**Միտիլինի**, **Միտիլենե**, կամ **Միտիլենա** (հուն․՝ Μυτιλήνη), քաղաք Հունաստանում։ Էգեյան ծովի Լեսբոս կղզու ամենամեծ քաղաքը՝ համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը՝ Լեսբոսի ծայրամասային միավորը՝ Հյուսիսային Եգեյան կղզիների ծայրամասը։ Հույները Լեսբոս կղզին ավելի հաճախ նրա գլխավոր քաղաքի և նավահանգստի անունով անվանել են «Միտիլինի»։ Ծովի մակարդակից ունի 20 մ բարձրություն։ 2011 թվականի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 27 871 մարդ։

ΕΟ36 ավտոճանապարհը Միտիլինին կապում է Կալոնի քաղաքի հետ։ Միտիլինիից դեպի հարավ-արևմուտք գտնվում է Օդիսեաս Էլիտիսի անվան միջազգային օդանավակայանը։

Միտիլինի նավահանգիստը լաստանավերով կապված է Լեմնոս, Քիոս կղզիներին և թուրքական Այվալըք քաղաքին։ Միտիլինի նավահանգստից նավեր են գնում նաև Պիրեյոս և Սալոնիկ քաղաքներ։

Պատմություն
-----------

Միտիլինի ամրոցի տեսարանը
Միտիլինի նավահանգիստը
Սուրբ Ֆերապոնտի ամբարտակը և եկեղեցին
1771 թվականի նոյեմբերի 2-4-ին Միտիլինիի վրա ռուսական զորքերի հարձակման քարտեզը
### Անտիկ շրջան

Անտիկ ժամանակներում քաղաքն ունեցել է երկու նավահանգիստ (ռազմական և առևտրային) և ուժեղ ամրություններ (Պելոպոնեսյան պատերազմից ի վեր)։ Միտիլենան հայտնի է եղել իր բարձր կրթական մակարդակով և արվեստի ու գրականության հովանավորչությամբ․ եղել է Պիտակոսի, Ալքայոսի, Սապփոյի, Գելանիկի և ուրիշների հայրենիքը։ Ք․ա․ 493 թվականին Լեսբոսը եղել է պարսիկների ենթակայության տակ և մասնակցել է Հունաստանի դեմ պարսկական արշավանքներին։ Պարսիկների օրոք բռնապետը եղել է Էվանդրայի որդին՝ Կոյը (սպանվել է Ք․ա․ 493 թվականին՝ պարսիկների դեմ ապստամբության ժամանակ)։ Երբ պարսիկները պարտություն են կրել, Լեսբոսը միացել է Դելոսի միությանը։ Սակայն ժամանակի ընթացքում Լեսբոսի բնակիչները սկսել են ճնշվել Աթենքից կախվածության մեջ լինելուց, և Միտիլինին դարձել է ազատագրական շարժման հիմնական կենտրոնը․ աթենական բանակը երկար պաշարումից հետո՝ Ք․ա․ 428-427 թվականներին, ստիպել է քաղաքին հանձնվել։ Պարտվողներին պարտավորեցրել են քանդել բոլոր ամրությունները և նավեր տալ՝ ընդմիշտ զրկելով ծովային հզորությունից։ Միտիլինիի շրջակայքի հողերը բաժանվել են աթենացի վերաբնակիչներին՝ կլերուխներին։ Ք․ա․ 333-332 թվականներին հայտնի է եղել Դիոգենը, իսկ հետո՝ Արիստոնիկը․ բռնապետներ, որոնք կախված են եղել պարսիկներից։

Արիստոտելն իր ընկերոջ և իրավահաջորդ Թեոփրաստեսի հետ երկու տարի՝ Ք․ա․ 337-335 թվականններին ապրել է Միտիլենիում, որն այդ ժամանակ անկում էր ապրում, հետագայում դարձել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու դաստիարակը։

Հռոմեացիները, որոնց թվում է եղել նաև Հուլիոս Կեսարը, Ք․ա․ 80 թվականին գրավել են քաղաքը։ Չնայած նրան, որ Միտիլենը Ք․ա․ առաջին դարի պատերազմների մեծ մասում աջակցել է պարտվող կողմերին, նրա տիրակալին հաջողվել է իր աջակցության մեջ համոզել Հռոմին․ քաղաքը հռոմեական ժամանակներում ծաղկում է ապրել։ Միտիլենին հատկապես հովանավորել են Տիբերիոսն ու Ներվան։

Քաղաքի նկարագրությունը տրված է 2-րդ դարի հույն գրող Լոնգոսի «Դափնիս և Քլոե» վեպում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Լեսբոսում մի քաղաք կա՝ Միտիլինին, մեծ ու գեղեցիկ։ Այն կտրված է ջրանցքներով, դրանց մեջ է հանդարտ լցվում ծովը, և զարդարված է սպիտակ հարթ քարից կամուրջներով։ Կարելի է մտածել, որ տեսնում ես ոչ թե քաղաք, այլ կղզի»։- *Լոնգոս, Դափնիս և Քլոե, I* |  |

Միջնադարում Միտիլենա անունը հաճախ օգտագործվել է ողջ կղզու համար։ Նոր ժամանակներում, ընդհակառակը, Միտիլենա քաղաքն որոշ ժամանակ կոչվել է Լեսբոս։

### Ռուսական զորքերի հարձակումը Միտիլենի վրա

Հակերտ Յա. Ֆ․, 1771 թվականի նոյեմբերի 2-ին թուրքական նավատորմի այրումը Միտիլենի նավահանգստում․ «Պետերգոֆ» թանգարան-արգելոց
Առաջին ռուս-թուրքական պատերազմում (1768-1774) կայսրուհի Եկատերինա II-ի օրոք Արշիպելագյան առաջին արշավախմբի հրամանատար կոմս Ա. Գ. Օրլովը որոշել է 1771 թվականի արշավը ավարտել Միտիլենա կղզու արևելյան ափին՝ թուրքական ծովային պահեստների և նավաշինարանի ոչնչացմամբ, որոնք թաքնված են եղել ամրությունում 4-հազարանոց կայազորով։

Նոյեմբերի 2-ին, չնայած հակառակորդի դիմադրությանը, կոմս Օրլովը ափ է իջեցրել մոտ 2 հազար հետևակ՝ 7 հրացաններով։ Այդ զորքերը տիրել են ծովակալությանը, որտեղ նրանք գտել են մեկ պատրաստի մեծ նավ, 2 ավելի փոքր նավ և շատ տարբեր նավի նյութեր։ Իրենց հետ վերցնելով այն, ինչ կարող էին, իսկ մնացածը ոչնչացնելով՝ ռուսական զորքերը նոյեմբերի 4-ի գիշերը վերադարձել են իրենց նավերը։

Համայնք
-------

Միտիլինի համայնքն (Κοινότητα Μυτιλήνης) իր մեջ ներառում է չորս բնակավայր։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 29 656 մարդ։ Տարածքը 15,805 կմ² է։ 

| Տեղամաս | Բնակչություն (2011), մարդ |
| --- | --- |
| Վարյա | 1133 |
| Միտիլինի | 27 871 |
| Նեապոլիս | 422 |
| Պլիգոնիոն | 230 |
|

Բնակչություն
------------

| Տարի | Բնակչություն, մարդ |
| --- | --- |
| 1991 | 25710 |
| 2001 | 28950 |
| 2011 | 27871 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Биография Теофраста доступна с 11 декабря 2007
2. ↑  Биография Аристотеля доступна с 11 декабря 2007
3. ↑  *Лонг* Дафнис и Хлоя // Античный роман / Перевод с древнегреческого С. П. Кондратьева. — М.: Художественная литература, 2001. — 748 с. — ISBN 5-280-03231-X
4. 1 2  Կաղապար:ВТ-ВЭС
5. ↑  Απογραφή πληθυσμού - κατοικιών της 18ης μαρτίου 2001 (μόνιμος πληθυσμός)(հուն.). — Πειραιάς: Εθνική στατιστική υπηρεσία της Ελλάδας, 2009. — Т. I. — С. 419. — ISSN 1106-5761. Архивировано из первоисточника 21 Սեպտեմբերի 2015.
6. 1 2  "Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991" (in հունարեն). Հունաստանի վիճակագրական ծառայություն. Արխիվացված է the original 2006 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 22.
7. ↑  "Πίνακας αποτελεσμάτων Μόνιμου Πληθυσμού-Απογραφής 2011" (in հունարեն). Ελληνική Στατιστική Αρχή. 2014 թ․ մարտի 20. Արխիվացված from the original on 2015 թ․ նոյեմբերի 13. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 22.

Գրականություն
-------------

* "Митилена". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Սիտինի ռազմական · Catholic (1997—…) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 15550913k · GND: 4101042-5 · LCCN: n2015033407 · VIAF: 244569541 · WorldCat VIAF: 244569541 |

 |