**Տեֆե ազգային անտառ** (պորտ.՝ Floresta Nacional de Tefé), ազգային անտառ Ամազոնաս նահանգում, Բրազիլիա։ Այն պաշտպանում է Ամազոն խոնավ անտառի համեմատաբար լավ պահպանված տարածքը, որը գտնվում է Տեֆե քաղաքից դեպի հարավ՝ Սոլիմոյնս գետի վրա։ Բնակիչները, որոնք ապրում էին գետերի երկայնքով տեղակայված առանձին փոքր համայնքներում, զբաղվում են կայուն գյուղատնտեսությամբ, ձկնորսությամբ և անտառային արտադրանքի արդյունահանմամբ։

Տեղագրություն
-------------

Տեֆե ազգային անտառը բաժանված է Տեֆե (46.27%), Ժուրուա (11.89%), Կարաուարի (4.96%) և Ալվարայնս (36.88%) մունիցիպալիտետների միջև՝ Ամազոնաս նահանգում։ Ընդգրկում է 865126.62 հա տարածք։

Անտառը արևելքից սահմանակից է Տեֆե գետին, հյուսիսից՝ Բաուանային, որը Տեֆեի վտակն է, արևմուտքից՝ Անդիրային, որը Ժուրուայի վտակն է, և հարավից՝ Կուրումիտա դե Բայշուին, որը ևս Տեֆե գետի վտակն է։ Կուրումիտա դե Բայշուն հոսում է արգելոցի տարածքով՝ հարավարևմուտքից դեպի հյուսիս-արևելք ուղղությամբ։ Բայշու Ժուրուա արդյունահանող արգելոցը կցվել է անտառի ծայրամասային՝ հյուսիսարևմտյան հատվածին։

Պատմություն
-----------

Տեֆե ազգային անտառը ստեղծվել է 1989 թվականի ապրիլի 10-ի 97.629 դաշնային հրամանագրով՝ 1020000 հա գնահատված տարածքով։ Այն դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության VI կատեգորիային (բնական ռեսուրսի կայուն օգտագործմամբ պահպանվող տարածք)։ Նպատակն է՝ աջակցել անտառային ռեսուրսների կայուն բազմակի օգտագործմանը և գիտական հետազոտությունների իրականացմանը՝ շեշտը դնելով հայրենի անտառների կայուն շահագործման մեթոդների վրա։ Անտառը կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։

Այն դարձել է Կենտրոնական Ամազոնյան էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին։ Խորհրդատվական խորհուրդը ստեղծվել է 2011 թվականի փետրվարի 24-ին։ Նպաստընկալ ընտանիքների պրոֆիլը հաստատվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, իսկ կառավարման պլանը՝ 2016 թվականի փետրվարի 23-ին։

Բնակչություն
------------

2003 թվականի դրությամբ անտառահատման ցածր մակարդակ է գրանցվել, հիմնականում ՝ քաղաքային կենտրոններից անտառի մեկուսացման պատճառով։ Ըստ 2006 թվականի տվյալների՝ անտառում կար 359 ընտանիք, որոնք ընդհանուր առմամբ ապրում էին երեք գլխավոր գետերի երկայնքով տեղակայված 30 համայնքներում, և նրանց ընդհանուր թիվը կազմում էր 2154 մարդ։ Տեֆեի երկայնքով տեղակայված 11 համայնքներում կար 124 ընտանիք, Բաուանայի երկայնքով ձգվող 8 համայնքներում 74 ընտանիք, իսկ Կուրումիտա դե Բայշուի 11 համայնքներում ապրում էր 171 ընտանիք։ Բնակիչները մեծ մասամբ զբաղվում են հողագործությամբ, հատկապես՝ մանիհոտի փոքր դաշտերի մշակությամբ, որից էլ ալյուր են պատրաստում։ Ավելցուկը վաճառվում է Տեֆե քաղաքում՝ անմիջապես կամ միջնորդների միջոցով։ Այլ զբաղմունքներից են՝ արհեստավարժ ձկնորսությունը և ընկույզի, ասայի, կոպախեժի ու փայտի արդյունահանումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արգելոցների համաշխարհային տվյալների շտեմարան — 1981.
2. 1 2  FLONA de Tefé – ISA
3. 1 2  "Flona de Tefé – ICMBio". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ հուլիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3 4 5  FLONA de Tefé – ISA
5. ↑  Unidade de Conservação ... MMA
6. ↑  CEC Central da Amazônia – ISA
7. ↑  "Mateus Gleiser Oliveira 2016" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2019 թ․ հուլիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* (portuguese) *CEC Central da Amazônia*, ISA: Instituto Socioambiental, վերցված է 2016-10-17
* (portuguese) *Flona de Tefé*, ICMBio: Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2016-10-20-ին, վերցված է 2016-10-19
* (portuguese) *FLONA de Tefé*, ISA: Instituto Socioambiental, վերցված է 2016-10-19
* Mateus Gleiser Oliveira (2016), *Mapeamento participativo com comunidades ribeirinhas: Flona de Tefé - Amazonas*, UFRGS, արխիվացված  օրիգինալից 2016-10-20-ին, վերցված է 2016-10-19
* (portuguese) *Unidade de Conservação: Floresta Nacional de Tefé*, MMA: Ministério do Meio Ambiente, վերցված է 2016-10-19