*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Այվազյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սերգեյ Արտեմի Այվազյան** (ռուս.՝ Сергей Арутюнович Айвазян ) (հունիսի 24, 1934(1934-06-24), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - մարտի 12, 2019(2019-03-12), Մոսկվա, Ռուսաստան), հայազգի մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, Լեոնիդ Կանտորովիչի անվան մրցանակի դափնեկիր (2017), ՌԳԱ Կենտրոնական տնտեսագիտական-մաթեմատիկական ինստիտուտի փոխտնօրեն, կոմպոզիտոր Արտեմի Այվազյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Այվազյանը ծնվել է Մոսկվա քաղաքում։ 1952 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Մոսկվայի թիվ 186-րդ միջնակարգ դպրոցը։ 1957 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի մեխանիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ Համալսարանն ավարտելուց հետո մինչև 1969 թվականը որպես կրտսեր գիտաշխատող աշխատել է Վլադիմիր Ստեկլովի անվան մաթեմատիկայի ինստիտուտում, այնուհետև տեղափոխվել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի մաթեմատիկայի ինստիտուտ, որտեղ էլ իր նախաձեռնությամբ ստեղծվեց կիրառական եղանակներով հավանականության տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության լաբորատորիա։ Նրա առաջին գիտական ղեկավարներն են եղել գիտնականներ, ակադեմիկոսներ Ա.Կոլմագորովը և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Յու. Վ. Պրոխորովը։ Նրա դիպլոմային աշխատանքի արդյունքները տպագրվել են մի շարք երկրների հրատարակություններում։ 1967 թվականին Այվազյանը պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն և ստացել ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան՝ հավանականությունների տեսության մասնագիտությամբ՝ «Сравнение оптимальных свойств критериев Неймана Пирсона и Вальда» թեմայով։ 1975 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն մաթեմատիկական կիբեռնետիկա մասնագիտությամբ՝ «Вероятностностатистическое моделирование социально-экономических процессов и некоторые проблемы многомерного статистического анализа» թեմայով։ Նա մոտ 100 գիտական աշխատանքների և մենագրությունների հեղինակ է, որոնք տպագրվել են տարբեր երկրներում։ Նա նաև ղեկավար է եղել մոտ 20 գիտնականի, որոնք պաշտպանել են գիտական թեզեր։ 1988-2001 թվականներին հրատարակել է երկու դասագիրք՝ «Կիրառական վիճակագրություն և էկոնոմետրիայի հիմունքներ», «Կիրառական վիճակագրությունը խնդիրներում և վարժություններում»։ Այվազյանը դասախոսել է նաև Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանում։

Կապը այլ բուհերի հետ
--------------------

Այվազյանը համագործակցել է մի շարք երկրների բուհերի գիտաշխատողների հետ։ Նրա նախաձեռնությամբ և մասնակցությամբ Ռուս-հայկական համալսարանի հետ մշակվել է «Հայաստանի Հանրապետության մակրո էկոնոմոմետրիկական մոդելավորումը» նախագծի տեխնիկական առաջադրանքի հիմնական դրույթները, զեկուցումներով և դասախոսություններով հանդես է եկել ինչպես Հայաստանի բուհերում, այնպես էլ Արցախի պետական համալսարանում։ Նա դասախոսություններ է ունեցել նաև Դիժոնի համալսարանի տնտեսա-մաթեմատիկական ինստիտուտում (Ֆրանսիա), Լոնդոնի Թագավորական համալսարանում (Մեծ Բրիտանիա) և այլն։ 2008 թվականին Սերգեյ Այվազյան ընտրվել է Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ։

Անդամակցություն
---------------

* Բարձրագույն դպրոցի միջազգային ԳԱ անդամ։
* Ամերիկյան վիճակագրական ընկերության անդամ։
* 2008 թվականին ընտրվել է Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ։

Մրցանակներ
----------

* ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի մրցանակի դափնեկիր (1986)
* Ֆրանսիայի վիճակագիրների ազգային կոնգրեսի պատվավոր շքանշան (1986)
* Եվրոպական էկոնոմետրիական կոնգրեսի պատվավոր շքանշան (1988)
* Կոնտորովի անվան մրցանակի դափնեկիր (2017)

Երկեր
-----

* Топология потребления, М. 1978 (համահեղինակ).
* Прикладная статистика: Классификация и снижение размерности. М. 1988 (համահեղինակ).
* Probabilistic-Statistical Modelling of the Relations in Society, Amsterdam-N. Y.-Oxford, 1976.
* Прикладная статистика и основы эконометрики - М.: Юнити, 1998.
* Прикладная статистика и основы эконометрики: Учебник для вузов.
* Россия в межстрановом анализе синтетических категорий качества жизни населения: анализ российской траектории на стыке XX—XXI вв. (1995—2004 гг.). Мир России. 2005. Т. XIV. № 1. С. 62-88.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  АКАДЕМИЧЕСКИЙ ЧАС(չաշխատող հղում)
3. 1 2  АЙВАЗЯН Сергей Артемьевич
4. ↑  «Sergey A. Ayvazyanօճհ». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 7-ին.
5. ↑  АРТЕМЬЕВИЧУ АЙВАЗЯНУ - 80 ЛЕТ(չաշխատող հղում)
6. ↑  Айвазян Сергей Арутюнович(չաշխատող հղում)
7. ↑  Полный текст: PDF файл

Աղբյուրներ
----------

* ՍԵՐԳԵՅ ԱՅՎԱԶՅԱՆ ԱՐՏԵՄԻ
* ՆԵՐԿԱՅԱՑՆՈՒՄ Է ՀՀ ԳԱԱ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ԲԱԺԻՆԸ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՀ ԳԱԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: mzk200187452 · VIAF: 305961462 · WorldCat VIAF: 305961462 |

 |