**Էլեկտրական իմպեդանսը** ցույց է տալիս այն հակազդեցությունը, որը ցուցաբերում է էլեկտրական շղթան փոփոխական հոսանքի անցմանը, երբ կիրառված է փոփոխական լարում։ Ինչպես հայտնի է, հաղորդչով հաստատուն հոսանքի անցումը կարգավորվում է Օհմի օրենքով ({\displaystyle I={\frac {V}{R}}}): Փոփոխական հոսանքի դեպքում, սխեմայի որոշ տարրեր (ինչպիսիք են կոդենսատորները և ինդուկտիվ կոճերը) ստեղծում են ժամանակային միջակայք լարման և հոսանքի միջև։ Վերջինիս պետք է ուշադրություն դարձնել, երբ գնահատվում է անցնող հոսանքին հակազդեցությունը։ Այս է պատճառը, որ փոփոխական հոսանքի վրա շղթայի դիմադրության ազդեցությունը նկարագրելու համար ներմուծված է էլեկրական իմպեդանսի հասկացությունը։
Փոփոխական հոսանքի սինուսոիդալ ալիքը որակապես բնութագրվում է լայնույթով ({\displaystyle V\_{m}} և {\displaystyle I\_{m}}) , հաճախությամբ (f հերցերով, հաճախ նաև անկյունային հաճախությամբ {\displaystyle \omega =2\pi f} ) {\displaystyle \varphi } փուլային անկյունով` հիմնային ազդանշանի նկատմամբ։

Կիրառված լարման ընդհանուր արդյունք կհանդիսանա հաստատուն լարման շեղման և փոփոխական հոսանքի սինուսոիդալ ալիքի լարման վերադրումը։

{\displaystyle V=V\_{DC}+V\_{AC}=V\_{DC}+V\_{m}\sin(\omega t)}
Ենթադրվում է, որ փոփոխական լարման փուլի շեղման անկյունը հավասար է զրոյի, հետևաբար, լարումը հանդիսանում է հենակետային ազդանշան փուլային անկյունը որոշելու համար։ Պատասխան հոսանքը բաղկացած է հաստատաուն և փոփոխական բաղադրիչներից։

{\displaystyle I=I\_{DC}+I\_{AC}=I\_{DC}+I\_{m}(\sin \omega t+\varphi )}
Փոփոխական հոսանքը կարող է շեղված լինել լարումից ըստ ժամանակային սանդղակի։ Այդ դեպքում այս երկու փոփոխականները նույն փուլում չեն գտնվում։ Կոնդենսատորի դեպքում հոսանքի հապաղումը տեղի է ունենում {\displaystyle -\varphi /\omega } վայրկյանով, այն դեպքում երբ ինդուկտիվությունը բերում է {\displaystyle \varphi /\omega }  վայրկյանով հոսանքի ուշացում լարումից։ Ի տարբերություն դիմադրության, որը հաճախությունից կախված չէ, էլեկտրական իմպեդանսը կարող է կախված լինել հաճախությունից։

Որպեսզի սահմանենք իմպեդանսը, փոփոխական լարումը և հոսանքը արտահայտենք կոմպլեքս արժեքներով, կիրառելով Էյլերի առնչությունները, որտեղ {\displaystyle j={\sqrt {-1}}}

{\displaystyle \sin {x}={\frac {e^{jx}-e^{-jx}}{2j}}} , {\displaystyle \cos {x}={\frac {e^{jx}+e^{-jx}}{2}}} կամ {\displaystyle e^{jx}=\cos {x}+j\sin {x}}

Լարման և հոսանքի համար կարելի է գրել

{\displaystyle V\_{AC}=V\_{m}\exp {(j\omega t)}}
{\displaystyle I\_{AC}=I\_{m}\exp {(j\omega t+\varphi )}}
**Z** իմպեդանսը որոշվում է որպես փոփոխական հոսանքի լարման և փոփոխական հոսանքի հարաբերակցություն
{\displaystyle Z={\frac {V\_{AC}}{I\_{AC}}}=\mid {Z}\mid \exp {(j\varphi )}} ՄՀ-ում միավորը Օհմ։

Ստացվում է, որ դիմադրությունը որոշվում է իր իսկ մոդուլով և փուլային անկյունով։ Գրաֆիկական պատկերացում ստանալու համար կրկին օգտվենք Էյլերի առնչություններից, որպեսզի կարողանանք փուլային կախվածությունը արտահայտել եռանկյունաչափական ֆունկցիաներով։

{\displaystyle Z=\mid Z\mid (\cos {\varphi j}+\sin {\varphi })=Z\_{re}+Z\_{im}}
Ըստ այս արտահայատության իմպեդանսը կոմպլեքս թիվ է  {\displaystyle Z\_{re}\ {\text{և}}\ Z\_{im}} իրական մասերով, որոնք իրենցից ներկայացնում են դիմադրության մոդուլի պրոեկցիաներ դեկարտիան կոորդինատական համակարգի առանցքների վրա։ Այս պատճառով էլ դիմադրությունը կոմպլեքս հարթության մեջ ներկայացվում է որպես վեկտոր։

Ընդհանուր դեպքում շղթան իր մեջ պարունակում է դիմադրություններ, կոնդենսատորներ, ինդուկտիվ կոճեր, իսկ հոսանքը որոշվում է ընդհանուր դիմադրությամբ։ Երկու հաջորդական իմպեդանսներով ձևավորված հոսանքի համարժեք իմպեդանսը ստացվում է երկու  վեկտորների գումարմամբ։ 

{\displaystyle Z\_{t}=\sum \_{i=1}^{n}Z\_{i}}

### Լրիվ հաղորդականություն

Զուգահեռ շղթայի  համարժեք դիմադրության հաշվարկի ժամանակ հարմար է օգտվել լրիվ հաղորդականությունից, որը որոշվում է որպես իմպեդանսին հակադարձ մեծություն {\displaystyle Y={\frac {1}{Z}}}:

Լրիվ հաղորդականությունը կարտահայտվի

{\displaystyle Y=|Y|e^{-i\varphi }=|Y|(\cos \varphi -j\sin \varphi )=Y\_{re}-j\ Y\_{im}}
Կոմպլեքս հարթության մեջ իմպեդանսի վեկտորը կողմնորոշված է  հորիզոնական առանցքի նկատմամբ \varphi  անկյամբ։ Զուգահեռ շղթայի լրիվ հաղորդականությունը  կհաշվենք նրա մասը կազմող հաղորդականությունների գումարմամբ։

{\displaystyle Y\_{t}=\sum \_{i=1}^{n}Y\_{i}} ՄՀ–ում  ունի {\displaystyle {\text{Օհմ}}^{-1}}  չափողականություն, նաև կոչվում է սիմենս (Սմ)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Feynman Lectures on Physics Vol. II Ch. 22: AC Circuits

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 325)։*  |