recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սարիբեկ Մխիթարի Վարդանյան** (մայիսի 3, 1926(1926-05-03) - նոյեմբերի 19, 1994(1994-11-19)), խորհրդային տնտեսական, պետական և քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1926 թվականի մայիսի 3-ին ՀԽՍՀ Մարտունու շրջանի Սառնաղբյուր գյուղում։ 1941 թվականից զբաղվել է տնտեսական, հասարակական և քաղաքական աշխատանքով։ 1941 թվականից աշխատել է կոլտնտեսությունում, եղել է շարքային կոլտնտեսական, օղակավար, բրիգադիր, ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը, այնուհետև 1968-1988 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Արարատի շրջանի Վեդի ավանի Աղասի Խանջյանի անվան կոլտնտեսության նախագահ։ 1988-1991 թվականներին եղել է Արարատի շրջխորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ։

Ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 10-րդ և 11-րդ գումարումների պատգամավոր։

Եղել է ԽՄԿԿ XXVII համագումարի պատվիրակ։

Մահացել է 1994 թվականի նոյեմբերի 19-ին։ Թաղված է Վեդու գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1986 թվականի հուլիսի 7-ի հրամանագրով Վարդանյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում՝ հանձնելով Լենինի շքանշան և Մուրճ ու մանգաղ ոսկե մեդալ։

Գրականություն
-------------

* Асрян А. Г. Герои Социалистического Труда Советского Союза // Герои армяне. — Ер.: Амарас, 2015. — С. 253—328. — 360 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Вартанян Сарибек Мхитарович — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 11-ին.
2. ↑  *Deputaty Verkhovnogo Soveta Armi︠a︡nskoĭ SSR* (ռուսերեն). Aĭastan. 1986.
**Մարիա Տաշնադի Ֆեկետե** (հունգ.՝ Mária Tasnádi Fekete, ավելի հայտնի որպես Մարիա Ֆոն Տաշնադի, հունգ.՝ Mária von Tasnády, նոյեմբերի 16, 1911(1911-11-16), Petrila, Հունեդոարա, Ռումինիա - մարտի 16, 2001(2001-03-16), Մյունխեն, Գերմանիա), հունգարացի երգչուհի, թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, լրագրող, գեղեցկության մրցույթների մասնակից, մոդել, գեղեցկության ազգային մրցույթի հաղթող, Միսս Հունգարիա (1931)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Տրանսիլվանիայում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո նա ընտանիքի հետ հայտնվել է Ռումինիայում, իսկ ավելի ուշ գաղթել է Հունգարիա։ Սովորել է Բուդապեշտի համալսարանում, որտեղ սովորել է գրականության պատմություն և գերմանական բանասիրություն։ 1931 թվականին մասնակցել է «Միսս Հունգարիա» գեղեցկության մրցույթին և դարձել հաղթող։ Գեղեցկության թագուհի դառնալուց հետո թողել է ուսումը համալսարանում։ Մրցույթի մրցանակը, որը նա շահել է, ուղևորություն էր Բեռլին (Վայմար Գերմանիա)։ Այստեղ Մարիան խաղացել է իր առաջին դերը «Մարիա ֆոն Տաշնադի» բեմական անունով։ 1932 թվականին նա իր դեբյուտը կատարել է թատրոնի բեմում, նկարահանվել է մի քանի գերմանական ֆիլմերում։ Բեռլինում նա հանդես է եկել որպես դերասանուհի և երգչուհի Օլդենբուրգի պետական թատրոնում, ապա՝ Բեռլինի Շիլլեր թատրոնում։ 

Մարիա ֆոն Տաշնադի
1939 թվականին վերադարձել է Հունգարիա և խաղացել հունգարական և իտալական պիեսներում, նկարահանվել մոտ 25 հունգարական, իտալական, ֆրանսիական, գերմանական և իսպանական ֆիլմերում։

1948 թվականին լքել է Հունգարիան, ապրել Իտալիայում և Ֆրանսիայում, իսկ 1954 թվականից՝ Մյունխենում։ Այնտեղ նա 21 տարի աշխատել է որպես «Ազատ Եվրոպա» ռադիոկայանի մամուլի քարտուղար։ Երբեմն ապրել է ԱՄՆ-ում։

Նրա երկրորդ ամուսինը կինոռեժիսոր Գեզա Ռադվանին (1907-1986) էր, որը մի քանի անգամ նկարահանվել է նրա ֆիլմերում։

Կյանքի վերջում նա տառապել է երկբևեռ խանգարումով։ Մահացել է Մյունխենում միայնակ, ծերանոցում։ Թաղված է Պլանեգի գերեզմանատանը։

Ընտրյալ ֆիլմագրություն
----------------------

* 1932: Durchlaucht amüsiert sich
* 1932: Wenn die Liebe Mode macht
* 1936: Վերջնական ակորդ / Schlussakkord
* 1937: Menschen ohne Vaterland
* 1937: Streit um den Knaben Jo
* 1937: Frau Sylvelin
* 1939: Das Abenteuer geht weiter
* 1939: Öt öra
* 1941: A beszélö köntös
* 1941: Alarm
* 1941: Európa nem válaszol
* 1942: Բենգազի
* 1951: Enrico Caruso — leggenda di una voce
* 1955: André und Ursula
* 1957: Die Prinzessin von St. Wolfga

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
2. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
3. 1 2  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1031171088 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Maria von Tasnady

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1031171088 · ISNI: 0000000044444560 · LCCN: no2005014063 · VIAF: 61271477 · WorldCat VIAF: 61271477 |

 |
**Դավիթ Ուսուփաշվիլի**, (վրաց.՝ დავით უსუფაშვილი, մարտի 5, 1968(1968-03-05), Մաղարո, Սիղնաղի շրջան, Կախեթի մարզ, Վրաստան), վրացի իրավաբան, քաղաքական գործիչ, ով 2012 թվականի հոկտեմբերի 21-ից զբաղեցնում է Վրաստանի խորհրդարանի նախագահի պաշտոնը։ 2005 թվականի հունիսի 27-ից 2013 թվականի նոյեմբերի 3-ը եղել է Վրաստանի հանրապետական կուսակցության նախագահը։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ Ուսուփաշվիլիծնվել է 1968 թվականին Մագարոյում։ 1992 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի իրավագիտական ֆակուլտետը։ 1993-1995 թվականներին մասնակցել է Վրաստանի Սահմանադրության մշակմանը։ 1994-1997 թվականներին եղել է Վրաստանի երիտասարդ իրավաբանների ընկերակցության նախագահը, միացել է Հանրապետական կուսակցությանը։ 2008-2012 թվականներին ընտրվել է Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավոր։

Ակտիվ գործունեություն է ցուցաբերել 2003 թվականի նոյեմբերին Վարդերի հեղափոխության ժամանակ, որի արդյունքում տապալվեց Միխայիլ Սահակաշվիլու իշխանությունը։ Ուսուփաշվիլին դարձավ ընդդիմություն և 2005 թվականի հունիսից նախագահեց Վրաստանի հանրապետական կուսակցությունը, որտեղ նրան 2013 թվականի նոյեմբերին փոխարինեց Խաթունա Սամնիձեն։

2011 թվականին Ուսուփաշվիլին սկսեց համագործակցել հարուստ գործարար, քաղաքական գործիչ Բիձինա Իվանիշվիլիի հետ և դարձավ Իվանիշվիլիի Վրացական երազանք կոալիցիայի առաջնորդներից։ Երբ 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում կոալիցիան հաղթանակ տարավ, 2012 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Ուսուփաշվիլին ընտրվեց խորհրդարանի նախագահ :

Ընտանիք
-------

Կինը՝ Թինաթին Խիդաշելին, Վրաստանի հանրապետական կուսակցության աշխատակից և ակտիվիստ է։ Ունեն 2 զավակ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Դավիթ Բաքրաձե | **Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ Դավիթ Ուսուփաշվիլի**21 հոկտեմբերի 2012 - | **Հաջորդող**ներկայումս պաշտոնավարում է |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Republican Party Elects New Chairperson. Civil Georgia. November 4, 2013.
2. ↑  Usupashvili David Archived 2013-02-13 at Archive.is. Republican Party of Georgia website. Accessed June 6, 2012.
3. ↑  New Parliament Speaker Elected. Civil Georgia. October 21, 2012.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1156610435 · VIAF: 310522363 · WorldCat VIAF: 310522363 |

 |
**Բիկուարի ազգային պարկ** (պորտ.՝ Parque Nacional do Bicuar), Անգոլայի ազգային պարկ։ Այգին գտնվում է Ուիլա գավառի հարավում, Մուկորե (Mucope) գետափին, որը Կունենի (Cunene) վտակն է։ Միակ բնական սահման համարվում է Osse գետը։ Այգու հարավ-արևելքում գտնվում են Մուլոնդո (Mulondo) և Տեկազա (Tecaza) բնակավայրերը։ Այգին գտնվում է ծովի մակերևույթից 1200 մ բարձրության վրա գտնվող հարթ տարածքում։ Այգու տարածքը 7900 կմ² է։ Տարեկան միջին տեղումները գերազանցում են 800մմ։

Այգին գտնվում է Զամբեզիայի ֆիտոգեագրական շրջանում և ունի երկու գոտի` թափվող թփերի գոտի, ինչպես նաև տափաստան և սավաննա։ Այգու բուսական աշխարհը միոմիայի և ավազաքարերի խառնուրդ է, չոր թփուտներով և տեղ-տեղ մարգագետիներով անտառներ։ Ներկայացված տեսակների շարքում են` Brachystegia, Julbernardia և Baikiaea, ակացիա, ստերկուլիա, ադանսոնիա և կոմիֆորիա։ Այգուն միացված է երկու ճահճոտ տեղանքներ, որոնք համարվում են ջրային վայր կենդանիների համար։

Այգու կենդանական աշխարհը ներառում է այնպիսի կաթնասուններ, ինչպիսիք են շականակագույն բորենին, առյուծ և արևադարձային փիղ name="birdlife"/>: 2013 թվականի փետրվարին այգու պատասխանատուները հայտարարեցին, որ այգի վերադարձան այնպիսի կենդանիներ, ինչպիսիք են փղերը, առյուծները, ընձառյուծները և զեբրերը։ Այժմ որոնվում է կարմիր գոմեշը, որը համարվում է այգու թալիսմանը։ Ընդհանուր այգում ապրում են 62 տեսակ կաթնասուններ, 23 տեսակ ամֆիբիներ և 27 տեսակ սողուններ։

1973 թվականի սեպտեմբերին մեկ օրվա ընթացքում դիտարկիչները նշել են 143 տեսակի թռչուններ։ BirdLife International-ի տվյալներով այդ թիվը մեծապես գերազանցվել է։ Այգում հայտնաբերվել են այնպիսի գիշատիչ թռչուններ, ինչպիսիք են` գորշ ոսկրկուլը, աֆրիկյան ականջավոր անգղը, աֆրիկյան սպիտակավիզ անգղը, բաթելուրը, տափաստանային արծիվը, Վահլբերգի արծիվը, կատարավոր արծիվը, ծիծեռնակապոչ թռչուն և այլն։ Բացի այդ, այգում կա ավելի քան 36 տեսակի ջրվեժներ։

Այգին կառուցվել է 1964 թվականին (ըստ այլ տվյալներ`1953 թվականին) խոշոր կաթնասունների պաշտպանության համար։ Այգու գործունեությունը վերականգնվել է 2008 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Կաղապար:Birdlife
2. 1 2  Animals return to Bicuar National Park Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine. // Angola Press News Agency

Աղբյուրներ
----------

* Bikuar/Huila National Park Archived 2015-01-20 at the Wayback Machine. // protectedplanet.net
**Վանգա** (բուլղար․՝ Ванга, հոկտեմբերի 3, 1911(1911-10-03), Ստրումիցա, Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ - օգոստոսի 11, 1996(1996-08-11) կամ նոյեմբերի 11, 1996(1996-11-11), Սոֆիա, Բուլղարիա)՝ ծննդյան անունը **Վանգելիա Պանդևա Դիմիտրովա** (Вангелия Пандева Димитрова) (ամուսնությունից հետո՝ **Վանգելիա Գուշտերովա** (Вангелия Гуштерова)), կույր բուլղարացի գուշակ։ Նա իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Բուլղարիայի, Հունաստանի և Մակեդոնիայի Հանրապետության սահմանին գտնվող Պետրիչ գյուղում։ Կյանքի վերջին 20 տարիներին գուշակն այցելուներին ընդունել է Ռուպիտեում։

Կենսագրություն
--------------

Վանգան ծնվել է Ստրումիցայում, որն այն ժամանակ գտնվել է Օսմանյան կայսրության կազմում, այնուհետև հաջորդաբար եղել է Բուլղարիայի թագավորության, Հարավսլավիայի թագավորության, այնուհետև նորից Բուլղարիայի, Սոցիալիստական Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության, իսկ այժմ՝ Մակեդոնիայի Հանրապետության կազմում։ Այս շրջանի՝ բուլղարացիների կողմից երկրորդ անգամ գրավումից հետո (1941-1944 թթ.) Վանգան տեղափոխվում է Պետրիչ (այն ժամանակ և հիմա գտնվում է Բուլղարիայում)։ Վանգան վաղաժամ էր ծնվել (9 ամսից շուտ) և առողջական խնդիրներ ուներ։ Տեղի ավանդույթների համաձայն՝ երեխային անուն չէր տրվում, քանի դեռ նա կենդանության նշաններ ցույց չէր տվել։ Եվ ահա, երբ երեխան առաջին անգամ ճչաց, ցույց տվեց կենդանության նշաններ, դայակը դուրս եկավ փողոց և անծանոթից խնդրեց մի անուն ասել։ Անծանոթն առաջարկեց Էնդրոմեհա (Andromaha (Andromache)) անունը, սակայն սա շատ հունական էր, իսկ ահա երկրորդ անծանոթի առաջարկած անունը՝ Վանգելիա, որը նշանակում է «բարի լուր բերող», դուր եկավ դայակին, և նա ընտրեց այդ անունը, չնայած այն նույնպես հունական ծագում ուներ, բայց այդ տարածքներում տարածված անուն էր։

Վանգայի տունը Պետրիչ քաղաքում
Վանգայի տունը Ռուպիտեում

Վանգայի գերեզմանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
2. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 119086050 · ISNI: 0000000373923407 · LCCN: n92019530 · LNB: 000038871 · NKC: xx0061515 · NLP: a0000002558077 · VIAF: 85697729 · WorldCat VIAF: 85697729 |

 |

 |
**Արսեն Սեյրանի Միքայելյան** (հունիսի 11, 1982(1982-06-11), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ տնտեսագետ։

Ծնվել է 1982 թ. հունիսի 11-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում։ 1999 թ. ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 9 միջնակարգ դպրոցը։
2003 թ. ավարտել է Արցախի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ 2005 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մագիստրատուրան՝ ստանալով տնտեսագիտության մագիստրոսի աստիճան։ 2003 թ. ընդունվել է աշխատանքի «Հայխնայբանկ» ՓԲԸ փոխատվական գործառնությունների գլխավոր վարչության մասնագետի պաշտոնում։ 2004 թ. նշանակվել է «Հայխնայբանկ» ՓԲԸ վարկային գործառնությունների բաժնի առաջատար մասնագետի պաշտոնում։ 2005 թ. աշխատել է «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲԸ-ում՝ որպես գլխավոր մասնագետ։ 2005 թ. նշանակվել է «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲԸ «Ստեփանակերտ» մասնաճյուղի կառավարիչ։ 2007 թ. համատեղությամբ նշանակվել է «Արդշինինվեստբանկ» ԲԸ Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանի տարածքային վարչության պետ։ 2007-2008 թթ. դասախոսել է Արցախի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ամբիոնում։ Ունի տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 2007-2009 թթ. համատեղությամբ աշխատել է «Միջազգային բիզնես կենտրոն» ՓԲԸ գլխավոր տնօրենի պաշտոնում։ 2010 թ. մայիսի 23-ի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԼՂՀ հինգերորդ գումարման Ազգային Ժողովի պատգամավոր՝ մեծամասնական ընտրակարգով, թիվ 6 ընտրատարածքից։ Ազգային Ժողովի ֆինանսաբյուջետային և տնտեսական կառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ է։ Ազգային Ժողովի «Հայրենիք» խմբակցության անդամ է։ «Ազատ Հայրենիք» կուսակցության անդամ է։ 2012 թ.-ին նշանակվել է ԼՂՀ վարչապետի խորհրդական։

Պարգևներ
--------

ԼՂՀ բանկային համակարգին մատուցած ծառայությունների համար պարգևատրվել է Ոսկե մեդալով։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

Արտաքին հղումներ
----------------
**Շվեդագոն**, հսկայական բուդդիստական սրբավայր՝ ստուպա, Մյանմայի (նախկինում Բիրմա) ամենամեծ քաղաքում՝ Յանգոնում։ Անգլիացի գրող Սոմերսեթ Մոեմը նրան տվել է այսպիսի նկարագիր․ «Փառահեղորեն վեր բարձրացող, ինչպես հույսը հոգու մութ գիշերում»։

Պատմություն
-----------

Շվեդագոնը համարվում է Մյանմայի ամենասրբազան վայրերից մեկը, որովհետև այստեղ են գտնվում նախկին չորս բուդդաների մասունքները՝ ներառյալ բուդդիզմի հիմնադիր Սիդհարթա Գաուտամայի ութ մազերը։ Դարերի ընթացքում ստուպան վերակառուցվել և ընդարձակվել է;

Շվեդագոն մեհյան
Պատմաբաններն ու հնագետներն նշում են, որ մեհյանը կառուցվել է եղբայրների կողմից 6-10-րդ դարերում։ Սակայն ավանդույթի համաձայն՝ Շվեդագոն մեհյանը կառուցվել է 2600 տարի առաջ, որը եղել է աշխարհի հնագույն բուդդիստական տաճարը։ Ըստ ավանդույթի՝ Տրապուսան և Բահալիկան երկու եղբայրներ էին հյուսիսից, որոնք կենդանության օրոք հանդիպել էին բուդդային և նրանից ստացել նրա ութ մազերը։ Դրանից հետո նրանք վերադարձել էին Բիրմա և տեղական կառավարչի օգնությամբ գտել Սինգյուտար Հիլլը, որտեղ ամփոփված էին Հաութամա Բուդդային նախորդող բուդդաների մասունքները։

Նկարագրություն
--------------

1451 թվականին կառույցը պատվել է ոսկով, իսկ 1775 թվականին՝ Ինվայի Սինբյուշին թագավորի օրոք, կառույցը բարձրացվել է մինչև ներկայի 300 ոտնաչափ 100 մ բարձրության։ Ստուպայի արտաքին տեսքը ստեղծվել է ավելի քան 20000 հազար հոծ ձուլակտորներից։ Ստուպայի գագաթը ծածկված է ավելի քան 5000 ադամանդներով և 2000 սուտակներով, շափյուղաներով[*փա՞ստ*]։
Ներկայումս հիմնական ստուպան շրջապատված է ավելի փոքր ութ ստուպաներով, ինչպես նաև բազմաթիվ փոքրաքանդակներ ունեցող աճյունասափորներով, արձաններով և պերճաշուք, լաքապատ տաղավարներով՝ ներառյալ այնտեղ պահպանվող երեք ձայներանգ ունեցող Մահա Թիթհագանդա զանգը։ Այն աշխարհի ամենածանր զանգերից մեկն է և կշռում է 42 տոննա։

Մուտքը հյուսիսից

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Pe Maung Tin (1934). «The Shwe Dagon Pagoda». *Journal of the Burma Research Society*: 1–91.
3. ↑  *Hmannan Yazawin*. Royal Historical Commission of Burma. 1832.
4. ↑  Աշխարհի հրաշալիքները, 100 ամենատեսարժան վայրերն աշխարհում, Զանգակ -97, 2009 թ․

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4115692-4 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Նավասարդյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Ցոլակի Նավասարդյան** (մարտի 28, 1950(1950-03-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 3, 1997(1997-11-03), Երևան, Հայաստան), հայ քաղաքական, պետական գործիչ, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության հիմնադիր-նախագահը՝ 1990 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի` իրավագիտության ֆակուլտետը, աշխատել է Երևանի «Պիտակ» փաթեթների գործարանում, Հիմնել է «Լիցք» կոոպերատիվը։

Եղել է ընդհատակյա Ազգային միացյալ կուսակցության (ԱՄԿ, 1968) և խորհրդի (1973) անդամ։ Հետագայում հետևել է Գարեգին Նժդեհի «Ցեղակրոն» գաղափարախոսությանը, հանդես եկել խորհրդային ամբողջատիրական համակարգի քննադատությամբ, Հայ դատի պաշտպանությամբ։ Հայ ժողովրդի ապագան կապել է ազատ, անկախ և միացյալ Հայաստանի հետ։ Իր գաղափարների տարածման համար երեք անգամ կալանավորվել է և գումարային դատապարտվել 17 տարվա ազատազրկման ու 5 տարի աքսորի։ Կալանավայրերում անց է կացրել շուրջ 12 տարի, այդ թվում՝ 7 տարի բանտային և հատուկ ռեժիմի պայմաններում, վաղաժամ ազատվելով երկրորդ և երրորդ անգամ։ 1987 թվականին ազատվելուց հետո շարունակել է քաղաքական գործունեությունը, 1989-1990 թթ. եղել է ԱԻՄ Խորհրդի անդամ։ 1990 թ․–ի օգոստոսին Հայաստանի Գերագույն դատարանի որոշմամբ արդարացվել է, հանցակազմի բացակայության պատճառով։ «Ազգային ինքնորոշում միավորում» կազմակերպության խորհրդի անդամների հետ հիմնադրել ու ղեկավարել է «Անկախության բանակ» ռազմաքաղաքական կազմակերպությունը (1989), որը մասնակցել է Հայաստանի պաշտպանության և Արցախի ազատագրման մարտերին Երասխավանից մինչև Մարտակերտ, Քելբաջար, Լաչին, Շուշի և այլն։ Պարգևատրվել է 1-ին աստիճանի Մարտական խաչով, 1990 թվականին հիմնադրել է Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունը և եղել նրա առաջին ղեկավարը։ 1990 թվականին ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի, 1995 թվականին ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 1990-1995 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԽ Անկախ պետականության հաստատման և ազգային քաղաքականության հարցերի և Սահմանադրական հանձնաժողովների անդամ, 1995-1997 թվականներին՝ ԱԺ Պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի փոխնախագահ։ 1996 թվականին Գերմանիայում մասնակցել է Ռազմավարական հետազոտությունների Մարշալի կենտրոնի դասընթացներին, ստացել է ռազմագետի որակավորում։ Սրտի իշեմիկ հիվանդության պատճառով մահացել է 1997 թվականի նոյեմբերի 3–ին, 47 տարեկանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Դավիթ Ալավերդյան (2014 նոյեմբերի 4). «Դիսիդենտական Հայաստան. Աշոտ Նավասարդյան». ՄեդիաՄաքս. Վերցված է 2015 հունվարի 19-ին.
2. 1 2  Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցության կայքում
3. 1 2  ՀՀ Ազգային ժողովի կայք
4. ↑  Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե. ՀՀՀ, 2004, էջ 64
5. ↑  «Ո՞վ Ո՞վ է. Հայեր» կենս. հանրագիտ. հատոր Ա. Երևան, 2005
6. ↑  ԳԽ առաջին գումարում
7. ↑  ԱԺ առաջին գումարում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աշոտ Նավասարդյանի առաջին հարցազրույցը (առաջին մաս)
* Աշոտ Նավասարդյանի առաջին հարցազրույցը (երկրորդ մաս)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Ասիա Կարրերա** (անգլ.՝ Asia Carrera, իսկական անունը՝ **Ջեսիկա Անդրեա Սթայնհաուզեր**, անգլ.՝ Jessica Andrea Steinhauser, օգոստոսի 6, 1973(1973-08-06)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկյան պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերի դերասանուհի։ Նրա դերասանական անունը բաղկացած է երկու մասից՝ *Ասիան* ցույց է տալիս, որ նա ասիացի է (ճապոնուհի), իսկ *Կարրերան* ՝ ի պատիվ դերասանուհի Թիա Կարրերայի։

Ծնվել է 1973 թ.-ի օգոստոսի 6-ին, Նյու Յորքում։ Դպրոցական տարիներին նա իսկական հրաշամանուկ էր։ Արդեն 16 տարեկանում Ասիան խոսակցական անգլերեն էր դասավանդում ճապոնական դպրոցում։ Օժտված էր երաժշտական բացառիկ տաղանդով, արդեն 13 տարեկանում դաշնամուրի դասական համերգ էր տալիս Նյու Յորքի Քարնենգի Հոլլ դահլիճում։ Այնուհանդերձ նրա հաջողությունները ծնողներին չէր գոհացնում։ Ավելի ազատ կյանքի ձգտելով՝ նա փախչում է տանից, սակայն նրան գտնում են և վերադարձնում տուն։ Ծնողների պնդմամբ նա քոլեջ է ընդունվում։ Քոլեջում սովորելուն զուգահեռ՝ Ասիան սկսում է երեկոյան սթրիփթիզ պարել, ինչը նրան զվարճացնում էր և օգնում հոգալ գրպանի ծախսերը։ Շուտով նա անում է իր առաջին ֆոտոսեսիան։ Ասիայի նկարներն ընկնում են պոռնոպրոդյուսեր Բադ Լիի ձեռքը, որը Ասիային անհապաղ հրավիրում է Լոս Անջելես։

1993-ի ձմռանը Ասիան նկարահանվում է իր առաջին ֆիլմում, իսկ արդեն 1994-ին նա ճանաչվում է լավագույն կատարող և ստանում AVN (Adult Video News) ամսագրի մրցանակը։ Շուտով նա թողնում է քոլեջը և շարունակում սեքսուալ կարիերան։ Ամուսնանալով Բադ Լիի հետ (վեց տարի հետո ամուսնալուծվում են)՝ նկարահանվում է ավելի քան 250 տեսաֆիլմում։ Այժմ ավարտել է պոռնոդերասանուհու իր կարիերան և իրեն փորձում է որպես պրոդյուսեր և ռեժիսոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  Internet Adult Film Database — 1995.
3. 1 2  Adult Film Database — 1991.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AFDb · ČSFD · IAFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Penthouse |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1283682737 · VIAF: 3800167931734529520006 · WorldCat VIAF: 3800167931734529520006 |

 |
**Ժորա Գրիգորի Օհանջանյան** (ծ. դեկտեմբերի 22, 1942, գ. Նորագյուղ (ԼՂՀ Ասկերանի շրջան), հայ ճարտարագետ, բարեգործ։ Երևանի Մաշտոցի շրջգործկոմին կից Հադրութին օգնություն հանձնաժողովի (1988–1990 թթ.), Արցախ հայրենակցական միության վարչության (1989 թվականից) անդամ, միաժամանակ՝ Խաչեն (1992–1995 թթ.) և Շիրակ-Արցախ (1992–1996 թթ.) բարեգործական միությունների հիմնադիր-նախագահ։

Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1965 թ.)։ 1965–1991 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ թեթև, տրանսպորտի նախարարությունների համակարգում, Երևանի պոլիտեխնիկական, Մոսկվայի էլեկտրատեխնիկական (Երևանի մասնաճյուղ) գիտահետազոտական ինստիտուտներում՝ գիտաշխատող, Երևանի քաղաքային, ապա Մաշտոցի շրջանային խորհուրդների գործկոմներում՝ վարչության պետ, շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ, 1991 թվականից՝ Հայռուսնավթգազ շինմոնտաժային տրեստի վարչության պետ։

1988–1994 թթ.-ին համակարգել է երևանաբնակ արցախցիների հայրենակցական միությունների (Դիզակ Շահումյան-Գետաշեն և այլն) ստեղծած կամավորական ջոկատների սպառազինության և գործուղման, պատերազմական շրջաններից 200 երեխաների ՀՀ տեղափոխման ու տեղավորման աշխատանքները։ Արցախ է առաքել մեծ քանակի սննդամթերք, վառելանյութ։ Զինադադարից հետո Ասկերանում հիմնել է շինտրեստ և վերականգնել ռմբահարված բնակելի շենքեր, դպրոցներ, բուժկետեր և այլն։ 1997 թվականին Լեհաստանում հիմնադրել է աղետի գոտուց, Սումգայիթից և Ադրբեջանի հայաբնակ այլ շրջաններից Լեհաստանում ապաստանած հայկական համայնքների միացյալ ընկերակցություն և մինչև 1999 թվականը զբաղվել նրանց աշխատանքի տեղավորման և հայրենիք վերադարձնելու խնդիրներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե. ՀՀՀ, 2004, էջ 699։
**Վահան Գողթնացի** (700, Գողթն, Վասպուրական, Արմինիա կուսակալություն - 737, Դամասկոս, Արաբական խալիֆայություն), հայ իշխան։

Վահան Գողթնացին Գողթն գավառի իշխան Խոսրով Գողթնացու որդին էր, որին արաբական տիրապետության շրջանում 705 թվականին Հայաստանի շուրջ 1200 իշխանների հետ, նենգ խաբեությամբ հավաքելով Նախճավանի և Խրամի եկեղեցիներում՝ արաբ հրոսակները կրակին են մատնել կոտորածների ժամանակ։ Նախարարարական այլ ընտանիքների հետ արաբները գերել և Դամասկոս (Ասորիք) են ուղարկել նաև մանուկ Վահան Գողթնացուն։ Դամասկոսում իսլամացրել են հայ մանուկներին՝ իսլամ ուսուցանելով և դաստիարակելով իսլամական ոգով։ Այստեղ առաջադիմությամբ աչքի է ընկել Վահան Գողթնացին, որին կոչել են Վահաբ։ Ուսումն ավարտելուց հետո նրան նշանակել են ամիրապետի ատենադպիր։ Վահան Գողթնացին, *«թեեւ բոլորովին իսլամացած և գրեթե արաբացած»*, սակայն տեղյակ էր իր քրիստոնյա իշխանական տոհմից սերված ու հայ լինելուն։ Երբ Հովհաննես Գ Օձնեցու միջնորդությամբ 719 թվականին ընդհանուր ներում և վերադարձի իրավունք է շնորհվել գերյալ քրիստոնյաներին, Վահան Գողթնացին ևս, պատճառաբանելով, որ կամենում է վերականգնել իր իշխանական  իրավունքները Գողթն գավառում, Էոմեր (Օմար) ամիրապետից թույլտվություն է ստացել և վերադարձել Հայաստան։ Օմար II խալիֆայի մահից (720) հետո վերստին ընդունել է քրիստոնեություն։ Շրջել է վանքից վանք և ճգնել Շիրակ գավառում, ապա ամուսնացել է Սյունյաց իշխանի դստեր հետ՝ կամենալով վերջնականապես հաստատվել Հայաստանում։ Սակայն Վահան Գողթնացուն, որպես իսլամն ուրացածի, փնտրել է արաբական իշխանությունը։ Արաբները հետապնդել են նրան, կանչել Ռուծափ, որտեղ Հիշամ խալիֆան պահանջել է հրաժարվել քրիստոնեությունից և վերադառնալ արքունիք։ Վահան Գողթնացին, Հիսուսին Տեր և Փրկիչ վկայելու և հանուն նրա իր արյունը թափելու հաստատ որոշմամբ, ամիրապետին խոստովանել է քրիստոնեություն ընդունած լինելը։ Անհողդողդ դավանել է Հիսուսին՝ որպես Աստծո Որդու և, արհամարհելով սպառնալիքներն ու չարչարանքները, մարտիրոսական պսակ ընդունել՝ գլխատմամբ։

744 թվականին Վահան Գողթնացու վարքը գրի է առել Երաշխավոր վանքի վանահայր Արտավազդ վարդապետը։ Ըստ «Հայսմավուրքի» մարտի 28-ին նշվել է նրա տոնը։ Հայ եկեղեցին ս. Վահան Գողթնացու հիշատակը տոնում է «Ապայից» կոչվող տոների շարքում՝ Վարդավառից հետո 3-րդ կամ 4-րդ կիրակիին հաջորդող երկուշաբթի կամ երեքշաբթի կամ հինգշաբթի օրերին և, տարեգրերի հետ կապված, նաև ուրիշ օրերի, իսկ երբեմն էլ՝ այլ սրբերի հիշատակի հետ։ Նրան է ձոնված մի շարական, որը, ըստ ոմանց, հորինել է Վահան Գողթնացու քույրը՝ Խոսրովիդուխտը. *«...Որպես զքաջ նահատակ պատրաստեալ ի պատերազմ, կատարեցեր զընթացս քո արիաբար յազգացն հարաւայնոյ…»**:*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գալուստյան, Շ. (1997). *Հայազգի սուրբեր*. էջ 197.
2. ↑  Այվազյան, Հովհ. (2002). *«Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան*. Երևան: Հայկական հանրագիտարան. էջեր 949–950.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վահան Գողթնացի Archived 2017-04-26 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 244)։*  |
**Անահիտ Աշոտի Ղազախեցյան** (դեկտեմբերի 26, 1999(1999-12-26), Վանաձոր, Հայաստան), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

2006 թվականին ընդունվել է Վանաձորի Պուշկինի անվան թիվ 4 դպրոցը, այնուհետև տեղափոխվել է Վ. Տերյանի անվան թիվ 5 ավագ դպրոց, որն ավարտել է 2017 թվականին։ Նույն թվականին ընդունվել է Հայ-ռուսական համալսարանի Միջազգային հարաբերություններ ֆակուլտետը։

Նրա բանաստեղծություններն ու թարգմանություններն տպագրվել են «Երկունք», «Գարուն», «Շավիղ+», «Գրանիշ», «Ինքնագիր», «Գրեթերթ» պարբերականներում։ 
2016 թվականին Լոռու մարզում կայացած մրցույթում, որը նվիրված էր ՀՀ անկախության 25-ամյակին, զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ «Կներե՞մ, Հայաստան» էսսեով։ 2017 թվականին եղել է «Գրանիշ» գրական համայնքի Տարվա բացահայտում։ Նույն թվականին եղել է «Արարատ Մկրտումյանի անվան գրական մրցանակի» մրցանակակիր, տպագրվել «Բառերի եզրին» անթալոգիայում։ 2018 թվականին «Դար» ակումբի կողմից կազմակերպված «Թավշյա հաղթանակ։ Ինձ բացակա չդնեք» համահայկական մրցույթում «Ներանձնական հեղափոխություն» էսսեով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ տպագրվելով նույն վերնագիրը կրող անթոլոգիայում։ Վերոնշյալ էսսեն հաղթող է ճանաչվել նաև «Գրանիշ» գրական համայնքի 2018 թվականի «Լավագույն էսսե» անվանակարգում։ 2019 թվականին ԵՊՀ համահայկական գրական մրցույթում զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնական, նույն թվականին Գրանիշի «Լավագույն թարգմանություն» անվանակարգում հաղթող է եղել Դենիել Ջոնսի «Խիզախները երբեք բանաստեղծություն չեն գրում» շարքի համար։

2019 թվականին նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են ուկրաիներեն «Լիտավրի» ալմանախում։

Մատենագիտություն
----------------

### Գրքեր

* Դիլեմա, Ե. Մագաղաթ, 2018, 86 էջ։

### Թարգմանություններ

* Մարկ Տվեն, Թոմ Սոյերը արտասահմանում, Ե. Դարակ, 2019։
* Լայմըն Ֆրենկ Բաում, Սանտա Կլաուսի կյանքն ու արկածները, Ե. Դարակ, 2019։
* Քեյթ Աթքինսըն, Թանգարանի հետնաբեմում, Դարակ, 2021, 504 էջ։
* Մարկուս Զուսակ, Գրքի գողը, Ե. Դարակ, 2022, 704 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ամեն ինչ պետք է անել զգալով. Անահիտ Ղազախեցյան»
2. ↑  «Տրոյա»
3. ↑  «Կներե՞մ, Հայաստան»
4. ↑  «Գրանիշն ամփոփում է գրական տարին»
5. ↑  «Ներանձնական հեղափոխություն»
6. ↑  «Դենիել Ջոնս | Խիզախները երբեք բանաստեղծություն չեն գրում»
**Երևանի ճոպանուղի**, 1967 թվականին Երևանում բացված ճոպանուղի։ Ճարտարապետներ՝ Հովհաննես Մարգարյան,Բաղդասար Արզումանյան, գլխավոր մեխկոնստրուկտոր՝ Մ. Վախտանգով։ Երևանի ճոպանուղին գործել է 1967-2004 թվականներին։ Այն ուղիղ տրանսպորտային կապ է ապահովել Հերացու փողոցից դեպի Նորք։

Պատմություն
-----------

Երևանի ճոպանուղին կապել է Հերացու փողոցը Նորք թաղամասի հետ` օրական տեղափոխելով մոտ 500 ուղևոր։ Ճոպանուղու ուղևորները հիմնականում ուսանողներ էին, քանի որ նրա Կենտրոն թաղամասի կառամատույցը մոտ է գտնվում երևանյան ԲՈՒՀ-երին։ 1990-ական թվականներին ճոպանուղին չի աշխատել ընդամենը 6 ամիս։ Ճապանուղու ուղևորների մոտ 20-30%-ը անվճար հիմունքներով էին երթևեկում, որոնց երթևեկության համար պետությունը 1999 թվականից ի վեր չէր վճարում, ինչի հետևանքով 2003 թ. տվյալներով պետության պարտքը «Երևանի ճոպանուղի» ընկերությանը հասել էր 7,000,000 ՀՀ դրամի։

Երևանի խոշոր խորհրդային մոդեռնիստական կառույցներից է։

Ներկայումս շենքը լքված և անխնամ վիճակում է, ծառայում է որպես կացարան անօթևանների համար։

Միջադեպ ճոպանուղում
-------------------

2004 թվականի ապրիլի 2-ին, Երևանի կենտրոնից դեպի Նորք բարձրացող ճոպանուղու վագոնը 15 մետր բարձրությունից ընկել է Ամառանոցային փողոցի առանձնատներից մեկի բակ։ Վթարի հետևանքով վագոնի 11 ուղևորներից մահացել է հինգը, որոնցից երկուսը Իրանի քաղաքացիներ էին, մյուսները ստացել են ծանր մարմնական վնասվածքներ։

Միջադեպի համար միակ մեղադրյալ ճանաչվեց «Երևանի ճոպանուղի» բաց բաժնետիրական ընկերության գործադիր տնօրեն Գրիգոր Ջանյանը, ում մեղադրանք առաջադրվեց 245 հոդվածի 3-րդ մասով՝ «Տրանսպորտային միջոցներն անորակ վերանորոգելը կամ դրանք տեխնիկական անսարքություններով շահագործման բաց թողնելը»։ Ջանյանը դատապարտվեց 5 տարի 6 ամսվա ազատազրկման, սակայն խափանման միջոց ընտրվեց ստորագրությունը չբացակայելու պայմանով։

Ջանյանն ընդունել էր իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այն էր վթարից մեկ տարի առաջ` 2003 թվականի փետրվարին, կատարված վերանորոգումն անցկացվել էր անփութորեն, օգտագործվել էին անորակ և ստանդարտին չհամապատասխանող նյութեր։

Դատաքննության ժամանակ չպարզվեց արդյոք «Երևանի ճոպանուղի» ԲԲԸ-ի սեփականատերը, աշխատակիցները, նորոգող ու սպասարկող կազմակեպություններն ու այլ անձինք մեղավորություն ունեցել են միջադեպի մեջ, թե ոչ։

Վթարից հետո 2007 թ. ճոպանուղին սեփականության իրավունքով ձեռք է բերել քաղաքացի Ռոբերտ Եղիազարյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կարո Մելիքսեթյան, Կապույտ ճանապարհ։ «Գարուն», 1967, № 3, էջ 74-76։
2. ↑  Վերաիմաստավորելով լքված տարածքները
3. ↑  Երևանի ճոպանուղին այլևս պատմություն է…
4. 1 2  Արդարադատության իմիտացիա. ճոպանուղու զոհերն ու մեղավորները
5. ↑  «Երեւանի ճոպանուղի» ընկերության սեփականատերը դատվում է մահացու ելքով վթարի համար
**Նիկշիչ** (չեռնոգոր.՝ Никшић/Nikšić), քաղաք Չեռնոգորիայում։ Տեղակայված է Նիկշիչյան հարթավայրի վրա, Տրեբիեսա լեռան ստորոտին։

Պատմություն
-----------

Նիկիշիչի ռմբակոծությունները անգլիացիների կողմից: 1944 թվականի ապրիլի 8
Քաղաքի տեղում 4-րդ դարում տեղակայված է եղել *Անդերբա* (լատին․՝ Castrum Anderba) ռազմական ճամբարը, որը համարվել է ռազմա-ստրատեգիական նշանակություն ունեցող ճանապարհ։ Նույն դարի 459 թվականին օստրոգոտները սկսեցին կառուցել ամրոց, որն էլ ստացավ *Անագոստում* անվանումը։

Հետագայում այս շրջան եկան սլավոններն, ովքեր քաղաքն անվանեցին *Օնոգոշտ*։ Օսմանյան կայսրության նվաճումից հետո՝ Նիկշիչը դարձավ թուրքական կարևորագույն ամրոց։

1877 թվականին՝ Նիկոլա I Պետրովիչ-Նեգոշի իշխանության օրոք, թուրքերը վտարվեցին և Նիկշիչն ազատագրվեց նրանց լծից։ Սա մեծ ազդակ եղավ քաղաքի հետագա զարգացման և վերաբնակեցման համար։

1883 թվականին մշակվեց քաղաքի ճարտարապետական հատակագիծը, որը սկսեց իրականացնել այն ժամանակների հայտնի ճարտարապետ Իոսիպ Սլադը Տրոգիրից։ Քաղաքը ծաղկում ապրեց, մեծ թափ առան արդյունաբերությունն ու առևտուրը, քաղաքում հիմնվեցին կրթական և մշակութային օջախներ։ 1900 թվականին քաղաքում կառուցվեցին կարևորագույն շինություններ` Սուրբ Վասիլի Օստրոժսկու եկեղեցին, Թագավորական կամուրջը, թագավորական պալատը, քաղաքի գլխավոր հրապարակը, որը միավորում էր վեց գլխավոր ճանապարհները, ինչպես նաև մի քանի զբոսայգիներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմն իր տխուր հետևանքները թողեց քաղաքի վրա. ավերվեց և ռմբակոծությունների ենթարկվեց քաղաքը, կաթվածահար եղավ արդյունաբերությունը։ Սակայն պատերազմից հետո ավելի մեծ թափով սկսվեցին վերանորոգման աշխատանքները, որոնց արդյունքում քաղաքը շատ ավելի գեղեցկացավ ու հզորացավ՝ դառնալով Չեռնոգորիայի կարևորագույն արդյունաբերական կենտրոններից մեկը։

Կլիմա
-----


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Նիկշիչ** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| բացարձակ առավելագույնը (°C) | 16 | 21 | 22 | 22 | 27 | 31 | 36 | 35 | 35 | 27 | 21 | 18 | 36 |
| միջին առավելագույնը (°C) | 5 | 6 | 9 | 12 | 17 | 21 | 26 | 26 | 22 | 16 | 10 | 5 | 15 |
| միջին ջերմաստիճանը (°C) | 2 | 2 | 6 | 10 | 14 | 17 | 21 | 21 | 17 | 12 | 6 | 2 | 11 |
| միջին նվազագույնը (°C) | −1 | −1 | 2 | 6 | 10 | 13 | 16 | 16 | 12 | 8 | 3 | 0 | 7 |
| բացարձակ նվազագույնը (°C) | −16 | −12 | −10 | −2 | 2 | 6 | 8 | 8 | 0 | −2 | −5 | −11 | −16 |
| *Աղբյուր՝ Weatherbase* |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Пеко тражи да се гађа Никшић». // novosti.rs. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունվարի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայք Archived 2018-04-25 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n88061435 · NKC: ge587255 · SUDOC: 148446051 · VIAF: 140823442 · WorldCat VIAF: 140823442 |

 |
**Գազիփուր**, կոչվում է նաև **Ջոյդեբփուր** (բենգալերեն՝ গাজীপুর), քաղաք Բանգլադեշի կենտրոնական մասում՝ երկրի մայրաքաղաք Դաքայից մոտավորապես 25 կիլոմետր դեպի հյուսիս։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոն։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Գազիփուրի համայնքի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

| 2001 | 2011 |
| --- | --- |
| 122,801 | 213,061 |

2013 թվականին Գազիփուրի, Թոնգիի և շրջակա գյուղական վեց խոշոր համայնքների միավորման արդյունքում ստեղծվել է վարչական մի նոր միավոր՝ «Գազիփուրի քաղաքային ընկերակցություն» (Gazipur City Corporation) անվանումով, շուրջ 330 քառակուսի կիլոմետր ընդհանուր տարածքով, մոտավորապես չորս միլիոն բնակչությամբ (2020 թվականի տվյալներով)։ Բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակն անցնում է մեկ միլիոնից։ Բնակչության խտությունը կազմում է 
24.000 մարդ/կմ2։ Ընդ որում՝արական սեռի բնակիչները կազմում են ընդհանուր թվի 52.52%-ը, իգական սեռինը՝ 47.48%-ը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bangladesh Bureau of Statistics (BBS), *Household and Population of Statistical Metropolitan Areas in Bangladesh*
2. ↑  *Population and Housing Census 2011 - Volume 3: Urban Area Report* (PDF), Bangladesh Bureau of Statistics, 2014 թ․ օգոստոս, էջեր ix, xii, 24–26, 167, Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2019 թ․ ապրիլի 11-ին, Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 27-ին
3. ↑  Ahmed, Md Farid Uddin (2012). «Gazipur Sadar Upazila». In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A.; Masum, Kazi (eds.). *Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh* (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բանգլադեշի մեծ քաղաքները

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n89280682 |

 |
**Վարդան Բախշյան** (մայիսի 1, 1965(1965-05-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 16, 1991(1991-12-16)), հայ ազատամարտիկ, Արմավիրի ստորաբաժանում։

Կենսագրություն
--------------

Վարդան Ազատի Բախշյանը ծնվել է 1965 թ. հունիսի 1-ին, Հոկտեմբերյանում(այժմ՝ Արմավիր )։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Արմավիր քաղաքի թիվ 2 միջնակարգ (այժմ՝ Վարդան Բախշյանի անվան) դպրոցում։ 1983 թ. ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետ։ 1983-1985 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում (զինվորական ծառայությունն անցկացրել է Հեռավոր Արևելքում)։ Զորացրվելուց հետո ուսումը շարունակել է համալսարանում։ 1989 թ. ընդունվել է ԵՊՀ ասպիրանտուրա՝ միաժամանակ աշխատելով Հայաստանի պատմական աշխարհագրության և քարտեզագրության լաբորատորիայում։ 
Վարդանը ուսանողական տարիներին համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում թուրքերեն և ադրբեջաներեն էր ուսումնասիրում։ Մասնագետների կարծիքով նա փայլուն տիրապետում էր օսմանլու թուրքերենին։ Թուրքիայում այդ լեզուն վաղուց չի օգտագործվում և անգամ այնտեղ այն օգտագործում են հատուկ լեզվաբաններ և գիտնականներ։ Թուրքերենի հանդեպ Վարդանի հետաքրքրությունը պայմանավորված էր՝ հետագայում թուրքական արխիվներում հայոց պատմության համար անհայտ էջերի ուսումնասիրմամբ։ 1989 թ. Վ. Բախշյանը դառնում է Հայաստանում կրկին վերահաստատված Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության (ՀՄԸՄ) հիմնադիրներից մեկը։ 1991 թ. Աթենքում ընտրվում է ՀՄԸՄ-ի կենտրոնական վարչության անդամ։

Մինչև Արցախի ազատամարտին մասնակցելը Վ. Բախշյանը պատրաստվում էր պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսություն՝ ՙԱրևմտյան Հայաստանի վարչական բաժանումները՚ թեմայով։ Չափազանց կարճ ժամկետում հավաքել և խմբավորել էր համապատասխան նյութերը, կատարել աղբյուրագիտական տվյալների վերլուծություն, կազմել տեղեկատվական աղյուսակներ, ճշգրտել վարչական միավորների ընդգրկած սահմանները, միաժամանակ կազմել Էրզրումի, Դիարբեքիրի, Սվասի, Կարսի տեղագրությունը՝ վարչատարածքային և պատմաշխարհագրական նկարագրով։ Զոհվել է 1991 թվին, թաղված է Եռաբլուրի պանթեոնում։ Ամուսնացած չէ։

Մարտական ուղի
-------------

Արցախյան հերոսամարտի տարիներին նա մի խումբ ընկերների հետ հիմնադրել է ՀՈՒԴ-ը (Հայ ուսանողական դաշինք) և հրատարակել ՙԴաշինք՚ ուսանողական 

Եռաբլուր
թերթը։ Վարդանը իր ուսանողուհի քրոջ՝ Աննայի հետ անդամագրվել է արցախյան շարժմանը։ 1990 թ. ընկերների հետ մեկնել է Արցախ, մասնակցել տեղի գյուղերի պաշտպանության մարտերին։ Մասնակցել է Բերդաձորի ինքնապաշտպանությանը։ Վ. Բախշյանը զոհվել է 1991 թ. դեկտեմբերի 16-ին Հասանաբադ գյուղի մոտ։

### Պարգևներ

Արմավիրի թիվ 2 միջն. դպրոցը անվանակոչվել է Վ. Բախշյանի անունով։
ԼՂՀ նախագահի 1995 թ. թիվ 42 հրամանագրով Վ. Բախշյանը հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ ՙՄարտական խաչ՚ 2-րդ աստիճանի շքանշանով։

1998 թ. փետրվարին հետմահու պարգևատրվել է ԵՊՀ արծաթե հուշամեդալով։

2008 թ. ԵՊՀ Աստվածաբանության ֆակուլտետի լսարաններից մեկը անվանակոչվել է Վ. Բախշյանի անվամբ։

Մտքեր
-----

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես գնում եմ մեռնելու կամ հաղթելու, բայց հաղթելու։- Վարդան Բախշյան |  |

Աղբյուրներ
----------

* "ԵՍ ՍԿԱՈՒՏ ԵՄ" ուսուցողական ձեռնարկ։
* Ռաֆայել Սահակյան, Գիրք վշտի և հպարտության
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Միրզոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հոկսեն Առաքելի Միրզոյան** (հունիսի 11, 1961(1961-06-11), Անգեղակոթ, Սիսիանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հայ ծանրամարտիկ, մարզիչ, Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի փոխնախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Սիսիանի շրջանի Անգեղակոթ գյուղում։ 1965 թ. ընտանիքով տեղափոխվել է Էջմիածնի շրջանի Բաղրամյան գյուղ։ 1977 թ. սկսել է պարապել ծանրամարտ մարզիչ Աշոտ Վիլասյանի ղեկավարությամբ և 1978 թ. լրացրել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի նորման։ 1981 թ. նա հաղթեց երիտասարդների աշխարհի առաջնությունում և հրավիրվեց ԽՍՀՄ հավաքական։

1982 թ. նա նվաճեց ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։ Այդ հաջողությունը նա կրկնեց նաև 1983, 1988 և 1991 թվականներին։

1983 թ. նա հաղթեց մեծահասակների աշխարհի առաջնությունում՝ սահմանելով նոր համաշխարհային ռեկորդներ հրում վարժությունում և ընդհանուր հաշվարկում։

Համարվում էր 1984 թ. Լոս Անջելեսում կայանալիք օլիմպիական խաղերի ֆավորիտ, սակայն չկարողացավ մասնակցել խաղերին, քանի որ խորհրդային մարզիկները ԽՄԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի որոշմամբ բոյկոտեցին խաղերը։ Փոխարենը նրանք մասնակցեցին Բարեկամություն-84 միջազգային մրցաշարին, ուր Միրզոյանը երկու անգամ բարելավեց համաշխարհային ռեկորդը պոկում վարժությունում։

1988 թ. Սեուլում անցկացված օլիմպիական խաղերում երկրորդն էր, սակայն հաղթող ճանաչված բուլղարացի ծանրորդ Միտկո Գրաբլևը օգտագործել էր արգելված խթանիչներ, և ոսկե մեդալը փոխանցվեց Միրզոյանին։

1991 թ. նա ավարտեց իր ելույթները և անցավ մարզչական աշխատանքի։ 1998-2004 թթ. եղել Հայաստանի ծանրամարտի ֆեդերացիայի նախագահ և ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

2004 թ. ընտրվել և մինչ այժմ հանդիսանում է Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի փոխնախագահ։ Երևանի ծանրամարտի մարզադպրոցի տնօրենն է։ Մարզում է իր որդուն՝ Առաքել Միրզոյանին և եղբորորդուն՝ Արայիկ Միրզոյանին։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1984)։
* Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1998)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2013)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԵԴԱԼՆԵՐՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | IAT |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Munzinger |

 |
**Ռուբեն Տիգրանի Ջրբաշյան** (դեկտեմբերի 13, 1934(1934-12-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երկրաբան։ Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1994), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996)։

Երկրաբան, պրոֆեսոր Տիգրան Ջրբաշյանի որդին է։

Կենսագրություն
--------------

1957 թվականին ավարտել է ԵՊՀ։ 1957 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում.
1993-2006 թվականներին՝ տնօրեն (1994 թվականից միաժամանակ դասախոսում է ԵՊՀ-ում)։ 1984-1991 թվականներին՝ Կովկասի հնահրաբխագիտական հանձնաժողովի, Հայկական երկրաբանական ընկերության նախագահ (1993), ՀՀ ԳԱԱ նախագահության անդամ (2004)։

Աշխատանքները վերաբերում են հրաբխականության զարգացման և տեղաբաշխման օրինաչափություններին, դրանց նշանակությանը երկրակեղևի ձևավորման և օգտակար հանածոների առաջացման գործում, հրաբխային շարքերի ու կազմավորումների դասակարգմանը, տարբեր երկրադինամիկական պայմաններում հրաբխայնության և տեկտոնիկայի փոխկապակցվածության բացահայտմանը, երկրաբանական վտանգավոր երևույթներին ու նրանց ազդեցության նվազեցման գիտական խնդիրներին։

Մասնակցել է «ՀՍՍՌ երկրաբանությունը» բազմահատորյակի 3-րդ և 4-րդ հատորների ստեղծման աշխատանքներին։

Ռուբեն Ջրբաշյանը համահեղինակ է «ԽՍՀՄ առաջին հնահրաբխագիտական քարտեզի» (Մոսկվա, 1990)։ ՌԴ բնական ԳԱ անդամ (1999)։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություններ Երկրի մասին» տեղեկագրի գլխավոր խմբագիր (2001 թվականից), ՀՀ ԿԳՆ «Գիտություններ Երկրի մասին» բնագավառի փորձագիտական հանձնաժողովի նախագահ (1992 թվականից), Հրաբխագիտության և Երկրի ընդերքի քիմիայի միջազգային ընկերակցության անդամ (1994 թվականից)։

Մրցանակներ, պարգևներ
--------------------

* ԱՄՆ-ի հայ գիտնականների և ճարտարագետների միության Վիկտոր Համբարձումյանի անվան մրցանակակիր (1995)
* ՌԴ Պ. Կապիցայի (1998) մեդալ
* Ալբերտ Էյնշտեյնի (2002) մեդալ
* ՀՀ Անանիա Շիրակացու (2003) մեդալ
* Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2012)։

Երկեր
-----

* Геология и перспективы нефтегазоносно- сти мезокайнозойских седиментационных бассейнов центральной части Армении, Е. 1999 (համահեղինակ)
* Главнейшие месторождения цеолитолитов Армении, Е. 1999 (համահեղինակ)։

### Մամուլ

* Հոդվածների մատենագիտություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
3. ↑  Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում շնորհելու մասին
4. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ հիմնարար գիտական գրադարանի էլ․ քարտարան- Ռուբեն Ջրբաշյան». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 29-ին.
5. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսների կենսամատենագիտություններ». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 8-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՀ ԳԱԱ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8419 |

 |
**Զօհրապ Սարգիսեանը** (թուրքերեն՝ Zohrab Sarkisyan, - օգոստոսի 7, 1982(1982-08-07), Անկարա, Թուրքիա), եղել է Կարին-Էրզրում ռազմագործողության ղեկավարը։ Խրիմյան Հայրիկ անձնասպանական ջոկատը, նահատակ Փիեր Գյուլումյան խմբի համագործակցությամբ 1982 թ.-ի օգոստոսի 7-ին Զօհրապ Սարգիսեանի գլխավորությամբ իրականացրեցին ռազմական գործողություն, որի ընթացքում զինված ատրճանակներով և նռնակներով մուտք են գործել Անկարայի Էսենպողա միջազգային օդանավակայան։ Կրակ են բացել ուղևորների մարդաշատ սպասասրահում՝ որտեղ գտնվել են նաև թուրքական զինված ուժերի ռազմական ջոկատներ և անձնագրային հսկողության աշխատակիցներ։ Օդանավակայանի ռեստորանում Զօհրապ Սարգիսեանը պատանդ է վերցրել ավելի քան քսան հոգու։ Գործողության ընթացքում մահացել է 9 մարդ, իսկ վիրավորվել 82-ը։ Գործողության պատասխանատվությունն իր վրա է վերցրել ՀԱՀԳԲ-ն։ Զօհրապ Սարգիսեանը գործողության ընթացքում մահացել է, իսկ Լևոն Էքմէքճեանը ծանր վիրավորված վիճակում գերի է ընկել և վեցամսյա ծանր տանջանքներից հետո թուրքական զինվորական դատարանի կողմից մահվան դատապարտվել։ Ըստ ականատեսների՝ ՀԱՀԳԲի զինյալներից մեկը կրակելով փախչող ուղևորների ուղղությամբ բղավում է. «Ավելի քան մեկ միլիոն մերոնցից է սպանվել, ինչ կլինի, եթե քսանհինգն էլ ձեզնից մահանան»։

Աղբյուրներ
----------

* «ԱՐԱՐԱՏ» Օրաթերթ  Archived 2014-01-29 at the Wayback Machine.
* ArmInfo(չաշխատող հղում)
 *(անգլ․)*
* CIA.gov USA(չաշխատող հղում)
 *(անգլ․)*
* CIA.gov USA Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine. *(անգլ․)*
**Աբդուլլահ իբն Աբդուլ-Ազիզ ալ-Սաուդ** (արաբ․՝ عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود‎‎, օգոստոսի 1, 1924(1924-08-01), Ալ-Ռիադ, Էև-Ռիյադ, Սաուդյան Արաբիա - հունվարի 23, 2015(2015-01-23)[…], Ալ-Ռիադ, Էև-Ռիյադ, Սաուդյան Արաբիա), Սաուդյան Արաբիայի թագավոր և Երկու սրբազան մզկիթների պահապան 2005-ից մինչև իր մահը` 2015 թվականը։
Նա ժառանգել է գահը 2005 թվականի օգոստոսի 1-ին իր խորթ եղբայր Ֆահդ թագավորից.

Աբդուլահը Ֆահդի նման եղել է Սաուդյան Արաբիայի հիմնադիր Իբն Սաուդի բազմաթիվ երեխաներից մեկը։ Աբդուլահը իր հասուն տարիքի մեծ մասը զբաղեցրել է բազմաթիվ քաղաքական պաշտոններ։ 1961 թվականին նա եղել է Մեքքայի քաղաքապետը։ Հաջորդ տարի նա նշանակվել է Սաուդյան Արաբիայի ազգային գվարդիայի հրամանատար և շարունակել է զբաղեցնել պաշտոնը, երբ նա դարձել է թագավոր։ Նա նաև եղել է պաշտպանության նախարարի տեղակալը և դարձել է թագաժառանգ արքայազն, երբ Ֆահդը տիրացել է գահին 1982 թվականին։ Երբ թագավոր Ֆահդը սրտի կաթված է ստանում, Աբդուլահը *դե ֆակտո* դառնում է երկրի ղեկավարը, մինչև պաշտոնապես թագադրվում է մեկ տասնամյակ հետո։

Կենսագրություն
--------------

Աբդուլլահ Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ Սաուդը ծնվել է 1924 թ. օգոստոսի 1-ին Սաուդյան Արաբիայի մայրաքաղաք Էր-Ռիադում՝ արքայի ընտանիքում։ Այժմ Աբդուլլահ Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ Սաուդը 90 տարեկան է, ունի 35 երեխա (15 տղա) (20 աղջիկ)։

Ընտանիք
-------

Նրա ամենափոքր երեխան ծնվել է 2003 թվականին, երբ նա 79 տարեկան էր։ Նրա երկրորդ որդին՝ արքայազն Մութայբը, Ազգային գվարդիայի հրամանատարն է։ Մյուս որդին՝ արքայազն Միշաալը, 2013 թվականից Մեքքայի մարզպետն է։ Մյուս արքայազն Խալեդ Ալ Ֆաիսալը Կրթության և գիտության նախարարն է՝ մինչ այդ, 2009 թ. նա ծառայել է որպես Նաջրան նահանգի կառավարիչ։ Նրա որդին՝ արքայազն Աբդուլ ազիզը, արտաքին գործերի նախարարի տեղակալն է։ Նրա դուստրը՝ արքայադուստր Ալիան, սոցիալական սպասարկման ծրագրերի նախագահն է։

Քննադատություն
--------------

2008 թ. փետրվար ամսին՝ Ամերիկյան Վաշինգտոն Փոստը Հրապարակեց աշխարհի ամենադաժան բռնապետեր վերնագրով հոդվածը՝ որտեղ Աբդուլլահ Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ Սաուդը գտնվում էր 4-րդ տեղում՝ զիջելով միայն Հյուսիսային Կորեայի նախագահ՝ Կիմ Չեն Իրին, Սուդանի նախագահ՝ Օմար Ալ Բաշիրին, Մյանմարի գեներալ՝ Տան Շվեյին[*փա՞ստ*]։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2
3. 1 2  Ալ Արաբիա — 2003.
4. 1 2  Encyclopædia Britannica
5. ↑  *Matikkala A.* Suomen Valkoisen Ruusun ja Suomen Leijonan ritarikunnat (фин.) — Helsinki: Edita, 2017. — P. 499. — ISBN 978-951-37-7005-1
6. ↑
7. ↑
8. ↑  «King Abdullah bin Abdulaziz». *18 September 2015*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 26-ին.
9. ↑  «Who's who: Senior Saudis». *BBC*. 2007 թ․ հոկտեմբերի 30. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 27-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լենտապեդիա · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| EGAXA: vtls002265166 · GND: 139629882 · GTAA: 75134, 75135 · ISNI: 0000000107763404 · LCCN: no99078529 · NKC: js20050919014 · NTA: 251258270 · PTBNP: 1729800 · VIAF: 4569598 · WorldCat VIAF: 4569598 |

 |

 |