Փոխադրող ՌՆԹ-ի կառուցվածքը:
**Փոխադրող ՌՆԹ** (կրճատ՝ **փ-ՌՆԹ**, **փՌՆԹ**), ռիբոնուկլեինաթթվի (ՌՆԹ) տարատեսակ։ Կազմված է 76-90 նուկլեոտիդներից։ Ինֆորմացիոն ՌՆԹ-ի (ի-ՌՆԹ, մ-ՌՆԹ) և սպիտակուցների ամինաթթվային հաջորդականության միջև կապողն օղակն է։ Այն ռիբոսոմ է փոխադրում ի-ՌՆԹ-ի երեք նուկլեոտիդային հաջորդականությանը (կոդոն) համապատասխան ամինաթթու։ Այսպիսով փ-ՌՆԹ-ները տրանսլյացիայի (սպիտակուցի սինթեզ) կարևորագույն տարրերից են։

Ի-ՌՆԹ-ի նուկլեոտիդային հաջորդականությունը տեղեկություն է պարունակում տվյալ սպիտակուցի կազմի մեջ մտնող ամինաթթուների տեսակների մասին, իսկ փ-ՌՆԹն որոշում է, թե տվյալ հաջորդականությունը ո՞ր ամինաթթվին է համապատասխանում։ Փոխադրող ՌՆԹ-ի այն ծայրը, որով այն փոխազդում է ի-ՌՆԹ-ի հետ, կազմված է 3 նուկլեոտիդից կազմված անտիկոդոնից կամ հակակոդոնից։ Սպիտակուցի սինթեզի ընթացքում անտիկոդոնը 3 ազոտային հիմքերով պայմանավորված կապ է առաջացնում ի-ՌՆԹ-ի հետ։ Փ-ՌՆԹ-ն իր մյուս ծայրով կովալենտային կապ է առաջացնում կոդոնին համապատասխան ամինաթթվի հետ։ Յուրաքանչյուր փ-ՌՆԹ կարող է միանալ միայն մեկ տեսակի ամինաթթվի, որի հետևանքով օրգանիզմը ունի բազմաթիվ տեսակի փ-ՌՆԹ-ներ։ Եվ քանի որ մի ամինաթթուն կարող է կոդավորվել մի քանի կոդոններով, կլինեն մի քանի փ-ՌՆԹ-ներ, որոնք կմիացնեն միևնույն ամինաթթուն։

Փ-ՌՆԹ-ի միացումը ամինաթթվին կատալիզում է ամինոացիլ փ-ՌՆԹ սինթետազը։ Տրանսլյացիայի ժամանակ փ-ՌՆԹ-ներն ու իրենց միացված ամինաթթուները փոխադրվում են ռիբոսոմներ էլոնգացիայի գործոնների միջոցով։ Եթե փ-ՌՆԹ-ի հակակոդոնը համապատասխանում է ի-ՌՆԹ-ի կոդոնին, ռիբոսոմին արդեն միացած փոխադրող ռիբոնուկլեինաթթուներից մեկը տեղափոխում է աճող պոլիպեպտիդային շղթան իր 3’ ծայրից փ-ՌՆԹ-ի 3’ ծայրին միացված ամինաթթվի վրա։ Վերջինիս միացումը շղթային կատալիզվում է ռիբոսոմի միջոցով։

Փ-ՌՆԹ-ի կազմում գտնվող նուկլեոտիդները կարող են ենթարկվել քիմիական փոփոխությունների, օրինակ՝ մեթիլացման կամ դեամինացման։ Այդ տարօրինակ կառուցվածքով նուկլեոտիդների պատճառով, փ-ՌՆԹ-ի միացման ունակությունը ամինաթթվին կարող է փոփոխվել կամ նույնիսկ խախտվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sharp Stephen J, Schaack Jerome, Cooley Lynn, Burke Deborah J, Soll Dieter (1985)։ «Structure and Transcription of Eukaryotic tRNA Genes»։ *CRC Critical Reviews in Biochemistry* **19** (2): 107–144։ PMID 3905254։ doi:10.3109/10409238509082541։ Վերցված է նոյեմբերի 23, 2014  (անգլ.)
2. ↑  Crick F (1968)։ «The origin of the genetic code»։ *J Mol Biol* **38** (3): 367–379։ PMID 4887876։ doi:10.1016/0022-2836(68)90392-6  (անգլ.)
3. ↑  Stryer L, Berg JM, Tymoczko JL (2002)։ *Biochemistry* (5th ed.)։ San Francisco: W.H. Freeman։ ISBN 0-7167-4955-6  (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Փոխադրող ՌՆԹ Վիքիպահեստում |

* GtRNAdb: Ամբողջական գենոմներից ճանաչված փ-ՌՆԹների հավաքածու
* HGNC: Մարդկային փ-ՌՆԹների գենետիկական անվանակարգ Archived 2014-12-21 at the Wayback Machine.
* Ամսվա մոլեկուլը Archived 2009-10-27 at the Wayback Machine. © RCSB Protein Data Bank Archived 2007-02-05 at the Wayback Machine.:
* Փոխադրող ՌՆԹ Archived 2010-11-12 at the Wayback Machine.
* Ամինոացիլ փ-ՌՆԹ սինթետազներ Archived 2010-01-16 at the Wayback Machine.
* Էլոնգացիոն ֆակտորներ Archived 2011-03-16 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Նուկլեինաթթուների տեսակները |
| --- |
|  |
| Բաղկացուցիչներ | Ազոտային հիմք  • Նուկլեոզիդ  • Նուկլեոտիդ  • Դեզօքսինուկլեոտիդ |
|  |
| Ռիբոնուկլեինաթթուներ(կոդավորող / չկոդավորող) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Տրանսլյացիա | Մեսենջեր/ինֆորմացիոն  • Փոխադրող  • Ռիբոսոմային   • Փոխադրող-ինֆորմացիոն  |
|  |
| Կարգավորիչ | Ինտերֆերենցիա (միկրո  • կարճ ինտերֆերացիոն   • piwi)
  • Անտիսենս  • Պրոցեսինգ (մանր կորիզային   • մանր կորիզակային   • Y ՌՆԹ) |
|  |
| Այլ | Առաջնորդող  • Մանր սեղմիչ   • Մանր ժամանակավոր   • Հակառակ գործող մանր ինտերֆերացիոն  • Ենթագենոմային մեսենջեր |

 |
|  |
| Դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու | Կոմպլեմենտար  • Քլորոպլաստային  • Գենոմային   • Միտոքոնդրիալ |
|  |
| Անալոգներ | Քսենո  (գլիկոլ   • թրեոզ  • հեքսոզ)  • Փակված  • Պեպտիդ  • Մորֆոլինո |
|  |
| Կլոնային վեկտոր | Ֆագեմիդ  • Պլազմիդ  • Լամբդա ֆագ  • Կոսմիդ  • Ֆոսմիդ  • Արհեստական քրոմոսոմ |

 |