recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սապոնջյան Օգսեն Մուրադի** (մարտի 3, 1908(1908-03-03), Արճեշ, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 19, 1987(1987-10-19)), հայ մեխանիկ։ ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1960 թ.)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր, գործիչ (1962 թ.)։

Կենսագրություն
--------------

1932 թվականին ավարտել է ՀԽՍՀ շինարարական ինստիտուտը։ 1939 թվականից եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի նյութերի դիմադրության ամբիոնի վարիչը։ Աշխատանքները վերաբերում են առաձգականության տեսության, մասնավորապես, առաձգական բարակ սալերի ծռման տեսության հարցերին։ Մշակել է մեթոդներ, որոնց օգնությամբ լուծվել են էլիպսային, կիսաէլիպսային բազմանկյուն և կիսաշրջանաձև սալերի ծռման տարբեր խնդիրներ։ Բացատրել է իր հայտնաբերած «Սսպոնջյան-Բաբուշկայի պարադոքսը»։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ ԳԱԱ, Օգսեն Մուրադի Սապոնջյան


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 185)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Рождества Пресвятой Богородицы), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի Բոլշինկա սլոբոդայում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Շախտիի և Միլլերովոյի թեմի Տարասովսկիի գործակալությանը։

Պատմություն
-----------

Բոլշինսկայա սլոբոդայի առաջին տաճարը եղել է Քրիստոսի ծննդյան փայտե եկեղեցին, որը կառուցվել է 1789 թվականին։ Երբ այն խարխլվել է, 1857 թվականին կառուցվել է նոր` քարե եկեղեցի, որը փակվել է 1930-ական թվականներին։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո այն դարձել է կոլտնտեսական պահեստ, իսկ 21-րդ դարի սկզբում որոշվել է այն վերականգնել։ Տաճարի վերականգնումը շարունակվում է մինչ օրս։

Ժամերգություններ անցկացնելու համար 2006 թվականին Բոլշինկայում, իշխանությունների հատկացրած հին շենքի հիման վրա, կառուցվել և օծվել է Քրիստոսի ծննդյան նոր տաճարը, որը որոշ ժամանակ անց սկսել է կոչվել Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի, քանի որ օծվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 21-ին` Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան օրը։

Եկեղեցին կառուցելու բոլոր աշխատանքները` արտաքին և ներքին հարդարումը, այդ թվում` պատկերակալի նկարազրդումը, փոքր զանգակատան կառուցումը և տարածքի բարեկարգումը, իրականացվել են նվիրատվությունների հաշվին։ Մեծ օգնություն է ցուցաբերել «Բոլշինսկոյե» բաժնետիրական ընկերությունը, որը ոչ միայն նվիրաբերել է մեծ գումար, այլև անմիջականորեն մասնակցել է շինարարությանը։ Այսպիսով, նոր տաճարը կառուցվել է հնի դիմաց, որը գտնվում է ավերակների մեջ։

Աստվածածնի ծննդյան տաճարի վանահայրն է երեց Անդրեյ Կորշունովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Церковь Рождества Пресвятой Богородицы (Большинка)
2. ↑  Большинка. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы
3. ↑  Рождества Христова церковь

Արտաքին հղումներ
----------------

* Церковь Рождества Пресвятой Богородицы
* Тарасовское благочиние. Все церкви и монастыри
* На источнике в честь иконы Божией Матери «Живоносный источник» в слободе Большинка совершили традиционный молебен с водосвятием Archived 2017-03-25 at the Wayback Machine.
**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**  , միջնադարյան բազիլիկ եկեղեցի։ Այն գտնվում է Լոռու մարզի Լեռնապատ համայնքում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է միջին դարերում և վերակառուցվել՝ 1868 թվականին։ 1869 թվականին Եկեղեցում ծառայություն են մատուցել քահանաներ Գարեգին Տեր-Գրիգորյանը և Տեր Հովսեփը։ Կառուցվել է եկեղեցուն կից ակումբ, գրադարան, գործել է ծխական դպրոց։ Այն ունեցել է մեծ գմբեթ, սակայն ԽՍՀՄ-ի տարիներին գմբեթը իջեցվել է։ Ըստ գյուղացիների պատմածի՝ գմբեթը քանդող 4 գյուղացիները կուրացել են և դժբախտ վախճան են ունեցել։ Հետագայում եկեղեցին վերածվել է պահեստի։ Եկեղեցու տարածքում եղել է հնամենի գերեզմանոց, որտեղ իրենց վերջին հանգրվանն են գտել եկեղեցու անվանի սպասավորները։ 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժի հետևանքով հնամյա եկեղեցու պատերը խարխլվել են, այն այժմ գտնվում է վթարային վիճակում։ Եկեղեցու բակում տեղադրված է խաչքար՝ նվիրված 1918 թվականի մայիսին թուրք հրոսակների դեմ քաջաբար կռված հաջիղարացիների (լեռնապատցիների) հիշատակին։

Կառուցվածք
----------

Եկեղեցին կառուցված է մոխրագույն քարից և պատերի վրա կան փոքր կորաձև պատուհաններ։ Այն բազիլիկ ոճի է, կառուցվածքը ուղղանկյուն խաչաձև, որի դուռը գտնվում է արևելյան կողմում։ Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևելյան և հյուսիսային։ Գլխավոր խորանի երկու կողմերում տեղադրված են ավանդատներ, պահպանվում է մկրտության ավազանը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Լեռնապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկը։ Տես՝ «41 Լեռնապատ համայնք, 4․1»
3. ↑  Քարհանյան Գագիկ (2017)։ *Գուգարաց աշխարհ, չքնաղ Լոռի*։ Ասողիկ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկը։ Տես՝ « 41 Լեռնապատ գյուղ, 4․1»
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ազատյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Վաղարշ Դավթի Ազատյան** (հունվարի 14, 1904(1904-01-14), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 28, 1991(1991-12-28)), հայ խորհրդային քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների թեկնածու (1940), դոցենտ։

Վաղարշ Ազատյանի հուշատախտակը Երևանում

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հունվարի 14-ին, Թիֆլիսում։ Ավարտել է Ներսիսյան դպրոցը, Երևանի պետական համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը (1928]), բնագիտական ֆակուլտետի կենսաբանական (1930) և քիմիական (1931) բաժինները։

### Աշխատանք

Աշխատել է նույն համալսարանում (1928-1934) որպես դասախոս, պրոռեկտոր, քիմիական ֆակուլտետի դեկան։

1940 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը։

1939-1943 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի (Արմֆանի) տնօրեն Հովսեփ Օրբելու տեղակալը։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ ստեղծվել է Արմֆանի քիմիայի ինստիտուտը (Օրգանական քիմիայի ինստիտուտ), որի տնօրենն էր 1939-1945 թվականներին։ Նրա ակտիվ մասնակցությամբ ստեղծվել է նաև Հայաստանի քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտը։

1965 թվականից աշխատել ՀԽՍՀ ԳԱ քիմիական ֆիզիկայի լաբորատորիայում որպես ավագ գիտական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1924 թվականից։

Գիտական աշխատանքներ
-------------------

Հայաստանի քիմիական արդյունաբերության զարգացման գործում մեծ նշանակություն է ունեցել Վաղարշ Ազատյանի ստացած գիտական արդյունքները քլորոպրենային կաուչուկի, դիքլորբութենի, ացետիլենային միացությունների սինթեզի, տարրօրգանական միացությունների կատալիտային ցիկլոօկտատետրաեանի ածանցյալների ուսումնասիրման բնագավառում։ Նրա անունը սերտորեն կապված է նաև «Հայկական քիմիական ամսագրի» ստեղծման (1947) հետ։ Երկար տարիներ եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ տերմինաբանական խորհրդի փոխնախագահ։ Իր բացառիկ լեզվիմացությամբ և լեզվալան հարուստ գիտելիքներով մեծապես նպաստել է հայերեն քիմիական տերմինաբանության մշակմանն ու զարգացմանը։ Մեծ է նրա ավանդը նաև ռուս-հայերեն քառահատոր և ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկականբառարանների ստեղծման գործում։ Զգալիորեն նպաստել է նաև Հայկական հանրագիտարանի ստեղծմանը։

Վաղարշ Ազատյանը ԽՍՀՄ Մենդելեևյան քիմիական ընկերության ստեղծողներից և ակտիվ ղեկավարներից էր։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Երկեր
-----

* Կատալիտիկ յերևույթներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ազատյան Վաղարշ (հայ.) // *Հայկական սովետական հանրագիտարան* — Երևան: 1974. — հատոր 1. — էջ 99.
2. ↑  Կենսագրական հանրագիտարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2009, էջ 62-63։
3. ↑  Կատալիտիկ յերևույթներ arar.sci.am կայքում


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 12046 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 99)։*  |
**Օզոդ Ամինովա** (տաջ.՝ Озод Аминзода, հոկտեմբերի 1, 1933(1933-10-01), Խուջանդ, Տաջիկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 7, 2009(2009-06-07)), տաջիկ և խորհրդային բանաստեղծուհի, մանկավարժ, խմբագիր։ Տաջիկական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։ Խուջանդի պատվավոր քաղաքացի։

Կենսագրություն
--------------

Օզոդ Ամինովան ծնվել է բանաստեղծ և երաժիշտ Մուխիդդին Ամինովի ընտանիքում։ 1958 թվականին ավարտել է Լենինաբադի Ս. Կիրովի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Մինչև 1970 թվականը Լենինաբադի դպրոցներում դասավանդել է տաջիկերեն և գրականություն։ Եղել է Տաջիկստանի գրողների միության անդամ (1965 թվականից), 1970 թվականից` ԽՄԿԿ անդամ։

1971-1990 թվականներին եղել է «*Ҳққққати Інінінок*» քաղաքային թերթի խմբագիր։ Ավելի ուշ դարձել է Տաջիկստանի գրողների միության տեղական մասնաճյուղի աշխատակից։ Ղեկավարել է տեղական մշակութային հիմնադրամը։ ԽՍՀՄ գրողների պատվիրակությունների կազմում այցելել է խորհրդային շատ հանրապետություններ և արտասահմանյան երկրներ, այդ թվում` Ֆրանսիա, Արևելյան Գերմանիա, Բուլղարիա, Սաուդյան Արաբիա և Իրան։

Ստեղծագործություն
-----------------

Օզոդ Ամինովան սկսեկ է հրատարակել իր աշխատանքները 1950-ականների կեսերից։ Բանաստեղծությունների հիմնական թեման հայրենասիրությունն էր, սերը, հավատարմությունը և խորհրդային կանանց ազատությունը։

Գրական կեղծանունն էր Օզոդ։

### Ընտրյալ ժողովածուներ

* «Առաջին տողերը» (1965)
* «Քո մասին խորհելիս» (1971)
* «Զգոն աչք» (1975)
* «Այցելություն ընկերներին»
* «Կանաչ զարդ»
* «Մորը գովերգելիս» (1981)
* «Ես նույնպես տեղեկացա» (1981)
* «Ծաղկեփունջ» (1984)

Պարգևներ
--------

* Տաջիկական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ
* Տաջիկստանի Լենինյան Կոմերիտմիության մրցանակ (1982)
* Տաջիկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգիր
* Խուջանդի պատվավոր քաղաքացի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 38 ISBN 978-99947-2-379-9.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Prominent Tajik figures of the 20th century". Archived 2017-11-10 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000028391980 · LCCN: n85086387 · VIAF: 21109437 · WorldCat VIAF: 21109437 |

 |
**«Վան-Տոսպ»** (1911-1912 թվականներին՝ **«Վան-Տոսբ»**), գրական, գիտական, հասարակական-քաղաքական թերթ (կիսամսյա, շաբաթական, եռօրյա և այլն)։ Սահմանադիր ռամկավար կուսակցության (հետագայում՝ Ռամկավար ազատական կուսակցության) Վասպուրականի շրջանի, 1919 թվականին՝ ՌԱԿ-ի Հայաստանի կենտրոնական խորհրդի հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1911-1919 թվականներին, Վանում (1911-1915), Թիֆլիսում (1915-1918), Երևանում (1919)։ Խմբագիրներ՝ Հ․ Ավագյան, Կ․ Սիտալ (Շահինյան), Մ․ Պալոյան, Պ․ Հովնանյան, Ս․ ժամկոչյան, Ա․ Դարբինյան, Վ․ Պապիկյան, Ա․ Ավետիսյան։

Քաղաքական իրադարձությունների և խմբագիրների փոփոխման հետևանքով հաճախ կրել է բովանդակային փոփոխություններ։ Առաջին շրջանի (Վան) սկզբի ընդգծված գրական-բանասիրական, պատմաազգագրական բնույթը 1913-1915 թվականներին իր տեղը զիջել է երիտթուրքերի հայահալած գործելակերպի, գոյատևման համար արևմտահայության մղած պայքարի և ազատության ուղիների որոնումների լուսաբանմանը։ Երկրորդ շրջանում (Թիֆլիս, Երևան) ներկայացրել է առաջին աշխարհամարտի ընթացքը, Արևմտյան Հայաստանի ազատագրված շրջանների կյանքը, փրկված արևմտահայության տեղավորմանն ու որբերի պատսպարմանն ուղղված հայկական և օտար ընկերությունների գործունեությունը։ Այս շրջանում պարբերականը կարևորել է հայ ժողովրդի երկու հատվածների փոխադարձ ճանաչումն ու մերձեցումը։

Նկատի ունենալով հայ ազգային շարժման հանդեպ Ռուսաստանի վարած քաղաքականությունը՝ ազատագրական հույսեր չի կապել Արևմտյան Հայաստանի ոուսական գրավման հետ։ Թերթը չի հավատացել երիտթուրքերի՝ բարենորոգումներ իրագործելու խոստումներին, քննադատել է է նրանց ներքին և արտաքին քաղաքականությունը, դատապարտել հայկական կոտորածների գաղափարական նախապատրաստությունը և հայկական հարցի լուծումը տեսել հայերի պայքարի մեջ։ 

Թիֆլիսում հրատարակվելիս «Վան-Տոսպը» հանդես է եկել իբրև արևմտյան Հայաստանից փախստականների իղձերի արտահայտիչ, մեծ տեղ հատկացրել դեռևս Վանում մնացած հայերի վիճակի, արևելյան Հայաստանում հաստատված վանեցիների կյանքի լուսաբանմանը, փորձել է կազմակերպված բնույթ հաղորդել գաղթականներին օգնություն ցույց տալու գործին, բացահայտել Վանի շրջանում ռուսական հրամանատարության հակահայկական տրամադրվածությունը։ Դրական է արտահայտվել 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխության և Ռուսաստանի ցարական իշխանության տապալման հանդեպ։ Քննադատել է «Թուրքահայաստանի մասին» խորհրդային դեկրետը՝ գտնելով, որ «կործանման եզրին կանգնած և իր հայրենիքից արտաքսվող ու կոտորվող հայ ժողովրդի համար ավելորդ է դառնում ազգային ինքնորոշման իրավունքը»։ 

հայկական հարցի վերջնական լուծումն առնչել է Անտանտի քաղաքականության, հայ դատը բոլշևիկյան կառավարությանը հանգամանորեն ներկայացնելու և վերջինիս կողմից ըմբռնողություն գտնելու հետ։

Ունեցել է «Ներքին տեսություն», «Արտաքին տեսություն», «Շաբաթական լուրեր», «Մամուլ», «Այլևայլք» մշտական բաժինները, գրական, գիտական և հասարակական երկամսյա հավելված (1919 թվականին)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 279)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շանցեր

**Վիրգիլի Լեոնովիչ Շանցեր**  (ռուս.՝ *Виргилий Леонович Шанцер*, կուսակցական ծածկանունը՝ **Մարատ**, սեպտեմբերի 21 (հոկտեմբերի 3), 1867, Shabo, Ուկրաինա - հունվարի 29 (փետրվարի 11), 1911, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), ռուս հեղափոխական։ 

1880-ական թվակականներին հարել է նարոդովոլցիներին։ 1901 թվականից կուսակցական աշխատանքներ է կատարել Մոսկվայում։ Աքսորվել է Արևելյան Սիբիր։ ՌՍԴԲԿ II համագումարից (1903) հետո՝ բոլշևիկ։ 1904 թվականին ՌՍԴԲԿ Մոսկվայի կոմիտեի անդամ, 1905 թվականին դարձել է կոմիտեի ղեկավարներից մեկը, «Ռաբոչի» («Рабочий») թերթի խմբագիրը։ Մոսկվայի Դեկտեմբերյան զինված ապստամբության (1905) կազմակերպիչներից է։ 1906 թվականին եղել է ՌՍԴԲԿ Օմսկի, ապա՝ Պետերբուրգի կոմիտեների անդամ։ Կուսակցության V համագումարում ընտրվել է բոլշևիկյան կենտրոնի անդամ։ Բազմիցս բանտարկվել է և աքսորվել։ 1908 թվականին տարագրվել է։ Փարիզում 1909 թվականին մասնակցել է բոլշևիկյան «Պրոլետարի» թերթի ընդլայնված խմբագրության խորհրդակցությանը, հարել է օտզովիսաներին, մտել «Վպերյոդ» հակակուսակցական խմբի մեջ։ Ծանր հիվանդ վիճակում վերադարձել է Ռուսաստան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Шанцер Виргилий Леонович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 451)։*  |
Հիսուսը Մարթայի ու Մարիամի տանը, Հարոլդ Քոփինգ, 1927
Բեթանիացի **Մարթա** (1-ին դար, Բեթանիա, Հորդանան գետի արևմտյան ափ - 1-ին դար, Լարնակա, Կիպրոս և Տարասկոն), Ղազարոսի և Մարիամի քույրը՝ հիշատակված Ղուկասի և Հովհաննեսի Ավետարաններում։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

«Մարթա» անունը հունարեն տառադարձությունն է (հուն․՝ Μάρθα *Մարթա*), որն էլ իր հերթին ծագում է արամեերենից (արամեերեն՝ מרתא *մորտո* — «տիրուհի»)։ Անվան արամեերեն ձևը երևում է Պոցուոլիում գտնված Նաբաթեյան արձանագրություններում, որոնք Նեապոլի թանգարանում են և թվագրվում են մ.թ.ա. 5-րդ դարով։

Ղուկասի Ավետարան
----------------

Ղուկասի Ավետարանը պատմում է Մարթայի և Մարիամի՝ նրա քրոջ մասին։ Նրանք միասին ապրում էին մի գյուղում, որի անունը հայտնի չէ։ Տեղանքի անվանումը նույնպես անհայտ է։ Այստեղով անցնում է Հիսուսը։ «Իրենց ճանապարհորդության ընթացքում նա եկավ մի գյուղ. այստեղ Մարթա անունով մի կին նրան տարավ իր տուն։ Նա ուներ քույր՝ Մարիամ անունով»։ Մարիամը նստում է Հիսուսի ոտքերի մոտ և լսում նրան, իսկ Մարթան հոգ է տանում հյուրասիրության մասին։ Ժամանակ չունենալով պատրաստել այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է հյուրին, նա բողոքում է Հիսուսին. «Տե՛ր, մի՞թե դու կարիք չունես, որ քույրս ինձ մենակ է թողել ծառայելու։ Ասա՛ նրան, որ օգնի ինձ»։ Հիսուսը պատասխանում է. «Մարթա՛, դու դեսուդեն ես ընկնում ու հոգ տանում շատ բաների մասին, բայց միայն մի բան է անհրաժեշտ. Մարիամն ընտրեց այն լավ մասը, որը նրանից չի վերցվի»։

Հովհաննեսի Ավետարան
-------------------

Հովհաննեսի Ավետարանի 11-րդ գլուխը պատմում է Ղազարոսի հիվանդության, մահվան և հարության մասին։ Ինչպես նաև այս հատվածում երևում է, որ Ղազարոսը, Մարիամը և Մարթան եղբայր ու քույրեր են և Հիսուսի մտերիմ ընկերները։ Երբ Հիսուսը մոտեցավ Բեթանիային, Մարթան դուրս եկավ նրան դիմավորելու։ Հովհաննես Ավետարանիչը Մարիամի մասին ասում է. «Մարիամը նստած էր տանը»։ Ղազարոսն արդեն մահացել էր և արդեն 4 օր դագաղի մեջ էր։ Այնուհետև պատմության մեջ Մարթան ցույց է տալիս իր ամուր հավատը Հիսուսի հանդեպ. «Տե՛ր, եթե Դու այստեղ լինեիր, եղբայրս չէր մահանա։ Բայց հիմա ես գիտեմ, որ այն, ինչ Դու Աստծուց խնդրես, Աստված կտա Քեզ»։ Թեև նա սկզբում չի հասկանում Հիսուսի պատասխանը՝ քո եղբայրը հարություն կառնի, սակայն հարության նկատմամբ հավատը ցույց է տալիս նույնիսկ վերջին օրը։ Եվ երկխոսության ավարտին Մարթան հավատով խոստովանում է. «Տե՛ր, Ես հավատում եմ, որ դու Քրիստոսն ես՝ Աստծո Որդին, որ եկել է աշխարհ։ Այս ասելով՝ գնաց…»: Հարություն տալով Ղազարոսին՝ Հիսուսը, կարծես ի պատասխան այս խոստովանության, ասում է Մարթային. «Մի՞թե Ես քեզ չեմ ասել, որ եթե հավատաս, կտեսնես Աստծո փառքը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  բառի արական տարբերակը արամեերենից՝ *մորե*, այսինքն՝ «տեր»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրբ Մարթա www.bibelwissenschaft.de (գերմ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Catholic (1997—…) · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118578219 · LCCN: n86141621 · NLP: a0000001011835 · VIAF: 70419468 · WorldCat VIAF: 70419468 |

 |
**Կոմոտինիի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի** (հուն․՝ Ναός Αγίου Γρηγορίου του Φωτιστή), հունական ճարտարապետական ոճով կառուցված հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում Հունաստանի Կոմոտինի քաղաքում։

Եկեղեցին բացվել է քաղաքի հայ համայնքի հովանավորությամբ և նախաձեռնությամբ։ Կոմոտինին համարվում է Հունաստանի հայաշատ քաղաքներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Կոմոտինին Մակեդոնիա երկրամասի և ամբողջ Հունաստանի ամենահայաշատ քաղաքներից մեկն է։ Այստեղի հայ համայնքն ակտիվորեն մասնակցում է երկրի քաղաքային կյանքին։

Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Կոմոտինիում բացվել է 1834 թվականի նոյեմբերի 25-ին։ Եկեղեցին գտնվում է քաղաքի կենտրոնական հատվածում։

Տեղի հայերը կրոնական այս կառույցի հետ կապված ստեղծել են մի շարք պատմություններ և ավանդություններ։ Այն նվիրված է Սուրբ Հովհաննեսին, թեև կրում է Հայաստանյաց Առաքելական սուրբ եկեղեցու սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անունը, ում շնորհիվ քրիստոնեությունը Հայաստանում ընդունվել է, որպես պետական կրոն։

Ամեն կիրակի եկեղեցում կատարվում է պատարագ և ծիսական արարողություններ։

Տես նաև
-------

* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Աթենք)
* Հայ-հունական հարաբերություններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Κωνσταντίνος Ζατζόπουλος (2009). Οι Αρμένιοι της Κομοτηνής. Κομοτηνή, σελ. 117-121. ISBN 978-960-86488-4-5.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Կոմոտինի)** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Հայաստան**   **Ճարտարապետություն**   **Եվրոպա**
 |
**Օլգա Միլլես** (շվեդերեն՝ Olga Milles, ծննդյամբ՝ Գրաններ, հունվարի 24, 1874(1874-01-24), Լայբնից, Շտիրիա - հունվարի 3, 1967(1967-01-03), Գրաց, Ավստրիա), ավստրիական ծագմամբ շվեդ նկարիչ։ 

Քանդակագործ Կարլ Միլլեսի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Օլգա Գրանները ծնվել է Գրացում (Ավստրիա), 1874 թվականին։ Դեռևս վաղ տարիքից նա ցուցաբերում էր նկարելու իր ունակությունը և արդեն տասներկու տարեկան հասակում ստացավ կրթաթոշակ *Landschaftliche Zeichenakademie*-ում սովորելու համար։ Այնուհետև նա շարունակեց նկարչություն ուսումնասիրել Փարիզում և Մյունխենում և շուտով դարձավ պահանջված նկարիչ՝ մեծ թվով պատվերներով։ Օլգան հիմնականում նկարում էր ավստրիական արիստոկրատների և նրանց երեխաների դիմանկարները։

Օլգան ծայրաստիճան հավատացյալ էր և նույնիսկ մտածում էր կանանց մենաստանում նկարչության ուսուցչի տեղ գտնելու մասին։ Նա չէր ձգտում ամուսնանալ, բայց 1898 թվականին Փարիզում ծանոթացավ շվեդ քանդակագործ Կարլ Միլլեսի և նրա քրոջ՝ Ռութ Միլլեսի հետ։ Երբ Կառլն առաջարկություն արեց Օլգային, նա սկզբում հրաժարվեց, քանի որ ցանկանում էր իրեն ամբողջովին նվիրվել արվեստին։ Այնուամենայնիվ, 1900 թվականին տեղի ունեցավ նրանց գաղտնի նշանադրությունը, իսկ 1905 թվականին՝ ամուսնությունը Գրացում։ Հարսանիքից մեկ տարի անց Օլգան ամուսնու հետ տեղափոխվեց Շվեդիա։ Ամուսինները երեխաներ չունեին։

1906 թվականին սկսվեց Միլլեսգորդենի շինարարությունը՝ տնով և շրջակա այգով։ Սակայն, ըստ ամենայնի, այս նախագծով ավելի շատ հետաքրքրված էր Կառլը, քան Օլգան։ Նա տխրում էր տան համար, անվստահություն էր զգում իր իսկ արվեստի հանդեպ և Միլլեսգորդենի վեհությունը ճնշում էր նրան։ Ուստի նա նախընտրեց ավելի շատ ժամանակ անցկացնել ծնողների հետ Գրացում։

Ամուսնությունից հետո Օլգան շարունակեց զբաղվել գեղանկարչությամբ, չնայած փոքր ծավալով։ Նրա գործերից ոչ բոլորն են պահպանվել, քանի որ նա ծայրաստիճան ինքնաքննադատաբար էր վերաբերվում իր գործերին և հավանաբար ոչնչացրել էր իր նկարների ու էսքիզների մի մասը։ 1931 թվականին Կառլ Միլլեսին հրավիրեցին դասավանդելու Դետրոյթի Կրենբրուկսի արվեստի ակադեմիայում և հետագա 20 տարիները ամուսիններն անցկացրեցին Միացյալ Նահանգներում ՝ Շվեդիա վերադառնալով միայն 1951 թվականին։

1955 թվականին Կառլ Միլլեսի մահից հետո Օլգան վերադարձավ հայրենի Գրաց, որտեղ էլ մահացավ 1967 թվականին 93 տարեկան հասակում։ Նրա աճյունը տեղափոխվեց Շվեդիա։ Թաղված է Միլլեսգորդենում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Olga Milles (շվեդերեն) — 1917.
2. 1 2
3. ↑  *(unspecified title)* (շվեդերեն)
4. 1 2 3 4 5  Svenskt kvinnobiografiskt lexikon
5. ↑  Millesgården


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 140872760 · ISNI: 0000000106559970 · LCCN: no2010178751 · LIBRIS: 403165 · VIAF: 107848189 · ULAN: 500509184 · WorldCat VIAF: 107848189 |

 |

 |
**Սուրբ Միքայելի եկեղեցի** (լյուքս.՝ Méchelskierch, ֆր.՝ Église Saint-Michel, գերմ.՝ Sankt Michaelskirche), Լյուքսեմբուրգի հարավային մասում գտնվող կաթոլիկ տաճար։ Տեղակայված է «Ձկան շուկա» փողոցի վրա։

Եկեղեցին գոյություն ունեցող ամենահին կրոնական սրբավայրն է Լյուքսեմբուրգում։ Այդ եկեղեցու տեղում կոմս Զիֆգրիդը 987 թվականին հրամայեց կառուցել պալատական մատուռ։ Հաջորդ դարերում այն բազմիցս ավերվել, վերականգնվել և վերակառուցվել է։ Վերջնական տեսքն այն ընդունեց 1688 թվականին՝ Լյուդովիկոս XIV-ի օրոք, ինչի մասին վկայում են շենքի ճակատային մասի սափորուկները։ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ դա միակ շենքն էր քաղաքում, որին ընդհանրապես չէին դիպել։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ հեղափոխականներին կանգնեցրեց սուրբ Միքայելի գլխի զարդարանքը, որը նման էր Ֆրանսիական հեղափոխության խորհրդանշանին։

Եկեղեցին իր մեջ ամբողջացնում է ճարտարապետական երկու ոճ՝ ռոմանական և բարոկկո. Սկզբնական մատուռից պահպանվել է միայն ճակատամուտքը։ Վերջին անգամ եկեղեցին վերանորոգվել է 1960-ականներին, 1980-ականներին և 2003-2004 թվականներին։

Պատկերասրահ
-----------

* Սուրբ Միքայել եկեղեցու մուտքի ճակատային զարդաքանդակըՍուրբ Միքայել եկեղեցու մուտքի ճակատային զարդաքանդակը
* Սուրբ Միքայել եկեղեցու մուտքըՍուրբ Միքայել եկեղեցու մուտքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2 3  «Lieux de culte et culte des lieux». Luxembourg City Tourist Office


|  |  |
| --- | --- |
|  | Saint Michael's Church, Luxembourg Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տուրիզմը Լյուքսեմբուրգում Archived 2011-06-02 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պատկանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սերովբե Պետրոսի Պատկանյան** (հոկտեմբերի 2, 1769(1769-10-02), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1836, Աստրախան, Ռուսական կայսրություն), հայ մանկավարժ, բանաստեղծ։

Միքայել և Գաբրիել Պատկանյանների հայրը, Միքայել Ռեստենի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Կ․ Պոլսի Մասխալաճի Հարությունի երաժշտական, 1783 թվականից՝ Վենետիկի Մխիթարյանների, 1788 թվականից՝ Տրիեստի Ս․ Մարտինոսի դպրոցում, վերջինում, այլ առարկաների հետ, կատարելագործել է նաև իր երաժշտական կրթությունը (ֆլեյտա, ջութակ)։ 1792 թվականին վերադարձել է Կ․ Պոլիս, Բերայում բացել երաժշտական թեքումով դպրոց, որտեղ դասավանդել է հայոց լեզու, պատմություն, իտալական երաժշտություն և այլն։ Ամբաստանվելով, 1793 թվականին փախել է Թիֆլիս և վրաց Հերակլ II թագավորի աջակցությամբ հիմնել հայկական առաջին դպրոցը (գործել է մինչև 1805 թվականը), որտեղ հայերի հետ սովորել են նաև վրացի երեխաներ։ Նույն տարում դպրոց է բացել Նոր Նախիջևանում։ 1810-1822 թվականներին պաշտոնավարել է Աստրախանի Աղաբաբյան դպրոցում։ 1796 թվականին գրել է «Համառօտ պատմութիւն աւէրեցման Փայտակարան մայրաքաղաքի ի խանէն աղայ Մահմուդի ի 1795 և ի 11 սեպտեմբերի» (հրտ․ 1910) պատմական ուսումնասիրությունը, որը շարադրված է ականատեսի վավերականությամբ և փաստերի լայն իմացությամբ։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Պատկանյանը գրել է նաև կրոնական բովանդակությամբ բանաստեղծություններ («Նուագ ի ծնունդն Քրիստոսի», «Նուագ առ ամենաերանեալ կոյսն»), որոնք երգվել են։ 1801-1815 թվականների բանաստեղծություններում կրոնական բովանդակությանը փոխարինել է կյանքի և պատմական իրադարձությունների նկարագրությունը՝ «Սարսեցուցիչն զօրաց երկնից», «Առ Եփրեմ կաթողիկոսն», «Ի յաղթանակ Ցիցիանովի», «Ի մահ Զավադ խանի», «Ի հնգեկի հարուածոն Տփխիսայ» և այլն։ Այս գործերը մի նոր աստիճանի բարձրացրին 18-րդ դարում ծնունդ առած ազգային քաղ․ բանաստեղծությունը։

Երկեր
-----

Երգք, Մ․, 1857

Գրականություն
-------------

* Սադյան Մ. Պատկանյաններ, Երևան, 1982։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնարար գիտական գրադարան» (չաշխատող հղում)


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
| **՞**Սզնի կեռասռնակավոր |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սզնի |
|
|
| Տեսակ | Սզնի կեռասռնակավոր |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Crataegus kyrtostyla Fingerh

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սզնի կեռասռնակավոր** (լատին․՝  Crataegus kyrtostyla Fingerh), վարդազգիների ընտանիքի, սզնի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ, փոքր ծառ կամ թուփ է, 2,5-5 մ բարձրությամբ և 10-15 սմ բնի 380 տրամագծով։ Տերևները ներքևի կողմում մոմաշերտ չունեն, ավելի բաց գույնի են, քան վերևի կողմը։ Ներքևի կողմից ջղավորությունը դուրս է ցցված։ Տերևների բաժինները նեղ են, վերին մասում ատամնաեզր, գրեթե մերկ, մեծ մասամբ հնգաբլթակ։ Ճ ներքևի կողմում մոմաշերտ չունենյուղերը ծածկված են գորշամոխրավուն կեղևով։ Ընձյուղները մերկ են կամ թեթևակի մազմզուկապատ։ Ծաղկաբույլերը լայն են, ճյուղավորված, գրեթե մերկ։ Հիպանթիումը մազմզուկապատ է։ Պտուղները կարմիր են, ունեն մեկ կորիզ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, նախկին ԽՍՀՄ-ի եվրոպական մասում, Ղրիմում, Հարավային Սկանդինավիայում, Հարավային Եվրոպայի միջին շրջաններում, Բալկանյան թերակղզում։ Հայաստանի պայմաններում տարածված է Լոռի ում, Իջևանի, Շամշադինի, Նոյեմբերյանի շրջաններում, Ապարանում, Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում, Մեղրիում, ստորինից մինչև միջին լեռնային գոտիներում՝ լայնատերև անտառների եզրերին, ծովի մակերևույթից մինչև 1800-1900 մ բարձրություններում։

Կիրառություն
------------

Կարելի է օգտագործել բարձրլեռնային շրջանները կանաչապատելու նպատակով։ Էկոլոգիական խումբը՝ Xllp: Մշակության հավանական շրջանները 1-32։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 380։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF |

 |
Վաշինգտոնում **Հայաստանի դեսպանությունը** Հայաստանի դիվանագիտական առաքելությունն է Միացյալ Նահանգներում, որը գտնվում է Վաշինգտոնի «Embassy Row» գոտում։ Դեսպանությունը գտնվում է Շերիդան-Կալորամա թաղամասի 2225 R Street հասցեում։

1991 թվականին անկախության հռչակումից հետո Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեց Միացյալ Նահանգների հետ և 1993 թվականի փետրվարին բացեց իր դեսպանությունը։ ԱՄՆ-ում Հայաստանի առաջին դեսպանը Ռուբեն Շուգարյանն էր։ Գործող դեսպան Լիլիթ Մակունցը նշանակվել է 2021 թվականի օգոստոսին։

Դեսպաններ
---------

ԱՄՆ-ում Հայաստանի դեսպանները.

* Լիլիթ Մակունց (2021–ներկայիս)
* Վարուժան Ներսեսյան (2018–2021)
* Գրիգոր Հովհաննիսյան (2016–2018)
* Տիգրան Սարգսյան (2014–2016 թթ.)
* Թաթուլ Մարգարյան (2005–2014)
* Արման Կիրակոսյան (1999–2005)
* Ռուբեն Շուգարյան (1993–1999)
* Ալեքսանդր Արզումանյան (1992–1993 թթ.)

Շենքի պատմություն
-----------------

Տեղացի ճարտարապետ Ջորջ Օքլի Տոտենի միջերկրածովյան վերածննդի ճարտարապետության ոճով 1909 թվականին նախագծած շենքը սկզբնապես ծառայել է որպես Ամարիլիս Ջիլետի նստավայր։ Հետագա սեփականատերերի թվում էին կոնգրեսական Գիլբերտ Մ. Հիչքոքը և Ինտերիերի դիզայնի միջազգային ինստիտուտը (ԻԴՄԻ)։ Այն բանից հետո, երբ 1990 թվականին ԻԴՄԻ-ն միաձուլվեց Մերիմաունթի համալսարանի հետ, շենքը մնաց թափուր։ 1995 թվականին այն գնեց Հայաստանի կառավարությունը։ Կառույցի 2,3 միլիոն դոլար գնման և հետագա վերանորոգման ծախսերը մասամբ վճարվել են ամերիկահայ համայնքի զգալի նվիրատվություններով։ Հայաստանի դեսպանատան 2009 թվականի գույքի արժեքը կազմում է 3 675 890 ԱՄՆ դոլար։

Տես նաև
-------

* Հայաստան-ԱՄՆ հարաբերություններ
* Ամերիկայի հայկական համագումար
* Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախումբ
* Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանատուն
* Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ
* Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  EmbassyPages.com
2. ↑  *Library of Congress* Library of Congress Name Authority File
3. ↑
4. ↑  Google Maps — 2005.
5. ↑  Embassy of Armenia to the United States

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դեսպանատան կայք
* Վիքիմափիա
**Վլադիմիր Ռուբենի Բոյնագրյան** (հունվարի 14, 1938(1938-01-14)), հայ աշխարհագրագետ, աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր, Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի քարտեզագրության և գեոմորֆոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։

Կրթություն և կոչումներ
----------------------

Վլադիմիր Բոյնագրյանը 1962-1966 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի աշխարհագրական ֆակուլտետում։ Ավարտելուց հետո մինչև 1969 թվականը սովորել է նույն ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում և ստացել է աշխարհագրության գիտությունների թեկնածուի դիպլոմ։ 1973 թվականին ստացել է դոցենտի գիտական կոչում։ 1996 թվականին Երևանի պետական համալսարանում ստացել է աշխարհագրական գիտությունների դոկտորի դիպլոմ։ 2006 թվականին՝ նույն համալսարանի պրոֆեսորի կոչում։ 2008 թվականից էկոլոգիայի և կենսագործունեության անվտանգության միջազգային գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս է։

Մասնագիտական գործունեություն
----------------------------

1997-2014 թվականներին եղել է ԵՊՀ աշխարհագրության ֆակուլտետում «Քարտեզագրության և գեոմորֆոլոգիայի» ամբիոնի վարիչ։ 1998 թվականից Ջրաբանական գիտությունների միջազգային ասոցիացիայի Հայաստանի ներկայացուցիչն է։

Հեղինակ է մի քանի տասնյակ գրքերի, ուսումնասկան ձեռնարկների և գիտական հոդվածների։ Առավել արժեքավոր աշխատություններից են «Ցրոնների միներալներ» (240 էջ, Երևան), «Աշխարհագրության աէրոտիեզերական մեթոդները» (152 էջ, Երևան) և «Հայաստանի սողանքներ» (308 էջ, Երևան, ռուս․) գրքերը։ Գիտական գործունեության հիմնական բնագավառը գեէմորֆոլոգիան է։ Մի շարք աշխատություններ ունի Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի սողանքների մասին։

Տիրապետում է ռուսերենին (գերազանց), անգլերենին (խոսակցական) և վրացերենին (լավ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Վլադիմիր Բոյնագրյան, կենսագրությունը Երևանի պետական համալսարայանի պաշտոնական կայքում
3. ↑  Վ.Ռ.ԲՈՅՆԱԳՐՅԱՆ, Ա.Վ.ԲՈՅՆԱԳՐՅԱՆ, ՑՐՈՆՆԵՐԻ ՄԻՆԵՐԱԼՆԵՐ, Ուսումնական ձեռնարկ «Աշխարհագրություն» մասնագիտության ուսանողների համար
4. ↑  ОПОЛЗНИ АРМЯНСКОГО НАГОРЬЯ, В. Р. БОЙНАГРЯН

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վլադիմիր Ռուբենի Բոյնագրյան Պրոֆեսոր | Աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետ - Քարտեզագրության և գեոմորֆոլոգիայի ամբիոն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11331 · GND: 1035763508 · LCCN: n2014041227 · SUDOC: 226916529 · VIAF: 302864380 · WorldCat VIAF: 302864380 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Սարգիս եկեղեցի**, հայկական առաքելական ավերված եկեղեցի Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի Ծար գյուղում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Սարգիս եկեղեցին կառուցվել է 1274 թվականին Ծար գյուղի հարավային կողմում։ Կանգուն է մնացել մինչև 1950-ական թվականները։ Հայտնի է, որ եկեղեցին ավերվել է այդ ժամանակ Ծարում բնակվող թուրքերի կողմից և քարերն օգտագործվել գյուղի դպրոցի շինարարության համար։

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի համատեղ ստորագրված համաձայնագրով Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի քարվաճառյան հատվածը, այդ թվում՝ նաև Ծար գյուղը, հայաթափվել և 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին հանձնվել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողությանը։

### Ուսումնասիրություններ

Սուրբ Սարգիս եկեղեցու քարերով 1950 թվականին ադրբեջանական իշխանությունների կողմից կառուցված դպրոցի կիսավեր շենքը
Սուրբ Սարգիս եկեղեցին տարբեր ժամանակներում ուսումնասիրվել է հուշարձաններով հետաքրքրվող մասնագետների կողմից։ Հայտնի է, որ 1880-ական թվականների վերջերին եկեղեցու ուսումնասիրությամբ զբաղվել է Մակար Բարխուդարյանցը։ Նրա կատարած աշխատանքի շնորհիվ են հայտնի եկեղեցու վիմագրերից մի քանիսի պարունակած տեղեկությունները։ 2015 թվականին եկեղեցու ուսումնասիրությամբ զբաղվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության նախագահ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը։

Ճարտարապետական նկարագիր
-----------------------

Սուրբ Սարգիս եկեղեցին եղել է թաղակապ, միանավ կառույց։ Ունեցել է 7,15x4,75 մ արտաքին չափեր և կառուցված է եղել քարից։ Պատերին ագուցված են եղել խաչքարեր, որոնք եկեղեցու քանդումից հետո Խորհրդային Ադրբեջանի պատկան մարմինների կողմից օգտագործվել են դպրոցի կառուցման համար։ Խաչքարերը կամ առանձին կտորներ 1990-ական թվականներից մինչև 2010-ական թվականները հայտնաբերվել են Ծար գյուղի դպրոցի շենքի պատերի մեջ։

Գերեզմանոց
----------

Սուրբ Սարգիս եկեղեցու շուրջ տարածված է եղել պատմական գերեզմանոց, որտեղ առկա են եղել խաչքարեր, որոնց վրա փորագրված են եղել պատմաճարտարապետական մեծ արժեք ունեցող հայերեն արձանագրություններ։

Տես նաև
-------

* Ծար
* Ծարի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (1279 թ․),

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Սամվել Կարապետյան, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, «Մռավականք», «Հայաստանի պատմություն» գրքաշար, Երևան, 2019 թվական։
2. 1 2 3 4 5  Մակար Բարխուդարյանց, «Արցախ», Բագու, 1895 թվական։
3. ↑  Արցախի Հանրապետության այն բնակավայրերի ցանկը, որոնք գտնվում են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո /հրապարակված Արցախի Հանրապետության Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության կողմից/, (արխիվացված 05․03․2021թ․)։
4. ↑  «Հրապարակվել է Արցախի՝ Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։
5. ↑  «Հրապարակվել է Արցախի՝ Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը», (արխիվացված)։
6. ↑  «Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած՝ Արցախի համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։
**Վլադիմիր Մարգարյան** (մարտի 8, 1991(1991-03-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բռնցքամարտիկ, հանդես է գալիս 69 կգ քաշային կարգում։

Վաղ տարիներ
-----------

Ծնվել է 1991 թվականի մարտի 8-ին, Երևանում։ Հայրը նույնպես զբաղվել է բռնցքամարտով։ Ինքը բռնցքամարտով սկսել է զբաղվել 2002 թվականին՝ 11 տարեկանում։

Կարիերա
-------

Հայաստանի հավաքականի անդամ է, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, միջազգային մրցաշարերի մասնակից։

2016 թվականին Թուրքիայի Սամսուն քաղաքում տեղի ունեցած վարկանիշային մրցաշարում նվաճել է օլիմպիական ուղեգիր։

Անձնական մարզիչն է Արմեն Հակոբյանը։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած չէ։ Վլադիմիրը նպատակասլաց և չհանձնվող անձնավորություն է։ Նրա սիրած բռնցքամարտիկը Մուհամեդ Ալին է։ Սիրում է կարդալ գրքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Ռիո-2016. Հայաստանի օլիմպիականները. Վլադիմիր Մարգարյան
2. ↑  «Ճանապարհ դեպի Ռիո». Բռնցքամարտիկ Վլադիմիր Մարգարյան


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BoxRec · Olympic Channel · ՄՕԿ |

 |
**Կանադական աշտարակ** (անգլ.՝ CN Tower, ֆր.՝ CN Tour), համաշխարհային ճանաչում ունեցող աշտարակ Կանադայում։ Կանադական աշտարակը կամ CN աշտարակը աշխարհի ամենաբարձր կանգնած շինություններից է, որը գտնվում է Կանադայի Տորոնտո քաղաքում։ Գետնից մինչև գագաթ նրա բարձրությունը 553,3 մետր է։ Աշտարակի շինարարությունը սկսվել է 1976 թվականին։ Շինարարության վրա ծախսվել է ավելի քան 63 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Կառուցում
---------

Նրա կառուցման նպատակը հեռուստատեսային ազդանշանի որակը լավացնելն է, քանի որ երկնաքերներն արգելափակում էին այն։ Ամեն տարի մոտ 2 միլիոն մարդ է բարձրանում 44 մետր բարձրության վրա գտնվող «Սքայ Փոդ», որն աշխարհի ամենաբարձր դիտարանն է։ Այս շինության ներսում գտնվում է 73 վերելակ, որոնք գրեթե ոչ մի վայրկյան չեն գտնվում դադարի վիճակում։ Շենքը նաև ունի 6500 լուսամուտ։ Գիշերները լուսավորվում է գունավոր լույսերով։ Նրանց գույները տարբեր տոների ժամանակ տարբեր են. Կանադայի անկախության օրը (Հուլիսի 4, անկախություն Անգլիայից) վառվում են կարմիր-կապույտ-սպիտակ, Սուրբ Պատրիկի օրը կանաչ և այլն։ Շինության վերևում գտնվող ձողը օդապարիկների համար է։ Աշտարակի վերին հեռախոսային աշտարակը կառուցվել է աշտարակի կառուցումից ավելի ուշ։ Նրա գոյության առաջին տասը տարիների ընթացքում կայծակը շանթարգելին հարվածել է 68 անգամ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  toronto.ca: *Public art and monuments*, abgerufen am 27. April 2012
2. ↑  Greene: *The CN Tower*, Seite 9
3. ↑  von Borries, Böttger, Heilmeyer: *TV-Towers – Fernsehtürme*, Seite 123
4. ↑  Greene: *The CN Tower*, Seite 15
5. ↑  Zur Geschichte des CN Tower Archived 2008-05-11 at the Wayback Machine. (englisch)
6. ↑  Faktensammlung zum CN Tower Archived 2008-04-12 at the Wayback Machine. (englisch)
7. ↑  Nigel Hawkes: *Wunderwerke*, Südwest Verlag, Augsburg 1998, ISBN 3-86047-250-X, S. 108

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի և աշտարակի մասին
* Աշտարակի կառուցում Archived 2008-04-12 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կանադական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge1124091 |

 |
**Սիագրիուս** (Աֆրանի Սիագրիուս, մոտ 430 - մոտ 487, Augusta Suessionum, Ֆրանսիա), հռոմեական ազդեցիկ զորահրամանատարներից վերջինը, ինչպես նար Հռոմեական Գալիայի (Սուասոն շրջան) հյուսիսային մասի վերջին փոխանորդը մոտավորապես 465-486 թվականներին։ Հենց նրա մահվան ժամանակ են վերագրվում Արևմտյան Եվրոպայում հռոմեական պետականության լիակատար փլուզումը։

Կենսագրություն
--------------

Սիագրին ծագումով գալլո-հռոմեական սենատորական ընտանիքից էր։ Սիագրիուսի հայրը՝ Էգիդի զորավարը, 456/457-465 թվականներին Հյուսիսային Գալիայում հաստատել է իր գերիշխանությունը։ Սիագրիուսը ժառանգել է Լուարի և Սոմմայի միջև գտնվող տարածքը Սուասոն մայրաքաղաքով։ Մնալով Արևմուտքում կայսրության վերջին ներկայացուցիչը, նա կոչվում էր դուքս (գավառական զորահրամանատար) տիտղոսով, սակայն հարևան գերմանական ցեղերը նրան անվանում էին «հռոմեացիների թագավոր» (այստեղից էլ նրա անկլավի անվանումներից մեկը)։

476 թվականին Սուասոնի մարզում իշխած Սիագրիուսին չի ճանաչել Օդոակրի գերագույն իշխանությունը, որը տապալել էր Արևմուտքի վերջին կայսր Հռոմուլոս Օգոստուլոսը։ Թեև Սիագրիուսը, որը կարծում էր, որ իր «պետությունը», պահպանելով հռոմեական կառուցվածքը, կարող էր լինել Արևմտյան կայսրության օրինական իրավահաջորդը, և Օդոակիրը դեսպաններին ուղարկել են Բյուզանդիայի տիրակալի պալատ, Զենոն կայսրը օրինական է ճանաչել Օդոակրի իշխանությունը Արևմուտքի նկատմամբ՝ անուշադրության մատնելով Սիագրիուսի խնդրանքը։ Լուարի և Սոմմայի միջագետքում գտնվող պետությունը խզել է Իտալիայի հետ բոլոր կապերը և հետագա կապեր չի ունեցել Բյուզանդիայի հետ, թեև նույնիսկ 476 թվականից հետո Սիագրիուսը շարունակել է պնդել, որ ինքը միայն ղեկավարում է հռոմեական նահանգը, նույնիսկ այն բանից հետո, երբ սալիական ֆրանկները խզել են պայմանագիրը և դադարեցրել են կատարել դաշնային պարտավորությունները։

Մրցաշարի ֆրանկների երիտասարդ թագավոր Քլոդվիգ I-ն իր ազգականի՝ քամբրեյյան թագավոր Ռագնախարի հետ միությունում հանդես է եկել Գալիայի վերջին հռոմեական փոխանորդի դեմ և 486 թվականին Սուասոնի ճակատամարտում ջախջախել է նրա զորքը։ Դրանից հետո Սիագրիուսը փախել է Թուլուզ՝ վեստգոտաների մոտ, սակայն նրանց թագավոր Ալարիք երկրորդը նրան հանձնել է Քլոդվիգին, որն էլ մահապատժի է ենթարկել Սիագրիուսին 487 թվականին։

Դեր Արևմտյան Եվրոպայի պատմության մեջ
------------------------------------

Այն փաստը, որ հենց Սիագրիուսը, այլ ոչ թե, օրինակ, մեկ այլ Իտալիայի կամ Իբերիայի զորավարին հաջողվել է այդքան երկար մնալ Հյուսիսային Գալիայում, որը ոչ թե ամենասիրված նահանգն է, հաստատում է Եվրոպայի քաղաքական և մշակութային կենտրոնը հյուսիս տեղափոխելու փաստը՝ մի շարք քաղաքական, կլիմայական, տնտեսական և մշակութային առումներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Циркин Ю. Б.* «Генеральские государства» на территории Западной Римской империи, стр. 465—466
2. ↑  *Тессье Ж.* Крещение Хлодвига (25 декабря 496 года?). — СПб.: Евразия, 2019. — С. 15. — ISBN 978-5-8071-0391-8
3. 1 2  *Григорий Турский*. История франков (Григорий Турский)|История франков (книга II, глава 27).
4. 1 2  *Буданова В. П.* Великое переселение народов (спецкурс, лекция 5).
5. 1 2  *Гофф Ле Жак*. Цивилизация средневекового Запада (книга II, стр. 23—24).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրիգոր Տուրցի։ Ֆրանկների պատմությունը (գիրք II)։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Արարատի մարզի Մասիս քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Գևորգ եկեղեցին կառուցվել է Գագիկ Ադիբեկյանի և Արթուր Աբրահամի բարերարությամբ, ճարտարապետն է Հրաչյա Գասպարյանը։

Եկեղեցին օծվել է 2009 թվականի նոյեմբերի 1-ին Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի կողմից։ Օծման արարողությանը ներկա են գտնվել Կ.Պոլսի Հայոց Պատրիարքության միաբան Տեր Շահան արքեպիսկոպոս Սվաճյանը, ԱՄՆ Հայոց Արևելյան թեմի առաջնորդ Տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը, Ֆրանսիայի հայոց թեմի առաջնորդ Տեր Նորվան արքեպիսկոպոս Զաքարյանը, Արարատյան Հայրապետական թեմի Առաջնորդական փոխանորդ Տեր Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանը, Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի հայոց թեմի առաջնորդ Տեր Եզրաս եպիսկոպոս Ներսիսյանը։ Սրբալույս մյուռոնով օծվել են եկեղեցու խորանը, մկրտության ավազանը և սյուները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* Եկեղեցու խորանըԵկեղեցու խորանը
* 
* 
* 
* Հայոց ցեղասպանության100-րդ տարելիցին նվիրված խաչքար եկեղեցու բակումՀայոց ցեղասպանության100-րդ տարելիցին նվիրված խաչքար եկեղեցու բակում
* Հայոց ցեղասպանության100-րդ տարելիցին նվիրված խաչքար եկեղեցու բակում Հայոց ցեղասպանության100-րդ տարելիցին նվիրված խաչքար եկեղեցու բակում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քաղաք Մասիս, Ս. Գևորգ եկեղեցի

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մասիս)** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կասպարով (այլ կիրառումներ)

**Վլադիսլավ Մինասի Կասպարով** (*Կասպարյանց*, հունվարի 20 (փետրվարի 1), 1884, Ստեփանակերտ, Շուշիի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 6 (19), 1917, Դավոս, Գրաուբյուդեն, Շվեյցարիա), Անդրկովկասում և Ռուսաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1903)։

Ավարտել է Շուշիի ռեալական դպրոցը (1906)։ Սովորել է Սանկտ-Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում (1907) և Բեռլինի բարձրագույն առևտրական դպրոցում (1914)։ Հեղափոխական գործունեությունն սկսել է 1903 թվականից՝ սոցիալ-դեմոկրատական աշակերտական խմբակում։ 1906-1912 թվականներին եղել է ՌՍԴԲԿ Բաքվի, Պետերբուրգի և Ռոստովի կոմիտեների անդամ։ 1913-1917 թվականներին որպես քաղաքական վտարանդի ապրել է արտասահմանում (Բեռլին, Շվեյցարիա)։ Կատարել է Լենինի հանձնարարությունները։ Մասնակցել է ՌՍԴԲԿ արտասահմանյան սեկցիաների Բեռնի կոնֆերանսին (1915 թվականի փետրվար), ընտրվել բոլշևիկների արտասահմանյան կազմակերպության կոմիտեի և դրա առաքող հանձնաժողովի անդամ։

Գրականություն
-------------

* Համբարձում Կարապետյան, Արևածագից առաջ։ «Գարուն», 1967, № 3, էջ 25-27։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 276—277.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18913 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 276)։*  |
Սիբելես շատրվան
**Սիբելես շատրվան** (իսպ.՝ Fuente de Cibeles կամ Fuente de Cibeles), շատրվան Մադրիդի համանուն հրապարակում, առաջինը, որ կառուցվել է Պրադոյի զբոսայգում։ Կառուցվել է 1782 թվականին Բուենավիստա ապարանքի հետ միաժամանակ Սալոն-դել-Պրադո ծրագրի իրականացման ժամանակ Վիլյաերմոս ապարանքի հարևանությամբ (այժմ՝ Տիսեն-Բորնեմիսայի թանգարան և հյուրանոց)։

Շատրվանի քանդակային կոմպոզիցիան ներկայացնում է աստվածուհի Կիբելային, որը խորհրդանշում է մայր բնությանը, պտղավորման և հողագործության հովանավորն է. պատկերված է անվասայլակով՝ լծված առյուծներին։

Պատմություն
-----------

Արքա Կառլ 3-րդը, տարվելով լուսավորության գաղափարներով, անցկացրեց մի շարք բարեփոխումներ ադմինիստրատիվ կառավարման, ժողովրդական տնտեսության և լուսավորության բնագավառներում։ Փոփոխությունները վերաբերեցին նաև քաղաքաշինությանը։ Նրա կառավարման տարիներին իսպանական քաղաքներն ունեցան փողոցային լուսավորություն, ջրագիծ, փողոցները կապվեցին սալաքարերով։ Թագավորության մայրաքաղաք Մադրիդը պետք է վերակառուցվեր, որ դասվեր եվրոպական այնպիսի քաղաքների կողքին, ինչպիսիք են Փարիզը, Սանկտ-Պետերբուրգը։ Ստեղծվեցին մայրաքաղաքը վերափոխելու կոչված ծրագրեր, որոնցից էին Պուերտո դե Ալկալա կամ Նեպտունի շատրվանը, ինչպես նաև Սիբելեսի շատրվանը Սալոն դել Պրադոյում՝ նախատեսված մադրիդցիների հանգստի համար։

Շատրվանը նախագծվել է 1777 թվականին Վենտուրա Ռոդրիգեսի կողմից (իսպ.՝ Ventura Rodríguez)։ Աստվածուհու և անվասայլակի քանդակի հեղինակը Ֆրանցիսկո Գուտյերեսն է։ Առյուծների քանդակների հեղինակը Ռոբերտո Միշելն է, իսկ շատրվանի ձևավորումը հանձնարարված էր Միգել Հիմենեսին։ Կիբելայի և առյուծների քանդակները մարմարից են, մնացած մասերը պատրաստված են Ռեդուենի քարից (Ռեդուենը տեղանք է, որ գտնվում է Մադրիդից 53 կմ հյուսիս)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  González Olaya, Vicente (12 de agosto de 1994). «Cibeles es de Redueña» (Artículo). El País


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Սուրբ Գևորգ վանք** (հայտնի էր նաև **Սուրբ Փրկիչ վանք** անունով), հայկական առաքելական ավերված վանական համալիր ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի Երնջակ գյուղից հյուսիս-արևելք, Երնջակաբերդից 3 կմ հյուսիս-արևելք։

Պատմություն
-----------

Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ Սուրբ Աստվածածին վանքը կառուցվել էր մինչև 8-9-րդ դարերը։

Միջնադարում մի քանի անգամ վերանորոգվել էր։ Վանքը սուրբ Գևորգ անունով հիշատակել էր Ստեփանոս Օրբելյանը։ Տաթևի վանքին տալիս էր 12 դահեկան հարկ։

Վանքի գերեզմանոցում իրար կից թաղված էին Մաղաքիա Ղրիմեցին և Հովհաննես Որոտնեցին, որ մահացել էր 1381 թվականին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վանական համալիրը կազմված էր եկեղեցուց, գավթից, պարսպից և վանքապատկան այլ շինություններից, որոնք արդեն 19-րդ դարի կեսերից ավերված էին։

### Սուրբ Գևորգ եկեղեցի

Միանավ թաղածածկ դահլիճների հորինվածքով կառուցված եկեղեցի էր։ Կառուցված էր սրբատաշ և կիսամշակ որձաքարից՝ կրաշաղախով։ Հատակագիծը կազմված էր դահլիճից և արևելյան կողմում գտնվող կիսակլոր խորանից։ Ուներ երկու մուտք՝ հյուսիսային և արևմտյան կողմերից։

Եկեղեցու հյուսիսային որմին կից կառուցված էր ավանդատուն։

### Գավիթ

Գավիթը կցված էր եկեղեցու արևմտյան ճակատին։

### Պարիսպ և այլ շինություններ

Եկեղեցու արևմտյան և հարավային կողմերում կառուցված էին եղել վանքապատկան շինություններն ու խցերը։ Վանքապատկան տարածքը շրջապատված էր պարսպով։

Այլ տեղեկատվություն
-------------------

Ներկայումս վանքիը տեղը կառուցված է մսկիթ։ Վանքից մոտ 150 մետր դեպի հյուսիս, ժայռի տակ կար մատուռ։

Տես նաև
-------

* Ջուղայի շրջան
* Սյունիք
* Երնջակ
* Երնջակաբերդ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Այվազյան Արգամ, Նախիջևանի հայկական ճարտարապետության հուշարձաններ (խմբ. Շահբազյան), ««Հայաստան»», 1986, էջ 224։
2. ↑  Սամվել Կարապետյան, Նախիջևան քարտեզագիրք, Երևան, 2012, էջ 24

Գրականություն
-------------

* Այվազյան Արգամ, «Նախիջևանի հայկական ճարտարապետության հուշարձաններ», Երևան, 1981.