recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բարձրագույն կուսակցական դպրոցի շենք** (ռուս.՝ Здание Высшей партийной школы), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Բուդյոննու պողոտայի և Մոսկովյան փողոցի (20/45 շենք) խաչմերուկում։ Կառուցվել է 1953-1956 թվականներին ճարտարապետ Գ. Ա. Պետրովի (Ն. Գ. Խուդովերտովի հետ համատեղ) նախագծով, ստալինյան նեոդասականության և խրուշչովյան ֆունկցիոնալիզմի դարաշրջանների սահմանագծին։

Պատմություն
-----------

Բարձրագույն կուսակցական դպրոցի շենքը նախագծելիս ճարտարապետ Գ. Ա. Պետրովը նախատեսում էր ստեղծել յուրատեսակ «լուսավորության պալատ»։ Սակայն շինարարության ավարտին մոտ ընդունվել է ԽՄԿԿ կենտրոնական կոմիտեի և ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի 1955 թվականի նոյեմբերի 4-ի «Նախագծման և շինարարության մեջ ավելորդությունների վերացման մասին» որոշումը, որի հետևանքով շենքի վերջնական տարբերակը զրկվեց քիվապատի ճաղաշարքի կոթողներից և գլխավոր ճակատի խորշերի պատկերաքանդակներից։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետը կարողացել է մեղմել նախագծի մեջ կատարված պարտադիր փոփոխությունները`օգտագործելով քաղաքի ձեռնարկություններում պատրաստված ճակատների կերամիկական ծածկույթը և ճարտարապետական մանրամասները։

1980-ական թվականների կեսերին շենքի անմիջական հարևանությամբ ստորգետնյա անցումի կառուցումից, ինչպես նաև ստորգետնյա կոմունալ ծառայությունների արտահոսքից հետո, սկսվեցին հիմքի ձևախախտումներ։ Պատերին հայտնվեցին ճեղքեր, սկսեցին քանդվել քիվերն ու մի քանի կիսասյուների խոյակները։ Հակավթարային միջոցառումներ անցկացնում է նաև շենքի ներկայիս սեփականատերը` Ռոստովի մաքսային ակադեմիայի մասնաճյուղը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքի վերին հարկերը երեսպատված են կերամիկական սալիկներով, նաև օգտագործվել են սյուների կերամիկական խոյակներ և հիմքեր, քիվերի բլոկներ, դրասանգներով և վարդակներով ռելիեֆային ներդիրներ։ Երկու ստորին հարկերը դրվագված են ժայռի մակատեսքով տուֆի բլոկներով։ Առաջին հարկի յոթ պատուհանների վերևում, կամարաձև խորշերի մեջ, ճարտարապետ և քանդակագործ Վ. Վ. Բարինովը քանդակել է «լուսավորության» թեմայով խորաքանդակներ։ Դա այդ տարիներին Ռոստովում նման հեղինակային աշխատանքի միակ դեպքն է։

Ռոստովի բարձրագույն կուսակցական դպրոցի շենքին հաղորդվել էր նաև կարևոր քաղաքաշինական դեր։ Այն հաղորդում էր հրապարակի հյուսիսային կողմում գտնվող վերականգնվող շենքերի մասշտաբը, պահում էր հակառակ կողմում գտնվող հնգագմբեթ տաճարի մասշտաբը և դարձել էր Բուդյոննու պողոտայի անբաժանելի տարրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Тогда и сейчас: здание Высшей партийной школы в Ростове».
2. 1 2 3  Л. Ф. Волошинова. Негромкая архитектурная дата: Георгий Алексеевич Петров (1912—1975) // Донской временник, 2001.
3. ↑  «Ростовский филиал Таможенной академии». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 8-ին.

Գրականություն
-------------

* Л. Ф. Волошинова. Негромкая архитектурная дата: Георгий Алексеевич Петров (1912—1975) // Донской временник, 2001.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մայիլյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սերգեյ Վարդանի Մայիլյան** (1920, Արթիկ, Ալեքսանդրապոլի գավառ - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ»։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Մայիլյանը ծնվել է 1920 թվականին, Արթիկ քաղաքում։ 1938 թվականին ավարտել է Արթիկի միջնակարգ դպրոցը և նշանակվել նույն դպրոցի տարրական դասարանների հայոց լեզվի ուսուցիչ։ Սերգեյը եղել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի երկրորդ կուրսի ուսանող, երբ զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ Բանակում ավարտել է հրամկազմի դպրոցը և ստացել կրտսեր լեյտենանտի կոչում։

Երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, նրանց զորամասը՝ 241-րդ հրաձգային գունդը տեղակայված է եղել Մոլդովական ԽՍՀ-ի Ունգեն քաղաքում։ Պատերազմի առաջին օրերից աչքի է ընկել խիզախությամբ և պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ 1942 թվականի ամռանը ծանր վիրավորվել է և բուժվելուց հետո զորացրվել։

Զորացրվելուց հետո Մայիլյանը զինղեկի պաշտոնով աշխատանքի է անցել հայրենի գյուղի դպրոցում, միաժամանակ պարապմունքներ է անցկացրել ժողովրդական աշխարհազորի մարտիկների հետ։ 1943 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Հետագա տարիներին աշխատել է Լենինականի դպրոցներում, ՀԿԿ Լենինականի քաղկոմում որպես հրահանգիչ։ 1957 թվականին նշանակվել է Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան դպրոցի, այնուհետև՝ Միքայել Նալբանդյանի անվան դպրոցի տնօրեն։ Այդ տարիներին նաև ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը և ՀԿԿ Կենտկոմին կից եռամյա կուսակցական դպրոցը։ Պահեստի կապիտան Մայիլյանը ղեկավարել է Լենինականի Միքայել Նալբանդյանի № 11 միջնակարգ դպրոցի մանկավարժական կոլեկտիվի աշխատանքները։ Մայիլյանն արժանացել է «Աշխատանքային արիության համար», «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալների ու «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշանի։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
* «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ
* «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Վոստոկով** (ռուս.՝ Влади́мир Влади́мирович Восто́ков, իսկական ազգանունը՝ **Պետրոչենկով** (ռուս.՝ Петроче́нков), 1915, Նովոզիբկովսկի գավառ, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1986, ԽՍՀՄ), դետեկտիվ ժանրի խորհրդային գրող և սցենարիստ, հատուկ ծառայությունների նախկին աշխատակից, գնդապետ։

Կենսագրություն
--------------

Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Պետրոչենկովը ծնվել է Չեռնիգովի նահանգի Կոստենկի գյուղում (1930-ական թվականներին՝ Արևմտյան մարզի Կլիմովսկի շրջանի կազմում, այժմ՝ Բրյանսկի շրջանում)։ Ավարտել է Ռոստովի մանկավարժական ինստիտուտը։

1939 թվականից ծառայել է պետական անվտանգության մարմիններում, 1944-1945 թվականներին՝ ռազմածովային նավատորմի հակահետախուզությունում, պատերազմն ավարտել է մայորի կոչումով, արժանացել է մարտական պարգևների։

Ընտանիք
-------

Կինը՝ Նինա Մատվեևնա, երեխաները՝ Նոնա և Յուրի։

Վոստոկովը թաղված է Կունցևյան գերեզմանատանը (9-րդ հատված)։

Ստեղծագործություն
-----------------

Թոշակի անցնելուց հետո գրական գործունեություն է ծավալել *Վոստոկով* կեղծանվամբ։ Առավել հայտնի է դարձել գրքերի և կինոսցենարների այն շարքը, որը պատմում է խորհրդային հետախույզ Զարոկով-Տուլևի մասին, որը Վոստոկովը գրել է Օլեգ Շմելյովի հետ համատեղ («Ռեզիդենտի սխալը», «Ռեզիդենտի ճակատագիրը», «Ռեզիդենտի վերադարձը»)։ Շմելյովի հետ համահեղինակությամբ գրվել է նաև «Օղակն Ամստերդամից» ֆիլմի սցենարը։

Ինքնուրույն և համահեղինակությամբ Վոստոկովը գրել է «Մեկ քայլ դեպի անդունդ», «Վերջին հեռագիրը», «Ընտանեկան ադամանդ», «Ծանոթ ձեռագիր», ««Բլից» ֆիրմայի ստվերը», «Եղբայրը», «Պարոն Ռոջերսի սխալը», «Մենամարտ» դետեկտիվ վիպակները։

Եղել է «Խիղճ» հեռուստասերիալի խորհրդատուն (1974)։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական արժանիքների համար» մեդալ (3.11.1944)
* Կարմիր աստղի շքանշան (24.5.1945)՝ *Հայրենական պատերազմի ժամանակ ռազմածովային նավատորմի հրամանատարության հատուկ հանձնարարականների օրինակելի կատարման համար*։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
2. ↑  «Востоков (Петроченков) Владимир Владимирович (1916—1986)» (ռուսերեն). Где дремлют мёртвые. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 8-ին.
3. ↑  «Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа»».
4. ↑  «Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа»».

Հղումներ
--------

* М. Хоста, А. Верховский. Шпионский роман. Попытка краткого обзора

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 14021183 · ISNI: 000000006672431X · LCCN: nr88007351 · NKC: xx0065501 · NLP: a0000002854460 · NTA: 069492441 · SUDOC: 241518628 · VIAF: 66993294 · WorldCat VIAF: 66993294 |

 |

 |
**Միքայել Ջոթյան** (մայիսի 5, 1925(1925-05-05), Մեծ Պարնի, Հայաստան - հունվարի 7, 2007(2007-01-07), Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ, մանկաբույժ, գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1925 թ. մայիսի 5-ին Հայաստանի Մեծ Պարնի գյուղում։ Ավարտելով ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցը՝ անմիջապես համալրել է ֆաշիզմի դեմ մարտնչող բանակի շարքերը և նրա հետ անցել ամբողջ հաղթական ճանապարհը։ Մեծ Հայրենականում ցուցաբերած արիության համար նա արժանացել է «Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի» շքանշանի, «Խիզախության համար» մեդալի և մոտ մեկուկես տասնյակ այլ մեդալների։

1945 թ.-ին՝ պատերազմի ավարտից հետո, Միքայել Ջոթյանն անմիջապես ընդունվում է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը և այն գերազանցությամբ ավարտելուց հետո աշխատանքի անցնում Նալբանդում՝ իբրև շրջանային հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ, իսկ կարճ ժամանակ անց նրան նշանակում են Սպիտակի շրջանի առբաժնի վարիչ, որտեղ աշխատում է մինչև 1955 թ. նոյեմբերը։

1955 թ.-ին Միքայել Ջոթյանն ընդունվում է Մոսկվայի բժշկական ակադեմիայի պեդիատորիայի ինստիտուտի ասպիրանտուրան և հաջողությամբ ավարտելուց հետո վերադառնում է մայր կրթօջախ՝ Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտ, որտեղ սկզբից աշխատում է իբրև ասիստենտ, իսկ 1967 թ.-ին բժշկագիտության թեկնածուի, 1968 թ.-ին դոցենտի կոչումներ ստանալուց հետո իր հարուստ փորձն ու գիտելիքներն է հաղորդում ապագա բժիշկներին։ Բժշկագիտության մեջ լուրջ ներդրում ունի հատկապես նրա «Աղեստամոքսային տրակտի սուր խանգարումների տոքսիկ ձևերի կլինիկան ու բուժումը հարավի շոգ կլիմայի պայմաններում» աշխատությունը. այն ժամանակ, երբ երեխաների մահացությունը բարձր թիվ էր կազմում, այս մեթոդի ներդրման շնորհիվ հարյուրավոր մանուկների կյանք փրկվեց։

Ստեղծագործություններ և ճանաչում
-------------------------------

Միքայել Ջոթյանը բժշկագիտությանը, մասնավորապես մանկաբուժության հիմնահարցերին նվիրված երեքուկես տասնյակ գիտական աշխատությունների ու հոդվածների հեղինակ է։ Մխիթար Հերացու անվան բժշկական համալսարանի 70-ամյակի առթիվ երկարամյա գիտամանկավարժական և վարչական աշխատանքի համար պարգևատրվել է ոսկե մեդալով (2000 թ.)։
**Երջանիկ Ժորայի Ավետիսյան** (դեկտեմբերի 7, 1969(1969-12-07), Այգեզարդ, Արտաշատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ և ռուսաստանցի հրաձիգ, ստենդային հրաձգության Ռուսաստանի, Եվրոպայի և աշխարհի բազմակի չեմպիոն։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2000)։

Կենսագրություն
--------------

Երջանիկ Ավետիսյանը ծնվել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀԽՍՀ Արտաշատի շրջանի Այգեզարդ գյուղում։ Ստենդային հրաձգությամբ նա սկսել է զբաղվել ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Գոռ Բարսեղյանի ղեկավարությամբ։ Որպես մասնագիտացում ընտրել է կլոր ստենդը (սկիտ)։

Միջազգային մակարդակով առաջին մեծ հաջողությունը Երջանիկ Ավետիսյանն արձանագրել է 1992 թվականին։ Ստամբուլում կայացած ստենդային հրաձգության Եվրոպայի առաջնությունում նա նվաճել է ոսկե մեդալներ ինչպես անհատական պայքարում, այնպես էլ ԱՊՀ Միավորված թիմի կազմում։ 1993-1994 թվականներին նա հանդես է եկել Հայաստանի դրոշի ներքո։ 1994 թվականին Ավետիսյանը դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն և աշխարհի չեմպիոն անհատական պայքարում։

1995 թվականից Երջանիկ Ավետիսյանը միջազգային մրցումներում ներկայացրել է Ռուսաստանը։ 1999 թվականին Տամպերեում կայացած ստենդային հրաձգության աշխարհի առաջնությունում նա ոսկե մեդալներ է նվաճել ինչպես անհատական, այնպես էլ թիմային մրցումներում։ 2000 թվականին, երբ կանանց կլոր ստենդի մրցումներն առաջին անգամ մտան օլիմպիական խաղերի ծրագիր, նա մասնակցեց Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերին՝ զբաղեցնելով 6-րդ տեղը։ 2006 թվականին, երրորդ երեխայի ծնվելու հետ կապված որոշակի դադարից հետո վերսկսելով մարզական կարիերան, Երջանիկն անհատական պայքարում երրորդ անգամ դարձավ աշխարհի չեմպիոն։ Նույն թվականին նրան հաջողվեց սահմանել Ռուսաստանի ռեկորդ և կրկնել համաշխարհային ռեկորդը։

Չնայած այս նվաճումներին, Ռուսաստանի հավաքականի մարզչական շտաբը Երջանիկ Ավետիսյանին չընդգրկեց Պեկինի Օլիմպիական խաղերի մասնակիցների կազմում, և նա որոշեց վերադառնալ հայրենիք և կրկին հանդես գալ Հայաստանի դրոշի ներքո։ Չստանալով Ռուսաստանի հրաձգային միության Հայաստանը ներկայացնելու համաձայնությունը, նա ստիպված էր երկու տարի բաց թողնել որպես «կարանտին»։ Մրցակցային պրակտիկայի բացակայության պատճառով նա չկարողացավ հաջող հանդես գալ Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի մնացած վարկանիշային մրցաշարերում և նվաճել այդ մրցաշարի ուղեգիր։ Այնուամենայնիվ, արդեն 2012 թվականին նա կրկին հասավ բարձր արդյունքների և անհատական հաշվարկում նվաճեց Լառնակայում անցկացած ստենդային հրաձգության Եվրոպայի առաջնության ոսկե մեդալը։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է իր առաջին մարզչի` ԽՍՀՄ, Ռուսաստանի և Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ Գոռ Բարսեղյանի հետ։ Նրանք ունեն երեք երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Այժմ` Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզում
2. 1 2 3 4  «АВЕТИСЯН Ерджаник Жораевна». *infosport.ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. `{{cite web}}`: Text "Российские спортсмены и специалисты" ignored (օգնություն); Text "Спортивная Россия" ignored (օգնություն)
3. ↑  «Стендовая стрельба. Трехкратная чемпионка мира Ерджаник Аветисян: В моей коллекции не хватает олимпийской медали». *Советский спорт* (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երջանիկ Ավետիսյանի էջը մարզական հրաձգության միջազգային ֆեդերացիայի կայքում(անգլ.) (նշված են միայն անհատական արդյունքները)
* Արխիվացված 2012-12-18 Wayback Machine
**Սիրիջի**, բերդ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Հաբանդ և Բաղք գավառների սահմանագլխին։ Անվանումը հավանաբար առաջացել է շրեշ բույսից, որն առատությամբ աճում է բերդի տարածքում։ Հայտնի է Շրեշ, Շիրիջ, Շիրիշ, Սիրիշ անուններով, հավանաբար նույն Ձագեձորի, Հաբանդի բերդն է։ Ներկայումս գտնվում է Գորիս քաղաքից հյուսիս, Գորիս գետի ափին (Վարարակն գետ)։ Բերդի մասին վիմագրական և մատենագիտական աղբյուրները սուղ են։ Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի բերդը կառուցել է Սիսակ նահապետի որդին՝ Ձագը, որից էլ առաջացել է Ձագաբերդ անվանումը։ Ըստ ավանդության՝ պարսիկները փորձել են գրավել բերդը, որտեղ ապաստան էին գտել տարածքի հայերը։ Չկարողանալով այն գրավել՝ կոչել են այն Գյավուրղալա՝ Անհավատի բերդ։

Բերդը գտնվում է բնական ժայռի վրա, հնարավոր է բարձրանալ միայն պարաններով, որոշ հատվածներում պահպանվել են ձեռակերտ պարիսպի հետքերը՝ 40 սմ ից մինչև 1,5 մետր հաստությամբ պատերով։ Բերդի եզրերը պատսպարված են ատամնավոր պարիսպներով, պահպանվել է նաև կիսաշրջանաձև դիտաշտարակը։ Կառույցն ընդգրկում է 70 մետր մակերես 140 մետր շրջանագծով տարածք։ Թեև տարածքում հնագիտական ուսումնասիրություններ չեն կատարվել, սակայն նշմարվում են որոշ կառույցներ՝ կացարանների մնացորդներ, ցորենի հորեր, մարագներ, պահեստարաններ, մեծ թվով խեցեղեն, նաև մեծ փոս, որը հավանաբար ջրամբար է եղել։ Ժամանակին ունեցել է դեպի Վարարակն գետն իջնող գաղտնուղի, որը ներկայումս փակվել է և հազիվ է նշմարվում։

Բերդն ունեցել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն, ծառայել է իբրև պատսպարան, դիտանոց և ռազմակայան։ Կառույցից 50 մետր հեռավորության վրա կան ժայռափոր այրեր, իսկ դեպի արևմուտք պահպանվել են միջնադարյան խաչքարեր, որոնք ներկայումս Ադրբեջանի հսկողության տակ են գտնվում։ 44-օրյա հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով բերդի մի մասն անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հատոր Գ*. Երևան. 1986. էջ 472.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
2. ↑  Մհեր, Քումունց (2021, Զ, 121-129). «Պատմական Հաբանդ գաւառի Սիրիջի բերդը». *Էջմիածին*.
*Best Air* ավիաընկերության Boeing 732-ը Սուվարնաբխումի միջազգային օդանավակայանում
**Best Air**, մասնավոր ավիաընկերություն Բանգլադեշում, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Դաքքայում, որը աշխատում է ուղևորափոխադրումների ոլորտում՝ երկրի ներսում։

Պատմություն
-----------

*Best Air-ը* հիմնադրվել է 2007 թվականին, «Best Aviation»-ի և քուվեյթական հոլդինգ «Aqeeq Aviation Holding»-ի համատեղ նախագծի շրջանակներում։

Ավիաընկերությունը սկսել է օպերացիոն գործունեություն 2008 թվականի հունվարից՝ կատարելով կանոնավոր չվերթներ մայրաքաղաքի Shahjalal International Airport-ից։ 2009-ին ընկերությունը դադարեցրել է բոլոր փոխադրումները ավիացիոն վառելիքը կտրուկ գների աճի պատճառով։

2010-ին *Best Air-ը* հայտնում է իր գործունեությունը 2011 թվականի մարտին վերսկսելու մասին՝ բանգլադեշյան «Destiny Group LTD of bangladesh» ֆինանսական հոլդինգի կողմից խոշոր ֆինանսավորում ստանալուց հետո և մտադրվում է ձեռք բերել նոր ինքնաթիռ ATR-72, երեք Airbus A320 և ապա Airbus A330 կամ Boeing 777:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Best Air to fly on Dhaka-Colombo route from July 28». *The Daily Star* (անգլերեն). 2008 թ․ հուլիսի 18. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 18-ին.
Պորտապարուհի
**Պորտապար** (արաբերեն` رقص شرقي, անգլերեն` belly dance), արևելյան պարատեսակ, որը տարածված է Միջին Արևելքում և արաբական երկրներում։ Պորտապարի յուրահատկությունը մարմնի պլաստիկ շարժումներն են։

Ծագումը
-------

Պորտապարի ծագումը շատ կողմերով պարուրված է Արևելքի մասին պատմող միֆերով (արևելքի գեղեցկուհիներ, հարեմներ, հարճեր և այլն), որը վերածնվել է 20-րդ դարում, սինթետիկ պարային տեխնիկայի հիման վրա՝ 19-20-րդ դարերի եվրոպական կաբարե, գնչուական պարեր (10-րդ դարում Հնդկաստանից թափանցած Եգիպտոս) և տեղական արաբական պարային ավանդույթներ (կոնքերի ռիթմիկ շարժումներ), որոնք մոռացվել էին իսլամի բազմադարյա տիրապետության օրոք։ Պորտապարի ժամանակակից ծագման վերաբերյալ միակ հիմնական փաստարկն այն է, որ արաբական ժողովրդական պարերն ունեին խմբակային բնույթ, իսկ իսլամի պարտադրած հանդերձանքը անհամատեղելի է պորտապարուհու հանդերձանքի հետ։ Ամեն դեպքում, Մերձավոր Արևելքում մինչարաբական ժամանակաշրջանը, գոյություն ուներ պարային մշակույթ, որի մասին վկայություններ կան նաև Աստվածաշնչում։

Պատմական ակնարկ
---------------

Արևելյան պարերի առաջին շոուն ցուցադրվել է 1889 թ-ին՝ Փարիզում։ 1926 թ-ին լիբանանյան դերասանուհի և պարուհի Բադիա Մասաբնին Կահիրեում այն ժամանակվա եվրոպական կաբարեների օրինակով բացեց «Opera Casino» անունով գիշերային ակումբ։ Համարվում է, որ նա է ստեղծել պորտապարը իր դասական տեսքով՝ համեմելով եվրոպական մենապարը արևելյան կոլորիտով։ Բադիա Մասաբնին պարի մեջ մտցրեց ձեռքերի օձաձև շարժումները։ Նրա աշակերտուհիներից շատերը դարձել են արևելյան պարերի լեգենդար աստղեր՝ Սամիա Գամալ, Տահիա Կարիոկա և այլն։ Նրանցից առաջինը պորտապարն սկսեց պարել բարձրակրունկ կոշիկներով, իսկ երկրորդը պորտապարի մեջ մտցրեց լատինաամերիկյան ռիթմեր։ Պորտապարի զարգացման գործում մեծ ներդրում է ունեցել Մահմուդ Ռեդան, ով հիմնադրել է իր խումբը և բեմադրել բազմաթիվ հիասքանչ պարեր և պարային ոճեր ու ուղղություններ։ Նրա խմբից ծնունդ են առել բազմաթիվ հայտնի աստղեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Восточные танцы». www.nvek.com.ua. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 10-ին. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 15-ին.
2. ↑  Ориенталь или Ракс Шарки
3. ↑  «Бадия Масабни (Badia Masabni)». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ նոյեմբերի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
4. ↑  «Всё о танце живота». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 1-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
**Ռոման Սերգեյի Արուտյունով** (նոյեմբերի 5, 1934(1934-11-05), Մարալյան Սարով, Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1976)։

Կենսագրություն
--------------

Ռոման Արուտյունովը ծնվել է ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Մարալյան (Մարալյան Սարով) գյուղում։ 1958 թվականին ավարտել է Բաքվի զինվորական ուսումնարանը, 1966 թվականին՝ Մոսկվայի ռազմական ակադեմիան։ 1962-1963 թվականներին եղել է հրաձգային վաշտի, 1966-1967 թվականներին՝ մոտոհրաձգային գումարտակի հրամանատար, 1967-1968 թվականներին՝ մոտոհրաձգային դիվիզիայի շտաբի ուսումնական մասի պետի տեղակալ, 1968-1969 թվականներին՝ տանկային գնդի շտաբի պետ, 1969-1971 թվականներին՝ օպերատիվ բաժնի պետ, դիվիզիայի շտաբի պետի տեղակալ, 1971-1973 թվականներին՝ գնդի հրամանատար, 1973-1974 թվականներին՝ դիվիզիայի շտաբի պետ, 1974-1979 թվականներին՝ դիվիզիայի հրամանատար, 1979-1984 թվականներին՝ 8-րդ գվարդիական բանակի հրամանատարի տեղակալ, 1984-1986 թվականներին՝ Մոսկվայի զինվորական օկրուգի վարչության պետի տեղակալ, 1986-1990 թվականներին՝ Մոսկվայի մարզի քաղաքացիական պաշտպանության բարձրագույն սպայական դասընթացի պետ։

Զորացրվել է 1990 թվականին, զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ, Մոսկվայի հայկական համայնքի գործադիր կոմիտեի պետն է։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան, 1970, մայիսի 14
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին մատուցած ծառայության» երրորդ աստիճանի շքանշան
* Գեներալ-մայորի կոչում, 1976, հոկտեմբերի 28
* Կարմիր աստղի երկրորդ շքանշան, 1985

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
2. ↑  «Газета "Ноев ковчег"». *web.archive.org*. 2007 թ․ սեպտեմբերի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 25-ին.
**«Աջ դաստակ»** (ռուս.՝ «Правая кисть»), Ալեքսանդր Իսաևիչ Սոլժենիցինի պատմվածքն է, որը գրվել է 1960 թվականին։

Պատմություն
-----------

Պատմվածքի գործողությունը տեղի է ունենում 1954 թվականի գարնանը, ինչը հաստատվում է այդ ժամանակ Սոլժենիցինի տարիքով (35 տարեկան)։ Հեղինակը պատմվածքին վերադարձել է 1963 թվականի նոյեմբերի վերջին՝ «Քաղցկեղային կորպուս» պատմվածքի վրա աշխատելիս։

Ալեքսանդր Տվարդովսկին, 1965 թվականին պատմվածքը կարդալուց հետո, ասել է. «Նկարագրական մասը շատ լավն է, բայց, ընդհանուր առմամբ, դա վատագույնն է այն ամենից, ինչ դուք գրել եք», և նույնիսկ ցույց չի տվել «Նովի միր» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամներին։ «Օգոնյոկ», «Լիտերատուրնայա Ռոսիա» և «Մոսկվա» ամսագրերը ևս հրաժարվել են տպագրել այս պատմվածքը։

Պատմվածքն առաջին անգամ լույս է տեսել Գերմանիայում «Գրանի» ամսագրում (թիվ 69, 1968 թվական)։ Խորհրդային Միությունում այն տպագրվում էր սամիզդատով։

Դիպաշար
-------

Պատմվածքի առաջին կեսում հեղինակը նկարագրում է Տաշքենդի բժշկական ինստիտուտի շուրջն իր զբոսանքները։ Այնտեղ նա բուժվում էր քաղցկեղից։ Զբոսանքներից մեկի ժամանակ նա հանդիպում է մի մարդու, որը կանգնած էր թեյարանի մոտ և ասում էր. «Ընկերներ... Ընկերներ...»՝ խնդրելով օգնություն։ Բոբրովը, ինչպես նա ներկայանում է, ծանր հիվանդ էր, սակայն տեղական գրանցման բացակայության պատճառով չէր կարողանում մտնել հիվանդանոց բուժվելու։

Հեղինակն օգնում է վետերանին հասնել ընդունարան և փորձում է պայմանավորվել հիվանդանոց տեղավորելու վերաբերյալ, բայց նույնիսկ չնայած «Հատուկ նշանակության» հեղափոխական ջոկատում իր ծառայության մասին պահպանված միակ տեղեկանքին, նրան մերժում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Александр Солженицын* Том первый // Собрание сочинений в тридцати томах. — Москва: «Время», 2006. — С. 602. — 672 с. — ISBN 5-94117-168-4
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Շահնազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սարգիս Գրիգորի Շահնազարյան** (1911, Ջալալօղլի, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - 1974), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1967): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սարգիս Շահնազարյանը ծնվել է 1911 թվականին, Ստեփանավանում։ Վաղ հասակից զրկվել է ծնողներից։ Ծննդավայրում ստացել է միջնակարգ կրթություն, այնուհետև ուսումը շարունակել է Երևանի բանֆակում։ 1933-1935 թվականներին Շահնազարյանը ծառայել է կարմիր բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է իր նախասիրած մասնագիտությամբ։ Մանկավարժական առաջին քայլերն արել է Վրացական ԽՍՀ Թելավիի և Լագոդեխի շրջանների հայկական դպրոցներում սկզբում՝ որպես ուսուցիչ, ապա՝ ուսմասվար և տնօրեն։ Այդ տարիներին էլ գրել է բանաստեղծություններ և պատմվածքներ։ 1935-1940 թվականներին, աշխատանքին զուգընթաց, սովորել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի պատմալեզվագրական ֆակուլտետի հեռակա բաժնում, որն ավարտել է 1940 թվականին։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբից Շահնազարյանը կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ 1941-1942 թվականներին Սարգիսը ծառայել է 89-րդ հայկական դիվիզիայի 400-րդ հրաձգային գնդում, ապա, 408-րդ հրաձգային դիվիզիայի 963-րդ հրետանային գնդում։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Թամանի, Կերչի ազատագրմանը։ Պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով։ 1944 թվականի հոկտեմբերին Շահնազարյանը ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո զորացրվել է։

1944-1951 թվականներին Շահնազարյանը ղեկավարել է Սպիտակի շրջանի Համամլուի № 1 միջնակարգ դպրոցի աշխատանքները։ 1951-1971 թվականներին դպրոցի տնօրեն է աշխատել Սևանի շրջանի Ծովագյուղի, Լճաշենի, ապա՝ շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցներում։ Նրա աշխատանքը բարձր է գնահատվել, պարգևատրվել է «Աշխատանքային արիության համար», «Վ. Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի» մեդալներով, բազմաթիվ պատվոգրերով։ 1967 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման։

Մահ
---

Սարգիս Շահնազարյանը մահացել է 1974 թվականին։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1967)
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
* «Վ. Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
Քարտեզ
Բժշկական համալիր
**Ալ-Դամմամ**, *Դամմամ* (արաբ․՝ الدمام‎‎), քաղաք-նավահանգիստ Սաուդյան Արաբիայում, ալ-Շարկիա վարչական շրջանի մայրաքաղաքը (Արևելյան նահանգ)։ Գտնվում է Պարսից ծոցի արևմտյան ափին ՝ Ալ-Ռիադից 400 կմ դեպի արևելք։ Բնակչությունը՝ 905 084 մարդ է (2010 թ.). ալ-Դամամը բնակչության թվով հինգերորդ քաղաքն է և փոխադրումների ծավալներով երկրորդն է։ Բնիկ բնակչության շրջանում գերակշռում են շիաները։ Սակայն բնիկների ոչ ավելի, քան 40%-ը։ Հիմնականում բնակչությունը կազմում է ժամանող աշխատուժ աշխարհի տարբեր ծայրերից ՝ Հնդկաստանից, Պակիստանից, Ֆիլիպիններից, Բանգլադեշից, ինչպես նաև շրջակա արաբական երկրներից ՝ Եգիպտոսից, Սիրիայից և այլն։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքի կենտրոնից 25 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Կորոլ Ֆախդ խոշոր միջազգային օդանավակայանը։

Այստեղ գտնվում է Դամմամ - Ալ-Ռիադ երկաթուղային գծի վերջնակայանը։

Նշումներ
--------

1. ↑  تعداد السكان والمساكن — GASTAT.
2. ↑
3. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 103.
4. ↑  World Gazetteer: ad-Dammām — profile of geographical entity including name variants
**Մեն Ցզի** (մ.թ.ա. 372 թ. – մ.թ.ա. 289 թ. կամ մ.թ.ա. 385 թ. – մ.թ.ա. 303/302 թ.), չինացի փիլիսոփա, կոնֆուցիոսական ուսմունքի հետևորդ։ Հաճախ բնութագրվել է որպես «երկրորդ իմաստուն», այսինքն` իմաստությամբ Կոնֆուցիոսից երկրորդը։ Կոնֆուցիոսի աշակերտների չորրորդ սերնդի ներկայացուցիչ է։ Մենց Ցզին ժառանգել և զարգացրել է Կոնֆուցիոսի փիլիսոփայական ուսմունքը։ Ապրելով «Պատերազմող պետությունների ժամանակաշրջան»–ում` նա իր կյանքի մեծ մասն անց է կացրել ճանապարհորդելով պետությունների միջև և խորհուրդներ տալով տարբեր իշխաններին։ Այդ իշխանների հետ զրույցները կազմում են «Մեն Ցզի» երկի հիմքը, որը հետագայում ընդգրկվել է կոնֆուցիոսական գրականության կանոնի մեջ։

Մեն Ցզիի ուսմունքի հիմնական համոզմունքն այն էր, որ մարդիկ իրենց բնությամբ լավն ու բարի են, բայց մարդկանց այդ բնատուր որակը պահանջում է մշակման և զարգացման պատշաճ միջավայր։ Նա նաև սովորեցնում էր, որ կառավարիչները պետք է արդարացնեն իրենց իշխանական դիրքը՝ արդար կառավարելով իրենց հպատակներին, և այս իմաստով նրանք ստորադաս են զանգվածներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #11915581g // BnF catalogue général (ֆր.) — Paris: BnF.
2. ↑  Կենսագրական տվյալների չինական բազա
3. ↑  Mei, Yi Pao (1985). "Mencius," *The New Encyclopædia Britannica*, v. 8, p. 3.
4. ↑  Shun, Kwong Loi. «Mencius». *The Stanford Encyclopedia of Philosophy*. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մկրտիչ Ասլանյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասլանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մկրտիչ Սերոբի Ասլանյան** (մայիսի 5, 1906(1906-05-05), Բուլանըխի գավառակ, Մուշի մարզ, Թուրքիա - փետրվարի 10, 1986(1986-02-10)), հայ արձակագիր, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1931 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Բուլանըխ գավառի Կոփ գյուղում։ 1915 թվականին ընտանիքի հետ գաղթել է Արևելյան Հայաստան։ 1930 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի հայկական բանֆակը։ Հետո սովորել է Թիֆլիսի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, բայց այստեղ ուսումը կիսատ է սովորել։ 1923-1928 թվականներին որպես կառուցող բանվոր աշխատել է Ղարաքիլիսայում (այժմ՝ Վանաձոր), ապա Թիֆլիսում։ 1928-1935 թվականներին աշխատել է «Պրոլետար» թերթում (Թիֆլիս) որպես գյուղբաժնի վարիչ, 1935-1941 թվականներին՝ Վրաստանի ռադիոկոմիտեում որպես հայկական հաղորդումների խմբագիր։ 1930-1932 թվականներին եղել է պրոլետգրողների միության հայկական մասնաճյուղի առաջին քարտուղարը։ 1941-1945 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ Եղել է Անդրկովկասյան ռազմաճակատի «Լենինյան դրոշ» թերթի զինթղթակիցը։ 1956 թվականին նորից աշխատանքի է անցել Վրաստանի ռադիոկոմիտեում որպես հայկական հաղորդումների գլխավոր խմբագիր։ Այստեղ աշխատել է մինչև 1972 թվականը, ապա անցել է կենսաթոշակի։ Միաժամանակ, 1955-1958 թվականներին եղել է Վրաստանի գրողների միության հայկական մասնաճյուղի նախագահը։

Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Քողարկված հետքերով» (Թբիլիսի, 1957), «Առաջին ժպիտը» (Մոսկվա, 1975), վրացերեն՝ «Եղբայրություն» (Թբիլիսի, 1958), «Քողարկված հետքերով» (Թբիլիսի, 1966) գրքերը։ Մահացել է Թբիլիսիում։ Նրա քրոջ ծոռները շատ անապահով վիճակում ապրում են հանրակացարանում։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

Գրքերի մատենագիտություն
-----------------------

* Փոթորիկ (պատմվածքներ և վիպակներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1946, 199 էջ։
* Քողարկված հետքերով (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 220 էջ։
* Աներևույթ ճակատ (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 628 էջ։
* Աշխեն Սաթյան (վեպ), Թբիլիսի, Սախելգամի, 1955, 416 էջ։
* Երջանկության արահետով (վեպ), գիրք առաջին, Թբիլիսի, «Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1960, 364 էջ։
* Երջանկության արահետով (վեպ), գիրք երկրորդ, Թբիլիսի, «Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1961, 408 էջ։
* Երբ սկսվում է ձնհալը (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 196 էջ։
* Անհանգիստ բնավորություններ (վիպակներ), Թբիլիսի-Երևան, «Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1967, 692 էջ։
* Հավասարում չորս անհայտով (վիպակներ), Թբիլիսի, «Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1973, 359 էջ։
* Տագնապալի հասակ, Թբիլիսի, 1980, 396 էջ։
* Կեսգիշերից անց (վիպակներ), Թբիլիսի, «Մերանի», 1980, 396 էջ։
* Երազանքին ընդառաջ (վեպ), Թբիլիսի, «Մերանի», 1983, 388 էջ։
* Աշնանային ամպրոպ (վեպ, Աշխեն Սաթյան վեպի վերամշակված տարբերակը), Թբիլիսի, 1986։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Գրական տեղեկատու*. Երևան: «Սովետական գրող». 1986. էջ 54-55.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մկրտիչ Ասլանյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10118 |

 |
**Վահ** (ա.-փենջ.՝ واہ), քաղաք Պակիստանի Փենջաբ նահանգում, գտնվում է Ատտոկ շրջանում։ Ճանապարհային հաղորդակցություն ունի Փեշավարի, Իսլամաբադի և Ռավալպինդիի հետ։ Արագ զարգացող սննդային կենտրոն։

Պատմություն
-----------

Համաձայն լեգենդի՝ Մեծ մողոլների կայսրության առաջնորդ Ջահանդիրը ճանապարհորդել է դեպի Քաշմիր։ Փենջաբ քաղաքում նրա քարավանը կանգ է առել աղբյուրի մոտ, որպեսզի հագեցնեն իրենց ծարավը։ Ստուգեցին ջրի որակը և պարզությունը, Ջահանգիրը բացականչեց․ «Վա՜հ», և գյուղը անվանակոչեցին ի պատիվ առաջնորդի այս բացականչության։ Սկզբում գյուղը կոչվում էր «Ջալալ Սառ»՝ ի պատիվ տեղի առաջնորդի որդու։ Հանրահայտ Մողոլական այգին գտնվում է Վահում, այն հիմնել են 1645 թվականին՝ Մողոլների մեծ առաջնորդ Շահ Ջահանի հրամանով։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Քաղաքի բնակչությունն ըստ տարիների․

| 1961 | 1972 | 1981 | 1998 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 37 035 | 107 510 | 122 335 | 198 431 | 256 874 |

Արդյունաբերություն
------------------

Վաhի արդյունաբերությունը ներառում է Հյուսիսային Ասիայի ցեմենտի ամենամեծ գործարաններից մեկը, կան տրակտորներ, գյուղատնտեսական գործիքներ և զինամթերք արտադրող գործարաններ։

### Զինամթերքի գործարան

Գործարանը կառուցվել է 1951 թվականին, իր մեջ ներառում է տասնչորս խոշոր արդյունաբերական համալիր և վեց առևտրային դուստր ձեռնարկություններ։ Այն Պակիստանի ռազմաարդյունաբերական համալիրի զենքի և զինամթերքի արտադրության ամենամեծ օբյեկտն է։ Գտնվում է Պակիստանի զինված ուժերի հսկողության տակ։

Այդ գործարանի զենքերը արտահանվում են աշխարհի տարբեր մասեր՝ Եվրոպա, Ասիա, Մերձավոր Արևելք և Հյուսիսային Ամերիկա։ Զինամթերքը արտահանվում է այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Իրաքը և Աֆղանստանը։ Զինամթերքի տեսականին ներառում է ՆԱՏՕ-ի երկրներ ճանաչված տարբեր տրամաչափի փամփուշտներ, հրաձգային զենքեր, զինամթերք տանկերի և ինքնաթիռների համար, զենիթային և հրետանային զինամթերք, հրթիռներ, ծանր հրետանի, պիրոտեխնիկա, ականանետներ, ձեռքի նռնակներ և այլն։

2008 թվականի օգոստոսի 21-ին Վահի գործարաններից մեկի վրա հարձակվել է մահապարտ-ահաբեկիչներ։ Զոհվել են գործարանի ավելի քան 70 աշխատող, իսկ ավելի քան 100 մարդ ստացել են վնասվածքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Wāh» (անգլերեն). World Gazetteer. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 22-ին. Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
2. ↑  «WebCite query result». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 26-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 2-ին. `{{cite web}}`: Cite uses generic title (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լուսանկար Վահից (անգլ.)
* Քաղաքի տեսքը արբանյակից (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n85336346 · VIAF: 131425131 · WorldCat VIAF: 131425131 |

 |
**Դերա Իսմայիլ Խան** (փուշթու՝ ډېره اسماعيل خان), քաղաք Պակիստանի Խայբեր Պախտունխվա նահանգում, նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Պատմություն
-----------

Այս քաղաքում տեղի են ունեցել մի շարք արյունալի ահաբեկչական հարձակումներ, որոնց արդյունքում զոհվել են տասնյակ մարդիկ։ Քանի որ քաղաքը չունի էլեկտրոնային ԶԼՄ-ներ, ապա միայն ահաբեկչությունների հետ կապված միջադեպերն են հաղորդում բնակչությանը, մինչդեռ ոչ տեղական թերթերը, ոչ էլ ազգային հեռուստաալիքները չեն հայտնում սպանությունների և բռնության այլ գործողությունների մասին։ 2008 թվականի օգոստոսի 19-ին, մահապարտ-ահաբեկիչը պայթեցրել է հիվանդանոցի շտապօգնության սենյակը՝ սպանելով 32 մարդու, այդ թվում՝ յոթ ոստիկանների, որոնք ներկա էին Շիաների տեղական առաջնորդ Բասիթ Ալի Զայիդին պաշտպանելու գործընթացին։ Դեպքի վայրում մահացել են Զայիդի ընտանիքի քսան անդամները։ Ենթադրվում է, որ հարձակումը իրականացրել են թալիբները, որոնք պատասխանատվություն էին վերցրել պայթյունի համար։ Հարձակումը տեղի է ունեցել Պակիստանի կառավարության վրա ճնշում գործադրելու և նրանց ստիպելու համար դադարեցնել իրենց հարձակումը Դաշնային ցեղային գոտում գտնվող Սվաթ և Ֆեդերալ կառավարվող ցեղային տարածքներում, որը սկսվել է պայթյունից մի քանի շաբաթ առաջ։ 2008 թվականի նոյեմբերի 21-ին, Շիաների կրոնական առաջնորդ Ալամ Նազիր Հուսեյն Շահը գնդակահարվեց Շահ Իքբալ Հուսեյնի հետ միասին։ Նրանց թաղման արարողության ժամանակ մահապարտ ահաբեկիչը պայթեցրել է իրեն՝ սպանելով 9 մարդու և վիրավորելով ևս 39-ին։ 2009 թվականի փետրվարի 20-ին մահապարտ ահաբեկիչը պայթեցրել է իրեն տեղի շիաների առաջնորդներից մեկի հուղարկավորության արարողության ժամանակ՝ սպանելով ավելի քան 32 մարդու և վիրավորելով ևս 157-ին։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է Ինդոսի արևմտյան ափին, 320 կմ արևմուտք Լահորից և Մուլտանից 190 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից բարձր է 165 կմ։

Բնակչություն
------------

1998 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում էր 90 357 մարդ։ Ըստ 2010 թվականի հաշվարկների, բնակչությունը կազմում է 111.871 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Govt talks tough as inaction against hate-mongers is assailed in NA — Dawn Pakistan
2. ↑  «30 killed in DI Khan suicide attack». Daily Times. 2008 թ․ օգոստոսի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 6-ին. `{{cite news}}`: Invalid `|url-status=404` (օգնություն)
3. ↑  Cogan, James (2008 թ․ օգոստոսի 23). «Military offensive displaces 300,000 in north-west Pakistan». World Socialist Web Site. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 6-ին.
4. ↑  BBCUrdu.com | پاکستان | ڈی آئی خان،جنازے پرحملہ 8 ہلاک
5. ↑  Daily Times — Leading News Resource of Pakistan
6. 1 2  «Dera Ismail Khan, Pakistan Page» (անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 5-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (9-րդ) · Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n81006626 · VIAF: 140828370, 151275354 · WorldCat VIAF: 140828370, 151275354 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սիսակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հմայակ Սոսի Սիսակյան** (մայիսի 13, 1969(1969-05-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ սրտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2001 թ.), պրոֆեսոր (1993 թ.):

Բժիշկ, կենսաբան Սոս Սիսակյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Հմայակ Սիսակյանը ծնվել է 1969 թվականին Երևանում։ 1992 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ 2001 թվականին Մոսկվայի Սեչենովի անվան ակադեմիայում պաշտպանել է գիտական թեզ «Միոկարդիալ ռեմոդելավորման կլինիկական և պաթոգենետիկ բնութագրերը իդիոպաթիկ դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի դեպքում» թեմայով և ստացել բժշկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ 1994-2002 թվականներին եղել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի Ներքին հիվանդությունների № 1 ամբիոնի դոցենտ, 2002-2004 թվականներին՝ ԵՊԲՀ Ներքին հիվանդությունների ախտանշանագիտության ամբիոնի, 2004 թվականից N 1 համալսարանական հիվանդանոցի սրտաբանության կլինիկայի ղեկավար, 2000 թվականից Ուլտրաձայնային համալսարանական ուսումնական կենտրոնի համահիմնադիր և համաղեկավար (Թոմաս Ջեֆերսոն համալսարանական կլինիկայի մասնաճյուղ, Ջեֆերսոնի ուլտրաձայնային հետազոտության ուսումնական կենտրոն, Ֆիլադելֆիա), 2002 թվականից՝ ԵՊԲՀ Անհետաձգելի սրտաբանության ամբիոնի վարիչ, 2007 թվականից Նոր հայկական բժշկական ամսագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։

Աշխատանքները վերաբերում են կարդիոմիոպաթիայի ժամանակ սրտամկանի կառուցվածքային ձևափոխման (վերամոդելավորման) առանձնահատկություններին և սիրտանոթային համակարգի վրա կենսաբանական ակտիվ նյութերի հորմոնալ գործոնների ազդեցությանը։ Հեղինակ է մի շարք բուհական ուսումնամեթոդական ձեռնարկների, գիտական հոդվածներ է տպագրել միջազգային ամսագրերում, զեկույցներով հանդես է եկել միջազգային համաժողովներում։

Անդամակցություն
---------------

* Ամերիկայի սրտաբանական ընկերակցություն
* Հայաստանի սրտաբանական ընկերակցության խորհրդի անդամ
* Եվրոպական սրտաբանական ընկերակցություն
* Սրտային անբավարարության ընկերակցություն
* Եվրոպայի սրտաբանների միության էխոկարդիոգրաֆիայի ընկերակցության անդամ
* Հյուսիսային ամերիկայի ռադիոլոգիական միություն
* Ռուսական սրտաբանական ամսագրի խմբագրակազմի անդամ
* «Ռուսաստանի սրտաբանական ամսագիր» (ռուսերեն) հանդեսի խմբագրական խորհրդի անդամ

Պարգևներ
--------

* Երևանի պետական բԺշկական համալսարանի ոսկե մեդալ, 2005 թ. 2010 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ORCID Public Data File 2020 — 2020. — doi:10.23640/07243.13066970.V1
2. ↑
3. ↑  ORCID Public Data File 2020 — 2020. — doi:10.23640/07243.13066970.V1
4. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
5. ↑  «Հմայակ Սիսակյան». *www.med-practic.com*. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31-ին.
6. ↑  Admin. «Անհետաձգելի սրտաբանության ամբիոն». *www.ysmu.am*. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31-ին.(չաշխատող հղում)
7. ↑  «Սիսակյան Համայակ Սոսի, Սրտաբան». *doctors.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31-ին.
8. ↑  Admin. ««Իմ ուղին» խորագրի հյուրն է բժիշկ-սրտաբան, պրոֆեսոր Հմայակ Սոսի Սիսակյանը». *www.ysmu.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31-ին.
**Դավիթ Հովսեփի Մարգարյան** (1915, Արամուս, Էջմիածնի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1995), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ Մարգարյանը ծնվել է 1915 թվականին Կոտայքի շրջանի Արամուս գյուղում։ 7-ամյակն ավարտելուց հետո միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Ելղովանում։ 1936-1941 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։

1941 թվականին զորակոչվել է բանակ, ծառայությունն անցել է Լենինականում, 61-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ 1942 թվականին մասնակցել է Մոզդոկի և Հյուսիսային Կովկասի մի շարք քաղաքների ազատագրման մարտերին, որոնցից մեկում վիրավորվել է և բուժվելուց հետո 1943 թվականին զորացրվել է բանակից։

1943-1945 թվականներին Մարգարյանը զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ 1943-1944 թվականներին եղել է Քանաքեռի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն և հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցիչ, 1945-1948 թվականներին՝ «Արշալույս» թերթի խմբագիր, կուսշրջկոմի պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչ, այնուհետև՝ Ձորաղբյուրի, ապա՝ Քանաքեռի միջնակարգ դպրոցների տնօրեն։ 1975 թվականին անցել է կենսաթոշակի, միաժամանակ շարունակել է դպրոցում դասավանդել հայոց լեզու և գրականություն։

Պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Աշխատանքային գերազանցության», «Աշխատանքի վետերան» և այլ մեդալներով։

Դավիթ Մարգարյանը մահացել է 1995 թվականին։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ
* «Աշխատանքային գերազանցության» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալեքսանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մամիկոն Միսակի Ալեքսանյան** (1923, գ. Շահումյան - ), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Տասնյոթ տարին չլրացած՝ ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ուսումնարանը և ուսուցչական աշխատանքի նշանակվել Թալինի շրջանի Ահագչի գյուղի յոթնամյա դպրոցում։ Հաջորդ ուսումնական տարում արդեն Ներքին Բազմաբերդի դպրոցի տնօրենն էր։ 1942 թվականին մեկնել է բանակ, ծառայել 409-րդ դիվիզիայի 675-րդ գնդում։ Շուտով ընտրվել է գումարտակի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղար և նշանակվել գնդացրային դասակի հրամանատարի օգնական։ Գերմանացիների դեմ մարտնչել է Հյուսիսային Կովկասում։ Մասնակցել է Մոզդոկի, Մալգոբեկի, Ստավրոպոլի, Կրասնոդարի ազատագրմանը, արժանացել «Խիզախության համար» մեդալի։ Կրասնոդարի երկրամասի Ուստ-Լաբինսկի շրջանում Սոլդատսկայա երկաթուղային կայարանի գրավման ժամանակ ծանր վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո, 1943 թվականին, զորացրվել է և շարունակել մանկավարժական աշխատանքը Ներքին Բազմաբերդի, Ցամաքասարի, Վերին Բազմաբերդի յոթնամյա դպրոցներում։

1947 թվականին տեղափոխվել է Անիի շրջան, ֆիզիկա և մաթեմատիկա դասավանդել Նորաբերի և Բագրավանի դպրոցներում։ 1961 թվականից եղել է ժողովրդական պատգամավորների Անիի շրջխորհրդի գործկոմի քարտուղար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Հ. Հարությունյան, Հ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասյան, Հայաստանի ուսուցիչները մեծ Հայրենականում, գիրք 2, Ե. «Լույս», 1982, էջ 15-16։
**Արիստիդ Գեորգիևիչ Պանայոտիդի** (ռուս.՝ Аристид Георгиевич Панайотиди, փետրվարի 28, 1971(1971-02-28), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), սովետական և ռուսական ֆուտբոլիստ, խաղացել է դարպասապահի դիրքում։ Խաղացել է Ռուսաստանի, Հունաստանի և Հայաստանի բարձրագույն դիվիզիոններում։

Կենսագրություն
--------------

Մոսկվայի «Դինամոյի» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ Մեծահասակների մակարդակով սկսել է հանդես գալ 18 տարեկանում Սմոլենսկի «Իսկրիի» կազմում, որտեղ անցել է զինվորական ծառայություն։ ԽՍՀՄ առաջնության վերջին մրցաշրջանում հանդես է եկել Տվերի «Վոլգայում»։

1992 թվականին տեղափոխվել է Տյումենի «Դինամո Գազովիկ»։ 1992 թվականի մարտի 29-ին Կամիշինի «Տեքստիլշչիկի» դեմ խաղում նորամուտը նշեց Բարձրագույն խմբում։ 1992 թվականի մարտ-մայիս ամիսներին մասնակցել է բարձրագույն խմբի 7 խաղի, բոլոր այդ հանդիպումներում նրա թիմը պարտվել է, սակայն մեծամասնությունը՝ նվազագույն հաշվով։ 1992 թվականի ամռանը լքել է ակումբը և հաջորդ երեք մրցաշրջանները Ռյազանի թիմերում հանդես եկել առաջին և երկրորդ լիգայում, իսկ 1996 թվականի գարնանը մեկ գավաթային հանդիպում անցկացրել Սմոլենսկի «Կրիստալում»։

1996 թվականին միացել է Մոսկվայի «Սպարտակին», եղել է թիմի երրորդ դարպասապահը Ալեքսանդր Ֆիլիմոնովից և Ռուսլան Նիգմատուլինից հետո և չի մասնակցել ոչ մի պաշտոնական հանդիպման։ «Ալանիայի» դեմ 1996 թվականի ոսկե խաղում եղել է պահեստային դարպասապահ։

Կարիերայի վերջում հանդես է եկել Մերձմոսկովյան սիրողական ակումբներում, իսկ 2002 թվականին մեկ հանդիպում է անցկացրել Հայաստանի առաջնությունում «Միկայի» կազմում։ Մարզական կարիերան ավարտել է 31 տարեկանում։

Կարիերան ավարտելուց հետո աշխատել է Մոսկվայի «Դինամոյում» որպես տեխնիկական տնօրեն։

Անձնական կյանք
--------------

Որդին՝ Գեորգին (ծնվ.՝ 1995) նույնպես զբաղվել է ֆուտբոլով, հանդես է եկել հարձակվողի դիրքում «Դինամոյի» պատանեկան թիմում և Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականում, բայց մեծահասակների մակարդակում չի խաղացել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Панайотиди выходил на поле вместе с Пантичем
3. ↑  Матч Текстильщик Км — Динамо-Газовик. footballfacts.ru
4. ↑  «Они могли сыграть в воротах «Спартака»». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 18-ին.
5. ↑  «Спартак» и ЦСКА проявляют интерес к Панайотиди-младшему

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballFacts.ru · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալավերդյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մեսրոպ Անդրեասի Ալավերդյան** (1918, Խնձորեսկ, Զանգեզուրի գավառ ), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ։

Կենսագրություն
--------------

1935 թվականին ավարտել է Գորիսի գյուղատնտեսական տեխնիկումը, երկու տարի աշխատել է արտադրության մեջ, 1937 թվականից անցել է մանկավարժական աշխատանքի Գորիսի շրջանի Տաթևի և Խնձորեսկի դպրոցներում։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին զորակոչվել է բանակ։ Սկզբում մասնակցել է ռազմական օբյեկտների կառուցման աշխատանքին Չելյաբինսկում, Կարագանդայում և Բալխաշում, որտեղ տեղադրվում էին ռազմաճակատից թիկունք էվակուացված գործարանները։

Կարճատև դասընթացներում սովորելուց հետո ստանում է ավագ սերժանտի կոչում և նշանակվում դասակի հրամանատար։ 1941 թվականի նոյեմբերին նրանց զորամասը տեղափոխվում է Լենինգրադի ռազմաճակատ՝ Վոլխովի ուղղությամբ։ Գերմանացիները մոտեցել էին Վոլխովհէկին և կարող էին այն պայթեցնել։ Նրանց դասակը մարտական խնդիր է ստանում՝ պաշտպանել հէկը, ականազերծել այն և թշնամուն ետ շպրտել։ Կատարվում է հրամանը։ Դասակի ամբողջանձնակազմը պարգևատրվում է «Խիզախության համար» մեդալով։ 1942 թվականի հունիսին վիրավորվում է։ Հետագայում մասնակցում է Բելոռուսիայի, մերձբալթյան հանրապետությունների և Լեհաստանի ազատագրմանը։ Մարտերով հասել է Գերմանիա։

1945 թվականի դեկտեմբերին զորացրվել է, վերադարձել հայրենի գյուղ և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի կենսաբանության և քիմիայի ֆակուլտետը։ Քսաներկու տարի անընդմեջ ղեկավարել է Խնձորեսկի դպրոցի աշխատանքները։

Պարգևատրվել է ութ մարտական մեդալներով, Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շնորհակալագրերով, «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Հ. Հարությունյան, Հ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասյան, Հայաստանի ուսուցիչները մեծ Հայրենականում, գիրք 2, Ե. «Լույս», 1982, էջ 13-14։
**Սիդնեյ Ապարեսիդո Ռամոս  դա Սիլվա**, առավել հայտնի է որպես **Սիդան** (պորտ.՝ Sidney Aparecido Ramos da Silva; Sidão, դեկտեմբերի 24, 1982(1982-12-24), Սան Պաուլո, Բրազիլիա), բրազիլացի հայտնի ֆուտբոլիստ,  «Սան Պաուլու» ակումբի դարպասապահ։

Կենսագրություն
--------------

Սիդանը «Կորինտիանս»  ֆուտբոլային դպրոցի սաներից  է։ 2001-2003 թվականներին հանդես էր գալիս «Տիմաու» ակումբի երկրորդ  թիմում,  բայց  երբ  դարպասապահը չկարողացավ դուրս գալ հիմնական  կազմ,  լքել է հարազատ ակումբը  եւ սկսել  է  հանդես գալ փոքր թիմերում, որպես կանոն, Սան Պաուլու  նահանգի  առաջնությունում։ 10 տարվա ընթացքում Սիդանը  փոխել է տասնյակ ակումբներում, սակայն  գործնականում  գրեթե ոչ մի տեղ  երկար  ժամանակ  չի  անցկացրել։   2008 թվականին  ֆուտբոլիստների պակասի պատճառով Սիդանը անցկացրել  է մեկ խաղ  A3  շարքի Լիգայում «Ունիոն Մոժիի» կազմում։

Սիդանի կարիերիայում ոչ մի ուշագրավ դեպքեր տեղի չունեցան, մինչև տեղափոխվեց «Օզասկու» ակումբ եւ միայն չորս տարի նա մնաց այդտեղ։ 2014 թվականին նա վարձով խաղացել է «Գուարատինգետում»։

Սան Պաուլու նահանգի առաջնության ժամանակ՝ 2016 թվականին, Սիդանը գերազանց է դրսևորել իրեն։ Համեստ «Օզասկուն» իր պատմության մեջ առաջին անգամ կարողացավ դուրս գալ առաջնության  եզրափակիչ։ Դրանից հետո 33-ամյա դարպասապահին  վերցրել է վարձակալությամբ բրազիլական ֆուտբոլի ավանդական ներկայացուցիչ «Բոտաֆոգոն»։

«Բոտաֆոգոյի» ավագը եղել է երկրպագուների կուռքը՝ Ջեֆերսոնը՝ Բրազիլիայի հավաքականի դարպասապահը։ Բայց հունիսին նա ստացել է շատ ծանր վնասվածք, որից հետո Սիդանը  դարձել է հիմնական դարպասապահը «Միայնակ աստղ»։ Մինչև տարեվերջ Բրազիլիայի առաջնությունում անցկացրել է 32 խաղ, երեք խաղ՝ Գավաթի խաղարկությունում։ Սեպտեմբերի 14-ին «Սանթոսի» դեմ խաղում Սիդանը վերջին րոպեներին վազեց դեպի մրցակցի տուգանային հրապարակ։ Վանդերլեյը կարողացել է հարվածել և անմիջապես դատավորը ավարտել է հանդիպումը։ Չնայած պարտությանը՝ (0:1), հանդիսատեսը Սիդանին դիմավորել է բուռն ծափահարություններով, և  Սիդանի  խաղը  նշել են նույնիսկ «Սանթոսի» ֆուտբոլիստները։

Տիտղոսներ ու ձեռքբերումները
---------------------------

* Սան Պաուլու նահանգի Սերիա B2-ի չեմպիոն (1) - 2004
* Ֆլորիդայի գավաթակիր (1) - 2017

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
3. 1 2 3  «Defesaças, dribles e dias de atacante: Sidão segue passos do ídolo Jefferson» (պորտուգալերեն). Globo. 2016 թ․ հուլիսի 7. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 11-ին.
4. ↑  «Que responsa, Sidão!» (պորտուգալերեն). qgnoticias.com. 2016 թ․ ապրիլի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 11-ին.
5. ↑  «Goleiro do Botafogo dá bicicleta no último lance e assusta rival» (պորտուգալերեն). UOL. 2016 թ․ սեպտեմբերի 14. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անձնագիրը ogol.com.br (պորտ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիդան (ֆուտբոլիստ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · Sambafoot · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) |

 |