«**Պոչատ աղվես**», Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներից։Հովհաննես Թումանյանի այս հեքիաթը առանձին գրքով չի հրատարակվել։ Այն ներառված է Հովհաննես Թումանյանի «Ընտիր երկեր» ժողովածում, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան 1978թ․։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ 1908 թվականին լույս է տեսել «Լուսաբեր» դասագրքում (1-ին տարի, էջ 76-78), այնուհետև՝ 1909 թվականին լույս է տեսել «Լուսաբեր» դասագրքում (1-ին տարի, էջ 75-77)։ Ապա, Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս է տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովաժուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում։

Հովհաննես Թումանյան
Հեքիաթի համար, ինչպես նշել է Թումանյանն ինքնագրում, գրողն օգտագործել է հայկական ժողովրդական «*Աղվես ու պառավ*», «*Անծեղն և յուր պոչիկ*», «*Պառավ և անձեղ*», «*Լուն ու ոջիլ*», «*Ճետ ու գուզ*» և այլ հեքիաթներ՝ մասնավորապես նկատի ունենալով առաջինը։

Թումանյանի հեքիաթի սյուժեն և կերպարները, նույնիսկ լեզվական որոշ արտահայտչամիջոցներ, քաղված են «*Աղվես ու պառավ*» հեքիաթից։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է ըստ 1922 թվականին լույս է տեսած «Լուսաբեր» դասագրքի։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
--------------------------------

Լինում է չի լինում մի պառավ։ Էս պառավն իր էծը կթում է, կաթը վեր է դնում, գնում է ցախ ու փետ բերի, որ կրակ անի կաթն եփի։ Մի աղվես գալիս է ու կաթն ուտում։ Պառավը գալիս է տեսնում, տալիս է աղվեսի պոչը կտրում։ Պոչատ աղվեսը փախչում ու հեռվից պառավին խնդրում, որ պոչը տա։ Պառավն ասում է․ -դե ուրեմն ինձ համար կաթ բեր։ Աղվեսը գնում է կովի մոտ, որ կաթ տանի պառավի համար, բայց կովն էլ կաթի դիմաց խոտ է ուզում։ Աղվեսը գնում է արտի մոտ, որ կովի համար խոտ տանի, սակայն արտն էլ խոտի դիմաց ջուր է ուզում։ Աղվեսը գնում է աղբյուրի մոտ, աղբյուրն էլ ջուր տալու համար կուժ է ուզում։ Աղվեսը գնում է աղջկա մոտ, բայց աղջիկն էլ ուլունք է ուզում կուժի դիմաց։ Աղվեսը գնում է չարչու մոտ, որ իրեն ուլունք տա, չարչին էլ ասում է․- դե գնա ինձ համար ձու բեր։ Աղվեսը գնում է հավի մոտ հավն էլ ասում է ․-դե կուտ տուր ինձ։ Աղվեսը գնում է, կալվորի մեղքը գալիս է, և մի բուռը կեր է տալիս աղվեսին։ Աղվեսը ամենքի ուզածը իրեն է տալիս, պոչը վերցնում, կցմցում, գնում է հասնում ընկերներին և նրանց մոտ ամոթով չի մնում։

Կերպարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
-----------------------------------

Պառավ- աղվեսի պոչը կտրողը

Աղվես- պառավից կաթ գողացողը

Կով-աղվեսից խոտ ուզողը

Արտ- ջուր ուզողը

Աղբյուր- կուժ ցանկացողը

Աղջիկ- ուլունք ցանկացողը

Չարչի-ձու ցանկացողը

Հավ- կուտ ցանկացողը

Կալվոր-խղճով հերոսը, ով առանց որևէ ցանկության տվեց մի բուռ կուտ

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. 1 2 3  Թումանյան, Հովհաննես (1994). *Երկերի լիակատար ժողովածու*. Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն. էջեր 778–779.

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Պոչատ աղվես**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հովհաննես Թումանյան |
| --- |
|  |
| Պոեմներ | Ալեք  • Անուշ  • Դեպի անհունը  • Թմկաբերդի առումը  • Լոռեցի Սաքոն  • Հազարան Բըլբուլ  • Հառաչանք  • Հին կռիվը  • Մարոն  • Մեհրի  • Մերժած օրենք  • Պոետն ու Մուսան  • Սասունցի Դավիթ |  |
|  |
| Հեքիաթներ | Անխելք մարդը  • Չախչախ թագավորը  • Ծիտը  • Ուլիկը  • Սուտասանը  • Ճամփորդները  • Կացին ախպեր  • Խոսող ձուկը  • Խելոքն ու հիմարը  • Ոսկու կարասը  • Տերն ու ծառան  • Պոչատ աղվես  • Անհաղթ աքլորը  • Սուտլիկ որսկանը  • Բարեկենդանը  • Եդեմական ծաղիկը  • Անբան Հուռին  • Քեֆ անողի քեֆը չի պակասի  • Քաջ Նազար  • Կիկոսի մահը  • Ձախորդ Փանոսը  • Մարդակերի աղջիկն ու խորհրդավոր վարպետը  • Աստղերից իջած կինը  • Որոտ թագավորը  • Անգին քարը  • Կախարդի քսակը  • Ոսկի բանալին |
|  |
| Պատմվածքներ | Սովի ժամանակից  • Քաջերի կյանքից  • Աղքատի պատիվը  • Լեռների հովիվը  • Գիքորը  • Երկաթուղու շինությունը  • Եղջերուի մահը  • Արջաորս  • Խորհրդավոր ծերունին  • Գաբո բիձու շերամապահությունը  • Երկու հայր  • Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը  • Մայրը  • Ահմադը  • Գրազը  • Եղջերուն  • Քեռի Խեչանը  • Նեսոյի քարաբաղնիսը  • Ուրախ գիշեր  • Ալլահից ղրկված  • Գելը • Ծղրիդը  • Շունը  • Իմ ընկեր Նեսոն |
|  |
| Կատեգորիաներ | Բալլադներ  • բանաստեղծություններ  • հեքիաթներ  • հոդվածներ  • պատմվածքներ  • պոեմներ  • քառյակներ |

 |