**Իվո վան Հովե** (հոլ.՝ Ivo van Hove, հոկտեմբերի 28, 1958(1958-10-28), Heist-op-den-Berg, Մեխելեն, Անտվերպեն, Բելգիա), բելգիացի թատրոնի ռեժիսոր, հայտնի է իր ավանգարդային բեմադրություններով, Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի և Թոնի մրցանակի դափնեկիր։

Վաղ տարիներ. Ընտանիք
--------------------

Իվո վան Հովեն ծնվել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Բելգիայի Անտվերպենի Հեյստ-օպ-դեն-Բերգ գյուղում։ Նրա հայրը դեղագործ է եղել։ 11 տարեկանում վան Հովեն ընդունվել է մասնավոր դպրոց, որտեղ հետաքրքրվել է թատրոնով, խաղացել և օգնել է թատերական ստուդիայի պիեսի բեմադրություններում։ Դպրոցից հետո ծնողների համառ պահանջով ընդունվել է իրավաբանության ֆակուլտետ, սակայն իր ուսումը չի շարունակել այնտեղ Անտվերպենի արվեստի դպրոցի համար, որտեղ նա ռեժիսուրայում արել էր իր առաջին քայլերը։ 1981 թվականին նա իր առաջին դեբյուտային ներկայացումն է բեմադրել, որն ավելի շատ նման էր փերֆորմանսի, ըստ սեփական երկերի` «Լուրեր» պիեսը։ Հետագայում նա բեմադրել է ևս մի քանի պիեսներ, ինչպես նաև հետաքրքրվում էր թատրոնի համար դասական ֆիլմեր հարմարեցնելով։

Կարիերա
-------

1990-ից մինչև 2000 թվականը նա Բելգիայում և Նիդերլանդներում թատերական տարբեր ընկերություններ է ղեկավարել։ 2001 թվականից համարվում է Հոլանդիայի խոշոր ռեպերտուարային Toneelgroep Amsterdam թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։ Աշխատանքի տարիներին նա փառաբանել է իր ավանգարդային տեսիլքները և այդպիսի պիեսների բեմադրությունները, ինչպիսին են «Երեք քույր» (2002 թվական), «Հեդդա Գաբլեր» (2005 թվական), «Հրեշտակները Ամերիկայում» (2007 թվական), «Արևի երեխաները» (2010 թվական), «Երկար օրը գնում է գիշերը» (2013 թվական), «Մարիա Ստյուարտ» (2014 թվական) և այլն։ 1998-2004 թվականներին նա եղել է Հոլանդական փառատոնի գլխավոր բեմադրեղը, որտեղ յուրաքանչյուր տարի ներկայացվում են ներկայացումներ, օպերային և բալետային բեմադրություններ ամբողջ աշխարհից։

Բացի հոլանդական թատրոնում աշխատելուց վան Հովեն ակտիվորեն տեսարաններ է բեմադրել աշխարհի տարբեր երկրներում։ Վան Հովեի բեմադրությունները ցուցադրվել են Էդինբուրգի փառատոնում, Վենետիկի բիենալեյում, Վիեննայի երաժշտական փառատոնում։ 2000 թվականից սկսած կանոնավորապես ներկայացումներ է բեմադրել New York Theatre Workshop-ի օֆֆ-Բրոդվեյում։ 2006-2008 թվականներին Ֆլամանդական օպերայում ռեժիսորը բեմադրել է Ռիխարդ Վագների «Նիբելունգի մատանին» օպերայի ամբողջական շարքը։ 2012 թվականին վան Հովեն Լիոնի ազգային օպերայում բեմադրել է Ջուզեպպե Վերդիի «Մակբեթ» օպերան, իսկ 2013 թվականին Բեռլինի Կոմիշե օպերում բեմադրել է Պյոտր Չայկովսկու «Մազեպա» օպերան։

2014 թվականին կայացել է Իվո վան Հովեի դեբյուտը Վեստ Էնդում, որտեղ նա նոր հայացքով բեմադրել է Արթուր Միլլերի «Տեսքը կամրջից» պիեսը։ Յանգ Վիկ և Ուինդխեմս թատրոնների բեմադրությունները ստացել են գերազանց մեջբերումներ և շահել են Լորենս Օլիվիեի մրցանակ` լավագույն ներկայացման վերսկսման համար։ Վան Հովեն ստացել է Օլիվեի մրցանակ` «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում, ինչպես նաև համանման անվանակարգերի թատրոնի քննադատների ընկերության մրցանակ։ 2016 թվականին «Տեսքը կամրջից» պիեսը ցուցադրվել է Բրոդվեյի «Լիցեյական թատրոնում», որտեղ նաև գնահատվել է վաստակների համար, պարգևատրվելով ռեժիսորին Թոնի և Դրամա Դեսկ մրցանակների անվանակարգերում։ Նաև բեմադրությունը հաղթել է «Լավագույն վերածնված պիեսը» անվանակարգում, այդ թվում` հաղթելով վան Հովեի մյուս բեմադրությունը` «Խիստ քննությունը» (Արթուր Միլլեր)։

2016 թվականի աշնանը Կոմեդի Ֆրանսեզի թատերախմբի հետ միասին Վան Հովեն Լուկինո Վիսկոնտիի «Աստվածների կործանումը» ֆիլմի թատրոնի ադապտացիան բեմադրել է Ավինյոնի պապի պալատի բեմում, որը դարձել էր այդ 23 տարվա փարիզյան թատրոնի առաջին վերադարձը։ Ավելի ուշ Իվո վան Հովեն Ազգային արքունական թատրոնում Ռութ Ուիլսոնի հետ բեմադրել է «Հեդդա Գաբլեր» թատերագրության խորագիր դերերը։ Լավագույն վերածնված ներկայացման համար ներկայացումն առաջադրվել է Լորենս Օլիվեի մրցանակին, բայց պարտվել է Յանգ Վիկ թատրոնի «Իյերմեյում»։ 2017 թվականի ապրիլին լոնդոնյան Բարբիկան թատրոնում սկսել է Լուկինո Վիսկոնտիի «Մոլեգնություն» ֆիլմի սահմանափակ ցուցադրումը (գլխավոր դերը` Ջուդ Լոու)։

2018 թվականի ամռանն Իվո վան Հովեն որպես ռեժիսոր Փարիզի ազգային օպերայում ելույթ է ունեցել Մոդեստ Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով» օպերայի բեմադրությոններին) (խորագիր դերը` Իլդար Աբդրազակով)։

2018 թվականի հուլիսին հայտարարել էր, որ Վան Հովեն Բրոդվեյում «Վեսթսայդյան պատմության» նոր տարբերակ է բեմադրել, որը կդառնա 1957 թվականի նրա պրեմիերայի ժամից, այդ մյուզիքլի առաջին պրոֆեսիոնալ բեմադրությունը, որը չի կարող օգտագործել Ջերոմ Ռոբինսի ինքնօրինակ խորեոգրաֆիան։ Դրա հետ միասին մյուզիքլի համար նոր պարային մասը կատարել է բելգիացի խորեոգրաֆ Աննա Թերեզա Դե Կեերսմակերը։ Պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի դեկտեմբերին։

2019 թվականի փետրվարին լոնդոնյան թատրոնում Նոել Կաուարդն իրագործել է վան Հովեի «Ամեն ինչ Եվայի մասին» բեմադրությունը` Հոլիվուդի դասական թվականներից համանուն ֆիլմի բեմական ադապտացիան։ Հասակային դերասանուհու Մարգո Չենինգի գլխավոր դերը կատարել է Ջիլիան Անդերսոնը, իսկ նրա երիտասարդ երկրպագու Եվայի դերը հասել է Լիլի Ջեյմսին։ Ներկայացման երաժշտությունը գրել է Պի Ջեյ Հարվին։

Անձնական կյանք
--------------

Իվո վան Հովեն քամինգ աութ էր։ Նրա բազմամյա կյանքի և թատրոնի խաղընկերը` դիզայները, դեկորացիայով նկարիչը, այդ թվում` գործնականապես վան Հովեի, Յան Վերսվեյվելդի բոլոր ներկայացումները։ Նրանք ծանոթացել էին 1970-ական թվականներին Անտվերպենի Արվեստի դպրոցում։ Վերսվեյվելդը խաղընկերոջը օգնել է գումար հավաքել 1980-ական թվականների առաջին բեմադրության համար։

Մրցանակներ
----------

* 2016 թվական` Թագի շքանշանի կոմանդոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Geen tijd voor grapjes (նիդերլ.) // *NRC Handelsblad* — Mediahuis NRC, 2015. — ISSN 0002-5259; 2589-0719
2. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2  Rebecca Mead (2015 թ․ հոկտեմբերի 26). "Ivo van Hove's Theatre Laid Bare". *www.newyorker.com* (in անգլերեն). The New Yorker. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
4. 1 2  Randy Gener (2009 թ․ նոյեմբերի 6). "Ivo van Hove Has a Passion for Extremes". *americantheatre.org* (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
5. ↑  Sellar, Tom (2007 թ․ սեպտեմբերի 11). "The Dark Secrets of the Belgian Avant-Garde". *The Village Voice*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2011 թ․ մայիսի 16. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Operaballet.be Ivo van Hove". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  David Smythe (2013 թ․ հուլիսի 6). "Mazeppa: A thrilling night at the Komische Oper Berlin". *bachtrack.com* (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
8. ↑  Lyn Gardner (2015 թ․ փետրվարի 17). "Ivo van Hove reinvents Arthur Miller". *theguardian.com* (in անգլերեն). The Guardian. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
9. ↑  "The 39th Olivier Awards Winners announced". *LondonTheatre.co.uk*. 12 апреля 2014. Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 13-ին. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  "A VIEW FROM THE BRIDGE's Ivo Van Hove Wins 2016 Tony Award for Best Direction of a Play". *broadwayworld.com* (in անգլերեն). 2016 թ․ հունիսի 12. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
11. ↑  Emilie Grangeray (2016 թ․ սեպտեմբերի 23). "« Les Damnés » ou l'atroce aptitude humaine à la barbarie". *lemonde.fr* (in ֆրանսերեն). Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 24.
12. ↑  Michael Billington (2016 թ․ դեկտեմբերի 13). "Ruth Wilson lets loose Ibsen's demons". *theguardian.com* (in անգլերեն). The Guardian. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
13. ↑  Mark Brown (2016 թ․ մայիսի 10). "Jude Law returns to London stage in Ivo van Hove's Obsession". *theguardian.com* (in անգլերեն). The Guardian. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
14. ↑  Jean Talabot (2017 թ․ հունվարի 26). "Ivo van Hove va mettre en scène Boris Godounov à l'Opéra de Paris". *lefigaro.fr* (in ֆրանսերեն). Le Figaro. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 24.
15. ↑  Chris Wiegand (2018 թ․ հուլիսի 13). "Ivo van Hove to 'bring West Side Story into the 21st century'". *theguardian.com* (in անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 28.
16. ↑  Mark Brown (2018 թ․ սեպտեմբերի 21). "Gillian Anderson to star in West End version of All About Eve". *theguardian.com* (in անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 3.
17. ↑  Volgende Belgen worden in adelstand verheven | Celebrities | Showbizz | HLN

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт Toneelgroep

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1498562804323 · BNF: 15894784v · GND: 1058580116 · GTAA: 112614 · ISNI: 0000000355119263 · LCCN: no2015144476 · NKC: xx0278775 · NTA: 15220850X · SUDOC: 15794171X · VIAF: 74188022 · WorldCat VIAF: 74188022 |

 |

 |