**Կորեայի երաժշտությունը** ի սկզբանե զարգացել է Չինաստանի ազդեցության տակ, ինչի արդյունքում ավանդական նվագարանների և երաժշտական ժանրերի միջև բազմաթիվ փոխառություններ կան։ 20-րդ դարի սկզբին Կորեայում հայտնվել է եվրոպական երաժշտություն ( կորեերեն՝ 양악?, յնակ), որը հակադրվում է ավանդական երաժշտությանը ( կորեերեն՝ 국악?, կուգակ)։ Կուգակը իր հերթին բաժանվում է «Հյանակ» (ըստ կորեական էության), «տանակ» և « աակ» (պալատական)։ Ժամանակակից Հարավային և Հյուսիսային Կորեայում ավանդական երաժշտությունը զարգանում է անհատականորեն։

Պատմություն
-----------

### Հին երաժշտություն

Առաջին երաժշտական գործիքներ ներխուժել են Կորեա Արևմտյան Չինաստանից և Կենտրոնական Ասիայից, երբ զուգահեռ ընթանում էր սեփական երաժշտական գործիքների գյուտը։

#### Ակամմու

Կորեական երաժշտության նախակարապետը՝ նախապատմական «Ակամմու» ցեղերի ( կորեերեն՝ 악가무?, բառացի «երաժշտություն, երգ ու պար») երաժշտությունը զարգացել է կախարդական փորձերի, Երկնքի և Երկրի պաշտամունքային արարողությունների հետ սերտ կապերի մեջ

:

#### Միջնադարյան երաժշտություն

Կորեական երաժշտության զարգացման երկրորդ շրջանը Միջնադարն է (918-1910-ական թվականներ), երբ Չինաստանից Կորեա բերեցին պալատական երաժշտության ժանր յայուեն, որը վերածվել է տեղական «աակ»-ի։ Բացի այդ, այս շրջանում Կորեայում սկսել է զարգանալ ժողովրդական երաժշտությունը։

Կորյո գերդաստան
---------------

Կորյո զարգացրել է Միասնական Սիլլայի երաժշտական ավանդույթը և ընդունել է չինական պալատական երաժշտության յայուե ժանրը, պահպանել և զարգացել է նաև Հյանակը և Տանակը։ Երաժշտություն գլխավորում էր երկու պալատական ինստիտուտներ. Տեակսո երաժշտական բաժնը ( կորեերեն՝ 태 악서,太 樂 署) և Կվանհյոնբանը (կորեերեն՝ 관현 방, 管絃 房): Պալատական երաժշտությունը բաժանել է ծիսական, ծիսական և ժամանցի, ինչպես օրինակ հանդիսավոր երաժշտությունը ընդգրկում էր հյանակ և տանակ ժանրերի ստեղծագործություններ։

### Չոսոնի դինաստիա

1392 թվականին իշխանությունը անցնում է Չոսոն դինաստիային։ Պալատական ինստիտուտներ Տեակսոն և Աակսոն շարունակում են գործունեությունը, հիմնադրվում են երեք այլ երաժշտական վարչություններ, բայց 1457 թվականի բարեփոխումները, նվազեցնում են նրանց թիվը երկուսի՝ Չանակսո ( կորեերեն՝ 장악 서,掌樂 署) և Ակհատոկգամ (կորեերեն՝ 악학도감,樂 學 都 監), իսկ որոշ ժամանակ անց, նրանք միաձուլվում են Չանագվոնի մեջ ( անգլ.՝ 장악원,掌 樂 院):

Սեջոնգ Մեծի կառավարման տարիներին Կորեայում սկսել են արտադրել շատ տարբեր գործիքներ աակը կատարելու համար, այդ երաժշտությունը ավելի վաղ են սկսել կատարել. այդուհետև ամեն առավոտ թագավորի և պաշտոնյաների հանդիպման ժամանակ և կոնֆուցիանական ծեսերի կատարման ընթացքում հնչել է աակը։ Սրա հետ մեկտեղ աակը կորցրել է իր չինական արմատները և սկսել զարգանալ ինքնուրույն։

Հյանակ ժանրին պատկանող չոսոնյան երկու ստեղծագործությունները` Պոտհեպհյոնը (կոր.՝ 보태평, 保太平) և Չոնդեոպը (կոր.՝ 정대업, 定大業) հասել են մինչև մեր օրեր, և ամեն տարի այդ ստեղծագործությունները հնչում են Չոնմյո-չերաեկ[ko] տոնի ժամանակ։ Բացի դրանցից պահպանվել են նաև Յոնսան-հվեսան[ko], Մանդեյոպ, (կոր.՝ 만대엽, 慢大葉), Ёмиллак[en], շատ երգեր «Դրակոնների գովերգը, որոնք թռչում են երկնքում» գրքից և այլ ստեղծագործություններ։

Չոնմյո-չերայեկ
Տանակ ժանրը ներկայացվում էր «սաակների» (պալատական պարերի համար նվագակցում, անհետացել են դինաստիայի կառավարման վերին տարիներին) և կորեականացված չինական ծիասական երաժշտության միջոցով։

Ժամանակակից երաժշտություն
-------------------------

Ժամանակակից շրջանը սկսում է մինչև Կորեայի նվաճումը Ճապոնիայի կողմից 1910 թվականին և բնութագրվում է Կորեա եվրոպական արվեստի ներթափանցմամբ. երաժշտություն, պար, թատրոն և այլն։ Այս ընթացքում երաժշտությունը բաժանվում է «ավանդական» ( կորեերեն՝ 구각,國 樂?) և «ժամանակակից» ( կորեերեն՝ 양악, 洋 樂?) ձևերի։

Պալատական երաժշտություն
-----------------------

### Ծիսական երաժշտություն

Չոնմյո-չերյակ
Աակ, ծիսական երաժշտություն, որն ունի չինական ծագում և կատարվում է չինական գործիքների կրկնօրինակներով։ Այս ժանրից պահպանվել են ընդամենը երկու ստեղծագործություն։ Ներկայումս աակը հազվադեպ է կատարվում, թեև կան պետության կողմից ֆինանսավորվող կազմակերպություններ ( «Կորեայի ավանդական կատարողական արվեստի ազգային կենտրոնը») (կորեերեն՝ 국립국악원), որոնք փորձում են պահպանել կորեկան երաժշտության հին տարատեսակները։

Կոնֆուցիանական ծիսական երաժշտությունը[en] (կոր.՝ 문묘 제례악, 文廟祭禮樂, մունմյո-չերաեկ) Կորեայում հայտնվել է 1116 թվականին, ժամանակակից Հարավային Կորեայում այն կատարվում է գլխովոր կոնֆուցիանական տաճարումМунмё[en]: Կոնֆուցիանական երաժշտությունը կատարվում է հերթափոխով` երկու նվագախմբերով և ուղեկցվում է պարերով։

Նախնիների սրբավայրում կատարվող երաժշտական ելույթը (կոր.՝ 종묘 제례악, 宗廟祭禮樂, չոնմյո-չերաեկ) կատարվում է մայիսին։ Այդ ելույթը շատ ընդհանրություն ունի կոնֆուցիանական ծիսական երաժշտության հետ, մասնավորապես այն կատարվում է երկու նվագախմբերով, սակայն գործիքների կազմը տարբերվում է (ավելացել են փողային տեգիմ և տանպհիր ու հարվածային պանհյան գործիքները)։

### Զվարճացնող և ռազմական երաժշտություն

#### Հյանակ

Հյանակին են պատկանում պալատական երաժշտության ստեղծագործությունների մեծ մասը, մասնավորապես շատ հին ու նհայտնի ստեղծագործություն «Սուջեչհոնը» (կոր.՝ 수제천, 壽齊天): Հիմնական թեման պատկանում է հոբոյի նմանություն ունեցող փհիրի և տեֆիմ գործիքներին, ինտերվալային համակարգը (ինչպես ամբողջ հյանակում) պենտատոնիկ է (դո, մի-բեմոլ, ֆա, սոլ, սի-բեմոլ)։ Սովորաբար հյանակում օգտագործվում է չորս մոդալություն, իսկ տիպիկ անսամբլը պարունակում է երկու փհիրի, լայնակի ֆլեյտա, հեգիմ, աջեն և չանգու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Korean - Religion and Expressive Culture».
2. ↑  Don Michael Randel (2003). *The Harvard Dictionary of Music*. Harvard University Press. էջեր 273. ISBN 0674011635.
3. ↑  Tudor, Daniel. «Korea: The Impossible Country». *Google ebooks*. Tuttle Publishing. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
4. ↑  Royal Asiatic Society, *Transactions of the Korea Branch of the Royal Asiatic Society*, vol. 48–51, էջ 7
5. ↑  《三國史記》 〈雜紙〉 1
6. ↑  Pratt, Keith. «Everlasting Flower: A History of Korea». Reaktion Books. `{{cite web}}`: Missing or empty `|url=` (օգնություն)
7. ↑  Yi, Pyŏng-ok. «Korean folk dance». Korea Foundation. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
8. ↑  Kim, Hung-gyu. «Understanding Korean Literature». Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
9. ↑  Harich-Schneider, Eta (1954). «The rhythmical Patterns in gagaku and bugaku. [Mit Illustr. u. Notenbeisp.]». *Ethno-Musicologica (Netherlands)*. **3**: 10.
10. ↑  Yoon, seoseok. «Festive Occasions: The Customs in Korea». *Google E-books*. Ewha Womans University Press. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
11. ↑  Elisseeff, Vadime. «The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce». Berghahn Books, 1998. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
12. ↑  Wiet, Gaston (1975). «History of Mankind: The great medieval civilizations (2 v. in 4)». *History of Mankind: Cultural and Scientific Development*. 2 Volumes in 4 (International Commission for a History of the Scientific and Cultural Development of Mankind): 763. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
13. ↑  Elisseeff, Vadime. «The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce». Berghahn Books, 1998. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
14. ↑  Randel, Michael. «The Harvard Dictionary of Music». Harvard University Press, 2003. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
15. ↑  Tokita, Alison; W. Hughes, David. «The Ashgate Research Companion to Japanese Music». Ashgate Publishing, 2008. `{{cite web}}`: Missing or empty `|url=` (օգնություն)
16. ↑  Yoon, Seoseok (2008). *Festive Occasions: The Customs in Korea*. Seoul: Ewha Womans University Press. էջ 22. ISBN 8973007815. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
17. ↑  Orrick, Bob (2015). *They Fought Valiantly for Their Country’s Survival: The Korean War 25 June 1950 - 27 July 1953 As Remembered by South Koreans Living in British Columbia*. Xlibris Corporation. ISBN 1503536238. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
18. ↑  Shin hyong-sik, 《A Brief History of Korea》, Vol. 1, Ewha Womans University Press, 2005. 8973006193 pp.74-75
19. ↑  Jungeun Oh, 〈Fusion of Korean and Western Musical Styles in Haesik Lee’s Duremaji〉, School of Music, The University of Alabama, p.22
20. ↑  Laurence Picken, 《Musica Asiatica》, CUP Archive, 1984. 0521278376 p.44
21. ↑  Yoon seo-seok, 《Festive Occasions: The Customs in Korea》, Ewha Womans University Press, 2008. 8973007815 pp.24-25
22. ↑  Kang, Jae-eun; Lee, Suzanne (2006). *The Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism*. Homa & Sekey Books. էջեր 245–246. ISBN 1931907374. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 10-ին.
23. ↑  Song, 2000, Chapter 1, էջ 23—24
24. 1 2 3  Song, 2000, Chapter 1, էջ 24
25. ↑  Song, 2000, Chapter 1, էջ 25—26
26. 1 2  Garland, 2013, էջ 1203
27. 1 2  Song, 2000, Chapter 2, էջ 41
28. ↑  Song, 2000, Chapter 2, էջ 42
29. ↑  Ancient Arts, 1970, էջ 213

Գրականություն
-------------

* Song Bang-song. Korean Music. — Jimoondang Publishing Company, 2000. — ISBN 89-88095-13-8.
* The Concise Garland Encyclopedia of World Music. — Taylor& Francis, 2013. — ISBN 9781136095948.
* The Ancient Arts of Korea. — Ministry of Culture and Information, 1970.
* Yi Hye-Gu, Provine R.C. Essays on Traditional Korean Music. — Royal Asiatic Society, Korea Branch, 1981.
* Gagok, lyric song cycles accompanied by an orchestra. UNESCO (2010)
* Kim Hŭng-gyu, Fouser R. Understanding Korean Literature. — M.E. Sharpe, 1997. — (An Eastgate book). — ISBN 9781563247736.

Տես նաև
-------

* Հարավային Կորեայի երաժշտությունը

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Kpop Radio Pdm* Արխիվացված 2012-05-03 Wayback Machine(Community dedicated to Korean Culture, music and Korean music radio)
* *Generacion Kpop* (Community websites dedicated to Korean music and Korean music radio)
* Culture & Arts in Korea: Trends in Music Արխիվացված 2004-08-16 Wayback Machine
* *Overview of Traditional Korean Music* Արխիվացված 2008-05-07 Wayback Machine
* Minyo Արխիվացված 2011-01-29 Wayback Machine [Translation from Minsok Kyoyuk Jaryojip, published by Bongchon Norimadang]
* *News articles about Korean Music* Արխիվացված 2010-06-12 Wayback Machine