recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Մաշտոց**», հայկական մագաղաթե պատկերազարդ ձեռագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ընդօրինակել է Ավետիք քահանան 1266 թվականին Սսում, նկարազարդել է Թորոս Ռոսլինը Հռոմկլայում։ Պատվիրատուն եղել է Վարդան եպիսկոպոսը։

Ներկայում «Մաշտոց» ձեռագիրը պահվում է Երուսաղեմի Ս. Հակոբյանց վանքի մատենադարանում (ձեռագիր № 2027)։ Խորաններից, լուսանցազարդերից, գլխատառերից ու գլխազարդերից բացի՝ ձեռագիրն ունի նաև թեթևակի զարդարված շրջանակներում պարփակված ամբողջական էջով տերունական պատկերներ, որոնք աչքի են ընկնում հորինվածքի պարզ կառուցվածքով։

«Մաշտոց»-ում Սաղմոսագրքի թեմաներով պատկերները մեզ հայտնի առաջին հայկական մանրանկարներն են, իսկ «Հովհաննես ավետարանիչի թաղումը» և «Կարմիր ծովի անցումը» թեմատիկ տեսարանները հայ արվեստում նորություն էին։ Բարձրարվեստ մանրանկարներով այս ձեռագիրը Կիլիկիայի մանրանկարչության դպրոցի 13-րդ դարի 2-րդ կեսի լավագույն հուշարձաններից է։

«Մաշտոց»-ի մանրանկարների պատկերագրության առանձնահատկությունները մատնանշում են ծաղկողի կողմնորոշումը դեպի XI դարի բյուզանդական գրքարվեստը և վաղ միջնադարյան արվեստը։ Ձեռագրի որոշ մանրանկարներում երևան են եկել քրիստոնեական արվեստի նույնանուն երկերում գրեթե չհանդիպող հատկանիշներ, օրինակ՝ «Կարմիր ծովի անցումը» հորինվածքում՝ երկնքից իջնող սրազեն հրեշտակի պատկերը։ Նրբությամբ ու բծախնդրությամբ են նկարված կերպարների դեմքերը և այլ մանրամասներ «Երեք մանուկները կրակե հնոցում» մանրանկարում։ «Մաշտոց»-ի ձևավորման մեջ Թորոս Ռոսլինի պատկերագրական նորամուծությունները և կատարողական բարձր վարպետությունը թույլ են տալիս մատյանը դասել միջնադարյան գրքարվեստի լավագույն նմուշների շարքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քրիստոնյա Հայաստան Հանրագիտարան, Երևան, Հայկական Հանրագիտարանի հրատարակչություն, 2002։

Գրականություն
-------------

* Յովսէփեան Գ. Նիւթեր եւ ուսումասիրութիւններ հայ արուեստի եւ մշակոյթի պատմութեան, պր. 2, Նյու Յորք, 1943։
* Ազարյան Լ. Կիլիկան մանրանկարչությունը XII–XIII դդ. Ե. 1964։
* Արևշատյան Ա․, X–XVIII դարերի «Մաշտոցների» երաժշտական կազմի առանձնահատկությունները, ԼՀԳ, 1985, № 1:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Beredskapsmuseet's sign of En Svensk Tiger.Հայտնի քարոզչական պաստառը շվեդներին զգուշացրել է խոսելուց զգուշանալ։
**Շվեդական վագր** (շվեդ.՝ En svensk tiger[ են ˈsvɛnːsk ˈtǐːɡɛr ], [ɛn ˈsvɛnːsk ˈtǐːɡɛr]), կարգախոս և պատկեր, ինչը դարձել է Շվեդիայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քարոզչական արշավի մի մաս։ Դրա նպատակն էր կանխել լրտեսությունը՝ խրախուսելով գաղտնիությունը։

Բացատրություն
-------------

Շվեդերենում *svensk* բառը կարող է նշանակել և՛ «շվեդական», և՛ «շվեդ», մինչդեռ *tiger* կարող է նշանակել կա՛մ վագր, կա՛մ «լռել»՝ ավելի խոսակցական՝ «բերանը փակ պահել», պաստառին տալով կրկնակի նշանակություն՝ «շվեդական վագր» կամ «շվեդը լռում է»։ Արտահայտությունը համեմատելի է Միացյալ նահանգներում «թուլացած շուրթերը խորտակում են նավեր», Միացյալ Թագավորությունում «անզգույշ խոսակցությունը կյանքեր է արժենում» և Խորհրդային միությունում՝ «շատախոսը պարգև թշնամու համար» պատերազմական այլ նմանատիպ կարգախոսների հետ։

* Թուլացած շուրթերը խորտակում են նավերԹուլացած շուրթերը խորտակում են նավեր
* Պահի՛ր աչքերդ բաց և բերանդ փակՊահի՛ր աչքերդ բաց և բերանդ փակ
* Անզգույշ խոսակցությունը կյանքեր է արժենումԱնզգույշ խոսակցությունը կյանքեր է արժենում

Օգտագործում
-----------

Քարոզչական արշավի հայտնի պաստառը ստեղծել է Բերթիլ Ալմքվիստը 1941 թվականին Շվեդիայի տեղեկատվական ազգային խորհրդի պատվերով (շվեդ.՝ Statens informationsstyrelse): Պաստառը դարձել է Զգոնության քարոզարշավի գլխավոր կարգախոսը, որը սկսվել է նույն թվականին՝ խրախուսելու այն տեղեկատվության գաղտնիությունը, որը կարող է վնասել Շվեդիայի ազգային անվտանգությանը։

Հեղինակային իրավունք
--------------------

Ալմքվիստը մահացել է 1972 թվականին, իսկ 2002 թվականին պաստառի/պատկերանիշի հեղինակային իրավունքը փոխանցվել է Ռազմական պատրաստության թանգարանին։ Տասնմեկ տարվա իրավական պայքարից հետո Շվեդիայի զինված ուժերը, որ օգտագործում էր պատկերն առանց թույլտվության, 2008 թվականին հեղինակային իրավունքի սեփականատերերին վճարել է 700․000 շվեդական կրոն վնասի փոխհատուցում։

2020 թվականին շվեդ երգիծաբան Արոն Ֆլամը քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել հեղինակային իրավունքի խախտման համար՝ իր «Սա շվեդական վագր է» (շվեդ.՝ Det här är en svensk tiger) գրքում պատկերի տարբերակն օգտագործելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Thomsen, Dante (1 October 2014). «Bahnhof stoppar hyllning till "En svensk tiger" efter påtryckningar» [Bahnhof cancels their tribute to "En svensk tiger" after arm-twisting]. *www.dagensmedia.se*. Dagens Media. Արխիվացված է օրիգինալից 23 September 2015-ին. Վերցված է 6 April 2015-ին.
2. ↑  Stemme, Fred. «Loose lips sink ships» (PDF). *www.hourglasshistoricals.com*. Hourglass Historicals. Վերցված է 6 April 2015-ին.
3. 1 2  «En Svensk Tiger». *www.beredskapsmuseet.com*. Beredskapsmuseet. Արխիվացված է օրիգինալից 29 December 2014-ին. Վերցված է 6 April 2015-ին.
4. ↑  TT (24 September 2008). «Tvisten om En svensk tiger är över» [The fight about "En svensk tiger" is over]. *www.aftonbladet.se*. Aftonbladet. Վերցված է 6 April 2015-ին.
5. ↑  Farran-Lee, Lydia (24 September 2020). «Rättslig strid om En svensk tiger inleds i dag» (Swedish). Sveriges Television. Վերցված է 24 September 2020-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**Արատեսի վանք**, հայկական առաքելական վանական համալիր Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզում՝ Եղեգիս գետի Արատես վտակի ափին, բլրի գագաթին։

Պատմություն
-----------

13-րդ դարի վերջին Ստեփանոս արք. Օրբելյանը Արատեսի վանքը իր կալվածքներով հանձնել է Նորավանքին՝ որպես ամառանոց, իսկ 1301 թվականին վանքին է նվիրել Գեղարքունիք գավառի ութ գյուղ։ Վանքում 1303 թվականին գրիչ Խաչատուր Երզնկացին Ստեփանոս արք. Օրբելյանի պատվերով ընդօրինակել է Գրիգոր Նյուսացու «Մեկնութիւն ժողովողին» աշխատությունը։ Վանքի տարածքում կան 10–17-րդ դարի խաչքարեր և տապանաքարեր։

Կառուցվածք
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Արատեսի վանքի Սբ. Սիոն միանավ թաղածածկ եկեղեցին (10-րդ դար) ունի երեք ավանդատուն՝ խորանի երկու կողքերին և հյուսիսային պատին կից։ Նրանից հարավ Ս. Աստվածածին եկեղեցին (11-րդ դար) է, որը մեկ զույգ որմնամույթերով գմբեթավոր դահլիճ է։ Նրա և Ս. Սիոն եկեղեցու միջև 13-րդ դարում կառուցվել է քառակուսի հատակագծով, արևելքում՝ զույգ ավանդատներով գավիթ։ Ս. Աստվածածին եկեղեցու արևմտյան ճակատին կից 1270 թվականին Հայրապետ աբեղան գավիթ է կառուցել (ճարտարապետ Սիրանես)՝ փոխհատվող կամարների կիրառմամբ իրականացված ծածկով, որի կենտրոնում շթաքարային մշակումով երդիկով գմբեթն է (քանդվել է 1970-ական թվականներին)։ Վանքին 1073 թվականին ոմն Արտավազդ նվիրել է Եղեգիսի այգին և կալվածքներ։ 1220 թվականին իշխան Վասակ Խաղբակյանը Արատեսի վանքի պատին արձանագրել է Վայոց ձորի ամրոցների ազատագրման փաստը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Հասրաթյան, Մուրադ (2002). *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան*. Երևան: Հայկական հանրագիտարանի գլխ. խմբ. էջ 138.

Գրականություն
-------------

* Ստեփանոս Օրբելյան, Սյունիքի պատմություն, Երևան, 1986
* Ղևոնդ Ալիշան, Սիսական, Վենետիկ, 1893
* Երվանդ Լալայան, Վայոց ձորի նշանավոր վանքերը, ԱՀ, գիրք 26, Թ․, 1916
* Դիվան հայ վիմագրության, պրակ 3, Երևան, 1967

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 690)։*  |
**Գյուղատնտեսության աջակցության հանրապետական կենտրոն** (ԳԱՀԿ) Հայաստանի հանրապետության Գյուղատնտեսությյան նախարարությունը, հիմնադրվել է 2002-ին «Ագրոգիտություն», «Ագրոպրես» և «Ագրոգիտարտ» Փակ բաժնետիրական ընկերությունների միավորմամբ։ Գործու գյուղատնտեսական տեխնիկայի տեսակներ Գյուղմթերքի շուկա Երևանում գյուղատնտեսական գյուղմթերքի շաբաթ կիրակնօրյա շուկա Երևանում գործունեության հիմնադրամի ուղղություններն են ագրարային գիտության և տեխնոլոգիաների ներդրում, ուսուցում, խորհրդատվության կազմակերպում և ծառայությունների մատուցում, լրատվություն և տեղեկատվություն։ Տնօրինում է գյուղատնտեսության զարգացման ծրագրի շրջանակներում տարիների ընթացքում իրականացված ԳՀ և ագրարային տեխնոլոգիաների գնահատման ծրագրերի արդյունքները (շուրջ 45 ԳՀ և 700 տեխնոլոգիաների գնահատման ծրագիր) և փոխշահավետ կապեր է հաստատել Հայաստանի հանրապետության գործող գիտության կենտրոնների, գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոնների,գյուղացիների տնտեսությունների (նաև ֆերմերայի) միջև։ Մասնակցել է ՀՀ Կառավարության և Համաշխարհային բանկի կողմից իրականացվող «Գյուղատնտեսական բարեփոխումների աջակցության», «Գյուղական ձեռնարկությունների և փոքրածավալ առևտրային գյուղատնտեսության զարգացման» ու «Համայնքների գյուղատնտեսական ռեսուրսների կառավարման և մրցակցության» ծրագրերին։ ԳԱՀԿ-ն «Ագրոլրատու» թերթի և «Ագրոգիտություն» ամսագրի հիմնադիրն ու հրատարակիչն է։ Ներկադրությամբ իրականացվել են 1064 տեխնոլոգիաների գնահատման ծրագրեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Գրիգոր Եսայան** (արմտ. հայ.՝ Գրիգոր Եսայեան, 1883, Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1915), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ուսուցիչ, հայոց ցեղասպանության նահատակ։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Եսայանը ծնվել է Վանում, 1883 թվականին, մեծացել է որբանոցում, որտեղ էլ ստացել է կրթություն։ Հետագայում ուսումը շարունակել է Գալաթասարայի լիցեյում։ Ֆրանսերեն և մաթեմատիկա է դասավանդել ազգային դպրոցներում։ «Գրիգոր Նոր» ծածկանունով բանաստեղծություններ է հրատարակել Պոլսի հայերեն հանդեսներում։

Ֆրանսերեն է թարգմանել Ռուբեն Զարդարյանի «Ցայգալոյս» և Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» աշխատությունները։ Հիշատակելի է հատկապես նրա «Ջրոգիները»-ը բանաստեղծությունը։ Հայտնի է նրա Ջրոգիները» բանաստեղծությունը։

Գրիգոր Եսայանը ձերբակալվել է 1915-ի ապրիլի 24-ին, տեղափոխվել է Չանքըրը քաղաք, այտեղից էլ՝ Անկարայի բանտ։ 1915 թվականի օգոստոսի 20-24-ն ընկած հատվածում սպանվել է Յոզգատի ճանապարհին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Միջազգային Ուսուցչաց Օրուայ 6-րդ Տօնակատարութիւն Թորոնթոյի Մէջ
2. ↑  [Թէոդիկ, «Յուշարձան Ապրիլ 11-ի», տպ. Օ. Արզուման, 1919, Կ. Պոլիս, էջ 28]
3. ↑   Հովակիմյան Բախտիար։ Հայոց ցեղասպանության նահատակ գործիչների ծածկանուններ, 2002։ էջ 63
4. ↑  Kévorkian, 2006, էջ 663

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յուշարձան Ապրիլ տասնըմէկի
**Քրիստափոր (Քրիստ) Հովհաննեսի Մկրտչյան** (1896, Գորիս — 1920, Սիսիան), Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1916)։

Հեղափոխական գործունեությունն սկսել է 1915 թվականին՝ Շուշիում։ 1917 թվականին վերադարձել է Գորիս և դարձել տեղի բոլշևիկների ղեկավարներից։ 1919 թվականին Մկրտչյանը, մի խումբ համախոհների հետ, Գորիսում հիմնել է բոլշևիկյան կոմիտե։ Քաղաքի շրջակա գյուղերում նրա շանքերով ստեղծվել են բոլշևիկյան բջիջներ։ 1920 թվականի Մայիսյան ապստամբության շրշանում Մկրտչյանը Զանգեզուրի խռվարարների ղեկավարներից էր։ Հուլիսին, երբ Զանգեգուրում հաստատվեց խորհրդային ռեժիմ, Մկրտչյանը գավառային կոմիտեի քարտուղարն էր։ Ապստամբության ճնշումից հետո գնդակահարվել է Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 644.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 644)։*  |
**Մարիա Օկչիպինտի** (իտալ.՝ Maria Occhipinti, 1921[…], Ռագուզա - օգոստոսի 20, 1996(1996-08-20), Հռոմ, Իտալիա), անարխա-ֆեմինիստական շարժման գործիչ Իտալիայում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1921 թվականին սիցիլիական Ռագուզայում։

1944 թվականին նա դարձավ Իտալական կոմունիստական կուսակցության անդամ և մասնակցում էր 1945 թվականին զինվորների զորակոչման դեմ ուղղված ժողովրդական ըմբոստությանը։ Ձերբակալվեց և ծոնաթացավ անարխիստների հետ։ Նրանց հետ մեկտեղ նա հետագայում շարունակեց պայքարն իր ընկերների ազատ արձակման համար, որոնք մնացել էին անազատության մեջ։

Պահպանողական Սիցիլիայի պայմաններում, նա ինչպես և մյուս հասարակական ակտիվ կանայք, ընդդիմանալով հայրիշխանական գենդերային դերերին, նա հալածանքների էր ենթարկվում իր հարևանների և ընտանիքի կողմից։ Այդ իսկ պատճառով տեղափոխվեց Նեապոլ և շատ էր ճանապարհորդում։

Օկչիպինտին հայտնի դարձավ իր ինքնակենսագրության` «Կինը Ռագուզայից» («Una donna di Ragusa») շնորհիվ, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1957 թվականին։

Թեպետև, գիրքը մնաց աննկատ ընդհուպ մինչև 1976 թվական դրա վերահրատարակումը, երբ նրան գրական մրցանակ շնորհվեց։

Թեպետ Օկչիպինտին շատ բանով կանխագործեց 1970-ական թվականներին ֆեմինիստական շարժումը Իտալիայում, սակայն նա քննադատում էր այդ նույն շարժումը։ Նրա կարծիքով, իսկական ֆեմինիզմը պետք է չսահմանափակվեր սեքսուալ ազատությամբ, այլ պետք է ձգտեր ազատվել բոլոր տեսակի ճնշումներից։ «Առաջնության» սկզբունքը պետք է հաղթահարվի, և կանայք պետք է դադարեն ձգտել ինստիտուցիոնալացված իշխանության։ Հեղափոխությունը պետք է կատարվի և ժամանակակից կյանքում և ընտանիքում։ Բացի այդ, Օկչիպինտին վերհանում էր Իտալիայի հյուսիսի կանանց սոցիալ-ռասիստական արհամարհանքը երկրի հարավի կանանց նկատմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Swartz A.* Open Library — 2007.
2. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
3. 1 2  Enciclopedia delle donne (իտալ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119356459 · GND: 118923250 · ICCU: RAVV057513 · ISNI: 000000007829373X · LCCN: n88659006 · NKC: jx20070125005 · NUKAT: n2020026744 · SUDOC: 027279820 · VIAF: 27073301 · WorldCat VIAF: 27073301 |

 |

 |
**Ամերիկայի բանկի աշտարակ (Լոս Անջելես)** (անգլ.՝ U.S. Bank Tower *Library Tower*, *First Interstate World Center*)Լոս Անջելեսի (Կալիֆոռնիա) գործարար կենտրոնում գտնվող բանկ։

Նկարագրություն և պատմություն
----------------------------

Հանդիսանում է ԱՄՆ-ի 12-րդ ամենաբարձր շինությունը, Չիկագոյի արևմտյան հատվածի ամենաբարձր երկնաքերը, ինչպես նաև Կալիֆոռնիայի ամենաբարձր շինությունը։ Շենքի տանիքին գտնվում է ուղղաթիռի համար նախատեսված վայրէջքի հարթակ, այս առումով այն աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերն է։ Շինության բարձրությունը 310 մետր է։ Երկնաքերը գտնվում է բարձր սեյսմիկ ակտիվության գոտում, դրա համար էլ նախագծով նախատեսվել է շինության լրացուցիչ ամրություն, ինչը թույլ է տալիս դիմակայել Ռիխտերի սանդղակով մինչև 8,0 մագնիտուտով երկրաշարժի։ Շենքն ունի 73 հարկ և երկհարկանի ստորգետնյա ավտոկայանատեղի։ Երկնաքերի շինարարությունը սկսվել է 1987 թվականին, ավարտվել է 1989 թվականին։ Նախագծի հեղինակը Հենրի Կոբն ու «Pei Cobb Freed & Partners» ճարտարապետական ընկերությունն է։ Ծախսվել է 350 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Սա Լոս Անջելեսի ամենաճանաչված երկնաքերերից է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «US Bank Tower \ Башня Банка США (высота 310,5 м.) в Лос-Анджелесе. Фотографии, описание, адрес». *all-towers.ru*. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 10-ին.
3. ↑  «Башня Банка США в Лос-Анджелесе: описание, история, экскурсии, точный адрес». *Тонкости туризма* (ռուսերեն). Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 10-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Աննվաճ**, Վիկտորիական շրջանի բանաստեղծություն է՝ գրված անգլիացի բանաստեղծ Վիլյամ Էռնեստ Հենլիի (անգլ.՝ William Ernest Henley) կողմից 1875 թ. (առաջին անգամ հրատարակվել է 1888 թ.)։

Բնօրինակը վերնագիր չի ունեցել. ներկայումս հայտնի լատին․՝ «Invictus» (աննվաճ) վերնագիրը ավելացվել է 1900 թ. «Անգլերեն բանաստեղծությունների Օքսֆորդյան գրքում» ներառվելու ժամանակ՝ Արթուր Քուիլեր-Քոուչի (անգլ.՝ Arthur Quiller-Couch) կողմից։

Հեղինակը 12 տարեկանում հիվանդացել է ոսկրի տուբերկուլյոզով, որն աստիճանաբար զարգացել է ոտքի ուղղությամբ։

Չնայած ուսմանը խանգարող առողջական վիճակին՝ 1867 թ. Հենլին հաջողությամբ հանձնել է Օքսֆորդյան տեղական քննությունները՝ իբրև ավագ ուսանող։

Այնուհետև հիվանդությունը ավելի է սրվել և նրա կյանքը պահպանելու նպատակով անհրաժեշտություն է առաջացել ծնկից ներքև անդամահատել հիվանդ ոտքը (1865 թ. կամ 1868-1869 թթ. ընթացքում)։
Այնուհետև բժիշկները խորհուրդ են տվել աջ ոտքը ևս անդամահատել, սակայն Հենլին չի համաձայնվել և 3 տարի (1873-1875 թթ.) հիվանդանոցում անցկացնելուց հետո կարողացել է խուսափել վիրահատական միջամտությունից։

«Աննվաճը» գրվել է Հենլիի կողմից 1875 թ.՝ հիվանդանոցում։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* «Աննվաճը» կարևոր դեր է ունեցել Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետության նախկին նախագահ և 1993 թ. Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Նելսոն Մանդելայի կյանքում։
* «Աննվաճը» մի քանի անգամ հիշատակվում է Քլինթ Իսթվուդի 2009 թ. համանուն ֆիլմում։
* Ռոբերտ Լյուիս Ստիվենսոնի (Robert Louis Stevenson) նամակների համաձայն՝ «Գանձերի կղզի» վեպի Ջոն Սիլվերի կերպարի աղբյուր է հանդիսացել Հենլին։

Տեքստ
-----

Գիշերվա միջից, որ ծածկում է ինձ  

վիրապի նման՝ ծայրից ծայր խավար,  

շնորհակալ եմ ես երկնային ուժին  

աննվաճ մնացած իմ ոգու համար։  

  

Ճակատագրի և ոչ մի հարված  

չի կորզել ինձնից հառաչ և կամ լաց։  

Դժբախտության զարկերը ստացած՝  

արյունոտ եմ ես, բայց ոչ խոնարհված։  

  

Ցասման, արցունքի վայրից այս հետո  

սարսափի ստվերը պարզ թող երևա,  

բայց բոլոր գալիք վտանգների ներքո  

ես չեմ վախեցել ու չեմ վախենա։  

  

Եվ թող դարպասը նեղ լինի,  

ու պատիժներ իմ ուղում՝  

ես եմ տերը իմ բախտի,  

նավապետը իմ հոգու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Boehmer, Elleke (2008). «Nelson Mandela: a very short introduction». Oxford University Press. ISBN 9780192803016. «*Invictus, taken on its own, Mandela clearly found his Victorian ethic of self-mastery*»
2. ↑  Daniels, Eddie (1998) *There and back*
3. ↑  «The Internet Movie Script Database|INVICTUS». *imsdb.com*. Վերցված է 2024-03-18-ին.
4. ↑  «թարգմանությունը՝ Վ. Մովսիսյանի». 2010 թ․ հուլիսի 15.
**Մայրա Ասարե** (լատիշ․՝ Maira Asare, մարտի 8, 1960(1960-03-08), Սիգուլդա, Q52317222?, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 25, 2015(2015-10-25)), լատիշ արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։

Ծնվել է Սիգուլդայում։ Պոեզիայում առաջին փորձերն արել է 28 տարեկանում։ Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն լույս է տեսել «Այն ո՞վ է խաղում կկվի հետ» վերնագրով (1995), որն արժանացել է «Պոեզիայի օրեր» փառատոնի մրցանակին։ Սրան հաջորդել են «Ճանապարհ դեպի Տույա» (2009), «Հանզայի սառը կրակը» (2010, համահեղինակ՝ Սերգեյ Մորեյնո) ժողովածուները։ 2009 թվականին լույս է տեսել Ասարեի առաջին արձակ ստեղծագործությունը՝ «Կանանց զոնա» վեպը։ Նույն տարում ստացել է Տարվա գրական մրցանակ և՛ «Արձակ», և՛ «Պոեզիա» անվանակարգերամ «Կանանց զոնա» և «ճանապարհ դեպի Տույա» գրքերի համար։ Թարգմանություններից առավել աչքի են ընկնում Սաշա Սոկոլովի «Դպրոց հիմարների համարը» (2010), Միխայիլ Շիշկինի «Նամակագիրքը» (2012), «Լատվիայի ռուս գրողների անթոլոգիան» (2011), որի նաև կազմողն է։ Աշխատել է Աքրամ Այլիսլիի «Քարե երազներ» վեպի լատվիերեն թարգմանության վրա։

Ապրել է Վենտսպիլս քաղաքում։

Մայրա Ասարեն հայերեն
--------------------

* Սուրճ։ Լատվիայի ժամանակակից արձակ, Ե. «Անտարես», 2013, էջ 15-21։ Լատվիերենից թարգմ.՝ Նաիրա Խաչատրյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լատվիայի ժամանակակից արձակ, Ե. «Անտարես», 2013, էջ 14։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1089578423 · ISNI: 0000000099647859 · LCCN: n2010071650 · LNB: 000001275 · VIAF: 147995103 · WorldCat VIAF: 147995103 |

 |
**Կալե (Կալիստրատե) Բոբոխիձե** (վրաց.՝ კალისტრატე ბობოხიძე, 1904, օգոստոսի 16 - 1982, ապրիլի 26, Թբիլիսի), վրացի գրող։

Կենսագրություն
--------------

Կալե Բոբոխիձեն ծնվել է 1904 թվականին, Քութայիսի նահանգի Մախթոջի գյուղում, հողագործի ընտանիքում։ 1929 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է տարբեր ուսումնական հաստատություններում։ Բանաստեղծությունների անդրանիկ ժողովածուն հրատարակվել է 1929 թվականին, այնուհետև նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են վրացական մամուլում։ 1951 և 1956 թվականներին տպագրվել են Կալե Բոբոխիձեի հատընտիր ժողովածուները։ 1930-1964 թվականներին աշխատել է Վրաստանի գրողների միությունում, թերթերի և հանդեսների խմբագրություններում։ Եղել է Վրացպետհրատի պոեզիայի խմբագիր։ Թարգմանել է Պուշկինի, Լերմոնտովի, Շևչենկոյի, Իսահակյանի, Մայակովսկու ստեղծագործություններից։

Երկեր
-----

* ნატვრის ნაპირი։ ლექსები - თბილისი, მერანი, 1981. - 133გვ.
* რა მაწუხებდა, რა მახარებდა։ პოემა–ქრონიკა. - თბილისი, მერანი, 1971. - 90გვ.
* ლირიკა. - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1969. - 219გვ
* სიცოცხლისათვის։ ლექსები - თბილისი, სახელგამი, 1945. - 102გვ.
* რჩეული ლექსები - ტფილისი, ფედერაცია, 1933. - 182გვ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սրտի ձայն, Վրաց բանաստեղծները Հայաստանին և հայերին, Երևան-Թբիլիսի, «Հայաստան» և «Սաբճոթա Սաքարթվելո» հրատարակչություններ, 1970
2. ↑  კალე ბობოხიძე
Օլ կոմունան Բուսկերուդ ֆյուլքեի քարտեզին
Բուսկերուդ ֆյուլքեն Նորվեգիայի քարտեզին
**Օլ** (նորվ.՝ Ål), կոմունա Նորվեգիայի Բուսկերուդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Օլ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն նյունորսկն է։ Զբաղեցնում է 1171.29 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։

Օլի զինանշանը
-------------

Օլ կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1984 թվականի նոյեմբերի 30-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա ուղղահայաց կերպով վերից վար պատկերված են երեք հավասարաթև խաչեր Խաչերը վերցված են կոմունայի տարածքում հին ժամանակներում կիրառվող զինանշանից։ Երեք թիվը նաև խորհրդանշում է կոմունայի տարածքում գտնվող երեք եկեղեցիները՝ Օլ, Տորպո և Լևելդ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Օլ կոմունայում է գտնվում 1190-1200 թվականներին կառուցված Տորպոյի, 1600 թվականին կառուցված Օլի և Լևելդի եկեղեցիները։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Օլ կոմունայում բնակվում է 4686 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ դրական շեղումով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine(նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen".(նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000405958218 |

 |
**Ցզյանսու** (չինարեն՝ 江苏省), նահանգ Արևելյան Չինաստանում, Յանցզի գետի ստորին հոսանքի շրջանում, ողողվում է Արևելա–Չինական և Դեղին ծովերի ջրերով։ Տարածությունը 100 հազար կմ2 է, բնակչությունը կազմում է 79,2 մլն (2012)։ Երկրի ամենախիտ բնակեցված նահանգն է։ Վարչական կենտրոնը՝ Նանկին։ Գտնվում է Չինական մեծ հարթավայրի հարավ–արևելյան մասում։ Կլիման մերձարևադարձային է, մուսսոնային։ Տարեկան տեղումները հյուսիսում 600-900 մմ են, հարավում՝ մինչև 1200 մմ։ Ցզյանսու ՉԺՀ ինդուստրիալ–ագրարային զարգացած տնտեսական շրջաններից է, տալիս է երկրի արդյունաբերական համախառն արտադրանքի 6%–ը։ Արդյունահանվում է ածուխ, երկաթի հանքանյութ, ապատիտ, կաոլին, աղ։ Զարգացած է տնայնագործությունը և գեղարվեստական արհեստագործությունը (ճենապակե և հնդկեղեգե իրեր)։ Մշակվում է տարածքի մոտ 60%–ը։ Գետերի ռեժիմը կարգավորելու և ոռոգման նպատակով ստեղծված է հիդրոտեխնիկական համալիր, այդ թվում՝ ոռոգիչ համակարգ։ Մշակում են բրինձ, ընդավորներ, ցորեն, գարի, եգիպտացորեն, բանջարաբոստանային կուլտուրաներ։ Երկրի բամբակագործական և շերամապահական գլխավոր շրջաններից է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  National Database of Laws and Regulations — 2021.
2. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 10-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Օպսիկիոն բանակաթեմ** (հայերեն՝ **Օպսիկյան բանակաթեմ**, հին հունարեն՝ Ὀψίκιον, θέμα Ὀψικίου, **thema Opsikiou**), կամ ուղղակի **Օպսիկիոն** (հին հունարեն՝ [θέμα] Ὀψίκιον, ծագում է՝ լատին․՝ Obsequium), Բյուզանդական կայսրության բանակաթեմ (ռազմավարչական նահանգ), տեղակայված էր Փոքր Ասիայի հյուսիս-արևմտյան հատվածում (ներկայիս Թուրքիայի տարածք)։ Այն հանդիսանում էր ամենախիտ բնակեցված և ռազավարական նշանակությամբ կարևոր բանակաթեմերից մեկը, քանի որ գտնվում էր Կոստանդնուպոլսի կողքին։ 8-րդ դարում տեղի ունեցած մի քանի ապստամբություններից հետո Օպսիկիոնից առանձնացվում է ևս 2 բանակաթեմ, որից հետո այն գոյատևեց մինչև Խաչակրաց չորրորդ արշավանքը (1202-1204)։

Պատմություն
-----------

### Հիմնադրում (7-րդ դար)

Բանակաթեմի անունը ծագել է լատիներեն *Obsequium* (շքագունդ) բառից։ Դա բացատրվում է Կոստանդնուպոլիս քաղաքին մոտիկությամբ, որտեղ սկզբնական շրջնում բնակավորվել էր կայսրին իր արևելյան արշավանքներում ուղեկցող բանակը։ 640-ական թվականներին, արաբներից կրած պարտություններից հետո, զորամիավորումները տեղափոխվեցին Փոքր Ասիա և տեղակայվեցին շրջաններում (բանակաթեմերում)։ Օպսիկիոնը զբաղեցնում էր Փոքր Ասիայի հյուսիս-արևմուտքը՝ Մյուսիան, Բյութանիան, Գաղաթիայի մի մասը, Լիդիան և Պափլոգոնիան, նրա մայրաքաղաքը Անկիրա քաղաքն էր։ Բանակաթեմի հիմնադրման ճշգրիտ թվականն անհայտ է, այն առաջին անգամ հիշատակվում է 626 թվականին, բայց առաջին հաստատված հիշատակությունները թվագրվում են 680 թվականով։ Հնարավոր է, որ սկզբնական շրջանում բանակաթեմի մեջ էր մտնում նաև Թրակիան։

Օպսիկիոնը առանձնանում էր մյուս բանակաթեմերի հանրանկարում։ Նրա հրամանատարը ոչ թե ստրատեգոսն էր, այլ կոմեսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Haldon 1984, էջեր. 443–444 harvnb error: no target: CITEREFHaldon1984 (help).
2. ↑  Haldon 1997, էջեր. 214–216 harvnb error: no target: CITEREFHaldon1997 (help).
3. 1 2 3  Treadgold 1995, էջ. 23 harvnb error: no target: CITEREFTreadgold1995 (help)
4. ↑  Kazhdan 1991, էջ. 1528 harvnb error: no target: CITEREFKazhdan1991 (help).
5. ↑  Lampakis & Andriopoulou, 2003 harvnb error: no target: CITEREFLampakis\_&\_Andriopoulou,\_2003 (help).
6. ↑  Kazhdan 1991, էջ. 2079 harvnb error: no target: CITEREFKazhdan1991 (help).
Օս կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Օս** (նորվ.՝ Ås), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Օս քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 176 կմ² տարածք։

Օս կոմունան կազմավորվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ Անվանումը (Ås) նշանակում է լեռ։ Տարածքի զգալի մասը անտառապատ լեռներով է պատված։

Կոմունայի տարածքի մեծ մասը պատված է անտառներով։ Կան նաև բերրի վարելահողեր։ Այստեղով հոսում են Haldenvassdraget և Hølandselva գետերը։

Օսի զինանշանը
-------------

Օս կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1982 թվականի հուլիսի 23-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր վահան, ներքևի մասը կլոր, որի վրա պատկերված է սպիտակ գույնի 3 չորսանկյուն նշան, որոնք խորհրդանշում են կոմունայի տարածքում հայտնաբերված հնավայրերը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Օս կոմունայում բնակվում է 16256 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում մեծ աճ է գրանցել։ Վերջին 10 տարում աճը կազմել է 539 տոկոս։

Տնտեսություն
------------

Տնտեսությունը հիմնականում ունի գյուղատնտեսական ուղղվածություն։ Այստեղ աճեցված բանջարեղենն ու մրգերը վաճառվում են մայրաքաղաք Օսլոյում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2008-06-02 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
2. ↑  Norske Kommunevåpen (1990). "Nye kommunevåbener i Norden" (նորվեգերեն)
**Էրիխ Կոշ** (սերբ.՝ Ерих Кош; ապրիլի 15, 1913(1913-04-15), Սարաևո, Ավստրո-Հունգարիա - մայիսի 25, 2010(2010-05-25)[…], Բելգրադ, Սերբիա), սերբ արձակագիր։

Ստեղծագործությունը
------------------

Էրիխ Կոշի առաջին գրքերը («Կրակի մեջ», 1947, «Երեք ժամանակագրություն», 1949, «Ժամանակը պատերազմական է», 1952, պատմվածքների ժողովածուները) նվիրված են ազգային-ազատագրական շարժմանը։ Հետագա պատմվածքներում, վիպակներում, վեպերում ծանրության կենտրոնը տեղափոխվում է դեպի իր ժամանակակիցը, որը հաճախ հակաֆաշիստական պայքարի նախկին մասնակից է։ Այս ստեղծագործություններում ամբողջապես բացահայտվում է Կոշ-երգիծաբանի տաղանդը։ Կոշը անողոք պայքար է մղում քաղքենիության բոլոր դրսևորումների դեմ («Մեծ Մակը», 1956), անտարբերության և մեծամտության («Ձյուն և սառույց», 1961), բյուրոկրատական անիմաստ ճիգերի և մարդու նկատմամբ անվստահության («Խրաբակի գործը», 1971) դեմ։ Եվ եթե իր ձևով «Ցանցեր» վեպը (1967) հոգեբանական նուրբ հետազոտություն է, ապա առաջ քաշած խնդիրներով այն սերտորեն կապված է գրողի ողջ ստեղծագործության հետ։ Այդ ստեղծագործության հերոսը «մայրաքաղաքային բարձր շրջանների հաջողակ և նկատելի դեմքերից» մեկն է, հայտնի ճարտարապետ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, բազմաթիվ գիտական ընկերությունների անդամ։ Հոգնելով առօրյա իրարանցումից, ընտանեկան և աշխատանքային հարաբերությունների կեղծիքից, նա անսպասելիորեն փախչում է դեպի լքված ձկնորսական ավանը։ Այստեղ էլ նա իսկական հանգիստ չի գտնում, այստեղ էլ ներքաշվում է նոր և ոչ պակաս բարդ մարդկային հարաբերությունների մեջ։ Բայց հենց այդ հարաբերություններն են նրան օգնում վերագտնել իրեն և հասկանալ գլխավորը՝ առանց պայքարի կյանք չկա։ Հերոսը զոհվում է, փրկելով իրեն վստահված ձկնորսական ցանցերը։

Էրիխ Կոշը հայերեն
-----------------

* Խայտաբղետ հասարակություն (պատմվածքներ, վիպակ), Ե. «Հայաստան», 1976, 412 էջ։ Թարգմ.՝ Մարգարիտ Թերզյան։ Վերջաբ.՝ Իդա Ռադվոլինա։ Նկ.՝ Վաղինակ Մանդակունի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #13982572X // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2
6. ↑  НИН online
7. ↑  Արտասահմանյան գրականության պատմություն, Ե. Երևանի համալսարանի հրատ. 1985, էջ 635-636։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90342980 · BNF: 12084210x · GND: 13982572X · ISNI: 0000000110605749 · LCCN: n84140746 · LNB: 000171576 · NKC: jo2002139511 · NTA: 073534587 · NUKAT: n2005146823 · SUDOC: 029157900 · VIAF: 46786374 · WorldCat VIAF: 46786374 |

 |

 |
**Լեա Վերմելին** (դան․՝ Lea Wermelin, մայիսի 10, 1985(1985-05-10), Rønne, Բորնհոլմ, Դանիա), դանիացի կին քաղաքական գործիչ։ Քաղաքական գիտությունների թեկնածու։ Դանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ 2019 թվականի հունիսի 27-ից Ֆրեդերիկսենի աշխատասենյակում շրջակա միջավայրի հարցերով գործող նախարար՝ Մետե Ֆրեդերիկսենի ղեկավարմամբ։ 2015 թվականից դարձել է Ֆոլկետինգի (խորհրդարան) պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1985 թվականի մայիսի 10-ին, Ռյոննե քաղաքում՝ Բալթիկ ծովի Բոնհոլմ կղզում։ Հայրը՝ Հանս Վերմելինը, տարրական դասարանների ուսուցիչ է (*Hans Wermelin*), իսկ մայրը՝ Բոդիլ Վերմելինը, բուժքույր է (*Bodil Wermelin*):

2001-2004 թվականներին սովորել է Բորնհոլմի գիմնազիայում։ 2005-2011 թվականներին սովորել է Կոպենհագենի համալսարանում։ Ստացել է քաղաքական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 2009 թվականին Լունդի համլսարանում մեկ կիսամյակ քաղաքագիտություն է սովորել։

2004-2005-ական թվականներին դասավանդել է Ֆրեդրիկսբերգ քաղաքի Սյոնդերմարկ դպրոցում։ 2004-2006 թվականներին աշխատել է Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության երիտասարդ թևում։ 2006-2008 թվականներին Դանիայի արտաքին գործերի նախարարությունում եղել է ֆոլկետինգի պատգամավոր Թոմաս Ադելսկովի օգնականը։ 2008 թվականին ստաժավորվել է Տանզանիայում՝ ժողովրդավարության զարգացման նախագծի շրջանակներում, 2008-2010 թվականներին՝ Դանիայի արտաքին գործերի նախարարությունում, 2010 թվականին՝ DR2 հեռուստաալիքում։ 2012-2015 թվականներին աշխատել է Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունում՝ որպես քաղաքագետ։

2003-2004 թվականներին եղել է Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության երիտասարդ թևի խորհրդի անդամ, 2006-2010 թվականներին՝ նույն տեղում գործադիր կոմիտեի անդամ։

2015 թվականի հունիսի 18-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով Բորնհոլմի ընտրատարածքում ընտրվել է սոցիալ-դեմոկրատների կուսակցության պատգամավոր։ 2016-2019 թվականներին նա ղեկավարել է ֆոլկետինգի հարկային կոմիտեն, եղել է էներգետիկայի, մատակարարման, կլիմայի, շրջակա միջավայրի և պարենի հարցերով կոմիտեի փոխնագահ։

2019 թվականի հունիսի 27-ին ֆրեդերիկսենի աշխատասենյակում ստացել է շրջակա միջավայրի հարցերով նախարարի պաշտոնը։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3
3. 1 2 3 4 5  «Lea Wermelin» (դանիերեն). Folketinget. 2020. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 1-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 8152986614212672135 · WorldCat VIAF: 8152986614212672135 |

 |
36 երկրների առաջին տիկինները Նյու-Յորքում (ԱՄՆ) 2008 թ. սեպտեմբերի 22-ին։
**Առաջին տիկին**, երկրի նախագահի կինը։

Սկզբնապես «First Lady» տերմինը վերաբերել է ԱՄՆ-ի նախագահի տիկնոջը, բայց հետո տերմինը տարածվել է նաև այլ լեզուներ և հիմա վերաբերում է ցանկացած երկրի նախագահի տիկնոջը։ Որոշ երկրներում տերմինը նաև թարգմանվում է, օրինակ՝ Իսպանիայում «Primera Dama», Ռուսաստանում «Первая Леди», Ֆրանսիայում «Première Dame»։

Պատմություն
-----------

Բելլա Քոչարյան, Լորա Բուշ, Լյուդմիլա Պուտինա և Զորկա Պրվանովա — առաջին տիկինները Հայաստանի, ԱՄՆ-ի Ռուսաստանի և Բուլղարիայի 2003 թվականին։
ԱՄՆ-ում տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է 1849 թվականին, երբ որ նախագահ Զաքարի Թեյլորը կոչեց «First Lady» 4-րդ նախագահի Ջեյմս Մեդիսոնի կնոջը՝ Դոլլի Մեդիսոնին, նրա պաշտոնական թաղմանը։ Սակայն առաջին կինը, որին սկսեցին կոչել «Առաջին տիկին» Հերրիեթ Լեյնն է՝ ԱՄՆ-ի 15-րդ նախագահի՝ Ջեյմս Բյքենենի, զարմուհին էր (Բյուքենը եղել է միակ ամուրի ԱՄՆ-ի նախագահ և Սպիտակ տան տիրուհու դերը կատարում էր նրա զարմուհին)։ Բայց միջազգային ճանաչում այս հասկացությունը ստացել է 1877 թվականին։ Այն ժամանակ Մերի Էյմսը իրեն թերթի լրահաղորդման մեջ Ռութերֆորդ Խեյզի իննագուրացիայի մասին օգտագործեց «առաջին տիկին» տերմինը իր կնոջ Լյուսի Ուեբբ Հեյզին, ծայր աստիճան հանրամատչելի ամբողջ ԱՄՆ-ում։

Առաջին տիկինները դիվանագիտական հարաբերություններ են պահպանում այլ երկրների նախագահների տիկինների հետ։ Պաշտոնական այցերի ժամանակ նախագահները կազմակերպում են այսպես կոչված «կանացի ծրագրեր», որտեղ առաջին տիկինները շփվում են։ Որոշ առաջին տիկիններ եռանդուն կերպով խառնվում են երկրի դիվանագիտական գործերին, ամենահայտնի օրինակները - Էլեոնորա Ռուզվելթը և Էվա Պատտերսոնն են։ Հիլլարի Քլինթոնն առաջադրել է իր թեկնածությունը 2008 թվականի ԱՄՆ-ի նախագահի ընտրությունների ժամանակ, սակայն հետո հանել է այն։ Արգենտինայի երկու առաջին տիկինները - Իսաբլ Մարթինես դե Պերոնը և Քրիստինա Ֆերնանդես դե Քիրշները փոխել են իրենց ամուսիններին նրանց նախագահի դիրքում (Խուան Պերոնին և Նեստոր Քիրշներին)։ Կարելի է նշել, որ Իսաբել Պերոնը դարձել է աշխարհի առաջին կին-նախագահը։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի առաջին տիկին

Աղբյուրներ
----------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «Dolley Madison». National First Ladies Library. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 9-ին. Վերցված է 2007 թ․ ապրիլի 29-ին.
**Ռոնալդ Էլվին «Ռոն» Էվանս կրտսեր** (անգլ.՝ Ronald Ellwin «Ron» Evans, Jr. նոյեմբերի 10, 1933(1933-11-10), St. Francis, Կանզաս, ԱՄՆ - ապրիլի 7, 1990(1990-04-07), Սկոտսդեյլ, Մարիկոպա շրջան, Արիզոնա, ԱՄՆ), ԱՄՆ աստղագնաց։

Կենսագրություն
--------------

Էվանսը ծնվել է Սենթ Ֆրենսիսում (անգլ.՝, Կանզաս)։ 1956 թվականին Կանզասի համալսարանից ստացել է էլեկտրական ճարտարագիտության բակալավրի աստիճան, իսկ 1964 թվականին ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի ասպիրանտուրայում ավիացիոն ճարտարագիտության մագիստրոսի կոչում։

1957 թվականի հունիսից մինչև 1966 թվականը ծառայել է որպես կործանիչ օդաչու և հրահանգիչ օդաչու։ 1966 թվականի ապրիլին ՆԱՍԱ-ի կողմից ընտրված 19 տիեզերագնացների խմբից մեկն էր (NASA Astronaut Group 5 (անգլ.՝ ՝ ))։ Ծառայել է որպես տիեզերագնացների աջակցության թիմի անդամ «Ապոլոն 7» և «Ապոլոն 11» թռիչքների համար, ինչպես նաև որպես «Ապոլոն 14»-ի հրամանատարական մոդուլի պահեստային օդաչու։ Նա մասնակցել է «Ապոլոն 17» արշավախմբին՝ վեցերորդ և մինչ այժմ վերջին՝ Լուսնի վրա մարդկանց վայրէջքին։ Թիմային մոդուլի օդաչու։ Դեպի Լուսին թռչող 24 մարդկանցից մեկը։

1973 թվականին Էվանսը պարգևատրվել է ՆԱՍԱ-ի «ակնառու ծառայությունների համար» մեդալով։

1975 թվականին մասնակցել է «Սոյուզ-Ապոլոն» ծրագրին՝ որպես հրամանատարական մոդուլի պահեստային օդաչու։

Ամուսնացած էր, ունի երկու զավակ։ Սիրում էր զբաղվել՝ որսորդությամբ, լողով, ձկնորսությամբ, գոլֆով և  նավակով զբոսնել։ Մահացել է քնի մեջ սրտի կաթվածից 1990 թվականի ապրիլի 7-ին Արիզոնա նահանգի Սքոթսդեյլ քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Space Hall Inducts 14 Apollo Program Astronauts — El Paso, El Paso: 1990. — P. 9.
5. ↑  «Astronaut Bio: Ronald E. Evans» (անգլերեն). jsc.nasa.gov. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 27-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография Р. Эванса на сайте NASAԱրխիվացված 2018-10-17 Wayback Machine
* «Jan M. Evans Oral History» (անգլերեն). historycollection.jsc.nasa.gov. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 24-ին.
* «Astronaut Biography: Ronald Evans» (անգլերեն). spacefacts.de. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 24-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GTAA: 97806 · LCCN: no2011092927 · VIAF: 171815135 · WorldCat VIAF: 171815135 |

 |
**Ռեջինալդ Բրետնոր** (անգլ.՝ Reginald Bretnor (Alfred Reginald Kahn, հուլիսի 30, 1911(1911-07-30), Վլադիվոստոկ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 22, 1992(1992-07-22), Medford, Օրեգոն, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, քննադատ և թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ռեջինալդ Բրետնորը ծնվել է 1911 թվականի հուլիսի 30֊ին Վլադիվոստոկում։ Հայրը՝ լատվիացի հրեա բանկիր Գրիգորի Կագանն է, մայրը՝ անգլուհի կառավարիչ։

1915 թվականին ծնողների և քրոջ՝ Մարգարետի հետ գնում է Ճապոնիա, իսկ 1919 թվականին՝ ԱՄՆ։ Սովորել է մասնավոր դպրոցներում և քոլեջներում։ Ամերիկայի քաղաքացիություն ստացել է 1934 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել է բանակի տեղեկատվական բյուրոյում և ԱՄՆ֊ի պետական դեպարտամենտում։ Զորացրվել է առողջական վիճակի պատճառով։

Բրետնորի եղբայրը՝ Գրիգորին, ծնվել է Ռուսաստանում, բայց նա և իր ընտանիքը 1917 թվականին տեղափոխվել են Սիբիր՝ Ճապոնիա տեղափոխվելու նպատակով։

Պատերազմից հետո վերցրել է մորական տատիկի ազգանունը։ 1947 թվականից Բրետնորը պրոֆեսինոալ գրող եր։ Նրա առաջին ստեղծագործությունը «Երևի միայն մի փոքր»֊ն («Maybe Just a Little One») է (1947)։ Նա հրապարումներ է արել նաև Գրենդել Բրիարտոն (Grendel Briarton) կեղծանվամբ։

Մահացել է 1992 թվականի հուլիսի 22֊ին ԱՄՆ֊ի Մեդֆորդ քաղաքում։ Ամուսնացել է 1949 թվականին Հելեն Հարդինգի հետ։ Վերջինս մահացել է 1967 թվականին։ 1969 թվականին ամուսնացել է Ռոզալի Լավայի հետ, որը մահացել է 1988 թվականին։

Ստացել է Հյուգո մրցանակ ամենալավ հեքիաթի համար՝ «Գնուռները դուրս են գալիս բոլոր ճեղքերից» (The Gnurrs Come From the Voodvork Out, 1950)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  Vegetti Catalog of Fantastic Literature (իտալ.)
4. ↑  Բրենոր (Ալֆրեդ) Ռեջինալդ
5. ↑  «Ռեջինալդ Բրետնոր - The Gnurrs Come From the Voodvork Out». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Reginald Bretnor(անգլ.)
* Memorials are for the living Արխիվացված 2005-03-06 Wayback Machine(անգլ.)
* Bretnor Archives Virtual Exhibit(չաշխատող հղում)
 Հարավային Օրեգոնի պատմության միությունից
* Reginald Bretnor Internet Speculative Fiction Database-ում
* Reginald Bretnor's online fiction Արխիվացված 2005-12-15 Wayback Machine *Free Speculative Fiction Online*֊ում
* Reginald Bretnorի գործերը Գուտենբերգ նախագծում

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Գուտենբերգ նախագիծ · Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 13042113 · BNF: 12915305z · CiNii: DA16761990 · GND: 118992155 · ISNI: 0000000109777869 · LCCN: n82231718 · LNB: 000284653 · NTA: 073771473 · NUKAT: n2010130116 · SUDOC: 084334908 · VIAF: 59884467 · WorldCat VIAF: 59884467 |

 |

 |
**Գուրգեն Վանանդեցի** (Գուրգեն Արշակի Փորսուղյան, հունիսի 10, 1898(1898-06-10), Կարս, Կարսի մարզ, Կովկասյան երկրամաս, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 1, 1937(1937-11-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, քննադատ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Գրական անվան ծագումը
--------------------

Գուրգեն Վանանդեցու ծննդավայր Կարս քաղաքը հնում մտնում էր Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Վանանդ գավառի մեջ։ Այդ գավառի անունով էլ նա ընդունել է Վանանդեցի գրական անունը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կարսում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Կարսի ռեալական դպրոցում։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ Այնուհետև սովորել է համալսարանի ասպիրանտուրայում։ Գրականության և արվեստի սոցիոլոգիա է դասավանդել Երևանի տարբեր դպրոցներում ու տեխնիկումներում։ 1930 թվականից դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում։ Սկզբում հանդես է եկել որպես բանաստեղծ։ Գրել է մի պոեմ՝ «Արեգակը խաչափայտին» վերնագրով։ Հետո թողել է բանաստեղծությունը և զբաղվել գրականագիտությամբ։ Մահացել է Երևանի բանտում 1937 թվականին։

Գրական գործունեություն
----------------------

Լինելով Հայաստանի Պրոլետգրողների ասոցիացիայի անդամներից ու ղեկավարներից՝ Գուրգեն Վանանդեցին այդ խմբակցության սկզբունքներով գրել է տեխնիցիզմը փառաբանող, վերացական բանաստեղծություններ, հանդես եկել ընթացիկ գրական շարժումը վերլուծող հոդվածներով և առանձին գրքերի գրախոսություններով։ 1920-ական թվականների վերջին հաղթահարել է նեղ խմբակային մոտեցումը և ներկայացրել է ընթացիկ գրականությունը լայն հայացքով և միասնության մեջ քննելու պահանջ։ Գուրգեն Վանանդեցու գրականագիտական և արվեստաբանական ուսումնասիրությունները՝ նվիրված Խաչատուր Աբովյանին, Րաֆֆուն, Ալեքսանդր Շիրվանզադեին, Պերճ Պռոշյանին, Եղիշե Չարենցին, Մարտիրոս Սարյանին բնութագրվում են սոցիոլոգիական ուղղվածությամբ՝ երբեմն հասնելով արվեստի առանձնահատկությունները շրջանցող, մերկ գաղափարայնության, ինչը բնորոշ էր 1930-ական թվականների խորհրդահայ գրաքննադատության համար։ Գուրգեն Վանանդեցին մասնակցել է նաև «Հայ գրականության պատմություն (1933)» ութհատորյակի ստեղծման աշխատանքներին։

Երկեր
-----

* Արեգակը խաչափայտին (պոեմ), Երևան, 1923, 13 էջ։
* Մարտիրոս Սարյան, Եղիշե Չարենց, Երևան, 1926:
* Րաֆֆու վեպերը, Երևան, Պետհրատ, 1928, 136 էջ։
* Շիրվանզադեի ստեղծագործության հիմնական գծերը, Երևան, Պետհրատ, 1930, 113 էջ։

Գրականություն
-------------

* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, 1981, 544 էջ։
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, 1986, էջ 527։
* Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 11, Երևան, 1985, էջ 268։
* Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատոր 4, Երևան, 2003:
* Ով ով է (Հայեր։ Կենսագրական հանրագիտարան), հատոր 2, Երևան, 2007, էջ 523։
* Ղուկասյան Զ. Սովետահայ գրականագիտությունը 1920-1930-ական թվականներին, Երևան, 1981։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10808 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 268)։*  |
**Գրիգոր Տաթևացի, Քարոզգիրք** (5175), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5175 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1418 թվականին Նիկողայոս քահանա, (ենթադրաբար Կարապետ) գրիչների կողմից Վարագում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17.5x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 415 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 143բ, 232ա, 308ա, 312ա և այլուր, հետագայի՝ 42ա (1627 թ․), 6ա, 393բ, (1679 թ․), 6ա (1695, 1696, 1698, 1699 թթ․), 2բ (1889 թ․), կնիք՝ 2բ (1851 թ․, Հարություն վարդապետ), 413բ 143բ, 232ա, 308ա, 312ա և այլուր, հետագայի՝ 42ա (1627 թ․), 6ա, 393բ, (1679 թ․), 6ա (Մխիթար վարդապետ)։

Բովանդակություն
---------------

* նաև՝ Դեղ կատաղած շան։
* Խրատ յաղագս աղօթից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 38 — 1552 էջ։
**Գրիգոր Տաթևացի, Քարոզգիրք** (5223), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5223 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1450-1456, 1460-1462, 1683 թվականներին Մարտիրոս եպիսկոպոս (Ա), Սիմեոն (Բ) գրիչների կողմից Թորթանա վանքում, Եանարտաշ Ս․ Նշանում (Ա), Պուրասում, Երուսաղեմում (Բ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 245 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի Գրիգոր Տաթևացու 1, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 32բ, 133բ, 181ա, 204ա (1450-1456 թթ․), 92ա, 145բ, 200բ (1460-1462 թթ․), 243բ (1683 թ․), հետագայի՝ 2ա, 2բ (1734 թ․), 83բ (1882 թ), կնիք՝ 37բ (Վարդան)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 61-62 — 1552 էջ։
**Արմենուհի Տիգրանյան-Ահարոնյան** (գրական ծածկանունը՝ **Մենուհի**, 1888, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 9, 1962(1962-12-09)), բանաստեղծուհի, գրաքննադատ, հրապարակախոս։

Վարդգես Ահարոնյանի կինը, Արմեն Տիգրանյանի քույրը։

Կենսագրություն
--------------

Արմենուհի Տիգրանի Տիգրանյանը ծնվել է 1888 թվականին, սովորել է Ալեքսանդրապոլում՝ աղջիկների ռուսական դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել Թիֆլիսի օրիորդաց գիմնազիայում։

Վաղ տարիքից գրել է բանաստեղծություններ։ 1905 թվականից նրա բանաստեղծությունները հրապարակվել են տարբեր պարբերականներում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է Հայ օրիորդաց միության նախագահը։ 1914 թվականին Թիֆլիսում Մենուհի գրական կեղծանվամբ լույս են տեսել նրա բանաստեղծությունների ժողովածուն և «Բեշտաուն» լեգենդը։ 1917 թվականին ամուսնացել է Վարդգես Ահարոնյանի հետ։

Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց որոշ ժամանակ անց մեկնել է Փարիզ, որտեղ գտնվում էր Ահարոնյանների ընտանիքը։ 1923 թվականին ամուսնու հետ մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ էլ շարունակել է զբաղվել գրական գործունեությամբ։ Նրա աշխատությունների մեծ մասը հրապարակվել է ԱՄՆ-ում լույս տեսնող գրական-գեղարվեստական Հայրենիք օրաթերթում։ Գրականությունից բացի Արմենուհի Տիգրանյանը զբաղվել է նաև հասարակական աշխատանքով․ մոտ երեսուն տարի շարունակ նա հայոց լեզու և գրականություն է տարածել ամերիկահայ նոր սերդի շրջանում, եղել է ուսուցչուհի Նյու Յորքի, Նյու Ջերսիի, Լոնգ Այլենդի հայկական դպրոցներում։ Ամուսնու հետ միասին կազմել է հայոց լեզվի «Հրազդան» դասագրքերը՝ չորս տարիների դասընթացով, դասագրքերն ունեցել են մի քանի հրատարակություն։

Արմենուհի Ահարոնյանի հասարակական գործունեության դաշտերից մեկն էլ եղել է Կարմիր Խաչ-Հայ օգնության միությունը, որին իր նպաստն է բերել ոչ միայն իբրև Նյու Յորքի Վաշինգտոն-Հայցի մասնաճյուղի անդամ, այլ հաճախ նաև որպես ՀՕՄ կենտրոնական վարչության անդամ, երբեմն նաև՝ ատենապետուհի։

Ըստ գրականագետների, Եղիշե Չարենցը մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել Արմենուհու հետ։ Արմենուհի Տիգրանյանին է նվիրված «Էմալե պրոֆիլը Ձեր» խորագրով բանաստեղծությունների շարքը, որը Չարենցը գրել է 1920 թվականին և առաջին անգամ տպագրվել է Չարենցի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորում։

Արմենուհի Տիգրանյանը մահացել է 1962 թվականին՝ երկարատև և ծանր հիվանդությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայրենիք օրաթերթ, 1963, հունվարի 10
2. ↑  «Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne - Paris - Ահարոնեան, Արմենուհի». *www.bibliotheque-eglise-armenienne.fr*. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
3. ↑  Ահարոնեան, Վարդգէս; Ահարոնեան, Արմենուհի (1935). *Հրազդան: երկրորդ տարի*. Հրազդան հրատարակչական ընկերութիւն.
4. ↑  Ահարոնյան, Վարդգես Ավետիսի; Ահարոնեան, Արմենուհի, eds. (1952). *Հրազդան* (2-րդ հրատ ed.). Բոստըն: Հայրենիք.
5. ↑  Եղիշե Չարենց, Երկերի ժողովածու, հատոր 1-ին, էջ 175

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրող–գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը բացահայտել է Չարենցի ու Արմենուհի Տիգրանյանի մեծ սիրո թաքուն էջերը։
* Արմենուհի Տիգրանյանը` Չարենցի սերը