recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վասիլիսկոս** (լատին․՝ Flavius Basiliscus Augustus, հուն․՝ Βασιλίσκος, ծննդյան տարեթիվ անհայտ-մահացել է 476 թվականին) Բյուզանդիայի կայսր 475-ից 476 թվականներին։ Որպես Լևոնների հարստության անդամ, նա եկել է իշխանության, երբ կայսր Զենոնը ստիպված հեռացավ Կոստանդնուպոլսից հեղաշրջման արդյունքում։

Վասիլիսկոսը կայսրուհի Էլիա Վերինայի եղբայրն էր, ով կայսր Լևոն I- (457–474) կինն էր։ Իր բարեկամական հարաբերությունները կայսրի հետ թույլ տվեցին նրան ունենալ զինվորական կարիերա, որը սկզբում փոքր հաջորղությունից հետո ավարտվեց 468 թվականին, երբ նա գլխավորեց աղետալի հռոմեական ներխուժումը վանդալական Աֆրիկա։

Վասիլիսկոսին հաջողվեց իշխանության գալ 475 թվականին` օգտվելով Զենոն կայսրի ժողովրդականություն չվայելելուց։ Վերինայի կողմից կազմակրեպված դավադրության արդյունքում Զենոնը ստիպված լքեց Կոստանդունապոլիսը։ Չնայած իր կարճատև կառավարմանը, Վասիլիսկոսը ուներ եկեղեցու և Կոստանդնուպոլսի բնակչության աջակցությունը։ Նրա քաղաքականությունը, որը միտված էր իշխանության պահպանմանը` պաշտոնները տրամադրելով հավատարիմ մարդկանց, բերեց շատ կարևոր մարդկանց զայրույթը, այդ թվում նրա քորջ Վերինայի։ Այսպիսով, երբ Զենոնը փորձեց վերադարձնել իշանությունը, նրան հիմնականում դիմադրություն ցույց չտվեցին, հաղթականորեն մուտք գործեց Կոստանդնուպոլիս` գերեվարելով և սպանելով Վասիլիսկոսին և նրա ընտանիքին։

Վասիլիսկոսի և Զենոնի միջև ընդհարումը համընկավ Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկման հետ, ինչը տեղի ունեցավ 476 թվականի սեպտեմբերի սկզբին։ Երբ բարբարոսների առաջնորդ Օդոակրը գահընկեց արեց Հռոմի կայսր Հռոմուլոս Օգոստուլոսին` կայսրեական ռեգալիա ուղարկելով Կոստանդնուպոլիս, Զենոնը նոր էր վերադարձրել գահը և նա միայն կարող էր հաստատել Օդոակրին որպես Իտալիայի *դուքս*` այդպիսով ավարտելով Արևմտյան Հռոմեական կայսրության գոյատևումը։

Ծագում և վաղ կարիերա
--------------------

Հնարավոր բալկանյան ծագմամբ Վասիլիսկոսը Էլիա Վերինայի եղբայրն էր, ով կայսր Լևոն I կինն էր։ Կա տեսակետ, որ Վասիլիսկոսը վանդալների առաջնորդ Օդոակրի հորեղբայրն է։ Այս տեսակետը հիմնված հետ Հովհան Անտիոքցու (209.1) աշխատության բացատրության վրա, որի համաձայն Օդոակրը և Արմատուսը Վասիլիսկոսի զարմիկներն են։ Այնուամենայնիվ ոչ բոլոր գիտնականներն են համաձայն այս տեսակետի հետ, քանի որ աղբյուրները չեն խոսում նրա օտարերկրյա ծագման մասին։ Հայտնի է, որ Վասիլիսկոսը ունեցել է կին, որի անունն էր Զենոնիս և նվազագույնը մեկ որդի Մարկոս անունով։

Վասիլիսկոսը իր զինվորական կարիերան սկսել է Լևոն I-ի օրորք։ Կայսրը նրան նշանակել էր զորավար Թրակիայում։ Այստեղ Վասիլիսկոսը հաջող արշավանք էր կազմակերպել բուլղարների դեմ 463 թվականին։ Նա փոխարինեց Ռուսիկիոսին որպես Թրակիայում գլխավոր հրամանատար և մի քանի հաջող արշավանքներ իրականացրեց գոթերի և հոների դեմ (466 կամ 467)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
2. ↑  Elton.
3. ↑  Krautschick.
4. ↑  Macgeorge.
5. ↑  Smith.
6. ↑  Martindale.
**Օպերա-բալետ** (ֆր.՝ opera-ballet) երաժշտական-թատերական ժանր, որը գերակշռում էր Ֆրանսիայում 17-18-րդ դարերի ընթացքում և բնորոշ էր այդ ժամանակաշրջանի պալատական թատրոնին («Թագավորական երաժշտական ակադեմիա»)։

Պատմություն
-----------

Օպերա-բալետի տարրեը պատրաստվել են վաղուց՝ 16-րդ դարի այսպես կոչված պալատական բալետում (ֆր.՝  ballet de cour), կատակերգական բալետներում, ստեղծված Ժան-Բատիստ Լյուլիի և Մոլիերի կողմից, ինչպես նաև Լյուլիի բալետում և օպերայում։ Այդ ժամանակ օպերան և բալետը չէին բաժանվել առանձին ժանրերի, և երգն ու պարը համակցված էին մեկ ներկայացման մեջ։ Օպերա-բալետը ֆրանսիական օպերային բեմում վերջնականորեն որպես ժանր ձևավորվել է Լյուլիից հետո, Անդրե Կարդինալ Դետուշայի, Ժան-Ժոզեֆա Մուրեի ստեղծագործություններում և առավել գունեղ՝ Անդրե Կամպրայի «Նրբակիրթ Եվրոպայում» (1697) և հատկապես «Վենետիկյան տոնակատարություններին» (1710) ստեղծագործություններում։

Օպերա-բալետը սովորաբար բաղկացած են մի շարք նկարներից՝ անտրե ( ֆր.՝ entrėes), սյուժեն գրեթե միահյուսված չէ, որտեղ զարգացած պարային տեսարանները զուգորդվում են արիաների, ասերգությունների և օպերայի այլ ձևերի հետ։ Օպերա-բալետի ամենապայծառ օրինակներն են՝ «Նրբակիրթ Հնդկաստան» (1735), «Գեբի փառատոներ» (1739)` ստեղծված Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի կողմից։

Հետևաբար, օպերայի և բալետի` որպես առանձին թատերական ժանրի ձևավորման ընթացքում, ժանրը ոչնչացնում է իրեն։ Այնուամենայնիվ, 19-20-րդ դարերի ընթացքում նորից հայտնվել են նրա առանձին նմուշները, որոնք խորեոգրաֆիայի և երգերի միասնություն են ֆանտաստիկ կամ առասպելական ներկայացումներում՝ «Վիլի» Պուչինի (1884), «Մլադա» Ռիմսկի-Կորսակով (1890) «Քնարի ծնունդ» Ռուսելի (1925), «Հրաշքների թատրոն» Հենզե (1948, 1965, երկրորդ հրատարակություն), «Պրուսական հեքիաթ» Բլահեր (1950), «Ձյունե թագուհի» Ռաուհվերգեր (1965), «Սասունցի Դավիթ» էդգար հովհաննիսյան (1976) և այլն։

Գրականություն
-------------

* Ecorcheville J. De Lulli а Rameau 1690-1730, P. 1906;
* Kretzschmar H. Geschichte der Oper, Lpz. 1919(ռուս գրող-Կրեմչար Գ պատմությունը օպերայի-Լ 1925)
* Masion P.-M. L'opera de Rameau, P. 1930;
* Anthony J. K. French Opera-Ballet in the early 18th. century. Problems of definition and classification, "Journal of the American Musicological Society", 1965, v. 18, No 2, p. 197-206.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Belcanto.ru կայքում Archived 2010-11-21 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 146484776 |

 |
**Ֆայրֆլայ Էսթեյթ** (անգլ.՝ Firefly Estate, Լուսատտիկների կալվածք), բրիտանացի գրող Նոել Քովարդի տուն-թանգարանը, որը կառուցվել է նրա թաղման վայրում` Ճամայկայի Սենթ Մերի մարզում` Օրակաբեսայից 10 կմ դեպի արևելք։ Տունը ներառվել է Ճամայկայի ազգային ժառանգության ցանկում։ Ժամանակակից տունը կառուցվել է 1956 թվականին։  Տան կահավորումը խիստ է, ինչը չի խանգարել Քովարդին տանն ընդունելություններ ու երեկույթներ կազմակերպել։

Պատմություն
-----------

Ճամայկայի հյուսիսային ափին գտնվող բլրի գագաթին Քովարդի տունը սկզբում պատկանել է տխրահռչակ ծովահեն և Ճամայկայի նահանգապետ Սըր Հենրի Մորգանին (1635-1688)։ Մորգանը բլրի վրա տուն է կառուցել և այն օգտագործել որպես դիտահարթակ, որը նայում էր Պորտ Մարիայի նավահանգիստին։ Գաղտնի փախուստի համար Մորգանը հրամայել է թունել փորել դեպի նավահանգիստ։

Տունը *Ֆայրֆլայ Էսթեյթ* է կոչվել երեկոյան դրա շրջակայքում մեծ թվով թռչող լուսատտիկների պատճառով։ Տարբեր ժամանակներում տան հյուրերն էին Եղիսաբեթ II-ը, Ուինսթոն Չերչիլը, Լոուրենս Օլիվիեն, Սոֆի Լորենը, Էլիզաբեթ Թեյլորը, Ալեք Գինեսը, Պիտեր Օ'Թուլը, Ռիչարդ Բարթոնը, իսկ հարևանությամբ ապրում էին Էրոլ Ֆլինը և Յան Ֆլեմինգը։

«Անգլիացին իրավունք ունի ապրելու այնտեղ, որտեղ նա կցանկանա», հայտարարել է Ուինսթոն Չերչիլը, երբ գտնվում էր այս տանը, որտեղ Նոել Քովարդին սովորեցնում էր յուղաներկով նկարել։ Տան արվեստանոցում պահպանվել են Քովարդի հայտնի ընկերների, այդ թվում՝ Լոուրենս Օլիվիեի, Էրոլ Ֆլինի և Մառլեն Դիտրիխի կտավները և լուսանկարները։

Տունը գնելուց Քովարդն իր օրագրում գրել է. «*Լուսատտիկ*»-ն ինձ տվեց ամենաթանկ օրհնանքը՝ ժամանակ կարդալու և գրելու, մտածելու և միտքս կանոնակարգելու համար, ես սիրում եմ այս վայրը, դա ինձ խորապես հմայում է։ Ինչ էլ որ պատահի այս հիմար աշխարհում, դժվար թե այստեղ ինչ-որ բան պատահի»։

Քոուըրդը մահացել է սրտամկանի կաթվածից Ֆայրֆլայ Էսթեյթում 1973 թվականի մարտի 26-ին` 73 տարեկան հասակում և թաղվել է մարմարյա դագաղի մեջ, այն պարտեզում, որտեղ նա սիրում էր նստել մթնշաղին, մայրամուտը դիտել, կոնյակ խմել և նայել ծովին ու հարևան բլուրների փարթամ բուսականությունը։ Այսօր այդ վայրում տեղադրված է Քովարդիի արձանը։ Սիզամարգի քարե խրճիթը, որը ժամանակին դիտահարթակ էր Հենրի Մորգանի համար, վերածվել ` «Սըր Նոել» բարի, հուշանվերների խանութի և ռեստորանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  Jamaica National Heritage Trust - Firefly House
3. 1 2   His last poem
4. ↑  History of property Archived 2009-07-17 at the Wayback Machine.
5. ↑  Salewicz, Chris (2000) *Firefly: Noel Coward in Jamaica*, Indigo Publishing pp. 71 – 78 ISBN 978-0575603387.
6. ↑  Winston Churchill reference Archived 2011-07-22 at the Wayback Machine.
7. ↑  «The Magical Kingdom of Firefly Hill : Arts: Celebrities came to Noel Coward's winter retreat for the Jamaican sunsets and for their host's wit and wisdom.»։ *latimes*
8. ↑  «Jamaica»։ *google.ca*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Вид сверху
**Բագլիկովի փողոց** (ռուս.՝ Улица Багликова), փողոց Ղրիմի Ալուշտա քաղաքի կենտրոնում։ Անվանվել է Ալուշտայի պարտիզանական ջոկատի պարտիզան-հետախույզ Նիկոլայ Տիմոֆեևիչ Բագլիկովի (1901 կամ 1903-1942) պատվին։ Սկիզբ է առնում Խորհրդային հրապարակից և ավարտվում Գորկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 530 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Ալուշտա քաղաքի Բագլիկովի փողոցը սկիզբ է առնում Խորհրդային հրապարակից, հատում է Հոկտեմբերի 50-ամյակի, Զարեչնայա, Բերեգովայա, Գվարդեյսկայա փողոցները և ավարտվում Գորկու փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 42 շինություն։ Երկարությունը 530 մետր է։

Բագլիկովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298500։

Փողոցն անվանվել է Ալուշտայի պարտիզանական ջոկատի պարտիզան-հետախույզ Նիկոլայ Տիմոֆեևիչ Բագլիկովի (1901 կամ 1903-1942) պատվին։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նա եղել է Ալուշտայի պարտիզանական ջոկատի պարենի և զինամթերքի բազաների գլխավոր կազմակերպիչներից։ Լավ ծանոթ լինելով Ղրիմի անտառներին` նա կարողանում էր կազմակերպել տարբեր գործողություններ այդ տարածքներում։ Գերմանական ջոկատների դեմ չորս մարտերի մասնակից էր։ Զոհվել է 1942 թվականին` հետախուզական գործողություն իրականացնելու ժամանակ հայտնվելով շրջափակման մեջ։ Հետմահու պարգևատրվել է «Կարմիր դրոշ» շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Багликов Николай Тимофеевич - Партизаны Крыма»։ Վերցված է 2019 Ապրիլ 10

Աղբյուրներ
----------

* Улица Багликова в Алуште
* Подробная карта Улица Багликова, город Алушта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Алушта, улица Багликова Archived 2019-04-10 at the Wayback Machine.
**«Ultimate Mortal Kombat 3»**, մենամարտային վիդեոխաղ, որը մշակվել և թողարկվել է «Midway» ստուդիայի կողմից՝ 1995 թվականին՝ Արկադային պլատֆորմայի համար, որը հետագայում նույնպես փոխանցվեց տնային խաղային համակարգերի համար։ Խաղը «Mortal Kombat» խաղաշարերում հաջորդում է «Mortal Kombat 3»-ին։

Նախատեսված է ինչպես մեկ, այնպես էլ երկու ջոյստիկով խաղալու համար։ Առանձնանում են խաղալու երեք բաժիներ, որոնք են՝ խաղ երկու հոգով, խաղ չորս հոգով և խմբակային ութ հոգանոց խաղ։ Այս խաղի կարևոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ բացի նրանից որ խաղացողներ թվայնացված են իսկական վիդեո նկարահանումներից, համակարգիչը հակառակորդին դժվարացնում է ըստ հաղթելու աստիճանով, ինչը բացակայում է «Mortal Kombat»-ի նախորդ տարբերակներում։ Առանձնանում է մենամարտի նոր վերջնարդյունք՝ *Brutality* (հայերեն՝ *կոշտություն կամ դաժանություն*), որն իրենից ներկայացնում է տվյալ կերպարի բոլոր կոմբինացիաների համադրում, ինչը տանում է հակառակորդին ոչնչացմանը։ Մյուս կարևոր առանձնահատկությունը նոր կերպարների ավելացումն է։ Այս տարբերակում բացակայում է **Շիվան**, ավելացվել են նոր մարտադաշեր, որոնցից երեքում առկա են ֆոնային առանձնահատկություններ

Սցենարը
-------

Արտաքին աշխարհի կայսր **Շաո կանը** խախտելով մահացու գոտեմարտի կանոնը՝ կայսրուհի **Սինդելի** օգնությամբ դուրս է գալիս մեր աշխարհ, վերջնականապես երկիրը գրավելու նպատակով։ Երկրային պաշտպան **Ռեյդենը** հավաքելով երկրային լավագույն զինվորներին, ամեն ինչ անում է **Շաո Կաննին** կանգնեցնելու համար։ Սկսվում է մահացու կռիվը երկրի և արտաքին աշխարհի միջև։ (Խաղի սյուժեն համընկնում է «Mortal Kombat 3»-ի սյուժեին։)

Կերպարներ
---------

Խաղում բացի Շիվայից առկա են նախորդ՝ MK 3-ի բոլոր կերպարները։ Նոր կերպարներն են **Ռեպտայլը**, **Էռմակը**, **Սկորպիոնը**, **Սաբ-Զիրոն** (դիմակով), **Կիտանան**, **Ջեյդը**, **Միլենան**, **Ռեյնը** և **Նուբ-Սայբոտը**։ Բացի հիմնական կերպարներից կան նաև գաղտնի կերպարներ, որոնց խաղի մեջ ներառելու համար անհրաժեշտ են որոշ չիտ-կոդեր։ Այդ կերպարներն են **Սմոկ-մարդը** և **Քամելեոնը**։ Բոսսային կերպարներն են **Մոտառոն** և **Շաո Կանը**։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ultimate Mortal Kombat 3»-ը - Մորտալ Կոմբատ Վիքիում
* «Ultimate Mortal Kombat 3»-ը «Մորտալ Կոմբատ օնլայն» կայքում Archived 2013-09-05 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մաթևոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Արաքս Սուրենի Մաթևոսյան** (հուլիսի 31, 1941(1941-07-31), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), կոմպոզիտոր, դաշնակահարուհի, մանկավարժ, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ռոստովի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Արաքս Մաթևոսյանը ծնվել է 1941 թվականի հուլիսի 31-ին Դոնի Ռոստովում։ Հինգ տարեկանում սկսել է սովորել Մ. Իպպոլիտով-Իվանովի անվան երաժշտական դպրոցի նախապատրաստական դասարանում, որը ղեկավարում էր մանկավարժ Ա. Ֆ. Բերեզնյակը։ Դաշնամուրի ուսուցիչը եղել է Մ. Բեսկինա-Կոմպանեեցը։

Տասնչորս տարեկանում ընդունվել է Ռոստովի արվեստների ուսումնարան և սովորել դաշնամուրի դասարանում։ Արաքս Մաթևոսյանի կոմպոզիցիա սովորել է ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Ալեքսեյ Արտամոնովի մոտ, իսկ դաշնամուրի դասարանում նրա ուսուցիչը եղել է Զ․ Գրինբերգը։

1964 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիան պրոֆեսոր Վիկտոր Մերժանովի դաշնամուրի դասարանում, ինչպես նաև պրոֆեսոր Արամ Խաչատրյանի կոմպոզիցիայի դասարանում։ Նրա դասախոսներն են եղել Ա. Շնիտկեն պարտիտուրների ընթերցանության բնագավառում, Է․ Դենիսովը՝ վերլուծության դասընթացում, Վ. Ագաֆոնիկովը, ինչպես նաև Յու. Ֆորտունատովը դասավանդել է գործիքավորման արվեստ։

1966 թվականին կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո դարձել է ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամ։

1964-1975 թվականներին դասավանդել է հատուկ դաշնամուր ՌՈՒԻ-ում։ 1975-2017 թվականներին եղել է Ռոստովի Սերգեյ Ռախմանինովի պետական կոնսերվատորիայի դասախոս։

Արաքս Մաթևոսյանը ընդհանուր ստեղծագործական գործունեություն է ծավալել Արամ Խաչատրյանի հետ, որը տևել է մինչև նրա մահը 1978 թվականին։

Գրել է «Կոմսուհի Դ.-ի սերը նամակներում և բանաստեղծություններում» (ռուս.՝ «Любовь графини Д. в письмах и стихах»), «Սիրելի ստախոսը» (ռուս.՝ «Милый лжец»), «Աղջիկը կակաչում» (ռուս.՝ «Девочка в тюльпане») կամերային օպերաները։ Այդ ​ստեղծագործությունները կատարվել են կոմպոզիտորական ֆորումներում Ռուսաստանում, Բուլղարիայում, Լեհաստանում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Սլովենիայում, ԱՄՆ-ում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Матевосян Аракс Суреновна»։ *Союз композиторов России*
2. ↑  Ростовская консерватория: события, лица 2011, 2012, էջ 16
3. ↑  Розенфельд Борис Матвеевич, 2003, էջ 26
4. 1 2 3  Ростовская консерватория: события, лица 2011, 2012, էջ 17
5. 1 2  Ростовская консерватория: события, лица 2011, 2012, էջ 18

Գրականություն
-------------

* *Розенфельд Борис Матвеевич* Анна Ахматова, Марина Цветаева, Осип Мендельштам и Борис Пастернак в музыке: нотография. — 2003. — 174 с.
* Ростовская консерватория: события, лица 2011. Приложение к «Южно-Российскому музыкальному альманаху». — Ростов-на-Дону, 2012. — ISBN 2076-4766

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1234592029 · VIAF: 57845719 · WorldCat VIAF: 57845719 |

 |
**Չետումալ** (իսպ. *Chetumal*), քաղաք Մեքսիկայի հարավ-արևելքում, Կինտանա-Ռոոն նահանգի մայրաքաղաքը և Օտոն-Բլանկոյի քաղաքային վարչական կենտրոնը։ Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի, քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 136.825 մարդ։

Անվանումն առաջացել է մայաների լեզվով *Ch’aak Temal* բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է վայր, որտեղ աճում են կարմիր ծառեր։

Չետումալի նավահանգիստը
Տեղանքը, որտեղ գտնվում է ներկայիս քաղաքը, բնակեցված է եղել մայա ցեղի հնդկացիներով։ Այստեղ գտնվում էր Chactemal ցեղախումբը, որը վերահսկում էր շրջակա տարածքը։ Իսպանացիների ժամանումից առաջ վերջին ցեղապետը եղել է Նաչան Կանը (Nachán Can), ով որպես ստրուկ վերցրեց նավաբեկությունից փրկված երկու իսպանացիների` Գ. Գերերոյին և Հ. դե Ագիլարային։ Ի տարբերություն Ագիլարի, Գերերոն ամբողջովին ձուլվեց մայաների հասարակությանը, որեղ էլ նա ապրոց։ Նա սովորեց մայաների լեզուն, Նաչան Կանային սովորեցրեց զինվորական մարտարվեստ։ Ի պատասխան ՝ առաջնորդը Գերերոյին դարձրեց իր բանակի հրամանատար, և դստերը` Զազիլ Հային ամուսնացրեց նրա հետ։ Նրանք ունեցան մի քանի երեխա` Մեքսիկայի առաջին մետիսներին։ Մեքսիկա նահանգը հենց այդպես էլ կոչվում է` «Մետիսների օրրան»։ Սրան են նվիրված նահանգի հիմնի մի քանի տողեր։ Տարածաշրջանի հեռավորության պատճառով այն չի դարձել իսպանացիների գաղութը։ Այստեղ ապրում էին միայն մայաները։ Պ. Դիասի կառավարությունը որոշեց վերջ դնել այս իրավիծակին, և որոշեց պայքարել ապստամբների և հնդկացիների դեմ, որպեսզի վերջապես բրիտանական Հոնդուրասի սահմանին հաստատի անցակետ։ Քաղաքը հիմննադրվել է 1898 թվականի մայիսի 5-ին Մեքսիկայի ռազմական ծովային ուժերի փոխգնդապետ Օտոն Պոմպեյո Բլանկո Նունես դե Կասերեսի կողմից, ինչպես Պայո-Օնդոն էր, բայց 1937 թվականին վերանվանվեց որպես Չետումալ։ 1955 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ուժեղ Ժանեթ փոթորիկից հետո քաղաքը բնականորեն եղել է ավերված:Քաղաքը վերակառուցվեց ափից մի փոքր հեռու:1974 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Չետումալ քաղաքը դարձավ Կինտանա-Ռոո նահանգի մայրաքաղաքը։

Չետումալը տեղակայված է Յուկատան թերակղզու արևելքում՝ Կարիբյան ծովի ափին, Ռիո Օնդոյի և Չետումալ ծոցի միախառնման վայրում։

Նահանգապետի բնակավայրը

Տնտեսություն
------------

Քաղաքի տնտեսությունը հիմնականում կենտրոնացված է ծառայությունների մատուցման ոլորտի վրա՝ առևտուր, զբոսաշրջություն, կապի, պետական ​​և հանրային ծառայություններ։ Գործում են նաև տեքստիլ արդյունաբերության մի քանի ձեռնարկություններ, ինչպես նաև հումքի շահագործմամբ զբաղվող փոքր և միջին ձեռնարկություններ։ Ձկնորսության և շինարարության ոլորտը լավ զարգացած է։

Քաղաքը սպասարկում է Չետումալ միջազգային օդանավակայանը։ Կա նաև նավահանգիստ, որը սպասարկում է տուրիստական ​​և առևտրային նավեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մեքսիկայի վիճակագրության և աշխարհագրության ազգային ինստիտուտ — 1983.
2. ↑  Մեքսիկայի վիճակագրության և աշխարհագրության ազգային ինստիտուտ — 1983.
3. ↑
4. ↑  Географические данные. Транспортное сообщение Кинтана-Роо Archived 2009-02-21 at the Wayback Machine. (իսպ.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4519793-3 · LCCN: n86107856 · VIAF: 130270316 · WorldCat VIAF: 130270316 |

 |
**Արքայադուստր Անգելիկա Լատուֆուիպեկա Տուկուահո** (Angelika Lātūfuipeka Halaevalu Mataʻaho Napua-o-kalani Tukuʻaho, նոյեմբերի 17, 1983(1983-11-17), Նուկուալոֆա, Տոնգա), Տոնգայի թագավորության արքայադուստր, Տուպոուի թագավորական տան անդամ։ Տոնգայի արքա Տուպոու VI-ի միակ դուստրը։ Արքայադուստրը 2012 թվականի օգոստոսի 22-ից համարվում է Ավստրալիայում Տոնգայի Գերագույն հանձնակատարը։ Պաշտոնը ստանձնել է հորից հետո, որն այդ պաշտոնը զբաղեցնում էր որպես գահի ժառանգորդ։

Կրթություն
----------

Սովորել է Նուկուալոֆայի Քուին Շալոտ քոլեջում, Տոնգայի *Side* դպրոցում։ 2004 թվականին Ժնևի միջազգային համալսարանից ստացել է բիզնես վարչարարության բակալավրի աստիճան։ 2010 թվականին ստացել է կառավարման մագիստրոսի աստիճան, 2011 թվականին` Ավստրալիայի ազգային համալսարանից բիզնեսի մագիստրոսի աստիճան։

Ընտանիք
-------

Անգելիկան համարվում է Տոնգայի արքա Տուպոու VI թագավորի և Նանասիպա Թուկուահո թագուհու միակ դուստրն ու ավագ երեխան։ Նա իր երկրորդ անունը ստացել է ի պատիվ տատիկի` Մայր թագուհի Հալաեվալու Մատաահո «Ահոմեեի»։ Նա ունի երկու եղբայր՝ թագաժառանգ արքայազն Սիաոսի Տուպոուտոա Տուկուահոն և արքայազն Ունուակի Ունուակիոտոնգը։

Հովանավոր կազմակերպություններ
-----------------------------

Արքայադուստրը հովանավորում է`

* Տոնգայի ազգային երիտասարդական կոնգրես (*TNYC*):
* Տոնգայի ֆուտբոլային ասոցիացիա (*TFA*):

Պարգևներ
--------

* Տոնգա Ասպետական Մեծ խաչ, Պուոնոյի թագավորական շքանշանի հետ (*KGCCP*)
* Տոնգա Ասպետական Մեծ խաչ` Սալոտե Տուպոու III թագուհու շքանշանի հետ (*KGCCQS*)
* Տոնգա Արքա Գեորգ Տուպոու V-ի (DKGTRFO) արքայական շքանշանի տիկին
* Տոնգա Արքա Տուպոու VI թագադրման մեդալ
* Տոնգա Թագավորի Գեորգ Տուպոու V-ի թագադրման մեդալ

### Տիտղոս

* 1983 թվականի նոյեմբերի 17-ից մինչ օրս` Նորին արքայական մեծություն Տոնգա Լատուֆուիպեկա Տուկուահո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Article and photo Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. about her dual Masters degree
2. 1 2 3 4 5 6  Royal Ark, Tongan Genealogy details
3. ↑  Standing at the back of the royal box in the church amongst her grandparents  Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
**Օսկար Իվանեի Շմեռլինգ** (վրաց.՝ ოსკარ შმერლინგი, հուլիսի 1 (13), 1863, Ստավրոպոլ, Ստավրոպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 2, 1938(1938-01-02), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ ), ծագումով գերմանացի, վրաց նկարիչ։ Ապրել և ստեղծագործել է Թբիլիսիում։

Կենսագրություն
--------------

Օսկար Շմեռլինգը ծնվել է Ստավրոպոլում։ 1884 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի փորագրության բաժին, իսկ հետո ուսումը շարունակել է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի մարտանկարչության բաժնում։ 1892 թվականին վերադառնալով Թիֆլիս, սկսել է զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ։ Դասավանդել է Անդրկովկասյան օրիորդաց ինստիտուտում։ 1902-1916 թվականներին Օսկար Շմեռլինգը Գեղեցիկ արվեստների խրախուսման Կովկասյան ընկերությանը կից գեղանկարչության և քանդակագործության դպրոցի տնօրենն էր, իսկ Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիայի հիմնադրման օրից՝ այնտեղի պրոֆեսորն էր։

Օսկար Շմեռլինգը մասնակցել է Գեղեցիկ արվեստների խրախուսման Կովկասյան ընկերության ցուցահանդեսներին և իր նշանակալի ավանդն ունի մանկական գրքերի նկարազարդման գործում։ Առավելապես հայտնի է իր ծաղրանկարներով ու շարժերով, որոնք արտացոլում էին հին Թիֆլիսի կյանքը և առաջին անգամ թողարկվել են 1910-ական թվականներին՝ բացիկների տեսքով։ Համագործակցել է բազմաթիվ ամսագրերի հետ ինչպիսիք են՝ հայկական «Խաթաբալա», վրացական «Ծնոբիս պուրցելի», «Էշմախիս մատրահի», «Շուրդուլի», «Բզիկի», այդ թվում 1906-1917 թվականներին ադրբեջաներենով Թիֆլիսում լույս տեսնող «Մոլլա Նասրեդդին» ամսագրի հետ։

Օսկար Շմեռլինգին աշակերտել են Լադո Գուդիաշվիլին, Քեթևան Մաղալաշվիլին, Ալեքսանդր Ցիմակուրիձեն, Միխեիլ Ճիաուրելին, Երվանդ Քոչարը և այլն։ Նրան բարձր են գնահատել Շալվա Դադիանին, Սանդրո Շանշիաշվիլին և Իոսեբ Գրիշաշվիլին, համարելով նրան վրաց մուլտիպլիկացիայի պիոները։

Օսկար Շմեռլինգի դուստրը արվեստագետ Ռենե Շմեռլինգն է։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հին Թիֆլիսը Օսկար Շմեռլինգի աշխատանքներում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Faceted Application of Subject Terminology
2. 1 2 3 4  Artnet — 1998.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8
4. 1 2 3  *Чогошвили Н. Л.* Немецкая художественная традиция и Грузия с начала XIX века до 40-вых годов XX века. — Тбилиси, 2006.
5. ↑  ქართულ პოლიტიკურ კარიკატურას სწორედ ოსკარ შმერლინგმა ჩაუყარა საფუძველი


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 114697213X · LCCN: n2004016913 · SUDOC: 204033918 · VIAF: 11694101 · WorldCat VIAF: 11694101 |

 |
**Սալիմա Ղազալի** (ֆր.՝ Salima Ghezali 1958, Բուիրա, Ալժիր), ալժիրցի իրավապաշտպան, լրագրող, գրող և քաղաքական գործիչ։ Սախարովի անվան մրցանակի և Օլոֆ Պալմե մրցանակի դափնեկիր (1997)։

Կենսագրություն
--------------

Սալիմա Ղազալին ծնվել է 1958 թվականին, Ալժիրում։ 1980-ականներին նա միացել է Ալժիրի ֆեմինիստական շարժմանը։ Ըստ նրա, նրա սերնդի մարդիկ ոգեշնչված էին Ալժիրի անկախության համար մղվող պատերազմում կին զինվորների օրինակով և հավատում էին, որ կանայք պետք է ունենան հավասար իրավունքներ։ Նա մանկավարժական կրթություն է ստացել և աշխատել Արհեստակցական միությունում։ Ղազալին կանանց իրավունքների, մարդու իրավունքների և ժողովրդավարության համար պայքարի ակտիվիստ է, «Կանայք Եվրոպայից և Մագրեբից» ասոցիացիաների հիմնադիրն է (ֆր.՝ Femmes d'Europe et du Maghreb), Կանանց զարգացման աջակցության ասոցիացիայի նախագահը, *NYSSA* կանանց ամսագրի հիմնադիրն ու խմբագիրը։ 1993 թվականին դարձել է ալժիրական *La Nation* շաբաթաթերթի խմբագիրը։

1991 թվականին` Ալժիրում քաղաքացիական պատերազմի սկսվելուց հետո, Սալիմա Ղազալին պացիֆիստական դիրք է զբաղեցրել։ *La Nation-ը* պաշտպանում էր մարդու իրավունքներն ու խոսքի ազատությունը՝ քննադատելով ինչպես կառավարության, այնպես էլ իսլամիստների գործողությունները։ 1996 թվականին արգելվել է շաբաթաթերթի թողարկումը։ 2011 թվականին այն կրկին սկսել է թողարկվել համացանցում։ Ղազալիին շնորհվել են մի շարք մրցանակներ իր գործունեության համար։

2017 թվականի մայիսին Ղազալին պատգամավոր է ընտրվել Սոցիալիստական ուժերի ճակատից։ 2018 թվականի սեպտեմբերի 23-ին նրան զրկել են մանդատից՝ Ահմեդ Գաիդ Սալահին ուղղված բաց դիմումի հրապարակումից հետո։

Մրցանակներ
----------

* *Prix du Club de la Presse* (1995)
* Սախարովի մրցանակ (1997)
* Օլոֆ Պալմե մրցանակ (1997)
* *heodor Haecker Price* (1999)

Մատենագրություն
---------------

* *Les amants de Shahrazade* (1999)
* *Jours intranquilles* (2009)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #131456474 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 131456474 · ISNI: 0000000048816042 · LCCN: no2004105361 · VIAF: 34176188 · WorldCat VIAF: 34176188 |

 |
**Ալբերտ Անդրանիկի Վանյան** (հունվարի 29, 1932(1932-01-29), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ և Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 5, 2022(2022-07-05), Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ, մանկական վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1975)։

Կենսագրություն
--------------

1957 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1965 թվականից աշխատում է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանկական վիրաբուժության ամբիոնում, 1975-1995 թվականներին եղել է վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, 1995 թվականից պրոֆեսոր։

2012 թվականին Երևանի «Սուրբ Աստվածամայր» բժշկական կենտրոնի մանկական կրծքային վիրաբուժության բաժանմունքը կոչվել է Հայաստանում մանկական վիրաբուժության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի' բժշկական կենտրոնի վիրաբուժական կլինիկայի ղեկավար, պրոֆեսոր Ալբերտ Վանյանի անունով։

Ստեղծագործություններ և ճանաչում
-------------------------------

Աշխատանքները վերաբերում են երեխաների սուր շնչառական վիրաբուժական հիվանդությունների անհետաձգելի ախտորոշման և բուժման խնդիրներին։ ՀՀ-ում առաջինն է (աշխատակիցների հետ) իրականցրել երեխաների մի շարք եզակի ու բարդ վիրահատություններ, մշակել ու գործնականում ներդրել բրոնխադիտման, կերակրափողադիտման, փայծաղադրունքագրության (սպլենոպորտոգրաֆիա) և այլ եղանակներ։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ Մխիթար Հերացու մեդալ, 2000

Մեջբերումներ Ալբերտ Վանյանից
----------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Երեխան դալար ճյուղ է, և եթե նրան ճիշտ ժամանակին չդրեցիր պարարտ հողի մեջ, նա ճիշտ չի «աճի»։ Մանկական վիրաբուժության առանձնահատկությունն էլ այն է, որ ծառի դալար ճյուղի հետ գործ ունես, ուստի պետք է արժանի լինել երեխա բուժելու։ Ամեն օր կյանքը մեր առջև դնում է նորանոր խնդիրներ, և այդ նորանոր խնդիրներին նորանոր լուծումներ ու նորանոր մոտեցումներ են անհրաժեշտ։ Ես շատ ուրախ եմ, որ իմ սկզբունքը, աշխատաոճը ուժերիս ներածին չափ կարողացել եմ սերմանել իմ աշակերտների մեջ։ Վստահաբար կարող եմ ասել, որ այդ ամենը կրկնակի վերադարձվում է։ |  |

Երկեր
-----

Клиника, диагностика и лечение стафилококковой деструкции легких у детей. Казань, 1974 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մեծ ցավով և ափսոսանքով տեղեկացնում եմ, որ մահացել է մեր սիրելի ուսուցիչը
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
3. ↑  Տարոն Մարգարյանը մասնակցել է մանկական կրծքային վիրաբուժության բաժանմունքի վերաբացմանը(չաշխատող հղում)
4. ↑  «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ-ն 2007 թվականի հունվարի 29-ին տոնում էր կենտրոնի մանկաբույժ, ԵՊԲՀ-ի մանկական վիրաբուժության և մանկաբուժության ամբիոնի պրոֆեսոր Ալբերտ Վանյանի 75-ամյա տարեդարձը
**Չանքըրը** (թուրքերեն՝ Çankırı), քաղաք Թուրքիայում,Չանքըրըի մարզի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Անկարայից 140 կմ հյուսիս-արևելք, Կիզիլիմակ գետի վտակներից մեկի մոտ։

Հին ժամանակներում քաղաքը հայտնի էր Գանգրա և Գերմանիկոպոլիս անվանումներով։

Պատմություն
-----------

Ավելի հին տվյալներ քաղաքացիների մասին պահպանվել են Ստրաբոնի մոտ և վերաբերում են մ.թ.ա. 3-2-րդ դարերին, երբ Գանգրան բաժանված էր Պափլոգոնիայի արքաների միջև։ Այդ ժամանակներից ի վեր բնակչությունը վկա էր շատ ազգերի և մշակույթների հեգեմոնիային, որոնց մեջ էին խեթերը, պարսիկնեը, հույները, պոնտոսյան հույները, պարթևները, հռոմեացիները, բյուզանդացիները, սելջուկները, և վերջապես օսանյան թուքերը։ Մինչև հիմա նրանցից շատերին կարելի է տեսնել քաղաքում։

Պափլոգոնիայի Դեյոտար արքայի օրոք վերջինս կոչվում էր Գանգրա, ինչը թարգմանվում է «այծ»։ Նրա մահից հետո այն ընդգրկվել է հռոմեական Գալատիա գավառի մեջ,և շուտով կոչվել է կայսր Կլավդիա Գերմանապոլիսի պատվին։ Այդ ժամանակներից ի վեր քաղաքը ձեռք է բերել իր ժամանակակից տեղակայումը։

Մ.թ.ա. 4-րդ դարում Գանգայում կանգնեցվել է տաճար` քրիստոնեական եկեղեցու կարևոր իրադարձություններից մեկը։

Չակրան օսմանական է դարձել 14-րդ դարում, երբ այն նվաչել է Մուրադ 1-ինը։ 1402 թվականին քաղաքը նվաճվել է Թամերլանի կողմից, 1439 թվականին քաղաքը հետ է վաճվել սուլթան Մեհմեդ 1-ինի կողմից։

19-րդ դարի վերջին Չանկրայի բնակչությունը կազմում էր 16 հազար մարդ։ 1927 թվականին` 8847 մարդ, իսկ հետո սկսել է վերականգնվել`10 235 (1940 թվական), 26 124 (1970 թվական), 45 496 (1990 թվական)։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Իլգաս սարի ազգային պարկ
* Չանկըրի ամրոցի ավերակները
* Դամբարաններ և մզկիթներ (այդ թվում նախկին եկեղեցիներ)
* Գործող աղի հանք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Православная энциклопедия
2. ↑  Византийский словарь
3. ↑  History of Cankiri

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լուսանկարչական բլոգ
Գրիդ Համակարգ
-------------

"Գրիդ" /անգլերեն grid – ցանց բառից/ համակարգը համատեղում է համակարգչային ռեսուրսներ՝ տարբեր ցանցային տիրույթներում հասնելու հիմնական նպատակի։ "Գրիդ" համակարգում տարբեր համակարգիչներ կարող են աշխատել միևնույն խնդրի վրա, հետևաբար այդ համակարգիչները գործում են որպես սուպերհամակարգիչ։
Սովորաբար, "Գրիդ" համակարգն աշխատում է տարբեր խնդիրների շրջանակներում, բայց այն նա7 կարող է աշխատել կոնկրետ ծրագրի համար։ Այն նախագծված է լուծելու մեծ խնդիրներ, որոնք չափազանց մեծ են սովորական համակարգիչների համար՝ միաժամանակ ապահովելով ճկունություն՝ լուծելու բազմաթիվ փոքր խնդիրներ միաժամանակ։ 
"Գրիդ" համակարգը ներկայացնում է բազմաթիվ օգտագործողների (multi-users) ենթակառուցվածք, որը կարող է բավարարել խոշոր տեղեկատվության վերամշակման անընդհատ պահանջարկը։
"Գրիդ" համակարգը առավել հաճախ օգտագործվում է գիտական կամ տեխնիկական խնդիրների համար, որոնք պահանջում են մեծ թվով համակարգչային ռեսուրսներ կամ շատ մեծ քանակությամբ տվյալներ։"Գրիդ" համակարգի ամենահայտնի օրինակներից մեկն է Եվրոպական "Գրիդ" ենթակառուցվածքները ( EGI ), որի ռեսուրսների կենտրոնները տարածվում են ավելի քան երեսուն եվրոպական երկրներում, և որն այժմ աջակցում է ավելի քան 22,000 հետազոտողների։

*Գրիդ համակարգի առավելությունները*

* տարբեր ռեսուրսների առավել արդյունավետ շահագործումը։

Դա նշանակում է օգտագործել տարբեր ցանցերի ռեսուրսները (համակարգիչները) բարձր արդյունավետությամբ՝ չթողնելով դատարկ կամ կիսով չափ զբաղված ռեսուրս։
Այստեղ կան առնվազն երկու նախադրյալներ այս պայմանը բավարարելու համար.
1. խնդիրը պետք է հնարավորություն ունենա կատարվել հեռակա կարգով 
2. համակարգիչը պետք է համապատասխանի տվյալ խնդրի hardware, software և ռեսուրսների պահանջներին։

* Զուգահեռ CPU կարողությունները.

Լայնածավալ զուգահեռ պրոցեսների կարողությունների ներուժը բարձրացնելը մեկն է այն առավել տարածված տեսլականն ու գրավիչ հատկանիշը "Գրիդ" համակարգին։ Բացի զուտ գիտական կարիքներից, այսպիսի համակարգչային հզորությունը առաջ է բերում նոր զարգացում տարբեր ոլորտներում՝ ինչպիսիք են պիո-բժշկությունը, ֆինանսական մոդելավորումը, նավթի հետախուզությունը, և այլն։

* Վիրտուալ ռեսուրսների և վիրտուալ կազմակերպությունների համագործակցություն։

Գրիդ համակարգն առաջարկում է կարևոր չափորոշիչներ, որոնք թույլ են տալիս շատ տարասեռ համակարգերի աշխատել միասին՝ ձևավորելով մի մեծ վիրտուալ հաշվողական համակարգ։
"Գրիդ" համակարգի օգտագործողները կարող են դինամիկ ընդգրկվել մի շարք վիրտուալ կազմակերպությունների մեջ, յուրաքանչյուրը տարբեր քաղաքականությամբ և պահանջներով, և այդ վիրտուալ կազմակերպությունները կարող են կիսվել իրենց ռեսուրսները մեկ հավաքական մարմին.

* Հուսալիություն

Գրիդ համակարգի բոլոր հանգույցները օգտագործում են բարձր հուսալիության մեքենաներ և ծրագրեր, որոնք ապահովում են օգտագործողի աշխատանքի բարձր արդյունավետությունը և հուսալիությունը։

* Կառավարում

Գրիդ համակարգը ստեղծել է նոր հնարավորություններ, որպեսզի ավելի լավ և հեշտ կառավարել մեծ քանակով համակարգիչներ, ինչպես նաև կրճատել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ստորաբաժանումների ծախսերը։

Արտաքին Հղումներ
----------------

[\*]Grid(չաշխատող հղում)
 Computing Info Centre
**Վոդնյան** (խորվ.՝ Vodnjan, իտալ.՝ Dignano), քաղաք Խորվաթիայում, Իստրիա թերակղզու հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը՝ 3 406 մարդ (2001 թվականին)։

Ընդհանուր տեղեկություն
----------------------

Վոդնյանը գտնվում է Իստրիայի հարավ-արևմուտքում, Պուլայից 10 կիլոմետր հյուսիս և 5 կմ հեռավորության վրա ծովափնյա Ֆաժանա քաղաքից։

Քաղաքը կանգնած է Պուլան Ռիեկայի, Տրիեստի և Սլովենիայի ափերի հետ կապող մայրուղու վրա։

Քաղաքը, ինչպես ամբողջ խորվաթական Իստրիան, բազմազգ է և ավանդաբար շատ հանդուրժող է տարբեր մշակույթների նկատմամբ։ Վոդնյանի շրջանն ունի երկու պաշտոնական լեզու, իտալերենը հավասար է խորվաթերենին։ 2001 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ քաղաքի բնակչության 56%-ը եղել են խորվաթներ, 20%-ը՝ իտալացիներ, 3,5%-ը՝ գնչուներ, և 3%-ը՝ սերբեր և բոսնիացիներ։

Վոդնյանի փողոցներում
Վոդնյանը Իստրիայի երկու քաղաքներից մեկն է (Ռովինի հետ միասին), որտեղ դեռևս կենդանի են վտանգված իստրո-ռոմաներեն կամ իստրիոտական ​​լեզվի խոսողները, որով ժամանակին խոսում էին թերակղզու գրեթե ողջ հարավ-արևմուտքում։ Իստրո-ռոմանական լեզվի բարբառը, որը տարածված է Վոդնյանում, կոչվում է Դինյան՝ քաղաքի իտալական անունով։ Իստրիոտական ​​լեզվի ինքնանունը Վոդնյանում Բումբարո է։

Զբոսաշրջությունը բերում է քաղաքի եկամտի մեծ մասը։ Բացի զբոսաշրջային ծառայություններից, բնակչությունը զբաղված է գյուղատնտեսության (խաղողագործություն և ձիթապտղի մշակություն) և սննդի արդյունաբերության մեջ։

Պատմություն
-----------

Հռոմեական ժամանակներում Վոդնյանի տեղում էր Վիկուս Ատտինիանումը։ Վոդնյանի մասին առաջին գրավոր հիշատակումը վերաբերում է 932 թվականին, նա հիշատակվում է իստրիական քաղաքների ցանկում, որոնք հարգանքի տուրք են մատուցել Վենետիկի դոժ Պիետրո 2-րդ Կանդիանոյին։

Միջնադարյան ժամանակաշրջանում ձևավորվել է հին քաղաք՝ պատմության համար բնորոշ ճարտարապետությամբ և դիրքով։

Տես նաև Իստրիայի պատմություն։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Մայր տաճար Սբ. Բլաժան քաղաքի տաճարն է, որը կառուցվել է 1800 թվականին բարոկկո ոճով, որտեղ պահվում են գեղանկարչության և քանդակի բազմաթիվ գլուխգործոցներ։
* Ժողովրդական հրապարակը քաղաքի կենտրոնական հրապարակն է, այն շրջապատված է 4 հնագույն շինություններով՝ նեոգոթական քաղաքապետարան, Բենուսի տուն, Բեմբո տուն, Բրադամանտե պալատ։
* Եկեղեցի Սբ. Յակոբ՝ կառուցվել է 1212 թվականին
* Եկեղեցի Սբ. Ֆոչկի՝ կառուցվել է 8-9-րդ դարերում, կրոնական ուխտագնացության օբյեկտ։
* Եկեղեցի Սբ. Կիրինա՝ թվագրվում է 6-րդ դարով, քաղաքի ամենահին շենքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Popis stanovništva, kućanstava i stanova 2021. – stanovništvo prema starosti i spolu po naseljima, 2021 Croatian census: population data by age, sex, settlement — Croatian Bureau of Statistics, 2022.
2. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 79.

Արտաքին հղումներ
----------------

Официальный сайт г. Воднян

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n87849158 · NKC: ge1091986 · VIAF: 159541214 · WorldCat VIAF: 159541214 |

 |
**Խաչբուռ** կամ **խաչփունջ**, ցորենի արտից հնձած առաջին հասկերից հյուսված փունջ, որը նվիրաբերվել է աստվածներին։ Հյուսվել է խաչի տեսքով՝ խորհրդանշելով երկնքի ու երկրի միավորումը։

Նկարագրություն
--------------

Վարդավառը հայերը նշել են ամռանը, տոնը համընկել է հասունացած արտերը հնձելու շրջանին։ 
Տոնի օրը հասկերը եկեղեցի էին տանում' աղոթելով ու խնդրելով պահպանել դաշտերը կարկուտից ու մորեխից։ Հասկերը օրհնելիս քահանան ու
հասկատերը աղոթել են. 

Աղոթք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Տեր, պահպանիր մեզ 
Վարդավառի բուքից ու կարկուտից,
Տերնտասի տաք ու շոգից»։ |  |

Բասենում առավոտյան եկեղեցու բեմը և սեղանը զարդարել են վարդի և այլ ծաղիկների փնջերով։ Տարեցները հանգանակություն էին անում
մատաղացուի համար։ Մատաղ են արել, որպեսզի դաշտերն ու բերքը պահպանեն երաշտից ու բնական այլ աղետներից։

Տավուշում աղջիկները տոնի նախորդ օրը ցերեկը շրջել են դաշտերում, հավաքել «վրթիվերի» կոչվող դեղնագույն ծաղիկը, խաչաձև փնջեր
արել և գիշերը թաքուն նետել իրենց հարազատների բակը։ Նշանված աղջիկները խաչ-փնջերից ծաղկե «կսկարանք» են պատրաստոել(օջախին դրվող եռոտանու նման) և ընկերուհիների միջոցով ուղարկել փեսացուի ընտանիքին։ Կսկարանքը զարդարել են քաղցրեղենով։ 
«Խաչբուռերը» ցորենի հասկից հատուկ ձևով հյուսված փնջեր էին։ Դրանք հիշեցնում էին կնոջ արտաքինը։ Խաչբուռերը պատրաստել են հնձվորները՝ հունձն սկսելուց առաջ կամ վերջացնելուց հետո։ Նվիրել են արտի տիրոջը։ Խաչբուռի մեջ որոշ ուսումնասիրողներ տեսել են բերքի հովանավոր Անահիտ աստվածության կերպարն ու պաշտամունքի թաքնված պահպանվածությունը հայերի կենցաղում։
Խաչբուռերի տեսակները տարբեր են եղել՝ ըստ հյուսողի վարպետության ու հմտության, ճաշակի։
Գյուղերում տարբերվող ու սիրուն խաչբուռ գործողների անունները բոլոր գիտեին։

Նշանակություն
-------------

Խաչբուռը, կսկարանքն ու խաչփնջերը նվեր ստացողները որպես օրվա գլխավոր զարդ ու խորհրդանիշ՛ դրել են ցորենի և ալյուրի ամբարին։ Այն պահպանել են մինչև հաջորդ տարվա Վարդավառը։ Խաչբուռը նվիրողն ասել ՝«բերքը բարի ա»։ Տանտիկինն օրհնել ու բարի մաղթանքներ է ասել, ի պատասխան գաթա ու ձվածեղ է խոստացել։
Արցախում պահպանվել են երգեր, որոնցում հիշատակված է խաչբուռը․

Արաբանե

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Արաբանե, Արաբանե,
Օժ տո բալաս թևեր անե,
Վեսկե հինի մազին անի,
Խաչբուռ շինի տոշին տնի,
Արև տեռնա, արև անե,
Արաբանե, Արաբանե։ |  |

Վարդավառի առավոտյան կատարվել է «*ծաղկափայի*» հավաքը' խաչփնջեր բաժանած աղջիկները շրջել են տնից տուն և իրենց նվիրաբերած ծաղկեփնջերի դիմաց
ստացել նվերներ՝ կաթնամթերք, ձու, քաղցր անուշեղեն։ Այս ամենով կազմակերպել են աղջկական խնջույք։

Գրականություն
-------------

* Հրանուշ Խառատյան, Առաքելյան, «Հայ ժողովրդական տոները», երկրորդ լրամշակված հրատ․, Երևան, 2005։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռ․Նահապետյան,Հայոց գյուղական մշակույթի հիմնական համալիրները, Երևան, 2022, էջ 120
2. ↑  Հ․ Խառատյան-Առաքելյան, Հայ ժողովրդական տոները, Երևան, 2005, էջ 205

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«խաչբուռ»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**«Խաչբուռ», Դանիել Վարուժան**
«**Երեքը դուրս եկան անտառից**» (ռուս.՝ «Трое вышли из леса»), 1958 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ​​ֆիլմ։

Սյուժե
------

Ֆիլմի սյուժեն հիմնված է դրամատիկ պատմության վրա, որը սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Պարտիզանական ջոկատի հրամանատարը առաջադրանքի կատարման է ուղարկում երեք մարտիկի՝ Յուլիա Տիտովային, Պավել Ստրոգանովին և Սերգեյ Կոշելևին։ Նրանց հեռանալուց կարճ ժամանակ անց պարտիզանական ջոկատն ամբողջությամբ ոչնչացվում է գերմանացի պատժիչների կողմից։ Պատերազմի ավարտից հետո պետական ​​անվտանգության մարմինները պարզում են, որ պարտիզանական ջոկատը ոչնչացվել է դավաճանության արդյունքում, որում կասկածվում է այդ երեք ողջ մնացած մարտիկներից մեկը։ Ծավալվում է բարդ հոգեբանական դրամա։ Թե՛ դեպքի հանգամանքները, թե՛ կասկածյալների ամուր բարոյական բնավորությունը վկայում են, որ նրանց մեջ դավաճան չի կարող լինել։ Հերոսներից յուրաքանչյուրը ոչ միայն ապացուցում է իր անմեղությունը, այլև մերժում է հանցագործությունն ընկերոջ վրա բարդելու բնական գայթակղությունը։ Ստուգման արդյունքում հետաքննությունը փակուղի է մտնում՝ գալով այն եզրակացության, որ այդ երեքի մեջ դավաճան չկա։ Ֆիլմի հեղինակները հայտնվել են անլուծելի երկընտրանքի առաջ, և նրանք ավելի լավ բան չեն գտել, քան դիմել հայտնի deus ex machina տեխնիկային։ Պարզվում է, որ բացի ֆիլմի երեք կերպարներից, եղել է ևս մեկը, որի մասին ոչ ոք չգիտեր, և հենց նա էլ իսկական դավաճանն է։

Դերերում
--------

* Լիդյա Սմիրնովա – *Յուլյա Տիտովա*
* Վալենտին Զուբկով – *Սերգեյ Կոշելև*
* Միխայիլ Պոգորժելսկի – *Պավել Ստրոգանով*
* Բորիս Սմիռնով – *ԽՍՀՄ պետանվտանգության նախարարության քննիչ*
* Եվգենի Բուրենկով – *Սկվորցով*
* Զոյա Ստեպանովա – *Կիրա*
* Իգոր Սմիսլովսկի – *զրուցակից ռեստորանում*

### Վոկալ

* Միխայիլ Նովոխիժին – «Молодая заря занялась вдали» (Վ. Բասներ – Մ. Սվետլով)

Նկարահանող խումբ
----------------

* Ռեժիսիոր՝ Կոնստանտին Վոինով
* Սցենարիստներ՝ Իոսիֆ Օլշանսկի, Նինա Ռուդնևա
* Օպերատոր՝ Անատոլի Կուզնեցով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Кино: Энциклопедический словарь (ռուս.) / под ред. С. И. Юткевич — М.: Советская энциклопедия, 1987. — 640 с. — 100000 экз.
2. ↑  «Երեքը դուրս եկան անտառաից» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
3. ↑  «Երեքը դուրս եկան անտառաից» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Ռոբերտ Թոմաս Ալլեն** (անգլ.՝ Robert Thomas Allen, 1911, Տորոնտո, Կանադա - հուլիսի 11, 1990(1990-07-11), Սան Բերնարդինո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), կանադացի հումորիստ, առավել ճանաչված է որպես Սթիվեն Լիքոք մրցանակի կրկնակի մրցանակակիր` լավագույն հումորիստ անվանակարգում։ Նա հաղթել է մրցանակը 1957 թվականին` «Խոտը երբեք ավելի կանաչ չի եղել» և 1971 թվականին` «Կանայք, երեխաները և այլ վայրի կյանք» գրքերի համար։

Ծնվել է Տորոնտոյում, Օնտարիոյում։

Ալլենն սկսել է իր կարիերան որպես գովազդի հեղինակ Eaton's և Simpsons ընկերությունների համար, և ֆրիլանս հեղինակ է եղել այնպիսի պարբերականների համար, ինչպիսիք են Maclean's, Saturday Night, The Canadian, Weekend և Star Weekly-ն։

Իր կարիերայի ընթացքում նա հրատարակել է 14 գիրք, այդ թվում` իր էսսեների վերահրատարակությունները և մանկական գրականության գործերը։ Բացի երկու Լիքոք մրցանակները` նա հաղթել է նաև Ռութ Շվարթս մանկական գրականության մրցանակ 1976 թվականին` իր «Ջութակը» գրքի համար։

Տորոնտո Սթար պարբերականի ծանրանկարիչ Դունկան Մաքփերսոնի աշխատանքների մեջ կրկնվող կերպարը` ակնոցավոր «միջին կանադացին», ի սկզբանե պատկերված է եղել Ալլենի կողմից։

Թոշակի անցնելուց հետո Ալլանը և իր ընտանիքը 1983 թվականին տեղափոխվել են Սան Սիթի, Կալիֆորնիա։ Նա մահացել է սրտի կաթվածից, Սան Բերնարդինոյում, 1990 թվականին, 79 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Robert Allen hailed as humorist". *Toronto Star*, July 15, 1990.
2. 1 2 3  "Robert Thomas Allen Magazine writer was gentle humorist". *The Globe and Mail*, July 21, 1990.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ISNI: 0000000078876062 · LCCN: n50022983 · NDL: 00431306 · NLA: 36109711 · SUDOC: 185404278 · VIAF: 94343926 · WorldCat VIAF: 94343926 |

 |

 |
**Օպոլ-Ռատիբորյան իշխանություն** (լեհ.՝ Księstwo opolsko-raciborskie, չեխ․՝ Opolské a Ratibořské knížectví, գերմ.՝ Herzogtum Oppeln und Ratibor), Սիլեզիայի պատմական իշխանություններից մեկը` Օպոլե մայրաքաղաքով։

Պատմություն
-----------

### Առաջին հիմնում

1201 թվականին Վրոցլավի իշխան Բոլեսլավ I Բարձրահասակը մահանում է, իսկ դրանից կես տարի առաջ մահացել էր նրա որդին` Յարոսլավը, ոռը 1172 թվականին Հռոմի Սուրբ կայսրության կայսեր աջակցությամբ հիմնել էր Օպոլյան իշխանությունը և դարձել իշխան։ Յարոսլավի մահից հետո Բոլեսլավը Օպոլեն միացնում է իր տարածքներին և իր որդուն` Հենրիխ I Մորուքավորին ժառանգում է և՛ Վրոցլավյան և՛ Օպոլյան իշխանությունները։ 1202 թվականին հանգուցյալ Բոլեսլավի եղբայրը` Մեշկո I Արագոտնը, օգտվելով զարմիկի վատ վիճակից, գրավում է Օպոլեն։ Հենրիխը որոշում է Մեշկոյի հետ պայմանագիր կնքել, ըստ որի նա գումար կվճարի Օպոլեի դիմաց։ Մեշկոն Օպոլեն միացնում է իր Ռատիբորսկյան իշխանությանը և իր պալատը տեղափոխում է Օպոլե։ Այդպես հիմնվում է Օպոլ-Ռատիբորյան իշխանությունը։ Բացի Օպոլեից և Ռատիբուսկից` դրա մեջ էին մտնում նաև Բիտոմ, Կոզլե, Լյուբլինեց, Ցեշին և Օսվենցիմ քաղաքները։

Մեշկո Արագոտնի մահից հետո 1211 թվականին իշխանությունը ժառանգում է նրա միակ որդին` Քազմիրը։ Քազմիրը մահանում է 1230 թվականին, իսկ նրա տղաները` Մեշկո II Օպոլեցին և Վլադիսլավ Օպոլեցին այդ ժամանակ շատ փոքր էին, այդ իսկ պատճառով իշխանության ռեգենտ են դարձել Հենրիխ I Մորուքավորը և Հենրիխ II Բարեպաշտը։

Մեշկո II-ը և Վլադիսլավը կառավարում էին միասին։ Մեշկո II-ը մահանում է 1246 թվականին` չթողնելով ժառանգորդ, և հետագայում Վլադիսլավը միայնակ է կառավարում։ Երբ նա մահանում է 1282 թվականին, նրա իշխանությունը անցնում է նրա չորս որդիներին, որոնք էլ 1284 թվականին բաժանում են իշխանությունը։ Հիմնվում են Օպոլյան, Բիտոմյան, Ռատիբորյան և Ցեշինյան իշխանությունները։

### Երկրորդ հիմնում

Երկրորդ անգամ Օպոլ-Ռատիբորյան իշխանություն հիմնվում է 1521 թվականին, որի իշխանը դառնում է Պիաստների դինաստիայի վերջին ներկայացուցիչը` Յան II Բարին։ Նրա մահից հետո, 1532 թվականին, քանի որ ինքն արական սեռի ժառանգորդ չուներ, իշխանությունն անցնում է Գոգենցոլերների տիրապետության տակ։ Դրանից հետո անցել է Հաբսբուրգների տիրապետության տակ, իսկ հետո` լեհական Վազա դինաստիայի տիրապետության տակ։ 1595-1598 թվականներին Վալահիում և Տրանսիլվանիայում կարևոր փոփոխություններ են տեղի ունեցել։ Սիգիզմունդ Բատորին Ռուդոլֆ II-ին զիջել է Տրանսիլվանիան օպոլյան և ռատիբորյան հողերի փոխարեն Սիլեզիայում։ 1742 թվականին այն մտնում է Պրուսիայի կազմի մեջ։

Կառավարիչներ
------------

* **Առաջին հիմնում**
* Մեշկո I
* Կազիմիր I Օպոլեցի (1211—1229 թվականները)
* Մեշկո II Օպոլեցի (1230—1246 թվականները)
* Վլադիսլավ Օպոլեցի (1246—1281 թվականները)
* **Երկրորդ հիմնում**
* Յան II Բարի (1521—1532 թվականները)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Полное собрание сочинений Генриха Сенкевича, Т. 3-4. Южно-Русское Кн-во Ф. А. Иогансона, 1907 г.
2. ↑  Б. Ф. Поршнев «Франция, Английская революция и европейская политика в середине XVII в». Рипол Классик, 1970 год.
3. ↑  Генрих Шмитт «История польскаго народа» в переводе с польского Ю. О. Шрейера. Том 2. С.-Петербург — 1866 г.
**Էմանուել Պիվազյան** (դեկտեմբերի 8, 1920(1920-12-08), Նոր Բայազետ - մարտի 27, 1995(1995-03-27), Երևան, Հայաստան), հայագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Էմանուել Արզումանի Պիվազյանը ծնվել է 1920 թվականին Նոր Բայազետում։ 1937 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ, ունկնդրել համալսարանում դասախոսող հայագիտության հեղինակություններին։ Ավարտելուց հետո մի քանի տարի ուսուցչությամբ պարապել, ապա՝ 1947 թվականին ընդունվել է ասպիրանտուրա՝ հայոց հին և միջնադարյան գրականության մեջ մասնագիտանալու։

Գիտական հետազոտություններ
-------------------------

1941 թվականին տպագրվել է նրա անդրանիկ հետազոտությունը՝ «Վահագնի, Արտավազդի, Տորքի առասպելները և նրանց գրական մշակումները»։ Թեկնածուական դիսերտացիայի թեմա է ընտրել Մխիթար Գոշի գրական ժառանգության քիչ ուսումնասիրված և գիտական հրատարակության կարևոր մասը՝ առակները։ Նա իր գլխավոր խնդիրներից մեկն է համարել Գոշի անունով հայտնի առակների գիտական բնագրի կազմումը։ Նա միմյանց հետ համեմատել Է ութ ձեռագիր ընդօրինակություն (հնագույնը՝ 1283 թ.), խմբավորել ըստ տեսակի (առասպելականք, բարոյականք, ստեղծականք), օժտել այլ ընթերցումներով, կցել առարկայական ցանկ և հրատարակել որպես «Գրական հուշարձաններ» մատենաշարի անդրանիկ հատոր (Երևան, 1951)։ Իսկ հետագայում, 1987 թվականին հրատարակվել է «Մխիթար Գոշի «Դատաստանագրքի» բանասիրական քննություն» գիրքը։

Այդ գրքին հաջորդեցին տաղերգուներին նվիրված հատորները, որոնցից մեկի՝ Հովհաննես Թլկուրանցու աշխատասիրողը դարձյալ Էմանուել Պիվազյանն է (Երևան, 1960)։ Պիվազյանը կատարել է նաև բազմաթիվ գրախոսություններ, դրանցից է «Դիտողություններ «Միջնադարյան տաղերգուներ» գիտական մատենաշարի մասին» գրախոսությունը։

Էմանուել Պիվազյանը կատարել է նաև խմբագրական աշխատանքներ։ Նրա և Հ. Անասյանի խմբագրությամբ են լույս տեսել Վ. Հակոբյանի կազմած «Կանոնագիրք հայոց» երկու ծավալուն հատորները, նա էր համալսարանի հայագիտական կենտրոնի հրատարակությունների նախաձեռնողներից մեկն ու խմբագիրը, Արամ Ղանալանյանի «Հայ գրականությունը և բանահյուսությունը» գրքի խմբագրող-ծանոթագրողը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Վ. Ս. Նալբանդյան, Պ. Մ. Մուրադյան «Էմանուել Արզումանի Պիվազյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 1995, էջ 269-270

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 31098 · GND: 1068797452 · ISNI: 0000000028924951 · LCCN: n86079258 · NTA: 392499614 · VIAF: 40858782 · WorldCat VIAF: 40858782 |

 |

 |