|  |
| --- |
| **Ականտոպանաքս նստածաղկավոր** |
| Ականտոպանաքս նստածաղկավորԱկանտոպանաքս նստածաղկավոր |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հովանոցածաղկավորներ (Apiales) |
| **Ընտանիք** | Արալիազգիներ (Araliaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Արալիայիններ (Aralioideae) |
| **Տրիբա** | *Schefflerieae* |
| **Ցեղ** | Էլեուտերոկոկուս *(Eleutherococcus)* |
| **Տեսակ** | **Ականտոպանաքս նստածաղկավոր** *(E. sessiliflorus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Eleutherococcus sessiliflorus***S.Y.Hu, 1980 |

**Ականտոպանաքս նստածաղկավոր** (լատ.՝ Acanthopanax sessiliflorum), արալիազգիների ընտանիքի, ականտոպանաքս ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Սակավաճյուղ տերևաթափ թուփ է՝ 2-3 (հազվադեպ՝ 4) մետր բարձրությամբ, բաց մոխրագույն, մանր, երկարավուն ճաքերով ծածկված կեղևով։ Ընձյուղները դեղնամոխրավուն են, մերկ, հարթ կամ սակավաթիվ փշերով ծածկված։ Տերևները բարդ թաթաձև են, կազմված 3-5 տերևիկներից, 4-12 սմ երկարությամբ տերևակոթուններով, որոնք մերկ են կամ թեթևակի մազմզուկապատ, հաճախ հատ ու կենտ փշերով։ Տերևիկները նշտարաէլիպսաձև են կամ նշտարաձև, հազվադեպ՝ երկարավուն, հակառակ ձվաձև, սուր ծայրով և սեպաձև հիմքով, 5-18 սմ երկարությամբ և 2,5-7 սմ լայնությամբ, սուր կրկնակի ատամնաեզր, վերևի կողմից՝ մերկ կամ ցրված կարճ մազմզուկապատ, ներքևի կողմից՝ ջղերի ուղղությամբ խոզանանման մազմզուկներով կամ մանր փշերով ծածկված։ Տերևիկակոթունները նույնպես մազմզուկապատ են կամ համարյա մերկ, 0,5-1,2 սմ երկարությամբ, երբեմն տերևիկները համարյա նստադիր են։ Ծաղիկները շատ կարճ կոթունավոր, 1-3 սմ տրամագծով հովանոցներ են, 2-6-ական հավաքված ողկուզանման կամ հովանոցանման ծաղկաբույլերում կամ կիսահովանոցներում։ Ծաղկակոթերը կարճ են, հաստ, սպիտակ գույնի թաղիքամազմզուկապատ։ Կենտրոնական հովանոցը ավելի խոշոր է կողմնայիններից, ավելի շուտ է բացվում և կազմված է միայն առէջային կամ երկսեռ, պտղաբերող ծաղիկներից։ Կողմնային հովանոցները կազմված են երկսեռ կամ միայն առէջային ծաղիկներից։ Պսակաթերթիկները կարմրակամ մանուշակագորշավուն են, երբեմն՝ գրեթե սև։ Սերմնարանը 2 բնանի է, երկու սերտաճած սռնակներով, որոնք միայն գագաթում են բաժանված երկու կարճ սպիով։ Պտուղը էլիպսոիդանման է կամ ձվաձև, բութ, անկյունավոր, սև, 0,8-1,4 սմ երկարությամբ, կողքերից խիստ սեղմված 2 կորիզով։ Ծաղկում է օգոստոսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հեռավոր Արևելքում (Ամուրի մարզի հարավ-արևելքում, Խաբարովսկի երկրամասում, բացառությամբ հյուսիսային մասի, Պրիմորսկի երկրամասում), Հյուսիսային և Միջին Կորեայում, հյուսիսարևելյան Չինաստանում (Մանջուրիա, Հեբեյ)։ Աճում է միայնակ կամ փոքր խմբերով, գետերի ու գետակների անտառապատ հովիտներում, անտառաեզրերում, բացատներում, լեռնալանջերում և այլն։ Ստվերատար է, սակայն առատ ծաղկում և պտղաբերում է միայն լավ լուսավորվածության պայմաններում։ Միանգամայն ցրտադիմացկուն է և ձմեռադիմացկուն։ Բազմանում է սերմերով, կտրոններով և արմատային մացառներով։ Հայաստանի պայմաններում լավ է հարմարվել մեզոֆիլ անտառային գոտու պայմաններում (Վանաձոր), որտեղ առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։ Երևանում խիստ տուժում էր օդի չորությունից և բարձր ջերմաստիճաններից, որի հետևանքով էլ ոչնչացել է 10-12 տարեկան հասակում։ Հեռանկարային է Հայաստանի միջին և բարձր լեռնային գոտիների համար։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ XIIա։ Մշակության հեռանկարային շրջանները՝ 5-7, 9-1 7, 21, 29, 31:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 165։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |

 |