|  |
| --- |
| **Կանթեղախոտ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Գորտնուկածաղկավորներ (Ranunculales) |
| **Ընտանիք** | Կակաչազգիներ (Papaveraceae) |
| **Ցեղ** | **Կանթեղախոտ** *(Chelidonium)*L. 1753 |

  

**Կանթեղախոտ, ծիծեռնախոտ, հողմափայտ, մամիրան, ծիծղան ծաղիկ,** (լատին․՝ Chelidonium), կակաչազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 1 տեսակ՝ կանթեղախոտ մեծ (*C. majus*)։

Տարածումը Հայաստանում
---------------------

ՀՀ-ում hանդիպում է Լոռու, Տավուշի, Սյունիքի և այլ մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է անտառներում, այգիներում, բանջարանոցներում, ստվերոտ տեղերում, բնակավայրերի մոտ։ Մոլախոտ է։

Նկարագրություն
--------------

Ցողունը ճյուղավորվող է, քառանիստ՝ մազիկներով ծածկված, բարձրությունը՝ 30-100 սմ։ Տերևները հերթադիր են, փետրաբաժան, վերին մասը՝ կանաչ, ստորինը՝ թխակապույտ։ Ծաղկաբույլը հովանոցանման է, ծաղիկները՝ ոսկեդեղին։ Ծաղկում է մայիս-սեպտեմբերին։ Պտուղը երկփեղկ, պատիճանման տուփիկ է, սերմերը՝ սև կամ սև-ձիթապտղագույն։ Ունի սուր, տհաճ հոտ։ Դեղաբույս է, օգտագործվում է գիտ. և ժողովրդական բժշկության մեջ։

Քիմիական բաղադրություն
----------------------

Պարունակում է (բոլոր մասերը) խելիդոնին, մեթօքսիխելիդոնին, սանգվինարին, պրոտոպին, հոմոխելիդոնին, ստիլոպին և այլ ալկալոիդներ (որոնց քանակը բույսի մեջ հասնում է մինչև 1, 87%), եթերայուղ, վիտամին A, ֆիտոնցիդներ, թթուներ, սապոնիններ, միջատասպան նյութեր, կաթնահյութ, ճարպայուղ, ֆերմենտ, մակրո և միկրոտարրեր և այլն։ Պատրաստուկները (թուրմ, մզվածք, հյութ, թարմ զանգված, փոշի և այլն) կիրառում են ջրգողության, միզուղիների հիվանդությունների, մալարիայի, ռևմատիզմի, պոդագրայի, ստամոքսաղիքային համակարգի հիվանդությունների, թութքի, թոքաբորբի, նաև մաշկ, տարբեր հիվանդությունների (գորտնուկ, խոց, քոս, պալարախտ, գունակային բծեր և այլն) ժամանակ։ Կաթնախոտը նաև տեխնիկական բույս է արմատներից ստանում են դեղին ներկ իսկ սերմերից՝ ճարպայուղ, որը կիրառվում է մետաղները կոռոզիայից պաշտպանելու համար։ Թունավոր է։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777987102 · NKC: ph1149978 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Chelidonium (Papaveraceae)
* APDB: 189377
* BOLD: 121256
* EPPO: 1CHQG
* FNA: 106616
* FoC: 106616
* GBIF: 2888412
* GRIN: 2442
* iNaturalist: 55758
* IPNI: 31637-1
* IRMNG: 1024652
* ITIS: 500199
* NBN: NHMSYS0000457248
* NCBI: 71250
* NZOR: 60418f82-a6b6-467b-b3d2-d0d90a2e3b0a
* PLANTS: CHELI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:31637-1
* Tropicos: 40006595
* VASCAN: 985

 |

 |