**Անտագոնիստ** (հին հունարեն՝ ἀνταγωνιστής՝ «հակառակորդ», «մրցակից»), գեղարվեստական գրականությունում կերպար, որը խոչընդոտում է գլխավոր հերոսին (պրոտագոնիստ) հասնել իր նպատակներին։ Անտագոնիստ-պրոտագոնիստ հակամարտությունը ստեղծագործության հիմնական կոնֆլիկտի հնարավոր շարժիչ ուժերից մեկն է։ Անտագոնիստի գործողությունները ոչ միայն խոչընդոտներ են ստեղծում, որոնք պետք է հաղթահարի պրոտագոնիստը, այլև կարող է պրոտագոնիստի խարակտերի զարգացման պատճառ հանդիսանալ։ Հնարավոր է նաև սյուժե՝ առանց անտագոնիստի։

Որպես անտագոնիստ կարող է հանդես գալ ոչ միայն մեկ կերպար, այլև մի խումբ կերպարներ (ընտանիք, կազմակերպություն և այլն) կամ չանձնավորված ուժ՝ բնական կատակլիզմ, հասարակական կարգ։ Հնարավոր է անտագոնիստի ավելի լայն սահմանում, որն ներառում է ոչ միայն պրոտագոնիստի հանդեպ արտաքին ուժեր, այլև ընդհանուր բարոյական սկզբունքներ կամ խարակտերի իր սեփական գծերը։ Հնարավոր է նաև հասկացության ավելի նեղ մեկնաբանում, երբ հերոսին որպես անտագոնիստ հակադրվող կերպարների խումբ համարվում է միայն մեկ՝ ստեղծագործության «ամենագլխավոր» չարագործը։

Դասական գրականության մեջ՝ նախևառաջ հին հունական ողբերգության մեջ, սովորաբար գլխավոր հերոսը (պրոտագոնիստ) հանդես է գալիս որպես դրական կերպար, բարու կրող, իսկ անտագոնիստը բացասական կերպար է, չարագործ։ Սակայն անտագոնիստի «բացասական լինելը» հնարավոր է ուղղել․ օրինակ՝ «Ռոմեո և Ջուլիետա» ստեղծագործությունում որպես հերոսների անտագոնիստներ հանդես եկող ընտանիքի անդամները ոչ այնքան չարագործներ են, որքան իրենց մոլորություններում համառող կռվարարներ և հիմարներ, սակայն այս դեպքում ևս անտագոնիստի կերպարը չի արժանանում հեղինակի հավանությանը։ «Անտագոնիստից բարի պրոտագոնիստ» հարաբերակցությունը կարող է և լիովին խախտվել, օրինակ՝ Շեքսպիրի «Մակբեթում» գլխավոր հերոսին հակադրվում է ավելի բարի Մակդուֆը։ Հնարավոր է նաև այնպիսի սյուժե, որտեղ պրոտագոնիստը և անտագոնիստը իրար հավասար հերոսներ են (Ախիլը և Հեկտորը Հոմերոսի «Իլիական»-ում)։

Անտագոնիստի կերպարը տարբեր ժանրերում կրում է իր խարակտերային առանձնահատկությունները։ Այսպիսով, կատակերգությունում հենց անտագոնիստն է հերոսին ներգրավում կատակերգական իրավիճակների մեջ, թրիլերի և սարսափ ժանրի մեջ անտագոնիստի հետ է կապվում գոտեմարտի, բռնության և մահվան ավելի վառ և բնական տեսարաններ, ինչ-որ չափով հենց անտագոնիստի պատկերումը որպես չարի մարմնավորում կարող է լինել ժանրի գեղարվեստական խնդիրը, վեսթերնին բնորոշ է պրոտագոնիստի և անտագոնիստի որոշ մտերմացում, գործողության և մեթոդի նմանություն, կանացի սիրային վեպում անտագոնիստը, որպես կանոն, տարիքով ավելի մեծ է և փորձառու հերոսուհուց, դրդում է վերջինիս խախտել արգելքները և նրա առջև «բարդ խնդիրներ» է դնում՝ նպաստելով հերոսուհու կանացի նախաձեռնությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Louis E. Catron* Antagonist // Elements of Playwriting. — 1993. — С. 80-81.
2. ↑  Sam Smiley. Playwriting: the structure of action. 1971. стр. 56
3. ↑  *Colin Bulman* Antagonist // Creative Writing. — 2007. — С. 17.
4. ↑  Sam Smiley. Playwriting: the structure of action. 1971. стр. 133—134
5. ↑  Инна Сергиенко (Антипова) «Страшные» жанры современной детской литературы. // антология «Детская литература сегодня», 2010. стр. 131—147
6. ↑  *Кармалова Е. Ю.* Жанровые стереотипы вестерна в современной рекламе // *Известия Уральского государственного университета. Сер. 2, Гуманитарные науки*. — 2008. — № 55, вып. 15. — С. 71-78.
7. ↑  *Кармалова Е. Ю.* Мифопоэтическая основа жанров современной массовой культуры // Вестник СПб. университета. Сер. 9. Филология, востоковедение, журналистика. — 2008. — Вып. 1. — С. 120-128.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Антагонист Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. — Демонстрационный курс для самостоятельной подготовки к ЕГЭ по литературе
* *Майкл Табб.* Может ли протагонист быть антагонистом? Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. — Cinemotion, 21.05.2015
* *Кэролин Кауфман.* Антагонист как темный двойник героя — Cinemotion, 2.03.2011