**Հաագայի քաղաքային թանգարան** (հոլ.՝ Het Gemeentemuseum Den Haag), ժամանակակից արվեստի, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի, նորաձևության և երաժշտական գործիքների թանգարան Հաագայում։ Համարվում է Նիդերլանդների առաջատար գեղարվեստական թանգարաններից մեկը։

Թանգարանի մաս են կազմում ժամանակակից արվեստի թանգարանը և Հաագայի լուսանկարչության թանգարանը (Fotomuseum Den Haag). գտնվում են տարբեր շենքերում և ունեն մուտքի տարբեր վճարային արժեքներ։

Պատմություն
-----------

1906 թվականին քաղաքային արխիվի թանգարանապահ Հենրիկ Էննո վան Հելդերը հանդես է եկել Հաագայի պատմական հավաքածուն նոր շենք տեղափոխելու առաջարկով։ 1912 թվականին նա նշանակվել է Հաագայի քաղաքային թանգարանի տնօրեն և սկսել է զարգացնել այդ ծրագիրը։ Ըստ վան Հելդերի՝ բացի արդեն գոյություն ունեցող պատմական թանգարանը, անհրաժեշտ էր կառուցել դեկորատիվ-կիրառական հնագույն արվեստի թանգարան, ժամանակակից դեկորատիվ-կիրառական արվեստի թանգարան, նիդեռլանդական ժամանակակից արվեստի թանգարան և համաշխարհային արվեստի ժամանակակից թանգարան։ Ի լրումն այս ամենի, նա ակնկալում էր կառուցել մի մեծ ցուցահանդեսային կենտրոն ընթերցանության և հանդիսավոր արարողությունների կազմակերպման համար։ Բոլոր այդ պլանները սառեցվեցին 1914 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով։ 

Բեռլագե տաղավարը
Յոհան Ալտորֆի արագիլի (Հաագայի խորհրդանիշ) հետ քանդակը
1919 թվականին Հաագայի քաղաքապետարանը որոշել է կառուցել թանգարան և տարածք է հատկացրել այն վայրում, որտեղ այժմ գտնվում է թանգարանը։ Շենքի նախագծումը հանձնարարվել է Հենդրիկ Պետրյուս Բեռլագեին, ով մշտապես խորհրդակցել է վան Հելդերի հետ։ Բեռլագեի առաջին նախագիծը մերժվել է շատ թանկ լինելու պատճառով։ Հաստատվել է 1927 թվականի նախագիծը։ Կառույցը Բեռլագեի վերջին խոշորամասշտաբ աշխատանքն է (նա մահացել է 1934 թվականին)։ Թանգարանի շինարարությունը սկսվել է 1931 թվականին և տևել է չորս տարի։ Շինարարությունն ավարտին է հասցրել Բեռլագեի փեսան՝ Էմիլ Էմանյուել Շտրասերը։ Թանգարանի հետնամասում կա տաղավար, որը կառուցվել է Բեռլագեի նախագծով և կոչվում է նրա անունով։ Հանրության համար թանգարանը բացվել է 1935 թվականի մայիսի 29-ին։

1995 և 1998 թվականներին իրականացվել են շենքի վերականգնման աշխատանքներ, որոնք իրականացրել է Architectenbureau Braaksma en Roos ճարտարապետական բյուրոն։ Միաժամանակ թանգարանը փոքր-ինչ ընդարձակվել է, մասնավորապես բակում կառուցվել է նկուղ։

1963 թվականին ճարտարապետ Շուրդ Շխամհարտի նախագծով կառուցվել է թանգարանի հարավարևելյան թևը, որը թանգարանին է միանում կենտրոնական պատկերասրահով։ Վերականգնման ժամանակ պատկերասրահն ապամոնտաժվել է։ Թանգարանի այդ հատվածում այժմ տեղակայված են լուսանկարչության թանգարանը և Ժամանակակից արվեստի թանգարանը (GEM Museum voor Actuele Kunst), պաշտոնապես համարվում է թանգարանի բաժին։

Հավաքածու
---------

### Կերպարվեստ

Կարմիր ծառ, Պիտ Մոնդրիան, Հաագայի քաղաքային թանգարան
Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է 19-րդ դարի սկզբի հոլանդացի նկարիչների արվեստի գործեր։ Առանձնակի ուշադրություն է դարձված շարժմանը և ոճին, որոնք այդ շրջանում գերիշխել են հոլանդական կերպարվեստում՝ Հաագայի դպրոց, 20-րդ դարի սկզբի սիմվոլիզմ, De Stijl, էքսպրեսիոնիզմ։ Ի թիվս այլ ստեղծագործողների թանգարանում է գտնվում նաև նիդերլանդացի նկարիչ Պիտ Մոնդրիանի աշխատանքների ամենամեծ հավաքածուն։

Բացի հոլանդական նկարիչների կտավները, թանգարանն ունի նաև 19-20-րդ դարերի համաշխարհային արվեստի համեմատաբար փոքր հավաքածու, այդ թվում՝ Կլոդ Մոնեի, Պաբլո Պիկասոյի, Ֆրենսիս Բեկոնի ստեղծագործությունները, ինչպես նաև աշխատանքներ գրաֆիկական բաժնում։

### Դեկորատիվ-կիրառական արվեստ

Հավաքածուն ներառում է խեցեղեն, ապակի, արծաթ, կահույք։ Հավաքածուի մի մասը ներկայացված է 7 սրահներում՝ ըստ ոճերի և դարաշրջանների։

* Ոսկու և կաշվի սրահ (մոտ 1680 թվական)
* Գոբելենի սրահ
* Լյուդովիկ XV (մոտ 1770 թվական)
* Ճապոնական սրահ (1720-1770)
* Լյուդովիկ XVI սրահ (մոտ 1790 թվական)
* Ներքին սրահ
* Դեյսելհոֆի սրահ (1894-1897)

### Տպագրական սենյակ

Թանգարանն ունի 19-րդ և 20-րդ դարերի տպագրական աշխատանքների հավաքածու՝ պաստառների, նկարների շուրջ 50.000 նմուշ։ Այն ներառում է հոլանդական նկարիչների՝ Կո Ուեստերիկի, Յան Տորոպի, Ռոդոլֆ Բրեսդինի, Պաուլ Կլեեի, Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկի, Դոմինիկ Էնգրի, Օդիլոն Ռեդոնի գործերը։

### Նորաձևություն

Նորաձևության հավաքածուն ներառում է աքսեսուարներ, ոսկերչական իրեր, գծագրեր, տպագրական գործեր, պատմական իրեր, ինչպես նաև ժամանակակից դիզայներներ Կոկո Շանելի, Ֆրանկ Գովեսի, Յոշիկ Հիշինումայի աշխատանքներից։ Նմուշները ցուցադրվում են միայն ժամանակավոր ցուցադրություններում։

### Երաժշտություն

Երաժշտական հավաքածուն ներառում է մեծ թվով երաժշտական գործիքներ և երաժշտական գրադարան՝ շեշտադրելով եվրոպական երաժշտությունը
:

Տնօրեններ
---------

| Տնօրեն | Նշանակում |
| --- | --- |
| Աբրահամ Յակոբուս Սերվաս վան Ռոյեն (Abraham Jacobus Servaas van Rooijen) (1839-1925) | հունվարի1, 1887-1911 |  |
| Հենդրիկ Օտտո վան Հեդլեր (Hendrik Enno van Gelder) (1876-1960) | մայիսի 4, 1912 - մարտի 27, 1941 |
| Գերհարդուս Կնյուտե (Gerhardus Knuttel Wzn) (1889-1968) | ապրիլի 1, 1941 - մարտի 1, 1948 |
| Վիկտորինե Հեֆտինգ (Victorine Hefting) (1905-1993) | մարտի 1, 1948 - օգոստոսի 19, 1950 |
| Դիրկ Բալֆորտ (Dirk Balfoort) (1886-1964) | օգոստոգսի 19, 1950 - հունիսի 1, 1951 |
| Լուի Վեյսենբեկ (Louis Wijsenbeek) (1912-1985) | հունիսի 1, 1951 - հունիսի 1, 1977 |
| Տեո վան Վելզեն (Theo van Velzen) (1924-1999) | հունիսի 1, 1977 - հունիսի 1, 1986 |
| Հենկ Օվերդեյն (Henk Overduin) (1943-1988) | հունիսի 1, 1986 - նոյեմբեր, 1987 |
| Ռուդի Ֆուկս (Rudi Fuchs) (1942) | նոյեմբեր, 1987 - հունվարի 31, 1993 |
| Հանս Լսեր (Hans Locher) (1938) | փետրվարի 1, 1993 - օգոստոսի 31, 2000 |
| Վիմ վան Կրիմպեն (Wim van Krimpen) (1941) | սեպտեմբերի 1, 2000 - դեկտեմբերի 31,2008 |
| Բեննո Տեմպել (Benno Tempel) (1972) | հունվարի 1, 2009 - |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑
3. 1 2
4. 1 2
5. ↑
6. ↑  Jaarverslag 2016 — Kunstmuseum Den Haag.
7. ↑  *Doornbusch E.* Gemeentemuseum Den Haag // *hedendaagsesieraden.nl* — 2017.
8. ↑
9. ↑  «GEM Museum voor actuele kunst».
10. ↑  «Fotomuseum Den Haag».
11. ↑  «Jaarverslag 2012, Gemeentemuseum Den Haag» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ մարտի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին.
12. ↑  «Gemeentemuseum: Print Room».
13. ↑  «Gemeentemuseum: Fashion». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին.
14. ↑  «Gemeentemuseum: Music».
15. ↑  «Van Gelder in Dictionary Of Arthistorians». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին.
16. ↑  «Knuttel in Dictionary Of Arthistorians». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին.
17. ↑  «Hefting in Dictionary Of Arthistorians». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին.
18. ↑  Balfoort op Huygens ING

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2012-08-23 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հաագայի քաղաքային թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11397913, ADV10227739 · BNE: XX147633 · BNF: 121609381 · CiNii: DA01802267 · GND: 2012983-X · ISNI: 0000000122987318, 0000000417552290 · LCCN: n79004217 · NKC: kn20050428020 · NLA: 36221626 · NUKAT: n2005035772 · SUDOC: 03013174X · VIAF: 154982521 · ULAN: 500277610 · WorldCat VIAF: 154982521 |

 |

 |