**Բոսնիա և Հերցեգովինայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին** քննարկման փուլում է 2010 թվականից։

2019 թվականի դրությամբ ՆԱՏՕ-ն պաշտոնապես ճանաչում է չորս երկիր, որոնք ձգտում են դառնալ ռազմաքաղաքական դաշինքի անդամ՝ Բոսնիա և Հերցեգովինան, Հյուսիսային Մակեդոնիան, Վրաստանը և Ուկրաինան։ Առաջին երկու երկրներն ունեն *անդամակցության գործողությունների ծրագիր*։ Հյուսիսային Մակեդոնիան ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու մասին արձանագրություն է ստորագրել 2019 թվականի փետրվարին, որը ներկայումս վավերացվում է ՆԱՏՕ-ի անդամ պետությունների կողմից։

Բոսնիան «Համագործակցություն հանուն խաղաղության» ծրագրի անդամ է դարձել 2006 թվականին՝ 2007 թվականի մարտին ստորագրելով համագործակցության մասին համաձայնագիր։ 2008 թվականի հունվարին ստորագրվել է անհատական գործընկերային գործողությունների ծրագիր, նույն թվականին Բուխարեստի գագաթնաժողովում Բոսնիան միացել է արագացված երկխոսությանը։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բոսնիային Ադրիատիկ խարտիա են ուղարկել։ 2008 թվականի նոյեմբերին Բոսնիա և Հերցեգովինայի պաշտպանության նախարարի և Սարաևոյում ՆԱՏՕ-ի պատվիրակության հանդիպման ժամանակ հայտարարություն էր արվել, որ երկիրը կարող է դաշինքին անդամակցել 2011 թվականին բարեփոխումների տեմպի պահպանման դեպքում։

2009 թվականի հունվարին պաշտպանության նախարար Սելմո Ցիկոտիչը հաստատել Է Բոսնիայի շահագրգռվածությունը 2009 թվականի գագաթաժողովին ակտիվ անդամակցության հարցում և ենթադրել, որ երկիրը դաշինքի մեջ կմտնի 2012 թվականից ոչ ուշ։ 2009 թվականի փետրվարին նա ներկայացրել էր հարցման արդյունքները, որոնց համաձայն անդամակցությանն աջակցել է երկրի բնակչության 70 %-ը (ընդ որում, Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության բնակչության 89 %-ը պաշտպանել է անդամակցությունը, իսկ Սերբական Հանրապետությունում այդ մասնաբաժինը չի գերազանցել 35 %-ը)։ 2009 թվականի ապրիլին կայացած գագաթնաժողովում Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատվիրակությունը չի եղել, սակայն ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչ Ստյուարտ Ջոնսը երկրին հրավիրել է դեկտեմբերին կայանալիք գագաթնաժողովին՝ խոստանալով ամբողջական աջակցություն երկրին ԱՄՆ-ի կողմից։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Բոսնիայի և Հերցեգովինայի նախագահության նախագահ Հարիս Սիլայջիչը հայտարարել է, որ երկիրը միանում է անդամակցության գործողությունների ծրագրին։ 2010 թվականի ապրիլի 22-ին ՆԱՏՕ-ն համաձայնել է Բոսնիային ընդգրկել այդ ծրագրում, սակայն որոշակի պայմաններով որոշումը պաշտպանել Է Թուրքիան՝ ՆԱՏՕ-ին բոսնիացիների անդամակցության ամենավառ կողմնակիցներից մեկը։

2014 թվականին իր կազմավորման 65-ամյակի կապակցությամբ ՆԱՏՕ-ն հայտարարել էր, որ այս տարի անդամակցություն առաջարկելու ոչ մեկին մտադիր չէ, բացի այդ, Բոսնիան այդ պահին չի կատարել կարևորագույն պայմաններից մեկը. 63 ռազմական օբյեկտ պետք է դուրս բերվեր տարածաշրջանային իշխանությունների ենթակայությունից և փոխանցվեր կենտրոնական կառավարությանը։

Բոսնիական պատերազմի ժամանակ ՆԱՏՕ-ի ուժերի կողմից իրականացված «Մտածված ուժ» գործողությունը հանգեցրել է Սերբական Հանրապետության բանակի ջախջախմանը և 1995 թվականին Դեյտոնյան համաձայնագրի ստորագրմանը։ Ավելի ուշ ՆԱՏՕ-ի ուժերը IFOR-ի և SFOR-ի ստորաբաժանումների տեսքով խաղաղապահ ծառայություն են իրականացրել երկրում։

2018 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ՆԱՏՕ-ի երկրները հավանություն են տվել ՆԱՏՕ-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի անդամակցության գործողությունների ծրագրի ակտիվացմանը և Բոսնիային կոչ արել՝ տարեկան ազգային ծրագիր ներկայացնել։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ԱՄՆ պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչ Ջոն Սալիվանը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները պաշտպանում Է *ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու Բոսնիա և Հերցեգովինայի առաջարկը*։

Համաձայնագրի գործընթաց
----------------------

| Իրադարձություն | Ամսաթիվ |
| --- | --- |
| **Համագործակցություն հանուն խաղաղության** | 2006 թվականի դեկտեմբեր |
| **Առաջին անհատական աֆիլիատ ծրագիր** | 2008 թվականի հունվար |
| **Ուժեղացված երկխոսություն** | 2008 թվականի ապրիլ |
| **Անդամակցության ծրագիր** | 2010 թվականի ապրիլ |
| **Երկրորդ անհատական աֆիլիատ ծրագիր** | 2011 թվականի փետրվար |
| **Հրավեր ՆԱՏՕ-ից** |  |
| **Արձանագրության ստորագրում** |  |
| **Վավերացում** |  |
|

Տես նաև
-------

* Հյուսիսային Մակեդոնիայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Bosnia, NATO sign security deal». *B92*. 2007 թ․ մարտի 19. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2008 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
2. 1 2  «NATO approves BiH's pre-membership action plan». *SETimes.com*. 2008 թ․ հունվարի 11. Վերցված է 2008 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
3. ↑  «Bosnia hopes to join NATO by 2015». *AFP*. Haaba. 2007 թ․ դեկտեմբերի 27. Վերցված է 2008 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.(չաշխատող հղում)
4. ↑  Avaz, Dnevni (2008 թ․ սեպտեմբերի 26). «BiH, Montenegro invited to join Adriatic Charter of NATO aspirants». *Southeast European Times*. Վերցված է 2008 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
5. ↑  Numanović, S. (2008 թ․ նոյեմբերի 12). «BiH ulazi u NATO 2011. godine?». *Dnevni avaz* (բոսնիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2008 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
6. ↑  Fena (2009 թ․ հունվարի 1). «Posljednji korak ka punopravnom članstvu». *Dnevni avaz* (բոսնիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 1-ին.
7. 1 2  «Bosnia gets Nato membership plan». *BBC News*. 2010 թ․ ապրիլի 22. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 22-ին.
8. ↑  «BiH dobila zeleno svjetlo za MAP» (սերբա-խորվաթերեն). Radio Slobodna Evropa. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 24-ին.
9. ↑  «NATO rules out admitting new members anytime soon». *Fox news*. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 7-ին.
10. ↑  «Вашингтон одобряет планы Сараево». *regnum.ru* (ռուսերեն). 18 декабря 2018. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 24-ին.
11. ↑  «NATO's relations with Bosnia and Herzegovina - Evolution of relations». *NATO.int*. 2011 թ․ փետրվարի 1. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* NATO’s relations with Bosnia and Herzegovina(անգլ.)