|  |
| --- |
|  |
| Աշխարհի յոթ հիմնական «ռազմական բյուջեները» 2011 թվականին.Գլխավր տեղեկատու՝ SIPRI Yearbook 2012. |

«Ռազմական ծախսեր» 2008 թվական։ Որքան մուգ է, այնքան մեծ է «ռազմական] ծախսերի» մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում 
«Ռազմական ծախսեր» 2005 թվական
**Ռազմական բյուջե** կամ պաշտպանության բյուջե, պետության ծախսեր, որոնք նախատեսված են պետության զինված ուժերը պահպանելու և նորացնելու համար։

Նախկինում ռազմական բյուջեն ներառում էր կառավարության ծախսերը միայն ցամաքային ուժերի համար, իսկ նավատորմի համար նախատեսված էր ծովային բյուջեն։

Պետության ռազմական բյուջեն հաճախ արտացոլում է այն սպառնալիքների մակարդակը, որին, իրենց իշխանությունների կարծիքով, ենթարկվում է պետության անվտանգությունը։ Բյուջեի չափը բնութագրում է նաև պետության կողմից ռազմական գործողություններ ֆինանսավորելու կարողությունը, ինչն ուղղակիորեն կախված է պետության տնտեսության չափից, կառավարության և պետության բնակչության նախընտրությունից։ Սովորաբար, ռազմական բյուջեն չի ներառում վետերանների և իրավապահ մարմինների վերականգնման ծախսերը։

Ըստ Ստոկհոլմի Խաղաղության հետազոտությունների ինստիտուտի տվյալների՝ աշխարհում ռազմական ծախսերը 2011 թվականին կազմել են 1,74 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար (համաշխարհային ՀՆԱ-ի մոտ 2,5%-ը)։

Ռազմական բյուջեներ 2020
-----------------------

| Տեղ | Պետություն | Ծախսեր |
| --- | --- | --- |
| 1 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ | 684,6 |
| 2 | Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան | 181,1 |
| 3 | Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա | 78,4 |
| 4 | Ռուսաստան Ռուսաստան | 61,1 |
| 5 | Հնդկաստան Հնդկաստան | 60,5 |
| 6 | Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն | 54,8 |
| 7 | Ֆրանսիա Ֆրանսիա | 52,3 |
| 8 | Ճապոնիա Ճապոնիա | 48,5 |
| 9 | Գերմանիա Գերմանիա | 48,5 |
| 10 | Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա | 39,8 |
|

Ռազմական բյուջեներ 2011, տեղեկատու՝ SIPRI
-----------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Տեղ** | **Երկիր** | **Ռազմական բյուջե ($ մլրդ.)**  | **Համաշխարհային մասնաբաժին** |
| — | **Ընդհանուր աշխարհւմ** | **1 739** | **100%** |
| 1 | {{{2}}} ԱՄՆ | 711 | 40,9 % |
| 2 | {{{2}}} Չինաստան | 138 | 7,9 % |
| 3 | {{{2}}} Ռուսաստան | 70,2 | 4,0 % |
| 5 | {{{2}}} Ֆրանսիա | 64,6 | 3,7 % |
| 6 | {{{2}}} Ճապոնիա | 60,8 | 3,5 % |
| 4 | {{{2}}} Մեծ Բրիտանիա | 60,3 | 3,5 % |
| 7 | {{{2}}} Հնդկաստան | 49,6 | 2,9 % |
| 8 | {{{2}}} Սաւդյան Արաբիա | 48,5 | 2,8 % |
| 9 | {{{2}}} Գերմանիա | 48,1 | 2,8 % |
| 10 | {{{2}}} Բրազիլիա | 36,9 | 2,1 % |

Պատմական տվյալներ
-----------------

### 1897

| 1897 թվականի ռազմական ծախսերի համեմատական աղյուսակ |
| --- |
| Պետություն | Տարեկան ծախս ցամաքային զորքերի համար | Մեկ շնչի հաշվով |
| Ավստրո-Հունգարիա | 169 469 000 | 3,81 |
| Անգլիա | 229 515 000 | 5,76 |
| Գերմանիա | 290 955 000 | 5,57 |
| Ռուսաստան | 284 379 994 | 2,50 |
| Ֆրանսիա | 236 515 000 | 5,76 |

1898-ի փետրվար ամսվա «Saturday Review» ամսագրում պետությունների ռազմական բյուջեների վերաբերյալ ներկայացվել են հետևյալ տվյալները՝ կապված ամբողջ պետական բյուջեի հետ.

Օրինակ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների «ռազմական բյուջեի» կառուցվածքը, 2014 թվականին
* ԱՄՆ։ 17%
* Ռուսական կայսրություն։ 21%
* Ֆրանսիա։ 27%
* Բրիտանական կայսրություն։ 39% (40 մլն ֆունտ կամ ՀՆԱ-ի 2.5%-ը)
* Գերմանական կայսրություն։ 43%
* Ճապնական կայսրություն։ 55% (132 մլն իեն)

### 2003

Ստոկհոլմի Խաղաղության հետազոտությունների ինստիտուտը 2004 թվականի ձեռնարկում նշել է, որ 2003 թվականին ՆԱՏՕ-ի անդամների կողմից ռազմական տեխնիկայի գնումները 2002 թվականի համեմատ աճել են 11%-ով։ Որոշ պետություններում ռազմական բյուջեները հասել են այն մակարդակի, որը նկատվում էր սառը պատերազմի տարիներին։ ԱՄՆ-ի ռազմական բյուջեն գլխավորում էր պետությունների այս ցուցակը և կազմում էր 2003 թվականին աշխարհի բոլոր ռազմական ծախսերի 47%-ը (415 միլիարդ դոլար)։ Իրաքի պատերազմի լրացուցիչ ֆինանսավորումը և դրա հետ կապված $ 83 միլիարդ դոլարը կազմում էին ռազմական բյուջեի աճի հիմնական մասը, իսկ այլ ծախսերը կազմում էին բյուջեի աճի ընդամենը 3.5%-ը։

Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Իտալիայի ռազմական բյուջեներին բաժին է ընկնում աշխարհում ամբողջ ռազմական ծախսերի 15%-ը։ Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան ավելացրել են զենքի և ռազմական տեխնիկայի գնումները ոչ միայն ԱՄՆ-ի ռազմական գործողություններին համապատասխան տեխնոլոգիական մակարդակով մասնակցելու, այլև իրենց սեփական ռազմական ռազմական արշավներն իրականացնելու համար (օրինակ՝ Լիբիայում)։

2003 թվականին ՆԱՏՕ-ի անդամ չհանդիսացող պետությունների շարքում Ճապոնիան ռազմական կարիքների համար ծախսել է 46,9 միլիարդ դոլար, Չինաստանը՝ 32,8 միլիարդ դոլար, Ռուսաստանը՝ 13 միլիարդ դոլար, ինչը կազմում է, համապատասխանաբար, համաշխարհային ռազմական ծախսերի 5, 4 և 1%-ը։

Տես նաև
-------

* Ռազմական տնտեսություն
* Երկրների ցանկ ըստ ռազմական ծախսերի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  SIPRI database, USA 2003 Archived 2012-05-03 at the Wayback Machine.
2. ↑  10. Military expenditure — www.sipri.org
3. ↑  "Архивированная копия" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ մայիսի 21-ին. Retrieved 2012 թ․ մարտի 1.

Գրականություն
-------------

* "Хозяйство военное". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.

Արտաքին հղումներ
----------------

* SIPRI military expenditure database.
* Center for Arms Control and Non-Proliferation.
* MilitaryBudget.info. Information and news about the US defense budget.