recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սնոբ (այլ կիրառումներ)
Պատկերազարդում
**Սնոբ** (անգլ.՝ snob), մարդ, որ հիանում է բարձրաշխարհիկ հասարակությամբ, ամեն կերպ նմանակում նրանց ու ձգտում հայտնվել այդ հասարակության շարքերում։ Այսպես են կոչում նրանց, ովքեր ընդունում են, որ մարդիկ բոլորն իրար հավասար չեն։ Սնոբներն իրենց համարում են հասարակ մարդկանցից բարձր, խելացի, նուրբ ճաշակի տեր անձնավորություններ ու քամահրանքով են վերաբերվում մյուսներին, ովքեր, իրենց կարծիքով, զրկված են նման արժանիքներից։ Այդ բառից կազմվել է *սնոբիզմ* բառը, որ նշանակում է սնոբին հատուկ մտքերի ամբողջությունն ու վարքագիծը։

Ստուգաբանություն
----------------

Բառի ծագումը հստակ հայտնի չէ։ 1775-1785 թվականներին այդպես անվանում էին կոշկակարին կամ վերջինիս աշակերտին։ Հետագայում սնոբ էին կոչում հասարակ մարդկանց ընդհանրապես, ավելի ուշ՝ միայն այն հասարակ մարդկանց, ովքեր ձգտում էին նմանակել բարձրաշխարհիկ մարդկանց վարքը։ Վարկած կա, թե *սնոբ* բառն առաջացել է լատիներեն «s. nob.» (լատ.՝ sine nobilitate - ոչ ազնվական ծագում) հապավումից։

Գոյություն ունեն նաև բառի ժողովրդական ստուգաբանության մի քանի տարբերակներ։ Դրանցից մեկի համաձայն՝ «սնոբ» բառը 19-րդ դարի սկզբին օգտագործվել է Էտոն համալսարանի ուսանողների շրջանում, որտեղ «նոբերը» (ազնվական ծագմամբ սովորողներ, հավանաբար անգլ.՝ noble - *ազնվական* բառից) հակադրվում էին «սնոբներին» (ոչ ազնվականներ)։

Գրականություն
-------------

* Միսիս Դելոուեյ, Վիրջինիա Վուլֆ
* «Սնոբների գիրքը՝ գրված նրանցից մեկի կողմից», Ուիլյամ Մեյքփիս Թեքերեյ
* «Սուր ածելիներ», Վիլյամ Սոմերսեթ Մոեմ
* «Սնոբիզմի անատոմիա», Արթուր Կեստլեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Большой Энциклопедический словарь. 2000.
2. ↑  Random House Dictionary
3. 1 2  Merriam-Webster Dictionary
4. ↑  Давлетчина С. Б. Словарь по конфликтологии (ВСГТУ, 2005)
5. ↑  Снобизм // Толковый словарь русского языка / Под ред. Д. Н. Ушакова. — М.: Государственное издательство иностранных и национальных словарей, 1940. — Т. 4.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119834308 · GND: 4125664-5 · LCCN: sh85123759 · LNB: 000297359 · Microsoft: 2776505840 |

 |
Արտազատական համակարգի օրգանները
Միզարձակում
Միզագոյացումն իրականանում է երիկամային մարմնիկի պատիճում կծիկի մազանոթների և պատիճի պատերի միջև, որոնք ֆիլտրի դեր են կատարում։ Պատիճի մազանոթներում արյան ճնշումն ավելի բարձր է, քան մարմնի մյուս մազանոթներում, որի պատճառով ֆիլտրման ուժն ավելի մեծ է, և պատիճի խոռոչի մեջ է անցնում արյան պլազման իր բաղադրամասերով, բացի սպիտակուցներից։ Ֆիլտրված հեղուկը կոչվում է առաջնային մեզ։ Օրական առաջանում է 150-170 առաջնային մեզ։ Այն պատիճից անցնում է միզային խողովակի մեջ։ Նրանց բարակ պատերն օժտված են ընտրողական թափանցելիությամբ, որի շնորհիվ առաջանային մեզից ջրի մեծ մասը և օրգանիզմի համար պիտանի նյութերը հետ են ներծծվում արյան մեջ։ Որոշ նյութեր (օրինակ գլյուկոզը) ամբողջությամբ հետ են ներծծվում, որոշները՝ մասնակի, իսկ երրորդները (օրինակ միզանյութը) համարյա հետ չեն ներծծվում։ Մնացած քիչ քանակով ջուրը և օրգանիզմի համար ոչ պիտանի նյութերը միասին կազմում են երկրորդային մեզը, որը հոսում է բրգի խողովակի մեջ և պտկիկների անցքով լցվում բաժակների և ապա՝ երիկամի ավազանի մեջ։ Երիկամային մարմնիկի խողովակի մեջ կարող են արտազատվել նաև օրգանիզմ մտած դեղանյութեր, ներկեր և այլն։ Մեկ օրվա ընթացքում առաջանում է 1,5-2 լ երկրորդային մեզ։

Մեզը թափանցիկ, դեղնավուն հեղուկ է, որի 96 %-ը ջուր է, իսկ 4 %-ը չոր նյութ։ Մեզով հեռանում են ջրի, հանքային աղերի ավելցուկը, միզանյութ, միզաթթու, ֆոսֆատներ և ուրիշ նյութեր։

Երիկամային ավազանը խոռոչ է, որից սկիզբ է առնում միզածորանը։ Երիկամներից մեզը երկու միզածորաններով լցվում է միզապարկի մեջ։

Միզապարկը մկանային կառուցվածքով պարկանման օրգան է, տեղավորված է կոնքի խոռոչում։ Միզապարկից սկիզբ է առնում միզուկը, որի վրա կան մկանային երկու հաստացումներ՝ սեղմաններ։

Միզագոյացման կարգավորումը
-------------------------

Երիկամների աշխատանքը կարգավորվում է վեգետատիվ նյարդային համակարգի միջոցով։ Այդ համակարգի սիմպաթիկ բաժնի ազդեցությամբ ուժեղանում է ջրի հետ ներծծումը, որի հետևանքով մեզը պակասում է։ Դա տեղի է ունենում երբ օրգանիզմում առկա է ջրի պակաս։ Վեգետատիվ նյարդային համակարգի պարասիմպաթիկ բաժինը թողնում է հակառակ ազդեցություն։ Միզագոյացման հումորալ կարգավորումը իրականացնում են մակուղեղը և մակերիկամի կեղևային շերտը։

Միզարձակում
-----------

Երիկամներում միզագոյացումը տեղի է ունենում անընդհատ, իսկ միզարձակումը ընդհատ պրոցես է, կատարվում է պարբերաբար։ Միզապարկի մեջ 200-300 մլ մեզ լցվելու դեպքում ձգվում են նրա մկանային պատերը։ Լորձաթաղանթում տեղավորված ընկալիչների գրգռումից ռեֆլեքսորեն կծկվում են նրա պատերի մկանները և թուլանում սեղմանների մկանները, որը հանգեցնում են միզարձակման։ Միզարձակման ռեֆլեքսային կենտրոնը տեղավորված է ողնուղեղի սրբանային հատվածում, որի գործունեությունը գտնվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի բարձրագույն բաժնի՝ գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի կեղևի միզազատման կենտրոնի հսկողության ներքո։ Այդ կենտրոնի գործունեության շնորհիվ մարդն ընդունակ է գիտակցորեն պահել կամ իրականացնել միզարձակումը։ Միզարձակման ողնուղեղային կենտրոնի որոշ ախտահարումների դեպքում միզարձակումը խանգարվում է։

Տես նաև
-------

* Միզապարկ
* Միզածորան
* Միզուկ
* Արտազատական համակարգ
**Ամիտոզ** բաժանման ժամանակ քրոմոսոմները կամ բաժանման իլիկի թելերը չեն ձևավորվում։

Սկզբում կիսվում է կորիզը (կարիոկինեզ)(առաջանում է սեղմվածք, որը գնալով փոքրանում է), այնուհետև՝ ցիտոպլազման (ցիտոկինեզ)։ Սա բաժանման ոչ լիարժեք ձևն է, քանի որ ժառանգական նյութը կարող է անհավասարաչափ բաշխվել դուստր բջիջների միջև։ Երբեմն միայն կորիզն է բաժանվում, որի հետևանքով առաջանում են բազմակորիզ բջիջներ։ Ամիտոզ հանդիպում են նախակենդանիների, միաբջիջ բուսական օրգանիզմների, բազմաբջիջ օրգանիզմների որոշ (լյարդի, էնդոսպերմի, էպիթելի) բջիջներում։, ինչպես նաև չարորակ ուռուցքների, ախտաբանական պրոցեսնների ժամանակ։

Ամիտոզի ոչ մեծ առավելություններն են՝

1. էներգիայի քիչ ծախսի պահանջում
2. կատարվում է արագ
3. առաջանում են մեծ քանակությամբ դուստր բջիջներ

Իսկ բացասական կողմերն են՝

1. ժառանգական նյութը հավասարաչափ չի բաշխվում
2. դուստր բջիջները նման չեն մայր բջջին և իրար։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 157507921 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 320)։*  |
**Տեկտոնական ձևեր**, ապարների սկզբնական տեղադրման խախտումների հետևանքով առաջացած երկրաչափական ձևեր։ Տեկտոնական ձևերը կարող են լինել ծալքավոր և խզումնային։ Ծալքավոր տեկտոնական ձևերը բնութագրվում են ապարների սկզբնական տեղադրման խախտումներով՝ առանց շերտերի անընդհատության խախտման։ Այդպիսի ձևերից են անտիկլինորիումները, սինկլինորիումները, անտեկլիզները, սինեկլիզները, կառուցվածքային քթերը, կառուցվածքային դարավանդները, անտիկլինալները, սինեկալիզները, մոնոկլինալները են։ Ծալքավոր տեկտոնական ձևերը կարող են լինել գծային, կարճաոանցք, գմբեթաձև, սնդուկաձև․ սրանք լայն կերպով տարածված են գեոսինկլինալային մարզերում։ Ապարների ծալքավոր տեկտոնական ձևերը մորֆոլոգիական տեսակետից բազմազան են և դասակարգվում են ըստ ծագման, թևերի թեքության, առանցքի դիրքի, առանցքային հարթության ու թևերի հարաբերակցության, շերտերի հաստության փոփոխման (թևերի ու Փականային մասերում) են։ Խզումնային տեկտոնական ձևերը առաջանում են դեֆորմացվող ապարների անընդհատության խախտման հետևանքով, երբեմն ուղեկցվում են թևերի տարածական տեղաշարժով։ Խզումնային տեկտոնական ձևեևը բնութագրվում են շարժման ամպլիտուդով և ուղղությամբ, որոնց հիման վրա անջատվում են պրկման և բեկման ճեղքեր, կողաշարժեր, վերնետվածքներ, վարնետվածքներ, վրաշարժեր, հորստեր, գրաբեններ, տեկտոնական ծածկույթներ կամ շարիաժներ ևն։ Տեկտոնական ձևեր են համարվում նաև կլիվաժային և բուդինաժային մանր ստրուկտուրաները, թերթավորվածությունը, տեկտոնական մելանժը (խառնուրդները), խորքային դիապիրները, օլիստոստրոմները։ Բացի նշվածներից, տեկտոնական ձևեր կարող են համարվել մագմատիկ գործունեության հետևանքով առաջացած ծալքերը, աղային գմբեթները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 643)։*  |
**Սկաուգում** (նորվ.՝ Skaugum), դղյակ, որը հանդիսանում է Նորվեգիայի թագաժառանգ Հակոնի և նրա կին՝ Մետե-Մարիտի պաշտոնական նստավայրը։

Դղյակը գտնվում է Ասքերկոմունայում՝ Օսլոյից 12 միլ հյուսիս։ Կառուցվել է միջնադարում և պատկանել Նորվեգիայի եկեղեցուն։ Հետագայում ունեցել է մի քանի սեփականատերեր։ 1909 թվականին 120.000 նորվեգական կրոնով գնել է նորվեգացի ազնվական Ֆրից Վեդել Յարլսբերգը։ Երբ 1929 թվականին թագաժառանգ Ուլաֆը և Մարտա Շվեդացին ամուսնացան, Ֆրիցը դղյակը նվիրեց նորապսակ զույգին։

1930 թվականին դղյակը ամբողջությամբ այրվում է։ Նորվեգացի հայտնի ճարտարապետ Արնսթեյն Արնեբերգին հանձնարարվում է հին դղյակի նույնությամբ կառուցել նոր շինություն։

1968 թվականին Ուլաֆ թագավորը դղյակը, որպես հարսանեկան նվեր, նվիրում է իր որդուն՝ թագաժառանգ Հարալդին և նրա կին՝ Սոնյա թագուհուն։ 2001 թվականին Հարալդ V թագավորը թագավորական դղյակը, որպես հարսանեկան նվեր, նվիրում է իր որդի՝ թագաժառանգ Հակոնին և նրա կին՝ Մետե-Մարիտին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Måtte betale for Skaugum» Archived 2009-08-27 at the Wayback Machine. Budstikka.no, 29. april 2009.(նորվ.)
2. ↑  Norsk Lovtidend 1929 Avd. II, s. 431.(նորվ.)

Աղբյուրներ
----------

* Skaugum Estate page at the official Norwegian Royal website.(նորվ.)
* Kongehuset.no om Skaugum.(նորվ.)
**Ջոան Հարիս** (անգլ.՝ Joanne Michèle Sylvie Harris, հուլիսի 3, 1964(1964-07-03), Բարնսլի, Հարավային Յորքշիր, Յորքշիր և Համբեր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի գրող։

Կենսագրություն
--------------

Ջոան Հարիսը ծնվել է Բարնսլի քաղաքում, Յորկշիր, Մեծ Բրիտանիա, ֆրանս-բրիտանական ընտանիքում (մայրը՝ ֆրանսուհի, հայրը՝ անգլիացի)։ Ջոանը սովորել է Ույկֆիլդի օրիորդաց դպրոցում, այնուհետև Բարնսլիի քոլեջում, այնուհետև Քեմբրիջի Սուրբ Կատերինա քոլեջում ուսումասիրել է ժամանակակից և միջնադարյան լեզուներ։

Համալսարանն ավարտելուց հետո Ջոանը աշխատել է որպես վաճառողուհի, 15 տարի Լիդսի տղաների քոլեջում ֆրանսերեն է դասավանդել, Շեֆիլդի համալսարանում ֆրանսերեն լեզվի և գրականության դասընթաց է վարել:Ջոան Հարիսի առաջին վեպը՝ «The Evil Seed» հրատարակվել է 1989 թվականին, բայց ոչ այդ վեպը, ոչ լ հաջորդը՝ «Քնիր, գունատ քույրիկ» («Sleep, Pale Sister», 1993) մեծ հաջողություն չունեցան։

Սակայն երրորդ վեպը՝ «Շոկոլադ» («Chocolat», 1999) առեղծվածային մելոդրաման զբաղեցրել է «Սանդի թայմս» թերթի բեսթելերների ցանկում զբաղեցրել է առաջին տեղը և ընդգրկվել է Կոստա մրցանակի ցանկում՝ «Վեպ» անվանակարգում։ Miramax Films կինոընկերությունը գնել է վեպի էկրանավորման իրավունքը։ Ջուդի Դենչի, Ջոնի Դեփի և Ժուլիետ Բինոշի մասնակցությամբ «Շոկոլադ» ֆիլմի հաջողության շնորհիվ վեպը ավելի մեծ հայտնիություն ձեռք բերեց։

2007 թվականի օգոստոսին Ջոան Հարիսը հրապարակել է առաջին գիրը՝ «Ռուներ» ("Ռունական կախարդանն")՝ մանուկների և պատանիների համար։
Ջոան Հարիսը նվագում է բաս-կիթարի վրա խմբում, որը ձևավորել 16 տարեկանում, ուսումնասիրում է հին իսլանդերեն։ Ամուսնու Քևինի և դստեր՝ Անուշկայի հետ ապրում իր ծննդավայրից ոչ հեռու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2 3 4  NooSFere (ֆր.) — 1999.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ջոան Հարիսի կայքը
* Ջոան Հարիսի բլոգը
* Ջոան Հարիսի Թվիթերը
* Ջոան Հարիսը The Electronic Literary Database (ELDb) կայքում
**Ֆրանչեսկա Արկիբուջի** (անգլ.՝ Francesca Archibugi, մայիսի 19, 1960(1960-05-19), Հռոմ, Իտալիա), իտալացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրանչեսկա Արկիբուջին ծնվել է 1960 թվականի մայիսի 16-ին, Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում, մտավորականի ընտանիքում։ Նրա մեծ եղբայրը՝ Դանիելե Արկիբուջին, քաղաքական և տնտեսական գործիչ է, տեսաբան (ծնվ. 1958): Արկիբուջին դերասանական վարպետություն է սկսել սովորել Ալեքսանդրո Ֆերզենից, հայրենիքում ավարտել է Փորձարարական կինոկենտրոնը կինոռեժիսոր մասնագիտությամբ։

Սկզբում Ֆրանչեսկան կինոարվեստում իր կարիերան սկսել է, որպես դերասանուհի, նա 1978 թվականից մինչև 2008 թվականը ընկած ժամանակահատվածում նկարահանվել է միայն 7 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում, սակայն վերջնական արդյունքում նա նախապատվությունը տվել է կինոռեժիսուրային և ֆիլմերի սցենարներ գրելուն։ 2017 թվականի հունվարի դրությամբ Արկիբուջին նկարահանել և սցենարներ է գրել 18 ֆիլմերի և հեռուստասերիալների համար։ Նա արժանացել է քսանչորս տարբեր կինոմրցանակների և առաջադրվել ևս տասնութում։ 

Ֆրանչեսկան ամուսնացած է երաժիշտ Բատիստա Լենայի հետ և ունի երեք որդի։ Ընտանիքը բնակվում է և՛ Հռոմում, և՛ Տոսկանայում։ Նրանք ունեն հինգ կատու և մեկ շուն, ինչպես նաև զբաղվում են այգեգործությամբ։

Ֆիլմագրություն
--------------

* Mignon è partita (1988)
* Verso sera (1990)
* The Great Pumpkin (1993)
* Con gli occhi chiusi (1994)
* La strana storia della banda sonora (1997)
* L'albero delle pere (1998)
* Domani (2001)
* Renzo e Lucia (2004)
* Lezioni di volo (2006)
* Questione di cuore (2009)
* Il nome del figlio (2015)
* Like Crazy (2016)
* Gli Sdraiati (2017)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #139927131 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  "17th Moscow International Film Festival (1991)". MIFF
3. ↑  Francesca Archibugi - Awards
4. ↑  Francesca Archibugi's Twitter Account


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a12242755 · BNF: 139802052 · GND: 139927131 · ICCU: CFIV139717 · ISNI: 0000 0001 1458 3380 · LCCN: n95092285 · NTA: 344500101 · SUDOC: 116400781 · VIAF: 218149106273368492218 · WorldCat VIAF: 218149106273368492218 |

 |

 |
**Շամիրամի սարավանդ**, *Շամիրամ*, սարավանդ Հայաստանի Արագածոտնի մարզումում, Արագածի հարավային լանջին, Արարատյան գոգավորությունում։ Բարձրությունը 1500—1600 մ, տարածքը 222 կմ²։ Կազմված է հրաբխային ապարներից (անդեզիտաբազալտներ, տուֆեր և այլն)։ Ունի բլրաալիքավոր, մասամբ՝ տափարակ ռելիեֆ։ Մասնատված է արկղաձև հովիտներով և ձորակներով։ Զարգացած են սելավային երևույթները, ջերմային և քիմիական (կարբոնատային կեղևի գոյացում) հողմահարումը։ Կլիման չոր ցամաքային է, չափավոր ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Տարեկան տեղումները 300—350 մմ են։ Գերակշռում են կարբոնատային գորշ, բարձրադիր մասերում՝ լեռնային շագանակագույն հողերը։ Հարավում տարածված է կիսաանապատային, հյուսիսում՝ չոր տափաստանային բուսածածկույթը։ Արհեստական ոռոգման պայմաններում զբաղվում են այգեգործությամբ և պտղաբուծությամբ։ Առանձին տեղամասեր օգտագործվում են որպես արոտավայրեր։ Հյուսիսային մասը լեռնոտ է, հարավային՝ համեմատաբար հարթ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 91 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 4 [Ն-Վ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 69 — 804 էջ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Խիոսի իշխանություն** կամ **Խիոսի սենյորություն**, կարճատև կյանք ունեցած ֆեոդալական իշխանապետություն, որը հիմնադրվել է 1304 թվականին՝ Ջենովայի հանրապետությունում ազնվականական ձիրք ունեցող Ձակկարիաների հարստության կողմից Եգեյան ծովի Խիոս կղզու նվաճումից հետո։ Ձևականորեն Խիոսի իշխանությունը ճանաչում էր Բյուզանդական կայսրության սյուզերենությունը, սակայն փաստացիորեն Ձակկարիաների իշխանական ներկայացուցիչները լիրիշխան կառավարիչներ էին և գործնականում Կոստանդնուպոլսից կախում չունեին։

Խիոսի իշխանությունը գոյատևում է մինչև 1329 թվականը․ այդ տարում տեղի հույն բնակչության գործուն աջակցությամբ բյուզանդական զորքերը կարողանում են վերանվաճել կղզին՝ տապալելով ջենովացիների վարչակարգը։

Պատմություն
-----------

Իշխանությունը հիմնադրվել է 1304 թվականին՝ ջենովացի ծովակալ Բենեդետտո I Զակկարիայի կողմից Խիոսի գրավումից հետո։ Բենեդետտոն, որը նախքան Խիոսում իշխանության գալը տիրույթներ ուներ նաև Փոքր Ասիայի արևմտյան ափերին, կղզու զբաղեցումը Կոստանդնուպոլսի թագին հիմնավորում է թուրք ծովահենների շարունակական հարձակումների վտանգով պայմանավորված։ Բյուզանդիայի կայսր Անդրոնիկոս II Պալեոլոգոսը ընդառաջում է ջենովացիների պատրաստակամությանը և ընդունում *fait accompli*-ն, համաձայն որի, Խիոս կղզին նախնական 10 տարի ժամկետով բյուզանդական կայսրը որպես ֆեոդ հանձնում էր Ձակկարիաների իշխանական տանը։

Բենեդետտոն մահանում է 1037 թվականին և նրա իրավահաջորդությունը ստանձնում է վերջինիս որդին՝ Պալեոլոգո Ձակկարիան։ 1314 թվականին անժառանգ Պելեոլոգոյին փոխարինում է Մարտինո Ձակկարիան, որը խիոսյան գահը կիսում էր Բենեդետտո II-ի հետ։ Վերջիններիս իշխանավարման տարիներին իշխանությունը հասնում է իր հզորության գագաթնակետին։ Այս տարիներին Խիոսը դառնում է բարեբեր տիրույթ, որի տարեկան եկամուտը կազմում էր շուրջ 120 հազար ոսկե հիպերպիրոն։ Գահակիցներին հաջողվում է ընդարձակել իշխանապետության տարածքները՝ գրավելով նաև հարակից Սամոս և Կոս կղզիները։ Նավատորմի վերակազմակերպման շնորհիվ Ձակկարիաները կարողանում են արդյունավետ պայքար մղել թուրքական ծովահենների դեմ՝ արժանանալով Պապականության գովեստին։ Կոստանդնուպոլսի լատինական կայսր Ֆիլիպ II-ը Մարտինոյին շնորհում է «Փոքր Ասիայի արքա և դեսպոտ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նիկոլ, Դոնալդ Մ․ (1993). *Բյուզանդիայի վերջին տարիները՝ 1261–1453* (երկրորդ հրատարաչություն), Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն. ISBN 978-0-521-43991-6.
**Շամիլ Ֆերեմեզ օղլի Մահմուդբեկով** (ադրբ.՝ Şamil Fəraməz oğlu Mahmudbəyov, դեկտեմբերի 5, 1924(1924-12-05), Նախիջևան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 20, 1997(1997-05-20), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի դերասան և ռեժիսոր, սցենարիստ; Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1969), Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1976);

Կենսագրություն
--------------

Շամիլ Մահմուդբեկովը ծնվել է 1924 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Նախիջևանում։ 1954 թվականին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտը։ 1955 թվականից աշխատել է «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայում։ 1969 թվականից Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ էր։ Մահմուդբեկովը վավերագրական, կարճ և լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմերի ռեժիսոր է. «Ռոմեոն իմ հարևան է» (1963), «Սև աղջիկը» (1963), «Երկիր, ծով, կրակ, երկինք» (1967), «Հավասարապես հաց» (1969), «Կյանքը մեզ փորձարկում է» (1971), «Դերվիշը պայթեցնում է Փարիզ» (1976, Քամիլ Ռուստեմբեկովի հետ միասին), «Կրակի վրա» (1978) և այլն։

1969 թվականին Շամիլ Մահմուդբեկովին շնորհվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակ, իսկ 1976 թվականին ՝Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր գործչի կոչում։

Ռեժիսորական աշխատանքներից բացի, Մահմուդբեկովը խաղացել է նաև գեղարվեստական ֆիլմերում։

Շամիլ Մահմուդբեկովը մահացել է 1997 թվականի մայիսի 20-ին Բաքվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Շամիլ Մահմուդբեկով
2. ↑  Махмудбеков, Шамиль Фарамаз оглы

Աղբյուրներ
----------

* Маһмудбәјов Шамил Фәрамәз оғлу // *Ադրբեջանի սովետական հանրագիտարան*. Под ред. Дж. Кулиева. — 1982. — Т. VI.
|  |
| --- |
| **Խինձ Շովիցի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Եղերդակայիններ (Cichorioideae) |
| **Ցեղ** | Խինձ *(Scorzonera)* |
| **Տեսակ** | **Խինձ Շովիցի** *(S. szovitzii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Scorzonera szovitzii***DC. |

**Խինձ Շովիցի** (լատ.՝ Scorzonera szovitzii), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-25 սմ բարձրությամբ բազմամյա բույս է։ Արմատը ծայրին ունի կլորավուն, պալարանման հաստացում։ Ցողունը միայնակ է, մինչև 2/3-ը տերևակալված։ Տերևների լայնությունը 2-5 մմ է, գծային են, տափակ։ Ծաղիկները դեղին են։ Զամբյուղը՝ գլանաձև, պտղի ժամանակ 3 սմ երկարությամբ։ Սերմնիկները գլանաձև թմբիկավոր մակերեսով են և 15-20 սմ երկարությամբ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Երանոսի լեռնաշղթա, Խոսրով գետի կիրճ) և Դարեղեգիսի (Վայքի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում և Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-2000 մ բարձրությունների վրա, խճաքարոտ տեղերում և քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²–ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարկության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականցվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 8417524
* Plant List: tro-2732249
* Tropicos: 2732249

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մելամաղձություն (այլ կիրառումներ)

**«Մելամաղձություն» արձան**, գտնվում է Երևանում, Փավստոս Բուզանդի փողոցում` ՆՓԱԿ-ի դիմաց, տեղադրվել է 2003-ին։

Պատմություն
-----------

Հայ մեծանուն քանդակագործ Երվանդ Քոչարն այս արձանարձանի գիպսե տարբերակը կերտել էր 1957 թվականին։ Բնօրինակը պահվում է Երևանի Երվանդ Քոչարի թանգարանում։ 6,24 մետր բարձրությամբ (պատվանդանով) բրոնզե այս քանդակը գիպսե այդ քանդակի քառապատիկ ձուլածոն է։Նախագիծը հովանավորել է ճարտարապետ, գրող Ռուբեն Հովհաննիսյանը (գրչանունը՝ Ռ. Բէն)։

«Մելամաղձություն» արձանի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 2003 թվականի սեպտեմբերի 23-ին՝ Փավստոս Բուզանդի փողոցում գտնվող Նորարար փորձառական արվեստի կենտրոնի (ՆՓԱԿ) առջև։ Արձանի բացումը կատարել են Երևանի քաղաքապետ Երվանդ Զախարյանը, բարերար Ռուբեն Հովհաննիսյանը և Երևանի գլխավոր Ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանը միասնաբար քողազերծեցին արձանը։ Նախագիծը նախաձեռնել է ՆՓԱԿ-ը։

Տվյալներ
--------

Քանդակը կառուցված է բրոնզից ու գրանիտից, բարձրությունը 4,6 մետր է։

Երվանդ Քոչարի «Մելամաղձություն» քանդակի ձուլածո նվեր Երևան մայրաքաղաքին Ռուբեն Բենից, ՆՓԱԿ-ից և Քոչարի ժառանգներից, 2013

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երվանդ Քոչար

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հուշարձաններ Երևան քաղաքում
**Վիեննական անտառ** (գերմ.՝ Wienerwald), Ալպերի արևելյան լեռնազանգված Վիեննայի մոտակայքում։

Այն մի կողմից սահմանափակված է Դանուբի հովտով և խաղողի այգիներով, իսկ մյուս կողմից՝ Բադենա և Ֆյոսլա առողջարանային տարածքներով։ Լեռնազանգվածի բարձրությունը մինչև 893 մետր է (Շյոպֆլ լեռ)։ Դա մի հրաշալի բնական հանգստի գոտի է, մի ամբողջ անտառածածկ մակերես իր սեփական ավաններով, հյուրանոցներով, առողջարաններով և տաք աղբյուրներով։ Վիեննայի անտառի անտառածածկի 1250 քառ. կմ մակերեսը զբաղեցնում են կաղնու և հաճարենու անտառները (սկսած Tullner Feld հյուսիսում, Traisen արևմուտքում, Golsen и Triesting հարավում и Wiener Becken արևելքում)։ 2005 թ-ից Վիեննական անտառի Վիեննայի և Ստորին Ավստրիայի միջև ընկած 1050 քառ. կմ մակերեսով հատվածը մտել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենսոլորտային պաշարների համաշխարհային ցանցի մեջ։ Վիեննական անտառը նաև անվանում են Վիեննայի «կանաչ թոքեր»։ Վիեննական անտառի այժմյան կենդանական և բուսական աշխարհը միլիոնավոր տարիների ընթացքում նրա երկրաբանական, կլիմայական, էկոլոգիական և պատմական զարգացման արդյունքն է։ Այս տարածքի առաջին հայտնի անունը՝ «mons Cetius», թարգմանվում է որպես «լեռնային անտառ», գերմաներեն` «Bergwald»: Վիեննական անտառը Վիեննայի բնակիչների ամենասիրելի հանգստի վայրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  Wienerwald Մարդը և կենսոլորտը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիեննայի զբոսայգիներ Archived 2017-04-10 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4066037-0 · NKC: ge327503, ge130190 · VIAF: 246288514 · WorldCat VIAF: 246288514 |

 |
**Ալաղա Հաջի Սուլեյման օղլի Հասանով** (ադրբ.՝ Əlağa Hacı Süleyman oğlu Həsənov, 1871, Բաքու, Ռուսական կայսրություն - մարտի 18, 1933(1933-03-18), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական և քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության ֆինանսների նախարար;

Կենսագրություն
--------------

Ա. Հասանովը ծնվել է 1871 թվականին, Բաքվում։ Ավարտել է Բաքվի առևտրային դպրոցը։ Ալաղա Հասանովը սովորել է թուրքերեն, արաբերեն, պարսկերեն և ռուսերեն լեզուներ։ Ա.Հասանովը ընտրվել է Քաղաքի Դումայի անդամ։ Նա օժանդակել է «Նաշրի-Մառիֆ» ընկերության ստեղծմանը և գործունեությանը։ Նա նաև ներդրում է ունեցել Բաքվում ջրատարի կառուցման, կոյուղու ցանցի կառուցման և ծովափնյա այգու կառուցման գործում։ Եղել է Ազգային մուսուլմանական խորհրդի ժամանակավոր գործադիր կոմիտեի անդամ (1918)։ Հասանովը ընտրվել է Ադրբեջանի պառլամենտի անդամ, որը բացվեց Բաքվում 1918 թվականի դեկտեմբերի 7-ին։

Հասանովը եղել է ֆինանսների փոխնախարարի պաշտոնում ՝ 1918 թվականի դեկտեմբերի 26-ից մինչև 1919 թվականի մարտի 14-ը։ Հետագայում նա ծառայել է որպես նախարար։ 1919 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Ա.Հասանովի գլխավորությամբ Ադրբեջանի պետական բանկը սկսել է իր գործունեությունը Բաքվում։ Բանկի մասնաճյուղերն է կազմակերպվել Գյանջայում, Շամախիում, Լանքորանում և այլ քաղաքներում։ 1919 թվականի դեկտեմբերից ի վեր Ա.Հասանովը աշխատել է որպես Ադրբեջանի պետական բանկի ղեկավար։

Ա.Հասանովը մահացել է 1933 թվականի մարտին Բաքվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Əlağa Həsənov
2. ↑  Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti Ensiklopediyası I cild. Bakı: "Lider" nəşriyyat. 2004.
3. ↑  Энциклопедия Гасанов Алиага Хаджи Сулейман - министр финансов АДР
**Մելանիններ** ( հունարեն՝ *μελανος* - սև), բնական ծագում ունեցող, սև, շագնակագույն, կարմիր կամ դեղին պիգմենտներ։ Մելանինները պարունակվում են մաշկում, մազերում, աչքի ծիածանաթաղանթում, գլխոտանիների թանաքապարկում և այլն։ Մելանինները պարունակվում են ոչ միայն ծածկույթում, օրինակ, մարդու մոտ մելանիններ հայտնաբերված են նաև ներքին ականջում և գլխուղեղի որոշ բաժիններոմ։ Ողնաշարավորների մաշկային ծածկույթներում մելանինն արտադրվում է հատուկ մասնագիտացված բջիջների՝ մելանոցիտների կողմից։

Քիմիական կազմ
-------------

Մելանիններն անլուծելի պոլիմերներ են, առաջանում են թիրոզինազ ամինաթթվի օքսիդացման արդյունքում։ Սկզբում թիրոզինից առաջանում է դիօքսիֆենիլալանին, այնուհետև դիօքսիֆենիլալանին-քրոմ, ռեակցիան կատալիզում է թիրոզինազ ֆերմենտը։ Դիօքսիֆենիլալանին-քրոմը ենթարկվում է պոլիմերիզացիայի և հանգեցնում է մելանինների առաջացման։ Ողնաշարավորների մոտ մելանիններն առաջնում են մելանոցիտներում՝ սպիտակուցների հետ միացած գրանուլների ձևով (մելանոպրոտեիններ)։

### Մելանինների տեսակներ

Մարդու մոտ գոյություն ունեն մելանինի երեք ձևեր․ էումելանիններ, ֆեոմելանիններ և նեյրոմելանիններ։ Էումելանինները ավելի հաճախ են հանդիպում, կարող են ունենալ շագանակագույն կամ սև գունավորում։ Ֆեոմելանինները ունեն կարմիր գունավորում, դրանք շուրթերին տալիս են բնորոշ վարդագույն կամ կարմիր գույն, ֆեոմելանինները մազերին տալիս են շիկակարմիր գույն։ Նեյրոմելանինը հայտնաբերված է ուղեղում, նրա ֆունկցիան մինչև այժմ պարզված չէ։
Ֆիտոմելանինը հանդիպում է բույսերի որոշ խմբերի մոտ, չնայած որ այն քիմիական կառուցվածքի տեսանկյունից նման չէ կենդանինների մոտ հանդիպող մելանիններին և հանդիսանում է պոլիվինիլային արոմատիկ սպիրտ։

Կենսաբանական ֆունկցիա
---------------------

Մելանինները լայնորեն տարածված են բուսական և կենդանական հյուսվածքներում, ինչպես նաև նախակենդանիների մոտ։ Մելանինները որոշում են մազերի և մաշկի գույնը, օրինակ ձիերի մազի գույնը, թռչունների փետուրների, ձկների թեփուկների, միջատների կուտիկուլայի գույնը։ Մելանինները կլանում են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները` պաշտպանելով մաշկի խորը շերտերի վնասումից։ 
Ալբինոսների մոտ մելանինների կոնցենտրացիան փոքր է, կարող է նաև բացակայել։
Փորձերի արդյունքում պարզվել է, որ կենդանիների օրգանիզմ ջրալույծ մելանինի երկարատև ներմուծման հետևանքով արգելակվում է էմոցիոնալ-ռեակտիվ դրսևորումների ի հայտ գալը և փորձարկվող առնետների մոտ իջնում է աֆեկտային ռեակցիաները։ Բացի այդ, բացահայտված է, որ այդ պրեպարատը խոչընդոտում է խոցի առաջացումը, ստամոքսի լորձաթաղանթի արյունազեղումների թիվը պակասում է և արգելակում է կենդանու մարմնի զանգվածի իջեցմանը սթրեսային պայմաններում։ Մելանինները իջեցնում են նաև ռադիոնուկլիդների կուտակմանը օրգանիզմում։
Մելանինը հանդիսանում է ամենաուժեղ հակաօքսիդանտներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Биологический энциклопедический словарь. Под ред. М. С. Гилярова. Москва, «Советская энциклопедия», 1986.
**Ինչպես Մաշան կռվեց իր բարձի հետ** (ռուս.՝ Как Маша поссорилась с подушкой), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1977 թվականին Սոյուզմուլտֆիլմ կինոստուդիայի կողմից։ Սցենարը և համանուն գիրքը գրել է Գալինա Լեբեդևան, ով նաև «Վարունգե ձի» մուլտֆիլմի սցենարի հեղինակն է։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմում ներկայացվող պատմությունը պատահել է ամռանը, Մաշա անունով մի աղջկա հետ։ Մաշան պառկել էր քնելու, բայց նրա քունը չէր տանում։ Նա թափ է տալիս բարձը, ոտքով հարվածում, բայց միևնույնն է` այն անհարմար է։ Նա որոշում է գնալ այգի զբոսնելու։ Դուրս է գալիս և զարմանում. «Ի՜նչ կլոր է լուսինը»։ Մաշան տեսնում է Տյավկա անունով շունիկին և բողոքում նրան` ասելով` «Իմ անկողինը շատ անհարմար է, բարձը` խեղդող, ծածկոցը` կծող, ոչ մի կերպ չեմ կարողանում քնել»։ Տյավկան խղճում է աղջկան և կանչում իր բնի մեջ քնելու։ Մաշան հրաժարվում է։ Մոտենում է ցախանոցին և ներս նայում ու տեսնում, որ հավերը քնած են ձողի վրա։ Մաշան գնում է լճակի մոտ և տեսնում, որ ձկնկուլը քնած է` մեկ ոտքի վրա կանգնած։ Աղջիկը տուն է վերադառնում և տեսնում մի չղջիկ, որը պարզվում է` քնած էր ձեղնահարկում, տանիքի տակ, գլուխը` դեպի ներքև։ Եվ Մաշան շատ է ուզում վերադառնալ իր անկողին։ Պառկում է իր անկողնում ու քնում։

Հեղինակներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Սցենարի հեղինակ | Գալինա Լեբեդևա |
| Ռեժիսոր | Լև Միլչին |
| Բեմադրող նկարիչներ | Լև Միլչին, Վ. Գիլյարովա |
| Կոմպոզիտոր | Յան Ֆրենկել |
| Օպերատոր | Միխայիլ Դրույան |
| Հնչունային օպերատոր | Բորիս Ֆիլչիկով |
| Խմբագիր | Ռաիսա Ֆրիչինսկայա |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Վլադիմիր Արբեկով, Ալեքսանդր Պանով, Մարինա Ռոգովա, Վիկտոր Շևկով |
| Մոնտաժող | Օլգա Վասիլենկո |
| Նկարիչ | Իրինա Տրոյանովա |
| Օգնականներ | Ե. Գոլոլոբովա, Օ. Իսակովա, Ն. Կոզլովա |
| Տեքստը կարդում է | Վասիլի Լիվանով |
| Ֆիլմի տնօրեն | Ֆյոդոր Իվանով |

Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
--------------------------

Մուլտֆիլմը 2006, 2007 և 2008 թվականներին վերահրատարակվել է DVD ձևաչափով` «Հեքիաթներ Մաշայի մասին» մուլտֆիլմերի ժողովածուներում («Սոյուզմուլտֆիլմ»)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ինչպես Մաշան կռվեց իր բարձի հետ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ինչպես Մաշան կռվեց իր բարձի հետ» մուլտֆիլմը(ռուս.) Аниматор.ру կայքում
* «Ինչպես Մաշան կռվեց իր բարձի հետ» մուլտֆիլմը(ռուս.) Мультик.Ру կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Մարմնամարզական կամուրջ,** սպորտում կամուրջը մարմնի կեցվածքի կոր դիրքորոշում է, կրծքով վեր և մակերեսին հենված ոտնաթաթերով և ափերով։

Կամուրջ տարբեր մարզաձևերում
---------------------------

**Մարմնամարզության մեջ**

Կամուրջ՝ առավելագույնս թեքում է մարմնի դիրքը մեջքին աջակցությամբ։ Տարբերում են՝ կամուրջ, կամուրջ մեկ ձեռքի վրա, կամուրջ թեկուզ մեկ ոտքի վրա, կամուրջ նախաբազուկների վրա, հակադիր կամուրջ, օրինակ հենարանը ձախ ոտքը և աջ ձեռքով, և այլն

**Աթլետիկայում**

Մարզիկը բեկանելով առաջ, հենվում է ոտնաթաթերի և ձեռքի ափերի վրա, գլխով հպվելով հատակին։ Կամրջի դիրքում ուժային ակրոբատը շարունակում է իր վրա տարբեր իրեր պահել, մեծ ծանրության մարզիկ։

**Դասական ըմբշամարտում**

Ըմբշամարտի կամուրջ նշանակում է առանց հենարանի պահպանել մարմինը ձեռքերի վրա։ Ըմբշամարտում կամուրջ օգտագործվում է որպես պաշտպանության միջոց։

**Յոգայում**

Կոչվում է Չակրասանա թարգմանաբար հայերեն նշանակում է ԱՆԻՎԻ ԴԻՐՔ։

Գրականություն
-------------

* Մ. Լ. Ուկրաինա և Ա. Մ. Շլեմինա։ Մարմնամարզություն. - ֆիզիկական կուլտուրայի.. — Ֆիզկուլտուրա և սպորտ, 1977թվական. — 422
* Դհիներդրա Բրահմաչարի։ Յոգասանա Վիջնանա.. - Հեռանկար, 2006 .. - 296 էջ. - ISBN 5-98597-065-5 ..

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ожегов С.И. Шведова Н.Ю.* Толковый словарь русского языка.. — Мир и Образование, 2008г.. — 1200 с. — ISBN 978-5-94666-370-0.
2. ↑  *М. Л. Украна и А. М. Шлемина.* Гимнастика. Учебник для техникумов физической культуры.. — Физкультура и спорт, 1977г.. — 422 с.
**«Գասպար Իփեկյան թատերախումբ»**, Համազգային մշակութային միության թատերախումբ։ Կազմակերպվել է 1941 թվականին, դերասան, դրամատուրգ և ռեժիսոր Գասպար Իփեկյանի նախաձեռնությամբ, առաջին ներկայացումը՝ Շանթի «Ինկած բերդի իշխանուհին», տեղի է ունեցել 1942 թվականին։

1952 թվականից կոչվել է հիմնադրի՝ Գասպար Իփեկյանի անունով։ 1960-ական թվականներից թատերախումբը ներկայացումներ է տալիս Բուրջ Համուդ հայաշատ թաղամասի կենտրոնում կառուցված «Հակոբ Տեր-Մեյքոնյան» թատերասրահում (500 տեղանոց)։ Բեմադրվել են ազգային և թարգմանական պիեսներ՝ Լևոն Շանթի «Հին Աստվածներ», «Կայսր», «Քաղաքավարության վնասները» (ըստ Հակոբ Պարոնյանի), Սունդուկյանի «Պեպո», Շիրվանզադեի «Քաոս», Գոգոլի «Քննիչը», Իբսենի «ժողովրդի թշնամին», Պանյոլի «Փառքի վաշխառուները» են։ Թատերախումբը ելույթներ է ունեցել բազմաթիվ երկրներում։

Թատերախմբում գործել են Ժորժ Սարգիսյանը (պարգևատրվել է Լիբանանի պետական, Համազգայինի, Կիլիկիո կաթողիկոսության շքանշաններով), դերասան֊դերասանուհիներ՝ Զ. Շանթը, Ն. Մինասյանը, Գեղամ Տեր-Կարապետյանը, Մ. Սարգիսյանը, Պ. Գարագաշյանը, ժ. Շահապյանը, Հ. Պոպյանը, Հ. Թորիկյանը, Դ. Պոյաճյանը, Ա. Խաչատուրյանը, Վ. Վարդապետյանը, Խ. Արարատյանը և այլք։

1982-1985 թվականներին թատերախումբը ղեկավարել է Բաբկեն Փափազյանը, բեմադրել է Շանթի «Օշին Պայլ» և Մուշեղ Իշխանի «Պարույր Հայկազն և Մովսես Խորենացի» պիեսները։ 1987-2002 թվականներին Վարուժան Խտշյանի բեմադրությամբ թատերախումբը ներկայացրել է Շանթի «Հին Աստվածներ», «Եսի մարդը», «Կայսր», Հակոբ Օշականի «Երկնքի ճամփով», Ա. Միլլերի «Բոլոր զավակներս», «Գինը», Կ. Մանյեի «Օսկարը», Ն. Սայմոնի «Երկրորդ պողոտայի բանտարկյալը», ժ. Շեհադեի «Բրիզբանի գաղթականը» և այլ պիեսներ։ 2003-ին Զ. Ցագուպյանի բեմադրությամբ թատերախումբը ներկայացրել է Մուշեղ Իշխանի «Կիլիկիո արքան» պիեսը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**ԽՍՀՄ-Արևմտյան Գերմանիա հարաբերություններ**, դիվանագիտական հարաբերությունները Խորհրդային Միության և Արևելյան Գերմանիայի (ԳՖՀ) միջև։

Պատմություն
-----------

Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1955 թվականի սեպտեմբերին։ Կնքվել են հյուպատոսական պայմանագիր և համաձայնագրեր առևտրի ու ծովագնացության ընդհանուր հարցերի վերաբերյալ (1958)։ 1970 թվականի օգոստոսի պայմանագրով ԽՍՀՄ-ն ու ԳՖՀ-ը պարտավորվեցին նպաստել Եվրոպայի իրադրության բարելավմանը, վիճելի հարցերը լուծել բացառապես խաղաղ միջոցներով, ձեռնպահ մնալ ուժով սպառնալուց կամ ուժ գործադրելուց, հայտարարեցին, որ տարածքային պահանջ չունեն որևէ մեկից և այդպիսիք չեն լինի ապագայում և այլն։ Հաստատվեց եվրոպական բոլոր պետությունների ներկա սահմանների անխախտելիության սկզբունքը։ 1973 թվականի մայիսին բարձր մակարդակի հանդիպման ժամանակ համաձայնագրեր կնքվեցին տնտեսական, արդյունաբերական և տեխնիկական համագործակցության, մշակութային փոխանակման և այլնի մասին։

Գործարար կապերի ամրապնդման հետևանքը եղավ տնտեսական, արդյունաբերական, տեխնիկական համագործակցության զարգացման երկարաժամկետ համաձայնագրերի ստորագրումը (1974)։ 1978 թվականի մայիսին բարձր մակարդակի հանդիպման ժամանակ Արևմտյան Գերմանիան ստորագրեց համատեղ հայտարարություն, որով կողմերը հաստատեցին իրենց նվիրվածությունը Հելսինկիի եզրափակիչ ակտի սկզբունքներին, լարվածության թուլացմանը։ Կնքվեց նաև տնտեսական և արդյունաբերական համագործակցության երկարաժամկետ (25 տարով) նոր համաձայնագիր։ 1980 թվականի հունիս-հուլիսին ֆեդերալ կանցլեր Շմիդտի Մոսկվա կատարած այցելության ժամանակ կնքվեց ԽՍՀՄ-ԳՖՀ երկարաժամկետ տնտեսական և արդյունաբերական համագործակցության հիմնական ուղղությունների ծրագիր։ 1981 թվականի նոյեմբերին բարձր մակարդակի հանդիպման (ԳՖՀ) ժամանակ քննարկվեցին խաղաղության ապահովման, ինչպես նաև տնտեսական համագործակցության հարցեր։ Այցելության նախօրեին ստորագրվեցին համաձայնագրեր՝ ԳՖՀ-ին խորհրդային բնական գազ և ԽՍՀՄ-ին խողովակներ ու գազամուղի համար սարքավորում մատակարարելու («գազ-խողովակներ») վերաբերյալ։ 1983 թվականի հուլիսին բարձր մակարդակի հանդիպման ժամանակ (Մոսկվա) կողմերը հավաստեցին, որ կողմնակից են ԽՍՀՄ-ի և ԳՖՀ-ի հարաբերությունների զարգացմանը 1970 թվականի պայմանագրի և խորհրդա-արևմտագերմանական հետագա համաձայնագրերի հիման վրա, քննարկվեցին Եվրոպայի անվտանգության հետ կապված մի շարք հարցեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 548)։*  |
**Մարի-Քլեր Մաթիպ** (ֆր.՝ Marie-Claire Matip, 1938, Էսեկա, Nyong-et-Kéllé, Centre, Կամերուն), Փարիզում բնակվող կամերունցի գրող։ Համարվում է առաջին կինը, որը Ենթասահարական Աֆրիկայում գիրք է հրատարակել։

Կենսագրություն
--------------

Մարի-Քլեր Մաթիպը ծնել է 1938 թվականին Էսեկա համայնքում։ Նրա հայրը եղել է ցեղի առաջնորդ և տարբեր կանանցից ունեցել է տասնհինգ երեխա։ Մարի-Քլերը սկզբում ուսանել է տանը, այնուհետև հաճախել է տեղական դպրոց, որից հետո սովորել է Դուալայում գտնվող աղջիկների դպրոցում, որտեղ գրել է «Նգոնդա» վեպը։ 1956 թվականին հաղթել է «Elle» ամսագրի և Էյր Ֆրանսի հայտարարած մրցույթում, ինչը նրան հնարավորություն է ընձեռել ճամփորդել Ֆրանսիա, որտեղից վերադարձել է մեկ տարի անց։ 1958 թվականին Յաունդեում ավարտել է Lycée Général Leclerc բակալավրիատը։ Հետագայում Մոնպելիեի համալսարանում ուսանել է արվեստ և աստվածաբանություն, Սորբոնի համալսարանում՝ փիլիսոփայություն, հոգեբանություն և սոցիոլոգիա՝ ստանալով դոկտորի աստիճան։

Մաթիպը երիտասարդ կամերունցիների համար ստեղծել է «Les beaux Samedis» ռադիոհաղորդումը և վարել է այն։

Մարի-Քլեր Մաթիպն ամուսնացել և ունեցել է հինգ երեխա։ Նրա ավագ դուստրը՝ Մա Տեժոմաե Դևին (ծննդյան անունը՝ Էսթեր Դոբոնգ՛Նա Էսսիեն, հայտնի է նաև որպես Էսթա Դիվայն, Էսթա և Մատաժի), երգիչ, երաժիշտ, հոգևոր առաջնորդ, յոգայի ուսուցիչ, ֆրանսիացի կատարող Princess Erika-ն, Մարի-Քլերի հանգուցյալ դուստր Էվան (հայտնի է որպես քույր Հյուվան) և կրտսեր դուստրը՝ Էգան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Marie-Claire Matip»։ University of Western Australia
2. ↑  Gérard Albert S. (1986)։ *European-language Writing in Sub-Saharan Africa* (անգլերեն)։ John Benjamins Publishing։ ISBN 9630538334


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1197630511 · ISNI: 0000 0003 9710 7690 · NTA: 328783706 · VIAF: 292152650 · WorldCat VIAF: 292152650 |

 |
Իսպանացի բասկետբոլիստ Ինյակի դե Միգելը (աջից) անդրադարձին տիրելիս
**Անդրադարձ**, բասկետբոլ սպորտաձևում գնդակի տիրում անհաջող նետումից հետո (2-միավորանոց, 3-միավորանոց, տուգանային)։

Անդրադարձները կարող են լինել **հարձակողական** և **պաշտպանական**. առաջինն ի հայտ է գալիս այն ժամանակ, երբ հարձակվող թիմի անդամներից մեկը անհաջող նետումից հետո որսում է գնդակը և այդ կերպ իր թիմին հարձակման երկրորդ հնարավորություն ընձեռնում, իսկ երկրորդի դեպքում՝ անհաջող նետումից հետո, պաշտպանվող թիմի անդամն է տիրում գնդակին, և թիմն արագ անցնում է հակագրոհի։

Անդրադարձին հաջողությամբ տիրելու համար անհրաժեշտ է հակառակորդ թիմի մարզիկին զամբյուղից հնարավորինս հեռու պահել (անգլ.՝ *box out*), ինչի համար էլ անհրաժեշտ է դիրքավորվել զամբյուղի և հակառակորդ մարզիկի միջև։ Որքան մարզիկը մոտ է զամբյուղին և որքան հակառակորդը հեռու է դրանից, այնքան մեծ է անդրադարձին տիրելու հավանականությունը։ Անդրադարձին տիրելու համար չափազանց կարևոր է ճիշտ հաշվարկել ցատկի պահը, գնդակն անհրաժեշտ է վերցնել ցատկի բարձակետում։ Մարզիկը չի կարող տիրել անդրադարձին, եթե հասել է իր ցատկի բարձակետին, իսկ գնդակը դեռ տատանվում է զամբյուղում։ Անդրադարձային գնդակը տիրելուց հետո անհրաժեշտ է այն ամուր ֆիքսել ձեռքերում և այն հնարավորինս հեռու պահել հակառակորդի տեսադաշտից։ Տիրելով գնդակին մարզիկը պետք է վարումով գնդակն հեռացնի սեփական զամբյուղի գոտուց կամ փոխանցել թիմակցին։

Անդրադարձին տիրելը հիմնականում ծանր հարձակվողների և կենտրոնականների պարտավորությունն է։

Արտաքին հղումներ
----------------

* NBA-ի պատմության լավագույն անդրադարձ կատարողները Archived 2009-03-11 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Խաչատրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գրիգոր Էմիլի Խաչատրյան** (հուլիսի 21, 1957(1957-07-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), դիմածնոտային վիրաբույժ։ Բժշկական ծառայության կապիտան (1990)։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1996)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը (1979), վերապատրաստվել Մոսկվայի կենտրոնական գիտահետազոտական (1984), Լենինգրադի բժիշկների կատարելագործման (1986) համալսարաններում,Նանտի (Ֆրանսիա, 1989-1991), Տորոնտոյի (Կանադա) համալսարանական (1996) կենտրոններում. Բրյուսելի և Համբուրգի համալսարաններում (1998)։ 1978-1999 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Կամոյի շրջանի Նորատուս գյուղում, Երևանի մանկական 4-րդ, 2-րդ, 2-րդ հիվանդանոցներում, Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության Փտական կենտրոնում, 1999 թվականից՝ Երևանի 3-րդ կլինիկական հիվանդանոցի բաժանմունքում, 2001 թվականից. միաժամանակ՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի դիմածնոտային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։

1991 թվականին և 1992-1994 թվականներին կամավոր ու գործուղումով մեկնել է ԼՂՀ. աշխատել է Շահումյանի և Ստեփանակերտի հիվանդանոցներում (նաև մանկական), Կարաչինայի, Վեփշենի բուժկետերում, կենտրոնական զինվորական հոսպիտալում։ Բուժել և վիրահատել է հարյուրավոր հիվանդ և վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։ Աշխատությունները վերաբերում են դիմածնոտային արատների և ձևախախտումների վիրաբուժական բուժմանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Մինդորո** (Mindoro), Ֆիլիպիններին պատկանող Ֆիլիպինյան կղզեխմբի յոթերորդ ամենամեծ կղզին է։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու մակերեսը կազմում է 10571,8 քառակուսի կիլոմետր։ Գտնվում է Լուսոն կղզուց հարավ։ Բաժանվում է Վերդեի նեղուցով։ Պատկանում է Լուսոնի կղզեխմբին։ Մինդորոյի ծայրահեղ արևմտյան կետը Միս Կալավիտեն է։ Հարևան կղզիներից՝արևելքից *Tablas* կղզուց, իսկ արևմուտքից *Calamian-Hirsch* կղզուց առանձնացված գտնվում է Մինդորոյի նեղուցը։

Ռելիեֆը հիմնականում լեռնային է։ Բաժանվում է երկու լեռնային զանգվածի։ Առաջինը գտնվում է հյուսիս-արևմուտքում, ամենաբարձր կետը Ալկոնի լեռն է, որն ունի 2585 մետր բարձրություն, երկրորդ կենտրոնի ամենաբարձր կետը Բակոյի լեռն է 2488 մետր բարձրությամբ։ Լեռները կազմված են գրանիտներից, դիորիտամներից, թերթաքարերից և նստվածքային ծագում ունեցող ժայռերից։ Կղզու ափին բլրոտ տեղամասեր են։ Հյուսիս-արևելյան մասում ամենամեծ լիճը Նաուհանն է։ Բոլոր գետերը փոքր են։ 
Կղզում իշխում են հասարակածային մուսոնները։ Ամբողջ տարվա ընթացքում արևելյան տարածաշրջանում տեղում են անձրևներ։ Արևմուտքում դիտվում է երկու եղանակ։ Ամռանը և աշնանը եղանակը խոնավ է, ձմռանն ու գարնանը՝ չորային։ Լանջերին աճում է խոնավ արեւադարձային մուսոնային անտառ, իսկ ափին երկայնքով գտնվում է Մանգլենի անտառը։

Վարչատարածքային բաժանում
------------------------

Կղզին բաժանվում է երկու մարզի՝ Արևմտյան Մինդորոն(452,971 մարդ) և արևելյան Մինդորոն(785,602 մարդ)։ Վարչական կենտրոնները՝ համապատասղանաբար Մամբուրաոն և Կալապանը։ Բացի դրանցից կղզու վրա կան նաև մի շարք քաղաքներ՝ փոքր բնակչությամբ։ Կղզու բնակչությունը 2010 թվականի մարդահամարով կազմում է 1 238 573 մարդ։

Էկոնոմիկա
---------

Ափամերձ տափաստանները մշակել են մարդիկ։ Հիմնական մշակաբույսերն են բրինձը, շաքարեղեգը և կոկոսը։ Նպաստավոր պայմաններ են ստեղծվել ոսկու արդյունահանման և ափամերձ ջրերի ձկնորսության համար։

Ափամերձ տարածքներում՝ հատկապես Պուերտո-Գալերայում զարգացել է զբոսաշրջությունը։ Մինդորոյի շրջակա ջրերում կան շատ չքնաղ վայրեր դրեյվինգի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Աշխարհագրական դիրք


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4250486-7 · SUDOC: 05352084X · VIAF: 247734986 · WorldCat VIAF: 247734986 |

 |
**Վարդագույն հովազ**, մուլտսերիալ, թողարկվել է 1993-1995 թվականներին «Metro-Goldwyn Mayer Animation», «Mirisch-Geoffrey DePatie-Freleng» և «United Artists» ընկերությունների համատեղ արտադրությամբ։

Նախապայման
----------

Գլխավոր հերոսին՝ Վարդագույն հովազին, առաջին անգամ տրվեց խոսելու լիարժեք հնարավորություն։ Վարդագույն հովազին հնչյունավորել է Մեթ Ֆրյուերը։ Փոքրիկներին հասանելի դարձնելու նպատակով կերպարին տրվել է ամերիկյան հումորային շեշտադրություն։ Հովազը ստացել է նաև անուն՝ Փինքի։

Կերպարներ
---------

**Մրջյուն և Մրջնակեր** (անգլ.՝ The Ant and The Aardvark), երկու կերպար, որոնք միմյանց հանդեպ ունեին նույն թշնամությունը, ինչպես Թոմն ու Ջերին․ մրջնակերը ուզում է ուտել մրջյունին, բայց վերջինս չի հանձնվում։ Հաճախ Հովազի պատճառով մրջնակերին չի հաջողվում ուտել մրջյունին։

**Տեսուչ** (անգլ.՝ The Inspector), խուզարկու։ Ստեղծվել է 1960-ական թվականների համանուն մուլտսերիալի տեսչի կերպարի նմանությամբ։ Նրա անունը (Ժակ Կլուզո) ոչ մի անգամ չի հնչում։ Խոսում է ֆրանսիական շեշտադրությամբ։ Երբեմն հայտնվում է անհարմար իրավիճակներում՝ ինքն էլ չգիտակցելով, որ կարող է հայտնվել մահվան վտանգի արջև։ Տեսչի հետ սերիաներում Հովազը միշտ նրա օգնականն է։

**Հայր շուն** (անգլ.՝ Dogfather), երկու շների՝ Լուիի և Պագգի հրոսակախմբի պարագլուխը։ Հնչյունավորել է Ջո Փիսքոփոն։ Կերպարը ցածրահասակ է, միշտ ակնոց է կրում։ Նա և նրա հրոսակախումբը միշտ արժեքավոր իրեր են գողանում (թալանում են բանկեր, թանգարաններ) և դիմում են ցանկացած գողության։ Բայց վերջին հաշվով Հովազի պատճառով նրանց ծրագրերը ձախողվում են։

**Պրոֆեսոր Ֆոն Շմարտի** (անգլ.՝ Von Schmarty), պրոֆեսոր։ Ինչ-որ բանով նման է Ալբերտ Այնշտայնին և նույնիսկ խոսում է գերմանական շեշտադրությամբ։

**Թելմա**(անգլ.՝ Thelma), փոքրիկ աղջիկ տիկնիկով։ Հնչյունավորել է Քեթ Սյուսին։ Հովազին միշտ դիմում է «Պարոն»-ով։ Շատ չարաճճի է, սիրում է խուլիգանություն անել, ինչի պատճառով Հովազը հանդիմանում է։

**Լեսթեր**, սևամորթ դեռահաս։ Նույնպես կռվարար է, սիրում է չարաճճիություններ, խուլիգանություններ անել, բայց եթե գիտակցում է, որ ամեն ինչ շատ լուրջ է, օգնում է Հովազին պատժել չարին։

Սերիաների ցանկ
--------------

1. Pink Pink and Away/Down on the Ant Farm
2. Pink and Quiet/The Pinky 500
3. The Ghost and Mr. Panther/Cleopanthra
4. Big Top Pinky/Yeti 'Nother Bigfoot Story
5. Pinky in Paradise/Department Store Pink-erton
6. Moby Pink/The Pink Stuff
7. Pink Pizza/Pink Painter
8. Pink Paparazzi/Werewolf in Panther’s Clothing
9. Rock me Pink/Pinkus Pantherus

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Beck, Jerry. (2006) *Pink Panther: The Ultimate Guide to the Coolest Cat in Town!*; DK ADULT, 0-7566-1033-8
2. ↑  DePatie-Freleng website Archived 2005-06-08 at the Wayback Machine.
3. ↑  "All for Pink and Pink for All"

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Վարդագույն հովազ (մուլտսերիալ, 1993)»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* The New Pink Panther Show (1993) Archived 2012-04-25 at the Wayback Machine.
**«Մարի, է՜գ թռչուն»** Եղիշե Չարենցի բանաստեղծություններից, հեղինակն այն գրել է 1916 թվականին, հավանաբար Մոսկվա քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Ստեղծագործությունն առաջին անգամ տպագրվել է Չարենցի երկերի ժողովածուի I հատորում, տպագրվում է նույնից։

Առաջին անգամ տպագրվել է Եժ I հատորում։ Տպագրվում է նույնից։

Ռա- Եգիպտական դիցաբանության մեջ արևի աստվածություն, որից սկիզբ է առնում աշխարհի գոյությունը։

Նիրվանտ-Բուդդայական կրոնում մարդու հոգեկան ամենակատարյալ, բացարձակ անդորրության վիճակը, երբ նրա մեջ բացակայում է եսապաշտական, անձնասիրական ամեն մի կիրք ու ձգտում։

Սանսար-Բուդդայական կրոնում երկրային կյանք, որ մեղսական է, տառապալից, իր էությամբ հակոտնյա նիրվանային։

Ագին- Հին հնդկական վեդայական կրոնում կրակի աստվածություն՝ ծնված ջրերից, ինդրայի (ամպրոպի աստված) երկվորյակ եղբայրը։ Հետագայում դասակարգային հարաբերությունների զարգացման պրոցեսում հնդիկները դիմել են Ագնիին մեղքերից թողություն ստանալու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Չարենց Եղիշե։ *Չարենցի երկերի ժողովածուի I հատոր*։ էջ 356