**Հարթ Քրեյն** (անգլ.՝ Harold Hart Crane, հուլիսի 21, 1899(1899-07-21)[…], Garrettsville, Portage County, Օհայո, ԱՄՆ - ապրիլի 27, 1932(1932-04-27)[…], Ֆլորիդա, ԱՄՆ),ամերիկացի բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Հարթ Քրեյնը հաջողակ գործարանատիրոջ որդի էր, որն սառնաշաքարներ է արտադրել։ Մայրը (Հարթը նրա օրիորդական ազգանունն է) Մերի Բեյքեր Էդիի «Քրիստոնեական գիտության» բարեպաշտ կողմնակիցն էր։ 1916 թվականին ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Քրեյնը չի ավարտել դպրոցը։ 1917-1924 թվականներին ապրել է Քլիվլենդի և Նյու Յորքի միջև՝ գումար վաստակելով տարբեր վայրերում, այդ թվում՝ հոր գործարանում։

Քրեյնը տառապել է դեպրեսիաներից, որոնք կապված էին սեփական անհաջողությունների հետ (հոր հաջողությունների ֆոնին), ինչպես նաև իր միասեռական հակումների հետ, իսկ ավելի ուշ (1920-ականների երկրորդ կեսին) նաև ալկոհոլից կախվածությունից։

1929 թվականին ինքնասպան է եղել (ինքնասպան է եղել ընկերուհու հետ) Հարտ Քրեյնի ընկերը՝ բանաստեղծ Հարի Քրոսբին, ով Քրեյնին աջակցել է բանաստեղծական նախագծերում։ 1931 թվականին մահացել է Քրեյնի հայրը։

1931-1932 թվականներին Հարթ Քրեյնը Գուգենհայմ հիմնադրամի դրամաշնորհով մեկնել է Մեքսիկա, հորինելով «ացտեկների էպիկական բանաստեղծությունը» (մնացել են միայն որոշ էսքիզներ)։

### Մահ

Վերադառնալով Մեքսիկայից՝ բանաստեղծը նավի տախտակամածից նետվել է Մեքսիկական ծոցի ջրերը՝ հիմնական վարկածը, որ դա ինքնասպանություն է եղել։ Բանաստեղծի մարմինը չի հայտնաբերվել։

Ստեղծագործություն
-----------------

Հարթ Քրեյնը կապված էր Քրիստոֆեր Մառլոյի, անգլիացի «պարոնայք բանաստեղծներ» խմբի (Ռոբերտ Հերրիկի և այլն) պոետիկայի հետ, ձգտել է դեպի արխայիկ բառապաշար և բարդ շարահյուսություն (Իոսիֆ Բրոդսկին «Սոլոմոն Վոլկովի հետ երկխոսություններում» համեմատել է Քրեյնի ոճը Ցվետաևայի հետ)։ Խորապես ազդվել է Էլիոթի վաղ քնարերգությամբ՝ դրանում տեսնելով հիասթափության և հուսահատության իրեն հարազատ նոտաներ։ Միևնույն ժամանակ, արդիականությունից հեռու Էլիոթի հեգնանքը, խորթ են եղել Քրեյնին։ Նա փնտրել է լուսավոր հղացում, մտածել է նոր էպոսի՝ «Ամերիկայի առեղծվածային սինթեզի» մասին։ Դրան մոտ պետք է լիներ «Կամուրջ» բանաստեղծությունը (1930, նկատի ունի Բրուքլինի կամուրջը), որի վրա Քրեյնը երկար ժամանակ է աշխատել։

*Բրուքլինի կամուրջ*
Գիրքը լույս է տեսել Ուոլքեր Էվանսի լուսանկարներով պատկերազարդ հրատարակության մեջ, սակայն ներքին անհամապատասխանության պատճառով այն ավելի սառը քննադատության է արժանացել, քան հեղինակն ակնկալել էր։ Էպոսի հանդեպ նրա ձգտումը համարվել է ուշացած և աջակցություն չի ստացել։

Ժառանգություն և ճանաչում
------------------------

Քրեյնը ազդել է Ռոբերտ Լոուելի վաղ պոեզիայի վրա, նրան բարձր է գնահատել Թենեսի Ուիլյամսը։ 1960-ականների վերջին, այնուհետև 1970-1980-ականների ընթացքում հասարակական և մշակութային մթնոլորտում սկսվել է բանաստեղծի նկատմամբ հետաքրքրության նոր վերելք ինչպես հասարակության, այնպես էլ քննադատության կողմից, վերանայելով նրա կյանքի և ստեղծագործության նախկին գնահատականները։ Դրանում նշանակալի դեր է խաղացել հայտնի քննադատ Եյլի պրոֆեսոր Ռիչարդ Լյուիսի մենագրությունը (1967), այնուհետև՝ հանրահայտ Հարոլդ Բլումի գիրքը (1986)։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* White Buildings / Սպիտակ շենքեր (1926)
* The Bridge / Կամուրջը (1930)

Ամբողջական հրատարակություններ
-----------------------------

* The Complete Poems and Selected Letters and Prose (1966)
* O My Land, My Friends: The Selected Letters of Hart Crane (1997)
* Complete Poems & Selected Letters (2006)

Գրականություն
-------------

* Lewis R.W.B. The poetry of Hart Crane; a critical study. Princeton: Princeton UP, 1967 (переизд. 1978)
* Unterecker J.E. Voyager; a life of Hart Crane. New York: Farrar, Straus and Giroux, 1969
* Hart Crane: a collection of critical essays / Alan Trachtenberg. Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1982
* Bloom H. Hart Crane. New York: Chelsea House, 1986
* Yingling T.E. Hart Crane and the homosexual text: new thresholds, new anatomies. Chicago: University of Chicago Press, 1990
* Nickowitz P. Rhetoric and sexuality: the poetry of Hart Crane, Elizabeth Bishop, and James Merrill. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2006
* Tapper G.A.The machine that sings: modernism, Hart Crane, and the culture of the body. New York: Routledge, 2006
* *Элизабета Левин*. Селестиальные близнецы. — М.: Амрита-Русь, 2006. — 560 с. :илл. ISBN 5-94355-445-9. — С. 216—259

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան — 1937.
4. 1 2 3
5. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
6. ↑  «John Simon Guggenheim Foundation | Hart Crane». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 18-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11057993 · BNE: XX897250 · BNF: 108186052 · CiNii: DA01318810 · CONOR: 145815395 · GND: 118522612 · ICCU: DDSV004446 · ISNI: 0000000110443153 · LCCN: n80057229 · NDL: 00436840 · NKC: ola2002159031 · NLG: 286094 · NTA: 069632804 · NUKAT: n00030196 · PTBNP: 153177 · LIBRIS: 182920 · SUDOC: 026804514 · VIAF: 22140431 · ULAN: 500339760 · WorldCat VIAF: 22140431 |

 |

 |