recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի, որը կառուցվել է կառուցվել է 19-դարում, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Սևանի շրջանի Ցամաքաբերդ գյուղում։

Եկեղեցին կապված է եղել է Սևանի կղզու վանական միաբանության հետ։ Խորհրդային տարիներին եկեղեցին շահագործվել է որպես պահեստ, և իշխանության կողմից անտարբեր վերաբերմունքի արդյուքում սկսել է քանդել․ մինչև վերջերս գտնվում էր կիսավեր վիճակում։ Եկեղեցին ամբողջությամբ վերարանորոգվոց, արմոտներով ցամաքաբերդից տիար Վալտեր Մարությանը։

2007 թվականի հունիսի 23-ին Գեղարքունիքի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ․ Մարկոս եպիսկոպոս Հովհաննիսյանի ձեռամբ օծվեցին նորոգված եկեղեցու Սուրբ սեղանն ու Մկրտության ավազանը։

Բազիլիկ եկեղեցի է։ Եկեղեցու երկարությունը 20 մ է, լայնությունը՝ 11 մ։ Տանիքը թիթեղապատ է, պատերը բազալտի քարերից են, իսկ անկյունաքարերը և քիվը Նորատուսի կարմիր քարից են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Սուրբ Գեւորգ եկեղեցու պատմությունը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2021 թ․ հունիսի 25-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Ցամաքաբերդի Սուրբ Գեւորգ եկեղեցու պատմությունը". *blognews.am*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 16.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գայանե եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գայանե եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Գայանե կույսի անունը կրող Սուրբ Գայանե եկեղեցին գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում։ Կառուցվել է 2007 թվականին Աշոտ Արսենյանի բարերարությամբ։ Եկեղեցին օծվել է 2007 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմից։

Եկեղեցու ներսի արևմտյան դռան վերևում կա կառուցման մասին արձանագրություն. «Ի Հայրապետութեան Տ.Տ. Գարեգնի Բ եւ յառաջնորդութեան Տ. Աբրահամայ եպս-ի կառուցաւ զեկեղեցիս Ս. Գայանեայ բարերարութեամբ Աշոտ Արսենեանի ի թիվ 2007 ճարտարապետ Սամվել Աղաջանեան»։

Սուրբ Գայանե եկեղեցին պարզ գմբեթավոր փոքրիկ եկեղեցի է, ունի մեկ խորան, մկրտության ավազան, երկու ավանդատուն, երկու փայտաշեն դռներ՝ արևմտյան և հարավային կողմերում։ Եկեղեցին լուսավորվում է գմբեթի 12 և եկեղեցու 8 նեղ ու փոքրիկ լուսամուտների ու մեկ մեծ ջահի շնորհիվ։

Չորս ավետարանիչների որմնանկարները
Եկեղեցին ներսից զարդարված է վեց մեծ սրբապատկերներով, որոնց վրա պատկերված են Քրիստոսի խաչելության, հայոց դարձի, Սուրբ Աստվածածնի և Սուրբ Գայանե կույսի նկարները։ Գմբեթի կաթողիկեի ու չորս սյուների միջև պատկերված են չորս ավետարանիչների որմնանկարները, իսկ գմբեթի մեջ գրված է. «Փառք Քեզ Տեր Աստված մեր, որ լսեցիր մեր Աղոթքը»։

Սուրբ Գայանե եկեղեցու ուխի օրերն են՝

* Եկեղեցու օծման օրը՝ նոյեմբերի 17
* Սուրբ Գայանե կույսի հիշատակման օր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 6-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Գայանե եկեղեցի (Ջերմուկ)** կատեգորիայում։ |
**Բելառուսա-վրացական հարաբերություններ**, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Բելառուսի և Վրաստանի միջև։ Մինչև 1918 թվականը Բելառուսը և Վրաստանը Ռուսական կայսրության մասն էին, իսկ մինչև 1991 թվականը՝ Խորհրդային միության։ Երկու երկրներն էլ դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատել 1992 թվականին։
Բելառուսը դեսպանատուն ունի Թբիլիսիում, իսկ Վրաստանը՝ Մինսկում։

Պետական այցեր
-------------

Բելառուսի Հանրապետության նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն Վրաստանի Ոստիկանության և հասարակական կարգի նախարարության ղեկավարի՝ Իվանե Մերաբիշվիլիի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ «Բելառուսը լի է վճռականությամբ վերականգնելու և բարելավվելու հարաբերությունները Վրաստանի հետ»։

2010 թվականին Բելառուսի փոխվարչապետ Անդրեյ Կոբյակովը այցելեց Վրաստանի նախագահ Միխայիլ Սաակաշվիլիին Բաթումում։

Տես նաև
-------

* Բելառուսի արտաքին քաղաքականություն
* Վրաստանի արտաքին քաղաքականություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 3.
2. ↑  "Civil.Ge | Saakashvili Praises Belarus". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վրաստանի Արտաքին գործերի նախարարությունը Բելառուսի հետ ունեցած հարաբերությունների մասին Archived 2012-06-04 at the Wayback Machine.
**Սուրբ Բարսեղ եկեղեցի** կամ **Սուրբ Բարսեղ Կեսարացի եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Նոր Կեսարիա գյուղում, կառուցվել է 2009 թվականին։

Նոր Կեսարիա գյուղում 2009 թվականին Բարսեղ Գըզըլյանը նախաձեռնում կառուցվում է Սուրբ Բարսեղ եկեղեցին, այդ նախաձեռնությանը միջնորդում է Եգիպտոսի հայոց թեմի առաջնորդ Տ. Աշոտ եպիսկոպոս Մնացականյանը։

Եկեղեցին միանավ բազիլիկ կառույց է, որը կառուցվել է տուֆ տեսակի քարից, իսկ ճարտարապետը եղել է Հրաչյա Գասպարյանը։

Եկեղեցու խորանի երկու կողմերում կան ավանդատները։

2011 թ-ի օգոստոսի 20-ին եկեղեցին օծվում է Արմավիրի թեմի առաջնորդ Տ. Սիոն եպիսկոպոս Ադամյանի ձեռամբ և Եգիպտոսի հայոց թեմի առաջնորդ Տ. Աշոտ եպս. Մնացականյանի մասնակցությամբ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Նոր Կեսարիայի Սուրբ Բարսեղ Կեսարացի եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2021 թ․ օգոստոսի 21-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Օծվեց Սուրբ Բարսեղ Կեսարացի եկեղեցին". *ter-hambardzum.do.am*. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 21.
**Բարբարա Քայա** (անգլ.՝ Barbara Kaija, 1976, Ուգանդա), ուգանդացի լրագրող և ուսուցիչ, Vision Group թերթերի գլխավոր խմբագիրն է։ Թերթերի մեջ է մտնում նաև անգլալեզու New Vision պարբերականը։

Կրթություն
----------

Կրթություն է ստացել Ուգանդայի ամենահին հանրային Մակերեր համալսարանում։ Նախ ստացել է բակալավրի դիպլոմ։ Այնուհետև նույն համալսարանում շարունակել է ուսումը` կրթության ոլորտում ստանալով մագսիտրոսի աստիճան։ Ավելի ուշ Ռոդեսի համալսարանում մագիստրոսի աստիճան է ստացել լրագրության և մեդիա գիտությունների ոլորտում։ Ուելսում, Քարդիֆի համալսարանում ստացել է նաև հետբուհական կրթություն։

Կարիերա
-------

Vision Group-ում աշխատում է արդեն ավելի քան 25 տարի։ 1992 թվականին սկսել է աշխատել որպես խմբագրի օգնական։ Ժամանակի ընթացքում սկսել է իր վրա ավելի շատ պարտականություններ կրել` դառնալով առանձին պատմությունների խմբագրի օգնական։ Ավելի ուշ դարձել է առանձին պատմությունների խմբագիր` աշխատելով այս պաշտոնում 10 տարի։ 2006 թվականին նշանակվել է թերթի խմբագրի տեղակալ, իսկ 2010-ին` թերթի խմբագիր։ Իր իրրավասությունների շրջանակներում նա վերանայում է լրագրողական չափանիշները և Vision Group-ի մեդիա բոլոր հարթակների ուժը։ Երբ նա 2010 թվականին ստանձնել է գլխավոր խմբագրի պաշտոնը, նա դարձել է առաջին ուգանդացի կինն այդ պաշտոնում։

Անձնական կյանք
--------------

Բարբարա Քայան ամուսնացած է։ Կրոնական հայացքներով քրիստոնյա է, ինչը մեծ դեր ունի նրա կյանքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mary Karugaba, and Carol Natukunda (2016 թ․ մարտի 18). "New Vision celebrates 30 years". *New Vision*. Kampala. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 4.
2. 1 2 3  NVG (206). "New Vision Group: Senior Management". Kampala: New Vision Group(NVG). Արխիվացված է the original 2018 թ․ սեպտեմբերի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 4.
3. ↑  Monitor Staff (2011 թ․ մարտի 8). "Today's Uganda top fifty women movers". *Daily Monitor*. Kampala. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 4.
4. 1 2  Haggai Institute (2015 թ․ հոկտեմբերի 20). "Haggai Institute: Haggai Leaders: Barbara Kaija". Haggai Institute. Արխիվացված է the original 2017 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 4.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Website of Vision Group
* Website of the New Vision Newspaper
* We need independent media regulation – Vision Group Editor-in-Chief As of 6 October 2016.
**Բահման Գոբադի** (պարս.՝ بهمن قبادی, փետրվարի 1, 1969(1969-02-01), Բանեհ, Քուրդիստանի նահանգ, Իրան), քրդական ծագմամբ իրանցի կինոռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1969 թվականին Իրանի Քուրդիստան նահանգում։ 1997 թվականին ավարտել է իրանական հեռարձակման քոլեջը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։

Նրա առաջին աշխատանքը 1999 թվականին նկարահանված *«Life In Fog»* կարճամետրաժ ֆիլմն էր։ 2000 թվականին Գոբադին Իրանում հիմնել է սեփական «Mij Film» կինոընկերությունը՝ մասնագիտանալով Իրանում բնակվող Էթնիկական խմբերի մասին ֆիլմերի արտադրության մեջ։ Նույն թվականին նկարահանել է լիամետրաժ *«A Time for Drunken Horses»* («Հարբած ձիերի ժամանակ») ֆիլմը, որը ստացել Է Կաննի փառատոնի «Ոսկե տեսախցիկ» մրցանակը։ Նրա երկրորդ նշանակալի աշխատանքը *«Marooned in Iraq»* ֆիլմն է, որը նկարահանվել է 2000 թվականին և ստացել Չիկագոյի միջազգային կինոփառատոնի ոսկե մեդալը։ 2004 թվականին ռեժիսորը նկարահանել է իր երրորդ ֆիլմը՝ *«Turtles Can Fly»* («Կրիաներն էլ կարող են թռչել»), որն արժանացել է Բեռլինի և Սան Սեբաստիանի կինոփառատոնների մրցանակների։

2007 թվականին նկարահանված «Կիսալուսին» ֆիլմը նույնպես արժանացել է բազմաթիվ կինոփառատոների մրցանակների և մեդալների։

Կինոռեժիսորի վերջին աշխատանքը՝ *«No One Knows About Persian Cats»*-ը, որը նկարահանվել է 2009 թվականին, նույնպես նշվել Է Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակով։

Գոբադին համարվում է «իրանական կինեմատոգրաֆի նոր ալիքի» ներկայացուցիչ։

Գոբադիի կինը ամերիկա-իրանական լրագրող Ռոքսանա Սաբերին է, Իրանում ձերբակալվել էր 2009 թվականի փետրվարին՝ ալկոհոլ գնելու, լրագրողական գործունեություն առանց հավատարմագրման իրականացնելու մեղադրանքով և դատապարտվել պայմանական երկու տարի ազատազրկման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  filmportal.de — 2005.
2. 1 2
3. ↑  "«Mij Film» web-site. Bahman Gobadi". Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Biography for Bahman Ghobadi.
5. ↑  "Half Moon. Synopsis". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  GreenCine. Iranian New Wave. Archived 2014-11-10 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բահման Գոբադի Internet Movie Database կայքում
* Искусство Персии. Бахман Гобади. Полумесяц.*Afisha.ru*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Արարատի մարզի Վերին Արտաշատ գյուղում։ Ընդգրկված է Վերին Արտաշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում։ Խորհրդային շրջանում եկեղեցին եղել է պահեստ, ակումբ, գրադարան։ 2007 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է բարերար Արմեն Մանուկյանի աջակցությամբ։

Եկեղեցու մուտքի մոտ կա հուշաքար՝ նվիրված 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերին։

Նկարագրություն
--------------

Եկեղեցին կառուցված է կարմիր սրբատաշ տուֆից, տանիքը երկթեք է, ունի երեք կամարակապ պատուհաններ։ Եկեղեցին կանգնեցված է երկաստիճան որմնախարիսխի վրա, ավարտվում է պարզ քիվով։
Ունի ուղղանկյուն հատակագիծ, կիսաշրջան խորան՝ կից ավանդատներով, երկու մուտք՝ արևմտյան և հարավային։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Սուրբ Հարության տոնը Վերին Արտաշատում
3. ↑  "Գյուղ Վերին Արտաշատ, Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 28-ին. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Վերին Արտաշատ)***էջը Վիքիպահեստում |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս քաղաքում։ Ընդգրկված է Վարդենիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցված է 1902-1912 թվականներին ըստ երևույթին՝ ավելի հին ժամանակներից գոյություն ունեցած եկեղեցու տեղում։ Եկեղեցու հատակագիծը խաչաձև է, գմբեթը՝ սլացիկ։ Գմբեթի թմբուկի վրա կան երկարավուն լուսամուտներ։ Կառուցված է գունագեղ և սրբատաշ բազալտով, ունի 3 կամարակապ դռներ։

Բակում կան գերեզմաններ, գեղազարդ խաչքարեր, ու տապանաքարեր (15–18–րդ դար)։ Այստեղ մինչև 19-րդ դարի վերջերը պահվել են մի քանի ձեռագիր ու հին տպագիր գրքեր։ Եկեղեցու բակում թաղված են ժամանակագիր Հովհաննես Ծարեցին (16-րդ դ) և Սարգիս Վարդապետը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  "Վարդենիսի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Վարդենիսի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին wikimapia.org կայքում
Լորանժ, 20-րդ դարի սկիզբ
Սովկինո, 1920-ական թթ. սկիզբ
Սվերդլովսկի պետական ակադեմիական երաժշտական կոմեդիայի թատրոն, 2009 թ.
**Սովկինո** (ռուս.՝ Совкино́, մինչև հեղափոխությունը՝ **«Լորանժ»**), Եկատերինբուրգի առաջին կինոթատրոնը։

1909 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1907 թվականին) ֆրանսիացի Կայ Լորանժը Պ. Ի. Պևինի տանը բացել է Եկատերինբուրգում առաջին ստացիոնար կինոթատրոնը` «Լորանժը», որը 1913 թվականից հետո տեղափոխվել է սեփական տարածք, որը կառուցվել է Առևտրային ժողովի կողմից Գլխավոր և Վոզնեսենսկու պողոտաների խաչմերուկի հակառակ անկյունում ճարտարապետ Կ. Ա. Պոլկովի նախագծով։

Այն մոդեռն ոճի շենք էր, անհրապույր, բայց ներսում հարմարավետ էր, ուներ բեմահարթակ, որտեղ հանդես էր գալիս նվագախումբը։

Հեղափոխությունից հետո կինոթատրոնը սեփականաշնորհել է «Սովկինո» բաժնետիրական ընկերությունը։ Շինության մոտ էր գտնվում կոմերցիոն ժողովը, նախահեղափոխական տարիների հեղինակավոր կառույցներից մեկը, ապա՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության տունը, 1933 թվականից` Սվերդլովսկի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը։ 1962 թվականին երկու շենքերը կառուցվել են մեկ ապակե ճակատով կորպուսով (ճարտարապետ՝ Պյոտր Դեմինցև)։

2006 թվականին միավորվել է «Սալյուտ» կինոթատրոնին։

2007 թվականի հունիսի 6-ին կինոթատրոնը փակվել է՝ Սվերդլովսկի պետական ակադեմիական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի ղեկավարության որոշմամբ՝ թատրոնի տարածքն ընդլայնելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Энциклопедия Екатеринбурга: Хронология(չաշխատող հղում)
2. ↑  "12. Разработка познавательной экскурсии с элементами анимации «Екатеринбург театральный». | «Образование Урала»Պատկեր։". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 14.
3. ↑  Путешествie въ Екатеринбургъ. Дом П. И. Певина
4. ↑  Исаева Ю. С. Модерн как стиль архитектуры и дизайна интерьера | Быстрова Татьяна об имидже, философии дизайна, архитектуреՊատկեր:
5. ↑  Н. Н. Бердников. Город в двух измерениях. От «Марса» до «Космоса»
6. ↑  Екатеринбург — 1996. Привет из Екатеринбурга
7. ↑  "JustMedia: Возвращение «Лоранжа»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 14.
8. ↑  "Сегодня в Екатеринбурге исчезнет часть истории". Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 14.
1935 թվականին հիմնադրվում է ԽՍՀՄ ԳԱ հայաստանյան մասնաճյուղը (Армянский филиал академии наук СССР հապավումը՝ АрмФАН կամ ԱրմՖԱՆ), որը 1943 թ. վերափոխվում է ՀԽՍՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա այնուհետև վերանվանվում ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա։

Պատմություն
-----------

1927-1930 թվականներին ԽՍՀՄ ԳԱ Անդրկովկասյան հանձնաժողովը Հայաստանում սկսեց համակողմանի գիտական հետազոտություններ, որոնք հիմնավորեցին Կովկասում մշտական ակադեմիական բազա ստեղծելու անհրաժեշտությունը։

ՀԽՍՀ ԳԱ Անդրկովկասյան մասնաճյուղ

1932-1933 թվականներին ստեղծվել է ԽՍՀՄ ԳԱ Անդրկովկասյան մասնաճյուղը։

1935 թվականին Անդրկովկասի մասնաճյուղը վերափոխվեց և բաժանվեց ադրբեջանական (АзФАН), հայկական (АрмФАН) և վրացական (ГрФан) մասնաճյուղերի։

ՀԽՍՀ ԳԱ հայկական մասնաճյուղ

1935 թվականի փետրվարի 1-ին ԽՍՀՄ-ում հիմնադրվել է ԽՍՀՄ ԳԱ Անդրկովկասյան մասնաճյուղի հայկական մասնաճյուղը, որը կոչվում է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղ։

ԱրմՖԱՆի առաջին նախագահն է եղել Ֆրանց Յուլի Լեվինսոն-Լեսինգը, հաջորդ նախագահ է նշանակվել Հովսեփ Օրբելին։

ԱրմՖԱՆ Կառուցվածքը
------------------

ԱրմՖԱՆ-ի կենտրոնական գրադարան
ԱրմՖԱՆը հաշվետու էր ԽՍՀՄ ԳԱ-ին և իր գործունեության առաջադրանքները, և կառավարման համակարգը որոշվում է ԽՍՀՄ ԳԱ-յում։

#### ԱրմՖԱՆի նախագահներ

| Նախագահի անուն | Նախագահության ժամանակաշրջան |
| --- | --- |
| Ֆրանց Յուլի Լեվինսոն-Լեսինգ | 1935–1938 |
| Հովսեփ Օրբելի | 1938–1943 |

Հրատարակչական գործունեությունը
------------------------------

Տեղեկագիր ՍՍՌՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի

Աղբյուրներ
----------

1. ↑
2. ↑  "Տեղեկագիր ՍՍՌՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի".

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 98)։*  |
**Գեորգի Ժուկովի տուն-թանգարան** (մոնղ.՝ Георгий Жуковын гэр музей), Խորհրդային Միության մարշալ Գեորգի Ժուկովի հիշատակին նվիրված թանգարան Մոնղոլիայի մայրաքաղաք Ուլան Բատորի Բայանզուրխ շրջանում։

Նկարագրություն
--------------

Խորհրդային Միության մարշալ Գեորգի Ժուկով
Թանգարանը կազմակերպվել է Ուլան Բատորում 1979 թվականին՝ Խալխին Գոլում խորհրդա-մոնղոլական հաղթանակի 40-ամյակի տարում, այն շենքում, որի տարածքում 1939 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1940 թվականի մայիս խորհրդային զորահրամանատար Գեորգի Ժուկովն ապրել է իր ընտանիքի հետ։

Թանգարանը ներառում է երեք ցուցասրահ, որտեղ ցուցադրված են պատմական լուսանկարներ, անձնական իրեր, նախկինում չհրապարակված փաստաթղթեր խորհրդային, մոնղոլական և ճապոնական ռազմական արխիվներից, Ժուկովի գրած նամակները և նրա ընտանիքի անդամներին պատկանող որոշ իրեր։

Թանգարանի դիմաց տեղադրված է Գեորգի Ժուկովի հուշարձանը։

Տվյալներ
--------

*Հասցե՝* Մոնղոլիա, Ուլան Բատոր, Բայանզուրխ շրջան, Խաղաղության պողոտա։

*Աշխատանքային ժամեր՝* ամեն օր, ժամը 08.00-ից 17.00-ը, բացի երեքշաբթիից։

*Տոմսերի գինը՝* մեծահասակների համար 3000₮, ուսանողների համար` 1000₮, երեխաների համար` 500₮, օտարերկրյա քաղաքացիների համար` 3000₮, լուսանկարելու համար թույլտվություն՝ 10000₮։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  "Г. Жуковын музей". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2021 թ․ մայիսի 16. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Արմավիր քաղաքում։ Կառուցվել է 1861 թվականին։ Առաջին պատարագն անցկացվել է նույն թվականի օգոստոսին (այդ ժամանակ էլ կատարվել է տաճարի օծումը)։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցին Կուբանի հնագույն տաճարներից է։ Նրա կառուցումը սկսվել է 1840 թվականին։ Տաճարի կառուցման գաղափարը պատկանում է Արմավիրի աուլի հիմնադիր Գրիգորի Զասին, սակայն այդ գաղափարը ծնվել է շատ ավելի վաղ։ Եկեղեցու շինարարության համար միջոցները հատկացրել է անձամբ կայսր Նիկոլայ I-ը, եկեղեցին մասամբ կառուցվել է նաև աուլի բնակիչների նվիրատվություններով։ Եկեղեցին կառուցվել է փայտից՝ քարե հիմքի վրա։ Շինարարությունն ընթացել է բավական արագ։ Բառացիորեն օծումից հետո եկեղեցին ամբողջությամբ այրվել է հրդեհից։ Որոշվել է կրկին կառուցել փայտե եկեղեցի, սակայն շինարարությունն անհայտ պատճառներով ձգձգվել է։

1842 թվականի օգոստոսին կայսրը որոշում է կայացրել կառուցել նոր՝ քարե եկեղեցի, որի շինարարության համար անհրաժեշտ գումարը հատկացվել է պետական գանձարանից։ Քարե եկեղեցու նախագիծը ստեղծել է Աֆանասի Ֆարաֆոնտևը, այն հաստատվել է 1844 թվականին։ Շինարարությունն սկսվել է 1846 թվականին։

Գծագիրը կազմելիս թույլ տրված բավական լուրջ անճշտությունների պատճառով շենքը սկսել է ճաքճքել և քանդվել։ Առաստաղի մի մասը փլվել է։ 1857 թվականին նախագիծը վերամշակվել է։ Աղոթասրահում, նախկին փլուզվածների փոխարեն, տեղադրվել է չորս սյուն։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին եկեղեցին ռմբակոծություններից չի տուժել։ Եկեղեցում գործում է կիրակնօրյա դպրոց։

Հոգևորականություն
-----------------

Ներկայում եկեղեցու վանահայրն է ավագ քահանա տեր Մակարը։

Պատկերասրահ
-----------

* Եկեղեցու արտաքին տեսքըԵկեղեցու արտաքին տեսքը
* Եկեղեցու արտաքին տեսքըԵկեղեցու արտաքին տեսքը
* Եկեղեցու ներքին տեսքըԵկեղեցու ներքին տեսքը
* Եկեղեցու ներքին տեսքըԵկեղեցու ներքին տեսքը
* Եկեղեցու ներքին տեսքըԵկեղեցու ներքին տեսքը
* Եկեղեցու ներքին տեսքըԵկեղեցու ներքին տեսքը
* Պսակադրության արարողություն եկեղեցումՊսակադրության արարողություն եկեղեցում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "Церковь Успения Пресвятой Богородицы в Армавире". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 16-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Արմավիրում (Կրասնոդարի երկրամաս) կայացավ հայկական մշակույթի օրը(չաշխատող հղում)
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ կաթողիկե եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի շրջանի Ալաստան գյուղում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին թվագրվում է 10-11-րդ դարերով։ Համաձայն հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի հայտնած տեսակետի այն եղել է բյուզանդածես հայկական եկեղեցի, որը 1830-ական թվականներին հայաթափ բնակատեղիում հաստատված հայ կաթոլիկները այն նորոգել և օծել են որպես հայ կաթողիկ եկեղեցի։ Օծումից հետո եկեղեցին մոտ 25 տարի գործել է որպես ծխական։

1856 թվականին փոքր-ինչ դեպի արևմուտք նոր և ավելի ընդարձակ եկեղեցու կառուցումից հետո Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու փայտե ծածկը մասամբ քանդում է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցված է սրբատաշ քարով և ունի 11,5 x 6,56 մ արտաքին չափեր։ Ներկայում այն կանգուն է, սակայն ունի վերանորոգման կարիք։ Որմերը հարուստ են վաղ միջնադարին բնորոշ հավասարաթև խաչաքանդակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "Սամվել Կարապետյան, «Ջավախք», Երևան 2006թ. էջ 47։" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2020 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 14.
2. ↑  «Օրացոյց եւ պատկեր տօնից», Թիֆլիս, 1916, էջ 81։
3. ↑  Հայաստանի ազգային դիվան, ֆ. 56, ց. 1, գ. 3436, թ. 8։
**Աֆեկտ**, արագ և բուռն կերպով ընթացող հուզական գործընթաց, որն առաջ է բերում կամային գիտակցական վերահսկողության չենթարկվող իմպուլսիվ գործողություններ և արտահայտիչ շարժումներ (դիմախաղ, ժեստեր և այլն), ձայնային ռեակցիաներ (լաց, ճիչ), երբեմն էլ, ընդհակառակը լինում է քարացում։ Ի տարբերություն տրամադրության ու կրքի (զգացմունքներ), համեմատաբար կարճատև էմոցիոնալ ապրում՝ կատաղություն, սարսափ և այլն։

Աֆեկտների արտաքին դրսևորման ձևերը, ինչպես և խորությունը շատ բանով կախված են մարդու անհատական առանձնահատկություններից, մասնավորապես նրա կամքի դաստիարակությունից, բարձրագույն նյարդային գործունեության տիպաբանական առանձնահատկություններից։ Այդ գործողությունները հաճախ չեն համապատասխանում ազդող գրգռիչների նշանակության աստիճանին, այսինքն՝ համարժեք ու հարմարվողական բնույթ չունեն։ Հաճախ առաջ են գալիս այնպիսի գրգռիչների ազդեցության տակ, որոնք անսպասելի են անձի համար և նա չի հասցնում հարմարվել ու համարժեք գործողություններ կատարել։ Աֆեկտի վիճակում մարդն ամբողջովին համակված է այն բանով, ինչ առաջ է բերել ապրումը (*գիտակցության նեղացում*), որի հետևանքով խախտվում է մտավոր պրոցեսների ընթացքը և թուլանում է վերահսկողությունն իր վարքի նկատմամբ։ Աֆեկտի հաղթահարումը պահանջում է զգալի կամային ջանքեր և ավելի հեշտ հաղթահարվում է նրա սկզբնական փուլում։

Աֆեկտի ազդեցության ներքո կատարված հանցագործությունները հաճախ դատարանների կողմից ներվում են կամ այդ հանգամանքը հանդիսանում է մեղմացուցիչ գործոն։

Տեսակները
---------

Աֆեկտները լինում են՝

* ստենիկ (գրգռող, ակտիվացնող՝ ուրախություն, զայրույթ և այլն),
* աստենիկ (ճնշող՝ սարսափ, հուսահատություն և այլն)։

Աղբյուրներ
----------

* Նալչաջյան Ա․ Ա․ (1984 թ.). *Հոգեբանական բառարան* (Լույս ed.). Երևան. p. 240.
* Փիլիսոփայական բառարան Ե. 1975 թ.։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 169)։*  |
**Սոբորնայա հրապարակ** (ռուս.՝ Соборная площадь), Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանի քաղաքային հրապարակներից մեկը։

Պատմություն
-----------

 Հրապարակը 2008 թվականին
18-րդ դարի վերջին Դոնի Ռոստովի Սոլդատսկայա արվարձանը սկսեց արագորեն բնակեցվել, ինչի արդյունքում հայտնվեց այն հրապարակը, որտեղ կազմակերպվեց շուկան։ 1781 թվականի փետրվարին այս վայրի հարևանությամբ սկսվել է Ամենասուրբ Աստվածամոր ծննդյան փայտե եկեղեցու շինարարությունը, որն օծվել է նույն տարվա սեպտեմբերին։ Սակայն տասը տարի անց այն այրվել է ամպրոպից հետո։ 1860 թվականին փայտե եկեղեցու փոխարեն կառուցվել է Ամենասուրբ Աստվածամոր ծննդյան քարե եկեղեցին, որը գոյություն ունի մինչ օրս։ 1887 թվականին տաճարի հարևանությամբ կառուցվել է զանգակատուն, որի վերին մասը քանդվել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ հրետանային ռմբակոծությունների համար կողմնորոշիչ չլինելու նպատակով։

Տաճարի դիմաց, Մոսկովյան և Ստանիսլավսկու փողոցների միջև, տեղակայված էր Սոբորնայա (Տաճարի) հրապարակը։ 1890 թվականի ապրիլին շնորհակալ ռոստովցիներն այնտեղ տեղադրեցին Ալեքսանդր II-ի բրոնզե հուշարձանը։ 1920 թվականին հուշարձանը ծածկվեց կարմիր աստղի պատկերով նրբատախտակե արկղով, իսկ 1924 թվականին հուշարձանը քանդվեց։ 1999 թվականին, մոտավորապես կայսրի քանդված հուշարձանի տեղում, կանգնեցվեց Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու հուշարձանը։ Հուշարձանը շուտափույթ կերպով կառուցվել էր Դոնի Ռոստով քաղաքի 250-ամյակի տոնակատարությունների օրերին։ Նույն թվականին տաճարի զանգակատունն ամբողջությամբ վերականգնվեց։ Բոլշայա Սադովայա փողոցի կողմից դեպի հրապարակ է դուրս գալիս Սոբորնի նրբանցքը, որը քաղաքի 250-ամյակի օրվա առթիվ վերածվել է հետիոտնային բարեկարգ գոտու։

2012 թվականի ապրիլ 14-ին, Սուրբ շաբաթի օրը, Սոբորնայա հրապարակում առաջին անգամ տեղի ունեցավ Ռոստովի մայր տաճարի և քաղաքի կաթնամթերքի «Սպիտակ արջ» ընկերության համատեղ բարեգործական ակցիան. Քրիստոսի Հարության օրվա առթիվ ընկերությունն արտադրել էր Արքայական պասքա, որի քաշը մոտ կես տոննա էր, բարձրությունը՝ գրեթե մեկ մետր։ Ժամը 22-ին տաճարի հոգևորական, քահանա Իլիա Ալդոշինն օծել է շոռի պասքան, իսկ Զատկի ժամերգության ավարտից հետո այն բաժանվել է ծխականներին։ Այս ակցիան Ռոստովում կրկնվել է նաև 2013 թվականին։

Ավանդույթը շարունակվել է նաև 2014, 2015 և 2016 թվականներին, երբ Դոնի Ռոստովում պատրաստված 500-կիլոգրամանոց պասքան ուղարկվել է, համապատասխանաբար, Սևաստոպոլ, Դոնեցկ և Սիմֆերոպոլ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Соборная площадь в Ростове-на-Дону
2. ↑  Крымчане разрезали самую большую пасху в России
3. ↑  "В Ростове приготовили 500-килограммовую пасху для жителей Крыма". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Соборная площадь Ростова-на-Дону Archived 2017-02-18 at the Wayback Machine.
* Творожную «Царь-Пасху» весом в одну тонну доставят из Ростова в Москву Archived 2018-07-09 at the Wayback Machine.
**Սուրբ Աթանասիոսի տաճար** (հուն․՝ Μητροπολιτικός Ναός Aγίου Aθανασίου), հույն ուղղափառ եկեղեցի, որը գտնվում է Հունաստանի Լեսբոս կղզում։ Համարվում է կղզու Միտիլինի քաղաքի մայր տաճարը։

Տաճարի մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1707 թվականին։ Սուրբ Աթանասիոսի տաճարը հատկապես նշանավոր է նրանով, որ այստեղ է պահվում հույն ուղղափառ եկեղեցու նահատակ Թեոդոր Բյուզանդացի մասունքները։

Պատմություն
-----------

Տաճարի շինարարական աշխատանքների սկզբի և ավարտի մասին քիչ բան է հայտնի։

Հայտնի է միայն այն, որ 1707 թվականին՝ Օսմանյան Հունաստանի գոյության օրոք, Սուրբ Աթանասիոսի տաճարը ենթարկվել է վերակառուցման։

Ենթադրվում է, որ ամենայն հավանականությամբ տաճարը կառուցվել է 16-րդ դարի վերջին և 17-րդ դարի սկզբին։

Եկեղեցու զանգակատունը կառուցվել է 1882 թվականին և ունի 33 մետր բարձրություն։ Եկեղեցին կրում է հույն ուղղափառ եկեղեցու սուրբ Սուրբ Աթանասիոսի անունը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Աթանասիոսի տաճարը ճարտարապետորեն կառուցված է, որպես խաչագմբեթ բազիլիկ։ Եկեղեցու պատկերակալը հանդիսանում է Լեսբոս կղզու նախաբյուզանդական արվեստի մարգարիտներից մեկը։

Պատկերակալի ստորին հատվածը զարդարված է բուսական և կենդանական նախշերով և այլ խորհրդանշաններով։

1900-1901 թվականներին լեսբոսցի սրբանկարիչ Նիկոս Կեսանլիսը տաճարի պատերը զարդարել է Վերածննդի շրջանի որմնանկարներով։

Տաճարի կենտրոնում պատկերված է երգլխանի արծիվ։ Պատկերակալի վրա պատկերված է Հիսուս Քրիստոսի 16-րդ դարի սրբապատկերը, որն այստեղ է բերվել Փոքր Ասիայից։ 1798 թվականից եկեղեցում պահվում է 1795 թվականին թուրքերի կողմից սպանված նահատակ Թեոդոր Բյուզանդացու մասունքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Այոս Աթանասիոսի մայր տաճարի պատմությունը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 2-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Թեոդոր Բյուզանդացի նահատակի մասունքները Լեսբոս կղզում
3. ↑  "Թուրքերի կողմից սպանված նահատակները՝ հույն ուղղափառ եկեղեցու նահատակներ". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Սուրբ Աթանասիոսի տաճարը // Պատմական տուր Միտիլենեում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրբ Աթանասիոսի մայր տաճարի պատմություն
* Հունաստանի Լեսբոս կղզու տեսարժան վայրերը՝ Սուրբ Աթանասիոսի տաճար

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Աթանասիոսի տաճար** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Եվրոպա**   **Ճարտարապետություն**
 |
**Բետուլինսկու տուն** (ռուս.՝ Дом Бетулинского), պատշգամբով երկհարկանի շենք Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Լերմոնտովի նրբանցք, 11 հասցեում։ Շենքը կառուցվել է XIX դարի երկրորդ կեսին Գրիգորի Եֆիմովիչ Բետուլինսկու կողմից։

Պատմություն
-----------

Բետուլինսկիների ընտանիքը Վարվացիի նրբանցք, 11, թաղամաս 113 (ներկայիս Լերմոնտովի նրբանցք, 11) շենքի սեփականատերն էր կառուցման պահից (1872 թվական) մինչև XIX դարի վերջը։ Գրիգորի Եֆիմովիչ Բետուլինսկին եղել է նահանգային քարտուղար։ Հայտնի է, որ նա և կինը` Մարիա Կոնստանտինովնան, ունեին Նատալյա անունով դուստր, որը ծնվել է 1885 թվականի օգոստոսի 10-ին։ 

Տան հաջորդ սեփականատերը եղել է վաճառականի կին Մարիա Յուրդին։ Նրա ամուսինը զբաղեցրել է հունական հյուպատոսի պաշտոնը։

Հայտնի է տան ևս մեկ սեփականատիրոջ անունը` գեներալ-մայոր Ալեքսանդր Իվանովիչ Կրիժանովսկի։ Նա տան սեփականատեր է եղել մինչև 1910-ական թվականները։ Դրանից հետո տունը պատկանել է պետական խորհրդականի կին Վալենտինա Վլադիմիրովնա Ֆեոդորովային։

Շենքի հարևանությամբ գտնվել է 6 պատուհաններով տուն, որը կառուցել է կոլեգիական ասեսորի կին Պ. Մ. Ռաբոտինան։

Հարևանությամբ գտնվող մյուս` թիվ 13ա տունը կառուցվել է ավելի ուշ` 1910-ական թվականներին։ Դրա սեփականատերը եղել է պետական ասեսոր Օտտո Օտտովիչ Գերմանը։ Տունը գնահատվել է 3200 ռուբլի։ Այն 1916 թվականին գնել է Պավել Տրոֆիմովիչ Շևելևը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Бетулинского дом//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
2. 1 2 3 4  "Дом 11. Дом 11. Лермонтовский переулок". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանուկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սոս Մնացականի Մանուկյան** (հունվարի 15 (28), 1911, Ծովագյուղ, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 24, 1985(1985-10-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1961)։

Կենսագրություն
--------------

Սոս Մանուկյանի հուշաքարը տան պատին
1937 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1944-1985 թվականներին եղել է Հայարդնախագիծ ինստիտուտի ճարտարապետության արվեստանոցի ղեկավար։

1936-1941 թվականներին կազմել է մի շարք բնակավայրերի (Էջմիածին, Սևան և այլն) գլխավոր հատակագծերը։ Նրա նախագծերով կառուցվել են Թումանյանի (1945-1955), «ԿԱՆԱԶ» գործարանի (1948-1962) բանավանները, Էջմիածնի (1945-1946) և «ԿԱՆԱԶ» գործարանի (1953-1954) մշակույթի պալատները, կույրերի տուն-կոմբինատը Երևանում (1948) բնակելի տներ Ազատության (1949-1952), Օրջոնիկիձեի (1950-1952) պողոտաների վրա և այլն, Լենինականում, ակումբներ Զեյվայում (1949), Սևանա թերակղզում (1952-1953), Ծովագյուղում (1965-1966), Աշտարակում (1972), երկաթուղային կայարաններ (1965-1970), Հայրենական պատերազմում զոհվածների հուշարձան Ծովագյուղում (1967)։

Պարգևներ
--------

* Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործության համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր (1951)
* ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1961)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 255.
2. ↑  "Սոս Մանուկյան". Արխիվացված է the original 2022 թ․ մարտի 8-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007, էջ 46։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 255)։*  |
**Բարիշնիկովի դաստակերտ** (ռուս.՝ Усадьба Барышникова), քաղաքային դաստակերտ Մոսկվայում։ Հասցեն՝ Մյասնիցկայա փողոց, տուն 42։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է (գրանցման համար՝ 7735154000)։

Պատմություն
-----------

Դաստակերտի շինարարության պատվիրատուն եղել է Բարիշնիկովների ազնվական հարուստ ցեղի ներկայացուցիչ պահեստազորի մայոր Իվան Իվանովիչ Բարիշնիկովը։ Շինարարությունը 1793-1802 թվականներին վարել է ճարտարապետ Մատվեյ Ֆեոդորովիչ Կազակովը։

Շենքն ունի П-աձև հատակագիծ, կենտրոնական մասը զարդարված է կորնթոսյան սյունասրահով։ Գլխավոր բակը շրջապատում էին սյունազարդ սրահները, որոնք այժմ կորսված են։ Բակի ցանկապատը ձուլածո ճաղերով սպիտակաքար սյուներից է, այն անցնում է փողոցի գծով և միացնում է շենքի թևերը։ Շինության աջ մասի ծավալը թաքցնում է XVII դարի վերջի - XVIII դարի սկզբի երկհարկանի ապարանք։ Թեև 1812 թվականի հրդեհը չի վնասել դաստակերտը, այն կողոպտվել է ֆրանսիացի զինվորների կողմից, և Բարիշնիկովը ստիպված էր երկար ժամանակ վերականգնել իր ունեցվածքը։

1823 թվականին Բարիշնիկովը իր դստերն ամուսնացրել է Ստեպան Նիկիտիչ Բեգիչևի հետ, որն էլ դարձել է դաստակերտի նոր սեփականատերը։ Հարսանիքից անմիջապես հետո Բեգիչևը թողել է զինվորական ծառայությունը գնդապետի կոչումով և բնակվել իր նոր տանը։ Նոր տիրոջ օրոք դաստակերտը դարձել է Մոսկվայի մշակութային կյանքի կենտրոններից մեկը, այնտեղ հաճախ էին հյուրընկալվում բանաստեղծներ Դենիս Դավիդովը և Վիլհելմ Կյուխելբեկերը, գրող Վլադիմիր Օդոևսկին, կոմպոզիտոր Ալեքսեյ Վերստովսկին։ Բեգիչևը Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի  ընկերն էր, 1823-1824 թվականների ձմռանը գրողը հյուրընկալվել էր Մյասնիցկայա փողոցի տանը։ Այդ ժամանակաընթացքում նա աշխատել է «Խելքից պատուհաս» կատակերգության վրա, Գրիբոյեդովի սենյակները շենքի ձախ մասում էին։

Տան հաջորդ սեփականատերերն էին ազնվականներ Բեկետովները։ Այնուհետև XIX դարի երկրորդ կեսին գույքը ձեռք է բերել պետությունը, դաստակերտում տեղակայվել է սևագործ բանվորների (նրանց թվին էին դասվում գյուղական բնակիչները, որոնք աշխատում էին Մոսկվայում) համար հիվանդանոցի Մյասնիցկայայի բաժանմունքը։ XX դարի սկզբին այստեղ, ըստ տեղեկատուների, գտնվում էր Մյասնիցկայա քաղաքային հիվանդանոցը։ 1923 թվականին հիվանդանոցը դաստակերտից տեղափոխվել է այլ շենք, իսկ նրա տեղը որոշ ժամանակ անց զբաղեցրել է ԽՍՀՄ առողջապահության ժողկոմի սանիտարական լուսավորության ինստիտուտը։

1990-ական թվականների սկզբին երկարաժամկետ վարձակալության պայմաններով (49 տարով) շենք է տեղափոխվել «Արգումենտի ի ֆակտի» թերթի խմբագրությունը։ Իրականացվել է շենքի վերականգնում։ Պահպանվել է ներսույթի դեկորատիվ հարդարումը՝ առաստաղների որմնանկարները, խորաքանդակները, արհեստական մարմարից պատրաստված սյուները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 1327 от 30.08.1960
2. ↑  "Усадьба Барышникова".
3. 1 2 3 4 5  Дедушкин, Алексей. "Усадьба Барышникова". Узнай Москву. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 13-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3 4 5  "Усадьба Барышникова. Горе, аргументы и факты". *Прогулки по Москве ─ liveinmsk.ru*.
Լազերային ճշգրտմամբ Կրասնոպոլ ռուս.՝ Краснополь (управляемый снаряд) արկը
**Բարձր ճշգրտության զենք** (ռուս.՝ Высокоточное оружие, անգլ.՝ Precision-guided munition), ԲՃԶ — այնպիսի զենք, որը, որպես կանոն, կառավարելի է կամ կառավարվում է, ընդունակ է նախապես տրված (և բավական բարձր) հավանականությամբ խոցելու նպատակակետը առաջին իսկ կրակոցով (արձակմամբ) ցանկացած հեռավորության վրա՝ անշուշտ, այդ զենքի հասանելիության սահմաններում։ Շարունակվող գիտատեխնիկական հեղափոխության պայմաններում հնարավոր դարձավ ստեղծելու բարձր ճշգրտության զենքը, որը, ըստ մի շարք ռազմական մասնագետների կարծիքի, կորոշի ապագա պատերազմի բնույթը։ Այդ «նոր սերնդի» պատերազմը որն այլ կերպ առաջարկել են անվանել Վեցերորդ սերնդի պատերազմ (ռուս.՝ война шестого поколения)։ Հնարավորություն է տալիս հասցնել բացառիկ ճշգրիտ հարվածներ։

Բարձր ճշգրտության զենքերի տեսակներ
----------------------------------

Աշխատանքի սկզբունք
------------------

Պատմություն
-----------

### Առաջին քայլեր

Բրենանի տորպեդ, Սիմս–Էդիսոնի տորպեդ.
Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ.

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ

#### Գերմանիա

Գերմանիայի Henschel Hs 293 ռադիոկառավարվող ռումբը
Գերմանիան չհասցրեց ավարտել աշխատանքները
Կաղապար:Նաև

#### ԱՄՆ

#### Ճապոնիա

#### Մեծ Բրիտանիա

#### Իտալիա

* Անօդաչու ինքնաթիռ–արկ Aeronautica Lombarda A.R.

### Հետպատերազմյան ժամանակաշրջան

Խորհրդային Միության բարձր ճշգրտության Х-29Л հրթիռը
Լազերային ուղղորդմամբ առաջին ռոմբերից մեկը՝ BOLT-117–ը

Արդի ժամանակաշրջան
------------------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Geoff Kirby (1999 թ․ սեպտեմբերի 18). "A History of the Torpedo The Early Days" (in անգլերեն). Сайт "Navies in transition" Фила Рассела. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2012 թ․ հոկտեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
2. ↑  Ненахов, 1999, էջ ???
3. ↑  Альберт Шпеер. Третий рейх изнутри. Воспоминания рейхсминистра военной промышленности. — М.: 2005. — С. 463—464.

Գրականություն
-------------

* *Ненахов Ю. Ю.* Чудо-оружие Третьего рейха. — Минск: Харвест, 1999. — 624 с. — (Библиотека военной истории). — ISBN 985-433-482-1
* *Карпов И.* Приоритеты развития высокоточного оружия // *Военный парад* : журнал. — 2009. — Т. 95. — № 05. — С. 22-24. — ISSN 1029-4678.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Высокоточное оружие: сдерживание или война? (НВО, 18.03.2005)
* Կաղապար:PDFlink

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85106233 · Microsoft: 104096267 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գործողություն (այլ կիրառումներ)
**Գործողություն**, հարաբերականորեն անկախ ու ամբողջական արտաքին-շարժողական կամ ներհոգեկան գործընթաց (օրինակ արտացոլման, ուշադրության, զգայաշարժողական, հիշողության, կամային և այլն), որն ունի որոշակի նպատակ, բայց որի դրդապատճառը ինքնուրույն չէ, այլ ենթարկվում է այն գործունեության դրդապատճառների խմբին, որի կազմի մեջ մտնում է այդ գործունեությունը։ Նույն գործողությունը կարող է մտնել գործունեության մի շարք տեսակների և հմտությունների կազմի մեջ։ Գործողությունը կազմված է շարժումներից։

Գործողության ակցեպտոր
---------------------

Գործողության ակցեպտոր (լատ. acceptor – ընդունիչ), Պ. Կ. Անոխինի ներմուծած տերմինը, որով նա նշանակում էր ցանկացած գործողության հարմարվողական արդյունքների կանխատեսման ու գնահատման գործընթացը մինչև գործողությունը կատարելը։ Պ. Կ. Անոխինի կարծիքով ուղեղում նախապես ստեղծվում է սպասվող արդյունքների մոդելը։

Առարկայական գործողություններ
----------------------------

Այն գործողությունները, որոնց օգնությամբ մարդը ազդեցություն է գործում արտաքին աշխարհի առարկաների վրա։ Հոգեկան զարգացման ընթացքում բազմաթիվ գործողություններ ստանում են ներհոգեկան բնույթ (ներքնայնացվում,ինտերիորիզացիայի են ենթարկվում) և սկսում են իրագործվել առարկաների մտապատկերների հետ։

Մտավոր գործողություններ
-----------------------

Հոգեկանում կատարվող գործողություններ, որոնց օգնությամբ ձևափոխությունների են ենթարկվում մտապատկերներն ու հասկացությունները, ստեղծվում են նրանց նոր զուգորդություններ, մշակվում է ընկալված ինֆորմացիան(գիտելիքը) ։
Ըստ Պ. Յա. Գալպերինի տեսության մտավոր գործողությունները առաջ են գալիս արտաքին առարկայական գործողություններից՝ անցնելով ներքնայնացման մի շարք միջանկյալ փուլերով.

* գործողության հետ նախնական ծանոթացման փուլ
* սխեմաներում, գծագրերում, մոդելներում և այլ ձևերով նյութականացված գործողությունների փուլ
* արտաքին - խոսքային փուլ, որտեղ գործողության բոլոր տարրերը ներկայացված են գրավոր կամ բանավոր արտաքին խոսքի ձևերում. այդ խոսքը ընդհանրացված ու կրճատ է, բայց դեռևս ավտոմատացված չէ
* այս փուլում գործողությունը կատարվում է իր համար արտասանված արտաքին խոսքում, որի մեջ էլ ավելի կծկված ու ընդհանրացված է
* «մտավոր գործողության փուլ». գործողությունը կատարվում է ներքին խոսքի ձևով, կրճատ է և ավտոմատացված։

Աղբյուրներ
----------

* Նալչաջյան Ա․ Ա․ (1984 թ.). *Հոգեբանական բառարան* (Լույս ed.). Երևան. p. 240 էջ.
Վճարովի գործունեությամբ՝ աշխատանքով, զբաղված մարդիկ
**Գործունեություն**, մարդու ակտիվության այնպիսի գործընթաց, որի ընթացքում իրականացվում են նրա այս կամ այն դիրքորոշումը միջավայրի, մարդկանց, խմբերի կամ խնդիրների նկատմամբ, որոնք նրան առաջադրում է կյանքը։

Գործունեությունն ունի իր դրդապատճառները և հետապնդում է որոշակի նպատակ, կազմված է առարկայական և մտավոր գործողություններից։

Տեսակներ
--------

Մարդկային գործունեության հիմնական տեսակներն են՝

* խաղ
* ուսում
* ուսուցում
* աշխատանք

Առաջատար գործունեություն
------------------------

Առաջատար գործունեությունը անձի օնտոգենետիկական զարգացման տվյալ փուլում իրականացվող այն գործունեությունն է, որով պայմանավորված են երեխայի կամ պատանու հոգեկանում տեղի ունեցող հիմնական փոփոխություններն ու այն գործընթացները, որոնք նախապատրաստում են նրա անցումը զարգացման հաջորդ՝ ավելի բարձր փուլին։

### Փուլեր

Օնտոգենեզում տեղի ունի առաջատար գործունեության հերթափոխում, որն ըստ Դ. Բ. Էլկոնինի, ընթանում է հետևյալ կարգով՝

* անմիջական-հուզական շփում
* առարկայական-ձեռնածուական գործունեություն
* դերային խաղ
* ուսումնական գործունեություն
* մտերմիկ անձնային շփում
* աշխատանքային մասնագիտական գործունեություն

Խմբային գործունեություն
-----------------------

Սոցիալական խմբի կողմից իրականացվող գործունեություն, որը հետապնդում է խմբային նպատակներ։ Խմբային գործունեության իրականացման ընթացքում խմբի յուրաքանչյուր անդամ կատարում է իր հատուկ գործառույթները (դերը, անհատական գործունեությունը), որի ընթացքում շփվում է խմբի մյուս անդամների հետ։

Տեսական գործունեություն
-----------------------

Անհատական կամ խմբային գործունեություն, որի հետևանքով հայտնագործվում են բնության և հասարակության գոյության ու զարգացման օրենքները, ինչպես նաև գործնական / պրակտիկ/ գործունեության ընթացքում օգտագործվող մեթոդներն ու հնարները։
Տեսական գործունեությունը, որպես ներհոգեկան բարդ գործընթաց, իրագործվում է բոլոր իմացական գործընթացների և հատկապես վերացական մտածողության ու երևակայության մասնակցությամբ։

Գործնական (պրակտիկ) գործունեություն
-----------------------------------

Անհատական կամ խմբային այնպիսի գործունեություն, որի ընթացքում ազդեցություն են գործում շրջապատող աշխարհի վրա, նրանում առաջ են բերում փոփոխություններ։ Գործնական գործունեության ընթացքում օգտագործվող եղանակներն ու մեթոդները ստեղծվում են մարդկանց տեսական գործունեության շնորհիվ։

Աղբյուրներ
----------

* Նալչաջյան Ա. Ա. (1984 թ.). *Հոգեբանական բառարան* (Լույս ed.). Երևան. p. 240 էջ.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 177)։*  |
**Սլավիկ Աբրահամյան** (հունիսի 14, 1972(1972-06-14), Թաղուտ, Ադրբեջան - մարտի 3, 1994(1994-03-03), Աշագի Սեիդահմեդլի, Հադրութի շրջան, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սլավիկ Աբրահամյանը ծնվել է 1972 թ. հունիսի 14-ին Հադրութի շրջանի Թաղուտ գյուղում։ Ավարտել է տեղի 8-ամյա, իսկ այնուհետև Տողի միջնակարգ դպրոցները։ 1990-92 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո մասնակցել է Արցախյան շարժմանը։ Սկզբում անդամագրվել է Տողի ինքնապաշտպանական ջոկատին, այնուհետև ծառայել Հադրութի N զորամասի 4-րդ գումարտակում։ Մասնակցել է Տող, Հողեր, Ղաջար, Գովշաթլի գյուղերի, Ֆիզուլու եւ Ջաբրայիլի շրջանների ազատագրմանը։ Զոհվել է 1994 թ. մարտի 3-ին ականի պայթյունից Սեիդահմեդլի գյուղում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Թաղուտի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Սլավիկ Աբրահամյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 17.
**Բանսկա Շտյավնիցա** (սլովակ.՝ Banská Štiavnica, գերմ.՝ Schemnitz, հունգ.՝ Selmecbánya), քաղաք կենտրոնական Սլովակիայում՝ Շտյավնիցկե Վրխի լեռնազանգվածի ստորոտին։ Բնակչությունը կազմում է շուրջ 11 հազար մարդ։

Պատմական արժեք ներկայացնելու պատճառով քաղաքն ու նրա շրջակայքը 1993 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հայտարարվել են Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Պատմություն
-----------

Բանսկա Շտյավնիցայի տեղում օգտակար հանածոների առաջին արդյունահանումը սկսվել է մ. թ. ա. III դարում հավանաբար կելտերի կողմից։ 1156 թվականին Բանսկա Շտյավնիցան հիշատակվում է որպես հանքարդյունաբերական քաղաք։ 1217 թվականին առաջին անգամ հիշատակվում է քաղաքի շրջակայքում իրականացվող արծաթի արդյունահանման մասին։ 1238 թվականին Բանսկա Շտյավնիցան ստանում է քաղաքի կարգավիճակ։ XIII դարում այստեղ են գալիս գերմանացի գաղութարարներ Տիրոլից ու Սաքսոնիայից։ 1443 թվականին քաղաքն ավերվել է ուժեղ երկրաշարժից։ XV դարում կառուցվում են Հին ու Նոր ամրոցները, որոնք ծառայում են որպես պաշտպանական ամրություններ թուրքերի արշավանքների դեմ։ 1627 թվականին օգտակար հանածոների արդյունահանման ժամանակ համաշխարհային պատմության մեջ առաջին անգամ Բանսկա Շտյավնիցայում օգտագործվում է պայթուցիկ նյութ՝ վառոդ։ 1735 թվականին Բանսկա Շտյավնիցայում հիմնադրվում է Հունգարիայում առաջին Լեռնագործության դպրոցը, իսկ 1763 թվականին ստեղծվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատություն՝ Լեռնագործության ակադեմիա։ 1782 թվականին Բանսկա Շտյավնիցան եղել է Հունգարիայի երրորդ ամենամեծ քաղաքը Բրատիսլավայից ու Դեբրեցենից հետո։

Ներկայումս Բրանսկա Շտյավնիցան կորցրել է իր նշանակությունը որպես արդյունաբերական քաղաք, սակայն մեծ ժողովրդականություն է վայելում որպես զբոսաշրջային վայր։

Սուրբ Երրորդության հրապարակ

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Հին ամրոց
* Նոր ամրոց
* Կամմերհոֆ
* Սուրբ Մարիայի եկեղեցի
* Սուրբ Եկատերինայի եկեղեցի
* Լյութերական եկեղեցի
* Սուրբ Անտոնի դաստակերտ

Հայտնի բնակիչներ
----------------

* Վարպետ M. S. - հունգարացի կամ գերմանացի նկարիչ (ակտիվ է եղել 1500 և 1510 թվականների միջև)
* Մագդա (Մագդալենա) Վաշարիովա - սլովակ դերասանուհի և քաղաքական գործիչ
* Օլգա Գրաբար - հասարակական գործիչ
* Սամուիլ Միկովինի (1700-1750) - մաթեմատիկոս, ինժեներ, քարտեզագիր, պրոֆեսոր
* Յոզեֆ Կարոլ Հելլ (1713-1789) - հանքային ինժեներ և գյուտարար
* Անդրեյ Խմելկո (1908-1998) - սլովակ գրող, դրամատուրգ, ռեժիսոր

Տես նաև
-------

* Սլովակիայի քաղաքների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Բանսկա Շտյավնիցայի պատմություն (սլովակերեն)". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 11-ին. Retrieved 2016 թ․ մարտի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայք
* Հին ամրոց Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine.
* Նոր ամրոց Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
* Զբոսաշրջային Բանսկա Շտյավնիցա Archived 2015-07-21 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4052241-6 · LCCN: n84100227 · NKC: ge128713 · VIAF: 146630298 · WorldCat VIAF: 146630298 |

 |