Տարբեր չափերի և ձևերի ներքնակներ
 **Ներքնակ** ներքնակ, մահճակալի հանովի տարր, որն իր առաձգականության հաշվին ապահովում է մահճակալի արտաքին մասի և մարդու մարմնի միջև հավասարաչափ բաշխվածություն` լիովին ծածկելով ամբողջ մահճակալը։

Ստուգաբանական բառարանը բառի իմաստը մեկնաբանում է որպես «ներքնակ, մահճակալ, քնելու համար փռվածք, որը լցված է մազերով, բրդով, կեղևաթելերով և այլն։ Այն կարող է լինել լեցուն, զսպանակավորներ և այլն` ապահովելու համար պահանջվող կոշտությունը և հարմարավետությունը։

Ստուգաբանություն. «մատրաս» կամ «ներքնակ»
----------------------------------------

«Մատրաս» բառի ուղղագրությունը գալիս է գերմ.՝ Matratze` ներքնակ, հոլ.՝ matras բառից։ Ռուսաց լեզվի բառարանում այս բառի վերջին տառը գրված է «ց» տառով, իսկ ավելի ժամանակակից բացատրական բառարանում` Օժեգովի բառարանում նշված է «մատրաս» բառը, իսկ բառի մեկնաբանության մեջ նշված է նաև «մատրաց» տարբերակը։

Ներկայումս երկու տարբերակներն էլ հավասարապես ճիշտ են, սակայն ավելի նոր բառարաններ ավելի շատ հակված են օգտագործել «ներքնակ»` որպես հիմնական։

Տեխնիկական գրականության մեջ, օրինակ` ԳՕՍՏ-ում, տերմինների ցանկում օգտագործվում է երկու ձև` «մատրաս» և «մատրաց»։

Պատմություն
-----------

Մինչև ներքնակների գյուտը (մոտ 5 հազար տարի առաջ), մարդկությունը մահճակալները փափկացնելու համար օգտագործում էր ճյուղեր և կենդանիների կաշիները։ Առաջին բամբակյա ներքնակները հայտնվել են Միջագետքում, Հին Եգիպտոսում և Բաբելոնում, մ.թ.ա. մոտ XXX դարերում։ Հին ներքնակները պատրաստված էին բամբակից, չնայած նրան, որ մ.թ.ա. XVII դարում Պարսկաստանում հայտնվել են առաջին ջրային մահճակալները` ջրով լցված այծի մորթու պարկերի տեսքով։

Մինչև XIX դարը ներքնակների տեխնոլոգիան շատ քիչ է փոխվել, երբ պողպատե զսպանակների գյուտից հետո աթոռը լցնելու համար (1853 թ.), 1871 թ. Հ. Վեստֆալը (գերմ.՝  Heinrich Westphal) արտոնագրվել է` օգտագործելով այդ ներքնակները Գերմանիայում։ 1873 թվականին Դ. Փեջեթը այդ մահճակալները կիրառել է Լոնդոնի Սուրբ Բարդուղիմեոսի հիվանդանոցում պառկելախոցերի կանխարգելման համար։ 1895 թվականին ջրային մահճակալները վաճառվում էին խանութներում, սակայն մինչև 20-րդ դարը հայտնի չեն դարձել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չէր հորինվել վինիլքլորիդը։

1937 թվականին Գերմանիայում հորինված փրփրուն պոլիուրեթանային նյութը ԱՄՆ-ում սկսել է կիրառվել 1950-ականներին։ Պոլիեսթերը ներքնակի պատյանի համար օգտագործվել է Դյուպոն ընկերության կողմից, 1959 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Значение слова «матрас» в толковом словаре русского языка Ожегова С. И." *www.ozhegov.com*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 18-ին. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 9.
2. 1 2  ГОСТ 20400—2013 Продукция мебельного производства. Термины и определения
3. ↑  *Семенов А. В.* Этимологический словарь русского языка. Русский язык от А до Я. — Юнвес. — 704 с. — ISBN 5-88682-149-X, ISBN 978-5-88682-149-9
4. ↑  "МАТРАС - Толковый словарь русского языка - С.И.Ожегов, Н.Ю.Шведова". *ozhegov.info*. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 3.
5. ↑  Грамота.ру
6. ↑  Словари.ру
7. ↑  Матрац // . — Санкт-Петербург: Норинт, 1998.
8. ↑  *Ефремова Т. Ф.* Матрац // Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный. — Москва: Русский язык, 2000.
9. ↑  Бейдер, 2011, էջ 29
10. ↑  Бейдер, 2011, էջ 30
11. ↑  Бейдер, 2011, էջ 30—31
12. ↑  Бейдер, 2011, էջ 31

Գրականություն
-------------

* *Walter Bader* Evolution of the mattress // Toxic Bedrooms: Your Guide to a Safe Night's Sleep. — Freedom Press, 2011.(անգլ.)
* Матрац // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. — М. 1960. — Т. 1 (А—Н). — С. 340.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12218496w · GND: 4284690-0 · LCCN: sh85082267 |

 |