recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«Ավանգարդում», Կարլ Պիպիխի նկարը, մոտ 1910 թ․
**Առաջապահ** կամ **ավանգարդ** (ֆր.՝ avant-garde, բառացի՝ *avant* - առջև, *garde* - պահազոր)՝ ստորաբաժանում, զորամաս կամ միավորում, որը զորքի կամ նավատորմի ռազմերթի ժամանակ ընթանում է գլխավոր ուժերի առջևից՝ նրանց պահպանելու նպատակով։ Ավանգարդի խնդիրն է կանխել հակառակորդի հանկարծակի հարձակումը գլխավոր ուժերի վրա, նպաստավոր պայմաններ ստեղծել նրանց բացազատման և մարտի մեջ մտնելու համար, ինչպես նաև վերացնել զորքի շարժման ճանապարհին եղած արգելքները։

Ավանգարդ, անգլոսաքսոնական խորհրդանիշների կառուցվածի և գործողության սխեմա
Երթի և մարտական կազմավորման մեջ նավատորմի առանձին միավորներ չկան, և նավատորմը սովորաբար բաղկացած է լինում նույն տիպի նավերից։ Սովորաբար ընդունված է, որ նավի առջևի մասը (սովորաբար մոտավորապես ⅓ երկարություն) կոչվում է առաջամաս։ Սակայն այն ընդհանրապես չունի առաջապահ ուժ։ Նույնը կ վերաբերում է նաև հետնամասին, որը նավատորմի հետևի մասն է, կամ նավերի ձևավորման հետևի մասը։ Համակարգի միջին մասը կոչվում է կորպուսի գումարտակ կամ կենտրոն։ Ավանգարդի հզորությունն ու կառուցվածքը պետք է համապատասխանեն անձնակազմի թվին, տեղական պայմաններին և նպատակային գործողությունների իրականացմանը։ Ավանգարդը սովորաբար ունենում է անվտանգությունն ապահովող անձնակազմ, հետախուզական ջոկատներ և, իհարկե, նավի անձնակազմ։ 
Ավանգարդի պետը` նավապետը, կարող է որոշիչ ազդեցություն ունենալ իրադարձությունների ընթացքի վրա։ Նրա նախաձեռնությամբ առաջապահ զորքերը իրար հետ մշտական կապի մեջ են, անհրաժեշտության դեպքում գլխավոր հրամանատարը հաճախ ստիպված է լինում ներգրավվել լրացուցիչ ուժերը։ Հետևաբար, ավանգարդի առաջնորդներ ընտրում են այնպիսի մարդկանց, ովքեր առանձնանում են աչալրջությամբ,զգոնությամբ և սառնասրտությամբ։ Նահանջի դեպքում ավանգարդը դիմում է արիերգարդին (ֆր.՝ arriere-garde - թիկունքային պահազոր, ստորաբաժանում, զորամաս կամ միավորում, որը պահպանում է նահանջող կամ ռազմաճակատից թիկունք ռազմերթ կատարող զորքերին)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գագիկ Հարությունյան (պատմաբան), Սուրեն Մարտիկյան, Արտակ Մովսիսյան (պ.գ.թ.), Մեր հաղթանակները, հ. Ա (խմբ. Էդուարդ Լ.Դանիելյան), Երևան, ««Գասպրինտ» ՍՊԸ», 2010 — 259, էջեր 259 — 259 էջ. — 500 հատ։
2. ↑  Военная энциклопедия, 1911 — 1914 годов
3. ↑  [Авангард // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.]

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Էրիկ Սուոլուել** (անգլ.՝ Eric Michael Swalwell Jr. նոյեմբերի 16, 1980(1980-11-16), Sac City, Այովա, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, դեմոկրատական կուսակցության անդամ, ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ (2013 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1980 թվականի նոյեմբերի 16-ին Սեք Սիթի քաղաքում (Այովա նահանգ), սակայն մեծացել է Կալիֆոռնիայում՝ Սան Ֆրանցիսկոյի ծովախորշի արևելյան ափին։ Ծնվել է ոստիկանի ընտանիքում։ Չորս երեխաններից ավագն էր, և առաջինը ընտանիքում, ով բարձրագույն կրթություն է ստացել։ 2003 թվականին ավարտել է Մերիլենդի համալսարանը, 2006 թվականին՝ Բալթիմորի Մերիլենդի համալսարանի իրավունքի դպրոցը։ 2006-2013 թվականներին աշխատել է Կալիֆոռնիայի Ալամիդա շրջանի դատախազի գրասենյակում։

2012 թվականի նոյեմբերին Կալիֆոռնիայի 15-րդ ընտրատարածքում հաղթել է իր կուսակից Փիթ Սթարկին, որն այդ պատգամավորական աթոռը զբաղեցնում էր 40 տարի, և անցել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատ։

2019 թվականի ապրիլի 8-ին Սուոլուելը հայտարարել է 2020 թվականի նախագահական ընտրություններում դեմոկրատական կուսակցությունից իր թեկնածության առաջադրման համար պայքարի մեջ մտնելու մասին։

2019 թվականի հուլիսի 8-ին, հունիսի վերջին մասնակցելով Մայամիի թեկնածուների առաջին բանավեճերին, Սուոլուելը հայտարարել է իր քարոզարշավի դադարեցման մասին՝ նպատակ ունենալով կենտրոնանալ Ներկայացուցիչների պալատում վերընտրվելու վրա։ Բանավեճերի ընթացքում լսարանի ուշադրությունը գրավել է՝ Ջոզեֆ Բայդենին հիշեցնելով, որ նա 32 տարի առաջ առաջին անգամ հայտարարել է «ջահը նոր սերնդին փոխանցելու» մտադրության մասին, և նախկին փոխնախագահին կոչ է արել ի վերջո դա անել։

Անձնական կյանք
--------------

2016 թվականին ամուսնացել է Բրիթանի Ուոթսի (Brittany Watts) հետ, մինչև 2018 թվականը նրանք ունեցել են երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. 1 2  GeneaStar
3. ↑  Jacqueline Yoo (2019 թ․ ապրիլի 10). «Rep. Eric Swalwell is running for president, here's what you need to know» (անգլերեն). ABC News. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 18-ին.
4. ↑  Jennifer Haberkorn (2012 թ․ նոյեմբերի 7). «Stark defeated after 40 years in Congress» (անգլերեն). Politico. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 18-ին.
5. ↑  Eli Watkins (2019 թ․ ապրիլի 14). «Swalwell on proposed assault weapons ban: 'Keep your pistols, keep your long rifles, keep your shotguns'» (անգլերեն). CNN News. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 18-ին.
6. ↑  Aamer Madhani (2019 թ․ հուլիսի 8). «As Swalwell drops out, 2020 candidates face similar question: Do I have a chance at winning?» (անգլերեն). USA Today. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 13-ին.
7. ↑  Grace Panetta (2019 թ․ ապրիլի 15). «Eric Swalwell is running for president in 2020. Here's everything we know about the candidate and how he stacks up against the competition» (անգլերեն). Business Insider. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «SWALWELL, Eric, (1980 - )». *Biographical Directory of the United States Congress* (անգլերեն). congress.gov. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 18-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |

 |
Պոլոնինի ազգային պարկը
**Պոլոնինի** (սլովակ.՝ Národný park Poloniny) , ազգային պարկ Սլովակիայի հյուսիս-արևելքում, Լեհաստանի ("Bieszczadzki Park Narodowy") սահմանի և Ուկրաինայի (Національний парк Ужанський) Բուկովսկե Վրխի լեռնային համակարգի միջև։ Հիմնադրվել է 1971 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Ազգային պարկի մակերեսը կազմում է 298.05 կմ², իսկ բուֆերային գոտու մակերեսը՝ 109.73 կմ²։ Պոլոնինան համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության մի մասը։ Պարկը գտնվում է Սնինա Պրեշովսկիի եզրին։ Ազգային պարկի կից տարածքում է գտնվում Լեհաստանը, որի հետ կազմում է «Արևելյան կարպատներ» արգելոցը։ Ամենաբարձր կետը գտնվում է ծովի մակարդակից 1208 մետր բարձրության վրա և տեղակայված է այնպիսի մի վայրում, որտեղ սահմանները հատվում են երեք երկրների հետ՝ Սլովակիայի, Ուկրանիայի և Լեհաստանի։ Պոլոնինան Սլովակիայի առավել նոսր բնակեցված տարածքներից մեկն է։

Կենդանական և բուսական աշխարհ
----------------------------

Անտառի մոտ 80 տոկոսը ծածկված է հաճարենիներով։ Պոլոնինայում է գտնվում Սլովակիայի ամենաբարձր կոնցենտրացիա ունեցող անտառները։ Պարկը ծառայում է բազմաթիվ էնդեմիկ և հազվագյուտ կենդանիների համար որպես տուն։ Այստեղ հանդիպում է շուրջ 5981 հայտնի տեսակի անողնաշարավորներ և 294 տեսակի ողնաշարավորներ, որոնք ներառում են 13 տեսակի երկկենցաղներ, 8 տեսակի սողուններ, 198 տեսակի թռչուններ և 55 տեսակի կաթնասուններ, ինչպիսիք են կռիսները ու արջերը։ 2004 թվականին այստեղ կառուցվել է վայրի խոզերի փոքրիկ բուծարան։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսարան Ռունինա գյուղիցՏեսարան Ռունինա գյուղից
* Հաճարենու անտառը ՍտուժիցայումՀաճարենու անտառը Ստուժիցայում
* Հին ջրամբարըՀին ջրամբարը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  БРЭ/Восточные Карпаты
2. ↑  «Slovakia.travel». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 17-ին.
3. ↑  «The Poloniny National Park. www.regionsnina.sk». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nature
* Полонины

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4757935-3 · NKC: ge452917 · VIAF: 239215769 · WorldCat VIAF: 239215769 |

 |
|  |
| --- |
| **Եղեսպակ փայլուն** |
| Եղեսպակ փայլունԵղեսպակ փայլուն |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խուլեղինջազգիներ (Lamiaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Կատվադաղձայիններ (Nepetoideae) |
| **Տրիբա** | *Mentheae* |
| **Ցեղ** | Եղեսպակ *(Salvia)* |
| **Տեսակ** | **Եղեսպակ փայլուն** *(S. splendens)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Salvia splendens***Wied-Neuw. 1820 |

**Եղեսպակ փայլուն**, շրթնածաղիկների ընտանիքի բազմամյա բույս։ Մշակվում է որպես միամյա, քանի որ բաց գրունտի պայմաններում ձմռանը ցրտահարվում է։

Նկարագրություն
--------------

Բույսի բարձրությունը հասնում է 20-60 սմ-ի։ Ծաղիկները կրակարմիր են՝ հավաքված 14-20 սմ երկարությամբ ողկույզանման ծաղկաբույլերում։ Ջերմասեր է և լուսասեր։ Չի դիմանում ցրտերին։ Լավ է աճում փուխր և սննդանյութերով հարուստ կրային հողերում։ Ծաղկում է ցանելուց 100-120 օր հետո և շարունակում է ծաղկել մինչև առաջին սառնամանիքները։ Սերմերը ցանում են ջերմոցներում փետրվար-մարտ ամիսներին։ Ծիլերը վերատնկում են տորֆահումուսային թաղարներում։

Օգտագործվում են ծաղկադեկորատիվ բոլոր տիպի ձևավորումներում։ Փայլուն եղեսպակի կտրած ծաղիկները պիտանի են ծաղկեփնջեր և ծաղկային կոմպոզիցիաներ ստեղծելու համար։

Տեսակներ
--------

Հայտնի են փայլուն եղեսպակի մի քանի տեսակ.

* Ֆեյերբոլ
* Իոգանիս
* Ֆեյեր
* Գնոմ
* Պիկալո
* Ռակետա

Եղեսպակ փայլունը կիրառվում է բժշկության և խոհարարության մեջ։ Հայաստանում տարածված են եղեսպակի բազմաթիվ տեսակներ, որոնք լայն կիրառում են գտել ժողովրդական բժշկության մեջ։ Օգտագործվում են ողողումների համար, ուռուցքների, թարախապալարների բուժման նպատակով և որպես արնահոսությունը դադարեցնող միջոց։

Որպես դեկորատիվ բույս աճեցվում է արևադարձային գոտիներում և ջերմոցներում։ Ավելի ցուրտ գոտիներում բույսը կարող են աճեցվել որպես միամյա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Декоративные садовые растения в ландшафтном дизайне. Шалфей
2. ↑  Լ․Վ․Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Երևան, «Արևիկ», 1987

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NDL: 00855860 |

 |
**Հուշարձան Սպիտակ Բիմ Սև Ականջին** (ռուս.՝ Памятник Белому Биму), հուշարձան՝ նվիրված Սպիտակ Բիմ Սև Ականջ շանը՝ Գավրիլա Նիկոլաևիչ Տրեոպոլսկու պատմվածքի հերոսին։ Տեղադրված է Վորոնեժում, Վորոնեժի «Շուտ» տիկնիկային թատրոնի դիմացի հրապարակում։

Նկարագրություն
--------------

Շանը նվիրված հուշարձանը պատրաստված է չժանգոտող մետաղից և բերված է իրական չափերի։ Աջ ականջը և մի թաթը պատրաստված է բրոնզից։ Շունը նստած է հենց հողի վրա և համբերատար սպասում է իր տիրոջ վերադարձին։ Վզկապին փորագրված է իր անունը։

Պատմություն
-----------

Բիմի հուշարձանի հեղինակներն են վորոնեժյան հայտնի քանդակագործներ Ռուսաստանի պետական մրցանակի դափնեկիրներ Էլզա Պակը և Իվան Դիկոնիչը։ Հուշարձան տեղադրելու միտքը ծագել է 1980-ական թվականների կեսերին։ Քանդակագործները սկսել են աշխատել հուշարձանի վրա 1985 թվականին և կառուցել են այն իրենց միջոցներով։ Շան մարմինը ձուլվել է Պենզայում։ Պատմվածքի հեղինակը խորհուրդներ է տվել քանդակագործներին հուշարձանի պատրաստման համար, սակայն չի ապրել մինչև դրա տեղադրումը։ 
Հուշարձանը տեղակայվել է Վորոնեժի հեղափոխության պողոտայում, Շուտ տիկնիկային թատրոնի դիմաց, 1998 թվականին։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1998 թվականի սեպտեմբերի 5-ին քաղաքի տոնի ժամանակ։
2009 թվականի օգոստոսին հուշարձանը ներկայացվել է Վորոնեժի ոչ պաշտոնական խորհրդանշանի կոչման մրցույթին։ Քվեարկության արդյունքում այդ կոչմանն արժանացել է Պետրոս Առաջինին նվիրված հուշարձանը։ Սպիտակ Բիմի արձանը գրավել է երրորդ տեղը։ 
2010 թվականի նոյեմբերի 28-ին «Սպիտակ Բիմ Սև Ականջ» պատմվածքի հեղինակ Գ. Ն. Տրոեպոլսկու 105-ամյակի առթիվ հուշարձանի մոտ ցուցադրվել է «Գրքի էջերից փախած Բիմը» թատերական ներկայացումը։ 2011 թվականի ապրիլի 23-ին արձանի մոտ տեղի է ունեցել «Ռուսաստանն առանց բռնության» երրորդ համառուսական ակցիան ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Кононов, 2005, էջ 131—132
2. ↑  «Памятник Белому Биму Чёрное Ухо в Воронеже. Основное описание». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
3. ↑  «Неофициальным символом Воронежа «утвержден» памятник Петру Первому». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
4. ↑  Юбилей Гавриила Троепольского//Информационный журнал «Parere.ru»
5. ↑  В Воронеже пройдет акция «Россия без жестокости»//ИА «Воронеж-Медиа»

Գրականություն
-------------

* *Кононов В. И.* Воронеж: история города в памятниках и мемориальных досках. — Историко-краеведческое издание. — Воронеж: Центр духовного возрождения Чернозёмного края, 2005. — 352 с. — ISBN 5-900-270-72-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուսաստանի հրաշքները։ Հուշարձան Սպիտակ Բիմ Սև Ականջին Վորոնեժում Archived 2011-12-12 at the Wayback Machine.
* Վորոնեժի հուշարձանները Archived 2012-03-22 at the Wayback Machine.
**Ազան** (արաբ․՝ أذان‎‎‎ — "հրավեր"‎), Մուսուլմանների հերթական աղոթքի հրավեր։ Ազանն ազդարարում է նամազի սկիզբը։ Ազան կարդացողին անվանում են մոազեն։ Համապատասխան ժամին, մոազենը կանգնում է Քաաբայի (Ղեբլե) դիմաց և մուսուլմաններին հրավիրում նամազի։ Ազանից մի քանի րոպե անց, աղոթքից առաջ, կարդացվում է էղամեն։ Ազանը որպես կանոն, հայտարարվում է մզկիթի մինարեթից։

### Պատմություն

Պատմության համաձայն, Ազանը սահմանել է Մուհամմադ մարգարեն 622-623 թթ։ Տեղափոխվելով Մեքքա, նա հավաքում է իր աջակիցներին, որպեսզի որոշի աղոթքի հրավիրելու համապատասխան ձև։ Հավաքվածների մի մասը առաջարկում է հնչեցնել զանգերը, մյուսները` վառել խարույկներ, երրորդները` փչել փողերը։ Մարգարեն մերժում է այս առաջարկները։ Սուննիներն ասում են, որ Աբդուլլահ Էբն Զեյդը երազում տեսել է ազանի տեքստը։ Առավոտյան նա գնում է Մուհամմադ մարգարեի մոտ և պատմում երազի մասին։ Հետո պարզվում է, որ նմանօրինակ երազներ տեսել են նաև մյուսները։ Նրանց լսելուց հետո Մուհամմադը հավանություն է տալիս ազանին և Աբդուլլահ Իբն Զիիդին հանձնարարում, Բիլալ բեն Ռաբային, որն ուներ շատ գեղեցիկ ձայն, սովորեցնել ազանի խոսքերը։ Այսպիսով, Բիլալը դարձավ իսլամի պատմության մեջ առաջին մոազենը։ Շիաները սակայն համոզված են, որ ազանը մարգարեին ներշնչվել է Գաբրիել հրեշտակի կողմից։

Մուհամմադն ասել է. «Եթե եկել է աղոթքի ժամանակը, թող ձեզանից մեկը կարդա ազան, իսկ ամենաարժանավորը լինի ձեր իմամը»։

### Հայերեն թարգմանություն

Ալլահն ամենազորն է, Ալլահն ամենազորն է (2 անգամ)  

Վկայում եմ, որ չկա աստվածություն Ալլահից բացի (2 անգամ)  

Վկայում եմ, որ Մուհամմադը Ալլահի մարգարեն է (2 անգամ)  

Շտապե՛ք աղոթքի (2 անգամ)  

Շտապե՛ք փրկվել (2 անգամ)  

Աղոթքը քնելուց լավ է (2 անգամ)  

Ալլահն ամենազորն է, Ալլահն ամենազորն է (1 անգամ)  

Չկա աստվածություն Ալլահից բացի (1 անգամ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Աղբյուրներ
----------

* 
* 
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16761571k · GND: 4507939-0 · LCCN: sh2007000511 · SUDOC: 178479195 |

 |
**Հայրենի քաղաքում**, Վիկտոր Նեկրասովի վեպը, որում պատմվում է վիրավորվելուց հետո Կիև վերադարձած ճակատային զինվորի մասին։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1954 թվականին «Նովի միռ» ամսագրում, իսկ մեկ տարի անց հրատարակվել է առանձին գրքով «Մոլոդայա գվարդիա» հրատարակչությունում ։ «Կարճ գրականական հանրագիտարան»ը գրել է, որ․ «*մերժելով անկոնֆլիկտային կանոնները", Ներեսով ցուցադրեց, ինչպիսի ներքին դժվարություններով նրա հերոս Նիկոլայ Միտյասովը գտնում է իր տեղը հետպատերազմյան աշխարհում*»։ Դմիտրի Բիկովի կարծիքով վիպակը հազիվ թե առաջացնի մեծ սենսացիա, քան «Խրամատներումը»։

Պարունակությունը
----------------

Նիկոլայ Միտյասովը, ով ծառայում էր, որպես հետախույզ, պատերազմի ավարտից հետո վերադառնում է Կիև, որտեղ նա վիրավորվելուց հետո պետք է շարունակեր բուժումը, նա վիրավորել էր 1944 թվականին։ Ժամանելով քաղաք Նիկոլայը հասկանում է, որ իր կինը Ալեքսանդրան օկուպացիայի ժամանակ մնացել էր քաղաքում։ Ալեքսանդրան ամուսնանում է ուրիշ տղամարդու հետ։ Եվ դա ստացվեց այն բանից հետո, երբ երկար խնամում էր մի վիրավորի։ Արդյունքում պատմվում է Նիկոլայի կյանքի մասին և ինչպես նրա մոտ դասավորվեց կյանքը։

### Գործողությունների ժամանակն ու վայրը

Կիև Հայրենական պատերազմից հետո։

### Ինքնակենսագրական

Կապիտան Միտյասովը (վեպի հերոսը) ինչպես և ինքը Վ․ Նեկրասովը վերադարձան իրենց սիրած քաղաք և տեսան ռազմական ավերածությունների սարսափելի պատկեր ։ Իր վեպում Վիկտոր Նեկրասովը գլխավոր հերոսին անվանակոչել էր ճակատային ընկերոջ անունով։

Կարծիքները և գնահատականները
---------------------------

1955 թվականին գրականության տանը գրողները քննարեցին 1954 թվականի արձակագրությունները և անցյալ տարվա ամենավառ ստեղծագործություն ճանաչվեց «Հայրենի քաղաքում» վեպը։ Գրականագետ Անատոլյա Տարասովի կարծիքով տվյալ վեպը գրականական արժանիքներով բարձր է Ա. Ռիբակովի վեպից։

Դրա հետ միաժամանակ, վեպի մեջ կար ձնհալի միտումներ և դրա հետ կապված հարձակման է ենթարկվել իշխանության կողմից։

Էկրանավորումը
-------------

«Քաղաքը վառում է կրակները» ֆիլմը նկարահանվել է «Հայրենի քաղաքում» վեպի մոտիվներով «Լենֆիլմում», որի ռեժիսորն էր Վլադիմիր Վենգերով։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1953 թվականի հուլիսի 21։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Новый мир», 1954, № 10, с. 3-65; № 11, с. 98-178.
2. ↑  В родном городе. — М. : Молодая гвардия, 1955. — 261 с.
3. ↑  *Нинов А. А.* Некрасов, Виктор Платонович — /Краткая литературная энциклопедия. Т. 5 — М. : Сов. энцикл. 1968. — 976 стб.
4. 1 2  «*Быков Дмитрий*. Виктор Некрасов // Журнал «Дилетант», № 11, ноябрь 2013 г.». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 19-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 30-ին.
5. ↑  *Похаленков О. Е.* Внутренняя «инаковость» в повести В. Некрасова «В родном городе» — Смоленск: Известия СмолГУ, 2014. — № 1 (25). С. 41-51
6. 1 2  *Лазарев Лазарь. Правда выше всего. (Предисловие к книге Виктора Некрасова «Там где горела земля. Собрание сочинений в трех книгах. Книга первая»).*
7. ↑  Фронтовые друзья Виктора Некрасова. Николай Митясов
8. ↑  *Гладилин Анатолий*. Виктору Некрасову — 70 лет // «Русская мысль», 2 июля 1981 (№ 3367), С. 4.
9. ↑  *Тарасенков Анатолий*. «Знамя», 1955, № 7, стр. 151—164
10. ↑  Фильмы, снятые по сценариям Виктора Платоновича Некрасова

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անատոլի Տարասենկով։ «Դրոշ», 1955, № 7, էջ. 151—164
**Ազատ օրերի թատրոն** (լիտ.՝ Pohuliankos teatras), թատրոն Լիտվայի Վիլնյուս քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Թատրոնի շենքը կառուցվել է 1912-1914 թվականներին, Հիփոլիթ Քորվին-Միլևսկիի (Hipolit Korwin-Milewski) նախաձեռնությամբ, իսկ կառուցման ծախսը լեհական համայնքի հավաքած գումարներն են։

*Ազատ օրերում* գործող *Լեհական թատրոնը* համարվում է Վիլնյուսի մշակութային կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Բացի թատերական ներկայացումներից և համերգներից, այստեղ անցկացվել են հասարակական-քաղաքական բնույթի միջոցառումներ։ Մասնավորապես, այստեղ տեղի է ունեցել 1917 թվականի սեպտեմբերի 18-22-ը կոնֆերանսը, որը ղեկավարում էր Յոնաս Բասանավիչյուսան և որին մասնակցում էին 214 պատվիրակներ, որոնք ընտրվել էին Լիտվայի խորհուրդի կողմից։

1922 թվականի փետրվարին, *Ազատ օրերի թատրոն*ում բացվում է Վիլնյուսյան սեյմ, որը որոնումներ էր կայացնում Վիլնյուսի և Լեհաստանի միացման մասին։

1986 թվականին թատրոնում կառուցվել է և մինչև օրս գործում է Լիտվիայի ռուսական դրամատիկական թատրոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  European Theatre Architecture — Arts and Theatre Institute.
2. ↑  «Владимир Водо. Русский драматический отметил юбилей». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թատրոնի պաշտոնական կայքը
* Լիտվիայի ռուսական դրամատիկական թատրոն Archived 2007-10-07 at the Wayback Machine.
* Halina Jotkiałło. 90. rocznica Teatru na Pohulance Archived 2007-10-07 at the Wayback Machine.(լեհ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 311251422 · WorldCat VIAF: 311251422 |

 |
Ղրղզական չոպո չոոր
**Չոպո չոոր** (ղրղզ.՝ чопо чоор «կավե չոոր»,«կավե սրինգ»), ղրղզ հովիվների կավե սրինգ, որը սկզբում տարածված էր Ղրղզստանի Օշի մարզի հարավում, այնուհետև այն հայտնի դարձավ Ղրղզստանի ամբողջ տարածքոմ։ Այս գործիքի այլ անվանումներն են *ըլայ չոոր* և *ըշկըրիկ* («սուլիչ»).

Արտաքին տեսք
------------

Չոպո չոորի ձևը կարող է տարբերվել լինելով երկարավուն՝ շվիի կամ դուդուկի նման կամ կլորավուն, որոնք հիշեցնում են յուրդի ձևը։ Միջին հաշվով, նրա երկարությունը մոտավորապես 18—20 սմ, իսկ տրամագիծը՝ 6—7 սմ։ 
Պրոֆեսոր Սուբանալիևի հավաքածուում գտնվում է չոպո չոորը, որը պատրաստված է սպիտակ կավից և իրենից ներկայցնում է կլոր գունդ։ Այդ հին երաժշտական գործիքի բարձրությունը մոտ 5 սմ է։ Նրանում մեկ փչելու և երկու նվագային անցքեր կան։ Վերջիններս այնպես են տեղադրված, որպեսզի հնարավոր լինի փչել և միաժամանակ նվագել այն ցուցամատերով։ Գործիքը պահում են բութ մատներով։

Հնչյունաշար
-----------

Ժողովրդական չոպո չոորը պարզ երաժշտական գործիք է, քանի որ նրա հնչյունաշարը առավելագույն չափով փոքր է՝ տերցիա-կվինտայի ծավալով։ Հնչերանգը դյութիչ, թովիչ, խորը և մեղմ է։ Այս իսկ պատճառով այն կարող է ծառայել ինչպես երեխաների երեժշտական խաղալիք, այդպել էլ լիիրավ երաժշտական գործիք ազգային նվագախմբում։

Բարելավում
----------

երկարավուն չոպո չոոր
Ներկայումս վարպետները բարելավել են այս գործիքը։ Վերականգնելով իր հին տեսակը նրանք ստեղծել են նոր չոպո չոորերի տեսակ։ Նրանց հիմքում է Ղրղզստանի Օշի մարզի Բատկեն շրջանի չոպո չոորը։ 
Չոպո չոորերը բարելավվել են և պատրաստվել ենարդեն ոչ թե ավանդական կավից, այլ կերամիկայից։ Չոպո չոորերը Ն.Նիշանովի հավակածույից ունեն երկարավուն ձև, նրանց վրա մի փչելու և ութ նվագային անցք կա։ Ամենախոշոր չոպո չոորի՝ «ռե» չոպո չոորի երկարությունը 22 սմ, տրամագիծը ՝ 8 սմ, իսկ ամենափոքրիկի՝ piccolo «լյա» չոպո չոորինը համապատասխանաբար 5 և 2,5 սմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Окарина // Музыкальные инструменты. Энциклопедия. — М.: Дека-ВС, 2008. — С. 409. — 786 с.
2. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չոպո չոոր պիկոլոյի հնչողությունը
* Մեծ չոպո չոորի հնչողությունը
**Ստանիսլավ Կոստյուշկին** (ռուս.՝ Станислав Михайлович Костюшкин, օգոստոսի 20, 1971(1971-08-20), Օդեսա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի և ռուս երգիչ, բանաստեղծ, նախկին «Թեյ երկուսով» («Чай вдвоём») խմբի մասնակից, A-Dessa ծրագրի ստեղծող, գործարար, հեռուստահաղորդավար։

Կենսագրություն
--------------

Ստանիսլավ Կոստյուշկինը ծնվել է 1971 թվականի օգոստոսի 20-ին Օդեսայում, ջազ սաքսոֆոնահար Միխայիլ Իոսիֆովիչ և մանեկենուհի Նադեժդա Արկադևնա Կաստյուշկինների ընտանիքում։ 1972 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Լենինգրադ, որտեղ անցել է Ստասի մանկությունը ։

Ստասի հայրը դարձել է հայտնի ջազային սաքսոֆոնահար, ուստի Ստասը մանկուց լսել է ջազային համերգներ և շփվել ջազային երաժիշտների հետ։ Երաժիշտները Ստանիսլավին անվանում էին Պունո, երբ Ստասը փոքր էր, նա նման էր սևամորթի, նրան նվիրվերել են մի երգ՝ «Ախ, դու, Պունա-կարապունա»։ Տանը Ստասը վաղ մանկությունից դաշնամուր էր նվագում։

Քանի որ Ստասի մայրը մանեկենուհի էր, 1976 թվականին (5 տարեկան հասակում) Ստասին լուսանկարել են մանկական նորաձեւության ամսագրի համար, նրան հագցրել էին դեղին վերնաշապիկ լայն օձիքով ու վանդակավոր սև-սպիտակ հագուստ կենդանու պատկերով։

Դպրոցում մի ժամանակ երկուսներ է ստացել։  Ծնողները միշտ շատ էին զարմանում, որ նա կարող է գալ տուն երեկոյան ութին, ամբողջությամբ թաց։ Հաճախում էր երաժշտական դպրոց, դաշնամուրի ու երգի, եղել է դպրոցական երգչախմբի մենակատար։ Ստասը ուներ օպերային ձայն։ 14 տարեկանում սկսեց հաճախել ձյուդոյի։

2012 թվականին թողարկեց A-Dessa նոր նախագիծը։ Նոր նախագծի առավել հայտնի երգերն են Fire, Կին, ես չեմ պարում, Tuzzik, «3G »:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Стас Костюшкин - биография, личная жизнь, фото, дискография, слухи и последние новости - 24СМИ
2. 1 2  Стас Костюшкин: Будь я скотиной, а жена - стервой и тварью, было бы легче... | Собеседник.ру
3. ↑  Стас Костюшкин в детстве рекламировал одежду | StarHit.ru
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գեղամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գուրգեն Միքայելի Գեղամյան** (մայիսի 30, 1930(1930-05-30), Գյոյգյոլ, Ադրբեջան - 2011, Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՄԿԿ անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1930 թվականի մայիսի 30-ին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Խանլար քաղաքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է Խանլարի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1948 թվականին։ 1949-1954 թվականներին սովորել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում։ 1954 թվականից որպես տնօրեն աշխատել է Թումանյանի (Ալավերդու) շրջանի Մղարթ գյուղի դպրոցում։ 1955-1959 թթ. ուսանել է ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Ավարտելուց հետո՝ 1959 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտում՝ 1967 թվականից որպես ավագ գիտաշխատող, 1987 թվականից՝ առաջատար գիտաշխատող, 1994-2005 թթ. որպես բաժնի վարիչ, 1994-2008 թվականներին՝ գլխավոր մասնագետ։ 1963 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Հայաստանի կոլտնտեսային գյուղացիությունը 1953-1958 թթ.» թեմայով։ 1980 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «ՆԷՊ և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները Հայաստանում» թեմայով։ 1981 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1980-2013 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ, ապա՝ ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի գիտական աստիճան շնորհող մասնագիտական խորհրդի անդամ։ Համատեղության կարգով Հայոց պատմություն է դասավանդել Երևանի Պետական համալսարան-ում, Երևանի Պետական ճարտարագիտական և Հրաչյա Աճառյանի անվան համալսարաններում։ 60-ից ավելի գիտական հոդվածների և մի շարք մենագրությունների հեղինակ է։ Մասնակցել է Հայ ժողովրդի պատմություն դպրոցական և բուհական դասագրքերի ստեղծման աշխատանքներին։ Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակում են եղել Հայաստանի Խորհրդային շրջանի ագրարային հարաբերությունների, գյուղի սոցիալ-դասակարգային փոփոխությունների պատմությունը։ Մահացել է 2011 թ. մայիսին Երևանում, 81 տարեկան հասակում։

Երկեր
-----

* Հայաստանի կոլտնտեսային գյուղացիությունը սոցիալիզմի վերջնական հաղթանակի ժամանակաշրջանում (1946-1958 թթ.), Երևան, 1968։
* Սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները Հայաստանում ՆԷՊ-ի տարիներին (1921-1936), Երևան, 1978։
* Սոցիալ-դասակարգային փոփոխությունը Սովետական Հայաստանում 60 տարում, Երևան, 1982:

Գրականություն
-------------

* Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, խմբ. Էդիկ Մինասյան, Երևան, ԵՊՀ, 2009, էջ 348։
* Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատոր 1, Երևան, 1990, էջ 627։
* Ով ով է (Հայեր։ Կենսագրական հանրագիտարան), հատ. 1, Երևան, 2005:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գուրգեն Գեղամյան, մահախոսական(չաշխատող հղում)
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
3. ↑  *Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб. 2005. - 312 с*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Մարիա Դիլլոն** (ռուս.՝ Мари́я (Ми́на) Льво́вна Диллон, հոկտեմբերի 27, 1858(1858-10-27), Պանևեժիս, Կովնոյի նահանգ, Ռուսական կայսրություն և Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 14, 1932(1932-10-14), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), առաջին պրոֆեսիոնալ կին քանդակագործը Ռուսաստանում։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Դիլլոնը ծնվել է Կովնոյի նահանգում, հրեա վարձակալի ընտանիքում։ Վաղ տարիքում նա տեղափոխվել է Սանկտ-Պետերբուրգ, որտեղ Մարկ Անտոկոլսկու առաջին հաջողությունների տպավորության ներքո հարազատներն ուշադրություն են դարձրել Մարիայի քանդակելու ձիրքին։

1879 թվականին Դիլլոնն ընդունվել է Գեղարվեստի ակադեմիա, որը 1888 թվականին ավարտել է դասական նկարչի կոչումով։ Այդ ժամանակից ի վեր նա առանց ընդհատումների մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգի ամենամյա ակադեմիական ցուցահանդեսներին, երբեմն հանդես եկել նաև արտերկրում։ Մարիա Դիլլոնի ակադեմիական աշխատանքներից առանձնանում են «Մարաթոնյան հաղթանակի ավետաբերը» փոքրիկ ֆիգուրը և «Անդրոմեդայի» արձանիկը։ Ունենալով զարգացած տեխնիկան և ծանրակշիռ անատոմիա՝ Դիլլոնը մասնագիտացել է հիմնականում մերկ կանանց ֆիգուրներ ստեղծելու («Ստրկուհին», «Հաճույք», «Կակաչ», «Լուսնոտ» և այլն), մասամբ գեղեցիկ կանանց և երեխաների գլուխների քանդակման գործում։ Նրա ստեղծագործությունների գագաթնակետը 1899 թվականին Պետերբուրգում Կելխի տան քանդակային դեկորացիան էր՝ բաղկացած աստիճանների վրա տեղադրված երեք մարմարե ֆիգուրներից և հյուրասենյակում գտնվող մոնումենտալ դեկորատիվ բուխարուց («Գարնան զարթոնք»)։ Նրան մեծ հռչակ է բերել նաև «Լիլիա» աշխատանքը։ Լավագույն գործերից են «Տատյանա», «Օֆելյա», «Էստերալդա», «Քմահաճը», «Ընթերցանություն» և այլն։ Առավել հայտնի գործերից են Նիկոլայ Լոբաչևսկու հուշարձանը Կազանում, Ալեքսանդր II կայսեր հուշարձանը Չերնիգովում, Հեռահաղորդակցության նախարար Գյուբբենտի, պրոֆեսոր Պրեմացցիի, պրոֆեսոր դե լա Ֆոսսի, գրող Դանիլևսկու և կոմպոզիտոր Արենսկու տապանաքար-հուշարձանները։

Մրցանակներ
----------

Դիլլոնը «Հեռավոր Արևելքում» գտնվող հուշարձանի համար, որտեղ քանդակված է, թե ինչպես է բուժքույրը վիրավոր զինվորի համար հայրենիքից ստացված նամակը կարդում, 1905 թվականին արժանացել է Առաջին հոբելյանական՝ Արվեստի խրախուսման համար կայսերական ընկերության մրցույթի 2000 ռուբլի մրցանակին։ Դիլլոնը ևս մեկ մրցանակի է արժանացել Պետերբուրգի 200-ամյա հիշատակի երկու մեդալների մոդելները պատրաստելու համար։

Ընտանիք
-------

Ամուսին՝ Ֆեոդոր Ֆեոդորովիչ Բուխհոլց (1857-1942), նկարիչ

Մահ
---

Մահացել է 1932 թվականին Լենինգրադում։ Թաղված է Սմոլենսկոե լյութերական գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Большая биографическая энциклопедия, Диллон, Мария Львовна

Արտաքին հղումներ
----------------

* Диллон, Мария Львовна // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. - СПб. 1908-1913.
* Диллон, Мария Львовна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб, 1890-1907.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 141470127 · ISNI: 0000000080077630 · LCCN: no2010023301 · VIAF: 96174561 · ULAN: 500070702 · WorldCat VIAF: 96174561 |

 |
**Նադիր Գամբար օղլի Աբդուռահմանով** (ադրբ.՝ Nadir Qəmbər oğlu Əbdürrəhmanov, դեկտեմբերի 5, 1925(1925-12-05), Բերձոր, Կարմիր Քուրդիստան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 26, 2008(2008-06-26), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր ։

Կենսագրություն
--------------

Նադիր Աբդուռահմանովը ծնվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լաչինում։ 1933 թվականին Ն. Աբդուռախանովի ընտանիքը տեղափոխվել է Բաքու։ Սկզբում Նադիրը նկարչական կրթություն է ստացել Բաքվի երեխաների արվեստի կրթության տանը։ Իսկ 1940-1941 թվականներին նրան ուղարկել են սովորելու Մոսկվայում՛ շնորհալի երեխաների հատուկ արվեստի դպրոց։ Երբ պատերազմը սկսվեց, նա վերադարձել է Բաքու և անմիջապես ընդունվել Ա.Ազիմզադեի անվան գեղարվեստի դպրոցի երկրորդ կուրս։

Ն. Աբդուռախանովը ընդունվել է Ադրբեջանի Բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետ։ Բայց նա շատ էր սիրում նկարել։ Նադիրը տեղափոխվել է բժշկական ինստիտուտի երեկոյան բաժանմունք և նորից վերադարձել արվեստի դպրոց։ 1944 թվականին հանրապետական ցուցահանդեսում նա առաջին անգամ ցուցադրել է իր «Փախստականները» նկարը։

1960 թվականին նկարիչը ստացել է արվեստի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում, իսկ 1964 թվականին՝ Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Азербайджанский государственный музеи искусств им Р. Мустатаева. — М.: Советский художник, 1961. — С. 16. — 98 с.
2. ↑  Meltem ERGÜN, Vüsal ABDURRAHMANOV, Özlem SÖNMEZ, Başak ULUÇ. Endoskopik ultrasonografi rehberliğinde tümoral apse drenajı: Olgu sunumu // Endoskopi Gastrointestinal. — 2016-01-02. — С. 86–88. — ISSN 1302-5422. — doi:10.17940/endoskopi.466622
3. ↑  Всеми любимый и уважаемый Надир Абдурахманов
4. ↑  Надир Гамбар оглу Абдурахманов
**Վեդի Ալկո**, ալկոհոլային խմիչքների առաջատար ձեռնարկություն Արարատի մարզի Գինեվետ գյուղում։ Հիմնադրվել է 1994 թվականին՝ միավորելով երկու գինու գործարանների՝ 1938 թվականին հիմնադրված Գետափի գինու գործարանի և 1956 թվականին հիմնադրված Վեդու գինու գործարանի։ Վեդի Ալկոն մշակում է հիմնականում Արարատյան դաշտի, ինչպես նաև Վայոց ձորի մարզի Արենի և Գետափ գյուղերի խաղողը։

Պատմություն
-----------

Վեդիի գինու գործարանի շինարարությունը սկսվել է 1952 թվականին և ավարտվել 1956 թվականին որպես պետական ձեռնարկություն։ Գործարանի ստեղծման արդյունքում շրջակայքի երկու գյուղերն արագ զարգացան։ Գործարանից հարավ գտնվող բնակավայրում ձևավորվեց Նոր Ուղի համայնքը, այնուհետև՝ ևս մեկ բնակավայր՝ Վեդու գինու գործարանին կից բնակավայր։ 2000-ական թվականներին գործարանի բնակավայրը դարձավ առանձին գյուղ և վերանվանվեց Գինեվետ։

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Վեդու գինու գործարանը 1994 թվականին սեփականաշնորհվել է և դարձել փակ բաժնետիրական ընկերություն։ Գործարանի արտադրանքը մշտապես արտահանվում է Ռուսաստան, ԱՄՆ, Ուկրաինա, Լատվիա, Էստոնիա, Ֆրանսիա, Լիտվա և այլն։

Վայոց ձորի մարզի Գետափ գյուղում 1938 թվականից գործող Գետափի գինու գործարանը 1994 թվականի սեփականաշնորհումից հետո նույնպես պատկանում է «Վեդի Ալկո» ՓԲԸ-ին։

Արտադրանք և ապրանքանիշեր
------------------------

*Գետափ Վերնաշեն* կարմիր կիսաքաղցր գինի «Վեդի Ալկո»-ից՝ պատրաստված «Արենի» խաղողից
Գործարանն արտադրում է գինի, կոնյակ և օղի, արտադրում է մի շարք կարմիր և սպիտակ, չոր կիսաքաղցր և աղանդերի գինիներ։ Վեդի Ալկոյի հայտնի գինու ապրանքանիշերից են՝ *Երևանցի*, *Գետափ Վերնաշեն*, *Արենի գոլդ*, *Անուշ*, *Հայք*, *Խորան*, *Վիվատ Արմենիա* և *Խարջի*։ Գործարանն արտադրում է նաև արենի, կագոր, մուսկատ, սապերավի խաղողների գինիներ։ Արտադրում է նաև մոշի, ազնվամորու, բալի, դեղձի և նռան մրգային գինիներ։

Գործարանի օղու ապրանքանիշերից են՝ «Աֆիշա», «Լիդեր», «Ստոլիկ», «Սենատոր», «Նովինկա» և «Բոչկա»։ Արտադրում է նաև խաղողի, ծիրանի, ցորենի, թթի, հոնի և բալի օղիներ։

Կոնյակի ապրանքանիշերից են՝ *Դուդուկ* (7 և 10 տարեկան), *Արաքս* (10 տարեկան) և *Վիվատ Արմենիա* (3, 5, 7 և 10 տարեկան)։ Գործարանն արտադրում է նաև Մուսկատ և ծիրանի կոնյակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Vedi Alco». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.
2. ↑  «Best Buy Liquors Vedi Alco». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.
3. ↑  Vedi Alco brand is also popular outside Armenia
4. ↑  «History of Vedi Alco CJSC». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 16-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.
5. ↑  Getap Vernashen
6. ↑  «Wine and fruit wine at Vedi Alco». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 16-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.
7. ↑  «Cognac at Vedi Alco». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.
8. ↑  «Vodka at Vedi Alco». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.
9. ↑  «Yerevantsi wine from Vedi Alco». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Ռոման Պողոսյան**, ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոս, փոխգնդապետ։

Կենսագրություն
--------------

Ռոման Պողոսյանը ծնվել է 1979 թվականի ապրիլի 12-ին, Արցախի Հադրութ շրջանի Դուդուկչի գյուղում։ Դպրոցը վերջացնելուց հետո, 1998 թվականին ծառայության մեջ առաջխաղացման կարգով ստացել է լեյտենանտ զինվորական կոչումը և նշանակվել է դասակի հրամանատար։ 1999 թվականին հետագա ծառայությունը շարունակելու նպատակով տեղափոխվել է ուրիշ զորամաս և նշանակվել է հրետանային դիվիզիոնում՝ որպես մարտկոցի ավագ սպա։ 2000 թվականին լավ ծառայության համար շնորհվել է ավագ լեյտենանտի զինվորական կոչում և նշանակվել որպես մարտկոցի հրամանատար։ Այնուհետև նշանակվել է հրետանու շտաբի պետ, միաժամանակ ստացել է մայոր զինվորական կոչում, ավելի ուշ՝ դիվիզիոն հրամանատար։ 2009 թվականին տեղափոխվել է այլ զորամաս՝ որպես հրետանային դիվիզիոն հրամանատար։ 2011 թվականին նշանակվել է հրետանու բաժանմունքի պետ։ 2013 թվականին սովորել է և գերազանց ավարտել ՌԴ Սանկտ Պետերբուրգի Միխայիլովի անվան ռազմական ակադեմիան ոսկե մեդալով։ 2015 թվականին ակադեմիան ավարտելուց հետո նշանակվել է ՊԲ զորամասերից մեկում՝ որպես հրետանու բաժանմունքի պետ։

Մարտական գործողություններ
-------------------------

Ապրիլի 2-ին Հադրութում ադրբեջանական կողմը լայնածավալ ռազմական գործողություններ է սկսում սահմանագծում։ Մինչև ապրիլի 10-ը Ռոման Պողոսյանը համարվել է անհետ կորած։ Ապրիլի 11-ին Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի միջոցով զոհվածների մարմինների փոխանակում է կատարվել, և պարզվել է, որ Ռոման Պողոսյանը զոհվածների մեջ է եղել, նրա մարմինը 18 զոհվածների մարմինների հետ հանձնվել է հայկական կողմին։

Մրցանակներ
----------

* «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշան

Հուղարկավորություն
------------------

Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 12-ին ժամը 18:00-ին, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 13-ին, ժամը 13:00-ին Հադրութի շրջանի՝ Դուդուկչի գյուղի եկեղեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Զոհված փոխգնդապետի ընտանիքը Archived 2017-03-20 at the Wayback Machine.
| **՞**Կոլկվիցիա հիանալի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Տորոնածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ցախեկեռասազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Կոլկվիցիա |
|
|
| Տեսակ | Կոլկվիցիա հիանալի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Kolkwitzia amabilis

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կոլկվիցիա հիանալի** (լատին․՝ Kolkwitzia amabilis), Ցախեկեռասազգիների ընտանիքի, Կոլկվիցիա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 2 մետր բարձրությամբ։ Երիտասարդ ընձյուղները խիտ և կարճ մազմզուկապատ են, դարչնակարմրավուն կեղևով, որը անջատվում է շերտերով։ Տերևադասավորությունը հակադիր է։ Տերևները լայն-ձվաձև են, 3-8 սմ երկարությամբ, 1,5-2 սմ լայնությամբ, սրածայր գագաթով և կլորավուն հիմքով, ամբողջաեզր կամ ատամնավոր, թարթիչաեզր, վերևի կողմից՝ մուգ կանաչ, ծածկված մանր մազմզուկներով, ներքևի կողմից՝ կանաչ, ծածկված խիտ աղվամազով (հատկապես ջղերի անկյուններում)։ Տերևակոթունները մազմզուկապատ են՝ 0,1-0,3 սմ երկարությամբ։ Ծաղիկները զույգերով կողմնային ընձյուղների վրա առաջացնում են վահանաձև ծայրային ծաղկաբույլեր՝ 5-7 սմ տրամագծով։ Բաժակը կազմված է 5 նեղ, աղվամազապատ, տարածված բաժակաթերթիկներից։ Պսակը զանգականման է, հնգաբլթակ, 1,5 սմ տրամագծով, արտաքին կողմից՝ վարդագույն, ներքևի կողմից՝ դեղին, աղվամազապատ։ Պտուղը չոր է, ձվաձև, սերտաճած ծաղկապատով, 0,7 սմ երկարությամբ և 0,3 սմ լայնությամբ, խոզանանման մազմզուկապատ, վերևի մասում բաժակաթերթիկների նեղ-խողովակաձև մնացորդով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է կենտրոնական Չինաստանում ( Շանսի, Հուբեյ)։ Աճում է բարձր լեռնային շրջաններում։ Առանց վնասվելու դիմանում է մինչև -25 °C սառնամանիքներին։ Մեր հանրապետության տարածքում առայժմ սահմանափակ քանակությամբ է մշակվում (Երևան, Բյուրական, Վանաձոր, Իջևան)։ Հեռանկարային է ցածրադիր շրջանների համար։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ IV: Մշակության հավանական շրջանները՝ 9-1 0, 1 8, 20,
25, 32:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 280։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2775841248 |

 |
**Սինգապուրի ֆրանսիական համալսարան** (IFS), հանդիսանում է ֆրանսիական համալսարանների համաշխարհային ցանցի մի մասը։

Պատմություն
-----------

Միայն 2011 թվականին ֆրանսիական մշակութային ցանցը պաշտոնապես միավորվել է` ֆրանսիական համալսարան անունով՝ հետևելով համաշխարհային մշակութային բարեփոխման և կոոպերացիոն ցանցի Արտաքին գործերի նախարարության, նաև Ֆրանսիայի եվրոպական գործերի նախարարության կողմից հաստատված 2010 թվականի հունիսի 27֊ի օրենքին` փոխելով ֆրանսիական մշակութային գործունեությունը, որը նախկինում մտնում էր Culturesfrance միավորման մեջ։
Այս վերակազմակերպումը նպաստել է միասնությանը և ավելի պարզ կառավարմանը։ Ֆրանսիական դեսպանատան համալսարանը կրթության լեզվական և մշակութային համագործակցության ծառայությունները միաձուլել է` դառնալով Սինգապուրի ֆրանսիական համալսարան։ Նա սերտ կապեր է պահպանում գլխավոր հյուպատոսության, ինչպես նաև երկրի ֆրանսիական դաշինքի գրասենյակի և ազգային ու տեղական իշխանությունների հետ։ Այսպիսով, միակ քննական կենտրոնը ստեղծվել է Սինգապուրի ֆրանսիական կենտրոնի նախարարության կողմից հմտությունների գնահատման համար, որի հիմքում ընկած է լեզուների եվրոպական ընդհանուր շրջանակը։ Այն հավատարմագրված է նաև ֆրանսիական լեզուների միջազգային հավաստագրերով։

Մշակութային գործունեություն
---------------------------

Համալսարանի մշակութային կենտրոնը մասնակցություն ունի ազգային- մշակութային կյանքում` կազմակերպելով մոտ 200 միջոցառում՝ ըստ նախագծերի։ IF- ը մասնակցում էր նաև արտաքին միջոցառումների մշակութային աջակցության շրջանակներում, և ֆրանսիա֊յի և Սինգապուրի փոխհամագործակցությամբ զարգանում էր գործընկերային հարաբերություն ուրիշ կառավարության կամ ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ։ Սինգապուրի համալսարանը հատուկ առաքելություն ունի կինոյի և տեսալսողական գործունեության վերաբերյալ։ Նրա իրավասությունների շրջանակը ներառում է Հարավային Ասիայի վեց երկիր` Սինգապուր Ինդոնեզիա Մալազիա Ֆիլիպիններ Բրունեյ և Արևելյան Թիմոր։ Նա գործում է հատկապես հարավասիական CMN մի կողմից Ֆրանսիայի և եվրոպացիների հետ մյուս կողմից նաև ֆրանսիական մուլտիմեդիայի զարգացում (ֆիկցիաներ տեսախաղեր համացանց֊ հարթակներ փաստագրական ֆիլմեր ժամանակակից երաժշտություն).։
Սինգապուրի ֆրանսիական համալսարանը դերակատարում ունի Սինգապուրի գիտության և ճարտարագիտության մեջ ֆրանսերենի օգտագործման գործում։ IF-ը օգնում է հայտնաբերել ինստիտուցիոնալ գործընկերներ և նպաստում է նրանց հաղորդակցությանը ֆրանսիական հաստատությունների հետ ինչպես տեղական, այնպես էլ եվրոպական մակարդակով։ 
IFS-ը մշակված է Սինգապուրում Ֆրանսիայի դեսպանության հետ հաղորդակցություն Merlion գիտական ծրագրով, որն իր ստեղծման օրվանից աջակցում է ավելի քան 200 նախագծեր Ֆրանսիայի և Սինգապուրի միջև։

### Վոլյա փառատոն

2014 թվականից IF կազմակերպում է organise փառատոն Voilah ։ Նա հավաքագրել է ավելի քան 265000 այցելու և հանդիսատես 2017 թվականի կես ամսվա ընթացքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.
2. ↑
3. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Site officiel de l'IF de Singapour Archived 2018-04-14 at the Wayback Machine.
**Գումա Սոռիլյա** (իսպ.՝ Guma Zorrilla de San Martín Muñoz, դեկտեմբերի 28, 1919(1919-12-28), Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ - հուլիսի 19, 2001(2001-07-19), Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), ուրուգվայցի թատերական նկարիչ, բեմանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Գումա Սոռիլյան ծնվել է 1919 թվականին Մոնտեվիդեոյում քանդակագործ Խոսե Լուիս Սոռիլյայի և Գումա Մունյոս դել Կամպոյի ընտանիքում։ Ունեցել է չորս քույր։ Մանուկ հասակից նկարել է, և նրա ջրաներկերը, գունամատիտով նկարներն ու գծանկարները ցուցադրվել են Amigos del Arte-ում։

Սոռիլյայի կարիերան սկսվել է Բունես Այրեսում, երբ նա թատերական և կինեմատոգրաֆիական ստեղծագործական ծառայություններ էր մատուցում քրոջը՝ դերասան և ռեժիսոր Չինա Սոռիլյային։ Գումայի աշխատանքները հայտնվեցին Ազգային կոմեդիայի և Սոլիս թատրոններում։

Ուրուգվայում և Արգենտինայում աշխատել է տարբեր ռեժիսորների ու դերասանների հետ, այդ թվում` Օմար Գրասոյի, Անտոնիո Լառետայի, Էստելա Մեդինայի, Դադ Սֆեիրի, Կառլոս Պերսիավալեյի։ Զգեստներն ընտրել է հեշտությամբ՝ դրանք ներգրավելով տեսարանի շրջանակներում։

Առանձնակի հաճույքով է ստեղծել 19-րդ դարի Belle Époque շրջանի զգեստները։ Համագործակցել է Ávila-Martínez Mieres ընկերության հետ։ Մոնտեվիդեոյի քաղաքային թատրոնում ձևավորել է «Ճայը», La pulga en la oreja, Un enredo y un marqués և La Dorotea ներկայացումները։

Թատերական ներկայացումներ
------------------------

* Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիտ»
* Թոռնտոն Ուայլդերի «Մեր քաղաքը»
* Ալֆրեդ դը Մյուսեի «Լորենցաչչո»
* Եվրիպիդեսի «Մեդեա»
* El honor no es cosa de mujeres (Նորմա Ալեանդրոյի հետ)

Ֆիլմերի ձևավորում
-----------------

* «Համբույր ճակատին» (իսպ.՝ Besos en la frente, 1996)
* «Երբեք չեմ եղել Վիեննայում» (իսպ.՝ Nunca estuve en Viena, 1986)

Ընտանիք
-------

Ամուսնացել է Ուգո Էստրասուլասի հետ։ Զույգն ունեցել է վեց երեխա։

Մահ
---

Սոռիլյասը մահացել է 2001 թվականին Մոնտեվիդեոյում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Los vestuarios de una notable diseñadora» (Spanish). 2012 թ․ դեկտեմբերի 16. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 19-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «Guma Zorrilla, hermana de China, en el recuerdo» (Spanish). La Nación. 2001 թ․ օգոստոսի 12. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 19-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  «Guma por China» (Spanish). La Red 21. 2001 թ․ հուլիսի 14. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 19-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  Langleib, Macarena (December 2012). «Artista del género» (Spanish). Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 19-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n97090150 · VIAF: 21428345 · WorldCat VIAF: 21428345 |

 |
**Աթեոս** (Atheas; մոտ. մ.թ.ա. 429 — մ.թ.ա. 339), հաստատված ավանդույթի համաձայն՝ Սկյութիայի ամենահայտնի թագավորներից մեկը։ Զոհվել է Ֆիլլիպ II Մակեդոնացու հետ կռվի ժամանակ, ըստ լեգենդի՝ 90 տարեկան հասակում։ Հարցը կայանում է նրանում, թե որ տարածքներում էր տարածվում նրա իշխանությունը, մինչև հիմա հակասական է. ամբողջ Մեծ Սկյութից մինչև Դանուբի բերանի մոտակայքում գտնվող փոքր ժառանգություն (Փոքր Սկյութ)։ 
Ենթադրությունն այն մասին, որ Աթեոսը վերահսկել է Փոքր Սկյութը,առաջ են քաշել ՝ առանց հաշվի առնելու բազմաթիվ գործոններ, առաջին հերթին՝ տնտեսական։ Աթեոսը վարել է ագրեսիվ քաղաքականություն Մեծ Սկյութիայի հարավ-արևմտյան սահմաններում, մասնավորապես` ենթարկվելով արևմտյան Մերձսևծովյան քաղաքականության ազդեցությանը (մ.թ.ա.358 թվական` Իստրիա-մ.թ.ա.343 թվական` Կալլատիս), հաջող պատերազմ ցեղերի հետ մ.թ.ա.344 թվականին ։ Նրա` Մակեդոնացու հետ հաջորդ պատերազմի մասին մեզ հայտնում են հաջորդները; մ.թ.ա. 339 թվականին « երկու կողմերն էլ լարվել էին, սկսվել էր ճակատամարտ, որում սկյութարները, չնայած իրենց մտավոր հմտությունների և թվերի գերազանցությանը, պարտվեցին Ֆիլլիպի խորամանկությանը. գերեվարվեց (մակեդոնացի հաղթողներին) մոտ 20 հազար երեխա և կին, բազմաթիվ սկյութարներ, սակայն ոսկի և արծաթ ընդհանրապես չգտնվեց, որի արդյունքնում առաջին անգամ ականատես եղան սքյութարների աղքատությանը. 20 հազար արյունակից է ուղարկվել Մակեդոնիա` ցեղի բուժման համար»։ Հետդարձի ճանապարհին մակեդոնիացիների բանակը ընկավ ցեղերի կազմակերպած շրջափակման մեջ ։

Աթեոսի մահից հետո Մեծ Սկյութիան էլի գոյատևեց մոտավորապես 60-70 տարի, պահպանելով ռազմիկների շարքը (Զոպիրիոնի արշավը` մ.թ.ա. 331 թվական, պատերազմ Բոսպորի հետ` մ.թ.ա.328 թվական, որպես բոսպորյան արքայի համախոհ` մ.թ.ա.310-309 թվականներին, պատերազմ Լիսիմախի հետ` մ.թ.ա.313 թվական): Ներկա պահին չկա ոչ մի հնագիտական վկայություն Մեծ Սկյութարիայի մ.թ.ա.280-ից 270 թվականների ճգնաժամային երևույթների մասին։

Հայտնի են մետաղադրամներ, որոնք թողարկվել են Աթեոսի անվան տակ տարբեր քաղաքակրթությունների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  О войне Атея с трибаллами упоминает также римский автор Секст Юлий Фронтин, см. Латышев В.В. Известия древних писателей о Скифии и Кавказе. Том 2. СПб, стр. 230
2. ↑  Юстин. Эпитома сочинения Помпея Трога. «История Филиппа» (IX, 2-3).
3. ↑  ДЕМОСФЕН, XXXIV. «ПРОТИВ ФОРМИОНА О ЗАЙМЕ»
4. ↑  ДИОДОР, БИБЛИОТЕКА (ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ), XX, 22-24
5. ↑  ДИОДОР, БИБЛИОТЕКА (ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ), XIX)
6. ↑  Латышев В. В. Известия древних писателей о Скифии и Кавказе. Вестник древней истории. 1947—1949.
7. ↑  В. А. Анохин. Монеты скифского царя Атея. «Нумизматика и сфрагистика», т.2, Киев-1965, стр 3-15. Рогальский Ад.(Варна) «К вопросу о монетах скифского царя Атея», «Нумизматика и сфрагистика», т.5, Киев-1974, стр 3-13.

Գրականություն
-------------

* Вестник Древней Истории. 1947—1949; указ. 1950.
* Гутнов Ф. Х. Скифские портреты

Գեղարվեստական գրականություն
* Պատմության հերոսը, Լյուբով Վորոնկովա «Զևսի որդին»։