recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Քերոլի թիվ**, {\displaystyle 4^{n}-2^{n+1}-1} տեսքի ամբողջ թիվ։ Որոշվում է նաև համարժեք բանաձևով՝ {\displaystyle (2^{n}-1)^{2}-2}։ Առաջին մի քանի Քերոլի թվերն են՝ −1, 7, 47, 223, 959, 3967, 16127, 65023, 261119, 1046527 (A093112-ի հաջորդականությունը OEIS-ում)։

Քերոլի թվերն առաջին անգամ ուսումնասիրել է Քլեթուս Էմանուելը։ Նա այս թվերն անվանել է իր ընկերոջ՝ Քերոլ Գ․ Կիրնոնի անունով։

Ցանկացած *n* > 2 թվի համար, *n*-րդ Քերոլի թվի երկուական տեսքը բաղկացած է *n* − 2 հատ իրար հաջորդող մեկերից, մեկ զրոյից և ևս *n* + 1 հատ իրար հաջորդող մեկերից, կամ, հանրահաշվորեն ներկայացնելու դեպքում՝

{\displaystyle \sum \_{i\neq n+2}^{2n}2^{i-1}}
Այսպես, օրինակ, 47-ի երկուական տեսքը 101111 է, 223-ինը՝ 11011111 և այլն։ Մերսենի 2*n*-րդ պարզ թվի և Քերոլի *n*-րդ թվի միջև եղած տարբերությունը հավասար է {\displaystyle 2^{n+1}}-ի։ Սա հնարավորություն է տալիս Քերոլի թվերն արտահայտել ևս մեկ համարժեք բանաձևով՝ {\displaystyle (2^{2n}-1)-2^{n+1}}։ Քայնի *n*-րդ թվի և Քերոլի *n*-րդ թվի միջև եղած տարբերությունը հավասար է երկուսի (*n* + 2)-րդ աստիճանին՝ {\displaystyle 2^{n+2}}։

Սկսած 7-ից, յուրաքանչյուր երրորդ Քերոլի թիվը բաժանվում է 7-ի։ Այդիսկ պատճառով, որպեսզի Քերոլի թիվը լինի պարզ թիվ, նրա *n* ինդեքսը չպետք է լինի 3*x* + 2 տեսքի, որտեղ *x* > 0։ Առաջին մի քանի Քերոլի պարզ թվերն են՝ 7, 47, 223, 3967, 16127 (A091516-ի հաջորդականությունը OEIS-ում)։

2007 թվականի հուլիսի դրությամբ, ամենամեծ հայտնի Քերոլի պարզ թիվը *n* = 253987-ի դեպքում ստացվող Քերոլի թիվն է, որն բաղկացած է 152916 թվանշաններից։ Այն հայտնաբերվել է Քլեթուս Էմանուելը 2007 թ․ մայիս ամսին՝ օգտագործելով MultiSieve և PrimeFormGW ծրագրերը։ Այդ թիվը 40-րդ Քերոլի պարզ թիվն է։

Քերոլի 7-րդ թվի և Քերոլի 5-րդ պարզ թվի՝ 16127-ի, թվանշանները հակառակ դասավորելու դեպքում ստացվողը նույնպես պարզ թիվ։ Քերոլի 12-րդ թիվը և Քերոլի 7-րդ պարզ թիվը՝ 16769023-ը, նույնպես ունի այդ հատկությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cletus Emmanuel (անգլ.)
2. ↑  Message to Yahoo primenumbers group Archived 2011-06-03 at the Wayback Machine. from Cletus Emmanuel (անգլ.)
3. ↑  Entry for 253987th Carol number (անգլ.)
4. ↑  Carol Primes and Kynea Primes by Steven Harvey (անգլ.)
5. ↑  Prime Curios 16127(անգլ.)
6. ↑  Prime Curios 16769023 (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Prime Database entry for Carol(226749)
* Prime Database entry for Carol(248949)
Ռեֆլեկտորի սխեման
**Լորան Քասսեգրեն** (ֆր.՝ Laurent Cassegrain, մոտ 1629, մոտ Շարտր - օգոստոսի 30, 1693(1693-08-30), Chaudon), ֆրանսիացի կաթոլիկ քահանա և օպտիկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Շարտրում (Էր և Լուարի և դեպարտամենտում) մոտ 1629 թվականին (ճշգրիտ ծննդյան ամսաթիվը անհայտ է)։ Նրա կյանքի մասին շատ քիչ հավաստի տեղեկություններ կան։ Վարկած կա, որ նա եղել է ֆիզիկայի պրոֆեսոր և դասավանդել է Քոլլեժ-դե-Շարթրում, մեկ այլ վարկածի համաձայն Լորանը եղել էր քանդակագործ և Լյուդովիկոս XIV-ի ձուլորդը։

Ստույգ հայտնի է, որ 1672 թվականի ապրիլի 25-ին փարիզյան հանդիպման ժամանակ, ներկայացված էր Մեգոֆոնների մասին Քասսեգրենի տրակտատը։ Տրակտատում նաև ներկայացված էր, որ Քասսեգրենը մշակել է հեռադիտակ-ռեֆլեկտորի սխեմա, որը տարբերվում էր նախկին առաջադրվածից Նոյւտոնի կողմից։ Քասսեգրենի սխեմայում երկրորդական հայելին այնպես է տեղադրված, որ հավաքում է օբյեկտիվից ճառագայթներ մինչև ֆոկուսին հասնելը և արտացոլում ակնապակու մեջ՝ օբյեկտիվի կենտրոնական անցքով։ Նրա սխեման մի շարք առավելություններ ունի։ Նրանում մասնակիորեն կոմպենսացվում է մակերեսային շեղումը, ինչի շնորհիվ այն սկսել է լայնորեն կիրառվել մեծ աստղադիտակների ստեղծման համար։

Նրա պատվին անվանել են խառնարան լուսնի վրա։

Գրականություն
-------------

* *Колчинский И.Г.Корсунь А.А.Родригес М.Г.* Астрономы.Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1986.
* André Baranne and Françoise Launay, *Cassegrain: a famous unknown of instrumental astronomy*, Journal of Optics, 1997, vol. 28, no. 4, pp. 158–172(15)

Նշումներ
--------

* Քրիստիան Հյույգենս, *Réflexions sur la description d'une lunette publiée sous le nom de M. Cassegrain* (Letter #1892, addressed to Jean Gallois), *Œuvres complètes*, vol. 7, pp. 189-191, 1888.
* André Baranne and Françoise Launay, *Cassegrain: a famous unknown of instrumental astronomy*, Journal of Optics, 1997, vol. 28, no. 4, pp. 158–172(15)


1. 1 2 3 4 5 6 7  Աստղագետների կենսագրական հանրագիտարան — Springer Science+Business Media, 2007.
**Իվան Տուրգենևի ամառանոց** (ֆր.՝ Musée Européen Ivan-Tourgueniev), գրող Իվան Տուրգենևի թանգարանը Բուժիվալում (Ֆրանսիայի Իվելինի դեպարտամենտ), գտնվում է Իվան Տուրգենևի 16 հասցեում։

Պատմություն
-----------

1870-ականների վերջին Ֆրանսիա վերադառնալուց հետո Ի. Տուրգենևը իր համար կառուցում է «Յասենի» անունը կրող ամառանոցը։ Նա 1875 թվականից սկսած մինչև մահվան օրը՝ 1883 թվականի սեպտեմբերի 3-ը, գարնանն ու աշանն ապրել է ամառանոցի երկրորդ հարկի պատշգամբով աշխատասենյակում։ Հենց այս սենյակում են գրվել իր «Արձակ բանաստեղծությունները», իսկ 1876 ավարտել է Գյուստավ Ֆլոբերի «Լեգենդներ սուրբ Յուլիանի մասին»։

Այստեղ էին հավաքվում Տուրգենևի ընկերները՝ գրողներ Էմիլ Զոլան,Ալֆոնս Դոդեն, Գոնկուր եղբայրներերը, Վլադիմիր Սոլոգուբը,Միխայիլ Սալտիկով-Շչեդրինը, նկարիչ Վասիլի Վերեշչագինը, երգահաններ Քամիլ Սեն-Սանսը և Գաբրիել Ֆորեն։

Թանգարան
--------

Շենքը փրկվել է 1970-ականներին Ալեքսանդր Զվիգիլսկու և նրա ստեղծած« Ասոսացիա Իվան Տուրգենևի ընկերների, Պոլինա Վիարդոյի և Մարիա Մալիբրանի» շնորհիվ։

Շինության առաջին հարկում ներկայացված է մշտական ցուցահանդես` նվիրված Ի. Թուրգենևի կյանքին և իր շրջապատի ներկայացուցիչներին (Վիարդո ընտանիքին, կոմպոզիտորներին, արվեստագետներին և գրողներին)` Ռուսաստանում և Ֆրանսիայում։ Այստեղ է գտնվում հուշանվեր գերմանական դաշնամուր, որը, 1990 թվականից, գտնվում է պետական պաշտպանության տակ:Երկրորդ հարկում երկու սենյակ կա, որտեղ ապրել է Տուրգենևը:Այն վերականգնվել է Պոլինա Վիարդոյի աղջկա հուշերով։

Թանգարանը մշտապես կազմակերպում է ցուցահանդեսներ, կոնֆերանսներ, համերգներ։

Պատկերասրահ
-----------

*

Գրականություն
-------------

Hélène Rochette, Maisons d'écrivains et d’artistes. Paris et ses alentours, Կաղապար:P.124-127, Parigramme, Paris, 2004 2-84096-227-6

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Mérimée: PA00087380 · VIAF: 160133309 · WorldCat VIAF: 160133309 |

 |
**Խաչիկ Բաբայան** (անգլ.՝ Khachik Babayan), իրանահայ ջութակահար։ Նա Մանուկ Բարիքյանի աշակերտն էր։

Կյանք
-----

Խաչիկ Բաբայանը ծնվել է 1956 թվականին, Իրանի Թավրիզ քաղաքում։ Նա սկսել է ջութակ նվագել 4 տարեկանից։ Յոթ տարեկանում նա սկսել է ջութակ պարապել ջութակի իր առաջին ուսուցչի` Զավեն Եդիգարյանի հետ։ 1972 թվականին ընդունվել է Թեհրանի երաժշտական կոնսերվատորիա։

1974 թվականին Բաբայանը զբաղեցրել է առաջին տեղը Իրանի ջութակահարների մրցույթում և կրթաթոշակի առաջարկ է ստացել Անգլիայում երաժշտություն ուսամնասիրելու համար։ 1975 թվականին նա սկսել է իր երաժշտական պարապմունքները Երաժշտության արքայական ակադեմիայում Մանուկ Բարիքյանի հետ։ Նա ավարտել է ջութակի բաժինը պարգևներով և 1979 թվականին դարձել է Երաժշտության թագավորական քոլեջի անդամ։ Անգլիայում ապրելիս նա բնակվել է Լոնդոն, W 14 Սթերնդալ փողոցի 54 հասցեում։

2009 թվականի նոյեմբերի 21-ին Բաբայանը Սերոժ Կրադջյանի հետ միասին Գլեն Գոլդ ստուդիայում համերգ է տվել, որի տոմսերը ամբողջովին վաճառվել են։ 2011 թվականի հունվարի 30-ին կայացել է Բաբայանի դեբյուտային համերգը ԱՄՆ-ում, Կալիֆոռնիա նահանգի Գլենդելի առաջին բատիստական եկեղեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  BBCPersian.com
2. ↑  Asbarez Article about USA Debut Concert
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հղիություն (այլ կիրառումներ)
Հղի շուն
**Հղիություն** կենդանիների, էգի օրգանիզմում բեղմնավորված Ձվաբջիջից պտղի առաջացման և հետագա զարգացման ֆիզիոլոգիական պրոցես։ Հատուկ է միայն կենդանածին օրգանիզմներին և բնականոն պայմաններում ավարտվում է ծինով։ Կաթնասուն կենդանիների (բացառությամբ ձվածինների) հղիությունը էականապես տարբերվում է որոշ կենդանածին ձկների (շնաձուկ, կատվաձուկ), սողունների (իժ, կենդանածին մողես են) համապատասխան վիճակից։ Կաթնասունների բեղմնավորված ձվաբջջի կամ զիգոտի զարգացումն սկսվում է ձվատար խողովակում, ապա անցնում է արգանդ, որոշ ժամանակ անց տեղի է ունենում ներպատվաստում (իմպլանտացիա), այսինքն՝ սաղմն ամրանում է արգանդի պատին։ Զարգացող սաղմի և մայրական օրգանիզմի միջև կապ է ստեղծվում ընկերքի միջոցով, և առաջանում են սաղմնային թերթիկները։ Հղի էգի արգանդը ծավալով մեծանում է 10-15 անգամ։ Տարբեր կենդանիների հղիությունը տևում է. մկներինը՝ մոտ 20 օր, ճագարինը՝ 29-33, շանը՝ 58-66, առյուծինը՝ 103-110, այծինը և ոչխարինը՝ 145-157, գորշ արջինը՝ մոտ 210, կովինը՝ 270-300, ձիունը՝ 320-355, փղինը՝ մինչև 660 են։ Սմբակավոր կենդանիների ձագերը ծնվում են լավ զարգացած և անմիջապես կարող են ինքնուրույն շարժվել։ Այդպիսի կենդանիների հղիությունը ավելի երկարատև է, քան գիշատիչներինը, որոնց ձագերը ծնվում են կույր, առանց ատամների և մայրական խնամք են պահանջում։ Պարկավորների ձագերը ծնվում են թերզարգացած և զարգացումն ավարտում են մոր «պարկում»։ Հյան տևողությունը միևնույն տեսակի կենդանու մոտ կարող է փոփոխվել կախված տարվա եղանակից (ամռանը կարճ է, ձմռանն ավելի երկար), ձագի սեռից (էգ ձագերն ավելի շուտ են ծնվում), ձագերի քանակից։ Կաթնասունների տարբեր խմբեր մեկ ծինում ունենում են. գիշատիչները՝ 2-20, կրծողները՝ 2-10, սմբակավորները՝ 1-5, կնճիթավորները՝ 1 ձագ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 436)։*  |
**Անիցա Բոշկովիչ** (խորվ.՝ Anica Bošković, դեկտեմբերի 3, 1714(1714-12-03), Դուբրովնիկի Հանրապետությաուն - օգոստոսի 13, 1804(1804-08-13), Դուբրովնիկ, Դուբրովնիկի Հանրապետությաուն), խորվաթ բանաստեղծուհի և թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Անիցա Բոշկովիչը ծնվել է դուբրովնիկցի վաճառական Նիկոլա Բոշկովիչի ընտանիքում։ Տանը կարճ ժամանակ սովորելուց հետո ուսանել է Սուրբ Եկատերինայի վանքում, որտեղ նրա ավագ քույրը՝ Մարիան մայրապետ է եղել։ Ուսումն ավարտելուց հետո հրապուրվել է խորվաթերեն լեզվով գրական ստեղծագործություններ գրելով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը 1758 թվականին Վենետիկում լույս տեսած «*Razgovor pastirski varhu porođenja Gospodinova jedne djevojčice Dubrovkinje*» գիրքն է, որն ունեցել է երեք հրատարակություն՝ կատարված օկտավաների տեսքով և ուղղված են հիմնականում երիտասարդ ընթերցողներին։ Հետագայում այս ստեղծագործությունը հայտնի է դարձել «*Ljubica*» անվանումով և ճանաչվել է Դուբրովնիկի Հանրապետության պատմության մեջ միակ տպագիր գիրքը, որը գրվել է բացառապես կնոջ կողմից։ Գիրքը հետագայում իտալերեն է թարգմանել նրա եղբայրը՝ Ռուջեր Բոշկովիչը, ում հետ Անիցա Բոշկովիչը ակտիվ նամակագրություն է վարել։ Գիրքը պահվում է Բերքլիի Կալիֆորնիական համալսարանի արխիվում՝ «*Poesie Illyriche di Anna Boscovich*» անվանումով հատուկ բաժնում։ Բացի գրքեր գրելուց, նա նաև իտալերենից թարգմանել է կրոնական տեքստեր և բանաստեղծություններ։

Գրականություն
-------------

* Bošković, Anica // Hrvatska enciklopedija. — mrežno izdanje. — Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2021.
* *Foretić, Miljenko* BOŠKOVIĆ, Anica // Hrvatski biografski leksikon. — 1989.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hrvatska enciklopedija, 2021
2. ↑  Foretić, 1989

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Anica Bošković» (անգլերեն)։ Knjiženstvo — Women Writers Database

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 121823849 · ISNI: 0000000055385877 · LCCN: no99082564 · NKC: jo2004206490 · VIAF: 45167487 · WorldCat VIAF: 45167487 |

 |
**Անտոնիո Ալդինի** (իտալ.՝ Antonio Aldini, նոյեմբերի 27, 1755(1755-11-27), Բոլոնիա, Պապական մարզ - սեպտեմբերի 30, 1826(1826-09-30), Պավիա, Լոմբարդո-Վենետիկ, Ավստրիական կայսրություն), իտալացի քաղաքական գործիչ, Նապոլեոնյան ամենազորության ժամանակ իտալական նախարար, կոմս, Իտալիայի Հանրապետության պետական խորհրդի նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Անտոնիո Ալդինին ծնվել է 1756 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Բոլոնիայում, որտեղ հայտնի է եղել որպես իրավաբան և իրավունքի պրոֆեսոր։

Երբ 1797 թվականին Հռոմի պապը Տոլենտինյան խաղաղության տրակտատով ստիպված էր եղել զիջել Ցիզալպիական Հանրապետությունը և Բոլոնիան, Ալդինին իր համաքաղաքացիների կողմից ուղարկվել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզ։

Այնտեղից վերադառնալուց հետո նա նշանակվել է ավագանու նախագահ և որոշ ժամանակ անց Ցիզալպիական Հանրապետության կառավարական հանձնաժողովի անդամ։

1801 թվականին Նապոլեոն Բոնապարտը Լիոնում նրան նշանակել է հրավիրված խորհրդի կազմում, որից հետո դարձրել Իտալիայի Հանրապետության պետական խորհրդի նախագահ։ Շուտով Անտոնիո Ալդինին վայր է դրել այդ կոչումը, բայց երբ կայսրության հռչակումից հետո Իտալիայի Հանրապետությունը վերածվել է Թագավորության, Նապոլեոն I-ի կողմից նշանակվել է նոր թագավորության նախարար և 1805 թվականին արժանացել կոմսի տիտղոսին։

Բուրբոնների վերականգնումից հետո հեռացել է Միլան, որտեղ կարողացել է ձեռք բերել ավստրիական կառավարության վստահությունը։

Անտոնիո Ալդինին մահացել է 1826 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Պավիայում՝ 69 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Ֆրանսիայի ազգային գրադարան — 1537.
3. 1 2 3 4  Գերմանիայի ազգային գրադարան — 1912.

Գրականություն
-------------

* Цанолини, «*Antonio A. e sui tempi*» (2 т. Флор. 1865—67).

Աղբյուրներ
----------

* «Альдини»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
* https://disci.unibo.it/it#antonio

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12311518 · BNF: 10519196j · GND: 1119361362 · ICCU: SBLV041216 · ISNI: 0000000376094106 · SUDOC: 195444345 · VIAF: 252289803 · WorldCat VIAF: 252289803 |

 |

 |
**Հասարակ և հատուկ գոյականներ**, գոյականի իմաստային–քերականական խումբ։

Այն բառերը, որոնք անվանում են առարկայի տեսակը ընդհանուր կերպով և կարող են մասնավորվել տվյալ տեսակի բոլոր առարկաների վրա, կոչվում են **հասարակ գոյականներ**, ինչպես՝ *տղա*, *մարտ*, *ծաղիկ*, *մեխակ*, *գյուղ*, *հայտարարություն* և այլն։

Միևնույն տեսակին պատկանող, ամեն մի առանձին առարկային տրվող անունները կոչվում են **հատուկ անուն**։ Այդպիսի անուններ տրվում են մարդկանց, աշխարհագրական վայրերին, պետություններին, հիմնարկներին, ձեռնարկություններին, ստեղծագործություններին, կենդանիներին և այլն։

Հասարակ և հատուկ անունների միջև եղած իմաստային յուրահատկությունը ստեղծում է նաև որոշ քերականական տարբերություններ։ Այսպես, ի տարբերություն հասարակ անունների, հատուկ անունները սովորաբար չեն ունենում հոգնակի թիվ, հմմտ.՝ գրքեր - «Քաոս», «Անահիտ»։
Պետք է նկատի ունենալ, որ կան հոգնակի ձևով գործածվող անուններ, ինչպես՝ «Կայծեր», «Ցեցեր», «Վարդանանք», Ալպեր, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ Սրանք անվանողական տեսակետից եզակի արժեք ունեն, և դիտվում են որպես մեկ երկրի, մեկ ստեղծագործության անուն, որը և իր համապատասխան արտահայտությունն է գտնում քերականական համաձայնության դեպքում։ 
Օր.` *«Կայծերը»* արագ *տարածվեց* ընթերցողների շրջանում։
*Կայծերը* արագ *տարածվեցին* չորս կողմը։
Որոշ անձնանուններ ունեն հավաքականությանը մոտ հոգնակի` Վարդանանք, Հակոբենք, որը նշանակում է Վարդանը իր յուրայինների հետ։ Օր.` Վարդանանք մարտնչում էին։
Ազգանունները հոգնակի թվով գործածվում են այն դեպքում, երբ մեկից ավելի անձինք ունենում են նույն ազգանունը, և վերջինս գործածվում է մեկ անգամ, բայց հոգնակի թվով, օր.` *Գնել և Հրայր Հակոբյանները*։ Ազգանվան հոգնակին գործածվում է ընտանիքը, գերդաստանը անվանելու համար, օր.` *Գրիգորյանների տանը այսօր տոնախմբություն է։*
Հատուկ անուններն ըստ կազմության լինում են **պարզ** և **բաղադրյալ**։

Ըստ Այտընյանի՝ այն բառերը, որոնք որոշակի անձին կամ տեղին են վերաբերվում, նրա հատուկ լինելն են ցույց տալիս անվանվում են ածական հատուկ անուններ (արտաշեսյան, սեբաստացի, աթենական և այլն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան (խմբ. Էդ. Բ. Աղայան), Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1975, էջ 4։
**Մեծ Սելմենգա** (ռուս.՝ Большая Сельменьга), գետ Արխանգելսկի մարզում։

Մեծ Սելմենգա գետը սկիզբ է առնում Ուստյանսկի և Վերխովաժսկի շրջաններից։ Սկզբից հոսում է հյուսիս, իսկ հետո արևմուտք։ Գետի աջ ափում գտնվում է սովխոզի Կուլոյ գյուղը։ Հունի երկարությունը ստորին գոտում հասնում է 10 մ-ի։ Թափվում է Կուլոյ գետը՝ Մելիդինսկի շրջանում։ Գետի երկարությունը մոտավորապես 62 կմ է։

Անվան ծագում
------------

Անվանումը կապված է վեպսերի հետ՝ «սելկեա» բառի հետ, որը նշանակում է՝ պարզ, վճիտ, իսկ «սելմենգա» բառը՝ պարզ գետ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների։

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020300212103000028797
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103002879
* Ավազանի կոդը —03.02.03.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 3
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  А. В. Кузнецов ДОСЛАВЯНСКИЕ ТОПОНИМЫ ТОТЕМСКОГО КРАЯ
**Բրետոնացի դուքսերի դղյակ** (ֆր.՝ Château des ducs de Bretagne, բրետոներեն՝  Kastell Duged Breizh)՝ դղյակ Նանտում, որը համարվում է Բրետան դուքսերի պատմական կենտրոնը (1941 թվականին Բրետանի բաժանումից հետո Նանտը և նրա Ատլանտյան Լուար դեպարտամենտը մտնում են Լուարայի երկիր երկրամասի
կազմի մեջ)։ Գտնվում է Լուարի աջ ափին։

Պատմություն
-----------

13-16-րդ դարերում հանդիսանում էր Բրետանի դուքսերի աթոռանիստը, իսկ Բրետանի ֆրանսիական տերությանը միանալուց հետո՝ Ֆրանսիայի թագավորների բրետոնական ատոռանիստ վայրն էր։ 1598 թվականին բրետոնական դուքսերի դղյակում հանգրվանել է Հենրի 4-րդը, ով քաղաք էր եկել ստորագրելու Նանտի Էդիկտը (ստորագրման արարողությունը տեղի է ունեցել ոչ թեդղյակում, այլ այժմ գոյություն չունեցող կառույցում)։

Դղյակի տեսքը վերևից
1862 թվականին դղյակը հայտարարվել է պատմական հուշարձան։ Ներկայումս դղյակում գտնվում է Նանտի պատմության թանգարանը։

Վերականգնում
------------

1990-ական թվականներից իրականացվել է դղյակի վերականգնման և վերանորոգման մասշտաբային նախագիծ, Նանտի և Բրետնի պատմական խորհրդանիշի փառքը վերադարձնելու համար։ 15 տարվա վերականգնողական աշխատանքներից, և երեք տարի այցելուների համար փակ լինելուց հետո, 2007 թվականի փետրվարի 9-ին այն բացվեց և հանդիսանում է զբոսաշրջության հայտնի կենտրոն։

Դղյակի մուտքը
Վերականգնված շենքում գտնվում է Նանտի պատմության թանգարանը (32 սրահ)։ Թանգարանում ավելի քան 850 ցուցադրանմուշ և մուլտիմեդիոն ծրագրեր։

Հայտնի է համարվում զբոսանքը բերդի պատերի վրայով (500 մ շրջանագիծ), այնտեղից տեսարան է բացվում ոչ միայն դղյակի պալատների և կառույցների այլև քաղաքի վրա։

### Էքսպոզիցիայի յոթ բաժիններ

* Դղյակ, Նանտ և Բրետան մինչև 16-րդ դարը
* Նանտ՝ Գետի և Օվկիանոսի դուստրը
* Առևտուր և «սև ոսկի»։ 18-րդ դար
* Նոր քաղաքի ձևավորումը
* Ատլանտիկայի մեծ քաղաը՝ այսօր և վաղը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (ֆր.)
* Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների տվյալների բազա (ֆր.)
* Նկարները Մշակույթի նախարարության կայքում (ֆր.)
* Վիրտուալ էքսկուրսիա՝ 360 լուսանկարներ Archived 2011-10-05 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լարուսի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119864002 · ISNI: 0000000121691822 · LCCN: n87811761 · Mérimée: PA00108657 · NKC: ko2018995382, ko20191036377 · SUDOC: 027925633 · VIAF: 125605101, 139172811 · WorldCat VIAF: 125605101, 139172811 |

 |

 |
**Տիցիան Ցուստինի Տաբիձե** (մարտի 21 (ապրիլի 2), 1895, Ճկղվիշի (Վանի շրջան), Քութայիսի գավառ, Քութայիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 16, 1937(1937-12-16), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը (1917)։ Վրացական «Երկնագույն եղջյուրներ» (1915) սիմվոլիստական խմբակի կազմակերպիչներից։ Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո (1921) Տաբիձեի պոեզիայում հնչել է վերածնված երկրի հիմնը։ Տաբիձեն 1927 թվականին եղել է Խորհրդային Հայաստանում, գրել «Վրաց բանաստեղծները Հայաստանում» ակնարկը, իսկ 1932 թվականին ստեղծել է «Հայաստանում» (հրտ․ 1955, «Քարերի աղաղակը», «Կենաց», «Կաղզվանի ճանապարհին», «Պոետների երազանքը մարմնացած» և այլն) բանաստեղծական շարքը։ Սովետական Վրաստանի գեղարվեստական տարեգրությունն են «1918 թվական», «Ճակատներում», «ՌիոնՊորտ» (1928) պոեմները։ Տաբիձեն մեծ քնարերգու է, արտահայտման նոր ձևեր որոնող բանաստեղծ, հայրենասիրության և ինտերնացիոնալիզմի երգիչ։ Նրա ստեղծագործությունը նկատելի ազդեցություն է գործել վրացական խորհրդային պոեզիայի վրա։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 129334367 · ISNI: 0000000109643481 · LCCN: n85159228 · NTA: 240654749 · NUKAT: n99040843 · SUDOC: 136647553 · VIAF: 35532301 · WorldCat VIAF: 35532301 |

 |

 |
**Հաշմանդամների տուն** (ռուս.՝ Дом инвалидов), շենք Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Կառուցվել է հաշմանդամների համար` ի հիշատակ 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի։ Այժմ շենքը զբաղեցնում է Հարավռուսական պետական պոլիտեխնիկական համալսարանի երկրաբանության և նավթագազային գործի ֆակուլտետը։

Պատմություն
-----------

Շենքը (Հաշմանդամների տուն) Նովոչերկասկ քաղաքի ժամանակակից Բոգդան Խմելնիցկու և Տրոիցկայա փողոցների անկյունում կառուցվել է 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի 100-ամյակի տոնակատարության առթիվ։

1812 թվականի Հայրենական պատերազմի տարիներին Դոնի կազակները ատաման Մատվեյ Իվանովիչ Պլատովի հրամանատարությամբ փառքի առժանացրին Դոնի զորքը։ Ֆրանսիացիների հետ պատերազմի հոբելյանի առթիվ որոշվեց քաղաքում կառուցել տուն` Դոնի զորքի ցածրաստիճան 25 հաշմանդամների համար։

Այդ տարիներին Ռուսաստանի ողջ տարածքում արդեն գործում էին զինվորական ծառայության ժամանակ առողջությունը կորցրած վետերանների համար տներ։ Դոնում սա առաջին հաշմանդամային տունն էր։ Տունը կառուցելու համար անցկացվել է դրամահավաք։ Հավաքված միջոցներով կառուցվել է E տառի տեսքով շենք։ Նախագծի հեղինակը եղել է ճարտարապետ Սերգեյ Իվանովիչ Բոլդիրևը։

Միջոցների սղության պատճառով շենքը չի բարեկարգվել ներսից, ուստի երկար ժամանակ դատարկ է մնացել։ 1917 թվականի ամռանը շենքն ինքնակամ զբաղեցրել է Նովոչերկասկի «Հիվանդ և վիրավոր զինվորների Դոնի կոմիտե» կազմակերպությունը, որն զբաղվում էր Հաշմանդամների տան բարեկարգման աշխատանքներով։ Կազմակերպությունն աշխատել է այս շենքում նաև քաղաքացիական պատերազմի տարիներին։ Հայտնի է, որ Դոնի զորքի 1919 թվականի մարտի 31-ի հրամանով Միտյակինսկայա գյուղի ուրյադնիկ Անդրեյ Ավկսենտևիչ Լոբովը նշանակվել է Դոնի զորքի հաշմանդամների տան պատվավոր խնամակալ։

Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքը տրվել է Նովոչերկասկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտին։ Այնտեղ գործել է մետաղագործության և մետաղագիտության ամբիոնը, լաբորատորիաներ և ուսումնական արհեստանոցներ։ Ներկայումս շենքը զբաղեցնում է Հարավռուսական պետական պոլիտեխնիկական համալսարանի երկրաբանության և նավթագազային գործի ֆակուլտետը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Հաշմանդամների տան աղյուսե շենքը, որը կառուցվել է ճարտարապետ Ս. Ի. Բոլդիրևի նախագծով, առանձնանում է դորիական օրդերի զանգվածեղ սյուներով, որոնք ագուցված են ճակատի միատարր զանգվածի մեջ։ Շքամուտքի վերևում կառուցված է կիսակլոր պատուհանով կիսաշրջանաձև խորշ։ Մուտքից վերև երկու կողմերում Փառքի պսակներ են, որոնց տակ գրված է երկու տարեթիվ` 1812 և 1912 թվականներ, որոնք կապված են հոբելյանի` 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի 100-ամյակի հետ։ Նախամուտքի կողային թևերն ընդգրկում են շենքը։

Գրականություն
-------------

* Захват помещения // Вольный Дон. -1917. -12 июня.
* К захвату дома инвалидов // Вольный Дон. -1917. -15 июня.
* Памяти Отечественной войны // Донские областные ведомости. -1914. - № 15.
* Наш Новочеркасск: Сб. краеведческих очерков / Центральная городская библиотека им. А.С.Пушкина; историко-краеведческий клуб «Донцы». – Ростов-н/Д. 2005.

Աղբյուրներ
----------

* Նովոչերկասկ։ Հաշմանդամների տուն Archived 2017-02-18 at the Wayback Machine.

1. ↑  Приказ ГУ «Областная инспекция по охране и эксплуатации памятников истории и культуры» № 124 от 31.12.2002
**Համդան իբն Մոհամմադ ալ-Մաքթումը** (արաբ․՝ حمدان بن محمد بن راشد آل مكتوم‎‎, նոյեմբերի 14, 1982(1982-11-14), Դուբայ, ԱՄԷ), Դուբայի թագավորական ընտանիքի անդամ, Մուհամեդ իբն Ռաշիդ ալ-Մաքթումի որդին, 2008 թվականի փետրվարի 1-ից Դուբայի թագաժառանգ։

Կենսագրություն
--------------

Համդան իբն Մոհամմադ ալ-Մաքթումը Համդան իբն Մոհամմադ ալ-Մաքթումի տասներեք երեխաներից մեկն է, նրա առաջին կնոջ երկրորդ որդին Ռաշիդ ալ-Մաքթումից հետո։

### Կրթություն

Նա սկսել է իր ուսումը Շեյխ Ռաշիդի անվան մասնավոր դպրոցում, հետո Դուբայի կառավարական դպրոցի, վարչական կառավարում բաժնում։ Այնուհևտև ուսումը շարունակել է Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ռազմական ակադեմիայում, այնտեղ են վերապատրաստվել նաև բրիտանական գահի ժառանգորդներ Ուիլյամը և Հարրին։ Որից հետո ավարտել է Լոնդոնի տնտեսագիտական համալսարանը։ Vision ամսագրին տված հարցազրույցում նա նշել է, որ Մեծ Բրիտանիայում ստացած ուսումը նրան տվել է մի շարք ունակություններ, որոնցից են ՝ ինքնակառավարումը, կարգապահությունը, պատասխանատվությունը, նվիրվածությունը, թիմային համատեղ աշխատանքը և այլն։

### Կարիերա և քաղաքական գործունեություն

2006 թվականի սեպտեմբերին, Համդան իբն Մոհամմադը նշանակվել է Դուբայի գործադիր խորհրդի նախագահ։ Ավագ եղբոր Ռաշիդ իբն Մուհամմադի հրաժարականից հետո, 2008 թվականի փետրվարի 1-ից 25 տարեկան հասակում դառնում է Դուբայի թագաժառանգը։ Դառնալով նոր թագաժառանգ նա նշանակվեց մի շարք առանցքային պաշտոնների, ինչպիսիք են օրինակ HN Capital LLP հիմնադրամի ֆոնդի ղեկավարի, իր անունը կրող համալսարանի նախագահի, ինչպես նաև երիտասարդ գործարարներին աջակցող լիգայի ղեկավարի, Դուբայում սպորտի հանձնաժողովի և աուտիզմի հետազոտությունների կենտրոնի անդամի և այլ պաշտոնները։

*Forbes* ամսագիրը 2011 թվականին պետության թագաժառանգի կարողությունը գնահատեց 18 մլդ դոլլար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Наследный принц Хамдан бин Мохаммед аль-Мактум. Биография
* Как живёт принц Дубая Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
**ԲՄ-21 Գրադ** (ռուս.՝ БМ-21 Град), Խորհրդային արտադրության համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

ԲՄ-21 Գրադ Համակարգերը նախատեսված են հակառակորդի կենդանի ուժի, չզրահավորված և թույլ զրահավորված թիրախների, հրետանային մարկտոցների ու այլ թիրախների ոչնչացման համար։ Համակարգերը համազարկով կամ մենահատ կրակում են 122 մմ բեկորաֆուգասային, կասետային կամ գերճշգրիտ հրթիռներ։ ԲՄ-21 Գրադի արտադրությունը սկսվել է 1963 թվականին ԽՍՀՄում։ ԲՄ-21 Գրադ հրթիռային համակարգը սկսվել է շահագործվել խորհրդային բանակում 1963 թվականից։ Այն մինչ օրս մեծ քանակով արտադրվում է և և մեծ ծավալներով արտահանվում։ Այս համակարգերը ներկայումս շահագործվում են ավելի քան 60 երկրների զինված ուժերում։

Մարտավարական տվյալներ
---------------------

ԲՄ-21 Գրադ համակարգը բաղկացած է 40 հատ 122 մմ-անոց ուղորդիչներով։ Այս համակարգերի հրթիռների երկարությունը կազմում է 2.87 մ, իսկ քաշը 66 կգ։ Կրակի առավելագույն հեռահարությունը կազմում է 42 կմ։ ԲՄ-21 Գրադ համակարգերը տեղադրված են Ural-375D 6x6 բեռնատարի շասսի վրա։ Մեքենան սնուցվում է 190 ձիաուժ հզորությամբ ZiL-3753 բենզինային կամ դիզելային շարժիչով, զարգացնելով 75կմ/ժ արագություն։ ԲՄ-21 Գրադ համակարգը բերվում է մարտական վիճակի ընդամենը 3 րոպեների ընթացքում։

ԲՄ-21 համակարգեր ունեցող երկրները

Սպառազինություն
---------------

ԲՄ-21 «Գրադ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգերով զինված են աշխարհի մոտ 60 երկրների բանակներ։ Համակարգերն առկա են նաև Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության զինված ուժերի սպառազինություններում (համապատասխանաբար 47 և 44 միավոր)։

Տես նաև
-------

* ՌՄ-70
* ՎՌ-40 Լանգուստա
* Սմերչ
* ՀԻՄԱՐՍ
* ԱՌ1Ա
* ՎՄ-80
* Աստրոս II
* Պինակա

Աղբյուրներ
----------

* BM-21 Grad Multiple launch rocket system(անգլ.)
* Վրաստանում «Գրադները» տեղադրում են ուկրաինական շասսիների վրա
**«Վամպիրները Հավանայում»** (իսպ.՝ Vampiros en la Habana), կուբայական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ։ Կուբայական այն քիչ ֆիլմերից է, որոնք հայտնի են ԱՄՆ-ում։ Ֆիլմը հիանալի երգիծանք է Արևմուտքի և «կապիտալիստ վամպիրների» մասին։

Սյուժե
------

Խելառ գիտնական Ֆոն Դրակուլան խառնուրդ է հայտնագործել, որը թույլ է տալիս վամպիրներին ապրել արևի ճառագայթների տակ։ Երբ դրա մասին տեղեկանում են ամբողջ աշխարհի վամպիրները, նրանք թռչում են Կուբա, որպեսզի տիրեն խառնուրդին։ Ամերիկյան և եվրոպական վամպիրների միջև պայքար է ծավալվում։ Եվրոպայի վամպիրների առաջնորդները, որոնց շտաբ բնակարանը գտնվում է Դյուսելդորֆում, լսելով լուրը, ուզում են տիրանալ ֆորմուլային, այդ եղանակով նրանք կկարողանան շահույթ ստանալ, հակառակ Ֆոն Դրակուլային, ով ուզում է խառնուրդը դարձնել անվճար և հայտարարել դրա մասին վամիր-ռադիոյի միջոցով։ ԱՄՆ-ի վամպիրները իրենց առաջնորդ՝ Ջոն Տերրորի հետ բիզնես ունեն՝ ԱՄՆ-ի ամբողջ տարածքում վամպիրների համար նախատեսված ստորգետնյա ապաստարանների տեսքով, և ցանկանում են բիզնեսը ընդլայնել մինչև Դյուսելդորֆ։ Ջոն Տերրոն Եվրոպայի վամպիրներին չէր կարող թույլ տալ, որպեսզի նրանք տիրանան ֆորմուլային, հակառակ պարագայում նա և իր խումբը կսնանկանան։ Խառնուրդը (Վամպիսոլ, որը իսպաներենից թարգմանաբար նշանակում է՝ աղ-արև) մանուկ հասակից ընդունում էր գիտնականի զարմիկը՝ «Ջոզեֆ» մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսը, ով հայտնի էր նաև որպես Պեպիտո։ Նա կռվում է Գեներալ Մաչադոյի զինված ուժերի դեմ (Գործողությունները կատարվում են Կուբական հեղափոխության ժամանակ՝ 30-ական թվականներին)։ Պեպիտոյի սիրտը պատկանում է Լոլային, ով օգնում է Պեպիտոյին և իր ընկերներին լրտեսությամբ զբաղվել կապիտանի տանը, ով աշխատում է Գեներալ Մաչադոյի համար։

Հիմնական կերպարներ
------------------

* Պեպիտո - գլխավոր հերոս, գիտնականի զարմիկ, ով ստեղծել է խառնուրդը։ Սրճարաններում և բարերում նվագում է շեփորի վրա, նաև պայքարում է կապիտանի դեմ։
* Լոլա - Պեպոյի ընկերուհին, աշխատում է կապիտանի մոտ որպես սպասուհի, օգնում է լրտեսել նրան։
* Ֆոն Դրակուլա - Պեպիտոյի հորեղբայրը և Գրաֆ Դրակուլայի ժառանգորդը, ով ստեղծել է խառնուրդը։ Երբ Կոմս Դրակուլան իր վրա փորձեց խառնուրդի անհաջող տարբերակը, և այրվեց արևի ճառագայթների տակ, Ֆոն Դրակուլան ստիպված էր մեկնել Կուբա։ Կուբան ընտրվել է, քանի որ խառնուրդը պարունակում էր շատ մեծ քանակով ռոմ և պին-կոլադաներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. 1 2 3 4 5 6  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
6. 1 2 3
7. ↑


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
Քունեմ բերանդ, քո հետ չէիֆր.՝ vitrageլատին․՝ vitrumզարդապատկերային կամ սյուժետային դեկորատիվ կոմպոզիցիա (պատուհանի և դռան բացվածքում, միջնորմի վրա՝ ուրույն պաննոյի տեսքով) ապակուց կամ լուսաթափանցիկ այլ նյութից։ Շինարարական պրակտիկայում վիտրաժ են անվանում շենքերի, ամբողջովին կամ մեծ մասամբ ապակեպատ ճակատները։ Պատուհանի բացվածքները ծածկող գունավոր վիտրաժները լույսի հարուստ գունախաղ են ստեղծում և էապես նպաստում ինտերիերի ձևավորմանը։ Ըստ գտնված գունավոր ապակիների, ենթադրվում է, որ պարզագույն վիտրաժներ գոյություն են ունեցել Հին Եգիպտոսում (մ․ թ․ ա․ II հազարամյակից) և Հին Հռոմում (մ․ թ․ I դարից)։ 10—12-րդ դարերում Ֆրանսիայի և Գերմանիայի ռոմանական տաճարներում ի հայտ են եկել պատկերի ուրվագծով կտրված և կապարե շերտերով ամրացված գունավոր (կարմիր և կապույտ) ապակուց սյուժետային վիտրաժներ։ Վիտրաժի միջով ներթափանցող գունավոր լույսը տաճարի մթնոլորտը դարձրել է խորհրդավոր։ Այդ տպավորությունն առանձնապես զգալի է դարձել գոթական տաճարներում, որտեղ տեղադրված վիտրաժների պատրաստման տեխնիկան մնացել է նույնը, սակայն գունավոր ապակիների ավելի հարուստ հավաքածուով, ավելի բարդ սյուժեներով։ Կրոնական տեսարանների կողքին տեղ են գտել արհեստավորների աշխատանքին նվիրված կենցաղային պատկերներ։ 14—15 դարեր վիտրաժի արվեստը զարգացել է Անգլիայում, ինչպես և Շվեյցարիայում, Իտալիայում, Լեհաստանում։ Վերածննդի դարաշրջանում վիտրրաժի էսքիզներ են կատարել մեծ արվեստագետները (Դոնատելլոն, Ա․ Դյուրերը և ուրիշներ), որպես երփնագիր՝ ապակու վրա։ Բարոկկոյի և կլասիցիզմի դարաշրջաններում վիտրաժը համարյա բոլորովին անհետացել է։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին Գոթիկոյի նկատմամբ հետաքրքրությունը վիտրաժի արվեստը վերածնելու փորձեր է առաջացրել, սակայն առանց լուրջ գեղարվեստական ձեռքբերումների։ Ինտերիերի ընդգծված հուզական արտահայտչականության ձգտումով են ստեղծվել «մոդեռնի» շրջանի վիտրաժները։ Վիտրաժի նկատմամբ նոր մոտեցում են ցուցաբերել 20-րդ դարի արվեստագետները (Ֆ․ Լեժե, Ա․ Սատիս), որոնք, իրենց կոմպոզիցիաները ներդնելով ինտերիերի հարդարման միասնական համակարգի մեջ, դրանց հատկացրել են սուր ռիթմով, հագեցված գույնով հիմնական շեշտերի դեր։ 1950-ական թվականների կեսերից տարածում են գտել Վիտրաժամիջնորմներն ու Վիտրաժապաննոները։ ժամանակակից վիտրաժները կազմում են ապակու կտորներից և ամրանավորում կապարե, պողպատե կամ պլաստմասսայից ժապավենով։ Կիրառվում է անգույն և գունավոր ապակի։ Ավելի հաճախ են ստեղծվում միակտոր ապակուց նկարազարդ վիտրաժներ, օրգանական ապակուց եռաշերտ վիտրաժներ, փշրված ապակուց, գունավոր հայելիներից պատրաստված վիտրաժներ և այլն։ Ապակու մշակման տարբեր եղանակներով պատրաստված վիտրաժներն ունենում են հեռանկարային խորք, տարածական պլաններ, մակաշերտային և գունային բազմազանություն, որոնք հնարավորություն են ընձեռում ստեղծելու և՛ զարդապատկերային, և՛ սյուժետային կոմպոզիցիաներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 468)։*  |
**Շաբաթ**, յոթօրյա ժամանակամիջոց՝ օրերի հատուկ անվանումներով։

Բաբելոնացիները շաբաթվա օրերն անվանել են անզեն աչքով երևացող 5 մոլորակների, Արեգակի ու Լուսնի անուններով։ Մեր թվարկության 1-ին դարից ժամանակի այդ բաժանումից սկսեցին օգտվել Հռոմում, որտեղից այն տարածվեց Արևմտյան Եվրոպայում; Շաբաթվա օրերի հաջորդականությունը կապված էր աշխարհի երկրակենտրոն համակարգի հետ, ըստ որի Երկրի շուրջը պտտվում են Սատուրնը, Յուպիտերը, Մարսը, Արեգակը, Վեներան, Մերկուրին և Լուսինը։ Ենթադրվում էր, որ օրվա ժամերը ըստ հերթականության ղեկավարում են այդ լուսատուները, առաջին ժամը՝ Սատուրնը (Երևակը), երկրորդը՝ Ցուպիտերը (Լուսնթագը), երրորդը՝ Մարսը (Հրատը), չորրորդը՝ Արեգակը, հինգերորդը՝ Վեներան (Արուսյակը կամ Լուսաբերը), վեցերորդը՝ Մերկուրին (Փայլածուն) և յոթերորդը՝ Լուսինը։ Ութերորդ ժամը նորից ղեկավարում է Սատուրնը և այդպես շարունակ։ Օրն անվանվում էր այն լուսատուի անվամբ, որը ղեկավարում էր օրվա առաջին ժամը, ստացվում էր Սատուրնի օր, Արեգակի օր, Լուսնի օր, Մարսի օր, Մերկուրիի օր, Յուպիտերի օր և Վեներայի օր։ Մինչև այժմ էլ արևմտյան երկրների ժողովուրդներն այդ անվանումները գործ են ածում որոշ փոփոխություններով։ ժողովուրդների մի մասը (հրեաներ, հայեր, ռուսներ, վրացիներ և այլն) շաբաթվա օրերն անվանում են ըստ շաբաթվա մեջ նրանց ունեցած կարգի։ Հայերն օգտագործել են «շաբաթ», «միշաբթի», «երկուշաբթի»․․․, «վեցշաբթի» (հանգստից հետո 1-ին, 2-րդ․․․, 6-րդ օր)։ Հետագայում վեցշաբթին վերանվանվեց ուրբաթի (ասորերեն «ռուբաթ», «նախապատրաստվել հանգստի օրվան» իմաստով), իսկ միշաբթին՝ կիրակիի («տիրոջ օր»)։ Որոշ ժողովուրդների մոտ տարածված է եղել ժամանակի բաժանումը հնգօրյակների և տասնօրյակների (դեկադա)։ Օրինակ, այսպիսին էին հին եգիպտացիների տասնօրյա շաբաթները։ Ավելի ուշ դեկադաներ գոյություն ունեին Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության օրացույցում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 410)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Առաքել (այլ կիրառումներ)

Էջ Մատենադարանի № 7741 ձեռագրից
'*Առաքել* (ծն. և մահ. թթ. անհտ.), XIV դարի հայ մանրանկարիչ։ Ստեղծագործել է Սուրխաթում, Կաֆայում (Ղրիմ)։ 1347-ին և 1356-ին նկարազարդել է երկու Ճաշոց (Երուսաղեմի մատենադարան, ձեռ. № 22, Երևանի Մատենադարան, ձեռ. № 7408)։ Նրան են վերագրվում նաև 1360-ի՝ Կաֆայում ծաղկված Ճաշոցի և Կոքսուում (Կաւքսու) ընդօրինակված XIV դ. ժողովածուի (Մատենադարան, №№ 7741, 8029) մանրանկարները։ Առաքելի արվեստին բնորոշ է գույների արտասովոր հագեցվածությունը, հատկապես շեշտված է մուգ կապույտի և մանուշակագույնի համադրությունը, որը ոսկու ժլատ օգտագործման միջոցով գունաշարին հաղորդում է հնչեղություն։ Հավասարապես տիրապետել է թե՛ երփնագրին և թե՛ գծանկարին։ Նա Ղրիմի այն լավագույն վարպետներից է, որ շարունակել է հայ մանրանկարչության ավանդույթները՝ մասնակիորեն կիրառելով նաև Ղրիմում հաստատված մյուս ժողովուրդների գեղանկարչության նվաճումները։ Առաքելի արվեստը խորապես ազգային է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 1. — էջ 532.

Գրականություն
-------------

* Կորխմազյան Է․, Ղրիմի հայ մանրանկարիչ Առաքելը, «ԲՄ», 1962, № 6։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 532)։*  |
**Մարի Նվարդ** (*Մարի Հովսեփի Գարայան*, օգոստոսի 29, 1853(1853-08-29), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 10, 1885(1885-06-10), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), հայ դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

1869 թվականին Թովմաս Ֆասուլաճյանի շրջիկ թատերախմբի հետ հյուրախաղերի է եղել Նոր Նախիջևանում, 1870-ական թվականների սկզբին հանդես է եկել Պետրոս Մաղաքյանի «Արևելյան թատրոնում», 1874-1878 թվականներին՝ Հակոբ Վարդովյանի «Օսմանյան թատրոնում»։ Խաղացել է հիմնականում լիրիկական հերոսուհիների դերեր՝ հայ պատմա-հայրենասիրական ողբերգություններում, արևմտա-եվրոպական մելոդրամաներում և այլն։ 1881-1882 թվականներին հանդես է եկել Թիֆլիսի հայ թատերախմբում։

Հետագայում եղել է Մ․ Մնակյանի թատերախմբի առաջատար դերասանուհին։ Մարի Նվարդի լավագույն դերը համարվել է Մարգարիտ Գոթիեն (Ալեքսանդր Դյումա-որդու «Կամելիազարդ տիկինը»)։ Մարի Նվարդի դերակատարումներին բնորոշ են եղել հուզական հագեցվածությունը, պարզությունն ու անկեղծությունը։

Դերեր
-----

* Սոֆիա՝ Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»
* Ջեսիկա՝ Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը»
* Մարքրիտ՝ Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* Ագաֆիա Տիխոնովնա՝ Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն»,
* Աննա Անդրեևնա՝ Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր»

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 316)։*  |

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 316.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շաշկի (այլ կիրառումներ)

**Շաշկի**, խաղ բազմավանդակ տախտակի վրա երկու խաղացողի միջև։ Շաշկին որոշ նմանություններ ունի շախմատի հետ։ Շաշկին խաղացվում է հատուկ ֆիշկաներով։ Շաշկու մասին առաջին հիշատակությունները մեզ հասել են հին եգիպտական աղբյուրներից և ունեն գրեթե հինգհազարամյա պատմություն։ Խաղում են երկուսով՝ երկգույն վանդակներով քառակուսի խաղատախտակի վրա, սև ու սպիտակ խաղաքարերով։

Նպատակ
------

Նպատակն է ոչնչացնել մրցակցի խաղաքարերը կամ խաղատախտակի վրա ստեղծել այնպիսի դրություն, որ դրանք զրկվեն քայլ կատարելու հնարավորությունից։

Տեսակներ
--------

Գոյություն ունեն շաշկիի բազմաթիվ տարատեսակներ։ Այժմ կան շաշկու ռուսական, անգլիական, ամերիկյան, իտալական, կանադական և այլ տեսակներ։ Կա նաև հայկական շաշկի։ Դրանք իրարից տարբերվում են դաշտերի (վանդակների) և խաղաքարերի թվով։

Ռուսական շաշկի
--------------

Ռուսական շաշկին տարածված է նաև Հայաստանում։ Այն խաղում են 64 սև ու սպիտակ դաշտերի բաժանված խաղատախտակի վրա՝ 12-ական սև ու սպիտակ խաղաքարերով, որոնք շարվում են առաջին երեք հորիզոնական շարքերի բոլոր սև դաշտերի վրա։

Կանոններ
--------

Քայլ է անվանվում խաղաքարի տեղաշարժը դեպի հարևան ազատ դաշտը (հանդարտ քայլ)։ Կան նաև հարվածող քայլեր, երբ քայլ կատարելու իրավունք ստացած խաղացողը «ուտում» է, այսինքն՝ խաղատախտակից հանում է հակառակորդի՝ սեփական խաղաքարի ճանապարհին հարվածի տակ հանդիպող մեկ և ավելի խաղաքարեր։ Սրանք խաղատախտակից հեռացվում են քայլի ավարտից հետո միայն։ Չի կարելի նույն խաղաքարի վրայով անցնել երկու անգամ։ Լինում են հասարակ խաղաքարեր և «տամաներ». «տամա» է դառնում վերջին հորիզոնականին հասած հասարակ խաղաքարը, որը կարող է անկյունագծով ազատ շարժվել ցանկացած դաշտով։ Եթե մասնակիցներից մեկը չի ուտում կամ չի նկատել, որ քար պետք է ուտի մյուս մասնակիցը կարող է վերցնել մյուս մասնակցի քարը բայց միայն այն քարը որով պետք է ուտի մյուս մասնակցի քարը։ Դա կոչվում է «ֆուկա»[*փա՞ստ*]։

Մրցույթներ
----------

1725 թ. սահմանվել են 100-վանդականոց խաղատախտակով՝ 20-ական խաղաքարով միջազգային շաշկու խաղի կանոնները։
1947 թ. հիմնադրվել է Շաշկու համաշխարհային ֆեդերացիան, որը միավորում է շուրջ 50 երկիր և զբաղվում է այդ խաղի զարգացման հարցերով։ Ներկայումս անցկացվում են 100 - վանդականոց շաշկու միջազգային մրցաշարեր, աշխարհի չեմպիոնատներ։ Հայաստանում նույնպես տեղի են ունենում 100 - վանդականոց շաշկու մրցումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շաշկիի միջազգային ֆեդերացիայի կայքը Archived 2015-04-18 at the Wayback Machine.
* շախմատ iwin Archived 2015-04-18 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119404312 · GND: 4148765-5 · LCCN: sh85022828 · LNB: 000082059 · NKC: ph114389 |

 |
**Վենդլա (Վենի) Իռեն Սոլդան-Բրոֆելդթ** (շվեդ.՝ Vendla (Venny) Irene Soldan-Brofeldt, նոյեմբերի 2, 1863(1863-11-02)[…], Հելսինկի, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 10, 1945(1945-10-10)[…], Հելսինկի, Ֆինլանդիա), ֆինն նկարչուհի, գրաֆիկական նկարչուհի, նկարազարդող, քանդակագործուհի, դիզայներ և ֆեմինիստ։

Կենսագրություն
--------------

Եղել է Ֆինլանդիայի դրամահատարանի առաջին տնօրեն (1861-1885)՝ Օգոստոս Ֆրիդրիխ Սոլդանի դուստրը։ Նրա եղբայրը՝ Օգոստոս Լեոպոլդ Սոլդանը նույնպես նկարիչ է եղել։

1880-1884 թվականներին սովորել է Ֆիննական արվեստի միության (այժմ ՝ Գեղարվեստի ակադեմիա) նկարչության դպրոցում, մասնավոր դասեր է առել նկարչուհի Մարիա Վիկից։ 1883 թվականին Էերո Յարնեֆելտի հետ միասին մեկնել է Սանկտ Պետերբուրգ և մինչև 1885 թվականը սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայում։

Ավելի ուշ, Փարիզում սովորել է Կոլարոսի ակադեմիայում։ Ուսումնական ճամփորդությունների է մեկնել Իսպանիա և Իտալիա, որտեղ ուսումնասիրել և պատճենել է հին վարպետների գործերը։ Վերադառնալով հայրենիք՝ աշխատել է որպես նկարչության ուսուցիչ։

1891 թվականին ամուսնացել է Ֆուլանդիայի առաջին պրոֆեսիոնալ գրող Յուհանի Ահոյի (1861-1921) հետ, որը 12 անգամ առաջադրվել է գրականության Նոբելյան մրցանակի։ 1894 թվականին լույս է տեսել նրանց համատեղ մանկական գիրքը՝ «ֆիննական պատկերազարդ գիրք երեխաների և երիտասարդների համար»։ Զույգը ունեցել է երկու որդի՝ Հեյկի Ահոն, (ռեժիսոր) և Անտի Ահոն։

Մահացել է 1945 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Թաղված է Հելսինկիի Հիետանիեմի գերեզմանատանը։

Սուֆրաժիստուհի որը զարմացրել է իր հարևաններին հեծանիվ վարելով, ծխախոտ ծխելով և տաբատ հագնելով։ Եղել է Ֆինլանդիայում կանանց ասոցիացիանների միության հիմնադիրներից մեկը։

Մի շարք բնանկարների, ժանրային նկարների, դիմանկարների, փայտի և թղթի քանդակների հեղինակ է, նկարազարդել է մանկական գրքեր, զբաղվել է ոսկերչական իրերի դիզայնով։

Ընտրված նկարներ
---------------

* ՊիետիստներՊիետիստներ
* Մարդը կիմոնոյովՄարդը կիմոնոյով
* Քանդակագործ Սիգրիդ Ֆորսելի դիմանկարըՔանդակագործ Սիգրիդ Ֆորսելի դիմանկարը
* Ֆլորենցիայի ոստիկանության երգչախումբՖլորենցիայի ոստիկանության երգչախումբ
* Ձկնորսներ և ցանցերՁկնորսներ և ցանցեր
* Տղա՝ ջրափոսի մեջՏղա՝ ջրափոսի մեջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. 1 2 3 4 5 6  Register of the Artists' Association of Finland (фин.)
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2
5. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Venny Soldan-Brofeldt (1863—1945) Archived 2020-09-24 at the Wayback Machine.(ֆին.)
* Վենի Սոլդան-Բրոֆելդթի նկարները
* Վենի Սոլդան-Բրոֆելդթի նկարները

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16921220c, 125643699 · GND: 120032945 · ISNI: 0000000080955325 · LCCN: n97038468 · NKC: xx0076100 · NTA: 261641786 · LIBRIS: 93082 · SUDOC: 034945725 · VIAF: 15590597 · WorldCat VIAF: 15590597 |

 |

 |
**ՀՀ ԳԱԱ մեխանիկայի ինստիտուտ**, գիտահետազոտական հիմնարկություն Երևանում։

Պատմություն
-----------

Կազմակերպվել է 1971 թվականին, ՀԽՍՀ ԳԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ինստիտուտի (1944-1955 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի սեկտոր) հիման վրա։ Ինստիտուտում կատարվել են հիմնարար հետազոտություններ առաձգականության մաթեմատիկական տեսության, նյութերի սողքի, անիզոտրոպ թաղանթների և սալերի տեսությունների զարգացման ուղղությամբ։ Տարվել են նաև գործնական նշանակություն ունեցող տեսական աշխատանքներ առաձգականության մաթեմատիկական տեսության, հիդրոդինամիկայի որոշ հարցերի, բարակ մարմինների մագնիսաառաձգականության, պլաստիկության և ոչ գծային առաձգականության տեսության բնագավառում։ Ուսումնասիրվել են շերտավոր սալերի և թաղանթների ամրությանը, կայունությանը, տատանումներին և օպտիմալ նախագծմանը, առաձգականության տեսության խառը և կոնտակտային խնդիրներին վերաբերող հարցեր։ Փորձարարական հետազոտություններ են կատարվել բետոնի, մետաղների, կոմպոզիցիոն պլաստիկ նյութերի և բնահողերի սողքի և այլ հատկությունների ուսումսասիրության բնագավառում։ Ինստիտուտն ունի առաձգականության և պլաստիկության տեսության, թաղանթների և սալերի տեսության բաժիններ, նյութերի սողքի և ամրության լաբորատորիա, հոծ միջավայրի մեխանիկայի և դեֆորմացվող հոծ մարմինների էլեկտրադինամիկայի բաժիններ, էլեկտրաչափիչ սարքերի լաբորատորիա, մեխանիկական արհեստանոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ ԳԱԱ Մաթեմատիկական և տեխնիկական գիտությունների բաժանմունք, Մեխանիկայի ինստիտուտ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը
**Հանս Կրեբս** (գերմ.՝ Hans Krebs, մարտի 4, 1898(1898-03-04), Հելմշտեդտ, Ստորին Սաքսոնիա, Գերմանիա - մայիսի 1, 1945(1945-05-01) կամ մայիսի 2, 1945(1945-05-02), Բեռլին, Նացիստական Գերմանիա), գերմանացի գեներալ, գերմանական վերմախտի բարձրագույն հրամանատարության ցամաքային ուժերի վերջին հրամանատարը։

Գերմանական կողմում մասնակցել է առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմներին։

Կենսագրություն
--------------

Հանս Կրեբսը ծնվել է 1898 թվականի մարտի 4-ին Գերմանիայի Սաքսոնիա երկրամասում գտնվող Հելմշթեդտ փոքրիկ քաղաքում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին տասնվեցամյա Հանսը կռվել է արևմտյան ճակատում, որպես կամավոր։ Պատերազմից հետո նա շարունակել է իր զինվորական կարիերան Ռեխսվերում՝ Գերմանական կայսրության ռազմաօդային ուժերում։

1930 թվականին, որպես կապիտան տեղափոխվել է Բեռլինում գտնվող Գերմանիայի ռազմական նախարարություն։ 1930 թվականին Կրեբսը որոշ ժամանակով աշխատել է գերմանական զինվորական կցորդ Խորհրդային Միությունում։ Այդ շրջանում վերջինս բնակվել է Մոսկվայում։

Կրեբսը հիանալի տիրապետում էր ռուսերեն լեզվին և ճանաչում էր խորհրդային մի շարք բարձրաստիճան այրերի, այդ թվում և Խորհրդային Միության քառակի հերոս Գեորոգի Ժուկովին։

1939 թվականին դարձել է փոխգնդապետ և շուտով նշանակվել 7-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար։ 1940 թվականին դարձել է գնդապետ, 1942 թվականին՝ գեներալ մայոր, իսկ մեկ տարի անց՝ գեներալ-լեյտենանտ։

Ռուսաց լեզվի բնագավառում ունեցած իր գիտելիքները օգնեցին Կրեբսին, որպեսզի նա բանակցություններ անցկացնի խորհրդային կարմիր բանակի հետ։ Նա փորձում էր զինադադար կնքել ԽՍՀՄ-ի հետ, սակայն խորհրդային զորքերը շարունակում էին գրոհել Բեռլինը։

Տեսնելով Գերմանիայում ստեղծված խառնակ իրավիճակն ու Երրորդ Ռայխի փլուզումը՝ Հանս Կրեբսն իր աշխատասենյակում ինքնասպան է լինում՝ ատրճանակով կրակելով իր սրտին։ Միաժամանակ նրա հետ ինքնսպան է լինում նաև գեներալ Վիլհելմ Բուրգդորֆը։

Տես նաև
-------

* Վիլհելմ Բուրգդորֆ

Գրականությու
------------

* Hans Krebs — Hitlers treuester General // Braunschweiger Zeitung Spezial (04/2005)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1025957229 · VIAF: 262604241 · WorldCat VIAF: 262604241 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Գերմանիա**   **Կենսագրություն**   **Եվրոպա**
 |



1. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)