**Այզեկ (Իսահակ) Ստեռն** (անգլ.՝ *Isaac Stern*, հուլիսի 21, 1920(1920-07-21)[…], Կրեմենեց, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն - սեպտեմբերի 22, 2001(2001-09-22)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի ջութակահար։ 1921 թվականից ապրում է ԱՄՆ-ում։ 1930-1937 թվականներին սովորել է Սան Ֆրանցիսկոյի կոնսերվատորիայում Ն․ Բլինդերի, 1937 թվականին՝ Նյու Յորքում Լ․ Փերսինգերի մոտ։ 1937 թվականին ելույթ է ունեցել Նյու Յորքում, այնուհետև հյուրախաղերով հանդես եկել աշխարհի տարբեր երկրներում։

Մասնակցում է եվրոպայի և ամերիկայի երաժիշտների փառատոներին։ 1950-ական թվականներից նվաճել է աշխարհի խոշորագույն ջութակահարներից մեկի համբավ։ Նրան բնորոշ են գեղարվեստական մեծ ընդհանրացումներ, մեկնաբանման պարզություն, երգեցիկ տոնի գեղեցկություն, անթերի վիրտուոզ վարպետություն։

Կենսագրություն
--------------

Իսահակ Շտերնը ծնվել է Ուկրաինայում, բայց նա մի քանի ամսական էր, երբ ընտանիքը տեղափոխվում է Սան Ֆրանցիսկո։ Նրա երաժշտական տաղանդը շուտ աչքի է ընկնում։ Իր առաջին դասերը առնում է մորից։ Այնուհետև սովորում է Սան Ֆրանցիսկոյի կոնսերվատորիայում՝ Լուի Փերսինգերի դասարանում։ Իր առաջին մենահամերգը նվագում է 16 տարեկան հասակում։

Իր ամբողջ կյանքի ընթացքում նա եղել է կամերային երաժշտության կատարող և հանդես է եկել տարբեր կատարողների հետ։ 1960-ական թվականներին Շտերնի ուժերով Նյու Յորքյան Քարնեջի Հոլը շարունակում է իր գործունեությունը և չի քանդվում, ինչպես այն նախաձեռնվել էր։ Այս առիթով էլ այս համերգասրահի ամենամեծ դահլիճը անվանվել է Իսահակ Շտերն։

Շտերնի շնորհիվ բազմաթիվ տաղանդավոր երաժիշտներ կարողացել են ասպարեզ դուրս գալ և սեփական կարիերա ունենալ։ Այդ երաժիշտներից են ջութակահարներ Իթցակ Պերլմանը, Պինկաս Ցուկերմանը, Շլոմո Մինցը, թավջութակահար Յո-Յո Ման և այլք։

Նա նաև ակտիվ երաժշտական գործունեություն է վարել իր հայրենիք Իսրայելում և բազմաթիվ բարեգործական ակցիաներ է կազմակերպել։

Բացի ջութակահար լինելուց Շտերնը զբաղվել է նաև դիրիժորությամբ։

Գործիքներ
---------

Շտերնը իր կյանքի ընթացքում նվագել է տարբեր գործիքներ։ Դրանք հիմնականում պատկանում են իտալական վարպետների ձեռքի աշխատանքին։ Նա նվագել է Գվարների ընտանիքի տարբեր ներկայացուցիչների բազմաթիվ գործիքներ։ Ունեցել է նաև Ստրադիվարիուսի ջութակներ։ Բայց իր ամենանախընտրելի գործիքը եղել է Գվարներիուս դել Ջեզուի "Իսայի Գվարներիուս" գործիքը, որը ժամանակին պատկանել է մեկ այլ փայլուն ջութակահարի՝ Օժեն Իսայիին։

Այսօր Շտերնի նվագած Գվարնաերիուսներից մեկը պատկանում է ֆրանսիացի ջութակահար Ռենո Կապյուսոնին։

Կատարումներ
-----------

Իսահակ Շտերնը իր համերգային կատարումներից բացի թողել է նաև մի շարք ձայնագրություններ, այդ թվում՝ Յոհան Սեբաստիան Բախի, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի, Ֆելիքս Մենդելսոնի, Յոհաննես Բրամսի բոլոր կոնցերտները։ Նա կատարում էր նաև մոդերն երաժշտություն և իր նվագացանկի մեջ է նաև ներառել Բելա Բարտոկի, Իգոր Ստրավինսկու, Սամուել Բարբերի, Լեոնարդ Բերնշթայնի կոնցերտները։

Շտերնը վեց անգամ արժանացել է ամերիկյան Գրեմմի մրցանակին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
4. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi — 1808.
5. ↑  LIBRIS — 2012.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · American National Biography · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11587892 · BIBSYS: 1067231 · BNE: XX1090525 · BNF: 139000511 · CiNii: DA04098539 · CONOR: 23911779 · GND: 121850129 · GTAA: 157863 · ICCU: MILV154014 · ISNI: 0000 0000 8176 9698 · LCCN: n83070050 · LNB: 000255997 · NDL: 01242089 · NKC: js20020122056 · NLA: 36095672 · NLP: A16422508 · NSK: 000671760 · NTA: 06779291X · NUKAT: n2012210126 · LIBRIS: 214212 · SUDOC: 053431642 · VIAF: 110839419 · WorldCat VIAF: 110839419 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 121)։*  |