**Սիան Սրբուհի Էլիաս** կամ **Սրբուհի Էլիաս** (անգլ.՝ Dame Sian Seerpoohi Elias, ծնվ․՝ մարտի 13, 1949(1949-03-13), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), Նոր Զելանդիայի Բարձրագույն դատարանի 12-րդ և գործող նախագահն է։ Երկրի դատական համակարգի ամենատարեց անդամն է։ Նա Նոր Զելանդիայի Գերագույն դատարանի նախագահն է և մի քանի անգամ ելույթ է ունեցել, որպես Կառավարության ադմինիստրատոր (անգլ.՝ Administrator of the Government):

Վաղ կյանք և ընտանիք
-------------------

Սրբուհի Էլիասը ծնվել է 1949 թվականին, Լոնդոնում։ Հայրը՝ Մինաս Էլիասը Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած հայերի ժառանգ էր, մայրը Ուելսեցի (այստեղից հայկական անունն ու վալլական ազգանունը)։ Ծնողները Նոր Զելանդիա են տեղափոխվել, երբ Սրբուհին ընդամենը մեկ տարեկան է եղել։

Սրբուհի Էլիանսը հաճախել է Օքլենդի Աղջիկների թեմական դպրոցը։ 1970 թվականին ավարտել է է Օքլենդի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, այնուհետև շարունակել է ուսումը Սթենֆորդի համալսարանում։ 1972 թվականին աշխատել է Օքլենդի իրավաբանական ընկերություններից մեկում, աչքի է ընկել իր բացառիկ ունակություններով և երեք տարի անց սկսել է իրավաբանի կարիերան։

Էլիասն ամուսնացած է «Ֆլեթչեր Չելենջ» (անգլ.՝ Fletcher Challenge) ընկերության նախկին գլխավոր տնօրեն և Օքլենդի համալսարանի նախկին ռեկտոր՝ Հյու Ֆլեթչերի հետ։ Նրանք ունեն երկու որդի։

Դատական գործունեություն
-----------------------

Դատական համակարգի ավագ անդամները՝ արդարադատության գլխավոր դատավոր Սիան Էլիասի գլխավորությամբ, բարձրանում են խորհրդարանի աստիճաններով, 2011 թվական
Էլիասը 1984-1988 թվականներին աշխատել է Օքլենդի շրջանի իրավական հարցերով կոմիսարի պաշտոնում։ Զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ և բյուրոկրատական կամայականությունների դեմ պայքարի համբավ ձեռք բերել։ Նա հայտնի է Վայթանգիի պայմանագրի հետ կապված իր վարած տարբեր գործերով։ 1988 թվականին Էլիասը դարձել է թագավորական փաստաբան նշանակված երկու կանանցից մեկը (մյուսը՝ Լոուել Հոդարդն է)։

1990 թվականին երկրին մատուցած ծառայությունների համար ստացել է պետական մրցանակ՝ Նոր Զելանդիայի Հուշամեդալ։ Էլիասը 1995 թվականին դարձել է Գերագույն դատարանի դատավոր, և երբեմն պաշտոնավարել է Վերաքննիչ դատարանում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սիան Էլիասն առաջին կինն է, որ դարձել է Նոր Զելանդիայի Թագավորական դատարանի անդամ։ Նա երկաթից ու արյունից է, որը հնարավոր չէ կոտրել ոչ մտքով, ոչ էլ խոսքով։ - բրիտանացի լրագրող Լյուկ Հարդինգ |  |

1999 թվականին Էլիասը առաջին կինն էր, ում հաջողվել է զբաղեցնել Նոր Զելանդիայի Բարձրագույն դատարանի ղեկավարի պաշտոնը (մինչ այդ պաշտոնը զբաղեցնում էին միայն տղամարդիկ)։ Այդ պահից սկսած մինչ վերջերս Էլիասը Նոր Զելանդիայի գլխավոր դատավորն է եղել։ Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիզաբեթ II-ի հրամանով«՝» Սրբուհին երեք անգամ պաշտոնապես զբաղեցրել է Նոր Զելանդիայի գեներալ-նահանգապետի պաշտոնը, երբ այն թափուր է մնացել։

### Մաորիների գործ

Սրբուհու ամենահայտնի գործերից է Նոր Զելանդիայի բնիկների՝ պոլինեզիական մաորի ժողովրդի իրավունքների պաշտպանությունը։ Սրբուհու ներդրած ջանքերի շնորհիվ ներկայումս մաորիները կարողանում են հավասար պայմաններում ապրել իրենց սեփական երկրում։

Հայուհի
-------

Սրբուհին կարևորում է իր հայկական ինքնությունը։ Իր կատարած գործերի շնորհիվ նա նորզելանդացիների շրջանում ձևավորել է բարիդրացիական վերաբերմունք է ինչպես հայերի, այնպես էլ Հայաստանի նկատմամբ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Եթե ընտանիքումս հայկական ինքությունը չլիներ, ես չէի հասնի նման բարձունքների։- Սրբուհի Էլիաս |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  «Courts of New Zealand». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
3. ↑  «Judges arrive | The Governor-General of New Zealand». *gg.govt.nz* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 13-ին.
4. ↑  «Elias—top judge and judicial activist». *The New Zealand Herald*. 2005 թ․ մարտի 28. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 5-ին.
5. ↑  Հայուհի, որը դարձավ Նոր Զելանդիայի առաջին կին Գերագույն դատավորը. Պատմություն, որ քչերին է հայտնի

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիան Էլիաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1180777212 · LCCN: nr93045494 · SUDOC: 23374052X · VIAF: 1017153775040461550004 · WorldCat VIAF: 1017153775040461550004 |

 |