recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կաթողիկոսասարի վանք**, **Թղկասար** կամ **Մեծ Թղկասար**, վանք Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Վարնկաթաղ համայնքի վարչական տարածքում, Թարթառ գետի աջ ափին, Տոնաշեն գյուղին արևելքից հանդիպակաց Կաթողիկոսասարի լեռնաշղթայի արևմտյան լանջին առանձնացող անտառապատ բարձունքի հարթ կատարին։ Վանքին մոտենալ հնարավոր է Մատաղիսից դեպի Ջրաբերդ–Երիցմանկանց վանք տանող ավտոճանապարհից, ոտքով պետք է անցնել խիստ թեք, անտառապատ տարածք։ Ճարտարապետական հորինվածքով այն միան բազիլիկ է, խորը նստած կիսաշրջան խորանով։

Պատմություն
-----------

Աղվանից կաթողիկոսությունը, մասնավորապես Տեր Հովհաննեսը, Պարտավից տեղափոխել է Արցախ՝ Թարթառի աջափնյա «Կաթողիկոսի Քար» կոչվող վայրը, որը նախկինում որպես ամառանոց է ծառայել։ 551 թվականից այս վայրը ծառայել է որպես կաթողիկոսական ամառանոց։ Այդ տարիներին Պարտավում արաբական իշխանության տարիներից մուսուլմաններն ամեն կերպ ցանկացել են հավատափոխ անել հայերին։ Տեր Հովհաննեսը կաթողիկոսությունը փրկելու նպատակով այն տեղափոխել է Դյուտականից ոչ հեռու վանքը (Դյուտականը կոչվել է նաև մայրաքաղաք կամ Բերդակ)։ Պատմաբան Բագրատ Ուլուբաբյանը հաստատել է, որ Վարնկաթաղ և Տոնաշեն գյուղերի արանքում գտնվող Կաթողիկոսի քար կոչվող վայրը եղել է Աղվանից կաթողիկոսների ամառանոցը։ Այս հանգամանքը ևս հաստաել է, որ եթե հարթավայրերում իշխել են նվաճողները, ապա լեռներում տիրապետել են բնիկ հայ իշխանները, որտեղ իրենց ժողովրդի հետ հայերը պահպանել են իրենց ազգային մշակույթը, գիրն ու գրականությունը, հավատքը և այլն։ Վանքի ճակատագրի մասին ստույգ տեղեկություններ է տվել Մխիթար Գոշը իր «Դատաստանագիրք» հիշատակարանում։ Մխիթար Գոշը իր աշխատությունը սկսել է Սբ․ Եղիշեից սկիզբ առնող Աղվանի կաթողիկոսներից, ապա նկարագրել է Գարդմանքում և Արցախում տեղի ունեցած երկրաշարժը։ Երկրաշարժը ամբողջովին ավերել էր Գանձակ քաղաքը։ Երկրաշարժի մասին տեղեկություններ է տվել նաև պատմիչ Կիրակոս Գանձակեցին։

Շրջակա միջավայր
---------------

Վանական համալիրը մեզ է հասել հիմնավեր վիճակում, պատված փլատակներով, հողածածկույթի հաստ շերտով, խիտ բուսականությամբ ու անտառով։ Ավերածությունները այնքան շատ են եղել, որ ներկայումս դժվար է խոսել վանական համալիրի շրջանում եղած շինությունների, քանակի և զբաղեցրած տեղի մասին։ Համալիրը բաղկացած է եղել առնվազն երկու եկեղեցիներից, նրանց միջնամասում մեծ ուղղանկյունաձև շինությունից՝ գերեզմանոցից, կենցաղային տարբեր կառույցներից, իսկ այս ամենը եղել է ներսից փակված պարիսպով։ Համալիրի կենտրոնական մասում եղել է գերեզմանոցը, որից այժմ գետնի մակերեսին մնացել են մի քանի տապանաքարեր, տեղահանված ու ծառին հենված մի ամբողջական խաչքար և մի մեծ, խաչքարի քանդակներով պատված ճակտոն։ Այժմ գերեզմանոցը ծածկված է հողաշերտով, գետնի մակերեսի խոտածածկույթի տարբերանշաններից կարելի է ենթադրել, որ այն բավականին խիտ ու ընդարձակ է եղել։ Հարթակի արևմտյան կողմում երևում են իրար հաջորդող, շուրջ 20–25 մետր երկարությամբ երկու շինությունների ավերակներ։ Վերջիններս ուրվագծվում են սենյակներից մնացած բնորոշ փոսորակների ու բլրակների տեսքով, որից կարելի է եզրակացնել, որ համալիրները բաղկացած են եղել իրար կից բազմասենյականոց կացարաններից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ, Բակուր. *ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԱՍԱՐԻ ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՎԱՆՔԸ*. «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների
և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ. `{{cite book}}`: line feed character in `|publisher=` at position 39 (help)
**Վախթանգ Կոտետիշվիլի** (վրաց.՝ ვახტანგ ილიას ძე კოტეტიშვილი, հոկտեմբերի 24, 1893(1893-10-24), Դիդի Թոնեթի, Թեթրի Ծղարոյի մունիցիպալիտետ, Քվեմո Քարթլիի մարզ, Վրաստան - հունվարի 17, 1937(1937-01-17)), բանահյուսագետ, գրականագետ, քննադատ, պատմաբան, նկարիչ, քանդակագործ, արվեստաբան, ժուռնալիստ, հասարակական գործիչ, վրաց բանահյուսագիտության հիմնադիր

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է եկեղեցական աստիճանավորի ընտանիքում։

1911 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի հոգևոր ճեմարանը, հոգևոր աստիճան ստացել, ուսումը շարունակել Պետերբուրգի հոգեբանա-նյարդաբանական ինստիտուտի մանկավարժական ֆակուլտետում, որ հիմնադրել էր անվանի գիտնական Վլադիմիր Բեխտերևը։

1914-ից 1918 թվականներին սովորել է Դորպատի կայսերական համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում, որն ավարտելուց հետո վերադարձել է Թիֆլիս, ուսուցչություն արել այդ քաղաքի դպրոցներում։

Սովորել է նաև Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիայում, որի առաջին շրջանավարտներից մեկն է եղել, իսկ տարիներ անց՝ 1930-1932 թվականներին՝ նրա ռեկտորը։

Ստեղծել է վրաց տասնիններորդ դարի գրականության դասընթաց, Թբիլիսիի պետական համալսարանում հիմնել բանահյուսության ամբիոն, այդ թեմատիկայով դասխոսություններ կարդացել, կազմակերպել առաջին բանահավաքչական գիտարշավը։

Վրաստանի խորհրդայնացումից հետո հանդես է եկել հակախորհրդային դիրքերից, 1921 թվականի փետրվարին, ի նշան բողոքի, գրող Կոնստանտինե Գամսախուրդիայի, պատմաբան Պավլե Ինգորոկվայի և բանաստեղծ Ալեքսանդրե Աբաշելու հետ սգո տարազ՝ սև չուխա է հագել, մի քանի ամիս շրջել սգավորի տեսքով։

Անձնուրացաբար հանդես է եկել ի պաշտպանություն Մթածմինդայի (վրացերեն՝ Սուրբ սար) վրա գտնվող Սուրբ Դավիթ (վրացերեն՝ Մամա Դավիթի - Հայր Դավիթ) վանքի, որը, հակակրոնական պայքարի մոլուցքով տարված, ցանկանում էին պայթեցնել։

Գնդակահարվել է 1937 թվականի հունվարի 17-ին։

Վախթանգ Կոտետիշվիլու որդին՝ Վախուշտին, դարձել է անվանի գրականագետ ու թարգմանիչ, թոռներից Գուգան՝ նկարիչ, Թաթոն՝ ռեժիսոր։

Հիշատակ
-------

Վախթանգ Կոտետիշվիլու անունով է կոչվել Թբիլիսիի փողոցներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Носители черной чохи» — Вахтанг Котетишвили, Константинэ Гамсахурдиа, Павле Ингороква и Александрэ Абашели. 1924". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 11-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 11.
2. ↑  Улица, где отстроенный заново дом стоит сейчас, носит имя отца Вахушти

Արտաքին հղումներ
----------------

Он был ученым огромного диапазона Archived 2019-05-11 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1068533463 · ISNI: 0000000084274375 · LCCN: n83028249 · NTA: 226930726 · SUDOC: 187530912 · VIAF: 13679454 · WorldCat VIAF: 13679454 |

 |

 |
**Վալենտին Տիմոֆեևիչ Յուշչենկո** (ռուս.՝ Валентин Тимофеевич Ю́щенко, դեկտեմբերի 10, 1913(1913-12-10), Շախտի, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 22, 1986(1986-10-22), Վորոնեժ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գրող, հրապարակախոս։

Կենսագրություն
--------------

Վալենտին Տիմոֆեևիչ Յուշչենկոն ծնվել է 1913 թվականի նոյեմբերի 27-ին (դեկտեմբերի 10-ին), Ալեքսանդրովսկ-Գրուշևսկի (այժմ՝ Շախտի, Ռոստովի մարզ) քաղաքում, բանվորի ընտանիքում։ Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ էր 1943 թվականից։

Ավարտել է Հյուսիսային Կովկասի մամուլի երկրամասային պոլիտեխնիկումը (Դոնի Ռոստով, 1933)։ 1933-1941 թվականներին եղել է Վորոնեժի գրահրատարակչության աշխատակից։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Յուշչենկոն ծառայել է ՍՄԵՐՇ-ի ռազմական գրաքննության բաժնում։ Զորացրվելուց հետո նշանակվել է «Մոլոդոյ կոմունար» թերթի (1950-1957), «Պոդյոմ» ամսագրի (տպագրվել է 1933 թվականից), ինչպես նաև «Լիտերատուրնի Վորոնեժ» ալմանախի պատասխանատու քարտուղարի պաշտոններում։ 1958 թվականից եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Վալենտին Յուշչենկոն մահացել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Թաղված է Վորոնեժի Կոմինտեռնովսկոյե գերեզմանատանը։

Նրա դուստրերն են գրադարանավարուհի Տատյանա Յուշչենկոն և դերասանուհի Գալինա Ռազուվաևան։

Գրքեր
-----

* «Հանդիպումներ» (Վորոնեժ, 1941)
* «Միշտ քեզ հետ» (Դոնի Ռոստով, 1954, Վորոնեժ, 1958, 1967)
* «Հավերժական կրակ» (Վորոնեժ, 1962, 1964, 1976), բեմադրվել է Ն. Ֆ. Պոգոդինի անվան դրամատիկական թատրոնի բեմում (Շախտի, 1967)
* «Երեք գաղտնիքների ափ» (Վորոնեժ, 1963, Չեբոքսարի, 1977, չուվաշերեն)

Պարգևներ
--------

* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (14.5.1945)
* «Մարտական ծառայությունների» մեդալ (22.05.1943)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "В. Т. Ющенко". Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 5. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 3 (help)
**Կրակովի արվեստի թանգարան**(լեհ.՝ Pałac Sztuki), գեղարվեստասերների միության կազմակերպությանը պատկանող շենք է, որը գտնվոում է Կրակովի հին քաղաքի Շեպանսկի հրապարակում։ Կառույցը գրանցված է փոքր լեհական գավառի պահպանվող հուշարձանների գրանցամատյանում։

Նկարագրություն
--------------

Մոդեռնիստական ոճի այս շենքը կառուցվել է 1901 թվականին լեհ ճարտարապետ Ֆրանցիշեկ Մոնչիսկի նախագծով, որը որպես նախատիպ օգտագործել է Վիեննայի ցուցադրական տաղավարի մակետը։ Շինության ստեղծման գործում իրենց մասնակցությունն են ունեցել հայտնի կրակովյան նկարիչներ և քանդակագործներ։

Ֆրիզը մշակվել է Յացեկ Մալչևսկու, Անտոնի Մադեյսկու, Կոնստանտին Լյաշկայի և Թեոդոր Ռիգերի՝ հայտնի լեհ մշակութային գործիչների կողմից, որոնք կերտել են կիսանդրիներ։ Շինության ճակատային մասը զարդարված է սյունագոտիով, որի վրա վեր է խոյանում է Ապոլլոնի արձանը՝ ոսկյա պսակով։ Շենքի պատերը զարդարված են քառանկյունի որմնասյուներով, որոնք ամրացված են պատուհանների կամարներով, իսկ բոլորից վեր հառնում է հոյակերտ մուտքը՝ երկու հզոր սյուներով։

Շեպանսկի հրապարակի կողմից պալատի առջև տեղադրված է Անտոնիո Մադեյսկու կերտած Յանա Մատեյկոյի կիսանդրին, իսկ կրակովյան քաղաքային զբոսայգու կողմում տեղադրված է Ստանիսլավ Վիսպյանսկու կիսանդրին, որի հեղինակն է Աննա Ռեյնոխը։

Շինությունը պատկանում էր Գեղարվեստասերների միությանը, որն այնտեղ անցկացրել է տարատեսակ ցուցահանդեսներ։ Ներկայումս շենքի ներսում գործում է պատկերասրահ։ Գեղարվեստասերների միությունն այստեղ անցկացնում է Ռոտարի ակումբի ժողովները, հանդիպումները, կազմակերպվում են տարատեսակ մշակութային միջոցառումներ և աճուրդ֊վաճառքներ։ 1975 թվականին շենքը գրանցվել է Մալոպոլյան Վոեվոդի հուշարձանների պահպանության գրանցամատյանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  register of objects of cultural heritage in Poland
2. ↑  "Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych — województwo małopolskie" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2018 թ․ մարտի 1-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 24.

Գրականություն
-------------

* Joanna Czaj-Waluś Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Kraków, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2007, ISBN 83-922906-8-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт Общества любителей изящных искусств (լեհ.)
* Информация (լեհ.)
**Վաճառական Մոլչանովների կրպակ** (ռուս.՝ Лавка купцов Молчановых), շենք Ռուսաստանի Դաշնության Սվերդլովսկի մարզի Կամենսկ-Ուրալսկի քաղաքի պատմական կենտրոնում։

Սվերդլովսկի մարզի կառավարության 2001 թվականի դեկտեմբերի 28-ի թիվ 859-PP որոշմամբ հուշարձանին շնորհվել է տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետության հուշարձանի կարգավիճակ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Հատակագծում ուղղանկյունաձև մեկհարկանի շենքը գտնվում է քաղաքի պատմական կենտրոնում և տեղադրված է հյուսիս-հարավ առանցքով։ Գլխավորը հյուսիսային ճակատն է, որը նայում է Լենինի փողոցին (նախկին Բոլշայա Մոսկովսկայա)։ Շենքը կառուցվել է XIX դարի վերջին և այն ժամանակվա աղյուսային ոճի փոքր առևտրային շինության օրինակ է, թաղամասի հորինվածքում զբաղեցնում է շարքային դիրք։

Փողոցային ճակատն ունի կենտրոնաառանցքային հորինվածք։ Ճակատի անկյունները ամրացված են դեկորացված մակերես ունեցող թիակներով։ Կենտրոնական մասը նշվում է մուտքի դռնատեղով և նրա վերևում` ատտիկոսի բարձր մասով։ Դռան կողքերին երկու պատուհաններ են։ Լուսամուտատեղերը շրջանակված են բարդ ձևերի աղյուսե երեսկալներով, պատուհանների զարդաքիվերը ոճավորված են բարոկկո ոճով։ Դռան երեսկալը լրացված է ատամնիկներ ունեցող եռանկյունաձև ճակտոնով։ Լողաթներն ու ատամնիկները պատուհանագոգի ներքևի գոտում դեկորավորում են պատուհանների տակի տարածքը։ Պատն ավարտվում է ատամնիկների գոտիով քիվով և բարդ ուրվապատկերների ատտիկոսներով։ Ատտիկոսի դիմային մակերեսը բաժանված է երեք մասի, որոնցից յուրաքանչյուրը զարդարված է լողաթներով և ատամնիկներով։ Կենտրոնական մասը դեկորացված է արևանշանով։ Շենքի մնացած ճակատներն ունեն շատ պարզ լուծում, առանց որևէ դեկորի օգտագործման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Лавка купцов Молчановых". *kartarf.ru* (in ռուսերեն). Retrieved 2018 թ․ մայիսի 22.
2. ↑  "Постановление Правительства Свердловской области № 859-ПП от 28 декабря 2001 года". *docs.cntd.ru* (in ռուսերեն). Электронный фонд правовой и нормативно-технической документации. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ ապրիլի 13. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 13.
3. ↑  Свод памятников, 2008, էջ 366
4. ↑  Свод памятников, 2008, էջ 367

Գրականություն
-------------

* *Бессонова О.А.* Свод памятников истории и культуры Свердловской области / ред. В.Е.Звагельская. — Екатеринбург: Сократ, 2008. — Т. 2. — С. 366-367. — 648 с. — ISBN 978-5-88664-323-7
* Памятники архитектуры Каменска-Уральского / С. И. Гаврилова, Л. В. Зенкова, А. В. Кузнецова, А. Ю. Лесунова — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2008. — 92 с.
**Վիսենտե դե լա Մատա** (իսպ.՝ Vicente de la Mata, հունվարի 15, 1918(1918-01-15), Ռոսարիո, Սանտա Ֆե նահանգ, Արգենտինա - օգոստոսի 4, 1980(1980-08-04), Ռոսարիո, Արգենտինա), արգենտինացի նախկին ֆուտբոլիստ, հարձակվողի Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ, արգենտինացի ֆուտբոլիստներ Արսենիո Էրիկոյի և Անտոնիո Սաստրեի հետ Վիսենտե դե լա Մատան համարվել է «Ինդեպենդիենտե» ակումբի լեգենդար հարձակվողներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Վիսենտե դե լա Մատան ծնվել է 1918 թվականի հունվարի 15-ին Ռոսարիո քաղաքի Տաբլադա թաղամասում։ Նա իր կարիերան սկսել է հայրենի քաղաքի՝ «Ցենտրալ Կորդոբա» մանկական ակումբում։ Նույն ակումբի մեծահասակների թիմում նա իր նորամուտը նշել է 1936 թվականին։

19 տարեկանում երիտասարդ ֆուտբոլիստը հրավիրվել է Արգենտինայի հավաքական՝ խաղալու Հարավային Ամերիկայի առաջնությունում, որտեղ եզրափակչում՝ Բրազիլիայի հավաքականի դեմ խաղում, դարձել է երկու գոլի հեղինակ և թիմին դարձրել չեմպիոն։

Հարավային Ամերիկայի առաջնությունում հաջողություն ունենալուց հետո առաջատար ակումբները սկսել են հետաքրքրվել դե լա Մատայով, իսկ 1937 թվականին նա տեղափոխվել է «Ինդեպենդիենտե», որի կազմում խաղացել է մինչև 1950 թվականը, անցկացրել 362 խաղ, խփել 151 գոլ և երեք անգամ դարձել Արգենտինայի առաջնության չեմպիոն։ «Ինդեպենդիենտեում» դե լա Մատան ակումբի հարձակվողներ Արսենիո Էրիկոյի և Անտոնիո Սաստրեի հետ 66 խաղում խփել են 216 գոլ (3,3 գոլ մեկ խաղում)։

Արգենտինայի հավաքականի կազմում դե լա Մատան անցկացրել է 13 հանդիպում, որոնցում խփել է 6 գոլ՝ հաղթելով Հարավային Ամերիկայի 3 առաջնությունում։

«Ինդեպենդիենտեից» հեռանալուց հետո դե լա Մատան 2 մրցաշրջան է անցկացրել «Նյուելս Օլդ Բոյզում», որտեղ խփել է ընդամենը 1 գոլ, իսկ հետո ավարտել կարիերան։

Նվաճումներ
----------

### Թիմային

* Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթակիր, 1937, 1945, 1946
* Արգենտինայի չեմպիոն, 1938, 1939, 1948

### Անձնական

* Հարավային Ամերիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ, 1937

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
2. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
3. ↑  "Ficha Estadistica de VICENTE DE LA MATA -vicente de la mata- (perfil, ficha, profile, stats)". *www.bdfa.com.ar*. Retrieved 2023 թ․ հունվարի 7. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 29 (help)
4. ↑  "Southamerican Championship 1937". *www.rsssf.org*. Retrieved 2023 թ․ հունվարի 7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография на independiente1905.com.ar
* Биография на futbolfactory.futbolweb.net

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**«№ 5, 1948»**, Ջեքսոն Պոլլոքի կտավը, որն ավարտել է 1948 թվականին։ Աբստրակտ Էքսպրեսիոնիզմ ոճի ամենահայտնի կտավներից մեկը։

Պատրաստված է Պոլլոքին բնորոշ ցայտացրիվ տեխնիկայով։ 243,8 × 121,9 սմ չափի անբովանդակ կտավ, որը գրվել է մանրաթելի վրա (մանրաթել սալաքարի վրա)։ Օգտագործված են հատկապես մոխրագույն, շագանակագույն, սպիտակ և դեղին ներկեր։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ամերիկյան աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի ամենավառ ներկայացուցիչը՝ Ջեքսոն Պոլլոքը, «№ 5» կտավը ստեղծելու համար օգտագործել է ներկերը լցնելու և ցայտեցնելու իր ստեղծած տեխնիկան։ Այս նկարը, ինչպես և նրա աշխատանքների մեծ մասը, չի ստացել իրեն հատուկ անուն։ 1949 թվականի հունվարին Փարսոնս Բեթթի պատկերասրահում կտավն առաջին անգամ ցուցադրվել է Պոլլոքի անձնական ցուցահանդեսին։ Ֆիլիպինական արվեստի գործարքառու Ալոնսո Ասորիոն այն գնել է 1500 դոլարով, ինչին արձագանքել է նրա բիզնես գործընկերը. «Դու գումար ես ծախսե՞լ *սրա* համար»։ Նկարը վնասվել էր բեռնափոխադրող ընկերության առաքման ընթացքում։ Պոլլոքն առաջարկել է շտկել վնասը, բայց արդյունքում նա ամբողջությամբ վերաշարադրել է նկարը՝ ասելով. «Նա այդ մասին չի իմանա։ Ոչ ոք չգիտի, թե ինչպես նայել իմ նկարներին, նա (Ասսորիո) նույնպես չգիտի»։ Երեք շաբաթ անց Պոլլոքի արհեստանոց այցելելուց հետո Ասորիոն հայտնաբերեց, որ նկարը զգալիորեն փոփոխված է, և զգաց, որ դրանով այն ձեռք է բերել նոր մետաֆիզիկական խորություն և իմաստասիրություն։ Ավելի ուշ Ասորիոն այն անվանեց «նկարչի համար երկրորդ հնարավորության հրաշալի օրինակ»։

Սկզբում նկարը մասնավոր հավաքածուի մեջ էր, այնուհետև ցուցադրվել էր Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ Հետո այն դարձավ Դևիդ Գեֆենի պրոդյուսերի սեփականությունը (DreamWorks կինոընկերության հիմնադիրներից մեկը)։ 2006 թվականին Գեֆենը այն վաճառել է (համաձայն չհաստատված տեղեկությունների) 140 միլիոն դոլարով մեքսիկական կոլեկցիոներ Դևիդ Մարտինեսին։ «№ 5, 1948» կտավի այս վաճառքը աշխարհի ամենաթանկ նկարներից մեկն է․ այն իր արժեքով «շրջանցում» է Վիլլեմ դե Կունինգի Տիկին III և Գուստավ Կլիմտի Ադել Բլոխ-Բաուերի դիմանկար I կտավները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
2. ↑  Steven Gaines (June 1, 1998). Philistines at the Hedgerow: Passion and Property in the Hamptons (hardcover). Little Brown & Co. p. 115. ISBN 9780316309417
3. ↑  "John Savage «Jackson Pollock's No.5, 1948 — More Than a Dense Bird's Nest»". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 22. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 42 (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աճուրդով վաճառված ամենաթանկարժեք արվեստի ստեղծագրծություն է ճանաչվել Ջեքսոն Պոլլոքի «№ 5, 1948» կտավը// ТАСС
* Ակնարկ ТАСС
* 
* 
* 
* 
* 
* Archived 2020-08-10 at the Wayback Machine.
* 
* Archived 2020-08-06 at the Wayback Machine.
Նկար Յոհան Քրիստոֆ Պեպուշի «Մուրացկանի օպերայի» մոտիվներով, 3-րդ գործողություն, 2-րդ տեսարան, Ուիլյամ Հոգարթ, մոտ 1728 թվական
**Բալլադային օպերա** (անգլ.՝ ballad opera), կոմիկական օպերայի անգլիական տեսակը. տարածվել է 18-րդ դարում Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իսպանիայում։ Ծագումը կապված է օպերա-երկխոսության և անգլիական երգիծական կոմեդիայի հետ։ Բալլադային օպերան հաճախ սուր երգիծական բնույթի է, երբեմն էլ պալատական օպերա-սերիաների պարոդիա է։ Երգերն ու պարերն ընդմիջվել են բանահյուսությունից փոխառած (կամ կոմպոզիտորների ստեղծած) խոսքային պատկերներով։ Բալլադային օպերայի առաջին դասական նմուշը Յոհան Քրիստոֆ Պեպուշի «Մուրացկանի օպերան» է (1728), որտեղ համարները կառուցված են երգային մոնտաժի սկզբունքով։ Այդ օպերայի նմանակումներից առավել հայտնի է Կուրտ Վայլի «Երեքգրոշանոց օպերան» (ըստ Բերտոլդ Բրեխտի, 1928)։

Բալլադային օպերաjի ազդեցությամբ ստեղծվել է նաև գերմանական զինգշպիլը՝ կոմիկական օպերայի տեսակը։

Երաժշտական քննադատ Փիթեր Գամմոնդը բալլադային օպերան նկարագրում է որպես «կարևոր քայլ ինչպես երաժշտական տեսարանի, այնպես էլ հանրաճանաչ երգի ազատագրման գործում»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Gammond, Peter (1991). *The Oxford Companion to Popular Music*. Oxford: Oxford University Press. pp. 35–36. ISBN 0-19-311323-6.

Գրականություն
-------------

* Edmond M. Gagey: *Ballad Opera* (New York: Columbia University Press, 1937; re-issued New York & London: Benjamin Blom, 1968).
* John Gay, ed. Hal Gladfelder: *The Beggar's Opera* and *Polly* (Oxford University Press, 2013).
* *Grove's Dictionary of Music and Musicians*, article "Ballad opera"
* Harold Rosenthal and John Warrack: *The Concise Oxford Dictionary of Opera* (Oxford, 1979), article "Ballad opera".
* Walter H. Rubsamen (ed.): *The Ballad Opera. A Collection of 171 Texts of Musical Plays Printed in Photo-Facsimile*, 28 volumes (New York, 1974).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Brief history of British light opera

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · Ռիմանի երաժշտական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4203544-2 · LCCN: sh85011225 |

 |
**Տատյանա** (**Տանյա**) **Վլադիմիրովնա Դյագիլևա** (բելառուս․՝ Таццяна (Таня) Дзягілева, հունիսի 9, 1991(1991-06-09), Վիտեբսկ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս սուպերմոդել։

Կենսագրություն
--------------

Տատյանա Դյագիլևան ծնվել է 1991 թվականին Վիտեբսկում։ Ռուսաստանի քաղաքացի է, ապրում է Փարիզում։

2010 թվականին Esquire ամսագիրը, որ ստեղծել էր Երկիր մոլորակի կրքոտ ատլասը, Տանյա Դյագիլևային կոչել է Բելառուսի ամենասեքսուալ բնակիչ։

Միլանի Istituto Marangoni-ում ուսումնասիրել է նորաձևության արտադրություն։ Ավարտել է Fashion Image and Style, Fashion Business intensive բաժինները։

Նորաձևության ցուցադրություն
---------------------------

Առաջին հաջող սեզոնից հետո (2006 թվականի գարուն), աշխատում է Chanel, Christian Dior, Hermès, Alexander McQueen, Ժան Պոլ Գոտյե, Missoni, Versace, Պրադա, Դոնա Կարան և Calvin Klein ընկերությունների հետ։ Հայտնվել է *Vogue* ամսագրի ռուսական տարբերակի շապիկին, ներկայում գովազդում է Hugo Boss, Մայքլ Քորս, Christian Dior, Lanvin, Yves Saint Laurent և Jean-Paul Gaultier ընկերության ապրանքանիշները։

### Ամառ/Ձմեռ 2008

2008 թվականի փետրվարից մարտ ընկած ժամանակահատվածում մասնակցել է հետևյալ շուներին․

Նյու Յորք՝ Phillip Lim, Badgley Mischka, BCBG Max Azria, Bill Blass, Carlos Miele, Carolina Herrera, Earth Pledge Presents FutureFashion, Herve Leger by Max Azria, J. Mendel, Lacoste, Marc by Marc Jacobs, Matthew Williamson, Max Azria, Michael Kors, Miss Sixty, Narciso Rodriguez, Nicole Miller, Oscar de la Renta, Ports 1961, Preen, Rag&Bone, Ralph Lauren, Ruffian, Temperley London, Tommy Hilfiger, Y-3, Zac Posen:

Միլան՝ Belstaff, Blumarine, Byblos, Dolce & Gabbana, DSquared2, Etro, Gaetano Navarra, Iceberg, Just Cavalli, Moschino, RoccoBarocco, Salvatore Ferragamo, Sonia Fortuna, Versace:

Փարիզ՝ Alexander McQueen, Ann Demeulemeester, Celine, Christian Dior, Christian Lacroix, Elie Saab, Emanuel Ungaro, Gai Mattiolo, Giambattista Valli, Hermes, John Galliano, Lanvin, Nina Ricci, Paul&Joe, Sonia Rykiel, Valentino, Yves Saint Laurent:

Ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 100 ցուցադրություն։ Նյու Յորքի հովտում բացել է Badgley Mischka շուն, փակել է Miss Sixty շոուն և բացել է Rag&Bone շոուն։ Միլանում փակել է Byblos շոուն։ Փարիզում բացել և փակել է Celine, Elie Saab շոուները, փակել է Nina Ricci շոուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "TUT.BY | НОВОСТИ — Белоруска попала в сексуальный атлас планеты — Калейдоскоп — 14.10.2010, 12:44". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 3. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 17 (help)

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Տատյանա Դյագիլևա***էջը Վիքիպահեստում |

* Տանյա Դյագիլևա Ինստագրամում
* Տանյա Դյագիլևա
* Tanya Dziahileva: FashionModelDirectory.com (անգլ.)
* Tanya Dziahileva: Models.com (անգլ.)
* Տանյա ԴյագիլևաԹվիթթերում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |
Փերիոյ հայոց հիվանդանոցի շենքը հարավային կողմից, որը կառուցվել է 1942 թվականին՝ Նամակերտ գյուղում։
**Փերիան** (պարսկերեն՝ *فریدن*, կարդ․՝ *Ֆերեյդան*, վրացերեն՝ *ფერეიდანი*, կարդ․՝ *Փերեյդանի*) Իրանի Սպահան նահանգում գտնվող գավառ է, որը Շահ Աբբասի գաղթից հետո մինչ քսաներորդ դար Պարսկաստանի ամենահայաբնակ գավառն է եղել։ Գավառում և շրջակայքում ապրել են նաև պարսիկներ, լոռեր, թրքեր, Շահ Աբբասի գաղթեցրած վրացիներ, և այլք։

Նամակերտի հիվանդանոցի բացման առթիվ 1942 թվականի նոյեմբերի 8-ին Նամակերտի Սուրբ Թադեոս եկեղեցուց դեպի հիվանդանոց մեկնած թափորը
Փերիա գավառը գտնվում է Սպահան քաղաքից 150 կմ արևմուտք, ծովի մակերևույթից 2200 մ միջին բարձրության վրա։ Արևելքից սահմանակից է Քեարվանդ գավառին, արևմուտքից՝ Բուրվարի, հյուսիսից՝ Խոնսար և Գոլփայգան, իսկ հարավից՝ Չարմահալ գավառներին։
Ունեցել է 57 հայաբնակ գյուղեր, որոնցից մինչև 1946 թվականը կանգուն էին 24-ը։ Այդ գյուղերից են ՝ Ադիգան, Ազնավուլ, Բժկերտ, Բոլորան, Դաջան, Դրախտակ, Խոյգան Վերին և այլն։ Փերիայից 1946 թվականին ամբողջությամբ Հայաստան են ներգաղթել վեց գյուղեր։ 1967 թվականին հայաբնակ էին 17 գյուղեր։ Ներկայումս ամբողջությամբ հայաբնակ է միայն Բոլորանը։
1967 թ. տվյալներով բնակչության քանակը ըստ գյուղերի՝

1. Բոլորան - 970
2. Դաջան - 57
3. Դրախտակ - 15
4. Վերին Խոյգան - 1162
5. Խունգ - 585
6. Հադան - 470
7. Հազարջրիբ - 990
8. Ղալամելիք - 134
9. Ղարղուն - 840
10. Միլակերտ - 760
11. Նամակերտ - 980
12. Շահբուլաղ - 210
13. Շուրիշկան - 750
14. Չիգան - 250
15. Սանգիբարան - 1170
16. Սնկերտ - 345
17. Սվարան - 600

ընդամենը՝ 1530 տուն, 10.288 շունչ։

Տես նաև
-------

* Սպահան
* Նոր Ջուղա
* Սուրբ Ամենափրկիչ Վանք

Արտաքին հղումներ
----------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Փերիա** կատեգորիայում։ |
**«Ճշմարտությունը Հարի Քվեբերտի գործի մասին»** (ֆր.՝ La vérité sur l’affaire Harry Quebert), շվեյցարացի գրող Ջոել Դիկերի դետեկտիվ վեպը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 2012 թվականին՝ Շվեյցարիայում՝ ֆրանսերեն։ 2014 թվականին վեպը հրատարակվել է ԱՄՆ-ում։ «Ֆրանսիական ակադեմիայի մեծ մրցանակ վեպի համար» մրցանակակիր և «Լիցեյիստների Գոնկուրյան մրցանակի» դափնեկիր դառնալուց հետո վեպը դարձել է համաշխարհային բեսթսելլեր և թարգմանվել մոտ 33 լեզվով։ Գրքի բնօրինակ ֆրանսերեն տարբերակը վաճառվել է մոտ մեկ միլիոն օրինակով օրինակով, թարգմանված տարբերակը՝ մոտ երկու միլիոն օրինակով։

2017 թվականին վեպի հիման վրա նկարահանվել է մինի-սերիալ, որը թողարկվել է 2018 թվականի հոկտեմբերին։

2023 թվականին Սամվել Գասպարյանի թարգմանությամբ գիրքը Newmag հրատարակչությունում հրատարակվել է հայերեն, շնորհանդեսը տեղի է ունեցել նույն թվականի սեպտեմբերի 9-ին՝ «Ֆրանսիական գրքի փառատոն» միջոցառման ընթացքում։

Սյուժե
------

15 տարեկան Նոլա Կելերգանը 1975 թվականի օգոստոսի 30-ին գնում է անտառ ու անհետանում։ 33 տարի հետո երիտասարդ գրող Մարկուս Գոլդմանն գնում է Ավրորա քաղաք, որպեսզի գրական քաջալերում ձեռք բերի ու հետ չմնա իր հրատարակչի սահմանած վերջնաժամկետից։ Մարկուս Գոլդմանը նաև ուզում է հանդիպել Ամերիկայի ամենահեղինակավոր գրողներից մեկին՝ իր ուսուցիչ Հարի Քվեբերտին, սակայն սենսացիոն իրադարձությունը խանգարում են Մարկուսի ծրագրերին։ Հարիին ներկայացվում է 15 ամյա աղջկան սպանելու մեղադրանք, քանի որ նրանց միջև սիրավեպ էր եղել։ Հարիին մեղադրելուց հետո Մարկուսը սկսում է իր քննությունը։ Հարիի գրական կարիերան և կյանքը փրկելու համար Մարկուսը պետք է պատասխանի երեք հարցի՝ ո՞վ է սպանել Նոլա Կելերգանին, ի՞նչ է կատարվել 1975 թվականին Ավրորայում, և ի՞նչ է պետք իսկական վեպ գրելու համար։ Մարկուսի հետաքննության արդյունքը դառնում է նրա հաջորդ գիրքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "This article is more than 9 years old Dan Brown-trumping French bestseller due in English next year".
2. ↑  International Best-Seller ‘The Truth About the Harry Quebert Affair’ Lands Big-Money U.S. Deal
3. ↑  "The Truth About The Harry Quebert Affair Summary and Study Guide". *SuperSummary* (in անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ սեպտեմբերի 17.
4. ↑  August 15, Ariana Bacle; EDT, 2017 at 01:40 PM. "Patrick Dempsey Sets TV Return With 'The Truth About the Harry Quebert Affair' Adaptation". *EW.com* (in անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ սեպտեմբերի 17.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
5. ↑  info@f-s.am, FutureSystems. "Ճշմարտությունը Հարի Քվեբերտի գործի մասին". *Newmag Publishing House*. Retrieved 2023 թ․ սեպտեմբերի 17.
6. ↑  FRANCOFEST-ին Newmag-ը ներկայացրեց չոր գիրք, չորս էլ բացարձակ բեսթսելլերը (լուսանկարներ)
7. ↑  "Harry Quebert: The French thriller that has taken the world by storm". *The Telegraph* (in անգլերեն). 2014 թ․ փետրվարի 1. Retrieved 2023 թ․ սեպտեմբերի 17.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Harry Quebert: The French thriller that has taken the world by storm
* Dan Brown-trumping French bestseller due in English next year
* International Best-Seller ‘The Truth About the Harry Quebert Affair’ Lands Big-Money U.S. Deal
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սպիտակաշեն (այլ կիրառումներ)

Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Սպիտակաշեն**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Մարտունի շրջկենտրոնից գտնվում է 10 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 40 կմ հեռավորության վրա։

Աշխարհագրություն
----------------

Համայնքը լեռնային է, ունի 800,44 հա տարածք, որից 561,95 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 169,0 հա անտառային հողեր։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 3 աղբյուրներ` «Ավոյի», «Խոջավանդ» և «Երեք ջուր»։

Բնակչություն
------------

2015 թվականին Սպիտակաշեն համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 453 մարդ, կա 108 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 395 | 415 | 341 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

Պատմամշակութային հուշարձաններ
-----------------------------

Կան պատմամշակութային հուշարձաններ՝ Ամենափրկիչ եկեղեցի (13-րդ դար), գերեզմանոց (13-րդ դար), հաշվառված է 8 հուշարձան։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 57 աշակերտ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
2. ↑  «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների». Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին.
3. ↑  Ղահրամանյան, Հակոբ (2015). *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*. Երևան. էջ 265.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Մարտունու շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Մարտունի** |
|  |
| Գյուղեր | Աշան • Ավդուռ • Բերդաշեն • Գիշի • Եմիշճան • Զարդանաշեն • Թաղավարդ • Խերխան • Խնուշինակ • Ծովատեղ • Կաղարծի • Կավահան • Կարմիր Շուկա • Կաքավաձոր • Կոլխոզաշեն • Հաղորտի • Հացի • Հերհեր • Ճարտար • Մաճկալաշեն • Մյուրիշեն • Մուշկապատ • Մսմնա • Ննգի • Նորշեն • Շեխեր • Պառավաթումբ • Ջիվանի • Սարգսաշեն • Սխտորաշեն • Սոս • Սպիտակաշեն • Վազգենաշեն • Վարանդա • Վերին Ճարտար • Քաջավան • Քարահունջ • Քերթ | Հադրութի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |
**Բակբո** (Տոնկին) (վիետ․՝ Vịnh Băc Bô — *залив Бакбо*; չինարեն՝ 北部湾-*Բեյբուվանի* ծոց), Հարավային Չինաստանի` Չինաստանին (Գուանսի-Չժուանսական ինքնավար մարզ, Գուանդուգ նահանգ, Հայնան նահանգ) և Վիետնամին (Բակբոյի շրջան, Քուանգնին, Հայֆոն, Թհաիբին, Նամդին, Նինբին, Թանհոա և Նգեանի նահանգներ) պատկանող ծոց։ Արևելքում այն ծովից բաժանվում է Լեյչու թերակղզով և Հայնան կղզով, որոնք առանձնացված են Հայնան նեղուցով։

Վիետնամցիները պաշտոնապես այն անվանում են Վինբաբկո, կամ ավելի հազվադեպ Վինհայնամ, չինական անունը Բեյբուվանն է ։ «Տոնկինի ծոց» անվանումը գալիս է Հանոյ քաղաքի հին անունից` «Տոնկին»), այս անունը հետագայում տարածվեց Վիետնամի ամբողջ հյուսիսային մասում։

Բակբո ծոցի երկարությունը` 330 կմ է, մուտքի լայնությունը` 241 կմ, խորությունը` մինչև 82 մ, օրվա մակընթացությունները` մինչև 6 մ։

Հիմնական նավահանգիստը Հայֆոնն է։

Գրականություն
-------------

* *Լ. Մ. Բեսեդնով* Рыбы Тонкинского залива. Ч. 1. *Elasmobranchii*. — Վլադիվոստոկ, 1969.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 33.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 241)։*  |
**Մաքսիմ Վլադիմիրովիչ Երմակով** (ապրիլի 21, 1995(1995-04-21), Կամենսկ-Ուրալսկի, Սվերդլովսկի մարզ, Ռուսաստան), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան և հենակետային կիսապաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

### Ակումբային կարիերա

«Դենաս» ֆուտբոլային դպրոցի սան (Կամենսկ-Ուրալսկ)։ 2008 թվականին Մանկական ֆուտբոլային լիգայի հավաքականի կազմում դարձել է Կ. Ի. Բեսկովի հուշամրցաշարի հաղթող և ընդգրկվել մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է «Կրասնոդար» ակումբի ակադեմիա։ 2011-2012 մրցաշրջանից ի վեր նա ներգրավվել է երիտասարդական կազմի հանդիպումներին, միայն ցլերի դուբլի համար երիտասարդական առաջնությունում մասնակցել է 39 հանդիպման և դարձել 3 գոլի հեղինակ։ 2013 թվականի հունվարին տեղափոխվել է Մոսկվայի «Սպարտակ», որտեղ խաղացել է երիտասարդական կազմում և «Ֆարմ» ակումբում։ «Սպարտակ-2»-ի կազմում 2013 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին մասնակցել է երեք հանդիպման, իսկ երիտասարդական առաջնությունում երեքուկես մրցաշրջանի ընթացքում կարմիր-սպիտակների կազմում մասնակցել է 53 հանդիպման և դարձել 3 գոլի հեղինակ։

2016 թվականի ամռանը հեռացել է «Սպարտակից» և տեղափոխվել լիտվական «Ստումբրաս»։ Լիտվայի առաջնությունում նորամուտը նշել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին «Տրակայ»-ի դեմ խաղում՝ 64-րդ րոպեին փոխարինման դուրս գալով Ռոբերտաս Վեժավիչուսի փոխարեն։ Ընդհանուր առմամբ, լիտվական ակումբը 6 հանդիպում է անցկացրել երկրի առաջնությունում և մեկ խաղ Լիտվայի Գավաթում և 2016 թվականի մրցաշրջանի ավարտից հետո հեռացել է թիմից։

2017 թվականի օգոստոսի 1-ին տեղափոխվել է հայկական «Փյունիկ», բայց արդեն տարեվերջին հեռացել է թիմից։

**Կարիերան հավաքականում**

Խաղացել է Ռուսաստանի մինչև 17 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականներում, մասնակցել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունների ընտրական հանդիպումներին, խաղացել է նաև ստուգողական խաղերում։ Դարձել է Գրանատկինի հուշամրցաշարի հաղթող։

Նվաճումներ
----------

### Թիմային

Ռուսաստան**«Սպարտակ» (Մոսկվա)**

* Ռուսաստանի երիտասարդական առաջնության հաղթող՝ 2012-2013

Ռուսաստան**Ռուսաստան (մինչև 19)**

* Գրանատկինի hուշամրցաշարի hաղթող՝ 2013

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  "IV-й Всероссийский турнир «Бесков и его команда» 2008". Արխիվացված from the original on 2017 թ․ հուլիսի 4. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 30.
3. ↑  "STUMBRAS VS. TRAKAI 1 — 4". Արխիվացված from the original on 2017 թ․ մարտի 8. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 30. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 22 (help)
4. ↑  «Փյունիկի» նորեկները, *NEWS.am* (1 օգոստոսի 2017)
5. ↑  Спартаковцы успешно выступили за юношескую сборную России
6. ↑  «Спартак» купил победителя Мемориала Гранаткина
**Մաքսուդա Ազիզովնա Վարիսովա** (ուզբ.՝ Maqsuda Azizovna Vorisova, հունվարի 20, 1961(1961-01-20), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ուզբեկստանի բժիշկ-թերապևտ և քաղաքական գործիչ։ Օլիյ Մաժիլիսի Օրենսդիր պալատի պատգամավոր, Ուզբեկստանի 4-րդ գումարման պատգամավոր։ Ուզբեկստանի Ժողովրդա-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ 2021 թվականին առաջադրվել է Ուզբեկստանի նախագահի թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1961 թվականին Տաշքենդում։ 1987 թվականին ավարտել է Տաշքենդի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1987-1989 թվականներին աշխատել է Տաշքենդ քաղաքի Ակմալ-Իքրամովսկի (այժմ՝ Ուստեպինսկի) շրջանի թիվ 6 պոլիկլինիկայում որպես բժիշկ-թերապևտ։ 1989 թվականին ընդհուպ մինչև 2003 թվականը եղել է բժիշկ-թերապևտ, ավելի ուշ՝ Նազարբեկի գյուղական բժշկական կետի վարիչ (Տաշքենդի մարզի Զանգիաթի շրջան)։

2018 թվականից Զանգիաթի շրջանային բժշկական միավորման գյուղական ընտանեկան թիվ 19 պոլիկլինիկայի վարիչ։

2018 թվականին ընտրվել է Ուզբեկստանի Ժողովրդա-դեմոկրատական կուսակցության կենտրոնական խորհրդի նախագահի տեղակալ՝ պատգամավորական միավորումների գործունեությունը և հասարակական ընդունարանների հետ աշխատանքը համակարգելու հարցերով։

2020 թվականին ընտրվել է Ուզբեկստանի Օրենսդիր պալատի պատգամավոր Օլիյ Մաժլիսի կողմից և ընդգրկվել քաղաքացիների առողջության պահպանման հարցերի հանձնաժողովում։

2021 թվականի օգոստոսի 7-ին Ուզբեկստանի Ժողովրդա-դեմոկրատական կուսակցության քաղաքական խորհրդի պլենումը կուսակցության ղեկավարի տեղակալ Մաքսուդ Վարսովնային առաջադրել է որպես նախագահի թեկնածու։

Մրցանակներ
----------

2018 թվականին պարգևատրվել է «Աբեղա ավլոդ ուչուն»-ի 1-ին աստիճանի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Руководство". *Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi* (in ռուսերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 6.
2. ↑  "338-IV-сон 10.06.2020. О создании межпарламентской группы Олий Мажлиса Республики Узбекистан по сотрудничеству с Парламентом Великобритании". *lex.uz* (in ռուսերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 23 (help)
3. ↑  "Депутаты". *parliament.gov.uz* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 4.
4. ↑  "Максуда Варисова: «Меня предложили потому, что я знаю проблемы народа изнутри»". *Газета.uz* (in ռուսերեն). 2021 թ․ օգոստոսի 7. Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 4.
5. ↑  "Еще одним кандидатом на пост президента Узбекистана стала депутат Максуда Варисова". *Podrobno.uz* (in ռուսերեն). Retrieved 2021 թ․ հոկտեմբերի 4.
|  |
| --- |
| **Գեղանի կռունկ** |
| Գեղանի կռունկԳեղանի կռունկ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Ենթադաս** | Տիպիկ թռչուններ (Neognathae) |
| **Վերնակարգ** | *Neoaves* |
| **Կարգ** | Կռունկանմաններ (Gruiformes) |
| **Ընտանիք** | Կռունկներ (Gruidae) |
| **Ցեղ** | **Anthropoides** |
| **Տեսակ** | **Գեղանի կռունկ** *(A. virgo)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Anthropoides virgo***Linné, 1758 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Գեղանի կռունկ** (լատին․՝ Anthropoides virgo), կռունկների ընտանիքի թռչուն, որը գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։ Չվող է, քիչ տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 90-100 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 165-185 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 2,5-3,5 կգ։ Հասունի փետրածածկը միատարր մոխրագույն է, դիմային և վզի առջևի մասերն ու կուրծքը՝ սև, գագաթը՝ մոխրագույն։ Երիտասարդի գլուխը մոխրագույն է, դիմային նախշը բացակայում է։ Թռչում է մոխրագույն կռունկի նման։ Բնակվում է արոտավայրերում, բաց դաշտերում, խոնավ մարգագետիններում, լճերի ու լճակների մոտ, բնակավայրերի հարևանությամբ։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է բույսերով, միջատներով, մանր ողնաշարավորներով։

Կենսակերպ
---------

Գարնանային վերադարձը մարտի 20-ից մինչև ապրիլի վերջն է, աշնանային չուն՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։ Չուի ընթացքում թռչում է սեպաձև երամ կազմած (հաճախ գիշերները)։ Ամպամած եղանակների, խիտ մառախուղի, առատ ձյան պայմաններում երամը երբեմն մոլորվում է, կորցնում չուի ճանապարհը և մեծ կորուստներ կրում՝ բախվելով էլեկտրական լարերին, բարձր ծառերին և շինություններին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Աֆրիկայում, Իսպանիայից մինչև Բայկալ, Մոնղոլիայում, Միջին Ասիայում, Փոքր Ասիայում, Անդրկովկասում։ Առավելապես հանդիպում են հանրապետության կենտրոնական և հյուսիսային շրջաններում։ 200-300 առանձնյակներից կազմված երամներով հանրապետությունում հանդիպում են միայն աշնանային և գարնանային չուի շրջաններում։ Հանգստի համար օգտագործում են վարելահողերը և գյուղատնտեսական ցանքատարածությունները։

Պահպանություն
-------------

Հայաստանի համար քիչ տարածված, չվող, հազվագյուտ տեսակ է, որն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակը վերջին տարիներին զգալիորեն կրճատվել է։ Աշնանային և գարնանային չուի շրջաններում հանդիպում են 200-300 առանձնյակներից բաղկացած երամներով, որոնք հանգստի համար օգտագործում են առավելապես Սևանի ավազանի ցանքատարածությունները։

Վաղ գարնան շրջանում եղանակի կտրուկ փոփոխման հետևանքով կարող են ցրտահարվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | CMS · eBird · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Կանանց ֆիննական գիմնազիան Վիբորգում
**Գիմնազիա**, միջնակարգ հանրակրթական ուսումնական հաստատություն։ «Գիմնազիա» եզրը փոխառվել է Հին Աթենքից։ Առաջինը գիմնազիա է կոչվել 1538 թվականին Ստրասբուրգում բացված միջնակարգ դպրոցը։ 16-18-րդ դարերում գիմնազիաներ բացվել են Գերմանիայում։ 19-րդ դարում գիմնազիա էին կոչվում Ավստրո-Հունգարիայի, Բուլղարիայի, Գերմանիայի, Հոլանդիայի, Հունաստանի,Դանիայի, Սերբիայի և Շվեյցարիայի (գերմանական շրջաններ) արական միջնակարգ դպրոցները։

Դասական գիմնազիաների հիմնական նպատակն էր սովորողներին նախապատրաստել համալսարան ընդունվելու։ Իգական գիմնազիաները նման իրավունքներ չունեին։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը ունեցել է դասական գիմնազիաների իրավունքներ և արտոնություններ։ Հարավային Կովկասում առաջին գիմնազիան հիմնադրվել է ԹիՖլիսում (1829 թվական)։ 1881 թվականին Երևանի արական, իսկ 1898 թվականին Երևանի Հռիփսիմյան իգական պրոգիմնազիաները վերակառուցվել են գիմնազիաների։ 20-րդ դարի սկզբին ստեղծվել են իգական նոր գիմնազիաներ Երևանում (1912 թվական), Ալեքսանդրապոլում (1906 թվական), Կարսում (1909 թվական)։ Երևանում գործել է նաև մասնավոր գիմնազիա։ Իգական գիմնազիաները հիմնականում ուսուցչուհիներ էին պատրաստում գավառական և քաղաքային ուսումնարանների համար։ Հարավային Կովկասի, այդ թվում Արևելյան Հայաստանի գիմնազիաներում դասավանդվել են նաև տեղական լեզուներ, որոնք պարտադիր էին միայն հայերի, վրացիների և ադրբեջանցիների համար։ Հարավային Կովկասի, մասնավորապես Հայաստանի գիմնազիաները որոշակի դեր են խաղացել հայ մշակույթի, դպրոցի, մանկավարժական մտքի, մանկավարժական համագործակցությունների զարգացման գործում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 68)։*  |
**Ֆերնանդո Ֆադեր** (իսպ.՝ Fernando Fader; ապրիլի 11, 1882(1882-04-11), Բորդո - փետրվարի 28, 1935(1935-02-28), Կորդովա, Արգենտինա), Ֆրանսիայում ծնված արգենտինացի նկարիչ, գերմանական իմպրեսիոնիզմի հիմնական հետևորդն իր երկրում։

Կենսագրություն
--------------

Ֆերնանդո Ֆադեյը ծնվել է Բորդոյում, Ֆրանսիայում։ 1884 թվականին նրա հայրը ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Արգենտինայի Մենդոսա քաղաք։ Հինգ տարի անց Ֆերնանդոն վերադարձել է Ֆրանսիա, որտեղ սովորում է տարրական դպրոցում, իսկ հետո ավարտել ուսումնարանը Գերմանիայում։ 1900 թվականին ընդունվել է Մյունխենի արվեստների ակադեմիա, որտեղ վերջնականապես որոշել է իր ապագա մասնագիտությունը։ 1906 թվականին նա հանրությանն է ներկայացրել իր առաջին աշխատանքները։ Նրա բնանկարները մեծ հետաքրքրություն են առաջացրել քննադատների շրջանում։ Նրա հիմնական ոգեշնչումը Մենդոզա նահանգի բնությունն էր, որը գտնվում էր Անդեր լեռների կողքին։

Նա շրջել է Իսպանիայի և Գերմանիայի արվեստի պատկերասրահներում և 1915 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյի Խաղաղօվկիանոսյան միջազգային ցուցահանդեսում արժանացել ոսկե մեդալի։

1932 թվականին Ֆերնանդո Ֆադերը 50-ամյակի կապակցությամբ ցուցադրությունը կազմակերպվել է Բուենոս Այրեսի ասոցիացիայի պատկերասրահի նախաձեռնությամբ, որի ընթացքում ներկայացվել են նկարչի 119 աշխատանքներ։ Առողջական խնդիրների պատճառով նա չի մասնակցել միջոցառմանը։

Ընտանիքի սնանկության և առողջական խնդիրների պատճառով կյանքի վերջին օրերին Ֆերնանդո Ֆադերը ստիպված է եղել փոխել բնակության վայրը և տեղափոխվել Կորդոբա քաղաք՝ ամբողջությամբ նվիրվելով նկարչությանը։

Մահացել է 1935 թվականին։ Նրա նախկին տունը Լոզա Կորալ գյուղում պահպանվում է որպես թանգարան։

Պատկերասրահ
-----------

* Ձմեռային նահանջ, 1918Ձմեռային նահանջ, 1918
* Ձիեր 1904Ձիեր 1904
* Խոզերին կերակրելիս, յուղաներկ 1904Խոզերին կերակրելիս, յուղաներկ 1904

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ (գերմ.)
2. 1 2
3. ↑  "Fader, Fernando (1882–1935) - Routledge Encyclopedia of Modernism". *www.rem.routledge.com* (in անգլերեն). Retrieved 2022 թ․ փետրվարի 13. `{{cite web}}`: line feed character in `|title=` at position 28 (help)
4. ↑  Фернандо Фейдер

Արտաքին հղումներ
----------------

* Фернандо Фадер
* Fernando Fader, pinceladas de una vida argentina

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1343581 · GND: 1057404381 · ISNI: 0000000066358065 · LCCN: n94119620 · VIAF: 4170814 · ULAN: 500117964 · WorldCat VIAF: 4170814 |

 |

 |
**Ֆիդել Վալդես Ռամոս** (իսպ.՝ Fidel Valdez Ramos, մարտի 18, 1928(1928-03-18)[…], Lingayen, Ilocos Region, Ֆիլիպիններ - հուլիսի 31, 2022(2022-07-31), Մակատի), ֆիլիպինցի պետական գործիչ, Ֆիլիպինների 12-րդ նախագահը (1992-1998 թթ.), Ֆիլիպինների պաշտպանության նախարարը (1988-1991 թթ.), Ֆիլիպինների գլխավոր շտաբի պետը (1986-1988 թթ.), Ֆիլիպինների ոստիկանական ծառայության պետը (1980-1986 թթ.)։

Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի պատվավոր անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնողները եղել են քաղաքական վերնախավից․ հայրը եղել է Ֆիլիպինների խորհրդարանի անդամ և արտաքին գործերի նախարար։ Ֆիդել Ռամոսը կրթություն է ստացել ԱՄՆ-ի Վեստ Փոյնթ ռազմական ակադեմիայում, որտեղ զարգացող երկրների համար կրթել են են բազմաթիվ սպաներ, որոնք հետագայում դարձել են աջակողմյան ռազմական հեղաշրջումների մասնակիցներ։ Սովորել է նաև Իլինոյս նահանգի համալսարանում։

### Զինվորական կարիերան և դերը հեղափոխության մեջ

Կորեական և Վիետնամի պատերազմների մասնակից է։ Նախագահ Ֆերդինանդ Մարկոսի օրոք, որպես ոստիկանական ուժերի ղեկավար հետևել է արտակարգ դրության ռեժիմի պահպանմանը։

1986 թվականին, արտահերթ նախագահական ընտրություններից հետո, որոնց արդյունքները հակասական են եղել (երկու թեկնածուներն էլ հայտարարեցին իրենց հաղթանակի և հակառակորդների կողմից կեղծիքների մասին), երկրում բողոքի ցույցեր են բռնկվել Մարկոսի բռնապետության դեմ։ Ցույցերի նախաձեռնողը եղել է Մարկոսի գլխավոր հակառակորդը Կորասոն Ակինոն։ Ընդդիմությանը աջակցել են կաթոլիկ եկեղեցին, պաշտպանության նախարար Խուան Էնրիլեն ու Ֆիդել Ռամոսը։ Ռամոսն ու Էնրիլեն օգնել են Կորազոն Ակինոյին ռազմական հեղաշրջում իրականացնելու գործում։

Հեղաշրջումից և Մարկոսի փախուստից հետո Ռամոսը ստացել է գլխավոր շտաբի պետի նոր պաշտոնը։ Այդ պաշտոնը զբաղեցնելուց հետո նա բանակը մաքրել է տապալված նախագահի կողմնակիցներից։ 1988 թվականին Ռամոսը նշանակվել է երկրի պաշտպանության նախարար։

1992 թվականին նախագահական լիազորությունների ավարտից հետո Կորասոն Ակինոն նրա թեկնածությունն առաջարկել է որպես իր իրավահաջորդ։

### Քաղաքական գործունեություն

Նա իրեն դրսևորել է աջ թևի քաղաքական գործիչ, 1986 թվականի հեղաշրջումից անմիջապես հետո նրա հանձնարարականով Ակինոն կառավարության կազմից հեռացրել է ձախակողմյան նախարարներին։

Իշխանության գալուց հետո նա շարունակել է շուկայական բարեփոխումների, սեփականաշնորհման և օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման քաղաքականությունը։

Ֆիդել Վալդես Ռամոսը մահացել է 2022 թվականի հուլիսի 31-ին, COVID-19-ի պատճառած բարդություններից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000
4. 1 2
5. ↑  Honorary Doctorates — Moscow State Institute of International Relations.
6. ↑
7. ↑  "Об открытии Центра АСЕАН в Москве — МГИМО-Университет". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ հոկտեմբերի 12. Retrieved 2011 թ․ սեպտեմբերի 20.
8. ↑  Умер бывший президент Филиппин, БЕЛТА, 31.07.2022

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)