recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
(2) Պալաս, աստերոիդների B դասի ամենամեծ ներկայացուցիչը
**Աստերոիդների դաս B**, համեմատաբար հազվագյուտ աստերոիդների դաս է, որը մտնում է ածխածնային աստերոիդների խմբի մեջ։ Հիմնական աստերոիդների գոտու աստերոիդների բազմության մեջ B դասի մարմինները հիմնականում գտնվում են գոտու արտաքին մասերում, բացի այդ այս խմբում գերակշռում են ուղեծրի թեքումով աստերոիդները, օրինակ Պալասի ընտանիքի աստերոիդները, որոնց մեջ է մտնում մեծությամբ երկրորդ (2) Պալաս աստերոիդը։ Այս աստերոիդները կազմված են արեգակնային համակարգի կառուցման սկզբնական նյութից։

Հատկանիշները
------------

Ընդհանուր առմամբ այս աստերոիդները դասվում են С դասի աստերոիդների շարքին, նրանց հիմնական տարբերությունը այդ դասից այն է, որ B դասի աստերոիդների մոտ համարյա ամբողջությամբ բացակայում է կլանումը 0,5 մկմ ալիքի երկարությունից փոքր արժեքների դեպքում, իսկ սպեկտրը թեթևակի երկնագույն է։ Այսպիսի մարմինների ալբեդոն ընդհանուր առմամբ ավելի մեծ է, քան ածխածնային աստերոիդների այլ դասերի ներկայացուցիչների մոտ, բայց միևնույն է մնում են բավականին ցածր։ Սպեկտրոսկոպիկ հետազոտությունները թույլ են տվել ենթադրել, որ նրանց մակերևույթի հիմնական բաղադրիչ նյութն է հանդիսանում անջուր սիլիկատները, հիդրատացված կավային միներալները, օրգանական պոլիմերները, մագնիումիտները և սուլֆիդները։ Այս աստերոիդների կազմվածքը առավել մանրակրկիտ ուսումնասիրվել է հիմնվելով ածխածնային խոնդրիտային երկնաքարերի ուսումնասիրությունների վրա։

Տես նաև
-------

* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների արդյունաբերական օգտագործում
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների գոտի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աստերոիդների տեսակներ Archived 2012-06-23 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր |
| --- |
|  |
| Ածխածնային |  • Դաս B  • Դաս C  • Դաս F  • Դաս G |  |
|  |
| Սիլիկատային |  • Դաս S |
|  |
| Մետաղական |  • Դաս M  • Դաս E  • Դաս P |
|  |
| Այլ տեսակներ |  • Դաս A  • Դաս D  • Դաս J  • Դաս K  • Դաս L  • Դաս Q  • Դաս O  • Դաս R  • Դաս T  • Դաս V |

 |
**Լեդի Գալերա**, **Կինը Գալերայից** (իսպ.՝ Dama de Galera), կնոջ գիպսե ֆիգուր, ստեղծվել է մ.թ.ա. 7-րդ դարում և մարմնավորում է Մերձավոր Արևելքի աստվածուհի Աստրատային։ Գտնվում է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանում։

Պատմություն
-----------

Լեդի Գալերան ստեղծվել է փյունիկյան ժամանակաշրջանում։ Նա նստած է երկու սֆինքսների վրա, ձեռքերում պահել է թասը, որտեղ լցվում է նրա կրծքերից հոսող ջուրը։ Մազերը և հագուստը հին եգիպտական ոճով են, տոկուն ու ամրակազմ մարմինը հիշեցնում է Միջագետքի արձանները։ Այն մինչև թաղման ծիսակարգի ժամանակ հողում հայտնվելը հավանաբար եղել է սուրբ առարկա, որը փոխանցվել է սերնդե սերունդ։

Արձանիկը գտնվել է նախկինում Տուտուգի կոչվող իսպանական Գալերա քաղաքում։ Մոտակայքում է գտնվում Cerro del Real-ը, իբերացիների Necropolis of Tutugi-ը, որը կարևոր հնագիտական վայր է, որտեղ կան տարբեր թագավորների գերեզմաններ, որոնք ուղղանկյունաձև են՝ պատված շրջանաձև բլուրով, որին հասնելու համար պետք է անցել երկար միջանցքով։ Այս գերեզմաններում հայտնաբերվել են փյունիկյան, հունական, իբերիական սկահակներ, զարդեր, զենքեր, կահույք, կավե և գիպսե ֆիգուրներ, որոնք թվագրվում են մ. թ. ա. 3-6 դդ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Կինը Իվիսայից
* Կինը Բասայից
* Կինը Էլչեից
* Կինը Սեռո դե լոս Սանտոսից
* Կինը Գվարդամարից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dama de Galera
2. ↑  Dama de Galera Լեդի Գալերան Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի կայքում



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Լեդի Գալերա***էջը Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ARTEHISTORIA.COM Archived 2009-04-05 at the Wayback Machine.
**Էքզիստենցիալ ճգնաժամ** (լատ.՝ existentia – գոյություն; հին հունարեն՝ κρίσις – որոշում, շրջադարձային կետ), տագնապային վիճակ, հոգեբանական խոր անհարմարավետության զգացում գոյության իմաստի մասին մտածելիս։ Առավել տարածված է այն շրջաններում, որտեղ գոյատևելու համար հիմնական կարիքները բավարարված են։

Նկարագրություն
--------------

Այս վիճակը բավականին նման է սոցիոլոգիական անոմիա հասկացությանը։ Այն երբեմն կապում են նաև անցումային տարիքի (14-16 տարեկան), միջին տարիքի (40 տարեկան) ճգնաժամի հետ։

Հիմնականում, էքզիստենցիալ ճգնաժամն առաջանում է, երբ մարդը հանկարծակի գիտակցում է, որ չգիտի, թե իր ինչին է պետք կյանքը, կամ զգում է իր մահվան անխուսափելիությունը։

Մարդը բախվում է պարադոքսի հետ, երբ հավատում է իր կյանքի կարևորությանը, բայց միաժամանակ հասկանում է, որ գոյությունը ինքնին նշանակություն և իմաստ չունի։ Այդ ժամանակ առաջանում է կոգնիտիվ դիսոնանս։

Երբեմն էքզիստենցիալ ճգնաժամը կարող է առաջ գալ մարդու կյանքում որևէ նշանակալի իրադարձության կամ փոփոխության պատճառով։ Նման իրադարձությունների տիպիկ օրինակ են կյանքին սպառնացող իրական վտանգի առաջացումը, սիրելի մարդու կորուստը, հոգեներգործող նյութերի օգտագործումը (օրինակ՝ LSD), մեկուսի բանտարկությունը, և այլն։

Էքզիստենցիալ ճգնաժամը կարող է առաջանալ հետևյալ խնդիրների պատճառով.

* խոշոր դեպրեսիվ խանգարումներ;
* անքնություն;
* երկարատև մեկուսացում;
* դժգոհություն կյանքից;
* հոգեբանական տրավմա։

Այսպիսի ճգնաժամի ժամանակ մարդը կարող է ունենալ.

* մեկուսացվածության և միայնության զգացում;
* իր՝ մահկանացու լինելու գիտակցում, կամ վստահություն, որ հանդերձյալ կյանք գոյություն չունի;
* գիտակցում, որ իր կյանքը չունի որևէ իմաստ և նպատակ;
* իրականության զգացման և աշխարհայացքի կորուստ։

### Ճգնաժամի հաղթահարումը

Նորվեգացի փիլիսոփա Պետեր Զապֆեն «Վերջին Մեսսիա» էսսէ-ում առաջարկում է էքզիստենցիալ ճգնաժամի հաղթահարման քառաստիճան տարբերակ. մեկուսացում, ֆիքսում, շեղում և սուբլիմացիա։

Կարճաժամկետ և ոչ կլինիկական հետազոտությունը պարզել է, որ Acetaminophen-ի մի դոզան կարող է նվազեցնել էքզիստենցիալ անհանգստության որոշ ասպեկտներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Zapffe. The Last Messiah
2. ↑  Randles, D. Heine, S. J. & Santos, N. (2013). The Common Pain of Surrealism and Death Acetaminophen Reduces Compensatory Affirmation Following Meaning Threats. Psychological science, 24(6), 966-973.

Տես նաև
-------

* Էքզիստենցիալիզմ
* Նիհիլիզմ
**«Գութան»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից մեկը, գրության թվականը հայտնի չէ։ ՉԻ պահպանվել ինքնագիրը։ Ակունքը ժողովրդական է։

Ստեղծման պատմությունը
---------------------

«Գութան» բանաստեղծությունը գրելիս Թումանյանն օգտվել է Ե․ Լալայանի «Ջավախքի բուրմունքը» և Աղեք․ Մխիթարյանցի «Տաղեր ու խաղեր» ժողովածուների մեջ զետեղված հորովելներից։

Ե․ Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 100 ժգ-ում պահվում է մեկ սևագիր-ինքնագիր, առանց վերնագրի։
Ե․ Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի №1360-ում պահվում է Լուսաբեր դասագրքի Բ տարիի հեղինակի սեփական օրինակը, որտեղ Թումանյանը ջնջել է 17-18-րդ տողերը։
Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է 1907 թվականին Լուսաբեր դասագրքի Ա տարիի 70-րդ էջում, այնուհետև՝ 1908 թվականին Լուսաբեր դասագրքի Բ տարիի 78-րդ էջում, 1909 թվականին Լուսաբեր դասագրքի Գ տարիի 99-րդ էջում, ապա՝ 1940-1959 թվականներին գիտական հրատարակության 6 հատորով լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորի 240-րդ էջում։

«Գութան» ստեղծագործությունն արտատպվում է Լուսաբեր դասագրքի Ա տարիից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Երկերի Լիակատար Ժողովածու, Բանաստեղծություններ, Առաջին հատոր*։ Երևան: «ՀՍՍՀ ԳԱԱ Մ․ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ»։ 1988։ էջ 616
|  |
| --- |
| **Տուղտավարդ վարդագույն** |
| Տուղտավարդ վարդագույնՏուղտավարդ վարդագույն |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Փիփերթածաղկավորներ (Malvales) |
| **Ընտանիք** | Փիփերթազգիներ (Malvaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Փիփերթայիններ (Malvoideae) |
| **Տրիբա** | *Malveae* |
| **Ցեղ** | Տուղտավարդ *(Alcea)* |
| **Տեսակ** | **Տուղտավարդ վարդագույն** *(A. rosea)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Alcea rosea***L. 1753 |

**Տուղտավարդ վարդագույն** (լատ.՝ Alcea rosea), տուղտազգիներին պատկանող բույս։ Հայրենիքը Փոքր Ասիան է։

Ծաղիկներն աչքի են ընկնում զանազան նրբերանգներով՝ սպիտակ, վարդագույն, կարմիր, դեղին և մանուշակագույն։ Այս գույները ներկայացված են մաքուր նրբերանգներով կամ ներդաշնակ զուգակցումներով։

Մշակում
-------

Մշակում են հիմնականում վարդագույն տուղտավարդի խիտ լիաթերթիկ ծաղիկներ ունեցող սորտերը։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Սերմերը մայիսին ցանում են բաց գրունտում կամ սառը ջերմոցում։ Երբ առաջանում են մի քանի տերևներ, սերմնաբույսերը վերատնկում են ջերմոցի մարգերում, բույսը բույսից 20 սանտիմետր հեռավորության վրա։ Օգոստոսին բույսերը դաշտ են տեղափոխում և տնկում մշտական տեղերում՝ 40-60 սմ հեռավորության վրա։ Բույսերը լավ են ձմեռում միայն չոր ջրաթափանց և օդաթափանց ավազակավային հողերում։ Լուսասեր է և բավականին ջերմասեր։ Պահանջկոտ չէ խոնավության նկատմամբ, սակայն Արարատյան դաշտի պայմաններում առատ ոռոգում է պահանջում։

Օգտագործում
-----------

Աչքի է ընկնում ոչ միայն բարձր դեկորատիվությամբ, այլ նաև ունի բուժիչ նշանակություն։

Բժշկության բնագավառում օգտագործվում է շնչառական օրգանների զանազան հիվանդություններ բուժելու համար։ Տերևներում 90-ից 160 միլիգրամ/տոկոս C վիտամին կա։ Բույսն ունի անտիբիոտիկ հատկություն։ Բուժիչ նշանակություն ունի նաև արմատներում պարունակող լորձունքը։ Ծաղիկները մուգ կարմիր պիգմենտ են պարունակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լևոն Հարությունյան (1987)։ *Քո շրջապատի ծաղիկները*։ Երևան: «Արևիկ»։ էջ 108


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4501469-3 · LCCN: sh2007001036 · Microsoft: 2776270360 · NDL: 00928001 |

 |
|  |
| --- |
| **Տուղտավարդ Ղարսի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Փիփերթածաղկավորներ (Malvales) |
| **Ընտանիք** | Փիփերթազգիներ (Malvaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Փիփերթայիններ (Malvoideae) |
| **Տրիբա** | *Malveae* |
| **Ցեղ** | Տուղտավարդ *(Alcea)* |
| **Տեսակ** | **Տուղտավարդ Ղարսի** *(A. karsiana)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Alcea karsiana*** |

**Տուղտավարդ Ղարսի** (լատ.՝ Alcea karsiana), փիփերթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Խիտ ոսկեգույն պարզ աստղաձև երկծայր մազիկներով ծածկված, 30-100 սմ բարձրությամբ գեղազարդային բազմամյա բույս է։ Օգտագործվում է նաև որպես դեղաբույս։ Տերևները ավելի խիտ թավոտությունից ներքևից գունատ են։ 5-7 սմ տրամագծով ծաղիկները մեծ են, հնգատիպ սպիտակ պսակաթրթերով։ Ենթաբաժակն ունի 10-12 մմ երկարությամբ բաժակից կարճ և երկարավուն եռանկյուն թերթեր։ Տրոհված պտուղը կազմված է 18-40 միասերմ մերիկարպիումներից։ Սերմերը երիկամաձև են։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Վերին Ախուրյանի (Գթաշեն գյուղ) և Շիրակի ֆլորիստիկական շրջաններում (Հոռոն, Լենգէսի շրջակայք, Քաչալսար)։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Հյուսիսարևելյան Անատոլիան (Արդահան, Կարաուրգան, Քարակուրտ)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին, վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2600 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև լեռնային տափաստաններում, ժայռոտ լեռնալանջերին և չոր քարքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Alcea karsiana
* GBIF: 5617553
* IPNI: 558676-1
* Plant List: kew-2627667
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:558676-1
* Tropicos: 19602611

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իսլա Մայոր (այլ կիրառումներ)

**Իսլա Մայոր** (իսպ.՝ Isla Mayor) կամ **Իսլա դել Բարոն** (իսպ.՝ Isla del Barón) կղզի Մար Մենոր ծովածոցում։ Բարոն դե Բենիֆայնոն Նեանուդեհարի ոճով պալատ է կառուցել այստեղ։ Այդ է պատճառը, որ կղզին կոչվում է նաև *Իսլա դել Բարոն*։ Այն զբաղեցնում է 0,94 կմ² տարածք։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու մակերեսը 94 հեկտար է, բարձրությունը 104 մետր։ Այն ոչ միայն տարածքով ամենամեծն է Մար Մենորի ծոցում, այլև ամենաբարձր կետն է։ Արևմուտքում տեղակայված է Պերդիգերա կղզին, որը երկրորդն է կղզիների շարքում։ Երկրաբանորեն իրենից ներկայացնում է Ստրատոհրաբուխ մնացորդների տեղ։

Կղզու վրա աճում են ոչ բարձր ծովային արմավենիներ և Խամերոփսներ։ 1986 թվականից Մայորը հանդիսացել էր անբացահայտ այծյամների, ինչպես նաև՝ գիշատիչ ծովային թռչունների բնակավայր։ Կղզու հասանելիությունը սահմանափակ է, այցելելու համար այս և հարակից կղզիներ, պարտադիր է ստանալ թույլատվություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կենդանական աշխարհի ընդհանուր բնութագիր


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Թայֆուն դասի ռուսական սուզանավ
**Սուզանավերը** ստորջրյա և վերջրյա ծովային նավեր են։ Դրանց մեծ մասը ռազմանավեր են, որոնք պարեկային ծառայություն են կատարում օվկիանոսներում ու ծովերում։
Ռազմական գործողությունների ժամանակ սուզանավերից արձակում են հրթիռներ և ինքնաշարժ ջրականներ։
Սուզանավերում ծանրաբեռի (բալաստ) համար սարքավորված են երկար, սնամեջ պահեստարաններ։ Ընկղմվելիս կամ խորջրյա լողարկման ժամանակ սուզանավն անհրաժեշտ խորության հասցնելու և այնտեղ պահելու նպատակով ծանրաբեռնային պահեստարանները լցվում են ջրով, իսկ ջրի մակերևույթ բարձրանալու համար ջուրը պահեստարաններից սեղմված օդով դուրս է մղվում, սուզանավը թեթևանում է և ելնում ջրի երես։ Երբ սուզանավը գտնվում է անմիջականորեն ջրի մակերևույթի տակ, անձնակազմը հատուկ սարքով՝ շրջադիտակով (ներքին թեք հայելիներով և հատուկ ոսպնյակներով, սնամեջ, բացովի խողովակ), կարող է դիտել ջրի վրա կատարվող իրադարձությունները և հետևել մյուս նավերին։

Սուզանավն առաջ է շարժվում պտուտակի օգնությամբ, իսկ ղեկ-կայունարարները կարգավորում են ընկըղմման կամ երեսելման անկյունը։ Ստորջրյա լողարկման ժամանակ սուզանավերում հնարավոր չէ օգտագործել դիզելային կամ բենզինի շարժիչներ, որովհետև դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է թթվածին։ Փոքր սուզանավերում օգտագործում են էլեկտրաշարժիչներ և կուտակիչներ, իսկ մեծերում՝ ատոմային ռեակտորներ։ Ատոմային սուզանավերը կարող են ջրի տակ մնալ շաբաթներ շարունակ։ Աշխարհում ամենամեծերը ռուսական «Թայֆուն» դասի սուզանավերն են, որոնց ջրատարողությունն ավելի քան 26 հազար տոննա է։
**Փառքի երեխաներ** (հունգ.՝ Szabadság, szerelem), 2006 թվականի ֆիլմ է` Քրիստիան Գոդայի ղեկավարությամբ։ Այն կապվում է 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության և Արյուն ջրում-ի հետ։ Ֆիլմը հանդիսատեսին փոխադրում է 20-րդ դարի ամենադրամատիկ իրադարձությունների ոլորտը։ Այդ տարի Խորհրդային տանկերը ճնշեցին հեղափոխությունը Հունգարիայում։ Պատմելով 1956 թվականի կերպարների մասին` կինեմատոգրաֆները միաժամանակ վերստեղծում են հեղափոխության հետ կապված առանցքային նշանակություն ունեցող իրադարձություններ, այդ թվում` խոշոր ցույցեր և ռազմական գործողություններ Բուդապեշտի փողոցներում։ 
1956 թվականի հոկտեմբերի և նոյեմբերի Օլիմպիական խաղերում հունգարական Ջրագնդակի թիմը հաղթել է Ռուսաստանին Մելբուրնի Օլիմպիական խաղերում, և դրա համար էլ պատմության մեջ առաջացել է «արյուն ջրում» արտահայտությունը։

Սյուժեի ամփոփում
----------------

Կարցսի Սաբոն եղել է Բուդապեշտի համալսարանի աստղ մարմնամարզիկ և կոչվել Ազգային ջրագնդակի թիմի կապիտան։ Նա Հունգարիան ներկայացրել է Ավստրալիայի ամառային օլիմպիական խաղերում։ Հունգարիան ընկել էր Խորհրդային Միության ղեկավարության տակ, և հունգարացիները պահանջում էին անկախություն։ Մի օր Սաբոն և նրա ընկեր Թիբին (Սանդոր Քսանյի) ականատես են լինում ցույցի` Վիկի Ֆալկայի (Կատա Դոբո) առաջնորդությամբ։ Ցուցարարները պահանջում էին անկախություն Խորհրդային իշխանությունից։ Չնայած Սաբոյին առավելապես ձգում էր Ֆալկայի գեղեցկությունը, քան ցույցերը, այնուամենայնիվ, նա գիտակցում է հեղափոխության անհրաժեշտությունը։ Հեղափոխությունը, սակայն, ճնշվում է խորհրդային ուժերի կողմից, և հունգար ժողովրդի դրությունը ավելի է ծանրանում։ Երբ Սաբոն և ընկերները հասկանում են, որ ԽՍՀՄ-ի թիմը մրցելու է տղամարդկանց լողի Օլիմպիական խաղերում, նրանք ճնշողների դեմ խորհրդանշական հաղթանակ տանելու հնարավորություն են տեսնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official site Archived 2012-05-13 at the Wayback Machine.
* Children of Glory(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Փառքի երեխաներ»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
* Կաղապար:Tcmdb title
* Children of Glory(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
* The Times Review
* American DVD version

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Պոզո Մորոյի դամբարան** (իսպ.՝ Sepulcro de Pozo Moro), մ. թ. ա. 6-րդ դարի իբերիական դամբարան, որը հայտնաբերվել է 1970 թվականին Ալբասետե համայնքում կատարված պեղումների ժամանակ։

Տեղայնք
-------

Պոզո Մորոն գտնվում է Չինչիլիա դե մոնտե Արագոն իսպանական համայնքին մոտ, ծովի մակարդակից 840 մետր բարձրության և Միջերկրականի ափից 125 կմ հեռավորության վրա, հին ճանապարհների կարևորագույն խաչմերուկում։ Կարթագենից դեպի Ալկալա դե Էնարես ճանապարհն անցնելով կենտրոնական իսպանական բարձրավանդակով հատում է Ավգուստովա ճանապարհը, անցնում Գվադալկիվիր գետի երկայնքով դեպի Կադիս և Իսպանական Լևանտ։

Նկարագրություն
--------------

Դամբարանը հայտնաբերվել է իբերիական մեռելաքաղաքում մասնատված սփռված 12 x 12 մ տարածքում և վերականգնվել է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանում։

Դամբարանը կառուցել է իբերիացի մի թագավոր մոտ մ. թ. ա. 500: Այն հայտնի է որպես ամենահին իբերիական գերեզման-հուշարձան։ Ուղղանկյուն աղյուսների վրա հայտնաբերված կետերը հնարավորություն են տվել կառույցը ճշգրիտ վերականգնել։ Այն ունեցել է 10 մետր բարձրություն և կանգնած է եղել եռահարկ պատվանդանի վրա, որն ունեցել է մոտ 3.65 մետր երկարություն յուրաքանչյուր կողմից։ Չորս քարե առյուծներ կանգնած են դամբարանի անկյուններում, որի պատերը զարդարված են հարթաքանդակներով։ Այս քանդակը պատկանում է իբերիական արվեստի արևելյան փուլին և նկատելի է խեթական և սիրիական արվեստի ազդեցությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* ԱռյուծԱռյուծ
* ԱռյուծներԱռյուծներ
* ՀարթաքանդակՀարթաքանդակ
* ՀարթաքանդակՀարթաքանդակ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Պոզո Մորոյի դամբարան Վիքիպահեստում |

Գրականություն
-------------

* Martín Almagro-Gorbea: *Pozo Moro*. In: Michael Koch (Ed.)։ *Die Iberer* (Exhibition Catalogue). Hirmer, München 1998, ISBN 3-7774-7710-9, pp. 148−149.
* Laura Alcalá-Zamora: La necrópolis Ibérica de Pozo Moro, Real Academia de la Historia (España). Publicado por la Real Academia de la Historia, 2003. ISBN 84-95983-47-8.
* Pascual Izquierdo Egea: «Pozo Moro y los cambios socio-económicos de la protohistoria ibérica durante los siglos V y IV antes de nuestra era». Arqueología Iberoamericana 2, 2009, ISSN 1989-4104, pp. 5–23.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pozo Moro Monument, Protohistory and Colonisations Department
2. ↑  Martín Almagro-Gorbea, S. 149
3. ↑  Ricardo Olmos Romera: *Al otro lado del espejo: aproximaciones a la imagen ibérica*, Madrid, 1996, ISBN 84-605-5018-4
4. ↑  María Teresa Chapa Brunet: *El tiempo y el espacio en la escultura ibérica: un análisis iconográfico*, en *Arqueología e iconografía: indagar en las imágenes*, VV.AA. L’Erma di Bretschneider, Roma, 2003, págs. 99-120, ISBN 88-8265-244-0.
Հայ մտավորականության ոչնչացումը Մեծ Եղեռնի կենտրոնական փուլերից մեկն է։ Օգտվելով պատերազմական իրավիճակից և իր կողքին ունենալով հզոր դաշնակիցներ, խաղալով Քառյակ միության և Անտանտի միջև առկա հակասությունների վրա, ձեռնարկեց հայերին իրենց հայրենիքի մի մասում բնաջնջելու քաղաքականությունը։ Այդ ծրագրի իրականացումը սկսվեց բանակում ծառայող հայերի զինաթափումից և ոչնչացումից, որին հետևեց հայ մտավորականության սպանդը։

Երիտթուրքական կառավարությունը նպատակ ուներ գլխատել ժողովրդին և ի չիք դարձնել մոտալուտ կոտորածների ժամանակ ինքնապաշտպանության հնարավոր որևէ փորձ։ Ապրիլի 24-ի լույս 25-ի գիշերը դարձավ այդ քաղաքականության գագաթնակետը. Կոստանդնուպոլսում ձերբակալվեցին 235 հայ մտավորականներ՝ պատգամավորներ, գրողներ, հոգևորականներ, պաշտոնյաներ, բժիշկներ, որոնց, առանց մեղադրանք ներկայացնելու, աքսորեցին Անկարա, Կոնիա, Դիարբեքիր և ի վերջո՝ Սիրիայի անապատային շրջաններ, մասնավորաբար Դեր Զոր։ Դա պայմանավորված էր նրանով, որ հայ մտավորականության մեծ մասը կենտրոնացած էր Կոստանդնուպոլսում և այստեղ էին եվրոպական երկրների դեսպանատները, ուր կարող էին բողոքով դիմել հայ մտավորականները։

Ապրիլի 24-25 ձերբակալություններից երեք օր առաջ սկսվել էր մտավորականության ձերբակալությունը Անատոլիայի տարածքում։ Ձերբակալվածներից ոչ մեկի դեմ դատական գործ չհարուցվեց, նրանց մեծ մասը մահապատժի ենթարկվեց առանց դատական որոշման։ Նույն ճակատագրին արժանացան կայսրության կենտրոնում 
տեղակայված քաղաքների բոլոր մտավորականները։

Բոլոր դեպքերում ձերբակալված մտավորականները պատկանում են հայկական տարբեր քաղաքական կուսակցությունների, առաջին հերթին Հնչակյանների (սոցիալ-դեմոկրատների) կուսակցությանը և այնուհետև դաշնակցականների (ռադիկալների) և ռամկավարների (դեմոկրատների), հայերի, որոնք այսօրինակ քաղաքական ուղղությունների արդեն վաղուց են պատկանում և յուրաքանչյուր անձնավորություն ինքնուրույն քաղաքական գործունեությամբ է աչքի ընկել, ու որոնք կապ ունեն արտասահմանի հայկական քաղաքական միությունների կամ կոմիտեների հետ։

Ցանկ
----

Ձերբակալված հայ մտավորականների ցանկը

* Կոմիտաս
* Սիամանթո
* Ռուբեն Սևակ
* Ռուբեն Զարդարյան
* Քելեկյան (թուրքական «Սաբահ» թերթի գլխավոր խմբագիր)
* Տիրան Կոծոկյան (թուրքական համալսարանի քաղաքական պատմության պրոֆեսոր)

Գրականություն
-------------

* Армянский вопрос и геноцид армян в Турции (1913-1919), Материалы Политархива МИД Кайзеровской Германии, отв. ред. В. А. Микаелян, Е. 1995, с. 456
* Archived 2014-12-15 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rummel R. J. "*The Holocaust in Comparative and Historical Perspective*". The Journal of Social Issues. Volume 3, no.2. April 1, 1998.
2. 1 2  է. Շտիր // «Հայերի բնաջնջումը Թուրքիայում»
3. ↑  Германские источники о геноциде армян; Период Первой мировой войны. Сб. док. и мат. 
в 2-х т. сост. Степанян С. С. т. 1, Е. 1991, с. 203
4. ↑  Օհանջանյան Ա. Մարտիրոսյան Վ. Ավստրո-Հունգարիայի դիվանագետների հաղորդագրությունները Հայոց ցեղասպանության մասին (1915-1918), Ե. 2004, էջ 13։
5. ↑  Լեփսիուս Յ. Գաղտնի տեղեկագիր. Հայ ժողովրդի ջարդերը, Ե. 2003, էջ 129
|  |
| --- |
| **Իսպանական ճնճղուկ** |
| Իսպանական ճնճղուկ (արու)Իսպանական ճնճղուկ (արու) |
| Իսպանական ճնճղուկ (էգ)Իսպանական ճնճղուկ (էգ) |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Ճնճղուկազգիներ (Passeriformes) |
| **Ընտանիք** | Ճնճղուկներ (Passeridae) |
| **Ցեղ** | Իսկական ճնճղուկներ *(Passer)* |
| **Տեսակ** | **Իսպանական ճնճղուկ** *(P. hispaniolensis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Passer hispaniolensis***Temminck, 1820 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Իսպանական ճնճղուկ** (լատ.՝ Passer hispaniolensis), ճնճղուկների ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 15 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 23-26 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 27-28 գ։ Բնադրման շրջանում արուի գլխի վերին մասը և ծոծրակը շիկակարմրադարչնագույն են, այտերը՝ սպիտակ։ Կրծքի փողկապանման շերտը սև է։

Մարմնի կողքերը և մեջքը սև շերտերով են։ Հետբնադրման շրջանում արուն շատ ավելի բաց գույնի է և ավելի խամրած։ էգերը և երիտասարդ թռչունները մոխրավուն, բաց դարչնագույն-դեղին են, հոնքերը՝ ավելի բաց գույնի։ Մեջքին և թևաշերտերին կան սպիտակավուն գծեր, մարմնի կողքերին՝ թույլ մոխրավուն շերտեր։

Կենսակերպ
---------

Բնակվում է ցածրադիր տարածքներում, բնակավայրերին մոտ, պտղատու այգիներում, հացահատիկի դաշտերում, եղեգնուտներում։ Սնվում է սերմերով, մանր անողնաշարավորներով։

Բնադրում
--------

Կլոր տարին երամային է, կազմում է նոսր բնադրագաղութներ։ Բնադրում է ոչ մեծ խմբերով՝ ծառերի վրա կամ պատերի ճեղքերում։ Բույնը գնդաձև է, ծավալուն, անփույթ, կառուցում են արուն և էգը՝ խոտաբույսերից։ Դնում է 22 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ մոխրագույն պտերով 4-6 ձու։ Բնադրող-չվող է, հազվագյուտ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հարավային Եվրոպայից, Կանարյան և Միջերկրական ծովի կղզիներից՝ Փոքր Ասիայով մինչև Աֆղանստան և Հյուսիսարևմտյան Հնդկաստան։ Հայաստանում հայտնաբերված է Տավուշի մարզի գյուղ Սևքարի շրջակայքում՝ բնադրավայրում։

Պահպանություն
-------------

Հայաստանում հազվագյուտ տեսակ է՝ խիստ սահմանափակ արեալով։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է քիչ մտահոգող կարգավիճակով և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Պահպանման միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տավրոս (այլ կիրառումներ)

**Տավրոս** (Տորոս, Toros’lar), Լեռնաշղթա Փոքրասիական բարձրավանդակի հարավում և Հայկական լեռնաշխարհում (Թուրքիայի տարածքում)։ Սկսվում է Եգեյան ծովի հարավարևելյան ափից, մի քանի ճյուղով փնջաձև տարածվում մինչև Զագրոսի լեռնաշղթան։ Երկարությունը ավելի քան 1250 կմ է, լայնությունը՝ 50–325 կմ, առավելագույն բարձրությունը՝ 3726 մ (Դեմիր կազըկ լեռ, Կենտրոնական Տավրոսում)։ Առանձնանում են Արևմտյան Տավրոս, Կենտրոնական Տավրոս, Հայկական Տավրոս, Հյուսիսային Հայկական Տավրոս, Ներքին Տավրոս լեռնաշղթաները։ Նշված լեռնաշղթաներն ու դրանցից անջատվող լեռնաբազուկներն ունեն երկրաբանական կառուցվածքի և մորֆոստրուկտուրաների ընդհանուր և բնորոշ գծեր, բաղկացած են կավճի և պալեոգենի ծալքավոր ու բեկորազատված կրաքարամերգելային և ավազաքարային շերտախմբերից և դրանց մետամորֆացված տարատեսակներից՝ բյուրեղային թերթաքարերից, մարմարներից, ինչպես նաև այդ շերտախմբերի մեջ մխրճված գերհիմքային ներժայթուկներից (օձաքարեր, դունիտներ են)։ Ալպյան ծալքավորման վերին փուլերում վերակենդանացած խորքային բեկվածքներն ու երիտասարդ խզվածքները Տավրոսում առաջացրել են բեկորային լեռներին հատուկ մորֆոլոգիա։ Լեռնային գոտիների և բազուկների խզումնաաստիճանավոր, մեծ մասամբ զառիթափ լանջերին զուգահեռ ձևավորվում են բազմաթիվ իջվածքային միջլեռնային գոգավորություններ, որոնցով անցնում են Սեյհան, Ջեյհան, Կզըլ-Իրմակ, Եփրատ և այլ գետեր։ Տավրոսի համակարգին բնորոշ են նորագույն տեկտոնական շարժումներ։ Դրանք առավել ակտիվանում են խորքային բեկվածքների և երիտասարդ խզումների հպման կարերում, որտեղ կազմավորվել են Տուզլա, Անթաքյա, Մալաթիա, Ճապաղջուր, Մուշ, Վան, Երզնկա, Էրզրում, Խնուս, Բասեն և այլ իջվածքային գոգահովիտները։ Դրանք Փոքրասիական և Հայկական լեռնաշխարհի երկրաշարժերի հիմնական օջախներն են։ Տավրոսում լավ է արտահայտված բարձունքային գոտիականությունը։ Հարավում լանջերը կտրուկ զառիվեր են (տարեկան տեղումները 1000-3000), մինչև 800–1000 մ բարձրությունները ծածկված են մակվիսով, ավելի բարձր՝ կաղնու, նոճու, վերին գոտում (2200–2400 մ բարձրությունները)՝ սոճու, եղևնու, լիբանանի մայրու ծառատեսակներով, անտառի վերին սահմանում գիհու թփուտներ ու մարգագետիններ են։ Հյուսիսում համեմատաբար զառիվար լանջերին (տարեկան տեղումները՝ 300–400 մմ) տիրապետում է տափաստանային բուսականությունը։ Արևելյան մասում լեռնային տափաստաններ ու կիսաանապատներ են։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12438228m · NKC: ge371037 · VIAF: 315127904 · WorldCat VIAF: 315127904 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 598)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կաշի (այլ կիրառումներ)
Զինվորական եկարաճիտ կոշիկ
**Արհեստական կաշի**, պոլիմերային նյութ, որը կոշիկի, հագուստի, գլխարկների, գալանտերեային և որոշ տեխնիկական ապրանքների արտադրությունում կիրառվում է բնական կաշվի փոխարեն։ Արհեստական կաշին դասակարգվում է ըստ նշանակման, ինչպես նաև կառուցվածքի, արտադրության եղանակի (կոշկեղենի ռետին, կոշկեղենի և գալանտերեային ստվարաթուղթ, փափուկ արհեստական կաշի)։ Կոշկեղենի ռետինը բնական կաշվի փոխարինողներից է։ Կիրառվում է կոշիկի ներբանի և երեսացուի համար։ Կոշկեղենի ռետինի արտադրությունը ընդգրկում է հետևյալ գործողությունները. կաուչուկի խառնում բաղադրիչների հետ, խառնուրդի ձևավորում, հում նախապատրաստուկի ստացում և վուլկանացում։ Այդ արհեստական կաշին կարող է լինել ծակոտկեն և միաձույլ, սև և գունավոր։

Ծակոտկեն ռետինից ներբանների պատրաստումը թեթևացնում է կոշիկը, բարձրացնում ամորտիզացիան և բարելավում ջերմամեկուսիչ հատկությունները։ Դրանով էլ որակապես գերազանցում է բնական կաշվին։ Կոշկեղենի և գալանտերեային ստվարաթուղթ ստանում են տարբեր մանրաթելային նյութերից՝ թղթի և ստվարաթղթի արտադրության տեխնոլոգիայով։ Հումք է ծառայում թաղանթանյութի մանրաթելը, բամբակի և կաշվի մանրաթելը (բնական կաշվի մանրացված թափուկներ)։ Այդպիսի արհեստական կաշվի հիմնական առավելություններն են. թրջված վիճակում մեխանիկական հատկությունները պահպանելու ունակությունը, ինչպես նաև բավարար հիգրոսկոպիկությունը և խոնավատարողությունը։ Փափուկ արհեստական կաշիներ ստանում են թաղանթագոյացնող ռետինե սոսինձներով կամ լատեքսներով, պոլիվինիլքլորիդային մածուկներով կամ պլաստիկատով, պոլիամիդներով, նիտրոցելյուլոզային հիմքալցումներով, պոլիեթերուրետաններով և այլ հիմքերի (գործվածք, տրիկոտաժ, թուղթ և այլն) մշակմամբ։

Փափուկ արհեստական կաշին պատրաստում են հոծ կամ ծակոտկեն։ Վերջին դեպքում բաղադրիչներին խառնում են գոլորշիագոյացուցիչներ, ծակոտկենության հասնում են նաև լատեքսային խառնուրդների փրփրեցմամբ և այլն։ Վերջնամշակման գործողությունները կատարվում են հատուկ սարքավորումներում։ ԽՍՀՄ-ում և արտասահմանում ստեղծվել են նյութեր, որոնք հատկություններով մոտենում են բնական փափուկ կաշիներին և կոչվում են սինթետիկ կաշիներ։ Դրանց պատրաստման ժամանակ հիմքի ստեղծման համար կիրառում են տարբեր մանրաթելեր, տոգորման և արտաքին ծածկաշերտ առաջացնելու համար՝ պոլիմերային հիդրոֆիլ նյութեր (հաճախ պոլիեթերուրետաններ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 245)։*  |
**Մկրտիչ Արտաշեսի Սուջյան** (սեպտեմբերի 11, 1954(1954-09-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ջազային երաժիշտ, կիթառահար։ Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (2009)։

Կենսագրություն
--------------

1968 թվականին ավարտել է երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժինը։ 1968-1973 թթ. սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դիրիժորական բաժնում։ 1977 թ. սկսել է երաժշտական գործունեությունը երևանյան բազմաթիվ վոկալ-գործիքային նվագախմբերում։ 1979 թ. մեկնել է Աշխաբադ և աշխատել «Փիրուզա» ֆոլկ-ջազ նվագախմբում, որտեղ դարձել է դափնեկիր։ 1981 թ. վերադարձել է Երևան և աշխատել Հայաստանի պետական հեռուստա-ռադիոկոմիտեի էստրադային սիմֆոնիկ նվագախմբում՝ որպես մենակատար և երաժիշտ։ Նվագախմբում 10-ամյա աշխատանքային տարիների ընթացքում ձայնագրել է գրեթե բոլոր հայ կոմպոզիտորների կիթառի գործերը։ Մասնակցել է Երևանի ջազ քոլեջի ստեղծման աշխատանքներին, որտեղ 1981 թվականից դասավանդել է կիթառ։ 1985 թ. և 1987 թ. դարձել է երևանյան, 1986 թ.` թբիլիսյան ջազ փառատոների դափնեկիր։ 1992 թվականից էլեկտրոկիթառ է դասավանդում Մոսկվայի էստրադային և ջազային արվեստի պետական երաժշտական ուսումնարանում։ Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանյի դասախոս է։ Հյուրախաղերով եղել է ավելի քան 30 երկրներում։ «Մնոգոլիկայա գիտառա» համառուսական մրցույթ-փառատոնի կազմակերպիչն է, տնօրենը և ժյուրիի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը Guitarre.ru կայքում (ռուս.)
* Հարցազրույց peples.ru կայքին (ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սոլյանկա (այլ կիրառումներ)

**Սոլյանկա** (ռուս.՝ *соля́нка*, ուկրաիներեն՝ *соля́нка*), ռուսական և ուկրաինական խոհանոցների ուտեստ, ապուր՝ ուղղաձիգ մսից, ձկով և սնկով արգանակ՝ սուր համեմունքներով։

Սոլյանկաները լինում են երեք տեսակ՝ մսային, ձկնային և սնկային։ Սոլյանկայի քաղցր–աղի–կծու հիմքին ավելացվում են այնպիսի համեմունքներ, ինչպիսին են՝ թթու վարունգը, ձիթապտուղը, կապար (բույս)ը, կիտրոնը, աղած կամ թթու սունկը։ Մսային սոլյանկան ներառում է տարբեր տեսակի տապակած խաշած միս, տավարի միս, ապխտած միս և երշիկեղեն։ Ձկնային սոլյանկան ներառում է խաշած, աղած, ապխտած կարմիր ձուկ։ Բոլոր սոլյանկաները համեմունքներով են՝ պղպեղով, մաղադանոսով, սամիթով։

Ռուսական խոհանոցում սոլյանկա անունով կա ևս մեկ ուտեստ, որը պատրաստվում է մսով շոգեխաշած կաղամբից, ձկնից կամ սնկից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սոլյանկայի տեսակները և պատրաստումը (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատրաստենք միասին. Սոլյանկա Archived 2017-12-06 at the Wayback Machine.
**Փաստաբան**, այն անձն է, որն ունի իրավաբան բակալավրի կամ իրավաբան դիպլոմավորված մասնագետի որակավորում և ստացել է համապատասխան արտոնագիր՝ փաստաբանական գործունեություն իրականացնելու համար։

Փաստաբանը կոչված է ծառայել արդարադատության շահերին, ինչպես նաև այն իրավունքներին ու արտոնություններին, որոնք նրան վստահել են պաշտպանելու իր վստահորդի շահերը։ Փաստաբանի մասնագիտական գործունեության հանդեպ հարգանքը կարևոր պայման է հասարակության մեջ իրավունքի գերակայության և ժողովրդավարության համար։

Փաստաբանները հանդիսանում են ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամներ։
Այլ պետության փաստաբանը Հայաստանում գործում է իր պետության համապատասխան փաստաբանական կառույցի տված արտոնագրի հիման վրա և պետք է փաստաբանների պալատի կանոնադրությամբ նախատեսված կարգով հավատարմագրվի փաստաբանների պալատում։ Հավատարմագիր տալու և հավատարմագրի գործողությունը դադարեցնելու կարգը սահմանում է փաստաբանների պալատի խորհուրդը։

Փաստաբանն իր գործունեությունն իրականացնելիս անկախ է, ղեկավարվում է միայն Հայաստանի Սահմանադրությամբ, Հայաստանի միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, փաստաբանական պալատի կանոնադրությամբ և փաստաբանական վարքագծի կանոնագրքով։ Պաշտոնատար անձի կողմից փաստաբանի կամ լիազորությունների իրականացմանը խոչընդոտելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով։

Փաստաբանն իրավունք ունի ունենալու օգնականներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ օրենքը փաստաբանության մասին
2. ↑  Փաստաբանի վարքագծի կանոնագիրք
3. ↑  ՀՀ քրեական օրենսգիրք

Տես նաև
-------

* Իրավագիտություն
* Հայաստանի փաստաբանների պալատ
**Տավուշի մարզը** որպես վարչատարածքային միավոր կազմավորվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 7-ին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի կողմից ընդունված Հայաստանի Հանրապետության «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքի հիման վրա։ Սակայն Տավուշի մարզի տարածքը վաղնջական ժամանակներից եղել է Հայաստանի պետականության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։

Տարբեր ժամանակաշրջաններում մարզի տարածքը մտել է ինչպես հայկական պետությունների կազմի մեջ, այդպես էլ օտար՝ ենթարկվելով օկուպացիայի։ Այդպիսով, Տավուշի մարզի տարածքը մաս է կազմել Վանի թագավորության, Երվանդունիների թագավորության, Արտաշեսյանների թագավորության, Արշակունիների թագավորության, Պարսկաստանի, Բյուզանդիայի, Արաբական խալիֆայության, Բագրատունիների թագավորության, Զաքարյան իշխանապետության, կրկին Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության, Ռուսական կայսրության, Հայաստանի առաջին Հանրապետության, Խորհրդային Միության և ի վերջո՝ Հայաստանի Հանրապետության։

Տես նաև
-------

* Տավուշի մարզ
* Հայաստանի պատմություն
* Ուտիք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ օրենքը «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին»



|  |
| --- |
| 
  **Հայաստան**   **Տավուշի մարզ**
 |
Պոզիտիվ և նեգատիվ. A՝ գունավոր պոզիտիվ, B՝ գունավոր նեգատիվ, C՝ սև ու սպիտակ պոզիտիվ, D՝ սև ու սպիտակ նեգատիվ
**Պոզիտիվ** (լատ.՝ positivus - դրական), կինոտեխնիկայում և լուսանկարչության մեջ, լուսանկարչական պատկեր, որում լույսի պայծառությունը, իսկ գունավոր Պոզիտիվում նաև գույների հարաբերական բաշխումը համապատասխանում է լուսանկարված առարկայի վրա նրա բաշխմանը (տես նաև Նեգատիվ)։ Պոզիտիվային պատկերներն ստանում են անթափանց (թուղթ, հախճապակի, մետաղ և այլն) կամ թափանցիկ (ապակի, ժապավեն և այլն) աստառանյութի վրա նստեցված լուսազգայուն թաղանթներում։ Պոզտիվի որակը գնահատվում է նրա սևացած մասերի օպտիկական խտությամբ, շղարշաշերտի մգությամբ, գույների հարաբերական պայծառությամբ, առարկայի իրական գույների հետ նրանց համապատասխանությամբ։ Պոզիտվի ստացումը՝ պոզիտիվային պրոցեսը, ներառնում է պոզիտիվային ժապավենի (թղթի, թիթեղի) լուսակայումը (տպագրություն) և նրա հետագա քիմիական վերամշակումը (հայտածում, ամրացում, լվացում և այլն)։ Տպագրությունն իրականացնում են հպատպման և հեռատպման (պրոյեկցիոն) եղանակներով։ Առաջին դեպքում պոզիտիվային լուսազգայուն թաղանթը հպում են նեգատիվի էմուլսիոն շերտին, երկրորդ դեպքում՝ նեգատիվային պատկերը պրոյեկտում են պոզիտիվային թաղանթի վրա օպտիկական խոշորացնող սարքի օգնությամբ։ Տպագրելիս նեգատիվով անցնող լույսն ընկնում է պոզիտիվային թաղանթի վրա՝ լուսակայում, որի տևողությունը պայմանավորված է նեգատիվի օպտիկական խտությամբ, լույսի պայծառությամբ, թաղանթի լուսազգայնությամբ և որոշվում է փորձով։ Գունավոր Պոզիտիվներ ստացվում են բազմաշերտ գունավոր պոզիտիվային թաղանթներ և գունավոր նեգատիվներ օգտագործելով (տես Գունավոր լուսանկարչություն)։ Վերջին 30 տարիներին լայն տարածում են գտել դարձելի լուսազգայուն թաղանթները, որոնց քիմիական վերամշակմամբ, առանց նեգատիվներ օգտագործելու, ստանում են Պոզիտիվ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 348)։*  |
Գմբեթավոր մատուռ Սուրբ Գևորգ (Սանահին)
**Մատուռ** (հուն․՝ μαρτυvριον՝ վկայարան), վաղ միջնադարում աղոթատեղի, շինված վկայի՝ նահատակի գերեզմանի կամ մասունքների վրա, ինչպես նաև նրա հիշատակին։

Պատմություն
-----------

Հետագայում մատուռ են անվանել ընդհանրապես փոքր եկեղեցիները, սակայն իրականում մատուռի և եկեղեցու տարբերությունը ոչ թե մեծությունն է, այլ մատուռի հիմքերը օրհնված և օծված քարերով նվիրագործված չլինելը։

Նկարագրություն
--------------

Մատուռները խաչաձև, կլոր, բազմանիստ կամ ուղղանկյուն հատակագծով, գմբեթավոր կամ թաղածածկ, խորանով կամ առանց խորանի առանձին կանգնած եկեղեցատիպ կառույցներ են բնակավայրերում, վանքերի համալիրներում, ճանապարհների վրա, գերեզմանոցներում, բարձունքների գագաթին։ Միջնադարյան Հայաստանի մատուռների (մեծ մասամբ նաև Թուխ մանուկ կոչվող) տարածված ձևը թաղածածկ դահլիճն է՝ արևելյան կիսաշրջանաձև կամ ուղղանկյուն խորանով։

Մատուռներ են կոչվում նաև եկեղեցիների օծված ավանդատները, որոնք պատարագամատույց անշարժ սեղան ունեն։

Գրականություն
-------------

* Օրմանյան Մաղաքիա, Ծիսական բառարան, Երևան, 1992։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 294)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |
**Ուստրոն** (լեհ.՝ Ustroń), քաղաք Լեհաստանում, գտնվում է Սիլեզկի վոեվոդստվոում, Ցեշինսկի շրջան։ Ունի քաղաքային գմինայի տիտղոս։ Տարածքը` 58,92 կմ²։ Բնակչությունը` 15 415 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Հայտնի է հիմնականում որպես բժշկական և լեռնադահուկային հանգստավայր։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ հիշատակվել է 1305 թվականին, որպես գյուղ։

Ըստ ավստրիական մարդահամարի 1910 թվականին գյուղում գնակվում էր 4275 մարդ, որից 4265 մշտական բնակություն ունեին։ Վիճակագրական տվյալների համաձայն որպես մայրենի լեզուն 3917 մարդ նշել են լեհերենը (91,8 %) և 333 (7,8 %) մարդ` գերմաներենը։ Գերմաներենը որպես մայրենի լեզու նշողների գերակշիռ մասը հրեաներ էին։ Այդ ժամանակ նրանք իրավունք չունեին իդիշը նշել որպես մայրենի լեզու։ Ըստ հավատքի` 2439 մարդ ուղղափառ(57 %), կաթոլիկ` 1728 (40,4 %) և 107 հրեա (2,5 %)։

1956 թվականին Ուստրոնը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

1986 թվականի ապրիլին հիմնադրվել է մետալուրգիայի թանգարանը։ Այն տեղակայված է նախկին մետալուրգիական գործարանի հին շենքում, որը գործարկվել է 1772-1897 –ական թվականներին։ Թանգարանում հավաքված են տեղնիկական միջոցներ, ինչպես նաև պատմական և էթնիկ ցուցանմուշներ։

Քաղաքում գործում է պրոֆեսոր Մեյսների անվան ատամնաբուժական քոլեջ։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Հունգարիա Բուդապեշտ, Հունգարիա
* Հունգարիա Խայդունանաշ, Հունգարիա
* Չեխիա Լուգաչովիցե, Չեխիա
* Գերմանիա Նոյկիրհեն-Ֆլույն, Գերմանիա
* Սլովակիա Պեշտյանի, Սլովակիա
* Լեհաստան Ուստրոնե-Մորսկե, Լեհաստան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական էջ
| Տարիներ |
| --- |
| Մ թ. ա. 559 · Մ թ. ա. 558 · Մ թ. ա. 557 · Մ թ. ա. 556 — **Մ թ. ա. 555** — Մ թ. ա. 554 · Մ թ. ա. 553 · Մ թ. ա. 552 · Մ թ. ա. 551 |
| Տասնամյակներ |
|  Մ. թ. ա. 570‑ականներ ·  Մ. թ. ա. 560‑ականներ —  **Մ. թ. ա. 550‑ականներ** —  Մ. թ. ա. 540‑ականներ ·  Մ. թ. ա. 530‑ականներ |
| Դարեր |
| Մ.թ.ա.  7֊րդ դար — **Մ.թ.ա.  6֊րդ դար** — Մ.թ.ա.  5֊րդ դար |

Դեպքեր
------

554 - Ֆալարիսը գահընկեց է արվում։

554 - Արիստոկրատների առաջնորդները վերադառնում են Աթենք։

554-553 - Բաբելոնյան բանակի պատերազմը Սիրիայում և Պաղեստինում։

Չինաստան

Լուսկի արքայազն Սյան Գունի թագավորությունից 19-րդ տարի անց ։

1-ին լուսնին Չժու-գեում իշխանները պայմանագիր են կնքել (ըստ «Զուո Չժուանի»՝ Ցիստները խոստացել են չկռվել Լուի հետ)։ Կոնգրեսում Ջին ժողովուրդը կալանավորեց Չժու արքայազնին Լուի վրա հարձակումների համար, Լուսկի գոնգը վերադարձավ արշավից, իսկ Լուսիները միացրին Չժուի հողերը Գոշույ գետին ։

1-ին լուսնի վրա Լուսկի դեսպան Ջիսուն Սուն գնաց Ջին՝ շնորհակալություն հայտնելու աջակցության համար ։

Ցաո արքայազն Չենգ-գունը թաղվել է 1 լուսնի մեջ ։

Ցիում Լինգ-գոնգը գահընկեց արեց Գուանի ժառանգորդին և ուղարկեց արևելք՝ իր որդուն որպես հարճ Չժուն-ցզիի ժառանգ դնելով Յա (Ցու-յա) անունով։ Բայց երբ Գոնգը հիվանդացավ, Կույ Չժուն (Կույ Շուն) ուղարկեց Գուանին, ով սպանեց հարճ Ռոնգ-չիին, և Կույ Չժուն դարձյալ Գուանին դարձրեց ժառանգորդ ։

5-րդ լուսնին՝ րեն-չենի օրը (այսպես՝ «Շի ջի»-ում; ըստ «Չունկիու»-ի - 7-րդ լուսնին՝ սին-մաոյի օրը), մահացավ արքայազն Ցի Լինգ-գոնգը, նրան հաջորդեցին։ Գուանգի կողմից (Չուանգ-գոնգ, թագավորություն 553 -548)։ Չուանգ-գունը բռնեց ինձ և սպանեց Գուդու բլրի վրա ։

Ջինի և Վեյի զորքերը հարձակվեցին Քիի վրա, Ջինի զորքերը հասան Գաոտան ։ Ըստ «Chunqiu»-ի՝ Վեյ Սուն Լին-ֆուն ամռանը արշավանք է սկսել (այսինքն՝ 4-ից 6 լուսնի միջև), իսկ Ջին Շի Գայը ներխուժել է 7-րդ լուսին և հասել Գու։ Ըստ Զուո Չժուանի՝ Ջինը Լինգ-գոնգի հիվանդության ժամանակ արշավի է մեկնել, բայց հետո վերադարձել է. իսկ Գաոտանի տարածքում ապստամբեց օգնական Սուշա Վեյը ։

Բին-Չենի օրը 8-րդ լուսնին մահացավ Լուսկի բարձրաստիճան Ժոնգսուն Մեը ։

Ցիում 8-րդ լուսնի օրը Կույ Չժուն սպանեց դաստիարակ Գաո Հոուն և ստացավ նրա ողջ ունեցվածքը։

Չժենգ Ցզյան-գունը հակադրվել է իր առաջին խորհրդական Ցզու Կունին (gun-tzu Jia), ճակատամարտում նա սպանվել է (8-րդ լուսնին) ։ Արքայազնը Ցի Չանին նշանակեց պատվավոր-ցին։

Ձմռանը Qi Ling-gun-ը թաղվեց։

Ձմռանը ամրություններ են կառուցվել մայրաքաղաք Լուի արևմտյան ծայրամասում, ինչպես նաև Ուչեն քաղաքում ։

Ձմռանը Լուսկի դեսպան Շուսուն Բաոն և Ջին դեսպան Շի Գայը կոնգրես անցկացրեցին Գեում (մի տեղ Քիում) ։

Ծնունդներ
---------

Աղբյուրներ
----------
Տեքստիլ ֆաբրիկա Տալլինում (1925)
**Տեքստիլ արդյունաբերություն** (լատ․` textile - գործվածք, կտոր), թեթև արդյունաբերության հնագույն ու առավել խոշոր ճյուղերից, որը բուսական, կենդան, ու քիմիական (արհեստական և սինթետիկ) մանրաթելերի տարբեր տեսակներից պատրաստում է տեքստիլ գործվածք, տրիկոտաժ և այլ իրեր։ Ներառնում է տեքստիլ հումքի նախնական մշակման, բամբակի, վուշի, բրդի, մետաքսի, ոչ-գործվածքային, կանեփաթելի-ջուտի, ցանցահյուսության, տեքստիլ-գալանտերեայի, տրիկոտաժի, թաղեգործության ճյուղերը։ Տեքստիլ արդյունաբերության արտադրանքն օգտագործվում է հագուստի, կոշիկի, կահույքի արտադրության, մեքենաշինության մեջ և այլն։ Տեքստիլ իրերի արտադրությունն սկսվել է շատ վաղուց։ Բամբակենու մշակությունը և մանվածքաթելի ու գործվածքի պատրաստումը մեր թվականությունից դեռ շատ դարեր առաջ հայտնի էր Հնդկաստանում, Չինաստանում ու Եգիպտոսում։

Հայաստանում հագուստի արտադրությունը կրում էր տնայնագործական բնույթ։ Հատուկ տեղ էր գրավում գորգագործությունը։ Հայաստանը հայտնի էր ձեռագործ բարձրորակ գորգերով, որոնք մեծ պահանջարկ ունեին տեղական ու միջազգային շուկաներում։ 1912 թվականին Երևանի նահանգի 574 գյուղերում տնային գորգագործությամբ զբաղվում էին մոտ 7 հազար մարդ։ Կար նաև մետաքսաթելի տնայնագործական մոտ 25, թաղեգործական 17 ձեռնարկություն, բամբակազտիչ 330 մանր «գործարան», 35 ներկատուն։ 1917-1920 թբվականներին տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկությունները գրեթե լրիվ քայքայվեցին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 690)։*  |
Օղակներով և կեռիկներով ժապավեններ
**Տեքստիլ ճարմանդ** (Velcro-ի ժապավեն, Velcro-ի երիզ, կպչուն ժապավեն), թեթև արդյունաբերությունում օգտագործվող ճարմանդի տեսակ է։ Բիոմիմետիկայի օգտագործման վառ օրինակ է, քանի որ օգտագործվել է կռատուկի հասուն զամբյուղների մարդկանց հագուստներին և կենդանիների բրդին կպնելու հատկությունը։ Ճարմանդը բաղկացած է երկու տեքստիլ ժապավեններից, որոնցից մեկի մի երեսին միկրոկեռիկներ են, իսկ մյուսի մի երեսին միկրոօղակներ։ Իրար հպվելուց նիկրոկեռիկները կառչում են միկրոօղակներից, և մեկ ժապավենը կպնում է մյուսին, ինչի համար այդ տեսակի ճարմանդները անվանում են «կպչուկներ»։ Ճարմանդը լայն օգտագործում ունի հագուստի, կոշիկի և հատուկ սարքավորումների արտադրությունում։ Velcro-ն շատ երկրներում գրանցված ապրանքանիշ է։

Պատմություն
-----------

Տեքստիլ ճարմանդի գյուտի գաղափարը ծագել է շվեյցարացի ճարտարագետ Ժորժ դը Մեստրալի մոտ 1941 թվականին, որը նա իրագործել է և պատենտ ստացել 1955 թվականին։

Ժորժ դե Մեստրալըան հետ զբոսանքից հետո սովորաբար հեռացրել է բրդին կպած կռատուկի զամբյուղները։ Մի անգամ էլ ուսումնասիրել է դրանք մանրադիտակի տակ և հայտնաբերել կեռիկները, որոնցով նրանք կառչում են բրդից։ Գաղափարը իրագործելու վրա գնացել են փորձերի և սխալների տարիներ, որոնց ընթացքում գյուտարարը հասկացել է, որ կպչուկների համար լավագույն նյութը նեյլոնն է։

Մեստրալը միայն 1955 թվականին է կարողացել պատենտավորել իր գյուտը։ Տեքստիլ ճարմանդը առաջինը սկսել են օգտագործել տիեզերագնացները, ջրասուզակները և դահուկորդները։ Ժամանակի ընթացքում տեքստիլ ճարմանդը մտել է կենցաղ, դառնալով հագուստի և կոշիկի սովորական մաս։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ճարմանդի անունը ծագել է ֆր.՝ **vel**ours (թավիշ) և ֆր.՝ **cro**chet (կեռիկ) բառերի համադրությունից։
* Միջազգային տիեզերական կայանում կպչուկները օգտագործվում են իրերը պատերին կպցնելու համար։ Կայանի ռուսական հատվի պատերին ամենուրեք կպցված է ճարմանդի խավոտ մասը, իսկ գործիքների վրա օղակներով մասը, որի միջոցով դրանք կպնում են պատերին։
* Այս միջոցով են ամրանում հղկող և ողորկող մեքենաների փոխարինվող մասերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «How a Swiss invention hooked the world»
2. ↑  Сьюзан Адамс: *«Малоизвестные изобретатели, изменившие мир: Жорж де Местраль — Застежка-липучка» Archived 2015-08-02 at the Wayback Machine.*. Forbes.ua, 24.10.2013

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տեքստիլ ճարմանդ** կատեգորիայում։ |