**Մարի Ռոժեի գաղտնիքը** (անգլ.՝ The Mystery of Marie Rogêt), ամերիկացի հեղինակ Էդգար Պոյի պատմվածքն է, գրված 1842 թվականին։ Հանդիսանում է «Սպանություն Մորգ փողոցում» պատմվածքի շարունակությունը, սակայն ի տարբերություն վերջինիս, «Մարի Ռոժեի գաղտնիքը» հիմնված է իրական փաստերի վրա, չնայած գործողությունները Նյու Յորքից տեղափոխվել են Փարիզ։ «Սպանություն Մորգ փողոցում», «Գողացված նամակը» պատմվածքների հետ մեկտեղ ընդգրկված է ֆրանսիացի հետախույզ Դյուպեի մասին եռեգրության մեջ։ Պատմվածքը տպագրվել է «*Snowden’s Ladies' Companion*» ամսագրում երեք մասով. 1842 թվականի նոյեմբերին և դեկտեմբերին, և 1843 փետրվարին։ Պատմվածքի առաջին ամբողջական հրատարակումը կատարվել է 1845 թվականին։

Սյուժե
------

Երիտասարդ փրիզուհի Մարի Ռոժեն, ով աշխատում էր օծանելիքի խանութում, շատ երկրպագուներ ուներ։ Սակայն մի անգամ նա հանկարծակի անհետանում է։ Գործով սկսում է զբաղվել ոստիկանությունը, բայց մեկ շաբաթ անց Մարին վերադառնում է տուն։ Գաղտնի կերպով որոշվել էր չհիշել այդ իրադարձության մասին։ Շուտով Մարին հեռանում է օծանելիքի խանութից և ապրում մոր հետ։

Երեք տարի անց Մարին կրկին անհետանում է։ Չորրորդ օրը, Սենայի ափին գտնում են նրա դիակը։ Սպանությունը սենսացիա դարձավ, որը մասամբ խոչընդոտում էր ոստիկանությանը հետաքննություն անցկացնել։ Սպանության մասին տեղեկության դիմաց խոստացված գումարը 30000 ֆրանկ է, բայց ապարդյուն։ Հուսահատված ոստիկանապետը օգնության ակնկալիքով դիմում է Դյուպենին։

Դյուպեն ուշադիր, անաչառորեն դիտելով հանցանշանները, վերականգնում է իրադարձությունների ընթացքը (ինչը չհաջողվեց անել ոստիկանությանը) և ապացուցեց, որ մարդասպանը գործում էր միայնակ։ Այնուհետև Դյուպենը բացահայտում է փարիզյան տարբեր թերթերում ահարկու նամակների հեղինակին, ով փորձում էր մեղքը բարդել հանցավոր խմբերից մեկի վրա։ Վերջապես նրան հաջողվում է հաստատել, որ հանցագործը նավաստի էր (հանցագործի կողմից կատարած հանգույցների բնույթով և Մարիի երեք տարի առաջ խորհրդավոր անհետացմամբ)։

Իրական ֆոն
----------

Ենթադվում է, որ պատմվածքը գրելուն Պոյին դրդել է Մերի Սեսիլիյա Ռոժերսի (անգլ.՝ Mary Cecilia Rogers) աղմկահարույց գործը։ Մերի Ռոջերսը որոշ ժամանակ (1838 թվականին) խորհրդավոր կերպով անհետացել էր, բայց մեկ շաբաթ անց հայտնաբերվել է, իսկ 1841 թվականին նորից է անհետացել, ընդ որում երեք օր անց նրա մարմինը գտել են Հուդզոնի ափին։ «Մարի Ռոժեի գաղտնիքը» սակայն, ամենայն հավանականությամբ, դարձել է առաջին իրական հանցագործությունը, որը դետեկտիվ պատմության է վերածվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Whitley 2000, էջ. xx
2. ↑  Sova 2001, էջ. 164

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատմվածքը գուտենբերգի նախագծում
* «Тайна Мари Роже» в библиотеке на сайте lib.ru

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Էդգար Ալան Պոյի ստեղծագործություններ |
| --- |
|  |
| Վիպակներ | Արթուր Գորդոն Փիմի արկածների մասին պատմվածք (1838) • Ջուլիուս Ռոդմենի օրագիրը (1840) |
|  |
| 1830-ական թվականներիպատմվածքներ | Մետցենգերշտեյն (1832) • Բոն-Բոն (1833) • Շշում գտնված ձեռագիրը (1833) • Բերենիկա (1835) • Մորելլա (1835) • Ոմն Հանս Պֆաալիանհավանական արկածները (1835) , Լիգեյա (1838) • Սատանան զանգակատանը (1839) • Մարդը, ում մասերի էին բաժանել (1839) • Աշերների տան անկումը (1839) • Վիլյամ Վիլսոն (1839) • Էյրոսի և Հերմիոնայի զրույցը (1839) |
|  |
| 1840-ական թվականներիպատմվածքներ | Գործարարը (1840), Ամբոխի մարդը (1840) • Սպանություն Մորգ փողոցում (1841) • Էլեոնորա (1841) • Մեկ շաբաթում երեք կիրակի (1841) • Ունաի և Մոնոսի զրույցը (1841), Ձվաձև դիմանկարը (1842) • Կարմիր մահվան դիմակը (1842) • Մարի Ռոժեի գաղտնիքը (1842) • Ջրհորը և փարոսը (1842) • Ոսկյա բզեզ (1843) • Սև կատուն (1843) • Ակնոցը (1844) • Գողացված նամակը (1844) • Զրույց մումիայի հետ (1845) • Պրոֆեսոր Պեռռոի և բժիշկ Սմոլի համակարգը (1845) • Սֆինքս (1846) |
|  |
| Բանաստեղծություններ | Թամերլան (1827) • Քաղաք ծովի վրա (1831) • Իզրաֆել (1831) • Ելենային (1831) • Կոլիզեում (1833) • Կախարդված դղյակ (1839) • Լինոր (1843) • Ագռավը (1845) • Էլդորադո (1849) |
|  |
| Էսսեներ | Հանգամանքի փիլիսոփայություն (1840) • Ստեղծագործության փիլիսոփայություն (1846) • Էվրիկա (1848) |
|  |
| Այլ աշխատություններ | Օդապարիկի պատմությունը (1844) • Փարոսը (1849) |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX2039844 |

 |