recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Թրոմսյոյի կամուրջ** (նորվ.՝ Tromsøbrua ), ավտոմոբիլային կամուրջ Tromsøysundet ծոցի և նորվեգական Թրոմսյո քաղաքի միջև։ Նորվեգիայի առաջին կոնսերֆացված կամուրջն է և հանդիսանում է Թրոմսյոի տեսարժան վայրերից մեկը։

Պատմություն
-----------

Կամրջի արգելապատնեշը
Նախքան կամրջի կառուցումը տրանսպորտային փոխադրումները իրականացվել են լաստանավային փոխադրամիջոցներով։ Կամրջի կամ թունելի շինարարության մասին սկսել են մտածել 1948 թվականին։ Վերջնական նախագիծը քննարկվել է և հաստատվել 1955 թվականին խորհրդարանի կողմից։ Նախագիծը մշակվել է հայտնի նորվեգացի ճարտարապետ Էրլինգ Վիկշեի (նորվ.՝ Erling Viksjø) կողմի։

Շինարարությունը սկսվեց 1958 թվականին և տևեց 2 տարի։ Երթևեկության համար կամուրջը բացվեց 1960 թվականին Նորվեգիայի այն ժամանակվա վարչապետի կողմից։ 1963 թվականին կամրջին շնորհվեց հեղինակավոր Betongtavlen մրցանակ։

Կառուցման ժամանակ այն եղել է Հյուսիսային Եվրոպայի ամենաերկար կամուրջը։ Արժեքը եղել է 14.5 միլիոն նորվեգական կռոն։ Կամրջից 3 կմ հեռավորության վրա կառուցվեց թունել, որը որոշակի չափով թեթևացրել է շինության ծանրաբեռնվածությունը։

Այն կամուրջը համարվել է ինքնասպանների ամենահայտնի վայրը, որտեղ նրանք վերջ են տվել կյանքին։ 2005թ.-ին կամրջի ամբողջ երկայնքով տեղադրվել են ճաղավանդակ՝ կանխելու համար ինքնասպանությունները։

2008 թվականին ապրիլի 17-ին Թրոմսյոյի կամուրջը ընդգրկվել է Նորվեգիայի պատմական հուշարձանների ցանկում։

Կառուցվածք
----------

Կամուրջը երկաթբետոնյա է, ունի 58 թռիչք։ Ամբողջական երկարությունը 1036 մ է։ Կենտրոնական թռիչքը ունի 58 մ երկարություն։ Ծովի մակարդակից ունի 38 մ բարձրություն։ Ունի 2 երթևեկելի գոտի և 2 հետիոտնային արահետ։ Ընդհանուր լայնությունը 8,3 մ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թրոմսյոյի կամրջի 50-ամյակը:(չաշխատող հղում)
 (նորվ.)
2. ↑  «Hokus pokus, sa Tromsø-brua». *Verdens Gang* (Norwegian). 1960 թ․ հունիսի 25. էջ 5.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  Sikrer Tromsøbrua mot selvmord Archived 2005-12-17 at the Wayback Machine. (նորվ.)
4. ↑  Kopierer selvmordssikring(նորվ.)
5. ↑  Մշակութային ժառանգություն. Նորվեգիայի Ճանապարհային ադմինիստրացիայի հսկողության ներքո գտնվող կամուրջների հսկողությունը:(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Architecture Guide for Northern Norway and Svalbard պորտալում կամրջի մասին տեղեկատվություն: (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Կիմ Հոնգ Դո** (հայտնի է նաև որպես Թանվոն, հանգըլ՝ 김홍도, 1745[…], Անսան, Գյոնգի, Հարավային Կորեա - 1806), կորեացի նկարիչ և վայելչագրության մասնագետ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Կիմ Հոնգ Դոն մեծացել է Հարավային Կորեայի Անսան քաղաքում։ Այստեղ, ժամանակի հայտնի վարպետ Գանգ սե Հվանի մոտ սովորել է գեղագրության արվեստը։ Ընդունվել է թագավորական պաշտոնական ծառայության, դառնալով Տոհվասո ակադեմիայի անդամ։ Այնուհետև դարձել է թագավորական պալատի նկարիչ։ 1771 թվականին նա նկարում է Կորեայի թագավորի Չոնջոյի դիմանկարը։ 1788 թվականին նա մեկնում է Կորեայի մշակութային կենտրոն՝ Անդոն։ Ավելի ուշ ապրում է Կիմ լեռներում, որտեղ էլ շատ նկարներ է նկարել։ Թանվոնը եղել է կորեացի առաջին նկարիչ, ով իր նկարբերից մեծամասնությունում պատկերել է ժամանակակից կորեկան հասարակության կյանքից առօրեկան տեսարաններմ, որոնք կատարման տեսանկյունից մոտ են 17-18-րդ դարերի հոլանդացի վարպետների գլուխգործոցներին։ Թանվոնի նկարը, որը պատկերում է աստվածների խորհուրդը, 1971 թվականին ներառվել է կորեական ազգային հարցտությունների ցանկում (համար 139)։

Հևոնի և Օվոնի հետ միասին Թանվոնը կազմում է «Երեք Վոներ» կորեական նկարիչների խումբը։ Օվոնի և 15-րդ դարի վարպետ Ան Գյոնի հետ միասին մտնում է Կորեայի նշանակալից գեղանկարիչների եռանկյունու մեջ։ Անսան քաղաքում նրա անունով է կոչվում շրջաննեից մեկը, այնտեղ նաև ամեն տարի անցկացվում է արվեստների փառատոն՝ «Danwon Art Festival»:

### Մահ

Կիմ Հոնգ Դոն մահացել է մենակության ու աղքատության մեջ, թեև նկարչի մահվան տարին հայտնի չէ։ Տարբեր աղբյուրներում տարբեր է գրված։ Կա աղբյուր, ըստ որի նա մահացել է 1806 թվականին, կան նաև աղբյուրներ, որ մահացել է մոտ 1810 թվականին և 1814 թվականից հետո։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Union List of Artist Names
2. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  The Stuttgart Database of Scientific Illustrators 1450–1950
4. ↑  Chansol (2015). «Danwon Kim Hong-do». *Chansol Gallery*. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն)
5. ↑  Britannica.  Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine.
6. ↑  Turner, Jane (2003). *Grove Dictionary of Art*. Oxford University Press, US. էջ 32600. ISBN 978-0-1951-7068-9. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն)

Մատենագրություն
---------------

* Pratt, Keith L.; Rutt, Richard; Hoare, James E. (1999). *Korea, A Historical and Cultural Dictionary*. Durham East Asia Series. Routledge. էջ 568. ISBN 978-0-7007-0463-7.
* Turner, Jane (2003). *Grove Dictionary of Art*. Oxford University Press, US. էջ 32600. ISBN 978-0-1951-7068-9. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն)
* «*The Life and Art of Kim Hong-do*»։ National Museum of Korea։

* Chansol (2015). «Danwon Kim Hong-do». *Chansol Gallery*. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն)
* KCC (2013). «Kim Hong-do». *Database*. Korean Copyright Commission.

* TWA (2013). «Kim Hong-do». *Art Database*. Towooart.
**Աբդուլա Շահիգի տուն-թանգարան** (ադրբ.՝ Abdulla Şaiqin ev-muzeyi), տուն-թանգարան, որտեղ ապրել է ադրբեջանցի գրող Աբդուլա Շահիգը 1916-1959 թվականներին։ Թանգարանը գտնվում է Բաքվի Աբդուլա Շահիգ 21 փողոցում։ Թանգարանը գործում է Ադրբեջանական Հանրապետության Մշակույթի նախարարության ներքո։

Պատմություն
-----------

1900 թվականին Աբդուլա Շահիգը Թբիլիսիից տեղափոխվել է Բաքու և ապրել է Իչարի Շահարի մի փոքրիկ բնակարանում։ Դրանից հետո նա մի քանի անգամ փոխեց իր տեղը և ապրել է տարբեր բնակարաններում։ 1916 թվականին տեղափոխվել է 5 սենյականոց բնակարան փողոցի Ա. Շահիգը ,որը կոչվում է «Աբդուլա Շահիգի տուն-թանգարան», որտեղ ապրել է մինչև իր կյանքի վերջը։ Այս բնակարանի հյուրերն էին Ահմեդ Ջավադը, Հուսեյն Ջավիդը, Ջաֆար Ջաբարլին, Միքայիլ Մուշֆիկը, Սամեդ Վուրղունը և ադրբեջանական մտավորականության այլ ներկայացուցիչներ։ Թանգարանը սկսեց գործել 1991 թվականի դեկտեմբերին։

Գործունեություն
---------------

Թանգարանի հիմնադրամն ունի 8000 ցուցահանդես, նրանցից 700-ը ցուցադրվում են։ Թանգարանը մի շարք վայրերում հանդիպումներ, հիշատակի օրեր, մրցույթներ և այլ միջոցառումներ է իրականացնում։

Ամեն տարի տեղի է ունենում գրողի հիշատակի օրերը թանգարանում։

Ցուցահանդես
-----------

Ցուցահանդեսը բաղկացած է չորս սենյակից։ Թանգարանում ցուցադրվում են ցուցահանդեսներ, որոնք արտացոլում են մանկությունը, երիտասարդությունը և կրթական տարիները, ինչպես նաև գրողի գրական գործունեությունը։ Չորրորդ սենյակը ծառայել է որպես Աբդուլա Շահիգի գրասենյակ, այնպես որ այստեղ հավաքվում են շատ անձնական իրեր։

Տես նաև
-------

* Աբդուլա Շահիգ
* Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան
* Մամեդ Սաիդ Օրդուբադիի տուն-թանգարան
* Սամեդ Վուրղունի տուն-թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Музей недели: дом-музей Абдуллы Шаига
2. ↑  Дом-музей Абдуллы Шаига
3. ↑  Աբդուլա Շահիգի տուն-թանգարան
**Սանիտարուհու հուշարձան** (լեհ.՝ Pomnik Sanitariuszki w Kołobrzegu),բրոնզե հուշարձան՝ տեղադրված Լեհաստանի Կոլոբժեգ քաղաքի Ս․ Ժերոմսկովո այգու մոտ։

Տվյալներ
--------

Հուշարձանի հեղինակը վրոցլավցի քանդակագործ Ադոլֆ Կոգելն է։ Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1980 թվականի հուլիսի 13-ին՝ Կոլոբժեգ հանգստյան գոտում՝ գեներալ Սիկորսկովի փողոցում։

Հուշարձանը տեղադրվել է՝ ի պատիվ լեհական բանակի շարքերում երկրորդ համաշխարհային պատերազմում մասնակցած սանիտարուհիների, որոնք Կարմիր Բանակի հետ միասին 1945 թվականի գարնանը պայքարել են Պոմերանիա շրջանի համար։

Նկարագրություն
--------------

Ոչ բարձր պատվանդանի վրա տեղադրված է բրոնզե երկու մարմին, որոնցից մեկը լեհական զինվորական համազգեստով աղջիկ է՝ կարմիր խաչով սանիտարական պայուսակն ուսին գցած, օգնություն է ցույց տալիս վիրավոր զինվորին։ Գլխավոր կերպարի համար մանրօրինակ է հանդիսացել լեհական բանակի շարքային սանիտարուհի Էվելինա Նովակը անգլ.՝ Ewelina Nowak, որը զոհվել է 1945 թվականի մարտին՝ Կոլոբժեգի համար մղվող մարտերում, երբ փորձել է վիրավոր զինվորին հանել մարտի դաշտից։

Հուշարձանը նախագծվել է այնպես, որ արևի ճառագայթները երբեք չեն լուսավորում սանիտարուհու երեսը՝ շեշտելով զինվորական դժվարությունների միջով անցած պատերազմի հերոսների խոժոռ հայացքը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Gładysiak, Łukasz (2015-09-05). «W Kołobrzegu remontują Pomnik Sanitariuszki». Głos Koszaliński (GK24.pl). Վերցված է 2015-09-07-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|język=` ignored (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pomnik Sanitariuszki (Kołobrzeg)
**Ամանդա Լուիզա Կրետց Լամեշ** (հայտնի է որպես Ամանդա, մարտի 24, 1985(1985-03-24), Ֆրանսիական Ալպեր), ֆրանսիական արմատներով շվեդ երգչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ալպերում։ Սկսել է հետաքրքրվել երաժշտությամբ այն բանից հետո, երբ նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Թաբի՝ Շվեդիա։ Տասը տարեկանում նրա տաղանդը նկատել է երգահան Անդերսա Բագգեի կինը, ով արդյունքում դարձավ նրա երգերից մեկի հեղինակը։ Ամանդայի երգերի պրոդյուսերությամբ զբաղվել է «Murlyn Songs» ստուդիան։

Ամանդան դարձել է ամենաերիտասարդ փոփ երգչուհին Մադոննայի Maverick Records լեյբլում։ Նրա պրոֆեսիոնալ առաջնելույթը կայացավ «You Don’t Stand a Chance» երգով, որն ընդգրկվեց «Երեխաները Փարիզում» մուլտֆիլմի սաունդթրեքում։ 2001 թվականին Լամեշը ձայնագրեց և թողարկեց իր առաջին՝ Everybody Doesn’t ալբոմը։ Ալբոմի համանուն երգը՝ «Everybody Doesn’t»-ը, Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում զբաղեցրեց 81-րդ հորիզոնականը։ Թողարկումից առաջ նրա սինգլը ներառվեց քաղաքի 40 ռադիոկայանների ցանկի մեջ դրա առաջխաղացման համար։

Ամանդայի փոքր քույրը՝ Անաիս Լամեշը, նույնպես երգչուհի է և եղել է աղջիկների Play փոփ-խմբի անդամ, որը վաճառեց իր ալբոմի մեկ միլիոնից ավելի օրինակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Williamson, Nigel (2001 թ․ ապրիլի 28). «Global Music Pulse». *BILLBOARD*.
2. ↑  Lofthus, Kai R.; Jeffrey De Hart (2001 թ․ մայիսի 12). «Sweden At Crossroads, Even As It Fills The Global Jukebox». *Billboard*.
3. ↑  Kaufman, Joanne; Charaipotra, Sona; Novak, Ralph (2001). «Picks and Pans Main: Song». *People Magazine*. **55** (24): 40. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 10-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 7-ին.
4. ↑
5. ↑  «Everybody Doesn't - Amanda». *Hot 100*. Billboard. 2001 թ․ մայիսի 19. Արխիվացված օրիգինալից մարտի 23, 2010-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 7-ին.
6. ↑  Lofthus, Kai R.; Brian Garrity (2001 թ․ հունիսի 16). «UMG Finances Swedish Label». *Billboard*.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | MySpace |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Discogs · MusicBrainz · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000046648292 · LCCN: no2001094951 · VIAF: 46420978 · WorldCat VIAF: 46420978 |

 |
**«Nintendo Entertainment System»** (հապավում՝ **«NES»**), «Nintendo» անդրազգային կորպորացիայի կողմից ստեղծված երրորդ սերնդի 8-բիթային տնային խաղահամակարգ։ Սկզբնապես լույս է տեսել 1983 թվականի հուլիսի 15-ին՝ Ճապոնիայում՝ **«Family Computer»** (ճապ.՝ ファミリーコンピュータ, ինչպես նաև **«Famicom»** [ファミコン] վանկային հապավմամբ) ապրանքային անվամբ, այնուհետև՝ Հյուսիսային Ամերիկայում (1985 թ.), Եվրոպայում (1986 թ.) և աշխարհի այլ տարածաշրջաններում։

Համարվելով իր ժամանակի ամենավաճառված խաղահամակարգը, «NES»-ը շոշափելի դրական ազդեցություն է ունեցել հյուսիսամերիկյան վիդեոխաղային արդյունաբերության վրա, որտեղ 1983 թվականին գրանցվել էր երկրորդ սերնդի խաղահամակարգերի վաճառքի շուրջ 97% անկում։ «NES»-ի թողարկմամբ սկիզբ է դրվել ներկայումս ստանդարտային համարվող երրորդ կողմ հանդիսացող զարգացնողներին համակարգչային խաղեր մշակելու և տվյալ հարթակում տարածելու լիազորման բիզնես մոդելը։

Գոյության ընթացքում ունեցել է բազմաթիվ ոչ պաշտոնական կլոններ (կեղծումներ), որոնցից առավել հայտնիներից էր «Dendy» չլիցենզավորված ապարատը, որն արտադրվում էր Թայվանում և վաճառվում հետխորհրդային երկրներում։

Նախորդում է «Super Nintendo Entertainment System» (SNES) համակարգին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sheff, David (1993). *Game Over*. New York: Random House. էջ 349. ISBN 0-679-40469-4.
2. ↑  Sanchez-Crespo, Daniel (2003 թ․ սեպտեմբերի 8). *Core Techniques and Algorithms in Game Programming*. New Riders Games. էջ 14. ISBN 0-13-102009-9. `{{cite book}}`: `|access-date=` requires `|url=` (օգնություն)
3. ↑  «Pegasus IQ-502»՝ NES / Famicom ամենահայտնի կլոններից

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Famicom և այլ տարատեսակներ Վիքիպահեստում |

* NES համակարգի խաղերի համապարփակ ցանկ(անգլ.)
* Էջը DMOZ.org կայքում Archived 2015-11-06 at the Wayback Machine.(անգլ.)
**Բանգլադեշի օրհներգ**- *Ամար շոնար Բանգլան* բենգալերեն՝ আমার সোনার বাংলা «Իմ ոսկե Բենգալիա»)։ Օրհներգի հեղինակը բենգալացի նշանավոր երաժիշտ, բանաստեղծ, Գրականության Նոբելյան մրցանակի առաջին ոչ եվրոպացի դափնեկիր Ռաբինդրանաթ Թագորն է։ Այն գրվել է 1905 թվականին։ Մեղեդին նա վերցրել է բենգալացի Մենեստրեն երգչուհի Գագան Խարկարի «Որտե՞ղ պետք է հանդիպեմ նրան» երգից։ Օրհներգը հաստատվել է 1971 թվականի մարտի 3-ի անկախացումից մոտ մեկ տարի անց։

Ռաբինդրանաթ Թագոր

Բնօրինակ տեքստ
--------------

আমার সোনার বাংলা  

আমি তোমায় ভালবাসি।  

চিরদিন তোমার আকাশ,  

তোমার বাতাস আমার প্রাণে  

ও মা, আমার প্রাণে বাজায় বাঁশি।  

সোনার বাংলা,  

আমি তোমায় ভালবাসি।  

ও মা,  

ফাগুনে তোর আমের বনে  

ঘ্রানে পাগল করে--  

মরি হায়, হায় রে  

ও মা,  

ফাগুনে তোর আমের বনে  

ঘ্রানে পাগল করে--  

ও মা,  

অঘ্রানে তোর ভরা খেতে,  

আমি কি দেখেছি  

কি দেখেছি মধুর হাসি।।  

সোনার বাংলা,  

আমি তোমায় ভালবাসি।  

কি শোভা কি ছায়া গো,  

কি স্নেহ কি মায়া গো--  

কি আঁচল বিছায়েছ  

বটের মূলে,  

নদীর কূলে কূলে।  

মা, তোর মুখের বাণী  

আমার কানে লাগে  

সুধার মতো--  

মরি হায়, হায় রে  

মা, তোর মুখের বাণী  

আমার কানে লাগে  

সুধার মতো--  

মা, তোর বদনখানি মলিন হলে  

আমি নয়ন জলে ভাসি।।  

ও মা,  

আমি নয়ন জলে ভাসি।।  

সোনার বাংলা,  

আমি তোমায় ভালবাসি।

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Tagore, not Dylan: The first lyricist to win the Nobel Prize for literature was actually Indian».
2. ↑  «Anita Desai and Andrew Robinson — The Modern Resonance of Rabindranath Tagore». On Being. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 19-ին.
3. ↑  «Право.ru: законодательство, судебная система, новости и аналитика. Все о юридическом рынке». *ПРАВО.Ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гимн Бангладеш (Amar Shonar Bangla)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
**Սալոնգա ազգային պարկ**, ազգային պարկ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում՝ Կոնգո գետի ավազանում։ Սալոնգա ազգային պարկը Աֆրիկա մայրցամաքի ամենամեծ արևադարձային խոնավ անտառների արգելոցն է, որը զբաղեցնում է 36,000 քառակուսի կիլոմետր տարածք (3,600,000 հա․)։ Ազգային պարկը տարածվում է Մաի-Նդոմբե, Էկվադոր, Կասայ և Սանկուրու նահանգներում։

Պատմություն
-----------

Սալոնգա ազգային պարկը 1984 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Պարկը, 2015 թվականից սկսած գտնվում է *Institut Congolais pour la Conservation de la Nature*-ի և Վայրի բնության համաշխարհային հիմնադրամի տիրապետության տակ։ Մշտական խորհրադակցությունը շարունակվում է այգում բնակվող երկու հիմնական բնակչության հետ՝ լյաելիմաներ (Iyaelima), ովքեր այգու վերջին բնակիչներն են, և Կիտավալիսթես (Kitawalistes), մի կրոնական աղանդ, ովքեր հաստատվեցին պարկում, անմիջապես ստեղծվելուց հետո։ Այգու պահակների և լյաելիմաների միջև կա մշտական համագործակցություն, քանի որ լյաելիմաների գյուղերն օգտագործվում են որպես պահակակետեր։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Սալոնգա ազգային պարկում կան այնպիսի էնդեմիկ կենդանիների տեսակներ, ինչպիսիք են աֆրիկյան մոխրագույն թութակը, Կոնգոյի սիրամարգը, գաճաճ շիմպանզե բոնոբոն, Աֆրիկայի անտառների փիղը և կոկորդիլոսը։

Բացի այդ, այստեղ հայտնաբերվել են կենդանական աշխարհի այլ ներկայացուցիչներ՝ առյուծ, սովորական գետաձի, գոմեշներ և այլն։

Սալոնգա ազգային պարկում կան նաև շատ թռչյուններ։ Դրանք են՝ եգիպտական ձկնկուլը, սև արագիլը և աֆրիկական արագիլը։

Ազգային պարկի հարավային շրջանը եղել է բոնոբոսների ուսումնասիրման վայր։

Լյաելիմաների բնակավայրերի մոտ բոնոբոսներն ավելի տարածված են, ըստ երևույթի, պատճառն այն է, որ լյաելիմաները չեն վնասում նրանց, ավելին, մեծ դեր են կատարում նրանց պահպանման գործում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hopson, Mark (2011). «The Wilderness Myth: How the Failure of the American National Park Model Threatens the Survival of the Iyaelima Tribe and the Bonobo Chimpanzee». *Earth Jurisprudence and Environmental Justice Journal*. **1** (1).
2. ↑  Falk, John (2008). «Why the Bonobos Need a Radio and Other (Unlikely) Lessons From Deepest Congo». *National Geographic*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 3-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Furuichi, Takeshi; Thompson, Jo Myers (2008). *The bonobos: behavior, ecology, and conservation*. Springer. ISBN 0-387-74785-0.
* INCEF - Conservation and Health in Salonga
* Wildlife Conservation Society
* UNESCO Salonga National Park Site
* WCMC Site Data Sheet

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հոդված

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |

 |
**Բահիա Հարիրի** (արաբերեն։ بهية الحريري, ծնվ. հունիսի 23, 1952(1952-06-23), Սայդա, Լիբանան), լիբանանցի քաղաքական գործիչ և Լիբանանի նախկին վարչապետ Ռաֆիկ Հարիրիի քույրը։ Նրա երկրորդ եղբայրը Շաֆիք Հարիրին է։

Վաղ կյանքը և կրթություն
-----------------------

Բահիա Հարիրին ծնվել է 1952 թվականին Սայդայում, Լիբանան։ Հարիրին ծնվել է համեստ սուննիների ի ընտանիքի։ Ունի երկու եղբայր Շաֆիք և Ռաֆիկ Հարիրիները։ 1970 թվականին ավարտել է մանկավարժական ակադեմիան։

Կարիերա
-------

Հարիրին որպես ուսուցիչ Սայդայում և Հարավային Լիբանանում աշխատել է կրթություն ստանալուց անմիջապես հետո՝ մինչև 1979 թվականը։ Նա ղեկավարել է Սայդայի Հարիրի հիմնադրամը, որը հիմնադրվել էր իր եղբոր՝ Ռաֆիկ Հարիրիի կողմից 1979 թվականին։ Հիմնադրամը հանդիսանում է կարևոր կրթական ու բարեգործական հաստատություն։ Նա նաև Հարիրիի-Սայիդ հիմնադրամի վարչական խորհրդի նախագահն է։

1992 թվականին Հարիրին ընտրվել է Լիբանանի խորհրդարանի անդամ։ Նա 1996 և 2000 թվականին նույն պաշտոնում վերընտրվել է։ 2008 թվականի հուլիսից մինչև 2009 թվականի նոյեմբերը նա եղել է կրթության նախարար։

Նա խորհրդարանի անդամ է վերընտրվել 2009 թվականի հունիսին։ Ներկայում նա գլխավորում է Լիբանանի խորհրդարանի կրթության և մշակույթի հանձնաժողովը, ինչպես նաև նա արտաքին հարաբերությունների և ներգաղթի հարցերով խորհրդարանական հանձնաժողովի անդամ է։ Հանդիսանում է նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպան։ Ղեկավարել է Բարձրագույն կրթության հարցերով Իսլամական կազմակերպությունը։

1992 թվականից Հարիրին Լիբանանի Ամերիկյան համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ է։

Անձնական կյանք
--------------

Բահիա Հարիրին ամուսնացած է Մուստաֆա Հարիրիի հետ (որը հանդիսանում է նաև նրա զարմիկը)։ Նրանք ունեն 4 երեխա. Նադեր (ծնվ. 1969), Ղինա, Ահմադ (սեռ. 1982) և Օլաա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  , ISBN 978-0-415-58046-5։
2. ↑  «Bahia Hariri - Prestige Magazine» (ամերիկյան անգլերեն). 2015 թ․ մայիսի 5. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 11-ին.
3. 1 2 3 4  Vloeberghs, Ward (July 2012). «The Hariri Political Dynasty after the Arab Spring». *Mediterranean Politics*. Taylor and Francis. **17** (2): 241–248. doi:10.1080/13629395.2012.694046. `{{cite journal}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն)CS1 սպաս․ postscript (link)
4. ↑  «Lebanon Biographies of Potential Prime Ministers following PM Karami's Cabinet Resignation». *Wikileaks*. 2005 թ․ մարտի 3. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 30-ին.
5. ↑  «Opposition Candidates Win Elections». *APS Diplomat Recorder*. 2000 թ․ սեպտեմբերի 9. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Biography of Bahia Hariri - UNESCO
**Անդրեա Ալեքսի** (ալբ․՝ Andrea Nikollë Aleksi, Andrea Alessi, Andrija Aleši, մոտ 1425, Լեժա, Ալբանիա - մոտ 1504, Սպլիտ), ալբանացի ճարտարապետ, նկարիչ և քանդակագործ։

Համարվում է Դալմաթյան վերածննդի ժամանակաշրջանի ամենահեղինակավոր նկարիչներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Անդրեա Ալեքսին ծնվել է Լեժայում և կարող է ավելի շուտ տեղական ալբանական ծագում ունենալ, քան իտալական։ Այլ աղբյուրներ փաստում են, որ նա ծագումով իտալացի է։ Այնուհետև տեղափոխվել է Դալմաթիայի Սփլիթ քաղաք, որտեղ ուսանել է քանդակագործ Մարկ Տրոյային։ Կյանքի մեծ մասն ապրել և ստեղծագործել է Դալմաթիայում։ Եղել է Ջորջո դա Սեբենցոյի աշակերտը։ Նրա նշանավոր գործերից է 1466 թվականին Նիկոլո դի Ջիովանի Ֆիորենտինոյի հետ Տրոգիրի Սուրբ Հովհաննես տաճարի աշխատանքները։

Սուրբ Հակոբ տաճարի նմանությամբ այն կառուցված է ծայրահեղ ճշգրտությամբ ստեղծված մեծ քարե բլոկներից։ Համաձայն անտիկ իդեալների՝ այն ճարտարապետության և քանդակագործության եզակի ներդաշնակություն է ապահովում։ Ներսի կողմից պատերը ողորկ չեն։ Տաճարի մեջտեղում՝ խորանին, Տրոգիրի սուրբ Հովհաննեսի սարկոֆագն է՝ շրջապատված լուսամփոփները ձեռքներին պուտտեներով, որոնք կարծես լույս են տալիս դժոխքի դռներից։ Նրանց վերևում Քրիստոսի և առաքյալների քանդակներով որմնախորշերն են (հիմնականում Ալեքսի աշխատանքն է)։ Կեսոնային առաստաղի մեջտեղում Աստծո պատկերն է և հրեշտակների 96 գլուխներ։ Մանկական ժպտացող դեմքերով լի տաճարը տարբերվում է այդ ժամանակաշրջանի եվրոպական արվեստից։

Անդրեան հայտնի է նաև Իտալիայում գտնվող իր առևտրականների արձաններով, 1454 թվականին Դալմաթիայի Արաբե կղզու եկեղեցու «Տրոգիրի մկրտարան» որմնանկարներով, որը նա ստորագրել է 1467 թվականին՝ *ANDREAS ALEXIUS DURRACHINUS OPIFEX MCCCCXII* (Անդրեա Ալեքսի, արվեստագետ Դուրրեսից, 1462)։

Մահացել է 1505 թվականին, Դուրրասում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. ↑  *Harvard Slavic Studies*. Harvard University Press. 1957. «Marulic is listed as examinator in 1478 and again in 1479, when one of the most distinguished sculptors and architects of Dalmatia. Andrea Alessi, appeared before him as a witness.»
3. ↑  Walker Art Gallery. *Annual Report and Bulletin of the Walker Art Gallery, Liverpool*. «Andrea Alessi, architect and sculptor, was a native of Durazzo in Albania and possibly of local rather than Italian origin.»
4. ↑  *The World and Its Peoples: Yugoslavia, Rumania, Bulgaria, Albania*. Greystone Press, 1965. «Another Italian was Andrea Alessi, from Durres in modern Albania, who introduced the use of fluted pilasters...»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Biography Archived 2012-04-04 at the Wayback Machine. at the Croatian Post stamp collection web site

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իտալացիների կենսագրական բառարան · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 132373408 · LCCN: n91018228 · VIAF: 95886646, 60240373 · ULAN: 500033397 · WorldCat VIAF: 95886646, 60240373 |

 |
**Ակետի** (ֆր.՝ Aketi), քաղաք Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության հյուսիսում՝ Ներքին Ուելեի նահանգում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 419 մետր բարձրության վրա։

Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ակետեի բնակչությունը կազմում է 40 507 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունը խոսում է լինգալա լեզվով։ Ակետիում գործում է օդանավակայան և երկաթուղային կայարան։

Պատմություն
-----------

Գաղութային դարաշրջանում բելգիացի սպա Լուի Նապոլեոն Չալթինի պատվին քաղաքը կոչվել է Պորտ Չալթին։ Իր ներկայիս անվանումը ստացել է 1971 թվականին՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության անկախացումից հետո։

Կոնգոյի ճգնաժամի տարիներին Ակետին եղել է պատերազմական գործողությունների թատերաբեմ։ Սկզբնական շրջանում Ակետիի համար պայքարել են սպիտակ արևմտականներն ու հռոմեական կաթոլիկները։ Ակետեի համար մղվող մարտերում զոհվել է մեկ ամերիկացի միսիոներ, իսկ կաթոլիկադավան մի շարք քահանաներ ենթարկվել են ծեծի։

1964 թվականի նոյեմբերին այն ընկել է իշխանական ուժերի տիրապետության տակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Congo (Dem. Rep.): largest cities and towns and statistics of their population». World Gazetteer. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 21-ին.
2. ↑  Auzias, Dominique; Labourdette, Jean-Paul (2006). *Congo: république démocratique*. Petit Futé. էջ 70. ISBN 2-7469-1412-3. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` (օգնություն)
3. ↑  Garrison, Lloyd (1964 թ․ հոկտեմբերի 24). «Priests Report U.S. Cleric Died After Beating by Congo Rebels». New York Times. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 4-ին.
4. ↑  Associated Press. «Gendarmes Hunt for Hostages». *nytimes.com*. The New York Times. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 4-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Արտաշատ քաղաքում։ Կոչվել է սուրբ Հովհաննես Ավետարանչի անունով։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու հիմնարկեքը կատարվել է 2002 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։ Եկեղեցին կառուցվել է Հայաստանի վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի և Աբրահամյան ընտանիքի բարերարությամբ։ Նախագծի հեղինակներն են ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը և ճարտարապետ Էմմա Ֆահրադյանը։Եկեղեցու շինարարությունը իրականացվել է Մարտին Սեդրակյանի կողմից։

Եկեղեցու օծման արարողությունը կատարվել է Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հանդիսապետությամբ և Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի ներկայությամբ։

Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին կառուցված է տուֆից, հայկական ավանդական ճարտարապետության ոճով և լուծումներով։ Եկեղեցու բարձրությունը 35 մետր է։ Այն զբաղեցնում է 500 քառակուսի մետր տարածք, իսկ ընդհանուր եկեղեցական համալիրի համար հատկացվել է 2.5 հեկտար տարածք։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ ԱԺ նախագահ Հ. Աբրահամյանը մասնակցեց Արտաշատի Սբ. Հովհաննես եկեղեցու խաչերի օծման և տեղադրման արարողությանը
2. ↑  «Օծվեց Արտաշատի Ս. Հովհաննես Ավետարանիչ նորակառույց եկեղեցին». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 24-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 1-ին.
3. ↑  Օծվեց Արտաշատ քաղաքի Ս. Հովհաննես Ավետարանիչ նորակառույց եկեղեցին
4. ↑  Նախագահը ներկա է գտնվել Սևանի և Արտաշատի նորակառույց եկեղեցիների օծման արարողություններին

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Սուրբ Հովհաննես Ավետարանիչ եկեղեցի***էջը Վիքիպահեստում |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միքայել Միքայելյան (այլ կիրառումներ)

**Միքայել Հովհաննեսի Միքայելյան** (1879, Ագարակ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1943, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

1897 թվականին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի նկարչական դպրոցում, 1898-1900 թվականներին` Գեղարվեստի ակադեմիայում, 1901-1902 թվականներին` կատարելագործվել Հռոմում։   

1903 թվականից ստեղծագործել է Թիֆլիսում։ Քսաներորդ դարի առաջին քառորդում, Արևելյան Հայաստանում գեղանկարիչների համեմատությամբ, քանդակագործների քանակն աննշան էր։ Եվ հայկական կերպարվեստն իր զարգացման համար նպաստավոր հող էր գտել Հայաստանի սահմաններից դուրս, ամենից առաջ Թիֆլիսում, որը տասնիններորդ դարի սկզբից, նպաստել է հայկական կերպարվեստի՝ գունանկարի, գրաֆիկայի և քանդակի թեկուզ և մասնակի զարգացմանը։
Միքայել Միքայելյանը մշտապես ապրել և ստեղծագործել է Թիֆլիսում և ուսում ստանալով Հայաստանի սահմաններից հեռու, իր բախտը կապել է հայ իրականության հետ։ Դրան նպաստել է Թիֆլիսի հայկական միջավայրը, որտեղ նա շփվել է այնտեղ ապրող հայ արվեստագետների ու մտավորականության հետ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Հովհաննես Թումանյանն ու Ղազարոս Աղայանը Միքայել Միքայելյանի արվեստանոցում, 1902
Հեղինակ է հաստոցային դիմաքանդակների և ժանրային հորինվածքների՝ 

* «Խաչատուր Աբովյան», դիմաքանդակ, գիպս
* «Միքայել Նալբանդյան», դիմաքանդակ, գիպս
* «Րաֆֆի», դիմաքանդակ, գիպս
* «Ազատ Շերենց», դիմաքանդակ, գիպս
* «Ղազարոս Աղայան», դիմաքանդակ, գիպս
* «Սիրանույշ», դիմաքանդակ, գիպս
* «Բեռնակիրը», 1903, գիպս
* «Կուժը կոտրած աղջիկը», 1906, գիպս
* «Ժամհար Սաքանը», 1903, բրոնզ, ՀԱՊ։ Փոքր չափի արձանիկ է, ներկայացնում է Շուշիի եկեղեցու ժամկոչին։ Նա հանդարտ է, ծանրաբարո, դանդաղաշարժ, աշխուժությունը կորցրած, ինչպես իր տարիքի մարդիկ, նահապետական, շուշեցու տարազով՝ երկար արխալուղ, արծաթյա գոտի, անբաժան ձեռնափայտով։ Մշակման ռեալիստական մեթոդը մնում է բնորոշ և այս գործին։
* «Ասեղ թելող պառավը», 1906, գիպս, ՀԱՊ
* «Աղջկա գլուխ», 1915, բրոնզ, ՀԱՊ

Մասնակցել է Թիֆլիսի Հայ արվեստագետների միության հիմնադրմանը (1916) և ցուցահանդեսներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
**«Սան»** (անգլ.՝ The Sun «Արև»), 1964 թվականին հիմնադրված բրիտանական թաբլոիդ։ 2011 թվականի հունիսի դրությամբ՝ լրագրի տպաքանակը կազմել է 2 806 746 օրինակ։ Հրատարակվում է Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում։ Միջինում օրական լրագիրը կարդում է մոտավորապես 7,7 միլիոն մարդ, որոնցից 56 %-ը տղամարդիկ են, 44 %-ը՝ կանայք։ Պատկանում է «News Corporation» մեդիահոլդինգին։

2013 թվականի օգոստոսի 1-ին թերթի պաշտոնական կայքում ներկայացվել է թերթի բովանդակության վճարովի հասանելիություն։ Մինչ այդ կայքն ամսական այցելել է 30 միլիոն ընթերցող, վճարովի տարբերակի ներմուծումից հետո նրանցից մնացել է միայն 225 հազարը։ Սրա հետ կապված՝ 2015 թվականի նոյեմբերին կայքը նորից դարձել է անվճար։

Բովանդակություն
---------------

«Սան» թերթը լայնորեն հայտնի է աստղերի կյանքի մասին պատմություններով, այդ թվում՝ սկանդալային և պրովոկացիոն, ինչպես նաև զվարճանքների արդյունաբերության մասին լուրերով (փոփ երաժշտության, հեռուստատեսային սերիալների և այլնի մասին պատմություններ և լուրեր)։

Թերթի երկրորդ էջում տպագրվում են քաղաքականության մասին նյութեր։

Թերթի երրորդ էջում պարբերաբար տպագրվում է 18-27 տարեկան մոդել աղջկա տոպլես լուսանկարը։ Երրորդ էջի այդ ձևաչափը 1970 թվականից ի վեր դարձել է թերթի ավանդական առանձնահատկությունը։

Թերթը մեծ ուշադրություն է տրամադրում սպորտային թեմատիկային, հատկապես, ֆուտբոլին։

Սկանդալներ
----------

2012 թվականի փետրվարի 11-ին բրիտանական ոստիկանությունը «Էլվեդեն» գործողության հետևանքով ձերբակալել է թերթի 5 աշխատակիցների։ Նրանք կասկածվում են նորություններ հավաքելու ապօրինի եղանակների համար, այդ թվում՝ կաշառք ստանալու և ոստիկանության աշխատակիցներին կաշառելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0307-2681
2. ↑  «Newspaper Marketing Agency» (անգլերեն). Nmauk.co.uk. 04.11.2008. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 24-ին. `{{cite web}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
3. ↑  В Лондоне арестованы пятеро сотрудников *The Sun* // Лента.ру, 11.02.2012

Գրականություն
-------------

* *Torin Douglas* Forty Years of the Sun // *BBC*. — 14.09.2014. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | OCLC |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 5837149068373965730002 · WorldCat VIAF: 5837149068373965730002 |

 |
**Էլի Բաբալ** (սերբ.՝ Ели Бабаљ / Eli Babaljб փետրվարի 21, 1992(1992-02-21), Սարաևո, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ, ավստրալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող, հանդես է եկել Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։

Կենսագրություն
--------------

Էլի Բաբալը ծնվել 1992 թվականին։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ին նա 17 տարեկան հասակում պրոֆեսիոնալ պայմանագիր է կնքել «Մելբուռն Սիթի» ակումբի հետ։ Ակումբում նորամուտը նշել է «Ջիլոնգ Օլ Սթարզի» դեմ ընկերական խաղում, որտեղ խփել է իր կարիերայի առաջին գոլը։ Պրոֆեսիոնալ մակարդակով առաջին անգամ նա խաղացել է 2010 թվականի օգոստոսի 5-ին «Սենթրալ Քոսթ Մարիներս» ակումբի հետ Ա լիգայի առաջին շրջանի խաղում։

2012 թվականի մայիսին ԶԼՄ-ներում տեղեկություններ են հայտնվել, որ Բաբալով ակտիվորեն հետաքրքրվում է «Ցրվենա Զվեզդա» սերբական ֆուտբոլային ակումբը։ Հունիսի 7-ին պաշտոնապես հայտարարվել է Էլի Բաբալի «Ցրվենա Զվեզդա» տեղափոխության մասին։ Հարձակվողի նորամուտը «Կարմիր աստղերի» կազմում տեղի է ունեցել 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգայի փլեյ-օֆֆի փուլի «Բորդոյի» դեմ խաղում։

2013 թվականի ձմռանը Բաբալի նախկին «Մելբուռն Սիթի» ակումբը նորից ձեռք է բերել Էլի Բաբալին։ Հարազատ ակումբ վերադառնալուց հետո առաջին անգամ Էլին խաղադաշտ է դուրս եկել «Վեստերն Սիդնեյ Ուոնդերերսի» դեմ խաղում՝ դաշտում հայտնվելով երկրորդ խաղակեսում։

2013 թվականի ապրիլի 19-ին Բաբալը 4 տարվա պայմանագիր է կնքել «ԱԶ Ալկմար» ակումբի հետ։ 2015 թվականի հուլիսին Բաբալը վարձավճարով տեղափոխվել է «Ադելաիդա Յունայթեդ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. ↑  Soccerway(բազմ․)
4. ↑  «Central Coast Mariners deny Melbourne Heart house-warming party» (անգլերեն). The Australian. 2010 թ․ օգոստոսի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 29-ին.
5. ↑  «Ilija Babalj pred Marakanom» (սերբերեն). Kurir. 2012 թ․ մայիսի 30. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 28-ին.
6. ↑  «Red Star sign Australian hope Eli Babalj» (անգլերեն). Footballcracy. 2012 թ․ հունիսի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 10-ին.
7. ↑  «Eli Babalj joins AZ Alkmaar on four-year deal from Melbourne Heart» (անգլերեն). Sky Sports. 2013 թ․ ապրիլի 19. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 28-ին.
8. ↑  «AZ verhuurt Babalj aan Adelaide United» (հոլանդերեն). az.nl. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Voetbal International profile (nl)
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GTAA: 236653 |

 |
**Քրիստեն Էրին Թեյլոր** (անգլ.՝ Kristen Erin Taylor, մայիսի 15, 1978(1978-05-15), Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ - հուլիսի 2, 1995(1995-07-02), Պեմբրոկ-Փայնս, Բրովարդ շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկյան ֆոտոմոդել։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Քրիստեն Էրին Թեյլորը ծնվել է Մայամիում, բայց ապրել Ֆլորիդայում։ Նա ունեցել է երկու ավագ քույր։

Մոդելային ասպարեզում նա հայտնվում է քրոջ՝ սուպերմոդել Նիկի Թեյլորի օգնությամբ։ Երբ նա 11 տարեկան էր, սկսում է Նյու Յորքում աշխատել մոդելային գործակալությունում։

13 տարեկանում Միլանում Նիկիի հետ մասնակցում է *«Fall Shows»* ծրագրին։ Դրանից հետո նա բազմաթիվ աշխատանքի առաջարկներ է ստանում։

Նրա վերջին ֆոտոսեսիան եղել է Ocean Drive ամսագրում (լույս է տեսել հուլիս/օգոստոս 1995), որտեղ նա նկարահանվել է Նիկիի հետ։

Մահ
---

1995 թվականի հուլիսի 2-ին քույրը գտնում է նրան, իրենց Ֆլորիդայի տան հատակին անգիտակից վիճակում ընկած։ Նիկին նրան հասցնում է *«Memorial Hospital West»* հիվանդանոց, որտեղ էլ առավոտյան ժամը 5:39 հայտարարում են, որ Քրիսին մահացել է։ Նա ընդամենը 17 տարեկան էր։

Հայտնի է, որ Քրիսին ուներ շնչռական համակարգի խնդիրներ, նա կարողանում էր շնչել միայն ինգալյատորով։

Մավան պատճառն ընդունված է անվանել Բրոնխային հեղձուկ՝ բարդացած սրտի հանկարծակի առիթմիայով։ Սակայն մինչև իր մահը, մոդելը չի ունեցել ոչ մի խնդիր կապված սրտի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Krissy's Career». krissytaylor.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
2. 1 2  Green, Michelle (1995 թ․ հուլիսի 31). «Legacy of Pain». People. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 3-ին. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт памяти Крисси Тейлор Archived 2020-03-13 at the Wayback Machine.
* Крисси Тейлор на сайте Find a Grave
* Крисси Тейлор на сайте Fashion Model Directory Archived 2016-03-10 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Աշոտ Հրաչի Ճենտերեճյան** (օգոստոսի 29, 1952(1952-08-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 5, 2017(2017-03-05), Երևան, Հայաստան), հայ ջութակահար։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Ճենտերեճյանը ծնվել է 1952 թվականի օգոստոսի 29 -ին Երևան քաղաքում։ Ավարտելով Պ. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը 1971 թվականին ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում՝ սովորելով ժամանակի ականավոր պրոֆեսորների դասարաններում։

1976-1977 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։

1970-ականներին երկվորյակ եղբոր՝ Արմեն Ճենտերեճյանի հետ հիմնելով խորհրդային կատարողական արվեստում նախադեպը չունեցող ջութակային դուետը Աշոտ Ճենտերեճյանն սկսեց ծավալուն համերգային գործունեություն՝ ելույթներ ունենալով Խորհրդային Միության, Եվրոպայի և Միջին Արևելքի բազմաթիվ երկրներում։

«Ճենտերեճյան դուետ»-ի համերգային գործունեությանը զուգահեռ աշխատել է Հայաստանի Ազգային Օպերայի և բալետի, Ֆիլհարմոնիկ և ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբերում, միաժամանակ ծավալելով ակտիվ մանկավարժական գործունեություն երաժշտական դպրոցներում, ուսումնարաններում, կոնսերվատորիայում։

2004-2007 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի ՀԲԸՄ-ի նորաստեղծ կամերային նվագախմբում որպես կոնցերտմայստեր, այնուհետև 2007-2010 թվականներին աշխատել Բերձորի երաժշտական դպրոցում՝ զուգահեռ տնօրինելով Բերձորի նվագախումբը։

2011 թվականին Համազգային Կրթական Մշակութային Միության Լիբանանի շրջանային վարչության հրավերով տեղափոխվել է Բեյրութ և 5 տարի շարունակ ղեկավարել «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական քոլեջը։

Պարգևներ
--------

2002 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի մշակույթի նախարարության պատվոգրով, իսկ 2006 թվականին Արցախի Հանրապետության Մշակույթի Նախարարության պատվոգրերով և Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ի «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով։ 2021 թվականի սեպտեմբերին տեղի է ունեցել նրան նվիրված հուշ-երեկո։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած էր, ուներ 3 զավակ։

Մահ
---

Աշոտ Ճենտերեճյանը մահացել է 2017 թվականի մարտի 5-ին Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««ԴԵՌ ԱՄԵՆ ԻՆՉ ԿՈՐԱԾ ՉԷ…»».
2. ↑  «Ջութակահար Աշոտ Ճենտերեճյանի հիշատակը նշանավորվեց երաժշտին նվիրված համերգային ծրագրով».
3. ↑  «Աշոտ Ճենտերեճյանն է մահացել».  (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 8-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)
Բավականին խոշոր դիսպերսված եգիպտացորենի ալյուր
**Եգիպտացորենի ալյուր**, եգիպտացորենի չորացված հատիկից աղացած մթերք։ Այս մթերքը լայնորեն կիրառվում է բազմաթիվ ազգերի խոհանոցներում։ Այդպիսի ալյուրն օգտագործվում է թե՛ որպես հացի, հացաբուլկեղենի թխման, բլիթների, շիլաների պատրաստման հիմնական բաղադրիչ, թե՛ որպես ուտեստների հավելում (օրինակ՝ չուրչխելա պատրաստելիս խաղողի հյութի խմորման համար)։

Պատմություն
-----------

Եգիպտացորենի մաֆին
Եգիպտացորենի հաց
Կապույտ եգիպտացորենից պատրաստված հաց
Եգիպտացորենը հանդիսանում է Ամերիկայի բնիկ ժողովուրդների գյուղատնտեսության ավանդական մշակաբույսը։ Լատինական Ամերիկայում եգիպտացորենն օգտագործում են ավելի մեծ քանակությամբ, քան մոլորակի որևէ այլ վայրում։ Այն հիմնական մշակաբույս է հանդիսանում Մեքսիկայի, Կոլումբիայի, Պերուի, Էկվադորի, Վենեսուելայի և Պարագվայի ազգային խոհանոցների համար։

Եվրոպացիների կողմից Ամերիկայի հայտնագործումից հետո՝ բազմաթիվ տեղական մշակաբույսեր ներմուծվեցին Եվրոպա և սկսեցին մշակվել, այդ թվում՝ եգիպտացորենը։ Եվրոպայից եգիպտացորենը ներմուծվեց Աֆրիկա և Ասիա։

Նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածքում եգիպտացորենը ամենաառաջինը հայտնվել է 17-րդ դարի վերջում Մոլդովայում և Վրաստանում։

Ուտեստներ՝ եգիպտացորենի ալյուրից
--------------------------------

### Ամերիկա

* Արեպա՝ եգիպտացորենի բլիթներ, որոնք տարածված են վենեսուելական և կոլումբիական խոհանոցներում
* Տորտիյա՝ եգիպտացորենից պատրաստված բլիթներ, որոնք մեծ տարածում ունեն Մեքսիկայում։

### Աֆրիկա

* Ուգալի

### Եվրոպա

* Բանուշ՝ գուցուլական ուտեստ, որն իրենից ներկայացնում է եգիպտացորենի ալյուրից պատրաստված շիլա՝ սերուցքով կամ թթվասերով եփված։
* Գոմի՝ Վրաստանի արևմուտքում տարածված եգիպտացորենի շիլայի տեսակ, որը փոխարինում է հացին։
* Կաչամակ՝ եգիպտացորենի շիլայի սերբիական և բուլղարական տարբերակ, որը թուրքական անվանում է ստացել Օսմանյան կայսրության օրոք։
* Մալայ՝ Ռումինիայում տարածված եգիպտացորենի շիլա։
* Մամալիգա՝ եգիպտացորենի ալյուրից պատրաստված շիլա, որը լայն տարածում ունի Մոլդովայում։
* Մճադի՝ եգիպտացորենի վրացական բլիթ։
* Պոլենտա՝ Հարավային Եվրոպայում, առավելապես՝ Իտալիայում տարածված եգիպտացորենի շիլա։

Տես նաև
-------

* Ալյուր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Herbst, Sharon, *Food Lover’s Companion*, Third Edition, Pg. 165, Barrons Educational Series Inc, 2001

Արտաքին հղումներ
----------------

* Եգիպտացորենի ալյուրով պատրաստվող ուտեստների բաղադրատոմսեր
* Եգիպտացորենի ալյուրի օգտակար և վնասակար հատկանիշները
* Եգիպտացորենի ալյուրի բաղադրությունն ու որակական հատկանիշները
**Ռաֆայել Լեմկինի փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։

Պատմություն
-----------

2018 թվականի նոյեմբերի 27-ին Երևանի ավագանու արտահերթ նիստում որոշում է կայացվել, որ Բաղրամյան պողոտայի 1-ին փակուղին անվանակոչել հրեական ծագմամբ լեհ իրավագետ, ցեղասպանագետ Ռաֆայել Լեմկինի անվամբ։

Նույն թվականի դեկտեմբերի 11-ին տեղի է ունեցել փողոցի անվանակոչման հանդիսավոր արարողությունը, որին ներկա են եղել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի ցեղասպանության կանխարգելման հարցերով հատուկ խորհրդական Ադամա Դիենգը, Հայաստանում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող Շոմբի Շարփը, Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Սերգեյ Հարությունյանը, Հայաստանի արտաքին գործերի փոխնախարար Աշոտ Հովակիմյանը, Հայաստանի արտաքին գործերի փոխնախարար Աշոտ Հովակիմյանը։

Ռաֆայել Լեմկինի փողոցի անվանատախտակի բացումը կատարել են Երևանի քաղաքապետի տեղակալն ու Հայաստանում Լեհաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանը։

Մինչև հիմա Լեմկինի անվամբ փողոց է անվանակոչվել միայն Նիդեռլանդներում, երկրորդը՝ Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Երևանի Բաղրամյան պողոտայի առաջին փակուղին անվանակոչվեց Ռաֆայել Լեմկինի անվամբ». *armenpress.am*. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 24-ին.
2. ↑  «ԻՐՏԵԿ - Իրավական տեղեկատվական կենտրոն».. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 24-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)
3. ↑  «Բաղրամյան պողոտայի 1-ին փակուղին անվանակոչվեց Ռաֆայել Լեմկինի անունով. Երևանի ավագանու արտահերթը նիստը՝ ուղիղ». *www.tert.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 11-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 24-ին.
4. ↑  «Բաղրամյան պողոտայի առաջին փակուղին անվանակոչվեց Ռաֆայել Լեմկինի անվամբ (տեսանյութ)». *A1Plus*. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔՈՒՄ ՌԱՖԱՅԵԼ ԼԵՄԿԻՆԻ ԱՆՎԱՄԲ ՓՈՂՈՑ ԱՆՎԱՆԱԿՈՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՈՐՈՇՈՒՄ
«**Բարի լուրեր Վատիկանից**» (անգլ.՝ Good News from the Vatican), ամերիկացի գրող Ռոբերտ Սիլվերբերգի ֆանտաստիկ պատմվածքը։ Գրվել է 1971 թվականին։ 1972 թվականին դարձել է «Նեբյուլա-1971» մրցանակի դափնեկիր՝ որպես տարվա լավագույն ֆանտաստիկ պատմվածք։ 1989 թվականին Ալեքսանդր Կորժենևսկին այն թարգմանել է ռուսերեն։

Սյուժե
------

Վատիկանում սպասվում է նոր Հռոմի Պապի ընտրություն։ Կոնկլավը ձգվում է բավականին երկար և ոչ մի կերպ չի կարողանում գալ այն որոշման, թե ով պիտի զբաղեցնի Պապի գահը։ Անսպասելիորեն ի հայտ է գալիս ռոբոտի թեկնածությունը։ Ամբողջ աշխարհը ապասումից քարանում է․ կարո՞ղ է արդյոք հռոմեական֊կաթոլիկ եկեղեցին գլխավորել մեխանիկական արարածը։ Արդյունքում, Հռոմի Պապ են ընտրում հենց ռոբոտին, որը, դուրս գալով իրեն սպասող բազմության առջև, օրհնում է բոլորին և բարձրանում երկինք, մինչև վերջնականապես անհետանում է ամպերի մեջ։

Հրապարակում
-----------

Պատմությունն առաջին անգամ հրատարակվել է 1971 թվականին՝ Թերի Քարի անթոլոգիայում («Universe 1»)։ Հաջորդ տարի հրատարակվում է ևս երկու՝ Լեսթեր դել Ռեյի «Best Science Fiction Stories of the Year» և Լլոյդ Բեգլա կրտսերի «Nebula Award Stories 7» ժողովածուներում։

Քննադատություններ
-----------------

Համաձայն «Գիտական ֆանտաստիկայի հանրագիտարանի»` պատմվածքը նվիրված է «ռոբոտի ինտեգրմանը մարդկային կրոնական մշակույթին»։ Պոլ Բրայանսը նշում է, որ դեռ առաջին պարբերությունից երևում է պատմության երգիծական կազմը, որտեղ մրցակից կարդինալների անունները իտալերենով «սրբիչ» և «արտիճուկ» բառերն են։ Մալքոլմ Էդվարդսը այս պատմությունը դասում է 1970-ական թվականների սկզբին հրատարակված պատմությունների խմբին, որոնք ավելի փորձագիտական էին, քան ավելի լայնածավա;ժլ ստեղծագործությունները։ Պատմվածքն ունի այնպիսի մեթոդների ազդեցություն, ինչպիսիք օգտագործում էին Դոնալդ Բարտմելը և Ռոբերտ Կուվերը։ Այդ պատմվածքներում Սիլվերգը հեգնում է գիտական ֆանտաստիկայի ավանդական թեմաները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Небьюла 1971». «Лаборатория фантастики». Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 12-ին.
2. ↑  Silverberg, Robert (1971). «Good News from the Vatican». In Carr, Terry (ed.). *Universe 1*. Ace Books. էջեր 41–52. `{{cite encyclopedia}}`: `|access-date=` requires `|url=` (օգնություն)
3. ↑  «Bibliography: Good News from the Vatican» (անգլերեն). ISFDB. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 12-ին. `{{cite web}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
4. ↑  «Robots». *The Encyclopedia of Science Fiction* (3rd ed.). Gollancz. 2012 թ․ նոյեմբերի 19. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 13-ին.
5. ↑  «Notes on Selected Stories from The Norton Book of Science Fiction» (անգլերեն). Washington State University. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 21-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 17-ին.
6. ↑  *Science Fiction Writers: Critical Studies of the Major Authors from the Early Nineteenth Century to the Present Day*. Ed. E. F. Bleiler. Charles Scribner’s Sons, 1982. 505—511. Excerpted in *Contemporary Literary Criticism*. Ed. Jeffrey W. Hunter. Vol. 140. Detroit: Gale Group, 2001. 340—397. *Literature Criticism Online*. Gale

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բարի լուրեր Վատիկանից
**Ասլի Հասան Աբադե** (ֆր.՝ Asli Hassan Abade, արաբ․՝ اسلي حسن عباده‎‎, հունվարի 1, 1958(1958-01-01), Buloburde, Buloburde District, Hiran, Սոմալի), սոմալեցի օդաչու, ռազմական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ասլին Սոմալիի օդային ուժերում ներգրավված առաջին և առայժմ միակ կինն է։

### Խաղաղության արշավ

2000-ական թվականների կեսերին Ասլին սկսեց խաղաղության արշավ՝ խրախուսելով օրենսդիրներին համախմբվելու և վերջ դնելու իր հարազատ Սոմալիում քաղաքացիական հակամարտություններին։ Քաղաքական յուրաքանչյուր գործընթացին նա մասնակցեց հագնելով Սոմալիի դրոշի գույներով հագուստ՝ պահանջելով հարգել բոլոր մասնակիցներին։ Հաշտեցման գործընթացում իր ջանքերի շնորհիվ ստեղծվեց անցումային դաշնային պետությունը, և նրան օժտեցին *Calansida* ծածկանունով («Դրոշակակիր»)։

Անձնական կյանք
--------------

Հայրենասեր Ասլին իրեն բնութագրում է որպես «ուժեղ կին»։ 2009 թվականի հոկտեմբերից բնակվում է ԱՄՆ-ի Տեխաս նահանգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Somali Leader Rallies Kinsmen; Ahmed Meets Twin Cities Diaspora, Asks U.S. Officials to Help Aid Stability At Home». *St. Paul Pioneer Press*. 2009 թ․ հոկտեմբերի 5. էջեր A5.
3. 1 2  «Flying the flag for Somali peace». BBC. 2004 թ․ հոկտեմբերի 7. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 22-ին.
4. 1 2  The Rise and Fall of the Somalia Airforce: A Diary Reflection(չաշխատող հղում)
5. ↑  «Somali president rallies with Twin Cities diaspora». St. Paul Pioneer Press. 2009 թ․ մայիսի 10. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Somali Aviation Resource Center Archived 2016-01-09 at the Wayback Machine..
Հնագիտական պեղումներ
Հնագիտական պեղումներ (քարի դար)
Հնագիտական պեղումներ (քարի դար)
**Հնագիտական պեղումներ**, հին հուշարձաններ՝ հնություններ գտնելու համար պեղելով կատարվող հնագիտական աշխատանքներ։ Դարերի ընթացքում մարդու կացարանի շուրջը գոյանում են հողի շերտեր, որոնցում պահպանվում են անցյալի հետքեր՝ ամեն տեսակ աղբ, հագուստի, սննդի մնացորդներ, կոճակներ և այլն։ Դա հողի «մշակութային շերտն»
է։ Ողջ Երկրի վրա հնագետ-գիտնականները կատարում են պեղումներ։ Հողի մեջ հաճախ գտնում են ոչ միայն հինավուրց առանձին իրեր, այլև անցյալում հարուստ և աշխույժ քաղաքների ավերակներ։ Բազմաթիվ հնավայրեր կան նաև Հայաստանի տարածքում, որոնց պեղումներն սկսվել են 19-րդ դարի 70-80-ական թվականներին։ Այժմ արդեն պեղված են և շարունակվում են պեղվել քարի դարի և մետաղների դարերի, ինչպես նաև միջնադարի բազմաթիվ դամբարանադաշտեր, հնագույն բնակավայրեր, բերդեր և հնագիտական այլ հուշարձաններ։ Հնագիտական պեղումների շնորհիվ ապացուցված է, որ Հայկական լեռնաշխարհը մարդու բնակության հնագույն կենտրոններից և մարդկային քաղաքակրթության օրրաններց մեկն է։ Հնում, երբ մարդը մահանում էր, նրա գերեզմանում դնում էին զենքեր, ուտելիք, բազմապիսի զարդեր, ամաններ։ Պատահում էր՝ գերեզմանի վրա հողե բարձր թումբ էին սարքում, և այն դառնում էր դամբարանաբլուր։ Հնագիտական պեղումները ժամանակակից պատմաբաններին օգնում են իմանալու, թե ինչպես են ապրել մեր նախնիները։ Հնավայրերի պեղումներից արժեքավոր են Լճաշենի, Շենգավիթի, Մեծամորի, Էրեբունիի, Կարմիր բլուրի, Արմավիրի, Գառնիի, Դվինի, Անիի, Ամբերդի և այլ հնավայրերի պեղումները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ինչ է ով է, Հայկական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն, Երևան-1986

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4129464-6 · LCCN: sh85046105 · LNB: 000059371 · Microsoft: 31858485 · NKC: ph118577 |

 |