**Մարտա Ստեպանովնա Չումալո** (ուկրաիներեն՝ Марта Чумало, ), ուկրաինացի ֆեմինիստ, իրավապաշտպան, գենդերային փորձագետ և հոգեբան։ «Կանանց հեռանկարներ»-ի համահիմնադիր և փոխնախագահ, Ուլոֆ Պալմեի մրցանակի դափնեկիր (2023)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Լվովի Իվան Ֆրանկոյի անվան պետական համալսարանը ֆիզիկա մասնագիտությամբ (1993) և Անձնակազմի կառավարման միջտարածաշրջանային ակադեմիան՝ հոգեբանի որակավորմամբ։ Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում դասավանդել է հոգեբանություն (2013)։

Որպես ուսանող Մարտան բախվել է սեքսիզմի և դասախոսի կողմից սեռական ոտնձգությունների դեպքերի։ Ավելի ուշ, տրանսպորտային ընկերությունում աշխատելու ժամանակ, նա եկել է այն եզրակացության, որ աշխատաշուկայում առկա է կանանց անհավասարություն։ 1996 թվականին վերապատրաստվել է բրիտանա-ուկրաինական նախագծում՝ փոքր բիզնեսի զարգացման ոլորտում կանանց համար մարզիչների վերապատրաստման համար։ Ուսման ընթացքում հանդիպել է համախոհների, որոնց հետ միասին ստեղծել է Իրինա Վիլդեի անվան Արևմտյան Ուկրաինայի կանանց ռեսուրսների տեղեկատվական, սոցիալական ու տնտեսական հարմարվողականության ռեսուրս կենտրոնը։

1998 թվականին Լվովում այլ կանանց հետ դարձել է «Կանանց հեռանկարներ» հասարակական կազմակերպության համահիմնադիրը, որտեղ աշխատում է ավելի քան 20 տարի։ Կազմակերպությունում Մարտա Չումալոն զբաղեցնում է փոխնախագահի և ծրագրերի ղեկավարի պաշտոնը։ «Կանանց հեռանկարներ»-ի հիմնադրումից ի վեր նա ներգրավված է ընտանեկան բռնության և մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարում։ Նա ֆեմինիզմի կողմնակից է, աջակցում է Ուկրաինայում գենդերային հավասարության հաստատմանը։

2017 թվականից Ուկրաինայի կանանց իրավունքների ապահովման European Women’s Lobby-ի գրախոս է։

Մարտա Չումալոն Ուկրաինայի թերապևտների ասոցիացիայի և խտրականության դեմ պայքարի կոալիցիայի անդամ է։ Նա Եվրոպայի խորհրդի, ՄԱԶԾ-ի և ԵԱՀԿ-ի հավաստագրված դասընթացավար է։ Նա «Արևելյան գործընկերության երկրների քաղաքացիական հասարակության ֆորումի ազգային հարթակներում օգտագործելու համար գենդերային աուդիտի անցկացման ուղեցույց»-ի համահեղինակն է։

2014 թվականի ռուս-ուկրաինական պատերազմի բռնկմամբ և 2022 թվականի Ռուս-ուկրաինական լայնամասշտաբ ներխուժմամբ պայմանավորված՝ Չումալոն զբաղվում է պատերազմի հետևանքների մասին հանրությանը տեղեկացնելով և զոհերի իրավունքների վերականգնմամբ։

2020 թվականին Նիդերլանդների դեսպանատան կողմից «մարդու իրավունքների համար պայքարում ակնառու ձեռքբերումների համար» ստացել է *Human Rights Tulip* մրցանակը։

2023 թվականին Մարտա Չումալոն արժանացել է Ուլոֆ Պալմեի մրցանակին՝ դառնալով այս մրցանակի առաջին ուկրաինացի դափնեկիրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Чумало Марта". *expertky.povaha.org.ua* (in ուկրաիներեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 11-ին. Retrieved 2023 թ․ մարտի 13. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
2. 1 2 3  Марценюк Тамара (2018 թ․ սեպտեմբերի 11). "Інтерв'ю з Мартою Чумало про підтримку жінок і феміністичний активізм у Львові". *Гендер в деталях* (in ուկրաիներեն). Retrieved 2023 թ․ մարտի 13.
3. 1 2  "Правозахисниці Тетяна Печончик та Марта Чумало отримали премію від посольства Нідерландів". *LB.ua* (in ուկրաիներեն). 2020 թ․ դեկտեմբերի 11. Retrieved 2023 թ․ մարտի 13.
4. ↑  Лебедина Оксана (2023 թ․ հունվարի 9). "Украинка Марта Чумало стала лауреатом шведской премии имени Улофа Пальме в области прав человека". *zn.ua* (in ռուսերեն).
5. ↑  "Марта Чумало – лауреатка премії Олафа Пальми". *Центр гендерної культури* (in ուկրաիներեն). 2023 թ․ հունվարի 10. Retrieved 2023 թ․ մարտի 13.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 8163629030423462633 · WorldCat VIAF: 8163629030423462633 |

 |