recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**էուջեն Օվիդիու Կիրովիչ** (ռումիներեն՝ Eugen Ovidiu Chirovici, մայիսի 11, 1964(1964-05-11), Ֆեգերաշ, Բրաշով, Ռումինիա), ռումինացի տնտեսագետ, լրագրող և գրող։

Կենսագրություն
--------------

Էուջեն Օվիդիու Կիրովիչը ծնվել է 1964 թվականի մայիսի 11-ին, Ռումինիայի Բրաշով գավառի Ֆեգերաշ քաղաքում։ Ունի ռումինական, հունգարական և գերմանական արմատներ։ 1988 թվականին ավարտել է Բուխարեստի տնտեսական գիտությունների ակադեմիան և որոշ ժամանակ աշխատել է որպես տնտեսագետ իր ծննդավայրում։ Հետո աշխատել է որպես լրագրող «*Ազգային սուրհանդակ»* թերթում, որտեղ զբաղեցրել է ֆինանսական թղթակցի պաշտոնը։ 1990-ականներին աշխատել է նաև այնպիսի ռումինական ռադիոկայաններում, ինչպիսիք են «*BBC Romania*» և «*Radio Free Europe*»։ 2000-2002 թվականներին աշխատել է հեռուստատեսությունում (B1TV ալիք)։

2000-ականների սկզբին Կիրովիչը նախ դարձել է Ռումինիայի վարչապետի խորհրդական, այնուհետև Ռումինիայի Ազգային բանկի ղեկավարի խորհրդական։ Գիտությունների պատվավոր դոկտոր է երեք ոլորտներում՝ տնտեսագիտություն, հաղորդակցություն և պատմություն։ Կիրովիչը նաև Ռումինիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ է (2007 թվականից)։ 2008-2011 թվականներին աշխատել է որպես սյունակագիր (դիտարկիչ) www.bloombiz.ro կայքում։ 2012 թվականին տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա, որտեղ որդին հաճախել է Քարդիֆի համալսարան։ Այժմ նա իր կնոջ հետ ապրում է Բրյուսելում (Բելգիա), բայց պահպանում է Ռումինիայի քաղաքացիությունը։

Ստեղծագործություն
-----------------

Էուջեն Օվիդիու Կիրովիչն իր գրական կարիերան սկսել է 1989 թվականին՝ իր առաջին պատմվածքը հրապարակելով ռումինական «Vatra» ամսագրի էջերում։ Կիրովիչի առաջին վեպը՝ *«Կոտորած»* (*«Masacrul»)*, լույս է տեսել 1991 թվականին և անմիջապես դարձել ռումինական ազգային բեսթսելլեր (100,000 օրինակ)։ Երկրորդ հայտնի գիրքը նրա հայրենիքում դարձել է *«Կոմանդո գեներալի համար*» վեպը («Comando pentru general»): Կիրովիչն ընդհանուր առմամբ մի շարք վեպեր և գրքեր է գրել ոչ գեղարվեստական գրականության ժանրում, միջազգային մակարդակով իսկական հաջողություն է բերել գրողին նրա ինտելեկտուալ թրիլերը՝ «Հայելիների գիրքը» (The Book of Mirrors»), որը տպագրվել էր անգլերեն լեզվով 2017 թվականի հունվարին։ Վեպը թարգմանվել է աշխարհի 40 լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերեն և ուկրաիներեն**:**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  VIAF ID
2. ↑  «Eugen Ovidiu Chirovici (официальный сайт)». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 3-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 5-ին.
3. ↑  EO Chirovici — The Book of Mirrors
4. ↑  About the author (The Book of Mirrors)
5. ↑  Книга зеркал — Чировици Э. О.
6. ↑  «Юджин Кіровіц «Книга дзеркал»». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 19-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 5-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16976593n · GND: 1069346128 · ISNI: 0000000039058040 · LCCN: no93013190 · NKC: xx0211436 · NUKAT: n2017005504 · SUDOC: 199721793 · VIAF: 61115192 · WorldCat VIAF: 61115192 |

 |

 |
**Վերին Սիվյոլ** (ռուս.՝ Верхняя Сывъёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Տոբիս գետի աջ ափին՝ 50 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 24 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000060961
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006096
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Վերին Սիվյոլ». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 26-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 23-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասաթիանի ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վլադիմիր Ասաթիանի** (վրացերեն՝ ვლადიმერ ასათიანი (ბიოქიმიკოსი), սեպտեմբերի 23, 1901(1901-09-23) կամ 1901, Ֆերգանա, Ֆերգանայի մարզ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 9, 1972(1972-03-09) կամ 1972, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային կենսաքիմիկոս, Վրաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1960 թ.), Լենինի շքանշանակիր, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր, Վրաստանի գիտության վաստակավոր գործիչ, Պետրե Մելիքիշվիլու անվան մրցանակի դափնեկիր

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1901 թվականի սեպտեմբերի 10-ին միջինասիական Սկոբելև /ներկայումս՝ Ֆերգանա) քաղաքում։ 1923 թվականին ավարտել է իտալական Պերուջա քաղաքի փորձարարական գյուղատնտեսության թագավորական բարձրագույն ինստիտուտի կենսաքիմիական բաաժանմունքը։ 1923 թվականից սկսած՝ աշխատել է եվրոպական մի շարք համալսարաններում կամ բարձրագույն ուսումնական այլ հաստատություններում, այդ թվում՝ Շառլոտենբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, Բեռլինի, Փարիզի, Ստրասբուրգի համալսարաններում։ 1925 թվականին եկել է ԽՍՀՄ, մեկնել Անդրֆեդերացիա, աշխատանքի անցել Թիֆլիսի պետական համալսարանի օրգանական և ֆիզիոլոգիական քիմիայի ամբիոնում։ 1931-1932 թվականներին աշխատել է որպես Մախարաձե (ներկայումս՝ Օզուրգեթ) քաղաքում գործող թեյի համամիութենական ինստիտուտի քիմիայի ամբիոնի վարիչ։ 1932-ից 1972 թվականներին գիտական լայն ու արդյունավետ գործունեություն է ծավալել Վրաստանի գիտությունների ակադեմիայի դեղաբանա-քիմիական ինստիտուտում, ընդ որում՝ 1964-ից 1972 թվականներին եղել է այդ ինստիտուտի տնօրենը։ Միաժամանակ՝ 1937-ից 1972 թվականներին ղեկավարել է Թբիլիսիի պետական բժշկական համալսարանի օրգանական և դատական քիմիայի ամբիոնը։

Վլադիմիր Ասաթիանին վախճանվել է 1972 թվականի մարտի 9-ին, Թբիլիսիում։

Գիտական աշխատանքները
--------------------

Վ. Ասաթիանիի գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են վերլուծական (անալիտիկ) քիմիային, կենսաբանորեն ակտիվ բնական միացությունների քիմիային, կենսաքիմիական դեղաբանությանն ու բժշկական ֆերմենտաբանությանը։

Գրականություն
-------------

* Биологи. Биографический справочник.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
2. ↑  История Института фармакохимии им. И. Кутателадзе

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биографические сведения Archived 2019-05-12 at the Wayback Machine..

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000383195001 · LCCN: n80107000 · NKC: xx0177303 · NUKAT: n2007130621 · VIAF: 300395903 · WorldCat VIAF: 300395903 |

 |
**Սրբասուրբ Աստվածամոր խնամակալության եկեղեցի** (լեհերեն՝ **Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach**), գոթական ճարտարապետության ոճով 17-րդ դարում կառուցված փայտաշեն եկեղեցի Լեհաստանի Կարպատյան տարածաշրջանում՝ Մալոպոլսկե վոևոդության Գոռլիցե շրջանի (պովյատի) Սենկովա գմինայի Օվչառի գյուղում։ Ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Լեհաստանի և Ուկրաինայի Կարպատյան տարածաշրջանների փայտաշեն եկեղեցիներ» հուշարձանախմբի մեջ (together with different *tserkvas* is designated as part of the UNESCO Wooden tserkvas of the Carpathian region in Poland and Ukraine):

Պատմություն
-----------

Օվչառիի *tserkva*-ն հիմնադրվել է 1653 թվականին և եղել է իր տեսակի մեջ երկրորդը այդ տարածաշրջանում. առաջինն ավերվել էր ավազների սահքի հետևանքով։ 1701 թվականին կառւյցը ենթակվել է ընդարձակածավալ վերակառուցման ու նորացման, 1783-ին էլ կառուցվել է աշտարակը (վարպետներ՝ Դիմիտր Դեկովեկին և Թեոդոր Ռուսինկա)։ 1870 թվականին շինությունը դրձյալ ընդարձակվել է։ 1938-ին tserkva-ի ներսը զարդարվել է պոլիքրոմ (բազմագույն, գունագեղ) եղանակով։ 1947 թվականին ուկրաինացի ազգայնականների դեմ լեհական բանակային ստորաբաժանումների գործադրմամբ իրականացված «Վիսլա» գործողությունից հետո tserkva-ն փոխանցվել է հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու թեմին։ 1956 թվականին, այն բանից հետո, երբ ուկրաինացի նախկին բնակիչների մի մասը վերադարձել է Օվչառի գյուղ, եկեղեցում վերսկսվել են նաև ուկրաինական հունակերպ կաթոլիկ եկեղեցու ծիսական արարողությունները։ 1998 թվականին ի պաշտոնե ընդունվել է, որ եկեղեցին կգործի՝ ունենալով միաժամանակ հռոմեական կաթոլիկ և ուկրաինական հունակերպ կաթոլիկ եկեղեցու կարգավիճակ։

Օվչառիի *tserkva*-ն նախատիպ է հանդիսացել հետագայում Լվովում Սրբասուրբ Աստվածամոր խնամակալության տաճարի կառուցման համար։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «woj. małopolskie – pow. bocheński» (PDF). *NID*. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 13-ին.
2. ↑  Marciniszyn, Grażyna i Zygmunt Malinowscy, Elżbieta i Piotr (2009). *Ikony i cerkwie : tajemnic łemkowskich świątyń* (Wyd. 1. ed.). Warszawa: Carta Blanca. ISBN 9788361444152.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
3. ↑  «Drewniana cerkiew pw. Opieki Bogarodzicy w Owczarach w Beskidzie Niskim». *Panoramy*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 15-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 13-ին.
4. ↑  «Храм Покрови Пресвятої Богородиці». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 6-ին.

Գրականություն
-------------

* G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, *Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń*, Carta Blanca, Warszawa 2009, 978-83-61444-15-2
* Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, *Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja*, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, ss.138,139 83-89188-08-2
* Praca zbiorowa, *Szlak Architektury Drewnianej Małopolska*, Kraków 2010, ss. 199-203, 978-83-60538-61-6
* *Тарас Я. М.* Українська сакральна дерев'яна архітектура. — Львів, 2006. — С. 235-238.

Արտաքին հղումներ
----------------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Церква Покрова Пресвятої Богородиці в Овчарах***էջը Վիքիպահեստում |

* Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach - panorama Archived 2021-04-15 at the Wayback Machine. (dostęp: 07.08.2014)
* Kościoły drewniane, *Owczary*
**Հեծյալով ռիտոն**, գինի խմելու հին անոթ, եղջյուր՝ հեծյալի տեսքով և ստորին նեղ վերջավորությամբ ու ոչ մեծ անցքով։

Ռիտոնների տեսակներ
------------------

Ռիտոն անվանումն առաջացել է հունարեն «եղջյուր» բառից։ Ռիտոններ պատրաստվել են մետաղից, կավից, եղջյուրից, զարդապատվել են բարձրաքանդակներով և փորագրություններով։ Կենդանու գլխի պատկերով ավարտվող կարճ, լայն ռիտոնները բնորոշ են հին հունական արվեստին։ Ասիական տիպի ռիտոնները երկարավուն են, վերջույթում` քանդակապատկերներով ։

Հեծյալով ռիտոնի նկարագրություն
------------------------------

Այս եղջերագավաթը արծաթե է, հեծյալի տեսքով, երկար աղեղնաձև լայնափողով և փոքր առաջամասով։ Նժույգը նստած վիճակում է, ունի լավ արտահայտված սմբակներ, կարճ բաշ, ընդգծված երասանակ։ Թամբատակի թաղիքը ետևի կողմում ունի աստիճանավոր ելուստներ և աղեղնաձև զարդեր։ Թաղիքի վրա պատկերված են դեմ դիմաց նստած այծեր և ցուլ։ Հեծյալի հագին կա ներքևում նեղացող անդրավարտիք, կարճ թևքերով մարմնին կիպ նստող վերնազգեստ։ Ուղիղ նստած մորուքավոր հեծյալի գլխին կա բարձր գլխարկ, որի երկու կողմերում պատկերված են թռչուններ։ Աջ կողքից կախված է աքինակը։ Նժույգի առջևի երկու ծնկներին և կրծքին կան անցքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Էրեբունի թանգարան․ Հուշանվերների կրպակ». .erebuni.am. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 13-ին.
2. ↑  «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց - թանգարան, Կատալոգ, Երևան, 2017 թ.
**Տոմբվա** (պորտ.՝ Tômbua), քաղաք և մունիցիպալիտետ Անգոլայում, Նամիբի վարչական կենտրոն։

Պատմություն
-----------

Պորտուգալացիները առաջին անգամ եղել են այդ տարածքում (որտեղ հիմա գտնվում է Տոմբվան) 1466 թվականի արշավանքի ժամանակ։ Նրանք գտնում են երկու մեծ ծառեր, որոնք կոչվում են Կուրոկա և Անգրա-դաս-Դուաս-Ալդեյաս։
1839 թվականի սեպտեմբերի 24-ին այդտեղ այցելում է կապիտան Պեդրո Ալեքսանդրինո դա Կունյան և վերանվանում է գյուղ Կուրոկա և Անգրա-դաս-Դուաս-Ալդեյաս Պորտու-դու-Պինդայում։ Պորտուգալացիները
վախենում էին Բրիտանական ազդեցության մեծացումից տարածաշրջանում հետախույզ Ջեյմս Էդվարդ Ալեքսանդրի այցից հետո։ Պորտո դո Պինդա գյուղը վերանվանում է Պորտ Ալեքսանդր, անուն, որը մնում է բնակավայրում մինչև գաղութային շրջանի ավարտը։ Պորտուգալացիներն առաջին անգամ սկսում են ամրոց կառուցել, որի մոտ աճում են ձկնորսական նավահանգիստ Ալեքսանդրը և Սան Մարտին դոս Տիգրեշը  (լքված 1975 թվականին)։ Մունիցիպալիտետ Պորտո Ալեքսանդրը պաշտոնապես հիմնադրվել է 1895 թվականին և այդ անվանումը պահել է մինչև 1975 թվականը։

Նկարագրություն
--------------

Տոմբուա մունիցիպալիտետի մակերեսը կազմում է 18 019 կմ²։ Այն իր չափերով խոշորագույնն է Նամիբ նահանգում:Տոմբուան միակ մունիցիպալիտետն է Նամիբում, որ օգտագործում է Կունենե գետի ջրերը, որն ամբողջությամբ չի ցամաքում տարվա ընթացքում
:

Ժողովրդագրություն
-----------------

Մունիցիպալետի բնակչությունը մոտ 187,000 է։ Տոմբվան մունիցիպալիտետի կենտրոնն է, այնտեղ ապրում է բնակչության 60 %-ը։ Էթնիկ կազմն է մուկաբալա ցեղը, խիմբան (բնակչության մեծամասնությունը) և ժողովուրդների կոյսանյան խումբը։ Մունիցիպալիտետի բնակչության մոտ 50%-ը գործածում է պորտուգալերենը որպես հիմնական լեզուն, տարածվածությամբ երկրորդը կուվալեն է։

Տնտեսություն
------------

Տոմբուա մունիցիպալիտետի տնտեսությունը հիմնված է ձկնորսության և ձկան վերամշակման արտադրության վրա։ Նաև նշանակալի եկամուտ է բերում զբոսաշրջությունը։ Մունիցիպալիտետի տարածքում է գտնվում Իոնի Ազգային պարկը և Սան-Մարտին-դուշ-Տիգրեշի քանդված բնակավայրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Azevedo, José Manuel de* A colonização do Sudoeste Angolano : do deserto do Namibe ao planalto da Huíla - 1849-1900. — Salamanca: Universidade de Salamanca, 2014.
3. 1 2  «Tômbua». *Rede Angola - Notícias independentes sobre Angola*. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
4. 1 2  «Wayback Machine» (PDF). *web.archive.org*. 2014 թ․ մարտի 7. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ մարտի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
5. ↑  «Comunas – Ministério da Administração do Território» (եվրոպական պորտուգալերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
**Էմիլ Օտտո Գրունդման** (անգլ.՝ Emil Otto Grundmann, հոկտեմբերի 4, 1844(1844-10-04), Մայսեն, Սաքսոնիայի թագավորություն, Գերմանական միություն - օգոստոսի 27, 1890(1890-08-27), Դրեզդեն, Գերմանական ռայխ), ամերիկացի և գերմանացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1844 թվականին Մայսենում։ Նկարչություն սովորել է բելգիացի նկարիչ Հենդրիկ Լեյսի հետ Անտվերպենում, հետո Դյուսելդորֆում։ Դրանից հետո նա տեղափոխվում է Ամերիկա, դառնալով հայտնի նկարիչ։ Սկսելով զբաղվել ուսուցչի աշխատանքով նա դառնում է Բոստոնի արվեստի թանգարանի առաջին տնօրենը, որի հիմնադիրներից էր իր Անտվերպենցի ընկեր՝ Ֆրենսիս Միլլը։ Նրա գործընկերը Ջոզոֆ դե Կամպը աշխատել է իր հետ դպրոցում։ Ամերիկացի շատ հայտնի նկարիչներ հաճախել են իր դասերին և Էմիլ Օտտոն ազդեցություն է ունեցել նրանց եվրոպական գաղափարների վրաի վրա։ Նրա աշակերտներից էին Էդմունդ Թարբելը, Էդվարդ Փոթերը, Ռոբերտ Ռիդը, Էռնեստ Ֆենոլլոսան, Ֆրենկ Բենսոնը եւ Չարլզ Թյորները։ Մահացել է 1890 թվականի օգոստոսի 27-ին Դրեզդենում։ Նրա անունով է կոչվում Մայսենի փողոցներից մեկը ։ 

* Որոշ աշխատանքներ
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. ↑  «Величайшие художники мира XVIII–XXI вв». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 13-ին.
3. ↑  Meißner Straßennamen Archived 2011-04-01 at the Wayback Machine. (գերմ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Emil Otto Grundmann (անգլ.)
* Emil Otto Grundmann (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 96091381 · ULAN: 500060759 · WorldCat VIAF: 96091381 |

 |
**Միլդա Միտրևի Աղազարյան** (մարտի 15, 1943(1943-03-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուսաստանաբնակ հայ երաժիշտ, տավղահարուհի, մանկավարժ, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1995), պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Միլդա Աղազարյանը ծնվել է 1943 թվականի մարտի 15-ին, Երևան քաղաքում։ 1962 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1962 թվականին՝ Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիան, 1970 թվականին՝ նույն կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան։

1962-1991 թվականին դասավանդել է Մոսկվայի Ի. Օ. Դունաևսկու անվան մանկավարժական (դաշնամուր, տավիղ) երաժշտական դպրոցում, Գնեսինների անվան երաժշտական (տավիղ) ուսումնարանում։ 1991 թվականի ստացել է Գնեսինների անվան երաժշտական ակադեմիայի դոցենտի կոչում, ապա՝ պրոֆեսորի։ 1991-1994 թվականին, միաժամանակ՝ Մոսկվայի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան մեծ սիմֆոնիկ նվագախմբի տավղահարների խմբի համակարգողն է եղել։

Միլդա Աղազարյանը հանդես է եկել նաև մենահամերգներով անվանի երաժիշտ-կատարողների հետ։ Վարպետության դասեր է վարել Ճապոնիայում (1995, 1996, 2009), Ֆրանսիայում (2001), Մեծ Բրիտանիայում (2004, 2008), Իռլանդիայում (2005), Հունգարիայում (2005, 2007), Շվեյցարիայում (2006)։

Եղել է բազմաթիվ միջազգային մրցույթների և մրցանակաբաշխությունների հանձնախմբերի անդամ՝ Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Հունգարիայում, Իսպանիայում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում, Ուելսում։ 2002–2003 և 2004–2005 թվականներին եղել է «Ռուսական կատարողական արվեստ» հիմնադրամի դափնեկիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Агазарян Мильда Митревна
2. ↑  *Հայ երաժշտության հանրագիտարան*. Երևան: «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն»,. 2019. էջ 35. `{{cite book}}`: Text "Գիտահրատարակչական խորհուրդ՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
3. ↑  Grishina, Anna (2015 թ․ նոյեմբերի 24). «Мильда Агазарян об «арфотерапии», магии и счастливом мгновении». *ClassicalMusicNews.Ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 17-ին.
4. ↑  Агазарян Мильда Митревна

Արտաքին հղումներ
----------------

* Училището „Гнесини" посреща млади арфисти от цяла Европа
* Milda Aghazarian. The course «Methods of teaching to play the harp» (fragments) Archived 2023-01-17 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Ընդհարում ֆինլանդացի մաքսանենգների հետ»** ռուս նկարիչ Վասիլի Խուդյակովի նկարն է, որը ստեղծված է 1853 թվականին։ Այն պահպանվում է Տրետյակովյան պատկերասրահի կողմից։
Նկարի չափերն են 95,6 × 133,6 սմ։

Նկարը ավելի կարճ անվանվում է «Ֆինլանդացի մաքսանենգեր»  կամ «Բեմում մաքսանենգերն են» 

Այս կտավը դարձել է ռուսական գեղանկարչության առաջին ստեղծագործություններից, որը գնել է Պավել Տրետյակովը։ Ընդ որում նրա հավաքածուն է հիմք ծառայել Տրետյակովյան պատկերասրահի հազվագյուտ ժողովածուի համար։ Հենց այս կտավի գնման ամսաթիվն է (1856 թվական, մայիսի 22) ընդունվում, որպես պատկերասրահի հիմնման օր։

Պատմություն
-----------

«Ընդհարում ֆինլանդացի մաքսանենգների հետ» նկարը ստեղծվել է 1853 թվականին։ Այս նույն թվականին այն ցուցադրվել է Մոսկվայի ցուցահանդեսում, որը կազմակերպվել է Մոսկովյան նկարիչների միության կողմից։

Ինչպես նշվեց վերևում կտավը Պավել Տրետյակովի սկզբնական ձեռքբերումներից էր` կապված ռուսական գեղանկարչության հետ։ Այն ձեռք է բերվել 1856 թվականին Վասիլի Խուդյակովից, որի գնման համ համար Տրետյակովն ացելել է նկարչի արհեստանոց (Սանկտ-Պետերբուրգ)։

Նկարի ձեռքբերման ստացականը փոխանցվել է Տրետյակովին 1856 թվական, մայիսի 22-ին, որի համար վճարվել 450 ռուբլի։ Ընդ որում հենց այս օրն է համարվում Տրետյակովյան պատկերասրահի հիմնադրման հետ։

Այս ժամանակահատվածում նաև ձեռք է բերվել Նիկոլայ Շիլդերի «Գայթակղություն» կտավը։ Չնայած այն փաստին, որ այս ձեռքբերումը թվագրված է 1856 թվականին, բայց ժամանակակիցները կարծում են, որ տվյալ կտավի վրա աշխատանքն ավարտվել է 1857 թվականին, իսկ Տրետյակովին փոխանցվել է 1858 թվականին։

Նկարագրություն և արձագանքներ
----------------------------

Նկարիչը արտացոլել է այն պահը, երբ ֆինլանդացի մաքսանենգերը պատրաստվում էին ապօրինի ապրանքների անցկացմանը և հենց այդ պահին ռուս սահմանապահները նրանց հայտնաբերեցին։ Ընդհանուր առմամբ այս կոմպոզիցիան կառուցված է ակադեմիզմի ավանդույթներին համապատասխան, բայց և այնպես հեղինակը կարողացել է ցուցադրել ընդհարման մասնակիցների իրական էքսպրեսիան, ինչպես նաև մատնացույց անել կրքերի թեժացումը։

Ըստ քննադատների նկարի ակնհայտ առավելություններից էր օրիգինալությունը, կենսականությունը և տվյալ սյուժեի այժմեությունը։

Հոդվածներից մեկում, որը հրատարակվել է նկարչի մահվանից հետո, նշվում էր.

««Բեմում մաքսանենգերն են» կտավը իր ժամանակի համար ուրախալի երևույթ էր, որից փչում էր թարմությունը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Государственная Третьяковская галерея — каталог собрания / Я. В. Брук, Л. И. Иовлева. — Москва: Красная площадь, 2006. — Т. 4: Живопись второй половины XIX века, книга 2, Н—Я. — С. 407—408. — 560 с. — ISBN 5-900743-22-5.
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31-ին.
3. 1 2 3 4  О. Д. Атрощенко. Начало коллекции. К истории приобретения П. М. Третьяковым первой картины (PDF). журнал «Третьяковская галерея», 2005, № 3, с.20—29. Проверено 3 января 2017.
4. ↑  Т. В. Юденкова. Неустанное служение — К истории коллекции П. М. Третьякова // Наше наследие. — 2006. — № 78.
5. ↑  А. П. Боткина. Павел Михайлович Третьяков в жизни и искусстве. — М.: Искусство, 1993. — 371 с. — ISBN 9785210025500.
6. ↑  А. И. Федорец. Когда следует праздновать юбилей «Третьяковки»? (HTML). rummuseum.ru. Проверено 3 января 2017.
Հուդան մատնության գործարք է կնքում քահանայապետերի հետ, Դասիոյի պատկերը, վաղ 14-րդ դար
Հուդայի մատնությունը, Լիփո Մեմմիի որմնանկարը, 14-րդ դար
**Հուդայի մատնությունը**, աստվածաշնչյան հատված, որը կապված է Հիսուսի կյանքի հետ։ Այն նկարագրված է բոլոր երեք Համատես ավետարաններում։ Մատթեոս 26:14–16, Մարկոս 14:10–11 և Ղուկաս 22:1–6 և պատմում է, թե ինչպես է Հուդա Իսկարիովտացին հրեա քահանայապետերի հետ Հիսուսին մատնելու գործարք կնքում։

Մատթեոսի Ավետարանում նշվում է, որ Հուդան ստացել է երեսուն արծաթե դրամ․

> 
> Այդ ժամանակ տասներկու առաքյալներից մեկը, որ կոչվում էր Հուդա Իսկարիովտացի, գնում է քահանայապետերի մոտ և ասում․ «Ի՞նչ կտաք ինձ, եթե ես ձեզ մատնեմ նրան»։ Եվ նրանք երեսուն արծաթ են կշռում և տալիս նրան։ Եվ նա այնուհետև հարմար ժամանակ էր որոնում, որ մատնի Հիսուսին։
> 
> 
> 

Բառը, որը թարգմանվում է «վերահաշվարկել» (հունարեն՝ εστησαν, *estēsan*), ժամանակակից թարգմանություններում, ինչպիսիք են՝ «Լավ լուրերի թարգմանությունը» և «Նոր միջազգային տարբերակը», ունի «նրանք նրան նշանակեցին» բացատրությունը, Ժնևյան Աստվածաշնչում՝ «նրանք ուխտեցին նրա հետ», Հակոբոս թագավորի տարբերակում՝ «նրանք կշռում էին»։ Զաքարիա 11:12 մարգարեական տեքստի անգլերեն շատ թարգմանություններում գործածվում է «կշռել» բառը․

*Եվ ես նրանց ասացի․ «Եթե դա ճիշտ է թվում ձեզ համար, տվե′ք ինձ իմ վարձատրությունը, իսկ եթե ոչ, պահե′ք այն » և նրանք կշռեցին որպես իմ վարձատրություն երեսուն արծաթե դրամ*։
Մարկոսի և Ղուկասի Ավետարաններում ոչ մի գին չի նշված։ Ղուկասի Ավետարանում նշվում է, որ Սատանան մտնում է Հուդայի մեջ և դրդում նրան մատնության․

> 
> Եվ բաղարջակերաց տոնը մոտեցավ, որ Զատիկ է կոչվում, քահանայապետերն ու դպիրները Հիսուսից ազատվելու ճանապարհ էին որոնում, որովհետև վախենում էին ժողովրդից։ Այդ ժամանակ սատանան մտավ տասներկու առաքյալներից մեկի՝ Հուդայի մեջ, որ կոչվում էր Իսկարիովտացի։ Եվ Հուդան գնաց քահանայապետերի և իշխանների մոտ և քննարկեց նրանց հետ, թե ինչպես կարող է մատնել Հիսուսին։ Նրանք ուրախացան և խոստացան նրան դրամ տալ։ Նա խոսք տվեց և հարմար ժամանակ էր որոնում առանց ամբոխի ներկայության Հիսուսին հանձնել նրանց։
> 
> 
> 

Նոր Կտակարանում Հիսուսը Հուդայի համբույրի միջադեպից ավելի ուշ մատնվում է։ *Հուդայի մատնությունը* համարվում է *Հիսուսի Խաչելության* շաբաթվան վերաբերող յոթ բանալի դրվագներից մեկը։

Տես նաև
-------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Հուդայի մատնությունը Վիքիպահեստում |

* Հիսուսի ժամանակագրությունը
* Աստվածաշնչյան ներդաշնակություն
* Հիսուսը կանխագուշակում է իր մատնությունը
* Հուդայի համբույր
* Հուդա Իսկարիովտացի
* Հիսուսի կյանքը Նոր Կտակարանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *All the Apostles of the Bible* by Herbert Lockyer 1988 0-310-28011-7 pages 106–111
2. ↑  Biblegateway
3. ↑  Phillips J. B. The New Testament in Modern English copyright © 1960, 1972 J. B. Phillips, administered by The Archbishops’ Council of the Church of England
4. ↑  Zechariah 11:12
5. ↑  Biblegateway
6. ↑  *The Synoptic Gospels and the Book of Acts* by Doremus Almy Hayes 2009 1-115-87731-3 page 88
**Պուերտո Նարե** (իսպ.՝ Puerto Nare), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի հյուսիսում՝ Անտոկիա դեպարտամենտում։ Այն Մագդալենա-Մեդիո ենթաշրջանի մի մասն է։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում աճել է, հիմնադրվել է 1857 թվականիի փետրվարի 5-ին։ Պուերտո Նարեի մունիցիպալիտետը առանձին վարչական միավոր է դարձել 1968 թվականին։ Անունը կապված է Նարե անվան հետ։ Դա անվանում էին հնդկական Tahames ցեղի առաջնորդ, Chibcha խմբավորման ցեղերից մեկը։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի հարավարևելյան մասում ՝ Մագդալենա գետի ձախ ափին, Մեդելյին քաղաքից մոտ 104 կմ արևելք։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 113 մետր է։

Պուերտո Նարայի քաղաքապետարանը հյուսիսում սահմանակից է Պուերտո Բերիոյի և Կարակոլիի մունիցիպալիտետներին, արևմուտքում ՝ Սան Կառլոսի մունիցիպալիտետին, հարավ-արևմուտքում ՝ Սան Լուիսի մունիցիպալիտետին, հարավում ՝ Պուերտո Տրունֆոյի մունիցիպալիտետին, արևելքում ՝ Բոյակա դեպարտամենտին։ Քաղաքապետարանի տարածքը 660 կմ² է։

Բնակչություն
------------

Ըստ Կոլումբիայի վիճակագրության ազգային վարչական դեպարտամենտի տվյալների, քաղաքի և մունտիպալիտետիի համատեղ բնակչությունը 2012 թվականին կազմել է 18.103 մարդ։ Քաղաքապետարանի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների. 

Բնակչության թվաքանակը| 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 16 690 | 16 983 | 17 168 | 17 357 | 17 539 | 17 729 | 17 915 | 18 103 |

Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տվյալների, տղամարդիկ կազմել են Պուերտո Նարայի բնակչության 50.4% -ը, կանայք՝ համապատասխանաբար 49,6%։ Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 91,1% -ը. սևամորթները, մուլատները՝ 8,6%, հնդիկները ՝ 0,3%: Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 83.8%.:

Տնտեսություն
------------

Պուերտո Նարայի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության, ձկնորսության, զբոսաշրջության և հանքարդյունաբերության և հանքանյութերի առևտրի վրա։

Մունցիպալիտետի և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 65.1% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 26.8% -ը `ծառայություններ մատուցող ձեռնարկություններ, 6%-ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 2.1% -ը` տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Puerto Nare, Colombia Page» (անգլերեն). Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
2. ↑  «Municipalities of Colombia» (անգլերեն). Statoids.com. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
3. ↑  «Proyecciones de Población departamentales y municipales por área 2005 - 2020» (իսպաներեն). Departamento Administrativo Nacional de Estadística. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.
4. 1 2  «Censo General 2005. Perfil Puerto Nare - Antioquia» (PDF) (իսպաներեն). Departamento Administrativo Nacional de Estadistica. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Հայաստանի երիտասարդների միություն:** ռուս.՝ (Союз армянской молодежи)
Խորհրդային Հայաստանը 1960-ական թթ. ԽՍՀՄ-ում ծագած այլախոհական շարժումների համատեքստում յուրահատուկ տեղ էր զբաղեցնում։ Այս տարիներին երկրում ձևավորվել էր կազմակերպված այլախոհական շարժում, որոնք ոչ թե պայքար էին մղում Խորհրդային կարգերի դեմ, այլ բարձրացնում էին ազգային-հայրենասիրական հիմնահարցեր, ինչպիսիք էին՝ Եղեռնի օրը նշելը, Եղեռնի զոհերի հուշարձան ունենալը, Արցախի և Նախիջևանի վերադարձը, հայոց լեզվի անաղարտությունն ու պահպանումը։ Կազմակերպությունը չուներ հստակ մշակված կանոնադրություն և ծրագիր:Չնայած զանազան փորձեր են կատարել այդ ուղղությամբ, այնուամենայնիվ ծրագիր կազմելու և կանոնադրություն ունենալու ջանքերը ի չիք են եղել։ «Հայաստանի երիտասարդների միություն»-ը գործել է շուրջ չորս տարի՝ 1962-1966 թթ. և 1965 թ. կազմակերպության ջանքերով բազմահազարանոց ցույց է անցկացվել Երևանում՝ ի հիշատակ Եղեռնի զոհերի։ Հետագայում կազմակերպության մեջ ընդգրկվածներից մեծ մասը դատապարտվել են, մյուսները՝ ենթարկվել զանազան հետապնդումների։
1965 թ. ապրիլի 24-ին ՀԵՄ-ի ջանքերով կազմակերպված այս զանգվածային ցույցերն ու հանրահավաքները փաստում էին այդ տարիների հասարակության մեջ ազգային գաղափարների առկայության մասին։ Բացի այդ ուշագրավ է, որ հանրապետության ղեկավարության ջանքերով ԽՍՀՄ ղեկավարությունը թույլատրել էր, հաշվի առնելով այդ օրվա խորհուրդը, հասարակական ներկայացուցիչների ժողով կազմակերպել Երևանի օպերայի և բալետի շենքում, բացի այդ կառուցել Հայոց եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան, ինչպես նաև հոդված էր տպվել կենտրոնական մամուլում և այլն։ Ինքնին 1965 թ. ելույթը ԽՍՀՄ ողջ տարածքում քաղաքական պահանջ ներկայացնող առաջին զանգվածային ելույթն էր, որը ճնշվեց իրավապահ մարմինների միջոցով։ Ավելին՝ այդ ելույթների հետևանքով պաշտոնից զրկվեց ՀԿԿ ԿԿ առաջին քարտուղար Յա. Զարոբյանը։
Միության ակտիվ մասնակիցներն ու կազմակերպիչները 1963 թ. կալանավորված «Յոթ հայրենասերներն» էին։ Ձերբակալությունից հետո ժողովուրդը նրանց այդպես էին անվանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
3. ↑  Վարդան Հարությունյան, Այլախոհությունը խորհրդային Հայաստանում, էջ 10http://www.aniarc.am/2017/02/15/vardan-harutyunyan-book-ani-whole-pdf/
4. ↑  Ա. Մանուկյան։ Այլախոհական շարժումները Հայաստանում 1953-1988 թվականներին, Երևան, 2005, էջ 34
5. ↑  Վարդան Հարությունյան, Այլախոհությունը խորհրդային Հայաստանում, էջ 22
**Ռիսակո Կավայի** (ճապ.՝ 川井 梨紗子, նոյեմբերի 21, 1994(1994-11-21), Tsubata, Kahoku district, Իսիկավա (պրեֆեկտուրա), Ճապոնիա), ճապոնացի մարզուհի (ազատ ոճի ըմբշամարտ), կրկնակի օլիմպիական չեմպիոն (2016 և 2020), աշխարհի առաջնությունների եռակի չեմպիոն և մեդալակիր, Ասիայի քառակի չեմպիոն։

Կարիերա
-------

Ռիսակոյի հայրը եղել է հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, որը մասնակցել է 1989 թվականի աշխարհի առաջնությանը։ Նրա երկու քույրերը նույնպես զբաղվել են ըմբշամարտով։

Դեռ դպրոցում ուսանելու ժամանակ Ռիսակոն հաղթել է ըմբշամարտի մի քանի ազգային պատանեկան մրցումներում։ 2013 թվականին ընդունվել է համալսարան, իսկ 2014 թվականին Ճապոնիայի թիմի կազմում նվաճել է ըմբշամարտի աշխարհի գավաթը։ 2015 թվականի աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը մինչև 63 կգ քաշային կարգում, ինչը նրան թույլ է տվել որակավորվել 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի համար։ 2016 թվականի փետրվարին նվաճել է Ասիայի առաջնության ոսկե մեդալ։ Օլիմպիական խաղերի կիսաեզրափակչում հաղթել է ռուսաստանցի Իննա Տրաժուկովային, եզրափակիչում՝ բելառուս Մարիա Մամաշուկին: Նույն թվականի նոյեմբերին պարգևատրվել է Պատվո մեդալով մանուշակագույն ժապավենով։

2017 թվականին տեղափոխվել է մինչև 60 կգ քաշային կարգ, որտեղ հաղթել է Ասիայի և աշխարհի առաջնություններում։

2019 թվականին Ղազախստանում կայացած աշխարհի նախաօլիմպիական առաջնությունում մինչև 57 կգ քաշային կարգում Ռիսակոն նվաճել է ոսկե մեդալ՝ դառնալով չեմպիոն և ստանալով օլիմպիական ուղեգիր իր ազգային օլիմպիական կոմիտեի համար։

2021 թվականին Կավասին ոսկե մեդալ է նվաճել Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում մինչև 57 կգ քաշային կարգում։ Նրա կրտսեր քույրը ՝ Յուկակոն, նախօրեին ոսկե մեդալ է նվաճել մինչև 62 կգ քաշային կարգում։

Պարգևներ
--------

* *Tokyo Sports*
	+ Ըմբշամարտի հատուկ մրցանակ (2016, 2017)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Risako Kawai». Rio 2016. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին.
3. ↑  «2015 World Weightlifting Championships Results Book» (PDF). *United World Wrestling*. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2020 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 30-ին.
4. ↑  Landers, Serena (August 5, 2021), «Wrestling: Risako Kawai Follows Sister Yukako in Winning Gold», *Japan Forward*,
5. ↑  «東京スポーツ プロレス大賞（2010～）». *Tokyo Sports* (Japanese). Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Միասնական պայքարի աշխարհ · ՄՕԿ |

 |
**Հայկական վանք** (սերբ.՝ Манастир Јерменчић, Manastir Jermenčić, Երմենչիչի վանք), սերբ ուղղափառ եկեղեցի Տիմոկի թեմի վանք, որը գտնվում է Սերբիայում՝ Օզրեն լեռան վրա։ Նվիրված է Գաբրիել և Միքայել հրեշտակապետներին։ Ավանդության համաձայն, վանքը 1392 թվականին հիմնել են հայերը։

Պատմություն
-----------

14-րդ դարի վերջին՝ Կոսովոյի դաշտում ճակատամարտի նախօրեին, հայկական ջոկատը, որտեղ մի քանի հազար մարդ էր կռվում թուրքական զորքերի կազմում, իմանալով, որ պետք է կռվեն քրիստոնյաների դեմ, լքում է թուրքերի ճամբարը և անցնում սերբերի կողմը։ Մնալով Սերբիայում՝ հայ զինվորները բնակավայր են հիմնել Օզրեն լեռան մոտակայքում։ Լեռան հյուսիսարևմտյան մասում գտնվող տարածքը, որտեղ հայերը բնակություն են հաստատել, սկսել է կոչվել Երմենչիչ (հայկական)։ Այստեղ էլ 1392 թվականին հայերը հիմնադրել են համանուն վանքը՝ Երմենչիչ վանքը (հայկական վանք), որը շատ հարուստ է եղել և ունեցել է մինչև չորս հարյուր վանական։ Ավանդության համաձայն՝ վանքը հիմնադրել են թուրքերի հալածանքներից փախած հայ վանականները, մեկ այլ ավանդություն ասում է, որ վանքը հիմնել են սինացի վանականները՝ բռնակալ Ստեֆան Լազարևիչի հաշվին։

1796 թվականին թուրքերը այրել ու ավերել են վանքը, իսկ վանականները փախել են Ֆրուշկա Գորա։ 1806 թվականին վանքը վերականգնվել և վերածվել է ռազմական հիվանդանոցի, որտեղ Դելիգրադի ճակատամարտից հետո բերել են վիրավոր զինվորներին։ 1815 թվականին Երմենչիչի վանքը կրկին ավերվել է, բայց մոտավորապես 1892 թվականին այն կրկին վերակառուցվել է։ 1926 թվականին վանքը նորից ավերվել է և այդ վիճակում մնացել մինչև 20-րդ դարի 80-ականների վերջը, որից հետո այն վերականգնվել է ։

Մինչ օրս ողջ վանքից պահպանվել են միայն Սուրբ Գաբրիել և Միքայել հրեշտակապետների եկեղեցիները։ Վերջինս գործող չէ, սակայն ամեն տարի՝ հուլիսի 26-ին, Սուրբ Գաբրիել հրեշտակապետի եկեղեցում մեծ թվով մարդիկ են հավաքվում։

Տեղակայում
----------

Վանքը գտնվում է Օզրեն լեռան վրա, ծովի մակարդակից 850 մետր բարձրության վրա, Սոկոբանյա քաղաքից (8.5) կմ հեռավորության վրա։ Վանքի շրջակայքում կան խմելու ջրի երեք (չորս) աղբյուրներ, որոնք համարվում են բուժիչ. դրանցից մեկը բուժում է աչքի հիվանդություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Слава манастира Јерменчић». *spc.rs* (սերբերեն). 2017 թ․ հուլիսի 28. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 11-ին.
2. 1 2  Погосян (Хахбакян) Г. Г. / К изучению памятников армянской архитектуры и топонимики в Сербии //Регион и мир. 2017. Т. VIII. № 1. С. 63-73.
3. 1 2 3 4  «Manastir Jermenčić na Ozrenu». Soko Banja Smestaj.(չաշխատող հղում)
4. 1 2  «Озрен: Свети кутак на 850 метара». *Novosti.rs* (սերբերեն). 2013 թ․ հունիսի 15. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 11-ին.
5. ↑  Бабкен Симонян (2006 թ․ դեկտեմբերի 25). «Армяне в Сербии в XIII-XX веках». Анив.(չաշխատող հղում)
**Շնչող արվեստ**, նախագիծ, որ իրականացվել է Երևանի 6 թանգարաններում Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանատան աջակցությամբ։ Նպատակն էր նորովի ներկայացնել Երևանի թանգարաններում պահվող ցուցանմուշներն ու նոր շունչ հաղորդել դրանց։

Նախագծի մասին
-------------

Շնչող արվեստ նախագծի ներկայացումը Գաֆեսճեան քանդակների պուրակում
Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանատան աջակցությամբ ԱՄՆ-ում իրականացվող փոխանակման ծրագրերի շրջանավարտները՝ արվեստագետներն ու արվեստի առաջատար գործիչները համատեղ ջանքերով փորձեցին ներկայացնել հայաստանյան վառ արվեստը նոր լույսի ներքո մի նախաձեռնության միջոցով, որը կոչվում էր «Շնչող արվեստ» (Art Alive!):

«Շնչող արվեստ» նախաձեռնության շրջանակում 2018 թվականի հունիսի 14-ից 19-ը Երևանի վեց թանգարաններ (Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան, Երվանդ Քոչար թանգարան, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն, Կալենց թանգարան, Արև արթ գելըրի), որոնց տնօրենների մեծ մասն ամերիկյան փոխանակման ծրագրերի շրջանավարտներ են, իրենց հարկի տակ ներկայացրեցին արվեստը նորովի հրամցնելու ուշագրավ լուծումներ՝ բեմադրություն, բոդի արթ, տեսապրոյեկտմամբ վերափոխված տարածքներ և ինստալյացիաներ ։

«Շնչող արվեստ» նախաձեռնությամբ Երևանի թանգարաններում պահվող ցուցանմուշները ներկայացվեցին նորովի՝ բեմադրության և տեսաարվեստի միջոցով, որի շնորհիվ այցելուների առաջ բացահայտվեց հայտնի ստեղծագործությունների գեղարվեստական արժեքը և գաղափարի վեհությունը` մեկ այլ տեսանկյունից և մեկ այլ միջոցի կիրառմամբ։ Հայաստանում իր տեսակի մեջ առաջին անգամ իրականացվող այս ծրագիրն ի ցույց դրեց հայկական ստեղծարարությունն ու զբոսաշրջիկների համար գեղեցիկ արվեստների գրավիչ ու գունեղ միջավայր ձևավորելու ցանկությունը։ Ծրագիրն իրականացվեց ԳԱԿ Փոքր թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար և ԱՄՆ պետքարտուղարության միջազգային առաջնորդ-այցելուների ծրագրի շրջանավարտ Վահան Բադալյանի կողմից։ Ծրագիրը, որին նա մասնակցել է Միացյալ Նահանգներում, դիտարկում էր այն ուղիները, թե ինչպես կատարողական արվեստները կարող են կիրառվել երիտասարդական նախաձեռնություններ խթանելու նպատակով։

Ժամանակացույց
-------------

| Ամսաթիվ | Թանգարան |
| --- | --- |
| Հունիսի 14 | Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան |
| Հունիսի 15 | Երվանդ Քոչարի թանգարան |
| Հունիսի 16 | Հայաստանի ազգային պատկերասրահ |
| Հունիսի 17 | Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն |
| Հունիսի 18 | Կալենց թանգարան |
| Հունիսի 19 | Արև արթ գելըրի |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

The Kendrick Academy

1. ↑  Շնչող արվեստ
2. ↑  «Շնչող Արվեստ» նախագծի մասին Ռադիո Վանի եթերում
3. ↑  Արեւ Պետրոսյան. «Չէի պատկերացնում, որ ինչ-որ մեկը կարող է շարժել նկարս»
**Լեզուն կտրած ծիտիկը**, ճապոնական հեքիաթ՝ թարգմանված Հովհաննես Թումանյանի կողմից։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ հեքիաթը տպագրվել է 1911 թվականին՝ «Աղբյուրի մատենադարան» շարքի «Հովհաննես Թումանյան» ժողովածուում, ապա Թումանյանի երկերի ժողովածուի 3-րդ հատորի 233–234 էջում։

Հեքիաթը թարգմանել է 1910 թվականի վերջերին կամ 1911 թվականի առաջին կեսին։ Թարգմանության թվականը որոշվում է 1910 թվականի «Հասկեր» ամսագիրի 11-րդ համարի և 1911 թվականի 2-րդ  համարի հայտարարությունների և ինչպես նաև ըստ գրողի հիշյալ մատենաշարի հրատարակիչ Մարիամ Թումանյանին ուղղած 1911 թվականի օգոստոսի 6-ի նամակի (ԵԺ V, 342) հիման վրա։

Հեքիաթի ինքնագիրը չի պահպանվել։

Ճապոնական այդ հեքիաթը թարգմանելիս՝ Թումանյանը նկատի է ունեցել նրա ռուսական տարբեր մշակումները, ինչպես նաև՝ ճապոներեն բնօրինակը, որի նկարազարդումներն օգտագործել է հեքիաթը տպագրելիս։ Հրատարակչին ուղղած իր վերոհիշյալ նամակում, խոսելով նոր լույս տեսած իր այս հեքիաթի մասին, Հովհաննես Թումանյանը գրել է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Դա մանկական ամենալավ հեքիաթներից մինն է, իսկ նկարները կարծեմ իրենց նմանը դեռ չեն ունեցել հայոց մանկական գրականության մեջ»։- ԵԺ V, 343 |  |

Այս հեքիաթների հրատարակության կապակցությամբ «Հորիզոն» օրաթերթում 1911 թվականին լույս է տեսել հայ արձակագիր, թարգմանիչ Մարգար Ավետիսյանի գրախոսականը՝ *Մա–ր* ստորագրությամբ՝ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «1911 թ. ես մի փոքրիկ գրախոսական գրեցի նրա «Ճապոնական հեքիաթների» փոխադրության առթիվ և հոդվածի մեջ գործածեցի «մեծ բանաստեղծ» բառերը նրա հասցեին։ Մի քանի օրից հետո մի նամակ ստացա նրանից, որի մեջ իր տպավորությունն էր հայտնում իմ այս կամ այն դիտողության առթիվ և ապա գրում էր. «Իսկ էն բառի համար («մեծ») ականջդ եմ քաշում»։-  |  |

Տպագրվում է առանձին հրատարակությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հասկեր, 1910, № 11, «Շուտով լույս կտեսնի»
2. ↑  Հասկեր, 1911, № 2 «Շուտով լույս կտեսնի
3. ↑  «Հորիզոն», 1911, հուլիսի 29, № 163
4. ↑  Թումանյան, Հովհաննես (1994). *Երկերի լիակատար ժողովածու*. Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, հինգերորդ հատոր. էջ 793.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԼԵԶՈՒՆ ԿՏՐԱԾ ԾԻՏԻԿԸ
**Աբլացիան**, սառցադաշտերի ծախսն է հալման և գոլորշիացման միջոցով։ Բոլոր սառցադաշտերի մեջ տեղի է ունենում սառցադաշտային նյութի ծախս. այն կատարվում է հիմնականում հալվելու, մասամբ նաև՝ գոլորշիացման միջոցով։

Տեսակները
---------

### Ենթասառցադաշտային

Ենթասառցադաշտային աբլյացիան պայմանավորված է երկրի ներքին ջերմությամբ և շփմամբ։ Այն ջերմությունը արեգակի տված 1/5000 մասն է կազմում, ամսական կարողանում է հալեցնել 0.5 մմ հաստության սառցի շերտ։ Այդ ջերմության, ինչպես նաև սառցադաշտի շարժման ժամանակ առաջացած շփման ջերմության շնորհիվ է, որ խոշոր սառցադաշտերի հատակում անգամ ձմեռային ամիսներին հալոցքային ջրեր են առաջանում։

### Խորքային

Խորքային աբլյացիան տեղի է ունենում սառցադաշտի զանգվածի ներքին շփման հետևանքով առաջացած ջերմությունից, ինչպես նաև սառցադաշտի մեջ ներթափանցած ջրերի վերասառեցման ժամանակ անջատված թաքնված ջերմության ազդեցության տակ։ Բացի դա, սառցադաշտի մակերևույթից հալոցքային ջրերը ճեղքելով թափանցում են սառցադաշտի խորքը և հալեցնում են որոշ քանակի սառույց։

### Մակերևութային

Մակերևութային կատարվում է արեգակի ջերմության ազդեցության տակ կամ տաք օդի հետ շփվելու հետևանքով։ Մակերևութային աբլյացիաn կախված է մի շարք գործոններից՝ օդի թափանցիկությունից, սառցադաշտը շրջապատող լեռների բնույթից, օդի հարաբերական խոնավությունից, մթնոլորտային տեղումների քանակից ու բնույթից, գոլորշիացման ինտենսիվությունից, գոլորշիների խտացումից, սառցադաշտի մակերևույթին նստած փոշու քանակով և այլն։ Այս գործոնները հանդես են գալիս միաժամանակ. ընդ որում, նրանցից մի մասը նպաստում է աբլյացիային, մյուսը մասը՝ խանգարում։ Մակերևութային աբլյացիան օրական կարող է հասնել 5-6 սմ-ի։ Այն նկատվում է հիմնականում հուլիս և օգոստոս ամիներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հ.Կ. Գաբրիելյան, Հիդրոլոգիա, Երևան, 1967թ.

Աղբյուրներ
----------

1. Հ.Կ. Գաբրիելյան, Հիդրոլոգիա, Երևան, 1967թ.:
**Մալայերեն Վիքիպեդիա** (մալայերեն՝ Wikipedia Bahasa Melayu, ջավի։ ويکيڤيديا بهاس ملايو) Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի մալայերեն լեզվով տարբերակն է։.

Ներկա պահին՝ 7 Մարտի 2024 մալայերեն Վիքիպեդիան պարունակում է 371 360 հոդված։ Գրանցված մասնակիցների քանակն է 331 565, որոնցից 698 կատարել են որևէ գործողություն վերջի 30 օրվա ընթացքում, իսկ 15 մասնակից ունեն ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Խմբագրումների ընդհանուր քանակը կազմում է 6 122 520.

Պատմություն
-----------

Բաժնի բացման հայտը ներկայացրել էր Իմրան Ուիլյամ Սմիթը (Imran William Smith), և 2002 թվականի հոկտեմբերի 26 բաժինը ստեղծվեց Վիքիպեդիայի ադմինիստրատոր Բրայոն Վիբբերի կողմից.

2003 թվականի փետրվարի 20 գրանցվեց բաժնի առաջին մասնակիցը՝ Sharuzzaman, որը նույն օրը կատարեց չորս խմբագում գլխավոր էջի վրա.

Չնայած մալայերեն և ինդոնեզերեն լեզուների նպանությանը,,Վիքիպեդիայի մալայերեն և ինդոնեզերեն բաժինները ստեղծվել էին մասնակիցների երկու տարբեր խմբերի կողմից։ Ինդոնեզերեն Վիքիպեդիան հայտվեց վեց ամիս անց մալայերեն բաժնից հետո։ 2009 թվականին ինդոնեզերեն Վիքիպեդիա ուներ երեք անգամ ավելի շատ ակտիվ գործող մասնակից և հոդված, քան մալայերենը։ Նույն թվականին Էնդրյու Լիհը գրեց. «քանի որ այս խմբերը հաշվի են առնում ազգային սահմանները, մոտակա ժամանակներում այն հավանականությունը, որ նրանք կմիանան, չնչին է։».

2011 թվականի հունվարին գրվեց 100 000-րդ հոդվածը, 2012 թվականի դեկտեմբերին հոդվածների թիվը հասավ 150 000, իսկ 2013 թվականի մարտին՝ 200 000:

Պատկերասրահ
-----------

Մալայերեն Վիքիպեդիայի հոդվածների քանակի աճը
* գլխավոր էջը 2004 թվականի մարտին գլխավոր էջը 2004 թվականի մարտին
* գլխավոր էջը 2004 թվականի հունիսին գլխավոր էջը 2004 թվականի հունիսին
* գլխավոր էջը 2004 թվականի նոյեմբերին գլխավոր էջը 2004 թվականի նոյեմբերին
* գլխավոր էջը 2006 թվականի սեպտեմբերին գլխավոր էջը 2006 թվականի սեպտեմբերին
* գլխավոր էջը 2009 թվականի ապրիլին գլխավոր էջը 2009 թվականի ապրիլին
* գլխավոր էջը 2010 թվականի հուլիսին գլխավոր էջը 2010 թվականի հուլիսին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Open content encyclopedia … Wikipedia … in Malay». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 27-ին.
2. ↑  Contributions of Brion VIBBER
3. ↑  {ll|ms|Khas:Sumbangan/Sharuzzaman}}
4. ↑  Lih, Andrew. «Վիքիպեդիա հեղափոխություն. ինչպես մի խումբ մահկանացու ստեղծեցին աշխարհի ամենամեծ հանրագիտարանը (How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia)». Hyperion Books, New York City. 2009. First Edition. 978-1-4013-0371-6 (alkaline paper), стр. 136
**Ռամիզ Ակիլ օղլի Միրիշլի** (ադրբ.՝ Ramiz Aqil oğlu Mirişli, ապրիլի 16, 1934(1934-04-16), Նախիջևան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 17, 2015(2015-04-17), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր , Ադրբեջանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1982), Նախիջևանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1974), Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ (1990), Պրոֆեսոր (1993)։

Կենսագրություն
--------------

Ռամիզ Միրիրլին ծնվել է 1934 թվականի ապրիլի 16-ին Նախիջևանի քաղաքում։ Նա ավարտել է միջնակարգ դպրոցը Նախիջևանում։ 1952-1954 թվականներին սովորել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական դպրոցում։ 1956-1962 թվականներին սովորել է Ուզեյիր Հաջիբեկովի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ Ռամիզ Միրիշլին սկսել է իր աշխատանքային գործունեությունը 1954 թվականին Ադրբեջանի ռադիոյի և տեղեկատվության վարչությունում որպես երաժիշտ։ Ռամիզ Միրիշլին մինչև 1962 թ. աշխատել է տարբեր երաժշտական դպրոցներում որպես ուսուցիչ։ 1987-1995 թվականներին եղել է Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայում երգի և պարի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարը ։ 1962-2005 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի պետական հեռուստատեսության և ռադիոհեռարձակման ընկերությունում որպես գլխավոր խմբագիրը։ Ռամիզ Միրիրլին ղեկավարել է Ադրբեջանի կոմպոզիտորների միության Նախիջևանի բաժինը 1978-1998 թվականներին։

Ռամիզ Միրիրլին մահացել է 2017 թվականի ապրիլի 17-ին։

Աշխատանքներ
-----------

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դ. Մամեդլի-Ռամիզ Միրիշլի //Kaspi.- 2015.- 24 aprel.- S.21.
2. ↑  Рамиз Миришли
3. ↑  Ռամիզ Միրիրլի
**Քլավեր** (աֆրիկաանս՝  և անգլ.՝ Klawer), ոչ մեծ քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Ուեսթ Քոսթ շրջանի և Մացիկամա մունիցիպալիտետի կազմում։

Ստուգաբանություն
----------------

Քաղաքի անունը ծագում է աֆրիկաանս լեզվով բառից, որը նշանակում է երեքնուկ։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է նահանգի հյուսիսարևմտյան մասում՝ Ուլիֆանտս գետի աջ ափին։ Տեղակայված է նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաուն քաղաքից 234 կմ դեպի հյուսիս (ուղիղ գծով)։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում 87 մետր։

Կլիմա
-----

Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը 158 մմ է։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Օդի միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 18,6 °C-ից (հուլիս) մինչև 31,4 °C (փետրվար)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանն այդ ամսում կազմում է 6,1 °C։

Բնակչություն
------------

2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 4477 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 48,47 %, կանայք՝ 51,53 %: Ռասայական առումով, գունամորթները կազմել են քաղաքի բնակչության 78,22 %-ը, սպիտակամորթները՝ 18,56 %, նոգրոիդները՝ 3,15 %, ասիացիներ (այդ թվում, հնդիկներ)՝ 0,07%: Քաղաքացիների շրջանում առավել տարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (96,65 %), կոսան (2,68 %) և անգլերենը (0,47 %)։

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի ընթացքում ստացված տվյալների համաձայն՝ Քլավերում բնակվում էր 6234 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 49,12 %, կանայք՝ 50,88 %: Ռասայական առումով գունամորթները կազմել են քաղաքի բնակչության 75,25 %-ը, սպիտակամորթները՝ 13,62 %, նեգրոիդները՝ 9,42 %, ասիացիները (այդ թվում, հնդիկներ)՝ 0,98 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 0,72 %։ Քաղաքի բնակիչների շրջանում առավել տարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (89,17 %), կոսան (4,62 %), ժեստերի լեզուն (3,13 %) և անգլերենը (1,27 %)։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքի միջով անցնում են R362 և R363 տարածաշրջանային մայրուղիները։ Դրանից բացի, Քլավորից արևմուտք անցնում է N7 ազգային ավտոճանապարհը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  South African Post Office
2. 1 2
3. ↑  Южно-Африканская Республика, Свазиленд, Лесото // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 157. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
4. ↑  Южно-Африканская Республика : Справочная карта  : Масштаб 1:2 500 000. — М.: ГУГК, 1980.
5. ↑  *Raper, R.E.* Dictionary of Southern African Place Names. — HSRC.
6. ↑  «Klawer, South Africa Page» (անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 1-ին.
7. ↑  «Klawer climate» (անգլերեն). South Africa Explorer. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 1-ին.
8. ↑  «Klawer» (անգլերեն). Census 2001. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 1-ին.
9. ↑  «Klawer» (անգլերեն). Census 2011. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 1-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |