**Միքայել Ասորի** կամ **Միքայել Մեծ** (ասոր՝ ܡܝܟܐܝܠ ܣܘܪܝܝܐ)‎, 1126[…], Battalgazi, Մալաթիայի մարզ, Թուրքիա - նոյեմբերի 14, 1199, Բարսավմայի վանք, Մալաթիա, Թուրքիա), ասորի պատմիչ, եկեղեցական գործիչ։ 1166 թվականից՝ Ասորի Ուղղափառ (Հակոբիկյան) Եկեղեցու պատրիարք։

Կենսամատենագրություն
--------------------

Միքայել Ասորին իր ժամանակի Ամենաուսյալ անձնավորություններից մեկն է եղել։ Նա թողել է հարուստ պատմական ժառանգություն, որոնցից մի մասը («'Ժամանակագրութիւն», «Ճառ քահանայութեան նորին Միխայէլի ասացեալ», «Խոստովանութիւնն հաւատոյ», «Վասն աստիճանաց Եկեղեցւոյ», «Գաւազանագիրք» և այլն) միջնադարում թարգմանվել են հայերեն։

Միքայել Ասորու գրական ժառանգության մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում նրա «Ժամանակագրութիւնը», որն ընդգրկում է աշխարհի արարչությունից սկսած մինչև XII-րդ դարի պատմությունը։ Այս երկը կարևոր է նաև նրանով, որ նրա մեջ պահապանել են որոշ պատմիչների կորսված երկերից հատվածներ։ Միքայել Ասորու վերոհիշյալ երկն անփոխարինելի սկզբնաղբյուր է նաև Կիլիկյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման համար։ Այս երկը 1248 թվականին Իսահակ քահանայի և նրա աշակերտ Վարդան Վանականի կողմից համառոտված կերպով թարգմանվել է հայերեն։ Մինչև XIX-րդ դարի վերջերը Միքայել Ասորու «Ժամանակագրութեան» բնագիրը համարվում էր կորսված և հայերեն թարգմանությունն էր կատարում բնագրի դեր։ Հայերեն բնագիրը 1868 թվականին ֆրանսիացի արևելագետ Վիկտոր Լանգլուայի կողմից թարգմանվել է ֆրանսերեն։ 19-րդ դարավերջին ֆրանսիացի արևելագետ Ժան Բատիստ Շաբոյի կողմից Հալեպի եկեղեցիներից մեկում հայտնաբերվում է Միքայել Ասորու «Ժամանակագրութեան» ասորերեն բնագիրը պարունակող 1598 թվականին գրված մի ձեռագիր՝ արաբերեն թարգմանության հետ միասին։ Այս բնագիրը ֆրանսերեն թարգմանության հետ միասին լույս է տեսնում 1899-1910 թթ. Փարիզում՝ Ժան Բատիստ Շաբոյի աշխատասիրությամբ։

«Ժամանակագրութեան» հրատարակությունները
--------------------------------------

### Ասորերեն բնագիր եւ ֆրանսերեն թարգմանություն

* *Michel le Syrien* Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1899. — Т. I.
* *Michel le Syrien* Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1901. — Т. II.
* *Michel le Syrien* Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1905. — Т. III.
* *Michel le Syrien* Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1910. — Т. VI.

### Հայերեն թարգմանություն

* **Միխայէլ Ասորի**, Ժամանակագրութիւն, Երուսաղէմ, 1871։

Գրականություն
-------------

* **Peter Nagel**, Michael I. in: Wassilios Klein (Hrsg.), Syrische Kirchenväter, S. 228-239
* **Dorothea Weltecke**, Die „Beschreibung der Zeiten" von Mor Michael dem Großen (1126–1199). Eine Studie zu ihrem historischen und historiographiegeschichtlichen Kontext (= CSCO, 594, Subsidia 110). Peeters. Louvain 2003.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Միջազգային տիպօրինակ անունների նույնացուցիչ — 2012.
2. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
3. 1 2  Catalogue of the Library of the Pontifical University of Saint Thomas Aquinas

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իրանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 26181 · BAV: ADV11036882 · BNF: 10712363s · CiNii: DA18041802 · GND: 102840199 · ISNI: 0000000079835481 · LCCN: nr97007289 · NLG: 167612 · NTA: 105157228 · NUKAT: n2015143406 · SUDOC: 074163345 · VIAF: 12704144 · WorldCat VIAF: 12704144 |

 |

 |