**Նեապոլի թագավորական պալատ** (իտալերեն՝ Palazzo Reale di Napoli), պալատ, թանգարան, պատմական տուրիստական վայր Իտալիայի հարավում՝ կենտրոնական Նեապոլում։

Երկու Սիցիլիաների թագավորության (1734-1860) օրոք կառույցը եղել է Բուրբոնների Նեապոլում գտնվող չորս նստավայրերից մեկը (Կազերտայի պալատ, Կապոդիմոնտեի պալատ, Պորտիչիի պալատ)։

Պատմություն
-----------

Գլխավոր աստիճաններ
Գահասենյակ
Պալատը գտնվում է նախկին փոխարքա, Վիլաֆրանկայի մարկիզ դոն Պեդրոն դե Տոլեդոյի նստավայրի տեղում։ Ներկայիս կառույցի շինարարությունը ճարտարապետ Դոմենիկո Ֆոնտանան սկսել է 17-րդ դարում։ Նախատեսված է եղել այստեղ հյուրընկալել Իսպանիայի Ֆիլիպ III թագավորին իր այցելության ժամանակ, որը չի իրականացել։ Առաջինը պալատում բնակվել է փոխարքա, Լեմոսի կոմս Ֆերնանդո Ռուիս դե Կաստրոն։ 1616 թվականին շենքի ճակատային հատվածի կառուցումն ավարտվել է, 1620 թվականին Բատիստելո Կարաչիոլոն, Ջովաննի Բալդուչչին և Բալիսարիո Կորնեցիոն ստեղծել են կառույցի ինտերիերի որմնանկարները։ Սուրբ Մարիամի վերափոխման թագավորական մատուռի ձևավորումները կատարել է Անտոնիո Պիչչիատտին։

1734 թվականին, երբ Իսպանիայի թագավոր Կարլ III-ը ժամանեց Նեապոլ, պալատը դարձավ Բուրբոնների թագավորական նստավայր։ Ֆրանչեսկո դե Մուրան և Դոմենիկո Անտոնիո Վակկարոն կառույցի ներքին հարդարանքները փոփոխության են ենթարկել 1738 թվականին Մարիա Ամալիա Սաքսոնի հետ նրա ամուսնության կապակցությամբ։ Քաղաքի կենտրոնական հատվածում գտնվող մյուս երեք կառույցները նույնպես կառուցել է Կարլը։ Հետագա ձևափոխումները կատարվել են Ֆերդինանտ I-ի օրոք։ 1768 թվականին նրա և Ավստրիայի Մարիա Կարոլինայի ամուսնության առթիվ Ֆերդինանդո Ֆուգայի գլխավորությամբ վերակառուցվել է ընդարձակ սրահը և ավելացվել է պալատական թատրոնը։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսին ավելացվել է կառույցի «նոր թևը», որը 1927 թվականին դարձել է Վիկտոր Էմանուիլ III-ի անվան ազգային գրադարան։ 18-րդ դարում թագավորական նստավայրը տեղափոխվել է Կազերտայի պալատ, քանի որ ներքին քաղաքն ավելի պաշտպանված էր նավատորմային հարձակումներից և ավելի հեռու էր Նեապոլի ըմբոստ ժողովրդից։

Նապոլեոնյան օկուպացիայի ժամանակ պալատը նեոդասական հարդարանքներով ու կահավորանքով հարստացրել են Յոախիմ Մյուրատը և նրա կինը՝ Կարոլին Բոնապարտը։ Սակայն 1837 թվականին բռնկված հրդեհը վնասել է բազմաթիվ սենյակներ։ 1838-1858 թվականներին Գաետանո Ջենովեզիի գլխավորությամբ պալատը վերանորոգվել է։

1922 թվականին նախարար Անտոնիո Անիլեի հրամանագրով այստեղ են տեղափոխել Վիկտոր Էմանուիլ III-ի անվան ազգային գրադարանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գրադարանը տուժել է ռմբակոծությունից։

Այսօր պալատում և դրան կից հրապարակում են գտնվում հայտնի Սան Կառլո թատրոնը, փոքր Teatrino di Corte, Վիկտոր Էմանուիլ III-ի անվան ազգային գրադարանը, թանգարան, գրասենյակներ, այդ թվում տարածաշրջանային տուրիստական վարչությունը։

Նեապոլի թագավորների արձաններ
----------------------------

1888 թվականին Ումբերտո I թագավորը փոփոխություններ է կատարել շենքի արևմտյան ճակատում (Պլեբիշիտո հրապարակի դիմաց)՝ կառույցի որմնախորշերում ցուցադրելով Նեապոլի հիմնադրումից ի վեր հայտնի ղեկավարների ու թագավորների արձանները։ Արձանները ցուցադրված են ժամանակագրական կարգով՝ ըստ յուրաքանչյուր դինաստիայի։ Արձանների շարքն սկսվում Ռոժեր II-ից (քանդակագործ՝ Էմիլիո Ֆրանչեսկի) և ավարտվում է Վիկտոր Էմանուիլ II-ի արձանով, ամենաբարձրահասակ և վերջին արձանն է (քանդակագործ՝ Ֆրանչեսկո Երաչե)։

Մյուս արձաններն են՝

* Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆեն (քանդակագործ՝ Էմանուել Կաջանո)
* Կառլ I (Երուսաղեմի արքա) (քանդակագործ՝ Տոմազո Սոլարի)
* Ալֆոնսո V Արագոն (քանդակագործ՝ Աքիլլե դ՛Օրսի)
* Կայսեր Կառլոս V կայսր (քանդակագործ՝ Վինչենցո Գրոան)
* Իսպանիայի Կառլ III թագավոր (քանդակագործ՝ Ռաֆայելե Բելյացցի)
* Յոախիմ Մյուրատ (քանդակագործ՝ Ջովաննի Բատիստա Ամենդոլա)

Արձաններից ոչ մեկը չի վերաբերում Բուրբոնների դինաստիային, ոչ էլ Չարլզին Բուրբոնը, ով հայտնի է որպես Չարլզ III:

* Ռոժեր II (Սիցիլիայի արքա)Ռոժեր II (Սիցիլիայի արքա)
* Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆեն (Սուրբ Հռոմի կայսր)Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆեն (Սուրբ Հռոմի կայսր)
* Կառլ I (Երուսաղեմի արքա)Կառլ I (Երուսաղեմի արքա)
* Ալֆոնսո V ԱրագոնԱլֆոնսո V Արագոն
* Կառլոս V կայսրԿառլոս V կայսր
* Իսպանիայի Կառլ III թագավորԻսպանիայի Կառլ III թագավոր
* Յոախիմ ՄյուրատՅոախիմ Մյուրատ
* Վիկտոր Էմանուիլ IIՎիկտոր Էմանուիլ II

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2 3 4  dati.beniculturali.it — 2014.
3. 1 2 3 4  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2022.
4. ↑  *Italian National Institute of Statistics* Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2021.
5. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2020.
6. ↑  The "signature" of Domenico Fontana is engraved on some bases of the columns of the facade of the Royal Palace of Naples. The text states: "DOMENICVS FONTANA PATRITIVS Romanvs / AVRATAE Militiae EQVES / ET COMES PALATINVS INVENTOR."

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Նեապոլի թագավորական պալատ Archived 2015-12-22 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12213448t · ISNI: 0000 0001 2201 1577 · LCCN: n79148204 · NLA: 36516679 · SUDOC: 067149812 · VIAF: 167998718 · ULAN: 500213208 · WorldCat VIAF: 167998718 |

 |

 |