recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Keep Calm and Carry On** (հայերեն՝ Պահպանեք հանգստություն և շարունակեք նույն ոգով), 1939 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին, Մեծ Բրիտանիայում արտադրված քարոզչական պաստառ։

Պատմություն
-----------

Սկզբում պաստառը թողարկվել է 1939 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին, Մեծ Բրիտանիայի Տեղեկատվության նախարարության (անգլ.՝ Ministry of Information) կողմից։ Տպագրվել է 2,5 միլիոն օրինակ, որոնցից մինչ օրս պահպանվել է երկու տասնյակից ավելի քիչ, սակայն այն ժամանակ պաստառը լայն տարածում չէր ստացել։

Կան նաև այս շարքի 2 այլ պաստառ՝ *«Freedom Is In Peril. Defend It With All Your Might»* (հայերեն՝ Ազատությունը վտանգի տակ է։ Պաշտպանեք այն ամբողջ ուժով) (400 000 տպաքանակ) և *«Your Courage, Your Cheerfulness, Your Resolution Will Bring Us Victory»* (հայերեն՝ Ձեր խիզախությունը, ձեր առույգությունը, ձեր վճռականությունը մեզ հաղթանակ կբերեն) (800 000 տպաքանակ)։

Ժամանակակից մշակույթում
-----------------------

2000 թվականին պաստառի կրկնօրինակը գտնվել է «Barter Books» գործածված գրքերի խանութում։ Քանի որ, ըստ Մեծ Բրիտանիայի կառավարության, նմանատիպ աշխատանքների իրավունքն ավարտվում է 50 տարվա ընթացքում, պատկերը համարվում է հանրության սեփականություն։ Այն թույլատրում է տպագրել պաստառի անսահմանափակ թվով օրինակներ, ինչպես նաև արտադրել հարակից այլ հուշանվերներ։ Պաստառի հանրաճանաչության շնորհիվ ստեղծվեցին ձևափոխված գրություններով բազմաթիվ ծաղրանմանություններ և լոգոտիպեր։

2009 թվականին թողարկվեց «Stereophonics» խմբի ալբոմը, որն անվանվել էր ի պատիվ պաստառի։

2011 թվականի օգոստոսին հայտնի դարձավ, որ «Keep Calm and Carry On Ltd.» ընկերությունը կարգախոսը գրանցել է որպես ապրանքային նշան և պահանջել դադարեցնել կողմնակի ընկերությունների արտադրած հուշանվերների վաճառքը։ Ավելի ուշ ընկերությունը գրանցումը չեղյալ համարելու դիմում է ներկայացրել այն պատճառով, որ նախադասությունը որպես ապրանքային նշան օգտագործելու համար չափից շատ է հայտնի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The greatest motivational poster ever?». BBC News. 02-04-2009. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 16-ին.
2. ↑  «What crisis?». Guardian.co.uk. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 16-ին.
3. ↑  «Stereophonics Keep Calm and Carry On Review». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 16-ին.
4. ↑  «Battle rages over 'Keep Calm and Carry On' souvenirs». The Telegraph. 2011 թ․ սեպտեմբերի 24. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լուսանկարների հավաքածու «The Guardian» կայքում
* Photographs displaying examples of the poster's popularity, as printed in *The Guardian*
* Photo of the original poster on the Barter Books website
* First person: 'I am the Keep Calm and Carry On man'
* Dr Bex Lewis, Original history of the poster, and blog tracing its 21st Century renaissance Արխիվացված 2012-04-22 Wayback Machine
* Video explaining the basic history of the poster

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Keep Calm and Carry On» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |

 |
**Կարբոնիա-Իգլեզիաս** (իտալ.՝ provincia di Carbonia-Iglesias), գավառ Իտալիայի Սարդինիա ինքնավար մարզում։ Այն ներառում է Սուլչիս Իգլեսիենտե պատմական տարածքը, որը Սարդինիայի ամենափոքր գավառն է։ Այն սահմանակից է Կալիարի և Մեդիո Կամպիդանո պրովինցիաներին։ Այս երեք գավառներին 2016 թվականին արգելվել է որևէ որոշում իրականացնել։

Ըստ 2015 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 127857 մարդ, իսկ տարածքն ընդգրկում է 1499.71 քառ. կմ։ Մեկ քառակուսի կիլոմետրում բնակչության խտությունը՝ 85.25 մարդ։ Կարբոնիա-Իգլեզիաս գավառի նախագահը Սալվատորե Չերչին է։ Գավառն ունեցել է երկու մայրաքաղաքներ՝ Կարբոնիան և Իգլեզիասը` 29007 ու 27332 բնակչությամբ (ըստ 2015 թվականի ճշգրտումների)։

Պատմություն
-----------

Գավառում գաղութները հիմնադրվել են դեռ Ք.ա 8 կամ 9 դարերին՝ փյունիկեցիների և կարթագենցիների կողմից։ Նրա հանքարդյունաբերությունը զարգացել է 19-րդ դարի ընթացքում բարիումի, պղնձիի, կապարի, արծաթի և ցինկի հանքավայրերի շնորհիվ, սակայն այս արդյունաբերությունը անկում է ապրել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Կարբոնիա-Իգլեզիաս պրովինցիան ձևավորվել է Սարդինիայի տարածաշրջանային օրենքով և գործում է 2005 թվականից։

2012 թվականի մայիսի 6-ին Սարդինիայի տարածաշրջանային հանրաքվեն առաջադրեց որոշ գավառների վերացման մասին բազմատեսակ խնդիրներ։ Սարդինիայի որոշ մարզերի վերափոխման կամ վերացման առաջարկը հավանության է արժանացել 2012 թվականի մայիսի 24-ին Սարդինիայի Տարածաշրջանային Խորհրդի կողմից։ Դրա շնորհիվ Կարբոնիա-Իգլեզիաս պրովինցիային հանձնարարվել էր ստեղծել նոր վարչական մարմին կամ վերացնել 2013 թվականի մարտի 1-ի որոշումը, սակայն սահմանադրական փոփոխությունների այս ժամկետը երկարացվել է մինչև 2013 թվականի հուլիսի 1-ը։ Այն չի վերացվել, քանի որ դեռևս չի ստեղծվել տարածաշրջանային օրենքը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Province of Carbonia-Iglesias». Italia.it. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 18-ին.
2. 1 2  «Provincia di Carbonia-Iglesias». Tutt Italia. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 18-ին.
3. ↑  «Provinces begin the countdown». L'Unione Sarda. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 18-ին.
4. ↑  «Provinces: all out in nine months». La Nuova Sardegna. 2012 թ․ մայիսի 25. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 21-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարբոնիա-Իգլեզիաս գավառ Արխիվացված 2020-03-08 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարբոնիա-Իգլեզիաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Catholic (1997—…) |

 |
**Մարատ Գեղամի Ջանվելյան** (հունիսի 18, 1948(1948-06-18), Կոթիգեղ, Նոյեմբերյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 26, 2017(2017-03-26)), հայ անասնաբույժ։ «Արզնի» տոհմային տնտեսության հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Մարատ Ջանվելյանը ծնվել է 1948 թ.հունիսի 18-ին Նոյեմբերյանի շրջանի (այժմ Տավուշի մարզի) Կոթի գյուղում՝ ծառայողի ընտանիքում։ 1955-1963 թթ. սովորել է Կոթի գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 1963-1966 թթ. աշխատել է որպես անասնապահ։ 1966-1972 թթ. սովորել է Ստեփանավանի Անասնաբուժական-անասնաբուծական տեխնիկումում։ 1968-1970 թթ.` ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1972-1975 թթ. աշխատել է Գետամեջի թռչնաբուծական ֆաբրիկայում որպես արտադրության պետ։ 1974-1979 թթ. սովորել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտում։ 1975-1985 թթ. աշխատել է Սովետաշենի թռչնաբուծական ֆաբրիկայում որպես արտադրության պետ, ապա արտադրության գծով տնօրենի տեղակալ, այնուհետև` տնօրեն, 1985-1992 թթ.՝ Բարձրաշենի թռչնաբուծական ֆաբրիկայում՝ որպես տնօրեն։ 1990-1994 թթ. մասնակցել է Կոթի գյուղի ինքնապաշտպանական գործողություններին։ 1990-1994 թթ. Կոթիում հիմնել է անասնապահական համալիր։

1996 թ. ստեղծել է «Արզնի» ընկերությունը, որը հանդիսանում է Հայաստանի խոշորագույն թռչնա-անասնապահական համալիրը։

Մահացել է 2017 թ. մարտի 26-ին։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած էր, ուներ 3 զավակ, 9 թոռ։

Պարգևներ և շնորհակալագրեր
-------------------------

ՀՀ նախագահի 2001թ.սեպտեմբերի 20-ի հրամանագրով պարգևատրվել է «Անանիա Շիրակացի» մեդալով, պարգևատրվել է Կոտայքի մարզպետարանի ոսկե հուշամեդալով, «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» ոսկե մեդալով, մի շարք այլ մեդալներով և պատվոգրերով։

* Անանիա Շիրակացու մեդալ, ՀՀ նախագահի 2001 թ. սեպտեմբերի 20-ի հրամանագիր
* «Կոտայքի մարզպետարանի» ոսկե հուշամեդալ
* «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» ոսկե մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մահացել է Մարատ Ջանվելյանը». *Երկիր Մեդիա* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
2. ↑  «Մարատ Ջանվելյանը կյանքի 50 տարին նվիրել է հայրենական արտադրության զարգացմանը». *Երկիր Մեդիա* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 27-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
**Կալիմանտան** (ինդոն.՝ Kalimantan, նաև **Բոռնեո** (մալայերեն՝ Borneo)), Մալայան կղզեխմբի ամենախոշոր կղզին։ Տարածքը՝ 734 000 կմ2 է, բնակչությունը՝ 18.590.000 (2009)։

Անվանում
--------

Անվանումը բացատրում են որպես «մանգոյի երկիր»․ մանգոն կարևոր դեր է խաղում կղզու բնակիչների կյանքում։ 1921 թվականից (երբ իսպանացիներն իմացան այդ կղզու մասին), եվրոպացիներն այն անվանում են *Բոռնեո*՝ կղզու հյուսիսում Բրունեյի սուլթանության անունով։

Մինչ եվրոպացիների գալն այնտեղ բնակվող մալայացիները կղզու հյուսիսային մասն անվանում էին *Բերունայ*, հարավային մասը՝ *Կեմանտան*․ երկու անվանումն էլ սկզբնապես նշանակել են «բույս»։

Այդ անվանումները տարածվեցին ամբողջ կղզու վրա և աշխարհագրորեն դարձան հոմանիշներ։

Աշխարհագրություն
----------------

Թույլ կտրտված մակերևույթով կղզի է՝ ժամանակակից հրաբխականության բացակայությամբ։ Ափերը ցածրադիր են, ճահճակալած։ Կենտրոնական մասը կազմված է բեկորային լեռնաշղթաներից (ամենաբարձր կետը Կինաբալուն է, 4101 մ), ավազաքարային և տուֆային սարավանդներից, ծայրամասերում հերթագայում են լեռներն ու հարթավայրերը։ Օգտակար հանածոներից կան նավթ, քարածուխ, երկաթ, մոլիբդեն, պղինձ, ոսկի։

Կլիման հասարակածային է, տարեկան տեղումները՝ 2000-3500 մմ։ Գետային ցանցը խիտ է, ջրառատ։ Հողերը պոդզոլացված լատերիտներ են։ Տարածքի մոտ 3/4-ը անտառածածկ է։

Հարուստ և բազմազան է կենդանական աշխարհը։ Հիմնական կուլտուրաներն են բրինձը, կաուչուկատուները, արմավենիները։ Գլխավոր քաղաքներն են Բանջարմասինը, Պոնտիանակը, Կուչինգը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). *Աշխարհագրական անունների բառարան*. Երևան: «Լույս».

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կալիմանտան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Սիտինի ռազմական · Catholic (1997—…) · MESH ID · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX455497 · GND: 4007777-9 · LCCN: sh85015863 · NDL: 00629245 · NKC: ge291536 · SUDOC: 027463192 · VIAF: 248054003 · WorldCat VIAF: 248054003 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 171)։*  |
**Սոմյուրի ամրոց** (ֆր.՝ Château de Saumur), ամրոց Ֆրանսիայի Սոմյուր քաղաքում, Մեն և Լուար դեպարտամենտում։ Կառուցվել է 10-րդ դարում՝ Տիբո I դե Բլուայի կողմից, որպես պաշտպանական կառույց ի պաշտպանություն նորմանների հարձակումների։ Նրանից բացվում է տեսարաան դեպի Լուար և Տուե գետերը։ 1026 թվականին այն անցավ Ֆուլկ III Ներրայի ձեռքը, ով կտակեց ամրոցը իր պլանտագենետյան ժառանգներին։ 1067 թվականին ավերվելուց հետո, 12-րդ դարի վերջին ամրոցը վերակառուցվել է Անգլիայի թագավոր Հենրի II Պլանտագենետի կողմից։

Պատմություն
-----------

13-րդ դարի առաջին կեսին Ֆրանսիայի թագավոր Ֆիլիպ II Օգոստոսը Սոմյուրը միացրեց իր արքայական տիրույթին։ *Tres Riches Heures du Duc de Berry* նկարազարդ ձեռագրերում ամրոցը պատկերված էր այնպես, ինչպես 1410 թվականին։

1621 թվականին ամրոցը վերածվեց բանակային զորանոցների։ Մոտ երկու դար անց Նապոլեոն Բոնապարտը այն դարձրեց պետական բանտ։

20-րդ դարի առաջին կեսին Սոմյուր քաղաքը ձեռք բերեց ամրոցը և սկսեց վերակառուցման ծրագիր՝ դեկորատիվ արվեստի թանգարան բացելու համար։ Քանի որ Սոմյուրի տարածքը հայտնի է հեծյալների ավանդույթով և ձիարշավային *Cadre Noir* դպրոցով, ամրոցը ծառայում է նաև որպես Ձիերի թանգարան։ Ամրոցն ունի նաև զնդան և պահակադիտանոց։ Այստեղ է տեղակայված նաև *Musée de la Figurine-Jouet* թանգարանը, որում ներկայացված է շատ հին խաղալիքների, զինվորների, Ֆրանսիայի թագավորների և ծաղրածուների պատկերազարդումների հավաքածու։

Սոմյուրի ամրոցը 1862 թվականից ընդգրկվել է Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության պատմական հուշարձանների ցանկում։ 2008 թվականից ի վեր, Սոմյուրում կան 46 շենքեր և կառույցներ, որոնք համարվում են պատմական հուշարձաններ։ Կոթողների մեծ մասը կառուցված է տեղական քարով` տուֆով։ Ամենակարևոր հուշարձաններից են Սոմյուրի և մոտակա Բյուլիի ամրոցները։ Վերջինս կառուցված է Լուար գետի հարավային ափից 200 մետր հեռավորության վրա, հայտնի է իր նրբագեղ ճարտարապետության համար։ Ամրոցի ճարտարապետն է Ժան Դրոպաուն։ Այլ պատմական հուշարձաններից են Սենտ Պիերը եկեղեցին՝ Սոմյուրի կենտրոնում և Բրիաս ամրոցը, որն էլ գտնվում է գետի հյուսիսային կողմում։ Սոմյուրի ճարտարապետությունը լավ նկարագրված է Մարի Ջեյ Դյուրանդի *Promenade D'architectures* գրքում։ Այն հրատարակվել է Սոմյուրի զբոսաշրջության գրասենյակի կողմից։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  Le Château
3. ↑  Présentation des bases Architecture et Patrimoine

Արտաքին հղումներ
----------------

* Visiting information
* Մշակույթի նախարարություն
* 
* Ministry of Culture photos
* Photos of Château Château de Saumur and other Loire castles

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սոմյուրի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12484259z · ISNI: 0000000121849423 · Mérimée: PA00109307 · VIAF: 151010034 · WorldCat VIAF: 151010034 |

 |
**Լուիզա Պեսյակ** (**Պեսյակովա**, սլովեն.՝ Luiza Pesjak, հունիսի 12, 1828(1828-06-12), Լյուբլյանա, Կրայնա դքսություն, Ավստրիական կայսրություն - մարտի 1, 1898(1898-03-01), Լյուբլյանա, Կրայնա դքսություն, Ավստրո-Հունգարիա), սլովեն գրող, բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1828 թվականի հունիսի 12-ին Լյուբլյանայում` փաստաբան Բլաժ Կրոբատի ընտանիքում, եղել է ավագ զավակը։

Սովորել է մասնավոր *Fröhlichov* հաստատությունում, որտեղ ի հավելում աղջիկների համար սովորական կրթությանը գիտելիքներ է ստացել ռոմանական լեզուների և գրականության մասին։ 1844 թվականին սկսել է բանաստեղծություններ գրել սլովեներեն և գերմաներեն։ Լուիզայի և նրա ժամանակակիցների վրա մեծ ազդեցություն է թողել Ֆրան Լևստիկը՝ սլովենացի գրող, դրամատուրգ և քննադատ։

Հոր մահից հետո՝ 1848 թվականին, Լուիզան ամուսնացել է հարուստ վաճառական և ձեռնարկատեր Սիմոն Պեսյակի (սլովեն.՝ Simon Pesjak) հետ, ունեցել են հինգ դուստր։ Ընտանիքում նրանք խոսել են գերմաներեն և ֆրանսերեն։

Գրական գործունեությամբ զբաղվել է ավելի վաղը՝ 1840 թվականից, գրել է կրկին գերմաներեն։ Նրա «Poetische Versuche» աշխատանքը թվագրվում է 1843-1844 թվականներին։ Լավ է տիրապետել անգլերենին։ 1860 թվականից հետո Լուիզա Պեսյակը դարձել է սլովենական ազգային շարժման անդամ և սկսել է գրել հայրենասիրական ստեղծագործություններ։ Դրանցից առաջինը՝ *Kar ljubim* անվամբ, գրվել է 1864 թվականին և հրատարակվել «Bleiweisovih novicah»-ում։ Գրել է գրքերի երեխաների համար։ Այդ տարիների նրա ստեղծագործություններից կարելի է առանձնացնել *Očetova ljubezen* (*Novice*, 1864), *Dragotin* (*Slovenski glasnik*, 1864), *Beatin dnevnik* (գիրք, 1887), *Rahela* (*Letopis Matice slovenske*, 1870)։ Հրատարակվել է այլ հանդեսներում ևս։ Լուիզա Պեսյակը կյանքի ավելի ուշ շրջանում տարվել է ռոմանտիկ և սիրային վեպերով։

Մահացել է 1898 թվականի մարտի 1-ին, Լյուբլյանայում։ Գրողի հետմահու դիմանկարն ստեղծել է սլովենացի նկարիչ Միխայիլ Ստրոյը, որը հետագայում հրապարակվել է Հարավսլավիայի փոտային նամականիշի վրա։

* Beatin dnevnik վեպը, 1887 թվական*Beatin dnevnik* վեպը,  
 1887 թվական
* Միխայիլ Ստրոյի ստեղծած դիմանկարի վերարտադրությունը Հարավսլավիայի փոստային նամականիշի վրաՄիխայիլ Ստրոյի ստեղծած դիմանկարի վերարտադրությունը Հարավսլավիայի փոստային նամականիշի վրա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Wurzbach D. C. v.* Pesjak, Luise (գերմ.) // *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*: *enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben* — Wien: 1856. — Vol. 22. — S. 49.
2. ↑  Pesjakova, Luiza (սլովեն.)
3. ↑  Malo po nemško malo po slovensko - Luiza Pesjakova (սլովեն.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lujiza Pesjakova - učenka velikega mojstra slovenske poezije (սլովեն.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լուիզա Պեսյակ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CONOR: 15846755 · GND: 1025804813 · ISNI: 0000000430300557 · LCCN: n2014004111 · NKC: js2016917286 · NSK: 000726392 · SUDOC: 256137196 · VIAF: 307425009 · WorldCat VIAF: 307425009 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մախարաձե (այլ կիրառումներ)

**Ֆիլիպ Իեսեևի Մախարաձե** (վրաց.՝ *ფილიპე იესეს ძე მახარაძე*, ռուս.՝ *Филипп Иесеевич Махарадзе* մարտի 9, 1868(1868-03-09), Գոնեբիզկար, Օզուրգեթի գավառ, Քութայիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 10, 1941(1941-12-10), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի բոլշևիկ հեղափոխական և խորհրդային պետական գործիչ, գրականագետ։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ (1903)։

Սովորել է Վարշավայի անասնաբուժական ինստիտուտում։ Ուսանողական շրջանում հարել է տեղի սոցիալ-դեմոկրատական շարժմանը։ 1893 թվականին ձերբակալվել է և արտաքսվել հայրենիք։ 1903 թվականին ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միութենական կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է 1905-1907 թվականների Ռուսական հեղափոխությանը։ 1915 թվականին դարձել է ՌՍԴԲԿ Կովկասյան բյուրոյի անդամ։ Մասնակցել է Թիֆլիսի սովետի կազմակերպմանը (1917)։ Եղել է ՌՍԴԲ(բ)Կ 7-րդ համառուսաստանյան (ապրիլյան) կոնֆերանսի պատվիրակ։ 1917 թվականի հոկտեմբերին ընտրվել է ՌՍԴԲ(բ)կ Կովկասյան երկրային կոմիտեի անդամ։ 1918-1921 թվականներին ընդհատակյա աշխատանք է կատարել Վրաստանում։

1921 թվականին ընտրվել է Վրաստանի Հեղկոմի նախագահ, 1922 թվականից՝ Վրաստանի Կենտգործկոմի նախագահ, այնուհետև եղել է Անդրֆեդերացիայի Պետպլանի, Վրաստանի ժողկոմխորհի, Անդրֆեդերացիայի Կենտգործկոմի նախագահ։ 1938-1941 թվականներին եղել է Վրաստանի Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահը։

Եղել է նաև ԽՄԿԿ 12-րդ, 13-րդ, 15-18-րդ համագումարների պատվիրակ։ ԽՄԿԿ 15-րդ համագումարում ընտրվել է Կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ։ Մասնակցել է նաև Կոմինտերնի 2-րդ կոնգրեսին (1920)։

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 165)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆիլիպ Մախարաձե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: uk2013746317 · VIAF: 97122452 · WorldCat VIAF: 97122452 |

 |
**Ֆոլա** (նորվ.՝ Folda, կամ *Folla*), ծոց Նորվեգիայի հյուսիսում, որն իրենից ներկայացնում է ֆյորդ։ Գտնվում է Նուրլան ֆյուլքեի Սալթեն պատմական շրջանում (դիսթրիքթ)։ Պատկանում է Նորվեգական ծովի ավազանին։

Տվյալներ
--------

Առավել մեծ Վեստ-ֆյորդի ճյուղավորումներից մեկն է հանդիսանում Ֆոլան, որն առանձնանում է ցամաքից Լաֆոտենյան կղզիներից։

Ֆոլա ֆյորդի մուտքը գտնվում է մոտավորապես 35 կիլոմետր հյուսիս-արևելք Բուդյոյից։ Գրեթե 14 կիլոմետր ֆյորդի մուտքից հետո այն ճյուղավորվում է երկու հատվածների։ Դեպի հյուսիս-արևելք ուղղությամբ տարածվում է Նորդֆոլա ֆյորդը, իսկ դեպի հարավ-արևելք երկրորդը՝ Սյորֆոլլա ֆյորդը։ Այդ երկու ճյուղավորություններն էլ իրենց հերթին են բաժանվում առավել մանր ֆյորդերի։

Ֆյորդի գետաբերանից մինչև նրա հեռավոր վերջավորությունը, մինչև Նորդֆոլե (գրեթե Մյորսվիքբոթն բնակավայրի մոտ) կազմում է ավելի քան 60 կիլոմետր։

Վարչատարածքային բաժանման արդյունքում այսօր Ֆոլա ֆյորդը պատկանում է Բուդյո, Սթեյգեն և Սյորֆոլ մունիցիպալիտետներին։

Ֆոլա ֆյորդի ամենաբարձր կետը կազմում է 1020 մետր՝ ծովի մակարդակի բարձրությունից։

Պատմական ակնարկ
---------------

Հռչակավոր շվեդ բնագետ Կառլ Լիննեյը (1707-1778 թվականներ) իր Լապլանդիայի արշավախմբի ժամանակ, որը մեկնարկել է մենակ 1732 թվականին, շարժվել է Լուլեոյից մինչև Քվիքյոք։ Անցնելով Սկանդինավյան լեռները (Հյոլեն լեռնազանգվածը), ընկնում է Նորվեգիայի տարածքի մեջ և ընդհուպ հասնում Նորվեգական ծովի ափերին։ Հենց նույն տեղը, որտեղ Ֆոլա ֆյորդն ու ծովը իրար են խառնվում։ Այստեղ մեծ գիտնականը եղավ Սյորֆոլև Ռյոսթադ բնակավայրերում, որից հետո, կրկին նույն երթուղիով, վերադարձավ Լուլեո։ Գիտարշավի ժամանակ գիտնականն ահռելի նյութ հավաքեց և ներկայացրեց հանրությանը, ինչպեսն նաև մինչ այդ անհայտ մեծ թվով նոր փաստեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Норвегия. Справочная карта.  **Կողմ**. — Изд. четвёртое. — М. : Главное управление геодезии и картографии при Совете министров СССР, 1977. — 27 800 экз.
2. 1 2 3  Store norske leksikon, 2009

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Folda – fjord i Nordland» (նորվեգերեն). Store norske leksikon. 2009 թ․ փետրվարի 14. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 6-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 240481152 · WorldCat VIAF: 240481152 |

 |
**Ֆյոլդալատի թանգարան** կամ **Ստորգետնյա երկաթգծի թանգարան** (հունգ.՝ Földalatti Vasúti Múzeum), թանգարան Բուդապեշտի կենտրոնում, Բուդապեշտի տրանսպորտա-տեխնիկական թանգարանի (հունգ.՝ Közlekedési Múzeumhoz) մասնաճյուղը։ Գտնվում է Ֆերենց Դեակի հրապարակի հարևանությամբ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Թանգարանի հիմնադրումը կապվում է Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի առաջին գծի վերակառուցման հետ, որ տեղի է ունեցել 1950-1970-ական թվականներին։ Բուդապեշտի մետրոպոլիտենում առաջին հանգույցի կառուցման ժամանակ առաջին գծի «Ֆերենց Դեակ տեր» կայարանը փոփոխվել է։ Այդ ժամանակ էլ հին կայարանի այս սրահը մեկուսացվել է, հին կայարանի երթուղիները, թունելներն և երկրորդ կառամատույցը չեզոքացվել են։

1970 թվականին բացվել է Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի երկրորդ գծի առաջին հատվածը, որում «Ֆերենց Դեակ տեր» կայարանը դարձել է հանգուցային։ Երկու կայարաններում էլ կառուցվել է ներառող նախասրահ և անցումային սրահների ցանց, որոնք գտնվում էին մեկուսացված, առաջին գծի հին կայարանից մնացած հատվածից ոչ հեռու։ 1973-1975 թվականներին Բուդապեշտի քաղաքային իշխանությունների և Բուդապեշտի տրանսպորտային ընկերության աջակցությամբ կայարանի հին սրահում ձևավորվել է ցուցադրություն, խաչմերուկային հանգույցի կողմից ձևավորվել է թանգարանի մուտքը, և 1975 թվականին թանգարանն ընդունել է իր առաջին այցելուներին։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում գործում է մշտական ցուցադրություն, որը նվիրված է Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի (Ֆյոլդալատի) առաջին գծի շինարարությանը։ Թանգարանն առանձնացված է գնացքների շարժից։

Ուղիների պահպանված հատվածում, որը գտնվում է թանգարանի սրահում, կան երեք վագոններ, որոնք Ֆյոլդալատիում կիրառվել են 1896-1970 թվականներին։

Բացի պատմական շարժակազմից՝ թանգարանում ներկայացված են տեխնիկական փաստաթղթերի նախօրինակներ՝ քարտեզներ, գծագրեր, ինչպես նաև լուսանկարներ, Ֆյոլդալատիի պատմության դրվագներ, որոնք ներկայացված են ժամանակագրական սկզբունքով՝ սկսած մետրոյի առաջին գծի բացումից մինչև մեր օրերը։

Թանգարանն աշխատում է ամեն օր, հունգարական ժամանակով 10։00-17։00-ը։

Պատկերասրահ
-----------

* Հուշատախտակ՝ նվիրված Ֆյոլդալատիի գծերով գնացքների շարժման սկզբինՀուշատախտակ՝ նվիրված Ֆյոլդալատիի գծերով գնացքների շարժման սկզբին
* Երկաթուղային հին լուսացույց, որ կիրառվել է ՖյոլդալատիումԵրկաթուղային հին լուսացույց, որ կիրառվել է Ֆյոլդալատիում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Однако по данным Владислава Прудникова, в музей можно попасть из совмещённого вестибюля пересадочного узла метрополитена «Деак Ференц Тер»
2. ↑  Источник:. Museum.hu

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆյոլդալատի թանգարանը *BKV* կայքում
* A MillFAV múzeum, valamint néhány életkép
* A FAV régi kocsijai
* Ֆյոլդալատի թանգարանի լուսանկարների սրահ *metros.hu* կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆյոլդալատի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 5254232-4 · ISNI: 0000000098661130 · LCCN: n79064537 · VIAF: 146279527 · WorldCat VIAF: 146279527 |

 |
**Տավոլարա** (իտալ.՝ Tavolara), փոքր կղզի Սարդինիայի հյուսիսարևելյան ափին Իտալիա։ Կղզին կրաքարային լեռնազանգված է՝ 5 կմ երկարությամբ և 1 կմ լայնությամբ։ Ամենաբարձր կետը Մոնտե Կանոնն է, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 565 մ բարձրության վրա։ Կղզու բոլոր ծայրերում կարելի է գտնել լողափեր, ինչպիսին են Սպալմատորե դի Ֆուորին՝ հյուսիս-արևելքում և Սպալմատորե դի Տերրան՝ հարավ-արևմուտքում։

Ներկայումս տարածքը բնակեցված է մի քանի ընտանիքներով և ունի փոքր գերեզմանոց ու ամառային ռեստորան։ Կղզին մեծ մասսայականություն է վայելում սկուբա դայվինգի սիրահարների շրջանում։

Մերձակա մեծ քաղաքը Օլբիան է, իսկ Պորտո Սան Պաոլոն փոքր ձկնորսական գյուղ է։ Մոտակայքում են գտնվում նաև Մոլարա և Մոլարոտտո կղզիները։

Կղզու բնակչության մեծ մասը տեղափոխվեց այնտեղից 1962 թվականին, երբ ՆԱՏՕ-յի ռադիոգոնիոմետիկական կայանը կառուցվեց կղզու արևելյան ափին։ Կայանի անտենաները տեսանելի են կղզու տարբեր մասերից։ Ողջ կղզու կեսը զբաղեցնում էր զինվորական անձնակազմը։

Տավոլարան նաև գերերկար ալիքների «տունն» է, որոնք աշխատում են 20․27 և 20․76 հերցով, դրանք օգտագործվում են սուզանավերին հաղորդագրություններ ուղարկելու համար։

Կղզին և նրան հարակից ջրային պաշարները Տավոլարայի ու Կոդա Կավալոյ արգելոցի մասն են կազմում։ Այգում տեղադրված շրջակա միջավայրի պահպանության միջոցները սահմանափակում են զբոսաշրջության նպատակներով տարածքի օգտագործումը։

Կղզու ափին գտնվող ապառաժը նման է մարդու մարմնին և հայտնի է որպես «Քարե դարպաս»։

Բուսական և կենդանական աշխարհ
----------------------------

Տավոլարայի և Սարդինիայի հյուսիսային մի շարք տարածքներում հանդիպող հազվագյուտ էնդեմիկ տեսակներից է տերեփուկը։ «Սարդինիայի բնական պատմությունը» գրքում Ֆրանցեսկո Սետին պատմում էր այստեղ բնակվող հսկայական առնետների մասին, բայց դրանք ամենայն հավանականությամբ սարդինյան կրծողներ են, որոնք նապաստականմանների տեսակ են և գտնվում են ոչնչացման եզրին։ 18-րդ դարում Տավոլարայում կային նաև վայրի այծեր, որոնք ՆԱՏՕ-յի կայանի կառուցումից հետո տեղափոխվեցին Սարդինիա, և ներկայումս կղզում այլևս դրանցից չկան։ Վտանգված էր Միջերկրական ծովում բնակվող ծովարջերի կյանքը, որոնք այստեղ բնակվում էին մինչև 1960-ական թվականները։ Քանի որ կղզին ծովախեցգետինների արտադրությանը կենտրոն է, այստեղ ներկայումս այցելում են հազարավոր սուզորդներ, ովքեր գալիս են տեսնելու կորալներ, սպունգներ, ծովային ակտինիաներ, աֆալինաներ և նույնիսկ այնպիսի խեցիների տեսակներ, որոնք նախկինում օգտագործվել են «ծովային մետաքս»ի արտադրության մեջ՝ թագավորական հագուստի համար։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ripley's Believe It or Not," April 25, 1972
2. ↑  Kurtén, Björn (1968) Pleistocene Mammals of Europe. Weidenfeld and Nicolson, London.

Արտաքին հղումներ
----------------

* CGI simulated aerial video of Tavolara
* Tavolara and Punta Coda Cavallo Marine Preserve
* Tavolara Film Festival

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տավոլարա կղզի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 242322225 · WorldCat VIAF: 242322225 |

 |
**Տարաբուլուս** (արաբ․՝ شعبية طرابلس‎‎), առաջին մակարդակի վարչատարածքային միավոր՝ շրջան Լիբիայի հյուսիսում։

Վարչական կենտրոնը Տրիպոլի քաղաքն է, որը նաև Լիբիայի մայրաքաղաքն է։ Շրջանը զբաղեցնում է 835 կմ² տարածք։

Աշխարհագրություն
----------------

Բենգազի շրջանը գտնվում է Լիբիա պետության հյուսիսային հատվածում։ Ափերը ողողում են Միջերկրական ծովի ջրերը։ Միջպետական սահման չունի Լիբիայի հարևան որևէ պետության հետ։

Սահման ունի միայն ալ-Մարգաբի, ալ-Ջաբալ ալ-Գարբիի և ալ-Ջիֆարայի շրջանների հետ։ Խոշորագույն քաղաքը Տրիպոլին է։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2006 թվականի Լիբիայի ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ վարչատարածքային միավորի բնակչությունը կազմում է 1 065 405 մարդ։

Հիմնական բնակիչները իսլամադավան արաբներն են, որոնք օգտագործում են արաբական այբուբենը։

Տես նաև
-------

* Լիբիայի վարչական բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Լիբիայի շրջաններ». statoids.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 5-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Լիբիա**   **Աշխարհագրություն**
 |
**Տունգուրահուա** (իսպ.՝ Provincia de Tungurahua), Էկվադորի 24 պրովինցիաներից մեկը։ Մայրաքաղաքը Ամբատոն է։ Պրովինցիայի անունը ծագում է Տունգուրահուա հրաբխի անունից, որը գտնվում է պրովինցիայի սահմաններում։

Բնակչություն
------------

2011 թվականին Տունգուրահուայի բնակչությունը կազմել է 581389 մարդ։ Այդ բնակչության 10%-ը սերում են բնիկ ժողովուրդներից, իսկ 70%-ը՝ մետիսներից կամ խառը ռասաներից։ Վերջին 20%-ը սերում են աֆրիկյան, ասիական և եվրոպական ծագում ունեցող ժողովուրդներից։

Կլիմա
-----

Պրովինցիան ունի չոր և չափավոր կլիմա։ Ինչպես բոլոր լեռնային տարածքներում, այնպես էլ տարածաշրջանում, տիրում է այսպես կոչված միկրոկլիմա երևույթը, որում պրովինցիայի փոքր հատվածներ ստանում են մյուսներից տարբերվող կտրուկ կլիմայական պայմաններ՝ քամիների և ճնշման պատճառով։ Տունգուրահուայի ջերմաստիճանը ցերեկային ժամերին տատանվում է 14-ից 17 աստիճան ցելսիուսի միջև։ Ավելի բարձր շրջաններում ակնհայտորեն կլիմայական պայմաններն ավելի պաղ են։ Չնայած լինելով հասարակածի մոտակայքում, Կարիհուաիրազո և Չիմբորասո լեռները տարվա մեծ մասը ծածկված են ձյունով։

Աշխարհագրություն
----------------

Պրովինցիան խիստ լեռնային է, որն ընդգրկում է Բանյոս կանտոնի մոտ գտնվող Տունգուրահուայի հրաբուխը, ինչպես նաև Կարիհուաիրազոն և Չիմբորասո հրաբուխները՝ հարավային մասում։ Բանյոսը ամենամեծ զբոսաշրջային կենտրոնն է։ Պրովինցիայի հիմնական գետը Պատատեն է, որը հոսում է արևելք՝ դեպի Ամազոնի շրջան։

Քաղաքական բաժանում
------------------

Պրովինցիան բաժանված է 9 կանտոնների, որոնցից արևմտյանը Ամբատոն է, իսկ արևելյանը՝ Բանյոսը։ Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված է 2001 թվականի բնակչության մարդահամարի տվյալները, նրա տարածքը (քառ. կմ), կանտոնի վարչական կենտրոնը կամ մայրաքաղաքը։

| Կանտոն | Բնակչություն (2011) | Տարածք (քառ․ կմ) | Վարչական կենտրոն/Մայրաքաղաք |
| --- | --- | --- | --- |
| Ամբատո | 387,282 | 1009 | Ամբատո (Սան Խուան դե Ամբատո) |
| Բանյոս | 19112 | 1065 | Բանյոս (Բանյոս դե Ագուա Սանտա) |
| Սևալյոս | 8873 | 19 | Սևալյոս |
| Մոչա | 8371 | 86 | Մոչա |
| Պատատե | 16771 | 315 | Պատատե |
| Պելիլեո | 58988 | 202 | Պելիլեո (Սան Պեդրո դե Պելիլեո) |
| Պիլյարո | 44925 | 443 | Պիլյարո (Սանտյագո դե Պիլյարո) |
| Կերո | 23187 | 173 | Կերո (Սանտյագո դե Կերո) |
| Տիսալեո | 14525 | 59 | Տիսալեո |

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Ֆամիլիա ազգային պարկ
* Լլանգանատ ազգային պարկ

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Էկվադորի վարչական բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Principales resultados (իսպ.) / Instituto Nacional de Estadística y Censos (Ecuador)
2. ↑  2010 census of Ecuador
3. ↑  Cantons of Ecuador. Statoids.com. Retrieved 4 November 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տունգուրահուա (պրովինցիա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13621341p |

 |
**Օռլեանի կույսը** (գերմ.՝ Die Jungfrau von Orleans), Ֆրիդրիխ Շիլլերի ողբերգությունն է, որը գրել է 1801 թվականին Լայպցիգում։

Սյուժե
------

Պիեսը Ժաննա դ'Արկի կյանքի դեպքերի վերաբերյալ ազատ, կամայական շարադրանք է։ Այն պարունակում է նախաբան, որտեղ ներկայացվում են գլխավոր հերոսները և հինգ գործողությունները։ Յուրաքանչյուրը ներկայացնում է դրամատիկ, նշանակալի որևէ իրադարձություն դ'Արկի կյանքում։ Չորրորդ ակտում պիեսը հեռանում է պատմությունից որոշ երկրորդական մանրամասներով (օրինակ, դ'Արկը սպանում է մարդկանց ճակատամարտում կամ փոփոխվում է Արմանյակի և Բուրգունդիայի միջև հաշտեցման թվականը՝ 1435 թվականից մինչև 1430 թվականը)։ Դրանից հետո, սակայն, սյուժեն ամբողջությամբ հեղինակային կամայական պատումի է վերածվում։ Ժաննան ցանկանում է սպանել բրիտանացի ասպետին, սակայն հանելով սաղավարտը միանգամից սիրահարվում է ու խնայում նրա կյանքը։ Մեղադրվելով այն բանում, որ դավաճանել է իր առաքելությանը, իսկ Ռեյմսում հրապարակայնորեն մեղադրվում է կախարդության մեջ, նա հրաժարվում է պաշտպանվել, մեղավոր է ճանաչվում և հեռացվում է ֆրանսիական դատարանից ու բանակից։ Նա իր բանտախցից ականատես է լինում բրիտանացիների կողմից գրավված Ֆրանսիայի վճռական պարտությանը, քանդում է շղթաները և նետվում մարտի։ Մահանում է` հաղթանակ տանելով, իսկ իր պատիվն ու համբավը վերականգնվում են։

Պիեսում արտացոլվում է նոր ազգայնականություն և միլիտարիզմ սկսած 19-րդ դարից։ Ինչպես նաև Կանտի իդեալը անհրաժեշտության ենթարկելն է զգացմունքների բարոյական սկզբունքը։

Այս պիեսից է "Mit der Dummheit kämpfen Götter selbst vergebens" նախադասությունը, թարգմանվում է հայերեն «Ընդդեմ հիմարության աստվածները իրենք ապարդյուն են պայքարում»։ Այս տողի հիման վրա Այզեկ Ազիմովը իր վեպը կոչել է «Իրենք աստվածները»։

Արտաքին հղումներ
----------------

* *The Maid of Orleans (translated by Anna Swanwick)* Գուտենբերգ նախագծի կայքում
* *Die Jungfrau von Orleans by Johann Christoph Friedrich von Schiller* Գուտենբերգ նախագծի կայքում  (գերմ.)
* Maid of Orleans w/ memoir of Schiller

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օռլեանի կույսը» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14500882z |

 |
**Իրաքի թագավորություն** (արաբ․՝ المملكة العراقية‎‎), իրաքյան թագավորություն, որը ստեղծվել է 1921 թվականի օգոստոսին՝ բրիտանական մանդատային կարգերի տապալումից հետո։

1932 թվականին Իրաքը վերջնականապես անկախացել է Բրիտանական կայսրությունից, որը անգլիական կառավարությանը դրդել է սկսել ռազմական գործողություններ։

Իրաքի թագավորությունը երկար կյանք չի ունեցել։ Որպես անկախ պետություն գոյատևել է 11 տարի։ Դրանից հետո երկիրը անկում է ապրել՝ ռազմական հեղաշրջման արդյունքում։

Պատմություն
-----------

Իրաքի թագավորությունը ստեղծվել է 1921 թվականի օգոստոսին՝ որպես սահմանադրական միապետություն։ Իրաքի առաջին թագավորը եղել է Հաշիմյանների արքայատոհմի ներկայացուցիչ Ֆեյսալը։

Նա առավել հայտնի է դարձել արաբական մեծ ապստամբությունից հետո։ Սկզբնական շրջանում ունեցել է լավ հարաբերություններ բրիտանական կառավարչության հետ։ 1932 թվականին նա հռչակել է Իրաքի վեջնական անկախության հրամանագիրը։

Դրանից անմիջապես հետո՝ Իրաքի կառավարությունը հայտարարեց, որ Քուվեյթը իրաքյան ենթակա տարածք է և դա եղել է դարեր շարունակ՝ մինչև Միացյալ Թագավորության ռազմական ուժերի ներխուժումը։

Ֆեյսալ I-ի մահից հետո նրան փոխարինում է իր որդին՝ Ղազի I-ը, որը իշխում է Իրաքում մինչև 1939 թվականը։ Նրա կառավարման տարիներին բնորոշ է երկպառակտությունը և հեղափոխական ալիքը։ Երկրում բռնկվում է ընդդիմություններ, որոնք վերաճում են ազգային շարժումների։

Ղազիի կառավարման տարիներին երկրում կատարվում է հեղաշրջման հինգ փորձեր։ Նրան փոխարինել է իշպանամետ առաջնորդ Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին, որին կոչել են նաև Ֆեյսալ II: Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին դադարեցրել է պայմանավորվածությունը Մեծ Բրիտանիայի հետ և կոչ է արել Բրիտանական կայսերական կառավարությանը դուրս հանել անգլիական ռազմական հենակետերը և կայանքները իրաքյան հողերից։

Դրան հաջորդել է այն, որ 1941 թվականի մայիսի 2-ին բրիտանացիները դիմեցին հարձակման։ Անգլո-իրաքյան պատերազմը տևեց մինչև մայիսի 30-ը։ Այն ավարտվեց իրաքյան կողի պարտությամբ։

Բրիտանացիների թելադրանքով Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին փոխարինեց Նուրի ալ-Սայիդը։ Մինչև իր մահը և իշխանության ավարտը՝ 1958 թվականը, Նուրի ալ-Սայիդը վարել է հստակ արևմտամետ քաղաքականություն՝ ունենալով բրիտանական կողմնորոշում։

Տես նաև
-------

* Իրաքի պատմություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Duiker, William J; Spielvogel, Jackson J. World History: From 1500. 5th edition. Belmont, California, USA: Thomson Wadsworth, 2007. Pp. 839.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իրաքի թագավորություն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85067947 |

 |
**Քարի Մեթթե Յոհանսեն** (գերմ.՝ Kari Mette Johansen, հունվարի 11, 1979(1979-01-11), Ֆրեդրիկստադ, Էստֆոլդ, Նորվեգիա), նորվեգացի հանդբոլիստուհի, ով մարզադաշտում հանդես է գալիս ձախ վերջնային դիրքում, Օլիմպիական խաղերի երկակի չեմպիոն։

Ակումբային գործունեություն
--------------------------

Քարի Յոհանսենը երիտասարդ տարիքում՝ նախքան «Լավրիկ» ակումբ տեղափոխվելը, խաղացել է «Շեբերգ» և «Լիսլեբյու» ակումբներում։ 1998 թվականից իր սպորտային գործունեության ամբողջ ընթացքում հանդիսացել է ակումբի անփոխարինելի անդամը՝ Նորվեգիայի առաջնության հաղթողի տիտղոսը նվաճելով 13 անգամ, երկու անգամ դառնալով Գավաթակիրների գավաթի առաջնության գավաթակիր և մեկ անգամ Եվրոպայի գավաթի առաջնության գավաթակիր։ 2006 թվականին ընդգրկվել է աշխարհի հանդբոլի լավագույն հանդբոլիստուհիների եռյակում (առաջին հորիզոնականը զբաղեցրել է գերմանացի հանդբոլիստուհի Նադին Կրաուզենը, երկրորդ հորիզոնականը՝ նորվեգացի հանդբոլիստուհի Գրո Համերսենգը)։ 2013/2014 մրցաշրջանից հետո հայտարարել է հանդբոլից հեռանալու մասին։

### Ազգային հավաքական

Քարի Յոհանսենը Նորվեգիայի հավաքականի կազմում խաղացել է 203 խաղ՝ խփելով 493 գոլ։ Ազգային հավաքականի կազմում Յոհանսենն առաջին անգամ հանդես է եկել 2004 թվականի մարտի 26-ին Իսպանիայի հավաքականի դեմ խաղում։ Քարին չորս անգամ նվաճել է Եվրոպայի հանդբոլի կանանց առաջնության, 2011 թվականի աշխարհի առաջնության հաղթողի տիտղոսները և օլիմպիական խաղերի երկու ոսկե մեդալ (2008 թվականին Պեկինում և 2012 թվականին Լոնդոնում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Welthandballerin 2006.(գերմ.)
2. ↑  Kari Mette Johansen legger opp.(նորվ.)
3. ↑  Քարի Մեթթե Յոհանսենի էջը Նորվեգիայի հանդբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքում:(նորվ.)
4. ↑  Քարի Մեթթե Յոհանսենի էջը 2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի պաշտոնական կայքում:(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քարի Մեթթե Յոհանսենի օլիմպիական վիճակագրական տվյալները sports-reference.com կայքում: Արխիվացված 2020-04-17 Wayback Machine(անգլ.)
* Քարի Մեթթե Յոհանսենի էջը «Լավրիկ» ակումբի պաշտոնական կայքում: Արխիվացված 2016-03-06 Wayback Machine(նորվ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քարի Մեթթե Յոհանսեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Handball123 · Olympic Channel · Եվրոհանդբոլ · ՄՕԿ · Նորվեգիայի հանդբոլի ասոցիացիա · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Քսանթիի նոմոս** (հուն․՝ Νομός Ξάνθης), տարածաշրջանային միավոր կամ նոմոս Հունաստանում, Արևելյան Մակեդոնիա և Թրակիա պերիֆերիայի ամենախոշոր վարչատարածքային միավորը։

Նոմոսի վարչական կենտրոնն ու խոշորագույն քաղաքը՝ Քսանթին, Հունաստանի Հանրապետության խոշոր հայաբնակ քաղաքներից է։

Աշխարհագրություն
----------------

Քսանթիի տարածաշրջանային միավորը կենտրոնական դիրք է գրավում Հունաստանի Արևելյան Մակեդոնիա և Թրակիա պերիֆերիայի տարածքում՝ ընդհանուր հաշվով տեղակայված լինելով երկրի հյուսիսարևելյան հատվածում՝ Արևմտյան Թրակիայում։

Ներառում է յոթ դիմոսներ՝ այդ թվում և Քսանթի քաղաքը։

Զբաղեցնում է 1 793 կմ քառակուսի տարածք։ Կլիման միջերկրածովային է։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Քսանթի տարածաշրջանային միավորի բնակչությունը կազմում է 101 856 մարդ։

Բնակչության խտությունը կազմում է 56,8 մարդ/կմ քառ.: Նոմոսի բնակչության հիմնական մասը հույներն են, որոնք դավանում են հույն ուղղափառություն։ Սակայն, Քսանթին Հունաստանի եզակի նոմոսներից է, որտեղ դեռ շարունակում են ապրել մուսուլան հույներ և թուրքեր։

Ազգային փոքրամասնություններից աչքի են ընկնում բուլղարները, ալբանացիները, թուրքերը ու հայերը։

Տես նաև
-------

* Արևելյան Մակեդոնիա և Թրակիա
* Քսանթի (քաղաք)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հունաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բարեփոխումների ծրագիր» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 23.02.2017-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քսանթի (նոմոս)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Եվրոպա**   **Աշխարհագրություն**
 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իսպանիայի հրապարակ (այլ կիրառումներ)

**Իսպանիայի հրապարակ (Մադրիդ)** (իսպ.՝ Plaza de España (Madrid)), մեծ հրապարակ և հայտնի զբոսաշրջային վայր Մադրիդի կենտրոնում, Իսպանիայում։ Տեղակայված է Գրան Վիա փողոցի արևմտյան հատվածում։ Առանձնանում է Միգել դե Սերվանտեսի հուշարձանով և նրա հարակից երկու հանրահայտ երկնաքարերով։

Սերվանտեսի հուշարձան
--------------------

Հրապարակի կենտրոնն առանձնանում է իսպանացի վիպասան, բանաստեղծ և թատերագիր Միգել դե Սերվանտեսի հուշարձանով, որը կերտվել է Ռաֆայել Մարտինես Սապատերո և Պեդրո Մուգուրուսա ճարտարապետների, ինչպես նաև Լորենցո Կուլլո Վալերա քանդակագործի կողմից։ Հուշարձանի մեծ մասը կառուցվել է 1920-1930-ական թվականներին։ Ավարտին է հասցվել 1956-1957 թվականներին քանդակագործի որդու՝ Ֆեդերիկո Կուլլո Վալերայի կողմից։

Սերվանտես արձանախմբի աշտարակի հատվածում տեղադրված է Սերվանտեսի քարե արձանը, որի հայացքն ուղղված է դեպի Դոն Կիշոտի և Սանչո Պանսայի բրոնզե արձանները։

Շրջապատող շենքեր
----------------

Հրապարակի հարևանությամբ տեղակայված են Մադրիդի ամենաբարձր շենքերից երկուսը։ «Մադրիդի աշտարակը» (իսպ.՝ Torre de Madrid) կառուցվել է 1957 թվականին և ունի 142մ բարձրություն։ Մյուսը՝ «Իսպանական կառույցը» (իսպ.՝ Edificio España) ստեղծվել է 1953 թվականին և ունի 117մ բարձրություն։

Այնտեղ է նաև Գալլարդո տունը (իսպ.՝ Casa Gallardo), որը կառուցվել է 1911-ին։ Համարվում է Մադրիդի Մոդեռն ճարտարապետական ոճի ակնառու օրինակներից մեկը։

Մետրոյի կայարան
---------------

Պլասա դե Իսպանիան նաև համանուն մետրոյի անունն է, որը տեղադրված է հրապարակի արևելյան անկյունում։ Սպասարկվում է Մադրիդի մետրոպոլիտենի L3 և L10 գծերով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Madrid Skyscraper Diagram». Skyscraper Source Media. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 14-ին.
2. ↑  es:Plaza de España (Metro de Madrid)

Աղբյուրներ
----------

* Madrid Skyscrapers at skyscraperpage.com
* Estación de Plaza de España / Noviciado from the Spanish-language Wikipedia article. Retrieved May 20, 2006.
* Plaza de España (Madrid) from the Spanish-language Wikipedia article. Retrieved May 20, 2006.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իսպանիայի հրապարակ (Մադրիդ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5256081 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միքայել Առաքելյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Առաքելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Միքայել Միքայելի Առաքելյան** (դեկտեմբերի 18, 1923(1923-12-18), Ալեքսանդրապոլ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 8, 2009(2009-06-08), Երևան, Հայաստան), հայ բեմանկարիչ, նկարիչ-բեմադրող, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Առաքելյանը ծնվել է Լենինականում։ 1940-1942 և 1946-1948 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։

1942-1946 թվականներին մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, կռվել Հովհաննես Բաղրամյանի հրամանատարության ներքո։ Առաքելյանը որպես ականանետային դասակի, ապա 120-րդ ականանետային մարտկոցի հրամանատար թշնամու դեմ կռվել է Հյուսիսային Կովկասում, Ուկրաինայում, Բելոռուսիայում, մասնակցել Քյոնիգսբերգի, Պրահայի, Բեռլինի ազատագրմանը։ 2-րդ Ուկրաինական և 3-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատներում ցուցաբերած արիության համար արժանացել է գվարդիայի լեյտենանտի կոչմանը, պարգևատրվել «Հայրենական մեծ պատերազմի» առաջին և երկրորդ աստիճանի մեդալներով։

1955 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Ավարտելուց հետո աշխատել է ռեժիսորի ասիստենտ, դեկորատոր, այնուհետև՝ բեմադրող նկարիչ։ Մասնակցել է Երևանի Նկարչի տանը կազմակերպվող ցուցահանդեսներին։

Գիրք
----

2006 Միքայել Միքայելի Առաքելյան։ «Սերգեյ Իոսիֆովիչ Փարաջանով – Ինչպես էր ստեղծվում «Նռան գույնը» ֆիլմը և այլն» (Микаел Микаелович Аракелян. «Сергей Иосифович Параджанов – Как создавался художественный фильм Цвет граната и другое»). ISBN 99930-4-564-0

Ֆիլմերի նկարիչ
--------------

* «Նռան գույնը» (Սայաթ-Նովա) 1969
* «Մենք ենք, մեր սարերը»
* «Ժայռ»
* «Առաջին սիրո երգը»
* «Բարև, ես եմ»
* «Հայրիկ»
* «Արփա-Սևան»
* «Ճանապարհ», 1961
* «Ավդոյի մեքենան», 1966
* «Հեղնար աղբյուր», 1970
* «Ջուրը մեր հանապազօրյա», 1975
* «Ձնծաղիկներ և էդելվեյսներ», 1981

Պարգևներ
--------

* Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան
* Հայրենական մեծ պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մուսաները չլռեցին։ Հայաստանի մշակույթի գործիչները 1941-1945 թթ. հայրենական մեծ պատերազմում, զոհված հայ արվեստագետներ։ Գիրք I. - Եր.: Խորհրդային գրող, 1989 թ. 392 էջ:
2. ↑  «Միքայել Առաքելյանի մասին avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 20-ին.
3. ↑  Միքայել Առաքելյանի մասին kino-teatr.ru կայքում
**Ժիրայր Համլետի Պողոսյան** (հոկտեմբերի 24, 1974(1974-10-24), Ճարտար), Հայաստանի զինված ուժերի զինվորական, գեներալ։

Կենսագրություն
--------------

Ժիրայր Պողոսյանը ծնվել է Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։

1991 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և միացել գյուղի ինքնապաշտպանական ջոկատին և մասնակցել հարազատ գյուղի, Մարտունու, Հադրութի պաշտպանական գործողություններին և Ֆիզուլիի, Աղդամի, Հորադիզի ազատագրման համար մղված մարտերին։

1993 թվականին նշանակվել է տանկային դասակի հրամանատար և ստացել լեյտենանտի կոչում։ Հետագայում Ժիրայր Պողոսյանը նշանակվել է վաշտի հրամանատար, իսկ մեկ տարի անց՝ գումարտակի հրամանատար։

Ավելի ուշ սովորել է ՌԴ համազորային ակադեմիայում, որն ավարտել է գերազանցության դիպլոմով։

Հայաստանի նախագահի հրամանագրով, 2018 թվականին Ժիրայր Պողոսյանը նշանակվել է ՀՀ ՊՆ 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատար։

2020 թվականի հուլիսի 7-ի Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով Ժիրայր Պողոսյանին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։

2021 թվականի օգոստոսին Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով Ժիրայր Պողոսյանը ազատվել է 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատարի պաշտոնից։

Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։ Եղբայրը՝ Հրայրը, եղել է Ճարտարի 24֊րդ գումարտակի 1֊ին հրաձգային վաշտի հրամանատարը, զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 27֊ին, մարտական գործողությունների ժամանակ, հետմահու արժանացել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանի։ Նրա անունն է կրում Մարտունի քաղաքի դպրոցներից մեկը։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշան (Հայաստան)
* Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշան
* «Արիության համար» մեդալ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (Հայաստան)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (Հայաստան)
* Արիության մեդալ (Հայաստան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գնդապետ Ժիրայր Պողոսյանը՝ 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատար
2. ↑  Նախագահի հրամանագրերով ՀՀ ԶՈՒ 3 գնդապետի տրվել է գեներալ-մայորի կոչում
3. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ
4. ↑  Ժիրայր Պողոսյանը ազատվել է 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատարի պաշտոնից

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նշանակվել է ՊՆ առաջին բանակային կորպուսի հրամանատար