recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Նիկոլայ Սերգեևիչ Կոստարև** (ռուս.՝ Николай Сергеевич Костарев, հոկտեմբերի 10 (23), 1914, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 21, 1983(1983-01-21), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռուս բանաստեղծ, դրամատուրգ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1966)։

Կենսագրություն
--------------

Նիկոլայ Կոստարևը ծնվել է 1914 թվականին Սոչիում։ 1933 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պլանային ինստիտուտի ինժեներական տնտեսագիտական ֆակուլտետ, որն ավարտելուց հետո աշխատել է Դոնի Ռոստով քաղաքում` Հյուսիս-Կովկասյան երկաթուղու վարչությունում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից է։ Մասնակցել է Հարավային ռազմաճակատում Մոսկվայի և Ստալինգրադի համար մղվող մարտերին և պատերազմն ավարտել է Բեռլինի տակ։ Եղել է ինժեներ-մայոր, պարգևատրվել է մարտական պարգևներով։ Զորացրվելուց հետո, վերադարձել է նախկին աշխատանքին։ Որոշ ժամանակ եղել է կուսակցական աշխատանքի։ 1959-1969 թվականներին եղել է Ռոստովի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի տնօրենը (այժմ` Ռոստովի երաժշտական թատրոն), 1969-1970 թվականներին ղեկավարել է Ռոստովի մարզային ֆիլհարմոնիան։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Նրա առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1936 թվականին, նովոչերկասկյան «Կոմունայի դրոշ» թերթում։ Այնուհետև նրա բանաստեղծություններն ու առակները տպագրվել են բազմաթիվ մարզային և կենտրոնական թերթերում և ամսագրերում։ 1966 թվականին համալրել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը։

Նիկոլայ Կոստարևը բանաստեղծական ժողովածուների, առակների և ծաղրապատումների հեղինակ է։ Հրատարակել է երեխաների համար բանաստեղծությունների 20-ից ավելի գրքեր։ Բանաստեղծ-երգահան կոմպոզիտորներ Վանո Մուրադելիի, Դմիտրի Պոկրասսի, Սեմյոն Զասլավսկու, Լյուդմիլա Լյադովոյի, Եվգենի Պտիչկինի, Գ. Կապանակովի և մյուսների հետ համագործակցության շնորհիվ գրել է 50-ից ավելի երգեր։ Ստեղծել է մի շարք դրամատիկական ստեղծագործություններ` «Գողացված արև» ֆանտաստիկ կատակերգությունը, «Ոսկե ձիու և սուր-ինքնահատի մասին» հեքիաթը, «Գոտեմարտ անտառում» պիեսը, որը ներկայացվել է երկրի որոշ թատրոններում։ Ն. Կոստարևի լիբիդոյի հիման վրա ստեղծված «Մեծ կախարդը» մանկական երաժշտական կատակերգությունը` գրված Վ. Գուբարևի հետ միասին բեմադրվել է Ռոստովի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում և 1964 թվականին ցուցադրվել է Մոսկվայում` Կրեմլի պետական թատրոնի բեմում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Առակների և պարոդիաների գրքեր
* «Банкет с изюминой» (1976)
* «Любовь без обмана» (1981)

Մանկական բանաստեղծությունների գրքեր
* «Отгадай-ка!»
* «Наша дорога»
* «Голубой экспресс»
* «Зеленый глазок»
* «Здравствуй, солнце!»
* «Золотинки»
* «Страна Буквария»
* «Чудо-чудеса»
* «Почему я Почемучка»
* «Любопытными глазами»
* «Янтарики»
* «Волшебники труда»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Костарев Николай Сергеевич
**Զինջիրլիքույու գերեզմանատուն** (թուրքերեն՝ Zincirlikuyu Mezarlığı), քաղաքային գերեզմանատուն Ստամբուլի եվրոպական հատվածում՝ Շիշլի շրջանում, Էսենթեփե և Լևենտ թաղամասերի միջև։ Մտնում է Ստամբուլի տեսարժան վայրերի ցանկում, սակայն համարվում է գործող գերեզմանատուն։ Գտնվում է քաղաքապետարանի ենթակայության ներքո։ Համարվում է Ստամբուլի կենտրոնական գերեզմանատունը։

Նկարագրություն և նշանակություն
------------------------------

Սա Ստամբուլի առաջին գերեզմանատունն է, որը ստեղծվել է ժամանակակից պլանավորման ընթացքում։ Իր ներկայիս չափերին հասել է 1950 թվականին։ Զբաղեցնում է 380,847 մ² կամ 94 աքր տարածք։ Գերեզմանատանը ազատ տեղ չկա, բացառությամբ ընտանեկան մի քանի դամբարաններից։ Գերեզմանատանն է գտնվում Թուրքիայի առաջին դիակիզարանը։

Գերեզմանատան տարածքում գործում է մզկիթ, որը կառուցվել և նվիրվել է գերեզմանատանը Իբրահիմ Բոդուրի կողմից։ Այն բացվել է 2004 թվականի ապրիլի 2-ին։ Մզկիթը կառուցվել է դիակի լվացման համար և տեղավորում է մոտ 500 մարդ։

Չնայած մզկիթի գոյությանը, գերեզմանատունը աշխարհիկ է և այնտեղ թաղված են նաև ոչ մուսուլմանական համայնքներից, ովքեր ունեն թուրքական ծագումնաբանություն։ Գերեզմանատան ղեկավարության նստավայրը գտնվում է մուտքի մոտ։

Գերեզմանատան դարպասներին փակցված է Ղուրանի սուրահներից մեկը, որը ասում է "Её canli ölümü tadacaktır "՝ «Ամեն հոգի ի վերջո մեռնում է» («Ալ Իմրան» սուրահ 3:185)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  İstanbul Metropolitan Municipality Archived 2007-01-16 at the Wayback Machine. (թուրքերեն)
2. ↑  Newspaper *Radikal* August 10, 2003 (թուրքերեն)
Оригинальная каменная информационная табличка
**Զինվորական գերեզմանատուն № 2 (Օժեննա)** (լեհ.՝ Cmentarz wojenny nr 2 - Ożenna), զինվորական գերեզմանատուն, որը գտնվում է Օժեննա գյուղի մերձակայքում՝ Անդրկարպատյան վոևոդությունում։ Գերեզմանը մաս է կազմում  Արևմտագալիցիական զինվորական գերեզմանոցի, որը ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Գերեզմանոցում հուղարկավորված են Ռուսական բանակի զինծառայողները, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունը հիմնվել է 1914թվականին սլովակ ճարտարապետ Դուշան Յուրկովիչի նախագծով։  Այն իրենից ներկայացնում է մեկ ընդհանուր եղբայրական գերեզման, որտեղ հուղարկավորել են շուրջ 130 Ռուսական բանակի զինծառայողներ (ըստ գերեզմանաքարի արձանագրության նշված է 150 թիվը), ովքեր նահատակվել են 1914թվականի նոյեմբերի 27-ին։

Զինվորական գերեզմանատուն № 2-ը գտնվում է Չերեմխի լեռան լանջերին՝ դժվարամատչելի մի վայրում։ Ներկայից դրությամբ գերեզմանը գտնվում է ոչ բարվոք վիճակում։ 2011 թվականին եղբայրական գերեզմանոցի տարածքը մաքրվեց մացառուտներից և բոլորեքյան ցանկապատ անցկացվեց։

Գերեզմանատան տարածքը կազմում է 25 քառակուսի մետր։

Զինվորական գերեզմանատուն № 1-ում այսօր պահպանվում է նաև քարե բնօրինակ ցուցանակը, որի վրա կա գերմաներեն գրություն.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «AUF DEM FELDE DER EHNE GEFALLENE 130 RUSSISCHE KRIEGER»- Փառքի դաշտում ընկել են 130 ռուսական զինվորներ |  |

Գերեզմանատնից հարյուր մետր հեռավորության վրա գտնվուևմ է մեկ այլ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակների զինվորական գերեզմանատուն, որտեղ կրկին պատերազմի զոհ դարձաձ Ռուսական բանակի զինվորների աճյուններն են ամփոփված։

Մոտակայքում է նաև Զինվորական գերեզմանատուն № 3 (Օժեննա) գերեզմանատունը, որտեղ ամփոփված են ավստրիացիև ռուս զինվորների աճյունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Метрика кладбища

Աղբյուրներ
----------

* Jerzy Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914—1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej.. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom I, 1999, s. 205. ISBN 83-85988-26-2.
* Oktawian Duda, Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji zachodniej, Warszawa 1995.
* R. Frodyma, Galicyjskie Cmentarze wojenne. Tom III. Brzesko — Bochnia — Limanowa, Pruszków 1998.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Cmentarz nr 2 Ożenna Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. (լեհ.)
* Метрика кладбища (լեհ.)
* mogiła zbiorowa z I wojny światowej Nr 2 Archived 2012-12-21 at Archive.is (լեհ.)
**Սուրեն Լևոնի Յոլյան** (դեկտեմբերի 16, 1926(1926-12-16), Գորիս, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 17, 1994(1994-11-17), Փարիզ, Ֆրանսիա, թաղված է Մոսկվայում), հայ բժիշկ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1973)։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Յոլյանը ծնվել է Գորիսում։ Սերում է Գորիս քաղաքի Յոլյանների նշանավոր տոհմից։ 1942 թվականին ավարտել է Գորիսի Ակսել Բակունցի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1943-1948 թվականներին սովորել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտում։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո աշխատել է պրոֆեսոր Ռուբեն Հովսեփի Յոլյանի անվան հեմատոլոգիայի և արյան փոխներարկման գիտահետազոտական ինստիտուտի կլինիկական բաժանմունքում։

Սուրեն Յոլյանի հուշատախտակը Երևանում
1951 թվականին եղել է Կոտայքի շրջանային հիվանդանոցի թերապևտ, 1952-1956 թվականներին նշանակվել է Կոտայքի շրջկոմի առողջապահության բաժնի պետ։ 1954 թվականին պաշտպանել է բժշկական գիտությունների թեկնածուական դիսերտացիան։ 1962-1965 թվականներին ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի նախագահության որոշմամբ նշանակվել է Սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտական գծով փոխտնօրեն, 1965-1993 թվականներին՝ նույն ինստիտուտի սրտաբանության և ռևմատոլոգիայի բաժնի վարիչ։ 1971 թվականին պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա, 1973 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ռևմատոլոգը և ռևմատոլոգիայի կենտրոնի նախագահը, համամիութենական ռևմատոլոգների նախագահության անդամ, Հայաստանի ռևմատոլոգների ընկերության նախագահ։

Գործունեություն
---------------

Սուրեն Յոլյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել են բժշկական գիտությունների թեկնածուական ութ դիսերտացիաներ։ Հեղինակ է 145 գիտական աշխատանքների։ Նրա ստեղծագործական գործունեությունը բնութագրում է սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների կլինիկական գիտական հետազոտությունների լայն շրջանակը։ Գիտական աշխատությունները վերաբերում են կլինիկա-պաթոֆիզիոլոգիական հիմնահարցերինը և համապատասխան բուժումներին։ Յոլյանի մտահղացմամբ և նախաձեռնությամբ «Էրեբունի» քաղաքային կլինիկական հիվանդանոցում 1985 թվականին բացվել է հանրապետական հոդաբանական կենտրոն։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

Պարգևատրվել է «Աշխատանքային արիության» և «Պատվո նշան» շքանշաններով։

Հիշատակ
-------

Սրտաբանության ինստիտուտի ռևմատոլոգիայի ինստիտուտն անվանակոչվել է պրոֆեսոր Սուրեն Լևոնի Յոլյանի անվամբ։

Մեջբերումներ Սուրեն Յոլյանի մասին
---------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Պրոֆեսորի սկզբունքն էր. անթերի, լիարժեք, առողջ ապրելը։- ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Կարլեն Ադամյան։ |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սուրեն Յոլյանը շախմատի հայ արքա Տիգրան Պետրոսյանի մտերիմ ընկերն էր։ Հենց նրա միջոցով ծանոթացա աշխարհահռչակ շախմատիստի հետ, որն այդ ժամանակ բնակվում էր Երևանում։- Վարդան Ալավերդյան։ |  |

Ընտանիք
-------

* Կինը՝ Ռոզա Յոլյան
* Որդին՝ Լևոն Յոլյան, ՀՀ Պետական և առողջապահության բնագավառի գործիչ
* Դուստրը՝ Գայանե Յոլյան, մանկաբույժ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կոչումով բժիշկ». Յոլյաններ
**Լոո դաստակերտ** (էստ․՝ Loo mõis, գերմ.՝ Neuenhof), ազնվականական նախկին կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։ Եղել է Կոլգա դաստակերտի մի մասը։

Պատմություն
-----------

Լոո դաստակերտի մասին առաջին անգամ հիշատակվում է 1536 թվականին։ Հարյուրամյակներ շարունակ այն համարվել է մոտակա Կոլգա դաստակերտի մաս։ Այդ երկու դաստակերտների սեփականատերերն էին Ստենբոկները, ապա՝ Դելագարդիները։ Ազնվականական այդ երկու ընտանիքներին Լոո դաստակերտը պատկանել է մինչև XX դար։

Լոո դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը միհարկանի քարե շինություն էր, որ կառուցվել էր XVIII դարի վերջին-XIX դարի սկզբներին։ Հետագայում այդ կառույցի աջ ծայրում ավելացրել են երկհարկ քարե հատված։ Շինության փայտե հատվածի մեջտեղը՝ երեք պատուհանների չափով, երկհարկ էր։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Լոո դաստակերտում կառուցվել են բնակարաններ։

Լոո դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքն այրվել է 1981 թվականի մարտի 7-ի հրդեհի ժամանակ։

Ներկայումս Լոո դաստակերտի շինությունների մեծ մասից մնացել են միայն ավերակներ։ Պահպանվել է միայն ցանկապատի մի երկար հատված։ Պահպանվել է (2000 թվականին վերականգնվել է) նաև այգու փոքրիկ տնակը, որ գտնվում էր գլխավոր մանաշենքի դիմաց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Loo mõisast Eesti mõisaportaalis

Արտաքին հղումներ
----------------

*
| **՞**Կորնգան Թախտաջյանի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լոբազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Կորնգան Թախտաջյանի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Onobrychis takhtajan

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կորնգան Թախտաջյանի** (լատին․՝ Onobrychis takhtajan), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

20-90 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ 10-30 մմ երկարությամբ տերևիկները 4-8 զույգ են, նեղ կամ լայն գծային։ Ծաղկակիրները ունեն 6-25 սմ երկարություն։ Ծաղկաբույլը ծաղկելուց հետո երկարացող է։ Բաժակը մերկ է, ատամիկները երկարավուն-եռանկյուն են, միայն ներքևի կեսում՝ եզրերից վեր ուղղված թարթիչներով։ Պսակը վարդագույն սպիտակ է, կամ սպիտակ։ 0,5-1,5 մմ երկարությամբ ունդերը նստադիր են, հակաեռանկյուն կամ կիսակլոր, խիտ և առսեղմ թավոտ, փշերը կատարի և սկավառակի վրա 1-5-ական են, մեջքային կարը ուղիղ է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Տիգրանաշեն, Զանգակատուն, Ուրծալանջ գյուղերի շրջակայք) և Դարեղեգիսի (Սելիմի լեռնանցք, Այարի կիրճ) ֆլորիստիկական շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2200 մ բարձրությունների վրա, մարգագետիններում, մարգագետնատափաստանում, խճաքարոտ և կրաքարային լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ մասնատված պոպուլյացիա, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճում է հողերի ինտենսիվ յուրացման տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Էդիթ Նորթման** (անգլ.՝ Edith Northman, հոկտեմբերի 8, 1893(1893-10-08), Դանիա - 1956, Սոլթ Լեյք Սիթի, ԱՄՆ), Հարավային Կալիֆոռնիայի առաջին կին ճարտարապետներից մեկը։ Ստեղծել է մի շարք լայնամասշտաբ շինություններ, այդ թվում բնակարանային և կոմերցիոն կառույցներ։

Կենսագրություն
--------------

Էդիթ Մորթենսեն Նորթմանը ծնվել է 1893 թվականին Դանիայում։ Հայրը եղել է դանիացի, մայրը` շվեդ։ Երբ Էդիթը ինը տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Նորվեգիա և այնտեղ մնացել, մինչև Էդիթն ավարտել է ավագ դպրոցը։ Այնուհետև Էդիթը տեղափոխվել է Կոպենհագեն` սովորելու արվեստի դպրոցի ստուդիայում։ 1914 թվականին ընտանիքը գաղթել է ԱՄՆ, մի քանի տարի հետո Էդիթը տեղափոխվել է Յուտա նահանգի Բրիհամ քաղաք և աշխատել որպես գրադարանավար։ Սկսել է հետաքրքրվել ճարտարապետությամբ և 1918 թվականին տեղափոխվել Սոլթ Լեյք Սիթի, որտեղ Էուժեն Ռ. Ուիլոնի մոտ աշխատանքի է անցնել որպես ճարտարապետ-նախագծող։

Առողջական խնդիրների պատճառով Նորթմանը 1920 թվականին տեղափոխվել է Լոս Անջելես և աշխատել ճարտարապետ Քլերանս Ջ. Սմեյլի հետ և դարձել նրա ճարտարապետական արվեստանոցի գլխավոր նախագծողը։ 1926 թվականին Նորթմանը բացել է իր սեփական ընկերությունը և անմիջապես ընդունվել Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարան` ուսանելու ճարտարապետություն։ 1930 թվականին ավարտել է համալսարանը` ստանալով ճարտարապետի որակավորում, հաջորդ տարի ստացել է ճարտարապետի լիցենզավորում։

Գործունեություն
---------------

Նորթմանի բեղմնավոր կարիերան սկսվել է Մեծ ճգնաժամի տարիներին և շարունակվել քառորդ դար, որի ընթացքում Նորթմանը նախագծել է տարբեր տիպերի ավելի քան հարյուր շենքեր` առանձին տներ, բազմաբնակարան շենքեր, հյուրանոցներ, եկեղեցի, սինագոգ, գործարաններ, գազի լցակայաններ և այլ առևտրային շենքեր։ Նորթմանը բնակելի շենքեր է նախագծել ամբողջ Հարավային Կալիֆոռնիայում, այդ թվում` Բևեռլի Հիլզում, Հենքոք զբոսայգում, Վիլշեյր զբոսայգում, Լոս Ֆելիսում, Լոս Անջելեսում, Փալմ Սփրինգսում։ Ոճային առումով նրա կառույցներն ընտրողական են` եվրոպական ավանդական ոճերի տարրերով (օրինակ նրա դանիական լյութերական եկեղեցին և նորմանդական Մար բնակարան-հյուրանոցը) և մոդերն արտին միախառնված ամերիկյան մինիմալ ավանդական մոդեռնիզմի տարրերով։

Գրականություն
-------------

* "The Small Concrete House of Today". California Arts and Architecture, vols. 55–56, 1939.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Powell, John Edward. "Edith Mortensen Northman: Tower District Architect". *A Guide to Historic Architecture in Fresno, California* (website). Republished from *The Fresno Bee*, May 11, 1990.
3. ↑  Allaback, Sarah. The First American Women Architects. University of Illinois Press, 2008.
4. ↑  "Wilshire Park HPOZ Preservation Plan". City of Los Angeles, October 20, 2010.
**Իրինա Օլեգովնա Կորոտեևա** (ռուս.՝ Ирина Олеговна Коротеева, սեպտեմբերի 29, 1969(1969-09-29), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռոստովցի գրող և բանաստեղծուհի, սցենարիստ և ռեժիսոր, Ռուսաստանի գրողների միության անդամ 2011 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Իրինա Կորոտեևան մանկուց ստեղծագործել է։ 1993 թվականին ավարտել է Դոնի պետական տեխնիկական համալսարանը «Ռոբոտատեխնիկական համակարգեր և համալիրներ» մասնագիտությամբ, իսկ 2007 թվականին՝ նույն համալսարանը «Տնտեսությունը և կառավարումը ձեռնարկությունում» մասնագիտությամբ։ Հեղինակն ապրում և աշխատում է Դոնի Ռոստովում։ Նա աշխատում է գազարդյունաբերության ոլորտում, 1994 թվականից աշխատել է «Ռոստովգորգազ» ԲԲԸ-ում, իսկ 2004 թվականից առ այսօր՝ «Գազպրոմի» Դոնի Ռոստովի տարածաշրջանային մասնաճյուղում։

2014 թվականին ձայնագրվել է ռադիոհաղորդում Իրինա Կորոտեևայի ստեղծագործությունների վերաբերյալ։

Մրցանակներ
----------

Իրինա Կորոտեևան առաջին տեղն է զբաղեցրել «Հայրենիքի հանդեպ սիրո մասին» համառուսաստանյան գրական մրցույթի «Մանրապատկերներ սիրո մասին» անվանակարգում, դարձել է Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոլշոյե Բոլդինո պուշկինյան գյուղում կայացած գրական փառատոնի դափնեկիր։ 2013 թվականին Կորոտեևան դարձել է Դմիտրի Օգմայի անվան «Վերջին ալիք» պատմվածքների միջազգային գրական մրցույթի հաղթող։ Նա մասնակցել և մրցանակներ է նվաճել մի շարք այլ մրցույթներում։ Կորոտեևայի արձակը ևս արժանացել է մրցանակների։ Հեղինակի բանաստեղծական և արձակ գործերը տպագրվել են ժողովածուներում, ալմանախներում և գրական թերթերում։

Երկեր
-----

* Дом из облаков. Стихи. Издательство "Донской писатель", 2016.
* Зелёная река. Стихи. Издательство "Донской писатель", 2016.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Коротеева Ирина Олеговна

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իրինա Կորոտեևայի բանաստեղծությունները
* Իրինա Կորոտեևայի կենսագրությունը և բանաստեղծությունները
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էդվարդ Մանուկյան (այլ կիրառումներ)

**Էդվարդ Վահանի Մանուկյան** (դեկտեմբերի 13 (26), 1908, Բայազետ, Էրզրումի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - օգոստոսի 28, 1993(1993-08-28), Երևան, Հայաստան), բալետմայստեր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։

Կենսագրություն
--------------

1926 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի ստուդիան։ 1927 թվականին եղել է նույն ստուդիայի բալետմայստեր, 1927-1932 թվականներին՝ Վահրամ Արիստակեսյանի Ազգագրական պարի անսամբլի, 1932-1938 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մենապարող, 1938-1958 թվականներին՝ Հայկական ժողովրդական երգի-պարի. 1958-1966 թվականներին՝ Հայաստանի պարի անսամբլների, 1966-1968 թվականներին՝ Հայհամերգի գլխավոր բալետմայստեր, 1968-1976 թվականներին՝ ժողովրդական ստեղծագործության տան, 1977 թվականից՝ ժողովրդական ստեղծագործության հանարապետական կենտրոնի պարարվեստի բաժնի վարիչ։

Բեմադրել է հայկական ազգային պարեր, որոնք ազգային պարի բեմականացման դասական նմուշներ են։

* «Քոչարի»
* «Ուզունդարա»
* «Տրնգի»
* «Նազելի»
* «Չեմ ու չեմ»

Մրցանակներ
----------

* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)
* Երիտասարդության և ուսանողների համաշխարհային VI փառատոնի 1-ին մրցանակ (Մոսկվա, 1957)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 254)։*  |
**Ժամանակի բուրգ** (գերմ.՝ Zeitpyramide), աստիճանաձև բուրգ, արվեստի ստեղծագործություն (փաբլիկ արտ)` տեղակայված Գերմանիայի Վեմդինգ քաղաքում։ Մտքի հեղինակը գերմանացի նկարիչ Մանֆրեդ Լաբերն է (1932-2018)։

Պատմություն
-----------

Ժամանակի բուրգը 2013 թվականի դրությամբ (տեղադրված է երեք բլոկ)
Բուրգի կառուցման սկիզբը դրվել է 1993 թվականին Վեմդինգի 1200-ամյակի պատվին, և կավարտվի 1190 տարի անց։

Կառուցվածք
----------

Ավարտուն բուրգի կողապատկեր
Կառուցման ավարտից հետո բուրգը բաղկացած է լինելու 120 բետոնե բլոկներից՝ 1,2 մետր երկարությամբ, 1,2 մետր լայնությամբ և 1,8 մետր բարձրությամբ։ Բլոկները բաժանված են 0,5 բլոկի չափով (0,6 մետր)։ Բուրգի առաջին շերտը ներառում է 64 բլոկ՝ 8х8 ցանցով, երկրորդ շերտը՝ 36 բլոկ՝ 6х6 ցանցով, երրորդը՝ 4х4 ցանցով 16 բլոկ, վերջին շերտը՝ 2х2 ցանցով 4 բլոկ։

Ծրագիրը հիմնականում ֆինանսավորվում է տեղական ընկերությունների նվիրատվություններով, որոնք ստեղծողներին շինարարական նյութ են տրամադրում։ Բլոկների նյութը խստորեն սահմանված չէ և կարող է փոխվել հետագա սերունդների կողմից՝ փոխվող ռեսուրսների դեպքում։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Բուրգի ստեղծման միտքը պատկանում է նկարիչ Մանֆրեդ Լաբերին։ Բուրգի հայեցակարգն է մարդկությանը ցույց տալ 1200 տարվա երկար ժամանակահատվածի նշանակությունը, և նախատեսում է յուրաքանչյուր տասը տարին մեկ կառուցել բետոնե բլոկներ։ Ներկայիս դրությամբ՝ երեք տասնամյակ արդեն վերածվել է բետոնի։

Հեղինակի մտահղացմամբ՝ բուրգի կառուցումն ավարտվելու է 3183 թվականին՝ կառուցման մեկնարկից 1190 տարի անց։ Այն բաղկացած է լինելու 120 բլոկից։ Յուրաքանչյուր բլոկի երկարությունը և լայնությունը կազմելու է 120 սմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Askart. Manfred Laber (1932—2018)
2. 1 2  (գերմ.) Официальный сайт проекта «Zeitpyramide».
3. ↑  Augsburger-Allgemeine. Умер Манфред Лабер

Արտաքին հղումներ
----------------

* (գերմ.) «Zeitpyramide» պաշտոնական կայքը
**Նախահունարեն լեզուն** (նաև՝ *նախահելլենիկ, պրոտոհունական*) - ենթադրվում է, որ վերջին ընդհանուր նախնին է հունարեն լեզվի բոլոր հայտնի տարբերակների համար, ներառյալ միկենյան հունարենը, հետագա հին հունական բարբառները (օրինակ՝ ատտիկյան, իոնական, աեոլիկ, դորիական, հինմակեդոներեն և արկադոկիպրոսերեն), ինչպես նաև՝ կոյնե, բյուզանդական հունարենը (միջնադարյան հունարեն)  ժամանակակից հունարենը։ Նախահունարենի միասնականությունը պիտի որ ավարտված լիներ Հունական թերակղզի միկենյան շրջանում հելլենական ներթափանցում՝  Նոր քարի դարի կամ բրոնզեդարյան շրջանում։

Ծագումը
-------

Նախահունարենի զարգացումը կարելի է դիտարկել վաղ Պալեո-բալկանյան լեզվական ընդհանրության ծիրում, ինչը բավականին բարդեցնում է գծանշել առանձին լեզուների տեղադրությունը։ Հունարենին բնորոշ բառային սկզբնաղբյուրների լարինգալների ներկայացումը պրոտեզային (լեզվական) ձայնավորներով ընդհանրություն ունի օրինակ հայերենի հետ, որը հավանական է, որ կիսում է մի շարք այլ հնչույթաբանաբանական և ձևաբանական առանձնահատկություններ հունարենի հետ։ Տվյալ հանգամանքը որոշ լեզվաբանների շրջանում առաջ է քաշել ընդհանուր հունահայերենի վարկածը, չնայած եղած ապացույցներն աղքատիկ են։ Նշված հիպոթեզի համատեքստոււմ  հայերենից և հունարենից բացի երբեմն ներառվում են նաև հնդիրանական լեզուները, հայերենը տեղադրելով այս երկուսի մեջտեղում։

Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակում «նախահունական լեզվի տարածքի» վերակառուցումը, Վ. Գեորգիև:
Նախահունարենը հիմնականում մեծ մասամբ տեղադրվում է վաղ հելլենական փուլում (մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի սկիզբ), այսինքն մինչ նորքարեդարյան Եվրոպայի ավարտ։ (Ռասել Գրեյը և Քվենտին Աթկինսոնը 2003 թվականին Սվոդեշի ցուցակի հիաման վրա կիրառելով հաշվարկային մեթոդ նախահունարենի տեղադրաման ժամանակաշրջանի առավել վաղ փուլ են  գնահատել՝ մոտ մ.թ.ա. 5000 թվականին հունահայերենի պառակտումը և հունարենի ու հայերենի որպես առանձին լեզուների առաջացումը մ.թ.ա. մոտ 4000 թ.

Տես նաև
-------

* Նախալեզու
* Հույներ
* Հին մակեդոներեն լեզու
* Պալեո-բալկանյան լեզուներ
* Նախահունական սուբստրատը (ենթաշերտ) Հունաստանում
* Հնդեվրոպական նախալեզու

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  A comprehensive overview in J.T. Hooker's *Mycenaean Greece*; for a different hypothesis excluding massive migrations and favoring an autochthonous scenario, see Colin Renfrew's "Problems in the General Correlation of Archaeological and Linguistic Strata in Prehistoric Greece: The Model of Autochthonous Origin" in *Bronze Age Migrations* by R.A. Crossland and A. Birchall, eds. (1973).
2. ↑  Vladimir I. Georgiev, for example, placed Proto-Greek in northwestern Greece during the Late Neolithic period.
**Ելենա Ինես Հայտոն դե Նոլասկո** (իսպ.՝ Elena Inés Highton de Nolasco, դեկտեմբերի 7, 1942(1942-12-07), Լոմաս դե Սամորա, Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինացի իրավաբան, դատավոր, 2004 թվականից` Արգենտինայի արդարադատության գերագույն դատարանի անդամ։

Հայտոնը ծնվել է Լոմաս դե Սամորայում, (Բուենոս Այրես պրովինցիայում)։ Նա Բուենոս Այրեսի համալսարանում 1966 թվականին որակավորվել է որպես իրավաբան, դատախազ և նոտար։ Նրա հետբուհական ուսումը շարունակվել է Հարվարդի իրավունքի դպրոցում և Նևադայի համալսարանում։ 1967 թվականին աշխատել է որպես իրավաբան և 1973 թվականին դարձել է վճարելու անընդունալ պաշտպանյալների պաշտոնական դատապաշտպան։ 1979 թվականին դարձել է դատավոր, 1994 թվականից սկսել է աշխատել ազգային դատարանում։ Քաղաքացիական իրավունքի վերաբերյալ մի քանի գրքերի հեղինակ է։
2004 թվականին Հայտոնը միացել է Գերագույն դատարանին։ Նա առաջին կինն է, որ սկսել է աշխատել երկրի դատարանում, չնայած Կարմեն Արջիբեյի նշանակումն ավելի վաղ էր հաստատվել։ Արգենտնիայի խորհրդարանում նրա ընտրությունն անցել է 51 կողմ և 5 դեմ ձայներով։ 2005 թվականի օգոստոսին նա նշանակվել է դատարանի փոխնախագահ։
Կին դատավորների միջազգային միավորումը պարգևատրել է նրան Մարդու իրավունքների պարգևով, 2010 թվականի մայիսի 18-ին Սեուլում կայացած խորհրդաժողովի ժամանակ։
Հայտոնը և նրա ամուսին Ալբերտո Մարիո Նոլասկոն ունեն երկու որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Elena Inés Highton - Curriculum Vitae Archived 2007-07-10 at the Wayback Machine. website of the Supreme Court. Accessed 4 May 2008
2. ↑  *Buenos Aires Herald*: The new Supreme Court member Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine. 11 June 2004
3. ↑  *Entregaron a Highton de Nolasco el premio "Human Rights Awards"* Archived 2017-06-20 at the Wayback Machine. (Իսպաներեն)
**Ժենտ** (ղազ.՝ жент), **կասպա** (ղազ.՝ қоспа) կամ **իյենտ** (բաշկիրերեն՝ йент), ավանդական ղազախական ուտեստ, բաշկիրների տարածաշրջանային ուտեստ։

Ժենտը համարվում է ղազախական ավանդական տոնական ուտեստ, պատրաստված ցորենի հացահատիկից (տապակած), ավելացնելով չորացած մանրացված կաթնաշոռ, հալած յուղ, շաքարավազ, մեղր, չամիչ, ընկույզ և այլ բաղադրիչներ։ Ժենտը սովորաբար մատուցվում է թեյով։ Այն պատրաստվում է երեխայի ծնվելուց հետո, *шілде тоя* կապակցությամբ (երեխայի ծննդյան տոնակատարությունը), *бесік тоя* (երեխայի առաջին օրորոցի տոնակատարությունը) և *қырқынан шығару* (երեխայի ծնվելուց հետո քառասուն օրվա տոնակատարությունը)։

Բաշկիրները, որոնք ապրում են Օրենբուրգի մարզի Սակմար գետի ավազանում, անվանում են «ժենտ» կամ «իյենտ» ուտեստ՝ չորացած մանրացված կաթնաշոռից (բաշկիրերեն՝ ҡыҙыл эремсек՝ կաթնաշոռային զանգված կարմրավուն երանգով, որը ստանում են կովի կամ այծի թթված կաթից, եռացնելով մինչև հեղուկի գոլորշիացումը) ավելացնելով յուղ, շաքարավազ, վարսակաալյուր կամ չորացրած թխենի։ Բաշկիրները այլ շրջաններում այս ուտեստն անվանում են «աժիկեյ» (բաշկիրերեն՝ әжекәй, ղազախների մոտ՝ *ежегей*):

Ղազախների ժենտը պատրաստվում է հետևյալ կերպ. տապակած ցորենով դույլի մեջ (ղազ.՝ тары) ավելացնում են մեկ կիլոգրամ շաքարավազ և 3-4 կիլոգրամ կարագ կամ հալած յուղ, ապա խառնում է ստացված զանգվածին և մատուցում սեղանին։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ և հետպատերազմյան տարիներին տարածված էր ժենտի պատրաստման այս մեթոդը. ապորտը խառում են սանդի և եգիպտացորենի հետ և խառնում այնքան ժամանակ, մինչև ապորտի մարմինը ներծծվի մանրացված ցորենով։ Ստացված զանգվածը չորացնում և բաժանում կտորների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Н. Х Максютова* Башкирские говоры, находящиеся в иноязычном окружении. — Китап, 1996. — С. 255. — 285 с.
2. ↑  *А. Кузембайулы, Е. Абиль* История Республики Казахстан. — 2003. — С. 160. — 358 с.
3. ↑  Ժենտ
4. ↑  Вопросы истории и диалектологии казахского языка = Қазақ тілі тарихы мен диалектологиясының мәселелері. — Академия наук Казахской ССР, 1963. — Т. 5. — С. 205.
5. ↑  А. Х. Маргулан, В. В. Востров, 1967, էջ 226
6. 1 2  *Надергулов, У. Ф.* Животноводческая лексика башкир. — Уфа: Гилем, 2000. — С. 136. — 185 с.
7. ↑  Диалектологический словарь башкирского языка. — Китап, 2002. — С. 87, 118. — 430 с.
8. ↑  А. Х. Маргулан, В. В. Востров, 1967, էջ 137
9. ↑  Простор. — 1998. — С. 103.

Գրականություն
-------------

* *А. Х. Маргулан, В. В. Востров* Культура и быт казахского колхозного аула. — Наука, 1967. — С. 226. — 302 с.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կուր (այլ կիրառումներ)

**Կուր**, ըստ Շումերական դիցաբանության՝ Կուրը երբևիցե գոյություն ունեցած վիշապներից առաջինն է։ Նա հիմնականում նշվել է որպես Արևելյան Զագրոս լեռան բնակիչ։ Կուրի սեպագիրը դրվել է լեռան սրբապատկերով ՝ 𒆳, որը նաև նշանակում է «օտար երկիր»։

Դիցաբանություն
--------------

Չնայած երկրի անունը Կի էր, Կուրը նաև նշանակում էր երկիր, իսկ իրեն՝ Շումերին անվանում էին Կուրա-Գալ կամ Մեծ աշխարհ։ Կուր-գալը նշանակում է նաև «Մեծ Լեռ» և մետոնոմիա է Նիպուրայի և Էնլիլիայի համար, ովքեր ղեկավարում էին երկիրը։ Էկուրը՝ լեռնային տունը, Էնլիլյայի և Նեպուրի մատուռն էր։ Նրա տարածված անունն է «դժոխք» կամ «աշխարհը գետնի տակ»։ Երբեմն Կուրն անվանում էին նաև մեռյալների տուն։ Հնարավոր է, որ Զագրոս լեռների գազային զանգվածները լեռանը տվել են ոչ ճիշտ նշանակություն, ինչպիսինն է լեռան՝ աստվածների բնակատեղի լինելը։ Սակայն ըստ Հին Մերձավոր Արևելքի դիցաբանության լեռները համարվում են աստվածների բնակատեղի։ Դժոխային երկիր Կուրը համարվում է դատարկ տարածություն նախնադարյան Աբզու ծովի և Մա երկրի միջև։ Այսպիսով Կուրը համապատասխանում է Կի-Գալին կամ Մեծ լեռանը, որը համարվում է դժոխք, իսկ նրա ղեկավարն է Էրեշկիգալը՝ Մեծ Երկրի աստվածուհին։ Ավելի ուշ, ըստ բաբելոնյան դիցաբանության Կուրը հնարավոր Անունակին է, Էրեշկիգալը եղբայրը, Ինանա, Էնկի և Էնլիլ։ Էնումա Էնլիշում մ.թ.ա. առաջին հազարամյակում Կուրը համարվում էր Սբ. Թիամաթի մի մասը և թվում էր որպես օձանման վիշապ։ Մի պատմության մեջ հսկա Կուր օձի սպանությունը դարձավ համաշխարհային ջրհեղեղի պատճառ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Sumerian Mythology" by Samuel Noah Kramer, p.110
2. ↑  "Scenes from the Shadow Side", Frans Wiggermann, *Mesopotamian Poetic Language*, Brill, 1996, pp. 208-209
3. ↑  Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary:Jeremy A. Black, Anthony Green, Tessa Rickards, University of Texas Press, 1992
ISBN 0-292-70794-0, p 114
4. ↑   "Sumerian Mythology"] by Samuel Noah Kramer p.110 *passim*
5. ↑   "Sumerian Mythology"] by Samuel Noah Kramer, p. 112
**Էկ Չուա** (այլ անվանումներ՝ **Էկչուա**, **Էկ Չուահ**, **M աստված**), հին մայաների առևտրի և կակաոյի աստվածը։

Նշանակություն
-------------

Էկ Չուան առևտրի և կակաոյի հովանավոր աստվածն էր։ Կակաոյի պտուղները մայաների մոտ յուրօրինակ փողային միավոր էր, այդ պատճառով էլ կակաոն աստվածացվում էր։ Էկ Չուային երկրպագում էին վաճառականները և կակաոյի հարուստ պլանտատորները, որովհետև նա իրենց մասնագիտության հովանավորն էր։ Հնարավոր է, որ Էկ Չուան կապված էր նաև մեղուների պաշտամունքի հետ, որի օգտին է խոսում այն, որ Էկ Չուան պատկերվել է մեղուներին նվիրված կոդեքսներից մեկի գլխում։

Արտաքին տեսք
------------

Էկ Չուան պատկերվում էր երկար քթով, կարմիր բերանով և ներկված էր սև գույնով (որոշ նկարներում նա ամբողջովին սև է, մյուսներում՝ սև ու սպիտակ զոլերով, իսկ որոշներում էլ՝ սպիտակ՝ առանց սև ներկի)։ Քանի որ նա առևտրի հովանավորն էր, պատկերվում էր ձեռքին գավազանով, իսկ մեջքին էլ՝ բեռով (որոշ նկարներում բեռը գլխի վրա է)։ Նրա բնութագրիչ գծերից էին 2 կոր գծերը՝ աչքի աջ մասում։ Դրեզդենի կոդեքսում Էկ Չուայի 3 պատկեր կա։ Որպես կանոն, Էկ Չուան պատկերվում էր որպես անատամ ծերուկ կամ ծերունի մեկ ատամով։

Նկարներից մեկում Էկ Չուան պատկերված է որպես նիզակով խոցող մահվան աստված, որը խորհրդանշում էր այն, որ այդ աստվածը վաճառականներին կպաշտպանի թշնամուց։ Մեկ այլ նկարում նա պատկերված է որպես երկինքը կացնահարող, որպեսզի անձրև գա։ Շատ նկարներում Էկ Չուան կարիճի պոչ ունի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Альберто Рус, 1986, Глава: Божества элиты
2. 1 2 3 4 5  *Schellhas, Paul* Представление божеств из рукописей майя(անգլ.). — Американский музей археологии и этнологии Гарвардского университета, 1904. — С. 36-37.
3. ↑  Альберто Рус, 1986, Глава: Божества-покровители профессий

Գրականություն
-------------

* *Рус Луилье, Альберто* Народ майя. — Москва: Мысль, 1986. — 256 с.
* *Schellhas, Paul* Представление божеств из рукописей майя(անգլ.). — Американский музей археологии и этнологии Гарвардского университета, 1904. — С. 36-37.
| **՞**Ժոբերցիա Սովիչի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Տորոնազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Ժոբերցիա Սովիչի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Jaubertia szovitsii

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ժոբերցիա Սովիչի** (լատին․՝ Jaubertia szovitsii), տորոնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Մինչև 40 սմ բարձրությամբ, կոտրատվող, ստորին մասում՝ սպիտակավուն ցողուններով, կիսաթուփ է։ Տերևները հակադիր են, գծային, հիմքի մասում՝ տերևապատյանով։ Ծաղիկները խմբված են կիսահովանոցներում, տերևների անութներում և ճյուղերի գագաթներին։ Պսակը երկար խողովակով է և 4-5-բաժան ետծալով, վարդագույն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (լեռնագագաթ՝ Երանոս, Երախի լեռնաշղթա, Զովաշեն գյուղի շրջակայք), Դարեղեգիսի (Չիվա գյուղի շրջակայք) և Մեղրու (Մեղրի քաղաքի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում և Հյուսիսային Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 600-1300 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կրաքարային լանջերին, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղակալում՝ հուլիսին-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի են 3 պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, հետևաբար սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվում է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Լվովյան հայկական կոլեգիա** (լրիվ անունը՝ Լվովի հայկական պապական կոլեգիա - լատին․՝ Collegium pontificum Leopolilnsis Armenorum), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Լվովում 1664-1783-ին։ Հիմնադրվել է Լեհաստանի, Ուկրաինայի, Ղրիմի, Մոլդովայի և Տրանսիլվանիայի հայ համայնքներում ունիթորություն տարածող հոգևոր գործիչներ պատրաստելու նպատակով։ Գտնվել է Թեաթինյան օրդենի տեսչության ներքո, ենթարկվել հավատատար ածման Հռոմի կոնգրեգացիային։ Լվովյան հայկական կոլեգիաում դասավանդվել են հայերեն ու լատիներեն (երբեմն՝ իտալերեն) քերականություն, ճարտասանություն, տաղաչափություն, դավանաբանություն, տրամաբանություն, փիլիսոփայություն, աստվածաբանություն, ֆիզիկա ու մետաֆիզիկա։ Սկզբնական շրջանում (1664-1678) առարկաների մի մասի ուսուցումը տարվել է հայերեն։ 1668-ին ուսանողները բեմադրել են «Մարտիրոսութիւն սրբուհւոյն Հռիփսիմեի», ապա այլ դրամատիկ գործեր՝ նշանավորելով հայ թատրոնի նոր զարթոնքը։ 1701-ից Լվովյան հայկական կոլեգիաում ուսանելու են ընդունել նաե այլազգիների (ուկրաինացիներ, լեհեր են), որի հետևանքով հետագայում բուհը վերանվանվել է Լվովի հայ-ուկրաինական կոլեգիա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 672)։*  |
**Կռատուկի բախտը** (դան․՝  "Hun duede ikke"), դանիացի հայտնի հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը։ Գրվել է 1852 թվականին։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է այն մասին, որ մի հարուստ ագարակում հազվագյուտ ծառեր ու ծաղիկներ էին աճում։ Քաղաքից և մոտակա գյուղերից մարդիկ էին գալիս, որպեսզի տեսնեն այդ հրաշալի բույսերը։ Ագարակի ցանկապատից դուրս մի կռատուկ կար, որին ոչ ոք ուշադրություն չէր դարձնում, բացի մի պառավ էշից։ Մի օր այգում մեծ բազմություն էր հավաքվել, այդ թվում նաև մի օրիորդ, որը շատ հարուստ, նշանավոր տոհմից էր և եկել էր Շոտլանդիայից։ Նա փորձում էր իր համար ծաղիկ ընտրել, բայց չէր կարողանում, որովհետև ոչ մեկն իր ճաշակով չէր։ Օրիորդը նայում է ցանկապատից դուրս և տեսնում կռատուկի կապտակարմրավուն փարթամ ծաղիկներն ու խնդրում տանտիրոջ տղային, որ նա պոկի ծաղիկը, որովհետև դա Շոտլանդիայի ծաղիկ է։ Ծաղիկը պոկելուց տղայի մատը փուշը ծակում է, բայց միևնույնն է նա ոչինչ չի ասում ու ծաղիկը տալիս աղջկան։ Աղջիկը վերցրնում է ծաղիկը ու դնում է տղայի մերակի մեջ։ Շաբաթներ հետո կռատուկը լսում է մի լավ լուր այն մասին, որ օրիորդն ամուսնացել է տանտիրոջ տղայի հետ ու սկսում է բոլորին պատմել այն մասին, որ իր շնորհիվ է, որ նրանք միացան։ Նա իր բոլոր նոր բողբոջներին ասում էր, որ նրանք շուտով պատվավոր տեղում են լինելու, բայց այդպես էլ նրանց երազանքը չկատարվեց։ Ժամանակն անցնում էր, իսկ կռատուկը սպասում էր, թե երբ նրան կտանեն ցանկապատից ներս։ Անմեղ երիցուկներն ու ջրջրուկները լսում էին նրան և անկեղծ հավատում նրա ամեն մի խոսքին, իսկ կաթնավաճառի սայլը քաշող պառավ էշը, որ կապված էր կռատուկից ոչ հեռու, անընդհատ ձգտում էր դունչը հասցնել կռատուկին, բայց պարանը շատ կարճ էր։ Կռատուկը շատ ժամանակ մտածում էր իր տոհմի և նշանավոր լինելու մասին, զրուցում մյուսների հետ այն մասին, որ նա հարուստ տոհմից է։ Վերջանում էր աշունը։ Այգում ավելի գեղեցիկ ծաղիկներ էին աճել, բայց չէին բուրում։ Ջահել եղևնիներն արդեն սկսել էին զգալ Ծննդյան տոներից առաջ իրենց վիշտը։ Իսկ կռատուկը վշտացած խորհում էր։ Վերջապես եկավ ձմեռը։ Կռատուկի բոլոր ծաղիկները չորացել էին, բացի մեկից` ամենավերջինից։ Հանկարծ այգի են մտնում նորապսակ ամուսինները, աղջիկը նայում է ցանկապատից դուրս և տեսնում այն հին կռատուկին, որի ծաղիկներից մեկը նրանց ամուսնական նկարի մեջ էր նկարվել, բայց ափսոս, որ վրան էլ ծաղիկ չկար։ «Ինչպես չկա՞, ահա այնտեղ մի ծաղիկ կա։ Պետք է այդ ծաղիկը մեր նկարի շրջանակին փորագրեն», ասում է աղջիկը։ Աղջիկը խնդրեց, որ տղան քաղի դա և տա իրեն։ Տղան քաղում է ծաղիկը, բայց ծաղիկը նրա մատը ծակում է։ Եղավ այնպես, ինչպես ցանկանում էր աղջիկը։ Ժամանակն անցնում էր և կռատուկը մի օր շատ լավ բան մտածեց. 
«Եթե զավակները լավ են տեղավորված` ծնողները կարող են ցանկապատից դուրս էլ մնալ»։
Արևը նրան ասում է, որ դա լավ միտք է։ Հիմա նա ոչ թե թաղարի մեջ կհայտնվի, այլ մի գեղեցիկ հեքիաթում։ Եվ ահա այդ հեքիաթը։

Կերպարներ
---------

* Կռատուկ
* Շոտլանդացի աղջիկ
* Տանտիրոջ տղան
* Այգու ծաղիկներ
* Ծեր էշ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ք. Անդերսեն, Հեքիաթներ, Երևան, 2015, էջ 276
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 279

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կռատուկի բախտը(ռուս.)
* Կռատուկի բախտը. ձայնային տարբերակ(ռուս.)
**«Էմիլիա Ֆլյոգեի դիմանկարը»** (գերմ.՝ Porträt Emilie Flöge), ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի նկարը, նրա ընկերուհու դիմանկարը, որը պատկերել է 1902 թվականին։ Պահվում է Վիեննայի թանգարանում։

Նկարագրություն
--------------

Ուղղաձիգ կտավի վրա պատկերված է երիտասարդ ու ինքնավստահ կին` հարուստ զարդարանքներով, կապույտ ու փիրուզե գույների զգեստով, որի մեջ չնայած ենթադրվում է նրա սլացիկ կազմվածքը, սակայն մարմնի ընդգծումները թաքնված են։ Էմիլիայի ձախ ձեռքը գոտկատեղի վրա է, աջ ձեռքը հանգիստ կախված է մարմնի երկարությամբ։ Էմիլիայի` դիտողին ուղղված դեմքը բաց է, սակայն մեկուսացվածություն ու անգամ որոշ անզիջելիություն է արտահայտում։ Կնոջ գլխավերևում, մինչև նկարի վերին ծայրը վեր է բարձրանում թաշկինակ, օձիք կամ հովհար, որն իր արևելյան կատարմամբ լուսապսակի է նմանվում ժամանակակից պատկերի վրա։ 

Կլիմտի համար անսովոր է դիմանկարի ֆոնը, որը հակադրվում է նուրբ ու մանրամասնորեն մտածված զգեստի հետ։ Կլիմտն Էմիլիային տեղավորել է դատարկ տարածությունում, որն ամեն դեպքում խորության ու վայրէջքի տպավորություն է թողնում։ Հաշվի առնելով այն, թե որքան մտերիմ էին նկարչի ու բնորդուհու հարաբերությունները, դիմանկարը ոչ միանշանակ զգացողություններ է առաջացնում։ Հնարավոր է, հենց Կլիմտի ու Ֆլյոգեի մտերմությունը մթագնել է նրա սուր հայացքն ու սանձել նրա դիմանկարներում սովորաբար նկատվող խանդավառությունը։ Էմիլիա Ֆլյոգեի դիմանկարի որևէ էսքիզ չի պահպանվել։ Որևէ վկայություն չկա առ այն, որ դիմանկարը դուր չի եկել Էմիլիային։ Նկարը մասնակցել է 1908 թվականի Վիեննայի գեղարվեստական ցուցահանդեսին և այնտեղ այն գնվել է Վիեննայի գրադարանի կողմից 12 հազար կրոնով։ «Այսօր ես քեզ «կուղարկեմ», ասել է թե` «փող կստանամ»», Կլիմտը գրել է Էմիլիին հուլիսի 6-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Horncastle/Weidinger, 2018, I. Gustav Klimt (1862–1918)
2. ↑  Sternthal, 2005, Emilie Flöge

Գրականություն
-------------

* *Mona Horncastle, Alfred Weidinger* Gustav Klimt. Die Biografie. — 1. Aufl. — Christian Brandstätter Verlag, 2018. — 320 S. — ISBN 9783710602528
* *Gottfried Fliedl* Gustav Klimt. The World in Female Form / English translation: Hugh Beyer. — Köln: Benedikt Taschen Verlag GmbH, 1998. — 240 p. — ISBN 3-8228-7213X
* *Barbara Sternthal* Diesen Kuss der ganzen Welt. — Wien: Styria Verlag, 2005. — 238 S. — ISBN 978-3222131653
| **՞**Կտավախոտ Մեղրու |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Խլածաղկազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Կտավախոտ Մեղրու |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Linaria megrica

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կտավախոտ Մեղրու** (լատին․՝ Linaria megrica), խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա խոտաբույս է, որն ունի 15-35 սմ բարձրություն։ Միջին մասում խիտ տերևակալած ցողունները բազմաթիվ են, չճուղավորված։ Հերթադիր տերևները նշտարաձև են և գծային։ Ծաղկաբույլը խիտ չճյուղավորված ողկույզով է։ Պսակը դեղին է, սևավուն ջղերով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում տարածված է Մեղրու (Տաշտուն, Լիճք, Կալեր գյուղերի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Լեռնագագաթը Կապուտջուղ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1900-2700 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, ժայռերի միջև, տրագականտային համակեցություններում, գիհու նոսրանտառում։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Հայաստանում հայտնի է Մեղրու լեռնաշղթայից և Զանգեզուրի լեռնաշղթայի սահմանակից հատվածից։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
Էսպերանտոյի ստեղծող Լյուդվիկ Լազարուս Զամենհոֆը պատկերազարդել է էսպերանտոյի արտասանությունը համապատասխան տառերի և մի քանի եվրոպական հիմնական լեզուների համարժեքների համեմատությամբ՝ կիրառելով «մեկ տառ, մեկ հնչյուն» սկզբունքը։ Հաշվի առնելով, որ համեմատվող լեզուները ամբողջությամբ նույնական չէին, նա հայտնել է, որ իտալերենի արտասանությունը կարող է օրինակ լինել էսպերանտոյի համար։

Էսպերանտոյի հարյուր տարվա գոյության ընթացքում մշակվել են հնչակարգային կանոններ, այդ թվում՝ հնչյունաբանությունը, հնչյունների դասավորությունը և արտասանությունը։ Ընդհանուր կարգը շատ քիչ է շեղվում «մեկ տառ, մեկ հնչյուն» սկզբունքից, գոյություն ունեն միայն սակավաթիվ այլահնչային տարբերակներ։

Այբուբեն
--------

Էսպերանտոյի այբուբենն ունի 23 բաղաձայն, այդ թվում 4 պայթաշփական և /x/, որը հազվադեպ է դարձել, 11 ձայնավոր, 5 միաբարբառ և 6 երկբարբառ։ Գոյություն ունի վեց պատմական կայուն երկբարբառ՝ /ai̯/, /oi̯/, /ui̯/, /ei̯/ և /au̯/, /eu̯/

Բաղաձայններ
-----------

|  | Շրթնային | Ալվեոլային | Հետալվեոլային | Քմային | Ետնալեզվային | Ճեղքվածքային |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ռնգային | m | n |  |  |  |  |
| Պայթական | Խուլ | p | t |  |  | k |  |
| Ձայնեղ | b | d |  |  | ɡ |  |
| Պայթաշփական | Խուլ |  | t͡s | t͡ʃ |  |  |  |
| Ձայնեղ |  | (d͡z) | d͡ʒ |  |  |  |
| Շփական | Խուլ | f | s | ʃ |  | x | h |
| Ձայնեղ | v | z | ʒ |  |  |  |
| Ձայնորդ | l |  | j | w |  |
| Թրթռուն |  | r |  |  |  |  |

Այլահունչ տարբերակներ
---------------------

Այլահնչակները հանդիսանում են հնչույթի իրականացումը, նրա տարբերակը՝ պայմանավորված կոնկրետ հնչյունական միջավայրով։ Էսպերանտոյում ընդունված են հետևյալ այլահնչակները.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Հնչույթ | a | e | o | i | u | n | m | r | v | z | ʒ | f | s | ʃ | b | d | dʒ | ɡ | p | t | tʃ | k |
| Այլահնչակ | ɑ | ɛ | ɔ | ij | uw | ŋ, ɲ | ɱ | ɾ | ʋ, w, f | s | ʃ | v | z | ʒ | p | t | tʃ | k | b | d | dʒ | ɡ |

Այլահունչ տարբերակների ընդհանուր աղբյուրը փոխառյալ բառերն են, հատկապես հատուկ անունները, երբ բառում մնում են աղբյուր լեզվի հետքերը կամ ստեղծվում են նոր հաջորդականություններ, որպեսզի խուսափեն գոյություն ունեցող արմատների կրկնությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Burkina, O. (2005): «Rimarkoj pri la prononca normo en Esperanto», *Lingvaj kaj historiaj analizoj.*
2. ↑  «PMEG»։ *bertilow.com*
3. ↑
4. ↑  «PMEG»։ *bertilow.com*
| **՞**Կտավատ Բարսեղյանի |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Կտավատազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Կտավատ Բարսեղյանի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Linum barsegjanii

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կտավատ Բարսեղյանի** (լատին․՝ Linum barsegjanii), կտավատազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

7-30 սմ բարձրությամբ, գեղձերով ծածկված, թավոտ միամյա բույս է։ Ցողունները երկարավուն են, սովորաբար մեկական և ուղիղ, վերին կեսում՝ թավոտ։ Տերևները երկարավուն են, հաստավուն և գեղձավոր եզրերով։ Ծաղկաբույլն ունի 5-14 ծաղիկ։ Բաժակաթերթերի եզրերը գեղձերով են։ 7-8 մմ երկարությամբ պսակաթերթերը բաց դեղին ոտիկով են։ Տուփիկն ունի 4-5 մմ երկարություն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում աճում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում և Արարատ ավանի շրջակայքում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 850 մ բարձրությունների վրա և կնյունահիրիկային աղակալած ճահիճներում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-հոկտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ բույսերից է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակը աճում է ինտենսիվ մարդածին ազդեցության գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

ՀՀ կառավարության 2008 թվականի որոշման համաձայն Արարատի ճահիճներն ընդգրկված են բնության հուշարձանների ցանկում՝ որպես «Աղակալած ճահճուտ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Համլետ Բաբիր օղլի Խանըզադե** (ադրբ.՝ Hamlet Bəbir oğlu Xanızadə, հունիսի 5, 1941(1941-06-05), Շաղան (Բաքու), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 3, 1990(1990-02-03), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1982);

Կենսագրություն
--------------

Համլետ Բաբիր օղլի Խանըզադեն ծնվել է 1941 թվականին։ Համլետ Խանըզադեն ծնվել է Բաքվի Շագանի բնակավայրում։ Նա առաջին կրթությունը ստացել է այստեղ։ 50-ականների վերջին նա ընդունվեց Արվեստի համալսարան։ 1961 թվականին նա սկսեց աշխատել ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում որպես դերասան։

Նա մահացավ 1990 թվականի փետրվարի 3-ին։

Համլետ Խանըզադեն իր գործունեության առաջին տարիներից կատարել է քնարական-հոգեբանական դերեր։ Նա գլխավոր դերեր է խաղացել ադրբեջանցի և համաշխարհային դրամատուրգների ստեղծագործություններում։ Նա բեմում խաղացել է Աղասադիղ Գերայբեյլու, Ալիաղա Աղաևի, Հասան Թուրաբովի, Ադիլ Իսգենդերովի, Հոքյումա Ղուրբանովայի և այլ հայտնի դերասանների հետ միասին։

Համլետ Խանըզադեն մի քանի դերեր է խաղացել որոշ ֆիլմերում, այդ թվում` հեռուստատեսային ֆիլմերում։ 1970-ական թվականներից սկսած նա սկսել է աշխատել կինոյում։ «Ես ուզում եմ յոթ որդի» ֆիլմի «Գիզիր» կերպարն նրա ամենահիշարժան դերերից մեկն է։

Լավագույն դերակատարումներից են՝

* Մեր Ջաբիշ ուսուցիչը (1969),
* Ճակատամարտում լեռներում (1967),
* Դեդե Գորգուդ (1975),
* Հայրենի ափերը (1989),
* Աշխատանք և վարդ (1962),
* Նավի ժամացույցի գաղտնիքը (1983),
* Քննությունը (1987),
* Հետաքննությունը շարունակվում է (1966),
* Գնացքում (1981);

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Համլետ Խանըզադե-75 Archived 2018-12-20 at the Wayback Machine. (ադրբ.)
2. ↑  Гамлет Хани-заде (Hamlet Xanızadə) / биография
3. ↑  Համլետ Բաբիր օղլի Խանըզադե