recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Անթանաս Մերկիս** (լիտ.՝ Antanas Merkys, փետրվարի 1 (13), 1887, Skapiškis, Կուպիշի շրջան, Լիտվա - մարտի 5, 1955(1955-03-05), Վլադիմիրի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), լիտվացի պետական գործիչ, մինչպատերազմական անկախ Լիտվայի Հանրապետության նախավերջին վարչապետ, փաստաբան։

Կենսագրություն
--------------

Էքստեռն ավարտել է Ռիգայի գիմնազիան։ Իրավունք ուսանել է Յուրևսկի համալսարանում (այժմ՝ Տարտու)։ Ավարտել է Կիևի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1916 թվական)։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է ռուսական բանակ։ 1915 թվականին եղել է երկաթուղային պարետ Կովնոյում, Կոշեդարախում, Կեյդանախում։ Ավելի ուշ ծառայել է ռումինական ռազմաճակատում։

1919 թվականին կամավոր մտել է լիտվական բանակ։ Եղել է սահմանապահ նախարարության (այսինքն՝ պաշտպանության նախարարության) իրավաբանական բաժանմունքի ղեկավար։ Եղել է պաշտպանության նախարար կառավարության երեք կազմում՝ Պրանաս Դովիդայտիս (1919 թվականի մարտի 12—1919 թվականի ապրիլի 12), Միկոլաս Սլեժյավիչյուս (1919 թվականի ապրիլի 12—1919 թվականի օգոստոսի 21), Աուգուստինաս Վոլդեմարաս (1926 թվականի դեկտեմբերի 17-1927 թվականի օգոստոսի 9)։ Թոշակի է անցել փոխգնդապետի կոչումով։

1927-1932 թվականներին Կլայպեդի նահանգապետ։ 1933-1939 թվականներին եղել է Կաունասի բուրգոմիստր (քաղաքագլուխ)։ Եղել է քաղաքների միության նախագահ (1934-1939 թթ.)։ Եղել է Լիտվայի Հանրապետության IV սեյմի անդամ (1936-1940 թթ.)։ Վիլնյուսի՝ Լիտվային հանձնելուց հետո 1939 թվականի աշնանը դարձել է Վիլենի (Վիլնյուսի) երկրամասի ղեկավարության լիազոր ներակայացուցիչ։

Եղել է մինչպատերազմական անկախ Լիտվայի Հանրապետության նախավերջին վարչապետը (1939 թվականի նոյեմբերի 21-1940 թվականի հունիսի 17)։ 1940 թվականի հունիսի 12-ին Խորհրդային Միության ճնշման հետ կապված Լիտվայի նախագահ Անթանաս Սմետոնայի արտասահման մեկնելուց հետո եղել է նախագահի պարտականությունների պաշտոնակատար (հունիսի 15-հունիսի 17)։ Խորհրդային ուժերի պահանջով իշխանության գլուխ նշանակել է Յուտաս Պալեցկիսին։

1940 թվականին ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատը ձերբակալել է նրան և տեղափոխել Սարատով։ 1941 թվականին Մերկիսը և նրա ընտանիքը բանտարկվել են։ 1954 թվականին ազատ է արձակվել բանտից առանց Լիտվա վերադառնալու իրավունքի։ Բնակվել է Վլադիմիրի մարզում, որտեղ էլ մահացել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Antanas Merkys» (լիտվերեն). Seimas. 2003 թ․ նոյեմբերի 3.
3. ↑  «Antanas Merkys». *Žymūs Kauno žmonės: atminimo įamžinimas* (լիտվերեն). Kauno apskrities viešoji biblioteka. 2004. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 30-ին.
4. ↑  Wiki Kazys Skucas
5. ↑  «Presidents of the Republic of Lithuania». Office of the President of the Republic of Lithuania. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 30-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Antanas Merkys(լիտվ.)
* Lietuvos Respublikos Ministras Pirmininkas(չաշխատող հղում)
(լիտվ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անթանաս Մերկիս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 6566154260398624480003 · WorldCat VIAF: 6566154260398624480003 |

 |
**ՎիքիԼիքս** (անգլ.՝ WikiLeaks՝ «ՎիքիԱրտահոսքեր»), պետական և մասնավոր գաղտնի փաստաթղթեր գաղտնազերծող միջազգային կազմակերպություն։ ՎիքիԼիքսի կայքը, որը ստեղծվել է 2006-ին և կառավարվում է «Դը Սանշայն Փրես» ընկերության կողմից, այդ փաստաթղթերը ձեռք է բերում անանուն աղբյուրներից համացանցային արտահոսքի միջոցով։ Մեկնարկից հետո մեկ տարվա ընթացքում Վիքիլիքսի կայքը հրապարակել է ավելի քան 1.2 միլիոն փաստաթուղթ։

2010-ի գաղտնազերծումներ
-----------------------

2010-ի ապրիլին ՎիքիԼիքսը համացանցում տարածել է «Collateral murder» անվամբ տեսանյութ, որտեղ տեսահանված է 2007 թ. հուլիսի 12-ին Բաղդադում ԱՄՆ օդային ուժերի կողմից քաղաքացիական անձանց գնդակոծման մի դեպք։ Նույն տարվա հուլիսին գաղտնազերծել է Աֆղանստանի պատերազմի վերաբերյալ 76.900 բանաքաղված փաստաթղթեր։ Խոշոր լրատվական կազմակերպությունների համակարգմամբ, հոկտեմբերին հրապարակել է «Իրաքյան պատերազմի գրանցամատյան» անվամբ շուրջ 400.000 փաստաթղթերի մի փաթեթ։

2010 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՎիքիԼիքսն իր պաշտոնական կայքում համայն աշխարհին հասանելի է դարձրել 251.287 ԱՄՆ կառավարական հեռագրեր։ Կայքը նաև փաստաթղթերը անանուն կերպով մատուցել է «Էլ Պաիս», «Լո Մոնդ», «Դեր Շպիգել», «Դը Գարդիան» և «Նյու Յորք Թայմս» թերթերին, որոնք նաև դրանց մի մասը հասանելի են դարձրել ընթերցողներին։

### Նոյեմբերի 28-ի արտահոսքեր

Հիմնական հոդված՝ ՎիքիԼիքսի ԱՄՆ դիվանագիտական հեռագրերի արտահոսք
Հեռագրերը փոխանցվում են Համացանցային Կանխագրի Գաղտնի Երթուղղիչ Ցանցով (Secret Internet Protocol Router Network) կամ կրճատ կերպով՝ ՍԻՐՓՆետով (SIPRNet)։ ՍԻՐՓՆետը ԱՄՆ-ի զինվորական աշխարհատարած համացանցային համակարգն է, որը առանձանում է սովորական քաղաքացիական համացանցից և վարվում է ԱՄՆ-ի պաշտպանական նախարարության կողմից Վաշինգտոնում։

Տես նաև
-------

* ՎիքիԼիքսի ԱՄՆ դիվանագիտական հեռագրերի արտահոսք
* Ջուլիան Ասանժ

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  «Wikileaks has 1.2 million documents?». *WikiLeaks*. Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 28-ին.
2. ↑  A Superpower's View of the World
3. ↑  ՎիքիԼիքսի նոյեմբերի 28-ի թվիթ
4. ↑  ՎիքիԼիքսի դեսպանատնային հեռագրերը՝ հիմնական տվյալները քաշել և տեսնել ինչպես է մասերը բաժանվում (անգլերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* WikiLeaks Պաշտոնական կայք (ապահով Արխիվացված 2010-09-01 Wayback Machine)
* ՎիքիԼիքսի հայելի էջ
* 2010 թվականի նոյեմբերի 28-ի հեռագրի մի մասի վերլուծությունը ըստ աշխարհի վայրի, որից սերում են, դասակարգումը, և ժամանակագիծը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ՎիքիԼիքս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք (անգլ.) · Sina Weibo · Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լենտապեդիա · Մեծ կատալոնական · Treccani · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7732453-5 · LCCN: no2010121535 · NKC: xx0147585 · VIAF: 316750100 · WorldCat VIAF: 316750100 |

 |
**Անագե տոկուն զինվորիկը** (դան․՝ Den standhaftige tinsoldat), դանիացի գրող Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը, ներառված է «Հեքիաթներ, որ պատմվել են երեխաներին» հեղինակային ժողովածուում։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1838 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։ Հեքիաթը հանրահայտ է աշխարհի բազմաթիվ երկրներում։

Սյուժե
------

Մի տղայի ծննդյան օրը նվիրում են անագե 25 զինվորիկներ, որոնցից մեկը մի ոտք ուներ․ ամենավերջում նրան էին ձուլել, երկրորդ ոտքի համար անագը չէր բավականացրել։ Գիշերը խաղալիքները կենդանանում են և սկսում ապրել իրենց կյանքով։ Զինվորիկը սիրահարվում է գեղեցկուհի պարուհուն։ Հանկարծ ծխախոտատուփից դուրս է գալիս դևիկը և ասում․ «Է՛յ, անագե զինվորիկ, բավական է այդպես չռես աչքերդ»։ Տեսնելով, որ զինվորիկն իրեն արհամարհում է, դևիկը սպառնում է, որ նրա հետ հաշվեհարդար կտեսնի։ Առավոտյան երեխաներից մեկը զինվորիկին դնում է լուսամուտին, այն հանկարծակի բացվում է, և զինվորիկը ցած է ընկնում։

Անձրև է սկսվում։ Զինվորիկին գտնում են երկու տղա։ Տղաները նրան դնում են լրագրի թղթից պատրաստած նավակի մեջ և գցում առվակի մեջ։ Ճանապարհին զինվորիկը հանդիպում է ջրամկանը, որը նրանից անցագիր է պահանջում։ Երբ նավակը հասնում է այն տեղին, որտեղ առվակի ջուրը լցվում էր ջրանցքը, նավակը լցվում է ջրով և պատռվում, իսկ զինվորիկին կուլ է տալիս մի մեծ ձուկ։ Այդ ձուկը հայտնվում է խաղալիքի տիրոջ խոհանոցում։ Ձուկը կտրատում են և գտնում անագե զինվորիկին։ Նրան նորից տանում են մանկական սենյակ։ Ինչ-որ տղա խեղճին նետում է վառարանի մեջ։ Քամին պարուհուն նետում է այնտեղ՝ ուղիղ անագե զինվորիկի մոտ։ Պարուհին այրվում է, իսկ զինվորիկը՝ հալվում։

Սյուժետային հետաքրքիր հնար․ ամբողջ ընթացքում գլխավոր հերոսները՝ զինվորիկը և պարուհին, չեն արտաբերում ոչ մի բառ և ինքնուրույն ոչ մի շարժում չեն կատարում։

Էկրանավորում
------------

Առաջին էկրանավորումը կատարվել է 1934 թվականին Աբ Այվերքսի կողմից։ Նա դևիկին փոխարինել է «Ջեկն արկղիկում» խաղալիքով։ Հետագայում դևիկը չի եղել ամերիկյան ոչ մի էկրանավորման մեջ։ Ֆրանսիացի հայտնի մուլտիպլիկատոր Պոլ Գրիմոն Ժակ Պրևերի հետ համատեղ 1947 թվականին նկարահանել է մուլտֆիլմ, որտեղ զինվորիկին փոխարինել է ակրոբատը։ 1976 թվականին թողարկվեց խորհրդային մուլտֆիլմը։ 2000 թվականին նկարահանված Ֆանտազիա 2000 մուլտֆիլմն ուներ երջանիկ ավարտ։ 2002 թվականին «Անդերսենի հեքիաթները» մուլտսերիալների շարքում թողարկվեց մուլտֆիլմի ազատ էկրանավորումը։

Նշումներ
--------

1. ↑  Անագը հալվում է 232°С ջերմաստիճանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Hans Christian Andersen: The Steadfast Tin Soldier». The Hans Christian Andersen Center. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Den Standhaftige Tinsoldat" Արխիվացված 2005-12-15 Wayback Machine. Original Danish text
* "Den Standhaftige Tinsoldat". Original Danish text (Royal Library)
* "The Steadfast Tin Solder". English translation by Jean Hersholt

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անագե տոկուն զինվորիկը» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · MusicBrainz |

 |
**Սուսանա Դիաս Պաչեկո** (իսպ.՝ Susana Díaz Pacheco, հոկտեմբերի 18, 1971(1971-10-18), Սևիլյա, Իսպանիա), իսպանացի պետական և քաղաքական գործիչ, Իսպանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցության անդամ։ 2013 թվականի սեպտեմբերից զբաղեցնում է Անդալուսիայի կառավարության նախագահի պաշտոնը։ 2013 թվականի նոյեմբերից գլխավորում է Անդալուսիայում կուսակցության շրջանային բաժանմունքը։

Կենսագրություն
--------------

Սուսանա Դիասը ծնվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Սևիլյայում։ Ավարտել է Սևիլյայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 17 տարեկանում անդամակցել է Իսպանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցության երիտասարդական կազմակերպությանը։ 1999 թվականի տարածաշրջանային և տեղական ինքնակառավարման ընտրություններում ընտրվել է Սևիլայի քաղաքային խորհրդի անդամ, որտեղ զբաղվել է առավելապես երիտասարդության հարցերով և աշխատաշուկայի խնդիրներով։ 2004 թվականի ընտրություններում Դիասն ընտրվել է Իսպանիայի խորհրդարանի ստորին պալատի պատգամավոր։ 2008 թվականի ընտրություններում դարձել է Իսպանիայի խորհրդարանի վերին պալատի պատգամավոր, որտեղ կատարել է Իսպանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցության խորհրդարանական խմբակցության մամուլի քարտուղարի գործառույթները։

2012 թվականին Սուսանա Դիասը վերադարձել է Անդալուսիա և ընդգրկվել տարածաշրջանային կառավարության կազմում, պատասխանել հավասարության հարցերին և համակարգել կառավարության աշխատանքը կոալիցիայի գործընկեր «Միավորված ձախերի» հետ։ Անդալուսիայի կառավարության նախագահի պաշտոնում առաջադրվելու համար Խոսե Անտոնիո Գրինյանի հրաժարականից հետո Սուսանա Դիասը դարձել է այդ պաշտոնի միակ թեկնածուն ԻՍԲԿ-ից և 2013 թվականի սեպտեմբերի սկզբին ընտրվել է Անդալուսիայի տարածաշրջանային կառավարության նախագահ։ ԻՍԲԿ արտահերթ համագումարում ընտրվել է Անդալուսիայում Իսպանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցության գլխավոր քարտուղար։

2015 թվականի Անդալուսիայի ընտրություններում ԻՍԲԿ-ը ՝ Դիասի գլխավորությամբ, հաղթել է, բայց խորհրդարանում կորցրել է մեծամասնությունը։ Դիասը հրաժարվել է նոր ձախ «Պոդեմոս» կուսակցության տեղական բաժանմունքի հետ համաձայնության հեռանկարից Թերեսա Ռոդրիգեսի գլխավորությամբ և կոալիցիայի մեջ է մտել մեկ այլ նոր կուսակցության՝ «Քաղաքացիները։ Քաղաքական կուսակցության» հետ։

2002 թվականից Սուսանա Դիասը ամուսնացած է, 2015 թվականի հուլիսին որդի է ունեցել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Susana Díaz se la juega en Sevilla y echa el resto con Juan Espadas». *El Mundo* (իսպաներեն). 2019 թ․ փետրվարի 16.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունն Անդալուսիայի պաշտոնական կայքում(իսպ.)
* Կենսագրությունն Իսպանիայի պատգամավորոների կոնգրեսի պաշտոնական կայքում(իսպ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սուսանա Դիաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1172733058 · VIAF: 7346154441755335460009 · WorldCat VIAF: 7346154441755335460009 |

 |
**Ֆրանգոկաստելո ամրոց** (հուն․՝ Φραγκοκάστελλο), վենետիկյան ամրոց Հունաստանի Կրետե կղզու վրա։ Նախկինում այս վայրում եղել է համանուն գյուղական բնակավայր, որը ներկայումս քանդված է։

Ֆրանգոկաստելոն համարվում է ամենալավ պահպանված վենետիկյա ամրությունը ոչ միայն Կրետեում, այլև ամբողջ Հունաստանում։ Ամրոցը գտնվում Կրետեի Ստաֆկիոնի նոմոսում՝ Խորա Ստաֆկիոն քաղաքից 15 կմ դեպի արևելք։

Պատմություն
-----------

Ամրոցը կառուցվել է 1371-1374 թվականներին՝ վենետիկցիների կողմից։ Ֆրանգոկաստելոյի ամրոցը կառուցվել է ծովահենների հարձակումներից պաշտպանվելու և Ստաֆկիոնում կարգ ու կանոն հաստտելու համար։

Ամրոցի վենետիկյան անվանումն է *Սուրբ Նիկիտայի ամրոց*։ Այն կոչվել է ի պատիվ դրա շրջակայքում գտնվող եկեղեցու, որի ավերակները պահպանվել են Ֆրանգոկաստելոյի ամրոցից ոչ հեռու։ Ամրոցի «Ֆրանգոկաստելո» անվանումները տրվել է տեղացիների կողմից, որը բառացիորեն թարգմանաբար նշանակում է *օտարերկրացիների ամրոց*։ Ի վերջո այն դարձել է ամրոցի հիմնական անվանումը։

Վենետիկի հանրապետության տիրապետության շրջանում ամրոցը գրեթե չի օգտագործվել։ Առաջին անգամ այն օգտագործվել է Օսմանյան կայսրության տիրապետության շրջանում։

1770 թվականին ամրոցը ծառայել է Կրետեի ապստամբության համար։ 1827 թվականի մայիսի 17-ին մոտ հարյուր ձիավորներ և 600 զինվորներ՝ հույն անվանի զորավար Հատզիմիհալիս Դալիանիսի (հուն․՝ Χατζημιχάλης Νταλιάνης) գլխավորությամբ փորձել են ազատագրել Կրետեն և գրավել ամրոցը։

Այդ ժամանակ 8000 թուրքերը Մուստաֆա փաշայի գլխավորությամբ պաշարեցին Ֆրանգոկաստելոն և գազանաբար տապալեցին ապստամբներին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Կուլես

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ֆրանգոկաստելոյի ամրոցը Հունաստանում, Կրետե». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆրանգոկաստելոյի ամրոց, Կրետե (ռուս.)
* Φραγκοκάστελο και «Δροσουλίτες» (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրանգոկաստելո» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Ճարտարապետություն**   **Պատմություն**
 |
**Վիլյամ Աբլետ** (անգլ.՝ William Albert Ablett, հուլիսի 9, 1877(1877-07-09), Փարիզ - ապրիլի 25, 1936(1936-04-25), Փարիզ), անգլիական ծագման ֆրանսիացի նկարիչ, դիզայներ և փորագրող։ Նա առավելապես հայտնի է իր` կանանց նորաձև դիմանկարներով։

Կենսագրություն
--------------

Մուշտակով կինը
Նրա հայրը` Վիլյամ Ջեյմս Աբլետը, եղել է Բրիտանացի առևտրականների պալատի նախագահ։ 1897 թվականին նա ընդունվել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոց` որպես օտարերկրացի ուսանող։

Սովորել է Ժան Լեոն Ժերոմի և Ալբերտ Օբլետի հետ, որը հետագայում պիտի դառնար իր ընկերը։ 1900 թվականին նա Փարիզյան սալոնում իր բնանկարների համար պարգևատրվել է երկրորդ մրցանակով։ 1905 թվականին պարգևատրվել է Համաշխարային ցուցահանդեսի արծաթե մեդալով։

1907 թվականին դարձել է Նկարիչների միության անդամ։ Նա պաբերաբար ցուցադրվում էր Գեղեցիկ արվեստների ազգային միությունում 1910-ից 1936 թվականներին՝ հիմնականում ներկայացնելով դիմանկարներ և կենցաղային պատկերներ։

Սկսել է փորագրությամբ զբաղվել վաղ 1920-ականներին, սկզբնապես նկարազարդումներ անելով ամսագրերի և պարբերականների համար։ Նրա աշխատանքների մեծ մասը նորաձևության հետ կապված կանացի քանդակներ էին և գունավորված փորագրությունների տեսքով դեկորատիվ արվեստ։

Նկարչի դստեր դիմանկարը
1930 թվականին դարձել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի ասպետ։ Նաև ընտրվել է որպես Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ։

Հաջորդ տարի նրա աղջիկը` Մերի Ժերմաին Աբլետը, ամուսնանում է նրա նախկին ուսուցչի և ընկերոջ` Աբլետ Օբլետի որդու՝ ճարտարապետ Լուի Օբլետի հետ։

Վիլյամ Աբլետը մահացու վնասվածք է ստացել Բուլոնյան անտառի մոտ ծառուղում տեղի ունեցած ավտովթարի ժամանակ և մահացել է հաջորդ առավոտյան Բուժոն հիվանդանոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2  William Albert Ablett // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2018. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00000288
3. 1 2 3 4
4. 1 2
5. 1 2  William Albert Ablett (նիդերլ.)
6. ↑  Catalogue of Students Online Արխիվացված 2022-07-25 Wayback Machine, Cat'zArts
7. ↑  « Ablett, William », in Janine Bailly-Herzberg, *Dictionnaire de l'estampe en France (1830–1950)*, Paris, Arts et métiers graphiques, Flammarion, 1985 978-2-08-012013-7
8. ↑  Documentation @ the Base Léonore

Գրականություն
-------------

* Emmanuel Bénézit, *Benezit Dictionary of Artists*, Vol.1, Gründ, 1924 Online
* Stephen Bury, *Dictionary of British Graphic Artists and Illustrators*, Oxford University Press, 2012 978-0-19-992305-2 Online

Արտաքին հղումներ
----------------

* More works by Ablett @ ArtNet
* Illustrated biography @ the Galerie Hubert Duchemin

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիլյամ Աբլետ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14958567w · ISNI: 0000000116351671 · NTA: 242818900 · VIAF: 47031743 · ULAN: 500048355 · WorldCat VIAF: 47031743 |

 |
**Յըլդըզ պալատ** (թուրքերեն՝ Yıldız Sarayı — «Աստղային պալատ»), սուլթանական պալատ, որը գտնվում է Ստամբուլում։ Եղել է օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի նստավայրը 1876- 1909 թվականներին։

Աբդուլ Համիդը լքել է Դոլմաբահչե պալատը՝ հակառակորդի ռազմածովային ուժերի անակնկալ հարձակումից վախ ունենալու պատճառով։ Ահմեդ Համիթը հանձնարարեց իտալացի ճարտարապետ Ռայմոնդո Արոնկոյին վերակառուցել Յըլդըզ թագավորական դաստակերտը, որը ժամանակին կառուցվել էր Աբդուլ Մեջիդ սուլթանի հրամանով։

Յըլդըզ պալատի և Չըրաղան պալատի միջև ընկած է Յըլդըզ այգին, որտեղ տնկված են մեծ քանակությամբ արևադարձային ծառեր և ծաղիկներ։ Այնտեղ մնացել է Աբդուլ Ազիզ սուլթանի մալթայական տաղավարը, որը նախագծվել է Բալյան ընտանիքի կողմից։ Պալատը կառուցված է բարոկկո ոճով։ Պալատում առկա են «պալատ- շալե», կայզեր Վիլհելմ II-ի տաղավարը, պալատական թատրոն և ճենապակու մանուֆակտուրա։

Միապետության տապալումից հետո, Յըլդըզը նախատեսված է եղել օտարերկրյա դիվանագիտական պատվիրակությունների համար որպես կեցավայր։ Հետագայում այն վերակազմակերպվեց և վեր ածվեց թանգարանի։ 1909 թվականին երիտթուրքերի նախաձեռնած հեղափոխության արդյունքում Աբդուլ Համիդին գահընկեց անելուց հետո Յլդըզ պալատում տեղակայվել է թուրքական ռազմական ակադեմիայի շտաբը։

Պատկերասրահ
-----------

|  |  |  |  |  |
| Յըլդըզ այգու մուտքը | Մալթայական տաղավարը | Չադըր տաղավարը | «Շալե» տաղավարը | Ճենապակու մանուֆակտուրան |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Article|langue=|auteur1=|titre=The luxurious palaces of the Ottoman Empire|périodique=DailySabah|date=2015|issn=|lire en ligne= le=2018-01-22|pages=
2. ↑  Gerhard Grüßhaber, *The German Spirit in the Ottoman and Turkish Army, 1908-1938*, Walter de Gruyter, Berlin/Boston, p.33.

Գրականություն
-------------

* Vahide Gezgör, Feryal İrez: *Yıldız Palace. Şale Kasr-ı Hümâyunu* (= *TBMM Milli Saraylar Daire Başkanlığı yayını.* Vol. 7). TBMM Department of National Palaces, Istanbul 1993, ISBN 975-95334-9-9.
* Önder Küçükerman, Nedret Bayraktar, Semra Karakaţli: *Yıldız Porcelain in National Palaces Collection.* TBMM Department of National Palaces, Istanbul 1998, ISBN 975-7479-37-3.

Marcell Restle - Reclams Kunstführer Istanbul, Bursa, Edirne, Iznik. Baudenkmäler und Museen, Verlag Philipp Reclam jun. Stuttgart, 1976 S. 341ff.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արխիվացված 2015-06-26 Wayback Machine |wayback=20150626175938 |text=*Yildiz Palace*.
* istanbulinfolink.com Արխիվացված 2015-06-26 Wayback Machine
* Արխիվացված 2020-05-20 Wayback Machine |wayback=20131213234409 |text=İSTANBUL Yıldız Palace
* Արխիվացված 2018-05-14 Wayback Machine |wayback=20150611115612 |text=Yıldız-Palast (անգլերեն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յըլդըզ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 240417321 · ULAN: 500300605 · WorldCat VIAF: 240417321 |

 |
**Յախորինա** (սերբերեն, կյուրեղագիր՝ **Јахорина**), սար և լեռնադահուկային առողջարան Սերբական Հանրապետությունում՝ Դինարյան Ալպեր լեռնազանգվածում։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1 916 մետր է (Սարաևոյի լեռնաշղթայում բարձրությամբ երկրորրդն է՝ Բելաշնիցայից հետո)։ Հոկտեմբերից մինչև մայիս ամիսը՝ տարեկան միջին հաշվով 175 օր Յախորինայի վրա պահպանվում է ձյան ծածկույթը, որի միջին հաստությունը փետրվարին կազմում է 106 սանտիմետր։ Լեռան վրա գտնվող առողջարանն ու լեռնադահուկային կենտրոնն օգտագործվել են 1984 թվականին Սարաևոյում անցկացված ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ. այստեղ են կայացել կանանց ոլորավայրէջքի մրցումները։

Լեռը, որն ընկած է Սարաևոյից մոտավորապես 30, Պալեից՝ 15 կիլոմետր հեռավորության վրա, բոսնիական պատերազմի ժամանակ ռազմավարական տեսակետից կարևորագույն տարածք է եղել։ Նրա փեշերին, նույնիսկ լեռնադահուկային առողջարանից ոչ շատ հեռու ընկած որոշ վայրերում դեռևս պահպանվել են պատերազմի շրջանում տեղադրված ականներ, թեև ետպատերազմյան ժամանակաշրջանում ականազերծման մեծածավալ աշխատանքներ են իրականացվել։ Բուն առողջարանի սպասարկմանը ենթակա տարածքներում անվտանգությունն ապահովված է, իսկ նրա սահմաններից հեռու ընկած վտանգավոր վայրերում տեղադրված են նախազգուշացնող վահանակներ՝ համապատասխան նշաններով (գանգ և խաչված ոսկորներ)։ Դահուկուղիներից հեռու ընկած լանջերը դեռևս որոշակի վտանգ են պարունակում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 26-ին սլովենացի մի պարապլաներիստ ծայրահեղ ծանր վասվածքներ է ստացել, երբ սխալմամբ վայրէջք է կատարել դեռև չականզերծված վայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  1984 Winter Olympics official report. Արխիվացված 2011-11-26 Wayback Machine pp. 24-7, 107.
2. ↑  Vorhees, Mara. 2009. *Eastern Europe.* Footscray, Victoria: Lonely Planet, p. 119.
3. ↑  Dydyński, Krzysztof, & Steve Fallon. 1999. *Eastern Europe.* Footscray, Victoria: Lonely Planet, p. 130.
4. ↑  Frick-Wright, Peter. 2008. "Bosnia's Back in the Snow Biz." *Los Angeles Times,* 14 December.
5. ↑  "Olympics-Sarajevo Winter Games Venues Crumble into Oblivion." *Chicago Tribune*, 28 October 2013.
6. ↑  Slovenian paragliders land in mine field Արխիվացված 2016-03-05 Wayback Machine
7. ↑  «EUFOR rescued four Slovenian paragliders from mine field». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 4-ին.
8. ↑  Lambergar, Vesna. 2015. "Simon Vogrinec, ki je zaradi mine izgubil obe nogi: Živim celostno in kakovostno življenje." *24ur.com* (4 April).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Olimpijski centar Jahorina
* Jahorina Olimpijski ski centar
* Hotel Lavina Jahorina

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յախորինա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7652943-5 · LCCN: no2004119005 · VIAF: 149280103 · WorldCat VIAF: 149280103 |

 |
**Սիմա Սյանժու** (չինարեն՝ 司馬相如, մ. թ. ա. 179, Չենդու, Հան դինաստիա - մ. թ. ա. 117), չինացի պետական գործիչ ժամանակի բանաստեղծ Հան կայսրության ժամանակաշրջանում։ Աղքատացած արիստոկրատական ընտանիքից է։ Ծնվել է մ.թ.ա.179 թվականին Չենդու քաղաքում, սակայն համաձայն այլ աղբյուրների Սիման ծնվել է մ.թ.ա. 172, 171 կամ 169 թվականին։ Ստացել է լավ կրթություն։ Հոր սնանկացումից հետո Սիմա Սյանժուն եղել է Լյան իշխանի հովանավորության ներքո։ Տուն վերադառնալով, որոշ ժամանակ փորձել է վերականգնել հարազատ տեղայնքը։ Անհաջողությունից հետո հասնում է Լինցին, գայթակղում է Չժո Վենցզյունին՝ տեղի հարուստի դստերը, որը ստիպված էր Սիմային տալ արժեքավոր օժիտ, 100 ստրուկներ և 1 մլն.ռուբլի։ Շուտով Սիմա Սյանժուն տեղափոխվում է Չանան մայրաքաղաք, որտեղ էլ հրավերք է ստանում կայսրական պալատից։ Մ.թ.ա. 138-127 թթ. դառնում ՈՒ-ԴԻ կայսեր ենթակա։

Գործունեություն
---------------

Ստեղծել է տյաոցին ժանրը, որը բանաստեղծությունների կատարում է բազմատեսակ ցիտրանների նվագակցությամբ։ Սա նման է իսպանական սերենադների։ Ստեղծել է բանաստեղծություններ ֆու ժանրով։ Դրանցից ավելի հայտնի է «Գովերգ լայն դարպասների մասին», մեկ այլ անվանումը «Այնտեղ, որտեղ երկար դարպասներ են»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կենսագրական տվյալների չինական բազա
2. ↑  Knechtges (2013), էջ. 970. harv error: no target: CITEREFKnechtges2013 (help)

Գրականություն
-------------

* Yves Hervouet: Un Poète de cour sous les Han: Sseu-ma Siang-jou, Bibliothèque de l’Institut des Hautes Études Chinoises, Paris, 1964
* Timothy Wai Keung Chan: Sima Xiangru. W: Berkshire Encyclopedia of China. Great Barrington, Massachusetts: Berkshire Publishing Group, 2009, s. 1983-4. ISBN 978-0-9770159-4-8

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CALIS: n2004397671 · CBDB: 0135327 · GND: 119282569 · ISNI: 0000000102641643 · LCCN: nr88002517 · NLC: 000243658 · NTA: 141923342 · LIBRIS: 216383 · VIAF: 311067506 · WorldCat VIAF: 311067506 |

 |

 |
**Մյուրից** (գերմ.՝ Müritz (օգնություն • ինֆո), մորչե բառից՝ փոքր ծով), քաղցրահամ լիճ Գերմանիայի Մակլենբուրգ երկրամասում։

Մյուրիցը ամենամեծ լիճն է, որն ամբողջությամբ է գտնվում է Գերմանիայի տարածքում։

Աշխարհագրություն
----------------

### Ձևավորում

Լիճն առաջացել է վերջին Սառցե դարաշրջանի հետևանքով։ Հետագայում հալվող սառցադաշտերի առաջացրած գոգավորությունում առաջացել է Մյուրիցը։

### Մյուրից ազգային պարկ

Տարածքը ազգային պարկ է հռչակվել 1990 թվականին։ Այն զբաղեցնում է ավելի քան 318 կմ² տարածք, որի շուրջ 65 % պատված է անտառներով, 12 % լճերով, 8 % կազմում են ճահիճները և 6 % մարգագետիններն ու արոտավայերը։ Տարածքի ներկայիս լանդշաֆտը ձևավորվել է 15 000 տարի առաջ։ Սառցադաշտերի հետևանքով այստեղ առաջացել են մորենների, գլաքարերի կուտակումներ ու բազմաթիվ գոգավորություններ։ Վերջիններս գերակշռում են այս լանդշաֆտում և հանդես են գալիս լճակների ու լճերի տեսքով։

Ազգային պարկում հաշվվում են շուրջ 100 լճեր ու հազարավոր փոքր ջրային ավազաններ։

### Ֆլորա

Լճի շրջակայքում հիմնականում աճում են եղեգնի մացառուտներ և ճահճային անտառակներ։ Իսկ լճի հարևանությամբ տարածված են սոճու հսկայական անտառներ։

### Բնակավայրեր

Մյուրիցի ափամերձ գոտում գտնվող քաղաքներից ամենամեծը Վարենն է։ Մյուս բնակավայրերից են (տեղաբաշխումը ժամ-սլաքի ուղղությամբ) Ռեխլինը, Պրիբորնը, Ֆիպպերովը, Լյուդորֆը, Գոտտունը, Զիտովն ու Կլինկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Natur — Müritz-Nationalpark». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մյուրից ազգային պարկ Արխիվացված 2010-02-17 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մյուրից» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4040646-5 · NKC: ge418809 · VIAF: 248070404 · WorldCat VIAF: 248070404 |

 |
Սենսորային վահանակ
Nintendo DS — ձեռքի խաղային կոնսոլ՝ երկու էկրանով
Սենսորային էկրանով տեղեկատվական սարք
**Սենսորային էկրան** — մուտքի և ելքի սարք, որը ղեկավարվում է ձեռքի կամ հատուկ գրիչի հպումով։

Պատմություն
-----------

Սենսորային էկրանը ստեղծվել է ԱՄՆ-ում, որպես ծրագրավորման ուսուցման հետազոտություն։ PLATO համակարգչային համակարգը, որն ստեղծվել է 1972 թվականին, ուներ ինֆրակարմիր ճառագայթներով սենսորային էկրան, բաղկացած էր 16×16 բլոկներից։ Էկրանի համապատասխան տեղում հպում կատարելով, օգտվողն ստանում էր փոքր-ինչ սխալմունքով պատասխան։
1971 թվականին Սեմուել Հերստը[en], (*Elographics* ընկերության հիմնադիրը, հետագայում *Elo Touch Solutions*) նախագծում էր *էլոգրաֆ* — գրաֆիկական պլանշետ, որն աշխատում էր չորս լարային դիմադրության սկզբունքով (U.S. patent 3662105): 
1974 թ-ին նա կարողացավ էլոգրաֆիան դարձնել թափանցիկ, իսկ 1977 թվականին մշակեց հինգ լարային դիմադրության սկզբունքով աշխատող էկրան։ Համագործակցելով Siemens- ի հետ, Elographics-ը նրանք կարողացան կիրառել այդ ժամանակի կինոցուցադրումների սարքերում (кинескоп): 1982 թվականին Elographics ընկերությունը համաշխարհային շուկային ներկայացրեց սենսորային էկրանով հեռուստացույց։
1983 թվականին ստեղծվեց HP-150[en] համակարգիչը, որն աշխատում էր ինֆրակարմիր ճառագայթներով սենսորային էկրանի ղեկավարումով։ 
Այնուամենայնիվ, այդ ժամանակաշրջանում նմանատիպ էկրանները օգտագործվել են հիմնականում արդյունաբերական և բժշկական սարքավորումներում։

### Ինֆրակարմիր սենսորային էկրաններ

Ինֆրակարմիր սենսորային վահանակի շահագործման սկզբունքը պարզ է` հորիզոնական և ուղղահայաց ինֆրակարմիր ճառագայթներով կազմված ցանցը ընդհատվում է, երբ մոնիտորը շոշափում է որեւէ օբյեկտ։ Հսկիչը որոշում է, թե որտեղ է ազդանշանը դադարեցվել։

#### Առանձնահատկություններ

Ինֆրակարմիր սենսորային էկրանները վախենում են աղտոտվածությունից, հետևաբար, օգտագործվում են այն սարքավորումներում, որտեղ պատկերը կարևոր է, օրինակ, էլեկտրոնային գրքերում։

Տես նաև
-------

* Microsoft Surface
* iPhone
* Nintendo DS
* Световое перо

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Touch Screen — History of the Touch Screen Computer Interface(չաշխատող հղում)
(անգլ.)
2. ↑  Company history from Elographics to Elo TouchSystems, 1971 — present — Elo TouchSystems — Tyco Electronics Արխիվացված 2008-09-14 Wayback Machine(անգլ.)
3. ↑  HP History : 1980s Արխիվացված 2011-04-20 Wayback Machine(անգլ.)
4. ↑  Neonode, покойся с миром! — Компьютерра-Онлайн

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սենսորային էկրան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16563828d · GND: 4674585-3 · LCCN: sh2007001536 · Microsoft: 2778539339 · NDL: 01163599 · NKC: ph608639 |

 |

 |
**Տիպազա** (արաբ․՝ تيپازة‎‎‎‎), Ալժիրի Տիպազա վիլայեթի մայրաքաղաքն է, որտեղ խոսում են բերբերերեն լեզվով։ 
Երբ այն եղել է Հռոմեական կայսրության մի մասը, նրան կոչել են Տիպասա։ Այս ժամանակակից քաղաքը հիմնադրվել է 1857 թվականին և այն հիմնականում ուշագրավ է իր հնագույն ավերակներով և ավազոտ ափամերձ տարածքներով։

Պատմություն
-----------

### Հնագույն պատմություն

Տիպասան եղել է հին Փյունիկյան առևտրային կենտրոն, որը նվաճվել է Հին հռոմեացիների կողմից։ Այնուհետև Մավրետանիայի թագավորության նվաճումների ժամանակ Կլավդիոս կայսրը այն դարձրել է ռազմական գաղութ։

Ապա այն դարձել է մունիցիպում (քաղաք) և կոչվել Քոլոնիա Աելիա Տիպասենսիս։ Ըստ Ստեֆանի Գսելի 4-րդ դարում ունեցել է 20,000 բնակչություն։

Քաղաքը ծառայել է որպես կարևոր քրիստոնեական կենտրոն հռոմեական կառավարության վերջին ժամանակաշրջանում, և այնտեղ կային երեք բազիլիկներ։

Տիպասան ավերվել է Վանդալների կողմից 430 թվականին, սակայն մեկ դար անց այն վերակառուցվել է բյուզանդացիների կողմից։ 7-րդ դարի վերջում քաղաքը կործանվեց Օմայյան ուժերի կողմից և վերածվեց ավերակների։

19-րդ դարում տեղանքը կրկին բնակեցվեց։ Այժմ այն շուրջ 30,000 բնակչություն ունեցող քաղաք է։ Քաղաքը ժամանակակից Ալժիրի կարևոր զբոսաշրջային վայր է, հիմնականում Տիպասայի ավերակների պատճառով։

### Ժամանակակից դարաշրջան

Տիպազայի մոտակայքում, Տիպազայի երկարատև հաղորդիչը Ալժիրի հեռարձակման ընկերությունից հեռարձակում է Channel 3-ի ռադիոհաղորդումներըը ֆրանսերեն լեզվով։ 252 կՀց երկար հաճախականությունը կարող է լավ ընդունվել Եվրոպայի շատ մասերում։

Քաղաքը և նրա շրջակայքը արևմտյան Ալժիրի բերբերերեն խոսող Chenoua մարդկանց խոշորագույն կենտրոն է։

Պատկերասրահ
-----------

* Հռոմեական անֆիթատրոնի ավերակներՀռոմեական անֆիթատրոնի ավերակներ
* Քրիստոնեական եկեղեցու մնացորդներՔրիստոնեական եկեղեցու մնացորդներ
* Տիպազայի հռոմեական ավերակներՏիպազայի հռոմեական ավերակներ
* Corne d'or տուրիստական համալիրCorne d'or տուրիստական համալիր
* Մավրետանական արքաների դամբարանՄավրետանական արքաների դամբարան

Տես նաև
-------

* Ալժիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Unesco-page
2. ↑  Toutain, Jules. «Fouilles de M. Gsell à Tipasa : Basilique de Sainte Salsa». *Mélanges d'archéologie et d'histoire*. **11** (1): 179–185. doi:10.3406/mefr.1891.6684.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տիպազայի թանգարան Արխիվացված 2006-10-17 Wayback Machine
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-յի կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տիպազա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Catholic (1997—…) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4119621-1 · LCCN: n85358086 · SUDOC: 027300803 · VIAF: 127920031 · WorldCat VIAF: 127920031 |

 |
**Սկոտ Օլիվեր Հոլ** (անգլ.՝ *Scott Oliver Hall*, հոկտեմբերի 20, 1958(1958-10-20), Սենտ Մերիի շրջան, Մերիլենդ, ԱՄՆ - մարտի 14, 2022(2022-03-14), Մարիետա, Ջորջիա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստեր)։ Առավել նշանակալի կարիերա է ունեցել «World Wrestling Federation» (WWF, այժմ՝ WWE) կազմակերպությունում՝ **Ռեյզոր Ռամոն** (Razor Ramon) ռինգային անվամբ, և «World Championship Wrestling» (WCW) կազմակերպությունում՝ ելույթներ ունենալով իրական անվամբ։

Մասնագիտական կարիերայում Հոլը չորս անգամ ճանաչվել է WWF միջմայրցամաքային, երկու անգամ՝ WCW Միացյալ Նահանգների, մեկ անգամ WCW աշխարհի հեռուստատեսային, ինչպես նաև ինն անգամ թիմային չեմպիոն (յոթ անգամ WCW, մեկ անգամ TNA և մեկ անգամ AWA վարկածով)։ Բացի այդ երկու առիթներով ճանաչվել է աշխարհի չեմպիոն (WWC և USWA վարկածներով)։

Տիտղոսային ձեռքբերումներից զատ, հայտնի է նաև որպես **«Նոր աշխարհակարգ»** (*New World Order, nWo*) սկանդալային խմբավորման հիմնադիր անդամ (Հալկ Հոգանի և Քևին Նեշի հետ)։

2014 թվականին Ռեյզոր Ռամոնի կերպարի համար առաջադրվել է WWE փառքի սրահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)
* Էջը Ռեստլինգի առցանց բազայում(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սկոտ Հոլ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · WikiTree |

 |
**Սենեֆյան պալատ** (ֆր.՝ Château de Seneffe), պալատ, որը գտնվում է Բելգիայի Սենեֆ քաղաքում, Էնո նահանգում։ Պալատի տարածքում գործում է Վալոնիայի թանկարժեք զարդերի թանգարանը։

Պատմություն
-----------

Սենեֆյան պալատը նախագծվել է 1758 թվականին վալոնացի մեծ վաճառական Ժոզեֆ Դեպեստրի համար։ Կառուցվել է 1763-1768 թվականների ընթացքում կլասիցիզմի ոճով, Ֆրանսիայի 18-րդ դարի ամրոցների օրինակով։ Կառուցվել և ձևավորվել է ճարտարապետ Լորանո-Բենուա Դեվեզի կողմից։ 1774 թվականին Ժոզեֆ Դեպեստրի մահից հետո պալատում դեկորատիվ աշխատանքներն ու այգու հիմնումը շարունակում են նրա այրին և ավագ որդին՝ Ժոզեֆ II Դեպեստրը։

Ֆրանսիական հեղափոխությունից և ֆրանսիական զորքերի կողմից Ավստրիական Նիդեռլանդների շրջափակումից հետո պալատը բռնագրավվել է (1799 թվական)։ 1837 թվականին այն վերադարձվել է Դեպեստր ընտանիքին, Ջոզեֆ II-ի որդուն՝ Օնորեին։ 1888 թվականին վերջինս վաճառել է պալատը Բարոն Ժոֆին։ Նրա վերջին մասնավոր սեփականատերը եղել է հրեական ծագում ունեցող մի բելգիացի բանկիր Ֆրանց Ֆիլիպսոնը, որը գնել է պալատը 1909 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում Ֆիլիպսոն ընտանիքի հետ փախչում է Միացյալ Նահանգներ, և Բելգիայի օկուպացիայի ժամանակ գերմանացի զորքերը բռնագրավում են կառույցը, և այն ծառայում է որպես նստավայր՝ Բելգիայում գերմանական զորքերի հրամանատար Ալեքսանդր ֆոն Ֆալկենհաուզենի համար։ Բելգիայից ազատագրոմից հետո օգտագործվել է ամերիկյան զորքերի կողմից։ 1952 թվականին գնվել է Ֆիլիպսոնիներց, և այստեղ բացվել է Սակրե-Կյոր քոլեջը (1952-1963)։ Այնուհետև պալատը յոթ տարի չի օգտագործվել, որից հետո դարձել է Բելգիայի պետության սեփականությունը (1970)։ 1978-1995 թվականներին այստեղ իրականացվել է մեծածավալ վերականգնում, ինտերիերների վերանորոգում և այգու նախագծում։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սենեֆյան պալատը շրջակա այգու հետ միասին 18-րդ դարի արիստոկրատական նստավայրի հիանալի օրինակ է։ Կառուցվել է Փարիզի Փոքր Տրիանոն պալատի օրինակով։ Միևնույն ժամանակ սյունաշարերի կառուցման մեջ զգացվում էր այդ ժամանակվա անգլիական նեոկլասիկ ոճի ազդեցությունը։

Պալատական համալիրը բաղկացած է հիմնական կառույցից, որը երկու կողմից շրջապատված է սյունաշարային (70 մետր երկարությամբ) պատկերասրահներով և մոնումենտալ տաղավարով։ 19-րդ դարում պալատական այգին ձևավորվել է անգլիական ոճով։ 2000 թվականին այգում տարվել են աշխատանքներ, որպեսզի վերականգնել նրա տեսքն այնպիսին, ինչպիսին եղել է 18-րդ դարում։

Պալատում գործում է թանգարան, որում կարելի է տեսնել հնագույն արծաթյա իրերի հավաքածուներ, որոնց մեծ մասը վերագրվում է 18-րդ դարին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Eupedias Belgium Guide
* parcs-jardins.be Արխիվացված 2007-04-23 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սենեֆյան պալատ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 264085829 · WorldCat VIAF: 264085829 |

 |
**Վալերիան Մադաթով** (**Ռոստոմ Գրիգորի Մադաթյան**, մայիսի 18 (29), 1782, Ավետարանոց - սեպտեմբերի 4 (16), 1829, Շումեն, Silistra Eyalet, Օսմանյան կայսրություն), ռուսական բանակի հայազգի զորավար, գեներալ-լեյտենանտ (29 սեպտեմբերի, 1826)։

1799 թվականին Պետերբուրգում ընդունվել է Պրեոբրաժենսկի գունդ, որպես պրապորշչիկ, ապա տեղափոխվել Պավլովյան գրենադերյան, Մենգրելյան հետևակային գնդերը։ Մասնակցել է 1806-1812 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին, աչքի ընկել Բատինի ճակատամարտում (1810)։ 1812 թվականի Հայրենական պատերազմում հղել է հեծյալ ջոկատների հրամանատար։ Պարգևատրվել է Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշանով և ստացել գնդապետի կոչում։ Լայպցիգի ճակատամարտում (1813, հոկտեմբեր 16-19) ծանր վիրավորվել է։ Ցուցաբերած անձնական խիզախության համար նրան շնորհվել է գեներալ-մայորի կոչում։

1816 թվականին Մադաթովը նշանակվել է Ղարաբաղում տեղավորված ռուսական զորքերի հրամանատար, իսկ 1817 թվականից՝ Ղարաբաղի, Շիրվանի և Շաքիի խանությունների օկրուգային պետ։ Մասնակցել է Դաղստանի լեռնականների դեմ մղած կռիվներին և 1826-1828 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմին։ Մադաթովի հրամանատարությամբ գործող փոքրաթիվ ջոկատը (2000 զինվոր) 1826 թվականի սեպտեմբեր 3-ին Շամխորի մոտ փայլուն հաղթանակ տարավ պարսկական 10-հազարանոց բանակի նկատմամբ և մասնակցեց սեպտեմբեր 13-ին Ելիզավետպոլի (այժմ՝ Կիրովաբադ) ճակատամարտին։ Նրա զորքերը 1826 թվականի աշնանը Ղարաբաղը լիովին մաքրեցին պարսկական նվաճողներից։ 1828-29 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ Մադաթովը կռվել է Դանուբյան բանակում։ Նրա հեծյալ դիվիզիան փայլուն հաղթանակ տարավ բուլղարական Շումլա բերդի մոտ, գրավեց Իսակչեյ և Գիրսով ամրոցները։ Այստեղ Մադաթովը հիվանդացավ ու վախճանվեց։ Հետագայում նրա աճյունը տեղափոխվեց Պետերբուրգ և ամփոփվեց Ալեքսանդր Նևսկու վանքում։

Գրականություն
-------------

* Կյանք գեներալ-լեյտենանտ Մատաթովին, Շուշի, 1870։
* Երիցյան Ա. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսությունը և Կովկասի հայք XIX դարում, մաս 1, Թ. 1894:
* Թերզիբաշյան Վ. Գեներալ-մայոր Վ. Գ. Մադաթով, Ե. 1942:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վալերիան Մադաթով» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Սիտինի ռազմական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18510 · GND: 1253468230 · ISNI: 0000000071222410 · LCCN: no2009149822 · VIAF: 100812060 · WorldCat VIAF: 100812060 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 126)։*  |
**Քեննեթ Գլյոքլեր** (գերմ.՝ Kenneth Glöckler, Ֆրիդրիխսհաֆեն, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն, առավել հայտնի է, որպես **Kay One**), գերմանացի ռեփեր։

Կենսագրություն
--------------

Քեննեթ Գլյոքլերը ծնվել է 1984 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Բադեն-Վյուրթեմբերգի երկրամասի Ֆրիդրիխսհաֆեն քաղաքում։ Նրա հայրը զտարյուն գերմանացի է, իսկ մայրը՝ ֆիլիպինուհի։ Ապագա երաժշտի մանկությունն անցել է Ռավենսբուրգում։ Երաժշտության բնագավառում իր առաջին քայլերը Քեննեթը կատարել է տասներեք տարեկան հասակում, երբ անտառում գտնվելու ժամանակ նա իր ընկերոջ հետ փորձել է երգել։ Երկու երիտասարդներն ամբողջ օրն անցկացրել են երգելով։

2001 թվականին՝ տասնվեց տարեկան հասակում, մասնակցել է Շտուտգարտում ընթացող գերմանացի ռեփերների ամենամեծ մրցաշարին և հաղթել է։ Այդ հաղթանակից հետո Քեննեթ Գլյոքլերը իր ընկերոջ՝ Ջեյսուսի հետ ձեռնամուխ եղավ երաժշտական խմբի ձևավորման։ Մեկ տարի հետո երաժշտական խումբը կոչվեց «Royal Bunker» (այդ ժամանակ Քեննեթն ընդամենը տասնյոթ տարեկան էր)։ 

Չնայած խմբում ունեցած հաջողություններին՝ 2005 թվականին Kay One-ը լքեց խումբը և տեղափոխվեց Քյոլն։ Նոր քաղաքում նա դուետ կազմեց Էկո Ֆրեշի հետ, ում հետ էլ հետագայում ստեղծեց «Dream Entertainment» խումբը։ Սակայն կարճ ժամանակ անց ֆինանսական խնդիրների պատճառով Kay One-ը ստիպված է լինում թողնել Քյոլնը և վերադառնալ հայրենի քաղաք։ 2006 թվականին նա հանդիպում ունեցավ գերմանացի նշանավոր ռեփեր Բուշիդոյի հետ։ Երգչի հեղինակության բարձրացմանը նպաստեց Բուշիդոյի հետ համագործակցությունները։ Կարճ ժամանակահատվածում նա դարձավ Գերմանիայի և Ավստրիայի ամենահեղինակավոր ռեփերներից մեկը։

2010 թվականին լույս տեսավ Kay One-ի դեբյուտային ալբոմը։ 2012 թվականին Kaye One-ը Red Café-ի հետ համատեղ թողարկել է նոր տեսահոլովակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  filmportal.de — 2005.
2. ↑  Südkurier Medienhaus. «Friedrichshafen:». *SÜDKURIER Online*. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 9-ին.
3. ↑  Die ganze Musik im Internet: Charts, Neuerscheinungen, Tickets, Genres, Genresuche, Genrelexikon, Künstler-Suche, Musik-Suche, Track-Suche, Ticket-Suche - musicline.de *musicline.de*. Retrieved 9 March 2015.
4. ↑  «Kay One unterschreibt bei Bushido». *Hiphop.de*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 9-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Kay One» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · SoundCloud · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · ČSFD · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 141300663 · ISNI: 0000000079157270 · VIAF: 120900273 · WorldCat VIAF: 120900273 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Կենսագրություն**   **Գերմանիա**   **Եվրոպա**
 |
**Միլիցա Մանդիչ** (կյուրեղագիր սերբերեն**՝ Милица Мандић**, դեկտեմբերի 6, 1991(1991-12-06), Բելգրադ, ՀՍՖՀ), սերբ թեկվոնդոիստուհի, ով նվաճել է օլիմպիական չեմպիոնի տիտղոսը (2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում, 67 կիլոգրամ և ավելի քաշային կարգում)։

Մարզական կարիերա
----------------

Մանդիչը միջին քաշային կարգում (73 կիլոգրամից ցած) 2011 թվականին թեկվոնդոյի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե, Եվրոպայի առաջնությունում՝ արծաթե մեդալ և վարկանիշային բավարար միավորներ հավաքելով՝ իրավունք ստացել մասնակցելու 2012 թվականի լոնդոնյան օլիմպիադային։ Այստեղ էլ մեծ հաջողությամբ է գոտեմարտել, հասել եզրափակիչ և վճռորոշ մրցամարտում ֆրանսուհի Աննա-Կարոլինա Գրաֆին պարտության մատնելով 9–7 հաշվով՝ հռչակվել է օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, դարձել անկախացած Սերբիայի առաջին մարզիկը, ում հաջողվել է մարզական այդպիսի բարձունք գրավել։ Դրանից հինգ տարի անց՝ աշխարհի 2017 թվականի առաջնությունում նա նվաճել է նաև մոլորակի ուժեղագույնի տիտղոսը՝ եզրափակիչ գոտեմարտում պարտության մատնելով հարավկորեացի համբավավոր թեկվոնդոիստուհի Օ Հյե-ռիին։

Փառքի սրահ
----------

Մանդիչն ու նրա մարզիչ Դրագան Յովիչը 2013 թվականին Լաս Վեգասում կայացած հանդիսավոր արարողակարգով ներառվել են թեկվոնդոյի փառքի սրահում։ Այդ բարձր պատվին սերբ մարզուհին արժանցել է Սերբիայում ու տարածաշրջանում աննախադեպ հանդիսացած, ակնառու մարզական իր նվաճումների, թեկվոնդո մարզաձևի զարգացման ու տարածման գործում ներդրած զգալի ավանդի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Competition Results». *wtf.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին.
2. ↑  «Results». *gbtaekwondo.co.uk*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին.
3. ↑  «Serbia woman wins taekwondo gold». 2012 թ․ օգոստոսի 11.
4. ↑  «Olympics taekwondo: Serb Milica Mandic wins country's first gold». *BBC Sport*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին.
5. ↑  «2017 WTF World Taekwondo Championships Day 6: Golds Won by Germany, Serbia and Niger». *www.worldtaekwondo.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 4-ին.
6. ↑  «Milica Mandic at Hall of Fame in Las Vegas». *sport.blic.rs*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Milica won medal at World Championship-article in Serbian language
* Milica won medal at European championship-article in Serbian language
* London Olympics 2012

| Պարգևներ և ձեռքբերումներ |
| --- |
| Նախորդող՝**Նովակ Ջոկովիչ** | **Սերբիա Սերբիայի լավագույն մարզիկ**2012 | Հաջորդող՝**Էմիր Բերկիչ** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Միլիցա Մանդիչ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Taekwondo Data · ՄՕԿ |

 |
**Տաբուլարիում** (լատին․՝ tabularium), Հին Հռոմի պետական արխիվ, որում պահպանվել են ժողովրդական կանոնակարգերը և այլ պետական փաստաթղթեր (լատին․՝ tabulae publicae)։

Սկզբում Հռոմում պետական արխիվ չկար, տաբուլարիումները ցուցադրվում էին ֆորումում, կամ Կապիտոլիումում։ Քանի որ նրանց քանակը գնալով աճում էր, կազմակերպվեցին տարբեր արխիվներ՝ senatusconsulta և plebiscita, որոնք պահպանվում էին Սերես աստվածուհու տաճարում։ Վերջինս գտնվում էր Պալատինի և Ավենտինի միջև, Մեծ կրկեսի կողքին։ Ֆինանսական փաստաթղթերը պահվում էին Կապիտոլիումի բլրի վրա Սատուրնի տաճարում, foedera՝ Կապիտոլիումում՝ հիմնական արխիվում։ Մ․ թ․ ա 83 թվականին Սուլայի երկպառակտչական պատերազմների ժամանակ Կապիտոլումը և Սատուրնի տաճարի այն հատվածը, որտեղ և տեղակայված էր տաբուլարիումը, հրդեհվում է։ Մ․ թ․ ա․ 78 թվականին Քվինտուս Լուտացիուս Կատուլ Կապիտոլինուսը կառուցում է ընդհանուր պետական արխիվ վերոհիշյալ տաճարի կողքին (լատին․՝ tabularium или aerarium Saturni)։ Դրա մնացորդները պահպանվել են առ այսօր։ Կառույցի ճակատամասն իրենից ներկայացնում է օրդերային կամարաշար, որը կազմված էր երկու հարկերից։

Տաբուլարիումի շենքը ամենավաղ կառուցված շինությունն է, որում կիրառվել է հռոմեական ճարտարապետության համակարգը։ Դրանում միախառնված են երկու հակադարձ կառուցողական սկզբունքներ՝ գերանածածկ և կամարակապ կոնստրուկցիաներ։

Բացի այս արխիվներից Հռոմում կային նաև հատուկ արխիվներ, Իտալիայի այլ քաղաքներում, յուրաքանչյուր գավառի գլխավոր քաղաքներում նույնպես (գավառական արխիվներ)։ Կային նաև հատուկ արխիվներ տարբեր աշխարհիկ և կրոնական ըներությունների համար, օրինակ` ավգուրների և քրմերի համար։ Կայսրերն ունեին իրենց առանձնահատուկ տաբուլարիումը։

Տես նաև
-------

* Հին հռոմեական ճարտարապետություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Бартенев И. А. Батажкова В. Н. Очерки истории архитектурных стилей. — М.: Изобразительное искусство, 1983. — С. 43. — 264 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tabularium at UCLA's *Digital Roman Forum*

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հռոմի ֆորում |
| --- |
|  |
| Պահպանվող կառույցներ | Տաբուլարիում, Հառաչանքների աստիճաններ, Սատուրնի տաճար, Վեսպասիանոսի և Տիտոսի տաճար, Սեպտիմիոս Սևերոսի հաղթակամար, Կուրիա Յուլիա, Ռոստրա (ամբիոն), Էմիլիայի բազիլիկա, Յուլիայի բազիլիկա, Կեսարի տաճար, Ռեգիա, Կաստորի և Պոլիդևքեսի տաճար, Վեստայի տաճար |
|  |
| Կայսերական կոմիցիում (հավաքատեղի) | Կուրիա Յուլիա, Օգոստոսի ամբիոն, Ումբիլիկուս Ուրբիս, Ոսկե անկյունաքար, Սև մարմար, Մաքսենտիոսի բազիլիկա |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տաբուլարիում» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1183698283 |

 |