**Հինդրոկորտիզոն,** որը վաճառվում է մի քանի բրենդային անվանումների տակ, կորտիզոլ հորմոնի անվանումն է, որը արտադրվում է որպես դեղանյութ: Այդ դեղանյութը օգտագործվում է այնպիսի հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսիք են մակերիկամային անբավարարություն, անդրոգենիտալ համախտանիշ, արյան մեջ կալցիումի բարձր մակարդակ, թիրեոդիտ, ռևմատոիդ արթրիտ, դերմատիտ, ասթմա և ԹՔՕՀ: Այն ընտրության դեղամիջոց է մակերիկամային անբավարարություն ժամանակ: Բուժումը կարող է լինել ներքին ընդունման, տեղային կամ ներարկումների միջոցով: Երկարատև օգտագործումից հետո բուժման դադարեցումը պետք է լինի աստիճանական:

Կողմնակի էֆեկտները կարող են արտահայտվեն տրամադրության փոփոխության, վարակման բարձրացած ռիսկի և այտուցների ձևով։ Երկարատև օգտագործման դեպքում ընդհանուր կողմնակի էֆեկտներից կարող են լինել օստեոպորոզ, ստամոքսի ֆունկցիայի խանգարումներ, ֆիզիկական թուլություն, սնկային վարակներ և թեթև կապտուկներ։ Թեպետ այն օգտագործվում է հղիության ընթացքում, սակայն անհայտ է արդյոք նա անվտանգ է դրա ժամանակ։ Նա դրսևորում է իմունաճնշիչ և հակաբորբոքային էֆեկտ։

Հիդրոկորտիզոնը հայտնաբերվել էր 1955 թվականին։  Նա դասվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղանյութերի շարքին, դասվում է առավելապես էֆեկտիվ, անվտանգ և առոողջապահության համակարգի համար անհրաժեշտ դեղանյութերի շարքին։ Նա հասանելի է որպես ընդհանուր դեղանյութ։ Դրա դեղահաբ ձևի գինը զարգացող երկրներում կազմում է մոտ 0.27 ԱՄՆ դոլար/օրը։ Միացյալ Նահանգներում սովորական մի ամսվա բուժման ժամանակ նրա արժեքը կազմում է 25 դոլարից պակաս։

Ֆարմակոլոգիա
------------

Հիդրոկորտիզոնը դա կորտիզոլի դեղագործական անվանումն է։ Օգտագործվում է ներքին ընդունման, տեղային և ներերակային ձևով։ Նա ցուցաբերում է իմունաճնշիչ ազդեցություն, և օրինակ անաֆիլակսիայի և անգիոդիստրոֆիայի ժամանակ նշանակվում է ներարկումների ձևով պրեդնիզոլոնի փոխարեն այն հիվանդների մոտ, որոնք կարիք ունեն ստերոիդներով բուժման, բայց ի վիճակի չեն ընդունել պերօրալ դեղանյութեր։ Հիդրոկորտիզոնը նշանակվում է նաև վիրահատության ընթացքում ստերոիդներով երկարատև կուրս ստացած հիվանդների մոտ Ադիսոնյան կրիզը կանխելու համար։ Նրան հնարավոր է ներարկել նաև բորբոքված հոդեր, օրինակ՝ պոդագրայի ժամանակ։

Պրեդնիզոլոնը իր հակաբորբոքային հատկություններով ուժեղ է հիդրոկորտիզոնից մոտ 4, իսկ դեքսամետազոնը մոտ 40 անգամ։ Պրեդնիզոլոնը կարելի է օգտագործել որպես կորտիզոլի փոխարինիչ, իսկ փոխարինող, ոչ թե հակաբոորբոքային դոզաներով նա կորտիզոլից էֆեկտիվ է մոտ 8 անգամ։ Կողմնակի էֆեկտների նկարագրման համար նայել կորտիկոստերոիդներ և պրեդնիզոլոն։

Նա կարող է օգտագործվել տեղային բուժման ձևով ալերգիկ ցանավորման, էկզեմայի, փսորիազի, քորի և մաշկի այլ բորբոքային վիճակների ժամանակ։ Հիդրոկորտիզոլային քսուքներ և յուղեր երկրների մեծամասնությունում հասանելի են առանց դեղատոմսի դեղաչափերով 0.05%-ից մինչև 2.5% (տեղային կանոննակարգից կախված), դրանից մեծ դեղաչափերով միայն դեղատոմսով։ Օգտագործումից հետո մաշկի ծածկելը ուժեղացնում է ներծծումը և հետևաբար նրա ազդեցության էֆեկտը։ Այդպիսի բարձրացումը երբեմն անհրաժեշտ է, սակայն այլ դեպքերում հարկավոր է դրանից խուսափել գերդեղաչափման և համակարգային ազդեցության պատճառով։

### Կապում սպիտակուցների հետ

Կորտիզոլը մեծամասամբ (96%) շիճուկում կապված է լինում սպիտակուցների հետ, մասնավորապես կորտիզոլ կապող սպիտակուցի (ԿԿՍ) և շիճուկային ալբումինի հետ։ Ազատ կորտիզոլը անցնում է բջջաթաղանթով, որտեղ կապվում է կորտիզոլի ներբջջային ընկալիչների հետ։

Քիմիա
-----

Հիդրոկորտիզոնը, որը հայտնի է նաև որպես 11β, 17α, 21-եռհիդրօքսիպրեգ -4-են-3,20-դիոն, բնական պրեգնանային ստերոիդ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

Կորտիզոլ ներարկան ձևով

1. ↑  Becker, Kenneth L. (2001). *Principles and Practice of Endocrinology and Metabolism* (in անգլերեն). Lippincott Williams & Wilkins. p. 762. ISBN 9780781717502. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ սեպտեմբերի 14.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Hydrocortisone". *Drugs.com*. American Society of Health-System Pharmacists. 2015 թ․ փետրվարի 9. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ սեպտեմբերի 20. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 30.
3. 1 2  Hamilton, Richart (2015). *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*. Jones & Bartlett Learning. p. 202. ISBN 9781284057560.
4. ↑  "Hydrocortisone Pregnancy and Breastfeeding Warnings". *Drugs.com*. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ սեպտեմբերի 20. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 1.
5. ↑  Walker, S. R. (2012). *Trends and Changes in Drug Research and Development* (in անգլերեն). Springer Science & Business Media. p. 109. ISBN 9789400926592. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ սեպտեմբերի 14.
6. ↑  "WHO Model List of Essential Medicines (19th List)" (PDF). *World Health Organization*. April 2015. Արխիվացված (PDF) from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 13. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8.
7. ↑  "Hydrocortisone". *International Drug Price Indicator Guide*. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 1.
8. ↑  "Dexamethasone". drugs.com. Արխիվացված from the original on 2013 թ․ հունիսի 21. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 14.
9. ↑  Caldato, Milena C. F.; Fernandes, Vânia T.; Kater, Claudio E. (2004 թ․ հոկտեմբերի 1). "One-year clinical evaluation of single morning dose prednisolone therapy for 21-hydroxylase deficiency". *Arquivos Brasileiros de Endocrinologia e Metabologia*. **48** (5): 705–712. doi:10.1590/S0004-27302004000500017. ISSN 0004-2730. PMID 15761542.
10. ↑  Boron WF, Boulpaep EL (2011). *Medical Physiology* (2nd ed.). Philadelphia: Saunders. ISBN 1-4377-1753-5.
11. ↑  J. Elks (2014 թ․ նոյեմբերի 14). *The Dictionary of Drugs: Chemical Data: Chemical Data, Structures and Bibliographies*. Springer. p. 316. ISBN 978-1-4757-2085-3. Արխիվացված from the original on 2017 թ․ սեպտեմբերի 8.

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 397)։*  |