recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Եղրևանին արևին»** (ֆր.՝ Lilas au soleil), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից և ամենակարկառուն ներկայացուցիչներից Կլոդ Մոնեի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1873 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 50 × 65 սմ։

Այսօր «Եղրևանին արևին» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն)։

Պատմություն
-----------

«Եղրևանին արևին» ստեղծագործությունը Կլոդ Մոնեն նկարել է իր առաջին տան բակում՝ Փարիզի արվարձան Արժանտյոյում։

1872-1873 թվականներին Մոնեն երեք անգամ անդրադարձել է այս թեմային։ Դրանցից մեկը կոչվում է «Եղրևանի։ Մռայլ եղանակ» և պահպանվում է Օրսե թանգարանում։

«Եղրևանին արևին» կտավը երկու անգամ ցուցադրվել է Պոլ Դյուրան Ռուելի պատկերասրահում․ առաջին անգամ 1877 թվականին, իսկ երկրորդ անգամ՝ 1891 թվականին։ Ութ տարի անց նկարը գնել է ռուս վաճառական և կոլեկցիոներ Դմիտրի Շչուկինը։ Վերջինիսի հավաքածուում նկարը մնացել է մինչև 1918 թվականը։ Հեղափոխությունից հետո Շչուկինի հավաքածուն ազգայնացվեց։ Սկզբից այն ցուցադրվել է *Հին արևմտյան գեղանկարչության առաջին թանգարանում*, որից հետո, մինչև հիմա, այն ցուցադրվում է *Գեղեցիկ արվեստների թանգարանում* (այսօր՝ Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Сирень на солнце - Государственный музей изобразительных искусств им. А.С.Пушкина". *www.arts-museum.ru*. Retrieved 2023 թ․ հոկտեմբերի 2.
2. ↑  "Картина на сайте ГМИИ имени А. С. Пушкина". Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 12-ին. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նկարը Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանի կայքում

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Եղրևանին արևին** կատեգորիայում։ |
**Ջանեթ Էն Նապոլիտանո** (անգլ.՝ Janet Ann Napolitano, նոյեմբերի 29, 1957(1957-11-29)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ ազգային անվտանգության քարտուղար (2009-2013)։ 2012 թվականին ըստ Forbes ամսագրի աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ կանանց ցանկում զբաղեցրել է 9-րդ հորիզոնականը։ Արիզոնայի նահանգապետ (2003-2009)։ 2013 թվականից Կալիֆոռնիայի համալսարանի նախագահ։ Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ (2018)։

Կենսագրություն
--------------

1979 թվականին ավարտել է Սանտա Կլարայի համալսարանը (Կալիֆոռնիա)՝ ստանալով քաղաքագիտության summa cum laude բակալավրի աստիճան և ընդունվել Phi Beta Kappa: 1983 թվականին Վիրջինիայի համալսարանի իրավաբանական դպրոցից ստացել է իրավաբանության դոկտորի աստիճան (J.D.): Ուսումն ավարտելուց հետո զբաղվել է իրավաբանական գործունեությամբ։

1993 թվականին Բիլ Քլինթոնը նրան նշանակել է Արիզոնայում ԱՄՆ դաշնային փաստաբան, իսկ 1999-2002 թվականներին գլխավոր դատախազ։ 2002 թվականին Նապոլիտանոն հաղթել է Արիզոնայի նահանգապետի ընտրություններում, իսկ 2006 թվականին վերընտրվել այս պաշտոնում։ Նապոլիտանոն հատուկ ուշադրություն է դարձրել կրթական խնդիրներին, ուսուցիչների աշխատավարձերի մակարդակին, ինչպես նաև պայքարել է ապօրինի ներգաղթի դեմ։

Եթե մինչև իր կառավարչական գործունեության սկիզբը պետական բյուջեի դեֆիցիտը կազմում էր մոտ մեկ միլիարդ դոլար, ապա մինչև 2006 թվականն այն արդեն ավելցուկային էր և կազմում էր մոտ 300 միլիոն դոլար։ 2005 թվականին Time ամսագիրը նրան դասել է ԱՄՆ-ի հինգ լավագույն նահանգապետների ցուցակում։

2008 թվականի վերջին Բարաք Օբաման հայտարարել է ԱՄՆ ներքին անվտանգության նախարարի պաշտոնում Նապոլիտանոյի նշանակման մասին։ 2009 թվականի հունվարի 20-ին Սենատը հաստատել է իր թեկնածությունը. նույն օրը հրաժարվել է Արիզոնայի նահանգապետի պաշտոնից։ Նա պաշտոնապես նոր պաշտոնում աշխատել է հաջորդ օրը` հունվարի 21-ից մինչև 2013 թվականի սեպտեմբերի 6ը։

2013 թվականի սեպտեմբերից Կալիֆոռնիայի համալսարանի նախագահն է։ Ինչպես նաև 2014 թվականից մշտական պայմանագրով աշխատում է Բերկլիի շրջանի Գոլդմանի հանրային քաղաքականության դպրոցում։ Ամերիկյան արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի անդամ է (2015)։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է «Թոմաս Ջեֆերսոն» հիմնադրամի իրավագիտական մեդալով (2010)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
4. ↑
5. ↑
6. ↑  "The 100 Most Powerful Women". *Forbes*. September 2012.
7. ↑  Election of New Members at the 2018 Spring Meeting | American Philosophical Society
8. ↑  "America's 5 Best Governors". Time. 13.11.2005. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 4-ին. Retrieved 2009 թ․ հուլիսի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  "Джанет Наполитано назначена министром внутренней безопасности США". РИА Новости. 01.12.2008.
**Ռադչենկո** (ռուս.՝ Радченко (Тверская область)), քաղաքատիպ ավան, որը գտնվում է Ռուսաստանի Տվերի մարզի Կոնակովսկի շրջանում։

Բնակչությունը` 1354 մարդ (2020 թվական)։

Աշխարհագրություն
----------------

Ավանը գտնվում է Իվանկովյան ջրամբարի եզրին, հեռու է մարզային կենտրոնից 32 կմ դեպի հարավ-արևելք, Ռեդկինո երկաթուղու կայարանից 7 կմ հեռու է Մոսկվա-Սանկտ Պետերբուրգ գծից։ Ջրամբարի միջով լաստանավային գետանց է։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1921 թվականին, աշխարհում առաջին տորֆային փորձակայանի շինարարության հետ։ 1965 թվականին ՌԽՖՍՀ զինված ուժերի նախագահության հրամանագրով Բուրատինո ավանը վերակոչել են Ռադչենկո։ Վերակոչվել է ի պատիվ խորհրդային տորֆային արդյունաբերության կազմակերպիչներից մեկի` Իվան Ռադչենկոյի։

Քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ է ստացել 1939 թվականից։

Տնտեսություն
------------

Աշխատում է «Ռադչենկո-տորֆ» գիտակենտրոնը, փորձարարական մեքենաների գործարանը և "Բայկալ" Սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության մխոցային պոմպերի գործարանը։

Տեսարժանություն
---------------

Ավանում կա տորֆային արդյունաբերության թանգարան, ինչպես նաև պահպանվել է Ռադչենկո ընտանիքի տունը, որտեղ 1926 թվականին իջևանում էր Նադեժդա Կրուպսկայան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service.
2. ↑  Указ Президиума ВС РСФСР от 22.04.1965 г. "О переименовании некоторых населенных пунктов Калининской области "// Ведомости Верховного Совета РСФСР. — 1965. — № 17 (29 Ապրիլի).
3. ↑  "Энциклопедический справочник "Тверская область". Радченко". // region.tverlib.ru. Retrieved 2012 թ․ մարտի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ջահանա Ֆլեմինգ Հեյս** (մարտի 8, 1973(1973-03-08), Ուոթերբերի), ամերիկացի մանկավարժ, Ներկայացուցիչների պալատի պատգամավոր։ Նա ներկայացնում է Կոննեկտիկուտի 5-րդ շրջանը։ Առաջին անգամ ընտրվել է 2018 թվականի նոյեմբերին։ ԱՄՆ Դեմոկրատական կուսակցության անդամ է։

Կենսագրություն
--------------

Ջահանա Հեյսը ծնվել է 1973 թվականի մարտի 8-ին Կոնեկտիկուտ նահանգի Ուոթրբերրի քաղաքում։

1990 թվականին երեխա է ունեցել։ 1997 թվականին ընդունվել է Հարավային Կոննեկտիկուտի համալսարան։ Ուսումն ավարտելուց հետո՝ ստացել է բակալավրի աստիճան։ 2012 թվականին ավարտելով Կոննեկտիկուտ նահանգի Սենթ-Ջոզեֆի անվան համալսարանը՝ ստացել է մագիստրոսի գիտական աստիճան։

Սկսել է աշխատել 2002 թվականին։ Նրա առաջին աշխատավայրը եղել է Սուզբերի փոքրիկ քաղաքի դպրոցը։ Հեյսն Ուոթրբերրի քաղաքի դպրոցում դասավանդում էր հասարակագիտություն։ Դպրոցում աշխատելիս նա մասնակցել է մանկավարժական վարպետության տարատեսակ մրցույթների։ 2016 թվականին հաղթել է ԱՄՆ ուսուցիչների շրջանում կազմակերպված մրցույթում՝ արժանանալով «Տարվա ուսուցիչ» տիտղոսին։ Ազգային մրցույթում հաղթանակից հետո՝ մեկ տարվա ընթացքում, նա զբաղվել է հասարակական աշխատանքով։

2018 թվականի օգոստոսի 14-ին իր շրջանում Հեյսը հաղթել է դեմոկրատների ընտրարշավում, իսկ 2018 թվականի նոյեմբերին հաղթել է ԱՄՆ Կոնգրեսի ընտրություններում։ Քաղաքականության մեջ նա սատարում է հանրային կրթության և մանկավարժական միությունների ոլորտը, կրթական բարեփոխումները և ԱՄՆ-ում զենք կրելու վերահսկողությունը։ Այժմ նա ամուսնու՝ Միլֆրոդ Հեյսի, և չորս երեխաների հետ միասին բնակվում է Կոնեկտիկուտ նահանգի Ուոթրբերրի փոքիկ քաղաքում։

Ջահանա Հեյսը հանդիսանում է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի գյուղատնտեսական կոմիտեի (անտառտնտեսության կոմիտե, մթերքների կոմիտե) և կրթության ու աշխատանքի կոմիտեի (քաղաքացիական իրավունքների կոմիտե, նախնական կրթության կոմիտե) անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jahana Hayes, ’05, is First Southern Grad Elected to National Office
2. ↑  "Jahana Hayes, nation's top teacher in 2016, is headed to Congress after the victory". *Chalkbeat*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "In Connecticut, Race Between Lamont and Stefanowski Is Close as Wet Ballots Delay Count". *The New York Times*. The New York Times. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 15.
4. ↑  "Jahana Hayes". *connvoters.com*. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 6.(չաշխատող հղում)
5. ↑  "AFL-CIO endorses Eva Bermudez Zimmerman, Jahana Hayes". *The CT Mirror*. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 6.
6. ↑  "Former National Teacher of the Year Jahana Hayes becomes Connecticut's first black woman elected to Congress". *CNBC Make it*. CNBC LLC. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 15.
7. ↑  Touring Africa, top teacher finds curiosity about U.S. schools

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |

 |
**Դուբայի կենդանաբանական այգի** (արաբ․՝ حديقة حيوان دبي‎‎), կենդանաբանական այգի, որը գտնվում է Արաբական Միացյալ Էմիրությունների խոշորագույն քաղաքում՝ Դուբայում։

Այն նաև համարվում է Դուբայի Էմիրության խոշորագույն կենդանաբանական այգին։

Պատմություն
-----------

Դուբայի կենդանաբանական այգին հիմնադրվել է 1967 թվականին Դուբայի ռեզիդենտ Շեյխ Ռաշիդ իբն Մաքթումի (արաբ․՝ راشد بن سعيد آل مكتوم‎‎) հովանավորությամբ։

2 հեկտար հողատարածքում ստեղծված այս կենդանաբանական այգին շարունակում է մնալ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների և Արաբական թերակղզու հնագույն կենդանաբանական այգին։

1960-ական թվականներին այն համարվում էր Դուբայ քաղաքի ուղանիշը, քանի որ գտնվում էր քաղաքի սահմանային հատվածում։

20-րդ դարում՝ 1971 թվականին Դուբայի կենդանաբանական այգին տեղափոխվում է Էմիրության կենտրոնական թաղամաս։ Կենդանաբանական այգու ստեղծման առաջին տարիներին այս այգու կենդանիների բազմազանությունը սահմանափակվում էր մի քանի կատվազգիներով, կապիկներով և որոշ սմբակավորներով։

Կային նաև ակվարիումներ, որոնք նախատեսված էին որոշ ձկների և սողունների համար։ 1986-1989 թվականներին կենդանաբանական այգին վերակառուցվել է։

Վերանորոգումներից հետո նա դարձավ արաբական կենդանաբանական այգիների պատմության մեջ միակ կենդանաբանական այգին, որտեղ պահվում էին այնպիսի հազվագյուտ կենդանատեսակներ, ինչպիսիք են շիմպանզեն և արաբական վայրի կատուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  UAEINTERACT. "UAE Interact, United Arab Emirates information, news, photographs, maps and webcams". *www.uaeinteract.com*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 28-ին. Retrieved 2016 թ․ մարտի 19.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Դոնալդ Լամբերտ** (անգլ.՝ Donald "The Lamb" Lambert, փետրվարի 12, 1904(1904-02-12), Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - մայիսի 8, 1962(1962-05-08), Նյուարկ, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի ջազ դաշնակահար, որը նվագում էր ստրայդ ոճով։ Կյանքի գրեթե մեծ մասը խաղացել է Նյու Ջերսիի ոչ հայտնի բարերում։ Չնայած դրան, նա դասվում է այնպիսի հայտնի երաժիշտների շարքին, ինչպես Քաունթ Բեյսին և Արտ Թեյթումը։

Կենսագրություն
--------------

Առաջին դաշնամուրի դասերը Դոնալդին տվեց իր մայրը՝ Ալման, որը պրոֆեսիոնալ դաշնակահար և ուսուցիչ էր։ Սակայն նա հրաժարվում էր նոտաներ կարդալ սովորել և հիմնականում, որպես ինքնուս, միշտ լսում էր Ջեյմս Ջոնսոնի դաշնամուրային հոլովակները։ Դաշնակահար Դոն Քոութսը վերհիշում է մի դեպք, որը տեղի է ունեցել 1950-ականների վերջին, այն Ժամանակ Լամբերտը մտել է ակումբ, որտեղ երիտասարդ երաժիշտները փորձում են նոր ստեղծագործություններ գրել։ Մի քանի անգամ լսելուց հետո նա նստեց երգեհոնի առջև և ճշգրիտ խաղացրեց ստեղծագործությունը։ Դա Ջոն Քոլտրեյնի Giant Steps-ն էր։ Նրա կարիերան սկսվեց 10 տարեկանից, որտեղ նա մշտապես աշխատել է մուլտիինստրումենտալիստ Փոլ Սեմինոլի հետ։ 1930-ականների սկզբում նա բնակություն է հաստատում Նյու Յորքում և աշխատում էր ակումբներում, սակայն կնոջ մահից հետո նա վերադարձել է Նյու Ջերսի և աշխատել փոքրիկ ակումբներում մինչև կյանքի վերջ։ Ժամանակ առ ժամանակ նա հայտնվում էր Նյու Յորքում և մյուս վարպետներին հրավիրում է դաշնամուրային մրցույթի։ Այնտեղ նա ստուգում էր իր հմտությունները մրցույթում Արթոմ Թեյթումի հետ և ինչպես ասում էր դաշնակահար Բիլ Թեյլորը, «կարող է մրցակցել Լամբերտի հետ բայց չի կարող գերազանցել»։ Նրա տեխնիկան, նրա եռանդը և սրամտություն պատկերված է 1940-1941 թվականների գրառումներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 7-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Ենովք Նազարյանց** (հոկտեմբերի 11, 1868(1868-10-11), Կոստանդնուպոլիս - նոյեմբերի 18, 1928(1928-11-18), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ենովք Նազարյանցը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Սովորել է տեղի գեղարվեստի վարժարանում, այնուհետև կատարելագործվել է Իտալիայում։

Նազարյանցի վաղ շրջանի գործերից հայտնի է միայն Պետրոս Ադամյանի մատիտանկար աճյունապատկերը (1891, Կ.Պոլիս)։ 1890-ականներին տեղափոխվել է Դոնի Ռոստով, ապա` Թիֆլիս։ Այդ շրջանի գործերից են Շալամյան և Այվազյան ամուսինների դիմանկարները (1897)։ 1906-1927 թվականներին բնակվել է Ալեքսանդրապոլում, ղեկավարել տեղի նկարչական ստուդիան։ Պարբերաբար այցելել է Երևան և Թիֆլիս։ Տիրապետել է մատիտի, յուղաներկի և կավճամատիտի տեխնիկաներին` նախապատվությունը տալով կավճամատիտին։ Ստեղծագործել է հիմնականում դիմանկարի ժանրում։

Տարբեր աղբյուրներում հիշատակված Նազարյանցի աշատանքների մի մասը ոչնչացել է հրդեհի և ոչ ճիշտ պահպանության պատճառով, շատերի գտնվելու վայրն անհայտ է։ Նրա դիմանկարներից հայտնի են 20-րդ դարասզբի տարբեր խավերի պատկանող մարդկանց կերպարները՝ վաճառական, մտավորական, արհեստավոր և զինվորական, հայ ազնվական տիկին և նահապետական տարեց կին։ Ստեղծել է դերասաններ Արմեն Արմենյանի, Եկատերինա Դուրյան-Արմենյանի, Միքայել Մանվելյանի, Հովհաննես Աբելյանի, գրող Ատրպետի և այլոց դիմանկարները, որոնք առանձնանում են կերպարի բնութագրման և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ներդաշնակությամբ։

2006 թվականին ՀԱՊ-ում առաջին անգամ ցուցադրվել է Նազարյանցի ամբողջ հավաքածուն։ Գործերից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Մահացել է Լենինականում։

Գրականություն
-------------

* Ենովք Նազարյանց (1868-1928/29): Երևան։ Ա. հ. 2006:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  LLC, Helix Consulting. "Յուրօրինակ և ինքնատիպ դիմանկարներ... Ենովք Նազարյանց (լուսանկարներ)". *www.panorama.am*. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 11.
2. ↑  "Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ". *www.gallery.am*. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 11.
3. ↑  "Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, նկարներ". *www.gallery.am*. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 11.
4. ↑  "AV Production - Ենովք Նազարյանց". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Խանջյան, Սեդա; Հարությունյան, Հասմիկ; Խաչիկօղլյան, Սերգեյ; Ադամյան, Սարգիս; Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, eds. (2006). *Ենովք Նազարյանց (1868-1928/29)*. Translated by Թովմասյան, Հրանուշ. Երևան: Ա. հ.
**Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան** (ադրբ.՝ Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyi), Տուն թանգարան ՝ նվիրված ադրբեջանցի հրապարակախոս և գրող Ջալիլ Մամեդկուլիզադեին։ Թանգարանը հիմնադրվել է այն տանը, որտեղ Ջալիլ Մամեդգուլուզադեն է ծնվել և անցկացրել իր մանկությունն ու պատանությունը։ Գտնվում է Ադրբեջանի Նախիջևան քաղաքում։

Պատմություն
-----------

ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ, որը թողարկվել է Ջալիլ Մամեդգուլուզադեի 100-ամյակի կապակցությամբ (1966)
Թանգարանը հիմնադրվել է Ջալիլ Մամեդգուլուզադեի տանը, որը գտնվում է Նախիջևանի Իդրիս Մամեդով փողոցում։ Թանգարանը հիմնադրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության երրորդ նախագահ Հեյդար Ալիևի 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ի հրամանով։ Թանգարանը բացվել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 13-ին և Հեյդար Ալիևը մասնակցել է բացման արարողությանը։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում ցուցադրվում է Ջալիլ Մամեդգուլուզադեի կյանքն ու աշխատանքը արտացոլող ցուցադրություն։ Թանգարանում պահվում են Ջալիլ Մամեդգուլուզադեին և նրա ընտանիքին պատկանող անձնական իրերը, ինչպես նաև գրողի պատմական փաստաթղթերը և նրա անձնական գրադարանը։

Թանգարանի շենքի ընդհանուր մակերեսը 100 մ2 է։ Շենքը երկու հարկանի է։ Երկրորդ հարկում կա 2 սենյակ, 1 գավիթ և 1 բաց պատշգամբ։ Առաջին հարկը գտնվում է բաց պատշգամբի տակ և բաղկացած է 2 սենյակից, 1 գավթից։

Տես նաև
-------

* Ջալիլ Մամեդկուլիզադե
* Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան (Բաքու)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ԱՀ մշակույթի նախարարություն
2. ↑  Naxçıvanda Cəlil Məmmədquluzadənin ev muzeyinin açılışı
3. ↑  Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան
4. ↑  science.az
5. ↑  "Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  National Academy of Sciences of Azerbaijan. Nakhchivan Branch. The Encyclopaedia of Nakhchivan Monuments / Vasif Talibov. — Nakhchivan, 2008. — 521 s.
Բժիշկ **Ջալալ Աբդե** (պարս.՝ جلال عبده, 1906, Բորուջերդ, Լոռեսթանի նահանգ, Իրան - 1996, Թեհրան, Իրան), իրանցի դիվանագետ և քաղաքական գործիչ։ 1956-60 թվականներին Միավորված ազգերի կազմակերությունում Իրանի մշտական ներկայացուցիչը։ 1960 թվականին կարճ ժամանակ զբաղեցրել է Իրանի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ 1962-63 թվականներին՝ ՄԱԿ-ի ժամանակավոր գործադիր իշխանության մշտական ադմինիստրատոր Արևմտյան Իրիանում։

Կենսագրություն
--------------

Ջալալ Ամդեն ծնվել է 1909 թվականին Բորուջերդ քաղաքում։ Նա շեյխ Մուհամեդ Աբդեի եղբայրն էր և Ալի Աբդենի որդին։ Նրա հայրը երկար տարիներ եղել է իրավաբանական դպրոցի դատավոր և ուսուցիչ։ Ջալալը սովորել է Սորբոնում, որտեղ իրավունքի ոլորտում ստացել է դոկտորական աստիճան։ Մոհամմեդ Ռեզա Փահլավիի կառավարման առաջին տարիներին նա ստացել է քրեական դատարանի դատախազի պաշտոնը։ 1945 թվականին ընտրվել է Իրանի Ազգային ժողովի դեմոկրատական կուսակցության պատգամավոր։ 1949 թվականին Արդարադատության նախարարությունից տեղափոխվել է արտաքին գործերի նախարարություն։ Նշանակվել է Հնդկաստանի դեսպան։ Որոշ ժամանակ եղել է ՄԱԿ-ում Իրանի ներկայացուցիչը։ 1955 թվականի ապրիլի 18-24-ը ներկայացրել է Իրանը Բանդունգի կոնֆերանսում։ Որպես ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչ ուղարկվել է Կամերուն։ 1960 թվականի հունիսի 22-ից մինչև 1960 թվականի օգոստոսի 11-ը Ջալալ Աբդեն զբաղեցրել Է Իրանի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը, սակայն պաշտոնաթող Է եղել շահի ճնշման պատճառով։ Այն բանից հետո, երբ 1962 թվականի օգոստոսի 15-ին Նյու Յորքում համաձայնագիր ստորագրվեց Նիդեռլանդական Նոր Գվինեայի տարածքները Ինդոնեզիայի վերահսկողության տակ հանձնելու մասին, արևմտյան Նոր Գվինեայի տարածքները հանձնվեցին ՄԱԿ-ի ժամանակավոր վարչությանը։ ՄԱԿ-ի ԱՆԳ-ում ձևավորված վարչակազմը ստացել Է ՄԱԿ-ի ժամանակավոր գործադիր իշխանության անվանումը։ Նաև ձևավորվել է խաղաղապահ զորակազմ, որը հայտնի է որպես Արևմտյան Նոր Գվինեայում ՄԱԿ-ի անվտանգության ուժեր։ Կառավարչի պաշտոնակատար է դարձել Գվատեմալայի ներկայացուցիչ Խոսե Ռոլզ-Բենեթը, այնուհետև, որպես մշտական ադմինիստրատոր նրան փոխարինել է Ջալալ Աբդեն։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է ընդհուպ մինչև 1963 թվականի մայիսի 1-ը, երբ ՄԱԿ-ի ժամանակավոր գործադիր իշխանությունը վայր է դրել իր լիազորությունները՝ արևմտյան Նոր Գվինեայի կառավարումը փոխանցելով ինդոնեզական իշխանություններին։

Ջալալ Աբդեն գրել «Քառասուն տարի դատական համակարգում, քաղաքականությունում և դիվանագիտությունում։ Իրանում և աշխարհում» գիրքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  "مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران IICHS". www.iichs.org. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 6.
3. ↑  "Papuan self-determination - historical roots XII | Webdiary - Founded and Inspired by Margo Kingston" (in անգլերեն). webdiary.com.au. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 6.
4. ↑  "UNTEA and UNRWI: United Nations Involvement in West New Guinea During the 1960s" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2018 թ․ փետրվարի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 28.

Գրականություն
-------------

* دولتهای ایران از میرزا نصرالله خان مشیرالدوله تا میرحسین موسوی. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، ۱۳۷۸. ISBN 964-422-147-8
**Դեյա** (կատ.՝ Deià, իսպ.՝ Deyá), փոքրիկ ծովափնյա գյուղ Իսպանիայում։ Այն տեղակայված է Վալդեմոսայից 9 մղոն դեպի հյուսիս։ Հայտնի է իր գրական և երաժշտական գործունեությամբ զբաղվող բնակիչներով։ Քաղաքի բնակչությունը 2012 թվականի տվյալներով կազմում է 755 մարդ։ Զբաղեցնում է 15,21 կմ² մակերես։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 181 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է Պալմայից 20 կմ հեռավորության վրա։

Դեյան ընդգրկում է 5 կմ երկարությամբ ծովեզրը և ներառում է Սա Ֆորադադա և Դեյա (Sa Foradada and Deià), Կալա դե Դեյա (Cala de Deià) և Կալա դե Լլուկալկարի (Cala de Llucalcari) տարածքները։ Այն գտնվում է Սեռա դե Տրամունտնա լեռնաշղթայի տարածքում՝ համանուն շրջանում։ Մալյորկայի երկրորդ ամենաբարձր լեռը՝ Տեիքսը, գտնվում է Դեյայի տարածքում։

Դեյայի նարինջի և ձիթապտղի այգիները գրավում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի գերմանացի, անգլիացի և ամերիկացի փախստականներին։ Անգլիացի վիպասան Ռոբերտ Գրեյվսը համարվում է այս տարածքի առաջին բնակիչներից։ Ամերիկացի և ֆրանսիացի գրող Անաիս Նինը (ֆր.՝ Anaïs Nin), 1920 թվականին գալով այստեղ, զբաղվել է ստեղծագործական կյանքով և գրել մի քանի պատմվածքներ։ Կարմեն Նարանխոն, տեղի մթնոլորտից ոգեշնչվելով, նույնպես ստեղծագործել է։ Դեյայում որոշ ժամանակ ապրել են նաև ուրուգվայցի վիպասան Քրիստինա Պերի Ռոսին և նիկարագուացի բանաստեղծուհի Կլարիբել Ալեգրիան։

Ներկայումս Դեյայի տարածքում կան մոտավորապես 20 ռեստորաններ և բարեր, որոնք շատ հայտնի են այցելուների շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  art.4 // *(unspecified title)*
2. ↑  Աշխարհագրական տվյալներ։ Քարտեզ
3. ↑  "Դեյայի կայք". Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատկերներ
**Դեյվիդ Բերնետ** (անգլ.՝ **David Burnet**, հունվարի 20, 1798(1798-01-20), Գրեյթ Բարինգտոն, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - հունվարի 9, 1858(1858-01-09), Հյուստոն), Տեխասի Հանրապետության և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1788 թվականի ապրիլի 14-ին, Նյու Ջերսի նահանգի Նյուարկ քաղաքում։ Ուիլյամ և Գերտրուդա Բերնետների ընտանիքի 8 երեխաներից ամենափոքրն էր, ծնողների մահից հետո դաստիարակվել է ավագ եղբոր կողմից։ 17 տարեկանում աշխատանքի է անցել Նյու Յորքի Robinson and Hartshorne հաշվապահական ընկերությունում։ Լուիզիանա տեղափոխվելուց հետո նա հիվանդացել է տուբերկուլյոզով, մահից փրկվել է տեղի «Կոմանչներ» հնդկացիների օգնությամբ։ Այնուհետև նա իրավագիտություն է ուսումնասիրել Ցինցինատիում, (Օհայո)։ 1831 թվականին Նյու Յորքում ամուսնացել է իր կնոջ հետ տեղափոխվել է Տեխաս՝ գնելով անտառահատարան հիմնելու համար անհրաժեշտ սարքավորումներ։ Ճանապարհին սարքավորումների մեծ մասը կորել էր, իսկ արդեն Տեխաս ժամանելուց հետո Դեյվիդ Բերնետը զբաղվում էր հողային տարածքների առևտրով։ 1836 թվականին նա ժամանակավորապես զբաղեցնում էր Տեխասի նախագահի պաշտոնը, իսկ 1839-1841 թվականներին զբաղեցնում էր Տեխասի Հանրապետության փոխնախագահի պաշտոնը։ Տեխասն ԱՄՆ-ին միանալուց հետո նա աշխատել է որպես պետքարտուղար (1846-1848 թվականներ)։ Մահացել է 1870 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։

Հիշատակ
-------

1852 թվականին Դեյվիդ Բերնետի պատվին Տեխասում շրջան է անվանակոչվել (Բերնետ շրջան)։ 1936 թվականին Քլարքսվիլ քաղաքում կանգնեցվել է Դեյվիդ Բերնետի արձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  SNAC — 2010.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Find A Grave — 1996.
3. ↑  "David Gouveneur Burnet". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 26-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Guide to the David G. Burnet letters, 1836-1859 MS 188
5. ↑  David Gouverneur Burnet (1788-1870) - Find a Grave-gedenkplek

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 140538259 · ISNI: 0000000077131544 · LCCN: n85070493 · NTA: 074135465 · VIAF: 107079416 · WorldCat VIAF: 107079416 |

 |
**Ֆիլիպ Ջեք Բրուքս** (անգլ.՝ *Phillip Jack Brooks*, հոկտեմբերի 26, 1978(1978-10-26), Չիկագո), առավել հայտնի **Սի Էմ Փանք** (*CM Punk*) ռինգային անվամբ, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), դերասան, սպորտային մեկնաբան և նախկին խառնամարտիկ (MMA)։ Հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։

Պրոֆեսիոնալ ռեստլինգում Փանքը բազմաթիվ անգամներ տիրել է աշխարհի տիտղոսների՝ արժանանալով ROH աշխարհի չեմպիոնական տիտղոսին մեկ անգամ, ECW ծանրքաշային տիտղոսին մեկ անգամ, WWE չեմպիոնական տիտղոսին երկու անգամ և աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսին՝ երեք անգամ՝ համարվելով երկրորդ ռեստլերը պատմության մեջ (Քեյնից հետո), ով նվաճել է կազմակերպության բոլոր ծանրքաշային տիտղոսները։ Բացի այդ, երկու անգամ տիրել է նաև AEW աշխարհի չեմպիոնական տիտղոսին։ Ծանրքաշային տիտղոսներից զատ, մեկական անգամ նվաճել է WWE աշխարհի թիմային (Քոֆի Քինգստոնի հետ) և WWE միջմայրցամաքային չեմպիոնական տիտղոսները։ 2008 և 2009 թվականներին հաղթել է «Փողը բանկում» (*Money in the Bank*) կոչվող մրցույթը։

Մասնագիտական նորամուտը Բրուքսն սկսել է «Ring of Honor» (ROH) կազմակերպությունում, որտեղ նվաճել է բազմաթիվ չեմպիոնական տիտղոսներ, ինչպես նաև եղել է կազմակերպությանը պատկանող ռեստլինգ-դպրոցի գլխավոր մարզիչը։ 2005 թվականին պայմանագիր է քնքել «WWE»-ի հետ։

Մասնագիտական ողջ կարիերայի ընթացքում Փանքն հետևողականորեն օգտագործել է «Սթրեյթ էդջ» (անգլ.՝ *Straight Edge*, բառացի՝ *ուղիղ եզր*) ռինգային գիմիկը (կերպար), ինչը ծխախոտի, ալկոհոլի և/կամ թմրանյութերի օգտագործումը բացառող ենթամշակութային ապրելակերպ է։ Բրուքսը երդևյալ «սթրեյթ էդջ» է նաև իրական կյանքում։

Ունեցել է նաև կարճատև կարիերա ընդհանուր մենամարտեր (MMA) սպորտաձևում, հանդես գալով «Ultimate Fighting Championship» (UFC) խառնամարտի կազմակերպությունում և պարտություն կրելով ունեցած երկու ելույթներում։

Աղբյուրներ
----------

**Քույր նախագծում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  ««Վերջին կարգավիճակի մասին»». USPTO. 2008 թ․ օգոստոսի 7. Վերցված է 2008 թ․ օգոստոսի 17–ին-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)
* Էջը WWE.com կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Sherdog · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1130712516 · ISNI: 0000000072382264 · LCCN: no2009164489 · NLP: a0000003842288 · NUKAT: n2018153106 · SUDOC: 190618019 · VIAF: 101518616 · WorldCat VIAF: 101518616 |

 |

 |
**Հրաչյա Բաբկենի Շահազիզյան** (փետրվարի 17, 1947(1947-02-17), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նավամոդելիստ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1989), Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1987), Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (1999)։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1981), դոցենտ (1986)։ Հայաստանի նավամոդելային սպորտի ֆեդերացիայի նախագահ։

Նավամոդելիստներ Արման, Բաբկեն և Գայանե Շահազիզյանների հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչյա Շահազիզյանը ծնվել է 1947 թվականի փետրվարի 17-ին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկա-մեքենաշինության ֆակուլտետը։ 1969 թվականից դասավանդում է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում։ 1990-1993 թվականներին եղել է ինքնագործ տեխնիկական ստեծագործությունների, 1997 թվականից՝ Հայաստանի կրթության և գիտության նախարարության Տեխնիկական մոդելավորման հանրապետական կենտրոնի հիմնադիր-տնօրեն, 2005 թվականից՝ «Նավիգա» համաշխարհային կազմակերպության (Վիեննա) ԱԲ կորդային արագընթաց մոդելների բաժնի նախագահ։

Մրցանակներ
----------

Աշխարհի ութակի (1985, 1987, 1989, 1991, 1994, 2001, 2003), ԽՍՀՄ եռակի (1978, 1986, 1988) և Եվրոպայի չեմպիոն։ «Տուր-Եվրոպա» մրցաշարերի (1982, 1986), Համաշխարհային գավաթի խաղարկությունների (1998, 2000, 2004), միջազգային բազմաթիվ մրցումների հաղթող, աշխարհի և ԽՍՀՄ բազմակի ռեկորդակիր։

Պարգևներ
--------

* Մովսես Խորենացու մեդալ (2003)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 235։
3. ↑  Հրաչյա Շահազիզյանի չեմպիոնական ռեկորդը
4. ↑  «Հրաչյա Շահազիզյան. «Գիշերը փորձարկում ենք, ցերեկը՝ հաղթում»».
Սուրբ Հովհաննես Ավետարանիչ եկեղեցի, Կրասնոդար
**Հարավային Ռուսաստանի թեմ**, Հայ առաքելական եկեղեցու թեմ Ռուսաստանում, որը գործում է երկրի հարավաում։

Թեմի իրավասության ներքո են՝ Կրասնոդարի և Ստավրոպոլի երկրամասերը, Դաղստանի, Հյուսիսային Օսիայի, Ադիգեայի և Կարաչայ-Չերքեզիայի Հանրապետությունները, ինչպես նաև Աբխազիան։ Առաջնորդանիստը՝ Կրասնոդար քաղաքի Սուրբ Հովհաննես Ավետարանիչ եկեղեցի։

Պատմություն
-----------

1966 թվականին Նոր Նախիջևանի և Հյուսիսային Կովկասի թեմի և Մոսկվայի ծխի միացումից հետո Մոսկվան դառնում է թեմի կենտրոն, ձևավորվում է Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմը։
1998 թվականի հունվարի 13-ին Ամենայն Հայոց Գարեգին Ա Կաթողիկոսի հրամանով Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմը վերաձևավորվում է երեք թեմի.

1. Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմ, կենտրոնը՝ Մոսկվա,
2. Հարավային Ռուսաստանի թեմ, կենտրոնը՝ Կրասնոդար,
3. Ուկրաինայի թեմ, կենտրոնը՝ Լվով։

1998 թվականին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմից Հարավային Ռուսաստանի թեմի առաջնորդ է նշանակվում Եզնիկ եպիսկոպոս Պետրոսյանը։
2000 թվականին Ամենայն Հայոց Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի Հայրապետական օրհնությամբ և տնօրինությամբ առաջնորդ է նշանակվում Գերաշնորհ Տ. Մովսես եպիսկոպոս Մովսեսյանը։
2009 թվականին Սեպտեմբերի 23-ին Հայ Առաքելական Եկեղեցու Հարավային Ռուսաստանի թեմի կյանքում տեղի ունեցավ մեծ իրադարձություն՝ հանդիսավոր շուքով նշվեց առաջնորդարանի բացումը։

Տես նաև
-------

* Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմ
* Ռուսաստանի հայկական վանքերի և եկեղեցիների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն (2007 թվականի նոյեմբերի 23-ի N 1390-Ն որոշում). «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը դադարեցնելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը և դրանք ներկայացնելու կարգը սահմանելու մասին (N 4 հավելված՝ Եկեղեցական այն կառույցների ցանկ, որոնց կողմից տրված մկրտության մասին փաստաթուղթը (հաստատված օտարերկրյա պետություններում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի կողմից, մկրտվածի կամ նրա ծնողի ազգությամբ հայ լինելու մասին նշումով) համարվում է ազգությամբ հայ լինելը հաստատող փաստաթուղթ)». *arlis.am*.

Գրականություն
-------------

* «Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի» Հարավային Ռուսաստանի թեմ, Կրասնոդար, 1998 թ.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**«Օդետա Թուլեմոնդ»** (ֆր.՝ Odette Toulemonde), 2006 թվականի ֆրանսիական ֆիլմ, որը գրող Էրիկ-Էմանուել Շմիտի ռեժիսորական առաջնախաղն է։ Ֆիլմը հիմնված է նրա «Օդետա։ Սիրո ութ պատմություն» պատմվածքների ժողովածուի վրա, որը լույս է տեսել 2006 թվականին։ Հիմնական դերերը խաղացել են ֆրանսիացի դերասաններ Կատրին Ֆրոն և Ալբերտ Դյուպոնտելը։ 2008 թվականին Ֆրոն առաջադրվել է «Սեզար» մրցանակի` լավագույն դերասանուհի անվանակարգում, բայց հաղթել է Մարիոն Կոտիյարը։

Սյուժե
------

Այրի Օդետա Թուլեմոնդը աշխատում է բելգիական Շարլերուա քաղաքի խոշոր խանութի կոսմետիկայի բաժանում, ապրում է իր մեծահասակ երեխաների հետ `Սյու Հելեն (գործազուրկ, որի անհաջողակ երկրպագուն ապրում է նրա Օդետայի բնակարանում քաղաքացիական ամուսնության մեջ) և Ռուդի (միասեռ վարսավիր)։ Օդետան հուզմունքով կարդում է գրող Բալթազար Բալզանի վեպերը՝ նրանց մեջ սփոփանք գտնելով։ Ինքնագրի բաժանման ժամանակ սիրված գրողի հետ անհաջող հանդիպումից հետո Օդետան համարձակվում է նրան գրել մի նամակ, որում նրան բացատրում է այրու կյանքում նրա արվեստի նշանակության մասին։

Բալթազար Բալսան, ով կանացի վեպերի ամենահաջողակ հեղինակը չէ, խորը ընկճախտի մեջ է հայտնվում՝ գիտակցելով, որ իր կինը նրան դավաճանում է ատելի գրական քննադատի հետ, և նրանց որդին ամաչում է իր հայտնի ազգանունից։ Ինքնասպանության անհաջող փորձից հետո Բալթազարը փախչում է կլինիկայից և ապաստան է փնտրում Օդետայ մոտ, նրա ամենանվիրավական երկրպագուն, որի նամակը խորապես հուզել է նրա զգացմունքները։ Այսպիսով սկսվում է նրանց համատեղ կյանքը։

Բալթազարը փոքր-ինչ տարակուսված է սովորական ընտանիքի կյանքը տեսնելով, որոնց խորթ են գրական գործչի զգացմունքերը։ Նրա մեջ նա գտնում է այն պարզությունը, որը պակասում է իր կյանքում, և փոխում է իր գաղափարները երջանկության և սիրո մասին։ Այնուամենայնիվ, Օդետայի հետ մտերմանալու նրա փորձերը ավարտվում են անհաջողությամբ, քանի որ նա հավատարիմ է մնում իր մահացած ամուսնուն։ Բալթազարը նրա ընտանիքին ուղևորություն է նվիրում դեպի Հյուսիսային ծով, որի մասին Օդետա Թուլեմոնդը վաղուց էր երազում, որից հետո որդու հետ միասին մեկնում է նույն հանգստավայրը։ Օդետան, չնայած իր սիրո և հավատարմության խառնված զգացողություններին, փորձում է հաշտեցնել Բալթազարին կնոջ հետ, բայց նա մերժում է իր նախորդ կյանքը, և Օդետան հայտնվում է կլինիկայում ՝ սրտի կաթվածի պատճառով։ Վերականգնվելով գիտակցությունը ՝ նա թույլ է տալիս իրեն պատասխանել Բալթազարի սիրուն, որը նրան է նվիրում իր հաջորդ վեպը` «Ուրիշների երջանկությունը» խորագրով։

Դերերում
--------

| **Դերասան** | Դեր |
| --- | --- |
| Կատրին Ֆրո | Օդետա Թուլեմոնդ |
| Ալբերտ Դուպոնտել | Բալթազար Բալսան |
| Ժակ Վեբեր | Օլաֆ Պիմս |
| Աիսատու Դիոպ | Ֆլորանս |
| Ալեն Դուտի | Խմբագիր |
| Նինա Դրեկ | Սյու Հելեն |
| Ֆաբրիս Մուրգիա | Ռուդի |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lexicon of international films (գերմ.) — Zweitausendeins.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Օդետա Թուլեմոնդ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Ամնեսթի ինթերնեյշնլ** (անգլ.՝ Amnesty International), Մեծ Բրիտանիայում գտնվող միջազգային հասարակական կազմակերպություն, որը զբաղվում է մարդու իրավունքների խախտման հետ առնչվող խնդիրներով։ Ըստ կազմակերպության՝ այն ունի ավելի կան 10 միլիոն անդամ և աջակից։ Կազմակերպության հայտարարված առաքելությունն է պայքարել «այնպիսի աշխարհի համար, որտեղ յուրաքանչյուր անձ վայելում է մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրով և այլ մարդու իրավունքների միջազգային փաստաթղթերով ամրագրված մարդու իրավունքները»։ Կազմակերպությունը զգալի դեր է խաղացել մարդու իրավունքների հարցերում, քանի որ ԶԼՄ-ները և համաշխարհային առաջնորդները հաճախակի հղում են անում կազմակերպությանը։

Ամնեսթի ինթերնեյշնլը հիմնադրվել է Լոնդոն 1961 թվականին իրավաբան Փիթեր Բենենսոնի կողմի։ Սկզբում կենտրոնանալով խղճի բանտարկյալների վրա՝ Ամնեսթի ինթերնեյշնլը 1970-ականներին՝ Շոն Մաքբրայդի և Մարտին Էնալսի ղեկավարությամբ, ընդլայնել է իր շրջանակը՝ ներառելով այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են արդարադատության սխալները և խոշտանգումները: 1977 թվականին կազմակերպությունը ստացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ։ 1980-ականներին գլխավոր քարտուղարը Թոմաս Համմարբերգն էր, 1990-ականներին՝ Պիեռ Սանեն, 2000-ականներին՝ Իրեն Խանը։

Ամնեսթի ինթերնեյշնլը հանդես է գալիս մարդու իրավունքների ոտնահարման դեմ և կոչ է անում երկրներին հետևել միջազգային իրավունքին և ստանդարտներին: Այն փորձում է հասարակական կարծիքի մոբիլիզացիայի միջոցով ճնշում գործադրել կառավարությունների վրա, որտեղ չարաշահումներ են տեղի ունենում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Who we are». Amnesty International. Վերցված է 16 March 2015-ին.
2. ↑  «Amnesty International's Statute». *Amnesty International*. Արխիվացված է օրիգինալից 27 September 2023-ին.
3. ↑  Wong, Wendy (2012). *Internal Affairs: How the Structure of NGOs Transforms Human Rights*. Cornell University Press. էջ 84. doi:10.7591/j.cttq43kj (inactive 31 January 2024). ISBN 978-0-8014-5079-2. JSTOR 10.7591/j.cttq43kj.8.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ DOI inactive as of Հունվար 2024 (link)
4. ↑  Srivastava, Swati (2022), «Shadowing for Human Rights through Amnesty International», *Hybrid Sovereignty in World Politics*, Cambridge University Press, էջեր 185–228, doi:10.1017/9781009204453.007, ISBN 978-1-009-20445-3
5. ↑  Benenson, Peter (28 May 1961). «The Forgotten Prisoners». *The Observer*. Վերցված է 28 May 2011-ին.
6. ↑  «The Nobel Peace Prize 1977 – Presentation Speech». Nobel Prize.
7. ↑  «About Amnesty International». Amnesty International. Վերցված է 20 July 2008-ին.
**Դիպլոդիոզներ**, բույսերի հիվանդություններ, որոնք հարուցվում են *Diplodia* ցեղի անկատար սնկերով։ Ախտահարում են մոտ 40 տեսակի բույսերի (եգիպտացորեն, բրինձ, բամբակենի, խաղող, բանջարաբոստանային, ցիտրուսային և արևադարձային ու մերձարևադարձային այլ մշակաբույսեր)։ Զարգանում է պտուղ-բանջարեղենային արտադրանքի վրա՝ բերքահավաքից հետո։ Եգիպտացորենի դիպլոդիոզների դեպքում կողրերի վրա առաջանում է սպիտակ փառ, սերմնապտուղների հիմքում՝ սնկերի պտղամարմարմիներ՝ հիվանդ հատիկը դառնում է մուգ դարչնագույն, ցողունների ստորին հանգույցների վրա առաջանում են միջհանգույցների կոտրվածքներ, սպիտակ փառ և սև պտղամարմիններ։ Տերևների վրա և տերևածոցերում ի հայտ են գալիս մուգ դարչնագույն երկարավուն բծեր։ Բերքատվությունն զգալիորեն նվազում է, հացահատկի սննդային որակը և սերմերի ծլունակությունը վատանում է։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Ցանքաշրջանառություն եգիպտացորենի հերթագայությունը 2-5 տարի, ուժեղ զարգացման դեպքում՝ 4-5 տարի անց, կայուն սորտերի աճեցում, սերմացուի համար առողջ կողրերի ընտրություն, դրանց չորացում, հիվանդ կողրերի ոչնչացում, սերմերի պահպանման ճիշտ ռեժիմ, լավագույն ժամկետներում ֆոսֆորակալիումական պարարտանյութերիներ մուծում, դաշտերի տարածքային մեկուսացում, ցանքի համար դիպլոդիոզների նկատմամբ ապահով շրջաններից ներմուծված սերմերի օգտագործում, սնկասպաններով վարակազերծում, բույսերի կանգուն մնալու բնականոն խտություն, հետ բերքահավաքային մնացորդների ոչնչացում։

Ցիտրուսայինների շիվերի և տերևների դիպլոդիոզների դեպքում շիվերը և տերևները ստանում են սևագորշ երանգ, հաճախ չորանում են։ Կիտրոնենու դիպլոդիոզների դեպքում շիվերի գագաթները չորանում են, տերևները՝ թառամում։

Պայքարի միջոցառումներից են բույսի մշակումը սնկասպաններով, ախտահարված գագաթների էտումը և այրումը, թափված տերևների այրումը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Աղա Մարտինի պարիկը»,** Նար-Դոսի պատմվածքը նախկին մշակ, ներկայումս՝ հարուստ կապալառուի և նրա ընտանիքում տիրող կենցաղավարության մասին։ Այն գրվել է 1890 թվականին։

Սյուժե
------

Աղա Մարտինը (Մարտիրոսը) մի գդակ ուներ, որը երբեք գլխից չէր հանում, քանի որ հարևանները ծաղրում էին՝ անվանելով «ճաղատ Մարտիրոս»։ Հետագայում, երբ դարձավ աղա, այլևս չէր ամաչում, կեղծամ էր կրում։ Կինը՝ Անանին, նույնպես ճաղատ էր, ինչի մասին ամուսինը միայն ամուսնանալուց հետո էր իմացել։ Պատճառն այն էր, որ հարսանիքի օրը նա վրացական փակ հագուստով էր, բայց նրանք հաշտ և սիրալիր էին միմյանց նկատմամբ։ Երկու երեխա ունեին՝ Լիզոչկան և Վանիչկան։ Նրանք սովորել էին ապրել ծնողների հույսով․ տղան անգամ պարտադրում էր, որ իրեն գումար տար հայրը։ Վատ վարքի պատճառով տղային հեռացրին գիմնազիայից, ինչը շատ մտահոգեց Մարտիրոսին։ Նա բարկացած վերցրեց ամբողջ գումարը տղայի ձեռքից և այլևս չտվեց, իսկ Վանիչկան սպառնաց հորը և հեռացավ տնից։ Անցավ մի քանի օր, տղան չկար։ Անհանգստությունից բոլորին իրար էին խառնել, բայց ապարդյուն։ Կինը արդեն սգում էր որդու կորուստը՝ մեղադրելով ամուսնուն։ Այդ նույն օրը որդին եկավ․ բոլորից խռով էր, ոչինչ չէր խոսում, սենյակից դուրս չէր գալիս, բայց ամեն բան անցավ և առաջվա նման, հայրը սկսեց ամեն օր գումար տալ, և Վանիչկան անցավ իր բնականոն կյանքին։ Մի որոշ ժամանակ անց Մարտիրոսի գործերը վատացան։ Աղջիկն էլ իր համար փեսացու էր գտել։ Առանց հոր իմացության, բայց մոր համաձայնությամբ փեսացուի հետ պայմանավորվել էր, որ տասը հազար օժիտ կտանի իր հետ։ Աղա Մարտինը, չգիտեր անգամ ինչպես է տակից դուրս գալու։ Այդ երեկո Վանիչկան մտավ հոր առանձնասենյակ՝ գումար ուզելու, բայց հայրը այնպես բարկացավ, որ երիտասարդը ինքնակամ հեռացավ սենյակից և գնաց մորից գումար ուզելու։ Մորից էլ բացասական պատասխան ստացավ։ Վերջին հույսը քույրն էր, բայց քույրն էլ գումար չուներ։ Մի առավոտ Մարտիրոսի փեսացուն եկավ, որպեսզի հրաժեշտ տա բոլորին, որովհետև հայրը ծանր հիվանդ էր, պետք է գնար մոտը։ Աղա Մարտինը դեռ չէր արթնացել։ Երբ կինը գնաց կանչելու, ականատես եղավ ամուսնու խառնված վիճակին․ կեղծամն էր կորցրել, չէր կարողանում գտնել։ Կինն առաջարկեց գլխին աղլուխ կապել և հիվանդ ձևանալ։ Մարտինը համաձայնվեց, բայց նույն րոպեին կայծակնային արագությամբ վազեց որդու սենյակ։ Վանիչկան սափրվում էր։ Հայրը բարձր ձայնով բղավեց որդու վրա, ասելով, որ կեղծամը վերադարձնի, հակառակ դեպքում ածելիով կկտրի պարանոցը։ Տղան հրաժարվեց, ասելով, որ ինքը չի էլ տեսել այն։ Մայրը պնդեց, որ աչքերից տեսնում է, որ կեղծամը հենց նա էլ վերցրել է։ Տղան պնդեց, որ իրեն էլ գումար է հարկավոր, ինչու հայրը չի տալիս։ Տասը թումանի դիմաց համաձայնվեց կեղծամը վերադարձնել հորը։ Մարտինը բարկացած գնաց և բերեց գումարը, քանի որ փեսացուն իրեն էր սպասում՝ ժամանակ չուներ։ Վանիչկան բացելով ծխնելույզի անցքի դռնակը, հանեց կեղծամըը և մեկնեց հորը։

Կերպարներ
---------

* Աղա Մարտին (Մարտիրոսը)
* Անանի
* Վանիչկա
* Լիզոչկա
* փեսացու

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նար-Դոս (1977). *Երկեր*. Երևան: Սովետական գրող. էջ 118.
**Դեսիկացիա** (լատ․ desicco- ցամաքեցնում եմ), ցամաքեցում, բույսերի նախաբերքահավաքային ցամաքեցումը՝ դրանց հասունացումն արագացնելու (5-7 օր) և մեքենայական բերքահավաքի աշխատանքները հեշտանալու համար։ Դեսիկացիայի համար օգտագործում են քիմիական նյութեր՝ դեսիկանտներ (ցամաքեցնողներ), որոնք քայքայում են պրոտոպլազմայի կոլոիդները, որը կտրուկ նվազեցնում է բջջի ջուրը պահելու ունակությունը և ավելացնում գոլորշացումը։ Դեսիկացիա կիրառում են բամբակենու, կանեփի, արևածաղկի, բրնձի, ցորենի, կարտոֆիլի, շաքարի ճակնդեղի և այլ բույսերի ցանքատարածություններում բերքահավաքից 10 օր առաջ։ Դեսիկացիան չի վնասում սերմերը և պալարները, ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ բերքահավաք մեքենաների աշխատանքների համար։ Դեսիկանտները պեստիցիդներ են՝ մագնեզի ու միքլորատ, կալցի ու միքլորատ- քլորիդ ռեգլոն և այլն։ Առավել արդյունավետ է խոնավ եղանակի ժամանակ։ Օգտագոծման եղանակն ինքնաթիռից ընդարձակ տարածությունների սրսկումն է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Իմունոգլոբուլիններ**, (իգբո՝ , լատին․՝ immunis-ազատված և globus-գունդ), ողնաշարավորների գլոբուլային սպիտակուցներ, որոնք արտադրվում են լիմֆոցիտներում և օժտված են, որպես կանոն, հակամարմնի ակտիվությամբ։

«Իմունոգլոբուլիններ» հասկացությունը
-----------------------------------

«Իմունոգլոբուլիններ» հասկացությունը և գամմա գլոբուլինները չի կարելի օգտագործել որպես հոմանիշներ, քանի որ գամմագլոբուլինները կարող են վերաբերվել իմունոգլոբուլիններին, սակայն ոչ բոլոր իմունոգլոբուլիններն են պատկանում օրգանիզմի՝ էլեկտրաֆորեզի միջոցով որոշված գամմագլոբուլինային բաղադրամասերին։ Որպես հոմանիշներ «հակամարմին» և իմունոգլոբուլիններ» հասկացությունների օգտագործումը թույլատրելի է միայն այն ժամանակ, երբ յուրաքանչյուր իմունոգլոբուլինների համար ենթադրվում է առանձնահատուկ ազգակցություն որևէ *հակածինի* հետ։

Կառուցվածքը
-----------

Իմունոգլոբուլինները կառուցված են 2 միանման թեթև և 2 միանման ծանր պոլիպեպտիդային շղթաներից։ Ծանր շղթաների առաջնային կառուցվածքի առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս կաթնասունների իմունոգլոբուլինները բաժանել 5 դասի՝ իմունոգլոբուլին G, իմունոգլոբուլին M, իմունոգլոբուլին A, իմունոգլոբուլին D, իմունոգլոբուլին E (բոլոր դասերի թեթև շղթաները միատեսակ են)։ Իմունոգլոբուլինների դասերի միջև կենսաբանական և իմունաբանական տարբերությունները կարևոր
գործնական նշանակություն ունեն, քանի որ դրանցով է որոշվում հակածին-հակամարմին կոմպլեքսի հետագա գոյացման ռեակցիայի բնույթը։

Իմունոգլոբուլինների գործառույթները
----------------------------------

Իմունոգլոբուլին G-ն արդյունավետորեն չեզոքացնում են տոքսիններն ու վիրուսները, գոյացնում են նստվածք (պրեցպիտատ), սակայն գրեթե չեն մասնակցում բջջալուծմանը (ցիտոլիզ)։
Իմունոգլոբուլին M-ը և արտազատական` իմունոգլոբուլին A-ն օժտված են գլյուտինինների և լիզինների արտահայտված ֆունկցիաներով, թույլ են չեզոքացնում տոքսիններն ու վիրուսները։
Լորձաթաղանթների արտազատական բաղադրամասերի հետ կապված իմունոգլոբուլին M-ը և իմունոգլոբուլին A-ն պաշտպանում են վերջիններիս բակտերիաների և վիրուսների թափանցումից։
Իմունոգլոբուլին E-ն (ռեագիններ) պատասխանատու են անհապաղ գործողության, ալերգիական ռեակցիաների և հակամակաբուծական 
իմունիտետի ռեակցիաների համար։ Իմունոգլոբուլին D-ն b-լիմֆոցիտների ընկալիչներ են։

Ծանոթագրություններ
------------------


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Դինա Էշեր-Սմիթ** (անգլ.՝ Dina Asher-Smith; ), բրիտանացի մարզիկ, որը մասնագիտանում է կարճ տարածություններում, Օլիմպիական խաղերի կրկնակի բրոնզե մեդալակիր 4×100 մ փոխանցումավազքում (2016 և 2020), 2019 թվականի աշխարհի չեմպիոն 200 մետր հեռավորության վրա, Եվրոպայի քառակի չեմպիոն։ Մեծ Բրիտանիայի ռեկորդակիր 100 մետր (10,83) և 200 մետր (21,88) մրցատարածություններում։

Կարիերա
-------

Էշեր-Սմիթը 2017 թվականի Աշխարհի առաջնությունում Լոնդոնում
2011 թվականի Պատանիների համագործակցության խաղերի հաղթող 200 մետր վազքում և 4×100 մետր փոխանցումավազքում։ Հանդես է եկել 2012 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնությունում, որտեղ 200 մետր վազքում զբաղեցրել է 7-րդ տեղը։

2013 թվականի Պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն 200 մետր վազքում և 4×100 մետր փոխանցումավազքում։ 2014 թվականի պատանիների աշխարհի չեմպիոն 100 մետր վազքում։

2015 թվականին Պրահայում կայացած Եվրոպայի փակ առաջնության 60 մետր վազքում դարձել է երկրորդը։

2016 թվականին Ամստերդամում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում 200 մետր վազքում 22,37 արդյունքով ոսկի է նվաճել, ինչպես նաև 4×100 մետր փոխանցումավազքում երկրորդն է դարձել Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի կազմում։

2016 թվականի Օլիմպիական խաղերում Դինան 5-րդն էր 200 մետր (22,31) վազքում, ինչպես նաև բրոնզե մեդալ նվաճեց 4×100 մ փոխանցումավազքում Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի կազմում (ազգային ռեկորդ՝ 41,77):

Լոնդոնում կայացած աշխարհի 2017 թվականի առաջնությունում Դինան 4×100 մ փոխանցումավազքում նվաճեց արծաթ։

Բեռլինում կայացած Եվրոպայի 2018 թվականի առաջնությունում էշեր-Սմիթը ոսկի է նվաճել 100 և 200 մետր մրցատարածություններում, ինչպես նաև 4×100 մ փոխանցումավազքում։ Միևնույն ժամանակ, բոլոր երեք հեռավորություններում սահմանվել են Մեծ Բրիտանիայի նոր ռեկորդներ։

2019 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Դոհայում Դինան դարձավ Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր 100 մետր վազքում՝ ցույց տալով 10,83 վայրկյան արդյունք եզրափակիչ մրցավազքում և 0,12 վայրկյան զիջելով հաղթող Շելլի-Էն Ֆրեյզեր-Փրայսին։ 200 մետր մրցատարածությունում նա առաջինն է ավարտել եզրափակիչ վազքը՝ ցույց տալով 21,88 արդյունք և դառնալով աշխարհի չեմպիոն։

Հանդես է գալիս Blackheath and Bromley Harriers սպորտային ակումբներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Фрейзер-Прайс – чемпионка мира на стометровке» (ռուսերեն). Советский спорт. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
2. ↑  «Британка Эшер-Смит стала чемпионкой мира в беге на 200 метров». ТАСС. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дина Эшер-Смит - անձնական էջը IAAF-ում(անգլ.)