**Վրաստանի տնտեսությունը** զարգացող, ազատ շուկա է։ Տնտեսության ՀՆԱ֊ն կտրուկ անկում ապրեց ԽՍՀՄ֊ի փլուզման հետևանքով, սակայն վերականգնվեց 2000֊ականների կեսերին՝ վարդերի հեղափոխության արդյունքում կատարված տնտեսական և ժողովրդավարական բարեփոխումների շնորհիվ։ Վրաստանը շարունակեց իր տնտեսական առաջընթացը՝ վերածվելով հարաբերական լավ աշխատող շուկայական տնտեսության 2014 թվականին։ 2007 թվականին Համաշխարհային բանկը Վրաստանին անվանեց աշխարհի թիվ մեկ տնտեսական բարեփոխիչը, իսկ հիմա իր հաստատուն տեղն ունի բիզնեսում` իր գործառույթների ակտիվության տեսանկյունից աշխարհի առաջատար երկրների ինդեքսում։

Վրաստանի տնտեսությանն «աջակցում է» երկրում հարաբերականորեն ազատ և թափանցիկ մթնոլորտը։ Համաձայն *Transparency International*֊ի 2015 թվականի հաշվետվության՝ Վրաստանն ամենաքիչ կոռումպացված երկիրն է Սև ծովի տարածաշրջանում, այն գերազանցում է իր բոլոր հարևաններին և Եվրոպական Միության որոշ երկրների։

2014 թվականից սկսած Վրաստանը համարվում է Խորացված և համապարփակ առևտրային գոտու անդամ, իսկ ԵՄ֊ն շարունակում է լինել երկրի ամենախոշոր գործընկերը։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

1992 թվականին Վրաստանը դարձել է Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի անդամ, 1993֊ին՝ Զարգացման միջազգային ասոցիացիայի անդամ, 1998֊ին՝ Առևտրի և զարգացման սևծովյան բանկի անդամ։ 2000 թվականի հունիսի 14֊ին Վրաստանը դարձավ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամ։

### ՀՆԱ

|  | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014\* l | 2014\* ll |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ՀՆԱ֊ն ներկա գներով, GEL | 19074.9 | 17986.0 | 20743.4 | 24344.0 | 26167.3 | 26847.4 | 6307.2 | 7162.8 |
| ՀՆԱ֊ն 2003 թվականի գներով, GEL | 12555.3 | 12085.5 | 1235.0 | 13757.2 | 14637.7 | 15123.7 | 3504.1 | 3919.4 |
| ՀՆԱ իրական աճ, տոկոս | 2.6 | -3.7 | 6.2 | 7.2 | 6.4 | 3.3 | 7.2 | 5.2 |
| ՀՆԱ դեֆլյատոր, տոկոս | 9.4 | -2.0 | 8.6 | 9.5 | 1.0 | -0.7 | 1.9 | 4.0 |
| ՀՆԱ֊ն մեկ շնչի հաշվով (ներկա գներով), GEL | 4352.9 | 4101.3 | 4675.7 | 5447.1 | 5818.1 | 5987.6 | 1404.6 | 1595.1 |
| ՀՆԱ֊ն մեկ շնչի հաշվով (ներկա գներով), USD | 2921.1 | 2455.2 | 2623.0 | 3230.7 | 3523.4 | 3599.6 | 802.9 | 905.0 |
| ՀՆԱ֊ն ներկա գներով, USD | 12800.5 | 10767.1 | 11636.5 | 14438.5 | 15846.8 | 16139.9 | 3605.3 | 4064.1 |

### Բնակչության եկամուտ

Բնակչության միջին եկամուտը մեկ շնչի հաշվով կազմում է 195,2 լարի (2011)։

Ամսական միջին աշխատավարձը կազմում է 568, 7 լարի (2009)։

Սպառողական զամբյուղի արժեքից պակաս եկամուտ ունեցող բնակչությունը 2006 թվականին կազմել է 31%, իսկ 2013 թվականին՝ 11,49%:

Ջինիի գործակիցը 2013 թվականին կազմել է 40,0։

Պատմություն
-----------

ՀՆԱ֊ի ցուցանիշները հետխորհրդային որոշ երկրներում՝ այդ թվում Հայաստանում
Մինչև 20֊րդ դար Վրաստանն ուներ մեծ մասամբ գյուղատնտեսության վրա հիմնված տնտեսություն։

Վրաստանի ժամանակակից տնտեսությունը զարգացել է հիմնականում Սև ծովի տուրիզմի, ցիտրուսային բույսերի, թեյի և խաղողի մշակման, մագնեզիումի և պղնձի հանքագործության, գինու, մետաղների, մեքենաների, քիմիական նյութերի և տեքստիլ արդյունաբերության շնորհիվ։

Ինչպես հետխորհրդային շատ երկրներ, Վրաստանը նույնպես անցել է տնտեսական սուր անկման միջով 1990֊ական թվականներին, ունեցել գնաճի բարձր մակարդակ և բյուջեի մեծ պակասորդ (դեֆիցիտ)։ 1996 թվականին Վրաստանի բյուջեի պակասորդը բարձրացել է 6.2%֊ով։ Այդ ժամանակ համաշխարհային ֆինանսական հաստատությունները վճռական դեր խաղաց Վրաստանի բյուջետային հաշվարկների մեջ։

Տնտեսապես վերականգնմանը խոչընդոտում էին Աբխազիայի և Հարավային Օսեթիայի անջատողական վեճերը և Ասիական ֆինանսական ճգնաժամը 1997 թվականին։ Նախագահ Շևարդնաձեի ղեկավարության տարիներին (1995-2003) կառավարությունը որոշակի առաջընթաց ապրեց՝ կատարելով հիմնական շուկայական բարեփոխումներ․ ազատականացվեց շուկան, ընդունվեց ազգային փոխարժեքը՝ լարին և փոքրացվեց կառավարությունը։

### 2000֊ական թվականներ

2001 թվականին սկսվեց Վրաստանի տնտեսության բավականին դինամիկ աճը, որի հիմնական գործոններն էին ներքին սպառումը, արտահանման մեծացումը, ներկրման ցածր մրցակցություն ունեցող ոլորտների աճը, ինչպիսիք են շինարարությունը, ծառայությունները, ֆինանսական միջամտությունը, Ռուսաստանի տնտեսական աճը։ 2003 թվականից սկսվեց տնտեսական աճի և երկրում ներդրումների մեծացում՝ կապված Վրաստանում գլխավոր խողովակաշարերի կառուցման հետ։ 2002֊2004 թվականներին արտասահմանյան ներդրումների մեծամասնությունը կենտրոնացած էր տրանսպորտի և շինարարության բնագավառում՝ երկրում խողովակաշարերի տարանցման պատճառով, տրանսպորտի և էներգետիկայի բնագավառներից դուրս կատարված ներդրումները չնչին էին, իսկ արդյունաբերության մեջ ներդրումները՝ ծայրահեղ ցածր։

### 2004֊2010 թվականներ

2003 թվականի վարդերի հեղափոխությունից հետո Վրաստանի նոր կառավարությունը՝ նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիի գլխավորությամբ, կարողացավ համաձայնության գալ արտաքին օգնության զգալի մեծացման հետ։ 2004֊2006 թվականներին այդ օգնության ծավալը կազմեց մոտավորապես $1,1 մլրդ (Վրաստանի՝ 2004 թվականի ՀՆԱ֊ի 25 %֊ի չափ)։

Ընունվեց հարկային մեծ բարեփոխում՝ 20 հարկերից մնացին 7֊ը։ Բացի այդ, 2004 թվականին տեղի ունեցավ հարկային համաներում։

Աճուրդի հանվեցին երկրի ամենախոշոր կազմակերպությունները՝ Զեստաֆոնի երկաթի ձուլվածքի գործարանը, Չիատուրմարգանեցը, Ռուստավի մետալուրգիական կոմբինատը, Փոթիի նավահանգիստը։ 2007 թվականին Վրաստանի երկաթգիծը վաճառվեց բրիտանական *Parkfield Investment* կազմակերպությունը, սակայն ավելի ուշ որոշումը չեղյալ համարվեց։

Վրաստանում կատարված արտաքին ներդրումն ըստ տարիների՝

| Տարի | Չափ (մլն USD) |
| --- | --- |
| 2000 | 131.2 |
| 2001 | 109.8 |
| 2002 | 167.3 |
| 2003 | 340 |
| 2004 | 499.1 |
| 2005 | 449.7 |
| 2006 | 1100 |
| 2007 | 2010 |
| 2008 | 1500 |
| 2009 | 658.4 |
| 2010 | 814 |
| 2011 | 1111 |
| 2012 | 865 |
| 2013 | 914 |
| 2014 | 1750 |
| 2015 | 1564 |

Գործազրկություն
---------------

Գործազրկությունը Վրաստանում մշտական խնդիր է եղել այն պահից, երբ երկիրը անկախություն ձեռք բերեց 1991 թվականին։ Համաձայն Վրաստանի վիճակագրական ծառայությանը՝ գործազրկության մակարդակը 2010 թվականի 16,3%֊ից իջել է և 2011 թվականին կազմել է 15,1%։ 2014 թվականին գործազրկությունը կազմել է 13,7%։

|  | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տնտեսապես ակտիվ բնակչություն, հազար | 2023.9 | 2021.8 | 1965.3 | 1917.8 | 1991.8 | 1944.9 | 1959.3 | 2029.1 | 2003.9 | 1991.1 | 2021.5 |
| Աշխատողներ, հազար | 1744.6 | 1747.3 | 1704.3 | 1601.9 | 1656.1 | 1628.1 | 1664.2 | 1724.0 | 1712.1 | 1745.2 | 1779.9 |
| Չաշխատողներ, հազար | 279.3 | 274.5 | 261.0 | 315.8 | 335.6 | 316.9 | 295.1 | 305.1 | 291.8 | 246.0 | 241.6 |
| Գործազրկության տոկոս | 13.8 | 13.6 | 13.3 | 16.5 | 16.9 | 16.3 | 15.1 | 15.0 | 14.6 | 12.4 | 12.0 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «World GDP Ranking 2015». Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 13-ին.
2. ↑  «GDP of Georgia» (PDF). GEOSTAT. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 13-ին.
3. ↑  «Gross Output, at current prices». Geostat.ge. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 18-ին.
4. ↑
5. ↑
6. ↑  «Export Partners of Georgia». CIA World Factbook. 2015. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 3-ին.
7. ↑  «Import Partners of Georgia». CIA World Factbook. 2015. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 3-ին.
8. ↑  «External Debt of Georgia». CIA World Factbook. 2012. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 17-ին. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 19-ին.
9. ↑  United States Department of State, *Georgia: Executive Summary*, Retrieved: 5 May 2016
10. ↑  Համաշխարհային բանկ, Georgia Արխիվացված 2016-10-06 Wayback Machine, Retrieved: 4 May 2016
11. ↑  Russia Today, Georgia’s reforms please World Bank, 17 June 2007
12. ↑  Transparency International, Corruption Perceptions Index 2015 Արխիվացված 2019-11-13 Wayback Machine, Retrieved: 4 May 2016
13. ↑  European Commission, Georgia, Retrieved: 7 May 2016
14. ↑  «National Statistics Office of Georgia».
15. ↑  Прямые иностранные инвестиции в Грузию в 2010 году составили 814 млн. долларов 24.08.2011 Արխիվացված 2016-03-24 Wayback Machine Грузия-Online
16. ↑  Прямые иностранные инвестиции в Грузию в 2011г. выросли на 37% 16.08.2012 Արխիվացված 2016-04-19 Wayback Machine // RBC.ru
17. ↑  Грузинская экономика в 2012-2013 годах: цифры и тенденции  Արխիվացված 2014-03-10 Wayback Machine // ИА REGNUM
18. ↑
19. ↑
20. ↑
21. ↑  «GeoStat.Ge». Վերցված է 2015 թ․ մարտի 3-ին.
22. ↑ . `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն); Missing or empty `|title=` (օգնություն); Missing or empty `|url=` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* *Sakartvelos Ekonomika*(չաշխատող հղում)