Yves Saint Laurent-ի Mondrian զգեստը, 1965 թվական և Փիթ Մոնդրիանի աշխատանքը։ Ժորժ Պոմպիդուի կենտրոն, Փարիզ
**Մինիմալիզմ** (լատին․՝ minimus — ամենափոքր), նորաձևության ուղղություն, որը կապված է նվազագույն տեսողական միջոցների օգտագործման հետ։ Մինիմալիզմի զարգացումը՝ որպես կայուն միտում, կապված է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի կոստյումի և նորաձևության հետ։ Նորաձևության մեջ մինիմալիզմի զարգացման ամենակարևոր փուլերը համարվում են 1960-ականների և 1990-ականների և 2000-ականների ժամանակաշրջանները։ Չնայած այն հանգամանքին, որ մինիմալիստական նորաձևությունը դիտվում է որպես մեկ համակարգ, տարբեր ժամանակաշրջանների զգեստները օգտագործում էին տարբեր տարրեր և տարբեր ոճական մեթոդներ։ Պաշտոնական միասնության բացակայությունը թույլ չի տալիս նորաձեւ մինիմալիզմը դիտարկել որպես ոճ։

Ընդհանուր բնութագրեր և տերմին
-----------------------------

Մինիմալիզմը դիտվում է որպես կոստյումի և նորաձևության հիմնական հոսանքներից մեկը։ Այն սահմանվում է որպես ուղղություն, որը կապված է սխեմատիկ (հաճախ երկրաչափական) ուրվագծի, բարդ կառուցվածքային կտրվածքի և տեղական գույների (սպիտակ, կարմիր, դեղին) օգտագործման հետ։ Միևնույն ժամանակ, հակասական է մինիմալիզմի հնարավոր բնութագրերի միասնությունը։ Գեղարվեստական փոփոխականությունը թույլ չի տալիս մինիմալիզմը Սահմանել որպես ոճ։ Հետազոտողները ուշադրություն են հրավիրում այն փաստի վրա, որ մինիմալիզմի համընդհանուր նշաններ, ներառյալ նորաձեւության մեջ, գոյություն չունեն։ Նորաձևության մեջ մինիմալիստական սկզբունքները կարող են արտահայտվել տարբեր տարրերի և ձևերի միջոցով։ Խոսքը մեկ ծրագրի, հայեցակարգի, գաղափարի մասին է, որը միշտ չէ, որ արտահայտվում է սահմանված նշանների միջոցով։ «...Նորաձևության ոլորտում մինիմալիզմը կարելի է դիտարկել որպես ընդհանուր դոկտրինի մի մաս, որը կենտրոնացած է ձևի և իմաստի հայեցակարգային ներկայացման վրա»։

Սահմանման խնդիր
---------------

Մինիմալիզմի սահմանման դժվարությունը կապված է դրա փոփոխականության հետ։ Հետազոտողները նորաձևության մինիմալիզմը համարում են և որպես վեկտոր, որը կենտրոնացած է 1930-ականների և 1960- ականների ճարտարապետության և դիզայնի մինիմալիստական շարժումների ավանդույթի վրա (մասնավորապես՝ միջազգային ոճ, Շվեյցարական գրաֆիկա), և որպես համակարգ, որը կապված է 1960-ականների և 1970- ականների մինիմալիստական արվեստի ավանդույթի հետ։ Տարբեր ուղենիշներ ներառում են կոստյումի մեջ տարբեր տեխնիկայի, ձևերի և ուրվանկարների օգտագործումը։ Դասական նորաձեւության մինիմալիզմը կապված է 1960-ականների նորաձեւության կամ դրանց իմիտացիայի հետ։ Որոշ դեպքերում մինիմալիզմը կարող է կապված լինել ապամոնտաժման սկզբունքների հետ։ Սա բարդացնում է նորաձևության մինիմալիզմի սահմանումը որպես մեկ երևույթ։

Նախատիպեր
---------

Նորաձևության համակարգում մինիմալիզմի աղբյուրները սովորաբար կոչվում են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են վաղ մոդեռնիզմը (De Stijl, կոնստրուկտիվիզմ և Bauhaus), միջազգային ոճը և 1960-ականների մինիմալիստական արվեստ։ Նորաձևության մինիմալիզմը որպես սկզբունք գտնում է իր նախատիպերը 1960-ականների Շվեյցարական ոճի գրաֆիկայի և առարկայական դիզայնի մեջ։ Մինիմալիզմը՝ որպես Վարդապետություն և հայեցակարգային սկզբունք, զուգահեռներ է բացահայտում ճարտարապետության, երաժշտության, դիզայնի, գրականության, պարի և այլնի մեջ։

#### Մինիմալիզմ և վաղ մոդեռնիզմ

Հետազոտողները կարծում են, որ մինիմալիզմը ձեւավորվել է այնպիսի երեւույթների ազդեցության տակ, ինչպիսիք են Art Nouveau-ն, գերմանական Վերկբունդը, De Stijl-ը, կոնստրուկտիվիզմը և բաուհաուսի դպրոցի գեղարվեստական պրակտիկան։ Մասնավորապես, նշվում է, որ De Stijl-ը նախանշել է ամբողջ 20-րդ դարի մինիմալիստական գաղափարախոսությունը։De Stijl predstavil analytical Conception հիմքում ընկած արվեստի զարգացման։ Բացի այդ, De Stijl-ը կառուցվածքային սկզբունքը սահմանեց որպես ներկա ձևի հիմք։ «De Stijl-ը մինիմալիզմը հաստատեց կառուցվածքի արվեստով»։

#### Դասական մոդեռնիզմ և միջազգային ոճ

Հիմնական հոդված՝ Միջազգային ոճ
Միջազգային ոճը համարվում է նորաձևության մեջ մինիմալիզմի ակնհայտ աղբյուրներից մեկը։ Նա ճարտարապետության մեջ մինիմալիստական սկզբունքների համակարգված օգտագործման առաջին օրինակներից մեկն էր։ Քանի որ ճարտարապետական սկզբունքը համարվում է նորաձևության մինիմալիզմի հիմնական հարթակ, միջազգային ոճը համարվում է մինիմալիզմի կարևոր աղբյուր ոչ միայն ճարտարապետության, այլև նորաձևության ոլորտում։ «1960-ականների մինիմալիստական նորաձևությունը կարելի է դիտարկել որպես միջազգային ոճի տարբերակներից մեկը, դրա պայմանական շարունակությունը»։

#### Մինիմալիզմ և Շվեյցարական ոճ

Հիմնական հոդված՝ Շվեյցարական ոճ (դիզայն)
Շվեյցարական ոճը նորաձևության մինիմալիզմի հիմքերից մեկը գնահատելու գաղափարը տարածված պրակտիկա է ինչպես զգեստների տեսության, այնպես էլ դիզայնի պատմության վերաբերյալ հետազոտություններում։ 1950-ականների և 1960-ականների Շվեյցարական գրաֆիկան նպաստեց մինիմալիստական վարդապետության տոտալ տարածմանը՝ հնարավոր դարձնելով կոստյումի մեջ մինիմալիստական սկզբունքների համակարգված օգտագործումը։

#### 1960-ականների-1970-ականների ամերիկյան մինիմալիզմ

Հիմնական հոդված՝ Մինիմալիզմ (արվեստ)
André Courrèges նորաձևության տուն. 1965 թվականի հավաքածու, մոդել # 15:
1960-ականների և 1970-ականների ամերիկյան մինիմալիզմը, որպես գեղարվեստական երևույթ, ազդել է մինիմալիզմի զարգացման վրա ՝ որպես նորաձևության մեջ հայեցակարգային գաղափարախոսության ձև։ Հետազոտողները նշում են, որ ամերիկյան մինիմալիզմը կենտրոնացած էր օբյեկտի պրակտիկայի վրա, որը նորաձեւության մինիմալիզմի ոլորտում ճշգրտեց կոստյումի կարգավիճակի ըմբռնումը։ Ամերիկյան մինիմալիզմը հնարավոր դարձրեց կոստյումը որպես առարկա հասկանալը։ 1960-70-ականների գեղարվեստական մինիմալիզմը կենտրոնացած էր դաժան ձևերի և կոպիտ նյութերի վրա (բետոն, պատինացված երկաթ)։ Սա հանգեցրեց մինիմալիստական ձևաչափի նոր ըմբռնմանը, որը կապված էր ոչ միայն մոնոխրոմ երկրաչափական ձևերի օգտագործման, այլև ապակառուցողական տարրերի կիրառման հետ։

Հիմնական սկզբունքներ
--------------------

Նորաձևության համակարգում մինիմալիզմը կապված է մի քանի հիմնական սկզբունքների հետ։ Որպես կանոն, մինիմալիստական ծրագիրը ենթադրում է մի քանի պարամետրերի համադրություն, այլ ոչ թե դրանցից մեկի օգտագործումը։ Մինիմալիզմի սահմանման հիմնական դժվարությունը տարբեր սկզբունքների և տարբեր գեղարվեստական ծրագրերի խառնուրդն է։ Նորաձևության մինիմալիզմի որոշ նմուշներ կենտրոնացած են բաուհաուսի և միջազգային ոճի սկզբունքների վրա։ Մյուսները կապված են 1960-ականների ամերիկյան մինիմալիզմի համակարգի հետ։ Անվերապահ գաղափարական նմանությամբ Այս համակարգերը ցույց են տալիս սկզբունքորեն տարբեր գեղարվեստական հարթակներ և գեղարվեստական ուղենիշներ։

#### Կառուցվածք և ձև

Կոստյումի մինիմալիստական սկզբունքները կապված են կառուցողական կտրվածքի օգտագործման հետ։ Մինիմալիստական կոստյումների համակարգը հաճախ բարդ է և ներառում է ներքին կառուցվածքի ստեղծում:Հոդակապված դիզայնը մինիմալիստական համակարգի կարևոր հատկանիշ է։ Ներքին բարդ դիզայնը պարզ երկրաչափական ուրվագիծ ստեղծելու գործիք է։ Այն կարող է օգտագործվել տարբեր ձևերով։ Կտրվածքի կառուցվածքային տարրերը հանգեցնում են հագուստի կառուցվածքային Երկրաչափական ձևերի ձևավորմանը։ Մինիմալիստական կտրվածքի հնարավորությունները փոփոխական են, և խստորեն սահմանված չափանիշներ չկան։

#### Ձև

Pierre Cardin հավաքածու, 1968 թվական, լուսանկարիչ Բորիս Կարմին: Աջ կողմում գտնվող մոդելը Հիրոկո Մատսումոտոն է:
Մինիմալիստական ծրագիրը ներառում է կոստյումի երկրաչափական ձևերի ձևավորում։ Որոշ դեպքերում նորաձևության մեջ մինիմալիզմի հիմքը կոչվում է Ա-աձև ուրվագիծ։ Այնուամենայնիվ, մինիմալիստական ձևի սահմանները զգալիորեն ավելի լայն են և ենթադրում են այլ երկրաչափական ուրվանկարների օգտագործման հնարավորություն։ Մինիմալիստական ձևի չափանիշներից մեկը կոչվում է նաև տարրերի պարզեցված բնույթ։ Նորաձևության տեսությանը նվիրված հետազոտություններում ուշադրություն է դարձվում այն փաստին, որ մինիմալիստական ձևը թույլ է տալիս կոստյումը դիրքավորել որպես օբյեկտ։

#### Ճարտարապետական սկզբունք

Մինիմալիստական ձևի կարևոր չափանիշ է համարվում նրա ճարտարապետական բնույթը։ Կոստյումի մինիմալիզմը օգտագործում է կառուցվածքային կտրվածք՝ ձևավորելով կոստյումի հիմքը որպես ճարտարապետական համակարգ։ Որոշ դեպքերում մինիմալիստական զգեստները ընդօրինակում էին ճարտարապետական ծրագրի շրջանակներում ձևավորված սկզբունքները։ Ճարտարապետական սկզբունքը նույնացվում է Պիեռ Կարդենի, Անդրե Կուրեժիեի, Մերի Քուանտի, Պակո Ռաբանի, Իվ Սեն Լորանի և այլնի հավաքածուներում։ Որոշ մինիմալիստ նորաձ7ության դիզայներներ (մասնավորապես՝ Պիեռ Կարդենը և Պակո Ռաբան) ճարտարապետական կրթություն ունեին։

#### Գույն

Մինիմալիզմի հիմնական սկզբունքներից մեկը մոնոխրոմ գունային զանգվածների օգտագործումն է:Մինիմալիստական նորաձևությունը, առաջին հերթին, մոնոխրոմատիկ իրեր են, որտեղ առավելությունը տրվում է սպիտակին:Մինիմալիստական ծրագրի կարևոր հատկանիշը դեղին և կարմիր գույների օգտագործումն է։ Առանձին գունային ուղղություն-ստվերային գույների օգտագործումը (հիմնականում բեժ, կապույտ)։ Նման գունային երանգները, մասնավորապես, օգտագործվել են Մերի Քուանտի, Անդրե Կուրեժիև Պիեռ Կարդենի հավաքածուներում, 1960-ականներին, ինչպես նաև Հելմուտ Լանգի, Ջիլ Սանդերի, Prada-ի և այլնի աշխատանքներում։ Սև գույնի մինիմալիստական կարգավիճակը առանձին խնդիր է։ Դրա օգտագործումը միշտ չէ, որ մինիմալիստական ծրագրի նշիչ է, նույնիսկ եթե այն օգտագործում է խիստ կտրվածք։ Որպես կանոն, սև գույնը կապված է մինիմալիստական համակարգի հետ, պայմանով, որ օգտագործեք մինիմալիստական ձևեր և կառուցվածքային ձևավորում։

Հիմնական անուններ
-----------------

Ջիլ Sander աշուն-ձմեռ 2011 հավաքածու։ Մինիմալիստական համակարգում ինտենսիվ գույնի օգտագործման օրինակներից մեկը։
Մինիմալիստական նորաձեւության սահմանման խնդիրներից մեկը դիզայներների հիմնական շրջանակի նշանակումն է։ Այս ցուցակը կախված է մինիմալիզմի սահմանների սահմանումից և դրա ժամանակագրության ըմբռնումից:Մինիմալիստական նորաձևի անվերապահ ներկայացուցիչները ներառում են 1960-ականների դիզայներներ, որոնք ձևավորել են կառուցողական կտրվածքի և երկրաչափական ուրվագծի սկզբունքը։ Այս դիզայներների թվում են, մասնավորապես, այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Անդրե Կուրեժը, Պիեռ Կարդենը, Մերի Քուանտը։ Մինիմալիստական ձևաչափը ներառում է Իվ Սեն Լորանի վաղ հավաքածուները։ Ռուսաստանում նորաձևության մեջ մինիմալիստական ձևաչափի զարգացումը կապված է Վյաչեսլավ Զայցևի վաղ հավաքածուների հետ։

Դժվարություններ են առաջացնում 1990-2000-ականների մինիմալիստական շրջանի որոշումը։ Որպես կանոն, այս ժամանակագրական փուլում նորաձև մինիմալիզմը կապված է այնպիսի նորաձևության տների հետ, ինչպիսիք են Prada-ն, Helmut Lang-ը, Hussein Chalayan-ը, Calvin Klein-ը, Jil Sander-ը, ինչպես նաև այնպիսի ճապոնացի դիզայներների աշխատանքները, ինչպիսիք են Comme des Garçons-ը, Yohji Yamamoto-ն, Issey Miyake-ը։ Նաև Ռուսաստանում մինիմալիզմը կոչվում է Սանկտ Պետերբուրգի նորաձևության դպրոցի բնութագրիչներից մեկը։ Պայմանականորեն սահմանվում են մինիմալիստական ավանդույթի հետ կապված մի քանի ուղղություններ և դպրոցներ։ Դրանց թվում, մասնավորապես, պայմանականորեն սահմանվում են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են ճապոնական մինիմալիզմը (Rei Kawakubo, Yoji Yamamoto, Issei Miyakeh) և բելգիական դպրոցը (Ann Demelmeister, Martin Margela)։ Ճապոնական և բելգիական դիզայնի բացառապես մինիմալիստական ավանդույթին պատկանելը հակասական է։

Մինիմալիզմ և սերտ ծրագրեր
-------------------------

Հիմնական հոդված՝ Դեկոնստրուկտիվիզմ (նորաձևություն)
Մինիմալիզմի գաղափարական սկզբունքները կիրառվել են նորաձեւության համակարգում այլ ուղղություններով։ Մասնավորապես, մինիմալիստական  ծրագրի տարրերը օգտագործվել են այնպիսի ուղղությունների շրջանակներում, ինչպիսիք են պուրիզմը և ապակառուցողականությունը։ Առաջին դեպքում (պուրիզմ) խոսքը գնում էր մինիմալիստական գունային սխեմայի օգտագործման մասին (առաջին հերթին՝ սպիտակ և բեժ գույնի հագուստ)։ Երկրորդ դեպքում ապամոնտաժման հետ կապված նորաձևությունը ենթադրում էր հագուստի կառուցվածքի նույնականացում։ Նորաձևության մինիմալիզմը կապված է ֆուտուրիստական հասկացությունների (մասնավորապես՝ 1960-ականների նորաձևության մեջ) և դեկոնստրուկտիվիստական կամ ռետրո տարրերի օգտագործման հնարավորության հետ (օրինակ՝ 1990-ականների նորաձևության մեջ)։

Մինիմալիզմ և այլընտրանքային նորաձևության հայեցակարգ
---------------------------------------------------

Մինիմալիզմի գնահատականները կապված են նորաձևության համակարգում նրա դիրքի որոշման հետ։ Որպես ուղղություն, որը հիմնված է խիստ ֆունկցիոնալ ձևերի օգտագործման վրա, մինիմալիզմը կապված է նորաձևության առևտրային ձևաչափի հետ։ Արմատական ձևերի և գունային լուծումների օգտագործումը հետազոտողներին թույլ է տալիս մինիմալիզմը դիտարկել որպես այլընտրանքային նորաձևության միտումներից մեկը։ Հայեցակարգային ձևի օգտագործումը և 20-րդ դարի գեղարվեստական ավանդույթին անդրադառնալը քննադատներին թույլ տվեցին նույնականացնել նորաձևության մինիմալիզմը որպես նորաձևության մտավոր միտումներից մեկը։

Արդյունքներ և ազդեցություն
--------------------------

Մինիմալիզմը կապված է կոստյումի մեջ կտրվածքի հոդակապման և երկրաչափական ուրվագիծ օգտագործելու հետ։ Բացի այդ, մինիմալիզմի ազդեցությունը դիտվում է մոնոխրոմ մակերեսների հետևողական օգտագործման և, մասնավորապես, կոստյումի սպիտակ արտոնության մեջ։ Մինիմալիզմը դիտվում է որպես կրկնվող միտում, որը, որոշ փոփոխություններով, առաջանում է նորաձևության համակարգում:Մինիմալիստական միտումը կարելի է գնահատել որպես գերիշխող ուղղություն և վերջին տասնամյակների ընթացքում կայուն դիրք է գրավում գրեթե յուրաքանչյուր սեզոնի զգեստապահարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Васильева Е.В. Мода и минимализм: идеология, структура и форма // Terra artis. Искусство и дизайн. 2022. № 3. С. 12-27.
2. 1 2  Baker K. Minimalism: Art of Circumstance. New York: Abbeville Press, 1988.
3. 1 2 3 4  Dimant E. Minimalism and Fashion: Reduction in the Postmodern Era. New York: Harper Design, 2010.
4. 1 2 3 4 5 6  Walker H. Less is More: Minimalism in Fashion. London: Merrell Publishers, 2011.
5. 1 2  Васильева Е. В. Мода и минимализм: идеология, структура и форма // Terra artis. Искусство и дизайн. 2022. № 3. С. 12.
6. 1 2  Васильева Е. Швейцарский стиль: прототипы, возникновение и проблема регламента // Terra Artis, 2021, № 3, с. 84 — 101.
7. 1 2  Чайка К. В поисках минимализма. Стремление к меньшему в живописи, архитектуре и музыке. М.: Альпина Паблишер, 2020.
8. 1 2  Васильева Е. Теория моды: миф, потребление и система ценностей. Санкт-Петербург; Москва: RUGRAM\_Пальмира, 2023. C. 247—278.
9. ↑  Gill A. Deconstruction Fashion: The Making of Unﬁnished, Decomposing and Re-Assembled Clothes // Fashion Theory: The Journal of Dress, Body & Culture. 1998. Vol. 2.1. Pp. 25-49.
10. 1 2 3  Strickland E. Minimalism: Origins. Bloomington: Indiana University Press, 1993.
11. ↑  Hollis R. Swiss Graphic Design: The Origins and Growth of an International Style, 1920—1965. New Haven: Yale University Press: 2001/
12. ↑  Васильева Е. В. Мода и минимализм: идеология, структура и форма // Terra artis. Искусство и дизайн. 2022. № 3, c. 15.
13. ↑  Frampton K. Modern Architecture: a Critical History. London: Thames and Hudson, 1980.
14. ↑  Васильева Е. В. Мода и минимализм: идеология, структура и форма // Terra artis. Искусство и дизайн. 2022. № 3, c. 17.
15. 1 2  Hollis R. Swiss Graphic Design: The Origins and Growth of an International Style, 1920—1965. New Haven: Yale University Press: 2001.
16. ↑  Colpitt F. Minimal Art: The Critical Perspective. Seattle: University of Washington Press, 1990.
17. 1 2 3 4  Васильева Е. В. Мода и минимализм: идеология, структура и форма // Terra artis. Искусство и дизайн. 2022. № 3. С. 12-27.
18. ↑  Васильева Е. Деконструкция и мода: порядок и беспорядок // Теория моды: одежда, тело, культура. 2018. № 4. С. 58-79.
19. 1 2 3 4 5  Bronowski A. Holtzheimer J. Minimal Fashion: Den eigenen Stil finden, Kleidung bewussteinkaufen und clever kombinieren. München: Dorling Kindersley Verlag, 2018.
20. ↑  Васильева Е. Теория моды: миф, потребление и система ценностей. Санкт-Петербург; Москва: RUGRAM\_Пальмира, 2023.
21. 1 2  Васильева Е. Деконструкция и мода: порядок и беспорядок // Теория моды: одежда, тело, культура. 2018. № 4. С. 58-79.
22. ↑  Hill C. Steele V. Mears P. Marshall S. Reinvention and Restlessness: Fashion in the 90s. New York: Rizzoli, 2021.