Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լայնույթ (այլ կիրառումներ)
Ջինսե տաբատի լայնույթ
**Լայնույթ**, տաբատի կամ ներքնազգեստի դիմացի հատվածի բացվածքն է, որը փակվում է կայծակաճարմանդով կամ կոճակներով։ Տղամարդկանց հագուստի վրա լայնույթը միշտ բացվում է դեպի աջ, իսկ կանացի հագուստի վրա այն կարող է բացվել կամ դեպի ձախ կամ աջ։

Պատմություն
-----------

Գերմանական լեդերհոզե
Ի սկզբանե տաբատը առանց հանելու՝ ֆիզիոլոգիական կարիքը հոգալու համար չի ունեցել լայնույթ կամ այլ բացվածքներ։ Տաբատին ամրացված առանձին ծածկույթի օգտագործումը հայտնի է դարձել 16-րդ դարի Եվրոպայում՝ ի վերջո վերածվել է տաբատին կցված բացվող հատվածի։ Լայնույթի տաբատի մաս կազմող և բացվող տարբերակը հայտնվել է ավելի ուշ<։

պարկ-լայնույթները Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարում (1565)
Արևմտաեվրոպական պատմական տարազում լայնույթը գոտու առջևի մասում ամրացված փականի տեսք է ունեցել և ծածկել է տաբատի ճեղքը։ Սա դեռ օգտագործվում է որոշ ժողովրդական հագուստներում, օրինակ՝ գերմանական լեդերհոզե (գերմ.՝ Lederhose) զգեստում։

13-14-րդ դարերից տղամարդիկ սկսել են հագնել զուգագուլպանե, որոնց հետ մեկտեղ կրում էին եռանկյունաձև լայնույթ-փական՝ զարդարված ժապավեններով և ծոպերով։ 15-րդ դարի սկզբին լայնույթ-փականը վերածվե լէ աճուկը ծածկող ծավալուն պարկի. այս ձևը տարածված է մնացել մինչև 16-րդ դարի վերջը։ 16-րդ դարից տղամարդկանց զուգագուլպաները վերափոխվեցին բրիջ-տաբատների, որոնք ունեին դիմացից ճարմանդ ունեին։

18-րդ դարում ժիլետները կարճանալու պատճառով տաբատների վերին մասը բացվել է, և 1730-ական թվականներին արտաքին տեսքը բարելավելու համար տաբատի բացվածքը փակող լայն փեղկ է հայտնվել, որը ամրացվում էր գոտուն։ Չծածկված կոճակներով ճարմանդները պահպանվել են մինչ մեր օրերը, բայց նորաձևությունից դուրս են։

1820-ական թվականներին հայտնվել է արդիականին նմանվող կոճակներով լայնույթը՝ գործվածքի շերտով ծածկված տաբատի կոճակներով։ Որոշ հետազոտողներ տաբատի նման լայնույթի տեսքը վերագրում են 1823 թվականին, մյուսները՝ «ամերիկյան» շալվարակալների ի հայտ գալու՝ 1787 թվականին։ Սկզբում նոր լայնույթը հանդիպեց դիմադրության՝ 1830 թվականին The Gentleman's Magazine of Fashion ամսագիրը այն անվանել է «անտակտ և զզվելի»։ Փականով լայնույթը գոյատևել է մինչև 1840-ական թվականները, իսկ ձիավարության հագուստում մինչև 19-րդ դարի վերջը։ Նոր ոճը չեն ընդունել բնակչության որոշ խավեր, օրինակ՝ հին կարգերի հետևորդ ամիշները։

Լայնույթներում կայծակաճարմանդների օգտագործման տարածումը կապված է 1930-ականների կեսերին ամերիկյան ճարմանդներ արտադրողների կողմից ակտիվ գովազդային արշավի հետ, որը դրա ստեղծողներից մեկը՝ Սեմ Քիննին նկարագրել է որպես «ճակատամարտ լայնույթի համար»։ Գովազդային արշավում ակտիվորեն գովազդում էին, որ կայծակաճարմանդները վերացնում են կոճակների միջև մնացած բացերը, օդի, լույսի և անհամեստ աչքերի անցանկալի մուտքը մարմին։

Դիրք
----

Ավանդաբար, լայնույթը ծածկող գործվածքի շերտը տղամարդկանց տաբատի կայծակաճարմանդը ձախից աջ է փակում։ Ժամանակակից կանացի տաբատները սովորաբար օգտագործում են հակառակ ուղղությունը՝ աջից ձախ, սակայն թույլատրվում է նաև ամրացման «արական» տարբերակը և նույնիսկ ծածկույթի բացակայությունը Մինչև 20-րդ դարի կեսերը կանացի տաբատներում ճարմանդը սովորաբար օգտագործվել են ոչ թե դիմացից, այլ տաբատի հետևի կամ կողքի մասում։

Գրականություն
-------------

* Gundula Wolter. Die Verpackung des männlichen Geschlechts : eine illustrierte Kulturgeschichte der Hose. Marburg : Jonas, 1991. 224 с. (գերմ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lee, Jaeil; Steen, Camille (2014). *Technical Sourcebook for Designers* (in անգլերեն). A&C Black. p. 93. ISBN 978-1-60901-856-6.
2. ↑  Croonborg, Frederick: *The Blue Book of Men's Tailoring*. Croonborg Sartorial Co. New York and Chicago, 1907. p. 123
3. ↑  Bender, A. "What about Lederhosen and Dirndl?". Retrieved 2016 թ․ հունվարի 8.
4. ↑  Плеханова Е. О. История костюма, текстильного и ювелирного искусства: учебное пособие Archived 2014-10-31 at the Wayback Machine.. — Ижевск: Изд-во «Удмуртский университет», 2013. — 218 с.
5. ↑  Фрэнсис Келли, Рэндольф Швабе. История костюма и доспехов. От крестоносцев до придворных щеголей. // Центрполиграф, 2008. С. 53.
6. 1 2  Valerie Cumming, C. W. Cunnington, P. E. Cunnington. The Dictionary of Fashion History. Berg, 2010. С. 60.
7. ↑  Susan J. Torntore. Breeches Archived 2014-10-25 at the Wayback Machine.. // Lovetoknow.com.
8. ↑  Lindbergh, Jennie. Buttoning Down Archaeology Archived 2016-07-05 at the Wayback Machine.. // Australasian historical archaeology, 17, 1999. С. 52.
9. ↑  Stephen Scott. Why Do They Dress That Way? Good Books, 1996. С. 114.
10. ↑  Richard T. Schaefer, William W. Zellner. Extraordinary Groups: An Examination of Unconventional Lifestyles. Macmillan Publishers, 2010. С. 42.
11. ↑  Robert Friedel. Zipper: An Exploration in Novelty. W. W. Norton & Company, 1996. С. 187.
12. ↑  Robert Winder. Hookless hookers: the battle of the fly Archived 2018-07-12 at the Wayback Machine.. Индепендент, 22 апреля 1995.
13. ↑  Jaeil Lee, Camille Steen. Technical Sourcebook for Designers Archived 2021-07-23 at the Wayback Machine.. A&C Black, 2014. С. 93.
14. ↑  Lynn MacIntyre, Marcy Tilton. Easy Guide to Sewing Tops and T-Shirts, Skirts, and Pants. Taunton Press, 2009. С. 323.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Beth Marie Kosir. Modesty to Majesty: The Development of the CodpieceArchived 2014-10-19 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* "Гульфик: история взлета и падения". N+1. 2015 թ․ մայիսի 15. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)