**Հրանտ Հովսեփի Ալյանաք** (*Ալյանաքյան*, 1880, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբեր 1938, Փարիզ), Պոլսից գաղթած և Փարիզում հանգրվանած XIX դարի հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հրանտ Ալյանաքը ծնվել է 1880 թվականին Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթություն ստացել է քաղաքի հայկական դպրոցում, որտեղ էլ սկսել է նվիրվել նկարչությանը։ Նախակրթական դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվում է Պոլսի նկարչական վարժարան։ Ենթադրում է, որ նա այդ վարժարանում սովորել է 1893-1895 թվականներին, որովհետև Սուլթան Համիդի կազմակերպած կոտորածներից փախչելու համար հեռանում է Պոլսից։ Ապա մի քանի տարի ապրել է Կովկասում, հետո՝ Բուլղարիայում։ 1896 թվականին հեռացել է Թուրքիայից, անցել Բուլղարիա, ապա՝ Անդրկովկաս։ Ստեղծագործական առաջին քայլերն արել է Թիֆլիսում և Բաքվում։

1905 թվականին մեկնում է Փարիզ՝ ուսումը շարունակելու։ Սակայն բարձրագույն կրթության մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։ Ալյանաքն ավելի շատ զբաղվել է ինքնակրթությամբ։ Քսանհինգ տարի ապրել է Փարիզում։ Այդ ժամանակ ընդունվել է «Անկախ նկարիչների ընկերության» անդամ, մասնակցել ցուցահանդեսների։ Մահացել 1938 թվականին։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ալյանաքի ստեղծագործությունները բազմաժանր են՝ բնանկար, դիմանկար, կենցաղային ժանրեր։ Նա ռեալիստական դպրոցի հետևորդ է և կապված է XIX դարի եվրոպական, ռուսական ու հայկական ընդհանուր հոսանքին։ Ոճով նման է ավելի շատ հայկական արվեստին՝ Հ. Շամշինյանի, Գ. Գաբրիելյանի, Խ. Տեր-Մինասյանի Վ. Սուրենյանի կենցաղային ժանրի ստեղծագործություններին։

Մեծ ազդեցություն են թողել իր կյանքի անցյալի հիշողությունները։ Նա տրամադրությամբ ղեկավարվող նկարիչ էր։ Նրա բնանկարները ներկայացնում են Պոլսի և Փարիզի շրջակայքի բնության տեսարանները։ Հայտնի կտավներից են «Կես գիշեր», «Լճակի վրա», «Ցոլքեր», «Գարնանային ժպիտ»։ Գաղթականներին նվիրված մի ամբողջ շարք է նվիրել՝ «Գաղթականներ» անունով, ինչպես նաև «Փախստականները Հայաստանից» կտավը։

Մամուլում հանդես է եկել հրապարակումներով։ Օգտագործել է Ա. Հ. Ալ. Հր. Ալ. Հր. Ալյանաք, Հ. Հ. Ա. Հր. Հր. Ա. Հրանտ, Հրանտ-Վահե, Հրասպետ, Տ. ծածկանունները։

Պետական պարգևներ
----------------

1925 թվականին ֆրանսիական կառավարությունը Հրանտ Ալյանաքին պարգևատրել է «Palmas Academique» արծաթե մեդալով, 1927 թվականին «Palmas Academique» ոսկե մեդալով, «Հանրային կրթության սպա» տիտղոսով։

Գրականություն
-------------

* La France et l'Arménie à travers l'art et l'histoire / auteur(s) : Frédéric MACLER - esquisse par Frédéric Macler. Année :1917
* Jump up ^ Kurkman, Garo (2004). Armenian painters in the Ottoman empire 1600-1923. İstanbul: Matüsalem Publications.
* Jump up ^ Stepanian, Karnig (1973). Կենսագրական բառարան. Biographical Dictionariy. (in Armenian). Yerevan: Soviet Writers. p. 54.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 183.
2. 1 2 3 4 5 6  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.
3. ↑  Եղիշե Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Դ, Երևան, 1987 թ.։
4. ↑  Բախտիար Հովակիմյան, Հայոց ծածկանունների բառարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2005, էջ 552։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10385 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 183)։*  |