recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ԱՄՆ և Կանադա. տնտեսություն, քաղաքականություն, մշակույթ** (ռուս.՝ США и Канада: экономика, политика, культура), ԱՄՆ և Կանադայի պատմության, ժամանակակից վիճակի և տնտեսական, քաղաքական և մշակութային զարգացման կարևորագույն խնդիրները, ինչպես նաև ռուս-ամերիկյան և ռուս-կանադական հարաբերությունները լուսաբանող ռուսաստանյան ամենամսյա գիտական և հասարակական-քաղաքական հանդես։

Հանդեսը հրատարակվում է ՌԳԱ ԱՄՆ և Կանադայի ինստիտուտի կողմից։

Պատմություն
-----------

«ԱՄՆ. տնտեսություն, քաղաքականություն, գաղափարախոսություն», № 9, 1992 հանդեսի կազմը
Հանդեսը հիմնվել է 1970 թվականին «ԱՄՆ. տնտեսություն, քաղաքականություն, գաղափարախոսություն» (ռուս.՝ «США — экономика, политика, идеология») վերնագրով։

Հանդեսում լուսաբանվում են ժամանակակից ամերիկյան հարաբերությունների, ԱՄՆ ներքին քաղաքականության, արտաքաղաքական և ռազմաքաղաքական դոկտրինի խնդիրները, ինչպես նաև վերլուծության է ենթարկվում է ամերիկյան արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ֆինանսների, առևտրի, տրանսպորտի, գիտության և մշակույթի վիճակը։ Հանդեսում տարբեր ժամանակներում դիտարկման առարկա են եղել դասային պայքարի, հակամենաշնորհային շարժման, ռասայական խտրականության դեմ պայքարի, ԱՄՆ-ում գիտատեխնիկական հեղափոխության սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական հետևանքները։

1976 թվականին տպաքանակը կազմում էր 34 հազար նմուշ, իսկ 1985 թվականին՝ 29,5 հազար։ Առաջին գլխավոր խմբագիրն էր Վալենտին Բերեժկովը։

Ժամանակակից անվանումը հանդեսը կրում է 1999 թվականից։ Երկար ժամանակ հանդեսի գլխավոր խմբագիրն էր պ.գ.թ. Էդուարդ Իվանյանը։

Հանդեսը շարունակում է բարձր հեղինակություն վայելել և ընդգրկված է Ռուսաստանի Կրթության և գիտության նախարարության ԲՈՀ ռուսական գիտական հանդեսների ցանկի մեջ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հանդեսի էջը ԱՄՆ և Կանադայի ինստիտուտի պաշտոնական կայքում Archived 2016-11-23 at the Wayback Machine.
* Հանդեսի էջը Էլեկտրոնային գիտական գրադարանի կայքում
**Աբդոլհոսեյն Նուշին** Մոհամադ (հուլիսի 12 1905, Մաշհադ, ապրիլի 25 1971, Մոսկվա), պարսիկ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1969)։

Ստեղծագործությունը
------------------

Ավարտել է Թուլուղի (Ֆրանսիա) կոնսերվատորիայի թատերական ֆակուլտետը (1932), վերադարձել հայրենիք և Թեհրանի «Երիտասարդ Իրան» ակումբում սեփական թարգմանությամբ բեմադրել արտասահմանյան դրամատուրգների (Պանյոլի «Տոպազ»-են) և իր հեղինակած «Գիտակից կինը» ու «Մարիամ» պիեսները։ Ֆիրդուսու մահվան 1000-ամյակի կապակցությամբ, կոմպոզիտոր Մինբաշյանի հետ «Շահնամե» էպոսից բեմադրել է «Ռուստամ և Թահմինե», «Ռուստամ և Քեյղոբադ», «Զալ և Ռուդաբե» հատվածները, խաղացել Ռուստամի դերը։ 1936-1937 թվականներին եղել է Մոսկվայում կայացած թատերարվեստի փառատոնի պաշտոնական հյուրը։ 1937 թվականին Թեհրանում հիմնադրել է Իրանի անդրանիկ գեղարվեստաթատերական դպրոցը, մասնակցել «Ջամե Բար-բոդ» և «Թեհրան» թատրոնների ներկայացումներին, իր թարգմանությամբ բեմադրել Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը», Ջոնսոնի «Վոլպոնե» պիեսները։ Նուշինը օրգանապես միահյուսել է եվրոպական և պարսկական ավանդական միստերալ թատրոնի արտահայտչամիջոցները։ 1941 թվականին մի խումբ ընկերների հետ հիմնադրել է «Թուդե» կուսակցությունը, ընտրվել կենտկոմի անդամ և պաշտոնավարել մինչև կյանքի վերջը։ 1944 թվականին, Թեհրանում կազմակերպել է Իրանի առաջին ակադեմիական «Նոզադե ֆարհանգ» (գործել է մինչև 1945 թվականը), 1946 թվականին՝ «Ֆիրդուսի» թատրոնները, բեմադրել Ախունդովի «Լենք որանի խանության վեզիրը», Պրիստլիի «Քննիչը», իր թարգմանությամբ՝ Մետեռլինկի «Կապույտ թռչունը», Սարտրի «Լիզի Մաք-Քեյ», սեփական՝ «Լուսաբացի աքաղաղը» (փորձի ժամանակ ձերբակալվել է) պիեսները։ Թարգմանել է նաև Գորկու «Հատակում», Շեքսպիրի «Օթելլո», «Շատ աղմուկ ոչնչից» գործերը։ Հեղինակ է «Թատրոնի արվեստը» (1952) գրքերի, մի շարք պատմվածքների։ 1950 թվականին փախել է բանտից, անցել արտասահման, ուր շարունակել է գրական-հասարակական գործունեությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 405)։*  |
**Մուշեղ Սերոբյան** (1869 - 1951, Նիկոսիա), հասարակական և եկեղեցական գործիչ, պատմաբան։ Ռամկավար ազատական կուսակցության հիմնադիրներից։

Գործունեություն
---------------

Եղել է Արաբկիրի և Ադանայի հոգևոր առաջնորդ։ 1910 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում, Բոստոնում հիմնել է թեմ և ընտրվել հովիվ, նպաստել է ՀԲԸՄ գործունեության աշխուժացմանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ փորձելով միավորել հայկական ուժերը՝ ստեղծել է միջկուսակցական մարմին, կազմակերպել հայկական կամավորական շարժման համար միջոցներ հանգանակելու գործը։ 1910 թվականին Բոստոնում հրատարակել է «Ատանայի ջարդը և պատասխանատուները» աշխատությունը, որտեղ մերկացրել է Ադանայի կոտորածի կազմակերպիչ երիտթուրքերին։ Պատերազմից հետո աշխատել է Կիլիկիայում և Կիպրոսում։ Հրաժարվելով հոգևոր կոչումից (արքեպիսկոպոս)՝ զբաղվել է մանկավարժական, գիտական և հրապարակախոսական գործունեությամբ։ Գրել է պատմագիտական աշխատություններ, որոնցում ստեղծել է հայ ազգային ազատագրական շարժման և Հայկական հարցի պատմության մի ամբողջական ուրույն աշխարհայացք։ «Հայկական մղձաւանջը. քննական վերլուծումներ» (1916) աշխատության մեջ նշել է. որ հայկական շարժումը հետևանք է անլուր ճնշումների և բռնությունների, որ «հայ յեղափոխութիւնը արդիւնքն է և ոչ պատճառը հայ տառապանքին»։ Հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարի պատմության մեջ («Հայկական հարցը և անոր փուլերը», 1937) Սերոբյանը առանձնացրել է երկու շրջան, առաջինն ընդգրկել է ողջ շարժման պատմությունը մինչև Արմենական կազմակերպության ձևավորումը, երկրորդը՝ այն ժամանակը, երբ արտասահմանում ստեղծվել են հայկական կոմիտեներ, և հիմնադրվել է Հնչակյան կուսակցությունը. «Մանչեստրի հայ գաղութը» (1911) ուսումնասիրության մեջ Սերոբյանը գրել է, որ հայկական պատվիրակության առաքումը Եվրոպա «... հայ դիւանագիտութեան աչքառու յաջողութիւնը չէր, այլ մէկ դժոխային խաղը սուլթան Համիտի», որը համոզված էր, որ Ռուսաստանը կմերժի հայերի պահանջը։ Սուլթանի նպատակն էր տապալել Հայաստանի ինքնավարության ծրագիրը հենց ռուսների ձեռքով՝ դրանով ստեղծելով անվստահություն երկու ժողովուրդների միջև։ Սերոբյանի կարծիքով, Հայկական հարցում հայերը չպետք է վստահեին նաև անգլիական դիվանագիտությանը։

Երկեր
-----

* Սերոբեան Մուշեղ, «Դիտումներ և դատումներ», Պէյրութ, 1932, 301 էջ։
* Սերոբեան Մուշեղ, «Իրականութեան լոյսին տակ», Գահիրէ, 1926, 87 էջ։
* Սերոբեան Մուշեղ, «Հայկական հարցը և անոր փուլերը», Պէյրութ, 1937, 207 էջ։
* Սերոբեան Մուշեղ, «Մեր պայքարը հայ ազատագրութեան ուղիով», Գահիրէ, 1948, 385 էջ։
* Սերոբեան Մուշեղ, «Հայաստանի անկախութեան առթիւ», Գահիրէ, 1950, 90 էջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա** (**ՎԳԱԱ**) (վրաց.՝ საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია)՝ մինչև 1990 թվականը կոչվել է Վրացական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիա։ Ակադեմիան համակարգում է գիտական հետազոտությունները Վրաստանում և զարգացնում է հարաբերություններ օտարերկրյա այլ պետությունների ակադեմիաների ու գիտական կենտրոնների հետ։

Պատմություն
-----------

Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիան հիմնադրվել է 1941 թվականի փետրվարին։ Ակադեմիայի հիմնադիրներ են եղել Գեորգի Ախվլեդիանին (լեզվաբանություն), Իվանե Բերիթաշվիլին (ֆիզիոլոգիա), Առնոլդ Չիկոբավան (իբերո-կովկասյան լեզուներ), Գիորգի Չուբինաշվիլին (արվեստ), Սիմոն Ջանաշիան (պատմություն), Ալեքսանդր Ջանելիձեն (երկրաբանություն), Կոռնելի Կեկելիձեն (բանասիրություն), Նիկո Կեցխովելին (բուսաբանություն), Տարասի Կվարացխելիան (մերձարևադարձային մշակույթներ), Նիկո Մուսխելիշվիլին (մաթեմատիկա, մեխանիկա, ակադեմիայի առաջին նախագահը), Իլիա Վեկուան (մաթեմատիկա, ակադեմիայի երկրորդ նախագահը), Ակակի Շանիձեն (լեզվաբանություն), Ալեքսանդր Թվալչրելիձեն (հանքաբանություն), Դիմիտրի Ուզնաձեն (հոգեբանություն), Կիրիակ Զավրիևը (կառուցողական մեխանիկա) և Ֆիլիպ Զայցևը (կենդանաբանություն).

Ակադեմիայի հայտնի անդամներից են Էքվթիմե Թակաիշվիլին (պատմություն), Շալվա Նուցուբիձեն (փիլիսոփայություն), Գեորգի Ծերեթելին (արևելագիտություն), Սիմոն Կաուխչիշվիլին (դասական բանասիրություն), Կոնստանտինե Գամսախուրդիան (գրականություն), Գիորգի Մելիքիշվիլին (պատմություն), Նիկոլոզ Բերձենիշվիլին (պատմություն), Ռևազ Դոգոնաձեն (ֆիզիկա), Մալխազ Աբդուշելիշվիլին (մարդաբանություն), Գուրամ Մչեդլիձեն (պալեո-կենսաբանություն) և Լևան Չիլաշվիլին (հնէաբանություն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  «About Georgian Academy of Sciences»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-07-21-ին։ Վերցված է 2015-10-01

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website
* Georgian Electronic Scientific Journal (GESJ)
* Association of Modern Scientific Investigation (AMSI)
* Georgian National Section of Euroscience (ESGNS)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0001 0791 1307 · LCCN: n2009052389 · Microsoft: 2800265760 · NKC: xx0046120 · VIAF: 133059433 · WorldCat VIAF: 133059433 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 217)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ժամկոչյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Նևդոն Ժամկոչյան** (մայիսի 3, 1971(1971-05-03), Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկահայ նկարիչ, արվեստագետ։

Կենսագրություն
--------------

Նևդոն Ժամկոչյանն ամերիկահայ արվեստագետ է, ով աշխատում է պատմական հասկացողություններ ընդգրկող պատումներով։ Բազմապրոֆիլ նկարիչ է, նրա ցուցադրություններում կա և լուսանկարչություն, և ինստալյացիա, որոնք պարուրված են հիշողությամբ և պատմությամբ։ Ժամկոչյանը իր ստեղծագործություններում բարձրացնում է մարդկանց ոչնչացման հիմնահարցը՝ սկսած ցեղասպանություններից մինչև կենդանիների ոչնչացում։ Ժամկոչյանը դարձել է Walden 3 foundation-ի «Մարս 2025» Ռիչարդ Բրանսոն մրցանակակիրը։ Ցուցահանդեսներ է ունեցել Գերմանիայում, Թայլանդում, Թուրքիայում, Ռուսաստանում, Հայաստանում, ԱՄՆ-ում։

### Մանկություն, կրթություն

Ժամկոչյանը ծնվել է 1971 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյում։ Հայրը՝ Պետրոսը, ինչպես նաև հոր պապ ու տատը՝ Վահանն ու Գերտրուդը նկարչներ են եղել։ Ժամկոչյանների ընտանիքը սերում է Խարբերդից։ Ժամկոչյանի մեծ պապը՝ Ավետիսը, թուրքերեն է թարգմանել «Կորած դրախտ» բանաստեղծությունը, ինչի համար նրան աքսորել են։ Ընտանիքի մի մասին 1896 թվականի Համիդյան ջարդերի ժամանակ ոչնչացրել են։ 1910 թվականին Ժամկոչյան ընտանիքի մնացած մասը հաստատվել է Կալիֆոռնիայի Գլենդել քաղաքում։

Նևդոն Ժամկոչյանը որպես արվեստագետ մեծացել է նախ ընտանեկան միջավայրում, այնուհետև սովորել է Սավվանայի Արվեստի և դիզայնի քոլեջում։

Նևդոն Ժամկոչյանն ապրում և ստեղծագործում է Բանգկոկում։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

### Բագրատյան նախագիծ

Ժամկոչյանի աշխատանքներում ուշադրությունը կենտրոնացված է երկընտրական կամ կեղծ պատմության վրա՝ արտահայտելով իրական, թաքնված պատմությունը։ իր «Բագրատյան նախագծում» Ժամկոչյանը ներկայացրել է Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան քառասուն օրը» պատմավեպից դրվագ՝ պատմական կերպարով ներկայացնելով 20-րդ դարի հաջողակ նկարչին։

Բագրատյան նախագիծը բաղկացած է նկարներից, որոնք Ժամկոչյանը ստորագրել է որպես արվեստագետ 1920-1970 թվականներին։ Նա արվեստագետին աջակցելու համար գրել է նրա 200 էջանոց «ինքնակենսագրականը» և 2015-2016 թվականներին կշրջագայի ԱՄՆ-ում «Բագրատյան» ներկայացմամբ։ 2014 թվականին նա պատրաստել է 1,500,000 հուշամեդալներ՝ յուրաքանչյուրի վրա "1 Armenian" մակագրությունը՝ ի հիշատակ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նահատակվածների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nevdon Jamgochian, Lidepla on Luna
2. ↑  REPORT OF J. B. HUBBELL, M. D. GENERAL FIELD AGENT IN CHARGE OF EXPEDITIONS IN THE INTERIOR OF ANATOLIA
3. ↑  *Merchants in Exile: The Armenians in Manchester, England, 1835-1935 Page 72 By Joan George, Gomitas Institute, U.K. 2002*
4. ↑  Nevdon Jamgochian
5. ↑  Paul R. Ignatius, Armenian Heritage Press, 2011, Hardcover, 226 pages

Արտաքին հղումներ
----------------

* Bagradian Website
* Artist Bio Archived 2014-12-21 at the Wayback Machine.
* Nevdon Jamgochian – A Proposal for a Pantheon on the Moon
* maumau artists
* «Հրուշակ. խոհեր վասն որկորի (Պանթեոն լուսնի վրա)». ցուցադրություն՝ Ժամանակակից արվեստի թանգարանում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թիլ (այլ կիրառումներ)
**Թիլ**, *Թիլ Համտուն* (թուրքերեն՝ Toprakkale), բերդավան Դաշտային Կիլիկիայում, Սսից արևմուտք։ Դրա դիմաց գտնվել է Ակամիր իջևանը։

Պատմություն
-----------

Թորոս Բ իշխանը 1154 թվականին Թիլը միացրել է Կիլիկիայի հայկական իշխանապետությանը։ Արաբ պատմագիր Աբու ալ-Ֆիդան (1273-1333) իր «Աշխարհագրության» մեջ Թիլը հիշատակում է որպես ամուր, պարսպապատ բերդ՝ շրջապատված այգեվետ արվարձանով և բարեբեր հողերով։

Կիլիկիայի հայկական թագավորության անկումից (1375) հետո Թիլը տիրել է Եգիպտոսի սուլթանությունը, 16-րդ դարի սկզկբին՝ Օսմանյան սուլթանությունը։

Թիլի հայ բնակիչները տեղահանվել են 1914-1921 թվականներին։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է Մեծ Եղեռնի ժամանակ, փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

Բերդավանը ներկայումս
--------------------

Ցածրադիր բլրի վրա կառուցված Թիլի բերդը (այժմ՝ ավերակ) գրավում է մոտ 2 հա տարածք։ Երկշարք, լայն պարիսպներն ագուցված են կիսաշրջանաձև բուրգերով, հյուսիսային արտաքին պարիսպը՝ նաև հնգանիստ աշտարակներով։

Ներքին պարիսպը (նեղ դասավորությամբ) արտաքինից բարձր է։ Հյուսիսային և արևելյան պարիսպներին ներսից միանում է թաղակապ նկուղներով շենքերի շարքը։ Գլխավոր մուտքը բերդի հյուսիսարևմտյան անկյունում է, երկու հզոր աշտարակների միջև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ խմբ․ հանձնաժողով՝ Կ․ Ս․ Խուդավերդյան (գլխ․ խմբ) և ուրիշ, Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հ. 2 (ՀՀ գլխ․ խմբ․), Երևան, «Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1995, էջ 295 — 768 էջ. — 10000 հատ, ISBN 5-89700-003-5։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 187)։*  |
**Քրիստոֆ Վիլլեմ** (ֆր.՝ Christophe Willem, իրական անուն **Քրիստոֆ Դյուրե**, օգոստոսի 3, 1983(1983-08-03), Անգեն լե Բեն), ֆրանսիացի երգիչ և 2006 թվականին դարձել է Nouvelle Star 4 եթերաշրջանի հաղթող (ֆրանսիական շոու, որը բացահայտում է երիտասարդ տաղանդներին)։

Վաղ տարիներ
-----------

Քրիստոֆը իր կյանքի մեծ մասը անցակցրել է մի փոքրիկ Վալ դ’Ուազ քաղաքում, որտեղ իր ծնողները աշխատում էին դպրոցում։ Փոքր տարիքում նա զբաղվել է թեթև ատլետիկայով և դաշնամուրի է գնացել։ Դեռահաս տարիքում նա երգել է «Երիտասարդ ձայն» եկեղեցական երգչախմբում։ Արդեն տասնչորս տարեկանում նա ինքն իր համար էր գրում տարբեր երգեր։

Դրանից հետո, երբ Քրիստոֆը որոշում է սովորել էկոնոմիկայում և կառավարման բաժիներում, նա շարունակում է զբաղվել երաժշտությամբ, և արդեն 2004 թվականին տեղի է ունենում նրա դերասանական դեբյուտը, Ռիչարդ Անկոնինի «Ողջը» ֆիլմում, որտեղ նա խաղացել է Անրիի դերը։ Դրանից հետո նրա դերասանական կարիերան չի շարունակվում և նա վերադառնում է համալսարան։

Nouvelle Star
-------------

Ի շնորհիվ իր ծնողների և ընկերների աջակցությանը, Քրիստոֆը որոշում է մասնակցել ֆրանսիական Nouvelle Star-ին, որտեղ հանրահայտ երգիչ, երգչուհիները բացահայտում են երիտասարդ տաղանդներին։ Կատարելով բրիտանական երգիչ՝ Des'ree-ի Strong Enough-ը նա քարացնում է ժյուրիին իր ձայնով։ Ստանալով «La Tortue» («Կրիա») մրցանակաը, ֆրանսիական ժյուրի Մարիանա Ջեյմսի կողմից, նա վաստակում է մեծ հեղինակություն և իհարկե հաղթում է այդ մրցույթում։

2007 թվականի ապրիլի 16-ին Քրիստոֆի անդրանիկ ալբոմը եղավ «Inventaire» ալբոմը։ Իսկ առաջին սինգլը թողարկվել է մարտին «Elu Produit De L’annee» անունով։ «Inventaire» ալբոմը գրավում է ֆրանսիական երաժշտական աղյուսակներում բարձր դիրքեր, և նա վաճառվում է մոտավորապես 363 հազար սկավառակների միջոցով։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ստուդիական ալբոմներ

* 2007 — Inventaire
* 2009 — Caféine
* 2011 — Prismophonic

### Սինգլներ

* 2006 : *Sunny*
* 2007 : *Élu produit de l'année*
* 2007 : *Double je*
* 2007 : *Jacques a dit*
* 2008 : *Quelle chance/September*
* 2009 : *Berlin*
* 2009 : *Plus que tout*
* 2009 : *Heartbox*
* 2010 : *Entre nous et le sol*
* 2011 : *Cool*
* 2012 : *Si mes larmes tombent*
* 2012 : *Starlite*
* 2012 : *L'Amour me Gagne / Love Shot me Down*
* 2012 : *What did i do*

Ֆիլմագրություն
--------------

* 2004 — *Alive*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Last.fm · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15103499r · GND: 141234016 · ISNI: 0000 0001 1487 4778 · LCCN: no2008110532 · SUDOC: 158026713 · VIAF: 7682461 · WorldCat VIAF: 7682461 |

 |

 |
Նորին երանության կաթողիկոս **Հովհաննես Պետրոս XVIII** (աշխարհիկ անունը՝ Օվանես Կասպարյան, Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ Գասպարեան, հունվարի 20, 1927(1927-01-20), Կահիրե, Եգիպտոս - հունվարի 16, 2011(2011-01-16), Բեյրութ, Լիբանան), Բաղդադի արքեպիսկոպոս (06․12․1972-05․08․1982), Հայ կաթողիկե եկեղեցու պատրիարք (05․08․1982-28․11․1998), Կիլիկիայի Հայոց պատրիարք, Բզոմմարի վանական պատրիարքական միաբանության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Եգիպտոսի Կահիրե քաղաքում։ 1943 թվականին դարձել է Զմմառի վանական պատրիարքական միաբանության անդամ։ 1946 թվականից Հովհաննես Կասպարյանը սովորել է Իտալիայի Հռոմի Պապական Գրիգորյան համալսարանում։ 1952 թվականի ապրիլի 13-ին ձեռնադրվել է քահանա, որից հետո եղել է Զմմառի պատրիարքական միաբանության փոխնախագահ։ Միևնույն ժամանակ, մինչև 1957 թվականը, դասավանդել է Հռոմի հայկական դպրոցում։ 1957 թվականին նշանակվել է Եգիպտոսի հայ կաթոլիկ համայնքի առաքելական կառավարիչ։ 1972 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Պողոս VI պապը Հովհաննես Կասպարյանին նշանակել է Բաղդադի արքեպիսկոպոս։ 1973 թվականի փետրվարի 25-ին Հովհաննես Կասպարյանը ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ 1982 թվականի օգոստոսի 5-ին Հայ կաթողիկե եկեղեցու սինոդը Հովհաննես Կասպարյանին ընտրել է Կիլիկիայի Հայոց պատրիարք։ 1982 թվականի օգոստոսի 7-ին Լիբանանի Բզոմմար քաղաքում տեղի է ունեցել Հովհաննես Կասպարյանի հանդիսավոր գահակալությունը որպես Կիլիկիայի Հայոց պատրիարք։ 1998 թվականի նոյեմբերի 28-ին Հովհաննես Պետրոս XVIII-ը թոշակի է անցել։

Մահացել է 2011 թվականի հունվարի 16-ին, Լիբանանում, երկարատև հիվանդությունից հետո։

Տես նաև
-------

* Հայ կաթողիկե եկեղեցու կաթողիկոսների ցանկ
* Տանն Կիկիկիո Հայ Կաթողիկե պատրիարքության կաթողիկոս-պատրիարքների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Patriarch Jean Pierre XVIII Kasparian, I.C.P.B. †

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՊԵՏՐՈՍ ԺԸ. ԳԱՍՊԱՐԵԱՆ (1982-1999)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NUKAT: n2007097510 · VIAF: 311427957 · WorldCat VIAF: 311427957 |

 |
**Բեյթ Շեմեշ** (եբրայերեն՝ בית שמש‎` Արևի տուն), քաղաք Իսրայելում։ Գտնվում է Երուսաղեմի շրջանում։

Պատմություն
-----------

Այս անվամբ բնակավայրի հիշատակումներ առաջին անգամ հանդիպում են դեռ Հին Կտակարանում։

Հին Կտակարանում Բեյթ Շեմեշը հիշատակվում է որպես Եհուդայի և Դանի ցեղերի միջև սահմանային քաղաք, որը պատկանում է Եհուդայի ցեղին։ Հետագայում Բեյթ Շեմեշը հանձնվել է քոհեններին։ Բեյթ Շեմեշը նաև կողոպուտից Ուխտի Տապանակը Իսրայել վերադարձնող փղշտացների քարավանի կանգառի վայրերից մեկն էր։
Ինչպես ցույց են տվել 21-րդ դարի սկզբին անցկացված հնագիտական պեղումները, քաղաքը գտնվում էր փղշտացիների հետ սահմանին, սակայն քաղաքի բնակիչները քանաններ էին։ Քաղաքն օգտվում էր սահմանային դիրքի իր առավելություններից։

Քաղաքն ավերել են բաբելոնացիները։ Քանի որ այնտեղ լցված էին ջրի տեղական աղբյուրներ, քաղաքը չի վերականգնվել մինչև վերջերս։

Իսրայելական քաղաքի հիմնում
--------------------------

Ժամանակակից Բեյթ Շեմեշը հիմնադրվել է 1950 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։ Քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1991 թվականին։

Բնակչություն
------------

Ժամանակակից Բեյթ Շեմեշը, 2010
Ըստ Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական վարչության` 2018 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 114.371 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունը հրեաներ են (98%)։ Բնակչությա 22%-ը կազմում են հայրենադարձներ նախկին ԽՍՀՄ-ից։ Համաձայն Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական ծառայության տվյալների 2009 թվականից Բեյթ Շեմեշը ստացել է սոցիալ-տնտեսական զարգացման 10 միավորից 3 գնահատականը, Բեյթ Շեմեշի դպրոցների շրջանավարտների 41.5%-ը ստացել է ավարտական վկայականներ, միջին աշխատավարձը կազմում է 5,538 շեկել, այն դեպքում, երբ ընդհանուր Իսրայելում այն 7,070 շեկել է։

Տրանսպորտ
---------

Կա երկաթուղային կայարան։ Ավտոբուսի երթուղիները կապում են Բեյթ Շեմեշը Թել Ավիվի, Բնեյ-Բրակի և Երուսաղեմի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Šnatôn statîstî le-Yisra'el(բազմ․) — *(untranslated)*. — Iss. 70. — ISSN 0081-4679
2. ↑  Canaanite Resistance: The Philistines and Beth-Shemesh—A Case Study from Iron Age I — ResearchGate

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт муниципалитета *(иврит)*
* Shemesh OnLine — community guide and directory
* Городской блог *(русский)*
* Beit Knesset Feigenson — Aviv Community Synagogue and Web site
* Beit Medrash Torani Leumi- BMTL website
* Beit Knesset Ohel Yonah Menachem- OYM website
* Отчёт ЦСБ Израиля за 2010 год

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Համառոտ հրեական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n89106620 · VIAF: 131894583 · WorldCat VIAF: 131894583 |

 |
**Աղ դրած վարունգ**, վարունգից և տարատեսակ համեմունքներից պատրաստված ուտեստ։ Սլավոնական և գերմանական (*Salzgurken*) խոհանոցների ավանդական ուտեստներից մեկն է։

Աղում
-----

Թեթև աղը դրած վարունգներ:
Աղելու համար վարունգները տեսակավորվում են ըստ մեծության, հասած լինելու և տեսակի։ Աղ դնելու համար ավելի հարմար են սև բշտիկներով վարունգները, սպիտակ բշտիկներով վարունգներն օգտագործվում են թարմ վիճակում։ Առանձնահատուկ նրբախորտիկ է համարվում մատղաշ, աղի վարունգը, որի կեղևը բարակ և ձիգ է՝ առանց փուչ և փափկած տեղերի։

Պատրաստումը տեղի է ունենում հետևյալ կերպ. վարունգները տեղափոխում են աղաջրի մեջ և փայտյա տակառների մեջ պահում են մի քանի շաբաթից մինչև մի քանի ամիս։ Բացի կերակրի աղից, աղաջրի մեջ ավելացնում են համային հավելումներ, որոնք փոփոխվում են՝ կախված բաղադրատոմսից՝ սխտոր, սամիթ, սև պղպեղ, սև հաղարջի, բալի, կաղնու, սովորական կծվիչի և այլ տերևներ։

Վարունգները, որոնք դեռ նոր են հասցրել աղիանալ, կոչվում են թեթև աղը դրած։ Ավելի երկար աղադրման դեպքում տեղի է ունենում խմորում՝ կաթնաթթվի ձևավորման գործընթաց։

Աղի վարունգ

Պահպանում և պահածոյացում
------------------------

Գրեթե մինչև 20-րդ դարի վերջը վարունգը ձմռան համար պահպանում էին փայտյա տակառներում (կադուշկաներում), որոնք մի քանի փութ տարողունակ էին։ Մեր օրերում վարունգը պահածոյացնում են ապակյա բանկաներում՝ 1-ից մինչև 5 լիտր տարողությամբ։

Կիրառում
--------

Աղ դրած վարունգը կարելի է ուտել առանց լրացուցիչ մշակման։ Այն ուտում են ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ կտրտած վիճակում տարբեր ուտեստներին՝ աղցաններին, ապուրներին, սոլյանկային ավելացնելով։

Տարածված կարծիքի և կարծրատիպի համաձայն՝ հանդիսանում են ավանդական ռուսական ակրատ՝ օղու համար։

Վարունգի աղաջուրը նաև կիրառվում է ուտեստներ պատրաստելիս։ Այն կալյայի հիմքն է, ավելացվում է աղ դրած վարունգով ապուրի՝ աղապուրի մեջ՝ որպես բաղադրատոմսի անքակտելի մաս, ինչպես նաև մի քանի սոլյանկաների մեջ։ Դրա հիման վրա պատրաստում են սոուսներ և աղցանային ամոքունքներ։ Ռուսական և ուկրաինական կենցաղում գոյություն ունի ավանդույթ՝ խնջույքից հետո աղաջուրն օգտագործել որպես խումարից դուրս գալու միջոց, ինչը նպաստում է օրգանիզմից հեռացնել ալկոհոլային թունավորման արգասիքները։

Տես նաև
-------

* Վարունգ
* Սոլյանկա
* Թթու դրած կաղամբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Archived 2012-08-14 at the Wayback Machine.
* 
*
Շիրազ
**Ադուդիյաթ** (արաբ․՝  عضديات‎‎‎‎), խոշորագույն արաբ բանաստեղծ ալ-Մութանաբբիի պոեզիայի 4 շրջաններից մեկը։

Ալ-Մութանաբբիի կյանքի վերջին տարիներն անց են կացել Իրանի Շիրազ քաղաքում՝ Բուի կառավարիչ Ադուդ ադ-Դաուլայի պալատում։ Այստեղ նա ապրել է 5 տարի՝ 960-965 թվականները։ Այս շրջանի բանաստեղծությունները իրենց տոնով ակնհայտորեն տարբերվում են նախորդ շրջանի հանդիսավոր կասիդա-ներբողներից։ Ալ-Մութանաբբին սկսում է հասկանալ ոչ միայն այն, թե որքան անիրականանալի են նրա փառասիրական հավակնությունները, այլ նաև կյանքի փորձը դարձնում է նրան իմաստուն և նա հասկանում է կյանքի հաջողությունների հետևից հասնելու ողջ անցողիկությունն ու ունայնությունը։ Եթե նախորդ շրջաններում նրա մոտ բնության նկարագրությունները ձևական բնույթ ունեին, ապա հիմա կենտրանական են դառնում։ Շիրազի ճոխ տեսքը նրա մոտ առաջացնում է հիշողություններ և նա իր կասիդաներում անդրադառնում է դրանց նկարագրություններին։

Շիրազյան շրջանում ժանրային ընտրանին ընդլայնվում է, նա սկսում հորինել տարբեր բովանդակությամբ բանաստեղծություններ։ Նրա պոեզիան լիովին բավարարում է միջնադարյան արաբական ճաշակի պահանջներին։ Չնայած ավանդական ժանրերին հավատարիմ մնալու, նա կարողացավ հաղթահարել կանոնի կտրուկ պահանջները։ Նրա կասիդա-ներբողների բովանդակությունը դարձան ժամանակակիցների կյանքը, իր ժամանակի քաղաքական և ռազմական իրադարձությունները։ Նա փորձում էր դուրս գալ ավանդական նորմերի շրջանակներից և, չնայած հասնում է բավականին համեստ հաջողությունների, այնուամենայնիվ նրա ստեղծագործական տենդենցը վկայում է դասական արվեստի փոփոխության մասին։ Կասիդա-ներբողներում նա փորձում է ինչ-որ նոր բան մտցնել՝ մեկ կրճատում էր նախաբանը, մեկ ընդհանրապես հանում։ Մեկ եռամաս կասիդան դարձնում երկմաս՝ թողնելով նասիբ և մադհ։ Նա անիմաստ էր համարում մադհի նախաբանի մեջ քնարական մասի անհրաժեշտությունը։ Շիրազյան շրջանում նրա թախիծը ավելի է խորանում օտարության մեջ գտնվելու պատճառով։

Գրականություն
-------------

* Фильштинский И.М. - История арабской литературы
* Крачковский И. Ю. Аль-Мутанабби и Абу-л-Ала, Избр. соч. т. 2, М. — Л. 1956
* Диван ал-Мутанабби, т. 1—4, Каир, 1936.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ալ-Մութանաբբի՝ արաբ մեծագույն բանաստեղծ, անգլերեն
* ալ-Մութանաբբիի պոեզիան Սամար Տրաբուլզիի կողմից մեկնաբանված, անգլերեն
* Բանաստեղծության հրաշք, անգլերեն Archived 2009-02-23 at the Wayback Machine.
* ալ-Մութանաբբիի բանաստեղծությունների ամբողջությունը՝ բացատրություններով, արաբերեն
* ալ-Մութանաբբիի դիվան, արաբերեն Archived 2013-08-05 at the Wayback Machine.
* Ալ-Մութանաբբիի բանաստեղծություններ. Փրինսթոնի համալսարան
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Ապրեսյան (այլ կիրառումներ)

**Սամվել Ապրեսյան** (6 փետրվարի, 1963, Թալիշ, Մարտակերտի շրջան - 6 դեկտեմբերի, 1990, Թալիշ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սամվել Ապրեսյանը ծնվել է 1963 թ. փետրվարի 6-ին Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղի կոլտնտեսությունում, այնուհետև՝ գյուղին հարակից բարձունքում տեղակայված հակակարկտային մարտկոցների վրա, որպես նշանառու։ 1990 թ. միացել է հայրենիքի պաշտպաններին, հերթապահել գյուղի սահմաններում։ Զոհվել է 1990 թ. դեկտեմբերի 6-ին հայրենի գյուղում, թշնամու գնդակից։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Թալիշի գերեզմանատանը։

2010 թ. ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սամվել Ապրեսյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում(չաշխատող հղում)
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության շքանշանով և մեդալներով պարգևատրելու մասին
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ կաթողիկե եկեղեցի
**Գլենդելի Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Նարեկ թեմ** (լատ. Eparchia Dominae Nostrae Naregensis), հայ կաթողիկե եկեղեցու թեմ, որի կենտրոնը գտնվում է ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Գլենդել քաղաքում։ Գլենդելի Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Նարեկ թեմը միակ թեմն է ԱՄՆ-ում և Կանադայում բնակվող հայ կաթողիկե եկեղեցու հավատացյալների համար։ Գլենդելի Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Նարեկ թեմի տաճարը Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի եկեղեցին է։ Նախկինում թեմի մայր տաճարը Սուրբ Աննա եկեղեցին էր, որը գտնվում է Բրուքլինում։

Պատմություն
-----------

1981 թվականի հուլիսի 3-ին Սուրբ Աթոռը հիմնում է Հայ կաթոլիկ եկեղեցու Միացյալ Նահանգների և Կանադայի Առաքելական քրմապետությունը։
2005 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Հռոմի պապ Բենեդիկտոս XVI-ը հրապարակել է «Qui nuper successimus» կոնդակը, որը ԱՄՆ-ի և Կանադայի առաքելական քրմապետությունը վերափոխել է Նյու Յորքի Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Նարեկ թեմի։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին թեմը ստացել է իր ներկայիս անվանումը, որը կապված էր թեմի մայր տաճարի Նյու Յորքից Գլենդել տեղափոխման հետ։

Թեմի հոգևորականներ
------------------

* Եպիսկոպոս Միքայել Ներսես Սեթյան (3.07.1981 - 18.09.1993),
* Եպիսկոպոս Հովհաննես Դերձակյան Ջի Էյ Էմ (5.01.1995 - 30.11.2000),
* Եպիսկոպոս Միքայել Մուրադյան Այ Ջի Փի Բի (30.11.2000 - 21.05.2011),
* Եպիսկոպոս Միքայել Մուրադյան Այ Ջի Փի Բի (2011 թվականի մայիսի 21-ից)։

Ծխական համայնքների ցուցակ
-------------------------

Թեմի ծխական համայնքները գտնվում են հետևյալ քաղաքներում,

* Բոստոն - Սուրբ Խաչ եկեղեցի,
* Գլենդել - Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի տաճար,
* Դետրոյտ - Սուրբ Վարդանի եկեղեցի,
* Լիթլ Ֆոլս - Սուրբ սրտի եկեղեցի,
* Լոս Անջելես - Նահատակաց Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի,
* Մոնրեալ - Սուրբ Աստվածածին Մարիամ Նարեկի եկեղեցի,
* Նյու Յորք - Սուրբ Աննայի եկեղեցի,
* Տորոնտո - Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի եկեղեցի,
* Ֆիլադելֆիա - Սուրբ Մարկոսի եկեղեցի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Armenian Diocese of Our Lady of Nareg in New York".
2. ↑  Mirror-Spectator Staff (November 8, 2012). "New Bishop Takes Charge of Catholic Armenian Flock in US". The American Mirror-Spectator.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
Այս կապն առաջանում է միայն տարբեր տարրերի ատոմների միջև, այնպիսի տարրերի, որոնց էլեկտրաբացասականության տարբերությունը շատ մեծ է։ Եթե այդ տարբերությունը 2 և ավելի միավոր է, ապա էլեկտրոնը մի ատոմից գրեթե ամբողջությամբ է անցնում մյուս ատոմին, և գոյանում են իոններ։

Կապի առաջացումը
---------------

Իոնային կապի առաջացումը նատրիում և քլոր տարրերի միջև, որոնց էլեկտրաբացասականությունների տարբերությունը հավասար է՝ 3,16-0,93 = 2,23։
Իրար մոտենալիս քլորի ատոմը նատրիումի ատոմից վերցնում է մեկ էլեկտրոն, որի հետևանքով և՛ առաջինը, և՛ երկրորդը ձեռք են բերում ազնիվ գազերի էլեկտրոնային փոխդասավորություն (մեկը՝ նեոնի, մյուսը՝ արգոնի)։

{\displaystyle Na^{\circ }-1e\rightarrow Na^{+}}

{\displaystyle Na\cdot +Cl\rightarrow Na^{+}Cl^{-}}

{\displaystyle Cl^{\circ }+1e\rightarrow Cl^{-}}

կամ գոյացած իոնների միջև առկա է էլեկտրաստատիկ ուժեղ ձգողության ուժ, որը և կոչվում է **իոնային կապ**։

### Ատոմների փոխազդեցություն

Իոնային կապն առաջանում է I և II խմբերի բնորոշ մետաղների ({\displaystyle Na}, K, Ca, Mg և այլն) և VI ու VII խմբերի բնորոշ ոչմետաղների (F, {\displaystyle Cl}, {\displaystyle Br}, O, {\displaystyle N} և այլն) ատոմների միջև։ Տարրերի էլեկտրաբացասականության տարբերության նվազման հետ քիմիական կապի իոնականությունը պակասում է, և սկսում է գերակշռել կովալենտային կապը։

Իոնային կապ կարող է լինել ոչ միայն երկտարր միացություններում, ինչպիսիք են՝ {\displaystyle NaCl}, {\displaystyle CaF\_{2}}, {\displaystyle CsBr}, այլև բազմատարր միացություններում, օրինակ՝ {\displaystyle NaNO\_{3}}, {\displaystyle KClO\_{4}}, {\displaystyle MgSO\_{4}}, {\displaystyle NaOH} և այլն։

Իոնային բյուրեղացանց
--------------------

Նկար 1. {\displaystyle NaCl}-ի (ա) և {\displaystyle CsCl}-ի (բ) իոնային բյուրեղացանցերի գծապատկերները
Այն միացությունները, որոնցում գոյություն ունի իոնային կապ, առաջացնում են իոնային բյուրեղացանց։ Օրինակ՝ նատրիումի քլորիդի բյուրեղացանցն իոնային է, որում յուրաքանչյուր Na^{+} իոն շրջապատված է {\displaystyle 6Cl^{-}} իոնով, և նույն ձևով յուրաքանչյուր {\displaystyle Cl^{-}} իոն՝ {\displaystyle 6Na^{+}}իոնով (նկար 1, ա)։ Նատրիումի քլորիդի բյուրեղացանցի երկրաչափական պատկերը խորանարդ է։

Իոնային կապի կարևոր առանձնահատկությունն է ուղղորդվածություն և հագեցվածություն չունենալը։ Սրանք պայմանավորված են հենց իոնի բնույթով։

Իոնի լիցքը գնդային մակերևույթի վրա բաշխված է հավասարաչափ, այդ պատճառով իր էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը հավասարապես է տարածում բոլոր ուղղություններով։ Գոյություն չունի որևէ արտոնյալ ուղղություն, որով իոնը կապվի միայն մեկ իոնի հետ։ Իոնը միևնույն ուժով կարող է ձգել հակառակ լիցք կրող իոններ բոլոր ուղղություններով։ Ուրեմն իոնային կապը ուղղորդվածություն չունի։ Դա հանգեցնում է այն բանին, որ իոնային կապը չունի նաև հագեցվածություն։ Նատրիումի և ցեզիումի քլորիդների (ա, բ) բյուրեղացանցերի օրինակը դրա վկայությունն է։

Իոնային բյուրեղացանց ունեցող նյութերը, շնորհիվ իոնային կապի մեծ ամրության, բնութագրվում են հալման բարձր ջերմաստիճանով։ Դրանց բնորոշ է նաև որոշ կարծրություն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* 10-րդ դասարանի քիմիայի դասագիրք, հեղինակներ՝ Առլիկ Խաչատրյան, Լիդա Սահակյան
**Վիբեքե Սթենե** (նորվ.՝ Vibeke Stene, օգոստոսի 17, 1978(1978-08-17), Սոկնդալ, Ռուգլան, Նորվեգիա), նորվեգացի երգչուհի։ Առավել հայտնի է որպես Tristania սիմֆոմետալ-գոթական խմբի վոկալիստ։ Խմբին նա միացել է իր առաջին դեմո ձայնագրությունից ոչ շատ առաջ։ Սկզբում նա եղել է որպես փոխարինող երգչուհի։ Ավելի ուշ, խմբի անդամները հասկացել են, որ նրա ձայնը հիանալիորնե լրացնում է մթնոլորտը, որը խումը ցանկանում էր ստեղծել իր երաժշտության մեջ։ 2007 թվականի փետրվարի 7-ին անձնական պատճառներով լքել է խումբը։ Որպես պաշտոնական պատճառ՝ նա նշել է, որ ցանկանում է իրականացնել իր երազանքը՝ վոկալի դասավանդումը։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ալբոմներ, որոնք ձայնագրվել են Tristania խմբի կազմում

| Տարի | Ալբոմ | Ծանոթագրություն |
| --- | --- | --- |
| 1997 | *Tristania* | մինի ալբոմ |
| 1997 | *Widow’s Weeds* |  |
| 1999 | «Angina» | Սինգլ |
| 1999 | Beyond the Veil |  |
| 2001 | World of Glass |  |
| 2005 | Ashes |  |
| 2007 | «Sanguine Sky» | Սինգլ |
| 2007 | *Illumination* |  |

### Համագործակցություն այլ խմբերի հետ

| Տարի | Խումբ | Ալբոմ | Ծանոթագրություն |
| --- | --- | --- | --- |
| 1999 | Green Carnation | *Journey to the End of the Night* |  |
| 2007 | Samael | *Solar Soul* | «Suspended Time» սինգլ |

2013 թվականի հունիսի 7-ին ֆեյսբուքյան իր էջում հայտարարել է իր վերադարձի մասին։ Բացի սոլո ալբոմի ձայնագրությունից, նա կմասնակցի նաև God of Atheists նախագծին։

Լրացուցիչ տեղեկատվություն
-------------------------

Ազատ ժամանակ սիրում է զբաղվել հյուսքով, ընթերցանությամբ և շփվել ընկերների ու ընտանիքի հետ։ 13 տարեկանից Սթենեն ստացել է դասական երգեցողության դասեր։ Ավագ դպրոցում ուսումնառության առաջին տարիներին հանդիպել է Tristania խմբի անդամների հետ։

2007 թվականի գարնանը, երբ Վիբեքեն լքել էր Tristania-ն, տարածվեց տեղեկատվություն, որ նա կմիանա ֆիննական սիմֆոնիկ փաուեր մետալ Nightwish խմբին։ Լուրը հետագայում հերքվել է Վիբեքեի կողմից։ Լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ Սթենեն ասել է, որ ինքը չի միանա «Nightwish» խմբին։

2007 թվականին ունեցել է որդի՝ Գյուլվե անունուվ։ Տարրական դպրոցում աշխատում է որպես ուսուցչուհի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  BLABBERMOUTH.NET — Ex-TRISTANIA Vocalist VIBEKE STENE: I Am Not The New Singer In NIGHTWISH Archived 2010-01-19 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիբեքեի ֆեյբուքյան էջը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք (անգլ.) · MySpace (անգլ.) |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Last.fm · Last.fm |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Մետալում հանրագիտարան · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 7217149068590365730008 · WorldCat VIAF: 7217149068590365730008 |

 |
**Ազատություն**, Կարապետ Ադամյանի նկարներից, սիմվոլիկ ռեալիստական բովանդակությամբ նկար, որը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ազատագրման գաղափարը։ Պատկերը ստեղծվել է հայկական կոտորածներից հետո, հավանաբար այդ մղձավանջային ողբերգության պատճառած ցասումից հետո։ Ստեղծագործությունը համընկնում է Ադամյանի գործունեության առաջին շրջանին։

Մտահղացում
----------

Պետք է ենթադրել, որ Ադամյանը այս ստեղծագործության կոմպոզիցիան մտահղացել է Դելակրուայի «Ազատություն բարիկադների վրա» պատկերի կամ Ռյուդի «Մարսելիոզ» խմբաքանդակի օրինակով, բայց դժվար է որոշել՝ արդյոք նկարչի մտահղացման գաղափարն է առիթ տվել օգտվելու այդ արվեստագետների ստեղծագործություների կոմպոզիցիայից, թե նրանց գործերի կոմպոզիցիան է առիթ հանդիսացել նման թեմայով պատկեր մտահղանալուն։

Նկարագրություն
--------------

Ներկայացնում է պատերազմի դաշտի մի հատված։ Գրոհող զինվորների գլխավերևում սավառնում է ձեռքի շղթաները կտրտած մի կին՝ զինվորներին գրոհի կոչելիս։ Եթե չլիներ այդ կինը, պատկերը կարելի էր դիտելլ որպես սովորական մարտի տեսարան։ Սակայն Ադամյանը դրան տվել է սիմվոլիկ իմաստ։ Սավառնող կինը խորհրդանշում է համբերության բաժակը լցված Հայաստանը, որն իր զավակներին կոչ է անում պայքարի՝ հանուն ազատության։ Այս գաղափարն է նկարչին թելադրել կնոջը պատկերել փողփողացող պատմուճանով, վրեժխնդրության անզուսպ պոռթկումով համակված ցասումնալի արտահայտությամբ, շղթայազերծ բազուկները օդում պարզած, մարտի դաշտում սավառնելիս։

Այլաբանության իմաստ
-------------------

Արտասահմանում հայ նկարիչները ստիպված են եղել հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարը մարմանավորել սիմվոլիկ պատկերներով՝ գոհացում տալու համար իրենց տարագիր հոգեվիճակին։

Գեղարվեստական արտահայտչականություն
----------------------------------

Նկարը մշակված է մինչիմպրեսիոնիստական շրջանի եվրոպական դասական արվեստի ոճով։ Մարդիկ պատկերված են ռեալիստորեն, կերպարների անհատականացումով, դեմքերի հոգեբանական արտահայտությամբ՝ համաձայն գրոհի նետված զինվորների հոգեկան ապրումների, որոնք համակված են կորովով լի անձնվիրությանբ, հայրենասիրական պարտքի գիտակցումով։
Շատ տպավորիչ է բազկատարած սավառնող կնոջ կերպարը, որի բազուկներից կախված կտրտված շղթաները մարմնավորում են պատկերի հիմնական գաղափարը։ Ցնցող են մարտադաշտում ընկած զինվորների դիակները։ Պատկերը գեղարվեստական որակի իր բարձրության վրա է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Եղիշե Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն
Մակեդոնիայի կրթական համակարգը
Մակեդոնիայի Հանրապետության Սահմանադրությամբ տարրական և միջնակարգ կրթությունն անվճար և պարտադիր է, իսկ տարրական կրթության մասին օրենքը սահմանում է, որ բոլոր 7-15 տարեկան բոլոր երեխաները պետք է հաճախեն դպրոց 8 տարի։ Ավագ դպրոցի կրթության մասին օրենքով հաստատվում է, որ 15-19 տարեկան աշակերտները պետք է ավագ դպրոցում սովորեն 4 տարի (կամ 3 տարի՝ կախված ուսումնական հաստատության տեսակից) ։

1996 թվականին հիմնական կրթության տոկոսը կազմում էր 95.3 տոկոս։ Այլ տվյալներով աղջիկների հիմնական և միջին դպրոցների տոկոսը բարձր է, հատկապես գնչուական և ալբանական ազգության երեխաների շրջանում։

Դպրոցական առարկաներ
-------------------

Տարրական դպրոցում գիտություններն ուսուցանվում են ընդհանուր, հավաքական առարկաների շրջանակներում՝ «Շրջակա միջավայր», «Բնական գիտություններ և տեխնոլոգիա», «Հասարակություն» և այլն։ Ինչպես նաև երեխաների համար պարտադիր են համակարգչային դասերը. նորագույն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը պահանջ է բոլոր դպրոցների համար։

Պարտադիր առարկաներ են.

* մակեդոներեն
* մայրենի լեզու (ալբաներեն, թուրքերեն, սերբերեն)
* մաթեմատիկա
* անգլերեն
* երկրորդ օտար լեզու
* կերպարվեստ
* երաժշտություն
* շրջակա միջավայր
* տեխնիկական գիտաճյուղեր
* ինֆորմատիկա
* աշխարհագրություն
* պատմություն
* հասարակագիտություն
* իրավունք
* ֆիզիկական կուլտուրա և սպորտ
* բնական գիտություններ և տեխնիկա
* կենսաբանություն
* քիմիա
* ֆիզիկա
* կենսագործունեության անվտանգություն
* բազային բժշկագիտություն

Կամընտրական առարկաներ են համարվում վալախների, գնչուների կամ բոշաների պատմությունը և լեզուն, համաշխարհային կրոնների հիմունքները և բարոյագիտությունը։ Նաև երեխաները կարող են խորությամբ սովորել ալբաներեն, տնտեսվարություն, էկոլոգիա, երկրի գավառագիտություն, ժողովրդական պարեր, զբաղվել աշխատանքիուսուցմամբ, ստեղծել երաժշտական, տեխնիկական, տեղեկատվական և գեղարվեստական նախագծեր, սովորել կյանքի առողջ ապրելակերպ, եվրոպական քաղաքակրթության դասական արվեստ և զբաղվել պրոֆեսիոնալ սպորտով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Macedonia" Archived 2008-10-12 at the Wayback Machine.. *Findings on the Worst Forms of Child Labor (2001)*. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2002). *This article incorporates text from this source, which is in the public domain*
2. ↑  CIA Factbook CIA Factbook Macedonia Archived 2018-01-28 at the Wayback Machine.
**Ալեքսանդր Վլասով** (ռուս.՝ Александр Михайлович Власов, փետրվարի 25, 1955(1955-02-25), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային գեղասահորդ, հանդես է եկել զուգասահքում։ Լինելով Իրինա Վորոբյովայի զուգընկերը՝ եղել է ԽՍՀՄ-ի, Եվրոպայի և աշխարհի առաջնության բազմակի չեմպիոն։ 1976 թվականի ԽՍՀՄ չեմպիոն։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։ 1979-1980 մրցաշրջանում հանդես է եկել Իլյինա Ժաննայի հետ։

1979 թվականին Իլյինա-Վլասով պարազույգը հանդես եկավ աշխարհի մակարդակով ամենադժվար էլեմենտներով՝ եռակի լուց պտույտ և երկու ու կես պտույտ ակսել, հատկապես նետումները՝ եռակի ռիտբերգեր և երկու ու կես պտույտ ակսել։ Սակայն միջխորհրդային մրցույթների ուժեղ մրցակցությունը հնարավորություն չտվեց նրանց ընդգրկվել ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում։

Այս պահին աշխատում է որպես մարզիչ։

Ապրում և աշխատում է ԱՄՆ-ում կնոջ՝ Լաուրա Ամելինայի հետ։ Բազմաթիվ սաների թվում է նաև աղջիկը՝ Յուլյա Վլասովան։ Վերջինս 2006 թվականին Դրյու Մեքինսի հետ զուգապարում դարձել է պատանիների աշխարհի չեմպիոն։

Սպորտային ձեռքբերումներ
-----------------------

* Ի. Վորոբյովայի հետ

| Մրցույթներ | 1971—1972 | 1972—1973 | 1973—1974 | 1974—1975 | 1975—1976 | 1976—1977 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ձմեռային օլիմպիական խաղեր |  |  |  |  | 4 |  |
| Աշխարհի առաջնություն |  |  | 6 | 4 | 3 | 2 |
| Եվրոպայի առաջնություն |  |  |  |  | 3 | 2 |
| ԽՍՀՄ առաջնություն | 2 |  | 3 |  | 1 | 2 |
| «Московские новости» թերթի մրցանակ |  | 1 |  |  | 2 |  |

* Ժաննա Իլյինայի հետ

| Մրցույթներ | 1979—1980 |
| --- | --- |
| «Московские новости» թերթի մրցանակ | 3 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Julia Vlassov and Drew Meekins Archived 2007-05-27 at the Wayback Machine. figureskatersonline.com; accessed 21 November 2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pairs on Ice: Воробьёва/Власов Archived 2007-12-09 at the Wayback Machine.
* Профиль на сайте В. Соловьёва
* Профиль на сайте fskate.ru

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FSkate.ru |

 |
**Հայկական նավաշինություն**, նավաշինության ավանդույթը Հայաստանում։

Կիլիկյան Հայաստան
-----------------

Կիլիկյան Հայաստանի նավաշինությունը առաջացել էր երկու նավաշինությունների ավանդույթների՝ Վանի նավաշինության դպրոցի և միջերկրածովյան (նաև արաբական դաուների ազդեցությամբ) դպրոցը միախառնման արդյունքում, քանի որ լճային նավաշինությունը բերել են ծովափ։
Արաբ պատմագիր Իբն էլ Վարդին Եգիպտոսի սուլթանության զորքերի կողմից 1322 թվականին Այաս նավահանգստի գրավման նկարագրության մեջ հիշատակում է կիլիկյան երեք ռազմանավերի անունները՝ Այաս, Շամա, Ատլաս։

Կիլիկիայի փոքր նավակները կրկնօրինակում էին Վանա լճի փոքր նավակներին։ Միջին նավերի մեջ զգացվում է հարևանների ազդեցությունը։ Մանրանկարների և Կիլիկյան Հայաստանի ժամանակակիցների վկայությունների թողած համաձայն հայկական մեծ նավերը երկու տեսակ են եղել՝ ցրկանավեր և բերդանավեր, որոնք հիմնականում ծառայել են որպես ռազմանավեր։

Ժամանակակից վիճակ
-----------------

Հիմնվելով հայկական ձեռագրերի վրա «Այաս» նավագնացական ակումբի ներկայացուցիչները վերականգնել են 24 հայկական նավերի գծագրերը։

Տես նաև
-------

* Կիլիկիա (նավ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Մ.Հ. Ճեվահիրճյան* Այաս նավահանգիստ-քաղաքը Կիլիկիայում.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այաս ծովային հետազոտությունների ակումբ
* Пиратство и армянская морская торговля
* Севада Григорян: «Киликийцы»
**Աթաթուրքի արձան(Մերսին),** Թուրքիայի հանրապետություն հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի արձանը, որը գտնվում է Թուրքիայի Մերսին քաղաքում։

Աշխարհագրություն
----------------

Արձանը գտնվում է Մերսին մարզի Հանրապետության հրապարակում (Cumhuriyet Square), արձանի հյուսիս-արևելքում Մերսին Հալքեվիի փողոցն է, իսկ հարավ-արևմտյան մասում Իսմեթ Ինյոնյու Բոուլեվարդիի փողոցը։ Մինչև 1960 թվականը Միջերկրական ծովափը արձանին շատ մոտ էր, բայց Մերսին Հարբեր փողոցի կառուցումից հետո ծովափի հեռավորությունը մոտավորապես դարձել է 250 մետր։

Պատմություն
-----------

1943-1947 թվականների ընթացքում Մերսին մարզի կառավարիչ Թևֆիք Սըրրը Գյուրը ձեռնամուխ է եղել արձանի կառուցմանը։ Այն կառուցվել է Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրման 24 ամյակին՝ 1944 թվականի ապրիլի 23-ին։ Արձանի քանդակագործը եղել է թուրք պրոֆեսոր Քենան Յոնթունչը, որը Աթաթուրքի բազմաթիվ արձանների հեղինակն է։

Տեխնիկական մանրամասնություններ
------------------------------

Արձանը կառուցված է մարմարից և բրոնզից։ Բարձրությունը 3,3 մետր է։

Տես նաև
-------

* Աթաթուքի հուշարձան

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  City map
2. ↑  Mersin travel page (թուրքերեն)
3. ↑  Ministry of Culture page (թուրքերեն)
4. ↑  Mersin chronology page
**Կրեմ-ֆրեշ** (ֆր.՝ crème fraîche՝ թարմ կրեմ), ֆրանսիական կաթնաթթվային մթերք, որը պարունակում է 30%-ից քիչ յուղ (սովորաբար՝ 15-18 կամ 28%)։ Նման է թթվասերին։ Պատրաստվում է կովի կաթից՝ կրեմի մերումով։ Կրեմ-ֆրեշն ունի հաճելի, աննշան թթու համ, առանց հավելումների։ Թթվասերից չի տարբերվում ո՛չ համով, և ո՛չ էլ ստացման տեխնոլոգիայով։

Բաղադրության մեջ թույլատրվում է մինչև 15% սախարոզ։ Վաճառքում սովորաբար առաջարկվում է բնական վիճակում կամ սխտորի հավելումով, համեմունքներով կամ կանաչիով, երբեմն նաև ժելատինով։ Օգտագործվում է նաև որպես սոուսների կամ ապուրների բաղադրիչ։

Կրեմ-ֆրեշ պատրաստելու համար կրեմը լցվում է պնակի մեջ, ապա ավելացվում են կաթնաթթվային բակտերիաները։ 20-40 °C ջերմաստիճանի պայմաններում, 18-40 ժամվա ընթացքում այս բակտերիաները կաթնային շաքարից դառնում են կաթնաթթու։ Իր յուրահատուկ համը և խտությունը կրեմ–ֆրեշը ստանում է նրանում պարունակվող սպիտակուցների դենատուրացման հետևանքով։ Կրեմ-ֆրեշի արտադրության մեջ չի թույլատրվում օգտագործել կայունացուցիչներ, կոնսերվանտներ և այլ հավելումներ։ Մերումից հետո կրեմ-ֆրեշը չի ենթարկվում լրացուցիչ ջերմային վերամշակման։

Ֆրանսիական խոհանոցում կրեմ-ֆրեշին մոտ է կրեմ-դուբլը, որն ունի ավելի բարձր յուղայնություն։

Պատկերասրահ
-----------

Կրեմ-ֆրեշով պատրաստված ուտեստներ՝

* Ելակը՝ կրեմ-ֆրեշով և մեղրովԵլակը՝ կրեմ-ֆրեշով և մեղրով
* Ոլոռով ապուր՝ կրեմ-ֆրեշովՈլոռով ապուր՝ կրեմ-ֆրեշով
* Կրեմ-ֆրեշ և չիլիով սոուսԿրեմ-ֆրեշ և չիլիով սոուս
* Կարտոֆիլի կարկանդակ՝ կրեմ-ֆրեշով և սոխովԿարտոֆիլի կարկանդակ՝ կրեմ-ֆրեշով և սոխով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wingerd, S. (2011). A Fraîche Perspective - Crème Fraîche.
2. ↑  McGee, p. 49
3. ↑  Goddik, p. 179-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Ագրիզ** (թաթ.՝ Әгерҗе), քաղաք Թաթարստանում, Ագրիզսկի շրջանի վարչական կենտրոնը։ Ագրիզ քաղաքը կազմում է քաղաքային բնակավայր։

Ագրիզի կայարանը

Աշխարհագրություն
----------------

Տարածքը կազմում է 8.6 կմ²։ Քաղաքը գտնվում է Թաթարստանի հյուսիս-արևելքում, Ուդմուրտիայի սահմանի վրա, Արգիզկա գետի մոտ (Իժ գետի մի փոքր վտակ, Վոլգա ավազանի վրա), Կազանից գտնվում է 304 կիլոմետր դեպի արևելք, իսկ Իժևսկից՝ 36 կիլոմետր դեպի հարավ։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը հայտնի է 1646 թվականից։ 20-րդ դարի սկզբին Արգիզում ձևավորվել է գյուղական համայնք, դպրոց և երկու մզկիթ։ 1918 թվականի հոկտեմբերի վերջին քաղաքում և նրա շրջակայքում տեղի են ունեցել ծանր մարտեր։ 1927 թվականի փետրվարի 4-ից դարձել է Արգիզսկի շրջանի վարչական կենտրոնը, իսկ 1938 թվականի օգոստոսի 28-ին վերածվում է նահանգային ենթակայության քաղաքի։ 1964 թվականի մարտի 4-ից կրկին դարձել է շրջանային կենտրոն։

2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ, Ռուսաստանի Դաշնության 1112 քաղաքների շարքում, ըստ բնակչության թվաքանակի, զբաղեցրել է 681-րդ տեղը։

Ազգային կազմ
------------

Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների բնակչության 59 %-ը կազմում են թաթարները, 25 %-ը՝ ռուսները, 8 %-ը՝ մարիները, իսկ 6 %-ը՝ ուդմուրտները։

Տնտեսություն և ենթակառուցվածք
-----------------------------

Զարգացած է սննդամթերքի, շինարարության, փայտամշակման արդյունաբերությունը։ Քաղաքում կա տպարան, չորս միջնակարգ դպրոց, մասնագիտական դպրոց, տեղական պատմության թանգարան, կենտրոնական հիվանդանոց, երկու մզկիթ։

### Արդյունաբերություն

Քաղաքում կան սննդամթերքի արդյունաբերության ձեռնարկություններ, փայտամշակման, շինանյութերի արտադրության ձեռնարկություններ։

### Տրանսպորտ

Երկաթուղային գծերի կարևոր բաղադրիչները գտնվում են Կազանում, Եկատերինբուրգում, Իժևսկում, Ակբաշում՝ միևնույն կայանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Գրականություն
-------------

* Агрыз // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 13. — 559 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт Агрызского района РТ Archived 2011-05-26 at the Wayback Machine.
* Агрыз в энциклопедии «Мой город»

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ սովետական (1 հրտ.) |

 |