**Ալեքսանդրա Դավիդ-Նեել** (ֆր.՝ Alexandra David-Néel, անունը, տրված ծննդյան ժամանակվանից՝ **Լուիզ Էժենի Ալեքսանդրին Մարի Դավիդ**, ֆր.՝ Louise Eugénie Alexandrine Marie David) հոկտեմբերի 24, 1868(1868-10-24)[…], Սեն-Մանդե - սեպտեմբերի 8, 1969(1969-09-08)[…], Դին լե Բեն),ֆրանսիացի օպերային երգչուհի, բանաստեղծուհի և կոմպոզիտոր, որն ավելի հայտնի է որպես ճանապարհորդ, գրող և Տիբեթի հետազոտող հայտնի է նրանով, որ 1924 թվականին հասել Է Տիբեթի մայրաքաղաք (Լհասա) և Տիբեթի մասին մի շարք գրքերով։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդրան ուսուցիչ Լուի Դավիթի, հուգենոտի և մասոնի միակ դուստրն էր, հանրապետական ակտիվիստ 1848 թվականի հեղափոխության ժամանակ և բելգիացի կաթոլիկ Ալեքսանդրինա Բուրգմանսը։ Ծնողները ծանոթացել են Բելգիայում, որտեղ աքսորվել է դպրոցի ուսուցիչն ու հանրապետական ամսագրի հրատարակիչը, երբ Լուի-Նապոլեոն Բոնապարտը կայսր է դարձել։ Վաղ տարիքից Ալեքսանդրան հետաքրքրված էր ամեն ինչով անսովոր, սիրում էր կարդալ Ժյուլ Վեռնի և Էմարի արկածային վեպերը, լսում էր աշխարհագրագետ-անարխիստ Էլիզե Ռեկլյուի ծանոթ հոր պատմությունները այն երկրների մասին, որտեղ նա այցելել էր։ Նույն աշխարհագրագետի շնորհիվ նա հետաքրքրված էր անարխիզմով և աթեիզմով, նույնպես տարված էր օկուլտիզմով։

Ալեքսանդրա Դավիդը 1886 թվականին
Պատանեկության տարիներին նա փախել է ծնողներից՝ հեծանիվով Ֆրանսիայից Իսպանիա ճանապարհորդելու համար։

Սովորել է կաթոլիկ դպրոցում և Բրյուսելի կոնսերվատորիայում։ Նա լավ երգեց և ցույց տվեց որ լավ դաշնակահար է։ Այնուհետև ծնողները գործուղվել են Լոնդոն՝ որպես դաշնակահարուհի որակավորումը բարձրացնելու համար։ Այստեղ նրան ծանոթացրեցին Թեոսոֆիական ընկերության հիմնադիր Ելենա Բլավատսկայայի հետ, ով Ալեքսանդրային հետաքրքրեց Տիբեթի մասին պատմություններով։

Փարիզ վերադառնալուց հետո Ալեքսանդրան սկսեց երգել «Օպերա կոմիկ» թատրոնում, երգեց, ի թիվս այլ բաների, իր ստեղծագործության օպերաները։ Մասնակցել է տեղի թեոսոֆիստների հանդիպումներին, ինչպես նաև անարխիստների հավաքներին։ Այնուհետև նա գրեց աթեիստական տրակտատ՝ «Կյանքի անունով»։

Ալեքսանդրա Դավիթ-Նեելը Լհասայում գտնվելու ժամանակ:
1891 թվականին առաջին անգամ այցելել է Հնդկաստան, որտեղ թեոսոֆական կոմունայում սովորել է սանսկրիտ և յոգա։ Երազել է ճանապարհորդել դեպի Հիմալայներ, Տիբեթ՝ «կախարդական երկիր»։ Ծնողները հրաժարվել են օգնել չհնազանդված դստերը, Փարիզի թատրոնից Ալեքսանդրին հեռացրել են աշխատանքից՝ Փարիզում անարխիստների կազմակերպած մի քանի պայթյունների պատճառով։

1900 թվականին Ալեքսանդրան տեղափոխվեց Թունիս, աշխատանքի անցավ տեղի թատրոնում։ Այնտեղ ծանոթացել է երկաթուղային ինժեներ Ֆիլիպ Նեելի հետ։ Մահամերձ հոր խնդրանքով 1904 թվականին ամուսնացել է Ֆիլիպի հետ, սակայն ամուսնությունից հինգ շաբաթ անց մեկնել է Փարիզ։ Ամուսնու ֆինանսական աջակցությամբ Ալեքսանդրը 1911 թվականին կրկին մեկնել է Հնդկաստան։ Այս մեկնումով սկսվեց ամուսինների միջև երկար տարիների նամակագրությունը, որը չի ընդհատվել մինչև Ֆիլիպի մահը 1940 թվականին և ամբողջությամբ փոխարինել է նրանց ընտանեկան կյանքը։ 1940 թվականին Ֆիլիպը մահացավ, և նրա ամուսինը մահացավ 1940 թվականին։ Հնդկաստանում Ալեքսանդրան ուսումնասիրել է հնդկական մշակույթն ու կրոնը։

Արևմուտքից Տիբեթ ներթափանցելու անհնարինության պատճառով (չինական իշխանությունները խոչընդոտեցին), Ալեքսանդրան և տիբեթցի սկսնակ ափուր Յոնգդենը գնացին Ճապոնիա, այնուհետև Կորեա և Չինաստան՝ հավաքվելով արևելքից Տիբեթ ներթափանցելու համար։ Նրան հաջողվեց դա անել միայն 1924 թվականի փետրվարին։ Նրա բախտը բերել է՝ սահմանային անցակետերից մեկում օտարերկրացուն չեն ճանաչել և բաց են թողել։ Ավելի ուշ նա նկարագրեց այդ պահը՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես հասա Լհասա՝ կմախքի պես չորացած։ Երկու ամիս շարունակ ես թափառում էի վանքի տաճարներում և կտուրներում, և ոչ մի հոգի չէր կռահում, որ մարդկության պատմության մեջ առաջին անգամ արևմտյան կինը տեսնում է այս փակ քաղաքի գաղտնի գաղտնիքները։ |  |

Լհասայում Ալեքսանդրան տեսավ Պոտալա պալատի պատերը՝ Դալայ Լամայի նստավայրը։ Երկու ամիս Տիբեթի մայրաքաղաքում մնալուց հետո Ալեքսանդրան վերադարձավ։ Հեռանալով ոչ ավելի, քան մեկուկես տարի Ասիա՝ նա այնտեղ մնաց տասնչորս տարի՝ 1925 թվականի մայիսին նա ժամանեց Հավր։ Տուն վերադառնալուց հետո Ալեքսանդրան սկսեց դասախոսություններ կարդալ, իսկ 1927 թվականին հրատարակեց «Փարիզուհու ճանապարհորդությունը Լհասա» գիրքը։ Լամա Յոնգդենը որդեգրվել է նրա կողմից, և նրանք միասին ապրել և աշխատել են մինչև նրա մահը՝ 1955 թվականը։

1937 թվականին Ալեքսանդրան երկրորդ անգամ մեկնեց Տիբեթ (ԽՍՀՄ-ի միջոցով), բայց հասավ միայն Շենսի նահանգ. սկսվեց ճապոնա-չինական պատերազմը։ Մինչև 1946 թվականը նա ապրում էր Չինաստանում՝ շրջելով բուդդայական բնակավայրերով և 1940 թվականին ամուսնու մահից հետո շատ աղքատ լինելով։

Եվրոպա վերադառնալուց հետո նա Ֆրանսիայի հարավում՝ Դին-լե-Բեն քաղաքում, կառուցեց «Սամտեն-Ձոնգ» («մտորումների բնակավայր») տունը, որը կատարում էր տիբեթյան մշակութային կենտրոնի գործառույթը։ Միստիկները սկսեցին գալ այնտեղ, ովքեր երազում էին սովորել Դավիթ-Նեելի գրքում նկարագրված հրաշքները։ Իր գրքերում նա խոսում էր այն մարդկանց մասին, ովքեր կարող են թռչել, մահանում և հարություն առնում իրենց ցանկությամբ։ Նա բացատրեց, որ բուդդիզմի էությունը ոչ թե այս արտաքին էֆեկտների մեջ է, այլ գիտակցության փոփոխության մեջ, և որ այդ ճանապարհին ինքը դեռ չի հասել բարձունքների։ Նույնի մասին նա խոսել է դասախոսությունների ժամանակ, որոնցով շրջել է Եվրոպայի շատ երկրներում։

Փողոց Մասիում, որը կոչվել է Ալեքսանդրա Դավիդ-Նելի անունով։
Ալեքսանդր Դավիդ-Նեելը իր մնացած տարիները նվիրեց Տիբեթի մշակույթի ուսումնասիրությանը և իր ճանապարհորդությունների մասին գրքեր գրելուն։

Ալեքսանդրան իր վերջին ճանապարհորդությունը՝ բարձրանալով ավելի քան երկու հազար մետր բարձրությամբ ալպյան լեռնանցք, կատարել է 82 տարեկան հասակում։

Նա մահացավ իր 101-րդ տարեդարձից մեկուկես ամիս չանցած։ Նրա մոխիրը ցրվել էր Գանգեսի ջրերի վրա։

Դինայում, որտեղ նա ապրում էր վերջին տարիներին, Ալեքսանդրը համարվում էր էքսցենտրիկ և ֆանտազիզ։ Տեղի բնակիչները շատ զարմացան, երբ նրա մահից քսան տարի անց Դալայ Լաման այցելեց «Մտորումների բնակավայր»՝ հարգելով նրա հիշատակը։

Ռուսերեն թարգմանված ստեղծագործություններ
----------------------------------------

Առավել հայտնի

* «Փարիզուհու ճանապարհորդությունը դեպի Լհասա» (1927)
* «Տիբեթի միստիկները և մոգերը» (1929) («Տիբեթի մոգությունն ու առեղծվածը»)
* «Նախաձեռնություններ և նախաձեռնություններ Տիբեթում» (1932)

### Վեպեր

* «Հինգ Իմաստությունների Լամա» (1935)
* «Սիրո մոգությունը և սև մոգությունը» (1938) («Սիրո մոգությունը և սև մոգությունը կամ Անհայտ Տիբեթը»)
* «Ոչնչության ուժը» (1954)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
4. ↑  CONOR.Sl
5. ↑  Давид-Неель / Н. Л. Жуковская // Григорьев — Динамика. — М. : Большая российская энциклопедия, 2007. — С. 217. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 8). — ISBN 978-5-85270-338-5.

Գրականություն
-------------

* *Эрлихман В.* «Бабушка-Будда» // журнал Gala «Биография». — № 4. — апрель 2007. — С. 124—134.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Alexandra David-Néel — Official Web Site(անգլ.),(ֆր.)
* *Александр Бреславец* Предисловие к русскому изданию книги Александра Давид-Неэль."Посвящения и посвященные в Тибете"
* Александра Давид-Неэль издательство «Энигма»

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդրա Դավիդ-Նեել» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդրա Դավիդ-Նեել» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդրա Դավիդ-Նեել» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90220712 · BNE: XX901887 · BNF: 118988042 · CiNii: DA0134588X · CONOR: 102444643 · GND: 118523996 · ICCU: CFIV015736 · ISNI: 0000000368638927, 0000000121244010 · LCCN: n50035644 · LNB: 000026738 · NDL: 00654882 · NKC: jn19990001641 · NLA: 35033620 · NLG: 157184, 64163 · NLP: a0000001804344 · NTA: 152122354 · NUKAT: n93080738 · PTBNP: 39452 · LIBRIS: 328719 · SUDOC: 026813785 · VIAF: 24600282 · WorldCat VIAF: 24600282 |

 |

 |