**Սակյա** (չինարեն՝ 萨迦寺; տիբեթերեն՝ ས་སྐྱ — *մոխրագույն երկիր*), նույնանուն դպրոցի բուդդայական վանք Չինաստանի Տիբեթի ինքնավար շրջանի Շիգաձեի գավառում՝ Շիգաձե քաղաքից 102 կմ արևմուտք։

Սակյայի դպրոցի գլխավոր վանքը հիմնադրվել է 1073 թվականին Կոնչոգ Գյալպոյի (1034-1102) կողմից, ով ազդեցիկ ազնվական Կհոն Ցզանի ընտանիքից էր և եղել է նինգմապինյան վանական, այնուհետև դարձել առաջին Սակյա Տրիձինը։ Վանքի վանահայրերը ղեկավարել են Տիբեթը 13-րդ դարում՝ Մոնղոլական կայսրության կազմում։

Վանքն իր միջնադարյան մոնղոլական ճարտարապետությամբ հստակ տարբերվում է Լհասայի և Յարլունգի տաճարներից։ Գոյատևած հնագույն կառույցներից միակը Լհաքան Չենպոն (Սիբգոն Տրուլպան) է։ Սկզբնապես դահլիճը կառուցվել է ժայռի քարանձավում 1268 թվականին պոնչեն Սակյա Սանգպոյի կողմից, իսկ վերանորոգվել է 16-րդ դարում։ Ամբողջ գոմպան զբաղեցնում է ավելի քան 18,000 մ2 տարածք, իսկ հիմնական դահլիճը՝ 6000 մ2: Մշակութային հեղափոխությունից հետո շինություններից շատերը ոչնչացել են։

Վանականներ Սակյայում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ինչ վերաբերում է Սակյայի մեծ գրադարանին, ապա այն գտնվում է Լհաքան Չենպոյի հսկայական դահլիճի պատերի երկայնքով տեղադրված դարակաշարերում։ Կան բազմաթիվ հատորներ, որոնք գրված են ոսկե թանաքով, էջերն ունեն վեց ոտնաչափ երկարություն և տասնութ դյույմ լայնություն։ Յուրաքանչյուր գրքի լուսանցքներում կան նկարազարդումներ, առաջին չորս հատորները պարունակում են բուդդայի հազարավոր պատկերներ։ Այս գրքերի կազմերը մետաղյա են։ Դրանք պատրաստվել են կայսր Խուբիլայի պատվերով և ներկայացվել Փհագպա լամային Պեկին կատարած իր երկրորդ այցի ժամանակ։

Այս տաճարում պահպանվում է նաև Խուբիլայի նվերը Փհագպային՝ խեցեփեղկեր՝ ոլորված ձախից աջ (տիբեթերեն՝ Ya chyü dungkar, չինարեն՝ Yu hsuan pai-lei)… նրանցով փչելը համարվում է մեծ արժանիք։- Սարատ Չանդրա Դաս |  |

Սակյայի հսկա գրադարանը՝ ավելի քան 84 000 գլանաձև ձեռագրերը տեղադրված են 10 մ բարձրությամբ և 60 մ երկարությամբ պատի մեջ, բացվել է 2003 թվականին։ Գրքերի մեծ մասը բուդդայական է, բայց կարող են լինել նաև գրականության, պատմության, աստղագիտության, մաթեմատիկայի և արվեստի վերաբերյալ աշխատություններ։ Ենթադրվում է, որ գրադարանը հարյուրամյակներ շարունակ անձեռնմխելի է եղել։ Գրադարանի ուսումնասիրությամբ զբաղվում է Չինաստանի Տիբեթյան հասարակական գիտությունների ակադեմիան։ 2011-2022 թ․թ․ դրությամբ թվայնացվել է գրադարանի 20 տոկոսը։

Սակյա Հնդկաստանում
------------------

Ներկայիս Սակյա Տրիզինը, ով «Սակյա» ուղղության կրողներից է, 1959 թվականին փախել է Հնդկաստան և ներկայումս բնակվում է Դեհրադունում։ Դպրոցի ղեկավարների մեծամասնության նման նա ամուսնացած է և ունի երկու որդի։ Կրտսերը՝ Դունգսեյ Գյանա Վաջրան, (ծնվ. 05.07.1979) վանական է և հսկիչ Հնդկաստանում Սակյա նոր վանքի շինարարության վրա։

Պատկերասրահ
-----------

* Սակյա վանք
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dowman, Keith. *The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim’s Guide*. Routledge & Kegan Paul, 1988, pp. 275—276. ISBN 0-7102-1370-0 (pbk)
2. ↑  Buckley, Michael and Strauss, Robert. *Tibet — A Travel Survival Kit*. Lonely Planet Publications. 1986, pp. 170—174. ISBN 0-908086-88-1.
3. ↑  Norbu, Thubten Jigme and Turnbull, Colin. *Tibet: Its History, Religion and People*. Chatto & Windus, 1969. Penguin Books reprint. 1987, p. 193.
4. ↑  6. Avant l’Everest
5. ↑  Das, Sarat Chandra. *Lhasa and Central Tibet*, (1902), pp, 241—242. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988.
6. ↑  :: Xinhuanet — English ::
7. ↑  Brief history of the Sakya Lineage and Order Արխիվացված 2008-04-18 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սակյա (վանք)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |