**Պրևեզա** (հուն․՝ Πρέβεζα), քաղաք Հունաստանում, Ամվրակիկոս ծոցի ափին։ Պրևեզայի ծայրամասային ստորաբաժանման և Պրևեզա համայնքի վարչական կենտրոնը Էպիրոսում է։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 19 042

Ստուգաբանություն
----------------

1914 թվականին բանասեր, պրոֆեսոր Մաքս Ֆասմերը (*Max Vasmer*, Die Slaven in Griechenland) տեղանվան ծագումը կապել է համասլավոնական «տեղափոխման» հետ։ Հնում քաղաքը իսկապես Հոնիական ծովով փոխադրումների մեկնարկային կետերից մեկն էր։ Պետրոս Ֆուրիկիսը (Πέτρος Α. Φουρίκης) նույնպես մատնանշել է ալբաներենում *prevëzë-za* մորֆեմի առկայությունը՝ փոխադրման իմաստով։ Այլընտրանքային մեկնաբանությունը (Պանայոտիս Արավանդինոս, Παναγιώτης Αραβαντινός) տեղանունը կապում է իտալական prevesione՝ սննդի պաշարների, *պարենի* իմաստով։

Պատմություն
-----------

Ք.ա. 290 թվականին մոլոսացիների արքա Պյուռոսը հիմնադրել է Բերենիկի (Βερενίκη) քաղաքը, որը կոչվել է Բերենիկի I-ի կնոջ՝ Անտիգոնիի մոր անունով, ժամանակակից Միխալիցիոն (Μιχαλίτσιον) գյուղի տարածքում, Պրևեզայից 10 կիլոմետր հյուսիս։ Ք.ա. 168 թվականին հռոմեացիները քաղաքը գրավել և ավերել են՝ Էմիլիոս Պավլոսի գլխավորությամբ։

Ք.ա. 31 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տեղի է ունեցել Ակցիումի ճակատամարտը, որը կրում էր Պրևեզայի նեղուցի մյուս կողմում գտնվող Ակցիումի հրվանդանի անունը, որը որոշիչ դարձավ Հռոմեական Հանրապետության վերջին պատերազմում։ Հաղթանակից հետո Օկտավիանոս Օգոստոսը հիմնադրել է Նիկոպոլիսը, որի ավերակները գտնվում են Պրևեզայի կենտրոնից 8 կմ դեպի հյուսիս։ 3-րդ դարի սկյութական պատերազմից հետո Նիկոպոլիսը անկում ապրեց։ Վերջնականապես, Նիկոպոլիսը կործանվեց բուլղարացիների կողմից 10-11 դարերում։

11-րդ դարում հայտնվում է Պրևեզա ձկնորսական գյուղը։ Պրևեզան առաջին անգամ հիշատակվել է 1292 թվականին։

1204 թվականին, չորրորդ խաչակրաց արշավանքի ժամանակ, ստեղծվել է Էպիրոսի թագավորությունը։ 1358-1416 թվականներին Պրևեզան մտնում է Արտայի բռնապետության մեջ։

Մեհմեդ II-ի օրոք (1451-1481) 1477 թվականին թուրքերը գրավեցին Պրևեզան։ 1495 թվականին նրանք ամրացրին Բուկա ամրոցը։

1538 թվականի սեպտեմբերի 28-ին տեղի ունեցավ Պրևեզայի ճակատամարտը Սուրբ լիգայի նավատորմի և օսմանյան նավատորմի միջև, որն ավարտվեց Հայրեդդին Բարբարոսայի հաղթանակով։

1684 թվականի սեպտեմբերին՝ թուրք-վենետիկյան պատերազմի ընթացքում, վենետիկցիները Ֆրանչեսկո Մորոզինիի գլխավորությամբ գրավեցին Պրևեզան։ Համաձայն 1699 թվականի Կարլովիցկի խաղաղության պայմանագրի՝ Բուկա ամրոցի պայթեցումից հետո 1701 թվականին Պրևեզան վերադարձվեց թուրքերին։ 1702 թվականի օգոստոսին կառուցվեց ամրոցը, որն այժմ հայտնի է որպես Սուրբ Անդրեասի ամրոց։

1717 թվականի հոկտեմբերին՝ թուրք-վենետիկյան հաջորդ պատերազմի ժամանակ, վենետիկցիները գրավեցին Պրևեզան։ Ըստ՝ 1718 թվականի Պոժարևացկի հաշտության, քաղաքը անցավ նրանց։ Վենետիկցիները վերակառուցեցին ամրոցը։ Ամրոցի կենտրոնում գտնվող մզկիթը վերակառուցվել է Սուրբ Անդրեյ կաթոլիկ եկեղեցու մեջ։ 1752 թվականին կառուցվել է ժամացույցի աշտարակ։

Ըստ Կամպո-Ֆորմիական աշխարհի, Պրևեզան անցավ Ֆրանսիայի Առաջին Հանրապետությանը։ Քաղաք հասավ 280 նռնակներից բաղկացած կայազոր։ 1798 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ֆրանսիացիները և նրանց դաշնակիցները կոտորվեցին Նիկոպոլիսի ճակատամարտում՝ Ալի փաշայի հրամանատարությամբ գերազանցելով թուրքական զորքին։

1801 թվականի Լունեվիլյան հաշտության պայմանագրի համաձայն՝ Պրևեզան անցավ Թուրքիային։ Ալի փաշան վերակառուցեց և ամրացրեց ամրոցը։

1863-1912 թվականներին Պրևեզան եղել է համանուն սանջակի կենտրոնը։

1912 թվականի հոկտեմբերի 21-ին (նոյեմբերի 3) Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ Պրևեզան ազատագրվեց հունական բանակի կողմից։

Հունական ռազմական ավիացիան տեղակայված էր Պրևեզայի օդանավակայանում, որի գործողություններում առանձնանում էր օդաչու Նիկոլայ Սախովը։ Պրևեզան պաշտոնապես անցավ Հունաստանին 1913 թվականի Լոնդոնի հաշտության պայմանագրի համաձայն։

Տրանսպորտ
---------

Ակտիոն-Պրևեզա ստորջրյա թունել, Պրևեզայի նեղուցի տակ գտնվող 910 մետր երկարությամբ, որը կառուցվել է 2002 թվականին, և եվրոպական E952 երթուղու մաս է կազմում, Պրևեզան կապում է Արևմտյան Հունաստանի ծայրամասում գտնվող Էտոլիա և Ակարնանիա ծայրամասային միավորների Ակտիոն-Վոնիցա համայնքի համանուն հրվանդանի Ակտի գյուղի հետ։

Ակտիոնում է գտնվում «Ակտիոնի» պետական օդանավակայանը (IATA: **PVK**, ICAO: **LGPZ**):

Կրթություն
----------

Գոյություն ունի Էպիրուսի տեխնոլոգիական ուսումնական ինստիտուտի մասնաճյուղ (Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου), որը կենտրոնացված է Արտայում։

Պրևեզայի տեղական համայնք
------------------------

Պրևեզայի տեղական համայնքը ներառում է հինգ բնակավայր։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 19 042։ Տարածքը 31,526 քառակուսի կիլոմետր է։

| Անվանում | Բնակչություն (2011), մարդ |
| --- | --- |
| Այիոս-Տոմաս | 460 |
| Կալամիցի | 89 |
| Նեոխորիոն | 274 |
| Պրևեզա | 19042 |
| Փսատակի | 930 |

Բնակչություն
------------

| Տարի | Բնակչություն, մարդ |
| --- | --- |
| 1991 | 14421 |
| 2001 | 16894 |
| 2011 | ↗ 19042 |

Հայտնի բնիկներ
--------------

* Թեոդորոս Գրիվաս (1797-1862), 1821-1830 թվականների ազատագրական պատերազմի մասնակից, գեներալ, հետագայում ապստամբություն է վարել Օտտոն թագավորի դեմ։
* Ջեմիլ Դինո (1894-1972), ալբանացի քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։
* Աթանասիա Ցումելեկա (1982), օլիմպիական չեմպիոն 2004 թվականին (սպորտային քայլք 20 կմ)։

Պատկերասրահ
-----------

* Ակտիոնի ազգային օդանավակայանԱկտիոնի ազգային օդանավակայան
* Փողոց դեպի ժամացույցի աշտարակՓողոց դեպի ժամացույցի աշտարակ
* Սուրբ Անդրեասի ամրոցըՍուրբ Անդրեասի ամրոցը
* Սուրբ Գևորգի ամրոցը, լուսանկարը՝ Ֆրեդերիկ Բոյսոննասի, 1913 թվական մայիսՍուրբ Գևորգի ամրոցը, լուսանկարը՝ Ֆրեդերիկ Բոյսոննասի, 1913 թվական մայիս
* Նկարիչ Յաննիս Մորալիսի տունըՆկարիչ Յաննիս Մորալիսի տունը
* Պրեվեզայի (Ավգոտարաչո) ձկնկիթի խավիարՊրեվեզայի (*Ավգոտարաչո*) ձկնկիթի խավիար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός (հուն.) — Ελληνική Στατιστική Αρχή, 2014.
2. ↑  Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011 (հուն.) — Ελληνική Στατιστική Αρχή, 2011.
3. 1 2 3 4 5  Απογραφή Πληθυσμού — Κατοικιών 2011. Μόνιμος πληθυσμός (греч.) (недоступная ссылка). Ελληνική Στατιστική Αρχή (2011). Дата обращения: 4 июня 2017. Архивировано 25 декабря 2013 года.
4. ↑  *Max Vasmer* Preveza // Die Slaven in Griechenland. — Berlin, 1941. — P. 64.
5. ↑  *Φουρίκης, Πέτρος Α.* Η Πρέβεζα, θέσις, κτίσις, όνομα(հուն.) // *Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών*. — Αθήνα: Εταιρεία Βυζαντινών Σπουδών, 1924. — Т. Α. — С. 274—294.
6. ↑  *Peter Soustal & Johannes Koder* Nikopolis und Kephallēnia // *Tabula Imperii Byzantini 3*. —Vienna, 1981. — Bd. 3. — С. 242.
7. ↑  *Παναγιώτης Αραβαντινός* Πρέβεζα // Χρονογραφία της Ηπείρου. — Αθήνα, 1857. — Vol. Β. — P. 133.
8. ↑  *Isager Jacob* Foundation and destruction, Nikopolis and Northwestern Greece. — Danish Institute at Athens: 978-87-7288-734-0, 2001. — P. 60. — ISBN 978-87-7288-734-0
9. ↑  *Νίκος Δ. Καράμπελας* Το σημερινό κάστρο του Αγίου Ανδρέα(հուն.). — 2012. — Т. 5.
10. ↑  «Превеза». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
11. ↑  *Βλ. Σ. Σκλαβενίτης & Χ. Νικολάου* Η δεύτερη κατάληψη της Πρέβεζας (1806) μέσα από τις αναφορές του προξένου της Επτανήσου Πολιτείας Νικολάου Ζαμπέλη(հուն.).
12. ↑  *Анатолий Демин* Зарождение военной авиации в России // *Авиация и космонавтика*. — 2012.
13. ↑  *Sterling Seagrave* Soldiers of Fortune. — Time Life Medical, 1981. — 176 p. — ISBN 9780809433254
14. ↑  Απογραφή πληθυσμού - κατοικιών της 18ης μαρτίου 2001 (μόνιμος πληθυσμός)(հուն.). — Πειραιάς: Εθνική στατιστική υπηρεσία της Ελλάδας, 2009. — Т. I. — С. 382. — ISSN 1106-5761.
15. 1 2  «Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991» (հունարեն). Ελληνική Στατιστική Αρχή. Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 22-ին.