**Ջոսայա Ուորեն** (անգլ.՝ Josiah Warren, հունիսի 26, 1798(1798-06-26)[…], Բոստոն, ԱՄՆ - ապրիլի 14, 1874(1874-04-14), Բոստոն, ԱՄՆ), ամերիկացի անարխիստ–անհատապաշտ, գյուտարար և երաժիշտ։ Հայտնի է որպես առաջին ամերիկացի անարխիստ, որը հիմնադրել է համապատասխան պարբերականը․ 1833 թվականին թողարկել է չորսէջանոց «Խաղաղ հեղափոխական» (անգլ.՝ The Peaceful Revolutionist) շաբաթաթերթը, ինչի համար հիմնել է իր սեփական տպարանը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1798 թվականի հունիսի 26-ին Մասաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում։

Պատանեկան տարիներին տաղանդ է դրսևորել երաժշտության մեջ։ Եղել է *Old Boston Brigade Band* երաժշտական խմբի անդամ։ 20 տարեկան հասակում ամուսնացել է Ֆանի Կիսների հետ (անգլ.՝ Fanny Kisner) և 1821 թվականին տեղափոխվել է Օհայո նահանգի Ցինցինատի քաղաք, որտեղ աշխատել է որպես երաժշտության ուսուցիչ և նվագախմբի ղեկավար։ Այստեղ նվագախմբի համար հորինել է լամպ, որտեղ որպես լույսի աղբյուր օգտագործվել է այրվող ճարպը։ Այս լուսավորման սարքը մի քանի տարիների ընթացքում արտադրվել է Ցինցինատիում։

1825 թվականին Ուորենը, գտնվելով սոցիալիստ փիլիսոփա Ռոբերտ Օուենի գաղափարների ազդեցության տակ, սկսել է համախոհներ փնտրել, որպեսզի Ցինցինատիում կազմակերպի գաղութ-կոմունա։ Վաճառելով իր բիզնեսը՝ նա և ևս 900 օուենիստներ Ինդիանա նահանգում հիմնադրել են Նյու Հարմոնիի բնակավայրը (անգլ.՝ New Harmony)։ Այնուհետև Ջոսայա Ուորենը տարվել է անարխիզմի գաղափարներով։ Հայտնի է նրանով, որ 1827 թվականին դարձել է Ցինցինատիում ստեղծված *Cincinnati Time Store* խանութի համահիմնադիրը, որտեղ ապրանքները կարելի էր գնել ոչ մեծ գնով (շատ ավելի էժան, քան մրցակիցներից) և դրա հետ մեկտեղ վճարել ոչ թե փողով, այլ նշված գումարին համարժեք կատարել որևէ աշխատանք։ Օրինակ՝ 5 կգ հացահատիկի համար պետք էր աշխատել մեկ ժամ։

1864-1869 թվականներին՝ ծերության տարիներին, Ուորենը բնակվել է Մասաչուսեթս նահանգի Կլիֆթոնդեյլ քաղաքում։ Այնուհետև վերադարձել է Բոստոն քաղաք, որտեղ էլ 1874 թվականի ապրիլի 14-ին մահացել է այտուցից։ Թաղված է Մասաչուսեթս նահանգի Քեմբրիջ քաղաքի Մաունթ Օբերնի գերեզմանոցում (*Mount Auburn Cemetery*)։ Ուներ դուստր՝ Սառա Ուորենը, որի գերեզմանը հոր կողքին է։

Կատալոնացի պատմաբան Խավիեր Դիեսը (անգլ.՝ Xavier Diez) գրել է, որ կոմունայի կազմակերպման գծով Ուորենի խմբի սոցիալական փորձարկումները ազդել են 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Եվրոպայի անհատ անարխիստների վրա, որոնց թվում եղել է նաև Էմիլ Արմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Swartz A.* Open Library — 2007.
2. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1017968578 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  *Howlett C. F.* Warren, Josiah (c. 1798–14 April 1874), social reformer, inventor, musician, and America's first philosophical anarchist — 2005. — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1101217
6. ↑  *William Bailie* — Josiah Warren: The First American Anarchist—A Sociological Study, Boston: Small, Maynard & Co. 1906, p. 20 Archived 2012-02-04 at the Wayback Machine. (անգլ.)
7. ↑  «Biography»։ *Josiah Warren and His Time Store* (անգլերեն)։ 2013 թ․ հուլիսի 8։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 16
8. ↑  «Дорогие ретейлеры, с праздником!»։ *SHOPOLOG.RU*։ Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 21
9. ↑  Josiah Warren (անգլ.)
10. ↑  Sarah Warren (անգլ.)
11. ↑  Xavier Diez, L’anarquisme individualista a Espanya 1923—1938 Archived 2015-02-09 at the Wayback Machine. (իսպ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Josiah Warren (1798—1874) — reformer, inventor, musician, writer (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | American National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16601020w · GND: 1017968578 · ISNI: 0000000084266631 · LCCN: n50028326 · NUKAT: n2013045319 · SUDOC: 161250041 · VIAF: 13554398 · WorldCat VIAF: 13554398 |

 |

 |