Ուլտրաաջներն օգտագործում են Գերմանական կայսրության դրոշը որպես իրենց խորհրդանիշներից մեկը
**Ծայրահեղ աջերը ժամանակակից Գերմանիայում**, նրանք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության ժամանակակից ծայրահեղ աջ արմատական և նեոնացիստական կուսակցությունների անդամներ են։

Պատմություն
-----------

### Հետպատերազմյան առաջին տարիներ

Չնայած Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ապազգայնացմանը, արդեն 1945 թվականի վերջին և 1946 թվականի սկզբին Արևմտյան Գերմանիայում սկսեցին ձևավորվել ռևանշիստական նացիստական կազմակերպություններ, որոնք ցանկանում էին իշխանության գալ և ռևանշ վերցնել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում կրած պարտության համար։ 1946 թվականին հիմնադրվել է Գերմանական Պահպանողական կուսակցությունը՝ գերմանական աջ կուսակցությունը (առաջնորդներ՝ Ֆրանց Յոզեֆ Զոնթագ, Վիլհելմ Եգեր, Ադոլֆ Ֆոն Թադդեն), որը 1950 թվականին լուծարվել է, իսկ դրա փոխարեն հայտնվել է գերմանական ռայխսպարտիան։ Հետագայում հայտնվեցին Սոցիալիստական ռեյխսպուսկուսը (Օտտո-Էռնստ Ռյոմեր), Գերմանական սոցիալական միությունը, Գերմանական Ազատության կուսակցությունը (Հայնրիխ Կունստման, Օսկար Լուց)։ Ընդունված է ծայրահեղ աջերի շարքին դասել նաև Գերմանական երիտասարդության միությունը (Պաուլ Լյութ)՝ չնայած նեոնացիզմից հեռու մնալուն և նեոնացիստական կազմակերպությունների քննադատությանը։

### Արևմտյան Գերմանիայի կուսակցություններ և ժամանակակից Գերմանիայի կուսակցություններ

1970-ականներին սկսեցին հայտնվել աջ արմատական հայացքներ ունեցող այլ կուսակցություններ։ Ակտիվ էին Ազգային սոցիալիստների գործողությունների ճակատը/Միխայել Կյունենի ազգային ակտիվիստները (արգելված է 1983 թվականից), Գերմանիայի Ժողովրդական սոցիալիստական շարժումը/Աշխատանքի կուսակցությունը (արգելված է 1982 թվականից) և Ֆրիդելմ Բուսսեի ազատ գերմանական աշխատավորական կուսակցությունը, Մայնոլֆ Շոնբորնի Ազգայնական ճակատը (արգելված է 1992 թվականից)։ 1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին նեոնացիստական կուսակցությունների թիվը կտրուկ բարձրացավ. այն ժամանակ գոյություն ունեցող Գյունթեր Դեկկերտի Ազգային դեմոկրատական կուսակցությունը և Ֆրանց Շենհուբերի Հանրապետական կուսակցությունը միացան Գերհարդ Ֆրայի գերմանական ժողովրդական միությանը (1987)։

### Գերմանիայի նացիոնալ-դեմոկրատական կուսակցություն և Գերմանիայի ժողովրդական միություն

Ամենահաջողակ կուսակցությունը Գերմանիայի նացիոնալ-դեմոկրատական կուսակցությունն էր, որը 2004 թվականին Սաքսոնիայում հավաքել էր ընտրողների ձայների 9,2 %-ը, իսկ 2005 թվականի ընտրություններում ամբողջ Գերմանիայում հավաքել էր 1,6 %։ 2006 թվականին ԱԺԿ-ն հավաքեց ձայների 7,3 %-ը Մեքլենբուրգի և Արևմտյան Պոմերանիայի ընտրություններում և ստացավ լանդտագում ներկայացվածության իրավունք։ 2004 թվականին կուսակցությունում ընդգրկված էր 5300 մարդ, իսկ 2006 թվականին թիվը հասել է 7000-ի։ Գերմանիայի ժողովրդական միությունը բաղկացած էր 8 ու կես հազար մարդուց։ 2011 թվականի հունվարի 1-ից Գերմանիայի ժողովրդական միությունը միավորվեց Գերմանիայի նացիոնալ-դեմոկրատական կուսակցության հետ։

Ժամանակակից ծայրահեղ աջերը
--------------------------

### Գործունեություն

Ուլտրաաջերի ժամանակակից գործունեությունը մասամբ համընկնում է NSDAP-ի անդամների գործունեության հետ, որոնք վարում էին Հանս Գյունթերի ռասայական տեսության տեսանկյունից հետամնաց համարվող ազգերի նպատակային ոչնչացման քաղաքականություն։ Այսպիսով, նեոնացիստները կռվում են Արևելյան Եվրոպայի, Ասիայի և Աֆրիկայի մարդկանց հետ՝ մասսայական անկարգություններ կազմակերպելով։ 1991 թվականին նեոնացիստները մարտեր են մղել ներգաղթյալների հետ Լեհաստանի հետ սահմանի մոտ գտնվող քաղաքներում՝ Հոյերվերդա, Շվեդ ան դեր Օդեր, Էբերսվալդե, Էյզենհուտենշտադտ, Էլստերվերդա։ 1992-ին ՆՍ-ի սափրագլուխները հարձակում կազմակերպեցին Ռոստոկում, իսկ հետո բռնաբարեցին և սպանեցին երեք թուրք աղջիկների Մյոլնում, վիրավորելով ևս ինը անցորդների։ Ամենամեծ նեոնացիստական հանցագործությունը 1993 թվականին Սոլինգենում տան հրկիզումն էր, երբ թուրք ընտանիքից երկու կին և երեք աղջիկ սպանվեցին, ևս յոթը վիրավորվեցին։ Սակայն Սոլինգենում հրկիզումից հետո նացիստական սափրագլուխների՝ ներգաղթյալներին զզվանք պատճառելու փորձը ձախողվեց —Ի պատասխան՝ Գերմանիայի քաղաքացիների խմբերը կազմակերպեցին մի քանի խոշոր ակցիաներ՝ ուղղված նեոնացիզմի և ռասիզմի դեմ պայքարին աջակցելուն։ Միգրանտների դեմ զայրույթի հաջորդ փուլը տեղի ունեցավ 2015 թվականին, երբ Մերձավոր Արևելքից փախստականները ժամանեցին Եվրոպա. դաշնային կառավարությունը ծայրահեղ աջերին մեղադրեց էսկալացիաների և սադրանքների մեջ, թեև նրանք հերքում էին նման բոլոր մեղադրանքները։

2000-ականների սկզբին նեոնացիստները սկսեցին ամենամյա ցույցեր անցկացնել փետրվարի 13-ին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Դրեզդենի ռմբակոծման օրը։ 2009 թվականին 6000 ՆՍ սափրագլուխներ հավաքվել էին ցույցի` ի հիշատակ զոհված խաղաղ բնակիչների։ Ոստիկանները չհամարձակվեցին բերման ենթարկել ցուցարարներից որևէ մեկին։ Միևնույն ժամանակ, Դրեզդենում 15000 մարդ իր ցույցն է անցկացրել նեոնացիզմի դեմ՝ բոլորովին այլ կերպ հարգելով զոհված խաղաղ բնակիչների հիշատակը։ Ազգային դեմոկրատական կուսակցության հետ մեկտեղ Գերմանիայում ուլտրաաջ շարժման հիմնական կառույցը Ազատ գործընկերությունն է, որի առանցքային դեմքերն են Քրիստիան Վորչը, Շտեֆեն Հուպկան, Թոմաս Վուլֆը։

### Գաղափարախոսություն

Ծայրահեղ աջերի հիմնական գաղափարներն են պաշտպանել էթնիկ գերմանացիների իրավունքները և պայքարել Գերմանիայի իսլամացման դեմ ցանկացած ձևով. սկսած աֆրիկյան և ասիական երկրներից դեպի Գերմանիա միգրացիայի սահմանափակումից մինչև ամբողջական արտաքսում և այդ երկրների հետ առևտրի կրճատում։ Ծայրահեղ աջերը քննադատում են գերմանական տնտեսության բազմաթիվ դրույթներ՝ չնայած Եվրոպայում ՀՆԱ-ի առումով Գերմանիայի 3-րդ տեղում լինելուն. Նրանք, մասնավորապես, դատապարտում են միգրանտների կողմից ակտիվորեն կիրառվող և գերմանացիների համար չափազանց անշահավետ «վարձու աշխատողներ» (գերմ.՝ Leiharbeiter) վարձելու սկզբունքը, բարձրացնելով կենսաթոշակային տարիքը և մեծ գումարներ հատկացնելով փախստականների պահպանմանը։

Արտաքին քաղաքականության առումով ծայրահեղ աջերը չեն աջակցում Գերմանիայի անդամակցությանը Եվրամիությանն ու ՆԱՏՕ-ին, քանի որ կարծում են, որ Գերմանիան չպետք է պայքարի հանուն ԱՄՆ-ի շահերի։ Ուլտրաաջերի առանցքային պահանջներից է Արևելյան Եվրոպայից գերմանացիների վտարումը որպես ցեղասպանություն ճանաչելը, ինչպես նաև բռնագրավված ողջ ունեցվածքը վտարված գերմանացիներին և նրանց ժառանգներին անհապաղ վերադարձնելը։ Ուլտրաաջերը նաև հանդես է գալիս Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների հետագա զարգացման օգտին՝ որպես Գերմանիայի կարևորագույն ռազմավարական գործընկերոջ և նրան անվանում են շատ ավելի եվրոպական երկիր, քան Իսրայելը կամ Թուրքիան։

### Հանցագործություններ

Ըստ վիճակագրության` 1991 թվականին ռասայական կամ ազգային ատելության դրդապատճառներով 849 հանցագործություն է եղել, իսկ 1992 թվականին՝ 1488 նման հանցագործություն, և գրեթե բոլորը կատարվել են Գերմանիայի արևելյան հատվածում։ 1992 թվականից ի վեր նման հանցագործությունների թիվը նվազել է, սակայն վերջին տարիներին նեոնացիստների ակտիվությունը կրկին կտրուկ աճել է։ Վերջին 4 տասնամյակում նեոնացիստների զոհ է դարձել առնվազն 17 մարդ։ Բացի սպանությունից և մարմնական վնասվածք հասցնելուց, նեոնացիստները նաև մի տեսակ խուլիգանական քարոզչություն են իրականացնում՝ 2008 թվականին Լյոկնիցում նրանք սվաստիկայով ներկել են Լեհաստանի քաղաքացիներին պատկանող ինը մեքենա։

2007 թվականի դրությամբ Գերմանիայում, ըստ Սահմանադրության պաշտպանության դաշնային ծառայության տվյալների, կային 31000 աջ արմատական և նացիստամետ կուսակցությունների անդամներ, որոնցից 10000-ը քրեական հետապնդման են ենթարկվել և համարվում են վտանգավոր հասարակության համար։ 2011թ. Գերմանիայում 6 հազարով պակաս է (25 հազար ծայրահեղական), որից 5600 հոգին նեոնացիստ է ճանաչվել։ Զեկույցում ասվում է նաև, որ 2010-ին կրոնական, ռասայական կամ էթնիկական թշնամանքի դրդապատճառներով տեղի է ունեցել 15905 հանցագործություն, իսկ 2009-ին՝ այդ հանցագործությունները 18750-ն էին։ Ասվում է նաև, որ 2009 թվականին ծայրահեղ աջերի կողմից կատարվել է 891 վանդալիզմ, իսկ 2010 թվականին՝ ընդամենը 762։ Թեև 2009-ի համեմատ, 2010-ին նկատվում էր ծայրահեղ աջերի գործունեության հետ կապված հանցագործությունների թվի նվազման միտում, Սահմանադրության պաշտպանության դաշնային ծառայությունը վստահեցնում է, որ նեոնացիստների թիվն աճել է այսպես կոչված «անկախ ազգայնականների» մեծ թվի պատճառով։

Վերաբերմունքը Գերմանիայում
--------------------------

### Պայքար ծայրահեղ աջերի դեմ

Նացիզմի քարոզչությունն արգելված է Գերմանիայի քրեական օրենսգրքի 86ա կետով. Նացիստական խորհրդանիշների տարածումը պատժվում է տուգանքով կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։ Սակայն ժամանակակից Գերմանիայում այս օրենքը գրեթե չի հարգվում և խախտվում է։ Այսպիսով, միայն 2003 թվականին արգելվեց հանցավոր կազմակերպություն ճանաչված Landser նեոնացիստական ռոք խմբի գործունեությունը։ Սակայն նրանց ձայնասկավառակները դեռ վաճառվում են ԱՄՆ-ում և ԵՄ երկրներում, իսկ տեսահոլովակները ներբեռնվում են համացանցից։ Նեոնացիզմը քարոզող կայքերը չի հաջողվում փակել. բոլոր սերվերները գտնվում են ԱՄՆ-ում և Կանադայում, որտեղ ծայրահեղ աջ կազմակերպությունների մասին օրենքներն այնքան էլ ուժեղ չեն։

Ներքին գործերի նախարար Վոլֆգանգ Շոյբլեն մի անգամ անձամբ բանավեճի մեջ մտավ «Բնիկ և հավատարիմ գերմանացի երիտասարդություն» շարժման առաջնորդների հետ, որը զբաղվում էր երեխաներին և դեռահասներին նեոնացիստական ոգով դաստիարակելով՝ նրանց սովորեցնելով հակասեմիտիզմ և ռասիզմ։ Շոյբլեն դատապարտեց այս շարժումը և առաջնորդներին մեղադրեց երեխաների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի և սխալ դաստիարակության մեջ։ Ի պատասխան սրան՝ կազմակերպության ղեկավարները սկսեցին համոզել, որ իրենք երեխաներին միայն սովորեցնում են սիրել շրջակա միջավայրը, հասարակությունը և հայրենի երկիրը։ Բանը հասավ նրան, որ հակասություններին միջամտեց Ազգային դեմոկրատական կուսակցությունը։ Մեկ այլ սկանդալ էր NPD-ի առաջնորդ Ուդո Ֆոյգթի խոսքերը, ով վիրավորական արտահայտություններ է արել մոր կողմից նիգերիացի, հոր կողմից գերմանացի ֆուտբոլիստ Պատրիկ Օվումելի հասցեին։ 2008 թվականի մարտի 13-ին Ֆոյգթը ձերբակալվել է, իսկ 2009 թվականին դատարանը նրան դատապարտել է 7 ամսվա պայմանական ազատազրկման և 2000 եվրո տուգանքի։

Նմանատիպ միջադեպեր տեղի են ունենում Բունդեսվերում. տարին առնվազն 50 անգամ զինվորները օգտագործում են նացիստական ողջույնը։

### Ծայրահեղ աջերի պաշտպանություն

Չնայած նման միջոցառումներին, կան ուլտրաաջերի հայտնի պաշտպաններ։ Այսպես, պատմաբան Վալտեր Լակյորն իր «Ֆաշիզմ. անցյալ, ներկա, ապագա» գրքում գրել է, որ Գերմանիայի Ազգային դեմոկրատական կուսակցությունը չի համարվում նեոնացիստ։ 2004 թվականի Սաքսոնիայի Լանդտագի ընտրությունները հաստատեցին Լակյորի խոսքերը. աջակցություն է տրամադրվել ընտրողների 9,1%-ի կողմից և օգնել են Ազգային դեմոկրատներին մտնել Լանդտագ։ Մյուս կուսակցությունները որոշեցին չդիմել NPD Landtags-ից և դրա արգելքից դուրս մնալու համար։ Մեքլենբուրգում և Արևմտյան Պոմերանիայում 2 տարի անց Ազգային դեմոկրատները ընտրություններում ստացել են ձայների 7,3%-ը և վեց տեղ Լանդտագում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Poll boost for German far right Արխիվացված 2012-05-12 Wayback Machine(անգլ.)
2. ↑  «Verfassungsschutz (Federal Office for the Protection of the Constitution)». Verfassungsschutz-mv.de. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 25-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
3. ↑  Германия обеспокоена ростом ультраправых настроений Արխիվացված 2016-03-30 Wayback Machine(ռուս.)
4. ↑  Patrick Donahue. «Skinheads, Neo-Nazis Draw Fury at Dresden 1945 'Mourning March'». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2009 02 14-ին.
5. ↑  Германия: почему немцы голосуют за ультраправых? Արխիվացված 2019-02-12 Wayback Machine(ռուս.)
6. ↑  Ультраправые ФРГ между реваншем и иммигрантами Արխիվացված 2016-04-02 Wayback Machine(ռուս.)
7. ↑  «Faschismus rund um den Bodensee (German)». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
8. ↑  Loecknitz nie chce Polaków Արխիվացված 2011-07-25 Wayback Machine(լեհ.)
9. ↑  Bundesamt für Verfassungsschutz, Verfassungsschutzbericht 2007.
10. 1 2 3  Fischer, Sebastian (2011 թ․ հուլիսի 1). «Verfassungsschutz warnt vor getarnten Neonazis». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 07.01.2017-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|publischer=` ignored (օգնություն)
11. ↑  § 86a Verwenden von Kennzeichen verfassungswidriger Organisationen Արխիվացված 2021-02-12 Wayback Machine(գերմ.)
12. ↑  "Germany bans 'Nazi' Youth Group: *BBC News*: 31.03.09
13. ↑  «Far-right politician convicted over racist World Cup flyers». Deutsche Welle. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 24-ին.
14. ↑  «"В Афганистан — с эмблемой гитлеровских генералов"» (ռուսերեն). Портал ветеранов войны в Афганистане Республики Казахстан. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 14 июля 2009-ին.
15. ↑  Laqueur, Walter, *Fascism: Past, Present, Future*, p.110
16. ↑  «Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen – Wahlen / Volksentscheide». Statistik.sachsen.de. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 3-ին.