Ադրբեջանի համայնապատկերը. Եվրոպա. 2012 2012 թվականի Ադրբեջանի փոստային նամականիշ
**Զբոսաշրջությունը Ադրբեջանում,** Ադրբեջանական Հանրապետության տնտեսության գլխավոր ճյուղերից մեկը, որը վերջին տարիներին մեծ տեմպերով աճում է։ Ադրբեջանի կամ «Կրակի երկրի» համեմատաբար փոքր տարածքը հանդիսանում է հանգույց Եվրոպայի և Ասիայի միջև։ Այդ իսկ պատճառով այս երկիրը դարձել է շատ գրավիչ, որիի արդյունքում երկրում զարգացել է զբոսաշրջությունը։ Դրան նպաստում է նաև Ադրբեջանի տարածքում գտնվող ազգային պարկերը և արգելոցները, զարգացած կենդանական աշխարհը, հուշարձանները և այլ ճարտարապետական գլուխգործոցներ։

Չնայած Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում գտնվող ադրբեջանական սփյուռքի, զբոսաշրջության Ռուսաստանից Ադրբեջան գրեթե զրոյական է։ Բացառություն են կազմում միայն Ռուսաստանում ապրող ադրբեջանցիները, որոնք գնում են իրենց պատմական հայրենիք։

Վիճակագրություն
---------------

Տուրիստական էքսկուրսիա Ադրբեջանի լեռներից մեկում
Ժայռ Ադրբեջանում
2008 թվականին Ադրբեջան այցելող զբոսաշրջիկների թիվը կազմել է ավելի քան 1 միլիոն 400 հազար մարդ։ Զբոսաշրջիկների մեծ մասը եկել է Եվրոպայից (Թուրքիա, Բուլղարիա, Գերմանիա, Չեռնոգորիա), Ասիայից (Իրան, Վրաստան, Իրաք), Հյուսիսային Ամերիկայից (Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Կանադա) և այլ աշխարհամասերից ու տարածաշրջաններից։

| № | Տարի | Զբոսաշրջիկների թիվ |
| --- | --- | --- |
| 1 | 2011 | 2.239.000 |
| 2 | 2010 | 1.850.000 |
| 3 | 2009 (9 ամիսներ) | 1.000.988 |
| 4 | 2008 | 1.400.000 |
| 5 | 2007 | 1.100.000 |
| 6 | 2006 | 900.000 |

### Տուրիստական գործակալություններ և հյուրանոցներ

Ադրբեջանում ներկայումս գործում է 230 զբոսաշրջային գործակալությունների 370 հյուրանոցներ և հյուրանոցային տեսակիկառույցներ։

Վիզային սպասարկում
------------------

Անկախ Պետությունների Համագործակցության (ԱՊՀ) անդամ բոլոր երկրների զբոսաշրջիկները իրավունք ունեն Ադրբեջան մուտք գործել առանց վիզայի։ Բացառություն է կազմում միայն Թուրքմենստանը և Հայաստանը, ինչպես նաև հայկական ծագում ունեցող մյուս անձիք։ Այլ երկրների քաղաքացիները (Գերմանիա, Իրան, ԱՄՆ, Եգիպտոս) Ադրբեջանի մուտք կարող են գործել միայն Ադրբեջանի մեկ այլ քաղաքացու կամ մասնավոր անձի հրամանով։ Բացի այդ, նրանք կարող են Ադրբեջան մտնել տուրիստական գործակալությունների միջնորդությամբ։

 Բաքու քաղաքի համայնապատկերը

Մաքսային կանոնակարգ
-------------------

Արտահանումը հնությունների հնարավոր է միայն թույլտվությամբ համապատասխան պետական մարմիններին. Տարանցումը զենքի և զինամթերքի (բացառությամբ որսորդական հրացան թույլտվությամբ) դեղեր, ինչպես նաև գրականության և վիդեո նյութեր վիրավորելու բարոյականությունը և քաղաքական համակարգը երկրի.

Ադրբեջան մուտք գործելիս երկիր կարելի է անմաքս եղանակով մտցնել անձնական օգտագործման իրեր, մինչև 125 գրամ սև խավիար և առացվելագույնը 3 լիտր լիկյոր (այլ խմիչքներ կարելի է ազատ տեղափոխել)։ Կարելի է տեղափոխել նաև ծխախոտ և թմրադեղեր (անձնական օգտագործման պայմանով)։ Քանի որ երկիր թույլատրվում է արտահանել անձնական իրերը, հայտարարել է, որ մուտքի գործելիս անձը կարող է իր մոտ ունենալ գումար, արժեթղթերի, ոսկերչական իրեր, արհեստներ և ձեռքի պայուսակ։

Հանրաճանաչ ուղղություններ
-------------------------

Գեղատեսիլ ջրվեժ
Լագիչ գյուղը Ադրբեջանում
Մզկիթ Բաքվում
Բաքվի խորհրդանիշը
* Բաքու
* Աստարա
* Աղսու
* Ատեշգյահ
* Բաբեկ
* Գյոքչայ
* Կուտկաշեն
* Գոբուստան արգելոց
* Գյոլգյոլ
* Գանձակ
* Կուբա
* Ղուսար

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություններ
-----------------------------------------

Ըստ 2009 թվականի **Ադրբեջանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում** կա 2 օբյեկտ։ Տվյալ աղյուսակում այդ օբյեկտները ներկայացված են ըստ Համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ ընդգրկման։

| # | Պատկեր | Անվանում | Տեղագրություն | Ստեղծման ժամանակ | Ըդգրկման թվական | № | Չափանիշներ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  |  Իչերի Շեհեր (հին քաղաք),  Շիրվանհաշերի պալատներ և Աղջկա աշտարակ |  Բաքու |  Աղջկա աշտարակ - XI/XII դարեր  Շիրվանհաշերի պալատներ - XV դար |  2000 |  958 |  iv |
| **2** |  |  «Կոբստան» պետական պատմա-ազգագրական արգելանոց |  Կոբստան |  1966 |  2007 |  1076 |  iii |
|

Հյուրանոցներ
------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * ABU Arena
* AF Hotel & Resort
* Ambassador
* Ambiance
* Araz
* Atropat
* Austin
* AYF Palace Hotel
* Azcot
* Azeri
* Bakhchasaray
* Baleva
* Balion
* Boutique Palace
* Business Place
* California
* Caspian Palace
* Chinarli
* City Mansion
* City Walls
* Crescent Beach
* Delfin
* Diplomat
 |  | * East Legend Panorama Hotel
* Elite Hotel
* Exelsior Hotel Baku
* Grand Hotel Europe
* Green Guest House
* Hale Kai
* Hillside
* Horizon
* Hyyat Regency
* Holiday Inn Baku Airport
* 12 Inn Bulvar
* Icheri Sheher
* Irshad
* Karat Hotel & Resort
* Karavan Saray Sheki
* Khazar Golden Beach Hotel & Resort
* Kichik Gala 98
* Maiden Tower 4 Guest House
* Meridian
* Metropol Hotel
* Montenegro Inn
* Musado
* Museum Inn Boutique
 |  | * Neapol Novu Dom
* Noah’s Ark Hotel
* Nur I
* Nur II
* Oasis
* Old City Inn
* Park Hyyat Baku
* Park Inn
* Premier
* Radisson SAS Plaza
* Respublika
* Respublika Lux
* Rigs Home
* Serin
* Sherlok’s Beach Camping
* Shikhovo
* Sultan Inn Boutique
* The Crown Hotel
* The Int. Tourist Centre Ganjlik
* The Lodge
* Town Gates
* Velotrek
* Yacht Club
 |

### Բաքու

Ադրբեջանի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Ապշերոնյան թերակղզու հարավային մասում։ Ծովային նավահանգիստ է և երկաթուղային հանգույց։ 1863-1869 թվականներին հայերը Բաքվում կառուցել են Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։ 1895 թվականին օծվել է քաղաքի հայկական գերեզմանատան մատուռ-եկեղեցին, 1911 թվականին՝ Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս եկեղեցին։ Առաջին հայկական դպրոցը Բաքվում բացվել է 1860 թվականին, և արդեն 19-րդ դարի վերջին այդտեղ գործում էր 12 դպրոց, իսկ 1930-1950-ական թվականներին հայկական միջնակարգ դպրոցների թիվը հասել էր 80-ի։ Այդ տարիներին գործում էին նաև մանկավարժական տեխնիկումը, հայկական ֆակուլտետներ՝ Բաքվի համալսարանում և մանկավարժական ինստիտուտում։ Հայ ճարտարապետները (Գաբրիել Տեր-Միքելյան, Վարդան Սարգսյան, Հ. Տեր-Հովհաննիսյան և ուրիշներ) և շինարարները գործուն մասնակցություն են ունեցել Բաքվի կառուցապատմանը։ 1980-ական թվականների վերջերին Բաքվում բնակվել է շուրջ 300 հազար հայ։ Վերջին հայկական դպրոցը փակվել է 1983 թվականին։ 1990 թվականի հունվարի 13–19-ը Բաքվում կազմակերպված հայերի ջարդերից հետո հայերը հարկադրաբար հեռացել են քաղաքից։

### Շամխոր

Հինավուրց բնակավայր (քաղաք) ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում։ Գտնվում է Թբիլիսի-Եվլախ ավտոմայրուղու վրա, Դոլլյար երկաթուղային կայանից 4 կմ հեռավորության վրա։ Շամխորից դեպի արևելք տեղակյաված է Ադրբեջանի օդուժի Դոլլյար ռազմական օդակայանը։

Տես նաև
-------

* Ադրբեջան
* Ադրբեջանի կենդանական աշխարհ
* Ադրբեջանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ

Պատկերասրահ
-----------

* Գյոյգյոլ լիճԳյոյգյոլ լիճ
* Գաբալե լիճԳաբալե լիճ
* Կրոնական կառույց ԱդրբեջանումԿրոնական կառույց Ադրբեջանում
* ՔարանձավՔարանձավ
* Բաքուն գիշերովԲաքուն գիշերով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադրբեջանը սահմանել է զբոսաշրջության նոր ռեկորդ. Տնտեսություն, հուլիսի 12, 2012
2. ↑  Ադրբեջանը մտադիր է մեծացնել մրցունակությունը զբոսաշրջության շուկայում
3. ↑  В 2007 թվականին Ադրբեջանը ընդունել է 1 մլն. 100 հազար զբոսաշրջիկ
4. ↑  Գ. Աբդուլֆազ`։ «2006 թվականին Ադրբեջանը ընդունել է 900 000 զբոսաշրջիկ»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կրթության և տուրիզմի նախարարություն (ադրբ.) (ռուս.) (անգլ.)
* Մշակութային կառույցները Ադրբեջանում (ռուս.)
* Տուրիստական կայք www.tourism.az (ադրբ.) (ռուս.) (անգլ.)
* Azerbaijan Tourism Portal Archived 2009-08-16 at the Wayback Machine. (ադրբ.) (ռուս.) (անգլ.)
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության պաշտոնական կայք՝ Ադրբեջան
* Ադրբեջանում Համաշախարհային ժառանգության հղումների կատալոգ