|  |
| --- |
| **Ոսկեմազ պինգվին** |
| Ոսկեմազ պինգվինՈսկեմազ պինգվին |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Պինգվինանմաններ (Sphenisciformes) |
| **Ընտանիք** | Պինգվիններ (Spheniscidae) |
| **Ցեղ** | **Eudyptes** |
| **Տեսակ** | **Ոսկեմազ պինգվին** *(E. chrysolophus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Eudyptes chrysolophus***Brandt, 1837 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Խոցելի տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Ոսկեմազ պինգվին** (լատին․՝ Eudyptes chrysolophus), պինգվինների ընտանիքին պատկանող թռչուն։

Տաքսոնոմիա
----------

«Ոսկեմազ պինգվին» անվանումը ընդունված է ռուսալեզու գիտական գրականության մեջ։ Անգլերեն լեզվով օգտագործվում է *Macaroni Penguin* (պճնամոլ պինգվին) անվանումը։ Անվանումն առաջացել է մակարոնիից՝ 18-րդ դարի անգլիացի պճնամոլներից, ովքեր կրում էին անսովոր սանրվածքներ։ Ռուսալեզու թարգմանությունների մեջ ոչ հաճախ կարելի է հանդիպել նաև «Մակարոնի պինգվիններ» (մեծատառով), համարելով, որ «Մակարոնին» գիտնականի կամ աշխարհագրական տարածքի անուն է, Մակկուորի պինգվինների համանմանությամբ։

Նկարագրություն
--------------

Արտաքնապես ոսկեմազ պինգվինները նման են Eudyptes schlegeli պինգվիններին, ավելի վաղ նրանք համարվում էին մի տեսակի երկու տարբեր ենթատեսկներ։ Այժմ համարվում է, որ նրանք երկու տարբեր տեսակներ են։ Ունենալով սև թիկնամաս, գրեթե սև գլուխ և սպիտակ որովայն, ինչպես հատուկ է բլոր պինգվիններին, տարբերվում են աչքերի վերևում ոսկեգույն փետուրների փնջով, որոնք ձևավորում են փոմփոլ։ Ոսեմազ պինգվինների իրանի երկարությունը 65-76 սմ է, ընդամենը 5 կգ-ից մի փոքր ավել քաշի դեպքում։

Տարածում
--------

Ի տարբերություն Մակկուրի պինգվինների, որ բազմանում են միայն համանուն կղզում, ոսկեմազիկ պինգվինները ապրում են խմբերով(գաղութներ) և մեծ տարածում ունեն Ատլանտյան և Հնդկական օվկիանոսների հարավային մասերում։ Ոսկեմազ պինգվինները հանդիպում են նաև Անտարկտիկական թերակզու հյուսիսում և Հրո երկրում։ Ոսկեմազ պինգվինները բնակալում են Հարավային Ջորջիայում, Հարավային Շետլանդյան, Հարավային Օրկնեյան, Հարավային Սանդվիչյան և մի շարք այլ սուբանտարկիկական կղզիներում։ Հայտնի է բազմացման ընդամենը 200 վայր։ Նրանց գաղութները բավական մեծաքանակ են, պինգվինների քանակը հասնում է մոտ 600 հազարի։

 Վարքագիծ
---------

Ոսկեմազ պինգվինները բնակալում են գետնին, ստեղծելով շատ պարզ բույն։ Ածում են 2 ձու, երկրորդը առաջինից չորս օր հետո։ Երկու ձվերն էլ բեղմնավորված են, բայց առաջինը միշտ ավելի փոքր է և սովորաբար թռչունը նրա վրա թուս չի նստում։ Թուխս նստելու տևողությունը 35 օր է, պինգվիններին հատուկ՝ ծնողների միմյանց փոխարինելով։ Մեծ թռչունները ճուտիկներին դաստիարակում են երկուսից երեք շաբաթ, որից հետո ձևավորում են «մանկական մսուր», որին հաջորդում է մազափոխումը և մոտավորապես հունվարի վերջին ծովում խնամքը։ Պինգվինների այս տեսակը համարվում է ամենատարածվածը, ըստ տարբեր գնահատականների նրանց թիվը հասնում է 17-ից 20 միլիոնի։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ոսկեմազ պինգվինը պատկերված է բրիտանական անդրծովյան տարածքների՝ Հարավային Ջորջայի և Հարավային Սանդվիչի դրոշի և զինզնշանի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կաղապար:Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Птицы
2. ↑  Гладков Н. А. Рогачева Э. В. Сыроечковский Е. Е. Надотряд Плавающие птицы (Impennes) // Жизнь животных. Том 6. Птицы / под ред. В. Д. Ильичева, И. В. Михеева, гл. ред. В. Е. Соколов. — 2-е изд. — М.: Просвещение, 1986. — С. 37. — 527 с.
3. ↑  Бёме Р. Л. Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз. «РУССО», 1994. — С. 9. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0
4. ↑  В. Бейчек, К. Штястны. Иллюстрированная энциклопедия «Птицы». — ООО «Издательство Лабиринт Пресс», 2004

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Macaroni penguin*(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Հանրագիտարանային բառապաշար · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |

 |