recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Իգոր Վիհով** (լատիշ․՝ Igors Vihrovs, ծնվել է՝ 6 հունիսի, 1978, Ռիգա, Լատվիայի ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի մարմնամարզիկ, անկախ Լատվիայի պատմության մեջ առաջին օլիմպիական չեմպիոնը։

Կենսագրություն
--------------

Իգոր Վիհրովը ծնվել է 1978 թվականի հունիսի 6-ին Ռիգայում։ Մարմնամարզությամբ սկսել է զբաղվել 7 տարեկանից։ 2000 թվականին նախնական մրցումների արդյունքներով (որոնցում նա հանդես էր եկել ավելի լավ, քան իր հասակակից Եվգենի Սապրոնենոկոն) ընդգրկվում է Լատվիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում, և անսպասելիորեն վաստակում է ոսկե մեդալ ազատ ոճի վարժություններ մարզաձևում՝ այդպիսով դառնալով անկախ Լատվիայի առաջին օլիմպիական չեմպիոնը։ 2001 թվականին Գենտում կայացած աշխարհի առաջնության ժամանակ արժանացել է բրոնզե մեդալի։ 29 տարեկան հասակում վնասվածքի պատճառով ստիպված է եղել թողնել մեծ սպորտը։ Իգոր Վիհրովը Եվգենի Սապրոնենկոյի հետ միասին մարզադպրոց է բացել երեխաների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Igors Vihrovs – Olympics at Sports-Reference.com

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Օլիմպիադայից ես վերադարձա ճերմակած մազերով…»(չաշխատող հղում)
* Օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com կայքում Archived 2011-07-14 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FIG · Olympic Channel · Լատվիայի օլիմպիական կոմիտե · ՄՕԿ |

 |
**Զագրեբի գեղարվեստի ակադեմիա** (խորվ.՝ Akademija likovnih umjetnosti u Zagrebu կամ **ALU**), Զագրեբում հիմնված արվեստի խորվաթական դպրոց։ Զագրեբի համալսարանի կազմում ընդգրկված արվեստի երեք ակադեմիաներից մեկն է Զագրեբի դրամական արվեստի ակադեմիայի (ADU) և Երաժշտության ակադեմիայի (MUZA) հետ մեկտեղ։

Պատմություն
-----------

Ակադեմիան հիմնադրվել է 1907 թվականի հունիսին որպես *Արվեստի և արհեստների թագավորական քոլեջ* (խորվ.՝ Kraljevsko zemaljsko više obrazovalište za umjetnost i umjetni obrt): Ի սկզբանե ունեցել է երեք բաժին՝ քանդակագործության, նկարչության և արվեստի կրթության։ Ակադեմիայի առաջին դասախոսական կազմում ընդգրված են եղել Ռոբերտ Ֆրանգեշ-Միխանովիչը, Ռուդոլֆ Վալդեցը, Ռոբերտ Աուերը, Օտոն Իվեկովիչը, Բելա Չիկոշ-Սեսիան, Մենցի Կլեմենտ Ցրնչիչը և Բրանկո Շենովան։ Ակադեմիան տեղակայված է Զագրեբի Իլիցա 85 հասցեում։

1926 թվականից ակադեմիայում կարճատև ակտից գործունեություն է ծավալել ճարտարապետության բաժինը, որը ղեկավարել է Դրագո Իբլերը։ Գրաֆիկական արվեստի բաժինը ստեղծվել է 1956 թվականին, վերականգնման բաժինը՝ 1997 թվականին, անիմացիոն և նոր մեդիա բաժինը՝ 1998 թվականին։ Ակադեմիան ունի վեց բաժին, որտեղ ընդգրկված են 365 ուսանող։

Կառուցվածք
----------

2010 թվականից ակադեմիայի կազում գործում են 6 ստորաբաժանում՝

* Գեղանկարչության
* Գրաֆիկայի
* Քանդակագործության
* Արվեստի կրթության (մանկավարժական)
* Վերականգնման և պահպանման աշխատանքների
* Անիմացիայի և նոր մեդիայի

Գրականություն
-------------

* Akademija likovnih umjetnosti u Zagrebu: 1907-1987 Akademija likovnih umjetnosti, 1987 - Всего страниц: 101.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000115405025 · LCCN: n93052236 · VIAF: 144397122 · WorldCat VIAF: 144397122 |

 |
**Գևորգ Մեսրոպ** (Գևորգ Պողոսի Տեր-Մեսրոպյան) (մայիսի 12, 1881(1881-05-12), Պարտիզակ, Hafik, Սիվասի մարզ, Թուրքիա - սեպտեմբերի 30, 1948(1948-09-30), Սոֆիա, Բուլղարիա), մանկավարժ, պատմաբան, բանասեր, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է ծննդավայրի Ներսես-Շուշանյան վարժարանում, ամերիկյան դպրոցում, Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարանում (1899-1902), Արմաշի դպրևանքում (1905-1908)։ 1908-1922 թվականներին Մեսրոպն իբրև տեսուչ և մանկավարժ աշխատել է Կ․ Պոլսում, Ռոդոստոյում, Ատափազարում, դասավանդել հայոց լեզու, հայ ժողովրդի պատմություն, հայ մատենագրության պատմություն, աշխարհագրություն, հայ քաղաքակրթության և դիվանագիտական մտքի պատմություն։ Կ․ Պոլսում գլխավորել է հայկական պատրիարքարանի գաղտնի դիվանի գործունեությունը։ Մասնակցել է բազմաթիվ վիճակագրական և պատմական վավերաթղթերի կազմմանը։ 1922 թվականից գիտամանկավարժական և հրապարակախոսական գործունեությունը շարունակել է Բուլղարիայում։ 1923 թվականին Պլովդիվում հիմնել է «Մեսրոպյան ճեմարանը» (1925-1937 թվականներին՝ Սոֆիայում)։ 1937 թ. նշանակվել է Խասքովոյի ազգային վարժարանի տնօրեն։

Գևորգ Մեսրոպը հրատարակել է (կնոջ՝ Շաքե Մեսրոպի հետ) «Հայելի աշխարհի» (1937, Սոֆիա) գիտամանկավարժական պարբերաթերթը։ Աշխատություններից են «Քրիստոնէութեան մուտքն ի Հայս Ս. Գրիգոր Լուսաւորչէն առաջ» (1910), «Ուրարտու կամ Հայաստանի նախաբնիկները եւ իրենց քաղաքակրթութիւնը» (1911), «Պատմութիւն հայ եկեղեցւոյ» (հ․ 1-2, 1913-1914) դասագիրքը։ Նրա «Հայոց պատմութիւն» (տարրական և միջին 4 դասարանների համար) դասագիրքը օգտագործվել է սփյուռքի բոլոր դպրոցներում, ունեցել մի քանի հրատարակություն, հեղինակ է նաև «Հայոց պատմութիւն» (քննական, բարձր դասարանների համար, հ․ 1, 1914) և «Աշխարհագրութիւն պատմական Հայաստանի» (1924) դասագրքերի։

Մահացել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Սոֆիայում։

Երկեր
-----

* Հայաստան, ԿՊ, 1919։
* Հայկարան, Սոֆիա, 1931։

Գրականություն
-------------

* Գէորգ Մեսրոպ (կենսագրական գիծեր), Սոֆիա, 1929։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 469.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15903452g · GND: 1014133432 · ISNI: 0000000116627762 · LCCN: n85018757 · NTA: 392805022 · VIAF: 66803753 · WorldCat VIAF: 66803753 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 469)։*  |
|  |
| --- |
| **Լոբելիա** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Զանգակազգիներ (Campanulaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Լոբելիայիններ (Lobelioideae) |
| **Ցեղ** | **Լոբելիա** *(Lobelia)*L. 1753 |

**Լոբելիա**  (լատին․՝ Lobelia), պատկանում է զանգակազգիների ընտանիքին։ Հայրենիքը Հարավային Աֆրիկան է (Բարեհուսո հրվանդան)։ Բազմամյա է, սակայն մեր պայմաններում բաց գրունտում չի ձմեռում, և հետևաբար, մշակվում է որպես միամյա։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Մշակության մեջ հաճախ է հանդիպում *L. erinus L.* տեսակը, որի բարձրությունը տատանվում է 10-20 սմ-ի սահմաններում։ Ծաղիկները բազմերանգ են, մուգ կապույտ, երկնագույն կամ մանուշակագույն, կենտրոնում խոշոր սպիտակ աչիկով։ Սերմերը փոքր են, կլոր, մի քիչ տափակ, փայլուն, մուգ դարչնագույն, երբեմն քիչ բաց գույնի։ Սպիտակ ծաղիկ ունեցող լոբելիայի սերմերը սովորաբար սպիտակ-դեղնագույն են։ Սերմի մեկ գրամում պարունակվում է մոտավորապես 35000 հատիկ։

Օգտագործում
-----------

Մեծ մասամբ օգտագործվում է գորգային ձևավորումներում (ծաղկեթմբեր, ղևանդներ, արաբանախշեր) և եզրագծերում։

Մշակում
-------

Բույսը բույսից տնկում են 10 սմ հեռավորության՝ վրա։ Գերադասում է արևոտ, տաք, լուսավոր հողամասերը։ Լավ է աճում փուխր և միջին բերիության հողերում։ Պահանջում է առատ և հաճախակի ոռոգում։ Նոր կազմավորվող պտուղները անհրաժեշտ է անմիջապես հեռացնել, որպեսզի ծաղկումը երկարաձգվի մինչև ուշ աշուն և բույսը չկորցնի իր դեկորատիվ տեսքը։ Բազմանում է սերմերով, կտորներով և թփիկի բաժանումով։ Որ ցանքը հավասար ստացվի, սերմերը պետք է խառնել իրենց ծավալից 3-4 անգամ ավելի մանր, չոր ավազի հետ և ապա նոր ցանել նախօրոք լավ ջրված հողում։

Սերմերը շատ մանր են այդ պատճառով էլ, ցանկից հետո հողով ծածկելու կարիք չկա, այլ թեթևակի ավազ շաղ տալուց հետո ուղղակի պետք է ծածկել ապակիով։ Ջուրն անհրաժեշտ է տալ արկղերի կամ կավաթասերի ներքևից դրանք իջեցնելով ջրի մեջ այքան, որպեսզի վերևից այն չլցվի ցանկի մեջ, և սերմերը տեղաշարժ չանի։

Գրականություն
-------------

* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776791243 |

 |
**Գևորգ Սամսոնի Օլքինյան** (մայիսի 1, 1920(1920-05-01) - դեկտեմբերի 21, 1974(1974-12-21), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1965 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Աղքյորփի գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, ապա ավարտել է Թբիլիսիի 86-րդ միջնակարգ դպրոցը։ 1939 թվականին ընդունվել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1941 թվականին կիսատ է թողել ուսումը, մեկնել գյուղ և զբաղվել մանկավարժական աշխատանքով։ 1945 թվականին վերընդունվել է երրորդ կուրս և համալսարանն ավարտել 1948 թվականին։ 1948-1958 թվականներին ուսուցիչ էր հայրենի գյուղում։ 1958 թվականից մինչև կյանքի վերջն աշխատել է Թբիլիսիում, սկզբում որպես «Սովետական Վրաստան» թերթի գրական աշխատող, ապա Վրաստանի ռադիոյի հայկական հաղորդումների խմբագրության ավագ խմբագիր։ Մահացել է Մոսկվայում, թաղվել է ծննդավայրում։

Գ. Օլքինյանի երկերի մատենագրությունը
------------------------------------

* Կարոտի կաթիլներ (բանաստեղծություններ), Թբիլիսի, «Մերանի», 1978, 68 էջ։

Գ. Օլքինյանի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից և վրացերենից)
-----------------------------------------------------------------

* Արմեն Զուրաբով, Տաք հոսանք, Երևան, «Հայաստան», 1967, 192 էջ։
* Սրտի ձայն։ Վրաց բանաստեղծները Հայաստանին և հայերին (ժողովածուի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Գ. Օլքինյանը), Երևան-Թբիլիսի, «Հայաստան-Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1970, 182 էջ։
* Ֆոտուլա Յաննակոպուլա, Հելլադայի դուստրը (բանաստեղծություններ, մի մասը թարգմանել է Գ. Օլքինյանը), Երևան, «Հայաստան», 1974, 42 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Գրական տեղեկատու*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ 1986։ էջ էջ 574


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10860 |

 |
**Լոս–Կորդովաս** (իսպ.՝ Los Córdobas), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի հյուսիսում ՝ Կորդովա դեպարտամենտում։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում աճել է, հիմնադրվել է 1650 թվականի օգոստոսի 16-ին։ Լոս Կորդովասի մունիցիպալիտետը որպես առանձին վարչական միավոր ստեղծվել է 1963 թվականին։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի հյուսիսարևմտյան մասում, Կարիբյան լեռնաշխարհի սահմաններում, Կորդովա գետի ձախ ափին, Կարիբյան ծովի ափից հարավ։ Դեպարտամենտի վարչական կենտրոն Մոնտերիա քաղաքից մոտավորապես 51 կմ արևմուտք-հյուսիս-արևմուտք (WNW ): Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 10 մետր է։

Լոս Կորդովասի մունիցիպալիտետը հյուսիս-արևելքում սահմանակից է Պուերտո Էսկոնդիդոյի մունիցիպալիտետին, արևելքում՝ Մոնտերիային, հարավում՝ Կանալետեի մունիցիպալիտետին, արևմուտքում և հարավ-արևմուտքին՝ Անտոկիայի դեպարտամենտին։ Քաղաքապետարանի տարածքը 430 կմ² է։

Բնակչություն
------------

Կոլումբիայի վիճակագրության ազգային վարչական դեպարտամենտի տվյալներով ՝ 2015 թվականին քաղաքի և քաղաքապետարանի Բնակչության ընդհանուր թիվը կազմել է 23 760 մարդ։ Քաղաքապետարանի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների. 

Բնակչության թվաքանակը| 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 17 837 | 18 351 | 18 870 | 19 406 | 19 963 | 20 539 | 21 138 | 21 768 | 22 399 | 23 066 | 23 760 |

Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տվյալների, տղամարդիկ կազմում են Լոս Կորդովասի բնակչության 52,7% -ը, կանայք `համապատասխանաբար 47.3%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմում են քաղաքի բնակչության 71% -ը, սևամորթները, մուլատները՝ 28,6%, հնդկացիները `0,4%։ Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 79,2%։

Տնտեսություն
------------

Մունիցիպալիտետի և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 59,7% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 35.1% -ը `սպասարկման ձեռնարկություններ, 3,9% -ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 1.3% -ը `տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ։

Տրանսպորտը
----------

Քաղաքի հարավային մասով անցնում է 74-րդ համարի մայրուղին (իսպ. ՝ Ruta Nacional 74):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Información general» (իսպաներեն)։ Alcaldía de Los Córdobas — Córdoba (չաշխատող հղում)
2. ↑  «Los Córdobas» (անգլերեն)։ GeoNames
3. ↑  «Proyecciones de Población departamentales y municipales por área 2005 — 2020» (իսպաներեն)։ Departamento Administrativo Nacional de Estadística
**Աննա Մարիա Կրուլ** (հունվարի 12, 1876(1876-01-12), Ռոստոկ, Մեկլենբուրգ Շվերին, Գերմանական կայսրություն - հունիսի 14, 1947(1947-06-14), Շվերին, Mecklenburg), գերմանացի օպերային սոպրանո, որն այսօր հիշվում է Ռիխարդ Շտրաուսի «Էլեկտրա» օպերայի գլխավոր հերոսուհու դերակատարմամբ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Գերմանիայի Ռոստոկ քաղաքում, կրթություն ստացել Բեռլինում Հերթա Բրամերի մոտ։ Բեմական դեբյուտը կատարել է 1898 թվականին Պլաուեն քաղաքի պետական թատրոնում «Ազատ հրաձիգը» օպերայից Ագաթեի դերակատարմամբ։ 1900 - 1912 թվականներին երգել է Դրեզդենի պետական օպերայում, որտեղ 1901 թվականին մարմնավորել է Իգնացի Յան Պադերևսկու «Մանրու» օպերայի գլխավոր հերոսուհուն ու Ռիխարդ Շտրաուսի «Հանգած կրակներ» օպերայից Դիեմուտին։ Շտրաուսը, որը հիանում էր երգչուհու դրամատիկ հատկանիշներով, հենց նրան է ընտրել որպես իր առաջին Էլեկտրա։ 1909 թվականի հունվարի 25-ին Դրեզդենում օպերայի պրեմիերայից մեկ տարի հետո նա այդ դերով հանդես է եկել Լոնդոնի Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում։ Լոնդոնում բեմադրված Շտրաուսի առաջին օպերան էր։

Կատարումներով կանոնավորապես հանդես է եկել գերմանական այլ օպերային թատրոններում (Մանհայմում, Վայմարում, Լայպցիգում, Քյոլնում, Կարլսրուեում), ինչպես նաև Բռնոյում (1905) ու Պրահայում (1907)։ Կատարած այլ դերեգերի թվում էին՝ Լեոնորը Բեթհովենի «Ֆիդելիո», Սենտան Վագների «Թռչող հոլանդացի», Էլզան «Լոհենգրին», Էլիսաբեթը «Տանհոյզեր»*,* Զիգլինդը «Վալկիրիա», Իզոլդան «Տրիստան և Իզոլդա», Մարջիանան «Բաղդադի սափրիչը», Մարտան «Հարթավայրեր», և Վալենտինան Մեյերբերի «Հուգենոտներ» օպերաներից։

1904 թվականին ամուսնացել է բաս Մաքս Ֆլորի հետ, իսկ կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել Շվերին քաղաքում, որտեղ երգեցողություն էր դասավանդում։ Վախճանվել է այնտեղ 1947 թվականի հունիսի 14-ին 71 տարեկանում։

Ձայնագրություններ
-----------------

Կրուլի ձայնը կարելի է լսել 1909 թվականին Բեռլինում Էդիսոն ձայնագրման ընկերության կողմից կատարված «Տանհոյզեր» օպերայի 2 գործողության ամբողջական ձայնագրության մեջ։ Կան նաև վերափոխված տարբերակները՝ «Տանհոյզեր»՝ գործողություն II, «Լոհենգրին»՝ հարսանեկան տեսարան (Preiser Records 89949)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)

Աղբյուրներ
----------

* Kutsch, K.J. and Riemens, Leo, *Unvergangliche Stimmen*, Francke Verlag Bern, 1962.
* Rosenthal, H. and Warrack, J. *The Concise Oxford Dictionary of Opera*, 2nd Edition, Oxford University Press, 1979․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 116567309 · ISNI: 0000000049583797 · LCCN: nr99036624 · VIAF: 57370000 · WorldCat VIAF: 57370000 |

 |
**Զարդագիր**, զարդատառ, տարբեր եղանակներով ոճավորված տառատեսակ։

Պատմություն
-----------

Հայկական գրքարվեստում տառերը զարդարելու մշակույթն սկզբնավորվել է 10-րդ դարից (989-ի «Էջմիածնի Աւետարանում» Օ և Ծ տառերում ներգծված են մարդու դեմքեր)։

11-րդ դարի վերջից զարդագրերը դարձել են ձեռագիր նկարազարդ մատյանների անբաժան մասը։

Զարդագրել են անվանաթերթերի, պարբերությունների, հատվածների, վերնագրերի սկզբնատառերը։ Հայաստանի վարպետները նախընտրել են «արևելան դրոշմ ունեցող» երկրաչափական և բուսական մոտիվերով զարդագրերը, իսկ Կիլիկիայի ձեռագրերում նկատելի է բյուզանդական ազդեցությունը։

Հայկական գրքարվեստում, ըստ զարդարման եղանակի, տարբերում են ծաղկագիր (ծաղկապատկերներով), թռչնագիր (ձագագիր, ճնճղագիր թռչունի պատկերներով), վիշապագիր (օձի, վիշապի, առասպելական կենդանիների պատկերներով, գործածվում է նաև օձագիր անվանումը), մարդագիր (մարդու պատկերով), գազանագիր (կենդանագիր՝ վագրի, առյուծի, եղնիկի պատկերներով) զարդագրեր։

Գրքի 1-ին էջերի շքեղ զարդարուն սկզբնատառերն անվանում են փառագիր (Գարեգին Լևոնյան), որը, սակայն, միանշանակ չէ, որովհետև Արշակ Չոպանյանը փառագիր անվանումը կիրառել է կետերով ձևավորված զարդագրերի համար։

Զարդագրերի ավելի բարդ տեսակի՝ հանգուցագրի բաղադրիչները զանազան հյուսվածքներ և հանգույցներ են։

Զարդագրի բարձրարվեստական ավանդույթներն օգտագործվում են արդի գեղարվեստական գրականության, դասագրքերի, ուղերձների, շնորհավորագրերի, հրավիրագրերի ձևավորման համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Զարեհ Արշակ** (1898, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1972), հայ դերասան, գրող։

Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսի Ֆերիգյուղ թաղամասում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Մերամեթյան վարժարանում, ապա սովորել Էսայան վարժարանում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո զբաղվել է գրաշարությամբ և նվիրվել բեմին։ Խաղացել է տարբեր թատերախմբերում։ 1920-ականների վերջերից, երբ արգելվել են հայերեն ներկայացումները, մասնակցել է թուրքերեն բեմադրություններին։ 1946-1947 թթ. թատերաշրջանից խաղացել է Ա. Մատաթյանի ստուդիայում, Օ. Շահինյանի «Մնակյան», «Երիտասարդաց» և այլ խմբերում, հանդես գալով կատակերգակ և դրամատիկ դերերում, որոնցից հիշատակության արժանի են *Սաղաթել* (Ա.Շիրվանզադեի «Պատվի համար»), *Հայրապետ* (Ա. Շիրվանզադեի «Նամուս»), *Թոմաս* (Գ. Գեի «Տրիլբի»), *Սուլթան բեկ* (Ու.Հաջիբեկովի «Արշին մալ ալան»), *Ոսկան* (Ա. Շիրվանզադեի «Չար ոգի»)։ Գրել է փոքրիկ վոդևիլներ՝ «Դդումի վաճառականը», «Գործարանին երկրաչափը» և այլն։ Երգիծական ստեղծագործություններով աշխատակցել է «Պատկեր», «Անուշապուր», «Ժամանակ», «Կավռոշ», «Քուլիս» և այլ պարբերականների։ 1931-1932 թթ. հրատարակել է «Խրախճանքի տարեգիրքը», որի էջերում ունի երգիծական նյութեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ *Կենսագրական բառարան, հատոր Ա*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 157
**Էսթերներ**, թթվածնավոր թթուներում թթվային ջրածնի ատոմը կամ ատոմները ածխաջրածնային ռադիկալներով տեղակալված միացություններ։ Անվանակարգվում են համապատասխան թթվի և ռադիկալի անուններից կամ աղերի նման, օրինակ՝ {\displaystyle CH\_{3}ONO} – ազոտային թթվի մեթիլէսթեր (մեթիլնիտրիտ), {\displaystyle (CH\_{3}O)2SO\_{2}} – ծծմբական թթվի դիմեթիլէսթեր (դիմեթիլ–սուլֆատ), {\displaystyle CH\_{3}COOCH=CH\_{2}} – քացախաթթվի վինիլէսթեր (վինիլացետատ) ևն։
Գլիցերինի և բարձրամոլեկուլյար կարբոնաթթուների (պալմիտինաթթու, ստեարինաթթու, օլեինաթթու) էսթերները կոչվում են ճարպեր, բարձրամոլեկուլյար սպիրտների (ցետիլսպիրտ – {\displaystyle C\_{16}H\_{33}OH)} և կարբոնաթթուների էսթերներ` մոմեր, կարբամինաթթվի {\displaystyle (NH\_{2}COOH)} էսթերները՝ ուրետաններ ևն։

Էսթերներ լինում են հեղուկ և պինդ, հոտավետ և անհոտ, լավ լուծվում են օրգանական լուծիչներում, ջրում չեն լուծվում, տեսակարար կշիռը փոքր է մեկից։ Ստացվում են հիմնականում էսթերացմամբ` էսթերների համար բնորոշ է հիդրոլիզի ռեակցիան։ Միներալ թթուների էսթերներից ծծմբական թթվի էսթերներ լայն կիրառվում են ալկիլացման համար, ազոտական թթվի էսթերներից պատրաստում են դինամիտներ (նիտրոգլիցերին), ֆոսֆորական թթվի էսթերները մեծ դեր են խաղում կենդանի օրգանիզմի նյութափոխանակության մեջ, իսկ այլ էսթերներ միջատասպաններ են։ Կարբոնաթթուների հոտավետ էսթերների էսենցիաներ (տանձի, խնձորի, անանասի ևն) անվան տակ օգտագործում են օծանելիքների և սննդի արտադրություններում։ Այլ էսթերներից պատրաստում են մանրաթելեր (լավսան, ացետատային մետաքս ևն), դեղանյութեր (ասպիրին), սոսինձներ (պոլիվինիլացետատ), օրգանական ապակի ևն։ Էսթերներից շատերը օգտագործվում են նաև որպես լուծիչներ, պլաստիֆիկատորներ և ելանյութեր արտադրական օրգանական սինթեզում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 76)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զավեն Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Զավեն Ղևոնդի Վարդանյան** (հունվարի 8, 1907(1907-01-08), Հաջիվար, Բաբեկի շրջան, Ադրբեջան - ապրիլի 25, 1977(1977-04-25), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային երաժշտագետ, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ, կլառնետահար։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1940)։

Կենսագրություն
--------------

1936 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայի Ա․ Վ․ Բերեզինի կլառնետի դասարանը և պատմատեսական ֆակուլտետը (Ռ․ Ի․ Գրուբերի դասարան)։ Համամիութենական մրցույթի դափնեկիր (1935)։ 1936-1948 թվականներին դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում (երաժշտության պատմություն և կլառնետ, 1940 թվականից դոցենտ) Միաժամանակ Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն (1938-1941), 1942 թվականից ՀՍՍՀ Մինիստրների խորհրդին առընթեր Արվեստի գործերի վարչության պետ։ 1947-1948 թվականներին ՀԿ(բ) կ ԿԿ Պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի արվեստի սեկտորի վարիչ։ 1956 թվականից՝ ԽՍՀՄ կուլտուրայի մինիստրության Ուսումնական հաստատությունների վարչության, 1958 թվականից՝ Երաժշտական հիմնարկությունների բաժնի (1963-ից՝ վարչության) պետ։ Մինիստրության կոլեգիայի անդամ (1956 թվականից)։ Հեղինակ է բազմաթիվ երաժշտագիտական հոդվածների։ Գուրգեն Բորյանի հետ գրել է Ա․ Բաբաևի «Արծվաբերդ» և «Պաղտասար աղբար» օպերաների լիբրետոները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Զգուշացե՛ք, ավազակներ են**» (իտալ.՝ Achtung! Banditi!), ռեժիսոր Կառլո Լիձանիի ռազմական դրաման, որը նկարահանվել է 1951 թվականին։ Ֆիլմը հիմնված է իրական դեպքերի վրա։

Սյուժե
------

Ջենովա, 1944 թվական։ Պարտիզանները հաղորդագրություն են ստանում գեներալ Ալեքսանդրից այն մասին, որ դաշնակիցները թերակղզով դանդաղ են շարժվելու, և հրամանատարն առաջարկում է պարտիզաններին տուն վերադառնալ։ Սակայն չնայած կոչին՝ նրանք զինված արշավում են դեպի քաղաք։ Քաղաքում ցույցեր են, իսկ գործարանը, որտեղ պահված է զենքը, գերմանացիների ձեռքին է։ Գործարանի վրա հարձակումը հանգեցնում է արյունալի ճակատամարտի և անտառ հեռանալու անհնարինությանը։

Դերերում
--------

* Ջինա Լոլոբրիջիդա՝ Աննա
* Անդրեա Չեկկի՝ ինժեներ
* Վիտտորիո Դուզե՝ Դոմենիկո
* Լամբերտո Մաջորանի՝ Մարկո

Քննադատություն
--------------

Ֆիլմը նկարահանվել է նեոռեալիզմի ոճով։ Գործող դերասանները բացի աստղեր Ջինա Լոլոբրիջիդայից և Անդրեա Չեկկիից, ոչ պրոֆեսիոնալներ են։ Դաժանության տեսարաններ չեն ցուցադրվում։ Ֆիլմի թերությունը բովանդակության վրա շեշտը դնելն է, դիդակտիկությունը և իրավիճակների ու կերպարների ոչ բավարար մշակվածությունը։ Սակայն սյուժեն հարթ է ընթանում։ Նկատելի է Ջենովայի արդյունաբերական շրջանի պատկերային ներուժը, որ լաբիրինթոսում ընթանում են մարտերը։

Պարգևներ
--------

* Կառլովի Վարիի միջազգային փառատոնի լավագույն ռեժիսոր (1952)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7
3. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
4. ↑  Achtung! Banditi! — Luca Pacioli di Crema Archived 2009-09-15 at the Wayback Machine. (իտալ.)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: unn2009529972 |

 |
| **՞**Դալուկ մորեհավ |
| --- |
| Դալուկ մորեհավի արուն  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Ճնճղուկանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Շահրիկներ |
|
|
|
| Ցեղ | Մորեհավեր |
|
|
| Տեսակ | Դալուկ մորեհավ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Hippolais pallida
(Ehrenberg, 1833) |
|  Հոմանիշներ |
| 
* *Iduna pallida*

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**560450**NCBI**68493**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Դալուկ մորեհավ** (լատին․՝ Hippolais pallida), շահրիկների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 12-13,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 18-20 սմ։ Կտուցի հիմքը լայն է, ճակատը՝ տափակ։ Առաջնային փետուրները միջին երկարության են։ 
Մարմինը վերևից խամրած մոխրագույն է կամ դարչնագույն, ներքևից՝ աղոտ սպիտակ։ Ակնօղակը սպիտակ է, հոնքը՝ թույլ արտահայտված։

Կենսակերպ
---------

Կերակրվելիս հաճախ պոչը տմբտմբացնում է։ Բնակվում է թփուտային կիսաանապատներում, չոր լեռնատափաստաններում, գետահովիտներում։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է անողնաշարավորներով։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Գարնանային վերադարձը՝ ապրիլի վերջից մայիսի առաջին կեսին։ Շատ չանցած ձևավորվում են հարսանեկան զույգերը, և սկսվում են արուի սիրահետման խաղերն ու բնի կառուցումը։ Բույնը գավաթաձև է՝ չոր խոտաբույսերից։ Բնադրում է փոքր ծառերին կամ թփուտներում։ Առաջին ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի 2-րդ կեսից մինչև հունիսի 7-րդ տասնօրյակը։

Դնում է 17 մմ տրամագծով, մոխրագույն-սպիտակ՝ սև պտերով 2-5 ձու։ Թխսակալում են արուն և էգը՝ 14 օր։ Ձագերը հայտնվում են հունիսի 2-րդ կեսից մինչև հուլիսի 1-ին հնգօրյակը։ Ձագերը բնից դուրս են գալիս 11-12-րդ օրը, բնի շրջակայքում ևս 13-14 օր կերակրվում են ծնողների կողմից, ապա հեռանում և թաքնվում են՝ մինչև լիարժեք թռչելու ունակություն ձեռք բերելը։ Հուլիսի սկզբից օգոստոսի վերջը հայտնվում են թռիչքին լիարժեք չտիրապետող ընտանեկան խմբեր և երիտասարդ ինքնուրույն թռչող անհատներ։ Աշնանային չուն՝ մինչև սեպտեմբերի առաջին օրերը։

Որպես փոքրաքանակ տեսակ կարիք ունի պահպանության լրացուցիչ միջոցների։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Ինդոնեզերենը** (*Բահասա Ինդոնեզիա*) Ինդոնեզիայի պետական լեզուն է։ Պատկանում է Ավստրոնեզյան լեզուների ընտանիքի մալայա-պոլինեզյան լեզվախմբին։ Բահասա Ինդոնեզիային տիրապետում են աշխարհում 30 միլիոն մարդ։ Բահասա Ինդոնեզիան պետական լեզու է Ինդոնեզիայում։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման այն 56-րդն է։

Ինդոնեզերենը մալայերենի ռիաու բարբառի ստանդարտ ձևն է, որը Ավստրալանեզական լեզուների մի ճյուղ է և Ինդոնեզական կղզեխմբում *Շեղատառ տեքստ*դարեր շարունակ օգտագործվել է որպես lingua franca կամ միջէթնիկական շփման լեզու։

Ինդոնեզիան բնակչության թվով աշխարհի չորրորդ խոշորագույն երկիրն է։ Երկրի բնակչության գրեթե 100% տիրապետում է ինդոնեզերենին, որը համարվում է աշխարհում առավել շատ օգտագործվող լեզուներից մեկը Ինդոնեզիացիներից շատերը բացի իրենց ազգային լեզվից հաճախ սահուն տիրապետում են նաև առնվազն ևս մեկ տարածաշրջանային լեզվի (օրինակների թվում կարող են լինել նաև չինական լեզուները), որոնք լայնորեն տարածված են ընտանիքներում և տեղական համայնքներում։ Պաշտոնական կրթության մեծ մասը, ինչպես նաև գրեթե ամբողջ ազգային լրատվությունը և հաղորդակցման այլ ձևերն իրականացվում են ինդոնեզերեն։ Արևելյան Թիմորում, որը Ինդոնեզիայի գավառն է եղել 1975 թվականից մինչև 1999 թվականները, ինդոնեզերենը ճանաչված է սահմանադրությամբ որպես երկու աշխատանքային լեզուներից մեկը (մյուսը անգլերենն է։ Կան նաև երկու պետականորեն ընդունված լեզուներ թեթումերենը և պորտուգալերենը)։

Լեզվի ինդոնեզական անունը հնչում է *բահասա ինդոնեզիա* (տառացիորեն "Ինդոնեզիայի լեզուն")։ Երբեմն լեզուն անվանում են ուղղակի «բահասա»։

Տես նաև
-------

* Պաշտոնական լեզու
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ScriptSource - Indonesia
2. ↑
3. ↑  Ethnologue — 25, 19 — Dallas, Texas: SIL International, 2022. — ISSN 1946-9675
4. ↑  James Neil Sneddon. *The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society*. UNSW Press, 2004. Page 14."

Արտաքին հղումներ
----------------

* GeoNames
* Ethnologue

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի · Լարուսի · Լարուսի · Լարուսի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11939339h · GND: 4086266-5 · LCCN: sh85065767 · Microsoft: 2779207338 · NDL: 00564096 · NKC: ph121089 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դամբարան (այլ կիրառումներ)

**Դամբարան** (հուն․՝ τύμβος՝ թումբոս), մինչքրիստոնեական գերեզմանների անվանումը հնագիտության մեջ։ Քարի դարից հայտնի են հիմնահողային դամբարանները, դոլմենները, կրոմլեխները։

Բրոնզի դարում առաջացել են քարարկղային դամբարանները, դամբարանաբլուրները։ Ցեղային առաջնորդներին մեծ մասամբ թաղել են դիասայլերի, դիակառքերի վրա, զենքերի և այլ առարկաների (Լճաշեն, Ներքին Գետաշեն և այլն), սպանված կանանց, ծառաների, ձիերի հետ։ Արթիկի բրոնզեդարյան դամբարանադաշտում պեղվել են տուֆաքարի մեջ փորված շատ դամբարաններ։

Մ․թ․ա․ 1-ին հազարամյակում երևան են եկել կարասե, իսկ անտիկ շրջանում՝ կավե տարատեսակ դագաղներով դամբարանները։ Բրոնզի դարաշրջանի նյութական մշակույթը հիմնականում ներկայացնում են դամբարաններից հայտնաբերված գտածոները։

Ճարտարապետության մեջ
--------------------

Ճարտարապետության մեջ դամբարանը ստորգետնյա կամ վերգետնյա գերեզմանային կառույց է։ Հայաստանում հնագույներից են Աղավնատան շրջանաձև և Օշականի ուղղանկյուն հատակագծով կառույցները, ուրարտական ժայռափոր դամբարանները։

Հելլենիստական Հայաստանի դամբարաններից են Փարաքարի բոլորակ հատակագծով, քարե բազմանիստ հարթակի վրա բարձրացող աշտարակաձև կառույցը, մեջտեղում ձվաձև գերեզմանով, ինչպես և Սիսիանի իշխանական դամբարանը, որի կեղծ թաղով գետնափոր խցում դրված է կավե սարկոֆագը։ Քրիստոնեական վաղ շրջանի պահպանված օղակներից են Աղցի Արշակունի թագավորների դամբարանը և նույն հորինվածքն ունեցող՝ Իգաձորի (Անի) ժայռափոր կառույցները (4-րդ դար), Էջմիածնում՝ Հռիփսիմեի և Գայանեի (4-5-րդ դարեր), Օշականում՝ Մեսրոպ Մաշտոցի, Ամարասում՝ Գրիգորիսի (5-րդ դար) դամբարանները։

Ճարտարապետությամբ ինքնատիպ են Զովունիի Սուրբ Վարդան մատուռ-դամբարանը և Ջրվեժի հուշահամալիրը (երկուսն էլ՝ 5-րդ դար)՝ բաղկացած եկեղեցուց, գետնափոր դամբարաններից և կոթողից, Նախճավանի Կամսարականներից երկու խցով դամբարանը (8-րդ դար)։ Հայաստանում որպես դամբարան են ծառայել եռաստիճան եկեղեցիների ստորին հարկը, գավիթներն ու ժամատները։

* Հալիկառնասոսի դամբարանի մանրապատկերըՀալիկառնասոսի դամբարանի մանրապատկերը
* դամբարան՝ Եգիպտական բուրգդամբարան՝ Եգիպտական բուրգ
* Պեր Լաշեզ դամբարանՊեր Լաշեզ դամբարան
* Կյուրոս մեծի դամբարանԿյուրոս մեծի դամբարան

Տես նաև
-------

* Հալիկառնասոսի դամբարան
* Արշակունիների դամբարան
* Բարեկամավանի հեթանոսական դամբարան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Catholic (1997—…) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh00006371 · NDL: 00563668 · NKC: ph120859 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 272)։*  |
**Էստոնիայի դրամատիկական թատրոն** (էստ․՝ Eesti DraamateaterԷստոնիայի դրամատիկական թատրոն), դրամատիկական թատրոն Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում։ Նախկին անվանումն է՝ Վ․ Կինգիսեպի անվան պետական ակադեմիական թատրոն։

Պատմություն
-----------

Թատրոնն ստեղծվել է 1920 թվականին։ Նախաձեռնողները եղել են Վանեմույնե թատրոնի դերասանները։ Սկզբնական շրջանում այն դրամատիկական ստուդիա էր, որի դերասանները տարածք վարձեցին Գերմանական թատերական միությանը պատկանող շենքում։ 1939 թվականին Դրամատիկական ստուդիային հաջողվեց գնել շենքը։ 1949 թվականին Էստոնիայի դրամատիկական թատրոնը միավորվեց «Էստոնիա» դրամատիկական թատրոնի հետ։

Իր պատմության ընթացքում թատրոնն աշխատել է տարբեր անունների ներքո՝ 1920-1937 թվականները՝ Դրամստուդիա, 1937 թվականից՝ Էստոնիայի դրամատիկական թատրոն, 1949 թվականից՝ Տալլինի դրամատիկական թատրոն, 1952 թվականից կրել է Վիկտոր Կինգիսեպի անունը, իսկ 1957-1989 թվականներին՝ Էստոնիայի Վ․ Կինգիսեպի անվան պետական ակադեմիական թատրոն։

Էստոնիայի Դրամատիկական թատրոնի պատմությունն անքակտելիորեն կապված է համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերած ռեժիսոր Վոլդեմար Պանսոյի հետ։ Նրա բեմադրությունները ձևավորեցին 1960-1970-ական թվականների թատրոնի կերպարը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թատրոնի պաշտոնական կայքը (էստոներեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2011043472 · VIAF: 171759776 · WorldCat VIAF: 171759776 |

 |
**Զաքարիա Գ Սեֆեդինյան** (*անհայտ*, Ամյուկ, Վանի մարզ, Թուրքիա - 1464, Աղթամար, Ոստան, Վանի մարզ, Թուրքիա), հայ հոգևորական գործիչ, Աղթամարի կաթողիկոս (1434-1464)։ Մելիք Ստեփանոսի որդին, Դավիթ Գ կաթողիկոսի եղբորորդին, Հայոց վերջին արքա Սմբատ Արծրունու հորեղբայրը, Սեֆեդինյանների իշխանական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Զաքարիան ծնվել է Մելիք Ստեփանոսի և Խաթուն Մելեքի ընտանիքում։ Եղբայրներն են՝ Գուրջիբեկը, Տուղշահբեկը, Դովլաթշահը և Ասլանբեկը։ Դավիթ Գ-ի կաթողիկոսության ժամանակ եղել է նրա աթոռակիցը և նշանակվել նրա իրավահաջորդ։ 1419 թվականին նրա անունը հիշվում է Դավիթ կաթողիկոսի հետ, իսկ դեռ ավելի շուտ 1414 թվականին՝ առանձին, հայրապետ տիտղոսով է հիշվում։

Աղթամարի կաթողիկոսություն
-------------------------

Զաքարիա Գ-ն եղել է Աղթամարի նշանավոր կաթողիկոսներից մեկը։ Նա այլազգիների համար ազդեցիկ և մեծահարգի մարդ էր։ Բարեկամական հարաբերություններ է ունեցել Կարա-Կոյունլուների սուլաթան Ջահանշահի հետ և նրա միջոցով կարողացել է հայ ժողովրդին մեծ բարիքներ անել։

Տես նաև
-------

* Աղթամարի կաթողիկոսություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 674.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 674)։*  |
**«Յոթ ժամ զոհվելուց առաջ»** (ռուս.՝ Семь часов до гибели), խորհրդային լիամետրաժ գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1983 թվականին ռեժիսոր Անատոլի Վեխոտկոյի կողմից։

Խորհրդային Միությունում ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1983 թվականի հուլիսի 25-ին։

Սյուժե
------

Հայրենի գյուղ այցելելուց հետո վիրաբույժ Շուլգինը մտածում է տուն վերադառնալու մասին։ Նա աշխատում է նավագնացության վրա հյուսիսում։ Ազնիվ, սկզբունքային բժիշկ է, բայց կարծում է, որ իր տարիքում՝ քառասունից հետո, կարելի էր հասնել շատ ավելին։

Իր հերթապահության ժամանակ նա կանչվում է ռազմանավ, որտեղ ծանր վնասվածք էր ստացել նավաստի Կորոլյովը։ Ուղղաթիռը, որով նրանք պետք է վերցնեին հիվանդին, վատ եղանակի պատճառով հազիվ է հաղթահարում իր առջև դրված խնդիրը։ Շուլգինը ստիպված է լինում ցած նետվել նավի տախտակամածին՝ թիմի ձգված տենտի վրա։ Բարդ վիրահատության ժամանակ լինում են հսկայական դժվարություններով, բայց այն հաջող է անցնում։ Հիվանդը փրկվում է, չնայած փրկության հնարավորությունները նվազագույն էին։

Շուլգինը սկզբում հրաժարվում է վիրահատությունից, սակայն ունենալով ընտրություն՝ հիվանդը կարող է ապրել կամ չապրել, անում է հնարավոր ամեն ինչ, և գտնում է հավատն իր նկատմամբ՝ որպես բժիշկ։

Դերերում
--------

* Եվգենի Ժարիկով – *Ալեքսեյ Շուլգին, վիրաբույժ*
* Նատալյա Գվոզդիկովա – *Իրինա Շուլգինա*
* Լեոնիդ Մարկով – *Նեչաև, սառցահատի նավապետ*
* Յուրի Դեմիչ – *Գարկուշա, նավապետ*
* Ալեքսանդր Զբրուև – *Կուսակով, ուղղաթիռի օդաչու*
* Գերբերտ Դմիտրիև – *Պետրիշչև, սառցահատի նոր նավապետ*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Վլադիմիր Ակիմով
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Անատոլի Վեխոտկո
* Բեմադրող օպերատոր՝ Սեմյոն Իվանով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Վլադիմիր Կոստին
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Ցվետկով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Զոհվելուց յոթ ժամ առաջ» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում
2. ↑  «Զոհվելուց յոթ ժամ առաջ» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Զոհվելուց յոթ ժամ առաջ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Զաքարիա Հովսեփի Կապրուշյան** (օգոստոսի 18, 1794(1794-08-18), Հայաքաղաք, Կլուժ, Ռումինիա - ապրիլի 27, 1870(1870-04-27), Հայաքաղաք, Կլուժ, Ռումինիա), հունգարահայ գրող, բառարանագիր, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։ Սովորել է Կլուժի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։

Ստեղծագործություն
-----------------

Կապրուշյանի աշխատությունները, որ անտիպ են և ամփոփված են 32 հատորում, պահվում են Գեռլա քաղաքի պատմական թանգարանում։ «Կատարեալ է, ոտանաւոր գիրք շարաղրեալ ի Զաքարիա Կապրուշեան, ողբալ զհայաքաղաքն, որ է ի գաւառս Դրանսիլվանիայոյ» (1840) պատմական պոեմում Կապրուշյանը ողբում է Գեռլայի հայերին սպառնացող ձուլման վտանգը։ Ուշագրավ են «Վասն շահապետութեան այնոցիկ, որք տրտմեալք են սրտիւք» (1839) երգիծական բանաստեղծությունների Ժողովածուն, «Վարք էմանուէլ Լորէնզօի» (1855-1857) և «Գիր որ կոչի աստուածային նախախնամութիւն» (1852-1954) վեպերը, «Գանգատ» պարսավագիրը, որտեղ շոշափվում են սոցիալական հարցեր։

1834 թվականին հրատարակել է հայերեն և հունգարերեն այբբենարան՝ Տրանսիլվանիայի հայկական դպրոցների համար։ Արժեքավոր է «Նոր բառագիրք հայ-լաաին և մաճառ լեգուաց» բառարանը։ Գրել է նաև հայերեն և հունգարերեն պիեսներ, բեմադրել Գեռլայի հայկական դպրոցներում։ Մի շարք երգերի խոսքի և երաժշտության հեղինակ է։

42 տարի զբաղվել է մանկավարժությամբ, կրթել հայ երեխաների, արժանացել է արքունական «Արժանյաց խաչ» ոսկե շքանշանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  PIM authority
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 267.
3. 1 2


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18394 · GND: 1030311595 · ISNI: 0000000399764002 · VIAF: 295322092 · WorldCat VIAF: 295322092 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 267)։*  |
|  |
| --- |
| **Զուգատերև թալանման** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Զուգատերևածաղկավորներ (Zygophyllales) |
| **Ընտանիք** | Զուգատերևազգիներ (Zygophyllaceae) |
| **Ցեղ** | Զուգատերև *(Zygophyllum)* |
| **Տեսակ** | **Զուգատերև թալանման** *(Z. atriplicoides)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Zygophyllum atriplicoides*** |

**Զուգատերև թալանման** (լատին․՝ *Zygophyllum atriplicoides*), տերևաթափ ցածրաճ թուփ է՝ մինչև 1 մ բարձրությամբ, պարզ, հակառակ ձվաձև կամ էլիպսաձև տերևներով։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Ծաղիկները սպիտակ են, մեկական կամ զույգերով, պտուղը 3-5 թևանի տուփիկ է։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում և Իրանում։ Հայաստանում տարածված է հարավային և կենտրոնական շրջաններում, ստորին գոտու չոր, քարքարոտ, ժայռոտ լանջերին՝ մինչև 1000-1200 մ բարձրություններում։ Չափազանց չորադիմացկուն և երաժշտադիմացկուն թուփ է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, դիմանում է որոշակի աղիությանը։

Հատկություններ
--------------

Լուսասեր և ջերմասեր, կիսաանապատային բույս է։ Առաջացնում է խորը թափանցող հզոր արմատային համակարգ։ Ունի բուժիչ հատկություն։

Գրականություն
-------------

* Ժ. Հ. Վարդանյան, Ծառագիտություն, Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա, Երևան, 2005

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI |

 |
Շիա աշխարհազորայինները Ֆալուջայում Իսլամական պետության ուժերի դուրսբերումից հետո
**Զինված հակամարտություն**, բաց, զինված շարունակական բնույթ կրող բախումներ երկու կամ ավելի կենտրոացված կողմերի միջև՝ իշխանության գլուխ գալու կամ տարածքային վիճաբանությունները լուծելու նպատակով։ Զինված հակամարտությունների, դրանց պատճառների և միտումներ մասին տեսական հիմքը ինչպես սահմանափակ է, այնպես էլ շատ կարևոր։ Սահմանափակ է քանի որ շատ բան չի ատաջարկվում զինված հակամարտության երևույթի և ընդհանուր բացատրության առումով և դա, թերևս, այնքան էլ զարմանալի չէ՝ հաշվի առնելով խնդրի բարդությունը և բազմազանությունը։ Իսկ կարևոր է, քանի որ ուղղորդում է, թե ինչի վրա է պետք ուշադրություն դարձնել։ Վերլուծության ենթարկելով առանձին կոնֆլիկտները՝ հնարավոր է դառնում նկատել ծավալման նշանները և հետագա թեժացման կանխարգելման հնարավորւթյուններ որոնելը։ Archived 2012-07-22 at the Wayback Machine. 
Զինված հակամարտությունների էությունը հասկանալու համար շատ կարևոր է հստակ տարբերակում մտցնել ավարտված և հետաձգված զինված հակամարտությունների միջև։ Վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում քաղաքական լանդշաֆտը աղավաղված է պատերազմներով, որոնք վերսկսել են ոչ միայն զինադադար, այլ նաև հաշտության պայմանագիր կնքելուց հետո, ինչպես օրինակ Անգոլայում, Չեչնիայում, Խորվաթիայում, Ֆիլիպիններիում, Կոնգոյի Ժողովրդավարական Հանրապետությունում և Շրի Լանկայում։ Հաճախ դրանք վերադառնում են առավել կատաղի և ավերիչ տեսքով ու գրեթե միշտ ծանր նստելով հատկապես քաղաքացիական բնակչության վրա։

Տեսակները
---------

Միջազգային հումանիտար օրենքը առանձնացնում է հակամարտությունների երկու տեսակ.

1. միջազգային,
2. ոչ միջազգային։

Միջազգային հակամարտությունները ծավալվում են երկու կամ ավելի պետությունների Զինված Ուժերի միջև։ Որպես կանոն պատերազմները սկսվում են մի ազգի կողմից մյուսին պատերազմի հայտարարությամբ։ Այնուամենայնիվ, ԶՈՒ-ի անընդհատ փոփոխվող բնույթը կասկածի տակ է դրել նման հայտարարություների կարևորությունը, քանի որ պատերազմական գործողությունները և այլ ոչ պայմանական պատերազմական իրավիճակները առավել հաճախակի են դարձել։ 
2. Նմանօրինակ հակամարտությունները ծավալվում են կառավարական ուժերի և ոչ կառավարական զինված խմբավորումների միջև, կամ մի քանի զինված խմբավորումների միջև մի պետության ներսում։

Պատճառները
----------

Զինված հակամարտությունների պատճառները բազմաբույթ են։ Այնուամենայնիվ, հիմնական պատճառները, որոնք ներհատուկ են զինված հակամարտություններին, բաժանվում են առաջնային և երկրոդային պատճառների։
Առաջին խմբում են հարկ է նշել հետևյալ պատճառները.

1. մարդկային բնույթը,
2. սոցիալ-հոգեբանական պահանջմունքները,
3. տնտեսական գործոնները։

Երկրոդայինների դեպքում որպես կանոն թվարկվում են.

1. քաղաքականությունը և մշակույթը(պատերազմելու ավանդույթը),
2. առանձնահատուկ պատճառներ.

Վերջին կետը կարիք ունի մեկնաբանության։ Այսպես. յուրաքանչյուր պատերազամում ունի իր առանձնահատուկ պատճառները որոնք ներհատուկ միայն իրեն և չեն հանդիպում այլ դեպքերում։ Այնումենյանիվ, այն որպես կանոն ստորադասվում է վերը նշված հիմնական պատճառներից որևէ մեկին կամ մի քանիսին։ Սակայն պատմաքաղաքական և սոցիալ-տնտեսական որոշակի գործոնների ազդեցության տակ դրսևորվում է յուրովի։ Archived 2012-07-22 at the Wayback Machine.

Տես նաև
-------

* Պատերազմ
«**Դավանություն հավատո**», հանուն Հռոմի սբ աթոռի՝ Կղեմես VIII պապի՝ արևելյան եկեղեցիների առաջարկած դավանության համառոտ շարադրանքը։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ տպագրվել է 1596 թվականին Հռոմում՝ Ուրբանյան տպարանում՝ հայերեն և լատիներեն։ Տիտղոսաթերթին՝ «Կարճառօտս ի դաւանութէնէ սուրբ
հաւատոյ...» (26 էջ, 80)։

Տպագրվել է նաև 1678 թվականին նույն տպարանում՝ հայերեն և լատիներեն։ Հայերեն բնագիրը համարակալված է հայատառ, լատիներենը՝ արաբատառ (47 էջ, 8o, 11,5 x 7 սմ)։

«Դաւանութիւն հաւատոյ Գաղղիայի եւ Հելվետիայի բարեկարգեալ եկեղեցիներուն» խորագրով տպագրվել է 1846 թվականին Զմյուռնիայում՝ Գուլիելմոս Գրիֆիտի տպարանում. «Հաւաքումն Բրոթէսդանդ ըսուած քրիստոնէից գործածած հաւատոյ դաւանութեանց եւ քրիստոնեականաց» 4 ինքնուրույն մասերից բաղկացած ժողովածուների 2-րդ մասն է։ 

Տպագրության տարեթիվը նշված է 1845 թվականը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Լուկա Բուդիսավլևիչ** (սերբ.՝ Лука Будисављевић, հունվարի 22, 2004(2004-01-22), Բելգրադ, Սերբիա և Չեռնոգորիա), սերբ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2021)։

Կենսագրություն
--------------

2019 թվականին Լուկա Բուդիսավլևիչը հաղթող է ճանաչվել «Open Tatry» շախմատի միջազգային մրցաշարում։ Նույն թվականին Լուկա Բուդիսավլևիչը մինչև 20 տարեկանների Սերբիայի շախմատի պատանեկան առաջնությունում կիսել է առաջին տեղը։ 2020 թվականին նա հաղթող է ճանաչվել առցանց շախմատի Բալկանյան երիտասարդական առաջնության մինչև 16 տարեկան տարիքային խմբի անհատական փուլում և Սերբիայի հավաքականի հետ թիմային հաշվարկում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։

2021 թվականի նոյեմբերին Ռիգայում տեղի ունեցած ՖԻԴԵ-ի գրանդ շվեյցարական մրցաշարում Լուկա Բուդիսավլևիչը զբաղեցրել է 105-րդ տեղը։

2021 թվականին եղել է Սերբիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

Մրցաշարերում հաջողության հասնելու համար ՖԻԴԵ-ն 2020 թվականին Լուկա Բուդիսավլևիչին շնորհել է միջազգային վարպետի կոչում, իսկ 2021 թվականին՝ գրոսմայստերի։ 16 տարեկան, 10 ամսական և 7 օրական հասակում նա դարձավ Սերբիայի շախմատի պատմության բոլոր ժամանակների ամենաերիտասարդ գրոսմայստերը։

**Էլոյի վարկանիշի փոփոխություններ**| 
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  chessgames.com — 2001.
2. ↑  ratings.fide.com
3. ↑  *FIDE* FIDE Standard Ratings as of 31 July 2020 — 2020.
4. ↑  *FIDE* FIDE Standard Ratings as of 30 April 2021 — 2021.
5. ↑  OPEN Tatry 2019, Tatranská Lomnica 28.9. — 5.10.2019
6. ↑  Balkan Youth Online Championship — O16
7. ↑  2021 FIDE Chess.com Grand Swiss
8. ↑  15th ch-SRB 2021
9. ↑  The youngest Serbian Grandmaster Luka Budisavljević
10. ↑  Лука Будисављевић, велемајстор
11. ↑  Էլոյի վարկանիշը ՖԻԴԵ ցանկերից։ Աղբյուրներ՝ fide.com, benoni.de, olimpbase.org

Արտաքին հղումներ
----------------

* Најмлађи српски велемајстор Лука Будисављевић
* անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
* Պարտիաները chessgames.com կայքում
* Պարտիաները 365chess.com կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · ՖԻԴԵ |

 |
**Դավիթ-Դանիելյան վեճ**, երկպառակտչական պայքար հայ եկեղեցու ներսում կաթողիկոսական գահի համար։ Պատմագրության մեջ համարվել է երկու կողմնորոշումների (ռուսական և պարսկական) պայքար։ 
1799 թվականի դեկտեմբերի 27-ին մահանում է Ղուկաս Ա Կարնեցի կաթողիկոսը, և հայ եկեղեցու ներսում կաթողիկոսական գահի համար տեղի է ունենում երկպառակտչական պայքար։ Ռուսական կառավարությունը միջամտում է հօգուտ Դանիելի, իսկ պարսկական կառավարությունը՝ հօգուտ Դավթի։
Դանիել-Դավիթ պայքարը մեծապես հեղինակազրկում է հայ եկեղեցուն և պատրվակ ծառայում պարսկական իշխանություններին՝ միջամտելու նրա ներքին գործերին

Պայքար կաթողիկոսական գահի համար
-------------------------------

Դանիել Սուրմառեցին Կաթողիկոսական ընտրությունների ժամանակ ազգային–պահպանողականների կողմից կաթողիկոս է ընտրվում։ Կաթողիկոսական գահի նկատմամբ հավակնություն ուներ նաև Հովսեփ արքեպիսկոպոս Արղությանը, որը ռուսական կառավարության օժանդակությամբ հարկադրում է Բարձր Դռանը չեղյալ հայտարարել Դանիելի կաթողիկոսությունը հաստատող ֆերմանը և Դանիելին աքսորել է տալիս Թենեդոս կղզի։ Հովսեփ արքեպիսկոպոս Արղությանին հաջողվում է ընտրվել կաթողիկոս, սակայն հանկարծամահ է լինում ճանապարհին, և կրկին առաջ է քաշվում կաթողիկոսի ընտրության հարցը։ Կաթողիկոս է դառնում Դավիթ Էնեգեթցին։

Դանիելի կուսակիցները 1802 թվականի մայիսին Բագրևանդի Երեք Խորան եկեղեցում Դանիել Ա Սուրմառեցուն օծում են կաթողիկոս՝ այդպիսով հրաժարվելով ճանաչել Դավթին։

Շահի կարգադրությամբ Դանիելը աքսորվում է Մարաղա։ Պարսկական կառավարությունը, տեսնելով պատերազմի (1804-1813 թթ.) ժամանակ հայերի անսքող համակրանքը Ռուսաստանի հանդեպ և շուրջ 10 հազար հայերի գաղթը Ռուսական կայսրության սահմանները, փոխում է քաղաքականությունը և 1807 թվականին գահին է բազմեցնում Դանիելին՝ հույս ունենալով, որ այդպիսով կշահի հայ ժողովրդի համակրանքը և Դանիելի միջոցով Երևանի խանություն կվերադարձնի գաղթած ընտանիքներին։ Սակայն այդ հույսերը չեն արդարանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 303)։*  |