**Փոլ Քեյն** (անգլ.՝ Paul Kane, սեպտեմբերի 3, 1810(1810-09-03)[…], Մալլոու, Կորկ, Մանսթեր, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - փետրվարի 20, 1871(1871-02-20)[…], Տորոնտո, Կանադա), իռլանդական ծագումով կանադացի նկարիչ։ Հայտնի է Կանադայի արևմուտքի բնիկներին և այսպես կոչված «Օրեգոնի երկրի» ամերիկյան բնիկներին պատկերող նկարներով։

Կյանքը
------

Փոլ Քեյնը մեծացել է Տորոնտոյում։ Նկարել սովորել է ինքնուրույն` առավել կատարելագործվելով Եվրոպա կատարած ճանապարհորդության ընթացքում արևմտյան վարպետների աշխատանքները կրկնօրինակելով։ Ձեռնարկել է երկարատև երկու ճանապարհորդություն Կանադայի հյուսիս-արևմուտք 1845 և 1846-1848 թվականներին։ Առաջին ուղևորության ժամանակ նա Տորոնտոյից մեկնել է Սու Սենտ Մարի, իսկ երկրորդ ուղևորության ժամանակ նա Տորոնտոյով ժեռուտ ճանապարհով հասել է Վանկուվերի ֆորտ, ապա` Վիկտորիա ֆորդ, այնտեղից էլ` Կոլումբիա նահանգ (կանադացիներն այն անվանում են Օրեգոն), ինչը դարձել է նրա երկրորդ ուղևորության վերջնակետը։ Քեյնը վավերագրել է հնդկացիական ցեղերի կյանքը, կատարել էսքիզներ, իսկ Տորոնտո վերադառնալով` յուղաներկով ավարտին հասցրել դրանք։ Քեյնի աշխատանքները մեծ արժեք են ներկայացնում ազգագրագետների համար։ Իր աշխատանքները նկարիչն ավարտին է հասցրել արվեստանոցում` հաճախ ռեալիստական պատկերները հօգուտ դրամատիզմի լուծելով։

Քեյնը ծնվել է Իռլանդիայի Կորկ կոմսության Մալոու քաղաքում, բազմազավակ ընտանիքում։ Հայրը մինչև 1801 թվականը ծառայել է արքայական հեծելազորում։ 1819-1822 թվականներին ընտանիքը տեղափոխվել է Կանադա` բնակություն հաստատելով Յորքում։ 1834 թվականի մարտին, տեղափոխվելով Օնտարիո, Փոլ Քեյնը աշխատանքի է անցնում կահույքագործական ֆաբրիկայում։ Հենց այդ շրջանում էլ ստեղծում է իր առաջին նկարները` նկարելով տեղի նշանավոր գործիչների դիմանկարները, այդ թվում` շերիֆի։ 1836 թվականին Քեյնը տեղափոխվում է Դետրոյթ, որտեղ այդ ժամանակ ապրում էր նկարիչ Ջեյմս Բոումանը, որի հետ Քեյնը հանդիպել էր դեռևս Յորքում։ Հենց Բոումանն է համոզում Քեյնին մեկնել Եվրոպա` սովորելու։ Նրանք պատրաստվում էին մեկնել երկուսով, սակայն Քեյնը մշտապես ձգձգում էր մեկնումը հավանաբար ֆինանսական միջոցների պակասության պատճառով։ Որոշ ժամանակ անց Բոումանը ամուսնանում է և հրաժարվում սովորելու նպատակով Եվրոպա մեկնելու իր ծրագրերից։ Հաջորդ հինգ տարիները Քեյնն անցկացնում է Ամերիկայի միջին արևմուտքով ճանապարհորդելով` հասնելով Նոր Օռլեան։

1841 թվականին նկարիչը Նոր Օռլեանից նավով տեղափոխվում է Մարսել։ Չունենալով միջոցներ գեղարվեստական դպրոցում սովորելու համար` նա երկու տարի թափառում է Եվրոպայում` այցելելով թանգարաններ և արտանկարելով նշանավոր վարպետների գործերը։ Մինչև 1842 թվականը նա լինում է Իտալիայում, այնուհետև տեղափոխվում Փարիզ, այնտեղից էլ` Լոնդոն, որտեղ ծանոթանում է ամերիկացի բնանկարիչ Ջորջ Քեթլինի հետ (George Catlin), ով պատկերում էր հնդկացիական ցեղերի կյանքն ու կենցաղը։ Քեթլինը այդ ժամանակ շրջագայում էր Եվրոպայում` վաճառելով իր «Հյուսիսամերիկյան հնդկացիների բարքերը, սովորույթներն ու պայմանները» գիրքը (Manners, Customs and Conditions of the North American Indians): Քեթլինը դասախոսություն էր կարդում Պիկադիլիի եգիպտական դահլիճում, որտեղ ներկայացված էին նաև իր մի քանի գործերը։ Իր գրքում Քեթլինը հավատացնում էր, որ ամերիկյան հնդկացիների մշակույթը անհետացման եզրին է, և անհրաժեշտ է այն վավերագրել։

Քեյնը, բերված փաստարկումները համոզիչ համարելով, որոշում է միանալ աշխատանքներին, որ այդքան կարևոր էին պատմության տեսանկյունից։ Նա Ամերիկա է վերադառնում 1843 թվականին, Ալաբամա նահանգի Մոբիլե քաղաքում հիմնում է ստուդիա և աշխատում որպես դիմանկարիչ այնքան ժամանակ, մինչև փակում է պարտքերը։ 1844 թվականին նա վերադառնում է Տորոնտո և սկսում պատրաստվել իր առաջին մեծ ճամփորդությանը։

Երկու ճանապարհորդությունների ընթացքում Քեյնը ստեղծել է մոտ 700 էսքիզ և 100-ից ավել գեղանկարներ` աշխատելով մատիտով, ջրաներկով, յուղաներկով։ Գեղանկարչության մեջ նա մեծ տեղ էր հատկացնում մանրամասնությունների պատկերմանը` երբեմն, սակայն, թույլ տալով պատմական անճշտություններ։ Այսպես` նրա ամենահայտնի գործերից մեկում` «Կինը երեխայի հետ» նկարում, նա պատկերել է չինուկ ցեղի երեխային կաուլից ցեղի կնոջ հետ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Ֆրեդերիկ Ռեմինգթոն
* Չարլզ Դիս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Paul Kane (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
4. 1 2 3 4
5. 1 2  *University of Toronto, Laval University* Dictionary of Canadian Biography, Dictionnaire biographique du Canada / G. Brown, D. Hayne, F. Halpenny, R. Cook, J. English, M. Trudel, A. Vachon, J. Hamelin — UTP, Presses de l'Université Laval, 1959. — ISSN 0420-0446; 0070-4717
6. ↑
7. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Փոլ Քեյնի աշխատանքները
* Փոլ Քեյնը Կանադական հանրագիտարանում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Փոլ Քեյն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կանադական · Appletons' (1887—1901) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12565483 · BNF: 125291365 · CiNii: DA16089342 · CONOR: 48922211 · GND: 119344025 · ICCU: BVEV262617 · ISNI: 0000000081409270 · LCCN: n50045960 · NLA: 35258638 · NTA: 070604185 · NUKAT: n2018041474 · SUDOC: 034546456 · VIAF: 61657235 · ULAN: 500000795 · WorldCat VIAF: 61657235 |

 |

 |