**Այլմոլորակային** (անգլ.՝ E.T. the Extra-Terrestrial կամ պարզապես՝ անգլ.՝ E.T.), 1982 թվականի ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմ, որի պրոդյուսերն ու ռեժիսորը Սթիվեն Սփիլբերգն է, իսկ սցենարի հեղինակը՝ Մելիսա Մաթիսոնը։ Այն պատմություն է Էլիոտի մասին, որը Երկրի վրա մնացած այլմոլորակայինի (E.T.-ի) հետ ընկերացած տղա է։ Իր ընկերների և ընտանիքի հետ Էլիոտը պետք է օգնի Այլմոլորակայինին գտնել տուն գնալու եղանակ։ Ֆիլմում խաղում են Դի Ուոլեսը, Հենրի Թոմասը, Փիթեր Քոյոթը, Ռոբերթ ՄաքՀաթոնը և Դրյու Բերիմորը։

Ֆիլմի կոնցեպտը հիմված է երևակայական ընկերոջ վրա, որը Սպիլբերգը ստեղծել էր իր ծնողների բաժանությունից հետո։ 1980 թվականին Սպիլբերգը հանդիպել է Մաթիսոնին և, հիմնվելով չիրականացած «Գիշերային երկինք» (անգլ.՝ Night Skies) նախագծի վրա, մշակել է նոր պատմություն։ Երկու ամսից էլ քիչ ժամանակում Մաթիսոնը գրում է սցենարի առաջին տարբերակը՝ «*Այլմոլորակայինը և ես»* (անգլ.՝ E.T. and Me) անվամբ, որը հետագայում երկու անգամ վերագրվել է։ Columbia Pictures-ը մերժել է նախագիծը՝ կասկածելով, որ այն կոմերցիոն հաջողություն կունենա։ Universal Studios-ն ի վերջո գնել է սցենարը 1 միլիոն դոլարով։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել 1981 թվականի սեպտեմբերից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում և արժեցել են 10.5 միլիոն դոլար։ Ի տարբերություն մյուս ֆիլմերի, Այլմոլորակայինը նկարահանվել է խառը ժամանակագրական հերթականությամբ, որպեսզի երիտասարդ դերասանների էմոցիոնալ խաղը ավելի համոզիչ լինի։ Ֆիլմի անիմատրոնիկան նախագծել է Կառլո Ռամբալդին։

Այլմոլորակայինի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1982 թվականի մայիսի 26-ին՝ որպես Կաննի կինոփառատոնի փակող ֆիլմ։ ԱՄՆ-ում թողարկվել է 1982 թվականի հունիսի 11-ին։ Ֆիլմը մեծ ֆինանսական հաջողություններ է ունեցել՝ գրազանցելով «Աստղային պատերազմներին» որպես բոլոր ժամանակների ամենաշահութաբեր ֆիլմ։ Ամենաշահութաբեր ֆիլմերի ցանկում առաջինն է մնացել տասնմեկ տարի, երբ Սպիլբերգի մեկ այլ ֆիլմ՝ «Յուրայի դարաշրջանի այգին» գրազանցեց «Այլմոլորակայինին» 1993 թվականին։ Կինոքննադատները բարձր են գնահատել ֆիլմը՝ այն համարելով բոլոր ժամանակների լավագույն ֆիլմերից մեկը։ Օսկարի 55-րդ մրցանակաբաշխությանը շահել է «Օսկար լավագույն երաժշտության համար», «Օսկար լավագույն վիզուալ էֆեկտների համար», «Օսկար լավագույն ձայնադրման համար» և «Օսկար ձայնի լավագույն մոնտաժի համար» անվանակարգերում։ Բացի դա, նոմինացվել է «Օսկար լավագույն ֆիլմի համար» և «Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար» անվանակարգերում։ Այն նաև շահել է հինգ Սատուրն և երկու Ոսկե գլոբուս։ Ֆիլմը վերաթողարկվել է 1985 և 2002 թվականներին՝ փոփոխված կադրերով, վիզուալ էֆֆեկտներով և հավելյալ տեսարաններով։ 2002 թվականի օգոստոսի 12-ին վերաթողարկվել է IMAX-ով։ 1994 թվականին ավելացվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի Ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. 1 2 3 4 5
3. 1 2
4. 1 2 3
5. 1 2 3  AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ
6. 1 2 3 4 5 6  E.T. the Extra-Terrestrial — 1982.
7. ↑
8. 1 2 3 4 5
9. 1 2 3 4 5 6 7 8
10. ↑
11. 1 2 3
12. 1 2 3
13. ↑
14. ↑
15. ↑  Box Office Mojo — 1999.
16. ↑  Box Office Mojo — 1999.
17. ↑  «E.T.: The Extra-Terrestrial». *Box Office Mojo*. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 24-ին. Վերցված է 2009 թ․ փետրվարի 5-ին.
18. ↑  «E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Financial Information». *The Numbers*. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 16-ին.