**Երեմիա II պատրիարք Տրանոս** (հուն․՝ Πατριάρχης Ιερεμίας Β΄ Τρανός, 1536[…], Pomorie, Բուրգասի մարզ, Բուլղարիա - 1595, Կոստանդնուպոլիս և Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), Կոստանդնուպոլսի պատրիարք 1572-1579, 1580-1584 և 1587-1595 թվականներին։ 1589 թվականին հիմնադրել է ռուսական եկեղեցու պատրիարքարանը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Անխիալոյում (այժմ՝ Պոմորյե, Բուլղարիա)։ Սերում է Տրանոսների ազդեցիկ հունական ընտանիքից։

Նա Միտրոֆան III-ից հետո 1572 թվականին բարձրացել է Կոստանդնուպոլսի ամբիոն, երբ ունիան գահընկեց եղավ։ Հռոմի պապի հետ հարաբերությունների համար 1585 թվականին նա աքսորվեց Հռոդոս կղզի։ Տուրբինցի գիտնականները նրան հունարեն թարգմանությամբ ուղարկեցին Աուգսբուրգյան խոստովանության պատճենը. պատրիարքը 1576 թվականի իր պատասխան նամակում մանրամասնորեն ներկայացնում էր այն, որ ինքը համաձայն չէր բողոքականների հետ։ Այնուհետև Գերանդի «Compendium theologicum»-ի հունարեն թարգմանությունը ուղարկվել է պատրիարքին։ Արևմտյան Եվրոպայում այս նամակագրությունը աշխույժ բանավեճ առաջացրեց բողոքականների և կաթոլիկների միջև։ Վյուրթեմբերգի դուքսը հրատարակել է Թյուբինգենի աստվածաբանների նամակագրությունը՝ «Acta et Scripta theologorum Wirtembergensium and Patriaeae Constantinopoli» վերնագրով (Վիտենբերգ, 1584):

Ռուս պատմության մեջ Երեմիան հայտնի է, ամենից առաջ, որպես ռուսական եկեղեցու պատրիարքության հիմնող։ Ռուսական կայսրության մայրաքաղաքում հայրապետական աթոռի ստեղծումը, փաստորեն, օրինականացրեց Ռուսաստանի եկեղեցու թեմերի ավտոկեֆալ կառավարումը Մոսկվայի մեծ իշխանության սահմաններում։ Այդ ժամանակ Մոսկվայում տեղակայված մետրոպոլիտները կորցրեցին Կիևի Մետրոպոլիս ղեկավարելու (և այնուհետև եպիսկոպոսի կոչումը) կառավարման իրական կարողությունը և սկսեցին իրենց անվանել «Մոսկվա և ամբողջ Ռուսաստան»։ Այս տիտղոսով հանձնվեց Ռուս եկեղեցու առաջին պատրիարքը, ըստ այդմ, Արևմտյան Ռուսաստանի թեմերը, որոնք մնացին Կոստանդնուպոլսի պատրիարքարանի ենթակայության Կիևի, Գալիցկիի և Համայն Ռուսիո Մետրոպոլիտենի իրավասության ներքո, նրա իրավասության տակ չէին։

Լինելով Ռուսաստանում՝ 1588 թվականին Տիեզերական պատրիարք Երեմիա Երկրորդը, նրա առաջին խորհրդական Բորիս Գոդունովը և Ռուս եկեղեցու եպիսկոպոսները Թեոդոր Իոանովիչի խնդրանքով, Մոսկվայի և Համայն Ռուսիոյի առաջին պատրիարք նշանակեցին Հոբին։

1583 թվականին Հռոմի Պապ Գրիգորը նամակ է ուղարկել Երեմիային, որում նա առաջարկել է ընդունել Գրիգորյան օրացույցը և դրա հիման վրա նոր Զատիկը։ Ի պատասխան՝ Երեմիա Պատրիարքը հավաքեց Կոստանդնուպոլսի տեղական մեծ խորհուրդը 1583 թվականի նոյեմբերին, որին հրավիրված էին Ալեքսանդրիայի Պատրիարք Սիլվեստրը և Երուսաղեմի պատրիարք Սոֆրոնիուսը։ Այս տաճարում հունական բարձրաստիճան պաշտոնյաները ստորագրեցին «Սինգիլիոն» (Σιγγίλιον) փաստաթուղթը, որում ոչ միայն կաթողիկոսը դատապարտվեց, այլև կրկին բանադրանքի ենթարկեցին կաթոլիկ դոգմաները և սովորույթները. Filioque. բարեկամության հաղորդակցությունը միայն Քրիստոսի մարմնի կողմից և ոչ թե բարեպաշտի հաղորդությունը Քրիստոսի Արյան միջոցով. պատարագ մատուցել անթթխմոր հացով. վարդապետությունը, որ Քրիստոսը դատելու է միայն հոգիներին, իսկ երկրորդում ՝ առանց մարմնի, քավարանի մասին. Պապի ինդուլգենցիա և անձնատուր լինելը. բայց նրանք բանադրանքի ենթարկեցին բոլոր նրանց, ովքեր ընդունում էին Գրիգորյան Զատիկը և Գրիգորյան օրացույցը։ Նույն փաստաթղթում հիերարխները կոչ են անում բոլոր ուղղափառներին հաստատունորեն կանգնել ուղղափառ հավատքի առջև՝ մինչև արյուն թափելը և մահը՝ պահպանելով ուղղափառության դոգմաները ու կանոնները և չընդունելով վերը նշված կաթոլիկ դավանանքները և սովորույթները։ 1587 թվականին վերը նշված անձանց տաճարը հաստատեց խստագույն արգելքը՝ անատեմիայի վախի տակ, ուղղափառ օրացույցը և Զատիկը փոխելու համար։

1593 թվականի փետրվարին Կոստանդնուպոլսում գումարվեց ժողով, որին մասնակցում էին Կոստանդնուպոլսի պատրիարք Երեմիան, Ալեքսանդրիայի պատրիարք Մելեթիոս Պիգասը, Անտիոք Պատրիարք Յոահիմը, Երուսաղեմի պատրիարք Սոֆրոնիուսը և բազմաթիվ հույն առաջնորդներ. տաճարը որոշեց, որ Գրիգորյան օրացույցը խախտում է Առաջին Տիեզերական խորհրդի և սուրբ առաքյալների 7 կանոնների սահմանումները, ըստ որի քրիստոնեական Զատիկը պետք է նշվի խստորեն հրեական Զատիկից հետո, ներբնական գիշերահավասարից հետո և միշտ կիրակի, այնպես որ Գրիգորյան Զատկի օրը որոշելու համակարգի հետևորդները նորից բանադրանքի ենթարկվեցին։ Նույն խորհրդում բոլոր չորս հայրապետները հավանություն տվեցին Ռուսաստանում պատրիարքարանի ներդրմանը և յուրաքանչյուր թեմի համար բաժանեցին հինգ պատրիարքների, ապա ստորագրությամբ ուղարկեցին Մոսկվա, որում նրանք իրենց հայրապետական օրհնությունը տվեցին Մոսկվայի պատրիարքարանին։

Տես նաև
-------

* Երեմիա II-ի պատասխանը Աուգսբուրգյան խոստովանությանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
3. 1 2  Medieval Manuscripts in Oxford Libraries — Bodleian Library.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118712101 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
6. ↑  Sigillion of 1583
7. ↑  Τὸ «Σιγγίλιον» τοῦ 1583 κατὰ «τοῦ καινοτομηθέντος καλενταρίου παρὰ Λατίνων»
8. ↑  The Rudder (Pedalion) in English р. 15(չաշխատող հղում)
9. ↑  НУЖНО ЛИ ВОЗВРАЩАТЬСЯ НА СТАРЫЙ СТИЛЬ? Ἀν πρέπει να ἐπιστρέψουμε στὸ Παλιόν Ἡμερολόγιον;

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Иеремия, константинопольские патриархи». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Երեմիա II» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Ուղղափառ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10237688 · BIBSYS: 2127159 · BNF: 119824739 · GND: 118712101 · ICCU: BVEV051870 · ISNI: 0000000445170871 · LCCN: n81093732 · NKC: jo20191039319 · NLA: 36257712 · NLG: 45812 · NLP: a0000002597429 · NTA: 072296682 · NUKAT: n2010111149 · LIBRIS: 64642 · SUDOC: 13141335X · VIAF: 311141416, 194159474191327661905 · WorldCat VIAF: 311141416, 194159474191327661905 |

 |

 |