**Սան Մարկոս,** քաղաք ԱՄՆ-ում, Տեխաս։ Քաղաքը գտնվում է I-35 մայրուղու մոտ՝ Օստինի և Սան Անտոնիոյի միջև։ Հեյս շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքի բնակչությունը, 2010 թվականի մարդահամարի համաձայն, կազմել է 44,894 մարդ։

Քաղաքը հիմնված է Սան Մարկոս գետի ափին, տարածքը համարվում է հյուսիսային կիսագնդի անընդհատ բնակեցված ամենահին վայրերից մեկը։ Սան Մարկոսում են գտնվում Տեխասի համալսարանը և Ակվարենա կրթական կենտրոնը։

2010 թվականին BusinessWeek-ը Սան Մարկոսը ընդգրկեց երեխաներին մեծացնելու լավագույն վայրերի ցանկում։ 2013 թվականին Միացյալ Նահանգների Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի կողմից Սան Մարկոսը ճանաչվեց Միացյալ Նահանգների ամենաարագ աճող քաղաք։

Պատմություն
-----------

Հնագետները գտել են ապացույցներ, որ Սան Մարկոս գետի երկայնքով ապրել են Կլովիսի մշակույթի մարդիկ։ Սա հուշում է, որ գետը դարձել է մարդու բնակավայր ավելի քան 10 հազար տարի առաջ։ Սառը և մաքուր գետի աղբյուրը Սան Մարկոս Սփրինգս գետակն է։

1689 թվականին իսպանացի Ալոնսո դե Լեոնը ղեկավարեց արշավախումբը Մեքսիկայից՝ Տեխասը ուսումնասիրելու և տարածաշրջանում մի շարք առաքելություններ հիմնելու համար։

Դե Լեոնի ջոկատը գետ է հասել ապրիլի 25-ին՝ Սուրբ Մարկոս Ավետարանիչի տոնին, այդ պատճառով էլ գետը կոչվեց Սան Մարկոս։

1808 թվականի հունվարին մեքսիկացի ընտանիքների մի փոքր խումբ հաստատվեց Հին Բաստրոփ ճանապարհի ու Սան Մարկոս գետի խաչմերուկում և բնակավայրը անվանեցին Վիլլա դե Սան Մարկոս դե Նև։ Վերաբնակիչները տուժում էին ջրհեղեղներից ու հնդկացիների հարձակումներից, և բնակավայրերը լքվեցին 1812 թվականին։

1846 թվականի նոյեմբերին Սան Մարկոս Սփրինգսի շրջակայքում հաստատվեցին առաջին անգլախոս ամերիկացիները։ 1848 թվականի մարտի 1-ին Տեխասի օրենսդիր մարմինը կազմավորեց Հեյս շրջանը, իսկ Սան Մարկոսը դարձավ վարչական կենտրոն։ Քաղաքը դարձավ բամբակի վերամշակման և տեղական գյուղատնտեսական արտադրանքի աղացման կենտրոն։ Ամենահայտնի հիմնադիրը և առաջին վերաբնակներից մեկը գեներալ Էդվարդ Բուրլսոնն էր՝ Տեխասի հեղափոխության հերոս և Տեխասի Հանրապետության նախկին փոխնախագահը։ 1849-ին Բուրլսոնը կառուցեց մի ամբարտակ, որը սնում էր մի քանի ջրաղացներ։

Երկաթուղու տարածաշրջան 1881 թվականին հասնելուց՝ հետո տասը տարվա ընթացքում, Սան Մարկոսը աճեց անասունների և բամբակի առևտուրից և փոխադրումից։

1899 թվականին ստեղծվել է Տեխասի համալսարանը։

1942 թվականին Սան Մարկոս քաղաքից արևելք բացվել է San Marcos Army Air Field Ռազմաօդային ուժերի ռազմաբազան։ Պատերազմի ընթացքում բազան պատրաստեց ավելի քան 10 հազար նավարկող, իսկ հաջորդ տարիներին բազան դարձավ Միացյալ Նահանգների ամենամեծ ուսումնական կենտրոնը ռազմական ինքնաթիռների և ուղղաթիռների օդաչուների և մեխանիկների համար։

1990 թվականին քաղաքի բնակչությունը հասել էր 28,743 մարդու, 2000-ին այն հասել էր 34,733-ի, իսկ 2010-ին՝ 44,894 մարդու։ Նրա բնակչությունը 2011-2012 թվականների ընթացքում աճել է 6.9 տոկոսով։

Համալսարանը, որն այժմ հայտնի է որպես Տեխասի համալսարան, ունի 34.225 ուսանող։

Բնակչություն
------------

Քաղաքի ռասայական կազմը.

սպիտակամորթներ՝ 78.5%

սևամորթներ՝ 5.5%

ԱՄՆ ի բնիկներ՝ 0.9%

ասիացիներ՝ 1.6%

Հավայան կղզիների կամ Օվկիանիայի բնակիչները՝ 0.1%

մնացած ցեղեր՝ 10.4%

երկու կամ ավելի ցեղեր՝ 3.1%

բոլոր ցեղերի իսպանախոսների՝ 37.8%

Ընտանիքի միջին չափը՝ 3,03:

Բնակչության միջին տարիքը՝ 23.1 տարի։

Աշխարհագրություն
----------------

Սան Մարկոսը գտնվում է Տեխասի կենտրոնական մասում, Օստինից 47 կմ հարավ-արևմուտք և Սան Անտոնիո քաղաքից 76 կմ հյուսիս-արևելք։ Քաղաքով անցնող հիմնական ճանապարհը I-35 է։ Քաղաքի արևելյան մասում կան գյուղատնտեսության համար հարմար սևհող հարթավայրեր, արևմտյան մասը բաղկացած է անտառապատ և խոտածածկ բլուրներից, որոնք հաճախ ծածկված են կակտուսներով։ Քաղաքով են անցնում Սան Մարկոս և Բլանկո գետերը, ինչպես նաև մեծ թվով առվակներ։ Ջրամբարներից յուրաքանչյուրն ունի զբոսայգիներ և հանգստի գոտիներ։ Միացյալ Նահանգների Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով, քաղաքի տարածքը 2010 թվականին կազմում էր 78.269 քառակուսի կմ։

### Կլիմա

Միջին հաշվով, ամենատաք ամիսը Սան Մարկոսում օգոստոսն է, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։ Տեղումների առավելագույն քանակը ընկնում է հունիսին։

Առավելագույն գրանցված ջերմաստիճանը 44 °C էր 1917 թվականին, իսկ նվազագույնը ՝ -19 °C՝ 1949 թվականին։

**Սան Մարկոսի կլիման**

| Ցուցանիշը | հունվար | փետրվար | մարտ | ապրիլ | մայիս | հունիս | հուլիս | օգոստ․ | սեպտ․ | հոկտ․ | նոյեմբեր | դեկտ․ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Բացարձակ առավելագույն, °C | 32 | 37 | 38 | 39 | 41 | 43 | 43 | 44 | 44 | 38 | 37 | 32 |
| Միջին առավելագույնը, °C | 17 | 19 | 23 | 27 | 30 | 33 | 34 | 36 | 32 | 28 | 22 | 17 |
| Միջին նվազագույնը, °C | 4 | 6 | 9 | 14 | 19 | 22 | 23 | 23 | 20 | 14 | 9 | 4 |
| Բացարձակ նվազագույն, °C | -19 | -15 | -8 | -1 | 4 | 11 | 13 | 10 | 4 | -3 | -8 | -16 |
| Տեղումների նորման, մմ | 52,3 | 50,8 | 63,0 | 69,1 | 104,9 | 117,9 | 63,5 | 55,6 | 86,9 | 110,0 | 77,5 | 58,2 |

Աղբյուրը ՝ *weather.com*

Քույր քաղաքներ
--------------

* Մեքսիկա Մոնկլովա, Կոահուիլա, Coahuila
* Մեքսիկա Սանտյագո, Նուևո Լեոն

Պատկերասրահ
-----------

* Առաջին Միացյալ մեթոդիստական եկեղեցինԱռաջին Միացյալ մեթոդիստական եկեղեցին
* Սան Մարկոսի հեռախոսային ընկերության հին շենքըՍան Մարկոսի հեռախոսային ընկերության հին շենքը
* Centerpoint Station ռեստորանըCenterpoint Station ռեստորանը
* Սան Մարկոսի Outlet առևտրի կենտրոնըՍան Մարկոսի Outlet առևտրի կենտրոնը
* Ֆորտ Սթրիթ Պրեսբիտերական եկեղեցի, 2012Ֆորտ Սթրիթ Պրեսբիտերական եկեղեցի, 2012
* Մուտքը Bobcat մարզադաշտՄուտքը Bobcat մարզադաշտ
* Լլոյդ Գիդեոն Ջոնսոնի տունը (1919), որը կառուցվել է տեղացի բանկիրի կողմից, Սան Մարկոս մասոնական օթյակի հանդիպման վայր 1937-1990 թվականներին.Լլոյդ Գիդեոն Ջոնսոնի տունը (1919), որը կառուցվել է տեղացի բանկիրի կողմից, Սան Մարկոս մասոնական օթյակի հանդիպման վայր 1937-1990 թվականներին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт города Сан-Маркос
* «Бюро переписи США - факты о Сан-Маркосе».

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
2. ↑  «Preserve America Community: San Marcos, Texas». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունիսի 21-ին. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
3. ↑  Оценка Бюро переписи населения США Archived 2013-11-18 at the Wayback Machine.(անգլ.) по результатам переписи 2010 года
4. ↑  Historic San Marcos:An Illustrated History
5. ↑  «Aquarena Center : Texas State University». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
6. ↑  «Best Places to Raise Your Kids: 2010: Best Place to Raise Your Kids: Texas - BusinessWeek». Images.businessweek.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
7. 1 2  «U.S. Census Bureau - Texas Cities Lead Nation in Population Growth, Census Bureau Reports» (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
8. ↑  «The Meadows Center for Water and the Environment» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
9. ↑  «About Texas State : Texas State University». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 18-ին.
10. ↑  «Parks» (անգլերեն). City of San Marcos. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
11. ↑  «Առևտրային առաքելությունը նպատակ ունի ընդլայնել կապերը Մեքսիկայի Քույր քաղաքի հետ». 2016թ. հունիսի 8. Արխիվացված է .html օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Վերցված է սեպտ. 18, 2019-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն); Unknown parameter `|վեբկայք=` ignored (օգնություն)
12. ↑  "Lloyd Gideon Johnson House," Texas Historical Markers, San Marcos

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4313617-5 · LCCN: n84009185 · VIAF: 236544978 · WorldCat VIAF: 236544978 |

 |