**Հովհաննես Մկրտիչ տաճար / Սկարամանգովյան եկեղեցի** (ռուս.՝ Храм Иоанна Предтечи / Скараманговская церковь), ներկայումս գոյություն չունեցող ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Ճարտարապետն է Սերգեյ Իլյիչ Գուշչինը։ Շինարարությունը սկսվել է 1903 թվականին, եկեղեցին փակվել է 1931 թվականին։

Պատմություն
-----------

XIX դարի երկրորդ կեսին սկսվեց Տագանրոգի հրվանդանի հյուսիսային մասի արդյունաբերական յուրացումը։ Դրան սկիզբ դրեց կաշվի գործարանի շինարարությունը։ Մինչև 1890-ական թվականների վերջը բելգիացիներն արդեն կառուցել էին մետաղագործական և կաթսայագործարանները։ Սկարամանգովկա, Կասպերովկա և Նովոսյոլովկա շրջանների բնակչությունը արագ աճում էր, և քաղաքի այդ հսկայական հատվածում չկար ոչ մի եկեղեցի, 1901 թվականին Եկատերինոսլավյան հոգևոր կոնսիստորիան արծարծեց այդ վայրում թեմական եկեղեցի կառուցելու հարցը։

Այդ գաղափարը հավանության արժանացավ նաև մոտակա գործարանների տերերի շրջանում։ Կայացած ընդհանուր ժողովում որոշվեց, որ տաճարը նվիրված է լինելու Հովհաննես Մկրտչին և գտնվելու է Սկարամանգովկա շրջանի կենտրոնում։ Սկարամանգովկա ավանն ավելի վաղ գոյացել էր 1902 թվականին մահացած հարուստ վաճառական և կաշվի գործարանի սեփականատեր, ազգությամբ հույն Իվան Ամվրոսիևիչ Սկարամանգայի նախկին կալվածքների տարածքում։

Եկեղեցին հիմնադրվել է 1903 թվականի մայիսի 14-ին Ամվրոսիևսկայա փողոցի և 2-րդ Կոժևեննի նրբանցքի խաչմերուկի մոտ։ Նախագծի հեղինակը տեղացի ճարտարապետ Ս. Ի. Գուշչինն էր։ Եկեղեցին կառուցվել է մեկ տարի անց։

Սրբապատկերներ և սրբություններ
-----------------------------

1911 թվականի նոյեմբերի 21-ին եկեղեցական թափորով Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի է բերվել Պոչաևյան Աստվածամոր սրբապատկերների մեծ սրբապատկեր-ձեռագիրը։ Մինչ այդ այն գտնվում էր Կայարանի մատուռում՝ Տագանրոգի երկաթուղային կայարանի մոտ։

Եկեղեցու հոգևորականություն
--------------------------

Նոր եկեղեցու գոյության առաջին տարիներին այնտեղ չի եղել սեփական հոգևորականություն։ Ժամերգությունները և ծեսերը կատարել են այլ եկեղեցիների քահանաներ։ 1907 թվականին նշանակվել է վանահայր` Միխայիլ Գնուտովսկին, որն ապրել է եկեղեցում և ծառայել այնտեղ մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։ Այստեղ ծառայել են նաև քահանա Պյոտր Կրավչենկոն և սարկավագ Կ. Պրոսվիրինը։ Եկեղեցու գոյության վերջին տարիներին հոգևոր հովիվ էր ավագ երեց Վ. Պ. Բերյոզկինը, քահանա` ավագ երեց Գ. Տ. Ֆոմինը, դպիր` Ա. Ի. Սախնովսկին։

Տաճարի ոչնչացում
----------------

1929 թվականի սեպտեմբերի 25-ին կաշվի գործարանի բանվորների ժողովում որոշվեց դիմել իշխանություններին՝ խնդրելով «ազատվել խավարամտության օջախից»։ Մեկ ամսից քաղաքային խորհրդի նախագահությունը որոշեց փակել եկեղեցին, գույքը փոխանցել մոտակա կրոնական խմբերին, իսկ եկեղեցու շենքը հանձնել 2-րդ աստիճանի դպրոցին։

Հավատացյալները փորձեցին պաշտպանել իրենց տաճարը, պահպանելու խնդրանքով հավաքվեց մոտ 700 ստորագրություն, սակայն ապարդյուն։ 1931 թվականի նոյեմբերի 11-ին իշխանությունները որոշեցին. «Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին փակել, տարածքն օգտագործել որպես ակումբ-կինո, եկեղեցական նախկին ունեցվածքն առգրավել»։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Храм во имя пророка Иоанна Предтечи на сайте **drevo-info.ru**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Киричек М. С.* Святые купола Таганрога. — Таганрог: ИП Стадников, 2008. — С. 39-43. — ISBN 978-5-9901455-1-1.
2. 1 2  *Гаврюшкин О.П.* Отблески золотых куполов. История таганрогских церквей и захоронений христианского кладбища. — Таганрог: 1999. — С. 118-119. — ISBN 5-87612-016-2.