recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Եվան, օձն ու մահը** (անգլ.՝ Eve, the Serpent and Death, կամ Եվան, օձն ու Ադամը՝ որպես մահ (անգլ.՝ Eve, the Serpent, and Adam as Death)), Վերածննդի գերմանացի նկարիչ Հանս Բալդունգի նկարը, որը գտնվում է Կանադայի ազգային պատկերասրահում, Օտտավա։ Նկարի ստեղծման տարեթիվը վիճարկելի է՝ 1510 թվականի սկզբից մինչև 1525-1530 թվականներ։ Կտավի հիմնական տարրերն են՝ աստվածաշնչյան Եվան, տղամարդու կերպար, որը մարմնավորում է մահը և սովորաբար նմանեցվում է Ադամին, օձը և ծառի բունը։

Պատմություն
-----------

Կտավը եղել է բրիտանացի քաղաքական գործիչ Ուիլյամ Անգերշտեյնի հավաքածուում նախքան 1875 թվականին Կրիստիս աճուրդի տանը վաճառվելը՝ որպես Լուկաս Կրանախ Ավագի աշխատանք, թեև իրականում աշխատանքը մեծ հակադրություն է առաջացնում Կրանախի կերտած Ադամի ու Եվայի շատ նկարների հետ, որոնցից միայն Եվայի դիրքն է փոխառված։ Գրեթե մեկ դար անց, երբ կտավը 1969 թվականին աճուրդի էր հանվել Սոթբիսի շոտլանդական մասնաճյուղում, պարզվեց, որ այն Հանս Բալդունգի աշխատանքն է։

1972 թվականին գնորդը կտավը վաճառեց Օտտավայում գտնվող Կանադայի ազգային պատկերասրահին, որի հավաքածուում էլ այժմ այն գտնվում է։

Նկարագրություն
--------------

Բալդունգը պատվիրազանցությունը ներկայացրել է փայտափորագրերի և նկարների միջոցով՝ խնձորի, օձի կծածի տեսքով։ Կտավում մարմինները լայնածավալ են և լրացնում է ամբողջ տարածքը, մուգ ֆոնի վրա օգտագործված են առաջին պլանի անգույն գույները։ Հիմնական տարրերը միահյուսված են. օձը գալարված է ծառի և մահվան շուրջ։

Մահվան աջ ձեռքը վեր է բարձրացել խնձորը բռնելու համար։ Օձն ունի կարմիր աչքեր և աքիսի գլուխ, բերանն է առել Մահվան ձախ դաստակը, որը միևնույն ժամանակ բռնել է Եվայի ձախ թևը։ Եվան ձախ ձեռքով բռնել է օձի պոչի մի մասը, իսկ աջ ձեռքը մեջքի հետևում պահել է խնձորը։ Բալդունգի պատվիրազանցության ներկայացման մեջ, Եվայի, օձի և մահվան նոր տարրը օձի ակտիվ դերն է. Ադամի զառամյալ տեսքը՝ կիսամերկ և գրեթե կմախքային, ենթադրում է օձի թույնի ներգործությունը, և Ադամին օձի հափշտակումը հիշեցնում է մեղսագործության ժամանակ խնձորի կծելը։ Յուրաքանչյուր կերպարի բռնած խնձորը ներկայիս տեսարանի խորհրդանշական ծագումն է, որտեղ «ամեն ինչ կախված է և խառնված ամեն ինչին»:

Հետևի պլանում խիտ անտառն է, իսկ մյուս երկու ծառերի բները՝ բարակ, անկյունային և զուգահեռ, զբաղեցնում են միջին պլանը։ Հիմնական ծառի բնի արմատին՝ մահվան աջ կրունկի մոտ, կա երիցուկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Koerner, Joseph Leo (1993). *The Moment of Self-portraiture in German Renaissance Art.* University of Chicago Press, p. 310

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hieatt, A. Kent (June 1983). "Hans Baldung Grien's Ottawa Eve and Its Context". The Art Bulletin. College Art Association. 65 (2): 290–304. JSTOR 3050323. doi:10.2307/3050323.
* Koerner, Joseph Leo (1993). The Moment of Self-portraiture in German Renaissance Art. University of Chicago Press. ISBN 0-226-44999-8.
**Ազգային պատգամավորական կենտրոնական ժողով**, ժողովը որոշումներ կայացրեց անվճար ուսուցման, դպրոցը եկեղեցուց անջատելու և այլ հարցերի մասին, որոնք, սակայն մնացին թղթի վրա

Գումարվել է օգոստոսի 17-30-ը Էջմիածնում։ Հեղափոխական իրադրության մեջ և հայ ժողովրդի բուռն բողոքի ճնշման տակ 1905 թվականի օգոստոսի 1-ին Նիկոլայ 2-րդը հարկադրված թույլատրեց վերաբացել 1897 թվականին փակված հայկական եկեղեցական-ծխական դպրոցները և եկեղեցուն վերադարձնել 1903 թվականին բռնագրավված գույքը։ Դպրոցների կանոնադրության նախագիծը քննելու համար Մկրտիչ Խրիմյան կաթողիկոսը կարգադրեց 1906 թվականի մայիսին հրավիրել ներկայացուցչական ժողով և ընտրություններ նշանակեց։ Դաշնակցությունն օգտագործեց ընտրությունները՝ ժողովում իր գերակշռությունն ապահովելու համար։ Ալեքսանդրապոլի, Թիֆլիսի, Երևանի, Իգդիրի և մի շարք այլ վայրերի ուսուցչական ժողովները կաթողիկոսին բողոքեցին դաշնակցականների կողմից ընտրական սկզբունքների խախտումների դեմ և հրաժարվեցին ուղարկել իրենց պատգամավորներին։ Նշանակված նոր ընտրությունները, որոնց մասնակցում էին նաև կանայք, տեղի ունեցան քաղաքական սուր պայքարի մթնոլորտում։ Բոլշևիկները (Ս. Շահումյան, Ս. Սպանդարյան և ուրիշներ) քննադատում էին դաշնակցությանը՝ ժողովրդական զանգվածների ուշադրությունը հեղափոխական պայքարից շեղելու համար։

Օգոստոսի 17-ին Ս. Զավարյանի նախագահությամբ բացվեց Ազգային պատգամավորական կենտրոնական ժողով, որի 57 պատգամավորներից 44-ը դաշնակցականներ էին։ Նրանք ձգտում էին ժողովին տալ սահմանադիր համագումարի բնույթ, իշխանություններից կորզել արևելահայությանը հուզող հարցերը տնօրինելու մենաշնորհ, իրենց կամքը պարտադրել քաղաքական մյուս հոսանքների ներկայացուցիչներին, որոնք, չհանդուրժելով այդ, հեռացան ժողովից։ Ազգային պատգամավորական կենտրոնական ժողովը որոշումներ կայացրեց անվճար ուսուցման, դպրոցը եկեղեցուց անջատելու և Ազգային ժողովի տնօրինությանը հանձնելու, եկեղեցական հողերը որպես ազգային սեփականություն համայնացնելու և այլ հարցերի մասին։ Ժողովից դժգոհ ցարական իշխանություներն օգոստոսի 30-ին պատգամավորներին պարտադրեցին 24 ժամում հեռանալ Էջմիածնից։ Ազգային պատգամավորական կենտրոնական ժողովի որոշումները մնացին թղթի վրա։

Գրականություն
-------------

Մուրադյան Դ. Ա. Հայաստանը ռուսական առաջին ռևոլյուցիայի տարիներին (1905-1907), Ե. 1964, էջ 180-192;
Շահումյան Ս. Երկ. հ. 1, Ե. 1955, էջ 249-252, 261-264;
Սպանդարյան Ս. Երկ. հ. 1, Ե. 1959, էջ 98-99, 109-110

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 108)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շատրվան (այլ կիրառումներ)
Շատրվան Հռոմում
**Շատրվան**, ճարտարապետության մեջ՝ կառույց, որը ավազանի համալիրում հիմք է ցայտող կամ հոսող ջրի շիթերի համակարգերի համար։ Ջրի շիթի զուգակցումը ճարտարապետական, քանդակագործական տարրերի և կանաչապատման հետ լայնորեն օգտագործվել է պարտեզա-պուրակային արվեստում և քաղաքային անսամբլներում։ Շատրվաններ կառուցվել են անտիկ, միջնադարյան, արևմտաեվրոպական քաղաքներում, Արևելքի երկրներում։ Շատրվանի համալիրներ կան Ֆրանսիայում (Վերսալ), Իտալիայում (Հռոմ, Ֆլորենցիա), Ռուսաստանում (Պետերգոֆ)։ Հին և միջնադարյան Հայաստանում արքունական և իշխանական պալատներին կից կառուցվել են ջրավազաններ՝ շատրվաններով, որոնց մասին պահպանվել են միայն գրավոր տեղեկություններ։ Շատրվաններ կային նաև Հայաստանի օտար կառավարիչների պալատներում։ Խորհրդային շրջանում շատրվանի կառուցումն ընդունել է քաղաքաշինությանը համապատասխան ընթացք։

Շատրվաններ Հայաստանում
----------------------

Առաջին շատրվաններից է Ստեփան Շահումյանի արձանի համալիրում կառուցվածը (1930, ճարտարապետ Իվան Ժոլտովսկի)։ Ետպատերազմյան տարիներին շատրվաններ կառուցվել են Երևանի Լենինի (1955, ճարտարապետ Էդուարդ Սարապյան) և Սպանդարյանի անվան (1957-1958, ճարտարապետ Ա․ Մինասյան) հրապարակներում, Շահումյանի անվան պուրակում՝ նվիրված Երևանի 2750-ամյակին (1968, ճարտարապետ Լիպարիտ Սադոյան), 26 կոմիսարների անվան (1972, ճարտարապետ Գ․ Մուշեղյան) և օղակաձև (1976-1978, ճարտարապետ Ֆենիքս Դարբինյան, ինժեներ Ա․ Կաժոյան) զբոսայգիներում, գլխավոր պողոտայում (1979, ճարտարապետ Արմեն Զարյան), Նորքի զանգվածում (1981, նկարիչ Վլադիմիր Աթանյան, ճարտարապետ Է․ Սաֆարյան), Վանաձորի (1965, ճարտարապետ Շ․ Սահակյան), Գյումրու(1968, ճարտարապետ Լ․ Սադոյան, Գուրգեն Մուշեղյան) քաղխորհուրդների և Էջմիածնի կենտրոնական (1976, ճարտարապետ Գարրի Ռաշիդյան) հրապարակներում։

* Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2750-ամյակի շատրվաններԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2750-ամյակի շատրվաններ
* Ստեփան Շահումյանի հուշարձանի համալիրի շատրվաններՍտեփան Շահումյանի հուշարձանի համալիրի շատրվաններ

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«շատրվան»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 459)։*  |
1997 թ.-ի Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ՝ Հարություն Վարդանյան
2004 թ.-ի Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ՝ Էդգար Մանուչարյան
2007 թ.-ի Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ՝— Լևոն Պաչաջյան
2009 թ.-ի Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ՝ Հենրիխ Մխիթարյան
**Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ** մրցանակը ամեն տարի տրվում է հայկական ֆուտբոլի լավագույն ֆուտբոլիստին։ Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստը ընտրվում է ՀՖՖ-ի անդամների, Պրեմիեր Լիգայի մարզիչների և ավագների կողմից անցկացվող քվեարկության արդյունքում։

Պատմություն
-----------

Առաջին մրցանակը տրվել է 1992 թվականին։ Առաջին մրցանակակիրը եղել է Կիլիկիայի պաշտպան Սարգիս Հովսեփյանը։ Հետագայում նա արժանացել է այդ մրցանակին ևս երկու անգամ (ընդհանուրը 3 մրցանակ)։ Երկուական անգամ մրցանակին արժանացել են Արթուր Պետրոսյանը, ով այդ տարիներին հանդես էր գալիս «Շիրակում», Արմեն Շահգելդյանը, ով 1993 թվականին ստացել է մրցանակը «Արարատում» հանդես գալու տարիներին, իսկ 2007 թվականին՝ «Միկայում»։ Լավագույնի տիտղոսին արժանացած ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստն Էդգար Մանուչարյանն է, ով 2004 թ. 17 տարեկանում է դափնեկիր դարձել։ Իսկ ամենատարեցը Սարգիս Հովսեփյանն է, ով 2008 թ. Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ է ճանաչվել 36 տարեկանում։ Ամենից շատը մրցանակին արժանացել է Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը, ով այդ մրցանակին արժանացել է 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 և 2017 թվականներին։

Հաղթողները ակումբներով
----------------------

| Ակումբ | Մրցանակների քանակը | Հաղթանակի տարիները |
| --- | --- | --- |
| Փյունիկ | 7  | 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2010 |
| Շիրակ | 3  | 1996, 1997, 2000 |
| Կիլիկիա | 3  | 1992, 1994, 1995 |
| Բանանց (ֆուտբոլային ակումբ) | 2  | 2003, 2005 |
| Արարատ (Երևան) | 2  | 1993, 1999 |
| Գերմանիա Բորուսիա Դորտմունդ | 2  | 2013, 2014 |
| Ուկրաինա Շախտյոր Դոնեցկ | 2  | 2011, 2012 |
| Միկա | 1  | 2006 |
| Սպարտակ | 1  | 1998 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՖՖ-ն թարմացնում է քվեարկության արդյունքները «լավագույն ֆուտբոլիստ» և «լավագույն մարզիչ» անվանակարգերում։ (ռուս.)

Արտաքին Հղումներ
----------------

* ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ |
| --- |
|  |
| 
* 1992. Հովսեփյան
* 1993. Շահգելդյան
* 1994. Ավետիսյան
* 1995. Հովսեփյան
* 1996. Պետրոսյան
* 1997. Վարդանյան
* 1998. Ոսկանյան
* 1999. Աբրահամյան
* 2000. Պետրոսյան
* 2001. Մինասյան
* 2002. Քարամյան
* 2003. Արա Հակոբյան
* 2004. Մանուչարյան
* 2005. Արամ Հակոբյան
* 2006. Շահգելդյան
* 2007. Պաչաջյան
* 2008. Հովսեփյան
* 2009. Մխիթարյան
* 2010. Մկրտչյան
* 2011. Մխիթարյան
* 2012. Մխիթարյան
* 2013. Մխիթարյան
* 2014. Մխիթարյան
* 2015. Մխիթարյան
* 2016. Մխիթարյան
* 2017. Մխիթարյան
* 2018. Պիզելի

 |

 |
**Արխետիպ** (հունարեն՝ archetypon «նախակերպար, մոդել»)

**Նախակերպար** տերմինը դիցաբանության տեսական վերլուծության մեջ առաջին անգամ Կ. Գ. Յունգի կողմից կիրառված հասկացություն է։ Վերջինիս մոտ նշանակում էր կերպարների նախնական սխեմայի ենթագիտակցական վերարտադրում, որոնք ապրիորի ձևավորում են երևակայության ակտիվությունը, հետևաբար և դրսևորվում են առասպելների ու հավատալիքների, գրական երկերի ու արվեստի ստեղծագործությունների, քնի ու ֆանտաստիկ զառանցանքների մեջ։ Իրենց բնույթով նույնական արխետիպային կերպարները (օրինակ՝ ջրհեղեղի տարածված առասպելը) նկատվում են իրար հետ աղերսներ, շփումներ չունեցող դիցապատումներում և արվեստի ոլորտներում, որը բացառում է դրանց՝ փոխառնությամբ ծագումը։ Արխետիպերն իրենք կերպարներ չեն, այլ կերպարների սխեմաներ, կերպարների հոգևոր նախադրյալներ, դրանց հնարավորությունը։ Կ. Գ. Յունգի բառերով՝ արխետիպերն ունեն ոչ թե բովանդակային, այլ բացառապես ձևային բնույթ, այն էլ՝ սահմանափակ տեսքով։ Նախակերպարը բովանդակություն է ստանում միայն այնժամ, երբ թափանցում է գիտակցության մեջ և այդ ընթացքում լցվում է գիտակցական փորձի նյութերով։ Առասպելաստեղծման ընթացքը արխետիպի ձևափոխվելն է կերպարի, անգիտակցական հոգևոր իրադարձությունների ակամա արտահայտությունը արտաքին օբյեկտիվ աշխարհի լեզվով։ Արվեստի ազդեցության գաղտնիքը, ըստ Կ. Գ. Յունգի, արվեստագետի՝ արխետիպերի ձևերը զգալու և դրանք ճշգրտորեն իր ստեղծագործության մեջ իրականացնելու հատուկ ունակության մեջ է։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Նա, ով խոսում է արխետիպերով, բարբառում է կարծեք հազարավոր ձայներով, նա իր պատկերածը բարձրացնում է միաչափ աշխարհից և անցում է կատարում դեպի անմահի ոլորտը, անգամ և իր անձնական ճակատագիրը նա բարձրացնում է մինչև համամարդկային ճակատագրի աստիճանին»։ |  |

Յունգը ենթադրում էր, որ արխետիպն ընդհանրապես հատուկ է մարդկությանը. երևի այն ժառանգվում է։ Որպես տարողունակ հոգևոր տարածք՝ հանդես է գալիս կոլեկտիվ անգիտակցականը։ Կ. Գ. Յունգը փորձեց համակարգել արխետիպերը. օրինակ՝ որպես «ստվեր» (հոգևոր անգիտակցական՝ մինչմարդկային մասը, որի գրական դրսևորումը Յունգը համարում է Մեֆիստոֆելին Գյոթեի «Ֆաուստում», Հագենին «Նիբելունգների երգում», Լոկին «Էդդայում» կամ ցանկացած ուրշ հնարամիտ-չարաճճիի, խաբեբայի կերպար), որպես «անիմա» (լատ.՝ anima - հոգի) մարդու մեջ, հակառակ սեռի ենթագիտակցական սկիզբը՝ արտահայտված երկսեռ էակների կերպարներով (նախնադարյան առասպելներում, չինական ին և յան հասկացություներում)։ Մոր առասպելաբանական-արխետիպային մեկնությունն իր տարբերակներով (աստվածուհի և վհուկ, մոյրաներ, Դեմետրա, Կիբելա, Աստվածամայր և այլն) հանգեցնում է կանացի բարձրագույն արխետիպի դրսևորմանը։ Գրականության մեջ արխետիպ տերմինը կիրառվում է՝ բնութագրելու համար առավել ընդհանուր, հիմնարար և համամարդկային առասպելաբանական մոտիվներ, որոնք ընկած են գեղարվեստական գործերի հիմքում։

Գրականություն
-------------

* Մելս Սանթոյան «Գրականագիտական բառարան»
**Տնայնագործություն**, գյուղացիական տնտեսության մեջ ընտանիքի ուժերով հայթայթվող հումքով կազմակերպվող և միայն այդ ընտանիքի կարիքները բավարարող արտադրություն։

Տնայնագործությունը անխզելիորեն կապված է երկրագործությանը և բնատնտեսության անհրաժեշտ պարագան է։ Առաջացել է նախնադարյան համայնական կարգերի դարաշրջանում, մարդկանց արտադրագործունեության հիմնական ճյուղերի՝ անասնապահության և երկրագործության ձևավորմանը զուգահեռ։

Տնայնագործությունյան արտադրանքի այս կամ այն տեսակի զարգացումը կախված է եղել տեղական պայմաններից և առկա հումքից։ Տնայնագործությունյան առավել վաղ և համապարփակ տեսակներն են եղել մորթու, կաշվի, Փայտի, փայտակեղևի զանազան մշակումները, թաղիքի պատրաստումը։ Նախնադարյան դարաշրջանում ծղոտից, մազից, բնաթելերից և այլ հումքերից հյուսվածքների (պարան, ցանց, զամբյուղ, ամաններ և այլն) արտադրությամբ սկիզբ է դրվել մանածագործության զարգացմանը։ Թելերի հյուսումից սկիզբ է առել մանումը, իսկ վերջինից՝ պարզունակ դազգահներով (ուղղահայաց և հորիզոնական) ջուլհակությունը (ոստայնանկությունը)։ 
Տնտեսական կարևոր նշանակություն է ունեցել կավագործ, կամ բրուտագործ, արտադրությունը։ Տնայնագործությունը եղել է ֆեոդ տնտեսության բաղկացուցիչ մասը։ Գյուղացիական տնային արտադրանքների և նահապետական (բնատնտեսական) երկրագործության միատեղությունը բնորոշ է եղել վաղ միջնադարյան տնտեսակարգին։

Տնայնագործությունյան արտադրանքները չեն հանվել շուկա, դրանք օգտագործել են իրենք՝ արտադրողները, այսինքն՝ արտադրությունները դեռևս չեն եղել արդյունաբերության ինքնուրույն ձևեր։ Տնայնագործությունյան արտադրանքները գյուղացու տնտեսության սահմաններից դուրս՝ հողատիրոջը, հասել են սոսկ բնահարկի տեսքով։

Զարգացած ֆեոդալիզմի դարաշրջանում Տնայնագործությունը աստիճանաբար վերաճել է արհեստների, բայց իսպառ դուրս չի մղվել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 27)։*  |
«Ռոբինը նետաձգությամբ մրցում է Գայ Գիսբորնի հետ, Լուիս Ջոն Ռիդի նկարազարդումը *Bold Robin Hood and His Outlaw Band: Their Famous Exploits in Sherwood Forest* գրքի համար
**«Ռոբին Հուդը և Գայ Գիսբորնը»** (անգլ.՝ Robin Hood and Guy of Gisborne, Child 118, Roud 3977), անգլիական ժողովրդական բալլադ, որը ներառված է Ռոբին Հուդի մասին պատմող բալլադների շարքում։ Նրա միակ հայտնի տարբերակը ընդգրկված է 17-րդ դարի կեսերով թվագրվող և վատ պահպանված ձեռագրում, որը գտել է Թոմաս Պերսին. վերջինս այն հրատարակել է իր հին «Անգլիական հնագույն պոեզիայի հուշարձաններ» ժողովածուում։ Բալլադը չի արձանագրվել բանավոր ավանդությունով։ Սակայն հայտնի է մոտավորապես 1475 թվականով թվագրվող պիեսի հատված, որը, ամենայն հավանականությամբ, հիմնված է նույն պատմության վրա։ Դրա հիման վրա Ֆրենսիս Ջեյմս Չայլդը և այլ հետազոտողներ հակված են բալլադի ձևավորումը վերագրել 15-րդ դարին։ Այն համարվում է Ռոբին Հուդի մասին պատմող այսպես կոչված «հիմնական» հինգ բալլադներից մեկը (բացի նրանից, այդ բալլադների թվում են «Ռոբին Հուդի մասին փոքր ժեստը», «Ռոբին Հուդը և հնոցապանը», «Ռոբին Հուդը և վանականը», ինչպես նաև «Ռոբին Հուդի մահը», որոնք Չայլդի ժողովածուում կրում են 117, 119, 120 և 121 համարները համապատասխանաբար)։

Սյուժե
------

Փոքրիկ Ջոնի և Ռոբին Հուդի միջև վիճաբանություն է տեղի ունենում, և նրանք բաժանվում են։ Ջոնն իմանում է, որ Շերիֆն իր մարդկանց հետ հարձակում է նախապատրաստում անտառի վրա, և փորձում է կանգնեցնել նրանց, բայց գերի է ընկնում։ Այդ նույն ժամանակ Ռոբինը հանդիպում է Գայ Գիսբորնին՝ յոմենին, որ հետապնդում է նրան՝ ցանկանալով ստանալ նրա գլխի համար խոստացված պարգևը։ Նրանք մրցում են նետաձգությամբ, և Ռոբինը, իրեն դրսևորելով որպես լավագույններից լավագույննը, բացահայտում է իր ինքնությունը։ Հաջորդ մենամարտում նա սպանում է Գիսբորնին, ապա հագնում նրա հագուստը և վերցնում նրա եղջյուրը։  Իր հակառակորդի անվան տակ նա միանում է Շերիֆի ջոկատին և փրկում Ջոնին։

Չնայած Ռոբին Հուդի մասին լեգենդի ժամանակակից տարբերակում Գայ Գիսբորնը հաճախ կոչվում է սըր Գայ, բալլադում ուղղակիորեն ասվում է, որ նա, ինչպես Ռոբինը, սերել է յոմեններից՝ փոքր հողատերերից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Vaughan Williams Memorial Library
2. ↑  Английская и шотландская народная баллада: Сборник / Сост. Л. М. Аринштейн. — М: Радуга, 1988. — 512 с. — ISBN 5-05-001852-8
3. 1 2  *Robert B. Waltz* The Gest of Robyn Hode: A Critical and Textual Commentary. — 2013.
4. 1 2  «Robin Hood and Guy of Gisborne [Child 118]» Archived 2019-03-05 at the Wayback Machine.։ *The Traditional Ballad Index. An annotated source to folk song from the English-speaking world* (անգլերեն)։ Robert B. Waltz։ Վերցված է 2017-01-08
**Արամյան դպրոց**, երկսեռ, ութամյա դպրոց։ Հիմնվել է 1851 թվականի փետրվարի 19-ին, Թավրիզի Ղալա թաղամասի եկեղեցու բակում՝ Սահակ եպսիսկոպոս Սաթունյանի նախաձեռնությամբ։ Մինչև 1875 թվականը կոչվել է Ներսիսյան (ի պատիվ Ներսես Շնորհալիի), հետագայում՝ իրանահայ բարերար Արամյանի անունով։

Սկզբում արական դպրոց էր, 1887 թվականին տեղափոխվելով Թումանյանցների միջոցներով կառուցված Աննայան դպրոցի շենքը և միանալով օրիորդաց դպրոցին՝ դարձել է երկսեռ և կոչվել Արամյան-Աննայան ազգային դպրոց։ 1852 թվականին ունեցել է 60 աշակերտ, հաջորդ տարի՝ 100։ Հետագայում աշակերտների թիվը հասել է 240-260-ի։

Դասավանդվել են հայերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, պարսկերեն և այլ առարկաներ։ Ուսուցումը հայերեն էր։ Դպրոցի առաջին տեսուչը Տեր Հովսեփ քահանան էր։ Գործել է մինչև 1936 թվականը։ 1851-1875 թվականներին կոչվել է Ներսիսյան (**Ներսես Շնորհալու անունով**), այնուհետև՝ Արամյան դպրոց։

1909 թվականին, թեմական–կենտրոնական միջնակարգ դպրոցի հիմնադրումից հետո, Արամյան դպրոց դարձավ նրա նախապատրաստականներից մեկը։ Արամյան դպրոց մեծ գործ է կատարել պարսկահայերի լուսավորության ասպարեզում։ Սինչև 1936 վարժարանը տվել է շուրջ 1300 ընթացավարտ։ Ավարտողները հնարավորություն են ունեցել ուսումը շարունակել Թավրիզի թեմական–կենտրոնական միջնակարգ դպրոցում։ Արամյան դպրոցում դասավանդել են Րաֆֆին և Հրաչյա Աճառյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 687.

Գրականություն
-------------

* Մեծապատիվ խմբագիր։ «Մեղու Հայաստանի», 1874, № 8։
* Մեծապատիվ խմբագիր։ «Մեղու Հայաստանի», 1874, № 12։
* Դավրեժ։ «Մեղու Հայաստանի», 1875, № 35-36։
* Թավրիզի Արամյան դպրոցի...: «Մշակ», 1913, № 29։
* Արամյան դպրոցի 60-ամյակի առիթվ։ «Մշակ», 1913, № 43։
* Տեր-Վարդանյան Ա. Համառոտ պատմություն Թավրիզի Արամյան դպրոցի 60-ամյա գոյության, Թավիզ, 1913, 48 էջ։
* Գևորգյան Կ. Ամենուն տարեգիրքը, Բեյրութ, 1958, էջ 418-426։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իրանի հայկական դպրոցները Archived 2017-05-17 at the Wayback Machine.
* Թավրիզի թեմական դպրոց
* ԱՐԱՄՅԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆ. ԶԱՐԳԱՆԱԼ ԵՎ ԾԱՌԱՅԵԼ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԱՌԱՔԵԼՈՒԹՅՈՒՆԸ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 687)։*  |
**Կովկասի փոխարքայություն**, ռուսական վարչա-տերիտորիալ միավոր Կովկասում։  

XVIII դ. 2-րդ կեսին Եկատերինա II-ի կառավարությունը Ռուսաստանի արլ, քաղաքականության ակտիվացման կապակցությամբ, հատկապես Պարսկաստանում և Անդրկովկասում ռուս. ազդեցությունը ուժեղացնելու, ինչպես նաև Թուրքիայի ոտնձգություններին դիմակայելու նպատակով Հյուսիսային Կովկասում հիմնեց (1785) փոխարքայություն, որը կազմված էր Աստրախանի և Կովկասի նահանգներից (կենտրոնը՝ Եկատերինոգրադ, այժմ Եկատերինոգրադսկայա ստանիցա)։

1790-ին վերացվեց Կովկասի նահանգը, իսկ 1796-ին՝ փոխարքայությունը։ XIX դ.1-ին երեսնամյակին Արլ. Վրաստանի(1801), Իմերեթի (1811), ներկայիս Ադրբեջանի տարածքի (1813) և Արլ. Հայաստանի (1828)՝ Ռուսաստանի տիրապետության տակ անցնելուց հետո, 1844-ին նորից ստեղծվեց Կ. փ. որի կենտրոնը Թիֆլիսն էր։

Առաջին փոխարքա նշանակվեց իշխան *Մ. Վորոնցովը*։

1846-ին ձևավորվեց կառավարման ապարատը՝ փոխարքայի խորհուրդը և գրասենյակը։ Խորհուրդը կազմված էր կայսեր նշանակած աստիճանավորներից ու նահանգապետներից և հսկում էր կառավարման ու դատական գործը, լուծում օրենքների կիրառման հետ կապված հարցերը։

Փոխարքան օժտված էր անսահմանափակ լիազորություններով. նրան էին ենթարկվում ժանդարմական և հաղորդակցության ճանապարհների օկրուգների պետերը, նա նաև Կովկասյան զորքերի հրամանատարն էր։

Կովկասի փոխարքայության մեջ մտնում էին՝

* Հյուսիսային Կովկասում Ստավրոպոլի նահանգը (կազմված՝ 1847-ին, կենտրոնը՝ Ստավրոպոլ),
* Դերբենդի նահանգը (կազմված՝ 1846-ին, որը 1860-ից վերանվանվել է Դաղստանի մարզ, կենտրոնը՝ Թեմիր խան Շուրա, այժմ՝ Բույնակսկ),
* Թերեքի և Կուբանի մարզերը (կազմված՝1861-ին) և Սևծովյան օկրուգը (Կուբանի մարզում՝ կազմված 1867-ին),
* Անդրկովկասում՝ Թիֆլիսի և Քութայիսի նահանգները (կազմված՝ 1846-ին, նախկին Վրացա-Իմերեթական մարզից),
* Երևանի նահանգը (կազմված՝ 1849-ին),
* Բաքվի նահանգը (1840-ից՝ Կասպիական մարզ,1846-ից՝ Շամախու նահանգ, 1859-ից Բաքվի նահանգ),
* Ելիզավետպոլի նահանգը (կազմված՝ 1868-ին Թիֆլիսի և Բաքվի նահանգների մասերից),
* Կարսի մարզը (1878-ից),
* Բաթումի մարզը (1878-ից,1883-ից՝ օկրուգ Քութայիսի նահանգում),
* Զաքաթալայի օկրուգը (1860-ից)։

Նահանգները գլխավորում էին զինվորական նահանգապետները։ 1850-ական թթ. 2-րդ կեսին նկատելիորեն ուժեղացվեց զինվորական և քաղաքացիական վարչական ապարատը՝ Առաջին Կովկասյան կորպուսը վերակազմվեց Կովկասյան բանակի (1856), ստեղծվեցին գլխավոր շտաբ և մի շարք վարչություններ։ 1859-ին փոխարքայի գրասենյակը վերակազմավորվեց փոխարքայի գլխավոր վարչության, որի մեջ մտնում էին ընդհանուր գործերի, դատական, ֆինանս. պետ. ունեցվածքի և հսկողության դեպարտամենտները։ Փոխարքային կից գործում էր նաև հատուկ դիվանագիտ. գրասենյակ։ 1860—70-ական թթ. բուրժ. ռեֆորմների հետևանքով աստիճանաբար նվազեցին փոխարքայի լիազորությունները՝ 1865-ին վերացվեցին Կովկասյան բանակի գլխ. շտաբը և նրա վարչությունները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 633)։*  |
**Ռիթմ** (հունարեն՝ ῥυθμός` համաչափություն, կառուցիկություն), հավասար միավորների պարբերական, կանոնավոր կրկնություն, որը հատուկ է ինչպես բնության երևույթներին (Երկրի պտույտն արեգակի և իր առանցքի շուրջ, ծովի մակընթացությունն ու տեղատվությունը, մարդու սրտի զարկերը), բոլոր մեխանիզմների աշխատանքին (լծակ, ժամացույց, մետրոնոմ, Նյուտոնի ճոճանակ, հաստոցներ և այլն), այնպես էլ արվեստի որոշ տեսակների (երաժշտություն, պար, չափածո խոսք)։

Երաժշտության մեջ ռիթմն առաջանում է հնչյունների կանոնավոր հերթականությունից։ Պարը մարդկային մարմնի ռիթմիկ շարժումների շարանն է։

Ռիթմը կարևորագույն դեր է խաղում *չափածո խոսքում*` տարանջատելով այն արձակից։ Չափածոն պարունակում է որոշ հավասար միավորներ, որոնց պարբերական կրկնությունից էլ առաջանում է ոտանավորի ռիթմը։ Չափածոյի բոլոր տեսակներում ռիթմի հիմնական միավորը բանաստեղծական տողն է։

Բանաստեղծական ռիթմն առաջանում է՝ 

* վանկերի թվով հավասար տողերի կրկնությունից (վանկական ոտանավոր),
* շեշտված և անշեշտ վանկերի նույնատիպ զուգորդումներից (վանկաշեշտական ոտանավոր),
* տողերի մեջ հավասար թվով շեշտերի առկայությունից (Համաշեշտ ոտանավոր),
* տողերի արտասանության ժամանակամիջոցի հավասարությունից (Չափական ոտանավոր)։

Չափածո երկերում հանդես է գալիս ռիթմ ստեղծող ևս մի գործոն. երկու, երեք, չորս կամ ավելի տող միասին կազմում են մի խումբ՝ բանաստեղծական տուն։ Համանման տները բանաստեղծության կամ պոեմի մեջ կրկնվում են՝ ընդգծելով չափածո ստեղծագործության ռիթմը։

Տես նաև
-------

* Վանկական ոտանավոր
* Վանկաշեշտական ոտանավոր
* Համաշեշտ ոտանավոր
* Չափական ոտանավոր

Աղբյուրներ
----------

* Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, էջ 262
|  |
| --- |
| **Տաքսոդիում սովորական** |
| Տաքսոդիում սովորականՏաքսոդիում սովորական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Մերկասերմեր (Pinophyta) |
| **Դաս** | *Pinopsida* |
| **Կարգ** | Ասեղնատերևավորներ (Pinales) |
| **Ընտանիք** | Նոճազգիներ (Cupressaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Տաքսոդիումայիններ (Taxodioideae) |
| **Ցեղ** | Տաքսոդիում *(Taxodium)* |
| **Տեսակ** | **Տաքսոդիում սովորական** *(T. distichum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Taxodium distichum***Rich. 1810 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Տաքսոդիում սովորական** (լատ.՝ Taxodium distichum), գետնանոճազգրիների ընտանիքի, տաքսոդիում ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ ծառեր են՝ մինչև 30-45 մ բարձրությամբ և 90-150 սմ հաստության բնով։ Ծեր բույսերի սաղարթը ցրված է, լայն-կլորավուն գագաթով, իսկ երիտասարդներինը բրգաձև է։ Կեղևը գորշակարմրավուն է։ Փշատերևները փափուկ են, տափակ, գծանշտարաձև, սանրանման, 1,2-1,8 սմ երկարությամբ և 1,5 մմ լայնությամբ, ուղիղ կամ թեթևակի կորացած, բաց կանաչավուն։ Փշատերևներն ամեն տարի թափվում են, կարճացած ընձյուղի հետ միասին։
Արական հասկիկներն ունեն 10-12 սմ երկարություն և 3-5 սմ լայնություն։ Կոները հակառակ-ձվաձև են կամ համարյա կլորավուն, հասունանում են մեկ տարվա ընթացքում։

Չափազանց լուսասեր ծառատեսակ է։ Աճում է շատ արագ։ Խոնավասեր է։ Հողում կրային միացությունների առկայությունը վատ է տանում։ Արմատային համակարգը հզոր է՝ հողի երես դուրս եկող բարձր, կոնուսաձև ելուստներով, որոնք արմատներին օդ են մատակարարում այն ժամանակ, երբ հողը երկար ժամանակ ծածկված է ջրով։ Դիմանում է մինչև -30 °C կարճատև սառնամանիքներին։ Ապրում է 500-600 տարի։ Առանձին ծառեր ապրում են մինչև 3000-6000 տարի։ Աշնանը փշատերևները թափվելուց առաջ չափազանց գեղեցիկ ոսկե-դեղին գունավորում են ստանում։
Էկոլոգիական խումբը V: Մշակության հավանական շրջանները 7, 9-10, 19-20։

Տարածվածություն
---------------

Ծագում է Հյուսիսային Ամերիկայի հարավարևելյան մասից, որտեղ տարածված է Լուիզիանա, Տեխաս, Արկանզաս, Կարոլինա, Մերիլենդ և Ֆլորիդա նահանգներում։ Աճում է ճահճուտներում և գետերի հովիտներում, որի հետևանքով կոչվում է նաև «ճահճային նոճի»։

Կիրառություն
------------

Հրաշալի ծառատեսակ է գերխոնավացած հողերի կանաչապատման համար, որը աչքի է ընկնում դեկորատիվ չափազանց բարձր արժանիքներով։ Հատկապես գեղեցիկ է
ցանցառ և թափանցիկ սաղարթը։ Պիտանի է որպես սոլիտեր։
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (77)։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ձերժինսկու փողոց (այլ կիրառումներ)

**Ձերժինսկու փողոց** (ռուս.՝ Улица Дзержинского), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է լեհ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, հեղափոխական շարժման ակտիվ մասնակից Ֆելիքս Էդմունդովիչ Ձերժինսկու (1877-1926) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մոսկովյան փողոցից, կատարում շրջադարձ և ավարտվում նույն փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 1200 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Ձերժինսկու փողոցը սկսվում է Մոսկովյան փողոցից, հատում Կալիննիկովի, Մալիշևի, Վեսեննյայա, Ցվետոչնայա փողոցները, Սվետլի փակուղին, ևս մեկական անգամ Ցվետոչնայա և Վեսեննյայա փողոցները և ավարտվում Մոսկովյան փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 1200 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 34 շինություն։

Ձերժինսկու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է լեհ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, հեղափոխական շարժման ակտիվ մասնակից Ֆելիքս Էդմունդովիչ Ձերժինսկու (1877-1926) պատվին։ 1921 թվականի ապրիլի 14-ին նա նշանակվել է հաղորդակցության ճանապարհների ժողկոմ՝ մնալով Համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովի (ՎՉԿ) նախագահ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1924 թվականի փետրվարի 2-ից՝ ԽՍՀՄ ԺՏԲԽ նախագահ՝ մնալով ԽՍՀՄ ԺԿՍ-ին կից Միացյալ պետքաղվարչության նախագահ։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Աճյունն ամփոփված է Կրեմլի պատի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 6, էջեր 701-702»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Дзержинского в Ялте
* Подробная карта Улица Дзержинского, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Дзержинского, г. Ялта
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆելիքս Ձերժինսկու հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ձերժինսկու հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Дзержинскому), Ֆելիքս Ձերժինսկու հուշարձանը Վոլգոգրադի Տրակտորոզավոդսկի շրջանի համանուն հրապարակում։

Պատմություն
-----------

1926 թվականին հիմնադրվել է Ստալինգրադի տրակտորի գործարանը։ Նույն տարում մահացել է Ֆելիքս Ձերժինսկին և շինարարության փուլում գտնվող գործարանին տրվել է նրա անունը։ Գործարանի կենտրոնական մուտքի մոտ 1932 թվականին տեղադրվել է Ձերժինսկու հուշարձանի ժամանակավոր մոդելը, իսկ 1935 թվականի հունիսի 17-ին՝ բրոնզե հուշարձանը, քանդակագործ՝ Սերգեյ Մերկուրով։

Ստալինգրադի ճակատամարտից հետո քաղաքում կանգուն մնացած 4 հուշարձաններից մեկն է. մյուս հուշարձաններն են Գոգոլի (1910 թ. Վոլգոգրադի ամենահին հուշարձանը) և Հերմանի (1925 թ.) հուշարձանը Կոմսոմոլյան այգում, Հոլզունովի (1940 թ.) հուշարձանը Կենտրոնական 62-րդ առափնյայում։ Պատերազմի օրերին ոչնչացվել է հուշարձանի ձախ ձեռքը, որը վերականգնվել է պատերազմից հետո Ռակովի տրակտորի գործարանի գեղարվեստի արտադրամասի քանդակագործի կողմից։ 1960 թվականին պատվանդանը երեսապատվել է գրանիտով։ 2015 թվականին հուշարձանի պատվանդանը հիմնովին վերանորոգվել է։

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

Բրոնզե քանդակի բարձրությունը 4,3 մետր է, պատվանդանի բարձրությունը՝ 6,48 մետր։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ֆելիքս Ձերժինսկին կանգնած է իրեն բնորոշ դիրքով՝ ձախ ձեռքով մատնացույց է անում գործարանի կենտրոնական մուտքին, իսկ աջով պահել է շինելը. այն գործարանի աշխատողների շրջանում հեգնական անվանում է ստացել. «Վերջին շինելս կվաճառեմ, բայց այնտեղ (Տրակտորային գործարանում) չեմ աշխատի»։ Մեկ այլ տարբերակ՝ Վոլգոգրադի տրակտորի գործարանի առաջնատառերի հապավումը (ВГТЗ)` «Вот Где Ты Загнёшься (Ահա թե որտեղ կփտես)»։



Դերժինսկու անվան հրապարակ, ձախից աջ՝ Ձերժինսկու հուշարձան, Տրակտորի գործարան, Т-34 տանկի հուշարձան
Դերժինսկու անվան հրապարակ, ձախից աջ՝ Ձերժինսկու հուշարձան, Տրակտորի գործարան, Т-34 տանկի հուշարձան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Объект культурного наследия № 3410015000 // Реестр объектов культурного наследия Российской Федерации
2. ↑  Газета Сталинградского тракторного завода «Даёшь трактор!» от 20 июня 1935 года

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հուշարձանի մասին տեղեկատվություն ադմինիստրացիայի կայքում

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ձերժինսկու հուշարձան (Վոլգոգրադ)** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոբոյ (այլ կիրառումներ)

**Դոբոյ** (բոս․՝ Doboj, սերբ.՝ Добој / Doboj, խորվ.՝ Doboj, dôboj), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի հյուսիսում, Սերբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է Բոսնա գետի մոտ։ Երկաթուղային խոշոր հանգույց է։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ Դոբոյը հիշատակվել է 1415 թվականին Դուբրովնիկի հանրապետության փաստաթղթերից մեկում, չնայած հնագիտական պեղումները վկայում են, որ ժամանակակից քաղաքի տարածքում գտնվող բնակավայրը գոյություն է ունեցել դեռ քարե դարում։ Մեր թվարկության 1-ին դարում ներկայիս Դոբոյի շրջակայքում գոյություն է ունեցել հռոմեական ռազմական ճամբար (կաստրում) և բնակավայր (լատ.՝ Canabea)։ 6-րդ դարում սլավոնների գալստից հետո բնակավայրը դարձել է Ուսորայի մի մասը։

Դոբոյի ամրոցն առաջին անգամ կառուցվել է 13-րդ դարի սկզբին, ապա ընդարձակվել է 1415 թվականին, 1476 թվականին ենթարկվել է թուրքերի ճնշումներին, 1490 թվականին կրկին ընդլայնվել է։ Ամրոցը երկար ժամանակ խոչընդոտ է հանդիսացել հյուսիսից եկող նվաճողների համար. սկզբում հունգարացիների, իսկ հետո Հաբսբուրգների կայսրության։ Դոբոյի շրջակայքում շատ մարտեր են տեղի ունեցել, մինչև որ քաղաքը Բոսնիայի և Հերցեգովինայի հետ միասին 1878 թվականին դարձել է Ավստրո-Հունգարիայի մաս։

Առաջինն համաշխարհային աշխարհամարտի ժամանակ Դոբոյում է տեղակայվել սերբերի համար ավստրիական ամենախոշոր ճամբարը, որտեղ եղել է շուրջ 46 հազար մարդ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Դոբոյը պարտիզանական շարժման կարևոր կենտրոն էր։ Ազատագրվել է 1945 թվականի ապրիլի 17-ին։

Բոսնիական պատերազմի ժամանակ քաղաքը, որը վերահսկում էին սերբերը, գնդակոծել են բոսնիական և խորվաթական զորքերը։ Դեյտոնական համաձայնագրի համաձայն՝ Դոբոյը ներառվել է Սերբական Հանրապետության կազմում։

Բնակչություն
------------

### Համայնք

1971-1991 թվականներին Դոբոյի ընդհանուր բնակչությունը՝

| Մարդահամարի տարի | Ընդամենը | Սերբեր | Բոսնիացիներ | Խորվաթներ | Հարավսլավացիներ | Այլ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1991 | 102 549 | 39 820 (38,83%) | 41 164 (40,14%) | 13 264 (12,93%) | 5 765 (5,62%) | 2 536 (2,47%) |
| 1981 | 99 548 | 39 224 (39,40%) | 35 742 (35,90%) | 14 522 (14,58%) | 8 064 (8,10%) | 1 996 (2,00%) |
| 1971 | 88 985 | 39 884 (44,82%) | 32 418 (36,43%) | 14 754 (16,58%) | 1 124 (1,26%) | 805 (0,90%) |

### Քաղաք

1991 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ քաղաքում բնակվել է 27 498 մարդ, որոնցից 11,154-ը (40,56%) եղել են բոսնիացիներ, 8,011-ը (29,13%) սերբ էին, 4,365 (15,87%) անվանել են իրենց հարավսլավիացիներ, իսկ 2 714 (9.87%)՝ խորվաթներ։

Այսօր քաղաքի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը սերբ է։

Քաղաքի բնակչությունը 2013 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 26 987 մարդ, համայնքինը `77 223 մարդ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2013 population census in Bosnia and Herzegovina
2. ↑  Mangold Max (2005)։ *Das Aussprachewörterbuch* (German) (6th ed.)։ Mannheim: Dudenverlag։ էջ 279։ ISBN 9783411040667
3. ↑  Bosnia and Herzegovina Railways Public Corporation: Contact
4. ↑  Paravac Dušan (1970)։ *Logor smrti [(Hronika o austrougarskom logoru interniraca u Doboju 1915-1917. godine).* (Undetermined)։ Doboj: "Glas komuna"
**Ռեժիսորական արվեստ** (բեմադրական արվեստ, ռեժիսուրա), գեղարվեստորեն ներդաշնակ, ամբողջական ներկայացում ստեղծելու արվեստը՝ բեմական արտահայտչության բոլոր միջոցները մի ընդհանուր մտահղացման ենթարկելու շնորհիվ։ Բեմադրական ընդհանուր մտահղացումը որոշում է երկի գաղափարական մեկնությունը, գործող անձանց բեմական վարքագիծն ու բնութագիրը, դերակատարների, նկարչական ու երաժշտական ձևավորման ոճական ու ժանրային բնույթը, ներկայացման ժամանակային (տեմբ և ռիթմ), տարածական (բեմավիճակ, բեմական միջավայր) լուծման, թատերական պայմանականությունների օգտագործման սկզբունքները, ամբողջ ներկայացման գեղարվեստական կերպարը։

Ռեժիսորական արվեստը, որպես պիեսին բեմական մեկնություն տվող, ներկայացման գեղարվեստական կերպար ստեղծող ինքնուրույն մասնագիտություն եվրոպական ու ռուսական թատրոններում ձևավորվել ու հաստատվել է 19-րդ դարի վերջին քառորդում։ Հայտնի ռեժիսորներ են Լյուդվիգ Կրոնեկը Մեյնինգեն քաղաքի թատրոնից (Գերմանիա), Անդրե Անտուան Ազատ թատրոնից (Փարիզ), Ալեքսանդր Լենսկին Մոսկվայի Փոքր թատրոնից, Կոնստանտին Ստանիսլավսկին և Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկոն Մոսկվայի Գեղարվեստական թատրոնից։

Ռեժիսորական արվեստը հայկական թատրոնում ձևավորվել է 20-րդ դարի սկզբներին․ առաջին բեմադրիչներն են եղել Արմեն Արմենյանը, Ստեփան Քափանակյանը և Օվի Սևումյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լևոն Հախվերդյան, Թատերագիտական բառարան (Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտ) (խմբ. Ռ․ Զարյան), Երևան, «Հայաստան» (ИБ 4742), 1986, էջ 24 — 208 էջ. — 5000 հատ։
Կոսովոյի Հանրապետության կառավարության նստավայրը Պրիշտինայի կենտրոնում
**Կոսովոյի Հանրապետության կառավարություն** (ալբ․՝ Qeveria e Republikës së Kosovës; սերբ.՝ Влада Републике Косова) իրականացնում է գործադիր իշխանությունը մասնակիորեն ճանաչված Կոսովոյի Հանրապետությունում։ Կառավարությունը կազմված է նախարարներից և կառավորվում է վարչապետի կողմից։ Կառավարության նստավայրը գտնվում է Պրիշտինայում։

Ընտրությունների ընթացակարգ
--------------------------

Կոսովոյի Հանրապետության Սահմանադրության 4-րդ գլխի 95-րդ հոդվածը կանոնակարգում է կառավարության ընտրությունը։

Խորհրդարանական ընտրություններից հետո նախագահը խորհրդարանին առաջարկում է վարչապետի թեկնածության պաշտոնը։ Ընդ որում, նա խորհրդակցում է ընտրություններում հաղթած կուսակցության կամ կոալիցիայի հետ։ Այս հանդիպումից սկսած տասնհինգ օրերի ընթացքում։ թեկնածուն պետք է խորհրդարանին ներկայացնի ապագա կառավարության կազմը։ Կառավարությունը համարվում է ընտրված, եթե ստանում է պատգամավորների մեծամասնության ձայները։

Եթե կառավարության ներկայացրած կազմը չի ստացել անհրաժեշտ խորհրդարանի պարզ մեծամասնության ձայները, ընթացակարգը կրկնվում է, և նախագահը կրկին առաջարկում է ուժեղագույն կուսակցության կամ կոալիցիայի համաձայնությամբ խորհրդարանի թեկնածությունը։

Հաջող ընտրություններից հետո, կառավարության անդամները պետք է երդում տան խորհրդարանում։

Վարչապետ
--------

Հիմնական հոդված՝ Կոսովոյի Հանրապետության վարչապետ
Ռամուշ Խարադինայ՝ 2017 թվականից Կոսովոյի վարչապետ:
Վարչապետը համարվում է կառավարության նախագահ։ 2017 թվականից վարչապետ է նշանակվել Ռամուշ Խարադինայը։

Սահմանադրության համաձայն, վարչապետի պարտականությունների մեջ են մտնում՝

* ներկայացնել և գլխավորել կառավարությունը
* ապահովել, որ բոլոր նախարարները գործեն ըստ պետական քաղաքականության
* ապահովել կառավարությամբ սահմանված քաղաքականության իրականացումը
* կառավարության անդամների փոփոխությունը
* Կոսովոյի Անվտանգության խորհրդի նախագահությունը
* Կոսովոյի ոստիկանապետի նշանակումը
* հետախուզության հարցերով խորհրդատվություն Կոսովոյի Հանրապետության նախագահի հետ
* համագործակցություն Հանրապետության նախագահի հետ, նախագահի տեղակալի և Կոսովոյի հետախուզական վարչության գլխավոր տեսուչի համատեղ նշանակումը
* խորհրդատվություն Հանրապետության նախագահի հետ երկրի արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ
* այլ առաջադրանքների կատարոումը, որոնք սահմանված են Սահմանադրությամբ և Օրենքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Статья 4 Конституции
2. ↑  Статья 13 Конституции
3. ↑  Статьи 1, 2 и 3 главы 4 Конституции
4. ↑  Статья 5 главы 4 Конституции
5. ↑  Статьи 6 главы 4 Конституции

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոսովոյի վարչապետ պաշտոնական կայքը՝ ալբաներեն, սերբերեն և անգլերեն
**Ակտիվ ընտրական իրավունք**, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ձևավորման ընտրություններին և հանրաքվեներին քաղաքացիների մասնակցելու իրավունքը։

Պետությունների գերակշիռ մասում ակտիվ ընտրական իրավունքից օգտվում են բոլոր չափահաս քաղաքացիներն անկախ սեռից, զբաղմունքից, գույքային դրությունից, կրթությունից և այլն։ Հայաստանում ակտիվ ընտրական իրավունք վերապահված է 18 տարեկան դարձած բոլոր քաղաքացիներին։ Ակտիվ ընտանեկան իրավունքը, ինչպես և պասիվ ընտրական իրավունքից չեն կարող օգտվել միայն դատարանի վճռով անգործունակ ճանաչված, ինչպես նաև օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով ազատազրկման դատապարտված և պատիժը կրող քաղաքացիները (ՀՀ Սահմանադրություն)։

Աղբյուրներ
----------

Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Թանգարանների աշխատողների և բարեկամների ասոցիացիա**, հասարակական կազմակերպություն, որը համախմբում է թանգարանների, պատկերասրահների ընկերներին, աջակիցներին ու կամավորներին։

Պատմություն
-----------

«Թանգարանների աշխատողների և բարեկաﬓերի ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպությունը հիմնվել է 2003 թվականին։ 
Հանրապետության 50-ից ավելի թանգարանների աշխատակիցներ անդամակցում են կազմակերպությանը։ Թանգարանների աշխատողների և բարեկամների ասոցիացիան նպատակ ունի բնագավառի բոլոր շահագրգիռ մասնագետների համագործակցությամբ՝ նպաստել Հայաստանում թանգարանային աշխատողների համախմբմանը, ոլորտի զարգացմանը, շուկայական տնտեսական պայմաններին համապատասխան՝ մասնագիտական կադրերի պատրաստմանը, հասարակության լայն շերտերի հետ տարվող աշխատանքների արդիականացմանը։ 
Թանգարանների աշխատողների և բարեկամների ասոցիացիան հիմնադրման օրվանից իրականացրել է սոցիալ-մշակութային նախագծեր, մասնագիտական վերապատրաստմանն ուղղված դասընթացներ, խորհրդատվություն, վարժանքներ։

Թանգարանների աշխատողների և բարեկամների ասոցիացիան ԻԿՕՄ–ի հայկական թանգարանների ազգային կոﬕտեի հետ համատեղ հրատարուկում են «Թանգարան» աﬔնամյա գիտական-մեթոդական հանդեսը, որի նպատակն է խթանել Հայաստանում թանգարանագիտական, գիտամեթոդական ուսումնասիրությունների և թանգարանների մասին տեղեկատվության տարածմանը։

Տես նաև
-------

* Բրիտանիայի թանգարանների բարեկամների ասոցիացիա

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարան-ինստիտուտների և համալսարանական թանգարանների PR ոլորտի մասնագետների վերապատրաստում
* Թանգարանների շուրջ 60 աշխատակիցներ իրենց ստեղծագործությունները կներկայացնեն համատեղ ցուցահանդեսում
* ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ Հովիկ Աբրահամյանն այցելեց «Գաֆէսճեան» թանգարան
* Գիտատեսական և մեթոդական „Թանգարան" հանդեսի շնորհանդես "Էրեբունի" պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանում
**«Բերում»** (նորվ.՝ Bærum Sportsklubb), նորվեգական ֆուտբոլային ակումբ, որը տեղակայված է Օսլոյի մոտ գտնվող Սանվիկա քաղաքում։ Ներկայումս ակումբը հանդես է գալիս Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջին դիվիզիոնում, որը մրցակցային աստիճանակարգով Նորվեգիայի երկրորդ ֆուտբոլային մրցաշարն է։

Ֆուտբոլային ակումբը հիմնադրվել է 1910 թվականի մարտի 26-ին։ Սկզբնական շրջանում այն կոչվում էր *Գրանե ՖԱ* (նորվ.՝ Grane FK), բայց շուտով փոխեց անվանումը *Գրանե ՍԿ*-ի (նորվ.՝ Grane SK), քանի որ ակումբի կազմում ընդգրկվեցին նաև այլ սպորտային խմբեր։ 1946 թվականին *Սանդվիկա ԱԻԼ* (նորվ.՝ Sandvika AIL) ակումբի հետ ձուլվելուց հետո սկսեց կոչվել *ԻԼ Մոդե* (նորվ.՝ IL Mode):Ներկայիս անվանումը ակումբը ստացել է 1969 թվականին։

«Բերում» ֆուտբոլային ակումբը իր տնային խաղերը անցկացնում է Սանվիկա քաղաքում գտնվող Սանվիկա մարզադաշտում, որի տարողունակությունը շուրջ 1500 հանդիսական է։ 30 տարի ակումբը ընդունում էր հյուրերին Բերումի Նեդերուդ մարզադաշտում։

Աղբյուրներ
----------

* Aalbu skal kommentere for MAX.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ակումբի պաշտոնական կայքը:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 2075149198287374940005 · WorldCat VIAF: 2075149198287374940005 |

 |
**Հելգա Փեդերսոն** (նորվ.՝ Helga Pedersen, հունվարի 13, 1973(1973-01-13), Սյոր-Վարանգեր, Ֆինմարք, Նորվեգիա), նորվեգացի սաամների քաղաքական գործիչ, նախկինում Ստորտինգի անդամ և Նորվեգիայի ձկնորսության և ափային ադմինիստրացիայի նախարար (2005—2009), Նորվեգիայի բանվորական ընկերության պառլամենտական ֆրակցիայի ներկայացուցիչ (2009—2013), Ֆինմարք ֆյուլքեի քաղաքապետ (2003—2005):

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1973 թվականի հունվարի 13-ին Նորվեգիայի արևելյան շրջաններից մեկում` Սյոր-Վարանգերում, ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվել է Վեստերտանա (Vestertana), Տանայի շրջան։ Հայրը` Տերյե Պեդերսոնը (ծնվ. 1941) զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ, ձկնորսությամբ, շրջանի քաղաքական գործիչներից էր, մայրը` Յորդիս Լանգհոլմը (Hjørdis Langholm) (ծնվ. 1942, Jæren) աշխատել է որպես բուժքույր։ Իր երեք եղբայրների հետ Հելգան մեծացել է սաամական մշակույթի միջավայրում։

Հելգա Պեդերսոնը Նորվեգիայի ձկնորսության և ափային ադմինիստրացիայի նախարար աշխատելու ժամանակ (2005)
Տարրական դպրոցն ավարտել է Վեստերտանտում և երկրորդ աստիճանը` Վադսյոյում։ Մեկ տարի սովորել է Ֆրանսիայի Բայոյի վարժարանում։ 1996 թվականին ավարտել է Բերգենի համալսարանի ռուսերենի բաժինը` ստանալով բակալավրի դիպլոմ, իսկ 1998 թվականին Տրյոմսի համալսարանում ստացել է դիպլոմ` պատմության բաժինն ավարտելու համար։

1992-1993 թվականներին Տանա կոմունայի *Boftsa Oppvekstsenter* գյուղական դպրոցում աշխատել է որպես ուսուցիչ և ուսուցչի օգնական։

1998-2000 թվականներին Ֆինմարքի շինարարական ադմինիստրացիայում աշխատել է որպես խորհրդատու։

Պեդերսոնն ու իր երկու աղջիկները պաշտոնապես պատկանում են Նորվեգիայի սաամների փոքրամասնությանը և Նորվեգիայի սաամական պառլամենտի ընտրություններում, նաև գյուղատնտեսության մեջ հարկային ոլորտում ունեն մի շարք առավելություններ։ Պեդերսոնն ազատ խոսում է սաամերեն և պաշտոնական ընդունելությունների և տոնակատարությունների ժամանակ հագնում է սաամական ավանդական հագուստ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Opedal, Hallgeir. Hjem til Helga. Dagbladet.no. (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pedersen, Helga (1973-) (նորվ.)
**Ակտիվ վերահսկում**, հաստոցի վրա կամ հաստոցից դուրս անմիջական մշակման պրոցեսում դետալների վերահսկում, որն ինֆորմացիա է տալիս մշակման ռեժիմի փոփոխության կամ հաստոցի հարմարաբերման (գործիքի և դետալի միջև դիրքի փոփոխում) անհրաժեշտության մասին։ Կիրառվում է գլխավորապես հղկիչ և հոնինգման հաստոցներով վերջնամշակում կատարելիս։ Առանձնացվում է հարմարաբերման ակտիվ վերահսկում, որի դեպքում չափից ինֆորմացիան (հիմնված է հաստոցից դուրս դետալների խմբի կամ վերջնամշակված դետալի չափման արդյունքի վրա) կիրառվում է հաստոցն ավտոմատ հարմարաբերելու կամ կանգնեցնելու համար։ Հարմարաբերման ակտիվ վերահսկման սարքերը երբեմն կատարում են վերահսկման ավտոմատների (տես Վերահսկում ավտոմատ) ֆունկցիաներ։ Ակտիվ վերահսկում կարող է իրականացվել անուղղակի (վերահսկվում է հաստոցի տարրերի, օրինակ, հղկասկավառակի, սուպորտի դիրքը) և ուղղակի (վերահսկվում է անմիջապես դետալը) չափումների մեթոդներով։ Ակտիվ վերահսկում կարող է լինել ձեռքի(սարքի ցուցմունքները դիտելով հաստոցը կառավարում է բանվորը) կամ ավտոմատ (հաստոցի կառավարումն իրականացվում է հաստոցի վրա կամ հաստոցից դուրս տեղակայված սարքի տված հրամանների օգնությամբ)։ Ակտիվ վերահսկման սարքերը լինում են հրամանային (կարող են ունենալ հաշվարկային կամ ազդանշանային սարքեր), ցուցիչ, ազդանշանային և ազդանշան-ցուցիչ։ Ըստ հաստոցի վրա չափիչ տարրերի տեղադրման եղանակի, ակտիվ վերահսկման սարքերը լինում են կախովի (դետալի վրա տեղադրում և դետալի վրայից հանում է օպերատորը) և սեղանի (դետալը տեղադրվում և հանվում է ավտոմատ չափոցներով)։ Ըստ գործողության սկզբունքի, ակտիվ վերահսկման սարքերը կարող են լինել մեխանիկական, պնեմատիկ, ինդուկտիվ, ունակային։ Սարքերը լարվում են ըստ նմուշադետալի։ Հատուկ խումբ են կազմում լծորդված հղկման սարքերը, որոնց օգնությամբ կարելի է լիսեռը չափել մշակման պրոցեսում և անջատել հաստոցը, երբ լիսեռն ընդունում է ’այնպիսի չափեր, որոնք ապահովում են նախապես մշակված անցքով պահանջվող բացակ կամ ձգվածք։ Ակտիվ վերահսկումն իրականացվում է գլխավորապես զանգվածային և խոշոր սերիական արտադրության մեջ։ Երբեմն նպատակահարմար է այն կիրառել դետալների փոքր խումբ (մինչև 10 հատ) մշակելու դեպքում։ Ակտիվ վերահսկման կիրառում հնարավորություն է տալիս բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը, բարելավել մշակման որակը, միաժամանակ սպասարկել մի քանի հաստոց, ստանալ դետալների բարձր ճշգրտություն, այդ աշխատանքներում ներգրավել համեմատաբար ոչ բարձր որակավորում ունեցող օպերատորների։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 393)։*  |
**Լուիզա Պետրոսի Սեդրակյան**, հայ քանոնահար։

Կենսագրություն
--------------

Լուիզա Սեդրակյանը ծնվել է 1938 թվականի հունիսի 16-ին Երևանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան ուսումնարանի քանոնի բաժինը (դասատուներ՝ Խ. Ավետիսյան, Ա. Աթաբեկյան), 1979 թվականին՝ ՀՊՄԻ մշակույթի ֆակուլտետի գեղագիտության բաժինը։

1960-1962 թվականներին եղել է Հայկական ժողովրդական երգի-պարի անսամբլի քանոնահարուհի։ Խ. Ավետիսյանի հիմնադրած քանոնահարների անսամբլի կազմում 1957 թվականին մասնակցել է Հանրապետական 1-ին փառատոնին, որտեղ արժանացել է ոսկե մեդալի։

1963-1975 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ա. Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցում (քանոնի բաժնի հիմնադիր, քանոնահարների անսամբլի ղեկավար), 1968-2008 թվականներին՝ Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումնարանում։

1968 թվականին Ալմա Աթայում հիմնադրել է քանոնահարների անսամբլ (Համամիութենական փառատոնի գլխավոր մրցանակ)։

Մրցանակներ
----------

* 1966 – ՀԽՍՀ ժողովրդական գործիքների հանրապետական մրցույթի առաջին մրցանակ,
* 1957 – Երիտասարդության և ուսանողության համաշխային 6-րդ փառատոնի դափնեկիր և ոսկե մեդալ (Մոսկվա),
* 1968 – Համամիութենական փառատոնի գլխավոր մրցանակ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |