**Կակետեում Սեսնա 206 ինքնաթիռի վթար,** ավիացիոն վթար է, որը տեղի է ունեցել 2023 թվականի մայիսի 1-ին։ Avianline Charter ավիաընկերության HK-2803 բորտային համարով Սեսնա 206 ինքնաթիռը թռել է Արարակուարայից Սան Խոսե դել Գուավյար։ Ինքնաթիռը վարել է մեկ օդաչու, ուղևորներն եղել են 11 ամսականից մինչև 13 տարեկան չորս երեխա, նրանց մայրը և մեկ այլ ուղևոր։ Թռիչքի ժամանակ օդաչուն դիսպետչերին հայտնել է շարժիչի հետ կապված խնդիրների և վթարային վայրէջք կատարելու իր մտադրության մասին, որից հետո նա դադարեցրել է հաղորդակցությունը։ Ինքնաթիռը ընկել է Ամազոնի ջունգլիներում։ Օդանավում գտնվող բոլոր մեծահասակները մահացել են, ողջ են մնացել միայն երեխաները։ Մինչ փրկարարները հայտնաբերել են վթարի վայրը, երեխաները օգնություն գտնելու հույսով թափառել են անտառում։ Սկսվել է լայնածավալ որոնողափրկարարական գործողություն։ Երեխաները 40 օր անցկացրել են ջունգլիներում։ Հունիսի 10-ին նրանց հայտնաբերվել և տեղափոխել են Բոգոտա։

Ինքնաթիռ
--------

Ինքնաթիռը մինչև վթաևը 10806 ժամ թռիչք է ունեցել։ 2021 թվականի հուլիսի 25-ին ինքնաթիռը շարժիչի հզորությունը կորցնելուց հետո վթարային վայրէջք է կատարել Կոլումբիայի Վաուպես դեպարտամենտում՝ Այն վերանորոգվել է և վերագործարկվել է 2023 թվականի մարտի 7-ին։

Անձնակազմ և ուղևորներ
---------------------

Օդաչուն արտոնագրված է եղել, ունեցել է թռիչքի համար անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը, կոլումբիական մի քանի չարտերային ավիաընկերությունների հետ աշխատանքային փորձ է ունեցել։ Նախկինում թռել է Douglas DC-3 օդանավով, որպես երկրորդ օդաչու, Սեսնա 172 և Piper PA-34 օդանավերով։ Միացել է Avianline Charter ընկերությանը 2021 թվականի հոկտեմբերի 8-ին և այդ ժամանակից ի վեր Սեսնա 172-ով թռել է 934 ժամ և 107 ժամ Cessna 206-ով։

Ինքնաթիռում ընդհանուր առմամբ եղել է 7 մարդ՝ օդաչուն, չորս երեխա (11 ամսական, չորս, ինը և 13 տարեկան քույր և եղբայրներ), նրանց մայրը՝ Մագդալենա Մուկուտուի Վալենսիան և ևս մեկ ուղևոր՝ հնդկական ցեղի առաջնորդ Հերման Մենդոզան։ Էրնանդեսը, ըստ որոշ տեղեկությունների՝ նա եղել է երկրորդ օդաչուն։ Բոլոր ուղևորները եղել են ուիտոտո ցեղից։

Իրադարձությունների ժամանակագրություն
------------------------------------

### Թռիչք, շարժիչի խափանում, վթար

Օդանավը չարտերային չվերթ է իրականացրել՝ ուղևորներ և բեռներ փոխադրելու նպատակով Արարակուարայից Սան Խոսե դել Գուավյար երթուղով։ Թռիչքը տեղի է ունեցել տեսողական թռիչքների կանոններով։ Ինքնաթիռում յոթ մարդ է եղել, և 189 լիտր վառելիք։ Կոլումբիայի տեղական ժամով 06:42-ին ինքնաթիռը թռել է Արարատուարայից։

Ժամը 07:15:49-ին օդաչուն կապվել է դիսպետչերական կենտրոնի հետ՝ հայտնելով, որ գտնվում է նշանակման օդանավակայանից 140 կմ հեռավորության և 2590 մետր բարձրության վրա։ Երկու րոպե չանցած՝ ժամը 07:17:06-ին, օդաչուն զեկուցել է ինքնաթիռում արտակարգ իրավիճակի մասին. *«Շարժիչը աշխատում է ցածր արագությամբ, ես կփնտրեմ վայրէջքի վայր*»։ Դիսպետչերը հաստատել է հաղորդագրությունը ստանալը և առաջարկել է վթարային վայրէջք կատարելու մի քանի տարբերակ։ Երբ ավիաբազան փորձել է կապ հաստատել ինքնաթիռի հետ, պատասխան չի եղել։ Այնուհետ դիսպետչերը խնդրել է մոտակա ինքնաթիռին (HK-1884) փորձել կապ հաստատել, բայց նույնպես պատասխան չի ստացվել։

Ժամը 07:32:18-ին, իր վերջին հաղորդումից 15 րոպե անց, օդաչուն կրկին կապ է հաստատել և հայտնել․ *«շարժիչի հզորությունը նորից միացված է, ես Սան Խոսեից 222 կմ եմ հեռու, բարձրանում եմ 8500 ոտնչափ»:* *Այնուամենայնիվ, 11 րոպե անց նա կրկին զեկուցել է խնդիրների մասին. «իմ շարժիչը նորից խափանվեց ... Ես կփնտրեմ գետը ... այստեղ գետ կա աջ կողմում:* *Ես պատրաստվում եմ վթարային վայրէջք կատարել ջրի վրա»:* Սա օդանավի հետ հաղորդակցության վերջին կապն է եղել։ Ժամը 07:44:42-ին ռադարը արձանագրել է, թե ինչպես է օդանավը շրջվում դեպի աջ ~ 146 կմ/ժ արագությամբ, նախքան ինքնաթիռի անհետացումը էկրանից։

Վթարի ենթարկված ինքնաթիռը գտնվել է ուղղահայաց վիճակում, քննիչները ավելի ուշ պարզել են, որ բախումը տեղի է ունեցել բարձր անկյան տակ և ցածր արագությամբ։ Ինքնաթիռը բախվել է ծառին, ինչի հետևանքով շարժիչն անջատվել է, իսկ հետո ուղղահայաց վայր է ընկել։ Ինչպես լրագրողներին պատմել է երեխաների հայրը, իր կինը սկզբում ողջ է մնացել վթարից, սակայն չորս օր անց մահացել է ստացած վնասվածքներից։ Մահից առաջ նա երեխաներին ասել է, որ «գնան այստեղից»։

### Որոնողափրկարարական գործողություն

Դիսպետչերական ծառայությունը ինքնաթիռի անհետացման մասին անմիջապես հայտնել է Կոլումբիայի ռազմաօդային ուժերին և Կոլումբիայի քաղաքացիական ավիացիայի վարչությանը, որը որոնողական աշխատանքներ է սկսել։ Սկզբում որոնողական աշխատանքները կատարվել են միայն օդից՝ օդային ուժերի ներգրավմամբ, այդ թվում՝ Basler BT-67 ինքնաթիռներով և UH-1H Huey ուղղաթիռներով։ Մայիսի 6-ին Կոլումբիայի բանակը սկսել է ցամաքային որոնումները։ 2023 թվականի մայիսի 16-ին, մոտավորապես ժամը 21:00-ին, օդանավը հայտնաբերվել է ցամաքային խմբերի կողմից։ Երեք մեծահասակներին մահացած են գտել, իսկ չորս երեխաներ չեն գտնվել վթարի վայրում։ Սակայն մայիսի 17-ին երեխաներին պատկանող իրեր են հայտնաբերվել, այդ թվում՝ խմելու համար նախատեսված մանկական շիշ և ժամանակավոր թաքստոցի հետքեր, ինչը ցույց է տալիս, որ երեխաները դեռ ողջ են։ Նրանց որոնելու համար սկսվել է լայնածավալ որոնողափրկարարական գործողություն, որը կոչվում էր «Հույս»։

Վթարից հետո երեխաները հեռացել են օգնություն փնտրելու և թափառել են արևադարձային անտառում։ Որոնողական աշխատանքների ընթացքում ուղղաթիռներից բարձրախոսներով հեռարձակել են երեխաների տատիկի ձայնագրությունը, որով կոչ էր անում կանգնել մեկ տեղում։ Մեկ շաբաթ անց փոքր երեխայի ոտնահետք է հայտնաբերվել։ Որոնողական աշխատանքները զգալիորեն խոչընդոտել են սահմանափակ տեսանելիությունը մառախուղի ու խիտ սաղարթների պատճառով։ Ուղղաթիռները սննդի տուփեր են նետել՝ հույս ունենալով, որ երեխաները կգտնեն դրանք։ Գործողության առաջընթացի մասին հակասական տվյալներ են հրապարակվել, օրինակ՝ Կոլումբիայի նախագահ Գուստավո Պետրոն մայիսի 17-ին իր Թվիթթերյան էջում հաղորդագրություն է հրապարակել, որ երեխաներին ողջ են գտել, բայց հետո ջնջել է այն՝ վկայակոչելով, որ տվյալները հաստատված չեն։

Բոլոր չորս երեխաները հայտնաբերվել են հունիսի 10-ին՝ վթարից քառասուն օր անց, և տարհանվել Կոլումբիայի մայրաքաղաք Բոգոտա։ Օդային ուժերի տվյալներով՝ երեխաներին գտել են կործանման վայրից 3,5 կմ հեռավորության վրա։ Ընդհանուր առմամբ, նրանց գտնելու համար փրկարարներն անցել են 2600 կմ։

Գոյատևում
---------

Երեխաները ողջ են մնացել վայրի բնության հետ ծանոթ լինելու շնորհիվ։ Դրանում գլխավոր դերը խաղացել է 13-ամյա ավագ քույր Լեսլին, ով օգնել է փրկել բոլորին, այդ թվում՝ մեկ տարեկան փոքրիկին։ Երեխաները սկզբում կերել են կասավայի ալյուրը, որը եղել է ինքնաթիռում, իսկ երբ վերջացել է՝ ծառերի պտուղներ։ Սակայն, հայտնաբերվելու պահին երեխաները շատ հյուծված են եղել։

Փրկարարները կարող էին ավելի վաղ գտնել երեխաներին, բայց երեխաները թաքնվել են նրանցից, քանի որ վախեցել են հաչող շներից և համազգեստով անհայտ մարդկանցից (հատկապես, որ իրենց հորը ժամանակին սպառնացել էին FARC-ի զինյալները), վախեցրել է նաև երկնքից հեռարձակվող տատիկի ձայնը։ Երեխաներին գտնելու հարցում առանցքային դեր է խաղացել որոնող շունը, որը նախկինում փախել էր կինոլոգներից։ Նա ինքնուրույն է գտել երեխաներին, իսկ հետո նրա հետքերով փրկարարները գտեն երեխաներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Colombia searching Amazon for missing plane crash passengers» (անգլերեն). France 24. 2023 թ․ մայիսի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 20-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 11-ին.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Arborizaje en terreno selvático, por falla de motor SCF-PP» (իսպաներեն). Dirección Técnica de Investigación de Accidentes|издательство=Aeronáutica Civil de Colombia. 2023.(չաշխատող հղում)
4. ↑  Caitlin Hu, Karol Suarez (2023 թ․ հունիսի 2). «How could four children survive a plane crash in the Amazon? A new report offers clues». *CNN* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 13-ին.
5. ↑  «Four children missing in forest after plane crash, army drops survival kits from helicopter in Colombia» (անգլերեն). Italy 24 Press News. 2023 թ․ մայիսի 23. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 13-ին.
6. 1 2  «Четверо детей найдены живыми спустя 40 дней после авиакатастрофы в Колумбии». BBC News ռուսական ծառայություն. 2023 թ․ հունիսի 10. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 11-ին.
7. 1 2 3  «Mother of rescued Colombia children survived four days after jungle crash» (անգլերեն). France 24. 2023 թ․ հունիսի 11. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 13-ին.
8. ↑  Moss, Loren (2023 թ․ մայիսի 1). «Finance Colombia - Commercial Flight Reported Missing, Last Contact Was Over Remote Colombian Amazon Region» (անգլերեն). Finance Colombia. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
9. ↑  Informe, 2023
10. 1 2  «Colombia plane crash: Children reportedly survived 16 days in jungle» (անգլերեն). BBC News. 2023 թ․ մայիսի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
11. 1 2  Durán, Diana (2023 թ․ հունիսի 10). «Plane crash children found alive after 40 days in jungle, officials say» (անգլերեն). The Washington Post. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
12. ↑  Camila Osorio (2023 թ․ հունիսի 10). «Operation Hope: The alliance between the military and indigenous groups to find Colombia's missing children» (անգլերեն). El País English. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
13. ↑  «Colombian plane crash: New clues found in search for lost children» (անգլերեն). BBC News. 2023 թ․ մայիսի 24. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
14. ↑  «Four children found in Colombian jungle 40 days after plane crash» (անգլերեն). Al Jazeera. 2023 թ․ հունիսի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
15. ↑  «Dispute in Colombia over whether children found alive in jungle weeks after plane crash» (անգլերեն). The Guardian. 2023 թ․ մայիսի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
16. ↑  «Fate of Colombia plane crash children unknown; Petro deletes tweet» (անգլերեն). Reuters. 2023 թ․ մայիսի 19. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 25-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
17. 1 2  Pozzebon, Stefano; Hu, Caitlin; Humayun, Hira; Suarez, Karol; Lau, Chris (2023 թ․ հունիսի 10). «Missing children found after 40 days in Amazon survived like 'children of the jungle,' Colombian president says» (անգլերեն). CNN. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
18. ↑  Murphy, Matt (2023 թ․ հունիսի 12). «How children survived 40 days in Colombian jungle». BBC News. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին. `{{cite news}}`: More than one of `|author=` and `|last1=` specified (օգնություն)
19. ↑  «Colombian plane crash: mother told children to leave her so they could survive». *Guardian*. 2023 թ․ հունիսի 11. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.