Մատեր ճտտացնելՀոդեր ճտտացնելու ձայնը
**Հոդեր ճտտացնել**, գործողություն, որի ժամանակ մարդու հոդերի ոլորման կամ թեքման միջոցով առաջանում է որոշակի ձայն, ինչին հաճախ հաջորդում է բավարարվածության կամ հանգստության զգացողություն մարդու մոտ։ Հաճախ կիրառվում է խիրոպրակտիկայի մեջ։

Ժողովրդական կարծիքի համաձայն՝ հոդերի ճտտացնելը, առավելապես մատնոսկրերինը, հանգեցնում են հոդաբորբի կամ այլ հոդային խնդիրների։ Սակայն, բժշկական հետազոտությունները մինչև այժմ մատերի ճտտացնելու և երկարատև հոդային խնդիրների միջև կապ ցույց չեն տվել։ Չնայած ճտտացնելու մեխանիզմն ու առաջացած ձայնը դեռ ամբողջությամբ ուսումնասիրված չեն, այն հիմնականում վերագրվում է հոդերի արանքում ազոտի կամ ածխաթթու գազի փուչիկների առաջացմանը։

Պատճառներ
---------

Մատերի ճտտացնելու ՄՌՏ պատկեր։
Ճտտացնելու ընթացքում առաջացած ձայնի մեխանիզմը պարզ չէ։ Առաջարկվող տեսություններից են՝

* Կավիտացիա հոդերի արանքում (թանձր հոդահեղուկում փոքր կավիտացիոն բշտիկների առաջացման և նրանց արագ փայթյունի ընթացքում)։
* Կապանների արագ ձգում։
* Ներհոդային կպչումները կոտրվում են։

Հոդերի ճտտացնելը մեկնաբանող մի քանի տեսություններ կան։ Որոշակի փաստեր ապացուցում են թանձր հոդահեղուկում կավացիայի տեսությանը։ Ողնաշարի մանիպուլյացիայի ընթացքում կիրառված ուժը առանձնացնում է ամբողջությամբ պարկուճված սինովիալ հոդի հոդային մակերևույթները, որն իր հերթին հոդերի խոռոչներում իջեցնում է ճնշումը։ Այս ցածր ճնշման միջավայրում որոշ գազեր, որոնք լուծված են թանձր հոդահեղուկում, պոկվում են լուծույթից՝ ստեղծելով փուչիկներ կամ կավիտներ, որոնք արագորեն փլուզվում են՝ առաջացնելով ձայն։ Ծագող գազային փուչիկների հիմնական բաղադրությունը ածխաթթու գազ է։ Այս գործընթացի էֆեկտները որոշ ժամանակ մնում են, ինչը հայտնի է «համառ շրջան» անվամբ, որի ընթացքում հնարավոր չէ հոդերը կրկին ճտտացնել, սա տևում է մոտավորապես 20 րոպե։ Ըստ որոշ փաստերի՝ կապանների թուլությունը կարող է կապ ունենալ կավիտացիայի աճման միտման հետ։

Սակայն, վերջին փաստերը ցույց են տալիս, որ ճտտացնելու ձայնը առաջանում է, երբ հոդերի արանքում փուչիկներն առաջանում են, ոչ թե երբ նրանք պայթում են։

Ազդեցություն
------------

Ոտնաթաթ ճտտացնելը հաճախ օգտագործվում է մերսման համար
Ընդունված կարծիքը, թե հոդերի ճտտացնելն առաջացնում է հոդաբորբ, չի հաստատվել։ 2011 թվականի հրատարակված մի հետազոտության մեջ ուսումնասիրվել է 215 մարդու (50-ից 89 տարեկան) ձեռքերի ռենտգենային լուսանկարները և համեմատվել են կանոնավոր ճտտացնողների և չճտտացնողների ձեռքերը։ Ըստ հետազոտության՝ մատերի ճտտացնելը չի առաջացնում ոսկրահոդաբորբ (օստեոարթրիտ)՝ անկախ նրանից, թե քանի տարի կամ որքան հաճախ են ճտտացրել մատերը։ Ըստ ավելի վաղ կատարված եզրակացության՝ քրոնիկ մատեր ճտտացնողների մոտ արթրիտի աճ չկա, սակայն, ձեռքերի այտուցների և ավելի թույլ բռնվելու ուժի հավանակնությունն ավելի մեծ է։ Մոլի մատեր ճտտացնելն ասոցացվում էր եղունգներ կրծելու, ծխելու, ալկոհոլ օգտագործելու հետ և ենթադրվում էր, որ հանգեցնում է ձեռքերի ֆունկցիոնալ անբավարարության։ Այս վաղ հետազոտությունը քննադատվել է՝ այլ գործոնների հավանականությունը հաշվի չառնելու համար, ինչպես օրինակ այն, որ մատեր ճտտացնելու ունակությունը կապված է ձեռքի անբավարար ֆունկցիայով, ոչ թե պատճառն է։

Բժիշկ Դոնալդ Ուգերը 60 տարի շարունակ ամեն օր ճտտացրել է իր ձախ ձեռքի մատերը, բայց չի ճտտացրել աջ ձեռքի մատերը։ Սակայն, ձեռքերից ոչ մեկի վրա արթրիտ կամ ուրիշ հիվանդություն չի ձևավորվել։ Փորձի համար նա 2009 թվականին արժանացել է բժշկության բնագավառում Իգնոբելյան մրցանակի, որը Նոբելյան մրցանակի պարոդիան է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sample, Ian; editor, science (2015 թ․ ապրիլի 15). «Cracked it! Scientists solve puzzle of why knuckles pop when pulled». Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 20-ին – via The Guardian. `{{cite web}}`: `|last2=` has generic name (օգնություն)
2. ↑  Knapton, Sarah (2015 թ․ ապրիլի 15). «Why knuckle cracking makes a popping sound, and why it might be beneficial». Telegraph. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
3. 1 2 3  Gregory N. Kawchuk; Jerome Fryer; Jacob L. Jaremko; Hongbo Zeng; Lindsay Rowe; Richard Thompson (2015). «Real-Time Visualization of Joint Cavitation». *PLoS ONE*. **10** (6): 384–390. doi:10.1371/journal.pone.0119470. PMC 4398549. PMID 25875374.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)
4. 1 2  Protopapas M, Cymet T, Protapapas M (2002 թ․ մայիսի 1). «Joint cracking and popping: understanding noises that accompany articular release». *J Am Osteopath Assoc*. **102** (5): 283–7. PMID 12033758. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 19-ին.
5. ↑  Brodeur R. (1995). «The audible release associated with joint manipulation». *J Manipulative Physiol Ther*. **18** (3): 155–64. PMID 7790795.
6. ↑  Maigne, Jean-Yves; Vautravers, Philippe (2003 թ․ սեպտեմբեր). «Mechanism of action of spinal manipulative therapy». *Joint Bone Spine*. **70** (5): 336–341. doi:10.1016/S1297-319X(03)00074-5.
7. ↑  Unsworth A, Dowson D, Wright V (1971). «'Cracking joints'. A bioengineering study of cavitation in the metacarpophalangeal joint». *Ann Rheum Dis*. **30** (4): 348–58. doi:10.1136/ard.30.4.348. PMC 1005793. PMID 5557778.
8. ↑  Fryer, Gary; Jacob Mudge; McLaughlin, Patrick (2002). «The Effect of Talocrural Joint Manipulation on Range of Motion at the Ankle». *Journal of Manipulative and Physiological Therapeutics*. **25** (6): 384–390. doi:10.1067/mmt.2002.126129. PMID 12183696. `{{cite journal}}`: Invalid `|name-list-style=yes` (օգնություն)
9. 1 2  Deweber K, Olszewski M, Ortolano R (2011). «Knuckle cracking and hand osteoarthritis». *J Am Board Fam Med*. **24** (2): 169–174. doi:10.3122/jabfm.2011.02.100156. PMID 21383216.
10. 1 2  Castellanos J.; Axelrod D. (1990). «Effect of habitual knuckle cracking on hand function». *Annals of the Rheumatic Diseases*. **49** (5): 49(5):308–9. doi:10.1136/ard.49.5.308. PMC 1004074. PMID 2344210.
11. ↑  Simkin, Peter (1990 թ․ նոյեմբեր). «Habitual knuckle cracking and hand function». *Annals of Rheumatic Disease*. **49** (11): 957. doi:10.1136/ard.49.11.957-b.
12. ↑  «2009 Winners of the Ig® Nobel Prize». Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 27-ին.