**Գաետանո Բրեշի** (իտալ.՝ Gaetano Bresci նոյեմբերի 10, 1869(1869-11-10), Կոյանո, Իտալիայի թագավորություն և Պրատո, Իտալիայի թագավորություն - մայիսի 22, 1901(1901-05-22), Սանտո Ստեֆանո, Իտալիայի թագավորություն), իտալացի անարխիստ, 1900 թվականին սպանել է Իտալիայի թագավոր Ումբերտո I-ին։ Բրեշին Եվրոպայի պատմության մեջ առաջին թագավորասպանն է, որը մահապատժի չի ենթարկվել դատարանի որոշմամբ (մահապատիժը Իտալիայում չեղյալ է հայտարարվել)։

Կենսագրություն
--------------

Գաետանո Բրեշին ծնվել է 1869 թվականի նոյեմբերի 10-ին Պրատո քաղաքում։ Հայրը՝ Գասպարե Բրեշին զբաղվել է առևտրով և մայրը՝ Մադդալենա Բրեշին (օրիորդական ազգանունը՝ Գոդի).

Գաետանոն ավարտել է արհեստագործական դպրոցը և աշխատանքի է անցել ֆաբրիկայում։ 22 տարեկանում առաջին անգամ մասնակցել է գործադուլի, որի պատճառով 1892 թվականի դեկտեմբերին ենթարկվել է 15 օրվա ազատազրկման։ Մի քանի անգամ փոխել է աշխատավայրը, նա կրկին մասնակցել է գործադուլների և հետապնդումների է ենթարկվել հանրային անվտանգության մասին օրենսդրության շրջանակներում։ Միևնույն ժամանակ, նրա գործատուներից մեկը դատարանում ցուցմունք է տվել, որ Բրեշիի նման լավ աշխատողները քիչ են։ 1893 թվականին կրկին ձերբակալվել է  հասարակական անվտանգության ապահովման շրջանակներում, իսկ 1895 թվականին Պրատոյի 52 այլ անարխիստների հետ դատապարտվել է մեկ տարուց ավելի ժամկետով ազատազրկման ՝ ի կատարումն Կրիսպիի հատուկ օրենքների։ 1896 թվականի մայիսին ազատ է արձակվել համաներմամբ։ Չկարողանալով աշխատանք գտնել Պրատոյում ՝ տեղափոխվել է Բարգա և տեղավորվել Michele Tisi e C բրդի վերամշակման ֆաբրիկայում։

Աղքատության պատճառով Բրեշին արտագաղթել է ԱՄՆ, որտեղ աշխատանք է գտել և ընտանիք կազմել։ Միևնույն ժամանակ, Իտալիայից հեռու, Գաետանոն սկսեց մասնակցել անարխիստական թերթի իտալերեն հրատարակմանը։ Այդտեղից էր, որ նա իմացավ այդ մասին Միլանում 1898-ի մայիսին։ Երբ օվկիանոսի մյուս ափից տեղեկություն է ստացել, այն մասին, որ Ումբերտո թագավորի հրամանով գեներալ Ֆիորենզո Բավա-Բեկարիսը կրակ է բացել ժողովրդի վրա։ Գեներալը դրա համար շքանշան է ստացել, Բրեշին վերջնականապես որոշում է սպանել միապետին։

Մահափորձ
--------

Բրեշին  *«Սոցիալական հարց»* թերթի դրամարկղից գումար (150 դոլլար) է վերցրել  (մինչ այդ ինքն է ակտիվորեն ներդրել) և  ոչ մեկին ոչինչ չասելով իր պլանների մասին, մեկնել է Իտալիա։ 1900 թվականի հուլիսի 29-ին Մոնցա թագավորի այցի ժամանակ մարդասպանին հաջողվել է մոտենալ Ումբերտո I-ին և չորս անգամ կրակել նրա վրա ատրճանակից ՝ որը կպել է ուսին, թոքերին ու սրտին։ Թագավորը, որի վրա ավելի վաղ արդեն երկու անգամ մահափորձ  էր  եղել, մահանում է։

Սպանությունից հետո
------------------

Բրեշին հայտարարել է․ «Ես չեմ սպանել Ումբերտոյին։ Ես սպանել եմ թագավորին. Ես սպանել եմ սկզբունքը»։ Նա  դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման, քանի որ այն ժամանակ Իտալիայում մահապատիժ չկար։ Նրան պետք է պաշտպաներ հայտնի քաղաքական գործիչ Ֆիլիպո Տուրատին, սակայն նա հրաժարվել է՝ վախենալով հնարավոր հաշվեհարդարից։

1901 թվականի մայիսի 22-ին նա կախվել է բանտախցում (պաշտոնական վարկածով) Սանտո Ստեֆանո բանտում ՝ համանուն կղզում (վարչական առումով ՝ Վենտոտեն կոմունա)։ Բրեշի բանտարկության  և հնարավոր է, նրա մահվան հետաքննության փաստաթղթերը պահվում էին  կենտրոնական պետական արխիվի Դ. Ջոլիթիի  հիմնադրամում, սակայն կորել են, կորել է նաև Միլանի պետական արխիվում պահվող Բրեշիի դատական գործընթացի փաստաթղթերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Anatra B.* Dizionario Biografico degli Italiani (իտալ.) — 1972. — Vol. 14.
2. 1 2  Bruno Anatra (1972)։ «BRESCI, Gaetano»։ *Dizionario Biografico degli Italiani - Volume 14* (իտալերեն)։ Treccani։ Վերցված է 2014-10-13
3. ↑  Gaetano Bresci

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կայքէջ TRECCANI
* Կայքէջ ANB
* Կայքէջ TRECCANI