**Ժիլ Բենշուա** (անգլ.՝ Binchois, Binchoys, 1400, Մոնս, Բելգիա - սեպտեմբերի 20, 1460, Soignies, Սուանիե, Էնո, Բելգիա), ֆրանկո-ֆլամանդացի կոմպոզիտոր, «բուրգունդյան» («առաջին հոլանդական») դպրոցի վառ ներկայացուցիչ։

Կյանք
-----

Բենշուայի մասին կենսագրական տեղեկությունները սուղ են և իրարամերժ։ Նա երաժշտական կրթություն է ստացել հավանաբար հայրենի քաղաքում։ 1419-23 թվականին եղել է Մոնսի եկեղեցական երգեհոնահար։ 1423-ին նա տեղափոխվել է Լիլ, որտեղ ծառայության է մտել Ուիլյամի՝ Սաֆլկի կոմսի մոտ (այս հանգամանքը նշված է Բենշուայի մահվան վերաբերյալ Օկեգեմի մոտետում), որը այդ ժամանակ գտնվում էր Ֆրանսիայի հյուսիսը բռնազավթած բրիտանական զորքերի կազմում։ Կոմս Բենշուայի պատվերով նա գրել է «Ainsi que a la foiz m’y souvient» ռոնդոն։ 1420-ականների երկրորդ կեսին (հնարավոր է արդեն 1427-ին) Բենշուան ծառայության է մտել Բուրգունդիայի դքսության դատարանի մատուռում, որի հետ է կապված նրա երաժշտական կարիերայի ծաղկումը։ 1431 թվականին, երբ գրվել է Բենշուաի «Nove cantum melodie» մոնտետը, նա եղել է այդ կապելլայի երգիչ (մատրետի տեքստում նշված են բոլոր 19 երգիչները)։

Քահանա չառաջադրվելով՝ Բենշուան, այնուամենայնիվ, Բուրգունդիայի տարբեր շրջաններում ստացել է բենեֆիցիումներ, ինչը ապահովել է նրա հարմարավետ գոյությունը։ 1437-ին ստացել է Բուրգունդյան դատարանի պատվավոր քարտուղարի պաշտոնը։ Բենշուան ճանաչում էր և հավանաբար հաճախ հանդիպում էր Գիյոմ Դյուֆայի հետ (նրանց փաստական հանդիպումը1449 թվականին է)։ 1452 թվականից մինչև կյանքի վերջ Սոունի քաղաքի Սբ. Վինսենթ եկեղեցում եղել է կանոնիկոս։ Ըստ պատմական ապացույցների՝ նույնիսկ այս ավելի ուշ տարիներին Բենշուան (բացի կոմպոզիցիայից) շարունակել է երգել տաճարում, և նա դա արել է հմտորեն։

Ստեղծագործություն
-----------------

Եկեղեցական երաժշտության բնագավառում Բենշուան մեսիայի օրդինարիայի առանձին մասերի տեքստերի մոտ 28 շարադրանք է թողել (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei; ամբողջական մեսիաները չեն պահպանվել), վեց մագնիֆիկատ, ավանդական օրհներգների մոտետներ (ինչպես *Ave regina caelorum*, *Ut queant laxis*, *Veni creator spiritus* և *Te Deum*) և ազատ շարադրված«նոր» բանաստեղծություններ (ինչպես՝ «Nove cantum melodie», իզորիթմիայի տեխնիկայով)։

Բենշուայի ժառանգության առավել արժեքավոր մասը համարվում է նրա շանսոնը (ընդհանուր առմամբ մոտ 60), հիմնականում երեք ձայնի համար։ Դրանցում նա իրեն դրսևորել է որպես կոմպոզիտոր, որը հավատարիմ է անցյալի ոճական ավանդույթներին։ Բենշուայի «Բուրգունդյան շանսոն»-ը աշխարհիկ բազմաձայն բալլադների և ռոնդոների ֆրանսիական Ars nova դպրոցի կարծրատիպային կուրտուական թեմաներով տեքստերի (նման, օրինակ, Գիյոմ դը Մաշոյի բանաստեղծություններին) ուղղակի ժառանգորդն է։ Տեքստերի հեղինակները անհայտ են, բացառությամբ «*Dueil angoisseus rage demeseurée»* բալլադի՝ դրված Քրիստինա Պիզանսկայայի ստեղծագործությունների տակ։

Երգերի ճնշող մեծամասնությունը գրված է «պահպանողական» մենզուրային հորդորի ներքո, չնայած այն հանգամանքին, որ բինար մենզուրան երաժշտության տեսության մեջ դեռեւս Ars nova-ի ժամանակներից ի վեր հավասարեցվել է թուրնար մենզուրային։ Դատելով այլ ձայների ենթատեքստերի հաճախակի բացակայությունից, բացի դիսկանտից, նաև (որոշ) ներածական հատվածներում տեքստի լիակատար բացակայությունից՝ Բենշուան ենթադրում էր, որ երգերը պետք է կատարվեն խառը, վոկալ-գործիքային անսամբլի կողմից։ Բենշուայի ամենահայտնի երգերի շարքում է «*De plus en plus*, *Triste plaisir*, *Adieu m’amour» ռոնդոն։*

Հոգևոր և աշխարհիկ ստեղծագործությունների տեխնիկայում Բենշուան օգտագործել է ֆոբուրդոնը։ Որոշ մոտետներ՝ իր իկ երգերի կոնտրաֆակտուրան, կամ ընդհակառակը, օրինակ՝ «*Mort en merchy» երգը* վեցերորդ տոնայնության մագնիֆիկատի կոնտրաֆակտուրա է, «*Virgo rosa venustatis» մոտետը* «*C'est assez»* երգի կոնտրաֆակտուրան է*։* Բենշուայի երաժշտության հնչյունային համակարգի կառուցվածքը հնատիպ հարմոնիայի բնորոշ օրինակ է, որը հիմնված է կոնկորդի (ինչպես Ars nova-ի երաժշտության մեջ) և գոթական կադենցիաների առատության վրա։ Լադի տեղակայումը կատարվում է քայլերը շրջանցելով՝ դրանով հանդերձ ողջ պիեսի «կենտրոնական տոնը» ուղղակիորեն չի բխում կադենցիոն պլանից։

Մի շարք ստեղծագործությունների համար վիճարկվում է Բենշուայի հեղինակությունը։

Դիմանկար
--------

* Ըստ Էվվին Պանոֆսկու, Ժիլ Բենշուան պատկերված է Յանա վան Էյքի «Տիմոֆեյ» նկարում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Երաժշտություն (ֆր.)
2. 1 2  opac.vatlib.it
3. 1 2  Encyclopædia Britannica
4. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
5. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118884891 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
6. ↑  LIBRIS — 2018.
7. ↑  Mort, tu as navré / Miserere (известен также как «Плач на смерть Беншуа»).
8. ↑  Единственное исключение — рондо *Seule esgaree de tout joieulx plaisir*.
9. ↑  «Odd approach to tonal centres». См.: *Slavin D.* The Binchois game: style and tonal coherence in some songs from the mid-fifteenth century. In: Binchois studies. Oxford, 2000, pp.163-180.

Գրականություն
-------------

* Коннов В. Нидерландские композиторы XV—XVI веков. — Ленинград: Музыка, 1984.
* Binchois studies, ed. by A. Kirkman and D.Slavin. Oxford, 2000 (публикации докладов на международной конференции по Беншуа).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дискография Жиля Беншуа.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ռիմանի երաժշտական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12526258 · BIBSYS: 90111158 · BNE: XX1028925 · BNF: 13891522r · GND: 118884891 · GTAA: 260848 · ICCU: MILV184190 · ISNI: 0000000107176701 · LCCN: n79115325 · LNB: 000065822 · NKC: ola2002153195 · NLP: a0000002582568 · NTA: 086607480 · NUKAT: n97039118 · LIBRIS: 337669 · SUDOC: 034578013 · VIAF: 2655463 · WorldCat VIAF: 2655463 |

 |

 |