**Դոմինիկ դե Գուսման Գարսես** (իսպ.՝ Domingo de Guzmán Garcés, օգոստոսի 8, 1170, Caleruega, Կաստիլիայի թագավորություն - օգոստոսի 6, 1221, Բոլոնիա, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն), իսպանացի կաթոլիկ հոգևորական, քարոզիչ, դոմինիկյան միաբանության հիմնադիր։

Սրբադասված է կաթոլիկ եկեղեցու կողմից։ Գեղարվեստորեն և խորհրդանշականորեն պատկերված է Սև թիկնոցի տակ սպիտակ հագուստով, շուշանը ձեռքին՝ որպես մաքրակենցաղության նշան, երբեմն ճակատին աստղ՝ որպես նրա կողմից արտանետվող սրբության արտահայտություն։ Հիշատակի օրն է օգոստոսի 8-ը։

Կենսագրություն
--------------

Դոմինիկ դե Գուսմանը ծնվել է Կալերուեգում Գուսմանների ազնվական ընտանիքում 1170 թվականին։ Նա սովորել է Պալենսիայի դպրոցում, որտեղ տասը տարի ուսումնասիրել է Ազատ արվեստներ և Աստվածաբանություն։ Երիտասարդ տարիքում Դոմինիկը հայտնի է դարձել իր բարությամբ և կարեկցանքով, հայտնի է, որ նա վաճառում էր իր արժեքավոր գրքերը և նույնիսկ հագուստը՝ օգնելու սովից տառապող և մավրերի կողմից գերեվարված հայրենակիցներին։

Դանիել վան ԴեյքԴոմինիկ դե Գուսմանը և Ֆրանցիսկ Ասիզցին Ալբիգոյաների դեմ պայքարում
1196 թվականին Դոմինիկը ձեռնադրվել է քահանա և դարձել Օսմա քաղաքի կանոնադիր ժողովի անդամ։

1203 թվականին եպիսկոպոս Դիեգո դե Ասևեդան Կաստիլիայի թագավոր Ալֆոնս IX-ի կողմից ուղարկվել է Դանիա դիվանագիտական առաքելությամբ, որը նպատակ ուներ համաձայնության հասնել Դանիական արքայադստեր և Իսպանիայի արքայազնի ամուսնության հարցում։ Դոմինիկն ընդգրկվել է այս դեսպանախմբի կազմում։ Անցնելով Հարավային Ֆրանսիայի տարածքով ՝ եպիսկոպոսը և նրա ուղեկիցները զարմացան այս տարածքում Ալբիգոյան հերետիկոսության տարածման ծավալներից։ Հյուսիսային Եվրոպայից վերադառնալուց հետո եպիսկոպոս դե Ասեվեդան և Դոմինիկը մնացին Ֆրանսիայի հարավում ՝ որոշելով նվիրվել Ավետարանի քարոզմանը և տարածաշրջանում հերետիկոսության դեմ պայքարին։ 1206 թվականին նրանք հիմնել են Պրույլի կանանց համայնքը, որը բաղկացած էր ազնվական կաթոլիկների դուստրերից և հերետիկոսությունից դարձի եկած կանանցից։

Եպիսկոպոսը շուտով հետ է կանչվել Հռոմի պապի կողմից, բայց Դոմինիկը մնացել է Ֆրանսիայում և շարունակել իր գործունեությունը։

1209-1213 թվականներին Դոմինիկը կրկին քարոզել է Լանգեդոկում ալբիգոյաների դեմ խաչակրաց արշավանքի ժամանակ, որը հետագայում գլխավորել է կոմս Սիմոն դե Մոնֆորը։ Ըստ Լեո Տաքսիլի հակակաթոլիկ պամֆլետների՝ Դոմինիկն այս արշավի ընթացքում ակտիվորեն կոչ էր անում հաշվեհարդար տեսնել հերետիկոսների նկատմամբ, և, ընդհանուր առմամբ, համարվում է նրանցից մեկը, ում շնորհիվ ինկվիզիցիա բառը սկսել է ասոցացվել այլախոհների նկատմամբ դաժան հաշվեհարդարների հետ։

1214 թվականին հայտնվում է առաջին համայնքը Թուլուզում, վեց համախոհների այս համայնքը դարձել է միաբանության առանցքը։

1215 թվականին Լատերանի IV տաճարի աշխատանքի ընթացքում, Դոմինիկը ժամանել է Հռոմ և դիմել Հռոմի պապ Իննոկենտիոս III-ին` միաբանությունը հաստատելու խնդրանքով, բայց միաբանության կանոնադրությունը հաստատվել է արդեն 1216 թվականին, Հաջորդ Հռոմի Պապ Հոնորիոս III-ի կողմից։ Միաբանությունը ստացել է քարոզիչների անվանումը, հետագայում այն ավելի հաճախ սկսել են անվանել Դոմինիկյան՝ հիմնադրի անունով։ Միաբանության հիմնական խնդիրներն էին Ավետարանի քարոզումը և գիտությունների ուսումնասիրությունը։

Էլ Գրեկո, *Սուրբ Դոմինիկի աղոթքը*
1217 թվականին Դոմինիկը տեղափոխվել է Հռոմ, որտեղ սկսել է ինտենսիվ աշխատանք՝ ի շահ իր ստեղծած և արագ աճող միաբանության։ 1218-1219 թվականներին նա այցելել է Դոմինիկյան վանքեր Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Իտալիայում։ Միաբանության առաջին ընդհանուր ժողովում Դոմինիկը որոշեց դրա կառուցվածքը, մասնավորապես, մտցրեց միաբանության բաժանումը գավառների։ Դոմինիկը հիմնել է Սուրբ Սաբինա հռոմեական եկեղեցուն կից վանք։

Մահացել է 1221 թվականին Բոլոնիայում, Սուրբ Դոմինիկի մասունքները հանգչում են նրա անունով Բոլոնիայի բազիլիկում։ 1234 թվականին Հռոմի Պապ Գրիգոր IX-ը սրբադասեց Դոմինիկին։ «Բոլորը սիրում էին նրան՝ հարուստներն ու աղքատները, հրեաներն ու հեթանոսները», — Հիշում է ժամանակակիցը։

Կաթոլիկ եկեղեցում Դոմինիկի հիշատակի օրը օգոստոսի 8-ն է։ Բացի Բոլոնիայից, Սուրբ Դոմինիկի պատվին կաթոլիկ տաճարներ են կանգնեցվել շատ այլ վայրերում, օրինակ՝ Թուրինում, Տաորմինայում, Չիետիում, Պոպոլիում, Սանտյագոյում, Օախակե դե Խուարեսում, Սան Կրիստոբալ դե Լաս Կասասում և այլն ։ Նրա անունով են կոչվում Սանտո Դոմինգո քաղաքը՝ Դոմինիկյան Հանրապետության մայրաքաղաքը, որի հովանավորն է նա, ինչպես նաև մի քանի քաղաքներ Չիլիում, Կոլումբիայում, Կոստա Ռիկայում, Էկվադորում, ԱՄՆ-ում, Կուբայում, Ֆիլիպիններում, Թայվանի բերդը ։

Ավանդույթներ
------------

Կաթոլիկ Եկեղեցու ավանդույթը Սուրբ Դոմինիկի անվան հետ կապում է Վարդարանի տեսքը՝ վարդարանի վրա տարածված կաթոլիկ աղոթքը ։ Ըստ լեգենդի՝ Վարդարանը հանձնվել է Սուրբ Դոմինիկին 1214 թվականին՝ Մարիամ Աստվածածնի հայտնության ժամանակ ։

Մեկ այլ ավանդույթ կապում է Դոմինիկյան միաբանության խորհրդանիշը՝ վազող շունը, իր ատամների մեջ բոցավառ ջահով։ Այն կապվում է Սուրբ Դոմինիկի մոր երազի հետ, որում նման շուն է տեսել իր որդու ծննդյան նախօրեին։ Հնարավոր է նաև, որ այս խորհրդանշանը ծագել է բառախաղից՝ լատին․ ՝ Domini canes –«Տիրոջ շները»։

Պատկերագրություն
----------------

Սուրբ Դոմինիկը պատկերված է Դոմինիկյան վանականի սպիտակ տունիկով և սև թիկնոցով; Սուրբ Դոմինիկի պատկերագրական խորհրդանիշներն են շուշանը, աստղը ճակատին, Ավետարանի գիրքը (առավել հաճախ բացված էջում ՝ Մարկոսի Ավետարանից «Գնացեք և քարոզեք» (16:15-16) բառերով), հիմնադրի խաչը (հայրապետական), տաճարը (Լատերանի բազիլիկ), ջահ ունեցող շունը, վարդի այգին, գավազանը ։

Սրբի կերպարի ամենավաղ մեկնաբանությունները արտացոլող13-րդ դարի պատկերներ կան Ֆլորենցիայի Սանտա Մարիա Նովելլայի վանքում և Ասիզիի Սուրբ Ֆրանցիսկոսի բազիլիկայում, ինչպես նաև Սան Դոմենիկո Մաջորե եկեղեցու Ջոտտոյի դպրոցի որմնանկարները Նեապոլում։

Դոմինիկի կյանքի տեսարանների շարքը ներկայացված է Պիզայի սուրբ Եկատերինա եկեղեցում (XIV դար)։ Սուրբ Դոմինիկի հոգևոր պատկերների շարքը ստեղծվել է Բեատո Անջելիկոյի կողմից (15-րդ դար)։ Պեդրո Բերուգետեի նկարը (15-րդ դար) պատկերում է այսպես կոչված "կրակի հրաշքը", որը տեղի է ունեցել 1207 թվականին Ֆանժոյում, երբ օրդալիայի ընթացքում այրվեցին ալբիգոյաների հերետիկոսական գրքերը, իսկ Սուրբ Դոմինիկի գիրքը անվնաս դուրս թռավ կրակից։

Սուրբ Դոմինիկի տունը Թուլուզում
Կրեսպիի, Դոմենիկինոյի, Ջորդանոյի, Տիեպոլոյի և այլ նկարիչների աշխատանքներում պատկերված է Մարիամ Աստվածածինը, նա սուրբ Դոմինիկին տալիս է տերողորմյա՝ Վարդարանի աղոթքի խորհրդանիշը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Saint Dominic | Franciscan Media». *www.franciscanmedia.org* (ամերիկյան անգլերեն). 2022 թ․ օգոստոսի 8. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 25-ին.
2. ↑  Le langage secret de la Renaissance: le symbolisme caché de l'art italien / Richard Stemp. — National geographic France, 2012. — С. 109. — 224 с. — ISBN 9782822900003
3. ↑  Guiraud, Jean (1909). *Saint Dominic*. University of California Libraries. London, Duckworth.
4. ↑  Саймон Тагуэлл «Св. Доминик и Орден проповедников»

Գրականություն
-------------

* *Анри Лакордер*, «Жизнь Святого Доминика»
* Святой Доминик // Католическая энциклопедия. М.: Изд. францисканцев, 2002.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դոմինիկ դե Գուսման» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ուղղափառ · Catholic (1997—…) · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12002414, ADV10247235 · BIBSYS: 2052087 · BNC: a10527643 · BNE: XX1157796 · BNF: 12040448c · GND: 118526642 · ISNI: 0000000121222823 · LCCN: n80040154 · LNB: 000242102 · NDL: 00620591 · NKC: jn20000700417 · NLA: 53004772 · NLG: 68456 · NLP: a0000001183944 · NSK: 000066080 · NTA: 070562768 · NUKAT: n00043344 · LIBRIS: 184336 · SUDOC: 028601726 · VIAF: 17240904 · ULAN: 500354832 · WorldCat VIAF: 17240904 |

 |

 |