recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Clash Royale,** ՍԻԺ և CCG ժանրի խաղ մոբայլ սարքերի համար,հասանելի է Անդրոիդ և IOS հարթակներում։ Խաղը թողարկվել է 2016թ․-ի մարտի 2-ին Supercell ընկերության կողմից։ Clash Royale-ը գոյության առաջին տարում իրեն ստեղծողներին բերեց ավելի քան 1մլրդ դոլար։ Խաղը գտնվում է միևնույն խաղային ասպարեզում, ինչ Clash of Clans-ը։

Խաղ
---

Խաղի ընթացքում հարկավոր է հարցակվել հակառակորդի աշտարակների վրա հարձակողական քարտերի միջոցով,ինչպես նաև պաշտպանել սեփական աշտարակները։Յուրաքանչյուր խաղացող ունի երեք աշտարակ՝ երկու փոքր և մեկ մեծ։Փոքր աշտարակներից յուրաքանչյուրում կան մեկական արքայադուստրեր,իսկ մեծ աշտարակում գտնվում է արքան։Արքայադուստրերը օժտված են ավելի արագ և ավելի հեռու կրակելու ունակությամբ,սակայն ունեն ավելի քիչ կյանք,քան արքան։Ի սկզբանե արքայի աշտարակը պասիվ է,այն ակտիվանում է այն դեպքում,երբ արքայադուստրերից որևէ մեկի աշտարակը ավերվում է հակառակորդի կողմից։

Խաղացողը մինչ խաղը սկսելը,կարող է ընտրել ութ քարտ,որոնցով էլ պետք է պայքարի հակառակորդի դեմ։Եթե առաջին երեք րոպեներից հետո երկու խաղացողներն էլ ունեն հավասար քանակի աշտարակ,ապա նրանց տրվում է ևս 2 րոպե խաղային ժամանակ։

Մեկը ընդեմ մեկի ռեժիմում հաղթելու դեպքում խաղացողը ստանում է գավաթներ,որոնց թվից է կախված նրա դիրքը խաղացողների ցանկում։Համապատասխան թվով գավաթներ հավաքելու դեպքում խաղացողը գնում է դեպի նոր արենա,որն էլ հնարավորություն է տալիս ձեռք բերել նոր քարտեր և ավելացնել սունդուկներից դուրս եկող մրցանակները։Մրցանակներն են՝ ոսկիները,քարտերը,կրիստալները,էմոջիները և սունդուկները։

Երկուսը ընդեմ երկուսի ռեժիմում հաղթելու դեպքում խաղացողը չի ստանում գավաթներ,իսկ պարտվելու դեպքում չի կորցնում դրանք.

### Քարտեր

Քարտերը ըստ հազվադեպության աստիճանի բաժանվում են 4 տիպի՝ սովորական,հազվադեպ,էպիկ և լեգենդար։Սովորական քարտերը դուրս են գալիս գրեթե բոլոր սունդուկներից։Էպիկ սունդուկներից դուրս են գալիս միայն էպիկ քարտեր,իսկ լեգենդար սունդուկներից՝ մեկ լեգենդար քարտ,սկսած 4-րդ արենայից։Խաղում կա ընդհանուր 99 քարտ (26 սովորական, 29 հազվադեպ, 27 էպիկ և 17 լեգենդար )։Քարտերը կարելի է հզորացնել մինչև 13-րդ մակարդակ։Յուրաքանչյուր քարտ ունի իր առանձնահատկությունը (հարձակվող, պաշտպանող և այլն)։

### Կլանային պատերազմներ

Կլանային պատերազմները բաժանվում են երկու փուլի։ Առաջին փուլում խաղացողը պետ է հավաքի որքան հնարավոր է շատ քարտեր կլանային պատերազմի համար։Երկրորդ փուլում խաղացողը պետք է ընտրի ութ քարտ,որից հետո,արդեն կարող է անցնել հարցակման։Երկրորդ փուլում կարևորը հաղթանակն է,որով խաղացողը գավաթ է վաստակում։Որքան շատ լինեն ձեր գավաթները,այնքան ավելի բարձր տեղում կլինեք խաղացողների մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Supercell's Clash Royale reaps $1 billion in its first year». *venturebeat.com* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 29-ին.
2. ↑  «Всего в игре 99 карт (26 обычных, 29 редких, 27 эпических и 17 легендарных)». *Wikipedia - Clash Royale* (ռուսերեն). 2020 թ․ հունիսի 25.

Արտաքին հղումներ
----------------

Clash Royale Archived 2020-07-20 at the Wayback Machine. -ը Supercell-ի կայքում։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Այվազյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վիտյա Վորոշի Այվազյան** (դեկտեմբերի 31, 1955(1955-12-31), Սպանդարյան, Արթիկի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 29, 1990(1990-08-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ազատամարտիկ, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ազգային հերոս։

Կենսագրական տվյալներ
--------------------

Ծնվել է 1955 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Սպանդարյան գյուղում։ 1977 ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մեխանիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ 1977 թվականից աշխատել է Հայշինբանկում, «Սիրիուս» գործարանում, ապա «Լույս» արտադրական և «Լազերային տեխնիկա» գիտաարտադրական միավորումներում։

1979-1981 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈւ-ում։ 1983-1988 թթ.՝ Երևանի էլեկտրալամպերի գործարանի հատուկ նախագծային բյուրոյում ինժեներ-նախագծող, ինժեներ-տեխնոլոգ։ 1983 թվականից հեռակա սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկայի ֆակուլտետում։ 1988 թվականին աշխատել է «Լազուր» արտադրական միավորումում, ուր կազմակերպել և ղեկավարել է «Ղարաբաղ» կոմիտեն։ 1989 թվականից ՀՀՇ անդամ, 1989 թվականի հունվարի 7-ին ակտիվ քաղաքական և ազգային-ազատագրական պայքարի կոչերի համար ձերբակալվել է և շուրջ մեկ ամիս պահվել Նուբարաշենի բանտում։ 1990 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԳԽ պատգամավոր։

Մահ
---

1990 թվականի օգոստոսի 29-ին Գեղազնիկ Միքայելյանի հետ սպանվել է Երևանում։ Թաղված է Երևանի Քաղաքային պանթեոնում։

Պարգևներ
--------

Հետմահու՝ 1996 թվականի սեպտեմբերի 20-ին արժանացել է ՀՀ ազգային հերոսի կոչման։

Հիշատակ
-------

Արթիկի շրջանի Սպանդարյան գյուղի դպրոցը կրում է նրա անունը։

Վիտյա Այվազյանի մասին է նկարահանվել Ա. Աբովյանի «Երկու կրակոց» տեսաֆիլմը։

Գրականություն
-------------

Ավետաբերները. դիմանկարների ժողովածու (կազմ. Գ. Ջանիկյան), Երևան, 1997։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վիտյա Վորոշի Այվազյան». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 16-ին.
2. ↑  Սվետլանա Մարգարյան, «Կրակոց թիկունքից, մաս 48։»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Իմ ամբողջ դժբախտությունն այն է, որ երկու որդիներս էլ հայի ձեռքով գնացին, ցավում եմ շատ. վրեժս այլ ազգից պետք է հանեի» Archived 2015-12-24 at the Wayback Machine.
* youtube-ում Վ. Այվազյանի և Գ. Միքայելյանի մասին պատմող տեսանյութ

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի ազգային հերոս բարձրագույն կոչում ստացած անձինք Հայաստանի ազգային հերոս |
| --- |
|  |
| Հայաստանի ազգային հերոսներ | Վազգեն Ա Բուխարեստցի • Վիկտոր Համբարձումյան • Ալեք Մանուկյան • Մոնթե Մելքոնյան • Ջիվան Աբրահամյան • Վիտյա Այվազյան • Մովսես Գորգիսյան • Թաթուլ Կրպեյան • Գեղազնիկ Միքայելյան • Յուրա Պողոսյան • Կարեն Դեմիրճյան • Վազգեն Սարգսյան • Շառլ Ազնավուր • Քըրք Քըրքորյան • Նիկոլայ Ռիժկով  • Էդուարդո Էռնեկյան  • Հովհաննես Չեքիջյան  • Ռուբեն Սանամյան  • Հրայր Հովակիմյան  • Վահագն Ասատրյան  • Տիրան Խաչատրյան  • Անդրանիկ Փիլոյան  • Գարեգին Պողոսյան  • Թաթուլ Ղազարյան  • Հրաչյա Անդրեասյան  • Արկադի Տեր-Թադևոսյան |  |
|  |
| Պորտալ:Հայաստանի ազգային հերոսներ |

 |
**«Մեղու․ հայերենը բոլորի համար» մրցույթ**, զանգվածային դպրոցական մրցույթ հայոց լեզվից, որն անցկացվում է ամեն տարի Հայաստանի և Արցախի՝ բոլոր ցանկացող քաղաքային և համայնքային դպրոցներում։ Մրցույթի նպատակն է համընդհանուր հետաքրքրություն առաջացնել հայոց լեզու առարկայի հանդեպ, այն առավել գրավիչ ու սիրելի դարձնել երեխաների համար, նորովի մատուցել հայոց լեզուն՝ ցույց տալով նրա ողջ հմայքը և գեղեցկությունը, ինչպես նաև բարձրացնել երեխաների լեզվամտածողական և լեզվագիտական ունակությունները։

Պատմություն
-----------

2009 թվականից «Այբ» կրթական հիմնադրամը Հայաստանում և Արցախում կազմակերպում և անցկացնում է «Կենգուրու» և «Ռուսական արջուկ» դպրոցական միջազգային զանգվածային մրցույթները։ Հաշվի առնելով այս փորձը՝ «Այբ»-ը ստեղծեց և 2014 թվականից ամեն տարի հոկտեմբերին անցկացնում է ևս մեկ նմանատիպ մրցույթ հայերենից։

Առաջին տարում «Մեղու» մրցույթին մասնակցել են ընդհանուր թվով **44411** աշակերտներ Հայաստանի բոլոր մարզերի և Արցախի **961** դպրոցներից։

Ձևաչափ
------

Մրցույթն անցկացվում է տարին մեկ անգամ, նույն օրը՝ անմիջականորեն բոլոր մասնակից դպրոցներում։

Մրցույթը թեստային է։ Թեստերը մեծ մասամբ հայոց լեզու առարկայից են, ինչպես նաև կարող են ընդգրկվել այնպիսի հարցեր գրականությունից, որոնք ունեն լեզվամտածողական և լեզվագիտական ուղղվածություն և չեն պահանջում գրական գործի իմացություն։ Յուրաքանչյուր թեստ ունի պատասխանների 5 տարբերակ, որոնցից միայն մեկն է ճիշտ։

Մրցույթին կարող են մասնակցել 3-12-րդ դասարանցի բոլոր ցանկացող աշակերտները՝ անկախ դպրոցում իրենց առաջադիմությունից։ Երեխաները մրցույթին մասնակցեում են 3-4-րդ դաս. 5-6-րդ դաս. 7-8-րդ դաս. 9-10-րդ դաս. 11-12-րդ դաս․ տարիքային խմբերով։ 3-4-րդ տարիքային խմբի երեխաների խնդիրների փաթեթում ընդգրկված է 28, իսկ մնացած տարիքային խմբերի խնդիրների փաթեթում՝ 30-ական թեստային խնդիր։ Մրցույթին մասնակցող 3-4-րդ դասարանցիները կարող են վաստակել առավելագույնը 110, իսկ մյուսները` 120 միավոր։

Դպրոցների արդյունքներն իրար հետ չեն համեմատվում։ Յուրաքանչյուր մասնակից դպրոց ստանում է ամփոփ հաշվետվություն միայն իր մասնակից աշակերտների արդյունքների վերաբերյալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Աննախադեպ թվով աշակերտներ կմասնակցեն «Մեղու. հայերեն բոլորի համար» մրցույթին». Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այբ կրթական հիմնադրամի կայքէջ
* «Մեղու» մրցույթի կայքէջ Archived 2017-10-28 at the Wayback Machine.
**Տողնիան գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Տողնիան գյուղում։

Պատմություն
-----------

1818 թվականից կա արձանագրություն Տողնիան գյուղի փայտաշեն հայկական եկեղեցու մասին։ Այն կառուցվել է գյուղի հայերի կողմից։ 1839-1840 թվականների վավերագրերում եկեղեցին հիշատակվում է Նոր Կիրակի անվամբ։ 1841 թվականից հետո վավերագրերում եկեղեցին հիշատակվում է Սբ. Թովմա անվամբ։ Եկեղեցին Սուրբ Աստվածածին է հիշատակվում 1878 թվականի և դրանից հետո վավերագրերում։

Եկեղեցու անվանափոխությունն առհասարակ տեղի է ունենում միայն օծումից հետո, իսկ օծման հանդես կատարվում է հին շենքը վերակառուցելուց կամ նորոգելուց հետո։ Հավանական է, որ եկեղեցին 19-րդ դարում ամենաքիչը երկու անգամ վերանորոգվել է։

1900 թվականի փաստաթղթերից մեկում նշված է Սբ. Աստվածածին փայտաշեն եկեղեցու հնացած լինելու մասին, իսկ 1908-10 թվականների վավերագրերում նշված է, որ Տողնիանում այլևս հայոց եկեղեցի չկա հայոց փայտաշեն եկեղեցին կրկին հիշվում է 1912 թվականին։

1818 թվականին գյուղին հովվել է Թելավի քահանա Տեր Մարտիրոս Տեր-Սահակյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 2569, թ. 15
2. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 457, թ. 64, գ. 3798, թ. 31
3. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3802, թ. 33
4. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3870, թ. 57, գ. 3896, թ. 6
5. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3905, թ. 8
6. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 35, ց. 1, գ. 559, թ. 21, նաև՝ ֆ. 53, ց. 1, գ. 3917, թ. 5
7. ↑  ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3919, թ. 52-53

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի ; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի ; Չոբանյան, Պավել Աշոտի; Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ.Էջ 99 Archived 2021-06-13 at the Wayback Machine.
**Կառլ Հերջենրոտեր** (անգլ.՝ Carl William Hergenrother, 1973), ամերիկացի աստղագետ, աստերոիդների և գիսաստղերի հայտնաբերող։ Մասնակցում է մերձերկրյա աստերոիդների որոնման Կատալինա ծրագրին։ Տվյալ պահին աշխատում է Արիզոնայի համալսարանի Լուսնի և մոլորակների լաբորատորիայում։

1993 թվականից 1999 թվականները հայտնաբերել է 29 աստերոիդ, որոնցից երկուսը հայտնաբերել է այլ ամերիկացի աստղագետների հետ համատեղ։ Հերջենրոտերը նաև հայտնաբերել է C/1996 R1 (Հերջենրոտեր-Սպար), 168P/Հերջենրոտեր, 175P/Հերջենրոտեր և P/1999 V1 (Կատալինա) գիսաստղերը։

Նրա պատվին է անվանվել (3099) Հերջենրոտեր աստերոիդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Davies, John Keith (2001). *Beyond Pluto: exploring the outer limits of the solar system*. Cambridge University Press. էջ 217. ISBN 9780521800198. Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 16-ին.
2. ↑  «Minor Planet Discoverers». Փոքր մոլորակների կենտրոն. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 1-ին.
3. ↑  IAU. «3099 Հերջենրոտեր աստերոիդի անվանումը». Վերցված է 21 ապրիլ 2012-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------
Ճանապարհ թրեյլի հատված
**Ճանապարհ թրեյլ** (անգլ.՝ Janaparh Trail, Ճանապարհ արահետ), ոտքով ճամփորդելու համար նշագրված արահետ Արցախում` սարերի, հովիտների և գյուղերի միջով։ Արահետի երթուղին անցնում է եկեղեցիների ու ամրոցների մոտով։ Արահետը բաժանված է օրերի` արշավորդներին յուրաքանչյուր գիշեր հասցնելով մի գյուղ։ Արշավորդները կարող են գյուղում մնալ որևէ ընտանիքի հետ կամ վրան խփել մոտակայքում։ Այս արահետները գոյություն են ունեցել դարեր ի վեր և այժմ դրանք մակնշվել են արշավորդների համար։

Ճանապարհ թրեյլի երթուղի
-----------------------

Ճանապարհ թրեյլի նշագրումն սկսվել է 2007 թվականին. այն հարավային Հադրութ քաղաքից տանում է դեպի Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտ. այս երթուղին տևում է մեկ շաբաթ, և այնտեղից արահետը շարունակվում է դեպի Շահումյանի շրջան, որտեղից էլ` Հայաստանի Հանրապետության Վարդենիս քաղաք։ Երթուղու կարևոր կետերն են Դադիվանք, Գանձասար եկեղեցիները, Շուշին, Հունոտի կիրճը, ինչպես նաև` 2000-ամյա Սխտորաշեն ծառը, Ազոխի քարանձավը և Գտչավանքը։ Այս երթուղու վրա են նաև Զուարի և Քարվաճառի տաք ջրերը։

Ճանապարհ թրեյլին կարելի է հետևել Viewranger app Archived 2020-02-16 at the Wayback Machine.-ով։ Արշավորդներին խորհուրդ է տրվում օգտագործել Viewranger հավելվածը կամ GPS` ներբեռնած արահետներով կամ Ճանապարհ թրեյլի կայքում հասանելի տոպոգրաֆիկ քարտեզներով։

Խորհրդանիշ
----------

Թրեյլի խորհրդանիշը ոտնահետք է, որը մեկ պտտվող գծով ցույց է տալիս արշավի արահետի ուղեգիծը։

Պատկերասրահ
-----------

Որոշ պատկերներ երթուղուց.

* Ճանապարհ Շուշի և Ստեփանակերտ քաղաքների միջևՃանապարհ Շուշի և Ստեփանակերտ քաղաքների միջև
* Քարինտակի և Շուշիի միջև ընկած հատվածըՔարինտակի և Շուշիի միջև ընկած հատվածը
* Շուշիում պահպանված մզկիթների մինարեթներըՇուշիում պահպանված մզկիթների մինարեթները
* Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց մայր տաճարըՍուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց մայր տաճարը
* Հունոտի կիրճըՀունոտի կիրճը
* Կարկառի կիրճըԿարկառի կիրճը
* ԴադիվանքԴադիվանք
* ԳանձասարԳանձասար
* 2000 տարեկան Սխտորաշեն ծառը2000 տարեկան Սխտորաշեն ծառը
* Ազոխի քարանձավԱզոխի քարանձավ
* ԳտչավանքԳտչավանք
* Դաշտեր Կարմիր Շուկայի մոտԴաշտեր Կարմիր Շուկայի մոտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Huffington Post, 01/27/2012, Nagorno Karabakh: The Black Garden. Olivia Katrandjian
2. ↑  *Walk*, the magazine of The Ramblers, Summer 2009, "Up the Garden Path" p 67-69. Laurence Mitchell
3. ↑  New York Times, 04/08/2015, A Warm Welcome in the Caucasus Mountains. Seth Kugel.
4. ↑  Atlas Obscura, Tnjri. Littleham.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիճամփորդն ունի ***Janapar Trailին*** առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։ |

* Պաշտոնական կայք
* Viewranger App - Janapar Tracks Archived 2020-02-16 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Մանասե** (թուրքերեն՝ Manase ailesi), հայ նկարիչների ընտանիք։ Ապրել և ստեղծագործել են Կ․ Պոլսում, 17-րդ դարի վերջից մինչև 1920-ական թվականները։

Ոճ
--

Մանասեները թուրքական արվեստում սկզբնավորել են հաստոցային նկարչությունը, առաջինը ստեղծել դիմանկարներ, երփնագրել կտավի վրա։ Նրանց վրձնած դիմանկարները կրել են եվրոպական դիմանկարչության դասական օրինակների ազդեցությունը՝ զուգորդված տեղական գեղագիտական ըմբռնումների վրա։

Բնորոշվում են ոչ միայն վավերականությամբ, այլև դեկորատիվ տարրերի նրբագեղ վերարտադրումով, միջավայրի ու տարածության զգացողությամբ։ Նշանակալից է Մանասեների ընտանիքի դերը հայ նոր կերպարվեստի ձևավորման շրջանում։

Ներկայացուցիչներ
----------------

Ստորև ներկայացված են ներկայացուցիչները․

* Բարսեղ Մանասե
* Ռաֆայել Մանասե
* Մանաս Մանասե
* Զենոբ Մանասե
* Ալեքսանդր Մանասե
* Գասպար Մանասե
* Սեպուհ Մանասե
* Ժոզեֆ Մանասե

Ավագը՝ Բարսեղը (17-րդ դարի վերջ - 18-րդ դարի սկիզբ), եղել է Ահմեդ III-ի պալատական նկարիչը, հեղինակ է մանրանկար-դիմանկարների։

Որդին՝ Ռաֆայելը (18-րդ դարի առաջին կես), մասնագիտական կրթություն է ստացել Իտալիայում, հիշվում որպես խոշոր գեղանկարիչ և ճարտարապետ։ Հայտնի են նրա «Երկու երիտասարդ», «Արտեմիս», «Աստղիկ աստվածուհին» նկարները, ինչպես և Կ․ Պոլսի հայկական եկեղեցիների համար արված սրբապատկերները։

Պալատական նկարիչներ էին նաև նրա որդիները՝ Մանասը և Զենոբը (18-րդ դարի վերջ - 19-րդ դարի սկիզբ), նաև դիվանագետ էր ու թարգմանիչ։ Վերջինիս որդիները ստեղծագործել են 19-րդ դարում։

Ալեքսանդրն ավարտել է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիան։

Գասպարը 32 տարի Վիեննայում Թուրքիայի դեսպանատան 1-ին քարտուղարն էր, Մաքսուդը գեղարվեստական կրթություն է ստացել Իտալիայում, Ռուբենը եղել է Թուրքիայի դեսպանատան քարտուղարը Փարիզում, իսկ 1869 թվականից՝ հյուպատոս Միլանում։ Հեղինակ է մանրանկար-դիմանկարների (Ֆաթիմայի դիմանկարը)։

Ծոռը՝ Սեպուհը (1816-1889), 1858 թվականին՝ Շվեդիայում, 30 տարի Փարիզում Թուրքիայի դեսպանատան 1-ին քարտուղարն էր։ Հայտնի են նրա՝ Աբդուլ Ազիզ և Աբդուլ Մեջիդ սուլթանների դիմանկարները։ Տոհմի շնորհալի նկարիչներից էր նաև Ժոզեֆ Մկրտչի Մանասեն (1836-1916), որը նույնպես վարել է դիվանագիտական պաշտոններ։ Նրա աշխատանքներից են Անգլիայի Վիկտորյա թագուհու և Դելի Ֆաուստ փաշայի դիմանկարները։

Մանասեների ստեղծագործությունները պահպանվում են Կ․ Պոլսի թանգարաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ՀՀ խմբ․ հանձնաժողով՝ Հ․ Մ․ Այվազյան (գլխ․ խմբ) և ուրիշ, Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հ. 3 (ՀՀ գլխ․ խմբ․), Երևան, «Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1999, էջ 551 — 896 էջ. — 5000 հատ, ISBN 5-89700-010-7։

Գրականություն
-------------

* Ստեփանյան Գ․, Նկարիչ Մանասեները, «Տեղեկագիր ՀԱԱՀ ԳԱ», 1963, № 12:
* Ղազարյան Մ․, Հայ կերպարվեստը XVII-XVIII դարերում, Երևան, 1974։
* Sarkissian A. Les Manasses une dynastie des peintres au XVIII e et XIX e siècles, « Pages d'Art Arménien », Paris, 1940, p. 97-101.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մանասյան ընտանիք, akunq.net
|  |
| --- |
| **Թխկի ասորական** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Օճառածաղկավորներ (Sapindales) |
| **Ընտանիք** | Օճառազգիներ (Sapindaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Hippocastanoideae* |
| **Ցեղ** | Թխկի *(Acer)* |
| **Տեսակ** | **Թխկի ասորական** *(A. assyriacum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Acer assyriacum***Pojark. |

**Թխկի ասորական** (լատին․՝ Acer assyriacum), թխկազգիների ընտանիքի, թխկի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր ծառ է, 8-10 մետր բարձրությամբ և 30-40 սմ բնի հաստությամբ։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը բաց շագանակագույն է։ Տերևները կաշվեկերպ են, եռաբլթակ, 3-5 սմ երկարությամբ, 4-6 սմ լայնությամբ։ Ծաղիկներն անշուք են՝ դեղնականաչավուն։ Երկթևիկները լայն են, կլորավուն սերմերով։ Տարածված է Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Իրանում։ Հայաստանի Հանրապետության սահմաններում հանդիպում է միայն Վայքում և Ջանգեզուրում։ Աճում է չոր, քարքարոտ թեքություններում, նոսրանտառներում, ծովվի մակարդակից մինչև 1600 մետր բարձրությունների վրա։ Տիպիկ չոր կլիմայի բույս է։ Աչքի է ընկնում բարձր երաշտադիմացկունությամբ։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Աճում է բոլոր տեսակի հողերում։ Բավականին ջերմասեր է, բայց դիմանում է մինչև -25 °C-ի սառնամանիքներին։ Չափազանց լուսասեր է։ Արժանի է ուշադրության, որպես հեռանկարային տեսակ՝ հատկապես հանրապետության ցածրադիր գոտու բնակավայրերի կանաչապատման և անտառապատման բնագավառում օգտագործելու համար։ Փայտանյութը շատ ամուր է և ծանր, պիտանի է ատաղձագործական իրեր պատրաստելու համար։ Բազմանում է սերմերով և բնային մացառներով։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ VIII: Մշակության հավանական շրջանները՝ 9, 17-18,
20ա, 22-28, 31 -32։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 130։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |
Քիլոմիկրոնի կառուցվածքը
**Ապոլիպոպրոտեին Ա1** (АպոA-I, անգլ.՝ Apolipoprotein A-I, ApoA-I), արյան պլազմայի ապոլիպոպրոտեին։ «լավ խոլեստերին»-ը կրող՝ բարձր խտության լիպոպրոտեինների `( ԲԽԼ)-ների կազմի հիմնական սպիտակուցն է, ինչպես նաև մտնում է քիլոմիկրոնների կազմի մեջ։ Տիպիկ ամֆիֆիլ լիպոպրոտեինների փոխադրիչ սպիտակուց է։

Կառուցվածքը և դերը
------------------

ԱպոA-1-ը պարունակում է 243 ամինաթթու, մոլեկուլյար զանգվածն է՝ 28,1 կԴա։ Կազմված է մի քանի կրկվող մասերից, որոնք պաժանվում են պրոլիններով։ Երկրոդային կառուցվածքը ներառում է ամֆիֆիլ α-պարույր, այսինքն, պարույր, որի մի կողմը կապված է լիպիդի հետ, իսկ մյուսուսը հիդրոֆիլ է և լուծվում է ջրում։ Ինչպես ԱպոC և ԱպոE սպիտալոիցները, ԱպոԱ սպիտակուցները հանդիսանում են փոխանակային ապոլիպոպրոտեիններ ։ ԱպոA1-ը լեցիտինխոլեստերինացետիլտրանսֆերազի (ԼԽԱՏ)-ի ակտիվատորն է։ Այն սինթեզվում է լյարդում և աղիներում  :Լյարդային սպիտակուցը հանդիսանում է ԲԽԼ-ների կազմության հիմք, որոնք, ենթարկվելով ԼԽԱՏ-ի ազդեցությանը, հասունանում են։ Աղիներում սինթեզված ԱպաA1-ը մասնակցում է քիլոմիկրոնների առաջացմանը, սակայն, արյան մեջ լիպոլիզի արդյունքում արագ տեղափոխվում է ԲԽԼ, այդ իսկ պատճառով քիլոմիկրոնների մնացորդները ԱպոA1-սպիտակուց չեն պարունակում։

Գեն
---

APOA1-գենը, որը կոդավորում է АպոA-I սպիտակուցը, տեղակայված է 11-րդ քրոմոսոմում, և այն գտվնում է ապոC3 ապոA4 սպիտակուցները կոդավորորղ գենի հետ սերտ կոմպլեքսում։ Հայտնի է հազվադեպ գենետիկական հիվանդություն, որը կարող է բերել երկու սպիտակուցների խանգարմանը՝ ապոС3 և ապոА1 սինթեզի անբավարարությանը։ Այդ իսկ պատճառով այն հրահրում է վաղաժամ աթերոսկլերոզի առաջացումը։ 

ԲԽԼ-ի մանրադիտակային պատկերը

Պոլիմորֆիզմ
-----------

Ներկայավծ է ապոA1 սպիտակուցի մի քանի իզոձևեր, որոնք առաջանում են կետային մուտացիաների ժամանակ։ Սակայն ընդամենը մեկ մուտացիան է՝ ապոА1Միլան բերում ԲԽԼ-ների քանակի չափավոր նվազեցմանը։

Արժեքներ
--------

ԱՊՈА1- հեմոպլազմայում նորմալ մակարդակները տղամարդկանց և կանանց մոտ տարբեր են։ Տղամարդկանց մոտ 1,1—2,05 գ/լ, իսկ կանանց մոտ՝ 1,25—2,15 գ/լ։

Տես նաև
-------

* Աթերոսկլերոզ
* Դիսլիպիդեմիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Kuang-Yuh Chyu and Prediman K. Shah (2015). HDL/ApoA-1 infusion and ApoA-1 gene therapy in atherosclerosis. Front Pharmacol. 2015; 6: 187. PMC 4555973
2. 1 2 3  Wang L, Tian F, Arias A, Yang M, Sharifi BG, Shah PK. (2016). Comparative Effects of Diet-Induced Lipid Lowering Versus Lipid Lowering Along With Apo A-I Milano Gene Therapy on Regression of Atherosclerosis. J Cardiovasc Pharmacol Ther. 21(3),320-328. doi:10.1177/1074248415610216 PubMed

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԱպոլիպոպրոտեինA-I
* Plasma lipoproteins: apolipoprotein structure and function.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · RefSeq · RefSeq · RefSeq · RefSeq |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780745583 |

 |
**Misha Libertee**(հայերեն՝ Միշա Լիբերթի, իրական անունը՝ Միխայիլ Ծատուրյան,ծնվել է 1985 թվականի հունիսի 13-ին, Եսենտուկի, Ռուսաստան) ծագումով հայ ռուսաստանաբնակ նկարիչ և դիզայներ։
Ռուսաստանի նկարիչների ստեղծագործական միության անդամ է։ Միշայի ստեղծագործություններն աչքի են ընկնում վառ, դրական թեմատիկայով և կանխամտածված կոմերցիոն էսթետիկայով։ Անհատական ոճի ու հումորի զգացման շնորհիվ՝ իր աշխատությունները մեծ տարածում են գտել առցանց և անցանց՝ հետաքրքրություն առաջացնելով ժամանակակից արվեստով նախկինում չհետաքրքրվող հանդիսատեսի մոտ։ Միխայիլի ամենահայտնի գործերից են 2019 թ․ Burning Man փառատոնի 23 մետրանոց #Slonik աշխատությունը, Զարյադյե այգում տեղադրված #Kraken և Սոչիի Կրասնայա Պոլյանայի #Serna նմուշները և Minecraft համակարգչային խաղի կոլեկցիոն աղյուսների վիրտուալ ցուցահանդեսը, որը նկարիչը կազմակերպել էր 2020 թվականի համաճարակի ժամանակ։ Երիտասարդ հեղինակը համագործակցել է բարեգործական հիմնադրամների, միջազգային ապրանքանիշերի, ինչպես նաև արտասահմանյան խոշոր փառատոների և տոնավաճառների հետ։ Միշան արհեստական բանականության միջոցով ստեղծել է իր վիրտուալ ավատարը՝ Misha Cybertee-ն։ Մոտ ապագայում այն կփոխարինի նրա կենսաբանական նախատիպին ոչ միայն մետավերեսում, այլև ֆիզիկական աշխարհում։ 
Բացի զվարճալի աշխատություններից, Միխայիլը հայտնի է նաև հանրային արվեստի նմուշներով, որոնք քննարկում են սոցիալական տարբեր խնդիրներ, ինչպիսիք են կենդանիների կամ շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Միխայիլ Ծատուրյանը էջը Ռուսաստանի նկարիչների ստեղագործական միության կայքում
**Շողեր Հրանտի Մաթևոսյան** սեպտեմբերի 24, 1962(1962-09-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, հայ հասարակական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի առաջին գումարման խորհրդարան պատգամավոր, հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ Հրանտ Մաթևոսյանի դուստրը, ՀՀ քաղաքական գործիչ, Ազգային Ժողովի նախկին պատգամավոր Լևոն Զուրաբյանի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Շողեր Մաթևոսյանը ծնվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևանում։

1980-1985 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, մասնագիտութկամբ բանասեր է։ 1986-1988 թվականներին Երևանի պետական համալսարանում եղել է ստաժանվոր անձ։

1991 թվականից «Օգոստոս» հայկական հրատարակչության նախագահն է։ 1995-1999 թվականներին եղել է խորհրդարանի անդամ։ Ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 2005 թվականիվ հանդիսանում է «Շամիրամ» հասարակական քաղաքական կազմակերպության նախագահ։

1996 թվականից «Չորրորդ իշխանություն» թերթի գլխավոր խմբագիրն է։

Ընտանիք
-------

Ամուսինը Ազգային Ժողովի նախկին պատգամավոր Լևոն Զուրաբյանն է, ունեն երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԻՐՏԵԿ - Իրավական տեղեկատվական կենտրոն».. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)
2. ↑  «DocumentView». *www.arlis.am*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
3. ↑  «ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ Շողեր». Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
4. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *parliament.am*. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
5. ↑  «ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ Շողեր». *YPC*. 2014 թ․ մայիսի 20. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Матевосян Шогер Грантовна
**Արևելյան Սիեռա Մադրե**  (իսպ.՝ Sierra Madre Oriental),լեռնային համակարգ է Մեքսիկայի հյուսիս-արևելքում, տեղակայված է Մեքսիկական բարձրավանդակի արևելյան մասում։ Իրենից ներկայացնում է մոտ 1000 կմ երկարությամբ իրար հանդեպ զուգահեռ տեղակայված լեռնաշղթաներից։ Հյուսիսային հատվածում ներկայանում է 1000-ից մինչև 3000 մ բարձրությամբ մի քանի լեռնաշղթաներով։ Լեռնային համակարգի կենտրոնում և հարավում լեռնաշղթաները բաժանվում են առանձին լեռնազանգվածների մինչև 4000 մ բարձրությամբ։ Արևելքում լեռները կտրուկ ընդհատվում են դեպի Մեքսիկական ծոցի առափնյա հարթավայրերը, իսկ արևմուտքում՝ դեպի բարձրավանդակի ներքին շրջանը, տեղ-տեղ ձգվում են լեռնաճյուղեր։ Կազմված է վերին մեզոզոյան նստվածքային ապարներից։

Ամենաբարձր կետը Էլ Պոտոսի լեռն է ծովի մակարդակից 3720 մ բարձրությամբ։ Մյուս խոշոր գագաթներն են՝ Սերրո դե լա Վիգան (3715 մ), Սիեռա դե լա Մարտան (3709 մ), Էլ Կոահուիլոնը (3575 մ), Պենյա Նեվադան (3563 մ) և Էլ Վյեխոն (3520 մ)։ Մեքսիկական բարձրավանդակը (միջին բարձրությունը 1100 մ) բաժանում է Արևելյան Սիեռա Մադրեն Արևմտյան Սիեռա Մադրեից։

Կա 800 մ բարձրությամբ վահանաձև հրաբուխ Ատլիշկոս։

Արևելյան Սիեռա մադրե լեռնաշղթան անցնում է մեքսիկական նահանգներով՝ Կոահուիլա, Նուևո Լեոն, Տամաուլիպաս, Սան Լուիս Պոտոսի, Կերետարո, Իդալգո և Պուեբլա, որտեղ և մինում է Տրանսմեքսիկական հրաբխային գոտուն, որը տեղակայված է Կենտրոնական Մեքսիկայի արևմուտք-արևելք առանցքի վրա։

Էկոլոգիա
--------

Արևելյան Սիեռա Մադրեն տարբերվում է մեծ կենսաբանական բազմազանությամբ և մեծ թվով էնդեմիկ տեսակներով։ Հյուսիսային մասը ծածկված է քսերոֆիտային թփուտներով, իսկ լեռնաշղթայի հարավային մասի արևելյան հողմային լանջերը՝ անտառներով (խոնավ արևադարձային ներքևից մինչև վերին գոտու փշատերև անտառներ), իսկ քամուց պաշտպանված արևմտյան լանջերին հիմնականում աճում են թփուտներ։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Мексика, государства Центральной Америки // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 170—171. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
2. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 80.
Բինագադիի ռնգեղջյուրի կմախքը
**Ադրբեջանի Հասան բեկ Զարդաբիի անվան բնության պատմության թանգարան** ադրբ.՝ Azərbaycan Həsən bəy Zərdabi adına Təbiət Tarixi Muzeyi — բնության թանգարան, որը գտնվում է Ադրբեջանի Բաքու քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1930 թվականին, արտացոլում է Ադրբեջանի ինքնատիպ բնական համալիրը, բնության բազմազանությունը։ Բնական պատմական թանգարանի տնօրենն է փիլիսոփայության և կենսաբանության դոկտոր Տարիել Հեյբաթովը։

Պատմություն
-----------

Բնության պատմության թանգարանը հիմնադրվել է 1930 թվականին։ 1945 թվականին թանգարանը ընդգրկվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ ԳԱ Երկրաբանության ինստիտուտի կազմում։ 1944 թվականից հաստատությունը կոչվել է Հասան բեկ Զարդաբիի անունով։ 2014 թվականի հունվարին որոշում ընդունվեց Ադրբեջանի Հանրապետության բնության պատմության թանգարանի կանոնակարգերի հաստատման մասին ։

Բաժիններ
--------

Թանգարանը ունի երկու բաժին `երկրաբանական և կենդանաբանական բաժիններ։

Ցուցադրություն
--------------

Երկու բաժիններում ցուցադրվում են ‎ֆլորայի և ֆաունայի հազվագյուտ տեսակներ։ Հիմնական ֆոնդում ներառված են կենդանաբանական, բուսաբանական, երկրաբանական, կերպարվեստի լուսանկարներ։ Ներկայացված են կաթնասունների, թռչունների, սողունների, երկկենցաղների, ձկների, միջատների, սարդակերպերի խրտվիլակներ, կմախքներ, մաշկեր, փափկամարմինների խեցիներ, ծառերի կտրվածքներ, հերբարիումի, բրածո բույսերի ու կենդանիների, օգտակար հանածոների նմուշներ, յուղաներկ կտավներ, գծանկարներ և այլն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Эфендиев Р. Художественные ремесла Азербайджана в музеях мира. Баку, 1980.
2. ↑  Р. Д. Джафаров. Бинагадинский носорог. — Издательство Академии Наук Азербайджанской ССР, 1960. — Т. 12. — 99 с.
3. ↑  Бахшиева А. Из истории музейного дела в Азербайджане. Баку, 2005.։
**Հաջի Սուլթանելի մզկիթ** (ադրբ.՝ Hacı Sultanəli məscidi), 20-րդ դարի սկզբին կառուցված մզկիթը; Այն նաև հայտնի է որպես «Սուլթանելի» մզկիթ; Ճարտարապետը Զիվեր բեկ Ախմադբեկովն է։ Պատկանում է Կովկասի մուսուլմանների վարչությունը։

Պատմություն
-----------

Հաջի Սուլթանելի մզկիթ
Հաջի Սուլթանելի մզկիթը կառուցվել է 1904-1910 թվականներին միլիոնատեր Հաջի Սուլթանելիի կողմից։ Գտնվում է Բաքվում, Նիզամիի մետրոյի կայարանի մոտ։ Մզկիթի բակում հայտնաբերվել է թուրք զինվորի գերեզման։ Մզկիթը բաղկացած է երկու հարկերից։ Վերին հարկը կանանց համար է, իսկ առաջին հարկը տղամարդկանց համար։ Մզկիթը կառուցվել է քառակուսի ձևով։ Մզկիթը ունի գմբեթ և մինարե։ Սակայն ինչ-որ պատճառով մինարեթի կառուցումը չի ավարտվել։ Ներկա մինարեթը կառուցվել է ավելի ուշ։ Մզկիթը ներառում է եվրոպական, արևելյան և տեղական ճարտարապետության բոլոր հատկանիշները։ 2000 թվականի ապրիլին մզկիթում սկսվեցին վերանորոգման և վերականգնողական աշխատանքները։ 2001 թվականի հոկտեմբերին մզկիթի վերանորոգման և վերականգնողական աշխատանքները ավարտվել են։

Պատկերասրահ
-----------

* Հաջի Սուլթանելի մզկիթՀաջի Սուլթանելի մզկիթ
* Մզկիթի տեսակետըՄզկիթի տեսակետը
* Մզկիթի մինարեՄզկիթի մինարե
* Հաջի Սուլթանելի մզկիթՀաջի Սուլթանելի մզկիթ

Տես նաև
-------

* Բեկլյար մզկիթ
* Ջումա մզկիթ (Բաքու)
* Մուհամմեդ մզկիթ (Բաքու)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Фатуллаев-Фигаров, Шамиль Сейфулла оглы. Архитектурная энциклопедия Баку. — Baku : Международная Академия Архитектуры Стран Востока, 1998. — P. 331-333.
2. ↑  մզկիթ-Բաքու(չաշխատող հղում)
3. ↑  Старые мечети Баку (список)
**Անապատի նվաճում**, մասնագիտացված, հատուկ *Expo* ցուցահանդես, որը 1951 թվականի նոյեմբերի 13-ին ճանաչման ու հավանության էր արժանացել ցուցահանդեսների միջազգային բյուրոյի (*Bureau International des Expositions*) 28-րդ գլխավոր ասամբլեայի կողմից և անց է կացվել 1953 թվականին Երուսաղեմի Համաժողովների կենտրոնում Բինյանեյ Հաումայում ( International Convention Center (Jerusalem), Binyanei Ha'uma): Ցուցահանդեսի գլխավոր թեմաներն էին անապատային տարածքների ջրարբիացումն ու բնակեցումը ։

Պատմություն
-----------

Ցուցահանդեսի բացման հանդիսավոր արարողությունը կայացել է 1953 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, Իսրայելի նախագահ Իցհակ Բեն Զվիի և վարչապետի պաշտոնակատար Մոշե Շարեթի մասնակցությամբ It lasted for 22 days, closing on 14 October. It was visited by 600,000 people.: Իրենց տաղավարներն են ունեցել 13 երկիր, դրանց թվում՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները (թեև այդ երկիրը բոյկոտել էր բացման արարողությունը)։ Մասնակիցների թվում էին նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕն և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը։
Խորհրդային Միությունը հրաժարվել էր մասնակցել այս *Expo*-ին։ 
Ցուցահանդեսի առնչությամբ թողարկվել է փոստային դրոշմանիշ, որի պատկերազարդման հեղինակը իսրայելցի նկարիչ Աբրամ Գեյմսն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «1953 Jerusalem». Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 30-ին.
2. 1 2  «1953 Jerusalem - Israel». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 14-ին.
3. ↑  «Official Site of the Bureau International des Exposition». Վերցված է 2012 թ․ մարտի 15-ին.
4. 1 2 3  «Exhibition 'Conquest Of The Desert'». Վերցված է 2012 թ․ մարտի 14-ին.
5. ↑  «Israel's First International Exhibition Opened in Jerusalem». Վերցված է 2012 թ․ մարտի 13-ին.
6. ↑  «October 16, 1953 Israel's First International Exhibition Closes; Visited by 600,000». Վերցված է 2012 թ․ մարտի 14-ին.
7. ↑  «U.S. Explains Its Boycott of Exhibition Opening». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 15-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 13-ին.
8. ↑  «Soviet Declines Invitation to Participate in Israel Exhibition». Վերցված է 2012 թ․ մարտի 14-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n99266081 |

 |
**Ֆրիդա Պալմեր** (շվեդ.՝ Frida Palmér, փետրվարի 14, 1905(1905-02-14), Blentarp, Sjöbo Municipality, Մալմյոհուս համայնք, Շվեդիա - հոկտեմբերի 13, 1966(1966-10-13), Հալմստադ, Շվեդիա), առաջին շվեդ աստղագետը, որը ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Ուսումնասիրել է բազմաթիվ աստղեր։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրիդա Պալմերը ծնվել է Շվեդիայի Բլենտարպե քաղաքում, նա շինարար Հանս Պարսոն Պալմերի և Էլզա Իեպսսոնի ընտանիքում միակ երեխան էր։ Երբ Ֆրիդան ընդամենը հինգ տարեկան էր, հայրը մահացավ, և նա իր մոր հետ տեղափոխվեց Յարրեստադ։

1925 թվականի աշնանը նա Լունդում մաթեմատիկա և աստղագիտություն է սովորել իր դաստիարակի և ընկերոջ` աստղագետ Կնուտ Լունդմարկի մոտ։ 1930 թվականին նա մեծ դրամաշնորհ է ստացել Պրահայի, Վիեննայի, Բուդապեշտի, Պոտսդամի, Դանցիգի (այժմ ՝ Գդանսկ) և Բեռլինի արտասահմանյան աստղադիտարաններ այցելությունների համար։ Նա տպավորություն էր թողնում այն փաստով, որ աշխատում էր մի բնագավառում, որտեղ մշտապես ավանդաբար տղամարդիկ են գերիշխել։ 1939 թվականին Կնուտ Լունդմարկի գիտական ղեկավարության ներքո նա պաշտպանեց իր թեզը անկանոն փոփոխական աստղերի վերաբերյալ։ Նա դարձավ առաջին շվեդ դոկտորն աստղագիտության փիլիսոփայության բնագավառում։ Իր հետազոտությունների ընթացքում նա նկարագրեց ավելի քան 259 փոփոխական աստղ, պայծառության տատանումների անկանոն պարբերականությամբ, ուսումնասիրելով դրանց գալակտիկական բաշխումը ըստ սպեկտրի տեսակի։ Նրա գիտական կարիերան ընդհատվեց Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում։ Նա աշխատել է ազգային պաշտպանական ռադիոկայանում, որպես գաղտնագրման համակարգերի վերլուծաբան, գաղտնազերծել է խորհրդային սուզանավերի հեռարձակումները Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում։

1945 թվականին՝ *FRA*-ում աշխատելու ընթացքում, նա հրապարակեց 98 փոփոխական աստղի ցուցակ։ Նա հայտ ներկայացրեց «գիտակ կրթված կանանց» կրթաթոշակի համար, սակայն հաջողություն չունեցավ։ 1945 թվականին նա ընդհատեց իր կարիերան որպես աստղագետ և դարձավ Հալմստադի համալսարանի պրոֆեսոր, որպեսզի կարողանա հոգ տանել մոր մասին։ Մոր մահից հետո Ֆրիդա Պալմերը Ստոկհոլմում հիմնեց Աշխատավոր կանանց ասոցիացիան։ 1963 թվականին նա այցելեց Կահիրե (Եգիպտոս)։

Ֆրիդա Պալմերը մահացել է 1966 թվականին, Հալմստադում։ Ի պատիվ Ֆրիդա Պալմերի` Հալմստադի համալսարանի աստղադիտարանը կոչվում է նրա անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Sveriges dödsbok 5: 1901-2009*.
2. ↑  Palmér, Frida. *Studies of irregular variable stars*.
3. 1 2 3  Sanningen om Frida
4. ↑  Palmér, Frida. *Studies of irregular variable stars*
5. ↑  Frida Palmér
6. ↑  «Female pioneers». Lunda eyes against the stars". Gustav Holmberg. 2003
7. ↑  «Frida Palmér Observatory at Halmstad University». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 16-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 2-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000393634231 · NTA: 162250185 · NUKAT: n2010091294 · SUDOC: 180282603 · VIAF: 287955280 · WorldCat VIAF: 287955280 |

 |
**Մենչունայի ջրվեժ**, ջրվեժ Թուրքիայի արևելյան հատվածում գտնվող Արդվին նահանգի Արհավի բնակավայրի մոտ։ Ջրվեժը Հյուսիսարևելյան Թուրքիայի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Ջրվեժի շուրջը ձևավորվել է «Մենչունայի ջրվեժ հնագիտական գյուղը»։ Ջրվեժը ձևավորվում է Արիլիի լեռներից հոսող փոքր գետերի միախառնումից։ Ջրվեժի բացարձակ բարձրությունը շուրջ 700 մետր է։ Ջրվեժի ստորին հատվածում ձևավորվել է շուրջ 200 քառակուսի մետր մակերես ունեցող լճակ։ Հոսելով ավելի ներքև՝ գետը ձևավորում է երկրորդ ջրվեժը։

Տեղակայում
----------

Մենսունայի ջրվեժ կարելի է հասնել Չիֆթեքեմեր կամուրջն անցնելուց հետո, որը տանում է դեպի գյուղական ճանապարհ։ Գետի կողքով անցնող գյուղական ճանապարհը մի քանի հարյուր մետր անց թեքվում է դեպի ձախ և հեռանում գետից։ Ջրվեժին կարելի է հասնել նաև ուղիղ ճանապարհով, այսինքն չթեքվելով դեպի ձախ և գնալով գյուղական ճանապարհով։ Ճանապարհից ձախ թեքվելով և մեքենայով 20 քսան րոպեի ճանապարհ անցնելուց հետո, ճանապարհը հասնում է կտրուկ բարձունքի։ Ջրվեժին կարելի է հասնել ևս 20 րոպե բարձունքը բարձրանալուց հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Proact Group». *www.proact-group.com*. Proact Group. February 20. Վերցված է 27.02.2020-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Անու Հելենա Վեհվիլյանեն** (ֆիններեն՝ Anu Helena Vehviläinen, սեպտեմբերի 9, 1963(1963-09-09), Leppävirta, Հյուսիսային Սավո, Kuopio Province, Ֆինլանդիա), Ֆինն կին քաղաքական գործիչ։ «Կենտրոն» կուսակցության անդամ։ 2020 թվականի հունիսի 9-ից Ֆիննական խորհրդարանի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար։ Նախկինում՝ համայնքային զարգացման նախարար (2015-2019), տեղական զարգացման և տրանսպորտի նախարար (2019), տրանսպորտի նախարար (2007-2011)։ 1995-2003 թվականներից և 2007-ից մինչև հիմա պատգամավոր էդուսկունտան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1963 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Հյուսիսային Սավոյի շրջանի Լեպպվիրտա քաղաքում։

1982 թվականին ավարտել է Սավոնլիննայի գեղարվեստական վարժարանը։ 1984 թվականին ավարտել է Կորպիլախտիի Ալկիո ուսումնարանը։ 1994 թվականին ստացել է Փիլիսոփայության մագիստրոսի աստիճան Յոենսուի համալսարանում։

1993-1994 թվականներին Անուն մամուլի քարտուղար էր Պաավո Վյորինենի նախագահական քարոզարշավի ընթացքում։ 2004-2006 թվականներին  Suomen Posti Oy- ի տնօրենների խորհրդի անդամ։

1993-2012 թվականներին եղել է քաղաքային խորհրդի անդամ։

1995 թվականի մարտի 19-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով ընտրվել է Հյուսիսային Կարելիայի նահանգից Էդուսկունտայի պատգամավոր։ 1999 թվականի մարտի 21-ին վերընտրվել է Հյուսիսային Կարելիայի մարզից։ 2007 թվականի մարտի 18-ին կրկին ընտրվել է և վերընտրվել Հյուսիսային Կարելիայի մարզից։ 2015 թվականի ապրիլի 19-ի ընտրություններից սկսած՝ ներկայացնում է Սավո Կարելիայի շրջանը։

2007 թվականի ապրիլի 19-ին Վանհանենի երկրորդ գրասենյակում նա ստացավ տրանսպորտի նախարարի պորտֆելը։ Պաշտոն պահպանեց Կիվինիեմիի հաջորդ գրասենյակում։

2015 թվականի մայիսի 29-ին Սիփիլիա կաբինետում ստացավ Քաղաքապետարանի զարգացման նախարարի պորտֆելը։ 2019 թվականի մայիսի 29-ից Ալուն քաղաքապետի զարգացման և տրանսպորտի նախարար էր, փոխարինեց տրանսպորտի նախարար Անն Բերներին, որը տեղափոխվեց Skandinaviska Enskilda Banken (SEB) տնօրենների Խորհուրդ։

9 հունիսի, 2020 թվականին ընտրվեց Ֆինլանդիայի խորհրդարանի նախագահ (Էդուսկունտա)։ Ստացել է 167 ձայն։ Փոխեց Մատի Վանհանենին, ով Ֆինանսների նախարարի պորտֆելը ստացավ «Կենտրոն» կուսակցության նախագահ Կատրի Կուլմունիի հրաժարականից հետո՝ պետության հաշվին խորհրդատվական ծառայություններ գնելու սկանդալի պատճառով։

1999-2011 թվականներին ամուսնացած է եղել Թիմո Հիլթունենի (Timo Hiltunen) հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  «Anu Vehviläinen» (ֆիններեն). Eduskunta. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 13-ին.
4. ↑  Новым спикером парламента избрана Ану Вехвиляйнен // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 09 июня 2020.(Ստուգված է 13 Հունիսի 2020)
5. 1 2 3 4  Новым спикером парламента станет Ану Вехвиляйнен // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 08 июня 2020.(Ստուգված է 13 Հունիսի 2020)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Anu Vehviläinen» (ֆիններեն). Eduskunta. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 13-ին.
**Ղարաբաղ Կարպետ**, ընկերությունը հիմնվել է 2013 թվականին Արցախի Հանրապետությունում։ Այն զբաղվում է ձեռագործ գորգերի արտադրությամբ։ «Ղարաբաղ Կարպետը» գործարաններ ունի Ստեփանակերտում, Շուշի, Հադրութ, Բերձոր քաղաքներում և Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։

Ընկերության մասին
-----------------

«Ղարաբաղ կարպետի» գործարանը
Ընկերությունը մեծ մասամբ արտադրում է հայկական, մասնավորապես տիպիկ արցախյան գորգեր, ինչպես նաև տարբեր տիպի և ոճի, տարբեր մշակույթներին հատուկ գորգեր։ Դարեր շարունակ Արցախի գորգերը մեծ ճանաչում և համբավ են ունեցել աշխարհով մեկ։ Արցախը հայոց գորգագործական մշակույթի հարստության ու ինքնատիպության մասին պատկերացում տվող բացառիկ տարածաշրջաններից է։ Եվ «Ղարաբաղ Կարպետի» հիմնական նպատակը, գորգագործության այդ դարավոր փառքն ու ավանդույթը վերականգնելն է։ Ընկերությունն արտադրում է տարբեր չափսի և գունային բաշխման, տարբեր խտության գորգեր, տեղական ոչխարի բրդյա թելից և բամբակից։ Արցախում կատարվում է թելերի ներկում, գործված գորգերի քիմիական մշակում, խուզում և մյուս բոլոր գործընթացներ։ Ներկայումս «Ղարաբաղ Կարպետ» ընկերությունում գործում են մինչև 32 խտության գորգեր՝ հիմնականում 3, 4 մինչև 5 քմ մակերեսով։ Գործվում են հիմնականում ավանադական գորգերի տեսակներ, ինչպես Արծվագորգեր, Արևագորգեր, Հարսանեկան գորգեր, Աստղ-հավք, Արծվենշան, Խնձորեսկ, Կեռանախշ վարդյակներով գորգեր, Թռչնաբուն, Վիշապագորգեր, Խաչ-խորան, Թագ գորգ և այլն։

«Ղարաբաղ կարպետի» արտադրության եվրոպական ոճի գորգեր

Գորգագործության պատմությունն Արցախում
-------------------------------------

Գորգագործական մշակույթն Արցախում խոր արմատներ ունի։ Արցախյան հին գորգերը ներկայացված են այսօր աշխարհի բազմաթիվ թանգարաններում։ Պայմանավորված այն հանգամանով, որ Արցախը տարբեր ժամանակահատ­վածներում եղել է տարբեր երկրների տիրապետության տակ, արցախյան գորգերը տարածվել են գրեթե ամբողջ Ասիայի և Եվրոպայի երկրներում։

Արցախյան շարժման և Արցախյան ազատամարտի հետ կապված անկում ապրեց սոցիալ-տնտեսական և մշակութային կյանքը, այդ թվում նաև բազմաթիվ այլ արտադրություններ, կիրառական արվեստի ճյուղերի և տարբեր ոլորտների հետ միասին Արցախում անկում է ապրել ձեռագործ գորգագործությունը։ Սակայն անհատական նախաձեռնությամբ տնայնագործության մակարդակով հաջողվեց պահպանել գորգագործության մշակույթը՝ որպես ընտանեկան ավանդույթ և ժառանգություն։

Ավանդական գորգերի արտադրությունը մասամբ կասեցվել է նաև խորհրդային տարիներին՝ երբ գորգագործական գործարաններում գործված ձեռագործ ու մեքենագործ գորգերը գրավել են շուկան։ Այդ իսկ պատճառով Արցախում հետզհետե վերանում էր գորգագործության ավանդույթը։

Այժմ «Ղարաբաղ կարպետի» հիմնական նպատակներից մեկը՝ այդ դարավոր ավանդույթն վերականգնելն ու արցախյան գորգերի համբավն աշխարհով տարածելն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ղարաբաղ Կարպետի պաշտոնական կայքէջ».. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)
2. ↑  Արցախյան գորգերի վերածնունդը Ղարաբաղ Կարպետ ընկերության ձեռնարկություններում
**Մեծ Բրիտանիայաի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության Խորհրդարան**, ավելի հայտնի որպես **Միացյալ Թագավորությունների խորհրդարան**, **Բրիտանիայի խորհրդարան** կամ **Խորհրդարան**, Միացյալ Թագավորություններում բարձրագույն օրենսդրական մարմին Միացյալ Թագավորություններում, նրա թագավորական կախյալ տարածքներում, բրիտանական անդրծովյան տարածքներում։
Այն բացառապես խորհրդարանական ինքնիշխանություն ունի, հետևաբար առավելագույն ուժ ունի Միացյալ Թագավորությունների և նրա իշխանության տակ գտնվող տարածքների բոլոր մյուս քաղաքական մարմինների վրա։ 
Այն ղեկավարվում է Միացյալ Թագավորությունների միապետի կողմից (ներկայումս Միացյալ Թագավորությունների թագուհին Եղիսաբեթ II-ն է), ում նստավայրն է Վեստմինստերյան պալատը, որը գտնվում է Լոնդոնում, Վեստմինստեր քաղաքում։
Խորհրդարանը երկպալատանի է․ կազմված է Վերին Պալատից (Լորդերի Պալատ) և Ստորին Պալատից (Համայնքների Պալատ)։
Լորդերի Պալատը բաղկացած է երկու տարբեր տեսակի անդամներից․ Հոգևորական Լորդեր, որոնք կազմում են Անգլիայի եկեղեցու ավագ քահանաները, և Ժամանակավոր Լորդեր, որոնք կազմում են Միացյալ Թագավորության բարձր ազնվականությունը, և Ցմահ Պերեր, ովքեր նշանակվում են միապետի կողմից վարչապետի խորհրդով։
Մինչև 2009 թվականի hոկտեմբերին Միացյալ Թագավորությունների Գերագույն Դատարանի բացումը, Լորդերի Պալատը նույնպես իրականացնում էր դատական գործառույթներ Լորդերի օրենքի միջոցով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Section 2 of the Royal and Parliamentary Titles Act 1927 (17 Geo. V c. 4)
2. ↑  «Legislative Chambers: Unicameral or Bicameral?». *Democratic Governance*. United Nations Development Programme. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 10-ին.
3. ↑  «Parliament and Crown». *How Parliament works*. Parliament of the United Kingdom. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունվարի 17-ին. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 10-ին.
4. ↑  Direct.gov.uk
5. ↑  «Different types of Lords». *How Parliament works*. Parliament of the United Kingdom. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 10-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Flickr · Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA00821528 · GND: 1221916-2 · ISNI: 0000000121810086 · LCCN: n79017964 · SUDOC: 02658087X · VIAF: 148513878 · WorldCat VIAF: 148513878 |

 |

 |
**Gap Inc․** (արտասանվում է *Գեփ*) ամերիկյան խոշոր ընկերություն, որը զբաղվում է հագուստի արտադրանքով և դրա իրացմամբ։ Նրա խանութների ցանցը երկրորդ խոշորագույնն է աշխարհում։ Ընկերության Կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Սան Բրունոյում՝ ԱՄՆ, Կալիֆորնիա։

Պատմություն
-----------

Ընկերությունը հիմնադրվել է 1969 թվականին՝ Դոնալդ և Դորիս Ֆիշերների կողմից, առաջին խանութը բացվել է Սան Ֆրանցիսկոյի համալսարանի հարևանությամբ՝ Օուշեն պողոտայում գտնվող թատրոնի շենքում և վաճառել է Levi's ջինսեր և ձայնասկավառակներ։ 1972—73 թվականներին ցանցի խանութների թիվը գերազանել է 25–ը, «Gap»–ը սկսել է Կալիֆորնիայից դուրս բացել առևտրի կետեր։ 1974 թվականից ընկերությունը սկսել է ապրանքներ վաճառել՝ սեփական ապրանքանիշով։
1983 թվականին Gap–ը ձեռք է բերել Banana Republic ապրանքանիշը (ավելի վաղ այդ ընկերությունը առևտուրը կազմակերպում էր կատալոգի օգնությամբ), 1994 թվականին թողարկվել է նոր ապրանքանիշ՝ Old Navy։

Սեփականատերեր և ղեկավարություն
------------------------------

Ընկերության հիմնադիր Դոնալդ և Դորիս Ֆիշերների ընտանիքին պատկանում է բաժնետոմսերի 33 %–ը, մնացած բաժնետոմսերն ազատ շրջանառության մեջ են։ 2008 թվականի մայիսի կեսերին ընդհանուր կապիտալը կազմել է 13,7 միլիարդ դոլար։

Ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահն ու գլխավոր կառավարիչը Գլեն Մյորֆին է (*Glenn Murphy*)։

Գործունեությունը
----------------

ԱՄՆ–ում ընկերության խանութների ցանցում հաշվվում են թվով 3150 խանութներ, խանութներ են գործում նաև Մեծ Բրիտանիայում, Կանադայում, Ֆրանսիայում, Իռլանդիայում և այլ երկրներում։ Հագուստը վաճառվում է Gap, Banana Republic, Old Navy և Piperlime ապրանքանիշերով։

Անձնակազմի թիվը մոտ 152 հազար մարդ է։ 2007 թվականին ընկերության հասույթը կազմել է 15,8 միլիարդ դոլար, մաքուր շահույթը՝ 833 միլիոն դոլար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3  *Татьяна Романова, Марьяна Берязева, Кирилл Корюкин*. Gap идет. // Ведомости, № 92 (2114), 22 мая 2008.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ընկերության պաշտոնական կայքը
**Երեք ավազակ** (անգլ.՝ The Three Robbers), ֆրանսիացի հայտնի գրող և նկարազարդող Թոմի Ունգերերի ամենահայտնի մանկական նկարազարդ գրքերից մեկը։ Հրատարակվել է 1961 թվականին, բազմիցս վերահրատարակվել է և թարգմանվել շատ լեզուներով (ավելի քան 16 լեզվով) .

Գիրքը երկու անգամ էկրանավորվել է, այդ թվում է նաև 2007 թվականին լիամետրաժ ֆիլմը՝ լրացված սյուժեով։

Սյուժե
------

Սև թիկնոցներով և սև գլխարկներով երեք կատաղի ավազակներ գիշերները թալանում էին ճանապարհի անցորդներին և իրենց ամբողջ թալանը տանում էին իրենց բնակատեղի, որ գտնվում էր լեռներում։ Մի անգամ գիշերով նրանց ձեռքն է ընկնում մի կառք, որում Տիֆֆանի անունով մի փոքրիկ աղջիկ կար, ով նոր էր որբացել։ Ավազակներն աղջկան տանում են իրենց թաքստոց, և նա զարմանքով հարցնում է, թե ավազակների ինչին է պետք այդքան զարդերը, եթե դրանք ոչ մի կերպ չեն օգտագործվում։

Տիֆֆանիի հարցն ավազակներին ստիպում է մտածել, և նրանք ամբողջ տարածաշրջանի աղքատ և լքված երեխաներին հավաքում են և իրենց գանձերով նրանց համար գեղեցիկ ամրոց են գնում։ Որբերը մեծանում են ամրոցում, այնտեղ գալիս էին նաև այլ երեխաներ, կամ այդտեղ էին բերում ընկեցիկների։ Ամրոցի շուրջն աստիճանաբար մի գյուղ է ստեղծվում, իսկ շատ տարիներ անց գյուղի բնակիչներն ավազակների հիշատակին 3 աշտարակ են կառուցում, որոնք ունեին մեծ գմբեթներ, ինչպես նրանց գլխարկներն էին։

Էկրանավորում
------------

Կա գրքի 2 էկրանավորում։ Առաջինը 6 րոպեանոց է, նկարահանվել է հայտնի ռեժիսոր Ջին Դեյչեմի կողմից 1972 թվականին և ամբողջովին հիմնված են Ունգերերի նկարազարդումների վրա։

Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը, որ կոչվում է «Երեք ավազակ», էկրան է բարձրացել 2007 թվականին և պարունակում է լրացուցիչ սյուժետային քայլեր, մուլտֆիլմի հնչյունավորմանը մասնակցել է նաև հենց ինքը՝ Ունգերերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 30-ին.
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրքի մասին Թոմի Ունգերերի կայքում Archived 2016-04-03 at the Wayback Machine.
* Գրքի մասին Phaidon հրատարակչության կայքում
* Գրքի մասին «Самокат» հրատարակչության կայքում(չաշխատող հղում)
* Видеосюжет Дмитрия Гасина о русском переводе книги
* Публикации о русском переводе книги
* Три разбойника. Новый рассказ Томи Унгерера / Перевод: Мария Блинкина-Мельник
* Мультфильм Джина Дейча (1972)