**Ֆուլադշեհր** (պարս.՝ فولادشهر), ավելի վաղ՝ **Արիաշեհր**, քաղաք կենտրոնական Իրանում՝ Սպահանի նահանգում։ Մտնում է Լենջան շահրեստանի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Սպահանից հարավ-արևմուտք՝ կենտոնական Զագրոսի լեռնային տեղանքում, ծովի մակարդակից 1704 մետր բարձրության վրա։

Ֆուլադշեհրը գտնվում է Սպահանից՝ նահանգի վարչական կենտրոնից, մոտ 21 կմ հարավ-արևելք և երկրի մայրաքաղաքից՝ Թեհրանից, 347 կմ հարավ։ Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Զերինշեհրում։

Բնակչություն
------------

Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 88 426 մարդ, որոնք կազմում էին 26 631 տնտեսություն։ Ֆուլադշեհրը Սպահան օսթանի բնակչությամբ յոթերորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

| Տարի | 1996 | 2006 | 2011 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Բնակիչ | 39 264 | 55 496 | 66 903 | 88 426 |
|

Պատմություն
-----------

1964 թվականին Իրանի արդիականացումն իրականացնող շահ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիին Խորհրդային Միության հետ պայմանագիր է կնքել Սպահան արվարձանում «Սպահան Սթիլ Քոմփանի» (ESCO) խոշոր մետալուրգիական գործարանի կառուցման մասին։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1967 թվականին, իսկ 1974 թվականին կայացել է գործարանի հանդիսավոր բացումը՝ ԽՍՀՄ նախարարների նախագահ Ալեքսեյ Կոսիգինի մասնակցությամբ։

Ֆուլադշեհր քաղաքը կառուցվել է գործարանի շինարարությանը զուգահեռ՝ նրա աշխատողների բնակության համար։ 1960-ական և 1970-ական թվականներին նաև բնակվել են խորհրդային մասնագետները, որոնք կառուցում էին մետալուրգիական գործարանը և Ֆուլադշեհր քաղաքը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Ֆուլադշեհրը (ի սկզբանե՝ Արիաշեհր) դարձել է Իրանի առաջին ժամանակակից խոշոր քաղաքը, որը կառուցվել է միասնական գլխավոր հատակագծով։ Քաղաքի հատակագիծը մշակվել է Մոսկվայի ՀԻՊՈԳՈՐ ինստիտուտի կողմից՝ ճարտարապետ Անատոլի Մելիք-Փաշաևի և ՄՊՀ պրոֆեսոր Եվգենի Պերցիկի ղեկավարությամբ։ Ֆուլադշեհրի նախագծմանն ու ստեղծմանը ակտիվորեն մասնակցել են Մոսկվայի և Թբիլիսիի նախագծողներն ու շինարարները։ Արիաշեհր քաղաքի գլխավոր հատակագիծը պատրաստվել է 1969 թվականին և ներառվել ուրբանիզացիայի միջազգային հանրագիտարանում, որը ԱՄՆ-ում հրատարակվել է 1974 թվականին։

Քաղաքի հարավային մասն ունի կանոնավոր ճառագայթաձև-կիսագնդային դասավորություն։ Ճառագայթային բուլվարները, փողոցները և դրանց հատող կիսաօղակաձև բուլվարները քաղաքը բաժանում են թաղամասերի։ Քաղաքում կառուցվել է 36 թաղամաս, ևս 9-ը՝ շինարարության ընթացքի մեջ են։ Թաղամասերն ունեն հատուկ նշում՝ բաղկացած լատիներեն տառից (A, B, C) և թվերից։ Առաջին լատինական տառը նշանակում է աշխարհագրական դիրքը. քաղաքի արևելքում են գտնվում A խմբի թաղամասերը, արևմուտքում՝ B խմբի թաղամասերը և այլն։

Ֆուլադշեհրի հարավ-արևելքի թաղամասերը կառուցվել են բազմաբնակարան շենքերով՝ միկրոշրջանառության սկզբունքով։ B5 թաղամասը կառուցվել է խորհրդային տիպի բազմատարր պանելներով։

Տնտեսություն
------------

Քաղաքի հարավ-արևմուտքում է գտնվում Սպահանի մետալուրգիական գործարանը (Esfahan Steel Company, ESCO)՝ Իրանի խոշորագույն մետալուրգիական ձեռնարկություններից մեկը։

Քաղաքի մոտակայքում է գտնվում «Սիման Սեպահան» ցեմենտի գործարանը։

Սպորտ
-----

Ֆուլադշեհրում է գտնվում նույնանուն մարզադաշտը, որը «Զոբ Ահան» և «Սեպահան» ֆուտբոլային ակումբների տնային ասպարեզն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Физико-географические данные(անգլ.)
2. 1 2  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2020 թ. հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
3. ↑  «IRAN: Isfahan» (անգլերեն).
4. ↑  «Islamic Republic of Iran» (անգլերեն).
5. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ. սեպտեմբերի 25-ին.
6. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2023 թ. հունվարի 17-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
7. ↑  © ИноСМИ ru 2000-2020При полном или частичном использовании материалов ссылка на ИноСМИ Ru обязательна Сетевое издание — Интернет-проект ИноСМИ RU зарегистрировано в Федеральной службе по надзору в сфере связи (2018 թ․ մայիսի 20). «Почему СССР решил построить металлургический комплекс в Иране?». *ИноСМИ.Ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
8. ↑  «Тбилисский след в юбилее иранского города металлургов». *ТБИЛИССКАЯ НЕДЕЛЯ* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
9. ↑  «Юбилей иранского города металлургов Ариашахр». *uar.ru*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Как советские строители город в Иране построили

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆուլադշեհր» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |