**Աբդուլ Ռահման Հասսան Ազզամ,** Ազզամ-փաշա (արաբ․՝ عبد الرحمن حسن عزام‎‎, մարտի 8, 1893(1893-03-08), Գիզա, Եգիպտոս - հունիսի 2, 1976(1976-06-02), Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի պետական գործիչ և դիվանագետ, Արաբական պետությունների լիգայի առաջին գլխավոր քարտուղարy (1945-1952 թվականներ)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ապահովված գյուղական ընտանիքում։ 1912 թվականին ընդունվել է Սուրբ Թոմասի հիվանդանոցին կից բժշկական դպրոց։ Որոշակի ժամանակ անց նա մեկնել է Բալկաններ, շատ ժամանակ է անցկացրել Ստամբուլում, Ալբանիայում և Անատոլիայում և հանդիպել է տարբեր քաղաքական ակտիվիստների հետ։ Վերադառնալով Եգիպտոս, նրան բրիտանացի օկուպացիոն իշխանությունների կողմից արգելված էր զբաղվել քաղաքական գործունեությամբ` ազգային հայացքների պատճառով։ Նա ընդունվել է Կահիրեի Կասր ալ-Այինի բժշկական դպրոց։

Ազզամը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Լիբիայի իտալական օկուպացիայի դեմ դիմադրության շարժմանը (1915-23 թվական)։ 1919 թվականի հունիսի 1-ին ըստ օկուպացիոն իշխանությունների հետ բանակցությունների արդյունքի, մշակվել է Տրիպոլիտանիայի հիմնական օրենքը, որը շնորհում էր տեղի բնակիչների Իտալիայի քաղաքացիությունն և քաղաքական իրավունքը։ Սակայն Իտալիան չի ընդունում նրան, և 1924 թվականի հունվարին Իդրիս I թագավորի հետ արտագաղթում է Եգիպտոս։

1924 թվականին ընտրվել է տեղի խորհրդարանում։ 1931 թվականին ներկայացրել է Եգիպտոսն Իսլամական գլխավոր խորհրդաժողովում, Երուսաղեմում, որն անտեսել են երկրի պաշտոնական իշխանությունը, բայց Ազզամը և մի քանի պատգամավորներ մասնակցում են դրան` որպես ընդդիմության ներկայացուցիչներ։ Ըստ դրա արդյունքների՝ քաղաքական գործիչն ընտրվել է Կոնգրեսի գործադիր կոմիտեի կազմում։ 1932 թվականին դուրս է եկել Վաֆդի կուսակցությունից և դարձել է Ֆարուկ I-ի դաշնակիցը։

1936 թվականին դարձել է դեսպան Իրաքում և Իրանում, իսկ 1937 թվականին` Սաուդյան Արաբիայում։

1945-1952 թվականներին եղել է Արաբական պետությունների լիգայի առաջին գլխավոր քարտուղարը։ Այդ պաշտոնում դատապարտել է հակահրեական անկարգություններն Եգիպտոսում 1945 թվականի նոյեմբերի 2-3-ը։ Միևնույն ժամանակ` վճռականորեն մերժել է հրեական հավակնությունները Պաղեստինի նկատմամբ (1946 թվական)։ 1948 թվականին օգնել է արաբական ուժերի միավորմանը, որպեսզի կարողանան դիմակայել Իսրայելի քաղաքականությանը արաբական մաս Պաղեստինի վերաբերյալ։ Ազզամին է վերագրվում Իսրայելի ամբողջական ոչնչացման անհրաժեշտության մասին մեջբերումը, որն որոշ պատմաբանների կողմից ընդունվում է, ուրիշները պնդում են, որ այն փոփոխվել է, չնայած «ոչնչացում» և «վտանգավոր կոտորածը» հասկացությունները երկու դեպքերում էլ առկա են։

Ըստ իսրայելցի պատմաբաններ Գերշունի և Ջեյմս Յանկովսկու` Ազզամը ժխտում էր եգիպտացիների ծագումը որպես փարավոնների ժառանգներ, կարծելով, որ ժամանակակից Եգիպտոսը ձևավորվել է, նախ և առաջ, արաբական կրոնի սովորույթների, լեզվի և մշակույթի ազդեցությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  LIBRIS — 2018.

Աղբյուրներ
----------

* Beinin, J. (1998). The Dispersion Of Egyptian Jewry. Culture, Politics, And The Formation Of A Modern Diaspora. University of California Press. ISBN 0-520-21175-8
* Coury, Ralph. (1988) "'Arabian Ethnicity' and Arab Nationalism: The Case of Abd al-Rahman Azzam." Journal of the American Research Center in Egypt vol. 25: pp. 61–70.
* Coury, Ralph. (1998) The Making of an Egyptian Arab Nationalist: The Early Years of Azzam Pasha, 1893-1936. Reading, UK: Ithaca Press.
* Gerges, F. A. (2001). Egypt and the 1948 War: Internal conflict and regional ambition. In E. L. Rogan, A. Shlaim, C. Tripp, J. A. Clancy-Smith, I. Gershoni, R. Owen, Y. Sayigh & J. E. Tucker (Eds.), The War for Palestine: Rewriting the History of 1948 (pp. 151–177). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-79476-5
* Gershoni, Israel and James Jankowski (1995). Redefining the Egyptian Nation, 1930-1945. Cambridge: Cambridge University Press.
* Louis, W. R. (1986). British Empire in the Middle East, 1945-1951: Arab Nationalism, the United States, and Postwar Imperialism. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-822960-7
* Morris, B. (2003). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-81120-1
* Morris, Benny (2001). Righteous Victims: A History of the Zionist-Arab Conflict, 1881-2001. Vintage. ISBN 0-679-74475-4
* Nachmani, A. (1988). Great Power Discord in Palestine: The Anglo-American Committee of Inquiry into the Problems of European Jewry and Palestine, 1945-1946. London: Routledge. ISBN 0-7146-3298-8
* Nisan, M. (2002). Minorities in the Middle East: A History of Struggle and Self-Expression. McFarland & Company. ISBN 0-7864-1375-1
* \* Rippin, A. (2000).Muslims: Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge. ISBN 0-415-21782-2
* Sachar, Howard M. (1979). A History of Israel, New York: Knopf. ISBN 0-679-76563-8

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13741327q · GND: 118987380 · ISNI: 0000000120957609 · LCCN: n83151439 · NTA: 073528617 · LIBRIS: 338181 · SUDOC: 077784367 · VIAF: 23518139 · WorldCat VIAF: 23518139 |

 |

 |