Բոքսիտ ամերիկյան մանրադրամով չափերի համեմատության համար
**Բոքսիտ**, առաջացել է ֆրանսերեն Լե Բո (Les Baux) տեղանքի անունից, որտեղ էլ հայտնաբերվել է առաջին բոքսիտների հանքավայրը։ Բոքսիտը ալյումինի հիմնական աղբյուրն է հանդիսանում։ Բաղկացած են հիմնականում ալյումինի հիդրօքսիդներից, երկաթի և սիլիցիումի օքսիդներից։

Բոքսիտների հանքավայր Ավստրալիայում

Հանքագոյացնող միներալներ
------------------------

Բոքսիտների գլխավոր հանքագոյացնող միներալներն են գիբսիտը (Al(OH)3) բյոմիտը (γ-AlO(OH)), դիասպորը (α-AlO(OH)), գյոթիտը, հիդրոհեմատիտը, հիդրոգյոտիտը, կաոլինիտը, քլորիտները, ռուտիլը, իլմենիտը և այլն։ Գույնը՝ սովորաբար կարմիր, գորշ–շագանակագույն։ Բնության մեջ հանդիպում է պինդ, ծակոտկեն, հողանման, փուխր և կավանման ագրեգատներով։

Կառուցվածքային հատկանիշներ
--------------------------

Ըստ կառուցվածքային հատկանիշների՝ առանձնացնում են բեկորային (պելիտային, ավազաքարային, կոպճաքարային, կոնգլոմերատային) և կոնկրեցիոն (ձվաքարային(կրաքարի մի տեսակը, որ ձվի նման նախշեր ունի), սիսեռաքարային, լիմոնիտային)։

Ծագում
------

Բոքսիտների ծագումը գլխավորապես կապված է նստվածքային և լատերիտային ապարների հետ։

Բոքսիտների արդյունաբերությունը 2005 թվականի դրությամբ

Տարածում
--------

Բոքսիտները լայն տարածված են արևադարձային երկրներում, հատկապես Գվինեայում, Ավստրալիայում։ 2009 թվականին Ավստրալիան առաջին երկիրն էր աշխարհում բոքսիտների արդյունահանումով, այն գրեթե կազմում էր ընդհանուր պաշարների մեկ երրորդ մասը։ Նրան հաջորդում են Չինաստանը, Բրազիլիան, Հնդկաստանը և Գվինեան։

Թեև ալյումինի պահանջարկը արագ աճում է, այնուհանդերձ բոքսիտների պաշարները բավարար են ալյումինի համաշխարհային պահանջները դեռևս մի քանի դար բավարարելու համար։

2010 թ. բոքսիտների ընդհանուր հաստատված պաշարները (x 1000 տ.)| Երկիր | Հանքարդյունաբերություն | Պաշար | Ընդհանուր պաշար |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010 | 2011 (դրությամբ) |
| Գվինեա Գվինեա | 17,400 | 18,000 | 7,400,000 | 8,600,000 |
| Ավստրալիա Ավստրալիա | 68,400 | 67,000 | 6,200,000 | 7,900,000 |
| Վիետնամ Վիետնամ | 80 | 80 | 2,100,000 | 5,400,000 |
| Ճամայկա Ճամայկա | 8,540 | 10,200 | 2,000,000 | 2,500,000 |
| Բրազիլիա Բրազիլիա | 28,100 | 31,000 | 3,600,000 | 2,500,000 |
| Գայանա Գայանա | 1,760 | 2,000 | 850,000 | 900,000 |
| Հնդկաստան Հնդկաստան | 18,000 | 20,000 | 900,000 | 1,400,000 |
| Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան | 44,000 | 46,000 | 830,000 | 2,300,000 |
| Հունաստան Հունաստան | 2,100 | 2,100 | 600,000 | 650,000 |
| Իրան Իրան | — | 500 | — | — |
| Սուրինամ Սուրինամ | 4,000 | 5,000 | 580,000 | 600,000 |
| Սիերա Լեոնե Սիերա Լեոնե | 1,090 | 1,700 | 180,000 |  ? |
| Ղազախստան Ղազախստան | 5,310 | 5,400 | 160,000 | 450,000 |
| Վենեսուելա Վենեսուելա | 2,500 | 4,500 | 320,000 | 350,000 |
| Ռուսաստան Ռուսաստան | 5,480 | 5,800 | 200,000 | 250,000 |
| Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ | 30 | Ոչ արդյունաբերական | 20,000 | 40,000 |
| Այլ երկրներում | 2,630 | 2,600 | 3,300,000 | 3,800,000 |
| Ընդհանուր պաշարները | 209,000 | 220,000 | 29,000,000 | 38,000,000 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Bauxite and Alumina» (PDF)։ U.S. Geological Survey (Mineral Commodity Summaries)։ January 2012։ էջ 27։ Վերցված է August 1, 2012
2. 1 2  «World mineral statistics | MineralsUK»։ Bgs.ac.uk։ Վերցված է 2013-10-25

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 535)։*  |