recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Մեկ լեզու**» (ռուս.՝ Один язык), խորհրդյաին գրող Միխայիլ Շոլոխովի պատմվածքներից՝ գրված 1927 թվականին։

Հրատարակման պատմություն
-----------------------

«Մեկ լեզու» պատմվածքն առաջին անգամ լույս է տեսել «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթում 1927 թվականի մայիսի 24-ին, թիվ 115։ Պատմվածքն ընդգրկվել է «Երկնագույն տափաստան» ժողովածուի մեջ 1926 թվականի օգոստոսին։ Ստորագրություն՝ «Մ. Շոլոխով, Դոնի Ռոստով»։ Վերահրատարակվել է «Գրական թերթում» (ռուս.՝ «Литературной газете»), 1957 թվական, 13 հուլիսի, № 84 և ժողովածուում «Դժվարին ճանապարհների երջանկությունը», «Երիտասարդ գվարդիա», Մ. 1958:

Վ. Վ. Վասիլևն ենթադրել է, որ «Մեկ լեզու» պատմվածքը գրվել է կամ 1927 թվականի մարտ-մայիս ամիսներին, կամ Շոլոխովն երկրի աշխատանքային կոլեկտիվներում օգտվել է այդ ժամանակվա անգլերեն նոտայի քննարկումից՝ որպես առիթ ավելի վաղ «աշխատանքային մասի» հրապարակման համար։

Սյուժե
------

Ստեղծագործության սյուժեն հիմնված է ռազմաճակատային կազակի ռուսների և ավստրիացիների եղբայրության պատմության վրա Կարպատներում 1916 թվականի աշնանը, որի մասին պատմել է Սովետների շրջանային համագումարում, որտեղ քննարկվում էր Արտաքին գործերի նախարար Օսթին Չեմբերլենի 1927 թվականի փետրվարի 27-ի նոտան։ Պատմությունը նվիրված է մի թեմայի, որը շատ կարևոր է պատերազմող մարդկանց համար` մարդկային եղբայրության, միասնության թեման ոչ միայն կազակների ներսում, այլև ավստրիացիների, որոնց հետ պատերազմի մեջ են։ Զինվորները հոգնել էին պատերազմից և մարտերի ընդմիջումների ժամանակ, զրուցում էին ավստրիացի զինվորների հետ։ Պատմությունն ավարտվում է զինվորներից մեկի խոսքերով։

Կարծում եմ պետք է հավաքվենք բարի զրույցով։ Հնարավորություն չկա, մարդկանց առանձնացրել էին մետաղալարով, ինչպես անասուններին, իսկ այդ ավստրիացիները այնպիսին են, ինչպիսին մենք։ Նրանք բոլորը մեզ հանեցին երկրից ... Մենք պետք է ունենանք մեկ լեզու։

Գործող անձինք
-------------

* Մայդաննիկով - պատմվածքի գլխավոր հերոսը, Պեսչանոյ խուտորի խորհրդի նախագահ, Սովետների տարածաշրջանային համագումարի հանդիպման ընդմիջման ժամանակ պատմում է Առաջին աշխարհամարտի և ավստրիացիների հետ եղբայրության մասին։
* Բուդյոնովկայով երիտասարդ կազակ - անանուն կերպար, Մայդաննիկովի հարևանը։
* Կուսակցության շրջկոմի քարտուղար - անանուն կերպար, Սովետների տարածաշրջանային համագումարի նիստում կարդում է Չեմբերլենի գրառումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Комментарии // Шолохов М.А. Донские рассказы, М. 2008. ― С. 475

Գրականություն
-------------

* Шолоховская энциклопедия/ Колл. авторов; глав. ред. Ю. А. Дворяшин; вступ. ст. М. М. Шолохов. — М.: Издательский дом «СИНЕРГИЯ», 2013. — 1216 с.: ил. ISBN 978-5-94238-022-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* МИХАИЛ ШОЛОХОВ - ТОМ 8. РАССКАЗЫ, ОЧЕРКИ, ФЕЛЬЕТОНЫ, СТАТЬИ, ВЫСТУПЛЕНИЯ
* Один язык
**«Քոլոր Լայն»** (նորվ.՝ Color Line Stadion), մարզադաշտ Նորվեգիայի Մյորե օգ Ռոմսդալ ֆյուլքեի Օլեսուն քաղաքում։ Ունի 10778 տարողունակություն։ Հանդիսանում է «Օլեսուն» ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտը։ 2005 թվականի օգոստոսի 3-ին «Օլեսուն» - «Համ-Քամա» հանդիպումը մարզադաշտից դիտում էր շուրջ 10903 հանդիսական, ինչը մարզադաշտի համար ռեկորդ է համարվում։

Մարզադաշտի կառուցման ընդհանուր արժեքը 160 միլիոն նորվեգական կրոն է։ «Քոլոր Լայն»-ը դարձավ Նորվեգիայի առաջին մարզադաշտը, որը ունի արհեստական խոտածածկույթ։ Սպորտային կառույցի բացմանը ներկա գտնվող նորվեգացի բիզնեսմեն Օլավ Նիլս Սունդեն մարզադաշտին նվիրեց ֆուտբոլիստի քանդակ, որը ներկայումս տեղադրված է մուտքի մոտ։ Չնայած որ Սունդեն հերքում էր, բայց քանդակը շատ նման էր «Օլեսունի» նախկին ֆուտբոլիստ Յոն Արնե Ռիսեին։

2009 թվականից «Քոլոր Լայն» մարզադաշտում Նորվեգիայի կանանց ֆուտբոլի առաջնության տնային խաղերն է անցկացնում «Ֆորտունա Օլուսեն» ակումբը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարզադաշտի պաշտոնական կայք: (անգլ.)
* Մարզադաշտի էջը stadiumguide.com կայքում: (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | StadiumDB |

 |
**«Միացյալ խաչ» հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգում, Մոսկովյան-Նալբանդյան-Իսահակյան փողոցներով պարփակված տարածքում, տեղադրվել է 2013 թվականին։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ՝ Ֆրիդ Սողոյան
* Ճարտարապետներ` Ռազմիկ Մանուկյան, Տիգրան Մանուկյան

Տվյալներ
--------

Հուշարձանը կառուցված է սպիտակ-մոխրագույն գրանիտից, բարձրությունը 4,5 մետր է։ Պատվանդանին հայերեն և ռուսերեն արձանագրված է «Օրհնյալ է հայ և ռուս ժողովուրդների դարավոր բարեկամությունը»։

Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է հայ և ռուս ժողովուրդները խորհրդանշող երկու կանանց, որոնք գլուխ են խոնարհել ընդհանուր հավատի խորհրդանիշ՝ խաչի առջև և այդ խոնարհումով միաժամանակ պաշտպանում են խաչը։ Հուշարձանի նյութը և գույնը հեղինակի կողմից ընտրված են նրա իմաստային նշանակությանը համահունչ լինելու համար, իսկ համալիր չափսերը նպաստում են արձանի մոնումենտալային ընկալմանը։

Պատմություն
-----------

«Միացյալ խաչ» հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2013 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Օղակաձև զբոսայգու Մոսկովյան-Նալբանդյան-Իսահակյան փողոցներով պարփակված տարածքում։

Հանդիսավոր բացումը կատարել են ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը և ՌԴ տրանսպորտի նախարար Մաքսիմ Սոկոլովը։ Արարողությանը ներկա են եղել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, պաշտոնատար անձինք, երևանցիներ։

Այս հուշարձանի նույնատիպը 1997 թվականին Մոսկվայի 850-ամյակի առթիվ տեղադրվել է Մոսկվայի կենտրոնում՝ «Նիկիտյան Դարպասների» պուրակում և դարձել է հայ և ռուս ժողովուրդների բարեկամության խորհրդանիշ։

Պատվանդանի փորագրությունն ընտրվել և օրհնվել է Համայն Ռուսիո պատրիարք Ալեքսի Երկրորդի կողմից։

Հուշարձանը կառուցվել է մոսկվայաբնակ Սերգեյ Համբարձումյանի և Մակար Նահապետյանի հովանավորությամբ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Միացյալ խաչ (հուշարձան, Երևան)** կատեգորիայում։ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նախագահը ներկա է գտնվել «Միացյալ խաչ» հուշարձանի բացման արարողությանը, 02.12.2013
**«Մեկ ազգ, մեկ բռունցք հուշակոթող»**, հուշահամալիր Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի հյուսիս-արևմուտքում՝ Հրազդան գետի աջ ափին։ Նվիրված է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազմում զոհված հայ զինծառայողներին և Հայաստանի ապագա հաղթանակներին։ Այն Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակի մաս է կազմում։

Պատմություն
-----------

Հուշահամալիրի կառուցումը սկսվել է 2021 թվականին Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակում մարզվողների նախաձեռնությամբ։ Նույն թվականի օգոստոսի 6-ին մեծ հանդիսավորությամբ տեղի է ունեցել բացման արարողությունը, որին ներկա էին ինչպես մարզահրապարակում մարզվողները, այնպես էլ զոհված զինծառայողների հարազատներ, նախկին զինվորականներ և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ։

Ճարտարապետական նկարագիր
-----------------------

Հուշահամալիրը կազմված է երկու կոթողներից։ Գլխավորը սևա-գազարագույն տուֆից քանդակված մեծ չափերի վեր պարզած բռունցնք է, որը խորհրդանշում է Հայաստանի ապագա հաղթանակները։ Բռունցքի գաղափարը վերցվել է հայ գրող Հովհաննես Շիրազի ստեղծագործություններից մեկի տողերից, որն ասում է՝ «Հայեր, բավ է ցրված մնաք մատներիս պես, Բռունցքվելն է հավերժությունն Հայաստանի»։ Տուֆակերտ բռունցքի կողքին տեղադրված է գազարագույն տուֆից պատրաստված հուշատախտակ ժամանակին Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակում մարզված և պատերազմում զոհված Վարուժան Մաթևոսյանի, Գոռ Սարգսյանի, Խաչիկ Տոնյանի, Վրեժ Պողոսյանի և անհետ կորած Հովհաննես Կարապետյանի (Հայ առաքելական եկեղեցու հայր սուրբ Մկրտիչի) գունավոր նկարները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակ

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հոր հուղարկավորության օրը ծնված Մաքսը բացել է հուշակոթողը» (*Հանրային 2-րդ հեռուստաընկերության Լրաբեր հաղորդաշարի 06.08.2021 թողարկում*),
* Հուշահամալիրի բացմանը նվիրված ռեպորտաժ (*Երկիր մեդիա հեռուստաընկերության Երկիրն այսօր հաղորդաշարի 06.08.2021 թողարկում*),
* Հուշահամալիրի բացմանը նվիրված ռեպորտաժ *Շանթ հեռուստաընկերության Հորիզոն հաղորդաշարի 06.08.2021 թողարկում*)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Ձեզ բացակա չենք դնի․ Հրազդանի կիրճում տեղի ունեցավ «Մեկ ազգ՝ մեկ բռունցք» հուշակոթողի բացման արարողությունը», ([արխիվացված 03.09.20212.]):
2. 1 2 3  «Ձեզ բացակա չենք դնի․ Հրազդանի կիրճում բացվելու է «Մեկ ազգ մեկ բռունցք» հուշակոթողը», ([արխիվացված 03.09.20212.]):
**Առավոտյան փառքի լիճ** (անգլ.՝  Morning Glory Pool), հիդրոթերմալ հանքավայր, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Ելոուսթուն ազգային պարկում։

Պտտմություն
-----------

Լիճն իր անվանումը ստացել է իր ձևի շնորհիվ 1883 թվականին։ Լիճն այդպես է անվանել ազգային պարկի գլխավոր հսկիչի օգնականի՝ Չարլզ Մակգոուենի կինը՝ լիճը նմանեցնելով պատատուկ ծաղկին, որն ԱՄՆ-ում անվանում են «առավոտյան փառք» կամ «առավոտյան ճաճանչ»։ 1889 թվականից այս անվանումը գործածության մեջ մտավ ծառայողների և պարկի այցելուների կողմից։

Երկրաբանություն
---------------

Լճի ջրի գույնը պայմանավորված է հսկայական քանակի միկրոօրգանիզմների զարգացման հետ։ Լիճը պարբերաբար ժայթքել է որպես գեյզեր տարածաշրջանում սեյսմիկ ակտիվության բարձրացման կամ երկրաշարժերի ժամանակ։ Այժմ լճի վրա առավել մեծ ազդեցություն ունեն մարդածին գործոնները։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Աղբյուրը, որը սնում է տաք լիճը, խցանվել է, ջրի գույնը փոխվել է, լճում հայտնվել և բազմացել են միկրոօրգանիզմների գաղութներ, որոնք նպաստել են զարմանալի գունային համադրությունների առաջացմանը։ Ինքը ջուրը մաքուր է և թափանցիկ, գույները փոփոխվում են կախված եղանակից, ջերմաստիճանից և թե էլ ինչից, ոչ մեկին դեռևս հայտնի չէ։ |  |

Պարկի աշխատակիցները փորձեր են ձեռնարկել գեյզերի արհեստական ժայթքում առաջացնել, հուսալով մաքրել լճի ջուրը։
Լճի կողքին տեղադրվել է տեղեկատվական վահանակ, որը պատմում է լճին հասցված վնասի մասին և ենթադրում է, որ շուտով այն կվերանվանվի՝ կոչվելով «Կորցրած փառք» անգլ.՝ «Faded Glory»:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Уникальное разноцветное Озеро Утренней Славы
2. ↑  «Morning Glory Pool Archived 2009-04-01 at the Wayback Machine.». National Park Service. Retrieved 29 January 2009
3. ↑  «Point of Interest Road Signs — Fading Glory Archived 2016-08-15 at the Wayback Machine.». National Park Service sign. Photo by Point of Interest Road Signs. June 2008. Retrieved 15 June 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

Официальный сайт национального парка Йеллоустон (англ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315528916 · WorldCat VIAF: 315528916 |

 |
**Մարիա Ալեքսեևնա Ֆեոդորովա** (ռուս.՝ Мари́я Алексе́евна Фёдорова, օրիորդական անւոնը՝ **Իոնովա**, ռուս.՝ Ионова, մարտի 28 (ապրիլի 9), 1859, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - 1934, Հելսինկի, Ֆինլանդիա), ռուս նկարչուհի, բնանկարիչ։ Կյանքի վերջին տարիներին ստեղծել է նաև սրբապատկերներ։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Ալեքսեևնան ծնվել է 1859 թվականի մարտի 28 (ապրիլի 9)-ին Սանկտ Պետերբուրգի մերձակայքում՝ հաշվապահի ընտանիքում։ 1878 թվականից սովորել է Սանկտ Պետերբուրգում արվեստի խթանման ընկերության նկարչական դպրոցում։ 1881 թվականից մասնակցել է Արվեստի ակադեմիայի դասերին որպես կամավոր, սակայն ակադեմիայի դասընթացը չի ավարտել։ 1890 թվականին ստացել է ակադեմիայի փոքր, 1891 թվականին՝ մեծ խրախուսական մեդալ։ Աշակերտել է Իվան Շիշկինին։ 1892 թվականին կանանց գիմնազիաներում դասավանդելու վկայական է ստացել։ Բազմիցս ճանապարհորդել է Ռուսաստանում, եղել է Վոլգայում։ Մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության, Մոսկվայի արվեստասերների ընկերակցության և Արվեստի ակադեմիայի ցուցահանդեսներին։ 1898 թվականին Հովհաննես Այվազովսկին Գեղարվեստի ակադեմիայի խորհրդին միջնորդագիր է ներկայացրել Մարիա Ալեքսեևնային գեղանկարչության բնագավառում ունեցած հաջողությունների համար պատվավոր կոչում տալու համար։ Հեղափոխությունից հետո արտագաղթել է Ֆինլանդիա։

1923 թվականին համատեղ ցուցահանդեսներ է ունեցել Գրիգորի Պրոկոֆևի (1882-1967 թթ.) հետ Վիբորգում և Հելսինկիի Ստրինդբերգ սալոնում։ 1933 թվականին դարձել է Ֆինլանդիայի ռուս նկարիչների ընկերության անդամ, ներկայացրել է իր բնանկարները ընկերության 1-ին ցուցահանդեսում (1933 թ.): 1936 թվականին ընկերությունում կազմակերպված երեկույթի ժամանակ Վլադիմիր Շչեպանսկին հանդես է եկել նկարչուհու հիշատակին նվիրված «Ռուս բնանկարիչները» խորագրով ելույթով։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Մարիա Ֆեոդորովայի «К ненастью» ամենահայտնի աշխատանքը 1891 թվականին իր պատկերասրահի համար ձեռք է բերել Պավել Մխայլովիչ Տրետյակովը։ Նկարչուհու հետաքրքիր աշխատանքներից մեկը`«Երեկո»-ն, 2013 թվականի հունվարին ցուցադրվել է Պոլտավայում «Դարերի ոգեշնչում» ցուցահանդեսում։ Ֆեդորովայի նկարները գտնվում են նաև Տագանրոգի և Ռյազանի թանգարաններում, Ռուսաստանի և Ֆինլանդիայի մասնավոր հավաքածուներում։

Հելսինկիի Սուրբ Նիկոլասի եկեղեցու համար (դստեր՝ Լյուդմիլայի հետ միասին) նկարել է սրբապատկերներ, Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու համար «Գողգոթա» և «Плащаница» սրբապատկերները։

Ընտանիք
-------

* Դուստր՝ Լյուդմիլա Վ. Պլատան (օրիորդական անունը՝ Ֆեոդորովա), նկարչուհի (5.8.1885 թ. - 7.2.1944 թ.): Ամուսնացել է Վալդեմար Պլատանի (ֆիններեն՝ Karl Waldemar Platan) հետ (24.10.1890 թ.  - 7.2.1944 թ.), երեխաներ չեն ունեցել, մահացել են Հելսինկիի ռմբակոծության ժամանակ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artnet — 1998.
2. 1 2  Invaluable — 1989.
3. ↑  Феодорова (урожд. Ионова) Мария Алексеевна
4. ↑  Во всех советских источниках в качестве года смерти указан 1916
5. ↑  РГИА Ф. 79. Оп. 11. 1881. Д. 168.
6. ↑  Энциклопедия русской живописи - Федорова (Ионова) Мария Алексеевна
7. ↑  История русского искусства, под редакцией академика И. Э. Грабаря, том X, книга 1, изд. « Наука», М. 1968, стр.177
8. ↑  Государственная Третьяковская галерея. Каталог живописи XVIII - начала XX века (до 1917 года), М. «Изобразительное искусство», 1984, стр. 483
**Մարիա Յուրևնա Տոլկաչյովա** (ռուս.՝ Мария Юрьевна Толкачёва, օգոստոսի 8, 1997(1997-08-08), Նիկոլայ Ժուկովսկի, Մոսկվայի մարզ, Ռուսաստան), ռուս մարմնամարզուհի, օլիմպիական չեմպիոն խմբային վարժություններում (2016), աշխարհի յոթակի, Եվրոպայի հնգակի և Եվրոպական խաղերի եռակի չեմպիոն։ Ռուսաստանի Դաշնության սպորտի վաստակավոր վարպետ։

Կարիերա
-------

Մարիա Տոլկաչյովան ծնվել է 1997 թվականի օգոստոսի 8-ին Մոսկվայի մարզի Ժուկովսկի քաղաքում։ Գեղարվեստական մարմնամարզությամբ զբաղվել սկսել է Օրեխովո-Զուևոյի մարզադպրոցում՝ Վալենտինա Կռիլովայի մոտ։ 2007 թվականին տեղափոխվել է Ժուկովսկի քաղաքի «Մետեոր» օլիմպիական ռեզերվի մանկապատանեկան մարզադպրոց՝ մարզիչ Տատյանա Գոլովինայի մոտ։ 2012 թվականին սկսել է մարզվել Աննա Դյաչենկոյի մոտ Օլիմպիական նախապատրաստման կենտրոնում։

2014 թվականին Մարիա Տոլկաչյովան դարձել է Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն խմբային վարժություններում։

2015 թվականին դարձել է Եվրոպական I խաղերի երկակի չեմպիոն (խմբային և 5 ժապավեններով վարժություններ), ապա նվաճել երկու ոսկե (բազմամարտ և գորզերով/օղակներով վարժություններ) և մեկ արծաթե (ժապավեններով վարժություններ) մեդալներ Շտուտգարտում անցկացվող աշխարհի առաջնությունուն՝ ստանալով արտոնագիր 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացվելիք Ամառային օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար։

2016 թվականին Մարիա Տոլկաչյովան հաղթել է Հոլոնում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությունում, ինչպես նաև դարձել օլիմպիական չեմպիոն՝ Ռիո դե Ժանեյրոյում ելույթ ունենալով խմբային բազմամարտում (նրանից բացի, Ռուսաստանի թիմի կազմում ընդգրկված էին Վերա Բիրյուկովան, Անաստասիա Բլիզնյուկը, Անաստասիա Մաքսիմովան և Անաստասիա Տատարևան)։

2017 թվականին Պեզարոյում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում Ռուսաստանի թիմը նորացված կազմով (Անաստասիա Բլիզնյուկ, Եվգենյա Լևանովա, Քսենյա Պոլյակովա, Անաստասիա Տատարևա, Մարիա Տոլկաչյովա) նվաճել է երկու ոսկե (բազմամարտ և վարժություններ երեք գնդակով/երկու պարանով) և մեկ արծաթե մեդալ (վարժություններ հինգ օղակներով)։

Պարգևներ
--------

* Բարեկամության շքանշան (25 օգոստոսի, 2016 թվական) – *2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում (Բրազիլիա) 31-րդ Օլիմպիական խաղերում մարզական բարձր ձեռքբերումների, հաղթանակի նկատմամբ կամք և նպատակասլացություն ցուցաբերելու համար*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Приказ № 02-нг от 15.01.2015 г. «О присвоении почетного спортивного звания „Заслуженный мастер спорта России"»(չաշխատող հղում)
2. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 25.08.2016 № 429 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FIG · Olympic Channel · Sports-Reference.com · ՄՕԿ |

 |
**ԲՈՏԱՍ** (չեխ․՝ BOTAS), սպորտային կոշիկ արտադրող Սկուտեչ քաղաքում հիմնված չեխական ընկերություն։

Պատմություն
-----------

Հիմնվել է 1949 թվականի հուլիսի 4-ին, ազգայնացված Թոմաշ Բատային պատկանող Melezinkových կոշիկի ֆաբրիկայի հիման վրա, և կոչվել Բոտանա (չեխ․՝ Botana)։ 1963 թվականին Բոտաս բրենդային անվան տակ, որը ստեղծվել էր ԲՈՏԱ—Սկուտեչ կամ ԲՈՏԱ—սպորտ հապավումներից, սկսել է թողարկել սպորտային կոշիկ։ 2000 թվականին ընկերությունը ստացել է իր ներկայիս բրենդային անունը՝ ԲՈՏԱՍ։

Բոտաս 66
--------

Պրահայի համալսարանի գրաֆիկական դիզայնի ուզանողներ՝ Յան Յակուբ Կլոսըը և Կորաուսը 2007 թվականին որպես կուրսային նախագիծ ընտրել են 1966 թվականին Բոտաս ընկերության արտարած կոշիկի նոր դիզայնը, աննշան փոփոխություններով և բոլորովին այլ գուշնային լուծումներով։ ԲՈՏԱՍ ընկերությնը դուր է եկել այս նախագիծը և սկսել է ուսանողների նախագծով կոշիկի արտադրություն։ Մինչև կոշիկի թողարկումը նախագիծը European Design Awards 2008 Grand Design առաջին տեղերից մեկն է գրավել, ինչպես նաև չեխական Grand Design 2008 մրցույթում երրորդ տեղ է գրավել։ Այս նախագծի առաջին 13 մոդելները սկսել են վաճառվել 2009 թվականին, մեկ տարի անց նրանց ավելացել են ևս 12 մոդել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Administrativní registr ekonomických subjektů
2. ↑  Starting a business (անգլ.)
3. ↑  Ռադիո պրահա, «Բոտասը» քաղաքում և սպորտհրապարակում (ռուս.)
4. ↑  Výrobci a značky Archived 2015-07-14 at the Wayback Machine. energysport.cz, citováno 27. 9. 2013 (չեխ.)
5. ↑  ԲՈՏԱՍ-ի պաշտոնական կայքը (չեխ.)
6. ↑  Botasky získaly cenu za design, porazily například Škodu (չեխ.)
Քրիստոնյաների կողմից պղծված Աֆրոդիզիայի, Աֆրոդիտեի սրբապատկերային արձանը
Տաճար Աֆրոդիզիասում
**Աֆրոդիտեի սրբավայր Աֆրոդիզիասում՝** հին հունական քաղաք ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում, նվիրվել է հին հունական աստվածուհի Աֆրոդիտեին։

Պատմություն
-----------

Մ.թ.ա. առնվազն 7-րդ դարից սկսած սրբավայր ծառայել է որպես տեղական պաշտամունքի կենտրոն, որը կենտրոնացված է պտղաբերության աստվածուհու շուրջը։ Հելլենիստական դարաշրջանում Աֆրոդիզիայի աստվածուհի Աֆրոդիտեն սկսեց նույնացվել հունական աստվածուհի Աֆրոդիտեի հետ, այնպես, ինչպես Եփեսոսի Արտեմիսը ի սկզբանե տեղական աստվածուհի էր, որը նույնացվում էր Արտեմիսի հետ, և քաղաքը դարձավ ուխտագնացության վայր Անատոլիայի և Էգեյան ծովի բոլոր մարդկանց համար։

Կառուցվածք
----------

Առաջին սրբավայրը թվագրվում է մ.թ.ա. 7-րդ դարի վերջից կամ 6-րդ դարի սկզբից։ Նոր և ավելի մոնումենտալ տաճար է կառուցվել մ.թ.ա. 1-ին դարում, հելլենիստական դարաշրջանում և ֆինանսավորվել է մեծահարուստ ազատարար Զոլիուսի կողմից։ Սրբավայրը ստացել է ապաստանի կարգավիճակ *senatus consultuni de Aphrodisiensibus-ից* մ․թ․ա 39 թվականին։ Տաճարը ծառայել է որպես քաղաքի կենտրոն և նպաստել է նրա բարգավաճմանը։ Աֆրոդիսյան քանդակագործները հայտնի դարձան և քաղաքի մերձակայքում օգտագործեցին մարմարի մեծ պաշարները՝ ստեղծելով բազմաթիվ աշխատանքներ, որոնք կարելի է տեսնել պեղումների վայրում և տեղի թանգարանում։

Կործանում
---------

Տաճարի շենքը վերափոխվեց՝ դարնալով քրիստոնեական բազիլիկ։ Ենթադրվում է, որ շենքը ապամոնտաժվել է 481-484 թվականներին Բյուզանդական կայսր Ֆլավիուս Զենոնի հրամանով, քանի որ Աֆրոդիսիայում գտնվող հեթանոսական տաճարը ընդդիմության կենտրոնն էր հանդիսանում Զենոնի նկատմամբ, աջակցելով Իլլային, որը խոստացել էր վերականգնել հելլենիստական ծեսերը, պահպանված տաճարներում, որոնք հետապնդվում էին ուշ Հռոմեական կայսրությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lisa R. Brody, The Cult of Aphrodite at Aphrodisias in Caria, 2001
2. ↑  Kenan T. Erim, "The school of Aphrodisias, "*Archaeology* **20**.1:18-27.
3. ↑  Trombley, *Hellenic Religion and Christianization c. 370—529*
**«Մանուկն ու ջուրը»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից, որի գրության ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Չի պահպանվել նաև ինքնագիրը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«Մանուկն ու ջուրը» ստեղծագործության ակունքը միջնադարյան ժողովրդական երգ է։ Այն հրատարկվել է մի շարք ժողովածուներում՝ Գամառ Քաթիպա «Ազգային երգարան», Մ․ Միանսարյանց, «Քնար հայկական», Կ․ Կոստանյանց, «Նոր ժողովածու» և այլն։

Հավանորեն Թումանյանն օգտագործել է «Նոր ժողովածուի» տարբերակը։ Սրա 32 տողից ընտրել է առաջին 15-ը, ժողովրդական երգի միջին հայերենը վերածել գրական լեզվի, փոխել մեկ տող և մի քանի բառ, դուրս թողել հաճախ կրկնվող «Հա՜յ» ձայնարկությունը, միջնադարյան երգում երիտասարդ իմաստով օգտագործված «մանուկ» բառին տվել ժամանակակից իմաստը, դրանով հիմնովին փոխել բանաստեղծության բնույթը։

«Մանուկն ու ջուրը» բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է 1911 թվականին Հասկեր ամսագրի № 1 համարում 20-րդ էջում, այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում 6 հատորով լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի 164-րդ էջում։

Արտատպվում է Հասկեր ամսագրից։

Այս ժողովրդական երգը մշակել է նաև XVLL դարի բանաստեղծ Երեմիա Չելեպի Քյոմյուրճյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Երկերի Լիակատար Ժողովածու, Բանաստեղծություններ, Առաջին հատոր*։ Երևան: «ՀՍՍՀ ԳԱԱ Մ․ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ»։ 1988։ էջ 625-626
**Շլիֆենի նախագիծ**, Գերմանական կայսրության ռազմական ղեկավարության մշակած մարտավարական նախագիծ, որն անվանվել է գերմանական Գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ Ալֆրեդ ֆոն Շլիֆենի անունով, ում հրամանատարության ներքո 1905 թվականին այն մշակվել է։ Ընդհանուր առմամբ Շլիֆենի նախագիծն իրենից ներկայացնում է Շլիֆենի կողմից գրված և 1905 թվականի դեկտեմբեր ամսով թվագրված Ֆրանսիայի հետ պատերազմի հուշագիր։

Իր զբաղեցրած պաշտոնից Ֆոն Շլիֆենի հեռանալուց հետո նախագիծն արդիականացվեց, որի աշխատանքներին մասնակցեց գեներալ Հելմուտ ֆոն Մոլտեն։

Շլիֆենի նախագծի նպատակը
-----------------------

Դեռևս Բիսմարկի ժամանակներից երկու ռազմաճակատով՝ Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի դեմ պատերազմ վարելը համարվում էր ոչ միայն անհնարին, այլև ընկալվում էր որպես ռազմական ինքնասպանություն Պրուսիայի համար, որը միավորում էր գերմանական պետությունները։

Այնուամենայնիվ, 1879 թվականից պրուսիական Գլխավոր շտաբը սկսեց մշակել նախագիծ, որը հնարավորություն կտար Երկակի միությանը հաջողությամբ պատերազմել երկու ռազմաճակատով։ Վերամշակված նախագծի առաջին հրատարակությունը պատրաստ էր արդեն 1905 թվականին։

Նախագծի արդիականացված տարբերակն ենթադրում էր Ֆրանսիայի նկատմամբ հաղթանակի հասնել Առաջին համաշխարհային պատերազմի առաջին ամսվա ընթացքում։ Սակայն Անտանտի երկրների մի շարք համատեղ հակաքայլերի, այդ թվում նաև՝ նախօրոք չնախատեսված Ֆրանսիայի հակագրոհները Մառնի ճակատամարտում, «Փախուստ դեպի ծով» գործողության, ինչպես նաև Արևելյան Պրուսիայում ռուսական բանակի առաջխաղացման ժամանակ, խափանեցին Շլիֆենի նախագծի իրականացումը, ինչի հետևանքով երկրներն անցան դիրքային պատերազմի, որը տևեց մի քանի տարի։

Շլիֆենի նախագծի գնահատականները մինչ օրս հանդիսանում են ռազմական և քաղաքացիական պատմաբանների վեճերի առարկա։ Մասնավորապես, Տ.Ցուբերը պնդում է, որ 1914 թվականին գերմանական առաջխաղացումն չի իրականացվել Շլիֆենի կողմից մշակված որևէ նախագծի համապատասխան, որով նա առաջարկում էր իրականացնել երկաթուղային մարտահնարք հանկարծակի հակագրոհներ կատարելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Т. Цубер. Сочиняя План Шлиффена.(ռուս.)
2. ↑  Translated text of the memorandum *War against France* December, 1905 (the Schlieffen Plan).(անգլ.)
**Լեզվական ունակություն**, հատուկ հոգեֆիզիոլոգիական մեխանիզմ, որը ձևավորվում է նեյրոֆիզիոլոգիական նախադրյալների հիման վրա լեզվակրի մոտ և խոսակցական համայնքի փորձի ազդեցությամբ։

Լեզվական ունակության մակարդակներ
--------------------------------

Լեզվական ունակության շրջանակներում առանձնացվում են ենթահամակարգեր, որոնք հնարավոր է համապատասխանեն լեզվահամակարգի մակարդակներին՝ հնչյունաբանական, բառակազմական, ձևաբանական (ներառյալ բառակազմություն), շարահյուսական։

Լեզվական ունակության ծագման հարց
--------------------------------

Խորհրդային հոգելեզվաբանության մեջ տարածված էր լեզվական ունակության մասին պատկերացումը՝ որպես սոցիալական էությամբ կրթության, որը ձևավորվում է հաղորդակցման գործունեության զարգացման գործընթացում։ Ամերիկյան ավանդույթի համաձայն, սակայն, ավանդաբար ենթադրվում էր, որ լեզվական ունակությունն ունի կենսաբանական բնույթ և զարգանում է մարդու օնտոգենեզի ընթացքում։ Այսպես, տրանսֆորմացիոն քերականության շրջանակներում համարվում է, որ թեև խոսքի միջավայրի ազդեցությունը լեզվական ունակության զարգացման անհրաժեշտ պայման է, վերջինիս հասունացումը գենետիկորեն դետերմինացված է և իրականացվում է հիմնականում անկախ ամրապնդումից։ Հետևաբար, գեներատորային քերականությունը խոսում է *բնածին լեզվական ունակության* մասին։

Լեզվական կառույցների ձևավորման ոլորտում բնածին լեզվամտածողության մենաշնորհը վիճարկվում է լեզվաբանական ֆունկցիոնալ տեսությունների կողմնակիցների կողմից:308։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Леонтьев А. А.* Психофизиологические механизмы речи // *Общее языкознание. Формы существования, функции, история языка*. —М. 1970. — С. 314—370.
2. ↑  Шахнарович А. М. Языковая способность
3. ↑  *Кибрик А. А. Плунгян В. А.* Функционализм // Современная американская лингвистика. Фундаментальные направления. — М.: Книжный дом «Либроком», 2010. — С. 276—339. — 480 с. — ISBN 978-5-397-01106-8

Գրականություն
-------------

* *W. Tecumseh Fitch, Marc D. Hauser, and Noam Chomsky.* The evolution of the language faculty: Clarifications and implications // *Cognition 97*. — 2005. — P. 179—210. Архивировано из первоисточника 18 Մայիսի 2011.
**Դավաթի Ստելա** (վրաց.՝ დავათის სტელა), Վրաստանի Դուշեթի շրջանի Դավաթ գյուղում հայտնաբերված քարե հարթաքանդակ ։ Վերջինիս վրա պատկերված են երկու հրեշտակապետեր Միքայելը և Գաբրիելը, ովքեր ձեռքերում պահում են ձեռագիր մագաղաթ՝ հին վրացական ասոմթավրուլի այբուբենի տեսքով։ Սա այբուբենի առաջին պատկերն է, որը հասել է մեր օրեր։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ႠႡႢႣႤႥႦ

ჁႧႨႩႪႫ
ႬჂႭႮႯ
ႰႱႲჃႴႵႶ
ႷႸႹႺႻႼ
ႽႾჄႿჀ
Ⴥ |  |

Դավաթի Ստելան թվագրվում է 4-6-րդ դարերին։ Երեք տառերին՝ კ (կ), ტ (տ) և ჭ (ճ), կան նշումներ նշանի տեսքով։ Ռ․ Ռամիշվիլու կարծիքով դրանք համապատասխանում են որոշակի թվերի։ 5000, 300 և 20 հավասար է 5320 (հին վրացական տեքսերում թվերը նշանակվում էին տառերով)։

Հաշվի առնելով, որ աշխարհի ժամանակագրությունն ըստ Աստվածաշնչի հաշվարկվում է մ․ թ․ ա․ 5604 թվականից, ստացվում է՝ 5604-5320=284 թվականը մեր թվարկությունից առաջ։ Վերջինս էլ համարվում է Փարնավազ I թագավորի կողմից վրացական այբուբենի հիմնադրման թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Abramishvili, G & Aleksidze, Z. (1990), "A national motif in the iconographic programme depicted on the Davati Stela". *Le Muséon*, Vol. 103. # 3-4: 283-292
2. ↑  Davati Holy Virgin Church Archived 2012-02-25 at the Wayback Machine.. Regional Administration of Mtskheta-Mtianeti. Accessed on November 14, 2009

Գրականություն
-------------

* Abramishvili, G & Aleksidze, Z. (1990), "A national motif in the iconographic programme depicted on the Davati Stela". Le Muséon
* რ. რამიშვილი, აღმოჩენა სოფელ დავათში. "მნათობი", 1986, #8
* კ. წერეთელი, სტელები სოფელი დავათიდან. "ძეგლის მეგობარი", 1984 #68
**Կարապետ Միհրանի Մեծատուրյան** (դեկտեմբերի 9, 1909(1909-12-09), Սուխում, Սուխումի օկրուգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 31, 1966(1966-08-31), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960)։

Կենսագրություն
--------------

1934 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկումը, 1941 թվականին՝ Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիան։ Նույն թվականին մեկնում է ռազմաճակատ և մասնակցում Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1947-1966 թվականներին դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտում։

Մասնակցել է համամիութենական և հանրապետական բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ Եղել է Հայաստանի նկարիչների միության քանդակագործական բաժանմունքի նախագահ, գեղարվեստական ֆոնդի հայկական բաժանմունքի նախագահ և նկարիչների միության կուսկազմակերպության քարտուղար։

Պարգևատրվել է ՍՍՀՄ շքանշաններով ու մեդալներով։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ստեղծագործել է հաստոցային, մոնումենտալ և դեկորատիվ քանդակագործության բնագավառներում։ 

* «Պարող աղջիկներ» շատրվան, բրոնզ, Ջերմուկ
* Երևանի կենտրոնական շուկայի (Մաշտոցի պողոտա) գլխավոր մուտքի զարդաքանդակներ 1952, բրոնզ

Դիմաքանդակներ՝ 

* Արա Բեքարյան (1952, ֆելզիտ, ՀԱՊ)
* Սեդրակ Առաքելյան (1954, բրոնզ, ՀԱՊ)
* Մեդեա Աբրահամյան (1960, գիպս, չի պահպանվել)
* Խաչատուր Եսայան (1963, մարմար, ՀԱՊ)

Պատկերասրահ
-----------

* «Պարող աղջիկներ» շատրվանը Ջերմուկում«Պարող աղջիկներ» շատրվանը Ջերմուկում
* Երևանի կենտրոնական շուկայի (Մաշտոցի պողոտա) գլխավոր մուտքի զարդաքանդակներԵրևանի կենտրոնական շուկայի (Մաշտոցի պողոտա) գլխավոր մուտքի զարդաքանդակներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
**Նադեժդա Կոնստանտինովնա Կիբալչիչ** (ամուսնությամբ՝ Կոզլովսկայա, ուկրաիներեն՝ Наді́я Костянти́нівна Киба́льчич, ապրիլի 26, 1878(1878-04-26), Յասնոգորոդ, Ռոմանովսկի շրջան - սեպտեմբերի 19, 1914(1914-09-19)), ուկրաինացի և ռուս գրող, բանաստեղծուհի, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Նադեժդա Կիբալչիչը ծնվել է մանր ազնվականական ստեղծագործ ընտանիքում։ Մայրը՝ գրող Նադեժդա Մատվեևնա Կիբալչիչն է (1857-1918), մայրական պապը՝ հայտնի բանահավաք, ազգագրագետ և գրող Մատվեյ Տերենտևիչ Սիմոնովը։ Նրա կնքամայրն եղել է բանաստեղծուհի Ալեքսանդրա Կուլիշը։

Մանուկ հասակում ապրել է Պոլտավայի մարզում իր պապիկի՝ Մատվեյ Սիմոնովի հետ, դաստիարակվել է Սիմոնով-Բելոզերսկի տոհմի հայրենասիրական ավանդույթներով։
1894 թվականին ավարտել է Լուբնիի գիմնազիան։ Հակառակ մոր կամքին, 16 տարեկանում ամուսնացել է բժիշկ Կոզլովսկու հետ։ Իրենց ժողովրդավարական հայացքների համար ընտանիքը նյութական կարիքի մեջ է եղել, նրան և ամուսնուն ձերբակալել են և բանտ նստեցրել։ 1905-1907 թվականների հեղափոխության ժամանակ նրանք բանտարկված են եղել Խերսոնի բանտում։ Բանտում մնալը խաթարել է ամուսնու առողջությունը, նա հիվանդացել է տուբերկուլոզով։ 1905 թվականին բուժման նպատակով տարվել է Իտալիա, որտեղ էլ ամուսինները մնացել են ավելի քան հինգ տարի։

Արտերկրից վերադառնալուց հետո նրանք ապրել են Կիևի մարզի Տրիպոլիեում։ Կիբալչիչը սկսել է տպագրվել 1898 թվականից։ Նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են ամսագրերում և ալմանախներում։ Նա ընկերական հարաբերությունների մեջ է եղել Լեսյա Ուկրաինկայի հետ, ում ազդեցության շնորհիվ իր առանձին բանաստեղծություններում հույս է հայտնել, որ աշխատավորները կազատագրվեն սոցիալական ճնշումից։ Գրել է մի շարք բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, հուշեր, տպավորություններ իտալական կյանքի ժամանակաշրջանից։ 1913 թվականին լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Поезії» անվանումով, իսկ մեկ տարի անց՝ պատմվածքների գիրքը։ Հեղինակի ստեղծագործությունների թեմաները բազմազան են եղել։ Նրան անհանգստացրել են սոցիալական անհավասարությունն ու անապահովությունը, երեխաների ճակատագիրը։

Կիբալչիչը նրբորեն է զգացել բնությունը և բանաստեղծականացրել է այն։ Երեխաների համար Նադեժդա Կիբալչիչի ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Спогади кота Сивка» («Սիվկա կատվի հիշողությունները») և «Малий Ніно» հեքիաթն է։ 1914 թվականին տպագրվել են նրա արձակ գործերը՝ «Пропащі сестри», «Злочинець», «Останні»։
Զբաղվել է իտալերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն թարգմանություններով։ «Спомини про Б. Грінченка» հուշագրությունների հեղինակն է։
Ընկերություն է արել և նամակագրական կապ պահպանել Լեսյա Ուկրաինկայի և Իվան Ֆրանկոյի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Кибальчич, Надія Костянтинівна
2. ↑  Кибальчич, Надія Костянтинівна


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 140712461 · ISNI: 0000 0000 7736 3812 · LCCN: no96005854 · NKC: js2017962396 · VIAF: 38964873 · WorldCat VIAF: 38964873 |

 |
ՍՍ-ի սպա Հայնրիխ Բուշերը որպես Նյուրնբերգյան դատավարության վկա
**Վկա**, անձ, որը նախաքննության մարմինների կամ դատարանի կանչով ցուցմունք է տալիս քրեական կամ քաղաքացիական գործի վերաբերյալ իրեն հայտնի փաստերի մասին։ Քրեական դատավարությունում վկան կարող է հարցաքննվել ապացուցման ենթակա ամեն մի հանգամանքի, այդ թվում՝ մեղադրյալի անձնավորությունը բնութագրող փաստերի և հարցաքննվողի ու մեղադրյալի փոխհարաբերությունների մասին։ Քաղաքացիական դատավարությունում վկայությունը թույլատրվում է բոլոր դեպքերում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ պահանջվում է ներկայացնել գրավոր ապացույցներ (տան առուծախ, կտակ, հիսուն ռուբլուց ավելի փոխառության գործարքներ և այլն)։ Վկայություն տալը խորհրդային յուրաքանչյուր քաղաքացու պարտքն է։ Վկայության չներկայացող անձը կարող է տուգանվել կամ բերման ենթարկվել։ Ակնհայտ սուտ ցուցմունք տալու, ցուցմունք տալուց հրաժարվելու կամ վկայությունից խուսափելու համար վկան կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։ Քաղաքացիական դատավարությունում վկա լինել չեն կարող ներկայացուցիչները, քրեական դատավարությունում՝ պաշտպանը (այն հանգամանքների վերաբերյալ, որոնք նրանց հայտնի են դարձել ներկայացուցչի կամ պաշտպանի պարտականություններ կա տարելու կապակցությամբ)։ Բացի այդ վկան չեն կարող լինել նաև նրանք, որոնք հոգեկան կամ ֆիզիկական պակասությունների պատճառով ի վիճակի չեն ճիշտ ընկալել գործի հանգամանքները և դրանց մասին ճիշտ ցուցմունք տալ։ Որպես վկա չի կարող հարցաքննվել նաև մեղադրյալը այն արարքների վերաբերյալ, որոնց կատարման մեջ մեղադրվում են ինքն ու նրա հանցակիցները։ Վկան իրավունք ունի ցուցմունք տալ իրեն հայտնի տվյալների մասին, ուղղումներ, լրացումներ կատարել ցուցմունքում, բողոքարկել քննիչի գործողությունները ևն։ Պահպանվում է որպես վկա կանչված քաղաքացու միջին աշխատավարձը, բացի այդ, վճարվում են նրա ճանապարհածախսը, հյուրանոցում բնակվելու և այլ ծախսերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 478)։*  |
**«Ընդդիմախոսություն»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1899 թվականի հուլիսի 18-ին։

Պատմություն
-----------

«Ընդդիմախոսություն» հոդվածը տպագրվել է 1899 թվականի հուլիսի 18-ին «Տարազ» շաբաթաթերթի № 26-ի 615-616-րդ էջերում։ Ապա հոդվածը տպագրվել է Երևանում 1935 թվականին տպագրված, Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 71-76-րդ էջերում։ Այնուհետև հրատարակվել է Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի ժողովածու վեց հատորով» (1940-1959 թվականներ) շարքի 4-րդ հատորի 63-68-րդ էջերում։

Թումանյանի «Երկերի ժողովածու»-ի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

Խմբագրությունը տողատակում գրել է հետևյալ ծանոթագրությունը․ «Տարազի» ներկա №-ում տպագրում ենք պ․ Հովհաննես Թումանյանցի ընդդիմախոսականը դերասան Գալֆայանի մասին։ Տպագրելով պ․ Թումանյանցի հոդվածը, մենք թույլ ենք տալիս պաշտպանելու իրան։ Մեր դիրքը այս հարցում բոլորովին չեզոք է, առաջուց ասենք, որ Գալֆայանի մասին այսքան աղմուկներ բարձրացնելն անտեղի է․ սպասենք մի քիչ էլ, և ամեն բան կպարզվի»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջեր 589–590

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Ընդդիմախոսություն (1899, Թումանյան)**
**Բարոթերապիա**, ֆիզիոթերապիա, որն իրականացվում է մարմնի վրա բարձր կամ ցածր մթնոլորտային ճնշման գործադրմամբ։ Հիպերբարիկ (մեծ ճնշմամբ) և հիպոբարիկ (ցածր ճնշմամբ) ընդհանուր բարոթերապիան իրականացվում է հատուկ բարոկամերաներում, որը նախատեսված է մեկ կամ մի քանի հիվանդների համար։ Գոյություն ունի նաև տեղային բարոթերապիա , որը կարող է կատարվել օրինակ բժշկական բանկաների միջոցով։
Բուժիչ ազդեցությունը կապված է արյունատար համակարգի աշխատանքի, գազային փոխանակության պայմանների փոփոխությամբ։
Մարզիկների վերականգնման գործընթացում բարոթերապիայի կիրառումը մարզական ամենաբարձր ձեռքբերումներում հսկայական իմպուլս է հաղորդում ռեինկարնացիայի և այս ֆիզիոթերապևտիկ մեթոդիկայի զարգացման համար։
Մարզական ամենաբարձր ձեռքբերումներում կիրառվելիք բարոթերապիայի տեսակներից է բարոմարզումը։

Ցուցումներ
----------

Ընդհանուր բարոթերապիան նշանակված է դեկոմպրեսիոն հիվանդությունների, շնչառական ուղիների թարախային բորբոքումների, բրոնխիալ ասթմայի համար։ Տեղային բարոթերապիան նշանակված է այնպիսի հիվանդների համար, ովքեր տառապում են խցանող էնդարտերիտով, անգիոսպազմով, միալգիայով կամ նևրալգիայով։ Հիպերբարիկ բարոթերապիան օգտագործվում է մարզիկների նյութափոխանակության օպտիմալիզացման , մկանային համակարգի զարգացման, քաշի արագ նվազեցման, ինչպես նաև ակլիմատիզացիայի համար։
**Ավրորայի ժայռ** (ուկրաիներեն՝  Аврорина скеля), ափամերձ ժայռ Ղրիմի Հարավային ափին, որը դուրս է գալիս դեպի Սև ծով։ Գտնվում է քաղաքային տիպի Գասպրա (Մեծ Յալթա) ավանում։ Ժայռի վրա է գտնվում Ծիծեռնակի բույն ամրոցը։

Ավրորայի ժայռը գտնվում է Ղրիմի Հարավային ափի արևմտյան մասում, Այ-Տոդոր հրվանդանի վրա և նրա արևելյան զառիթափ լեռնաճյուղ է հանդիսանում։ Ժայռի անվանումը տրվել է ռուսների կողմից XIX դարում՝ ի պատիվ լուսաբացի հռոմեական աստվածուհի Ավրորայի։

Ավրորայի ժայռը արոտավայրային անջատում է և պատկանում է Մասսանդրովյան շերտախմբին՝ երկրաբանական կառուցվածք, որն առաջացել է Ղրիմի լեռների Գլխավոր թմբի կտրուկ վերելքի և նրա առանձին մասերի դեպի ծով սողալու արդյունքում։ Ժայռն ունի մեզոզոյան դարաշրջանի Յուրայի ժամանակաշրջանի կրային կազմություն։

XIX դարի վերջին ժայռի վրա կառուցվել է փայտյա շինություն, որը հանդիսացավ 1912 թվականին այստեղ կառուցված Ծիծեռնակի բույն ամրոցի նախակարապետը։ 1927 թվականին ժայռի մի մասը ավերվել է Յալթայի երկրաշարժի հետևանքով։ Այդ ժամանակ էլ ժայռի տակ ճաք է առաջացել, որը 1960-ական թթ. ամրոցի վերակառուցման ժամանակ վերանորոգվել է։

ժայռի մեջ գտնվում է մի քանի կարստային քարանձավ-այրեր՝ մինչև 30 մ երկարությամբ։ Քարանձավի պատերին հանդիպում են ստալակտիտներ։ Այդ այրերից մեկն օգտագործվել է Երկկենցաղ մարդը ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ որպես Իխտիանդրի որջ։ Ժայռի վրա իրականացվել է նաև Տասը նեգրիկներ ֆիլմի նկարահանումների մի մասը։

Ավրորայի ժայռը նկարել են բազմաթիվ նկարիչներ, այդ թվում Այվազովսկին, Լ. Ֆ. Լոգարիոն և Ա. Պ. Բոգոլյուբովը։ Ժայռը ամրոցի հետ պատկերված է նաև Գասպրայի դրոշի և զինանշանի վրա, Ուկրաինայի և Ռուսաստանի մի շարք հոբելյանական մետաղադրամների վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Игорь Русанов* Геологические свидетельства великого потопа // *Тайны и загадки Крыма*. —Симферополь, 2006. — В. 1. — С. 36-48.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Отрог Монастыр-Бурун или Аврорина скала(չաշխատող հղում)
**Հավատարիմ ծառայության համար զինված ուժերի մեդալ**, Նորվեգիայի զինված ուժերի գերատեսչական պարգև։

Պատմություն
-----------

Հավատարիմ ծառայության համար զինված ուժերի մեդալ հաստատվել է 1982 թ.-ի մայիսի 1-ին որպես խրախուսական պարգև նախատեսված Նորվեգիայի զինված ուժերի բոլոր այն զինծառայողների համար, ովքեր անցել են ամբողջական զինվորական ծառայությունը, լրացրել պահեստազորի կազմը։ Յուրաքանչյուրը զինվորական հավաքի համար մեդալի ժապավենին ամրացվում է հինգանկյունանի աստղիկ, բայց ոչ ավել քան 3 հատը։

| Մեդալների սալիկները ըստ տարբեր քանակի աստղիկներով |
| --- |
|  |  |  |  |
|

2011թ.-ից, պայմանավորված մեդալի աստիճանակարգերով, տրվում է նաև սպիտակ մետաղից աստղիկների կցում։

| Մեդալների սալիկները ըստ տարբեր քանակի սպիտակ մետաղից աստղիկներով |
| --- |
|  |  |  |  |
|

Նկարագրություն
--------------

Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված բրոնզից։

Դիմային հատվածում պատկերված է Նորվեգիայի զինված ուժերի զինանշանը, որը իրենից ներկայացնում է Նորվեգիայի զինանշանը համադրված Նորվեգիայի թագավորական թագի հետ։ Ներքևի հատվածի եզրերում պատկերված է թրեր դեպի վեր պարզած, իսկ ամենաեզրերին դուբի տերևներից պատրաստված դափնեպսակ։

* Նորվեգիայի ցամաքային զորքերի զինանշանըՆորվեգիայի ցամաքային զորքերի զինանշանը

Մեդալի հակառակ կողմում գրված է *«HÆREN – FOR FRED OG FRIHET»* (*Բանակը՝ հանուն խաղաղության և ազատության*)։ Մեդալի ժապավենը կարմիր գույնի մետաքսից է 35 մմ լայնությամբ, կենտրոնում 10 բարակ դեղին գծերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Statutter for de mest benyttede medaljer i Forsvaret* Archived 2013-09-25 at the Wayback Machine. av 26. april 2012, Forsvaret.

Աղբյուրներ
----------

* Kingdom of Norway: National Service Medal (Army). (անգլերեն)
* Royal Norwegian Army National Service Medal. (անգլերեն)
* Статут медали на сайте сухопутных частей Вооружённых сил Норвегии. Archived 2016-09-03 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)
**Հավատարիմ ծառայության համար քաղաքացիական պաշտպանության մեդալ**, Նորվեգիայի քաղաքացիական պաշտպանության գերատեսչական պարգև։

Պատմություն
-----------

Հավատարիմ ծառայության համար քաղաքացիական պաշտպանության մեդալ հաստատվել է 1990 թ.-ին որպես խրախուսական պարգև նախատեսված Նորվեգիայի քաղաքացիական պաշտպանության բոլոր այն աշխատակիցների համար, ովքեր անցել են աշխատել են նվազագույնը 200 օր, կամ ռազմածովային, ռազմաօդային կամ զինված ուժերում։ Յուրաքանչյուրն զինվորական հավաքի համար մեդալի ժապավենին ամրացվում է հինգանկյունանի աստղիկ, բայց ոչ ավել քան 3 հատը։

| Մեդալների սալիկները ըստ տարբեր քանակի աստղիկներով |
| --- |
|  |  |  |  |
|

2011 թ.-ից, պայմանավորված մեդալի աստիճանակարգերով, տրվում է նաև սպիտակ մետաղից աստղիկների կցում։

| Մեդալների սալիկները ըստ տարբեր քանակի սպիտակ մետաղից աստղիկներով |
| --- |
|  |  |  |  |
|

Նկարագրություն
--------------

Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված բրոնզից։ Դիմային հատվածում պատկերված է Նորվեգիայի տարածքային պաշտպանության քաղաքացիական ուժերի զինանշանը, որը իրենից ներկայացնում է 2 խաչվող կացին դափնեպսակի վերևում պատկերված։ Մեդալի հակառակ կողմում գրված է *«HEIMEVERNET – FOR FRED OG FRIHET»* (*Աշխարհազորը՝ հանուն խաղաղության և ազատության*)։ Մեդալի ժապավենը կանաչ գույնի մետաքսից է 35 մմ լայնությամբ, կենտրոնում 10 բարակ դեղին գծերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Harald Hallberg: *Norske dekorasjoner. Tildelt med bånd til å bæres på uniform eller sivilt antrekk*, Ålgård: Dreyer bok, 2012, s. 291–292.
2. 1 2  *Heder og ære. Nasjonale og internasjonale dekorasjoner brukt i Norge* Archived 2014-07-06 at the Wayback Machine. bilag til *Forsvarets Forum*, nr. 5, 2012, Oslo: *Forsvarets Forum*/Forsvarets Veterantjeneste, 2012, s. 17
3. ↑  *Statutter for de mest benyttede medaljer i Forsvaret* Archived 2015-11-26 at the Wayback Machine. av 26. april 2012, Forsvaret.

Աղբյուրներ
----------

* Kingdom of Norway: National Service Medal (Home Guard). (անգլերեն)
**Մանկական և պատանեկան հանրագիտարաններ**, գիտամասսայական տեղեկատու գրականություն՝ նախատեսված երեխաների և պատանիների ինքնակրթության ու դաստիարակության համար։ Մանկական և պատանեկան հանրագիտարանները ընթերցողներին ծանոթացնում են շրջապատող աշխարհին, գիտական հիմնական դիսցիպլիններին, գիտության, տեխնիկայի, մշակույթի նվաճումներին, հայրենի երկրին, արտասահմանյան երկրներին։ Ձևավորվել է մանկական և պատանեկան հանրագիտարանների երկու հիմնական տեսակ՝ սիստեմատիկ և այբբենական-բաոարանային. երբեմն երկու տեսակները զուգակցվում են։ Պատանեկան հանրագիտարանի նախատիպ է համարվել Ա. Կոմենսկու «Զննական աշխարհ նկարներով» գիրքը։ Ռուսաստանում առաջին մանկական հանրագիտարանը՝ «Մանկական հանրագիտարան կամ Բոլոր գիտությունների նոր կրճատումնեը»-ը, հրատարակվել է 1802 թ-ին։ Մինչհեղափոխական շրջանի լավագույնը համարվում է Ի. Դ. Սիտինի 10-հատորանոց «Մանկական հանրագիտարանը» (1913-1914 թթ)։ 
ԽՍՀՄ-ում հրատարակվել են սիստեմատիկ «Մանկական հանրագիտարան» (1 հրտ. 1958-62 թթ, հ. 1-10, 2 հրտ. 1964-1969 թթ, հ. 1-12), այբբենական-բառարանային հրատարակությունը՝ «Ինչ է, Ով է», հ. 1-4, 1978 թ։ Մանկական և պատանեկան հանրագիտարաններ հրատարակվել են արտասահմանյան շատ երկրներում։ Առավել նշանավոր են Մեծ Բրիտանիայում՝ «Օքսֆորդի պատանեկան հանրագիտարան»-ը («Oxford Junior Encyclopedia», v. 1-13, Oxf. 1964 թ), «Պատանեկան գիտական հանրագիտարան» («Junior Science Encyclopedia», v. 1-8, L. 1966 թ), «Մանկական հանրագիտարան»-ը («Բրիտանական հանրագիտարան» («Children’s Britannica», v. 1-12, L.f 1964 թ), Հնդկաստանում՝ «Մանկական հանրագիտարան» («Սաչիտրա Վիշվակոշ», հ. ΙΙΟ, Դելի, 1967 թ, հինդի լեզվով), Իտալիայում՝ «Այբբենական հանրագիտարան տղաների և աղջիկների համար» («Enciclopedia alfabetica per ragazzi», v. 3, Milano, 1956), «Իտալացի երեխայի գանձը» («II tesoro del ragazzo italiano», v. 1-8, Torino, 1968 թ), ԱՄՆ-ում՝ «Գիտության նոր գիրք»։ Մանկական հանրագիտարան («The New Book of Knowledge», The Children’s Encyclopedia, v. 1-20, N. Y. [[1969]թ]), Ֆրանսիայում՝ Ռ. Գիյոյի «Լարուսի հանրագիտարանը երեխաների համար» (Guillot R. «Encyclopedic Larousse des enfants», P. 1956 թ), «Հանրագիտարան երիտասարդության համար» («Encyclopedie pour lajeunesse», t. 1-4, P. 1958 թ-1962 թ), ԳՖՀ-ում՝ «Մեյերի մանկական բառապաշար» («Meyers Kinderlexikon», Mannheim, 1960 թ) են։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 228)։*  |
«**Սայաթ-Նովա**», երգչախումբ, որն ստեղծվել է Ստամբուլում 1972 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Բոյաջը գյուղի Սբ. Երից մանկանց եկեղեցում՝ որպես դպրաց դաս երգչախումբ։ 1990 թվականից ունի նաև մանկական երգչախումբ, 1992 թվականից՝ նվագախումբ։ Խմբավարը Մելիքջան Զամանն է (մանկական երգչախմբի նախկին սաներից)։

Երգչախումբը հավաքում, ուսումնասիրում և ներկայացնում է Սիփանից Մուսալեռ, Ստամբուլից Բինգյոլ տարածքներում ապրած հայերի երգն ու երաժշտությունը։

2008 թվականին «Սայաթ-Նովա» երգչախումբը հյուրախաղերով հանդես է եկել Երևանում և Վանաձորում՝ «Քարդեշ Թյուրքուլար» թուրքական երգչախմբի հետ (Հրանտ Դինքի հիշատակին), 2017 թվականին՝ Երևանում և Գյումրիում (17 հոգանոց կազմով)՝ «Երգում ենք Կոմիտաս» ծրագրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սայաթ Նովա Դպրաց Դաս Երգչախումբ / Պօյաճըգիւղ, Ս. Երից Մանկանց Եկեղեցի
2. ↑  «Սայաթ-Նովա» հայկական երգչախումբը Ստամբուլում կներկայացնի 100 տարի առաջվա հայկական մշակույթը
3. ↑  «Սայաթ-Նովա» երգչախմբի և «Քարդեշ Թուրքյուլեր» համույթի համերգը Երևանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երգչախմբի պաշտոնական էջը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
ՄԱԿ-ի փոստային նամականիշ` նվիրված Պաղեստինի ժողովրդի իրավունքներին, 1981 թվական
**Պաղեստինի ժողովրդի հետ համերաշխության միջազգային օր** (անգլ.՝ International Day of Solidarity with the Palestinian People, իսպ.՝ Día Internacional de la Solidaridad con el Pueblo Palestino, ֆր.՝  Journée internationale de solidarité avec le peuple palestinien), նշվում է 1978 թվականից ամեն տարվա նոյեմբերի 29-ին։ Սահմանվել Է ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի կողմից (թիվ A/RES/32/40 բանաձև)։

Այդ օրը` 1947 թվականի նոյեմբերի 26-ին, գլխավոր ասամբլեան Մերձդնեստրի Պաղեստինի հարցերով բանաձևում (թիվ 181 (II)) առաջարկել է այն բաժանել արաբական և հրեական պետությունների։ Հրեական իշուվի ղեկավարությունը բանաձև է ընդունել, և արդյունքում 1948 թվականի մայիսի 15-ին ստեղծվել է Իսրայել պետությունը։ Արաբական պետությունների լիգայի և պաղեստինցի արաբների ղեկավարությունը բանաձևը կտրականապես մերժել են և հայտարարել, որ բոլոր ջանքերը կգործադրեն դրա իրականացմանը խոչընդոտելու համար։

Թիվ A/RES/32/40 բանաձևում գլխավոր ասամբլեան խնդրում է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին ստեղծել պաղեստինցիների իրավունքների խումբ, որի խնդիրներից մեկը կլինի պաղեստինյան ժողովրդի անօտարելի իրավունքների իրականացման կոմիտեի հետ համատեղ կազմակերպել այդ միջազգային օրվա ամենամյա անցկացումը։

2004 թվականին թիվ 58/19 բանաձևում գլխավոր ասամբլեան խնդրել է այդ կոմիտեն և ՄԱԿ-ի քարտուղարության պաղեստինցիների իրավունքների բաժինը շարունակել «պաղեստինցիների իրավունքները» թեմայով ամենամյա ցուցահանդես կազմակերպել պաղեստինցիների հետ համերաշխության միջազգային օրվա շրջանակներում։ Գլխավոր ասամբլեան ՄԱԿ-ի անդամ պետություններին առաջարկել է շարունակել ապահովել այդ միջազգային օրվա անցկացման լայն աջակցությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bregman 2002, էջ. 40–1
2. ↑   *Планы раздела Палестины*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միջազգային օրը Դ. Համմարշելդայի անվան գրադարանում
* Պաղեստինի ժողովրդի անօտարելի իրավունքների իրականացման կոմիտե
* Bregman, Ahron (2002), *A History of Israel*, Palgrave Macmillan, ISBN 0333676319