**«Ոտնահարված սրբություն»**, նկարիչ Վարդգես Սուրենյանցի կտավ։ Նկարել է 1895 թվականին, այս կտավը ցուցադրվել է Պերեդվիժնիկների 23-րդ ցուցահանդեսում։ Այժմ ներկայացվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում մշտական ցուցադրությամբ։

Նկարի համար նյութ է ծառայել 1895 թվականին Վանի Վարագա ս. Նշան վանքի կողոպուտը։ Թեմայի կոնկրետությանը նպաստում են ոչ միայն կոթողի որոշակի պատմական և հնագիտական վերարտադրությունը, այլև Սուրենյանց-արվեստագետի անձնական հույզերը՝ կապված այդ դեպքերի հետ։

Թեմատիկա
--------

Սուրենյանցը ստեղծել է հայ ժողովրդի պատմությունը, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայկական կոտորածները պատկերող թեմատիկ կոմպոզիցիաների բարձրարվեստ շարք։ «Ոտնահարված սրբությունը» ի ցույց է դնում թուրքական իշխանությունների բարբարոսությունը հայ ժողովրդի կյանքի և հոգևոր բարձր մշակույթի հանդեպ։

Սուրենյանցի «Ոտնահարված սրբությունը» կտավում իր գեղարվեստական արտացոլումն է գտել հայ ժողովրդի ողբերգությունը, կտավն ինքնին բողոք է ընդդեմ հնադարյան հայկական մշակույթի բարբարոսական ոչնչացման։

Նկարագրություն
--------------

Պատկերված է հին հայկական եկեղեցու սրահը, որտեղից նոր միայն հեռացել է թշնամին։ Մոխրագույն քարերը, հավասար ցերեկային լույսը, որը ողողել է կոմպոզիցիան, շեշտում են դեպքերին հաջորդած լռությունը։ Զուսպ, խիստ սյուների, գեղեցիկ ճարտարապետական զարդաքանդակներով հարուստ կամարների, ինչպես նաև հատակի քառակուսիների համաչափ ռիթմիկ ֆոնի վրա անկարգ թափված գրքերը, սպանված քահանայի դիակը, պոկված վարագույրը լակոնիկ և միաժամանակ մեծ տրագիզմով պատմում են թշնամու վայրագությունների մասին։ Նկարի կենտրոնում ընկած են դարերի ընթացքում հայ ժողովրդի ստեղծած ձեռագրերը, մագաղաթյա մատյանները, որոնք ներկայացված են որպես հայ ժողովրդի պայքարով և հերոսությամբ լցված անցյալի մարմնացումներ։

«Ոտնահարված սրբություն» կտավում, ինչպես և Սուրենյանցի այլ երկերում ճարտարապետական ինտերիերը ներկայացված է եկեղեցու ներսի պատկերումով։ Եկեղեցու ներքին տարածությունը ներկայանում է որպես ճարտարապետական կոթող, որպես երկնայինի ու երկրայինի, աշխարհի տարածության ամբողջություն։

Ի տարբերություն խաչքարի և սրբապատկերով սյունի, որոնք զուգահեռ են նկարի հարթությանը և ունեն ճակատային տեղադրություն, հորինվածքը կառուցված է անկյան տակ, որի վկայությունն է կիսաբաց դուռը և այն պսակող կամարը։

Ստեղծագործական եղանակի յուրահատկությունը ձևավորել է նաև պատկերի գաղափարական իմաստը։ Սուրենյանցը գիտակցաբար դիտողի հայացքն ուղղել է դեպի գրքերը, որոնք նաև բանալի են դառնում նկարի տարածական ընկալման համար։ Ստեղծագործության ընդհանուր հորինվածքը ստեղծված է ուղղահայացներից՝ որմնասյուների ու խաչքարի, շեղ գծերից՝ գրքերի տեսքով, ինչպես նաև անկյունագծով՝ նկարի խորքը գնացող մյուս պատկերների հաջորդականությամբ։

Աղբյուրներ
----------

* Զոհրաբյան Շ. «Վարդգես Սուրենյանցի նկարների կոմպոզիցիոն-տարածաչափական առանձնահատկությունները»
* Ադամյան Ա. «Վարդգես Սուրենյանց/Կենսամատենագիտություն»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադամյան, Ա. (2018). *Վարդգես Սուրենյանց (1860-1921)/ Կենսամատենագիտություն*. Երևան: «Գիրք».
2. ↑  «Սուրենյանց Վարդգես Հակոբի». *www.gallery.am*. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 27-ին. `{{cite web}}`: Text "Ոտնահարված սրբություն - Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ" ignored (օգնություն)
3. 1 2  Ղազարյան, Մանյա (1960). *Վարդգես Սուրենյանց/Մենագրություն*. Երևան.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
4. ↑  «Սուրենյանց Վարդգես». *www.armeniaculture-am.armin.am*. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 27-ին.
5. ↑  «Շուշանիկ Զոհրաբյանը գրքով ներկայացնում է Վարդգես Սուրենյանցի անհայտ մնացած նկարները». *armenpress.am*. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 27-ին.
6. ↑  Զոհրաբյան, Շուշանիկ (2014). *Վ. Սուրենյանցի նկարների կոմպոզիցիոն-տարածաչափական առանձնահատկությունները* (PDF). Երևան. `{{cite book}}`: `|work=` ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀԱՊ/ Շտեմարան
* Коллективный портрет армянской души Вардгеса Суренянца
* Մի կտավի պատմություն/ Ոտնահարված սրբություն

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀԱՊ |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Վարդգես Սուրենյանցի նկարներ |
| --- |
|  |
| Ստեղծագործություններ | Զաբել թագուհու վերադարձը  • Խրիմյան Հայրիկ կաթողիկոսի դիմանկարը  • Շամիրամը Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ  • Ոտնահարված սրբություն  • Ջարդից հետո  • Սալոմե  • Սերենադ  • Ֆիրդուսին կարդում է «Շահ-Նամե» պոեմը Շահ Մահմուդ Ղազնևիին  • Անիի Աղջկանց վանքի ավերակները  • Թափորի ելքը Էջմիածնի մայր տաճարից  • Տիրամայրը մանկան հետ   • Հռիփսիմեի վանքը  • Ալհամբրա. Իսպանիա  • Երկրպագություն  • Անի։ Կանանց ելքը եկեղեցուց»  • Ասպետ կինը  • Հարեմում  • Կնոջ ֆիգուր։ Թախիծ  • Աննա Գրիգորևնա Իդելսոնի դիմանկարը»  • Քրիստոսի դեմքը. Դաստառակ |  |
|  |
| Այլ | Վարդգես Սուրենյանցի նկարների ցանկ  ·  Վարդգես Սուրենյանցը Վիքիպահեստում |

 |