**Լինա Մորգենշտեռն** (գերմ.՝ Lina Morgenstern, իսկական ազգանունը՝ *Բաուեր*, նոյեմբերի 25, 1830(1830-11-25), Վրոցլավ, Սիլեզիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն - դեկտեմբերի 16, 1909(1909-12-16), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի գրող, լրագրող, խմբագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Լինա Բաուերը ծնվել է 1830 թվականի նոյեմբերի 25-ին Բրեսլաու քաղաքում (այժմ՝ Վրոցլավ, Լեհաստան)։ Մանուկ հասակում հուդայականության դասեր է ստացել Աբրահամ Գեյգերի կողմից։

«Paradies der Kindheit»
1848 թվականի գերմանական հեղափոխությունը 17-ամյա աղջկան դրդել է զբաղվել քաղաքական և սոցիալական հարցերով, և շուտով նա գերմանական մամուլում՝ մի շարք փայլուն հրապարակումների շնորհիվ, չնայած երիտասարդ տարիքին, ձեռք է բերել կարեկցող և խոհուն գրողի անուն։

1854 թվականին Լինա Բաուերն ամուսնացել է կալիշցի վաճառական Թեոդոր Մորգենշթերնի հետ և վերցրել նրա ազգանունը։ Երբ վերջինիս մոտ ֆինանսական ճգնաժամ է սկսվել, Լինան ստիպված զբաղվել է մանկական գրքույկներ գրելով, որպեսզի փող վաստակի և կարողանա կերակրել ընտանիքին։

1859 թվականին՝ Բեռլինի Ֆրեբելյան ընկերության հիմնադրումից հետո, Լինա Մորգենշթերնը դարձել է ընկերության կոմիտեի ամենանշանավոր անդամը, իսկ 1860 թվականին հրատարակել է «Das Paradies der Kindheit»-ը՝ կազմակերպության հիմնադիր Ֆրիդրիխ Ֆրյոբելի մեթոդով առաջին գերմանական դասագիրքը։

Դառնալով կանանց շարժման ղեկավար՝ Լինա Մորգենշթերնը, բացի մեծահասակների և երեխաների մանկավարժության և պատմվածքների վրա աշխատելուց, Բեռլինում հիմնադրել է ութ մանկապարտեզ, կանանց գիտական կրթության ակադեմիա, գյուղատնտեսական դպրոց, տնային բժշկության դասընթացներ, արհեստագործական դպրոց և մի շարք այլ ուսումնական հաստատություններ, հիմք է դրել աշխատողների, ինչպես նաև մայրերի պարբերական հանդիպումների կազմակերպմանը։

1866 թվականին՝ ավստրո-պրուսա-իտալական պատերազմի սկսվելուց հետո, Լինա Մորգենշթերնը սկսել է իր գործունեությունը նվիրել աղքատների համար ճաշարանների կառուցմանը։

Լինա Մորգենշթերնի անվան դպրոց (Բեռլին)
1874 թվականից Մորգենշթերնը սկսել է խմբագրել «Deutsche Hausfrauenzeitung», 1885 թվականից՝ «Allgem»։ Frauenkalender», իսկ 1889 թվականից՝ «Für junge Mädchen» թերթերը։

1890-ական թվականներից սկսվել է նրա ակտիվ գործունեությունը՝ որպես եվրոպական ամուր աշխարհի գաղափարի ջատագով։ 1895 թվականին Լինա Մորգենշթերնն ընտրվել է «Alliance des femmes pour la Paix»-ի փոխնախագահ։

1896 թվականին Մորգենշթերնը Գերմանիայի մայրաքաղաքում գումարել է կանանց առաջին միջազգային կոնգրեսը, որին ներկա էին աշխարհի բոլոր կողմերից շուրջ 1800 պատվիրակներ։

Գործնական գործունեության հետ մեկտեղ ընթացել է նաև նրա գրական աշխատանքը, որն ուղղված էր առավելապես կանանց հարցի մշակմանը և դաստիարակությանը։

Լինա Մորգենշթերնը մահացել է 1909 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Բեռլինում և թաղվել տեղի հրեական գերեզմանատանը։

Ընտրյալ մատենագիտություն
------------------------

* Frauen des 19 Jahrhund. 1888, 3 հատոր հարուստ նկարազարդումներով,
* Friedrich Fröbel’s Leben und Wirken, 1882,
* Die Frauenarbeit in Deutschland, 1893։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
3. 1 2 3 4 5 6 7  WeChangEd
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119452480 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  SNAC — 2010.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  «Моргенштерн, Лина»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան: In 86 Volumes (82 Volumes and 4 Additional Volumes)*։ St. Petersburg։ 1890–1907
7. ↑  Zabel, Hans-Henning (1997). "Morgenstern, Lina." *Neue deutsche Biographie*. Berlin: Duncker und Humblot. vol. 18, p. 109-111.
8. ↑  «Моргенштерн, Лина»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
9. ↑  Morgenstern, Lina (1870). *Die Berliner Volksküchen: Organisationsplan und cultur-historische, statistische Darstellung*. 3rd edition. Berlin: Otto Loewenstein. p. 3.
10. ↑  Chevalier Thomas (November 22, 2013)։ «La Volksküche, mais à quelle sauce?»։ *La Gazette de Berlin*։ Արխիվացված է օրիգինալից October 21, 2014-ին։ Վերցված է 2015-08-27  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Allgem. Zeit. des Jud. 1900, 30 ноября;
* *Когут А.* «Знаменитые евреи», II, 412—413;
* Ost und West, 1910, № 1. [По Jew. Enc. IX, 16—17]

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Նոր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CONOR: 226074723 · GND: 119452480 · ICCU: CUBV116744 · ISNI: 0000000066762359 · LCCN: n98019603 · NKC: zmp2012724760 · NTA: 111121086 · NUKAT: n02727544 · VIAF: 30347085 · WorldCat VIAF: 30347085 |

 |

 |