**Խարկովի գեղարվեստի թանգարան** (ուկրաիներեն՝ Харківський художній музей), Ուկրաինայի կերպարվեստի և կիրառական արվեստի գործերի ամենամեծ հավաքածուներից մեկը, պետական թանգարան։

Պատմություն
-----------

Խարկովի գեղարվեստի թանգարանը հիմնադրվել է 1905 թվականին և սկզբում կոչվել է Քաղաքային գեղարվեստա-արդյունաբերական թանգարան։ Նոր թանգարանի կոմպլեկտավորման հանձնաժողովը ղեկավարել է խարկովյան հայտնի պատմաբան Դմիտրի Բագալեյը։ 1907 թվականին Բագալեյի անձնական խնդրանքով Իլյա Ռեպինը թանգարանին է նվիրել իր աշխատանքներից «Գեներալ Միխայիլ Դրագոմիրովի դիմանկարը»։ 1920 թվականին թանգարանը կոչվել է Եկեղեցու պատմության թանգարան։ Դրա ֆոնդերը բաղկացած են եղել Խարկովի և Վոլինի թեմական պահոցներից և Խարկովի համալսարանի հավաքածուի արվեստի արժեքներից։ 1922 թվականին այն վերափոխվել է ուկրաինական արվեստի թանգարանի և բաժանվել 3 բաժանմունքների՝ գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության։ Գեղանկարչության բաժնում հավաքվել են գրքային գրաֆիկայի նմուշներ, 16-19-րդ դարերի սրբապատկերների հավաքածու, ինչպես նաև 18-19-րդ դարերի դիմանկարներ, բնանկարներ և ժանրային գեղանկարչության գործեր։ 1930-ականներին թանգարանը փակ է եղել հանրության համար։ 1944 թվականին այն վերաբացվել է ուկրաինական արվեստի թանգարան անվամբ, 1949-1965 թվականներին կոչվել է Կերպարվեստի պետական թանգարան, ապա ստացել է ներկայիս անվանումը։

Շենք
----

Здание Харьковского художественного музея на ул. СовнаркомовскаяԽարկովի գեղարվեստի թանգարանի շենքը
Խարկովի գեղարվեստի թանգարանի շենքը գտնվում է Խարկով քաղաքի Ժյոն Միրոնոսից փողոցի թիվ 11 հասցեում (Կիևյան շրջան)։ Այն կառուցվել է 1912 թվականին՝ ուկրաինացի ականավոր ճարտարապետ, ակադեմիկոս Ալեքսեյ Բեկետովի նախագծով՝ Խարկովի Իվանովսկու գարեջրի գործարանի սեփականատեր արդյունաբերող Ի. Է. Իգնատիշչևի համար։ Շենքը նախագծված էր դասական ոճով՝ բարոկկո տարրերով։ Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխությունից և Խարկովում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո՝ 1922-1928 թվականներին, այստեղ աշխատել է Ուկրաինայի ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը (ԺԿԽ)՝ Ուկրաինայի Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի նախագահ Վլաս Չուբարի ղեկավարությամբ։ Այն բանից հետո, երբ 1928 թվականին ԺԿԽ-ն տեղափոխվեց Գոսպրոմի շենք, նախկին Իգնատիշչևի առանձնատանը գտնվել է Տարաս Շևչենկոյի անվան ինստիտուտը (այժմ՝ Կիևի Տարաս Շևչենկոյի ազգային թանգարան)։ Հետպատերազմյան շրջանում այդ շենքում է գտնվել Խարկովի գեղարվեստի թանգարանը։

Հավաքածու
---------

Ներկայումս Խարկովի արվեստի թանգարանի 25 սրահներում ցուցադրված են նախահեղափոխական ռուսական և ուկրաինական արվեստի գործեր, խորհրդային շրջանի արվեստ, արևմտաեվրոպական արվեստ և 16-20-րդ դարերի արվեստն ու արհեստը։ Հավաքածուն ներառում է ռուս ականավոր նկարիչներ Կառլ Բրյուլովի, Հովհաննես Այվազովսկու, Իվան Շիշկինի, Վասիլի Սուրիկովի, Վլադիմիր Բորովիկովսկու, Դմիտրի Լևիցկու, Նիկոլայ Յարոշենկոյի, Վիկտոր Բորիսով-Մուսատովի և մյուսների աշխատանքները։  Խարկովի արվեստի թանգարանում է գտնվում նաև Իլյա Ռեպինի ստեղծագործությունների ամենամեծ հավաքածուն Ուկրաինայում՝ 11 կտավ (դրանց թվում է հայտնի «Զապորոժցիները նամակ են գրում թուրք սուլթանին», 1889-1893 թվականների  տարբերակը, որը փոխանցվել է Խարկովի թանգարանին Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահից  1932 թվականին) և գրաֆիկայի 8 թերթ։ Բացի այդ, թանգարանն ունի ուկրաինացի հայտնի նկարիչների հարուստ հավաքածու, այդ թվում՝ Տարաս Շևչենկոյի, Սերգեյ Վասիլկովսկու, Պորֆիրի Մարտինովիչի, Միխայիլ Բերկոսի, Միխայիլ Տկաչենկոյի, Պյոտր Լևչենկոյի և մյուսների գործերը։ Թանգարանի ֆոնդերը ներառում են գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակի, դեկորատիվ և կիրառական արվեստի շուրջ 25 հազար միավոր։  

* Հենրիխ Սեմիրադսկի, «Իսավրիական ավար վաճառող ծովահենները», 1880Հենրիխ Սեմիրադսկի, «Իսավրիական ավար վաճառող ծովահենները», 1880
* Մարիա Բաշկիրցևա, «Գրքի հետ», մոտավորապես 1882Մարիա Բաշկիրցևա, «Գրքի հետ», մոտավորապես 1882
* Նիկոլայ Պիմոնենկո, «Խոտհունձ», մոտավորապես 1912Նիկոլայ Պիմոնենկո, «Խոտհունձ», մոտավորապես 1912
* Իլյա Ռեպին, «Զապորոժցիները նամակ են գրում թուրք սուլթանին», 1893, նկարի երկրորդ տարբերակըԻլյա Ռեպին, «Զապորոժցիները նամակ են գրում թուրք սուլթանին», 1893, նկարի երկրորդ տարբերակը
* Լև Լագորիո, «Կովկասի լեռներում», 1879Լև Լագորիո, «Կովկասի լեռներում», 1879

Գրականություն
-------------

* *Дьяченко Н. Т.* Улицы и площади Харькова. — Харьков։ Прапор, 1977. — 272 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Харківський державний музей образотворчого мистецтва. Державне видавництво образотворчого мистецтва і музичної літератури УРСР. Київ, 1960

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Харьковский художественный музей (виртуальная экскурсия с возможностью просмотра картин)
* Георгій Нарбут в колекції Харківського художнього музею. Харків, 1973.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խարկովի գեղարվեստի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12333717z · GND: 5272243-0 · ISNI: 0000000121833683 · LCCN: n81026829 · NKC: ko2011617942 · NLA: 36175441 · NUKAT: n2005038299 · SUDOC: 112132553 · VIAF: 149932447 · WorldCat VIAF: 149932447 |

 |

 |