**Համաձայնագիր Եվրոպական միության հետ ասոցացման մասին**, համաձայնագիր Եվրոպական միության և Եվրոպական միության անդամ չհանդիսացող պետության միջև, որըով ձևավորվում են շրջանակներ կողմերի միջև համագործակցության համար։ Համագործակցության ոլորտները սովորաբար շոշափում են քաղաքական, առևտրային, սոցիալական, մշակութային կապերի զարգացումը և անվտանգության ամրապնդումը։ Նման համաձայնագրի համար անհրաժեշտ իրավական հիմքը ստեղծվել է Եվրոպական միության գործունեության մասին պայմանագրի 217-րդ հոդվածով։

Ասոցացման մասին համաձայնագրի հնարավորությունը ընդգրկված էր Հռոմի պայմանագրում և Եվրոպական տնտեսական համայնքում որպես Մեծ Բրիտանիայի հետ Համայնքի հետագա համագործակցության ապահովման միջոց։ Եվրոպական տնտեսական համայնքի հետ ասոցացման համաձայնագիր կնքած առաջին պետություններն էին Հունաստանը և Թուրքիան 1960 թ.։

Եվրոպական միությունը սովորաբար կնքում է ասոցացման մասին համաձայնագրեր՝ քաղաքական, տնտեսական, առևտրային կամ դատական բարեփոխումների իրականացման պարտավորություն ստանձնելու դիմաց։ Դրանց դիմաց ասոցացված պետությունը կարող է ստանալ Եվրոպական միության որոշ կամ բոլոր շուկաներ, գյուղատնտեսական մթերքների շուկա առանց մաքսատուրքերի մուտք գործելու հնարավորություն և այլն, ինչպես նաև ֆինանսական կամ տեխնիկական աջակցություն։ Ասոցացման մասին համաձայնագիրը կարող է ներառել Եվրոպական միության և երրորդ երկրի միջև ազատ առևտրի մասին համաձայնագիրը։

Ասոցացման մասին համաձայնագիրը ենթակա է վավերացման Եվրոպական միության անդամ բոլոր պետությունների կողմից։

Նորագույն պատմության մեջ նման համաձայնագրեր ստորագրվել են Եվրոպական միության երկու քաղաքականությունների շրջանակներում։ Դրանք են Կայունացման և ասոցացման գործընթացը և Եվրոպական հարևանության քաղաքականությունը։ Բալկանյան թերակղզու պետությունները մասնակցում են դրանցից առաջինին։ Երկրորդը տարածվում է Եվրոպական միության հարևան միջերկրածովյան պետությունների և Արևելյան Եվրոպայի (այդ թվում՝ Անդրկովկասի) պետությունների վրա, բացառությամբ Ռուսաստանի, որը պնդում է Ռուսաստանի և Եվրոպական միության համագործակցության ստեղծման վրա։ Սովորաբար ասոցացման մասին համաձայնագիր ստորագրած պետությունների հետ համագործակցությունը պակաս խորն է, քան Եվրոպական միության լիիրավ անդամների հետ։

Եվրոպական հարևանության քաղաքականություն
---------------------------------------

Եվրոպական հարևանության քաղաքականությունը ներառում է համագործակցություն այնպիսի երկրների հետ, ինչպիսիք են Ադրբեջանը, Ալժիրը, Բելառուսը, Եգիպտոսը, Թունիսը, Իսրայելը, Լիբանանը, Լիբիան, Հայաստանը, Հորդանանը, Մարոկկոն, Մոլդովան, Պաղեստինի Ինքնավարությունը, Ռուսաստանը (4 ընդհանուր տարածքների մասին պայմանագրի միջոցով), Սիրիան, Վրաստանը և Ուկրաինան։

### Համաձայնագրեր Եվրոպական միության հետ ազատ առևտրի մասին

* Ալբանիա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2009)
* Ալժիր — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2005)
* Անդորրա — Եվրոպական մաքսային միություն (1991)
* Բոսնիա և Հերցեգովինա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2015)
* Եգիպտոս — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2004)
* Թունիս — ասոցացման մասին համաձայնագիր (1998)
* Թուրքիա — Եվրոպական միության և Թուրքիայի միջև մաքսային միության մասին համաձայնագիր (1996)
* Իսլանդիա — Եվրոպական տնտեսական գոտի (1994)
* Իսրայել — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
* Լիբանան — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2006)
* Լիխտենշտեյն — Եվրոպական տնտեսական գոտի (1994)
* Կանադա — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2013)
* Կոսովոյի Հանրապետություն — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2015 թ. ենթակա է վավերացման)
* Հարավային Կորեա — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր (2011)
* Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
* Հորդանան — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2002)
* Մակեդոնիայի Հանրապետություն — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2001)
* Մարոկկո — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
* Մոլդովա - ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2014 թ. ենթակա է վավերացման)
* Մեքսիկա — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
* Նորվեգիա — Եվրոպական տնտեսական գոտի (1994)
* Շվեյցարիա — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր (1973)
* Չեռնոգորիա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2010)
* Չիլի — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2003)
* Պաղեստինի ինքնավարություն — ասոցացման մասին ժամանակավոր համաձայնագիր (1997)
* Սան Մարինո — Եվրոպական մաքսային միություն (2002)
* Սերբիա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2011)
* Վրաստան — ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2014 թ. ենթակա է վավերացման)
* Ուկրաինա — ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2014 թ. ենթակա է վավերացման, ժամանակավորապես կիրառվում է 2016 թ. հունվարի 1-ից)
* Ֆարերյան կղզիներ — որպես Դանիայի ինքնավար սուբյեկտ (1997)

#### Ներկայումս բանակցությունների փուլում գտնվող պետություններ

* Կոլումբիա — ասոցացման մասին համաձայնագիր
* Էկվադոր — ասոցացման մասին համաձայնագիր
* Պերու — ասոցացման մասին համաձայնագիր
* Սաուդյան Արաբիա — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր
* Սիրիա — ասոցացման մասին համաձայնագիր
* Պարսից ծոցի արաբական պետությունների համագործակցության խորհրդի անդամ պետություններ — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր
* ՄԵՐԿՈՍՈՒՐ-ի անդամ պետություններ — ասոցացման մասին համաձայնագիր
* Կենտրոնական Ամերիկայի ընդհանուր շուկայի մասնակից երկրներ — ասոցացման մասին համաձայնագիր