recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էնվեր Ալի օկլի Կասիմզադե** (ադրբ.՝ Ənvər Əli oğlu Qasımzadə, փետրվարի 12, 1912(1912-02-12), Սալյան, Ջավադի գավառ, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 12, 1969(1969-03-12), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանցի ճարտարապետ, Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1967), Ադրբեջանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ռեկտոր (1962–1968), Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1960):

Կենսագրություն
--------------

Անվար ԳԿասիմզադեն ծնվել է 1912 թվականի փետրվարի 12-ին Բաքվի նահանգի Սալյան քաղաքում, հայտնի մանկավարժ, Ադրբեջանում ռուսաց լեզվի և գրականության առաջին ուսուցիչներից մեկի `Ալի բեկ Կասիմովի ընտանիքում։ Անվար Կասիմզադեն իր նախնական կրթությունը ստացել է Բաքվի ուսուցիչների Սեմինարիայի օրինակելի դպրոցում։

1930 թվականի դեկտեմբերին նա ավարտել է Ադրբեջանի Ն.Նարիմանովի անվան արդյունաբերության քոլեջի շինարարության բաժինը և ուղարկվել Ադրբեջանի Ազիզբեկովի անվան արդյունաբերական ինստիտուտ։ Ավարտել է 1936 թվականին և սկսել աշխատել որպես ինժեներ-ճարտարապետ։

1942 թվականի սկզբին նա ընդունվել է կամավոր սպաների վերապատրաստման դասընթացներ և ապրիլից մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Պարգևատրվել է «Կարմիր դրոշի», «Կարմիր աստղի» շքանշաններով, «Հայրենական մեծ պատերազմի» I և II աստիճանի շքանշաններով և վեց մեդալներով։

Նա իր կարիերան սկսել է 1934 թվականին և աշխատել «Ազերիդովլեթլեյիհե» կազմակերպությունում։ Այդ ժամանակ նա դասավանդել է նաև Բաքվի շինարարական քոլեջում։ 1941 թվականին նշանակվել է Ադրբեջանի ԽՍՀ կոմունալ տնտեսության ժողովրդական կոմիսարիատին կից բնակարանային և կոմունալ ծառայությունների գլխավոր վարչության պետ և միևնույն ժամանակ Բաքվի շինարարական տեխնիկումի տնօրեն։ Նա աշխատել է 1947 թվականից ՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի ճարտարապետության վարչության պետ, 1951-1953 թվականներին ՝ Բաքվի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ, 1953-1955 թվականներին ՝ նախարար Շինարարություն, 1955-1957 թվականներին ՝ Պետական շինարարության կոմիտեի նախագահ, 1957-1959 թվականներին ՝ նախարար-Պետական պլանավորման կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ։

Ա.Կասիմզադեն 1959 թվականին գլխավորել է Ադրբեջանի ճարտարապետների միությունը, իսկ 1962 թվականին նշանակվել է Ադրբեջանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ռեկտոր։ Անվար Կասիմզադեն 1964 թվականին դարձել է ճարտարապետության դոկտոր, իսկ 1966 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1968 թվականին ընտրվել է Ադրբեջանի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։

Ա.Կասիմզադեն մահացել է 1969 թվականի մարտի 12-ին 57 տարեկան հասակում։

Անվար Կասիմզադեի որդին ՝ Էլբայ Ղասիմզադեն Ադրբեջանի ամենահայտնի ճարտարապետներից մեկն և Ադրբեջանի ճարտարապետների միության նախագահ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Касимзаде Энвер Али оглы // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 11. — С. 496.
2. ↑  Касимзаде Энвер Али оглы // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 11. — С. 496.
3. ↑  Էնվեր Կասիմզադե
4. ↑  Касим-заде Энвер Али оглы
5. ↑  Էնվեր Կասիմզադե science.gov.az
6. ↑  Էլբայ Ղասիմզադե
**Նախալարված կառույցներ**, շինարարական կառույցներ, որոնցում նախապես (պատրաստման, խոշորացված հավաքման կամ մոնտաժի ընթացքում) ստեղծվում են կոնստրուկցիայի տարրերում օպտիմալ բաշխված լարումներ։ Ժամանակակից շինարարությունում նախնական լարումներն առավել լայնորեն կիրառվում են երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներում և շինվածքներում, ինչպես նաև մետաղական կոնստրուկցիաներում։ Նախալարված կառույցները խիստ արդյունավետ են բարձրամուր նյութերի կիրառման և դրանց ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների առավել լրիվ օգտագործման շնորհիվ։ Երկաթբետոնե նախալարված կառույցներում, որպես կանոն, նախապես ստեղծվում են սեղմման լարումներ՝ բետոնում և ձգման լարումներ՝ ամրանում։ Բարձրամուր պողպատների օգտագործման շնորհիվ այս կոնստրուկցիաներում ձեռք է բերվում ամրանային պողպատի զգալի տնտեսում (մինչև 70%), ապահովվում է դրանց դիմադրությունը ճաքերի առաջացմանն ու ընդարձակմանը (ճաքակայունություն), էապես մեծանում է կոնստրուկցիաների կոշտությունը (սովորական՝ նախալարված կոնստրուկցիաների համեմատությամբ)։ Երկաթբետոնե նախալարված կառույցներ նպատակահարմար է կիրառել այնպիսի թռիչքներով, բեռնվածքներով և աշխատանքի պայմաններով շենքերի ու ինժեներական կառույցների համար, երբ չնախալարված ամրանով կոնստրուկցիաների օգտագործումը զուգակցվում է զգալի տեխնիկական դժվարություններով կամ պողպատի ու բետոնի մեծ ծախսով։ Այս կոնստրուկցիաների կիրառումը նպատակահարմար է նաև ճնշումային խողովակաշարերի, ռեզերվուարների և այլ տարողությունների պատրաստման համար, որտեղ պահանջվում է անթափանցելիության ապահովում։ Մետաղական նախալարված կառույցները կիրառվում են կամուրջների թռիչքներում, ենթամբարձիչային հեծաններում, կայմերում, աշտարակներում, էլեկտրահաղորդման գծերի հենարաններում և այլ կառույցներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 156)։*  |
**Բուքեր Թիո Հաֆման կրտսեր** (անգլ.՝ *Booker Tio Huffman Jr.*, մարտի 1, 1965(1965-03-01), Հյուստոն), առավել հայտնի **Բուքեր Թի** և **Բուքեր արքա** ռինգային անուններով, ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ, ռեստլինգային հաղորդավար։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում՝ որպես հեռուստատեսային շոուների մեկնաբան։ Հյուստոնում տեղակայված «Reality of Wrestling» (ROW) անկախ առաջնության հիմնադիրն է և նախագահը։

Առավել նշանակալի մասնագիտական կարիերա է ունեցել «World Championship Wrestling» (WCW), «World Wrestling Federation/Entertainment» (WWF/E) և «Total Nonstop Action Wrestling» (TNA) կազմակերպություններում հանդես գալու տարիներին՝ ընդհանուր առմամբ նվաճելով 35 չեմպիոնականտ տիտղոս։ «WCW»-ում ելույթներ ունենալու տարիներին ռեկորդային վեց անգամ նվաճել է WCW աշխարհի հեռուստատեսային տիտղոսը և տասն անգամ՝ WCW թիմային վարկածով չեմպիոնական տիտղոսը (եղբոր՝ Սթիվի Ռեյի հետ, որպես «Հառլեմյան ջերմություն» թիմի անդամ)։ Վենց անգամ հռչակվել է աշխարհի չեմպիոն, ընդ որում՝ 5 անգամ նվաճել է WCW աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսը և 1 անգամ՝ WWE աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսը՝ դառնալով կազմակերպության պատմության առաջին ոչ խառնածին աֆրոամերիկացի աշխարհի չեմպիոնը։

2013 թվականին դարձել է WWE փառքի սրահի անդամ։

Ռեստլինգում
-----------

### Այցեքարտային հնարքներ

* 110-րդ փողոցի տապալում
* նախաբազուկի կոտրում
* Հառլեմյան վերապրուկ (WCW) / հյուստոնյան վերապրուկ (WWF/E)
* Հառլեմյան/հյուստոնյան սայդքիք
* Պտտվող կիսաշրջան
* Հիթ սիքեր (հրթիռային դրոպքիք)
* Պտտվող կրունկ
* Սուպերքիք
* Վազող ծնկանետում
* Ռուսական լեգսվիփ
* Սայդուոք սլեմ
* Սանսեթ ֆլիպ

### Ավարտող հնարքներ

* Բուք-էնդ
* Մկրատային ոտնահարված

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը WWE.com կայքում(անգլ.)
* Էջը IMDb կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք (անգլ.) · MySpace (անգլ.) · Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ (անգլ.) |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |
**Խմելնիցկի Բոհդան** (ուկրաիներեն՝ Богдан Зиновій Хмельницький, ոչ վաղ քան հոկտեմբերի 30 (նոյեմբերի 9), 1595 և ոչ ուշ քան դեկտեմբերի 27 1595 (հունվարի 6 1596), Սուբոտով, Լեհական թագավորության թագ, Ռեչ Պոսպոլիտա - հուլիսի 27 (օգոստոսի 6), 1657, Չիգիրին, Կազակական հետմանություն), ուկրաինական պետական գործիչ, զորավար, Ուկրաինայի հետման (1648-1657)։ 1640-ական թթ. կեսերին նախապատրաստել, 1648 թվականին գլխավորել է լեհական տիրապետության դեմ ուկրաինական ժողովրդի ազատագրական պայքարը։ Խմելնիցկին հաղթանակներ է տարել լեհական զորքերի դեմ Ժոլտիյե Վոդիի, Կորսունի, Պիլյավցիի (1648), Բատոգի (1652) մարտերում։

Գիտակցելով պանական Լեհաստանի լծից սեփական ուժերով Ուկրաինան ազատագրելու անհնարինությունը և արտահայտելով Ռուսաստանի հետ վերամիավորվելու ուկրաինական ժողովրդի կամքը՝ Խմելնիցկին ձգտել է իրականացնել այդ միավորումը։ 1654 թվականի հունվարի 8-ին Պերեյասլավում ժողովրդական ռադան հռչակեց Ուկրաինայի վերամիավորումը Ռուսաստանի հետ։ Ուկրաինական զորքերը Խմելնիցկու գլխավորությամբ ակտիվորեն մասնակցեցին Ուկրաինայի համար ռուս-լեհական պատերազմին։ Ազատագրական պատերազմի ընթացքում Խմելնիցկին հանդես եկավ միաժամանակ որպես զորավար, դիվանագետ և ուկրաինական պետականության կազմակերպիչ։ Նրա օրոք ստեղծված պետական ապարատը, թեկուզև կազակային վերնախավի և ուկրաինական շլյախտայի դասակարգային գործիքն էր, այնուամենայնիվ, մեծ դեր խաղաց Լեհաստանի տիրապետությունից ուկրաինական ժողովրդի ազատագրության գործում։

1888 թվականին Կիևում կանգնեցվել է Խմելնիցկու արձանը։ 1943 թվականին խորհրդային կառավարությունը սահմանեց Խմելնիցկու երեք աստիճանի շքանշաններ։ 1943 թվականին Պերեյասլավը վերանվանվեց Պերեյասլավ-Խմելնիցկի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118520504 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական · Մեծ նորվեգական · Ռուսական կենսագրական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12123219q · GND: 118520504 · ISNI: 0000000140945488 · LCCN: n81086449 · LNB: 000314102 · NKC: jn20011211114 · NLP: a0000001183051 · NTA: 074002929 · NUKAT: n98097803 · SUDOC: 10355467X · VIAF: 208895117 · WorldCat VIAF: 208895117 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 58)։*  |
**Բրոնե Բույվիդայտե** (լիտ.՝ Bronė Buivydaitė; *Тиру Дукте* (կեղծանուն), դեկտեմբերի 8, 1895(1895-12-08), Svėdasai, Q16473723?, Vilkomir County, Կովնոյի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 29, 1984(1984-01-29), Անիկշչայ, Լիտվական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ),լիտվացի գրող և արձակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է արհեստավորի փոքր ընտանիքում։ Մեծացել է Անիկշչայում։ Ավարտել է Կովնեյի հաշվապահական կուրսերը (1912): Աշխատել է որպես վաճառական։ 1914 թվականին ավարտել է Ուտենայի քառամյա դպրոցը, 1918 թվականին` Վորոնեժի գիմնազիա։ 1918-1930 թվականներին որպես ուսուցիչ է աշխատել Սկուոդասում, Վեվերվերջում, Պանեվեզում, Անիկշչայում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո մինչև 1948 թվականը աշխատել է ուսուցիչ Ալիտուսում։

Մոտ 1960 թվականին նա կորցրել է տեսողությունը։ 1970 թվականին ընդունվել է Լիտվայի կույրերի միություն։ Կույրերի համայնքը նրան օգնություն է ցույց տվել։ Չնայած կուրությանը՝ նա երեխաների համար գրել է մի քանի գրքեր։

Թաղված է Անիկշչայում։

Ստեղծագործություն
-----------------

Միջպատերազմյան տարիներին տպագրվել է բանաստեղծությունների երեք ժողովածու, արձակի մի քանի գրքեր։ Նա երեխաների համար գրել է «Անիկշչայի բալլադներ» («Անիկշչայի բալադներ», 1930 թվական), հեքիաթներ, բանաստեղծություններ, պատմվածքներ։ Պատերազմից հետո, բացի նոր բանաստեղծություններից, նա նորից խմբագրել է նախորդ գործերը, հիմնականում երեխաների համար։

Նա գրել է «Բաց թերթեր» (Atversti lapai, 1934) վեպը, «Լիբրետտո Բոբ և երեցներ» օպերաների համար (Pupa ir seneliai)՝ Միկաս Վայտկևիչիուսի, «Յուրատե և Կաստիտիս<» («Jūratė ir Kąstytis», բեմադրվել է 1972 թվականին) Կ. Բանայտիսայի։

Նրա որոշ բանաստեղծություններ հիմնված են Վլադաս Յակուբենասի, Ալեքսանդրա Դիրվյանսկատեի և լիտվացի այլ կոմպոզիտորների երգերի երաժշտության վրա։

Օգտագործել է Тиру Дукте (*Tyrų duktė*) մականունը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Vasaros šnekos. 1921 (բանաստեղծությունների գիրք)
* Mėlynasis drugelis. 1927 (պիես-հեքիաթ)
* Anykščių baladės. 1930
* Skudučiai. 1933 (բանաստեղծությունների գիրք)
* Stebuklingoji radasta. 1933 (պիես-հեքիաթ)
* Auksinis batelis. 1936 («Ոսկե կոշիկ», պատմվածք)
* Trys bičiuliai. 1937 (պատմվածք)
* Po žilvičiais. 1939 (բանաստեղծությունների գիրք)
* Atversti lapai. 1934 (վեպ)
* Lapė gudragalvė. 1935 (պիես-հեքիաթ)
* Pro vaikystės langą. 1969 («Մանկության լուսամուտ», պատմվածք)
* Karklo švilpa. 1972
* Vargai vartus kilnoja. Vilnius Vaga, 1982 («Դժբախտությունը բացում է դարպասները», հուշեր)
* Pro vaikystės langą. Vilnius Vyturys, 1995

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bronė Buivydaitė. Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. III (Beketeriai-Chakasai). – Vilnius Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2003. 577 psl.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բրոնե Բույվիդատեի հուշահամալիր-թանգարան
* Բրոնե Բույվիդատե(լիտվ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1057568449 · VIAF: 310583687 · WorldCat VIAF: 310583687 |

 |
Նկարազարդում «Եսայի Նչեցու Աստվածաշնչից»
**Թորոս Տարոնացի**, Մշեցի (ծննդի և մահվան թվականները անհայտ են), հայ մանրանկարիչ, գրիչ և տաղասաց։ XIV դարի առաջին կեսի Գլաձորի մանրանկարչության դպրոցի խոշոր ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հայտնի է, որ Թորոս Տարոնացին Մուշ քաղաքից է, որի համար նրան երբեմն Մշեցի են անվանել։ Հայրը եղել է Սարգիս քահանան, մայրը՝ Մարիամը։ Սովորել է Գլաձոր, Եսայի Նչեցու մոտ։ Հայտնի են նրա ընդօրինակած և ծաղկած 19 ձեռագիր, որոնցից ինը պահվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան։ Մեզ հայտնի նրա առաջին ձեռագիրը «Եսայի Նչեցու Ավետարանն» է (1307 թվական, Վենետիկի Ս. Ղազար վանք, ձեռագիր 1917 թվական), որը ուսումնասիրել է Ս.Տեր-Ներսեսյանը։ Գործունեությունը մոտ 40 տարի է տևել։ Վերջին անգամ անունը հանդիպում է 1346 թվականին, նրա ծաղկած ժողովածուում։ Լավագույն ստեղծագործություններից է «Եսայի Նչեցու Աստվածաշնչի» (1318, Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր համար 206) նկարազարդումը, որը պարունակում է 11 թեմատիկ մանրանկարներ, 4 ավետարանիչների պատկերներ և գրեթե յուրաքանչյուր էջում՝ զարդանկարներ։ Լուսանցազարդերը մեծ մասամբ կազմված են բուսական մոտիվներից։ Գլխագրերը բազմազան են։ Թերթերի կոմպոզիցիոն կառույցը մոնումենտալ տպավորություն է թողնում։ Գունային գամմայում իշխում են կապույտը, կարմիրը, մանուշակագույնը՝ ոսկու առատ օգտագործմամբ։ Ձեռագրում վեց խորաններ են, յուրաքանչյուր երկուսը՝ սիմետրիկ։ Բյուզանդական մանրանկարչության սկզբունքների որոշ առկայությամբ հանդերձ, ազգային վաղեմի ավանդույթները հաստատուն տեղ են գրավում Թորոս Տարոնեցու արվեստում։ Նկատելի է ժողովրդական արվեստի հնարքների օգտագործումը։ Հորինվածքները պարզ են՝ գրեթե միշտ կառուցված համաչափ ուրվանկարով։ Թորոս Տարոնացին առանձին կենդանությամբ է պատկերել Տիրամորն ու մանկանը (ներմուծելով կենցաղային մոտիվներ), նվագող Դավիթ մարգարեին, միջնադարյան մտածող Եսայի Նչեցուն։ Առավել արտահայտիչ է նրա ծաղկած ձեռագրերի զարդարվեստը (Մեծ Հայքի և Կիլիկիայի զարդարվեստի յուրահատուկ սինթեզ)։

Գրականություն
-------------

* Ավետիսյան Ա. Հայկական մանրանկարչության Գլաձորի դպրոցը, Ե. 1971:
* Der-Nersessian S. Manuscrits arme՝niens Mustre՝s du X lle- X llle et XIV esie ’c les de la Bibliotheque des Peres Mekhitharistes de Venise, P. 1936.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 4. — էջ 210.
2. 1 2 3  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — էջ 443.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17951 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 210)։*  |
**Թոֆիկ Ախմեդաղա օղլի Բաքիխանով** (ադրբ.՝ Tofiq Əhmədağa oğlu Bakıxanov, դեկտեմբերի 8, 1930(1930-12-08), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1990), պրոֆեսոր (1983):

Կենսագրություն
--------------

Թոֆիկ Բաքիխանովը ծնվել է 1930 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, Բաքվում ՝Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ Ախմեդ Բաքիխանովի ընտանիքում։ Նա 19-րդ դարի ադրբեջանցի հայտնի գիտնական, պատմաբան, բանաստեղծ և հասարակական գործիչ Աբբասղուլի աղա Բաքիխանովի ծոռն է։ Թոֆիկ Բաքիխանովը իր առաջին երաժշտական կրթությունն ստացել է Ուզեիր Հաջիբեկովի անվան Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորի (այժմ ՝Բաքվի երաժշտական ակադեմիա) տասնամյա երաժշտական դպրոցում։ Այնուհետև նա շարունակել է ուսումը Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայում և 1953 թվականին ավարտել է պրոֆեսոր Կարա Կարաևի դասարանը։

Ուսանողական տարիներին Թոֆիկ Բաքիխանովը աշխատել է Ադրբեջանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբում, ինչպես նաև Ադրբեջանի ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբում ՝որպես մենակատար։ Բակիխանովի ստեղծագործության մեջ գերակշռում են կամերային-գործիքային և սիմֆոնիկ ժանրերը։

Նա հեղինակ է երեք բալետների, երեք երաժշտական կատակերգությունների որոնք գրել ե կոմպոզիտոր Նարիման Մամեդովի հետ միասին, սիմֆոնիկ նվագախմբի համար 25 համերգների ՝ թաթով և տարբեր գործիքներով, 20 սոնատների, 5 սիմֆոնիկ մուղամների, 8 սիմֆոնիա, 6 սիմֆոնիկ պոեմների, կամերային երաժշտության ոլորտում 26 սոնատների, ավելի քան 100 երգերի և ռոմանսների։

1973 թվականին նրան շնորհվել է հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում։ 1983 թվականին դարձել է պրոֆեսոր։

1991 թվականին նրան շնորհվել է Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստի կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թոֆիկ Ախմեդաղա օկլի Բաքիխանով
2. ↑  musigi-dunya.az
3. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası tələbələrindən bəstəkarın yubileyinə töhfə: Akademik Opera və Balet Teatrında qala-balet gecəsinin keçirilməsi haqqında //Mədəniyyət.- 2015.- 16 dekabr.- S.3.
* Fərəcov, S. Musiqi festivalı çərçivəsində elmi konfrans: Bəstəkarlar İttifaqında //Mədəniyyət.- 2015.- 16 dekabr.- S.6.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000044142167 · LCCN: no2006028423 · NKC: mzk2012713325 · VIAF: 51438011 · WorldCat VIAF: 51438011 |

 |
**Լիդա Արմենակի Բերբերյան** (հունիսի 20, 1938, Երևան, Հայաստան), երաժշտագետ, արվեստաբան։

Կենսագրություն
--------------

Լիդան ծնվել է 1938 թվականին Երևանում։ 1938 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Թավրիզ։ Սովորել է տեղի Թամարյան, Թեհրանի Մուշեղ Դավթյան և Մարիամյան (միջնակարգ) դպրոցներում։

1965-1970 թվականներին հաճախել է Թեհրանի ազատ կոնսերվատորիան՝ ուսանելով Տ. Խառատյանի և Փարի Բարքեշլիի դասարաններում։ Սովորել է Թեհրանի համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետի դաշնամուրի և արվեստաբանության բաժիններում։

1967 թվականից վերլուծող, քննադատող հոդվածներով հանդես է եկել հայկական և պարսկական մամուլում, հայ արվեստին վերաբերող զեկույցներով՝ Իրանագետների միջազգային III (1972, Թեհրան) և IV (1973, Շիրազ) համագումարներում, Էքս ան Պրովանսի (Ֆրանսիա), նաև Թեհրանի Իսլամական ազատ համալսարաններում (2000) և հայկական միություններում։

1986 թվականին Հայաստանում դասախոսություններ է կարդացել Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտում, Մատենադարանում, Սբ Էջմիածնի Վեհարանում, Իրանահայերի միությունում։ 1982 թվականից դասավանդում է Թեհրանի հայոց թեմի հայրենագիտական երեկոյան դասընթացներում («Հայ երաժշտության պատմական զարգացումը» առարկան և դաշնամուր)։

Կազմակերպել է բազմաթիվ համերգներ՝ «Կրոնական երաժշտական երեկո», «Շարականներ և տաղեր։ Ե–Ժ տաղեր», 1984, «Ս. Ներսես Շնորհալի», «Շարականների երեկո», 1986, «Կարոս խաչ», «Առավոտ լուսո», 1986։

Մասնակցել է հայկական ներկայացումների,կինոնկարների երաժշտական ձևավորման աշխատանքներին։
Հեղինակել է «Էմանուել Մելիք-Ասլանյան. դաշնակահար-կոմպոզիտոր» (2007) գիրքը։

Գրականություն
-------------

* Բախտիար Հովակիմյան, Հայոց ծածկանունների բառարան, Ե. ԵՊՀ հրատ.2005, էջ 576։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pictorial Modernity and the Armenian Women of Iran

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Իբադ Մովսում օկլի Հուսեյնով** (ադրբ.՝ İbad Mövsüm oğlu Hüseynov, հոկտեմբերի 18, 1970(1970-10-18), Մուղանլու, Ադրբեջան), Ադրբեջանի զինված ուժերի գլխավոր սերժանտ, Ադրբեջանի Հանրապետության ազգային հերոս։

Կենսագրություն
--------------

Իբադ Հուսեյնովը ծնվել է 1970 թվականին Խոջավենդի շրջանում։ Իբադ Հուսեյնովը ծառայել է Խորհրդային բանակում Ռուսաստանի Ամուր քաղաքի զորամասերից մեկում։ Իբադ Հուսեյնովը 1990 թվականին վերադարձել է Ադրբեջան։ Ստեղծել է տեղական ռազմական ինքնապաշտպանության ստորաբաժանումներ Խոջավենդի շրջանում։ Մասնակցել է առաջին Ղարաբաղյան պատերազմին։

1993 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Իբադ Հուսեյնովը ծանր վիրավորվել է։ Հիվանդանոցը լքելուց անմիջապես հետո նա վերադարձել է առաջնագծում գտնվող իր զորամաս։

1994 թվականի հոկտեմբերի 9-ին նա պարգևատրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության «Ադրբեջանի դրոշ» շքանշանով։

2010 թվականին Բաքվի «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայում տեղի ունեցավ Իբադ Հուսեյնովին նվիրված «Զինվոր» վավերագրական ֆիլմի շնորհանդեսի արարողությունը։ Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Էթիբար Մամեդովը։ 2016 թվականին ռեժիսոր Նաթիգ Նովրուզովը նկարահանել է «Հատուկ նշանակության Իբադ» գեղարվեստական ֆիլմը։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

1994 թվականի հոկտեմբերի 9-ին պարգևատրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության «Ադրբեջանի դրոշ» շքանշանով։

2015 թվականին պարգևատրվել է Թուրքիայի ռազմավարական ուսումնասիրությունների կողմից «Պատվո» մեդալով։

2017 թվականին ԱՀ վետերանների կազմակերպության կողմից նրան շնորհվել է «Գեներալ Սամադ բեյ Մեհմանդարով» մեդալ։

Նախագահ Իլհամ Ալիևը 2020 թվականի դեկտեմբերի 9-ին նրան շնորհել է «Ադրբեջանի ազգային հերոս» կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադրբեջանի Հանրապետության ազգային հերոս
2. ↑  Իբադ Մովսում օկլի Հուսեյնով
3. ↑  Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի հրամանագիր president.az
4. ↑  Իբադ Մովսում օկլի Հուսեյնով Ադրբեջանի Հանրապետության «Ադրբեջանի դրոշ» շքանշան
5. ↑  İbad Hüseynov Milli Qəhrəman oldu
**Ջոն (Յոն) Լունդվիկ**, հունվարի 27, 1983(1983-01-27), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն (շվեդ.՝ John Lundvik), շվեդ երգիչ, երաժիշտ, ներկայացրել է Շվեդիան «Եվրատեսիլ 2019»-ում Թել Ավիվում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1983 թվականին Լոնդոնում։ Երբ նա մեկ շաբաթական էր, նրան որդեգրել է Միացյալ Թագավորությունում բնակվող շվեդ զույգը։

Սկզբում ընտանիքն ապրել է Լոնդոնում, իսկ երբ Ջոնը 6 տարեկան էր, նրանք տեղափոխվել են Շվեդիա։

Ջոնի իր երաժշտական կարիերայում առաջխաղացում տեղի է ունեցել 2010 թվականին, երբ նա գրել է «When You Tell the World You’re Mine» երգը շվեդ Վիկտորիա թագաժառանգ արքայադստեր հարսանիքի համար։

Այնուհետև նա մասնավորապես երաժշտություն է գրել շվեդական «Անաշխատ փողեր» կինոֆիլմի և «Կայսրություն» հեռուստասերիալի համար։

Գրել և կատարել է 2016 թվականին Ռիոյում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերում իր երկրի (Շվեդիա) պաշտոնական երգը՝ «All About The Games»:

2018 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է Մելոդիֆեստիվալեն շվեդական երգի մրցույթին, որը ծառայում է որպես Եվրատեսիլում Շվեդիայի ազգային ընտրության եզրափակիչ։ «My Turn» երգով զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։

2019 թվականին կրկին մասնակցել է նույն մրցույթին և հաղթել «Too Late for Love» երգով։ Բացի այդ, նա հեղինակել է նույն թվականին Եվրատեսիլում հնչած ևս մեկ երգ՝ «Bigger than Us» երգը, որով Մայքլ Ռայսը ներկայացրել է Մեծ Բրիտանիան։

Եվրատեսիլ 2019-ի եզրափակչում, որ տեղի է ունեցել մայիսի 19-ին, ժյուրիից ստացել է ավելի շատ միավորներ, քան մյուս մասնակիցները, սակայն հանդիսատեսի քվեարկության արդյունքների հայտարարումից հետո հայտնվել է 6-րդ տեղում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3  Sveriges befolkning 2000 (շվեդերեն) — Sveriges Släktforskarförbund, 2020.
3. 1 2 3 4 5 6 7  «Sweden Sends John Lundvik to Eurovision with 'Too Late for Love'»։ *Billboard*
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Who is Sweden's Eurovision singer John Lundvik – all you need to know?»։ *Metro News*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք (շվեդերեն) |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · SoundCloud · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | World Athletics · Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music · Rotten Tomatoes |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000131994069 · VIAF: 68145970035432250649 · WorldCat VIAF: 68145970035432250649 |

 |
**Իպ Ման** (չինարեն ավանդ. 葉問, հեշտ. 叶问 , պինին: *Yè Wèn*, պալլ.: *Յե Վեն*, Վին Չուն մարտական արվեստի չինացի վարպետ։ հոկտեմբերի 1, 1893(1893-10-01), Ֆոշան, Գուանդուն, Չինաստան - դեկտեմբերի 2, 1972(1972-12-02), Հոնկոնգ, Բրիտանական կայսրություն):

1950-1960-ական թթ. Իպ Մանն առաջինը սկսեց Վին-չունի բաց մարզումներ Հոնկ Կոնգում։ Նա հատկապես հայտնի է որպես Բրյուս Լիի մարզիչ։

Ոչ պաշտոնապես նրան անվանում են Վին-չունի պատրիարք։

Կենսագրություն
--------------

Կենսագրության մեծ մասը հայտնի է Իպ Չունի՝ հոր մասին գրած գրքից։

#### Մանկությունը

Իպ Մանը ծնվել է 1893 թ. հոկտեմբերի 14-ին Չինաստանի Ֆոշան քաղաքում։ Նա եղել է արիստոկրատ ընտանիքի անդամ, բայց, լինելով ընտանիքի փոքրը, չի ժառանգել ոչ՛ հասարակական դիրքը, ոչ՛ էլ զգալի հարստություն։
Փոքր ժամանակ ստացել է չինական ավանդական կրթություն, ինչպես նաև զբաղվել է մարտական արվեստի ուսումնասիրությամբ։ 6 տարեկան հասակում դարձել է կունգ-ֆուի հիանալի վարպետ Չեն Վասյոնայի աշակերտը։ Նրա մարզիչը մահացավ դեռ այն ժամանակ, երբ Իպ Մանը ընդամենը 12 տարեկան էր։ Մարզչի խնդրանքով իր մեծ աշակերտ՝ Ցզունսոունը, դարձավ Իպ Մանի երկրորդ ուսուցիչը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իպ Մանի թանգարանի վիրտուալ տեսքը Archived 2011-11-28 at the Wayback Machine.
* Կունգ-ֆու-ի լեգենդները (վավերագրական ֆիլմ)
* Վին Չուն վավերագրական ֆիլմ (2012)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000037680020X · LCCN: n2012045314 · NKC: js20061201005 · NTA: 145656136 · VIAF: 291006811, 253726994 · WorldCat VIAF: 291006811, 253726994 |

 |
**Հեղնար Արարատի Պետրոսյան** (փետրվարի 15, 1980(1980-02-15), Արարատ, Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրաֆիկ, նկարիչ-ձևավորող։

Կենսագրություն
--------------

Հեղնար Պետրոսյանը ծնվել է 1980 թվականի փետրվարի 15-ին Արարատ քաղաքում։ 2003 թվականին ավարտել է ԵԳԱ-ն։ 2003-2012 թվականներին համագործակցել է «Անտարես», «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունների հետ, աշխատակցել «Մուլտիշոկ» մանկական և «Երևան» ամսագրերին։

Նկարազարդել է «Մանկական երգեր» (2003, տեքստերի հեղինակ՝ Յ. Սահակյան), «Մեր խեղճ իշուկը» (ֆրանսական ժողովրդական բանաստեղծություն, փոխադրությունը՝ Յ. Սահակյանի, 2004), «Խնդրագիրք ամենափոքրիկների համար» (2004), Հ. Ասլանյանի «Առակն իմաստուն ասում է մարդուն» (2005), Ե. Պետրոսյանի «Եղանակների կարուսել» (2005), Յ. Սահակյանի «Ասելուկներ Որսկան պապից» (2009), «Ձկնորս արջն ու մկնորս կատուն» (2012) և «Ռուս մանկագիրներ» (թարգմանությունը և փոխադրությունը՝ Յ. Սահակյանի, 2011) ժողովածուները և այլ գրքեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Կարմիր մոծակ»**, խորհրդային շրջանի հայկական երգիծական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1926-1927 թվականներին, Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Արամայիս Երզնկյան, էդուարդ Խոճիկ։

Ծաղրել է *«բյուրոկրատական քաշքշուկը»*, վերհանել *«հնից եկող կենցաղային արատներն ու հոռի սովորությունները»*, դեմ արտահայտվել խորհրդային իշխանության հակառակորդներին։ Տպագրել է էդուարդ Խոճիկի, Լեռ Կամսարի, Դերենիկ Դեմիրճյանի և այլոց երգիծական ստեղծագործությունները։ Աշխատակցել են ծաղրանկարիչներ Միքայել Արուտչյանը, Վահրամ Գայֆեճյանը։ 4-րդ համարը նվիրված է եղել Հակոբ Պարոնյանի մահվան 35-ամյակին։

2018 թվականին լույս է տեսել Համո Սուքիասյանի և Նարինե Երանոսյանի հեղինակած «Խորհրդային Հայաստանի երգիծական մամուլը 1920-ական թվականներին» գիրքը։ Այն նվիրված է «Շեշտ», «Զուռնա», «Կարմիր մոծակ» երգիծաթերթերի հիմնադրման, ընթացքի, գրաքննական հալածանքի արդյունքում դրանց հրատարակության դադարեցման հանգամանքների բացահայտմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կարմիր մոծակ, Երևան, 1926-1927 հրատարակության վայրեր, տպարանների ցանկեր, խմբագիրների և հրատարակիչների համառոտ ծանոթագրություններ
2. ↑  «Կարմիր մոծակ» ամսագրի կազմաշապիկի նկարազարդում (1927)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 334)։*  |
**Իսրայել Գոռաղճեցի** (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), VII դարի հայ ճարտարապետ։ Կառուցել է Բագավանի Ս. Հովհաննես գմբեթավոր բազիլիկ եկեղեցին։ Ըստ շինարարական արձանագրության (վերծանումը՝ Հ. Օրբելու), որը մեկ տողով երիզում է հյուսիսային. արևելյան և հարավային ճակատների վերին մասերը, եկեղեցու «հիմնարկությունը» սկսվել է նախաձեռնությամբ «Եզրաս» (Եզր) կաթողիկոսի, 631 թվականի հունիսի 15-ին, Իսրայել Գոռաղճեցի. Բագավանի Ս. Հովհաննես եկեղեցու հատակագիծը Իսրայել Գոռաղճեցի. Բագավանի Ս. Հովհաննես եկեղեցին, 631—639 թվականներին, ավարտվել՝ 639 թվականի հուլիսի 9-ին «...վարպետությամբ Իսրայելի Գոռաղճեցւոյ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 4. — էջ 417.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 417)։*  |
**Խալիդա Էլեքբեր կըզը Սաֆարովա** (ադրբ.՝ Xalidə Ələkbər qızı Səfərova, օգոստոսի 25, 1926(1926-08-25), Գանձակ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 23, 2005(2005-12-23), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1989)։

Կենսագրություն
--------------

Խալիդա Սաֆարովան ծնվել է 1926 թվականի օգոստոսի 25-ին Գանձակ քաղաքում։ 1941-1944 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի Ազիմ Ազիմզադեի անվան արվեստի պետական դպրոցում։ 1949-1955 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտի գեղարվեստի ֆակուլտետում։

1946 թվականին Խալիդա Սաֆարովան ամուսնացավ նկարիչ Մահմուդ Թագիևի հետ։ Նկարիչը մահացել է 2005 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Բաքվում։

Խալիդա Սաֆարովան նկարիչ Մահմուդ Թագիևի կինն է, իսկ Աքրամ Թագիևի՛ մայրը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Խալիդա Սաֆարովայի առաջին աշխատանքները ցուցադրվել են ԽՍՀՄ արվեստի ակադեմիայի ցուցահանդեսում, կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտի հոբելյանական միջոցառմանը, ինչպես նաև 1956 թվականին Պրահայում և Փարիզում կայացած կինոփառատոնում։ Խալիդա Սաֆարովան ստեղծել է բազմաթիվ նատյուրմորտներ և բնապատկերներ Ադրբեջանի շրջաններում և գյուղերում։

Խալիդա Սաֆարովայի անհատական ցուցահանդեսներն անցկացվել են Բաքվում 1947, 1980, 1984 և 2002 թվականներին, իսկ 1988 թվականին ՝ Մոսկվայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Respublika təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 5 dekabr 1977-ci il tarixli Fərmanı"
2. ↑  Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyası (2017). Azərbaycan rəssamları haqqında qısa məlumat kitabçası. Bakı. səh. 39–40.
3. ↑  Խալիդա Էլեքբեր կըզը Սաֆարովա

Աղբյուրներ
----------

* Əsədova, X. (2013). Xalidə Səfərova. Bakı: Şərq-Qərb. 104 səh. ISBN 978-9952-34-973-3.
* Məlikova, Ş. (2011). Xalidə Səfərova və Mahmud Tağıyev. Bakı: Xalq Bank. 335 səh.
**Լև Գրիգորի Մինասյան** (դեկտեմբերի 21, 1939(1939-12-21), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույժ-ընտրասերումնաբան, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1981)։

Կենսագրություն
--------------

Լև Մինասյանը ծնվել է 1939 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, Բաքվում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1966-1986 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտում։ 1983-1986 թվականներին միաժամանակ եղել է պրոռեկտոր։

Լև Մինասյանի շխատանքները վերաբերում են կիսանրբագեղմ ոչխարների նոր ցեղերի ստեղծման, տոհմային հատկանիշների կատարելագործման, մթերատվության և մթերքների որակի բարձրացման խնդիրներին։

Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել են բարձր մթերտու, վաղահաս խառնածին մսաբրդակաթնային ուղղության կորիդել տիպի ոչխարների հոտեր։

Լև Մինասյանը համահեղինակ է «Ոչխարաբուծության պրակտիկում» (1978) և հեղինակ՝ «Ճագարաբուծություն» (1985) ուսումնական ձեռնարկների։

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կոստիկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գնունի Կյուրեղի Կոստիկյան** (1912, Ախալքալաք, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1989, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույծ։ Գյուղտնտեսական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1973)։

Կենսագրություն
--------------

Գնունի Կոստիկյանը ծնվել է 1912 թվականին Ախալքալաքում։ 
1936 թվակնաին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1974-1982 թվականներին եղել է գյուղտնտեսական կենդանիների կերակրման ամբիոնի վարիչ։

Գնունի Կոստիկյանի աշխատանքները վերաբերում են գյուղտնտեսական կենդանիների կերակրման և արոտավայրերի արդյունավետ օգտագործման հարցերին։ Նա համահեղինակ է 
«Գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման դասընթացի պրակտիկում» (1965) ուսումնական ձեռնարկի (1965)։

Գնունի Կոստիկյանը մահացել է 1989 թվականին Երևանում, հուղարկավորվել է Թոխմախի գերեզմանատանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ջավախք հանրագիտարան
2. ↑  Գնունի Կյուրեղի Կոստիկյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեղական կերերի քիմիական բաղադրությունը և սննդարարությունը / Ն.Ա. Մալաթյան, Գ.Կ. Կոստիկյան, Վ.Ա. Ղազարյան.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Կապանի ժամանակակից արվեստի թանգարան**, հանդիսանում է Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանի մասնաճյուղ, հիմնադրվել է 1990 թվականին, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Հենրիկ Իգիթյանի նախաձեռնությամբ և տեղական իշխանությունների աջակցությամբ։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում ցուցադրվում են գեղանկարիչների, քանդակագործների, գրաֆիկների և դեկորատիվ կիրառական արվեստի վարպետների աշխատանքները։

Բացի կապանցիներից թանգարան են այցելել պատվավոր հյուրեր գրեթե բոլոր երկրներից։ Եղել են պատվիրակություններ Գերմանիայից, Բելառուսիայից, Ռուսաստանից, Գլենդելից։ «Վորլդ Վիժն Հայաստանի»-ի աջակցությամբ տարածքային զարգացման ծրագրի շրջանակներում կազմակերպվել են մանկական ցուցահանդեսներ և գեղանկարիչ Ռ. Կամոյանի անհատական ցուցահանդեսը։ 2013 թվականին կազմակերպվել է Կապանի նկարիչների խմբակային ցուցահանդես «Աշուն-2013» խորագրով և տպագրվել է գիրք։ Կապան քաղաքի տոնի առթիվ կազմակերպվել է գեղանկարչական աշխատանքների ցուցահանդես։ 2014 թվականին կազմակերպվել է Կապանի 4 նկարիչների խմբակային ցուցահանդես, հեղինակներ՝ Բորիկ Մինասյան, Լ. Առաքելյան, Ա. Աբրահամյան, Նարեկ Մինասյան։ 2015 թվականի ապրիլի 9-ին բացվել է ցուցահանդես «Հիշում եմ և պահանջում» խորագրով՝ նվիրված Հայոց Մեծ Եղեռնի 100-ամյակին։ Ապրիլի 16-ին թանգարանային գիշեր միջոցառում, ապրիլի 18-ին՝ թանգարանային միջազգային օրվա առթիվ մշտական ցուցադրություն և դասախոսություն Բ. Մինասյանի կողմից «Հայ նկարիչների անդրադարձը մեծ Եղեռնին»։

Թանգարանում իրենց պրակտիկան են անցկացնում արվեստի պետական քոլեջի ուսանողները, արվեստի և գեղարվեստի դպրոցների սաները։

Միջոցառումներ
-------------

Բացի մշտական ցուցադրությունից, թանգարանում կազմակերպվում են Կապանի նկարիչների անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներ (Արմինե և Սարո Կալենցներ, Ռուդոլֆ Խաչատրյան, Ռոբերտ և Հենրի Էլիբեկյաններ, Անատոլի և Ալեքսանդր Գրիգորյաններ, Հովհաննես Զարդարյան, Սարգիս Համալբաշյան, Արարատ Սարգսյան, Աշոտ Բայանդուր, Լևոն Թոքմաջյան, Էդիկ Վարդանյան, Վրույր Գալստյան, Արամ Իսաբեկյան, Ռաֆֆի և Ռուբեն Ադալյաններ, Վարուժան Վարդանյան և այլն), մշակութային բազմաբնույթ միջոցառումներ։ OBCE –ի Կապանի գրասենյակի հետ միասին կազմակերպվել են Կապանի նկարիչների խմբակային ցուցահանդես և տպագրվել գիրք։

Հասցե
-----

Թանգարանը գտնվում է Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի Ռոմանոս Մելիքյան փողոցի թիվ 8 հասցեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թանգարանային գիշեր Կապանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում(չաշխատող հղում)
2. ↑  Սոված մարդը և թանգարանը
3. ↑  Կապանի ժամանակակից արվեստի թանգարան (ԺԱԹ) –ի մասնաճյուղը, Հարցազրույց տնօրեն, ՀՀ Նկարիչնրի միության անդամ, գեղանկարիչ` Բորիս Մինասյանի հետ(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ցուցահանդես Կապանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում
**Լևոն Աբալանտես** (նաև՝ **Լևոն Բալանտես**, 935 - 10-րդ դար), բյուզանդական սպա (953), տաքսիարխ (966), Լիկանդոսի հիպոստրատեգոս (973), Ռոմանոս Աբալանտեսի որդին, Աբալանտեսների ազնվական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Աբալանտեսը մասնակցել է 969 թվականի դեկտեմբերի 11-ին տեղի ունեցած պալատական հեղաշրջմանը, որի ժամանակ սպանվեց Բյուզանդիայի կայսր Նիկեփորոս Փոկասը (96963-969)։ Կայսրուհի Թեոփանոն նույն այդ գիշերը պալատի ներքևում գտնվող ձեռակերտ նավահանգիստ բերեց Հովհաննես Չմշկիկին և նրա մարդկանց՝ պատրիկ Միքայել Բուրցիսին, տաքսիարխ Լևոն Աբալանտեսին, Չմշկիկի ամենահավատարիմ մարդկանցից Ացիպոթեոդորոսին և ևս երկու մարդկանց։ Նրանք սրերը մերկացրած վեր բարձրանալով, մտան կայսեր ննջասենյակը, սպանեցին նրան և գլուխը կտրելով լուսամուտից Նիկեփորոսին օգնության շտապող մարդկանց ցույց տվեցին, որից հետո վերջիններս կանգ առան, իսկ Չմշկիկի մարդկանց հնարավորություն տրվեց շարունակել իրենց գործը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  «Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին, 10։ Բյուզանդական աղբյուրներ, հ. Գ, Հովհաննես Սկիլիցես», թարգմանություն բնագրից, առաջաբան և ծանոթագրություններ Հրաչ Բարթիկյանի, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, Երևան, 1979, էջ 29, 31․
**Խաչատուր Թոխաթցի (Եվդոկացի)** (1570, Թոքաթ - 17-րդ դար, Թոքաթ), 16-17-րդ դարերի հայ բանաստեղծ։

Կյանք և ստեղծագործական գործունեություն
--------------------------------------

Ծնվել է 1570 թվականին Եվդոկիայում, ծխական քահանա է եղել։ Ապստամբների կողմից Դելի Հասանի քաղաքի գրավումից հետո՝ 1602 թվականին, ստիպված է եղել լքել հայրենի երկրամասը և մեկնել Վենետիկ, որտեղ ձերբակալվել է ինկվիզիցիայի կողմից և դատապարտվել է ազատազրկման։ 17-րդ դարի հայ պատմաբան Գրիգոր Դարանաղցին նկարագրում է նրա դատապարտումը և հավելում, որ Խաչատուրն իր բանաստեղծական տաղանդը զարգացրել է բանտում։ Եզրափակելով՝ նա բանաստեղծությունների գիրք է գրել, որտեղ պատմել է իր հավատքի և դժվարությունների մասին, որոնք ինքը ստիպված էր կրել նրա պատճառով։ Նրա այս շարադրանքը չի պահպանվել։ Ինկվիզիցիայի ազատագրումից հետո վերադարձել է հայրենի քաղաք և ամուսնացել։

Գրել է մի քանի պոեմ աշխարհիկ մոտիվներով, գովաբանել է գինին, խնջույքը և զբոսանքը։ Նրա գլխավոր ստեղծագործությունը, սակայն, հանդիսանում է «Պատմութիւն Վենետիկ քաղաքին» ծավալուն պոեմը։ Բաղկացած է 280 տողերից, գրված է խոսակցական հայերենով, 1614 թվականին։ Նրա մեջ Խաչատուրը պատմում է Վենետիկի գեղեցկության և հարստության մասին, որի հիասքանչ շենքերը, տնտեսական բարգավաճումը, մեխանիկական սարքերը և հասարակական կարգը ապշեցրել են բանաստեղծին։ Նա հիացմունքով է նկարագրում Վենետիկի լեփ-լեցուն խանութներն ու տոնավաճառները, քաղաքացիների վերաբերմունքը իրենց առողջության և հիգիենայի նկատմամբ, եկեղեցական տոների, մասնավորապես՝ Ավագ շաբաթվա։ Սակայն Վենետիկի կյանքի որոշ կողմեր, այնուամենայնիվ, հակասում էին նրա բարոյական նորմերին։ Անդրադառնալով վենետիկյան ազատ բարքերին՝ նա դատապարտում է կանանց բաց զգեստները, սիրահարների կողմից իրենց զգացմունքների հրապարակային դրսևորումը, մարմնավաճառության ընդունումը, մեզի օգտագործումը որպես կոսմետիկա, ընտանի կենդանիների հանդեպ չափազանց մեծ մոլուցքը և այլն։

Երկերի և կենսագրական ակնարկների հրատարակում
* *Հովհաննես Թերզնցի, Խաչատուր Թոխաթցի* Պատմութիւն Փարէզի եւ Վեննայի (Միջնադարյան ասպետական սիրավեպ)։ Պատմութիւն Վենետիկ քաղաքին (Չափածո) ։ / Կ․ Մելիք-Օհանջանյան, Լ. Խաչիկյան (խմբագիր). — Երևան: ԳԱ ՀԽՍՀ հրատարակություն, 1966.
* *Ա․ Մադոյան, Գ․ Անանյան* Հայոց հին և միջնադարյան բանաստեղծության քրեստոմատիա։. — Երևան: ԵՊՀ հրատարակություն, 1979.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Kevork B. Bardakjian* A Reference Guide to Modern Armenian Literature, 1500-1920: With an Introductory History. — Wayne State University Press, 2000. — С. 44—45. — 714 с. — ISBN 978-0-81432-747-0
2. 1 2  *A. J. Hacikyan, G. Basmajian, E. S. Franchuk, N. Ouzounian* The Heritage of Armenian Literature: From the sixth to the eighteenth century. — Detroit, MI: Wayne State University Press, 2002. — С. 795. — 1108 с. — ISBN 0814330231
3. ↑  *Саакян А.* Об одной особенности армянских путевых заметок XVII века. // *Вестник общественных наук АН АрмССР*. —Ер. 1983. — № 9. — С. 80—85.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատմութիւն Վենետիկ քաղաքին
* Խաչատուր Թոխաթցու պոեմներ
**Խաչատուր վարդապետ Տարոնացի** (նաև՝ **Հաղարծնեցի**, 12-րդ դար, Տարոն, Տարոնի իշխանություն, Բյուզանդական կայսրություն - 13-րդ դար, Հաղարծնի վանք, Զաքարյան Հայաստան), հայ կղերական, երաժիշտ, գիտնական և բանաստեղծ։ Հաղարծնի վանահայր (12-րդ դարի վերջին քառորդ - 13-րդ դարի սկիզբ)։

Գործունեություն
---------------

Գործել է Զաքարյանների տիրապետության շրջանում՝ տնտեսական, քաղաքական ու մշակութային վերելքի պայմաններում։ Խաչատուր Տարոնացին նոր մակարդակ է ստեղծել Հաղարծնում տարեկան երգեցողությունների միայնակ (սոլո) ու խմբային կատարման ասպարեզում, մեծապես նպաստել է խազագրության արվեստի հետագա զարգացմանը, հորինել է գանձեր ու տաղատիպ շարականներ, որոնցից երաժշտությամբ հանդերձ պահպանվել է Հայոց պատարագի մեջ անցած «Խորհուրդ խորին» ծանր ու տոնական ստեղծագործությունը։ Խաչատուր Տարոնացին այն երգել է 13-րդ դարի սկզբներին, Զաքարե սպասալարի հրամանով մատուցված բացօթյա պատարագի ժամանակ (Լոռիի մոտերքը), հատկապես հրավիրված հոգևորականների ներկայությամբ։ Հայտնի է «Զգեստավորման շարական» անունով, կատարում է պատարագի նախերգի պաշտոնը և իր վիպական հզոր շնչով, հուզականության նոր որակով ու զարդոլորումների նկարագրով կրում է ոչ միայն անհատական ստեղծագործության, այլև դարաշրջանին հատուկ մեղեդիական բարձր ճաշակի կնիքը։ Աչքի է զարնում նաև նրա երկ-եռամասանի հազվագյուտ կառուցվածքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 5. — էջ 23.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18240 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 23)։*  |
Ֆոտոէֆեկտի ցուցադրական փորձ։ Նեղ հաճախային շերտով լույսի փունջը ուղղվում է վակուումային անոթում գտնվող կատոդին։ Անոդի և կատոդի մեջև կիրառված լարումն առաջացնում է կատոդից առաքված ֆոտոէլեկտրոնների հոսանք, որը կախված է կատոդին ուղղված լույսի հոսքի խտությունից և հաճախությունից։
Ցինկից առաքվող ֆոտոէլեկտրոնի կինետիկ էներգիայի կախումը լույսի հաճախությունից։
**Ֆոտոէֆեկտ**, էլեկտրամագնիսական ճառագայթման (ֆոտոնների) կլանման հետևանքով նյութից էլեկտրոնների առաքման երևույթ։ Ֆոտոէֆեկտը կոչվում է արտաքին (ֆոտոէլեկտրոնային էմիսիա), եթե առաքվող էլեկտրոնները դուրս են գալիս տվյալ նյութից վակուում կամ այլ միջավայր։ Իսկ եթե դրանք մնում են նյութի մեջ, առաջ բերելով միայն նյութի էլեկտրոնների էներգիական վիճակների վերաբաշխում, երևույթը կոչվում է ներքին ֆոտոէֆեկտ։ Միջուկների
նուկլոնների վերաբաշխումը կամ առաքումը ֆոտոնների կլանման հետևանքով կոչվում է միջուկային ֆոտոէֆեկտ։

Ֆոտոէֆեկտը հայտնաբերել է Հենրիխ Հերցը 1887 թվականին, իսկ մանրամասն հետազոտվել է սկսած 1888 թվականից՝ Ալեքսանդր Ստոլետովի և այլոց աշխատանքներում։

Ֆոտոէֆեկտի Ստոլետովի օրենքները․

1. Ֆոտոհոսանքն ուղիղ համեմատական է լուսային հոսքի խտությանը,
2. Լույսի կլանման հետևանքով առաքված էլեկտրոնի կինետիկ էներգիան գծային է կախված լույսի հաճախականությունից և կախված չէ լուսավորության ինտենսիվությունից,
3. Ամեն նյութի համար գոյություն ունի ֆոտոէֆեկտի կարմիր սահման, այսինքն լույսի փոքրագույն ν0 հաճախականություն, որից փոքրի դեպքում ֆոտոէֆեկտ տեղի չի ունենում։

Ֆոտոէֆեկտի Ստոլետովի օրենքների առաջին տեսական բացատրությունը տվել է Ալբերտ Այնշտայնը 1905 թվականին՝ Մաքս Պլանկի կողմից 1900 թվականին առաջադրված լույսի քվանտային բնույթի թեզի հիման վրա, նախքան քվանտային մեխանիկայի տեսության ստեղծումը։ Ֆոտոէֆեկտի դեպքում էներգիայի պահպանման օրենքն արտահայտվում է Այնշտայնի առնչությամբ՝ 

*E = hν — ε*0, 

որտեղ *E*-ն էլեկտրոնի կինետիկ էներգիան է, *h*ν-ն՝ ν հաճախականության ֆոտոնի էներգիան, *h*-ը՝ Պլանկի հաստատունը, *ε*0-ն՝ նյութի ատոմի իոնացման էներգիան կամ տվյալ նյութի էլեկտրոնի ելքի աշխատանքը։ Համապատասխանաբար, ֆոտոէֆեկտի կարմիր սահմանի համար ստացվում է 

ν0 = *ε*0/*h*։

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ֆոտոէֆեկտ Վիքիպահեստում |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Կանացի արվեստի ազգային թանգարան** (անգլ.՝ National Museum of Women in the Arts, կրճ. *NMWA*), արվեստի թանգարան ԱՄՆ-ի մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։ Այն աշխարհում միակ թանգարանն է, որտեղ ցուցադրվում են արվեստի գործեր, որոնք ստեղծված են բացառապես կանանց կողմից։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 1981 թվականին Վիլհելմ Քոուլ Հոլլադեի (անգլ.՝ Wilhelmina Cole Holladay) կողմից։ Բացվել է 1987 թվականին, ներկայացնելով ավելի քան 4500 նկարների, քանդակների, աշխատանքների դեկորատիվ-կիրառական արվեստի հավաքածուններ։ Թանգարանը զբաղեցնում է հին Մասոնական տաճարի տարածքը, որը ներգրավված էր ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցչի մեջ։

Թանգարանի տնօրենը և նրա ամուսինը՝ Ուոլլես Հոլլադեյը սկսեցին հավաքել 1960-ական թվականների արվեստի գործերը։ Հավաքելով մեծ քանակով գործեր, նրանք սկսեցին մտածել թանգարանի և հետազոտական կենտրոնի ստեղծման մասին։

Գործունեություն
---------------

Ներկայումս թանգարանի տնօրենն է Սուսաննա Սթերլինգը (անգլ.՝ Susan Fisher Sterling), նրա ենթակայության տակ են գտնվում 30 աշխատակիցներ։

Թանգարանը բաց է այցելուների համար երկուշաբթիից շաբաթ ժամը 10:00 մինչև 17:00, կիրակի օրերին՝ 12:00 до 17:00: Մուտքը վճարովի է, տոմսի արժեքը 10 դոլար է մեծահասակների համար, ուսանողների և 65-ից բարձր մարդկանց համար 8 դոլար։ Անվճար մուտքը միայն 18-ից փոքրերի համար է։ Ամեն ամսվա առաջին կիրակի օրը մուտքը անվճար է բոլորի համար։

* Թանգարանի որոշ նկարներ
* Լավինիյա Ֆոնտանա, «Կինը շան հետ» Լավինիյա Ֆոնտանա, «Կինը շան հետ»
* Ալգելիկա Քաուֆման, «Կոմս Գովերի ընտանիքը»Ալգելիկա Քաուֆման, «Կոմս Գովերի ընտանիքը»
* Կլարա Պետերս, «Նատյուրմորտ ձկան և կատվի հետ»Կլարա Պետերս, «Նատյուրմորտ ձկան և կատվի հետ»
* Եվա Հոնսալես, «Սպիտակ հագած կինը»Եվա Հոնսալես, «Սպիտակ հագած կինը»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑
3. 1 2
4. ↑  Կանացի արվեստի ազգային թանգարան:
5. ↑  National Museum of Women in the Arts Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կանացի արվեստի ազգային թանգարան


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Կանացի արվեստի ազգային թանգարան***էջը Վիքիպահեստում |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 97018396 · BNF: 13777829v · CiNii: DA06801556 · GND: 671525-4 · ISNI: 0000000404731636 · LCCN: n86125073 · NKC: ko20231185310 · NLP: a0000002036733 · SUDOC: 063763788 · VIAF: 151736496 · ULAN: 500311471 · WorldCat VIAF: 151736496 |

 |

 |
{\displaystyle {\frac {d\_{1}}{d\_{2}}}={\textrm {const}}}**Ապոլոնիոսի շրջանագիծ**, հարթության վրա կետերի երկրաչափական տեղ, որոնցից մինչև տրված երկու կետերը ունեցած հեռավորություների հարաբերությունը հաստատուն է և հավասար չէ մեկի։

Ապոլոնիոսի շրջանագծեր։ Ամեն մի երկնագույն շրջանագիծ հատվում է ամեն մի կարմիր շրջանագծի հետ ուղիղ անկյան տակ։Ապոլոնիոսի խնդրի գունավոր ցուցադրում
Երկբևեռ կոորդինատներ կոչվում են, հարթության վրա Ապոլոնիոսի շրջանների հիման վրա կառուցված կոորդինատային համակարգ։

Կառուցում
---------

Դիցուք, հարթության վրա ընտրվել են {\displaystyle A}և {\displaystyle B}կետերը։ Դիտարկենք այդ հարթության մեջ {\displaystyle P}կետը, որի համար ճիշտ է 

{\displaystyle k={\frac {PA}{PB}}},
{\displaystyle k=1} դեպքում կետերը դասավորված են միջնուղղահայացի վրա,մնացած բոլոր դեպքերում նրանց զբաղեցրած տեղերը կոչվում են Ապոլոնիոսի շրջանագծեր։

Երկու կետերի միջև հեռավորության հաստատուն տարբերության կորը հիպերբոլ է,հաստատուն գումարի կորը՝ էլիպս, հաստատուն արտադրյալը՝ Կասինիի օվալ։

Հատկությունները
---------------

* Ապոլոնիոսի շրջանագծի շառավիղը {\displaystyle R={\frac {k}{|k^{2}-1|}}\cdot AB.}
* {\displaystyle PC} հատվածը {\displaystyle \angle APB}անկյան կամ նրան առընթեր անկյան կիսորդն է։

Ապացույցների մասին
------------------

* Ապացույցներից մեկը հիմնված է ներքին և արտաքին կիսորդների հատկության վրա։ Կիսորդը հանդիպակաց կողմը բաժանում է առընթեր կողմերին համապատասխան համեմատականությամբ։
* Գոյություն ունի շրջելիության հատկության վրա հիմնված ապացույց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  § 228, издание 1914 года Элементарная геометрия (Киселёв)|«Элементарной геометрии Киселёва
2. ↑  §124 «Геометрии» Давидов, Август Юльевич