**Միհրիմահ սուլթան մզկիթ** (թուրքերեն՝ *Mihrimah Sultan Camii*), 16-րդ դարի մզկիթ, որը գտնվում է Ստամբուլի Ֆաթիհ շրջանի Էդիրնեքափը թաղամասում։ Մզկիթը գտնվում է Ստամբուլի վեցերորդ բլուրի վրա, որը քաղաքի ամենաբարձր կետերից մեկն է։ Համարվում է Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքի միջնադարյան ճարտարապետության ամենավառ խորհրդանիշներից մեկը։

Միհրիմահ սուլթան մզկիթը կառուցվել է հայազգի օսմանյան ճարտարապետ Միմար Սինանի կողմից՝ օսմանյան Սուլեյման I սուլթանի սիրելի դստեր Միհրիմահ սուլթանի պատվին։ Մզկիթի կառուցումը շարունակվել է չորս տարի՝ 1562-1565 թվականներին։ Մզկիթի համալիրի շենքերը մի քանի անգամ (1719, 1766, 1814 թվականներ) տուժել են երկրաշարժից։ 1894 թվականին, հերթական երկրաշարժի ժամանակ, մինարեթը ընկել է և վնսավել է տանիքը։ 1999 թվականին տեղի ունեցած Իզմիթի երկրաշարժի ժամանակ մզկիթի տանիքը և մինարեթը դարձյալ վնասվել են։

Մզկիթի հիմքն ունի խորանարդի տեսք։ Մզկիթի արտաքին գմբեթի տրամագիծը կազմում է 19 մետր։ Գմբեթը եզրափակվում է 4 անկյունային աշտարակներով։ Շինության ընդհանուր բարձրությունը կազմում է 37 մետր։ Բոլոր չորս պատերը բոլոր կողմերից զարդարված են տիմպաններով, որոնք զուգահեռ զարդարում են պատուհանների շրջանակները։ Պատուհանների ևս մեկ շարքն էլ անցնում է մզկիթի գմբեթի մոտով։ Այդպիսով, Միհրիմահ սուլթան մզկիթը համարվում է Միմար Սինանի ամենալուսավոր ճարտարապետական կոթողներից մեկը։ Հաճախ այն անվանում են նաև «Արևով ողողված մզկիթ»։ Թեթևության և հիասքանչության զգացումը ուժեղանում է ի շնորհիվ մզկիթում սյուների բացակայության։ Թվում է թե ողջ շինությունը սավառնում է օդում։

Որոշ լուսամուտներ վիտրաժային են։ Մզկիթի մուտքը զարդարված է շքեղ պորտալով, որին կից առկա են գրանիտե և մարմարե սյուներ։

Մզկիթի ներքին տեսքը
Մզկիթի ներքին հատվածում զբոսաշրջիկների ուշադրությունը գրավում է մարմարե մինբարը։ Դռները և պատուհանների շրջանակները պատրաստված են փայտից՝ ամրացված պերլամուտրով և փղոսկրով։

Բացի կենտրոնական կառույցից, 1100 քառակուսի մետր տարածք ունեցող ճարտարապետական համալիրի մեջ մտնում են նաև մեդրեսեն, համամը, թյուրբեն և մի քանի խանութներ, որոնք հանձնված են վարձավճարի։ Վարձավճարի համար հատկացվող գումարը օգտագործվում է մզկիթի կարիքների համար։ Մզկիթի բակում կա շատրվան` նախատեսված լվացվելու համար։

Գոյություն ունի օսմանյան մի լեգենդ, համաձայն որի պալատական ճարտարապետ Սինանը գաղտնի սիրահարված է եղել ոսկեծամ Միհրիմահ սուլթանին, չնայած որ նրանց մեջ կար 33 տարվա տարիքային տարբերություն։ Մզկիթի միակ բարձր և նեղ մինարեթը, որը համարվում է իսլամական կանոնների խախտում, կոչված է խորհրդանշելու անբաժան սերը։ Լեգենդը պատմում է, որ մարտի 21-ին՝ Միրհրիմահի ծննդյան օրը, որի անունը նշանակում է «Արև և լուսին», երբ արևը թաքնվեց մզկիթի հետևը, լուսինը դուրս եկավ Միհրիմահին նվիրված Յուսքյուդարում գտնվող մյուս մզկիթի հետևից։

Տես նաև
-------

* Միհրիմահ սուլթան մզկիթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Архитектурный ансамбль Михримах Султан в Эдирнекапы Archived 2013-10-01 at the Wayback Machine. ibb.gov.tr
2. ↑  Мечеть Михримах Archived 2013-08-28 at the Wayback Machine. stambul4you.ru
3. ↑  Мечеть Михримах Султан в Едирнекапы. Archived 2018-07-21 at the Wayback Machine. russianistanbul.com

Արտաքին հղումներ
----------------

* Faroqhi Suraiyah (2005)։ *Subjects of the Sultan: Culture and Daily Life in the Ottoman Empire*։ I B Tauris։ ISBN 1-85043-760-2
* Freely John (2000)։ *Blue Guide Istanbul*։ W. W. Norton & Company։ ISBN 0-393-32014-6
* Rogers J.M. (2007)։ *Sinan: Makers of Islamic Civilization*։ I B Tauris։ ISBN 1-84511-096-X

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7654380-8 · LCCN: no2019029782 |

 |