**Վերներ Պանտոն** (անգլ.՝ Verner Panton, փետրվարի 13, 1926(1926-02-13)[…], Brahesborg, Ասենս, Հարավային Դանիա տարածաշրջան, Դանիա - սեպտեմբերի 5, 1998(1998-09-05)[…], Կոպենհագեն, Դանիա)՝ 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ կահույքի և ինտերիերի դիզայներներից մեկը Դանիայում։ Իր կարիերայի ընթացքում նա ստեղծել է նորարարական և ֆուտուրիստական նմուշներ տարբեր նյութերով, հատկապես պլաստտիկից, վառ և էկզոտիկ գույներով։ Նրա ոճը «1960-ականներ»-ի էր, բայց կրկին հայտնի դարձավ 20-րդ դարի վերջին։ 2004 թվականի դրությամբ Պանտոնի կահույքի ամենահայտնի մոդելները դեռևս արտադրության մեջ են (մասնավորապես «Վիտրա» ընկերությունում)։

Կենսագրություն
--------------

Պանտոնն արդեն փորձառու արտիստ էր Օդենսե քաղաքում, երբ նա գնաց Դանիական գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա Կոպենհագենում՝ ճարտարապետություն սովորելու, որն ավարտեց 1951 թվականին։ Իր կարիերայի առաջին երկու տարիների ընթացքում ՝ 1950–1952 թվականներին, նա աշխատել է մեկ այլ դանիացի ճարտարապետ՝ Առնե Յակոբսենի կահույքի դիզայնի ճարտարապետական պրակտիկայում։ Պանտոնը հայտնվել է «հանճար»-ների շարքում և հիմնել է սեփական դիզայներական և ճարտարապետական գրասենյակը։ Նա լավ հայտնի դարձավ իր նորարարական ճարտարապետական առաջարկներ՝ ներառյալ ծալովի տունը (1955 թվական), ստվարաթղթե տունը և պլաստիկ տունը (1960 թվական)։ 1950-ական թվականների վերջին նրա աթոռի դիզայնը դարձել է ոչ ավանդական՝ առանց ոտքերի կամ արտահայտիչ մեջքի։ 1960 թվականին Պանտոնը հանդիսանում էր առաջին պլաստիկ աթոռի դիզայները։ Պոլիպրոպ աթոռը մասսայականորեն արտադրվեց և դարձավ նրա ամենահայտնի նմուշը` հիմնված օրգանական ձևերի վրա, որոնք ընդօրինակում են մարդու մարմնի ուրվագծերը, այս դեպքում` լեզուն։

Պանտոնի աթոռի տարբերակը 1967 թվական
1960-ական թվականների վերջին և 1970-ական թվականների սկզբին Վերներ Պանտոնը փորձ կատարեց ամբողջ միջավայրի ձևավորման համար. արմատական և հոգեբանական ինտերիեր, որոնք իր կոր կահույքի, պատերի, տեքստիլի և լուսավորության անսամբլն էին։ Նա, թերևս, առավել հայտնի է մի շարք ինտերիերի դիզայնով՝ Բայերի տարեկան արտադրանքի ցուցահանդեսի համար, որը անցկացվում է էքսկուրսիոն նավակներում, մեկն այժմ պահպանվում է թանգարանում։ Նա հայտնի է նաև Եվրոպայում գտնվող հյուրանոցով, որտեղ օգտագործում էր շրջանաձև նախշեր և գլանաձև կահույք։

Բացի այդ, Պանտոնը լավ հայտնի է իր նորարարական դիզայնով ՝ Համբուրգում գերմանական հայտնի հրատարակությոան՝ «Der Spiegel»-ի համար։

Աշխատանքներ
-----------

* «Կոնե» աթոռ (1958 թվական)
* «Պանտոն» աթոռ (1967 թվական)
* «Սիրամարգ» աթոռ
* Վերներ Պանտոնի «Տէաձև» աթոռ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  sa mere la grosse pute (նիդերլ.)
3. 1 2  grosse pute (դան.)
4. 1 2  Verner Panton
5. 1 2  Verner Panton (նիդերլ.)
6. 1 2  Verner Panton (դան.)
7. 1 2  Artists + Artworks
8. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
9. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
10. 1 2 3 4 5  Weilbachs Kunstnerleksikon (դան.)
11. ↑  Hoffman, Anna. «Sex and the Sixties: Verner Panton's Pop Fantasia». *Apartment Therapy*. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 28-ին.
12. ↑  «Vitra Design Museum». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Official Verner Panton Reference Portal and Archives: Photos, designs and producers
* MY PANTON HOME - The worlds largest Verner Panton collection Archived 2021-05-06 at the Wayback Machine.
* Verner Panton biography at Danish Furniture Archived 2013-06-06 at the Wayback Machine.
* PANTONWORLD - A collectors tribute to Verner Panton
* Verner Panton at the design agency TAGWERC with texts on his designs and his design philosophy (en)