**Գուստավ Թեոդոր Հոլսթ** (անգլ.՝ Gustav Theodore Holst**, Գուստավուս Թեոդոր վոն Հոլսթ,** սեպտեմբերի 21, 1874(1874-09-21)[…], Չելթնեմ, Գլոստերշիր, Գլուսթերշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 25, 1934(1934-05-25)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն) անգլիացի կոմպոզիտոր, գործիքավորող և ուսուցիչ։ Առավել հայտնի է իր «Մոլորակները» նվագախմբային հավաքակազմով, նա ստեղծել է բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ մի շարք ժանրերում, թեև ոչ մեկը չի հասել համեմատելի հաջողության։ Նրա յուրահատուկ կոմպոզիցիոն ոճը բազմաթիվ ազդեցությունների արդյունք էր. Ռիխարդ Վագները և Ռիխարդ Շտրաուսը ամենակարևորն էին նրա գործունեության զարգացման սկզբում։ 20-րդ դարասկզբի անգլիական ժողովրդական երգի վերածնունդ ժողովրդական երգի վերածննդի հետագա ոգեշնչումը և այնպիսի ժամանակակից զարգացող կոմպոզիտորների օրինակը, ինչպիսին Մորիս Ռավելն է, հանգեցրին Հոլսթին՝ զարգացնելու և կատարելագործելու իր անհատական ոճը։

Հոլսթի ընտանիքի նախորդ երեք սերունդներում կային պրոֆեսիոնալ երաժիշտներ, և նրա վաղ տարիներից արդեն պարզ էր, որ կհետևի նրանց:Նա ուզում էր դաշնակահար դառնալ, սակայն նրան խանգարեց իր աջ ձեռքի նևրիտը։ Չնայած հոր վերապահումներին՝ նա շարունակեց կոմպոզիտորի կարիերան՝ սովորելով Երաժշտության թագավորական քոլեջում՝ Չարլզ Վիլյեր Սթենֆորդի ղեկավարությամբ։ Չկարողանալով իրեն ապահովել իր ստեղծագործություններով, նա պրոֆեսիոնալ կերպով տրոմբոն նվագեց, իսկ հետագայում դարձավ իր գործում հիանալի ուսուցիչ, ըստ իր գործընկեր Ռալֆ Վոան Ուիլյամսի:Ի թիվս այլ ուսուցչական գործունեության՝ նա ձևավորեց ելույթների շատ լավ ավանդույթ Մորլի քոլեջում, որտեղ նա աշխատեց որպես երաժշտական ղեկավար 1907 թվականից մինչև 1924 թվականը, և երաժշտական կրթություն ստանձնեց կանանց համար Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցում, որտեղ նա դասավանդեց 1905 թվականից մինչև իր մահը՝ 1934 թվականը։ Նա եղել է մի շարք Ուիթսան երաժշտական փառատոների հիմնադիրը, որոնք շարունակվել են 1916 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը։

Հոլսթի ստեղծագործությունները հաճախակի էին հնչում 20-րդ դարի սկզբին, բայց միայն Առաջին համաշխարհային պատերազմից անմիջապես հետո «Մոլորակները» ֆիլմի միջազգային հաջողությունից հետո նա դարձավ հայտնի դեմք։ «Ամաչկոտ մարդ». նա չողջունեց այս համբավը և նախընտրեց հանգիստ ստեղծագործել և դասավանդել։ Իր վերջին տարիներին նրա ստեղծագործության անզիջում, անհատական ոճը շատ երաժշտասերների թվում էր չափազանց խիստ, և նրա կարճատև ժողովրդականությունը անկում ապրեց։ Այնուամենայնիվ, նա մեծ ազդեցություն ունեցավ մի շարք երիտասարդ անգլիացի կոմպոզիտորների վրա, այդ թվում՝ Էդմունդ Ռուբբրայի, Մայքլ Թիփեթի և Բենջամեն Բրիտտենի վրա։ Բացի «Մոլորակները» և մի քանի այլ ստեղծագործություններից, նրա երաժշտությունը հիմնականում անտեսված էր մինչև 1980-ականները, երբ հասանելի դարձան նրա ստեղծագործությունների մեծ մասի ձայնագրությունները։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ

family tree diagram showing Gustav in relation to three earlier generationsՀոլսթի տոհմածառը
Հոսթը ծնվել է Գլոստերշիր քաղաքի Չելթնհեմ թաղամասում, պրոֆեսիոնալ երաժիշտ Ադոլֆ Վոն Հոլսթի և նրա կնոջ ՝ Կլարա Քոքս Լեդիարդի երկու երեխաներից ավագը։ Հոլսթի մայրը հիմնականում բրիտանական ծագում ուներ։ Նա Սայրնսեսթրում հայտնի փաստաբանի դուստրն էր։ Հոլսթի կողմը խառը շվեդական, լատվիական և գերմանական ծագում ուներ՝ նախորդ երեք սերունդներից յուրաքանչյուրում առնվազն մեկ պրոֆեսիոնալ երաժիշտ կար։

Հոլսթի նախապապերից մեկը՝ Մաթիաս Հոլսթը, ծնված Լատվիայի Ռիգա քաղաքում, ծագումով գերմանացի էր։ Նա կոմպոզիտոր էր և տավիղ-ուսուցիչ Սանկտ Պետերբուրգի Կայսերական Ռուսական արքունիքում։ Մաթիասի որդին՝ Գուստավուսը, ով 1802 թվականին մանուկ հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Անգլիա,եղել է սալոնային ոճի երաժշտության կոմպոզիտոր և տավիղների հայտնի ուսուցիչ։ Նա յուրացրել է արիստոկրատական «ֆոն» նախածանցը և այն ավելացրել ընտանիքի անվան մեջ՝ մեծ հեղինակություն ձեռք բերելու և աշակերտներին գրավելու ցանկությամբ։

Հոլսթի հայրը՝ Ադոլֆ ֆոն Հոլսթը, դարձավ Չելթնհեմի Բոլոր Սրբերի եկեղեցու երգեհոնահար և խմբավար; նա նաև դասավանդել է և դաշնամուրային դասեր է անցկացրել։ Նրա կինը՝ Կլարան, նախկին աշակերտուհի, տաղանդավոր երգչուհի և դաշնակահարուհի էր։ Նրանք երկու որդի ունեին,Գուստավի կրտսեր եղբայրը՝ Էմիլ Գոթֆրիդը, ով հետագայում հայտնի դարձավ որպես Էռնեստ Կոսսարտ՝ Ուեսթ Էնդի, Նյու Յորքի և Հոլիվուդի հաջողակ դերասան.։ Կլարան մահացավ 1882 թվականի փետրվարին, և ընտանիքը տեղափոխվեց մեկ այլ տուն Չելթնհեմում, որտեղ իրենց միացավ Ադոլֆի քույր Նինան, որպեսզի օգներ մեծացնել տղաներին։ Գուստավը գիտակցեց նրա նվիրվածությունը ընտանիքին և նրան նվիրեց իր վաղ ստեղծագործություններից մի քանիսը։ 1885 թվականին Ադոլֆն ամուսնացավ Մերի Թորլի Սթոունի՝ իր մեկ այլ աշակերտուհու հետ։ Նրանք ունեին երկու որդի՝ Մաթիասը (հայտնի է որպես «Մաքս») և Էվելինը («Թորլի»)։ Մերի ֆոն Հոլսթը կլանված էր թեոսոֆիայի մեջ և մեծապես չէր հետաքրքրվում կենցաղային հարցերով։

#### Մանկություն և պատանեկություն

Հոլսթը սովորել էր դաշնամուր և ջութակ նվագել։ Նա հաճույքով էր դաշնամուր նվագում, բայց ատում էր ջութակը։ Տասներկու տարեկանում նա սկսեց տրոմբոն նվագել իր հոր առաջարկությամբ՝ մտածելով, որ այն կարող է բուժել իր ասթման։ Հոլսթը 1886 թվականից մինչև 1891 թվականը կրթություն է ստացել Չելթնհեմի քերականական դպրոցում։ Նա սկսել է ստեղծագործել մոտավորապես 1886 թվականին․ ոգեշնչվել է։ Նրա վաղ ստեղծագործությունները ներառում էին դաշնամուրային, երգեհոնային ստեղծագործություններ, երգեր, օրհներգեր և սիմֆոնիա (1892 թվականից)։

Նա այս փուլում հիմնականում մոտիվացվել է  Մենդելսոնից, Շոպենից, Գրիգից և առաջին հերթին Սալիվանից։

Ադոլֆը փորձում էր որդուն հեռու պահել կոմպոզիտոր դառնալուց՝ հուսալով, որ նա դաշնակահարի կարիերա կսկսի։ Հոլսթը չափազանց զգայուն էր։ Նա թույլ տեսողություն ուներ, բայց ոչ ոք չէր հասկանում, որ նա պետք է ակնոց կրի։ Հոլսթի առողջությունը որոշիչ դեր խաղաց նրա երաժշտական կարիերայում. նա երբեք ուժեղ չէր  եղել, և բացի ասթմայից և վատ տեսողությունից, նա տառապում էր նևրիտից,ինչը դժվարացնում էր դաշնամուր նվագելը։ Նա ասում էր, որ ախտահարված ձեռքը «նման է էլեկտրականությամբ գերլիցքավորված դոնդողի»։

Այն բանից հետո, երբ Հոլսթը թողեց դպրոցը 1891 թվականին, Ադոլֆը վճարեց նրա համար, որպեսզի նա չորս ամիս անցկացնի Օքսֆորդում՝ կոնտրապոնտ ուսումնասիրելու համար Մերթոն քոլեջի երգեհոնահար Ջորջ Ֆրեդերիկ Սիմսի հետ։ Վերադարձին Հոլսթը ստացավ իր առաջին մասնագիտական նշանակումը, տասնյոթ տարեկան հասակում, որպես երգեհոնահար և խմբավար Ուիք Ռիսինգթոնում, Գլոսթերշիր։ Պաշտոնն իր հետ բերեց Bourton-on-the-Water երգչախմբային ընկերության դիրիժորությունը, որով լրացուցիչ չէր վարձատրվում, բայց այն արժեքավոր փորձ տվեց,որը նրան հնարավորություն ընձեռնեց կատարելագործել իր դիրիժորական հմտությունները։ 1891 թվականի նոյեմբերին Հոլսթը հանդես եկավ որպես դաշնակահար, թերևս, իր առաջին հրապարակային ելույթը տեղի է ունեցել Չելթենհեմում կայացած համերգի ժամանակ որտեղ Հոլսթը և հայրը նվագել են Բրամսի Հունգարական Պարերը։ Միջոցառման ծրագրի ժամանակ նրան անվանում են որպես «Գուստավ», այլ ոչ թե «Գուստավուս». նրան անվանում էին ավելի կարճ տարբերակով վաղ տարիքից։

### Երաժշտության թագավորական քոլեջ

1892 թվականին Հոլսթը գրել է Գիլբերտի և Սալիվանի ոճով օպերետի երաժշտությունը, *Lansdown Castle, or The Sorcerer of Tewkesbury*։ Ստեղծագործությունը կատարվել է Չելթենհեմի եգիպտացորենի բորսայում 1893 թվականի փետրվարին; այն լավ ընդունվեց, և հաջողությունը խրախուսեց նրան շարունակել ստեղծագործել։ Նա դիմել է Լոնդոնի Երաժշտության թագավորական քոլեջ կրթաթոշակ ստանալու համար, սակայն այդ տարվա կոմպոզիտորական կրթաթոշակը շահեց Սամուել Քոլրիջ-Թեյլորը։ Հոլսթը ընդունվեց որպես ոչ կրթաթոշակային ուսանող, և Ադոլֆը 100 ֆունտ պարտք վերցրեց՝ առաջին տարվա ծախսերը հոգալու համար։ Հոլսթը Չելթենհեմից հեռացավ Լոնդոն 1893 թվականի մայիսին։ Փողը սուղ էր, և մասամբ խնայող լինելուց, մասամբ էլ սեփական հակումից նա դարձավ բուսակեր։ Երկու տարի անց նրան վերջապես տրվեց կրթաթոշակ, որը մի փոքր մեղմացրեց նրա ֆինանսական դժվարությունները, բայց նա պահպանեց իր խիստ անձնական ռեժիմը։  ՌՍՄ-ում Հոլսթի պրոֆեսորներն էին Ֆրեդերիկ Շարփը (դաշնամուր), Ուիլյամ Սթիվենսոն Հոյտը (երգեհոն), Ջորջ Քեյսը (տրոմբոն), Ժորժ Յակոբին (գործիքավորում) և քոլեջի տնօրեն Հյուբերտ Փերին (պատմություն)։ Ու․ Ս․ Ռոքսթրոյի և Ֆրեդերիկ Բրիջի հետ նախնական դասերից հետո Հոլսթ բավարարվեց նրա ցանկությունը սովորել կոմպոզիցիա Չարլզ Վիլյեր Սթենֆորդի մոտ։

Ուսման ընթացքում իր կարիքները հոգալու համար Հոլսթը պրոֆեսիոնալ կերպով տրոմբոն էր նվագում ամռանը ծովափնյա հանգստավայրերում, իսկ ձմռանը Լոնդոնի թատրոններում։ Նրա դուստրը, Իմոջեն Հոլսթը գրում է, որ որպես երաժիշտ իր հոնորարների հաշվին "Նա կարող էր իրեն ապահովել ամեն ինչով ՝ սնունդ և գիշերակաց, նոտայի տետր և Վագների երեկոների համար Քովենթ Գարդեն օպերային թատրոնի պատկերասրահում տոմսեր"։ Ժամանակ առ ժամանակ նա մասնակցել է սիմֆոնիկ համերգների ՝ 1897 թվականին նվագելով Ռիխարդ Շտրաուսի ղեկավարությամբ Քուինզ հոլում։

Ինչպես իր սերնդի շատ երաժիշտներ, Հոլսթն էլ ընկավ Վագների ազդեցության տակ։ Նա հետ կանգնեց *Götterdämmerung-*ի երաժշտությունից, երբ լսեց այն Քովենթ Գարդենում 1892 թվականին, բայց խրախուսվելով իր ընկերոջ և համադասարանցու՝ Ֆրից Հարթի կողմից, նա համառեց և արագ դարձավ ջերմեռանդ վագներցի։ Վագները փոխարինեց Սալիվանին որպես հիմնական ազդեցություն իր երաժշտության վրա, և ժամանակ առ ժամանակ, ինչպես ասում էր Իմոջենը, "Տրիստանի վատ սովորած գրությունները հայտնվում էին նրա սեփական երգերի և նախերգանքների գրեթե յուրաքանչյուր էջում"։ Սթենֆորդը հիացած էր Վագների որոշ ստեղծագործություններով և իր վաղ տարիներին ենթարկվել էր նրա ազդեցությանը, սակայն Հոլսթի ենթավագներյան ստեղծագործությունները արժանացան նրա դժգոհությանը։ Հոլսթը հարգում էր Սթենֆորդին՝ նրան ներկայացնում էր իր աշակերտ Հերբերտ Հաուելսին որպես «միակ մարդը, ով կարող էր մեզանից որևէ մեկին դուրս բերել տեխնիկական խառնաշփոթից»,սակայն նա պարզեց, որ իր համակուրսեցիները, այլ ոչ թե պրոֆեսորադասախոսական կազմը, ավելի մեծ ազդեցություն ունեցան իր զարգացման վրա։

1895 թվականին, իր քսանմեկերորդ տարեդարձը նշելուց անմիջապես հետո, Հոլսթը հանդիպեց Ռալֆ Վոան Ուիլյամսին, ով դարձավ ողջ կյանքի ընկերը և ավելի շատ ազդեցություն ունեցավ Հոլսթի երաժշտության վրա, քան որևէ մեկը։ Սթենֆորդն ընդգծեց իր ուսանողների ինքնաքննադատության անհրաժեշտությունը, սակայն Հոլսթն ու Վոն Ուիլյամսը դարձան միմյանց գլխավոր քննադատները. յուրաքանչյուրը մյուսի համար նվագում էր իր վերջին ստեղծագործությունը, մինչ դեռ աշխատում էր դրա վրա։ Վոան Ուիլյամսը ավելի ուշ նկատեց. «Մարդը ակադեմիայում կամ քոլեջում իր համակուրսեցիներից ավելի շատ բան է սովորում քան իր ուսուցիչներից... մենք յուրաքանչյուր թեմա քննարկել ենք բաց երկնքի տակ՝ ֆագոտի ամենացածր նոտայից մինչև Հուդա Անհայտի փիլիսոփայությունը։

1895 թվականին նաև Հենրի Փերսելի երկու հարյուրամյակն էր, որը նշանավորվեց տարբեր ներկայացումներով, այդ թվում՝ Սթենֆորդը դիրիժորելով Դիդոն և Էնեասը Lyceum Theatre-ում, ստեղծագործությունը խորապես տպավորեց Հոլսթին, ով ավելի քան քսան տարի անց խոստովանեց ընկերոջը, որ «Անգլերեն լեզվի երաժշտական բառապաշարի» նրա որոնումը ոգեշնչվել էր «անգիտակցաբար»՝ «լսելով ասմունքները Փերսելի Դիդոյում»։

Մյուս վաղ ազդեցությունը ստացել էր Ուիլյամ Մորիսից։ Վոան Ուիլյամսի խոսքերով, «Այժմ Հոլսթը հայտնաբերեց միասնության զգացումը իր ընկերների հետ, ինչը հետագայում նրան դարձրեց  գերազանց ուսուցիչ։ Ընկերության, այլ ոչ թե քաղաքական համոզմունքի զգացումը նրան ստիպեց դեռ ուսանող տարիքում միանալու Սոցիալիստական լիգային, որը հավաքները տեղի էին ունենում Համերսմիթի Քելմսքոթ Հաուսում»։ Քելմսքոթ Հաուսում, Մորիսի տանը, Հոլսթը ներկա է եղել իր հաղորդավարի և Բեռնարդ Շոուի դասախոսություններին։ Նրա սեփական սոցիալիզմը չափավոր բնույթ ուներ, բայց նա վայելում էր իրենց հավաքույթնորը։ Նրա իդեալների վրա ազդում էր Մորիսը, բայց դա այլ նշանակություն ուներ։ Մորիսը գրել էր, «Ես արվեստը ավելի վեր չեմ դասում, քան կրթությունը կամ ազատությունը։ Ես ուզում եմ, որ բոլոր մարդիկ կրթվեն իրենց կարողությունների համաձայն, այլ ոչ թե իրենց ծնողների գումարի չափով» «Հոլսթն ասել է. «արիստոկրատիան արվեստում»,արվեստը ոչ բոլորի համար է, այլ միայն ընտրյալների համար է, բայց այդ քչերին գտնելու միակ միջոցը արվեստը բոլորին հասցնելն է, և թվում է, արվեստագետներն ունեն մի տեսակ մասոնական ազդանշան, որով նրանք ճանաչում են իրար ամբոխի մեջ» ։ Նրան հրավիրեցին ղեկավարելու «Համերսմիթ» սոցիալիստական երգչախումբը՝ նրանց սովորեցնելով Թոմաս Մորլիի մադրիգալները, Փերսելի խմբերգերը և Մոցարտի, Վագների և իր ստեղծագործությունները։ Նրա երգչախմբերի անդամներից մեկը (Էմիլին) Իզոբել Հարիսոնն էր (1876–1969 թվականներ), իրենից երկու տարով փոքր գեղեցկուհի սոպրանո։ Հոլսթը սիրահարվեց նրան․ նա սկզբում տպավորված չէր Հոլսթով, բայց հետո մտափոխվեց, և նրանք նշանվեցին, թեև Հոլսթի չնչին եկամուտների պատճառով ամուսնության հեռանկար չունեին։

### Պրոֆեսիոնալ երաժիշտ

outdoor full length statue showing Holst conductingՀոլսթի արձանը իր ծննդավայր Չելթենհեմում։ Նա պատկերված է մահակը ձախ ձեռքում ՝ աջ ձեռքի նևրիտի պատճառով։
1898-ին ԹԵԿ-ը Հոլսթին առաջարկեց ևս մեկ տարվա կրթաթոշակ, բայց նա զգաց, որ այնտեղ սովորել է այնքան, որքան կարող էր, և որ ժամանակն է, ինչպես ինքն էր ասում, «սովորել գործելով»։ Հրատարակվեցին և ներկայացվեցին նրա ստեղծագործություններից մի քանիսը։ Նախորդ տարի Թայմսը գովաբանել էր նրա «Light Leaves Whisper» երգը, բնութագրելով որպես «չափավոր մշակված կոմպոզիցիա բաղկացած վեց մասից, որը ընդգծվում էր լավ արտահայտչականությամբ և բանաստեղծական զգացողությամբ»։

Չնայած երբեմնի հաջողություններին՝ Հոլսթը պարզեց, որ «մարդը չի կարող ապրել միայն երգահանությամբ»։ Նա պաշտոններ է զբաղեցրել Լոնդոնի տարբեր եկեղեցիներում որպես երգեհոնահար և շարունակել է թրոմբոն նվագել թատերական նվագախմբերում։ 1898 թվականին նշանակվել է Կարլ Ռոզա օպերային ընկերության առաջին տրոմբոնահար և կրկնօրինակող, շրջագայել Շոտլանդիայի նվագախմբի հետ։ Թեև ընդունակ և ոչ թե հմուտ երաժիշտ, նա արժանացավ առաջատար դիրիժոր Հանս Ռիխտերի գովասանքին, ում համար նա նվագեց Քովենթ Գարդենում։ Նրա աշխատավարձը բավականացնում էր միայն ապրելու համար, և նա աշխատում էր ՝ նվագելով հանրաճանաչ նվագախմբում, որը կոչվում էր «White Viennese Band», որը ղեկավարում էր Ստանիսլաս Վուրմը։

Հոլսթը հաճույք էր ստանում Վուրմում նվագելուց և այնտեղ շատ բան սովորեց ռուբատո նկարելու մասին։ Այնուամենայնիվ, ցանկանալով իր ժամանակը նվիրել ստեղծագործելուն,Հոլսթը «The Worm» կամ որևէ այլ թեթև նվագախմբում նվագելու անհրաժեշտությունը համարեց «իզուր ժամանակի վատնում»։ Վոն Ուիլյամսն այս հարցում ընդհանրապես համաձայն չէր իր ընկերոջ հետ։ Նա խոստովանեց, որ երաժշտության մի մասը «աղմկոտ» էր, բայց կարծում էր, որ այն այնուամենայնիվ օգտակար էր Հոլսթին.«Սկսենք նրանից, որ ամենավատ բանը, որին պետք է համակերպվի տրոմբոնահարը, ոչինչ է, համեմատած այն ամենի հետ, ինչին պետք է դիմանա եկեղեցու երգեհոնահարը. երկրորդը, Հոլսթը ամենից առաջ նվագախմբային կոմպոզիտոր է, և այն, ինչը տարբերում է նրա նվագախմբային ստեղծագործությունը, հիմնականում պայմանավորված է նրանով, որ նա նվագախմբային երաժիշտ է եղել. նա իր արվեստը թե՛ տեխնիկապես, թե՛ էականորեն սովորել է ոչ թե դասագրքերից և մոդելներից, այլ իրական կենդանի փորձից»։

Ապահովվելով չնչին եկամուտով Հոլսթը կարողացավ ամուսնանալ Իզոբելի հետ։ Արարողությունը տեղի ունեցավ Ֆուլհեմի ռեգիստրում 1901թ. հունիսի 22-ին։ Նրանց ամուսնությունը տևեց մինչև նրա մահը։ Նրանք ունեցան մեկ երեխա՝ Իմոջենը, ով ծնվել է 1907 թվականին։1902 թվականի ապրիլի 24-ին Դեն Գոդֆրին և Բորնմութի քաղաքային նվագախումբը ներկայացրեցին Հոլսթի «Քոթսվոլդս» սիմֆոնիայի պրեմիերան (Op. 8), որի դանդաղ ռիթմը ողբ է Ուիլյամ Մորիսին նվիրված, ով մահացել էր 1896 թվականի հոկտեմբերին՝ երեք տարի առաջ, երբ Հոլսթը կսկսեր ստեղծագործության վրա աշխատել։

1903 թվականին նրա հայրը՝ Ադոլֆ վոն Հոլսթը մահացավ՝ թողնելով փոքրիկ ժառանգություն։ Հոլսթը և կինը որոշեցին, ինչպես հետագայում ասաց Իմոջենը «քանի որ նրանք միշտ գումարի պակաս են ունեցել, միակ բանը, որ կարելի էր անել, արձակուրդները Գերմանիայում անցկացնելն էր»։

### Կոմպոզիտոր և ուսուցիչ

commemorative plaque to HolstԿապույտ հուշատախտակ Լոնդոնի Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցում։
Գերմանիայում գտնվելու ժամանակ Հոլսթը վերագնահատեց իր մասնագիտական կյանքը, և 1903 թվականին նա որոշեց թողնել նվագախմբային կարիերան՝ կենտրոնանալով կոմպոզիտորի կարիերայի վրա։ Որպես կոմպոզիտոր նրա վաստակը շատ քիչ էր, և երկու տարի անց նա ընդունեց ուսուցչի պաշտոնի առաջարկը Դալվիչում ՝ Ջեյմս Ալենի աղջիկների դպրոցում, որտեղ նա աշխատեց մինչև 1921 թվականը։ Նա նաև դասավանդեց Պասմոր Էդվարդս բնակավայրում, որտեղ ի թիվս այլ նորամուծությունների նա տվել է Բախի երկու կանտատների բրիտանական պրեմիերաները։ Ուսուցչական երկու պաշտոնները, որոնք հավանաբար նրան առավել հայտնի են դարձրել, եղել են Համերսմիթի Սուրբ Փոլսի աղջիկների դպրոցի երաժշտության տնօրենը 1905 թվականից մինչև իր մահը և Մորլի քոլեջի երաժշտության տնօրենը 1907 թվականից 1924 թվականը։

Վոն Ուիլյամսը գրել է նախկին հաստատության մասին. «Այստեղ նա վերացրեց մանկական սենտիմենտալությունը, որը պետք է գնահատեին աշակերտուհիները, և փոխարինեց Բախին և Վիտորիային, որը հիանալի հիմք էր դեռահաս բանականության համար»։ Հոլսթի մի քանի աշակերտներ Սուրբ Փոլսում շարունակեցին նշանավոր կարիերան, այդ թվում՝ սոպրանո Ջոան Կրոսը և հոբոյիստ և անգլիական եղջրափող Հելեն Գասկելը։

Մորլի քոլեջի վրա Հոլսթի ազդեցության մասին Վոն Ուիլյամսը գրել է. «Վատ ավանդույթը պետք է վերացվեր։ Արդյունքները սկզբում հուսահատեցնող էին, բայց շուտով նոր ոգի հայտնվեց, և Մորլի քոլեջի երաժշտությունը, իր «Whitsuntide» փառատոնի հետ միասին դարձավ ուժ, որի հետ պետք է հաշվի նստել»։ Մինչ Հոլսթի նշանակումը Մորլի Քոլեջը երաժշտությանը այնքան էլ լուրջ չէր վերաբերվում (Վոն Ուիլյամսի «վատ ավանդույթը»), և սկզբում Հոլսթի խիստ պահանջները շատ ուսանողների հեռացման պատճառ դարձան։ Նա համառեց և աստիճանաբար ձևավորեց նվիրյալ երաժշտասերների խումբ։

Ըստ կոմպոզիտոր Էդմունդ Ռուբբրայի, ով Հոլսթի մոտ էր սովորել 1920-ականների սկզբին, Հոլսթը «ուսուցիչ, ով հաճախ դասերին գալիս էր ծանրաբեռնված, ոչ թե Պրուտի և Սթեյների ուսուցմամբ, այլ Պետրուշկայի մանրանկարչությամբ կամ այն ժամանակ վերջերս հրատարակված Վոն Ուիլյամսի «Մասս մինոր»-ով։ Նա երբեք չի ձգտել սեփական գաղափարները պարտադրել իր աշակերտներին։ Ռուբբրան հիշեց, որ նա կհասկանար ուսանողի դժվարությունները և նրբանկատորեն կաջակցեր նրան լուծում գտնելու համար։ «Ես չեմ հիշում, որ Հոլսթը իմ գրածներից մեկին ավելացրել է իր սեփական գրառումը, բայց նա կառաջարկեր, եթե համաձայնվեի, որ այսինչ արտահայտությունից ելնելով, ավելի լավ կլիներ, որ հետևյալ արտահայտությունը ընթանա այսինչ ընթացքով, եթե ես դա չընդունեի, ապա այդ տեսակետը չէր պարտադրի... Նա հաճախ ցույց էր տալիս իր զզվանքը ոչ էական բաների հանդեպ»։

Որպես կոմպոզիտոր Հոլսթը հաճախ ոգեշնչվել է գրականությունից։ Նա ստեղծեց Թոմաս Հարդիի և Ռոբերտ Բրիջիսի պոեզիան, որոնց վրա որոշակի ազդեցություն ունեցավ Ուոլթ Ուիթմենը, ում խոսքերը նա դրեց «Dirge for Two Veterans» և «*The Mystic Trumpeter*» (1904) ստեղծագործություններում։ Նա 1899 թվականին գրել է Ուոլթ Ուիթմանի նվագախմբային նախերգանքը։ Կարլ Ռոզա ընկերության հետ շրջագայության ժամանակ Հոլսթը կարդացել էր Մաքս Մյուլլերի գրքերից մի քանիսը, որոնք նրա մեջ մեծ հետաքրքրություն էին առաջացնում Սանսկրիտ տեքստերի, մասնավորապես Ռիգ Վեդայի օրհներգերի նկատմամբ։ Նա անհամոզիչ համարեց տեքստերի անգլերեն տարբերակները և որոշեց կատարել իր թարգմանությունները՝ չնայած չունենալով լեզվաբանի հմտութուններ։1909 թվականին ընդունվել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջ՝ լեզուն ուսումնասիրելու համար։

Իմոգենը մեկնաբանել է հոր թարգմանությունները. «Նա բանաստեղծ չէր, և կան դեպքեր, երբ նրա տողերը ոչ պրոֆեսիոնալ թվում:Բայց դրանք երբեք անորոշ կամ շողոքորթ չեն հնչում, քանի որ նա իր առաջ խնդիր էր դրել գտնել «պարզ ու արժանապատիվ» բառեր և որը «լսողին կտանի այլ աշխարհ»։ Սանսկրիտ տեքստերի թարգմանությունների նրա պարամետրերը ներառում էին «Սիտա» (1899–1906 թվականներ), երեք գործողությամբ օպերա՝ հիմնված Ռամայանայի մի դրվագի վրա (որին նա ի վերջո մասնակցեց միլանյան երաժշտական հրատարակիչ Տիտո Ռիկորդիի կողմից ներկայացվող անգլերեն օպերայի մրցույթին), Սավիտրի (1908 թվական), կամերային օպերա՝ հիմնված Մահաբհարատայի հեքիաթի վրա,հիմների չորս խումբ Ռիգ Վեդայից (1908–14 թվականներ), և երկու տեքստ սկզբնապես Կալիդասայի կողմից՝ երկու արևելյան նկարներ (1909–10 թվականներ) և «*The Cloud Messenger*» (1913)։

Տասնիններորդ դարի վերջերին բրիտանական երաժշտական շրջանակները նոր հետաքրքրություն էին առաջացրել ազգային ժողովրդական երաժշտության նկատմամբ։ Որոշ կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են Սալիվանը և Էլգարը, մնացին անտարբեր, սակայն Փերին, Սթենֆորդը, Սթեյները և Ալեքսանդր Մաքենզին Ժողովրդական երգի հիմնադիր անդամներն էին։ Փերին կարծում էր, որ վերականգնելով անգլիական ժողովրդական երգը՝ անգլիացի կոմպոզիտորները կգտնեն իսկական ազգային ձայն։ Նա մեկնաբանել է. «Իսկական ժողովրդական երգերում չկա կեղծիք, վերելքի փայլ և գռեհիկություն»։ Վոն Ուիլյամսը վաղ և խանդավառությամբ նվիրվել էր այս գործին, շրջելով անգլիական գյուղերով՝ հավաքելով և գրելով ժողովրդական երգերը։ Սրանք ազդեցություն ունեցան Հոլսթի վրա։ Թեև այդ թեմայով ոչ այնքան անզուսպ, որքան իր ընկերը, նա մի շարք ժողովրդական մեղեդիներ մտցրեց իր ստեղծագործությունների մեջ և կատարեց ուրիշների կողմից հավաքված ժողովրդական երգերի մի քանի մշակումներ։ «The Somerset Rhapsody»-ը (1906–07 թվականներ), գրվել է ժողովրդական երգերի կոլեկցիոներ Սեսիլ Շարփի առաջարկով և օգտագործել այն մեղեդիները, որոնք Շարփը նշել էր։

Հոլսթը նկարագրել է իր ելույթը 1910 թվականին Queen's Hall-ում որպես «իմ առաջին իրական հաջողությունը»։ Մի քանի տարի անց Հոլսթը ոգևորվեց մեկ այլ երաժշտական վերածննդով՝ անգլիացի մադրիգալ կոմպոզիտորների վերագտնումով։Ուելկեսը Թյուդորի բոլոր կոմպոզիտորներից սիրելին էր, բայց Բերդը նույնպես շատ մեծ նշանակություն ուներ իր համար։

exterior of small, pretty early 19th-century houseԲարնեսի տունը, որտեղ Հոլսթը բնակվել է 1908 թվականից 1913 թվականը։ Մուտքի մոտ փակցված է կապույտ հուշատախտակը։
Հոլսթը մոլի թափառաշրջիկ էր։ Նա շատ է շրջագայել Անգլիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում և Ալժիրում։ 1908 թվականին նա բժշկի խորհրդով մեկնեց Ալժիր՝ որպեսզի զբաղվի ասթմայի և դեպրեսիայի բուժմամբ, որը նա ձեռք բերեց այն բանից հետո, երբ իր «Սիտա» օպերան չարժանացավ Ռիկորդի մրցանակին։ Այս ճամփորդությունը ոգեշնչեց Բենի Մորա սյուիտին, որը ներառում էր երաժշտություն, որը նա լսում էր Ալժիրի փողոցներում։ Վոն Ուիլյամսը գրել է այս ստեղծագործության մասին․ «եթե այն հնչեր Փարիզում, այլ ոչ թե Լոնդոնում, այն իր կոմպոզիտորին եվրոպական համբավ կհաղորդեր, իսկ Իտալիայում նվագելը հավանաբար խռովություն կառաջացներ»։

### 1910-ականներ

1911 թվականի հունիսին Հոլսթը և Մորլի քոլեջի իր ուսանողները տասնյոթերորդ դարից ի վեր առաջին ներկայացումը տվեցին ՝ Փերսելի «Հեքիաթ-թագուհին»։ Ամբողջական գործը կորել էր Փերսելի մահից անմիջապես հետո՝ 1695 թվականին, և միայն վերջերս էր հայտնաբերվել։ Մորլիի քսանութ ուսանողները արտագրեցին վոկալային և նվագախմբային ամբողջական մասերը։ Այնտեղ կար 1500 էջ երաժշտություն, և ուսանողներից պահանջվեց գրեթե տասնութ ամիս դրանք պատճենելու համար։ Ստեղծագործության համերգային կատարումը տրվել է The Old Vic-ում, որին նախորդել է Վոն Ուիլյամսի ներածական ելույթը։ The Times-ը գովաբանել է Հոլսթին և նրա սաներին «այս շատ կարևոր գործի ամենահետաքրքիր և գեղարվեստական կատարման համար»։

Այս հաջողությունից հետո Հոլսթը հաջորդ տարի հիասթափվեց իր «*The Cloud Messenger*» երգչախմբային ստեղծագործության գաղջ ընդունելությունից։ Նա կրկին գնաց ճանապարհորդության՝ ընդունելով Հ. Բալֆուր Գարդիների հրավերը՝ միանալու իրեն և եղբայրներին՝ Քլիֆորդ և Առնոլդ Բաքսին Իսպանիայում։ Այս արձակուրդի ընթացքում Քլիֆորդ Բաքսը Հոլսթին ներկայացրեց աստղաբանություն, որը հետագայում ոգեշնչեց նրա «Մոլորակներ» հավաքածուի լույս տեսնելուն։ Հոլսթը ներկայացրեց իր ընկերների հորոսկոպները իր մնացած կյանքի ընթացքում և աստղագուշակությունը անվանեց «ընտանի կենդանիների արատ»։

1913 թվականին Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցը բացեց նոր երաժշտական կորպուս, և Հոլսթը այդ առիթով ստեղծեց Սուրբ Փոլի սյուիտը։ Նոր շենքն ուներ ձայնամեկուսիչ սենյակ, բավականին հագեցած, որտեղ նա կարող էր անխռով աշխատել։ Հոլսթը և իր ընտանիքը տեղափոխվեցին Բրուք Գրինի տուն, որը շատ մոտ էր դպրոցին։ Նախորդ վեց տարիների ընթացքում նրանք ապրում էին Բարնսի Թեմզային նայող գեղեցիկ տանը, բայց խոնավ օդը՝ հաճախ մառախլապատ, ազդում էր նրա շնչառության վրա։ Հանգստյան օրերը և դպրոցական արձակուրդների ժամանակը անցկացնելու համար Հոլսթը և կինը գնեցին մի քոթեջ Թաքսթեդում, Էսեքս, որը շրջապատված էր միջնադարյան շենքերով և շրջելու մեծ հնարավորություններով։ 1917 թվականին նրանք տեղափոխվեցին քաղաքի կենտրոնում գտնվող մի տուն, որտեղ մնացին մինչև 1925 թվականը։

exterior of house in country townԹաքսթեդում գտնվող տունը, որտեղ Հոլսթը բնակվել է 1917 թվականից 1925 թվականը։
Տակստեդում Հոլսթը բարեկամացավ քահանա Կոնրադ Նոելի հետ, որը հայտնի էր որպես «Red Vicar», ով աջակցում էր Անկախ Լեյբորիստական կուսակցությանը և սատարում էր պահպանողական կարծիքի համար ոչ հանրաճանաչ բազմաթիվ պատճառներ։ Նոելը նաև խրախուսում էր ժողովրդական պարերի և երթերի վերածնունդը որպես եկեղեցական արարողությունների մի մաս, նորամուծություններ, որոնք հակասություններ առաջացրին ավանդական մտածողությամբ եկեղեցի այցելողների շրջանում։ Հոլսթը երբեմն դառնում էր երգեհոնահար և խմբավար Թաքսթեդ ծխական եկեղեցում, նրա մոտ հետաքրքրություն էր առաջացել նաև զանգակատան նկատմամբ։ 1916 թվականին նա սկսեց ամենամյա երաժշտական փառատոնը Ուիթսունթայդում։ Տեղի մասնակիցների հետ միասին ելույթ ունեցան Մորլի քոլեջի և Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցի աշակերտները։

Հոլսթի «Սա արեցի իմ իսկական սիրո համար» կապելլա երգը, նվիրված էր Նոելին՝ ի նշան կրոնի հնագույն ակունքների հանդեպ նրա հետաքրքրությանը (կոմպոզիտորը ստեղծագործությունը միշտ անվանում էր «The Dancing Day»։ Այն ստացավ իր առաջին ելույթը 1918 թվականի մայիսին Թաքսթեդում տեղի ունեցած Երրորդ Ուիթսուն փառատոնի ժամանակ։ Այդ փառատոնի ժամանակ Նոելը, որը դառնալու էր Ռուսաստանի Հոկտեմբերյան հեղափոխության հավատարիմ ջատագովը, ծառայության ժամանակ շաբաթօրյա ուղերձում պահանջեց, որ պետք է ավելի մեծ քաղաքական հանձնառություն լինի:Նրա այն պնդումը, որ Հոլսթի մի քանի աշակերտներ (ուղղակիորեն ՝ Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցից) պարզապես «ճամբարի հետևորդներ» են եղել, և վիրավորանք է հարուցել։ Հոլսթը, ցանկանալով պաշտպանել իր ուսանողներին եկեղեցական կոնֆլիկտի մեջ մտնելուց, Ուիթսուն փառատոնը տեղափոխեց Դուլվիչ, թեև ինքն էլ շարունակեց օգնել Թաքսթեդ երգչախմբին և երբեմն նվագել եկեղեցական երգեհոն։

### Առաջին համաշխարհային պատերազմ

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում Հոլսթը փորձեց զինվորագրվել, սակայն մերժվեց՝ որպես ոչ պիտանի՝ զինվորական ծառայության համար։ Նա հիասթափված էր, որ չի կարող օգտակար լինել պատերազմին։ Նրա կինը կամավոր դարձավ շտապօգնության վարորդ։ Վոն Ուիլյամսը ակտիվորեն ծառայության անցավ Ֆրանսիայում, ինչպես Հոլսթի եղբայրը՝ Էմիլը։ Հոլսթի ընկերները՝ կոմպոզիտորներ Ջորջ Բաթերվորթը և Սեսիլ Քոուլսը զոհվեցին մարտում։ Նա շարունակում էր ուսուցանել և ստեղծագործել։ Հոլսթը այդ ընթացքում աշխատել է «Մոլորակները» ժողովածուի վրա և ներկայացման համար պատրաստել է իր կամերային «Սավիթրի»օպերան:Այն առաջին անգամ տրվել է 1916 թվականի դեկտեմբերին Սուրբ Ջոնս Վուդի Վելինգթոն Հոլլի Լոնդոնի օպերային դպրոցի ուսանողների կողմից։ Այն ժամանակ դա ոչ մի ուշադրության չարժանացավ հիմնական թերթերի կողմից, թեև հինգ տարի անց երբ պրոֆեսիոնալ բեմադրվեց այն ընդունվեց որպես «կատարյալ փոքրիկ գլուխգործոց»։ 1917 թվականին նա գրել է «Հիսուսի օրհներգը» երգչախմբի և նվագախմբի համար.ստեղծագործություն, որը չի ներկայացվել մինչև պատերազմի ավարտը։

1918 թվականին, երբ պատերազմը մոտենում էր իր ավարտին, Հոլսթը վերջապես ունեցավ աշխատանքի հեռանկար, որը նրան հնարավորություն տվեց ծառայելու։ԵՄՔԱ-ի կրթության բաժնի երաժշտական բաժինը կամավորների կարիք ուներ՝ աշխատելու Եվրոպայում տեղակայված բրիտանական զորքերի հետ, որոնք սպասում էին զորացրմանը։ Մորլի քոլեջը և Սուրբ Փոլս աղջիկների դպրոցը նրան առաջարկեցին մեկ տարվա արձակուրդ, սակայն մնում էր մեկ խոչընդոտ. ԵՄՔԱ-ն կարծում էր, որ նրա ազգանունը չափազանց գերմանական տեսք ուներ նման դերում ընդունելի լինելու համար։ Նա պաշտոնապես փոխեց «վոն Հոլսթ»-ը «Հոլսթ»-ով 1918-ի սեպտեմբերին։ Նա նշանակվել է ԵՄՔԱ-ի երաժշտական կազմակերպիչ Մերձավոր Արևելքում՝ Սալոնիկում։

Handwritten inscription: "This copy is the property of Adrian Boult, who first caused the Planets to shine in public and thereby earned the gratitude of Gustav Holst"Հոլսթի մակագրությունը Ադրիան Բուլթի «Մոլորակները» ստեղծագործության տակ։
Հոլսթը տպավորիչ կերպով հեռացավ։ Դիրիժոր Ադրիան Բուլտը հիշեց. «Զինադադարից անմիջապես առաջ Գուստավ Հոլսթը ներխուժեց իմ գրասենյակ. «Ադրիան, ԵՄՔԱ-ն ինձ շատ շուտով ուղարկում է Սալոնիկ, և Բալֆուր Գարդիները, օրհնի նրա սիրտը, ինձ հրաժեշտի նվեր է տվել, որը բաղկացած էր Քուինզ հոլլից, և Քուինզ Հոլլի լի նվագախմբից։ Այսպիսով, մենք պատրաստվում ենք ներկայացնել «Մոլորակները», իսկ դուք պետք է վարեք»։ Աղջիկները Սուրբ Փոլում օգնեցին կրկնօրինակել նվագախմբային մասերը, իսկ Մորլի կանայք և Սուրբ Փոլի աղջիկները սովորեցին երգչախմբային մասը վերջին շարժման մեջ։

Ներկայացումը տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 29-ին հրավիրված հանդիսատեսի համար, ներառյալ Սըր Հենրի Վուդը և Լոնդոնի պրոֆեսիոնալ երաժիշտներից շատերը։ Հինգ ամիս անց, երբ Հոլսթը Հունաստանում էր, Բուլտը 1919 թվականի փետրվարին համերգի ժամանակ ներկայացրեց «Մոլորակներ»-ի լայն հանրությանը։ Հոլսթը նրան երկար նամակ ուղարկեց՝ լի առաջարկներով, բայց չկարողացավ համոզել նրան, որ սյուիտը պետք է ամբողջությամբ նվագել։ Դիրիժորը կարծում էր, որ նման արմատական նոր երաժշտության մոտ կես ժամն այն ամենն է, ինչ հանդիսատեսը կարող է ընկալել առաջին անգամ լսելիս, և այդ ժամանակ նա կատարել է յոթ մասից միայն հինգը։

Հոլսթը սիրում էր ժամանակ անցկացնել Սալոնիկում, որտեղից կարողացավ այցելել Աթենք, որը մեծ տպավորություն թողեց իրվրա։ Նրա երաժշտական պարտականությունները լայնածավալ էին, և նույնիսկ ստիպում էին նրան երբեմն ջութակ նվագել տեղի նվագախմբում։ Վերադարձավ Անգլիա 1919 թվականի հունիսին։

### Հետպատերազմյան ժամանակաշրջան

Հունաստանից վերադառնալուն պես Հոլսթը վերսկսեց իր ուսուցումն ու ստեղծագործությունը։ Ի հավելումն իր աշխատանքի, նա ընդունեց կոմպոզիցիայի դասախոսություն Ռիդինգի համալսարանում և միացավ Վոուն Ուիլյամսին` դասավանդելով կոմպոզիցիա իրենց մայր բուհի ՌՍՄ-ում:Ոգեշնչվելով Ադրիան Բուլթի դիրիժորության դասերից ՌՍՄ-ում, Հոլսթը փորձեց շարունակել երաժշտական կրթությունը կանանց համար՝ առաջարկելով Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցի ավագ տիրուհուն, որ նա հրավիրի Բուլթին դասեր վարելու դպրոցում. «Փառավոր կլիներ, եթե ՍՓԳՍ-ը դառնար միակ կին դիրիժորն աշխարհում»։ ՍՓԳՍ-ի իր ձայնամեկուսիչ սենյակում նա հորինել է «Ode to Death»՝ Ուիթմենի բանաստեղծության դրվագը, որը, ըստ Վոն Ուիլյամսի, շատերի կողմից համարվում է Հոլսթի ամենագեղեցիկ երգչախմբային ստեղծագործությունը։

Քառասուն տարեկանում Հոլսթը հանկարծ հայտնվեց պահանջարկի մեջ։ Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ և Չիկագոյի սիմֆոնիկ նվագախումբը պայքարում էին ԱՄՆ-ում առաջինը նվագելու «Մոլորակներ»-ը։ Այդ ստեղծագործության հաջողությանը հաջորդեց 1920 թվականին «Հիսուսի օրհներգը» խանդավառ ընդունելությունը, որը The Observer-ում նկարագրված էր որպես «մի քանի տարի շարունակ լսված երգչախմբային և նվագախմբային արտահայտության ամենափայլուն և ամենաանկեղծ ստեղծագործություններից մեկը»։ Թայմսը այն անվանել է «անկասկած ամենատպավորիչ օրիգինալ երգչախմբային ստեղծագործությունը, որը երկար տարիներ արարվել է այս երկրում»։

Ի զարմանը և հիասթափությանը, Հոլսթը հայտնի էր դառնում։ Հայտնի լինելը նրա էության համար բոլորովին օտար բան էր։ Ինչպես ասում է երաժշտագետ Բայրոն Ադամսը, «նա պայքարել է իր ողջ կյանքի ընթացքում, որպեսզի դուրս գա շքեղ հրապարակայնության, հասարակական անհասկացողության և մասնագիտական նախանձի ցանցից, որը հյուսված էր իր մասին այս չփնտրված հաջողությամբ»։ Նա մերժել է իրեն շնորհված պարգևներն ու մրցանակները և հրաժարվել հարցազրույցներ տալ կամ ինքնագրեր ստորագրել։

Հոլսթի «The Perfect Fool » (1923) կատակերգական օպերան լայնորեն դիտվում էր որպես Պարսիֆալի երգիծանք, թեև Հոլսթը կտրականապես հերքում էր այն։ Ստեղծագործությունը, որի գլխավոր սոպրանոյի դերում Մեգի Թեյթն է, իսկ դիրիժորը՝ Յուջին Գուսենսը, ոգևորությամբ ընդունվեց Թագավորական օպերային թատրոնում իր պրեմիերայի ժամանակ։ 1923 թվականին Ռեդինգում կայացած համերգի ժամանակ Հոլսթը սայթաքեց և ընկավ՝ ուղեղի ցնցում ստանալով։ Թվում էր, թե նա լավ է ապաքինվել, և նա պատրաստ է ընդունել ԱՄՆ հրավերը, դասախոսություններ կարդալ և ղեկավարել Միչիգանի համալսարանում։ Վերադառնալուց հետո նա ավելի ու ավելի պահանջված էր դառնում՝ վարելու, տպագրության պատրաստելու, վերանայելու իր նախկին գործերը և, ինչպես նախկինում, դասավանդում։ Նրա նկատմամբ այս պահանջներից առաջացած լարվածությունը չափազանց մեծ էր։ Բժշկի հրամանով նա չեղյալ հայտարարեց 1924 թվականի ընթացքում իր մասնագիտական գործունեությունը և մեկնեց Թաքսթեդ։ 1925 թվականին նա վերսկսեց իր աշխատանքը Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցում, սակայն չվերադարձավ իր մյուս պաշտոններին։

### Հետագա տարիներ

Հոլսթի արդյունավետությունը որպես կոմպոզիտոր օգուտ տվեց մնացած աշխատանքների ազատությանը։ Այս շրջանի նրա ստեղծագործությունները Քիթսի խոսքերով ներառում են երգչախմբային սիմֆոնիան (Ըստ Ջորջ Մերեդիտի երկրորդ խմբերգային սիմֆոնիան գոյություն ունի միայն հատվածներով)։ Շեքսպիրյան կարճ օպերան՝ «At the Boar's Head»-ը նույն հանկածակի ճանաչումը չգտավ, ինչպես՝ 1928 թվականի փողային նվագախմբի A Moorside սյուիտը։

1927 թվականին Նյու Յորքի սիմֆոնիկ նվագախմբի կողմից Հոլսթին հանձնարարվեց սիմֆոնիա գրել։ Փոխարենը նա գրել է «Edgon Heat» նվագախմբային ստեղծագործությունը՝ ոգեշնչված Թոմաս Հարդիի Ուեսեքսից։ Այն առաջին անգամ հնչել է 1928 թվականի փետրվարին՝ Հարդիի մահից մեկ ամիս անց, հիշատակի համերգի ժամանակ։ Այդ ժամանակ հանրությունը կարճ ոգևորություն ունեցավ այս ամենի հանդեպ, Հոլսթյանը թուլանում էր, և ստեղծագործությունը լավ չընդունվեց Նյու Յորքում։ Օլին Դաունսը The New York Times-ում կարծիք է հայտնել, որ «նոր ստեղծագործությունը երկար ու չտարբերվող թվաց»։ Ամերիկյան ելույթի հաջորդ օրը Հոլսթը բրիտանական պրեմիերայում ղեկավարել է Բիրմինգհեմ քաղաքի նվագախումբը։ Times-ը խոստովանեց, որ ստեղծագործությունը մռայլ է, բայց նշեց, որ այն համապատասխանում է աշխարհի մասին Հարդիի մռայլ հայացքին. «*Egdon Heath-*ը ամենայն հավանականությամբ, հայտնի չէ, բայց հասկանում ես, թե ինչ է ուզում ասել կոմպոզիտորը, անկախ նրանից՝ մեզ դուր է գալիս, թե ոչ, ճշմարտությունը դա է»։ Հոլսթը վշտացած էր իր որոշ նախկին ստեղծագործությունների թշնամական ակնարկներից, բայց նա անտարբեր էր *Egdon Heath-*ի քննադատական կարծիքի նկատմամբ, որը նա համարում էր, Ադամսի խոսքերով, որպես իր «ամենակատարյալ ստեղծագործությունը»։

Իր կյանքի վերջում Հոլսթը գրել է երգչախմբային ֆանտազիա (1930) և BBC-ի կողմից նրան հանձնարարվել է ստեղծագործություն գրել զինվորական նվագախմբի համար։ Ստացված նախերգանքը և Համմերսմիթը հարգանքի տուրք էր այն վայրին, որտեղ նա անցկացրել էր իր կյանքի մեծ մասը։ Կոմպոզիտոր և քննադատ Քոլին Մեթյուզը ստեղծագործությունը համարում էր «այնքան անզիջում, որքան *Egdon Heath-ը*, որը, Իմոջեն Հոլսթի խոսքերով, «չափազանց մարդաշատ Լոնդոնի մեջտեղում հայտնաբերել է նույն անդորրը, որը նա գտել էր այնտեղ։ «Էգդոն Հիթի մենությունը» ստեղծագործությունը դժբախտություն չբերեց՝ պրեմիերան տեղի ունեցավ մի համերգի ժամանակ, որը նաև ցուցադրեց Ուոլթոնի Բելշազարի խնջույքի լոնդոնյան պրեմիերան, որտեղ այն որոշ չափով աչքի չընկավ։

Հոլսթը երաժշտություն է գրել բրիտանական «*The Bells* » (1931) ֆիլմի համար և ուրախացել, երբ նրան ընդգրկել են ամբոխի տեսարանում։ Նա գրել է «ջազ խմբի ստեղծագործություն», որը հետագայում Իմոջենը կազմակերպել է նվագախմբի համար որպես «*Capriccio»*։ Իր ողջ կյանքի ընթացքում տարբեր հաջողությամբ օպերաներ ստեղծելով՝ Հոլսթը գրեց իր վերջին օպերան ՝ «*The Wandering Scholar*», այն, ինչ Մեթյուզն անվանում է «ճիշտ միջոցը իր սև հումորի զգացողության համար, որը գրում է անմիջականորեն»։

Հարվարդի համալսարանը Հոլսթին առաջարկեց դասախոսություն վարել 1932թ.-ի առաջին կիսամյակի ընթացքում։ Ժամանելով Նյու Յորք, նա ուրախ էր վերամիավորվել իր եղբոր՝ Էմիլի հետ, ում բեմական կեղծանունը՝ Էռնեստ Կոսսարտ, նրան տարել էր Բրոդվեյ, բայց Հոլսթը հիասթափված էր մամուլի հարցազրուցավարների և լուսանկարիչների շարունակական ուշադրությունից։ Նա վայելում էր Հարվարդում անցկացրած ժամանակը, բայց այնտեղ հիվանդանում է. տասներկումատնյա աղիքի խոցը նրան մի քանի շաբաթ շարունակ ահանգստացնում էր։ Նա վերադարձավ Անգլիա, ում կարճ ժամանակով միացավ իր եղբայրը՝ Քոթսվոլդսում միասին հանգստանալու նպատակով։ Նրա առողջական վիճակը վատացավ, և նա ավելի հեռացավ երաժշտական գործունեությունից։ Նրա վերջին ջանքերից էր 1934 թվականի մարտին առաջնորդել Սուրբ Փոլի աղջիկների դպրոցի նվագախմբի երիտասարդ երաժիշտներին՝ իր վերջին ստեղծագործություններից մեկի՝ Brook Green Suite-ի կատարմամբ։

Հոլսթը մահացավ Լոնդոնում 1934թ. մայիսի 25-ին, 59 տարեկան հասակում, սրտի անբավարարությունից՝ իր խոցի վիրահատությունից հետո։ Նրա մոխիրը թաղվել է Սասեքսի Չիչեսթեր տաճարում՝ Թոմաս Ուելքսի՝ իր սիրելի Թյուդոր կոմպոզիտորի հուշահամալիրի մոտ։ Եպիսկոպոս Ջորջ Բելը հուղարկավորության ժամանակ հանդես եկավ հիշատակի ելույթով, իսկ Վոն Ուիլյամսը վարեց Հոլսթի և իր երաժշտությունը։

Երաժշտություն
-------------

### Ոճ

Հոլսթի կողմից ժողովրդական երգի կլանումը, ոչ միայն մեղեդիական իմաստով, այլև դրա պարզության և արտահայտման խնայողության առումով, օգնեց ձևավորել մի ոճ, որը նրա ժամանակակիցներից շատերը, նույնիսկ երկրպագուները, համարում էին խիստ։

Հոլսթի կիրառած շատ բնութագրեր՝ ժամանակի ոչ սովորական նշաններ, բարձրացող և իջնող տոներ, օստինատո, բիտոնալություն և երբեմն-երբեմն բազմատոնություն, նրան առանձնացնում էին անգլիացի այլ կոմպոզիտորներից։ Վոն Ուիլյամսը նշեց, որ Հոլսթը միշտ ասում էր այն, ինչ ցանկանում էր ասել, ուղղակիորեն և հակիրճ. «Նա չէր վախենում ակնհայտ լինելուց, երբ պահանջվում էր, և ոչ էլ վարանում էր հեռու լինել, երբ հեռավորությունն արտահայտում էր իր նպատակը»։ Քենեդին ենթադրել է, որ Հոլսթի ոճի ներկայացումը մասամբ կոմպոզիտորի վատառողջության արդյունքն էր։ Այնուամենայնիվ, որպես փորձառու գործիքավորող և նվագախմբի անդամ, Հոլսթը երաժշտությունը հասկանում էր իր նվագարկիչների տեսանկյունից և համոզվում էր, որ, որքան էլ դժվար լինի, նրանք միշտ իրագործելի են։ Ըստ իր աշակերտ Ջեյն Ջոզեֆի, Հոլսթը իր կատարման մեջ զարգացրել է «գործնական ընկերակցության ոգին... ոչ ոք չի կարող ավելի լավ իմանալ, քան նա պրոֆեսիոնալ երաժշտի համար հնարավոր ձանձրույթը, և այն երաժշտությունը, որը ձանձրույթն անհնարին է դարձնում»։

### Վաղ Ժամանակի աշխատանքներ

Թեև Հոլսթը ոսանողության տարիներին և վաղ հասուն տարիքում գրել է մեծ թվով ստեղծագործություններ, մասնավորապես երգեր, սակայն այն ինչ գրել է մինչև 1904 թվականը, հետագարում նա դրանք անվանել է «վաղ ժամանակի սարսափներ»։ Այնուամենայնիվ, կոմպոզիտոր և քննադատ Քոլին Մեթյուզը նույնիսկ այս աշակերտական ստեղծագործություններում ընդունում է որպես «բնազդային նվագախմբի հմայք»։ Այս ժամանակաշրջանի մի քանի գործերից, որոնք ունեն որոշակի ինքնատիպություն, Մեթյուզը մատնանշում է 1894 թվականի «G minor» լարային տրիոն (որը մինչև 1974 թվականը չի հնչել) որպես Հոլսթի առաջին անկրկնելի ստեղծագործություն։ Մեթյուզը և Իմոջեն Հոլսթը ընդգծում են «Elegy» շարժումը «*The Cotswold Symphony*» (1899–1900), որպես աշկերտական ստեղծագործություններից ավելի կատարյալ, իսկ Իմոջենը տեսնում է իր հոր իրական «ես»-ի ակնարկները 1899 թվականի «*Suite de ballet*» և «*Ave Maria*»-ում։ Նա և Մեթյուզը պնդում են, որ Հոլսթը գտել է իր իսկական ձայնը Ուիթմենի «Միստիկ շեփորահարը» (1904) հատվածներում, որտեղ կարճ ակնկալվում են «Մոլորակներ»-ում Մարսին բնութագրող շեփորի զանգերը։

### Փորձարարական տարիներ

20-րդ դարի սկզբին, ըստ Մեթյուսի, թվում էր, որ Հոլսթը կարող է հետևել Շյոնբերգին մինչև ուշ ռոմանտիզմ։ Փոխարենը, ինչպես Հոլսթը հետագայում հասկացավ, իր հանդիպումը Purcell's *Dido and Aeneas-ի* հետ դրդեց նրան փնտրել «անգլերեն լեզվի երաժշտական բառակապակցությունները»։ Ժողովրդական երգի վերածնունդը դարձավ Հոլսթի հետագա կատալիզատորը, որպեսզի նոր դարի առաջին տասնամյակում ոգեշնչում փնտրի այլ աղբյուրներից։

#### Հնդկական ժամանակաշրջան

Հոլսթի հետաքրքրությունը հնդկական առասպելաբանության նկատմամբ, որը կիսում են իր ժամանակակիցներից շատերը, առաջին անգամ երաժշտականորեն ակնհայտ դարձավ Սիտա օպերայում (1901–06)։ Օպերայի երկարատև ստեղծման ընթացքում Հոլսթն աշխատել է հնդկական թեմաներով այլ ստեղծագործությունների վրա։ Դրանցից ՝ «Մայա»-ն (1901)  ներառում է ջութակ և դաշնամուր, որը կոմպոզիտոր և գրող Ռեյմոնդ Հեդը համարում էր «անփույթ սալոնային ստեղծագործություն, որի երաժշտական լեզուն վտանգավոր կերպով մոտ է Սթիվեն Ադամսին»։ Այնուհետև Վոն Ուիլյամսի միջոցով Հոլսթը հայտնաբերեց և դարձավ Ռավելի երաժշտության երկրպագուն, որին նա համարում էր «մաքրության մոդել» Հայդնի մակարդակի վրա, մեկ այլ կոմպոզիտոր, որով նա մեծապես հիանում էր։

Ռավելի, հինդու հոգեպաշտությունը և անգլիական ժողովրդական մեղեդիների համակցված ազդեցությունը Հոլսթին հնարավորություն տվեց դուրս գալ Վագների և Ռիխարդ Շտրաուսի երբեմնի ամենատարբեր ազդեցություններից և կերտել իր ոճը։ Իմոջեն Հոլսթը ընդունել է Հոլսթի սեփական առաջարկը (գրել է Վոն Ուիլյամսին). «Պետք է հետևել Վագներին այնքան ժամանակ, մինչև նա ձեզ առաջնորդի դեպի նորույթներ»։ Նա գրում է, որ չնայած իր մեծ օպերայի՝ Սիտանի, մեծ մասը «հին ու բարի վագներյան ստեղծագործություն» է, վերջում երաժշտության մեջ փոփոխություն է տեղի ունենում, և Երկրի Ձայնը ներկայացնող թաքնված երգչախմբի գեղեցիկ հանգիստ արտահայտությունները կան, որը «Հոլսթի սեփական լեզուն է»։

Ռուբբրայի, 1911 թվականին Հոլսթի Ռիգ Վեդայի օրհներգի հրապարակումը նշանակալից իրադարձություն էր կոմպոզիտորի զարգացման մեջ. «Մինչ այդ Հոլսթի երաժշտությունը, իրոք, ցույց էր տալիս արտասանության հստակություն, որը միշտ եղել է նրա բնութագիրը, բայց ներդաշնակությունը քիչ էր, ինչը կարող էր առանձնացնել նրան որպես ժամանակակից երաժշտության կարևոր գործիչ»։ Դիկինսոնը նկարագրում է այս վեդական միջավայրերը որպես պատկերավոր, այլ ոչ թե կրոնական. թեև որակը փոփոխական է, բայց սուրբ տեքստերը հստակորեն «կենսական աղբյուրներ են շոշափել կոմպոզիտորի երևակայության մեջ»։ Թեև Հոլսթի հնդկական չափածո երաժշտությունը մնաց ընդհանուր առմամբ արևմտյան բնույթով, որոշ վեդական միջավայրերում նա փորձեր կատարեց հնդկական ռագայի (կշեռքների) հետ։

Կամերային «Սավիտրի» օպերան (1908) գրված է երեք մենանվագ ձայների՝ փոքրիկ թաքնված կանացի երգչախմբի և երկու ֆլեյտաների, անգլիական եղջրափողի և կրկնակի լարային քառյակի գործիքային համադրությամբ։ Երաժշտական քննադատ Ջոն Ուորաքը մեկնաբանում է «արտասովոր արտահայտչական նրբությունը», որով Հոլսթը սփրում է իր ուժերը։ Ստեղծագործությունը բացող երկու առանց ուղեկցող վոկալային տողերը հմտորեն փոխանցում են մահվան՝ անտառի միջով անշեղորեն առաջխաղացող և Սավիտրիի միջև հարաբերությունները, որոնց վախեցած պատասխանները պտտվում են նրա շուրջը, չկարողանալով խուսափել նրա ներդաշնակ ձգումից»։ Հեդը նկարագրում է ստեղծագործությունը որպես իր ժամանակների եզակի՝ իր կոմպակտությամբ և համարում է Հոլսթի ամենահաջող փորձը՝ վերջ դնելու վագներյան քրոմատիզմի գերիշխանությանը իր երաժշտության մեջ։ Դիկինսոնը դա համարում է նշանակալից քայլ՝ «ոչ թե դեպի օպերա, այլ դեպի Հոլսթի տեսլականի իմաստաբանական հետապնդում»։

#### Ժողովրդական երգը և այլ ազդեցությունները

Հոլսթի հնդկական տեքստերի պարամետրերը կազմում էին նրա կոմպոզիտորական ստեղծագործության միայն մի մասը 1900-1914 թվականներին։ Նրա երաժշտական զարգացման համար շատ կարևոր գործոն էր անգլիական ժողովրդական երգի վերածնունդը, որն ակնհայտ է «*A Somerset Rhapsody*» (1906–07 թվականներ) նվագախմբային սյուիտում։ Այն ի սկզբանե հիմնված էր տասնմեկ ժողովրդական երգիերի վրա. այն հետագայում կրճատվել է, հասնելով չորս երգի։ Դիտարկելով ստեղծագործության ազգակցական կապը Վոն Ուիլյամսի Նորֆոլկ ռապսոդիայի հետ՝ Դիկինսոնը նշում է, որ իր ընդհանուր կառուցվածքով Հոլսթի ստեղծագործությունը «բարձրանում է երգի ընտրության մակարդակից»։ Իմոջենը ընդունում է, որ Հոլսթի կողմից անգլիական ժողովրդական երգերի հայտնագործությունը «փոխակերպեց նրա նվագախմբային գրությունը», և որ A Somerset Rhapsody-ի կոմպոզիցիան շատ բան արեց՝ հեռացնելու քրոմատիկիզմը, որը գերիշխում էր նրա վաղ ստեղծագործությունների մեջ։1906 թվականի «Երկու երգ առանց խոսքերի» ստեղծագործության մեջ Հոլսթը ցույց տվեց, որ կարող է ստեղծել իր սեփական օրիգինալ երաժշտությունը՝ օգտագործելով ժողովրդական բառապաշարը։ «Արևմուտքի երգեր» ֆանտաստիկ նվագախմբային ժողովրդական երգը, որը նույնպես գրվել է 1906 թվականին, կոմպոզիտորը այդպես էլ չհրապարակեց, թեև այն ի հայտ եկավ 1980-ականներին Ջեյմս Քուրնոուի նվագախմբի համար մշակման տեսքով։

Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդող տարիներին Հոլսթը ստեղծագործել է տարբեր ժանրերում։ Մեթյուզը համարում է 1908 թվականի Բենի Մորա սյուիտում գտնվող հյուսիսաֆրիկյան քաղաքի հիշատակումը կոմպոզիտորի մինչ օրս ամենաանհատական ստեղծագործությունը. երրորդ շարժումը տալիս է մինիմալիզմի նախադիտում չորս բարերի թեմայի մշտական կրկնության մեջ:Հոլսթը գրել է երկու սյուիտ զինվորական նվագախմբի համար՝ համապատասխանաբար E-flat (1909) և F-Major (1911), որոնցից առաջինը դարձել և մնում է փողային նվագախմբի հիմնական բաղադրիչը։ Այս ստեղծագործությունը, որը խիստ ինքնատիպ և զգալի երաժշտական ստեղծագործություն է, ազդանշանային շեղում էր այն բանից, ինչ Շորթը նկարագրում է որպես «սովորական տառադարձումներ և օպերային ընտրանիներ, որոնք համակել էին խմբի երգացանկը»։ Նաև 1911 թվականին նա գրեց «Հեկուբայի ողբը»՝ Գիլբերտ Մյուրեյի «Եվրիպիդեսի» թարգմանության դրվագը, որը կառուցված էր յոթ կրկներգի վրա,Դիկինսոնը ասում էր, որ դրանք նախատեսված էին ներկայացնելու համար Հեկուբայի կողմից աստվածային բարկության դեմ պայքարը։ 1912 թվականին Հոլսթը ստեղծեց երկու սաղմոսային դրվագներ, որտեղ նա փորձեր կատարեց պարզ երգի վրա, նույն տարին տեսավ մշտապես հայտնի Սուրբ Փոլի սյուիտը և նրա «Pantastes» լայնածավալ նվագախմբային աշխատանքը ձախողվեց։

### Ամբողջական վերելք

#### «Մոլորակները»

Չնայած Phantastes-ի լայնածավալ նվագախմբային ստեղծագործություն ստեղծելու ձախողմանը Հոլսթը ունեցավ «Մոլորակները» ստեղծագործության գաղափարը 1913 թվականին՝ մասամբ աստղագուշակության նկատմամբ իր հետաքրքրության և նաև նրա վճռականության պատճառով։ Ընտրված ձևաչափի վրա կարող էր ազդած լինել Շյոնբերգի Fünf Orchesterstücke-ի կողմից և կիսում է գեղագիտական ինչ-որ բաներ Դեբյուսիի Նոկտյուրններից կամ La mer-ից ենթադրում է Մեթյուսը։ Հոլսթը սկսեց ստեղծել «Մոլորակները» 1914 թվականին։ Գործերը իրենց վերջնական հաջորդականությամբ չհրապարակվեցին. առաջինը գրվել է «Մարս»-ը, որին հաջորդել են «Վեներան» և «Յուպիտերը»։ «Սատուրնը», «Ուրանը» և «Նեպտունը» ստեղծվել են 1915 թվականին, իսկ «Մերկուրին» ավարտվել է 1916 թվականին։

Յուրաքանչյուր մոլորակ ներկայացված է առանձին բնավորությամբ։ Դիկինսոնը նկատում է, որ «ոչ մի մոլորակ այլից գույն չի վերցնում»։ «Մարս»-ում հինգ հարվածից բաղկացած կայուն, անհավասար ռիթմիկ երաժշտություն է, որը զուգորդվում է շեփորի ձայներով և ներդաշնակ դիսոնանսով, տալիս է մարտական երաժշտություն տեսք, որը Շորթի հավաստմամբ եզակի է բռնության և սարսափի արտահայտությամբ՝ պատերազմի իրականությունը, քան հերոսական գործերը փառաբանելը»։ «Վեներա»-ում Հոլսթը ընդգրկեց երաժշտություն վոկալային ստեղծագործությունից՝ «*A Vigil of Pentecost*»՝ բացումը ապահովելու համար. Շարժման ներսում գերիշխող տրամադրությունը խաղաղ հրաժարականի և կարոտի տրամադրությունն է։ «Մերկուրիում» գերակշռում են անհավասարաչափ տոնայնությունը և թեմայի արագ փոփոխությունները, որոնք ներկայացնում են թեւավոր սուրհանդակի արագ թռիչքը։ «Յուպիտերը» հայտնի է իր կենտրոնական մեղեդիով՝ «Thaxted», Դիկինսոնի կարծիքով՝ «ֆանտաստիկ հանգստություն, որը շատերին հեռու է պահում գաղտագողի հաճույքից»։ Դիկինսոնը և այլ քննադատներ դատապարտել են մեղեդու ավելի ուշ օգտագործումը «I Vow to Thee, My Country» հայրենասիրական օրհներգում, չնայած Հոլսթի լիարժեք մեղսակցությանը։

«Սատուրնի» համար Հոլսթը դարձյալ օգտագործեց նախկինում ստեղծված վոկալ ստեղծագործությունը՝ Dirge և Hymeneal, որպես շարժման հիմք, որտեղ կրկնվող ակորդները ներկայացնում են ծերության անողոք մոտեցումը։ Հաջորդում է «Ուրանը»,որը ունի Բեռլիոզի ֆանտաստիկ սիմֆոնիայի և Դուկասի «Կախարդի աշակերտի» տարրերը, որոնք պատկերում են հրաշագործին, ով «անհետանում է ծխի ամպը մեջ, երբ շարժման ձայնային ազդակը նվազում է fff-ից մինչև ppp մի տարածության մեջ՝ մի քանի ուղղությամբ»։ «Նեպտունը»՝ վերջին շարժումը, ավարտվում է անխոս կանացի երգչախմբով, որն աստիճանաբար նահանջում է, մի էֆեկտ, որը Ուորաքը նմանեցնում է «չլուծված անժամկետության... երբեք չի ավարտվում, քանի որ տարածությունը չի ավարտվում, այլ հեռանում է դեպի հավերժական լռություն»։ ]  Բացի «I Vow to Thee...»-ի հետ իր զիջումից, Հոլսթը պնդում էր ամբողջ ստեղծագործության միասնությունը և դեմ էր առանձին շարժումների կատարմանը[9]: Այնուամենայնիվ, Իմոգենը գրել է, որ ստեղծագործությունը «տուժել է հատվածներում որպես ֆոնային երաժշտություն մեջբերվելուց»։

#### Հասունություն

«Մոլորակները» ստեղծագործության ընթացքում և դրանից հետո Հոլսթը գրել է բազմաթիվ վոկալ և երգչախմբային ստեղծագործություններ, որոնցից շատերը պատերազմի ժամանակ «Taxted Whitsun» փառատոների համար էին, 1916–1918 թվականներ:Դրանք ներառում են 1916 թվականի Վեց երգչախմբային ժողովրդական երգերը՝ հիմնված West Country մեղեդիների վրա, որոնցից «Swansea Town»՝ իր «բարդ տոնով», Դիկինսոնի կողմից համարվում է ամենահիշարժանը։ Հոլսթը նսեմացնում էր երաժշտությունը, որպես «արվեստի սահմանափակ ձև», որում «մաներիզմը գրեթե անխուսափելի է», այնուամենայնիվ, կոմպոզիտոր Ալան Գիբսը կարծում է, որ Հոլսթի հավաքածուն առնվազն հավասար է Վոն Ուիլյամսի 1913 թվականի հինգ անգլերեն ժողովրդական երգերին։

Հոլսթի առաջին կարևոր աշխատանքը «Մոլորակներից» հետո «Հիսուսի օրհներգն» էր, որն ավարտել է 1917 թվականին։ Բառերը գնոստիկական տեքստից են՝ Հովհաննեսի ապոկրիֆ ակտերը, օգտագործելով հունարենից թարգմանությունը, որը Հոլսթը պատրաստել էր Քլիֆորդ Բաքսի և Ջեյն Ջոզեֆի օգնությամբ։ Ղեկավարը մեկնաբանում է Հիմնի նորարար բնույթը. «Հոլսթը մի կողմ թողեց վիկտորիանական և Էդվարդյան սենտիմենտալ օրատորիոն և ստեղծեց այն տեսակի ստեղծագործությունների նախորդը, որը Ջոն Թավեները, օրինակ, պետք է գրեր 1970-ականներին»։ Մեթյուզը գրել է, որ հիմնի «էկստատիկ» որակը համապատասխանում է անգլիական երաժշտությանը «գուցե միայն Թիփեթի «*The Vision of Saint Augustine*» պայթուցիկ ակորդային տեղաշարժերով»։

*Ode to Death* (1918–19) ստեղծագործության մեջ Մեթյուզը ընկալում է հանդարտ, զիջող տրամադրությունը որպես «կտրուկ-դեմք»՝ օրհներգի կյանքի բարելավող ոգեղենությունից հետո։ Ուորաքը վկայակոչում է իր մեկուսացած հանգստությունը․ Իմոջեն Հոլսթը կարծում էր, որ օդում արտահայտվում է Հոլսթի անձնական վերաբերմունքը մահվան նկատմամբ։1922 թվականին նրա պրեմիերայից ի վեր այս ստեղծագործությունը հազվադեպ է հնչել, չնայած կոմպոզիտոր Էռնեստ Ուոքերը կարծում էր, որ դա Հոլսթի լավագույն ստեղծագործությունն էր մինչ այդ։

Ազդեցիկ քննադատ Էռնեստ Նյումանը «*The Perfect Fool*»-ը համարում էր «ժամանակակից բրիտանական օպերաներից լավագույնը», սակայն դրա անսովոր կարճ տեւողությունը (մոտ մեկ ժամ) և պարոդիկ, քմահաճ բնույթը, որը The Times-ը նկարագրում է որպես «փայլուն հանելուկ», ասում է՝ օպերային հիմնական հոսքից դուրս է։ Օպերայից միայն բալետային երաժշտությունը, որը The Times-ն անվանել է «ամենափայլունը փայլուն պահերով շողացող ստեղծագործության մեջ», պարբերաբար հնչում է 1923 թվականից։ Հոլսթի լիբրետոն մեծ քննադատության է արժանացել, թեև Էդվին Էվանսը նկատում է օպերայում այն հազվագյուտ վերաբերմունքի մասին, որ կարող է լսվել երգի բառերը։

### Ավելի ուշ ժամանակների գործերը

"Boar's Head" տեսարանը *Henry IV Part I (1853 outline)-ից։*
Նախքան 1924 թվականին իր հարկադիր հանգիստը, Հոլսթը նոր հետաքրքրություն դրսևորեց կոնտրպունտի նկատմամբ՝ 1922 թվականի իր «Ֆուգալ նախերգանքը» ամբողջական նվագախմբի համար և 1923 թվականի նեոդասական ֆուգալ կոնցերտը ֆլեյտայի, հոբոյի և լարերի համար։ Վերջին տասնամյակում նա միախառնեց երգը և փոքր ստեղծագործությունները հիմնական ստեղծագործությունների և երբեմն նորերի հետ; Ֆլեյտայի, ջութակի և հոբոյի համար 1925 թվականի Տերցետտոն յուրաքանչյուր գործիք նվագում է տարբեր ստեղներով, դա Իմոջենը նշում է որպես Հոլսթի միակ հաջողված կամերային աշխատանքը։1924 թվականին ավարտված երգչախմբային սիմֆոնիայի մասին Մեթյուզը գրում է,«Իրական որակի մի քանի շարժումներից հետո եզրափակիչը ցնցող հակակլիմաքս է»։ Հոլսթի նախավերջին՝ «*At the Boar's Head*» (1924) օպերան հիմնված է Շեքսպիրի Հենրի IV-ի պանդոկի մաս 1 և 2 տեսարանների վրա։ Երաժշտությունը, որը հիմնականում բխում է Սեսիլ Շարփից և այլ հավաքածուներից հավաքված հին անգլերեն մեղեդիներից, ունի արագություն և եռանդ։ [4] Ժամանակակից քննադատ Հարվի Գրեյսը նկատեց ինքնատիպության բացակայությունը, որը, ըստ նրա, «կարելի է ցույց տալ ոչ պակաս համոզիչ կերպով կոմպոզիտորի կողմից նյութի մշակմամբ, քան նրա գյուտով»։

*Egdon Heath-ը*(1927) Հոլսթի առաջին խոշոր նվագախմբային աշխատանքն էր «Մոլորակներ»-ից հետո։ Մեթյուզն ամփոփում է երաժշտությունը որպես «անորսալի և անկանխատեսելի հիմնական տարրերով՝ անզարկերակ թափառող մեղեդի [լարերի համար, տխուր փողային երթ և անհանգիստ երաժշտություն լարերի և հոբոյի համար»։ Մինչև վերջ առեղծվածային պարը, ասում է Մեթյուզը, «տարօրինակ գործի ամենատարօրինակ պահն է»։ Ավելի հանրաճանաչ հաջողության հասավ A Moorside Suite փողային նվագախումբը, որը գրվել էր 1928 թվականի փողային նվագախմբերի ազգային փառատոնի առաջնության համար:Թեև գրված է հյուսիսային փողային նվագախմբի երաժշտության ավանդույթների համաձայն, սյուիտը, ըստ Շորթի, կրում է Հոլսթի անսխալականությունը։ Տպագիր, «սկսած բացվող Շերցոյի 6/8-ից մինչև ամփոփիչ մարտի եռանդուն մեղեդիական չորրորդները, միջանկյալ Նոկտյուրնը, որը նմանություն ունի Սատուրնի դանդաղաշարժ երթի հետ»։ Ինչպես «Egdon Heath»-ի դեպքում, որը պատվիրել է որպես սիմֆոնիա, հոդվածը բացահայտում է փողային նվագախմբի այս ստեղծագործության սիմֆոնիկ բնույթը։

Ձայնագրություններ
-----------------

Հոլսթը որոշ ձայնագրություններ է կատարել՝ վարելով իր իսկ երաժշտությունը։ Կոլումբիայի ընկերության համար նա 1922 թվականին ձայնագրեց Բենի Մորան, «Մարտական երգը» և ամբողջական «Մոլորակները» Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ (LSO)՝ օգտագործելով ակուստիկ գործընթացը:Վաղ ձայնագրության սահմանափակումները կանխեցին կանանց ձայնի աստիճանական մարումը «Նեպտունի» վերջում, և ստորին լարերը պետք է փոխարինվեին տուբայով՝ արդյունավետ բաս ձայն ստանալու համար։ Անանուն լարային նվագախմբի հետ 1925 թվականին Հոլսթը ձայնագրել է *St Paul's Suite* և *Country* երգը։ Կոլումբիայի գլխավոր մրցակիցը՝ HMV-ն, թողարկեց նույն երգացանկի որոշ ձայնագրություններ՝ անանուն նվագախմբի հետ, որը ղեկավարում էր Ալբերտ Քոութսը։ Երբ սկսվեց էլեկտրական ձայնագրությունը, ձայնագրման կտրուկ բարելավված որակով, Հոլսթը և LSO-ն նորից ձայնագրեցին «Մոլորակները» շարքը Կոլումբիայի համար» 1926 թվականին։

LP-ի վաղ ժամանակաշրջանում Հոլսթի երաժշտությունից քիչ բան էր հասանելի սկավառակի վրա։ Նրա ստեղծագործություններից միայն վեցն են թվարկված The Record Guide-ում։ The Planets, The Perfect Fool բալետային երաժշտությունը, Սուրբ Փոլի Սյուիտը և երեք կարճ երգչախմբային ստեղծագործություններ:Ստերեո LP-ի և CD-ի ժամանակներում ամբողջ աշխարհից թողարկվել են The Planets-ի բազմաթիվ ձայնագրություններ՝ նվագախմբերի և դիրիժորների կատարմամբ։ 21-րդ դարի սկզբին հիմնական և շատ փոքր նվագախմբային և երգչախմբային ստեղծագործությունները թողարկվել էին սկավառակի վրա։ The Penguin Guide to Recorded Classical Music-ի 2008 թվականի թողարկումը պարունակում էր յոթ էջ Հոլսթի ստեղծագործությունների ցանկը CD-ով։ Օպերաներից ձայնագրվել են *Savitri*, *The Wandering Scholar*, and *At the Boar's Head* շարքերը։

Ժառանգություն
-------------


Հոլսթի ազդեցությունը մնայուն է բոլորիս աշխատանքում, ովքեր գնահատում են անմիջականությունն ու անկեղծությունը, և ովքեր երաժշտությունը համարում են առօրյա կյանքի կենսական մաս։

Հարգանքի տուրք Էդմոնդ Ռուբբրայից
Ուորաքն ընդգծում է, որ Հոլսթը բնազդային ըմբռնում է ձեռք բերել, թերևս ավելի շատ, քան ցանկացած անգլիացի կոմպոզիտոր, ժողովրդական երգի կարևորության մասին։ Դրանում նա գտավ «նոր հայեցակարգ ոչ միայն այն մասին, թե ինչպես կարելի է կազմակերպել մեղեդին, այլ այն մասին, թե ինչ ազդեցություն է ունեցել հասուն գեղարվեստական լեզվի զարգացման վրա»։ Հոլսթը չի հիմնել կամ ղեկավարել կոմպոզիտորական դպրոց. այնուհանդերձ, նա ազդեցություն գործեց ինչպես ժամանակակիցների, այնպես էլ հաջորդների վրա։ Ըստ Շորթի՝ Վոն Ուիլյամսը նկարագրել է Հոլսթին որպես «ամենամեծ ազդեցություն իմ երաժշտության վրա», թեև Մեթյուզը պնդում է, որ յուրաքանչյուրը հավասարապես ազդել է մյուսների վրա։ Հետագա կոմպոզիտորների շարքում Շորթը ճանաչում է Մայքլ Թիփեթին որպես Հոլսթի «ամենանշանակալի գեղարվեստական ժառանգորդը» և՛ կոմպոզիցիոն ոճի առումով, և՛ այն պատճառով, որ Թիփեթը, ով փոխարինեց Հոլսթին որպես Մորլի քոլեջի երաժշտության տնօրեն, պահպանեց այնտեղ Հոլսթի երաժշտության ոգին։ Հոլսթի հետ վաղ հանդիպման մասին Թիփեթն ավելի ուշ գրեց. «Հոլսթը կարծես հենց իմ ներսում էր՝ սուր հոգևոր տեսլականով»։ Քենեդին նկատում է, որ «ունկնդիրների նոր սերունդը... Հոլսթին ճանաչեց շատերի ոգեշնչման աղբյուրը, որով նրանք հիանում էին Բրիթենի և Թիփեթի երաժշտության մեջ»։ Հոլսթի աշակերտ Էդմունդ Ռուբբրան խոստովանեց, թե ինչպես է ինքը և այլ երիտասարդ անգլիացի կոմպոզիտորներ կրկնօրինակել Հոլսթի ոճը։

Շորթը մեջբերում է այլ անգլիացի կոմպոզիտորների, ովքեր պարտք են Հոլսթին, մասնավորապես՝ Ուիլյամ Ուոլթոնին և Բենջամին Բրիթենին, և ենթադրում է, որ Հոլսթի ազդեցությունը կարող էր զգացվել ավելի հեռուներում։ Ամենից առաջ Շորթը ճանաչում է Հոլսթին որպես ժողովրդի համար կոմպոզիտոր, որը կարծում էր, որ կոմպոզիտորի պարտականությունն է երաժշտություն տրամադրել գործնական նպատակների համար՝ փառատոներ, տոնակատարություններ, արարողություններ, Սուրբ Ծննդյան երգեր կամ պարզ օրհներգեր։ Այսպիսով, ասում է Շորթը, «շատ մարդիկ, ովքեր, հնարավոր է, երբեք չեն լսել Հոլսթի գլխավոր գործերից որևէ մեկը, այնուամենայնիվ, մեծ հաճույք են ստացել լսել կամ երգել այնպիսի փոքրիկ գլուխգործոցներ, ինչպիսին է «In the Bleak Midwinter»երգը։

2009 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Չիչեսթերի տաճարում Հոլսթի հիշատակին նվիրված համերգներից հետո նոր հուշահամալիր բացվեց՝ նվիրված կոմպոզիտորի մահվան 75-րդ տարելիցին։ Այն մակագրված է Հիսուսի օրհներգի տեքստից՝ «Երկնային ոլորտները մեզ համար երաժշտություն են ստեղծում»։ 2011 թվականի ապրիլին BBC հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմը՝ «Holst»: «In the Bleak Midwinter» ստեղծագործությունում նկարագրում էր Հոլսթի կյանքը՝ մասնավորապես անդրադառնալով սոցիալիզմին և աշխատավոր մարդկանց գործին նրա աջակցությանը։ Հոլսթի ծննդավայրը՝ 4 Pittville Terrace (հետագայում հայտնի է որպես 4 Clarence Road) Փիթվիլում, Չելթենհեմ, այժմ Հոլսթի անվան թանգարանն է և բաց է այցելուների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

**Նշումներ**

1. ↑  Ralph Vaughan Williams quoted Gilbert and Sullivan's *H.M.S. Pinafore* in characterising Holst: "'in spite of all temptations [to belong to other nations]', which his name may suggest, Holst 'remains an Englishman'"
2. ↑  According to Imogen Holst the most probable lender was Adolph's sister Nina.
3. ↑  Case was instrumental in having Beethoven's Three Equals for four trombones, WoO 30 played at W. E. Gladstone's funeral in May 1898.
4. ↑  Vaughan Williams recorded this in a letter dated 19 September 1937 to Imogen Holst, signing himself, as was his custom, "Uncle Ralph". In the same letter he wrote of Holst's view "That the artist is born again & starts afresh with every new work."
5. ↑  "Stephen Adams" was the assumed name of Michael Maybrick, a British composer of Victorian sentimental ballads, the best known of which is "The Holy City".
6. ↑  Alan Gibbs, who edited Dickinson's book, remarks in a footnote that, perhaps fortunately, neither Dickinson nor Imogen was alive to hear the "deplorable 1990s version" of the Jupiter tune, sung as an anthem at the Rugby World Cup.
**Ծանոթագրություններ**

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118774794 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004.
6. 1 2 3  Holst (1969), p. 6
7. ↑  Mitchell, p. 3
8. ↑  Short, p. 9
9. ↑  Short, p. 10
10. ↑  Short, p. 476; "The Theatres", *The Times*, 16 May 1929, p. 1; Atkinson, Brooks. "Over the Coffee Cups", *The New York Times*, 5 April 1932 (subscription required) «Archived copy». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 19. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 6-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link) CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link); and Jones, Idwal. "Buttling a Way to Fame", *The New York Times*, 7 November 1937 (subscription required)
11. 1 2  Mitchell, pp. 3–4.
12. 1 2 3  Holst (1969), p. 7
13. ↑  «Mr Gustav Holst». *The Times*. 1934 թ․ մայիսի 26. էջ 7.
14. ↑  Holst (1981), p. 15
15. ↑  Mitchell, p. 5 and Holst (1969) p. 23
16. 1 2  Vaughan Williams, Ralph (1920 թ․ հուլիս). «Gustav Holst, I». *Music & Letters*. **1** (3): 181–90. doi:10.1093/ml/1.3.181. JSTOR 725903. (subscription required)
17. ↑  Holst (1969), p. 9
18. ↑  Holst (1969), p. 20
19. ↑  Short, p. 16
20. 1 2  Mitchell, p. 6
21. ↑  Holst (1981), p. 17
22. ↑  Short, pp. 17–18
23. 1 2 3  Holst (1969), p. 8
24. ↑  Holst (1969), pp. 13 and 15
25. ↑  Mansfield, Orlando A. (1916 թ․ ապրիլ). «Some Anomalies in Orchestral Accompaniments to Church Music». *The Musical Quarterly*. Oxford University Press. **2** (2). doi:10.1093/mq/II.2.199. JSTOR 737953. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 3-ին.
26. ↑  Mitchell, p. 9
27. 1 2 3 4 5  Holst (1981), p. 19
28. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23  Matthews, Colin. «Holst, Gustav». Grove Music Online. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 22-ին.(subscription required)
29. ↑  Holst (1969), p. 11
30. ↑  Howells, Herbert. «Charles Villiers Stanford (1852–1924). An Address at His Centenary». *Proceedings of the Royal Musical Association, 79th Sess. (1952–1953)*: 19–31. JSTOR 766209. (subscription required)
31. ↑  Mitchell, p. 15
32. ↑  Moore, p. 26
33. ↑  de Val, Dorothy (2013). *In Search of Song: The Life and Times of Lucy Broadwood*. Music in Nineteenth-Century Britain. Ashgate Publishing. էջ 66. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 18-ին.
34. 1 2  Holst, Gustav (1974), p. 23
35. ↑  Holst (1969), p. 16
36. 1 2 3 4 5  Vaughan Williams, Ralph. «Holst, Gustav Theodore (1874–1934)». Oxford Dictionary of National Biography Online edition. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 22-ին. (subscription or UK public library membership required)
37. ↑  Holst (1969), p. 17
38. ↑  Holst (1981), p. 21
39. ↑  Vaughan Williams, p. 252
40. 1 2 3  Holst (1981), p. 23
41. ↑  Holst (1981), p. 60
42. ↑  «The Hospital for Women». *The Times*. 1897 թ․ մայիսի 26. էջ 12.
43. ↑  Short, p. 34; and Holst (1969), p. 20
44. ↑  Short, p. 28
45. ↑  Holst (1981), p. 28
46. ↑  Holst (1969), p. 29
47. ↑  Dickinson (1957), p. 37
48. ↑  Holst (1969), p. 24
49. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Warrack, John (2011 թ․ հունվար). «Holst, Gustav Theodore». Oxford Dictionary of National Biography Online edition. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 4-ին.(subscription required)
50. ↑  Holst (1981), p. 30
51. ↑  Gibbs, pp. 161–62
52. ↑  Gibbs, p. 168
53. ↑  Holst (1969), p. 30
54. ↑  Rubbra, p. 40
55. ↑  Rubbra, p. 41
56. 1 2  Rubbra, p. 30
57. ↑  Holst (1981), p. 24
58. ↑  Holst (1981), p. 25
59. 1 2 3 4 5 6  Graebe, Martin (2011). «Gustav Holst, Songs of the West, and the English Folk Song Movement». *Folk Music Journal*. **10** (1): 5–41. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 26-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 6-ին.(subscription required)
60. ↑  Short, p. 88
61. ↑  Short, p. 207
62. ↑  Short, pp. 74–75
63. ↑  Mitchell, p. 91
64. ↑  Vaughan Williams, Ralph (1920 թ․ հոկտեմբեր). «Gustav Holst (Continued)». *Music & Letters*. **1** (4): 305–317. doi:10.1093/ml/1.4.305. JSTOR 726997. (subscription required)
65. ↑  «Music—Purcell's 'Fairy Queen'». *The Times*. 1911 թ․ հունիսի 12. էջ 10.
66. ↑  Mitchell, p. 118
67. ↑  Holst (1969), p. 43
68. ↑  Short, p. 117
69. ↑  Holst (1981), p. 40
70. ↑  Short, p. 151
71. ↑  Mitchell, pp. 139–140
72. ↑  Short, pp. 126 & 136
73. ↑  Holst (1981), p. 41
74. ↑  Short, p. 135
75. ↑  Short, p. 158; and Mitchell, pp. 154–55
76. ↑  Mitchell, p. 156
77. ↑  Holst (1969), pp. 51–52
78. ↑  Short, p. 144
79. ↑  «Savitri». *The Times*. 1921 թ․ հունիսի 24. էջ 13.
80. ↑  Short, p. 159
81. ↑  Holst (1969) p. 52
82. ↑  Կաղապար:London Gazette
83. ↑  Mitchell, p. 161
84. 1 2  Boult (1973), p. 35
85. ↑  Mitchell, p. 165
86. ↑  Boult (1979), p. 33
87. ↑  Short, p. 171
88. ↑  Mitchell, p. 212
89. ↑  «Music of the Week: Holst's 'Hymn of Jesus'». *The Observer*. 1920 թ․ մարտի 28. էջ 11.
90. ↑  «Holst's 'Hymn of Jesus'». *The Times*. 1920 թ․ մարտի 26. էջ 12.
91. ↑  Adams, Byron (Winter 1992). «Gustav Holst: The Man and His Music by Michael Short». *Musical Quarterly*. **78** (4): 584. JSTOR 742478. (subscription required)
92. ↑  «Mr. Holst on his New Opera». *The Observer*. 1923 թ․ ապրիլի 22. էջ 9.
93. 1 2  «The Perfect Fool». *The Times*. 1923 թ․ մայիսի 15. էջ 12.
94. ↑  Holst (1981), p. 59
95. ↑  Holst (1981), pp. 60–61
96. 1 2  Holst (1981), p. 64
97. ↑  Holst, Imogen (1974), pp. 150, 153, 171
98. ↑  Downes, Olin (1928 թ․ փետրվարի 13). «Music: New York Symphony Orchestra». *The New York Times*. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 23-ին.(subscription required)
99. ↑  «Egdon Heath». *The Times*. 1928 թ․ փետրվարի 14. էջ 12.
100. ↑  Adams, Byron (1989 թ․ հունիս). «Egdon Heath, for Orchestra, Op. 47 by Gustav Holst;». *Notes*. **45** (4): 850. doi:10.2307/941241. JSTOR 941241. (subscription required)
101. ↑  Holst, Imogen (1974), p. 189
102. ↑  Holst (1981), p. 78
103. ↑  Holst (1981), pp. 78–82
104. ↑  Holst (1981), p. 82
105. ↑  Hughes and Van Thal, p. 86
106. ↑  «In Memory of Holst». *The Times*. 1934 թ․ հունիսի 25. էջ 11.
107. 1 2  Holst (1980), p. 664
108. 1 2  Kennedy, Michael. «Holst, Gustav». Oxford Companion to Music Online edition. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 14-ին.(subscription required)
109. ↑  Quoted in Short, p. 347
110. 1 2 3  Short, pp. 336–38
111. ↑  Gibbs, p. 25
112. 1 2 3  Holst (1980), p. 661
113. 1 2  Matthews, Colin (1984 թ․ մայիս). «Some Unknown Holst». *The Musical Times*. **125** (1695): 269–272. doi:10.2307/961565. JSTOR 961565.
114. 1 2  Head, Raymond (1986 թ․ սեպտեմբեր). «Holst and India (I): 'Maya' to 'Sita'». *Tempo* (158): 2–7. JSTOR 944947. (subscription required)
115. ↑  «Maybrick, Michael». Oxford Dictionary of Music Online edition. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 6-ին.(subscription required)
116. ↑  Short, p. 61
117. ↑  Գուստավ Թեոդոր Հոլսթ-ը *Բրիտանիկա հանրագիտարանում*
118. ↑  Holst (1986), p. 134
119. ↑  Dickinson (1995), pp. 7–9
120. ↑  Head, Raymond (1987 թ․ մարտ). «Holst and India (II)». *Tempo* (160): 27–36. JSTOR 944789. (subscription required)
121. 1 2  Head, Raymond (1988 թ․ սեպտեմբեր). «Holst and India (III)». *Tempo* (166): 35–40. JSTOR 945908. (subscription required)
122. ↑  Dickinson (1995), p. 20
123. ↑  Dickinson (1995), p. 192
124. ↑  Dickinson (1995), pp. 110–111
125. ↑  Short, p. 65
126. ↑  Dickinson (1995), pp. 192–193
127. ↑  Short, p. 82
128. ↑  Dickinson (1995), p. 22
129. ↑  Dickinson (1995), p. 169
130. ↑  Dickinson (1995), p. 168
131. ↑  Short, p. 123
132. ↑  Short, pp. 126–127
133. ↑  Dickinson (1995), pp. 121–122
134. 1 2 3  Dickinson (1995), pp. 123–124
135. ↑  Short, pp. 128–129
136. ↑  Short, pp. 130–131
137. 1 2  Holst (1980), p. 663
138. ↑  Dickinson (1995), pp. 96—97
139. ↑  Gibbs, p. 128
140. ↑  Dickinson (1995), p. 25
141. 1 2  Head, Raymond (1999 թ․ հուլիս). «The Hymn of Jesus: Holst's Gnostic Exploration of Time and Space». *Tempo* (209): 7–13. JSTOR 946668.
142. ↑  Dickinson (1995), p. 36
143. ↑  «The Unfamiliar Holst». *The Times*. 1956 թ․ դեկտեմբերի 11. էջ 5.
144. ↑  Short, p. 214
145. ↑  Holst (1986), p. 72
146. ↑  Grace, Harvey (1925 թ․ ապրիլ). «At the Boar's Head: Holst's New Work». *The Musical Times*. **66** (986): 305–310. JSTOR 912399.
147. ↑  Greene, Richard (1992 թ․ մայիս). «A Musico-Rhetorical Outline of Holst's 'Egdon Heath'». *Music & Letters*. **73** (2): 244–67. doi:10.1093/ml/73.2.244. JSTOR 735933. (subscription required)
148. ↑  Short, p. 263
149. ↑  «Columbia Records». *The Times*. 1925 թ․ նոյեմբերի 5. էջ 10.
150. ↑  «Gramophone Notes». *The Times*. 1928 թ․ հունիսի 9. էջ 12.
151. ↑  Short, p. 247
152. ↑  "Savitri" Արխիվացված 12 Հունիս 2018 Wayback Machine; and "Wandering scholar / At the Boar's Head" Արխիվացված 12 Հունիս 2018 Wayback Machine, WorldCat, accessed 24 March 2013
153. ↑  Tippett, p. 15
154. ↑  Short, p. 339
155. ↑  «A New Memorial for Gustav Holst». Chichester Cathedral. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 20-ին.
156. ↑  «In the Bleak Midwinter». BBC. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 25-ին.
157. ↑  Holst Museum. Retrieved 28 July 2021

### Աղբյուրներ

* Boult, Adrian (1973). *My Own Trumpet*. London: Hamish Hamilton. ISBN 0-241-02445-5.
* Boult, Adrian (1979). *Music and Friends*. London: Hamish Hamilton. ISBN 0-241-10178-6.
* Dickinson, Alan Edgar Frederic (1995). Alan Gibbs (ed.). *Holst's Music—A Guide*. London: Thames. ISBN 0-905210-45-X.
* Dickinson, A E F (1957). «Gustav Holst». In Alfred Louis Bacharach (ed.). *The Music Masters IV: The Twentieth Century*. Harmondsworth: Penguin. OCLC 26234192.
* Gibbs, Alan (2000). *Holst Among Friends*. London: Thames Publishing. ISBN 978-0-905210-59-9.
* Holmes, Paul (1998). *Holst*. Illustrated Lives of the Great Composers. London: Omnibus Press. OCLC 650194212.
* Holst, Gustav (1974). *Letters to W. G. Whittaker*. University of Glasgow Press. ISBN 0-85261-106-4.
* Holst, Imogen (1969). *Gustav Holst* (second ed.). London and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-315417-X.
* Holst, Imogen (1974). *A Thematic Catalogue of Gustav Holst's Music*. London: Faber and Faber. ISBN 0-571-10004-X.
* Holst, Imogen (1980). «Holst, Gustavus Theodore von». In Stanley Sadie (ed.). *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*. Vol. 8. London: Macmillan. ISBN 0-333-23111-2.
* Holst, Imogen (1981). *The Great Composers: Holst* (second ed.). London: Faber and Faber. ISBN 0-571-09967-X.
* Holst, Imogen (1986). *The Music of Gustav Holst* (third ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-315458-7.
* Hughes, Gervase (1960). *The Music of Arthur Sullivan*. London: Macmillan. OCLC 16739230.
* Hughes, Gervase; Herbert Van Thal (1971). *The Music Lover's Companion*. London: Eyre and Spottiswoode. ISBN 0-413-27920-0.
* Kennedy, Michael (1970). *Elgar: Orchestral Music*. London: BBC. OCLC 252020259.
* March, Ivan, ed. (2007). *The Penguin Guide to Recorded Classical Music, 2008*. London: Penguin. ISBN 0-14-103336-3.
* Mitchell, Jon C (2001). *A Comprehensive Biography of Composer Gustav Holst, with Correspondence and Diary Excerpts*. Lewiston, N Y: E Mellen Press. ISBN 0-7734-7522-2.
* Moore, Jerrold Northrop (1992). *Vaughan Williams—A Life in Photographs*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-816296-0.
* Rodmell, Paul (2002). *Charles Villiers Stanford*. Aldershot: Scolar Press. ISBN 1-85928-198-2.
* Rubbra, Edmund; Stephen Lloyd, eds. (1974). *Gustav Holst*. London: Triad Press. ISBN 0-902070-12-6.
* Sackville-West, Edward; Desmond Shawe-Taylor (1955). *The Record Guide*. London: Collins. OCLC 500373060.
* Short, Michael (1990). *Gustav Holst: The Man and his Music*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-314154-X.
* Tippett, Michael (1991). *Those Twentieth Century Blues*. London: Pimlico. ISBN 0-7126-6059-3.
* Vaughan Williams, Ralph (2008). Hugh Cobbe (ed.). *Letters of Ralph Vaughan Williams*. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-925797-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Gustav Holst archive at the Britten-Pears Foundation
* Գուստավ Թեոդոր Հոլսթ Internet Movie Database կայքում
* The Gustav Holst Website (unofficial)
* Gustav Holst: The Lost Films (BBC production from the late 1970s, discovered 2009. Extracts)
* Turn back, O man (Op. 36a) ՅուԹյուբում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գուստավ Թեոդոր Հոլսթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Last.fm · Musopen · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · AlloCiné · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rate Your Music · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Օքսֆորդի կենսագրական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10095307 · BIBSYS: 90094541 · BNC: a10452102 · BNE: XX981139 · BNF: 13895300v · CiNii: DA07120146 · CONOR: 62094179 · GND: 118774794 · GTAA: 256509 · ICCU: BVEV095014 · ISNI: 0000000109178161 · LCCN: n79110487 · LNB: 000058350 · NDL: 00960574 · NKC: ola2002153151 · NLA: 35203522 · NLP: a0000002888747 · NSK: 000484942 · NTA: 070228779 · NUKAT: n2006112331 · LIBRIS: 207579 · SUDOC: 03011876X · VIAF: 76500370 · WorldCat VIAF: 76500370 |

 |

 |