**Խուան Կառլոս Օնգանիա** (իսպ.՝ Juan Carlos Onganía Carballo, մարտի 17, 1914(1914-03-17), Marcos Paz, Buenos Aires, Բուենոս Այրես, Արգենտինա - հունիսի 8, 1995(1995-06-08), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինացի ռազմական և քաղաքական գործիչ, 1966-1970 թվականներին զբաղեցրել է Արգենտինայի նախագահի պաշտոնը։

Տնտեսական և սոցիալական քաղաքականություն
---------------------------------------

Մինչ Արգենտինայում նախորդ ռազմական հեղաշրջումներն ուղղված էին ռազմական խունտայի ժամանակավոր անցումային կառավարության ստեղծմանը, «Արգենտինական հեղափոխությունը», որը գլխավորում էր Օնգանիան, նպատակ է ունեցել ստեղծել նոր քաղաքական և սոցիալական կառուցվածք՝ հակադրելով այն լիբերալ ժողովրդավարությանը և կոմունիզմին։ Զինվորականները երկրի քաղաքական և ֆինանսական կյանքում զբաղեցրել են առաջատար պաշտոններ։ Քաղաքագետ Գիլյերմո Օ'Դոննելլը քաղաքական ռեժիմի այս տեսակը անվանել է «ավտորիտար-բյուրոկրատական պետություն»։ Նույնը վերաբերում էր նաև Բրազիլիայի ռազմական ռեժիմին (1964-1985 թվականներ), Աուգուստո Պինոչետի ռեժիմին Չիլիում (սկսած 1973 թվականից) և Խուան Մարիա Բորդաբրիինը՝ Ուրուգվայում։

Որպես ռազմական դիկտատոր՝ Օնգանիան դադարեցրել է քաղաքական կուսակցությունների գործունեությունը և վարել է պարտիսիպասիոնիզմի քաղաքականություն, որի ժամանակ տարբեր շահագրգիռ խմբերի ներկայացուցիչներ, ինչպիսիք են արդյունաբերողները, գյուղատնտեսական աշխատողները և այլ խմբեր, հանձնաժողովներ են ձևավորել՝ կառավարության հետ խորհրդակցելու համար։ Այնուամենայնիվ, այդ հանձնաժողովներին նշանակել է դիկտատորը։ Օնգանիան նաև դադարեցրել է գործադուլի իրավունքի գործածությունը։ Տնտեսության և սոցիալական ոլորտում նա հավատարիմ է եղել կորպորատիվ սկզբունքներին։

Տնտեսության նախարար Օնգանիա Ադալբերտ Քրիգեր Վասենայի կառավարությունում հայտարարել է աշխատավարձի սառեցման (30% գնաճի միջոցով) և 40 %-ի արժեզրկման մասին, ինչը խիստ բացասաբար է ազդել արգենտինական տնտեսության (մասնավորապես, գյուղատնտեսության) վիճակի վրա՝ հօգուտ օտարերկրյա կապիտալի։ Քրիգեր Վասենան նաև դադարեցրել է կոլեկտիվ աշխատանքային պայմանագրերի գործողությունը, իրականացրել է հանքարդյունաբերության բարեփոխումներ, ինչը հանգեցրել է այս ոլորտում պետական ձեռնարկությունների մասնակի մենաշնորհի առաջացմանը, և ստորագրել է վարձավճարը չվճարելու դեպքում երկրից վարձակալներին վտարելու մասին օրենք։

Քաղաքականությունը մշակույթի և կրթության ոլորտում
------------------------------------------------

Օնգանիայի կառավարումը նշանավորել է համալսարանների ինքնավարության ավարտմամբ, որը հաստատվել է 1918 թվականի համալսարանական բարեփոխումների արդյունքում։

Պետության ղեկավարի պաշտոնում գտնվելու մեկ ամսից պակաս ժամանակահատվածում Օնգանիան պատասխանատու է դարձել, այսպես կոչված, Երկար փայտերի գիշերվա համար, երբ չեղյալ է հայտարարվել համալսարանների ինքնավարությունը, որի ժամանակ ոստիկանությանը հրաման է տրվել ներխուժել Բուենոս Այրեսի համալսարանի ֆակուլտետներից մեկը։ Արդյունքում շատ ուսանողներ և դասախոսներ ծեծի են ենթարկվել և ձերբակալվել։ Նրանցից շատերը ստիպված են եղել ավելի ուշ լքել երկիրը, ինչը հանգեցրել է «ուղեղների արտահոսքի», որն Արգենտինայի գիտական աշխարհն զգում է մինչ օրս։

Օնգանիայի հրամանով ռեպրեսիաներ են իրականացվել նաև «ապաբարոյության» սկզբունքներով, որոնք արգելում են մինի կիսաշրջազգեստների, տղամարդկանց համար երկար մազերի կրումը և բոլոր ավանգարդային շարժումները։ Այս բարոյական արշավն առաջացրել է միջին խավի արմատականացումը, որի ներկայացուցիչները զանգվածաբար ներկա էին Արգենտինայի համալսարաններում։

Բողոքներ
--------

Կորդոբայի ապստամբություն
Բանակում հայտնվել էին խմբակցություններ, որոնք կողմ էին եղել Օնգանիի իշխանության սահմանափակմանը։ Այսպիսով, 1968 թվականի մայիսի վերջին գեներալ Խուլիո Ալսոգարայն անհնազանդություն է հայտնել Օնգանիի կառավարությանը, սկսել են պետական հեղաշրջման մասին լուրեր հայտնվել։ Ի վերջո, Օնգանիան հեռացրել է բանակի ղեկավարներին. Ալեխանդրո Ագուստին Լանուսսեին փոխարինել է Խուլիո Ալսոգարան, Պեդրո Գնավին փոխարինել է Բենինյո Վարելը և Խորխե Մարտինես Սուվիրիային փոխարինել է Ադոլֆո Ալվարեսիը։

Բացի այդ, Օնգանիայի բռնապետական ռեժիմը թուլացել է աշխատողների և ուսանողների զանգվածային ապստամբության հետևանքով, որոնք ընդգրկում էին ամբողջ երկիրը, այդ թվում՝ Ռոսարիոյում և Կորդովայում տեղի ունեցած ժողովրդական ելույթները։ Գործադուլին մասնակցել է 5 միլիոն մարդ։

Ի վերջո, գեներալ Ալեխանդրո Ագուստին Լանուսեի գլխավորած խումբը պահանջել է Օնգանիի հրաժարականը։ Խուան Կառլոս Օնգանիայի հրաժարականից հետո իր կառավարությունը տապալվել է ռազմական խունտայի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Строганов, 1995, էջ 201
4. ↑  "Clarín". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մարտի 18-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 11.
5. 1 2  Строганов, 1995, էջ 237
6. ↑  "El Rosariazo" (in իսպաներեն). Los’70. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 17-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 21.
7. 1 2  Строганов, 1995, էջ 238

Գրականություն
-------------

* *Строганов А. И.* Новейшая история стран Латинской Америки. — М.: Высшая школа, 1995. — С. 415. — ISBN 5-06-002830-5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օնգանիայի խորհուրդ
* Օնգանիի նախագահություն Archived 2018-07-17 at the Wayback Machine.
* La noche de los bastones largos
* 30 años después
* Todo Argentina.net (historia) Archived 2018-07-17 at the Wayback Machine.
* Julio Carreras. La política armada. Una historia de los movimientos revolucionarios argentinos, desde los Uturuncos y el FRIP, hasta el ERP y Montoneros (1959-1976). Quipu Editorial, Argentina, 2001.