recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Անդրեա Նիքս Ֆայն** (անգլ.՝ Andrea Nix Fine, 20-րդ դար, ԱՄՆ), ամերիկացի ռեժիսոր, որի *Inocente* ֆիլմը 2013 թվականին արժանացել է Օսկար մրցանակի՝ «Լավագույն վավերագրական ֆիլմ» անվանակարգում։ Նա ստեղծում է իր ֆիլմերն իր ամուսնու՝ Սին Ֆայնի հետ։ Ֆայներ ամուսինները 2007 թվականին *Պատերազմ/Պար* (անգլ.՝ War/Dance) ֆիլմով առաջադրվել են նաև 2007 թվականի Օսկարի մրցանակաբաշխությանը։ Ֆիլմը պատմում է երաժշտության ուժի մասին, որը փոխում է Ուգանդայի պատերազմական գոտում ապրող երեխաների կյանքը։ Նրանց HBO «Կյանքն ըստ Սեմի» վավերագրական ֆիլմը պարգևատրվել է Peabody և Էմմի մրցանակներով։ Նիքսը 1991 թվականին ավարտել է Քոլբի քոլեջը։

Կյանք և կարիերա
---------------

Նիքսը պարզել է ֆիլմագրության հանդեպ իր հետաքրքրությունն այն ժամանակ, երբ քոլեջի պրոֆեսորն առաջարկել է գրավոր աշխատանքի փոխարեն վավերագրական ֆիլմ նկարահանել։ Նկարահանման առաջին օրվանից հետո նա գիտակցել է, որ ֆիլմագրությունն այն է, ինչով ինքը ցանկանում է զբաղվել։ Քոլեջից հետո ունեցել է տարբեր աշխատանքներ, որոնց շնորհիվ կարող էր ավելի շատ բան իմանալ այս ոլորտի մասին։ Վաշինգտոնում, National Geographic-ում, նա հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն` Սին Ֆայնին։ Նիքսը շրջել է աշխարհում` ֆիլմեր նկարահանելու համար, մասնավորապես եղել է Նեապոլում, Կոստա Ռիկայում, Հյուսիսային բևեռային շրջանում։ Ըստ նրա, ինքն զբաղվում է մի բանով, որ սիրում է և որ «վավերագրական ֆիլմը հազվադեպ դուռ է բացում դեպի ուրիշների կյանքը»։

Ֆիլմագրություն
--------------

* *Պատերազմ/Պար* (անգլ.՝ War/Dance, 2007)
* *Լինդսի Վոնն. այս պահին* (անգլ.՝ Lindsey Vonn: In the Moment, 2011)
* *Inocente* (2012)
* *Կյանքն ըստ Սեմի* (անգլ.՝ Life According to Sam, 2013)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «*Inocente* wins Academy Award for Best Documentary (Short Subject)»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 11-ին։ Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 28  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «HBO: Documentaries – Life According to Sam – Home»։ hbo.com։ Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 14
3. ↑  White Tom։ «Meet the DocuWeek Filmmakers: Sean Fine and Andrea Nix Fine: 'War/Dance'»։ *Documentary.org*։ Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 14

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անդրեա Նիքս Ֆայն Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16196287x · ISNI: 0000000119389456 · LCCN: no2008131614 · SUDOC: 252746015 · VIAF: 120190396 · WorldCat VIAF: 120190396 |

 |
Ենիչերիների աղան
**Աղա** (օսման.՝ أغا թուրքերեն՝ ağa ադրբ.՝ ağa պարս.՝ آقا հին թյուրքերեն՝ аka — ավագ), Արևելքի մի շարք երկրներում (Օսմանյան կայսրություն, Սեֆյան Պարսկաստան և այլն) ավագներին դիմելու կարգ, որը ցույց է տալիս ավագի կոչումը և հռչակը։

Օսմանյան կայսրությունում այս կոչումը տրվում էր նաև հրամանատարներին, հատկապես ենիչերիների (yeniçeri ağası) և սիփահիների՝ (sipahi ağası), ինչպես նաև որոշ պալատային ծառայապետերի։ Ենիչերիների լիկվիդացումից հետո (1826 թ.) աղա էին անվանում օսմանյան բանակի կրտսեր և միջին կազմերի սպաներին։ Օսմանյան կայսրությունում շատ հաճախ «աղա» կոչումը տրվում էր նաև դատական ֆունկցիաներ իրականացնող անձանց, ինչպես նաև համայնքների ղեկավարներին։ Մոնղոլական որոշ ցեղախմբերում նույնպես կիրառվում է «աղա» տերմինը։

Ժամանակակից Թուրքիայում աղա կոչումը տրվում է հարուստ ագարակատերերին։ Հաճախ աղա կոչումը կցվում է նաև անձի անվանը։

Սեֆյան Պարսկաստանում, որպեսզի նշվի հարուստ անձի կամ ֆեոդալի բարձր դիրքը, փաստաթղթերում և աղբյուրներում հոգնակի թվով նշվում է աղալար (ağalar) եզրույթը։

Ինչպես նաև «աղա» տերմինը մի շարք թյուրքալեզու ազգերի մոտ նշանակում է «ավագ եղբայր» կամ էլ «հորեղբայր» (եթե «հորեղբայրը» տարիքով մեծ չէ, ապա հաճախ կիրառվում է նաև «կոկե» տերմինը) և օգտագործվում է՝ բնորոշելու առկա հարգանքը ավագների նկատմամբ։

Նախասովետական հայ իրականության մեջ՝ գյուղատեր, կալվածատեր, ինչպես նաև ունևոր մարդկանց դիմելու ձև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Online Etymology Dictionary»։ *Etymonline.com*։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 30
2. ↑  Петрушевский И. П. Очерки по истории феодальных отношений в Азербайджане и Армении в XVI — начале XIX вв. Стр.51

Արտաքին հղումներ
----------------

* И.П. Петрушевский «Очерки по истории феодальных отношений в Азербайджане и Армении в XVI - начале XIX вв.»

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տես՝ ***agha*** Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Treccani |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 237)։*  |
**Ամասիայի աղբյուր N2**, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում, որը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Ամասիա գյուղից 1.5 կմ հարավ-արևմուտք, Ախուրյան գետի կիրճի ձախ ափին, ծովի մակարդակից 1750 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
* Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին»։ *www.arlis.am*։ 14 oգոստոսի 2008 թվական։ Վերցված է 2015-11-30
2. ↑  «Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության նախարարություն, Բնության հուշարձանների ցանկ»։ *www.mnp.am*։ Վերցված է 2015-11-30
**Անդրեյ Եվգենևիչ Եսիպենկո** (ռուս.՝ Андрей Евгеньевич Есипенко, մարտի 22, 2002(2002-03-22), Նովոչերկասկ, Ռոստովի մարզ, Ռուսաստան), ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր։ 2012 թվականի Եվրոպայի 10 տարեկանների շախմատի առաջնության հաղթող, 2017 թվականի Եվրոպայի ու աշխարհի մինչև 16 տարեկանների շախմատի առաջնության հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 2002 թվականին։ Շախմատ խաղալ սովորեցրել է հայրը՝ 5 տարեկանից։ 7 տարեկանում Անդրեյն արդեն հաղթում էր հորը։ Առաջին դասարանից մասնակցել է մրցումների և հաղթել բարձր տարիքակիցների։
2018 թվականի հունվարից ապրում է Խիմկի քաղաքում։

Շախմատային կարիերա
------------------

2012 թվականին Եսիպենկոն դարձավ Եվրոպայի 10 տարեկանների շախմատի չեմպիոն։ Նա 2013 թվականին ստացավ ՖԻԴԵ-ի վարպետի կոչում։ 2017 թվականին նա լրացրեց գրոսմայստերի 3-րդ նորմը և 2018 թվականի ապրիլին ՖԻԴԵ-ի կողմից ստացավ այդ տիտղոսը։ Նույն թվականի մայիսի 30-ից մինչև հունիսի 10-ը մասնակցել է Եվրոպայի շախմատի անհատական առաջնությանը։ Նա վաստակել է 6½ միավոր 11 հնարավորից (+4–2=5): Նրա վարկանիշը հասավ 2618։ 2017 թվականին նա հաղթել է Եվրոպայի և աշխարհի 16 տարեկանների առաջնությունում։

Նա 2017 թվականի դեկտեմբերին մասնակցել է արագ շախմատի աշխարհի առաջնությանը, վաստակել է 7½ միավոր 15 հնարավորից՝ հասցնելով վարկանիշը 2622-ի։ Մրցաշարի ընթացքում նա գեղեցիկ հաղթանակ է տարել Սերգեյ Կարյակինի հետ խաղում Նա մասնակցեց շախմատի աշխարհի բլից առաջնությանը, 138 մասնակցիցների մեջ գրավելով 41-րդ տեղը՝ վաստակելով 11½ միավոր 21 հնարավորից։

2018 թվականի փետրվարին Եսիպենկոն մասնակցել է «Աերոֆլոտ Օփեն» մրցաշարին։ Նա զբաղեցրեց 57-րդ տեղը՝ վաստակելով 4 միավոր 9 հնարավորից (+ 1-2 = 6): 2018 թվականի մարտին նա մասնակցեց շախմատի Եվրոպայի անհատական առաջնությանը։ Նա զբաղեցրեց 48-րդ տեղը, վաստակելով 7 միավոր 11 հնարավորից (+ 4-1 = 6):

Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր
-------------------------------

**Էլոյի վարկանիշի փոփոխություններ**| 
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  ratings.fide.com
3. ↑  «Андрей Есипенко — биография шахматиста, лучшие партии, видео»։ *chesswood.ru* (ru-RU)։ Վերցված է 2018-08-13
4. ↑  ։Sergey Karjakin vs Andrey Esipenko
5. ↑  Էլոյի վարկանիշը ՖԻԴԵ ցանկերից։ Աղբյուրներ՝ fide.com, benoni.de, olimpbase.org
6. ↑  *Տեխնիկական խնդիրների պատճառով աղյուսակը ժամանակավորապես չի աշխատում։*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անդրեյ Եսիպենկո շախմատիստի էջն ու խաղերը Chessgames.com կայքում
* Андрей Есипенко — надежда российских шахмат

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · ՌՇՖ · ՖԻԴԵ |

 |
**Всё могут короли** (*Ամեն ինչ կարող են արքաները*), երգ երգչուհի Ալլա Պուգաչովայի երգացանկից՝ գրված Բորիս Ռիչկովի կողմից Լեոնիդ Դերբենյովի խոսքերով։ Երգչուհու երգացանկում է հայտնվել 1976 թ․։ 1977 թ․ երգը ձայնագրվել է ստուդիայում, իսկ 1978 թ․ ներառվել է երգչուհու Зеркало души առաջին սոլո ալբոմում։ 1978 թ․ օգոստոսին այս երգի կատարմամբ Պուգաչովան հաղթեց (գրան պրի Янтарный соловей) Սոպոտում կայացած Интервидение-78 II միջազգային մրցույթում։

Երգի մասին
----------

Երգն առաջին անգամ կատարվել է Կոնստանտին Օրբելյանի ղեկավարությամբ (1976 թ․ հոկտեմբեր-դեկտեմբեր) Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբում աշխատած տարիներին, այնուհետև 1977-1984 թթ․ համերգների ժամանակ։

Երգի համամիութենական պրեմիերան կայացել է 1976 թ․ նոյեմբերի 10-ին։

Այնուհետև երգը հնչել է 1978 թ․ հունվարի 1-ին՝ «Голубой огоньок» հեռուստածրագրում։

Երգի նշանակությունը
-------------------

Ինչպես նշել է Ա․ Բելյակովը, Миллионом алых роз երգի հետ եղավ նույն բանը, ինչ Арлекино երգի հետ 1975 թ․։ ․․․ Պուգաչովայի կատարմամբ այս երգը ․․․ դարձավ երգչուհու յուրատեսակ այցեքարտը Арлекино ու Всё могут короли երգերից հետո, երգեր, որոնք համազգային հռչակ բերեցին երգչուհուն։

Ձայնագրության մասնակիցներ
-------------------------

### Երաժիշտներ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Հիմնական վոկալ՝ | Ալլա Պուգաչովա | 8 |
| Բեք վոկալ՝ | «Ритм» վոկալ-երաժշտական անսամբլ, ղեկավար՝ Ալեքսանդր Ավիլով | 8 |
| Նվագակցություն՝ | «Ритм» վոկալ-երաժշտական անսամբլ, ղեկավար՝ Ալեքսանդր Ավիլով | 8 |
| Վերադաշնակում՝ | Ալեքսանդր Ավիլով | 8 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Пугачева Алла «Все могут короли»» (ռուսերեն)։ www.karaoke.ru։ Վերցված է 2017-11-13
2. ↑  *Беляков А.О.* Алла Пугачёва. — М.: Молодая гвардия, 2009. — (ЖЗЛ: Биография продолжается). — ISBN 978-5-235-03230-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Всё могут короли».(չաշխատող հղում)
* Где впервые прозвучала песня Пугачевой «Всё могут короли»?
**«Աղավնին կանաչ ոլոռով»** (ֆր.՝ Le Pigeon aux petits pois), իսպանացի և ֆրանսիացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի նկարը, որը կուբիզմի դասական օրինակ է։ Վրձնվել է 1911 թվականին յուղաներկով կտավի վրա։ Մինչև 2010 թվականի մայիսի 20-ը գտնվել է Փարիզի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ Չափսերն են՝ 65 × 54 սմ։

Նկարագրություն
--------------

Նկարի սյուժեն բավականին խառնաշփոթ է, և կտավի վրա դժվար է ճանաչել ինչ-որ առարկա։ Բազմատեսակ ուղղանկյունների, գծերի և աղեղների մեջ կտավի վերին աջ անկյունում լավ երևում է միայն «Café» բառը։ Նկարի երկրաչափական կենտրոնին մոտ սեղանին դրված է ուտեստ՝ պատրաստված աղավնուց։ Կարելի է նկատել թռչնի վերև տնկված ճանկը և ափսեում գտնվող կանաչ ոլոռները։ Նկարում գերակշռում է շագանակագույնը, որը տեղ-տեղ ուժեղանում է և գրեթե աննկատ է դառնում կտավի եզրերում։

Գողություն թանգարանից
---------------------

2010 թվականի մայիսի 20-ին Փարիզի ժամանակակից արվեստի թանգարանից գողացվել են հինգ գլուխգործոցներ՝ Անրի Մատիսի, Ամեդեո Մոդիլիանիի, Ֆերնան Լեժեի, Ժորժ Բրաքի և Պաբլո Պիկասոյի, որոնց թվում էր «Աղավնին կանաչ ոլոռով» նկարը։ Երեք պահակները, որոնք նույն գիշերը գտնվում էին ծառայության մեջ, ոչինչ չէին տեսել, դրա համար էլ չէին արձագանքել, մինչև առավոտյան 6:50 չէին նկատել կոտրված պատուհանը և կոտրված կողպեքը։ Թանգարանի ազդանշանային համակարգի տեխնիկական խափանումը հայտնաբերվել էր դեռևս մարտի 30-ին, սակայն այն պատշաճ կերպով չէր վերանորոգվել։ Տեսադիտարկման համակարգն աշխատել էր, և գիշերային կադրերում երևում էր, թե ինչպես է դիմակով տղամարդը կոտրում պատուհանը, քայլում թանգարանի միջանցքներով և պատից հանում նկարները։ Շուտով հանցագործին ձերբակալել են։ Նա հաստատել է, որ գողացել է նկարները, սակայն խուճապի մեջ դրանք նետել է աղբարկղը։ Ոստիկանները խուզարկել են նշված աղբարկղը, սակայն այնտեղ նկարներ չեն գտել։ Հանցագործության համար գողը դատապարտվել է 8 տարվա ազատազրկման։ Թեև նա միայնակ էր գործել, քննիչները ենթադրում էին, որ գողությունը պատվիրված էր։ Նրանք չեն հավատացել աղբամանի հետ կապված տարբերակին։ Չնայած նրան, որ ֆրանսիական արվեստի աշխարհը քաղաքավարի կերպով խնդրել է հանցագործներին վերադարձնել գլուխգործոցները թանգարան, նկարները դեռևս չեն հայտնաբերվել։ Գողացված նկարների ընդհանուր արժեքը կազմում էր 123 միլիոն դոլար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Le pigeon aux petits pois»։ WIKIDATA։ Վերցված է 2020-01-26
2. ↑  «The French job – Paris art theft carried out by lone robber»։ The Guardian։ Վերցված է 2020-02-26
3. ↑  «Did this Picasso painting end up in a Paris trashcan?»։ History collection։ Վերցված է 2020-02-26
4. ↑  «Five masterpieces stolen from Paris modern art museum»։ BBC. NEWS։ Վերցված է 2020-02-26
**Բյոե Անեթե** (նորվ.՝ Anette Bøe, նոյեմբերի 5, 1957(1957-11-05), Լարվիկ, Վեստֆոլ, Նորվեգիա), նորվեգացի դահուկորդուհի, օլիմպիական խաղերի մեդալակիր, աշխարհի եռակի չեմպիոն, աշխարհի գավաթի մրցանակակիր։

Աշխարհի գավաթում Բյոեն առաջին անգամ հանդես է եկել 1982 թվականին, այդ նույն թվականին էլ տարել է իր առաջին հաղթանակը աշխարհի գավաթում։ Աշխարհի գավաթում ունի ընդամենը 8 հաղթանակ։ 1984 թվականից 1985 թվականների մրցաշրջանում Նյոեն հաղթանակել է աշխարհի գավաթի ընդհանուր հաշվարկում,  21 միավորով առաջ անցնելով երկրորդ տեղը զբաղեցրած Գրեթե Ինգեբորգ Նյուքքելմոին։

1980 թվականին Լեյք Փլեսիդում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում, էստեֆատային մրցավազքում նվաճել է բրոնզե մեդալ, ինչպես նաև զբաղեցրել է 24-րդ տեղը 5 կմ մրցավազքում։

1988 թվականի Կալգարիում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում, 20 կմ մրցավազքում զբաղեցրել է 20-րդ տեղը։

Աշխարհի առաջնություններում նվաճել է երեք ոսկե, երկու արծաթե և մեկ բրոնզե մեդալներ, ավելի հաջող ելույթ է ունեցել 1985 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որտեղ նվաճել է չորս մեդալ, այդ թվում երկու ոսկե։

Բացի դահուկային մրցավազքից, մասնագիտացած է նաև հոկեյի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  Les-Sports.info
3. 1 2  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
4. ↑  «Бёэ, Анетте - Юнионпедия»։ *ru.unionpedia.org* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2018-03-29

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բյոե Անեթե
* Բյոե Անեթե Archived 2009-01-06 at the Wayback Machine.
**Ամանորն Իտալիայում** (իտալ.՝ Capodanno, թարգմանվում է որպես «տարվա գլուխ», նաև հայտնի է որպես Սուրբ Սիլվեստերի ընթրիք), տոն, որը նշվում է իտալացիների կողմից՝ համապատասխան գրիգորյան օրացույցի, մեկնարկում է դեկտեմբերի 31-ի լույս հունվարի 1-ի գիշերը։

Տոնի նկարագրում
---------------

Իտալիայում Ամանորն ընդունված է նշել փողոցում, որտեղ անցկացվում են ժողովրդական տոնախմբություններ։ Դեկտեմբերի 31-ի գիշերը քաղաքի կենտրոնում տոնի մասնակիցները սկսում են զբոսնել պողոտաներով, ավտոմեքենաների շարժը քաղաքում դադարում է։ Իտալացիները սիրում են դիմավորել Նոր տարին՝ հին տարում խմելով «Պրոսեկո» գինին եկող տարվա երջանկության համար։ Հռոմի Ժողովրդական հրապարակում ամանորյա ներկայացում է կազմակերպվում, որն ուղեկցվում է հրավառությամբ, լուսաերաժշտական ներկայացումներով։ Հանրահայտ հռոմեական ավանդույթն ասում է, որ Ամանորին երջանիկ կդառնա նա, ով Նոր տարվա գիշերը կթռչի կամրջից Տիբր գետ։ Բայց ամենաիտալական ամանորյա սովորույթը պատուհաններից հին իրերը (հագուստ, կահույք, կենցաղային իրեր և այլն) փողոց նետելն է։ Ենթադրվում է, որ նոր տարում երջանիկ կդառնա նա, ով կկարողանա ավելի մեծ թվով հին իրերից ազատվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Capodanno или Новый год по-итальянски»։ *www.studyitalian.ru*։ Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 1
**Բուրաստան մանկանց**, կիսամսյա պատկերազարդ մանկապատանեկան հանդես։ Լույս է տեսել 1882-1893 թվականներին, Կոստանդնուպոլիսում։ 1889 թվականից վերանվանվել է «Ծաղիկ մանկանց»։

Կազմ
----

Խմբագիրներ՝ Կ․ Կարակյուլյան, Ստեփան Տեովլեթյան, Միհրան Ասքանազյան։
Հրատարակիչ՝ Նշան Պերպերյան։

Աշխատանքներ
-----------

«Բուրաստան մանկանցը» մանկական, գրական–գեղարվեստական ստեղծագործություններին զուգահեռ տպագրել է արվեստին, առողջապահությանը, բժշկությանը նվիրված գիտահանրամատչելի հոդվածներ, գրախոսություններ, հիշատակություններ նշանավոր անձանց մասին, առաջարկել մաթեմատիկական խնդիրներ։

Հանդեսի հրատարակմանն աջակցել են Մատթեոս Մամուրյանը, Ռեթեոս Պերպերյանը, Սմբատ Փանոսյանը, Արշակ Չոպանյանը, Եղիա Տեմիրճիպաշյանը և ուրիշներ։

Թղթակցել են Կ․ Պոլսի, Զմյուռնիայի և այլ շրջանների հայ դպրոցականները։

Զգալի է «Բուրաստան մանկանցի» (1882–1888) և «Ծաղիկ մանկանց» (1889–1893) հանդեսների դերը հայ մանուկների կրթության ու դաստիարակության և այդ շրջանակներում՝ նաև հայ մանկական գրականության զարգացման գործում։

«Բուրաստան մանկանց»-ի էջերում պարբերաբար տպագրվող բանահյուսական նյութերը՝ առածների, ասացվածքների, հեքիաթների, զրույցների մեծ մասը նույնպես թե՛ ուսուցողական-դաստիարակչական, թե՛ ճանաչողական արժեք ունեն և ինչպես նշել է Խաժակ Գյուլնազարյանը, դրանք, հատկապես առածներն ու ասացվածքները, ի մի հավաքելու դեպքում «հնարավոր կլիներ կազմել մի բավական խոշոր ժողովածու, որ որոշակի պատկերացում կտար արևմտահայ իրականության մեջ անցյալ դարի վերջերին տարածված… այդ բանահյուսական-ժողովրդական ստեղծագործությունների հիմնական ուղղության և գեղարվեստական առանձնահատկությունների մասին»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   ԱՐԵՎՄՏԱՀԱՅ ՄԱՆԿԱՊԱՏԱՆԵԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ
ՈՒՐՎԱԳԻԾ, ԼՅՈՒԴՎԻԳ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ, Պատմա-բանասիրական հանդես
2. ↑  «Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ԲՈՒՐԱՍՏԱՆ ՄԱՆԿԱՆՑ»։ Վերցված է 2022-12-16
3. ↑  «Համահայկական թվանշային գրադարան»
4. ↑  Խ. Գյուլնազարյան. Ակնարկներ հայ մանկական գրականության պատմության, էջ 75։ 10 «Բյուզանդիոն», 1907, −3154, էջ 1

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 617)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սիմոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտուշ Վլադիմիրի Սիմոնյան** (հունիսի 2, 1960(1960-06-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), արևելագետ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Արտուշ Սիմոնյամը ծնվել է 1960 թվականի հունիսի 2-ին Երևանում։ 1982 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ Ստացել է արևելագետի որակավորումը։ 1981-1982 թվականներին աշխատել է Ալժիրի Հանրապետությունում ռազմական թարգմանիչ, 1982-1984 թվականներին Ե.Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում` ավագ գիտաշխատող։ 1984-1988 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի հրահանգիչ, իսկ 1988-1996 թվականներին` Քանաքեռի կարի ֆաբրիկայի փոխտնօրեն։ 1996-1998 թվականներին եղել է «Հայկական ավիաուղիներ» ավիաընկերության ներկայացուցիչ Մոսկվայում, 1998-2003 թվականներին՝ փոխտնօրեն։ 2003 թվականի մայիսի 25-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր 5 ընտրատարածքից։

Եղել է Ազգային Ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2006 թվականի հուլիսի 22-ից եղել է ՀՀԿ անդամ։

Անձնական Կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am»։ *www.parliament.am*։ Վերցված է 2021-01-13
2. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am»։ *www.parliament.am*։ Վերցված է 2021-01-13
3. ↑  «Симонян Артуш Владимирович — Энциклопедия фонда «Хайазг»»։ *ru.hayazg.info*։ Վերցված է 2021-01-13
4. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am»։ *www.parliament.am*։ Վերցված է 2021-01-13
**Ամմանի հռոմեական թատրոն** (արաբ․՝ المدرج الروماني‎‎), 2-րդ դարի հռոմեական թատրոն, որը տեղավորել է շուրջ 6000 հանդիսականի։

Ներկայումս հանդիսանում է Հորդանանի մայրաքաղաք Ամմանի գլխավոր ճարտարապետական հուշարձաններից մեկը, որը կառուցվել է դեռևս այն ժամանակ, երբ քաղաքը հայտնի էր *Ֆիլադելֆիա* անվանումով։

Պատմություն
-----------

Ամմանի հռոմեական թատրոնը կառուցվել է 2-րդ դարում՝ Հռոմի կայսր Անտոնինոս Պիոսի կառավարման տարիներին (138-161 թվականներ)։ Այդ ժամանակի համար խոշոր հանդիսացող այս թատրոնը կարող էր տեղավորել մոտ 6000 մարդ։

Թատրոնը բաժանված է երեք հորիզոնական հատվածների։ Կողմնային մուտքերը համեմատաբար ավելի բարձրադիր են, քան ետին մուտքերը։ Այս մուտքերի ետևում ներկայումս գործում է Հորդանանի ավանդույթների թանգարանը, իսկ մյուս կողմում՝ Հորդանանի ժողովրդական թանգարանը։

Թատրոնի ամենաբարձր հատվածը հայտնի է *«աստվածների կամար»* անվանումով։ Ներկայումս թատրոնն օգտագործվում է, որպես մշակութային միջոցառումների անցկացման վայր։ Այստեղ են հյուրընկալվել Ամմանի գրքի միջազգային մարաթոնը, Ամմանի մարաթոնի մրցանակաբաշխության արարողությունը, ինչպես նաև մի շարք երաժշտական միջոցառումներ։

Տես նաև
-------

* Ամֆիթատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ամմանի հռոմեական ամֆիթատրոն, Հորդանան»։ *Lonely Planet* (անգլերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 12

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ամմանի հռոմեական թատրոն** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 

  **Հորդանան**   **Մերձավոր Արևելք**   **Ճարտարապետություն**
 |
**Արցախա-մերձդնեստրական հարաբերությունները** երկկողմ են Արցախի Հանրապետության և Մերձդնեստրի չճանաչված հանրապետությունների միջև։ Երկու երկրները պաշտոնապես դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին 2001 թվականի հուլիսի 4-ին և ներկայումս ճանաչում են միմյանց անկախությունը։ Երկու պետություններն էլ հանդիսանում են ժողովրդավարության և ազգերի իրավունքների համայնքի անդամներ։

Պատմություն
-----------

2001 թվականի հուլիսի 4-ին երկու երկրներն էլ Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտում ստորագրեցին Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության և Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության միջև համագործակցության և խորհրդակցությունների մասին արձանագրությունը։

2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին Մերձդնեստրի պատվիրակությունն այցելել է Արցախի Հանրապետություն։ Կրկին Ստեփանակերտում Մերձդնեստրի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Ցուրկանը հանդիպեց Արցախի պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանին, որտեղ երկու երկրների միջև ստորագրվեց առևտրային համաձայնագիր։

2020 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Մերձդնեստրի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ հուսով է, որ լուծում կգտնվի 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական հակամարտության համար, որը բախվում է Ադրբեջանին ընդդեմ Հայաստանի և Արցախի։ Այն դատապարտում էր ռազմական գործողությունները և կարեկցանք էր հայտնում Արցախի եղբայրական ժողովրդին և հիացում Հայաստանի և Արցախի բնակչության արիության և հաստատակամության համար։ Ավելի ուշ՝ հոկտեմբերի 3-ին, հայտարարվեց, որ Մերձդնեստրը կբացի ֆինանսական օգնության հիմնադրամ Արցախի համար։ Այն սկսել է երկրի հայ փոքրամասնությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Protocol on Cooperation and Consultations between the Ministry of Foreign Affairs of the Pridnestrovien Moldavian Republic and the Ministry of Foreign Affairs of the Nagorno-Karabakh Republic»։ Ministry of Foreign Affairs։ 2001 թ․ հուլիսի 4
2. ↑  «Вице-спикер парламента Абхазии: Выборы в НКР соответствуют всем международным стандартам»։ *Ararat Online* (ռուսերեն)։ 2010 թ․ մայիսի 24
3. ↑  Jacobs Frank (2012 թ․ մայիսի 22)։ «Transnistrian time-slip»։ *The New York Times – The Opinion Pages*
4. ↑  «Правительства Приднестровья и Арцаха учредили торговые представительства»։ *Novosti Pridnestrovya* (ռուսերեն)։ 2020 թ․ նոյեմբերի 23
5. ↑  «Глава МИД Приднестровья поддержал коллегу из Нагорного Карабаха»։ *EADaily* (ռուսերեն)։ 2020 թ․ սեպտեմբերի 28
6. ↑  «The Pridnestrovian MFA's statement on the armed conflict escalation between Azerbaijan and the Republic of Artsakh»։ Ministry of Foreign Affairs։ 2020 թ․ սեպտեմբերի 28
7. ↑  «В Приднестровье создадут Фонд помощи Арцаху»։ *Novosti Pridnestrovya* (ռուսերեն)։ 2020 թ․ հոկտեմբերի 3
**Ամոնիկաջուր**, ամոնիակի ջրային լուծույթը, հեղուկ ազոտային պարարտանյութ։

Ջրային լուծույթում ամոնիակը ապապրոտոնացնում է ջրի մի փոքր մասը՝ առաջացնելով ամոնիում և հիդրօքսիդ՝ ըստ հետևյալ հավասարակշռության․

NH3 + H2O ⇌ NH+  
4 + OH−

Նկարագրություն
--------------

Սուր հոտով, անգույն կամ դեղնավուն հեղուկ է, պարունակում է 16,5-20,5% N, հողը նախ հիմնայնացնում է, ապա՝ թթվեցնում, գոլորշիների ճնշումը՝ 0,15 մթնոլորտ 40C° ջերմաստիճանում։ Ստանում են ամոնիակը ջրում լուծելով։ Կիրառում են բոլոր տիպի հողերում տարբեր մշակաբույսերի համար և որպես հիմնական, և որպես նախացանքային պարարտանյութ, նաև կերերի ամոնիակավորման համար։

Անվտանգություն
--------------

Ամոնիակի ջուրը թունավոր նյութ է։ ԳՕՍՏ 12.1.007-76-ի համաձայն՝ ամոնիակային ջուրը պատկանում է թունավոր ցածր վտանգավոր նյութերին՝ ըստ օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանի՝ 4-րդ վտանգի դասի։

Ունի ընդգծված այրող և գրգռիչ ազդեցություն, վնասակար ազդեցություն ունի կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։

Սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան՝ 20 մգ/մ³, միջին մահացու չափաքանակը առնետների համար՝ 100-200 մգ/կգ

Կիրառություն
------------

Սննդի արդյունաբերության մեջ գրանցված է որպես **E527** սննդային հավելում։ Գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվում է որպես պարարտանյութ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  name= Water
2. ↑  name= 12.1.007-76. ССБТ. Вредные вещества. Классификация и общие требования безопасности
3. ↑  name= 12.1.005-76. Воздух рабочей зоны. Общие санитарно-гигиенические требования
4. ↑  «Аммиачная вода»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-03-10-ին։ Վերցված է 2013-03-05

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | KEGG |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4142214-4 · Microsoft: 2777879272 |

 |
**«Անհանգիստ ձիեր»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի ստեղծած սիմվոլիստական ներշնչված այլաբանության շարք, նկարչի ներքին հոգեվիճակի անհանգիստ ու նյարդային, խիստ սուբյեկտիվ ու մարգարեական գեղարվեստական կենդանագրություն։

Պատմություն
-----------

Իսաբեկյանի «Անհանգիստ ձիեր» շարքը ընդհանրացված այլաբանական զարգացում ունի։ Նկարչի վկայությամբ ձիերը հենց ինքն է։
Բացի այդ, նա շարքը կապում է ևս մեկ գաղափարի հետ՝ երիտասարդության պայքարելու, մաքառելու, առհասարակ ձգտումների հետ, որ իր խորին համոզմամբ կախված չէ որևէ ժամանակի բարդ իրավիճակներից։

Նկարագրություն
--------------

Իսաբեկյանի «ձիերը» դուրս են ժամանակի քաղաքական, սոցիալ-հասարակական կոնկրետությունից, ունեն պայքարի ու վեհացման գաղափարական լայն ընդհանրացման կերպարա-պատկերային փոխաբերական, այլաբանական բնույթ, իսկ անձնավորված կերպարա-գեղանկարչական պլաստիկան դինամիզմի, ուժի, պայքարի գաղափարների դրսևորման փայլուն հնարավորություն է ընձեռում վարպետին։ Հեղինակը նախընտրում է ուղղաձիգ կոմպոզիցիոն կտավներ, որոնք էլ ավելի են ընդգծում նեղ տարածականությունը, ձիերի, երիտասարդների ֆիգուրատիվ լուծումները վերածում գեղանկարչական պլաստիկայի գունա-ծավալային հյուսվածքի, կարծես հնարավոր դարձնում ամենատարբեր դիտակետերից ըմբոշխնելու կոմպոզիցիոն-կերպարային դոմինանտ հանդիսացող նժույգների արտիստական նրբագեղությունը, գունային, լուսաստվերային, ֆակտուրային շոշափելիությունը։ Ձիերի սմբակների անկանոն դոփյունը ստեղծում է լսողական դղրդոցի պատրանք, ուժգնացնում է տագնապի տպավորությունը, սրում ընդհանուր դինամիզմը։ Բնությունն ամայի է, վայրի, լի անհանգիստ հույզով։ Սմբակների տակ ասես մոլեգնում է երկրակեղևն իր հողածածկույթով, երկնքում՝ ողջ մթնոլորտի ամպա-օդային զանգվածը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Էդ. Իսաբեկյան 1914-2007. Արազի ափին. «Անհանգիստ ձիեր» շարքից. 1991, կտավ ստվարաթղթի վրա, յուղաներկ, 70 x 50 ԸՀ / On the Araz bank (From the Series Restless Horses), FC | Eduard Isabekyan»։ *eduardisabekyan.com* (en-US)։ Վերցված է 2018-04-21
2. ↑  «Էդ.Իսաբեկյան 1914-2007. Արազի ափին, էսքիզ. 1993, թուղթ, մատիտ, 30×42, ԸՀ / On the Araz bank, FP | Eduard Isabekyan»։ *eduardisabekyan.com* (en-US)։ Վերցված է 2018-04-21
3. ↑  Գետափին (1975)
4. ↑  Արազի ափին (1974)
5. ↑  Беспокойные кони, цикл картин

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ |
| --- |
|  |
| 
* Բնանկար: Մախինջաուրի
* Ավարայրի ճակատամարտը
* Պատանի Դավիթ
* Պատասխան Հազկերտին
* Աշտիշատի ժողովը
* Վարդանանք
* Դուրս տաճարից
* Ձեր կենացը
* Ակսել Բակունց
* Իգդիրի երևելիները. Թաղում Իգդիրում
* Իգդիրյան նախաճաշ
* Աբովյանը Արարատի բարձունքներում
* Ակադեմիկոս Գամսախուրդիայի դիմանկարը
* Դավիթ Բեկ
* Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը
* Երեկոն այգում
* Ծերունու առավոտը
* Ծովինար
* Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը (կտավ)
* Հարսանյաց երթ Կողբից Իգդիր
* Հորովել
* Մոր դիմանկար
* Մայրս և ես
* Անհանգիստ ձիեր (նկարաշար)
* Արտավազդի կործանումը (կտավ)
* Սայաթ-Նովա
* Անդորր. Բնության գրկում
* Տանյա
* Նավզիկե
* Գիշերային Աշտարակ
* Վրացի ծերուկը
* Հեռացողը
* Գնչուհին թութակով
* Առևանգումներ
* Բնորդուհին (Արվեստանոցում)
* Ոտքդ զգույշ դիր հողին
* Բանջարանոցում
* Այդ տղաները
* Չվերադարձան
* Մթնշաղ
* Ինքնանկար
* Տաճկահայաստանում

 |  |

 |
**Ամուրիների օր** (չինարեն՝ 光棍节), չինական ժամանակակից տոն, որը նշվում է նոյեմբերի 11-ին։ Նվիրված է այն մարդկանց, որոնք ամուսնացած չեն։

Ծագում
------

Սկսել է տոնվել 20-րդ դարի 90-ականներին Նանկինի տարբեր համալսարաններում։ Ստացել է «Ամուրիների օր» անվանումն այն պատճառով, որ անցկացման ամսաթիվը (11.11) կազմված է 4 մեկերից, որոնք խորհրդանշում են զույգ չկազմած մարդկանց։ Չինաստանում լուրջ են վերաբերում թվերի զորությանը և համարվում է, որ տարվա ընթացքում հենց այդ օրն է բարենպաստ նոր ծանոթություններ հաստատելու և հարաբերություններ սկսելու համար։ Կրթությունն ավարտելուց հետո երիտասարդ ուսանողները տարածեցին այս տոնը հասարակության մեջ։ Այսօր Ամուրիների օրը առանձնահատուկ օր է բոլոր չամուսնացած երիտասարդների համար։

Տոնում
------

Տոնը նշելու ամենահայտնի ձևը միակ ընկերոջ հետ ճաշելն է, սակայն կարևոր է, որ յուրաքանչյուրը ցույց տա իր անկախությունը։ Նաև մարդիկ այն նշում են երեկույթների ժամանակ կույր հանդիպումներով, որպեսզի հրաժեշտ տան ամուրի կյանքին։

### Զանգվածային տոնավաճառ

Վերջին տարիներին միտում է ձևավորվել, որ շատ չինական առևտրական կենտրոններ իրենց մեծ զեղչերը հարմարեցնում են այս չինական կախարդական տոնի հետ։ Եվ այժմ Չինաստանում նոյեմբերի 11-ը դարձել է հայտնի ամերիկյան «սև ուրբաթին» համարժեք։ Եվ զարմանալի չէ, որ այդ օրը ավանդական կայուն զեղչերի հետ կարող են հանդիպել նաև անհավանական առաջարկներ։ 2013 թ. առանձնացավ նրանով, որ ամենահաջողակ գնորդներին հնարավորություն տրվեց գնելու մեկ շիշ բարձր կարգի չինական «Մաոտայ» օղի ընդամենը մեկ յուանով, ընդ որում սովորաբար դրա մանրածախ գինը հասնում է մինչև 2 000 յուանի, որը հավասար է ավեի քան 300 ամերիկյան դոլլարի։ Այժմ բացի չինական ընկերությունները այդ օրը զեղչեր են տրամադրում նաև շատ արևմտյան և ամերիկյան ընկերություններ՝ հնարավորություն տալով ձեռ բերելու իրենց ֆիրմայի ապրանքներ համացանցի միջոցով։ Այդպիսի արտասահմանյան արտադրողներից են՝ Procter & Gamble, Adidas, Nike, Unilever և այլն։

Տես նաև
-------

* Սև օր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Alibaba в первые 12 часов Дня холостяка продала товаров на 9 миллиардов долларов»։ lenta.ru։ Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 11
**Ամֆիլոխիա** (հուն․՝ Αμφιλοχία), փոքր քաղաք Հունաստանում, Էտոլիայի և Ակարնանիայի հյուսիս-արևմտյան մասում։ Քաղաքը գտնվում է ամֆիթատրոնում ՝ Ամվրակիկոս ծովածոցի Ամֆիլոհիա (Կարվազարա) ծովածոցի հարավային ափին գտնվող բլրի լանջին, ծովի մակարդակից 14 մետր բարձրության վրա։ Ամփիլոքիայի մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնը՝ Էտոլիայի և Ակարնանիայի ծայրամասայինը միավորում է ՝ Արևմտյան Հունաստանի ծայրամասում։ Բնակչության թիվը ըստ 2011 թվականի ՝ 3817 մարդ։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը գտնվում է ռազմավարական դիրքում, քանի որ դա արևմտյան կենտրոնական Հունաստանից դեպի Էպիրոս տանող արևմտյան Հունաստանի միակ երթուղին է (բացառությամբ Ակտիոն-Պրեվեզա ժամանակակից ստորջրյա թունելի)։

1908 թվականին քաղաքը կոչվել է **Կարվասարազ** (հուն․՝ Καρβασαράς), իսկ հետո վերանվանվել է Ամֆիլոխիա։ Օսմանյան տիրապետության տարիներին ժամանակակից քաղաքի տեղում գործում էր հյուրանոց (քարվանսարա), որը տվել է ծովածոցին և քաղաքի ներկայիս անվանումը (թուրքերեն՝ Kervansaray)։ Քաղաքն իր ժամանակակից անվանումը ստացել է համանուն հնագույն քաղաքից, որի կենտրոնը եղել է Ամֆիլոխիան Արգոսը, որը գտնվում է ժամանակակից Ամֆիլոխիայի հյուսիսում։ Ըստ առասպելի, Ամֆիլոխյան Արգոսը հիմնադրել է Ամֆիարայի և Էրիֆիլայի որդի Ամֆիլոխոսը, ով Տրոյական պատերազմից վերադարձել է Արգոս, բայց ստիպված է եղել տեղափոխվել Ակարնանիա, որի հյուսիսային մասը հիմա անվանում են Ամֆիլոխիա։

Ամֆիլոխիա գյուղը գտնվում է Էտոլիայի միությունում։

Համայնք
-------

Ամֆիլոխիա համայնքը (հուն․՝ Κοινότητα Αμφιλοχίας) ստեղծվել է 1912 թվականին (ΦΕΚ 261Α)։ Համայնքը ներառում է չորս բնակավայր։ Բնակչության թիվը 4325 մարդ, ըստ 2011 թվականի։ Հրապարակի տարածքը 41,54կմ2։

| Բնակավայր | Բնակավայր (2011), մարդ |
| --- | --- |
| Ամֆիլոխիա | 3827 |
| Լիմնեա | 38 |
| Բուկա (Էտոլիա և Ակարնանիա) | 480 |
| Պլատոս | 30 |
|

Բնակչություն
------------

| Թիվ | Բնակավայր, բնակիչ |
| --- | --- |
| 1991 | 4556 |
| 2001 | 4129 |
| 2011 | 3827 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կաղապար:СГНЗС
2. ↑  «Αμφιλοχία (Αιτωλοακαρνανίας)» (հունարեն)։ ΕΕΤΑΑ։ Վերցված է 2020-11-13
3. ↑  «Διοικητικές μεταβολές δήμων και κοινοτήτων. Δ. Αμφιλοχίας (Αιτωλοακαρνανίας)» (հունարեն)։ ΕΕΤΑΑ։ Վերցված է 2020-11-13
4. 1 2  «Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991» (հունարեն)։ Հունաստանի վիճակագրական ծառայություն։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-07-16-ին։ Վերցված է 2017-06-22
**Արցախի վերածննդի օր,** պաշտոնական ազգային տոն, որը նշվում է Արցախի Հանրապետությունում, ի նշանավորումն առաջին բողոքի ցույցերի, որոնք 1988 թվականի փետրվարի 20-ին հանգեցրին Ղարաբաղյան շարժման մեկնարկին։

Պատմություն
-----------

1985 թվականին Միխայիլ Գորբաչովը դարձավ ԽՄԿԿ նոր գլխավոր քարտուղար՝ իրականացնելով Խորհրդային Միության պլանավորված բարեփոխումը։ Երկու բարեփոխումները հայտնի էին որպես «*պերեստրոյկա*» և «*գլասնոստ*»։ Վերջինը ազատություն էր տալիս խորհրդային քաղաքացիներին արտահայտելու ցանկացած դժգոհություն, իսկ առաջինը թույլ էր տալիս տնտեսական բարեփոխումները խորհրդային համակարգում։ Սա տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ բարձր էր Հայկական ԽՍՀ-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինտեգրման գործընթացի աջակցությունը, որն սկսել էր 1963 թվականին։ Օգտագործելով Գորբաչովի քաղաքականությունը՝ 1988 թվականի փետրվարի 20-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի ժողովրդական պատգամավորների XX գումարման խորհուրդն արտահերթ նստաշրջանում քվեարկեց Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից անջատվելու և Խորհրդային Հայաստանի հետ միավորվելու օգտին։ Մի քանի օր անց Բորիս Կևորկովը, ով զբաղեցնում էր Ադրբեջանի կոմկուսի Լեռնային Ղարաբաղի մարզկոմի առաջին քարտուղարի պաշտոնը, Գերագույն խորհրդի կողմից հեռացվեց աշխատանքից։ Փետրվարի 27-29-ին Ադրբեջանի Սումգայիթ քաղաքում կազմակերպվեց հայ բնակչության կոտորած, որն ուղեկցվում էր սպանություններով, բռնաբարություններով, ջարդերով, կողոպուտով։ Այնուհետև հայկական ջարդերի ալիքը տարածվեց Ադրբեջանի ողջ տարածքով մեկ և սկիզբ դրեցարցախյան ազատամարտին։

Նշանակություն
-------------

Ամսաթիվը պաշտոնական տոն է դարձել 1992 թվականին։ Ի թիվս այլ խոշոր առաջնորդների, պաշտոնական ողջույններն են ուղղումՀայաստանի նախագահը, Հայաստանի վարչապետը և Արցախի նախագահը։ Տոնի առթիվ շնորհավորական ուղերձ են հղել նաև նախկին ղեկավարներ, ինչպիսին Ռոբերտ Քոչարյանն է։ 2020 թվականին Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանն այն որակել է որպես «հայ ժողովրդի արիության, վճռականության և ազատության, համազգային համերաշխության խորհրդանիշ»։Ստեփանակերտում սովորաբար տեղի է ունենում ընդունելություն, որին ներկա են գտնվում Արցախյան շարժման վետերաններ, պետական պաշտոնյաներ, Արցախի պաշտպանության բանակի բարձրաստիճան սպաներ, քաղաքական և հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Nagorno Karabakh Republic – Country Overview»։ *www.nkrusa.org*
2. ↑  Gilbert Martin (2001)։ *A History of the Twentieth Century: The Concise Edition of the Acclaimed World History*։ New York: Harper Collins։ էջ 594։ ISBN 0-06-050594-X
3. ↑  «Ազգային-ազատագրական շարժում․ 1988 թ․ | NKR»։ *www.nkr.am*։ Վերցված է 2023-01-25
4. ↑  «MD RA – Library»։ *www.mil.am*
5. ↑  «Artsakh issues statement on Revival Day»։ *armenpress.am*
6. ↑  «Robert Kocharyan Congratulates on Artsakh Revival Day»։ *armedia.am*
7. ↑  «Artsakh celebrates Revival Day – a symbol of courage, determination and love for freedom»։ *Public Radio of Armenia*։ 20 February 2020
8. ↑  «Artsakh President Hosts Reception Marking 30th Anniversary of Karabakh Movement»։ 21 February 2018
**Բոլոր սրբերի եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Всех Святых),ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Ենթարկվում է Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմին։ Կառուցվել է 1824 թվականին։

Պատմություն
-----------

Բոլոր սրբերի տաճարը հիմնադրվել է 1810 թվականին։ Շինարարական աշխատանքները շարունակվել են տևական ժամանակ և ավարտվել միայն 1824 թվականին։ Դրանց ավարտից անմիջապես հետո տաճարն օծվել է և կցագրվել Վերափոխման տաճարին։ Հայտնի է, որ 1826 թվականին կայսրուհի Ելիզավետա Ալեքսեևնան ամուսնու՝ կայսր Ալեքսանդր I-ի մահից հետո նվիրաբերել է 1000 ռուբլի տաճարի պահպանության համար։

1837 թվականին եկեղեցին վերակառուցվել է և ստացել մինչև մեր օրերը պահպանված տեսքը։ Ավելի ուշ, 1860 թվականին, եկեղեցին վերանորոգվել է, նրան կցակառուցվել են սեղանատուն և զանգակատուն։

1910 թվականին եկեղեցուն կից բացվել է եկեղեցական-ծխական դպրոց։

1922 թվականին եկեղեցին փակվել է և կողոպտվել, թեև մնացել է քաղաքի 25 պաշտամունքային կառույցներից միակը, որը պահպանվել է նախնական տեսքով և չի ավերվել խորհրդային տարիներին։ Վերմախտի զորքերի կողմից քաղաքի օկուպացիայի ժամանակ այն կրկին բացվել է։

Եկեղեցու կրիպտեում կա մի քանի գերեզման։ Մասնավորապես, այստեղ հանգչում է պրոֆեսոր, դերծովակալ և Տագանրոգի 13-րդ քաղաքապետ Լև Կուլչիցկու աճյունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Таганрог|Церковь Всех Святых»։ sobory.ru։ Վերցված է 2017-02-19
2. 1 2 3 4 5  «История храма — Храм Всех Святых» (ru-RU)։ vsv-taganrog.ru։ Վերցված է 2017-02-19
**Աննա Սարգսի Խաչատրյան** (սեպտեմբերի 6, 1977, Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ-մորֆոլոգ, ախտաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր (2013), պրոֆեսոր։ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ախտաբանական անատոմիայի և կլինիկական մորֆոլոգիայի ամբիոնի դասախոս։ «Վլադիմիր Ավագյանի» անվան բժշկական կենտրոնի պաթոմորֆոլոգիական բաժանմունքի վարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Խաչատրյանը ծնվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Երևանում։ 1993 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 12 միջնակարգ դպրոցը՝ գերազանցությամբ։ 1994 թվականին ընդունվել և 2000 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բժշկականխարգելման ֆակուլտետը։ 2000-2001 թվականներին ՀՀ ԱՆ Ս. Խ. Ավդալբեկյանի անվան Առողջապահության ազգային ինստիտուտում անցել է մասնագիտացում ՝ հիգիենա ծրագրով, 2002-2004 թվականներին Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում՝  ախտաբանական անատոմիա ծրագրով։

2004 թ.-ից  ԵՊԲՀ, Ախտաբանական անատոմիայի և կլինիկական մորֆոլոգիայի ամբիոն, դոցենտ,

2003 թ.-ից  «Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնի պաթոհիստոլոգիական ծառայության ղեկավար,

2013 թ.-ից  «Վլադիմիր Ավագյանի» անվան բժշկական կենտրոնի պաթոմորֆոլոգիական բաժանմունքի վարիչ։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

2004 թ. պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ ստանալով բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան,

2011 թ. ՀՀ ԲՈՀ որոշմամբ շնորհվել է դոցենտի գիտական կոչում,

2013 թ. պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ ստանալով բժշկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան,

Հեղինակ է 52 գիտական հոդվածների, երկու ուսումնամեթոդական ձեռնարկների և մեկ դասագրքի` երաշխավորված ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության կողմից։

Պարգևներ
--------

27.10.2010 թ. ՀՀ պաշտպանության նախարարի N 1243 հրամանով պարգևատրվել է «Անբասիր ծառայաության համար» I աստիճանի մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Վլադիմիր Ավագյանի» անվան բժշկական կենտրոն»
2. ↑  «Էխինոկոկոզի պաթոմորֆոլոգիական բնութագիրը և որոշ կլինիկահամաճարակաբանական օրինաչափությունները Հայաստանում | ԲՈԿ - Supreme Certifying Committee»։ *www.bok.am*։ Վերցված է 2020-12-27
3. ↑  «Վահանաձև գեղձի քաղցկեղի ախտորոշման ձևաբանաներզատական չափանիշները և նրա հիմնական համաճարակաբանական օրինաչափությունները Հայաստանում | ԲՈԿ - Supreme Certifying Committee»։ *www.bok.am*։ Վերցված է 2020-12-27
**«Ամերիկանա»** (անգլ.՝ Americana), վեպ, ամերիկացի գրող Դոն Դելիլոյի առաջին գիրքն է (1971)։ Դելիլոն ստեղծել է վեպը ընկերների հետ Մենուով ճամփորդելիս։ 1989 թվականին Դելիլոն վերանայել է տեքստը՝ մի քանի էջ կտրելով բնօրինակից։

Բովանդակություն
---------------

Գիրքը պատմում է նախկին հեռուստատեսային ղեկավար Դևիդ Բելլի մասին, որը դարձել է ավանգարդիստական ռեժիսոր։

Սկսելով ժամանակակից կորպորատիվ մարդու հիվանդության ուսումնասիրությունից, վեպը վերածվում է իրականությունը խեղաթյուրելու ֆիլմի ունակության հարցին, քանի որ Բելը ստեղծում է ինքնակենսագրական ճանապարհային ֆիլմ։

Այս պատմությունը վերաբերում է ամերիկյան պաթոլոգիայի արմատներին և ներկայացնում է այն թեմաները, որոնք Դելիլոն ընդլայնել է «Անուններ» (1982), «Սպիտակ աղմուկ» (1985) և «Կշեռքներ» (1988) պատմվածքներում։

Վեպի առաջին կեսը կարելի է դիտարկել որպես կորպորատիվ աշխարհի քննադատություն, իսկ երկրորդ կեսն արտահայտում է ժամանակակից ամերիկյան կյանքի վախերն ու երկընտրանքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wood William (2010)։ «Don DeLillo»։ *The Point*։ Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 21
2. ↑  Begley Adam (Fall 1993)։ «Don DeLillo, The Art of Fiction No. 135»։ *The Paris Review*։ Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 21
3. ↑  Duvall John N. (2008)։ *The Cambridge Companion to Don DeLillo*։ Cambridge University Press p. 13։ ISBN 978-1-1398-2808-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**«Այգեպան»** (իտալ.՝ Il Giardiniere), Ջուզենպե Արչիմբոլդոյի (իտալ.՝ Giuseppe Arcimboldo) նկարը այսպես կոչված շրջունների շարքից, որն ստեղծվել է 1587 և 1590 թվականների միջև։ Պահվում է Ալա Պոնցոնեի թանգարանում (Իտալիա)։ Նկարվել է յուղաներկով փայտի վրա։ Նկարի չափերը՝ 36 × 24 սմ։

Պատմություն և նկարագրություն
----------------------------

Ալա Պոնցոնեի թանգարանը նկարը ցուցադրում է ներքևում հայելի ունեցող ապակե արկղում, որպեսզի հանդիսատեսը կարողանա արտացոլման մեջ տեսնել Այգեպանի դիմանկարը
Ջուզեպպե Արչիմբոլդոն ծնվել է Միլանում՝ նկարիչ Բյաջո Արչիմբոլդոյի ընտանիքում։ Ջուզեպպեն երկար ժամանակ աշխատել է հոր հետ՝ զբաղվելով որմնանկարների և վիտրաժների ստեղծմամբ։ Նրա հոր ընկերն է եղել գեղանկարիչ Բեռնարդինո Լուինին, որը եղել է Լեոնարդո դա Վինչիի աշակերտը։ Մի օր Լուինիի որդին երիտասարդ Ջուզեպպեին ցույց է տվել Լեոնարդոյի նշումներով և ուրվանկարներով մի քանի տետրեր։ Այս էսքիզները, որոնցում առկա էին բնության դիտարկումների հիման վրա պատկերված ֆանտաստիկ դեմքեր և ֆիգուրներ, ուժեղ տպավորություն են թողել երիտասարդ նկարչի վրա։ Այդ ժամանակից ի վեր Արչիմբոլդոն սկսել է նկարել Լեոնարդոյի սկզբունքով՝ ուսումնասիրելով և վերլուծելով բնությունը։

Արչիմբոլդոյի անունը կապված է փոխաբերական և ֆանտաստիկ նկարների հետ, որոնք ներառում են բնական այլաբանություններ, որոնք նման են դիմանկարների, եթե դրանք դիտում են որոշակի հեռավորությունից։ Սակայն, ավելի սերտ քննության ժամանակ, նրանք ներկայացնում են կենդանի արարածների, գույների կամ օբյեկտների արտակարգ բազմազանության տարօրինակ համադրություն։ Արչիմբոլդոն հորինել է նկարչության ավելի ու ավելի խորամանկ մեթոդներ։ «Այգեպան», «Գլուխ և մրգի զամբյուղ» և «Խոհարար», որոնց ընկալումը կախված է շրջադարձի անկյունից։

«Այգեպանը» փոքր չափի նկար է։ Նկարում պատկերված է մետաղե աման՝ լի բանջարեղենով, սնկով և կանաչով։ Սակայն եթե նկարը շրջվի 180 աստիճանով, ապա սովորական դասական նատյուրմորտը կվերածվի ժպտացող դեմքով բարեհեգոի այգեպանի դիմանկարի։ Մեծ սողը դառնում է այտ, սունկը՝ հաստ շուրթերի։ Քիթը պատրաստված է սպիտակ բողկից։ Արմատապտուղների փունջը պատկերում է մազերը և մորուքը։ Այգեպանի աչքերը կիսամաքրված ընկույզներ են։ Իսկ մետաղական ամանը դառնում է գլխարկ։ Հագուստի վրայի անանուխի թերթիկները ծառայում են որպես զարդարանք։ Դիմանկարում շատ պարզ կարդացվում է կերպարի արտաքինն ու բնավորությունը, ինչը նրան ճանաչելի է դարձնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ARCIMBOLDO, Giuseppe. The Vegetable Gardener»։ WEB GALLERY of ART։ Վերցված է 2019-10-27
2. ↑  «Кремона. Музей Ала Понцоне»։ Italia-untouristic.com։ Վերցված է 2019-11-02
3. ↑  «Arcimboldo»։ TempoPieno։ Վերցված է 2019-10-27
4. 1 2  «UN ORTOLANO ALLA CORTE DI RODOLFO II»։ LA TIGRE DI CARTA։ Վերցված է 2019-10-27
**Այլընտրանք կուսակցություն,** քաղաքական կուսակցություն Հայաստանում**։**

Պատմություն
-----------

«Այլընտրանք» կուսակցությունը հիմնադրվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Երևանում կայացած հիմնադիր համագումարի ժամանակ։ Նախագահ է ընտրվել նախկին ՕԵԿ-ական Էդգար Առաքելյանը։ Առաքելյանը լքել է ՕԵԿ-ը 2018 թվականի հայաստանյան հեղափոխությունից հետո՝ նոր քաղաքական կուսակցություն հիմնելու և ապագա ընտրություններին մասնակցելու նպատակով։

Կուսակցությունը հայտարարել է 2018 թվականի Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու իր մտադրության մասին։ Ընտրություններից առաջ կուսակցությունը հայտարարել էր, որ բաց է լինելու քաղաքական դաշինքին միանալու համար, սակայն կուսակցությունը, ի վերջո, չի մասնակցել ընտրություններին։

2022 թվականի հայաստանյան ցույցերի ժամանակ Առաքելյանը հայտարարեց, որ ընդդիմադիր ուժերը կոռումպացված են

Կուսակցությունն Ազգային ժողովում ներկայացուցչություն չունի և ներկայումս հանդես է գալիս որպես արտախորհրդարանական ուժ։

Գաղափարախոսություն
------------------

Կուսակցությունը հայտարարել է, որ իր հիմնական խնդիրն է լինելու վերացնել կոռուպցիայի բոլոր ձևերը Հայաստանում։ Կուսակցությունը նաև աջակցում է երկրում տնտեսության և սոցիալական ինչպես նաև մարդու իրավունքների ամրապնդմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ստեղծվել է նոր' «Այլընտրանք» կուսակցությունը – ShantNews – Շանթ Հեռուստաընկերություն – Լուրեր – Shant TV Online»
2. ↑  «Եւս մի նոր կուսակցություն է ստեղծվում, որը կմասնակցի առաջիկա խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններին»։ *Armtimes.com*
3. ↑  «Էդգար Առաքելյանը լքել է ՕԵԿ-ը»։ *ՀՐԱՊԱՐԱԿ*։ 2018 թ․ մայիսի 31
4. ↑  «Նախընտրական թոհուբոհ. արտախորհրդարանական ուժերը «խառն» են | Ֆակտոր տեղեկատվական կենտրոն»
5. ↑  «Ընտրությունը կեղծած, կոռումպացված և քրեաօլիգարխիկ մարդիկ չեն կարող ընդդիմություն...»։ *A1Plus*
6. ↑  «Հայաստանում արդեն հնարավոր է զբաղվել մաքուր քաղաքականությամբ. «Այլընտրանք»-ի նախագահ | 24news»։ *www.24news.am*
7. ↑  «Եթե ուզում ենք խորհրդարանական ՀՀ-ում ունենալ ժողովրդավարություն, պետք է ունենանք կայացած կուսակցական համակարգ. «Այլընտրանք» կուսակցության նախագահ (տեսանյութ)»։ *www.tert.am*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 5-ին։ Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 14  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այլընտրանք կուսակցությունը Ֆեյսբուքում
**Արքայական կապելլա (Լոնդոն)** (անգլ.՝ Chapel Royal ), երգչախումբ բրիտանական պալատում։ Ծաղկման տարիներին (16-17-րդ դարերի երկրորդ կես) անգլիական ամենահեղինակավոր երգչախումբը և երաժշտության նախնական ուսուցման (տղաների) համար լավագույն դպրոցներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1438 թվականին։ Ի սկզբանե թագավորական երգչախումբը սեփական շենք չուներ, բայց ներկայանում էր որպես շարժական երգիչների խումբ, որը ուղեկցում էր միապետին, իր բոլոր ճանապարհորդությունների ժամանակ։ 1594 թվականին Հակոբ Ա-ի հանձնարարությամբ երգչախումբը տեղավորվում է շոտլանդական Ստերլինգ ամրոցում։ 17-րդ դարում երգչախմբի նստավայրը գտնվում էր անմիջապես լոնդոնյան Ուայթհոլ պալատում։ Այն բանից հետո, երբ Ուայթհոլը տուժել է հրդեհից (1698 թվական), 1702 թվականին երգչախումբը տեղափոխվել է Փոլ-մոլ փողոցի վրա գտնվող Սենտ-Ջեյմսի պալատ, որտեղ գտնվում է մինչև այսօր։

Արքայական կապելլայում երգող տղայի դիմանկար։ 1873 թվական

Գործունեություն
---------------

Կապելլան ծաղկունք ապրեց Եղիսաբեթի գահակալման տարիներին։ Այդ տարիներին երգչախմբի երգացանկում միայն հոգևոր երգեր էին ընդգրկված (աշխարհիկ երաժշտություն չէր կատարվում)։ Մինչև 1684 թվականը երգչախմբի դեկանը (անգլ.՝ Master of the Children) իրավունք ուներ ամբողջ երկրում փնտրել երաժշտական տվյալներով շնորհալի տղաներ և ստիպել ուսուցման (և հետագա ծառայության) անցնել Արքայական երգչախմբում։ Բացի դրանից մինչև 1626 թվականը տղաները պալատական թատերական ներկայացումներում (անգլ.՝ choirboy plays տես՝ Անտեմ) համատեղում էին դերասանների և երգիչների դերերը։ 18-րդ դարում նրանց որպես դիսկանտ ընդունում էին օպերային և խմբերգական ժանրի այլ երաժշտական կատարումների մասնակցելու համար։ Չարլզ II Ստյուարտի ժամանակներից Կապելլայի երգիչների ելույթը ուղեկցվում էր թագավորական լարային նվագախմբի նվագակցությամբ՝ երգեհոնով և այլ գործիքներով։ Թագավորական Կապելլայի դերը երգչախմբային երկրպագության մեջ էր։

Լավագույն տարիներին Կապելլայում աշխատել են ականավոր երաժիշտներ՝ Ջոն Շեպարդը, Թոմաս Թալիսը, Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելը, Թոմաս Թոմկիսը, Հենրի Պյորսելը, Ուիլյամ Բյորդը, Օռլանդո Գիբոնսը։ Հենդելը նաև հեղինակում էր Արքայական կապելլայի համար։ Նա կրում էր «Composer of Musick of His Majesty's Chappel Royal» պատվավոր տիտղոսը (լինելով օտարերկրացի, Հենդելը իրավունք չուներ լինել Կապելլայի կանոնավոր անդամ)։

Ժամանակակից հաստատությունը կրում է «Արքայական կապելլա» (անգլ.՝ Chapels Royal) անվանումը, քանի որ հին Թագավորական կապելլայի հետ մեկտեղ ներառում է նաև թագուհու երգչախումբը (անգլ.՝ Queen's Chapel): Ժամանակակից երգչախմբի (համեստ) կազմում ընդգրկված են 6 պրոֆեսիոնալ երգիչներ և 10 տղա խմբերգիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Tudor Palace and Chapel Royal»։ HM Chapel Royal and The Choral Foundation։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունվարի 30-ին։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Chapels Royal

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |