recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արամ (այլ կիրառումներ)

**Արամը** ամերիկա-ֆրանսիական համատեղ գեղարվեստական ֆիլմ է նկարահանված ռեժիսոր Ռոբեր Քեշիշյանի կողմից։  

«Արամ» ֆիլմը նկարահանվել է Bac Films, Canal+, Les Films A4, Studio Canal, Studio Images 8 հեռուստաընկերությունների մասնակցությամբ։ Ֆիլմը վարձույթ դուրս է եկել 2002 թվականի նոյեմբերին, իսկ 2003 թվականի հունիսի 29-ին ցուցադրվել է Մյունխենի կինոփառատոնում, որտեղ հաղթել է «Մեծ հույսեր» անվանակարգում։

2004 թվականի հուլիսի 2-ին ֆիլմը ցուցադրվել է հայկական «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնում, որտեղ ներկայացված էր մրցույթի գրան-պրի անվանակարգում (գրան-պրի մրցանակը այդ տարի շնորհվել է Ատոմ Էգոյանի «Արարատ» ֆիլմին)։
Ֆիլմի հեռուստատեսային պրեմիերան կայացել է 2008 թվականի ապրիլի 14-ին Հունգարիայում։

Սյուժե
------

Սարգիսյանների ընտանիքը երկար ժամանակ ապրում է Փարիզում, արդեն ետևում են մնացել ծանր ժամանակները, պատերազմը և իրենց պատմական հայրենիքը լքելը։ Բայց նախկին ցավը կրկին զգացնել է տալիս, երբ Փարիզում ահաբեկչական գործողության ընթացքում ծանր վնասվածք է ստանում ընտանիքի փոքր տղան՝ Լևոնը։ Իմանալով այդ մասին՝ ընտանիքի հայր Միհրան Սարգիսյանն այդ սարսափելի ողբերգության համար մեղադրում է նրա մեծ եղբայր Արամին և ստիպում է լքել հայրական տունը։  
Տարիներ անց Արամը, ով մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին, գաղտնի վերադառնում է Ֆրանսիա։ Նա հանդիպում է փոքր քրոջ՝ Մելինեի հետ և պատմում նրան, որ որոշել է վրեժ լուծել ողբերգության համար, որը քայքայեց իրենց ընտանիքը։ Բայց Մելինեի հարսանիքի ժամանակ հայտնվում են մարդիկ ծայրահեղական ընկերությունից, ովքեր ուզում են հաշիվներ պարզել Արամի հետ ...

Դերասաններ
==========

* Սիմոն Աբգարյան - *Արամ*
* Լյուբնա Ազաբել - *Մելինե*
* Սերժ Ավետիքյան - *Թալաթ*
* Ալան Մոտտե - *Միհրան Սարկիսյան*
* Մեթյու Դեմի - *Լևոն*
* Ժիլ Արբոնա - *Պաուլ կրտսեր*
* Իզաբելլա Սադոյան - *Անուշ*
* Օլիվեր Լուստաու - *Մեհմեդ*
* Ժան-Իվ Շատլե - *փաստաբան Կավեջյան*
* Մարկ Սամուել - *Վարդան*
* Ֆաբիո Զենոնի - *Վիրգիլ*
* Ժուլիեն Լամբրոչինի - *Ստեփան*
* Սմաիլ Մեկկի - *Ֆոդիլ*
* Սամիր Գեսմի - *Սաադ*
* Մալիկ Ֆարաուն - *Նիզամետդին*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3

Արտաքին հղումներ
================

* «Արամ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Արամ»-ը Արխիվացված 2007-09-27 Wayback Machine *Real Movie News*-ում
* «Արամ»-ը *Z Review*-ում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Հովվական խաչակրաց արշավանքը**, 1251 թվականին եղել է Ժողովրդական շարժում հյուսիսային Ֆրանսիայում։ 1249 թվականին Ֆրանսիայի Լուիս IX-ը, թողնելով իր մորը, մեկնել էր խաչակրաց արշավանքի։ Լուիսը պարտվել է արշավանքում և գերվել Եգիպտոսում։ Երբ այս լուրը հաջորդ տարի հասնել է Ֆրանսիա, ազնվականները և գյուղացիները շատ են հուսահատվել։ Թագավորը շատ սիրելի էր, և դա շատ անհասկանալի էր նրանց, որ այսպիսի բարեպաշտ մարդը կարող էր պարտվել հեթանոսներին։ Լուիսը ուղարկում է իր եղբայրներին Ֆրանսիա` օգնություն բերելու։ Այնտեղ, չնայած նրանց ջանքերին, ազնվականներից ոչ մեկը և ոչ էլ հոգևորականությունը չեն օգնում թագավորին։

Բովանդակություն
---------------

Հյուսիսային Ֆրանսիայում գյուղացիական հուզումներ` վերածված գյուղացիական շարժման, որը գլխավորում էր մի մարդ, որ կոչվում էր «Վարպետ Հունգարիայից։ Նա, Ըստ երևույթին, հունգարացի ծեր կուսակրոն էր` Ֆրանսիայում ապրող, պետք է գնար Սուրբ Երկիր` փրկելու Լուիսին։ Նրան հետևողները, թվով 60 հազար հոգի էին, որոնց մեծ մասը երիտասարդ գյուղացիներ էին` տղամարդիկ, կանայք և երեխաներ՝ եկած Բրաբանտից, Հայնաութից, Ֆլանդրիայից և Պիցարդից։ Նրանք հետևում են Վարպետին մինչև Փարիզ։ Փարիզում կարծում են, որ նա ինքնակոչ է։ Նա դարասկզբի երիտասարդ խաչակիրների առաջնորդներից էր։ Նրանց շարժումը քաղաքում սահմանափակված էր։ Նրանց չէր թույլատրվում անցնել ձախ մասը, որտեղ գտնվում էր Փարիզի համալսարանը։

Ապակենտրոնացում
---------------

Ինչ-որ պատճառով հովվականների բազմության թողնում է քաղաքը։ Հետո նրանց մի մասը գնում է Ռուան, որտեղ հեռացնում են արքեպիսկոպոսին և մի քանի քահանաների նետում գետը։ Տուրում նրանք հարձակվում են վանքերի վրա։ Մնացած մասը Վարպետի ղեկավարությամբ հունիսի 11-ին հասնում են Օռլեան։ Այստեղ քննադատվում են եպիսկոպոսի կողմից, որի վրա նույնպես հարձակվել էին մյուս հոգևորականների հետ մեկտեղ(ներառյալ ֆրանցիսկյաններն ու դոմինիկյանները)։ Նրանք քաղաքում կռվում են համալսարանի ուսանողների հետ այնքան լավ։ Արշավանքը, թվում է, ավելի շատ եղել է ապստամբություն ընդդեմ ֆրանսիական եկեղեցու և ազնվականության։ Հովվականները, իհարկե, գաղափար չունեին, թե ինչ է պատահել Լուիսին։ Հետո ցրվելով մասնակիցների մի մասը ճանապարհորդում է դեպի Աքվիտանիա և Անգլիա, որտեղ նրանց արգելված էր քարոզել։ Մյուսները իրականում խաչակրաց արշավանքի երդում են տալիս և մեկնում խաչակրաց արշավանքի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Crusade of the Pastoureaux "Catholic Encyclopaedia New York։ Robert Appleton Company. 1913
2. ↑  In French"le Maitre de Hongrie"
3. ↑  Matthew Paris, Chronica Majora

Աղբյուրներ
----------

Margaret Wade Labarge, Saint Louis: The Life of Louis IX of France. London, 1968.
Ernest Lavisse, Histoire de France, Tome Troisième, II. Paris, 1901.
Régine Pernoud, La Reine Blanche. Paris, 1972.
Peter Jackson, The Seventh Crusade, 1244-1254. Sources and Documents. Aldershot, 2007.
Gary Dickson, Religious enthusiasm in the medieval West. Aldershot, 2000.
Malcolm Barber, "The crusades of the shepherds in 1251", Proceedings of the Tenth Annual Meeting of the western society for French history, 1982. Lawrence, 1984.

Արտաքին հղումներ
----------------

Wikisource-logo.svg "Pastorels". New International Encyclopedia. 1905.
**Ժան-Մարկ Ֆեռերի** (ֆր.՝ Jean-Marc Ferreri,), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստը հանդես է եկել կիսապաշտպանի և հարձակվողի դիրքերում։ 1984 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն, 1986 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Ֆեռերին դարձել է «Օսերայի» երիտասարդական թիմի խաղացող, որն 1976 թվականին խաղում էր 2-րդ դիվիզիոնում։ Հիմնական կազմում սկսել է խաղալ 1979/80 մրցաշրջանում, որում «Օսերը» պատմության մեջ առաջին անգամ դուրս է եկել Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն։ Ֆեռերին թիմի առանցքային խաղացողներից մեկն էր, մեծ մասամբ նրա խաղի շնորհիվ «Օսերը» ամրապնդվել է 1-ին դիվիզիոնում, բայց նաև եվրագավաթներում իր նորամուտը նշել է 1984/85 մրցաշրջանում։ 1986 թվականի ամռանը տեղափոխվել է այդ տարիների երկրի լավագույն ակումբ «Բորդո», որի հետ 1986/87 մրցաշրջանում հաղթել է և՛ առաջնությունը, և՛ Ֆրանսիայի գավաթը։ 1991 թվականին վերադարձել է «Օսեր», այնուհետև մեկ մրցաշրջան անցկացրել է Մարսելի «Օլիմպիկում», որի կազմում հաղթել Է Ֆրանսիայի առաջնությունում և ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի խաղարկությունում։ 1993 թվականին տեղափոխվել է «Մարտիգ», իսկ ավելի ուշ վերադարձել «Օլիմպիկ», որպեսզի օգնի ակումբին 2-րդ դիվիզիոնում։ Շվեյցարական «Ցյուրիխում» մեկ տարի անց ավարտել է կարիերան 1997/98 մրցաշրջանում 3-րդ լիգայի «Սեն-Դենի Սեն-Լե» ակումբում:

### Հավաքական

1982 թվականի հոկտեմբերին Ֆեռերին դարձել է «Օսերի» առաջին ֆուտբոլիստը, որը հրավիրվել է Ֆրանսիայի հավաքական։ Եվրոպայի 1984 թվականի հաղթական առաջնությունում մասնակցել է ընդամենը երկու խաղի։ Մրցելով Լուիս Ֆերնանդեսի, Ժան Տիգանայի, Ալեն Ժիրեսի և Միշել Պլատինիի հետ՝ Ֆեռերին ավելի հաճախ էր մնում պահեստայինների նստարանին։ 1986 թվականի աշխարհի առաջնությունում Ֆեռերին մասնակցել է չորս հանդիպման և օգնել է իր թիմին նվաճել բրոնզե մեդալներ։ Խաղացել է մինչև 1990 թվականի հավաքականում՝ ընդհանուր առմամբ անցկացնելով 37 հանդիպում և դառնալով 3 գոլի հեղինակ։

Ձեռքբերումներ
-------------

### Ակումբային

* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 1992/93
* Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 1986/87, 1992/93
* Ֆրանսիայի գավաթի գավաթակիր՝ 1986/87
* Ֆրանսիայի սուպերգավաթի գավաթակիր՝ 1986
* Ալպերի գավաթակիր՝ 1985
* Ֆրանսիայի 2-րդ դիվիզիոնի հաղթող (2)՝ 1979/80, 1994/95
* «Օլիմպիկը» (Մարսել) զրկվել է չեմպիոնական կոչումից

### Հավաքական

### Եվրոպայի Չեմպիոն՝ 1984

* Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 1986

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Jean-Marc Ferreri — Biographie» (ֆրանսերեն). Afterfoot.fr. Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-18-ին. Վերցված է 2012-04-28-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
2. ↑  Ionescu, Romeo. (2001-02-27). «French Clubs' Players in European Cups 1955-1995» (անգլերեն). RSSSF. Արխիվացված է օրիգինալից 2012-09-30-ին. Վերցված է 2012-04-27-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
3. ↑  *Савин А. В.* Мировой футбол: кто есть кто: Полная энциклопедия. — М.: Эксмо, 2007. — С. 640. — ISBN 978-5-699-22359-6
4. 1 2  «Ferreri Jean-Marc» (ֆրանսերեն). FFF. Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-27-ին. Վերցված է 2012-04-27-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիճակագրությունը *National Football Teams* կայքում(անգլ.)

* Ֆուտբոլիստի էջը *worldfootball.net* կայքում(անգլ.)
* Профиль на сайте *FootballDatabase.eu*(ֆր.)
**Վիկտոր Մաչին Պերես** ավելի հայտնի է **Վիտոլո** (իսպ.՝ Víctor Machín Pérez, իսպ.՝ Vitolo, նոյեմբերի 2, 1989(1989-11-02), Լաս Պալմաս, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս իսպանական «Սևիլյայում»։

Ակումբային կարիերա
------------------

### «Լաս Պալմաս»

Վիտոլոն «Լաս Պալմաս»-ի սան է։ 2010 թվականին Վիտոլոն տեղափոխվել է թիմի առաջին կազմ։ Իր դեբյուտը նշել է օգոստոսի 28-ին՝ «Գիմնաստիկ Տարրագոնայի» դեմ։ Նա մասնակցել է ամբողջ խաղին։ Թիմի կազմում Վիտոլոն իր առաջին գոլը խփել է սեպտեմբերի 11-ին՝ «*Ալկորկոնի*» դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվել է 4:1 հաշվով։

### «Սևիլյա»

2013 թվականի հունիսի 26-ին Վիտոլոն տեղափոխվել է «Սևիլյա»։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 3 միլիոն եվրո։

Միջազգային կարիերա
------------------

2015 թվականից սկսած Վիտոլոն հանդես է գալիս Իսպանիայի ազգային հավաքականում։ Հավաքականի կազմում մասնակցել է 3 հանդիպման։

Ձեռքբերումներ
-------------

### Ակումբային

* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի չեմպիոն - 2013/14, 2014/15

### Անձնական

* Լա Լիգայի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ - 2015 մարտ

Վիճակագրություն
---------------

### Ակումբային

| Տարի | Թիմ | Անցկացրած խաղերի թիվ | Գոլ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2008-2010 | Իսպանիա Լաս Պալմաս B | 61 | 11 |
| 2010-2013 | Իսպանիա Լաս Պալմաս ՖԱ | 87 | 26 |
| 2013- | Իսպանիա Սևիլյա ՖԱ | 81 | 12 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671
3. ↑  «La UD Las Palmas traspasa a Vitolo to Sevilla por 3 milliones» (իսպաներեն). UD Las Palmas. 26 июня 2013. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 2-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը www.bdfutbol.com կայքում
* Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում
**Նիկոլոպոլի ճակատամարտ**, խոշոր ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 1396 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բուլղարիայի հյուսիսային հատվածի մոտակայքում գտնվող Նիկոպոլում, հունգարական թագավոր Սիգիզմունդ I-ի, Ֆրանսիական թագավորության, Հիվանդախնամների միաբանության և Վենետիկի հանրապետության բանակների, մի կողմից էլ, Թուրքիայի սուլթան Բայազիդ I-ի և իր ընկերոջ[*փա՞ստ*] զորքերի միջև։ Թուրքական բանակը տարավ համոզիչ հաղթանակ։

Նախապատմություն
---------------

XIV դարում խաչակիրների արշավանքների ավանդույթը սկսեց կորսվել, հետևաբար հարյուրամյա խաչակիրների արշավանքները նշանավորվեց մի շարք ոչ հասուն արշավանքներով, որոնք ընդունվում էին ասպետների և թագավորների կողմից։ Ոչ շատ մեծ, նրանց համար անհաջողություն գրանցվեց 1390 թվականին Թունիսյան ընկերությունում (արշավանք դեպի Մահդիա), և նաև Մերձբալթիկայի շրջանում տեղի ունեցավ հերթական մի շարք վեճեր ու կռիվներ։ Կոսովոյի ճակատամարտից հետո 1389 թվականին թուրքերը վերականգնեցին իրենց իշխանությունը Բալկյան լեռների մեծ մասում և փաստացի դուրս վռնդեցին բյուզանդացիներին, ստիպելով նրանց բավարարվել միայն Կոստանդնուպոլիսով և նրա կից տարածքներով, որոնք հետագայում ենթարկվեցին թուրքերի մի շարք արշավանքների։

Պատերազմի արդյունք
------------------

Թուրքերը Բալկաններում հաստատեցին իրենց իշխանությունը, Կենտրոնական Եվրոպայի համար թողնելով ավելի մեծ սպառնալիք։

Բուլղարիան մինչև 1878 թվականը դարձավ Օսմանյան կայսրության նահանգ

Պատերազմի քարտեզը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Было перенесено из статьи «25 сентября»

Աղբյուրներ
----------

* Պատերազմի պատմությունը. Նիկոպոլի պատերազմը, 1396 թվականի սեպտեմբռրի 25

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նիկոպոլի ճակատամարտ (1396)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Լարուսի · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5081254 · BNF: 12424791k · LCCN: sh85091945 |

 |
**Էնցո Ալան Զիդան Ֆերնանդես** (մարտի 24, 1995(1995-03-24)[…], Բորդո, Ժիրոնդ, Նոր Ակվիտանիա, Ֆրանսիա), ավելի ճանաչված է որպես Էնցո Ֆերնանդես․ ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Ավեշ» ակումբի կիսապաշտպան։

Կարիերա
-------

10 տարեկանում ընդգրկվել է Մադրիդի «Ռեալի» կազմում և անցել է նրա բոլոր ակումբային փուլերը։ 2013 թվականին տեղափոխվել է «Կաստիլիա»։ 2014/15 մրցաշրջանում 8 խաղում աչքի չի ընկել արդյունավետությամբ։ 2015/16 մրցաշրջանում նա անց է կացրել 38 խաղ և խփել է 2 գոլ, բայց հոր գլխավոր մարզչի պաշտոնում նշանակվելուց հետո սկսել է մարզվել գլխավոր թիմի հետ։ 2016/17 մրցաշրջանում նա 32 խաղ է անցկացրել և խփել 5 գոլ։

2016 թվականի օգոստոսի 16-ին Էնցոն կարողացել է գլխավոր թիմում դեբյուտ անցկացնել, դուրս գալով դաշտ «Սանտյագո Բեռնաբեուի գավաթի» խաղում, խաղացել է իր առաջին խաղը հիմնական կազմում։ Դեկտեմբերի 30-ին «Արքայական գավաթի» խաղում դուրս է եկել դաշտ և իր առաջին գոլը խփել «Ռեալ Մադրիդի» կազմում։ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում եղել է հայտացուցակում, բայց դաշտ դուրս չի եկել։2017 թվականի հունիսին նա տեղափոխվել է «Ալավես»։ 2017 թվականի օգոստոսի 26-ին, նշել է իր դեբյուտը Իսպանիայի Պրիմերայում, փոխարինման դուրս գալով 77-րդ րոպեին «Բարսելոնայի» դեմ խաղում, Մուբարաք Վաքասոյի փոխարեն։

Անձնական կյանք
--------------

Էնցոն Վերոնիկա Ֆերնանդեսի և Զինեդին Զիդանի 4 որդիներից ավագն է։ Նա ունի երկքաղաքացիություն (Ֆրանսիա և Իսպանիա), քանի որ մայրը իսպանական ծագում ունի, իսկ նրա հայրը ֆրանսիական։ Սկզբում ընտրեց մոր ազգանունը, Էնցոն ունի երեք եղբայր `Լուկա, Թեո եւ Էլիազ, որոնք նույնպես խաղում են «Արքայական ակումբի» ակադեմիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000
3. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
4. 1 2  BDFutbol (կատ.)
5. ↑  Enzo Zidane (transfermarkt)
6. ↑  Zidane (bdfutbol.com)
7. ↑  DEPORTIVO ALAVÉS VS. BARCELONA 0 — 2

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | LinkedIn |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFA · BDFutbol · ESPNFC.com · FootballDatabase.eu · ForaDeJogo (խաղացող) · Fussballdaten.de · Kicker.de · L’Équipe · Soccerbase (խաղացող) · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՈւԵՖԱ · Internet Movie Database |

 |
Ռեպինի հուշարձանը ԽՍՀՄ փոստային նամականիշի վրա, 1959 թվական
**Իլյա Ռեպինի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Илье Репину), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս անվանի գեղանկարիչ Իլյա Եֆիմովիչ Ռեպինին։ Գտնվում է Բոլոտնայա հրապարակում` նույնանուն ափափողոցից և Լուժկով կամրջից ոչ հեռու։ Մետրոպոլիտենի մոտակա կայարանը «Տրետյակովսկայան» է։

Անվանի քանդակագործ Մատվեյ Հենրիխովիչ Մանիզերի և ճարտարապետ Իգոր Եվգենևիչ Ռոժինի հեղինակած հուշարձանը բացվել է 1958 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։

Պատմություն
-----------

Գեղանկարիչ Իլյա Ռեպինի հուշարձանի վայրի ընտրությունը պայմանավորված է եղել Տրետյակովյան պատկերասրահի հարևանությամբ, որտեղ պահվում են նրա բազմաթիվ կտավներ։ 1962-1994 թվականներին Բոլոտնայա հրապարակը, որտեղ գտնվում է այդ հուշարձանը, կոչվել է Իլյա Ռեպինի անունով։

Ըստ Մոսկվայի կենտրոնական վարչական շրջանի պրեֆեկտուրայի մամուլի ծառայության` 2014 թվականին Քաղաքի օրը արձանի մոտ պետք է հայտնվեր փոքրիկ պուրակ։

Նկարագրություն
--------------

Դեպի վեր նեղացող քառանկյուն պատվանդանին Իլյա Ռեպինի բրոնզե քանդակը կանգնած է ողջ հասակով։ Հուշարձանի հեղինակները գեղանկարչին պատկերել են ստեղծագործական միջավայրում։ Նկարչի դիրքն ազատ է, գլուխը մի քիչ թեքված է դեպի ներքև։ Նրա ձախ ձեռքին ներկապնակ է, իսկ աջ ձեռքին` վրձին։

Պատվանդանի վրայի զարդատախտակին գրված է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ռուս մեծ նկարիչ Իլյա Ռեպինին` Խորհրդային Միության կառավարության կողմից։ |  |

Հուշարձանը ֆիլատելիայում
------------------------

1959 թվականին Խորհրդային Միությունում թողարկվել է 10 կոպեկ անվանական արժեքով փոստային նամականիշ, որի վրա պատկերված է Ռեպինի հուշարձանը։ Նամականիշի նկարիչն է Խ. Ուշենինը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ռեպինի հուշարձանըՌեպինի հուշարձանը
* Մայիսմեկյան հանրահավաք Ռեպինի հուշարձանի շրջակայքում, 2009 թվականՄայիսմեկյան հանրահավաք Ռեպինի հուշարձանի շրջակայքում, 2009 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Памятник И.Е. Репину в Москве из серии Скульптурные памятники СССР».(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Памятник Репину». intomoscow.ru. 27.06.06. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 6-ին.
3. ↑  «В центре Москвы памятники сделают доступными для горожан». Московский комсомолец. 2014 թ․ օգոստոսի 5. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 9-ին. `{{cite news}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
4. ↑  «Памятник И. Е. Репину». Mosgid.ru. 12 октября 2010 г. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 9-ին.
5. ↑  «Памятник И.Е. Репину». Московский туристический портал. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 6-ին.
**Պոլտավայի ճակատամարտ** (1709), ռուսական և շվեդական զորքերի միջև գլխավոր ճակատամարտը Հյուսիսային պատերազմի (տես Հյուսիսային պատերազմ 1700-1721) ժամանակ, հունիսի 27-ին։ Շվեդական թագավոր Կարլ XII-ի զորքերը ((35 հզ զինվոր, 32 հրանոթ), որ Ռուսաստան էին ներխուժել 1708 թվականին) 1709 թվական-ի ապրիլին պաշարեցին Պոլտավան։ Քաղաքի կայազորը (4200 զինվոր և 2500 զինված քաղաքացի, 29 հրանոթ, հրամանատար՝ գնդապետ Ա․ Ս․ Կելին) դրսից վրա հասած ռուսական հեծելազորի (գեներալ Ա․ Դ․ Մենշիկովի գլխավորությամբ) և ուկրաինացի կազակների աջակցությամբ հաջողությամբ ետ մղեց մի քանի գրոհ։ Մայիսի վերջին Պոլտավային մոտեցան ռուսական բանակի հիմնական ուժերը Պետրոս I-ի գլխավորությամբ։ Հունիսի 16-ի ռազմական խորհրդում որոշվեց տալ գլխավոր ճակատամարտը։ Հունիսի 25-ին ռուսական բանակը (42 հզ զինվոր, 72 հրանոթ) դիրքավորվեց Պոլտավայից 5 կմ հեռավորության վրա։ Կարլ XII ռուսների վրա գրոհելու համար առանձնացրեց 20 հզ զինվոր, 4 հրանոթ, պահեստում (Պոլտավայի մոտ) թողնելով շուրջ 10 հզ մարդ, այդ թվում դավաճան հետման Ի․ Ս․ Մազեպայի կողմից խաբված ուկրաինացի և զապորոժյան կազակներին։ Հունիսի 27-ի գիշերվա ժամը 2-ին շվեդական զորքերը հարձակվեցին ռուսական ռեդուտների (ամրությունների) վրա և հաջողություն չունեցան։ Անհաջող գրոհից հետո շվեդացի զորքերը ետ քաշվեցին և նորից գրոհեցին առավոտյան ժամը 9-ին։ Ճակատամարտի ընթացքում ռուսական հետևակը սկսեց նեղել հակառակորդին՝ ճակատից, իսկ հեծելազորը՝ շրջանցել թևերը։ Ժամը 11-ի մոտ շվեդները դիմեցին փախուստի։ Կարլ XII և Մազեպան փախան Օսմանյան կայսրություն։ Շվեդների կորուստը կազմեց 9 հզ-ից ավելի սպանված և 18 հզ–ից ավելի գերի, ռուսներինը՝ 1345 սպանված և 3290 վիրավոր։ Պոլտավայի ճակատամարտի հետևանքով Շվեդիայի ռազմական հզորությունը սասանվեց, և պատերազմում տեղի ունեցավ բեկում հօգուտ Ռուսաստանի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 366)։*  |
**Պիստոս-Արաքսի Չիլինկիրյան** (1852, Պերա, Թուրքիա - 1882), պոլսահայ դերասանուհի։ Դերասանուհի Աղավնի Բինեմեջյանի քույրը։

Կենսագրություն
--------------

Պիստոս-Արաքսի Չիլինկիրյանը ծնվել է 1852 թվականին Կոստանդնուպոլսի Պերա թաղամասում։ Սովորել է ֆրանսիացի մայրապետների դպրոցում։

Առաջին անգամ բեմ է բարձրացել փոքր տարիքում. 1863-1864 թվականների թատերաշրջանում նա խաղացել է «Արևելյան թատրոնում», սակայն այդ համագործակցությունը չի շարունակվել։ 1867 թվականին գլխավոր դեր է կատարել Նաումի թատրոնում։

1868-1869 թվականների թատերաշրջանից սկսել է հանդես գալ Հակոբ Վարդովյանի «Օսմանյան թատրոնում», որտեղ բացահայտվել է դրամատիկ և կատակերգակ դերասանուհու նրա տաղանդը։ Դերասանական արժանիքներով Պիստոս-Արաքսի Չիլինկիրյանը լրջորեն մրցակցել է թատրոնի առաջատար դերասանուհի Երանուհի Գարագաշյանի հետ։

1872 թվականից Պիստոս-Արաքսի Չիլինկիրյանը հանդես է եղել Սերովբե Պենկլյանի օպերետային խմբում, որի հետ շրջագայություններ է կատարել տարբեր քաղաքներում։

Դերասանուհին աչքի է ընկել հայերենի և թուրքերենի գերազանց առոգանությամբ, ունեցել է գեղեցիկ արտաքին։

Դերեր
-----

«Օսմանյան թատրոնում» Պիստոս-Արաքսի Չիլինկիրյանի լավագույն դերերն են Բամելան նույնանուն պիեսում, Լեոնի Պերոն՝ «Կարծեցյալ հոմանուհի» պիեսում և այլն։ Իր ժամանակի մամուլը բարձր է գնահատել Ժան Բատիստ Մոլիերի պիեսներում նրա խաղացած դերերը, մասնավորապես, Անժելիքի դերը «Ժորժ Դանդեն» կատակերգությունում»։

Սերովբե Պենկլյանի օպերետային խմբում նրա կատարած լավագույն դերերից է Ադրիանապոլսում խաղացած Հուտիթը։ Այդ ներկայացումը նա խաղացել է եբրայերենով՝ տեքստը գրելով հայատառ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Пистос-Аракси». *ru.hayazg.info*.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Ստեփանյան, Գառնիկ (1990). *Կենսագրական բառարան. հայ մշակույթի գործիչներ, երեք հատորով*. Vol. հատոր Գ, գիրք 1, Մել-Ռ. Երևան: Սովետական գրող. էջ 215. ISBN 5-550-00265-5.
3. ↑  «АРМЯНСКИЕ АКТРИСЫ – ОСНОВОПОЛОЖНИЦЫ СЦЕНИЧЕСКОГО ИСКУССТВА НА ВОСТОКЕ». *www.anunner.com* (ամհարերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 10-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
Հիմնական հոդված՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829)
**Ադրիանապոլսի պայմանագիր**, կնքվել է 1829 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ավարտից հետո։ Համաձայն պայմանագրի՝

* Ռուսական կայսրությանն էր անցնում Հարավային Կովկասի սևծովյան առափնյա շրջանները՝ Փոթի նավահանգստով
* Ռուսական կայսրությանն էր անցնում Ախալցխան ու Ախալքալաքը
* Արևմտյան Հայաստանում ռուսների գրաված մյուս գավառները վերադարձվում էին օսմանյան Թուրքիային

Բաղկացած է 16 հոդվածից և մեկ առանձին ակտից։ Ադրիանուպոլսի հաշտության պայմանագրով Ռուսաստանին անցան Դանուբի գետաբերանն իր կղզիներով, Սև ծովի կովկասյան ափերը՝ Կուբանի գետաբերանից մինչև Աջարիայի հյուսիսը՝ Անապա և Փոթի նավահանգիստներով, Ախալցխայի փաշայությունը՝ Ախալքալաք և Ախալցխա բերդերով։ Ռուսահպատակներին իրավունք վերապահվեց ազատ առևտուր անել Թարքիայում, ռուսական և օտարերկրյա առևտրական նավերին թույլատրվեց անարգել անցնել Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցներով։ Թուրքիան պարտավորվեց 1,5 տարում վճարել 1,5 միլիոն հոլանդ, գուլդեն ռազմատուգանք, ճանաչեց Հունաստանի, Մոլդավիայի, Վալախիայի ու Սերբիայի ինքնավարությունը։

13-րդ հոդվածով սահմանվեց փոխադարձ գաղթի իրավունք։ Թուրքահպատակ հայերը կարող էին 18 ամսվա ընթացքում, իրենց շարժական գույքով, տեղափոխվել Ռուսաստան։ 1829–1830 թվականներին շուրջ 75-80 հազար հայ Էրզրումից (Կարին), Կարսից, Բայազետից գաղթեց Հարավային Կովկաս։ Թուրքիան ճանաչեց Վրաստանի, Իմերեթի, Մեգրելիայի ու Գուրիայի, ինչպես և 1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրով Երևանի և Նախիջևանի խանությունների միացումը ռուսական կայսրությանը։ Ադրիանուպոլսի հաշտության պայմանագիրը ամրապնդեց Ռուսաստանի տնտեսական–քաղաքական դիրքը Բալկաններում, Սև ծովի ու նեղուցների վրա և Հարավային Կովկասում։

Աղբյուրներ
----------

* 11-րդ դասարանի հայոց պատմության դասագիրք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ադրիանապոլսի պայմանագիր» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 92)։*  |
**Սթիվեն Քանդարյան** (1952, Ուեսթ Հարթֆորդ), ազգությամբ հայ ամերիկացի գործարար, աշխարհի ամենահարուստ հայը, համաշխարհային ապահովագրական MetLife հոլդինգի նախագահ, ղեկավար և գլխավոր գործադիր տնօրեն։ Նա հոլդինգի նախագահ և ԳԳՏ է դարձել 2011 թվականի մայիսի 1-ին, իսկ ղեկավար՝ 2012 թվականի հունվարին՝ փոխարինելով պաշտոնից հեռացած Ռոբերտ Հենրիկսոնին։

Կյանք և կարիերա
---------------

Քանդարյանը մեծացել է Կոնեկտիկուտ նահանգի Արևմտյան Հարթֆորդ քաղաքում, Լիլիան և Ալբերտ Քանդարյանների ընտանիքում։ Ավարտել է Կոնեկտիկուտում Վիլյամ Հ. Հոլլ բարձրագույն դպրոցը, այնուհետև որոշ գործունեությամբ է զբաղվել մասնավոր ձեռնարկությունում, այդ թվում որպես հիմնադիր «Orion Partners»-ում և գործադիր տնօրեն «Pension Benefit Guaranty Corporation»-ում։ Նա Դեյմոն Ռունյոնի անվան քաղցկեղի հետազոտության հիմնադրամի խորհրդի անդամ, Ֆինանսական ծառայությունների ֆորումի և Նյու Յորքի տնտեսական ակումբի անդամ է։ Քանդարյանը Քլարքի համալսարանում ստացել է արվեստի բակալավրի, Ջորջթաունի համալսարանի իրավունքի դպրոցում՝ իրավագիտության մասնագետի, Հարվարդի համալսարանի բիզնես դպրոցում՝ բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան։

### MetLife

Մինչ MetLife-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն դառնալը Քանդարյանը 2005 թվականի ապրիլից ընկերության գլխավոր ներդրումային պատասխանատուն էր։ Որպես ԳՆՊ, Քանդարյանը վերահսկում էր մի շարք նախաձեռնություններ, որոնք ամրապնդեցին MetLife-ի ներդրումային պորտֆելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Աշխարհի 5 ամենահարուստ հայերը». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 13-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
2. ↑  «MetLife picks investment chief to become new CEO». AP. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 22-ին.
3. ↑  «People: Metlife Inc (MET) - Kandarian, Steven». Reuters. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.
4. ↑  «MetLife's Next CEO Can Trace The Beginning Of His Career Back To Childhood In West Hartford». Hartford Courant. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 7-ին. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 14-ին.
5. ↑  «Executive Officer - Steven A. Kandarian». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 13-ին.
6. ↑  Frye, Andrew (2011 թ․ մարտի 21). «MetLife Names $450 Billion Portfolio Manager Kandarian as Insurer's Chief». Bloomberg. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 14-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի** (նաև՝ **Սուրբ Փրկիչ**), Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի, Ախալքալաքից 19 կմ հեռավորության վրա, հայաբնակ Լոմատուրցխ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Լոմատուրցխի գյուղի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու մասին առաջին հիշատակումները եղել են 1840-ական թվականներից Վրաստանի հայոց թեմ և Իմերեթի թեմի արխիվներում։

Ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց։ Ըստ տեղեկագրերի, եկեղեցին ունի երկու անուն՝ 1857-1860 թվականների տվյալներով «Սուրբ Փրկիչ», իսկ՝ 1864-1867 թվականի մեկ այլ տվյալներով «Սուրբ Ամենափրկիչ»։

1885 թվականի «Արձագանք» թերթում եկեղեցու մասին տեղեկություններից պարզ է դառնում որ, եկեղեցին արդեն իսկ քարաշեն կառույց է։

19-րդ դարի 90-ական թվականներին եկեղեցին խիստ կարիք ուներ վերանորոգման, բայց եկեղեցու վերանորոգման արգելքի պատճառով գործընթացը ձգձգվում էր։ 20-րդ դաարասկզբին եկեղեցին արդեն իսկ վթարային վիճակում էր, սակայն 1905 թվականին վերջապես սկսվեց հիմնովին նոր եկեղեցու կառուցման գործընթացը։

Եկեղեցու պատի արձանագրության համաձայն շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1906 թվականին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, կառուցված է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափսերն են (16.82 x 9.67) մետր։ Մուտքը գտնվում է հարավային կողմից, իսկ պատուհանները բացված են հարավային և հյուսիսային պատերին։ Եկեղեցու զանգակատունը գտնվում է տանիքի արևմտյան մասում։ Սուրբ Խորանը գտնվում է հյուսիսային մասում, իսկ նրա երկու կողմերում կան ավանդատներ։ Ունի մկրտության ավազան, որը գտնվում է հյուսիսային կողմում։

Եկեղեցու հոգևորականն է եղել՝ Ղուկաս քհն. Տեր-Բաղդասարյան։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին չի գործել, և վերածվել է պահեստի։

2016 թվականին եկեղեցին վերակառուցվեց։ Եկեղեցու վերակառուցման նյութական ծախսերը հոգաց նախկին տեղաբնակներ Սեդրակ և Արթուր Խաչատրյան եղբայրները։

2017 թվականի հունիսի 11-ին, եկեղեցին վերաօծվեց 111 տարի անց։ Ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և մասնակցությամբ Սամցխե-Ջավախքի ու Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Հոգեշնորհ Տեր Բաբգէն վարդապետ Սալբիյանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԼՈՄԱՏՈՒՐՑԽ - ՍՈՒՐԲ ԱՄԵՆԱՓՐԿԻՉ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 6-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի, Բարալեթ գյուղում, կառուցվեծ է 19-րդ դարում։

Բարալեթի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի կառուցվել է 1855 թվականին, ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, եկեղեցին հայտնի է երկու անունով՝ Սուրբ Խաչ և Սուրբ Աստվածածին։ Եկեղեցու շուրջ կա նաև գերեզմանոց, որտեղ կան պահպանված 19-րդ դարի տապանաքարեր։

Եկեղեցին կառուցված է տուֆից, բազիլիկ տիպի կառույց է, նրա չափեսրն են (18.00 x 9.86) մետր, եկեղեցին պարսպապատ է։ Եկեղեցու պատերի և տանիքի միջև կան դեկորատիվ քիվեր, հարավային և հյուսիսային պատերին կա պատուհաններ, ունի մեկ մուտք որ գտնվում է արևմտյան կողմում, մուտք քանդակազարդ է, որի վերևում կա հայերեն արձանագրություն։

Արևմտյան կողմում՝ գագաթին կա զանգակատուն, որը ութասյուն է։

Խորանը գտնվում է եկեղեցու արևելյան մասում, իսկ խորանի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ, իսկ հյուսիսաին կողմում մկրտության ավազանն է։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Կարապետ քահ. Տեր-Մարտիրոսյանը, 1860-ական թվականներին` Հակոբ քահ. Տեր-Կարապետյանը[, 1870-80-ական թվականներին` Կարապետ քահ. Տեր-Կարապետյանը, 1900-ական թվականներին` Ենովք քահ. Սեֆերյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի։

Արդեն իսկ մեր օրերում՝ 2004 թվականին, եկեղեցին վերակառուցվում է, որի նախաձեռնողներն են Ռուսաստանում և Հայաստանում ապրող գյուղի նախկին բնակիչները։

2005 թվականի նոյեմբերի 20-ին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վագգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի, եկեղեցին վերաօծվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԲԱՐԱԼԵԹ - ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 2-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
**Պեդրո Սեա** (իսպ.՝ José Pedro Cea, սեպտեմբերի 1, 1900(1900-09-01), Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ - սեպտեմբերի 18, 1970(1970-09-18), Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, հարձակողական ոճի կիսապաշտպան, հետագայում՝ մարզիչ։ 1930 թվականի աշխարհի հաղթական առաջնությունում Պեդրո Սեան հինգ գոլով դարձել է լավագույն ռմբարկու։ Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ եզրափակիչ խաղի 57-րդ րոպեին խփած նրա գոլը թույլ է տվել Ուրուգվային հավասարեցնել խաղի հաշիվը։

Ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիայի վարկածով Պեդրո Սեան դասվել է 20-րդ դարի հարավամերիկյան լավագույն 50 ֆուտբոլիստների շարքին։

Կենսագրություն
--------------

Պեդրո Սեան ծնվել է 1900 թվականին։ 1924 և 1928 թվականներին դարձել է Օլիմպիական չեմպիոն, 1923, 1924, 1926 թվականներին՝ Հարավային Ամերիկայի չեմպիոն, 1930 թվականին՝ աշխարհի չեմպիոն։ 1934 թվականին ֆուտբոլիստը «Նասիոնալ Մոնտեվիդեոյի» կազմում դարձել է Ուրուգվայի չեմպիոն։ Նա իր կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է այդ ակումբում՝ 103 խաղ, 31 գոլի։ Նա հանդես է եկել նաև «Լիտո» ակումբում։

Կարիերան ավարտեից հետո նա զբաղվել է մարզիչական գործունեությամբ։ Նրա գլխավորությամբ Ուրուգվայի հավաքականը հաղթել է 1942 թվականին Հարավային Ամերիկայի առաջնությունում։

Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում առաջին խաղն անցկացվել է 1923 թվականի նոյեմբերի 4-ին Պարագվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ (հաղթել է 2:0), վերջին հանդիպումը՝ 1932 թվականի դեկտեմբերի 4-ին՝ Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ (պարտություն՝ 1:2)։

Պեդրո Սեան մահացել է 1970 թվականին 70 տարեկանում

Ձեռքբերումներ
-------------

### Որպես խաղացող

* Ուրուգվայի չեմպիոն՝ 1934 թ․
* Աշխարհի չեմպիոն՝ 1930 թ․
* Օլիմպիական չեմպիոն (2)՝ 1924, 1928 թթ․
* Հարավային Ամերիկայի չեմպիոն (3)՝ 1923, 1924, 1926 թթ․

### Որպես մարզիչ

* Հարավային Ամերիկայի չեմպիոն՝ 1942 թ․

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Olympedia — 2006.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. ↑  «СЕА Хосе Педро». Արխիվացված է օրիգինալից 1 серпня 2016-ին. Վերցված է 13 липня 2016-ին.
4. ↑  Lopez, Ismael (2001 թ․ սեպտեմբերի 27). «Pedro Cea: El peon de brega». *El Norte (Monterrey)* (իսպաներեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 29-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.
5. ↑  «Pedro Cea». Sports-Reference.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 9-ին.
6. ↑  «Administración Nacional de Correos: Deportistas Olímpicos» (իսպաներեն). Correo Uruguayo. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Звёзды 1930 года
* Информация на сайте footballplayers.ru Արխիվացված 2020-07-07 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պեդրո Սեա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հարություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Հարություն եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի վարչական կենտրոն Ախալքալաք քաղաքից 12 կմ հյուսիս, հայաբնակ Բուղաշեն գյուղում կառուցվել է 19-րդ դարում։

Բուղաշեն գյուղի Սուրբ Հարություն եկեղեցին կառուցվել է 1830 թվականին, Կարնո և Տանձուտ գյուղի հայ բնակիչների ջանքերով։

Եկեղեցին ի սկզբանե եղել է փայտաշեն, ապա քարաշեն։ Եկեղեցու ծխականները եղել են 111 հոգի 1840 թվականի դրությամբ։ 
Եկեղեցին հիմնանորոգվել է 1909 թվականին, քանի որ 1899 թվականի երկրաշարժից ավերվել էր։

Հիմնանորոգման վերաբերյալ կա արձանագրություն։ Եկեղեցին գործել է մինչև 1930-ական թվականները, որից հետո խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի։

Եկեղեցին երկթեք սրահով քարաշեն կառույց է, այն կառուցվել է մոխրագույն տուֆից, նրա չափսերն են (15.93 x 10.14) մետր։ Եկեղեցու արևմտյան ճակատը շարված է սրբատաշ քարերով։ Ունի վեցասյուն զանգակատուն, որը գտնվում է արևմտյան մասում։ Եկեղեցին ունի մեկ մուտք, արևմտյան կողմում, իսկ պատուհանները բացված են հարավային և հյուսիսային պատերին։ Եկեղեցու մուտքի վերևում հայատառ արձանագրություն կա։

Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Եկեղեցին ունի նաև մկրտության ավազան, այն գտնվում է հյուսիսային պատին։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Մարտիրոս քահ. Սաղաթելյանը, Մինաս քահ. Մկրտչյանը և Գալուստ քահ.Պալյանցը, քահանայագործել են 1830-1880-ական թվականներին։

2009 թվականի օգոստոսի 8-ին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և մասնակցությամբ Սամցխե- Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբղ. Սալբիյանի եկեղեցին վերաօծվեց։

Եկեղեցու վերանորոգման և բարեկարգման հովանավորն է ռուսաստանաբնակ Խաչատուր Եղոյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԲՈՒՂԱՇԵՆ - ՍՈՒՐԲ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 4-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Մինաս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Մինաս եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի, Ծալկայի շրջանումի հայաբնակ Աշխալա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

19-րդ դարի 30-40-ական թվականների տեղաբնակ հայերի պահանջով, հոգևոր խորհուրդը որոշում է կառուցել եկեղեցի բնակիչների հոգևոր կարիքները բավարարման համար։

Ըստ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վրաստանի և Իմերեթի թեմի արխիվներում պահպանված տեղեկությունների, եկեղեցու մասին կան հիշատակումներ սկսած 19-րդ դարի 30-40-ական թվականներից, նաև հիշատակվում է որ եկեղեցին ունեցել է՝ 770 ծխական, մեկ քահանա՝ Տեր Խաչատուր Հովհաննիսյանը, և երկու դպիր՝ Պետրոս Հարությունյանը ու Խաչատուր Հարությունյանը։

Եկեղեցին ունեցել է շարժական և անշարժ գույք։ Աշխալա գյուղում եղել է նաև մի քանի ուխտատեղի՝ Սուրբ Աստվածածին Մուղնե և Սուրբ Աղբյուր։

Սուրբ Մինաս եկեղեցին քարաշեն բազիլիկ կառույց է, նրա չափսերն են (17,25 x 10,2) մետր։ Ունի մեկ մուտք որը արևմտյան կողմից է, մուտքի վերևի մասում ագուցված է խաչ, ներսի սրահը հենված է 4 սյուների վրա, իսկ խորանի աջ և ձախ կողմերում ավանդատներ են, եկեղեցին ունի նաև զանգակատուն։

Եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է՝ Խաչատուր քհն. Հովհաննիսյանը, Հովսեփ քհն. Պողոսյանը, Հովսեփ քհն. Մազմանյանցը, Ղազար քհն. Սարգսյանը, որոնք ծառայել են 1840-1880-ական թվականներին։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին մի քանի անգամ վերանորոգվել է սակայն 1930 թվականին փակվել է և օգտագործվել է որպես պահեստ և որոշ ժամանակ անց կինոսրահ։

Հետխորհրդային տարիներին արդեն իսկ՝ 20-րդ դարի 90-ականներին, գյուղացիների և բարերարների ջանքերով եկեղեցին վերանորոգվել է և վերաբացվել, իսկ արդեն՝ 1994 թվականիից եկեղեցին գործում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԱՇԽԱԼԱ - ՍՈՒՐԲ ՄԻՆԱՍ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 26-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
2. ↑  «Ջավախք Մեդիա». *web.archive.org*. 2020 թ․ ապրիլի 22. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 26-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Նշան եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Նշան եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրիծղարոյի շրջանում, վարչական կենտրոն Թեթրիծղարո քաղաքից 8 կմ հարավ-արևմուտք Սամղրեթ գյուղում, կառուցվել է 10-րդ դարում։

Սուրբ Նշան եկեղեցու մասին կան տեղեկություններ, ըստ որի նոր եկեղեցու տեղը, որ կառուցվել է 19-րդ դարում, եղել է մեկ այլ կառույց, որը կառուցվել է 10-11-րդ դարերում։ Տեղեկանալով Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վրաստանի և Իմերեթի թեմի արխիվներից, որ 1857 թվականին հանդիսացել է որպես գյուղի ծխական եկեղեցի։ Այն հիշատակվում է որպես փայտաշեն կառույց։
Կան եկեղեցու հիշատակումներ, որոնցից 1-ին մեջ նշվում է հետևյալը․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ունի զհոյակապ մատուռն յանուն սրբոյն Գէորգայ։ Ի վերա որման եկեղեցւոյ գրի «Ես Բէկի շինեցի զեկեղեցիս վասն միաբանաց եկեղեցւոյն և սոքա ետուն ինձ երկու ժամ, թուին ՌԿԱ |  |

Առկա են նաև այլ աղբյուրներ, որը փաստում է եկեղեցու հին կառույցի մասին։

1885-1886 թվականների մեկ այլ գրությամբ այս եկեղեցին հիշատակվում է որպես «Սուրբ Գևորգ»։ Սակայն ներկայումս եկեղեցին ավելի հայտնի է որպես Սուրբ նշան քան թե Սուրբ Գևորգ։

Եկեղեցին կառուցված է տարատեսակ քարերից, բազիլիկ կառույց է, որի չափսերն են՝ 10․94 x 5.76 մետր։ Ունի մեկ մուտք որը բացվում է հարավային կողմից, սակայն ենթադրելի է որ եկեղեցին ունեցել է մեկ այլ մուտք արևմտյան կողմից։ Եկեղեցու շուրջ պահպանվել է գերեզմանոց, որը հայկական միջնադարի է, կան նաև գերեզմանաքարեր որոնց վրա արձանագրություններ են։ 
Եկեղեցու հոգևորականն է եղել Սարգիս քհն. Տեր-Գրիգորյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին օգտագործվել է որպես պահեստ։ 
2016 թվականին եկեղեցին ենթարկվել է վանդալիզմի, որից հետո գրեթե եղել է կիսախոնարված վիճակում, սակայն տեղի հայ գյուղացիների ջանքերով եկեղեցին վերականգնվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՍԱՄՂՐԵԹ – ՍՈՒՐԲ ՆՇԱՆ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 24-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Սարգիս եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանի հայաբնակ Նարդևան գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Նարդևանի Սուրբ Սարգիս եկեղեցու մասին տեղեկություններ են պահպանվել թե Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վրաստանի և Իմերեթի թեմի արխիվներում, թե Վրաստանի ազգային արխիվում։ Որոնցից ամենա հին տեեկությունները թվագրվում են 1839-1840-ական թվականների։ 1840-ականներին եկեղեցին ունեցել է 334 ծխական, և քահանաներ։ Իսկ 1860-ական թվականների տեղեկություններով եկեղեցին հիշատակվում է որպես քարաշեն մի կառույց։

«Արձագանք» թերթի, «Ճանապարհորդական հիշատակարան»-ի հաղորդածում հիշատակվում է այն մասին որ Ծալկայի շրջանի հայկական եկեղեցիներում եղած անոթեղենները և ավետարանները հայ գաղթականները իրենց հետ են բերել, գաղթի ժամանակ։ 
Նարդևանի Սուրբ Սարգիս եկեղեցում պահվում էր գրչագիր թղթյա Ավետարան, որը գրվել էր Երզնկա քաղաքում հայոց ՌԽԱ թվին («ի' Հայրապետութեան Տեառն Դաւթի և յարքեպիսկոպոսութեան Երզնկայի Տեառն Ռոտակեսի»)։

Եկեղեցին կառուցված է կարմիր տուֆից, թաղակապ բազիլիկ կառույց է, որի չափսերն են (12.01 x 9.54) մետր։

Ունի մեկ մուտք՝ արևմտյան կողմից, մուտքի վերևում կա երկու արձանագրություն․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 2005. ՆՈՐՈՔԵՑ ՊԱՐՈՆ - ԳՐԻԳՈՐ ՄԵԼԹՈՆՅԱՆ. Ֆ. |  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ՅԻՇԱՏԱԿԵՆ ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳԻՍ ԵԿԵՂԵՑԻՍ - Ի ԳՈՒՂՆ ՆԱՐՏԻՎԱՆՆՈՒ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ [Ե] ՄԻ - ԿԳԴԵԼՈՆԵՐՆ Ի ԿԱՐՆԱ ՆՈՐՈՔԵՑԻՆ 1865 ԱՄԻ. |  |

Եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է՝ Հակոբ քհն. Մարտիրոսյանը, Թորոս քհն. Սնղճյանց, որոնք քահանայագործել են 1860-1880-ական թվականներին։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի, իսկ արդեն հետխորհրդային տարիներին եկեղեցին վերանորոգվել է գյուղացիների ջանքերով։ Ներկայումս եկեղեցին գործում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՆԱՐԴԵՎԱՆ - ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳԻՍ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 28-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բեգլարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հրաչ Վելիխանի Բեգլարյան** (հունվարի 18, 1956(1956-01-18), Լեռնավան, Սպիտակի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, բանաստեղծ, հրապարակախոս, պատմական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչ Բեգլարյանը ծնվել է 1956 թ. Լոռու մարզի Լեռնավան գյուղում։ Տեղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի պատմա-հասարակագիտական բաժնում։ Ինստիտուտը գերազանցության դիպլոմով ավարտելուց հետո աշխատանքի է նշանակվել Սևանի շրջանի (այժմ Գեղարքունիքի մարզ) Ծովագյուղի միջնակարգ դպրոցում։ Աշխատանքին զուգահեռ սովորել և ավարտել է Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ասպիրանտուրան, մասնակցել Հայաստանի բազմաթիվ հնավայրերի պեղումներին։ Բեգլարյանը պատմական գիտությունների թեկնածու է և երկար տարիներ դասախոսել է հանրապետության հոգևոր ու աշխարհիկ ուսումնական հաստատություններում։

Հայաստանի գրողների միության անդամ է 2013 թվականից, լրագրողների միության անդամ՝ 1994 թվականից։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Ստեղծագործել սկսել է մանուկ հասակից։ Դեռևս դպրոցական տարիներից նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են «Պիոներ կանչ», շրջանային «Լուսարձակ», հետագայում նաև՝ «Ավանգարդ», «Գարուն» և այլ պարբերականներում։
Ունի տպագրված շուրջ 10 գիրք, որոնցից 5-ը՝ գրական։ Դեռևս 1996 թ. տպագրվել է Հրաչ Բեգլարյանի «Հողի կանչը» պատմվածքների ժողովածուն, 2006 թ. «Դրախտի պատուհան» բանաստեղծությունների ժողովածուն, 2009 թ. Հ. Բեգլարյանը հրատարակել է «Մարախի տարի» պատմավեպը և «Թլոլ Դավիթ» վեպը (պետական աջակցությամբ)։ 2011 թ. լույս է տեսել նրա «Հրապարակ» վեպը, 2013 թ. պետական աջակցությամբ «Կաղնին ու մեխը» պատմվածքների ժողովածուն։ 2014 թ. տպագրվել է նրա «Երկրագործական մթերքների վերամշակումը միջնադարյան Հայաստանում» գիտական մենագրությունը, որը նրա տասնամյակների գիտական պրպտումների արգասիքն է։ 2016 թ. հրատարակվել է հեղինակի «Չարքակապ» պատմվածքների ժողովածուն։ Բացի այս գրքերից նա մամուլում հանդես է եկել տասնյակ պատմվածքներով, գիտական և հրապարակախոսական հոդվածներով։

Նա ունի շուրջ 20 տարվա լրագրողական աշխատանքի փորձ։ 1986-2006 թթ. աշխատել է «Սևան» թերթում նախ որպես Նամակների, մշակույթի և կենցաղի բաժնի վարիչ, ապա՝ խմբագրի տեղակալ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* «Հողի կանչըե, Երևան, 1996
* «Բարեպաշտության թանգարանե (թարգմանություն ռուսերենից), Ծաղկաձոր, 2004
* «Վասն հիվանդացե, Ծաղկաձոր, 2005
* «Դրախտի պատուհանե, Երևան, 2006
* «Մարախի տարիե, Երևան, 2009
* «Թլոլ Դավիթե, Երևան, 2009
* «Հրաշապատում կամ զարմանալի պատմություններե, Ծաղկաձոր, 2009
* «Հրապարակե, Երևան, 2011
* «Կաղնին ու մեխըե, Երևան, 2013
* «Երկրագործական մթերքների վերամշակումը միջնադարյան Հայաստանումե, Երևան, 2014
* «Չարքակապե, Երևան, 2016

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հրաչ Բեգլարյան | Գրանիշ». *granish.org*. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 20-ին.
2. ↑  «Հրաչ Բեգլարյան | Գրանիշ». *granish.org*. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 20-ին.

Աղբյուրներ
----------

* «19 պատմվածք», Երևան 2011
* Narrativa Armenia Contemporanea, Erevan 2014
* God had passed throhgth here, Yerevan 2012
* Mosaigue de proses contemporaines d Armenie, L, Harmattan, 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հրաչ Բեգլարյանի «Մղձավանջներ» վեպը
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Սարգիս եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի հարավում, Խանչալի լճի ափին, Սամցխե-Ջավախք մարզի ԽՈՋԱԲԵԿ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ի սկզբանե Նինոծմինդաի Սուրբ Սարգիս եկեղեցին կառուցվում է առանց թեմական հոգևոր մարմնին տեղյակ պահելու, որի պատճառով էլ եկեղեցու կառուցումից հետո չի օծվում, սակայն 1848 թվականին գյուղի բնակիչները՝ ովքեր կառուցել էին եկեղեցին, օծման խնդրանքով դիմում են թեմական հոգևոր մարմնին։

Ըստ 1866 թվականի թեմի ախիվների, եկեղեցին հիշատակվում է որպես փայտաշեն կառույց։ 
1882-1884-ական թվականներին սկսվում է նոր՝ քարաշեն եկեղեցու կառուցումը, որի մասին առկա է արձանագրություն եկեղեցու արևմտյան պատին։

Նոր եկեղեցին օծվում է 1884 թվականին ձեռամբ Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի առաջնորդ Արիստակես եպիսկոպոսի։

Սուրբ Սարգիս եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, կառուցված սրբատաշ քարերով, նրա չափսերն են (18.68 x 11.02) մետր, ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմից, իսկ մուտքի վերևի մասում՝ տանիքին կա զանգակատուն։

Խորհրդային անաստվածության տարիներից մինչև 1993 թվականը եկեղեցին չի գործել, իսկ արդեն 1993 թվականի վերջերին եկեղեցին վերաբացվում է և վերաօծվում է Վրաստանի հայոց թեմի Տ. Գևորգ եպս. Սերայդարյանի կողմից։

Հետագայում եկեղեցին կիկին վերանորոգվում է և վերաօծվում է տեղի հոգևոր հովիվ Տ. Արմաշ քահանա Պողոսյանի նախաձեռնությամբ, իսկ վերանորոգման աշխատանքների ծախսերը հոգում են տեղաբնակ Թաթուլ և Արմեն Ղարսլյան եղբայրները որոնք այժմ բնակվում են Ռուսաստանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՆԻՆՈԾՄԻՆԴԱ (ԽՈՋԱԲԵԿ) - ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳԻՍ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 30-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հովսեփյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վիկտոր Հակոբի Հովսեփյան** (սեպտեմբերի 4, 1947, գյուղ Հեշտիա, Վրաստանի Բոգդանովկայի (այժմ՝ Նինոծմինդա) շրջանում - օգոստոսի 27, 1996, գյուղ Հեշտիա), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1981), Վրաստանի Գրողների միությունների անդամ (1991)։

Կենսագրություն
--------------

Վիկտոր Հովսեփյանը ծնվել է Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջանի Հեշտիա գյուղում Հակոբ Հովսեփյանի և Մարիամ Գրաբսկայի (լեհ կոմս Ալեքսանդր Գրաբսկու թոռնուհին է) ընտանիքում։ Ավարտել է Հեշտիայի միջնակարգ դպրոցը, 1973 թվականին՝ Վանաձորի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1973-1996 թվականներին դասավանդել է հայրենի գյուղում։ Հեղինակ է 13 չափածո և արձակ ժողովածուների։ Ստեղծագործությունները թարգմանվել են վրացերեն, ռուսերեն, գերմաներեն, ուզբեկերեն։ Հովսեփյանը վրացերենից թարգմանել է Տերենտի Գրանելուն, գերմաներենից՝ Ռայներ Մարիա Ռիլկեին, ռուսերենից Իննոկենտի Անենսկուն և ուրիշների։

Լույս են տեսել Հովսեփյանի «Թափառող աստղեր» (1978), «Արևածաղկի գիշեր» (1979), «Լուսապսակ» (1985), «Արևադարձ» (1986), «Հոգետուն» (1990), «Ձևաթովում» (1993), «Մելանխոլիկ օր» (ռուսերեն, 1993), «Ձուկն ու երիցուկը» (1996), «Ութ իմաստուններ» (1997) բանաստեղծությունների ժողովածուները։

Հիշատակ
-------

Հովսեփյանի անունով են կոչվել դպրոց Հեշտիայում և փողոց Նինոծմինդայում։ 1997 թվականին Հեշտիայում հիմնադրվել է Հովսեփյանի տուն-թանգարանը։

Երկեր
-----

* Թափառող աստղեր, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1978։
* Արևածաղկի գիշեր, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1979։
* Լուսապսակ, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1985։
* Արևադարձ, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1987։
* Հոգետուն, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1990։
* Ձուկն ու երիցուկը, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1996։
* Ութ իմաստուններ, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1997։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Վիկտոր Հովսեփյան». 2012 թ․ դեկտեմբերի 4. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիկտոր Հովսեփյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |