**Կոլյուչին**, կղզի Չուկոտի ծովում։ Գտնվում է Չուկոտկայի ինքնավար շրջանի Իուլտինսկի շրջանի հյուսիսում։ Կղզու տարածքը 8 կմ է կազմում։ 1963 թվականին նրա վրա հայտնաբերվել են հին էսկիմոսյան հուշարձաններ։

Անվանում
--------

Էսկիմոսների շրջանում կղզին հայտնի է եղել որպես «Կուլյուսիկ»՝ «մեծ սառցադաշտ» անունով, այնուհետև այդ անվանումը չուկչաները հարմարեցրել են «Կուվլյուչինին»՝ «կրուգլոյե» անվանը, որից էլ առաջացել է ռուսերեն «Կոլյուչին» անվանումը։ Առաջին անգամ ռուսական անվան տակ կղզին քարտեզագրվել է Նիկոլայ Իվանովիչ Դաուրկինի կողմից 1769 թվականին։ Ջեյմս Կուկը, որը կղզի է այցելել 1778 թվականի օգոստոսին, այն քարտեզագրել է «Burney' Ս Island» անունով։

Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
------------------------------

### Աշխարհագրություն

Կոլյուչինը գտնվում է Չուկոտկայի ծովում, մայրցամաքից առանձնացված է Սերգիևսկու նեղուցով, որի լայնությունը 18 կմ է կազմում։ Կղզու մակերեսը կազմում է 8 կմ², երկարությունը՝ 4,5 կմ, լայնությունը՝ մինչև 1,5 կմ։ Ծովի մակարդակից ամենաբարձր կետը 188 մետր է։ Հյուսիսային ափը ժայռոտ և զառիթափավոր է, հարավային ափը՝ հարթավայրային։ Կղզում տարածված են քարե բլոկներ և խճաքարեր, կան խայտաբղետ տունդրաների ոչ մեծ հատվածներ։

### Կլիմա

1972-1974 թվականների տվյալներով՝ Կոլյուչինի տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմել է 9,7 °C։ Այնտեղ ամենացուրտ ամիսը փետրվարն է, ամսական միջին ջերմաստիճանը կազմում է -18,3 °C-ից մինչև 29,9 °C, ամենատաք ամիսը հուլիսն է՝ ամսական 4,2 °C-ից մինչև 7,5 °C միջին ջերմաստիճանըով։ Դրական ջերմաստիճաններ եղել են հուլիս-օգոստոս ամիսներին, երբեմն՝ հունիսից սեպտեմբեր ամիսներին։ Բևեռային օրը տևել է մայիսի 29-ից հուլիսի 17-ը։ Ձմռանը ձյան ծածկույթը հասնել է մինչև 50-70 սմ բարձրության։ Քամու տարեկան միջին արագությունը կազմել է 6-7 մ/վ, առավելագույնը՝ 34-28 մ/վ։ Տեղումների տարեկան միջին քանակը կազմել է 300-500 մմ։ Ամենաշատ տեղումներ ունեցող ամիսը օգոստոսն է եղել։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Կայրերը Կոլյուչինի ժայռերի վրա
Կոլյուչինի կղզու հարավ-արևելյան ափին գտնվում է ծովացուլի «Odobenus rosmarus divergens» ենթատեսակի դամբարան։ Կղզում հանդիպում են սպիտակ արջեր։ 1987 թվականի մայիսի 16-ից հունիսի 3-ն ընկած ժամանակահատվածում Կոլյուչինի կղզու մոտ թռչունների գարնանային թռիչքի դիտարկման արդյունքների հիման վրա, որն անցկացրել է Վ. Ի. Պրիդատկոն, կղզում գրանցվել է թռչունների 27 տեսակ, որոնցից առավել տարածված են եղել մոևկան, հաստագլուխ կայրան, սովորական քարաթռչնակը, սպիտակ խաղտտնիկը, պունոչկան, դուտիշը, արծաթափայլ որորը և իպատկան։

Պատմություն
-----------

1823 թվականի ապրիլին Ֆերդինանդ Պետրովիչ Վրանգելի ղեկավարությամբ Սիբիրի հյուսիսային ափերին և Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսին արշավախումբը դրա վրա հայտնաբերել է Կոլյուչին և 11 չուկչաների խրճիթ։ Երբ հետազոտողները կղզուց քառորդ մղոն հեռավորության վրա ճամբար են դրել սառույցի վրա, չուկչացիները դա համարել են հարձակում։ Սակայն թիմի անդամներից մեկը՝ չուկչա Էթելը, կարողացել է հանգստացնել կղզու բնակիչներին։ Այնուհետև հետազոտողների և չուկչաների միջև ընկերական կապ էն հաստատվել և տեղի է ունեցել փոխանակում՝ հետազոտողները ծխախոտն ու ուլունքները փոխանակել են կետի մսի հետ։ Ջեյմս Կուկը քարտեզագրել է կղզին, որը կոչել է «Burney' s Island»։ Ապրիլի 17-ին արշավախումբը լքել է կղզին։

1909 թվականի հունիսի 29-ին Յոհան Կորենը սառցապատ Իդլիդլ կղզուց հասել է Կոլյուչին, որի վրա հետագայում անցկացրել է 2 շաբաթ։ Հուլիսի 29-ին՝ Նոմ վերադառնալուց հետո, Կորենը կրկին այցելել է կղզի։ Նա կղզում կատարված հետազոտությունների արդյունքում հայտնաբերվել է բերդով ավազատուփի ձվերի շարվածքը։ 1912 թվականին Կորենը կրկին այցելել է կղզի։

1943 թվականի հուլիսին կղզու հյուսիսում կառուցվել է «Կոլուչին կղզի» օդերևութաբանական կայանը՝ նավագնացության անվտանգությունն ապահովելու համար։ 1963 թվականին հնագետ Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Դիկովը կղզում հայտնաբերել է հին էսկիմոսի հուշարձաններ. կղզու հյուսիսում՝ կացարանների ավերակներ, արևմտյան լանջին՝ քարե տեսլա, թերթաքարային դանակների բեկորներ, քերիչներ, ծովափին՝ ժանիքի կտրվածքներ և հաստ պատերով խեցեղենի բեկորներ, բևեռային կայանից հարավ-արևմուտք՝ 10 քարե բլուրներ, հարավում՝ երկու կացարանների և քարե բլոկներից պաշտպանական պատի ավերակներ, ինչպես նաև արջի գանգեր։ 1992 թվականին «Օստրով Կոլյուչին» կայանը դադարեցրել է աշխատանքը։

Նկարներ
-------

* «Odobenus rosmarus divergens»-ները պառկած«Odobenus rosmarus divergens»-ները պառկած
* Հաստագլուխ կայրերն ու մոյեվկաները ժայռի վրաՀաստագլուխ կայրերն ու մոյեվկաները ժայռի վրա
* Բևեռային կայան «Կոլյուչին կղզի»Բևեռային կայան «Կոլյուչին կղզի»

Գրականություն
-------------

* *Кречмар А. В. Андреев А. В. Кондратьев А. Я.* Экология и распространение птиц на северо-востоке СССР. — М.: Наука, 1978. — 193 с. — 1150 экз.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Арктическая энциклопедия. Географические объекты. — Паулсен, 2017. — С. 44. — ISBN 9785040717897
2. ↑  *Врангель Ф. П.* Путешествие по северным берегам Сибири и по Ледовитому морю. — М.: Главсевморпути, 1948. — С. 83. — 456 с.
3. ↑  *Придатко В. И.* Наблюдения за весенним пролётом птиц у острова Колючин в 1987 г. (Чукотское море) // *Вестник зоологии*. — 1993. — № 1. — С. 58—62. — ISSN 0084-5604.
4. ↑  *Переверзев А. А. Шевелёв А. И. Крюкова Н. В. Бурканов В. Н.* Наблюдения за тихоокеанским моржом (Odobenus rosmarus) в районе острова Колючин (Чукотское море) в 2017 г // *Морские млекопитающие Голарктики*. — 2020. — Т. 2. — С. 123—131.
5. ↑  *Переверзев А. А. Кочнев А. А.* Лежбище моржей (Odobenus rosmarus divergens) на острове Колючин (Чукотское море) в 2010 г // *Морские млекопитающие Голарктики*. — 2012. — Т. 2. — С. 171—176.
6. ↑  *Кочнев А. А.* Распределение и обилие берлог белого медведя (Ursus maritimus) на Чукотке (по данным опросов представителей коренных народов) // *Зоологический журнал*. — 2018. — Т. 97. — № 2. — С. 196—204.
7. ↑  *Артюхин Ю. Б. Шергалин Е. Э.* Йохан Корен (1879-1919) – натуралист и коллектор птиц Северо-Востока Азии и Северо-Запада Америки // *Русский орнитологический журнал*. — 2013. — Т. 22. — № 944. — С. 3225—3251. — ISSN 0869-4362.
8. ↑  *Попов К. В. Воробьёва Ю. В. Ушакова М. Г* И. Д. Папанин - полярник и организатор науки // *Океанологические исследования* : журнал. — Т. 47. — № 4. — С. 214. — ISSN 1564-2291.
9. ↑  *Лебединцев А. И.* Изучение приморских культур севера Дальнего Востока
Н. Н. Диковым (к 90-летию со дня рождения) // *Вестник Северо-Восточного научного центра ДВО РАН*. — 2015. — В. 3. — С. 119—129.