**Մալարդ** (պարս.՝ مَلارد), քաղաք Իրանի կենտրոնական մասում` Թեհրան օսթանում, համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ▲281 027 մարդ (2016)։

Քաղաքը գտնվում է Թեհրան օսթանի արևմտյան մասում, Թեհրան քաղաքից մոտ 18 կմ արևմուտք։

Բնակչություն
------------

Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 281 027 մարդ, որոնք կազմում էին 86 830 տնտեսություն։
Բնակչությամբ Թեհրան օսթանի հինգերորդ ամենախոշոր քաղաքն է Թեհրանից, Իսլամշեհրից, Շահրիարից և Ղոդսից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

| Տարի | 1996 | 1996 | 2006 | 2011 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Բնակիչ | 32 364 | 88 118 | 228 673 | 290 817 | 281 027 |
|

Մալարդը հին ժամանակներում
-------------------------

Մոինա պարսկական բառարանում գրված է. «Մալարդ, գյուղ, շահրեստան Թեհրանի, բախշ Շահրիարի մաս, գտնվում է Ալի-Շահ Ավազից (այժմ՝ քաղաք Շահրիար) 6 կիլոմետր դեպի արևմուտք, կլիման բարեխառն է, բնակչությունը՝ 5970 մարդ, ոռոգման համար օգտագործվում է ջրանցքների և Քարաջ գետի ջուրը»։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

«Մալարդ» անվանումը կարող է լինել պարսկերեն «Մալար-դեհ»-ի հապավումը, որում «դեհ» նշանակում է գյուղ, իսկ «մալար»՝ մի կառույց, որը բաղկացած է միմյանց հետ կապված երեք գերանից այնպես, որ բուրգ կազմեն. այս կերպ դրանք ամրացվում էին գետնին և նրանց վրա կախվում էին թթվասերով գինիներ («սպիրտ»)։ Բացի այդ հիշատակվում են «Ֆարդիս» և «Ջուկեյն» հին անունները, որոնք համապատասխանաբար կարելի է մեկնաբանել որպես «պարսպապատ այգի» և «վայր, որտեղ հոսում է առվակ»։ «Մալարդ» բառի ծագման մեկ այլ տարբերակ կա, ըստ որի այն ծագում է «մահալ-է արդ» (բառացի՝ վայր, որտեղ արտադրվում է ալյուր) բառից։ Ոմանք էլ կարծում են, որ անունը ծագում է «մալ-է ատ» արտահայտությունից («մահալ», կրճատ՝ մալ՝ տեղ, ատ՝ ձի), այսինքն՝ Մալարդը այն վայրն է, որտեղ շատ ձիեր ու ջորիներ են բուծում։ Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով, որ քաղաքի որոշ հատվածներ ունեն «Սար-Ասյաբ» (բառացի՝ ջրաղացի սկիզբ) անունը, ապա անվան ծագման երկրորդ տարբերակն ավելի համոզիչ է թվում։ Այսինքն՝ բնակավայրն ստացել է իր անվանումը, քանի որ կային ջրաղացներ, որտեղ մաղում էին ալյուր։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Քաղաքի հնագույն մշակութային հուշարձանների շարքում անհրաժեշտ է հիշատակել Տախտ-է-Ռոստամ զրադաշտական տաճարը և Իմամզադե Իբրահիմի դամբարանը, որտեղ թաղված է իմամ Հադի որդիներից սայիդ Իբրահիմը։ Տեղի բնակիչների համար գերեզմանը վաղուց ուխտագնացության կենտրոն է դարձել։ Մալարդի մոտակայքում գտնվող Մահմուդաբադ գյուղում կա ամրոց, որի շուրջը կա 4 մ բարձրությամբ պարիսպներով և 8 մ բարձրությամբ աշտարակներով ամրոց։

Կլիմա
-----

Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման համակարգը Մալարդի կլիման դասակարգում է որպես ցուրտ կիսաանապատային (BSk):

| Մալարդի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °C (°F) | 6.2 (43.2) | 8.9 (48) | 13.8 (56.8) | 20.3 (68.5) | 28 (82) | 32.4 (90.3) | 34.7 (94.5) | 35.1 (95.2) | 30.2 (86.4) | 24.6 (76.3) | 16 (61) | 10 (50) | 21.68 (71.02) |
| Միջին օրական °C (°F) | 1.2 (34.2) | 3.6 (38.5) | 8 (46) | 13.8 (56.8) | 20.7 (69.3) | 24.6 (76.3) | 27 (81) | 27.6 (81.7) | 22.6 (72.7) | 17.8 (64) | 10.2 (50.4) | 4.9 (40.8) | 15.17 (59.31) |
| Միջին ցածր °C (°F) | −3.8 (25.2) | −1.7 (28.9) | 2.3 (36.1) | 7.3 (45.1) | 13.4 (56.1) | 16.9 (62.4) | 19.4 (66.9) | 20.2 (68.4) | 15.1 (59.2) | 11.1 (52) | 4.4 (39.9) | −0.2 (31.6) | 8.7 (47.65) |
| Տեղումներ մմ (դյույմ) | 43 (1.69) | 35 (1.38) | 39 (1.54) | 33 (1.3) | 17 (0.67) | 5 (0.2) | 2 (0.08) | 2 (0.08) | 4 (0.16) | 15 (0.59) | 26 (1.02) | 32 (1.26) | 253 (9.97) |
| *աղբյուր:* Climate-Data.org*, բարձրություն՝ 1191 մ* |

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2
2. 1 2  جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.)
3. 1 2  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2021 թ. դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
4. ↑  «IRAN: Tehran» (անգլերեն).
5. 1 2  «Islamic Republic of Iran» (անգլերեն).
6. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ. սեպտեմբերի 25-ին.
7. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (Excel) (պարսկերեն). Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
8. ↑  شهر ملارد | جاهای دیدنی ایران
9. ↑  جاهای دیدنی ملارد
10. 1 2  «Climate: Malard - Climate graph, Temperature graph, Climate table». Climate-Data.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մալարդ

|  |
| --- |
| 
  **Իրան**
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |