**Կլոնուս** (հուն․՝ κλόνος՝ իրարանցում), արագ և ռիթմիկ շարժումներ, որոնք առաջանում են մկանի կամ մկանների խմբի կտրուկ կծկման հետևանքով։ Ինքնաբուխ կլոնիկ ցնցումներ նկատվում են էպիլեպտիկ նոպաների և հիպերկինեզի դեպքում՝ էքստրաբրգային համակարգի հիվանդությունների պարագայում։

Պատճառներ
---------

Կլոնուսը սովորաբար նկատվում է մանկական ուղեղային կաթվածով, կաթվածով, ցրված սկլերոզով, ողնուղեղի վնասվածքով և լյարդային էնցեֆալոպաթիա ունեցող մարդկանց մոտ։ Այն կարող է առաջանալ էպիլեպսիայի դեպքում՝ որպես ընդհանրացված տոնիկ-կլոնիկ նոպաների մաս, և հղի կանանց մոտ, ովքեր ունեն ծանր պրեէկլամպսիա և էկլամպսիա։ Դա կարող է լինել նաև դեղամիջոցի անբարենպաստ ռեակցիա, օրինակ՝ հզոր սերոտոներգիկ դեղամիջոցներ ընդունելուց հետո, որտեղ կլոնուսը խիստ կանխատեսում է սերոտոնինի մոտալուտ թունավորությունը (Սերոտոնինային համախտանիշ)։

Բրգաձև տրակտի ախտահարում
------------------------

Կլոնուսները բրգաձև տրակտի ախտահարման ախտանիշ են։ Դրսևորվում են մկանների կամ մկանների խմբի արագ և ռիթմիկ կծկումներով՝ ի պատասխան դրանց ձգման։

* Ոտնաթաթի կլոնուս՝ առաջանում է մեջքի վրա պառկած հիվանդի մոտ։ Հետազոտողը հիվանդի ոտքը թեքում է ազդրի և ծնկի հոդերի մոտ, մի ձեռքով պահում այն, իսկ մյուս ձեռքով բռնում է ոտքը և ոտքի առավելագույն ճկումից հետո կտրուկ երկարացնում է այն։ Ի պատասխան՝ նկատվում են ոտքի կտրուկ ռիթմիկ կլոնիկ շարժումներ։
* Ծնկի կլոնուսը առաջանում է մեջքի վրա պառկած հիվանդի մոտ՝ ուղղած ոտքերով. առաջին և երկրորդ մատներով բռնում են ծնկի ոսկորի վերին մասը, քաշում այն վերև, այնուհետև կտրուկ բաց թողնում։ Ի պատասխան՝ առաջանում են ազդրի քառագլուխ մկանների ռիթմիկ կծկումներ և ծնկային կծկում։

Բուրգային տրակտի վնասվածքներում կլոնուսի պաթոֆիզիոլոգիական հիմքը ողնաշարի շարժիչ նեյրոնների վրա ուղեղային կեղևի արգելակող ազդեցության բացակայությունն է։ Երբ որոշ մկանների ջլերը ձգվում են, տեղի է ունենում հակառակ մկանների շարժիչ նեյրոնների ռեֆլեքսային գրգռում։ Դրան հաջորդում է մկանների կծկումը, որն իր հերթին հանգեցնում է ագոնիստ մկանների կրկնակի կծկման։ Այդ գործընթացը կրկնվում է անորոշ ժամանակով։

Կլոնիկ նոպաներ էպիլեպսիայի ժամանակ
----------------------------------

Կլոնիկ ցնցումների դեպքում նկատվում են ճկվող և էքստենսոր մկանների հաջորդական կծկումներ, որոնք դրսևորվում են վերջույթների և իրանի արագ ակամա շարժումներով։ Դրանք առաջանում են ընդհանրացված ջղաձգական նոպաներով՝ գիտակցության կորստի ֆոնին։

Ախտորոշում
----------

Կոճում գտնվող կլոնուսը ստուգվում է ոտնաթաթի արագ ճկման միջոցով դորսիֆլեքսիայի (վերև) ուղղությամբ՝ առաջացնելով ձգում դեպի գաստրոկինեմիուս մկանը։ Կլոնուսը կարող է փորձարկվել նաև ծնկների վրա՝ արագ հրելով պաթելլան (ծնկի գլխարկ) դեպի մատները։

Տես նաև
-------

* Սպազմ
* Գեներալիզացված տոնիկ-կլոնիկ ցնցում
* Տետանուս

Ծանոթագրությունններ
-------------------

1. 1 2  Mitchell, John K. (1902 թ․ մայիսի 1). «Two Unusual Forms of Clonus: Toe Clonus and Lateral Ankle-Clonus:». doi:10.1097/00005053-190205000-00002. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
2. ↑  «Cardiovascular Journal of Africa: Vol 27 No 2 (March/April 2016)». *cvja.co.za*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 25-ին.
3. ↑  «Cardiovascular Journal of Africa: Vol 27 No 2 (March/April 2016)». *cvja.co.za*. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 25-ին.
4. ↑  Weisenburg, Theodore H. (1903 թ․ նոյեմբերի 1). «Triceps, Biceps, and Finger Clonus:». doi:10.1097/00005053-190311000-00003. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
5. ↑  «Digital object identifier» (անգլերեն). 2022 թ․ հունվարի 17. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)