Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոն Կիխոտ (այլ կիրառումներ)

**«Դոն Կիխոտ»**, Լյուդվիգ Մինկուսի բալետ՝ 4 գործողությամբ, ստեղծված՝ Միգել դե Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ» վեպի *(իսպ։ El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha)* հիման վրա։

Չորրորդ գործողություն, Coda, grande pirouette, fouettes

Պատմություն
-----------

Առաջին ներկայացումը տեղի է ունեցել 1869 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Մոսկվայի Մեծ թատրոնում, բալետմեյստեր Մարիուս Պետիպա։ Հայաստանում առաջին անգամ բեմադրվել է 1954 թվականին, բալետմայստեր՝ Զ. Մուրադյան։ 2002 թվականին բեմադրիչ-բալետմայստեր, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Վիլեն Գալստյանը Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում բեմադրել է «Դոն Կիխոտ» բալետը՝ 3 գործողությամբ։

Գործող անձինք
-------------

* Դոն Կիխոտ
* Սանչո Պանսա
* Բազիլ
* Կիտրի
* Փողոցային պարուհի
* Գլխավոր Դրիադ
* Կիտրիի հայրը
* Էսպադա
* Ռոզիտա
* Գումաշ
* Լորենցո
* Դուլսինեա
* Հրեշտակ

Լիբրետո
-------

### Նախաբան

Դոն Կիխոտը` բազմաթիվ ռոմանտիկ-ասպետական պատմություններով հրապուրված, երազներով տարված, ճամփա է ընկնում անսովոր արկածներին ընդառաջ, որպեսզի անօրինակ սխրանքներով պանծացնի իր անունը։ Նա իրեն զինակիր է կարգում Սանչո Պանսային` պարզամիտ ու երազանքների որևէ հակում չունեցող մի գեղջուկի։

### Առաջին գործողություն

Բարսելոնայում տոնախմբություն է։ Պանդոկապան Լորենցոյի դուստրը` Կիտրին, սեթևեթում է իր սիրած տղայի` Բազիլի հետ, բայց հասարակ սափրիչը աղջկա հոր համար պատշաճ փեսացու չէ։ Մանավանդ, որ հարուստ ազնվական Գումաշը խնդրում է Կիտրիի ձեռքը։ Սակայն սրան էլ աղջիկն է դեմ։ Տոնը ծավալվում է։ Կրակոտ պարի պահին հայտնվում են Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Ասպետը հարգալից ողջունում է պանդոկապանին, որը նրան հյուրասիրության է հրավիրում։ Կատակասեր երիտասարդներն իրենց խաղի մեջ են գրավում Սանչոյին` ծափ ու ծիծաղով վեր-վեր թռցնելով նրան։ Դոն Կիխոտն օգնության է շտապում իր զինակրին։ Նկատելով Կիտրիին, որն ասպետին պատկերանում է որպես իր երազներում հայտնված «սրտի դիցուհի»` գեղեցկուհի Դուլսինեա։ Բայց հակառակ նրա պաշտամունքի նշանների` Կիտրին ծլկում է Բազիլի հետ։

### Երկրորդ գործողություն

Կիտրին ու Բազիլը պատսպարվել են պանդոկում։ Նրանք անհոգ զվարճանում են ընկերների հետ։ Հայտնվում են հետապնդողները և նրանց հետ նաև Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Լորենցոն ուզում է տեղնուտեղը հայտարարել Գումաշի ու Կիտրիի նշանադրության մասին։ Բայց Բազիլը` Կիտրիի հետ նախապես պայմանավորված, իբր ինքնասպան է լինում։ Կիտրին «ողբում է» սիրեցյալի «մահը»։ Դոն Կիխոտն էլ` անչափ վշտացած, խիստ նախատում է անսիրտ պանդոկապանին և վռնդում Գումաշին։ Բազիլն էլ «վերակենդանանում է», իսկ Դոն Կիխոտն էլ ստիպում, որ պանդոկապանը զիջի։ Սակայն` ապարդյուն։ Երիտասարդ զույգին ոչինչ չի մնում, քան նորից ծլկել։

Դոն Կիխոտը կրկին պատրանքների գրկում է։ Նրան շրջապատել ու հալածում են երևակայական չարքերը։ Ասպետը, տեսնելով հողմաղացները, ընդունում է դրանք չարքերի տեղ և նետվում մարտի, որն ավարտվում է իր պարտությամբ։ Գալիս են վիրավոր Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Ասպետը դեռևս տեսիլքների գերության մեջ է։ Նրան պատկերանում է Դուլսինեան` դյութիչ հավերժահարսերով ու հրեշտակներով շրջապատված։ Սանչոն փորձում է սթափեցնել ցնորված տիրոջը։

### Երրորդ գործողություն

Հաղթել է երիտասարդների սերը։ Ամեն ինչ պատրաստ է պսակադրման հանդիսությանը։ Դոն Կիխոտին ու Սանչո Պանսային հրավիրում են զբաղեցնելու պատվավոր հյուրերի տեղը։ Սկսվում է ցնծալի տոնախմբությունը։ Երջանիկ են Կիտրին ու Բազիլը։ Դոն Կիխոտն օրհնում է նրանց միությունը…

Պատկերասրահ
-----------

* *Fouetté* of Եկատերինա Մաքսիմովա
* Ահարոն Սմիթը Բազիլի դերում, 2010թ.Ահարոն Սմիթը Բազիլի դերում, 2010թ.
* Դոն Կիխոտի վարիացանԴոն Կիխոտի վարիացան
* Դոն Կիխոտ (Bolchoï բալետ)Դոն Կիխոտ (Bolchoï բալետ)
* Դոն Կիխոտը Բելառուսի Մեծ թատրոնի բեմումԴոն Կիխոտը Բելառուսի Մեծ թատրոնի բեմում
* Դոն Կիխոտը Կարակասի օպերայի և բալետի թատրոնումԴոն Կիխոտը Կարակասի օպերայի և բալետի թատրոնում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
3. ↑  Классический вариант постановки. *Источник: Программа, краткое содержание.*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բալետը ամբողջությամ YouTube-ում
* Balanchine Foundation website
* Balanchine Trust website
* NYCB կայք
* full-length video ՅուԹյուբում, Փարիզ 2002, բալետմեյստեր Ռուդոլֆ Նուրիև
* full-length video ՅուԹյուբում, Մարիինյան թատրոն 2006
* full-length video ՅուԹյուբում, Կուբա 2007
* Միխայլովսկի թատրոնի պաշտոնական կայք. «Դոն Կիխոտ» առաջնախաղ, նոյեմբերի 21 1996թ. Արխիվացված 2010-12-31 Wayback Machine
* «Դոն Կիխոտ» — Մեծ թատրոն
* Բորիս Էյֆմանի թատրոնի պաշտոնական կայք Արխիվացված 2009-08-23 Wayback Machine
* «Դոն Կիխոտ» — Պերմի Պյոտր Իլիչ Չայկովսկու անվան օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոն Արխիվացված 2010-09-12 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դոն Կիխոտ (բալետ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5630566 · BNF: 13960202m · GND: 300477538 · VIAF: 184315210 · WorldCat VIAF: 184315210 |

 |