**Քութայիսի Նիկո Բերձենիշվիլիի անվան պետական պատմական թանգարան**,Իմերեթի մարզի խոշորագույն պատմական թանգարանը, որը գտնվում է Քութայիսիում և Թբիլիսիի պետական թանգարանից հետո երկրորդ պատմական թանգարանն է Վրաստանում։

Պատմություն
-----------

Քութայիսի պատմաժողովրդագրական թանգարանի առաջին հավաքածուները տեղավորվել են Գրիգոլ Գվելիսանի թանգարանի կողմից ղեկավարվող տանը, դրանից հետո տեղափոխվել են Քութայիսի համալսարան։ Առաջին տնօրեններից է եղել Ջափարիձե Թրիֆոն Միխայիլովիչը։

Թանգարանը ձևավորվել է 1921 թվականին և տեղավորվել է Պուշկինի և Ծերեթելի փողոցների անկյունում գտնվող եռահարկ շենքում, որը Քութայիսիում կառուցվել էր մոտ 1894-1896 թվականներին Վրաստանի Ազգային բանկի համար։

2005 թվականին վերակառուցվել է «Ոսկե Գանձ» սրահը, իսկ 2006 թվականին աշխատանքը ամբողջովին ավարտվել է, որի հետ կապված՝ զբոսաշրջիկների համար բաց տարածքների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 802մ², ցուցադրության տարածքը` 365մ², ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար շինությունը` 69մ², պահեստային տարածքը` 1840մ², վերականգնման շինությունը` 24մ², թանգարանային խանութը` 25մ²։

Թանգարանը հրատարակում է ամենամսյա «Khidi» («Կամուրջ») ամսագիրը, ինչպես նաև «Թանգարանային նորություններ» թերթը։ Ինչպես նաև հրատարակել է «Քութայիսյան հնագիտություն», «Ինչի մասին են խոսում թանգարանային ցուցանմուշները», «Գելատիի գանձերը», «Վրաստանի եկեղեցական գանձարանը», «Քութայիսի թանգարանային գրությունների նկարագրություն», «Քութայիսի թանգարանից անտիկ շրջանի նյութեր» պարբերականները։

Ֆոնդեր
------

Մոցամեցկի աստվածաշունչ XII
Ոսկե աստվածաշունչ 1502
Թանգարանի ֆոնդերը ներկայումս կազմում են 190, 988 ցուցանմուշ, էքսպոզիցիաներում ներկայացված են պատմության առարկաներ՝ սկսած քարի և բրոնզի դարերից․ գրեթե ամբողջ արևմտյան Վրաստանում հնագիտական արշավների աշխատանքի արդյունքները, ինչպես նաև անտիկ շրջանի ու վաղ միջնադարի նշանակալի հավաքածուները։

Տղամարդու բրոնզե եզակի քանդակը հայտնաբերվել է Ֆերսաթի գյուղի մոտ, Գեգութիից բրոնզե աղջկա քանդակ։ Դրամագիտական հավաքածուից առանձնանաում է 5–րդ դարի ունիկումը՝ արծաթե կոլխիդական դիդրահման։ Ինչպես նաև ներկայացված է մ․թ․ա․ 5-3–րդ դարերի կոլխիդական դրահմաներ, Ալեքսանդր Մակեդոնացու նկարներով ստատերներ, Գեորգի III-ի, Թամարայի մետաղադրամները։
Թանգարանում պահպանվում են միջնադարի աշխատանքներ․ արծաթյա ստավրոտեկա և գրակալ (10–րդ դար), Քրիստոսի Ծննդյան և Հարության պատկերներ, Քրիստոսի սրբապատկերը Մոցամետից 11-12–րդ դարերի, 17-18–րդ դարերի ոսկե իրեր։ Ձեռագրերի ֆոնդում կա 800 գիրք՝ հիմնականում արևմտյան Վրաստանից։ Աստվածաշունչ (11–րդ դարի սկզբի), Հովհաննես Քսիլոֆիլիոնիսի ագիոգրաֆիկ հավաքածու–հինգհատորյակը, որը թարգմանվել է վրացերեն (11–րդ դար)։

Թանգարանում պահվում են 8 ձեռագիր «Դյուցազն վագրի կաշվով», Սուլխան-Սաբա Օրբելիանիի ձեռագիրը և Վախթանգ VI–ի ստեղծագործությունները։

Թանգարանի գրադարանում կա ավելի քան 40 հազար գիրք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "About Sights – Kutaisi State Historical Museum" (in անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 13.
2. ↑  "Niko Berdzenishvili Kutaisi State Historical Museum" (in անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 13.
3. ↑  "Музеи и Галереи в Кутаиси". *www.visitkutaisi.com*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 1.
4. ↑  "Кутаисский исторический музей имени Нико Брдзенишвили". Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 14-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 13.
5. ↑  "Администрация Президента Грузии". *www.saakashviliarchive.info*. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 1.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ուղղափառ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 69153953203505561317 · WorldCat VIAF: 69153953203505561317 |

 |