Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Կարմիր գյուղ**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է շրջկենտրոն Ասկերանից 43 կմ դեպի հարավ, իսկ Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 23 կմ հեռավորության վրա։ Նախկինում գյուղը կոչվում էր Տռնավարզ, այն առաջացել է «Տեր Ավեզ» անունից, ով այս բնակավայրի հիմնադիրն է եղել։ Նախկին բնակավայրը գտնվում էր 1,5 կմ հեռավորության վրա`«Կալերահող» տեղամասում։ Լեռնային գյուղ է, տեղադրված է Բովուրխան լեռան հարավային լանջին, բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1400 մ է։ Կլիմայական պայմանները համեմատաբար ցամաքային են։

Պատմություն
-----------

1920 թվականին, գյուղում, ինչպես և Շուշիում, թուրքական մուսավաթական խմբերը համատարած արյունահեղություն են կազմակերպում։ Գյուղը ավերելուց և թալանելուց, կանանց, երեխաների նկատմամբ վայրագություններ կատարելուց հետո, նրանք 80 տղամարդու ծեծելով հասցնում են Շուշի, որտեղ դրանցից 73-ին գազանաբար սպանում են, իսկ 7-ին հրաշքով հաջողվում է կենդանի մնալ։ 1921 թվականին գյուղը վերանվանվել է Կարմիր գյուղ։ 

Կոլտնտեսությունը կազմակերպվել է 1929 թվականին։ Էլեկտրաֆիկացվել է 1963 թվականին։ 

Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 160 մարդ, զոհվել է 102-ը, որոնց հիշատակին կառուցվել է հուշարձան։

Բնակչություն
------------

1920 թվականին այստեղ եղել է 1800 բնակիչ։ 1987 թվականին կար 72 տուն, 198 բնակիչ։ 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 2008 | 2009 | 2010 |
| Բնակիչ | 184 | 186 | 189 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է, հացահատիկի մշակությունը և այգեգործությունը։

Պատմական հուշարձաններ
---------------------

Գյուղում նշանավոր են Վալադանց, Մեծ ջուր, Թղկե աղբյուրները։

Նշանավոր են նաև «Սուրբ Աղին» նահատակը, «Բովուրխանա վանքը»։ Վերջինս մեծ հետաքրքրություն ներկայացնող ճարտարապետական համալիր է, բաղկացած է եկեղեցական, բնակելի, օժանդակ շենքերից, պարիսպներից։ Կառուցված է խիտ անտառապատ, գեղատեսիլ լեռան վրա։ Գյուղի եկեղեցին կառուցվել է 1941 թվականին։

Հասարարակական կառույցներ
------------------------

1840-ական թվականներին գործել է ծխական դպրոց։ 1894 թվականին այստեղի դպրոցում սովորում էր 65 աշակերտ։ 1987 թվականին դպրոցում կար 62 աշակերտ և 19 ուսուցիչ։

Անվանի մարդիկ
-------------

Այս գյուղում են ծնվել բժշկական գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Քրիստափոր Պետրոսյանը, դիվանագետ Վալենտին Իզրայիլյանը, մարքսիստ-փիլիսոփա Արմեն Տեր-Մանվելյանը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեր շենը. Կարմիր գյուղ, Ասկերանի շրջան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
3. ↑  Մելքումյան Ս. Լեռնային Ղարաբաղ, Երևան, 1990, էջ 130
4. ↑  Մելքումյան Ս. Լեռնային Ղարաբաղ, Երևան, 1990, էջ 131


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 336)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Ասկերանի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Ասկերան** |
|  |
| Գյուղեր | Ակնաղբյուր • Այգեստան • Աստղաշեն • Ավետարանոց • Արմենակավան • Բերքաձոր • Դահրազ • Դահրավ • Դաշուշեն • Իվանյան • Լուսաձոր • Խանձք • Խաչեն • Խաչմաչ • Խնածախ • Խնապատ • Խնձրիստան • Խրամորթ • Ծաղկաշատ • Կարմիր գյուղ • Հարավ • Հիլիս • Հովսեփավան • Մադաթաշեն • Մխիթարաշեն • Մոշխմհատ • Նախիջևանիկ • Ներքին Սզնեք • Նորագյուղ • Շոշ • Ջրաղացներ • Պատարա • Ռև • Սառնաղբյուր • Սարդարաշեն • Սարուշեն • Սղնախ • Վարդաձոր • Վարազաբուն • Վերին Սզնեք • Ուղտասար • Ուրուխաչ • Փառուխ • Քարագլուխ • Քյաթուկ • Քռասնի | Ասկերանի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |

 |