**Խանութ գլխավոր փողոցում** (սլովակ.՝ Obchod na korze, 1965), 1965 թվականին Չեխոսլովակիայում նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ, որ պատմում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Սլովակիայում նացիստական Գերմանիայի կողմից իրականացված արիականացման քաղաքականության մասին։

Ֆիլմը նկարահանել են սլովակ կինոռեժիսոր Յան Կադարը և չեխ կինոռեժիսոր Էլմար Կլոսը Լադիսլավ Գրոսմանի համանուն վիպակի հիման վրա։ Նկարահանումներն անցկացվել են Պրահայի «Filmové Studio Barrandov» կինոստուդիայում, իսկ բնօրինակային նկարահանումները տեղի են ունեցել Սլովակիայի հյուսիս-արևելքում՝ Սաբինով քաղաքում։ Ֆիլմի գլխավոր դերերը կատարում են Յոզեֆ Կրոները, որ հանդես է գալիս ատաղձագործ Տոնո Բրտկոյի դերով, և լեհ դերասանուհի Իդա Կամինսկան, որ հանդես է գալիս այրիացած հրեա ծեր կնոջ՝ Ռոզալիա Լաուտմանի դերով։

1965 թվականին ֆիլմ արժանացել է «Օսկար» մրցանակի «Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում, իսկ մեկ տարի անց Իդա Կամինսկան ներկայացվել է «Օսկար» մրցանակի «Երկրորդ պլանի կնոջ լավագույն դերակատարում» անվանակարգում։ Ֆիլմն արժանացել է նաև «Ոսկե գլոբուս» կինոմրցանակի և հատուկ մրցանակ է ստացել Կաննի կինոփառատոնում։

Սյուժե
------

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ Սլովակիայում ծավալվում է արիականացման գործը, սլովակ ատաղձագործ Տոնո Բրտկոյի քենակալը նրան է հանձնում ծեր հրեա կնոջ՝ Ռոզալիա Լաուտմանի խանութը, որտեղ նա կոճակներ էր վաճառում։ Տոնոյի կինը հույս ունի, որ խանութը մեծ շահույթ կբերի, և իրենք շուտով կհարստանան։ Սակայն Տոնոն շատ լավ է հասկանում, որ դա բոլորովին աղքատ խանութ է, և ոչ մի շահույթ էլ չի բերի։ Այնուամենայնիվ, նա կնոջը ոչինչ չի ասում՝ վախենալով նրա կատաղի բնավորությունից։ Միաժամանակ նա չգիտի, թե ինչպես բացատրի պառավ Լաուտմանին, որ հիմա ինքն է նրա խանութի սեփականատերը։

Քաղաքի հրեական համայնքը որոշում է Տոնոյին վճարել որոշակի գումար, միայն թե նա չհրաժարվի խանութից, քանի որ հակառակ դեպքում այն կարող է բաժին ընկնել ավելի դաժան սեփականատիրոջ, ով փողոց կվռնդի պառավ կնոջը։ Տոնոն համաձայնում է սկսում ամեն օր գնալ խանութ, որտեղ օգնում է Լաուտմանին։ Կնոջը նա պատմում է, թե խանութում գործերը լավ են գնում, և կինն էլ հավատում է, որ շուտով կհարստանան։

Սակայն դա տևում է մի կարճ ժամանակ, և շուտով հրաման է տրվում, որ հրաները վերաբնակեցվեն հատուկ տարածքներում։ Տոնոն հասկանում է, որ հրեական համայնքն այլևս չի վճարի իրեն, և իր խաբեությունը կբացահայտվի։ Հուսահատության պահին Տոնոն որոշում է թաքցնել կնոջը, իսկ վերջինս էլ, չհասկանալով, թե ինչ է կատարվում, աղմուկ է բարձրացնում։ Փորձելով լռեցնել պառավ Լաուտմանին՝ Տոնոն անզգուշաբար հրում է նրան աստիճաններից։ Լաուտմանը մահանում է։ Հասկանալով, թե ինչ է սպասվում իրեն, Բրտկոն որոշում է ինքնասպան լինել։ Նա փակում է խանութը, բարձրանում աթոռի վրա և պարանից օղակ սարքում։

Դերերում
--------

* Յոզեֆ Կրոներ - *Տոնո Բրտկո*
* Իդա Կամինսկա - *Ռոզալիա Լաուտման*
* Հաննա Սլիվկովա - *Էվելինա Բրտկովա, Տոնոյի կինը*
* Ֆրանտիշեկ Զվարիկ - *Մարկուշ Կոլկոտսկի, քաղաքի կառավարիչ*
* Էլենա Պապովա-Զվարիկովա - *Ռոժիկա, Մարկուշի կինը*

Մրցանակներ
----------

* Ոսկե գլոբուս 1965 - «Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ»
* Օսկար 1966 - «Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ»
* Կաննի կինոփառատոնի հատուկ մրցանակ 1966

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
3. ↑  Internet Movie Database — 1990.
4. 1 2 3 4
5. ↑  Andrew James Horton, "Just Who Owns the Shop? — Identity and nationality in *Obchod na korze.*"
6. ↑  Steven Banovac, "Ján Kadár and Elmar Klos: *The Shop on Main Street (Obchod na korze)* 1965."
7. ↑  «Խանութ գլխավոր փողոցում» ֆիլմը kino-teatr.ru կայքում
8. ↑  Martin Votruba, "Historical and Cultural Background of Slovak Filmmaking."
9. ↑  «The 38th Academy Awards (1966) Nominees and Winners». *oscars.org*. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
10. ↑  «Festival de Cannes: The Shop on Main Street». *festival-cannes.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 23-ին. Վերցված է 2009 թ․ մարտի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խանութ գլխավոր փողոցում(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում 8` 10 աստղից
* «Խանութ գլխավոր փողոցում»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում: 4 5 աստղից
* «Խանութ գլխավոր փողոցում» Արխիվացված 2015-10-18 Wayback Machine
* Мартин Вотруба, «*The Shop on Main Street*.» (*Obchod na korze*; «Магазин на площади») Արխիվացված 2016-01-20 Wayback Machine Программа по словакистике, Университет Питтсбурга (անգլ.՝ University of Pittsburgh).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4600469-5 · VIAF: 198558134 · WorldCat VIAF: 198558134 |

 |