**Գիտության բնագավառում Եվգենի Դյուրինգի իրականացրած հեղափոխությունը** (գերմ.՝ *Herrn Eugen Dührings Umwälzung der Wissenschaft*, առավել հայտնի է որպես **«Հակադյուրինգ»**), գիրք, որը գրել է գերմանացի իմաստասեր Ֆրիդրիխ Էնգելսը։

Ստեղծագործության մասերը հրատարակվել են տարբեր պարբերականներում։ Հեղինակի կյանքի ընթացքում լույս է տեսել երեք անգամ՝ 1878, 1885 և 1894 թվականներին։ Առաջին ռուսերեն թարգմանությունը հրատարակվել է 1905 թվականին, իսկ 1907 թվականին արդեն անգլերեն տարբերակը։

Ձեռագրերը ընթերցել է Կառլ Մարքսը.: Խորհրդային Միությունում այն ընդունվել է որպես դիալեկտիկական մատերալիզմի հիմնարար աշխատություններից մեկը։

Այն բաղկացած է երեք մասից.

* «Փիլիսոփայություն»
* «Քաղտնտեսություն»
* «Սոցիալիզմ»

Մեկնաբանություններ
------------------

Լենինը բարձր է գնահատել Ֆրիդրիխ Էնգելսի աշխատությունը և մեկնաբանել է այն.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դյուրինգի դեմ Էնգելսն ամբողջ պայքարը անց է կացրել մատերիալիզմի հետևողական անցկացման լոզունգով։ Նա մեղադրել է Դյուրինգին այն բանի համար, որ նա թաքնվում է արտահայտությունների հետևում՝ խեղաթյուրելով էությունը։ Նա զիջումների է գնացել դեպի իդեալիզմ և միացել է նյութապաշտների հակառակորդների դասին։ «Կամ մատերիալիզմին հետևել մինչև վերջ, կամ հետևել սուտ փիլիսոփայական իդեալիզմին». |  |

:

Ստեղծագործության երկրորդ մասում Էնգելսն ուսումնասիրել է քաղտնտեսությունը և նրա դրույթները։ Այստեղ նա փորձում է գտնել պատճառը թե ինչու է հասարակությունը բաժանված դասերի։

Երրորդ մասը նվիրված է սոցիալիզմին։ Ըստ այս մասի՝ ամբողջական հասարակության մեջ անխուսափելի է դասակարգային պայքարը։

Անտի-Դյուրինգի բաղկացությունը
-----------------------------

«Անտի-Դյուրինգը» բաղկացած է ներածությունից և երեք բաժնից՝ Փիլիսոփայություն, Քաղաքատնտեսություն, Սոցիալիզմ։ Ներածության մեջ Ֆ. էնգելսը տալիս է փիլիսոփայության զարգացման համառոտ ակնարկ և հիմնավորում մարքսիզմի առաջացման անխուսափելիությունը։

### Առաջին բաժին

Առաջին բաժնում շարադրված են դիալեկտիկական և պատմական մատերիալիզմի հիմունքները, փիլիսոփայության հիմնական հարցի մատերիալիստական ըմբռնումը, հիմնավորվում են աշխարհի մատերիականության, նրա ճանաչողության հիմնական օրինաչափությունների, ժամանակի և տարածության՝ իբրև կեցության ձևերի, մատերիայի և շարժման միասնության դրույթները։

Էնգելսը մեծ ուշադրություն է հատկացնում դիալեկտիկայի, նրա հիմնական օրենքների բնութագրմանը, դիալեկտիկական և ձևական տրամաբանության փոխհարաբերությանը։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմի դիրքերից «Անտի-Դյուրինգ»-ում քննարկվում են բնագիտության կարևոր հարցերը՝ Դարվինի տեսությունը, օրգանական բջջի դերը և կյանքի էությունը, Կանտի կոսմոգոնիական վարկածը։ Ֆ. էնգելսը քննարկում է նաև բարոյականության, հավասարության, ազատության ու անհրաժեշտության և այլ հարցեր։

### Երկրորդ բաժին

Երկրորդ բաժնում Էնգելսը, քննադատելով քաղաքատնտեսության վերաբերյալ Դյուրինգի հայացքները, տալիս է քաղաքատնտեսության առարկայի և մեթոդի սահմանումը, շարադրում Մարքսի ուսմունքը ապրանքի և արժեքի, հավելյալ արժեքի և կապիտալի, հողային ռենտայի մասին և այլն։ Քննադատելով բռնության իդեալիստական տեսությունը՝ էնգելսը ցույց է տալիս տնտեսության որոշիչ դերը հասարակության զարգացման մեջ, բացատրում է մասնավոր սեփականության և դասակարգերի ծագումը։

### Երրորդ բաժին

Երրորդ բաժնում էնգելսը տալիս է գիտական կոմունիզմի տեսության և պատմության ակնարկ, պարզաբանում իր վերաբերմունքն ուտոպիական սոցիալիզմի նկատմամբ, հիմնավորում հասարակության կոմունիստական վերակառուցման խնդիրները և ուղիները, շարադրում մարքսիստական ուսմունքը սոցիալիզմի և կոմունիզմի մի շարք արմատական հարցերի՝ սոցիալիզմի և կոմունիզմի ժամանակ արտադրության ու բաշխման, պետության, ընտանիքի, դպրոցի, քաղաքի և գյուղի, ֆիզիկական և մտավոր աշխատանքի տարբերությունների վերացման մասին։ «Անտի-Դյուրինգը» առաջին անգամ հայերեն հրատարակվել է 1932 թվականին, Երևանում, Գ. Զաղեթյանի՝ գերմաներենից կատարած թարգմանությամբ։ Առ 1-ը հունվ. 1972 թվականին «Անտի-Դյուրինգը» հայերեն հրատարակվել է 5 անգամ։ Գրկ. Լենին Վ. Ի. Ֆրիդրիխ Էնգելս, Երկ. հ. 2։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #4113440-0 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  Об Отношении Рабочей Партии К Религии
3. ↑  *Ленин В. И.* Полное собрание сочинений, 4 изд. т. 14. — С. 323.

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Հակադյուրինգ*** հոդվածին

Գրականություն
-------------

* *Энгельс Ф.* Анти-Дюринг 1878 // Маркс К. Энгельс Ф. Сочинения. Т. 14. — М.-Л.: Соцэкгиз, 1931. — 359 с.
* *Ленин В. И.*, Соч. 4 изд. (см. Справочный том. ч. 2, с. 140); № 6.
* "В помощь марксистско-ленинскому образованию". — 1941. — № 1—5 и 9.
* *Познер В.* Энгельс в борьбе против Дюринга и дюринговцев // Под знаменем марксизма. — 1940. — № 11;
* *Ульман Г. С.* К истории создания классического труда Ф. Энгельса "Анти-Дюринг" // Вопросы философии. — 1952.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 451)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119393354 · GND: 4113440-0 · VIAF: 293021922 · WorldCat VIAF: 293021922 |

 |