**Սավա Արտեմի Դանգուլով** (ռուս.՝ Савва Артемьевич Дангулов, հունվարի 11 (24), 1912 կամ 1912, Արմավիր, Կուբանի մարզ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 20, 1989(1989-08-20) կամ 1989, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային գրող, Արմավիր քաղաքի պատվավոր քաղաքացի, 1940 թվականից ՌԿ(բ)Կ անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սավա Դանգուլովը ծնվել է 1912 թվականի հունվարի 11 (24)-ին Արմավիրում (ներկայում՝ Կրասնոդարի մարզ) ազգությամբ հայ ծառայողի ընտանիքում։ «Դիվանագետներ» («Дипломаты») (1966), «Կուզնեցկի կամուրջ» («Кузнецкий мост») (1972-1979), «Առավոտյան ժամերգություն Ռապալոյում» («Заутреня в Рапалло» ) (1980), «Կայսերական փոստ» («Государева почта») (1983) վեպերի հեղինակն է։ Վերջին վեպի մեջ պատմում է Ջոն Ռիդի, Ա․ Մ․ Կոլլոնտայի, Ֆ․ Նանսենի արխիվների իր որոնումների մասին։ Գրել է նաև պատմվածքներ, պիեսներ, Լենինի մասին պատմություններ։ Ունի խորհրդային դիվանագիտության մասին մի շարք գործեր։ Լրագրությամբ սկսել է զբաղվել «Աշխատանքային ուղի» («Трудовой путь» ներկայում՝ «Արմավիրյան զրուցակից») քաղաքային թերթում։ Ավարտելով միջնակարգ դպրոցը՝ սկսում է ակտիվ աշխատել «Աշխատանքային ուղի» թերթում՝ որպես թղթակից, որից հետո ռոստովյան «Մուրճ» («Молот») թերթում, որտեղ 1934 թվականին առաջին անգամ լույս են տեսնում նրա առաջին պատմվածքներն ու ակնարկները։

Սավա Դանգուլովի կյանքի կարևորագույն շրջաններից է նրա աշխատանքային գործունեության այն շրջանը, երբ նա թղթակցում էր «Կարմիր աստղ» («Красная Звезда») թերթին 1936-1943 թվականներին։ 1944-1946 թվականներին աշխատել է որպես մամլո կցորդ Ռումինիայում Խորհրդային միության դեսպանատանը։ 1957 թվականին լույս է տեսնում նրա «Իգնատ Լոբան Ռումինիայում» պատմվածքը, իսկ 1961 թվականին «Լենինը զրուցում է Ամերիկայի հետ» ակնարկների և պատմվածքների գիրքը։ Դանգուլովի կարևորագույն աշխատանքներն են համարվում «Դիվանագետներ» («Дипломаты») և «Կուզնեցկի կամուրջ» ( «Кузнецкий мост») վեպերը, որոնց մասին շուտով սկսում են խոսել քննադատները, և որոնք թարգմանվում են աշխարհի մի քանի լեզուներով։
«Կուզնեցկի կամուրջ» վեպը պատմում է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին խորհրդային դիվանագիտության մասին։ Գիրքը սկսվում է 1941 թվականի հունիսի 22-ի իրադարձություններով և ավարտվում է 1943 թվականի նոյեմբերի Թեհրանի համաժողովով, որտեղ հստակեցվել է երկրորդ ճակատի բացման ժամանակահատվածը։
1969 թվականին Դանգուլովը դառնում է օտար լեզուներով «Խորհրդային գրականություն» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը և շարունակում է զբաղվել գրականությամբ։ 1970 թվականին նա գրում է «Խոստովանություն» («Признание») պիեսը, որը բեմադրվել է Արմավիրի դրամատիկական թատրոնում։
1974 թվականին գրում է «Գրականության ուսուցիչ» ինքնակենսագրական գիրքը։ 1980 թվականին կրկին վերադառնում է դիվանագիտության թեմային և գրում է «Առավոտյան ժամերգություն Ռապալոյում» («Заутреня в Рапалло» ) վեպը։ 1981 թվականին ստեղծում է գրական դիմանկարների «Նկարիչներ» գիրքը։ Գրում է պատմվածքներ Արմավիրի իր երիտասարդ տարիների, քաղաքացիական պատերազմի մասին։ Սավա Դանգուլովը շատ բան է արել իր հայրենի քաղաքի համար։ Նրա նախաձեռնությամբ և նրա նյութական օժանդակությամբ Արմավիրի կենտրոնում կառուցվում է Զոյա Կոսմոդեմյանսկայայի անվան մանկական գրադարանի շենքը, որին նվիրեց «Մոր մասին մտքերով» խորագրով իր նկարների հավաքածուն։ Ամեն տարի այցելելով իր հայրենի քաղաք՝ Դանգուլովը հանդիպում էր քաղաքի ձեռնարկությունների կոլեկտիվների, ուսանողների և երիտասարդների հետ։
1986 թվականին Արմավիրի դրամատիկական թատրոնում բեմադրվում է «Նանա» ներկայացումումը, որի հեղինակներն էին Ս․ Դանգուլովը և Ա․ Կուրաշինովը։
Արմավիրի քաղաքային խորհրդի որոշմամբ 1986 թվականի ապրիլի 6-ին Սավա Արտեմի Դանգուլովին տալիս են «Արմավիրի պատվավոր քաղաքացի» կոչումը։
Մահացել է 1989 թվականի օգոստոսի 20-ին։ Թաղված է Կունցեվոյի գերեզմանատանը.։

Ստեղծագործությունները
---------------------

* «Դիվանագետներ» («Дипломаты»)
* «Կուզնեցկի կամուրջ»( «Кузнецкий мост»)
* «15 ճանապարհ դեպի Էգլ ( «Пятнадцать дорог на Эгль»)
* «Առավոտյան ժամերգություն Ռապալոյում» («Заутреня в Рапалло» )
* «Կայսերական փոստ» («Государева почта»)
* «Գավաթը» («Братина»)
* «Լեգենդար Ջոն Ռիդը» («Легендарный Джон Рид»)

Պարգևներ
--------

* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* Կարմիր աստղի 2 շքանշաններ
* Աշխատանքային արիության մեդալ
* Ե․ Ֆ․ Ստեպանովայի անվան մրցանակ

Ժառանգություն
-------------

Սավա Դանգուլովի անունն է կրում մանկական գրադարան և գրողի տուն-թանգարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ (գերմ.)
2. ↑  Дангулов Савва Артемьевич (1912—1989) / Большой энцикл. словарь: В 2-х т. / Под ред. А. М. Прохорова. — М.: Сов. энциклопедия, 1991.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX883658 · CONOR: 46163299 · GND: 116022981 · ISNI: 0000 0001 0871 3441 · LCCN: n79127117 · NKC: jn19990210170 · NTA: 297868756 · NUKAT: n96022620 · SUDOC: 088702073 · VIAF: 13047208 · WorldCat VIAF: 13047208 |

 |

 |