recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Թոմ Սթեյեր** (անգլ.՝ Thomas Fahr Steyer, հունիսի 27, 1957(1957-06-27), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի միլիարդատեր, մարդասեր և քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Եյլի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան և բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան՝ Սթենֆորդի բիզնեսի բարձրագույն դպրոցում։ 26 տարվի գլխավորել է Farallon Capital հեջ ֆոնդերը, 2012 թվականին վաճառել է իր բաժնեմասը և սկսել է զբաղվել քաղաքականությամբ, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի պաշտպանության խնդիրներով (Սթեյերը ժառանգություն չի ստացել կարողությունը, բայց 2019 թվականի դրությամբ նրա անձնական կապիտալը կազմում է 1,6 միլիարդ դոլար)։ Տարվելով էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրների որոնման թեմայով՝ հիմնադրել է NextGen America բնապահպանական խումբը։ 2016 թվականին 65 միլիոն դոլար է ծախսել տարբեր ընտրություններում դեմոկրատական կուսակցության թեկնածուներին աջակցելու և շրջակա միջավայրի պաշտպանությանն ուղղված ակցիաների համար։

Նախագահական ընտրություններում Դոնալդ Թրամփի հաղթանակից հետո արշավ է ծավալել նրա իմպիչմենտի համար՝ հավաքելով 8 միլիոն ստորագրություն և լոբբինգ անելով օրենսդիրներին, ինչի պատճառով նախագահը նրան իր Թվիթթերում անվանել է «crazed and stumbling lunatic» (խելագարված և սայթաքող գիժ)։

2019 թվականի հուլիսի 9-ին հայտարարել է 2020 թվականի նախագահական ընտրություններում դեմոկրատական կուսակցությունից իր թեկնածության առաջադրման համար պայքարի մեջ մտնելու մասին։

Անձնական կյանք
--------------

1986 թվականին ամուսնացել է Քեթրին Թեյլորի հետ, երբ ղեկավարության հետ վիճաբանության պատճառով լքել Է Goldman Sachs ընկերությունը և հիմնել Farallon Capital-ը, ամուսիններն ունեն չորս երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «#1425 Thomas Steyer» (անգլերեն). Forbes. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 17-ին.
2. ↑  Tara Golshan (2019 թ․ հուլիսի 9). «Tom Steyer, the billionaire activist who wants to impeach Trump, is running for president» (անգլերեն). Vox. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 17-ին.
3. ↑  David Wright (2019 թ․ հուլիսի 9). «Tom Steyer officially announces presidential bid». *CNN News* (անգլերեն).
4. ↑  Rob Haskell (2018 թ․ նոյեմբերի 14). «Billionaire Democrat Tom Steyer on Impeaching Trump, Getting Out the Vote, and Winning in 2020» (անգլերեն). Vogue. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անձնական կայք
* Chris Nichols (2019 թ․ հուլիսի 9). «Who is Tom Steyer? A bio of the Democratic presidential candidate» (անգլերեն). politifact.com. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 17-ին.
**Հռոմեական Ասիա** (հուն․՝ Ασία, լատին․՝ Asia), Փոքր Ասիայում գտնվող հռոմեական պրովինցիա, որը ձևավորվել է մ․թ․ա․ 133 թվականին՝ կայսր Ատտալոս III Փիլոմետոր Էվերգետոսի կողմից Պերգամոնի թագավորության անեքսիայից հետո։ Մ․թ․ա․ 1-ին դարից մինչև 1-ին դարն ընկած ժամանակահատվածում Հռոմեական Ասիայի տարածքն ընդլայնվում է։ Պրովինցիայի կարգավիճակը պահպանել է մինչև մ․թ․ա 297 թվականը, որից հետո Դիոկղետիանոս կայսեր բարեփոխումների արդյունքում բաժանվել է 7 առանձին վարչատարածքային միավորների։

Մ․թ․ա․ 190 թվականին Սելևկյանների տերության թագավոր Անտիոքոս III Մեծն արշավում է Փոքր Ասիա, սակայն նույն տարում տեղի ունեցած Մագնեսիայի ճակատամարտում պարտություն է կրում հռոմեական լեգեոններից։ Մ․թ․ա․ 188 թվականին կողմերի միջև կնքվում է Ապամեայի հաշտության պայմանագիրը, որով վիճելի տարածքներում ձևավորվում էր Պերգամոնի թագավորությունը, որը գործնականում հանդիսանում էր Հռոմի կամակատարը։ Մ․թ․ա․ 133 թվականին մահանում է Պերգամոնի վերջին թագավորը՝ մահից առաջ իր թագավորությունը կտակելով Հռոմեական հանրապետությանը։ Արդյունքում՝ ձևավորվում է Պրոկոնսուլյան Ասիա պրովինցիան՝ միավորելով Միսիյայի, Լիդիայի, Կարիայի և Փռյուգիայի տարածքները։ Պրովինցիայի կազմում էր գտնվում Փոքր Ասիայի խոշորագույն քաղաքը՝ Եփեսոսը, որն էլ սենատի որոշմամբ դառնում է վարչական կենտրոն։

326 թվականին Կոնստանդիանոս I կայսեր կողմից քագավորական ոստանի Կոստանդնուպոլիս տեղափոխությունից հետո, Հռոմեական Ասիան ծայրամասային պրովինցիայից վերածվում է միջանկյալ միավորի։ Դիոկղետիանոսի բաժանումից հետո Փոքր Ասիայի տարածքն անցնում է Բյուզանդական կայսրությանը՝ հետագայում դառնալով Արևելքի հելլենիստական կենտրոնը։

Տես նաև
-------

* Մագնեսիայի ճակատամարտ
* Փոքր Ասիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Հռոմեական Ասիա պրովինցիա, հին հռոմեական պրովինցիաները». *«Բրիտանիկա» հանրագիտարան* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.

|  |
| --- |
| 
  **Հին Հռոմ**   **Պատմություն**
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ասիա (հռոմեական պրովինցիա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Ուղղափառ աստվածաբանական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4068890-2 · LCCN: n86104083 · VIAF: 144332473 · WorldCat VIAF: 144332473 |

 |
**Գրիշա Թավադի Առուշանյան** (1912, Խնձորեսկ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Գրիշա Առուշանյանը ծնվել է 1912 թվականին Խնձորեսկ գյուղում։ 1936 թվականին Գրիշան ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Աշխատել է Գորիսի մանկավարժական ուսումնարանում։

1941 թվականին Առուշանյանը զորակոչվել է ռազմաճակատ և ծառայել է 89-րդ հայկական հրաձգային Թամանյան դիվիզիայում։ Մասնակցել է ֆաշիստական զավթիչների դեմ մղված այրունահեղ մարտերին և ցուցաբերած արիության ու խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։

Հայրենիք վերադառնալուց հետո շարունակել է մանկավարժական աշխատանքը Գորիս քաղաքի դպրոցներում։ Մատաղ սերնդի ուսուցման ու դաստիարակության գործում ցուցաբերած նվիրվածության համար պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ 25 տարի եղել է Գորիս քաղաքի Ակսել Բակունցի անվան և № 3 միջնակարգ դպրոցների սկզբնական կուսկազմակերպության քարտուղար։ Երկու անգամ պարգևատրվել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի պատվոգրով։

Վաստակաշատ ուսուցիչը կենսաթոշակի անցնելուց հետո դպրոցից չի կտրվել, շարունակել է օգնել սկսնակ ուսուցիչներին, նրանց է հաղորդել իր հարուստ փորձն ու գիտելիքները։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Լենինի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Անտոնիու Պառեյրասի թանգարան** (պորտուգալերեն՝ **Museu Antônio Parreiras** (MAP)), Բրազիլիայի Նիտերոյ քաղաքում գործող պետական թանգարան, որը նվիրված է բրազիլացի մեծ նկարիչներից մեկի՝ Անտոնիու Պառեյրասի (1860-1937) հիշատակի ու ստեղծագործությունների պահպանությանը։ Բաղկացած է այդ մեծ նկարչին ու նրա ընտանիքին պատկանած երեք շինություններից և այգուց, որոնք ընդհանուր առմամբ ունեն մոտավորապես հինգ հազար քառակուսի մետր մակերես։ Նկարչական աշխատանքների ցուցադրման նպատակով օգտագործվում է հազար քառակուսի մետրը։ Ընդ որում, թեև հիմնական ուշադրությունը հատկացված է Պառեյրասին, սակայն նրա աշխատանքներից զատ՝ ցուցադրված են նաև այլ նկարիչների ստեղծագործություններ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի գլխավոր մասնաշենքը, որ էկլեկտիկ ճարտարապետության նմուշ է, կառուցվել է 1894 թվականին, ճարտարապետ Ռամոս դի Ասևեդուի նախագծով։ Նկարչի դստեր՝ Օլգայի համար կառուցված մասնաշենքը ծառայում է որպես տեխնիկական ռեզերվ։

Թանգարանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1942 թվականի հունվարի 21-ին։

Բրազիլական մշակույթի կարևորագույն այդ օջախը 1967 թվականին Պատմության և արվեստի ժառանգության ազգային ինստիտուտի կողմից ներառվել է համազգային պատմամշակութային ժառանգության հուշարձանների ցանկում։

Թանգարանի գլխավոր մասնաշենքի ճակատը

Պատկերասրահ
-----------

* Անտոնիու Պառեյրասի՝ թանգարանում ներկայացված աշխատանքներից
* Դոլորիդա, 1909*Դոլորիդա*, 1909
* Պիրատինի հանրապետության հռչակումը, 1915*Պիրատինի հանրապետության հռչակումը*, 1915
* Beckmann, 1936*Beckmann*, 1936
* Բանդեյռանտեի մահը, etwa 1911*Բանդեյռանտեի մահը*, etwa 1911
* Ցնորված Շևիլատը, 1920*Ցնորված Շևիլատը*, 1920
* Խռովության մասնակիցների դատապարտումը Մինաս ԺերայսումԽռովության մասնակիցների դատապարտումը Մինաս Ժերայսում
* Մեռած Վիրգինյան, 1904Մեռած Վիրգինյան, 1904

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Museu Antônio Parreiras será reformado e ampliado *O Globo*. (Junho, 2012).
2. 1 2  Museu Antônio Parreiras reabre em 2016 *O Globo*.
3. ↑  Museu Antônio Parreiras *Guia de Niterói*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Página do Museu Antônio Parreiras Արխիվացված 2020-05-29 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անտոնիու Պառեյրասի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n89149716 · VIAF: 153726568 · WorldCat VIAF: 153726568 |

 |
**Սերգեյ Կոժան** (լատիշ․՝ Sergejs Kožans, փետրվարի 16, 1986(1986-02-16), Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի ֆուտբոլիստ, «Ռիգա» ակումբի կիսապաշտպան։

Ակումբային կարիերա
------------------

Սերգեյ Կոժանն իր երիտասարդական կարիերան անցկացրել է «Սկոնտոյում»։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2005 թվականին Ռիգայի «Սկոնտո» ակումբում, որտեղ հանդես է եկել չորս մրցաշրջան՝ մասնակցելով 51 խաղի և խփելով հինգ գոլ։ 2009 թվականին իր թիմակից Իվան Լուկյանովի հետ տեղափոխվել է լեհական «Լեխիա» (Գդանսկ) ակումբ։ «Լեխիայի» կազմում անցկացրած առաջին մրցաշրջանում մասնակցել է 18 խաղի և խփել մեկ գոլ։ Ընդհանուր առմամբ նա անցկացրել է երեք մրցաշրջան Էքստրալիգայում՝ մասնակցելով 42 խաղի և խփելով մեկ գոլ։ 2012 թվականի մայիսի 24-ին հայտարարվել է, որ Կոժանը հեռացել է ակումբից։ Նա դարձել է ազատ գործակալ և 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին տեղափոխվել բելառուսական «Շախտյոր» (Սոլիգորսկ) ակումբ՝ կնքելով պայմանագիր մինչև մրցաշրջանի ավարտը։ 2012 թվականին «Շախտյորը» դարձել է Բելառուսի փոխչեմպիոն։ 2013 թվականի մարտին Կոժանը միացել է բելառուսական մեկ այլ ակումբի՝ «Սլավիա Մոզիրին»։ Նա մասնակցել է ակումբի հինգ խաղերին առաջնությունում, ինչից հետո հեռացել է անձնական պատճառներով։ 2013 թվականի օգոստոսին Սերգեյ Կոժանը վերադարձել է «Սկոնտո»։ 2014 թվականի օգոստոսին հեռացել է Ռիգայի ակումբից ֆինանսական դժվարությունների և աշխատավարձը չվճարման պատճառով։ 2014 թվականի օգոստոսի 7-ին հայտարարվել է, որ Կոժանը տեղափոխվել է լեհական «Տիխի» ակումբ։ Հետագայում նա հանդես է եկել լիտվական «Շյաուլյայ», լեհական «Բիտովիա», լատվիական «Սպարտակ» (Յուրմալա) և «Ռիգա» ակումբներում։

Կարիերան հավաքականում
---------------------

Սերգեյ Կոժանը հանդես է եկել Լատվիայի մինչև 17 տարեկանների և մինչև 21 տարեկանների հավաքականներում, բայց ազգային հավաքական չի հրավիրվել։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Լատվիայի փոխչեմպիոն – 2000, 2001, 2005, 2013
* Լատվիայի բրոնզե մեդալակիր – 2006, 2008

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
3. 1 2  90minut.pl (польск.) — 2003.
4. ↑  Lukjanovs un Kožans paraksta :: Diena.lv
5. ↑  Lukjanovs un Kožans pamet Gdaņskas «Lechia» — Leģionāri — Futbols — Sportacentrs.com
6. ↑  Verpakovskis nespēlē, Perepļotkins nopelna 11 metru soda sitienu un tiek finālā — Leģionāri — Futbols — Sportacentrs.com
7. ↑  All about Skonto FC
8. ↑  No «Skonto» aizgājušais Kožans karjeru turpinās Polijā — Leģionāri — Futbols — Sportacentrs.com

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 90minut · BDFA · FootballDatabase.eu · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) · Պրեսբոլ · ՈւԵՖԱ |

 |
**Սեբաստիան Ջոն Հենրի Ռայալ** (անգլ.՝ Sebastian John Henry Ryall,հուլիսի 18, 1989(1989-07-18), Սիդնեյ, Ավստրալիա), ավստրալիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

Կարիերա
-------

### Պատանեկան կարիերա

Ռայոլը սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել Սիդնեյի «West Pymble Soccer Club» ակումբում, որտեղ խաղացել է կիսապաշտպանի և հարձակվողի դիրքերում, ավելի ուշ պաշտպանի դիրքում է հանդես եկել «Նոր Հարավային Ուելսի ֆուտբոլի ազգային ուսումնական կենտրոնի» և «ԱՍԻ» ակումբներում։

### Ակումբային կարիերա

2007 թվականին «ԱՍԻ» ակումբի կազմում հանդես է եկել Վիկտորիա նահանգի Պրեմիեր Լիգայում։

2007/08 թվականի մրցաշրջանի սկզբում երկամյա պայմանագիր է ստորագրել «Մելբուրն Վիկտորի» ակումբի հետ։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ակումբի կազմում նորամուտ է ունեցել Ավստրալիայի ֆուտբոլի առաջնության երրորդ ռաունդում՝ «Ադելաիդա Յունայթեդ» ակումբի դեմ մրցախաղում։ Ակումբի կազմում անցկացրել է 24 խաղ և դարձել է 2008/09 թվականների մրցաշրջանի առաջնության չեմպիոն։

Ռայոլը մարզումում «Սիդնեյ»
2009 թվականի ապրիլին պայմանագիր է ստորագրել «Սիդնեյ» ակումբի հետ, 2009 թվականի սեպտեմբերի 5-ին նորամուտ է ունեցել ակումբի կազմում «Գոլդ Քոստ Յունայթեդ» ակումբի դեմ մրցախաղում։ 2012 թվականին Ռիան Գրանտային փոխարինելու դուրս գալուց մեկ րոպե անց խփել է առաջին գոլը իր նախկին ակումբի՝ «Մելբուրն ՎԻկտորի»-ի դարպասին։ Ակումբի կազմում դարձել է նաև 2009/10 թվականի մրցաշրջանի չեմպիոն։

2018 թվականի հունվարի 17-ին Սեբաստիանը խզել է պայմանագիրը ակումբի հետ։

### Միջազգային կարիերա

2007 և 2008 թվականներին Սեբաստիանը Ավստրալիայի երիտասարդական հավաքականի ավագն էր։ 2009 թվականին, քանի որ քրեական հետաքննության պատճառով որակազրկվել էր, բաց է թողել ընտրական 2009 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունը։

Ավստրալիայի հավաքականներից մեկ տարի հեռանալուց հետո 2010 թվականի սեպտեմբերին Ավստրալիայի օլիմպիական հավաքականի մարզիչ Աուրելիո Վիդմարը հրավիրել է նրան մասնակցելու Չորս ազգերի մրցախաղում, որը անցկացվում էր Վիետնամում։

Ձեռքբերումներ
-------------

* ASEAN ֆուտբոլի պատանեկան առաջնություն՝ 1 (2008 թվական)
* Ավստրալիայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 1 (2008/09, 2009/10 թվականներ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. ↑  Seb Ryall - Goal Scorer Արխիվացված 2014-10-31 Wayback Machine(անգլ.)
4. ↑  2007 AIS Men’s Football (soccer) program launched Արխիվացված 2012-07-22 Wayback Machine(անգլ.)
5. ↑  Young gun Ryall re-signs with Sky Blues Արխիվացված 2014-10-31 Wayback Machine(անգլ.)
6. ↑  Gold Coast United vs. Sydney 2 - 1 Արխիվացված 2014-10-30 Wayback Machine(անգլ.)
7. ↑  Melbourne Victory vs. Sydney 2 - 2 Արխիվացված 2014-10-30 Wayback Machine(անգլ.)
8. ↑  Sydney FC Agree To Release Defender Արխիվացված 2020-02-06 Wayback Machine(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на официальном сайте клуба
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
* Профиль на сайте footballdatabase.eu
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սեբաստիան Ռայոլ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Աննա-Լիսա** (նորվ.՝ *Anna Lisa Ruud*, մարտի 30, 1933(1933-03-30), Օսլո, Նորվեգիա - մարտի 21, 2018(2018-03-21), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի դերասանուհի, որը հիմնականում նկարահանվել է ամերիկյան ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։

Անձնական կյանք
--------------

Աննա-Լիսան ծնվել է Օսլոյում, Նորվեգիա, աղջկական անունը՝ Աննա-Լիսա Ռուուդ, աշխատել է Օսլոյի Կենտրոնական թատրոնում։ 1954 թվականին մեկնել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ եղբորը այցելության, որը տուրիստական գործակալ էր Հոլիվուդում, Կալիֆոռնիա։

Կարիերա
-------

1954 թվականին Աննա-Լիսան գլխավոր դերակատարումով նկարահանվել է արևմտյան այնպիսի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են *Sugarfoot* -ը, *Maverick*-ը և *Bronco*-ն, որոնք բոլորն էլ հեռարձակել են ABC-ն և Warner Bros.ը։ Նկարահանվել է 1960 թվականի *The Islanders* արկածային-դրամատիկական հեռուստասերիալում, ինչպես նաև *Bonanza* -ում և *Gunsmoke*-ում։

Հետագայում Աննա-Լիսան հանդես է գալիս Նորա Թրավերսի դերով ABC-ի *Black Saddle* հեռուստասերիալում, նրա խաղընկերներն էին Փիտեր Բրեկը և Ռասսել Ջոնսոնը։ *Black Saddle* -ում ունեցած հաջողությունը նրան բերեց տիեզերական թեմաներով երկու ֆիլմերում դերեր ստանալուն, որոնք էին 1959 թվականի *Have Rocket, Will Travel* կատակերգությունը և մեկ տարի անց *12 to the Moon* ֆիլմը։ Նա շարունակել է հանդես գալ այնպիսի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են *GE True*-ն, մինչև հեռացել է Հոլիվուդից, որպեսզի կարիերան շարունակի թատրոնի բեմում։

Մահը
----

Աննա-Լիսան մահացել է Օսլոյում 2018 թվականի մարտի 21-ին, իր 85-ամյակից 9 օր առաջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2
3. 1 2  death notice
4. 1 2 3 4
5. ↑
6. 1 2 3 4  Brode, Douglas (2009), *Shooting Stars of the Small Screen: Encyclopedia of TV Western Actors, 1946-present*, Ellen and Edward Randall series, University of Texas Press, էջ 23, ISBN 0292718497.
7. ↑  Hyams, Joe (1960 թ․ փետրվարի 12), «Lovely television star Anna Lisa is a rare actress—no press agent», *The News and Courier*, Charlseton, S.C..(չաշխատող հղում)
8. ↑  Aaker, Everett, *Television western players of the fifties: a biographical encyclopedia of all regular cast members in western series, 1949-1959*, McFarland, 1997, ISBN 0786402849.
9. ↑  Den norske Hollywood-skuespilleren Anna-Lisa Ruud er død

Գրականություն
-------------

* "Berit Brænne" Store norske leksikon. Läst 10 januari 2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* Anna-Lisa: Norwegian American Actress LawZone, retrieved 2012-08-10.
* Աննա-Լիսա on IMDb

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աննա-Լիսա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Թոմի Գան** (անգլ.՝ Tommy Gunn, ծնվ.՝ 1967 թ. մայիսի 13, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի պոռնոգրաֆիկ դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Թոմի Գանը ծնվել է 1967 թվականի մայիսի 13-ին Նյու Ջերսիում, ԱՄՆ։ Իր երիտասարդության տարիներին նա զբաղվել է բոդիբիլդինգով, որից հետո մասնակցել է տեղի բարերից մեկում անցկացվող սեքսուալ մարմին մրցույթին, սակայն հանդիպելով մի մարդու ով նրան առաջարկում է դառնալ մերկապարող, Թոմին որոշում է թողնել մրցույթը։ Ավելի քան 10 տարի գիշերային ակումբներում նա աշխատում է որպես մերկապարող։

2004 թվականի փետրվարին նա սկսում է պոռնո դերասանի կարիերան և արդեն հաջորդ տարի AVN մրցանակաբաշխությունում ճանաչվում է լավագույն նորեկ դերասան։ 2006-ին նույն մրցանակաբաշխությունում Ծովահեններ ֆիլմում մարմնավորած իր դերի համար նա ստանում է լավագույն աջակցող դերասանի մրցանականը, իսկ 2007-ին ճանաչվում է տարվա դերասան։

2009 թվականի օգոստոսին թողարկվում է 130 րոպե տևողությամբ նրա սեփական պոռնո ֆիլմը, որտեղ նա կատարում է դերասանի և ռեժիսորի աշխատանք։

2011-ին XBIZ մրցանակաբաշխությունում նա ճանաչվել է տարվա լավագույն դերասան կոչմանը։

Բացի պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերից, Թոմին նաև նկարահանվել է մի քանի այլ ժանրի ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։ 2010 թվականին նա նկարահանվել է «Անտուրաժ» հեռուստասերիալի 7-րդ եթերաշրջանի սերիաներից մեկում։ 2013-ին նա ստացել է մի փոքրիկ դեր ռեժիսոր Դևիդ Հեյթերի Wolves սարսափ ժանրի ֆիլմում։

2012 թվականին Թոմին բացեց իր սեփական ներքնազգեստի հավաքածուն։

Անձնական կյանք
--------------

2005-ից 2008 թվականը Թոմին ամուսնացած է եղել պոռնո դերասանուհի Ռիտա Ֆալտոյանոյի հետ։

Մրցանակներ
----------

* **2005** AVN Award - Լավագույն նորեկ
* **2006** AVN Award - Լավագույն աջակցող դերասան
* **2006** AVN Award - Լավագույն զույգերի սեքս
* **2007** AVN Award - Տարվա դերասան
* **2007** AVN Award - Լավագույն օրալ սեքս
* **2007** AVN Award - Լավագույն խմբակային սեքս
* **2007** AVN Award - Լավագույն POV սեքս
* **2011** XBIZ Award - Տարվա դերասան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Adult Film Index — 2022.
2. ↑  Alison Hart (2009 թ․ սեպտեմբերի 23). «Tommy Gunn Interview». pornochromatic. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 23–ին-ին.
3. ↑  Ariana Rodriguez (2010 թ․ հունիսի 29). «Porn Star Tommy Gunn Lands Role on 'Entourage' - XBIZ Newswire». XBIZ. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 9–ին-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թոմի Գան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | MySpace · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AFDb · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Penthouse |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2011164152 · VIAF: 187255870 · WorldCat VIAF: 187255870 |

 |
**Անաստասիոս Պապուլաս** (հուն․՝ Αναστάσιος Παπούλας, հունվարի 1 (13), 1857, Մեսոլոնգիոն - ապրիլի 24, 1935(1935-04-24), Աթենք, Հունաստան), հույն ռազմական գործիչ, գեներալ, որը ղեկավարել է հունական զորաբանակները 1919-1922 թվականների հույն-թուրքական պատերազմի ընթացքում։ Ի սկզբանե եղել է կարկառուն ռոյալիստ, սակայն ազգային սխիզմի պառակտիչ ժամանակաշրջանում աստիճանաբար սկսել է հարել Վենիզելոսյան լիբերալների քաղաքական թևին։

1935 թվականին իշխանությունների կողմից դատապարտվել է մահապատժի՝ Հունաստանի թագավորությունում հանրապետական հեղաշրջման փորձ կատարելու մեղադրանքով։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1857 թվականի հունվարի 1-ին Հունաստանի ծայր արևմուտքում գտնվող Մեսոլոնգիոն քաղաքում։ 1878 թվականին ծառայության է անցել Հունաստանի զինված ուժերի շարքերում։ Մասնակցել է 1897 թվականի հույն-թուրքական պատերազմին, այնուհետև նշանակվել Աթենքի ոստիկանապետ։ 1912-1913 թվականների Բալկանյան պատերազմների ժամանակ նշանակվել է 10-րդ հետևակային գնդի հրամանատար։

1917 թվականին ազատվել է բանակից՝ ազգային սխիզմի ժամանակաշրջանում որդեգրած ռոյալիստական կողմնորոշման պատճառով։ 1920 թվականի նոյեմբերին միապետական կարգերին սատարող «Միացյալ ընդդիմության» հաղթանակից հետո Պապուլոսը վերստին հրավիրվել է զինված ուժեր և նշանակվել հունական զորքերի գլխավոր հրամանատար՝ փոքրասիական արշավանքի ժամանակ (այդ պաշտոնում վերջինս փոխարինել է Լեոնիդաս Պարասկևոպուլոսին)։ Պապուլասի հրամանատարության ներքո Հունաստանի զինուժը 1921 թվականի գարնանը ձախողել է Ինյոնյուի ուղղությամբ երկու գրոհները, ինչպես նաև ջլատվել Աֆիոնքարահիսար-Էսքիշեհիրիի և Սաքարայի ճակատամարտերում։

1922 թվականի մայիսի 19-ին կառավարության հետ ունեցած տարաձայնության պատճառով Պապուլասը ազատվել է աշխատանքում և ավարտել իր ակտիվ զինվորական կարիերան։

1922 թվականին՝ պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո, Պապուլասը դարձել է միապետական ուժերի հակառակորդ և Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի գլխավորած հանրապետական շարժման աջակից։ 1935 թվականի մարտին մասնակցել է Վենիզելոսի գլխավորած հանրապետական հեղաշրջման փորձին, որի ձախողումից հետո նույն թվականի ապրիլի 24-ին Աթենքում ենթարկվել է մահապատժի՝ դավաճանության մեղադրանքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Doganis, Th. (1930). "Παπούλας Ἀναστάσιος". Μεγάλη Στρατιωτικὴ καὶ Ναυτικὴ Ἐγκυκλοπαιδεία. Tόμος Πέμπτος: Νάβα–Σαρακηνοί Ἔκδοσις Μεγάλης Στρατιωτικῆς καὶ Ναυτικῆς Ἐγκυκλοπαιδείας. p. 255

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անաստասիոս Պապուլաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16712245d · GND: 1200899776 · ISNI: 0000000029050045 · LCCN: n86028629 · VIAF: 45777512 · WorldCat VIAF: 45777512 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Պատմություն**   **Կենսագրություն**
 |
| **՞**Թիկնոցակիր մողես |
| --- |
| Rhinoceros Iguana  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
|
| Կարգ | Թեփուկավորներ |
| Ենթակարգ | Մողեսներ |
|
|
| Ընտանիք | Ագամաներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | **Թիկնոցակիր մողես** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Chlamydosaurus kingii  Gray, 1827 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 170384 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Թիկնոցակիր մողես** (լատին․՝ Chlamydosaurus kingii), մողեսակերպերի կարգի ագամաների ընտանիքին պատկանող մողեսի տեսակ։

Իր անվանումը ստացել է պարանոցի մասում լայն ատամնաեզր օձիքի (թիկնոցի) առկայության պատճառով, որն ընդգրկում է ամբողջ պարանոցը, ընդհատվում է ծոծրակի և կոկորդի հատվածում։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է միայն Օվկիանիա աշխարհամասում։ Տարածվածության արեալը ներառում է Ավստրալիայի հյուսիսարևմտյան մասը և Պապուա Նոր Գվինեայի հարավը։

Ապրում են չոր անտառներում և անտառային տափաստաններում։

Նկարագրություն
--------------

Թիկնոցակիր մողեսի երկարությունը հասնում է 80 սմ-ի։ Ունի վարդագույն կամ մուգ գորշ գունավորում։ Արուի թիկնոցն ունի խայտաբղետ գեղեցիկ գունավորում։

Ապրում է ծառերի վրա, բայց իջնում է գետին և սնվում միջատներով ու մանր կենդանիներով՝ այլ մողեսներով և մկներով։

Հանգիստ վիճակում օձիքը լինում է կոկորդի հատվածում ծալքավորված։ Անհանգիստ, գրգռված վիճակում իսկույն ընդարձակվում է։ Միաժամանակ բացում է երախը։

Նման ձևով վախեցնում է նույնիսկ օձերին և շներին։ Այդ վիճակը նախազգուշացնող է և նա կարող է հարձակվել և կծել։ Նա կարող է նաև վազել հետևի վերջույթների վրա՝ մարմինը պահելով ուղղաձիգ դիրքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․Ջ․ Գրիգորյան, *Ողնաշարավորներ*, Հայերեն կենդանաբանական տերմինաբանություն (վերլուծություն և սկզբունքներ) (խմբ. Հ․Գ․ Խաչատրյան), «ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն», 2008, էջ 208 — 264 էջ. — 300 հատ, ISBN 978-5-8080-0723-9։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թիկնոցակիր մողես» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թիկնոցակիր մողես» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777092939 |

 |
**Զարմայր Մամիկոնի Արվանով** (ապրիլի 15, 1915(1915-04-15), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 1, 1997(1997-02-01), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), խորհրդային բանակի ռազմածովային նավատորմի դերծովակալ (կոնտրադմիրալ) 1960 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Զարմայր Արվանովը ծնվել է Թիֆլիսում, հայերի ընտանիքում։ Տոհմածառից հայտնի է միայն, որ նրա նախնիները Արցախից են։

1933 թվականին ընդունվել է և 1938 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Ֆրունզեի անվան ռազմածովային բարձրագույն ուսումնարանը՝ ստանալով լեյտենանտի կոչում։ Արվանովը նշանակվում է սուզանավերի բրիգադի «С-1» սուզանավի խմբի հրամանատար։

Հյուսիսային նավատորմի կազմում մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողություններին, 1942 թվականի հուլիսի 19-ին նշանակվել է «К-21» սուզանավի հրամանատար։ Հենց առաջին մարտական արշավի ժամանակ նրա սուզանավը ոչնչացրել է հակառակորդի պահակային երեք նավ։

Որպես Կարմիր դրոշի շքանշանակիր «К-21» հռչակավոր սուզանավի սկզբում հրամանատարի ավագ օգնական, այնուհետև՝ հրամանատար մասնակցել է յոթ մարտական արշավի։

Հետպատերազմյան տարիներին եղել է Լենինգրադի Ձերժինսկու անվան ռազմածովային բարձրագույն ճարատարագիտական ուսումնարանի պետի տեղակալ։

1960 թվականի մայիսին Զարմայր Արվանովին շնորհվել է Խորհրդային Միության դերծովակալի կոչում։

1963 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով Արվանովը զորացրվել է։

Մահացել է 1997 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում՝ կյանքի 82-րդ տարում։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 2, Կարմիր աստղի 2, Հայրենական պատերազմի 1-ին և Նախիմովի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2
3. ↑  «Ով ով է. հայեր», կենս. հանրագիտ. հատոր 1, Երևան, 2005
4. ↑  Помним: Арванов Зармайр Мамиконович

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 115)։*  |
Ադենոիդների գտնվելու վայրը (նշված է կանաչով)
**Գեղձանմաններ**, **ադենոիդներ** (հուն․՝ άδήν` գեղձ և ειδός` տեսք), քթաըմպանային խոռոչում և բկանցքում գտնվող ավշային գոյացությունների գերաճումներ։ Հիմնականում նկատվում է 3-10 տարեկան, երբեմն՝ 10-ից մեծ կամ կրծքի երեխաների օրգանիզմում։ Հիվանդության առաջացմանը նպաստում են որոշ վարակիչ հիվանդություններ (կարմրուկ, քութեշ, դիֆթերիա, գրիպ և այլն), որոնք հանգեցնում են քթի խոռոչի լորձաթաղանթի և նշագեղձերի բորբոքման, ինչպես նաև վերին շնչուղիների սուր և քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների։ Երբեմն շատ մեծանալով, փակում են քթի խոանները, դժվարացնում քթային շնչառությունը։ Երեխան բերանը միշտ բաց է պահում, որի պատճառով առաջանում է քրոնիկական հարբուխ, ատամների անկանոն աճ։ Փակելով միջին ականջի եվստախյան խողովակի ըմպանային բացվածքները, գեղձանմանների պատճառ են դառնում ականջների հիվանդությունների, լսողության թուլացման, անկանոն քնի։ Երեխաները դառնում են անուշադիր, տուժում են մտավոր ունակությունները, երբեմն լինում է գիշերամիզություն։ Բուժումը՝ վիրահատություն։

Ախտանիշներ
----------

Գեղձանմանների առաջին ախտանշաններն են դժվարացած քթային շնչառությունը (գերաճած ըմպանային նշագեղձի պատճառով) և քթից հոսող առատ արտադրությունը (հաճախ լցվում է քթըմպանը)։ Խանգարված քթային շնչառության դեպքում երեխաները քնում են անհանգիստ, բերանը բաց, սովորաբար խռմփացնում են։ Վատ քնելու պատճառով լինում են թույլ, անտարբեր, հաճախ վատ են սովորում։ Կրծքի երեխաները դժվար են ծծում, որը հանգեցնում է մշտական թերսնման և ֆիզիկական զարգացման կասեցման։ Բացի այդ, գեղձանմանները կարող են պատճառ դառնալ բրոնխաբորբի և բրոնխաթոքաբորբի։

Բարդացումներ
------------

Գեղձանմանների ծալքերում երբեմն պարունակվում է առատ բակտերիային միջավայր (գեղձանմանների քրոնիկակակն բորբոքում), որը և քթաըմպանի հաճախ կրկնվող սուր բորբոքումների պատճառ է դառնում։ Գեղձանմանների գերաճումը հաճախ ուղեկցվում է լսողության թուլացմամբ։ Անուշադրության մատնված դեպքերում քթային շնչառությունն անհնարին է դառնում, երեխան ստիպված շնչում է բերանով և այն միշտ բաց է պահում, ստորին ծնոտը կախ է ընկնում, քիթ-շրթունքային ծալքերը հարթվում են, դեմքն ստանում է անորոշ արտահայտություն։ Գլխուղեղից արյան և ավշի արտահոսքի դժվարացման հետևանքով, որն առաջանում է քթի խոռոչում կանգային երևույթների պատճառով, երեխաները հաճախ ունենում են համառ գլխացավեր։

Բուժում
-------

Սովորաբար խորհուրդ է տրվում գեղձանմանները հեռացնել։ Վիրահատությունը պարզ է, կատարվում է ամբուլատոր պայմաններում և մի քանի ժամից հետո երեխային ուղարկում են տուն։ Վիրահատությունից հետո 2-3 օր անհրաժեշտ է անկողնային ռեժիմ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ադենոիդներ - մեդեքս

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 6)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Արարատ Գրիգորի Ղազարյան** (1922, Մալիշկա, Շարուր-Դարալագյազի գավառ), հայ մանկավարժ, իրավաբան։ ԽՄԿԿ անդամ (1949): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Արարատ Ղազարյանը ծնվել է 1922 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Մալիշկա գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Մալիշկայի միջնակարգ դպրոցը և անցել ուսուցչական աշխատանքի։

1942 թվականին զորակոչվել է բանակ։ Սկզբում ծառայել է 89-րդ հայկական դիվիզիայում, իսկ 1943 թվականից՝ 175-րդ դիվիզիայի 209-րդ գնդում, որի կազմում մասնակցել է Մալայա զեմլյայում մղված մարտերին։ Նա աչքի է ընկել հատկապես փետրվարի վերջերին Ստանիշկայի և Միսխակոյի շրջանում մղված մարտերում, որոնցից մեկում վիրավորվել է։ Վեց ամիս բուժվելուց հետո մեկնել է գործող բանակ, մասնակցել Բելոռուսիայի ազատագրմանը։

Ղազարյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Աշխատանքի վետերան» և այլ մեդալներով։

Զորացրվելուց հետո Ղազարյանը մանկավարժական աշխատանքի է անցել հայրենի գյուղում։ 1949 թվականին ՀԿԿ Կենտկոմին առընթեր կուսդպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է ՀԼԿԵՄ Եղեգնաձորի շրջկոմի քարտուղար։ 1954 թվականին նորից անցել է մանկավարժական աշխատանքի, նշանակվել Մալիշկայի դպրոցի տնօրեն, 1973 թվականից՝ նույն գյուղի 8-ամյա դպրոցի ուսմասվար։ 1957 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

Պարգևներ
--------

* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Ամերիկյան ժեստերի լեզու** (անգլ.՝ American Sign Language "ASL")՝ ԱՄՆ-ի և Կանադայի անգլախոս խուլ համայնքներում օգտագործվող հիմնական լեզուն է։ Բացի այդ, ամերիկյան ժեստերի լեզվի բարբառն օգտագործվում է Արևմտյան Աֆրիկայում, Կենտրոնական Աֆրիկայում և մի շարք այլ երկրներում։ Ամերիկյան ժեստերի լեզուն առաջացել է ֆրանսերեն ժեստերի լեզվից։ Այս լեզուների 43% ժեստերը նույնական են։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Ավստրալիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Նոր Զելանդիայում և Միացյալ Նահանգներում օգտագործվում է միևնույն լեզուն՝ Անգլերենը, առաջին երեք երկրների ժեստերի լեզուները պատկանում են Բրիտանական ժեստերի լեզվաընտանիքին։

Պատմություն
-----------

«H» տառը (Պատմություն անգլ.՝ History)
Ամերիկյան ժեստերի լեզուն ծնունդ է առել 19-րդ դարի սկզբին «Խուլերի համար ամերիկյան դպրոց»-ում, Կոնեկտիկուտ։ Մինչ ամերիկյան ժեստերի լեզվի ծնունդը համայնքներում օգտագործվում էին այլ ժեստերի լեզուներ։ Ինչպես ԱՄՆ-ում այնպես էլ աշխարհի բոլոր անկյուններում խուլ ընտանիքի անդամներ ունեցող ընտանիքները ձեռք են բերում իրենց յուրօրինակ ընտանեկան ժեստերի լեզուն, որը ժամանակի ընթացքում դառնում է ավելի բարդ, այդ իսկ պատճառով առաջանում է համընդհանուր ժեստերի լեզվի կարիք։ Դեռևս 1541 թվականում Ֆրանսիսկո Վասկես դե Կորոնադոյի հետ առաջին շփման ժամանակ հաղորդվեց, որ հնդիկները մշակել են ժեստերի լեզու՝ այլ ցեղերի հետ հաղորդակցվելու համար։

«Խուլերի համար ամերիկյան դպրոց»ի հիմնադիր Թոմաս Գելլոդետը տպավորվելով խուլ աղջկա` Էլիս Կոգսուելի ունակություններով, իր առջև խնդիր է դնում ճամփորդելով ամբողջ Եվրոպան մանրամասն ուսումնասիրել ժեստերի լեզուն։ 1817 թվականի ապրիլի 15-ին Գելլոդետը հիմնում է «Խուլերի համար ամերիկյան դպրոցը»։

Լեզվակիրների քանակ
------------------

Ամերիկյան ժեստերի լեզվի լեզվակիրների քանակը որոշելը բավականին դժվար է, քանի որ ժեստերի լեզվով խոսող բնակչությունը երբեք չի հաշվառվել ամերիկյան մարդահամարի կողմից։ Լեզվակիրների քանակի հիմնական աղբյուրն է հանդիսանում ԱՄՆ-ի խուլ բնակչության համատարած հաշվառումը։ Ըստ 1972 թվականի հաշվառման, ԱՄՆ-ում ամերիկյան ժեստերի լեզվով խոսում է մոտ 250000 – 500000 մարդ։

Կարգավիճակ
----------

Ամերիկյան ժեստերի լեզուն չի համարվում միջազգային ժեստերի լեզու, թեև օգտագործվում է մի շարք երկրներում։ Անհրաժեշտության դեպքում ԱՄՆ-ում և Կանադայում՝ պետական մարմինների հետ հաղորդակցման ժամանակ, տրամադրվում է ամերիկյան ժեստերի լեզվի թարգմանիչ։

Շատ դեպքերում խուլ ծնողների երեխաները խնդիր չեն ունենում լսողության հետ։ Նրանց բնութագրելու համար օգտագործվում է անգլերեն CODA հապավումը (անգլ.՝ Children Of Deaf Adults)։ Ի տարբերություն խուլ երեխաների, խուլ ծնողների երեխաները ի ծնե ընկալում են խուլերի մշակութային արժեքները և ժեստերի լեզուն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ամերիկյան ժեստերի լեզվի հասանելի բառարան
* Ամերիկյան ժեստերի լեզվի վիդեո բառարան
* Ամերիկյան ժեստերի լեզու
* Ամերիկյան ժեստերի լեզվի վիդեո բառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամերիկյան ժեստերի լեզու» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4436159-2 · LCCN: sh91002945 · Microsoft: 2776737515 · SUDOC: 061614378 |

 |
**Վալույկիի պատմագեղարվեստական թանգարան,** գիտական, մշակութային-կրթական կենտրոն, որը գտնվում է Վալյուկի քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1964 թվականին։

Թանգարանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 961,5 մ², տեղագրման՝ 534,9 մ², ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար՝ 104,0 մ², պահոց՝ 101,9 մ²։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի շենքը կառուցվել էր 1913 թվականին, Վալույկիի ինքնավարության կողմից, որպես Բարձրագույն սկզբնական ուսումնարանի շենք, Ալեքսեյ Ստեփանովիչ Կունիչևի նախագծով և աննախադեպ ուսումնական հաստատություն էր հանդիսանում Բելգորոդյան շրջանի համար, կառուցված ժամանակակից արվեստի դարաշրժանում, ճարտարապետական առումով ընդգրկելով դասական հնարքներ և տարրեր։

Թանգարանը հիմնադրվել է 1964 թվականին, Վալյուկի քաղաքի բնակիչ, Ղրղզստանի ԽՍՀ-ի ազգային նկարիչ Ի. Իգնատևի կողմից։

1984 թվականին թանգարանը տեղափոխվել էր Ստեփան Ռազինի անվան փողոցի շենքը։ Ֆոնդը ընդգրկում է ավելի քան 8 հազար նմուշներ։ 2002 թվականի հունիսին թանգարանը ստացել է պատմա-գեղագիտական կոչում։

2008-2010-ական թվականներից հանդիսանում է լավագույնը` շրջանի մունիցիպալ թանգարանների մեջ։

Թանգարանը ընդգրկում է 2 ցուցասրահներ, որտեղ ամեն տարի կազմակերպվում են 15-ից ավելի ցուցահանդեսներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Валуйский историко-художественный музей». 27,07,2020.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վալույկիի պատմագեղարվեստական թանգարան պաշտոնական կայքը »

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վալույկիի պատմագեղարվեստական թանգարան» հոդվածին։ |
«**Lijepa naša domovino**» («Մեր հիասքանչ հայրենիք») Խորվաթիայի ազգային օրհներգը։

Պատմություն
-----------

Օրհներգի տեքստի հեղինակ Անտոն Միխանովիչը
Օրհներգի երաժշտության հեղինակ Յոսիպ Ռունյանինը
Մինչև 1991 թվականը՝ Հարավսլավիայի փլուզումը օրհներգն օգտագործվել է որպես Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետության օրհներգ՝ Հարավսլավիայի կազմում։

Օրհներգի տեքստի հեղինակը հանդիսանում է հայտնի խորվաթ բանաստեղծ, գրող, դիվանագետ Անտոն Միխանովիչը։ Տեքստն առաջին անգամ հրատարակվել է 1835 թվականին «Horvatska domovina» («Խորվաթիա հայրենիք») վերնագրով։ 1846 թվականին սերբական ծագմամբ ավստրիացի կոմպոզիտոր Յոսիպ Ռունյանինը գրել է գրել է երաժշտությունը։ 1861 թվականին երգը ձայնագրել է խորվաթ դիրիժոր Վատրոսլավ Լիխտենեգերը, մշակել է չորս ձայնի համար և 1864 թվականին առաջին անգամ հրատարակել։

Այս երգը անմիջապես չի ընդունվել Խորվաթիայի խորհրդարանի կողմից որպես ազգային օրհներգ։ 1907 թվականին խորվաթական երգիչների ասոցիացիան դիմել է խորհրդարանին՝ խնդրելով երգն ընդունել որպես ազգային օրհներգ, սակայն ոչ մի պատասխան չի ստացել, չնայած երգն օգտագործվել է որպես պետական օրհներգ արարողություններում ոչ պաշտոնական կարգավիճակում։

Երգը պաշտոնապես դարձել է Խորվաթիայի պետական օրհներգը Խորվաթիայի Սահմանադրության փոփոխություններից հետո, որն ընդունվել է Խորվաթիայի խորհրդարանի կողմից 1972 թվականի փետրվարի 29-ին։ Այն հաստատվել է 1974 և 1990 թվականների սահմանադրություններում։ Խորվաթիայի Հանրապետության զինանշանի, դրոշի և ազգային օրհներգի մասին օրենքի փոփոխությունով երգի տեքստը փոքր-ինչ փոխվել է։

Օրհներգի բառերը բնօրինակ լեզվով
-------------------------------

Lijepa naša domovino,  

Oj junačka zemljo mila,  

Stare slave djedovino,  

Da bi vazda sretna bila!  

  

Mila kano si nam slavna,  

Mila si nam ti jedina.  

Mila kuda si nam ravna,  

Mila kuda si planina!  

  

Teci Dravo, Savo teci,  

Nit' ti Dunav silu gubi,  

Sinje more svijetu reci,  

Da svoj narod Hrvat ljubi.  

  

Dok mu njive sunce grije,  

Dok mu hrašće bura vije,  

Dok mu mrtve grobak krije,  

Dok mu živo srce bije!

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Tomasović, Mirko (2003 թ․ մարտի 20). «Vrsni katalog emocija i epiteta» [An excellent catalog of emotions and epithets]. *Vijenac*. Matica hrvatska (236).
2. ↑  «Josip Runjanin» (Croatian). Vinkovci: Josip Runjanin Music School. 2014 թ․ մայիսի 13. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  The National anthem of the Republic of Croatia

Արտաքին հղումներ
----------------

* Croatia: *Lijepa naša domovino* – Audio of the national anthem of Croatia, with information and lyrics
* «"Lijepa naša domovino" – put od stotinu godina do statusa hrvatske himne». *sabor.hr* (խորվաթերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 29-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խորվաթիայի օրհներգ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Վալերի Բրյուսովի թանգարան**, Վալերի Բրյուսովի թանգարանը Երևանում։ Գտնվում է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանում, Թումանյան 42 հասցեում։

Պատմություն
-----------

Վալերի Բրյուսովի թանգարանը որպես առանձին կառույց հիմնադրվել է 2010 թ.՝ անջատվելով «Բրյուսովյան գիտական կենտրոն»-ից։

Ցուցանմուշներ
-------------

Թանգարանի հավաքածուն ներառում է մոտ 240 օրինակ նմուշ, այդ թվում՝ հեղինակի կենդանության օրոք լույս տեսած նրա գրքերը (1894-1924), պատանի տարիներին նրա հիմնադրած «Листок» և «Начало» ձեռագիր ամսագրերը, հայ գրողների, գրականագետների, հասարակական գործիչների մակագրված և Բրյուսովին նվիրած գրքեր, նրա մահվան դիմակն ու ձեռքի ծեփակերտը (հեղ.՝ ակադեմիկոս Ս. Մերկուրով), նկարներ Բրյուսովի տանից (հեղ.՝ Ն. Մոզալևսկայա «Բրյուսովի կաբինետը», Ս. Մալյուտին «Վալերի Բրյուսով»)։ Թանգարանը բաղկացած է հետևյալ ցուցադրություններից՝ «Բրյուսովի կենսագրություն և ստեղծագործություն», «Վ. Բրյուսովի կենդանության օրոք լույս տեսած գրքեր (1894-1924)», «Բրյուսովը և Հայաստանը», «Բրյուսովը՝ համաշխարհային գրականության թարգմանիչ», «Բրյուսովը և իր դարաշրջանը», «Բրյուսովյան ընթերցումների պատմություն»։

Գործունեություն
---------------

Ուսանողների, համալսարան այցելող հյուրերի և տարբեր երկրներից ժամանած զբոսաշրջիկների համար թանգարանում պարբերաբար հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով անցկացվում են էքսկուրսիաներ, ինչպես նաև ուսանողների, դպրոցների աշակերտների համար՝ թեմատիկ դասախոսություններ։

Թանգարանի մուտքն ազատ է։

Հասանելիություն
---------------

2016 թ. Վ.Բրյուսովի թանգարանը ներառվել է «Հայաստանի և Արցախի թանգարանների» շտեմարանում, իսկ 2017 թ.-ին՝ «Համալսարանական թանգարանների և հավաքածուների համաշխարհային շտեմարանում» (Worldwide database of University Museums and Collections):

Վ.Բրյուսովի թանգարանի վիրտուալ հավաքածուներ ստեղծելու նպատակով 2017 թ. առաջինը Հայաստանում, Google Cultural Institute-ի հետ կնքվել է պայմանգիր, իսկ 2018 թ. սեպտեմբերին «Բրյուսովյան ընթերցումներ-2018» միջազգային գիտաժողովին իրականացվել է «Բրյուսովը և հայկական պոեզիան» և «Բրյուսովը և երաժշտությունը» վիրտուալ հավաքածուների շնորհադեսները, որտեղ ներկայացված են թանգարանի ունիկալ նյութերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Exposition». *brusovcenter.info* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 21-ին.
2. ↑  Worldwide Database of University Museums and Collections, Valery Bryusov Museum
3. ↑  Brusov Museum
**Էմմանուել Անատի** (իտալ.՝ Emmanuel Anati, մայիսի 14, 1930(1930-05-14), Ֆլորենցիա, Իտալիայի թագավորություն), իտալացի հնագետ։

Կենսագրություն
--------------

Էմմանուել Անատին ծնվել է Ֆլորենցիայում 1930 թվականին հրեական ծագում ունեցող Հյուգո և Էլզա Կաստելնուովոների ընտանիքում։

1948 թվականին ավարտել է Հռոմի Ռիգի քոլեջը, այնուհետև տեղափոխվել է Երուսաղեմ։ 1952 թվականին ավարտել է Երուսաղեմի հրեական համալսարանի հնագիտության ֆակուլտետը։ 1959 թվականին Հարվարդի համալսարանում մասնագիտացել է մարդաբանության և սոցիոլոգիայի բնագավառում։ 1960 թվականին գրականության դոկտորի աստիճան է ստացել Սորբոնի համալսարանից։

Անատին հնագիտական հետազոտություններ և պեղումներ է արել Իսրայելում (հատկապես Նեգեև անապատում), Իսպանիայում, Ֆրանսիայում և եվրոպական այլ երկրներում։ Հիմնվելով Սինայի թերակղզում իր բացահայտումների արդյունքների վրա Անատին դարձել է այն թեզի կողմնակից, որ բիբլիական Սինայ լեռը չպետք է նույնացնել Գեբել Կատերինայի, այլ Հար Կարկոմի հետ։

1960-ական թվականներին ուսումնասիրել է Կամոնիկա հովիտը, որտեղ գտնվող ժայռապատկերները համարվում են Եվրոպայի ամենամեծ ժայռապատկերային արվեստի նմուշներ։ Նախապատմական և ցեղային արվեստի ուսումնասիրության և մշակութային ժառանգության ընդլայնմանը նպաստելու նպատակով` 1964 թվականին Անատին Կամպո դե Պոնտեում հիմնադրել է Կամունո նախապատմական հետազոտությունների կենտրոնը։

1962 թվականին ամուսնացել է Արիելա Ֆրադկինի հետ։

Աշխատություններ
---------------

* *Palestine Before the Hebrews: A History, From the Earliest Arrival of Man to the Conquest of Canaan*, 1963
* *Mountain of God*, 1986
* *Camonica Valley: A Depiction of Village in the Alps From Neolithic Times to the Birth of Christ as Revealed by Thousands of Newly found Rock Carvings*, 1961
* *Camonica Valley*, 1961
* *Evolution and style in Camunian rock art: An inquiry into the formation of European civilization*, 1976
* *Les mystères du mont Sinaï*, 2000

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  New archaeological finds add to the debate on the hypothesis that the Mountain Har Karkom, in the north of the Sinai Peninsula, can be identified with the biblical Mount Sinai. by Emmanuel Aanati
2. ↑  Dipartimento Valcamonica e Lombardia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էմմանուել Անատի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1193339 · BNF: 11888729x · GND: 115765220 · ICCU: CFIV000308 · ISNI: 0000000121177911 · LCCN: n79046433 · NKC: mub2018990982 · NLG: 92902 · NTA: 067636187 · NUKAT: n97010921 · LIBRIS: 292899 · SUDOC: 026685531 · VIAF: 2465602 · WorldCat VIAF: 2465602 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անդրանիկ Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Անդրանիկ Պետրոսի Հովհաննիսյան** (1908, Եղեգնաձորի շրջան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Անդրանիկ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1908 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Եղեգնաձոր ավանում։ Ավարտել է տեղի դպրոցը, ընդունվել Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը, որն ավարտել է 1930 թվականին։ Աշխատանքի է անցել Արտաշատի մանկավարժական տեխնիկումում։ Դասավանդել է ֆիզիկա և մաթեմատիկա։ Երեք տարի անց ընդունվել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, այն ավարտել է 1939 թվականին։ Դասավանդել է Երևանի Կիրովի անվան քիմկոմբինատի կադրերի պատրաստման ուսումնարանում։

1941 թվականի հունիսի 25-ին Հովհաննիսյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 1942 թվականին ռազմական ուսումնարանն ավարտելուց հետո, նշանակվել է 49-րդ բանակի 338-րդ դիվիզիայի դաշտային լաբորատորիայի վարիչ։ 1943 թվականի ապրիլին նահանջող գերմանական զորքերը դիրքեր են գրավել Ուգրա գետի արևմտյան ափին։ Մարտական առաջադրանքի կատարման ժամանակ Հովհաննիսյանն արժանացել է կառավարական պարգևների, Կարմիր աստղի շքանշանի։ 1944 թվականի վերջերին Լեհաստանի Կրակով քաղաքի ազատագրման մարտերում Անդրանիկը իրեն գերազանց է դրսևորել։ Հովհաննիսյանը երրորդ անգամ է վիրավորվել և Խարկովում բուժվելուց հետո, 1945 թվականի հոկտեմբերին զորացրվել է։

Զորացրվելուց հետո անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ Երկար տարիներ ֆիզիկա և մաթեմատիկա է դասավանդել Երևանի գյուղմեքենայացման տեխնիկումում, Սունդուկյանի անվան № 90, Եղեգնաձորի շրջանի Ելփին գյուղի միջնակարգ դպրոցներում։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հովակիմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սուրեն Գալուստի Հովակիմյան** (1911 - 1991), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետ (1961): Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ ԽՄԿԿ անդամ (1939): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Հովակիմյանը ծնվել է 1911 թվականին Գորիսի շրջանի Ազատաշեն գյուղում։ 1930 թվականին Մանկավարժական տեխնիկումն ավարտելուց հետո ֆիզիկա և մաթեմատիկա է դասավանդել Հալիձոր, Խնձորեսկ, Վերիշեն գյուղերի և Գորիս քաղաքի դպրոցներում։ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետն ավարտելու հետ մեկտեղ ստացել է կրտսեր լեյտենանտի կոչում։

1941 թվականին Սուրենը զորակոչվել է բանակ և որպես սակրավորների դասակի հրամանատար, ծովային հատուկ բրիգադի կազմում մեկնել գործող բանակ։ Մասնակցել է ճակատամարտերին և երկու անգամ վիրավորվել։ 1944 թվականին ազատվել է զինվորական ծառայությունից։

Պարգևատրվել է «Մարտական ծառայության համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» և ուրիշ մեդալներով։

Բանակից հիվանդության պատճառով զորացրվելուց հետո կատարել է մանկավարժական աշխատանք դպրոցներում, տեխնիկումներում և պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Դասավանդել է «Նյութերի դիմադրություն» առարկան, 1957-1967 թվականներին եղել է ինստիտուտի պրոռեկտոր։

Եղել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ 1961 թվականին Հովակիմյանին շնորհվել է վաստակավոր ինժեների կոչում։ ԽՄԿԿ շարքերն ընդունվել է 1939 թվականին։

Սուրեն Հովակիմյանը մահացել է 1991 թվականին։ Թաղված է Երևանի Շահումյան գերեզմանոցում։

Պարգևներ
--------

* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» շքանշան
* «Մարտական ծառայության համար» մեդալ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
2. ↑  «ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ ՍՈՒՐԵՆ ԳԱԼՈՒՍՏԻ». *ԶԱՆԳԵԶՈՒՐ* (ռուսերեն). 2010 թ․ մայիսի 4. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
3. ↑  «The memorial of Hovakimyan Suren (Սուրեն Հովակիմյան Գալուստի) buried at Yerevan's Shahumyan cemetery». *hush.am* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.