**Լայմով կարկանդակ** (անգլ.՝ Key lime pie), ամերիկյան աղանդեր, որը պատրաստվում է խմորե զամբյուղի մեջ՝ լայմի հյութից, ձվի դեղնուցից և խտացրած կաթից։ Դասական կարկանդակը պատրաստվում է մեքսիկական փոքր լայմից, որը թթու է՝ ի տարբերություն ավելի մեծ, բայց ավելի քիչ հյութալի տահիտյան (պարսկական) լայմի։ Լայմով կարկանդակը Ֆլորիդա նահանգի ամենահայտնի կարկանդակն է։

Անվան ծագում
------------

Ֆլորիդա նահանգում գտնվող Ֆլորիդա Քեյսը (անգլ.՝ Florida Keys) ԱՄՆ-ի հարավարևելյան ափին գտնվող կղզեխումբ է, որի անունով է կոչվում այնտեղ աճող լայմի տեսակներից մեկը (անգլ.՝ Key lime), որով էլ իր հերթին անվանվել է *անգլ.՝ Key lime pie* կարկանդակը։ Այս տարածքում լայմով կարկանդակ կարելի է համտեսել գրեթե ցանկացած սրճարանում։

Լայմով կարկանդակի ստեղծման պատմություն
--------------------------------------

*Լայմով կարկանդակ*
Լայմով կարկանդակը հայտնի է եղել Քի Ուեսթում (անգլ.՝ Key West) դեռ 19-րդ դարի վերջից։

Ճշգրիտ ծագումը հայտնի չէ, բայց բաղադրատոմսի առաջին պաշտոնական հիշատակումը արել է նավի վերանորոգման մագնատ և Քի Ուեսթի առաջին միլիոնատեր Վիլյամ Քարրիին (անգլ.՝ William Curry): Վիլյամ Քարրիի խոհարարը, որը հայտնի է եղել որպես «մորաքույր Սալլի», նրա համար տորթ է պատրաստել, որի մասին էլ գրել է Քարրին։ Ամենայն հավանականությամբ, Սալլին պարզապես հարմարեցրել է սպունգներ որսացող տեղի բնակիչների բաղադրատոմսը։ Սպունգների որսացող ձկնորսները բազում օրեր անցկացնում էին ծովում` իրենց նավակների վրա, սնունդը պահվում էր նավի վրա, և քանի որ այդ ժամանակներում նավակների վրա սառնարաններ չկային, ընտրվում էին ուշ փչացող ապրանքներ` պահածոյացված կաթ, լայմ և ձու։ Քանի որ ձկնորսները նաև ջեռոցներ չունեին ծովում, այդ իսկ պատճառով լայմով կարկանդակի բնօրինակ բաղադրատոմսը չի պահանջում կրակի վրա պատրաստում, այլ իրենից ներկայացնում է լայմի, կաթի և ձվի պարզ խառնուրդ։

Պատրաստում և տեսականի
---------------------

Դասական լայմով կարկանդակը պատրաստվում է խտացրած կաթով, քանի որ Ֆլորիդա Քեյսում թարմ կաթ հազվադեպ կարելի էր գտնել` նախքան կաթի վերամշակման և առաքման ժամանակակից մեթոդների առաջացումը։

Լայմով կարկանդակի ներկայումս հանրաճանաչ տեսակներից մեկը՝ Լայմով սառեցված կարկանդակը (անգլ.՝ frozen Key lime pie), ավելի ուշ հորինել է Ֆերն Բատերսը (1892-1975)։

Օրինագիծ՝ ի պաշտպանություն հեղինակային իրավունքների
---------------------------------------------------

1965 թվականին Ֆլորիդա նահանգում առաջարկվել է օրինագիծ։ Ըստ այդ օրինագծի առաջարկվել է 100 դոլար տուգանք գանձվել լայմով կարկանդակի այն գովազդից, որը ներկայացնում է ոչ մեքսիկական լայմով (անգլ.՝ Citrus aurantiifolia) պատրաստված լայմով կարկանդակ։ Սակայն օրինագիծը չի ընդունվել։

2006 թվականին Ներկայացուցիչների պալատը և Ֆլորիդայի Սենատը ընդունել են օրենք, որը հաստատել է լայմով կարկանդակը` որպես «Ֆլորիդայի պաշտոնական կարկանդակ»։

Պատկերասրահ
-----------

* Լայմով կարկանդակի մի փոքր կտորԼայմով կարկանդակի մի փոքր կտոր
* Լայմով կարկանդակ լայմով զարդարվածԼայմով կարկանդակ լայմով զարդարված
* Լայմով կարկանդակ ելակի հետԼայմով կարկանդակ ելակի հետ
* Լայմով կարկանդակ շոկոլադի փոշովԼայմով կարկանդակ շոկոլադի փոշով

Տես նաև
-------

* Խնձորով կարկանդակ
* Պավլովա (տորթ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Tahiti lime».
2. 1 2  Key Lime Pie History
3. ↑  Stella Parks. *BraveTart: Iconic American Desserts*, 2017, 0393634272, p. 171-173
4. ↑  Floridians Furious at Cookbook Author for Questioning Key Lime Pie Origin
5. 1 2  Key lime pie
6. ↑  Key lime pie | Legislation

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լայմով կարկանդակ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |