**«Թագավորը և ես»** (անգլ.՝ The King and I), 1999 թվականի լիամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է Մարգարեթ Լենդոնի «Աննան և Սիամի թագավորը» ֆիլմի և «Թագավորը և ես» մյուզիքլի հիման վրա։ Մուլտֆիլմում երեխաների համար հարմարեցվել է բրիտանուհի Աննա Լեոնուենսի պատմությունը, որը 1862-1869 թվականներին գտնվել է սիամյան Մոնգկուտ արքայի արքունիքում՝ որպես նրա բազմաթիվ երեխաների ուսուցչուհի։

Սյուժե
------

Աննա Լեոնուենսը իր Լյուիս անունով որդու հետ գտնվում է Սիամ տանող առագաստանավում, որ դառնա արքայի երեխաների ուսուցչուհին։ Թագավորի առաջին նախարար Կրալահոմը հանդիպում է նրան և ուղեկցում պալատ։ Կրալահոմը դավեր է նյութում, որ ինքը դառնա թագավոր։ Պալատում ընդունելության ժամանակ Բիրմայից նվեր են բերում գեղեցկուհի Տապտիմին։ Թագավորը Աննային ցույց է տալիս իր լաբորատորիան և տպարանը, այնուհետև գալիս են երեխաները, և Աննան հուզվում է։ Առաջին դասին Աննան երեխաներին ցույց է տալիս աշխարհի ժամանակակից քարտեզը, ապա նրանց պալատից դուրս է տանում զբոսնելու։ Դա բարկացնում է արքային, նա գնում է տաճար, որ աղոթի Բուդդային և հանգստություն ստանա, նրան պաշտպանում է ձեռնասուն Ռամա ընձառյուծը։ Ավագ արքայազնին դուր է գալիս նոր գեղեցկուհին և նրան նվիրում է սպիտակ փղի պատկերով արքայական հմայիլը։ Բրիտանայի դեսպանորդ սըր Էդվարդ Ռամսեյի գալստյանն սպասելով՝ Աննա առաջարկում է եվրոպական ոճով ցուցադրական խնջույք կազմակերպել, որ երևա Սիամի արքունիքի առաջադեմությունը։ Բոլորը նախապատրաստվում են, սակայն խնջույքի թեժ պահին Կրալահոմը կարգադրում է առաջ բերել Տապտիմին, և թագավորը ցասումով նրա պարանոցից պոկում է արքայական հմայիլը։ Արքայազնը և Տապտիմը Լյուիսի օգնությամբ սպիտակ ընտանի փղին նստած փախչում են ջունգլի և ընկնում թակարդը, որը սարքել էր Կրալահոմը։ Թագավորն իր լաբորատորիայում պատրաստած մոտորային օդապարիկով ուղևորվում է փրկելու որդուն։ Տեսնելով, որ որդին և աղջիկն ընկել են վարար գետը, նա իջնում է և փրկում նրանց։ Կրալահոմը, իր հավակնոտ ծրագրերի ձախողման պատճառով բարկանալով, հրավառության հրթիռներով կրակում է թագավորի օդապարիկին։ Օդապարիկն սկսում է այրվել, և բոլորն ստիպված են լինում ցատկել ջուրը։ Արքան հանձնարարում է Կրալահոմին մարքել փղագոմը։ Կազդուրվելուց հետո արքան Աննային է նվիրում նրան խոստացած տունը և հրավիրում է վալսի։

Դերերի հնչյունավորում
---------------------

Ֆիլմի հնչյունավորել են հետևյալ դերասանները.

| Դերակատար | Դեր |
| --- | --- |
| Միրանդա Ռիչարդսոն | *Աննա Լեոնուենս*  *Աննա Լեոնուենս*  |
| Քրիստինա Նոլլ | *Աննա Լեոնուենս*  *Աննա Լեոնուենս* (երգեցողություն) |
| Մարտին Վիդնովիկ | *Սիամի թագավոր*  *Սիամի թագավոր*  |
| Իեն Ռիչարդսոն | *Կրալահոմ*  *Կրալահոմ*  |
| Դարել Հեմոնդ | *Master Little*  *Master Little*  |
| Ալեն Դ. Հոնգ | *Չուլալոնգկորն արքայազն*  *Չուլալոնգկորն արքայազն*  |
| Դևիդ Բյորնեմ | *Չուլալոնգկորն արքայազն*  *Չուլալոնգկորն արքայազն* (երգեցողություն) |
| Արմի Արաբե | *Տապտիմ*  *Տապտիմ*  |
| Թրեյսի Վեններ | *Տապտիմ*  *Տապտիմ* (երգեցողություն) |
| Ադամ Վայլի | *Լյուիս Լեոնուենս*  *Լյուիս Լեոնուենս*  |
| Շոն Սմիթ | *սըր Էդվարդ Ռամսեյ*  *սըր Էդվարդ Ռամսեյ*  |

Քննադատություն
--------------

Տպագրված կարծիքների մեծամասնությունը եղել են բացասական։ Ինչպես նշել է Ջերի Բեկը իր «Անիմացիոն կինոյի ուղեցույցում», «առաջնաղբյուրի հիասքանչ նյութը փչացրել են վատ նկարահանված անիմացիոն ռիմեյքով»։

«Washington Post»-ից Սթիվեն Հանթերը ֆիլմն անվանել է «սոսկալի, աբսուրդային, բոլորովին անպետք գործ», պիտանի միայն նրա համար, որ «ձանձրույթ առաջացնի երեխաների ու մեծահասակների մոտ»։ Քննադատի կարծիքով՝ միակ բանը, որ մուլտֆիլմում հիշեցնում է բնօրինակը, մյուզիքլից մի քանի երգերն են, բայց «դրանք էլ դրված են բացարձակ անհարմար դրվագներում»։ Հանթերի կարծիքով օրիգինալ սյուժեի փոխարեն հանդիսատեսն ստանում է ինչ-որ «վուլգար և տխմար» բան։ Քննադատության հեղինակը կշտամբում է ֆիլմի ստեղծողներին գրեթե անթաքույց ռասիզմով։ Հանթերի խոսքերով՝ մուլտֆիլմը «ապացուցում է բրիտանացիների ի ծնե գերազանցությունը անհուսալի ասիացիների հանդեպ»։ Տեխնիկական առումով ֆիլմն արժանացել է «պարզապես վատ անիմացիա» քննադատությանը։ Հերոսների դեմքերը կոպիտ և ոչ արտահայտիչ են, հերոսները պատկերված են «էժանագին» մարմնավորումներով։ Այնուամենայնիվ, պատկերի ամենաթույլ կողմը Հանթերը համարել է գունային լուծումները։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Ենթագրերում գրված է. «In memory of Cecilia M. Wheeler, Marie A. Miller. Special thanks to James R. Miller» («Սեսիլա Ուիլերի և Մարիա Միլլերի հիշատակին։ Հատուկ շնորհակալությյուն Ջեյմս Միլլերին»)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Beck, Jerry.* The Animated Movie Guide. — First edition. — Chicago: Chicago Review Press, 2005. — С. 135—136. — ISBN 1-55652-591-5(անգլ.)
2. ↑  Hunter, Stephen. (19.03.1999). «'King and I': Royally Insulting». The Washington Post. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Թագավորը և ես»(անգլ.) Big Cartoon DataBase կայքում
* «Թագավորը և ես»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
* «Թագավորը և ես»(անգլ.) ֆիլմը Metacritic կայքում:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |

 |