recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիմոն Խաչատրյան (այլ կիրառումներ)

**Սիմոն Խաչատրյան** (ապրիլի 14, 1946(1946-04-14), Թավրիզ, Իրան - մարտի 26, 2015(2015-03-26), Թեհրան, Իրան), իրանահայ ազգային հասարակական գործիչ, նկարիչ, գեղագրության վարպետ, Հայկական ժողովրդային շարժման վաստակավոր անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սիմոն Խաչատրյանը ծնվել է 1946 թվականին Թավրիզում։ Նրա նախնիները Վանից էին և, Հայոց ցեղասպանությունից փրկվելով, ապաստանել էին Իրանի Ատրպատական նահանգում։ Թավրիզում Սիմոնի հայրը գործել է անկախ, մայրը Իրանում դերձակության և ասեղնագործության առաջին ուսուցիչներից է եղել։ 1951 թվականին ընտանիքը Թավրիզից տեղափոխվել է Թեհրան։ Սիմոնը մանկուց տարվել է նկարչությամբ և գծագրությամբ։ Ծնողների և ուսուցչուհին՝ տիկին Լեոնի Թաշչյանը, ուղորդել են նրան դեպի նկարչության և գեղագիտության աշխարհը։ Նախնական և միջնակարգ կրթությունը ստացել է հայոց ազգային դպրոցներում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Արդյունաբերական կառավարման ինստիտուտում (1971), ICS–(USA), Ընդհանուր հաշվառում (1973), անգլերեն՝ Լոնդոնի Թրինիթի քոլեջում (1974), և Իրանի R.C.D. տնտեսագիտության միջազգային քոլեջի մաքսային բաժնում (1979)։

Մասնագիտությամբ եղել է հաշվապահ և աշխատել է Իրանի հայտնի ընկերությունում։ Սիմոն Խաչատրյանը երկար տարիներ զբաղվել է գեղանկարչությամբ, գրաֆիկայով ու գեղագրությունով։ Տիրապետել է հայերեն, պարսկերեն և անգլերեն լեզուներին կատարել է թարգմանություններ։

Սիմոն Խաչատրյանը Հայկական նորագույն ազգային ազատագրական պայքարում ակտիվ մասնակցության համար 1984-1986 թվականներին կալանավորվել է։ Պայքարում նրա ծածկանունը եղել է «Արծիվ», որը հաճախ օգտագործել է իր գծագրություններում։

Անդամակցություն
---------------

* Իրանի որակավորված հաշվապահների ինստիտուտ
* Իրանի կառավարման ասոցիացիա
* Իրանի տնտեսագետների ասոցիացիա
* Ամերիկայի հաշվապահների ազգային հասարակության
* Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Իրանի մասնաճյուղ

Գրականություն
-------------

* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կյանքից վաղաժամ հեռացավ ազգային հասարակական գործիչ, նկարիչ Սիմոն Խաչատրյանը - ankakh.com». *ankakh.com* (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 5-ին.(չաշխատող հղում)
**Ակարաժե** (պորտուգալերեն՝ *acarajé*), մաքրված դկուղով պատրաստված ուտեստ, և որին տրվում է շրջանաձև տեսք և որը տապակվում է արմավենու յուղի մեջ, բրազիլական և նիգերիական ավանդական ուտեստներից մեկը։ Որպես միջուկ և լրացուցիչ բաղադրիչներ կարող են ծառայել տապակված ծովախեցգետինը, հնդկական ընկույզը, կանաչ և կարմիր լոլիկը, կծու պղպեղի սոուսը, լոբին, կոճապղպեղը, սխտորը և այլն.։

Այս ուտեստը որպես փողոցային սնունդ տարածված է Բահիայում, Բրազիլիայի հյուսիս-արևելքում, հատկապես Սալվադոր քաղաքում, ինչպես նաև հայտնի է Նիգերիայի, Գանայի, Տոգոյի և Բենինի մարզերի մեծ մասում։ Բրազիլիայում ուտեստը հայտնվել է 16-րդ դարում Արևմտյան Աֆրիկայից այնտեղ ստրուկների ներմուծման սկսելուց հետո։

Բրազիլական Բահիա պետությունում գոյություն ունի մի ողջ հասարակական խումբ, որը ակարաժե է վաճառում, որոնք կոչվում են բայանաս (*baianas*)։ Վաճառողների մեծամասնությունը աֆրոբրազիլացի կանայք են և կրում են հատուկ զգեստներ՝ սպիտակ պրինտով զգեստներ, շարֆեր, հատուկ ձևով գլխարկներ, գունավոր վզնոցներ։ Նրանց՝ մարդկանց հրավիրող բղավոցները և տեսքը դարձել են այդ բրազիլական պետության մշակույթի մի մասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3
3. ↑  Blazes, Marian. «Brazilian Black-Eyed Pea and Shrimp Fritters - Acarajé». About.com. Արխիվացված է [southamericanfood.about.com/od/appetizersfirstcourses/r/acaraje.htm օրիգինալից] 2013 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 17-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
4. ↑  «semelhança das receitas confirma uma tese do acarajé com Falafel. Jamais haverá unanimidade sobre o local exato da invenção do falafel». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 17-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 25-ին.
**Արմինե Սարգսյան** (սեպտեմբերի 11, 1967(1967-09-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Մոսկվայում բնակվող հայազգի ջազային երգչուհի։

Ռաիսա Մկրտչյանի դուստրը։ ՌԴ վաստակավոր արտիստ (2015)։

Կենսագրություն
--------------

Արմինե Սարգսյանը ծնվել է 1967 թվականին, Երևանում։ 1985 թվականին ավարտել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժինը, 1990 թվականին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժինը։

1990-ականների սկզբին տեղափոխվել է Մոսկվա, որպես մեներգչուհի հանդես է եկել համերգներով։ 1997-2014 թվականներին եղել է Ռուսաստանի Օլեգ Լունդստրեմի անվան պետական կամերային ջազային նվագախմբի մեներգչուհի, համագործակցել է Անատոլի Կրոլի (Ռուսաստան), Գեորգի Գարանյանի (Ռուսաստան), Դանիել Կրամերի (Ռուսաստան), Դեբորա Բրաունի (ԱՄՆ), Ջոն Դաունսի (ՄԹ), Անտի Ռիսանենի (Ֆինլանդիա), Լեոնիդ Պտաշկայի (Իսրայել), Պեդրիտո Կալվոյի (Կուբա), Էմիլիո Մորալեսի (Կուբա), Վլադիմիր Սպիվակովի ղեկավարած «Մոսկվայի Վիրտուոզներ» պետական կամերային նվագախմբի, Կուբայի ռադիոյի և հեռուստատեսության պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի և այլ հանրահայտ երգիչների, երաժիշտների ու անսամբլների հետ։ 1995-1998 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան ռուսական երաժշտական ակադեմիայի էստրադային-ջազային ֆակուլտետում։ Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի պրոֆեսոր է, վոկալի ուսուցիչ։ Ռուս-կուբական «Կուբա-Ռուսաստան. Նոստալգիա» երաժշտական նախագծի հիմնադիրն է։ Կատարել է համաշխարհային ջազային ստեղծագործություններ, ֆրանսիական շանսոն, լատինաամերիկյան երգեր, ռուսական ռոմանսներ, հայկական ժողովրդական երգերը ջազային ոճով։

Մրցանակներ, պարգևներ
--------------------

* Հավանայի երաժշտական միջազգային փառատոնի հատուկ մրցանակ, 2012, 2015
* ՌԴ վաստակավոր արտիստ, 2015

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Даниил Крамер, Арминэ Саркисян и «Виртуозы Москвы» в Московском международном Доме музыки». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 10-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
2. ↑  «Արմինե Սարգսյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 14-ին.
3. ↑  «Armine Sarkisyan | Music of Armenia». *musicofarmenia.com* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* АРМИНЕ САРКИСЯН: ПРОЕКТЫ ПОСЛЕДНИХ ЛЕТ
* Armine Sarkisyan & Daniil Kramer - EL CHOCLO (Kiss of Fire)
**Մարի Պանտես** (ֆր.՝ Marie Panthès, նոյեմբերի 3, 1871(1871-11-03), Օդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 11, 1955(1955-03-11), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ֆրանս-շվեյցարացի դաշնակահար և երաժշտության ուսուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Պանտեսը ծնվել է Օդեսայում (Ռուսական կայսրություն), ֆրանկո-լեհական ընտանիքում։ Նա դաշնամուր նվագել սովորել է Փարիզի կոնսերվատորիայում, երաժշտության մանկավարժներ Լուիզա Ագլայա Մասարդի և Անրի Ֆիսոյի մոտ։ 14 տարեկանում շահել է առաջին մրցանալը։ Որպես մենակատար հանդես է եկել եվրոպական տարբեր երկրներում, կատարել է Ֆրեդերիկ Շոպենի ստեղծագործությունները։ 1897 թվականին նա ուղեկցել է ջութակահար Ալեքսանդր Պեչնիկովին իր եվրոպական հյուրախաղերում ։

1904-1954 թվականներին ապրել է Շվեյցարիայում, աշխատել է Ժնևի կոնսերվատորիայում։ 1917 թվականին կոնսերվատորիայի կոմիտեի հետ տարբեր կարծիքների պատճառով թողել է աշխատանքն ու ամուսնու հետ տեղափոխվել Լոզան։ Նորից Ժնև է վերադարձել 1931 թվականին։ 1904-1917 թվականներին և 1931-1951 թվականներին եղել է Ժնևի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

Նրա աշակերտներից են եղել Ջոնի Օբերը, Իզաբել Նեֆը, Ժուլիեն Ֆրանսուա Ցբինդենը։

Հիվանդության պատճառով 1951 թվականին թողել է աշխատանքն ու բուժման նպատակով մեկնել Նյու Յորք։

Մահացել է Նյու Յորքում, 1955 թվականի մարտի 11-ին, 83 տարեկան հասակում։

Հուղարկավորվել է Ժնևի Թագավորների գերեզմանատանը։

Նրա ամուսինը եղել է ջութակահար և երաժշտության ուսուցիչ Մորիս Դարիերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  *Rossel P.* Une visite du cimetière de Plainpalais (ֆր.) — Pully: 1994.
3. ↑  «Riemann Musiklexikon 11teA 1929». *archive.org*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
4. ↑  «Panthès, Marie - Sophie Drinker Institut». *www.sophie-drinker-institut.de*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
5. ↑  A.M. (1950 թ․ մարտի 8). *Marie Panthès* (PDF) (ֆրանսերեն). `{{cite book}}`: `|journal=` ignored (օգնություն)
6. ↑  «Journal de Genève - 24.03.1951 - Pages 4/5». Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
7. ↑  «Gazette de Lausanne - 19.03.1955 - Pages 14/15». *www.letempsarchives.ch*. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sketch of Marie Panthès on Gallica
* Claudia Schweitzer. Panthès, Marie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարի Պանթես» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13835639g · GND: 1144189780 · ISNI: 0000000076910343 · LCCN: no2010021130 · VIAF: 19864067 · WorldCat VIAF: 19864067 |

 |
**Նորայր Ժորայի Գասպարյան** (, Կապան, Հայաստանի զինված ուժերի և Արցախի Պաշտպանության բանակի զինծառայող։

Կենսագրություն
--------------

### Կյանք և ուսում

Ծնվել է 1996 թվականի փետրվարի 10-ին Երևանում։ Մայրը՝ Նունե Աթաջանյան, ունի ավագ եղբայր՝ Միշա Գասպարյանը։

Իրենց ընտանիքն ապրել է Ռուսաստանում, սակայն որդին պնդել է, որ իրենք վերադառնան Հայաստան և ինքն իր կրթությունը շարունակի Հայաստանում։ Վերադառնալուն պես պետք է կրթութունը շարունակեր Մանկավարժական համալսարանի պարարվեստի ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում։

### Զինվորական ծառայություն

Նորայր Գասպարյանը պարտադիր ժամկետային զինծառայության է անցել 2014/1 զորակոչով, Կապանի ԶԿ։ Ծառայում էր Արցախում։

### Քառօրյա պատերազմ

2016 թվականի ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերը Ադրբեջանի Հանրապետությունը լայնամասշտաբ հարձակում է գործում Արցախի վրա։
Դեռ տագնապը չէր հնչել, միասին նստած էինք։ Երբ տագնապ տվեցին, մտածեցինք ուսումնական է, իսկ տանկերի մոտ դուրս գալուն պես արդեն լսեցինք հրետակոծության ձայները, հասկացանք, որ ամեն ինչ լուրջ է, տրամադրվեցինք ու շարժվեցինք դեպի դիրքեր։ Մինչ դիրքեր միասին էինք, հետո հրաման ստացանք առաջ շարժվել, առաջինը իմ տանկը շարժվեց, հետո Նորիկենցը։ Մեր տանկը հասցրեց անցնել, չկրակեցին, իսկ նրանցը՝ ոչ»,-պատմում է Ազատը (ընկերը)։

### Հուղարկավորություն

Ապրիլի 8-ին տեղի ունեցավ հոգեհանգիստը Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցում։

Ապրիլի 9-ին տեղի ունեցավ Նորայր Գասպարյանի հուղարկավորությունը Կապան քաղաքի ԵԿՄ շտաբ։

Պարգևներ
--------

Նորայր Գասպարյանը ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի կողմից պարգևատրվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության «Մարտական ծառայություն» պետական մեդալով։

Ապրիլի 29-ին ԼՂՀ-ում զոհված սերժանտ Նորայր Գասպարյանը հետմահու պարգևատրվել է «Պարի վաստակավոր»-ի կոչման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ապրիլյան պատերազմի հերոս Նորիկ Գասպարյանի ծննդյան օրն է. մարտական ընկերը նրան կհիշի ժպիտը դեմքին». *www.pastinfo.am*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 15-ին.
2. ↑  «Նորիկ Գասպարյան». *www.nt.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 2-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 15-ին.
3. ↑  Այսօր ապրիլյան պատերազմի հերոս տանկիստ, կապանցի Նորայր Գասպարյանի ծննդյան օրն է
4. ↑  «Պարային թռիչքդ հասավ երկինք, Նորայր Գասպարյան. ՖՈՏՈՌԵՊՈՐՏԱԺ». *Լուրեր Հայաստանից | Shamshyan.com*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 15-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դիմադրություն (այլ կիրառումներ)
Մի 750-kΩ ռեզիստոր, ինչպես ներկայացնում է իր էլեկտրական գույնի ծածկգիրը։ Օհմմետրից կարելի է օգտվել այս չափը վավերականացնելու համար։
**Էլեկտրական դիմադրություն**, նյութի հակազդեցության չափը էլեկտրական հոսանքի կայուն անցման դիմաց։ Միատեսակ լայնական հատույթով նյութի դիմադրությունը համեմատական է նրա երկարությանը և հակադարձ համեմատական է լայնական հատույթի մակերեսին և ուղիղ համեմատական է նյութի տեսակարար դիմադրությանը։

Էլեկտրական դիմադրությունը հայտնաբերել է Գեորգ Օհմը, 1820-ականների վերջերին։ Դիմադրությունը շփման մեխանիկական պատկերացման հետ որոշ կոնցեպտուալ զուգահեռներ է կիսում։ ՄՄՀ-ի էլեկտրական դիմադրության միավորը օհմնն է, իսկ սիմվոլը՝ Ω։ Դիմադրության հակադարձ (1/R) մեծությունը կոչվում է էլեկտրական հաղորդականություն, և չափվում է սիմենս միավորով, սիմվոլը՝ S։

Ըստ Օհմի օրենքի, ցանկացած նյութի դիմադրությունը որոշվում է նրա երկու ծայրի միջև պոտանցիալների տարբերությունը նրա միջով հոսանքի վրա բաժանելով՝

{\displaystyle I={U \over R}}
որտեղ

*R*-ը նյութի դիմադրությունն է, չափված օհմով, որը հավասար է J·s/C2
*U*-ն նյութի ծայրերի միջև պոտենցիալների տարբերությունն է, չափված վոլտով
*I*-ը նյութի միջով հոսող հոսանքն է, չափված ամպերով
Նյութերի մեծ մասի համար, դիմադրությունը անկախ է առարկայի միջի հոսանքից կամ նրա ծայրերի միջև լարվածության չափից։ Սա նշանակում է, թե դիմադրություն հաստատուն է տվյալ ջերմության և նյութի համար։ Այդ իսկ պատճառով, առարկայի դիմադրությունը կարելի է բացատրել որպես լարվածության հարաբերակցությունը հոսանքի՝

{\displaystyle R={U \over I}}
Ոչ-գծային առարկաների դեպքում (ոչ զուտ դիմադրողական, կամ Օհմի օրենքին չենթարկվող), այս հարաբերակցությունը կարող է փոխվել լարվածության կամ հոսանքի փոփոխման հետ. հարաբերակցությունը ամեն կետում, I–V կորագիծի տանգենսի թեքվածքի հակադարձը, կոչվում է «լարական դիմադրություն» (անգլերեն՝ *chordal resistance*) կամ «ստատիկ դիմադրություն»։

Տես նաև
-------

Էլեկտրական շղթայի դիմադրություն

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Ohm discovers resistance during 1825–30
2. ↑  Forbes T. Brown (2006). *Engineering System Dynamics*. CRC Press. էջ 43. ISBN 9780849396489.
3. ↑  Kenneth L. Kaiser (2004). M1 *Electromagnetic Compatibility Handbook*. CRC Press. էջ 13-52. ISBN 9780849320873. `{{cite book}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գալստյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սաշա Վաչագանի Գալստյան** (օգոստոսի 12, 1996, Արմավիր - ապրիլի 2, 2016, Ջրական), Հայաստանի զինված ուժերի զինծառայող, կոչումով սերժանտ։

Կենսագրություն
--------------

### Կյանք և ուսում

Ծնվել է 1996 թվականի օգոստոսի 12-ին Արմավիրի մարզի Արմավիր քաղաքում՝ Սոֆի և Վաչագան Գալստյանների ընտանիքում։

2003 թվականին սովորել է Մեծամոր քաղաքի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև 2004 թվականին տեղափոխվել է նույն քաղաքի Նարեկացու անվան թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը, որն ավարտել է 2012 թվականին։

2012 թվականին ընդունվել և գերազանցության վկայականով 2014 թվականին ավարտել է Արմավիրի պետական բժշկական քոլեջը, ձեռք բերելով ատամնատեխնիկի մասնագիտություն։

2014 թվականին ընդունվել է Երևանի Հայ Բուսակ բժշկական համալսարանի 3-րդ կուրսի ստոմֆակ բաժինը։

Զբաղվել է սպորտով, հաճախել համակարգչային ուսուցման կենտրոն և անգլերենի դասընթացների։

### Զինվորական ծառայություն

Սաշա Գալստյանը պարտադիր ժամկետային զինծառայության է անցել 2014/2 զորակոչով Արմավիրի Զինկոմիսարիատից։ 2015 թվականի հունվարի 14-ին զորակոչվել է բանակ։ Ծառայում էր Արցախում։ Ծառայության 14 ամիսների ընթացքում արժանացել է բազմաթիվ խրախուսանքների, ստացել կրտսեր սերժանտի, ապա սերժանտի կոչում։

### Քառօրյա պատերազմ

2016 թվականի ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերը Ադրբեջանի Հանրապետությունը լայնամասշտաբ հարձակում է գործում Արցախի վրա։ Սաշան ապրիլի 1-ին բարձրացել էր դիրքեր և նույն օրվա գիշերը ժամը 04:30-ի սահմաններում տեղի է ունեցել հարձակումը։ Ադամ Սահակյանը կապ հաստատելով հրամանատարի հետ, զեկուցում է որ հակառակորդը բավականաչափ մոտեցել է և հրամանատարը անցնում է Ադամի դիրք։ Մարտական գործողությունների ողջ պատասխանատվությունը իր վրա վերցնելով 4 հոգուց բաղկացած սահմանապահ ուժերը դիրքի ավագ Սաշա Գալստյանի գլխավորությամբ անցնում են հարձակման։ Սաշան 4-5 ժամ թեժ պայքար մղելով թշնամու դեմ, մեծ կորուստներ է հասցնում (թշնամու զոհերի 90%-ը տվել է Սաշան) և զոհվում է հակառակորդի դիպուկահարի գնդակից։

### Հուղարկավորություն

Ապրիլի 9-ին տեղի ունեցավ Սաշա Գալստյանի հուղարկավորությունը Մեծամորի հերոսների գերեզմանատանը։ Հոգեհանգիստը տեղի ունեցավ Մեծամորի մշակույթի պալատում։

Պարգևներ
--------

2016 թվականի ապրիլի 7-ին Սաշա Գալստյանը ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի կողմից պարգևատրվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության «Մարտական ծառայություն» պետական մեդալով։

2016 թվականի մայիսի 4-ին Սաշա Գալստյանը Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության «Արիության» պետական մեդալով։

2016 թվականի օգոստոսի 12-ին Սաշան Հայաստանի Ղարաբաղյան պատերազմի վետերանների կողմից պարգևատրվել է «Հայրենիքի պաշտպանության» մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  One, Studio. «20-ամյա կրտսեր սերժանտ Սաշա Գալստյան. լուսանկար». *www.yerkir.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 28-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 27-ին.
**Սերգեյ Եվլամպիևիչ Դանիլով** (ռուս.՝ Сергей Евлампиевич Данилов, հոկտեմբերի 5, 1895, Նեչաևկա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 1, 1944, Ֆլոսենբյուրգ, Բավարիա), խորհրդային զորապետ, գեներալ-մայոր, 1-ին կազմավորման 280-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետ։

Կենսագրություն
--------------

1907 թվականին հոր հետ ժամանում է Մոսկվա՝ փող վաստակելու։ 1914 թվականին ավարտել է ռեալական ուսումնարան։

Զինվորական ծառայություն
-----------------------

### Առաջին համաշխարհային պատերազմ

1915 թվականի սեպտեմբերին ծառայության է անցել և որպես յունկեր ընդունվել Ալեքսեևսկոեի զինվորական ուսումնարան, որը 1916 թվականի հունվարին ավարտելուց հետո կրտսեր սպա է նշանակվում Սիմբիրսկ քաղաքի պահեստային գումարտակում։ 1916 թվականի մայիսին գործուղում են Կիևի 5-րդ գրենադերական գունդ, որտեղ զբաղեցնում է կրտսեր սպայի և վաշտի հրամանատարի, ուսումնական թիմի պետի, գումարտակի հրամանատարի պաշտոնը։ Մասնակցել է Բարանովիչի շրջանի Արևմտյան ճակատի մարտերին, որտեղ գերմանական զորքի կողմից ենթարկվել է գազային հարձակումների և կոնտուզիահար է եղել։ Մարտական գործողություններում աչքի ընկնելու համար պարգևատրվել է Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի և Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշաններով։ 1918 թվականի փետրվարին դեմոբիլիզացվել է շտաբս-կապիտանի կոչումով և վերադարձել հայրենիք։

### Քաղաքացիական պատերազմ

Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եղել է վաշտի հրամանատար՝ կռվելով կարմիրների կողմից։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Երկու անգամ ծանր վիրավորվել է։ Եղել է Յարոսլավլի 18-րդ հրաձգային դիվիզիայի վաշտի, այնուհետև Ռիբինսկի նույն դիվիզիայի 53-րդ հրաձգային գնդի գումարտակի հրամանատարը։

### Միջպատերազմական շրջան

Ավարտելով Մ․ Ֆրունզեի անվան Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի ակադեմիան՝ ծառայել է Մոսկվայի զինվորական շրջանի շտաբում։ 1934 թվականից եղել է Վ․ Պոդբելսկու անվան կապի ինժեներատեխնիկական ակադեմիայի ռազմական ֆակուլտետի ուսումնական մասի ղեկավարը, իսկ ավելի ուշ՝ Մ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայի ամբիոնի վարիչը։ Միաժամանակ ընդհանուր մարտավարություն է դասավանդել Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայում։ 1939 թվականին 97-րդ հրաձգային գնդի հիման վրա ստեղծել է 137-րդ հրաձգային դիվիզիան և դարձել դրա առաջին հրամանատարը։

### Հայրենական մեծ պատերազմ

1941 թվականի սեպտեմբերին գլխավորելով 3-րդ բանակի 280-րդ հրաձգային դիվիզիան՝ դուրս գալով պաշարումից վիրավորվում է, մնում գերմանացիների թիկունքում և հանձնվում։ Պահվել է Բոբրույսկի բանտում՝ Մոլոդեչնոյի ճամբարում։ Հիտլերականների հետ չհամագործակցելու համար տեղափոխում են Նյուրնբերգի բանտ։ Այնուհետև տեղափոխում են Ֆլոսենբյուրգի ճամբար։

1944 թվականի փետրվարի վերջին նրան կասկածում են ընդհատակների հետ կապեր ունենալու մեջ և Հիտլերի հրամանով հատուկ դաժանությամբ մահապատժի է ենթարկվում։ Նրան մահացու ծեծեցին փայտերով և նա 1944 թվականի մարտի 1-ին մահացավ՝ գիտակցության չգալով։ Թաղված է Ֆլոսենբյուրգի համակենտրոնացման ճամբարում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ОБД «Мемориал»». Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-10-ին. Վերցված է 2017-03-04-ին.
2. ↑  *Цапаев Д. А. (руководитель), Введенский Б. А. Колунтаев В. А. Коцур О. В. Куприянов О. С. Русанов В. Ю. Русовская Г. Л."* Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь. — М.: Кучково поле, 2014. — Т. 3. — 1104 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0382-3
**Էրիկ Ալֆսեն** (նորվ.՝ Erik Alfsen, մայիսի 13, 1930(1930-05-13), Օսլո, Նորվեգիա - նոյեմբերի 20, 2019(2019-11-20)), նորվեգացի մաթեմատիկոս։ 1971 թվականին հրատարակված «Compact Convex Sets and Boundary Integrals» գրքի հեղինակ։ Շուրջ երկու տարի եղել է Նորվեգիայի գիտության հետազոտական խորհրդի (NAVF) անդամ, ինչպես նաև ներգրավված է Nei til Atomvåpen և Գիտնականների Պագուշովյան շարժման մեջ։ Հանդիսանում է Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ, Նորվեգիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի և Դանիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Էրիկ Ալֆսենը ծնվել է Օսլոյում, դպրոցի տնօրեն Կնուտ Ալֆսենի (1897–1978) և Հարիթ Հելանդեր Նիլսենի (1901–1991) ընտանիքում։ Մագնուս Ալֆսենի թոռն է, նորվեգացի ակադեմիկոս Լարս Վալոյի զարմիկը։ Հայրը և պապը եղել են մաթեմատիկայի դասագրքերի հեղինակներ։ 1955 թվականին ամուսնացել է քաղաքացիական ծառայող և քաղաքական գործիչ Կարլ Պլատոյի դստեր Էլեն Պլատոյի հետ։

1949 թվականին Էրիկը ընդունվել է Օսլոյի համալսարան, 1954-1955 թվականներին սովորել է Անրի Պուանկարեի անվան ինստիտուտում, 1955 թվականին վերադարձել և գիտությունների թեկնածուի կոչում է ստացել Օսլոյի համալսարանից։ Շուրջ երկու տարի եղել է Նորվեգիայի գիտության հետազոտական խորհրդի գիտաշխատող, այնուհետև նշանակվել է Օսլոյի համալսարանի դասախոս։ 1961-1962 թվականներին Սիեթլում եղել է այցելու դոցենտ, 1963 թվականից՝ Օսլոյի համալսարանի դոցենտ, 1975-2000 թվականներին՝ պրոֆեսոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Erik Magnus Alfsen – Norsk biografisk leksikon». *Store norske leksikon*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
2. ↑  «Erik Alfsen - Department of Mathematics». *www.mn.uio.no*. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 22-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Zentralblatt MATH database · Scopus |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA0451702X · GND: 123108330 · ISNI: 0000000109885229 · LCCN: n2001006760 · NKC: kup20030000001298 · NTA: 07093973X · NUKAT: n01037539 · SUDOC: 070208972 · VIAF: 74751396 · WorldCat VIAF: 74751396 |

 |

 |
**Կեռիի փարոս** (էստ. ՝ *Keri tuletorn*), նախկինում հայտնի որպես **Կոկշերի փարոս** (շվեդ.՝ Kockskär), էստոնական փարոս Ֆիննական ծոցում՝ Կեռի կղզում։ Փարոսի լույսն ինքնին գտնվում է ծովի մակարդակից 31 մետր բարձրության վրա, մինչդեռ փարոսի բարձրությունն ինքնին 28 մետր է:

Պատմություն
-----------

Ներկայիս փարոսը կառուցվել է 1858 թվականին։ Այն կարմիր մետաղյա գլան է, որի վրա կա լապտերների սենյակը և պատշգամբ, որը հենված է գլանաձև քարե հիմքի վրա: Այս լույսը համակարգչով կառավարվում է, սնուցվում է արևային մարտկոցներով:

Ի սկզբանե եղել է փայտե փարոս, որը կառուցվել է 1724 թվականին։ Այն վերակառուցվել է 19-րդ դարի սկզբին՝ քարե հիմքով, որի վրա դրվել է փայտե աշտարակ։

1907 - 1912 թվականներին այն աշխարհի միակ փարոսն էր, որն աշխատում էր բնական գազով: 1990 թվականին քարե հիմքը սկսել է փլուզվել և տեղադրվել են պողպատե ամրաններ։ 2007 թվականին տեղադրվել է ինտերնետ տեսախցիկ, որին հաջորդել է ինտերնետ օդերևութաբանական կայանը 2009 թվականին։

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

Մթության ժամերին լույսը պտտվում է հետևյալ պարբերականությամբ. 2 վայրկյան սպիտակ լույս է վառվում, որից հետո լույսը 13 վայրկյան անջատվում է: Լույսը կարելի է տեսնել 11 ծովային մղոնից:

Փոստային նամականիշ
------------------

Էստոնիայի փոստային բաժանմունքը 2003 թվականի հունվարի 15-ին թողարկել է նամականիշ՝ նվիրված Կեռիի փարոսին: Այդ օրը թողարկվել են նաև փարոսի առաջին օրվա ծրարներ:

Պատկերասրահ
-----------

* Keri Lighthouse in 2005Կեռիի փարոս (2005)
* Keri Lighthouse and surrounding buildings, 2008Կեռիի փարոսը և շրջակա միջավայրերը (2008)
* Sauna, memorial monument to the Kaleva, and the lighthouseԲաղնիք,*Կալևա ինքնաթիռի ավիովթարի* հուշահամալիրը փարոսի մոտ
* InteriorՓարոսի ներքին հարդարանք
* StairՓարոսի սանդուղք
* LightՓարոսի լույս

1. ↑  «Maritime Administration, Keri Lighthouse *(in Estonian)*». Արխիվացված է օրիգինալից 1 February 2014-ին. Վերցված է 27 April 2012-ին.
2. ↑  «Lighthouses of Northern Estonia». *www.ibiblio.org*. Վերցված է 2024-04-10-ին.
3. ↑  «Maritime Administration, Keri Lighthouse *(in Estonian)*». Արխիվացված է օրիգինալից 1 February 2014-ին. Վերցված է 27 April 2012-ին.
4. ↑  Keri Lighthouse Արխիվացված 23 Նոյեմբեր 2015 Wayback Machine Estonian Lighthouse Society
**Ձայնագրման պրոդյուսեր** կամ **երաժշտական պրոդյուսեր**, անձն որը պատասխանտու է երաժշտական նախագծի, նախագծի հանրային ոճի ստեղծման, ինչպես նաև կազմակերպչական, ֆինանսավորման հարցերի և համապատասխան աշխատանքների կատարման և վերահսկման համար։ Նա պարտավոր է կատարել երգերի ստեղծման և ձայնագրման ընթացքը, առանձին դեպքերում նաև տեսահոլովակներ նկարահանման և համերգային ելույթներ կազմակերպման հարցերում։ Երաժշտական պրոդյուսերը կարող է աշխատել ամբողջ նախագծի, ինչպես և առանձին վերցված ալբոմների, երգերի, տեսահոլովակների և համերգների համար։

Ծառայողական պարտականություններ
------------------------------

Երաժշտության պրոդյուսերը կարող է ամբողջությամբ աշխատել նախագծի հետ, կամ նրա առանձին ալբոմների, երգերի, տեսանյութերի, նույնիսկ կենդանի կատարումների հետ։
Ի սկզբանե երաժշտական պրոդյուսերը պատասխանատու է երաժշտության ձայնագրման գործընթացը վերահսկելու, ռեպերտուարի ոճը որոշելու, պոեզիայի, երաժշտության և միջոցառումների ընտրության ու հաստատման համար։ Բացի դրանից, նա կարող է ընտրել սցենարներ տեսահոլովակների կամ կենդանի ներկայացումների համար։ 
Բացի այդ, երաժշտական պրոդյուսերը կարող է որոշել ծրագրի իրականացման ընդհանուր ընթացքը, զարգացնել գործողությունների ընթացքը, ստեղծել հասարակական պատկերներ։
Երաժշտության պրոդյուսերը պարտավոր է վերահսկել երգերի ձայնագրման և ձայնադրման գործընթացը, պկազմակերպել նկարահանումներ, համերգային կատարումներ։
Երաժշտության պրոդյուսերը ընտրում է նախագծի տեխնիկական անձնակազմը` ուղեկցող (երաժիշտների «նիստ»), ձայնային օպերատորներ, ձայնային արտադրագետներ, օգնականներ և մոնտաժորներ։
Որպես կանոն, խոշոր ձայնագրման ստուդիաներ ունեն իրենց սեփական երաժշտական արտադրողները, բայց հաճախ երաժիշտներն իրենք են հրավիրում իրենց պրյոդուսերին, օգնականներին։ 
Երաժշտականն պրոդյուսերի կատարած աշխատանքը կարելի է համեմատել գեղարվեստական ղեկավարի կատարած աշխատանքի հետ։
Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն գեղարվեստական ղեկավարի, երաժշտական պրոդյուսերի պարտականությունները հաճախ ներառում են ոչ միայն նախագծի ստեղծագործական մասի կառավարումը, այլ նաև կազմակերպել և վերահսկել այդ աշխատանքների նյութական և տեխնիկական միջոցները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Music Producer». *Schoolsintheusa.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 2-ին.
2. ↑  Виталий Концевич (2015 թ․ հոկտեմբերի 24). «Музыкальный продюсер». *Продюсер.укр*. Виталий Концевич. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
3. ↑  «Game Changer Beats Trap Beats and Type Beats Home Page - Game Changer Beats». *Game Changer Beats* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 11-ին.
**Կամեհամեհա III** (մարտի 17, 1814(1814-03-17), Keauhou Bay, Հավայիի թագավորություն - դեկտեմբերի 15, 1854(1854-12-15), Հոնոլուլու, Հավայիի թագավորություն), Հավայան Թագավորության կառավարիչը 1825-1854 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։

Կառավարում
----------

Նրա օրոք Հավային բացարձակ միապետությունից վերածվել է քրիստոնեական սահմանադրական միապետության (սահմանադրությունն ընդունվել է 1840 և 1852 թվականներին)։ Թագավորության պատմության մեջ ամենաերկար գահակալած թագավորն էր։ Նա գահակալել է շուրջ 29 տարի 192 օր, չնայած իր գահակալության սկզբում գտնվում էր թագուհի Կաահումանիի, իսկ ավելի ուշ՝ Կաահումանի II-ի խնամակալության տակ։ Նա նպատակ ուներ հավասարակշռություն մտցնել երկրի արդիականացման հարցում՝ որդեգրել արևմտյան ուղին՝ պահպանելով ազգային մշակույթի հիմքերը։ Նրա օրոք թագավորությունը ճանաչեցին Ֆրանսիան, Բրիտանիան և ԱՄՆ-ն։

Ժառանգներ
---------

Կամաեմա III-ը ուներ 2 դոսւտր, սակայն նրանք մահացել են փոքր տարիքում։
Մնալով առանց ժառանգ՝ թագավորը որդեգրեց իր զարմիկներին։ Նրանցից երկուսը հետագայում դարձան թագավորներ՝ որպես Կամեհամեհա IV և Կամեհամեհա V։

Մահ
---

1854 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Կամեհամեհա III-ը հանկարծամահ է եղել հիվանդությունից, որի հավանական պատճառը կաթվածն էր։

Նրան հաջորդեց իր եղբորորդին և որդեգրած որդին՝ Ալեքսանդր Լիհոլիհոն, որը հայտնի էր որպես Կամեհամեհա IV թագավոր։

Ֆիլատելիայում
-------------

Թագավորը պատկերված է Հավայան թագավորության (1853) փոստային նամականիշի վրա՝ 13 ցենտ անվանական արժեքով։

* Հավայի թագավորության վաղ նամականիշ (1853): Կամեհամեհա III , անվանական արժեք (13 ցենտներ)Հավայի թագավորության վաղ նամականիշ (1853): Կամեհամեհա III , անվանական արժեք (13 ցենտներ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Gary T. Cummins (1973). [[[:Կաղապար:NRHP url]] «Kamehameha III's Birthplace: Kauikeaouli Stone nomination form»]. *National Register of Historic Places*. U.S. National Park Service. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 1-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
3. ↑  Sinclair, Marjorie (1969). «Princess Nahienaena». *Hawaiian Journal of History*. Hawaiian Historical Society. **3**: 3–30. hdl:10524/247.
4. ↑  Hiram Bingham I (1855). *A Residence of Twenty-One Years in the Sandwich Islands*. H. D. Goodwin. էջ 428. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
5. ↑  «Land Titles, Quiet – Board of Commissioners to» (PDF). *state archives digital collections*. state of Hawaii. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2012 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 20-ին.
**Տիրոջ Համբարձման եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Вознесения Господня), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սեմիկարակորսկի շրջանի Սուսատ խուտորում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Վոլգոդոնսկի և Սալսկի թեմի Սեմիկարակորսկի գործակալությանը։ Կառուցվել է 1914 թվականին նորռուսական ոճով։

Պատմություն
-----------

Հայտնի է, որ մինչև Տիրոջ Համբարձման եկեղեցին բնակավայրում եղել է երկու տաճար` 1863 թվականին կառուցված Տիրոջ Համբարձման փայտե եկեղեցին և նույն տեղում 1891 թվականին կառուցված երկրորդ եկեղեցին։ Երբ ժամանակի ընթացքում խարխլվել է նաև այս եկեղեցին, որոշվել է կառուցել նոր, այս անգամ քարե տաճար։ Սուսատ խուտորի Տիրոջ Համբարձման եկեղեցու հիմքը դրվել է 1906 թվականին, նրա շինարարությունը շարունակվել է մինչև 1914 թվականը։

Եկեղեցու երկու կողմնասեղաններն օծվել են ի պատիվ Աստվածամոր Կազանի սրբապատկերի և Խաչվերացի։

1929 թվականին եկեղեցին փակվել է, նրա տարածքն օգտագործվել է որպես գյուղական ակումբ, իսկ այնուհետև որպես հացահատկի շտեմարան և առևտրային կետի պահեստ։

1989 թվականին տաճարը վերադարձվել է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցուն, և արդեն հաջորդ տարի այնտեղ կրկին անցկացվել է պատարագ։ Դրանից անմիջապես հետո շենքը վերանորոգվել է, և վերականգնվել է նրա ներքին հարդարանքը։

Արտաքին տեսք
------------

Եկեղեցին կառուցված է նորռուսական ոճով։ Շենքի հատակագիծը խաչաձև է, նրան հարում է եռահարկ զանգակատունը։ Տանիքը քառալանջ է, կան փոքր ապակենախշային պատուհաններ։ Բակում կա ծաղկանոց։

Եկեղեցու շենքի առաջ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին զոհված խուտորի բնակիչների հուշահամալիրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Сусат|Церковь Вознесения Господня» (ռուսերեն). sobory.ru. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24-ին.
2. 1 2 3 4 5 6 7  «Храм Вознесения Господня в хуторе Сусат | Дороги мира». worldroads.ru. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24-ին.
3. 1 2  «Церковь Вознесения Господня в хуторе Сусат - самая необходимая и подробная информация о достопримечательности: фото места, описание, контакты – адрес, телефон, официальный сайт» (ռուսերեն). www.rutraveller.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 24-ին.
**Volterman**, հայկական արտադրության բազմաֆունկցիոնալ դրամապանակ։ Դրամապանակն ունի GPS համակարգ և ներկառուցված տեսախցիկ։ Դրամապանակի օգնությամբ կարելի է գտնել կորած հեռախոսը, անլար կամ լարով լիցքավորել հեռախոսը, ինչպես նաև՝ Global WiFi hotspot-ի միջոցով ցանկացած վայրում կարելի է տարածել ինտերնետ առանց ռոումինգի։ Եթե դրամապանակի և նրան միացված հեռախոսի հեռավորությունը շատ է մեծանում, դրամապանակի և հեռախոսի վրա ակտիվանում է ահազանգ։

Դրամապանակը ստեղծել է Ազատ Թովմասյանը։ 2017 թվականի հունիսին ներկայացվել է IndieGoGo հարթակում, որտեղ 1 օրում հավաքվել է 67,000 դոլար։ Ստարտափի համար հավաքվեց 1,137,115 դոլար՝ նախապես ամրագրված 40,000-ի փոխարեն։

Հնարավորություններ
------------------

### Կորցնելու ահազանգ

Volterman-ը Bluetooth-ի միջոցով կապված է տիրոջ հեռախոսի հետ։ Երբ հեռախոսը դրամապանակից հեռանում է 15-20 մետրով, դրամապանակի և հեռախոսի վրա ակտիվանում է ազդանշան։ Եթե նույնիսկ հեռախոսի ձայնը անջատված է, այն միանում է և ազդանշան տալիս։

### GPS մոդուլ

Դրամապանակի վրա տեղադրված է GPS մոդուլ, որը ցույց է տալիս դրամապանակի տեղը։

### Ներկառուցված տեսախցիկ

Դրամապանակի ներսի մասում կա միկո տեսախցիկ, որը կոչվում է Thief Detection camera: Երբ տերը կորցնում է դրամապանակը, նրա վրա ակտիվանում է «lost mode»: Երբ ինչ-որ մեկը բացում է դրամապանակը «lost mode»-ի ժամանակ, տեսախցիկը լուսանկար է անում, և նկարը ուղարկում տիրոջ մեյլին։ Նկարը նաև տեղադրվում է volterman.com կայքում։

### Ներկառուցված լիցքավորման մարտկոց

Volterman-ի մեջ կա ներկառուցված 2000-5000 միլիամպեր-ժամ ունակությամբ լիցքավորման մարտկոց, որի շնորհիվ լարով կամ առանց լար կարելի է լիցքավորել հեռախոսը։

### Wi-Fi մոդուլ

Դրամապանակի մեջ կա Wi-Fi մոդուլ, որի շնորհիվ դրամապանակը կարող է ինտերնետ տարածել աշխարհի ցանկացած վայրում՝ 3 անգամ ավելի էժան տվյալների ռոումինգով։

Մոդելներ
--------

Volterman-ը առաջարկում է դրամապանակի 3 մոդել.

* Cardholder - մարտկոց՝ 2,000 մԱ/ժ, չափ՝ 10x7 սմ, քաշ՝ 100 գրամ։
* Bifold - մարտկոց՝ 2,600 մԱ/ժ, չափ՝ 12x9 սմ, քաշ՝ 120 գրամ։
* Travel - մարտկոց՝ 5,000 մԱ/ժ, չափ՝ 19x9 սմ, քաշ՝ 150 գրամ։

Առկա Խնդիրները
--------------

* Volterman-ի տեսախցիկով կատարված նկարները հիմնականում կանաչ գույնի է լինում։ Որի լուծումը դեռ առկա չէ
* Դրամապանակում տեղադրված 64gb հիշողության քարտը իրականում 32gb է։ Հիշողության իրական ծավալը կեղծած է արտադրողի կողմից։
* Դրամապանակը իրականում ջրադիմացկուն չէ։ Առկա չէ ոչ մի պաշտպանիչ միջոցներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Volterman խելացի դրամապանակի զարգացման համար մեկ օրում $67.000 է հավաքագրվել». *PanARMENIAN.Net*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 4-ին.
2. ↑  «Volterman - World's Most Powerful Smart Wallet». *Indiegogo*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 4-ին.
3. 1 2  «Հայկական ստարտափ. աշխարհի ամենահզոր դրամապանակը՝ Volterman-ը - Հետք - Լուրեր, հոդվածներ, հետաքննություններ». Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 4-ին.
4. 1 2  «Volterman սմարթ դրամապանակի հայկական նախագիծը Indiegogo հարթակում 181.5 հազար դոլար է հավաքագրել». *բիզնես.հայ*. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 4-ին. `{{cite news}}`: Check `|url=` value (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Volterman-ի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2017-07-03 Wayback Machine
* Volterman-ի Ֆեյսբուքի էջը
* Volterman-ի ՅուԹյուբի էջը
**Սերգեյ Սամվելի Սեյրանյան** (սեպտեմբերի 21, 1954(1954-09-21), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության 4-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Սեյրանյանը ծնվել է 1954 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ 1961-1971 թվականներին սովորել է Ստեփանակերտի թիվ 8 միջնակարգ դպրոցում։ 1971-1976 թվականներին սովորել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի ճարտարապետաշինարարական ֆակուլտետում՝ արդյունաբերական և քաղաքացիական շինարարություն մասնագիտությամբ։

1976 թվականին եղել է Տրեստ №9 շինարարական վարչության շինվարպետ, իսկ 1977 թվականին՝ Տրեստ №9 շինարարական վարչության աշխատանքների ղեկավար։ 1980 թվականին եղել է Արցախի Հանրապետության մարզգործկոմի որոշմամբ նշանակվել է Կապիտալ շինարարության վարչության գլխավոր ինժեներ։ 1985 թվականին եղել է Տրեստ №9 շինարարական վարչության գլխավոր ինժեներ։

1992 թվականից «Սիգմա Գրուպ Սերվիս» ՓԲԸ-ի տնօրեն է։

2005 թվականի հունիսի 19-ին թիվ 7 ընտրատարածքից ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 4-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

Անկուսակցական է։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

Պարգևներ
--------

* «Անանիա Շիրակացի» մեդալ (Արցախի Հանրապետության նախագահի թիվ 306 հրամանագիր, 08.05.2002 թվական)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սեյրանյան Սերգեյ Սամվելի». *www.nankr.am*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 25-ին.
2. ↑  «19 հունիսի 2005թ. | ԼՂՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով» (ռուսերեն). Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐ Արխիվացված 2023-08-22 Wayback Machine
**Լյուդմիլա Կոտեսովա** (ռուս.՝ Людмила Степановна Котесова, հոկտեմբերի 22, 1947(1947-10-22)), ռուս պետական գործիչ։ Չուկոտկայի ինքնավար շրջանից Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային Ժողովի Դաշնության խորհրդի պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Լյուդմիլա Կոտեսովան ծնվել է 1947 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Տոտմայում։ Ավարտել է Համամիութենական իրավաբանական հեռակա ինստիտուտը։ Չուկոտկայի ինքնավար շրջանի արդարադատության ղեկավարման պետ։ Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային Ժողովի Դաշնության խորհրդի պատգամավոր։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր։

Մասնակցել է «Իրավաբանները՝ մարդու իրավունքների և արժանապատիվ կյանքի համար» շարժմանը։ 2010-ական թվականներին Մոսկվայում իրավաբանական կոլեգիա է գլխավորել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Котесова Людмила Степановна» (ռուսերեն). Совет Федерации Федерального Собрания Российской Федерации. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Совет Федерации Федерального Собрания Российской Федерации. Людмила Степановна Котесова (ռուս.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Համբարձումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գարուշ Վեմիրի Համբարձումյան** (հուլիսի 9, 1989(1989-07-09), Լուսակունք, Վարդենիսի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 14, 2020(2020-07-14), Տավուշի մարզ, Հայաստան, հայ-ադրբեջանական պետական սահմանագոտու հյուսիսարևելյան հատված, Տավուշի հատված), հայ զինվորական, մայոր, զոհվել է Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախման ընթացքում՝ Ադրբեջանի կողմից արձակած կրակից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1989 թվականի հուլիսի 9-ին։ Ավարտել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանը, ստացել է սակրավորի մասնագիտություն և լեյտենանտի զինվորական կոչում։ Նշանակվել է ՀՀ ՊՆ N զորամասի ինժեներասակրավորային դասակի հրամանատար, որից հետո՝ 2015 թվականին՝ ՀՀ ՊՆ N զորամասի ինժեներասակրավորային վաշտի հրամանատար։

2016 թվականին Գարուշ Համբարձումյանն ընդգրկված էր Հայաստանի զինված ուժերի լավագույն սպաների ու հրաանատարների ցանկում։

Մայոր Գարուշ Համբարձումյանը զոհվել է Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից արձակած կրակից, 2020 թվականի հուլիսի 14-ին՝ Հայ-ադրբեջանական պետական սահմանագոտու հյուսիսարևելյան հատվածում։

Հուղարկավորվել է «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում։

Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով մայոր Գարուշ Վեմիրի Համբարձումյանը հետմահու պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

Ամուսնացած էր, ունի մեկ երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Զոհվել են մայոր Գարուշ Վեմիրի Համբարձումյանը և կապիտան Սոս Փայլակի Էլբակյանը».
2. ↑  ՊՆ-ն՝ զոհված մայոր Գարուշ Համբարձումյանի մասին
3. ↑  «Զոհված մայոր Գարուշ Համբարձումյանի հուղարկավորության արարողությունը».
4. ↑  Գ. Վ. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 2-ՐԴ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
5. ↑  Զոհված Կապիտան Գարուշ Համբարձումյանը Լոռու մարզից էր. ամուսնացած էր ուներ մեկ երեխա

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մենք էլ նոր ենք իմացել, շոկի մեջ ենք. Լուսակունքի համայնքի ղեկավարը՝ մայոր Գարուշ Համբարձումյանի մասին
**Հովհաննես Եսայու Աղպաշյան**, *Խիկար* (1909 կամ 1910, Ճյուճյուն - 1987, Բեյրութ, Լիբանան), հայ երգիծաբան, հրապարակախոս, խմբագիր, թարգմանիչ։ Եղել է «Յառաջ» թերթի գլխավոր խմբագիրը։

Կենսագրություն
--------------

Հովհաննես Եսայու Աղպաշյանը ծնվել է 1910 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1909 թվականին) Կեսարիայի Ճյուճյուն (Ջուջան) գյուղում՝ մուսալեռցիների ընտանիքում։ Աշխատակցել է Բեյրութի մի շարք պարբերականների, եղել «Ժողովուրդի ձայն» հասարակական-քաղաքական օրաթերթի, 1943 թվականին՝ նույնանուն գրական, գիտական ամսաթերթի, 1948 թվականին՝ «Ժողովուրդի պայքար» պարբերականի, «Մեր նշանաբանն է «յառաջ»» (1965 թվականից կոչվել է «Յառաջ») շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիրը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Լույս են տեսել Աղպաշյանի «Մեր խմբագիրները» (1970), «Բաղաձայն սենֆոնի հայ անաւարտ դատի» (1973), «Ա՜խ, լաճեր տնաւեր եւ Ապու Հասսուն եւ իր էշն ասուն» (1980), «Մեղրամոմէ կիսանդրիներ» (1986) երգիծական, «Պայքարի ոլորապտոյտին մէջ» (2001) երկերը, «Անուրախ մանկութիւն» (1985) հուշագրությունը։

Տպագրվել է նաև արաբագիր մամուլում։ Այնտեղ լույս են տեսել Աղպաշյանի՝ Պետրոս Դուրյանի, Գրիգոր Զոհրապի, Երուխանի, Ռուբեն Զարդարյանի և այլոց ստեղծագործությունների թարգմանություններ, արաբերեն թարգմանել և առանձին գրքով հրատարակել է Երվանդ Օտյանի «Ընկ. Փանջունի ի Ծապլվար» վեպը, արաբերենից հայերեն՝ Մարտուն Ապպուտի «Ֆարէս աղա» («Յառաջ», 1968, ապրիլ-նոյեմբեր) երգիծական վեպը։

Հեղինակ է նաև «Արաբական ազգային ազատագրական զարթօնքը» (1959) աշխատության։

Տպագրվել է *Խիկար* կեղծանվամբ։

Գրականություն
-------------

2017 թվականին Բեյրութում լույս է տեսել Հովհաննես Աղպաշյանի որդու՝ Պարույր Աղպաշյանի «Հովհաննես Աղպաշյան» ժողովածուն, որը ինքնատիպ ձոն է անվանի խմբագրին, ազգային և հասարակական գործչին։ Գիրքը տպագրվել է նրա մահվան 30-րդ տարելիցի կապակցությամբ։ Գրքում բազմակողմանիորեն ներկայացված են Հովհաննես Աղպաշյանի կյանքը և ստեղծագործական ուղին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Յովհաննէս Աղպաշեան՝ Մարդն ու Մտաւորականը». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 24-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 24-ին.
2. 1 2 3 4  Այվազյան, Հովհաննես, ed. (2015). *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն. էջ 62. ISBN 978-5-89700-042-5.
3. ↑  «Հովհաննես Աղպաշյանի ստեղծագործությունների ցանկը [[Հայաստանի ազգային գրադարան]]ի կայքում». *haygirk.nla.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 24-ին. `{{cite web}}`: URL–wikilink conflict (օգնություն)
4. ↑  «Յովհաննէս Աղպաշեանի Հարուստ Գրական Ժառանգութիւնը». *aztag19.rssing.com*. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 24-ին.
**Սեսիլ** (անգլ.՝ Cecil), 13-ամյա հարավարևմտյան աֆրիկական առյուծ (Panthera leo bleyenberghi), որն ապրում էր Զիմբաբվեի Հարավային Մաթաբելելենդ պրովինցիայի «Խվանգե» ազգային պարկում։ Պարկի գլխավոր տեսարժանությունն էր, Օքսֆորդի համալսարանի հետազոտությունների և ուսումնասիրությունների օբյեկտ։

Սպանություն
-----------

2015 թվականի հուլիսի 1-ին Սեսիլին գնդակահարեց ատամնաբույժ Ուոլթեր Փալմերը, որը 50000 ԱՄՆ դոլար էր վճարել պրոֆեսիոնալ որսորդ Թեո Բրոնքորստին առյուծին սպանելու հնարավորության համար։ Սկզբում Փալմերը վիրավորեց առյուծին նետով, այնուհետև հետապնդեց վիրավոր կենդանուն և մոտավորապես 40 ժամ անց սպանեց հրացանով։ Փալմերը գլխատեց սպանված առյուծին և մաշկազերծեց։ Ռադիոփարոսը, որն ամրացված էր առյուծին, կորավ։

Սեսիլ առյուծի սպանությունը միջազգային հնչողություն ստացավ, այն առաջացրեց կենդանիների պաշտպանների, քաղաքական գործիչների ու հայտնի անձանց վրդովմունքը, ինչպես նաև համացանցի օգտատերերի բացասական արձագանքը։

Զիմբաբվեի բնակիչներ որսորդ Թեո Բրոնքորստը և կալվածատեր Օնեստ Նդլովուն, որն օգնել էր Փալմերին, քրեական պատասխանատվության ենթարկվեցին՝ որսագողության մեղադրանքով։ Նրանց սպառնում է մինչև 10 տարվա ազատազրկում։ Ինքը Փալմերը թաքնվում է ԱՄՆ-ի իր տանը և հավաստիացնում, որ նրան մոլորեցրել են այդ գործողության օրինական լինելու պահով։ Զիմբաբվեի իշխանությունները հայտ ներկայացրին նրան հանձնելու վերաբերյալ։ Փալմերի ատամնաբուժական կլինիկիայի մոտ, որը փակվել է անորոշ ժամանակով, ակցիաներ են իրականացվում Սեսիլի հիշատակին։ Բացի այդ հայտնի դարձավ, որ 2008 թվականին Ուոլթեր Փալմերին արդեն պատասխանատվության են ենթարկել սև արջի անօրինական սպանության համար․ այդ ժամանակ նրան տուգանել են 2939 ԱՄՆ դոլարով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bittel, J. (2015 թ․ հուլիսի 30). «Why Cecil the lion was so popular with people». National Geographic. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 31-ին.
2. ↑  Alexander, Harriet (2015 թ․ հուլիսի 28). «Cecil the lion's killer revealed as American dentist». *The Daily Telegraph*. UK.
3. ↑  «Man Accused in African Lion Death Thought Hunt Was Legal». *Նյու Յորք Թայմս* (անգլերեն). 2015 թ․ հուլիսի 28. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 1-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 28-ին.
4. ↑  Statement in first 10 secs of the video news report «Cecil the lion: US hunter 'regrets' killing». BBC News. 2015 թ․ հուլիսի 29. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 29-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
5. ↑  «Zimbabwe's 'iconic' lion Cecil killed by hunter». BBC News.
6. ↑  Capecchi, Christina; Rogers, Katie (2015 թ․ հուլիսի 30). «Killer of Cecil the Lion Finds Out That He Is a Target Now, of Internet Vigilantism». *The New York Times*. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 30-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Orford, Brian. «Cecil the lion at Zimbabwe's Hwange national park – archive video footage». *theguardian.com*. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 2-ին.
* Wildlife Conservation Research Unit, Department of Zoology, University of Oxford. An academic unit that was tracking Cecil the lion.
**Գայոս Մուցիոս Սցևոլա,** հռոմեացի ազնվական երիտասարդ, ով հայտնի դարձավ իր քաջության շնորհիվ։ Մ.թ.ա. 508 թվականին, երբ Հռոմը պատերազմի մեջ էր Քլոզիումի հետ, քլոզիացի արքա Լարս Պորսենան պաշարել էր Հռոմը։ Հռոմի սենատի թույլտվությամբ Մուցիոսը պետք է սպաներ Պորսենաին։ Սակայն նա մտնելով էտրուսկների ճամբար սխալմամբ սպանում է արքայի գրագրին, նրան բռնում են և նա քաջաբար խոստովանում է. «Ես Գայոս Մուցիոսն եմ, Հռոմի քաղաքացի։ Ես եկել եմ ասյտեղ որպես հակառակորդ որպեսզի սպանեմ իմ թշնամուն, ես պատրաստ եմ մահանալու այնպես ինչպես պատրաստ եմ սպանելու։ Մենք Հռոմեացիներս գործում ենք քաջությամբ, և երբ դժբախտություն է պատահում մենք տառապում ենք քաջի պես»։ Նա նաև հայտարարում է որ առաջին 300 երիտասարդների մեջ է եղել որոնք կամավոր ցանկացել են սպանել Պորսենային, իրենց կյանքի գնով։

Նա ասաց. «Նայեք որպեսզի իմանաք թե ինչքան անարժեք է մարմինը նրանց համար ովքեր իրենց հայացքը հառել են մեծ փառքին»։ Սա ասելուց հետո Մուցիոսը իր աջ ձեռքը մտցրել է զոհաբերության համար վառված կրակի մեջ, և ցավի ոչ մի նշան չի դրսևորել, սրանով նա իր և իր ժառանգների համար վաստակել է Սցևոլա այսինքն՝ «ձախլիկ» անվանումը։ Պորսենան ապշել է երիտասարդի քաջությունից և ազատ է արձակել նրան ասելով. «Հետ գնա, քանի որ դու ավելի շատ քեզ ես վնասում քան ինձ»։ Նույն միջոցին արքան դեսպաններ է ուղարկում Հռոմ խաղաղություն հաստատելու նպատակով։

Հռոմում Մուցիոսին ագարակ են տալիս, Տիբեր գետի աջ ափին, որը հետագայում հայտնի է դառնում Մուցիա Պրատա (Մուցիոսի մարգագետիններ) անունով։

Հայտնի չէ թե Մուցիոսի պատմությունը իրական է թե ոչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Livy, *Ab Urbe Condita*, 2.12
2. ↑  Livy, *Ab Urbe Condita*, 2.12-3
3. ↑  Livy, *Ab Urbe Condita*, 2.12-13

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գայոս Մուցիոս Սցևոլա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Նոր · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1734251 · BNF: 149174933 · GND: 128812524 · ISNI: 0000000023555683 · LCCN: n83008381 · VIAF: 65375048 · WorldCat VIAF: 65375048 |

 |

 |
**Տուրկուի աստղադիտարան** կամ **Իսո-Հեյկիլյա աստղադիտարան** (ֆիններեն՝ Iso-Heikkilän tähtitorni, ՄԱՄ կոդը՝ 62), սիրողական աստղադիտարան է Ֆինլանդիայի Տուրկու քաղաքի Իսո-Հեյկիլյա շրջանում։ Աստղադիտարանից օգտվում են տեղական սիրող աստղագետների միության անդամները, միությունը կոչվում է Տուրուն Ուրսա։

Տուրկուի աստղադիտարան անունը օգտագործվում է Փոքր մոլորակների կենտրոնի կողմից, աստղադիտարանը 1937-ից 1972 թվականները կառավարվում էր Տուրկուի համալսարանի կողմից և հանդիսանում էր համաշխարհային ճանաչում ունեցող աստղադիտարան։ Այս աստղադիտարանում ֆինն աստերոիդ հայտնաբերողները կատարել են բազմաթիվ դիտարկումներ, և հայտնաբերել են բազմաթից աստերոիդներ։

Աստղադիտարանի պատվին է անվանվել, այստեղ, Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված (1947) Իսո-Հեյկիլյա աստերոիդը։

Պատմություն
-----------

Աստղադիտարանը սկզբում պատկանում էր Տուրկուի համալսարանի աստղագիտության դեպարտամենտին։ Կառուցվել է 1935-ից 1937 թվականները, ֆիզիկայի և աստղագիտության պրոֆեսոր Իրյո Վյայսյալյայի նախագծով։ Վյայսյալյայի հետազոտական խումբը այս աստղադիտարանում ընդհանուր առմամբ հայտնաբերել է 807 աստերոիդ և 7 գիսաստղ։

Քաղաքի ընդլայնման և աստղադիտարանից մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա պողպատագործական գործարանի կառուցման հետևանքով 1950-ականներին համալսարանի աստղագիտական բաժանմմունքը տեղափոխվեց Տուորլա աստղադիտարան։ 1960 թվականին Իսո-Հեյկիլյայում աստղադիտարանի հարևանությամբ կառուցվեցին բնակելի շինություններ, արդյունքում, աստղադիտարանից հնարավոր դարձավ կատարել դիտարկումներ ցածր երկնքի միայն հյուսիսային ուղղությամբ։ Աստղադիտարանը թողնվեց ուսանողների օգտագործմանը ևս որոշ ժամանակահատված, մինչև համալսարանը ամբողջությամբ հանձնեց աստղադիտարանը Տուրկուի քաղաքապետարանին 1972 թվականին։

Այժմ աստղադիտարանը կառավարվում է Իրյո Վյայսյալյայի կողմից 1928 թվականին հիմնադրված Տուրուն Ուրսա աստղագիտական միության կողմից։ Միության անդամները օգտագործում են աստղադիտարանը սիրողական դիտարկումներ կատարելու նպատակով։ Նույն նպատակով նաև միությունը օգտագործում է մեկ այլ, Կևոլա աստղադիտարանը։

Գործիքներ և կառույցներ
----------------------

Աստղադիտարանը ունի երկու 6-մետրանոց գմբեթներ արևելք-արևմուտք ուղղություններով։ Միության հիմնական գործիքները տեղադրված են արևմտյան գմբեթում, դրանք են 15 և 13 սատնիմետրանոց աստղադիտակները, որոնք կառուցվել են Իրյո Վյայսյալյայի կողմից և 19 սմ Շմիդտ-Վյայսյալյա խցիկից։ Նախկինում այս գմբեթում էր տեղադրված 50 սանտիմետրանոց լայն տեսադաշտով աստղադիտակ, որը այժմ տեղադրված է Կևոլա աստղադիտարանում, սա այն աստղադիտակն էր, որով հայտնաբերվել էին աստերոիդներն ու գիսաստղերը։

Տես նաև
-------

* Իրյո Վյայսյալյա
* Լիյսի Օտերմա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «List Of Observatory Codes». (անգլ.)
2. ↑  (1947) Իսո-Հեյկիլյա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
3. ↑  Իսո-Հեյկիլյա աստղադիտարան
4. ↑  /MPDiscsNum.html «Minor Planet Discoverers (by number)». *Minor Planet Center*. 2016 թ․ նոյեմբերի 14. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 29-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
5. ↑  Իսո-Հեյկիլյա աստղադիտարանի գործիքները Արխիվացված 2017-09-10 Wayback Machine (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Turun Ursa, amateur astronomers association (անգլ.)
* Iso-Heikkilä Observatory. Página de la Universidad de Turku. (իսպ.)