Կաթիլ
**Կաթիլ**, ծավալի չափման մոտավոր միավոր, այն քանակությունը, որը մեկ-մեկ կաթում է որպես կաթիլային կամ կաթիլային ձագարից։ Այն հաճախ օգտագործվում է հիվանդներին հեղուկ դեղամիջոցներ տալու, երբեմն էլ խոհարարության և օրգանական սինթեզի մեջ։ gt կամ gtt հապավումները գալիս են լատիներեն gutta («կաթիլ») գոյականից։

Կաթիլի ծավալը լավ սահմանված չէ. դա կախված է կաթիլ առաջացնելու համար օգտագործվող սարքից և տեխնիկայից, գրավիտացիոն դաշտի ուժգնությունից և հեղուկի մածուծիկությունից, խտությունից և մակերևութային լարվածությունից։

Կան մի քանի ճշգրիտ սահմանումներ.

* Բժշկության մեջ կաթիլները մեկ մլ-ում տալիս են 10, 15, 20 կամ 60 կաթիլ։ Միկրո-կաթիլային հավաքածուները թողարկում են 10, 15 կամ 20 կաթիլ մեկ մլ-ում, իսկ մակրո-կաթիլային հավաքածուները 60 կաթիլ մեկ մլ-ում։
* Մինչև 19-րդ դարի սկզբին նվազագույն կաթիլի ընդունումը, հեղուկի չափման ամենափոքր միավորը ԱՄՆ-ի սովորական միավորների դեղագործական համակարգերում և մինչև 1824 թվականն ընկած անգլիական միավորները, չնայած անճշգրիտ, ենթադրվում էր, որ հավասար է 1/60 հեղուկ կամ 1/480 հեղուկ ունցիայի։

Օրգանական սինթետիկ ընթացակարգը հաճախ պահանջում է «կաթիլի» ավելացում՝ ներարկիչի կամ կաթիլային ձագարի օգնությամբ։ Նման ընթացակարգի համար ավելացման արագությունը համարվում է դանդաղ, բայց հակառակ դեպքում անորոշ է. մեկ քիմիկոսը կարող է կաթիլ համարել մեկ կաթիլ վայրկյանում կամ հինգից տասը կաթիլ վայրկյանում։ Ավելին, ասեղաչափը կամ ապակյա սպասքի չափերը նույնպես ազդում են անկման ծավալի վրա։ Վերարտադրելիությունը բարելավելու համար փորձարարական պրոցեդուրաները նաև նշում են հեղուկի կամ ավելացման արագության այլ չափում ավելացնելու համար պահանջվող ընդհանուր ժամանակը։ Հարակից օգտագործման դեպքում ճշգրիտ քանակությունը կարևոր չէ, երբեմն տրվում է կաթիլների քանակով, հաճախ ապակե խողովակից։ Այս օգտագործման դեպքում կաթիլը սովորաբար համարվում է մոտավորապես 0,05 մլ։ Այս եղանակով քանակներ տալու պրակտիկան իջել է օգտագործման մեջ։

Պատմություն
-----------

19-րդ դարի առաջին տասնամյակում դեղագործական և բժշկական հաստատությունների կողմից առաջարկվեց դեղագործական միջոցի ամենափոքր միավորը՝ որպես կաթիլ այլընտրանք։ Նշվեց, որ կաթիլի չափը կարող է զգալիորեն տարբերվել՝ կախված հեղուկի մածուցիկությունից և տեսակարար կշռից, ինչպես նաև այն նավի չափից ու ձևից, որից այն լցվում է։ (Այն ժամանակ մակերևութային լարվածությունը լավ հասկացված չէր:) Նվազագույնը մի շարք ընթացակարգերի հետ էր՝ ճշգրիտ չափումներ ապահովելու համար, մասնավորապես՝ նոսրացնելով հզոր դեղամիջոցները, որոնք նախկինում չափվել էին կաթիլով, այնուհետև օգտագործելով «մինիմոմետր» կամ «նվազագույն ապակի»։ «(գնահատված պիպետտ) կանոնավոր պարբերականությամբ նվազագույն նշաններով։ Նվազագույնը սահմանվել է որպես հեղուկ դրամի 60-րդ կամ հեղուկ ունցիայի մեկ 480-րդ մասը։ Սա հավասար է մոտ 61,6 μL (ԱՄՆ) կամ 59,2 μL (Բրիտանիա)։

Դեղագործներն այդ ժամանակվանից անցել են մետրային չափումների, որոնց կաթիլը կլորացվում է մինչև ուղիղ 0,05 մլ (50 մկլ, այսինքն՝ 20 կաթիլ մեկ միլիլիտրում)։ Հիվանդանոցներում ներերակային խողովակն օգտագործվում է տարբեր չափերի կաթիլներով դեղորայք առաքելու համար՝ սկսած 10 կաթիլ/մլ-ից մինչև 60 կաթիլ/մլ։ Կաթիլը կրճատված է կթլ, որը հաճախ երևում է դեղատոմսերում։ Այլ աղբյուրներում կրճատ գրվում է կաթ:Այս հապավումները գալիս են լատիներեն կաթիլ բառից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Drop - size». Physics and Astronomy Online. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 29-ին.
2. ↑  «Lecture 7: IV Flow Rate and Infusion/Completion Times».
3. ↑  Nicholson, William (1809). *The British encyclopedia, or Dictionary of arts and sciences comprising an accurate and popular view of the present improved state of human knowledge*. Whittingham. էջ 264. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
4. ↑  Royal College of Physicians of London; Richard Powell (1809). *The pharmacopoeia of the Royal College of Physicians of London, M. DCCC. IX*. Longman, Hurst, Rees, and Orme. էջեր 6–7. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
5. 1 2  McGarry RC, McGarry P (1999). «Please pass the strychnine: the art of Victorian pharmacy». *Canadian Medical Association Journal*. **161** (12): 1556–8. PMC 1230877. PMID 10624415.
6. ↑  «Gutta - Define Gutta at Dictionary.com».
7. ↑  «gutta» – via The Free Dictionary.
8. ↑  Hugh Cornelius Muldoon (1916). *Lessons in pharmaceutical Latin and prescription writing and interpretation*. John Wiley & sons, inc. էջ 147. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 8-ին.