recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բլագոևի խումբ**, Ռուսաստանում մարքսիզմի տարածմանը սկիզբ դնող առաջին սոցիալ-դեմոկրատական խմբերից։ Հիմնվել է Պետերբուրգում 1883 թվականի դեկտեմբերին՝ Դիմիտր Բլագոևի և ուրիշների կողմից։ Ունեցել է մոտ 30 ակտիվ անդամ, մեծ մասամբ՝ ուսանող։ 1884 թվականին Բլագոևի խումբը ընդունել է «Ռուսական սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն» անունը, իսկ «Աշխատանքի ազատագրություն» խմբի հետ կապեր հաստատելուց հետո՝ «Պետերբուրգի ռուսական սոցիալ–դեմոկրատական կուսակցության խումբ»։ 1885 թվականին կազմակերպել է Ռուսաստանում առաջին սոցիալ–դեմոկրատական անլեգալ «Ռաբոչի» («Рабочий») թերթի հրատարակությունը (լույս է տեսել 2 համար)։ Բլագոևի խմբի առաջին ծրագրի նախագծում (1884) մի շարք կարևոր հարցեր լուծվել են մարքսիզմի դիրքերից, սակայն նախագիծը ունեցել է էական թերություններ։ Նախագիծը քննադատվել է «Աշխատանքի ազատագրություն» խմբի կողմից։ Պլեխանովին հանձնարարվել է մշակել երկու խմբերի համար ընդհանուր ծրագրի նախագիծ։ Բլագոևի ձերբակալությունից հետո (1885) Բլագոևի խումբը գլխավորել է Վ․ Գ․ Խարիտոնովը, վերջինիս ձերբակալությունից հետո (1886)՝ Ն․ Պ․ Անդրեևը։ 1887 թվականին Բլագոևի խումբ դադարեցրել է իր գործունեությունը։

Անդամներ
--------

* Դիմիտր Բլագոև
* Անտոնով Գ. Պ.
* Բլագոսվավով Բ. Ե.
* Բորոդին Ն. Ա.
* Օռլով Ս. Կ.
* Խարիտոնով Վ. Գ.
* Կնիպովիչ Ն. Մ.

Պետերբուրգի տեխնոլոգիկական համալսարանի ուսանողներ

* Անդրեև Ն. Պ.
* Անդրեև Պ. Պ.
* Արշաուլով Պ. Պ.
* Աշուրկով Լ. Ն.
* Բելյավսկի Մ. Յ.
* Գերասիմով Ա. Ա.
* Գրիգորով Ն. Գ.
* Դանիլով Վ. Ֆ.
* Դեմենտև Կ. Գ.
* Ռոզինսկի Ա. Ն.
* Ֆոմին Ա. Ի.
* Շատկո Պ. Պ.
* Պետերբուրգի բժշկա-վիրաբուժական ակադեմիայի ուսանողներ
* Լատիշև Պ. Ա.
* Խլոպին Գ. Վ.

Գրականություն
-------------

* Благоев Д. Мои воспоминания, М.— Л. 1928;
* Овсянникова С. А. Группа Благоева, М. 1959;
* Полевой Ю. З. Зарождение марксизма в России. 1883—94 гг. М. 1959;
* Костин А. Ф. От народничества к марксизму, М. 1967.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 451)։*  |
**Էլինա Դունի** (1981, մարտի 10, 1981(1981-03-10), Տիրանա, Ալբանիա), շվեյցարացի-ալբանացի ջազային երաժիշտ։ Դասական երաժշտական և ջազային կրթություն ստացել է Շվեյցարիայում, 2004 թվականից զբաղվել է ալբանական ժողովրդական երաժշտությամբ։

Կենսագրություն
--------------

Էլինա Դունին ծնվել է 1981 թվականին, Տիրանայում, արվեստագետների ընտանիքում։ Մայրը և պապը գրողներ են, հայրը՝ Սպինո Դունին, դերասան, ռեժիսոր։ Որպես երգիչ բեմական առաջին քայլերը կատարել է հինգ տարեկանում, այնուհետև հաճախել է ջութակի դասերի։ 1986-1991 թթ. մասնակցել է Ալբանիայի ազգային ռադիոյի և հեռուստատեսության մի շարք փառատոների։ 1992 թվականին, ռեժիմի անկումից հետո, մոր հետ տեղափոխվել է Լյուցերն, ապա՝ Ժնև։ Սովորել է Saussure քոլեջում, զուգահեռ հաճախել Ժնևի կոնսերվատորիա։ 2000 թվականին կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո մասնակցել է մի շարք կինո նախագծերի, թատերական, ջազային միջոցառումների Ալբանիայում և Շվեյցարիայում։

2004-2008 թթ. սովորել է Բեռնի արվեստի համալսարանի ջազի բաժնում։ Ստեղծել է «Էլինա Դունի քառյակը» Քոլին Վալոնի (դաշնամուր), Պատրիս Մորետի (բաս) և Նորբերտ Ֆամատերի (հարվածային գործիքներ) հետ։ Քառյակը կատարել է վերադարձ դեպի երաժշտական ակունքներ՝ համադրելով ալբանական ավանդական ռեփերտուարները և ջազը։ Էլինա Դունիի երգերը երգում են բուլղարերեն, ռումիներեն, թուրքերեն, հունարեն, ալբաներեն, անգլերեն և այլ լեզուներով։

2008 թվականին թողարկել է իր առաջին ալբոմը, "Baresha", որին հաջորդել է եվրոպական ջազային փառատոների շրջագայություն (Շվեյցարիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա և Բալկաններ)։ 2010 թվականին թողարկել է երկրորդ ալբոմը, "lumë lumë: 2011 թվականին մասնակցել է դաշնակահար Անդրե Մանուկյանի Melanchology ալբոմի ստեղծման աշխատանքներին։

Էլինա Դունին բնակվում է Բեռնում։

Դիսկոգրաֆիա
-----------

* 2007 - Baresha
* 2010 - Lume, Lume
* 2012 - Matanë Malit
* 2014 - Muza e zezë

Մրցանակներ
----------

* 2005 *Lakuriq* ալբոմի համար *Retrovizorja* խմբի հետ Տիրանայի ժյուրիի հատուկ մրցանակ
* 2007 Friedl Wald մրցանակակիր
* 2008 «Հարված սրտին 2008» Բեռնի երաժշտական հանձնաժողովի մրցանակ
* 2008 «Լավագույն ակնկալիք» Բեռնի գեղարվեստի համալսարանի կրթաթոշակ
* 2009 «Առաջնություն ջազ», (*Encouragement prioritaire du jazz*) 2010-2012

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1028551797 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  «Ջազը որպես մշակութային կամուրջ»
3. ↑  Էլինա Դունի. Սեր, կիրք և ալբանական ժողովրդական երգեր:

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Ինստագրամ · Last.fm · SoundCloud · Spotify · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 165584912 · GND: 1028551797 · ISNI: 0000 0003 6281 7836 · LCCN: no2013008162 · NKC: xx0164441 · SUDOC: 200254790 · VIAF: 121620324 · WorldCat VIAF: 121620324 |

 |

 |
**Ալբանիայի քրիստոնեա-ժողովրդավարական կուսակցություն** (ալբ․՝ Partia Demokristiane e Shqipërisë), քրիստոնեա-դեմոկրատական գաղափարախոսությամբ քաղաքական կուսակցություն Ալբանիայի Հանրապետությունում։

ԱՔԺԿ-ն առաջին անգամ համամասնական ընտրակարգով ընտրություններին մասնակցել է 1996 թվականին։ Այս ընտրությունների ժամանակ Ալբանիայի քրիստոնեա-ժողովրդավարական կուսակցությունը զբաղեցրել է 140 աթոռներից 1-ը՝ 1,3 %-ը։ Հաջորդ տարի՝ 1997 թվականին, ԱՔԺԿ-ն ևս հաղթել է մեկ աթոռ։ 2001 թվականի Ալբանիայի խորհրդարանական ընտրություններում ևս քրիստոնեա-ժողովրդավարական կուսակցության նվաճած առոթների թիվը չի փոխվել։

Կուսակցության համար զգալիորեն ավելի հաջող է ընթացել 2005 թվականի ընտրությունները, որի ժամանակ ԱՔԺԿ-ն նվաճել է երկու աթոռ, որը տոկոսային հարաբերությամբ կազմում էր 3,4 %։

Առաջին անգամ Ալբանիայի քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցության արտակարգ համագումար տեղի է ունեցել 2006 թվականի հունիսին՝ Տիրանայում։ Համաժողովն ընտրել է Նարդ Նդոկային, որպես կուսակցության առաջնորդ։

Ընտրությունների արդյունքներ
---------------------------

| Ընտրություն | Ձայներ |  % | Աթոռներ | +/– | Կարգավիճակ | Կառավարություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1996 | - | 1.04% | 0 / 140 |  0 |  ? | Խորհրդարանում չի եղել |
| 1997 | 4,608 | 0.40% | 0 / 155 |  2 |  8 |  |
| 2001 | 12,226 | 0.90% | 0 / 140 | decrease 2 | decrease 9 |  |
| 2009 | 13,308 | 0.88% | 0 / 140 |  |  | Խորհրդարանում չի եղել |
| 2013 | 13,288 | 0.77% | 1 / 140 |  1 |  |  |

Տես նաև
-------

* Ալբանիայի ժողովրդավարական կուսակցություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Եվրոպայի քաղաքական կուսակցություններ։ Ալբանիայի քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցությունը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2017-04-23 at the Wayback Machine.
**Ալետես** (հին հունարեն՝ Ἀλήτης): Հիպոտոսի որդին՝ Հերակլեսի հետնորդը։ Կորնթոսի թագավոր։ Ըստ Պաֆսանիայի Սիսիֆ Դորիդի և Հիանֆիդի հետնորդները կայսերական իշխանությունը Ալետեսին։ Հերակլեսիայի տարածքների բաժանման ժամանակ դիմում են Ալետեսին, առաջարկով, որ նրան փոխանցեն այդ սեփականությունը։ Նա կառավարել է 38 տարի և հաստատել է արքայատոհմ։ Քաղաքի տարբեր թաղամասներում ապրողների բաժանել է 8 ֆիլի։ Ըստ Էֆորի Կորնթոսի հիմնադիր։ Ըստ Դուրիդի վտարվել է Կորնթոսից, ստանալով մի կտոր հող և օգտվել է դրանից, որպեսզի վերադառնա։ Կորնթոսը անվանել են «որդիք Ալետեսի»։ Նրա հետնորդ Ֆալիյը հիմնադրել է Էպիդամնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աշխարհի ժողովուրդների առասպելներ. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.59; Լյուբկեր Ֆ. Դասական հնությունների իրական բառարան. М. 2001. В 3 т. Т.1. С.74
2. ↑  Պավսանիյ. Էլլադա II- ի նկարագրություն 4, 3
3. ↑  Դիոդոր Սիցիլացի. Историческая библиотека VII, фр.9
4. ↑  Ստրաբոն. Աշխարհագրություն VIII 8, 5 (стр.389); Վելլեյ Պետարկուլ. Հռոմեական պատմություն I 3, 3
5. ↑  Ֆուկիդիդ. Պատմություն I 24, 2
Վախ, սարսափ
**Բռնություն կատարելու սևեռուն վախ**, օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման տարատեսակ։ Այս վախն արտահայտվում է իրենց (սուիցիդոֆոբիա) կամ ուրիշներին (հոմիցիդոֆոբիա) վնասելու մշտական ապրումներում։ ՕԿԽ այս ձևը հանդիպում է համեմատաբար ավելի քիչ, քան աղտոտման վախը կամ սևեռուն պերֆեկցիոնիզմը։

Կլինիկական պատկեր
-----------------

Այս տեսակի խանգարմամբ մարդը մշտապես ենթարկվում է անցանկալի ագրեսիվ մտքերի հարձակման, որոնց բովանդակությունը շատ բազմազան է և կախված է հիվանդի անհատական բնութագրերից։ Բռնության վախի ժամանակ տարածված սևեռուն մտքեր են առաջանում տարբեր աստիճանի վնասվածքներ հասցնել ինքն իրեն կամ հարազատներին, վրաերթի ենթարկել հետիոտնին և այլն։ Հարկ է նաև նշել, որ հիվանդներին կարող են այցելել տաբուացված սեռական մտքեր և կերպարներ։ Այս տեսակի ՕԿԽ-ով մարդիկ կարծում են, որ նման մտքերն արտացոլում են իրենց իրական էությունը և ցանկությունները, ինչի հետ կապված սխալմամբ համարում են իրենց արատավոր կամ վատ։ Սակայն այդ մտքերը չեն արտահայտում իրենց իրական ձգտումները, այլ միայն իռացիոնալ վախ են, որը, հնարավոր է, ունի տրամաբանական ենթատեքստ, բայց խիստ չափազանցված է։

Հիվանդի ամենօրյա կյանք
----------------------

Բռնության վախի անտեսված ձևերի դեպքում մարդու ամենօրյա կյանքը զգալիորեն տարբերվում է նորմայից։ Նա հրաժարվում է մեքենա վարել, սկսում է խուսափել այն մարդկանցից կամ կենդանիներից, որոնց վախենում է վնաս պատճառել, հրաժարվում է ձեռք բերել դանակ կամ այլ պոտենցիալ վնաս պարունակող իրեր, վախենում է մենակ մնալ ֆիզիկապես թույլ մարդկանց հետ։

Տես նաև
-------

* Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում
* Կոմպուլսիվ վարքագիծ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Блейхер В. М. Крук И. В.* Навязчивые страхи // Толковый словарь психиатрических терминов: Около 3 тыс. терминов. — Воронеж: МОДЭК, 1995. — С. 180. — 442 с. — ISBN 5-87224-067-8
2. ↑  «Справочник по психиатрии», А. В. Снежневский.
**Բրազիլիայի մայր տաճար** (պորտ.՝ Catedral Metropolitana Nossa Senhora Aparecida), կաթոլիկ տաճար Բրազիլիայում։ Կառուցված է մոդեռնիստական ոճով հայտնի ճարտարապետ Օսկար Նիմեյերի նախագծով։

Տաճարը նախագծելիս Նիմեյերը ոգեշնչվել է Լիվերպուլի տաճարով։ Տաճարը կազմված է հիպերբոլոիդի տեսք ունեցող 16 սյուներից, որոնք երկինք ուղղված ձեռքեր են խորհրդանշում։ Սյուների մեջ եղած տարածությունը ծածկված է վիտրաժներով։ Ճարտարապետական յուրօրինակ լուծման շնորհիվ՝ տաճարի ներքին տարածությունը ողողված է լույսով։ Տեսողական ավելի լավ ազդեցության համար գլխավոր սրահ տանող գավիթը բավական երկար է և մութ։ Ըստ Նիմեյերի նախագծի այցելուները պետք է գետնի տակով անցնեն և մտնեն լույսով ողողված տաճարը։

Քանի որ Նիմեյերը աթեիստ է եղել, կաթոլիկ եկեղեցին երկար ժամանակ չի համաձայնել օծել տաճարը։ Սրահն ունի թույլ ակուստիկա, չկա օդափոխության համակարգ։ Քանի որ կառույցը գտնվում է արևոտ տեղանքում և գրեթե անպաշտպան է արևի ճառագայթներից, եկեղեցու ներսը շատ արագ է տաքանում։ Մայրաքաղաքի բոլոր գլխավոր կառույցներում նախատեսված վերանորոգման աշխատանքների շրջանակներում նախատեսված է վերացնել եկեղեցու այս թերությունները։

2013 թվականի հուլիսի 25–ին Երիտասարդության համաշխարհային օրվա առթիվ Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը այցելել է տաճար և պատարագ է մատուցել։

Տաճարի ներսույթը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑   Проповедь Папы Франциска в Святилище Борогодицы Апаресидской (ФОТО)

Տես նաև
-------

* Բրազիլիա
* Օսկար Նիմեյեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի կայք
| **՞**Խոզանափուշ Մեղրիի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Բարդածաղկավորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Խոզանափուշ Մեղրիի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Cousinia megrica

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Խոզանափուշ Մեղրիի** (լատին․՝ Cousinia megrica), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

40-50 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները հերթադիր են, փետրաձև բաժանված, կաշենման և փայլուն, իսկ հիմնական ջղերի ծայրերն ունեն սուր կոշտ փշեր։ Ճյուղերի ծայրերին գտնվող զամբյուղները երկարավուն-գնդաձև են։ Ծածկոցի թերթերը մերկ են և սրացած՝ վերևում երկար սուր կտրուկ հետ թեքված փշով։ Ծաղիկները ծիրանագույն են։ Սերմիկները սև են և կոնուսաձև, 3 կողերով և հարթ։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Վարդանաձոր, Լեհվազ, Մեղրի)։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Ջուլֆա, Օրդուբադ)։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700–800 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև շիբլյակում, նոսրանտառներում և չոր լանջերին։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ բույսերից է։ Հայաստանում հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
Բրետան թերակղզի
**Բրետան** (ֆր.՝ Bretagne), թերակղզի Ֆրանսիայի արևմուտքում։ Ողողվում է Բիսկայան ծոցի, Լա Մանշ նեղուցի, Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Երկարությունը ավելի քան 200 կմ։ Մեծ մասը գրավում է Ամորիկյան բարձրավայրը (բարձրությունը մինչև 384 մ)։ Նավահանգիստներն են Նանտը և Բրեստը։

Անվանում
--------

Հին կելտական անվանումը եղել է Արմորիկա («Ծովամերձ շրջան»)։ Այժմյան անվանումը (ֆր.՝ Bretagne) ստացել է 5 – 6-րդ դարերի Բրիտանիայից՝ անգլո–սաքսոններից փախած և այստեղ բնակություն հաստատած բրիտների անունից։ Լատինական վավերագրերում հիշատակվում է որպես Britannia minor («Փոքր Բրիտանիա»), ի տարբերություն Բրիտանիայի՝ ժամանակակից Անգլայի։ Ավելի ուշ, պարզեցնելով, դարձել է Բրետան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»


|  |
| --- |
| 
  **Ֆրանսիա**
 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 564)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Անանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Անահիտ Արշակի Անանյան** (օգոստոսի 27 (սեպտեմբերի 9), 1900, Պողոսքիլիսա, Դիլիջան, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1987, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային բանջարաբույծ-սելեկցիոներ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1966), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1971)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է օգոստոսի 27-ին, Դիլիջանի գավառի Պողոսքիլիսա (հետագայում՝ Շամախյան) գյուղում (այժմ՝ Դիլիջան քաղաքի շրջագծում)։ 1926 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։

Անանյանը 1933 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ բանջարաբոստանային կուլտուրաների սելեկցիոն հանրապետական կայանում։ Եղել է այդ կայանի կազմակերպիչն ու տնօրենը (1949-1984 թվականներ)։ Անանյանը ստացել է լոլիկի և բանջարանոցային այլ կուլտուրաների բարձրարժեք սորտեր՝ «Անահիտ-20», «Երևանի–14», «Հայկական շտամբովի-152», «Մասիսի-202», «Հոբելյանական-261», «Կարինե-388», «Արաքս–322», «էջմիածնի-260»։

Պարգևներ
--------

Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման արժանացել է գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման գործում աչքի ընկնող հաջողությունների համար։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (1966)։ Երկնային Հայաստանի բանջարապահածոնային կուլտուրաները, 1965։

Գրել է «Հայաստանի բանջարապահածոային կուլտուրաները» աշխատությունը (1965)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 364—365.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ · hush.am |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 6435 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 364)։*  |
| **՞**Գազ Զանգեզուրի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լոբազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Գազ Զանգեզուրի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Astragalus sangezuricus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Գազ Զանգեզուրի** (լատին․՝ Astragalus sangezuricus), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10-15 սմ բարձրության, տրագականտ, խիստ ճյուղավորված բույս է։ Տերևները 6 սմ երկարությամբ են՝ գագաթին փոքրիկ փշերով։ Տերևիկները համարյա մերկ են, 5-9-ական զույգերով։ Ծաղիկները 3-5-ական են և տերևների անութներում նստած։ Ծաղկակիրների երկարությունը հասնում է 8 մմ-ի։ Բաժակի երկարությունը հասնում է 0,5-1 մմ-ի, ծածկված է ցցված կամ հետ թեքված մազիկներով։ Պսակը երկանագույն-մանուշակագույն է, դրոշի երկարությունը հասնում է 16-23 մմ-ի։ Ունդերը երկարավուն-ձվաձև են, կարճ, առսերմ մազոտ։

Տարածված
--------

Աճում է Զանգեզուրի (Լեռնագագաթներ՝ Սարիդարա և Կապուտջուղ) և Մեղրու (Բուղաքար, Լիճք) ֆլորիստիկական շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2100-3500 մ բարձրությունների վրա, չոր խճաքարոտ լանջերին, քարաթափվածքների վրա, մարգագետիններում, կաղնուտներում։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Հակոբ Աբրահամի Սարկիսով** (դեկտեմբերի 15, 1907(1907-12-15), Խնձորեսկ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 26, 1971(1971-07-26), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կուսակցական, պետաշխատող, ջրատնտեսական շինարարության կազմակերպիչ, Ուզբեկստանի ԽՍՀ վաստակավոր շինարար, Տաջիկական ԽՍՀ վաստակավոր իռիգատոր, ԽՄԿԿ անդամ (1926)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1907 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, Գորիսի շրջանի Խնձորեսկ գյուղում (այժմ՝ Սյունիքի մարզ)։ Ավարտել է Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտը։ 1925-1931 թվականներին եղել է կոմերիտական ղեկավար (Չիմքենդ, Թուրքեստան, Միրդարյա, Ակտյուբինսկ, 1930-1931 թվականներին՝ ՄԺՀ), 1934-1935 թվականներին՝ Փայ Արիկի ՄՏԿ քաղբաժնի պետ, 1931-1937 թվականներին Ուզբեկստանի կոմունիստական կուսակցության Փայ Արիկի շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1937 թվականին՝ Ուզբեկստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի բաժնի վարիչի տեղակալ, 1937-1940 թվականներին՝ բամբակի գործարանի տնօրեն՝ Անդիջանում, 1941-1942 թվականներին՝ Ուզբեկստանի ԽՍՀ հողժողկոմի առաջին տեղակալ։ 1942-1948 թվականներին Սարկիսովը ղեկավարել է Ֆարհադի ՀԷԿ-ի, 1957 թվականից Սովյալ, ապա Քարշի տափաստանների իրացման, ոռոգման համակարգերի շինարարության աշխատանքները։ Սարկիսովի ղեկավարությամբ մշակվել են ջրատնտեսական, գյուղական շինարարության կազմակերպչական, տնտեսական և խոպան հողերի խոշոր զանգվածների իրացման նոր համալիր մեթոդներ։

Եղել է նաև ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատգամավոր, Ուզբեկստանի ԽՍՀ 4-րդից 8-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (2), «Պատվո նշան» շքանշանով։

Հիշատակ
-------

Սարկիսովի անվամբ են կոչվում փողոց Տաշքենդում, ջրանցք Սովյալ տափաստանում։

Գրականություն
-------------

* Григорянц А․, Акоп Саркисов, Ташкент, 1974.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 234)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սամվելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ալեքսանդր Մնացականի Սամվելյան** (օգոստոսի 22, 1922(1922-08-22), Աշտարակ, Էջմիածնի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ), գինեգործ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1995)։ Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1998)։

Կենսագրություն
--------------

1949 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը։ 1949 թվականից աշխատել է խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնի գինու տեխնոլոգիայի լաբորատորիայում, 1976 թվականից՝ վարիչ։ 1961 թվականից եղել է «Պոլիֆենոլներ» միջազգային խմբի անդամ։

Գործունեություն
---------------

Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ-ում մշակվող խաղողի ժողովրդական և ժամանակակից ընտրասերման լավագույն սորտերից խերեսային գինիների հոսքային տեխնոլոգիաների մշակման, գինու խերեսացման կենսաքիմիական շարժընթացների բացահայտման խնդիրներին։ Ուսումնասիրել է խաղողի սևապտուղ սորտերի և կարմիր գինու ներկանյութերի բուժիչ և առողջարար առանձնահատկությունները։ Սևապտուղ խաղողի վերամշակման թափոն ջեջայից (չեչ) մշակել է «էնոներկանյութ» և «էնովիտամին» ստանալու տեխնոլոգիաներ։

Համահեղինակ է երկու սեղանի անապակ, մեկ կիսաքաղցր և վեց աղանդերային գինիների ստացման, ինչպես նաև «Կոլխոզային գինեգործություն» (1959), «Սկզբնական գինեգործություն» (1959), «Մասնավոր գինեգործություն» (2003) գրքերի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խոջամիրյան (այլ կիրառումներ)

**Միհրան Խաչատուրի Խոջամիրյան** (նոյեմբերի 1 (նոյեմբերի 14), 1882, Երևանի նահանգի Նախիջևանի գավառ, գ. Վերին Ագուլիս (այժմ՝ Նախիջևանում) - փետրվարի 8, 1938, Թիֆլիս), հայ բոլշևիկ հեղափոխական։ 

ՌՍԴԲԿ մեջ է մտել 1902 թվականին, Բաքվում, կուսակցության II համագումարից հետո հարել է բոլշևիկներին։ Բարձրագույն տնտեսագիտական կրթություն է ստացել Ժնևում։

1903 - 1905 թվականներին կուսակցական աշխատանք է տարել Կիևում և Թիֆլիսում։ 1905 թվականին, Կիևի մարտական կազմակերպություններից մեկի բացահայտման կապակցությամբ, թաքնվելով ոստիկանությունից, մեկնել է Ժնև, ուր կատարել է Լենինի գլխավորած ՌՍԴԲԿ արտասահմանյան բաժանմունքի հանձնարարությունները։ 1907 - 1908 թվականներին Ցխակայայի, Սեմաշկոյի, Լունաչարսկու, Կնունյանցի և այլ ընկերների հետ կազմակերպել է «Радуга» բոլշևիկյան ուղղության ամսագրի հրատարակությունը, այն լույս էր տեսնում ժնևում։

1908 թվականին Խոջամիրյանը կուսակցության հանձնարարությամբ մեկնել է Գերմանիա, որտեղ և ձերբակալվել է՝ մեղադրվելով Կամոյի (Սիմոն Տեր-Պետրոսյան) հետ համագործակցելու մեջ։ Շնորհիվ Լենինի եռանդուն ջանքերի և բոլշևիկների ծավալած ագիտացիայի հաջողվել է ձախողել Խոջամիրյանի հանձնումը ցարական իշխանություններին[*փա՞ստ*]։ Մեկ ու կես տարվա բանտարկությունից հետո ազատ է արձակվել։ Մինչև 1914 թվականը ապրել և գործել է ժնևում՝ շարունակելով կատարել կուսակցության հանձնարարությունները, իսկ հետո հեռացել կուսակցական աշխատանքից։ 1914 թվականի վերջին վերադարձել է հայրենիք և կամավոր մեկնել Կովկասյան ռազմաճակատ։ Զորացրվել է 1918 թվականին։ 1920 - 1923 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ արտգործժողկոմատում։ Եղել է Խորհրդային Հայաստանի խամաճիկային պատվիրակության քարտուղարը Կարսի կոնֆերնասում։ 1923 - 1937 թվականներին աշխատել է Հայաստանի և Ադրբեջանի բանկային-ֆինանսական մարմիններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 75—76.
2. ↑  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 264 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 75)։*  |
| **՞**Գազ Շելկովնիկովի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լոբազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Գազ Շելկովնիկովի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Astragalus schelkovnikovii

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Գազ Շելկովնիկովի** (լատին․՝ Astragalus schelkovnikovii), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10-40 սմ բարձրությամբ երկծայր մազիկներով ծածկված, բազմամյա ճյուղավորված բույս է։ Տերևիկները նեղ-գծային են։ Ծաղկաբույլը ունի նոսր երկարացած, փոքրաթիվ ծաղիկներ։ Պսակը կարմիր է։ Ունդերը կախված են կամ հորիզոնական ուղղված` դրանց միջև ցայտուն ուրվագծված սերմերով և սեղմվածքով։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արտաշատի շրջակայք, Գոռավան գյուղ)։ Աճում է նաև Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 900-1200 մ բարձրությունների վրա, ստորին լեռնային գոտում, անապատում և կիսաանապատում։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին, պտղաբերում է հունիս-հուլիս ամիսներին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Աճում է Արարատյան հարթավայրում, ինտենսիվ տնտեսական գործունեության գոտում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի կազմում գտնվող «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրերի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Աննա Բիրգիտտե Քրիբել** (նորվ.՝ Anna Birgitte Kriebel կամ ուղղակի *Քրիբել*, օգոստոսի 20, 1861(1861-08-20), Տրոնհեյմ, Տրոնհեյմ, Նորվեգիա - փետրվարի 1, 1926(1926-02-01), Միլան, Իտալիայի թագավորություն), նորվեգացի օպերային երգչուհի, սոպրանո։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Աննա Քրիբելը ծնվել է նորվեգական Թրոնհեյմ քաղաքում 1861 թվականին՝ ատաղծագործի ընտանիքում։ Երգել սովորել է հայրենի քաղաքում։ 1886 թվականին հանդիպել է Էդվարդ Գրիգի հետ, որը շատ է հավանում ապագա երգչուհու ձայնը։

1887 թվականին Աննան ելույթներով հանդես է գալիս Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում՝ սկանդինավյան երաժշտության երեկույթներին, որը կազմակերպել էր Օսկար Կոմետտանը։ Այստեղ Աննա Քրիբելը մեծ ճանաչում է գտնում և նրան կոչում են «մեծ շնորհք ունեցող երիտասարդ նորվեգուհի»։

1889 թվականին երգչուհին հանդես է գալիս Գերմանիայում։ Նույն թվականին իր դեբյուտն է կատարել իտալական բեմերում՝ Լիվոռնոյում։ Այստեղ կատարեց Ջակոմո Մեյերբերի «Հուգենոտներ» օպերայում Մարգարիտա Վալուայի պարտիան։ Երաժշտական քննադատները Աննա Քրիբելի ձայնը որակեցին որպես ուժեղ և զրնգուն։ «Հուգենոտներ» օպերայի դիրիժորը Վիտտորիո Վանզոն էր, ում հետ հետագայում՝ երկու տարի անց ամուսնացավ երգչուհին։ Ամուսնու հետ Աննան շատ անգամներ բեմ բարձրացավ, այդ թվում և Լա Սկալայում։

Երգչուհին երբեմն-երբեմն վերադառնում էր հայրենիք՝ հյուրախաղերի։ 1902 թվականին նա Յուհան Հալվորսենի հրավերով Նորվեգիայի մայրաքաղաքում կատարում է Մոցարտի «Դոն Ժուան» օպերայի Դոննա Աննայի արիան։ 1906 թվականին կրկին է վերադառնում Նովեգիա, որպեսզի նոյեմբերի 22-ին ելույթ ունենա Հակոն VII արքայի գահակալման արարողությանը։

Օպերայից հեռանալուց հետո Աննա Բիրգիտտե Քրիբելը դասավանդել է Միլանի վոկալիստների դպրոցում։

Երգչուհին իր մահկանացուն կնքել է 1926 թվականի փետրվարի 1-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Anna Birgitte Kriebel-Vanzo: Страница на сайте «Норвежский музыкально-исторический архив» Института музыковедения Университета Осло (նորվ.). В других источниках встречаются 1862, 1863 и 1867.
2. ↑  Anna Birgette Kribel: Страница на сайте Государственной архивной службы Норвегии (նորվ.)
3. ↑  Beryl Foster. The Songs of Edvard Grieg — Boydell Press, 2007. — P. 22. (անգլ.)
4. ↑  A. Tausserat. Musique Scandinave // Revue des traditions populaires, 1887, No. 5 (25 Mai), p. 222. (ֆր.)
5. ↑  Nostre corrispondenze // Il Teatro illustrato e la musica popolare, Giugno 1889, No. 102, p. 90. (իտալ.)

Գրականություն
-------------

* Marte Mona. Berømte og gløymde Trondheimskvinner. — Norske Samlaget, 2004. — P. 21-24. (նորվ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Աննա Քրիբել** կատեգորիայում։ |
| **՞**Գազ Սուկաչովի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լոբազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Գազ Սուկաչովի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Astragalus sukaczevii

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Գազ Սուկաչովի** (լատին․՝ Astragalus sukaczevii), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

5-20 սմ երկարությամբ բազմայա անցողուն և երկծայր մազիկներով ծածկված բույս է։ Տերևները պարզ են, հազվադեպ՝ 1-3 զույգ, մոխրականաչ տերևիկներով և երկու կողմից խիտ ծածկված առսեղմ մազիկներով։ 4-20 սմ երկարությամբ ծաղկակիրները դուրս են գալիս վարդակից։ Ծաղկաբույլն ունի 5-20 ծաղիկ։ Պսակը ծաղկման սկզբում դեղին է, իսկ հետագայում՝ դեղնադարչնագույն։ Ունդերը գծային են։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Սևանի (Դարանակ և Արտանիշ գյուղերի շրջակայք) և Երևանի (լեռնաշղթա Երանոս, Արտաշատի շրջակայք) ֆլորստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 1200-2000 մ բարձրությունների վրա, միջին և վերին լեռնային գոտում, կրաքարային, խճաքարոտ լանջերին, կիսանապատային բուսականության կազմում, կաղնու և գիհու նոսրանտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին, պտղաբերում է մայիս-հունիս ամիսներին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²ից պակաս։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**«Դրոշի օր»** (իսպ.՝ Dia de la Bandera), Արգենտինայի ազգային տոներից մեկը, որը նվիրված է պետության գլխավոր ազգային խորհրդանիշերից մեկին՝ Արգենտինայի դրոշին։ «Դրոշի օրը» Արգենտինայի Հանրապետությունում նշվում է ամեն տարի հուլիսի 20–ին։

«Ազգային դրոշի համար» տոնակատարության ամսաթիվը պատահական չի ընտրվել։ Հենց այդ օրը՝ 1820 թվականի հուլիսի 20-ին, մահացել է Արգենտինայի ազգային հերոս, փաստաբան, քաղաքական գործիչ և սպիտակ ու երկնագույն դրոշի հեղինակ Մանուել Բելգրանոն։ Նրա էսքիզը 1812 թվականին ընդունվել է որպես պետական դրոշի հիմք (Բելգրանոյի առաջարկած ուրվագծում, դրոշը բաղկացած էր երեք հավասար հորիզոնական շերտերից՝ որոնցից երկուսը ներկված էին բաց կապույտ գույնով, իսկ մեջտեղինը՝ սպիտակով։ 1818 թվականին դրոշի կենտրոնում տեղադրվել է դեղին «մայիսյան արևը»)։ Առաջին անգամ այս տոնը նշվել է 1938 թվականին, Արգենտինայի նախագահ Ռոբերտո Մարիա Օրտիսի հրամանագրի համաձայն։

Այդ օրը «Դրոշի օրվա» տոնակատարության կենտրոն է դառնում Ռոսարիո քաղաքը, որը տեղակայված է երկրի արևելքում՝ Սանտա Ֆե պրովինցիայում։ Հենց այս քաղաքում առաջին անգամ բարձրացվում է Արգենտինայի դրոշը, անցնում է արգենտինյան դրոշի շաբաթը, և իրադարձության գագաթնակետը դառնում է «Դրոշի օրը»։ Տոնի հիմնական վայրը Ռոսարիո քաղաքի հուշահամալիրն է, որը նվիրված է Արգենտինայի դրոշին։

Տոնի ժամանակ տեղի է ունենում բաց հանրահավաք՝ տեղական ինքնավարության և նահանգային իշխանության մարմինների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ, երբեմն միջոցառմանը մասնակցում է նաև երկրի նախագահը։ «Դրոշի օրը» տեղի է ունենում տոնական երթ և շքերթ, որին մասնակցում են Արգենտինայի ԶՈՒ զինծառայողները, Ֆոլկլենդյան պատերազմի վետերանները, ոստիկանությունը, ինչպես նաև մի շարք քաղաքացիական կազմակերպություններ և միություններ։

Օրենքի պատճառով, ըստ որի, հանրային տոների մեծ մասը տեղափոխվում է մոտակա երկուշաբթի օրը (որպեսզի ունենան երկար հանգստյան օրեր և այդպիսով խթանեն զբոսաշրջությանը), տոնակատարության օրը հաճախ չի համընկնում պաշտոնական օրվա հետ։ Բայց հուլիսի 20–ը մշտապես ոչ աշխատանքային օր է քաղաքային աշխատողների և մարզային պետական մարմինների համար, ինչպես նաև բոլոր հանրային և մասնավոր դպրոցների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  День флага Аргентины — 20 июня. История и особенности праздника в проекте праздники 2010 год

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Դրոշի օր (Արգենտինա)** կատեգորիայում։ |
| **՞**Գազ չորասեր |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լոբազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Գազ չորասեր |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Astragalus xerophylus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Գազ չորասեր** (լատին․՝ Astragalus xerophylus), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

5-20 սմ բարձրությամբ, երկծայր մազիկներով ծածկված ցածր կիսաթփիկ բույս է։ Ցողունները գետնատարած են կամ ուղիղ։ Ծաղկակրի երկարությունը 1-10 սմ է։ Ծաղկաբույլի ծաղիկները փոքրաթիվ են։ Պսակը կապույտ է։ Ունդերը 5-8 մմ երկարությամբ են, պարզորոշ կտուցի անցնող, գորտնուկավոր՝ խիտ ծածկված երկար, գորտնուկների վրա նստած մազիկներով։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Վերին Ախուրյանի (Աշոցքի շրջակայք) և Սևանի (Արեգունի լեռնաշղթա, Նորադուզի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Արևելյան Անատոլիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000-2300 մ բարձրությունների վրա, չոր խճաքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիան պահպանվում է «Սևան» ազգային, Արփա լճի պարկերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Մարտիրոս Խաչատուրի Բադալյան** (հուլիսի 26, 1952(1952-07-26), Բանանց, Դաշկեսանի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ, կոլաժի վարպետ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (2020)

Կենսագրություն
--------------

Մարտիրոս Բադալյանը ծնվել է 1952 թվականին Բանանց գյուղում։ 1964 թվականից ապրում և ստեղծագործում է Երևանում։ 1968-1972 թվականներին սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1975 թվականին ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1982-1988 թվականներին աշխատել է ուսումնական թատրոնում որպես նկարիչ բեմադրող, 1988 թվականից Երևանի խամաճիկների պետական թատրոնի գլխավոր նկարիչ։ 1988 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության և ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ է, 1996 թվականից՝ նկարիչների միջազգային միության՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անդամ։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Մարտիրոս Բադալյանը մի շարք թատրոններում ձևավորել է 40-ից ավելի ներկայացումներ։ Որպես բեմադրող նկարիչ մասնակցել է 12 գեղարվեստական կարճամետրաժ ֆիլմերի աշխատանքներին, որոնցից 4-ը ֆրանսիական ֆիլմերում։

Բադալյանի ստեղծագործությունները գտնվում են Չեխիայի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Շվեյցարիայի, Հոլանդիայի, Բելգիայի ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի և այլ երկրների մասնավոր հավաքածուներում։

Ցուցահանդեսներ
--------------

* 1984 Երևան, Դերասանի տուն
* 1991 Երևան, Ժուռնալիստների տուն
* 1991 Ավստրիա, Վիեննայի ազգային թանգարան
* 1992 Ֆրանսիա, Մարսել, Նիս
* 1993 Երևան, Երվանդ Քոչարի թանգարան
* 1996 Գերմանիա, Բոխում
* 1996 Երևան, Հայաստանի նկարիչների միություն
* 1999 Երևան, Հայաստանի նկարիչների միություն
* 2003 Երևան, Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան
* 2007 Ֆրանսի, Թուր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երևան․ Մարտիրոս Բադալյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարտիրոս Բադալյանի պաշտոնական կայքը
| **՞**Ալեքսանդրի գնայուկ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Գնայուկ բզեզներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Ալեքսանդրի գնայուկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Chylotomus alexandri

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ալեքսանդրի գնայուկ** (լատին․՝ Chylotomus alexandri), գնայուկ բզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

13-16,5 մմ երկարությամբ միջին չափսի, նեղ, բավականին ուռուցիկ մարմնով բզեզ է։ Մարմնի վերին մասի գունավորումը վառ կապույտ է և փայլուն մետաղական, իսկ ստորինը՝ սև գույնի։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանի էնդեմիկ է։ Միակ մեկուսացած պոպուլյացիան գտնվում է Օձասար լեռան հարավային լանջին՝ Արարատի մարզի Քաղցրաշեն գյուղի մոտ։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է մացառուտներով քարքարոտ լանջերում, հանդիպում՝ մայիսի վերջին և հունիսի առաջին կեսին, ցերեկը թաքնվում են քարերի տակ, բզեզները և թրթուրները սնվում են սերմերով։

Պահպանություն
-------------

Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, ոչ մեծ՝ առավելապես միջինասիական ցեղի ամենաարևմտյան ներկայացուցիչն է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը կայուն ոչ բարձր է։

Վտանգման հիմնական գործոնները հայտնի չեն։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ** (ռուս.՝ Народный художник СССР), ԽՍՀՄ պատվավոր կոչում, որը հաստատվել է 1943 թվականի հուլիսի 16-ին, ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի նախագահության կողմից` «խորհրդային կերպարվեստի ամենանշանավոր գործիչների համար, որոնք հատուկ վաստակ ունեն գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դեկորատիվ և կիրառական արվեստի զարգացման գործում»։ Շնորհվել է ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի նախագահության կողմից։

Կոչման նկարագրություն
---------------------

1. «ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ» պատվավոր կոչումը շնորհվում է խորհրդային արվեստի առավել նշանավոր գործիչներին, որոնք հատուկ վաստակ ունեն գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի, մոնումենտալ, դեկորատիվ-կիրառական, թատերական, կինոդեկորատիվ արվեստի, երիտասարդ նկարիչների կրթության հարցերում։
2. «ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ» պատվավոր կոչումը շնորհում է ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարությունը, ԽՍՀՄ կինոմատոգրաֆիայի պետական կոմիտեն, ԽՍՀՄ նկարիչների միությունը, ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միությունը։
3. «ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ» պատվավոր կոչմամբ պարգևատրված անձանց շնորհվում է ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգիր, կրծքանշան և դրա հավաստագիր։
4. «ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ» կրծքանշանը կախվում է կրծքավանդակի աջ կողմում, և եթե այն կրող անձն ունի ԽՍՀՄ շքանշաններ, դրանք կախվում են այս կրծքանշանի տակ։

Կրծքանշանի նկարագրություն
-------------------------

«ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ» կրծքանշանը պատրաստված է ոսկեզօծ ոսկեպղնձից, քառանկյունաձև է` զարդատախտակի տեսքով, 22.5 x 23.5 մմ չափերով։ Կրծքանշանի կենտրոնական մասում տեղադրված է «ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ» գրությունը, դրա տակ` մանգաղի և մուրճի ռելիեֆի պատկերը։ Նշանը երիզապատված չէ։ Բոլոր պատկերները և գրությունները ուռուցիկ են։ Կրծքանշանը ունկի և օղակի օգնությամբ միանում է 18 x 21 մմ չափերով ոսկեզօծ ուղղանկյուն բռնակին։ Բռնակի հիմքում դրված է դափնու ճյուղերի պատկեր։ 
Վերին հատվածը ծածկված է մուարե ժապավենով։ Մեդալի հետևի մասում կա քորոց` նշանը հագուստիին ամրացնելու համար։

Պատվավոր կոչման պատմություն
---------------------------

1943 թվականի հուլիսի 26-ին «ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ» պատվավոր կոչման առաջինն արժանացել են չորս հոգի` գեղանկարիչներ Ալեքսանդր Գերասիմովը և Բորիս Իոգանսոնը, քանդակագործներ Սերգեյ Մերկուրովը և Վերա Մուխինան։

«ԽՍՀՄ ժողովրդակն նկարիչ» պատվավոր շքանշանի վերջին շքանշանակիրն էր Ռեպինի անվան գեղարվեստի, ճարտարապետության և քանդակագործության ինստիտուտի պրոֆեսոր Պյոտր Ֆոմինը, որը կոչմանն արժանացել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, խորհրդային արվեստի զարգացման գործում մեծ վաստակի համար։

Պատվավոր կոչումը շնորհվել է ընդհանուր առմամբ 159 մարդու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ведомости ВС СССР, 1943 г. № 28.

Գրականություն
-------------

* *Колесников Г. А. Рожков А. М.* Ордена и медали СССР. — Мн.: Народная асвета, 1986. — С. 99—100.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կրկես (այլ կիրառումներ)
«Կրկես», հեղինակ՝ Ժորժ Սյորա
**Կրկես** (լատիներեն՝ circus), թատերարվեստի տեսակ, որն ընդգրկում է մարդկային վարքագծի կենդանի վերարտադրության անսպասելի, խաղային–էքսցենտրիկ, հրաշակերպ ու պատրանքայի ձևեր՝ ֆիզիկական իրական արգելքների հաղթահարում, ուժի և հնարամտության զուգադրությամբ, գեղարվեստական կերպարի խորհրդանշական բացահայտումներով։

Կրկեսը՝ որպես պրոֆեսիոնալ արվեստի տեսակ զարգացել է Հին Արևելքի երկրներում, Հին Հունաստանում և Հին Հռոմում։ Չինական կրկեսն ունի բազմադարյան պատմություն, որտեղ գերակշռում են ակրոբատիկան, լարախաղացությունը, ձեռնածուությունն ու աճապարությունը։ Նախքան եվրոպական միջնադարյան թատրոնի ձևավորումը 4–10–րդ դարեր՝ կրկեսը եղել է թատերական արվեստի հիմնական տեսակ և կոչվել է թատրոն 12–16–րդ դարերում Եվրոպայում կրկեսն աստիճանաբար անջատվել է դրամատիկական արվեստից, դարձել արվեստի ինքնուրույն տեսակ և պահպանվել է մինչև մեր օրերը։

Կրկես են կոչվում նաև կրկեսային ներկայացումների համար նախատեսված շենքերը։ Հին Հռոմում այդ նպատակին էին ծառայում Էլիպսաձև ամֆիթատրոնները (մ.թ.ա. 75–80)։ Մինչև 18–րդ դարը կրկեսային խմբերը շրջագայել են «անիվների» վրա, անցել քաղաքից քաղաք, ավանից ավան. հրապարակներում հանդես են եկել ակրոբատներ, լարախաղացներ, աճպարարներ, կենդանավարժներ, ժոնգլյորներ ու ծաղրածուներ։

Մշտական կրկեսի առաջին հատուկ շենքերը կառուցվել են Լոնդոնում՝ 1780, Փարիզում՝ 1791, Սանկտ Պետերբուրգում՝ 1822, Մոսկվայում՝ 1853, Բեռլինում՝ 1856 և այլուր։

Անկախ կրկեսի շենքի չափերից՝ նրա ասպարեզի (մանեժ) չափը միշտ նույնն է՝ 13–14 մ տրամագծով։ Կրկեսի հատուկ շենքերը, որոնք կառուցվում են մեծ քաղաքներում, ունեն ամֆիթատրոնով շրջափակված գմբեթածածկ ասպարեզ, արտիստների սենյակներ, կենդանիների վարժեցման և խնամքի բաժիններ, փորձասրահներ և այլն։

Աստիճանաբար վերահաստատվել են հին խաղաձևերը՝ մարմնամարզությունը, ըմբշամարտը, աճպարարությունը, ձեռնածուությունը, հեծանվախաղերը, կենդանավարժեցումը, մնջախաղը և այլն։

Հայ իրականության մեջ պրոֆեսիոնալ թատրոն–կրկեսը՝ «Արամյան թատրոնը», հիմնադրվել է 1846 Կոստանդնոպոլսում՝ Հովհաննես Գասպարյանի ջանքերով։

ԱՊՀ երկրների կրկես
------------------

* Ալմա–Աթայի կրկեսԱլմա–Աթայի կրկես
* Դնեպրոպետրովի կրկեսԴնեպրոպետրովի կրկես
* Կարագանդայի կրկեսԿարագանդայի կրկես
* Դոնեցկի կրկեսԴոնեցկի կրկես
* Թուրքմենիայի պետական կրկեսԹուրքմենիայի պետական կրկես

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 2, հատոր 1, ՀՀՀ, Ե. 2009, էջ 478–479

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կրկես** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 693)։*  |
**Ալմետևսկի թաթարական պետական դրամատիկական թատրոնը** (ռուս.՝ Альметьевский татарский государственный драматический театр) գտնվում է Ալմատևսկ քաղաքում։

Թատրոնի պատմությունը
--------------------

Կազմավորվել է 1944 թ որպես շրջիկ կոլտնտեսասովխոզային թատրոն։ Սկզբնական շրջանում թատրոնը պրոֆեսիոնալ դերասաններ չուներ։ Առաջին պրոֆեսիոնալ դերասանուհին Նագիմա Կիմովան էր, ով ավարտել էր թատերական տեխնիկումը։ Այնուհետև թատրոն եկան Գիբադուլլա Խաբիբովը, Սանիա Խաբիբովան, Կասիմ Ենիկեևը, Տագիրա Յաբբարովան, Խադի Զալյատովը, Խամզա Ռամազանովը։ Առաջին պիեսը, որը բեմադրվեց թատրոնում դա Ռիզա Իշմուրատի «Վերադարձ» դրաման էր, որը բեմադրեց ռեժիսոր Ա. Գալիևը։

Շուտով խաղացանկում հայընվեցին Մ. Ամիրի «Կյանքի երգը», Գ. Ախմետի «Գաղտնիք», Ա. Նազարովի «Քույրիկ» ներկայացումները։ 1946 թ թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը դարձավ Կամալ Խալյապովը։

1952 թ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար նշանակվեց Սաիդ Բուլատովը։ Թատրոնում ծավալած իր գործունեության ընթացքում (մինչ 1959 թ) նա բեմադրել է Կամալ Շերիֆի «Գաբբաս Գաալին», Ալեքսեյ Արբուզովի «Հանդիպում երիտասարդության հետ», Ս. Կալմետովի «Վերջին հանդիպում», «Հավատարիմ ուղեկիցը», «Աստղերը փայլում են», Մահմուտ Հասանովի «Նուրիխան», Խ. Վախիտի «Գաղտնի հետքեր», Ֆաթխի Բուրնաշի «Երիտասարդ սրտեր» ներկայացումները։

1979 թ դրամատուրգ Տուֆան Մինուլինի «Եթե չկա լուսին, կան աստղեր» ներկայացման համար, բեմադրիչ Գալի Հուսաինովը և գլխավոր դերակատար Դ. Կուզաևան ստացան Թաթարստանի Հանրապետության Գաբդուլլա Տուկայայի անվան պետական մրցանակ։

Թատրոնում բազմիցս բեմադրվել են Թաթարստանի վաստակավոր արվեստագետ, հայտնի գրող Ֆոատ Սադրիևի պիեսները։

Մրցանակներ
----------

Կարիմ Տինչուրինի անվան հանրապետական թատերական 5-րդ փառատոնի ընթացքում թատրոնին շնորհվել է մրցանակ՝ «Բարձր բեմադրական արվեստի», «Երկրորդ պլանի դերակատարման», «Ներկայացման երաժշտական ձևավորման» համար։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑   Archived 2011-08-02 at the Wayback Machine. Դրամատիկական թատրոնը «Թատերական Ռուսաստան» կայքում
«**Ես ձայն էի լսում**» (ռուս.՝ Мне голос был), Աննա Ախմատովայի բանաստեղծությունը, որը նա գրել է 1917 տարի։ Այն ընդգրկվել է նրա «Սպիտակ գվարդիա» (ռուս.՝ «Белая гвардия») բանաստեղծական ժողովածուում և հետագայում դարձել Ախմատովայի՝ հայրենիքի թեմային նվիրված ամենասուր և հուզիչ բանաստեղծություններից մեկը։ Հետագայում վերահրատարակվել է։

Թեմաներ և դրդապատճառներ
-----------------------

Բանաստեղծությունն արտացոլում է գայթակղության թեման, որը հեղինակին երևում է խորհրդավոր ձայնի տեսքով, իսկ «Мне голос был» (բառացի՝ «Ինձ ձայն էր (լսվում)») արտահայտության տրական հոլովաձևով շարահյուսական ձևը, որում քնարական հերոսը ներկայացվում է որպես ընդունող, կրող, ընդգծում է արտաքին հզոր ուժերի թեման, որոնք ազդում են մարդու, տվյալ դեպքում՝ քնարական հերոսուհու ճակատագրի վրա։

Արտագաղթի թեման
---------------

Աննա Ախմատովայի առջև ծառացած գլխավոր երկընտրանքն է՝ գնալ արտագաղթի և հայրենիքից հեռու ապրել անիրավ վիճակում՝ կորցնելով իր կապերը հայրենիքի հետ կամ կիսել իր ժողովրդի ճակատագիրը հեղափոխական վերափոխումների պայմաններում, որոնք, ընդհանուր առմամբ, դրամատիկ դեր են խաղացել հեղինակի ճակատագրի մեջ։ Այդ ժամանակ Աննա Ախմատովայի աշխարհայացքին բնորոշ էր ժողովրդի հետ պատմական փորձություններ վերապրելու և նրա հետ կյանքի բոլոր ձախորդությունները կիսելու անհրաժեշտության գիտակցումը, ինչն էլ արտացոլվել է հետագայում գրված նրա հանգուցային բանաստեղծությունների շարքում, օրինակ՝ 1941 թվականի «Արիություն» (ռուս.՝ «Мужество») ստեղծագործության մեջ։ Ախմատովան այս բանաստեղծության մեջ իր արվեստում առաջին անգամ արտահայտել է ստեղծագործող մտավորականության այն հատվածի դիրքորոշումը, որը հստակորեն հանդես է եկել իր երկրի և ժողովրդի հետ միասին մնալու օգտին։ Շատ առումներով ստեղծագործությունը դարձել է վախկոտության ու ստորության հանդիմանություն նրանց համար, ովքեր գիտակցաբար ընտրել են դեգերումների ու Հայրենիքի դավաճանության ուղին՝ ենթարկվելով գայթակղող «ձայնին»։ Քնարական հերոսուհին իր հերթին չի ուրանում իր հայրենիքը և հավատարիմ է մնում խղճին («Աստծո ձայնին» ըստ Բլոկի)։

Բանաստեղծական չափ
-----------------

Բանաստեղծությունը գրված է քառոտնյա յամբով, որն աչքի է ընկնում հանդիսավոր ռիթմով։ Այն ուժեղացնում է ստեղծագործության պաթետիկան և բանաստեղծությանը տալիս է սրբազան-ներբողային իմաստ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Каталог РНБ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Прекрасное стихотворение Анны Ахматовой