**Սերգեյ Միրոնովիչ Կիրով** (ռուս.՝ *Сергей Миронович Киров*, ի ծնե՝ **Կոստրիկով** [Костриков], մարտի 15 (27), 1886, Ուրժում, Վյատկայի գավառ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 1, 1934(1934-12-01)[…], Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս բոլշևիկ հեղափոխական, կոմունիստական կուսակցության և խորհրդային պետական գործիչ։

Գործունեություն
---------------

Ծնվել է Վյատկայի նահանգի Ուրժում բնակավայրում։ Ավարտել է Կազանի մեխանիկական տեխնիկայի ուսումնարանը (1904), որից հետո տեղափոխվել է Տոմսկ և դարձել Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության (ՌՍԴԲԿ) անդամ։ 1905 թվականին ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Տոմսկի կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է 1905 թվականի ռուսական հեղափոխությանը և ձերբակալվել, ազատվելուց հետո միացել բոլշևիկներին։ Մի քանի անգամ կալանավորվելուց ու ազատվելուց հետո տեղափոխվել է Կովկաս, որտեղ մնացել է մինչև ցար Նիկոլայ II-ի սպանությունը և Փետրվարյան հեղափոխության հաղթանակը։ 1908 թվականին տեղափոխվել է Իրկուտսկ, վերականգնել տեղի կուսակցական կազմակերպությունը։ Խուսափելով հետապնդումներից, 1909 թվականի մայիսին անցել է Վլադիկավկազ, ղեկավարել տեղի բոլշևիկյան կազմակերպությունը, աշխատել «Թերեք» («TepeK») թերթում, ուր տպագրել է մի շարք հոդվածներ «Ս. Կիրով» ստորագրությամբ։ 1917 թվականից գլխավորել է Հյուսիսային Կովկասի բոլշևիկյան կազմակերպությունը, կազմակերպել խորհրդային իշխանության համար Թերեքի աշխատավորների շարժումը։

1919 թվականի փետրվարին նշանակվել է Աստրախանի երկրամասի ժամանակավոր ՌՀԿ նախագահ, նույն թվականի մայիս-հուլիսին ՝ 11-րդ բանակի, Կարմիր բանակի Հարավային խմբավորման ՌՀԽ-ների անդամ։ Սերգո Օրջոնիկիձեի հետ, մինչև 1920 թվականը ղեկավարել է 11-րդ բանակի հարձակումները Հյուսիսային Կովկասում։ 1920 թվականի ապրիլի 28-ին 11-րդ Կարմիր բանակի հետ մտել է Բաքու, որից անմիջապես հետո խաղաղ ճանապարհով Ադրբեջանի խորհրդարանը հայտարարել է Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատման մասին 1920 թվականին նշանակվել է ՌԽՖՍՀ լիազոր ներկայացուցիչ մենշևիկյան Վրաստանում, ընտրվել է ՌԿ(բ)կ ԿԿ կովկասյան բյուրոյի անդամ, 1921 թվականին ՝ ՌԿ(բ)կ ԿԿ անդամության թեկնածու, 1923 թվականին ՝ լիիրավ անդամ։

1921-1926 թվականներին եղել է Ադրբեջանի կոմկուսի ԿԿ քարտուղար։ Եղել է նաև Անդրֆեդերացիայի հիմնադիրներից և ղեկավարներից։ 1926 թվականի փետրվարից՝ ՀԱՄԿ(բ)Կ Լենինգրադի նահանգկոմի և ՀԱՄԿ(բ)Կ ԿԿ Հյուսիս-արևմտյան բյուրոյի առաջին քարտուղար, ՀԱՄԿ(բ)Կ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու։

1930 թվականին ընտրվել է որպես ԱՄԿ(բ)Կ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ, 1934 թվականին՝ ԱՄԿ(բ)Կ ԿԿ քարտուղար և կազմբյուրոյի անդամ, ԽՍՀՄ ԿԴԿ նախագահության անդամ։

Սպանվել է Սմոլնիում՝ 1934 թվականին՝ ենթադրաբար Ստալինի գաղտնի կարգադրությամբ։ Ավելի ուշ հայտարարվում է, որ Կիրովը սպանվել է «ԽՍՀՄ-ի թշնամի դավադիրների ձեռքով»։

Հետմահու պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Աճյունն ամփոփված է Կրեմլի պատի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3  Киров Сергей Миронович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
3. ↑  Encyclopædia Britannica
4. 1 2 3  «Արխիվացված պատճենը». *armeniatotalitaris.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 6-ին. `{{cite web}}`: Text "titleԿիրով Սերգեյ Միրոնի" ignored (օգնություն)
5. ↑

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 461)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12260014q · CiNii: DA06535951 · GND: 119257343 · ISNI: 0000000110002542 · LCCN: n86125765 · LNB: 000162865 · NDL: 00620939 · NKC: jn20020503002 · NLP: a0000002201764, a0000001183410 · NTA: 072456299 · NUKAT: n2005129409 · LIBRIS: 353833 · SUDOC: 031372686 · VIAF: 97113613 · WorldCat VIAF: 97113613 |

 |

 |