**Ժյուլի դ'Օբինյի**, հայտնի է որպես **մադմուազել դե Մոպեն** (ֆր.՝ Julie d'Aubigny, Mademoiselle de Maupin; 1673, Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն - 1707[…]), ֆրանսիացի օպերային երգչուհի և դերասանուհի։ Հայտնի է սկանդալային ապրելակերպով և բազմաթիվ մենամարտերով։ Նրա կենսագրության հիման վրա Թեոֆիլ Գոթիեն գրել է «Մադեմուազել դե Մոպեն» վեպը։

Կենսագրություն
--------------

Ժյուլի դ'Օբինին ծնվել է մոտ 1670 թվականին Փարիզում։ Նրա հայրը Գաստոն դ'Օբինին էր՝ Դ' Արմանյակ կոմսի քարտուղարը։ Երիտասարդ տարիքից նա իր դստերը սուսերամարտ էր սովորեցնում, և նա տղամարդկանց հետ հավասար տիրապետում էր այդ արվեստին։ Միևնույն ժամանակ, Ժյուլին առանձնանում էր բնական կանացի գեղեցկությամբ՝ նրան նկարագրում էին որպես կարճահասակ, շիկահեր և կապուտաչյա, դեմքի նուրբ դիմագծերով։ Երբ Ժյուլին մոտ տասնհինգ տարեկան էր, նա դարձավ դ'Արմանյակի սիրուհին։ Հետագայում նրան ամուսնացրել են Սեն Ժերմեն ան Լեից պարոն Մոպենի հետ, սակայն շուտով նա փախել է իր սիրեկանի՝ Սերանի հետ։ Հայտնի սուսերամարտիկ Սերանը մենամարտում սպանել է մի մարդու և ստիպված է եղել Փարիզից մեկնել Մարսել։ Այնտեղ նրանք երկուսն էլ ելույթ էին ունենում հանդիսատեսի առջև՝ ցուցադրելով իրենց արվեստը, ընդ որում՝ Ժյուլին տղամարդու կոստյում էր հագնում, և հանդիսատեսը հաճախ հրաժարվում էր հավատալ, որ նա կին է։ Բացի այդ, և Սերանը, և Ժյուլին լավ ձայներ ունեին և կատարում էին նաև երաժշտական համարներ։ Տարբեր աղբյուրներում տարբեր տեղեկություններ են բերվում Ջուլիի երգող ձայնի մասին՝ սոպրանո, մեցցո-սոպրանո, կոնտրալտո։ Հայտնի է, որ նա, չնայած երաժշտական կրթության բացակայությանը, ելույթ է ունեցել (օրիորդական ազգանունով) Մարսելի երաժշտական ակադեմիայում։

Սերանից բաժանվելուց հետո Ժյուլի դ'Օբինին սիրահարվեց մի աղջկա՝ Մարսելի վաճառականի դստերը։ Աղջկա ծնողները, իմանալով սկանդալային կապի մասին, դստերը ուղարկել են Ավինյոնի վանք։ Այնուհետև Ժյուլին, պատրվակով, թե ցանկանում է միանձնուհի սանրվածք անել, իր հերթին մտել է վանք, որպեսզի այնտեղից փախցնի իր սիրելիին։ Երբ միանձնուհիներից մեկը մահացավ, Ժյուլին նրա մարմինը դրեց ընկերուհու անկողնում և հրկիզեց խուցը։ Հրդեհի ժամանակ երկու աղջիկներին հաջողվել է փախչել, սակայն հետագայում նրանք բաժանվել են՝ Ժյուլիի սիրեցյալը կամ ձանձրացրել է նրան, կամ էլ որոշել է վերադառնալ ծնողների մոտ։ Առևանգման և հրկիզման համար Ժյուլին դատապարտվեց և այրման միջոցով դատապարտվել է մահվան։ Հատկանշական է, որ դատավճռում նրա մասին խոսվում էր որպես տղամարդու, հնարավոր է՝ դատավորները չէին կարող հավատալ, որ կինը կարող է վանքից կնոջը առևանգել։ Ժյուլի դ'Օբինիի հորը հաջողվել է հասնել մահվան դատավճռի չեղարկմանը։ Լյուդովիկոս 14-րդ թագավորը հիշել է այն աղջկան, ով տարիներ շարունակ չի կատարել և չի կատարել դուետը։

1690 թվականին Փարիզի օպերայում տեղի ունեցավ Ժյուլի դ'Օբինյայի դեբյուտը, որն այսուհետ հանդես էր գալիս ամուսնու ազգանունով և հայտնի էր որպես դե Մոպեն կամ Լա Մոպեն։ Նա կատարել է Պալլադայի դերերգը Ժան Բատիստ Լյուլլիի «Կադմե և Հերմիոն» ֆիլմում։ Այն բանից հետո, երբ 1698 թվականին Օպերայի մենակատարներից մեկը՝ Մարի Լե Ռոշուան, լքեց բեմը, մադմուազել դե Մոպենը սկսեց ստանալ առաջատար մասեր, այդ թվում՝ Լյուլի, Կոլլաս, Դեմար, Դետուշ, Կամպրա և Լա Բարրա օպերաներում։ Մարկիզ դե Դանջոն նրա ձայնը համարում էր «աշխարհի ամենագեղեցիկը»։ Նրա դերերից էին Միներվան «Թեսեոսում» (1698), Սերեսը «Պրոզերպինայում» (1699), Կլիմենան «Ֆաետոնում» (1702), Սցիլլան «Ացիս և Գալաթեա» (1702), Մեդեան «Մեդեա, մեդաների արքա» օպերայում (1702), Կասիոպեան «Պերսեոսում» (1703), Արմիդան «Արմիդայում» (1703), Դիանան «Պերսեոսում» (1703), «Իֆիգենիան Տավրիդում» (1704) և այլն։ Հավանաբար Կլորինդայի դերը Կամպրի «Տանկրեդում» գրվել է հատուկ նրա համար՝ դառնալով ֆրանսիական օպերայում առաջին մասը, որը գրվել է կոնտրալտոյի համար։

1695 թվականին դե Մոպենը հերթական սկանդալն է հրահրել՝ տղամարդկանց հագուստով ներկայանալով Օռլեանի դուքս Ֆիլիպի կողմից Պալե-Ռոյալում կազմակերպված դիմակահանդեսին և գայթակղելով պարահանդեսին ներկա աղջիկներին։ Այն բանից հետո, երբ աղջիկներից մեկը համբուրեց շուրթերը, երեք տղամարդիկ պաշտպանվեցին և Ժյուլիին կանչեցին մենամարտի։ Երեքին էլ հաղթելուց և նրանց ծանր վերքեր հասցնելուց հետո Ժյուլին վերադարձավ պարահանդես և պատմեց տեղի ունեցածի մասին։ Այդ ժամանակ մենամարտերն արգելված էին, և չնայած Օռլեանի դուքսը խոստացավ մրցել Ժյուլիի համար թագավորի առջև, նա համարեց, որ ամենալավն է փախչել Բրյուսել։

1698 թվականին ժամանելով Բրյուսել՝ դե Մոպենը դարձավ Բավարիայի կուրֆյուրստ Մաքսիմիլիան II-ի սիրուհին։ Հավանաբար նույն թվականին նա մեկնել է Իսպանիա։ Միևնույն ժամանակ, թագավորը երկրորդ անգամ ներում շնորհեց նրան՝ հիմնվելով այն բանի վրա, որ մենամարտերի մասին օրենքները վերաբերում էին տղամարդկանց, այլ ոչ թե կանանց։ Ժյուլին վերադարձավ Փարիզ և շարունակեց հանդես գալ օպերայում, բայց բեմից դուրս նրա պահվածքը դեռ ուշադրություն էր գրավում և լուրեր էր առաջացնում։ Այսպիսով, պնդում էին, որ նա մենամարտի է կանչել տենոր Լուի Գոլար Դյումենին, որը դերասանուհիներին անհանգստացրել է իր ընկերակցությամբ, իսկ այն բանից հետո, երբ նա հրաժարվել է կռվել նրա հետ, փայտով ծեծել է նրան և խլել նրա ժամացույցն ու ծխախոտը։ Հաջորդ օրը, երբ Դյումենին, չցանկանալով խոստովանել վերապրած նվաստացումը, սկսեց պատմել, որ իր վրա հարձակվել է գողերի մի խումբ, Ժյուլին մեղադրեց նրան ստի մեջ և որպես ապացույց բոլոր ներկաներին ցույց տվեց իր գավաթները։

Ժյուլի դ'Օբինին մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել օպերային երգչուհի և հայտնի գեղեցկուհի Ֆանշոն Մորոյի հետ։ Տարածված լեգենդ է այն մասին, որ այն բանից հետո, երբ Ֆանշոնը որոշել է բաժանվել նրանից, Ժյուլին փորձել է ինքնասպան լինել։ Նրա վերջին սերը մարկիզա դե Ֆլորենցակն էր։ Երկու տարի նրանք միասին էին ապրում, մինչև մարքիզուհու մահը՝ 1705 թվականին։ Նույն թվականին դե Մոպենը հեռացավ բեմից (նրա վերջին ելույթը Լա Բարրայի «Վենետիկում» էր) և իր կյանքի մնացած մասն անցկացրեց վանքում։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ կյանքի վերջում նա վերամիավորվել է օրինական ամուսնու հետ և նրա հետ ապրել Պրովանսում։ Ժյուլի դ'Օբինին մահացավ 1707 թվականին երեսունյոթ տարեկան հասակում։

Պատկերը արվեստում
-----------------

Ժյուլի դ'Օբինյայի կենսագրության հանգամանքները բազմիցս արտացոլվել են գրականության, թատրոնի և կինոյի մեջ.

1835 թվականին լույս տեսավ Թեոֆիլ Գոթիեի «Մադեմուազել դե Մոպեն» վեպը, որը մասամբ ոգեշնչված էր Ժյուլի դ'Օբինյայի կերպարից։ Այնուամենայնիվ, վեպը ոչ մի կերպ չի պատմում նրա կենսագրության կամ նրա մասին լեգենդների մասին, Գոթիերը պահպանում է միայն հերոսուհու անունը և նրա կյանքի որոշ հանգամանքներ (տղամարդու հագուստի փոփոխություն, մենամարտեր, աղջկա առևանգում և այլն)։ Բացի այդ, վեպում կան բավականին ակնհայտ լեսբիական դրդապատճառներ, ինչը նույնպես համապատասխանում է նախատիպի կենսագրությանը։

Այլ գրողներ ստեղծել են գեղարվեստական գործեր, որոնք հիմնված են Ժյուլի դ'Օբինյայի կենսագրության վրա։ 1984 թվականին Անրի Էվանսը հրատարակեց «La petite Maupin» վեպը։ 1985 թվականին լույս է տեսել Անն-Ֆրանս Դոթվիլի «Julie, chevalier de Maupin» վեպը, որի հիման վրա հետագայում նկարահանվել է հեռուստասերիալ։ 2014 թվականին ավստրալացի գրող Քելլի Գարդիները նրա մասին գրել է «Goddess» վեպը, որը կառուցվել է մահամերձ խոստովանության տեսքով, որն ընդհատվում է երրորդ դեմքով պատմվածքների բեկորներով։ Իր հարցազրույցներից մեկում Գարդիներն ասել է, որ մարդիկ երբեմն հրաժարվում են հավատալ, որ դ'Օբինին պատմական կերպար է, այնքան արտասովոր է նրա կյանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Parfaict C. Parfaict F.* Dictionnaire des théâtres de Paris — 1756.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  *Campigneulles A. F.* Histoire des duels anciens et modernes — 1835.
4. ↑  Badass of the Week: Julie D'Aubigny, La Maupin
5. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
6. 1 2  Calendrier électronique des spectacles sous l'Ancien Régime et la Révolution (ֆր.) — 2001.
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Dictionary of Women Worldwide, 2007, էջ 1270
8. 1 2 3 4 5  Grove Music Online
9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Richard Cohen, 2010
10. 1 2 3 4 5 6  Dictionnaire des théâtres de Paris, 1767, էջ 351
11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  LJ Charleston
12. 1 2 3 4 5  Dictionnaire historique, 1822, էջ 419
13. ↑  Women Making Music, 1987, էջ 203
14. 1 2 3  Companion to Baroque Music, 1998, էջ 131
15. ↑  *John Hajdu Heyer* The Lure and Legacy of Music at Versailles: Louis XIV and the Aix School. — Cambridge University Press, 2014. — P. 84.
16. ↑  *Karl-Josef Kutsch, Leo Riemens* Moreau, Fanchon // Großes Sängerlexikon. — Walter de Gruyter, 2012. — P. 3211.
17. ↑  *Anne Commire* Women in World History. — Gale, 2000. — Vol. 10. — P. 742.
18. 1 2  Kelly Gardiner. «Portrayals of La Maupin» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 11-ին.
19. ↑  *John D. Lyons* The Cambridge Companion to French Literature. — Cambridge University Press, 2016. — P. 145.
20. 1 2  *Théophile Gautier* Mademoiselle de Maupin. — Honoré Champion, 2004. — P. 29—30.
21. ↑  Французская литература 30-40-х годов XIX века: «Вторая проза». — Наука, 2006. — P. 310.
22. ↑  Nancy Kline (2015). «'Goddess', by Kelly Gardiner». *The New York Times* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 21-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 15-ին.
23. ↑  «Swordswoman, Opera Singer, Runaway: 'Goddess' Chronicles A Fabled Life». *NPR* (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 11-ին.

Գրականություն
-------------

* *Jane M. Bowers, Judith Tick* Women Making Music: The Western Art Tradition, 1150-1950. — University of Illinois Press, 1987. — P. 203.
* *Richard Cohen* By the Sword: Gladiators, Musketeers, Samurai Warriors, Swashbucklers and Olympians. — Simon and Schuster, 2010.
* Maupin, d’Aubigny // Dictionary of Women Worldwide: 25,000 Women through the Ages / Anne Commire. — Yorkin Publications, 2007. — Vol. 2. — P. 1270.
* *Jean Baptiste Ladvocat* Maupin // Dictionnaire historique, philosophique et critique. — Librairie historique, 1822. — Vol. 5. — P. 419.
* *Claude Parfaict* Maupin // Dictionnaire des théâtres de Paris. — Rozet, 1767. — Vol. 3. — P. 351.
* *Julie Anne Sadie* Maupin (1670-1707) // Companion to Baroque Music. — Oxford University Press, 1998. — P. 131.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Julie Anne Sadie. «Maupin [first name unknown]». *Grove Music Online*.
* LJ Charleston. «The wild life of 17th Century sword fighting bisexual opera singer, Julie D'Aubigny». *News.com.au* (անգլերեն).
* «Сайт, посвящённый мадемуазель Мопен» (անգլերեն).