**Ֆլուկոնազոլ՝** հակասնկային դեղորայք, կիրառվում է տարբեր սնկային վարակների ժամանակ։ Դրանք են՝ կանդիդաները, բլաստոմիկոզները, կոկցիդոմիկոզները, կրիպտոկոկերը, հիստոպլազմոզը, դերմատոֆիտոզը և գունափոխող որքինը։ Բարձր ռիսկ ունեցողների մոտ այն կիրառվում է նաև կանդիդոզը կանխելու նպատակով։ Այդ խմբում ներառված են ցածր քաշով ծնված նորածինները, նեյտրոֆիլների քիչ քանակով և օրգանի փոխպատվաստումով հիվանդները։ Ֆլուկոնազոլը տրվում է և՛ բերանացի, և՛ ներերակային եղանակով։

Հաճախակի կողմնակի ազդեցություններից են փսխումը, փորլուծությունը, ցանավորումը և լյարդի ֆերմենտների քանակի բարձրացումը արյան մեջ։ Ծանր կողմնակի ազդեցություններից է QT երկարումը, ցնցումները և լյարդի ախտահարումը։ Հղիության ժամանակ բարձրացնում է վիժումների ռիսկը, իսկ բարձր դեղաչափերի դեպքում կարող է առաջացնել բնածին արատներ։ Ֆլուկոնազոլը պատկանում է հակասնկային դեղերի ազոլների ընտանիքին։ Համարվում է, որ այն ազդում է սնկի բջջային թաղանթի վրա։

Ֆլուկոնազոլը հայտնաբերվել է 1981 թվականին և վաճառքի է հանվել 1988 թվականից։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության անփոխարինելի դեղերի ցանկում։ Ֆլուկոնազոլը առկա է նաև ջեներիկ տարբերակով։ Զարգացող երկրներում արժեքը կազմում է օրական մոտ 0.05–0.10 ԱՄՆ դոլլար։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում 2016 թվականին կազմել է օրական 1,14-1,75 ԱՄՆ դոլլար։

Բժշկական կիրառություն
---------------------

Ֆլուկոնազոլը առաջին սերնդի հակասնկային տրիազոլների խմբին է պատկանում։ Այն ազոլային (օրինակ`կետոկոնազոլ) հակասնկային դեղերից տարբերվում է իր կառուցվածքով`իմիդազոլային օղակի փոխարեն պարունակում է տրիազոլային օղակ։ Իմիդազոլային հակասնկային դեղերը կիրառվում են տեղային, իսկ ֆլուկոնազոլը և մի քանի տրիազոլային հակասնկային դեղեր ունեն համակարգային ազդեցություն, քանի որ բավականին անվտանգ են և լավ են ներծծվում բերանացի կիրառման ժամանակ։

Ֆլուկոնազոլի ազդեցության ոլորտում ներառված են Կանդիդաների մեծ մասը (բացի *Candida krusei* -ն և *Candida glabrata-ն*), *Cryptococcus neoformans-ը,* որոշ երկմորֆ սնկերը, դերմատոֆիտները և այլ սնկեր։ Հիմնականում կիրառվում է՝

* Հեշտոցի ("խմորասնկային" վարակ), կոկորդի կամ բերանի խոռոչի ոչ համակարգային կանդիդոզների ժամանակ։
* Նորմալ իմուն համակարգ ունեցող առողջ մարդկանց մոտ համակարգային կանդիդոզի դեպքում`արյան, երիկամային կամ հոդերի ներգրավվածությամբ։ Այլ հակասնկային դեղերը նախընտրելի են, եթե վարակը տեղակայված է սրտում, նյարդային համակարգում կամ ընկճված իմունային համակարգ ունեցող հիվանդների մոտ ակտիվ վարակների առկայության դեպքում։
* Քաղցկեղի բուժումից հետո նեյտրոպենիայով հիվանդների , ՄԻԱՎ վարակակիրների, փոխպատվաստում ստացած հիվադների և անհաս նորածինների մոտ կանդիդոզը կանխելու համար։
* Կրիպտոկոկային մենինգոէնցեֆալիտի և կենտրոնական նյարդային համակարգի սնկային վարակների դեպքում, որպես երկրորդ գծի դեղորայք։

### Կայունություն

Ազոլային հակասնկային դեղերի նկատմամբ կայունությունը առաջանում է աստիճանաբար, երկարատև բուժման կուրսից հետո և բերում է կլինիկական նշանների վատացման իմուն համակարգի հետ կապված խնդիրներ ունեցող հիվանդների մոտ, օրինակ է՝ ՄԻԱՎ վարակ ունեցողների մոտ բերանի խոռոչի կամ կերակրափողի կանդիդոզի բուժման ժամանակ։ *C. albicans-*ի բուժման ժամանակ կայունությունը առաջանում է *ERG11* գենի մուտացիայի պատճառով, որը կոդավորում է 14-ալֆա-դեմեթիլազա ֆերմենտը։ Այս մուտացիաները կանխում են ազոլային խմբի կապումը, բայց դեռևս թույլ են տալիս ֆերմենտի բնական նյութին`լանոստերոլին կապումը։ Այս պատճառով մեկ ազոլային խմբի նկատմամբ կայունության դեպքում առկա է նաև մյուս ազոլների նկատմամբ կայունություն։ Կայունության մեկ այլ մեխանիզմ առաջանում է *C. albicans* -ի և *C. glabrata-*ի միջոցով ազոլային դեղին բջջից դուրս հանելը։ Այլ գենային մուտացիաներ ևս կան կայունության առաջացման համար։ *C. glabrata-*ը կայունություն ձեռք է բերում CDR գեների վեր կարգավորման միջոցով, իսկ *C. krusei* -ի կայունությունը առաջանում է թիրախ ֆերմենտի զգայունության նվազումով։

ԱՄՆ-ի Հիվանդությունների վերահսկման կենտրոնում ֆլուկոնազոլի կայունությունը կանդիդաների նկատմամբ կազմում է մոտ 7%։

Հակացուցումներ
--------------

Ֆլուկոնազոլը հակացուցված է հետևյալ դեպքերում՝

* Եթե հիվանդները ունեն գերզգայունություն այլ ազոլային հակասնկային դեղերից՝ կետոկոնազոլից
* Տերֆենադինի և ֆլուկոնազոլի՝ 400 մգ/օր դեղաչափի կիրառման դեպքում
* Ֆլուկոնազոլի և խինիդնի միասին ընդունելու ժամանակ, հատկապես ֆլուկոնազոլի բարձր դեղաչափերի դեպքում
* Սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչների կիրառման դեպքում՝ ֆլուոքսետին կամ սերտալին

Կողմնակի ազդեցություններ
------------------------

Կողմնակի ազդեցություններն են՝

* Հաճախ հանդիպող (հիվանդների ≥1% մոտ)՝ ցան, գլխացավ, գլխապտույտ, սրտխառնոց, փսխում, որովայնային ցավ և/կամ լյարդի ֆերմենտների քանակի բարձրացում
* Ոչ հաճախ հանդիպող (հիվանդների 0.1–1% մոտ)՝ անորեքսիա, հոգնածություն, փորկապություն
* Հազվադեպ հանդիպող (հիվանդների <0.1% մոտ)՝ օլիգուրիա, հիպոկալեմիա, պարէսթեզիա, ցնցումներ, մազաթափություն, Ստիվենս-Ջոնսի համախտանիշ, թրոմբոցիտոպենիա, արյան ցուցանիշների այլ շեղումներ, ծանր հեպատոտոքսիկություն, լյարդային անբավարարություն, անաֆիլակտիկ/անաֆիլակտոիդ ռեակցիա
* Շատ հազվադեպ` երկար QT համախտանիշ (*torsades de pointes)*
* Սննդի և դեղերի վարչակազմը այժմ նշում է, որ ֆլուկոնազոլով քրոնիկական բարձր դեղաչափերով բուժումը հղիության առաջին եռամսյակում շատ հազվադեպ կարող է բերել բնածին արատների նորածիինների մոտ։

Հղիության ժամանակ դեղի կիրառումը կարող է վտանգավոր լինել։ Այնուամենայնիվ այս վտանգը առկա է հղիության առաջին եռամսյակում բարձր դեղաչափերի և երկարատև կիրառման ժամանակ։ Այս ազդեցությունը լինում է տրիազոլների խմբին պատկանող դեղերից։

Ֆլուկոնազոլը արտազատվում է կրծքի կաթով պլազմայում առկա հավասար խտությամբ։ Ուստի կերակրող մայրերին խորհուրդ չի տրվում կիրառել։

Ֆլուկոնազոլով բուժումը առաջացնում է QT ինտերվալի երկարում, որը կարող է բերել լուրջ սրտային առիթմիաների։ Այս պատճառով այն կիրառվում է զգուշորեն առիթմիաների ռիսկ ունեցող հիվադների մոտ, մասնավորապես, էլեկտրոլիտային դիսբալանս ունեցողների կամ QT ինտերվալի երկարում առաջացնեղ դեղեր ընդունող հիվանդների մոտ`մասնակիորեն ցիսապրիդ և պիմազիդ։

Ֆլուկոնազոլը հազվադեպ կարող է բերել լյարդի ծանր կամ մահացու տոքսիկ ախտահարման, դրա համար երկարատև կիրառման դեպքում անհրաժեշտ է պարբերաբար ստուգել լյարդի ֆերմենտներրը։ Այս է պատճառը, որ լյարդի ախտահարում ունեցող հիվանդների մոտ այն կիրառվում է զգուշորեն։

Որոշ մարդիկ ունենում են ալերգիկ դրսևորումներ ազոլների նկատմամբ, հետևաբար ալերգիան կարող է դրսևորվել նաև ֆլուկոնազոլի նկատմամբ։ Ազոլների խմբին պատկանող որոշ դեղեր խաթարում են էստրոգենների սինթեզը հղիության ժամանակ և բերում խնդիրների։

Ֆլուկոնազոլը ցածր դեղաչափերով ներառված է Սննդի և Դեղերի վարչակազմի հղիության C խմբում։ Այնուամենայնիվ, բարձր դեղաչափերով հազվադեպ առաջացնում է բնածին արատներ։ Այս դեղաչափերով կիրառելու դեպքում այն տեղափոխվում է հղիության D խումբ։ Հղիության D խումբը նշանակում է, որ այս դեղերի ֆետալ ռիսկը բարձր է։ Կյանքին սպառնացող իրավիճակներում այս դեղերը հնարավոր է կիրառել հղիության ժամանակ անկախ ռիսկերից։ Ֆլուկոնազոլը չպետք է կիրառվի հղիության ժամանակ։ Բերանացի ֆլուկոնազոլը սրտի արատների առաջացման բարձր ռիսկի հետ կապված չէ, բացարձակ ռիսկը ցածր է։ Հղիության ընթացքում ֆլուկոնազոլի կիրառումը 50% բարձրացնում է ինքնաբուխ վիժման ռիսկը։

Ֆլուկոնազոլը չպետք է կիրառվի ցիսապրիդի՝ (Պրոպոիլսիդ) հետ, քանի որ կարող է առաջացնել լուրջ, նույնիսկ մահացու սրտային խնդիրներ։ Հազվադեպ հնարավոր է ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ, ընդհուպ մինչև անաֆիլաքսիա։

Բերանացի սուսպենզիայի փոշին պարունակում է սուկրոզա և ժառանգական ֆրուկտոզայի, գլյուկոզայի/գալակտոզայի թերներծծմամբ և սուկրոզա-իզոմերազա ֆերմենտի անբավարարություն ունեցող հիվադներին խորհուրդ չի տրվում կիրառել։ Պարկուճները պարունակում են լակտոզա և չպետք է տրվեն գալակտոզի անտանեիություն, լակտազայի անբավարարություն կամ գլյուկոզ-գալակտոզ թերներծծում ունեցող հիվանդներին։

### Դեղերի փոխազդեցություններ

Ֆլուկոնազոլը ցիտոքրոմ *P450* համակարգի ընկճող է, մասնավորապես *CYP2C19* ֆերմենտի (*CYP3A4* և*CYP2C9* ավելի քիչ)։ Տեսականորեն այն նվազեցնում է այն դեղերի նյութափոխանակությունը, որոնք փոխանակվում են այս ֆերմենտներով և բերում է նրանց խտության բարձրացմանը արյան մեջ։ Բացի այդ QT ինտերվալի երկարում առաջացնող դեղերի հետ կիրառելիս մեծացնում է սրտային ռիթմաշեղումների առաջացման ռիսկը։ Բերբերինը և ֆլուկոնազոլը համարվում են սիներգիստներ։ Ֆլուկոնազոլը կարող է մեծացնել էրիթրոմիցինի մակարդակը արյան մեջ, դրա համար պետք է խուսափել համակցումից։

Ազդեցության մեխանիզմ
--------------------

Ինչպես իմիդազոլային և տրիազոլային հակասնկային դեղերը, ֆլուկոնազոլը նույնպես ընկճում է ցիտոքրոմ *P450* համակարգի 14 ալֆա-դեմեթիլազա ֆերմենտը։ Կաթնասունների դեմեթիլազան ավելի քիչ զգայուն է ֆլուկոնազոլի նկատմամբ, քան սնկային դեմեթիլազան։ Այս ընկճումը կանխում է լանոստերոլի փոխակերպումը էրգոստերոլի, որը համարվում է սնկային ցիտոպլազմատիկ թաղանթի բաղադրամաս, ինչպես նաև բերում է 14-ալֆա-մեթիլ ստերոլի կուտակման։ Ֆլուկոնազոլը ի սզբանե ֆունգիստատիկ է, այնուամենայնիվ, կարող է լինել նաև սնկասպան որոշ սնկերի նկատմամբ, հատկապես կրիպտոկոկերի նկատմամբ։

Ֆարմակոկինետիկա
---------------

Բերանացի կիրառման դեպքում ֆլուկոնազոլը գրեթե ամբողջությամբ ներծծվում է երկու ժամվա ընթացքում։ Ստամոքսի թթվայնությունը նշանակալի ազդեցություն չունի կենսամատչելիության վրա։ Մեզում, արցունքում և մաշկում դեղի խտությունը 10 անգամ ավելի քիչ է պլազմայի խտությունից, մինչդեռ թքում, խորխում և հեշտոցային արտադրության մեջ գրեթե հավասար է պլազմայի խտությանը օրական 100-400 մգ կիրառման դեպքում։ Ֆլուկոնազոլի կիսադուրսբերման ժամանակը ենթարկվում է զրոյական կարգի կինետիկայի օրենքներին միայն 10%-ն է հեռացվում մետաբոլիզմի արդյունքում, մնացածը սեկրեցիայի է ենթարկվում մեզով և քրտնագեղձերով։ Երիկամների ախտահարում ունեցող հիվանդները գերդոզավորման վտանգ ունեն։

Ֆլուկոնազոլի փոշին սպիտակ բյուրեղների տեսք ունի և շատ դժվար է լուծվում ջրում, բայց լավ է լուծվում ալկոհոլի մեջ։

Պատմություն
-----------

Ֆլուկոնազոլը հայտնաբերվել է Պֆայզերի կողմից 1981 թվականին Մեծ Բրիտանիայում և վաճառքի է հանվել 1988 թվականին։

Տես նաև
-------

* Ֆոսֆլուկոնազոլ
* Իտրակոնազոլ
* Կետոկոնազոլ
* Օքսիկոնազոլ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  fluconazole
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  «Fluconazole». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
3. ↑  «Fluconazole (Diflucan): Drug Safety Communication - FDA Evaluating Study Examining Use of Oral Fluconazole (Diflucan) in Pregnancy». *FDA*. 2016 թ․ ապրիլի 26. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 29-ին.
4. 1 2  Fischer, Janos; Ganellin, C. Robin (2006). *Analogue-based Drug Discovery* (անգլերեն). John Wiley & Sons. էջ 503. ISBN 9783527607495. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 10-ին.
5. ↑  «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)» (PDF). *World Health Organization*. April 2015. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
6. ↑  «Fluconazole». *International Drug Price Indicator Guide*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
7. ↑  «NADAC as of 2016-12-07 | Data.Medicaid.gov». *Centers for Medicare and Medicaid Services*. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
8. 1 2  «US Pharmacist». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 28-ին.
9. ↑  «US Prescribing Information» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 28-ին.
10. ↑  «IDSA Guidelines: *Candida Infections*». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 28-ին.
11. ↑  «IDSA Guidelines: *Cryptococcal Infections*». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 28-ին.
12. 1 2 3  Rossi S, editor. Australian Medicines Handbook 2006. Adelaide: Australian Medicines Handbook; 2006. 0-9757919-2-3
13. 1 2  Bennett J. E. (2011). «57. Antifungal Agents». In L.L. Brunton; B.A. Chabner; B.C. Knollmann (eds.). *Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 12e*. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 22-ին.
14. ↑  «Archived copy». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 22-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
15. ↑  Spectrum of fungal susptibility and resistance to fluconazole Archived 2016-03-14 at the Wayback Machine.
16. ↑  «Antifungal Resistance | Fungal Disease | CDC». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 19-ին.
17. ↑  «Archived copy». Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 4-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
18. 1 2  «Fluconazole». *Monograph*. The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
19. ↑  «Prescribing medicines in pregnancy database». *Australian Government*. 2014 թ․ մարտի 3. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 8-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 22-ին.
20. ↑  Product information from Pfizer Inc Archived 2010-01-17 at the Wayback Machine.
21. ↑  Pfizer Australia Pty Ltd. Diflucan (Australian Approved Product Information). West Ryde (NSW): Pfizer Australia; 2004.
22. ↑  «Archived copy» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
23. ↑  Kragie, Laura; Turner, Stephanie D.; Patten, Christopher J.; Crespi, Charles L.; Stresser, David M. (2002). «Assessing Pregnancy Risks of Azole Antifungals Using a High Throughput Aromatase Inhibition Assay». *Endocrine Research*. **28** (3): 129–40. doi:10.1081/ERC-120015045. PMID 12489563.
24. ↑  Fluconazole Archived 2012-12-05 at the Wayback Machine. PubMed Health
25. ↑  Mølgaard-Nielsen, D.; Pasternak, B. R.; Hviid, A. (2013). «Use of Oral Fluconazole during Pregnancy and the Risk of Birth Defects». *New England Journal of Medicine*. **369** (9): 830–839. doi:10.1056/NEJMoa1301066. PMID 23984730.
26. ↑  Mølgaard-Nielsen D, Svanström H, Melbye M, Hviid A, Pasternak B (2016 թ․ հունվարի 5). «Association between use of oral fluconazole during pregnancy and risk of spontaneous abortion and stillbirth». *JAMA* (անգլերեն). **315** (1): 58–67. doi:10.1001/jama.2015.17844. ISSN 1538-3598. PMID 26746458.
27. ↑   Archived 2014-04-23 at the Wayback Machine.
28. 1 2  «Archived copy». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
29. ↑  Xu, Yi; Wang, Yan; Yan, Lan; Liang, Rong-Mei; Dai, Bao-Di; Tang, Ren-Jie; Gao, Ping-Hui; Jiang, Yuan-Ying (2009). «Proteomic Analysis Reveals a Synergistic Mechanism of Fluconazole and Berberine against Fluconazole-ResistantCandida albicans: Endogenous ROS Augmentation». *Journal of Proteome Research*. **8** (11): 5296–5304. doi:10.1021/pr9005074. ISSN 1535-3893. PMID 19754040.
30. ↑  Longley, Nicky; Muzoora, Conrad; Taseera, Kabanda; Mwesigye, James; Rwebembera, Joselyne; Chakera, Ali; Wall, Emma; Andia, Irene; Jaffar, Shabbar; Harrison, Thomas S. (2008). «Dose Response Effect of High‐Dose Fluconazole for HIV‐Associated Cryptococcal Meningitis in Southwestern Uganda». *Clinical Infectious Diseases*. **47** (12): 1556–1561. doi:10.1086/593194. ISSN 1058-4838. PMID 18990067.
31. ↑  MP Biomedicals Archived 2009-01-16 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆլուկոնազոլ - Մեդեքս

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ChEMBL · Drugbank · KEGG · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · PDB · UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780651595 |

 |