**Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպություն**, (**ՖՄԿ**), (ֆր.՝ Organisation Internationale de la Francophonie) ֆրանսերենի և համընդհանուր արժեքների ամրագրման և տարածման միջազգային հաստատություն, հիմնադրվել է 1970 թվականին։

Կազմակերպությունում ընդգրկված են 58 լիիրավ, 26 դիտորդի կարգավիճակ ունեցող պետություն, որոնցից 32-ում ֆրանսերենն ունի պաշտոնական լեզվի կամ երկրորդ պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ։ ՖՄԿ-ում ընդգրկված երկրների բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է 890 միլիոն, որից 220 միլիոնը ֆրանկոֆոններ են։ ՖՄԿ-ում ներգրավված երկրները սփռված են աշխարհի հինգ մայրցամաքներում։ ՄԱԿ-ի անդամ երկրների մեկ երրորդից ավելին անդամակցում է ՖՄԿ-ին։

Պատմություն
-----------

Ֆրանկոֆոնիայի 17-րդ գագաթնաժողովը Երևանում. Հայաստանի Փոստ, 2018
Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1970 թվականին. կարգախոսն է égalité, complémentarité, solidarité (հավասարություն, փոխլրացում, համերաշխություն)։ Սկզբնական ձևավորվել է որպես փոքրիկ ակումբ հյուսիսային ֆրանսախոս երկրներում, այնուհետև դարձել միջազգային կազմակերպություն, որը ունի բազմաթիվ մասնաճյուղեր իր անդամ երկրներում՝ մշակութային, գիտական, տնտեսական, արդարադատության ու խաղաղության հարցերով։

ՖՄԿ առանցքային գործունեությունն է հանդիսանում աջակցությունն անդամ երկրների կողմից որդեգրած քաղաքականության ամրապնդմանը և համագործակցության ոլորտում բազմակողմանի ծրագրերի իրականացումը։

ՖՄԿ գերակայությունների և հիմնական գործողությունների առանցքն են հանդիսանում ժողովրդավարությանը, մարդու իրավունքների առաջխաղացմանն ուղղված արժեքների ամրապնդումը, խաղաղության ապահովումը, հակամարտությունների կանխարգելումը, կառավարումը և լուծումը, ֆրանսերենի, լեզվա-մշակութային բազմազանության առաջխաղացումը, մշակութային և քաղաքակրթական երկխոսությունների հաճախակի դարձնելը, հանրակրթական ու բարձրագույն ուսուցմանը և գիտությանն ի նպաստ աջակցությունը, ինչպես նաև Ֆրանկոֆոնիայի անդամ պետությունների միջև համագործակցության զարգացումը՝ ի շահ բնապահպանական հիմունքներով այդ երկրների զարգացման և ժողովուրդների միջև համերաշխության ապահովման։

Կառուցվածք
----------

### Գլխավոր քարտուղարություն (գլխավոր քարտուղարներ)

Ֆրանկոֆոն երկրների դրոշները
* Բուտրոս Բուտրոս-Ղալի (Եգիպտոս) - 1997, նոյեմբերի 16 - 2002, դեկտեմբերի 31
* Աբդու Դիուֆ (Սենեգալ) - 2003, հունվարի 1 - 2014, դեկտեմբերի 31
* Միկաել Ժան (Կանադա) - 2015, հունվարի 1-ից

ՖՄԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը ստեղծվել է 1997 թվականին Հանոյի գագաթնաժողովում։

### Գագաթնաժողով

Հիմնական հոդված՝ Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողով
Ֆրանկոֆոնիայի որոշում կայացնող ամենաբարձր քաղաքական մարմինը Երկրների և կառավարությունների ղեկավարների գագաթաժողովն է, որը հրավիրվում է երկու տարին մեկ անգամ, և ՖՄԿ գլխավոր քարտուղարը։ Մադագասկարի մայրաքաղաք Անտանանարիվույում տեղի ունեցած գագաթաժողովում որոշվել է, որ ՖՄԿ 2018 գագաթաժողովը տեղի կունենա Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։

Նախորդ գագաթնաժողովներ

* Վերսալ, Ֆրանսիա (1986)
* Քվեբեկ (Կանադա) (1987, սեպտեմբերի 2-4)
* Դակար, Սենեգալ(1989, մայիսի 24-25)
* Փարիզ, Ֆրանսիա (1991, նոյեմբերի 19-21)
* Պորտ Լուի, Մավրիկիոս ( 1993, հոկտեմբերի 16-18)
* Կոտոնու, Բենին (1995, դեկտեմբերի 2-4)
* Հանոյ, Վիետնամ (1997, նոյեմբերի 14-15)
* Մոնկտոն, Նյու Բրանսուիք (Կանադա) (1999, սեպտեմբերի 3-5)
* Բեյրութ, Լիբանան (2002, հոկտեմբերի 18-20)
* Ուագադուգու, Բուրկինա Ֆասո (2004, նոյեմբերի 26-27)
* Բուխարեստ, Ռումինիա (2006, սեպտեմբերի 28-29)
* Քվեբեկ (Կանադա) (2008, հոկտեմբերի 17-19) (Քվեբեկի հիմնադրման 400-րդ տարելիցի տոնակատարության շրջանակներում)
* Մոնտրյո, Շվեյցարիա (2010, հոկտեմբերի 22-24)
* Կինշասա, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն (2012)
* Դակար, Սենեգալ ( 2014, նոյեմբերի 29-30)
* Անտանանարիվու, Մադագասկար (2016, նոյեմբերի 15-20)
* Երևան, Հայաստան (2018)
* Թունիս, Թունիս (2020)

### Նախարարական համաժողով

Ֆրանկոֆոնիայի նախարարական համաժողովը միավորում է ֆրանկոֆոն կամ արտաքին գործերի նախարարին ամեն տարի՝ ապահովելու Գագաթնաժողովի քաղաքական շարունակելիությունը։ Համաժողովն ապահովում է նախորդ Գագաթնաժողովի կողմից ընդունած որոշումների իրականացումը։

### Մշտական խորհուրդ

Ֆրանկոֆոնիայի մշտական խորհուրդ համախմբումէ անդամ երկրների դեսպաններին՝ պլանավորելու Գագաթնաժողովը, ինչպես նաև վերահսկում է դրա որոշումների կայացման գործընթացը։

### Խորհրդարանական վեհաժողով

Ֆրանկոֆոնիայի խորհրդարանական վեհաժողովի դերն է ՖՄԿ գործադիր ատյաններում ֆրանկոֆոն երկրների ժողովուրդների շահերի և ակնկալիքների ներկայացումը, այդ երկրներում ժողովրդավարության և իրավունքի ամրապնդումը և ամենակարևորը՝ մարդու իրավունքների պաշտպանությունը ֆրանկոֆոն հանրության ներսում։

### Ֆրանկոֆոն գործակալություն

Ֆրանկոֆոնիայի գործակալությունը Գագաթնաժողովում որոշվելիք մշակութային, գիտական, տեխնիկական, տնտեսական և իրավական համագործակցության ծրագրերի հիմնական օպերատորն է։ Այն նաև գլխավոր քարտուղարի պաշտոնական նստավայրն է։

Անդամ պետություններ
-------------------

### Եվրոպա

* Ալբանիա
* Անդորրա
* Հայաստան
* Ավստրիա
* Բելգիա
* Բոսնիա և Հերցեգովինա
* Բուլղարիա
* Կիպրոս
* Խորվաթիա
* Էստոնիա
* Ֆրանսիա
* Վրաստան
* Հունաստան
* Հունգարիա
* Կոսովո
* Լատվիա
* Լիտվա
* Լյուքսեմբուրգ
* Մակեդոնիա
* Մոլդավիա
* Մոնակո
* Չեռնոգորիա
* Լեհաստան
* Չեխիա
* Ռումինիա
* Սերբիա
* Սլովակիա
* Սլովենիա
* Շվեյցարիա
* Ուկրաինա

### Ամերիկա և Կարիբյան ծով

* Կանադա
	+ Նյու Բրանսուիկ
	+ Քվեբեկ
* Կոստա Ռիկա
* Դոմինիկա
* Հայիթի
* Մեքսիկա
* Դոմինիկյան Հանրապետություն
* Սենթ Լյուսիա
* Ուրուգվայ

### Հյուսիսային Աֆրիկա և Միջին Արևելք

* Եգիպտոս
* ԱՄԷ
* Մարոկո
* Մավրիտանիա
* Թունիս
* Լիբանան
* Կատար

### Ասիա և Խաղաղ օվկիանոս

* Կամբոջա
* Լաոս
* Թաիլանդ
* Վանուատու
* Վիետնամ

### Աֆրիկա (բացի Հյուսիսային Աֆրիկայից)

#### Արևմտյան Աֆրիկա

* Բենին
* Բուրկինա Ֆասո
* Կաբո Վերդե
* Կոտ դ'Իվուար
* Գանա
* Գվինեա
* Գվինեա Բիսաու
* Մալի
* Նիգերիա
* Սենեգալ
* Տոգո

#### Կենտրոնական Աֆրիկա

* Բուրունդի
* Կամերուն
* Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն
* Կոնգոյի Հանրապետություն
* Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
* Գաբոն
* Հասարակածային Գվինեա
* Ռուանդա
* Սան Տոմե և Պրինսիպի
* Չադ

#### Արևելյան Աֆրիկա և Հնդկական օվսիանոս

* Կոմորյան Կղզիներ
* Ջիբութի
* Մադագասկար
* Մավրիկիոս
* Մոզամբիկ
* Սեյշելյան կղզիներ

ՀՀ և Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության միջև երկկողմ հարաբերություններ
----------------------------------------------------------------------------

### Հայաստանի մասնակցությունը ՖՄԿ-ին

2004 թվականին Ուագադուգուի (Բուրկինա Ֆասո) գագաթնաժողովում Հայաստանը ձեռք է բերել ՖՄԿ-ում դիտորդի կարգավիճակ։ 2008 թվականի հոկտեմբերին Քվեբեկ-Կանադայի գագաթնաժողովում դարձել է ՖՄԿ ասոցիացված անդամ, որից հետո ՀՀ ԱԳ նախարարը նշանակել է Ֆրանկոֆոնիայի հարցերով հատուկ խորհրդական՝ համակարգելու համար Հայաստանում ֆրանկոֆոն նախաձեռնությունները։

2010 թվականի ապրիլին պաշտոնական այցով Հայաստանում է գտնվել Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գլխավոր քարտուղար պարոն Աբդու Դիուֆը։

2011 թվականի մարտին Հայաստանում ստեղծվել է Ֆրանկոֆոն դեսպանների խումբ, որտեղ ներկայացվել են Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ ու դիտորդ հանդիսացող 11 երկրներ։

2012 թվականի հոկտեմբերի 13, 14-ին Կինշասայում (Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն) կայացած Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովին մասնակցել է ՀՀ ԱԳ նախարար պարոն Էդվարդ Նալբանդյանը, Հայաստանը միաձայն կերպով դարձել է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության 54-րդ լիիրավ անդամ պետությունը։

Գագաթնաժողովի ժամանակ ընդունվել է ճգնաժամային իրավիճակների հանգուցալուծման և խաղաղության ամրապնդման վերաբերյալ եզրափակիչ բանաձև, որի միջոցով ՖՄԿ-ն վերահաստատել է 2010 թվականի Մոնթրեի գագաթնաժողովի ժամանակ ընդունած իր դիրքորոշումը՝ աջակցություն ցուցաբերելու ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների կողմից գործադրվող ջանքերին։

### Համագործակցություն Հայաստանի և ՖՄԿ-ի միջև

Հայաստանի և ՖՄԿ-ի միջև իրականացվում են համագործակցային մի շարք ծրագրեր.

* ֆրանսերենի ուսուցման և ֆրանսերենով ուսուցանվող ոչ-լեզվաբանական առարկաների բարելավում
* Հայաստանի Հանրապետության հանրակրթական դպրոցական հաստատություններում ֆրանսերենի ուսուցման և ֆրանսերենով լրացուցիչ ծրագրերի իրականացում
* Մշակութային, գեղարվեստական, կրթական և բուհական ֆրանկոֆոն միջոցառումների իրականացում
* Ֆրանսերենի լեզվաբանական ծրագրեր
* Հայաստանի որոշ գրադարաններում ՖՄԿ-ի կողմից ֆրանկոֆոն գրքի անկյունների ստեղծում
* TV5 Մոնդ հեռուստաալիքին հեռարձակման հնարավորության ընձեռում

### Հայաստանի համագործակցությունը ՖՄԿ գործընկեր կառույցների հետ

Համագործակցությունն իրականացվում է խորհրդարանական, համալսարանական բնագավառներում։

Տես նաև
-------

* Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային օր

Գրականություն
-------------

* Georg Glasze, « The Discursive Constitution of a World-spanning Region and the Role of Empty Signifiers: the Case of Francophonia », *Geopolitics*, vol. 4, pages 656-679, 2007 ( Archived 2013-05-16 at the Wayback Machine.).
* Olivier Milhaud, *Post-Francophonie ?*, EspacesTemps.net, 2006 ().
* Ouvrage de référence *La langue française dans le monde 2014* (Observatoire de la langue française OIF / Éditions Nathan), 2014 (.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Idrissa A.* Historical Dictionary of Niger — Rowman & Littlefield, 2020. — P. 379. — ISBN 978-1-5381-2014-9
2. ↑  "Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպություն". Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 22-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Ի՞նչ է ֆրանկոֆոնիան". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  One, Studio. "Ֆրանկոֆոնիայի 2018 թ․ գագաթաժողովը տեղի կունենա Երևանում․դա մեր՝ ամենքիս հաղթանակն է". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 28. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Հայաստանի և Մալիի արտգործնախարարները կարևորել են քաղաքական երկխոսության ակտիվացումը". *www.tert.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Ֆրանկոֆոնիայի 2018-ի գագաթնաժողովը՝ Հայաստանում". *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան*. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 16.
7. ↑  "Ֆրանկոֆոնիայի 2018թ. գագաթնաժողովը կանցկացվի Երևանում - Հետք - Լուրեր, հոդվածներ, հետաքննություններ". Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 16.
8. ↑  Հայաստանը դարձավ Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության լիիրավ անդամ
9. ↑  Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության արտգործնախարարների խորհրդի նիստը կանցնի Հայաստանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը Archived 2010-11-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա · Լարուսի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 5072166 · BNF: 150506623 · CiNii: DA15644936 · GND: 10043077-6 · ISNI: 0000000123643090 · LCCN: nr2003020990 · NKC: ko2012681992 · NUKAT: n2018206043 · SUDOC: 061412953 · VIAF: 146363601 · WorldCat VIAF: 146363601 |

 |

 |