովի մահվան ամբարի մոտ Շախտի քաղաքի բնակիչները Կոնստանտինովսկ քաղաքի բնակիչների հետ միասին կանգնեցրել են մահացածների հիշատակին նվիրված «Հանքագործների հիշատակին» կոթողը։ Հուշարձանի վրա գրված է. «1918 թվականին սպիտակ գվարդիայի կողմից դաժանորեն խոշտանգվածները միշտ կենդանի են շախտիցիների հիշողություններում։ Այն, ինչ հայրերը չեն ավարտել, մենք կավարտենք, այն, ինչ հայրերը չեն երգել, մենք կերգենք»։

Կոնստանտինովսկ ստանիցայում խորհրդային իշխանությունը հաստատվել է 1920 թվականի հունվարի 9-ին։ Այս իրադարձության պատվին Կոնստանտինովսկ քաղաքի նախկին Դոնսկայա փողոցն անվանակոչվել է հունվարի 9-ի փողոց (չշփոթել 1905 թվականի հունվարի 9-ին դեպի Ձմեռային պալատ պետերբուրգցի աշխատողների երթի ցրումը, որը ստացել է Արյունոտ կիրակի անվանումը)։

Գրականություն
-------------

* Сорокин П. Никто не забыт, ничто не забыто.//Донские огни.-2013.-4 мая.
* Ильин А. Восстановление мемориальной доски. //Знамя коммунизма. – 1954. – 9 декабря.(Доска на ул. Фрунзе на хлебном амбаре купца Пустовойт.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Обелиск шахтерам–красногвардейцам
* Обелиск шахтерам–красногвардейцам(չաշխատող հղում)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սրինգ (այլ կիրառումներ)

**Սրինգ**, երկայնական-ֆլեյտային տիպի նվագարանների ընդհանուր անվանումը, հոմանիշ է հունական սիրինգսին (σύριγξ)։ Ըստ Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարան»-ի՝ երկուսն էլ պիտի որ փոխառություն լինեն «փռյուգականից»։

Հին Հունաստանում սիրինգս անվանել են ոչ միայն հովվական միափող նվագարանը, այլև բազմափող «Պանի ֆլեյտան» («Իլիական», X, 13)։ Հայերենում «սրինգ» բառը լայնորեն գործածված է դեռևս Աստվածաշնչի թարգմանություններում։ Կոմիտասն այդ անվանումը մասնավորեցրել է ժողովրդական բլուլ գործիքին։ Առաջին գրավոր վկայությունները հանդիպում են 5-րդ դարի պատմիչների աշխատություններում։ Կոմիտասի կարծիքով սրինգը հայ ժողովրդի ազգային նվագարան է, ինքն էլ փայլուն տիրապետել է այդ նվագարանին։ 20-րդ դարում մոռացության վտանգից խուսափելու համար՝ Հայաստանի մի շարք ուսումնական հաստատություններում բացվեցին սրինգի դասարաններ։

Սրինգը սնամեջ փող է՝ երկու կողմից բաց։ Պատրաստվում է ոսկրից, եղեգից, փայտից, մետաղից, տարբեր պլաստիկ խողովակներից։ Ժամանակակից սրինգն ունի ութ ձայնանցք երեսի մասում և մեկը՝ հակառակ կողմից։ Նվագում են թեք դիրքով (ըստ կատարողի հարմարության՝ աջակողմյան և ձախակողմյան)։ Առավելապես մենակատարային նվագարան է, թեև կարող է օգտագործվել նաև անսամբլներում։ Սրինգով կատարվում են հովվական մեղեդիներ, երգեր և պարեղանակներ։ Լեգատո, ճոխ զարդանախշեր, մասնատված, մանրացված զարդահնչյուններ, հնչյունային սահուն և թռիչքային ելևէջներ՝ այս բոլորը չափազանց բնորոշ են սրնգաբլուլային երաժշտությունը։

Շվի և սրինգ նվագարանները գյուղական-հովվական միջավայրից տարածվեցին դեպի քաղաքի միջավայր՝ երաժշտական դպրոցից մինչև կոնսերվատորիա։

Մեծ վարպետ, վաստակավոր արտիստ Իլյա Մինասյանը պատրաստեց սաներ, ովքեր շարունակեցին այս նվագարանների կատարելագործման կատարողական վարպետության լավագույն ավանդույթները։ Նրան փոխարինելու եկան նոր սերունդ՝ Նորայր Ժամհարյան, Արարատ Պետրոսյան, Սիրակ Թորոսյան, Մնացական Չալիկյան, Լիլիթ Սիմոնյան, Արթուր Գրիգորյան, Լևոն Թևանյան, Կարեն Մանուկյան, Մարգարիտ Ոսկանյան, Աստղիկ Հակոբյան, Հասմիկ Մուրադյան, Սաթենիկ Պողոսյան և ուրիշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայ ժողովրդական նվագարաններ*։ Երևան: «Կոմիտաս»։ 2008։ ISBN 978-99941-853-2-0


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայկական երաժշտական գործիքներ |
| --- |
|  |
| Հարվածային | Դհոլ  • Դավուլ  • Դափ  • Ծնծղա  • Թմբուկ  • Դարբուկ |
|  |
| Փողային | Զուռնա  • Դուդուկ  • Նեի  • Շվի  • Սուլիչ  • Բլուլ  • Սրինգ  • Շեփոր  • Փող  • Ավագփող  • Եղջերափող  • Գալարափող  • Պկու  • Պարկապզուկ |
|  |
| Լարային | Քանոն  • Քամանչա  • Թառ  • Բամբիր  • Բարբետ  • Չագան  • Չոգուր  • Չանգ  • Սանթուր  • Տավիղ  • Սազ  • Ջութակ  • Վին  • Փանդիռ  • Ջնար  • Գանուն |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ ռուսական · Ռիմանի երաժշտական |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Աղի հանման մեքենա
**Հանքարանային տրանսպորտ**, հանքի ստորգետնյա փորվածքներով բեռների տեղափոխում։ Ստորգետնյա հանքամշակման դեպքում հանքարանային տրանսպորտի օգտակար հանածոների արդյունահանման հիմնական պրոցեսներից է, որին բաժին է ընկնում աշխատանքային և արժեքային ծախսերի մոտ 30%֊-ը։ Հանքարանային տրանսպորտի հիմնական բեռը հանքազանգվածն է (օգտակար հանածո, դատարկ ապար)։ Օժանդակ բեռներ են մեքենաները, սարքավորումը, ամրակապման նյութերը։ Հանքարանային տրանսպորտի միջոցներով մերձհանքափողային, բակից դեպի հանքախորշեր և հակառակ ուղղությամբ տեղափոխում են նաև մարդկանց; Տարբերում են բերման (հանքային զանգվածի տեղափոխում փորվածքաճակատից գծատարման փորվածքներ կամ հանքաքարաիջանցքներ), բացատարման (փոխադրում հիմնական հանքափորվածքներով) և հանքարանային վերհանման (տեղափոխում ուղղահայաց և 30°-ից ավելի թեքության անկյունով հանքափորվածքներով) եղանակներ։ Հանքարանային տրանսպորտի միջոցները լինում են անընդհատ (կոնվեյերներ, ինքնահոս սարքեր, խողովակաշարեր) և ընդհատ (ռելսային, անռելս ինքնագնաց, կեռաշերեփային փոխադրամիջոցներ) գործողության։ Հանքարանային տրանսպորտի սխեմաների և միջոցների ընտրությունը կատարում են, ելնելով բեռնահոսքի մեծությունից, օգտակար հանածոյի տեղադիրքից ու ֆիզիկամեխանիկական հատկություններից, միաժամանակ մշակվող հորիզոնների թվից, ընդունված մշակման համակարգից։ Հանքարանային տրանսպորտի համար հեռանկարային են խոշորակտոր բեռների փոխադրման նպատակով հարմարեցված կոնվեյերների կիրառումը, լոկոմոտիվների կցորդման քաշի և գնացքների զանգվածների ավելացումը, մեծ տարողությամբ (մինչև 10 մ3) վագոնետների օգտագործումն ու դրանց կոնստրուկցիաների բարելավումը։ Հանքարանային դաշտի սահմաններում ստորգետնյա աշխատանքների համար երկրի մակերևույթ անմիջական ելք ունեցող, համեմատաբար մեծ լայնական հատվածքով ու խորությամբ, ուղղաձիգ կամ թեք ստորգետնյա բացող փորվածք։ Հանքերը լինում են հետախուզական, շահագործման, ստորգետնյա աշխատանքների սպասարկման (հորաններ), գլխավոր և օժանդակ։ Օգտակար հանածոները երկրի մակերևույթ են հանվում հիմնականում գլխավոր հանքերով։ Օժանդակ հանքերն օգտագործվում են օդափոխման, ջրահեռացման և այլ նպատակներով։ Գոյություն ունեն նաև կույր հանքեր, որոնք երկրի մակերևույթ անմիջական ելք չունեն։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 236)։*  |
|  |
| --- |
| **Սրոհունդ գեղատես** |
| Սրոհունդ գեղատեսՍրոհունդ գեղատես |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մալպիգիածաղկավորներ (Malpighiales) |
| **Ընտանիք** | Սրոհունդազգիներ (Hypericaceae) |
| **Տրիբա** | *Hypericeae* |
| **Ցեղ** | Սրոհունդ *(Hypericum)* |
| **Տեսակ** | **Սրոհունդ գեղատես** *(H. formosissimum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Hypericum formosissimum***Takht. |

**Սրոհունդ գեղատես** (լատ.՝ Hypericum formosissimum), սրոհունդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

5-7 (15) սմ բարձրությամբ ցածրահասակ, բազմամյա, գեղազարդային բույս է։ Ցողունները բազմաթիվ են, բարակ, համարյա թելանման և փռված։ Տերևների երկարությունները հասնում են մինչև 1 սմ–ի, արտաքինից ձվաձև են, երկարավուն, ամբողջաեզր, ցողունի վրա դասավորված են հակադիր ձևով։ Սակավաթիվ ծաղիկները ճյուղերի գագաթներին 1-3–ական են։ Բույսը կազմված է հիմքում միաձուլված, եզրերից միաշաքար, նոսր դասավորված գեղձերով բաժակաթերթերից։ Եզրերից առանց գեղձերի պսակաթերթերը դեղին են։ Պտուղը բազմաթիվ մանր Սերմերից բաղկացած մանր տուփիկ է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Արենի, Արփա, Նորավանքի կիրճ, Խաչիկ գյուղի մոտ)։

Էկոլոգիա
--------

Բույսն աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1100–1500 մ բարձրությունների վրա, կրաքարային ժայռերի ճեղքերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Hypericum formosissimum
* GBIF: 3712606
* IPNI: 428449-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:428449-1
* Tropicos: 7801240

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նեկրասովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Նեկրասովի փողոց** (ռուս.՝  Некрасовская улица), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանում։ Անվանվել է ռուս բանաստեղծ, գրական-հասարակական գործիչ Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Նեկրասովի (1821-1878) պատվին։ Սկիզբ է առնում Գուսևի փողոցի և Օլիմպիյսկի նրբանցքի հանգույցից և ավարտվում Մայկոպի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 650 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Դոնի Ռոստով քաղաքի Նեկրասովի փողոցը սկսվում է Գուսևի փողոցի և Օլիմպիյսկի նրբանցքի հանգույցից, հատում Բուռնի, Վեսյոլի նրբանցքները, Սկաչկովի փողոցը, Սիլիկատնի նրբանցքը և ավարտվում Մայկոպի նրբանցքի հետ հատումով։ Զուգահեռ է Դոստոևսկու և Դալնեվոստոչնայա փողոցներին։ Երկարությունը 650 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 81 շինություն։

Նեկրասովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 344001։

Փողոցն անվանվել է ռուս բանաստեղծ, գրական-հասարակական գործիչ Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Նեկրասովի (1821-1878) պատվին։ Նեկրասովի ստեղծագործության գլուխգործոցը «Ո՞վ է Ռուսիայում լավ ապրում» (1866-1876) պոեմն է, որը 19-րդ դարի կեսերի ժողովրդական կյանքի իսկական բանաստեղծական հանրագիտարան է։ Նեկրասովը մեծ ազդեցություն է գործել ոչ միայն իր ժամանակի դեմոկրատական ուղղության բանաստեղծների, այլև ընդհանրապես ռուս պոեզիայի հետագա զարգացման, ինչպես նաև ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրականությունների վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 8, էջ 216»։ Վերցված է 2019 Մայիսի 2

Աղբյուրներ
----------

* Некрасовская улица в Ростове-на-Дону
* Подробная карта Некрасовская улица, город Ростов-на-Дону со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Некрасовская, г. Ростов-на-Дону
**Թեոդորոս «Թեո» Պապալուկաս** (հուն.` Θεόδωρος "Τεό" Παπαλουκάς, մայիսի 8, 1977(1977-05-08), Աթենք, Հունաստան), հույն նախկին բասկետբոլիստ, խաղարկող։

Պրոֆեսիոնալ կարիերան Պապալուկասն սկսել է 1995 թ.-ին` հանդես գալով տեղական մի շարք երկրորդ դիվիզիոնային ակումբներում, որից հետո՝ 2001 թ.-ին, նրան ձեռք է բերում Հունաստանի առաջատար ակումբ համարվող «Օլիմպիակոսը», որի կազմում 2002 թ.-ին դառնում է Հունաստանի գավաթակիր։ «Օլիմպիակոսի» կազմում, սակայն, Պապլուկասն անցկացնում է միայն մեկ մրցաշրջան, որից հետո տեղափոխվում է «ԲԿՄԱ»։ «Կարմիր ակումբում» Պապալուկասի կարիերան թևակոխում նոր փուլ՝ նրան բերելով համընդհանուր ճանաչման Եվրոպայոմ։ 2004–05 մրցաշրջանում Պապալուկասը թիմում կատարում էր առաջնային պահեստայինի դեր։ Սակայն Պապալուկասը ստանձնում է կարևոր մեկնարկային խաղացողի դեր 2006 թ.-ին, երբ նա 35 տարի անց ԲԿՄԱ-ին առաջնորդում է Եվրալիգայի եզրափակիչ ռաունդ (Euroleague Final Four)։ Պապալուկասին հետագայում շնորհվում է եզրափակչի ամենաարժեքավոր խաղացողի մրցանակը։ Հաջորդ տարի նրան շնորհվում է առաջնության ամենաարժեքավոր խաղացողի մրցանակը, սակային նրա թիմն այդ տարի չի կարողանում հաղթող դուրս գալ եզրափակիչ ռաունդում։ 2008 թ.-ին՝ Պապալուկասը երկրորդ անգամ հաղթում է Եվրալիգայի տիտղոսը «ԲԿՄԱ»-ի կազմում։ Նույն թվականի ամռանը Պապլուկասն ավարտում է կարիերան մոսկովյան ակումբում և վերադառնում «Օլիմպիակոս»՝ անցկացնելով այնտեղ երեք մրցաշրջան։

Հանդես է եկել նաև նաև Հունաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2020-08-03 at the Wayback Machine.
* Euroleague.net էջ
* Eurobasket.com էջ
Կոմպլեքս հարթություն
**Կոմպլեքս հարթություն**, հարթություն, որի վրա պատկերվում են կոմպլեքս թվերը։ {\displaystyle z=(a,b)=a+ib} կոմպլեքս թվի պատկերը դեկարտյան հարթության վրա a աբսցիս և b օրդինատ ունեցող {\displaystyle M(a,b)} կետն է (z-ը կոչվում է M կետի աֆիքս և հաճախ կետը նույնացվում է իր աֆիքսի հետ)։ {\displaystyle z=0} թվին համապատասխանեցվում է հարթության սկզբնակետը։ Աբսցիսների առանցքը կոչվում է իրական առանցք, իսկ օրդինատներինը՝ կեղծ առանցք։ Այսպիսով, փոխմիարժեք համապատասխանություն է ստեղծվում բոլոր {\displaystyle z=a+ib} կոմպլեքս թվերի C բազմության և կոմպլեքս հարթությունյան կետերի բազմության միջև, ինչպես նաև C բազմության և այն ազատ վեկտորների բազմության միջև, որոնց պրոյեկցիաները աբսցիսների և օրդինատների առանցքների վրա համապատասխանաբար հավասար են a-ի և b-ի։ C հարթությանը միացնելով {\displaystyle z=\infty } կետը, ստացվում է C փակ հարթությունը կամ ընդլայնված կոմպլեքս հարթություն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 545)։*  |
**Իրոի-կոմիկական պոեմ** (ֆր.՝ Héroï-comique), կլասիցիզմի պոեզիայի ժանր։ Այս ժանրի առանձնահատկությունը էպիկական (հերոսական, «իրոիական» պոեմի ոճաձևերը, հնարքները ծաղրելն է։ Այսպիսի պոեմի հիմքում ընկած են գրական բառախաղերը, կատակները, զվարճանքները։ Կոմիկական ոճը իրոի-կոմիկական պոեմին հաճախ հնարավորություն է տալիս դառնալու գրական բանավեճի գործուն միջոց։

Տեսակները
---------

Պատմականորեն ձևավորվել է իրոի-կոմիկական պոեմի երկու տեսակ

1. Բուռլեսկյան պոեմ (Բուռլեսկ), որտեղ շրջվում է առասպելական սյուժեն և «վեհ» հերոսների (օլիմպիական աստվածներ և այլն) արարքներն ու գործերը շարադրվում են ցածր, «սովորական» ոճով։
2. Բուն իրիո-կոմիկական պոեմ, ուր բոլորովին էլ ոչ էպիկական (ոչ հերոսական) կերպարների արարքների մասին պատմվում է էպիկական պոեմի լեզվով։

Իրոի-կոմիկական պոեմի երկու տեսակների արմատներն էլ հասնում են մինչև անտիկ ժամանակները (օրինակ`հին հունական «Մկների ու գորտերի կռիվը»պոեմը)։

Աղբյուրներ
----------

* Մելս Սանթոյան, Արեն Սանթոյան, Գրականագիտական բառարան, Երևան 2006, էջ 69-70։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |

 |
**Սանգար** (ժայռապատ, հանույթ 60), գտնվում է Ձորագյուղից 2 կիլոմետր դեպի արևմուտք, որը ամենահզոր ու ամենախոշոր ամրոցն է Սևանի ավազանում։ Այն կառուցված է խորը կիրճի հյուսիսային, համարյա ուղղաձիգ ու ժայռապատ լանջերով սարահարթի վրա, որը մի ընդարձակ հրվանդանի ձևով մտնում է երեք կողմերից գավահեժ ձորերի մեջ։ Սարահարթը փոքր-ինչ հարմարավետ է իր հյուսիսային և հյուսիս-արևմտյան կողմերից։

Սանգարի ընդհանուր նկարագրությունը
---------------------------------

Սարահարթը, որի վրա գտվնում են ամրոցի ավերակները, շրջապատի ձորերի հատակից բարձր է 300-500 մետր։ Այդ բարձունքից երևում են գեղատեսիլ Սևանը և նրան պարփակող լեռները։
Սանգարը պարսպապատված է հրվանդանի եզրերով անցնող գծով։ Նրա պարագիծը հավասար է 650 մետրի։ Երկարությունը 250 մետր է, միջին լայնությունը՝ 160 մետր, շուրջ 40.000 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով։
Ամրոցն ունի միջնապարիսպ, որը նրան բաժանում է 2 ոչ հավասար մասի, որից փոքրը՝ ձորաբերանի մասը, հանդիսացել է միջնաբերդը։ Գրավում է մոտ 17000 քառակուսի մետր։

### Ամրոցի ավերակներում գտնված փաստերը

Ամրոցի ներսում կան բնակարանների ավերակների հետքեր՝ առավելապես միջնաբերդում։ Կացարանների հետքեր երևում են նաև նրա պարիսպներից դուրս, հարավ-արևմտյան կողմում։
Միաշար պարսպի կրկնակի հետքեր կան ամրոցի հյուսիսային կողմում, որոնք մերթ հեռանալով գլխավոր պարսպից և մերթ մոտենալով, նրա արևմտյան կողմով գալիս, միանում են հարավարևմտյան աշտարակի հիմքին։ Ամրոցից դեպի հյուսիս կան բոլորաձև դամբարաններ։
Ամրոցի արտաքին պարիսպների վրա երևում են տարբեր մեծության աշտարակներ, միջնապարսպի վրա կան ավելի փոքրերը, որոնք դարձված են դեպի ամրոցի գլխավոր մուտքը։ Աշտարակները միմյանցից համարյա հավասար հեռավորության վրա են դասավորված՝ առաջին աշտարակը գտնվում է ամրոցի հարավ-արևմտյան անկյունում, այնուհետև, մեկը մյուսից 20-30 մետր հեռավորության վրա դասավորված են 3 աշտարակ, երկրորդ խոշոր աշտարակը կանգնած է միջնապարսպի և արտաքին պարսպի կենտրոնն է, հաջորդ աշտարակը միջին մեծությամբ գտնվում է նշված աշտարակի և մուտքի միջև։ Մուտքի երկու կողմերում միջին մեծության աշտարակների ավերակներն են։

Գրականություն
-------------

* Սևանի կիկլոպյան ամրոցներ էջ 33
**Իմ կյանքը** (ռուս.՝ Моя жизнь) ռուսական կարճամետրաժ մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է «Արգուս ինտերնեյշնլ» ստուդիայի կողմից, 2000 թվականին։

Սյուժե
------

Վերջերս ծնված խոճկորը պատմում է իր կյանքի մասին` դեռևս չհասկանալով դրա բարդությունները ու դաժանությունները։ Նրա շուրջը անտարբերություն է, տառապանք և մահ, բայց նա դրանք չի նկատում և հանդես է գալիս անմեղության և լավատեսության տեսանկյունից։ Մուլտֆիլմում ցուցադրվում է գյուղական կենցաղի տեսարաններ, անմիջական, բայց սև հումոր, փիլիսոփայական հարցեր, երկար հայացք դեպի մայր մտնող արևը։

Հեղինակներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Նատալյա Բերյոզովայա |
| Սցենարի հեղինակ | Ա. Յանի, Մաքսիմ Պոլյակով |
| Նկարիչ | Մաքսիմ Պոլյակով |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Ալեքսեյ Մաշտակով, Օլեգ Պիչուգին, Նատալյա Բերյոզովայա, Ե. Զախարչենկո, Ա. Յանի |
| Օպերատոր | Վլադիմիր Բերյոզովոյ |
| Պրոդյուսեր | Վլադիմիր Րեպին |
| Կոմպոզիտոր | Վ. Կոզլովա |
| Հնչյունային ռեժիսոր | Ն. Սմիրնով |

Շարունակություն
---------------

2014-2017 թվականներին թողարկվել է շարունակությունը` «Խոճկորը» մուլտսերիալը` Ալեքսանդր Տատարսկու «Օդաչու» անիմացիոն ստուդիայի կողմից, որը բաղկացած էր 10 սերիայից։ Անիմացիան համակարգչային է, սակայն պահպանվել է սկզբնական ոճի մեծ մասը։ Սյուժեները դարձել են ավելի մանկական և պակաս մռայլ, սակայն ընկալման հասուն շերտը պահպանվել է։ Հերոսը շարունակում է պատմել ֆերմայի կյանքի մասին` տեսնելով այն անմեղ մանկական հայացքով։

Փառատոններ և մրցանակներ
-----------------------

* Մուլտֆիլմը մասնակցել է Տարուս 2001 փառատոնին։
* Անսիի անիմացիոն փառատոնի «Աշխարհի ամենազվարճալի մուլտֆիլմ» մրցանակ
* «ԿՐՈԿ» 8-րդ միջազգային կինոփառատոն, «Մանկական ֆիլմեր» անվանակարգի մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  На фестивале в Аннеси.15.06.2001
2. ↑  VIII МКФ «КРОК» 2001

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Իմ կյանքը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Իմ կյանքը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**«Իմ հաշիվը Հրատարակչական ընկերության հետ»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որը առաջին անգամ տպագրվել է 1897 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հոդվածը տպագրվել է 1897 թվականի մայիսի 4-ին «Տարազ» շաբաթաթերթի № 16-ի 270-271-րդ էջերում։ Այնուհետև 1983 թվականին Երևանում տպագրվել է «Թումանյան, ուսումնասիրություններ և հրապարակումներ 2» գրքի 311-314-րդ էջերում։

Հոդվածում հիշատակվող Հրատարակչական ընկերությունը հիմնադրվել է 1880 թվականին։ Թումանյանը գրել է այն մասին, որ Շիրվանզադեն Հրատարակչական ընկերության պատվերով թարգմանել է երկու գրքույկ, սակայն դրանցից մեկը որոշ պատճառներով չի հրատարակվել։ Այդ հարցը քննարկվել է Հրատարակչական ընկերության 1897 թվականի մարտի 22-ի ժողովում։

Այստեղ Թումանյանը խոսում է «Լերմոնտովի բանաստեղծությունները» հոդվածի մասին, որը Թումանյանը լրիվ չի թարգմանել, այլ թարգմանել է միայն մի փոքրիկ հատված։ Այդ հատվածներից մեկը տպագրվել է «Կյանք և գրականություն» ուսումնասիրության մեջ։ Թարգմանության հատվածները պահվում են Թումանյանի թանգարանի մի բլոկնոտում։

Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջ 571

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Իմ հաշիվը հրատարակչական ընկերության հետ**
**Էրմետե Նովելլի** (իտալերեն՝ Ermete Novelli, մարտի 5, 1851(1851-03-05), Լուկա, Տոսկանա, Իտալիա - հունվարի 30, 1919(1919-01-30) կամ հունվարի 29, 1919(1919-01-29), Բենևենտո, Կամպանիա, Իտալիա և Նեապոլ, Իտալիա), իտալացի թատերական և կինոդերասան, թատերագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հուշարարի ընտանիքում։ Տասը տարեկանից թատրոնում աշխատել է զգեստարար, բուտաֆոր, եղել դերասան շրջիկ թատերախմբերում։

1884 թվականից ստեղծել է սեփական թատերախումբ, որը ղեկավարել է մինչև կյանքի վերջը։

1900 թվականին ֆրանսիական «Կոմեդի Ֆրանսեզի» նմանությամբ Հռոմում հիմնել է «Cosa di Goldoni» թատրոնը։ Բեմականացրել է Էմիլ Գաբորիոյի «Monsieur Lecoq» նորավեպը, ինչպես նաև գրել է, այդ թվում՝ համահեղինակությամբ, մի քանի կատակերգություն և մոնոներկայացումների մի ամբողջ շարք։

Սկզբնական շրջանում խաղացել է առավելապես կատակերգական դերեր Գոլդոնիի պիեսներում, հետագայում ստեղծել նաև դրամատիկական և խարակտերային կերպարներ՝ Կուզովկին (Ի. Տուրգենևի «Գիշերօթիկը»), Շայլոկ (Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը»), Ներոն (Պ. Կոսսայի «Ներոն»), Կորրադո (Ջակոմետտիի «Ոճրագործի ընտանիքը»), Քին (Ա. Դյումա–հոր «Հանճար և անառակություն»)։

Իր թատերախմբով ելույթներ է ունեցել Եվրոպայի գրեթե բոլոր երկրներում, ինչպես նաև Լատինական Ամերիկայում։ 

1902 թվականին վերադարձել է հարազատ բնակավայր և գրել «Foglietti sparsi narranti la mia vita» ինքնակենսագրականը։

Կյանքի վերջին տարիներին նկարահանվել է մի շարք համր ֆիլմերում։ Մահացել է բեմի վրա՝ ներկայացման պահին։

Նովելլիի աշակերտն է եղել Վահրամ Փափազյանը։

2002 թվականին Իտալիայում հիմնվել է Էրմետե Նովելլիի անվան մրցանակ, որը շնորհվում է դերասանական նվաճումների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Archivio Storico Ricordi — 1808.
2. ↑  Նովելլիի ֆիլմագրությունը kinopoisk.ru կայքում

Գրականություն
-------------

* Ermete Novelli, *Foglietti Sparsi Narranti la mia vita* (a cura di Yambo), Arnoldo Mondadori, Roma, 1919.
* Giuseppe Pardieri, *Ermete Novelli*, Cappelli, Bologna, 1965.
* Paolo Emilio Persiani, *Ermete Novelli sublime guitto*, Edizioni Il Ponte Vecchio, Cesena, 2002.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Find A Grave · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իտալացիների կենսագրական բառարան · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10991874 · BNF: 11943773j · GND: 117068500 · ICCU: RAVV085947 · ISNI: 0000 0000 7100 7729 · LCCN: n80024320 · NKC: xx0251389 · NLA: 36566798 · SUDOC: 20064792X · VIAF: 3238776 · WorldCat VIAF: 3238776 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 343)։*  |
**Ֆինն Ջոնս** (անգլ.՝ Finn Jones, ծնվ. Թերենս Ջոնս (անգլ.՝ Terence Jones), (մարտի 24, 1988(1988-03-24), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասան։ Առավել հայտնի է դարձել՝ նկարահանվելով «Գահերի խաղ» հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորել է Լորաս Թիրելի դերը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆինն Ջոնսը սովորել է Արվեստների ուսուցման դպրոցի դերասանական բաժնում։ Ներկայումս բնակվում է Լոնդոնում։

Դերասանական կարիերան սկսելուց հետո, Ջոնսը փոխել է իր Տերրենս անվանումը։ Ըստ Ջոնսի, անվան փոփոխման հիմնական պատճառն այն է, որ իրեն կարող էին շփոթել հայտնի կատակերգու Թերրի Ջոնսի հետ։

Կարիերա
-------

2009 թվականի հոկտեմբերին, Ֆինը նկարահանվել է «Hollyoaks» հեռուստասերիալի սփին օֆֆ՝ «Hollyoaks Later» հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորել է Ջեյմիի դերը։

2010 թվականի հունվարին նկարահանվել է «Բժիշկները» հեռուստասերիալի 11-րդ, որտեղ մարմնավորել է Թիմ Հեբդոնի դերը։

2010 թվականի ապրիլին Ֆինը նկարահանվել է «Մաքուր անգլիական սպանություն» հեռուստասերիալի երկու սերիաներում, որտեղ մարմնավորել է Լիզա Քենեդու որդու՝ Մարկ Քենեդու դերը, ով մեղադրվում էր սպանության մեջ։

Միևնույն ամսում նկարահանվել է օնլայն «The Curfew» հեռուստախաղի պրոմո հոլովակում, որտեղ ստեղծվել էր Կիրոն Գիլենի կողմից։ Հոլովակը ցուցադրվել է Channel 4 հեռուստաընկերության կողմից։ Խաղը թողարկվել է 2010 թվականի ամռանը։

Ֆինն Ջոնսը մարմնավորել է Սանտյագո Ջոնսի դերը՝ «Սառա Ջեյնի արկածները» հեռուստասերիալում։

2010 թվականի հունիսի 19-ին հայտարարվել է, որ Ջոնսը կխաղա Լորաս Թիրելի դերը՝ «Գահերի խաղ» հեռուստասերիալում։
Հեռուստասերիալը ցուցադրվում է HBO հեռուստաընկերության եթերում և հիմնված է Ջորջ Մարթինի համանուն վեպի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Видеоролик из игры с участием Финна Джонса Официальный сайт игры The Curfew
3. ↑  Джордж Мартин  Not A Blog. Livejournal. 19.06.2010
4. ↑  Гэри Стюарт Former Hollyoaks actor Finn Jones is cast in HBO’s A Game of Thrones TV series, starring Sean Bean Эхо Ливерпуля. 23.06.2010


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5582402 · GND: 1195486685 · SUDOC: 189423749 · VIAF: 44146030608935862162 · WorldCat VIAF: 44146030608935862162 |

 |
**Էրնստ Գլազեր** (նորվ.՝ Ernst Glaser, փետրվարի 24, 1904(1904-02-24), Համբուրգ, Գերմանական կայսրություն - ապրիլի 3, 1979(1979-04-03), Օսլո, Նորվեգիա), հրեական ծագումով նորվեգացի ջութակահար, ով ծնվել և մեծացել է Գերմանիայում։

Կենսագրություն
--------------

Էրնստ Գլազերը ծնվել է 1904 թվականի փետրվարի 24-ին Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքում։ Սովորել է Բեռլինում՝ աշակերտելով Կարլ Ֆլեշի մոտ։

1928 թվականին իր դասընկերոջ խորհրդով համալրել է Նորվեգիայի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի շարքերը, որտեղ մնացել է մինչև 1958 թվականը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Գերմանիայից հրեաների մասսայական բնաջնջումից խուսափելու համար փախել է Շվեդիա։

1941 թվականին նշվում էր ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի 175-ամյակը, երբ մի խումբ նորվեգացի նացիստներ ներխուժեցին հանդիսության սրահ։ Նրանք ցանկանում էին գերի վերցնել նվագախմբի կատարողներին։ Գլազերին հաջողվել է փախուստի դիմել։

Այս շրջանում էլ ստեղծվել է Նորվեգիայի ազգային օրհներգը, որի ստեղծմանն անմիջականորեն մասնակցել է Էրնեստ Գլազերը։ 1942 թվականին փախչել է Շվեդիա և վերադարձել է Նորվեգիա միայն 1945 թվականին։

Մահացել է 1979 թվականի ապրիլի 3-ին Օսլոյում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bjarne Kortsen. Harald Heide // Norsk biografisk leksikon (նորվ.)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2008000085 · VIAF: 31793759 · WorldCat VIAF: 31793759 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Արվեստ**   **Նորվեգիա**   **Կենսագրություն**
 |
Պլատոնի կիսանդրին
Դեմոկրիտի կիանդրին
**Միմեսիս** (հուն․՝ μίμηόιζ) գեղագիտության մեջ. ուսմունք, որը գեղարվեստական ստեղծագործությունը և մարդկային իմացությունը համարում է իրականության նմանեցում և վերարտադրում։ Միմեսիսի գաղափարը առաջ են քաշել պյութագորասականները՝ երաժշտական ներդաշնակությունը համարելով «երկնակամարների ներդաշնակության» արտացոլում։ Ըստ միմեսիսի մատերիալիստական ուսմունքի հիմնադիր Դեմոկրիտի, արհեստի և արվեստի զանազան տեսակներ մարդիկ սովորել էն՝ ընդօրինակելով կենդանիներին։ Միմեսիսին իդեալիստական մեկնաբանություն է տվել Պլատոնը։ Ի տարբերություն մարդկային արվեստի, որը նմանակում է անցողիկ և նյութական աշխարհը, Պլատոնը իսկական արվեստի նպատակ է ճանաչել գաղափարների բացարձակ գեղեցկության նմանակումը։ Արիստոտելը զարգացրել է միմեսիսի մատերիալիստական ուսմունքը, ըստ որի արվեստը իրականության, հատկապես մարդկային գործողությունների, վերարտադրությունն է։ Նրա կարծիքով նմանողության ունակությունը հատուկ է մարդուն ի ծնե։ Միմեսիսի տեսությանը հետևել են Լուկրեցիոսը, Պլուտարքոսը, Պլոտինը, Թովմա Աքվինացին, Լ․ Ալբերտին, Լեոնարդո դա Վինչին և այլն։ Միմեսիսի գաղափարը մեծ տեղ է գրավում կլասիցիզմի գեղագիտության մեջ։ Միմեսիսն ունեցել է իր հակառակորդները ի դեմս Պատրիցիի, Ի․ Կանտի, Գ․ Հեգելի, Ֆ․ Շելինգի և այլն։ Հայ գեղագիտության մեշ միմեսիսի գաղափարն արտահայտել են Դավիթ Քերականը, Անանուն Մեկնիչը, Մովսես Խորենացին, Եզնիկ Կողբացին, Դավիթ Անհաղթը, Ստեփանոս Սյունեցին և ուրիշները։ Միմեսիսի ամբողջական ուսմունք է մշակել Հովհաննես Սարկավագ Իմաստասերը, ըստ որի, բնությունը արվեստի միակ հիմքն է և արվեստագետի ուսուցիչը, սակայն բնությանը պետք չէ կուրորեն ընդօրինակել, այլ ստեղծագործաբար վերարտադրել։ Նրա հայացքներում միաձուլվում են անտիկ շրջանից սկիզբ առնող միմեսիսի երկու ըմբռնում, բնության վերարտադրումը որպես գեղարվեստական ստեղծագործության ընթացքի անհրաժեշտ բաղադրամաս (Հերակլիտ, Սոկրատես, Արիստոտել) և վերարտադրումը որպես արվեստի հիմք և աղբյուր (Դեմոկրիտ, Լուկրեցիոս)։ Նոր ժամանակում միմեսիսին անդրադարձել են Ստեփանոս Լեհացին, Խաչատուր Էրզրումցին և ուրիշներ։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4039392-6 · NKC: ph690470 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 551)։*  |
**Չափաբերում**, մետաղների վերջնամշակման կատարյալ մեթոդ, որն ապահովում է մակերևույթների ձևի և չափերի մեծ ճշգրտությունը (մինչև 0,1 մկմ) և մաքրությունը (11-ից 14-րդ դասի սահմաններում)։ Որպես կտրող գործիք չափաբերման պրոցեսում օգտագործում են հղկանյութային բարակ շերտով պատված մետաղե կամ ապակե կիպահղկիչներ կամ շատ մանրահատիկ հղկասկավառակներ։ Մշակման արտադրողականությունը բարձրացնելու նպատակով չափաբերում կատարվում է հովացնող-յուղող հեղուկների օգտագործմամբ (նավթ, մեքենայական յուղ, օլեինաթթու, բենզին, սոդայաջուր և այլն)։ Կիպահղկիչները սովորաբար պատրաստվում են ավելի փափուկ նյութերից, քան մշակվող իրն է։ Առավել կիրառում ունեն պեռլիտային և ֆերիտային կառուցվածք ունեցող թուջերը, որոնց ամրությունը գտնվում է НБ 140—200 սահմաններում։ Երբեմն կիրառվում են նաև պղնձե, իսկ ձեռքի աշխատանքի ժամանակ՝ նաև ապակե կիպահղկիչներ։ Նախնական չափաբերման ժամանակ կտրման պայմանները բարելավելու նպատակով գործիքի մակերևույթի վրա ակոսներ են արվում։ Կիրառվող հղկանյութերի հատիկները պետք է ունենան մեծ ամրություն և փոքր չափեր (2-ից 20 մկմ)։ Դրանք օգտագործվում են փոշու կամ քսուքի ձևով։ Որպես հղկանյութ կարելի է կիրառել բնական կորունդը, սպիտակ էլեկտրակորունդը, սիլիցիումի կարբիդը, քրոմի օքսիդը։ Կարծր համաձուլվածքներից պատրաստված գործիքների չափաբերման ժամանակ օգտագործվում են բորի կարբիդի և ալմաստի միկրոփոշիներ։ Կան ունիվերսալ չափաբերման հաստոցներ, որոնք մեծ մասամբ սկավառակային տիպի են, և որոնցով մշակումը տարվում է պտտվող երկու հորիզոնական սկավառակների արանքում հարթ կամ գլանաձև իրերը տեղակայելու միջոցով, և մասնագիտացված հաստոցներ, որոնք ծառայում են առանձին դետալների, ծնկաձև լիսեռների վզիկների, բաշխիչ լիսեռների բռունցքի և այլնի չափաբերման համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 677)։*  |
|  |
| --- |
| **Սրոհունդ հայկական** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մալպիգիածաղկավորներ (Malpighiales) |
| **Ընտանիք** | Սրոհունդազգիներ (Hypericaceae) |
| **Տրիբա** | *Hypericeae* |
| **Ցեղ** | Սրոհունդ *(Hypericum)* |
| **Տեսակ** | **Սրոհունդ հայկական** *(H. armenum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Hypericum armenum***Jaub. & Spach |

**Սրոհունդ հայկական** (լատ.՝ Hypericum armenum), սրոհունդազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա, 7-10, երբեմն՝ 15 սմ բարձրությամբ ցածրահասակ բույս է։ Տերևները ձվաձև-էլիպսաձև են, ամբողջաեզր, ցողունի վրա հակադիր դասավորված։ Ծաղկաբույլը համարյա նստադիր եզրային ճյուղերով է։ 5 բաժակաթերթերը հիմքում միաձուլված են, եզրերից միաշարք, խիտ դասավորված գեղձերով։ Պսակաթերթերը դեղին են, եզրերից սև գույնի միաշարք գեղձերով։ Բազմաթիվ մանր սերմերով պտուղը ձվաձև տուփիկ է։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Իջևանի (Իջևանի լեռնաշղթա Հովք գյուղի մոտ) և Զանգեզուրի (Գեղի գետի հովիտ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է նաև Թուրքիայի հյուսիսարևելյան մասը։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000-2200 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում և ժայռաճեղքերում։ Ծաղկում է հունիսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես անորոշ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Կենդանական հավատք** (անգլ.՝ Animal faith), կենդանիների մոտ նախակրոնական հավատալիքների գոյությունը հիմնավորող կենդանիների վարքագիծը ուսումնասիրող գիտություն։ Չկա որևէ ապացույց այն բանի, որ ոչ մարդակերպ կենդանիները հավատում են աստծուն կամ աստվածների, աղոթում են, պաշտում են, ունեն մետաֆիզիկայի մասին որևէ պատկերացումներ, ստեղծում են կրոնական նշանակություն ունեցող իրեր կամ դրսևորում են մարդկային կրոններին բնորոշ այլ հատկություններ։ Կենդանիների մոտ կրոնի գոյության հարցը կախված է կրոն հասկացության բովանդակության սահմանումից։ Այդպիսով, եթե *կրոն* հասկացությունը լիցքավորել «ոչ մարդկենտրոն, ոչ մարդակերպ, ոչ թեիստական և ոչ լոգոցենտրիկ միջտեսակային նախատիպային կրոն» բովանդակությամբ[1][2], ապա կարելի է շիմպանզեների, փղերի, դելֆինների և մի շարք այլ կենդանիների արարողական վարքագիծը դիտարկել որպես կենդանական հավատքի դրսևորումներ։

Ժամանակակից կենդանիների նախակրոնական հավատալիքների հետազոտությունը կապված է ժամանակակից մարդկանց և մարդկանց ոչ վաղուցվա նախնիների կրոնների հետազոտության հետ։

Մարդակերպ կապիկների կրոնական վարքագիծը
--------------------------------------

Աստվածաբան և կենսաբան Օլիվեր Պուտցը նշում է, քանի որ շիմպանզեները հասու են բարոյականությանը, քրիստոնյաները կարող են ընկալել նրանց որպես Աստծո կերպարանք[3]։ Բացի այդ, ամերիկացի աստվածաբան և կրոնի փիլիսոփա Նենսի Ռ. Հաուելը ենթադրում է, որ «շիմպանզեները և բոնոբոները կարող են ունենալ մշակույթի և հոգևորության այնպիսի նախատիպեր, ինչպիսիք են փոխկապակցվածությունը և սոցիալականությունը», ինչպես նաև սիմվոլների ընդունակության աստիճան[4]։ Պրիմատագետ Ջեյն Գուդոլը գնում է ավելի հեռու, նշելով, որ որոշ շիմպանզեները կարող են նույնիսկ «պարել» հորդառատ անձրևի սկզբում կամ ջրվեժ հանդիպելիս[5]։ Այնուամենայնիվ, աստվածաբան Քրիսթոֆեր Լ. Ֆիշերը կարծում է, որ Գուդոլը մարդակերպում է շիմպանզեներին։ Չնայած Ֆիշերը ընդունում է, որ շիմպանզեները հասու են եռանդուն հույզերի, նա պնդում է, որ նրանք չենք կարող ունենալ հոգևորությունը, քանի որ «առանց լեզվի չկա իմաստ»[6]։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Harrod JB. (2014). "The Case for Chimpanzee Religion" *Journal for the Study of Religion, Nature and Culture* (8.1)
2. ↑  Harrod JB. (2011)։ «A Trans-Species Definition of Religion»։ *Journal for the Study of Religion, Nature and Culture* **5** (3): 327–353։ doi:10.1558/jsrnc.v5i3.327
3. ↑  Putz O (2009). "Social Apes in God's Image: Moral Apes, Human Uniqueness, and the Image of God" Journal of Religion and Science, August
4. ↑  Harrod JB. (2014). "The Case for Chimpanzee Religion" *Journal for the Study of Religion, Nature and Culture* (8.1)
5. ↑  Goodall J () "Primate spirituality" The Encyclopaedia of Religion and Nature. edited by B. Taylor. Thoemmes Continuum, New York. Pp. 1303-1306
6. ↑  Fisher CL (2005). "Animals, Humans and X-Men: Human Uniqueness and the Meaning of Personhood" Theology and Science Volume 3 Issue 3 pp.291-314
**Դաշտ գյուղատեղի** (հայտնի է նաև **Դաշտ գյուղ**, **Վարդուտ**, ներկայում՝ **Գյուլիստան** անուններով), լքված, ավերված հայկական գյուղ ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի վարչական կենտրոն հանդիսացող Ջուղա քաղաքի մոտակայքում։ Գյուղատեղիի տարածքում ներկայում գտնվում է ադրբեջանաբնակ Գյուլիստան գյուղը։

Անվանում
--------

Տարբեր ժամանակներում բնակավայրն ունեցել է տարբեր անուններ։ Առավել հայտնի անուններից է Դաշտը։ Այն առաջացել է գյուղի՝ հարթ վայրում գտնված լինելու հանգամանքով։

Դաշտ գյուղի տարածքը բավականին լավ է մշակվել և կանաչազարդ ու վարդերով պատված լինելու համար անվանվել է նաև Վարդուտ։

Տեղադրություն
-------------

Միջին մեծության այս գյուղը գտնվում էր Ջուղա քաղաքից 1,5 կմ արևելք՝ Արաքս գետի ափին, կամրջի մոտ հարթ վայրում։

Պատմություն
-----------

Դաշտ գյուղը հանդիսացել է պատմական Հայաստանի բարգավաճ գյուղերից։ 1605 թվականին գյուղի բնակչությունը Ջուղա քաղաքի բնակչության հետ միասին նույնպես բռնագաղթի է ենթարկվել։

1881 թվականին գյուղի տարածքում հողային աշխատանքներ իրականացնելու ընթացքում երևացել են Դաշտի եկեղեցու և այլ շինությունների հետքերը։

Խորհրդային ժամանակներում պատմական բնակավայրն արդեն հիմնովին ավերված էր, նշմարվում էին միայն հիմքերի հետքեր։ Ներկայում գյուղից հետքեր չեն մնացել։

Գյուլիստան գյուղ
----------------

Ավերված Դաշտ գյուղի տարածքում հետագայում հիմնվել է մեկ այլ գյուղ, որը անվանվել է Վարդուտ, որը 19-րդ դարի կեսերից հետո ուղիղ ձևով թարգմանվելով ստացել է Գյուլիստան անվանումը։ Այս գյուղը ներկայում ադրբեջանաբնակ բնակավայր է։

Հայտնի դաշտեցիներ
-----------------

Ծնունդով Դաշտ գյուղից էր 17-րդ դարի բանաստեղծ, հանելուկագիր, ժամանակագիր, հրապարակախոս Ստեփանոս Դաշտեցին, ով մի շարք պատմական ու կրոնական աշխատությունների, բանաստեղծությունների ու հանելուկների հեղինակ է։ Իր բանաստեղծություններից մեկում Ստեփանոս Դաշտեցին իր ծննդավայրի մասին գրել է

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Է անունն իմ Ստեփանոս,
Որ է Դաշտէն եղէ սերեալ,
Թէպէտ հաւն իմ տեղափոխմամբ, 
Ի յԱսպահան եղև տարեալ»։ |  |

Տես նաև
-------

* Գյուլիստան գյուղ
* Ջուղա քաղաք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Արգամ Այվազյան, Ջուղա, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան - 1984 թվական, էջ 32։
2. 1 2  Մ. Սմբատյանց, Նկարագիր Շամախւոյ թեմի, Տփխիս, 1896, էջ 148։ «Կռունկ հայոց աշխարհի», Թիֆլիս, ապրիլ, 1863, էջ 322։
3. ↑  «Նախիջեւանում հայկական հուշարձանները վանդալիզմի են ենթարկվում» (արխիվացված)։
4. ↑  Ռ. Աբրահամյան, Ստեփանոս Դաշտեցի, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», իքշ 12, 1956, էջ 102։
Ջամե մզկիթի բակը
**Ջամե մզկիթ** կամ **Ուրբաթի մզկիթ**, հասարակական ամենախոշոր մզկիթը Իրանի Սպահան քաղաքում։ Մզկիթը կառուցվել է երկար ժամանակ. հիմնադրվել է 771 թվականին, սակայն վերակառուցվել և շինարարությունը ավարտին է հասցվել 20-րդ դարի վերջին։ Մզկիթից արևելք գտնվում է Սպահանի Մեծ շուկան։ 2012 թվականից Ջամե մզկիթն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Մզկիթը հնագույններից մեկն է Իրանում։ Կառուցվել է «չորս այվանների» (կամարակապ բաց շինություն) ոճով, այսինքն` ունի չորս դարպաս, որոնք գտնվում են իրար դիմաց։ Մուկարանսան` ծալքավոր կամարը, կառուցվել է 13-րդ դարում մզկիթի հարավային մասում։

Սելջուկների կառավարման ժամանակ աղյուսից կառուցվել են գմբեթաձև երկու շինություններ։ Հարավային գմբեթը կառուցվել է 1086-1087 թվականներին, որպեսզի այնտեղ միհրաբ ձևավորեն։ Այն ժամանակին ամենամեծն էր աշխարհի մնացած բոլոր մզկիթների գմբեթների մեջ։ Հյուսիսային գմբեթը կառուցվել է մեկ տարի անց. նրա նշանակությունը հայտնի չէ։ Չնայած այն տեղակայված էր հյուսիսից հարավ ձգվող առանցքում, այն գտնվել է մզկիթի սահմաններից դուրս։ Գմբեթը կառուցվել է երկրաչափական հավասարակշռության հաշվարկով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
3. 1 2 3 4 5 6
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
5. ↑  Stokstad Marilyn (2007)։ *Art: a Brief History* (3rd ed.)։ Upper Saddle River: Pearson Education, Inc.։ էջ 201


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7550520-4 · LCCN: n2017008768 · VIAF: 3127148753688441320008 · WorldCat VIAF: 3127148753688441320008 |

 |