**Վիլաերմոսա** կամ **Վիլա Էրմոսա** (իսպ.՝ Villahermosa, բառացի թարգմանությունը` *Գեղեցիկ ծառ*), Տաբասկո նահանգի մայրաքաղաքը և Մեքսիկայի Սենտրո մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնը։ Վիլաերմոսայի բնակչությունն ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների կազմում է 353,577 մարդ։ Քաղաքը տեղակայված է Մեքսիկայի զբոսաշրջային երկու կենտրոններից` Մեխիկո քաղաքից 863 կմ և Կանկունից` 998 կմ հեռավորության վրա, և համարվում է նրանց միջև զբոսաշրջիկների կենտրոնական կանգառը։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Նահանգի ամբողջ քաղաքական ղեկավարությունը գտնվում է Վիլաերմոսայում։ Այն նաև կարևոր բիզնես կենտրոն է մեքսիկական նավթարդյունաբերության համար։ Քաղաքում գործում են խոշորագույն ազգային բանկերի մասնաճյուղերը։

2007 թվականի հոկտեմբերին Վիլաերմոսան տառապել է պատմության մեջ ամենածանր ջրհեղեղից։ Մի քանի հարյուր հազար մարդ տեղափոխվել են ջրհեղեղի տարածքից։

#### Աշխարհագրություն

Վիլաերմոսան գտնվում է Մեքսիկայի հարավ-արևելքում, Գրիխալվա և Կարիզալ գետերի միջև։ Քաղաքի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից 10 մետր է։ Քաղաքն ունի նաև մի քանի ծովախորշեր, որոնցից ամենամեծը և ամենակարևորը Պատրանքների ծովածոցն է (իսպ.՝ La Laguna de las Ilusiones):

#### Եղանակ

Տաբասկո նահանգի շատ հատվածների նման` Վիլաերմոսան ունի արևադարձային կլիմա։ Ամռանը և գարնանը ջերմաստիճանը կարող է հասնել 40 °C, խոնավությունը 30% է։ Կարճ ձմռան ընթացքում գերխոնավ կլիման գերակշռում է 28 °C միջին ջերմաստիճանի պայմաններում։ Գարնանը շատ բույսեր ծաղկում են, և քաղաքը վերափոխվում է։ Դրանց թվում կան վառելափայտ, գուայ փայտ, տաբեբուա և այլ արևադարձային բույսեր։


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Վիլաերմոսա** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ |
| միջին առավելագույնը (°C) | 28,2 | 29,3 | 32,3 | 33,9 | 35,4 | 34,5 | 34,0 | 34,0 | 33,2 | 21,4 | 30,3 | 28,7 |
| միջին ջերմաստիճանը (°C) | 116,1 | 89,7 | 48,5 | 44,0 | 102,1 | 225,0 | 173,0 | 242,4 | 303,1 | 323,6 | 176,8 | 166,1 |
| միջին նվազագույնը (°C) | 19,4 | 19,8 | 21,4 | 23,0 | 24,4 | 24,1 | 23,8 | 23,7 | 23,7 | 23,0 | 21,7 | 20,2 |
| *Աղբյուր՝ World Weather Information Service* |

#### Օդային երթևեկություն

Կառլոս Ռովիրոս Պերեսի օդանավակայանը ժամանակակից միջազգային օդանավակայան է, որն ունի բազմաթիվ տերմինալներ։ Օդային ճանապարհորդությունն իրականացվում է մի շարք ազգային փոխադրողների, ինչպես նաև` *Continental Airlines*-ի կողմից, որն ուղիղ միջազգային թռիչք ունի Հյուսթոն։

Պատմություն
-----------

Քաղաքի պատմական կենտրոնը
Քաղաքի հիմնադրվել է 1564 թվականի հունիսի 24-ին, իսպանացի Դիեգո դե Քվիադայի կողմից, Գրիխալվա գետի ափին, որը կոչվում է Վիլա Հերմոսա։ 1826-ին գյուղի կարգավիճակը բարձրացվել է քաղաքի` Սան Խուան Բաուտիստա դե լա Վիլլ Էրմոսա անվամբ։ 1840 թվականի նոյեմբերի 20-ին քաղաքը գրավվել է Տեխասի Հանրապետության ռազմական ուժերի կողմից՝ պահանջելով փրկագին $20,000 արծաթ։ Տաբասկոյի ճակատամարտի, մեքսիկա-ամերիկյան պատերազմի ժամանակ քաղաքը գրավվել է ԱՄՆ-ի ուժերի կողմից։ 1863 թվականին Մեքսիկայում ֆրանսիական միջամտության ժամանակ քաղաքը գրավել են ֆրանսիական զորքերը։ 1916 թվականին Տաբասկոյի նահանգապետ Ֆրանցիսկո Խոսե Մուգիկոն հրամայել է վերականգնել քաղաքի Վիլաերմոսա անունը։

Այսօր Վիլաերմոսան ժամանակակից քաղաք է Մեքսիկայի հարավ-արևելքում և Մեքսիկայի Սիթիի և Կանկունի միջև, ամենակարևոր բիզնես և առևտրային կետն է՝ Մերիդայից հետո։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Քաղաքում տեղակայված է Լա Վենտա թանգարան-արգելոցը, որն ունի փոքրիկ կենդանաբանական այգի և օլմեկների գտածոների ամենամեծ հավաքածուն։

Այլ նշանակալի տեսարժան վայրերից են.

* Իրիսի արվեստի թատրոն
* Դե Արմաս Վիլաերմոսայի հրապարակ (կենտրոնական հրապարակ)
* Լուզի գոտի (քաղաքի կենտրոն)
* Սենոր դե Տաբասկո մայր տաճար
* *CICOM* համալիր
* Թոմաս Գարիդո Կանաբալի անվան զբոսայգի
* Տաբասկոյի պատմության թանգարան
* Յումկա (կենդանաբանական այգին՝ կենդանիների ազատ տեղաշարժով)
* Լա Շոկո զբոսայգի
* Մանկական թանգարանի «Թութակ»

Քույր քաղաքներ
--------------

* США Սան Բերնարդինո, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
* США Կուացակուլակոս, Վերակրուս, Մեքսիկա

Պատկերասրահ
-----------

* Լա Վենտա թանգարանԼա Վենտա թանգարան
* ՔաղաքապետարանՔաղաքապետարան
* ԹանգարանԹանգարան
* ԱշտարակԱշտարակ
* ՏաճարՏաճար
* Տաճարի խորանՏաճարի խորան
* Երկնքին նայող կապիկըԵրկնքին նայող կապիկը
* Կոկորդիլոսներ ու կրիաներ այգումԿոկորդիլոսներ ու կրիաներ այգում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մեքսիկայի վիճակագրության և աշխարհագրության ազգային ինստիտուտ — 1983.
2. ↑
3. ↑  Censo de Población y Vivienda 2020 — Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
4. ↑
5. ↑  Энциклопедия о муниципалитетах Мексики. Сентро Archived 2011-12-12 at the Wayback Machine. (իսպ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4333659-0 · LCCN: n81032293 · NKC: ge507289 · VIAF: 133698002 · WorldCat VIAF: 133698002 |

 |