recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Գալիան Գալիական պատերազմենրի ժամանակաշրջանում: Համաձայն Հռոմեական կայսրության վարչական բաժանման Գալիան բաժանվում է հինգ մասի. Գալիա Բելգիկա, Գալիա Կելտիկա (հետագայում նաև անվանվել է Գալիա Լուգդոնենսիս), Գալիա Կիսալպինա, Գալիա Նարբոնենսիս և Գալիա Ակվիտանիա:
**Գալիա** (Լատիներեն` *Gallia*), եղել է տարածաշրջան Արևմտյան Եվրոպայում Երկաթե դարում, որը բնակեցված է եղել կելտական ցեղերով։ Ներկայումս տարածաշրջանը մտնում է Ֆրանսիայի, Լյուքսեմբուրգի, Բելգիայի, Շվեյցարիայի և Հյուսիսային Իտալիայի մեծ մասի մեջ, ինչպես նաև Նիդերլանդների և Գերմանիայի որոշ հատվածներ Հռենոսի արևմտյան ավազանին։ Գալիայի տարածքը կազմում էր 494,169 կմ²։ Համաձայն Հուլիոս Կեսարի Գալիան բաժանված էր երեք մասի` Գալիա Կելտիկա, Բելգիկա և Ակվիտանիա։
Հնէաբանները կարծում են, որ գալերը Լատինական մշակույթի կրողներն էին, ինչը սփռված էր ամբողջ Գալիայում մ. թ. ա. 5-րդից 1-ին դարերում
Մ. թ. ա. 2-րդ և 1-ին դարերում Գալիան ընկնում է Հռոմեական իշխանության տակ, Գալիա Կիսալպինան գրավում են մ. թ. ա. 203 թվականին, Գալիա Նաբոնենսիսը ՝ մ. թ. ա. 123 թվականին։ Գալիայի մնացած հատվածը գրավում է Հուլիոս Կեսարը մ. թ. ա. 58-ից 51 թվականներին Գալիական պատերազմների ընթացքում։

Հռոմեացիները իշխեցին Գալիայում 5 դար, և վերջապես 486 թվականին այն գրավում են ֆրանկները։
Կելտերի ժամանակ Գալիան ուներ իր սեփական լեզուն և մշակույթը, որը արդյունքում խառնվեց հռոմեականի հետ։
Տարածաշրջանը շարունակվեց կոչվել *Գալիա* մինչև վաղ միջնադար, մինչև ֆրանկների կայսրության ձևավորումը։ Ներկայումս Ֆրանսիային շարունակում են *Գալիա* կոչել ժամանակակից հունարենով (Γαλλία) և ժամանակակից լատիներենով (նաև կոչում են *Ֆրանցիա* և *Ֆրանկոգալիա*).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Arrowsmith, Aaron. A Grammar of Ancient Geography*,: Compiled for the Use of King's College School*. Hansard London 1832, p50. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. `{{cite book}}`: `|website=` ignored (օգնություն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գալլիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Շվեյցարական կենսագրական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 15322908h · GND: 4019150-3 · NDL: 00562252 · NKC: ge129178 · VIAF: 242520115 · WorldCat VIAF: 242520115 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 654)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Ղազարյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ղազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կրո**

**Սուրենի Ծատրյան** (մայիսի 15, 1949(1949-05-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, հաղորդավար, կատակերգու և երգիչ։ ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2014)։

Կրթություն
----------

Ավարտել է Երևանի Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1968-1973 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում՝ Վարդան Աճեմյանի արվեստանոցում։

Դերասանական գործունեությունը
----------------------------

1967-1968 և 1975-1976 թվականներին աշխատել է Երևանի դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասան։ 1973-1974 թվականներին աշխատել է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնում՝ որպես դերասան։ 1976 թվականին եղել է Հայպետէստրադա «Ուրախ ժամ» համույթի մենակատար, «Ուրարտու» համույթի հանդիսավար։ 1977-1978 թվականներին աշխատել է «Ուրարտու» համույթում՝ որպես երգիչ։ 1979 թվականին եղել է Հայհամերգ միավորումի բեմադրող ռեժիսոր, «Միայն ծիծաղ» խմբի և «Նաիրի» համույթի գեղարվեստական ղեկավար։ Նկարահանվել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի և հայկական հեռուստատեսության մի շարք գեղարվեստական ֆիլմերում և հաղորդումներում։ 2006 թվականին ստեղծել է Աշոտ Ղազարյանի հումորի, ծիծաղի և խոսքի դպրոց-ստուդիան։

2019-2020 թվականներին նկարահանվել է է Դ. Գրիգորյանի բազմասերիանոց «Անհասցե Ծնվածները» հեռուստասերիալում։ 2019 թվականին նկարահանվել է «Վերջին Ուսուցիչը» հեռուստասերիալում։ Իսկ այժմ նկարահանվում է Դ. Գրիգորյանի բազմասերիանոց «Սարի Աղջիկ» հեռուստասերիալում։

Պարգևներ
--------

* Մովսես Խորենացու մեդալ
* ՀՀ վաստակավոր արտիստ, 2005
* ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2014)
* «Երևան քաղաքի զինանշան»
* «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ
* «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Աշոտ Ղազարյանի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում».
2. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄՆԵՐ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**«Տատիկիս դաջվածքները»** կամ **«Մեծ մորս դաջվածքները»** (անգլ.՝ Grandma’s Tattoos) Սյուզան Խարտալյանի՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության հետքերի մասին պատմող ֆիլմը։

Սյուժե
------

«Խանում տատը մյուսների նման չէր։ Մանկուց նրան իբրև վատ կին եմ հիշում։ Խուսափում էր ֆիզիկական շփումից։ Նա մի տատ էր, որը երբեք չէր գրկում կամ համբուրում։ Եվ ձեռնոց էր դնում` թաքցնելով իր ձեռքերն ու դաջվածքները։ Թաքցնելով իր գաղտնիքը». այսպես է Սյուզան Խարտալյանը նկարագրում իր տատին։

Ֆիլմն ինչ-որ չափով կենսագրական է, քանի որ ներկայացվում է Խարտալյանի մեծ մոր պատմությունը։ Օսմանյան Թուրքիայի հայատյացության ու իրականացրած եղեռնի նկարագիր այս ֆիլմում Խարտալյանը ցույց է տվել իր տատի և այլ 300.000 հայուհիների ստրկության դաջվածքները։ Ռեժիսորի տատը 1915 թվականին 12 տարեկան է եղել, երբ թուրքերը, որպես սեփականության նշան, դաջվածքներ են արել նրա մարմնին՝ գլխին, դեմքին, ձեռքերին։ Ֆիլմը պատմում է 1915 թվականի ցեղասպանության ժամանակ հազարավոր փրկված հայ կանանց ճակատագրերի մասին, որոնց բռնաբարել են և տեղացի կանանցից տարբերելու համար ձեռքներին ու դեմքերին դաջվածքներ արել։ Այս կանայք ունեն ոչ միայն դաջված ձեռքեր, այլև դաջված ճակատագրեր, նրանք ամբողջ կյանքում ստիպված են եղել այդ խարանն իրենց դեմքին կրել։ Խանում տատն էլ այդ կանանցից մեկն է եղել և երբեք չի խոսել իր դաջվածքների մասին, որովհետև դրանք նաև ամոթի դաջվածքներ են եղել, ինչը նա թաքցրել է իր ընտանիքից՝ այդ ամոթի զգացումը նրանց չփոխանցելու համար։

Ֆիլմի պաստառին օգտագործվել է հեղինակի տատիկից մնացած միակ հին լուսանկարը։

Օգտագործված է Ալան Հովհաննեսի երաժշտությունը, իսկ ընթացքում հնչող «Յարիս բոյին մեռնեմ» երգը օգտագործվել է որպես նշան իր մեծ մոր և բոլոր այդ կանանց երազած, բայց չապրած սիրո։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Պրոդյուսեր-*Փեո Հոլմքվիսթ*
* Ռեժիսոր -*Սյուզան Խարտալյան*
* Սցենարի հեղինակ-*Սյուզան Խարտալյան*
* Օպերատոր-*Փեո Հոլմքվիսթ*
* Նկարիչ-*Սյուզան Խարտալյան*, *Փեո Հոլմքվիսթ*
* Երաժշտություն-*Ալան Հովհաննես*, *Վենսան Բուտոլո*
* Հնչյունային ռեժիսոր-*Ջոնաթան Քրուզե*
* Մոնտաժ-*Թոբի Թրոթեր*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ցեղասպանության հետքերի մասին պատմող հանրահայատ ֆիլմը կցուցադրվի նաև Հայաստանում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-15-ին. Վերցված է 2015-02-12-ին.
2. ↑  Ապրել «Ոսկե ծիրանից» «Ոսկե ծիրան»

Աղբյուրներ
----------

* Ֆիլմի մասին Արխիվացված 2016-09-29 Wayback Machine
* Ֆիլմը «Ոսկե ծիրանի» Հայկական համայնապատկերում(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Հայկակական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Գերագույն խորհուրդ**, 1990 թվականի օգոստոսի 23-ից՝ **Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհուրդ**, Հայկական ԽՍՀ-ի ու անկախ Հայաստանի (սկսած 1990 թվականի օգոստոսի 23-ից) պետական իշխանության գերագույն մարմին, որը գործել է 1938 թվականի հուլիսից մինչև 1995 թվականի հուլիսը։

1-ին գումարում՝ գումարվել է 1938 թ.-ից 1946 թվականներին  

2-րդ գումարում՝ գումարվել է 1947 թ.-ից 1950 թվականներին  

3-րդ գումարում՝ գումարվել է 1951 թ.-ից 1954 թվականներին  

4-րդ գումարում՝ գումարվել է 1955 թ.-ից 1959 թվականներին  

5-րդ գումարում՝ գումարվել է 1959 թ.-ից 1962 թվականներին  

6-րդ գումարում՝ գումարվել է 1963 թ.-ից 1966 թվականներին  

7-րդ գումարում՝ գումարվել է 1967 թ.-ից 1970 թվականներին  

8-րդ գումարում՝ գումարվել է 1971 թ.-ից 1974 թվականներին  

9-րդ գումարում՝ գումարվել է 1975 թ.-ից 1979 թվականներին  

10-րդ գումարում՝ գումարվել է 1980 թ.-ից 1984 թվականներին  

11-րդ գումարում՝ գումարվել է 1985 թ.-ից 1989 թվականներին  

12-րդ գումարում՝ գումարվել է 1990 թ.-ից 1995 թվականներին

Հայկական ԽՍՀ-ի Գերագույն խորհրդի նախագահներ
-------------------------------------------

* Խաչիկ Հակոբջանյան
* Աղասի Սարգսյան
* Սիմակ Սահակյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Ռուբեն Պարսամյան
* Արծրուն Գասպարյան
* Սերգեյ Համբարձումյան
* Սամսոն Տոնոյան
* Լևոն Տեր-Պետրոսյան
* Բաբկեն Արարքցյան

ՀԽՍՀ-ի Գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահներ
-------------------------------------------------

* Մացակ Պապյան
* Շմավոն Հարությունյան
* Նագուշ Հարությունյան
* Բաբկեն Սարկիսով
* Հրանտ Ոսկանյան

Աղբյուրներ
----------

* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991. Высшие органы государственной власти Армянской ССР
**Քարավազի Հին (Խուդափերինի) կամուրջ**, այժմ Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Քաշաթաղի շրջանում՝ Դիռի լեռան ստորոտի Արաքս գետի վրա։ Այն ծովի մակերևույթից բարձր է 248 մ։ Կամուրջի կառուցման ժամանակը հստակ հայտնի չէ, բայց այն համարվում է 5-7-րդ դարերին կառուցված կամուրջ։

Պատմություն
-----------

13-րդ դարին է վերագրվում ամենավաղ հիշատակություններից մեկը՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «...Աղահեճը, որը հատում է Աղվանո գետը մինչև Քարավազի կամուրջը...» |  |

Ըստ արաբական և պարսկական աղբյուրների՝ կամուրջը կոչվել է Հուդաֆերին, Խուդափերին։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Խիստ հնաշէն և համակ սրբատաշ քարով շինուած է վերին կամուրջն, որ ունի ինն աչք, որոց ոտքերն հաստատուած են բնութենաստեղծ վէմ քարերի վերայ։ Աչքերի կամարներից կանգուն են չորսն և քանդուած հինգն...»- նշել է կամրջի առաջին հետազոտողներից մեկը 1890-ական թվականների սկզբներին  |  |

1975-1977 թվականներին խորհրդա-իրանական ծրագրի շրջանակներում ուսումնասիրվեց Արաքսի էներգետիկ հնարավորություններն ու սա առիթ հանդիսացավ, որպեսզի կամուրջն առաջին անգամ չափագրվի։ Ստացված տվյալները վկայում են, որ 11 թռիչք ունեցող կամուրջն ուներ 130 մ երկարություն, 6 մ լայնություն և ջրի մակարդակից մինչև 12 մ բարձրություն։ Հիմնադրվել է անտիկ ժամանակներում, հնարավոր է նաև աքեմենյանի տիրակալության ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Սյունիքի պատմություն*. Երևան. 1986. էջ 263. `{{cite book}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
2. ↑  Բարխուտարեանց Մ. Արցախ, Բագու, 1895։
3. ↑  Մամեձադե (1983). *Строительное искусство Азербайджана*. Բաքու. էջ 47.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ազատ Հակոբյան** (1910, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), հայ ինքնուս կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Ազատ Հակոբյանը ծնվել է 1910 թվականին Թիֆլիս քաղաքում։ Սովորել է Երևանի պետական համալսարանի տեխնիկական ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1932 թվականին։ Աշխատել է որպես կառուցող, ինժեներ։

1954 թվականին 1954 թվականից հեռակայել է Մոսկվայի Կրուպսկայայի անվան համամիութենական ժողովրդական տանը կից գործող երաժշտական ուսումնարանի դասընթացներին, որն ավարտել 1958 թվականին։ Հորինել է մի քանի տասնյակ տարբեր ժանրի երգեր՝ քնարական, կատակային, աշխատանքային, մանկական, քայլերգեր։ Գրել է «Կովածաղիկ» չորս գործողությամբ երաժշտական կատակերգությունը՝ թատերագետ Արարատ Բարսեղյանի տեքստով։ Գրել է աշխատություններ դաշնամուրի, թավչութակի, սիմֆոնիկ նվագախմբի համար։ Առավել հայտնի են Ազատ Հակոբյանի «Հանուն առատության», «Անուշ յար», «Գարնան ջրեր», «Ինչու թողիր ինձ մենակ», «Սպասում եմ քեզ», «Ծիծեռնակեր» և այլ երգեր ու պարեղանակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ստեփանյան Գառնիկ։ Կենսագրական բառարան. հայ մշակույթի գործիչներ, երեք հատորով։ հատոր Բ, Ժ-Մ։ Երևան։ Սովետական գրող։ 1981, էջ 134
**Հովհաննես Հայ,** բյուզանդական պաշտոնյա և զորավար։ Սպանվել է Վանդալական պատերազմի ժամանակ` 533 թվականին։

Հովհաննես Հայը բյուզանդական առաջապահ զորագնդի հրամանատարն էր Ադ Դեցիմումի ճակատամարտում և Կարթագենի մոտ սպանեց վանդալների թագավոր Գելիմերի եղբորը՝ Ամմատասին : Հաջորդ՝ Տրիկամարումի ճակատամարտում նրա զորագունդը կռվել է բյուզանդական բանակի կենտրոնում։ Այս անգամ նույնպես բյուզանդացիները հաղթանակ են տարել, և Բելիսարիոսը, Հովհաննեսին տալով 200 հեծելազորային, հանձնարարել է հետապնդել Գելիմերին։ Հովհաննեսը գրեթե հասել է Գելիմերին, բայց պատահաբար սպանվել է Բելիսարիոսի թիկնապահներից մեկի՝ Ուլիարիսի անակնկալ հարվածից։ Ըստ Պրոկոպիոսի, Հովհաննես Հայը չափազանց սիրված էր, և նրա մահը շատերն են սգացել

> 533 թվականի դեկտեմբերին Հյուսիսային Աֆրիկայում Տրիկամարոնի ճակատամարտից հետո, որտեղ հռոմեացիները հաղթանակ տարան վանդալների դեմ, զորավար Բելիսարիոսը Հովհաննես Հային երկու հարյուր ձիավորներով ուղարկեց Գելիմերին հետապնդելու և Կարթագենում վանդալների կուտակած գանձերի ու գերիների անվտանգ պահպանությունն ապահովելու։. .. Յովհաննես Հայը հինգ օր շարունակ հետապնդելով՝ արդեն քիչ էր մնում հասներ Գելիմորին, երբ սպանվեց իր իսկ զինվորներից մեկի պատահական հարվածից։ Բելիսարիոսը, որ կապված էր Հովհաննեսի հետ ամենասերտ բարեկամական կապերով, արցունքներ թափեց նրա մահվան գույժն առնելով և ամենամյա վարձատրություն նշանակեց ու վճարեց նրա գերեզմանի պահպանման և վերանորոգման համար։ Այդուհանդերձ՝ նա ներեց ակամա մարդասպանին, ոչ միայն այն պատճառով, որ վերջինս պատսպարվել էր սրբավայրում, այլև որովհետև մահամերձ Հովհաննեսի խոսքերը վկայում էին նրա անմեղության մասին։ Եվ Բելիսարիոսը հանդիսավոր երդումով վստահեցրեց նրա ընկերներին, որ նրան պատժի չի ենթարկի։ Այս շնորհաշատ սպայի կորուստը կասեցրեց նրա հրամանատարության տակ գտնվող հեծելազորի առաջընթացը և նպաստեց Գելիմերի փախուստին։
> 
> 

Աղբյուր՝ «Բելիսարիուսի կյանքը», Ֆիլիպ Հենրի Սթենհոուփ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Procopius, 2005, էջ 1
2. ↑  Beck, 2004, էջ 1
3. ↑  Stanhope, 2006, էջ 119-120

* Հովհաննես Հայը հանրաճանաչ կերպար է «Տոտալ պատերազմ. Աթիլլա» ֆիլմում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Procopius, of Caesarea (2005). %5beBook #16765%5d «De Bellis» [History of the Wars, Books III and IV]. *Gutenberg Project*. էջ 1. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 3-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
* Beck, Sanderson (2004). *Goths, Franks, and Justinian's Empire 476-610*. էջ 628. ISBN 0-9717823-8-5. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 3-ին. `{{cite book}}`: `|website=` ignored (օգնություն)
* Stanhope, Philip Henry (Lord Mahon, Fifth Earl of Stanhope) (2006) [1829]. *The Life of Belisarius*. Merchantville NJ: Evolution Pub. էջ 267. ISBN 978-1889758671.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
**Տաթևիկ Հարությունի Ռևազյան** (հունվարի 22, 1988, Երևան, Հայաստան), ՀՀ քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի ղեկավար (2018-2022)։

Կենսագրություն
--------------

Տաթևիկ Ռևազյանը ծնվել է 1988 թվականին Երևանում։ 1993 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Դանիա։ 2007-2010 թվականներին սովորել է Կոպենհագենի բիզնես դպրոցում, բիզնես կառավարման և կազմակերպչական հաղորդակցության մասնագետ է, իսկ 2011-2014 թվականներին ավարտել է մագիստրատուրան։ Այնուհետև 2012-2013 թվականներին սովորել է Ստոկհոլմի տնտեսագիտության դպրոցում, որտեղ ստացել է միջազգային կառավարչի որակավորում։ Ուսումնառության ընթացքում ապրել է Լոնդոնում, Սան Ֆրանցիսկոյում, Հայաստանում, Շվեդիայում, Դանիայում։

Աշխատել է Կոպենհագենի ավիացիայի ոլորտում։ 2013-2016 թվականներին եղել է «Ամսթրիմ» հասարակական կազմակերպության համահիմնադիր և գործադիր տնօրեն։ Նա 2015-2017 թվականներին աշխատել է «Մոմոնդո» ընկերությունում՝ որպես ընկերության ընդհանուր վաճառքի և համագործակցության ղեկավար, ապա 2017-2018 թվականներին «FLYR» գործակալությունում՝ որպես գլոբալ համագործակցության տնօրեն։ Երկու ընկերություններն էլ զբաղվում են ավիացիոն ոլորտի խնդիրներով։ 2018 թվականի հուլիսի 10-ից Տաթևիկ Ռևազյանը նշանակվել է Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի նախագահ։ 2022 թվականի հունիսի 13-ին հայտարարել է պաշտոնը լքելու մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Governing bodies». *www.eurocontrol.int* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
2. ↑  «Տաթևիկ Ռևազյանի կենսագրությունը». *yelaket.am* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
3. ↑  Քաղավիացիայի կոմիտեն կղեկավարի Տաթեւիկ Ռեւազյանը
4. ↑  «Տաթևիկ Ռևազյանը հրաժեշտ է տալիս Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի ղեկավարի պաշտոնին». Արխիվացված է օրիգինալից 2022-06-13-ին. Վերցված է 2022-06-13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պաշտոնը զրո է, եթե թիմ չկա». Տաթևիկ Ռևազյան Արխիվացված 2019-08-04 Wayback Machine
**Իգոր Բորիսի Մկրտումյան** (մարտի 28, 1939(1939-03-28)), հայ ինժեներ, «Ինտերնետ հասարակության Հայաստան հատված» հասարակական կազմակերպւթյան հիմնադիր, նախագահ, Հայաստանի ցանցային տեղեկատվական կենտրոնի բաժնի պետ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Իգոր Մկրտումյանը ծնվել է 1939 թվականի մարտի 28-ին։ 1957-1962 թվականներին սովորել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանում։ 1964-1969 թվականներին եղել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի ինժեներ, իսկ 1969-1971 թվականներին՝ Մոսկվայի տրանսպորտի ինժեներների ինստիտուտի ասպիրանտ։ 1972 թվականին Մոսկվայի տրանսպորտի ինժեներների ինստիտուտում ստացել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

1972-1992 թվականներին Իգոր Մկրտումյանը եղել է Երևանի կապի միջոցների գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի պետ։ 1993, 1995 թվականներին մասնակցել է «INET'93» և «INET'95» Ինտերնետ Համաժողովներին։ 1994 թվականից «Ինտերնետ հանրություն» հասարակական կազմակերպւթյան խորհրդի նախագահն է։ 1992-2009 թվակականներին եղել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի համակարգչային ծառայությունների բաժնի վարիչ, 1995 թվականից «Ինտերնետ հանրություն» հասարակական կազմակերպության և Համաշխարհային Ինտերնետ միության հայաստանյան բաժանմունքի նախագահ, ազգային ինտերնետ դոմենի ադմինիստրատոր է, 2000 թվականից «CEENet»-ում Հայաստանի գիտաուսումնական ցանցի ներկայացուցիչ է, իսկ 2009 թվականից՝ «CEENet»-ի կառավարման հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ 2010 թվականից հանդիսանում է Հայկական վիրտուալ համալսարանի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մենեջեր։

Իգոր Մկրտումյանը «Համակարգչի շահագործման հիմունքները» գրքի համահեղինակ է։

1976 թվականին մի խումբ այլ գիտնականների հետ «ԵՍ-1030 էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենայի մշակման և սերիական արտադրության մեջ ներդրման համար» աշխատության համար արժանացել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ինտերնետ հասարակության Հայաստան հատված» ՀԿ, նախագահ
2. ↑  Մեկնարկել է Ինտերնետ կառավարման հայաստանյան 7-րդ համաժողովը
3. 1 2  *«Հայաստան» հանրագիտարան*. Երևան: Հայկական հանրագիտարան. հրատ․. 2012. էջ 1070. ISBN 978-5-89700-040-1. `{{cite book}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
4. ↑  «ԱՅՍՕՐ ԻԳՈՐ ՄԿՐՏՈՒՄՅԱՆԻ ԾՆՆԴՅԱՆ ՕՐՆ Է…». *buh.am*. 2017 թ․ մարտի 28. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
5. ↑  «Նորագույն պատմություն [մաս 4]. Web 1.0-ը Հայաստանում` Starfish ու Freenet». *mediamax.am* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
6. ↑  Основы эксплуатации ЭВМ
7. ↑  Ակադեմիկոս Վ․ Համբարձումյան. «Հայկական ՍՍՀ պետական մրցանակների նոր դափնեկիրները» (PDF). «Երեկոյան Երևան» օրաթերթ, 04․12․1976, էջ 1. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2023 թ․ դեկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանում կիբեռ-բանակ պետք է ստեղծենք. Իգոր Մկրտումյան
«Wiyrchowianie» ազգագարական խմբի անդամները Պոդհալե մարզի ազգային տարազով, զակոպանյան ոճ։ Պարժենիցան տղամարդու տաբատի վրա է
Տղամարդու տաբատի վրայի ասեղնագործ պարժենիցա, Պոդհալե, XIX դարերի հավաքածու Զակոպանեի Տատրայի թանգարան
**Պարժենիցա** *(լեհ.՝ Parzenica)*, ասեղնագործ սրտաձև զարդապատկեր, որը բնորոշ է լեռնաբնակների դեկորատիվ կիրառական արվեստին։ Զարդանախշը հաճախ լինում է գուրալյան ավանդական տարազի տղամարդկանց տաբատների վրա։

Նկարագրություն
--------------

Սկզբում պարժենիցան իրենից ներկայացնում էր պարզ օղակակար, որն արվում էր տաբատի կտրած մասերի միացման տեղերը մաշվելուց պաշտպանելու համար։ Ժամանակակից դերձակները պարժենիցայում սկսեցին կիրառել կարմիր կամ մուգ կապույտ օղակակարեր, միաժամանակ խտացնելով օղակների թիվը։ Հետագայում կարը փոխարինվեց ասեղնագործ ապլիկացիաներով։ Պարժենիցայի համար բրդյա թելերի կիրառումը հնարավորություն տվեց նախշերն ավելի վառ դարձնել։ Եվ ժամանակի ընթացքում այն դարձավ հագուստը զարդարելու միջոց։

Պատմություն
-----------

Պարժենիցայով դեկորատիվ ձևավորումը, հավանաբար, Հունգարիայում է առաջացել։ Եվ XX դարի սկզբում Պոդհալե մարզին առավել բնորոշ զարդանախշն էր։

Տերմինի ծագումն անհայտ է։ Ամենայն հավանականությամբ անվանումը կապված է հին լեհերեն *parznąć* և *parznić* բայերի հետ, որը նշանակում է «ինչ-որ բան կեղտոտել»։ Ի սկզբանե բառը կիրառվել է նաև գուրալեների կենցաղային այլ առարկաներին, այդ թվում պանրի արտադրության համար նախատեսված փայտե կաղապարների համար և սրտանման պատկերներին փայտագրության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Condra, Jill. 2013. *Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World*. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, p. 600.
2. ↑  Hinds, Joan. 2002. *World of Embellishment: Add Global Designs to Contemporary Fashions & Décor*. Iola, WI: Krause Publications, p. 77.
3. ↑  Birnbaum, Alexandra Mayes (1992). *Birnbaum's Eastern Europe*. HarperPerennial. էջ 625. ISBN 9780062780836.
4. ↑  Dziadowiec, Joanna (2010). Tendera, Paulina (ed.). *Góralskie reprezentacje, czyli rzecz o Podhalanach i ich kulturze* (լեհերեն). Kraków. էջեր 67–90. `{{cite book}}`: `|work=` ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
5. ↑  Trebunia, Stanisława; Kubienia, Jacek; Bielatowicz, Anna (2011). *Strój górali podhalańskich = The dress of Podhale highlanders*. Stroje Ludowe w Karpatach Polskich, t. 4 (Polish and English). Translated by Domańska, Monika. Kraków; Milówka: Fundacja Braci Golec. էջ 250. ISBN 9788392551812. OCLC 804547001.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Պարժենիցա** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դավիթ Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Դավիթ Սուրենի Հակոբյան** (հունվարի 1, 1950(1950-01-01), Բերդ, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 29, 2014(2014-09-29), Երևան, Հայաստան, 2014, Երևան), հայ քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

1966 թվականին ավարտել է Բերդի միջնակարգ դպրոցը, 1973 թվականին՝ Մխիթար Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը՝ բժիշկ-թերապևտի մասնագիտությամբ։ 1973-1976 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Առողջապահության մինիստրությանն առընթեր 4-րդ վարչությունում որպես բժիշկ-օրդինատոր։ 1976-1978 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։

1997 թվականին հիմնադրել և մինչև մահ գլխավորել է Հայաստանի Մարքսիստական կուսակցությունը։ 1978 թվականից աշխատել է Երևանի թիվ 12 պոլիկնիկայում՝ թերապևտիկ բաժնի վարիչ։

Վերջին անգամ ընտրություններին մասնակցել է 2012 թվականին՝ գրանցվելով պատգամավորության մեծամասնական թեկնածու, 41-րդ ընտրատարածքում։ Ընտրությունների արդյունքում հավաքել է 2372 ձայն և զբաղեցրել է վերջին՝ չորրորդ, տեղը։

2007 թվականի ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման ընտրությունների ժամանակ, Հակոբյանը առաջադրվել էր կրկին 41-րդ ընտրատարածքում։ Նրա միակ մրցակիցը Հակոբ Հակոբյանն էր։ Ընտրության արդյունքներով Դավիթ Հակոբյանը հավաքել էր 7 638 ձայն, իսկ նրա մրցակիցը՝ 21 553։

Մահը
----

2014 թվականի մարտին Հակոբյանը սրտի կաթված էր ստացել և համապատասխան բուժում էր ստացել Ակադեմիկոս Լևոն Հովհաննիսյանի անվան Սրտաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դավիթ Հակոբյանը մահացել է
2. ↑  Պատգամավորության թեկանծուների ցուցակ
3. ↑  «http://www.elections.am, 2012 թ.». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
4. ↑  «http://www.elections.am, 2007 թ.». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
5. ↑  Մարքսիստ Դավիթ Հակոբյանը սրտի կաթված է ստացել
**Մարիամ Աստվածածնի տաճար (Յոհանեսբուրգ)** (անգլ.՝ St Mary's Cathedral), անգլիկան եկեղեցու Յոհաննեսբուրգի թեմի առաջնորդանիստ տաճարը ՀԱՀ-ում։ Տաճարը գտնվում է Յոհանեսբուրգում, ճարտարապետության հուշարձան է։

Պատմություն
-----------

Տաճարի կառուցման գաղափարն առաջ է քաշվել Յոհանեսբուրգի անգլիկան եպիսկոպոս Ջոն Դարրագի կողմից։ Շենքի նախագծի վրա աշխատել են այնպիսի ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Սըր Հերբերտ Բեյքերը և Ֆրենկ Ֆլեմինգը։ 1921 թվականին կառուցվել է մատուռ, իսկ 1926 թվականի մայիսի 13-ին սկսվել է տաճարի հիմնական մասի շինարարությունը։ Տաճարի կառուցումն ավարտվել է, և այն օծվել է Սուրբ Միքայելի ւ բոլոր հրեշտակների տոնին՝ 1929 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ 1950-ական թվականներին Կույս Մարիամի տաճարը Յոհանեսբուրգի կենտրոնում գտնվող այն քիչ թվով եկեղեցիներից մեկն էր, որտեղ չէին գործում ռասայական սեգրեգացիայի օրենքները։ 1975 թվականին Դեսմոնդ Տուտուն դարձել է այդ տաճարի առաջին սևամորթ դեկանը։ 1993 թվականի ապրիլին հարավաֆրիկյան քաղաքական գործիչ և ապարտհեյդ ռեժիմի դեմ պայքարող Օլիվեր Տամբոյի մարմինը գտնվում էր տաճարում Բենոնիում թաղվելուց առաջ։

Նկարագրություն
--------------

Տաճարը կառուցվել է ռոմանական ոճով, բաժանված է երեք մասի՝ Սուրբ Հովհաննես Ոսկեբերանի կցաշենք, «Բոլոր հոգիների» մատուռ՝ ի հիշատակ Առաջին աշխարհամարտում զոհված հարավաֆրիկացիների և Սուրբ Հոգու մատուռ։ Տաճարի ինտերիերում գերակշռում են սպիտակ գաջած սյուները և կամարները, փայլուն մանրահատակով պատված հատակը, վիտրաժները և պարզ փայտե նստարանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  1. «City of Johannesburg - Great churches and temples of Joburg». www.joburg.org.za. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 24-ին. `{{cite web}}`: `|author=` has numeric name (օգնություն)
2. ↑  *Luli Callinicos* The World that Made Mandela: A Heritage Trail. — STE Publishers, 2000-01-01. — 339 с. — ISBN 9781919855011
3. ↑  Desmond Tutu. — Awareness Publishing, 2003-01-01. — 34 с. — ISBN 9781919910772

Գրականություն
-------------

* Walshe, Peter (1983). Church versus state in South Africa : the case of the Christian Institute. London: Hurst. p. 77. ISBN 0905838815. Retrieved 16 September 2014.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Большие церкви и храмы Йоханнесбурге. Собор св. Марии
Աշխարհագրական կոորդինատներով ռազմական քարտեզի օրինակ
**Ռազմական տեղագրություն,** ռազմագիտության բաժիններից մեկը, որը ուսումնասիրում է մարտական գործողությունների վարման նպատակով ուսումնասիրում է տեղանքը, հորիզոնի կողմերը, մարտական գործունեության ապահովման համար դաշտային չափումների, հրամանատարների՝ աշխատանքային քարտեզների վարման և գրաֆիկական մարտական փաստաթղթերի, քարտեզների մշակման եղանակներն ու միջոցները։

Ռազմական տեղագրության առանձնակահատկություններ
---------------------------------------------

Ռազմական տեղագրության հատուկ բաժինը ուսումնասիրում է տեղանքի կողմերը, պատերազմական դաշտի գնահատումը և զինված ուժերի անցնելիք ճանապարհահատվածի աշխարհագրական դիրքի և կլիմայական պայմանների գնահատումը։

Ի տարբերություն հասարակ քարտեզագրության, ռազմական տեղագրությունը կիրառվում է ոչ թե քաղաքացիության մեջ, այլ զինված ուժերում։ Այս ռազմական բաժինը ևս իր հերթին հիմնված է քարտեզագրության և աշխարհագրության պատմության վրա։

Համեմատելով հասարակ ռեգիոնալ քարտեզագրության հետ, կարելի է արձանագրել շատ տարբերություններ։ Ռազմական տեղագրության քարտեզները առավել լավ են նկարագրում տեղանքի լեռնագրությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ռազմական տեղագրության մասին». *Ռազմական հանրագիտարան*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
2. ↑  *Ռազմական տեղագրություն*. Ոստիկանության ակադեմիա ՀՀ. էջեր 144 էջ. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 24-ին. `{{cite book}}`: `|work=` ignored (օգնություն)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Դավիթ Հակոբյան** (մարտի 21, 1993(1993-03-21), Գյումրի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, որը խաղում է որպես կիսապաշտպան և Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող է։

Կարիերա
-------

Հակոբյանը իր միջազգային նորամուտը Հայաստանի հավաքականի կազմում կատարել է 2016 թվականի հունիսի 1-ին, 73-րդ րոպեին դուրս գալով Տիգրան Բարսեղյանին փոխարինելու, Սալվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում, որը ավարտվել է 4։ 0 հաղթանակով։ Նա իր առաջին մրցութային ելույթը ունեցել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, երբ խաղադաշտ է դուրս եկել Մարկոս Պիզզելլիին փոխարինելու ՖԻՖԱ Աշխարհի 2018 առաջնության որակավորման փուլի Լեհաստանի դեմ անցկացվող խաղում, որն ավարտվել է 1։ 2 պարտությամբ։

Վիճակագրություն
---------------

### Միջազգային

*2016 թվականի օգոստոսի 11*-ի դրությամբ

| Հայաստան |
| --- |
| Տարի | Խաղ | Գոլեր |
| 2016 | 3 | 0 |
| Ընդհանուր | 3 | 0 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. 1 2  «Davit Hakobyan». *EU-Football.info*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիճակագրությունը *UEFA.com* կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · ՈւԵՖԱ |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի** կամ **Կարմրավանքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ Առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում, Ծալկայից 25 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտքում, գտնվող հայաբնակ Ղզլքիլիսա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ղզլքիլիսա գյուղի անվանումը թուրքերեն է, որը թարգմանաբար նշանակում է Կարմրավանք։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու մասին կան արխիվային տեղեկություններ սկսած 19-րդ դարից։

Ըստ 1840-1880-ական թվականների տեղեկությունների, եկեղեցին ի սկզբանե եղել է փայտաշեն կառույց, ունեցել է 296 ծխական․ քահանա և դպիրներ։ Եկեղեցին ունեցել է նաև կալվածքներ։

Այժմ եկեղեցին քարաշեն բազիլիկ կառույց է, որի չափսերն են (6,84 x 10) մետր։ Շենքի ներսը կամարաձև է, ունի մեկ մուտք հարավային կողմից, որի վերնամասում ագուցված է խաչ՝ այն թվագրված է 1874 թվականով։

Եկեղեցու ներսում ՝ արևելյան կողմում գտնվում է մկրտության ավազաննը, որի վերևում կա հայերեն արձանագրություն․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ՅԻՇԱՏԱԿ Է ԱՎԱԶԱՆՍ - 'Ի ԴՈՒՌՆ ՂԶԼԱԿԱՆԼԻՍՈՒ - ԱՍՏՈՒԱԾԱԾՆԱՅ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ԳԷՈՐԳԱՅ ՏԷՐ ԱԲՐԱՄԵԱՆ ՏԷՐ ՊՕՂՕՍԵԱՆՑԻ ԵՒ ԾՆՈՂԱՑՆ ԻՒՐՈՑ Ի-Ն ՆՈՅԵՄԲՐԻ 1876 ԱՄԻ |  |

Մուտքի վերևի մասում կառուցված է երկհարկանի զանգակատուն։

Եկեղեցու քահանան է եղել՝ Հովհաննես քահանա Տեր-Խաչատրյանը։

Եկեղեցին վերակառուցվել է Արամյան ընտանիքի բարերարությամբ, որից հետո 2001 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալների տոնին եկեղեցին վերաօծվել է, Վիրահայոց թեմի բարեխնամ առաջնորդ Տ. Գևորգ արքեպսկոպոս Սերայդարյանի ձեռամբ, Սամցխե-Ջավախքի առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի և հոգևոր դասի մասնակցությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՂԶԼՔԻԼԻՍԱ - ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 27-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի** նաև՝ (**Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի**), Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրիծղարոյի շրջանում, վարչական կենտրոն Թեթրիծղարո քաղաքից 2 կմ՝ հարավ-արևելք, հայաբնակ Շամշուլդա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու մասին տեղեկություններ կան թե՛ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վրաստանի և Իմերեթի թեմի արխիվներում, թե՛ այն ժամանակվա հրապարակված մամուլի նյութերում։

Ըստ վերոնշված տեղեկություններից պարզում ենք որ, գյուղում գործել է մեկ քարաշեն եկեղեցի, որը ունեցել է 219 ծխական և հոգևորական, նաև կան տեղեկություններ որ եկեղեցուն կից եղել է գերեզմանատուն։ Որոշ վավերագրերում այս եկեղեցին հիշատակվում է նաև Սուրբ Աստվածածին անվամբ։

Եկեղեցու հարավային պատի տակ կա մի շիրմաքար, որի վրա կա հետևյալ արձանագրությունը․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ԱՍՏ ԱՄՓՈՓԵԱԼ ԿԱՐ ՀԻՄՆԱԴԻՐ ՍՈՅՆ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՊԵՏՐՈՍ ՔԱՀԱՆԱՅ ԱՐԱՐԱՏԵԱՆՑ, Ի 1860 ԱՄԻ, Ի 10-Ն ՄԱՐՏԻ |  |

Այս արձանագրությունից հասկանում ենք, որ եկեղեցին հիմնադրվել է Պետրոս քահանա Արարատյանի աջակցությամբ։ Եկեղեցին բազիլիկ քարաշեն կառույց է, կառուցված տուֆ տեսակի քարից, իսկ չափսերն են (14,35 x 7) մետրր։ Եկեղեցին ունի մեկ մուտք հարավային կողմից։

Եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է՝ Սարգիս քհն. Տեր-Գրիգորյանը, Կարապետ քհն. Տեր-Գրիգորյանը և Հովսեփ քհն. Արարատյանցը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին օգտագործվել է որպես պահեստ։

Արդեն իսկ հետխորհրդային տարիներին հայ ազգի ռուսաստանաբնակ բարերար Գուրգեն Հովհաննիսյանի աջակցությամբ եկեղեցին վերանորոգվում է, իսկ 2008 թվականի փետրվարի 22-ին ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի վերաօծվեց է եկեղեցին որպես Սուրբ Աստվածածին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՇԱՄՇՈՒԼԴԱ - ՍՈՒՐԲ ՓՐԿԻՉ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 24-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
**Հունգարական խորհրդային հանրապետություն** (հունգ.՝ *Magyarországi Tanácsköztársaság*), Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ստեղծված կարճատև ինքնավար կոմունիստական պետություն Հունգարիայում։ Համարվում է 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո ստեղծված երկրորդ սոցիալիստական պետությունը։

Հաջորդել է Հունգարիայի ժողովրդական Հանրապետությանը և գոյությունը պահպանել է 1919 թվականի մարտի 21-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 1-ը։

1919 թվականի մարտի 21-ին կայացավ երկու կուսակցությունների միավորումը Հունգարիայի սոցիալիստական կուսակցության մեջ։ Նույն օրը հռչակվեց ՀԽՀ, և կազմվեց առաջին կառավարությունը՝ Հեղափոխական կառավարական խորհուրդը (ՀԿԽ)։ Խորհուրդը ազգայնացրեց արդյունաբերական ձեռնարկությունները, տրանսպորտն ու բանկերը, ավելացրեց բանվորների աշխատավարձը, մտցրեց 8-ժամյա աշխատանքային օր, բռնագրավեց 57 հա-ից ավելի մասնավոր կալվածքներ, ստեղծեց կարմիր բանակ։

Պետության ղեկավարը հանդիսանում էր հունգարացի կոմունիստական գործիչ Բելա Կունը։ Չի ճանաչվել Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի կողմից։

Գոյության ընթացքում ռազմական հակամարտությունների մեջ է մտել Ռումինիայի և Հարավսլավիայի թագավորությունների հետ։

Հունգարական Խորհրդային Հանրապետությունը *դե ֆակտո* զրկված է եղել անկախ արտաքին քաղաքականություն վարելուց և կատարել է Կրեմլի հրահանգներն ու հրամանները՝ հետապնդելով միմիայն վերջինիս շահերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  A Forradalmi Kormányzótanács XXVI. számú rendelete
2. ↑  *Bolshevism in Hungary: The Béla Kun Period*. G. Richards. 1931. էջ 171. `{{cite book}}`: Cite uses deprecated parameter `|authors=` (օգնություն)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 666)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հայկ Մայիլի Հակոբյան** (1973, մարտի 13, Սոս, ԼՂԻՄ - 1998, հոկտեմբերի 11, «Եղլավենդ» տեղամաս, Արցախի Հանրապետություն), Արցախյան ազատամարտի մասնակից, ՊԲ մայոր (1997)։

Կենսագրություն
--------------

Գերազանցությամբ ավարտելով գյուղի միջնակարգ դպրոցը՝ ընդունվել է Երևանի ՄՅՈՒԴ-կոնցեռն իրավաբանական ինստիտուտը։ Սակայն թողնելով ուսումը՝ վերադարձել է Արցախ։ Ակտիվորեն մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին։ Եղել Մոնթե Մելքոնյանի ջոկատի հարգված և վստահելի մարտիկներից։ Երեք անգամ վիրավորվել է։

Ավարտել է ՊԲ սպայական արագացված դասընթացները (1993)։

Եղել է հետևակի մարտական մեքենայի հրամանատար և միաժամանակ նշանառու օպերատոր։ Մարտնչել է Մաճկալաշենի գումարտակի կազմում։ Եղել է զորամասի հրամանատար։

Որակավորումը բարձրացնելու նպատակով մասնակցել է Ռուսաստանի Դաշնության ռազմական բարձրագույն ակադեմիայի վեցամսյա դասընթացին։

Մասնակցել է Մանաշիդի, Բուզլուխի, Գետաշենի, Մարտունաշենի մարտական գործողություններին։ 1989-1994 թվականներին Ամարասի ձորակի ինքնապաշտպանությանը, Աղդամի և Ֆիզուլու շրջանների մի շարք գյուղերի ազատագրմանը։

Զոհվել է Եղլավենդում ականի պայթյունից։

Պարգևներ
--------

* Արցախի «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Մարշալ Բաղրամյան-100» մեդալ

Հիշատակ
-------

Թաղված է Արցախի Մարտունու շրջանի Սոս գյուղի գերեզմանատանը։ Նրա պատվին գյուղի դպրոցը վերանվանվել է Հայկ Հակոբյանի անվան։

Աղբյուրներ
----------

* ԼՂՀ զոհված մարտիկների թանգարան Արխիվացված 2015-09-20 Wayback Machine
* Կենսագրությունը «Հայազգ» հիմնադրամի հանրագիտարանում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Խաչ եկեղեցի**,Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ասպինձայի շրջանի հայաբնակ Դամալա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Դամալաի Սուրբ Խաչ եկեղեցին մասին գոյություն ունեցող ամենից հին հիշատակումնները Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վրաստանի և Իմերեթի թեմի արխիվներում են։

Մասնավորապես՝
1840 թվականի տեղեկագրի մեջ հիշատակվում է եկեղեցու անունը՝ Սուրբ Խաչ, իսկ 1843-1866 թվականի տեղեկագրերի մեջ նշվում է որ, եկեղեցին ենթարկվել է վերանորոգման և այն փայտաշեն կառույց է։

1873 թվականի տվյալներով եկեղեցին արդեն հիմնովին վերակառուցվել է, և այժմ քարաշեն բազիլիկ կառույց է, որի չափսերն են (16,80 x 10,55) մետր։ Եկեղեցին ունի մեկ մուտք՝ արևմտյան կողմից, իսկ մուտքի վերևի մասում՝ տանիքին, չորս սյունների վրա զանգակատուն։ 
Եկեղեցու հարակից տարածքում կա գերեզմանոց։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ քահանա Տեր Պետրոս Տեր-Աստվածատուրյանը, դպիրներ` Վարդան և Հակոբ Տեր-Պետրոսյանները։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է իսկ քահանա՝ Տեր Պետրոս Տեր-Աստվածատուրյանին աքսորել են։

2004 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է, ծնունդով Դամալաից, բայց ներկայումս Հայաստանում, ՌԴ-ում, Ուկրաինայում և Ղազախստանում բնակվող հայերի շնորհիվ, իսկ այդ ամենի վերահսկողությունը ստանձնել է Ասպինձայի շրջանի պատգամավոր Էմին Բալոյանը։

Եկեղեցին վերաօծվել է 2008 թվականի մայիսի 1-ին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և թեմի հոգևոր դասի մասնակցությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԴԱՄԱԼԱ - ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 28-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հարություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Հարություն եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի 28 կմ դեպի հյուսիս֊արևելք, հայաբնակ Փոքր Սամսար գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, 1852 թվականին։ Եկեղեցու մասին կան հիշատակումներ 1860-ական թվականների Վրաստանի և Իմերեթի թեմի եկեղեցիների տեղեկագրերում։

Ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց։ 1891 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է, որի մասին կա շինարարական արձանագրություն եկեղեցու մուտքի բարավորին։ 
1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ի երկրաշարժից եկեղեցին քանդվել է և կիկին վերանորոգվել է 1900 թվականին։ Ըստ որոշ վկայությունների 1907 թվականի ապրիլի 27-ին Խրիմյան Հայրիկը, անցնելով Ջավախքի գյուղերով, օծել է այնտեղի մի քանի եկեղեցիներ, այդ թվում նաև Փոքր Սամսար գյուղի Սուրբ Հարություն եկեղեցին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Հարություն Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ տիպի կառույց է, այն կառուցվել է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափսերն են (16.94 x 9.47) մետր։ Եկեղեցու մուտքը արևմտյան կողմից է, որի վերնամասում կա խաչաքանդակ և հայերեն արձանագրություն։ Եկեղեցու պատուհանները բացված են հարավային և հյուսիսային պատերին։ Զանգակատունը գտնվում է եկեղեցու տանիքի արևմտյան մասում։ Եկեղեցու ներսում՝ արևելյան մասում է գտնվում Սուրբ խորանը, որի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։

Եկեղեցու շուրջ կա գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել են 19-րդ դարի տապանաքարեր։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է, և վերածվել էր պահեստի։ 
Արդեն իսկ հետխորհրդային տարներին եկեղեցին վերանորոգվում է 2005 թվականին գյուղի բնակիչ Հուսիկ Աբգարյանի կողմից, իսկ 2006 թվականին՝ Հովիկ Աբգարյանի կողմից։

2008 թվականի օգոստոսին եկեղեցին վերաօծվում է օրհնությամբ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհնաուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի ձեռամբ ու մասնակցությամբ հոգևոր հովվի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՓՈՔՐ ՍԱՄՍԱՐ - ՍՈՒՐԲ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 10-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
**Ավետիս Ավագի Բադալյան** (հայտնի է նաև **Լյազգունց Ավետիս**, Ավետիս Ավագի Բադալով անուններով, մայիսի 10, 1892(1892-05-10) - մայիսի 15, 1972(1972-05-15), Գանձակ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի ռազմական գործիչ, Զորավար Անդրանիկի զինակից, ֆիդայի, Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Ավետիս Բադալյանը ծնվել է երկրագործ Ավագի ընտանիքում, որը բնակվում էր Գարդմանքի Ազատ գյուղում։ Երիտասարդ տարիքից բնակվել է Գանձակ քաղաքում, որի Սուլուկյան թաղամասում (Ազատ գյուղի թուրքական անվանումն է) նրա ծնողներն ունեին տուն։ Ավարտել է Գանձակի հայկական գիմնազիան, որից հետո ուսումը շարունակել է Ծաղկունց մեյդան թաղամասում գտնվող դարբնոցում որպես խառատ։ 1913 թվականին զորակոչվել է Ցարական Ռուսաստանի բանակ։ Զինվորական ծառայությունն անցել է Թիֆլիսում։

1914 թվականին անդամագրվել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ին զինվորագրվել է Զորավար Անդրանիկի հրամանատարությամբ գործող Հայկական կամավորական առաջին ստորաբաժանմանը, որի կազմում մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1914-1919 թվականներին մասնակցել է Անդրանիկի մասնակցությամբ տեղի ունեցած կռիվներին։ Հայաստանից Անդրանիկի հեռնալուց հետո վերադարձել է Գանձակ և կրկին աշխատանքի անցել իր նախկին աշխատավայրում։

1930 թվականին, երբ Գանձակում արդեն հաստատվել էր Խորհրդային կարգեր, Ավետիս Բադալյանը «ազգի դավաճանի» մեղադրանքով Գուլագի կողմից ձերբակալվում է և աքսորվում Բաքու քաղաք։ 1934 թվականին նա վերադառնում է տուն։ 1949 թվականին Ավետիսը կրկին ձերբակալվում է դաշնակցական և Զորավար Անդրանիկի նախկին զինվոր լինելու մեղադրանքով։ Նրան աքսորում են Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Նուխի քաղաք։ Ավետիսը տուն է վերադառնում միայն 1954 թվականին՝ Ստալիսի մահից հետո։ Հետագայում նա նույնպես հավատարիմ է մնացել հայ ազատագրական շարժման գաղափարախոսությանը։

Ավետիս Բադալյանը մինչև իր կյանքի վերջ՝ 1972 թվականի մայիսի 15-ը, բնակվել է Կիրավաբադի (Գանձակի) Սուլուկյան թաղամասի Շահումյանի 380 (նախկին Դիկ քուչա 280) հասցեով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Сергей Еремянц Гандзакеци, „Гандзак 1880 - 1916", Ереван 2010 г.(ռուս.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Մինաս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Մինաս եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանում, Ախալքալաքից 28կմ դեպի հյուսիս-արևելք, հայաբնակ Բեժանո գյուղում։ Կառուցվել է 19-րդ դարում։

Բեժանոնի Սուրբ Մինաս եկեղեցին կառուցվել է 1830-ական թվականներին, եկեղեցին ի սկզբանե եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ եկեղեցու ծխականների թիվը եղել է 196 հոգի։ Այս տեղեկությունները մեզ են հասել Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի, 1840 թվականի տեղեկագրից։

1906 թվականին փայտաշեն եկեղեցու տեղ հիմնովին վերակառուցվել է ներկայիս քարաշեն եկեղեցին։

Եկեղեցին բազիլիկ կառույց է, կառուցված է մոխրագույն տուֆից, նրա չափսերն են (18.72 x 10.64) մետր։ Եկեղեցին ունի երկու մուտք, մեկը հարավային իսկ մյուսը արևմտյան կողմից։ Երկու մուտքերի վերնամասում կան քանդակներ, իսկ արևմտյան մուտքի աջ կողմում հայատառ արձանագրություն է։

Արձանագրության մեջ գրված է․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ՍՈՒՐԲ ՄԻՆԱՍ ԵԿԵՂԵՑԻ 1906 Թ. / ՎԵՐԱԿԱՌՈՒՑՎԵՑ 2007 Թ.-ԻՆ / ԲԱՐԵՐԱՐՆԵՐ ՎԱՍԻԼ ԵՎ ՎԻԿՏՈՐ / ՍԱՐԳՍՅԱՆ ԵՂԲԱՅՐՆԵՐ |  |

Հարավային և հյուսիսաին պատերին կան պատուհաններ։ Իսկ եկեղեցու արևմտյան մասում՝ տանիքին զանգակատունն է։

Եկեղեցու խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Եկեղեցին ունի նաև մկրտության ավազան, այն գտնվում է հյուսիսային պատին։

1860-1870-ական թվականներին եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Գրիգոր քհն. Տեր-Քերոբյանցը, Գրիգոր քհն. Սարգսյանը և Հակոբ քհն. Քերոբյանցը։

2006-2007 թվականներին եկեղեցին վերանորոգվել է, վերանորոգման նյութական աջակցություն են ցուցաբերել Վասիլ և Վանիկ Սարգսյան եղբայրները։

Բեժանոնի Սուրբ Մինաս եկեղեցի վերաօծվել է 2007 թվականի օգոստոսի 17-ին։ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և մասնակցությամբ Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԲԵԺԱՆՈ - ՍՈՒՐԲ ՄԻՆԱՍ ԵԿԵՂԵՑԻ, ՀԻՄՆԱԴՐՎԵԼ Է 19-ՐԴ ԴԱՐԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԵՍԻՆ։». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 4-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի**,Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջանի Փոքր Արագյալ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ըստ եկեղեցու արևմտյան պատի արձանագրության, եկեղեցին կառուցվել է 1862 թվականին։

Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի 1866 թվականի եկեղեցիների տեղեկագրերի տվյալների այն եղել է փայտաշեն կառույց, որը ունեցել է 20 ծխական։ Իսկ արդեն 1885 թվականին եկեղեցին քարաշեն էր և ուներ 26 ծխական։

Եկեղեցու հարակից տարածքում կա գերեզմանոց։ Եկեղեցին քարաշեն բազիլիկ կառույց է չափսերն են (13.27 x 9.12) մետր։ Եկեղեցու արևմտյան կողմի գագաթին կա զանգակատուն։

Հոգևոր կազմը եղել է Գրիգոր քհն. Տեր-Գևորգյանը, Ստեփանոս քհն. Տեր-Ղազարյանը և Ղազարոս քհն. Տեր-Խաչատրյանցը, որոնք քահանայագործել են 1860-80-ական թվականներին։

Հետխորհրդային տարիներին, մասնավորապես 2009 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է, Եզեկ Եզեկյանի բարերարությամբ, որից հետո եկեղեցին վերաօծվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՓՈՔՐ ԱՐԱԳՅԱԼ - ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 1-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
**Սրբոց Ավետարանչաց մատուռ**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի, Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանի հայավնակ Կարմիր գյուղում, կառուցվել է 2012 թվականին։

Սրբոց Ավետարանչաց մատուռը միակ գործող սրբավայրն է Մառնեուլի շրջանի հայկական 8 համայնքների համար, այն կառուցվել է 2012 թվականին տեղացի Վիլիխան (Վիլիկ) Խաչատուրյանի և համայնքի այլ անդամների նախաձեռնությամբ, որին նարև իր մեծ աջակցություն է ցուցաբերվել Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վիրահայոց թեմի Առաջնորդարանը։

Իսկ 2012 թվականի հունիսի 2-ին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկո­պոս Միրզախանյանի կողմից մատուռ օծվել է։

Մատուռը ուղղանկյունաձև կառույց է, նրա չափսերն են (6.17 x 4.43) մետր։ Մատուռի պատերը սվաղված են, ունի մեկ մուտք՝ արևմտյան կողմից, տանիքը երկաթե թիթողներով երեսպատված է։ Մատուռի արևելյան կողմում կա Սուրբ սեղան, որի մեջ քանդակված է խաչ, իսկ հյուսիսաին կողմում մկրտության ավազանն է։

2015 թվականին ծնունդով Կարմիր գյուղից, ռուսաստանաբնակ Դավիթ Դավթյանի, Գրիգորի Էլոյանի և այլ տեղաբնակների նախաձեռնությամբ, Կարմիր գյուղում կանգնեցվեց խաչքար, որը նվիրված էր Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օծվեց Վրաստանի Մառնեուլիի շրջանի Կարմիր գյուղի «Սրբոց Ավետարանչաց» նորակառույց մատուռը:
* Ուխտագնացություն Կարմիր գյուղի «Սրբոց Ավետարանչաց» մատուռ(չաշխատող հղում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԿԱՐՄԻՐ ԳՅՈՒՂ - ՍՐԲՈՑ ԱՎԵՏԱՐԱՆՉԱՑ ՄԱՏՈՒՌ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 25-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
2. ↑  «Օծվել է Մառնեուլի շրջանի Կարմիր գյուղի «Սրբոց Ավետարանչաց» նորակառույց մատուռը». *Hetq.am*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 25-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վարազդատ Բագրևանդցի** (**Վարազդատ Արամի Հակոբյան**, ապրիլի 5, 1924(1924-04-05)), հայ բանաստեղծ, առակագիր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1978 թվականից։

Գրական անունը
-------------

Նրան Բագրևանդցի գրական անունով է կնքել Հրաչյա Քոչարը՝ հաշվի առնելով, որ Վարազդատի ծնողները Բագրևանդ (Ալաշկերտի դաշտում) գավառից էին։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Քյարիմարխ (հետո՝ Հոկտեմբերյանի շրջանի Սովետական) գյուղում։ 1941 թվականին ավարտել է Էջմիածնի մանկավարժական ուսումնարանը։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, ծանր վիրավորվել և հաշմանդամ վերադարձել գյուղ։ Սկզբում որպես գյուղխորհրդի քարտուղար և հաշվապահ աշխատել է Էջմիածնի շրջանի Վերին Զեյվա (հետո՝ Տարոնիկ) գյուղում և Այղրլիճ (հետո՝ Ակնալիճ) սովխոզում։ Հետո զբաղվել է մանկավարժությամբ։ Մեկ տարի դասավանդել է Հոկտեմբերյանի շրջանի Արևիկ գյուղի դպրոցում, ապա ավելի քան 30 տարի ֆիզիկա և մաթեմատիկա է դասավանդել հայրենի գյուղում։ 1957 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետը։ Նրա առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1953 թվականին, «Կոմունիզմի համար» շրջանային թերթում։

Վ. Բագրևանդցու երկերի մատենագրություն
-------------------------------------

* Արագ և ճիշտ, Երևան, Հայպետուսմանկհրատ, 1958, 48 էջ։
* Ստվերներ (առակներ և երգիծական բանաստեղծություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 63 էջ։
* Խոչ ու խութ (առակներ և երգիծական բանաստեղծություններ), Երևան, «Հայաստան», 1968, 55 էջ։
* Փոթորիկն ու ընկուզենին, Երևան, «Հայաստան», 1972, 40 էջ։
* Խարազան (առակներ և երգիծական բանաստեղծություններ), Երևան, «Հայաստան», 1974, 112 էջ։
* Անկոչ հյուրեր (առակներ և երգիծական բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1982, 84 էջ։
* Ուրախ հանդես (մանկական խաղեր), Երևան, 1986, ՏՊ-25000։
* Աղվեսը ատյանում (առակներ և երգիծական բանաստեղծություններ), Երևան, 1988 ՏՊ-10000։
* Ամպեր-ամպեր (մանկական խաղեր և բանաստեղծություններ), Երևան, 1987 ՏՊ-10000։
* Կրակե խարազան (առակներ), Երևան, 1996 ՏՊ-3000։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Հրանտ Խաչատրյան (1986). *Գրական տեղեկատու*. Երևան: «Սովետական գրող». էջ էջ 90.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վարազդատ Բագրևանդցի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10528 |

 |