recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Յուլիա (Ջուլիա) Քրիստինա Նայբերգ (Նիբերգ)** (շվեդ.՝ Julia Christina Nyberg նոյեմբերի 17, 1785(1785-11-17), Q10670714?, Շվեդիա - ապրիլի 18, 1854(1854-04-18), Q10670714?, Շվեդիա) - շվեդացի բանաստեղծուհի։ Գրական կեղծանունը *Եվփրոզինն էր*։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է պետական ծառայության պաշտոնատար անձի ընտանիքում։ 13 տարեկանում նա մնցել է որբ։ Մեծացել է արդյունաբերողի որդեգրած ընտանիքում։ Նա մեծացել է Ֆրանսիայի գիշերօթիկ դպրոցում, որտեղ ստացել է մանկավարժական կրթություն, այնուհետև 1802-1809 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ։

1809 թվականին տեղափոխվել է Ստոկհոլմ:Շատ է կարդացել ֆրանսիական գրականություն(Ռուսո, Մադամ դե Ստելլ)։

Նույն թվականին նա ամուսնացավ վաճառականի հետ, բայց 1818 թվականին բաժանվել է նրանից։

Մոտ էր Ատտերբումի ստեղծած Aurora-Förbundet պոեզիայի և քննադատության հասարակությանը, որը ձգտում էր ազատագրել Հայրենական գրականությունը ակադեմիական անշարժության և ֆրանսիական սեթևեթանքի շղթաներից։

1822 թվականին նա վերադարձել է Սկուլտունա և նույն թվականին նորից ամուսնացել է Անդերս Վիլհելմ Նայբերգի (Նիբերգ) հետ։

Ստեղծագործություն
-----------------

Ռոմանտիզմ շրջանի Շվեդիայի ամենահայտնի բանաստեղծներից մեկն է։

Մի շարք բանաստեղծությունների հեղինակ է։ Բանաստեղծական ռիթմը և բառերի հնչողությունը նրա պոեզիայի կարևոր տարրերն էին։ Ատտերբումը նրա բանաստեղծությունները համարում էր որպես *«խոստումնալից տաղանդի առաջին փորձություն»:* Նա գտավ դրանց մեջ միամտություն և «թարմ բնական իմաստ», որոնք ցույց էին տալիս «անսովոր կոչում»։

Նրա ստեղծագործություններից հանրաճանաչ թեմաներ էին միջնադարի պատմությունները, հնագույն առասպելները, հանրաճանաչ պատմական իրադարձությունները և լեգենդները։

Հրապարակված բանաստեղծությունների երկու ժողովածուի համար նա պարգևատրվել է Շվեդիայի Ակադեմիայի կողմից ։

Գլխավոր աշխատանքները
--------------------

* *Dikter af Euphrosyne* (1822)
* *Nyare Dikter af Euphrosyne* (1828)
* *Վուբլինա* (1828)
* *Samlade Dikter af Euphrosyne* (1832)
* *Nya Dikter af Euphrosyne* (1842)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Svenskt biografiskt lexikon (շվեդերեն) — 1917.
2. ↑  Svenskt kvinnobiografiskt lexikon (շվեդերեն) — Göteborgs universitet, 2018. — ISBN 978-91-639-7594-3 — ISSN 2003-0088

Հղումներ
--------

* Ջուլիա Քրիստինա Նիգբերգ (շվեդ.)
* Ջ ուլիա Քրիստինա Նիգբերգ (շվեդ.)
**Հուա Մեյ,** (ծնվել է օգոստոսի 21-ին, 1999 թ-ին), իգական սեռի մեծ պանդա է։ Նա առաջին մեծ պանդայի ձագն է, որը մեծացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Ծնվել է Բայ Յունից (մայր) և Շի Շի պանդայից (հայր) Սան Դիեգո կենդանաբանական այգում։ Միլիոնավոր մարդիկ ամբողջ աշխարհում դիտում էին՝ ինչպես է մեծանում Հուա Մեյը Պանդա Քամ կենդանաբանական այգում։

Հուա Մեյը Բայ Յունի Մեյ Շենգ, Սու Լին, Զեն Զեն, Յուն Զի և Սաո Լիվու ձագերից ավագն է։ Այս ձագերի հայրը Գաո Գաոն է։

2004 թվականի փետրվարին, հասուն տարիքում, Հուա Մեյը տեղափոխվեց Վոլոնգի ազգային արգելոց Սիչուան նահանգում, Չինաստան, որտեղ նա ավելի լավ էր հաղորդակցվում։ 2007 թվականի վերջին, ծնվեցին Հուա Մեյի երկվորյակները. Թուան Թուան և Մուան Մուան, և Մեյ Լինգը 2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, արական և իգական երկվորյակները՝ Վեյ Վեյը և Թինգ Թինգը 2005 թվականի օգոստոսի 29-ին, մյուս արական երկվորյակները՝ Հուա Լոնգը և Հուա Աոն, ծնվել են 2007 թվականի հուլիսի 16-ին։

2008 թ-ի Սիչուանի երկրաշարժից հետո Վոլոնգում վնասվեց հսկա պանդա հիմնարկությունը. որի հետևանքով Հուա Մեյը տեղափոխվեց Բիֆենգսիա Պանդա հետազոտական հաստատություն Յաանուն։ 2009 թվականի հուլիսին, ծնվեց Հուա Մեյի միակ իգական սեռի ձագը՝ Հաո Հաոն։ 2010 թվականի սեպտեմբերին Հուա Մեյը ծննդաբերեց իր ութերորդ արական ձագը՝ Յանգ Հուն։ Այնուհետև, 2012 թվականի օգոստոսին, նա ծննդաբերեց իր իններորդ իգական ձագը՝ Ջիա Ջիան, իսկ տասներորդ արական ձագը ծնվել է 2013 թվականի հուլիսին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Returned panda gives birth to twin cubs». People's Daily Online. 2004 թ․ սեպտեմբերի 2.
2. ↑  «Panda Hua Mei gives birth to twins again». Guangdong News. 2007 թ․ հուլիսի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 10-ին.
3. ↑  «San Diego Giant Panda Family Tree». San Diego Zoo via www.pandasliveon.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 10-ին.
4. ↑  «Good news: Hua Mei and Gong Zhu Deliver Cubs on the Same Day». Wolong Panda Club.(չաշխատող հղում)
5. ↑  *US-born panda gives birth to her 8th cub in China*, www.physorg.com
6. ↑  *Our Panda Family*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Panda Profile at San Diego Zoo Արխիվացված 2013-12-03 Wayback Machine
* Photos of Hua Mei from birth through 3 years old
**Ուիլյամ Հենրի Քառ** (անգլ.՝ William Henry Carr, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Անգլիայի հավաքականի կազմում անցկացրել է 1 հանդիպում։

Ֆուտբոլային կարիերա
-------------------

Ծնունդով շեֆիլդցի Քառը խաղացել է տեղական ֆուտբոլային ակումբներում՝ «Փիթսմուրում» (անգլ.՝ Pitsmoor FC), «Նորֆոլքում», «Ուենսդեյում» և «Օուլերթոնում»։ Վերջինիս կազմում նա եղել է ինչպես թիմի դարպասապահը, այնպես էլ ակումբի քարտուղարը։

1872 թվականին խաղացել է Շեֆիլդի ֆուտբոլային ասոցիացիայի թիմում՝ Լոնդոնի ֆուտբոլային ասոցիացիայի դեմ խաղում։

1875 թվականի մարտի 6-ին Քառն իր միակ խաղն է անցկացրել Անգլիայի ազգային հավաքականի կազմում՝ Լոնդոնի «Սուրրեյ քրիքետ մարզադաշտում» Շոտլանդիայի դեմ խաղում։ Անգլիացիները հանդիպումը սկսել են տասը հոգով, քանի որ Ուիլյամ Քառն ուշացումով է ժամանաել խաղին․ նրա տեղը դարպասում զբաղեցրել է հարձակվող Ալեքսանդեր Բոնսորը։ Տասը րոպե անց մարզադաշտ ժամանած Քառը մտել է խաղադաշտ՝ զբաղեցնելով իր տեղը անգլիացիների դարպասում, իսկ Բոնսորը վերադարձել է հարձակվողի իր սովորական դերին։ Հանդիպումն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 2:2 հաշվով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «William Carr». *England Football Online* (անգլերեն).
2. ↑  «England Match No. 4 - Scotland - 6 March 1875 - Match Summary and Report» (անգլերեն). England Football Online. Արխիվացված է օրիգինալից 2021-11-22-ին. Վերցված է 2023-09-01-ին.
3. ↑  «Match No. 4 - Saturday, 6th March 1875, 3:20pm. England 2-2 Scotland» (անգլերեն). Englandstats. Արխիվացված է օրիգինալից 2022-07-22-ին. Վերցված է 2023-09-01-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի պրոֆիլը *England Football Online*-ում (անգլերեն)
**Զազի Ֆրիդոնի Զազյան** (1922, Կրասնոսելսկի շրջան), հայ մանկավարժ։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1980), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Զազի Զազյանը ծնվել է 1922 թվականին, Կրասնոսելսկի շրջանի Վերին Ճամբարակ գյուղում։ 1940 թվականին Դիլիջանի մանկավարժական տեխնիկումն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Կրասնոսելսկի շրջանի Հին Բաշքենդ գյուղի միջնակարգ դպրոցում, դասավանդել է մաթեմատիկա։

1940 թվականին Զազին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 1941 թվականի հունիսին Արևմտյան ռազմաճակատի 217-րդ հրետանային գնդում եղել է հրետանային նշանառու։ Վիրավորվել է Սառնի քաղաքի պաշտպանության ժամանակ։ 1941 թվականի աշնանը Զազյանը մասնակցել է Մոսկվայի համար մղված մարտերին։ 1943 թվականին Սմոլենսկի մարզի Վիլիժ քաղաքի ազատագրման համար մղված մարտերից մեկում երկրորդ անգամ է ոտքից ծանր վիրավորվել և ուղարկվել է հոսպիտալ։

1944 թվականի մարտին զորացրվել է որպես պատերազմի 2-րդ կարգի հաշմանդամ։ Նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1949 թվականին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է Երևանի Շոթա Ռուսթավելու անվան դպրոցում, 1953-1974 թվականներին ֆիզիկա է դասավանդել Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 1972 թվականին Զազյանը եղել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի ասիստենտ։ 1980 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների գծով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**ՀԱՀ կինեմատոգրաֆիա** (անգլ.՝ Cinema of South Africa), Հարավաֆրիկյան Հանրապետության կինեմատոգրաֆիան։ Առաջին ֆիլմերը նկարահանվել են աֆրիկաանս լեզվով, հետագայում ֆիլմերի զգալի մասը թողարկվել է անգլերենով։

Պատմություն
-----------

Առաջին ֆիլմը ՀԱՀ-ում նկարահանվել է 1911 թվականին, իսկ առաջին կինոստուդիան՝ Killarney Film Studios-ը, հիմնադրվել է 1915 թվականին Յոհաննեսբուրգում։ 1910-1920-ական թվականներին հարավաֆրիկյան շատ ֆիլմեր նկարահանվել են Դուրբանի մերձակայքում, որը պայմանավորված է գյուղական բնակավայրերին բնորոշ միջավայրի օգտագործմամբ։ 1931 թվականին նկարահանվեց առաջին հնչյունային ֆիլմը «Sarie Marais»-ը։

ՀԱՀ-ը ներկայացնող հանրահայտ ֆիլմերի մեջ կարելի է առանձնացնել Գևին Հուդի «Ցոցի» ֆիլմը, որը 2005 թվականին դարձավ «Օսկար»-ի մրցանակակիր 2005 թվականին «Օտար լեզվով լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում, ինչպես նաև Նիլ Բլոմկամպի «9-րդ շրջան» ֆիլմը, որը 2010 թվականին 4 անվանակարգերում արժանացավ «Օսկար» մրցանակի։

2006 թվականից սկսած խաղարկվում է «South African Film and Television Awards» (SAFTA) ազգային մրցանակը , որը հայտնի է նաև «Ոսկե կոտոշներ» անվամբ։

ՀԱՀ-ում գործում են կինեմատոգրաֆիական արտադրանքը ներկայացնող 4 ընկերություններ՝

* **Nu Metro** - Paramount Pictures, Warner Bros. New Line Cinema, Bollywood Films, Miramax Films, Universal Pictures (վիդեո), DreamWorks SKG, DreamWorks Animation SKG
* **Ster Kinekor** - PolyGram Filmed Entertainment, Focus Features, Walt Disney Pictures, Columbia Pictures
* **United International Pictures** - Universal Pictures (թատերական)
* **Next Entertainment** - 20th Century Fox

Նշանավոր դեմքեր
---------------

### Ռեժիսորներ

* Նիլ Բլոմկամպ
* Գևին Հուդ

### Դերասաններ և դերասանուհիներ

* Շարլտո Կոպլի
* Դեվիդ Ջեյմս
* Կլիֆ Սայմոն
* Ջեյսոն Կոուպ
* Տանիտ Ֆենիկս
* Տանյա Վան Գրաան
* Կիմ Էնգելբրեխտ

Գրականություն
-------------

* Кино: Энциклопедический словарь / С. И. Юткевич. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — 640 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «South Africa's film industry». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
2. ↑  About the SAFTAs (The South African Film and Television Awards)

Արտաքին հղումներ
----------------

* The South Africa Movie Site
* South African Movie Database
**Կուպերտինո** (անգլ.՝ Cupertino, [ˌkuːpərˈtiːnoʊ]), քաղաք Կալիֆոռնիայի Սանտա Կլարա շրջանում։ Գտնվում է Սան Խոսեից մոտավորապես 20կմ և Սան Ֆրանցիսկոյից 75կմ հեռավորության վրա։ Բնակչության թիվը կազմում է 61 հազար մարդ (2019)։ Կուպերտինոն Սիլիկոնյան հովտի քաղաքներից մեկն է։

Աշխարհագրություն
----------------

Կուպերտինոն հյուսիսից սահմանակից է Սանիվեյլին, հյուսիս-արևելքից՝ Սանտա Կլարային, արևելքից և հարավ-արևելքից՝ Սան Խոսեին, հարավից՝ Սարատոգային, իսկ հարավ-արևմուտքից՝ Սանտա Կրուզ ժայռերին։ Կուպերտինոն ավելի մոտ է ժայռերին, քան Սան Ֆրանցիսկոյի ծովախորշին, որի երկայնքով հիմնականում կենտրոնացած են Սիլիկոնյան հովտի բիզնեսի սիրտը կազմող տեխնոլոգիական ընկերությունների գրասենյակները։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Պատմականորեն Կուպերտինոն (Սան Ֆրանցիսկոյի Չայնաթաունի հետ) եղել է Չինաստանից արտագաղթողների կենտրոն։ Ներկայումս ևս ասիական ծագում ունեցող բնակիչների մասնաբաժինը գերազանցում է 60%-ը։

Կրթություն
----------

Կուպերտինոյում են գտնվում մի շարք խոշոր ՏՏ ընկերությունների գլխամասային գրասենյակները, այդ թվում՝ «Apple» և «Symantec» և այլն։ Այստեղ են գտնվում նաև Սան Ֆրանցիսկոյի ծովախորշի լավագույն դպրոցները (օրինակ՝ Monta Vista, Lynbrook, Homestead и Cupertino High)։ Առաջին երկուսը Կալիֆոռնիայի լավագույն դպրոցներից են ընդհանրապես։ Այս հանգամանքը գրավում է բարձր եկամուտ ունեցող ընտանիքներին, որոնք փորձում են լավագույն կրթություն տալ իրենց երեխաներին։

Կուպերտինոյում է գտնվում նաև Դե Անզի քոլեջը, որը պատրաստում է մոտ 22 000 ուսանողի, ինչպես նաև կորպորատիվ վերապատրաստման կենտրոն է Apple-ի աշխատակիցների համար։

Տեղանուն
--------

Կուպերտինոն անվանվել է Արոյո Սան Խոսե դե Կուպերտինո վտակի, ներկայումս՝ Սթիվենս Քրիք գետերի պատվին։ Գետի նախկին անվանումը տրվել է իսպանացի հետախույզ Խուան Բաուտիստա դե Անսի կողմից՝ ի պատիվ Սուրբ Ջուզեպպե Կուպերտիանացու։ Սուրբն իր անունը ստացել է Իտալիայի Ապուլիա շրջանի Կուպերտինո քաղաքից։ 20-րդ դարի սկզբին Կուպերտինոն փոխարինել է նախկին անվանումը՝ Վեսթ Սայդ։

Տնտեսություն
------------

2010 թվականի տվյալներով՝ Կուպերտինոյում ամենամեծ գործատուներն են․

| # | Գործատու | Աշխատակիցների թիվը |
| --- | --- | --- |
| 1 | «Apple» | 34300 (տարածաշրջանում) |
| 2 | «Օրաքլ» | 8000(տարածաշրջանում) |
| 3 | «Foothill-De Anza Community College District» | 3100 |
| 4 | «Hewlett-Packard» | 3000 |
| 5 | «Cupertino Union School District» | 1679 |
| 6 | «ArcSight» | 512 |
| 7 | «Fremont Union High School District» | 429 |
| 8 | «Chordiant» | 285 |
| 9 | «The Forum at Rancho San Antonio» | 285 |
| 10 | «Trend Micro» | 250 |
|

Քույր քաղաքներ
--------------

* Բհուբանեշվար, Հնդկաստան
* Կոպերտինո, Իտալիա
* Յուեյան, Չինաստան
* Սինչժու, Թայվան
* Տոյոկավա, Ճապոնիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
2. ↑
3. ↑  «U.S. Census Bureau». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 28-ին.
4. ↑  «City of Cupertino CAFR». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.
**Ռոստովի առևտրային արական ուսումնարան** (ռուս.՝ Ростовское коммерческое мужское училище), Դոնի Ռոստովի ուսումնարաններից մեկը մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։

Պատմություն
-----------

Սկսած 1890-ական թվականներից Դոնի Ռոստովում քննարկվում էր տնտեսական ուղղվածության ուսումնական հաստատություն հիմնելու մասին հարցը։ 1891 թվականին կազմվեց քաղաքում Առևտրային ակադեմիա բացելու նախագիծ, որն իրականացնել չհաջողվեց։ Միայն տասը տարի անց` 1900 թվականին, վաճառականների ընկերակցության միջոցներով բացվեց Ռոստովի առևտրային արական ուսումնարանը, որի տնօրեն դարձավ Խարկովի կայսերական համալսարանի շրջանավարտ, պետական խորհրդական Պյոտր Վերխովսկին (1822-1900)։

1901 թվականին այդ առևտրային ուսումնարանին կից բացվեց առևտրային դպրոց (Կալվածատերերի փոխադարձ ընկերակցության միջոցներով)։ 1902-1904 թվականներին կրկին վաճառականների նվիրատվությունններով և միջոցներով կառուցվեց կոմերցիոն ուսումնարանի եռահարկ շենքը Նիկոլսկայա, 150 փողոցի (այժմ` Սոցիալիստական փողոց, 162, որտեղ գտնվում է շինարարական համալսարանի ուսումնական մասնաշենքը) և Բոգատյանովսկի զառիվայր պողոտայի խաչմերուկում։ 1907 թվականին բացվեցին առևտրային ուսումնարանի կանանց բաժանմունքը և առևտրային գիտելիքների երեկոյան դասընթացները։ Ռոստովի առևտրային ուսումնարանը տիրապետում էր ժամանակակից սարքավորումների, գրադարանի և հիասքանչ դահլիճի, այնտեղ կար նաև Նիկոլայ Հրաշագործ տնային եկեղեցին։

Ռոստովի պետական շինարարական համալսարանի շենքը
Այս շենքի հետ են կապված Դոնում բարձրագույն տնտեսագիտական կրթության պատմության հետագա էջերը։ 1918-1920 թվականներին այստեղ գործում էր Դոնի առևտրային ինստիտուտը, 1920-1922 թվականներին` Դոնի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ 1921 թվականի աշնանից նախկին առևտրային ուսումնարանի շենքում, բացի Դոնի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտից, տեղավորվել էին նաև 2-րդ արդյունաբերական-տնտեսական դպրոցը և Դոնի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1931 թվականից այնտեղ սկսեց գործել Ռոստովի ֆինանսատնտեսական ինստիտուտը (այժմ` Ռոստովի պետական տնտեսագիտական համալսարան)։

Ներկայումս Ռոստովի նախկին առևտրային ուսումնարանի շենքում գտնվում է Ռոստովի պետական շինարարական համալսարանը, որը 2016 թվականի ապրիլի 15-ին մտավ Դոնի պետական տեխնիկական համալսարանի կազմի մեջ։ 

Այս շենքը Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության հուշարձան է, գրանցման համարը` 6100040000։

Պատկերասրահ
-----------

* Նիկոլայ Հրաշագործ տնային եկեղեցինՆիկոլայ Հրաշագործ տնային եկեղեցին
* Եկեղեցու պատկերակալըԵկեղեցու պատկերակալը
* Ուսումնարանի դահլիճըՈւսումնարանի դահլիճը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «На пути к РФЭИ». Վերցված է 2017 Փետրվար 22-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  Ростов-на-Дону. Домовая церковь Николая Чудотворца при Ростовском Коммерческом училище
3. ↑  «ЗДАНИЕ ГОРОДСКОГО КОММЕРЧЕСКОГО УЧИЛИЩА». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ДОНСКОЙ КОММЕРЧЕСКИЙ ИНСТИТУТ - ИЗ ИСТОРИИ
* На пути к РФЭИ. ВУЗ в предвоенные годы(չաշխատող հղում)
**Մինաս Խաչատուրի Շորշորով** (ռուս.՝ Минас Хачатурович Шоршоров, հոկտեմբերի 25, 1922(1922-10-25), Մոսկվա, Խորհրդային Ռուսաստան - մարտի 25, 2005(2005-03-25)), մետաղագիտության և մետաղների ֆիզիկայի բնագավառի հայ խորհրդային գիտնական, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1941-1945) մասնակից, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1968)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի Բաումանի անվան բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը (1949)։ 1951-1953 թվականները՝ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի էլեկտրաթերմիայի և էլեկտրաեռակցման բաժանմունքի գիտնական քարտուղար։ 1953 թվականից աշխատում է ԽՍՀՄ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Բայկովի անվան մետալուրգիայի ինստիտուտում, 1959 թվականից կոմպոզիցիոն նյութերի և պաշտպանական պատվածքների փոշեմետալուրգիայի բաժնի վարիչ։ 1979 թվականից՝ ԽՍՀՄ Գիտության և տեխնիկայի պետական կոմիտեին կից փոշեմետալուրգիայի գիտական խորհրդի պաշտպանական պատվածքների բաժանմունքի և ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի մետալուրգիական պրոցեսների ֆիզիկաքիմիական հիմունքների գիտական խորհրդի կոմպոզիցիոն նյութերի ու պաշտպանական պատվածքների փոշեմետալուրգիայի բաժանմունքի նախագահ։ Շորշորովը կոմպոզիցիոն նյութագիտության հիմնադիրն է ԽՍՀՄ-ում։ Շորշորովի բազմաթիվ գյուտերն արմատավորվել են մետալուրգիայում, մեքենաշինության մեջ, էլեկտրոնային տեխնիկայում։ 1968 թվականին Մոսկվայի մետալուրգիական երեկոյան ինստիտուտում հիմնադրել է «կոմպոզիցիոն նյութերի եռակցում և ստացում» մասնագիտությամբ եռակցման պրոցեսների մետալուրգիայի ամբիոն (մինչև 1978 թվականը՝ ամբիոնի վարիչ)։ Աշխատությունները վերաբերում են տարասեռ նյութերի կոնտակտային փոխազդեցությանը, մետաղական համաձուլվածքներում ֆազային փոխակերպումներին և ջերմամեխանիկական ամրացմանը, պաշտպանական պատվածքների փոշեմետալուրգիային։ Պ․ Պ․ Անոսովի (1966) և Ա․ Ա․ Բայկովի (1981) անվան մրցանակներ։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանյան անդամ (1980)։ Պարգևատրվել է աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 4870154260566324480005 · WorldCat VIAF: 4870154260566324480005 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 549)։*  |
**Արթուր Լեոպոլդ Բեմբրիջ** (անգլ.՝ Arthur Leopold Bambridge, հունիսի 16, 1861(1861-06-16), Վինձոր, Բերկշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - նոյեմբերի 27, 1923(1923-11-27), Լի-օն-Սի, Southend-on-Sea, Էսեքս, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի նախկին ֆուտբոլիստ։ Խաղացել է անգլիական վեց ակումբներում և Անգլիայի ազգային հավաքականում։

Ծնվել է Վինձորում (Բերկշիրի կոմսություն)։ Միսիոներ և Վիկտորյա թագուհու լուսանկարիչ Ուիլյամ Սեմյուել Բեմբրիջի վեցերորդ զավակն էր։ Ավարտել է Վինձորի Ս. Մարկոսի դպրոցը։

Հանդես է եկել Վինձոր, Ապտոն պարկ, Սվիֆթս, Կլեպհեմ Ռովերս, Կորինթիան ֆուտբոլային ակումբներում որպես ձախ պաշտպան, նաև աջ կիսապաշտպան։ 1881 թվականին առաջին անգամ հրավիրվեց Անգլիայի հավաքական և մասնակցեց Ուելսի հավաքականի հետ խաղին, որում ուելսցիները հաղթեցին 1։ 0 հաշվով։ Հաջորդ անգամ նա հավաքական հրավիրվեց 2 տարի անց՝ կրկին Ուելսի հավաքականի հետ խաղին։ Նա խաղաց աջ կիսապաշտպանի դիրքում, իսկ նրա եղբայր Չարլզը՝ ձախ, և Անգլիայի հավաքականը հաղթեց 5-0 հաշվով։

Նրա երրորդ և վերջին խաղն Անգլիայի հավաքականում կայացավ 1884 թվականին Իռլանդիայի հավաքականի դեմ։ Այս խաղում Արթուրը խփեց իր միակ գոլը հավաքականում։

Նրանց ավագ եղբայր Էռնեստ Բեմբրիջը 1876 թվականին Անգլիայի հավաքականում անցկացրեց մեկ խաղ։ Այսպիսով, նրանք միակ երեք եղբայրներն էին, որ երբևէ հանդես են եկել Անգլիայի հավաքականում։

Հետֆուտբոլային գործունեություն
------------------------------

1884 թվականին Արթուր Բեմբրիջն ավարտեց իր կարիերան վնասվածքի պատճառով։ Դրանից հետո նա ճամփորդեց աշխարհով մեկ, սովորեց կերպարվեստ և հեղինակեց մի քանի կտավներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | England Football Online (խաղացող) · englandstats.com · eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 103691254X · ISNI: 0000000410172543 · VIAF: 304783308 · WorldCat VIAF: 304783308 |

 |
**Նորա Էլոիզ Դան** (անգլ.՝ Nora Eloise Dunn, ապրիլի 29, 1952(1952-04-29), Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի և կատակերգու։ Նա առավել հայտնի է «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» հեռուստաշոուում դերերի շնորհիվ, ինչպես նաև հեռուստաշոուներում, սերիալներում և ֆիլմեում նկարահանվելու շնորհիվ։

Վաղ կյանք
---------

Նորա Դանը ծնվել է Չիկագոյում, Իլինոյաս նահանգում, բուժքույր Մարգարետ Իսթի (անգլ.՝ Margaret East) և երաժիշտ և բանաստեղծ Ջոն Դանի (անգլ. ՝ John Dunn) ընտանիքում։ Նրա կրտսեր եղբայրը դերասան Քևին Դանն է։ Նա մեծացել է իռլանդական ծագում ունեցող կաթոլիկ ընտանիքում։ 1970-1972-ական թվականներին Դանն այցելել է Չիկագոյի Արվեստի ինստիտուտի դպրոց (англ. School of the Art Institute of Chicago), Սան Ֆրանցիսկոյի քաղաքային քոլեջը (անգլ.՝ City College of San Francisco) և Գեղարվեստի ակադեմիա (անգլ.՝ Academy of Fine Arts):

Անձնական կյանքի
---------------

Նորա Դանը ամուսնացել է դրամատուրգ Ռեյ Հաթչսոնի հետ 1987 թվականի սեպտեմբերին։ Զույգը ամուսնալուծվել է 1995 թվականին։ 1998 թվականին Դանն ամուսնացել է շինարար Շոն Մաքգերիի հետ։

Կարիերա
-------

«Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» շոուում աշխատելուց բացի ՝ Դանը նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում և սերիալներում։ Նա հայտնվել է «Քույրեր» հեռուստասերիալի պարբերական դերերում` 1993-1996-ական թվականներին, «Դայակը»հեռուստասերիալում ՝ 1998-1999-ական թվականներին, 1998 թվականին որպես հրավիրված դերասան հանդես է եկել «Գաղտնի նյութեր» սերիալի երկժամյա դրվագում։

Նա նկարահանվել է «Մայամիի բլյուզը» ֆիլմում Ալեք Բոլդուինի հետ, «Երեք թագավորները» ՝ Ջորջ Քլունիի մասնակցությամբ, «Փողերի դատավճիռը» ՝ Ջոն Կյուսակի հետ, «Օրինակելի արու» Բեն Սթիլերի հետ, «Ժամանակից դուրս» ՝ Դենզել Վաշինգտոնի հետ, «Նոյեմբեր» -ը։ Քորթնի Քոքսի հետ, «Դարվին մրցանակ» և «*Փայնեփլ էքսպրես»:*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nora Dunn Biography, filmreference.com
2. ↑  Davenport, Misha (2008 թ․ ապրիլի 11). «Artwork no laughing matter to Nora Dunn». *Chicago Sun-Times*.
3. ↑  Nora Dunn Biography, Yahoo! Movies

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նորա Դան Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 11027770 · BNE: XX5539968 · BNF: 14173810k · CONOR: 279158371 · ISNI: 000000007840978X · LCCN: n91015713 · VIAF: 70564904 · WorldCat VIAF: 70564904 |

 |

 |
**Մլավա** (լեհ.՝ Mława), քաղաք Լեհաստանում, որը ներառված է Մազովեցյան վոևոդության կազմում, Մլավայի շրջան։ Այն ունի քաղաքային համայքի կարգավիճակ։ Զբաղեցնում է 34,86 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 31.047 մարդ է ։ Քաղաքը գտնվում է Վկրա գետի վտակ Մլավկա գետի ափին։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ Մլավա քաղաքը հիշատակվում է որպես Մազովիայի երեք իշխանների 1426 թվականի հունիսի 2-ին հանդիպման վայր, որտեղ նրանք ժամանել են տեղի դատարանի ժողովի համար։ Հայտնի չէ՝ արդյոք Մլավան այդ ժամանակ քաղաքային կենտրոն էր, սակայն երեք տարի անց 1429 թվականին, Մլավան արդեն ունեցել է քաղաքի կարգավիճակ։ 1521 թվականին լեհ-տևտոնական պատերազմի ժամանակ քաղաքը գրավել և թալանել են խաչակիրները։ 1659 թվականին քաղաքը շվեդական զորքերը հրդեհել են այն, իսկ 1795 թվականին՝ Լեհաստանի բաժանումից հետո, Մլավան դարձավ Պրուսիայի մաս։

Նապոլեոնյան պատերազմներից հետո Մլավան ընդգրկվել է Ռուսաստանի կայսրության կազմում, որտեղ նա մնացել է մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Քանի որ 1914 թվականին քաղաքը գտնվել է ռուս-գերմանական սահմանի մերձակայքում, Մլավայի շրջանում ծանր մարտեր են տեղի ունեցել, և քաղաքը ձեռքից ձեռք է անցել տասնչորս անգամ։ Միջպատերազմյան շրջանում Լեհաստանի երկրորդ հանրապետության կառավարությունն այստեղ կառուցել է մի քանի ամրոց, և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբնական ընթացքում գերմանական վերմախտը Մլավիայի շրջանում հանդիպել է լեհական բանակի ուժեղ դիմադրությանը։ Օկուպացիայի ժամանակ Մլավայի հրեական գերեզմանովը ամբողջությամբ քանդվել է։ Հրեաների հանդեպ ատելությունն այնքան ուժեղ էր, որ պատերազմից հետո Հոլոքոստի զոհերի հուշարձանը Մլավայում մի քանի անգամ վնասել են լեհերը։

1991 թվականին քաղաքը դարձել է գնչուների դեմ խոշոր ջարդերի վայր։

Քույր քաղաքներ
--------------

Մլավան հանդիսանում է հետևյալ քաղաքների քույր քաղաքը.

* Raseiniai District Municipality?, Լիտվա (2000)
* Բարտոշիցե, Լեհաստան (մայիսի 15, 2001)
* Կանցանո, Իտալիա (2004)
* Կաստելալտո, Իտալիա (2004)
* Կրիվա Պալանկա, Հյուսիսային Մակեդոնիա (2011)
* Մոսկուֆո, Իտալիա (2009)
* Նեսեուդ, Ռումինիա (2009)
* Չերմինյանո, Իտալիա (2004)
* Սավերն, Ֆրանսիա (2005)
* Ֆիռնհայմ, Գերմանիա (2019)
* Ֆրանկոնվիլ, Ֆրանսիա (2023)

Նկարներ
-------

* 
* 
* ՇուկաՇուկա
* 
* ՇուկաՇուկա
* ՇուկաՇուկա
* 
* ՇուկաՇուկա
* ԵկեղեցիԵկեղեցի
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Wolfram|Alpha: City Data for Mlawa, Poland: demographics, maps». Wolframalpha.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 9-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 30-ին.
3. ↑  Populacja - Mlawa 31-12-2021r. www.polskawliczbach.pl
4. 1 2 3 4 5 6
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Млава, город». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
* Официальная страница города

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մլավա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4450919-4 · LCCN: n85336381 · NKC: ge856408 · VIAF: 131893639 · WorldCat VIAF: 131893639 |

 |
**Արտաշես Ալեքսանդրի Մելիք-Ադամյան** (օգոստոսի 28, 1885(1885-08-28), Շուլավեր, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 10, 1949(1949-03-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային թերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1937)։ Երևանի բժշկական ինստիտուտի տնօրեն (1937)։

Կենսագրություն
--------------

1906 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի գիմնազիան, ապա՝ Խարկովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1911) և աշխատել տեղի ֆակուլտետային թերապիայի, 1916-1925 թվականներին՝ հոսպիտալային թերապիայի կլինիկաներում, 1925 թվականից՝ Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի ներքին հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ։ 1936-1937 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, ապա՝ տնօրեն, 1938 թվականից՝ հանրապետական զինկոմիսարիատի ռազմաբժշկական հանձնաժողովի նախագահ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են կլիմայաբուժության, խաղողաբուժության, Արտաշես Ալեքսանդրի Մելիք-Ադամյան սրտամկանի ինֆարկտի ախտորոշման, ռևմատիզմի և ներքին հիվանդությունների ուսումնասիրության հարցերին։ Եղել է հանրապետական բժշկական ընկերության, առժողկոմատի բժշկական գիտական խորհրդի, թերապևտների ընկերության և հանրապետական ռևմատիկ կոմիտեի նախագահ։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Հիշատակ
-------

Արտաշես Ալեքսանդրի Մելիք-Ադամյանի անունով են կոչվում Երևանի բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային թերապիայի կլինիկան և Երևանի փողոցներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 385—386.
2. ↑  «Մեր ռեկտորները». *www.ysmu.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արտաշես Մելիք-Ադամյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 12088 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 385)։*  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Արամ Շահվերդյան | **Երևանի բժշկական ինստիտուտի ռեկտորԱրտաշես Մելիք-Ադամյան**1937 | **Հաջորդող**Եգոր Հարությունյան |
**Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենք** (ռուս.՝ Здание Донской опытной станции масличных культур), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը կառուցվել է 1910-ական թվականներին։ Գտնվում է Գյուղատնտեսական նրբանցք, շենք 6, լիտեր A հասցեով։ 20-րդ դարի սկզբից այս շենքը պատկանում էր Ռոստով-Նախիջևանի փորձարարական գյուղատնտեսական կայանին, որը հետագայում վերանվանվեց Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի։ 1918-1974 թվականներին այս շենքում աշխատել է սելեկցիոներ գիտնական Լեոնիդ Աֆանասևիչ Ժդանովը։ Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենքն ունի տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շինությունը գտնվում է բակում, գլխավոր ճակատն ուղղված է դեպի հարավ։ Աղյուսե կառույցն ունի փոփոխական հարկայնություն և L-աձև հատակագիծ։ Սանդղասրահին հարում են աշխատանքային տարածքներով միջանցքները։ Շենքի հիմնական երկհարկանի ծավալն ավարտվում է ձեղնահարկ ունեցող քառալանջ տանիքով։ Գլխավոր ճակատը զարդարված է միջհարկային գոտիով, պրոֆիլավորված քիվով և որմնասյուներով։ Լուսամուտատեղերը զարդարված են երեսկալներով, պատուհանագոգերի ներդիրներով և կողպեքային քարերով։ Գլխավոր մուտքն ընդգծված է երեսկալով։

1976 թվականին շենքի պատին փակցվել է հուշատախտակ հետևյալ տեքստով. *«1924-1974 թվականներին այս շենքում աշխատել է ականավոր սելեկցիոներ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, պետական մրցանակի դափնեկիր, գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ, ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Ժդանով Լեոնիդ Աֆանասևիչը»։* Հուշատախտակի տեքստն այնքան էլ ճշգրիտ չէ, քանի որ Ժդանովը Ռոստով-Նախիջևանի փորձարարական կայանում սկսել է աշխատել դեռևս 1918 թվականին։ Նա դաշտային տնտեսության բաժնի վարիչն էր։

Ռոստովի մարզի վարչակազմի ղեկավարի 1998 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ 411 հրամանով Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենքը վերցվել է պետական պաշտպանության տակ որպես տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Шулепова Э. А.* Материалы свода памятников истории и культуры РСФСР. Ростовская область.. — М.: Изд-во НИИ культуры, 1990. — С. 28—29.
2. 1 2  «Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)». Официальный портал Правительства Ростовской области. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.

Գրականություն
-------------

* *Гегузин И.* Страницы ростовской летописи. — Ростов-на-Дону, 1983. — С. 95—97.
* Путями познания. — Ростов-на-Дону, 1985. — С. 80—86.
**Բիլլուն** (դան. Bilund)՝ քաղաք Դանիայի Յուտլանդիա թերակղզում։ Այն նույնանուն նահանգի մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 6146 մարդ (2012)։ Մինչև 1510 թվականը քաղաքը կրել է Գրենե անունը։

Աշխարհագրություն
----------------

Բիլլունը գտնվում է Գրիննստենդա քաղաքից 13 կմ. Էսբերգա քաղաքից 56 կմ. և Վայլե քաղաքից 27 կմ. հեռավորության վրա։

Պատմություն
-----------

«Բիլլուն» անվանումը ծագում է bi (մեղու) և lund (պուրակ) բառերից։
1291 թվականին կառուցվում է Գրենեի եկեղեցին։ Քաղաքի հին անունը եղել է Գրենե, իսկ նոր անվանումը ստացել է 1510 թվականին։ 1788 թվականին Դանիայում ճորտատիրական կարգերը չեղյալ հայտարարելու ժամանակ քաղաքում կար 8 խոշոր ֆերմա։ 1880 թվականին կառուցվում է առաջին ջրաղացը, իսկ երկու տարի անց Կրոգայի դպրոցը։ 1895 թվականին հին ջրաղացը այրվում է։ 1897 թվականին կառուցվում է հոլլանդական տիպի ջրաղաց։ Այդ թվականին բացվում է նաև քաղաքի երկաթուղին, որը կապում է Վանդել քաղաքի հետ։ 1914 թվականին երկաթգիծը երկարացվում է մինչև Գրիննստեդա քաղաքը։ Քաղաքը զգալիորեն մեծացել է 1960-ական թթ. LEGO GROUP-ի գործարանի բացման շնորհիվ։ LEGO-ն նաև կառուցել է Բիլլունի օդանավակայանը, իսկ 1968 թվականին բացել է «Լեգոլենդ» (դան. Legoland) ժամանցի այգին։ Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է Բիլլուն-կենտրոնը, որը բացվել է 1973 թվականին, որտեղ կա եկեղեցի, գրադարան, դահլիճ, թատրոն, ռեստորաններ և այլն։

1971 թվականին բացվում է ձիարշավարանը։

Նշումներ
--------



|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բիլլուն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 239997999 · WorldCat VIAF: 239997999 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մուրադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միքայել Մուրադյան (այլ կիրառումներ)

**Միքայել Արտեմի Մուրադյան** (մայիսի 5, 1921(1921-05-05), Հադրութ - փետրվարի 18, 1993(1993-02-18), Երևան, Հայաստան), հայ գեներալ-մայոր (1965 թվական)։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Մուրադյանը ծնվել է 1921 թվականի մայիսի 5-ին ԼՂԻՄ Հադրութի շրջանի Հադրութ գյուղում։ Ավարտել է Բաքվի ռազմահետևակային ուսումնարանը (1941 թվական), Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան (1951 թվական)։ 1941 թվականի դեկտեմբերից մաս նակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, ծանր վիրավորվել Տագանրոգի համար մղված մարտերում։ 1943 թվականից, որպես գումարտակի հրամանատար, ապա հրաձգային գնդի հրամանատարի պաշտոնակատար, մարտնչել է Թամանյան 89-րդ հայկական դիվիզիայի կազմում, Կովկասի նախալեռներից հասել մինչև Բեռլին։ Ետպատերազմյան տարիներին հրամանատարական պաշտոններ է վարել տարբեր ռազմական օկրուգներում։ 1961—1980 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ քաղաքացիական պաշտպանության շտաբի պետ, 1990-1991 թվականներին՝ «Դիզակ» հայրենակցական միության հիմնադիր-նախագահ։

1988-1993 թվականներին ԼՂՀ Հադրութի շրջան է առաքել սննդամթերք, մասնակցել կամավորական ջոկատի կազմավորմանը, Հադրութի շրջանի գյուղերի միջև ռազմավարական նշանակության ճանապարհի («Փրկության ճանապարհ») շինարարությանը, Հադրութ-Ստեփանակերտ-Երևան հեռախոսային կապի ստեղծմանը, ՀՀ-ում բռնագաղթած հադրութցիների տեղավորմանը, վիրավոր ազատամարտիկների բուժսպասարկման կազմակերպման աշխատանքներին։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի 2, Հայրենական պատերազմի I և II աստիճանի շքանշաններով։

Գրականություն
-------------

* էսասապետյան Ռ. Գեներալի ուղին, Ե. 2003։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 8 (հայ.) — հատոր 8. — էջ 95.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 95)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**«Ռոստովէներգոյի» շենք** (ռուս.՝ Здание «Ростовэнерго»), վարչական շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որտեղ տեղակայված են Ռոստովի մարզի մի քանի խոշոր ընկերություններ։ Կառուցվել է 1952 թվականին ճարտարապետ Լև Էբերգի նախագծով։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։ Գտնվում է Բոլշայա Սադովա փողոց, 49/42 հասցեով։

Պատմություն
-----------

Ներկայիս շենքի տեղում նախկինում եղել է քառահարկ շենք, որը քանդվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ «Ռոստովէներգոյի» ներկայիս շենքը կառուցվել է 1952 թվականին ճարտարապետ Լև Լեոնիդովիչ Էբերգի նախագծով՝ քաղաքի հետպատերազմյան վերակառուցման ընթացքում։

Ռոստովի մարզի մշակույթի նախարարության 2015 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թիվ 488 հրամանով «Ռոստովէներգոյի» շենքը ճանաչվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։ 2010-ական թվականներին շենքի մաշվածության աստիճանը հասել էր 35 տոկոսի, ինչի պատճառով 2016 թվականին սկսվեց վերականգնումը։ Աշխատանքները նախատեսել էին ավարտել մինչև 2018 թվականի ֆուտբոլի Աշխարհի առաջնության մեկնարկը։

Ճարտարապետություն
-----------------

«Ռոստովէներգոյի» շենքը կառուցվել է խորհրդային նեոդասականության ոգով։ Հիմնական և կողմնային ճակատների ձևավորման մեջ նկատվում են իտալական Վերածննդի տարրեր։ Միջանցքային տիպի L-աձև շենքն ունի 5 հարկ։ Գլխավոր և կողմնային ճակատները երկու հարկի բարձրությամբ զարդարված են խոշոր կոպիտ սվաղով։ Բոլշայա Սադովայա փողոցին նայող հիմնական ճակատի կենտրոնական հատվածն ընդգծվում է երկու առաջին հարկերի բարձրությամբ կեղծ կամարաշարով, 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ հարկերում խորշապատշգամբներով և պսակվում է ձեղնահարկի լուսամուտ ունեցող աստիճանավոր ատտիկոսով։ 3-րդ և 4-րդ հարկերի խորշապատշգամբները զարդարված են որմնասյուներով, 5-րդ հարկի դուրս ցցված պատշգամբով խորշապատշգամբը զարդարված է կիսաշրջանաձև կենտրոնական կամարով։

Հարդարելիս օգտագործվել է ծեփածո և սվաղային դեկոր։ Երկրորդ հարկի պատուհանների տակ տեղադրված են խորհրդային խորհրդանիշներով մեդալիոններ։ Երրորդ հարկի պատուհանները զարդարված են բազմապրոֆիլ երեսկալներով և կողպեքային քարերով։ Ճակատների հորիզոնական բաժանումն ընդգծվում է լայն պրոֆիլավորված գոտիով։ Շենքի կլորացված անկյունը պսակված է ծեփածո անվանագիր ունեցող կլորացրած ճակտոնով։

Գտնվելու վայր
-------------

«Ռոստովէներգոյի» շենքը գտնվում է Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանում՝ քաղաքի վարչական շենքի դիմաց (Բոլշայա Սադովայա, 49 / Սեմաշկոյի փողոց, 42)։ Հասնել կարելի է ավտոբուսով (թիվ 3, 3ա, 7, 67, 33, 70, 80), տրոլեյբուսով (թիվ 1, 2, 9, 22), «Սեմաշկո (Բոլշայա Սադովայա փողոց)» կանգառ։

Նշումներ
--------

1. 1 2 3 4 5 6  «Здание Ростовэнерго в Ростовской области». www.rostovgid.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 5-ին.
2. 1 2 3 4  МРСК Юга отреставрирует к ЧМ-2018 объект культурного наследия Ростова-на-Дону — здание «Ростовэнерго»
3. ↑  Список объектов культурного наследия регионального значения(չաշխատող հղում)
**Ռոդիոն Իվանի Մինասով** (ռուս.՝ Родион Иванович Минасов, 1896, Ալտան, Կիրինսկի շրջան, Չիտայի մարզ - 1958]), կոմունիստ քաղաքական գործիչ, ինտենդանտական ծառայության գեներալ-մայոր (1945), ԽՄԿԿ անդամ (1920)։

Ծնվել է աքսորված ղարաբաղցի նավթագործի ընտանիքում։ Ավագ ենթասպայի կոչումով մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1917 թվականի փետրվարին հեղափոխական գործունեության համար վտարվել է ցարական բանակից։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ընդգրկվել է «Սմոլնի» պարտիզանական ջոկատի կազմում, կռվել այսպես կոչված՝ հակահեղափոխական ուժերի դեմ։ 1921—1937 թվականներին ծառայել է Օմսկի, 1937—1941 թվականներին՝ Անդրբայկալյան ռազմական, օկրուգներում։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղել է Անդրբայկալյան ռազմաճակատի ֆինանսական մասի պետը։ Մասնակցել է կայսերական Ճապոնիայի դեմ պատերազմին։ Պատերազմից հետո ծառայել է Անդրբայկալյան-Ամուրյան, ապա՝ Հեռավորարևելյան ռազմական, օկրուգների շտաբներում։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2, «Հայրենական պատերազմի» 1-ին աստիճանի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 556.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 556)։*  |
**Օզդ** (հունգ.՝ oːzd) քաղաք Բորսոդ Աբուաի Զեմփլեն մարզում, Հյուսիսային Հունգարիայում։ Միշկոլց քաղաքից հեռավորությունը 40 կմ է։ Օզդը մարզի մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է։

Պատմություն
-----------

Օզդ
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի
Այս տարածքը բնակեցված է եղել հնագույն ժամանակներից։ Օզդ գյուղն առաջին անգամ հիշատակվում է 1272 թվականին։ 
Ժամանակակից քաղաքը ձևավորվել է Հունգարիայի սոցիալիստական դարաշրջանում` Օզդ Բոյլոկ և Սայուվարկոնի քաղաքների միավորումից, երբ երկրի հյուսիսային մասը դարձել է ծանր արդյունաբերության կենտրոն։ Օզդում կան մեծ թվով գնչուներ, 1,025 մարդ։ Օզդը Հունգարիայի ամենաաղքատ քաղաքներից մեկն է։

Սպորտ
-----

Օզդում ամենահայտնի սպորտաձևը ֆուտբոլն է։ Օզդի ամենահաջողակ ֆուտբոլային թիմը «Ózdi Kohász SE»-ն է, որը խաղացել է Հունգարիայի ֆուտբոլի առաջնությունում` Հունգարիայի ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայում։ Այնուամենայնիվ ակումբը լուծարվել է 2003 թվականին։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Խոժուվ, Լեհաստան (1998)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Hungarian League 1961-62». Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.com. 2015 թ․ մայիսի 29.
2. ↑   (հունգ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք in Hungarian, English and German

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օզդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4266627-2 · LCCN: n81022643 · NKC: ge1120154 · VIAF: 248188180 · WorldCat VIAF: 248188180 |

 |
**Արտաշես Հովհաննեսի Քարամյան** (մարտի 2, 1908(1908-03-02), Կապան, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 20, 1989(1989-11-20), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆիզիոլոգ։ ԽՍՀՄ (1970) և ՀԽՍՀ (1963) ԳԱ թղթակից անդամ։ Լևոն Օրբելու աշակերտը։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

1935 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ Հայրենական պատերազմի տարիներին (1941-1945) Քարամյանը գործող բանակի հոսպիտալներում աշխատել է որպես նյարդավիրաբույժ։ 1946-1950 թվականներին Լևոն Օրբելու ղեկավարությամբ աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ի․ Պավլովի անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում, 1950-1958 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԲԳԱ փորձառական բժշկագիտության ինստիտուտում։ 1959 թվականից Քարամյանը ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ի․ Սեչենովի անվան էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի ինստիտուտի կենտրոնական նյարդային համակարգի համեմատական ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիան, 1975 թվականից՝ նաև էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի բաժինը։ 1960-1977 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի տնօրենի գիտական գծով տեղակալը։ Եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի գիտական խորհրդատուն։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

Քարամյանի գիտական հետազոտությունները վերաբերում են ողնաշարավորների ֆիլոգենետիկ շարքում ուղեղիկի և գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի և ենթակեղևային գոյացությունների էվոլյուցիայի հարցերին։ Քարամյանը ձևակերպել է ինչպես ամբողջությամբ վերցրած ուղեղի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները, այնպես էլ նրա առանձին ինտեգրատիվ համակարգերի զարգացման փուլերը սփռուն ձևերից մինչև կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ տեսակետից մասնագիտացված ձևերը։ Քարամյանն առաջադրել է զգայական համակարգերի էվոլյուցիայում երկակի նյարդավորման սկզբունքը, մշակել կենտրոնական նյարդային համակարգի կրիտիկական փուլերի զարգացման սկզբունքը ողնաշարավորների ֆիլոգենեզում։ Եղել է ուղեղի միջազգային կազմակերպության անդամ։

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

Արժանացել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ի․ Պավլովի անվան (1957) և Լ․ Օրբելու անվան (1974) մրցանակների։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի, Ժողովուրդների բարեկամության և «Պատվո նշան» շքանշաններով ու մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  А. П. Айриян (1998). *Армянские учёные-медики*. Ереван: Амарас. էջ 25. ISBN 99930-1-001-7. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: checksum (օգնություն)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 422)։*  |
**Վլադիմիր Նիկոլաևիչ Աբրամով** (հունիսի 21, 1949(1949-06-21), Լուգանսկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 7, 2017(2017-07-07), Լուգանսկ)՝ խորհրդային ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

Կարիերա
-------

Լուգանսկի, ֆուտբոլի ուսուցիչ։

1966 թվականից մինչև 1977 թվականը խաղացել է ԽՍՀՄ Բարձրագույն լիգայում Լուգանսկի «Զարյա» ակումբի կազմում։ Երկրի առաջնություններում այդ ակումբի կազմում խաղացել է ավելի քան 200 խաղ։ 1973 թվականին երկու անգամ դուրս է եկել խաղադաշտ եվրոպական ակումբային չեմպիոնների գավաթի շրջանակներում։

1978 թվականին «Զարյա» ակումբի նոր մարզիչը հրաժարվեց Աբրամովից, և նա տեղափոխվեց Քուիբիշևը «Կռիլյա սովետով»։ Այդ ակումբում նա անցկացրել է 34 խաղ և խփել 7 գոլ 1978 թվականին և դարձավ առաջին լիգայի չեմպիոն։ 1979 թվականին խաղացել է «Կռիլյա» ակումբում, անցկացրել է 13 խաղ բարձրագույն լիգայում։

1979 թվականից մինչև 1980 թվականը հանդես էր գալիս առաջին Զապորոժեի "Մետալուրգ" ակումբի կազմում։ Կարիերայի ավարտից հետո ֆուտբոլիստը հակամարտության պատճառով չի կարողացել դառնալ մարզիչ, աշխատել է որպես «Լուգանսկի» հանքում, մարզել է տեղական թիմը։

Ձեռքբերումներ
-------------

1972 թվականի ԽՍՀՄ-ի չեմպիոն։ ԽՍՀՄ-ի 1974, 1975 թվականների գավաթի եզրափակչի մասնակից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  КЛИСФ. Еврокубковая статистика по сезонам
2. ↑  Серия материалов Владимира Абрамова о «Заре»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Серия материалов Владимира Абрамова о «Заре»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Լևոն Սերգոյի Մելիքյան** (1906, գ. Բերդ, Շամշադինի շրջան - ), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

1928 թվականին ավարտել է Բերդի յոթնամյա դպորցը, իսկ 1931 թվականին Թբիլիսիի մանկավարժական տեխնիկումը։ Որպես ուսուցիչ 1931-1932 թվականներին աշխատել է Պառավաքարում, իսկ 1932-1935 թվականներին Ադրբեջանի Կուտկաշենի շրջանի Ամիրվան գյուղի դպրոցում, 1935-1941 թվականներին դասավանդել է Իջևանի շրջանի Խաշթառակ գյուղում։ Հեռական կարգով սովորել է Երևանի հայկական մանկավարժական ինստիտուտի բնագիտական ֆակուլտետը և երրորդ կուրսից զորակոչվել բանակ։ 1942 թվականին մասնակցել է Կովկասյան լեռներում մղվող թեժ մարտերին, դեկտեմբերի 30-ին ծանր վիրավորվել և տեղափոխվել է Սոչիի առափնյա հոսպիտալը։ Ապաքինվելուց հետո վերադարձել է զորամաս, մասնակցել ֆաշիստների դեմ մղվող մարտերին։ 1943 թվականի օգոստոսի 3-ին Բելգորոդի գետնանցման ժամանակ վիրավորվել է, բուժվել հոսպիտալում մինչև 1944 թվականի ապրիլը, որից հետո զորացրվել է։ Այնուհետև շարունակել է ուսուցչությունը Բերդի դպրոցը։ 1966 թվականից անցել է կենսաթոշակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մ. Սաղումյան, Հայրենիքի կանչով, Ե. «Հայաստան», 1985, էջ 33-34։
**Ռաֆայել Պողոսի Նանուշյան** (հունվարի 17, 1924(1924-01-17), Ալաստան, Ախալքալաքի շրջան, Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Վրաստան - փետրվարի 29, 1976(1976-02-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գծանկարիչ։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ռաֆայել Նանուշյանը ծնվել է 1924 թվականի հունվարի 17-ին, Ախալքալաքի շրջանի Ալաստան գյուղում։ 1942 թվականին ավարտել է Ախալքալաքի միջնակարգ դպրոցն ու կամավոր մեկնել կարմիր բանակ։

Մարտական ուղին սկսվել է Հյուսիսային Կովկասից և ավարտվել Բեռլինում։ Մեծ հաղթանակից հետո էլ Ռաֆայելը երկու տարի ծառայել է խորհրդային բանակում, 1947 թվականին զորացրվել է, և հենց առաջին տարում էլ ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գրաֆիկայի բաժինը, որն ավարտել է 1953 թվականին։ 1949 թվականին ուսանող Ռաֆայելը մասնակցել է հանրապետական ցուցահանդեսի։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը՝ «Էջեր Հայրենական մեծ պատերազմից» նկարաշարը (1953) բարձր է գնահատվել ավագ սերնդի նկարիչների կողմից և նրանք էլ երաշխավորել են Ռաֆայելին ընդունվելու ԽՍՀՄ նկարիչների միության շարքերը։ Նանուշյանի «Խաղաղություն աշխարհին» պլակատը 1961 թվականին Բեռլինի միջազգային ցուցահանդեսում արժանացել է դիպլոմի։ Նանուշյանը պարգևատրվել է շքանշանով և մեդալներով։

Ռաֆայել Նանուշյանի գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Ձևավորել է Րաֆֆու «Պատմվածքներ», Բոլեսլավ Պրուսի «Փարավոն» (հայերեն) գրքերը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Դիմանկարներ`

* «Ուսանողի դիմանկար», 1970
* «Հ. Չոլախյանի դիմանկարը».

Գծանկարների թերթեր՝

* «Կոմիտաս», 1969
* «Վարդան Մամիկոնյան», «Ամիրսպասալար Զաքարե», 1969
* «Նամակներ ռազմաճակատին»

Եռապատկեր՝

* «Մի սերնդի պատմություն», 1970

Պլակատներ՝

* «Թող փոթորիկն ուժգին պայթի»
* «Խաղաղություն ժողովուրդներին»
* «Կորչի պատերազմը» (դիպլոմ, 1959, Բեռլինի միջազգային ցուցահանդես)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մուսաները չլռեցին։ Հայաստանի մշակույթի գործիչները 1941-1945 թթ. հայրենական մեծ պատերազմում, զոհված հայ արվեստագետներ։ Գիրք I. - Եր.: Խորհրդային գրող, 1989 թ. 392 էջ:
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
3. ↑  «Ուսանողի դիմանկար», Ռաֆայել Նանուշյան
4. ↑  «Հ. Չոլախյանի դիմանկարը», Ռաֆայել Նանուշյան
**Սուրեն Հակոբի Մարդանյան** (1914, Պառավաքար - 1977), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, կուսակցական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Կոստյա Մարդանյանի եղբայրն է։

Ծնվել է Պառավաքարում, սակայն գրեթե ողջ կյանքն անց է կացրել Բերդում։ 1934-1939 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ տարբեր դպրոցներում, հետագայում նշանակվել է յոթամյա դպրոցի տնօրեն։

1939 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ, ծառայել 10-րդ բանակի 243-րդ հրետանային գնդում։ Պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հունիսի 22-ից։ 1941 թվականին գերի է ընկել։ 1944 թվականին գերությունից փախել է Ֆրանսիա և միացել Միսաք Մանուշյանի անվան պարտիզանական ջոկատին։

1945 թվականի զորացրվել, վերադարձել է Շամշադին և շարունակել աշխատանքային գործունեությունը։ Աշխատել է որպես Լուսաշխի շրջկոմի նախագահ։

Ավարտելով Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը՝ նա աշխատել է Բերդի կոմտնտեսությունում որպես գլխավոր զոոտեխնիկ, ապա՝ Բերդի սովխոզի տնօրեն, գյուղբաժնի ավագ զոոտեխնիկ, Պառավաքարի սովխոզի տնօրեն։

Ընտրվել է ՀԿԿ 26-րդ համագումարի պատգամավոր։

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, Աշխատանքային գերազանցության և այլ մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Մ. Սաղումյան, Հայրենիքի կանչով, Ե. «Հայաստան», 1985, էջ 31։