**Ագնես Սմեդլի** (անգլ.՝ Agnes Smedley, փետրվարի 23, 1892(1892-02-23), Օսգուդ, Սալիվան շրջան, Միսսուրի, ԱՄՆ - մայիսի 6, 1950(1950-05-06), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), ամերիկյան լրագրող, արձակագիր։ Պայքարել է կնոջ իրավունքների և Հնդկաստանի ազատագրման համար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Միսսուրի նահանգի Օսգուդ գյուղում։ Հայրը ամերիկյան հնդկացի էր։ 1902 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվում է Կոլորադո նահանգի Տրինիդադ ածխահանքային քաղաքը։ 1903 թվականին հայրը լքում է ընտանիքը, և Ագնեսը ստիպված էր տնային ծառայության մտնել։ Սմեդլին չի ստացել կանոնավոր կրթություն և այդ բացը լրացնում էր ինքնակրթությամբ ու այցելելով դասախոսությունների, որը հնարավոր էր։ 1912 թվականին ամուսնանում է Էրնեստ Բրուդինի հետ։ 1913 թվականին ընդունվում է Սան Դիեգոյի ուսուցչական քոլեջ, որտեղից հեռացվում է 1916 թվականին։ Ընդունվում է Ամերիկայի սոցիալիստական կուսակցություն։ 1917 թվականին ամուսնալուծվում է և մեկնում է Նյու Յորք, որտեղ աշխատակցում է սոցիալիստական մամուլին։

Միանալով հնդկական խմբի՝ մասնակցում է հեղափոխական ազգային ազատագրական շարժումներին։ 1918 թվականի մարտի 18-ին ձերբակալվում է՝ Հնդկաստանում հակաբրիտանական շարժմանը օժանդակելու մեղադրանքով։ Բանտում անցկացրել է վեց ամիս. գործը չի հասել դատարան։ Ազատվելուց հետո հոդվածներ է գրել «New York Call» և «The Birth Control Review» պարբերականների համար։ Անդամակցել է «Հնդկաստանի ազատության բարեկամներ» գաղտնի կազմակերպությանը, որտեղ մեծ վստահության է արժանացել։

1920 թվականին Վիրենդրանաթ Չատոպադյայայի հետ մեկնել է Գերմանիա։ Գերմանիայի մասին ռեպորտաժներ է գրել ամերիկյան «The Nation» հրատարակչության և «The New Masses» հեղափոխական ամսագրի համար, գրել է նաև խորհրդային «Интернациональная литература» ամսագրի համար։ Այս ընթացում Չատոպադյայայի հետ հաճախ տեղափոխվել է Մոսկվա, աշխատել Կոմունիստական ինտերնացիոնալում։

1928 թվականին տեղափոխվել է Շանհայ։ 1929 թվականին գրել է ինքնակենսագրական «Daughter of Earth» («Երկրի դուստրը») վեպը։ Թղթակցել է «Manchester Guardian», «China Weekly Review» և «Frankfurter Zeitung» պարբերականներին։ Գրել է մի քանի գրքեր չինական կարմիր բանակի մասին, որն առաջացրել է գոմինդանականների դժգոհությունը։ 1930 թվականին ծանոթացել է խորհրդային հետախույզ Ռիխարդ Զորգեի հետ, օգնել նրան լրտեսական ցանց ստեղծել։ Մի քանի ամիս եղել է ԽՍՀՄ-ում (1933-1934)։

Ուղեկցել է չինական կարմիր բանակին բազմաթիվ արշավների ժամանակ։ Փորձել է ընդունվել Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության, սակայն չի ստացվել։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կարևոր միջնորդ է եղել ամերիկյան բանակի հրամանատարության և չինացի կոմունիստների միջև։ Կազմակերպել է բժշկական նյութերի առաքումը Չինաստան։

Պատերազմից հետո եղել է Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի ուշադրության կենտրոնում, կասկածվել է լրտեսության մեջ։ Մահացել է Մեծ Բրիտանիայում, թաղված է Պեկինի Բաբաոշան գերեզմանոցում։

Ագնես Սմեդլին հայերեն
---------------------

* Երկրի դուստրը (վեպ), Ե. Պետհրատ, 1931, 300 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Ս. Անանյան։
* Երկրի դուստրը (վեպ), Ե. Հայպետհրատ, 1963, 329 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Ս. Անանյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
4. 1 2 3 4  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 993.
5. 1 2 3  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 994.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90067859 · BNF: 121831875 · CALIS: n2004339724 · CiNii: DA04448324 · CONOR: 137810019 · GND: 118748491 · ISNI: 0000000108986597 · LCCN: n50022522 · LNB: 000223112 · NDL: 00456848 · NLC: 000242649 · NKC: jx20080609006 · NLA: 35094181 · NLG: 154564, 93975 · NTA: 071218661 · NUKAT: n98702089 · SUDOC: 030413567 · VIAF: 49269638 · WorldCat VIAF: 49269638 |

 |

 |