**Ջորջ Հենրի Բոթըն** (դեկտեմբերի 4, 1833(1833-12-04), Նորիջ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունվարի 19, 1905(1905-01-19), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլո-ամերիկացի բնանկարիչ, ժանրային նկարիչ, գրող, նկարազարդող։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Բոթընը ծնվել է Անգլիայում՝ Նորֆոլք վարչական շրջանի Նորվիչ քաղաքում։ Նա ֆերմեր Ուիլյամ Բոթընի որդին էր։ 1835 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվում է Միացյալ Նահանգներ։ Ապրելով Նյու Յորք նահանգի Օլաենի քաղաքում, նա իր կարիերան սկսում է որպես ինքնուս նկարիչ։ Սկզբնական շրջանում նա ոգեշնչվում է Հուդզոն գետի դպրոցի նկարիչներով։ 19 տարեկանում նա արդեն հայտնի էր որպես բնանկարիչ և 1852 թվականին բացում է իր առաջին ստուդիոն։ 1853 թվականին Ամերիկյան արվեսի միությունը գնում է նրա նկարներից մեկը, որի արժույթով էլ նա 6 ամիս նկարչություն է սովորում Անգլիայում։ Անգլիայում կրթական գործընթացն ավարտելով՝ նա նկարչական ուղևորության է մեկնում դեպի Մեծ Բրիատանիայի լճային երկրամաս, Շոտլանդիա և Իռլանդիա։

ԱՄՆ վերադառնալուց հետո Բոթընը իր նկարները Վաշինգտոնում և Նյու Յորքում ցուցահանդեսների է ներկայացնում, սակայն 1850-ական թվականների վերջին նա վերջապես որոշում է տեղափոխվել Եվրոպա։ 1859-1861 թվականներին Ֆրանսիայում սովորում է Պիեր Էդուարդ Ֆռերի (1819–1886) և Էդուարդ Հարիսոն Մեյի (1824–1887) մոտ։

Ուխտագնացություն դեպի եկեղեցի (1867; Նյու Յորքի Պատմական հասարակություն թանգարան)
1861 թվականին նա Լոնդոնում բացում է արվեստանոց։ Ապրելով Լոնդոնում նա, այնուամենայնիվ, անդրադարձել է Ամերիկայի գաղութացման թեմային և ինչպես մի ամերիկացի քննադատ նշել է. «Նրա աշխատանքներում տիպիկ բնութագրվում են այս երկրի վաղ պատմությունը» ։ Հայտնի են նրա թեմատիկ նկարները, ինչպես օրինակ, *«Պուրիտանները գնում են եկեղեցի» (1867)։ «Մեյֆլաուերի վերադարձը»* (ցուցադրվել է Նյու Յորքի Գոփիլ պատկերասրահում, 1871 թվականին) նկարն արժանացել է. «Այն կապրի այնքան, որքան մեր հիշողություններում կապրի Մեյֆլաուերը» ներբողին։

Վինսենտ Վան Գոգը, ով 1873–1875 թվականներին ապրում էր Լոնդոնում, հիացած էր Բոթընի *«Ուխտագնացություն դեպի Քենթերբերի»* (1874) նկարով, որից ոգեշնչվելով աղոթք է ձոնում, երբ որ քահանա էր։ Այդ մասին նա գրել է իր եղբորը՝ Թեոին։ Բոթընի ստեղծագործությունները Ամստերդամում գտնվող Վան Գոգի թանգարանի մի մասն են կազմում։

Բոթընը նկարազարդել է Նաթանիել Հոթորնի «Սկարլետի նամակը», Հենրի Լոնգֆելոի վեպերը, իսկ 1893 թվականին Վաշինգտոն Այրինգի «Ռիպ Վան Ուինքլ» *և «Նիրհած Հովիտը»,* որը հրատարակվել է Լոնդոնում 53 օրինակով։ Լոնդոնցի մի քննադատ մի անգամ ասել է.«Նա կարողանում է հասարակ առարկաների մեջ հոգի ներդնել, որը անգլիացի նկարիչների բաղձալի ցանկությունն էր»։

Բոթընը իր իր նկարները ցուցադրել է և Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում։ Նա 1871 թվականին ընտրվում է Նյու Յորքի Դիզայնի ազգային ակադեմիայի անդամ։ Նա ընտրվել է նաև Նկարիչների թագավորական ակադեմիայի, Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի ասոցացիայի (ARA) անդամ 1879 թվականին, իսկ 1896 թվականին Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի (RA) անդամ։ Նա ճանաչված և կարևոր անդամ էր այդ կառույցում։ Նա շատ լավ էր աշխատում և որպես խորհրդի անդամ, և որպես ուսուցիչ դպրոցներում։ Ջոն Կոլքոտ Հորսլիի մահից հետո Ջոնը ընտրվում է «Գեղարվեստի գլխավոր ապահովագրական կազմակերպության» տնօրեն։

1883 թվականին նա ճանապարհորդում է Հոլանդիա, որտեղ նրա նկարազարդած աշխատանքները հրապարակվում են Հարփերի ամսագրում «Նկարչի զբոսանքը Հոլանդիայում» վերնագրով, իսկ հաջորդ տարի Լոնդոնում հրատարակվում է «Կարճատև զբոսակք Հոլանդիայում» վերնագրով (տես գրականությունը)

* «Առավոտյան զբոսանք ձմռանը» (1864)*«Առավոտյան զբոսանք ձմռանը»* (1864)
* «Ուխտագնացություն դեպի Քենթերբերի»(1874), Վան Գոգի թանգարան, Ամստերդամ*«Ուխտագնացություն դեպի Քենթերբերի»*(1874), Վան Գոգի թանգարան, Ամստերդամ
* «Ռոզա Սթենդիշ» (1891), անձնական հավաքածու*«Ռոզա Սթենդիշ»* (1891), անձնական հավաքածու

Բոթընը հաճույքով էր նկարում։ Հետագայում նա մասնակցեց «Անգլիայի արվեստը Լոնդոնի Ազգային պատկերասրահում» ստեղծագործության հրատարակմանը՝ անդրադառնալով Ջորջ Մորլանդի կյանքին և աշխատանքային գործունեությանը։

Բոթընը համագործակցում էր Լոնդոնի նկարիչների ակումբների հետ և հանդիսանում էր Արվեստի ակունբի (1869–1896), Ռեֆորմ ակումբի, Աթենիում ակումբի և Բարլինգտոնի գեղարվեստի ակումբի անդամ նաև հանդիսանում էր Նյու Յորքի Գրոլիեր և Լոտոս ակումբների անդամ։
1865 թվականին ամուսնանում է Կատրին Լուիս Քալընի հետ (1845-1901)։ Նրանք ունեին մեկ դուստր, Ֆլորենսը, ում որդեգրել էին։ Նա և Ջոն Կոլքոտ Հորսլին Ռիչարդ Նորման Շոուի պատվիրատուներից էին, ով Լոնդոնի Քեմփգոն Հիլում Բոթընների համար տուն է կառուցում։ Տեր և տիկին Բոթընների կազմակերպած խնջույքներին մասնակցում էին անգլո-ամերիկացի նկարիչներ և գրողներ։

Բոթընը ոգեշնչվել է բրիտանացի նկարիչ և նկարազարդող Ֆրեդերիկ Վոլտերի (1840–1875) աշխատանքներով։ 1870 ական թվականներին նա Լոնդոնում հանդիպում է Ջեյմս Ուիսթլերին։ 1878 թվականին ամերիկացի մի տեսաբան բնութագրել է նրանց հետևյալ կերպ. «Շողացող լույս համաշխարհային արվեստում»։ Բոթընը հրատարակել է հուշեր Ուիսթլերի մասին, հատկապես անդրադառնալով նրա հայտնի «Փիքոք սենյակի» աշխատանքներին։ 1877 թվականին նա ծանոթանում է Հենրի Ջեյմսի հետ (1843–1916): Վիպասան Վիոլետ Հանթի (1862–1942) *«Նրանց կյանքը» (1921) և «Նրանց սրտերը»* նովելները Բոթընի և նրա վաղ սիրավեպի մասին է։ Ավստրալիացի վիպասան Ռոզա Քեմբլ-Փրեդի (1851–1935) «Քրիստինա Չարդ» վեպը (1894) մակագրված է Բոթընի կողմից, քանի որ նա էր առաջարկել գրքի գաղափարը։

1880-1890-ական թվականներին նա համագործակցում էր գաղութային համայնքների հետ, հատկապես Բրոդվեյ գյուղի, որը գտնվում էր Ուորքեստրշիրում։ Գյուղի անաղարտ բնությունը բազմիցս ուշադրության է արժանացել ամերիկացի նկարիչների կողմից։ Նա հաճախ էր Հենրի Ջեյմսի, Էդվին Էբիի, Ջոն Սինգր Սարջենթի հետ այցելում Բրոդվեյ։ 1860-1880-ական թվականներին Հորսլիի և Շոուի միջոցով նա նաև համագործակցում էր Քրենբրուկի նկարիչների հետ։

Բոթընը մահանում է, 1905 թվականի հունվարի 19-ին Լոնդոնի հյուսիսային մասում գտնվող Քեմփդըն Հիլում՝ սրտի հիվանդությունից։ Նա շատ բարի, կենսուրախ, կատակասեր և հյուրասեր էր։ Նա զերծ էր դաժանությունից, չարակամությունից, անհիմն մեղադրանքներից։

Ներկայումս նրա նկարները ցուցադրված են Միացյալ Նահանգների և Եվրոպայի բազմաթիվ թանգարաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  George Henry Boughton — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. 1 2 3 4  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
3. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
4. ↑  UK records for G H Boughton's birth/death.
5. ↑  New York Passengers List, 1820-1957. The barque 'Gratitude' from London, arrival to New York on 8.05.1835. NB: The age of Augustus Boughton is shown as 4 ().
6. ↑  "A Successful Painter" (New York Times, 14 October 1888).
7. ↑  Baldry (1904).
8. ↑  The 'Pacifice' from Liverpool, arrival to Albany on 24.07.1853 ().
9. 1 2  New York Times, 2 April 1871.
10. ↑  Van Eck, Xander. *Van Gogh and GH Boughton* (*The Burlington Magazine*, vol.132, no. 1049, August 1990) P.539-540.
11. ↑  *American Art Annual, Volume 5*. MacMillan Company. 1905. էջեր 118.
12. 1 2 3  GH Boughton. Obituary (*The Times*, 21 January 1905).
13. ↑  Thomas Humphry Ward. *English Art in the Public Galleries of London: the National Gallery, the South Kensington Museum, the National Portrait Gallery* - ill. by Goupil & Co. (Walter Armstrong, G.H. Boughton, et al. London, 1887).
14. ↑  New York Times, 3 June 1878 (Correspondence of James McNeill Whistler at University of Glasgow).
15. ↑  Boughton. *A Few of the Various Whistlers I have Known* pp. 208-18.
16. ↑  New York Times, 20 January 1894.

Գրականություն
-------------

* Boughton, George Henry. *Sketching rambles in Holland* (New York, Harper & Brothers, 1885).
* *Records of The Arts Club*, London;
* Boughton, G. H. 'A Few of the Various Whistlers I have Known' (Studio, vol. 30, December 1903) pp. 208–18.
* Baldry, Alfred Lys. *G. H. Boughton, R. A. His Life and Work* (Virtue & Co, London, 1904).
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). «Boughton, George Henry». *Encyclopædia Britannica* (անգլերեն) (11th ed.). Cambridge University Press.
* Paintings and Sculpture in the Collection of the National Academy of Design (New York, 2004. Vol.1) pp. 59–61.

Գրքեր նկարազարդված Բոթընի կողմից։
* Irving,Բոթընի կո Washington. *Rip Van Winkle and, The Legend of Sleepy Hollow* (London: New York : Macmillan, 1893)
* Hawthorne, Nathaniel. *The Scarlet Letter* (1908)

Արտաքին հղումներ
----------------

* G H Boughton online (ArtCyclopedia)
* G H Boughton - short biography (Turak Gallery)
* G H Boughton - short biography Archived 2011-09-28 at the Wayback Machine. ("The vault at PFAFFs")
* paintings by Boughton Archived 2011-09-27 at the Wayback Machine. (The Athaenaeum)
* G H Boughton pictures (ArtMagick)
* Hudson River school visions: the landscapes of Sanford R. Gifford, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Boughton (see index)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Օքսֆորդի կենսագրական · Appletons' (1887—1901) · Dictionary of National Biography (2nd suppl.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14970300j · CONOR: 247050339 · GND: 118856707 · ISNI: 0000000080552702, 0000000448850872 · LCCN: n79104209 · NLA: 35966003 · NTA: 073179299 · VIAF: 227730597 · ULAN: 500006925 · WorldCat VIAF: 227730597 |

 |

 |