**Ռոսա Չասել** (իսպ.՝ Rosa Chacel, հունիսի 3, 1898(1898-06-03), Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա - հուլիսի 27, 1994(1994-07-27)[…], Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի գրող, «Սերունդ ՛27»-ի անդամներից։

Կենսագրություն
--------------

Չասելը ծնվել է Վալյադոլիդում, լիբերալ ընտանիքում։ Մայրը եղել է ուսուցիչ և 1908 թվականին դստերն ուղարկել է ապրելու Մադրիդում տատիկի մոտ։ Վատառողջ լինելու պատճառով դպրոց չի գնացել և կրթվել է տանը։ 1909 թվականին մայրը դստերը ներառել է Մադրիդի արվեստի դպրոցի դասընթացներում, այնուհետև հաճախել է Escuela del Hogar y Profesional de la mujer, որտեղ նրա մոտ ձևավորվել են ֆեմինիստական հայացքներ։ 1915 թվականին տարվել է քանդակագործությամբ և ընդունվել է Սան Ֆեռնանդոյի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա, սակայն, շուտով կորցնելով հետաքրքրությունը վերոհիշյալ թեմայի հանդեպ, 1918 թվականին լքել է դպրոցը։

Չասելը հաճախ էր այցելում Cafe Granja del Henar և Մադրիդի Ateneo մասնավոր մշակութային ինստիտուտ։ Այս երկու վայրերը Իսպանիայի և եվրոպայից ժամանած գրողների սիրելի հավաքատեղիներն էին։ Այստեղ «Կանայք և նրանց հնարավորությունները» ("La mujer y sus posibilidades") համաժողովում Չասելը հադես է եկել հակասական ճառով։ Այդ ժամանակաշրջանում ինչպես շատ երկրներում գերիշխում էր «մաչոյական» տեսակետը, և Չասելի ելույթը Մադրիդի հասարակության կողմից համարվեց անիմաստ։

Այնուամենայնիվ, Չասելն աջակցել է ֆեմինիզմին որպես ժամանակակից կանանց համար նորովի ապրելու ձև, և 1921 թվականին նա ամուսնացել է նկարիչ Տիմոտեո Պերես Ռուբիոյի հետ։ 1922 թվականին Պերեսը Իսպանական ակադեմիայի կողմից կրթաթոշակ է ստացել և զույգը բնակություն է հաստատել Հռոմում։ Այդ նույն տարում Չասելը գրել է իր առաջին հոդվածը «Ուլտրա» ամսագրի համար։ 1927 թվականին նա ամուսնու հետ վերադարձել է Մադրիդ։ 

Ռոսա Չասելի կիսանդրին Վալյադոլիդի Կամպո Գրանդե զբոսայգում
1930 թվականին Չասելը գրել է իր առաջին վեպը՝ "Estacion, Ida y Vuelta" (Կայարան. ժամանում և վերադարձ)։ Նույն տարում Պերես Ռուբիո-Չասել զույգն երեխա է ունենում՝ Կառլոսը, և Ռոսա Չասելը իրեն նվիրում է երեխայի դաստիարակությանը։ 1933 թվականին՝ մոր մահից հետո, ուժերը վերականգնելու համար Չասելը վեց ամիս միայնակ ապրել է Բեռլինում։ Երբ վերադարձել է Իսպանիա, սկսվել է Իսպանական քաղաքացիական պատերազմը, և Պերես Ռուբիոն անդամագրվել է հանրապետական բանակ։

Այս նոր քաղաքական խնդիրների պատճառով Չասելը հաճախ է հեռացել որդուց, ապրել Բարսելոնայում, Վալենսիայում, Փարիզում։ Միևնույն ժամանակ նրա ամուսինը պատասխանատու է եղել Պրադո թանգարանից գանձերի երկրից դուրս բերման համար՝ պահպանելու նրանց պատերազմական ավերածությունից։ Պատերազմի ավարտից հետո ընտանիքը վերամիավորվել է և մեկնել Բրազիլիա, որտեղ նրանք ապրել են շուրջ երեք տասնամյակ, կարճ ժամանակահատված ապրելով Բուենոս Այրեսում։

Ռոսա Չասելի հուշարձանը Վալյադոլիդում
Որոշ ժամանակահատված Չասելն ապրել է հարաբերական անհայտության մեջ. հայտնի գրող, ով մի քանի տարի նոր ծրագրերով հանդես չի եկել։ Այս ամենը փոխվել է 1959 թվականին, երբ նա արժանացել է Գուգենհայմ կրթաթոշակի և մեկնել է Նյու Յորք, վերսկսել գրել։ Մինչև 1961 թվականն աշխատել է Նյու Յորքում։ Իսպանիա է վերադարձել, երբ իր հայրենի երկիրը գտնվել է անխռով սոցիալական վիճակում։ 1963 թվականի մայիսին վերադարձել է Բրազիլիա, որտեղ մնացել է մինչև 1970 թվականը։ 1973 թվականին երկրորդ անգամ է վերադարձել իր հայրենիք։

1977 թվականին 56 տարեկան հասակում մահացել է Չասելի ամուսինը։ Չասելը, ով հաճախակի էր լինում Մադրիդում և Ռիո դե Ժանեյրոյում, որոշում է հաստատվել Իսպանիայում։ Վերսկսելով իր հին գործերը՝ նա գրում է նոր վեպեր։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

1989 թվականին Վալյադոլիդի համալսարանի կողմից արժանանում է Honoris Causa դոկտորի կոչման։ Կյանքի վերջին տարիներին արժանացել է նաև մի շարք հեղինակավոր մրցանակների, այդ թվում մրցանակ Խուան Կառլոս թագավորի կողմից։ 1987 թվականին արժանացել է «Գրականության ազգային մրցանակի», 1990 թվականին՝ "Premio Castilla y Leon de las letras" (Գրականության Կաստիլյանա և Լեոն մրցանակ), որի հաղթողներն ընտրվում են թագավորի կողմից։

Մահը
----

Մահացել է Մադրիդում 1994 թվականի օգոստոսի 7-ին, 96 տարեկան հասակում։

Հիշատակ
-------

Իսպանական Iberia ավիաընկերության Airbus A340 ինքնաթիռն անվանվել է Ռոսա Չասելի պատվին։

«Ռոսա Չասել Airbus A340» հաճախ է թռչում Մադրիդի «Բարախաս միջազգային օդանավակայանից» դեպի Բուենոս Այրեսի «Էսեյսա միջազգային օդանավակայան» կամ Ռիո դե Ժանեյրո։

Ստեղծագործություններ
--------------------

### Վեպեր

* Estación. Ida y vuelta,1930, Madrid, Ulises. 1974
* Teresa,1941, Buenos Aires, Nuevo Romace. 2.ª edición: 1962
* Memorias de Leticia Valle,1945, Buenos Aires, Emecé. 1971
* La Sinrazón,1960, Buenos Aires, Losada. 2.ª edición: 1961
* Barrio de Maravillas,1976, Barcelona, Seix Barral. 2.ª ed.: 1978
* Novelas antes de tiempo,1981, Barcelona, Bruguera. 1985
* Acrópolis,1984, Barcelona Seix Barral. 1994: Barcelona, Plaza&Janés (El Ave Fénix; 172/3).
* Ciencias naturales,1988, Barcelona, Seix Barral. 1994: Barcelona, Plaza&Janés (El Ave Fénix; 172/7)

### Պատմվածքներ

* Sobre el piélago, 1952, Buenos Aires, Imán. 1992
* Ofrenda a una virgen loca, 1961, Méjico, Universidad de Veracruz.
* Icada, Nevda, Diada, 1971, Barcelona, Seix Barral
* Balaam y otros cuentos, 1989, Relatos infantiles, Barcelona, Mondadori. 1993
* Narrativa Breve, 2003, edición de Carlos Pérez Chacel y Antonio piedra, Valladolid, Fundación Jorge Guillén (Obra Completa; 7).

### Պոեզիա

* A la orilla de un pozo, 1936, Madrid, Héroe. Prólogo de Juan Ramón Jiménez. 1985: Valencia, Editorial Pre-textos.
* Versos prohibidos, 1978, Madrid, Caballo Griego para la Poesía.
* Poesía (1931-1991), 1992, Barcelona, Tusquets.

Գրքեր և թերթեր
--------------

* *Rosa Chacel: premio nacional de las letras españolas, 1987* (in իսպաներեն). Anthropos Editorial. 1990..
* Jueves (1994 թ․ հուլիսի 28). "Muere Rosa Chacel, maestra de la aventura íntima". *El País* (in իսպաներեն)..
* Staff Le Monde (1994 թ․ հուլիսի 29). "Mort de l'écrivain espagnol Rosa Chacel". *Le Monde* (in ֆրանսերեն)..
* Kirkup, James (1994 թ․ հուլիսի 29). "Obituary: Rosa Chacel". *The Independent*..
* Page, Eric (1994 թ․ օգոստոսի 2). "Rosa Chacel, 96, A Spanish Novelist Exiled for 36 Years". *The New York Times*..
* Santa, Àngel; Didier, Béatrice; Fouque, Antoinette; Calle-Gruber, Mireille (2013). "Chacel, Rosa (Valladolid 1898 - Madrid 1994)". *Le dictionnaire universel des créatrices* (in ֆրանսերեն). Éditions des femmes. p. 818..

Գրականություն
-------------

* Rodríguez-Fischer Ana, (Ana Rodríguez Fernández, Geboren) Introducción. En Chacel, Rosa, Barrio de Maravillas, Editorial Castalia, 1993, ISBiN 84-7039-667-6

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
2. 1 2 3 4  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
3. 1 2  Diccionario biográfico español (իսպ.) — Real Academia de la Historia, 2011.
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118862308 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
6. ↑
7. ↑  Guggenheim Fellows-ի տվյալների բազա
8. ↑  "Rosa Chacel (1898–1994)". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 15-ին. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Escritoras, about Chacel
* Fundacion Jorge Guillen, about Chacel

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12648728 · BIBSYS: 90237835 · BNC: a10064849 · BNE: XX847362 · BNF: 12029707c · CiNii: DA05740161 · CONOR: 54816867 · GND: 118862308 · ISNI: 0000000121479856 · LCCN: n79043187 · LNB: 000304649 · NKC: jn20010602182 · NLA: 35682539 · NLG: 170954 · NLP: a0000001216915 · NTA: 068870051 · NUKAT: n2004080005 · PTBNP: 58236 · LIBRIS: 181312 · SUDOC: 028466837 · VIAF: 111966111 · WorldCat VIAF: 111966111 |

 |

 |