| Գրականություն |
| --- |
|  |
| 
Գրական ուղղություններ |
| * Կլասիցիզմ
* Սիմվոլիզմ
* Ռեալիզմ
* Սենտիմենտալիզմ
* Ռոմանտիզմ
* Ֆուտուրիզմ
* Նատուրալիզմ
 |
| Գրական ժանրեր |
| * Վեպ
* Վիպակ
* Բանաստեղծություն
* Պիես
* Պատմվածք
* Նորավեպ
* Կատակերգություն
* Ողբերգություն
* Դյուցազներգություն
* Էրոտիկա
* Անհեթեթություն
* Քնարերգություն
* Առասպելահյուսություն
* Սիրավեպ
* Երգիծանք
* Թատերագրություն
* Տրագիկոմեդիա
 |
| Մեդիա |
| * Ներկայացում
	+ Թատերախաղ
* Գիրք
 |
| 
Տեխնիկա |
| * Արձակ
* Չափածո
 |
| 
Պատմություն |
| * Պատմություն
	+ Ժամանակակից
* Հիմունքներ
* Բառարան
 |
| 
Քննարկում |
| * Քննադատություն
* Տեսություն
* Սոցիոլոգիա
* Ամսագրեր
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Վեպ,** գրական ժանր, էպիկական արձակ ստեղծագործություն։

Վեպի սահմանում
--------------

Վեպը պատմողական գրական տեսակ է։ Այն արձակ մյուս տեսակներից տարբերվում է իր ծավալով և ներքին ընդգրկումով։
Վեպի մասին «Հայ վեպի պատմություն» գրքի հանձնարարականում (անոտացիա) գրված է, որ «վեպը արվեստի ինտելեկտուալացման ամենաբարձր աստիճանն է»։ Ժանրի միջազգային *ռոման* անվանումը վերագրվում է 11 - 12-րդ դարերում եվրոպական միջավայրի բոլոր այն ստեղծագործություններին, որոնք գրվել են ռոմաներեն լեզվով՝ ի հակադրություն լատինական գրականության։ Վեպը «էպիկական ստեղծագործություն է, որի մեջ պատումը կենտրոնացված է առանձին անհատի ճակատագրի վրա, նրա բնավորության և ինքնագիտակցության ձևավորման և զարգացման վրա»։ Սակայն հանրագիտարանային այս ձևակերպումը երևույթի արտաքին կողմն է միայն։

Հեգելը գեղարվեստի պատմությունը բաժանում է երկու ձևի՝ դասական (անտիկ) և ռոմանտիկական։ Ամբողջ միջնադարյան արվեստը հատկացնում է ռոմանտիկական ձևին։ Վեպը վերագրելով արվեստի ռոմանտիկական ոճին՝ այն անվանում է «բուրժուական էպոպեա»։ Համեմատելով էպոսն ու վեպը Հեգելը գրում է. «...փոխվում է նորագույն վեպերում գործող հերոսների ասպետականությունը։Որպես անհատներ, օժտված իրենց անձնական նպատակներով՝ սիրով, պատվով, բարեգործությամբ կամ աշխարհի բարեկարգման իդեալով, նրանք հակադրվում են տիրող կարգերին ու իրականության պրոզային, որն ամենուրեք դժվարություններ է դնում նրանց ճանապարհին»։

Ըստ Բելինսկու՝ «մեր ժամանակի էպոսը վեպն է», որն իր մեջ կրում է էպոսի բոլոր հատկանիշները, միայն այն տարբերությամբ, որ վեպում չկան աստվածներ ու կյանքի միֆոլոգիական չափերը, այլ սովորական կյանքն է, քանզի նորագուն արվեստի համար մասնավոր մարդու ճակատագիրն էական է։ «Վեպը,-գրում է Բելիսկին,- ծագել է քրիստոնեական ժողովուրդների նորագույն քաղաքակրթությունից՝ մարդկության պատմության այն դարաշրջանում, երբ բոլոր քաղաքացիական, հասարակական, ընտանեկան և առհասարակ մարդկային հարաբերությունները դարձել էին բազմաբարդ ու դրամատիկ, կյանքը տարածվել էր անսահման տարրերի խորությամբ ու լայնքով։ Բացի հետաքրքրաշարժությունից և բովանդակային հարստությունից, վեպը ոչնչով ցածր չէ էպիկական պոեմից՝ նաև որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն»։

Հայ վեպի սկզբնավորումը (19-րդ դարի 40-ական թթ.)
-----------------------------------------------

Հայ առաջին վեպը «Վերք Հայաստանի»-ն է, հեղինակի բնորոշմամբ՝ պատմական վեպ։ Հայ վիպասանության խոշորագույն ներկայացուցիչներից են Րաֆֆին, Ծերենցը, Պերճ Պռոշյանը, Մուրացանը, Շիրվանզադեն, Նար-Դոսը և ուրիշներ։

Տես նաև՝
--------

* Հայ դասական վեպի ժամանակագրություն

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  *Հայ վեպի պատմություն (19-րդ դար)*։ Երևան: ՀՀ ԳԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ 2005։ էջ 2
2. ↑  *Краткая литературная энциклопедия, том 6*։ Москва։ 1971։ էջ страница 3
3. ↑  Г. Гегель (1969)։ *Эстетика, том 2*։ Москва։ էջ страница 304
4. ↑  В.Белинский (1978)։ *Собр. соч. том 3*։ Москва։ էջ стр. 324


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Վ. Դալի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX525790 · BNF: 11940505s · GND: 4050479-7 · LNB: 000277799 · NDL: 00572286 · NKC: ph116056 |

 |

 |