recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մեծահոգի Մանասի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Манасу Великодушному), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը տեղադրվել է Բարեկամության զբոսայգում՝ քաղաքի Ձախափնյա թաղամասում։

Պատմություն
-----------

Ղրղզական էպոսի՝ «Մանասի» հերոսի արձանը Ղրղզստանի նվերն է Մոսկվային։ Այն ստեղծելու համար Ղրղզստանի կառավարությունը 2007 թվականին հատկացրել է 9 մլն սոմ, իսկ ընդամենը արձանն արժեցել է 41 մլն ռուբլի։ Ղրղզական կողմի ֆինանսական խնդիրների պատճառով արձանի ստեղծումը ձգձգվել է, և այն տեղադրվել է միայն 4 տարի անց։ Միջոցների մի մասը հավաքել են Մոսկվայում ղրղզական համայնքի ներկայացուցիչները։

Հուշարձանը նախագծել է ստեղծագործական խումբը Ժոոմարտ Կադիրալիևի ղեկավարությամբ (Ժ. Կադիրալիև, Դ. Ժոլչուև, Վ. Սադիկով, Տ. Մեդերով)։ Բրոնզե հորինվածքի բարձրությունը 4,5 մ է և այն պատկերում է Մանասին արևելյան զենք ու զրահով՝ Ակ-Կուլա կախարդական ձին թամբած և թափով դեպի վեր պարզած ձեռքով։ Պատվանդանի վրա գրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ՄԵԾԱՀՈԳԻ ՄԱՆԱՍՂՐՂԶԱԿԱՆ ԷՊՈՍԻՀԵՐՈՍ |  |

Հուշարձանի բացման արարողությանը, որը տեղի է ունեցել 2012 թվականի փետրվարի 24-ին, հավաքվել էր ավելի քան հազար մարդ, այդ թվում՝ Ղրղզստանի այն ժամանակվա նախագահ Ալմազբեկ Ատամբաևը, որը հանդիսավոր ելույթ է ունեցել։ Նա նշել է, որ «ղրզղների համար «Մանասը» և՛ էպոս է, և՛ փիլիսոփայություն, և՛ պոեզիա, և՛ պատմություն, և՛ կյանքի ու ժողովրդի իմաստունության հանրագիտարան»։ Նա նաև հավելել է, որ այս արձանի տեղադրումը նոր էջ է բացում Ղրղզստանի և Ռուսաստանի միջև մշակութային կապերի պատմության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "В Москве открыли памятник Манасу". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* "В Москве открыли памятник Манасу". Межгосударственный фонд гуманитарного сотрудничества государств-участников СНГ. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* Алина Кученко (2012 թ․ փետրվարի 24). "В Москве открыт памятник Манасу Великодушном". Российская газета. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 2.
Քառյակ խորհուրդը ձախից աջ` Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջը, Վիտտորիո Էմանուելե Օրլանդոն, Ժորժ Կլեմանսոն և Վուդրո Վիլսոնը Վերսալում:
**Մեծ քառյակը** կամ **Քառյակ պետությունները** վերաբերում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի քառյակ գերտերություններին և նրանց առաջնորդներին, որոնք հանդիպեցին 1919 թվականի Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում։ Մեծ քառյակը նաև հայտնի է որպես քառյակ խորհուրդ։ Նրա անդամներն էին ԱՄՆ-ից Վուդրո Վիլսոնը, Մեծ Բրիտանիայից Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջը, Իտալիայից Վիտտորիո Էմանուելե Օրլանդոն և Ժորժ Կլեմանսոն Ֆրանսիայից։

Վուդրո Վիլսոն
-------------

Վուդրո Վիլսոնը 1919 թվականին:
Վուդրո Վիլսոնը (28 դեկտեմբեր 1856 – 3 փետրվար 1924) ընտրվել է ԱՄՆ նախագահ 1912 թվականին և վերընտրվել է 1916 թվականին։ 1916 թվականի ընտրություններում նրա նախընտրական արշավի հիմքը եղել է «հեռու պահել մեզ պատերազմից» կարգախոսը և աշխատել է կողմերին բերել խաղաղության։ 1917 թվականին Բերլինը որոշեց սուզանավերի միջոցով խորտակեց Բրիտանիային օգնող ամերիկյան նավերը` հույս ունենալով ռազմական դաշինք կնքել Մեքսիկայի հետ ԱՄՆ դեմ պատերազմում։ Միացյալ Նահանգները պատերազմի մեջ մտավ 1917 թվականի ապրիլին` ունենալով թույլ զինված ուժեր, սակայն ուներ միլիոնավոր պոտենցիալ թարմ զինվորներ, միլիարդավոր դոլարներ և մեծ քանակությամբ վառելիք, որն անհրաժեշտ էր Դաշնակիցներին։ Պաշտոնապես Վիլսոնը անկախ էր Դաշնակիցներից։ 1918 թվականին Վիլսոնը առանձին բանակցություններ սկսեց Գերմանիայի հետ, ներառյալ զինադադարի պայմանավորվածությունները։ Նա թողարկեց իր 14 կետերը, որը հետպատերազմական իրադարձությունների նրա տեսլականն էր։ Նա մեծ ազդեցություն ուներ երկու կողմերի վրա Եվրոպայում և նա դարձավ Փարիզում գլխավոր գործող անձը։ Նա վարձեց մեծ թվով մասնագիտացված խորհրդատուների, որպեսզի օգնեն իրեն Փարիզում, սակայն նրա կասկածամտությունը առիթ դարձավ նրանցից շատերին հեռացնել աշխատանքից։ Նրա մեծագույն սխալը Հանրապետական կուսակցության անդամներին չբերելն էր Փարիզ, ինչը քաղաքականացվեց և ազդեց նրա հեղինակության վրա։ Նրա հիմնական նպատակն էր հասնել երկարատև խաղաղության, որի երաշխավորը կլինեին Ազգելի Լիգան և ինքնիշխան պետությունները։ Նա առանձնակի ուշադրություն դարձրեց կայսրությունների փլուզման արդյունքում ստեղծվող պետություններին, որը առիթ դարձավ ընդվզումների Գերմանիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Leaders of the Big Four nations meet for the first time in Paris". *history.com*.
2. ↑  "Why was the treaty of Versailles so significant? – Rise of Hitler and the Nazi party – Year 9 – SchoolHistory.co.uk". *schoolhistory.co.uk*. Արխիվացված է the original 2009 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 14.
3. ↑  John Milton Cooper, "Woodrow Wilson: A Biography" (2011) ch 20–21
**Կառլ Դոզիտ** (ռուս.՝ Карл Маринович Дозит, սեպտեմբերի 9, 1894(1894-09-09), Wenden County, Լիֆլանդիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 8, 1938(1938-02-08), Կոմունարկայի կրակահրապարակ), Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, Կարմիր Դրոշի շքանշանի ասպետ, հետագայում, Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի գնդապետ, Մոսկվայի ռազմական երկաթուղային ուսումնարանի տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Կարլ Մարինովիչ Դոզիտը ծնվել է 1894 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Լիֆլյանդի նահանգում, բատրակի ընտանիքում։ Ռուսական Սոցիալ-դեմոկրատական լեյբորիստական կուսակցության անդամ 1916 թվականից, 1917 թվականից հանդիսանում է լատիշական հրաձգային գնդերի Միացյալ Խորհրդի Գործադիր կոմիտեի անդամ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից է։

Քաղաքացիական պատերազմ
---------------------

1918 թվականի հունվարից Ուստ-Դվինյան լատիշական ջոկատի կոմիսարն էր, այնուհետև լատիշական հրաձիգների Գոլովնոյի հեղափոխական ջոկատի։ 1918 թվականի ապրիլից մինչև 1920 թվականի հունիսը եղել է լատիշական հրաձգային դիվիզիայի զինկոմը և միաժամանակ 1919 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1920 թվականի մարտը 14-րդ բանակի հարվածային խմբի զինկոմն էր։ 1918 թվականի հուլիսին Մոսկվայում ձախէսեռական խռովության ճնշման ղեկավարներից մեկն էր։

1919 թվականին Անտոն Դենիկինի զորքերի դեմ մղվող մարտերի համար պարգևատրվում է Կարմիր Դրոշի շքանշանով։

Հետպատերազմյան ծառայություն և ռեպրեսիաներ
-----------------------------------------

Հետագայում կատարել է կուսակցական-տնտեսական և ռազմա-քաղաքական աշխատանքներ։ 1935 թվականին РККА –ում անհատական զինվորական կոչումներ մտցնելուց հետո գնդապետ էր։ 1937 թվականին զբաղեցնում էր Մոսկվայի ռազմական երկաթուղային ուսումնարանի տնօրենի պաշտոնը։ Ձերբակալվում է 1937 թվականի նոյեմբերի 23-ին, 1938 թվականի փետրվարի 7-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի Ռազմական կոլեգիայի որոշմամբ լրտեսության մեղադրանքով դատապարտվում է մահապատժի։ 1938 թվականի փետրվարի 8-ին գնդակահարվում է «Կոմունարկա» հրաձգարանում։

1956 թվականի փետրվարի 29-ին հետմահու արդարացվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Теодорс Драудинш.* Боевой путь Латышской стрелковой дивизии в дни октября и в годы гражданской войны, 1917-1920.. — Рига: Издательство Академии наук Латвийской ССР, 1960. — 143 с.
2. 1 2 3  "Репрессии в Красной Армии" (in ռուսերեն). Rkka.ru. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 16-ին. Retrieved 2013 թ․ մարտի 12. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=`, `|coauthors=`, and `|deadlink=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Дозит Карл Маринович. Книга Памяти Жертв Коммунистического Террора" (in ռուսերեն). Vse-adresa.org. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 16-ին. Retrieved 2013 թ․ մարտի 12. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=`, `|coauthors=`, and `|deadlink=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* Гражданская война и Интервенция в СССР. Энциклопедия / Хромов С. С.. - М.։ Советская энциклопедия, 1983. - С. 194. - 702 с
**Միջուկային զենքի արգելման միջազգային ընկերություն** (ICAN, անգլ.՝ International Campaign to Abolish Nuclear Weapons), միջազգային հասարակական կազմակերպություն, որը ստեղծվել է 2007 թվականին՝ միջուկային զենքի արգելման մասին պայմանագրի հաստատմանն ու կատարմանը նպաստելու նպատակով։

2017 թվականին արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։ Պարգևը շնորհվել է այդ կազմակերպության աշխատանքի համար՝ միջուկային զենքի ցանկացած կիրառման աղետալի հումանիտար հետևանքների վրա ուշադրություն հրավիրելու և պայմանագրերի հիման վրա նման զենքի արգելքի հասնելու նրա նորարարական ջանքերի համար։

Կազմակերպության պատմություն
---------------------------

IICAN-ի ստեղծումը: Մելբուրն, Ավստրալիա, 2007 թվական
2006 թվականի սեպտեմբերին Ատոմային պատերազմի կանխարգելման համար «Աշխարհի բժիշկները հանուն միջուկային պատերազմի կանխման» (1985 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր) կազմակերպությունը Հելսինկիի իր Կոնգրեսում որոշեց միջազգային արշավ սկսել միջուկային զենքի արգելման համար։ Կազմակերպության ստեղծման գործում երկու կարևոր փուլ է եղել․ առաջինը՝ 2007 թվականի ապրիլի 23-ին Մելբուրնում, երբ միջոցներ էին հավաքվել արշավի մեկնարկի համար, իսկ երկրորդը՝ նույն թվականի ապրիլի 30-ին Վիեննայում՝ միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրի մասնակից երկրների հանդիպմանը։

Կազմակերպության հիմնադիրները ոգեշնչվել են հակաիրավական ականների արգելման միջազգային շարժման հաջողությամբ, որն առանցքային դեր է խաղացել Օտտավայի պայմանագրի նախապատրաստման գործում, և հնարավոր են համարել միջուկային զենքի նկատմամբ միջազգային նման արշավի անցկացումը։

Առաքելություն
-------------

Զինաթափման շուրջ բանակցություններում կազմակերպությունը ուշադրությունը կենտրոնացնում է հումանիտար սպառնալիքի վրա, որն իրենից ներկայացնում է միջուկային զենք՝ իր յուրահատուկ ավերիչ ուժի, անխնա գործողության, շրջակա միջավայրի և մարդու առողջության համար դրա կիրառման աղետալի հետևանքների, բժշկական և փրկարարական ենթակառուցվածքի ավերմամբ ծանրացած, տեղանքի ռադիոակտիվ աղտոտման երկարատև հետևանքների պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Beatrice Fihn joins ICAN as Executive Director — 2014.
2. ↑  "Премию мира дали Международной кампании за уничтожение ядерного оружия" (in ռուսերեն). Русская служба Би-Би-Си. 2017 թ․ հոկտեմբերի 6. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 7.
3. ↑  "Нобелевскую премию мира присудили Международной кампании за уничтожение ядерного оружия" (in ռուսերեն). Интерфакс. 2017 թ․ հոկտեմբերի 6. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 7.
4. ↑  Campaign milestones 2006 Archived 2020-02-19 at the Wayback Machine. ICAN website
5. ↑  «The International Campaign to Abolish Nuclear Weapons» Archived 2017-05-10 at the Wayback Machine. Ronald McCoy, 30 April 2016.
6. ↑  IPPNW (2016). "The health and humanitarian case for banning and eliminating nuclear weapons" (PDF). *www.ippnw.org*. IPPNW. Արխիվացված է the original (PDF) 2017 թ․ հունվարի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 12.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Առաքելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կառլեն Առաքելյան** (1 սեպտեմբերի, 1962, Ճարտար, Մարտունու շրջան - 30 հուլիսի, 1993, Մեհմանա), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Կառլեն Առաքելյանը ծնվել է 1962 թ. սեպտեմբերի 1-ին Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։ Ընտանիքով տեղափոխվել է Ստեփանակերտ։ Ավարտել է Ե. Չարենցի անվան թիվ 7 միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակի շարքերում։ Զորացրվելուց հետո ստացել է ավտոփականագործի մասնագիտություն և աշխատել հեռուստատեսությունում։ Մասնակցել է արցախյան շարժմանը, ծառայել Մարտակերտի գնդում. «Շիլկայի» նշանառու էր, որը տեղակայված էր Մեհմանա գյուղի տարածքում։ Զոհվել է 1993 թ. հուլիսի 30-ին Մեհմանայում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ Արիության մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Կառլեն Առաքելյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 9.
**Մայքլ Արրինգտոն** (անգլ.՝ Michael Arrington, մարտի 13, 1970(1970-03-13), Օրանժ (Կալիֆոռնիա), Օրինջ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), Սիլիկոնային հովտի տեխնոլոգիական ստարտափերին և ԱՄՆ-ի ու այլ երկրների տեխնոլոգիական նորություններին նվիրված TechCrunch բլոգի հիմնադիր և համահեղինակ։ Wired և «Ֆորբս» ամսագրերն Արրինգտոնին անվանեցին համացանցի ամենաազդեցիկ անձանցից մեկը։

2008 թվականին Արրինգտոնը Time ամսագրի կողմից ճանաչվեց ամենաազդեցիկ մարդկանցից մեկը ողջ աշխարհում։ Wired ամսագիրը նրան ներառեց նաև «համացանցային շատախոսներ»-ի ցանկում՝ նշելով նրա համակվածությունը Web 2.0-ով։

Կենսագրություն
--------------

Արրինգտոնը մեծացել է Հանտինգտոն-Բիչում (Կալիֆորնիա) և Սուրրեյ կոմսությունում (Անգլիա), սովորել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում և տնտեսագետի որակավորմամբ ավարտել է Կլերմոն-Մակկենի քոլեջը։ 1995 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանի իրավունքի դպրոցը։ Նա պրակտիկան անցել է O’Melveny & Myers-ում և Wilson Sonsini Goodrich & Rosati-ում՝ կորպորատիվ իրավունքի և արժեքավոր թղթերի ոլորտում։

Արրինգտոնը լքեց իրավաբանական պրակտիկան և միացավ Real Names ստարտափին, որը տապալվեց 100 միլիոն դոլարը գերազանցելուց հետո։ Արրինգտոնը եղել է համացանցային վճարումների Achex ընկերության հիմնադիրներից մեկը, որը First Data-ին վաճառվեց 32 միլիոն դոլարով, որն այժմ հանդիսանում է օնլայն Western Union-ի back-end-ը։

Արրինգտոնը համացանցում հռչակ ձեռք բերեց Սիլիկոնային հովտի մասին իր TechCrunch բլոգի շնորհիվ։ TechCrunch-ը գրում է համացանցային ստարտափերի և նորությունների մասին։ 2011 թվականի սեպտեմբերին Արրինգտոնը լքեց TechCrunch-ն ու AOL-ը։

Արրինգտոնը հայտնի է նրանով, որ հանդես է գալիս քոլեջները լքելու կոչերով։ 2010 թվականին Կալիֆոռնիայի համալսարանում «Կարկառուն նորարար» դասախոսությունների ժամանակ նա հայտարարեց. «Լավագույնը, որ կարելի է անել՝ մեկ տարի սովորել Հարվարդում և լքել այն։ Բոլորը կիմանան, որ Դուք բավականաչափ խելացի եք եղել՝ այնտեղ հասնելու համար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Forbes' 25 Web Celebrities
2. ↑  Wired 4th Most Powerful Blogger
3. ↑  "Michael Arrington - The 2008 TIME 100". Արխիվացված է the original 2013 թ․ օգոստոսի 22-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 8.
4. ↑  Wired Magazine's Which Blowhard Are You?
5. ↑  TechCrunch Bio Archived 2011-06-19 at the Wayback Machine.
6. ↑  CrunchBase Profile
7. 1 2  Arrington can generate buzz
8. ↑  ARIANNA HUFFINGTON: Mike Arrington Is Out At TechCrunch
9. ↑  Shirin Ghaffary. "Professor Says Michael Arrington Lives In An Ivory Tower". TechCrunch. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 2-ին. Retrieved 2011 թ․ հունիսի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Profile at CrunchBase
* Index of Michael Arrington's writings on uFollow
* "TechCrunch Site Makes Arrington A Power Broker", *Wall Street Journal*, 2006-11-03
* "The makings of a media mogul: Michael Arrington", *Elias Bizannes's blog*, 2008-12-26

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |

 |
**«Կարմիր ժիլետով տղան»** (ֆր.՝ Le Garçon au gilet rouge), ֆրանսիացի նկարիչ, պոստիմպրեսիոնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Պոլ Սեզանի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1888-ից 1890 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 80 × 64.5 սմ։

Այսօր «Կարմիր ժիլետով տղան» ստեղծագործությունը գտնվում է Էմիլ Բյուրլեի ֆոնդի հավաքածուում (Ցյուրիխ, Շվեյցարիա)։

Պատմություն
-----------

Պոլ Սեզանը նկարի հերոսին՝ կարմիր ժիլետով իտալացի տղային նկարել է չորս անգամ։

«Կարմիր ժիլետով տղան» ստեղծագործության այս տարբերակը հեղինակը վրձնել է 1888 թվականին։ Առաջին գնորդը եղել է արվեստի գործերի վաճառական Ամբրուազ Վոլարը. վերջինս կտավը ձեռք է բերել 1895 թվականին։ 1909 թվականին նկարը ձեռք է բերում հունգարացի կոլեկցիոներ Մարցել Նեմեշը, իսկ 1913 թվականին՝ գերմանացի վաճառական Գոտլիբ Ռիբերը։

Էմիլ Բյուրլեն Սեզանի այս կտավը ձեռք է բերել 1948 թվականին Ռիբերից։ Բյուրլեի մահից հետո, 1956 թվականին, նրա ժառանգները կտավը նվիրաբերեցին Էմիլ Բյուրլեի ֆոնդի հավաքածուին, որտեղ էլ պահվում է սկսած 1960 թվականից։

Նկարի մյուս տարբերակները պահպանվում էն Միացյալ Նահանգների թանգարաններում։

2008 թվականի փետրվարին «Կարմիր ժիլետով տղան» ստեղծագործությունը, որի արժեքը գնահատված է 91 միլիոն դոլար, հափշտակվել է թանգարանից։ 2012 ապրիլին նկարը հայտնաբերվել է Սերբիայում ու հետ վերադարձվել ֆոնդի հավաքածու։

Նկարագիր
--------

Նկարում պատկերված է կարմիր ժիլետով տղա։ Հիմնականում նկարված է հարուստ ու հագեցած թափանցիկ երանգներով։ Կոմպոզիցիան կառուցված է հիմնականում երեք անկյունագծով՝ տղայի մեջքից մինչև գլուխը, մուգ կանաչ վարագույրը տղայի թիկունքում և նստատեղի ու սեղանի միջև գոյացած անկյունը։ Դրանց հակադրվում են տղայի ձեռքի ու ոտքի դիրքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Feilchenfeldt W. Warman J.* The Paintings, Watercolors and Drawings of Paul Cezanne: An Online Catalogue Raisonné
2. 1 2  *Adriani G. Rezeptionsgeschichte* Cezanne Gemälde / DuMont Media Group — 1993. — P. 154.
3. ↑
4. ↑  Foundation E.G. Bührle: The Boy in the Red Vest (1889/90)
5. ↑  "The Boy in the Red Vest". In: *Cézanne*. Random House, 2005. с. 130.
6. ↑  Paul Cézanne: *Le Garçon au gilet rouge*, ca. 1888/90. Oil on canvas, 79.5 x 64 cm. Rewald no. 658. Provenance. Foundation E.G. Bührle Collection. Retrieved 17 December 2015.
7. 1 2  "Stolen Cezanne found by Serbian police". *BBC News*. 2012 թ․ ապրիլի 12. Retrieved 2012 թ․ ապրիլի 13.
8. ↑  "2 Paintings Stolen From Zurich Museum Didn’t Get Far". New York Times, February 20, 2008
9. ↑  "Reward for $180m Zurich art heist bandits". *Herald Sun*. 2008 թ․ փետրվարի 13. Արխիվացված է the original 2020 թ․ ապրիլի 3-ին. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Catalogue entry – The Paintings of Paul Cézanne

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կարմիր ժիլետով տղան** կատեգորիայում։ |
**Կարպաս** կամ **Կարպասիա** (հուն․ Καρπασία, թուրք․ Karpaz),թերակղզի Կիպրոս կղզու վրա։

Կարպասն իրենից նեկայացնում է երկար ու նեղ ցամաք, որը տարածվում է Միջերկրական ծովի մեջ հյուսիսարևելյան ուղղությամբ և ավարտվում է Անդրեասի հրվանդանով։ Կիրենիայի լեռնագագաթը գտնվում է թերակղզուց դեպի արևելք։ Կարպասի ամենաբարձր կետի բարձրությունը 364 մետր է։ Թերակղզու հյուսիսային և հարավային ափերին պահպանվել են ավազոտ երկար լողափներ, մինչ այժմ զբոսաշրջային ոչ մի ենթակառուցվածք այստեղ չի տեղակայվել (ավելի քան հայտնի լողափ «Ոսկե ավազներ»-ը հարավային ափին), սակայն 2000-ականներից ի վեր սկսվեց տնակային համայնքների շինարարությունը որոշ լողափների մոտ (օրինակ, Բաֆրա քաղաքի մոտակայքում)։

Հիմնական բնակչությունը կազմում են թուրքեր և կիպրացիներ, թերակղզում նաև ապրում են քրդեր և հույն կիպրացիներ (վերջիններս հիմնականում բնակվում են Ռիզոկարպասոյում՝ թերակղզու ամենախոշոր բնակավայրում)։

Թերակղզին հայտնի է վայրի տեսակի ավանակների պոպուլիացիաներով, որոնք գտնվում է վտանգի տակ։ Այս կենդանիներին պաշտպանելու համար պարբերաբար արշավներ են իրականացվում ինչպես հունական, այնպես էլ թուրքական երկրների կողմից։

Կարպասիայի գլխավոր տեսարժան վայրը Անդրեյ առաքյալի վանքն է։ Այն Կիպրոսի ուղղափառ եկեղեցու գլխավոր սրբավայրերից է։ Սակայն այն պատճառով, որ 1974 թվականից տարածքը գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության վերահսկողության տակ, Կարպասիայի եպիսկոպոսն ապրում է կղզու հունական մասում, իսկ ուխտավորները դժվարանում են այցելել այնտեղ։ Կարպասիաում նաև պահպանվել են բյուզանդական ոճով միջնադարյան եկեղեցիներ։ Այն մասնավորապես Պանայիա Քանաքարիա անվանումով նախկին վանական եկեղեցի էր XII դարում Բոլտաշլի գյուղում, Պանագիա Կիրան եկեղեցի էր VI-XII դարերում, ներկայումս այն լքված է, VI-XI դարերում Սուրբ Ֆիլոն եկեղեցուց մնացել են միայն ավերակներ, երեք եկեղեցիների ավերակներ էլ մնացել են Աֆենդրիկայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Кипр. Природа". *www.5sc.ru* (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2018 թ․ հուլիսի 18. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 15.
2. 1 2  *Вайс В.* Кипр. Путеводитель. — М.: Дискус Медиа, 2014. — С. 168. — 224 с.
3. ↑  "Donkey campaign unites Cypriots". *news.bbc.co.uk* (in անգլերեն). Retrieved 2019 թ․ մայիսի 15.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
4. ↑  "В монастырь св. Андрея теперь пускают за 1 евро". *www.lacosta.kiev.ua* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2009 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Retrieved 2009 թ․ նոյեմբերի 19.
5. ↑  "Карпасия". портал visit-cyprus.ru. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 20.
ՄՍՀՀ կոդավորված EAN-13 գծիկավոր կոդ
**Միջազգային Ստանդարտ Հերթական Համար** (**ՄՍՀՀ**, անգլ.՝ **International Standard Serial Number** (**ISSN**)), ունիկալ ութանիշ համար, որն օգտագործվում է որոշակի տեսակների պարբերական հրատարակությունների նույնականացման համար։ Այն ընդունված է ամբողջ աշխարհում նույնականացնելու և տարբերելու համար նույնանման հերթական անվանումներով հրապարակումները, ինչպես նաև օժանդակելու համար կատալոգավորման, միջգրադարանային փոխանակման և այլ գործընթացներին։

Երբ տպագրվում է որևիցե հրապարակում, որն ունի նման պարունակություն, սակայն հրապարակվել է տարբեր տեսքով, այն ստանում է տարբեր ՄՍՀՀ համար, որոնցից ամեն մեկը կցված է ոչ միայն պարունակությանը այլ նաև հրապարակման տեսակին, ճրինակ տպված և էլեկտրոնային հրապարակում տեսակները, անվանում են **տպված (print) ISSN** (**p-ISSN**) և **էլեկտրոնային (electronic) ISSN** (**e-ISSN** կամ **eISSN**)։

ՄՍՀՀ համակարգը սկզբում ստեղծվել էր որպես ԻՍՕ միջազգային ստանդարտ 1971 թվականին և հրատարակվել է որպես *ISO 3297* 1975 թվականին։ ԻՍՕ-ի *TC 46/SC 9* ենթակոմիտեն պատասխանատու է այս ստանդարտի համար։

Կոդի ֆորմատ
-----------

ՄՍՀՀ կոդի ֆորմատն է ութանիշ թիվ, որը բաժանված է գծիկով երկու չորսանիշ թվերի։ Վերջին թիվը կարող է լինել 0-9 թիվ կամ X նշան, և հանդիսանում է ստուգող թիվ։

Օրինակ՝ *Hearing Research* ամսագրի ՄՍՀՀ կոդն է 0378-5955, որտեղ վերջին 5 թիվը ստուգող թիվ է։

Ստուգող թվի հաշվարկի համար կարելի է կիրառել հետևյալ ալգորիթմը՝ 

ՄՍՀՀ թվի առաջին 7 նիշերի ստուգող թիվը հաշվարկվում է այդ նիշի բազմապատկումով իրենց դիրքով տվյալ թվում, դիրքը հաշվվում է աջից, և ունի հետևյալ արժեքները 8, 7, 6, 5, 4, 3, և 2՝
{\displaystyle 0\cdot 8+3\cdot 7+7\cdot 6+8\cdot 5+5\cdot 4+9\cdot 3+5\cdot 2}
{\displaystyle =0+21+42+40+20+27+10}
{\displaystyle =160}
Ստացված թիվը բաժանվում է 11-ի և ստացվում է ամբողջ թիվ և մնացորդ՝
{\displaystyle {\frac {160}{11}}=14{\mbox{ remainder }}6=14+{\frac {6}{11}}}
Եթե մնացորդ չի մնում, ստոգող թիվը ընդունվում է 0, մնացած դեպքեում մնացորդը հանվում է 11-ից և արդյունքը ընդունվում է որպես ստուգող թիվ՝
{\displaystyle 11-6=5}
տվյալ դեպքում ստուգող թիվն է 5-ը։
Լատիներեն մեծատառ X է գրվում միայն այն դեպքում, երբ ստացված ստուգող թվի արժեքը կազմում 10։
Գործում են առցանց ՄՍՀՀ կոդի ստուգման գործիքներ, որը հիմնված է վերը բերված ալգորիթմի վրա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Ինչ է ՄՍՀՀ-ն". ՄՍՀՀ Միջազգային կենտրոն. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 13.
2. ↑  "Կատալոգավորման ստանդարտները – ՄՍՀՀ ՄՔ կենտրոն". Բրիտանական գրադարան. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 15-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 14.
3. ↑  "ՄՍՀՀ, ստանդարտացված կոդ". ՄՍՀՀ միջազգային կենտրոն. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 13.
4. ↑  "ՄՍՀՀ առցանց ստուգիչ". Advanced Science Index. Արխիվացված է the original 2014 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 14.
5. ↑  "ՄՍՀՀ առցանց վավերացնող". Journal Seeker. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 9.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 63800 ՄՍՀՀ կոդերի ցանկ վերնագրերով
* *ՄՍՀՀ միջազգային կենտրոն*,
* «Կատալոգավորման մաս» (PDF), *ՄՍՀՀ ձեռնարկ*, ՄՍՀՀ միջազգային կենտրոն, արխիվացված  օրիգինալից 2011-08-07-ին, վերցված է 2014-09-04 .
* *Ինչպես ԱՄՆ հրատարակիչները կարող են ստանալ ՄՍՀՀ*, Միացյալ Նահանգներ: Կոնգրեսի գրադարան,  .
**Մեծ Անդյուգա** (ռուս.՝ Большая Андюга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի աջ ափին 1629 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 25 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 203 կմ²։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետի ավազանների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000057955
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005795
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Մեծ Անդյուգա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 26. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 25.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Մամեդ Սաիդ Օրդուբադիի տուն-թանգարան** (ադրբ.՝ Məmməd Səid Ordubadinin ev muzeyi), տուն-թանգարան, որտեղ ապրել է ադրբեջանական խորհրդային գրող, դրամատուրգ, գիտնական, հասարակական գործիչ, ԱԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1938) Մամեդ Սաիդ Օրդուբադին 1938-1950 թվականներին։ Թանգարանը գտնվում է Բաքվում Խագանի փողոցի 19 հասցեում։ Պատկանում է Ադրբեջանի Հանրապետության մշակույթի նախարարությունը։

Պատմություն
-----------

Ադրբեջանական խորհրդային գրող Մամեդ Սաիդ Օրդուբադին
1979 թվականին որոշում կայացվեց ստեղծել Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան։ Թանգարանը ստեղծվել է մի տան մեջ,ö որտեղ բանաստեղծը ապրում է 1938 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը։ 2006-ին թանգարանը փակվել էր խոշոր վերանորոգման համար։ 2009 թվականին թանգարանը վերաբացվեց։

Գործունեություն
---------------

Թանգարանի հիմնադրամն ունի 2000 ցուցահանդես, նրանցից 300-ը ցուցադրվում են։ Թանգարանը մի շարք վայրերում հանդիպումներ, հիշատակի օրեր, մրցույթներ և այլ միջոցառումներ է իրականացնում։ Ամեն տարի տեղի է ունենում գրողի հիշատակի օրերը թանգարանում։ Ցուցահանդեսը գտնվում է երկու սենյակում, ընդհանուր մակերեսը 60 մ²։

Ցուցահանդես
-----------

Ցուցահանդեսը գտնվում է երկու սենյակում, ընդհանուր մակերեսը 60 մ²։ Առաջին սենյակում ցուցադրվում են տնային իրեր, կահույք, գրասեղան, լուսանկարներ, նկարներ, գրքեր։ Սենյակի տեսքը պահպանվել է, քանի որ այն։

Երկրորդ սենյակը արտացոլում է Մամեդ Սաիդ Օրդուբադիի բոլոր ստեղծագործությունները։ Այստեղ ցուցադրվում են գրողի 20-րդ դարի սկզբից տպագրված գիրքը, ձեռագրերը, թերթերի և ամսագրերի նմուշներ։

Տես նաև
-------

* Ադրբեջանի պատմության թանգարան (Բաքու)
* Սամեդ Վուրղունի տուն-թանգարան
* Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան
* Նիզամի Գյանջևիի անվան ադրբեջանական գրականության թանգարան
* Մամեդ Սաիդ Օրդուբադի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "թանգարանի կայքը". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 21.
2. ↑  Մամեդ Սաիդ Օրդուբադիի տուն-թանգարան
3. ↑  Մամեդ Սաիդ Օրդուբադիի տուն-թանգարան
4. ↑  ДОМ-МУЗЕЙ М. С.ОРДУБАДИ ОТКРЫЛ СВОИ ДВЕРИ ПОСЛЕ КАПИТАЛЬНОГО РЕМОНТА
5. ↑  Дом-музей Мамеда Саида Ордубади (Баку)
**Մելիք-Հայկազ Բ Մելիք-Հայկազյան** (1533 - 1621), Քաշաթաղի մելիք (1551-1623)։

Մելիք-Հախնազարի որդին և հաջորդը, Մելիք-Հայկազյանների մելիքական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

1551 թվականին Հոր՝ Մելիք-Հախնազարի մահից հետո դարձել է Քաշաթաղի մելիք (Խանածախի)։ Նրա կառավարման ժամանակ մելիքությունը հասել է իր հզորության գագաթնակետին։ Նրա օրոք թուրքերը ռազմավարական նպատակներով Արցախի և Սյունիքի միջև ընկած ձորերում բնակեցնում են ռազմատենչ քրդական ցեղերի։ Քաշաթաղի մելիքության զորեղացումն ու դերի բարձրացումը եղել է թուրքական իշխանությունների մտահոգության առարկա։ Քրդական ցեղերի` Քաշաթաղում անմիջական բնակեցումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ թուրք-պարսկական պատերազմի ընթացքում` 1586-1607 թվականներին, Արաքս գետի ձախ ավազանին տիրում են թուրքերը։

Մելիք-Հայկազ Բ-ն երկարատև կռիվներ է մղում թյուրքալեզու ցեղերի դեմ, սակայն Օսմանյան կայսրության դեմ կռվող մելիքի ուժերը սպառվում են և նա գերի է ընկնում, ապա տարվում Գանձակ։ Որոշ ժամանակ անց ազատ է արձակվում ու ետ գնում Խնածախ։ Սակայն շուտով Արցախի և Սյունիքի այլ մելիքների հետ Մելիք-Հայկազը հեռանում է Պարսկաստան՝ Շահ Աբասի մոտ։ Մելիք-Հայկազն այնտեղ Շահ Աբասի կողմից արժանանում է առանձնահատուկ ուշադրության։ Նա, Շահ Աբասից ստանում է «Գոջա ասլան» («Ծեր առյուծ») պատվավոր մականունը։ Շահ Աբասը Մելիք-Հայկազին մի հրովարտակով շնորհում է «սադրինիշին» տիտղոսը, որը նշանակում է թագավորի մոտ առաջին տեղում նստող, գահերեց։ Մելիք-Հայկազ Բ-ի հրամանատարությամբ պարսկական զորքերը բազմիցս հաղթանակներ են տանում թուրքերի նկատմամբ։ Նրա դիվանագիտական ջանքերի և, նրա կողմից Սյունյաց իշխանավորներից վերցրած խնդրագրի հիման վրա էլ ժամանակից շուտ սկսվում է Շահ Աբասի արշավանքը դեպի Արևելյան Հայաստան։ Պարսկաստանի արտաքին քաղաքական նպատակները համընկնում են հայ գործիչների ծրագրերին, որի նպատակն էր էր՝ վերջ տալ օսմանյան տիրապետությանը Արցախում և Սյունիքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "«Մելիք-Հայկազ Բ», Սերգեյ Հախվերդյան, 2016". Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  «Պատմություն», Առաքել Դավրիժեցի, թարգմ. առաջ. և ծանոթագր.՝ Վարագ Առաքելյան, Երևան, 1988, էջ 25, 176․
3. ↑  «Հայերեն ձեռագրերի ԺԷ դարի հիշատակարաններ (1601-1620 թթ.)», Հատոր Ա, Նյութեր հայ ժողովրդի պատմության Գիրք 14. Կազմ. Վ. Հակոբյան, Ա. Հովհաննիսյան. - Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ. 1974, էջ 206-207․
4. ↑  «Երկեր» Րաֆֆի, հատոր 10, Երևան, 1964, էջ 371․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 167)։*  |
**Կարտուխա** (իսպ.՝ Isla de la Cartuja — «Կարտեզյան վանքի կղզի») փոքր կղզի է Գվադալկիվիր գետի ափին Սևիլյայում։ Մտնում է Տրիանա (իսպ.՝ Triana) քաղաքային շրջանի կազմի մեջ։

Կղզին անունը ստացել է Կարտեզիան վանքի շնորհիվ, որը գտնվում է կղզու հարավային մասում։ Չնայած որ այն գտնվում է Սևիլյայի մոտ, Սևիլյան կղզիին չէր կառավարվում մինչև 20-րդ դարի սկիզբ։ 1992 թվականին Կարտուխա կղզին մասնակցել է համաշխարհային ցուցահանդեսի։ Այնուհետև ցուցահանդեսի ավարտից հետո այն դարձել է գիտատեխնոլոգիական պարկ «Կարտուխա 93»։ Կղզու վրա են գտնվում Սևիլյան համալսարանի մի քանի կենտրոններ, ինչպես նաև Անդաուլյան կենտրոնը, որի վանքի պատերին ժամանակակից արվեստի նմուշներ են և կա նաև այգի՝ «Կախարդական կղզի» անունով։ Կղզին քաղաքին է միացվում մի քանի կամուրջներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Կարտուխա կղզի". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 25-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Կարտուխա 93» գիտատեխնոլոգիական պարկի պաշտոնական կայք Archived 2013-10-22 at the Wayback Machine.
* Archived 2013-03-09 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Մահաթմա Գանդիի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Махатме Ганди), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է հնդիկ քաղաքական և հոգևոր առաջնորդ, Հնդկաստանի` Մեծ Բրիտանիայից անկախանալու շարժման ղեկավար և գաղափարախոս Մահաթմա Գանդիին (1869-1948)։ Քանդակը տեղադրված է Ինդիրա Գանդիի հրապարակից քիչ հեռու, Ռամենկի շրջանում։

Պատմություն
-----------

Մահաթմա Գանդիի հուշարձանը Հնդկաստանի կառավարության և ժողովրդի նվերն է Մոսկվային։ Այն հանդիսավորությամբ բացվել է 1988 թվականի հուլիսի 8-ին։

Հուշարձանի հեղինակը հնդիկ քանդակագործ Գաուտամ Պալն է։ Հուշարձանի պատվանդանը նախագծել են ճարտարապետներ Վ. Վ. Պասենկոն և Ի. Պ. Կրուգլովը, իսկ կառուցել է կոնստրուկտոր Վ. Ե. Կորեին։

Հուշարձանը քանդակված է Մահաթմա Գանդիի քանդակների համար արդեն ավանդական ոճով. նա պատկերված է ճգնավորներին բնորոշ ավանդական հագուստով և, ուխտավորի գավազանին հենված, լայն քայլով առաջ գնալիս։ Այս կերպարը մարմնավորում է Գանդիի բարձր հոգևոր անձնանվիրությունը, նրա անձնազոհությունը ճշմարտությունը փնտրելիս։ Պատվանդանին արված է պարզ մակագրություն`

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ՄԱՀԱԹՄԱ
ԳԱՆԴԻ |  |

Սկզբնապես Մահաթմա Գանդին պատկերված էր ակնոցով, բայց այն կոտրել են այլևս չեն վերադարձվել։ Վանդալների հարձակմանն է ենթարկվել նաև գավազանը, և այն ստիպված էին վերականգնել։

Արձանի հարևանությամբ տեղադրված է սալիկ, որտեղ համառոտ պատմվում է Մահաթմա Գանդիի մասին և նշվում են հուշարձանի հեղինակները։

Մահաթմա Գանդիի հուշարձանից քիչ հեռու` Ինդիրա Գանդիի հրապարակում է գտնվում հնդիկ մեկ այլ քաղաքական գործիչ Ինդիրա Գանդիի հուշարձանը։

Աղբյուրներ
----------

* "Памятник Ганди в Москве". Памятники всего мира. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 20.
* "Памятник Махатме Ганди". Географический факультет МГУ им. М. В. Ломоносова. Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 21-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 20.
Միջազգային տիեզերական կայան
**Միջազգային տիեզերական կայան** (**ՄՏԿ**), (անգլ.՝ International Space Station, **ISS**), որպես բազմանպատակ տիեզերական հետազոտական համալիր օգտագործվող վարվող ուղեծրային կայան։ ՄՏԿ-ն համատեղ միջազգային նախագիծ է, որին մասնակցում են 15 երկիր (Բելգիա, Բրազիլիա, Գերմանիա, Դանիա, Իսպանիա, Իտալիա, Կանադա, Նիդեռլանդներ, Նորվեգիա, Ռուսաստան, ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Շվեդիա, Ճապոնիա)։
ՄՏԿ-ի կառավարումն իրականացվում է՝ ռուսական մոդուլով՝ Կորոլյովում Տիեզերական թռիչքների կառավարման կենտրոնից, ամերիկյան մոդուլով՝ Լինդոն Ջոնսոնի անվան Տիեզերական թռիչքների կառավարման կենտրոնից Հյուստոնում։ Եվրոպական «Կոլումբոս» ու ճապոնական «Կիբո» լաբորատոր մոդուլների կառավարումը ղեկավարում են Եվրոպական տիեզերական գործալալության ղեկավարության (Օբերպֆաֆֆենհոֆեն, Գերմանիա) ու Ճապոնիայի օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալության (ք. Ցուկուբա, Ճապոնիա) կենտրոնները։ Կենտրոնների միջև անցկացվում է ինֆորմացիայի ամենօրյա փոխանակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "European Participation" (in անգլերեն). ԵՏԳ-ի կայք.
2. ↑  "International Space Station" (in անգլերեն). Каталог NSSDC ID. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունվարի 22. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 28.
3. ↑  "Archive of official government documents related to the ISS" (in անգլերեն). International Space Station Guide. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունվարի 22. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 28.
4. ↑  "European Participation" (in անգլերեն). Сайт ЕКА. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունվարի 22. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 28.
5. ↑  "Միջազգային տիեզերական կայան։ Տեղեկանք։" (in ռուսերեն). Ռիա Նովոստի. 2010 թ․ հուլիսի 26. Արխիվացված from the original on 2014 թ․ հունվարի 8. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 13–ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տիեզերագնաց Մաքսիմ Սուրայևի օրագիրը Archived 2013-08-30 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Տեասխցիկ և խոսակցություններ ՄՏԿ-ում (անգլ.)
**Մեթյու Մադենյան** (ֆր.՝ Mathieu Madénian, հուլիսի 23, 1976(1976-07-23), Պերպինյան), ֆրանսահայ կատակերգու դերասան և սյունակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Մադենյանը ծնվել է Ֆրանսիայի հարավում՝ Պերպինյան քաղաքում։ Ունի հայկական և գերմանական ծագումնաբանություն։ Մեծացել է Սալեյլեսում՝ քաղաք, որը համարվում է Պերպինյանի արվարձաններից մեկը։ Սալեյլեսում Մադենյանն ստացել է իր դպրոցական կրթությունը։ Ստանալով քրեագետի մագիստրոսական դիպլոմ՝ Մեթյուն դարձել է իրավաբան։ 25 տարեկանում թողել է իրավաբանի մասնագիտությունը՝ կատակերգական ֆիլմերում նկարահանվելու համար։

Իր առաջին դերը խաղացել է «Մի տղա, մի աղջիկ» (ֆր.՝ Un gars, une fille) ֆիլմում, որտեղ նա կատարել է մի շարք ետկադրային թարգմանություններ՝ Ժան Դյուժարդենի և Ալեքսանդրա Լեմի հետ միասին։ Քադեր Օնի համար գրել է մի քանի սթենդափեր, որոնց մեծ մասը բեմականացվել են Դյուպոն Վիրգուլ թատրոնում։

2010 թվականի սեպտեմբերից Միշել Դրյուքերի հետ միասին վարել է «Կհանդիպենք հաջորդ կիրակի» հաղորդաշարը։ Հաղորդման ժամանակ վարել է հումորային էջ՝ փոխարինելով Ան Ռումանոֆին, Նիկոլա Կանտելոպին և Էրիկ Անտուանին։

2010-2011 թվականներին Ժան Մարկ Մորանդինիի հետ միասին մասնակցել է «Le Grand Direct des Médias» հաղորդմանը, որը հեռարձակվել է Europe 1 հեռուստաընկերությամբ։

Սկսած 2011 թվականի սեպտեմբերից դարձել է Միշել Դրյուքերի «Հրավիրեք հյուրին» հաղորդման սյունակագիր, որը նույնպես հեռարձակվել է Europe 1-ով։

2015 թվականի հունվարի 7-ին Մադենյանը չի գնացել աշխատանքի՝ դրանով խուսափելով Շառլի Էբդո շաբաթաթերթի խմբագրատան վրա կատարված ահաբեկչական հարձակումից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ghazanchyan, Siranush (2015 թ․ հունվարի 8). "Mathieu Madénian, the French Armenian columnist, who escaped the Charlie Hebdo attack". Public Radio of Armenia.
2. 1 2  "Mathieu Madenian - Le rire made in Perpignan". *France Soir* (in ֆրանսերեն). 2010 թ․ ապրիլի 27. Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 15-ին. Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 7.
3. ↑  Jacques Meyer (2011 թ․ նոյեմբերի 11). "Mathieu Madénian dans les pas de son enfance". *L'Indépendant* (in ֆրանսերեն).
4. ↑  "Europe 1: Regardez les nouveaux chroniqueurs de Morandini". *jeanmarcmorandini.com* (in ֆրանսերեն). 2010 թ․ օգոստոսի 25.
5. ↑  "Michel Drucker : Il se lâche, surprend et ça marche !". *purepeople.com* (in ֆրանսերեն). 2011 թ․ օգոստոսի 24.
6. ↑  Provost, Lauren (2015 թ․ հունվարի 7). "VIDÉO. Mathieu Madénian commente l'attentat de Charlie Hebdo et apprend la mort de Charb et Cabu en direct à la télévision". *The Huffington Post* (in ֆրանսերեն).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Մեթյու Մադենյան Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 167230637 · ISNI: 0000000129745311 · VIAF: 305421567 · WorldCat VIAF: 305421567 |

 |
**Մեծ Բլասկետ** (իռլանդերեն՝ An Blascaod Mór անգլ.՝ Great Blasket), կղզի Իռլանդիայի հարավ-արևմուտքում, ամենամեծ կղզին Բլասկետի կղզիների մեջ։ Այժմ կղզին անմարդաբնակ է, սակայն մարդիկ կարող են այցելել այնտեղ լաստանավով։

Աշխարհագրություն
----------------

Մեծ Բլասկետը պատված է խիտ մակերեսով՝ օրոճով։ Այնտեղ ճագարներ են բուծվում։ Կղզում երբեք չեն բուծվել նապաստակներ, գորտեր և աքիսներ։

Պատմություն
-----------

Չարլզ Սմիթի The Ancient and the Present State of the County of Kerry֊ի (1756) համաձայն, կղզին անմարդաբնակ է եղել մինչև 1710 թվականը, եթե չհաշվենք վանականներին, որոնք այտնեղ ապրել են հնագույն ժամանակներում։ Կան նաև արձանագրություններ այն մասին, որ կղզին բնակեցված է եղել նաև 1597 թվականին։ 1840 թվականին կղզում ապրել են մոտավորապես 150 բնակիչներ, սովից հետո նրանք դարձել են 100-ը։ 1916 թվականին կղզում բնակվել է 176 բնակիչ (ինչը ամենամեծ թիվն է կղզում պատմության ընթացքում), հետո մինչև 1953/54 թվականները անկում է գրանցվել, և արդյունքում կղզին լքվել է։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Fiontar (DCU) and The Placenames Branch (Department of Community, Equality и Gaeltacht Affairs). "Placenames Database of Ireland" (in իռլանդերեն and անգլերեն). Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 8.
2. ↑  "THE BLASKET ISLANDS: Historical Information Na Blascaodaí" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2011 թ․ փետրվարի 17-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 8.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 242969373 · WorldCat VIAF: 242969373 |

 |
Կարսոն ազգային անտառի քարտեզ
Բիգորնի ոչխարները Քարսոնի ազգային անտառում
**Կարսոն ազգային անտառ** ազգային անտառ ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի հյուսիսում։ Այն տարածվում է 6.070 քառակուսի կիլոմետր (1,5 միլիոն ակր) և վերահսկվում է ԱՄՆ անտառային ծառայության կողմից։ Անտառային ծառայությունը իր քաղաքականությամբ թույլատրում է օգտագործել այն որպես արոտավայր, ժամանցի վայր և ռեսուրսների արդյունահանման համար։

Աշխարհագրություն
----------------

Կարսոն ազգային անտառում է գտնվում Նյու Մեքսիկոյի ամենաբարձր գագաթը` Վիլերը, որի բարձրությունն է 4011 մետր։

Անտառի մեծ մասը գտնվում է Ռիո Արիբաում (63.4%) և Տաոս (34.65%) շրջաններում, բայց փոքր տարածքներ գտնվում են նաև Մորա և Կոլֆեքս շրջաններում։

Վայրի բնություն
---------------

Անտառում բնակվում են բազմատեսակ կենդանիներ։ Դրանց մեջ ներառվում են սևապոչ եղջերուն, վապիտին, պուման, սև արջը և այլն։ Կան նաև բազմատեսակ միջատներ և թռչուններ։ Կարսոնում կան չորս հարյուր մղոն երկարությամբ լեռնային առուներ և մեծ թվով լճեր։ Այստեղ գալիս են մեծ թվով ձկնորսներ ձուկ որսալու համար։

Պատմություն
-----------

Անտառում նախկինում բնակվել են հին Պուեբլո ժողովուրդները, որոնք թողել են մեծ թվով հետքեր, որոնք հնագետների պեղումների վայրեր են դարձել։ Որոշ տարածքներ դարձել են Իսպանական թագավորների և Մեքսկայի կառավարության օգտագործման հողեր։ Մեքսիկա-ամերիկյան պատերազմից հետո հիմնվեց ազգային անտառը և անվանվեց ամերիկացի հայտնագործող Քիթ Կարսոնի պատվին։

Կարսոն ազգային անտառը Տաոս ազգային անտառի և Խեմես ազգային անտառի հետ միասին հիմնադրվել է 1908 թվականի հուլիսի 1-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Land Areas of the National Forest System" (PDF). U.S. Forest Service. January 2012. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 26.
2. ↑  "The National Forests of the United States" (PDF). ForestHistory.org. Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ փետրվարի 12-ին. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 26.
3. ↑  Davis, Richard C. (September 29, 2005) (pdf), *National Forests of the United States*, Forest History Society, արխիվացված  օրիգինալից 2013-02-12-ին, վերցված է 2017-02-21

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարսոն ազգային անտառ - ԱՄՆ անտառային ծառայություն
**Մակարիմ Մագադեև** (թաթ.՝ Мәкәрим Әдһәм улы Мәһдиев դեկտեմբերի 23, 1901(1901-12-23), Ազնակաևսկի շրջան, Թաթարստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - հուլիսի 10, 1938(1938-07-10)), թաթար դերասան, ռեժիսոր, թատերագետ։ Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության ժողովրդական արտիստ։

Կենսագրություն
--------------

Մակարիմ Մագադեևը ծնվել է 1901 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Սամարայի նահանգի Նիժնայա Օկա գյուղում, գյուղական մուազինի ընտանիքում։ Ազգությամբ թաթար է։

Սովորել է գյուղական մեդրեսում, Կազանի թաթարական ուսուցչական դպրոցում, որտեղ էլ հաղորդակցվել է սիրողական թատրոնին։ 1917-1921 թվականներին եղել է տարբեր շարժական անտրեպրիզների մասնակից, կարմիր բանակային թատրոնի, Ուֆիմյան պետական թաթար-բաշկիրական ցուցադրական թատրոնի դերասան։ 1922-1926 թվականներին սովորել է Թատերական արվեստի կենտրոնական տեխնիկումում և նույն ժամանակ աշխատել է Մոսկովյան թաթարական աշխատանքային թատրոնում։ 1926 թվականից Վ. Մուրտազին-Իմանսկու հրավերով ուսուցիչ և կառավարիչ է աշխատել Արվեստների բաշկիրական տեխնիկումի թատերական բաժնի ուսումնական մասում։

1930 թվականից մինչև ձերբակալությունը (05.09.1937) եղել է Բաշկիրական ակադեմիական դրամայի թատրոնի դերասան և ռեժիսոր, իսկ 1933 թվականից սկսած` նաև գեղարվեստական ղեկավար։ Բաշկիրական թատրոնի պատմության մեջ է մտել որպես «ազգային բեմի բարենորոգիչ»։ Նրա գրչին են պատկանում բաշկիրական ազգային թատրոնի պատմության ու գեղագիտության վերաբերյալ հոդվածներ։

Բաշդրամթատրոնի բեմում նրա կողմից բեմադրված առավել հայտնի աշխատանքներից են «Ոչխարների աղբյուր» (Լոպե դե Վեգա), «Ավազակներ» և «Դաժանություն և սեր» (Ֆրիդրիխ Շիլլեր), «Ռևիզոր» (Նիկոլայ Գոգոլ), «Առանց մեղքի մեղավորները» (Ալեքսանդր Օստրովսկի), «Ալատաու», «Սիբիրացի Գիլմանը», «17-30» (Աֆզալ Տագիրով), «Պաների երկրում», «Պորտֆել» (Նակի Իսանբետ), «Ավանգարդ» (Վալենտին Կատաև), «Պլատոն Կրեչետ» (Ալեքսանդր Կորնեյչուկ) ստեղծագործությունները։

1937 թվականի սեպտեմբերին ձերբակալվել է ՌԽԴՍՀ քրեական օրենսգրքի 58-8 և 58-11 հոդվածներով։ 1938 թվականի հուլիսի 10-ին գնդակահարվել է Մոսկվայում։ Նրա թաղման տեղը հայտնի չէ։

Արդարացվել է 1957 թվականին։

Ընտանիք
-------

Կինը` ԽՍՀՄ ժողովրադակն արտսիտ Զայտունա Բիկբուլատովան է, որդին` Լիր Մագադեև։

Հայրը` Ադգամ Մագադեև, մուազին էր, բռնաճնշման է ենթարկվել 1930 թվականին, Մագնիտոգորսկ քաղաքում, որտեղ մահացել է քաղաքի շինարարության ժամանակ։ Ունեցել է երկու քույր և մեկ եղբայր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ГБУКиИ РБ Башкирский академический театр драмы имени Мажита Гафури.»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 28-ին։ Վերցված է 2020 թ․ մարտի 5
2. ↑  БД «Жертвы политического террора в СССР»; Книга памяти Республики Башкортостан.

Աղբյուր
-------

* Башкирский государственный академический театр драмы. Сост. В. Г. Галимов, С. С. Саитов. Уфа,1969.
* Последний спектакль Макарима Магадеева.
Տղամարդ, որի մազերը հարդարված են մակասարի ձեթով, 1903-1914 թվականներ:
**Մակասարի ձեթ**, մոխրագույն բուսական յուղ, որն օգտագործվում է մազերի աճեցման և հարդարման մեջ։ Տարածված է եղել 19-րդ դարի Անգլիայի տղամարդկանց շրջանում, իսկ 20-րդ դարի սկզբից՝ որպես մազերի կոնդիցիոներ։

Մակասարի ձեթը տարբեր տեսակի բուսական յուղերի խառնուրդ է։ Մակասարի ձեթի բաղադրության մեջ է մտնում կոկոսի և արմավենու յուղ (հիմնական բաղադրիչ), իլանգ-իլանգի եթերային յուղ, եգիպտացորենի ձեթ, երիժնակի յուղ և վիտամինային կոմպլեքս։ Իր անունն ստացել է Ինդոնեզիայի Մակասար քաղաքի պատվին, որտեղից ստանում էին մակասարի յուղի բաղադրիչները (ի սկզբանե հիմնական բաղադրիչը ցեյլոնյան կաղնին էր կամ մակասարյան ծառը՝ *Schleichera oleosa*): Յուղը արտահանվում էր Անգլիա, որտեղ այն բուրահաղորդում էին և վաճառում որպես մազերի օգտակար քսուք և գովազդում որպես ճաղատացման դեմ միջոց։

Բանաստեղծ Ջորջ Բայրոնը իր «Դոն Ժուան» պոեմում հիշատակում է մակասարի ձեթը. «*Ես նրա բարձր պարգևը կարող եմ համեմատել միայն քո ձեթի հետ, դյութիչ Մակասար*»։ «Ալիսը հայելու աշխարհում» աշխատության մեջ Լուիս Քերոլը պատմում է «Ռոլանդի մակասարի ձեթի» մասին։

Յուղը շատ ճարպոտ է և դժվար է չորանում։ Ձեթի տարածման հետ տնային տնտեսուհիները փափուկ կահույքի գլխակալները ստիպված էին պատել հատուկ անձեռոցիկներով, որ երեսքաշի վրա չմնային յուղային հետքեր։ Ժամանակի ընթացքում այդ անձեռոցիկներն սկսեցին անվանել համակամասարներ։ Այժմ այսպիսի անձեռոցիկներ կամ կտորներ են օգտագործում ինքնաթիռների, գնացքների և ավտոբուսների նստատեղերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Men's Hair Care Lesson: How Conditioner Works". Detailsformen.com. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
2. ↑  "Ylang-ylang essential oil information". Essentialoils.co.za. 2014 թ․ մայիսի 29.
3. ↑  Ghosh, P; Chakraborty, P; Mandal, A; Rasul, M G; Chakraborty, Madhumita; Saha, A (март 2011). "Triterpenoids from *Schleichera oleosa* of Darjeeling Foothills and Their Antimicrobial Activity". *Indian Journal of Pharmaceutical Sciences*. **73** (2): 231–233. doi:10.4103/0250-474x.91568. PMC 3267311. PMID 22303070.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)
4. ↑  Charles Dickens, *Sketches by Boz* 1836: Tales: Ch 4, The Tuggses at Ramsgate

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ylang-Ylang
* Macassar Oil for the Hair Archived 2014-04-07 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Մելիսանի** (հուն․՝ Μελισσάνης), քարանձավային լիճ հունական Կեֆալիա կղզու արևելյան ափին, Սամի քաղաքից 2 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Երկրաբանություն և ջրաերկրաբանություն
------------------------------------

Տեսանյութ քարանձավից։
Մելիսանին պատկանում է կարստե քարանձավային լճերի կատեգորիային։ Քարանձավի «գմբեթը» փլուզվել է ենթադրաբար մ․թ․ա երկրորդ հազարամյակում, ստալակտիտներ և ստալագմիտներ կան քարանձավի մեծ մասում։ Քարանձավի ստորին հատվածում, 20 մ խորության վրա կա լիճ։ Լճի խորությունը տատանվում է 10-30 մ միջև։ Լճի գոյացման մոտավոր տարիքը 20 հազար տարի է։ Ջուրը աղի է, քանի որ բացի շրջակա բարձունքներից և մթնոլորտից եկող քաղցրահամ ջրից, քարանձավը լցվում է և ծովային ջրով։ Լճի հսկայական կարստե ջրանցքները ուսումնասիրվել են քարանձավային ջրասուզակների կողմից։

Լճի աղի ջրերը, անցնելով բազմաթիվ ջրանքներով, կազմավորում են ափամերձ և ստորջրյա աղբյուրներ։ Մելիսանի քարանձավի ստորերկրյա ջրերի արտահոսքը դուրս է գալիս Ֆրիդի լողափ։ Լճի աղի ջուրը կղզու հայտնի ջրաերկրաբանական երևույթներից մեկն է․ ծովի ջուրը ներծծվում է կղզու արևմտյան հատվածում գտնող ձագարափոսերի մեջ, և դուրս է գալիս Սամի ծոց։

Առասպելաբանություն և պատմություն
--------------------------------

Հնում տեղի բնակիչները կարծում էին, որ քարանձավ-լճում բնակվում է նիմփա։ Մելսիանի քարանձավային լճի երկրորդ ուսումնասիրությունը կատարել է հույն քարանձավագետ Յա․ Պետրոխիլոսը։ Այն տեղեկատվությունը, որ հնում քարանձավը նիմփաների սրբատեղի է եղել, ինչ-որ չափով հաստատվում է պեղումների արդյունքում դուրս բերված գտածոներից։ Հնագետ Ս․ Մարտինոսը քարանձավում գտել Պան աստծո և սկավառակի քանդակներ, որի վրա պատկերված են պարող նիմփաներ։

Այժմ
----

Քարանձավը և լիճը բաց են այցելության համար։ Դեպի լիճ մուտք ապահովելու համար թունել է կառուցվել դեպի լիճը։

Պատկերասրահ
-----------

* Մելիսանի լճից հայտնաբերված գտածոներ, Արգոստոլիոնի հնագիտական թանգարան։Մելիսանի լճից հայտնաբերված գտածոներ, Արգոստոլիոնի հնագիտական թանգարան։
* Լիճը հիմնականում քարանձավում էԼիճը հիմնականում քարանձավում է
* Քարանձավի վերին հատվածըՔարանձավի վերին հատվածը
* Լճի մաքուր ջուրըԼճի մաքուր ջուրը

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Սեղմեք պատկերի վրա այն մեծացնելու համար։* |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Salt water encroachment in the low-altitude karst water horizons of the island of Kephallinia*. V. Maurin, J. Zoetl. Symposium on hydrology of fractured rocks 1965, IAHS Redbooks Pub74 1967.
2. ↑  "Γιάννης και Άννα Πετροχείλου, σπηλαιολόγοι — Visit Kythera". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 2-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 22.
3. ↑  ΛΙΜΝΟΣΠΗΛΑΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΝΗΣ, ΣΠΗΛΑΙΟ ΜΕΛΙΣΣΑΝΙ, Μελισάνη, λιμνοσπήλαιο Μελισσάνης, Μελισσάνη, διαμονή στη Κεφαλονιά, καταλύματα
4. ↑  Пещерное озеро Мелиссани в Греции (23 фото)