**Շշալցված ջուր,** խմելու ջուր (օրինակ՝ ջրհորի ջուր, թորած ջուր, հակադարձ օսմոզով ջուր, հանքային ջուրկամ աղբյուրի ջուր), որը փաթեթավորված է պլաստիկկամ ապակյա շշերի մեջ։ Շշալցված ջուրը կարող է գազավորված լինել, թե ոչ։ Չափերը տատանվում ենփոքր մեկ սպասարկվող շշերից մինչև ջրայինհովացուցիչների համար նախատեսվածմեծ կարբոներ։

Շշալցված հանքային ջուրը լցվում է բաժակի մեջ
Շշալցված ջուր, որը տրամադրվում է ջրի հովացուցիչի մեջ
Շարժական ջրի տարա՝ ներքևում ծորակով

Պատմություն
-----------

Թեև ջուրը շշալցելու և տեղափոխելու համար նախատեսված անոթները մարդկային ամենավաղ քաղաքակրթությունների մի մասն էին, ջրի շշալցումը սկսվեց Միացյալ Թագավորությունում, երբ առաջին անգամ ջուրը շշալցվեց Սուրբ ջրհորում 1622 թվականին : 17-րդ և 18-րդ դարերի եվրոպացիների և ամերիկացի գաղութարարների մոտ գնալը և ջրային թերապիան։ «Bristol Water»-ը, որը վերցված էր Hotwells-ի սպա-կենտրոնից, առաջին խմելու ջրերից էր, որը շշալցվեց և լայնորեն վաճառվեց։ Դանիել Դեֆոն 1724 թվականին նշել է, որ Բրիստոլում կային ավելի քան 15 ջերմոցներ, «որոնք ավելի շատ են, քան Լոնդոնում... և հսկայական քանակությամբ շշեր օգտագործվում են Հոթվելի ջուրը ոչ միայն Անգլիա, այլ ամբողջ աշխարհ ուղարկելու համար»։ Ամերիկայում առևտրով տարածված առաջին ջուրը շշալցվել և վաճառվել է Բոստոնի Jackson's Spa-ի կողմից 1767 թվականին։ Շշալցված սպա ջրերի վաղ խմողները կարծում էին, որ այս հանքային աղբյուրների ջուրը բուժիչ հատկություններ ունի, և որ ջրի մեջ լողանալը կամ խմելը կարող է օգնել բուժել շատ սովորական հիվանդություններ։

Շշալցված հանքային ջրերի ժողովրդականությունըարագ հանգեցրեց իմիտացիոն արտադրանքի շուկայի։ Գազավորված ջրերը մշակվեցին աղբյուրի շշալցվածջրի բնական փրփրոցը վերարտադրելու համար, և 1809 թվականին Ջոզեֆ Հոքինսին տրվեց առաջինամերիկյան արտոնագիրը «իմիտացիոն» հանքային ջրի համար[7]։ 19-րդ դարում տեխնոլոգիականնորարարությունը հանգեցրեց ավելի էժան ապակու և ավելի արագ շշալցման։ Այսպիսով, շշալցված ջուրըկարող էր արտադրվել ավելի մեծ մասշտաբով և մեծժողովրդականություն ձեռք բերել[6] : Շատերը շշալցվածջուրն ավելի անվտանգ էին համարում, քանքաղաքային ջրամատակարարումը, որը կարող է տարածել այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք ենխոլերան և տիֆը[8]։ Մոտ 1850 թվականին Ամերիկայիամենահայտնի շշալցողներից մեկը՝ ՍարատոգաՍփրինգսը, տարեկան արտադրում էր ավելի քան 7 միլիոն շիշ ջուր[6]։

Միացյալ Նահանգներում շշալցված ջրիժողովրդականությունը անկում ապրեց 20-րդ դարիսկզբին, երբ ջրի քլորացման գալուստը նվազեցրեցհամայնքային ջրամատակարարման ջրովփոխանցվող հիվանդությունների վերաբերյալհանրային մտահոգությունները[6]։ Բայց այն մնացհայտնի Եվրոպայում, որտեղ այն տարածվեցսրճարաններում և մթերային խանութներում դարիերկրորդ կեսին[8]։ Perrier ջուրը շշալցվել է 19-րդ դարից և լայնորեն վաճառվել Բրիտանական կայսրությունում; 1977 թվականին Perrier-ը թողարկվել է ՄիացյալՆահանգներում[6][9][10] : Այսօր շշալցված ջուրը ԱՄՆ-ումամենահայտնի առևտրային ըմպելիքն է, որիսպառման մասնաբաժինը կազմում է մոտ 25%-ը՝ զովացուցիչ ըմպելիքների 18,7%-ի դիմաց[11]։

Շշալցված ջուր
### Ջրի քիմիա

Քիմիայի ոլորտում վաղ զարգացումներից շատերըկարելի է վերագրել բնական հանքային ջրերիուսումնասիրությանը և դրանք առևտրային վաճառքիհամար կրկնօրինակելու փորձերին։ Ջոզեֆ Փրիսթլին, ով հայտնաբերեց թթվածինը 1775 թվականին, իրառաջին ներդրումը կատարեց քիմիայի ոլորտում՝ ջրումածխաթթու գազը լուծելով, ինչի համար 1773 թվականին նա պարգևատրվեց Կոպլի մեդալով։ Հետագայում նա աշխատել է Schweppes-ի հիմնադիր Յոհան Յակոբ Շվեպեի հետ՝ զարգացնելու համար։ Կոմերցիոն վաճառվում է «գազավորված» ջրեր[12]։

### Պլաստիկ շշեր

1973 թվականին DuPont-ի ինժեներ Նաթանիել Ուայեթը արտոնագրեց պոլիէթիլենային տերեֆտալատ (PET) շշերը՝ առաջին պլաստիկ շիշը, որը դիմակայում է գազավորված հեղուկների ճնշմանը : Այսօր PET պլաստիկին փոխարինել է ապակին՝ որպես մեկանգամյա շշալցված ջրի տարաների համար նախընտրելի նյութ՝ շնորհիվ իր թեթև քաշի և կոտրվելու դիմադրության։

PET Plastic Bottle WaterPET պլաստիկ շշերի ջուր

Տեսակներ
--------

Թորած, մաքրված ջուր, Հոնկոնգում
Some of the more common types of bottled water are:

* Ալկալային ջուր – ջրի այս տեսակը բարձրացրել է էլեկտրոլիզի միջոցով արտադրվող pH մակարդակը
* Արտեզյան ջուր – սա ջուր է, որը ծագում է սահմանափակ ջրատարից, որը հոսել է, և որի ջրի մակարդակը գտնվում է ջրատարի գագաթից որոշ բարձրության վրա և բնականաբար հոսում է մակերես։
* Ֆտորացված ջուր – այս տեսակի ջուրը պարունակում է ավելացված ֆտոր։ Այս կատեգորիան ներառում է ջուր, որը դասակարգվում է որպես «Նորածինների համար» կամ «Մանկապարտեզ»։
* Ստորերկրյա ջրեր – այս տեսակի ջուրը ստորգետնյա աղբյուրից է, որը գտնվում է մթնոլորտային ճնշման հավասար կամ ավելի մեծ ճնշման տակ։
* Հանքային ջուր - հանքային աղբյուրի ջուր, որը պարունակում է տարբեր հանքանյութեր, ինչպիսիք են աղերը և ծծմբային միացությունները։ Այն գալիս է մեկ կամ մի քանի հորատանցքերի կամ աղբյուրի վրա հոսող աղբյուրից և առաջանում է երկրաբանորեն և ֆիզիկապես պաշտպանված ստորգետնյա ջրերի աղբյուրից։ Այս ջրին հանքանյութեր չեն կարող ավելացվել։
* Մաքրված ջուր – այս տեսակի ջուրը արտադրվել է թորման, դեիոնացման, հակադարձ օսմոսի կամ այլ հարմար գործընթացների միջոցով։ Մաքրված ջուրը կարող է նաև կոչվել «ապականազերծված ջուր»։
* Փրփրուն ջուր – Փրփրուն ջուրը պարունակում է նույն քանակությամբ ածխաթթու գազ, որն ուներ աղբյուրից դուրս գալու ժամանակ։ Բուժումից հետո ածխաթթու գազը կարող է հեռացվել և համալրվել։
* Աղբյուրի ջուր – այս տեսակի ջուրը գալիս է ստորգետնյա գոյացությունից, որտեղից ջուրը բնական ճանապարհով հոսում է Երկրի մակերես։
* Ստերիլ ջուր – ջրի այս տեսակը համապատասխանում է մանրէազերծման պահանջներին, օրինակ՝ Միացյալ Նահանգների դեղագրության «ստերիլության թեստերում» նշվածներին։
* Հորատանցքի ջուր – ջրհորի ջուրը վերցվում է փոսից և այլն։

Ապրանքի ձևեր
------------

Beverage Marketing Corporation-ը սահմանում է շշալցված ջրի շուկայի սեգմենտը որպես «մանրածախ PET, մանրածախ մեծածախ, տնային և գրասենյակային առաքում, վաճառք, ներքին գազավորված գազ և ներմուծում», բայց բացառելով «բուրավետ և ուժեղացված ջուրը»։

### Մաքրված ջրի վաճառքի մեքենաներ

Առանց շիշ խմելու ջրի վաճառքի մեքենա Պատտայա, Թաիլանդ: Հաճախորդները բերում են իրենց տարաները:
Աշխարհի մի շարք քաղաքներ և ընկերություններ ունեն ավտոմատներ, որոնք մաքրված ջուրը բաժանում են հաճախորդների սեփական տարաների մեջ։ Բոլոր դիսպենսերները զտում են տեղանքի ծորակի ջուրը։ Հյուսիսային Ամերիկայում այս մեքենաները սովորաբար տեղակայված են սուպերմարկետներից դուրս։

### Շշալցված ջրի սպասարկում

Հազվադեպ չէ, երբ ձեռնարկությունները կամ անհատները բաժանորդագրվում են շշալցված ջրի ծառայությանը։ Այս ծառայությունները ջուր են մատակարարում ամսական կամ շաբաթական մեկ անգամ, երբեմն նույնիսկ ամեն օր։ Ավանդաբար, առանց սանտեխնիկայի ձեռնարկությունների տարածքներում էլեկտրական հովացուցիչներին ջուրը տրամադրվում էր ապակե շշերով (կափարիչներ)։ Պլաստիկ շշերը փոխարինել են այդ ապակե շշերին, սակայն ձեռնարկությունների դիսպենսերները այժմ կարող են կանգնել առկա ջրի ծորակների կամ շատրվանների կողքին։

### Պահպանում

Բնական աղետի դեպքում շշալցված ջուրը հաճախ պահվում է որպես արտակարգ իրավիճակների հավաքածուի մաս։ ԱՄՆ Արտակարգ իրավիճակների կառավարման դաշնային գործակալությունը (FEMA) ասում է, որ խմելու ջրի «ամենաանվտանգ» և «ամենահուսալի» աղբյուրը խանութից գնված շշալցված ջուրն է : Սովորաբար աղետների կառավարման փորձագետները խորհուրդ են տալիս մեկ անձի համար օրական 1 ԱՄՆ գալոն (3,8 լ) ջուր պահել առնվազն երեք օր։ Այս գումարը նախատեսված է ներառել խմելու և ճաշ պատրաստելու ջուրը, ինչպես նաև ձեռքերը լվանալու, սպասք լվանալու և անձնական հիգիենայի ջուրը։ Ջրի գործարանային շշերն ունեն անժամկետ պահպանման ժամկետ, քանի դեռ դրանք մնում են չբացված և անվնաս։ Վաճառքի ամսաթիվը կամավոր և անհատապես սահմանվում է արտադրողների կողմից՝ նշելու այն ժամանակահատվածը, երբ նրանք կարծում են, որ ջուրը թարմ համ ու հոտ կունենա, այլ ոչ թե մատնանշելու աղտոտվածության կամ սննդի անվտանգության որևէ խնդիր։

Պլաստիկի վերամշակում
--------------------

Միացյալ Նահանգներում և Եվրոպայում մեկանգամյա, ոչ գազավորված շշալցված ջրի փաթեթավորման ամենատարածված նյութը պոլիէթիլենային տերեֆտալատ (PET) պլաստիկն է : Շատ երկրներում նշված «1» խեժի նույնականացման կոդով PET-ը 100% վերամշակելի է, թեև վերամշակման տեմպերը տարբերվում են ըստ տարածաշրջանի։ 2014 թվականին ԱՄՆ-ում հավաքվել է մոտ 1,8 միլիարդ ֆունտ PET շշեր, իսկ 1,75 միլիոն տոննա (մոտ 3,9 միլիարդ ֆունտ) հավաքվել է Եվրամիությունում՝ դարձնելով այն ամենաշատ վերամշակված պլաստիկն ինչպես Միացյալ Նահանգներում, այնպես էլ Եվրոպայում : Միացյալ Նահանգներում PET փաթեթավորման վերամշակման մակարդակը 2014 թվականին կազմել է 32%, Եվրոպական Միությունում PET փաթեթավորման վերամշակման մակարդակը նույն ժամանակահատվածում կազմել է մոտավորապես 52%։

PET կոնտեյներների ռեսուրսների ազգային ասոցիացիան (NAPCOR), PET պլաստիկ փաթեթավորման արդյունաբերության առևտրային ասոցիացիան Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում, առանձնացնում է վերամշակված PET պլաստիկի հինգ հիմնական, ընդհանուր վերջնական օգտագործման կատեգորիաներ.

1. Փաթեթավորման ծրագրեր, ներառյալ նոր շշեր՝

2. Թերթային և թաղանթային կիրառություններ, ներառյալ որոշ ջերմային ձևավորման ծրագրեր։

3. Շերտավորող.

4. Ինժեներական խեժերի կիրառություն։

5. Մանրաթելային հավելվածներ.

Եվրոպայում վերականգնված PET պլաստիկի ավելի քան մեկ երրորդն օգտագործվում է պոլիեսթեր մանրաթելեր արտադրելու համար, իսկ մյուս քառորդն օգտագործվում է նախապես ձևավորված պլաստիկ շշերի արտադրության մեջ, ինչպիսիք են ձվի տուփերը, մրգատուփերը և այլ պլաստիկ ըմպելիքների շշերը։

Ջրի և էներգիայի օգտագործում
---------------------------

Շշալցված խմելու ջրի առաքում, Քիեմո, Սինցզյան, Չինաստան
Միջին հաշվով, 1 լ շշալցված ջուր արտադրելու համար պահանջվում է 1,32 լիտր (լ) ջուր։ Սա ներառում է 1 լ ջուր և 0,32 լ ջուր, որն օգտագործվում է հաստատության գործընթացներում, ինչպիսիք են մաքրումը, շշալցումը և սպասարկումը։ Փոքր փաթեթավորման սարքերը (հաստատություններ, որտեղ ջուրը փաթեթավորում են 8 ունցիա և 2,5 գալոն տարողությամբ տարաներով) օգտագործում են ջրի նվազագույն քանակությունը (1,26 լ 1 լ-ում), որին հաջորդում են խառը փաթեթավորման հարմարությունները (1,46 լ 1 լ-ում)։ Այն կազմակերպւթյունները, որոնք ջուր են փաթեթավորում տան և գրասենյակի առաքման համար 2,5 գալոնից մինչև 5 գալոն չափերով, ամենաշատ ջուրն են օգտագործում (1,56 լ 1 լ-ում)։

Շշալցված ջուրն ավելի քիչ ջուր է օգտագործում, քան շշալցված զովացուցիչ ըմպելիքները, որոնք միջինը 2,02 լ են 1 լ-ում, ինչպես նաև գարեջուրը (4 լ 1 լ-ում) և գինին (4,74 լ 1 լ-ում)։ Այս ըմպելիքների մեկ լիտր ջրի ավելի մեծ սպառումը կարող է վերագրվել լրացուցիչ բաղադրիչներին և արտադրական գործընթացներին, ինչպիսիք են համի խառնուրդը և գազավորված ըմպելիքների համար գազավորվածացումը և գարեջրի և գինու խմորումը։ ԱՄՆ-ում շշալցված ջրի արտադրությունը կազմում է ջրի տարեկան սպառման 0,011%-ը։

Շշալցված ջրի քննադատները պնդում են, որ արդյունաբերությունը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն իր արտադրության և փաթեթավորման գործընթացում օգտագործվող ջուրը, այլև իր մատակարարման շղթայի ընդհանուր ջրի հետքը, որը ներառում է իր փաթեթավորման արտադրության մեջ օգտագործվող ջուրը։

2011 թվականի IBWA-ի կյանքի ցիկլի գույքագրման ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Միացյալ Նահանգներում շշալցված ջրի արտադրությունը, փաթեթավորումը և փոխադրումը տարեկան սպառում է 31,5 տերավատտ/ժ (107,4×1012 Btu) էներգիա, ինչը կազմում է երկրում էներգիայի տարեկան սպառման մոտ 0,07%-ը։ Ըստ նույն հետազոտության՝ ԱՄՆ-ում շշալցված ջրի արդյունաբերության կողմից տարեկան արտանետվում է 6,8 միլիոն տոննա Կաղապար:CO2 համարժեք՝ տարեկան արտանետումների մոտ 0,08%-ը։ 2015 թվականին Aetna Group-ի ուսումնասիրությունը եզրակացրեց, որ յուրաքանչյուր լիտր շշալցված ջուր արտադրելու համար պահանջում է 240 կիլոգրամ էներգիա։ Կես լիտր փոքր տուփով շշալցված ջրի կյանքի ցիկլի ածխածնի հետքը կազմում է 111 գրամ Կաղապար:CO2 համարժեք։ Համեմատության համար նշենք, որ նույն չափի PET պլաստիկ շշերով զովացուցիչ ըմպելիքն արտադրում է 240 գրամ Կաղապար:CO2 համարժեք։ Զովացուցիչ ըմպելիքների շշերը կարբոնացման պատճառով պահանջում են շատ ավելի հաստ պլաստիկ և հետևաբար շատ ավելի գրամ Կաղապար:CO2 համարժեք։

Կանոնակարգ
----------

### Հնդկական ստանդարտների բյուրո - Հնդկաստան

Հնդկական ստանդարտների բյուրոն (BIS) Հնդկաստանի ազգային ստանդարտների մարմինն է, որն աշխատում է Հնդկաստանի կառավարության Սպառողների հարցերի, սննդի և հանրային բաշխման նախարարության հովանու ներքո։ Այն ստեղծվել է 1986թ. Հնդկական ստանդարտների բյուրոյի ակտով, որն ուժի մեջ է մտել 1986թ. դեկտեմբերի 23-ին։ Գերատեսչության նախարարը, որը ղեկավարում է BIS-ի վարչական վերահսկողությունը, հանդիսանում է BIS-ի ի պաշտոնե նախագահ։

### Սննդի և դեղերի վարչություն – ԱՄՆ

Շշալցված ջուրը համակողմանիորեն կարգավորվում է ԱՄՆ Սննդամթերքի և դեղերի վարչության (FDA) կողմից՝ որպես փաթեթավորված սննդամթերք։ Օրենքի համաձայն, FDA-ի կանոնակարգերը շշալցված ջրի համար պետք է լինեն առնվազն նույնքան խիստ, որքան Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության ստանդարտները ծորակից ջրի համար։

FDA-ն սահմանել է «Ինքնության ստանդարտներ» ԱՄՆ-ում վաճառվող շշալցված ջրի արտադրանքի համար։ Որպեսզի արտադրանքը համարվի «շշալցված ջուր», այն չի կարող պարունակել քաղցրացուցիչներ կամ քիմիական հավելումներ (բացի բուրմունքներից, էքստրակտներից կամ էսենցիաներից) և պետք է լինի կալորիականությունից զերծ և առանց շաքարի։ Եթե ​​ջրին ավելացվում են համեմունքներ, էքստրակտներ և էսենցիաներ՝ ստացված համեմունքներից կամ մրգերից, ապա այդ հավելումները պետք է կազմեն վերջնական արտադրանքի զանգվածի 1%-ից պակաս։ FDA-ի Դաշնային կանոնակարգերի օրենսգիրքը սահմանում է ջրի մեջ ավելացված ֆտորի քանակի սահմանափակումներ։ Հանքային ջուրը պարունակում է առնվազն 250 մաս/միլիոն ընդհանուր լուծված պինդ նյութեր (TDS): «Մաքրված ջուրը» սահմանվում է Միացյալ Նահանգների դեղագրքում։

### Սննդի ստանդարտների կոդ. Ավստրալիա և Նոր Զելանդիա

Սննդի ստանդարտներ Ավստրալիա Նոր Զելանդիայի Սննդի ստանդարտների օրենսգիրքը սահմանում է շշալցված ջրի ֆտորի պարունակությունը 0,6-ից 1,0 միլիգրամ/լիտրի միջև և պահանջում է, որ ցանկացած հավելում նշվի ապրանքի պիտակի վրա։

### Արդյունաբերության բարեփոխում – Կանադա

Կանադացիների խորհուրդը, որը սոցիալական գործողությունների կազմակերպություն է, շեշտել է շշալցված ջրի արդյունաբերության բարեփոխման անհրաժեշտությունը՝ 2016 թվականի սեպտեմբերին Nestlé-ի բոյկոտը սկսելուց հետո այն բանից հետո, երբ ընկերությունը վաճառեց փոքրիկ քաղաքը՝ նպատակ ունենալով ապահովել երկարաժամկետ ջրամատակարարում տեղական ջրհորի միջոցով, ինչպես նաև երկրում : Պայքարում է երաշտի և ստորերկրյա ջրերի պաշարների սպառման դեմ։ Վարչապետ Քեթլին Ուայնը հայտարարել է, որ իր կառավարությունը ուղիներ կփնտրի համայնքի կարիքները շշալցված ջրի կորպորացիաներից առաջ դասելու համար՝ ասելով, որ «քանի որ մենք նայում ենք ջրի շշալցման արդյունաբերությանը, դա պետք է հարց լինի, քանի որ մենք խոսում ենք այն մասին, ինչը կարող ենք վիճարկել մեր ամենաթանկ ռեսուրսը», որ նրանք ունեն այս «քննարկումը մեր ջրի, ջրի շշալցման ընկերությունների կարգավիճակի և բուժման մասին, որը պետք է հաշվի առնել»։

### Համաշխարհային վաճառք

Շշալցված ջրի համաշխարհային սպառումը 2014 թվականին հատել է 3 միլիարդ հեկտոլիտրի շեմը։ 2017 թվականին սպառման համաշխարհային մակարդակն աճել է մոտ 7,6 տոկոսով։ Մեկ շնչին բաժին ընկնող սպառումը կազմել է 50,1 լիտր՝ 2016 թվականի 47,1 լիտրի համեմատ 3 լիտրով ավել։

### Ավստրալիա

Ավստրալիայի շշալցված ջրի ինստիտուտը Շշալցված ջրի ասոցիացիաների միջազգային խորհրդի տարածաշրջանային անդամ է։ Ավստրալիայում շշալցված ջրի արդյունաբերությունն արժե մոտավորապես $400 միլիոն տարեկան,

Սիդնեյի բարձրակարգ ռեստորանը դադարեցրել է շշալցված ջրի վաճառքը և սկսել է օգտագործել 5000 ավստրալիական դոլար արժողությամբ մեքենա՝ ծորակի ջուրը զտելու, սառեցնելու և կարբոնատացնելու համար՝ նույն որակի ջուր ստանալու համար։ Ջրերի արդյունահանման հայտը հաստատվել է 2020 թվականին։

### Եվրոպական Միություն

2009–54/ԵՀ հրահանգը վերաբերում է Եվրոպական Միությունում բնական հանքային ջրերի շուկայավարմանը և շահագործմանը։ Ճանաչված շշալցված ջրի երկու հիմնական տեսակներն են հանքային ջուրը և աղբյուրի ջուրը։

Ընդհանուր առմամբ, «հանքային ջուրը» ստորերկրյա ջրերն են, որոնք առաջացել են գետնից և հոսել ժայռի վրայով։ Հանքային ջրի մշակումը սահմանափակվում է անկայուն տարրերի հեռացմամբ, ինչպիսիք են երկաթը և ծծումբը։ Այդպիսի միներալների բուժումը կարող է տարածվել միայն ֆիլտրման կամ թթվածնացմամբ տարրալուծման վրա։ Ազատ ածխաթթու գազը կարող է հեռացվել միայն ֆիզիկական մեթոդներով, իսկ CO2-ի ներմուծման (կամ վերաներդրման) կանոնները խստորեն սահմանված են։ Բնական հանքային ջրի ախտահանումը լիովին արգելված է, ներառյալ ցանկացած տարրի ավելացումը, որը կարող է փոխել բակտերիաների գաղութների թիվը։ Եթե ​​բնական հանքային ջուրը փրփրացող է, ապա այն պետք է համապատասխան պիտակավորվի՝ կախված ածխաթթու գազի ծագումից. բնական գազավորված բնական հանքային ջուր (CO2-ի ներմուծում չկա); բնական հանքային ջուր՝ հարստացված աղբյուրի գազով (CO2-ի վերաներարկում); գազավորված բնական հանքային ջուր (CO2 ավելացվել է խիստ ցուցումներով)։

2001–83/ԵՀ հրահանգը վերաբերում է շշալցված ջրին, որը համարվում է «դեղամիջոց» և, հետևաբար, բացառված է այլ կանոնակարգի շրջանակից։

### Հնդկաստան

Հնդկաստանում շշալցված ջրի արդյունաբերությունը վերելքի ականատես եղավ 1990-ականների վերջին այն բանից հետո, երբ Bisleri-ն սկսեց իր փաթեթավորված խմելու ջուրը երկրում։ Այս զգալի աճը խթանվեց արդյունաբերության խաղացողների կողմից գովազդի աճով, որ «շշալցված ջուրը մաքուր և առողջարար է»։

Ընդհանուր շուկան 2013 թվականին գնահատվել է Կաղապար:INRConvert-ով, որից առաջատար հնգյակը (Bisleri, PepsiCo, Coca-Cola և Parle) կազմել է շուկայի մասնաբաժնի 67%-ը։ Ակնկալվում է, որ այս շուկան կաճի 22% CAGR-ով, որպեսզի հասնի Կաղապար:INRConvert-ին 2018 թվականին։

2016-ին Սիկքիմ նահանգը հայտարարեց ջրի պլաստիկ շշերի օգտագործման սահմանափակումների մասին (կառավարության գործառույթներում և հանդիպումներում) և պոլիստիրոլային արտադրանքները, քանի որ դա կապված է առողջության և շրջակա միջավայրի բացասական ազդեցության հետ։

### Լիբանան

Լիբանանը մեկ շնչին ընկնող շշալցված ջրի սպառման ամենաարագ աճի տեմպերից մեկն է։ Լիբանանն ունի յոթ հիմնական ապրանքանիշի շշալցված հանքային ջուր՝ տեղական սպառման, Արաբական թերակղզու և Պարսից ծոցի ջրի սով երկրներ արտահանելու համար։

### Նոր Զելանդիա

Նոր Զելանդիայում շշալցված ջուրը կարգավորվում է Food Standards Australia Նոր Զելանդիայի կողմից և պետք է համապատասխանի 1981 թվականի Սննդի ակտին։ 2009 թվականի հուլիսից ֆտորը թույլատրվում էր լինել շշալցված ջրում որպես հավելում կամ որպես բնական հանքանյութ։

### Պակիստան

Քանի որ աղտոտված ջուրը տարածված է եղել, 1980-ականների կեսերին քաղաքային ընտանիքները սկսեցին տանը զտիչ սարքեր տեղադրել։ Այն հետագայում վերածվեց ընկերությունների, որոնք մատուցում են հանքային ջրի առաքման ծառայություններ տանը։ Այս 1 ԱՄՆ գալոն (3,8 լ) տարողությամբ շշերի օգտագործումը, որոնք կարող են կցվել դիսպենսերին, դեռ լայն տարածում ունի։

Շշալցված ջուրը հայտնի դարձավ Պակիստանի պատմության մեջ Nestle-ի կողմից իրականացված ամենամեծ մարքեթինգային արշավներից մեկի շնորհիվ։ Ջուր Larkana, Mina Water, Great Water Իսլամաբադ և Dew Drop, ներմուծված այլ ապրանքանիշեր, ինչպիսիք են Evian-ը, նույնպես սկսեցին շուկայավարել երկրում։

### Միացյալ նահանգներ

ԱՄՆ-ը շշալցված ջրի սպառման երկրորդ շուկան է աշխարհում, որին հաջորդում են Մեքսիկան, Ինդոնեզիան և Բրազիլիան։ Չինաստանը առաջ է անցել ԱՄՆ-ից՝ 2013 թվականին առաջատար դիրք գրավելով։ 2016 թվականին շշալցված ջուրը գերազանցել է գազավորված զովացուցիչ ըմպելիքներին (ըստ ծավալի)՝ դառնալով ԱՄՆ-ում առաջին փաթեթավորված ըմպելիքը։ 2018 թվականին շշալցված ջրի սպառումն աճել է մինչև 14 միլիարդ գալոն՝ 5,8 տոկոսով ավելի։ 2017 թվականից սկսած՝ միջին հաշվով ամերիկացին տարեկան խմում է 41,9 գալոն շշալցված ջուր։

Միացյալ Նահանգներում շշալցված ջուրը և ծորակից ջուրը կարգավորվում են տարբեր դաշնային գործակալությունների կողմից։ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը (FDA) կարգավորում է շշալցված ջուրը, իսկ շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալությունը (EPA) կարգավորում է ծորակից ջրի որակը։ Շշալցված ջրի միջազգային ասոցիացիայի (IBWA) կենտրոնակայանը գտնվում է Ալեքսանդրիայում, Վիրջինիա։

1970-ից (16 ապրանքանիշ) 1998-ից (50 ապրանքանիշ) մինչև 2012 թվականը (195 ապրանքանիշ), ԱՄՆ-ում հանքային ջրերի ապրանքանիշերի թիվը երկրաչափական աճ է գրանցել։

**Չինաստան**

* Շշալցված ջրի շուկայում 2023 թվականին ստացված եկամուտը կազմում է 72,5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։
* Կանխատեսվում է, որ այս շուկան կաճի տարեկան 6,75% -ով 2023-ից մինչև 2027 թվականը, ըստ Համակցված տարեկան աճի տեմպի (CAGR):
* Համաշխարհային համեմատության մեջ ԱՄՆ-ն առաջատարն է եկամուտների առումով՝ 2023 թվականին գոյացած 94 միլիարդ դոլարով։
* Բնակչության ընդհանուր թվերը դիտարկելիս, մեկ անձի համար շշալցված ջրի շուկայում եկամուտները 2023 թվականին հասնում են 49,63 ԱՄՆ դոլարի։

Սպառողների տեղեկատվություն
--------------------------

### Պիտակավորում

Միացյալ Նահանգներում Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը (FDA) կարգավորում է բոլոր փաթեթավորված սննդամթերքներն ու ըմպելիքները, ներառյալ շշալցված ջուրը, և պարտադրում է պիտակավորման պահանջները։ FDA-ի պիտակավորման պահանջները ներառում են կոնտեյներով ջրի տեսակի մասին հայտարարություն, FDA-ի ինքնության ստանդարտների համապատասխան սահմանումներին, բաղադրիչների պիտակավորումը, արտադրողի, փաթեթավորողի կամ դիստրիբյուտորի անվանումը և գործունեության վայրը, զուտ քաշը և, անհրաժեշտության դեպքում,, սննդային մակնշում։

### Սպառողների տեղեկատվություն

Հանրային ջրային համակարգերը ԱՄՆ Շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալության (EPA) կողմից պահանջում են իրենց սպասարկման տարածքներում գտնվող տնային տնտեսություններին տրամադրել Սպառողների վստահության հաշվետվություն (CCR), որը տեղեկատվություն է տրամադրում նախորդ տարվա ընթացքում նրանց ջրի որակի մասին։ Նման բացահայտումներ FDA-ի կողմից չեն պահանջվում որևէ փաթեթավորված սննդի կամ խմիչքի արտադրանքի, ներառյալ շշալցված ջրի մասին։ Բոլոր փաթեթավորված սննդամթերքները և խմիչքները պետք է արտադրվեն FDA-ի կանոնակարգերի համաձայն և պետք է համապատասխանեն որակի և անվտանգության բոլոր կիրառելի չափանիշներին։

Շշալցված ջրի լիցքավորման կայան կանադական մթերային խանութում
Կանադայում շշալցված ջուրը պետք է համապատասխանի Սննդի և դեղերի մասին օրենքի և կանոնակարգերի (FDAR) ստանդարտներին, քանի որ այն համարվում է սննդամթերք։ FDAR-ը համագործակցում է Health Canada-ի և Canadian-ի հետ՝ շշալցված ջրի հետ կապված քաղաքականության մշակման գործում։ CFIA-ն ավելի շատ կենտրոնանում է փաթեթավորման, պիտակավորման, գովազդի և անվտանգության այլ պրակտիկաների հետ կապված կանոնակարգերի վրա, մինչդեռ FDAR-ն ավելի շատ կենտրոնանում է հենց ջրի վրա։ Օրինակ, շշալցված ջուրը պետք է համապատասխանի Սննդի տեսչական գործակալության (CFIA) Կանոնակարգերին՝ ակտի 12-րդ բաժնի Բ մասում, նախքան վաճառքի հաստատումը։ Կանոնակարգերից մի քանիսը ներառում են՝ պիտակավորման պայմանները, անվտանգության ստանդարտները (այսինքն՝ ինչն է ընդունելի) և մանրէաբանական ստանդարտները (այսինքն՝ քլորը)։ Ի հավելումն սրան, պիտակի վրա պետք է ցուցադրվի ջրի ֆիլտրման մեթոդի տեսակը, ինչպես նշված է Բ.12.009 բաժնում։ Կանոնակարգերի վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկություններ կարելի է գտնել CFIA-ի կայքում։ Շշալցված ջրի համար հատուկ կանոնակարգերը գտնվում են 12-րդ և 15-րդ բաժիններում, որտեղ նշվում է, թե ինչ կարելի է ավելացնել, օրինակ՝ մկնդեղի և կապարի քանակը։ Կանոնակարգերը միշտ թարմացվում են՝ համապատասխանելու նոր գիտական ​​տվյալներին, օրենքներին, նոր արտադրանքներին և նոր բարելավումներին։ Վաճառվող ջրի տեսակների առումով աղբյուրի և հանքային ջուրը պետք է համապատասխանի հետևյալ չափանիշներին.

* ծագում է ստորգետնյա աղբյուրից, որը համայնքի ջրամատակարարման մաս չէ. և
* լինել բնականաբար խմելու (խմելու) աղբյուրի մոտ. և
* շշալցնելուց առաջ չմշակվեն որևէ կերպ, որը փոխում է ջրի սկզբնական քիմիական բաղադրությունը։ (Թույլատրելի բուժումները քննարկվում են բաժնում 1.2):\*

Արտակարգ իրավիճակների պատրաստություն
------------------------------------

Արտակարգ իրավիճակների պատրաստվածությունը վերաբերում է այն քայլերին, որոնք ձեռնարկվել են նախքան բնական աղետը կամ արտակարգ իրավիճակը՝ միջոցառման ողջ ընթացքում անվտանգությունն ապահովելու համար։ Ամերիկյան Կարմիր Խաչը և Արտակարգ իրավիճակների կառավարման դաշնային գործակալությունը (FEMA) խորհուրդ են տալիս անհատներին և ընտանիքներին պահպանել աղետների մատակարարման փաթեթներ այն դեպքում, երբ վթարային իրավիճակում խաթարվում են սննդի մատակարարումը կամ հանրային ջրամատակարարումը, փակում են ճանապարհները կամ մարդիկ չեն կարողանում գտնել առաջին անհրաժեշտությունը : Աղետներից հետո, ինչպիսիք են ջրհեղեղները, ձնաբքերը կամ երկրաշարժերը, ջրի աղբյուրները կարող են անջատվել կամ աղտոտվել՝ սահմանափակելով անվտանգ և մաքուր խմելու ջրի հասանելիությունը։ Այդ իսկ պատճառով, FEMA-ն խորհուրդ է տալիս, որ աղետների մատակարարման բոլոր փաթեթները ներառեն օրական մեկ գալոն ջուր մեկ անձի համար առնվազն երեք օր խմելու և սանիտարական մաքրման համար։ Շոգ կլիմայական պայմաններում FEMA-ն խորհուրդ է տալիս կրկնապատկել այս քանակությունը։

Ջրամատակարարման համար FEMA-ն խորհուրդ է տալիս կոմերցիոն շշալցված ջուրը պահել զով, մութ տեղում։ Որպես այլընտրանք՝ FEMA-ն խորհուրդ է տալիս օգտագործել ախտահանված սննդի համար նախատեսված ջրի տարաներ՝ ծորակի ջուրը պահելու համար և ջուրը փոխարինել յուրաքանչյուր վեց ամիսը մեկ։

### Աղտոտվածություն

2014 թվականի օգոստոսին Օհայո նահանգի Տոլեդոյի քաղաքային իշխանությունները արգելեցին տեղական ծորակի ջուրը այն բանից հետո, երբ Էրի լճում ջրիմուռների ծաղկման թունավոր նյութերը հայտնաբերվել էին քաղաքի ջրամատակարարման մեջ։ Ամերիկյան Կարմիր Խաչը և AmeriCares-ն արձագանքեցին՝ օգնելով համակարգել շշալցված ջրի բաշխումը 500,000 տարածքի բնակիչներին, որոնց վրա ազդեցություն է ունեցել արգելքը։

Բացի այդ, ԱՄՆ-ի Ֆլինթ քաղաքը չորս տարի շարունակ շշալցված ջուր է մատակարարել իր բնակիչներին այն բանից հետո, երբ պարզվել է, որ նրանց ծորակի ջուրը աղտոտված է կապարով, և ընդհանուր տրիհալոմեթանների (TTHM) բարձր մակարդակները՝ քաղցկեղ առաջացնող քիմիական նյութեր, որոնք կողմնակի արտադրանք են։ Ջրի քլորացումից. Բացի այդ, բնական ռեսուրսների պաշտպանության խորհրդի համաձայն, աղտոտված ծորակի ջուրը մեղադրվում է լեգեոներների հիվանդության զանգվածային բռնկման մեջ։

Վերաբերում է
------------

Շշալցված ջրի տարաների մեծ մասը պատրաստված է վերամշակվող PET պլաստիկից, և այդ շշերից մի քանիսը հայտնվում են աղբավայրերի թափոնների հոսքում։ Շշալցված ջրի փոխադրման ֆինանսական և բնապահպանական ծախսերը ևս մեկ մտահոգություն են՝ կապված օգտագործվող էներգիայի և դրա հետևանքով ածխաթթու գազի արտանետման և կլիմայի փոփոխության վրա հնարավոր ազդեցության պատճառով։

Շշալցված ջուրը գնվում է տարբեր պատճառներով, ներառյալ համը, հարմարավետությունը, ծորակի ջրի վատ որակը և անվտանգության խնդիրները, առողջական խնդիրները և որպես քաղցր ըմպելիքների փոխարինող։ Շշալցված ջրի արդյունաբերության շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը, բեռնարկղերի անվտանգությունը, ջրի ծագումը, արտակարգ իրավիճակների մատակարարումները և դերը շարունակում են մնալ շատ մարդկանց մտահոգության ոլորտները։ Որոշ դեպքերում կարելի է ցույց տալ, որ շշալցված ջուրն իրականում ծորակի ջուր է։ Այնուամենայնիվ, նաև պնդում են, որ որոշ իրավասությունների որոշ շշալցված ջրերի որակի բնութագրերն ավելի խիստ են, քան ծորակի ջրի ստանդարտները։ ԱՄՆ-ում շշալցված ջուրը, որը գալիս է մունիցիպալ մատակարարներից, պետք է հստակ պիտակվի որպես այդպիսին, եթե այն բավականաչափ մշակված չէ, որպեսզի պիտակավորվի որպես «թորած» կամ «մաքրված»։

Ամերիկյան մի ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ «նույնիսկ ծորակից անվտանգ ջրով տարածքներում, աֆրոամերիկացի և լատինաամերիկացի ծնողները երեք անգամ ավելի հաճախ էին տալիս իրենց երեխաներին շշալցված ջուր, քան ոչ լատինաամերիկյան սպիտակամորթ երեխաներին, քանի որ նրանք հավատում էին, որ շշալցված ջուրն ավելի անվտանգ և մաքուր է։, ավելի լավ համով, կամ ավելի հարմար»։ Սրա տնտեսական հետևանքները նույնպես ցույց տվեցին լուրջ անհավասարություններ. որպես տնային տնտեսությունների եկամտի տոկոս՝ սպիտակամորթները նշել են, որ իրենց եկամտի միջինը 0,4%-ը ծախսել են շշալցված ջրի վրա։ Աֆրոամերիկացիները և լատինաամերիկացիները հայտնել են, որ միջին ծախսերը ավելի քան երկու անգամ ավելի բարձր են»: Հետազոտության կամավորները. «Աղքատ ընտանիքների համար շշալցված ջրի օգտագործումը կարող է հանգեցնել առողջապահական այլ կարիքների համար ռեսուրսների ավելի քիչ մատչելիության... Ջրի վրա ծախսեր տնային տնտեսությունների եկամուտների համեմատ։ Համաշխարհային մասշտաբով, ավելի աղքատ զարգացող երկրներում շշալցված ջրի շուկաները արագորեն աճում են՝ կապված «աղտոտված ջրի, անբավարար քաղաքային ջրի համակարգերի և շշալցված ջրի ընկերությունների կողմից շուկայավարման աճի հետ»։ Մեքսիկայում, Չինաստանում և Հնդկաստանի որոշ մասերում շշալցված ջրի վաճառքը կտրուկ աճում է։

### Ըմբռնումներ շշալցված ջրի մասին

Շշալցված ջուրը շատերի կողմից ընկալվում է որպես ջրի այլ աղբյուրների, օրինակ՝ ծորակի ջրի, ավելի անվտանգ այլընտրանք։ Շշալցված ջրի օգտագործումն ավելացել է նույնիսկ այն երկրներում, որտեղ մաքուր ջուր կա։ Սա կարող է վերագրվել այն սպառողներին, ովքեր չեն սիրում ծորակից ջրի կամ դրա օրգանոլեպտիկների համը։ Այս տեղաշարժին նպաստող մեկ այլ գործոն կարող է լինել շշալցված ջրի շուկայավարման հաջողությունը։ Շշալցված ջրի շուկայավարման հաջողությունը կարելի է տեսնել Փերիերի կողմից ջրի շիշը կարգավիճակի խորհրդանիշի վերածելով։ Այնուամենայնիվ, թեև շշալցված ջուրն աճել է ինչպես սպառման, այնպես էլ վաճառքի ոլորտում, ոլորտի գովազդային ծախսերը զգալիորեն ավելի քիչ են, քան մյուս խմիչքները։ Ըստ Beverage Marketing Corporation-ի (BMC) տվյալների՝ 2013 թվականին շշալցված ջրի արդյունաբերությունը գովազդի վրա ծախսել է $60,6 մլն։ Այդ նույն տարի սպորտային ըմպելիքների վրա ծախսվել է 128 միլիոն դոլար, գազավորված ըմպելիքները՝ 564 միլիոն դոլար, իսկ գարեջուրը՝ 1 միլիարդ դոլար։

Սպառողները հակված են ընտրել շշալցված ջուրը առողջական պատճառներով։ Այն համայնքներում, որոնք խնդիրներ ունեն ծորակից ջրի հետ, շշալցված ջրի սպառումը զգալիորեն ավելի մեծ է։ Շշալցված ջրի միջազգային ասոցիացիայի ուղեցույցները նշում են, որ շշալցված ջրի ընկերությունները չեն կարող համեմատել իրենց արտադրանքը ծորակից ջրի հետ շուկայավարման գործողություններում։ Սպառողների վրա ազդում են նաև որոշակի ապրանքանիշերի հետ կապված հիշողությունները։ Օրինակ, Coca-Cola-ն իր Dasani արտադրանքը հանեց բրիտանական շուկայից այն բանից հետո, երբ հայտնաբերեց բրոմատի մակարդակները, որոնք ավելի բարձր էին, քան օրինական ստանդարտները, քանի որ Մեծ Բրիտանիայում սպառողները այս թերությունը կապեցին Dasani արտադրանքի հետ։

«Շշալցված ջրի վաճառքն ավելի բարձր է աֆրոամերիկացիների, ասիացիների և իսպանախոս խմբերի շրջանում, որոնք սովորաբար ավելի ցածր եկամուտներ ունեն, քան սպիտակամորթները»։ Ոմանք ենթադրում են, որ այդ տարբերությունները պայմանավորված են էթնիկ խմբերի աշխարհագրական բաշխվածությամբ։ Ենթադրվում էր, որ շշալցված ջրի օգտագործման էթնիկ տարբերությունները «արտացոլում են ջրային համակարգի որակի փոփոխականությունը քաղաքային, ծայրամասային և գյուղական բնակավայրերի միջև (Abrahams et al. 2000 թ.), ինչպես նաև նշվել է, որ դրանք կարող են արտացոլել անցյալի խնդիրների հիշողությունը, որոնք առաջացել են թերի պատճառով։ Ծորակների ջրի համակարգերը զրկված տարածքներում (Olson 1999): Ֆրանսիայում 1970-ականների սկզբին նմանատիպ աշխարհագրական ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ շշալցված ջրի սպառումը շատ ավելի մեծ է քաղաքային բնակավայրերում (Ferrier 2001): Այս բացահայտումը «բացատրվել է նաև քաղաքային ծորակից ջրի վատ որակի և ֆրանսիական քաղաքների հին կապարե խողովակների վատ վիճակի տեսանկյունից։ Այնուամենայնիվ, չնայած ջրի վատ որակը կարող է հասարակությանը դրդել այլընտրանքային աղբյուրներ փնտրելուն, դա միայնակ է։ պարտադիր չէ, որ հանգեցնի շշալցված ջրի ավելի մեծ սպառման»։

Որոշ հետազոտություններ «պարզել են, որ շշալցված ջուրը, որը հեռու է ծորակից ջրին այլընտրանք լինելուց, կարծես հիմնականում սպառվում է որպես ալկոհոլային և ավանդական զովացուցիչ ըմպելիքների փոխարինող (օրինակ՝ AWWA-RF 1993; FWR 1996), բացառություն է, երբ ջրի աղտոտումը լուրջ է։ Առողջական ռիսկերը և ծորակի ջրի ընկերության նկատմամբ վստահությունը խիստ քայքայված է (օրինակ՝ Lonnon 2004 թ.): Շշալցված ջրի ժողովրդականության աճի մեկ այլ բացատրություն այն է, որ «մաքուր» և «բնական» շշալցված ջրի օգտագործումը դեգրադացված միջավայրերում կարող է խորհրդանշական մաքրման վարքագիծ ներկայացնել»։ Լրացուցիչ հետազոտությունները վերլուծել են շշալցված ջրի ապրանքայնացումը բնության կորպորատիվ և մշակութային բրենդինգի միջոցով, և թե ինչպես է այս ապրանքայնացումը ավելացրել ջրի հասանելիության՝ որպես մարդու իրավունքի մասին խոսակցությունները։ Ջուրը որպես բնության արդյունք և անհրաժեշտություն ներկայացնելու երկար ու պատմված պատմություն կա։ Ռիչարդ Ուիլկը պնդում է, որ ջրի՝ որպես մաքուր նյութի վաղ քրիստոնեական իդեալիզացիայից մինչև բնության վրա իշխանություն գործադրելու մեր ժամանակակից կարողությունները ինչ-որ տեղ, մարդիկ կարծիքներ են կազմել ջրի համապատասխանության վերաբերյալ՝ հիմնվելով դրա առաքման վրա։ Մաքուր ջրի հանրային հասանելիությունը ժամանակին արդյունաբերական աշխարհի երազանքն էր, բայց այժմ, ըստ Ուիլքի, այն դիտվում է որպես կեղտոտ։ Հիմնվելով իր և այլ գիտնականների հետազոտությունների վրա՝ նա ներկայացնում է գաղափարական բարդ համակարգ։ Ջուրն ուղղակիորեն բնական աղբյուրից (այսինքն այն ջուրը, որը չի ենթարկվել մարդու միջամտության՝ աղբյուր, գետ, սառցադաշտ և այլն) ենթադրվում է, որ կեղտոտ է և անվստահելի և ջուրը, որը տրամադրվում է հանրությանը (որը անանուն աղբյուրից է, որը վերահսկվում է քաղաքի կամ պետության կողմից) նույնպես դիտվում է որպես կեղտոտ և անվստահելի։ Չնայած այս տարբեր տեսակետներին, շշալցված ջրի ընկերությունները հաջողությամբ ներթափանցել են սպառողական շուկա։ Մարքեթոլոգները ճանաչել և սնվել են ջրի այս տարբեր աղբյուրների ֆետիշացման կամ դեգրադացիայի մեջ։ Այս մարքեթինգային սխեմաները շեշտը դնում են «արժեքի շատ հին ձևերի» և «հեռավորության մանիպուլյացիայի վրա՝ այն ավելացնելով կամ նվազեցնելով աշխարհագրության, ժամանակի կամ սոցիալական մոտիկության մեջ»։ Ուիլկը պնդում է, որ բոլոր ամերիկացի սպառողների համար ջրի տեսակների և ապրանքանիշերի հասանելիության հետևողականության բացակայությունը սահմանափակում է անհատներին իրենց անձնական բարոյական և էթիկական իդեալներն օգտագործել իրենց ջուրը հայթայթելու հարցում։ Ջրի այս աղբյուրների նկատմամբ վստահության և անվստահության միջև պայքարը, լինի դա բնական, թե բնական ընկալվում է, կենտրոնական է ջրի ապրանքափոխանակման գործում։

Շատ ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքներ խուսափում են ծորակից ջուր խմելուց, քանի որ վախենում են, որ դա կարող է հիվանդություն առաջացնել։ Շշալցված, ֆիլտրացված և ծորակի ջուրը մեծ մասամբ անվտանգ է Միացյալ Նահանգներում։ Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության կանոնակարգերը ծորակից ջրի համար «իրականում ավելի խիստ են, քան շշալցված ջրի համար Սննդամթերքի և դեղերի վարչության կանոնակարգերը»։ Օհայո նահանգի Սինցինատիում խմելու ջրի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ շշալցված ջրի մեջ բակտերիաների քանակը հաճախ ավելի բարձր է, քան ծորակի ջրի մեջ, և ֆտորի կոնցենտրացիան անհամապատասխան է։

Համաշխարհային մասշտաբով շշալցված ջրի օգտագործման դեմ բնապահպանական հակազդեցությունն ուժեղանում է։ Քանի որ շշալցված ջրի համաշխարհային սպառումը աճում է, բնապահպանական խմբերը, ինչպիսիք են Բնության համաշխարհային հիմնադրամը (WWF) և Greenpeace-ը, նախազգուշացրել են պլաստիկի հսկայական բնապահպանական հետքի մասին, որում փաթեթավորված է ջուրը։ 2001 թվականին WWF-ի «Շշալցված ջուր. հասկանալ սոցիալական երևույթը» ուսումնասիրությունը զգուշացրեց, որ շատ երկրներում շշալցված ջուրը կարող է ո չ ավելի անվտանգ կամ առողջարար լինել, քան ծորակի ջուրը, և այն վաճառվում է մինչև 1000 անգամ ավելի թանկ գնով։ Այն ասում է, որ ծաղկող շուկան լուրջ ճնշում կգործադրի պլաստմասսաների վերամշակման վրա և կարող է հանգեցնել նրան, որ աղբավայրերը խեղդվեն պլաստիկ շշերի լեռներում։ Բացի այդ, ուսումնասիրությունը պարզել է, որ շշալցված ջրի արտադրությունը ավելի շատ ջուր է օգտագործում, քան սպառողը իրականում գնում է շշից։

### Գնագոյացում

Շշալցված ջուր վաճառող Ստամբուլի փողոցում, Թուրքիա
Շշալցված ջուրն ավելի թանկ է, քան քաղաքապետարանի կողմից մատակարարվող ջուրը։ Ծորակի ջրի աղբյուրները և առաքման համակարգերը (ծորակներ և ծորակներ) ամրացված են տեղում, մինչդեռ շշալցված ջուրը հասանելի է շատ տարբեր գներով և տարբեր չափերի ձևաչափերով։

«Վերջին տասնամյակում ԱՄՆ-ում շշալցված և ֆիլտրացված ջրի սպառումը կտրուկ աճել է, շշալցված ջրի վաճառքը եռապատկվել է՝ հասնելով տարեկան մոտ 4 միլիարդ դոլարի։ ԱՄՆ բնակչության ավելի քան 50%-ը խմում է շշալցված ջուր և «մարդիկ ծախսում են 240-ից մինչև ավելի քան 10,000 անգամ ավելի շատ մեկ գալոնում շշալցված ջրի համար, քան սովորաբար անում են ծորակի ջրի համար։ Օրական 8 բաժակ խմող անձի համար շշալցված ջրի տարեկան պաշարը կարժենա մոտավորապես $200, ծորակից ջրի նույն քանակությունը կարժենա մոտավորապես $0,33: Ընդհանուր առմամբ, կանայք ավելի հաճախ են շշալցված ջուր խմում, քան տղամարդիկ, իսկ իսպանախոս կանայք։ խումբը, ամենայն հավանականությամբ, խմելու է շշալցված ջուր»։

Beverage Marketing Corporation-ը (BMC) նշում է, որ 2013 թվականին կենցաղային ոչ գազավորված շշալցված ջրի մեկ գալոնի միջին մեծածախ գինը կազմել է 1,21 դոլար։ BMC-ի հետազոտությունը նաև ցույց է տալիս, որ սպառողները հակված են մեծ քանակությամբ շշալցված ջուր գնել սուպերմարկետներից (25,3%) կամ խոշոր զեղչային մանրածախ առևտրից (57,9%), քանի որ այն զգալիորեն ավելի էժան է։ Հավանաբար, հարմարավետ խանութները կունենան ավելի բարձր գներ (4,5%), ինչպես նաև դեղատները (2,8%)։ Մնացած 9,5%-ը բաժին է ընկնում ավտոմատների, սրճարանների և սննդի սպասարկման այլ կետերի և վաճառքի այլ տեսակների։

### Արգելքներ

Ի պատասխան բնապահպանական և ֆինանսական մտահոգությունների՝ մի քանի բնակավայրեր և ԱՄՆ քոլեջներ արգելում են շշալցված ջրի վաճառքը։

2009 թվականին Նոր Հարավային Ուելսի փոքրիկ Բունդանուն քաղաքը քվեարկեց դառնալու աշխարհում առաջին քաղաքը, որն արգելեց շշալցված ջրի վաճառքը կամ տրամադրումը։ Բունդանունը գրավեց աշխարհի շատ այլ քաղաքների ուշադրությունը։

Այն բանից հետո, երբ Սիդնեյում գտնվող ըմպելիք արտադրող ընկերությունը ցանկացավ ջրի արդյունահանման գործարան բացել Նոր Հարավային Ուելսի Բունդանուն քաղաքում, բնակիչներն արգելեցին շշալցված ջրի վաճառքը։ Քաղաքը շարունակում է դատարանում պայքարել ընկերության առաջարկի դեմ։ «Նույն շաբաթ Նոր Հարավային Ուելսի նահանգի վարչապետը նաև արգելեց բոլոր նահանգային գերատեսչություններին և գործակալություններին գնել շշալցված ջուր՝ դրա հսկայական բնապահպանական հետքի պատճառով՝ միանալով Միացյալ Նահանգների, Կանադայի և Միացյալ Թագավորության ավելի քան 70 քաղաքներին, որոնք արգելել են շշալցված ջուրը։ իրենց բաժինները»։

2012 թվականին Մասաչուսեթս նահանգի Կոնկորդ քաղաքը դարձավ ԱՄՆ-ում առաջինը, որն արգելեց շշալցված ջրի վաճառքը։ Մասնավորապես, արգելվում է 1 լիտր (34 ունցիա) կամ պակաս մեկանգամյա պոլիէթելին տերեֆտալատով (PET) շշերում ոչ շողշողացող, առանց բուրմունքով խմելու ջրի վաճառքը։ Արգելքն ուժի մեջ է մտել 2013 թվականի հունվարի 1-ից։

Ապրանքայինացում
---------------

Ջրի ապրանքափոխումը շշալցված ջրի մեջ հանգեցրել է երբեմնի ազատ հասանելի ռեսուրսի վերափոխմանը լայնորեն վաճառվող սպառողական արտադրանքի։ Շշալցված ջուրը, որն ի սկզբանե ներդրվել էր իր ընկալվող մաքրության և հարմարության համար, դարձել է համաշխարհային արդյունաբերություն՝ էական տնտեսական հետևանքներով։ 2006 թվականի հոդվածում ամերիկացի մարդաբան Ռիչարդ Ուիլքը ուսումնասիրել է շշալցված ջրի ապրանքայնացումը՝ ուսումնասիրելով ջրի մեջ ներկառուցված մշակութային նշանակությունները, որոնք հետագայում շահարկվում են շուկայավարների կողմից, ինչպես նաև շշալցված ջրի գնման դրդապատճառները։ Ապրանքների արտադրության գործընթացը ներառում է ջրի բրենդավորում, փաթեթավորում և շուկայավարում որպես ապրանք, հաճախ շեշտը դնելով այնպիսի որակների վրա, ինչպիսիք են թարմությունը, մաքրությունը և առողջության օգուտները։

Ուիլկը պնդում է, որ ջրի պատմական նշանակությունը՝ սուրբ աղբյուրներից մինչև բնությունը կառավարելու մոդեռնիստական ​​արդյունաբերական թեման, նպաստում է նրա եզակի կարողությանը փոխանցելու ինչպես բնության կախարդանքը, այնպես էլ տեխնոլոգիական վարպետությունը։ Շուկայավարման ռազմավարությունները կապիտալացնում են բնության հետ կապված պատկերները՝ օգտագործելով պիտակներ հիմնականում կապույտ և թափանցիկ շշերի մեջ՝ ընդգծելու մաքրությունը վ։ Ուիլքը հետագայում ուսումնասիրում է բնության, մաքրության և վտանգի հետ ջրի կապի խորհրդանշական վերլուծությունը։ Շշալցված ջուրը նաև հատվում է սոցիալական տարբերությունների, առողջության մասին պնդումների և իր ծագման էկզոտիկացման հետ՝ արժեք բարձրացնելու համար։ Wilk-ը նաև անդրադառնում է, որ շշալցված ջուրը, որը հաճախ վաճառվում է որպես ավելի լավ կամ մաքուր, քան ծորակի ջուրը, հաճախ առաջանում է քաղաքային ջրամատակարարումից։ Չնայած համային տարբերությունների մասին պնդումներին, կույր թեստերը հաճախ բացահայտում են աննկատելի տարբերություններ ծորակի և շշալցված ջրի միջև։

### Առողջական մտահոգություններ

Միացյալ Նահանգներում շշալցված ջուրը և ծորակից ջուրը կարգավորվում են տարբեր դաշնային գործակալությունների կողմից։ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը (FDA) կարգավորում է շշալցված ջուրը, իսկ շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալությունը (EPA) կարգավորում է ծորակից ջրի որակը։ Անվտանգ խմելու ջրի մասին օրենքի համաձայն EPA-ն սահմանել է աղտոտիչների առավելագույն մակարդակներ մոտավորապես 90 աղտոտիչների համար, որոնք կարող են հայտնաբերվել խմելու ջրի մեջ և 15 երկրորդական առավելագույն աղտոտիչներ։

Որոշ տարածքներում ծորակի ջուրը կարող է պարունակել ավելացված ֆտոր, որն օգնում է կանխել ատամների կարիեսը և կարիեսը։ ԱՄՆ-ում շշալցված ջրի որոշ արտադրողներ ֆտոր են ավելացնում իրենց արտադրանքին կամ տրամադրում են ֆտորացված շշալցված ջրի արտադրանք։ Միացյալ Նահանգների FDA-ն չի պահանջում շշալցված ջրի արտադրողներից նշել ֆտորի պարունակությունը պիտակի վրա։ Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն ծորակի ջրի, որտեղ համայնքների կողմից խմելու ջրին ավելացված ֆտորի քանակը դաշնային կարգով կարգավորված չէ, FDA-ն սահմանել է հատուկ սահմաններ, թե որքան ֆտոր կարող է հայտնաբերվել շշալցված ջրում։ Ջրի ֆտորացումը մնում է հակասական այն երկրներում, որոնք պահանջում են դա (ԱՄՆ, Միացյալ Թագավորություն, Իռլանդիա, Կանադա, Ավստրալիա և մի քանի այլ երկրներում)։ Մի քանի ուսումնասիրություններ ուսումնասիրել են շշալցված ջրի մեջ ֆտորիդի և այլ քիմիական նյութերի պարունակությունը, ինչպես նաև այդ արժեքների ճշգրտությունը, ինչպես տպագրված են պիտակների վրա, որոնք ցույց են տալիս պիտակավորված և չափված արժեքների միջև որոշակի էական տարբերություն:[փաաստ]

Համաձայն 1999 թվականի NRDC ուսումնասիրության, որի ընթացքում փորձարկվել է ապրանքանիշերի մոտավորապես 22 տոկոսը, շշալցված խմելու ջրի առնվազն մեկ նմուշ պարունակում է քիմիական աղտոտիչներ՝ պետական ​​խիստ առողջապահական սահմաններից բարձր մակարդակներում։ Ուսումնասիրության մեջ հայտնաբերված որոշ աղտոտիչներ կարող են առողջությանը վտանգ ներկայացնել, եթե դրանք երկար ժամանակ օգտագործվեն։ NRDC զեկույցը խոստովանեց, որ «ջրերի մեծ մասը չի պարունակում հայտնաբերվող բակտերիաներ, սակայն, և սինթետիկ օրգանական քիմիկատների և անօրգանական քիմիկատների մակարդակը, որոնց համար [դրանք] փորձարկվել են, կամ ցածր է հայտնաբերման սահմաններից կամ շատ ցածր են բոլոր կիրառելի ստանդարտներից»։ Միևնույն ժամանակ, Խմելու ջրի հետազոտական ​​հիմնադրամի զեկույցը պարզել է, որ NRDC-ի կողմից փորձարկված բոլոր նմուշներից «դաշնային FDA կամ EPA սահմանաչափերը իբր գերազանցվել են ընդամենը չորս անգամ, երկու անգամ ընդհանուր կոլիֆորմների և երկու անգամ ֆտորիդների համար»։

Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ շշերի համար օգտագործվող պլաստմասսաները պարունակում են էստրոգենային ակտիվություն ունեցող քիմիական նյութեր, նույնիսկ երբ նրանք հակառակն են պնդում։ Թեև ապակու մեջ պարունակվող շշալցված ջրի մի մասը հայտնաբերվել է նաև քիմիական նյութերով աղտոտված, հետազոտողները կարծում են, որ պլաստմասե տարաներում ջրի աղտոտվածության մի մասը կարող է լինել պլաստիկ տարաներից։ Քիմիական նյութերի արտահոսքը ջրի մեջ կապված է այն բանի հետ, որ պլաստիկ շշերը ենթարկվում են ցածր կամ բարձր ջերմաստիճանի։

2018 թվականի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ շշալցված ջրի ճնշող մեծամասնությունը միկրոպլաստիկ է պարունակում։ Դրանից հետո Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը սկսել է խմելու միկրոպլաստմասսաների անվտանգության վերանայում։ Աշխարհի ամենահայտնի շշալցված ջրի ապրանքանիշերի վերլուծությունը պարզել է, որ ավելի քան 90%-ը պարունակում է պլաստիկի փոքրիկ կտորներ։ Թեստերն իրականացվել են Ֆրեդոնիայի Նյու Յորքի պետական ​​համալսարանում որպես նախագծի մի մաս, որը ներառում է օրիգինալ հետազոտություններ և հաշվետվություններ ԱՄՆ-ում գործող Orb Media լրագրողական կազմակերպության կողմից։ Օգտագործելով Nile Red կոչվող ներկը, որը կապվում է ազատ լողացող պլաստիկի կտորների հետ, համալսարանի Շերի Մեյսոնը միջինը 10 պլաստիկ մասնիկ է հայտնաբերել մեկ լիտր ջրի վրա, որոնցից յուրաքանչյուրը մեծ է մարդու մազի չափից։ Հայտնաբերվել են նաև ավելի փոքր մասնիկներ, որոնք ենթադրվում էին, որ պլաստիկ են, բայց ոչ դրականորեն նույնականացված՝ միջինը 314 մեկ լիտրում։

2008-ին Արիզոնայի նահանգի համալսարանի հետազոտողները պարզեցին, որ պլաստիկ շշերը 60 °C-ից բարձր ջերմաստիճանում պահելը կարող է հանգեցնել շշերի մեջ պարունակվող ջրի մեջ անտիմոնի ներթափանցմանը։ Հետևաբար, ամռան ամիսներին մեքենաներում պահվող շշերից հաճախակի խմելը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ առողջության վրա։

Վերջին տասնամյակում շշալցված ջրի հետ կապված հիվանդության լուրջ բռնկումներ կամ անվտանգության լուրջ մտահոգություններ չեն եղել, հայտարարել է FDA-ի պաշտոնյան 2009թ. հուլիսի 9-ին Կոնգրեսի լսումներից առաջ ցուցմունքում։ Ընդհակառակը, ինչպես նշվում է Խմելու ջրի հետազոտական ​​հիմնադրամի (DWRF) 2013 թվականի զեկույցում՝ Միացյալ Նահանգներում կարգավորվող խմելու ջրերի մանրէաբանական առողջության ռիսկերը, EPA հետազոտողները զեկուցել են, որ տարեկան մոտ 16,4 միլիոն աղեստամոքսային սուր հիվանդության պատճառ է դառնում ծորակից ջրի պատճառով։ Հետագա հետազոտությունները գնահատել են, որ հիվանդությունների թիվը հասնում է տարեկան 19,5 միլիոն դեպքի։

### Շշալցված ջուր ընդդեմ գազավորված ըմպելիքների

Շշալցված ոչ գազավորված խմելու ջուրը շուկայում մրցում է գազավորված ըմպելիքների (ներառյալ գազավորված ջրի) հետ, որոնք վաճառվում են առանձին պլաստիկ շշերով։ Հաճախ ջրի օգտագործումը համարվում է գազավորված ըմպելիքի ավելի առողջ փոխարինող։

Կոնտեյներների վերամշակման ինստիտուտի տվյալներով՝ համով, ոչ գազավորված ըմպելիքների վաճառքը ակնկալվում է, որ մինչև 2010թ. և Tava-ն, որոնք շուկայահանվում են որպես «գազավորված ըմպելիքներ»։

### Շշալցված ջուր ընդդեմ ծորակի ջրի

Շշալցված ջուրը կարող է նվազեցնել պղնձի, կապարի և այլ մետաղական աղտոտիչներ, քանի որ այն չի անցնում սանտեխնիկայի խողովակներով, որտեղ ծորակի ջուրը ենթարկվում է մետաղի կոռոզիայի. Այնուամենայնիվ, դա տատանվում է կախված կենցաղային և սանտեխնիկական համակարգից։

Զարգացած աշխարհի մեծ մասում քլորը հաճախ որպես ախտահանիչ ավելացնում են ծորակի ջրին։ Եթե ​​ջուրը պարունակում է օրգանական նյութեր, դա կարող է ջրի մեջ արտադրել այլ կողմնակի արտադրանքներ, ինչպիսիք են տրիհալոմեթանները և հալոքացախաթթուները, որոնք ցույց են տվել, որ մեծացնում են քաղցկեղի առաջացման վտանգը։ Մնացորդային քլորի մակարդակը հայտնաբերված է մոտ 0,0002 գ/լիտրում, ինչը չափազանց փոքր է ուղղակիորեն որևէ առողջական խնդիր առաջացնելու համար։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից առաջարկվող քլորի կոնցենտրացիան 0,0005-ից 0,0002 գ/լ է։

Tapped վավերագրական ֆիլմը հակասում է շշալցված ջրի արդյունաբերությանը, պնդելով, որ ծորակից ջուրն ավելի առողջարար է, էկոլոգիապես ավելի կայուն և էկոլոգիապես ավելի առողջ, քան շշալցված ջուրը։ Ֆիլմը կենտրոնացած է ԱՄՆ-ում շշալցված ջրի արդյունաբերության վրա։ Ֆիլմը ստացել է հիմնականում դրական արձագանքներ, և առաջացրել է քոլեջի համալսարանական խմբեր, ինչպիսիք են Beyond the Bottle-ը։ Այնուամենայնիվ, քանի որ շատ մարդիկ հիմնականում անտեղյակ են շշալցված ջրի հետ կապված առողջության և շրջակա միջավայրի բացասական ազդեցությունների մասին, շրջակա միջավայրի հոգեբանության վերջին հետազոտությունները սկսել են ուսումնասիրել, թե ինչպես կարելի է նվազեցնել շշալցված ջրի սպառումը հանրության կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rong, Xu Gan; Fa, Bao Tong. «Primitive-Aged Drinking Vessels». *Grandiose Survey of Chinese Alcoholic Drinks and Beverages*. Jiangnan University. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 20-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
2. ↑  «Great Malvern Conservation Area: Appraisal and Management Strategy». *Malvern Hills District Council: Planning Services*. April 2008. էջ 5. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 22-ին.
3. ↑  «Parish Website of Malvern Wells». *e-services.worcestershire.gov.uk*. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
4. 1 2  Back, William; Landa, Edward; Meeks, Lisa (1995). *Bottled Water, Spas, and Early Years of Water Chemistry* (Groundwater Volume 33, Issue 4 ed.). էջ 606.
5. ↑  Vincent Waite, *The Bristol Hotwell* (Bristol Historical Association, 1960), p. 9.
6. ↑  Hall, Noah. «A Brief History of Bottled Water in America». *Great Lakes Law*. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
7. ↑  Wyeth, Nathaniel. «Biaxially Oriented Poly (ethylene terephthalate) Bottle». Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
8. ↑  «Plastic Packaging Resins». *American Chemistry Council*. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
9. ↑  «Frequently Asked Questions». *Facts on PET*. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
10. ↑  Welle, Frank (2011 թ․ սեպտեմբեր). «Twenty years of PET bottle to bottle recycling—An overview». *Resources, Conservation and Recycling* (անգլերեն). **55** (11): 865–875. doi:10.1016/j.resconrec.2011.04.009.
11. 1 2  «Knowledge Library». nsf.org. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 28-ին.
12. ↑  «February/March 2002 Ask the Regulators -- Bottled Water Regulation and the FDA». *Food and Drug Administration*. 2011 թ․ նոյեմբերի 14. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 6-ին.
13. ↑  "Smaller categories still saw growth as the U.S. liquid refreshment beverage market shrunk by 2.0% in 2008, Beverage Marketing Corporation reports", *press release* Beverage Marketing Corporation, 30 March 2009.
14. ↑  «Water». ready.gov. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 13-ին.
15. ↑  Manjoo, Farhad (2011 թ․ մարտի 11). «How To Survive an Earthquake».
16. ↑  «An Introduction to PET». *PET Resin Association*. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 23-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
17. ↑  «Plastics – the Facts 2014/2015» (PDF). *Plastics Europe*. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2017 թ․ հունվարի 30-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
18. ↑  «Recycling». *International Bottled Water Association*. 2012 թ․ հունվարի 9. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
19. ↑  «Report on Postconsumer PET Container Recycling Activity in 2014» (PDF). *Napcor*. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
20. ↑  «How to keep a sustainable PET recycling industry in Europe». *European PET Bottle Platform*. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
21. ↑  «2014 United States Postconsumer Plastics Bottle Recycling Report» (PDF). *The Association of Postconsumer Plastic Recyclers (APR) and the American Chemistry Council*. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
22. ↑  «Recycling». *PET Resin Association*. Արխիվացված օրիգինալից 2010 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
23. ↑  Hurd, David. «Best Practices and Industry Standards in PET Plastic Recycling». *Napcor*. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
24. ↑  «Recycling Products». *Petcore Europe*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
25. 1 2 3 4 5  «Water and Energy Use Benchmarking Study» (PDF). Antea Group. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 17-ին.
26. 1 2  Thomas Andrew Gustafson. How Much Water Actually Goes Into Making A Bottle Of Water?, *NPR*, 30 October 2013.
27. ↑  «Bottled Water and Water Use». BottledWater.org. 2017 թ․ մարտի 22. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 17-ին.
28. 1 2 3  IBWA. Life Cycle Inventory of the U.S. Bottled Water Industry Արխիվացված 27 Հուլիս 2020 Wayback Machine, 5 January 2011.
29. 1 2  «FDA Regulates the Safety of Bottled Water Beverages Including Flavored Water and Nutrient-Added Water Beverages». fda.gov. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 13-ին.
30. ↑  «Fluoride in bottled water». Food Standards Australia New Zealand. 2011 թ․ նոյեմբեր. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 13-ին.
31. ↑  «Petition calls on Canadians to boycott Nestlé over water grab». *USA Today*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
32. ↑  «Wynne wants new rules for bottled water industry after Nestle outbids town». *Toronto Star*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
33. ↑  «'Everyone should care' about bottled water, teen says at rally against Nestlé permit». CBC News. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
34. ↑  «People are furious at Nestlé for taking over small town's water supply». Business Insider Deutschland. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
35. ↑  Leslie, Keith. «Wynne urges changes to Ontario's water bottling practices». *The Globe and Mail*. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
36. ↑  "The Global Bottled Water Market." Beverage Marketing Corporation. February 2018.
37. 1 2 3  Foley, Meraiah (2009 թ․ հուլիսի 17). «BUNDANOON JOURNAL; Ban on Bottled Water, Apparently a First, Puts a Small Town on a Big Stage». *The New York Times*.
38. ↑  Bennett, Sue (2011 թ․ հունիսի 21). «$5 for a glass of tap water as owner cries pour». *The Sydney Morning Herald*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 4-ին.
39. ↑  Roberts, George (2020 թ․ հունվարի 16). «Council approves removal of 96 million litres of water a year from drought-ravaged region». *ABC News* (ավստրալիական անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 16-ին.
40. ↑  «European Directive 2009/54/EC». *eur-lex.europa.eu*. 2009 թ․ հունիսի 18.
41. ↑  «Directive 2001/83/EC». *eur-lex.europa.eu*. 2001 թ․ նոյեմբերի 6.
42. 1 2  «India's packaged bottled water industry to reach Rs.160 billion by 2018». *Business Standard*. 2014 թ․ մայիսի 8. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 13-ին.
43. ↑  «Ban on Styrofoam Products and Packaged Water Bottles». Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
44. ↑  «Plan B Updates – 51: Bottled Water – Pouring Resources Down the Drain». EPI.
45. ↑  «Lebanon Suffers Massive Water Shortages». eagleworldnews.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 25-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
46. ↑  «Australia New Zealand Food Standards Code» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 1-ին. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
47. ↑  "The U.S. Bottled Water Market Reached New Heights in 2013,  Արխիվացված 29 Մարտ 2016 Wayback Machine BWR, Jul/Aug 2014.
48. 1 2  "Bottled Water in the U.S. through 2022." Beverage Marketing Corporation. Aug 2018
49. ↑  «Bottled Water - China | Statista Market Forecast». *Statista* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
50. 1 2  «FDA Regulates the Safety of Bottled Water Beverages Including Flavored Water and Nutrient-Added Water Beverages». *U.S. Food and Drug Administration*. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 12-ին.
51. ↑  «Water: Consumer Confidence Rule». *United States Environmental Protection Agency*. 2014 թ․ մայիսի 2. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 12-ին.
52. ↑  Directorate, Government of Canada, Canadian Food Inspection Agency, Food Labelling and Claims (2014 թ․ փետրվարի 10). «Labelling Requirements for Prepackaged Water and Ice». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 20-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
53. ↑  Directorate, Government of Canada, Canadian Food Inspection Agency, Food Labelling and Claims (2014 թ․ փետրվարի 10). «Labelling Requirements for Prepackaged Water and Ice». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 20-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
54. ↑  Directorate, Government of Canada, Canadian Food Inspection Agency, Food Labelling and Claims (2014 թ․ փետրվարի 10). «Labelling Requirements for Prepackaged Water and Ice». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 20-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
55. 1 2  «ARCHIVED – Making it Clear: Renewing the Federal Regulations on Bottled Water: A Discussion Paper – 2002 Health Canada Consultation Document». *hc-sc.gc.ca*. 2005 թ․ օգոստոսի 4. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 13-ին.
56. ↑  «What is Emergency Preparedness». *New York State Department of Health*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
57. ↑  «Be Red Cross Ready: Get a kit. Make a plan». *American Red Cross*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
58. ↑  «Basic Disasters Supply Kit». *Ready.gov*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
59. 1 2  «Water». *Ready.gov*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 7-ին.
60. ↑  Fitzsimmons, Emma G. (2014 թ․ օգոստոսի 3). «Tap Water Ban for Toledo Residents». *The New York Times*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
61. ↑  «Water Delivery Resupplies Food Bank after Toledo Water Ban». *AmeriCares.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
62. ↑  «Red Cross responding to Toledo Water Emergency». *American Red Cross*. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
63. ↑  «Bottled Water: How Does Bottled Water Affect the Environment». *Natural Resources Defense Council*. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
64. ↑  «Commercially Bottled Water». *Center for Disease Control and Prevention*. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
65. ↑  «Summary Findings of NRDC's 1999 Bottled Water Reporter». *Natural Resources Defense Council*. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
66. ↑  «Tap vs. Bottled Water». *Cruising Chemistry: Duke University*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
67. 1 2 3 4  Gleick, Peter H. (2011 թ․ հունիսի 9). «Another Cost of Bottled Water: Environmental Injustice and Inequity». *Huffington Post*.
68. ↑  Ferrier, Catherine. "Bottled water: understanding a social phenomenon." AMBIO: A Journal of the Human Environment 30.2 (2001): 118–119.
69. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Doria, M. D. "Bottled water versus tap water: understanding consumers-preferences." J Water Health 271 (2006): 276.
70. 1 2 3 4 5 6  Wilk, Richard (2006). «Bottled Water». *Journal of Consumer Culture*. **6** (3): 303–325. doi:10.1177/1469540506068681. hdl:2022/9923. ISSN 1469-5405. S2CID 145086100.
71. ↑  "Bottled, filtered, and tap water use in Latino and non-Latino children." Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine 161.5 (2007): 457–461.
72. 1 2 3 4  Hobson, Wendy L. et al. "Bottled, filtered, and tap water use in Latino and non-Latino children." Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine 161.5 (2007): 457–461.
73. 1 2 3 4  "Mail & Guardian Account Login." The M&G Online. N.p. n.d. Web. 8 April 2014.
74. ↑  «How Much Does Bottled Water Cost?». *IBWA*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 11-ին.
75. ↑  «Banning the bottle puts Bundy on the map». Australian Broadcasting Corporation.
76. ↑  Keen, Judy (2007 թ․ հոկտեմբերի 17). «Bottled water leaves some cities with a bad taste». *USA Today*. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 1-ին.
77. ↑  «Drinking Water Contaminants | US EPA». Epa.gov. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
78. ↑  Lalumandier, J.A.; Ayers, L.W. (2000). «Fluoride and bacterial content of bottled water vs tap water». *Archives of Family Medicine*. **9** (3): 246–250. doi:10.1001/archfami.9.3.246. PMID 10728111. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
79. ↑  National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Division of Oral Health (2011 թ․ հունվարի 7). «Bottled Water and Fluoride». *Community Water Fluoridation*. Centers for Disease Control and Prevention, 1600 Clifton Rd, Atlanta, GA 30333. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 29-ին.
80. ↑  «NRDC: Drinking Water FAQ». nrdc.org. 1999 թ․ մարտ.
81. ↑  «Bottled Water: Pure Drink or Pure Hype?». nrdc.org. 1999 թ․ մարտ.
82. ↑  «DWRF Analysis of the February, 1999 Natural Resources Defense Council Report on Bottled Water». *dwrf.info*. Drinking Water Research Foundation. 1999 թ․ հուլիս. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ ապրիլի 10-ին.
83. ↑  Walter, Stephen (2018 թ․ մարտի 14). «Plastic found in most bottled water, triggering World Health Organisation review». *The Telegraph*. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 15-ին.
84. ↑  Readfearn, Graham (2018 թ․ մարտի 15). «WHO launches health review after microplastics found in 90% of bottled water». *The Guardian*. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 15-ին.
85. ↑  «Bottled water in plastic containers contaminated from plastic containers». *United Press International*.
86. ↑  Shukman, David (2018 թ․ մարտի 15). «Plastic: WHO launches health review». *BBC News*. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 30-ին.
87. ↑  Westerhoff, Paul; Prapaipong, Panjai; Shock, Everett; Hillaireau, Alice (2008 թ․ փետրվարի 1). «Antimony leaching from polyethylene terephthalate (PET) plastic used for bottled drinking water». *Water Research* (անգլերեն). **42** (3): 551–556. Bibcode:2008WatRe..42..551W. doi:10.1016/j.watres.2007.07.048. ISSN 0043-1354. PMID 17707454.
88. ↑  «Regulation of Bottled Water». fda.gov. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 13-ին.
89. ↑   Կաղապար:Bare URL PDF
90. ↑  Hamermesh, Daniel. Ban Water Bottles to Reduce Pollution? Come On!, Freakonomics Blog, *The New York Times*, 19 January 2009.
91. ↑  Cutting down on liquid calories: A visual guide, *Consumer Reports*, August 2006.
92. ↑  Gitlitz, Jennifer and Pat Franklin. "Water, Water Everywhere: The growth of non-carbonated beverages in the United States", Container Recycling Institute, February 2007.
93. ↑  Martin, Andrew. Makers of Sodas Try a New Pitch: They're Healthy, *The New York Times*, 7 March 2007.
94. ↑  Petraccia, L.; Liberati, G.; Masciullo S.G.; Grassi M.; Fraioli, A. (2006). «Water, mineral waters and health». *Clinical Nutrition*. **25** (3): 377–385. doi:10.1016/j.clnu.2005.10.002. PMID 16314004.
95. ↑  «Final Report – Health Risk of the Trihalomethanes Found in Drinking Water Carcinogenic Activity and Interactions – Research Project Database – NCER – ORD – US EPA». epa.gov. 2009 թ․ սեպտեմբերի 3. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 13-ին.
96. ↑  World Health Organization, "How to measure chlorine residual in water" WHO – Technical Notes for Emergencies, Technical Note No. 11, 4 Draft revised: 7.1.05 (pdf) Արխիվացված 7 Հուլիս 2011 Wayback Machine
97. ↑  van der Linden, S. «Exploring Beliefs About Bottled Water and Intentions To Reduce Consumption: The Dual-Effect of Social Norm Activation and Persuasive Information». *Environment and Behavior*. doi:10.1177/0013916513515239. S2CID 220350200.
98. ↑  Santos, Jessica; van der Linden, Sander (2016). «Changing Norms by Changing Behavior: The Princeton Drink Local Program» (PDF). *Environmental Practice*. **18** (2): 1–7. doi:10.1017/S1466046616000144. S2CID 130162044. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ օգոստոսի 16-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 16-ին.
99. ↑  «Persuading the public to reduce bottled water consumption» (PDF). European Commission. 2015 թ․ սեպտեմբերի 3.