**Զիգֆրիդ Լորեյն Սասուն** (անգլ.՝ Siegfried Loraine Sassoon, սեպտեմբերի 8, 1886(1886-09-08), Մաթֆիլդ, Բրենչլի և Մաթֆիլդ, Թըրնբրիջ Ուելս, Քենթ, Քենթ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - սեպտեմբերի 1, 1967(1967-09-01), Հեյթսբըրի, Ուիլթշիր, Ուիլտշիր, Միացյալ Թագավորություն), պատերազմի անգլիացի բանաստեղծ, գրող և զինվոր։ Արևմտյան ճակատում արիության համար պարգևատրվելով՝ նա դարձավ Առաջին համաշխարհային պատերազմի առաջատար բանաստեղծներից մեկը։ Նրա պոեզիան և՛ նկարագրում էր խրամատների սարսափները, և՛ ընդգծում էր նրանց հայրենասիրական հավակնությունները, ովքեր, Սասունի կարծիքով, պատասխանատու էին բորբոքված պատերազմի համար։  Սասունը դարձավ զինված ուժերում այլախոհության կենտրոնական կետ, երբ նա 1917 թվականի հուլիսի իր «Զինվորի հռչակագրով» միայնակ բողոքեց պատերազմի շարունակության դեմ, ինչի արդյունքում նրան ուղարկեցին Քրեյգլխարտի ռազմական հոսպիտալ։ Այս ժամանակահատվածում նա հանդիպեց և ընկերություն հաստատեց Վիլֆրեդ Օուենի հետ, ով մեծ ազդեցություն ունեցավ նրա վրա։ Ավելի ուշ Սասունը մեծ ճանաչում գտավ իր արձակ ստեղծագործության համար, մասնավորապես՝ իր երեք հատորանոց, գեղարվեստական ​​ինքնակենսագրության համար, որը միասին հայտնի է որպես Շերսթոնի եռերգություն։

Կենսագրություն
--------------

Սասունը (առջևում) իր եղբոր՝ Համոյի և այլ ուսանողների հետ առավոտյան Քեմբրիջի համալսարանում մայիսյան պարահանդեսից հետո, 1906թվական
Զիգֆրիդ Սասունը ծնվել է հրեա հորից և անգլո-կաթոլիկ մորից և մեծացել է նեոգոթական առանձնատանը, որը կոչվում է Ուեյրլի (դրա շինարար Հարիսոն Ուեյրի անունով ) Քենթում, Մատֆիլդում։  Նրա հայրը՝ Ալֆրեդ Էզրա Սասունը (1861–1895), Սասուն Դավիթ Սասունի որդին, բաղդադի հրեական սասունցի հարուստ վաճառական ընտանիքի անդամ էր։ Հրեական հավատքից դուրս ամուսնանալու համար Ալֆրեդին զրկեցին ժառանգությունից։ Զիգֆրիդի մայրը՝ Թերեզան, պատկանում էր Թորնիկրոֆթ ընտանիքին, քանդակագործներ, որոնք պատասխանատու էին Լոնդոնի ամենահայտնի արձաններից շատերի համար. նրա եղբայրը պարոն Համո Թորնիկրոֆթն էր։

Սասունի ընտանիքում գերմանական ծագում չկար. մայրը նրան անվանել է Զիգֆրիդ՝ Վագների օպերաների հանդեպ իր սիրո պատճառով։ Նրա երկրորդ անունը՝ Լորեն, նրա կողմից հարգված հոգևորականի ազգանունն էր։

Զիգֆրիդը երեք որդիներից երկրորդն էր, մյուսները՝ Միքայելը և Համոն։ Երբ նա չորս տարեկան էր, ծնողները բաժանվեցին։ Հոր ամենշաբաթյա այցելությունների ժամանակ տղաներին Թերեզան փակվեց հյուրասենյակում։ 1895 թվականին Ալֆրեդ Սասունը մահացավ տուբերկուլյոզից։

Սասունը կրթվել է Քենթ նահանգի Սևենոաքսի Նոր Փարոս դպրոցում, Ուիլթշիրի Մարլբորո քոլեջում, և Քեմբրիջի Քլեր քոլեջում, որտեղ 1905-1907 թվականներին նա կարդացել է պատմություն։ Նա հեռացավ Քեմբրիջից առանց դիպլոմի և 1907 թվականից հետո զբաղվեց որսորդությամբ, ծղրիդ խաղալով և բանաստեղծություններ գրելով, որոնցից մի քանիսը նա հրատարակեց։

Թեև նրա հայրը զրկվել էր Սասունի հարստությունից՝ հրեական հավատքից դուրս ամուսնանալու պատճառով, Զիգֆրիդն ուներ փոքր մասնավոր եկամուտ, որը նրան թույլ էր տալիս համեստ ապրել։ Ավելի ուշ նրան մեծ ժառանգություն թողեց մորաքույր Ռեյչել Բիրը, որը թույլ տվեց նրան գնել Ուիլթշիրում գտնվող Հեյթսբերի Հաուսի մեծ գույքը։

Նրա առաջին տպագրված շարքերն են՝ «Նարցիսի մարդասպանը» (1913), Ջոն Մասֆիլդի «Հավերժական ողորմություն» ստեղծագործության պարոդիան էր։ Ռոբերտ Գրեյվսը «Bye to All That» -ում այն ​​նկարագրում է որպես «Մեզֆիլդի պարոդիա, որը ճանապարհի կեսին մոռացել էր լինել պարոդիա և վերածվել էր բավականին լավ Մասֆիլդի»։

Կրիկետ
------

Սասունը երիտասարդ տարիքում խաղացել է իր գյուղի կրիկետի թիմում, իսկ նրա եղբայրներն ու երեք դաստիարակները կրիկետի էնտուզիաստներ էին։ Մարչանտների ընտանիքը հարևան հողատերեր էր, և Ֆրենկ Մարչանտը վարչաշրջանի կապիտանն էր 1890-1897 թվականներին։ Սասունը խաղում էր Մարլբորոյում գտնվող իր տան համար՝ մի անգամ 18 վազքի համար 7 վիկետ վերցնելով, և այս ընթացքում նա երեք բանաստեղծություն է ներկայացրել Cricket ամսագրին։

Մի քանի տարի մոտ 1910 թվականին նա հաճախ էր խաղում Bluemantles Cricket Club-ում, Նևիլ Գրաունդում, Թունբրիջ Ուելսում, երբեմն Արթուր Կոնան Դոյլի կողքին։ Հետագայում նա խաղաց Downside Abbey թիմում, որը կոչվում էր «The Ravens»՝ շարունակելով խաղալ մինչև իր յոթանասուն տարեկանը։

Պատերազմի ծառայություն
----------------------

### Արևմտյան ճակատ. Ռազմական խաչ

Սասունը միացավ բանակին հենց այն ժամանակ, երբ ճանաչվեց նոր եվրոպական պատերազմի վտանգը, և ծառայում էր Սասեքսի Յոմանրիին 1914 թվականի օգոստոսի 4-ին, այն օրը, երբ Միացյալ Թագավորությունը պատերազմ հայտարարեց Գերմանիային։ Ձիավարության ժամանակ նա շատ է կոտրել ձեռքը և շարքից դուրս է եկել Անգլիայից մեկնելուց առաջ՝ 1915 թվականի գարունն անցկացնելով ապաքինվելով։ 1915 թվականի մայիսի 29-ին նա նշանակվել է 3-րդ գումարտակ (Հատուկ պահեստային), Royal Welch Fusiliers, որպես երկրորդ լեյտենանտ։

Սասունի դիմանկարը Գլին Ուորեն Ֆիլփոտի կողմից, 1917 ( Ֆիցվիլիամի թանգարան )
Նոյեմբերի 1-ին նրա կրտսեր եղբայր Համոն սպանվեց Գալիպոլիի արշավում մահացավ Կիլդոնան ամրոց նավի վրա՝ ոտքը անդամահատելուց հետո։

Նույն ամսին Զիգֆրիդին ուղարկեցին 1-ին գումարտակ, Royal Welch Fusiliers, Ֆրանսիա, որտեղ նա հանդիպեց Ռոբերտ Գրեյվսին, և նրանք մտերիմ ընկերներ դարձան։ Իրենց բանաստեղծական կոչումով միավորված՝ նրանք հաճախ էին կարդում ու քննարկում միմյանց ստեղծագործությունները։ Թեև դա այնքան էլ նկատելի ազդեցություն չունեցավ Գրեյվսի պոեզիայի վրա, նրա հայացքները, թե ինչ կարելի է անվանել «կոպիտ ռեալիզմ», խորապես ազդեցին Սասունի հայեցակարգի վրա, թե ինչ է կազմում պոեզիան։

Շուտով նա սարսափեց պատերազմի իրողություններից, և նրա գրելու թեման լիովին փոխվեց. այնտեղ, որտեղ նրա վաղ բանաստեղծությունները ցուցադրում են ռոմանտիկ, դիլետանտական ​​քաղցրություն, նրա պատերազմական պոեզիան անցնում է ավելի ու ավելի անհամապատասխան երաժշտության, որը նպատակ ունի փոխանցել խրամատների տգեղ ճշմարտությունները՝ մինչ այժմ հայրենասիրական քարոզչությամբ հանգստացած հանդիսատես։ Մանրամասները, ինչպիսիք են փտած դիակները, մաշված վերջույթները, կեղտը, վախկոտությունը և ինքնասպանությունը, բոլորը նրա ստեղծագործության թեմաներն են այս պահին, և «ոչ մի ճշմարտության անհարիր» այս փիլիսոփայությունը էական ազդեցություն ունեցավ դեպի մոդեռնիստական ​​պոեզիա շարժման վրա։

Սասունի արևմտյան ճակատում ծառայության ժամանակաշրջանները նշանավորվեցին բացառիկ խիզախ գործողություններով, այդ թվում՝ գերմանական խրամատի միանձնյա գրավմամբ։ Նռնակներով զինված՝ նա ցրեց վաթսուն գերմանացի զինվորներ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նա ցերեկային լույսի ներքո անցավ ռումբերով, մի քանի հրացաններից քողարկված կրակի տակ և վախեցրեց օկուպանտներին։ Անիմաստ սխրանք, քանի որ ուժեղացման ազդանշան տալու փոխարեն, նա նստեց գերմանական խրամատում և սկսեց կարդալ իր հետ բերած բանաստեղծությունների գիրքը։ Երբ նա հետ գնաց, նույնիսկ չզեկուցեց։ Գնդապետ Ստոկվելը, որն այն ժամանակ հրամանատար էր, կատաղեց նրա վրա։ Մամեց Վուդի վրա հարձակումը հետաձգվել էր երկու ժամով, քանի որ բրիտանական պարեկները դեռևս բացակայում էին։ «Բրիտանական պարեկներն» էին Զիգֆրիդը և նրա բանաստեղծությունների գիրքը։ «Ես ձեզ DSO կվերցնեի, եթե միայն ավելի խելամիտ լինեք», - փոթորկեց Ստոկվելը։ |  |

Սասունի խիզախությունն այնքան ոգևորիչ էր, որ նրա վաշտի զինվորներն ասում էին, որ իրենց վստահ են զգում միայն նրա ուղեկցությամբ։ Նա հաճախ դուրս էր գալիս գիշերային արշավանքների և ռմբակոծությունների դիտարկումների, և որպես վաշտի հրամանատար դրսևորում էր անողոք վարքագիծ։

Սարսափի և թշվառության պատճառով խորացող դեպրեսիան ստիպված եղավ դիմանալ Սասունում պարադոքսալ մոլագար քաջությանը, և նա իր մարդկանց կողմից ստացել էր «Խելագար Ջեք» մականունը՝ իր գրեթե ինքնասպանության սխրագործությունների համար։ 1916թ. հուլիսի 27-ին պարգևատրվել է Մարտական ​​խաչով, մեջբերումը կարդում է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 2nd Lt. Siegfried Lorraine [ sic ] Sassoon, 3rd (attd. 1st) Bn. RW Fus. Հակառակորդի խրամատների վրա արշավանքի ժամանակ աչքի ընկնող քաջության համար։ Նա 1,5 ժամ մնաց հրացանի ու ռումբի կրակի տակ՝ հավաքելով ու բերելով մեր վիրավորներին։ Նրա քաջության և վճռականության շնորհիվ բերվեցին բոլոր սպանվածներն ու վիրավորները։ |  |

Ռոբերտ Գրեյվսը Սասունին նկարագրել է որպես ինքնասպանության քաջության սխրանքներով։ Սասունը հետագայում նաև առաջարկվեց Վիկտորյա Խաչի համար։

Պատերազմի ընդդիմություն և Քրեյգլոխարտ
-------------------------------------

Չնայած իր պարգևներին և հեղինակությանը, 1917 թվականին Սասունը որոշեց դեմ կանգնել պատերազմի ընթացքին։ Նրա կատաղի հակապատերազմական զգացմունքների պատճառներից մեկը նրա ընկեր Դեյվիդ Քաթբերտ Թոմասի մահն էր, ով հանդես է գալիս որպես «Դիկ Թիլթվուդ» Շերսթոնի եռերգության մեջ։ Սասունը տարիներ շարունակ փորձում էր հաղթահարել իր վիշտը։

1916 թվականի օգոստոսին Սասունը ժամանեց Օքսֆորդի Սոմերվիլ քոլեջ, որն օգտագործվում էր որպես սպաների ապաքինման հիվանդանոց՝ ստամոքսային տենդով։ Նա գրել է. «Սպիտակ պատերով փոքրիկ սենյակում պառկելը, պատուհանից նայելով քոլեջի սիզամարգին, առաջին մի քանի օրերին շատ նման էր դրախտի»։ Գրեյվսը հայտնվեց նաև Սոմերվիլում։ «Ինչպե՞ս, ի տարբերություն քեզ, որ օրորես Օքսֆորդի տիկնանց քոլեջ գնալու իմ գաղափարը»,- գրել է Սասունը 1917 թվականին։

Ապաքինման արձակուրդի ավարտից հետո Սասունը հրաժարվեց վերադառնալ ծառայությանը՝ խրախուսվելով պացիֆիստ ընկերների կողմից, ինչպիսիք են Բերտրան Ռասելը և Լեդի Օտտոլին Մորելը, նա նամակ ուղարկեց իր հրամանատար սպային, որը վերնագրված էր Finished with the War. A Soldier's Declaration: Մամուլին փոխանցված և Համայնքների պալատում բարձրաձայն ընթերցված պառլամենտի համակրելի անդամի կողմից նամակը ոմանց կողմից դիտվեց որպես դավաճանություն («Ես այս հայտարարությունը անում եմ որպես ռազմական իշխանության դիտավորյալ հակազդում») կամ լավագույն դեպքում որպես դատապարտող․ պատերազմի կառավարության դրդապատճառները («Ես հավատում եմ, որ պատերազմը, որի վրա ես մտա որպես պաշտպանական և ազատագրական պատերազմ, այժմ դարձել է ագրեսիայի և նվաճողական պատերազմ»)։

Սասունի ռազմական դատարանի փոխարեն, պատերազմի հարցերով պետքարտուղարի տեղակալ Յան Մաքֆերսոնը որոշեց, որ նա պիտանի չէ ծառայության և նրան ուղարկեց Էդինբուրգի մոտ գտնվող Քրեյգլհարթ ռազմական հիվանդանոց, որտեղ նա պաշտոնապես բուժվում էր նևրասթենիայի համար («արկային ցնցում»)։

1917 թվականի վերջերին Սասունինուղարկեցին Իռլանդիայի Լիմերիկ քաղաք, որտեղ Նոր զորանոցում նա օգնեց պատրաստել նորակոչիկների։ Նա գրել է, որ դա իր համար հանգստի շրջան է, և թույլ է տվել իրեն տրվել որսի հանդեպ իր սիրուն։ Անդրադառնալով տարիներ անց ընկած ժամանակահատվածին՝ նա նշեց, թե ինչպիսի դժվարություններ էին ծագում Իռլանդիայում այդ ժամանակ՝ Իռլանդիայի անկախության պատերազմից մի քանի տարի առաջ։ Լիմերիկում մնալուց միայն կարճ ժամանակ անց նրան ուղարկեցին Եգիպտոս։

Երկար տարիներ ենթադրվում էր, որ մինչ ակտիվ ծառայության վերադառնալուց հրաժարվելը, Սասունը Ֆորմբի լողափում իր MC ժապավենը ծովն էր նետել։ Ըստ նրա՝ «Հետևակի սպայի հուշերում» այս միջադեպի նկարագրության, նա դա արեց ոչ թե որպես ռազմատենչ արժեքների խորհրդանշական մերժում, այլ պարզապես ինչ-որ կործանարար ակտ կատարելու անհրաժեշտությունից ելնելով այն սև տրամադրությունից, որը պատում էր իրեն։

Նրա հաշվետվության մեջ ասվում է, որ իր նախապատերազմյան սպորտային գավաթներից մեկը, եթե ձեռքի տակ ունենար, նույնքան լավ կծառայեր իր նպատակին։ Փաստացի գավաթը կրկին հայտնաբերվեց Սասունի միակ որդու՝ Ջորջի մահից հետո, և հետագայում դարձավ Սասունի ժառանգների միջև վեճի առարկա։

Քրեյգլհարթում Սասունը հանդիպեց մեկ այլ բանաստեղծ Վիլֆրեդ Օուենին։ Սասունի շնորհիվ էր, որ Օուենը համառեց ավելի լավ պոեզիա գրելու իր փառասիրությանը։ Օուենի օրհներգի ձեռագիր տարբերակը, որը պարունակում է Սասունի ձեռագիր նշումները, պահպանվել է որպես նրա ազդեցության չափի վկայություն և ներկայումս ցուցադրվում է Լոնդոնի Կայսերական պատերազմի թանգարանում։

Սասունը Օուենին դարձավ «Քիթս և Քրիստ և Էլյա», ըստ պահպանված նամակի, որը ցույց է տալիս Օուենի սիրո և հիացմունքի խորությունը նրա հանդեպ։ Երկուսն էլ վերադարձան ակտիվ ծառայության Ֆրանսիայում, սակայն Օուենը սպանվեց 1918 թվականին՝ զինադադարից մեկ շաբաթ առաջ։ Սասունը ստացել է լեյտենանտի կոչում և, որոշ ժամանակ անցկացնելով Պաղեստինում, ի վերջո վերադարձել է Ֆրանսիա 1918 թվականի հուլիսի 13-ին։

Սասունը կրկին վիրավորվել է՝ հաղորդվում է, որ ընկերական կրակից, երբ նա վիրավորվել է բրիտանացի ծառայակցի գլխին կրակոցից, ով, ըստ երևույթին, նրան շփոթել էր գերմանացու հետ, Ֆրանսիայի Արասի մոտ (2018 թ. ենթադրվում էր, որ ընկերական հրդեհի միջադեպը պատահական չէր, սակայն այս պնդումների իսկությունը որոշ հարցականի տակ է)։

Այս վնասվածքի արդյունքում նա պատերազմի մնացած մասը անցկացրել է Բրիտանիայում։ Այդ ժամանակ նա ստացել էր կապիտանի պաշտոնակատարի կոչում։ 1919 թվականի մարտի 12-ին նա թողեց իր ծառայությունը առողջական նկատառումներով, բայց պահպանեց կապիտանի կոչումը։

Պատերազմից հետո Սասունը մեծ դեր ունեցավ Օուենի ստեղծագործությունը ավելի լայն լսարանի ուշադրությանը ներկայացնելու գործում։ Նրանց հարաբերությունները Սթիվեն Մակդոնալդի «Ոչ հերոսների մասին» պիեսի թեման է։

Հետպատերազմյան կյանք
--------------------

Խմբագիր և վիպասան
-----------------

Պայմանավորվածություն Արթուր Քուիլլեր-Քաուչից մինչև Սասուն՝ գրել The Daily Herald- ի համար
Որոշ ժամանակ ապրելով Օքսֆորդում, որտեղ նա ավելի շատ ժամանակ էր անցկացնում գրական ընկերներին այցելելու, քան սովորելու, Սասունը կարճ ժամանակով զբաղվել է բանվորական շարժման քաղաքականությամբ։ 1918 թվականի նոյեմբերին նա մեկնեց Բլեքբերն՝ աջակցելու ընդհանուր ընտրություններում լեյբորիստական ​​թեկնածու Ֆիլիպ Սնոուդենին, ով պատերազմի ժամանակ եղել է պացիֆիստ։

Թեև ինքնախոստովանական քաղաքական նորեկը՝ Սասունը, հանդես եկավ նախընտրական ելույթներով Սնոուդենի համար, ավելի ուշ գրելով, որ ինքը «երախտապարտ էր հակապատերազմական վերաբերմունքի համար խորհրդարանում և զայրացած էր իր հասցեին կիրառված բռնությունների պատճառով։ Իմ բոլոր քաղաքական համակրանքները նրա հետ էին»։

Թեև դրանից հետո նրա հավակնությունները քաղաքականության մեջ թուլացավ, նա մնաց Լեյբորիստական ​​կուսակցության կողմնակիցը և 1929 թվականին «ուրախացավ, որ տեղեր են ստացել բրիտանական համընդհանուր ընտրություններում»։ Նույն ձևով, «1945 թվականին լեյբորիստների զանգվածային հաղթանակի մասին լուրը գոհացրեց նրան, քանի որ շատ թորիներ այն դասից, որոնց նա ատում էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, հեռացել էին»։

1919 թվականին Սասունը ստանձնեց սոցիալիստական ​​«Դեյլի Հերալդ» թերթի գրական խմբագիր պաշտոնը։ 1919-1925 թվականներին ապրել է Վեսթմինսթեր նահանգի Թաֆթոն փողոց 54 հասցեում, տունն այլևս կանգուն չէ, բայց նրա նախկին տան տեղը նշված է հուշատախտակով։

Հերալդում աշխատելու ընթացքում Սասունը պատասխանատու էր որպես գրախոսներ օգտագործելու մի քանի նշանավոր անուններ, որոնց թվում Է.Մ. Ֆորսթերը և Շարլոտ Մյուն։ Նա պատվիրեց բնօրինակ նյութեր այնպիսի գրողներից, ինչպիսիք են Առնոլդ Բենեթը և Օսբերտ Սիտվելը։ Նրա գեղարվեստական ​​հետաքրքրությունները տարածվում էին նաև երաժշտության ուղղությամբ։

Օքսֆորդում գտնվելու ժամանակ նա ծանոթացավ երիտասարդ Ուիլյամ Ուոլթոնի հետ, ում հետ նա դարձավ ընկեր և հովանավոր։ Հետագայում Ուոլթոնը իր «Պորտսմութ Փոյնթ»-ի նախերգանքը նվիրեց Սասունին՝ ի նշան նրա ֆինանսական օգնության և բարոյական աջակցության։

Սասունը հետագայում սկսեց դասախոսական շրջագայություն ԱՄՆ-ում, ինչպես նաև ճանապարհորդեց Եվրոպայում և ամբողջ Բրիտանիայում։ Նա ձեռք բերեց մեքենա՝ նվեր հրատարակիչ Ֆրենկի Շուստերի կողմից, և ընկերների շրջանում հայտնի դարձավ իր վարելու հմտության պակասով, բայց դա չխանգարեց նրան լիովին օգտագործել իր տված շարժունակությունը։ Սասունն արտահայտել էր գերմանացի զինվորների հետ նույնականացման իր աճող զգացումը այնպիսի բանաստեղծություններում, ինչպիսիք են «Հաշտեցում» (1918), իսկ պատերազմից հետո նա շատ ճանապարհորդեց Գերմանիայում՝ հաջորդ տասնամյակի ընթացքում մի քանի անգամ այցելեց այդ երկիրը։

1921 թվականին Սասունը գնում է Հռոմ, որտեղ հանդիպում է կայզերի եղբորորդուն՝ Հեսսեի արքայազն Ֆիլիպին։ Երկուսն էլ որոշ ժամանակ սիրեկաններ են դարձել, ավելի ուշ միասին հանգստանալով Մյունխենում։

Մինչ նրանք օտարացել էին 1920-ականների կեսերին, մասամբ աշխարհագրական հեռավորության և մասամբ, ինչպես նշում է Ժան Մուրկրոֆ Վիլսոնը, Սասունի աճող անհարմարավետության պատճառով Ֆիլիպի աճող հետաքրքրությունը աջակողմյան քաղաքականության նկատմամբ։

Սասունը շարունակեց այցելել Գերմանիա։ 1927 թվականին նա Օսբերտ և Սաչևերել Սիտվելների հետ մեկնել է Բեռլին և Դրեզդեն, իսկ 1929 թվականին նա ուղեկցել է Սթիվեն Թենանթին՝ Բավարիայի գյուղի առողջարան մեկնելիս։

Սասունը ուելսցի բանաստեղծ Հենրի Վոնի մեծ երկրպագուն էր։ 1923 թվականին Ուելս կատարած այցի ժամանակ նա ուխտագնացություն կատարեց Վոգանի գերեզմանին Լլանսանթֆրեյդում, Փաուիս, և այնտեղ գրեց «Հենրի Վոգանի գերեզմանին»՝ իր առավել հայտնի խաղաղ ժամանակների բանաստեղծություններից մեկը։ Նրա երեք ամենամոտ ընկերների` Էդմունդ Գոսեի, Թոմաս Հարդիի և Ֆրենկի Շուստերի մահը կարճ ժամանակում եղավ որպես նրա անձնական երջանկության հետընթաց։

Միաժամանակ Սասունը պատրաստվում էր նոր ուղղություն վերցնել։ ԱՄՆ-ում եղած ժամանակ նա փորձեր էր արել վեպի վրա։ 1928 թվականին նա ճյուղավորվեց արձակի մեջ՝ «Աղվես որսորդ մարդու հուշեր»-ով, գեղարվեստական ​​ինքնակենսագրության անանուն տպագրված առաջին հատորով, որը գրեթե անմիջապես ընդունվեց որպես դասական՝ հեղինակին բերելով նոր համբավ՝ որպես արձակագիր։

Հուշագրությունը, որի կենտրոնական մեղմ կերպարը բավարարվում է ոչ ավելին անելով, քան պարապ գյուղացի ջենթլմեն լինելը, ծղրիդ խաղալը, ձիավարությունը և աղվեսներ որսալը, հաճախ հումորային է, որը բացահայտում է Սասունի մի կողմը, որը հազվադեպ էր տեսել պատերազմի ժամանակ նրա ստեղծագործություններում։

Գիրքը արժանացել է 1928 թվականին Ջեյմս Թեյթ Բլեք մրցանակին գեղարվեստական ​​գրականության համար, դրան հաջորդեց «Հիշատակություններ հետևակի սպայի մասին» (1930) և «Շերսթոնի առաջընթացը» (1936 թ.)։ Հետագա տարիներին նա վերանայեց իր երիտասարդությունն ու վաղ հասակը՝ երեք հատորով իսկական ինքնակենսագրություն, որոնք արժանացան բարձր գնահատանքի։ Սրանք էին Հին դարը, Երիտասարդության հարստությունը և Զիգֆրիդի ճանապարհորդությունը։

Անձնական կյանք
--------------

Զիգֆրիդ Սասունի գերեզմանաքարը Սուրբ Էնդրյուի եկեղեցում, Մելս , Սոմերսեթ

Համասեռամոլություն և հարաբերություններ
--------------------------------------

Քրեյգլհարթում Սասունը հանդիպել էր Վիլֆրեդ Օուենին՝ մեկ այլ պատերազմի բանաստեղծ։ Պահպանված բազմաթիվ փաստաթղթեր ակնհայտորեն ցույց են տալիս Օուենի սիրո և հիացմունքի խորությունն իր հանդեպ։ Օուենի մահից տարիներ անց Սասունը գրել է, որ «Ուի մահը չսպիացած վերք էր, և դրա ցավն այն ժամանակվանից ինձ հետ է։ Ես ուզում էի, որ նա վերադառնա, այլ ոչ թե նրա բանաստեղծությունները»։ Չնայած Սասունի և Օուենի բազմաթիվ նամակներում արտահայտված արտահայտություններին, նրանց միջև ֆիզիկական հարաբերությունների աջակցություն չկա։ Երկուսն էլ վերադարձան ակտիվ ծառայության Ֆրանսիայում, որտեղ Օուենը սպանվեց 1918 թվականին։

Երբ Սասունը հասունացավ, նա մի շարք սիրային հարաբերություններ ունեցավ տղամարդկանց հետ, այդ թվում.

* Ուիլյամ Պարկ «Գաբրիել» Ատկին, լանդշաֆտային ճարտարապետ և գեղանկարիչ, գծագրող և նկարազարդող
* Իվոր Նովելո, դերասան
* Գլեն Բայամ Շոու, դերասան և Նովելոյի նախկին սիրեկանը
* Արքայազն Ֆիլիպ Հեսսեն, գերմանացի արիստոկրատ
* Բևերլի Նիկոլս, գրող
* Սթիվեն Թենանտ, արիստոկրատ

Թեև Բյամ Շոուն ողջ կյանքի ընթացքում մնաց Սասունի մտերիմ ընկերը, սակայն մշտական ​​տպավորություն թողեց միայն Թեննթը։

Սիտվելների կողմից 1927 թվականին ներկայացված Սասունը և Սթիվեն Թենանտը կրքոտ սիրահարվեցին՝ սկսելով հարաբերություններ, որոնք տևեցին մոտ վեց տարի։ Թենանտը, սակայն, ուներ կրկնվող տուբերկուլյոզ, և այն լարվածությունը, որը դրսևորեց նրանց հարաբերություններում, սկսեց դրսևորվել 1930-ականների սկզբին։ 1933 թվականի մայիսին Թենանտը, որն այն ժամանակ բուժում էր ստանում Քենթի առողջարանում, հանկարծակի խզեց հարաբերությունները՝ իր բժշկի գրած նամակի միջոցով Սասունին տեղեկացնելով, որ այլևս երբեք չի ուզում տեսնել իրեն։ Սասունը հիասթափված էր։

Երբ մի քանի ամիս անց նա հանդիպեց իր ապագա կնոջը՝ Հեսթեր Գեթիին, նա դեռ անհանգստանում էր Թենանտի հետ բաժանումից։ Զգալով համակրելի բնույթ՝ Սասունը վստահեց Հեսթերին իրենց հարաբերությունների մասին և նրա առաջարկով Թենանտին նամակ գրեց՝ անցյալը մոռանալու համար։ Մինչ նա և Թենանտը նամակներ էին փոխանակում, հեռախոսազանգեր և հազվադեպ հանդիպումներ գալիք տարիներին, նրանք երբեք չվերսկսեցին իրենց նախկին հարաբերությունները։

Ամուսնություն և հետագա կյանք
----------------------------

1931 թվականի սեպտեմբերին Սասունը վարձակալեց Fitz House-ը, Teffont Magna, Wiltshire, և սկսեց ապրել այնտեղ։ 1933 թվականի դեկտեմբերին նա ամուսնացավ Հեստեր Գաթիի ( Սըր Սթիվեն Գաթիի դուստրը), ով իրենից փոքր էր 20 տարով, և շուտով նրանք տեղափոխվեցին Հեյթսբերի Հաուս։

Ամուսնությունը բերեց երեխայի լույս աշխարհ գալուն, մի բան, որն երկար ժամանակ փափագում էր Սասունը։ Զիգֆրիդի որդին՝ Ջորջ Սասունը (1936–2006), դարձավ գիտնական, լեզվաբան, հեղինակ և արժանացավ Զիգֆրիդի պաշտամունքին, ով մի քանի բանաստեղծություններ գրեց իր հասցեին։ Զիգֆրիդի ամուսնությունը խզվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, և Սասունը, ըստ երևույթին, չկարողացավ փոխզիջում գտնել իր վայելած մենության և իրեն անհրաժեշտ ընկերության միջև։ 1945 թվականին բաժանվելով կնոջից՝ Սասունն ապրում էր Ուիլթշիրի Հեյթսբերիում մեկուսացված վիճակում, բայց նա կապ էր պահպանում մի շրջապատի հետ, որը ներառում էր Է.Մ. Ֆորսթերը և Ջ. Ռ. Աքերլին։ Նրա մտերիմ ընկերներից մեկը կրիկետ Դենիս Սիլկն էր, ով հետագայում դարձավ Ռեդլի քոլեջի վարիչ (տնօրեն)։ Նա նաև մտերիմ ընկերություն է հաստատել Վիվիեն Հենքոքի հետ, որն այն ժամանակ Ուիլթշիրի Էշթոն Գիֆորդ Հաուսի Գրինվեյս դպրոցի տնօրենն էր, որտեղ աշակերտ էր նրա որդին՝ Ջորջը։ Հարաբերությունները հրահրել են Հեսթերին խիստ մեղադրանքներ ներկայացնել Հենքոքին, ով պատասխանել է դատական ​​գործի սպառնալիքով։

Կրոն
----

1957 թվականին Սասունն ընդունել է կաթոլիկություն։

Հավատքի և հոգևոր հարցերի հետ մի ամբողջ կյանք պայքարելուց հետո Սասունը որոշում կայացրեց ընդունել կաթոլիկություն։ Նրա այս դարձի դրդապատճառը շատ շահարկումների և վերլուծությունների առարկա է դարձել։

Թեև Սասունի կաթոլիկություն ընդունելու ստույգ պատճառները երբեք չեն կարող լիովին հայտնի լինել, մտավոր հետախուզման, գեղագիտական ​​գրավչության, հոգևոր որոնումների և Ռոնալդ Նոքսի նման գործիչների ազդեցությունը համոզիչ շրջանակ է ապահովում նրա դրդապատճառները հասկանալու համար։ Սասունի դավանափոխության որոշումը կարևոր գլուխ է նրա անձնական և հոգևոր էվոլյուցիայի մեջ՝ ավելացնելով խորություն և բարդություն նրա արդեն նշանակալի ժառանգությանը որպես բանաստեղծ և գրող։

Մահ և մրցանակներ
----------------

Սասունը նշանակվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի դափնեկիր 1951թվականից։

Նա մահացավ ստամոքսի քաղցկեղից 1967 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ իր 81-ամյակից մեկ շաբաթ առաջ։

Նա թաղված է Սուրբ Էնդրյուի եկեղեցում, Մելս, Սոմերսեթ, հայր Ռոնալդ Նոքսի գերեզմանից ոչ հեռու, որով նա այնքան հիանում էր։ Նրա քարոզարշավի մեդալները ցուցադրվում են Քերնարֆոն ամրոցի Թագավորական Ուելչ Ֆուզիլիերս թանգարանում։

Ժառանգություն
-------------

Կապույտ հուշատախտակ , 23 Campden Hill Square, Լոնդոն
1985 թվականի նոյեմբերի 11-ին Սասունը մեծ պատերազմի 16 բանաստեղծների թվում էր, որոնց հիշատակը հարգել են Վեսթմինսթերյան աբբայության բանաստեղծների անկյունում բացված քարի վրա։ Քարի վրայի մակագրությունը գրվել է ընկեր և պատերազմական պոետ Վիլֆրեդ Օուենի կողմից։ Դրանում գրված է. «Իմ թեման պատերազմն է, և պատերազմի խղճահարությունը։ Պոեզիան խղճահարության մեջ է»։

2003 թվականին լույս տեսավ Memorial Tablet-ը՝ Սասունի ընթերցումների հեղինակավոր ձայնասկավառակը, որը ձայնագրվել էր 1950-ականների վերջին։ Դրանք ներառում էին հատվածներ «Հետևակի սպայի հուշերից» և «Երիտասարդության հարստությունը», ինչպես նաև մի քանի պատերազմական բանաստեղծություններ, ներառյալ «Հարձակում», «Փորվածը», «Կառնոյում» և «Վերքներից մահացած» և հետպատերազմյան ստեղծագործություններ։ Ձայնասկավառակը ներառում էր նաև Սասունի մասին նրա երեք ժամանակակիցների՝ Էդմունդ Բլանդենի, Էջել Ռիկվորդի և Հենրի Ուիլյամսոնի մեկնաբանությունները։

Զիգֆրիդ Սասունի միակ երեխան՝ Ջորջ Սասունը, մահացավ քաղցկեղից 2006 թվականին։ Ջորջն ուներ երեք երեխա, որոնցից երկուսը զոհվեցին ավտովթարի հետևանքով 1996 թվականին։ Նրա դուստրը իր առաջին ամուսնությունից՝ Քենդալ Սասունը, Զիգֆրիդի գլխավոր հովանավորն է։ Սասունի կրթաթոշակ, որը հիմնադրվել է 2001 թվականին։

Սասունի Մարտական ​​Խաչը 2007թ. մայիսին վերագտնվել է նրա ընտանիքի կողմից և հանվել է վաճառքի։ Այն գնվել է Royal Welch Fusiliers-ի կողմից՝ ցուցադրելու Քերնարֆոնի իրենց թանգարանում։ Սասունի ծառայության մյուս մեդալները չպահանջված մնացին մինչև 1985 թվականը, երբ նրա որդին՝ Ջորջը, ստացավ դրանք Բանակի մեդալների գրասենյակից, որն այն ժամանակ գտնվում էր Դրոյթվիչում։ «Ուշ պահանջի» շքանշանները, որոնք բաղկացած են 1914-1915 թվականների Աստղից, Հաղթանակի մեդալից և Բրիտանական պատերազմի մեդալից, ինչպես նաև Սասունի CBE-ն և նշանակման երաշխիքը, աճուրդի են հանվել։

2009 թվականի հունիսին Քեմբրիջի համալսարանը հայտարարեց, որ մտադիր է գնել Սասունի աշխատությունների արխիվը նրա ընտանիքից, որը կավելացվի համալսարանի գրադարանի Սասունի հավաքածուին։ 2009 թվականի նոյեմբերի 4-ին զեկուցվել է, որ այս գնումը կաջակցվի 550,000 ֆունտ ստեռլինգով Ազգային ժառանգության հիշատակի հիմնադրամից, ինչը նշանակում է, որ համալսարանը դեռ պետք է հավաքի ևս 110,000 ֆունտ ստերլինգ՝ արդեն ստացված գումարից՝ ամբողջությամբ բավարարելու համար։ 1,25 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ պահանջվող գինը։

Միջոցները հանգանակվեցին և 2009 թվականի դեկտեմբերին հայտարարվեց, որ համալսարանը ստացել է փաստաթղթերը։ Ժողովածուում ներառված են Սասունի կողմից արևմտյան ռազմաճակատում և Պաղեստինում ծառայած պատերազմի օրագրերը, «Զինվորի հռչակագրի» նախագիծը (1917), տետրեր նրա դպրոցական օրերից և հետպատերազմյան ամսագրեր։

Հավաքածուի մյուս իրերը ներառում են սիրային նամակներ կնոջը՝ Հեսթերին, ինչպես նաև այլ գրողների լուսանկարներն ու նամակները։ Սասունը եղել է համալսարանի բակալավրիատ, ինչպես նաև դարձել է Քլեր քոլեջի պատվավոր անդամ, հավաքածուն պահվում է Քեմբրիջի համալսարանի գրադարանում։ Ինչպես նաև մասնավոր անձանց, ֆինանսավորումը ստացվել է Monument Trust-ից, JP Getty Jr Trust-ից և Sir Siegmund Warburg 's Voluntary Settlement-ից։

2010 թվականին Քեմբրիջի համալսարանում տեղի ունեցավ «Երազանքի ձայներ. Զիգֆրիդ Սասուն, հիշողություն և պատերազմ»՝ Սասունի կյանքի և արխիվի խոշոր ցուցահանդեսը։ Սասունի մի քանի բանաստեղծություններ երաժշտության են ենթարկվել, որոշները նրա կյանքի ընթացքում, Սիրիլ Ռութեմի կողմից, ով համագործակցել է հեղինակի հետ։

2013-ին Սասունի ամենահայտնի հակապատերազմական բանաստեղծություններից մեկի վաղ սևագրի հայտնաբերումը կենսագիրն ասաց, որ ինքը կվերագրի բանաստեղծի մասին իր ստեղծագործության հատվածները։ «Դաժանություններ» պոեմում, որը վերաբերում էր գերմանացի բանտարկյալների սպանությանը իրենց բրիտանացի գործընկերների կողմից, վաղ նախագիծը ցույց է տալիս, որ որոշ տողեր կտրվել են, իսկ մյուսները՝ նոսրացված։ Բանաստեղծի հրատարակիչը նյարդայնացած է եղել բանաստեղծությունը տպագրելու համար և այն ավելի ուշ տպագրել է մաքրված տարբերակով։

Սասունցի կենսագիր Ժան Մուրկրոֆտ Ուիլսոնն ասել է. «Սա շատ հուզիչ նյութ է։ Ես ուզում եմ վերաշարադրել իմ կենսագրությունը և հավանաբար կկարողանամ ստանալ դրա մի մասը։ Դա գանձերի պաշար է»։ 2019 թվականի սկզբին The Guardian- ում հայտարարվեց, որ Ուորվիքի համալսարանի մի ուսանող, երբ Շեքսպիրի ծննդավայրի հիմնադրամում ուսումնասիրում էր Գլեն Բայամ Շոուի գրառումները, անսպասելիորեն հայտնաբերել էր Սասունյան բանաստեղծություն՝ ուղղված առաջինին, որը չէր եղել։ հրապարակվել է ամբողջությամբ։

Գրքեր
-----

### Բանաստեղծական ժողովածուներ

Poem "Everyone Sang" by Sassoon on a wall in The Hague
* *The Daffodil Murderer* (Ջոն Ռիչմոնդ։ 1913)
* *Ծերուկ որսորդը* ( Heinemann : 1917)
* *Գեներալը* (Դանիա Հիլ հիվանդանոց, ապրիլ 1917)
* *Արդյո՞ք դա նշանակություն ունի:* (գրված՝ 1917)
* *Հակահարձակում և այլ բանաստեղծություններ* (Heinemann: 1918)
* *Հերոսը* [Հենրի Հոլտ, 1918]
* *Picture-Show* (Heinemann: 1919)
* *Պատերազմի բանաստեղծություններ* (Heinemann: 1919)
* *Հետևանքներ* (Heinemann: 1920)
* *Հանգիստ* (մասնավոր տպագրություն՝ 1923)
* *Լեզվական վարժություններ առաջադեմ բառապաշարների համար* (մասնավոր տպագրություն՝ 1925)
* *Ընտրված բանաստեղծություններ* (Heinemann: 1925)
* *Երգիծական բանաստեղծություններ* (Heinemann: 1926)
* *Սրտի ճանապարհորդությունը* (Heinemann: 1928)
* *Բանաստեղծություններ Պինչբեկ Լիրի կողմից* (Դակվորտ։ 1931)
* *Ճանապարհ դեպի կործանում* (Faber and Faber: 1933)
* *Զգոններ* (Heinemann: 1935)
* *Rhymed Ruminations* (Faber and Faber: 1940)
* *Նոր ընտրված բանաստեղծություններ* (Faber and Faber: 1940)
* *Հավաքածու բանաստեղծություններ* (Ֆաբեր և Ֆաբեր. 1947)
* *Ընդհանուր ակորդներ* (մասնավոր տպագրություն՝ 1950/1951)
* *Փորձառության խորհրդանիշներ* (մասնավոր տպագրություն՝ 1951)
* *The Tasking* (մասնավոր տպագրություն՝ 1954)
* *Sequences* (Faber and Faber: 1956)
* *Պահքի լուսավորություններ* (Downside Abbey: 1959)
* *The Path to Peace* (Stanbrook Abbey Press: 1960)
* *Բանաստեղծություններ հավաքած 1908–1956* (Ֆաբեր և Ֆաբեր՝ 1961)
* *The War Poems* ed. Ռուպերտ Հարթ-Դևիս (Faber and Faber: 1983)

Արձակ գրքեր
-----------

Կանաչ հուշատախտակ Սասունի նախկին տան տեղում՝ Թաֆթոն փողոցում, Վեսթմինսթեր, Լոնդոն
* *Աղվես որսորդ մարդու հուշեր* (Faber & Gwyer: 1928)
* *Հետևակի սպայի հուշերը* (Faber and Faber: 1930)
* *Շերսթոնի առաջընթացը* (Faber and Faber: 1936)
* *Ջորջ Շերսթոնի ամբողջական հուշերը* (Ֆաբեր և Ֆաբեր։ 1937)
* *Հին դար և ևս յոթ տարի* (Faber and Faber: 1938)
* *Պոեզիայի մասին* (Բրիստոլի համալսարանի հրատարակչություն. 1939)
* *The Weald of Youth* (Ֆաբեր և Ֆաբեր։ 1942)
* *Զիգֆրիդի ճանապարհորդությունը, 1916–1920* (Faber and Faber: 1945)
* *Meredith (Constable: 1948) –* Ջորջ Մերեդիտի կենսագրությունը

Ժողովրդական մշակույթում
-----------------------

«Չորեքշաբթի պիես»-ի 1970-ին թողարկված *«Խելագար Ջեքը»* վերնագրված հատվածը հիմնված է Սասունի պատերազմի ժամանակաշրջանի փորձառությունների և դրանց հետևանքների վրա, որոնք հանգեցրել են նրան, որ նա հրաժարվեց իր «Ռազմական խաչից», Մայքլ Ջեյսթոնը որպես Սասուն։

Փեթ Բարքերի «*Վերածնունդ»* վեպը Սասունի կյանքի այս շրջանի գեղարվեստական ​​պատմությունն է և նկարահանվել է ֆիլմում, որտեղ նկարահանվել են Ջեյմս Ուիլբին Սասունի դերում և Ջոնաթան Փրայսը որպես WHR Rivers , հոգեբույժ, որը պատասխանատու է Սասունի բուժման համար։ Ռիվերսը դարձավ անհանգիստ երիտասարդի մի տեսակ փոխնակ հայր, և 1922 թվականին նրա հանկարծակի մահը մեծ հարված էր Սասունի համար։

2014 թվականին Ջոն Հերթը խաղացել է ավագ Սասունին, իսկ Մորգան Ուոթկինսը երիտասարդ Սասունին «*Պատերազմի խղճահարությունը»* BBC-ի դրամատիզացված վավերագրական ֆիլմում։

*The Burying Party* (թողարկված 2018 թվականի օգոստոսին) վերնագրված ֆիլմում պատկերված է Վիլֆրեդ Օուենի վերջին տարին Քրեյգլհարթի հիվանդանոցից մինչև Սամբրի ճակատամարտը (1918), ներառյալ նրա հանդիպումը Սասունի հետ հիվանդանոցում։ Մեթյու Սթեյթը խաղում է Օուենի դերում, իսկ Սիդ Ֆենիքսը՝ Սասունի դերում։

Փիթեր Կապալդին և Ջեք Լոուդենը մարմնավորել են Սասունին Թերենս Դեյվիսի 2021 թվականի *«Բարություն»* ֆիլմում։

Թիմոթի Ռենուֆը մարմնավորել է Սասունին Ռոբերտ Գրեյվսի մասին 2021 թվականին նկարահանված «*Դափնեկիրը*» կենսագրական ֆիլմում։

Սթևան Ռիմկուսը մարմնավորել է Սասունին *«Երիտասարդ Ինդիանա Ջոնսի քրոնիկները»* դրվագում*, Սոմ, 1916 թվականի օգոստոսի սկզբին*։

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Միջազգային տիպօրինակ անունների նույնացուցիչ — 2012.
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118642243 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. ↑  Կայսերական ռազմական թանգարան — 1917.
5. 1 2 3 4 5  Kindred Britain
6. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage
7. ↑  «Heytesbury House». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 21-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 3-ին.
8. 1 2  Coldham, James D (1954) Siegfried Sassoon and cricket, *The Cricketer*, June 1954. Republished at CricInfo.
9. ↑  Chapman, Frank (2010 թ․ դեկտեմբերի 10). «War poet was tasty with bat». *Kent and Sussex Courier*. էջ 42.
10. 1 2 3 4  ․
11. ↑  «Second Lieutenant Hamo Sassoon». 2016 թ․ հուլիսի 7. Վերցված է 2021 թ․ մայիսի 14-ին. `{{cite web}}`: `|archive-date=` requires `|archive-url=` (օգնություն)CS1 սպաս․ url-status (link)
12. ↑  Egremont, 2005, էջ 103
13. ↑  Egremont, 2005, էջ 99
14. 1 2 3  Hart-Davis, Rupert (2004). «Sassoon, Siegfried Loraine (1886–1967)». *Oxford Dictionary of National Biography* (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/35953. Վերցված է 9 July 2009-ին. (Subscription or UK public library membership required.)
15. ↑  Peter Smollett (2010 թ․ նոյեմբերի 9). «War resisters also deserve a memorial». *Toronto Star*. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
16. ↑  Sassoon, Siegfried (1982). «A Limerick Posting» (PDF). *Old Limerick Journal*. **10** (Spring): 29–32. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.
17. ↑  «Family in row over Sassoon war medal sale». *The Herald*. Glasgow. 2007 թ․ հուլիսի 2. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 14-ին.
18. ↑  Deacon, Thomas (2018 թ․ հուլիսի 28). «The extraordinary story of how a Welshman shot Siegfried Sassoon». *WalesOnline* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 23-ին.
19. ↑  Alexander, Andrew (2018 թ․ նոյեմբերի 7). «Review: "Not About Heroes" is a sweeping epic, but it's not for everyone» (Digital publication). *ArtsAtl.org*. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 15-ին.
20. ↑  Sassoon, Siegfried (1983). *Siegfried's Journey, 1916-1920* (2nd ed.). London: Faber and Faber. էջ 111.
21. ↑  Egremont, 2014, էջ 5954 (Kindle edition)
22. ↑  *Ibid*. էջ 7602.
23. ↑  City of Westminster green plaques. Արխիվացված 16 Հուլիս 2012 Wayback Machine
24. ↑  Sassoon, Siegfried (2002). *Collected Poems*. London: Faber and Faber. էջ 91.
25. ↑  Moorcroft Wilson, 2003, էջ 145
26. ↑  *Ibid*. էջ 149.
27. ↑  *Ibid*. էջեր 187, 218.
28. ↑  «Gay Love Letters through the Centuries: Wilfred Owen». *rictornorton.co.uk*. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
29. ↑  Miller, Neil (1995). *Out of the Past: Gay and Lesbian History from 1869 to the Present*. Alyson Books. էջ 96. ISBN 9780679749882.
30. 1 2 3 4  John Gross (2003 թ․ ապրիլի 22). «The war poet's long peace». *The Daily Telegraph*. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 11-ին.
31. 1 2  Moorcroft Wilson, 2003, էջեր 11–
32. ↑  Egremont, 2014, էջ 5387 (Kindle edition)
33. ↑  Hoare, 1991, էջ 177
34. ↑  Egremont, 2014, էջ 6765 (Kindle edition)
35. ↑  Hoare, 1991, էջ 274
36. ↑  Moorcroft Wilson, 2003, էջ 255
37. ↑  Moorcroft Wilson, 2003, էջեր 345–346
38. ↑  «Sassoon, Siegfried, 1886-1967 | Search Burns Archives». *findingaids.bc.edu*. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
39. ↑  Foundation, Poetry (2023 թ․ հոկտեմբերի 17). «Siegfried Sassoon». *Poetry Foundation* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
40. ↑  Moorcroft Wilson, 2003, էջ 408
41. ↑  Egremont, 2014, էջ 516
42. ↑  Wilson, Scott. *Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons*, 3d ed.: 2 (Kindle Location 41668). McFarland & Company, Inc. Publishers. Kindle Edition.
43. ↑  Self, Cameron. «Siegfried Sassoon 1886–1967». *poetsgraves.co.uk*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 20-ին.
44. ↑  «Sassoon medal for museum display». 2007 թ․ մայիսի 28.
45. ↑  «Poets of the Great War».
46. ↑  «"Preface", Manuscript and transcription from *The Poems of Wilfred Owen*».
47. ↑  «Siegfried Sassoon, *Memorial Tablet* CD audiobook (CD41-008)».
48. ↑  «The Siegfried Sassoon Fellowship». *sassoonfellowship.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 10-ին.
49. ↑  «War poet's medal to go on display». *BBC News: Scotland*. 2007 թ․ մայիսի 26. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 17-ին.
50. ↑  Campbell, Duncan (2007 թ․ մայիսի 10). «War poet's medal turns up in attic». *The Guardian*. London. Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 10-ին.
51. ↑  «Auction of medals». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
52. ↑  «University of Cambridge news».
53. ↑  Brown, Mark (2009 թ․ նոյեմբերի 4). «Siegfried Sassoon archive likely to stay in UK after £550,000 award•Siegfried Sassoon papers attracted interest from US•Cambridge library still short of asking price». *The Guardian*. London. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 4-ին.
54. ↑  Collett-White, Mike (2009 թ․ դեկտեմբերի 17). «Cambridge acquires anti-war poet Sassoon's papers». Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
55. ↑  «Sassoon Journals». Cambridge Digital Library. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 1-ին.
56. ↑  «War poet Siegfried Sassoon's papers arrive in Cambridge». BBC News. 2009 թ․ դեկտեմբերի 17. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
57. ↑  Siegfried Sassoon archive goes on show at Cambridge Maev Kennedy, *The Guardian*, Wednesday, 21 July 2010.
58. ↑  «Music». *Siegfried Sassoon Bibliography*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 14-ին.
59. ↑  John (2010 թ․ հոկտեմբեր). «Set to music». *Sassoon Project blog*. Cambridge University Library. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունվարի 9-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 19-ին.
60. ↑  Alberge, Dalya (2013 թ․ փետրվարի 2). «Draft Siegfried Sassoon poem reveals controversial lines cut from Atrocities: Manuscript shows World War I poet toned down piece about British soldiers killing German prisoners». *The Observer*.
61. ↑  Alberge, Dalya (2019 թ․ հունիսի 10). «Student discovers lost Siegfried Sassoon poem to young lover». Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 5-ին.
62. ↑  Alison Graham. «The Pity of War: The Loves and Lives of the War Poets». *Radio Times*. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.(չաշխատող հղում)
63. ↑  «The Burying Party». *The Burying Party*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 12-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 3-ին.
64. ↑  Jones, Lauren. «New Wilfred Owen film 'The Burying Party' on the hunt for filming locations». *Wirral Globe* (անգլերեն).
65. ↑  Wiseman, Andreas (2020 թ․ նոյեմբերի 2). «Terence Davies' WWI Drama 'Benediction' Wraps Shoot With Geraldine James, Jeremy Irvine, Simon Russell Beale Among Joiners; First Look At Jack Lowden Pic». *Deadline Hollywood*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 9-ին.
66. ↑  The Laureate (2021)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
67. ↑  Harris M. Lentz (1994). *Science Fiction, Horror & Fantasy Film and Television Credits: Supplement 2*. McFarland. էջ 848.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Egremont, Max (2014). *Siegfried Sassoon: A Biography*. London: Pan Macmillan. ISBN 1447234782.
* Hoare, Philip (1991). *Serious Pleasures: The Life of Stephen Tennant*. London: Penguin Books.
* Moorcroft Wilson, Jean (1998). *Siegfried Sassoon: The Making of a War Poet*. ISBN 0-7156-2822-4.
* «*Siegfried's Journal*: the journal of the Siegfried Sassoon Fellowship». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 31-ին.
* «Sassoon on the War poets». *Vanity Fair*. 1920.
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Siegfried Sassoon Fellowship Արխիվացված 21 Օգոստոս 2006 Wayback Machine
* Siegfried Sassoon profile and poems at Poets.org
* BBC: In our time. (Audio discussion 45 mins) with bibliography and links. Updated 18-Mar-15
* BBC interview 1 January 1967 (Audio, 7 mins) Dead link Updated 18-Mar-15
* WGBH Forum Network lecture given by Sassoon biographer Max Egremont (audio and video, 1 hour)
* Siegfried Sassoon collection of papers, circa 1905–1975, bulk (1915–1951) Արխիվացված 27 Մարտ 2012 Wayback Machine (669 items), New York Public Library.
* Papers of Siegfried Sassoon, Cambridge University Library
* Sassoon in the Great War Archive, Oxford University/Jisc.
* BBC Audio slideshow. Sassoon's papers at Cambridge University Library.
* Elizabeth Whitcomb Houghton Collection, Sassoon archive
* Sassoon Journals digitised in Cambridge Digital Library
* Archival material at property
* Finding aid to Siegfried Sassoon papers at Columbia University, Rare Book & Manuscript Library
* Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Զիգֆրիդ Սասուն*** հոդվածինSiegfried Sassoon Papers. General Collection, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University.