**Շովե քարանձավ** (ֆր.՝ grotte Chauvet), նախապատմական ժայռապատկերներով քարանձավ Ֆրանսիայի հարավում` Վալյոն Պոն դ'Արկ ոչ մեծ քաղաքի հարևանությամբ` Արդեշ գետի հովտում։ Ընդգրկված է Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների ցանկում (1995). պետական սեփականություն է (1997)։ 2014 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։

Նկարագրություն
--------------

Առյուծների ժայռապատկերներ
Քարայծների ժայռապատկերներ
Շովեի ժայռապատկերը նամականիշի վրա, 2001
Չափերով այն գերազանցում է Լասկո քարանձավին` ներառելով 80 մ երկարությամբ և 18 մ բարձրությամբ սրահներ։ Մարդիկ քարանձավը բնակեցրել են 37.000-33.500, ապա կրկին 31.000-28.000 տարի առաջ։

Շովե քարանձավում հայտնաբերվել է կենդանիներ ներկայացնող 435 ժայռապատկեր։ Պատկերագրությունը համանման արվեստի հնագույն դրսևորումներից է աշխարհում։ Ամենահին պատկերների տարիքը հաշվվում է 36.000 տարի (օրինյակի մշակույթ), սակայն դրանց ստեղծման ճշգրիտ ժամանակաշրջանը վեճերի տեղիք է տալիս։

Ժայռապատկերները հրաշալի պահպանվել են այն բանի շնորհիվ, որ Շովեն սառցադաշտային ժամանակաշրջանից հետո մուտքի մոտ ընկած քարաբեկորների պատճառով կտրվել է արտաքին աշխարհից։ Քարանձավը բացահայտվել է 1994 թվականի դեկտեմբերի 18-ին երեք քարանձավագետների` Ժան-Մարի Շովեի (*Jean-Marie Chauvet*), Էլիեթ Բրյունելի (Éliette Brunel) և Քրստիան Իլերի (Christian Hillaire) շնորհիվ։

Քարանձավը փակ է լայն հասարակության համար, քանի որ խոնավության աննշան փոփոխությունն անգամ կարող է վնասել ժայռապատկերները։ Սահմանափակ ժամանակով մուտքի իրավունք ունեն միայն ոչ մեծ թվով հնագետներ։ Լայն հասարակության համար քարանձավից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա պատրաստվել է քարանձավի կրկնօրինակը, որի բացումը տեղի է ունեցել 2015 թվականին։

Շովեի ժայռապատկերներում պատկերված են ռնգեղջյուր, տարպան (ժամանակակից ձիերի նախահայրը), քարանձավային առյուծ, արջ, հովազ, բիզոն և սառցադաշտային դարաշրջանի այլ կենդանիներ։ Քարանձավում հայտնաբերվել են հիմնականում արջի ոսկորներ։ Հարց է առաջանում, թե ինչպես են արջի` նման մեծ քանակությամբ ոսկորներ հայտնաբերվել այնտեղ. հնարավոր է, որ քարանձավի բնակիչները արջի պաշտամունք են ունեցել։

Մարդու և շան համակեցության առաջին նշանները հայտնաբերվել են հենց Շովեում (շան կամ գայլի թաթերի հետքեր երեխայի ոտնահետքերի հետ);

2010 թվականին Վեռներ Հերցոգը քարանձավի և նրա շրջակայքի մասին վավերագրական ֆիլմ է նկարահանել` «Մոռացված երազների քարանձավը» վերնագրով։ Հասարակության շրջանում առաջացած հետաքրքրությունը բավարարելու համար կառավարությունը որոշում է ընդունել մոտակայքում կառուցել քարանձավի կրկնօրինակը, որը բաց կլինի զբոսաշրջիկների համար։ 2014 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ընդունել է քարանձավին համաշխարհային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ շնորհելու առաջարկը։

Ֆրանսիայի մշակույթի նախարար Օրելի Ֆիլիպետին Շովեն անվանել է «մարդկության սրբազան վայրերից մեկը», որ պատմաբաններին թույլ է տվել հայացք գցել դարերի խորքը։ 2015 թվականի ապրիլին լայն հասարակության համար բացվել է քարանձավի կրկնօրինակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  Пещера в возрасте 36 тысяч лет — новый объект ЮНЕСКО
3. ↑  Radio-carbon study suggests Chauvet-Pont d'Arc cave art much older than thought
4. 1 2 3  Статья газеты Фигаро от 16/06/2014
5. ↑  Hoehlenmalerei

Գրականություն
-------------

* Jean-Marie Chauvet, Eliette Brunel Deschamps, Christian Hillaire, Eliette Bruel Deschamps: *Grotte Chauvet bei Vallon-Pont-d’Arc*. Jan Thorbecke, Stuttgart 1995. ISBN 3-7995-9000-5
* Jean Courtin: *Die vergessene Höhle*. Roman. Piper, München 2000. ISBN 3-492-23035-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շովե քարանձավը Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության կայքում
* Քարանձավի վիզուալ պատկերում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շովե քարանձավ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Mérimée: PA00135635 · NKC: ge618327 · VIAF: 248256863 · WorldCat VIAF: 248256863 |

 |