«Միկոս դե Եվրոպան» հյուսիսային Իսպանիայում
Իսպանիան գտնվում է մերձարևադարձային գոտում։ Ափագծի երկարությունը (կղզիների հետ միասին) ավելի քան 5000 կմ է։ Ափերը քիչ են կտրտված։ Տարածքի 65%-ը 500 մ-ից բարձր է (այդ թվում 25%-ը՝ 1000 մ/-ից բարձր), առավել բարձր կետը 3478 մ է (Մուլասեն լեռ, Սիեռա Նևադա լեռնաշղթայում)։

Աշխարհագրական ակնարկ
--------------------

Գերակշռում են սարահարթերը (հիմնականը Մեսեասն է), որոնք հյուսիս-արևմուտքում (Հին Կաստիլիայում) հասնում են 800—1000 մ, իսկ հարավ-արևելքում (Նոր Կաստիլիայում)՝ 500—600 մ բարձրության վրա։ Հին և Նոր Կաստիլիաների միջև՝ հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ձգվում է Կենտրոնական Կորդիլիերաների լեռնաշղթաների համակարգը, Բիսկայան ծոցի երկայնքով՝ Կանտաբրյան լեռները, որոնք արևելքում անցնում են Պիրենեյան լեռներին։ Հարավից Պիրենեյները սահմանազատվում են Արագոնյան դաշտա-վայրով և էբրո գետով, որից հարավ գտնվում են Իբերյան լեռները։ Երկրի հյուսիս-արլևելքում, Պիրենեյների և Էբրո գետի ստորին հոսանքի միջև, ձգվում են խիստ մասնատված Կատալոնյան լեռները, հարավում և հարավ-արլևելքում՝ Անդալուզյան լեռները, հարավ-արևմուտքում՝ Անդալուզյան դաշտավայրը։ Երկրաբանական կառուցվածքում գլխավորը Իբերական Մեսետայի պրոտերոզոյան և պալեոզոյան ծալքավոր կոմպլեքսներն են, որոնք արլևելքում ծածկված են մեզոկայնոզոյան պլատֆորմային զրահով։

Օգտակար հանածոներ
-----------------

Իսպանիան հարուստ է մետաղային օգտակար հանածոներով՝ պղինձ, սնդիկ, կապար, ցինկ, ուրան (պաշարներով կապիտալիստական աշխարհում գրավում է 6-րդ տեղը, Եվրոպայում՝ 2-րդ տեղը), վոլֆրամ, անագ։ Ոչ մետաղային հանածոներից կան կալիումական աղեր, ապատիտ, քարածուխ։

Կլիմա
-----

Կլիման երկրի հյուսիս-արևմուտքում և հյուսիսի ծայրամասերում բարեխառն օվկիանոսային առատ տեղումներով (տարեկան 1000— 2000 մմ), մեղմ ձմեռով և տաք ամառով։ Ափամերձ շրջաններում հունվարի միջին ջերմաստիճանը 7—9 °C է, հուլիսինը՝ 18— 20 °C, լեռներում՝ հատկապես Պիրենեյներում, ավելի քան 2500 մ բարձրության վրա ձմռանը ջերմաստիճանը բացասական է, ամռանը՝ 10—12 °C: Մնացած շրջաններում կլիման մերձարևադարձային, միջերկրածովային է՝ շոգ, չոր ամառով և մեղմ ու խոնավ ձմեռով։ Առանձնապես չոր են կենտրոնական, արևելյան և հարավարևելյան շրջանները (տեղումների տարեկան քանակը՝ 200—500 մմ), առավել խոնավ են արևմտյան, հարավարևմտյան և լեռնային շրջանները։ Խոշոր գետերն են՝ Տախո, Գուերո, Գվադիանա, Գվադալքվիվիր, էբրո, Խուկար, Սեգուրա։

Հողերը և բուսականություն
------------------------

Իսպանիայի հյուսում և հյուսիս-արևմուտքում լեռնային գորշ անտառային հողերի վրա տարածված են հաճարենու, կաղնու, շագանակենու անտառները, լեռնալանջերի վերին մասերում՝ պոդզոլային հողերի վրա, հիմնականում սոճու, եղևնու անտառները։ Պիրենեյներում՝ 1800—2000 մ-ից բարձր, տարածվում են մարգագետինները։ Մնացած շրջաններում բուսականությունը միջերկրածովյան տիպի է։ Մեսետա սարահարթի առավել չորային տեղամասերը և հարավարևելյան ծովափը ծածկված են մոխրաշագանակագույն հողերի՝ երբեմն աղուտների վրա աճող խոտաթփային բուսականությամբ, երկրի ծայր հարավում խամերոպսի գետնարմավենու մացառուտներն են (վայրի աճող միակ արմավենին Եվրոպայում)։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Հյուսիսային և հյուսիսարևմտյան շրջանների ֆաունան մոտ է միջին եվրոպականին (աղվես, կզաքիս, գորշ արջ, փորսուղ, քարայծ)։ Մնացած շրջաններում գերակշռում է միջերկրածովյան ֆաունան՝ մեծ թվով էնդեմիկ տեսակներով և Հյուսիսային Աֆրիկայի ֆաունայի ներկայացուցիչներով (վիվեռա, իսպանական նապաստակ, ալժիրական ոզնի)։ Ջիբրալթարի մոտակայքում հանդիպում է մակակը (կապիկների միակ ներկայացուցիչը Եվրոպայում)։ Շատ են թռչուններն (մինչև 400 տեսակ) ու սողունները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Եվրոպայի երկրների աշխարհագրություն |
| --- |
|  |
| Երկրներ | Ադրբեջան1 • Ալբանիա • Անդորրա • Ավստրիա • Բելառուս • Բելգիա • Բոսնիա և Հերցեգովինա • Բուլղարիա • Գերմանիա • Դանիա • Էստոնիա • Թուրքիա¹ • Իռլանդիա • Իսլանդիա • Իսպանիա • Իտալիա • Լատվիա • Լեհաստան • Լիխտենշտայն • Լիտվա • Լյուքսեմբուրգ • Խորվաթիա • Կիպրոս² • Հայաստան2 • Հունաստան • Հունգարիա • Ղազախստան¹ • Մալթա • Մակեդոնիա • Մեծ Բրիտանիա • Մոլդովա • Մոնակո • Նիդերլանդներ • Նորվեգիա • Շվեդիա • Շվեյցարիա • Չեխիա • Չեռնոգորիա • Պորտուգալիա • Ռուսաստան¹ • Ռումինիա • Սան Մարինո • Սերբիա • Սլովակիա • Սլովենիա • Վատիկան • Վրաստան¹ • Ուկրաինա • Ֆինլանդիա • Ֆրանսիա |  |
|  |
| Կախյալ տարածքներ | Ակրոտիրի և Դեկելիա • Ալանդյան կղզիներ • Ջերնսի • Ջիբրալթար • Ջերսի • Մեն կղզի • Ֆարերյան կղզիներ • Սվալբարդ • Յան Մայեն |
|  |
| Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչվածպետություններ | Աբխազիա3 • Կոսովո4 • Արցախ • Մերձդնեստր • Հյուսիսային Կիպրոս5 • Հարավային Օսիա³ |
|  |
| ¹ Գտնվում է նաև Ասիայում: ² Մշակութային առումով մտնում է Եվրոպայի կազմի մեջ, սակայն աշխարհագրականորեն Ասիայի: ³ Ճանաչված է ՄԱԿ-ի 4 պետություն-անդամների կողմից: 4 Ճանաչված է ՄԱԿ-ի 60 պետություն-անդամների կողմից: 5 Ճանաչել է Թուրքիան: |

 |