VVV BD001-ը շագանակագույն թզուկն է, որը գտնվում է Արեգակից մոտ 55 լուսատարի հեռավորության վրա
**Ենթաստղային օբյեկտ** (անգլ.՝ Substellar object), **ենթաստղը** աստղագիտական օբյեկտ է, որի զանգվածը փոքր է ջրածնի այրման միջուկային ռեակցիաներին աջակցելու համար պահանջվող նվազագույնից (մոտ 0,08 ԱԱրեգակի զանգված)։ Այս սահմանումը ներառում է շագանակագույն թզուկներ և EF Eridani B աստղեր, ինչպես նաև կարող է ներառել մոլորակային զանգվածի օբյեկտներ՝ անկախ նրանց ձևավորման մեխանիզմից կամ ընդունող աստղի հետ կապից։

Եթե ենթադրենք, որ ենթաստղային մարմինն ունի Արեգակի բաղադրությունը և առնվազն Յուպիտերի զանգվածը (մոտ 10−3 արևի զանգված), ապա շառավիղը համեմատելի կլինի Յուպիտերի շառավղին (մոտ 0,1 արևի շառավիղ)՝ անկախ նրանից ենթաստղային օբյեկտի զանգվածից (շագանակագույն թզուկների զանգվածը չի գերազանցում Յուպիտերի 75 զանգված)։ Դա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ նման օբյեկտի կենտրոնը զանգվածային միջակայքի վերին սահմանում (ջրածնի այրման սահմանից ցածր) դեգեներացված է ≈103գ/սմ3 խտությամբ, բայց դեգեներացիան նվազում է զանգվածի նվազման հետ մինչև Յուպիտերի զանգվածին հավասար զանգված, ենթաստղային մարմինը կենտրոնական խտություն չի ստանա 10գ/ սմ3-ից պակաս։ Խտության նվազումը հավասարակշռում է զանգվածի նվազումը, ինչի արդյունքում շառավիղը մնում է գրեթե անփոփոխ։

Ենթաստղային մարմինը, որի զանգվածը մի փոքր ավելի փոքր է, քան պահանջվում է ջրածնի այրման համար, դեռ կարող է այրել ջրածինը հենց կենտրոնում։ Չնայած այս գործընթացը որոշակի էներգիա է ստեղծում, այն բավարար չէ օբյեկտի գրավիտացիոն սեղմումը հաղթահարելու համար։ Նմանապես, թեև 0․13 արեգակնային զանգվածից ավելի զանգված ունեցող օբյեկտը ի վիճակի է որոշ ժամանակ աջակցել միջուկային դեյտերիումի այրման ռեակցիաներին, էներգիայի նման աղբյուրը կսպառվի 106 –108 տարում։ Բացառությամբ էներգիայի նման աղբյուրների, մեկուսացված ենթաստղային օբյեկտի ճառագայթումը տեղի է ունենում միայն այն ժամանակ, երբ գրավիտացիոն պոտենցիալ էներգիան ազատվում է, ինչի հետևանքով աստղը սառչում և կծկվում է։ Աստղի շուրջ պտտվող ենթաստղային առարկան ավելի դանդաղ կկծկվի, քանի որ տաքանում է աստղից և հակված է հավասարակշռության վիճակի, երբ օբյեկտը արձակում է այնքան էներգիա, որքան ստանում է աստղից։

Դասակարգում
-----------

Ուիլյամ ՄաքՄիլանը 1918 թվականին առաջարկեց ենթաստղային մարմինների դասակարգումը երեք կատեգորիայի՝ հիմնված օբյեկտի խտության և փուլային վիճակի վրա՝ պինդ, անցումային և մուգ (ոչ աստղային) գազային մարմիններ։ Պինդ մարմիններից են Երկիրը, ավելի փոքր երկրային մոլորակները և արբանյակները; Ուրանը և Նեպտունը (ինչպես նաև մինի-Նեպտունները և գերերկրները) դասակարգվում են որպես անցումային օբյեկտներ։ Սատուրնը, Յուպիտերը և գազային խոշոր հսկաները ներառված են գազային օբյեկտների կատեգորիայի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* **Chabrier and Baraffe**: *Chabrier, Gilles; Baraffe, Isabelle* Theory of Low-Mass Stars and Substellar Objects(անգլ.) // *Կաղապար:Нп3* : journal. — 2000. — Т. 38. — С. 337—377. — doi:10.1146/annurev.astro.38.1.337

1. ↑  «New Cool Starlet in Our Backyard»։ *ESO Picture of the Week*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 27-ին։ Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 25
2. ↑  §3, What Is a Planet? Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով:, Steven Soter, *Astronomical Journal*, **132**, #6 (December 2006), pp. 2513–2519.
3. ↑  Chabrier and Baraffe, pp. 337–338
4. ↑  Alula Australis Error in webarchive template: Check `|url=` value. Empty. Jim Kaler, in *Stars*, a collection of web pages. Accessed on line September 17, 2007.
5. ↑  A search for substellar members in the Praesepe and σ Orionis clusters Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով:, B. M. González-García, M. R. Zapatero Osorio, V. J. S. Béjar, G. Bihain, D. Barrado Y Navascués, J. A. Caballero, and M. Morales-Calderón, *Astronomy and Astrophysics* **460**, #3 (December 2006), pp. 799–810.
6. ↑  Chabrier and Baraffe, §2.1.1, 3.1, Figure 3
7. ↑  Chabrier and Baraffe, §4.1, Figures 6–8
8. ↑  {{{վերնագիր}}}.