**Հարավարևմտյան Ասիա**, **Արևմտյան Ասիա** կամ **Առաջավոր Ասիա** տարածաշրջան Եվրասիա մայրցամաքում։ Այն մարդկության պատմության հնագույն բնօրրաններից է և մի շարք ժողովուրդների պատմական հայրենիքը։ Հայտնի է նաև որպես՝ Մերձավոր Արևելք։ Գտնվում է Միջերկրական, Արաբական, Կարմիր, Սև և Կասպից ծովերի, Ադենի, Օմանի, և Պարսից ծոցերի միջև։ Տարածքը զբաղեցնում է շուրջ 7 միլիոն կմ², որտեղ ապրում է 427 մլն 316 հզ 135 մարդ։ Հարավարևմտյան Ասիայում ուրբանիզացման մակարդակն ավելի բարձր է քան, օրինակ՝ Հարավային ու Հարավարևելյան Ասիայում։ Սոցիալ-տնտեսական զարգացման բարձր մակարդակով առանձնանում է Իսրայելը։ Այստեղ տարածված են ավազային ընդարձակ անապատները, կիսաանապատներն ու օազիսները, իսկ դրանց հարևանությամբ՝ ձյունապատ լեռնագագաթները, կանաչապատ գետահովիտներն ու ծովափերը։

Տնտեսություն
------------

Հարավարևմտյան Ասիայի գլխավոր հարստությունը նավթն է։ Այստեղ է կենտրոնացած նավթի համաշխարհային պաշարների 2/3-ը։ Նավթով հարուստ են Սաուդյան Արաբիան, Քուվեյթը, Իրաքը, Իրանը, ԱՄԷ-ն (Արաբական Միացյալ Էմիրություններ)։

Այստեղ է կենտրոնացած նաև բնական գազի համաշխարհային պաշարների 1/4-ը։ Գազի պաշարներով հարուստ են Իրանը, ԱՄԷ-ն, Սաուդյան Արաբիան։

Բորի և քրոմի հումքի համաշխարհային նշանակության պաշարներ կան Թուրքիայում, կալիումական աղերի՝ Իսրայելում, Հորդանանում և Իրանում։ Երկաթի, պղնձի ու բազմամետաղների հանքաքարի զգալի պաշարներով առանձնանում են Իրանը, Թուրքիան և Հայաստանը։ Տարածաշրջանի գյուղատնտեսական առաջատար ճյուղը բուսաբուծությունն է։ Հացահատիկային հիմնական մշակաբույսերն են ցորենը, բրինձը, գարին, եգիպտացորենը։ Տարածված ճյուղ է պտղաբուծությունը։ Մշակում են նուռ, նուշ, ծիրան, թուզ, ձիթապտուղ, ցիտրուսներ։ Լայն տարածում ունի խաղողագործությունը։ Տարածաշրջանն աշխարհում առաջինն է փյունիկյան արմավի արտադրությամբ (Իրաք, Սաուդյան Արաբիա, Իրան)։Տարածաշրջանի երկրները զարգացած երկրներից ներմուծում են մեքենաներ և սարքավորումներ, ինչպես նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաներ։ Արտահանում են նավթ, բնական գազ և այլ օգտակար հանածոներ, բուսաբուծության և անասնապահական արտադրանք, գորգեր, տնայնագործական ապրանքներ։

Երկրներ և մայրաքաղաքներ
-----------------------

Այսօր քաղաքական տեսանկյունից Արևմտյան Ասիան ընդգրկում է հետևյալ երկրները՝

* Աբխազիա Աբխազիա Սուխում

(չճանաչված կառավարություն)

* Ադրբեջան Ադրբեջան

Բաքու

Երկու հայկական պետություններ.

* Հայաստան Հայաստան Երևան
* ԼՂՀԱրցախ Ստեփանակերտ

(չճանաչված կառավարություն)

* Աֆղանստան Աֆղանստան

Քաբուլ

* Բահրեյն Բահրեյն Մանամա
* Վրաստան Վրաստան

Թբիլիսի
(մասամբ Եվրոպայում)

* Եգիպտոս Եգիպտոս

Կահիրե
(միայն Սինայի թերակղզին)

* Իսրայել Իսրայել Երուսաղեմ
* Հորդանան Հորդանան
* Իրաք Իրաք
* Իրան Իրան
* Եմեն Եմեն
* Կատար Կատար
* Կիպրոսի Հանրապետություն Կիպրոս
* Քուվեյթ Քուվեյթ
* Լիբանան Լիբանան
* ԱՄԷ ԱՄԷ
* Օման Օման
* Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա
* Սիրիա Սիրիա
* Թուրքիա Թուրքիա (մասամբ Եվրոպայում)
* Հարավային Օսիա Հարավային Օսիա (չճանաչված կառավարություն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19
2. ↑  Miller, David. «West Asia Map». *National Geographic Style Manual*. National Geographic Society. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 5-ին.
3. ↑  Maddison, Angus (2004). *The World Economy: Historical Statistics*. Development Centre Studies. Paris, France: Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (published 2003). ISBN 978-92-64-10412-9. LCCN 2004371607. OCLC 53465560.
4. ↑  United Nations Industrial Development Organization Vienna (UNIDO) (2005). *International Yearbook of Industrial Statistics 2015*. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing. էջ 14. ISBN 9781784715502.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Աշխարհի տարածաշրջաններ |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Աֆրիկայի դիրքը | **Աֆրիկա** |  Հյուսիսային (Մաղրիբ) **·**  Ենթասահարա (Կենտրոնական **·**  Հարավային **·**  Արևմտյան **·**  Արևելյան (Եղջյուր)) |  | Օվկիանիայի դիրքը | **Օվկիանիա** |  Ավստրալիա **·**  Մելանեզիա **·**  Միկրոնեզիա **·**  Պոլինեզիա  |
|
| Ամերիկաների դիրքը | **Ամերիկա** |  Հյուսիսային (Հյուսիսային **·**  Միջին **·**  Կենտրոնական **·**  Կարիբյան երկրամաս) **·**  Հարավային (Հարավային կոն) **·**  Անգլոամերիկա **·**  Լատինական  |  | Բևեռների դիրքը | **Բևեռներ** | Արկտիկա · Անտարկտիկա |
| Ասիայի դիրքը | **Ասիա** | Կենտրոնական **·**  Արևելյան **·**  Հյուսիսային **·**  Հարավարևելյան **·**  Հարավային **·**  Հարավարևմտյան |  | Աշխարհի օվկիանոսներ | **Օվկիանոսներ** |  Համաշխարհային **·**  Հյուսիսային սառուցյալ **·**  Ատլանտյան **·**  Հնդկական **·**  Խաղաղ **·**  Հարավային  |
| Եվրոպայի դիրքը | **Եվրոպա** |  Կենտրոնական **·**  Արևելյան **·**  Հյուսիսային **·**  Հարավարևելյան **·**  Հարավային **·**  Արևմտյան |

 |
|  |
| Այցելեք նաև Մայրցամաքներ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 40)։*  |