recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Քրիստինա Բրյուս** (անգլ.՝ Christina Bruce, 1278 - 1357), նաև հայտնի որպես Քրիստինա դե Բրյուս, Քարիքի կոմսուհի Մարջորիի ու իր ամուսնու՝ Ռոբերտ դե Բրյուսի (կնոջ տիտղոսի բերումով՝ Քարրիքի կոմս) դուստրն էր, ինչպես նաև Շոտլանդիայի թագավոր Ռոբերտ Բրյուսի քույրը։ Ենթադրվում է, որ նա և իր քույր-եղբայրները ծնվել են Թուրնբերի ամրոցում, Քարիքում։

1306 թվականի հունիսի 19-ին Մեթվենի ճակատամարտում իր բանակի պարտությունից հետո Ռոբերտ Բրյուսն ուղղություն է վերցրել դեպի արևմուտք, դեպի լեռները։ Նա իր երկրորդ կնոջը՝ Էլիզաբեթին, դուստր Մարիջորիին, իր քույրեր Քրիստինա և Մերի Բրյուսներին, ինչպես նաև Բուչանի կոմսուհի Իզաբելլա ՄաքԴուֆին ուղարկել է հյուսիսում գտնվող Քիլդրամի ամրոցը, որտեղ իր եղբայր Նայջելը (նաև հայտնի որպես Նիլ) կարող էր պաշտպանել նրանց։

Երբ Քիլդրամին պաշարվել է, կանայք ստիպված են եղել փախչել։ Նեյլը գերի է վերցվել ու տեղափոխվել Բերվիք, որտեղ նրան կախել են, անդամահատել ու գլխատել։

Կանայք հասել են մինչև Իսթր Ռոս քաղաքում գտնվող Թաինի սուրբ Դուտակի սրբավայրը։ Այնտեղ նրանք գերեվարվել են Բալիոլի աջակից, Ռոսսի կոմս Ուիլյամի կողմից, որը հանձնել է նրանց Էդվարդի I-ի մարդկանց։

Քրիստինային ուղարկել են Գիլբերտինի կուսանոց, որը գտնվում էր Լինկոլնշայրի Սիքսհիլզում, իսկ նրա քույր Մերին ու Բրյուսի կողմնակից Իզաբելլա Մաքդուֆը բանտարկվել են վանդակներում։

Քրիստինան Շոտլանդիա է վերադարձել 1315 թվականի սկզբին՝ բանտարկյալների փոխանակումից հետո։

Նրա առաջին ամուսնությունը եղել է 1278 թվականին ծնված և 1306 թվականին մահապատժի ենթարկված սըր Քրիսթոֆեր Սեթոնի հետ։ Նա կրկին ամուսնացել է 1326 թվականին սըր Էնդրյու Մյուրեյի հետ (ծնվ․ 1298), որը ծնվել էր իր հոր՝ սըր Էնդրյու Մյուրեյի մահից հետո, որն էլ 1383 թվականին հաղթել էր Սթերլինգի կամուրջի ճակատամարտը Ուիլյամ Ուոլասի հետ։ Սըր Էնդրյուն մահացել է 1338 թվականին։

Երբեմն նշվում է, թե Քրիստինան ամուսնացել է նաև Մառի կոմս Դոնալդի որդի Գարթնեյթի հետ (մահացել է 1305)։ Սակայն նրան երբեք չեն նկարագրել որպես Մառի կոմսուհի, կամ նույնիսկ որպես «Մառեցի»։ Ավելին, որևէ ապացույց չկա Գարթնեյթի որդի և հետնորդ Դոնալդ II-ի հետ որևէ ազգակցական կապի մասին։ Գարթնեյթը հավանաբար ամուսնացած է եղել Քրիստինայի ավագ քրոջ հետ։ .

1335 թվականին Շոտլանդական անկախության երկրորդ պատերազմի ժամանակ Քրիստինան գլխավորում էր Քիլդրամի ամրոցի կայազորը և հաջողությամբ հետ է մղել Դավիդ Ստրատբոգիի գլխավորած պրո-բալիոլական ուժերին, որից հետո իր ամուսինը՝ Էնդրյու Մյուրեյը, նրանց պարտության է մատնել Քուլբլինի ճակատամարտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2 3  «"Elizabeth de Burgh and Marjorie Bruce", Foghlam Alba». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 9-ին.
3. ↑  Watson (2004a); Watson (2004b).
4. ↑  A History of the County of Renfrew from the Earliest Times
By William Musham Metcalfe p.69-70

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական |

 |
Ռուդոլֆինումի դիմային հատվածը
**Ռուդոլֆինում**, շինություն Պրահայում (Չեխիա)։ Կառուցված է նոր վերածննդյան ոճով և գտնվում է Վլտավա գետի ափին, Յան Պալախի հրապարակում։ 1885 թվականից, բացումից ի վեր այն կապված է արվեստի ու երաժշտության հետ։ Այժմ շենքում տեղակայված են Չեխիայի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբն ու Ռուդոլֆինում պատկերասրահը։ Դրա ամենամեծ Դվորժակ դահլիճը Պրահայի գարուն միջազգային երաժշտական փառատոնի անցկացման վայրերից է և հայտնի է իր գերազանց ակուստիկայով։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Ռուդոլֆինումը մշտական գործունեության վայր է Չեխիայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համար 1946 թվականից։ Այն յուրաքանչյուր տարի հունիսին հյուրընկալում է Չեխիայի գարուն միջազգային երաժշտական փառատոնը։
Շենքը նախագծվել է ճարտարապետ Ժոզեֆ Զիթեքի և նրա աշակերտ Ժոզեֆ Շուլցի կողմից և բացվել է 1885 թվականի փետրվարի 8-ին։ Այն կոչվել է Ավստրիայի արքա Ռուդոլֆի անունով, ով ղեկավարում էր շենքի բացման ժամանակաշրջանում։ 1919-1939 թվականներին շենքը ծառայել է որպես Չեխոսլովակիայի խորհրդարանի նստավայր։
Ռուդոլֆինումի Դվորժակ սրահը Եվրոպայի ամենահին համերգային սրահներից մեկն է և հայտնի է իր գերազանց ակուստիկյի համար։ 1896 թվականի հունվարի 8-ին Անտոնին Դվորժակն անձամբ է ղեկավարել Չեխիայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համերգը, որն առաջինն էր սրահում։
Շենքում է գտնվում նաև Ռուդոլֆինում պատկերասրահը, որը մասնագիտացած է հիմնականում ժամանակակից արվեստի ուղղությամբ։ Անցկացված հիմնական ցուցահանդեսներն են. *Լուսանկարիչ, նկարիչ, առեղծված* (Ֆրանտիսեկ Դրտիկոլ, 1998), *Ռետրոսպեկտիվ* (Սինդի Շերման, 1998), *1840-1950 թվականների չեխական լուսանկարչություն* (Աննելիս Շտրբա, 2005), *Քնած հրեշտակները* (Գոթֆրիդ Հելնյուն, 2008)։

Պատկերասրահ
-----------

* Դվորժակ դահլիճԴվորժակ դահլիճ
* Ռուդոլֆինումը Լենտա բլուրիցՌուդոլֆինումը Լենտա բլուրից
* Պրահայի գարուն միջազգային երաժշտական փառատոն, 2008Պրահայի գարուն միջազգային երաժշտական փառատոն, 2008
* Ռուդոլֆինումը գիշերովՌուդոլֆինումը գիշերով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bernd F. Gruschwitz, *Prague*, pg. 48, Nelles (2001), 3-88618-861-2
2. ↑  Pablo de Sarasate, *The Strad*, vol. 71, pg. 445, Lavendar Publications (1960)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուդոլֆինումի պաշտոնական կայք


|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռուդոլֆինում» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1219693227 · NKC: kn20050112007 · VIAF: 155251787, 2812160310452858300000 · WorldCat VIAF: 155251787, 2812160310452858300000 |

 |
**Հովսեփ Մանուկի Մարգարյան** (հուլիսի 28, 1918(1918-07-28), Ղարաջորան, Էջմիածնի գավառ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն - 2007, Երևան, Հայաստան), հայ քանդակագործ, նկարիչ, փայտի փորագրող, փիլիսոփա, Փիլիսոփայության դոկտոր-պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Հովսեփ Մարգարյանը սովորել է հայրենի Արագյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 1937 թվականին հայրը քաղաքական կալանքի է վերցվել, ապա աքսորվել։ 1942 թվականին Հովսեփը մեկնել է ռազմաճակատ, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին, ապա խորհրդա-ճապոնական պատերազմին, վիրավորվել։ Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ բազում շքանշաններով և մեդալներով։ 1945 թ. վերադարձել է տուն, աշխատանքի անցել տեղի դպրոցում որպես ուսուցիչ։ 1949 թ. ընտանիքով տեղափոխվել է Երևան։ Մասնակցել է Հանրապետության հրապարակի, Բաղրամյան պողոտայի և Երևանի շատ այլ քանդակազարդ շենքերի զարդաքանդակների ստեղծմանը։ 1950-1960 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀի իրավաբանական, Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության ֆակուլտետները, Մարքսիզմ-Լենինիզմի համալսարանի փիլիսոփայության, ապա նաև բնագիտական հարցերի փիլիսոփայական պրոբլեմների բաժինները, կերպարվեստի ստուդիան։

1961-1973 թթ. զբաղվել է ուսուցչությամբ։ Հետագա տարիներին առավելապես զբաղվել է գիտական և ստեղծագործական աշխատանքով։ Ստեղծել է հայ մեծերի բազում դիմաքանդակներ, Հայրենական Մեծ Պատերազմում զոհվածների հուշարձաններ, 1974 թվականին հայրենի Արագյուղում տեղադրվել է Հովսեփ Մարգարյանի կերտած Սամսոն Տեր-Պողոսյանի` Խենթի կիսանդրին։

Բազում գիտական հոդվածների և մենագրությունների հեղինակ է։ Երկար տարիներ աշխատել է տիեզերքի կառուցվածքային հարցերի նոր տեսության վրա։ «Մոնոդուալիզմ» աշխատության համար արժանացել է փիլիսոփայական Գիտությունների դոկտորի կոչման։ 
Հովսեփ Մարգարյանը խորապես տիրապետել է նաև ժողովրդական բժշկությանը:Նրա գրչին են պատկանում բանաստեղծություններ, նովելներ, պատմվածքներ, կինոսցենարներ, օպերայի լիբրետո և այլն։ Եղել է Հայաստանի գրողների միության անդամ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հովսեփ Մարգարյանը տիրապետում է արհեստների և արվեստների գրեթե բոլոր տեսակներին։- «Սովետական Հայաստան» թերթ, 1976 |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հովսեփ Մարգարյանի կերտած Խենթի կիսանդրին Արագյուղում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շաբաթ երեկո 1999թ.
* Ակնարկ Հովսեփ Մարգարյանի մասին
**Ջոն Շերման** (անգլ.՝ John Sherman, մայիսի 10, 1823(1823-05-10), Լանկաստեր, Օհայո, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 22, 1900(1900-10-22), Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ, Օհայո նահանգի սենատոր, ԱՄՆ 35-րդ պետքարտուղար, ԱՄՆ Ֆինանսների 32-րդ նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Ջոն Շերմանը ծնվել է Օհայո նահանգի Լանկաստերե շրջանում՝ դատավոր Չառլզ Ռոբերտ Շերմանի և նրա կնոջ՝ Մերի Հոյթ Շերմանի ընտանիքում։ 1829 թվականին ամուսնու մահից հետո Մերիի և նրա տասնմեկ երեխաների մասին սկսել է հոգ տանել Չարլզի եղբայրը՝ Ուիլյամը։ Ջոնը կրթությունը ստացել է սովորական դպրոցում։ Այն ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Օհայո նահանգի ակադեմիան, բայց, աշխատանք ստանալով որպես ալիքների ձևավորման ճարտարագետ, թողել է ուսումը։ Ավելի ուշ սկսել է իրավունք ուսումնասիրել, և 1844 թվականին ընդունվել է փաստաբանների միության անդամ։ 1848 թվականին ամուսնացել է Օհայո նահանգի դատավորի դստեր՝ Սեսիլյա Ստյուարտի հետ։

Ամուսնությունից հետո նա հետաքրքրվել է քաղաքականությամբ։ 1848 թվականին Ազգային համագումարում Վիգերի կուսակցության պատվիրակ է եղել։ 1854 թվականին Ջոն Շերմանը ընտրվել է Պալատում որպես Օհայո նահանգի ներկայացուցիչ։ 1860-1861 թվականներին նա զբաղեցրել է հարկային հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը Ներկայացուցիչների պալատում։

1877 թվականից մինչև 1881 թվականը Ջոն Շերմանը եղել է ԱՄՆ ֆինանսների նախարար։ 1880 թվականին նա հավակնել է ԱՄՆ նախագահի պաշտոնին, սակայն պարտվել է Ջեյմս Գարֆիլդին։ Ֆինանսների նախարարի պաշտոնին վերադառնալուց հետո Շերմանը մնացել է Սենատում։ 1886 թվականից մինչև 1893 թվականը և 1895 թվականից մինչև 1897 թվականը եղել է Սենատի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովի ներկայացուցիչ։

1885 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1886 թվականի հունվարը Թոմաս Հենդրիքսի մահվան պատճառով Ջոնը ժամանակավոր կատարել է ԱՄՆ փոխնախագահի պարտականությունները։

Տես նաև
-------

* Շերմանի ակտը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
2. 1 2 3 4  GeneaStar
3. ↑  Find A Grave — 1996.
4. ↑  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
5. ↑  «Biographical Directory of the U.S. Congress - Retro Member details». *bioguideretro.congress.gov*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 6-ին.

Գրականություն
-------------

* «Шерман, Джон». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջոն Շերման» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · Find A Grave · WikiTree · WeRelate |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · American National Biography · Appletons' (1887—1901) · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90358605 · GND: 12122368X · ICCU: TO0V669766 · ISNI: 0000000081944177 · LCCN: n50023075 · NTA: 07127300X · NUKAT: n2011212217 · SUDOC: 098453041 · VIAF: 3322134 · WorldCat VIAF: 3322134 |

 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ստեփան Գրիգորի Բաբայան** (հոկտեմբերի 28, 1931(1931-10-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս-տեխնոլոգ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1980): Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994): Միջազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի անդամ (1999):

Կենսագրություն
--------------

Ստեփան Բաբայանը ծնվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Երևանում։ 1955 թվականին ավարտել է Մոսկվայի քիմտեխնոլոգիայի ինստիտուտը։ 1967-1971 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ Անօրգանական և ընդհանուր քիմիայի ինստիտուտի (1964-1969 թվականներին, միաժամանակ՝ Երևանի պետական համալսարանի դասախոս), 1971-1986 թվականներին՝ քիմիական ռեակտիվների և գերմաքուր քիմիական նյութերի «ԻՌԵԱ» գիտաարտադրական միավորումների հայկական մասնաճյուղի լաբորատորիայի վարիչ, 1986-1991 թվականներին՝ նույն մասնաճյուղի, 1991-1996 թվականներին՝ «Քիմտեխ» քիմիատեխնոլոգիական գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։ 1997-2002 թվականներին՝ ՀՀ առևտրի և արդյունաբերության նախարարության վարչության պետ, ապա՝ խորհրդական, 2002 թվականից՝ Միջազգային բիզնեսի կենտրոնի բաժնի պետ։

Աշխատանքները վերաբերում են ռադիոակտիվ տարրերի քիմիային, անօրգանական միացությունների, գերմաքուր նյութերի, ադսորբենտների արտադրության տեխնոլոգիաների և ոչ մետաղային հանածոների մշակմանը։ Ներդրել է անագի և կապարի, սիլիկազոլի, նրբաշերտ քրոմատագրության սալիկների, կատալիզատորների ալյումինասիլիկատային կրողների, նոյեմբերյանի ցեսլիտների հիմքի վրա մոլեկուլային մաղերի, հեղուկ ապակու արտադրություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005, էջ 182։
2. ↑  «К 80-летнему юбилею Бабаяна Степана Григорьевича» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2019 թ․ հունիսի 16-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստեփան Բաբայան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17512 |

 |
**Յազիբեկ Մելքոնի Գասպարյան** (1922), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Յազիբեկ Գասպարյանը ծնվել է 1922 թվականին, Վայքի Գորադիզ գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1939-1940 թվականների ուստարում հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Գորադիզի 7-ամյա դպրոցում։ 1939-1940 թվականների ուսումնական տարում արժանացել է հանրապետության գերազանցիկ ուսուցչի կոչման։

1941 թվականի ապրիլին զորակոչվել է բանակ և սովորել ու ավարտել Վլադիմիր քաղաքի հետևակային ուսումնարանը և որպես ականանետային դասակի հրամանատար 30-րդ բրիգադում մասնակցել գերմանաֆաշիստական զորքերի ջախջախմանը։ 1943 թվականին Ռժև քաղաքի համար մղված մարտում վիրավորվել է, բայց շարունակել է կռվել։ Հոսպիտալ է տեղափոխվել մարտական առաջադրանքը կատարելուց հետո, բուժվելուց հետո շարունակել է մարտնչել ռազմաճակատում մինչև պատերազմի հաղթանակը։

Գասպարյանը մարտերում ցուցաբերած սխրանքների ու լավագույն ծառայության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով և արժանացել փոխգնդապետի զինվորական կոչման։

Պատերազմից հետո շարունակել է ծառայությունը բանակում և հեռակա սովորել համամիութենական իրավաբանական ինստիտուտում։ Հետագայում զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել դատախազական մարմիններում և փաստաբանական կոլեգիայում ու իրավաբանական կոնսուլտացիայում։

Գերմանա-խորհրդային պատերազմի ակտիվ մասնակից փոխգնդապետ Յազիբեկ Գասպարյանի ծառայությունն արժանացել է բարձր պարգևների` շքանշանների ու մարտական մի շարք մեդալների։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Ալեն Կուրցվեյլ** (անգլ.՝ Allen Kurzweil, դեկտեմբերի 16, 1960(1960-12-16), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի արձակագիր, մանկագիր, խմբագիր, էսսեիստ, հրապարակախոս և լրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Վիեննայից փախստական հրեաների ընտանիքում։ Մեծացել է Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում։ 1982 թվականին ավարտել է Եյլի համալսարանը։

ԱՄՆ-ում հաստատվելուց առաջ, տասը տարի աշխատել է որպես լրագրող Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Ավստրալիայում։

Նրա առաջին «A Case of Curiosities» («Հիշողությունների զարդատուփ», 1992) վեպը գրական մրցանակների է արժանանացել Անգլիայում, Իռլանդիայում, Իտալիայում և Ֆրանսիայում։

Երկրորդ` «The Grand Complication» («Մեծ բարդություն») վեպը հրատարակվել է 2001 թվականին։ Երկու գրքերն էլ ներառվել են Նյու Յորք Թայմսի ամենամյա բեսթսելլերների ցանկում։

Պարգևատրվել են նաև նրա մանկական «Leon and the Spitting Image» (2003) և «Leon and the Champion Chip» (2005) գրքերը։

2015 թվականին նա հրատարակել է «Whipping Boy, The Forty-Year Search for My Twelve-Year-Old Bully» գիրքը, որը թողարկվել է «HarperCollins» հրատարակչատանը և 2016 թվականին «Best Fact Crime» անվանակարգում արժանացել է Էդգար Ալան Պոյի մրցանակին։

Լրագրող է և հրատարակախոս։ Հոդվածներ է գրում ԱՄՆ-ի մի շարք հայտնի պարբերականների համար, որոնցից են The New York Times, Wall Street Journal, Los Angeles Times, Smithsonian, The New Yorker և այլ պարբերականներ։ Կուրցվեյլն ազատ խմբագիր է։ Նաև ուսուցիչ է և պրոֆեսոր։ Անց է կացնում սեմինարներ, վարպետության դասեր Միացյալ Նահանգներում և արտերկրում։

Մատենագիտություն
----------------

* A Case of Curiosities / Հիշողության զարդատուփ (1992)
* The Grand Complication / Մեծ բարդություն (2001)
* Leon and the Spitting Image (2003)
* Leon and the Champion Chip (2005)
* Potato Chip Science (2010)
* Whipping Boy: The Forty-Year Search for My Twelve-Year-Old Bully (2015)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ալեն Կուրցվեյլի կայքը (անգլ.)
* Whipping boy. A writer spends forty years looking for his bully. Why? (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 3088798 · BNE: XX877637 · BNF: 123351618 · CiNii: DA06618924 · GND: 124774571 · ISNI: 0000000116177749 · LCCN: n91036289 · NDL: 00905060 · NSK: 000387281 · NTA: 091162718 · NUKAT: n2004076404 · SUDOC: 032294247 · VIAF: 34529541 · WorldCat VIAF: 34529541 |

 |

 |
**Մկրտիչ Սերգեյի Դաշտոյան** (1914, Նոր Բայազետ, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 9, 1944(1944-12-09), Իտալիա), խորհրդային բանակի զինվորական, Իտալիայի դիմադրության շարժման հերոս։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Կերչում վիրավոր վիճակում գերվել է (1942) և տարվել Իտալիա։ Փախել է համակենտրոնացման ճամբարից և միացել Միլանի հյուսիսում գործող 54-րդ գարիբալդիական հարվածային «Մակարիո» բրիգադին։ Կռվել է իտալացի պարտիզանների շարքերում և զոհվել Պոնտե դը Լեոնիի շրջանում ծավալված մարտում։

Հայտնի է եղել «Միշա», «Միշել» ծածկանուններով։ Դաշտոյանը հռչակվել է Իտալիայի ազգային հերոս։ Հետմահու արժանացել է (1965) իտալական «Մարտական խիզախության համար» բրոնզե մեդալի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 290)։*  |
**Թոռնիկ Սարգսի Դամիրյան** (1920), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):

Կենսագրություն
--------------

Թոռնիկ Դամիրյանը ծնվել է 1920 թվականին Ապարանի շրջանի Հովիտ գյուղում։ Սովորել է գյուղի յոթնամյա դպրոցում, այնուհետև ընդունվել Լենինականի տեքստիլ տեխնիկում, որը 1940 թվականին ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Ապարանի շրջանի Հնաբերդ գյուղի դպրոցում։ 1940 թվականի վերջերին զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության։ Մուրմանսկի կրտսեր հրամանատարական դպրոցն ավարտելուց հետո գործուղվել է 52-րդ հրաձգային դիվիզիայի 205-րդ հրաձգային գունդը։ 1943 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին Դամիրյանի գունդը պետք է անցներ Կոլա թերակղզու հյուսիսային մասը, դուրս գար Ֆինլանդիա-Նորվեգիա սահմանը, ազատագրեր Պեչենգա նավահանգիստը։ Պերսամ գետն անցնելու ժամանակ վիրավորվել է ձախ ոտքից։ Ապաքինվելուց հետո նորից մեկնել է գործող բանակ, նոր կազմավորվող 19-րդ բանակը (Երկրորդ բելոռուսական ռազմաճակատ)։

Ռազմաճակատում ցուցաբերած արիության համար Դամիրյանը պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի և Կարմիր աստղի շքանշաններով ու բազմաթիվ մեդալներով։ 1944 թվականին ռազմաճակատում նա ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

Պատերազմի ավարտից հետո Դամիրյանը զորացրվել է բանակից, նշանակվել Հովիտ գյուղի դպրոցի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ և ուսմասվար։ Աշխատանքին զուգընթաց ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, աշխատել է Երևանի № № 93, 31, և 91 դպրոցներում։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով, մեդալներով և պատվոգրերով։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրիգոր Ազիզյան (այլ կիրառումներ)

**Գրիգոր Մինասի Ազիզյան** (հունվարի 1, 1923(1923-01-01), Արմավիր, Կուբանի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 1, 2003(2003-01-01), Երևան, Հայաստան), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1985)։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

### Մասնակցություն Երկրորդ աշխարհամարտում

1942 թվականի հունվարին Ազիզյանը եղել է մերձմոսկովյան ռազմաճակատում 1030-րդ գնդի գումարտակներից մեկի կապավոր։ Հետո նրանց գունդը տեղափոխվել է Ստալինգրադ։ Մարտերում, սեպտեմբերի 22-ին Ազիզյանը երկու ձեռքից վիրավորվել է և տեղափոխվել Ալթայի երկրամասի Կեմերովո քաղաքի հոսպիտալ։ Ապաքինվելուց հետո, 1943-1944 թվականներին Ազիզյանը ծառայել է 490-րդ առանձին հրաձգային գնդի վաշտերից մեկում, այնուհետև տեղափոխվել է լենինգրադյան ռազմաճակատ, որպես 450-րդ առանձին կապի վաշտի հեռախոսավար և սակրավոր։ Պատերազմն ավարտել է Էստոնիայում։ Հաղթանակից երկու տարի անց՝ 1947 թվականին զորացրվել է բանակից։ Պարգևատրվել է մի շարք շքանշաններով ու մեդալներով։

### Ստեղծագործական ուղի

1953 թվականին ավարտել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։

Ազիզյանի արվեստը շեշտված քնարականությամբ առավել ցայտուն է դրսևորվել մոնումենտալ բնույթի բնանկարներում, թեմատիկ-կոմպոզիցիոն պատկերներում։ Ստեղծել է հաստոցային բնույթի կտավներ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* 1963 - «Կարբիդագործներ»
* 1964 - «Գարունը Սանահինում»
* 1967 - «Նորակառույցը»
* 1972 - «Աղբյուր Մալիշկայում»
* 1972 - «Նատյուրմորտ»
* 1981 - «Լենայի դիմանկարը»
* 1981 - «Կնոջս դիմանկարը»
* 1967 - «Ամպամած օր»
* 1971 - «Ձմեռն Աղվերանում»
* 1975 - «Հայրենի լեռներում»
* 1979 - «Գեղարդ»
* 1979 - «Սեգ սարեր»
* 1979 - «Ռուսական զորքերի մուտքը Հայաստան»
* 1980 - «Աշնանային սարեր»
* 1982 - «Ամառ»
* 2002 - «Խոր վիրապ»

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

1984 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մուսաները չլռեցին։ Հայաստանի մշակույթի գործիչները 1941-1945 թթ. հայրենական մեծ պատերազմում, զոհված հայ արվեստագետներ։ Գիրք I. - Եր.: Խորհրդային գրող, 1989 թ. 392 էջ:
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
3. ↑  Ազիզյան Գրիգոր Մինասի, «Գարունը Սանահինում»
4. ↑  Ազիզյան Գրիգոր Մինասի, «Աղբյուր Մալիշկայում»
5. ↑  Ազիզյան Գրիգոր Մինասի, «Ամառ»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրիգոր Ազիզյան, կտավներ
**«Փախստականներ»** (լատիշ․՝ Bēgļi), լատիշ նկարիչ Եկաբս Կազակսի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1917 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 210,5 × 107 սմ։

Այսօր «Փախստականներ» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Լատվիայի գեղարվեստի ազգային թանգարանում (Ռիգա, Լատվիա)։

Նկարագիր
--------

«Փախստականներ» ստեղծագործությունում հեղինակը պատկերել է լատվիական ազգային ողբերգություն՝ Կուրզեմե և Զեմգալե բնակավայրերից մարդկանց արտաքսումը Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեկնարկին։ Նկարում երևում է գյուղացի ընտանիքի դաժան պատմությունը, որը լքել է հայրենի տունը պատերազմի ժամանակ։ Ծերունին պատկերված է ուղղաբերձ ժայռի նման։ Նրա հզոր ֆիգուրը խորհրդանշում է ուժը։ Տարեց կնոջից բխում է իմաստնություն և ազգային ոգու ուժ։ Երիտասարդ կինը մանկան հետ խորհրդանշում են կյանքի հավերժական բոլորապտույտը։ Փախստականների մոտ ներքին վրդովմունք ու կարոտ կա։ Սակայն դրանից նրանք հուսահատության մեջ չեն ընկնում․ այս մարդիկ հոգևոր և ֆիզիկական ուժ են ցուցաբերում։ Ծննդավայր վերադառնալու հույսը համակել է նրանց սրտերը։

Այս մոնումենտալ ստեղծագործությունը համարվում է լատվիական դասական մոդեռնիզմի գլուխգործոցներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  «100 dārgumu mākslas muzejā: Kazaka 'Bēgļi'». *www.delfi.lv* (լատվիերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 20-ին.
3. ↑  «Letonika.lv. Multivide - Latvijas kultūras kanona Vizuālās mākslas vērtības. Bēgļi. Fragments». *www.letonika.lv*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 20-ին.
4. ↑  «Bēgļi | LNB Digitālā bibliotēka - DOM PIEEJA». *dom.lndb.lv*. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 24-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 24-ին.

Գրականություն
-------------

* Suta R. Jēkabs Kazaks // Ritums. – 1922. – Nr.4. – 316. lpp.
* Siliņš J. Jēkabs Kazaks // Ilustrēts Žurnāls. – 1926. – Nr.8. – 245. – 252. lpp.
* Lamberga D. Jēkabs Kazaks. – Rīga: Neputns, 2007.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Փախստականներ» ստեղծագործության մասին
**Հովհաննես Հակոբի Մոսոյան** (1920, Ազատան, Ալեքսանդրապոլի գավառ), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի վետերան։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):

Կենսագրություն
--------------

Հովհաննես Մոսոյանը ծնվել է 1920 թվականին, Ախուրյանի շրջանի Ազատան գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Լենինականի երկամյա մանկավարժական ինստիտուտը։

Մոսոյանը 1940 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել Արևմտյան հատուկ ռազմական օկրուգի տանկային զորամասում։ Ավարտել է գնդի սերժանտական դպրոցը և ստացել կրտսեր սերժանտի կոչում։ Մոսոյանը 1941 թվականի հունիսի 22-ին արևմտյան սահմանի վրա է ստացել առաջին մարտական մկրտությունը։ 1942 թվականի հունիսին 85-րդ հատուկ տանկային բրիգադի կազմում մասնակցել է Հարավ-Արևմտյան ռազմաճակատի մարտական գործողություններին, Ստալինգրադի պաշտպանությանը, ապա՝ մեր զորքերի՝ հարձակողական գործողություններին։ Մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասում մղված մարտերին, որտեղ վիրավորվել է։ Հոսպիտալում ապաքինվելուց հետո վերադարձել է իր զորամաս և կռվել Ղրիմի ազատագրման համար։ 1944 թվականի հունվարին վիրավորվել է և, որպես Հայրենական պատերազմի հաշմանդամ, զորացրվել է բանակից։ Ռազմաճակատում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Ռազմաճակատում ցուցաբերած արիության ու խիզախության համար Մոսոյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Խիզախության համար», «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» և այլ մեդալներով։

Ավարտել է Լենինականի երկամյա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, աշխատել Թալինի շրջանի Մաստարա գյուղի միջնակարգ դպրոցում, 1947-1964 թվականներին եղել է Ախուրյանի շրջանի Բենիամին գյուղի դպրոցի տնօրեն։ 1964 թվականից եղել է Ազատանի միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար։ 1949 թվականին, միաժամանակ, սովորել և ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Շավարշ Արշակի Սարգսյան** (1920 - 1999), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Շավարշ Սարգսյանը ծնվել է 1920 թվականին (այլ տվյալների համաձայն՝ 1915 թվականին): 1936-1937 թվականներին ավարտել է Կիրովականի մանկավարժական ուսումնարանը և ուսուցչական աշխատանքի անցել Ղուկասյանի շրջանի Մուսայելյան գյուղում՝ որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ և դպրոցի ուսմասվար։ 1939 թվականին Սարգսյանը զորակոչվել է բանակ և ուղարկվել Թերմեզի զինվորական ուսումնարանը, որն ավարտել է կրտսեր լեյտենանտի կոչումով։ Ծառայությունը շարունակել է Սամարղանդում, եղել է դասակի հրամանատար։

1941 թվականի վերջերին Կալինինի մոտ 61-րդ բանակի 5-րդ Վիտեբսկյան դիվիզիայի շարքերում մասնակցել է թշնամու դեմ մղված մարտական գործողություններին։ Նրան շնորհվել է լեյտենանտի, ապա՝ավագ լեյտենանտի կոչում։ Սարգսյանը մասնակցել է Զուբցով և Ռժև քաղաքների տարածքներում ծավալված թեժ մարտերին։ Նրա մարտական ուղին ձգվել է Ստալինգրադ, Միլերովա, Բելգորոդ, Կուրսկ, Պենսկ, Պարնիչ, Սլուցկ ուղղությամբ։ 1944-1945 թվականներին նա մասնակցել է Դանցիգի ազատագրմանը, Վիսլա-Օդերյան պատմական մարտերին։

Մարտական ծառայությունների համար Սարգսյանը պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի, Կարմիր աստղի շքանշաններով և մեդալներով։

1946 թվականին Սարգսյանը բանակից զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել Լենինականում։ Միաժամանակ, ավարտել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտը։ Վերջին տարիներին պաշտոնավարել է «Հացիկ» սովխոզտեխնիկումում։

Շավարշ Սարգսյանը մահացել է 1999 թվականին։ Թաղված է Շահումյանի գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* Կարմիր դրոշի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «The memorial of Sargsyan Shavarsh (Շավարշ Սարգսյան Արշակի) buried at Yerevan's Shahumyan cemetery». *hush.am* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
2. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ջո Ջոնսոն (այլ կիրառումներ)

**Ջո Մարկուս Ջոնսոն** (անգլ.՝ *Joe Marcus Johnson*, հունիսի 29, 1981(1981-06-29), Լիթլ Ռոք, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, թեթև հարձակվող և հարձակվող պաշտպան։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։

Ծնվել է Լիթլ Ռոք բնակավայրում (Արկանզաս նահանգում)։ Դպրոցական կարիերան անցկացրել է Լիթլ Ռոքի կենտրոնական ավագ դպրոցում, որից հետո հանդես է եկել Արկանզասի համալսարանի բասկետբոլային թիմում։ Համալսարանում երկու տարի անցկացնելուց հետո ընտրվում է 2001 թվականի NBA դրաֆթի առաջին ռաունդի 10-րդ ընտրությամբ՝ «Բոստոն Սելտիքսի» կողմից։ 2002 թվականին փոխանակման արդյունքում տեղ է գտնում «Ֆինիքս Սանսի» կազմում։ 2005-2012 թվականներին հանդես է եկել «Ատլանտա Հոքսում»։ 2012 թվականին փոխանակվում և տեղ է գտնում «Բրուքլին Նեթսում»։

Մասնագիտական կերիերայի ընթացքում յոթ անգամ ճանաչվել է NBA աստղ (All-Star), ինչպես նաև ընդգրկվել «All-NBA» և «All-Rookie» խորհրդանշական հավաքականներում։

2006 թվականին հանդես է եկել Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով բասկետբոլի աշխարհի առաջնությանը և գրավելով երրորդ տեղը։

Տես նաև
-------

* 1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում Արխիվացված 2012-09-18 Wayback Machine
**Ջասթին Էնթոնի Հեմիլթոն** (անգլ.՝ Justin Anthony Hamilton, ապրիլի 1, 1990(1990-04-01), Նյուպորտ Բիչ, Օրինջ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը խաղում է կենտրոնական դիրքում։

Կենսագրություն
--------------

2008-2010 թվականների ընթացքում համալսարանական բասկետբոլ է խաղացել «Այովա Ստեյթ Սայքլոնս» թիմի կազմում Գրեգ ՄքԴերմոտի ղեկավարությամբ, իսկ 2011-2012 մրցաշրջանում՝ Թրենթ Ջոնսոնի ղեկավարությամբ Լուիզիանայի պետական համալսարանների թիմերի կազմում։ «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս» բասկետբոլային ակումբի կողմից 2012 թ. NBA դրաֆթում ընտրվել է 45-րդ համարի ներքո, բայց անմիջապես փոխանակվել է «Մայամի Հիթ» ակումբի հետ 2013 թ. NBA դրաֆթի առաջին փուլի ընտրության իրավունք ստանալու համար։

2015 թվականի փետրվարի 19-ին եռակողմ փոխանակման արդյունքում Հեմիլթոնը հայտնվել է «Նյու Օռլեան Պելիկանս» ակումբում։

Հուլիսի 27-ին դարձել է իսպանական «Վալենսիա» թիմի անդամ։

2016 թվականի հուլիսի 11-ին Հեմիլթոնը բազմամյա պայմանագիր է ստորագրել ամերիկյան «Բրուքլին Նեթս» թիմի հետ։

2017 թվականի հուլիսի 22-ին պայմանագիր է ստորագրել Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի «Բեյջինգ Դաքս» ակումբի հետ
։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Valencia adds big men Hamilton, Shurna». *Eurocupbasketball.com*. 27 июля 2015. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 12-ին.
2. ↑  «Brooklyn Nets Sign Justin Hamilton». *NBA.com*. Turner Sports Interactive, Inc. 11 июля 2016. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 12-ին.
3. ↑  Justin Hamilton signs with Beijing Ducks
4. ↑  Justin Hamilton: Headed to China

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль игрока на NBA.com(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջասթին Հեմիլթոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ACB (խաղացող) · Basketball-Reference.com (խաղացող) · Basketball-Reference.com (Ջի-Լիգա) · Basketball-Reference.com (Եվրոպա) · Eurobasket.com (խաղացող) · RealGM · Sports-Reference.com (քոլեջ) |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
**Սուրեն Սիմոնի Ասրյան** (ծնվել է 10.03.1928, գ. Հոբարձի (Հայաստանի Հանրապետություն, Լոռու մարզ)–10.11.2001, Երևան), անասնաբույժ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1993)։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Ասրյանն վարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1951)։ 1959–1962 թվականներին աշխատել է Անասնաբուծական անասնաբուժական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1962–95 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտում։ Աշխատանքները վերաբերում են գառների սպիտակամկանային հիվանդության, դրա կանխարգելման և բուժման խնդիրներին։ Ապացուցել է հիվանդության բուժման համար օգտագործված նատրիումի սելենատի՝ բենթոսելենի հաբերի արդյունավետությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սուրեն Սիմոնի Ասրյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Պրեչ Զոգայ** (ալբ․՝ Preç Zogaj , դեկտեմբերի 5, 1957(1957-12-05), Լեժա, Ալբանիա), ալբանացի բանաստեղծ, գրող, լրագրող, ինչպես նաև պետական և հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Պրեչ Զոգայը ծնվել է 1957 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ալբանական Լեժա քաղաքում։ Տիրանայի համալսարանում ուսանել է ալբաներեն և ալբանական գրականություն: Որպես լրագրող աշխատել է հրատարակչատանը։ Համագործակցել է «Drita», «Koha Jone», «Shekulli», «Republika», «Spekter և Nentori» ամսագրերի հետ։

1990 թվականին Պրեչը դառնում է ալբանական դեմոկրատական ընդդիմության ականավոր գործիչներից մեկը և ամենաակտիվ հակակումունիստական ելույթներ վարողը հընթացս 1990-ից 1991 թվականները։ Հենց այդ ժամանակ էլ Զոգայն ընտրվում է Ալբանիայի ժուռնալիստների ասոցացիայի նախագահ։

1991 թվականի հունիսիսն նա դարձավ Մշակույթի առաջին նախարարը, ով կոմունիստ չէր։ Մեկ տարի անց Սալի Բերիշայի հետ կոնֆլիկտ ունենալուց հետո լքում է նախարարի աթոռը և ընտրվում Դեմոկրատական ալյանս կուսակցության գլխավոր քարտուղար։

2000 թվականին որոշ ժամանակով Պրեչ Զոգայը դառնում է նախարար առանց մանդատի Իլիր Մետայի կառավարությունում։ Այսօր նա Ալբանիայի ազգային ժողովի երեսփոխան է։

Ստեղծագործական կյանք
--------------------

Պրեչ Զոգայի ստեղծագործությունները լույս աշխարհ ընծայվել սկսեցին 1991 թվականից։ Զոգան հեղինակ է բանաստեղծությունների ժողովածուների, չափածո արձակ ստեղծագործությունների։ 2015 թվականին հրատարակում է հիշողությունների գիրք՝ «Fillimet», որտեղ խոսվում է իր քաղաքական գործունեության պատմության մասին։

Բանաստեղծի գրվածքները թարգմանվել են ֆրանսերեն և իտալերեն։

Ընտիր ստեղծագործություններ
--------------------------

Պոեզիա
------

* *Qielli i gjithkujt*, Tirana 1991.
* *Këmbësor në qiell*, Tirana 1994.
* *Kalimi*, Tirana 1999.
* *Pas Erës së Re*, Tirana 2004.
* *Gjalle une pashe*, Tirana 2008.
* *Ngjarje në tokë*, Tirana 2011

Արձակ
-----

* *Shetitorja*, Tirana 1990.
* *Pa histori*, Tirana 1993.
* *Paradhoma e nje presidenti*, Tirana 2001.
* *Kufiri*, Tirana 2007

Հիշեղությունների գիրք
---------------------

* *Nga hiri*, Tirana 2003.
* *Fillimet*, Tirana 2015.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Informacja o wydaniu wspomnień
2. ↑  Gjovalin shkurtaj dhe Enver Hysa : Gjuha Shqipe për të huajt dhe shqiptarët jashtë atdheut

Գրականություն
-------------

* *Gazetare dhe publiciste shqiptare. Fjalor enciklopedik*, red. Sejdin Cekani, Tirana 2005, ISBN 99943-678-5-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Преч Зогај(չաշխատող հղում)
(մակեդ.)
* Сайт, посвящённый албанской литературе Արխիվացված 2014-03-01 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13170178d · GND: 1139474162 · ISNI: 0000000385108637 · LCCN: n95031269 · NTA: 145467686 · SUDOC: 035144173 · VIAF: 22554167 · WorldCat VIAF: 22554167 |

 |

 |
**«Պուասիի ձկնորսները»** (ֆր.՝ Les Pêcheurs de Poissy), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից Կլոդ Մոնեի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1882 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 60 × 82 սմ։

Այսօր «Պուասիի ձկնորսները» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Բելվեդերում (Բելվեդեր, Վիեննա, Ավստրիա)։

Պատմություն
-----------

Կլոդ Մոնեն Պուասիում ապրել է երկու տարի՝ 1881 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1883 թվականի ապրիլ, Սեն Լուի վիլլայում, Սենի ափին, հին կամրջի հարևանությամբ։ Շնորհիվ 1843 թվականին բացված Փարիզ-Հավր երկաթուղային գծի, շատ նկարիչներ և փարիզցիներ տներ ձեռք բերեցին Սենի ափին՝ վայելելով ջրային սպորտը, մասնավորապես լողը և մակույկավարությունը։

Գի դը Մոպասանը «*De Paris à Rouen»* պատմվածքում, հրապարակված 1883 թվականին, նկարագրել է այդտեղ տեղի ունեցածը․ «*Պուասին հայտնի է իր կենտրոնական տնով, ցլերի իր հին շուկայով և իր ձկնորսներով*»։

Նկարագիր
--------

«Պուասիի ձկնորսները» ստեղծագործությունում հեղինակը՝ Մոնեն, նկարել է ձկնորսների՝ իրենց նավակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. 1 2 3
3. ↑  MeisterDrucke. «Les pêcheurs sur la Seine à Poissy | Claude Monet». *MeisterDrucke* (ֆրանսերեն). Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պուասիի ձկնորսները» ստեղծագործությունը կայքում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարեն Բաբայան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կարեն Ռշտունու Բաբայան** (հոկտեմբերի 30, 1947(1947-10-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 31, 2021(2021-10-31), Երևան, Հայաստան), հայ մաշկավեներաբան, առողջապահության կազմակերպիչ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր (2003)։

Կենսագրություն
--------------

1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1972 թվականից աշխատում է ԵԲԻ մաշկավեներաբանության ամբիոնում (1998 թվականից՝ վարիչ), միաժամանակ, 1993 թվականից՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության մաշկաբանության և սեռավարակների ԳԲԿ տնօրեն։ ՀՀ մաշկավեներաբանական ընկերակցության (1972 թվականից), Սեռավարակների դեմ պայքարի միջազգային միության (2004 թվականից) անդամ։ 1987-1993 թվականներին Երևան քաղաքի, 1993 թվականից՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր մաշկավեներաբան։

Աշխատանքները վերաբերում են սնկաբանության, էլեկտրոնային մանրադիտման, մաշկային հիվանդությունների, վարակիչ մաշկախտերի, սեռավարակների տարածվածության, համաճարակաբանության և կանխարգելման, սեռական գիտելիքների տարածման խնդիրներին։

Համահեղինակ է «Սեռական բառարանի» (2003), «Սիֆիլիս» (1999) ատլասի։

Մահացել է կորոնավիրուսից, 2021 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։

Անդամակցություն
---------------

* Սեռավարակների դեմ պայքարի միջազգային միության անդամ (2004)։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ Մխիթար Հերացու մեդալ (2002)

Երկեր
-----

* Սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններ, Ե. 1992։
* Մաշկային և սեռափոխանցվող հիվանդությունների լաբորատոր ախտորոշումը, Ե. 1997 (համահեղինակ)։
* Սեռական առողջություն և սեռավարակների կանխում, Ե. 2000։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
3. ↑  «Կորոնավիրուսից մահացել է ԵՊԲՀ պրոֆեսոր Կարեն Բաբայանը». *news.am*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
**Բրու Բենջամեն Անգուա** (ֆր.՝ Brou Benjamin Angoua, նոյեմբերի 28, 1986(1986-11-28), Anyama, Աբիդջան, Կոտ դ'Իվուար), իվուարցի ֆուտբոլիստ, «Գենգամ»-ի և Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի պաշտպան։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Անգուան ծնվել է Անյամայում, Աբիջանի արվարձանում։ 2000 թվականից մինչև 2004 թվականը խաղացել է «Թոումոդի» ակումբի երիտասարդական թիմում։ Պրոֆեսիոնալ մակարդակով սկսել է հանդես գալ «Աֆրիկա Սպորտս»-ում։ Երկու մրցաշրջանի ընթացքում խաղացել է 41 մրցախաղեր, որից հետո տեղափոխվել է Եվրոպա՝ ոչ այնքան հայտնի հունգարաական «Գոնվեդ»։

Հունգարիայում կոտդիվուարցին անցկացրել է չորս տարի և եղել է հիմնական կազմի խաղացող։ «Գոնվեդ»-ի կազմում Անգուան խաղացել է 79 խաղ։ 2010 թվականի հունվարին Բրուն տեղափոխվել է ֆրանսիական «Վալանսյեն»։ 2014 թվականի ամռանը Անգուան տեղափոխվել է «Գենգամ»՝ ազատ գործակալի իրավունքով։ Նոր ակումբի կազմում առաջին մրցաշրջանի ավարտից հետո մարզիկը նրանց հետ երեք տարով նոր պայմանագիր է կնքել։

### Միջազգային

Անգուան խաղացել է Կոտ դ'Իվուարի՝ տարբեր տարիքային հավաքականներում, ներառյալ օլիմպիական թիմում, որի կազմում նա հանդես է եկել Պեկինի Օլիմպիադայի ժամանակ։

2009 թվականից նա ազգային հավաքականի խաղացող է։ Հանդես է եկել Աֆրիկյան ժողովուրդների Գավաթ-2010-ում։ Ներառնվել է 2010 թվականի Աշխարհի Առաջնության հայտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Journal officiel de la République française, Journal officiel de la République française. Document administratif (ֆր.) — 1868. — ISSN 0242-6773
2. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
3. 1 2  FBref.com(բազմ․)
4. ↑  «Benjamin Angoua prolonge trois ans avec Guingamp» (ֆրանսերեն). L'Équipe. 2015 թ․ ապրիլի 29. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Профиль игрока». Газета.ру. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունիսի 16-ին.
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բրու Անգուա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · FootballDatabase.eu · LFP · MLS · National Football Teams.com · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**«Տղան երկնագույն զգեստով»** (անգլ.՝ The Blue Boy), 18-րդ դարի անգլիացի խոշորագույն նկարիչ Թոմաս Գեյնսբորոյի նկարներից։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1770 թվականին։ Յուղաներկովկտավի չափերն են՝ 177.8 × 112.1 սմ։ Այսօր «Տղան երկնագույն զգեստով» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Հանթինգթոնի գրադարանում (Սան Մարինո, ԱՄՆ) ։

Նկարագիր
--------

Թոմաս Գեյնսբորոն «Տղան երկնագույն զգեստով» ստեղծագործությունը վրձնելիս որպես բնորդ ընտրեց Ջոնաթան Բաթելին՝ երկաթեղենի վաճառականի որդին։ Տղային Գեյնսբորոն միտումնավոր հանդերձավորել է կապույտ մետաքսե զգեստներով՝ արիստոկրատի կոստյումով։ Ջոնաթան Բաթելի կոստյումն այդ ժամանակին բնորոշ նորաձևությամբ կարված զգեստ է. այն կարված է մետաքսով, որն աչքի է ընկնում փայլերի նուրբ խաղով, որը մեծ վարպետությամբ վրձնել է նկարիչ Թոմաս Գեյնսբորոն։

Տղան կանգնած է հանգիստ վիճակով, լարվածություն չկա նրա դիմագծերում։ Աջ ձեռքով պահել է գլխարկը։ Գեյնսբորոն «Տղան երկնագույն զգեստով» ստեղծագործության մեջ կիրառել է իր հայտնի տեխնիկան՝ մի գույնի լուծումը մյուսի մեջ, որի հետևանքով վրձնահարվածներն առավել արտահայտիչ են դարձնում գլխավոր օբյեկտին ֆոնային երանգավորումից։

Պատմություն
-----------

1796 թվականին Բաթել հայրը սնանկանում է։ «Տղան երկնագույն զգեստով» ստեղծագործությունը անցնում է ձեռքից ձեռք։ Որոշ ժամանակ կտավը պատկանել է նկարիչ Ջոն Հոփներին։ 1809 թվականին նկարը դառնում է Գրոսվենոր ընտանիքի սեփականությունը, որոնք Վեսթմինսթերի դուքս էին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կտավը գնում է ամերկացի Հենրի Հանթինգթոնը, ով առավել հայտնի էր «երկաթուղային արքա» կեղծանունով։ Նկարի համար մագնատը վճարեց այդ ժամանակի համար ռեկորդային գումար՝ 728 հազար ԱՄՆ դոլար։

Նախքան կտավը կգնար օվկիանոսից այն կողմ, ցուցադրության հանվեց Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում: Վերջինիս տնօրենը «Տղան երկնագույն զգեստով» ստեղծագործության հակառակ կողմի վրա հրաժեշտի խոսքեր գրեց անգլիացի տղային։

1928 թվականից «Տղան երկնագույն զգեստով» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Հանթինգթոնի գրադարանում՝ Կալիֆորնիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2 3  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
3. ↑   (գերմ.) — S. 331.
4. ↑
5. ↑  Томас Гейнсборо. Голубой мальчик
6. ↑  «Гейнсборо, Томас — биография». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 11-ին.

Գրականություն
-------------

* Werner Busch: *Gainsboroughs Blue Boy – Sinnstiftung durch Farbe*. In: *Städel-Jahrbuch* NF 17, 1999, S. 331–348 (Digitalisat).
* Robyn Asleson, Shelley Bennett: *British paintings at The Huntington*. Huntington Library, Art Collections, and Botanical Gardens, San Marino / Yale University Press, New Haven, London 2001, ISBN 0-300-09056-0, S. 104–111 Nr. 17.
* Susan Sloman: *Gainsborough’s ’Blue boy’*. In: *The Burlington magazine* 155, Nr. 1321, 2013, S. 231–237.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տղան երկնագույն զգեստով (նկար)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4631702-8 · LCCN: n98082987 · VIAF: 179144776 · WorldCat VIAF: 179144776 |

 |
Պոզնանի քաղաքապետարանի շենք
**Պոզնանի քաղաքապետարան** (լեհ.՝ Ratusz w Poznaniu), քաղաքապետարանի շենք Պոզնանում։

Պատմություն
-----------

Գտնվում է Հին Պոզնանի հին շուկայի հրապարակում։ Ժամանակակից շենքը կառուցվել է 1550-1560 թվականներին Վերածննդի ճարտարապետության ոճով ճարտարապետ Ջովանի Բատիսա դի Կվադրոյի նախագծով։ Մինչ այդ նույն տարածքում գտնվել է հին քաղաքապետարանի՝ 13-րդ դարում կառուցված շենքը, որը ամբողջությամբ ոչնչացել էր 1536 թվականի հրդեհից հետո։ 1675 թվականին ժամացույցով աշտարակը ոչնչացել է կայծակից, սակայն վերականգնվել է 1690 թվականին։ Նրա բարձրությունը 90 մ է եղել։ 1725 թվականին շենքին նոր աղետ է պատուհասում. վերին մասը ավերվում է փոթորկից։ 1781-1784 թվականներին կատարվում են վերականգնման աշխատանքներ՝ ներառելով կլասիցիզմին բնորոշ տարրեր։ 1910-1913 թվականների գերմանական օկուպացիայի ժամանակ շենքի ճարտարապետական ոճում հայտնվում են գերմանական ճարտարապետության տարրեր։ Ավելացվում են նոր հարկեր։

Քաղաքապետարանը քաղաքի վարչական շենքն է եղել մինչև 1939 թվականը։ 1945 թվականին Պոզնանի ճակատամարտում քաղաքապետարանը լրջորեն վնասվել է։ Վերականգնողական աշխատանքները ձգվել են մինչև 1950-ական թվականների կեսերը։ Այդ ընթացքում շենքում վերականգնել են նրա նախնական տեսքի շատ տարրեր։ Ներկայումս Պոզնանի քաղաքապետարանը թանգարան է։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսքը հյուսիս-արևելքիցՏեսքը հյուսիս-արևելքից
* ԿամարաշարԿամարաշար
* Քաղաքապետարանի տեսքՔաղաքապետարանի տեսք
* Բուխարի սրահներից մեկումԲուխարի սրահներից մեկում
* Պոնիատովսկու արձանըՊոնիատովսկու արձանը
* Վերածննդի ոճով ստուկկոնՎերածննդի ոճով ստուկկոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Town Hall — Discover Poznań
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պոզնանի քաղաքապետարանի շենք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոզնանի քաղաքապետարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4494847-5 · LCCN: n2004005572 · NKC: mzk2012698616 · VIAF: 250182419 · WorldCat VIAF: 250182419 |

 |
Քիշ
**Ֆրանսիական խոհանոց** (ֆր.՝ *Cuisine française* ), Ֆրանսիայի ազգային խոհանոցը, որ նաև աշխարհում հայտնի է որպես յուրահատուկ համադամ խորտիկների խոհարարական արվեստի ոճ։ Ֆրանսիական խոհանոցի զարգացումը հարյուրամյակների պատմություն ունի և կրում է ֆրանսիական արքունիքի և ֆրանսիական ժողովրդի սոցիալական, մշակութային ու քաղաքական զարգացման ու փոփոխությունների ազդեցությունը, և հենց այդ պատճառով այն պայմանականորեն կարելի է բաժանել երկու տարատեսակի՝ մեկը տարածաշրջանին բնորոշ ազգային խոհանոցն է, մյուսը՝ ազնվականական կամ արքունական ոճի խոհանոցը։ Միջին դարերում Ֆրանսիական ազնվականության և արքունական կյանքում առանձնահատուկ զարգացում ունեցավ առատ ու շքեղ ճաշկերույթների մշակույթը, ինչի արդյունքում ֆրանսիական խոհանոցային արվեստում մեծ առաջընթաց կատարվեց՝ պատմության մեջ նշանավորելով հանրահայտ խոհարար Գիյոմ Տիրելի անունը, որն ավելի հայտնի է «Տայվանտ» (**Taillevent**) մականունով և որը խոհարարական արվեստի մեջ մտցրեց խորտիկները դեկորատիվ զարդարելու, բազմապիսի խավարտներով զուգորդելու և կերակրախյուսերով ամոքելու մոտեցումը։ 18-րդ դարից սկսած Ֆրանսիական հեղափոխության հետ ֆրանսիական խոհարարական արվեստը նույնպես որոշակի հեղափոխություն ապրեց՝ գնալով դեպի համեմունքների և ուտելի խոտաբույսերի ավելի զուսպ ու ընտրողաբար օգտագործումը, որը զուգորդվեց նաև խոհանոցային տեխնիկայի հղկումով, սկսած ևս մեկ պատմականորեն հայտնի խոհարար Ֆրանսուա Պյեռ դե լա Վարենից և զարգացման ևս մեկ փուլ ապրեց Մարի-Անտուան Կարենի օրոք, որը Նապոլեոն Բոնապարտի և ժամանակի այլ բարձրաշխարհիկ ազնվականների խոհարարն էր։

Աղբյուրներ
----------

* Culinaria France, André Dominé, Könemann Verlagsgese, Cologne, 1998 isbn=978-3833111297
* The Complete Guide to the Art of Modern Cookery, Georges Auguste Escoffier, John Wiley and Sons, New York, 2002, isbn=978-0471290162
* Stephen Mennell, All Manners of Food։ eating and taste in England and France from the Middle Ages to the present, Chicago, University of Illinois Press, 1996, isbn=978-0252064906
* Savoring the Past։ The French Kitchen and Table from 1300 to 1789, Barbara K. Wheaton, First Touchstone, New York, 1996, isbn=978-0684818573}}

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ֆրանսիական խոհանոց** կատեգորիայում։ |

Արտաքին աղբյուրներ
------------------

* « La Cuisine pour Tous » Ginette Mathiot 1955
* Французская кухня (рецепты, факты, статьи)
* Французская кухня