**Երրորդ տիեզերական արագություն** կոչվում է այն նվազագույն արագությունը, որն անհրաժեշտ է հաղորդել Երկրի մակերևույթին մոտ գտնվող մարմնին, որպեսզի այն կարողանա հաղթահարել Երկրի ու Արեգակի գրավիտացիոն ձգողությունը և լքի Արեգակնային համակարգի սահմանները։

Ստացումը
--------

Երրորդ տիեզերական արագությունը կարելի հաշվել հետևյալ բանաձևով.

{\displaystyle v\_{3}={\sqrt {({\sqrt {2}}-1)^{2}v^{2}+v\_{2}^{2}}},}
որտեղ v -ն՝ մոլորակի ուղեծրային արագությունն է, v2 -ը՝ մոլորակի համար երկրորդ տիեզ. արագություն։ Տեղադրելով թվային արժեքները (Երկրի համար v = 29,783 կմ/վ, v2 = 11,182 կմ/վ), կստանանք.

**{\displaystyle v\_{3}\approx \,\!} 16,650***կմ/վ*

Պրակտիկ ձեռքբերումներ
---------------------

Երկրից մեկնումի ժամանակ, լավագույն ձևով օգտագործելով առանցքային պտույտը (≈0,5 կմ/վ) և մոլորակի ուղեծրային արագությունը (≈29,8 կմ/վ), տիեզերական սարքը կարող է հասնել երրորդ տիեզերական արագությանն Երկրի նկատմամբ ն ~16,6 կմ/վ-ի դեպքում։ Մթնոլորտային դիմադրությունը բացառելու համար ենթադրվում է, որ տիեզերական սարքը ձեռք է բերում այդ արագությունը Երկրի մթնոլորտից դուրս։ Երրորդ տիեզերական արագությանը հասնելու համար էներգետիկ տեսանկյունից առավել շահավետ մեկնարկը պետք է կատարել հասարակածին մոտ, օբյեկտի շարժումը պետք է համուղղված լինի Երկրի առանցքային և Արեգակի շուրջ ուղեծրային շարժումներին։ Դրա հետ մեկտեղ սարքի շարժման արագությունը Արեգակի նկատմամբ պետք է հավասար լինի.

29,8 + 16,6 + 0,5 = 46,9 կմ/վ.
Երրորդ տիեզերական արագություն զարգացրած սարքի հետագիծը պարաբոլի ճյուղի մաս կլինի, իսկ Արեգակի նկատմամբ արագությունը աստիճանաբար կձգտի զրոյի։

2015 թ.-ի սկզբի դրությամբ միայն մեկ տիեզերական սարք է լքել Երկիրը երրորդ տիեզերական արագությամբ։ Առավելագույն արագությունը, որով լքել են Երկիրը, ձեռք է բերել Նոր հորիզոններ ՏՍ(տիեզերական սարք)-ը — 16,26 կմ/վ (գելիոցենտիկ արագությունը 45 կմ/վ), իսկ Յուպիտերի շուրջ գրավիտացիոն մանևրի հաշվին 2007 թվականին այն մեծացրեց իր արագությունը 4 կմ/վ, և իր առաքելության հիմնական մասի ավարտին կլքի Արեգակնային համակարգը մոտ 14 կմ/վ գելիոցենտրիկ արագությամբ։ Նման ձևով արագությունը մեծացրել էին նաև այլ ՏՍ-եր, որոնք արդեն լքել են Արեգակնային համակարգը՝ (Վոյաջեր-1, Վոյաջեր-2, Պիոներ-10 և Պիոներ-11)։ Դրանք բոլորը լքել էին Երկիրը երրորդ տիեզերական արագությունից զգալիորեն փոքր արագություններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երրորդ տիեզերական արագություն- հոդված Մեծ Սովետական հանրագիտարանից (երրորդ գիրք)։
2. ↑  Գալուզո Ի. Վ. Աստղագիտություն. ուս. ձեռնարկ 11-րդ դ.-ի համար / Ի. Վ. Գալուզո, Վ. Ա. Գոլուբյով, Ա. Ա. Շիմբալյով. — 2-րդ հրտ. վերանայում — Մինսկ։
3. ↑  New Horizons Mission to Pluto - Windows to the Universe

Տես նաև
-------

* Տիեզերական արագություն
* Առաջին տիեզերական արագություն
* Երկրորդ տիեզերական արագություն
* Չորրորդ տիեզերական արագություն
* «Նոր հորիզոններ» արբանյակ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երկնային մեխանիկա |
| --- |
|  |
| Օրենքներ և խնդիրներ | Նյուտոնի օրենքներ | Ձգողության օրենք | Կեպլերի օրենքներ | Երկու մարմինների խնդիր | Երեք մարմինների խնդիր | N մարմինների ձգողականության խնդիր | Բերտրանի խնդիր | Կեպլերի հավասարում |
|  |
| Երկնոլորտ | **Երկնային կոորդինատային համակարգեր**` գալակտիկական • հորիզոնական • առաջին հասարակածային • երկրորդ հասարակածային • խավարածրային | Միջազգային երկնային կոորդինատային համակարգ | Սֆերիկ կոորդինատային համակարգ | Աշխարհի առանցք | Երկնային հասարակած | Ուղիղ ծագում | Թեքում | Խավարածիր | Գիշերահավասար | Հիմնական հարթություն |
|  |
| Ուղեծրերի ցուցանիշներ | **Կեպլերի ուղեծրի տարրեր**` էքսցենտրիսիտետ • մեծ կիսաառանցք • միջին անոմալիա • ծագման հանգույցի երկայնություն • պերիկենտրոնի արգումենտ | Իրական ուղեծրի տարրեր | Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն | Ուղեծրային արագություն | Ուղեծրի հանգույց | Էպոխա |
|  |
| Երկնային մարմինների շարժում | Արեգակի և մոլորակների շարժումը երկնոլորտում | Էֆեմերիդներ | **Մոլորակների դասավորվածություն**` առճակատում • մոլորակների շքերթ | Գագաթնակետ | Սիդերիկ պարբերություն | Ուղեծրային ռեզոնանս | Պտույտի պարբերություն | Սինոդիկ պարբերություն | **Խավարում**` արեգակի խավարում • լուսնի խավարում • սարոս • Մետոնի ցիկլ | Ծածկում | Անցում | Լիբերացիա | Էլոնգացիա | Կոզաիի էֆեկտ | Յարկովսկու էֆեկտ | Ջանիբեկովի Էֆեկտ |
|  |
| Տիեզերական թռիչք | **Տիեզերական արագություն**: առաջին (շրջանային) • երկրորդ (պարաբոլիկ) • երրորդ • չորրորդ | Ցիոլկովսկու հավասարում | Ձգողական մանևր | Հոմանյան հետագիծ | Մակընթացային արագացում | Ուղեծրի թեքման փոփոխություն | Կցում | Լագրանժի կետ | «Պիոների» էֆեկտ |
|  |
| ՏՍ-երի ուղեծրեր | Գեոհաստատուն ուղեծիր | Հելիոկենտրոն ուղեծիր | Գեոսինքրոն ուղեծիր | Գեոկենտրոն ուղեծիր | Գեոանցումային ուղեծիր | Ցածր հիմնական ուղեծիր | Բևեռային ուղեծիր | Տունդրա-ուղեծիր | Արևասինքրոն ուղեծիր | Մոլնիյա-ուղեծիր | Օսկուլացնող ուղեծիր |
|  |
| Տես նաև` Աստղադինամիկա |

 |