recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Տագանրոգ** (ռուս.՝ Таганрог), քաղաք (1775 թվականից) Ռուսաստանի Ռոստովի մարզում, նավահանգիստ Ազովի ծովի Տագանրոգ ծոցի ափին։ Ունի երկաթուղային կայարան։ 285 հազար բնակչություն (1983)։ Տագանրոգը ԽՍՀՄ հարավի ինդուստրիալ կարևոր կենտրոնն Է։ Մարզի արդյունաբերական արտադրանքի մոտ 1/6 թվականը բաժին է ընկնում Տագանրոգի ավելի քան 40 արդյունաբերական ձեռնարկություններին։ Զարգացած են մետալուրգիան, մեքենաշինությունը, մետաղամշակումը («Կրասնի կոտելշչիկ», կոմբայնների, նավանորոգման, դարբնոցամամլիչային սարքավորումների և այլ գործարաններ), սննդի, թեթև և շինանյութերի արդյունաբերությունը։ Կան 2 բուհ, մետալուրգիական, մեխանիկական, մեքենաշինական, ծովային սարքաշինության և այլ տեխնիկումներ, բժշկական և երաժշտական ուսումնարաններ, դրամատիկական թատրոն, հայրենագիտական թանգարան, պատկերասրահ։ Հիմնադրել է Պետրոս I-ը, որպես ամրոց, 1698 թվականին։ 18-րդ դարի 80-ական թվականներ եղել է արտաքին առևտրական նավահանգիստ, 1802 թվականից՝ քաղաքապետության կենտրոն։ 1869 թվականին երկաթուղով միացել է Խարկովին և Դոնի Ռոստովին։ 1920-1924 թվականներին եղել է օկրուգային քաղաք ՈւԽՍՀ Դոնեցկի մարզում, 1924-1934 թվականներին՝ Հյուսիս-Կովկասյան, 1934-1937 թվականներին՝ Ազով-Սևծովյան երկրամասերի, 1937 թվականից՝ Ռոստովի մարգի կազմում։ Անտոն Չեխով ծննդավայրն Է, այստեղ է նրա թանգարանը։

Անվանում
--------

Հիմնադրել է Պետրոս I-ը 1698 թվականին՝ Տագան Ռոգ հրվանդանի վրա, որպես ամրոց և ռուսական Ազովյան ռազմածովային նավատորմի բազա։ Անվանումը ստացել է հրվանդանի անունից, որը կազմված է թյուրքական *տագան* ՝ «կասկարա, կրակարան» և *ռոգ* (ռուս.՝ рог)՝ «ելուստ, հրվանդան» բառերից։ Հրվանդանում կասկարայի մեջ կրակ էին վառում, որը ծառայում էր որպես փարոս․ ուստի անվանումն արտահայտում էր «փարոսի հրվանդան» իմաստը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service.
2. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4434781-9 · NKC: ge902862 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 539)։*  |
Լատերիտե աղյուսների պատրաստում, Հնդկաստան
**Լատերիտ**, երկաթով և ալյումինով հարուստ մակերեսային գոյացություն տոթ և խոնավ արևադարձային շրջաններում, որը գոյանում է լեռնային ապարների հողմահարության արդյունքում։

Լեռնային ապարները քայքայվում են տեղումներից, ջերմաստիճանի տատանումներից, քիմիական կամ մեխանիկական ներազդեցության արդյունքում։ Հոսող ջուրը քայքայում է ապարի հիմնական բյուրեղները, նվազեցնելով լավ լուծվող նատրիումի, կալիումի, մագնիումի, սիլիցիումի միացությունների խտությունը և մեծացնելով քիչ լուծվող երկաթի և ալյումինի միացությունները։

Լատերիտը բաղկացած է կաոլինիտից, գյոտիտից, հեմատիտից, որոնք գոյանում են հողմահարության ընթացքում։ Բացի դրանից բազում լատերիտներ պարունակում են կվարց՝ մնացուկային ապարի հարաբերական կայուն հանք։ Երկաթի օքսիդները գյոտիտներին և հեմատիտներին փոխանցում են կարմրա-գորշավուն բնորոշ գույն.:

Լատերիտները հիմք են հանդիսանում արևդարձային գոտիներում կարմրահողերի առաջացման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Комментарии // Пять континентов / Н. И. Вавилов. Под тропиками Азии / А. Н. Краснов. — 1987.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11952304k · Microsoft: 2779256693 · NDL: 00569320 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 494)։*  |
**Ֆիշերի հավասարում** (նաև կոչվում Ֆիշերի էֆեկտ և Ֆիշերի հիպոթեզ), հավասարում, որը նկարագրում է կապը գնաճի տեմպի, անվանական և իրական տոկոսադրույքի միջև. 

{\displaystyle i=r+\pi },
որտեղ {\displaystyle i}՝ անվանական տոկոսադրույք,  

{\displaystyle r}՝ իրական տոկոսադրույք,
{\displaystyle \pi }՝ գնաճի տեմպ:
Անվանակոչվել է ի պատիվ Իրվինգ Ֆիշերի:

Տնտեսագիտական իմաստ
===================

Հավասարումը նկարագրում է այն երևույթը, որը կոչվում է Ֆիշերի էֆեկտ: Էֆեկտն այն է, որ անվանական տոկոսադրույքը կարող է փոփոխվել երկու դեպքում.

* իրական տոկոսադրույթի փոփոխության պատճառով,
* ինֆլյացիայի տեմպի փոփոխության պատճառով:

Տնտեսության մեջ գների մակարդակը ժամանակի ընթացքում փոփոխվում է: Ներդրողը որոշակի ժամկետով որոշակի տոկոսադրույքների դիմաց իր գումարները ներդնում է: Այդ իսկ պատճառով նա հետաքրքրված է այն փաստով, որպեսզի ոչ միայն որոշակի եկամուտ ստանա, այլև կարողանա փոխհատուցել փողի գնողունքակության անկումը ապագայում:

Օրինակ, եթե ներդրողը բանկային հաշվի վրա որոշակի գումար է դրել, որը տարեկան 10 % ավել գումար բերում, որեմն անվանական տոկոսադրույքը կկազմի 10 %: Եթե գնաճի մակարդակը 6 % է, ապա իրական տոկոսադրույքը կկազմի 4 %:

Հավասարման մեջ կարող է օգտագործվել ինչպես ինֆլյացիայի փաստացի տեմպը՝ {\displaystyle \pi }, այնպես էլ նրա սպասվող մեծությունը՝ {\displaystyle \pi ^{e}}: Առաջին դեպքում բանաձևը թույլ տալիս հաշվարկել իրական տոկոսադրույքը՝ գների փաստացի աճի և անվանական եկամտաբերության հիմքի վրա: Երկրորդ դեպքում ներդրողը կարող է իր համար որոշել սպասվելիք անվանական եկամտաբերությունը՝ ելնելով կանխատեսվող մեծություններից:

Եզրակացություն
==============

Վերը նշված հավասարումը մոտավոր է ներկայացված: Այն ավելի որոշակի դառնում այն ժամանակ, երբ մոդուլով {\displaystyle r} և {\displaystyle \pi } մեծությունները ավելի քիչ են: Այդ իսկ պատճառով մաթեմատիկական տեսանկյունից՝ առավել ճիշտ է մոտավոր հավասարումը ներկայացնել. 

{\displaystyle i\approx r+\pi },
Հավասարման կոնկրետ գրառումն ունի հետևյալ տեսքը.

{\displaystyle 1+i=(1+r)\times (1+\pi )}
Եթե բացենք փակագծերը, ապա կստացվի հետևյալ գրառումը.

{\displaystyle 1+i=1+r+\pi +r\pi }
կամ

{\displaystyle i=r+\pi +r\pi }
Մաթեմատիկական տեսանկյունից, եթե {\displaystyle r} և {\displaystyle \pi } ձգտում են 0-ի, ապա {\displaystyle r\pi }-ը համարվում է անվերջ փոքր:

Ենթադրենք, օրինակ, որ {\displaystyle r=\pi =1\%}: Այդ դեպքում այդ մեծությունների գումարը հավասար է 2 %, իսկ տարբերությունը՝ 0,01%: Եթե վերցնենք {\displaystyle r=\pi =10\%}, ապա գումարը հավասար կլինի 20 %, իսկ տարբերությունը՝ 1 %: Այդկերպ, մեծությունների ավելացման հետ հաշվարկներում սխավելու հավանականությունը մեծանում է:

Ֆիշերի կողմից առաջարկված առավել կոնկրետ գրառումն ունի հետևյալ տեսքը. 

{\displaystyle r={\frac {1+i}{1+\pi }}-1={\frac {i-\pi }{1+\pi }}}
Սովորական դեպքերում, երբ {\displaystyle \pi =0} կամ {\displaystyle \pi =i}, ապա երկու բանաձևերն էլ տալիս են իրական տոկոսադրույքի նույն արժեքը:

Գրականություն
-------------

* *Вечканов Г. C. Вечканова Г. Р.* Макроэкономика. — СПб.: Питер, 2008. — С. 55. — (Серия «Краткий курс»). — 3 000 экз. — ISBN 978-5-91180-108-3
* *Четыркин Е. М.* Финансовая математика. — М.: Дело, 2005. — С. 400.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 61031149 |

 |
**Ֆլորենս Նվանզուրուահու Նիկրու Նվապա** (անգլ.՝ Florence Nwanzuruahu Nkiru Nwapa, ավելի հայտնի է Ֆլորա Նվապա անունով, հունվարի 13, 1931(1931-01-13), Օգուտա, Իմո, Նիգերիա - հոկտեմբերի 16, 1993(1993-10-16), Էնուգու, Նիգերիա), նիգերացի հեղինակ, որին անվանում են ժամանակակից աֆրիկյան գրականության մայր: Աֆրիկացի կանանց գրողների սերնդի նախնին է, նա ճանաչվել է որպես Բրիտանիայում անգլերեն լեզվով հրատարակող առաջին աֆրիկացի կին վիպասանը: Հասել է միջազգային ճանաչման: Իր առաջին նորավեպը՝ «Efuru»-ն, հրապարակվել է 1966 թվականին «Հեինեմանն Կրթական գրքեր» հրատարակչության կողմից: Նա իրեն երբեք չի համարել ֆեմինիստ գրող:

Նվապան հայտնի է նաև իր Նիգերիայի քաղաքացիական պատերազմից հետո կառավարության վերականգնման աշխատանքի համար: Մասնավորապես, նա աշխատել է ծնողազուրկ երեխաների և փախստականների հետ, ովքեր պատերազմի ժամանակ տեղահանվել էին: Հետագա տարիներին նա Աֆրիկյան գրականությունում և աֆրիկյան կանանց հասարակությունում աշխատել է որպես հրատարակիչ: Նա առաջին աֆրիկացի հրատարակիչ կանանցից մեկն էր, երբ 1970-ական թվականներին հիմնադրվեց "Tana Press" հրատարակչությունը:

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ և կրթություն

Ծնվել է Նիգերիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Օգուտա քաղաքում: Վեց երեխաներից ամենամեծն է, ում քույրը՝ Մարթա Նվապան, դրամայի ուսուցչուհի է: Ֆլորա Նվապան դպրոց է ընդունվել Օգուտայում, Պորտ Հարքոուրթում և Լագոսում: 1957 թվականին ընդունվել է Իբադանի համալսարան, որտեղ ստացել է բակալավրի աստիճան: Այնուհետև նա գնաց Շոտլանդիա, որտեղ 1958 թվականին Էդինբուրգի համալսարանից ստացել է Կրթության վկայական:

### Ուսուցում և հանրային ծառայություններ

Նիգերիա վերադառնալուց հետո Նվապան միացել է Կալաբարի կրթության նախարարությանը որպես կրթության պետ (մինչև 1959 թվականը): Ապա նա աշխատանքի է անցել Էնուգուի Թագուհու դպրոցում որպես ուսուցիչ, որտեղ 1969 թվականից 1971 թվականը նա դասավանդել է անգլերեն և աշխարհագրություն: Նա շարունակում էր աշխատել կրթության և քաղաքացիական ծառայության ոլորտի մի քանի այլ պաշտոններում, Լագոսի համալսարանում (1962–1967): 1967 թվականից 1970 թվականների Նիգերիայի քաղաքացիական պատերամիզ հետո, նա ընդունվել է Արևելյան Կենտրոնական պետության առողջապահության նախարարության և սոցիալական ապահովության գրասենյակ, որպես հողամասերի, հետազոտության և քաղաքային զարգացման նախարար (1971–1974):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  Margaret Busby, "Flora Nwapa", *Daughters of Africa: An International Anthology of Words and Writings by Women of African Descent* (1992), Vintage: 1993, p. 399.
3. 1 2  Susan Leisure, "Nwapa, Flora", Postcolonial Studies @ Emory, Emory University, Fall 1996.
4. 1 2  Literary Encyclopedia
5. ↑  Hamilton, Janice, *Nigeria in Pictures*, p. 71.
6. ↑  "Interesting Things About Flora Nwapa, Nigeria’s First Female Novelist", Information Nigeria, 1 March 2013.
**Ֆոլգեֆոնա** (նորվ.՝ Folgefonna), երեք սառցադաշտերի ընդհանուր համակարգ Նորվեգիայի Հորդլան կոմսությունում: Սառցադաշտերը գտնվում են Ֆոլգեֆոնա թերակղզում, որը տեղակայված է Օդդա, Յոնդալ, Քվինհերադ և Էթնե կոմունաներում:

Ֆոլգեֆոնան կազմված է երեք սառցադաշտերից՝ հյուսիսային, կենտրոնական և հարավային:

Հյուսիսային սառցադաշտը կոչվում է Նորդե (նորվ.՝ Nordre) Ֆոլգեֆոնա: Այն ունի 26 կմ² մակերես: Կենտրոնական սառցադաշտը կոչվում է Միդթրե (նորվ.՝ Midtre) Ֆոլգեֆոնա: Ունի 11 կմ² մակերես: Հարավային սառցադաշտը կոչվում է Սոնդրե (նորվ.՝ Søndre) Ֆոլգեֆոնա, որն ունի 167 կմ² մակերես: Վերջինը համարվում է մայրցամաքային Նորվեգիայի մեծությամբ երրորդ սառցադաշտը:

Ընդհանուր առմամբ, ըստ 2006 թվականի տվյալների, Ֆոլգեֆոնա սառցադաշտը ունի 207 կմ² մակերես: 2005 թվականի մայիսի 14-ին ստեղծվեց Ֆոլգեֆոնա ազգային պարկը, որի նպատակն է սառցադաշտերի և հարակից տարածքների պահպանությունը:

Սառցադաշտի հյուսիսային մասում տեղակայված է լեռնադահուկային հանգստավայր: Օդդա քաղաք հյուրընկալվողներց շատերը գնում են սառցադաշտի մաս համարվող Բյոաբրինում զբոսանքի:

Ֆոլգեֆոնա բառի սկզբնամասը *(Folge)* նշանակում է «ձյան հաստ շերտ», իսկ երկրորդը *Fonn*՝ «ձյան տեղ»:

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Sætre J. K.* (+) Folgefonna blir ikkje berre kortare i armane, den blir lågare òg — Haugesunds Avis, 2023.
2. 1 2 3  Folgefonna. Store norske leksikon. (նորվ.)
3. ↑  Folgefonna og Fjordbygdene, Nils Georg. 2008, Nord4, p 591. (նորվ.)
**Աննա Էդուարդովնա ֆոն Վալ** (Վաալ) (գերմ.՝ Anna von Wahl, փետրվարի 26, 1861(1861-02-26), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 11, 1938(1938-09-11), Ֆյուրսթենֆելդբրուք, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Նացիստական Գերմանիա), նկարիչ, գծանկարիչ, գեղանկարիչ և նկարազարդող։

Կենսագրություն
--------------

Աննա ֆոն Վալը սերում է բալթյան գերմանացիներից, Դորպատի համալսարանի ռեկտոր Էստլանդացի բարոն Էդուարդ ֆոն Վալի (Բաալ) դուստրն է։ 1878-1880 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում, այնուհետև` Փարիզի Կոլարոսի ակադեմիայում՝ Ռաֆայել Կոլլենի և Գյուստավ Կուրտուայի մոտ։ 1883-1888 թվականներին աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգում` արքունական նկարիչ Միխայիլ Զիչիի արվեստանոցում։ Մասնակցել է Կայսերական ակադեմիայի ցուցահանդեսներին, 1887 թվականին պարգևատրվել է մեդալով։

1888 թվականից Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայում հաճախել է Ֆրանց Սկարբինայի և Մաքս Քլեյնի դասախոսություններին։ Ավելի ուշ նա օանաչողական շրջայցեր է կատարել Գերմանիայում, Անգլիայում և Իտալիայում։

1890 թվականին` հոր մահվանից հետո տեղի ունեցած դժբածտ դեպքի պատճառով, վերադարձել և ապրել է Դորպատում, 1896 թվականից՝ Բեռլինում, որտեղ եղել է Նկարիչների ասոցիացիայի անդամ։ 1913 թվականին բնակություն է հաստատել Ֆյուրսթենֆելդբրուքում։

Ստեղծագործություն
-----------------

Աննա ֆոն Վալը յուղաներկով, ջրաներկով և գծանկարներով պատկերագրական կոմպոզիցիաների, դիմանկարների, ինտերիերի և բնանկարների, ինչպես նաև մանկական գրքերի և ամսագրերի, պաստառների և գրքապիտակների հեղինակ է։ Նկարչի աշխատանքները ժամանակին շատ բարձր էին գնահատվում։

* 
* Հողմաղաց«», 1884Հողմաղաց«», 1884
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)

Գրականություն
-------------

* Булгаков Ф. И.: Наши художники. Живописцы, скульпторы, мозаичисты, граверы и медальеры. Трилистник, M. 2002.
* Булгаков Ф. И.: Наши художники на академическихъ выставкахъ послѣдняго 25-ти лѣтія. СПБ. 1890
* Художники народов СССР. Библиографический словарь. Изд. II. M. 1976.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1140438263 · VIAF: 5365150567621406370006 · WorldCat VIAF: 5365150567621406370006 |

 |
**Բիրգիտ Օկեսսոն** (շվեդերեն՝ Anna Ida Birgit Åkesson; մարտի 24, 1908(1908-03-24), Մալմյո - մարտի 24, 2001(2001-03-24), Ստոկհոլմ, Շվեդիա), շվեդ պարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Բիրգիտ Օքեսոնը ծնվել է 1908 թվականին Մալմյոյում։ Նրա ծնողները շինարար Նիլս Օքեսոնն ու Իդա Օքեսոնը էին։

Նա Դրեզդենում 1929-1931 թվականներին սովորել է պար Մերի Վիգմանի դպրոցում։ Նրա պարը ուսուցչուհու վրա տպավորություն է թողել, իսկ հետո մի քանի տարի հանդես է եկել նրա հետ։ Գերմանիայից հետո Բիրգիտը մեկնել է Փարիզ սովորելու։ Նրա խոսքով ինքը ցանկացել է արվեստում հասկանալ և զգալ իր մարմնի հնարավորությունները։ 1934 թվականին նա ստեղծել է իր սեփական պարի խումբը և նրա հետ հանդես եկել Փարիզի «Ֆրանսեզ» կատակերգությունում։ Սակայն նրա անունն առավել հայտնի է դարձել 1951 թվականին, երբ նա հանդես է եկել մենապարերով։ Այդ պարային համարն անցել է լիակատար լռության մեջ՝ առանց երաժշտության։ Այս ելույթը հիացմունք է առաջացրել մամուլում, ինչից հետո Բիրգիտը դարձել է եվրոպական պարի վառ դեմքերից մեկը։

1950-ական թվականներին Բիրգիտն աշխատել է Էրիկ Լինդեգրենի և Կառլ Բլումդալի հետ և ստեղծել համարներ Ստոկհոլմի Թագավորական օպերայում ելույթներում։ Նա հիմնականում բալետներ էր ստեղծում, այդ թվում՝ Բլումդալի «Անիարա» օպերայում փայլուն պարային տեսարաններ՝ Հարի Մարտինսոնի «Անիարի» պոեմի մոտիվներով։ «Անիարան» դարձել է էքսպրեսիոնիստական պարի ավանգարդ։ 1967 թվականին Բիրգիտը թողել է թագավորական օպերան և ճանապարհորդել իր նոր գաղափարների որոնման համար։ Եվրոպայում որոնման արդյունքում Բիրգիտը ոչնչի չհասավ և նա որոնումները շարունակեց Աֆրիկայում։ Այնտեղ նա հավաքել է աֆրիկական տարբեր երկրների պարային դիմակների հավաքածու։

Բիրգիտը երկար տարիներ աշխատել է որպես պարուսույց և եղել է Շվեդիայի լավագույն պարուսույցների շարքում։ 1996 թվականին նա ստացել է Շվեդիայի ակադեմիայի «Stora priset» մրցանակը։ 1999 թվականին նրան շնորհվել է Ստոկհոլմի համալսարանի փիլիսոփայության պատվավոր դոկտորի կոչում։

Բացի պարերից, նա զբաղվում էր փայտի փորագրությամբ և մասնակցում էր մի շարք ցուցահանդեսների։ Որոշ նրա աշխատանքները պահվում են «Gothenburg» թանգարանում։

Բիրգիտ Օկեսոնը մահացել է 2001 թվականին Ստոկհոլմում։ 2008 թվականին նրա պարային դիմակների հավաքածուն փոխանցվել Է Ստոկհոլմի ազգագրական թանգարանին, որը ներկայացվել է նույն թվականին։

Մրցանակներ
----------

* 1962` Կարինա Արի մեդալ
* 1980` Լյուկերոլի մրցանակ
* 1987 թ. ՝ Թատերական միության ոսկե մեդալ
* 1998 թ. ՝ Շվեդիայի ակադեմիայի մրցանակ
* 2000 թ. ՝ «Sydsvenskan» թերթի մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #120773228 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. ↑  «Окессон, Биргит»

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
**Ֆալստեր** (դան․՝ Falster), կղզի հարավարևելյան Դանիայում, գտնվում է Բալթիկ ծովում։ Կղզին հանդիսանում է դանիական Զելանդիա շրջանի մաս և գտնվում է Գուլբորգսուն համայնքի կառավարման տակ։

Ֆալստերի մակերեսը կազմում է 514 կմ²։ Կղզու բնակչությունը 43 398 մարդ է, 2010 թվականի տվյալներով։ Բնակչության խտությունը կազմում է 84,4 մարդ/կմ²։

Կղզու վրայի ամենամեծ քաղաքն է Նյուկյոբինգ Ֆալստերն է։ Այստեղ է բնակվում կղզու ամբողջ բնակչության 40 %։

Կղզին միացած է Զելանդիա և Լոլան կղզիների հետ եվրոպական E47 ավտոմայրուղով, որը միացնում է Համբուրգը և Կոպենհագենը։ Կղզու վրա զարգացած է տրանսպորտային ենթակառուցվածքը։

Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում տուրիստների համար «Միջնադարյան կենտրոնը» (դան․՝ Middelaldercentret) (թանգարան բաց երկնքի տակ) և Կլոստերյան կիրխան (դան․՝ Klosterkirke)։

Կղզու պատմությունը
------------------

Միջին դարերից մինչև 1766 թվականը Ֆալստերի մեծ մասը հանդիսանում էր դանիական թագավորների մասնավոր սեփականությունը։ Կղզու երկու հիմնական քաղաքները Նյուկյոբինգը և Ստուբեկյոբինգը հիմնադրվել են XII դարի վերջում։ Մոտ 1231 թվականին Վալդեմար II թագավորի օրոք կազմվել է կղզում առկա ամբողջ ունեցվածքի մանրակրկիտ ցանկը, որը դարձել է Վալդեմարի հողային գրքի հիմքը։

1766 թվականին կղզին բաժանվել է 10 ֆերմաների և վաճառվել է աճուրդում։ 1778-ից մինչև 1860 ընկած ժամանակահատվածում կղզու վրա կազմակերպվեցին համայնքներ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Wikimapia |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4128829-4 · LCCN: n83800810 · VIAF: 131394331 · WorldCat VIAF: 131394331 |

 |


1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
**Յոհաննեսբուրգի ֆոնդային բորսա** (անգլ.՝ Johannesburg Stock Exchange, Johannesburg Securities Exchange, JSE), Աֆրիկայի խոշորագույն ֆոնդային բորսան, գտնվում է Սանդտոնում (աֆրիկաանս՝ Sandton), հարավաֆրիկյան Յոհաննեսբուրգ քաղաքի արվարձանում։

Պատմություն
-----------

Յոհաննեսբուրգի ֆոնդային բորսան հանդիսանում է արժեթղթերի և ոսկի արդյունահանող ընկերությունների առևտրի վայր։ Նրա կազմավորման պաշտոնական տարեթիվը 1887 թվականի նոյեմբերի 8-ն է։ Առևտրային հարթակը մի քանի անգամ փոխել է իր տեղը և տեղափոխվել ավելի ընդարձակ շենք։ Սակարկությունների կազմակերպման հարյուրամյա ավանդական ձևերից հետո բորսան 1996 թվականից անցավ բարձր տեխնոլոգիական համակարգչային համակարգի օգտագործմանը։ Աշխարհի բոլոր ժամանակակից առևտրի հարթակների նման Յոհաննեսբուրգի բորսան գնաց համակարգչայնացման ուղիով։

Գործունեության ցուցանիշներ
--------------------------

2007 թվականի հունվարի դրությամբ բորսան զբաղեցնում էր 16-րդ տեղն աշխարհում շուկայի կապիտալիզացիայի ծավալով, որը կազմում է 710 միլիարդ դոլար։

Բորսայում շրջանառվող բաժնետոմսերի կառուցվածք
--------------------------------------------

Բորսայում տեղաբաշխված բաժնետոմսերի հիմնական մասը պատկանում են ոսկու արդյունահանման և հանքարդյունաբերական ընկերություններին, որոնց բաժնեմասերը կազմում են բորսայի շուկայի կապիտալիզացիայի 41 %-ը։

Բորսայի աշխատանքների կազմակերպում
---------------------------------

Բորսայում բաժնետոմսերի վաճառքը իրականացվում է սակարկությունների միջոցով։ Հաշվարկները բրոքերների միջև իրականացվում են շաբաթը մեկ անգամ համակարգչային ցանցի միջոցով փոխադարձ հաշվարկների հիման վրա։ Այս շաբաթում իրականացված գործարքները հաշվարկվում են հաջորդում։ Սակարկությունները կազմակերպվում են երկուշաբթիից ուրբաթ ժամը 9:30-ից մինչև 16:00-ն:

Այլընտրանքային ներդրումների բորսա
---------------------------------

Այլընտրանքային ներդրումների բորսան Յոհաննեսբուրգի Ֆոնդային բորսայի ստորաբաժանում է փոքր և միջին բիզնեսի արագ զարգացող ընկերությունների համար։ Ներկայումս այստեղ շրջանառվում են տնտեսության տարբեր ոլորտների մոտավորապես 50 ընկերությունների բաժնետոմսեր։

Գրականություն
-------------

* Lukasiewicz, Mariusz. "From Diamonds to Gold: The Making of the Johannesburg Stock Exchange, 1880–1890." Journal of Southern African Studies 43.4 (2017). pp. 715–732.
* Klein, Harry. The story of the Johannesburg Stock Exchange: 1887-1947. Johannesburg: The Committee of the Johannesburg Stock Exchange. 1948.
* Rosenthal, Eric. On 'Change Through the Years: A History of Share Dealing in South Africa. Cape Town: Flesch Financial Publications. 1968.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յոհանեսբուրգի ֆոնդային բորսայի պաշտոնական կայք
* Այլընտրանքային ներդրումների բորսայի պաշտոնական կայք
* Յոհանեսբուրգի ֆոնդային բորսա. Աֆրիկյան մայրցամաքի առաջատար

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Յոհանեսբուրգի ֆոնդային բորսա** կատեգորիայում։ |



1. ↑  Market Identifier Code — ed. size: 1242
Արմավենիները հարավի, արևադարձային երկրների խորհրդանիշն են։ Այս բույսերի սաղարթը աչքի է ընկնում գեղեցիկ ցողունով, ճյուղազուրկ է և ունի սքանչելի տերևներ։ Հանդիպում են այնպիսի տեսակներ, որոնց բունը, ճյուղավորվելով, երկգլխանի կամ եռագլխանի, հաճախ նաև չորսգլխանի վիշապ է հիշեցնում։

Դրանք վիշապածառեր են, որոնց լատիներեն անվանում են դրացենա (Dracaena): Հանդիպում են Արգենտինայում, Կենտրոնական Ամերիկայում, Պուերտո Ռիկոյում և արևադարձային այլ երկրներում։ Արմավենիները շատ են տարածված երկրագնդի վրա։ Ունեն հովարաձև կամ փետրաձև տերևներ, բազմանում են սերմերի միջոցով, և յուրաքանչյուր սերմ տալիս է միայն մեկ ընձյուղ, քանի որ պատկանում են միաշաքիլավոների դասին, մշտադալար են, թունավոր չեն,աճում են արևադարձային երկրներում, այնպես են ամրանում գետնին, որ քամիները և փոթորիկները նրանց պոկել չեն կարող։ Միշտ աճում են ուղղաձիգ, ունեն միայն մեկ ցողուն, որը երբեք չի ճյուղավորվում։

Եթե արմավենու աճող գագաթնային բողբոջը վնասվի, ապա, որպես կանոն, բույսը կոչնչանա։ Լինում են սակայն բացառություններ, երբ նման դեպքերում բույսը չի ոչնչանում, այլ բունը նորից ճյուղավորվում է։

Գվինեական յուղատու արմավենին (Elaeis guineensis), որից ստանում են արմավենու յուղը, այն արմավենիների թվին է պատկանում, որոնք ճյուղավորվում են։ Բուսաբան Էնուինն այդ առիթով գրում է, որ Նիգերիայում, 11 կիլոմետր Իբանդանից հեռու, տեսել է երկգլխանի արմավենի, որը իրենց չի հանդիպել իր քսանամյա ճամփորդությունների ընթացքում։

Երկշաքիլավոր բույսերին բնորոշ է միասաղմ սերմ։ Բայց մանգոյի ծառը (Mangifera indica) և մեխակածառը (Eugenia jambos) բնորոշ են բազմասաղմությամբ (պոլիէմբրոնիա)։ Արմավենիներին նման երևույթը հատուկ չէ։ Երկու ծիլ տվող կոկոսյան արմավենին հազվագյուտ երևույթ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ.Վ. (2003)։ *Հետաքրքրաշարժ բուսաբանություն*։ Երևան: Երևան «Հայբուսակ» հրատարակչություն։ էջեր 239–240
Տանիքի վրա տեղադրված արևային ջրատաքացուցիչ:
**Հելիոթերմային էներգետիկա,** վերականգնվող էներգիայի՝ արևային էներգիայի, գործնական օգտագործման եղանակներից մեկը։ Հելիոթերմային էներգետիկան կիրառվում է ինչպես էլեկտրոէներգիայի արդյունաբերական ստացման, այնպես էլ կենցաղային ստացման համար, որը ծառայում է ջրի տաքացման համար։ 

Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի թիվ 1 արևային տունը, որը կառուցվել է 1939 թվականին, օգտագործել է ջերմային էներգիայի սեզոնային կուտակում:
Առաջին հելիոթերմային էներգատեղակայանքը գործել է մոտավորապես 1912-1913 թվականներին Եգիպտոսում։ Հեղինակը Ֆրենկ Շումանն է։ Այն ունի 60-70 ձիաուժ հզորությամբ շոգեգազային շարժիչ, որն աշխատում էր արևի լույսի օգնությամբ ստացված գոլորշուց։ Հեղուկ վառելիքի հետագա զարգացման պատճառով այս նախագիծը տասնամյակներ շարունակ չի գործարկվել։

Հելիոթերմալ էներգետիկան ձևավորվում է պարաբոլիկ փորված հայելու միջոցով, որը կուտակում է արևի լույսը, որը վերածվում է ջերմության և այնուհետև՝ էլեկտրաէներգիայի։ Արևային էներգիայի արտադրման մի քանի եղանակ կա։ Գրեթե 2,55 ԳՎտ էներգիա արտադրվում է այս մեխանիզմով։

Տես նաև
-------

* Արևային կոլեկտոր
* Արևային ճարտարապետություն

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑
2. ↑  ինչպե՞ս արևային էներգիայի միջոցով գումար վաստակել
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7679053-8 · LCCN: sh89002372 · NKC: ph120340 |

 |
Դո մաժոր խրոմատիկ գամմալսել (օգնություն • ինֆո)
**Խրոմատիկ** կոչվում է այն գամման, որի հնչյունները միմյանց հաջորդում են խրոմատիկ և դիատոնիկ կիսատոներով։ Խրոմատիկ գամման ինքնուրույն լադ չի համարվում, այլ կապված է որևէ դիատոնիկ մաժոր կամ մինոր գամմայի հետ և ստացվում է այդ մաժոր կամ մինոր դիատոնիկ գամմայի ամբողջ տոները կիսատոների վերածելու միջոցով։ Խրոմատիկ գամմաների ուղղագրությունը հիմնված է տոնայնությունների ազգակցության վրա. ամեն մի տոնայնության խրոմատիկ գամմայում պետք է գործածվեն միայն մոտիկ ազգակից տոնայնությունների խրոմատիկ նշանները։

Խրոմատիկ գամմայի ուղղագրությունը
--------------------------------

Ուղղագրությունը պահպանելու համար մաժորի խրոմատիկ գամման վերընթաց կարգում գրվում է դեպի վեր ամբողջ տոն կազմող բոլոր աստիճանների խրոմատիկ բարձրացումով, բացառությամբ 6-րդ աստիճանի, որի բարձրացման փոխարեն իջեցվում է 7-րդ աստիճանը։ Նույն գամման վարընթաց կարգում գրվում է դեպի վար ամբողջ տոն կազմող բոլոր աստիճանների խրոմատիկ իջեցումով, բացառությամբ 5-րդ աստիճանի, որի իջեցման փոխարեն բարձրացվու է 4-րդ աստիճանը։ Մինորի վերընթաց խրոմատիկ գամման գրվում է զուգահեռ մաժորի նշաններով։

* **Մաժոր խրոմատիկ գամմայում վերընթաց շարժման ժամանակ** բարձրացվում են բոլոր աստիճանները՝ բացառությամբ երրորդ և վեցերորդ աստիճանների (6-րդի փոխարեն իջնում է 7-րդը).

Դո նոտայից վերընթաց խրոմատիկ գամմա
* **Մաժոր գամմայում վարընթաց շարժման ժամանակ** իջնում են բոլոր աստիճանները՝ բացառությամբ 5-րդի (դրա փոխարեն բարձրացվում է 4-րդը).

Խրոմատիկ գամմա դո մաժորում՝ վարընթաց
* **Մինոր գամմայում վերընթաց և վարընթաց շարժումների ժամանակ** բարձրացվում են բոլոր աստիճանները՝ բացառությամբ առաջինի և հինգերորդի։

Խրոմատիկ գամմա լյա մինորում՝ վերընթաց
Խրոմատիկ գամմա լյա մինորում՝ վարընթաց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Красинская, Л. Уткин, В. Элементарная теория музыки, 4-е издание, дополненное. Москва, «Музыка», 1991, сс. 186—187.
Հայաստանի խոշորագույն մասնավոր բուհը, մինչև օրս տվել է ավելի քան 7000 շրջանավարտ՝ ավելի քան 20 մասնագիտություններով։
Հայաստանի առաջին մասնավոր բուհերից է, հիմնադրվել է 1990 թ. ակադեմիկոս Լևոն Հարությունյանի կողմից և անցել Հայաստանի Կրթության և Գիտության և Առողջապահության նախարարությունների լիցենզավորումը։ 2001 թ. ստացել է պետական հավատարմագրեր բոլոր մասնագիտություններով։
1990 թ. Հայաստանի նորանկախ Հանրապետությունում ստեղծվեցին մի շարք մասնավոր բուհեր, որոնց թվում առաջիններից էր Հայբուսակը։ Բուհի հիմնադիր Ակադեմիկոս Լ. Վ. Հարությունյանը այն անվանեց Ղևոնդ Ալիշանի «Հայբուսակ» գրքի վերնագրով՝ իբրև տուրք 19-րդ դարի մտածողի աշխատությանը։
1997 թ. հիմնադրվեց Երևանի Հայբուսակ համալսարանի բազային քոլեջը, որը 2005 թ-ին ստացավ պետական հավատարմագիր բոլոր մասնագիտություններով։
2001 թ. Երևանի Հայբուսակ համալսարանը ստացավ պետական հավատարմագիր բոլոր մասնագիտություններով, և այժմ նրա բոլոր շրջանավարտները ստանում են պետական դիպլոմ։
2006 թ-ից Հայբուսակ Համալսարանին կից գործում է ավագ դպրոց, որի շրջանավարտները ստանում են պետական ատեստատ։
2007 թ. Հայբուսակ Համալսարանը, միավորվելով Հայկական Բաց Համալսարանի և մի շարք այլ բուհերի հետ, ստեղծեց Կրթության Միջազգային Ակադեմիան (ԿՄԱ Archived 2012-01-07 at the Wayback Machine.), որի կազմում 2010 թ. ընդգրկվեցին նաև «Ռոսլին» դիզայնի ինստիտուտը և հեռուստառադիոլրագրության Ակադեմիան։

### Ֆակուլտետներ

**Բժշկական**

Բժշկական ֆակուլտետն ունի հետևյալ բաժինները՝ բուժական գործ, ստոմատոլոգիա, դեղագործություն։
Ուսման տևողությունը բակալավրիատում 4 -5 տարի է (ստոմատոլոգիա և դեղագիտություն ` 4 տարի, բուժական գործ` 5 տարի), իսկ մագիստրատուրայում՝ 2 տարի։

**Տնտեսագիտական**

Տնտեսագիտական ֆակուլտետում գործում են հետևյալ բաժինները՝ ձեռնարկությունների տնտեսագիտություն և կառավարում (ըստ ոլորտների՝ առողջապահություն, տուրիզմ, ֆինանսավարկային մենեջմենթ), կառավարում, հաշվապահական հաշվառում։

**Հումանիտար**

Հումանիտար ֆակուլտետի բաժիններն են՝ հոգեբանություն, օտար լեզու և գրականություն, մանկավարժություն և մեթոդիկա։

**Հ. Լազարյանի անվ. Միջազգային հարաբերությունների և Արևելագիտության ինստիտուտ**

Հ. Լազարյանի անվան ինստիտուտն ունի հետևյալ ֆակուլտետները՝ միջազգային հարաբերություններ և դիվանագիտություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ԿՄԱ պաշտոնական էջ Archived 2012-01-07 at the Wayback Machine..
**Հարութիկ (Արիստիդիս) Արտուշի Ռուբենյան** (հուն․՝ Αριστίδης Ρουμπενιαν, հունիսի 5, 1966(1966-06-05), Աստանա, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հունահռոմեական ոճի խորհրդային և հունաստանցի հայ ըմբիշ, ԽՍՀՄ չեմպիոն (1988), Հունաստանի բազմակի չեմպիոն (1993-1997), Եվրոպայի առաջնության կրկնակի մեդալակիր (1988, 1994), Աշխարհի գավաթի հաղթող (1990), Օլիմպիական խաղերի մասնակից (1996)։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1985)։

Կենսագրություն
--------------

Հարութիկ Ռուբենյանը ծնվել է 1966 թվականի հուլիսի 5-ին, Ցելինոգրադում (այժմ` Աստանա)։ 1969 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լենինական (այժմ` Գյումրի), որտեղ 9 տարեկանում Արամ Սարգսյանի գլխավորությամբ սկսել է զբաղվել հունահռոմեական ըմբշամարտով։ 1984 թվականին դարձել է պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ 1985 թվականին` պատանիների աշխարհի չեմպիոն։ 1988 թվականին նա հաղթել է ԽՍՀՄ մեծահասակների առաջնությունում, որից հետո ընդգրկվել է ԽՍՀՄ հավաքական, որի կազմում դարձել է Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1988) և Աշխարհի գավաթակիր (1990)։

1992 թվականին Ռուբենյանը տեղափոխվել է Հունաստան և հետագայում հանդես եկել այդ երկրի դրոշի ներքո՝ Արիստիդիս Ռուբենյան անունով։ 1994 թվականին նա նվաճել է Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալը, իսկ 1996 թվականին մասնակցել է Ատլանտայում կայացած օլիմպիական խաղերին։ 1997 թվականին նա դարձել է Միջերկրական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։

2000 թվականից Ռուբենյանը զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ։ 2000-2009 թվականներին (կարճ ընդմիջումով) նա Հունաստանի հավաքականի մարզիչներից մեկն էր, մարզել է իր զարմիկին՝ Եվրոպայի առաջնության և օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր Արտյոմ Կյուրեղյանին։ 2012 թվականի փետրվարից նա մարզիչ է աշխատում Սալոնիկ քաղաքի ըմբշամարտի «Մակեդոնես էվոմոս» ակումբում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Тренеры по борьбе(չաշխատող հղում)
2. 1 2 3 4  РУБЕНЯН Арутик (Аристидис) Артушевич
3. 1 2  Arutik Rubenian

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հարութիկ Ռուբենյանի էջը Sports-Reference.com կայքում Archived 2020-04-18 at the Wayback Machine.
* Հարութիկ Ռուբենյանի էջը International Wrestling Database կայքում
Խորհրդային նամականիշ Կուկրինիքսների նկարով

Այս հոդվածը նկարիչների խմբի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Կուկռինիկսի։
**Կուկրինիքսներ**, (ռուս.՝ Кукрыниксы; ազգանունների առաջին տառերից կազմված կեղծանուն), ռուս խորհրդային նկարիչների ստեղծագործական խումբ՝ Կուպրիանով Միխայիլ Վասիլևիչ (1903 — 1991 թթ.), Կռիլով Պորֆիրի Նիկիտիչ (1902 — 1990 թթ.), Սոկոլով Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ (1903 — 2000 թթ.)։

Կոչումներ և դափնիներ
--------------------

ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամներ (1947 թվականից), ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ (1958 թ.), խորհրդային կերպարվեստի առաջատար ծաղրանկարիչներ։ 1924 թվականից աշխատել են համատեղ։ 1925 թվականից ստեղծել են սուր, երգիծական աշխատանքներ («Տրանսպորտ», «տուշ», 1933—1934, և այլ նկարաշարեր)։ Քաղաքական պաստառների և ծաղրանկարների համար Կուկրինիքսները (Վերշ (1947 — 1948 թթ. Տրեայակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա) արժանացել են Խորհրդային Միության պետական (1942 թ.) և լենինյան (1965 թ.) մրցանակների։ 1920—ական թվականներին պատկերազարդել են գրական երկեր (Ա. Չեխովի «Շնիկով տիկինը» և այլ գործեր, 1940 — 1946 թթ. Խորհրդային Միության պետական մրցանակ, 1947 թ. Մ. Գորկու «Ֆոմա Գորդեև», 1948 — 1949 թթ. Խորհրդային Միության պետական մրցանակ, 1950 թ. և «Մայրը», 1950 թ. Խորհրդային Միության պետական մրցանակ, 1951 թ.)։ Կուկրինիքսների հաստոցային գեղանկարչությունը նույնպես աչքի է ընկնում քաղաքական հնչեղությամբ։ Անհատապես աշխատում են դիմանկարի և բնանկարի ժանրերում։ 1972 թվականին Պ. Ն. Կռիլովը, 1973 թվականին Ն. Ա. Սոկոլովը արժանացել են սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման։ Կուկրինիքսների «Գերմանական ինֆորմացիոն բյուրո» (1943 թ.) ծաղրանկարը գտնվում է Հայաստանի Պետական Պատկերասրահում։

Գրականություն
-------------

* Սոկոլովա Ն. Ի. Կուկրինիքսներ (Кукрыниксы), Մոսկվա, 1962։
* Կուկրինիքսներ, Երեքով (Втроем), Մոսկվա, 1975։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կուկրինիքսների 152 պաստառ(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX996556 · GND: 10621957X · ISNI: 0000000100612611 · LCCN: n81116811 · NKC: mzk2003181755 · LIBRIS: 68917 · SUDOC: 069013209 · VIAF: 149614919 · WorldCat VIAF: 149614919 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 10)։*  |
**Ռոբին Հարդի** (անգլ.՝ Robin Hardy (Canadian writer), հուլիսի 12, 1952(1952-07-12), Հալիֆաքս, Կանադա - հոկտեմբերի 28, 1995(1995-10-28), Tonto National Forest), կանադացի լրագրող և հեղինակ։

Ծնվել է Նոր Շոտլանդիայի Հալիֆաքս քաղաքում և մեծացել է Մանիտոբա նահանգի Վինիպեգ քաղաքում և Օտտավայում, Օնտարիոյում։ Հարդին գրել է սովորել Ալբերտայի համալսարանում և իրավաբանի մասնագիտություն է ստացել Դոլհոուսի համալսարանում` նախքան Տորոնտոյում բնակություն հաստատելը, որտեղ նա դարձել է Կանադայում աչքի ընկնող The Body Politic գեյ ամսագրի հաստիքային գրող և խմբագիր։ Նաև ռադիոնյութեր է պատրաստել CBC Radio-ի համար, համագործակցել է այնպիսի պարբերականների հետ, ինչպիսիք են NOW, Canadian Forum և Fuse, եղել է Օնտարիոյի գեյերի և լեսբիների իրավունքների պաշտպանության միության ակտիվիստ և առաջին վճարվող աշխատակիցը։

1984 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ եղել է Cloverdale Press-ի խմբագիրը և Publishing Triangle-ի հիմնադիր անդամներից մեկը։ Հարդին նաև շատ վեպեր է գրել դեռահասների համար, հեղինակել է գիտական-գեղարվեստական, առեղծվածային և սարսափ վեպեր, հիմնականում տպագրվելով գրական կեղծանուններով. *Call of the Wendigo* վեպը միակն է եղել, որը հրատարակվել է նրա իրական անվամբ։

Նա նաև որպես ֆրիլանսեր համագործակցել է այնպիսի հրատարակչատների հետ ինչպիսիք են The Advocate-ն, Village Voicն և Penthouse-ը։

Հարդին իր կյանքի ընթացքում նաև պոեզիա է գրել, չնայած որ այն չի հրատարակվել որպես գիրք, սակայն «Ուրվականները» կարճ պատմվածքի տեսքով ներկայացվել է CBC Ամենամյա գրական մրցույթին։

Հարդին 1993 թվականին տեղափոխվել է Արիզոնայի Թուսոն քաղաք։

1995 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Հարդին մահացել է Արիզոնայի Տոնտո ազգային անտառում, արշավի ժամանակ։ Նրա անավարտ ոչ գեղարվեստական *Тhe Landscape of Death: Gay Men, AIDS and the Crisis of Desire* ձեռագիրը ավարտվել է Դավիդ Գրոֆի կողմից և հրատարակվել է 1999 թվականին` *Crisis of Desire: AIDS and the Fate of Gay Brotherhood* անվանումով։ Այդ գիրքը առաջադրվել է 12-րդ Լամբա գրական մրցանակին։

Նրա թղթերից և ձեռագրերից շատերը պահվում են Նյու Յորքի հանրային գրադարանի արխիվներում։ Սքոթ Սայմոնսի և Նորման էլդերի հետ, նա դարձել է Իան Յանգի` 2013 թվականին հրատարակված *Encounters with Authors: Essays on Scott Symons, Robin Hardy, Norman Elder* գրքի գլուխներից մեկի քննարկման առարկան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  SNAC — 2010.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Robin Hardy Papers 1964-2001". New York Public Library, Manuscripts and Archives Division.
3. 1 2  "Robin Hardy, Writer, 43". *The New York Times*, November 3, 1995.
4. ↑  *Lambda Book Report*, Volume 8, Issue 5. 1999.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000082218900 · LCCN: n99008266 · VIAF: 38702437 · WorldCat VIAF: 38702437 |

 |
**«Բուլգար» հյուրանոց** (թաթ.՝ «Болгар» кунакханәсе), կորսված և վերակառուցված պատմական շենք Ռուսաստանի Կազան քաղաքում (Թաթարստան), Հինթաթարական արվարձանում, Թաթարստան և Մոսկովյան փողոցների անկյունում, տուն 14/59։ Կառուցվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։

Պատմություն
-----------

Շենքը որպես եկամտաբեր տուն կառուցվել է 1866 թվականին վաճառական Իբրագիմ Իսխակովիչ Ապակովի պատվերով ճարտարապետ Պ. Ի. Ռոմանովի նախագծով։ Վաճառականի ժառանգորդը՝ միակ դուստր Մարիամ Իբրագիմովնա Շամիլը, 1897 թվականին տունը վաճառել է վաճառական Ախմետ Գալիևիչ Խուսաինովին, իսկ նա էլ՝ առաջին գիլդիայի վաճառական Շակիր Մուխամետզյանովիչ Կազակովին։ «Բուլգար» հյուրանոցը գտնվում էր տան այն հատվածում, որը վարձակալում էր Ֆատկուլա Ախմադուլինը։ Համարները ժողովրդականություն էին վայելում թաթար մտավորականության շրջանում։ Առաջին հարկում գտնվում էին խանութներ և «Մագարիֆ» («Լուսավորություն») հրատարակչությունը։ Թաթար բանաստեղծ Գաբդուլլա Տուկայն այս հյուրանոցում ապրել է 1907-1912 թվականներին՝ այդ ընթացքում ստեղծելով իր լավագույն գործերից մի քանիսը։ 1909-1914 թվականներին համարներում ապրել է նկարիչ և ռեժիսոր Վալիուլա Մուրտազինը։ Այլ հայտնի հյուրերից էին հեղափոխական Մուլանուր Վախիտովը, բանաստեղծ Սագիտ Ռամիևը, պատմաբան Գաբդելբարի Բատալը (Աբդուլա Բատալ-Տայմաս)։ Բացի այդ, շենքում գործում էին Շարաֆ եղբայրների «Ուռնյակ» տպարանը, «Էլ-Իսլահ» («Բարեփոխում»), «Յուլդուզ» («Աստղ») թերթերի, «Յալտ-Յոլտ» («Փայլակ») հումորային ամսագրի խմբագրությունները։

Չնայած հասարակության բողոքներին, պատմական շենքն ամբողջությամբ քանդվել է 2008 թվականին` բնակելի համալիր կառուցելու համար և փոխարինվել է նորակառույցով, որը վերարտադրում է հին շենքի ճակատների տեսքը։ Միևնույն ժամանակ, նոր շենքն ունի այլ պլանավորում և բակի կողմից գտնվող զանգվածեղ բազմահարկ ապակեպատ շինություն։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շեղատված անկյունով եռահարկ երկար անկյունային շինությունը պսակված էր Կազանի խորհրդանիշ Զիլանտի պատկերով աշտարակիկով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Дом И. И. Апакова — М. Н. Казакова. Гостиница «Булгар», 1866 г. архитектор П. И. Романов // {{{заглавие}}} / гл. ред. Тарунов А. М.. — М.: НИИЦентр, 2018. — С. 605—606. — 984 с. — ISBN 978-5-902156-43-7
**Կարմրագեղցին** եկեղեցի է Լոռու մարզում։ Կարմրագեղցին Ջիլիզայից ուղիղ գծով 1,8 կմ հարավ-արևելք՝ դեպի Չախալաբերդ ձգվող ձորակի ձախակողմի անտառածածկ արևմտահայաց լեռնալանջի փոքրիկ բարձրության վրա (ծովի մակարդակից 1305 մ), կիսավեր դրությամբ դեռևս պահպանվում է բուն անունը մոռացության մատնված միանավ թաղածածկ հորինվածքով մի եկեղեցի, որը մերձաբնակ գյուղացիներին հայտնի է Կարմրագեղցի անվամբ։

Անմշակ քարով և կրաշաղախով իրականացված շինությունը ներքուստ պատված է եղել սվաղի շերտով, իսկ թաղը՝ հենված մեկ զույգ որմնասյուներին։ Կիսաբոլորակ խորանի մեջ պահպանվել են զույգ խորհրդարանները, իսկ հյուսիսային որմում՝ մկրտության ավազանի համար նախատեսված խորշը։ Որմերն ունեն 90 սմ հաստություն։ Եկեղեցու չափերն են՝ 8,26×5,22 մետր։

Եկեղեցու ծածկը, արևմտյան որմն ամբողջությամբ և նրան հարող հյուսիսային և հատկապես հարավային որմերն արդեն քանդված են։

Եկեղեցուց հյուսիս՝ ձորի հանդիպակաց կողմում՝ խիտ անտառների և մացառների մեջ, պահպանվում է միայն մի քանի անմշակ սալատապաններ պարունակող գերեզմանոցը։

Գրականություն
-------------

1. Ս. Կարապետյան, Ջիլիզայի պատմական հուշարձանները, էջ 15-16։
**Հայրենական Մեծ պատերազմի հուշարձան**, գտնվում է Արագածոտնի մարզի Ագարակ գյուղում։ Կառուցվել է 2007 թվականին բարերար Հրաչյա Պողոսյանի նախաձեռնությամբ։ Հուշարձանի ճարտարապետը Արագածոտնի մարզի գլխավոր ճարտարապետ Աշոտ Դավայանն է։

Հուշարձանը նվիրված է Հայրենական Մեծ պատերազմին մասնակցած 96 ագարակցիների հիշատակին, որոնցից 43-ը այդպես էլ չվերադարձան տուն։ Նրանց անունները քանդակված են հուշարձանի պատերին՝ հայերենով և ռուսերենով։

Հուշարձանը ունի երեք կամար, որոնցից երկուսը միահավասար են, իսկ երրորդը՝ ավելի փոքր։ Երկու միահավասար կամարները խորհրդանշում են Հայոց Ցեղասպանությունն ու Հայրենական Մեծ պատերազմը, իսկ փոքր կամարը՝ Արցախյան ազատամարտը։ Հուշարձանի երկու միահավասար կամարների ներքևում գտնում է ցորենի հասկը, որը առատության և բերրիության խորհրդանիշն է։ Իսկ դրա վերևում գտնվում է նուռ, որն էլ արտահայտում է հայ ժողովրդի միասնության գաղափարը։ 
Հուշարձանի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2007 թվականի մայիսի 23-ին։

Ագարակի Հայրենական Մեծ պատերազմի հուշարձանի բացման պաշտոնական արարողություն
Բացման արարողության ժամանակ Ռուսաստանի վետերանների կոմիտեի նախագահի տեղակալ, բանակի գեներալ Վիկտոր Երմակովն իր խոսքում ասաց․ «Այս հուշակոթողը շունչ ու տեսք հաղորդեց Ագարակ գյուղին։ Եթե այս հուշակոթողը տեղադրվեր Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայում կամ էլ Երևանում, հավաստիացնում եմ՝ այն կզարդարեր ցանկացած քաղաք իր գեղեցիկ հորինվածքով և խորհրդով։»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ագարակ», Արման սարկավագ Ահարոնյան, Երևան 2011 թ․
2. ↑
«**Ամերիկացին Հռոմում**» (իտալ.՝ Un americano a Roma), 1954 թվականին թողարկված իտալական արտադրության կատակերգական ժանրի ֆիլմ, որը ներկայացնում է ամերիկյան երգիծանքը։ Գլխավոր դերում հանդես եկող երիտասարդ իտալացի Նանդո Մարիկոնին մարմնավորում է Ալբերտո Սորդին, որը գայթակղված է ամերիկյան ամեն ինչով և երազում է գնալ Միացյալ Նահանգներ, որի ընթացքում հայտնվում է անհարմար իրավիճակներում։ 

Նման ձևաչափով Սորդին հայտնվել էր նաև Ստենոյի նախորդ՝ «Մի օր դատարանում» ֆիլմում, բայց այնտեղ խաղում է երկրորդական դեր։ Ֆիլմում խաղացած այս դերը շվեյցարացի դերասանուհի Ուրսուլի Անդրեսի համար դարձել է դեբյուտային։
Ֆիլմը դարձել է առաջին դասական իտալական կինոկատակերգությունը։ Բեյսբոլի գլխարկով Նանդոյի կերպարը դարձավ Ալբերտո Սորդիի ճանաչված կերպարներից մեկը։

Սյուժե
------

Երիտասարդ հռոմեացի Նանդո Մորիկոն իրեն համարում է ամերիկացի և երազում է տեղափոխվել Կանզաս Սիթի։ Նա հագնում է ջինս և կրում բեյսբոլի գլխարկ, նայում է վեստերններ՝ փորձելով ընդօրինակել դրանց հերոսներին, իր խոսքում անընդհատ օգտագործում է անգլերեն արտահայտություններ (որոնցից շատերը անգլերեն չեն և դրանք ստեղծել է հենց ինքը Նանդոն), ցանկանում է ուտել միայն ամերիկյան սնունդ՝ եգիպտացորենի փաթիլներ սոուսով (բայց զզվանքը թույլ չի տալիս շարունակել ու նա սկսում է ուտել մոր պատրաստած և իրա շատ սիրելի սպագետին)։
Նանդոն փորձում է դերասանական կարիերա ստեղծել և թատրոնում հանդես է գալիս Սանտի Բեյլոր բեմական անվամբ, որը համընկնում է իտալացի դերասան 
Ջին Քելլիի կերպարի հետ, բայց նրա ներկայացումները վերածվում են ձախորդության և պատճառ դառնում աշխատանքից հեռանալու համար։

Հուսահատության պահին Նանդոն բարձրանում է Կոլիզեումի վրա և խոստանում ինքնասպան լինել, եթե իրեն չօգնեն հասնել Միացյալ Նահանգներ։ Մինչև հերոսը ժամեր է ծախսում հուշարձանի գագաթին, հետադարձ կապով ցուցադրվում է նրա անցած դժբախտությունները։ Վերջապես, Կոլիզեում ժամանում է Ամերիկայի դեսպանը, որը Նանդոյին խոստանում է կատարել իր պահանջները։ Բայց երբ հերոսը ներքև է իջնում, դեսպանը հարձակվում է նրա վրա, քանի որ մեկ շաբաթ առաջ նա դժբախտ պատահար էր ունեցել Նանդոյի պատճառով, որը իրեն զգում էր ամերիկյան շերիֆ և գործողությունների կարգավորող։ Իր երազանքների Կանզասի փոխարեն հերոսը հայտնվում է հիվանդի անկողնում։

Դերերում
--------

* Ալբերտո Սորդի՝ Նանդո Մորիկոնի
* Մարիա-Պիա Կազիլիո՝ Էլվիրա, Նանդոյի դուստրը
* Ջուլիո Կալի՝ Նանդոյի հայրը
* Անիտա Դուրանտե՝ Նանդոյի մայրը
* Ուրսուլա Անդրես՝ Աստրիդ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
3. 1 2 3 4 5  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
4. ↑  *Lisanti,Tom; Paul, Louis.* Film Fatales: Women in Espionage Films and Television, 1962-1973. — McFarland, 2002. — P. 36. — ISBN 978-0786411948
5. ↑  *Fullwood, Natalie.* Directory of World Cinema: Italy / Bayman, Louis.. — Intellect Ltd, 2011. — P. 112-113. — ISBN 978-1841504001
«**Արմյանսկի վեստնիկ**» (ռուս.` "Армянский вестник" - «Հայկական լրաբեր»), հասարակական-քաղաքական, գրական պատկերազարդ շաբաթաթերթ ռուսերեն լեզվով։ Հրատարակվել է Մոսկվայում 1916 թվականի հունվարից 1918 թվականի ապրիլը։

Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ի. Ամիրով։ Նրա հետ սերտ գործակցել է Ա. Ջիվելեգովը։ Շաբաթաթերթը հրապարակել է հոդվածներ, ուսումնասիրություններ, գեղարվեստական ստեղծագործություններ, թարգմանություններ, հայ և ռուս հասարակայնության հայտնի ներկայացուցիչների (Լեո, Վ. Թոթոմյանց, Տ. Հախումյան, Խ. Քուչուկ-Հովհաննիսյան, Գ. Ձուբար, Գ. Ձալխուշյան, Ս.Գորոդեցկի, Վ. Բրյուսով, Վ. Նեմիրովիչ-Դանչենկո, Յու. Վեսելովսկի, Ս. Կոտլյարևսկի, Պ. Դոլգորուկով և ուրիշներ) թղթակցությունները, որոնք լուսաբանել են հայ ժողովըրդի հասարակական-քաղաքական կյանքը, բացահայտել Արևմտյան Հայաստանում թուրքական կառավարության քաղաքականության հակահայկական էությունը, անդրադարձել փախըստականների վիճակին, բարձրացրել Հայաստանի տնտեսական վերածննդի հարցեր։ «Արմյանսկի վեստնիկ»-ում հրապարակվել են հայերի 1915 թվականի ցեղասպանության մասին համաշխարհային հասարակայնության արձագանքները, կարևոր ուշադրություն է դարձվել հայկական հարցին, ռուսական Կովկասյան բանակի գործողություններին, հայ կամավորական շարժմանը, հայերի ազգային ինքնորոշման խնդիրներին։

Շաբաթաթերթն ունեցել է մշտական խորագրեր՝ «Հայկական կյանքի ժամանակագրություն», «Պատերազմը Թուրքիայի հետ», «Եվրոպան և հայերը», «Հայկական գաղթավայրերը», «Մամուլի տեսություն» և ուրիշներ։ Թերթը գտնում էր, որ «Թուրքահայաստանը Թուրքիայից անջատել՝ նշանակում է ոչնչացումից փրկել հայերի մնացորդները և սկիզբ դնել երկրամասի խաղաղ զարգացմանը» (1918, N 4-50)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 2. — էջ 98.

Գրականություն
-------------

* Արշարունի Ա. Մ. Մոսկվայի հայ մամուլը, Ե. 1971։
* Давтян А. Юрий Веселовский и армянская литература, Е, 1970։
* Киракосян Дж. С. А. К. Дживелегов и его историкопублицистическое наследие, Е, 1986.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | ՀՇՀՀԳ: 7953 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 98)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Մացեստա** (ռուս.` Мацеста), միկրոշրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Խոստայի շրջանում, Մացեստա գետի հովտում։ Գտնվում է շրջկենտրոն հանդիսացող Խոստա միկրոշրջանից 9 կմ արևմուտք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 8 կմ հարավ-արևելք։ Երկաթուղային կայարան է, բալնեոլոգիական բուժավայր, ծովափնյա առողջարան և զբոսաշրջության կենտրոն։

Պատմական ակնարկ
---------------

1934 թվականի հունիսի 20-ին, Համառուսական կենտրոնական գործադիր կոմիտեի որոշմամբ, Մացեստա երկաթուղային կայարանի շուրջը, որտեղ գտնվում էին մի քանի առողջարաններ, ստեղծվել է բնակավայր։ Այն քաղաք է դարձել 1951 թվականից։

Մացեստան բաժանված է չորս վարչական մասերի` Նոր Մացեստան (որը գտնվում է Սև ծովի ափի մոտ), Միջին Մացեստան (կենտրոնական մասը), Հին Մացեստան և Մացեստա հովիտը։

Հին Մացեստայում գտնվում են ծծմբաջրածնային աղբյուրներ, որտեղ 1902 թվականին կառուցվել է բալնեոթերապիայի (ջերմուկաբուժություն) առողջարան։

Անվան ծագումը
-------------

Համաձայն տեղի լեգենդի, Մացեստա անունով աղջիկը հաղթել էր չար ոգուն և դարձել էր ապաքինման տեղական խորհրդանիշ։ Ըստ տարբերակներից մեկի, աբխազերենից այն թարգմանվում է «Մացբայի կիրճ» (Մացիպստա)։ Համաձայն մյուս տարբերակի, այն ադըղեերենից թարգմանաբար նշանակում է «այրող ջուր»։ Ըստ չերքեզական լեգենդի, գեղեցկուհի Մացեստան սիրահարված էր որսորդ Ավգուրին, սակայն նրան վատաբանել էր հարազատ քույրը և Մացեստան ամոթից շիկնել ու գետնի տակ էր անցել։ Շատ տարիներ անց, Ավգուրի ծոռը որսորդության ժամանակ` մրսածությունից հիվանդացել է։ Թավ անտառում նա նկատում է տաք ջրով աղբյուր, որը նման էր երկնագույն կաթի։ Նա մտնում է ջրի մեջ և ապաքինվում։ Ասում են, որ դա Մացեստան էր, ով վերադարձել էր երկիր` մարդկանց բուժելու համար։

Քանդակագործ Իրաիդա Գուսլևան, լեգենդի հիման վրա ստեղծել է քանդակ, որը տեղադրվել է ավտոճանապարհի մոտ գտնվող ժայռի մեջ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Ծծմբաջրածնային աղբյուրների քարանձավը Հին Մացեստայում։
* 1936-1938 թվականներին կառուցված կամուրջը` Մացեստա գետի վրա։
* Սոչիի Բնության թանգարանը Մացեստայում։
* 1937 թվականին կառուցված, Իոսիֆ Ստալինի անձնական ամառանոցը (ճարտարապետ` Միրոն Մերժանով)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Меретуков К. Х.* Адыгейский топонимический словарь. — Краснодар, 1981.
2. ↑  *Виноградарский Б.* Возвращение Мацесты. // Известия. — 8 января 1969.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռուսաստան Մեծ Սոչիի հայաբնակ միկրոշրջաններ Կրասնոդարի երկրամաս |
| --- |
|  |
| Լազարևսկի շրջանի հայաբնակ միկրոշրջաններ | Աթարբեկովո • Գոլովինկա • Դագոմիս • Լազարևսկոյե • Լոո • Կալինովկա • Կուլտուրնոյե Ուչ-Դերե • Յակորնայա Շչել • Նիժնայա Բերանդա • Նիժնեարմյանսկայա Խոբզա • Շախե • Շահումյանովկա • Վարդանե • Վիշնյովկա • Չեմիտոկվաջե • Սոլոնիկի |
|  |
| Ադլերի շրջանի հայաբնակ միկրոշրջաններ | Ադլեր • Վերխնեիմերեթինսկայա Բուխտա |
|  |
| Խոստայի շրջանի հայաբնակ միկրոշրջաններ | Խոստա • Մացեստա |
|  |
| Կենտրոնական շրջանի հայաբնակ միկրոշրջաններ | Մամայկա |

 |