**Հովսեփ Ազնավուր** (1854, Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունիս 1935, Կահիրե, Եգիպտոս), Օսմանյան կայսրությունում գործած հայ ճարտարապետ։ Հայտնի է Պոլսի բուլղարական Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու կառուցմամբ։

Կենսագրություն
--------------

Հովսեփ Ազնավուրը ծնվել է Լոնդոնում։ Ընտանիքով Պոլիս փոխադրվելուց հետո՝ 1867 թվականին մեկնել է Վենետիկի Մուրադ-Ռափայելյան վարժարան և 1871 թվականին վերադարձել է ծնողների մոտ։ Հոր երազանքն էր, որ որդին նախ երկրագործություն, ապա մեքենագիտություն և փաստաբանություն սովորի։ Բայց տեսնելով, որ այդ մասնագիտություններից ոչ մեկում նա չի հաջողում, ասպարեզի ընտրությունը թողել է Հովսեփին։ Այդպես Հովսեփը մեկնել է Հռոմ՝ ուսանելու գեղարվեստի վարժարանում։

Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում սովորելու տարիներին Հովսեփ Ազնավուրը բարձր առաջադիմություն է ունեցել փիլիսոփայությունից, երկրաչափությունից և պատմագիտությունից, ինչպես նաև լավ է յուրացրել գծագրությունը և հաջողություններ է ունեցել սպորտում։ 1876 թվականին Հռոմում իտալական ընդհանուր մարզական մրցույթի ժամանակ 2000 մասնակիցների մեջ նա նվաճել է առաջին մրցանակները բոլոր մարզաձևերում։ Այդ կապակցությամբ Վիկտոր Էմանուել թագավորը նրան շնորհել է երկու արծաթյա կանթեղ և ժամացույց։

1878 թվականին, ուսանող եղած ժամանակ, «Տիբերիուս» ընկերությունը Հռոմում ամառանոց կառուցելու մրցույթ է հայտարարել։ Հովսեփը հաղթել է այդ մրցույթում և ստացել է «Վալադիե» մեդալը։ «Տիբերիուս» ընկերությունը ի պատիվ Ազնավուրի կազմակերպել է խնջույք, որին ներկա են եղել իտալացի իշխաններ։

Հովսեփ Ազնավուրը կառուցել է բազմաթիվ շենքեր. Հռոմում՝ «Տիբերիուս» ընկերության հանդիսասրահը, Պոլսում՝ Թեփեբաշի թաղապետական և Բերայի նոր ֆրանսիական թատրոնները, Ֆեների բուլղարական երկաթե եկեղեցին, Ռեժիի ծխախոտի ընկերության Ջիպալիի մեծ գործարանը, Սանասարյան, Գյուլբենկյան, Թոփալյան և Գաթըրճըօղլու խաները, Ռուքիե արքայադստեր և արքայազն Աբաս Հիլմիի ապարանքները, Նիյմեթ արքայադստեր, արքայազն Մուհամեդ Ալիի կնոջ և Պողոս բեյ Յուսուֆի դամբարանները։

Հովսեփ Ազնավուրը նաև Վառնայի օպերային թատրոնի հեղինակն է (1895 թվական)։

Նուբար Փաշայի օժանդակությամբ Եգիպտոսում կառուցել է մի շարք շինություններ։

Եղել է Օսմանյան ճարտարապետների միության առաջին նախագահը (1913 թվական)։

Հովսեփ Ազնավուրը եղել է Սահմանադրական ռամկավար կուսակցության հիմնադիրներից մեկը։ Երկար տարիներ անդամակցել է ՀԲԸՄ-ին, եղել է Կահիրեի թեմական ժողովի անդամ, մասնակցել է Կահիրեի հայ գեղարվեստասիրաց միությանը, եղել է Հայ մարմնամարզական ակումբի նախագահը։ Իր կարողության չափով սատարել է ազգային բարենպատակ հաստատություններին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ Ազնավուրը տեղափոխվել է Եգիպտոս։

Նրա վերջին աշխատանքը Հայոց ցեղասպանության 1,5 միլիոն զոհերին նվիրված հուշարձանի ձևավորումն է, որը հետագայում ենթադրվում էր տեղադրել Հայաստանում։

Նա նախագծել է նաև մասնավոր առանձնատներ և վիլլաներ։

Մահացել է Կահիրեում, 1935 թվականի հունիսի վերջին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Union List of Artist Names — 2010.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "Азнавур Овсеп — Энциклопедия фонда «Хайазг»". *ru.hayazg.info*. Retrieved 2022 թ․ հուլիսի 4.
3. ↑  "biyografi.net: Hovsep Aznavur". *www.biyografi.net*. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 18. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 15 (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1014103770 · ISNI: 0000000098084732 · VIAF: 145332358 · ULAN: 500292778 · WorldCat VIAF: 145332358 |

 |