**2018 թվականի Հորդանանի բողոքի ցույցեր**, սկսվել են 2018 թվականի մայիսի 30-ին, որպես ընդհանուր գործադուլ կազմակերպված 30 արհմիությունների կողմից, երբ Հանի Մալկիի կառավարությունը նոր հարկային օրենք ներկայացրեց խորհրդարան։ Օրինագիծը հետևել է ԱՄՀ-ի կողմից խրախուսված միջոցների խիստ տնտեսմանը, որը ընդունվել է Մալիի կառավարության կողմից 2016 թվականին, դրանք ուղղված էին Հորդանանի աճող պետական պարտքի լուծմանը։ Թեև Հորդանանը համեմատաբար անվնաս վիճակում էր բռնությունից, որը պարփակել էր նահանգը 2011 թվականին Արաբական գարնանից հետո, նրա տնտեսությունը տուժել է շրջապատող ցնցումներից և մեծ քանակությամբ սիրիացի փախստականների ներհոսքից դեպի երկիր։ Հորդանանում նաև գտնվում է Իրաքի և Պաղեստինի փախստականների մեծ կոնտինգենտ, որն էլ ավելի վատթարացնում է նրա ֆինանսները։ Ըստ ՄԱԿ-ի փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի Հորդանանը փախստականների թվով աշխարհում երկրորդ տեղն է զբաղեցնում բնակչության մեկ շնչի հաշվով։

Գործադուլից հետո, հաջորդ օրը կառավարությունը բարձրացրեց վառելիքի և էլեկտրաէներգիայի գները, ինչը ազդեց նավթի միջազգային գների բարձրացման վրա:Դա հանգեցրեց նրան, որ ցուցարարների բազմությունը 4-րդ շրջանի ձև ընդունեց Օմանում՝ վարչապետի գրասենյակից ոչ հեռու այդ գիշեր։ Ուրիշ հորդանցիներ հավաքվեցին ամբողջ երկրով՝ ի նշան աննախադեպ մեծ թվով բողոքի այդ միջոցների։ Հունիսի 1-ին թագավոր Աբդալլան խառնվեց և հրամայեց սառեցնել գների բարձրեցումը. կառավարությունը համաձայնեց. նա ասաց. որ որոշումը կառժենա գանձարանին 20 միլիոն դոլլար։ Բողոքները շարունակվեցին չորս օր, մինչև Մելիքը չուղարկեր իր հրաժարականը թագավորին հունիսի 4-ին, իսկ Օմար Ռազազը՝ նրա կրթության նախարարը դարձավ վարչապետ։ Բողոքները դադարեցին միայն այն բանից հետո, երբ Ռազազը հայտարարեց  հարկային նոր օրինագիծը թեթևացնելու իր մտադրության մասին։

Բողոքի ցույցերը չեն առաջացել ավանդական ընդդիմադիր խմբերից, ինչպիսիք են «Մուսուլման եղբայրները» կամ «ձախ», այլ միջին և աղքատ դասերի մեծ բազմությունից։ Չնայած որոշ ցուցարարներ հրդեհային անվադողեր էին տեղադրել և մի քանի գիշեր փակել ճանապարհները, բողոքները հիմնականում խաղաղ էին, և հայտարարվել է մի քանի զոհեր։ Նրանք դրվել էին ցերեկային լույսից հետո, ինչպես որ Ռամադան ամսվա ընթացքում էր։

Նախապատմություն
---------------

Հորդանանի ընդհանուր արտաքին պարտքը 2011 թվականին կազմել է 19 մլրդ դոլար, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 60% -ը։ 2016 թվականին պարտքը հասել է 35.1 մլրդ դոլարի, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 93% -ը։ Այս էական աճը պայմանավորված է Արաբական գարնանով հարուցված տարածաշրջանային անկայունության հետևանքների վրա, ինչը հանգեցնում է տուրիստական գործունեության նվազմանը, օտարերկրյա ներդրումների անկմանը, ավելացել է ռազմական ծախսերը. հարձակումները եգիպտական գազատարի վրա՝ Թագավորությանը մատակարարող, Իրաքի և Սիրիայի հետ առևտրի կործանումը. 1.4 միլիոն սիրիացի փախստականներին տրամադրվող ծախսերը և վարկերի գծով հաշվեգրված տոկոսները։ Համաշխարհային բանկի տվյալներով, սիրիացի փախստականների վրա Հորդանանում տարեկան 2.5 միլիարդ դոլար են ծախսում, ինչը ՀՆԱ-ի 6 տոկոսն է և կառավարության տարեկան եկամտի 25 տոկոսը։ Օտարերկրյա օգնությունը ծածկում է միայն այդ ծախսերի մի փոքր մասը, իսկ ընդհանուր ծախսերի 63 տոկոսը ծածկում է Հորդանանը։

2016 թ. Հունվարին Աբդուլլահ թագավորը զգուշացրեց, որ հորդանանցիները հասել են եռման կետին և կոչ են արել դոնոր երկրներին տրամադրել Իրանին ավելի շատ, որպեսզի  օգնեն հաղթահարել ճգնաժամը։ Նա BBC- ին տված հարցազրույցում ասել է, որ «Հորդանանի ժողովրդի հոգեբանության մեջ ես կարծում եմ, որ նա հասել է եռման կետին, վաղ թե ուշ պոմպը պայթելու է»Հորդանանը պատմականորեն ողջունել է 1948 և 1967 թթ. Պաղեստինցի փախստականներին, ամերիկացիների ներխուժման ժամանակ Իրաքցիներին և հիմա սիրիացիներին, որոնք կազմում են Հորդանանի մոտ 9.5 միլիոն բնակչությունը, և, ըստ Աբդուլլայի, «առաջին անգամ մենք չենք կարող այլևս դա անել »։ Ըստ ՄԱԿ-ի փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի Հորդանանը փախստականների թվով աշխարհում երկրորդ տեղն է զբաղեցնում բնակչության մեկ շնչի հաշվով։

Տես նաև
-------

* Բողոք Հորդանանում 1989
* 2011-12 Հորդանանում բողոքի ակցիաները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Refugee Perceptions Study: Za�atari Camp and Host Communities in Jordan». *Human Rights Documents online*. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 2-ին. `{{cite web}}`: replacement character in `|title=` at position 30 (օգնություն)
2. 1 2  *The Statesman’s Yearbook*. London: Palgrave Macmillan UK. 2016. էջեր 77–77. ISBN 9781137440082.
3. ↑  BELTEKIN, Nurettin (2016 թ․ դեկտեմբերի 19). «Turkey's Progress Toward Meeting Refugee Education Needs The Example of Syrian Refugees». *Eurasian Journal of Educational Research*. **16** (66): 1–30. doi:10.14689/ejer.2016.66.10. ISSN 1302-597X.
4. ↑  «Gov't readying for refugee donor conference». The Jordan Times. 2015 թ․ հոկտեմբերի 5. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
5. ↑  Boulby, Marion (2018). *Migration, Refugees and Human Security in the Mediterranean and MENA*. Cham: Springer International Publishing. էջեր 157–176. ISBN 9783319707747.
6. ↑  «Elected EC Member Meeting Minutes: February 17, 2017». *PsycEXTRA Dataset*. 2017. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
7. ↑  Bentham, Jeremy (1971 թ․ հունվարի 1). *The Collected Works of Jeremy Bentham: The Correspondence of Jeremy Bentham, Vol. 3: January 1781 to October 1788*. Athlone Press. էջեր 266–267. ISBN 9780485132038.