**Կվարտա** (լատին․՝ quarta՝ չորրորդ), երաժշտական ինտերվալ չորս աստիճան մեծությամբ, նշանակվում է 4 թվով։

Կվարտայի տարատեսակներ
---------------------

### Մաքուր կվարտա

**Մաքուր կվարտա**, չորս աստիճան մեծությամբ ինտերվալ (երկուսուկես տոն)։ Նշանակվում է *թ. 4*, համարվում է կատարյալ կոնսոնանս, սակայան կախված լադում իր ունեցած դիրքից՝ կարող է հնչել բավականին կայուն։

### Փոքրացված կվարտա

**Փոքրացված կվարտա**, չորս աստիճան մեծությամբ ինտերվալ (երկու տոն)։ Էնհարմոնիկորեն հավասար է մեծացված տերցիային, նշանակվում է *փք. 4*։

Փոքրացված կվարտան կառուցվում է․

* Մաժորում II բարձրացված և III (VI հարմոնիկի մասնակցությամբ) աստիճաններում, երկու դեպքում էլ ձայներից մեկի շարժմամբ՝ կես տոն իջելով փոքր տերցիայի չափով III աստիճանի վրա։
* Մինորում I (IV փոքրացվածի մասնակցությամբ) և VII հարմոնիկ աստիճաններում, երկու դեպքում էլ ձայներից մեկի շարժմամբ՝ կես տոն իջնելով լուծվում է առաջին աստիճանի փոքր տերցիայի մեջ։

Գոյություն ունենում ևս երկու զույգ փոքրացված կվարտաներ․ VI (II փոքրացվածի մասնակցությամբ) և IV մեծացված (VII մելոդիկ մաժորի մասնակցույթման), VI մելոդիկ (II փոքրացվածի մասնակցությամբ) և IV մեծացված (VII բնականի մասնակցությամբ) մինորում, սակայն նրանք չեն կարող լուծվել՝ ձայնադրման կանոններից ելնելով և չունեն պարզ լադային ձգողականություն, այդ իսկ պատճառով հազվադեպ են գործածվում։

### Մեծացված կվարտա

**Մեծացված կվարտա**, չորս աստիճան մեծությամբ ինտերվալ (երեք տոն)։ Նշանակվում է *մծ. 4*, էնհարմոնիկորեն հավասար է կվինտային, հանդիսանում է տրիտոնի տարասեկաներից մեկը։ Ամենից հաճախ հանդիպում է մեծացված կվարտա՝ կառուցված մաժորի 4-րդ աստիճանի վրա և հարմոնիկ մինորի (դիատոնիկ)։ Երկու դեպքերում էլ այն ոլւծվում է սեքստայի III աստիճանի մեջ (մաժորում այդ սեքստան փոքրացված է, մինորում՝ մեծացված)։ Այդ ինտերվալը հատուկ նշանակություն ունի, քանի որ լուծումը հենվում է մաժոր-մինորային լադերի համակարգի վրա։

Մեծացված կվարտան նաև կառուցվում է․ 

* Մաժորում
	+ I աստիճանում (IV բարձրացվածի մասնակցությամբ)
	+ II փոքրացված աստիճանում
	+ VI հարմոնիկ աստիճանում
	+ VI բնական աստիճանում (II բարձրացվածի մասնակցությամբ)

Առաջին երկու կվաևտաները լուծվում են առաջին աստիճանի մաքուր կվինտայի մեջ, վերջին երկուսը՝ հինգերորդ աստիճանի մեծ սեքստայի։

* Մինորում
	+ I աստիճանում (IV բարձրացվածի մասնակցությամբ), լուծվում է մաքուր կվինտայի մեջ՝ առաջին աստիճանում։
	+ II իջեցված աստիճանում․ լուծվում է առաջին աստիճանի մաքուր կվինտայի մեջ։
	+ IV փոքրացված աստիճանում (VII բնականի մասնակցությամբ), լուծվում է երրորդ աստիճանի մեծ սեքստայի մեջ։
	+ VI աստիճանում․ լուծվում է հինգերորդ աստիճանի փոքր սեքստայի մեջ։

Եվս երկու մեծացված կվարտա՝ մաժորի VII մելոդիկ աստիճանի վրա և մինորի III (VI մելոդիկի մասնակցությամբ) աստիճանի վրա, հազվադեպ են հանդիպում, չեն կարող ավարտվել ձայնագիտության կանոնների դիտարկման պատճառով և չունեն երևելի լադային ձգողականություն։

### Կրկնակի մեծացված կվարտա

**Կրկնակի մեծացված կվարտա**, ճորս աստիճան մեծությամբ ինտերվալ (երեքուկես տոն)։ Էնհարմոնիկորեն հավասար է մաքուր կվինտային, նշանակվում է *կր. մծ. 4*

Լադում գոյություն ունի միայն մեկ զույգ կրկնակի մեծացված կվարտա․ VI հարմոնիկ աստիճանի վրա (II բարձրացվածի մասնակցությամբ) մաժորում և IV փոքրացված (VII հարմոնիկի մասնակցությամբ) մինորում։ Երկու դեպքերում էլ մեծացված կվարտան լուծվում է մեծ սեքստայի մեջ․ մաժորի հինգերորդ աստիճանում, մինորի՝ երրորդ

Հնչողություն
------------

* Մաքուր կվարտա

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| (աուդիո)(աուդիո) |
| C-F |
|  |
| Օգնություն  |

 | 

|  |
| --- |
| (աուդիո)(աուդիո) |
| C-G |
|  |
| Օգնություն  |

 |

* Տրիտոն (մեծացված կվարտա)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| (աուդիո)(աուդիո) |
| C-Fis |
|  |
| Օգնություն  |

 | 

|  |
| --- |
| (աուդիո)(աուդիո) |
| C-Ges |
|  |
| Օգնություն  |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երաժշտական ինտերվալներ |
| --- |
|  |
| Պարզ | Պրիմա •Սեկունդա •Տերցիա •Կվարտա •Կվինտա •Սեքստա •Սեպտիմա •Օկտավա |
|  |
| Բաղադրյալ | Նոնա •Դեցիմա •Ունդեցիմա •Դուոդեցիմա •Տերցդեցիմա •Կվարտդեցիմա •Կվինտդեցիմա |
|  |
| Հատուկ | Սխիզմա •Դիասխիզմա •Կոմմա •Դիեսա •Լիմմա •Ապոտոմա •Դիտոն •Կիսադիտոն •Տրիտոն •Գայլային կվինտա •Ցենտ •Կիսատոն •Միլլիօկտավա
 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 669)։*  |