recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մարկյոնե ամրոց** (իտալ.՝ Castello Marchione), ամրոց Իտալիայի հարավային մասում։ Գտնվում է Բարի գավառում, Ապուլիա նահանգ։

Պատմություն
-----------

Մարկյոնե անվան ծագումն անհայտ է։ Սկզբնապես այդ վայրում որսորդական տուն էր։ Տարածքը բաղկացած էր մի մեծ կաղնու պուրակից և ծովային տարածքից։ Պահպանվել է կաղնին, որը մոտ 500 տարեկան է։ Ըստ լեգենդի՝ ստորգետնյա ճանապարհը Մարկիոնեն կապում է մոտակայքում գտնվող Կոնվերսանո ամրոցի հետ (իտալ.՝ Castello di Conversano): 18-րդ դարում ամրոցը եղել է արքայազն Ջուլիո IV դե Ակվավիվի ամառային նստավայրը (իտալ.՝ Giulio IV d'Acquaviva):

19-րդ դարում ամրոցը ավերվել է. հատվել է կաղնու պուրակը, շենքը վարձով է տրվել՝ առանց հաշվի առնելու նրա գեղարվեստական նշանակությունը։ Դա երևում է 1900-ականների առաջին լուսանկարներում։ 1920-30 թվականներին արքայադուստր Ջուլիա Ակվավիվա Դ'Արագոնան (իտալ.՝ Giulia Acquaviva d’Aragona) վերականգնել է Մարկյոնեի գեղարվեստական ձեւավորումը։ Այս աշխատանքը շարունակվել է նրա որդու՝ արքայազն Դոն Ֆաբիո Տոմաչելլի Ֆիլոմարինոյի կողմից (իտալ.՝ Don Fabio Tomacelli Filomarino, 1920-2003):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Сайт Castello Marchione Archived 2006-05-24 at the Wayback Machine. (իտալ.)
2. ↑  Places of Interest. Conversano. Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.(անգլ.)

Աղբյուրներ
----------

* AA. VV. *Puglia*, Touring Club Italiano, Milano 1978.
* G. Bolognini, *Storia di Conversano*, Bari 1935.
* V. Maurogiovanni, *Castelli pugliesi*, Adda, Bari 1978.
* L. Patruno, *Puglia e Basilicata. Mura, Castelli e Dimore*, Giorgio Mondadori, Milano 1995.
| **՞**Պայթակենի ծառանման |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Բակլածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Բակլազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Պայթակենի |
|
|
| Տեսակ | Պայթակենի ծառանման |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| C. arborescens Լ.

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Պայթակենի ծառանման** (լատին․՝ C. arborescens Լ.), բակլազգիների ընտանիքի, պայթակենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է, մինչև 4 մ բարձրությամբ, մազմզուկապատ ընձյուղներով։ Տերևիկները էլիպսաձև են կամ հակառակ-ձվաձև, բութ կամ փոսիկավոր գագաթով, մինչև 3 սմ երկարությամբ և 1,5 սմ լայնությամբ, վերևի կողմից՝ մերկ, ներքևի կողմից մազմզուկապատ։ Ծաղկաբույլերն ունեն մինչև 5 սմ երկարություն, կազմված են մոտ 1 սմ երկարությամբ 5—8 ծաղիկներից, (առանձին ծաղիկներ ունեն մոտ 2 սմ երկարություն), որոնք ծածկված են նոսր մազմզուկներով, վառ դեղնավուն են։ Բաժակը զանգականման է, սուր ատամներով։ Առագաստն ունի կարմրադարչնագույն Նախշեր, թևիկները հավասար են կամ նավակից կարճ են։ Սերմնարանը մերկ է կամ նուրբ աղվամազապատ։ Ունդերն ունեն 5—8 սմ երկարություն և 2-3 սմ լայնություն, կարճ կոթունավոր են, բազմասերմ։ Սերմերը երիկամաձև են, հարթ, անփայլ, համարյա սև։ Ծաղկում Է մայիս-հուլիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են հուլիս, հոկտեմբերին։ Մշակվում է Երևանի բուսաբանական այգում։ Արտակարգ չորադիմացկուն է, լուսասեր և ջերմասեր։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Բազմանում է սերմերի միջոցով։ Կարելի է աճեցնել ծովի մակերևույթից մինչև 2000 մ բարձրությունների վրա։ Ցուրտ շրջաններում ցրտահարվում է մինչև գետնի մակերեսը, սակայն նույն տարում արագ աճելով ծաղկում և առատորեն պտղաբերում է։ Էկոլոգիական խումբը' VIII: Մշակության հավանական շրջանները 3, 8—9, 12—14, 1 7-28, 32:

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Արևմտյան Եվրոպայում և արևմտյան Միջերկրածովյան շրջանում։

Կիրառություն
------------

Պիտանի է հանրապետության չոր, անբերրի շրջանների կանաչապատման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (գրքի հատորը), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (գրքի էջը)։
**Սուրբ Իշտվանի եկեղեցի** (սլովակ.՝ *Кostol svätého Štefana*), ծխական եկեղեցի Արևմտյան Սլովակիայի Պիեշտյանի քաղաքում։ Կառուցվել է 1828-1832 թվականներին դասական ոճով։ Այն պարզ երկայնական շենք է՝ պրուսական կամարներով և օվալաձև պրեսբիտերիայով։ Դրսից եկեղեցու շենքը բաժանված է քառանկյունի հարթ որմնասյուներով։ Արևմտյան կողմից եկեղեցու ճակատամասում կառուցված է բրգաձև տանիք ունեցող աշտարակ։

Պատմություն
-----------

Հողատեր Կոմս Ֆերենց Էրդյոդին սկսել է կառուցել եկեղեցին 1828 թվականին և շինարարությունն ավարտել 1831 թվականին։ Մեկ տարի անց եկեղեցին օծվել է։

Սուրբ Իշտվանի գլխավոր խորանն ստեղծվել է Վիեննայում։ Հունգարական թագավոր Սուրբ Իշտվանի պատկերն ստեղծվել է վարպետ Զիգլերի կողմից և թվագրվում է 1831 թվականով։ Կողային զոհասեղաններից մնացել են միայն երկու քանդակներ՝ սգացող Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի և Սուրբ Հովսեփի։ Հին ժամանակների ոգով ոճավորված խոստովանարաններն ստեղծվել են 20-րդ դարում Պիեշտյանի վարպետների կողմից։ Վիտրաժներն ստեղծվել են Յանկո Ալեքսիի նախագծով 1950 թվականին։ Պատի պատկերներն ստեղծվել են Պապպի, Պետրովիչի, Էնգոֆի կողմից 1931 թվականին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո հոգևորական Ալեքսանդր Շինդելարի հանձնարարությամբ պատրաստվել է հիշատակի զանգ, որն ինքն էլ օծել է (իր մահվան օրը) 1947 թվականի նոյեմբերի 2-ին։

2005 թվականի մարտի 18-ին տեղադրվել է 213 սմ երկարություն ունեցող և 70 կգ կշռող խաչ՝ ոսկեզօծված 24 կարատանոց ոսկով։ Մարտի 13-ին այն օծել է Պիեշտյանի եկեղեցական դեկան Յոզեֆ Բոգունիցկին։ Զանգի հեղինակը եղել է դարբին Յուրի Շուլեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  *Magyarország vármegyéi és városai*։ Budapešť։ 1898
3. ↑  Ľudovít Chmelár-Hlohovský (2003)։ *Piešťanský dekanát*։ Magma, Čadca։ էջ 54
4. ↑  Ľudovít Chmelár-Hlohovský (2003)։ *Piešťanský dekanát*։ Magma, Čadca։ էջ 61
5. ↑  Ľudovít Chmelár-Hlohovský (2003)։ *Piešťanský dekanát*։ Magma, Čadca։ էջ 102

Գրականություն
-------------

* *Piešťanský dekanát*, Ľudovít Chmelár-Hlohovský, Magma, Čadca, 2003, ISBN 80-89172-00-8
Հացով մարմելադ
**Մարմելադ** (ֆր.՝ marmelade), խոհարարական արտադրանք, պատրաստվում է մրգերից և շաքարից։ Որպես խտացուցիչ օգտագործում են այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են պեկաինները, ագար-ագարը, ժելատինը։ Անգլալեզու երկրներում marmalade բառը թարգմանաբար նշանակում է ցիտրուսային մուրաբա (հատկապես նարինջներից)։

Պատմություն
-----------

Մարմելադ բառը եկել է ֆրանսերեն *marmelade* բառից, որը նշանակում է սերկևիլի մուրաբա։ Մեծ Բրիտանիայում այն հայտնի է դարձել նարնջի մուրաբա անվանումով, որտեղից էլ արտադրանքը ներխուժել է մայրցամաք գերմաներեն Marmelade անվանումով, որը նշանակում է պավիդլո կամ մուրաբա։

Ըստ Վիլյամ Պոխլյոբկինի տեղեկությունների, ֆրանսերեն «մարմելադ» բառը թարգմանաբար նշանակում է «խնձորի գույնի խնամքով պատրաստված ուտեստ»։

Եվրոպացիները մարմելադին ծանոթացել են Փոքր Ասիայում խաչակրաց արշավանքների ժամանակ։ Մարմելադի պատմական հայրենիքը համարվում են Մերձավոր Արևելքը և Արևելյան Միջերկրածովը։ Բերքը, պտուղները, մրգերի և հատապտուղների հյութը պահպանելու համար դրանք եփել են առավելագույն խտացմամբ։

Ռուսական կայսրությունում մարմելադը հայտնի և սիրված է որպես «մրգային դոնդող»։

Արտադրություն
-------------

2010 թվականին Ռուսաստանում մարմելադի թողարկումը կազմել է 65,4 հազար տոննա, 2011 թվականին՝ 69,5 հազար տոննա, 2012 թվականին՝ 70,0 հազար տոննա, 2013 թվականին՝ 76,0 հազար տոննա, 2014 թվականին՝ 77,4 հազար տոննա, 2015 թվականին՝ 68,6 հազար տոննա, 2016 թվականին՝ 73,4 հազար տոննա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В. В. Похлебкин. Кулинарный словарь, 2002
2. ↑  Производство мармелада в России — актуальное состояние отрасли

Գրականություն
-------------

* *Сокольский И.* Мармеладная история. — Наука и жизнь. — № 10, 2013 г.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Рецепты мармелада
* Химический состав мармелада
* Польза и вред мармелада

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մարմելադ** կատեգորիայում։ |
**Ռոզա Արամայիսի Վարդանյան** (նոյեմբերի 10, 1948(1948-11-10), Դարպաս, Կիրովականի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, Լոռու մարզ), հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, մանկագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ռոզա Վարդանյանը ծնվել է Լոռու մարզի Դարպաս գյուղում։ Կարճ ժամանակ անց ընտանիքով տեղափոխվել են Վանաձոր։ 1981 թվականին նշանակվել է Վանաձորի թիվ 24 նախակրթարանի տնօրեն։ Ստեղծագործում է դպրոցական տարիքից, բազմաժանր գրող է, յոթ գրքերի հեղինակ։ Գրում է մանուկների համար սցենարներ, միջոցառումների ծրագրեր, մանկական ներկայացումներ, ուղեցույցներ, երգեր, մեծահասակների համար՝ բանաստեղծություններ, երգեր, արձակ։

Ռոզա Վարդանյանի նախաձեռնությամբ տպագրվում է Լոռու մարզի «Հրաշամանուկ» մանկական պարբերաթերթը՝ «Երազների տունը» մանկական երգերի ժողովածու ձայնասկավառակով։

Պարգևներ
--------

Վաստակաշատ մանկավարժ-մանկագիրը պարգևատրվել է պատվոգրերով ու շնորհակալագրերով, գեղարվեստական կրթության բնագավառում ունեցած զգալի ներդրման և գերազանց աշխատանքի համար՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալով։

Գրքեր
-----

* «Հրաշամանուկ»
* «Աղետիկը նախակրթարանում» մեթոդական ուղեցույց
* «Սերս երգերիս մեջ» (բանաստեղծությունների ժողովածու)
* «Կարոտի Ոստան» (եղեռնի հարյուրամյակին նվիրված իրական պատմությունների մեկդարյա պատմավեպ)
* «Շղթայազերծ խոհեր»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Չհասկացա, թե ինչպես տողերը վերածվեցին գրքի»
2. ↑  «Կարոտի ոստան» շնորհանդես, Ռոզա Վարդանյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինչ է ուզում կինը, Ռոզա Վարդանյան

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 23398 |

 |
**Մարսի արհեստական մարդիկ** (անգլ.՝ Synthetic Men of Mars, 1940), Էդգար Ռայս Բերոուզի բարսումյան շարքի իններորդ վեպը։ Գիտաֆանտաստիկ վեպ է։ Հրատարակվել է *Argosy Weekly* շաբաթաթերթում (առաջին թողարկումները 1939 թվականի հունվարի 7-ին, 14-ին 21-ին, 28-ին և փետրվարի 4-ին և 11-ին)։ Չնայած Բերոուզի համբավին, ով արդեն երկու տասնամյակ է զբաղվում էր մասնագիտացված գրականությամբ՝ *Liberty* և *Blue Book* ամսագրերը մերժել են ձեռագիրը. օրինական հրապարակման համար *Argosy Weekly*-ից նա ստացել է 1200 դոլար։ Էդգար Ռայս Բրայզի հատուկ թողարկումը թողարկվել է 1940 թվականի մարտին։

Սյուժե
------

Պատմությունը տեղի է ունենում Ուոր Դայի՝ Ջոն Քարթերի խնամակալի մասնակցությամբ, նրա պատմությունը աշխարհին հաղորդվեց ռադիոյի միջոցով։ Վեպի գլխավոր հերոսը՝ Ջոն Քարթեր, Մարսի տիրակալը։

Արքայադուստր Դեյա Տորիսը տուժեց ավիավթարից, նա ուներ ողնաշարի կոտրվածք, և միայն Հելիումի լավագույն բժիշկները կարող էին պահել նրա կյանքը։ Մարսի ամենալավ բժիշկ Ռաս Տավասի կարիքը կար, սակայն անհայտ էր նրա գտնվելու վայրը։ Վիրահատությունը կարող էր կատարել նրա լավագույն աշակերտը՝ արքայազն Դախոդա Վադ Վառոն (Ուլիս Պակստոնի ազգակիցը), այդ պատճառով Վլադիկան արագ կերպով պատրաստվեց ճանապարհ ընկնելուն։ Մեխանիկական օդաչուի սխալը Ջոն Քարթերին և Ուոր Դայային հասցրեց Ֆանդալ՝ մեկուսացած քաղաք հզոր Թունոլիանյան Տոպիայում։ Բայց մինչ քաղաքին հասնելը նրանք զավթվեցին տգեղ արարածների կողմից և տարվան հսկա թռչունների մոտ անհայտ ուղղությամբ։

Շատ շուտով պարզ դարձավ, որ տիրակալն ու նրա խնամակալն ընկել են պատանդ Սեմի Ջեդամի մոտ՝ անհայտ, թե որտեղից է վերցրել Մորբուս քաղաքը, որի ներսում գտնվում էր ներքին Տոպիան։

Ուոր Դայը սիրում էր Ջանայի աղջկան (նրան ոչ մի կերպ չէին կարողանում կիսել Սեմ Ջեդովի հետ)։ Նա պետք է ամեն գնով վերադառնալ Մորբուս, որտեղ լաբորատորիայում Ռաս Տավասը պահում էր իր մարմինը։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Էդգար Բերոուզի մարսիական շարք |
| --- |
|  |
| **Մարսիական պատերազմներ** | Մարսի արքայադուստրը (1917) • Մարսի աստվածները (1918) • Մարսի տիրակալները (1919) |
|  |
| **Մարսիական ասպետներ** | Տուվիա, Մարսի օրիորդը (1920) • Մարսիական շախմատ (1922) • Մարսի մեծ ուղեղը (1927) • Մարսի մեծ ռազմիկը (1930) |
|  |
| **Մարսիական կայսրություններ** | Մարսի թրերը (1935) • Մարսի արհեստական մարդիկ (1939) • Լլանան Գաթոլից (1941/1948) • Մարսիացի Ջոն Քարթերը (1964) |
|  |
| **Էկրանավորումներ** | Մարսի արքայադուստրը (2009) • Ջոն Քարթեր (2012) |
|  |
| **Կերպարներ** | Ջոն Քարթեր • Դեա Տորիս |

 |
**Պավլովյան ամրոց** (ռուս.՝ Павловская крепость), Ռուսական կայսրության ամրաշինություն, ռազմական ճարտարագիտական արվեստի եզակի նմուշ։ Շինարարությունը սկսվել է 1701 թվականին Միուսի լիմանի վերին հոսանքներում։ Գտնվում է այսօրվա Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի սահմանից 2 կմ հեռավորության վրա։

Պատմություն
-----------

Պավլովյան ամրոցի հիմքը դրվել է 1697 թվականի հուլիսին ավստրիացի ինժեներ Անտոնի դե Լավալի կողմից Ազովի ծովի Պետրուշինայա ցամաքալեզվակում։ 1698 թվականի մարտին շինարարությունը դադարեցվել է։ 1701 թվականին ամրոցի շինարարությունը սկսվել է նոր վայրում` Միուսի լիմանի վերին հոսանքներում, ժամանակակից Գաևկա գյուղի հարևանությամբ։

Պավլովյան ամրոցը Ռուսաստանում առաջին հողային ամրաշինությունն է, որը նախագծվել է ճշգրիտ ինժեներամաթեմատիկական եղանակով։ Հիմքում 237x80 մետր չափսերով ուղղանկյուն էր, որը շրջապատված էր բաստիոններով և փոսով հողապատնեշով։ Ավելի ուշ ամրաշինության այսպիսի կառուցվածքը դրվեց բազմաթիվ ամրոցների, այդ թվում՝ Պետրոպավլովյան Սանկտ Պետերբուրգում, Աննինսկայայի Չերկասկի մոտ և Դոնի Ռոստով քաղաքի սկիզբ հանդիսացած Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու ամրոցի հիմքում։

Պավլովյան ամրոցը եզրափակում էր Պետրովյան ներքին պաշտպանական պարսպի արևմտյան թևը։ Հաշվարկված էր 500-հոգանոց կայազորի համար։ Եղել է տափաստանի կողմից Տրոիցկի երկրորդ պաշտպանական գծի կազմում։

Մասամբ քանդվել է 1711 թվականի վերջում Թուրքիայի հետ Պրուտի խաղաղ պայմանագրի պայմաններով։

1736 թվականին Պավլովյան ամրոցում տեղակայված էին ֆելդմարշալ դե Լասսիի զորքերը։

Մեր օրերում ամրոցի մնացորդները գտնվում են Գաևկա գյուղի տարածքում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Павловская крепость на сайте «Донские зори»
* Павловская крепость на сайте «Ростовский берег»
* Современные фотографии Павловской крепости в презентации Антона Карсакова
* Павловская крепость на Викимапии

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Клеопатро Н. М. Киричек М. С. Назаренко И В.* Павловская крепость // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 537. — ISBN 978-5-88040-064-5.
**Լեռնիկ Պապյան** (հոկտեմբերի 26, 1966(1966-10-26), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բռնցքամարտիկ, թեթևագույն քաշային կատեգորիայի ներկայացուցիչ։ 1980-1990-ական թվականներին հանդես է եկել ԽՍՀՄ և Հայաստանի բռնցքամարտի հավաքականներում։ Պապյանը ազգային առաջնության հաղթող և մրցանակակիր է, ԽՍՀՄ գավաթի դափնեկիր, Ատլանտայի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ է։ Ներկայումս հանդես է գալիս որպես բռնցքամարտի մարզիչ։

Կենսագրություն
--------------

Լեռնիկ Պապյանը ծնվել է 1966 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում։

Միջազգային մրցույթում առաջին անգամ հանդես է եկել 1984 թվականին՝ հաղթելով արծաթե մեդալ Տամպերեում տեղի ունեցած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում։ 1984 թվականին Տաշքենդում մասնակցել է բռնցքամարտի ԽՍՀՄ առաջնությանը, որտեղ թեթևագույն քաշային կարգում կարողացել է հասնել մինչև կիսաեզրափակիչ, որտեղ էլ պարտվել է հայրենակից Նշան Մունչյանին։

Մեկ տարի անց բարձրացել է թեթևագույն քաշային կարգ և Երևանում տեղի ունեցած բռնցքամարտի ԽՍՀՄ առաջնության ժամանակ նորից զբաղեցրել երրորդ հորիզոնականը։ Ներառվել է բռնցքամարտի ԽՍՀՄ հավաքականի կազմի մեջ և մասնակցել Բուդապեշտում տեղի ունեցած բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ, այդուհանդերձ, լուրջ հաջողություններ չի գրանցել։ Լեռնիկը 1/8 եզրափակչում պարտվել է հունգարացի բռնցքամարտիկ Յանոշ Վարադիին։

ԽՍՀՄ-ն ներկայացրել է 1986 թվականին Մոսկվայում տեղի ունեցած Բարի կամքի խաղերին, սակայն չի կարողացել մրցանակային տեղ գրավել՝ 1/4 եզրափակչում պարտվելով վենեսուելացի Դեյվիդ Գրիմանին։

1991 թվականին ԽՍՀՄ ժողովուրդների X ամառային սպարտակիադայի ժամանակ դարձել է բրոնզե մեդալակիր։ Սպորտում ունեցած հաջողությունների համար արժանացել է «ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի միջազգային աստիճանի»։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո միջազգային հարթակներում հանդես է եկել Հայաստանի հավաքականի կազմում։ Այսպես, 1993 թվականին Բուրսայում մասնակցել է Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնությանը, իսկ Տամպերեում՝ Բռնցքամարտի աշխարհի առաջնությանը։ 1995 թվականին Մոսկվայում հաղթել է միջազգային մրցաշար։ 1995 թվականին Բեռլինում մասնակցել է Բռնցքամարտի աշխարհի առաջնությանը։ 1996 թվականին Ատլանտայում մասնակցել է ամառային օլիմպիական խաղերին, որտեղ առաջին մենամարտի ժամանակ հաղթել է ճապոնացի Կաձումասա Ցուձիմոտոյի հետ, սակայն 1/16 եզրափակչում զիջել է կուբացի Մաիկրո Ռոմերոյին, ով արդյունքում դարձել է չեմպիոն։

Ատլանտայի օլիմպիադայից հետո Պապյանը մի որոշ ժամանակ հանդես է եկել Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում և շարունակել մասնակցել միջազգային խոշոր մրցաշարերի։ Մասնավորապես, 1998 թվականին Բուլղարիայում դարձել է «Ստրանջա» միջազգային մրցաշարի արծաթե մեդալակիր։

Սպորտային կարիերայից հետո աշխատել է որպես մարզիչ՝ Սանկտ Պետերբուրգի «Զդորովյե» ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի կենտրոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sports-Reference.com
2. ↑  По материалам базы данных *amateur-boxing.strefa.pl*
3. ↑  Лерник Папян Archived 2018-04-12 at the Wayback Machine.. Спортивная федерация бокса СПБ
**Սպիտակ ձեռք** (շվեդերեն՝ Бела Рука), սերբական գաղտնի ահաբեկչական-ազգայնական կազմակերպություն, որը պայքարում է «Սև ձեռք» համանման կազմակերպության և Ավստրո-Հունգարիայի դեմ։ Ստեղծվել է ի հակակշիռ «Սև ձեռք» կազմակերպության 1912 թվականի մայիսի 17-ին գեներալ Պետար Ժիվկովիչի կողմից, որը մասնակցել է 1903 թվականին թագավոր Ալեքսանդր Օբրենովիչի գահավիժմանը։

Պատմություն
-----------

«Սև ձեռք» կազմակերպության լուծարմամբ «Սպիտակ ձեռքն» աստիճանաբար վերահսկողություն է սահմանել երիտասարդ և հավակնոտ արքայազն Ալեքսանդրի, ինչպես նաև Ավստրո-Հունգարիայից Բոսնիա շրջանի անկախության համար պայքարող «Մլադա Բոսնա» կազմակերպության նկատմամբ։

Քիչ ավելի ուշ Հարավսլավիայի թագավորությունում Պետար Ժիվկովիչը դարձել է թագավորի խորհրդականը, իսկ 1929 թվականին կազմակերպությունը մասնակցել է աճող ազգայնական տրամադրությունների ճնշմանը (հատկապես Խորվաթիայում)։ Այդ պարգևի համար սերբ թագավոր Ալեքսանդր I-ը Ժիվկովիչին վարչապետ է դարձրել։

«Սպիտակ ձեռքի» անդամները կասկածվել են նաև իշխան Գեորգիի ժառանգությունից հրաժարվելու մեջ՝ հօգուտ Ալեքսանդրի (1909), Պյոտր I-ի ղեկավարման ժամանակաշրջանում Ալեքսանդրի՝ որպես ռեգենտի տարաժամկետման մեջ, ինչպես նաև 1941 թվականի մարտի 27-ի պետական հեղաշրջման մեջ՝ այն բանից հետո, երբ գահին է դրվել Կարագեորգիևիչ արքայատոհմի անչափահաս արքայազն Պյոտր II-ը՝ փաստացի Հարավսլավիան ներքաշելով Նացիստական Գերմանիայի հետ պատերազմի մեջ։

Իոսիպ Տիտոյի գլխավորությամբ կոմունիստների հաղթանակով և Հարավսլավիայի Հանրապետության հռչակմամբ կազմակերպության անդամները մահապատժի են ենթարկվել նոր ռեժիմով կամ փախել են այլ երկրներ՝ դաշնակիցների մոտ։

Պատկերասրահ
-----------

* Պետար ԺիվկովիչՊետար Ժիվկովիչ
* Նիկոլա ՊաշիչՆիկոլա Պաշիչ
* Արքայազն ԱլեքսանդրԱրքայազն Ալեքսանդր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Petar Zivkovic (prime minister of Yugoslavia)» (անգլերեն)
2. ↑  «Черная рука» — дворцовые тайны, тайные общества, интересные истории, факты истории, историческое прошлое, история XX века, исторические источники Archived 2010-08-21 at the Wayback Machine..
**Պարիսի դատը**, անվանում, որը կարող է վերաբերել Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի ստեղծած և Պարիսի դատը ներկայացնող մի շարք նկարներից յուրաքանչյուրին։ Ամենահայտնի տարբերակները, որ ստեղծվել են 1636 և 1639 թվականներին, ցուցադրվում են Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում և Մադրիդի Պրադո թանգարանում։

Նկարների սյուժեի համար հիմք է ծառայել առասպելների տրոյական շարքից մի դրվագ։ Աֆրոդիտեի, Աթենասի և Հերայի կերպարները բոլոր նկարներում պատկերված են կնոջ գեղեցկության ռուբենսյան իդեալին համապատասխան։

1636 թվականի նկար
-----------------

Նկարի տվյալ տարբերակի ստեղծման համար ոգեշնչման աղբյուր է ծառայել Լուկիանոսի «Աստվածուհիների դատը» գրքում ներկայացված պատմությունը։ Այն 1844 թվականին գնվել է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի համար, որտեղ էլ պահվում է ներկայում։

1638 թվականի նկար
-----------------

1638 կամ 1639 թվականին ստեղծված տարբերակը ներկայում գտնվում է Մադրիդի Պրադո թանգարանում և ավարտին է հասցվել նկարչի մահվանից կարճ ժամանակ առաջ, երբ նա հիվանդ էր հոդատապով։ Այն պատվիրել էր Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ IV-ը։ Ֆերդինանդի մահվանից հետո անցել է Իսպանիայի թագավորական հավաքածուին։ 1788 թվականին Կարլ III-ը նկարը համարել է անպատշաճ և հրամայել այրել այն, բայց նրա հրամանն այդպես էլ ի կատար չի ածվել։

Այլ տարբերակներ
---------------

* 1597-1600, 144,8 x 193,7 սմ, Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ1597-1600, 144,8 x 193,7 սմ, Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ
* շուրջ 1606, 89 x 114,5 սմ, Պրադոշուրջ 1606, 89 x 114,5 սմ, Պրադո
* 1606, 32,5 x 43,5 սմ, Վիեննայի կերպարվեստի ակադեմիա1606, 32,5 x 43,5 սմ, Վիեննայի կերպարվեստի ակադեմիա
* 1636, 49 x 63 սմ, Դրեզդենի պատկերասրահ1636, 49 x 63 սմ, Դրեզդենի պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Archived September 23, 2010, at the Wayback Machine.
2. ↑  The Judgment of Paris (probably 1632—1635) // The National Gallery
3. ↑  կատ.՝  Monreal, Luis. La Pintura en los Grandes Museos, 1982. 84-320-0460-X
4. ↑  The Judgment of Paris (Ca. 1638) // Museo Nacional del Prado
**Քաղաքային այգի**, Սանկտ Պետերբուրգի Կոլպինոյի շրջանի Կոլպինո քաղաքում գտնվող այգի։ Զբաղեցնում է 1,9 հա տարածք՝ Լենինի պողոտայի, Հաղթանակի ճեմուղու, Ազատության ճեմուղու միջև։

Պատմություն
-----------

1895 թվականին Ծովային ակումբի կառուցմանը միաժամանակ կառուցվեց այգին։ Այգին բաց էր միայն ամռանը՝ սովորաբար մայիսին՝ Տրոյացիների տոնին և նրա բացումը հանդիսավոր էր։ Այգում տոներին և հանգստյան օրերին կազմակերպվում էին տարբեր զվարճալի միջոցառումներ։ Սակրավորների գումարտակի որ մեծ նվագախբումն այստեղ նվագել է զիվորական երաժշտություն,մանկական զբոսահանդեսներ,աճպարարական հնարքներ։ Կառուցումից հետո 1907 թվականին գործարանի հիվանդանոցի բակում տեղակայվեց ամառային թատրոն։ Այն իրենից ներկայացնում էր բացօթյա բեմ։ Ամառային սեզոնին՝ այգու աշխատանքի ժամանակ, այնեղ գործում էին դրամատիկական, կոմիկական, օպերային թատրոն։

1911 թվականին, շաբաթական երկու անգամ (երեկոյան ժամը հինգից մինչև կեսգիշեր) անց էին կացվում ազգային զբոսանքներ։ Ամեն տարի այստեղ տնկվում են 60-100000 կակաչներ։

Այգու վերանորոգում
------------------

Նախագծի շրջանակներըում ստեղծվել էին հետևյալ աշխատանքները՝

* Տեղակայվեցին դրենաժային խողովակներ։
* Հարմարացվել են հետիոտնային արահետներ և շարված են տարբեր գույների և տարվեր ձևերի սալիկներ։
* Տնկվեցին նոր ծառեր, թփեր և բազմամյա ծաղիկներ։
* Կատարվել է մերձափնյա հատվածի վերանորոգում։

Բոլոր աշխատանքները ավարտվեցին 2007 թվականի վերջին։

* Քաղաքային այգին 1950-ական թվականներին
* 
* 
* 

* Այգին գարնանը
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «В ноябре закончится ремонт Городского сада в Колпино»(չաշխատող հղում)
 «Деловой Петербург» ISSN 1606-1829 (Online) со ссылкой на «<БИА» 9 августа 2007 года

Արտաքին հղումներ
----------------

ЗАКОН САНКТ-ПЕТЕРБУРГА «О зеленых насаждениях общего пользования» (с изменениями на 22 декабря 2008 года) Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.
«**Պարսպի մոտ։ Թող մտնեն**» (ռուս.՝ «У крепостной стены. Пусть войдут»), ռուս նկարիչ Վասիլի Վերեշչագինի (1872) նկարը մարտանկարչության ժանրում։ Ներառված է նկարչի Թրքեստանական շարքի «Բարբարոսներ» («Հերոսական պոեմ») ենթաշարքի մեջ։ Առաջին անգամ ներկայացվել է Վերեշչագինի անհատական ցուցահանդեսում, որը տեղի է ունեցել 1874 թվականի մարտին Սանկտ Պետերբուրգում։ Ներկայումս ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա)։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«Պարսպի մոտ։ Թող մտնեն» նկարը Վերեշչագինը նկարել է 1872 թվականին ռուսական բանակի կողմից Սամարղանդ ամրոցի պաշտպանության տպավորությամբ, որը տեղի է ունեցել 1868 թվականին, և որի ականատեսն է եղել նկարիչը։

Կոմպոզիցիա
----------

Նկարի կոմպոզիցիան ներկայացնում է բազմակերպար սյուժեն, որում մարտանկարչությունը հարակից է ժանրայինին, ճանաչողականին՝ միավորվելով միասնական պատմական պատումում։ Նկարում պատկերված է Սամարղանդի ամրոցի պատի երկայնքով շարված զինվորի վաշտը, որը հիշեցնում է տոնական շարասյունը, սակայն հեղինակի գեղարվեստական մտահղացումն այստեղ ծավալվում է մեկ այլ իմաստային տեսանկյունից. զինվորները չեն քայլում խրոխտ ու հաղթական, ինչպես շքերթի ժամանակ, այլ քարացել են թշնամու հարձակմանը սպասելիս։ Տոթ եղանակի ֆոնին առաջանում է հանգուցալուծումից առաջ տառապալի րոպեների զգացողություն, որը հանդիսատեսի մոտ առաջացնում է իր երևակայության մեջ հակառակորդի գրոհը պատկերելու ակամա ցանկություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Верещагин Василий Васильевич. У крепостной стены. «Пусть войдут». 1871 Archived 2021-04-15 at the Wayback Machine. // Сайт Третьяковской галереи
2. ↑  *Капырина С. Л.* Героические поэмы батальной живописи Василия Верещагина // Электронное научное издание Альманах Пространство и Время. — Т. 10. — Вып. 1. — 2015.
| **՞**Մեծ երաշտահավ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Երաշտահավեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Parus major

 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Մեծ երաշտահավ**, (լատին․՝ Parus major), երաշտահավերի ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Մարմնի երկարությունը 14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 22,5-25,5 սմ։ Փետրածածկը վառ գույներով է, մարմինը ներքևից՝ դեղին, կզակի սև շերտը տարածվում է մինչև փորը։ Հասունի գլուխը սև ու սպիտակ նախշերով է։ Արուի փորին կա սև, լայն հատված, էգի փորին այն նեղ է կամ բացակայում է։ Երիտասարդի գլխի նախշը սև ու դեղին է, դեմքի ստորին մասը երիզող սև շերտը բացակայում է։

Չափազանց շարժունակ է, կերը փնտրում է մանրակրկիտ։ Բնակվում է անտառներում, պտղատու այգիներում, պուրակներում, ձմռանը՝ թփուտային կիսաանապատներում։ Սնվում է անողնաշարավորներով, սերմերով, պտուղներով։ Գարնանային երգի ամենավաղ ժամկետը հունվարի շրջաններում հունվար- փետրվարին է, բարձրադիր և հյուսիսային շրջաններում՝ մարտ-ապրիլին, վերջին ժամկետը՝ հուլիսի առաջին օրերին։ 

Բաշխման տեսակների առաջ

Բնադրում
--------

Դիլիջանի արգելոցում առաջին հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են մարտի վերջից։ Բների զանգվածային կառուցումը՝ ապրիլի 1-ին կեսից հունիսի վերջը (տևում է 9-11 օր), կրկնակի բնադրման դեպքում՝ 4-5 օր։ Բույնը գավաթաձև է՝ չոր խոտաբույսերից, մամուռից։ Բնադրում է քարերի կույտերում, ժայռաճեղքերում, տանիքների տակ, տարբեր խոռոչներում, վառարանների խողովակներում։ Բույնը կառուցում է էգը։ Դիլիջանի և Խոսրովի անտառ արգելոցներում հաջողությամբ զբաղեցնում են արհեստ, թռչնաբները։ Ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի վերջից հունիսի վերջ, կրկնակի բնադրման դեպքում՝ նույնիսկ բներում ձագերի առկայության պայմաններում։ Դնում է 18 մմ տրամագծով, սպիտակ-կարմիր՝ դարչնագույն պտերով 4-12 ձու։ Թխասկալում է էգը՝ 14-16 օր, արուն պաշտպանում է էգին և բույնը։ Ձագերը բներում հայտնվում են մայիսի 2-րդ կեսից հունիսի վերջ, թռիչքին տիրապետողները՝ մայիսի վերջից օգոստոսի սկիզբը, որոնք, հասունների հետ ընտանեկան խմբեր կազմած, տեղափոխվում են տեղից տեղ։

Նշանակություն
-------------

Մեծ երաշտահավը աչքի է ընկնում բարձր պտղաբերությամբ, 80-95% սերնդի պահպանությամբ, մասնավորապես արհեստական, բներում։ Դիլիջանի արգելոցում գրանցվել է ծնված ձագերի 96,2 %-ի թռիչքը բներից։ Վնասատու միջատների դեմ կենսական պայքարի բացառիկ միջոց է։ Գեղագիտական որոշակի արժեք է ներկայացնում ականջ շոյող սրնգային երգով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Խորհրդային հակաքրիստոնեական պաստառ (*«քրիստոնեության հաղթանակ»*)
Հակակրոնական պաստառ (վերևի աջ անկյունում գրված է․ *«Կրոնի դեմ պայքարը սոցիալիզմի համար պայքար է»*)
**Պետական աթեիզմ**, հակակղերականության պաշտոնական քաղաքականությունը։ Անցյալում պաշտոնապես ամրագրված էր Խորհրդային Միությունում և մարքսիզմ-լենինիզմը որպես պետական գաղափարախոսություն հռչակած այլ երկրներում։ Այդ երկրներում պետական աթեիզմը ենթադրում էր կրոնական կառույցների գույքի սեփականազրկում, հակակրոնական տեղեկատվության տարածություն և կրթական համակարգում հակակրոնական նյութերի պաշտոնական տարածում։ Հակակղերականության պաշտոնական քաղաքականությունը ներդրած կառավարություննը դեմ են հանդիսանում կրոնական ինստիտուցիոնալ իշխանության դեմ հասարակական և քաղաքական կյանքի բոլոր ոլորտներում, այդ թվում նաև դեմ են քաղաքացիների ամենօրյա կյանքում կրոնի մասնակցությանը։

Այսօր աշխարհիկ բազմաթիվ երկրներ կիրառում են Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը խղճի ազատության ապահովման համար։

Պետական աթեիզմը պաշտոնապես ամրագրած երկիրը հաճախակի անվանում են *«աթեիստական պետություն»*։ Աշխարհի առաջին պետությունը, որտեղ աթեիստական քարոզչության իրավունքը ամրագրվել է Սահմանադրությամբ, դարձել Խորհրդային Միությունը։ Աթեիստական պետություններ են եղել նաև սոցիալիստական այլ երկրները։ Ալբանիայի ժողովրդական սոցիալիստական հանրապետությունը Էնվեր Խոջայի ղեկավարության օրոք հռչակել է իրեն աշխարհի առաջին աթեիստական պետություն և ընդհանրապես արգելել է որևէ կրոնի պրակտիկա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kowalewski David (1980)։ «Protest for Religious Rights in the USSR: Characteristics and Consequences»։ *Russian Review* (Blackwell Publishing on behalf of The Editors and Board of Trustees of the Russian Review) **39** (4): 426–441։ ISSN 0036-0341։ doi:10.2307/128810
2. ↑  «Responding to Religious Freedom and Presidential Leadership: A Historical Approach»։ Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs
| **՞**Մեղվաթագ փռված |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Բակլածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Բակլազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Մեղվաթագ |
|
|
| Տեսակ | Մեղվաթագ փռված |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| C supinus
L. |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Մեղվաթագ փռված** (լատին․՝  C supinus), բակլազգիներ ընտանիքի, մեղվաթագ ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Թուփ է` մինչև 1 մ բարձրությամբ, հաճախ ցրված, մազմզուկապատ ընձյուղներով։ Տերևները եռամասն են, մազմզուկապատ, մինչև 1 սմ երկարությամբ, կոթունավոր։
Տերևիկները հակառակ ձվաձև են, էլիպսաձև կամ երկարավուն հակառակ ձվաձև, 1,5—2,5 սմ երկարությամբ, վերևի կողմից` թեթևակի մազմզուկապատ, ներքևի կողմից
ծածկված են խիտ, բրդանման, պառկած մազմզուկներով։ Ծաղիկները դեղին են, բացվելիս` դարչնագույն, հավաքված երիտասարդ ընձյուղների ծայրային գլխիկանման ծաղկաբույլերում։ Ունեն ծաղկակիցներ։ Բաժակն ունի մոտ 1 սմ երկարություն, բրդամազ-մըզուկապատ է, առագաստը արտաքին կողմից ծածկված է մետաքսանման աղվամազով։ Ունդերն ունեն մոտ 3 սմ երկարություն, բրդամազմզուկապատ են։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Արևմտյան Եվրոպայի կենտրոնական և հարավային շրջաններում։ Աճում է բաց, քարքարոտ լանջերում, լուսավոր անտառներում, ծովի մակարդակից մինչև 1500 մ բարձրությունների վրա։ Հայաստանում պայմաններում հազվադեպ է մշակվում։ Լավ է աճում Երևանում, Կիրովականում, Իջևանում։ Պիտանի է ստորին և միջին լեռնային գոտիների բնակավայրերը կանաչապատելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (2), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (45)։
| **՞**Սրոհունդ Էլեոնորայի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Սրոհունազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Սրոհունդ Էլեոնորայի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Hypericum eleonorae

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սրոհունդ Էլեոնորայի** (լատին․՝ Hypericum eleonorae), սրոհունդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-25 սմ բարձրությամբ բազմամյա, ցածրահասակ բույս է։ Ցողունները բազմաթիվ են։ Տերևները ձվաձև կամ կլորավուն-ձվաձև են, ամբողջաեզր, ցողունի վրա հակադիր դասավորված։ 2-3 ծաղիկները միայնակ են և աճում են ցողունների գագաթներին։ Բաժակաթերթերը 5 են, եզրերից միաշարք, խիտ դասավորված նստադիր կամ ոտիկավոր գեղձերով, հազվադեպ առանց գեղձերի։ Պսակաթերթերը դեղին է, եզրերից սև գույնի միաշարք գեղձերով։ Պտուղը ձվաձև է, բազմաթիվ մանր սերմերով։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Իջևանի (Իջևանի լեռնաշղթա լեռնագագաթ՝ Աղայա) և Զանգեզուրի (լեռնագագաթ՝ Խուստուփ) ֆլորիստիկական շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին և ալպյան լեռնային գոտիներում` ծովի մակարդակից 2100-3100 մ բարձրությունների վրա, գագաթնամերձ, ժայռոտ, քարքարոտ և կրաքարային լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի են մեկական պոպուլյացիաներ Հյուսիսային և Հարավային Հայաստանում։ Աճելավայրերի միջև տարածությունը 230 կմ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տեսակին մարդածին գործոնների արդյունքում սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների նվազում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Մենենի բեֆրուա** (հոլ.՝ Het belfort van Menen) աշտարակ, որը գտնվում է Արևմտյան Ֆլանդրիայի Մենեն քաղաքի կենտրոնական հրապարակում։ Աշտարակը (Բելգիայի և Ֆրանսիայի այլ բեֆրուաների հետ միասին) ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Աշտարակի շինարարությունը սկսվել է 1574 թվականին, սակայն այն ժամանակվա ութսունամյա պատերազմի պատճառով 1576 թվականին աշխատանքները դադարեցվել են։ 1610 թվականին մինչ այդ մեկնարկած տասներկուամյա զինադադարի ժամանակ աշխատանքները վերսկսվել են։ Բնական քարից կերտված առաջին հարկաշարքի վրա կանգնեցվել է երկրորդը՝ աղյուսից, որն էլ իր հերթին ամբողջանում է փայտե գմբեթով և լապտերով։ Գմբեթը, որը տուժել է Մենենի պաշարման ժամանակ 1706 թվականին, ավարտից հետո փոխարինվել է երրորդ, ութանկյուն հարկաշարքով։ Այն կրկին զարդարվել է գմբեթով և լապտերով, որն էլ ավերվել է 1794 թվականին ֆրանսիական զորքերի կողմից։ Աշտարակը վերականգնվել է 1828 թվականին, երբ ավելացվել է մեկ այլ ութանկյուն հարկաշարք՝ բազրիքով։

Աշտարակի որմնախորշում կա քանդակ, որը պատկերում է Քրիստոսի խարազանումը։

Աշտարակում կա նաև կարիլյոն։ Առաջին կարիլյոնը, որն ուներ 18 զանգ, հայտնվել է Մենենեում 1616 թվականին, իսկ ներկայիս գործիքն ունի (1962 թվական) 49 զանգ, որի ընդհանուր քաշը մոտ 5 տոննա է։

Աշտարակը հարում է քաղաքապետարանի շենքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Stadhuiscomplex met belforttoren en schuilkelder — Inventaris Bouwkundig Erfgoed — Inventaris Onroerend Erfgoed
2. ↑  Список ЮНЕСКО ID 943/943bis

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մեմենի բեֆրուա** կատեգորիայում։ |
**Մեռյալների անտառ** ( իսպ.՝  Bosque del Recuerdo), զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան։ Ստեղծվել է 2004 թվականի մարտի 11-ին Մադրիդում տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողությունների արդյունքում զոհվածների հիշատակի առթիվ։ Հուշարձանը գտնվում է Մադրիդի Բուեն Ռետիրո այգում, Ատոչա երկաթգծի կայարանից ոչ հեռու, որտեղ և տեղի է ունեցել ողբերգությունը։
Հուշահամալիրում տնկվել են 192 ծառ՝ 22 ձիթենի և 170 նոճի։

Բացման արարողություն
--------------------

2005 թվականի մարտի 11-ին տեղի ունեցավ բացման արարողությունը։ Իսպանիայի թագավոր Խուան Կառլոս I Բուրբոնը և կինը՝ թագուհի Սոֆյան ծաղիկներ դրեցին հուշարձանի մոտ։ Սպիտակ ծաղիկների փունջը կապված էր Իսպանիայի դրոշի գույներով ժապավեն, որի վրա գրված էր՝ «ահաբեկչության բոլոր զոհերի հիշատակին» (իսպ.՝ A todas las víctimas del terrorismo) ուղերձը։

Պուրակը ձևավորել են Էլ Ինվերնադերոն, Բելեն Արրոյոն և Ինես Ուրքուիխոն։

Ցուցահանդեսին ներկա են եղել նաև նրանց Ֆիլիպ VI արքայազն և արքայադուստր Լետիզիան, Իսպանիայի կառավարությունը (այսինքն՝ վարչապետը) Խոսե Լուիս Ռոդրիգես Զապաթերոն և բոլոր կուսակցությունների քաղաքական ներկայացուցիչները, ինչպես նաև մի քանի պետությունների և երկրների ղեկավարները՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանը, Մարոկկոյի թագավոր Մոհամմեդ VI- ը, Աֆղանստանի նախագահ Համիդ Քարզայը, Սենեգալի նախագահ Աբդուլլա Վադը, Մավրիտանիայի նախագահ Մաույա Ուլդ Սիդի Ահմեդ Թայան, Լեհաստանի վարչապետ Մարեկ Բելկան, Պորտուգալիայի նախագահ Ժորժե Սամպայիյուն, Լյուքսեմբուրգի դուքս Հենրի Ալբերտը, Եվրամիության արտաքին քաղաքականության ղեկավար Խավիեր Սոլանան, Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Ժոզեֆ Բորրելի և դեսպաններ այն տասնվեց երկրներից, որոնց քաղաքացիները զոհվել էին։

Զոհերի ընտանիքների խնդրանքով, արարողության ժամանակ ոչ ոք ելույթ չի ունեցել։ Այնուամենայնիվ, 17-ամյա թավջութակահար Պաբլո Կազալսը կատալաներեն ներկայացրեցլ է "El Cant dels Ocells"(«Թռչունների երգը»)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2004 Madrid train bombings
2. ↑  The worst Islamist attack in European history
3. ↑  Madrid train bombings of 2004
4. ↑   
Video
2004: BBC news. Madrid train attacks

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Bosque del Recuerdo" Pictures
* 
* 
* 

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մեռյալների անտառ** կատեգորիայում։ |
Քնքուշ համբույր Ուիլյամ Բուգրոյի նկարում
**Քնքշություն**, կապվածության ձև, որը տարբերվում է զգայունությամբ և բարեհամբույր վերաբերմունքով մեկ այլ մարդու նկատմամբ՝ պայմանավորված նրա հանդեպ սիրով։ Քնքշությունն արտահայտվում է հատուկ ժեստերում՝ մեղմությունում, նրբանկատությունում, քնքշության առարկայի կարիքների նկատմամբ ուշադրությունում, առանձնահատուկ հայացքում, ձայնում, հարգանքում։ Քնքշությունը թույլ է տալիս ստեղծել ընկերականից սիրայինի անցումային հարաբերություններ։ Պետք է նշել, որ քնքշությունը պարտադիր չէ, որ համընկնի սեռական ցանկությունների հետ, բայց ընտանեկան հարաբերություններում կարող է լինել առանցքային տարր։

Քնքշությունը մշակույթում
------------------------

1997 թվականին Ժերալդ Պաժեն Ավինյոնում ստեղծել է Քնքշության փառատոն։ Մի քանի տարվա ընթացքում նա միավորել է արվեստի խոշորագույն մասնագետներին՝ նպատակ ունենալով ցույց տալ քնքշության կարևորությունը կյանքում։ Ժուլիետ Բինոշը առանցքային մասնակիցներից էր։ Որպես այլընտրանք Զիգմունդ Ֆրոյդի աշխատանքների որոշ մեկնությունների՝ շատ հոգեբույժներ և հոգեթերապևտներ կոչ են արել մարդկային հարաբերությունները լավացնելու նպատակով մարդկանց միջև ավելի մեծ քնքշություն ցուցաբերել։

Միևնույն ժամանակ «Մշակույթը շարժման մեջ» ամենամսյա փիլիսոփայական ամսագիրը փառատոնին հայտարարել է «Քնքշությունը քաղաքակրթության մեջ» անվամբ մեծ հավաքածուի հրապարակման մասին։

Ներկայումս Քնքշության փառատոնը վերափոխվել է Մարդասիրության և խղճի օրերի, որոնք ամեն տարի նոյեմբերի առաջին արձակուրդների ժամանակ անցկացվում են Պերրոս-Գիրեկ պալատում։

Քնքշությունը կրոնում
--------------------

### Բուդդայականություն

Չոգյամ Տրունգպան իր «Շամբալա, մարտիկի սրբազան ուղին» գրքում քնքշությունը կապել է քաջության հետ․

> Ճշմարիտ քաջությունը քնքշության արդյունք է։ Քաջությունը հայտնվում է, երբ մենք թույլ ենք տալիս աշխարհին դիպչել մեր գեղեցիկ և մերկ սրտին։ Մենք պատրաստ ենք բացվելու առանց դիմադրության, առանց երկչոտության և նայում ենք աշխարհին։ Մենք պատրաստ ենք կիսել մեր սիրտը մեկ ուրիշի հետ։
> 
>

Տես նաև
-------

* Ընկերություն
* Ռոմանտիկություն
* Ռոմանտիկ սեր
* Ազատ սեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Définitions lexicographiques et étymologiques de "Tendresse "du Trésor de la langue française informatisé, sur le site du Centre national de ressources textuelles et lexicales
2. ↑  Humanité & Conscience: Éthique

Գրականություն
-------------

* Collectif, sous la direction de Gérald Pagès, Le Grand livre de la Tendresse, Albin Michel, collection Clés, 2002, 348 p. (ISBN 2-226-13359-3) Avec les participations de Boris Cyrulnik, Marie de Hennezel, Dr Gérard Leleu, Jean-pierre Relier, Stan Rougier, Dr Michèle Salamagne, Jacques Salomé, Paule Salomon, Christiane Singer.
* Marcel Loyau, Pierre Leroyn, L’estime et la tendresse, Albin Michel, coll. Histoire, 2000, 496 p. (ISBN 9782226100313)
* Jacques Salomé. Un océan de tendresse, Dervy, 2002, (ISBN 9782844541833)
* Apprivoiser la tendresse, Jouvence, coll. Eau de jouvence, 1990, 207 p. (ISBN 2883530025)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նուտացիա (այլ կիրառումներ)
Պտտվող մարմնի պտույտը (R, կանաչ), պրոցեսիան (P, կապույտ) և նուտացիան (N, կարմիր)
**Նուտացիա** (լատին․՝ nutatio - տատանում), պինդ մարմնի շարժում, տեղի է ունենում պրեցեսիայի հետ միաժամանակ և ուղեկցվում է մարմնի սեփական պտույտի առանցքով և պրեցեսիայի առանցքով կազմված անկյան (նուտացիայի անկյուն) փոփոխությամբ։ Ծանրության ուժի ազդեցությամբ շարժվող գիրոսկոպի նուտացիայի դեպքում գիրոպկոպի առանցքը կատարում է այնպիսի տատանումներ, որոնց ամպլիտուդը և պարբերությունը հակադարձ համեմատական են, իսկ հաճախականությունը՝ ուղիղ համեմատական սեփական պտտման անկյունային արագությանը։ Դիրոսկոպային համակարգի նուտացիա ասելով հասկանում են համակարգի վիճակը որոշող անկյունների այն պարբերական փոփոխությունը, որը տեղի է ունենում փոքր ամպլիտուդներով և մեծ հաճախականություններով։ Շփման հետևանքով նուտացիոն տատանումները հաճախ մարում են, որից հետո գիրոսկոպը (կամ գիրոսկոպային համակարգը) կատարում է զուտ պրեցեսիոն շարժում։ Նուտացիան աստղագիտության մեջ, Երկրի պտտման առանցքի ոչ մեծ տատանումներ։ Հայտնաբերել է Զ․ Բրադեյը 1737 թվականին։ Այս տատանումները հետևանք են հասարակածի նկատմամբ Լուսնի ու Արեգակի ունեցած դիրքի և Երկրից դրանց ունեցած հեռավորությունների փոփոխությունների, որոնք որոշ պարբերություններով, փոխում են Լուսնի ու Արեգակի ազդեցությունը Երկրի պտտման առանցքի դիրքի վրա։ Նուտացիոն ամենամեծ տատանման պարբերությունը հավասար է լուսնային հանգույցների (Լուսնի ուղեծրի և խավարածրի հատման կետեր) բոլորման պարբերությանը՝ 18,6 տարվա։ Դրա հետևանքով Երկրի առանցքի ծայրը այդ ժամանակամիջոցում գծում է 9,2 "և 6,9 "կիսառանցքներ ունեցող էլիպս։ Պրեցեսիայի և Նուտացիայի համատեղ ազդեցությամբ աշխարհի առանցքը տարածության մեջ, 26000 տարի պարբերությամբ, գծում է 23°27՝ շառավղով, գրեթե շրջանային, ալիքավոր կոնական մակերևույթ։ Նուտացիայի հետևանքով փոխվում են երկնային լուսատուների կոորդինատները։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Rotation in space - The Feynman Lectures on Physics
* Feynman's Tips on Physics - Dynamical Effects and Their Applications: Earth’s nutation

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 406)։*  |
**«Քսան տարի անց»** (անգլ.՝ After Twenty Years), Օ. Հենրիի գրած կարճ պատմվածք, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1906 թվականին նրա «Չորս միլիոն» անթոլոգիայում։

Սյուժե
------

Ջիմի Ուելսը և Բոբը ծնվել են Նյու Յորքում և մեծացել են որպես շատ մտերիմ ընկերներ։ Երբ դառնում են չափահաս, նրանց ճանապարհները տարբերվում են, Բոբը շարժվում է դեպի արևմուտք՝ կարողություն ձեռք բերելու համար, իսկ Ջիմին մնում է Նյու Յորքում։ Մինչ նրանց բաժանվելը Բոբն ու Ջիմին պայմանավորվում են հանդիպել քսան տարի անց այն ռեստորանում, որտեղ վերջին անգամ տեսել էին միմյանց։

Քսան տարի անց Բոբը նշանակված տեղում սպասում է Ջիմիին։ Պարեկային ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանը կանգ է առնում և հարցուփորձ անում սպասողին, իսկ Բոբը պարեկին պատմում է իր պատմությունը։ Բոբը պարծենում է, թե որքան լավ է ճանփորդել և ասում է ոստիկանին, որ կասկած չունի, որ Ջիմին կհայտնվի։

Ավելի ուշ գալիս է «Ջիմի Ուելսը», և երբ նրանք գնում են լուսավորված տարածք, Բոբը հայտնաբերում է, որ այդ մարդը այն Ջիմին չէ, քանի որ ինքը գիտեր, որ քսան տարին չի կարող փոխել տղամարդու քիթը։ Տղամարդը հայտնում է, որ ինքը քաղաքացիական հագուստով ոստիկան է, և ձերբակալում է հետախուզման մեջ գտնվող հանցագործ Բոբին։ Ոստիկանական բաժանմունք գնալուց առաջ նա Բոբին նամակ է տալիս Ջիմիից։ Բոբը կարդում է այն և հասկանում, որ այն ոստիկանը, որին ավելի վաղ հանդիպել էր, իրականում Ջիմի Ուելսն էր։ Նամակում Ջիմին բացատրում է, որ երբ ինքը ժամանել է նշանակված վայր և հասկացել, որ իր հին ընկերը՝ Բոբը, այն հանցագործն է, որին ոստիկանությունը փնտրում էր, սիրտ չի արել նրան ձերբակալել։ Փոխարենը նա քաղաքացիական հագուստով սպա է ուղարկել դա անելու համար։

Մեդիա կիրառություններ
---------------------

* Պատմությունն ընդգրկվել է 1987 թվականին Օ. Հենրիի նախընտրած ձայնային ժապավենի հավաքածուի մեջ, Քոնեքթիքութ նահանգի Գրինվիչի Լսելի գրադարանի կողմից։
* 2001 թվականին այն Օ. Հենրիի հինգ պատմություններից մեկն էր, որը ներառված էր «Դասական ամերիկյան պատմվածքներ» համառոտ սկավառակի հավաքածուում, որոնք կարդացել է Ուիլյամ Ռոբերթսը։
* Պատմությունը հարմարեցվել է 1989 թվականի կարճամետրաժ ֆիլմի համար, որը ևս վերնագրված էր «Քսան տարի անց»՝ արտադրված *Coronet / MTI Film*-ի կողմից։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ռիչարդ Քիթսը և Գլեն Թոմփսոնը։

Տես նաև
-------

* Մոգերի նվերը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Gale, Cengage Learning։ *A Study Guide for O. Henry's "After Twenty Years"*։ Gale, Cengage Learning։ ISBN 978-1-4103-3939-3
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------
**Սուրբ Պողոսի և Պետրոսի տաճար** (խորվ.՝ Katedrala Svetog Petra i Pavla), կաթոլիկ տաճար Խորվաթիայի Օսյեկ քաղաքում։ Ջյակովո-Օսյեկի արքեպիսկոպոսության տաճար է, ճարտարապետական հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից տաճարի տեղում ի սկզբանե եղել է գերեզմանատուն և հնարավոր է, ոչ մեծ մատուռ։ 1732 թվականին գերեզմանատունը մաքրվել է, իսկ մատուռի տեղում թեմական ոչ մեծ եկեղեցի է կառուցվել։ Օսյեկի ընդարձակման ու զարգացման արդյունքում 19-րդ դարի վերջին այն այլևս չէր բավարարում քաղաքի պահանջները։

Արքեպիսկոպոս Յոսիպ Յուրայ Շտրոսմայերի նախաձեռնությամբ, որը խորվաթական ազգային վերածննդի նշանավոր գործիչ էր, 1894 թվականի օգոստոսի 4-ին սկսվել է նոր եկեղեցու կառուցումը։ Նեոգոթիկայի ոճով կառույցը, որը նախագծել էր գերմանացի ճարտարապետ Ֆրանց Լանգենբերգը, կառուցվել է չորս տարվա ընթացքում։ Եվս երկու տարի է անհրաժեշտ եղել ներքին հարդարանքի համար, և ի վերջո 1900 թվականին Շտրոսմայերն օծել է եկեղեցին առաքյալներ Պողոսի ու Պետրոսի անուններով։

1938-1942 թվականներին խորվաթ նկարիչ Միրկո Ռաչկին պատերին ու առաստաղին ստեղծել է ֆրեսկոների շարք, որոնք ներկայացնում են Հին և Նոր կտակարանների հատվածներ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին եկեղեցին մի փոքր վնասվել է։ Այն նաև տուժել է 1964 թվականի երկրաշարժից։ Եկեղեցին ոչ մեծ չափով տուժել է նաև Խորվաթիայի անկախության պատերազմի ընթացքում, երբ սերբերի կողմից Օսյեկի հրետակոծման արդյունքում քաղաքի վրա մոտ 100 արկ է նետվել։ Պատերազմից հետո աստիճանաբար սկսել են վերականգնել եկեղեցին, սակայն առանձին աշխատանքներ շարունակվում են մինչ օրս։

2008 թվականի հունիսի 18-ին Ջյակովո-Սրեմի թեմը ստացել է միտրոպոլիտ-արքեպիսկոպոսության կարգավիճակ և վերանվանվել *Ջյակովո-Օսյեկի արքեպիսկոոսություն*, ընդ որում արքեպիսկոպոսության մայր տաճար է հռչակվել Սուրբ Պետրոսի տաճարը Ջյակովոյում, իսկ Սուրբ Պողոսի և Պետրոսի տաճարը ստացել է համամայրտաճարային եկեղեցու կարգավիճակ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Պողոսի և Պետրոսի տաճարը նեոգոթական ոճի դասական եկեղեցի է։ Այն կառուցված է քարից և պատված է կարմիր աղյուսով։ Ունի լատինական խաչի տեսք, ինտերիերն ունի երեք նավ։ Արևելյան ճակատամասի զանգակատան աշտարակը բազմահարկ է․ այն ունի 90 մ բարձրություն։ Այնտեղ տեղադրված է չորս զանգ, իսկ ստորին մասում գոթական պորտալն է մուտքով։ Հարավային ճակատամասը զարդարված է վարդակ պատուհանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  OpenStreetMap(բազմ․) — 2004.
2. 1 2
3. 1 2 3 4  Zlata Živarković-Kerže, Antun Jarm «Župna crkva sv. Petra i Pavla u Osijeku» (1995.)
4. 1 2  Osječka katedrala
5. ↑  Metropolitan Archdiocese of Đakovo-Osijek

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տաճարի պաշտոնական կայք
* Osječka katedrala
* Zlata Živarković-Kerže, Antun Jarm «Župna crkva sv. Petra i Pavla u Osijeku» (1995.)
* Konkatedrala sv. Petra i Pavla //gcatholic.org

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Պողոսի և Պետրոսի տաճար (Օսյեկ)** կատեգորիայում։ |
Հունական պառլամենտի ապարանք
**Վասիլիսիս Սոֆիաս պողոտա** (հունարեն՝ Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας), Աթենքի կենտրոնական պողոտա, որը գտնվում է ամենաթանկ շրջաններից մեկում։ Հարևան է Կոլոնակի և կունտուրիոտական շրջաններին։ Պողոտայի երկարությունը 3 կմ է։

Անվանում
--------

Ռուսերենից թարգմանաբար նշանակում է Թագուհի Սոֆյայի՝ հույն թագավոր Կոնստանտին Առաջինի կնոջ պողոտա։

2006 թվականին առաջարկվեց անվանափոխել պողոտան և կոչել հույն քաղաքական գործիչ՝ Անդրեաս Պապանդրեի անունով։ Զուգահեռաբար պետական մարմիններն ցանկացել են պողոտան կոչել Կոնստանտին Կարամանլիսի անունով։

Խաչմերուկ
---------

Վասիլիսիս Սոֆիաս պողոտան սկսվում է Ամալիաս պողոտայի և Պանեպիստիմիու փողոցի հատման կետում և ավարտվում է Ալեքսանդրաս, Կիֆիսիաս և Մեսոգիոն պողոտաների, ինչպես նաև Ֆիդիփիդ փողոցի հետ հատումով։ Պողոտայի մասերն են՝ հին հատված GR-1-ը և GR-54-ը։

Կարևոր կառույցներ
-----------------

Վասիլիսիս Սոֆիաս պողոտայի վրա են գտնվում Հունական պառլամենտի ապարանքը, Ազգային այգին, Ռազմական թանգարանը, Բենակի թանգարանը, Բրիտանական և քրիստոնեական թանգարանը, Ազգային պատկերասրահը, Սարոգլիո ապարանքը, Աթենքի «Մեգարոն» համերգային դահլիճը, Hilton հյուրանոցը, Եգիպտոսի, Արգենտինայի, Դանիայի, Ավստրիայի, ԱՄՆ-ի, Լիտվայի, Մալթայի, Նորվեգիայի, Պորտուգալիայի և Չիլիի դեսպանատունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Λεωφόρος Ανδρέα Παπανδρέου η Βασιλίσσης Σοφίας και Κωνσταντίνου Καραμανλή η Αμαλίας — 19 Ιουν. 2006 (перевірене 3-12-2010)
2. ↑  Benaki Museum
3. ↑  Athens Hilton — Vasilissis Sofias Avenue - Athens City Center

Արտաքին հղումներ
----------------

* Λεωφόρος Βασ. Σοφίας Panoramio կայքում Archived 2016-10-13 at the Wayback Machine.