**Ժան-Բատիստ Գուստավ Լե Գրեյ,** (օգոստոսի 30, 1820(1820-08-30)[…], Վիլե լե Բել - հուլիսի 29, 1884(1884-07-29), Կահիրե, Եգիպտոս), տասնիններորդ դարի ամենահայտնի ֆրանսիացի լուսանկարիչ, հայտնի է լուսանկարչության մեջ իր նորամուծություններով և տեխնոլոգիայի նոր մոտեցմամբ 1850-ական թվականներին։

Նա սովորեցրել է լուսանկարչության տեխնիկա շատ հայտնի ֆրանսիացի լուսանկարիչներին, և յուրօրինակ մոտեցում է ներմուծել լուսանկարի ստեղծման գործում։

Կենսագրություն
--------------

Գուստավ լը Գրեյը ծնվել է 1820 թվականին Փարիզի ծայրամասում գտնվող վաճառականի ընտանիքում, նկարչություն է սովորել Փարիզի Պոլ դե լա Ռոշի արվեստանոցում, նա իր պատմական հետքն է թողել նորաստեղծ լուսանկարչության մեջ։ 1843 թվականից սկսած նա հիմնականում ապրել է Իտալիայում, ամուսնացել է հռոմեացի կնոջ հետ և նրա հետ վերադարձել Փարիզ 1847 թվականին։ Նույն թվականին նա ստեղծել է Դագերի իր առաջին լուսանկարչական տարբերակը։ Նա փորձել է քայլեր կատարել նկարչության մեջ, սակայն հետագայում ավելի շատ հաջողությունների է հասել որպես լուսանկարիչ և լուսանկարչության ուսուցիչ։ Նա առաջին անգամ փորձել է թղթե լուսանկարչությունը 1848 թվականին և Ֆրանսիայի առաջին լուսանկարիչներից մեկն է, ով օգտագործել է մոմապատ թղթեր, և նույն թվականին նրա լուսանկարները մրցանակ են ստացել Արդյունաբերական տոնավաճառում և բացվեց ֆոտոստուդիա Փարիզի հյուսիսային արվարձան Պորտ դե Կլիշիում։

1850 թվականին նա փորձարկեց ապակե նեգատիվների վրա հրակայուն բամբակյա սոսինձ օգտագործելու տեխնիկան, որն էլ ավելի բարելավեց պատկերի հստակությունը։

Լե Գրեյի առաջին հոդվածը, որը հրապարակվել է 1850 թվականին, համարձակորեն և ճշգրտորեն ասում էր, որ «լուսանկարչության ողջ ապագան թղթի վրա է», ուստի նրա հետագա կատարելագործման ջանքերը նվիրված էին թղթի վրա հիմնված լուսանկարչության տեխնիկային՝ զարգացնելով մոմապատ թղթի վրա նկարչությունը, որը ստեղծում է ավելի ճշգրիտ, ավելի լավ կիսատոնային լուսանկարներ, որը բարելավում է թղթի վրա հիմնված պատկերը՝ մոմով և նախապես թրջելով թուղթը։ Թղթի քիմիական ռեակցիան լուսազգայուն էմուլսիայի նկատմամբ մեծացնում է դրա զգայունությունը մեկ օրից պահպանելիությունը դարձնելով մի քանիօր։ 1850-ական թվականների կեսերին Ֆոնտենբլոյի անտառում արված նրա լուսանկարները ներկայացնում են այս տեխնիկական և լուսանկարչական տեսլականի ձեռքբերումը։

1851 թվականին, բացի Ֆրանսիական լուսանկարչական ընկերությանը միանալուց, որպես դրա հիմնադիր անդամներից մեկը, նա նաև դարձավ առաջին հինգ լուսանկարիչներից մեկը, ով աշխատեց «Հելիոմետրիայի հանձնաժողովի» հետ՝ Էդուարդ-Դենիս Բալդուսի և Հիպոլիտ Բայարդի հետ միասին, ի թիվս այլոց։ Խումբ, որը բաղկացած է կառավարության կողմից ֆինանսավորվող կոմիտեից, որն արձանագրում է Ֆրանսիայի կարևոր հուշարձանների և շինությունների պահպանման վիճակը։ Տարիների ընթացքում նա իր համբավը ձեռք է բերել դիմանկարների, Ֆոնտենբլոյի անտառային բնապատկերների և փարիզյան բնապատկերների միջոցով, ինչպես նաև գրել է լուսանկարչական տեխնիկայի մասին։ Թղթի վրա լուսանկարչության մասին նրա առաջադեմ գիտելիքները և նրա ձեռք բերած կարևոր առաջընթացը նրան հնարավորություն են տվել օգտվել լուսանկարչության հանդեպ իր կիրքից, որը դարձել է բարձր դասի նորաձևության հոբբի, ուստի նրա հանդիսատեսը հիմնականում հարուստ սիրողական արվեստի սիրահարներ էին։ 1855 թվականի աշնանը, Մարկիզ դե Բրիժից 100,000 ֆրանկ կապիտալով, նա հիմնեց «Gustave Le Gray et Cie»-ն և բացեց դեկորատիվ խանութ *35 Avenue de Capuchin*. Շքեղ դիմանկարների ստուդիա։ 1857 թվականին ստուդիան Նապոլեոն III-ից ստացավ հանձնարարություն, և նրա համար արված դիմանկարը դարձավ պետության ղեկավարի առաջին պաշտոնական դիմանկարը և դարձավ միապետի ընտանիքի պաշտոնական լուսանկարիչը։ Չնայած այս փառավոր փորձառություններին, 1860 թվականին Լը Գրեյը հսկայական պարտքեր ուներ իր ստուդիայի ֆինանսական վատ կառավարման պատճառով և նույն տարվա մայիսին Լե Գրեյը լուծարեց իր բիզնեսը և լքեց Ֆրանսիան՝ լքելով կնոջն ու երեխաներին, փախչելով իր պարտատերերից և ճանապարհորդեց դեպի Միջերկրական ծով գրող Ալեքսանդր Դյումայի հետ, բայց երկուսի ճանապարհներն էլ շուտով բաժանվեցին։ 1861 թվականի ձմռանը ժամանեց Եգիպտոս, որտեղ դարձավ նկարչության ուսուցիչ և մահացավ Հռոմում 1884 թվականին, երբևէ չվերադառնալով Փարիզ։

Լուսանկարչություն
-----------------

Գուստավո Լե Գրեյ, 1856
Լե Գրեյի ծովանկարչությունը (հիմնականում արված 1856-1858 թվականներին Նորմանդիայի և Միջերկրական ծովի ափերին) կարելի է համարել 19-րդ դարի լուսանկարչական գլուխգործոցներից մեկը՝ ի տարբերություն ժամանակ մեծամասնությանը այլ գործերի։ Լուսային էֆեկտների միջոցով նա ստեղծեց հիասքանչ ծովանկարներ՝ անվերջ հորիզոններով, որոնք լցված էին ահռելի ամպերով, մի շարք լուսանկարներ, որոնք այդ ժամանակ չափազանց տպավորիչ էին։

Այս լուսանկարներում կարելի է տեսնել ամպամած երկինքը, որը ստացվել է տեսախցիկը արևի վրա երկար պահելով, ինչպես նաև բարձր արագությամբ ֆիքսված։ Այդ Ժամանակի տեխնոլոգիայով գրեթե անհնար էր միաժամանակ արձանագրել նման բազմազան երևույթներ։ Հետևաբար, կարելի է ենթադրել, որ շատ հավանական է, որ նա երկու նեգատիվները համատեղել մեկ լուսանկարի մեջ, և հոյակապ շարվածքի տեխնիկայի միջոցով վերին և ստորին մասերը, որոնք կասկածելի են, թե արդյոք դրանք միաժամանակ արտացոլվում են, հմտորեն համակցված են։ Այս կախարդական սյուրռեալիստական տեխնիկան նաև կանխատեսում է ժամանակակից լուսանկարչության մոնտաժային տեխնիկան։

Ազդեցություն
------------

Բացի լուսանկարչության տեխնոլոգիայի բարեփոխումից, Լե Գրեյը նաև այն լուսանկարիչներից է, ով լուսանկարչության գյուտից հետո առաջին անգամ ուշադրություն է դարձրել լուսանկարչության արտիստիկությանը և գեղարվեստական լեզվին։

1852 թվականին հրապարակված մի էսսեում Լե Գրեյը գրել է. «Իմ ամենամեծ ցանկությունն է, որ լուսանկարչությունը ոչ թե պատկանի արդյունաբերությանը կամ առևտրին, այլ արվեստին, և դա իր միակ և իրական տեղը լինի։ Ես միշտ կփորձեմ ուղղորդվել այս ճանապարհով։ Ովքեր հավատարիմ են լուսանկարչության զարգացմանը խթանելուն, պետք է հաստատեն այս հայեցակարգն իրենց մեջ»»:

Այդ իսկ պատճառով, նրա հիմնած լուսանկարչական ստուդիան լուսանկարչություն է սովորեցրել իր ուսանողներին և աշխահին է տվել շատ հայտնի լուսանկարիչների, այդ թվում՝ Չարլզ Նագելի, Անրի Սեկի, Նադալին և մյուսներին, ովքեր հետևել են լուսանկարչությունը որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոց առաջ տանելու, այլ ոչ թե որպես գիտական մեթոդ ընկալելու Լե Գրեյի մտքին։ Նրանք թույլ են տվել պատկերն օգտագործվի միայն, որպես իրական արվեստի գործիք։

Լե Գրեյի մասին իր ուսումնասիրության մեջ Սիլվի Օբենասը գրել է. «Երկրորդ կայսրության օրոք, լուսանկարչության ձևավորման և նույնիսկ աշխարհի արվեստի, գիտության, առևտրի մակարդակի բարձրացման պատմության մեջ Լե Գրեյը հանդիսանում է որպես կենտրոնական դեմք։ Գրեյն առաջ է քաշում մի հիմք, որը գերազանցում է անհատական սահմանները և առաջացնում է հարցեր պատմության և արվեստի վերաբերյալ, որոնցից ամենակարևորը լուսանկարչության ոճական հարցն է՝ ինչպես տեխնիկական, այնպես էլ գեղարվեստական։ Որտեղ նաև ներառված է էսթետիկ մոտեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. ↑  Gustave Le Gray (նիդերլ.)
4. ↑  Gustave Le Gray — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
5. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
6. 1 2  «Gustave Le Gray, Photographer (Getty Museum)». The J. Paul Getty in Los Angeles. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 17-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 13-ին.
7. ↑  Aubenas, Sylvie,.; Bibliothèque nationale de France. Département des estampes et de la photographie (2002). *Gustave Le Gray, 1820-1884 [exposition, Paris, BNF, 19 Mars-16 Juin 2002]*. [Paris]: Bibliothèque nationale de France. ISBN 2-7177-2200-9. OCLC 490623755.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
8. ↑  簡伯如 (2013). «框內與框外的消解：以法國早期攝影師自拍像為例» (PDF). *現代美術學報* (25): 10. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 13-ին.
9. ↑  «Gustave Le Gray (French, 1820 - 1884) (Getty Museum)». The J. Paul Getty in Los Angeles. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 25-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 13-ին.
10. 1 2  HEILBRUNN TIMELINE OF ART HISTORY ESSAYS. «Gustave Le Gray (1820–1884) (The MET)». The Metropolitan Museum of Art. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 13-ին.
11. 1 2  «Gustave Le Gray». Britannica. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 13-ին.
12. 1 2  Langer, Freddy (2002). *Icons of photography : the 19th century*. New York: Prestel. էջ 3. ISBN 978-3791327716.
13. ↑  Aubenas, Sylvie; Baldwin, Gordon; J. Paul Getty Museum (2002). *Gustave Le Gray, 1820-1884*. Los Angeles: J. Paul Getty Museum. ISBN 0-89236-671-0. OCLC 50335290.