**Մարիա Էլիզաբեթ Լեմերհիրթ** (գերմ.՝ Maria Elisabeth Lämmerhirt / *Lemmerhirt*, փետրվարի 24, 1644(1644-02-24), Էրֆուրտ - մայիսի 1 (11), 1694, Այզենախ, Սաքսեն-Էյզենախ), Յոհան Սեբաստիան Բախի մայրը։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Էլիզաբեթը ծնվել է Էրֆուրտում 1644 թվականի փետրվարի 24-ին և մկրտվել է փետրվարի 26-ին։ Նրա հայրը՝ Վալենտին Լեմեհիրթը (գերմ.՝ Valentin Lämmerhirt, մահացել է 1665 թվականին), մորթագործ, հարուստ և ազդեցիկ մարդ, հետագայում Էրֆուրտի խորհրդականը։

Հուշատախտակ Էրֆուրտում Յ. Ա. Բախի ծնողների տան պատին
1668 թվականին Մարիան ամուսնացել է Յոհան Ամբրոզիոս Բախի հետ (1645-1695)։ Ավելի վաղ՝ 1638 թվականին, նրա խորթ քույր Հեդվիգը նույնպես ամուսնացել է Բախերի ընտանիքի ներկայացուցչի՝ Յոհանի հետ, որը Յոհան Ամբրոզիոսին հորեղբայր էր գալիս։ Մարիա Էլիզաբեթի խորթ քույրը՝ Մարթա Դորոթեա Լեմերհիրթը, երաժշտագետ և երգահան Յոհան Գոթֆրիդ Ուոլթերի մայրն էր, որի հետ Յոհան Սեբաստիան Բախը շփվել է ամբողջ կյանքի ընթացքում:

Մարիա Էլիզաբեթի և Յոհան Ամբրոզիոսի ամուսնությունը կայացել է Կաուֆմանսկիրխեում։ Հարսնացուի օժիտը մեծ չէր, այդուհանդերձ, հոր բարձր սոցիալական դիրքը նպաստել է ամուսնու երաժշտական գործունեության հաջողությանը։ Մինչև հիմա Էրֆրուտում, Յունկերսանդ փողոցում (Junkersand 1-3), պահպանվել են Բախերի ընտանիքին պատկանող տները․ երիտասարդ ամուսիններն ապրել են №1 տանը:

1671 թվականի հոկտեմբերին Յոհան Ամբրոզիուսը ստացել է Էյզենախում քաղաքային երաժշտի պաշտոն զբաղեցնելու հրավեր, և Բախ ամուսիններն իրենց չորս ամսական որդու՝ Յոհան Քրիստոֆերի հետ, տեղափոխվել են այնտեղ (նրանց առաջնեկը՝ Յոհան Ռուդոլֆը, 1670 թվականին վեց ամսական հասակում մահացել էր)։ Նրանց հետ են ուղևորվել նաև Մարիա Էլիզաբեթի մայրը՝ Էվա Բարբարա Լեմերհիթրը, և Յոհանի ֆիզիկական ու հոգեկան առողջության խնդիրների պատճառով մշտական խնամքի կարիք ունեցող տասնիննամյա քույրը՝ Ամբրոզիոս Մարիա Դորոթեան։ Էյզենախում ծնվել են Մարիա Էլիզաբեթի վեց երեխաները, այդ թվում նաև Յոհան Սեբաստիանը՝ ութերորդև կրտսեր զավակը։

Յոհան Ամբրոզիոսը Էյզենախում տուն է ձեռք բերել և դարձել քաղաքային խորհրդի անդամ, ինչպես նաև զբաղվել է երաժտություն դասավանդելով և նվագելով։ Բախերի տանը, ընտանիքի անդամների թվում, ապրել են նաև իր աշակերտները։

1694 թվականին Մարիա Էլիզաբեթը մահացել է՝ թողնելով երեք անչափահաս երեխաներին (մյուսներն ավելի շուտ էին մահացել)։ Նրա մահից կես տարի անց Յոհան Ամբրոզիոսը երկրորդ անգամ ամուսնացել է մի այրու հետ, որը երկու երեխաներ ուներ։ Այնուամենայնիվ, ամուսնությունից շատ չանցած Յոհան Ամբրոզիոսը հիվանդացել և մահացել է։ Յոհան Սեբաստիանին, որն այդ ժամանակ ինը տարեկան էր, և Յոհան Յակոբին դաստիարակել է իրենց ավագ եղբայր Յոհան Քրիստոֆը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
2. ↑  Geni(բազմ․) — 2006.
3. ↑  Spitta, 1873
4. ↑  Brück, 1996
5. 1 2 3 4 5 6 7  Kruse, 2014
6. ↑  Christoph Wolff, Walter Emery. «Bach, Johann Sebastian». *Grove Music Online* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2020-11-03-ին. Վերցված է 2020-10-24-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
7. ↑  Wolff, 2002, էջ 16
8. ↑  Williams, 2016, էջ 13
9. ↑  *David Mason Greene's* Walther, Johann Gottfried // Greene's Biographical Encyclopedia of Composers. — Reproducing Piano Roll Fnd, 1985. — P. 238.
10. ↑  *Ruth Tatlow* Bach's Numbers: Compositional Proportion and Significance. — Cambridge University Press, 2015. — P. 16.
11. ↑  *Robert L. Marshall, Traute M. Marshall* Exploring the World of J. S. Bach: A Traveler's Guide. — University of Illinois Press, 2016. — P. 134.
12. ↑  Wolff, 2002, էջ 18—19
13. ↑  Wolff, 2002, էջ 19

Գրականություն
-------------

* *Helga Brück* Die Erfurter Bach-Familien von 1635 bis 1805 // *Bach Jahrbuch*. — 1996. — № 82.
* *Kock H. Siegel R.* Genealogisches Lexikon der Familie Bach. — Kunstverlag, Gotha, 1995. ISBN 3-931182-01-0.
* *Andreas Kruse* Die Grenzgänge des Johann Sebastian Bach: Psychologische Einblicke. — Springer-Verlag, 2014. — 367 S.Վալենտին
* *Philipp Spitta* Johann Sebastian Bach. — Breitkopf & Härtel, 1873.
* *Peter Williams* Bach: A Musical Biography. — Cambridge University Press, 2016. — 704 p.
* *Christoph Wolff* Johann Sebastian Bach: The Learned Musician. — Oxford University Press, 2002. — 599 p.