**Էլլեն Գյուրիտա Լեմկե** (դան․՝ Ellen Gyrithe Lemche, ի ծնե՝ Ֆրիսկ, դան․՝ Frisch, ապրիլի 17, 1866(1866-04-17), Կոպենհագեն, Դանիա - փետրվարի 3, 1945(1945-02-03), Կոնգենս Լյունգբյու, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա), դանիացի գրող, կանանց իրավունքների համար պայքարող շարժման ակտիվիստ, պատմաբան։ Կարևոր դերակատարություն է ունեցել դանիացի կանանց կազմակերպության գործունեության մեջ (դան․՝ Dansk Kvindesamfund), հատկապես 1915-ականներին, երբ լրամշակվել է Դանիայի սահմանադրությունը՝ բարելավելով կանանց ընտրական իրավունքը։ 1927 թվականին եղել է Լյունգբյու-Տորբեկ (դան․՝ Historisk-topografisk Selskab for Lyngby-Taarbæk) տեղական պատմական ընկերության համահիմնադիրներից։

Ընտանիք և վաղ կենսագրություն
----------------------------

Էլլեն Գյուրիտա Ֆրիսկը ծնվել է 1866 թվականի ապրիլի 17-ին Կոպենհագենում դպրոցի տնօրեն Հարթվիգ Ֆրիսկի (1833-1890) և Էլիսաբեթ Ալեքսանդր Մուրե (1835-1892) ընտանիքում։ 1893 թվականի հուլիսի 19-ին ամուսնացել է բժիշկ Յուհան Հենրիխ Լեմկեի հետ (1863-1962)։

Գյուրիտա Լեմկեն և Յուլիա Արենհոլտը 1922 թվականին
Էլլեն Գյուրիտան կյանքի առաջին տարիներն անց է կացրել Ստորե Կոնգենսգադե փողոցի տանը, այնուհետև ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Կոնգենս Լյունգբյու, որտեղ բնակվում էին մորական տատիկն ու պապիկը։ Իր երեք եղբայրների ու քույրերի հետ միասին ստացել է տնային կրթություն, այնուհետև սովորել է Ն․ Զախլեի անվան դպրոցում։ Ընդունվելով Կոպենհագենի համալսարան, Էլլեն Գյուրիտան սկսել է գերմաներեն ուսումնասիրել, սակայն շուտով դադարեցրել է, անհարմարավետություն զգալով, որ գտնվում է գրեթե միայն տղամարդկանց միջավայրում։ Մինչև 1893 թվականին ամուսնանալը սկսել է դասավանդել հոր դպրոցում։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Լեմկեն ունեցել է երեք երեխա, որոնցից մեկը մահացել է երկու տարեկան հասակում, Լեմկեն իրեն նվիրել է գրական ստեղծագործությանը՝ երեխաներին թողնելով ամուսնու և աղախնի խնամքին։

Գրական գործունեություն
----------------------

Առաջին գիրքը՝ Soedtmanns Jomfruer-ն, կիսակենսագրական վեպ է, որում, սկսած միջնադարյան ժամանակաշրջանից մինչև մեր օրերը, պատմվում է Լյունգբյուի բնակիչների, ինչպես նաև իր ազգականների պատմությունը։ Տեղական պատմության հանդեպ նրա հետաքրքրասիրությունը ավելի ուշ՝ 1927թվականին հանգեցրեց Լյունգբյու-Տորբեկ (դան․ Historisk-topografisk Selskab for Lyngby-Taarbæk) տեղական պատմական ընկերության համահիմնադիր հանդիսանալուն։ 1899 թվականին հրապարակել է Folkets Synder գիրքը, որում կարևորվում էր կանանց սեռականության նկատմամբ ուշադրության պակասը։ Այնուամենայնիվ նրա ամենակարևոր ստեղծագործությունը հանդիսացել է XVIII դարում տեղի ունեցող իրադարձություններով Edwardsgave վեպը, որը 1900-1912 թվականներին հրատարակվել է հինգ հատորներով։ 1905 թվականին հրապարակել է De Fyrstenberg Bønder ստեղծագործությունը, որտեղ նկարագրված է XVIII և XIX դարերում ֆերմերների կյանքը։

Կանանց իրավունքների համար շարժում
---------------------------------

1906 թվականին Լեմկեի ավագ քույրը՝ դանիական կանանց միության կառավարման անդամ հանդիսացող Վիբեկե Սալիկատը, նրան հրավիրել է ազգային համագումարի։ 1910 թվականին Լեմկեն ինքն է նշանակվել միության ղեկավար, և Աստրիդ Ստամպե Ֆեդդերսենի (1913-1918) ղեկավարմամբ հանդիսացել է նրա ամենաակտիվ գաղափարախոս և արդյունավետ առաջնորդ։ Մասնավորապես նա հիշվում է սահմանադրության բարեփոխումների մասին իր՝ 1912 թվականի ճառով, ինչը թույլ կտար կանանց քվերարկել ընտրությունների ժամանակ։ Բարեփոխումն ընդունվել է 1915 թվականին։ 1913-1919 թվականներին հանդիսացել է միության կողմից հրատարակվող «Կինը և հասարակությունը» պարբերագրի խմբագիր (դան. Kvinden og Samfundet): Երկար ժամանակով ակտիվ գործունեություն է ծավալել և 1944 թվականին դարձել է միության պատվավոր անդամ։

Որպես կանանց շարժման ակտիվիստ՝ Լեմկեի փորձն ու ապրումները նկարագրված են նրա երեք հատորանի Tempeltjenere (1926-1928) կիսակենսագրական վեպում։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նաև այլ կանանց միություններում, ինչպիսին է «Kvindernes Bygning», որը նա գլխավորել է 1916-1929 թվականներին։ Լեմկեն նաև ներառված է եղել Դանիացի հեղինակների միությունում (դան․ Dansk Forfatterforening) :

Լեմկեի գերեզմանաքարը Լյունգբիում

Մահ
---

Գյուրիտա Լեմկեն մահացել է Լյունգբյուում, 1945 թվականի փետրվարի երեքին և հուղարկավորվել է տեղի Ասսիստենս գերեզմանատանը։ Թաղված է Կոպենհագենի Ասսիստենս գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

Բազմաթիվ պարգևատրումների շարքում, որոնք Լեմկեն ստացել է իր աշխատանքի համար, 1927 թվականին ստացել է նաև Tagea Brandt Rejselegat մրցանակ, 1934 թվականին՝ Ingenio et Arti կրծքանշան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3  Zibrandtsen, Marianne. «Gyrithe Lemche (1866 - 1945)» (դանիերեն). Kvinfo. Վերցված է 29 апреля 2020-ին.
3. ↑  Lund, Marie (2017). *An Argument on Rhetorical Style*. Aarhus University Press. էջեր 141–. ISBN 978-87-7184-434-4.
4. ↑  Fabricius, Susanne. «Gyrithe Lemche» (դանիերեն). Gyldendal: Dansk Biografisk Leksikon. Վերցված է 29 апреля 2020-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project · gravsted.dk |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90351469 · GND: 131863169 · ISNI: 0000000024105959 · LCCN: n84107140 · NTA: 070508844 · SUDOC: 234083212 · VIAF: 8531496 · WorldCat VIAF: 8531496 |

 |

 |