**Գատինո** (ֆր.՝ Gatineau), քաղաք Կանադայի Քվեբեկ նահանգում։ Գտնվում է Օտտավա գետի ափին, Օնտարիո նահանգում Կանադայի մայրաքաղաք Օտտավայի դիմաց։ Օտտավայի հետ ունեցած սերտ տնտեսական, մշակութային և տրանսպորտային կապերի պատճառով Օտտավայի և մի շարք այլ քաղաքների հետ մտնում է ազգային մայրաքաղաքային շրջանի մեջ։

Գատինոն Կանադայի խորհրդարանի Խաղաղության աշտարակից

Պատմություն
-----------

Ավանի Գատինո անվանումը ծագում է Գատինո գետից, որի անվան մասին իրենց հերթին բանավեճեր կան։

19-րդ դարի սկզբին ԱՄՆ-ից եկած Ֆիլեմոն Ռայթը Շոդյերյան ջրվեժների մոտ հիմնել է Ռայսթաուն բնակավայրը (հետագայում՝ Հալլ քաղաք), որտեղ դեռևս իր կենդանության օրոք հիմնվել են բազմաթիվ արհեստանոցներ և գործարաններ, բուռն զարգացում է ապրել անտառային արդյունաբերությունը։ Ռայսթաունն արագ ընդարձակվել է մինչև Գատինո գետի արևմտյան ափերը։ Ռիդո ջրանցքի կառուցումից քիչ ժամանակ անց Օտտավա գետի հակառակ ափին Ռայսթաունն իր ազդեցությամբ սկսել է զիջել հարևան Օտտավային, որտեղ էլ տեղափոխվել է աշխատուժի զգալի մասը, սակայն Ռայսթաունը (որը Հալլ էր վերանվանվել) և նրա շուրջը ձևավորված բնակավայրերը, այդ թվում և համանուն գետի արևելյան ափին գտնվող Գատինոն շարունակում էին կարևոր դեր խաղալ անտառային տնտեսության մեջ։ Մագտնատ Էզրա Բալտեր Էդդին, որը Հալլից էր, իր ժամանակին եղել է Կանադայի առավել ազդեցիկ արդյունաբերողներից մեկը։

1900 թվականին Հալլի հրդեհն ամբողջությամբ ոչնչացրել է հին Հալլը և զգալիորեն վնասել նաև հարևան Օտտավայի կենտրոնական հատվածը։

20-րդ դարասկզբին Բակինգհեմում տեղի են ունեցել աշխատավորների ցույցեր ընդդեմ ազդեցիկ արդյունաբերողների՝ Մակլարենների։ Մակլարենների լրտեսներն սպանել են արհմիութենական երկու առաջնորդների, սպանությունն անպատիժ է մնացել։

Քաղաքի ներկայիս սահմանները գործում են 2002 թվականից, երբ նորաստեղծ քաղաքն իր մեջ է ներառել մի քանի նախկին մունիցիպալիտետներ․

* Բաքինգհեմ (Buckingham),
* Գատինո (պատմական) (Gatineau),
* Մասոն-Անժե (Masson-Angers),
* Հալլ (Hull; անվանվում է նաև «Ալ» ֆրանսիական արտասանությամբ),
* Էլմեր (Aylmer).

Չնայած այս նախկին մունիցիպալիտետներից Հալլն առաջատարն էր իր բնակչությամբ և տնտեսապես ազդեցիկ էր, իշխանությունները գերադասել են նոր քաղաքին տալ «Գատինո» ֆրանսալեզու անվանումը։

Բնակչություն
------------

Բնակչության թիվն ըստ 2001 թվականի համականադական մարդահամարի կազմել է 226.296 մարդ, ըստ 2006 թվականի մարդահամարի` 242.124 մարդ։ Բնակչության թվի աճը հինգ տարում կազմել է 7% կամ 22 հազար մարդ։ Գատինոն Կանադայի 17-րդ մեծ քաղաքն է։ Քանի որ Գատինոն մտնում է Քվեբեկ նահանգի կազմի մեջ, 1974 թվականից այստեղ պաշտոնական լեզու է միայն Ֆրանսերենը․ այն համարվում էր բնակչության 88%-ի մայր լեզուն, 10%-ը խոսում էր անգլերեն, մոտ 2%-ը` այլ լեզուներով։

Ռասսաներ․ 92%-ը՝ սպիտակամորթներ, 5%-ը՝ սևամորթներ, 3%-ը՝ ասիացիներ։ Ի տարբերություն Քվեբեկի այլ շրջանների, քաղաքում ուժեղ է ոչ թե անջատողական, այլ պետականամետ տրամադրվածությունը։ Դա կապված է նրա հետ, որ Գատինոյի բնակիչներից շատերն աշխատում են հարևան Օտտավայում, որտեղ նույնպես կան ֆրանսալեզու անկլավներ (մասնավորապես՝ Վանե, Օրլեան)։

Մշակույթ և արվեստ
-----------------

Լիմի լճի խաղատունը
Սալաբերի անվան զինապահոցը Սան–Ժոզեֆ և Ալեքսանդր–Տաշե բուլվարների անկյունում
### Թանգարաններ և ցուցահանդեսային պատկերասրահներ

#### Թանգարաններ

* Կանադական պատմության թանգարան
* Կանադայի հնօրյա թևեր
* «Սիմսա հյուրանոց» (Symmes Inn) տուն–Թանգարան
* Պիոներների թանգարան

#### Ցուցահանդեսային պատկերասրահներ

* Օտտավա շրջանի Ժամանակակից արվեստի կենտրոն
* «Art-Image» ցուցահանդեսային կենտրոն
* «l’Imagier» ցուցահանդեսային կենտրոն
* Հին Էլմերի մշակութային կենտրոն
* «Stone School» պատկերասրահ
* «Linart »պատկերասրահ
* «Montcalm» պատկերասրահ
* «Old Chelsea» պատկերասրահ
* Գրողների տուն (Maison des auteurs)

#### Մշակութային ժառանգության մեկնաբանման կենտրոններ

* Հրդեհից անտառի պաշտպանվածության թանգարան
* «Սպիտակապոչ եղնիկ» կենտրոն
* Walleye կենտրոն
* Plaisanc ժառանգության կենտրոն
* Les Brasseurs du Temps

### Զվարճանքի վայրեր

* Լակ-Լիմի խաղատուն
* «Ամիգո» զվարճանքի վայր քաղաքի արևմուտքում (գոլֆ, քարթինգ)
* «Օմեգա» սաֆարի պարկ` Մոնտեբելոյի և Նօտր դամ դե Բոնսկուրի միջև
* «Պապանակ» սաֆարի պարկ
* Հալլ–Չելսի–Ուեյկֆիլդ երկաթուղի

### Թատրոններ

* Թատրոն Լակ–Լիմի խաղատնում
* Կղզու թատրոն

Կրթություն և գիտություն
-----------------------

Քաղաքում է գտնվում Օտտավայում Քվեբեկի համալսարանը (Քվեբեկի համալսարանի կամպուս), Մեխիկոյի ազգային ինքնավար համալսարանի մասնաճյուղը և անգլալեզու Հերիթիջ քոլեջը։

Մամուլ
------

Քաղաքում տպագրվում է ամենօրյա *Le Droit* թերթը, *La Revue* անվճար թերթը, ինչպես նաև` տպագրվում են թերթեր քաղաքի տարբեր մասերում։ Գատինոյի նորությունները հաճախ լուսաբանվում են նաև հարևան Օտտավա քաղաքի մամուլում (Ottawa Citizen, Ottawa Sun, Metro, 24h և այլն), որը նույնպես տարածվում է Գատինոյում։

Տնտեսություն
------------

### Արդյունաբերություն և բիզնես

Հիմնադրման պահից ի վեր Գատինոն պատմականորեն եղել է Կանադայի անտառային արդյունաբերության կենտրոններից մեկը։ Այստեղ են ստեղծվել Է․ Բ․ Էդդի լուցկու և թղթի գործարանները, գարեջրի գործարաններ (այժմ՝ Կղզու թատրոն)։ Ապագա Գատինոյի արևմտյան հատվածի զարգացման գործում մեծ դեր է խաղացել Մակլարենների ընտանիքը։

### Առևտուր

Գատինոյում կան մի քանի առևտրի կենտրոններ․

* Galeries d’Aylmer
* Les Galeries de Hull
* Les Promenades de l'Outaouais
* Village Place Cartier

Բացի դրանից սրճարանների և փոքր խանութների մեծ մասը ձգվում են փողոցների երկայնքով (Լավալ, Պորտաժ, Սեն–Ժոզեֆ բուլվար)։ Խոշոր առևտրական զարկերակ է համարվում Գրեբե բուլվարը։

Տրանսպորտ
---------

Մոնկալմ փողոցի կամուրջը
Գատինոյի ավտոբուսը, որին հետևում է Օտտավայի ավտոբուսը
Օտտավա–Գատինո օդանավակայանը
### Կամուրջներ

Մի քանի կամուրջներ Գատինոն միացնում են Օտտավայի հյուսիսային հատվածին (Շամպլենի, Ուելսի Արքայազնի, Շոդերյան, Պորտաժ, Ալեքսանդրիայի, Կարտե Մակդոնալդի)։ 
Կամուրջների փոքր թիվը փոխլրացվում է քաղաքի արևելյան և արևմտյան մասերում մեծ քանակի լաստանավերի առկայությամբ։ Բացի դրանցից, կամուրջներ կան նաև Գատինո գետի վրա՝ մասնավորապես Մոնկալմ փողոցի կամուրջը, (պատրաստված Էյֆելյան աշտարակի կառուցվածքային տարրերով)։

### Ճանապարհներ

Քաղաքում կառուցված են մեծ քանակությամբ տուրիստական արահետներ և հեծանվաճանապարհներ։ 2011 թվականին ստեղծվել է վարձակալվող BiXi հեծանիվներով կայանների ցանց, որն ընդգրկում էր Գատինոյի հարավն ու Օտտավայի հյուսիսը, սակայն բարձր հարկերի պատճառով այն չի հասցրել մեծ տարածում գտնել։

Գատինոյի խոշոր փողոցներ․

* Դեզ–Ալյումետեր բուլվար
* Մեզոնև բուլվար
* Գրեբե բուլվար
* Ալեքսանդր–Տաշե բուլվար
* Սեն–Ժոզեֆ բուլվար

### Ավտոմայրուղիներ

Քաղաքով են անցնում քվեբեկյան 5–րդ և 50–րդ ավտոմայրուղիները։

### Ավտոբուսային տրանսպորտ

Քաղաքն սպասարկում է Société de transport de l'Outaouais/STO ավտոբոսային ցանցը, որի մի քանի երթուղիներ ավարտվում են հարևան Օտտավայի տարածքում։ Վարորդից ձեռք բերվող տրանզիտային տոմսը թույլ է տալիս տեղափոխվել Օտտավայի ավտոբուսներով (գործում է նաև հետադարձով)։

2014 թվականին քաղաք է ներմուծվել Rapibus արագընթաց ավտոբուսային տրանզիտների ցանցը, հարևան Օտտավայում գործող համանման տերմինալների ցանցի հետ։ Ի տարբերություն սովորական քաղաքային ավտոբուսների (սպիտակ գույնի), Rapibus արագընթաց երթուղային ավտոբուսները ներկված են մուգ կապույտ և կանաչ գույներով (Գատինոյի քաղաքային գույներով)։

### Երկաթուղիներ

Սկզբում Գատինոյում ծաղկում էր երկաթուղային տրանսպորտը, որը սակայն 21–րդ դարի սկզբին ամբողջովին անկում է ապրել։ Ինչպես երկաթգծերի մեծ մասը, այնպես էլ 2 երկաթուղային կամուրջներ չեն օգտագործվում, սակայն քաղաքային իշխանությունը դրանց սարքահանման համար բավականին գումար չունի։ Երկաթուղու փոքր հատվածում ստեղծվել է տուրիստական ատրակցիոն՝ գնացք` քարշող ուժով շոգեքաշի հետ։

### Ավիացիա

Գատինոյում գործում է Օտտավա–Գատինո փոքր օդանավակայանը, որտեղից ինքնաթիռները թռչում են միայն Քվեբեկ քաղաք։ Հիմնադրման պահից ավիաընկերության օդանավակայանից չօգտվելու ցանկությունը կապված է այն բանի հետ, որ այնտեղ մինչ այժմ էլ բացակայում է երթակարգավորման աշտարակը։ Մարդատար ավիափոխադրումներն իրականացվում են Օտտավայում գտնվող Մակդոնալդա–Կարտե օդանավակայանի միջոցով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "H.C.W. Steam Train — Bienvenue". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 16-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 29.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гатино
* Официальный сайт города Гатино (на французском и английском языках)
* Квебекский университет в Оттаве (Гатино) (на французском)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կանադական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4221890-1 · ISNI: 000000040368265X · LCCN: n80009834 · NKC: ge972915 · VIAF: 134647526 · WorldCat VIAF: 134647526 |

 |