recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Արգենտինայի քարտեզը
Արգենտինայի **ամենախոշոր կղզիները** տեղակայված են Իսլա-Գրանդե կղզու արևելյան մասում (իսպ.՝ Isla Grande de Tierra del Fuego): 47,992 կմ քառ․ ընդհանուր տարածքով կղզին բաժանված է Չիլիի և Արգենտինայի միջև, իսկ վերջինս նրանում զբաղեցնում է 18.507 կմ քառ․: Արգենտինայի նույն կղզեխմբին է պատկանում Էստադոսի խոշոր կղզին (իսպ.՝ Isla de los Estados): Բացի այդ, երկիրը պահանջում է տարածքային պահանջներ Ֆոլկլենդյան կղզիների, Հարավային Սանդվիչյան կղզիների և Հարավային Ջորջիայի կղզիների նկատմամբ։ Անտարկտիդայում Արգենտինան իրավունքներ ունի Հարավային Օրկնեյան և Հարավային Շետլանդյան կղզիների նկատմամբ։

Ստորև բերված է Արգենտինայի ամենամեծ կղզիների ցանկը՝ ըստ Արգենտինայի Ազգային աշխարհագրական ինստիտուտի, որից ընդհանուր առմամբ ճանաչված են Էստադոսի և Տրինիդադի կղզիների տարածքային ստորաբաժանումները։ Վերոհիշյալ բոլոր կղզիները, բացառությամբ Տրինիդադի, տարածապես պատկանում են Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիներ նահանգին։

| Անվանումը | Անվանումը (իսպաներեն) | Գտնվելու վայրը | Տարածք, կմ² |
| --- | --- | --- | --- |
| Արևելյան Ֆոլկլենդ | *Isla Soledad* | Ֆոլկլենդյան կղզիներ | 6353 |
| Արևմտյան Ֆոլկլենդ | *Isla Gran Malvina* | Ֆոլկլենդյան կղզիներ | 4377 |
| Հարավային Գորգիա | *Isla San Pedro* | Հարավային Գորգիա | 3529 |
| Էստադոս | *Isla de los Estados* | Հրո երկիր | 520 |
| Ուեդդելի կղզի | *Isla San José* | Ֆոլկլենդյան կղզիներ | 258 |
| Տրինիդադ | *Isla Trinidad* | Նահանգ Բուենոս Այրես | 207 |
| Պեբլ | *Isla Borbón* | Ֆոլկլենդյան կղզիներ | 110 |
| Մոնտագյու | *Isla Jorge* | Հարավային Սանդվիչյան կղզիներ | 110 |
| Սոնդերս | *Isla Trinidad* | Ֆոլկլենդյան կղզիներ | 106 |
| Լայվլի | *Isla Bougainville* | Ֆոլկլենդյան կղզիներ | 59 |
| Սպիդվել | *Isla Águila* | Ֆոլկլենդյան կղզիներ | 51 |
| Բրիստոլ | *Isla Blanco* | Հարավային Սանդվիչյան կղզիներ | 46 |
| Սոնդերս | *Isla Saunders* | Հարավային Սանդվիչյան կղզիներ | 40 |

Տես նաև
-------

* Հարավային Օրկնեյան կղզիներ
* Հարավային Շետլանդյան կղզիներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ISLAS PRINCIPALES DE LA REPÚBLICA ARGENTINA
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մազուրկա (այլ կիրառումներ)
Մազուրկա, 1845 թ.
**Մազուրկա** (լեհ.՝ mazurek), լեհական ժողովրդական պար։ 18-րդ դարում արդեն եվրոպական ավանդական պար։

Նկարագրություն
--------------

Եղանակն ունի արագ տեմպ, եռամաս չափ, կտրուկ շեշտավորված յուրահատուկ կետագծային ռիթմ։ Մազուրկան սրընթաց, դինամիկ պար է։ Պարում են զույգ-զույգ՝ շարժվելով շրջանաձև։ 19-րդ դարում եվրոպական երկրներում տարածվել է որպես պարահանդեսային պար, բեմական մշակմամբ տեղ գտել օպերաներում և բալետներում։ Մազուրկայի երաժշտական ձևը լայնորեն մշակվել է կոմպոզիտորների կողմից։ Ֆ. Շոպենի դաշնամուրային մազուրկաները (52) լեհական ազգային երաժշտական ոճի բարձրագույն արտահայտություններից են։ Հայտնի են Ս. Մոնյուշկոյի, Հ. Վենյավսկու, Պյոտր Չայկովսկու, Անատոլի Լյադովի, Ալեքսանդր Սկրյաբինի, Արամ Խաչատրյանի և ուրիշների մազուրկաները։

Պատմություն
-----------

Սկզբնավորվել է Լեհաստանի հյուսիսարևելյան շրջաններում բնակվող մազուրների մոտ։ Պարը սկզբնավորվել է 16-րդ դարում Լեհաստանի հյուսիսում։ Դրա ծագման մասին կան բազմաթիվ վարկածներ։ Ովանք կարծում են, որ այն ծագել է Վարշավայում գտնվող *Մազուրկա* գյուղից, ոմանք էլ կարծում են, որ դրա հիմքում ընկած է «մազուր» բառը, որը թարգմաբար նշանակում է «լեհական գյուղերի բնակիչներ»։ Եվ վերջապես, ոմանք հավատում են, որ «մազուրկա» բառը ծագել է այն շրջանի անվանումից, որտեղ այն առաջին անգամ «հայտնվել» է՝ Մեզովիայից։

Տարածվածություն
---------------

«Մազուրկա» պարը 18-րդ դարում սկսել է տարածվել նաև Եվրոպայում։ Լեհաստանից այն տեղափոխվել է Ռուսաստան և Բուլղարիա, ապա Գերմանիա։ Հաջորդ դարում այն տարածվում է նաև Ֆրանսիայում և Անգլիայում, որտեղ և հասնում է մեծ հաջողությունների։ 19-րդ դարում այն ադեն հավասարվել էր վալսին և պոլկային (պոլկան լեհական ազգային պար է)՝ դառնալով եվրոպական ամենահայտնի պարերից մեկը։ Դրան մեծապես նպաստել է լեհական էմիգրացիան և որոշ կոմպոզիտորների համընդհանուր հեղինակությունը։

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2016-09-14 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 134)։*  |
**Microsoft Developer Network** (**MSDN**, **Մայքրոսոֆտ Դիվելոփըր Նեթվորք**, **ՄՍԴՆ**), Մայքրոսոֆթ ընկերության ստորաբաժանումն է, որը պատասխանատու է զարգացող անհատների հետ ընկերության փոխահարաբերությունների համար։ Այս պարագայում զարգացող անհատները հասկանում են ծրագրի ապարատային ապահովումը, հետաքրքրվում օպերացիոն համակարգով, ինչպես նաև օգտագործում են ծրագրային ինտերֆեյսներ օպերացիոն համակարգում և ձեռագիր լեզվի տարբեր ծրագրեր, ծրագրավորված Մայքրոսոֆթի կողմից։ Այս զարգացող անհատների փոխհարաբերությունները ունի մի քանի ձևեր՝ վեբ-կայքեր, տեղեկագրեր, բլոգներ և այլն։

Վերջին ժամանակներում ուշադրության կենտրոնում է Microsoft.Net պլատֆորմը, բայց կան հոդվածներ, որտեղ լուսաբանվել է այնպիսի բնագավառ, ինչպիսին է ծրագրային պրակտիկան և շաբլոնի կառուցվածքը։ Շատ ռեսուրսներ անվճար հասանելի են առցանց։ Կան նաև ռեսուրսներ, որոնք հասանելի են միայն վճարովի բաժանորդագրության դեպքում։ Անկախ բաժանորդագրության մակարդակից բաժանորդները վաղ կարող են ստանալ խմբագրական նոր տարբերակներ օպերացիոն համակարգերի կամ Մայքրոսոֆթի այլ պրոդուկտներից (Microsoft Office, Visual Studio և այլն)։ Որոշ համալսարանների ծրագրերում ընդգրկված է MSDN Academic Alliance (MSDNAA) ծրագիրը, որը ուսանողներին հնարավորություն է տալիս քաղել MSDN բաժանորդագրության առավելությունները։

2004 թ. նոյեմբերին բացվել է MSDN2 կայքը որպես Visual Studio 2005-ի ինֆորմացիայի աղբյուր։ Բացի բովանդակությունից հին MSDN-ը տարբերվում է վեբ կայքի թարմացվող կոդից, որը թույլ է տալիս վեբ ստանդարտները օգտագործել ոչ միայն Internet Explorer-ում, այլ նաև այլ վեբ դիտարկիչնեչում։

2008 թ. մայիսին բացվել է ռուսական MSDN կայքը, որտեղ կարելի է գտնել փաստաթղթեր Visual Studio 2008,Windows Embedded, SharePoint Services 3.0, SQL Server 2008 ռուսերեն լեզվով։ Այստեղ բաժանորդագրված անձինք կարող են տեղեկանալ նաև IT իրադարձություններին և դասընթացներին, որոնք անցկացվում են Ռուսաստանի տարածքում։
**Սայլ**, անվավոր փոխադրամիջոց։ Լինում է երկանիվ և քառանիվ։ Տարածված է եղել գրեթե բոլոր ժողովուրդների մոտ։

Հայաստանի բրոնզեդարյան հնավայրերից (Լճաշեն, Ներքին Գետաշեն և այլն) հայտնաբերվել են ինչպես երկանիվ, այնպես էլ քառանիվ սայլեր ու դրանց առանձին մասեր։ Նախնական սայլերի անիվները պատրաստել են հոծ տախտակից (սկավառակաձև) և ամրացրել սռնուն (պտտվել է շարժական սռնու հետ միասին)։ Թեթև և դյուրաշարժ դարձնելու համար հետագայում պատրաստել են ճաղավոր անիվներ, որոնք պտտվել են անշարժ սռնու շուրջ։ Փայտյա անիվը ամրացնելու համար եզրերը պատել են կաշվով, հետագայում՝ մետաղյա օղերով։

Ըստ բեռան ծանրության և ճանապարհի դժվարության՝ սայլը քաշել են մեկից մի քանի զույգ լծկաններ (եզ, գոմեշ, ձի, էշ և այլն)։ Շարժիչավոր փոխադրամիջոցների համընդհանուր տարածումից հետո սայլը գրեթե դուրս է մղվել գործածությունից։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · Սիտինի ռազմական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4133862-5 · LCCN: sh85144807 · Microsoft: 2777275308 · NDL: 00577176, 01183235 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 166)։*  |
**Զյուբեյդե հանըմ** (թուրքերեն՝ Zübeyde, 1857, Սալոնիկ, Salonica Eyalet, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 14, 1923(1923-01-14), Latife Hanım Memorial House, Karşıyaka), Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի մայրն է։

Ծնվել է 1857 թվականին Սալոնիկում (Օսմանյան կայսրություն, ներկայումս Հունաստան)։ Նա ստացել է միայն տարրական կրթություն` սովորելով կարդալ և գրել, սակայն համեմատելով այդ ժամանակներում այլ կանանց հետ, դա ուսման մակարդակի բավականին բարձր շեմ էր համարվում։ Բանն այն է,որ Օսմանյան կայսրությունում կարծում էին, որ կանայք կարիք չկար, որ կարդալ իմանային։ Նրա գրաճանաչության համար 
ատերը նրան անվանում էին «Զյուբեյդե մուլլա»։

1878 թվականին նա ամուսնանում է սահմանապահ Ալի Ռըզայի հետ, ով իրենից մեծ էր 20 տարի։ Ամուսնությունը տեղի էր ունեցել Զյուբեյդեյի քրոջ միջնորդությամբ։

Սկզբում ծնվեց նրանց դուստրը Ֆաթիման, այնուհետև որդին` Ումարը, հետո մյուս որդին` Ահմեդը, բայց նրանք բոլորը մահացան մանուկ հասակում։ Ենթադրաբար 1881 թվականին ծնվեց նրանց որդին Մուստաֆան, իսկ 1885 թվականին նրանց դուստրը ` Մակբուլեն, որոնք ողջ մնացին։ 1889 թվականին Զյուբեյդեն ունեցավ ևս մեկ դուստր Նակլիյեն, բայց նա մահացավ դեռ մանուկ հասակում` տուբերկուլյոզից։

Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը մոր մահվան օրը
1887 թվականին մահացավ Ալի Ռըզան։ 30-ամյա այրին մնաց մենակ երկու մանկահասակ երեխաների հետ։ Նա տեղափոխվեց իր եղբայր Հուսեյնի մոտ, ով զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ։

Զյուբեյդեն ամուսնացավ երկրորդ անգամ արդեն Ռահիմ բեյի հետ, ով ուներ չորս երեխա առաջին ամուսնությունից։ Այս հանգամանքը էլ ավելի հեռացրեց Մուստաֆային մորից։

Բալկանյան պատերազմից հետո, որի արդյունքում Սալոնիկը անցավ Հունաստանին, Մուստաֆա Քեմալ տուն գնեց իր մոր և Մակբուլեյի համար Ստամբուլում։ 1922 թվականին Զյուբեյդեն տեղափոխվեց Անկարա, բայց տեղի կլիման վատ ազդեցության ունեցավ կնոջ առողջության վրա, և նա տեղափոխվեց Իզմիր, որտեղ էլ ապրեց մինչև իր կյանքի վերջը։ 1940 թվականին Իզմիրում կնոջ պատվին տեղադրվեց հուշարձան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 122238435 · ISNI: 0000 0000 5489 8021 · LCCN: n98952451 · VIAF: 32873203 · WorldCat VIAF: 32873203 |

 |
Սամվել Կարապետյան (1961-2020)
**Բանահավաք**, ժողովրդական բանահյուսության նյութեր հավաքող, գրառող։ Բանահավաք տերմինն օգտագործվում է նաև ազգագրական, ժողովրդական երգ-երաժշտության, պարարվեստի նյութեր հավաքող-գրանցողին նկարագրելու համար։ Որպես գիտական հասկացություն՝ հայ իրականության մեջ երևան է եկել 19-րդ դարի 2-րդ կեսերին՝ հայ բանագիտության ձևավորմանը զուգընթաց։ Բանահավաքչական գործը սկսվել է հիմնականում Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով։ Նրա օրինակին են հետևել Կոմիտասը, Գ. Հովսեփյանը, Ս. Հայկունին, Գ. Տեր-Աղեքսանդրյանը, Տ. Նավասարդյանը, Գ. Շերենցը, Ե. Լալայանը, Ս. Մելիքյանը, Սրբ. Լիսիցյանը և ուրիշներ։ Նրանց ջանքերով ժողովրդի տարբեր խավերից հավաքվել և հրատարակվել են բանահյուսական, ազգագրական, երաժշտական և պարարվեստի հարուստ նյութեր։ Նախախորհրդային շրջանում բանահյուսությունը կատարվում էր հիմնականում առանձին անհատների նախաձեռնությամբ և գրանցման պարզունակ եղանակով։ ԽՍՀՄ տարիներին այն իրագործվում էր գլխավորապես գիտական հաստատությունների կազմակերպված կոլեկտիվ արշավախմբերով և տեխնիկական նորագույն միջոցների կիրառությամբ։ 1991 թվականին Հայաստանի Հանրապետության անկախացումից հետո այս գործընթացը հիմնականում հետընթաց ապրեց՝ կապված ֆինանսական խնդիրների հետ։

Տես նաև
-------

* Սամվել Կարապետյան

Գրականություն
-------------

* Աբեղյան Մ. Երկ. հ. 1, Երևան 1966 թ. էջ 13-14։
* Ղանալանյան Ա. «Հայ ժողովրդական բանահյուսություն», պր. 1, Երևան 1945 թ.։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 270)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կեչուա (այլ կիրառումներ)

**Կեչուա** *(կիչուա, կեշուա)* (կեչուա՝ Qhichwa runa), Հարավային Ամերիկայի ժամանակակից հնդկացի ժողովուրդ։ Պերուի, Բոլիվիայի, էկվադորի բնակչության զգալի մասը։ Բնակվում են նաև Արգենտինայի և Չիլիի հյուսիսում։

Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 9,6 - 25,2 մլն։ Խոսում են կեչուա լեզվով։ Հիմնականում կաթոլիկներ են, պահպանել են նաև մինչքրիստոնեական հավատալիքների վերապրուկներ։

16-րդ դարի իսպանական նվաճումները, ապա ստրկատիրական ու ֆեոդալական շահագործման զանազան ձևերը նպաստեցին կեչուաների ցեղային միջնորմների վերացմանը, էթնիկական միաձուլմանը, ազատագրական շարժման վերելքին և ազգային միասնական լեզվի ձևավորմանը։

19-րդ դարի առաջին քառորդում, ներառնելով բազմաթիվ էթնիկական խմբեր, ձևավորվեց կեչուա ազգությունը։

Կեչուաները զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ, մասամբ՝ արհեստներով, աշխատում լեռնային, և տեքստիլ արդյունաբերության մեջ։

Գրականություն
-------------

* Guardia Mayorga, Cesar A. Diccionario kechwa-castellano, castellano-kechwa. Lima, 1970, p. 11.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 384)։*  |
**Կենցաղ**, հասարակության կյանքի ոլորտ, որը ընդգրկում է արտադրական, հասարակական, քաղաքական գործունեությունից դուրս այն միջավայրը, որտեղ կատարվում է մարդկանց սննդի, հագուստի, բնակարանի, առողջության պահպանման պահանջների, հոգևոր բարիքների, մշակույթի յուրացման, հանգստի, զվարճությունների բավարարումը։

Լայն առումով կենցաղը առօրյա կյանքի կենսաձև է։ Տարբերում են հասարակական, քաղաքային, գյուղական և անհատական կենցաղ։ Կենցաղի ձևավորմանը նպաստում են ժողովուրդների սովորույթները, բարքերը, ավանդույթները, ինչպես նաև տվյալ հասարակարգի սոցիալ-տնտեսական պայմանները, դասակարգային հարաբերությունները։

Հակամարտ հասարակարգերում դասակարգերին և սոցիալական խմբերին հատուկ են տվյալ հասարակության սոցիալական հակասությունները արտահայտող կենցաղի ձևեր։ Արտադրաեղանակների հաջորդափոխմանը զուգընթաց փոփոխվում է կենցաղի տարրերի բնույթը և կառուցվածքը։ Կենցաղի միջազգայնացման գործընթացի հետ միաժամանակ տարբեր ժողովուրդներ և սոցիալական խմբեր պահպանում են ազգային և սոցիալական առանձնահատկությունները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 381)։*  |
«**Սովետսկայա Էստոնիա**» («**Советская Эстония**», «*Խորհրդային էստոնիա*»), Էստոնիայում հրատարակվող ռուսալեզու թերթ։ Խորհրդային շրջանում հանդիսացել է Էստոնիայի կոմկուսի ԿԿ, Էստոնական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և մինիստրների խորհրդի օրգանը (ռուսական)։ Լույս է տեսել 1940 թվականից մինչև 2009 թվականը, Տալլինում։

Ըստ որոշ տվյալների՝ 1942-1943 թթ. Էստոնիայի՝ Ֆաշիստական Գերմանիայի զորքերի վերահսկողության տակ գտնվելու տարիներին, չի հրատարակվել։

Լուսաբանում էր հանրապետության կուսակցական, խորհրդային ու տնտեսական կյանքը, կատարել քարոզչական դեր՝ «աշխատավորությանը մոբիլիզացնում ԽՄԿԿ Կենտկոմի և խորհրդային կառավարության սոցիալ–տնտեսական ծրագիրն իրագործելու համար»։ Թերթում որպես թղթակից էր աշխատում Սերգեյ Դովլաթովը, ով իր «Փոխզիջում» գրքում պատմում էր խմբակցության առօրյաի և իր աշխատանքային փորձի մասինն։

1991 թ.-ին Էստոնիայի անկախության վերականգնումից հետո, վերանվանվում է «Էստոնիա», այնուհետ (ըստ որոշ տեղեկությունների 2006 թ.–ին) վերանվանվում է «Վեստի դնյա» (ռուս.՝ Вести дня թարգմանաբար «Օրվա լուրեր»)։ Թերթը փակվել է 2009 թվականի ապրիլին, ֆինանսական դժվարությունների պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «В Эстонии больше не выходит русскоязычная газета "Вести дня"»։ 2009 ապրիլի 20։ Վերցված է 2014 նոյմեբերի 17

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սովետական Էստոնիա թերթին 70 ամյակին նվիրված, 1941-1951 թվականի աշխատակիցներին նվիրված նյութ Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 14)։*  |
Պոտենցիալ էներգիայի գրաֆիկը։ BNC տիրույթը E1 էներգիայով մասնիկի համար պոտենցիալ արգելք է հանդիսանում։ E2 էներգիայով մասնիկի համար պոտենցիալ արգելք է 0-ից D տեղամասը։
**Պոտենցիալ արգելք** (լատ.՝ *potentia* - ուժ, զորություն), ֆիզիկայում, ուժային դաշտում մասնիկի մեծ պոտենցիալ էներգիայի տարածականորեն սահմանափակ տիրույթ, որի երկու կողմերում պոտենցիալ էներգիան կտրուկ նվազում է։ Դասական մեխանիկայում բնութագրականն այն է, որ մասնիկը չի կարող թափանցել պոտենցիալ արգելքի տիրույթը՝ առանց պոտենցիալ դաշտի ուժերի դեմ արտաքին աղբյուրի կատարած աշխատանքի։ Դասական վիճակագրական ֆիզիկայում հաճախ, որպես էներգիայի այդպիսի աղբյուր, հանդես է գալիս ջերմափոխանակումը մասնիկների միջև։

Հավանականությունը դասական և քվանտային մեխանիկաներում
----------------------------------------------------

Պոտենցիալ արգելքով անցնելու հավանականությունը համեմատական է exp[-(Umax - E)/kT]-ին, որտեղ Umax-ը (պոտենցիալ արգելքի բարձրություն) պոտենցիալ էներգիայի արժեքն է արգելքի գագաթում, E-ն մասնիկի էներգիան է, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը, k-ն՝ Բոլցմանի հաստատունը։ Քվանտային մեխանիկայում հնարավոր է անցում պոտենցիալ արգելքով նույնիսկ այն դեպքում, երբ մասնիկը լրացուցիչ էներգիա չի ստանում (տես Թունելային էֆեկտ)։ «Դասականորեն անհասանելի» տիրույթում (Ս >Е) մասնիկի ալիքային ֆունկցիան զրոյից տարբեր է, և եթե այդ տիրույթը վերջավոր է, ապա մասնիկը կարող է անցնել արգելքով։ Անցման հավանականությունը միաչափ դեպքում որոշվում է

{\displaystyle D\asymp exp\left\{-{\frac {2}{h}}\int \limits \_{x\_{1}}^{x\_{2}}{\sqrt {2m[E-U(x)]}}dx\right\}}
բանաձևով, այստեղ x1-ը և x2-ը E = U(x) հավասարման արմատներն են, m-ը մասնիկի զանգվածն է, հ-ը՝ Պլանկի հաստատունը։ Մասնիկի շարժման քվանտային բնույթը կարևոր է և այն դեպքում, երբ E > Umax։

Դասական մեխանիկայում այդ տիրույթում մասնիկներն ազատ անցնում են արգելքի վրայով, իսկ քվանտային մեխանիկայում կարող են նաև անդրադառնալ արգելքից։

Տես նաև
-------

* Պոտենցիալ էներգիա
* Պոտենցիալ փոս
* Թունելային անցում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Աշխարհում սև կեռնեխի տարածվածությունը
Բույնը
**Ճարեկ**, **Սև կեռնեխ**, **Մոշահավ** (լատ.՝ Turdus merula), կեռնեխների ընտանիքի պատկանող թռչուն։ Ժողովուրդը անվանում է նաև մոշահավ։

|  |
| --- |
| Արուի երգելը |
| noicon Երգ 1-ին |
| noicon Երգ 2-րդ |

Նկարագրությունը
---------------

Սև կեռնեխի արուի փետրավորումը լրիվ սև է, կտուցը, կոպերը նարնջագույն են, էգերը և երիտասարդ առանձնյակները մոխրագույն են՝ սև կտուցով։ Քաշը՝ 75-120 գրամ է, թևի երկարությունը՝ 117-143 միլիմետր։

Կենսակերպը
----------

Հայաստանում նստակյաց թռչուն է։ Բնակվում է առավելապես սաղարթավոր խիտ անտառներում, այգիներում։

Մինչև 1960-ականների վերջը համարվում էր անտառաբնակ, ներկայումս թափանցել է քաղաքատիպ բնակավայրերի մերձակա անտառաշերտերը և պուրակները։ Հանդիպում է Երևանում և նրա շրջակա այգիներում։

Երգը թախծոտ է, նման է սրնգի կլկլոցի։ Երգում են միայն արուները։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է հիմնականում միջատներով, իսկ ձմռանը՝ նաև հատապտուղներով։

Բազմացումը
----------

Բնադրում է մարտի վերջից մինչև հուլիս, բույնը սարքում է չոր խոտաբույսերից, շաղախում ցեխով և տեղադրում թփերի կամ ծառերի վրա։ Մայիսի երկրորդ կեսին դնում է 3-7 ժանգագույն պտերով կապտականաչավուն ձու։ Ձվի երկարությունը շուրջ 3 սմ է։ Տալիս է երկու սերունդ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, հյուսիսարևմտյան Աֆրիկայում, Փոքր Ասիայից մինչև Չինական ծովի ափերը։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Մ. Ս. Ադամյան (1988)։ *Հայաստանի թռչունները*։ Երևան: «Արևիկ»։ էջ էջ 46
**Այգյուն Զիյադ կըզը Սամեդզադե** (ադրբ.՝ Səmədzadə Aygün Ziyad qızı, հունվարի 11, 1967(1967-01-11), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2018), Ադրբեջանի կոմպոզիտորների միության անդամ, Արվեստի պատմության փիլիսոփայության դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Այգյուն Սամեդզադեն ծնվել է 1967 թվականի հունվարի 11-ին Բաքվում։ Նա ստացել է իր առաջին կրթությունը Բյուլ-բյուլի անվան միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոցում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիա։ Կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո նա հրավիրվել է «Երաժշտության պատմության» բաժին, որպես ուսուցիչ։ 1990-1996 թվականներին աշխատել է Կոնսերվատորիայում և եղել է դոցենտ։ 2003 թվականին Այգյուն Սամեդզադեն պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը «Ահմեդ Ադնան Սայգունի ստեղծագործություն» թեմայով։

Այգյուն Սամեդզադեն հեղինակ է մի շարք գիտական հոդվածների և հրապարակախոսական գրվածքների ՛Ադրբեջանի երաժշտության պատմության մասին։ Ա. Սամեդզադեն եղել է ադրբեջանական մշակույթի տարածման հետ կապված մի շարք հեռուստատեսային նախագծերի հեղինակ և ղեկավար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  president.az
3. ↑  Aygün Səmədzadə(չաշխատող հղում)
**Ալխեսիրասի կոնֆերանս 1906**, տեղի է ունեցել հունվարի 15-ից մինչև ապրիլի 7-ը, Ալխեսիրասում (Իսպանիա), Գերմանիայի նախաձեռնությամբ՝ Մարոկկոյի նկատմամբ ֆրանսիական պրոտեկտորատի հաստատումը կանխելու նպատակով։ Մասնակցում էին Գերմանիան, Ֆրանսիան, Անգլիան, Ավստրո–Հունգարիան, Ռուսաստանը, Իտալիան, Իսպանիան, Բելգիան, Հոլանդիան, Պորտուգալիան, Շվեդիան, ինչպես նաև Մարոկկոն ու ԱՄՆ–ը։ Կոնֆերանսում միայնակ մնալով՝ Գերմանիան տեղի տվեց։ Ձևականորեն հոչակվեց Մարոկկոյի սուլթանի անկախությունը։ Ոստիկանության կազմակերպումն ու ղեկավարումը հանձնարարվեց Ֆրանսիային ու Իսպանիային։ Ալխեսիրասի կոնֆերանսի որոշումները Ֆրանսիայի համար Մարոկկոն վերջնականապես նվաճելու ուղի հարթեցին և նպաստեցին անգլո–ֆրանսիական դաշինքի ամրապնդմանը։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11747843h · GND: 4141863-3 · LCCN: no95055835 · SUDOC: 076981541 · VIAF: 146990205 · WorldCat VIAF: 146990205 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 178)։*  |
**Շինարարական ջերմատեխնիկա**, շինարարական ջերմաֆիզիկա, շինարարական ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է բնակելի, հասարակական, արտադրական շենքերում և դրանց կոնստրուկցիաներում տեղի ունեցող ջերմահաղորդականության, խոնավության փոխանցման, օդի ներթափանցման պրոցեսները և մշակում նախագծման համար անհրաժեշտ ինժեներային հաշվարկման մեթոդներ՝ շենքերում համապատասխան ջերմախոնավային և սանիտարահիգիենիկ պայմաններ ստեղծելու նպատակով։ Շինարարական ջերմատեխնիկայում օգտագործվում են հարակից գիտական բնագավառների (ջերմա և գանգվածափոխանակություն, թերմոդինամիկա, աերոդինամիկա, ֆիզիկական քիմիա) դրույթները, մոդելավորման մեթոդները և նմանության տեսությունը։ Շինարարական ջերմատեխնիկայի կարևորագույն խնդիրներից են տարվա ամենացուրտ եղանակներին շենքերի արտաքին պատերի ու ծածկերի կոնստրուկցիաների ներքին մակերևույթների վրա թույլատրելի ջերմաստիճանային պայմանների ապահովումը (ելնելով կոնստրուկցիայի ջերմահաղորդման դիմադրողականությունից) և ամենաշոգ եղանակներին շենքերում համեմատաբար անփոփոխ ջերմաստիճանի պահպանումը (ելնելով կոնստրուկցիաների ջերմակայունությունից)։ Շենքերի ջերմախոնավային նորմալ ռեժիմի ապահովումը պայմանավորված է արտաքին պատերի և ծածկերի կոնստրուկցիաների շերտերի նյութերի ֆիզիկական հատկություններով (ծակոտկենություն, ջերմահաղորդականություն, ջերմունակություն, ջերմատվություն, ջերմակլանում, ջերմաթափանցելիություն, օդաթափանցելիություն) և դրանց նպատակահարմար դասավորումով։ Հայաստանի Հանրապետությունում չոր կլիմայական պայմանները և տեղական շինանյութերի բազմազանությունը շենքերի և դրանց կոնստրուկցիաների նախագծման ու հետազոտման լրացուցիչ պահանջներ են առաջադրում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 502)։*  |
**Յակոբ Վիլլոտ** (ֆր.՝ *Jacobus Villotte*, 1656 - հունվարի 14, 1743(1743-01-14)), ֆրանսիացի հայագետ։ Հիսուսյան ընկերության անդամ։ Այդ ընկերության հանձնարարությամբ եղել է Պարսկաստանում, 12 տարի ապրել Թեհրանում։

Այցելել է Կ․ Պոլիս, Եվդոկիա, Տրապիզոն, Կարին, Կարս, 4 անգամ՝ Երևան և այլ հայաբնակ վայրեր, ուսումնասիրել է հայերի, պարսիկների և թուրքերի բարքերն ու սովորությունները, սովորել նրանց լեզուները, հայերեն քարոզներ կարդացել։ «Հիսուսյան ընկերության մի միսիոների ճանապարհորդությունը Թուրքիայով, Պարսկաստանով, Հայաստանով, Արաբիայով և Բերբերիայով» (1730) գրքում Վիլլոտի արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդել Հայաստանի աշխարհագրության, երկրագործության, առևտրական և քաղաքական հարաբերությունների, ինչպես նաև հայերի առօրյայի մասին։ Առանձնապես արժեքավոր է Վիլլոտի «Բառգիրք հայկական լեզուի․․․» [լատ․ վերնադիրը՝ Dictionarium novum Latino-armenium․․․» («Նոր բառգիրք լատինա-հայկական․․․»), 1714] երկլեզվյան բառարանը (մոտ 26 000 բառահոդված)։ Վիլլոտի բառարանի և՛ հայերեն, և՛ լատիներեն բաժինները հարուստ են բառակապակցություններով ու դարձվածներով, հայերեն բաժնում տեղ են գտել ժողովրդախոսակցական, բարբառային բառեր, քերականական բացատրություններ։ Վիլլոտը կազմել և գործածել է հայերեն բառեր, որոնց մի մասը՝ տնտղել, լպրծուն, զուգակշիռ, ժրաջան, գրավաճառ ևն, առ այսօր կենսունակ է։ Բառարանին կցված է հայերենի քերականության ուրվագիծ («Հայոց լեզվի ներածություն»), որը պարունակում է տեղեկություններ հայկական այբուբենի տառերի ձևի, դրանց հնչման, անունների հոլովման, հնչյունափոխության, ածականների և սրանց համեմատության աստիճանների, բայական համակարգի և այլ հարցերի մասին։ Առանձին գլխով ներկայացրել է հայ կաթողիկոսների և թագավորների ժամանակագրությունը։ Ետմահու լույս է տեսել նրա անտիպ հիշատակարանը։ Գրել է նաև կրոնական բնույթի գործեր։

Գրականության
------------

* Շրումպֆ Գ․ Ա․, Ուսումնասիրութիւնք հայ լեզուի և մատենագրության յարևմուաս (ԺԴ-ԺԹ դար), թարգմանել և լրացրել Դ․ Զարբհանալյան, Վնտ․, 1895։
* Գասպարյան Դ․ Կ․, Հայ բառարանագրության պատմություն, Ե․, 1969։ Ջահուկյան Գ․, Գրաբարի քերականության պատմություն, Ե․, 1974։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 440)։*  |
| **՞**Ավդոտկաներ |
| --- |
| Ավստրալիական ավդոտկա (*Burhinus grallarius*)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Քարադրանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ավդոտկաներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Burhinus
Illiger, 1811 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**176745**NCBI**85104**EOL**104311**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ավդոտկաներ** (լատ.՝ Burhinidae), քարադրանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։ Հայտնի է 7, Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝ ավդոտկա (*Burhinus oedicnemus*)։ Բնադրող չվող է, Հայաստանում հազվագյուտ։ Բնակվում է կիսաանապատային գոտում՝ Արարատյան դաշտում և նրա նախալեռներում։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 40-44 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 77-85 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 400 գ։ Հասունի փետրածածկի ընդհանուր գունավորումը բաց դարչնագույն է, մարմինը վերևից և կուրծքը՝ մանր սև խայտերով։ Թռչելիս ցայտուն երևում են թևերի ծածկող փետուրների մուգ սահմանագծված սպիտակ գիծը և թևի վերևի ցայտուն նախշը։ Կտուցը հաստ է, կարճ, դեղին, ծայրը՝ սև, աչքերը և ոտքերը՝ դեղին։ Երիտասարդի խայտերը թույլ Են, թևերի ծածկող փետուրների սև գծերը բացակայում են։ Առավելապես գիշերային թռչուն է, խիստ աշխույժ և գործուն է նաև արևածագից առաջ ու մթնշաղին։ Ամենաբնորոշ կանչը կազմված է երկհնչյուններից՝ երկրորդն ավելի բարձր է (սրնգային երանգի)։ Բնակվում է նոսր թփուտներով կիսաանապատներում, քարքարոտ լանջերին, չոր տափաստաններում։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է անողնաշարավորներով, սողուններով։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Բնադրում է ապրիլի 2-րդ կեսին՝ գետնին։ Բույնը փոքրիկ, ոչ խորը փոսիկ է։ Ձվադրում է ապրիլի վերջից մայիսի սկզբին։ Դնում է 54 մմ տրամագծով, բաց դեղնադարչնագույն, փոփոխական սև նախշերով 1-3 ձու։ Թխսակալում են էգը և արուն՝ 26 օր։ 2 օրական ձագերը հմուտ և արագ վազքով թաքնվում են թփերում, հասունների ուղեկցությամբ հանդիպում են հունիսին։ Աշնանային չուն ավարտվում է հոկտեմբերի կեսերին։
Որպես սահմանափակ տարածված տեսակ՝ պաշտպանության կարիք ունի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Արաքսը Հայաստանիև Իրանի սահմանում
**Անդրսահմանային գետ**, գետ, որով անցնում է պետական սահմանը։ Ըստ ժամանակակից միջազգային իրավունքի, պետության իրավունքը անդրսահմանային գետերի նկատմամբ տարածվում է մինչև գետով անցնող պետական սահմանագիծը, այսինքն՝ պետության տարածքը հաշվվում է մինչև այդ գիծը։ Որպես կանոն, նավարկելի սահմանային գետերով սահմանը որոշվում է պետական սահմանի մասին օրենքով սահմանված կարգով։

Պետական սահմանների մասին օրենքներով սահմանված ռեժիմով սահմանային գետերի, լճերի, այլ ջրավազանների ջրերի՝ տվյալ երկրում ընկած մասը և այնտեղ եղած կղզիները վերահսկում են սահմանապահ զորքերը։ Արգելվում է այդ տեղանքի ափերով և սառցի վրայով տեղաշարժվելը դրա համար սահմանված ճանապարհներից, արահետներից դուրս կամ տեղաշարժման կանոնների խախտումով։ Սահմանային գետերը տնտեսական նպատակներով օգտագործելու իրավունք ունեն միայն սահմանակից պետությունները՝ մինչև սահմանագիծը։ Սահմանային ջրերից օգտվելու վերաբերյալ սովորաբար սահմանամերձ պետությունները կնքում են սահմանային համաձայնություններ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85067442 · NDL: 00566407 · NKC: ph139253 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 144)։*  |
**«Ռեքվիեմ Առաջնորդի մահը»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Ջիոտտոյի` Գևորգ Գրիգորյանի 1927 թվականին ստեղծած կտավը։ Ցուցադրվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Պատմություն
-----------

1920-1950-ական թվականներին խորհրդային կերպարվեստում նորաձև է եղել մեծ տերության առանորդին պատկերելու մղումը։ Աշխարհում հայտնի այս կերպարը երևում էր մեծադիր, ծավալուն գեղանկարչական կոմպոզիցիաներում, որոնք ոչ թե արվեստագետի մտքի և զգացմունքի, այլ գունավոր լուսանկարչության արհեստին տիրապետղ մարդկանց սովորական գործունեության արդյունք էին։

Նկարագրություն
--------------

Գևորգ Գրիգորյանի նկարում առաջնորդը բացակայում է։ Նկարիչը վրձնել է երեք բարի ու մտահոգ դեմք, նաև արվեստի մթնոլորտ ու պատմություն խորհրդանշող ճարտարապետական կառույցներ։ Նկարը չունի լուսանկարչական ճշգրտություն և աչքի է ընկնում արվեստի գեղեցկությամբ ու ճաշակով։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
* Գևորգ Գրիգորյանի (Ջիոտտո) արվեստանոց-թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գրիգորյան Գևորգ Ստեփանի
2. ↑  Ռեքվիեմ Առաջնորդի մահը կտավը ՀԱՊ-ում
**Էրիմանթոս** (հուն․՝ Ερύμανθος), լեռ Հունաստանի արևմտյան պերիֆերիայի համանուն նոմոսում՝ Պելոպոնեսյան թերակղզու վրա։ Ունի մի քանի լեռնագագաթներ, որոնցից ամենաբարձրի՝ Օլեոնի բարձրությունը կազմում է 2223 մետր։

Էրիմանթոսը համարվում է Պելոպոնես թերակղզու չորրորդ ամենաբարձր լեռը։ Լանջերը՝ 1000-ից մինչև 1600 մետր բարձրություն ունեցող հատվածը, ծածկված է խիտ անտառներով։ Ավելի բարձրադիր շրջաններում տարածվում են ալպիական մարգագետիններն ու ամայի տարածությունները։

Հին հունական դիցաբանության մեջ Էրիմանթոս լեռը հիշատակված է որպես առասպելական լեռ, որտեղ բնակվել է կատաղի Էրիմանթոսյան վարազը։ Հերակլեսն իր սխրագործությունների շրջանակներում սպանում է վարազին և ազատագրում լեռը վայրենի հրեշից։

Տես նաև
-------

* Էրիմանթոսյան վարազ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  Греция : Справочная карта : Масштаб 1:1 000 000 / гл. ред. Я. А. Топчиян; ред.: Г. А. Скачкова, Н. Н. Рюмина. — М. : Роскартография, Омская картографическая фабрика, 2001. — (Страны мира «Европа»). — 2000 экз.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |
**Խնդրառություն**, բառերի ստորադասական կապակցության եղանակ, որն իրացվում է լրացումների հոլովական և կապային ձևավորմամբ՝ պայմանավորված գերադաս անդամի քերականական իմաստով։ Ժամանակակից հայերենում խնդրառությունը հատուկ է բայերին, մասամբ նաև՝ ածականներին ու գոյականներին։ Խնդրառությունը կարող է լինել ուժեղ (երբ գերադաս բառը պահանջում է որոշակի հոլովով կամ կապով ձևավորված խնդիր), թույլ (երբ լրացումների հոլովական ձևավորումը ավելի շատ կախված է նրանց գործառությունից, շարահյուսական դերից ու պաշտոնից, և լրացյալը կարող է զուգակցվել տարբեր հոլովներով ու կապերով լրացումների հետ), միակի (այն ուժեղ խնդրառություն, որի դեպքում լրացյալը պահանջում է մեկ լրացում), բազմակի (երբ գերադաս բառը պահանջում է մեկից ավելի՝ տարբեր հոլովներով ու կապերով ձևավորված լրացումներ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 61)։*  |
Էլեկտրոնային մետրոնոմ
**Տեմպ** (իտալերեն՝ *tempo*, լատ.՝ *tempus* — ժամանակ), երաժշտության մեջ՝ ստեղծագործության կատարման արագության աստիճանը, փաստորեն՝ մետրի մասերի հաջորդման հաճախականությունը։ Որևէ ստեղծագործության բնույթն ու տրամադրությունը հաղորդելիս, Տեմպին, ինչպես և դրա բացահայտ (հաճախ՝ կոնտրաստային) փոփոխումներին ու նրբին, «աննկատ» տարբերակումներին նշանակալից դեր է վերապահվում։ Ուստի լադաինտոնացիայի և ռիթմի հետ միաժամանակ, տեմպ ևս արտահայտչականության գործուն միջոց է։ Երաժշտական ստեղծագործություններում տեմպ խոսքբերով նշվում է սկսած XVII դարից։ Այդ նպատակով գործածվում են գլխավորապես իտալական տերմիններ՝ ադաջո, աչեգրո, անդանտե, մոդերատո և այլն, որոնք ցույց են տալիս կատարման մոտավոր արագությունը (երբեմն՝ միաժամանակ նաև ընդհանուր բնույթը)։ Տեմպի արագացումը նշվում է accelerando, դանդաղեցումը՝ ritardando, տեմպ վերականգնելը կամ սկզբնական տեմպին վերադառնալը՝ a tempo կամ tempo primo, տեմպը խստիվ չպահպանելը (ազատ տեմպով կատարելիս)՝ tempo rubato («գողացված» տեմպ) կամ a piacere (ըստ ցանկության)։ Տեմպ նշել են նաև այլ լեզուներով, օրինակ, Ռ․ Շումանը՝ գերմաներեն, Կ․ Դեբյուսին՝ ֆրանսերեն, Կոմիտասը՝ հայերեն և այլն։ Հայկական խազագրության մեջ մեղեդիի կատարման անհրաժեշտ արագությունը հասկացվել է բուն խազագրերից ու դրանց հաջորդականությունից։ XIX դարի նոր հայկական ձայնագրության մեջ սահմանված էին՝ Հույժ ծանր, Ծանր, Չափավոր, Միջակ և Հորդոր նշումները և դրանց զուգորդումները, ժողովրդական և հոգևոր շատ երգեր, անկախ արագության նշումից, կատարվում են ագատ տեմպով։ Երբեմն տեմպային նշումն օգտագործվել է որպես ստեղծագործության կամ նրա մասի խորագիր, ինչպես, օրինակ, Բ․ Բարտոկի դաշնամուրային «Ալեգրո բարբարո» պիեսը կամ Ա․ Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետից «Ադաջոն»։ Տեմպ ճշգրիտ նշելու և վերարտադրելու համար օգտագործվում է մեւորոնոմը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 649)։*  |
**Լենրի Լեոպոլդ Ուիլֆրեդ Փիթերս** (անգլ.՝ Lenrie Peters, սեպտեմբերի 1, 1932(1932-09-01), Բանջուլ, Գամբիա - մայիսի 28, 2009(2009-05-28), Դակար, Սենեգալ), գամբիացի բանաստեղծ, արձակագիր, վիրաբույժ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Սիերա Լեոնե կրեոլական ընտանիքում։ 1949 թվականին տեղափոխվել է Սիերա Լեոնե, որտեղ սովորել է Ֆրիտաունի Ուելսի արքայազնի դպրոցում։ 1952 թվականից նա ուսումը շարունակել է Քեմբրիջի Տրինիտի քոլեջում, 1956 թվականին ստացել է գիտության բակալավրի աստիճան։ Ուսման ընթացքում ընտրվել է Աֆրիկայի ուսանողների միության նախագահ։

1956-1959 թվականներին սովորել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի հիվանդանոցում, 1959 թվականին ստացել է վիրաբույժի դիպլոմ։

1955-1968 թվականներին աշխատել է BBC ռադիոյում, ծրագրեր պատրաստել աֆրիկյան երկրների համար։ Նա բժշկությամբ է զբաղվել Գիլդֆորդում և Նորթհեմփթոնում։ Անգլիայի վիրաբույժների թագավորական քոլեջի անդամ էր։

Վերադառնալով Գամբիա՝ շարունակել է իր վիրաբուժական պրակտիկան Բանջուլում։ Որպես մարդասեր ձգտում էր կիսել իր հարստությունը կարիքավորների հետ։

Ընտրվել է Գամբիայի հուշարձանների պահպանության պատմական հանձնաժողովի նախագահ, եղել է Գամբիայի ազգային գրադարանի և Գամբիայի քոլեջի տնօրենների խորհրդի նախագահ (1979-1987)։

Նա մահացել է Դաքարում հիվանդության պատճառով։

Ստեղծագործություն
-----------------

Բանաստեղծություններ (1964), Արբանյակներ (1967), Կատչիկալի (1971) բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակ, անձնական բժշկական պրակտիկայի տպավորությունների հիման վրա գրված «Երկրորդ շրջանը» (1965) վեպը, որը պատմում է աֆրիկյան հասարակության վիճակի մասին շատ երկրների անկախության նախօրեին։

Ընտրվել է Գամբիայի գրողների միության նախագահ։

Օգտագործված գրականություն
-------------------------

* 1964: *Poems* (Ibadan: Mbari Publications)
* 1967: *Satellites* (London: Heinemann, African Writers Series No. 37)
* 1971: *Katchikali* (London: Heinemann, African Writers Series No. 103) 0-435-90633-X ; 0-435-90103-6
* 1981: *Selected Poetry* (London: Heinemann, African Writers Series No. 238) 0-435-90238-5

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #138877599 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. 1 2

Գրականություն
-------------

* Энциклопедический справочник «Африка». — М.: Советская Энциклопедия. Главный редактор Ан. А. Громыко. 1986—1987.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Adieu Lenrie Peters
**Նիկոլայ Ալմազով** (ռուս.՝ Николай Георгиевич Алмазов, 1891, Կալուգա, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 30, 1937(1937-12-30), Կոմմունարկայի կրակահրապարակ), խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ։ Կալուգայի քաղաքային խորհրդի առաջին նախագահը (հունիս 1918 - 1919). ՌՍԴԲԿ անդամ 1913 թվականից։

Գործունեություն
---------------

Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո եղել է Ստարոկոնստանտինով քաղաքի պատգամավորների Խորհրդի նախագահը և 11-րդ բանակի հեղկոմի անդամ, Խորհուրդների Համառուսաստանյան 3-րդ համագումարի պատգամավոր։ Զորացրվելուց հետո Կալուգայում աշխատել է վիմագրող բանվոր։ 1918-1919 թվականներին եղել է Կալուգայի քաղաքային խորհրդի նախագահ։ 1919 թվականի հունիս-օգոստոս ամիսներին եղել է ռազմաճակատում (վերադարձել էր Կալուգա հիվանդության պատճառով)։ 1919-1921 թվականներին եղել է ՌԿԿ(բ) քաղկոմի նախագահը և Կալուգայի նահանգի զինվորական կոմիսարը։ 1922 թվականի մայիսի 15-ից մինչև 1924 թվականի դեկտեմբերի 20-ը եղել է Մոսկվայի և Մոսկովյան նահանգի զինկոմ, 1930-ական թվականներին աշխատել է պոլիգրաֆիական արդյունաբերությունում, եղել է ՌՍՖՍՀ լուսավորության ժողկոմի «Պոլիգրաֆ գիրք» տրեստի կառավարիչը։

Ձերբակալվել է 1937 թվականի օգոստոսի 26-ին, դեկտեմբերի 30-ին դատապարտվել է գնդակահարության և նույն օրը գնդակահարվել է Բուտովո-Կոմունարկայի հրաձգարանում։

Աղբյուրներ
----------

* Лошманова О.А. Алмазов Николай Георгиевич по воспоминаниям соратников. Калуга в шести веках, 7-й выпуск. 2011 г.
* Калужская энциклопедия. В. Я Филимонов. Изд-во Н. Бочкаревой, 2005 - Всего страниц։ 493
|  |
| --- |
| **Սղոցապոչ հայկական** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Ուղղաթևներ (Orthoptera) |
| **Ընտանիք** | Իսկական մորեխներ (Tettigoniidae) |
| **Ցեղ** | **Poecilimonella** |
| **Տեսակ** | **Սղոցապոչ հայկական** *(P. armeniaca)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Poecilimonella armeniaca*** |

**Սղոցապոչ հայկական** (լատ.՝ Poecilimonella armeniaca), ծղրիդների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր չափով ծղրիդ է, որի արուի մարմնի երկարությունը 12-14,5 մմ է, էգինը՝ 17-19 մմ, իսկ ձվադրինը՝ 5,5-7 մմ։ Արուների կարճացած վերնաթևերը մասամբ անցնում են փորիկի առաջին տերգիտի ետին եզրը, իսկ էգերինը շատ փոքր են և թաքնված առաջնամեջքի ծայրի տակ։ Գունավորումը տարատեսակ է (կարմրադեղին, կարմրագորշագույն, կարմրականաչ)։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Արևելյան Թուրքիայում (Ղարս վիլայեթ)։ Հայաստանում հանդիպում է միայն Վայոց ձորի մարզում (Բարձրունի և Կեչուտ գյուղերի շրջակայք)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է լեռնատափաստաններում՝ ծովի մակարդակից 1500-2000 մ բարձրությունների վրա, երբեմն էլ թափանցում է ցանքերը։

Հասուն առանձնյակները հանդիպում են հունիս-հուլիս ամիսներին։ Միջատը բուսակեր է և բազմակեր։

Պահպանություն
-------------

Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես վտանգված տեսակ։ Թվաքանակը չափավոր բարձր է, իսկ փոփոխության միտումները հայտնի չեն։ Հիմնական վտանգներից է խոպան հողերի հերկումը և թունաքիմիկատների ոչ խելամիտ օգտագործումը։ Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI · IRMNG |

 |
Դղյակ Ֆրանսիայում
Շատո Ֆրոնտենակ դղյակը Կանադայում
**Դղյակ**, ֆեոդալի ամրացված բնակարան։ Ստեղծվել է ֆեոդալական հասարակարգի ինքնապարփակ կացութաձնի, ռազմական բախումների և ժողովրդի ընդվգումների պայմաններում։ VI-VIII դարերում կառույցներ են մի քանի շարք ուղղանկյուն պարիսպներով պատած միջինասիական կավակերտ քյոշկերը։ IX-XIդարերում Արևմտյան եվրոպայում ֆեոդալները բնակվել են աշտարակաձև դոնժոններում, որոնք աստիճանաբար կատարելագործվել են, շրջապատվել պարիսպներով ու բազմապիսի շինություններով։ XII-XIII դարերում դոնժոնավոր, արլ․ տիպի ոչ-մեծ դղյակներ են կառուցվել Ապշերոնյաև թերակղզում։ XI—XII դդ․ արեմտաեվրոպական դղյակները խրամատներով, ամբարտակներով, աշտարակավոր պարիսպներով, ամրակուռ դարպասով, շարժական կամուրջով, դահլիճով, սենյակներով, բանտով, մատուռով ն այլ շինություններով համակառույցներ են եղել, որոնց ճարտարապետությունն աչքի է ընկել դարաշրջանի և ազգային հատկանիշների բազմազանությամբ։ XV-XVI դարերում այդ դղյակները դադարել են պաշտպանական դեր խաղալուց։ Կառուցվածքով ու տեղադրությամբ խիստ բազմազան հայկական դղյակները շինելիս հաշվի են առնվել նախաուրարտական ժամանակներից եկող ավանդույթները, ուստի ընտրվել են բնական ամրություններ ունեցող և շրջապատի վրա իշխող հրվանդաններ, բարձունքներ ու քարափներ, երբեմն էլ ճանապարհներից չնկատվող, անառիկ տեղանք։ Դրանց քարակերտ, ամրափակ շինությունները ուշագրավ տեղ են գրավել միջնադարյան բնակելի ամրոցների ու բերդերի համակառույցներում (Ամբերդ, Մաղասբերդ)։ Ճարտարապետական և ռազմական, առումով կատարյալ շինություևևեր են եղել դոնժոնավոր դղյակները (Տիգրիս, Գուսանագյուղ, Կիլիկիայի Կումկալե)։ XI-XIV դարերում Կիլիկիայի հայկական դղյակներն ու ամրոցները իրարից հեռու են եղել տեսանելիության սահմաններում։ Ամրությունների մեջ կիրառվել են դեպի վեր նեղացող կլոր աշտարակների (հազվադեպ ուղղանկյունների) և պարիսպների կառուցվածքն ու դասավորությունը տեղանքին համապատասխանեցնելու մայր երկրի ավանդույթները։ Ոսկեզօծ, նկարազարդ սենյակներով աշտարակաձև դղյակ Սիսում, Լևոնկլայում և Ամուտա բերդում տեղավորված է եղել նվազ վտանգավոր մասում, իսկ Լամբրոն, Այաս և Կոռիկոս բերդերում՝ ամենախոցելի տեղում։ Կիլիկիայի և Եդեսիայի դղյակների կառուցողական սկզբունքները խոր ազդեցություն են թողել խաչակիրների XII-XIII դարերում արևելամիջերկրածովյան դղյակների ու դրանց միջոցով Արևմտյան Եվրոպայի (Կարկասսոն, Էգմորտ) ամրաշինության վրա։ Մելիքյան ժամանակաշրջանի (XVII-XIX դարերում) դղյակներից՝ ամարաթներից, ուշագրավ են եղել Սյունիքում և Արցախում կառուցվածները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 422)։*  |
Երկրաչափությունում, դիրքը, **վեկտորի դիրքը**, **վեկտորի կետը** կամ **վեկտորի ռադիուսը**, Էվկլիդյան վեկտոր է, որը ներկայացնում է P կետի դիրքը տարածությունում միացած կամայական ծագման Օ կետին։ Հաճախ նշելով x,r կամ s, այն ներկայացնում է ուղիղ գիծ Օ-ից P։

{\displaystyle \mathbf {r} ={\overrightarrow {OP}}.}
«Վեկտորի դիրքը» տերմինը գրեթե միշտ օգտագործվում է դիֆերենտալ երկրաչափության, մեխանիկայի և երբեմն վեկտորի կալկուլուս։
Շատ հաճախ 2 հարթությամբ կամ 3 հարթությամբ տարածությունների, բայց հանգիստ կարող է ընդհանրացվել Էվկլիդյան տարածության մեջ ցանկացած քանակի հարթությամբ տարածությունների հետ։

Բացատրություն
-------------

### Երեք հարթյություններ

Երեք հարթություններում։ ամեն բազմություն երեք հարթությամբ կոորդինատների և իրենց համատասխանող հիմքային վեկտորների հետ կարող են օգտագործվել կողմնորոշելու տարածության կետի դիրքը, սա ամենասովորական լուծումն է վեկտորի դիրքով։

{\displaystyle {\begin{aligned}\mathbf {r} (t)&\equiv \mathbf {r} \left(x,y,z\right)\equiv x(t)\mathbf {\hat {e}} \_{x}+y(t)\mathbf {\hat {e}} \_{y}+z(t)\mathbf {\hat {e}} \_{z}\\&\equiv \mathbf {r} \left(r,\theta ,\phi \right)\equiv r(t)\mathbf {\hat {e}} \_{r}(\theta (t),\phi (t))\\&\equiv \mathbf {r} \left(r,\theta ,z\right)\equiv r(t)\mathbf {\hat {e}} \_{r}(\theta (t))+z(t)\mathbf {\hat {e}} \_{z}\\&\,\!\cdots \\\end{aligned}}}
Այստեղ T-ն պարամետր է։ Այս տարբեր կոորդինատները և հիմքային վեկտորը ցույց են տալիս միևնույն վեկտորի կետը։

### n հարթություններ

գծային հանրահաշիվը թույլատրում է n հարթությամբ վեկտորի աբստրակցիոնիզմը։ Վեկտորի դիրքը այստեղ կարելի է դիտարկել որպես հիմքային վեկտորների գծային կոմբիացիա։

{\displaystyle \mathbf {r} =\sum \_{i=1}^{n}x\_{i}\mathbf {e} \_{i}=x\_{1}\mathbf {e} \_{1}+x\_{2}\mathbf {e} \_{2}+\cdots x\_{n}\mathbf {e} \_{n}}
Բոլոր վեկտորի դիրքերի բազմությունները տարածության դիրքից սկսած, և մինչև անգամ հիմքի վեկտորը միտված են ձեռք բերելու ուրիշ վեկտորի դիրք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  H.D. Young, R.A. Freedman (2008). University Physics (12th Edition ed.). Addison-Wesley (Pearson International). ISBN 0-321-50130-6.
Գրաֆիտային տիգել
**Տիգելային հալում**, տիգելային պրոցես, հրահեստ նյութերից պատրաստված անոթներում՝ տիգելներում, մետաղների և դրանց համաձուլվածքների ստացման պրոցես։ Հալման ենթակա մետաղով լցված տիգելը դրվում է փայտածուխով, կոքսով, մազութով, այրվող գազով կամ էլեկտրական էներգիայով ջեռուցվող վառարանի մեջ։ Հալվող մետաղի հետ վառելիքի կամ այրման արգասիքների շփումն ու փոխազդեցությունն աննշան են, որի շնորհիվ էլ հալվող մետաղն ստացվում է մաքուր։ Տիգելային հալում մետաղների և համաձուլվածքների հալման հնագույն եղանակներից է։ Այս եղանակով պղնձից և նրա համաձուլվածքներից ձուլուկների պատրաստման մասին են վկայում պեղումների ժամանակ հայտնաբերված կավե հրահեստ տիգելները կամ դրանց մնացորդները։ մեծ քանակությամբ տիգելներ են պեղվել Հայաստանի մի շարք հնագույն մետալուրգիական կենտրոնների (հիմնականում Մեծամորի) տարածքում։ Հնագույն ժամանակներում բարձրորակ պողպատների ստացման նպատակով կիրառվող տիգելային հալում և այդ պողպատների մշակումը մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում, քանի որ դրանց շնորհիվ ստացված պողպատներն ունեցել են բարձր կիրառական հատկություններ։ Այս եղանակով են հալել և մշակել հատուկ պողպատները (բուլատ, դամասկ), որոնցից պատրաստված սառը զենքը (դանակներ, դաշույններ, սրեր) մեծ համբավ է ունեցել բացառիկ ամրության, ճկունության ու սրության շնորհիվ։ Սկսած XVIII դարի կեսերից Եվրոպայում, ինչպես նաև Ուրալում բարձրորակ պողպատների տիգելյան հալման եղանակը զգալիորեն կատարելագործվել է երկաթի ցեմենաացման և խարամի շերտի տակ ընթացող հալման շնորհիվ։ Տիգելյան հալումը կիրառվում է նաև մեր ժամանակներում՝ որպես գունավոր մեաաղների ու դրանց համաձուլվածքների հալման և ձուլուկների պատրաստման պարզ եղանակ։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 695)։*  |
**Սան Բենեդիկտոսի վանք** (իտալերեն՝ Monastero di San Benedetto di Norcia), կաթոլիկ վանք, որը գտնվում է կենտրոնական Իտալիայում՝ Ումբրիամարզի Նորչա փոքրիկ քաղաքում։

Ներկայիս տեսքը ստացել է 1998 թվականին։

Պատմություն
-----------

Դեռևս X դարում բենեդիկտյան վարդապետները հաստատված են եղել Նորսիա բնակավայրում, և բենեդիկտյան կաթոլիկ հոգևորականները դարեր շարունակ պահպանել են նվիրվածությունը «սուրբ բազիլիկի»՝ Սան Բենեդիկտոսի վանքի նկատմամբ։ Սակայն 1810 թվականին՝ Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում, իտալացի բենեդիկտյան հոգևորականները արտաքսվել են քաղաքից։ 1988 թվականին մի խումբ ամերիկյան հոգևորականներ, այդ թվում՝ վարդապետներ ժամանել են Իտալիա՝ գտնելով իրենց սեփական կրոնական համայնքը։ 2000 թվականին Նորչայում կրկին հաստատվել են վանականներ, իսկ լքված վանքը սկսել է գործել 2008 թվականին։ Կրոնական կառույցի վերականգնման աշխատանքները գնահատվել են € 6,000,000: 2011 թվականի հուլիսին վանքը համալրվել է 19 վարդապետներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  dati.beniculturali.it — 2014.
2. ↑  "Brew Evangelization: The Ongoing Renaissance of Monastic Beer"
3. ↑  Perfectae Caritatis, Decree on the Adaptation and Renewal of Religious Life, proclaimed by His Holiness Pope Paul VI on October 28, 1965.