**Թ. Կ. Ժուրգենովի անվան Ղազախստանի գեղարվեստի ազգային ակադեմիա** (ղազ.՝ Т. Қ. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ալմա Աթայում։

Պատմություն
-----------

Ղազախստանի Կիրովի անվան պետական համալսարանի ուսումնական մասնաշենքը (1969 թվական)
Ակադեմիան ունի իր նախապատմությունը` սկսած 1955 թվականից, երբ Ղազախական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Ա. Տ. Տոկպանովը բացել է Ալմա Աթայի Կուրմանգազի անվան պետական կոնսերվատորիայի թատերական ֆակուլտետը, որի բազայի հիման վրա 1977 թվականին ստեղծվել է Ալմա Աթայի թատերական-գեղարվեստական ինստիտուտը։ 1978 թվականին իրականացվել է ուսանողների առաջին ընդունելությունը թատերական և գեղարվեստական ֆակուլտետներում։

1982-1983 ուսումնական տարում ինստիտուտում սովորել է 490 ուսանող, աշխատել է 95 դասախոս, այդ թվում` 5 պրոֆեսոր և գիտությունների դոկտոր, 7 դոցենտ և գիտությունների թեկնածու։

1989 թվականի հունվարի 28-ին ինստիտուտին շնորհվել Է Ղազախստանի լուսավորության առաջին ժողովրդական կոմիսարի` Թեմիրբեկ Ժուրգենովի անունը, որը մեծ ներդրում է ունեցել հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում։

1993 թվականին բուհը վերակազմավորվել է որպես *Ղազախստանի Թ. Կ. Ժուրգենովի անվան թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ*, կազմակերպվել է «Կինոյի և հեռուստատեսության» ֆակուլտետը։ 1994 թվականի հունիսի 22-ին հիմնադրվել է Թ. Կ. Ժուրգենովի անվան պարարվեստի բարձրագույն դպրոցը, որը հետագայում վերակազմավորվել է պարարվեստի ֆակուլտետի։

2000 թվականին Թ. Ժուրգենովի անվան թատրոնի և կինոյի ղազախական պետական ինստիտուտի և Ղազախստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի միաձուլման ճանապարհով ստեղծվել է *Թ. Կ. Ժուրգենովի անվան Ղազախստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիան*։

2001 թվականի հուլիսի 5-ին Ղազախստանի Հանրապետության նախագահի հրամանագրով ակադեմիային շնորհվել է ազգային բուհի հատուկ կարգավիճակ։ Ակադեմիայի գլխավոր ուսումնական մասնաշենքը գտնվում է Ղազախստանի ԽՍՀ Ժողկոմխորհի նախկին շենքում (ճարտարապետ Մ. Յա. Գինզբուրգ (1927-1930))։

Ֆակուլտետներ
------------

1. Թատերական արվեստ
2. Երաժշտական արվեստ
3. Պարարվեստ
4. Կինո, հեռուստատեսություն և արվեստագիտություն
5. Էստրադային արվեստ
6. Գեղանկարչություն, քանդակագործություն, դիզայն և դեկորատիվ արվեստ

Ռեկտորներ
---------

* 1975—1985. Գ. Ա. Ջանիսբաևա
* 1987—1989. Աման Կուլբաև
* 1989—1991. Սիգայ Աշիրբեկ
* 1991—1994. Էսմուխան Օբաև
* 1994—2000. Ու. Շ. Իբրահիմով
* 2000—2008. Տ. Ա. Կիշկաշբաև
* 2008—2014. Արիստանբեկ Մուհամեդիուլի
* 2014—2018. Բիբիգուլ Նուսիպժանովա
* 2018—2019. Ասխատ Մայեմիրով
* 2019-ից առ այսօր` Ական Աբդուալիև

Ակադեմիայի շենք
---------------

Ղազախական ԽՍՀ մայրաքաղաքը Կզըլ-Օրդայից Ալմա Աթա տեղափոխելուց հետո անհրաժեշտություն է առաջացել պետական հաստատությունների համար նոր վարչական կենտրոն կառուցելու։ Դրա համար 1927-1931 թվականներին իրականացվել է Ղազախական ԽՍՀ Կառավարության համար շենքի շինարարությունը (մերօրյա հասցե` Բոգենբայ բատիրայի փող. 136): Նախագծի հեղինակներն են Մ. Գինզբուրգը և Ֆ.Միլինիսը, ինժեներ` Վ. Օռլովսկի։ Շենքի նախագիծը դարձել է Մոսկովյան ճարտարապետական ընկերության համամիութենական մրցույթի հաղթող։

Շենքում աշխատել է հայտնի խորհրդային գործիչ Լ. Ե. Միրզոյանը` Ղազախստանի կոմկուսի առաջին քարտուղարը։

1941 թվականին իրականացվել է ճարտարապետներ Բ. Դերգաչովի, Գ. Կուշնարենկոյի և ինժեներ Ն. Օրազմիբետովի նախագծով շենքի վերակառուցում, որի արդյունքում կառուցվել են թևերը և փոխարինվել է տանիքը։

Կառավարության նոր շենքի կառուցումից հետո 1958 թվականին կառույցը փոխանցվել է Ղազախստանի Ս. Մ. Կիրովի անվան պետական համալսարանին։ Այդ ընթացքում ուսումնական մասնաշենքի նախասրահում էր գտնվում Կիրովի հուշարձանը։

1982 թվականին շենքում տեղակայվել է թատերական-գեղարվեստական ինստիտուտը, որը հետագայում ստացել է նոր անվանում` Ժուրգենովի անվան թատրոնի և կինոյի Ալմաթիի ինստիտուտ։

Այս պահին շենքում տեղակայված է Ժուրգենովի անվան Ղազախստանի գեղարվեստի ազգային ակադեմիան։

### Ճարտարապետություն

Շենքը կառուցվել է կոնստրուկտիվիզմի ոճով։ Ճարտարապետա-տարածական կոմպոզիցիան կառուցված է ապակեպատ և խոր հարթությունների ու ծավալների կոնտրաստային համադրության վրա։ Շենքի կարկասը մոնոլիտ-երկաթբետոն է` փափուկ եղեգնասալե լցոնմամբ, որն Ալմաթիում հասարակական շենքերի կառուցման պրակտիկայում առաջին անգամ է կիրառվել։

2002 թվականին շենքի առջև կանգնեցվել է Թեմիրբեկ Ժուրգենովի հուշարձանը։ Հուշարձանի քանդակագործը Ե. Ա. Սերգեբաևն է։

### Հուշարձանի կարգավիճակ

1979 թվականի ապրիլի 4-ին ընդունվել է Ալմա Աթայի ժողովրդական պատգամավորների քաղաքային խորհրդի թիվ 139 գործադիր կոմիտեի որոշումը «Ալմա Աթայի քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին», որում նշված էր Ղազախստանի Կիրովի անվան պետական համալսարանի ուսումնական մասնաշենքը։ Որոշմամբ նախատեսվում էր ձևակերպել պահպանության պարտավորություն և մշակել հուշարձանների վերականգնման նախագծեր։

1982 թվականի հունվարի 26-ին շենքը ներառվել է Ղազախական ԽՍՀ հանրապետական նշանակության պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "ИСТОРИЯ КАЗНАИ ИМЕНИ Т.К. ЖУРГЕНОВА". «КАЗНАИ». Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 7.
2. ↑  
*М. К. Козыбаев и др.* Алма-Ата. Энциклопедия. — Алма-Ата: Гл. ред. Казахской Советской энциклопедии, 1983. — 608 с. — 60 000 экз.
3. ↑  Указ Президента Республики Казахстан от 5 июля 2001 года N 648 «О предоставлении особого статуса отдельным государственным высшим учебным заведениям»
4. ↑  "Энциклопедия Алматы". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. 1 2 3  "Достопримечательности г. Алматы. Дом правительства Казахской ССР". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Энциклопедия Алматы. Казахская национальная академия искусств
7. ↑  Решение Исполнительного комитета Алма-Атинского городского Совета народных депутатов от 4 апреля 1979 года № 139 «Об утверждении списка памятников истории и культуры города Алма-Аты»
8. ↑  "Постановление Совета Министров Казахской ССР от 26 января 1982 года № 38 «О памятниках истории и культуры Казахской ССР республиканского значения»". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 21-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |