**«Մուլեն Ռուժ»** (անգլ.՝ Moulin Rouge), երաժշտական ֆիլմ ռեժիսոր Ջոն Խյուստոնի սեփական սցենարով, հիմնված նույնանուն Պյերա Լա Մյուրա վեպի վրա (1950), նվիրված նկարիչ Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկի կենսագրությանը։ Ֆիլմը ստեղծվել է *John Woolf and James Woolf of Romulus Films*-ի կողմից և թողարկվել *United Artists* կինոստուդիայի կողմից։ Օպերատորը Օսվալդ Մորիսն է, կոմպոզիտորը՝ Ջորջ Օրիկը, նկարիչ-կարգավորողները և զգեստը պատրաստողները՝ Մարսել Վերտեն և Պոլ Շերիֆֆը, այս աշխատանքի համար «Օսկար» մրցանակի են արժանացել, ինչպես նաև մոդելավորող Էլզա Սկիապարելլին։
Ֆիլմում նկարահանվել է Խոսե Ֆերրերը (Տուլուզ*-Լոտրեկը և* նրա հայրը, կոմս *Ալֆոնս դը Տուլուզ-Լոտրեկը*), Ժա Ժա Գաբորը (Ժաննա Ավրիլ), Կատրին Կատը (Լա Գուլյու), ինչպես նաև Սյուզան Ֆլոնը, Էրիկ Պոլմանը, Կոլետ Մարշանը, Քրիստոֆեր Լին, Մայքլ Բելֆուր Փիթեր Քաշինգը, Թեոդոր Բիկելը և Մյուրիել Սմիթը։

Սյուժե
------

1890 թվական, Փարիզ։ Հավաքվածների երեկոն լցնում է Մուլեն Ռուժը, երիտասարդ նկարիչ Անրի դը Տուլուզ-Լորտեկը` նստած սեղանի առաջ կոնյակ է խմում, նկարելով պարեկների էսքիզները սփռոցներին։ Հիմնադրամի սեփականատերը Տուլուզ-Լոտրեկին առաջարկում է մեկ ամսվա անվճար ըմպելիք, եթե նա իր համար պաստառ նկարի։ Իր բնակարանի ճանապարհին՝ Մոնմարտրում, Տուլուզ-Լորտեկը հիշում է իր տգեղության պատճառ դարձած իրադարձությունները․ երջանիկ մանկությունը փլուզվում է, երբ նա ընկնում է աստիճաններից և կոտրում ոտքերը, որոնք հետագայում սխալ են աճում։ Դա շտկելու փորձերը անհաջող էին, քանի որ նրա ծնողները զարմիկներ էին, և դա գենետիկական բարդությունների է հանգեցնում։ Նրա ոտքերը դադարում են աճել և Լոտրեկին ցավ են պատճառում, իսկ նրա հայրը տեղեկացնում է կնոջը, որ նրանք էլ երեխաներ չեն ունենա, որպեսզի չկրկնվի այն, ինչ պատահեց իրենց որդու հետ։ Երիտասարդ տարիներին Լոտրեկը առաջարկություն է անում մի երիտասարդ կնոջ, ում նա սիրում էր, բայց նա մերժում է ու ասում, որ ոչ մի կին նրան չի սիրի, և Անրին լքում է հարազատ տունը հուսահատությունից և ուղևորվում Փարիզ, որպեսզի սկսի նոր կյանք այնտեղ, որպես նկարիչ։

Վերադառնալով հիշողություններից, Լոտրեկը հանդիպում է երիտասարդ կնոջ՝ Մարի Շարլետին, ով խնդրում է փրկել իրեն ոստիկանական սերժանտ Պատոյից։ Անրին վախեցնում է ոստիկանին՝ ձևացնելով, թե Մարիի ուղեկիցն է, որից հետո նա պնդում է, որ քայլելու է նրա հետ՝ անվտանգության համար։ Նրանք մոտենում են տանը և այնտեղ շարունակում շփվել, Անրին թողնում է նրան մնալ։ Անրին նկարում է նրան և տալիս գումար զգեստի համար, իսկ նա խոստանում է վերադառնալ գիշերելու։ Անրին սպասում է նրա վերադարձին, բայց նա չի գալիս։ Մարին հայտնվում է առավոտյան, իսկ Անրին նրան ասում է, որ նա արագ հեռանա։ Հասկանալով, որ Անրին սիրում է իրեն, նա երդվում է մնալ և սիրել նրան, և նա թողնում է նրան մնալ։ Մի անգամ, ճաշի ժամանակ նա ասում է, որ չի կարող երբեք դառնալ իսկական կին և հեռանում է։ Առավոտյան Մարին խնդրում է իրեն կրկին հետ ընդունել, բայց Անրին հրաժարվում է։ Նա սկսում է խմել և չի դադարում՝ մինչև նրա տան տիրուհին դիմում է մորը, որը կոչ է անում պահպանել իր առողջությունը և գտնել Մարիին։

Անրին նրան փնտրում է աշխատավայրում և վերջապես իմանում է, որ նա ժամանակն անց է կացնում մի սրճարանում, որտեղ արբած պատմում է, որ մնացել է Անրիի հետ միայն փողերի՝ իր փեսացուի համար։ Երբ Մարին ասում է, որ իրեն զզվեցնում է իր հպումները, Անրին գնում է տուն և միացնում գազը։ Երբ նա նստած սպասում էր մահվան, հանկարծ ոգեշնչվում է և ավարտում Մուլեն Ռուժ պաստառը, ու անջատում լամպերի գազը։ Հաջորդ օրը նա տանում է պաստառը Մուլեն Ռուժ և ցույց է տալիս հաստատության սեփականատիրոջը, նա ասում է, որ ոճը սովորական չէ, բայց նա համաձայն է։ Անրին մի քանի օր է անցկացնում տպագրական արտադրամասում, որտեղ նա զբաղված էր պաստառի թանաքը խառնելով։ Փակցված պաստառները սենսացիա են դառնում, դրանք հակասական հայտարարություններ են հրահրում` զզվանքից մինչև հիացմունք։
Տասը տարվա ընթացքում Անրին նկարում է փայլուն նկարներ։ 1900 թվականին նա հայտնի էր, բայց դեռ սարսափելի միայնակ։ Մի անգամ նա հանդիպում է Միրիամ Խամին, կանգնած Սեն կամրջի վրա, և մտածելով, որ նա պատրաստվում է թռչել, նա կանգնում է, որպեսզի խոսի նրա հետ։ Նա մերժում է Անրիին, բանալին գցում գետը և հեռանում։ Մի քանի օր անց Անրին ուղեկցում է Ջեյնին, ճանապարհին նա հանդիպում է Միրիամին, ով Ջեյնի ընկերուհին էր։ Պարզվում է, որ Միրիամը Անրիի կտավների մեծ երկրպագու է, և նրանք սկսում են հանդիպել։ Վերջում նա պատմում է Անրիին, որ Սեն նետած բանալին հարուստ ամուսնացած տղամարդուց էր, ով խնդրել էր նրան լինել իր սիրուհին։ Չնայած Անրին շարունակում էր դատապարտել իրական սիրո հնարավորությունները, բայց նա սիրահարվում է Միրիամին։ Երբ նրանք փողոցում տեսնում են հարբած Լա Գուլյուին, որը պատմում է, որ նա ժամանակին աստղ է եղել, Անրին հասկանում է, որ քանի Մուլեն Ռուժը դարձել է հարգելի, նա այլևս չի կարող այնտեղ լինել ինչպես տանը։
Միրիամը ավելի ուշ տեղեկացնում է Անրիին, որ նրան կրկին առաջարկություն են արել։ Վստահ լինելով, որ նա սիրում է ավելի գեղեցիկ տղամարդկանց, Անրին վիրավորված շնորհավորում է նրան։ Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ նա Անրիին հարցրեց, արդյոք նա սիրում է իրեն, Անրին մտածում է, որ նա միայն փորձում է խնայել իրեն և պնդում է, որ ոչ, չի սիրում։ Ավելի ուշ նա նամակ է ստանում, որը հաստատում է, որ Միրիամը սիրում է իրեն, նա չի կարողանում սպասել։ Միրիամն արդեն լքել էր, նա չկարողացավ գտնել նրան։ Մեկ շաբաթ անց, շարունակելով խմել, նա անընդհատ կարդում էր նրա նամակը։ Մի անգամ տեսուչ Պատոն օգնում է նրան տուն վերադառնալ, բայց զառանցանքների ծանր վիճակում նա տեսնում է խավարասերներ և` փորձելով նրանց դուրս հանել, նա ընկնում է աստիճաններից։ Մահվանից քիչ առաջ Անրիին բերում են իր ընտաեկան կալվածք։

Քահանայի կարդացած ծեսերից հետո կոմս Անրին արցունքոտ հայտարարում է, որ կլինի առաջինն, ում նկարները կցուցադրվեն Լուվրում իր կյանքի ընթացքում, և ներողություն է խնդրում։ Անրին պտտում է գլուխն ու տեսնում, որ իր Մուլեն Ռուժ նկարի հերոսները, նաև Ժաննա Ավրիլը, պարում են սենյակում՝ հրաժեշտ տալով իրեն։

Դերերում
--------

* Խոսե Ֆերեր - Անրի դե Թուլուզ-Լաոտրեկ և նրա հայրը ՝ կոմս Ալֆոնս դը Թուլուզ-Լոթրեկ
* Ջա ջա Գաբոր - Ժաննա Ավրիլ
* Քեթրին Քաթ - Լա Գուլու
* Սյուզան Ֆլոն
* Տաթի Լեմկով
* Էրիկ Պոլման
* Կոլետտ Մարշան — Մարի Շարլեթ
* Քրիստոֆեր Լի - Ժորժ Սյորա
* Մայքլ Բելֆուր
* Փիթեր Կաշինգ
* Թեոդոր Բիկել
* Մյուրիել Սմիթ

Նկարահանող խումբ
----------------

* Օպերատոր ՝ Օսվալդ Մորիս
* Սցենարի հեղինակ ՝ Էնթոնի Ուեյլեր, Ջոն Խյուստոն
* Պրոդյուսեր՝Ջոն Խյուստոն
* Խմբագիր ՝ Ռալֆ Քեմպլեն
* Կոմպոզիտոր ՝ Ժորժ Օրիկ
* Նկարիչ ՝ Փոլ Շերիֆ, Մարսել Վերտե
* Կոստյումերներ ՝ Մարսել Վերտե և Էլզա Սկիապարելլի (հանդերձանքները Ջա Ջա Գաբորի համար)
* Ստեղծագործող ՝ Պիեռ Լա Մուր

Արտադրություն
-------------

Ֆիլմը նկարահանվել է «Շեպերտոն» ստուդիայում, նկարահանումներն անց են կացվել Շեպպերտոն քաղաքում (Սուրեյ, Մեծ Բրիտանիա), ինչպես նաև Լոնդոնում և Փարիզում։

Խոսե Ֆերերրը խաղացել է երկու դեր՝ Անրի դե Թուլուզ-Լոտրեկի և հայր նկարիչ, կոմս Ալֆոնս դե Թուլուզ-Լոտրեկի։ Նրա դերասանական գործը բարձր գնահատվեց։ Գլխավոր հերոսի վերածելու համար (նկարիչը ունեցել է ֆիզիկական թերություն․ կոտրվածքների արդյունք, դեռահաս տարիքում, նրա ոտքերը դադարել են աճել)։ Օգտագործվել են բարձրահարթակներ և խորություններ, նկարահանման հատուկ անկյուն, հատուկ դիմահարդարում և զգեստներ։ Ֆերերը օգտագործել էր ծնկների մի շարք հավաքածուներ, իսկ ոտքերը կապում էին ազդրին, ինչը նրան թույլ էր տալիս քայլել ծնկերի վրա՝ քայլքի ավելի հուսալի փոխանցման համար։

Մրցանակներ և անվանակարգեր
-------------------------

### Օսկար (1953)

Կինոնկարը առաջադրվել էր յոթ անվանակարգերում, հաղթել դրանցից երկուսում․

* Լավագույն ֆիլմ
* Տղամարդու լավագույն դերակատար (Խոսե Ֆերերր)
* Կանացի լավագույն դերակատարը երկրորդ պլանում (Կոլետտ Մարշան)
* Լավագույն ռեժիսոր (Ջոն Խյուտսո)
* Լավագույն մոնտաժ
* Նկարչի լավագույն աշխատանքը (գունավոր ֆիլմեր) - հաղթել է
* Հանդերձարարի լավագույն աշխատանք (գունավոր ֆիլմեր) - հաղթել է

### BAFTA (1954)

Ֆիլմն առաջադրվել է երեք կարգի.

* Լավագույն ֆիլմ
* Լավագույն բրիտանական ֆիլմ
* Առավել խոստումնալից նորեկ (Կոլետ Մարշան)

### Ոսկե գլոբուս (1953)

Ֆիլմը շահել է անվանակարգում.

* Առավել խոստումնալից նորեկ կանանց մեջ (Կոլետ Մարշան)

### Վենետիկի կինոփառատոն (1953)

Ֆիլմը առաջադրվել է երկու անվանակարգում․ մեկում հաղթել է

* **Արծաթե առյուծ**
* Ոսկե առյուծ

Տես նաև
-------

* Մուլեն Ռուժ (ֆիլմ, 1928)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5
3. ↑  Lexicon of international films (գերմ.) — Zweitausendeins.
4. 1 2 3 4
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
6. 1 2 3 4 5  ČSFD (չեխերեն) — 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մուլեն Ռուժ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Մուլեն Ռուժ»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
* «Մուլեն Ռուժ» ՎիդեոԳիդ կայքում Արխիվացված 2017-10-04 Wayback Machine
* «Մուլեն Ռուժ» ֆիլմը World Art կայքում
* «Մուլեն Ռուժ» Turner Classic Movies կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մուլեն Ռուժ (ֆիլմ, 1952)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5099425 · LCCN: no2004124097 · VIAF: 305894818, 308187077 · WorldCat VIAF: 305894818, 308187077 |

 |