**Ուրալի ճարտարապետա-գեղարվեստական համալսարանի ճարտարապետության և դիզայնի թանգարան** (ռուս.՝ Музей архитектуры и дизайна УрГАХУ), գտնվում է Եկատերինբուրգի Պատմական կենտրոնում, Գորկու 4ա հասցեում։

Պատմություն
-----------

1974 թվականի նոյեմբերի 18-ին Սվերդլովսկի 250-ամյակի օրը տեղի է ունեցել Եկատերինբուրգի Պատմական հրապարակի հանդիսավոր բացումը։ Այս եզակի համալիրի ստեղծողներից են եղել Սվերդլովսկի ճարտարապետական ինստիտուտի ռեկտոր Ն. Ս. Ալֆովովը և նրա առաջատար մանկավարժներ Վ. Ա. Պիսկունովը, Գ. Ի. Դուբրովինը, Ա. է. Կորոտկովսկին, Ա. Վ. Օվեչկինը, ինչպես նաև Սվերդլովսկ քաղաքի նախագծի ճարտարապետ Լ. Պ. Վինոկուրովը։ 

Ուրալի ճարտարապետության զարգացման հեռանկարների և պատմության խնդիրների թանգարան
Ի երախտիք ճարտարապետական ինստիտուտի կողմից Պատմական հրապարակի ստեղծման պատմական հուշահամալիրի շենքի մի մասը հանձնվել է Սվերդլովսկի ճարտարապետական ինստիտուտին`պատմության հիմնախնդիրների և Ուրալյան ճարտարապետության զարգացման հեռանկարների թանգարանի ստեղծման համար, որը բացվել է 1975 թվականի մարտի 29-ին։

1970-ական թվականների վերջում Արդյունաբերական արվեստի ամբիոնի պրոֆեսոր Վ. Ա. Վլադիմիրսկու նախաձեռնությամբ լայնածավալ աշխատանք է կատարվել թանգարանի բակում ուրալյան գործարանների մեծածավալ սարքավորումների ցուցադրման համար։ 1985 թվականին թանգարանը վերանվանվել է Ուրալի ճարտարապետության և արդյունաբերական տեխնիկայի թանգարան, 2012 թվականին՝ Ուրալի ճարտարապետա-գեղարվեստական համալսարանի ճարտարապետության և դիզայնի թանգարան։

Թանգարանի շենք
--------------

1848 թվականին կառուցված հավաքման և փականագործների արտադրամասի արևելյան պատը
1975 թվականին թանգարանի կազմում ընդգրկվել են Եկատերինբուրգ նախկին մեխանիկական գործարանի կորպուսի (այժմ դաշնային նշանակության հուշարձաններ) 19-րդ դարի արդյունաբերական ճարտարապետության հուշարձաններ՝

1. Գործարանի գլխավոր մեխանիկի գծագրանոցը և գրասենյակը (նախկում Եկատերինբուրգի գործարանի սղոցարան)՝ վերականգնված ճարտարապետներ Միխայիլ Մալախովի և Իվան Սվիյազևի կողմից 1832-1834 թթ. գլխավոր մեխանիկի գրասենյակում։
2. 1834 թվականին ճարտարապետներ Միխայիլ Մալախովի և Իվան Սվիյազևի նախագծով կառուցված Գորկու փողոցի կողմում գտնվող գործարանի պատի կենտրոնական դարպասներ։
3. 1857 թվականին կառուցված անտառի չորացման կորպուս (անտառանյութի խանութ)։
4. 1860 թվականին կառուցված պահեստային կորպուս։
5. 1848 թվականին կառուցված հավաքման և փականագործների արտադրամասի արևելյան պատը։

  

2008-2015 թվականներին թանգարանային համալիրի վերակառուցման շրջանակներում բոլոր շենքերը միավորվեցին մեկ բազմաֆունկցիոնալ համալիրի մեջ, որտեղ թանգարանի հետ միասին տեղակայվել է Ուրալի դիզայնի զարգացման կենտրոնը։ Թանգարանի ցուցասրահները գտնվում են փայտանյութի և պահեստների կորպուսի պատմական շենքերում, վարչական սենյակները`գլխավոր մեխանիկի նախկին գրասենյակում և նորակառույց շենքերում։

Մշտական ցուցադրություն
----------------------

«Քարե գոտու ճարտարապետություն» ցուցադրություն
«Քարե գոտու ճարտարապետություն» ցուցադրությունը նվիրված է Ուրալում ճարտարապետության և քաղաքաշինության պատմությանը։ 17-20-րդ դարի վերջին Ուրալի ճարտարապետության լավագույն օրինակները ներկայացված են մակետների, գրաֆիկայի, գեղանկարչության, 19-րդ դարի վերջին լուսանկարներում։

Յոթ բաժինները ներկայացնում են ճարտարապետության զարգացման հիմնական փուլերը և ծանոթացնում են պատմական ոճերի հետ՝ սկսած ժողովրդական փայտե ճարտարապետության և բարոկկոյի ավանգարդ ոճերից մինչև ժամանակակից ճարտարապետություն։ Ներկայացված են Սոլիկամսակա ճարտարապետական անսամբլի, Դալմատովա վանքի մեծածավալ մոդելները, Սևերսկի, Կիշտիմսկի, Լիսվենսկի և Բիլիմբաևսկի արդյունաբերական ճարտարապետության հուշարձանները, Ուրալի կլասիցիզմի դպրոցի հիմնադիր Միխայել Մալախովի լավագույն աշխատանքները՝ ստեղծված ուրալյան դպրոցների աշակերտների և Ուրալի պետական ակադեմիա ճարտարապետության և արվեստի և Ուրալ ճարտարապետության, շինարարության և բիզնեսի քոլեջի ուսանողների կողմից։

Մակետային շարքը համալրում է «Տեսարժան վայրեր. Եկատերինբուրգ» վիրտուալ շրջագայությունը։ 15-րդ շարքի վավերագրական ցիկլը հետաքրքիր պատմություն է քաղաքի ճարտարապետական ոճերի առանձնահատկությունների մասին` 45 հուշարձանների օրինակով։

Թանգարանի անվանումներ
---------------------

* 1975-1985 թթ.՝ Ուրալի ճարտարապետության զարգացման հեռանկարների և պատմության խնդիրների թանգարան
* 1985-2012 թթ.՝ Ուրալի ճարտարապետության և արդյունաբերական տեխնիկայի թանգարան
* 2012 թվականից՝ Ուրալի ճարտարապետա-գեղարվեստական համալսարանի ճարտարապետության և դիզայնի թանգարան

Գրականություն
-------------

* Архитектура и техника Каменного пояса (Из фондов Музея истории архитектуры и промышленной техники Урала). Екатеринбург, 2003.

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Был закрыт 7 лет: смотрим, каким стал после реконструкции Музей архитектуры и дизайна на Плотинке
2. ↑  Промо-видео проекта «Обзорная экскурсия»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Страница музея на сайте Уральского государственного архитектурно-художественного университета