recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բեյլի Համիլթոն**, (անգլ.՝ Baillie-Hamilton Island), Կանադական Արկտիկական կղզեխմբի կղզի։ 2012 թվականի տվյալներով կղզին անմարդաբնակ է։

Աշխարհագրություն
----------------

Բեյլի Համիլթոն կղզին շրջապատված է 3 մեծ կղզիներով՝ Բատերստ, Կորնուոլլիս և Դևոն։ Կղզուց արևմուտք գտնվում է Բատերստ կղզին, հյուսիս֊արևելքում՝ Դևոն կղզին, հարավում՝ Կորնուոլլիս կղզին։ Կղզու մակերեսը կազմում է 290 կմ2, իսկ ափի երկարությունը կազմում է 74 կմ։

Կղզին ունի համարյա ուղղանկյուն եռանկյան ձև։ Ամենամեծ երկարությունը 26 կմ է, իսկ ամենամեծ լայնությունը՝ 12։ Ափերը կազմված են 20֊100 մետր ժայռերից։ Կղզու տարածքը հիմնականում տափակ է ՝ հյուսիսում մինչև 200 մետր բարձրությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "The Atlas of Canada. Sea Islands". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 22-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Oceandots.com — The Island Encyclopedia. Baillie-Hamilton Island

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh91004418 · VIAF: 248649925 · WorldCat VIAF: 248649925 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Վարդան եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Վարդան եկեղեցի**,Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ Տաճարի հոգևոր հայրն է տեր Սարգիս քահանա Պողոսյանը։ Տաճարը գտնվում է Կիսլովոդսկի ամենաբարձր բլուրներից մեկի վրա։ Տաճարից արևելք Ջինալյան լեռնաշղթայի լեռներն են՝ նրա Կաբան-գորա և Փոքր Սեդլո գագաթներով։

Սուրբ Վարդան եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1992 թվականին։ 1997 թվականին այն օծվել է Գարեգին Ա կաթողիկոսի կողմից՝ ի պատիվ սուրբ Վարդան Մամիկոնյանի, որն Ավարայրի ճակատամարտում պաշտպանում էր քրիստոնեական հավատքը։ Տաճարը կառուցվել է հայկական հնագույն տաճարային ճարտարապետության ոճով։

*Հասցեն՝* Ստավրոպոլի երկրամաս, ք. Կիսլովոդսկ, Կուտուզովի փողոց, 107բ։

Պատմություն
-----------

1992 թվականին Կիսլովոդսկի հայերի նախաձեռնությամբ և Հյուսիսային Կովկասի փոխանորդ վարդապետ Եզնիկ Պետրոսյանի օրհնությամբ հնարավոր դարձավ տաճարի շինարարությունը։ 1992 թվականի մարտի 5-ին տեղի ունեցավ եկեղեցու կառուցման համար հատկացված հողատարածքի օծման հանդիսավոր արարողությունը, և որոշվեց նրան տալ սուրբ Վարդան Մամիկոնյանի անունը։ Ապագա հոգևոր-մշակութային կենտրոնի տեղում տեղադրվեց հուշաքար, ինչպես նաև կառուցվեց փոքր մատուռ և սկսվեց տաճարի կառուցումը։ 1994 թվականի գարնանը, Զատկի օրը, օծվեց և տեղադրվեց գմբեթի խաչը։

1997 թվականի օգոստոսի 31-ին Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա-ի մասնակցությամբ և օրհնությամբ տեղի ունեցան Սուրբ Վարդան եկեղեցու հանդիսավոր օծումը և բացումը։ Եկեղեցու օծման օրը Հայ Առաքելական եկեղեցին նշում էր Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման տոնը։

Տաճարի շինարարությունն իրականացվել է եկեղեցու ծխականների ակտիվ մասնակցությամբ և տեղի «Կռունկ» հայ համայնքի աջակցությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Кисловодске отметили 1600-летие создания армянской письменности
2. 1 2  КИСЛОВОДСК. СУРБ ВАРДАН
3. ↑  Церковь Св. Вардана Мамиконяна (Кисловодск, Россия)
4. 1 2 3 4  "История создания Армянской Апостольской Церкви Сурб Вардан города-курорта Кисловодска". Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 11.
**Սումբար**, սակավաջուր գետ Թուրքմենստանում և Իրանում, վերին հոսանքում ձևավորում է այս երկրների սահմանային հատվածամասը, Աթրեկ գետի աջ և ամենախոշոր վտակը։ Սումբարի երկարությունը 245 կմ է, ավազանը՝ մոտ 8300 կմ²։

Ջրագրություն
------------

Գետի ակունքը գտնվում է Կոպետդաղի լեռներում, Դայնեսու և Կուլունսու գետերի միախառնման տեղում, երկրների սահմանագծին։ Ստորին հոսանքում տարեկան 2-5 ամիս գետը պարբերաբար ցամաքում է։ Սնուցումը առավելապես անձրևային և գրունտային է։ Խոշորագույն վտակը Չանդիր գետն է։ Սումբարի ջրերը 19-րդ դարի վերջերից օգտագործում են մերձակա հողատարածքները ոռոգելու համար, որի արդյունքում այն մինչև Աթրեկ չի հասնում։ Սրա հետ կապված Աթրեկն ինքը հազվադեպ է հասնում Կասպից ծով։ Սումբարի հովիտը հին ժամանակներից ի վեր հայտնի է որպես մերձարևադարձային այգեգործության օազիս, այն ամենատաք տարածքն է ոչ միայն Թուրքմենստանում, այլ նաև նախկին խորհրդային Միջին Ասիայում՝ ընդհանրապես։ Սումբարի ավազանին բնորոշ է իրանական մերձարևադարձային տիպի շատ մեղմ ձմեռը։ Այստեղ կլիման մեղմում են Կասպից ծովի հարավային, ավելի տաք և ավելի խորը հատվածները, ինչպես նաև օազիսը հյուսիսային սառը քամիներից պաշտպանող Կոպետ Դաղ լեռնաշղթան։ Որպես հետևանք, Կարա կալայում (Մահտումկուլի) միջին ջերմաստիճանը հունվարին հասնում է Միջին Ասիայի համար ռեկորդային բարձր նիշի՝ + 4,2°, ինչը մոտավորապես համապատասխանում է Միսխորի միջին հունվարյան ջերմաստիճանին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Большая советская энциклопедия
2. ↑  "Общая характеристика Средней Азии и Казахстана". Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 120059275 · VIAF: 238409374 · WorldCat VIAF: 238409374 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Իրան**   **Աշխարհագրություն**
 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Վարդան եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Վարդան եկեղեց**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Բաղրամյանի տարածաշրջանումի Բաղրամյան գյուղում, կառուցվել է 21-րդ դարում, 2006 թվականին։

Գմբեթավոր տիպի փոքրիկ եկեղեցի է, կառուցված տուֆ տեսակի քարից։

Եկեղեցու կառուցման հովանավորներն են Մեծ Բրիտանիայի Բեդֆորդ-Քեմփստոն քաղաքում բնակվող Վարդան և Նաիրա Այվազյանները։
Եկեղեցու կառուցման պատմությունը եղել է այն որ, Վարդան Այվազյանը երազ է տեսնում, որից հետո ուխտ է անում, որ նա պետք է կառուցի այդ եկեղեցին, և իր ուխտ ի կատար է ածվում 2006 թվականին։

2009 թվականի օգոստոսի 9-ին Եկեղեցին օծվում է ձեռամբ Արմավիրի թեմի առաջնորդ Տ. Սիոն եպս. Ադամյանի նախագահությամբ և թեմի հոգևորականների և հավատացյալ ժողովրդի մասնակցությամբ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում (չաշխատող հղում)
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Բաղրամյանի Սուրբ Վարդան եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2021 թ․ օգոստոսի 25-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սումատրայի խոնավ արևադարձային անտառները** ազգային պարկ է Ինդոնեզիայում, Սումատրա կղզում։ Զբաղեցնում է 2.5 միլիոն հեկտար տարածք։ 2004 թվականին Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովը Սումատրայի խոնավ արևադարձային անտառներն ընդգրկել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբեկտների ցանկում, իրենց կենսաբազմազանության համար։ Ոռոգման, անօրինական ծառահատումների, գյուղատնտեսության նպատակով, ճանապարհաշինության պլանների ռիսկի առկայության պատճառով 2011 թվականից անտառները ներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վտանգված օբյեկտների ցանկում։ Որոշումը կայացվել է Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 35-րդ նստաշրջանում։ Տարածքը բաղկացած է Ինդոնեզիայի երեք ազգային պարկերից՝ Բուկիտ-Բարիսան-Սելատան, Կերինսի-Սեբլատ և Գունուգ-Լյոսեր։

Նախկինում խոնավ անտառները գերակշռում էին և կղզու ափամերձ շերտերում, սակայն ծառերի ինտենսիվ կտրվածքի և գյուղատնտեսական նպատակով աճող տարածքների պատճառով նրանք լեռնային գոտի էին տեղափոխվել ծովի մակարդակից 1500 մետր բարձրության վրա։ Այստեղ կարելի է գտնել մոտ 10 հազար բույսերի տեսակներ, այդ թվում մեծ թվով լիանաների, էպիֆիտների և այլ արևադարձային բույսեր։ Արևադարձային անտառներում արձանագրվել են ավելի քան 200 տեսակ կաթնասուններ և գրեթե 600 տեսակ թռչուններ։

Պատկերասրահ
-----------

* Բուկիտ-Բարիսան-Սելատան ազգային պարկԲուկիտ-Բարիսան-Սելատան ազգային պարկ
* Գունուգ-Լյոսեր ազգային պարկԳունուգ-Լյոսեր ազգային պարկ
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Девственные тропические леса Суматры (Индонезия) включены в Список Всемирного наследия под угрозой". ЮНЕСКО. 2011 թ․ հունիսի 22. Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 11.
2. ↑  "Девственные влажно-тропические леса Суматры". Flytourist. Արխիվացված է the original 2013 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 11.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Tropical Rainforest Heritage of Sumatra". *UNESCO World Heritage Centre*. UNESCO. Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 9-ին. Retrieved 2008 թ․ դեկտեմբերի 28.
Տապակած սմուլթրինգ
Սմուլթրինգ վաճառողը Նորվեգիայում
**Սմուլթրինգ** (բուկմոլ՝ Smultring, և **հորթեթաք**(*hjortetakk*, երբեմն անվանում են նաև *hjortebakkels*), նորվեգական փքաբլիթ։ Դրանք սովորաբար պատրաստվում են առանց ջնարակի և առանց լցոնումների, հաճախ հիլի ավելացումներով։

Սմուլթրինգն ունի թորի տեսք և վաճառվում է սայլակներով Սուրբ ծննդի ժամանակ՝ առևտրային վրաններում։ Նրանց նկարագրում են հետևյալ կերպ՝ «հաստ ծանր թքաբլիթ, տապակված խոզաճարպի մեջ։ Լավ է ուտել տաք վիճակում, քանի դեռ յուղը կաթում է նրանից»։ Սմուլթրինգները հայտնի են Նորվեգիայից գաղթածների շրջանում, մասնավորապես ԱՄՆ-ի նահանգ Մինեսոտայում, որտեղ դա վաճառում են կրումկակեի հետ, ris krem-ի (բրնձային կրեմ) և fattigmann-ի հետ ամանորյա ճաշի ժամանակ։

Կան շատ ենթադրություններ, ըստ որոնց սմուլթրինգի պատրաստման բաղադրատոմսը Նորվեգիա է եկել Ամերիկայից։

Տես նաև
-------

* Փքաբլիթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  L ' Jay  10.12.2008 My Little Norway
2. ↑  Sons of Norway Mankato Archived 2011-07-28 at the Wayback Machine. November 2005 Sons of Norway (Mankato)
3. ↑  "Julekakenes historie". forskning.no. 2012 թ․ դեկտեմբերի 17. Արխիվացված է the original 2013 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Retrieved 2008 թ․ դեկտեմբերի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Photo of a smulring truck
* Smultring(չաշխատող հղում)
* Video demonstrating how to not extinguish a lard fire with water
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բադվոժ (այլ կիրառումներ)

**Բադվոժ** (ռուս.՝ Бадьвож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Շեր Վոժ գետի ձախ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200212103000021388
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103002138
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Բադվոժ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 26. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 13.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
*Ֆերմա Այրշիրում,որտեղ պատրաստվուն էր Դանլոպ պանիրը (2007 թվականի դրությամբ)*
**Դանլոպ** (անգլ.՝  *Dunlop*), բրիտանական փափուկ պանիր՝ Այրշիրի տավարի անարատ կաթից պատրաստված։

Պատմություն
-----------

17-րդ դարում Դանլոպ պանիրը ձեռք բերեց մեծ ճանաչում և տարածում։ Դրա բաղադրատոմսը և պատրաստման եղանակը ստեղծել է մի կին՝ Բարբարա Գիլմոր անունով։ Նա շոտլանդացի էր, բայց տեղափոխվել էր Իռլանդիա։ Նա պանիր արտադրողներից սովորեց տեղական բաղադրատոմսեր և սկսեց պատրաստել կաթնաշոռ անարատ կաթից։ 1688 թվականին Բարբարա Գիլմորը վերադարձավ Շոտլանդիա և ամուսնացավ ֆերմեր Ջոն Դանլոպի հետ։ Նա համադրեց պանրի մի քանի բաղադրատոմսեր և սկսեց յուրօրինակ պանիր պատրաստել։ Այն ժամանակ Շոտլանդիայում անարատ կաթից պանիր չէր արտադրվում, և նման նորամուծության համար նույնիսկ կարող էին մեղադրվել կախարդության մեջ։ Կարծիք կա, որ Դանլոպ պանրի բաղադրատոմսի հեղինակը կարող էր բոլորովին այլ մարդ լինել, որի անունը պատմության մեջ միգուցե չպահպանվեր, բայց հենց Բարբարա Գիլմորը նպաստեց Շոտլանդիայում այդ պանրի տարածմանը։ Նա ճանապարհորդում էր և վաճառականներին ծանոթացնում ապրանքի հետ, որոնք իրենց հերթին վաճառում էին Դանլոպ պանիրը Գլազգոյում։ 18-րդ դարի վերջին Դանլոպ պանրի պատրաստման տեխնոլոգիան տարածվեց Շոտլանդիայի բոլոր քաղաքներում՝ փոխարինելով ոչխարի կաթից պատրաստված պանրի մյուս տեսակներին։ 19-րդ դարի սկզբին պանրի արտադրության այս տեխնոլոգիան սկսեց ակտիվորեն օգտագործվել Շոտլանդիայի արևմուտքում, բայց արդեն 19-րդ դարի կեսերից այն սկսեց նահանջել։ Դանլոպ պանիրը մրցում էր այլ պանիրների հետ, որոնք ավելի արագ էին հասունանում, ինչպես Չեդերը (անգլ.՝  *Cheddar*), և ավելի էժան էին, ինչպես Լանկաշիր պանիրը (անգլ.՝  *Lancashire cheese*): 1940 թվականին կոմսությունում արդյունաբերական մակարդակով պանրի արտադրությունը դադարեց և միայն վերսկսվեց 1989 թվականին։ 2007 թվականից սկսած Դանլոպ պանիրը պատրաստվում է ֆերմայի հարևանությամբ, որտեղ այն առաջին անգամ պատրաստվել է 17-րդ դարում։ 2015 թվականին Դանլոպ պանիրը ստացել է Եվրոպայում պահպանվող աշխարհագրական նշումով սննդի կարգավիճակ։

Նկարագրություն
--------------

Պանիրը ունի քաղցր համ և ընկույզի համեղ բույր։ Այն ունի յուղոտ հյուսվածք։ Պատրաստման գործընթացում օգտագործվում է մագնեզիումի սուլֆատով հագեցած հատուկ աղ։ Պանրի համը ձևավորվում է վեց ամիս անց, այն գրեթե բացակայում է «երիտասարդ» պանրի մեջ։ Դանլոպ պանիրը շատ առումներով նման է Չեդեր պանրին, բայց ունի ավելի մեղմ ու փափուկ հյուսվածք։ Այն կարելի է մատուցել որպես անկախ ուտեստ, ինչպես նաև օգտագործվել որպես այլ ճաշատեսակների բաղադրիչ։ Պանրի կեղևը դեղնավուն է։ Հասունանում է 6-ից մինչև 12 ամիս։ Վեց ամիս անց պանրի հյուսվածքը դառնում է փափուկ, իսկ մեկ տարի անց՝ կարծրանում։

Տես նաև
-------

* Շոտլանդական խոհանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Շոտլանդական սագա պանրի մասին
2. ↑  Աշխարհի ժողովուրդների խոհանոցներ։ Շոտլանդական խոհանոց
3. ↑  "Dunlop(Դանլոպ)". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունվարի 9-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 13. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջ Դանլոպ պանրի մասին
* Շոտլանդական կինոյի արխիվ
**Բաքսը թանգարան** (թուրքերեն՝ Baksı Müzesi), թանգարան Թուրքիայի Բաբերդ քաղաքում։ Բաքսը Կենտրոնական Ասիայում նշանակում է «բուժող, օգնող, պահպանող»։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի ստեղծման միտքը պատկանում է նկարիչ և ակադեմիական պրոֆեսոր Հյուսամեթին Քոչանը, ով որոշել էր կառուցել թանգարան Սև ծովի ափին գտնվող հայրենի Բայբուրթի մարզում։ Թանգարանը պաշտոնապես բացվել է 2010 թվականի հուլիսին։ Թանգարանի բացման արարողությանը ներկա է եղել վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը։ Թանգարանի բացման նախապատրաստական աշխատանքները տևել են շուրջ 20 տարի։ Պրոֆեսոր Հյուսամեթին Քոչանը ասել է, որ այս աշխատանքը չի արել միայն հայրենի գյուղաքաղաքի համար, այլ արել է իր համագյուղացիների և Թուրքիայի ողջ բնակչության համար։ Թանգարանը զբաղեցնում է շուրջ 40 հեկտար տարածություն։
Թանգարանի ստեղծման գաղափարը ձևավորվել է 2000 թվականին։ 2005 թվականին ստեղծվել է Բաքսըի մշակույթի և արվեստի հիմնադրամը։
2005 թվականին, սակայն, թանգարանի շինարարությունը դադարեցվել է` ֆինանսական միջոցների անբավարարության միջոցով
: 2007 թվականին շինարարական գործընթացը վերսկսվել է։ 2014 թվականին թանգարանը ստացել է «Եվրոպական թանգարանների ասոցիացիայի հատուկ մրցանակ»՝ համայնքային մշակութային կյանքը ակտիվորեն զարգացնելու համար։

Տես նաև
-------

* Բաբերդ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sanat, Milliyet (2010 թ․ հուլիսի 14). "Black Sea museum combines Turkish crafts, contemporary art". *Huriyet Daily News*. Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 9. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք էջ Archived 2017-02-05 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: nb2014007947 · VIAF: 120144647637343993337 · WorldCat VIAF: 120144647637343993337 |

 |
**Բաքրի Հասան Սալեհ** (արաբ․՝ بكري حسن صالح‎‎1949, Dongola, Սուդան), Սուդանի պետական ու ռազմական գործիչ, Սուդանի վարչապետ (2017—2018), Սուդանի առաջին փոխնախագահ (2013—2017):

Կենսագրություն
--------------

Բաքրի Հասան Սալեհը ծնվել է 1949 թվականին Դոնգոլայից հյուսիս գտնվող Հաֆիր Մեշոու գյուղում։ Սովորել է Ալ-Հաֆիրի դպրոցում, այնուհետև միջերկրածովյան կրթություն ստանալու համար սովորել է Ալ-Բարքիքի կենտրոնական դպրոցում։ Հետագայում՝ 1964-1968 թվականները սովորել է Դոնգոլայի միջնակարգ դպրոցում։ 1973 թվականին լեյտենանտի կոչումով ավարտել է Սուդանի ռազմական ակադեմիան։ Եղել է հատուկ նշանակության զորքերի հրամանատարը՝ 1985-1987 ու 1988-1989 թվականները։

Լինելով Սուդանի բանակի սպա՝ 1989 թվականին մասնակցել է Օմար ալ-Բաշիրի ռազմական հեղաշրջմանը, հեղաշրջելով ժողովրդավարական կառավարությունը։ Մտել է հեղափոխության ղեկավարների ազգային փրկության խորհրդի կազմի մեջ, զբաղեցրել է Սուդանի պետական անվտանգության մարմիններում առանցքային պաշտոններ։ Սուդանի ազգային անվտանգության տնօրեն (1990—1995), ներքին գործերի նախարար (1995—1998), նախագահի գործերով նախարար (1998—2000, 2005—2013), ազգային պաշտպանության նախարար (2000—2005):

2012 թվականին նշանակվել է Իսլամական շարժման գլխավոր քարտուղարի տեղակալ։

2013 թվականի վերջերին տեղի ունեցած մասսայական ցույցերից ու կառավարությունում կադրային տեղափոխությունների հետո նշանակվել է փոխնախագահ։ Բազմիցս անվանվել է նախագահի պաշտոնում ալ-Բաշիրի իրավհաջորդ։

2017 թվականի մարտի 1-ին նախագահ Օմար ալ-Բաշիրի կողմից նշանակվել է Սուդանի վարչապետ, 1989 թվականին պաշտոնի լուծարումից հետո դառնալով Սուդանի նորագույն ժամանակաշրջանի առաջին վարչապետը։ Վարչապետի պաշտոնը վերականգնվեց սահմանափակ լիազորություններով, այն դեպքում, երբ իշխանության մեծ մասը կենտրոնացված է նախագահի ձեռքում։ Լինելով վարչապետ՝ Սալեհը պահպանեց առաջին փոխնախագահի պաշտոնը։ Որպես վարչապետ՝ նրա երդմնակալության արարողությունը տեղի ունեցավ մարտի 2-ին։ Երկու ամիս անց՝ մայիսի 11-ին Սալեհը հայտարարեց կառավարության նոր կազմի մասին, որի մեջ մտան 31 նախարարներ ու 44 պետքարտուղ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  السودان يعيد منصب "رئيس الوزراء" بعد إلغائه منذ 28 عاماً.. ابن مدرسة "الصاعقة المصرية" يرأس أول حكومة بصلاحيات دستورية.. بكرى حسن صالح يؤدى اليمين الدستورية اليوم أمام البشير ويبدأ فى تشكيل الحكومة
2. ↑  بكري صالح.. رجل البشير الجامع بين "الرئاسة" و"الوزارة"
3. ↑  "النائب الأول لرئيس الجمهورية / الفريق أول ركن/ بكري حسن صالح". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 18.
4. 1 2 3  al-Fadl, Mohammad Abu (2013 թ․ դեկտեմբերի 29). "Sudan's Bashir replaces top officials amid ongoing protests". Al-Monitor. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 21.
5. 1 2  "Sudan appoints new vice president". Ahram Online. 2013 թ․ դեկտեմբերի 8. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 20-ին. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 21.
6. ↑  CV at Sudanese Presidency website Archived 2017-03-02 at the Wayback Machine..
7. ↑  "Downhill". Khartoum: The Economist. 2014 թ․ փետրվարի 1. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 21.
8. ↑  Sudan's Bashir names long-time ally and general prime minister
9. ↑  Sudan's first PM since 1989 coup takes oath
10. ↑  "Sudan announces awaited national dialogue government". Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 9-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 18.
**Սուրբ Պետրոս եկեղեցի** (եբրայերեն՝ ‏כנסיית פטרוס הקדוש‎), ֆրանսիական եկեղեցի Իսրայելի Թել Ավիվ կենտրոնի Յաֆֆա քաղաքում։

Պատմություն
-----------

### Օսմանյան շրջան

Եկեղեցին կառուցվել է 1654 թվականին Սուրբ Պետրոսի պատվին՝ միջնադարյան ցիտադելի վրա, որը կառուցվել է Ֆրեդերիկ I-ի կողմից և վերանորոգվել է Լուի IX-ի կողմից XIII դարի երկրորդ կեսին։ XVIII դարի վերջին եկեղեցին երկու անգամ ավերվել է, և երկու անգամ էլ վերականգնվել է։ Ներկայիս շենքը կառուցվել է 1888 և 1894 թվականների միջակայքում, և վերանորոգվել է 1903 թվականին։

### Այսօր

Ծառայությունն իրականացվում է անգլերեն, իսպաներեն, լեհերեն և եբրայերեն։ Այցելուների շրջանում կան լեհ օտարերկյա աշխատողներ, ովքեր գալիս են այստեղ շաբաթ օրերին՝ իրենց հանգստյան օրերին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Բոնապարտն այցելում է Յաֆֆայի ժանտախտի զոհերին
Հին Յաֆֆայի առավել վառ կառույցն է։ Եկեղեցու ինտերիերը հիշեցնում է Եվրոպայի տաճարները, բարձր կամարակապ առաստաղով, ապակենախշերով և մարմարյա պատերով։ Ապակենախշերը պատրաստված էին Մյունխենի հայտնի նկարիչ Ցետլերի կողմից։ Եկեղեցու ինտերիերի չորս պանելներին պատկերված են Սուրբ Պետրոսի կյանքի տեսարանները, այդ թվում նաև ձկան հրաշալի որսը, բանալիների հանձնումը, Քրիստոսի պայծառակերպությունը Թաբոր լեռան վրա և Խորհրդավոր ընթրիքի ժամանակ ոտքերի լվացումը։ Բացառությամբ Տաբիթայի, Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու և Անարատ հղիության, եկեղեցու բոլոր մնացած պատուհաններին պատկերված են իսպանական սրբերը. զարմանալի չէ, քանի որ ներկայիս շենքը վերանորոգվել է Իսպանիայի կողմից։ Ամբիոնը փորագրված է իրական փայտի տեսքով։

Սուրբ Պետրոսի եկեղեցին պարունակում է 13-րդ դարի Սուրբ Լուիի ցիտադելի մնացորդները, որոնք գտնվում են խորանից դուրս և աջ։ Մնացորդները ներառում են երկու ամբողջական կլոր ձև ունեցող սենյակ, որոնք ունեն ցածր առաստաղ և որմանցքներ։ Ոմանք պնդում են, որ հենց այդ սենյակներում է բնակվել Նապոլեոնը, երբ 1799 թվականին Եգիպտոս և Սիրիա արշավանքի ժամանակ այցելել է Սուրբ Պետրոսի եկեղեցին։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսքը հարավիցՏեսքը հարավից
* ՄուտքՄուտք
* ԻնտերիերԻնտերիեր
* ԶանգակատունԶանգակատուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Kliot, Nurit; Yoel Mansfeld; Keren Sagi (2006).
2. ↑  "St. Peter's Church". *Israel Ministry of Tourism*. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 6.
3. ↑  "St. Peter's Church and Monastery". *American Airlines*. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 6.(չաշխատող հղում)
4. ↑  Beck, Mordechai. "The Magic of Jaffa". *The Hagshama Department of the World Zionist Organization*. Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սուրբ Պավել Տագանրոգցու վանական խուց** (ռուս.՝ Келья святого Павла Таганрогского), գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Հասցեն` Տուրգենևի փողոց, տուն 82։ Գտնվում է Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործ եկեղեցուց ոչ հեռու։ Աշխարհի բոլոր ծայրերից ուխտավորների այցելության սիրված վայր է։

Պատմություն
-----------

Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու սուրբ Պավել Տագանրոգցին (Պավել Պավլովիչ Ստոժկով, 1792-1879) այս տանն անցկացրել է երկար տարիներ։ Սուրբը ծնվել է Չեռնիգովի նահանգում, ազնվականի ընտանիքում, իսկ հասուն տարիքում երկար տարիներ թափառել է սուրբ մենաստաններով։ Դրանից հետո նա որոշել է մեկընդմիշտ հաստատվել Տագանրոգում։

Տունը սովորաբար անվանում են «Սուրբ Պավել Տագանրոգցու վանական խուց»։ Տունը երբեք չի վերանորոգվել, և պատերը, սրբապատկերները, կավե սպասքը, սեղաններն ու աթոռները այն դարաշրջանի ականատեսն են, որում ապրել է սուրբը։ Բակում կա հինավուրց ջրհոր, որը, ըստ ժողովրդական ավանդության, օծել է անձամբ Հովհան Կրոնշտադտցին։ Հայտնի է, որ Պավելը հաճախ է թափառել սուրբ վայրերով և աղբյուրներով, որտեղից ջուր է բերել և լցրել հենց այդ ջրհորը։

1999 թվականի հունիսի 20-ին Ռուս Ուղղափառ եկեղեցին սրբերի շարքին դասեց երանելի Պավելին։ Նրա կյանքի հետ կապված մասունքները այս խցից տեղափոխվել են Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործ եկեղեցի։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Գրականություն
-------------

* Энциклопедия Таганрога / Гл. ред. В. И. Тимошенко. — 2-е изд. перераб. и доп. — Ростов н/Д: Ростиздат, 2003. — 510, [1] с. : ил. [4] л. ил. портр. карт. — 3000 экз. — ISBN 5-7509-0662-0.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Описание Кельи Святого Блаженного Старца Павла Таганрогского | Православные паломничества". palomniki.su. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 18.
2. ↑  "Митрополит Меркурий возглавил торжества в честь 15-летия со дня прославления св. Павла Таганрогского в лике местночтимых святых Ростовской епархии | таганрогское благочиние". www.pravtaganrog.ru. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունվարի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 18.
**Անդրաս Բեք** (հունգ.՝ Beck András, հունվարի 13, 1911(1911-01-13)[…], Göd, Dunakeszi District, Պեշտ, Հունգարիա - դեկտեմբերի 9, 1985(1985-12-09), Կլամար), հունգարացի քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Անդրաս Բեքը ծնվել է Հունգարիայի Գյոդ քաղաքում 1911 թվականին նկարիչ Օդյոն Բեքի ընտանիքում։ Երեք տարի սովորել է Հունգարիայի արվեստի դպրոցում, որտեղ աշակերտել է Ժիգմոնդ Կիշֆալուդի-Շտրոբլին։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Բեռլինում, Լոնդոնում, որտեղ տեղի է ունեցել նրա վաղ աշխատանքների ցուցադրությունը։ 1947 թվականին Բեքը նշանակվել է Հունգարիայի նկարիչների արհմիության նախագահ, միաժամանակ մեկնել է Փարիզ, որտեղ 1948 թվականին դասավանդել է արվեստի դպրոցում։

1930-ական թվականներին Բեքը հայտնի է դարձել իր էքսպրեսիոնիստական քանդակներով, ստեղծել է Արպադ Թոդի, Ժիգմոնդ Մորիցի, Թոմաս Մանի հուշատախտակները։ 1945-1955 թվականներին քանդակներ է ստեղծել տարբեր քաղաքների համար։ 1956 թվականին մշտապես հաստատվել է Փարիզում։ 1963 թվականին նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Լամբերտ պատկերասրահում։

1960-ական թվականների վերջում ստեղծել է «Գաղթականները» (1967) և «Պար» (1969) քանդակները, գրող Սեն-Ժոն Պերսի հայտնի բրոնզե դիմակը։

1970-ական թվականների վերջում աշխատանքի է անցել Փարիզի դրամահատարանում, որտեղ ցուցադրվել են նրա մի շարք գործեր։ 1980 թվականից դադարել է ակտիվ քանդակագործական գործունեությունը։

Մահացել է 1985 թվականին Փարիզում ավտովթարից։

Յան Պալախի հիշատակին Բեքի ստեղծած 3,5 մետր բարձրությամբ հուշարձանը Պալախի մահվան 40-ամյա տարելիցի կապակցությամբ Փարիզից տեղափոխվել է Չեխիա՝ տեղադրվելու Մելնիկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  András Beck (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. ↑  RKDartists (նիդերլ.)
5. ↑
6. ↑  "BECK, András". Արխիվացված է the original 2006 թ․ մայիսի 12-ին. Retrieved 2016 թ․ հոկտեմբերի 24. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
7. ↑  Information provided by the French Embassy in Prague and the City of Mělník.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10254145 · BNF: 12009517q · GND: 118989847 · ISNI: 0000000078193958 · LCCN: n82046455 · NSZL: 000000006798 · SUDOC: 028214366 · VIAF: 14780531 · ULAN: 500079142 · WorldCat VIAF: 14780531 |

 |

 |
**Սկուգվաթն** (նորվ.՝ Skogvatn),  լիճ Նորվեգիայի և Ռուսաստանի սահմանին՝ Պացոկի գետի հովիտում։ Վարչատարածքային առումով ընդգրկված է Մուրմանսկի մարզում (ՌԴ) և Սյոր-Վարանգեր կոմունայում (Նորվ.): Գտնվում է ծովի մակարդակից 31 մ բարձրության վրա։

Սկուգվաթն լիճը Բարենցի ծովի ջրահավաք ավազանի մաս է կազմում, որին միանում է Պացոկի գետի միջոցով։ Ջրահավաքում հիմնականում տեղի է ունենում ձնահոսքերի և անձրևաջրերի միջոցով։ Ափի ռելիեֆը հիմնականում ճահճային է։ Անտառային շերտը հիմնականում կազմված է կեչու և սոճու ծառերից։ Լիճը հանդիսանում է Մելկեֆոս ՀԷԿ ջրահավաքման աղբյուրը։ Հյուսիսային մասում հստակ ընդգծված է Ֆյուգլեբուքտա ծոցը։ Լճում առկա են բազմաթիվ կղզյակներ, որոնցից ամենամեծերն են Գրասհոլմենը, Սկոլտեհոլմենը և Նիվասաարին։ Սալմիյարվի Պացոկի գետի միջոցով գետն ի վեր միանում է Բոսսոյավրե լճին, իսկ գետն ի վար, Մելկեֆոս և Մաիթոկոսկի նեղուցների միջոցով Սալմիյարվի լճին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Նորվեգիայի և Ռուսաստանի սահմանի քարտեզ, կորդ. 112—126". Արխիվացված է the original 2011 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Озеро Скугватн. описание.(չաշխատող հղում)
 (рвусе8ен)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Emneplan 2007/2008 | FKR201.(չաշխատող հղում)
 (նորվեգերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի**, առաջին հայ առաքելական եկեղեցին Բրազիլիայում։ Գտնվում է Սան Պաուլո նահանգի Օզասկու քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու համար հողատարածք հայ համայնքը ձեռք է բերել 1928 թվականին, շինարարությունը մեկնարկել է 1930 թվականին։ Եկեղեցու հիմնարկեքի արարողությունը տեղի է ունեցել 1930 թվականի մայիսի 4-ին։ Շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 1932 թվականին։ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին օծվել է 1941 թվականի փետրվարի 16-ին արքեպիսկոպոս Գարեգին Խաչատուրյանի կողմից։

Եկեղեցու բակում է գտնվում հայ համայնքի նախաձեռնությամբ կանգնեցված Հայոց այբուբենին նվիրված գրանիտե հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Սբ Հովհաննես եկեղեցի, Բրազիլիա, Օզասկու". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 14.
2. ↑  "Հայոց այբուբենին նվիրված հուշարձան Օզասկուում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 14.
**Սոլվեյգ Քրեյ** (նորվ.՝ Solveig Krey, մարտի 20, 1963(1963-03-20), Նորվեգիա), ռազմածովային սպա։ Առաջին կին սպան է, ով դարձել է սուզանավի հրամանատար։

Կենսագրություն
--------------

Սոլվեյգ Քրեյը ծնվել է 1963 թվականին Լոնկան բնակավայրում։ Նրա ծնողները եղել են բուժքույր և էլեկտրիկ։

1989 թվականին ավարտել է Նորվեգիայի ռազմածովային ակադեմիան։ Ծառայել է սուզանավերի վրա, սկզբում լինելով ժամապահ, այնուհետև շտուրման։

1995 թվականի փետրվարից մինչև սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում անցել է սուզանավերի հրամանատարության վերաբերյալ 26-շաբաթյա դասընթացներ։

1995 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Սոլվեյգ Քրեյը ստանձնում է Նորվեգիայի ռազմածովային ուժերի իր տեսակի մեջ գլխավոր համարվող KNM Kobben (S318) սուզանավի հրամանատարությունը, որի շնորհիվ դառնում է Նորվեգիայի պատմության մեջ առաջին կին սպան, ով դարձել է սուզանավի հրամանատար։

Սոլվեյգ Քրեյը ավելի ուշ դառնում է KNM Uredd (S305) սուզանավի հրամանատարը։

2004 թվականին Սոլվեյգ Քրեյը անցնում է թոշակի՝ 3-րդ ռանգի կապիտան կարգավիճակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Solveig Krey, Norway’s sentry under the sea Archived 2010-12-21 at the Wayback Machine. (անգլ.)
2. ↑  "Experiences with Mixed Gender Submarine Crews" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  «Verdens første kvinnelige ubåtsjef» Norwegian News Agency. 11 сентября 1995 (նորվ.)
**Բասրայի թանգարան** (արաբ․՝ متحف البصرة‎‎), թանգարան Իրաքի Բասրա քաղաքում, տեղակայված է Սադդամ Հուսեյնի նախկին պալատում։ Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է միջագետքյան, բաբելոնյան, պարսկական քաղաքակրթություններ, ինչպես նաև Բասրա քաղաքի պատմությունը։ Բասրայի թանգարանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2019 թվականին։ Բասրայի Հնությունների և ժառանգության բաժնի տնօերն Քահթան Ալ Աբիդը մշտական համագործակցության մեջ է Մշակույթի նախարարության համապատասխան կոմիտեների հետ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը փակվեց 1991 թվականին, այն բանից հետո, երբ Ծոցի առաջին ճգնաժամից դժգոհ ամբոխը Սադդամ Հուսեյնի դեմ իրականացվող ցույցերի ժամանակ ներխուժեց և թալանեց մի շարք թանգարաններ։ Բասրայի թանգարանի առաջին պատկերասրահը բացվեց 2016 թվականի սեպտեմբերին *Բասրայի թանգարանի ընկերները* կազմակերպության աջակցությամբ։ Թանգարանի վերաբացմանը նպաստեց և ներդրումներ իրականացրեց նաև Բրիտանական դեսպանատունը Մշակույթի, մեդիայի և սպորտի դեպարտամենտի հետ միասին։ Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանը մեկն էր Արևմտյան այն կազմակերպություններից, որոնք նպաստեցին Բասրայի թանգարանի գործունեության վերսկսմանը 2010 թվականին։

Թանգարանը պաշտոնապես բացել է իր դռները այցելուների համար 2019 թվականի մարտին 3 նոր ցուցասրահներով՝ Բաբելոնի, Շումերական և Ասորեստանի։ Իրաքի թանգարանի և Բասրայի թանգարանի համագործակցության արդյունքում մ․թ․ա․ 6-րդ հազարամյակով թվագրվող հազարավոր ցուցանմուշներ վերադարձան երկրի հարավային հատված։ Այժմ ցուցադրվում են գտածոներ, որոնք ներառված են եղել թանգարանի հավաքածուի մեջ՝ մինչ 1991 թվականին փակվելը։ Ցուցանմուշները ներկայացված են և՛ արաբերեն և՛ անգլերեն վերնագիր-պիտակներով․ երկլեզու ներկայացումը նախաձեռնել է Քահթան Ալ Աբիդը Իրաքյան հետազոտությունների բրիտանական ինստւտուտի հետ միասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Friends of Basrah Museum". *friendsofbasrahmuseum.org.uk*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Retrieved 2023 թ․ մայիսի 10. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|3=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3  Aldroubi, Mina (2019 թ․ մարտի 21). "Basra Museum opening sparks hopes of cultural revival in post-war Iraq". *The National* (in անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ մայիսի 10.
3. ↑  Haq, Husna. "A new use for Saddam Hussein's palace". *www.bbc.com* (in անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ մայիսի 10.
4. ↑  "The completion of the new Basrah Museum". British Council.
**Բենժամեն Վարոնյան** (ֆր.՝ Benjamin Varonian, հունիսի 15, 1980(1980-06-15), Նիս, Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ, Ֆրանսիայի մետրոպոլիս, Ֆրանսիա), ֆրանսահայ մարմնամարզիկ, 2000 թվականի օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (պտտաձող)։

Կենսագրություն
--------------

Բենժամեն Վարոնյանը ծնվել է 1980 թվականի հունիսի 15-ին Նիսում։ Մարմնամարզությամբ զբաղվել է Ստեֆան Կորբիեի և Մարկ Տուշեի ղեկավարությամբ։ 1998 թվականին նա դարձել է պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն զուգափայտերի վրա վարժություններում և թիմային բազմամարտում։

2000 թվականին Սիդնեյում կայացած Օլիմպիական խաղերում Բենժամեն Վարոնյանը պտտաձողի վրա վարժություններում նվաճել է արծաթե մեդալ։ Եզրափակչում նա ստացել է նույն գնահատականը, ինչ չեմպիոն դարձած ռուս մարմնամարզիկ Ալեքսեյ Նեմովը և նրան պարտվել է միայն այն պատճառով, որ որակավորման մրցումներում ունեցել է ավելի ցածր միավորներ։

Մարզական կարիերան ավարտելուց հետո Բենժամեն Վարոնյանը սկսել է աշխատել Նիսի անշարժ գույքի գործակալությունում որպես կառավարիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Varonian Benjamin(ֆր.)" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2008 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 5.
2. ↑  Французский сюрприз Немову не помешал(ռուս.)
3. ↑  Varonian, huit ans après(ֆր.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բենժամեն Վարոնյանը Sports-reference.com կայքում(անգլ.)
* Բենժամեն Վարոնյանը Ֆրանսիայի մարմնամարզության ֆեդերացիայի կայքում(ֆր.)
**Սմբատ Մարգարյան** (մարտի 17, 1993(1993-03-17), Գյումրի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ծանրամարտիկ։

Կարիերա
-------

Մարգարյանն իր կարիերան միջազգային մրցումներում սկսել է 2009 թվականին մանկապատանեկական աշխարհի առաջնությունում և զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը (պոկում՝ 100, հրում՝ 138, երկամարտ՝ 238) նույն թվականին մասնակցել է նաև Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը և դարձել է չեմպիոն (պոկում՝ 104, հրում՝ 133, երկամարտ՝ 237)։ 2009 թվականին մասնակցել է եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը դարձել է չեմպիոն (պոկում՝ 100, հրում՝ 135, երկամարտ՝ 235) և այդ տարվա վերջին միջազգային մրցմանը՝ եվրոպայի մինչև 23 տարեկանների առաջնությանը մասնակցելով զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը (պոկում՝ 101, հրում՝ 137, երկամարտ՝ 238)։ Հայ ծանրորդը 2010 թվականին շարունակելով իր կարիերան տարվա սկզբին մասնակցում է եվրոպայի առաջնության՝ զիջելով միայն բելառուս մարզիկ՝ Դերբենև Վիտալի զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնակնաը (պոկում՝ 109, հրում՝ 146, երկամարտ՝ 255) և շարունակելով հաղթական ուղին մասնակցելով միջազգային մրցմանը, որ ուղեգրային էր դեպի սուպերերեխաների Ամառային պատանեկան Օլիմպիական խաղերը այս մրցումից չեմպիոնական հաղթանակով (պոկում՝ 105, հրում՝ 135, երկամարտ՝ 240) ուղեվորվեց դեպի սուպերերեխաների Ամառային պատանեկան Օլիմպիական խաղերում այնտեղ էլ գրավեց երրորդ հորիզոնականը (պոկում՝ 108, հրում՝ 135, երկամարտ՝ 243): 2010 թվականը ավարտում է եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում, որ անհաջող հանդես եկավ (պոկում վարժությունում 101 կգ բարձրացրեց իսկ հրումում զրո է ստանում)։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Տարի** | **Մրցաշար** | **Անցկացման  վայր** | **Քաշային  կարգ** | **Պոկում** | **Հրում** | **Երկամարտ** | **Տեղ** |
| 2011 | Եվրոպայի առաջնություն | Կազան Ռուսաստան | 56 կգ | 105 կգ | 140 կգ | 245 կգ | **9** |
| 2011 | Եվրոպայի պատանեկան առաջնություն | Տալլին, Էստոնիա | 56 կգ | 100 կգ | 131 կգ | 231 կգ | **6** |
| 2012 | Ուսանողների աշխարհի առաջնություն | Շենժեն, Չինաստան | 56 կգ | 100 կգ | 131 կգ | 231 կգ | **2** |
| 2013 | Եվրոպայի պատանեկան առաջնություն | Ռիետի, Իտալիա | 56 կգ | 104 կգ | 137 կգ | 241 կգ | **3** |
| 2013 | Ծանրամարտի աշխարհի առաջնություն | Վրոցլավ, Լեհաստան | 56 կգ | 107 կգ | 132 կգ | 239 կգ | **11** |
| 2014 | Եվրոպայի առաջնություն | Թել Ավիվ, Իսրայել | 56 կգ | 109 կգ | 147 կգ | 256 կգ | **3** |
| 2014 | Ծանրամարտի աշխարհի առաջնություն | Ալմաթի, Ղազախստան | 56 կգ | 107 կգ | 143 կգ | 250 կգ | **18** |
| 2015 | Եվրոպայի առաջնություն | Թբիլիսի, Վրաստան | 56 կգ | 113 կգ | 146 կգ | 259 կգ | **2** |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ծանրամարտի միջազգային ֆեդերացիաի կայքը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 3.
2. ↑  "2010 Singapore Youth Olympics Weightlifting". Altius Directory.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 5.

Աղբյուրներ
----------

* Smbat Margaryan at Lift Up

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | IAT · IAT · IWF · IWRP · IWRP · Olympic Channel · TheSports.org · ՄՕԿ |

 |
**Սուրբ Ծննդյան տաճար** (ռուս.՝ Храм Рождества Христова),Ռուսաստանի ԴաշնությանՌոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի թեմի մայր տաճարը Վոլգոդոնսկ քաղաքում։ Վոլգոդոնսկի գործակալության գլխավոր տաճարը։ Վանական համալիրի տարածքում գտնվող Ֆեոդոր Ուշակով ժամատան հետ կազմում է Սուրբ Ծննդյան ծուխը։ Տաճարի ճարտարապետն է Անատոլի Անդրեևը։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Ծննդյան տաճարը հիմնադրվել է 2001 թվականի մարտի 7-ին որպես քաղաքի և Վոլգոդոնսկի գործակալության գլխավոր տաճար։ Որպես կառուցման վայր ընտրվել է Վոլգոդոնսկի Նոր մասում նախագծվող մշակույթի և հանգստի «Երիտասարդական» զբոսայգու տարածքը։

Տաճարը կառուցման ընթացքում, 2010 թվականի սեպտեմբեր
Հետագայում մի քանի տարով տաճարի շինարարությունը կանգ է առել։ Շինարարական աշխատանքները վերսկսվել են 2008 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ 2008-2011 թվականներին ապագա տաճարի տարածքում կառուցվել և օծվել է սուրբ Ֆեոդոր Ուշակով փոքր տաճարը, կառուցվել է ռուս նավապետի և ծովակալի հուշարձանը, ապագա տաճարի զանգակատան համար ձեռք են բերվել 13 զանգեր։ 2010 թվականի օգոստոսի 1-ին տրվել է առաջին Սուրբ պատարագը տաճարի ստորին կողմնասեղանում՝ Սերաֆիմ Սարովսկու տաճարում, որն անվանվել է ի պատիվ միջուկային էներգետիկայի հովանավորի։ 2010 թվականի վերջին տեղադրվել են տաճարի 4 կողային գմբեթները, 2011 թվականի հունվարի սկզբին՝ կենտրոնական գմբեթը։ Արդյունքում տաճարի շենքի ընդհանուր բարձրությունը կազմել է 56 մետր, իսկ հաշվի առնելով կենտրոնական գմբեթին խաչը՝ 58 մետր։

Տաճարի հետ 8 հեկտար տարածությունում նախատեսվում է մի շարք շենքերի՝ զանգակատան, կիրակնօրյա դպրոցի, բարեգործական ճաշարանի, սրբանկարչական արհեստանոցների, հրատարակչական կենտրոնի, մանկական խաղահրապարակների, ուխտագնացների համար հյուրանոցի և ուղղափառ ճեմարանի կառուցումը։

2011 թվականին կառուցվող տաճարը ձեռք է բերել նորաստեղծ Վոլգոդոնսկի թեմի մայր տաճարի կարգավիճակ։

Պատկերասրահ
-----------

* Տաճարի հետնամասըՏաճարի հետնամասը
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Храм Рождества Христова засверкал первыми куполами". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունվարի 9-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 5.
2. ↑  Ростовская АЭС: Архиепископ Пантелеимон освятил храм преподобного Серафима Саровского, построенный атомщиками(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Новости Волгодонска от 20.01.11/ Газета Правда что?". Արխիվացված է the original 2011 թ․ փետրվարի 9-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 5.
4. ↑  "Кафедральный собор Рождества Христова на официальном сайте епархии". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 5.
**Սուդա** (հուն․՝ Κόλπος της Σούδας), Կրետական ծովի բնական ծագման ծոց, որը գտնվում է Կրետեի հյուսիսարևմտյան ափին գտնվող Խանիայի ծայրամասային միավորում։ Ծոցի երկարությունը 15 կմ է, լայնությունը՝ 2-4 կմ։

Պատմություն
-----------

Սուդա ծոցը գտնվում է Ակրոտիրի թերակղզու և Դրապանոն հրվանդանի միջև՝ երկու կողմից շրջապատված բլուրներով։ Ծոցի մուտքից ոչ հեռու՝ Ակրոտիրի և Կալիվե քաղաքի միջև, կան մի խումբ փոքր կղզիներ՝ հին վենետիկյան ամրություններով։ Այս կղզիներից ամենամեծը՝ Սուդան, իր անունը տվել է նրանից հարավ ընկած ծոցին։ Ծոցի շրջակայքը զբոսաշրջիկների համար սիրելի հանգստի վայր է։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Սուդայի ծոցում դիվերսիոն գործողություն է իրականացվել այստեղ տեղակայված բրիտանական նավերի դեմ։ Իտալական գրոհային ստորաբաժանումը (IAS 10-րդ նավատորմ) պայթող նավակներով հարձակվել է բրիտանական նավերի վրա։ «Յորք» ծանր հածանավը և «Պերիկլես» տանկերը լուրջ վնասվածքներ են ստացել և շարքից հանվել։

1951 թվականից Հունաստանի ռազմածովային ուժերի համանուն ռազմածովային բազան գտնվում է Սուդայի ծոցի ափին, որը ՆԱՏՕ-ի ռազմածովային ուժերի հենակետերից մեկն է Արևելյան Միջերկրական ծովում։

Ռազմածովային բազա
-----------------

Ճանապարհի խարիսխն ունի մինչև 29 մ խորություն և հասանելի է բոլոր դասերի նավերի համար։ Առագաստանավի ճակատի երկարությունը 2 կմ է՝ մինչև 10 մ խորությամբ։ Ճանապարհի վրա հնարավոր է մինչև 30 նավի միաժամանակյա կայանում։ Բազայում ապահովվում է նավերի վերանորոգում մինչև էսկադրային ականակիրները ներառյալ։ Մոտակայքում է գտնվում «Իոաննիս Դասկալոյաննիս» համատեղ բազավորման օդանավակայանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Лист карты I-35-I Ханья. Масштаб: 1 : 200 000.
2. ↑  Греция : Справочная карта : Масштаб 1:1 000 000 / гл. ред. Я. А. Топчиян; ред.: Г. А. Скачкова, Н. Н. Рюмина. — М.: Роскартография, Омская картографическая фабрика, 2001. — (Страны мира «Европа»). — 2000 экз.
3. ↑  Военно-морской словарь, 1990, էջ 413

Գրականություն
-------------

* Суда обеспечения // Военно-морской словарь / Чернавин В. Н.. — М.: Воениздат, 1990. — С. 413. — 511 с. — ISBN 5-203-00174-X

Արտաքին հղումներ
----------------

* "US Naval Support Activity Souda Bay (Official web site)". Արխիվացված է the original 2006 թ․ հունիսի 15-ին. Retrieved 2008 թ․ փետրվարի 16.
* "US Naval Support Activity Souda Bay (Global Security web site)". Retrieved 2008 թ․ փետրվարի 16.
* "Naval Dock Crete" (in հունարեն). Արխիվացված է the original 2007 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2008 թ․ ապրիլի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)։ Официальный сайт ВМС Греции.
**Աթենքի Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի** (հուն․՝ Ναός των Αγίων Θεοδώρων), Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքի ամենահին եկեղեցիներից մեկը, որը կառուցված է բյուզանդական ճարտարապետական ոճով։

Եկեղեցին նվիրված է միաժամանակ երկու սրբերի՝ Թեոդորոս Ստրատիլատիսին և Թեոդորո Տիրոնին։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է 1065 թվականին՝ Նիկոլաս Կալոմալոսի կողմից՝ կիսաքանդ փոքրիկ եկեղեցու տեղում։ Այս մասին վկայում են տաճարի պատերին փակցված երկու մարմարե հուշատախտակները։

Կրոնական այս կառույցն իր տեսակով խաչագմբեթ տաճար է, որը կառուցված է վաղ բյուզանդական ճարտարապետական ոճով։ Ունի ութանիստ գմբեթ։

Բավականին նման է Աթենքի բյուզանդական համալիրի մյուս եկեղեցիներին։ 1821 թվականին սկսված և մինչև 1832 թվականը ընթացած Հունաստանի ազգային ազատագրական պայքարի և հեղափոխության ընթացքում եկեղեցին խիստ վնասվել է։

Այն վերանորոգվել է միայն 1840 թվականին՝ Հունաստանի անկախ թագավորության կառավարության կողմից։ Հայտնի է, որ եկեղեցու պատերին եղել են բյուզանդական որմնանկարներ, որոնք ներկայումս չեն պահպանվել։

19-րդ դարում եկեղեցու պատերը վերսին պատկերազարդվել են։

Տես նաև
-------

* Սուրբ Աթանասիոսի տաճար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Church of Agioi Theodoroi at Athens". Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Храм Святых Феодоров (площадь Клафмонос)". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 19-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, պատմական Ջավախքի գավառի տարածքում, շրջկենտրոն Ախալքալաքից ուղիղ գծով 20 կմ դեպի հյուսիս, Ալաթումանի հայաբնակ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ալաթումանի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի կառուցվել է 1830-ական թվականներին, քարաշեն բազիլիկ կառույց է։ 1856-1857 թվականներին եկեղեցին վերանորոգվել է, սակայն 1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ի երկրաշարժից բավականին վնասվել է, ներկայումս կանգուն վիճակում է։

Եկեղեցին փայտածածք է, ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմից, մուտքի ճակատին զանգակաատունն է։ Եկեղեցու լուսամուտները և արևմտյան ճակատը սրբատաշ քարից է, իսկ մնացած կառույցը անմշակ քարերով է կառուցված։ Եկեղեցու չափերն են (15․75 x 9․2) մետր։ 
Եկեղեցու մուտքից վեր կա արձանագրություն․ 1856-1857 թվականների եկեղեցու վերանորոգման մասին։ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ԱՐԴԵԱՄԲ ՀԱՍԱՐԱԿ ԺՈՂՈՎՐԴՈՑ ԳԼԽ(ԱՒՈՐ)Ք (Յ)ԱՆՈՒՆ Ս(ՈՒՐ)Բ ՅԵՐՐ(ՈՐԴՈՒԹ)ԵԱՆ ԱԼ(Ա)ԹՈՒՄԱՆ ԳԵՂՋ․ 1857 ՇԻՆԵՑԱՒ Ս(ՈՒՐ)Բ ՅԵԿԵՂԵՑԻՍ |  |

Եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է՝ Գրիգոր քհն․ Տեր-Քերոբյանցը և Բարսեղ քհն․ Տեր-Նիկողոսյանը, ծառայել են մինչև 19-րդ դարի 70-ականները։
Եկեղեցուն կից եղել է նաև ծխական դպրոց, ըստ պահպանված տեղեկությունների դպրոցում սովորել են 30 աշակերտ։

2013 թվականի նոյեմբեր ամսին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և մասնակցությամբ Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն վրդ. Սալբիյանի եկեղեցին վերաօծվել է, և ստացել է Սուրբ Երրորդություն անունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ալաթումանի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի, էջ 45" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2020 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 21.
2. 1 2  "ԱԼԱԹՈՒՄԱՆ - ՍՈՒՐԲ ԵՐՐՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ ԵԿԵՂԵՑԻ". *armenianchurch.ge*. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 21.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բախմարո (այլ կիրառումներ)

**«Բախմարո»** (վրաց.՝ ბახმარო), 2011 թվականին ռեժիսոր Սալոմե Ջաշիի նկարահանած վրացական ֆիլմ։

2012 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում։

Սյուժե
------

Եռահարկ աղյուսե շինություն վրաց գավառական քաղաքում։ Կառույցի կենտրոնում ռեստորան է՝ վառ կանաչ ու նարնջագույն պենոպլաստե պատերով, սեղաններ են բացված հաճախորդների համար, որ հազվադեպ են գալիս։ Հաճախորդների պես՝ փոփոխությունն էլ է այստեղ հազվադեպ։ Մյուսների նման՝ մատուցողուհի Նանան և նրա շեֆն էլ են սպասում… Նոյի տապանը հիշեցնող այս շենքը մանրակերտ է, իր անվերջանալի ցույցերով ու ընդդիմության երթերով այդ անհանգիստ երկրի նմանօրինակը։ Քաղաքական զարգացումների ֆոնին այստեղ ամբողջ կյանքն է։

Մրցանակներ
----------

* Երիտասարդ տաղանդների մրցույթի պատվավոր հիշատակում (Լայպցիգի վավերագրական կինոյի փառատոն, Գերմանիա, 2011)
* Մրցանակ՝ Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի լավագույն վավերագրական ֆիլմի համար (Յիհլավայի վավերագրական ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն, Չեխիա, 2011)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սալոմե Ջաշի(չաշխատող հղում)
2. ↑  "«Բախմարո» ֆիլմը «Ոսկե Ծիրան»ի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմը imdb.com կայքում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Արարատի մարզի Բյուրավան գյուղում։ Ընդգրկված է Բյուրավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցու պատին ագուցված խաչքար, 12-13-րդ դար
Գտնվում է Բյուրավան գյուղի մեջ։ Կառուցվել է 19-րդ դ. կեսերին։ Ուղղանկյուն հատակագծով կառույց է։ Արևելյան կողմում ուղղանկյուն հատակագծով խորանն է՝ մոտ 1 մ բարձրություն ունեցող բեմով։ Խորանին կից եղել են ուղղանկյուն հատակագծով երկու ավանդատներ, որոնցից պահպանվել է միայն աջակողմյանը։ Ունի երկու մուտք՝ արևմտյան և հարավային ճակատներում, որոնք կամարակապ են և ձևավորված են ատամնաշար քիվերով։ Կառուցված է վարդագույն տուֆով։ Եկեղեցու հարավային պատին ագուցված է 12-13-րդ դդ. խաչքար։

1920 թվականին եկեղեցին վերածվել է ակումբի, իսկ 1930-ական թթ.՝ ավերվել։ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվել է 1992 թվականին (ճարտարապետ՝ Հրաչյա Գասպարյան)։

Եկեղեցու բակում կանգնեցված է ազատագրական պայքարի նահատակներին, 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի և 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերին նվիրված խաչքար։

Եկեղեցու հատակագիծն ուղղանկյուն է, արևելյան մասում ավարտվում է ուղղանկյուն խորանով, մոտ մեկ մետր բարձրություն ունեցող բեմով։ Խորանին կից երկու ուղղանկյուն ավանդատներն են եղել, որոնցից պահպանվել է միայն աջակողմյանը։ Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևմուտքից և հարավից, որոնք կամարակապ են, վերևում ավարտվում են ատամնաշարով, ձևավորված քիվերով։ Արևմուտքի բարավորն ունի խաչքանդակ։

Գրականություն
-------------

* Մանուկյան Մ. Հայաստանի Հանրապետության մարզերը, քաղաքներն ու գյուղերը, Երևան, 2013։
* Հակոբյան Ս. Արարատի մարզ, Երևան, 2010։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  "ՀՀ Մշակույթի նախարարություն, «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ նոյեմբերի 1.
3. ↑  Գյուղ Բյուրավան, Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի