Փերի կոմոդորների սև նավերը, 1854
**Սև նավեր** (ճապ.՝ 黒船 *Կուրոֆունե*), անվանում են եվրոպական և ամերիկյան նավերը, որոնք նավարկում էին դեպի Ճապոնիա, XV և XIX դարերում։

Ավելի նեղ իմաստով, այդ անվանում էին հետևյալ ամերիկյան ռազմական նավերի համար.

* USS Mississippi (1841);
* USS Plymouth (1844);
* USS Saratoga (1842);
* USS Susquehanna (1847):

Առաջինը Մեթյու Փերի կոմոդորն էր, այն նավարկել էր Ճապոնիա 1853 թվականի հուլիսի 14-ին, Կանագավա պրեֆեկտուրայի Ուրագա նավահանգիստ (ներկայիս Իոկոսուկիի մասն է կազմում)։ «Սև» բառը առնչվում է նավի առագաստների և խողովակից դուրս եկող ածխի սև ծխի հետ, որն այն ժամանակ օգտագործվում էր, որպես վառելանյութ։

Այդ նավերի հրամանատարների շնորհիվ ԱՄՆ-ի և Ճապոնիայի միջև կնքվեց առևտրական պայմանագիր, այդպիսով էֆեկտիվ կերպով ավարտվեց ավելի քան 200-ամյա ժամանակաշրջանը, որի ընթացքում Ճապոնիան առևտրական կապեր ուներ միայն Չինաստանի և Հոլանդիայի հետ։

Հաջորդ տարում, Կանագավյան պայմանագրի կնքման ժամանակ, Փերին ընտանիքի հետ վերադարձավ և Էդոյի ռմբակոծման սպառնանքով, սիոգուններին ստիպեցին ստորագրել խաղաղության ու բարեկամության պայմանագիրը, որով դրվեց Ճապոնիայի և ԱՄՆ-ի միջև քաղաքական հարաբերությունների սկիզբը։ Հաջորդ հինգ տարվա ընթացքում Ճապոնիան ստորագրում էր նմանօրինակ պայմանագրեր Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի հետ։ Հարիսա պայմանագիրը կնքվել է ԱՄՆ-ում, 1858 թվականի հուլիսի 29-ին։

Հայտնի կիոկայում (կատակերգական բանաստեղծություն, նման է հինգ տողանի վականերին) նկարագրված է այդ նավերի տեսնելուց առաջացած անսպասելիությունը և շփոթությունը։

Փերիի կոմոդորի նավը երկրորդ անգամ Ճապոնիա այցելելուց, 1854:

|  |  |
| --- | --- |
| 泰平の | *Տաիհեի նո* |
| 眠りを覚ます | *նեմուրի օ սամասու* |
| 上喜撰}} | *Ձե։ կիսեն* |
| たった四杯で | *տատա սսիհաի դե* |
| 夜も眠れず | *Յորու մո նեմուրեձու* |

Բանաստեղծությունը իրենից ներկայացնում է բառախաղերի հավաքածու (ճապ.՝ *կակեկոտոբա* կամ «հիմնական բառեր»)։ *Տաիհեի* (泰平)՝ «հանգիստ»; *ձե։ կիսեն* (上喜撰)՝ կանաչ թեյի թանկարժեք տեսակ, ոում կա մեծ քանակով կոֆեին; *սիհաի* (四杯)՝ «չորս բաժակներ».

Բանաստեղծության բառացի թարգմանում.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Քնից արթնացած
խաղաղ, լուռ աշխարհից
ձիոկիսեն թեյով;
միայն նրա չորս բաժակները
չես կարող քնել նույնիսկ գիշերը |  |

Սակայն այդ տարբերակի թարգմանությունը հիմնված է բառերի թարգմանության վրա։ Հիմնական բառերը կարելի է և գրել այլ հիերոգլիֆներով, որպեսզի դրանք պահպանեն հնչյունությունը և չփոխեն իմաստը։ Օրինակ *տաիհեին* կարելի է գրել, որպես 太平, որը նշանակում է «Խաղաղ օվկիանոս»; «շոգենավը»՝ 蒸気船, հնչում է որպես *ձե։ կիսեն*; *սիհաին* ունի «չորս նավեր» նշանակությունը։ Այսպիսով բանաստեղծությունը ունի թաքնված իմաստ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Խաղաղ օվկիանոսին
անխռով քնից խանգարեցին
Շոգենավերը;
միայն չորս նավերը հերիք են,
որ գիշերը չքնենք։ |  |

Տես նաև
-------

* Ճապոնիայի պատմություն
* Ակնհայտ նախասահմանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Perry Ceremony Today; Japanese and U. S. Officials to Mark 100th Anniversary.» *New York Times.* July 8, 1953 (անգլ.)

Գրականություն
-------------

* Perry, Matthew Calbraith. (1856). *Narrative of the expedition of an American Squadron to the China Seas and Japan, 1856.* Archived 2017-05-19 at the Wayback Machine. New York : D. Appleton and Company.
* Bayard Taylor, Bayard. (1855). A visit to India, China, and Japan in the year 1853 Archived 2016-03-11 at the Wayback Machine. New York : G.P. Putnam’s sons.