**Սերգեյ (Սերյոժա) Շաքարի Ամիրխանյան** (1923, Սարիգյուղ, Հայաստան - 1982, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քիմիական արդյունաբերության հայ խորհրդային աշխատող։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1960 թվականին)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Շաքարի Ամիրխանյանը ծնվել է 1923 թվականին Իջևանի շրջանի Սարիգյուղ գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում)՝ աշխատավոր գյուղացու ընտանիքում։ Նրա հայրը երկար տարիներ եղել է սևագործ, իսկ 1930 թվականին դարձել է տեղի կոլտնտեսության ստեղծողներից մեկը, որտեղ հետագայում աշխատել է։

Սերգեյ Ամիրխանյանը 7-ամյա միջնակարգ կրթություն է ստացել։ Դեռ դպրոցական տարիներին հետաքրքրվել է քիմիայով։ Ամիրխանյանն իր աշխատանքային գործունեությունը սկսել է տասնյոթ տարեկանում` 1940 թվականից մինչև 1942 թվականի դեկտեմբերը Ամիրխանյանն աշխատել է Իջևան քաղաքի հրշեջ պահպանությունում։ Եղել է Կենտրոնական կոմիտեի անդամ (ՀԼԿԵՄ)։

1942 թվականին, խորհրդա-գերմանական պատերազմի («Հայրենական մեծ պատերազմ») սկսվելուց հետո Սերգեյ Ամիրխանյանը զորակոչվել է բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի շարքերը։ Գործող բանակում եղել է 1942 թվականի դեկտեմբերից։ Մինչև 1943 թվականը ծառայել է Հյուսիս-Կովկասյան ճակատում՝ 19-րդ առանձին զենիթային հրետանային դիվիզիոնի կազմում։ Վիրավորվել էր 1943 թվականի հուլիսին՝ Մոլդավանկա գյուղի վրա հարձակման ժամանակ։ Ապաքինմամբ ծառայել է Մերձբալթյան 3-րդ ռազմաճակատում՝ 53-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում։ 1944 թվականի հուլիսին գերմանական պաշտպանության ժամանակ Ամիրխանյանը վիրավորվել էր ձախ ոտքից։ Հետագայում ծառայել է 229-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում` եղել է 811-րդ հրաձգային գնդի 1-ին գնդացրային վաշտի բաժանմունքի հրամանատար։ Գերմանացի զավթիչների դեմ մարտերում կրտսեր սերժանտ Ամիրխանյանը ծանր վիրավորում է ստացել, սակայն չի թողել ռազմի դաշտը, ինչի համար 1944 թվականի սեպտեմբերի 4-ին պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։

1944 թվականի սեպտեմբերի 17-ին մասնակցել է Վալգա քաղաքի գրավմանը։ Գետն արագացնելու ժամանակ սպանվել է դասակի հրամանատարը։ Աջ ոտքի վիրավորում ստացած Ամիրխանյանն իր վրա է վերցրել հրամանատարությունը և մարտնչել։ 1945 թվականի փետրվարին Ամիրխանյանը տեղափոխվել էր ԽՍՀՄ ներքին զորքերի կազմ` եղել է 57-րդ հրաձգային դիվիզիայի 371-րդ հրաձգային գնդի բաժանմունքի հրամանատար։ Ամիրխանյանը մասնակցել է Տարտու քաղաքի մերձակա մեծ գյուղում երեք զինվորներից բաղկացած հետախուզական խմբի աշխատանքներին։ Չորս օր դիտարկումներից հետո, ֆաշիստական համազգեստ հագած, խումբը ներխուժել է հակառակորդի շտաբ, որը գտնվում էր գյուղի ալրաղացի գործարանում։ 1945 թվականի հուլիսի 11-ին սերժանտ Ամիրխանյանը պարգևատրվեց Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանով։ Սերգեյ Ամիրխանյանը զորացրվել է Քյոնիգսբերգի ազատ արձակման ժամանակ։

Զորացրվելուց հետո Սերգեյ Ամիրխանյանը վերադարձել է հայրենիք, որտեղ անցել է շրջխորհրդի գործկոմների հրահանգիչների դասընթացները։ Ամիրխանյանը նշանակվել է Իջևանի շրջխորհրդի գործկոմի հրահանգիչ, որից հետո եղել է ակումբի մասսայականը։ 1948 թվականին Ամիրխանյանը տեղափոխվել է Երևան և աշխատանքի է տեղավորվել ԽՍՀՄ քիմիական արդյունաբերության նախարարության Երևանի Կիրովի անվան քիմիական կոմբինատում։ Շուտով նա նշանակվել է 1-10 արտադրամասի ապարատուրա։ Այդ ընթացքում արտադրության մեջ ներդրվեցին Ամիրխանյանի ռացիոնալիզատորական առաջարկները։ Նա առաջարկել է սառեցման համակարգի ներդրում չորացնող սարքի համար, քանի որ սարքից դուրս եկող շերտը հեշտությամբ ենթարկվել է արտաքին ազդեցության։ Իսկ սարքի ռիթմիկ աշխատանքը վերականգնելու համար նա առաջարկել է փոխել լուծույթի կազմի մեջ մտնող նյութերի՝ նորմայի համաձայն սահմանված խտությունը, ինչը հանգեցրել է դրական արդյունքի։

1951 թվականին Ամիրխանյանը, ով մեծ հաջողությունների է հասել սոցիալիստական մրցումներում, նշանակվել է Երևանի քիմիական կոմբինատի 30-30 Ա արտադրամասի սարքավորումների բրիգադիր։ Այս արտադրամասը զբաղվում էր էմուլսիոն պոլիմերիզացիայով, ինչի արդյունքում քլորոպրենը վերածվում էր կաթնահյութի։ Ամիրխանյանի 12 աշխատակիցներից բաղկացած բրիգադը սպասարկել է շերտի և այլ սարքավորումների արտադրության մեքենան։ Առաջին բրիգադը Հայկական ԽՍՀ-ում մասնակցել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադի կոչման մրցմանը։ Ամիրխանյանի առաջարկով բրիգադի սարքավարներն անցել են մի քանի ապարատների սպասարկմանը։ Բրիգադի հաջողվել է բարելավել մեքենայացման տեխնոլոգիական գործընթացների, բարձրացնել արտադրողականությունը ազատելու բարձր որակի արտադրանք։ Նա արժանացել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադի կոչմանը։ 1960 թվականի մայիսի 27-ից 30-ը Ամիրխանյանը մասնակցել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցումների առաջամարտիկների համամիութենական խորհրդակցությանը։

ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1960 թվականի մայիսի 28-ի հրամանագրով ականավոր արտադրական հաջողությունների, կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցումների կազմակերպման գործում ցուցաբերած նախաձեռնության համար Սերգեյ Շաքարի Ամիրխանյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում' Լենինի շքանշանի և «Մանգաղ և Մուրճ» ոսկե մեդալի շնորհմամբ։

Սերգեյ Ամիրխանյանը նույնպես ակտիվ հասարակական աշխատանք էր տանում։ Նա ԽՄԿԿ-ի XXII համագումարի պատվիրակն էր։

Սերգեյ շաքարի Ամիրխանյանը մահացել է 1982 թվականի նոյեմբերի 11-ին Երևանում։

Մրցանակներ
----------

* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսը (ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1960 թվականի մայիսի 28-ի հրամանագիրը, Լենինի շքանշանը և «Մանգաղ և Մուրճ» մեդալը)՝ ականավոր արտադրական հաջողությունների և կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցույթի կազմակերպման գործում ցուցաբերած նախաձեռնության համար։
* Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան (11.07.1945):
* «Խիզախության համար» մեդալ (4.09.1944):
* «Աշխատանքային խիզախության համար» երեք մեդալ (5.11.1954, 26.09.1960, 26.04.1963):

Նշումներ
--------

1. ↑  ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրում նշված է «Սերյոժա» անունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лица, удостоенные почётных званий СССР. Герои Социалистического Труда // Армянская советская энциклопедия / В. А. Амбарцумян. — Ер. 1987. — Т. 13. Советская Армения. — С. 667. — 688 с.
2. ↑  «Амирхонян Сергей Шакарович». Память народа. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 5-ին.
3. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 8
4. ↑  Меликян, 1962, էջ 14
5. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 8—9
6. 1 2 3  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 9
7. ↑  Меликян, 1962, էջ 12—13
8. 1 2  Хечумян, 1960, էջ 1
9. ↑  Меликян, 1962, էջ 21—22
10. ↑  Меликян, 1962, էջ 23—24
11. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 9—10
12. 1 2  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 10
13. ↑  Меликян, 1962, էջ 27—28
14. ↑  Герои Социалистического Труда Армении, 1960, էջ 7
15. 1 2  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Социалистического Труда новаторам производства, передовикам соревнования за звание бригад и ударников коммунистического труда» от 28 мая 1960 года // *Ведомости Верховного Совета СССР*. — 1960. — № 21 (1005). — С. 283—285. Архивировано из первоисточника 28 Հոկտեմբերի 2014.
16. ↑  XXII съезд Коммунистической Партии Советского Союза. Стенографический отчет. — М.: Госолитиздат, 1962. — Т. 3. — С. 368. — 592 с.
17. ↑   Սերգեյ Ամիրխանյան (հասարակական գործիչ) «Երկրի հերոսներ» կայքում

Գրականություն
-------------

* *Меликян Э. Г.* Так приходит счастье = Այսպես է գալիս երջանկությունը. — Ер.: Айпетрат, 1962. — 39 с. — (Герои наших дней).
* *Саакян В. М. Геворкян В. А.* Амирханян Серёжа Шакарович // Герои Социалистического Труда Армении = Հայաստանի սոցիալիստական աշխատանքի հերոսները. — Ер.: Айпетрат, 1960. — С. 7—10. — 325 с.
* *Хечумян В.* Гражданин будущего = Ապագայի քաղաքացին // *Авангард* : орган ЦК ЛКСМ Армении. — 1960. — № 74 (5949). — С. 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сергей Шакарович Амирханян «Երկրի հերոսներ» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |

 |