**Պալմա** (իսպ.՝ La Palma, նաև իսպանական նվաճումից հետո Կանարը անվանվում էր «**Սան Միգել դե Լա Պալմա**» անունը (իսպ.՝ San Miguel de La Palma)) - կղզի Ատլանտյան օվկիանոսում, որը Կանարյան կղզիների մաս է կազմում։ Մտնում է Սանտա Կրուս դե լա Տեներիֆե պրովինցիայի կազմի մեջ։ Կղզու մայրաքաղաքը Սանտա Կրուս դե լա Պալման է (իսպ.՝ Santa Cruz de la Palma), որտեղ բնակվում է 16 705 մարդ (2012), ամենամեծ քաղաքը Լոս Լլանոս դե Արիդանե քաղաքն է (իսպ.՝ Los Llanos de Aridane) (20895 մարդ (2012))։

Ընդհանուր առմամբ, 708,32 կմ² մակերեսով կղզում ապրում է 87163 մարդ (2011)։

2002 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Պալմա կղզին հայտարարեց կենսոլորտի համաշխարհային արգելոց։

Այստեղ է գտնվում SuperWASP աստղագիտական աստղադիտարանի հյուսիսային մասը։

Նկարագրություն
--------------

Պալման իր տարածքի նկատմամբ աշխարհի ամենաբարձր կղզիներից մեկն է։ Կղզու ամենաբարձր գագաթը՝ Ռոկե դե լոս Մուչաչոս (իսպ.՝ Roque de Los Muchachos), գտնվում է ծովի մակարդակից 2426 մետր բարձրության վրա։ Հյուսիսային մասում գտնվում է էրոզիայի ծագման աշխարհի ամենամեծ խառնարանը՝ Կալդերա դե Տաբուրիենտեն, որը 1954 թվականին ստացել է Ազգային բնական պարկի կարգավիճակ։ Կղզու կենտրոնից մինչև նրա ամենահարավային մաս անցնում է հրաբուխների շղթա, որոնցից վերջինը ժայթքել է Տենեգիա հրաբուխը՝ (իսպ.՝ Teneguia) 1971 թվականին։ Պալմայի տարածքի մոտ 35 տոկոսը ծածկված է սոճու և դափնու անտառներով, ինչը այն դարձնում է բոլոր Կանարյան կղզիներից ամենականաչը։

Հրաբուխներ
----------

Պալման, ինչպես բոլոր Կանարյան կղզիները, հրաբխային ծագում ունի։  Ձևավորվել է մոտ 2 միլիոն տարի առաջ՝ այն կղզեխմբի ամենաերիտասարդ կղզիներից մեկն է։ Այն առաջացել է ծովի մակարդակից 4000 մետր խորության վրա գտնվող ստորջրյա հրաբխի ժայթքման ժամանակ։ Այսպիսով, բարձրությունը կազմում է մոտ 6500 մետր, երբ չափվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հատակից։ Այն աշխարհի ամենաբարձր կղզիների շարքում երրորդն է իր տարածքի նկատմամբ (զիջում է միայն Ազորյան կղզիների Պիկու կղզուն և Կաբո Վերդեի Ֆոգու կղզուն)։ Կումբրե-Վիեխա հրաբուխների շղթան (իսպ.՝ Cumbre Vieja) կղզին բաժանում է երկու հստակ կլիմայական գոտիների։ Պալմայի հարավային մասում որոշ հրաբուխներ դեռ ակտիվ վիճակում են։

2021 թվականին Կումբրե-Վիեխայի ժայթքման հետևանքով կղզու բնակավայրերից տարհանվել է 6000 մարդ։

Կղզու պատմություն
-----------------

Հնարավոր է, որ կղզին հիշատակվում է Պլինիոս Ավագի՝ «Մեծն Յունոնա» աշխատությունում՝ ի պատիվ Յունոնայի (լատին․՝ Junonia Maior ): Կղզու վրա Մինչև 16-րդ դարը կղզու վրա գուանչներ են ապրել։ Իսպանացիներն այն անվանել են Պալմա, իսկ դրա ամբողջական նվաճումից հետո այն հանձնել են Միքայել հրեշտակապետի հովանու ներքո՝ վերանվանելով Սան Միգել դե Լա Պալմա։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Սանտա Կատալինա - ամրոց, որը կառուցվել է 1685-1692 թվականներին, ունի պատմական հուշարձանի կարգավիճակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  «Աստղադիտակ, որը նախատեսված է էկզոմոլորակները հայտնաբերելու համար».
3. ↑  «На Канарах эвакуировали 5 тысяч человек из-за извержения вулкана». *Interfax-Tourism*. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
4. ↑  Véase el Testamento de Alonso Fernández de Lugo (12 de marzo de 1525) publicado por Rosa Olivera, Leopoldo, y Serra Ráfols, Elías, *El Adelantado D. Alonso Fernández de Lugo y su residencia por Lope de Sosa*. Colección *Fontes Rerum Canararium*, fascículo III, editado por Consejo Superior de Investigaciones Científicas e Instituto de Estudios Canarios de la Universidad de La Laguna (1949). Pp. 179—183. (информация с dialnet.unirioja.es)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պալմա (կղզի)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ Յուժակովի · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4044423-5 · LCCN: nb2009016276 · LNB: 000314065 · NKC: xx0121242 · VIAF: 150360003 · WorldCat VIAF: 150360003 |

 |