**«Ալիտա։ Մարտական հրեշտակ»** (անգլ.՝ Alita: Battle Angel), Յուկիտո Կիսիրոյի GUNNM մանգայի մոտիվներով և կիբերպանկի էլեմենտներով նկարահանված ամերիկյան մարտաֆիլմ, որի ռեժիսորն է Ռոբերտ Ռոդրիգեսը։ Ֆիլմը մեծածավալ վարձույթ դուրս եկավ ԱՄՆ-ում 2019 թվականի փետրվարի 14-ին, իսկ Ռուսաստանում՝ փետրվարի 7-ին։ Որոշ երկրներում ֆիլմը վարձույթով դուրս եկավ փոքր ինչ շուտ՝ փետրվարի 5-ից 13-ն ընկած ժամանակահատվածում (օրիրնակ՝ Մալայզիում փետրվարի 5-ին, Ֆիլիպիներում փետրվարի 6-ին, Գեմանիայում և Դանիայում փետրվարի 13-ին): Ֆիլմի պրեմիերան կայացավ 2019 թվականի հունվարի 31-ին Լոնդոնի Լեսթեր-Սքվեր թատրոնում (Leister Square Theatre):

Սյուժե
------

2563 թվական, «Դատարկություն» կռվից մոտ երեք հարյուր տարի անց։ Երկիրը ավերված է, բացառությամբ հսկայական թռչող Զելեմ քաղաքի և նրա տակ գտվող անպետք բնակավայրի՝ Այրոն սիթիի, որին անվանում էին նաև «Ներքին աշխարհ»։

Բժիշկ Ինդոն ներքին աշխարհի աղբանոցում գտնում է Զալեմից աղջիկ-կիբօրգի մնացորդները։ Բժիշկ Իդոն նրան տալիս է իր մահացած աղջկա անունը՝ Ալիտա և մարմինը։ Ուշքի գալով՝ Ալիտան ոչինչ չէր կարողանում հիշել, բայց պարզում է, որ օժտված է կիբօրգների մարտական հմտություններով, ինչից հետո սկսում է կորցրած հիշողությունները հետ բերել։

Ալիտան ծանոթանում է Հյուգո անունով մի երիտասարդի հետ, որը բժիշկ Իդոյին զանազան պահեստամասեր էր մատակարարում։ Քաղաքում մարտական կիբօրգների դեմքով գլուխների որսորդներ կան։ Ներքին քաղաքում արգելված է օգտագործել հրարձակ զենք, որպեսզի Զելեմին սպառնալիք չներկայացվի։ Պատիժը հրարձակ զենք ունենալու դեպքում մահն է։

Ալիտան տեղի ԶԼՄ-ներից իմանում է, որ քաղաքում հայտնվել է մարդասպան, որը սպանել էր մի քանի կնոջ։ Նա սկսում է կասկածել Իդոյին, որը մի անգամ վերադարձել էր արյունոտ ձեռքով, իսկ դրանից հետո նա սկսում է հետևել նրան։ Բայց հաջորդ գիշեր նա իմանում է, որ բժիշկը իրական լիցենզավորված որսորդներից մեկն է։ Իր ստեղծողի և երեք կիբօրգ հանցագործների բախումի հետևանքով նա սպանում է նրանցից երկուսին՝ թույլ տալով թաքնվել երրորդին, որը խոստանում է վրեժխնդիր լինել Գրեվիշից։ Կռվի ժամանակ Ալիտան հիշում է, որ մի ժամանակ նա մարտարվեստին էր սովորել Լուսնի վրա սկաֆանդրով։

Հյուգոն, Ալիտային հանդիպելուց հետո, վերջինիս ցույց է տալիս Ներքին քաղաքի զանազան նշանային վայրերը, ծանոթացնում է նրան շոկոլադի համին, տանում է մոտորբոլի խաղը նայելու, որը Ալիտային խանդավառության մեջ գցեց։ Խաղից հետո պարզվում է, որ Հյուգոյի խումբը տեղի գլադիտորների ռոբոմրցավազքի կազմակերպչին՝ Վեկտորին այլ կիբօրգներից առաքում է բոլոր անհրաժեշտ պահեստամասերը։ Հյուգոն Ալիտայի հետ քաղաքից դուրս է գանում և ցույց է տալիս ժամանակին Զելեմի և Երկրի հետ պայքարի մեջ մտած ՄՄՆ-ի (Մարսի Միացյալ Նահանգները) ուժերի խոցված տիեզերանավը։ Տիեզերանավում Ալիտան գտնում է այն նույն մոդելի ավելի կատարելագործված կիբեռմարմինը, որի տեսով ժամանակին այդիպիսն էր։

Ալիտան խնդրում է բժիշկ Իդոյին միացնել իրեն այդ մարմնին, բայց բժիշկը չի ուզում, որ նա զարգանա որպես մարտիկ, չնայած որ նա ստեղծված էր այդ նպատակով։ Ալիտան վիճում է նրա հետ և իմանում, որ նա ամենաքիչը 300 տարեկան է, իսկ նրա սիրտը դեռ զարկում է կորած տեխնոլոգիաների հիման վրա։ Այդ ժամանակ Գրեվիշը բժիշկ Կիրենի օգնությամբ անցնում է Վեկտորի արհեստանոցում թարմացումը և ստանում է թռչող շղթա-կտիչներ։ Զուգահեռաբար պարզվում է՝ գոյություն ունի Զալեմի ոմն կառավարիչ՝ Նովան, որը նեյրոիմպլանտի շնորհիվ կարող է տրիրանալ մարդու կամ կիբօրգի մարմինը։ Այդ պահին ենթակա «ստրուկի» աչքերը դառնում են երկնագույն, իսկ Նովան նրա միջով կարող է անմիջական խոսել քաղաքացիների հետ։

Բժիշկ Իդոյի հետ կռվելուց հետո Ալիտան գնում է Ներքին աշխարհի Զելեմայի ոստիկանության բաժանմունք և ստանում է որսորդության լիցենզյա։ Հյուգոյի հետ նա գնում են կիբօրգ-որսորդների սրճարան և բուռն ճառ ասում, որն ուղղված էր Գրեվիշի դեմ պայքարին, վերևների հովանավորության շնորհիվ, նրա համար մրցանակ չի սահմանվում, ինչի պատճառով էլ որսորդները նրան ձեռք տալ չեն կարողանում։ Ալիտան զարյացնում է որսորդներին, ծիծաղում է Զապանի որսորդների նարցիսիզմի վրա, որը ունի տեխնոլոգիաները սպառած սուր։ Զապանը փրձում է ծեծել Ալիտային, բայց կրում է ամոթալի պարտություն։ Սկսում է մեծածավալ կռիվ։

Հյուգոյի հետ սրճարան է գալիս բժիշկ Իդոն, որը կանգնեցնում է կռիվը՝ սպառնալով նրանց էլ անվճար չնորոգել։ Քիչ հետո հայտնվում է Գրեվիշը, որի նպատակն էր Վեկտորի հրամանը կատարել՝ բերել Ալիտային կամ ողջ կամ մեռած։ Որսորդներից որ մեկ չի ցանականում կռվի բռնվել կիբօրգի հետ, որը իր թարմեցումը ցուցադրելու համար առանց ժամանակ կոցնելու սպանում է զինակիցներից մեկին, իսկ դրանից հետո՝ իր վրա հաչացող շնիկին, որին ֆիլմի սկզբում քայլող ռոբտ-ցենտուրիոնից փրկել էր Ալիտան։ Ալիտան սպանված շան արյունը քսում է իր աչքերի տակ երկու գծով և «ես անգործ չեմ մնում չարիքի դեմ» խոսքերով կռվի է բռնվում Գրեվիշի հետ։

Դրանից հետո կռիվը տեղափոխվում է Գրեվիշի ստորգետնյա «աշխարհ», որի ժամանակ նա հասցնում է Ալիտայի մարմինը բաժանել մասերի՝ թողնելով նրա մեկ ձեռքը։ Ալիտային անցյալից տեսիլքներ է ունենում, որում իր կոլեգա-ուսուցչուհին նրան սովորեցնում է կվռել մինչև վերջ։ Ալիտան դուրս է գալիս և մնացած ձեռքով հանում է Գրեվիշի աջ աչքը։ Այդ ժամանակ Ալիտային օգնելու են գալիս կիբօրգ-որսորդները կիբեռնետիկ շների հետ, Հյուգոն և Իդոն։ Գրեվիշը փրկվում է փախուստով։

Դոկտոր Իդոն Ալիտային տանում է իր լաբորոտորյան և միացնում է նրան մարտական կիբերմարմնին։ Անգիտակից վիճակում Ալիտան ընդունում է հազարավոր կարգավորումներ նոր մարմնի վրա։ Ուշքի գալով, նա հայտնաբերում է, որ այդ մարմինը ավելի իդեալական է քան նախորդը։ Ալիտան նոր մարմնում ռոմանտիկ հարաբերություններ է ստեղծում Հյուգոյի հետ։ Նա, Վեկտորի խնդրանքով, համոզում է նրան, որպեսզի իր ուժերը փորձի մոտորբոլում, որտեղ Ալիտայի դեմ խաղում են մի թիմ վարձկան զինվորներ և մարդասպաններ, որոնց նպատակն էր ոչ թե խաղը, այլ Ալիտայի սպանությունը։

Այդ ժամանակ Հյուգոն գնում է հանդիպելու իր ընկերներին, որոնց հայտնում է, որ ինքը համատեղ աշխատանքից դուրս է գալիս։ Հանկարծ հայտնվում է Զապանը և սպանում է Հյուգոյի ընկերոջը՝ վիրավորելով Հյոգոյին, որը փախչում է։ Թաքնվելով Զապանից՝ նա կապվում է Ալիտայի հետ և խնդրում է օգնել իրեն։ Այդ ժամանակ Ալիտան արդեն հաղթել էր բոլոր հակառակորդներին։ Հետո նա ջարդում է մեծ հառուստատեսային էկրանը և շտապում է օգնել Հյուգոյին։ Հասնելով Հյուգոյի հոտ հանդիպման վայրը՝ նա խլում է վերջինիս Զապանից։ Որսորդը Հյուգոյին հետախուզման մեջ է հայտարարում՝ մեղադրելով գողության ու կիբօրգների վերջույթների անօրինական վաճառքի, ինչպես նաև սպանության մեջ։ Հյուգոն խոստովանում է բոլոր մեղքերը, բացի սպանությունից, և մինչ Ալիտան որոշում է ինչ անել, Զապանը, Ալիտայի անվճռականությունից, Հյուգոյին հարվածում է սրով։ Ալիտան Հյուգոյին տեղափոխում է տաճար, որտեղ խոսում են զգացմունքների մասին։ Կիրենը լսում է նրանց և, խղճահարությունից ելնելով, որոշում է օգնել նրանց։

Ալիտան դուրս է գալիս տաճարից՝ տանելով իր հետ Հյուգոյի կտրած գլուխը։ Ցենտուրիոնները նրան տալիս են մրցանակ հանցագործին բռնելու համար։ Սակայն Զապանը հասցնում է նկատել, որ Հյուգոյի գլուխը միացված է Ալիտայի սրտին, որը պահպանում էր նրա մեջ կյանքը։ Որսորդը բռնում է Ալիտայի ձեռքը, որ ցենտուրիոնները բացատրում են նրանով, որ Զապանը ցանկանում է վերցնել մրցանակը։ Ալիտան խլում է Զապանի թուրը և կտրում է նրա դեմքը։ Կիրենը վերադառնում է Վեկտորի մոտ, որն արդեն գիտեր, որ նա օգնել է Ալիտային։ Հետագայում բժիշկ Իդոն միացնում է Հյուգոյի գլուխը կիբերմարմնին և պատմում է, որ նա ժամանակին ապրել էր Զալեմում, բայց պարտավոր էր իջնել ներքև, որովհետև վերևում չէին կարող օգնություն ցուցաբերել իր հիվանդ աղջկան։ Նա ասաց, որ Վեկտորը խաբել է Հյուգոյին, երբ խոստացել էր, որ կուղարկի Զալեմ, Ներքին աշխարհի մարդը երբեք չի կարող հայտնվել վերին աշխարհում, եթե չդառնա մոտոբոլի չեմպիոն։ Այն եղանակ չկա։ Ինչպես նաև նա հիշատակում է Նովային, և Ալիտան հիշում է իր՝ Նովային սպանելու առաքելությունը։

Ալիտան ուղևորվում է Վեկտորի մոտ։ Նոր հագուստով և Զապանի թրով նա հեշտությամբ հաղթում է նրա բոլոր ցենտուրիոններին։ Վեկտորը նրան ասում է, որ Զալեմում հայտնվելը աեմն դեպքում հնարավոր է, ցույց է տալից Կիրենի օրգանները, որոնք պատրաստեին տեղափոխվել վերև։ Այդ ժամանակ Ալիտայի վրա հարձակվում է Գրեվիշը, բայց, իր պլազմայով ավելացվելով Զապանի թրի ուժը, նա հեշտությամբ հաղթում է Գրեվիշին։ Վեկտորի մարմում հայտվում է Նովան։ Ալիտան սպանում է Վեկտորին այն խոսքերով, որ նա սխալ է թույլ տվել՝ թերագնահատելով իրեն։ Վերադառնալով բժիշկ Իդոյի մոտ՝ Ալիտան իմանում է, որ Հյուգոն որոշել է բարձրանալ Զալեմ մի խողովակով։ Հասնելով Հյուգոյին՝ նա խնդրում է, որպեսզի մնա իր հետ Ներքին աշխարհում։ Նովան միացնում է խողովակի պաշտպանությունը, որի արդյունքում Հյուգոն վիրավորվում է։ Ալիտան փորձում է փրկել նրան, բայց նա ընկնում է մեծ բարձրությունից։

Անցնում են երկու ամիս։ Ալիտան դառնում է մոտորբոլի աստղը և անցնում մեծ լիգա, որում հաղթանակը նրան հնարավորություն կտար ընկնել Զալեմ։

Դերերում
--------

* Ռոզա Սալազար — *Ալիտա*
* Քրիստոֆ Վալց — *բժիշկ Դայսոն Իդո*
* Ջենիֆեր Քոնելի — *Դոկտոր Կիրեն*
* Մահերշալա Ալի — *Վեկտոր*
* Էդվարդ Նորթոն - *Նովա*
* Էդ Սքրեյն - *Զապան*
* Ջեկի Էրլ Հեյլի - *Գրեվիշ*
* Քայան Ջոնսոն - *Հյուգո*
* Միշել Ռոդրիգես - *Հելդա*
* Էյսա Գոնսալես - *Նիսիանա*
* Լանա Կոնդոր - *Կոյոմի*
* Խորխե Լոնդբորգ - *Թանջի*
* Իդարա Վիկտոր - *քույր Գերհարդ*
* Մաչկո Սարոր - *Աջակութի*
* Էլլ Լամոնթ
* Լեոնարդ Վու -*Կինուբա*
* Ջեֆ Ֆեյի - *Մակտիգ*
* Ռիք Յուն - *Քլայվ Լի վարպետ*
* Կասպեր Վան Դին - *Ամոկ*

Արտադրություն
-------------

Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին վերաստեղծված է շարժման գրավումի տեխնոլոգիայի օգնությամբ։ Գլխավոր հերոսուհու դերում քննարկվում էր Զենդեյա Քոուլմանի, Մայկա Մոնրոյի և Բելա Թորնի թեկնածությունը։ Ջեյմս Քեմերոնի խոսքերով, վարկանիշին համապատասխան R արյունը էկրանին լինելու է երկնագույն։

### Երաժշտություն

2018 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ազդարարվեց, որ Դուա Լիպան կատարելու է «Swan Song» երգը, որը հնչելու էր տիտրերի ժամանակ։ Երգը և երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվեցին 2019 թվականի հունվարի 24-ին։ Հոլովակի ռեժիսորը Ֆլորիա Սիգիզմոնդն է։ Թոմ Հոլքենբերգը գրեց պաշտոնական ֆիլմի բոլոր սաունդթրեքները, ինչպես նաև նա է հանդիսանում «Swan Song» երգի համահեղինկաը։ Պաշտոնական սաունդթրեքը դուրս երկավ 2019 թվականի փետրվարի 15-ին Milan Records-ի լեյբլով։

Քննադատություն և մրցանակներ
---------------------------

Ֆիլմը կինոքննադատների կողմից արժանացավ տարաբնույն կարծիքներ։ Rotten Tomatoes կայքում 295 կարծիքների հիման վրա ֆիլմն ստացավ 60% դրական գրախոսություն։ Metacritic—ում 48 գրախոսության հիման վրա 100-ից 54 բալ ստացավ։ 2019 թվականի դեկտեմբերին «Մարտական հրեշտակը» եղել է առաջադրվեց «Օսկար» մրցանակաբաշխության «Լավագույն վիզուալ էֆեկտներ» անվանակարգում։

Ըստ տարվա արդյունքների մի քանի հրատարակչություններ տարվա լավագույն ֆանտաստիկ ֆիլմերի իրենց ցանկերում ընդգրկեցին «Ալիտային», մասնավորապես՝ Ֆորբսը, Collider-ը, «Ֆանտաստիկայի աշխարհ»-ը։ «Ֆանտաստիկայի լաբորատորիա» կայքի այցելուները ընտրեցին «Ալիտային» որպես տարվա լավագույն ֆիլմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Internet Movie Database — 1990.
3. ↑
4. ↑
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
6. ↑  «*Alita: Battle Angel*». *Cinema.com.my*. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 8-ին.
7. ↑  Gil, Baby A. (2019 թ․ հունվարի 11). «Dua Lipa gets into the movies with Alita». The Philippine Star. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 8-ին.
8. ↑  Haag, Dominik (2016 թ․ օգոստոսի 4). «"Alita: Battle Angel": Deutscher Kinostart für die Manga-Verfilmung von Robert Rodriguez». *Filmstarts[de]* (գերմաներեն). Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 23-ին.
9. ↑  «Kommende film» (դանիերեն). CinemaxX[de]. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 23-ին.
10. ↑  Lewis Knight (2019 թ․ հունվարի 31). «Alita: Battle Angel world premiere sees Rosa Salazar, Dua Lipa hit red carpet». *Daily Mirror*. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 1-ին.
11. ↑  Kit, Borys. Zendaya Among Finalists for James Cameron's 'Battle Angel' Movie (Exclusive) (англ.). The Hollywood Reporter (26 April 2016). Дата обращения 1 февраля 2017
12. ↑  Боевой ангел, 2018 (недоступная ссылка). Дата обращения 14 декабря 2016. Архивировано 20 декабря 2016 года.
13. ↑  ‘Alita: Battle Angel’ to Feature New Song by Dua Lipa. Variety (December 18, 2018). Дата обращения 19 декабря 2018.
14. ↑  Swan Song (From the Motion Picture "Alita: Battle Angel") - Single by Dua Lipa on iTunes. iTunes (January 24, 2019). Дата обращения 26 января 2019.
15. ↑  Alita Battle Angel (Original Motion Picture Soundtrack) - Album by Tom Holkenborg on iTunes. iTunes (February 15, 2019). Дата обращения 2 февраля 2019.
16. ↑  Alita: Battle Angel (англ.). Rotten Tomatoes. Дата обращения 27 февраля 2018.
17. ↑  Alita: Battle Angel (англ.). Metacritic. Дата обращения 27 февраля 2019.
18. ↑  lex Mateo. Alita: Battle Angel Film Submitted for Visual Effects Oscar. ANN (4 декабря 2019). Дата обращения 10 декабря 2019.
19. ↑  The Best Sci-Fi Movies of 2019 | Collider
20. ↑  Главные фильмы 2019: фантастика, фэнтези, ужасы и экранизации комиксов | Мир фантастики и фэнтези
21. ↑  Подводим итоги: Лучший фильм года по версии Фантлаба

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Anime News Network · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |

 |