**Լեզվի քաղցկեղը** բերանի խոռոչի քաղցկեղներից է։ Լեզվի քաղցկեղը կազմում է բերանի խոռոչի քաղցկեղների 35-50% , իսկ ընդհանուր քաղցկեղների մեջ կազմում է 1․0%։ Տարեկան գրեթե հայտնաբերվում է 18,000 դեպք, որից մահերը կազմում են մոտ 3000-ը։ Ռիսկային տարիքը 50-60տ։

Առաջացման գործոններ
-------------------

Ինչպես ցանկացած քաղցկեղի այնպես էլ լեզվի քաղցկեղի առաջացման մեջ կարևոր դեր են խաղում ՝

1. Ժառանգական նախատրամադրվածությունը
2. Աշխատանքի բնույթը
3. Ալկոհոլի չարաշահումը
4. Ծխախոտը
5. Պարպերաբար մեխանիկական, քիմիական, ֆիզիկական վնասվածքները
6. Ուղեկցող այլ հիվանդություններ

Լեզվի քաղցկեղի առաջացման հնարավոր նշաններ
-----------------------------------------

1. Լեզվի չլավացող վերքեր
2. Լեզվի տեղային ցավեր
3. Պարբերաբար բերանի խոռոչում անզգայացման նշաններ
4. Ինքնաբերաբար կամ աննշան գրգռիչից լեզվի արյունահոսություն
5. Քաշի կորուստ վերը նշված գանգատների հետ միասին Խորացած դեպքերի ժամանակ կարող են լինել բերանից գարշահոտություն, խոսքի, կլման, շարժումների խանգարում ընդհուպ բացարձակ անհնարինություն։

Հիվանդության արտահայտում
------------------------

Լեզվի քաղցկեղը արտահայտվում է լեզվի կողմնային մակերեսներին 70-75%, լեզվարմատը ախտահարվում է 20%, լեզվի ծայրը, ստորին և վերին մակերեսները 5-10%։ Սկզբում առաջանում է պինդ ցավոտ ներսփռանք, առանաց հստակ սահմանների։ Մեծամասամբ լեզվի կողմնային մակերսներներին երևում են ատամների հետքերը, որպես մեխանիկական գրգռման հետևանք ատամների կողմից։ Ներսփռանքը կարող է վերածվել խոցի։ Առաջ է բերում խոսքի, կլման, լեզվի շարժումների խիստ սահմանափակում։

Ունի արտահայտման չորս փուլ՝

1. Ներսփռանքը լեզվի հաստությունում է, չափերը մոտ 1սմ, տեղային ավշային հանգույցները առանց փոփոխությունների։
2. Ուռուցքը ընդգրկում է լեզվի սեփական մկանները, չհասնելով լեզվի կեսին, չափերը մոտ 2սմ, ենթալեզվային և ենթածնոտային ավշային հանգույցները եզակի շարժուն։
3. Ուռուցքը ընդգրկում է մինչև լեզվի կեսը, կարող է ընդգրկել բերանի հատակի լորձաթաղանթը, բազմաթիվ մետաստազներ տեղային ավշային հանգույցներում։
4. Ուռուցքը ընդգրկում է լեզվի կեսից ավելին, առկա են բազմաթիվ մետաստազներ, կախված ուռուցքի տեղակայումից առաջային կամ հետին դիրքի ժամանակ կարող է ընդգրկել տվյալ շրջանի ավշային հանգույցները։ Ախտահարվում են նաև հարակիցոսկրային և փափուկ հյուսվածքները։

Հյուսվածքների քայքայման արդյունքում առաջանում է գարշահոտություն, խոսքի, ծամելու, կլման անհնարինություն, մետաստազավորումը կարող է լինել երկկողմանի։

Վիճակագրություն
---------------

Ապրելիությունը կազմում է 67,1%, թիվը կազմվել է լեզվի քաղցկեղի ախտորոշումից սկսած 5 տարի ապրելիթյան ցուցանիշների հիման վրա 100,000 ախտորոշվածների շրջանում։ Տարիքը նույնպես որոշակի կապ ունի ապրելիության հետ, որքան մեծ է հիվանդի տարիքը այնքան ավելի նվազ է ապրելիության տոկոսը։ Հիմնականում հիվանդությունը հայտնաբերվում է հիվնադության երկրորդ փուլում։

Բուժում
-------

Բուժումը իրենից ենթադրում է առաջնային հանգույցի հեռացում և մետաստազների բուժում։ Բուժումը համալիր ձևով է։ Կախված թե, որ փուլում է հիվանդը դիմել բուժօգնության, վաղ փուլերում հնարավոր է պահպանել լեզվի մեծ մասը, ուշացած շրջանում հնարավոր է լեզվի, հարակից ոսկրային և փափուկ հյուսվածքների վիրաբուժական հեռացում։ Եթե չափերը փոքր են ուռուցքի ապա վիրաբուժական միջամտությունից հետո կատարվում է ճառագայթային բուժում։ Սակայն եթե անվիրահատելի է ուռուցքը վիրաբուժական միջամտության փոխարեն իրականացվում է քիմիաթերապիա և ճառագայթային բուժում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Cancer of the Tongue - Cancer Stat Facts»։ *SEER* (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-05-25
2. ↑  «Վիր.ստոմ և դծվ.pdf»։ *Google Docs*։ Վերցված է 2020-05-25
3. ↑  Ansarin Mohssen, Bruschini Roberto, Navach Valeria, Giugliano Gioacchino, Calabrese Luca, Chiesa Fausto, Medina Jesus E. Kowalski Luiz P. Shah Jatin P. (2019)։ «Classification of GLOSSECTOMIES: Proposal for tongue cancer resections»։ *Head & Neck* (անգլերեն) **41** (3): 821–827։ ISSN 1097-0347։ PMC PMC6590454 Ստուգեք `|pmc=`-ի արժեքը (օգնություն)։ PMID 30600861 Ստուգեք `|pmid=`-ի արժեքը (օգնություն)։ doi:10.1002/hed.25466