**Բայդերմանի հարկադրանքի աղյուսակ,** որը նաև կոչվում է Բայդերմանի սկզբունքներ, աղյուսակ է, որը մշակվել է սոցիոլոգ Ալբերտ Բայդերմանի կողմից 1957 թվականին՝ ցույց տալու Կորեական պատերազմի ամերիկացի ռազմագերիների նկատմամբ չինական և կորեական խոշտանգումների մեթոդները։ Գծապատկերում թվարկված են խոշտանգումների ութ ժամանակագրական ընդհանուր մեթոդներ, որոնք հոգեբանորեն կոտրելու են անհատին։

Չնայած աղյուսակի «Սառը պատերազմի» սկզբնական հայտին, Amnesty International-ը հայտարարել է, որ հարկադրանքի աղյուսակը պարունակում է «խոշտանգումների և հարկադրանքի համընդհանուր գործիքներ»։ 2000-ականների սկզբին աղյուսակը օգտագործվում էր Գուանտանամոյի բանտում գտնվող ամերիկացի հարցաքննողների կողմից։ Այն կիրառվել է նաև ընտանեկան բռնություն գործադրողների կողմից կիրառվող հոգեբանական բռնության նկատմամբ։

Ծագում
------


Հավանաբար, կոմունիզմի ոչ մի այլ ասպեկտ չի բացահայտում ճշմարտության և անհատների հանդեպ նրա անհարգալից վերաբերմունքը, քան այդ մեթոդներին դիմելը 

— Ալբերտ Բայդերման  
Ալբերտ Դ. Բայդերմանը, ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի հասարակագետ, հանձնարարվեց հետազոտել, թե ինչու էին Կորեական պատերազմի ժամանակ կոմունիստական ուժերի կողմից գերի ընկած շատ ամերիկացի ռազմագերիներ համագործակցում։ Վերադարձված ռազմագերիների հետ լայնածավալ հարցազրույցներից հետո Բայդերմանը եզրակացրեց, որ կոմունիստ հարցաքննիչների հարկադիր հսկողության հետևում կային երեք հիմնական տարրեր՝ «կախվածություն, թուլություն և վախ»։ Բայդերմանը ամփոփել է իր բացահայտումները աղյուսակում, որն առաջին անգամ հրապարակվել է «Կոմունիստական փորձեր՝ կեղծ խոստովանություններ հանելու ռազմաօդային ուժերի ռազմագերիներից» թերթում 1957 թվականին Նյու Յորքի Բժշկության ակադեմիայի «Տեղեկագիր»-ում։ Թերթը վերլուծություն էր հոգեբանական, այլ ոչ թե ֆիզիկական մեթոդների, որոնք օգտագործվում էին տեղեկատվության և կեղծ խոստովանությունների ստիպելու համար ։

Հոգեբույժ Ռոբերտ Ջեյ Լիֆթոնը նմանատիպ հետազոտություն է անցկացրել նույն չինական մեթոդների վերաբերյալ հորինելով «մտքի բարեփոխում» տերմինը (այժմ հայտնի է որպես ուղեղի լվացում)՝ դրանք նկարագրելու համար The Bulletin-ի նույն համարում։

Հարկադրանքի մեթոդներ
--------------------

Գծապատկերը ներառում է հարկադրանքի հետևյալ մեթոդները.

* Մեկուսացում
* Ընկալման մենաշնորհացում
* Պատճառված թուլացում և հյուծում
* Սպառնալիքներ
* Ինդուլգենցիաներ
* «ամենազորության» և «ամենագիտության» դրսևորում
* Դեգրադացիա
* Չնչին պահանջների կատարում

Ավելի ուշ դիմումներ
-------------------

Ծնկի իջած բանտարկյալները Գուանտանամոյի բանտում փակված աչքերով և ականջներով

Հարկադրանքի աղյուսակը 2000-ականների սկզբին օգտագործվել է ամերիկացի հարցաքննողների կողմից՝ կառավարելու Գուանտանամոյի բանտային ճամբարը։

1973-ին խոշտանգումների մասին զեկույցում Amnesty International-ը հայտարարեց, որ Բայդերմանի հարկադրանքի աղյուսակը պարունակում է «խոշտանգումների և հարկադրանքի համընդհանուր գործիքներ»։

2002 թվականին ԱՄՆ զինվորական մարզիչները Գուանտանամոյի բանտային ճամբարի հարցաքննողներին առաջարկեցին վերապատրաստման մի ամբողջ դաս՝ հիմնվելով Բայդերմանի աղյուսակի վրա։ 2008 թվականին Կոնգրեսի քննիչներին բացահայտված փաստաթղթերը ճամբարում բացահայտեցին հարցաքննության մեթոդները. The New York Times-ն առաջինն էր, որ ճանաչեց, որ մեթոդները գրեթե բառացիորեն պարունակվում էին Բայդերմանի աղյուսակում ։

Բայդերմանի հարկադրանքի աղյուսակը կիրառվել է նաև ընտանեկան բռնության նկատմամբ, որտեղ շատերը նշում են, որ դաժան զուգընկերների կողմից օգտագործվող հոգեբանական մեթոդները գրեթե նույնական են աղյուսակի մեթոդներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Military Training Materials». *The Center for the Study of Human Rights in the Americas*. University of California, Davis. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 17-ին.
2. 1 2 3  Hill, Jess (2019 թ․ հունիսի 23). «'It's like you go to abuse school': how domestic violence always follows the same script». *The Guardian*. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 1-ին.
3. ↑  Siems, Larry (2010 թ․ հունիսի 14). «Document a Day: Old Torture Made New». *American Civil Liberties Union*. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 1-ին.
4. 1 2  Shane, Scott (2008 թ․ հուլիսի 2). «China inspired interrogations at Guantánamo». *The New York Times*. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 1-ին.