recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Դեղին տոմսի օրինակ, որը թույլ էր տալիս կնոջը օրինական մարմնավաճառությամբ զբաղվել Նիժեգորոդսկի տոնավաճառում
**Փոխարինիչ տոմս**, փաստաթղթի գույնի պատճառով հաճախ անվանում են նաև **դեղին տոմս**, Ռուսական կայսրության տարածքում կիրառվող փաստաթուղթ, որն անձին թույլատրում էր օրինական ճանապարհով զբաղվել մարմնավաճառությամբ։ Համարվել է անձնագրին փոխարինող փաստաթուղթ։

Պատմություն
-----------

Այսպես կոչված «պետական փաստաթուղթը» բաղկացած է եղել 8 էջերից (4 միջուկից)։ Վերջին էջի վրա գրվում էր բժշկական եզրակացությունը (*«Բժշկի նշումներ»*), իսկ փաստաթղթի առաջին էջին ամրացված էր մարմնավաճառի լուսանկարը։ Երկրորդ միջուկի վրա գրված էր *«պետական մարմնի ցուցումները»* (13 կետեր), իսկ հինգերորդ, վեցերորդ և յոթերորդ էջերին գրված էր *«հանրային կանանց կանոնները»* (16 կետեր)։

Ցանկացած կին իրավունք ուներ ստանալու այս փաստաթուղթը, այսինքն ինքնակամ, օրինական ճանապարհով կարող էր զբաղվել մարմնավաճառությամբ։

> Ուզում ես զբաղվել հնագույն մասնագիտությամբ՝ սիրով, սակայն բարի եղիր հերթագրվել ոստիկանությունում՝ հանձնելով անձնագիրդ, փոխարենը ստանալով «դեղին տոմս»։ Այն վկայում է, որ կինը դադարում է համարվել «պարկեշտ», և որ ոստիկանությունը ոչ միայն կարող է, այլ նաև պարտավոր է կազմակերպել պարբերական բժշկական հետազոտություններ։ Այդ կարգի զոհ դառնալը շատ հեշտ է։ Բավական է մեկ անգամ բռնվել ոստիկանության կողմից կամ էլ այդ մասին հայտնի բարեխիղճ բնակարանատերը։ Ունենալով դեղին տոմս՝ կինը իրավունք ունի վաստակել միայն իր մարմնով։ Փաստաթղթի վերադարձը շատ դժվար է, նաև անիմաստ, չէ որ ում է հետաքրքրում նախկին «ման եկող» կինը։
> 
> 

Ընդ որում, Ռուսաստանում «պետական» մարմնավաճառները բաժանվում էին երկու խմբի՝ բացահայտ և գաղտնի։ Եվ միայն առաջիններն էին ստանում «դեղին տոմսը»։ Երկրորդ կատեգորիայի ներկայացուցիչները ենթարկվում էին պետական մարմիններին և նրանց մարմնավաճառ լինելու փաստը թաքցվում էր նրանց ծնողներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Настоящий «жёлтый билет»
2. ↑  *Михаил Пазин.* Бордели Санкт-Петербурга Archived 2011-12-17 at the Wayback Machine. 03 Августа 2009
3. ↑  *Максим Кустов.*
Проститутки в царской России «Столетие» — информационно-аналитическое издание Фонда исторической перспективы 04.04.2005

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Проституция в СССР» // *«Новый Взгляд»* : газета. —М. 2006. — № 08. — С. 03.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբդլմսեհ Արծրունի (այլ կիրառումներ)

**Աբդլմսեհ Ա Արծրունի** նաև **Աբդլմսէհ Արծրունի** (ծննդյան և մահվան թթ. անհտայտ - 11-րդ դար), Հայ իշխան Վասպուրականում, Առաջին կյուրոպաղատ Բյուզանդիայում, իշխան Թոռնիկ Արծրունու որդին, Վասպուրականի Սենեքերիմ թագավորի ազգակիցը, Արծրունյաց իշխանական տան կրտսեր ճյուղ՝ Խեդենեկյան իշխանական տոհմից։ Նրա որդին է իշխան Թոռնիկ Բ Արծրունին և Դավիթ, Ստեփանոս, Գրիգոր կրոնավորները։

Վասպուրականի թագավորության վերացում
-----------------------------------

Բյուզանդական նենգ քաղաքականության որոգայթն ընկած Սենեքիմ Արծրունին դեսպանություն է ուղարկում Կոստանդնուպոլիս, որդու՝ Դավթի գլխավորությամբ, և ընդունում է Բարսեղ Բ-ի պարտադրած ծանր պայմանագիրը՝ կայսրությանը զիջել Վասպուրականը (8 քաղաք, 72 բերդ, 4 հազար գյուղ) և 1021 թվականին իր արքունիքով, մերձավորներով ու զորքով (մոտ 70—80 հազար մարդ) գաղթում է Սեբաստիա, որը ճանաչվել է Արծրունիների ժառանգական տիրույթը։ Սենեքերիմ Արծրունու գաղթից հետո Աբդլմսեհը նստում է Ամյուկ (Ամիւկ) բերդում և իշխում նրա շրջակայքի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Պատմություն Արծրունյաց տան, Թովմա Արծրունի և Անանուն», ծանոթ՝. Վրեժ Վարդանյանի, 1978, Երևան, էջ 311

Աղբյուրներ
----------

* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 14
* «Պատմություն Արծրունյաց տան», Թովմա Արծրունի, Դ. ժբ.
* «Պատմություն Արծրունյաց տան, Թովմա Արծրունի և Անանուն», ծանոթ՝. Վրեժ Վարդանյանի, 1978, Երևան, էջ 311-313

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հավաքարան անվանց կաթողիկոսաց (Աղթամարա)», Մաքսուդյանց Մ. Էջմիածին, 1916, էջ 35
**Ասատուր Գևորգի Սարյան** (դեկտեմբերի 4, 1969(1969-12-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) հայ գրականագետ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ասատուր Սարյանը ծնվել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Երևանում, մտավորականի ընտանիքում։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան 67 միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1993 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Սովորելու տարիներին ծառայել է ՀՕՊ զորքերում (ք.Վորոնեժ)։

1993-1996 թթ. ժամանակակից հայոց լեզու և արևմտահայերեն է դասավանդել Երևանի "Անանիա Շիրակացի" միջազգային հարաբերությունների համալսարանում և ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղում/։ 1993-2000 թթ. աշխատել է ԵՊՀ հայագիտության գիտահետազոտական լաբորատորիայում որպես գիտաշխատող։ 1997 թ. նշանակվել է Երևանի Ն.Վ. Գոգոլի անվան 35 միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ 1999 թվականից բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Արշակ Մադոյանի ղեկավարությամբ պաշտպանել է ատենախոսություն՝ ստանալով բանասիրության թեկնածուի գիտական աստիճան։ "ԺԷ դարի հայկական ուղեգրություններ" թեմայով ատենախոսությունը լրացված տարբերակով առանձին գրքով հրատարակվել է 2000 թվականին։

2008 թվականին Վիլյամ Սարոյանի ծննդյան 100 ամյա հոբելյանի շրջանակներում լույս է տեսել գրողի "Մարդկության տունը" գիրքը, որը կազմել և ծանոթագրել է Ա. Սարյանը։ Ժողովածուում զետեղված պատմվածքների, իսկ հատվածաբար բերվող ինքնակենսագրական բնույթի գործերի մի մասը թարգմանել է Ա. Սարյանը։ Ա. Սարյանը կատարել է նաև Վ. Սարոյանի "Ձեռնամարտ ի սեր Հայաստանի" գրքի /Երևան, 2009/ կազմման, թարգմանության և ծանոթագրման աշխատանքները։ Գրքում ընդգրկված բոլոր նյութերը հայ ընթերցողին ներկայացվում են առաջին անգամ։ Երկու գրքերն էլ ստեղծվել են թիվ 35 դպրոցի ուսուցիչների և աշակերտների գործուն մասնակցությամբ։ Դրանք լայնորեն լուսաբանվել են գրական ու էլեկտրոնային մամուլում՝ արժանանալով բարձր գնահատության։

Ասատուր Սարյանը զբաղվում է հայ հին և միջնադարյան գրականության, բանահյուսության, մանկավարժության, դպրոցների պատմության հորցերով, որոնց անդրադարձել է իր գիտական հոդվածներում, հրապարակումներում և գրախոսություններում։

2012 թվականին ընտրվել է Արցախի գրողների միության անդամ։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի, ՀՀ ԿԳ նախարարության, քաղաքապետարանի հանրակրթության վարչության, Էրեբունի վարչական շրջանի ղեկավարի, ՀՀ Լեզվի պետական տեսչության, ՌԴ դեսպանատան, ՀՀ կրթութըան ու գիտության աշխատողների արհմիության հանրապետական խորհրդի պատվոգրերով ու շնորհակալագրերով և ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» մեդալով։
**Բամբակե գործվածք**, բամբակե մանվածքից գործվածք։ Լինում են կենցաղային և տեխնիկական։ Տեսակների հիմնական մասը կենցաղային նշանակության գործվածքներ են։ Նայած մշակման ու դրվագման բնույթին, բամբակե գործվածքները լինում են կոպիտ, սպիտակեցված, դաջովի, խայտաբղետ, հարթ ներկված մելանժի։ Բամբակե գործվածքներից առավել տարածված են միտկալը, բյազը և սատինը։ Հայաստանում հնագույն բնակավայրերի (Շենգավիթ, Լճաշեն, Մեծամոր, ուրարտական քաղաք–ամրոցներ) պեղումներից բամբակե գործվծքներ չեն հայտնաբերվել։ Այսպես, ուրարտական Թեյշեբսփնի ամրոցի պեղումներից գտնված ածխացած գործվածքներն առանց բացառության պատրաստված են բրդից կամ բուսական այլ թելերից, բայց ոչ բամբակից։ Սակայն դա դեռես չի ապացուցում, որ Հայաստանի տարածքում հնում բամբակե գործվածքներ չեն եղել։ Բանն այն է, որ ի տարբերություն բրդյա և մյուս գործվածքների, բամբակե գործվածքները հողում ամենևին չեն պահպանվում, քայքայվում և ոչնչանում են։ Միջնադարյան Հայաստանում բամբակե գործվածքների պատրաստման մասին կան կարևոր հիշատակություններ։ Այն փաստը, որ, ըստ 7–րդ դարի «Աշխարհացույց»-ի, բամբակ մշակել են միայն Փայտակարանում, ցույց է տալիս, որ բամբակե գործվածքները հնում շատ տարածված չեն եղել։ Ավելի ուշ, 9-12-րդ դարերում բամբակի մշակությունը հիշատակվում է Հայաստանի և Հարավային Կովկասի շատ վայրերում, և բամբակե գործվածքները մեծ տարածում են գտնում։ Դա են ապացուցում մեծ քանակությամբ բամբակե գործվածքները, որոնք փակցված են 10-13–րդ դարերում հայերեն ձեռագրերի կազմերի տակ։ Արձանագրություններում և աղբյուրներում պահպանվել են հիշատակություններ նաև բամբակե գործվածքների պատրաստման եղանակների վերաբերյալ։ Անիի Երազահանում մյուս արհեստավորների, մասնավորապես «Բամբակածախի» կողքին հիշատակվում է նաև «Գզողի» արհեստը, որը սխալ գրչությամբ նշված է «Գող»։ Բամբակը գզել են գզրարի աղեղով, մանել իլիկներով, որոնց քարե, կավե, ոսկրե գլուխներ մեծ քանակությամբ գտնվել են Անիի, Դվինի, Գառնիի պեղումների ժամանակ։ Նույն Անիի Երազահանում բամբակից և իլիկից բացի հիշատակված է նաև «Ջահրան» (ճախարակը)։ Գործվածքներ պատրաստելու համար օգտագործել են հորիզոնական և ուղղահայաց (քաղաքներում) դազգահներ։ Բամբակե գործվածքները Հայաստանում շատ ավելի մեծ տարածում են գտել 19-րդ դարում, հատկապես դարավերջին և 20-րդ դարի սկզբին՝ կապված մանածագործական հաստոցների կիրառման հետ։ Տնայնագործական պայմաններում բամբակե գործվածքը ծառայել է ոչ միայն ներքնաշոր և վերնազգեստ, այլև գուլպաներ, գոգնոցներ, կարպետներ, ճոպաններ ևս պատրաստելու համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 260)։*  |
Աբիդոսյան հիերոգլիֆներ
**Աբիդոսյան հիերոգլիֆներ**, հիերոգլիֆներ, որոնք հայտնաբերվել են հին եգիպտական Աբիդոս քաղաքում` Օսիրիսի տաճարում։ Դրանք պատկերում են ուղղաթիռ, սուզանավ, դիրիժաբլ և թռչող սարք։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Աբիդոսյան հիերոգլիֆներ հասկացությունը կիրառվում է ռելիեֆի համար, որ հայտնաբերվել է 19-րդ դարում Աբիդոսի` Օսիրիսին նվիրված տաճարի փակ սրահի հենասյուներից մեկի վրա։

Լայն հասարակության ուշադրությունը սևեռվել է գտածոյին 1997 թվականին, երբ չբացահայտված թռչող օբյեկտներով հետաքրքրվող դոկտոր Ռուտ Հովերը (անգլ.՝ Dr. Ruth McKinley-Hover) հիերոգլիֆների լուսանկարները հրապարակել է համացանցում` դրանք ներկայացնելով որպես ժամանակակից տեխնիկական օբյեկտների պատկերներ։ Հնէակոնտակտի կողմնակիցները լուսանկարներն ընդունել են որպես իրենց գաղափարների փաստարկ։ Գիտական հասարակությունը, ընդհակառակը, կասկածամտորեն է ընդունել աբիդոսյան լուսանկարները` մեկնաբանելով դրանք որպես դիցաբանական պատկերներ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Աբիդոսյան հիերոգլիֆները գտնվում են մի տաճարում, որի հիմնական մասը կառուցվել է 19-րդ դինաստիայի Սետի I փարավոնի օրոք։ Դրանք արվել են ավազաքարից երկարավուն արխիտրավի աջ կողմում, որը գտնվում է գլխավոր մուտքի առաջին սրահում։

Սրահի առանձնահատկությունն այն է, որ նրա կառուցումը ավարտվել և վերջնական տեսքն է ստացել Սետի I փարավոնի որդու` Ռամզես II-ի օրոք, ընդ որում օգտագործվել են տարրեր, որոնք պատրաստվել էին դեռևս Սետի I փարավոնի օրոք։ Ասպես` տեղադրվել են արխիտրավներ գրություններով, որոնցում հիշատակվում են Սետի I փարավոնի անունն ու կոչումները։

Հետազոտության արդյունքներ
-------------------------

Աբիդոսյան հիերոգլիֆների հետազոտությունը ցույց է տվել, որ դրանք կրկնագիր պալիմփսեստ են, այսինքն` շինարարությունն ավարտած փարավոնի` Ռամզես II-ի անունն ու տիտղոսները առանձին շերտով ավելացվել են նրա հոր մասին եղած հիշատակումներին, ով սկսել էր շինարարությունը։ Հազարամյակներ անց կրկնածեփը մասամբ թափվել է` գրությունները անիմաստ բովանդակության վերածելով և 20-րդ դարի մեքենաների տպավորություն թողնելով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Pharaoh’s Helicopter? // catchpenny.org, 2000
2. ↑  *Bruce Rawles* The Abydos-Hieroglyph does not depict a Helicopter // Tripod.com
3. 1 2  *Кругляков О.* Отец и сын. Что произошло с надписями в Абидосе // webcitation.org
4. ↑  The Abydos temple helicopter // Finart.be, 1998

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թեմփլի տաճարների համայնապատկերը` 360° պտույտով Archived 2019-01-28 at the Wayback Machine.
* Աբիդոսյան հիերոգլիֆներ։ Հոդված թերթից
**Ժանետ Մյոլլեր** (շվեդերեն՝ Jeanette Möller, ծննդյամբ` Holmlund, հունվարի 5, 1825(1825-01-05), Ստոկհոլմ, Շվեդիա - մարտի 25, 1872(1872-03-25), Դյուսելդորֆ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն), շվեդ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ժանետ Մյոլլերը ծնվել է 1825 թվականի հունվարի 5-ին, Ստոկհոլմում, վաճառական Նիլս Հոլմլունդի (*Nils Holmlund*) և նրա կնոջ՝ Իոհաննա Հելենա Տորսլոուի (*Johanna Helena Torsslow*) ընտանիքում։ 1849 թվականին Ժանետը դարձել է այն չորս ուսանողներից մեկը, ում բացառիկ հնարավորություն է տրվել սովորելու Ազատ արվեստի թագավորական ակադեմիայում, որն այդ ժամանակ փակ էր աղջիկների համար։ Մյուս ուսանողների թվում էին՝ Ամալիա Լինդեգրենը, Ագնես Բյորիեսոնը և Լեա Ալբորնը։ Այնուհետև, 1851-1854 թվականներին նա սովորել է Փարիզում և դասեր ստացել Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցի ներկայացուցիչ Բենիամին Վոտիեի մոտ, որն այդ տարիներին աշխատում էր Փարիզում։

Ստոկհոլմ վերադառնալուն պես նա հիմնել է ուսանողական արվեստի ստուդիա։ 1858 թվականից նա իր ժամանակն անցկացրել է Շվեդիայում (Ստոկհոլմ) և Գերմանիայում (Դյուսելդորֆ)։ 1861 թվականին Ժանետ Մյուլլերը աշխատանքի է անցել Ազատ արվեստների թագավորական ակադեմիայում։

Մահացել է 1872 թվականի մարտի 25-ին Դյուսելդորֆում։

Ժանետ Մյուլերը եղել է ժանրային նկարիչ։ Նրա աշխատանքները կարելի է տեսնել Շվեդիայի ազգային թանգարանում և Գյոթեբորգի գեղարվեստի թանգարանում։

Անձնական կյանք
--------------

1860 թվականին Ժանետ Մյոլլերը ամուսնացել է նորվեգացի նկարիչ Նիելս Մյոլլերի հետ։ Նրանց դուստրը` Ինգեբորգ Մյոլլերը (*Ingeborg (Johanna) Björnson Möller*), որը ծնվել է 1870 թվականին, ամուսնացած է եղել շվեդ տնտեսագետ Կարլ Գուստավ Կասելի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
2. ↑  JEANETTE MÖLLER-Holmlund
3. ↑  Svenskt biografiskt handlexikon - Möller, Jeanette
4. ↑  Niels Bjørnsen Møller
5. ↑  K Gustav Cassel

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nordisk familjebok - Möller, Jeanette(շվեդ.)

Աղբյուրներ
----------

* Möller, Jeanette i Herman Hofberg, Svenskt biografiskt handlexikon (andra upplagan, 1906)
* Österberg, Carin med flera: Svenska kvinnor - föregångare, nyskapare. Lund: Signum 1990, ISBN 91-87896-03-6
* Möller, Jeannette i Nordisk familjebok (andra upplagan, 1913)
**Սուրեն Խորենի Կլորիկյան** (դեկտեմբերի 12, 1907(1907-12-12), Օրդու, Տրապիզոնի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - *անհայտ*), լեռնային ինժեներ-մեքենաշինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1976), ՌՍՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի լեռնային ինստուտը (1934)։ 1946-1948 թվականներին եղել է Մոսկվայի պետական ածխային մեքենաշինարարական ինստիտուտի գլխավոր կոնստրուկտորը, 1949-1958 թվականներին՝ գլխավոր ինժեները, 1958-1970 թվականներին՝ տնօրենը։

1971 թվականից ածխարդյունաբերության ղեկավար աշխատողների և մասնագետների որակավորման բարձրացման ինստիտուտում ամբիոնի վարիչ է։ Աշխատանքները վերաբերում են ածխարդյունահանման մեքենայացման հարցերին։ ԽՄԿԿ անդամ 1951 թվականից։

Պարգևներ
--------

Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1947, 1952, 1968)։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 484.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 484)։*  |
| **՞**Կծոխուր սովորական |
| --- |
| Կծոխուր սովորական  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Հրանունկածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Կծոխուրազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Ծորենի |
|
|
| Տեսակ | ***B. vulgaris*** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Berberis vulgaris*
Linnaeus |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կծոխուր սովորական** (լատին․՝ B. vulgaris L.), կծոխուրազգիների ընտանիք, ծորենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Կծոխուր սովորականը տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 1,5 մ բարձրությամբ, անկյունավոր, ուղղաձիգ, դեղնավուն կամ դեղնածիրանագույն, ավելի ուշ՝ գորշամոխրավուն ճյուղերով։ 1—2 սմ երկարություն ունեցող փշերը 3 կամ 5 ճյուղանի են։ Ծաղկաբույլը հուրան է, կազմված 8—25 դեղին ծաղիկներից, որոնք խիստ տհաճ հոտ են արձակում։ Հատապտուղը ալ-կարմիր է, երկարավուն-էլիպսաձև։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Ռուսաստանում, Հարավային և Միջին Եվրոպայում, Բալկաններում, Փոքր Ասիայում։ Հայկական պայմաններում հանդիպում է հյուսիսարևելյան շրջաններում, Լոռիում, Սևանի ավազանում և Վայքում, աճում է անտառների եզրերին, թփուտների մեջ, ծովի մակերևույթից մինչև 2200—2500 մ բարձրության վրա։ Սովորական կծոխուրը չի կարելի տնկել հացահատիկային կուլտուրաների դաշտերի եզրերին, քանի որ միջանկյալ տեր է հանդիսանում ժանգասնկի համար։ Վերջինս այստեղ է անցկացնում իր կյանքի սկզբնական փուլը և հետո վարակում է ցորենին։ Սովորական կծոխուրը աչքի է ընկնում երաշտադիմացկունությամբ, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, ցրտադիմացկուն և ստվերադիմացկուն է։ Պարունակում է զգալի քանակությամբ վիտամին և խնձորաթթու։

Կիրառություն
------------

Օգտագործվում են երիտասարդ տերևները և հասուն պտուղները ինչպես թարմ, այնպես էլ որպես համեմունք՝ չորացրած վիճակում։ Լայնորեն է օգտագործվում ինչպես կանաչապատման, այնպես էլ անտառապատման բնագավառում։ Աչքի է ընկնում դեկորատիվության հրաշալի դինամիկայով։ Վաղ գարնանը, տնկարկների դեռևս ձմեռային, գորշ մոխրավուն երանգի վրա գունային գեղեցիկ ու հաճելի հակադրություն են կազմում կծոխուրի վառ դեղնականաչ տերևները։ Բույսը առանձնապես գեղեցիկ տեսք է ստանում ծաղկման շրջանում և երբ հասունանում են ալ-կարմիր պտուղները։ Աշնանը բույսի սաղարթը ստանում է նարնջակարմիր, գեղեցիկ գունավորում։ Կծոխուրը գեղեցիկ է նույնիսկ ձմռանը, թփի վրա պահպանվող պտուղների շնորհիվ։
Էկոլոգիական խումբը Xll-ն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1885 illustration from Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885, Gera, Germany
2. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 127։
**Բանջարապահեստ**, հատուկ շինություն կամ կառույց թարմ բանջարեղենը, արմատա-պալարապտուղները և երկամյա բանջարային կուլտուրաների սերմնակալները ձմռան ընթացքում պահպանելու և պահեստավորելու համար։ Լինում է *մշտական* (պահեստ, նկուղ) և *ժամանակավոր* (խրամատ, պահեստահոր)։ Մշտական բանջարապահեստները լինում են գետնափոր և վերգետնյա։ Բանջարապահեստի մեջտեղով, ամբողջ երկարությամբ, 1,5–2,5 մ լայնությամբ անցում են թողնում, որի երկու կողմում դասավորում են տախտակե դարակները կամ ամբարները։ Ջերմաստիճանը և օդի խոնավությունը կարգավորում են օդահան հարմարանքի, պատուհանների, ճաղավոր դռների և ջեռուցման հարմարանքի միջոցով։ Խրամատները (լայնությունը՝ 10-12 մ, խորությունը՝ 40–50 սմ, միջին գոտում՝ 75–80 սմ, հյուսիսում՝ 100–120 սմ) փորվում են բանջարեղենը դարսելուց մի քանի օր առաջ։ Բանջարեղենի դարսված շերտերը, միմյանցից անջատվում են 1,5-2 սմ ավազաշերտով։ Վերնամասը ծածկվում է 10–15 սմ չոր ծղոտի շերտով և հողով։ 

Պահեստահորերում (0,2–0,5 մ խորություն, 1 –1,5 մ լայնություն) բանջարեղենը դարսվում է կոնաձև մինչև 1 - 1,2 մ բարձրությամբ, ծածկվում չոր ծղոտով և հողով։ Պահեստահորի երկարությամբ փորվում է օդահան ակոս, ծածկվում ճաղավոր տախտակով, որի վրա ամրացնում են օդահան խողովակներ։ Ուժեղ սառնամանիքներին խրամատները և պահեստահորերը ծածկվում են տորֆով, գոմաղբով, թեփով, հարդով կամ ձյան շերտով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 282)։*  |
**Դերբայական դարձվածը**՝ նախադասության մեջ գործածված դերբայն է իր լրացումներով միասին։Դերբայական դարձվածի գերադաս անդամը դերբայն է, որն արտահայտվում է՝  
 
1. անորոշ դերբայի տարբեր հոլովներով՝ անթարթ նայելը(ը), ուսին նստելով, այգին մշակելու,  

2. հարակատար դերբայով՝ ուսապարկը մի կողմ դրած, մեքենան բարձած, ծանր աշխատանքից խոնջացած,  

3. ենթակայական դերբայով՝ բարձունքից գահավիժող, օր օրի կռացող, գիշերուզօր սպասող,  

4. համակատար դերբայով՝ փողոցն անցնելիս,մանկությունը հիշելիս, հանձնարարություն կատարելիս։

Դերբայական դարձվածը նախադասության մեջ մեկ անդամ է։ Որպես նախադասության անդամ, նախադասության մեջ այն զբաղեցնում է ենթակայի, ստորոգյալի, գոյականական և բայական անդամի լրացումների պաշտոններ, ինչպես՝  

Ճամփորդների դադար առնելը(ենթակա) ճակատագրական եղավ։  

Ձախողման պատճառը այդ մարդուն վստահելն(ստորոգելի) էր։

Դերբայական դարձվածի գերադաս անդամը՝ դերբայը, ունենում է ոչ թե ստորոգյալի, այլ իր հետ կապված 4 կարգի լրացում.ենթակա, ստորոգելի կամ վերադիր, խնդիր, պարագա։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 362)։*  |
**«ժաննա դ'Արկ»** (ֆր.՝ Jeanne d'Arc, անգլ.՝ Joan of Arc), 1879 թվականին նկարված նկար։ Հեղինակը ֆրանսիացի նկարիչ Ժյուլ Բաստիեն Լըպաժն է(*Jules Bastien-Lepage*, 1848—1884): Նկարը պատկանում է Նյու-Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանին։ Նկարի չափսերն են` 254 × 279,4 սմ
.

Պատմություն
-----------

Ֆրանսիայի ազգային հերոսուհու կերպարը Հարյուրամյա պատերազմում 1870-1880-ական թվականներին Ֆրանսիայում դարձել էր խորհրդանիշ։ Դա պայմանավորված էր 1870-1871 թթ. Ֆրանս-պրուսական պատերազմում Ֆրանսիայի պարտությամբ։ Արդյունքում Լոթարինգիան, որտեղ ծնվել էր Ժաննա դ'Արկը, Էլզասի հետ առանձնանում է Գերմանիայից։ Քանդակագործներն ու արվեստագետները ստեղծում են Ժաննա դ'Արկի նոր քանդակներ և նկարներ։

Ժյուլ Բաստիեն Լըպաժը ծնունդով Լոթարինգիայից էր։ 1879 թվականին նա որոշում է փորձել այս կերպարը և նկարում է «Ժաննա դ'Արկ» նկարը։

1880 թվականին նկարը ցուցադրվում է Փարիզյան սալոնում։ Նույն տարում նկարը գնում է Էրվին Դեվիսը (*Erwin Davis*): 1889 թվականից այն հանձնվում է Մետրոպոլիտեն թանգարանին։ Նկարը մասնակցել է Փարիզում կայացած Համաշխարհային ցուցահանդեսին (1889)։

Նկարագրություն
--------------

Նկարում պատկերված է գյուղական պարզ հագուկապով Ժաննա դ'Արկը։ Նա կանգնած է իր հայրական տան բակում։ Ըստ լեգենդի` հենց այստեղ են նրան երևացել Միքայել Հրեշտակապետի, սբ.Եկատերինայի և սբ. Մարգարիտայի տեսիլքները և նրան հաղորդել, որ հենց իրեն է վիճակված ճնշել Օռլեանի պաշարումը և ազատագրումը։ Նկարում սրբերի պատկերները երևում են հետևի ֆոնին՝ պատի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2
3. ↑
4. 1 2 3 4  «Joan of Arc, Jules Bastien-Lepage» (HTML)։ The Metropolitan Museum of Art։ Վերցված է 06.12.2013
5. 1 2  «Joan of Arc, 1879, Jules Bastien–Lepage (French, 1848—1884)» (HTML)։ Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art։ Վերցված է 06.12.2013



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ժյուլ Բաստիեն Լըպաժի ստեղծագործություններ |
| --- |
|  |
| 

Հունձք (1877) **·** 
Հոկտեմբեր: Կարտոֆիլի բերքահավաք (1878) **·** 
Ժաննա դ'Արկ (1879) **·** 
Գյուղական սեր (1882) |

 |
**Բաշկորտոստանի բաշկիր կանանց կազմակերպություն** (բաշկիրերեն՝ Башҡортостан Республикаһының Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте), հասարակական կազմակերպություն, որը հիմնադրվել է հասարակության մեջ կանանց կարգավիճակը, դրա դերը երկրի սոցիալ-քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային կյանքում ամրապնդելու, ընտանիքի ամրացման, բաշկիրերենի և ազգային մշակույթի, ազգային ավանդույթների և արհեստների պահպանման համար։

Կենտրոնական գրասենյակը տեղակայված է Բաշկորտոստանի Ուֆա քաղաքում։

Գլխավոր բնութագրիչներ
---------------------

«Բաշկորտոստանի բաշկիր կանանց կազմակերպություն» հասարակական կազմակերպությունը հիմնադրվել է Ուֆա քաղաքում, 1990 թվականի նոյեմբերի 17-ին։

2007 թվականի տվյալներով կազմակերպության խորհրդում կար 30 անդամ։

Կազմակերպությունն ակտիվորեն մասնակցում է տարբեր սոցիալական իրադարձությունների, ինչպիսիք են Բաշկորտոստանի օրերը շրջաններում և քաղաքներում, ազգային տոները, մրցույթները, գիտական և գործնական կոնֆերանսները, բարեգործական օժանադակությունը մանկատներին, առողջ ապրելակերտին ուղղված միջոցառումներ և այլն։ 
Կազմակերպությունը հանրապետական և շրջանային այնպիսի մրցույթների կազմակերպիչներից է, ինչպիսիք են «Երիտասարդ ընտանիքի մոդել», «Գեղեցկության մրցույթ», «Բաշկիների ազգային տարազ», բաշկիր հեղինակների մրցույթ, «Լավագույն մայրիկ», «Համագյուղացիների հանդիպում», «Տոհմածառ», «Օրորոցային երգեր» տոներ և այլն։

Բաշկորտոստանի բաշկիր կանանց կազմակերպությունը Բաշկորտոստանի կանանց միության անդամ է։ Կազմակերպությունը համագործակցում է Կանանց վերտարածաշրջանային հանրային կազմակերպության, «Ակ Թիրմա» և այլ կազմակերպությունների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Society of Bashkir women of the Republic of Bashkortostan. // Central State Archive of Public Associations of the Republic of Bashkortostan Archived 2017-12-08 at the Wayback Machine. (ռուս.)
2. ↑   *Ekaterina Spiridonova*  The more we are, the stronger we are! // "Bashvest". (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Sitdikova G.R.* Society of Bashkir Women. / / Article in the Bashkir Encyclopedia Archived 2019-05-15 at the Wayback Machine. (ռուս.)
**Ագուլիսի թատրոն**, թատրոն Ագուլիսում։ Աշխատել է 1860-ական թվականներից մինչև 1910-ական թվականները։ Թատրոնը գործել է «Թատերասերների խմբի» և Ագուլիսի դպրոցի աշակերտ-աշակերտուհիների ջանքերի շնորհիվ։

Բեմադրություններ
----------------

Թատրոնում բեմադրվել են տարբեր ներկայացումներ ու պիեսներ։

| Ներկայացում | Տարեթիվ |
| --- | --- |
| «Արշակ Երկրորդը» | 1866 |
| «Շուշանիկ» | 1868 |
| «Էս էլ քի մոցիքլութին» |  |
| «Աշոտ ողորմածի դատաստանը» | 1873 |
| «Պեպո» |  |
| «Սանղուխտ կույսը» | 1875 |
| «Սեր և նաղապաշարմունք» |  |
| «Երկու քաղցածներ» | 1881 |
| «Կըռթ-կըռթ» | 1887 |
| «Կնոջ և մարդու կռիվը» | 1888 |
| «Թուղթ խաղացողի կյանքը» |  |
| «Պառվներու խրատ» | 1894 |
| «Արյան բիծ» |  |
| «Երկու սիրահար» |  |
| «Ավազակներ» | 1895 |

Դերասանական կազմ
----------------

Թատրոնում տարբեր դերեր են կատարել` Զարուհի Փափազյան, Նազելի Ասլանյան, Կատարինե Խոջամիրյան, Մանուշակ Աղամիրյան, Եղիասաբեթ Տեր–Զանյան, Կատարինե Մելիք-Աղամալյան, Սալոմե Ստեփանյան, Տեր-Սահակյան, Հ․ Մկրտումյան, Գ․ Ստեփանյան, Հակոբ Քալանթարյան, Գ․ Ասլանյան և ուրիշներ։ «Շուշանիկ» պիեսի հերոսուհու դերը կատարած Զարուհի Փափազյանը, կատարելագործելով իր արվեստը Ալեքսանդրապոլում, ճանաչվեց առաջին դերասանուհի (Զ․ Գյուլումյան)։ Դերասաններ Օվի Սևումյանը, Ստեփան Սաֆրազյանը և այլ ագուլիսցիներ բեմադրել են մի շարք պիեսներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 36 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։
**Դոն Գարսիա Նավառացի** (ֆր.՝ Dom Garcie de Navarre ou le Prince Jaloux), Մոլիերի հերոսական կատակերգությունը հինգ գործողությամբ։ Պրեմիերան կայացելէ 1661 թվականի փետրվարի 4-ին, Փարիզի Պոլե Ռոյալ թատրոնում։ Համարվում է Մոլիերի առավել անհաջող գործերից։ Կյանքի օրոք հեղինակի պիեսը չի հրատարակվել։ Առաջին հրատարակությունն իրականացվել է Լանգրաժենում, 1682 թվականին։ Ռուսերեն առաջին թարգմանությունը կատարվել է 1910 թվականին։

Ստեղծման պատմությունը
---------------------

1660 թվականին Մոլիերը զրկվում է Պտի Բուրբուն թատրոնում իր գործերը ներկայացնելուց, որովհետը դերասանները աշխատանիքից դուրս էին գալիս, որպեսզի շարունակեին իրենց կարիերան Բուրգունդյան թատրոնում։ Ինքը՝ Մոլիերը, չկոտրվելով փորձում է նորից փորձել իրեն հերոսական կատակերգություններում։ Նոր ներկայացման համար Մոիլերը գրում է նոր Պիես իսպանական որճով։ Այդ գործը նա սկսել էր դեռևս 2 տարի առաջ, օգտագործելով իտալացի Անդրեա Չիկոնի «Արքայազն Ռոդրիգոյի երջանիկ խանդը» գրքի սյուժեն, որը իր հերիթին «Դոն Գարսիա Նավառացի» գրքի նմանակն։

Պրեմիերան կայացել է 1661 թվականի փետրվարի 4-ին, Պալե Ռոյալ թատրունում։

Ներկայացումը լիակատար անհաջողություն է կրում։ Մոլիերը իր հերոսական կատակերգությունը բեմադրել էր Բուրգունդյան հյուրանոցի տարածքում, սակայն միևնույն ժամանակ նա հրաժարվում է դերասանական խաղի այն բարձր ոճից, որով հպարտանում էին Բուրգուդյան հյուրանոցի դերասանները։ Մոլիերի առաջարկած պիեսները, ալեքսադրյան ոտանավոները, մենախոսությունները, միալար ինտրիգները և գործողությունների զարգացման մեջ դինամիկայի բացակայությունը հակասում էին բնական խաղին։ Ներկայացումը ընդամենը 7 ցուցադրություն ունեցավ, հավաքելով ռեկորդային ցածր շահույթ (3-րդ ներկայացումը կայացել է փետրվարի 8-ին՝ հավաքելով 168 լիվր, իսկ վերջին՝ 7-րդ ներկայացումը՝ 70): 1662 թվականի սեպտեմբերի 29-ին «Դոն Գարսիա Նավառացի» ներկայացումը խաղացվել է արքունիքի համար, նույն թվականի հոկտեմբերին երկու անգամ Վերսալում։ Այդ պիեսի հաջորդ ցուցադրությունը տեղի ունեցավ 1871 թվականի փետրվարի 26-ին Կոմեդի Ֆրանսեզ թատրունում։

Գործող անձինք և առաջին կատարողները
----------------------------------

* Դոն Գարսիա Նավառսկի՝ արքայազն, սիրահարված է Էլվիրային
* Էլվիրա՝ արքայադուստր
* Դոն Ալֆոնս՝ արքայազն
* Դոննա Ինեսա՝ իշխանուհի, սիրահարված է Դոնա Սիլվային
* Դոն Մորեգա՝ գերի, ով սիրահարված է Ինեսսային
* Էլիզա՝ Դոնա Էլվիրայի վստահելի մարդ
* Դոն Ալվար՝ Դոնա Գրիսայի վստահելի անձը, ով սիրահարված էր Էլիզային
* Դոն Լոպե՝ Դոնա Գրիսայի վստահելի անձ, սիրահարված Էլիզային

Սյուժե
------

Գործողությունները տեղի են ունենում Աստորգեյում, Իսպանիայի Լեոն քաղաքում։ Արքայազն Դոն Գարսիյա Նավառսկին սիրահարվում է Էլվիարային։ Ամեն անգամ Դոն Գարսիան ուղիներ է փնտրում հանդիպելու Էլվիրայի հետ, որպեսզի խոստովանի իր սերը, բայց ամեն անգամ նրանց հանդիպումները վատ ավարտ են ունենում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В период странствий по провинции в 1645—1658 гг. труппа Мольера неоднократно играла трагедии, но эти представления не пользовались успехом у публики. Дебют в Париже в 24 октября 1658 г. когда в присутствии короля Людовика XIV был сыгран «Никомед» П.Корнеля, едва не кончился провалом. Тогда репутацию труппы Мольера спас сыгранный сразу после «Никомеда» фарс «Влюблённый доктор»
**Ագրոքիմիական վերլուծություն**, ագրոքիմիական լաբորատորիայում լաբորատոր եղանակով բույսերի, պարարտանյութերի, պեստիցիդների, կերի, հողի քիմիական բաղադրության որոշում և գյուղատնտեսական մթերքների որակի ուսումնասիրում։

Վերլուծության եղանակներ
-----------------------

Բույսերի վերլուծության դեպքում որոշում են դրանց մակրոտարրերի, օրգանական միացությունների՝ սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր պարունակությունը (օրինակ՝ շաքարի ճակնդեղի արմատներում` շաքարի, կարտոֆիլի պալարներում՝ օսլայի, արևածաղկի սերմերում՝ ճարպի, հացահատիկում՝ սպիտակուցի պարունակությունը)։

Պարարտանյութերում որոշում են սննդանյութերի քանակն ու ձևը, թթվայնությունն ու հիմնայնությունը, կրային պարարտանյութերում՝ կալցիումի և մագնեզիումի, գոմաղբում՝ ազոտի, ֆոսֆորի, կալիումի, միկրոտարրերի, ջրի պարունակությունը, տորֆում՝ խոնավությունը, մոխրայնությունը, թթվայնությունը, տարրալուծման աստիճանը։

Ագրոքիմիական վերլուծության մեջ կիրառվող եղանակներն են՝ մոխրացում, գունաչափություն, ֆլուորեսցենտում, նեյտրոնային ակտիվացում։ Ավելի հաճախ են կիրառվում սպեկտրալուսաչափությունը, բոցալուսաչափությունը, քրոմատագրությունը և ճառագայթաակտիվ իզոտոպները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Այվազյան, Գյուղատնտեսական հանրագիտարան, Ե. «Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, ՀՀ Գյուղատնտեսության նախարարություն, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա», 2015, էջ 74 — 1242 էջ, ISBN 9785897000418։
| **՞**Բարդի բրգաձև |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Ուռածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ուռազգիների |
|
|
|
| Ցեղ | Բարդի |
|
|
| Տեսակ | Բարդի բրգաձև |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Populus pyramidalis Rozier

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Բարդի բրգաձև** (լատին․՝ Populus pyramidalis Rozier), ուռազգիների ընտանիքի, բարդի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Գեղեցիկ, հզոր, տերևաթափ ծառ է՝ 25-30 մ բարձրությամբ և 1-1,5 մ բնի տրամագծով։ Սաղարթը նեղ բրգաձև է կամ բրգաձև, դեպի վեր ուղղված ճյուղերով։ Ծեր
ծառերի կեղևը մուգ գորշամոխրագույն է, խոր ճաքճքված, երիտասարդ ճյուղերի վրա դեղնավուն է։ Միամյա շիվերը և նոր բացված տերևները ծածկված են թեթևակի
աղվամազով։ Տերևները շեղանկյունաձև են կամ լայն-եռանկյունաձև, մինչև 7,5 սմ երկարությամբ և նույնքան էլ լայնությամբ, լայն-սեպաձև, կամ լայն, թեթևակի սրտաձև հիմքով, սրածայր գագաթով, սղոցաեզր։ Մնացած բոլոր հատկանիշներով նման է սև բարդուն։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, պտուղները հասունանում են մայիսին։ Բրգաձև բարդու հայրենիքը անհայտ է. ենթադրում են, որ ծագում է Աֆղանստանից։

Տարածվածություն
---------------

Լայնորեն է տարածվել Միջերկրական ծովի ափերին, Իրանում, Կովկասում, Միջին Ասիայում և այլուր, որտեղ հիմնականում աճում է հովտային անտառներում, գետափերին, ջրանցքների ափերին։ Անհիշելի ժամանակներից մշակվում է նաև Հայաստանում, ընդ որում որոշ վայրերում (Արարատյան դաշտ, Նախալեռնային, լեռնատափաստանային գոտիներ) դարձել է լանդշաֆտի բնորոշ տարր։ Հատկապես շատ է տարածված Արարատյան դաշտում։ Սակայն վերջին տարիներին կանաչապատման տեսակաշարից հանվել է, քանի որ խիստ վարակվում է բարդու ոսկեբզեզով (Melano-phila decastigma F.) և արագորեն շարքից դուրս է գալիս։

Կիրառություն
------------

Արմատային համակարգը խիստ ճյուղավորված է, սակայն հիմնականում մակերեսային է։ Չնայած դրան, բրգաձև բարդին հողմադիմացկուն է։ Բավականին արագ է աճում և արդեն 25 տարեկանում հասնում է վերջնական բարձրության։Բազմանում է կտրոններով։ Սերմերի միջոցով բազմացումը պրակտիկայում չի կիրառվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (գրքի էջը)։
**Դոնի հոգևոր ճեմարան** (ռուս.՝ Донска́я духо́вная семина́рия), Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որը պատրաստում է հոգևորականների և դպիրների։ Գտնվում է ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Հոգևոր ճեմարանի շենքը նախահեղափոխական բացիկի վրա
Տնային եկեղեցին ճեմարանում
Ճեմարանը բացվել է 1868 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Դոնի արքեպիսկոպոս Պլատոնի (Գորոդեցկի) ջանքերով։ Գտնվել է Դոնի թեմի աթոռանիստ քաղաքում՝ Նովոչերկասկում։ 1883 թվականին տեղափոխվել է Ա. Յաշչենկոյի նախագծով ստեղծված գեղեցիկ երկհարկանի շենք Պլատովի պողոտայում (այժմ՝ կապի ուսումնարանի ուսումնական շենք)։

Հեղափոխությունից հետո նոր իշխանությունը որդեգրել էր հոգևոր կրթությունը վերացնելու ուղին։ 1918 թվականին ճեմարանի պարապմունքները դադարեցին։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ կարմիրբանակայինները ճեմարանի առաքյալ Հովհաննես Աստվածաբանի տաճարը վերածել էին զորանոցի, իսկ Նովոչերկասկի հոգևոր ուսումնարանի շենքում 1920 թվականից գործում էր մանկական աշխատանքային գաղութ։

1920 թվականին ճեմարանը ստիպողաբար վերափոխվել է հովվական դասընթացների, իսկ 1921 թվականին վերջնականապես փակվել է։

Մինչև 1947 թվականի հունվար եպիսկոպոս Սերաֆիմը (Շարապով) նախապատրաստել էր անհրաժեշտ ամենը՝ Դոնի Ռոստովում հոգևոր ճեմարան բացելու համար և դիմել էր պատրիարքին՝ առաջարկով միջնորդել բացման թույլտվություն ստանալու համար։ Սակայն 1947 թվականի հոկտեմբերին ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհուրդը մերժել է։

2010 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Սուրբ Սինոդի որոշմամբ Ռոստովի միսիոներական հոգևոր ուսումնարանը վերակազմավորվեց Դոնի հոգևոր ճեմարանի։ Նույն թվականի նոյեմբերի 23-ին Դոնի Ռոստովում տեղի ունեցավ վերածնված ճեմարանի հանդիսավոր բացումը։ Ճեմարանը գտնվում է Դոնի Ռոստովի Պորտովայա փողոցում՝ Սերաֆիմյան տաճարի ուսումնական մասնաշենքում։

Ռեկտորներ
---------

* վարդապետ Վենիամին (Սմիռնով) (1868-1879)
* վարդապետ Մեֆոդի (Նիկոլսկի) (1879, նոյեմբերի 12 - 1882) պ/կ
* վարդապետ Յոանիկի (Կազանցի) (1882-1884)
* ավագ երեց Միտրոֆան Սիմաշկևիչ (1884-1906)
* վարդապետ Դավիթ (Կաչախիձե) (1906, օգոստոսի 25 - 1907)
* ավագ երեց Ալեքսանդր Զամյատին (1907, սեպտեմբերի 13 - 1909, ապրիլի 16)
* վարդապետ Սևաստիան (Վեստի) (1909-1914)
* ավագ երեց Դիմիտրի Բոգոյավլենսկի (1914 - մոտ 1917)
* վարդապետ Բորիս (Ռուկին) (1917-1920)
* արքեպիսկոպոս Պանտելեիմոն (Դոլգանով) (2010, հոկտեմբերի 6 - 2011, հոկտեմբերի 5)
* մետրոպոլիտ Մերկուրի (Իվանով) (2011, հոկտեմբերի 5 - 2013, մայիսի 29)
* ավագ երեց Տիմոֆեյ Ֆետիսով (2013, մայիսի 29-ից)

Տեսուչներ
---------

* Վասիլի Ալեքսեևիչ Օռլով (1869, մարտ - 1881, հոկտեմբերի 31)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Назначены и утверждены ректоры 33-х духовных школ Русской Православной Церкви.

Հղումներ
--------

* Դոնի հոգևոր ճեմարանի պաշտոնական կայքը
* Դոնի հոգևոր ճեմարանը ստացավ պաշտոնական կարգավիճակ Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
* Դոնի հոգևոր ճեմարան // Донской временник / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 1993—2014
**Բարի Հովվի եկեղեցի**  (չինարեն՝  君王堂),Չինաստանի Շանհայ քաղաքում գտնվող կաթոլիկ եկեղեցի։

Պատմություն
-----------

Բարի Հովվի եկեղեցին կառուցվել է ճիզվիտների կողմից 1933 թվականին Շանհայի անգլախոս բնակիչների համար։ Սկզբում Բարի Հովվի թեմը ղեկավարել են ճիզվիտները։ Փետրվարի սկզբին Շանհայում բնակվող ճիզվիտներն իրենց ջանքերն ուղղել են Ավրորայի համալսարանի կազմակերպմանը, ուստի 1951 թվականի փետրվարի 1-ին նրանք ծուխը փոխանցել են թեմական հոգևորականին։

1953 թվականի հունիսի 15-ին Բարի Հովվի ծխական քահանա Չժուշու Դեն և ծխական մի քանի քահանաներ ձերբակալվել են որպես «իմպերիալիստական լրտեսներ»։ 1953 թվականի հունիսի 17-ին մի խումբ հավատացյալներ բողոքի ակցիա են անցկացրել՝ կոչ անելով ազատ արձակել ձերբակալված կաթոլիկ հոգևորականներին։ Հոգևորականներին մեղադրանք է առաջադրվել օտարերկրյա պետությունների օգտին լրտեսության համար։ Դատից հետո ծխական քահանա Չժուշու Դեն բանտարկվել է, իսկ օտարերկրացի քահանաներն արտաքսվել են Չինաստանից։ Չնայած ծուխը մնացել է առանց հոգևորականների, ծխականները պարբերաբար հավաքվել են ժամերգությունների։ 1954 թվականի ապրիլին Շանհայում ձերբակալվել են Շանհայի եպիսկոպոսը և մյուս քահանաները, որոնք բնակվում էին այդ քաղաքում։

Մինչև 1966 թվականը, երբ Չինաստանում սկսվել է մշակութային հեղափոխությունը, Բարի Հովվի եկեղեցին շարունակել է գործել որպես Շանհայի միակ կաթոլիկ կրոնական հաստատություն։ 1966 թվականին տաճարը բռնագրավվել է իշխանությունների կողմից, և մինչև 1985 թվականն այն օգտագործվել է որպես մշակութային հաստատություն։ 1985 թվականին Բարի Հովվի եկեղեցին վերադարձվել է Շանհայի թեմին։ Ներկայում եկեղեցում պարբերաբար անցկացվում են կաթոլիկական ծեսեր չինարենով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  上海公安志 第二编惩治反革命罪犯 第四章打击以宗教作掩护的反革命分子 Archived 2011-04-21 at the Wayback Machine. (չին.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թեմի պատմությունը (չին.)
**Կաստել Ջուբելիոյի կամուրջ** (իտալ.՝ Ponte di Castel Giubileo), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Այն անցնում է A90 (իտալ.՝ Grande Raccordo Anulare) մայրուղով, որը կապում է Վիա Ֆլամինիա ճանապարհը Վիա Կաստել Ջուբելիոյի ճանապարհին համանուն շրջանում և Գրոտտարոսսա և Լաբարո շրջաններում։

Նկարագրություն
--------------

Սա առաջին կամուրջն է Տիբեր գետի վրա, որը կառուցված է հյուսիսային օղակաձև A90 ճանապարհի վրա։ Այն իրենից ներկայացնում է երկու խճուղով ուղանցույց։ Գետի ընթացքը կարգավորվում է մի պատնեշով, որը տեսանելի է ուղանցույցի երթևեկելի մասի արտաքին կողմից։

ՀԷԿ
---

1948 թվականին ճարտարապետ Գաետանո Մինուչչին ձեռնամուխ է լինում կառուցել ՀԷԿ, որի շինարարությունը ավարտվում է 1953։ Դա հետպատերազմյան վերակառուցման մի պարզ խորհրդանիշ էր՝ կառուցված ֆուտուրիստական նորարարական շինանյութերով, թափանցիկ ապակե պատերով և երկաթբետոնե հենակներով։

Այն հագեցած է օրնիթոլոգիական սարքավորումով, որը կառավարվում է Legambiente ասոցիացիայի կողմից։ Ի հավելլում էլեկտրական էներգիայի արտադրության, կամուրջը նաև հնարավորություն է տալիս մասնակցել նատուրալիստական էքսկուրսիաների, որոնք կազմակերպվում են այս «բնության արահետի վրա»։

Երթուղի
-------

Կաստել Ջուբելիոյի կամուրջը հասանելի է Հռոմի երկաթգծի Saxa Rubra, Labaro և Centro Rai կայարաններից։  

Ինչպես նաև ռեգիոնալ FL1 երկաթգծի Fidene կայարանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments Italia — 2012.
2. 1 2  Rendina, p. 257.

Գրականություն
-------------

* Claudio Rendina, Enciclopedia di Roma, Roma, Newton Compton Editori, 2005, ISBN 88-541-0304-7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հռոմի կամուրջներ |
| --- |
|  |
| Հին Հռոմ(մինչ 6-րդ դարը կառուցվածներ) | • Ponte Sublicio (*Sublicius*)
• Էմիլիոյի (*Aemilius''*)
• Միլվիյան
• Ֆաբրիչիո
• Չեստիո
• Աուրելիոսի (*Aurelius*)
• Ներոնի (*Հաղթական*)
• Սուրբ Հրեշտակի  |
|  |
| Պապական մարզ(8-19-րդ դարեր) | • Կամուրջ դի Ռիպետտա
• Կամուրջ դեյ Ֆիորենտինի
• Կամուրջ դել Ինդուստրիա |
|  |
| Ժամանակակից(1870 թվականից) | • Գարիբալդիի
• Պալատինյան (*Անգլիական*)
• Ումբերտոյի
• Ռեջինա Մարգերիտա
• Կավուր
• Ջուզեպպե Մաձինիի
• Սան Պաոլոյի
• Վիտտորիո
• Ռիսորջիմենտո
• Ջակոմո Մատեոտտիի
• Ֆլամինիո
• Դուկա դˈԱոստա
• Արքայազն Ամադեո Սավոյացու
• Տեստաչչո
• Կաստել Ջուբելիոյի կամուրջ
• Մալիանիա
• Գուլիելմո Մարկոնի
• Տոր դի Կվինտո
• Պիետրո Նեննիի
• Երաժշտության |
|  |
| Կամուրջներ Անյենե գետի վրայով | • Մամմոլո
• Նոմենտանո
• Սալարիո
• Տացիո
• Վալլի |

 |
**Կորժիկ**, ալյուրով պատրաստված հրուշակեղեն արտադրանք, որպես կանոն, կլոր ձևով։ Կորժիկների տեսականերն են՝ կաթով*,* շաքարով, նուշով, չամիչով, կակաչով, ուկրաինական՝ բատուրինական և կակաչով։

Տեսակներ
--------

#### Կաթնային

Պատրաստվում է քաղցրաբլիթի խմորի տեխնոլոգիայով՝ քիմիական փխրեցուցիչով։

Խմորը պատրաստվում է հում նյութի մեթոդով․ նախ կաթից, ձվից և շաքարից պատրաստվում է հեղուկ խառնուրդը։ Ավելացնում են նրան վանիլին, սերուցքային մարգարին և ալյուր (սոդայի հետ խառնած և մաղած))։ Խմորը խառնում են 10-15 րոպեի ընթացքում։ Գրտնակում են 6-7 մմ հաստությամբ։

95 մմ տրամագծով կլոր բլիթները կտրվում են կաղապարի միջոցով։ Տեղադրում են դրանք յուղաթերթի վրա և թխում 10-15 րոպե 190-200 °C ջերմաստիճանում։ Ողջ արտադրանքը 81-83 գրամ է, խոնավությունը՝ 14.5 %։

#### Բատուրինական

Անվանվել է Ուկրաինայի Բատուրին գյուղի անունով։

Եփած ձվի դեղնուցները խառնում են հում ձվի դեղնուցների հետ, ավելացնում են կարագ, թթվասեր, շաքարավազ, չոր սպիտակ գինի և խառնում։ Փոքր չափաբաժիններով ավելացնում են ալյուր և մանրացրած ընկույզ։ Խմորը գրտնակում են 1 սմ հաստությամբ և կտրում կլոր կորժիկներ։ Դրանք տեղադրում են յուղաթերթի վրա, պատարաքաղով ձևավորում, վրան քսում դեղնուց և շաղ տալիս շաքարի և ընկույզի խառնուրդ։ Թխում են մինչև կարմրելը։

#### Կակաչով (ուկրաինական)

Ուկրաինական խոհանոցի արտադրանք։

Կակաչի կաթի պատրաստում՝ կակաչի սերմերը լցնում են եռացող ջրի մեջ և թողնում, որ ուռչեն։ Ավելորդ ջուրը քամում են, կակաչը չորացնում են անձեռոցիկի վրա։ Մանրացնում են հավանգով՝ վրան փոքր չափաբաժիններով եռացրած ջուր լցնելով։ Ավելացնում են շաքար կամ մեղր։

Ալյուրից, սոդայից, ձվից, կարագից և շաքարից պատրաստում են պինդ խմոր։ Գրտնակում են 0.5 սմ հաստությամբ շերտով, կտրում են քառակուսիներով և ձևավորում պատառաքաղով։ Թխելում են, թողնում են սառչի, կտրում են երկայնքով և լցնում վրան կակաչի կաթով և մեղրով խառնուրդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Бутейкис, Кенгис, 1965, էջ 105—107
2. 1 2  Кенгис, 1982
3. 1 2  Похлёбкин, 1983
4. ↑  Бутейкис, Кенгис, 1965
5. ↑  Бутейкис, Кенгис, 1965, էջ 101—102
6. ↑  Грицак, 2008

Գրականություն
-------------

* Коржики // Товарный словарь. Том 9 / Гл. ред. И.А. Пугачёв. — М.: Госторгиздат, 1961.
* *Бутейкис Н.Г. Кенгис Р.П.* Коржики сахарные, молочные (изделия из пряничного теста) // Приготовление мучных кондитерских изделий. — М.: Экономика, 1965. — С. 100—107. — 252 с.
* *Кенгис Р.П.* Коржики с изюмом, миндальные, сахарные, с маком // Домашнее приготовление тортов, пирожных, печенья, пряников, пирогов. — М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1982. — С. 165—167. — 240 с.
* *Грицак Е.Н.* Батуринские коржи // Современная украинская кухня. — 2008. — С. 243—244.
* *Похлёбкин В.В* Коржи маковые. Коржики батуринские (украинская кухня) // Национальные кухни наших народов. — М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983. — С. 75. — 304 с.
**«Բեռնանավերը Բիանկուրում»** (ֆր.՝ Les peniches à Billancourt), ֆրանսիացի գեղանկարիչ-բնանկարիչ, իմպրեսիոնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Ալֆրեդ Սիսլեյի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1877 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 46,5 × 56,3 սմ։

Այսօր «Բեռնանավերը Բիանկուրում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

Նախապատմություն
---------------

Բուլոն-Բիանկուրը ժամանակակից արդյունաբերական քաղաք է Փարիզի շրջանում, իսկ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին փոքրիկ քաղաքամերձ գյուղ էր, որի զարգացումը սկսվեց Սենայի վրա երկաթուղային կամրջի կառուցումից հետո, որը միացրեց Բիանկուրը Պասսիին։ 1877-ից 1879 թվականներին նկարիչ Ալֆրեդ Սիսլեյը հաճախակի է աշխատել այստեղ պլեների շրջանակներում։

Նկարագիր
--------

«Բեռնանավերը Բիանկուրում» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1877 թվականին։ Կտավում պատկերված են նավակառանի մոտ կանգնեցված բեռնանավեր։ Հեռվում երևում են Պասսի ֆաբրիկաների ծխացող ծխնելույզները։ Երկինքը խիտ ամպերով է պատկերված։ Բեռնանավերը նկարում կոմպոզիցիայի գլխավոր խարիսխն են, իսկ նավի կայմերը կոմպոզիցիայի կենտրոնն են։

Պատմություն
-----------

Նկարը գնել է դքսուհի Շոլնը։ Նրանից հետո կտավը բազմաթիվ սեփականատերեր է ունեցել։ Գերմանացի ձեռնարկատեր և կոլեկցիոներ Օտտո Կրեբսը կտավի վերջին սեփականատերն էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նկարը բռնազավթել են Կարմիր բանակի զինվորները և ուղարկել ԽՍՀՄ որպես ռազմատուգանք։ Երկար ժամանակ «Բեռնանավերը Բիանկուրում» նկարը պահվել է Էրմիտաժում և միայն 1995 թվականին է ռազմաավարի ցուցահանդեսի շրջանակներում հանրությանը ներկայացվել։ 2001 թվականից մշտական ցուցադրության է ներկայացված Էրմիտաժում, իսկ 2014 թվականից ցայսօր այն ներկայացված է Սերգեյ Շուկինի և Մորոզով եղբայրների հիշատակի սրահում՝ Գլխավոր շտաբում (սրահ 406)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  Государственный Эрмитаж. — Альфред Сислей «Баржи в Бийянкуре».
3. ↑  *Костеневич А.* Неведомые шедевры. Французская живопись XIX—XX веков из частных собраний Германии. — Нью-Йорк; Санкт-Петербург: Издательство «Харри Н. Абрамс», 1995. — С. 154.
4. ↑  Костеневич А. Неведомые шедевры. Французская живопись XIX—XX веков из частных собраний Германии. — Нью-Йорк; Санкт-Петербург: Издательство «Харри Н. Абрамс», 1995. — С. 144—147.
5. ↑  Государственный Эрмитаж. — Здание Главного Штаба. — Зал Альфреда Сислея и Камиля Писсарро.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եղիշե (այլ կիրառումներ)

**Եղիշե Նկարիչ** (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ են), X դարի հայ նկարիչ։ Անունը հիշատակված է Ստեփանոս Օրբելյանի «Պատմութիուն նահանգին Սիսական» աշխատության մեջ, Գնդեվանքի շինարարության կապակցությամբ և վանքի տաճարի հարավային պատի արևմտյան անկյունի արձանագրությունում։ Կառույցի հովանավոր իշխանուհի Սոփիան 936 թվականին հրավիրել է Եղիշե Նկարիչին շինարարությունը ղեկավարելու։ Ենթադրվում է, որ Գնդեվանքի բարձրաքանդակների և որմնանկարների հեղինակը Եղիշե Նկարիչն է։ Որմնանկարները գրեթե չեն պահպանվել։ Արևելյան աբսիդում աղոտ նշմարելի են Քրիստոսի լուսապսակի հետքերը։ Ուշ շրջանում են ստեղծվել Գնդեվանքի ավանդատների մուտքերի վերնում պատկերված ֆիգուրները, որոնցից լավ է պահպանվել Աստվածամոր պատկերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 507.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 507)։*  |
Ալբանիայի Հանրապետության և Թուրքիայի Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները պաշտոնապես հաստատվել են 20-րդ դարի 20-ական թվականներին։ Ալբանիայի և Թուրքիայի միջև հարաբերություններն ավանդաբար բարեկամական են մշակութային և պատմական գործոնների պատճառով։ Ալբանիան Անկարայում դեսպանատուն և Ստամբուլում գլխավոր հյուպատոսություն ունի։ Թուրքիան Տիրանայում նույնպես դեսպանատուն ունի։

Մեծամասամբ մուսուլման բնակչություն ունեցող երկու երկրներն էլ Իսլամական համագործակցության կազմակերպության անդամներ են։ Նրանք նաև ՆԱՏՕ-ի և Միջերկրածովյան միության լիիրավ անդամներ են։ Թուրքիան ԵՄ-ում թեկնածու երկրի կարգավիճակ ունի, Ալբանիան պոտենցիալ թեկնածու է։

Թուրքիայում բնակվում է ալբանական ծագում ունեցող մոտ 1,3 մլն քաղաքացի, որը չի կորցրել Ալբանիայի հետ մշակութային կապերը։ Իսկ Կոսովոյում կա փոքրամասնություն։

Հարաբերություններ
-----------------

Շատ ալբանացիներ, Օսմանյան կայսրության ժամանակ իսլամ ընդունելով, ծառայել են թուրքական սուլթաններին։ Ալբանիան վերջին երկիրն էր Բալկաններում, որը իրեն 1912 թվականի նոյեմբերի 28-ին անկախ հռչակեց Օսմանյան կայսրությունից։ Թուրքիան առաջիններից մեկն է ճանաչել Ալբանիայի անկախությունը։ 2010 թվականի փետրվարի 2-ի դրությամբ երկու երկրների քաղաքացիները կարող են իրենց տարածքներում մնալ մինչև՝ 90 օր առանց վիզայի։

2012 թվականի նոյեմբերին ալբանա-թուրքական հարաբերություններում լարվածություն առաջացավ այն բանից հետո, երբ Ալբանիան ձեռնպահ մնաց ՄԱԿ-ի քվեարկությունից՝ կազմակերպության մեջ Պաղեստինին պետության կարգավիճակ շնորհելու համար։ Թուրքիայի վարչապետը փորձեց համոզել Ալբանիայի կառավարությանը քվեարկել կարգավիճակի օգտին, սակայն այն պսակվեց անհաջողությամբ։ Էրդողանը լրագրողներին ասել է, որ ինքն անձամբ է զանգահարել նախագահ Սալի Բերիշային և խոսել է նրա հետ, ինչը ազդել է Ալբանիայի դիրքորոշման վրա, որը, դեմ քվեարկելու փոխարեն, ձեռնպահ է մնացել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Türkiye'deki Kürtlerin sayısı!
2. ↑  Migration and Ethnicity in Albania. Archived 2012-11-14 at the Wayback Machine.
3. ↑  Albania, Turkey launch visa-free travel
4. ↑  Albania refused to bow down to PM’s pressure on Palestine vote: Report, Hürriyet Daily News, 2012-12-02

Աղբյուրներ
----------

* Albanian embassies in Turkey
* Turkish embassy in Albania
* Turkish Ministry of Foreign Affairs about relations with Albania