**Բալանտիդիազ** (լատին․՝ balantidiasis), պրոտոզոալ վարակ, որի ընթացքում տեղի է ունենում վարակում *Balantidium coli* ինֆուզորիաներով, որոնք հիվանդ խոզերից անցնում են մարդու օրգանիզմ։ Վարակման մեխանիզմը՝ բերանային։ Փոխանցման հիմնական ուղիները՝ կոնտակտային, սննդային, ջրային։ Դասվում է մոռացված հիվանդությունների շարքին։

Հիվանդությունը զարգանում է համեմատաբար հազվադեպ, թեև գյուղական վայրերում բնակչության մինչև 4-5% ը կարող է լինել այս միկրոօրգանիզմի կրողներ։ Գաղտնի շրջանը միջինը 10-15 օր է (5-ից մինչև 30 օր), կարող է ընթանալ սուր, քրոնիկ և պաթոգեն քրոնիկական ձևերով։ Հիվանդության սուր ընթացքի կլինիկան արտահայտվում է կոլիտի կամ էնտերոկոլիտի տեսքով։ Բացի այդ, աղիքային ախտանիշները ուղեկցվում են ընդհանուր թունավորման երևույթով և ջերմաստիճանի բարձրացմամբ։ Հիվանդության քրոնիկական ընթացքում թունավորումը շատ ավելի քիչ է արտահայտված, առաջին հերթին հիվանդության աղիքային դրսևորումներն են։ Հիվանդության բարդությունները խոցի պերֆորացիան և պերիտոնիտն են։

Հարուցիչ
--------

Շատ խոշոր թարթիչավոր *Balantidium coli*-ի ցիստերը պատկանում են աղիքների նախակենդանիներին։ Ապրում է խոզի աղիքներում, որտեղ այն շատ ախտածին չէ։ Երբ ցիստերը մտնում են մարդու բերան և կերակրափող, դրանք անցնում են մարսողական համակարգով և առաջացնում հիվանդություն։

Դասակարգում
-----------

Ըստ տեսակի՝

* տիպիկ (մանիֆեստային ձև);
* ատիպիկ (լատենտ ձև, կամ կրող)։

Ըստ ձևի՝

* մոնոպարազիտոզ;
* համակցված ձև (ամեոբիազի, շիգելյոզի հետ)։

Ըստ ծանրության՝

* հեշտ ձև;
* միջին ծանրության ձև;
* ծանր ձև։

Ըստ բնույթի՝

* առանց բարդությունների;
* հետբարդություններով (աղիքային խոցերի պերֆորացիա, պերիտոնիտ, աղիքային արյունահոսություն, հյուծանք, երկրորդային վարակ)։
* սուր (մինչև 1 - 1,5 ամիս)
* քրոնիկ (1 - 1,5 ամսից ավել)

Ախտանշաններ
-----------

Հիվանդության հիմնական ախտանշաններն են՝

* տենդ;
* թունավորման ախտանիշ (թուլություն, գլխացավ, ախորժակի բացակայություն);
* ցավեր որովայնի ստորին շրջաններում։ Հաստ աղիքը սպազմատիկ վիճակում է և ցավոտ;
* լուծ (օրական մինչև 20 նագամ՝ նեխած հոտով);
* լեզվի փառակալում
* հեպատոմեգալիա

Ախտորոշում
----------

Բալանտիդիազի ախտորոշումը կատարվում է համաճարակաբանական անամնեզի, ինչպես նաև լաբորատոր հետազոտությունների և գործիքային մեթոդների հիման վրա։

Ախտորոշման համաճարակաբանական չափանիշները ներառում են․

* հիվանդի շփումը հողի հետ, որտեղից վարակվել է բալանտիդիումների ցիստաներով;
* վարակված խոզերի առկայությունը հիվանդի շրջապատում (ֆերմերային գործունեություն);
* սննդի մեջ վարակված մթերքների օգտագործումը։

Ախտորոշման համար ամենակարևորն է լաբորատոր հաստատումը։ Հիվանդության առկայության դեպքում հեղուկ կղանքի կամ խոցերից բիոպսիայի ժամանակ հայտնաբերվում են բալանտիդիումի վեգետատիվ ձևեր կամ դրանց ցիստեր։

Գործիքային ախտորոշումը հիմնականում օգտագործվում է հիվանդության ծանրության աստիճանի կամ արդեն առկա բարդությունների հայտնաբերման համար։

Գործիքային ախտորոշման հիմնական մեթոդները.

* Որովայնի և փոքր կոնքի օրգանների ռենտգենոգրաֆիա (օգտագործվում է որովայնային խոռոչի ազատ գազի հայտնաբերման համար աղիների պատի պերֆորացիայի ժամանակ);
* ֆիբրոկոլոնոսկոպիան անհրաժեշտ է հիվանդության ծանրության աստիճանը պարզելու համար;
* Որովայնի խոռոչի ՈՒՁՀ;
* լապարոսկոպիա։

Բուժում
-------

Կենսաբազմազանության բարդությունների բացակայության դեպքում բուժման հիմնական մեթոդը պահպանողական է, որը ներառում է․

* դիետա;
* էթիոտրոպային թերապիա;
* սիմպտոմատիկ թերապիա;
* նախապատրաստման աղիքային միկրոֆլորայի կարգավորման։

Կանխատեսում
-----------

Հիվանդության կանխատեսումը պայմանականորեն բարենպաստ է, ժամանակին ախտորոշման և լիարժեք բուժման դեպքում հիվանդությունը լիովին վերացվում է, աշխատունակությունը լիովին վերականգնվում է։

Նշումներ
--------

1. 1 2 3  Disease Ontology — 2016.
2. 1 2  {{{վերնագիր}}}.

Գրականություն
-------------

* *Լետման Մ. Զ.* Ամեոբիազ, կոկցիդիոիդոզ и բալանտիդիազ. — Տաշքենդ: Բշկություն, 1968. — 188, [4] с.

Արտաքին հղումներ
----------------

*