recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Քնարիկ Արամի Կորկոտյան** (ապրիլի 11, 1927(1927-04-11), Ախալցխա, Ախալցխայի գավառ, Թիֆլիսի նահանգ - մայիսի 6, 1999(1999-05-06), Երևան, Հայաստան), մատենագետ, գրադարանագետ, գրադարանավարության և մատենագիտության ամբիոնի վարիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Քնարիկ Կորկոտյանը ավարտել է Ախալցխայի միջնակարգ դպրոցը 1945 թվականին։ Սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռոմանոգերմանական բաժնում (1949-1954)։

Ավարտելով համալսարանը՝ 1954 թվականից սկսել է աշխատել Արտաշատի շրջանում որպես գերմաներենի ուսուցչուհի։

1956 թվականին Քնարիկ Կորկոտյանը ընդունվել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան գրադարան։ 1957-1963 թվականներին աշխատանքին զուգահեռ, հեռակա կարգով, ընդունվել և սովորել է Մոսկվայի կուլտուրայի ինստիտուտի գրադարանային ֆակուլտետում։

1959 թվականին Ալ․ Մյասնիկյանի գրադարանում բացվել է հայ գրքի մատենագիտության բաժինը, որտեղ Քնարիկ Կորկոտյանը աշխատել է որպես ավագ մատենագետ։ Հայ գրքի մատենագիտության բաժնում աշխատած տարիներին Նինել Ոսկանյանի և Անթառամ Սավալյանի հետ համատեղ կազմել է «Հայ գիրքը 1512-1800 թթ․» համահավաք մատենագիտական ցանկը։ 1966 թվականին Քնարիկ Կորկոտյանը պաշտպանել է գիտական թեզ «Հայ տպագիր գիրքը Կոստանդնուպոլսում» թեմայով և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

Սկսած 1965 թվականից Քնարիկ Կորկոտյանը դասավանդել է Երևանի մակավարժական համալսարանում, իսկ 1970 թվականից՝ կուլտուրայի ֆակուլտետի գրադարանային բաժնում։ 1998-1999թթ։ եղել է գրադարանագիտության և մատենագիտության ամբիոնի վարիչ։

Գործունեություն
---------------

Քնարիկ Կորկոտյանը մի շարք գրադարանագիտական և մատենագիտական գրքերի հեղինակ է։

* Գրադարանային գրացուցակներ։ Մեթոդական ձեռնարկ գրադարանավարների և գրադարանային բաժնիուսանողների համար
* Գրադարանային մատենագիտական դասակարգում։ Աղյուսակներ մասսայական գրադարանների համար
* Գրադարանների կենտրոնացված համակարգի աշխատանքի տեխնիկան։ Հրահանգչա-մեթոդական ցուցումներ և հաշվառման ձևեր
* Գրադարանների կենտրոնացված համակարգի աշխատանքի կազմակերպումը։ Հրահանգներ և հաշվառման ձևեր
* Մատենագիտական նկարագրության կազմման համառոտ կանոններ

Քնարիկ Կորկոտյանի գրադարանային գործունեության մի կարևոր արդյունքը Ելենա Բաղդասարյանի հետ համատեղ գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման (ԳՄԴ) աղյուսակների ռուսերեն հրատարակության թարգմանությունը և տեղայնացումն էր։ 1970-ական թվականներին Հայաստանի գրադարաններում իրականացվեց գրադարանային կենտրոնացված համակարգերի (ԳԿՀ) ստեղծում։ Առանց ԳՄԴ աղյուսակների հրատարակման հնարավոր չէր լինի ԳԿՀ համահավաք գրացուցակների կազմումը, նյութերի նկարագրման և քարտագրման միասնականացումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Մելյան Բալաբեկ. *Գրքի Երախտավորները*. Երևան. էջեր 31–32.
2. ↑  Հայ գիրքը 1512-1800 թթ․
3. ↑  Հայ տպագիր գիրքը Կոստանդնուպոլսում
|  |
| --- |
| **Կազիկոպորանյան երկարաբեղիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | *Կենդանիներ* |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Բզեզներ (Coleoptera) |
| **Ընտանիք** | *Երկարաբեղիկներ* |
| **Ցեղ** | **Dorcadion** |
| **Տեսակ** | **Կազիկոպորանյան երկարաբեղիկ** *(D. kasikoporanum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Dorcadion kasikoporanum*** |

**Կազիկոպորանյան երկարաբեղիկ** (լատին․՝ Dorcadion kasikoporanum), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

10,5-14 մմ մարմնի երկարությամբ, բավականին ձգված, սև մարմնով, փայլուն կարի երկայնքով սպիտակ մազային նեղ գոլ ունեցող վերնաթևերով, կարմիր ոտքերով ոչ մեծ չափի բզեզ է։ Վերնաթևերն առաջնամեջքից փոքր-ինչ լայն են․ էգինը` նեղ ձվաձև, ավելի լայն, քան արուինը։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հյուսիսարևելյան Թուրքիայում (հայտնի է միայն հայտնաբերման տիպային տեղավայրից` Կազիկոպորանիից), Հայաստանում հայտնի է Արայի լեռան հարավային լանջերից (Արագածոտնի և Կոտայքի մարզեր)։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում է ծովի մակարդակից 1900-2500 մ բարձրությունների վրա՝ լեռնատափաստանային և ենթալպյան գոտու հարավային լանջերին։

Բզեզները գետնին սողում են ցերեկը` ապրիլի վերջից մինչև հուլիսի սկիզբը։ Զարգացումը հավանաբար ընթանում է հողում։

Պահպանություն
-------------

Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը և դրա փոփոխության միտումները կայուն ոչ բարձր է։ Հանդիպում են եզակի առանձնյակներ։

Վտանգման հիմնական գործոններ են անասունների չկարգավորված արածեցումը և տեսակի տարածման շրջանների կրճատումը` պայմանավորված կլիմայի կանխատեսվող փոփոխությունների հետևանքով դրա սահմանների լանջն ի վեր տեղաշարժմամբ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կազիկոպորանյան երկարաբեղիկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |

 |
**Ամքոր** (UMCOR), **Միավորված մեթոդիստների օգնության կոմիտե**, միջազգային ոչ առևտրային կազմակերպություն։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1940-ին` Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից տուժածներին աջակցելու նպատակով։ Այնուհետև գործել է 3 հիմնական ուղղություններով` արտակարգ իրավիճակների արձագանքում, քաղցի և աղքատության դեմ պայքար և փախստականների հիմնահարցեր։

Գործառույթներ
-------------

ԱՄՆ-ում և շուրջ 90 այլ երկրներում իրականացնում է զարգացման ծրագրեր` հիմնականում քաղցի և աղքատության հիմնահարցերի մեղմման ուղղությամբ։ Գլխամասային գրասենյակը Նյու Յորքում (ԱՄՆ) է։

1994-ին բացվել է Ամքորի հայաստանյան մասնաճյուղը։ Սկզբնային շրջանում կազմակերպությունն առողջապահական հաստատություններին և հիվանդանոցներին տրամադրել է դեղորայք։ Հետագայում իրականացրել է զարգացման ծրագրեր, որոնցից գյուղատնտեսության ոլորտում նշանավոր են Համայնքային ասոցիացիաների,Հայաստանում ֆերմերային տնտեսությունների աջակցության, գյուղատնտեսության զարգացման և կոոպերատիվների կայունացման ծրագրերը և այլն։

Առաքելություն
-------------

Երբ UMCOR-ը ստեղծվեց, նրա առաքելությունն էր «օգնություն ցուցաբերել աղետի գոտիներում, օգնել փախստականներին և դիմակայել համաշխարհային սովի և աղքատության մարտահրավերներին»։ Մեր օրերում կազմակերպության նպատակը շատ քիչ է փոխվել։ Համաձայն Միացյալ մեթոդիստների կանոնագրքի, UMCOR-ի ներկայիս նպատակն է «անհապաղ օգնություն տրամադրել կարիքավորներին և արձագանքել աշխարհում մարդկանց տառապանքներին, որոնք առաջացել են բնական, էկոլոգիական, քաղաքական բախումների և քաղաքացիական աղետների հետևանքով»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *umcorarmenia.am* to UMCOR Armenia | UMCOR Armenia https://umcorarmenia.amtitle=Welcome to UMCOR Armenia | UMCOR Armenia. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն); Missing or empty `|title=` (օգնություն)
2. ↑  «ԻՐՏԵԿ - Իրավական տեղեկատվական կենտրոն». *www.irtek.am*. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
3. 1 2  Fisher PhD, A Craig (2014 թ․ մայիս). *Sager Brown: Sacred Ground*. Xlibris Corporation. էջեր 150–153. ISBN 9781499010626.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ** (հուն․՝ Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου), Հունաստանի Հանրապետության տասներեք պերիֆերիաներից մեկը։ ներառում է Եգեյան ծովի հյուսիսարևելյան մասում գտնվող հունական կղզիները։

Հյուսիսային Եգեյան կղզիների մի մասը ունի ծովային սահման Թուրքիայի Հանրապետության հետ, իսկ մի քանի ցամաքային կտորներ սահմանակցում է Թուրքիային և համարվում է վիճելի տարածք։

Վարչական բաժանում
-----------------

Հյուսիսային Եգեյան կղզիների պերիֆերիան հիմնադրվել է 1987 թվականի վարչական բարեփոխումներից հետո՝ Հունաստանի թագավորության տարիներին։ 2010 թվականին հաստատված Կալիկրատիսի պլանի համաձայն այս պերիֆերիայի լիազորությունները և վերահսկողությունը մեծացավ։

Հյուսիսային Եգեյան կղզիների պերիֆերիայի ամենախոշոր քաղաքը, որը հանդիսանում է նաև երկրի վարչական կենտրոնը գտնվում է Հունաստանին պատկանող Լեսբոս կղզու վրա՝ Միտիլենե քաղաքը։

Մինչև Կալիկրատիսի բարեփոխումները, տարածաշրջանում կային երեք անջատ վարչական միավորներ՝ Սամոսի, Խիոսի և Լեսբոսի շրջաններ։

Հյուսիսային Եգեյան կղզիները ներառում է կղզիախումբ, կազմված 9 առանձին կղզիների։ Կղզիներն են՝ Խիոս, Պսարա, Օինուսես, Իկարիա, Կորսեոն, Լեմնոս, Աղյոս Եֆստրասիոս և Սամոս։

Տարածաշրջանի նահանգապետն է Քրիստինա Կալգիրուն, ով հաջորդել է Աթանասիո Գիակալիսին 2014 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։



Խիոս կղզու համայնապատկեր
Խիոս կղզու համայնապատկեր

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Demographic and social characteristics of the Resident Population of Greece according to the 2011 Population - Housing Census revision of 20/3/2014" Hellenic Statistical Authority. 12 September 2014

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4135435-7 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հունաստանի վարչական բաժանում (պերիֆերիաներ) |  |
| Ատտիկա • Կենտրոնական Հունաստան • Կենտրոնական Մակեդոնիա • Կրետե • Արևելյան Մակեդոնիա և Թրակիա • Էպիրուս • Հոնիական կղզիներ • Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ • Պելոպոնես • Հարավային Եգեյան կղզիներ • Թեսալիա • Արևմտյան Հունաստան • Արևմտյան Մակեդոնիա |
**Սոմդեթ Թո** *(անգլ.՝ Somdet To*, ապրիլի 17, 1788(1788-04-17), Tha Ruea, Phra Nakhon Si Ayutthaya, Թաիլանդ - հունիսի 22, 1872(1872-06-22), Wat Bang Khun Thian Nok, Chom Thong, Chom Thong, Բանգկոկ, Թաիլանդ), պաշտոնապես հայտնի որպես **Սոմդեթ Փրա Բուդդհաքարյա** (Թո Բրահմարամսի, *թաիերեն՝ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี)*), Թաիլանդի Ռատտանակոնսինի շրջանի ամենահայտնի Բուդդայական վանականներից։ Շարունակում է մնալ Թաիլանդի ամենահայտնի սուրբ վանականը։

Նա հարգանք է վայելում իր հոգևոր կարողությունների համար։ Նրա թալիսմանները շատ պահանջված են Թաիլանդում։ Նրա նկարներն ու արձանները Բանգկոկի ամենահայտնի կրոնական սրբապատկերներից են։

Կենսագրություն
--------------

Սոմդեթ Թոն ծնվել է Պրա Նակհոն Սի Այութթայա գավառում, Ռամա 2-րդ թագավորի ապօրինի որդին է։ Նա մի քանի բուդդայական վանականների հետ ուսումնաիսրել է Pāli Canon-ը։ Հայտնի վանական դառնալուց հետո, նա դառնում է արքայազն Մոնգկուտի ուսուցիչը։ Վերջինս վանական դառնալուց հետո դառնում է թագավոր Ռամա 4-րդը։ Ռամա 4-րդի թագավորության օրոք Սոմդեթ Թոյին թագավորը տվել է Սոմդեթ Պրա Բուդդաքարյա (To Brahmaramsi – Buddh[a]charya Բուդդիզմի ուսուցիչ (acharya) of Buddhism) կոչումը։ Ռամա 4-րդ թագավորության օրոք նա դարձել է թագավորի խորհրդականներից։

Նա նշանավոր էր իր քարոզչական հմտությամբ, Սոմդեջ թալիսմաններ պատրաստելով և թայերեն պոեզիայի կիրառմամբ, որպեսզի արտացոլեր բուդդիզմի գեղեցկությունը։ Թալիսմաններն օրհնվել են իր և Թայլանդում այլ հարգված վանականների կողմից։ Նա նաև հայտնվում է Մաե Նակ Պրա Կանոնգ ուրվականների պատմության բազմաթիվ տարբերակներում և ասում են, որ հենց նա է նրան վերջնականապես ենթարկել իրեն։ Սոմդեթ Թոն գրել է նաև Ջինապանյարան` պաշտպանիչ կախարդանք, որը լայնորեն երգում և կիրառում են թայեցիները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  McDaniel, Justin (2014 թ․ հունվարի 7). *The Lovelorn Ghost and the Magical Monk: Practicing Buddhism in Modern Thailand* (անգլերեն). Columbia University Press. ISBN 978-0-231-52754-5.
2. ↑  «Buddha Loetla Nabhalai». *Wikipédia, a enciclopédia livre* (պորտուգալերեն). 2024 թ․ հունվարի 29.
3. ↑  «Legends of Somdet Toh». *zugangzureinsicht.org*. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 10-ին.

Աղբյուրներ
----------

1. Legends of Somdet Toh, Ven. Thanissaro Bhikkhu

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սոմդեթ Թո» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1158582374 · ISNI: 0000000032483589 · LCCN: n91102102 · SUDOC: 169159396 · VIAF: 9029160 · WorldCat VIAF: 9029160 |

 |
**Կրետինիզմ** (ֆր.՝ cretinisme, cretin — կրետին, ապուշ, տկարամիտ, թուլամիտ), հիվանդություն, առաջանում է վահանագեղձի գործունեության խանգարումից և բնորոշվում է ֆիզիկական ու հոգեկան (մտավոր) զարգացման կասեցմամբ։

Պատճառներ
---------

Կրետինիզմի պատճառները կապված են հողում և ջրում յոդի բնական (էկզոգեն) պակասության կամ էնդոգեն անբավարարության հետ։ Հիվանդությունն արտահայտվում է մարդկանց ու կենդանիների վահանագեղձի չափերի մեծացումով։

Տարածման վայրեր
---------------

Հաճախ տարածված է լեռնային վայրերում՝ Ալպեր և Պիրենեյներ (Եվրոպա), Հիմալայներ (Ասիա), Կորդիլիերներ (Հարավային Ամերիկա)։ Իջվի կղզու ինն հազար բնակիչների 1,1 %-ի մոտ առկա է այս հիվանդությունը։

Արտահայտում
-----------

Կրետինիզմով տառապողների մարմնակազմվածքն անհամաչափ է. վերջույթները կարճ են, ոտքերը ծուռ, դաստակները լայն, մատները կարճ, դեմքը փքված, ճակատը նեղ, քիթը թամբաձև, ակնախոռոչները խոր, ականջները մեծ։ Լեզուն լայն է և բերանում չի տեղավորվում, ատամները քիչ են։ Մաշկը գունատ է, չոր, մազածածկույթն աղքատ։ Հաճախակի լինում են աճուկային ու պորտային ճողվածքներ։ Սեռական օրգանները, ինչպես նաև երկրորդային սեռական հատկանիշները թերզարգացած են, նյութափոխանակությունը՝ խանգարված, լսողությունը՝ թույլ։ Հիվանդները դանդաղաշարժ են, քնկոտ, որևէ աշխատանք կատարելու անընդունակ։ Խանգարված է նաև խոսակցական ակտը։

Բուժվում է վահանագեղձի անբավարարությունը կոմպենսացնող պատրաստուկների միջոցով՝ թիրեիդին կամ տրիյոդ թիրոզին։ Կանխարգելումը կատարվում է ջրի և սննդի յոդացում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  FULL TEXT1\_RUS.doc БЭЗИЛ-С(չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 687)։*  |
**Աստղիկ Ալավերդյան** (օգոստոսի 20, 1986(1986-08-20), Լոռու մարզ, Հայաստան), հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Աստղիկ Ալավերդյանը ծնվել է 1986 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ Լոռու մարզում։ Ամուսնացած է դերասան Նարբե Պողոսյանի հետ։

Ավարտել է Երևանի թիվ 185 միջնակարգ դպրոցը՝ 2002 թվականին։ Մասնագիտականն կրթությունը ստացել՝ 2002-2006 թվականներին՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ Ոորպես դերասանուհի 2005-2008 թվականներին աշխատել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, իսկ որպես հաղորդավար՝ 2005 թվականին Կենտրոն հեռուստաընկերությունան «Տարբերակ» հաղորդումում։

Աստղիկ Ալավերդյանը 2006 թվականին հանդես է եկել «TV5» հեռուստաընկերության «Ընտանեկան իրավիճակներ», 2007 թվականին՝ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երջանկության մեխանիկա» նախագծերում, իսկ 2008-2009 թվականներին՝ «Այսպես էլ ապրում ենք» հեռուստասերիալում։

«ATV» հեռուստաընկերության «Ընտանեկան պատմություններ» հաղորդաշարում նկարահանվել է 2010 թվականից։

2013-2014 թվականներին եղել է «Անցնենք գործի» հաղորդման հաղորդավարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Չենք կարողանում վերադառնալ եթեր. Նարբե Պողոսյան (ֆոտո)». *armlur.am*.
2. ↑  «AV Production - Աստղիկ Ալավերդյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 20-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 20-ին.
3. ↑  «AV Production - Նարբե Պողոսյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աստղիկն ու Նարբեն նշում են ամուսնության 7-ամյակը (լուսանկարներ)
* Հիմա այն շրջանն է, երբ հնարավորություն կա երեխաներին լիարժեք ժամանակ տրամադրել. Աստղիկ Ալավերդյան
* Աստղիկ Ալավերդյան. "Երեխայի հարցում չենք շտապում"
**Արմեն Այվազյան** (օգոստոսի 14, 1971(1971-08-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քամանչահար։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Այվազյանը ծնվել է 1971 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ Երևանում։ 1980-1985 թվականներին սովորել է Կոստանտին Սարաջևի անվան երաժշտական դպրոցում իսկ 1986-1990 թվականներին՝ Երևանի Առնո Բաբաջանյանի անվան պետական երաժշտամանկավարժական քոլեջի ժողովրդական նվագարանների քամանչայի դասարանում։ Ուսման տարիներին նվագել է տարբեր ինքնագործ անսամբլներում։ 1990-1995 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ժողովրդական նվագարանների բաժնի քամանչայի դասարանում։ 1992 թվականին Երևանի կոնսերվատորիայի ժողովրդական նվագարանների անսամբլի հետ միասին շրջագայել է Եվրոպայում` նվագակցելով բազմաթիվ երգիչ-երգչուհիների՝ Արաքս Մանսուրյանի, Մարգարիտ Շահինյանի, Ռուբեն Մաթևոսյանի, Հովհաննես Բադալյանի, Արզաս Ոսկանյանի և այլոց հետ։ 1999-2002 թվականներին աշխատել է Հայաստանի ժողովրդական և գուսանական երգի համույթում։ 2000 թվականից աշխատում է «Armenian Navy Band» խմբում։ Նվագել է բազմաթիվ ձայնագրություններում, ինչպես նաև մասնակցել է հեռուստատեսային երաժշտական հաղորդումների։ 2009 թվականից նվագում է Գեորգի Գյուրջիևի անվան համույթում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ովքե՞ր են հայտնի հայերից ծնվել այս օրը». *yerkirmedia.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 14-ին.
2. ↑  «AV Production - Արմեն Այվազյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 14-ին.
3. ↑  «Արմեն Այվազյան | Music of Armenia». *musicofarmenia.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արմեն Այվազյան. «Գյուրջիևին զգալն է դժվար»
**Ամչուրը**, ինչպես նաև **մանգոյի փոշի**, մրգային համեմունքների փոշի է, որը պատրաստված է չոր և ոչ հասուն կանաչ 

Չոր մանգոյի կտորներ
մանգոյից, և օգտագործվում է որպես ցիտրուսային համեմունք ։ Այն հիմնականում արտադրվում է Հնդկաստանում և Պակիստանում և օգտագործվում է կերակուրներ համեմելու և մանգոյի սննդային կարևոր նշանակությունը ավելացնելու համար, այն դեպքում, երբ թարմ մրգերը բացակայում են։

Պատրաստում
----------

Ամչուր պատրաստելու համար վաղ սեզոնի մանգոն հավաքվում է նախքան դրանց կանաչ և հասուն լինելը։ Բերքահավաքից հետո կանաչ մանգոն մաքրվում է կեղևից, կտրատվում բարակ կտորներով և չորանում է արևի տակ ։ Չորացրած կտորները, որոնք բաց շագանակագույն են և նման են փայտի կեղևին, կարելի է ամբողջությամբ ձեռք բերել և մանրացրած վիճակում պահել տանը, բայց այս եղանակով վերամշակված կտորներից շատերը աղացած մանր փոշի են դառնում և վաճառվում են որպես պատրաստի մածուկ։

Օգտագործում
-----------

Այն ունի մեղրի բույր, թթու մրգահյութ և կծու դարչնագույն փոշի է ։ Այն օգտագործվում է այն կերակրատեսակներում, որտեղ անհրաժեշտ է թթվայնություն․ տապակած բանջարեղենային ուտեստներում, ապուրներում, կարրիում, և մսեղեն ու թռչնամիս փափկեցնելու համար ։ Այն օգտագործվում է մրգային համը ավելացնելու համար` առանց ջրիկություն հաղորդելու, կամ որպես թթվեցնող միջոց, և թթվային համ է հաղորդում այն սննդին, որի մեջ կիրառվում է։

**Հնդկական խոհանոց**

Ամչուրը հնդկական ճաշատեսակներում գերիշխող համեմունք է, որն օգտագործվում է առանց խոնավություն հաղորդելու թթու, սուր մրգային համ։ Այն օգտագործվում է սամոսայի և պակորայի միջուկները, շոգեխաշված ուտեստներն ու ապուրները, մրգային աղցաններն ու խմորեղենները, կարրիները, աղաջուրը և դալերը համեմելու համար, ինչպես նաև միս, թռչնամիս և ձուկ փափկեցնելու համար։ Այն ավելացվում է մսի և թռչնամսի մարինադներում՝ որպես ֆերմենտային փափկեցուցիչ, և թթվայնություն է հաղորդում չուտնեյներին և աղաջրին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Health Benefits of Amchur». *Value Food*. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 4-ին.
2. ↑  «Use The Amchur». *The Awl* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
3. ↑  «Kitchen Dictionary: amchoor powder». Scripps Networks. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
4. ↑  «What Is Amchoor?». wiseGEEK. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
5. ↑  «Amchoor». The Spice House. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
6. ↑  Datta, Tanya (2011 թ․ սեպտեմբերի 11). «Add zing to your food with amchoor». *The Times of India*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
7. ↑  «Amchoor». The Laxmi. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
**Մոսկվայի պետական համալսարանի կազակովյան մասնաշենք** (ռուս.՝ Казаковский корпус МГУ), ՄՊՀ-ի` Մոսկվայի կենտրոնի Մոխովայա փողոցում տեղակայված մասնաշենքերից մեկը (թիվ 11)։ Շենքը 1786-1793 թվականներին կառուցվել է ճարտարապետ Մատվեյ Կազակովի կողմից և մինչև Վորոբյովի գորիում նոր մասնաշենքի բացվելը ծառայել է որպես համալսարանի գլխավոր մասնաշենք։

Պատմություն
-----------

1755 թվականի հունվարի 24-ին (փետրվարի 4-ին) կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնան ստորագրել է «Մոսկվայի համալսարանը և երկու գիմնազիա հիմնադրելու մասին» հրամանագիրը (ռուս.՝ указ «Объ учрежденiи Московскаго Университета и двухъ Гимназiй»)։ Սովորել են Զեմստվոյի վարչության տարածքում` Կարմիր հրապարակում, Վոսկրեսենսկիե դարպասի մոտ։ Սակայն արդեն 1757 թվականին տարածքները սկսեցին չբավականացնել համալսարանին, և հետագա տարիներին համալսարանը ձեռք բերեց մի շարք մասնավոր և եկեղեցական տարածքներ Մոխովայա և Տվերսկայա փողոցներում։ Ավելի վաղ այս տարածքը զբաղեցրել են 7 դաստակերտներ և 2 եկեղեցական գերեզմանատներ։

1785 թվականին կալվածքը սեփական գումարներով ձեռք է բերել կայսրուհի Եկատերինա II-ը և ֆինանսավորել է շինարարությունը` հատկացնելով 125 հազար ռուբլի։ Շինարարությունը հանձնարարվել է ճարտարապետ Մատվեյ Կազակովին, որի նախագծով կառուցվել է Մոսկվայի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը։ 1786 թվականի օգոստոսի 23-ին սկսվել է շինարարությունը։ 1793 թվականի օգոստոսի 23-ին շենքը հանդիսավորությամբ բացվել է։

1812 թվականին Մոսկվայի հրդեհի ժամանակ շենքը գրեթե ամբողջությամբ այրվել է։ Բոլոր ծածկերը, որոնք պատրաստված էին փայտից, կորսվել են։ Գրադարանը, որն ընդգրկում էր բազմաթիվ բացառիկ նյութեր, ոչնչացել է։ Թանգարանների հավաքածուն, արխիվները անհետացել են։ Մինչև 1819 թվականը Դոմենիկո Ժիլյարդին ակտիվորեն զբաղվել է հին շենքը վերստեղծելով և, ի վերջո, վերականգնել է այն։

1922 թվականին մոնումենտալ քարոզչության լենինյան պլանի շրջանակներում մասնաշենքի հարևանությամբ տեղադրվել են քանդակագործ Նիկոլայ Անդրեևի ստեղծած Գերցենի և Օգարյովի հուշարձանները։

Այժմ այստեղ գործում է ՄՊՀ-ին կից Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտը։

Պատկերասրահ
-----------

* ՄՊՀ-ի գլխավոր մասնաշենքը 1798 թվականինՄՊՀ-ի գլխավոր մասնաշենքը 1798 թվականին
* 1884 թվականին1884 թվականին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 1327 от 30.08.1960
2. ↑  «Указ Императрицы Елизаветы Объ учрежденiи Московскаго Университета и двухъ Гимназiй».. 24 января (4 февраля) 1755 года
3. ↑  «МГУ на Моховой» (ռուսերեն). Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 23-ին.
4. 1 2  «Главный корпус Университета» (ռուսերեն). Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 23-ին.
5. ↑  *Кожевников Р. Ф.* Памятники Герцену А. И. и Огареву Н. П. // Скульптурные памятники Москвы. — М.: Московский рабочий, 1983.

Գրականություն
-------------

* *Романюк С. К.* Сердце Москвы. От Кремля до Белого города. — М.: ЗАО Издательство Центрполиграф, 2013. — 909 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страница в реестре объектов культурного наследия Արխիվացված 2018-01-15 Wayback Machine.
**Իմպլիկացիա** (լատին․՝ implicatio – սերտորեն կապում եմ), տրամաբանական գործողություն, որի ժամանակ երկու ասույթներից կազմվում է բարդ ասույթ՝ «իմպլիկացիա» տրամաբանական շաղկապի կիրառմամբ։ Ստացված բարդ ասույթն անվանում են իմպլիկատիվ ասույթ։ «Իմպլիկացիա» տրամաբանական շաղկապը սիմվոլիկ նշանակվում է «→», «C» և այլ նշաններով, իսկ իմպլիկատիվ ասույթը համապատասխանաբար նշանակվում է՝ «p→q», «Cpq» և այլ ձևերով։ Կարդացվում է «եթե p, ապա q»։ Հայերենում «իմպլիկացիա» տրամաբանական շաղկապը սովորաբար արտահայտվում է «եթե … ապա» լեզվական կառույցի միջոցով։ Սակայն, կենդանի խոսքում հնարավոր են այդ լեզվական կառույցի տարբեր ձևափոխություններ։

Իմպլիկատիվ ասույթի այն բաղկացուցիչ ասույթը, որը դրված է «եթե» (կամ համապատասխան այլ) բառից հետո՝ կոչվում է «նախորդող» (կամ «անտեցեդենտ»)։ Իմպլիկատիվ ասույթի այն բաղկացուցիչ ասույթը, որը դրված է «ապա» (կամ համապատասխան այլ) բառից հետո՝ կոչվում է «հաջորդող» (կամ «կոնսեքվենտ»)։ Եթե դիսյունկտիվ, կոնյունկտիվ, համարժեքության ասույթների բաղկացուցիչ անդամների տեղերը կարելի է փոխել և դրանից այդ ասույթների ճշմարտությունը չի փոխվի, ապա իմպլիատիվ ասույթի անդամների՝ անտեցեդենտի և կոնսեքվենտի տեղերը չի կարելի փոխել։ Խոսքը չի վերաբերում նրան, որ իմպլիկատիվ ասույթի բառային (ոչ սիմվոլիկ) ձևակերպման դեպքում անտեցենդենտը կարող է արտահայտվել կոնսեքվենտից հետո։

Մաթեմատիկական տրամաբանության տեսանկյունից նշանակություն չունի, թե անտեցեդենտի և կոնսեքվենտի միջև պատճառահետևանքային կամ բովանդակային կապ գոյություն ունի, թե ոչ։ Այն իմպլիկացիան, որի բաղկացուցիչ ասույթների միջև չի պահանջվում բովանդակային կապի առկայություն կոչվում է «մատերիական իմպլիկացիա»։ «Մատերիական իմպլիկացիա» արտահայտությունը շրջանառության մեջ է դրել Բերտրան Ռասելը։

Իմպլիկացիայի ճշմարտության աղյուսակն ունի հետևյալ տեսքը.

| **p** | **q** | **p→q** |
| --- | --- | --- |
| Ճ | Ճ | Ճ |
| Ճ | Ս | Ս |
| Ս | Ճ | Ճ |
| Ս | Ս | Ճ |

Աղյուսակից երևում է, որ p→q իմպլիկատիվ ասույթը սխալ է միայն այն դեպքում, երբ անտեցեդենտը ճշմարիտ է, իսկ կոնսեքվենտը՝ սխալ։ Մնացած բոլոր դեպքերում իմպլիկատիվ ասույթը ճշմարիտ է։

Տես նաև
-------

* Դիզյունկցիա
* Ժխտում (տրամաբանություն)
* Կոնյունկցիա
* Համարժեքություն
* Պատճառականություն

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իմպլիկացիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Treccani · Universalis · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780695790 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 329)։*  |
| **՞**Շամպինյոն դեղնամաշկ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Սնկեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Agaricaceae |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Շամպինյոն դեղնամաշկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Agaricus xanthodermus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Շամպինյոն դեղնամաշկ**  (լատին․՝ Agaricus xanthodermus), Agaricaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Հաստ մսալի, զանգակաձև, կիսագնդաձև գլխարկը, որը կպչելիս ստանում է դեղին կամ դեղնանարնջագույն գունավորում, ունի 2-12 սմ տրամագիծ, սպիտակ է, սպիտակավուն, մոխրագույն, մերկ, հարթ, թավշյա, փայլուն։ Այն մեջտեղում տափակ է, երբեմն ճաքճքված, ծալված եզրերով և մասնակի ծածկոցի մնացորդներով, գունավորված է ավելի մուգ։ Կտրվածքում վառ դեղին գունավորմամբ պտղամիսը սպիտակ է և ունի տհաճ կարբոլաթթվի հոտ։ Սպիտակավուն, վարդագույն և մուգ շագանակագույն թիթեղները գրեթե սև են։ Գլխարկի գույնի, կենտրոնական, մերկ ոտիկը 5-10 x 1-4 սմ է, հիմքում՝ դեղնավուն, ուռուցիկ, լայն, սպիտակավուն, դեղին եզրերով օղակով։ Սպորափոշին մուգ շագանակագույն է։ Շագանակագույն, կլորավուն ձվաձև սպորները 5,5-6,5 x 3,5-5 մկմ են և հարթ։ Հումուսային սապրոտրոֆ է, իսկ պտղամարմինները թունավոր են։

Տարածվածություն
---------------

Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Ամերիկան, Եվրոպան, Աֆրիկան, Ավստրալիան, Հարավային Կովկասը (Ադրբեջանը, Վրաստանը, Հայաստանը)։ Լայն տարածում ունի որոշ եվրոպական երկրներում։ Հայաստանում եզակի օրինակները հայտնաբերված են Արագածի ֆլորիստիկական շրջաններում, Սև լճի շրջակայք և Երևանի ֆլորիստիկական շրջակայք, Երևանի քաղաքի «Ծիծեռնակաբերդ» զբոսայգի։

Էկոլոգիա
--------

Հանդիպում է հողի վրա, ալպիական մարգագետիններում, արոտավայրերում, այգիներում, 1000-3500 մ բարձրությունների վրա, հուլիս-օգոստոս ամիսներին։

Պահպանություն
-------------

Անհետացման եզրին գտնվող տեսակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.
**Մարկ Ֆորդեն** (անգլ.՝ Mark Forde, ծնվել է 1960 թ. հոկտեմբերի 3-ին) բարբադոսցի ֆուտբոլային մրցավար է, միջազգային հանդիպումներ է վարել 1993-2008 թթ․ ընթացքում։ Միջազգային կարիերան ավարտել է 2009 թ․, երբ լրացավ նրա 45-ամյակը։ 2010 թ.-ից Բարբադոսի ֆուտբոլային մրցավարական ասոցիացիայի նախագահն է։

Գլխավոր մրցավարի պարտականություններ է կատարել աշխարհի առաջնության

1998 թ․ խաղարկության ընտրական մրցաշարի
* «Դոմինիկա-Անտիգու և Բարբուդա» (3-3),
* «Սենտ Քիթս և Նևիս-Սենտ Վինսենթ և Գրենադիններ» (2-2),
* «Տրինիդադ և Տոբագո-Գվատեմալա» (1-1),
* «Տրինիդադ և Տոբագո-Միացյալ Նահանգներ» (0-1),

2002 թ․ խաղարկության ընտրական մրցաշարի
* «Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներ-Սենտ Վինսենթ և Գրենադիններ» (1-5),
* «Բահամյան կղզիներ-Հայիթի» (0-4),
* «Սենտ Վինսենթ և Գրենադիններ-Անտիգուա և Բարբուդա» (4-0),

2006 թ․ խաղարկության ընտրական մրցաշարի
* «Դոմինիկա-Բահամյան կղզիներ» (1-1),

2010 թ․ խաղարկության ընտրական մրցաշարի
* «Սենտ Լյուսիա-Թյորքս և Կայկոս» (2-0) հանդիպումների ժամանակ։

ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի շրջանակներում վարել է 2 հանդիպում՝ 1993 թ. խաղարկության «Կանադա-Կոստա Ռիկա» (1-1) և «Ճամայկա-Կոստա Ռիկա» (1-1) հանդիպումները։

Գլխավոր մրցավարի պարտականություններ է կատարել նաև կարբյան գավաթի խաղարկություններում, ամառային օլիմպիական խաղերի ֆուտբոլային մրցաշարերի որակավորման փուլերում, ինչպես նաև ազգային հավաքականների ընկերական հանդիպումների ժամանակ։

Ակտիվ մրցավարական կարիերա է անցկացրել ակումբային հանդիպումների մակարդակով, մեծ քանակությամբ հանդիպումներ է դատել ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների գավաթի խաղարկություններում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Mark Forde». World Referee. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
* «Mark Forde». footballzz.com. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
* «Mark Forde». footballdatabase.eu. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
* «Mark Forde». worldfootball.net. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
* «Mark Forde». eu-football.info. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
**Էլեն Ասատրյան** (անգլ.՝ Elen Asatryan , Երևան), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիվիստ, եղել է Գլենդելի քաղաքային խորհրդի անդամ, հետագայում ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ։

Կենսագրություն
--------------

Էլեն Ասատրյանը ծնվել է Երևանում, 10 տարեկանում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Գլենդել։ Կրթություն է ստացել Կոլումբուսի անվան տարրական, Թոլլ միջնակարգ և Հուվեր ավագ դպրոցներում։ Հետագայում Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում (UCLA) ուսանել է Քաղաքագիտություն՝ Ամերիկյան քաղաքականություն և Միջազգային հարաբերություններ։ 

Էլեն Ասատրյանը հիմնել և ղեկավարել է վարժանքի և վարպետության ծրագրեր ավագ դպրոցի ու քոլեջի ուսանողների համար, այդ թվում Սակրամենտոյում հիմնված հայ-ամերիկյան առաջին՝ Վալտեր և Լորել Քարաբյան հանրային քաղաքականության կրթաթոշակային ծրագիրը։

Էլեն Ասատրյանը եղել է Հայ Դատի հանձնախմբի Գլենդելի գրասենյակի «Ճանապարհ դեպի քոլեջ» ծրագրի ցեկավարը։ Որպես կանանց իրավունքների և սոցիալական արդարության ջատագով, 2010 թվականին նա հիմնել է Գլենդելի Ընտանեկան բռնության հարցերով աշխատանքային խումբը։

Էլեն Ասատրյանը եղել է Գլենդելի քաղաքապետարանի այգիների, հանգստի և համայնքային ծառայությունների հանձնաժողով նախագահ, Գլենդելի համայնքի ոստիկանության համագործակցության հարցերով խորհրդատվական, Կալիֆորնիայի Դեմոկրատական կուսակցության պատվիրակ։

2022 թվականի հուլիսին Էլեն Ասատրյանը ընտրվել է Գլենդելի քաղաքային խորհրդի անդամ։

2024 թվականի ապրիլին Գլենդելում տեղի ունեցած քաղաքային խորհրդի ընտրություններում Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է քաղաքապետ։ Նա առաջին ամերիկահայ կինն է, որը ընտրվել է այդ պաշտոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Мэром Глендейла стала армянка». *musavat.com* (ռուսերեն). Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 4-ին.
2. ↑  «Elen Asatryan». *Ballotpedia* (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 3-ին.
3. ↑  First Walter & Laurel Karabian Fellow is Selected
4. ↑  , 2018-ի ապրիլին Գլենդելում հանրահավաքների գլխավոր կազմակերպիչներից Էլեն Ասատրյանն առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ. `{{cite web}}`: External link in ``|last=`` (օգնություն); Missing or empty `|title=` (օգնություն); Missing or empty `|url=` (օգնություն)CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
5. ↑  Էլեն Ասատրյանը առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի կենտրոնական կոմիտեի անդամ
6. ↑  «Elen Asatryan elected Glendale mayor». *horizonweekly.ca* (ամերիկյան անգլերեն). 2024 թ․ ապրիլի 3. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 3-ին.
7. ↑  «Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ | 24news». *www.24news.am*. 2024 թ․ ապրիլի 3. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 3-ին.
8. ↑  Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ
9. ↑  Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Элен Асатрян избрана мэром Глендейла
**Հարյուրամյակի սրահ** (լեհերեն՝ *Hala Stulecia*, գերմաներեն՝ *Jahrhunderthalle*, անգլերեն՝ *Centennial Hall*, նախկինում անվանվել է նաև *Hala Ludowa*), շինություն Լեհաստանի Վրոցլավ քաղաքում, նշանավոր Վրոցլավյան շատրվանի մոտ, որ վեր է խոյացել ճարտարապետական ու ինժեներական բազմաթիվ նորամուծությունների համադրմամբ,։ Կառուցվել է 1912–1913 թվականներին (այդ ժամանակ քաղաքը, Բրեսլաու անվամբ, գտնվում էր Գերմանական կայսրության կազմում), ի նշանավորումն Լայպցիգի մոտ 1812 թվականին տեղի ունեցած ճակատամարտում Նապոլեոնի զորքի դեմ նվաճված հաղթանակի հարյուրերորդ տարեդարձի։ Ճարտարապետը Մաքս Բերգն է։ Կառույցը, որ վեր է խոյացել ճարտարապետական ու ինժեներական բազմաթիվ նորամուծությունների համադրմամբ, համարվում է երկաթբետոնից պատրաստված առաջին նշանավոր շինություններից մեկը աշխարհում և առանցքային դեր է խաղացել երկաթբետոնե շինարարության զարգացման բնագավառում. այն իբրև նմուշօրինակ է ծառայել հետագայի երկաթբետոնե բազմաթիվ համբավավոր կառույցների շինարարության համար։ 1962 թվականին ստացել է պատմամշակութային հուշարձանի կարգավիճակ, 2006-ին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Նրա համալիրի մեջ մտնում են նաև քառագմբեթ տաղավարը, պերգոլան, նուրբ, սլացիկ շպիլը։ Ունի 42 մետր բարձրություն, գլխավոր գմբեթի տրամագիծը 67 մետր է, ներսի դահլիճների, սրահների, սենյակների ընդհանուր մակերեսը՝ շուրջ 14 հազար քառակուսի մետր։ Շինությունը ծառայում է ցուցահանդեսների, համերգների, սպորտային մրցումների և մարզական ու մշակութային այլ խոշոր միջոցառումների անցկացմանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Հարյուրամյակի սրահն ու Վրոցլավյան շատրվանըՀարյուրամյակի սրահն ու Վրոցլավյան շատրվանը
* Հարյուրամյակի սրահի ներսըՀարյուրամյակի սրահի ներսը
* Հարյուրամյակի սրահի ներսըՀարյուրամյակի սրահի ներսը
* Հարյուրամյակի սրահի ներսըՀարյուրամյակի սրահի ներսը
* Սրահի մակետըՍրահի մակետը
* ՊերգոլանՊերգոլան
* Քառագմբեթ տաղավարըՔառագմբեթ տաղավարը
* ՇպիլըՇպիլը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Max Berg na portalu polska-org.pl(polsky)
2. ↑  
| vydavatel = DOLNY ŚLĄSK (Dolnoslezské vojvodství)
| titul = Hala Stulecia
| url = 
| jazyk = polsky
| datum přístupu = 2016-03-07}}
3. ↑  Cervinkova, Hana; Golden, Julia (2014). Gonzalez, ed. "Centennial Hall in Wroclaw: Re-Envisioning A Protected Urban Landscape Against the Backdrop of Changing European Borders and Identities". *Landscape Anthropology in European Protected Areas* (Valencia, Spain).

Արտաքին հղումներ
----------------

* \*

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Հարյուրամյակի սրահ***էջը Վիքիպահեստում |

* Hala Stulecia (dawniej Hala Ludowa) - Jahrhunderthalle na portalu polska-org.pl
* (Լեհերեն) Oficiální stránka Haly Století

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հարյուրամյակի սրահ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4526471-5 · LCCN: sh98001241 · VIAF: 131839560, 157585454, 239638727 · WorldCat VIAF: 131839560, 157585454, 239638727 |

 |
**Երկաթե դարպասներ** (սերբ.՝ Ђердапска клисура, ռումիներեն՝ Porţile de Fier), կիրճ Դանուբի հովտում` Կարպատների և Ստարա Պլանինա լեռների մոտեցման տեղում։ Գտնվում է Սերբիայի և Ռումինիայի սահմանին` ռումինական Օրշով քաղաքից ներքև։ Երկարությունը 15 կմ է, լայնությունը` 162 մ։ Տեղանքը համարվում է Եվրոպայի ամենագեղեցիկ վայրերից մեկը։

Կիրճեր
------

Միջնադարում Երկաթե դարպասների մուտքը սահմանափակված էր Գոլուբաց ամրոցով
«Մեծ կազանը» («կազան» նշանակում է մեծ կերակրաթաս) կիրճի ամենահայտնի ու ամենանեղ հատվածն է, որի երկարությունն այստեղ 150 մ է, խորությունը` 53 մ։ Այստեղից արևելք հռոմեացի միապետ Տրոյանոսը կառուցել է հայտնի կամուրջը, որի շինարարությունը սկսվել է 103-105 թվականներին։ Կիրճի ռումինական ափին 1994-2004 թվականներին ժայռի վրա քանդակվել է Տրոյանոսի պատկերը։

Հնագիտական կարևոր գտածոներ են հայտնաբերվել կիրճի պակաս տպավորիչ Գոսպոժինա Վիրա հատվածում։ Հատկապես կարևորություն են ներկայացնում կրաքարից քանդակները, որոնք վերաբերում են վաղ նեոլիթին։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ շրջանը բնակեցվել է շատ երկար ժամանակ։

Բնական և պատմամշակութային արժեք
-------------------------------

Երկաթե դարպասների աջ ափին Սերբիայի Ջերդալ ազգային պարկն է։ Շրջակայքի ամենահին բնակիչներից են ռոմանալեզու վալախների կիսաքոչվոր անասնապահ ցեղերը։ Հյուսիսային ափին նրանց սերունդները ժամանակակից ռումինացիներն են։ Հարավային ափին ներկայումս ապրում են սերբերը, ինչպես նաև սերբական վլախները։

Տնտեսական կիրառություն
----------------------

Դանուբ գետի հունի սահանքն ու քարվազը, որ *Պերեգրադա* են կոչվել, խոչընդոտել են նավագնավությունը մինչև Սիպսկի շրջանցիկ ջրանցքի կառուցումը 1896 թվականին։ Այն ունի 2.5 կմ երկարություն։ 1964-1972 թվականներին Հարավսլավիան ու Ռումինիան ԽՍՀՄ-ի գիտատեխնիկական համագործակցությամբ կառուցել են ամբարտակներ և երկու հզոր հիդրոէլեկտրակայան` Ջերդալ I և Ջերդալ II: Կիրճի հարևանությամբ գտնվող խոշորագույն քաղաքը Դրոբետա Տուրնու Սևերինն է (Ռումինիա)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Назван по близлежащему сербскому селу Сип.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երկաթե դարպասներ
* Երկաթե դարպասներ ազգային պարկ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Երկաթե դարպասներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119802978 · GND: 4092445-2 · LCCN: sh85068192 · SUDOC: 027849562 · VIAF: 243006181 · WorldCat VIAF: 243006181 |

 |
**Թերեզա Լաբրիոլա** () իտալացի գրող, իրավագետ և ֆեմինիստ: Հայտնի մարքսիստ մտածող Անտոնիո Լաբրիոլայի դուստրը, եղել է առաջին իտալացի կին իրավաբանը:

Կենսագրություն
--------------

Ուսանող տարիներից Թերեզա Լաբրիոլան ներգրավված է եղել իտալական նորաստեղծ ֆեմինիստական շարժման մեջ: Ավարտելուց հետո որպես իրավագիտության պրոֆեսոր աշխատել է Հռոմի համալսարանում՝ դառնալով Իտալիայի առաջին կին իրավաբանը։ 1906 թվականից ի վեր Լաբրիոլան աշխատել է կազմակերպությունների հետ, որոնք օգնում էին բոլոր կանանց՝ անկախ նրանց տնտեսական կամ մշակութային կարգավիճակից, ստանալ քվեարկելու իրավունք:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումով Լաբրիոլան ընդունեց ինտերվենցիոնիստական և ազգայնական դիրքերը՝ հեռու մնալով իր ընտանիքի մարքսիստական համոզմունքներից և խիստ քննադատելով սոցիալիզմն ու կոմունիզմը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ Իտալիայի ֆաշիստական ժամանակաշրջանում Լաբրիոլան եղել է ռեժիմի ամենահամառ քարոզիչներից մեկը՝ նշելով, որ կնոջ առաջնային դերը մայր լինելն է, իսկ կրթությունը՝ երկրորդական: Այնուամենայնիվ, նա ի վերջո հիասթափվել է ֆաշիստական ռեժիմից այն բանից հետո, երբ կանայք ավելի ու ավելի հեռացան Իտալիայում հասարակական կյանքից: Երկարատև հիվանդությունից հետո մահացել է աղքատության մեջ:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Letizia, Panizza; Sharon, Wood (29 January 2000). *A History of Women's Writing in Italy*. Cambridge University Press. ISBN 9780521578134.
2. ↑  «Italy's Only Woman Lawyer». *The New York Times*. 21 July 2012.
3. ↑  «tesoro173». *www-9.unipv.it*. Վերցված է 2023-10-31-ին.
4. ↑  Tesoro, Marina (1995). «TERESA LABRIOLA E IL SUFFRAGIO FEMMINILE. FONDAMENTI TEORICI E SOLUZIONI OPERATIVE». *Il Politico*. **60** (2 (173)): 189–225. ISSN 0032-325X.
5. ↑  de Grand, Alexander (1976), «Women under Italian Fascism», *The Historical Journal*, vol. 19, no. 4, էջեր 947–968, doi:10.1017/S0018246X76000011, S2CID 159893717
6. ↑  Tesoro, Marina (1995). «TERESA LABRIOLA E IL SUFFRAGIO FEMMINILE. FONDAMENTI TEORICI E SOLUZIONI OPERATIVE». *Il Politico*. **60** (2 (173)): 189–225. ISSN 0032-325X.
**Սիդի Բու Սաիդ** (արաբ․՝ **سيدي بو سعيد**‎‎, ֆր.՝ Sidi Bou Saïd  *Sīdi Bū Sɛīd (օգնություն • ինֆո)*), քաղաք Թունիսի հյուսիսում, Թունիս նահանգում, Թունիս քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք։

Պատմություն
-----------

Քաղաքն անվանվել է 12-րդ դարի իսլամի քարոզիչ Աբու Սաիդ ալ Բաջիի անունով, ով Ջաբալ ալ Մենար բնակավայրում հիմնել է կրոնական կենտրոն, ապա թաղվել է այստեղ։

18-րդ դարում Օսմանյան կայսրության կուսակալները և բազմաթիվ հարուստ թունիսեցիներ քաղաքում կառուցել են իրենց նստավայրերը։

1920-ական թվականներին բարոն Ռուդոլֆ դ՛Էրլանժեն ստացել է թույլտվություն քաղաքը պահել կապտասպիտակ երանգներում և կառուցել տներ միայն անդալուզյան ոճով։

Քաղաքում ապրել են բազմաթիվ հայտնի մարդիկ, նրանց թվում է Պաուլ Կլեեն, Ավգուստ Մակեն, Միշել Ֆուկոն, ով մի քանի տարի դասավանդել է Թունիսի համալսարանում։ .

Զբոսաշրջություն
---------------

Քաղաքը զբոսաշրջության խոշոր կենտրոն է։ Այնտեղ կարելի է հասնել ավտոբուսներով Թունիսից կամ ծովով։

* Ընդհանուր տեսքԸնդհանուր տեսք
* ՍանդղափուլերըՍանդղափուլերը
* Տիպիկ տունՏիպիկ տուն
* Ավանդական ճարտարապետությունԱվանդական ճարտարապետություն
* Ոչ մեծ փողոցՈչ մեծ փողոց
* Գլխավոր փողոցԳլխավոր փողոց
* ԳերեզմանատունԳերեզմանատուն
* Գիշերային տեսարանԳիշերային տեսարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Paul Sebag, *Tunis. Histoire d'une ville*, éd. L'Harmattan, Paris, 1998, p. 454

Արտաքին հղումներ
----------------

* History of Sidi Bou Said Արխիվացված 2006-04-17 Wayback Machine
* About Sidi Bou Said in general
* Lexicorient Արխիվացված 2012-12-30 Wayback Machine
* Sidi Bou Said Photos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիդի Բու Սաիդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4478951-8 · LCCN: n85119773 · SUDOC: 148783627 · VIAF: 151333797 · WorldCat VIAF: 151333797 |

 |
**Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Иоанна Предтечи), Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի ուղղափառ եկեղեցի։ Վերջնականապես ավերվել է 1924 թվականին։

*Հասցեն`* ք. Դոնի Ռոստով, Սոբինոյի փողոց, տուն 2։

Պատմություն
-----------

Ժամանակին Դոնի Ռոստով քաղաքի բնակիչներին Հովհաննես Մկրտիչ տաճարը հայտնի էր որպես «հին եկեղեցի»։ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին հիմնադրվել է 1872 թվականի հունիսի 6-ին, քաղաքի «Անխիղճ արվարձան» կոչվող շրջանում, Եկեղեցական, 2 (այժմ` Սոբինոյի փող.) հասցեով։ Եկեղեցին օծվել է 1873 թվականի հունիսի 24-ին։ Տաճարի շինարարությունն իրականացվել է տեղացի վաճառական Մոիսեյ Յակովլևիչ Գորբենկոյի միջոցներով։ Ճարտարապետն էր Գ. Ն. Վասիլևը։

Փայտե եկեղեցին
Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին
Երեք սրբերի խոնարհվող Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին ուներ երկու կողմնասեղան. մեկը հանուն Եթովպիայի քրիստոնեական սուրբ Վերապատվելի Մովսեսի Մուրինի էր, իսկ ձախը մնում էր չօծված։ Եկեղեցին կառուցված էր փայտից` քարե ցոկոլի վրա, որը շարվել էր տեղական թերթաքարից։ 1880 թվականին տաճարին կից կառուցվեց եկեղեցական-կղերական աղյուսե տուն, 1885 թվականին եկեղեցական-ծխական դպրոցի համար կառուցվեց մեկհարկանի շենք։

Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու մոտակայքում` հրապարակում, գտնվում էր Տեմեռնիկյան շուկան։ 1905 թվականի դեկտեմբերին շուկան դարձավ առաջին ռուսական հեղափոխության մարտերի վայր։ Այնտեղ կառուցվել էին բարիկադներ։ 1917 թվականին Տեմեռնիկյան շուկայում զենք ու ռազմական հանդերձանք էին վաճառում։

Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ տաճարն այրվել է 1913 թվականի ապրիլի 18-ի գիշերը։ Հրդեհից հետո այդ տեղում կազմակերպվել է ժամանակավոր փայտե զանգակատուն, իսկ եկեղեցական-ծխական դպրոցի շենքում կազմակերպվել է Հովհաննես Մկրտիչ աղոթքի տուն` զոհասեղանով։

Քաղաքացիական պատերազմից հետո եկեղեցական շինությունների մնացորդները խարխլվեցին և 1924 թվականին այդ վայրում սկսվեց Վլադիմիր Լենինի անվան աշխատանքի պալատի (երկաթուղայինների լենպալատի) շինարարությունը։ 1927 թվականի նոյեմբերի 6-ին, Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխության 10-ամյակի նախօրեին, պալատը բացվեց։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին աշխատանքի պալատն այրվեց։ 1960 թվականին պալատը վերակառուցվեց և վերականգնվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  ХРАМЫ РОСТОВА-НА-ДОНУ. ХРИСТИАНСКИЕ ИМЕНА НА КАРТЕ ГОРОДА

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ростов-на-Дону. Церковь Иоанна Предтечи.
**Իզիկո** (**Հարավաֆրիկյան իզիկո-թանգարան**, անգլ.՝ Iziko South African Museum), Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ազգային թանգարան, որը տեղակայված է Քեյփթաունի կենտրոնում` Քամփանի Գարդենի (Company’s Garden) տարածքում։

*Իզիկո* կոսա լեզվով նշանակում է "օջախ, ընտանիք":

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 1825 թվականին լորդ Չարլզ Սոմերսեթի կողմից` դառնալով երկրորդ գիտահետազոտական հաստատությունը երկրում։ 1897 թվականից գտնվում է իր ներկայիս տեղում Քամփանի Գարդենում։ 

Ունի Աֆրիկայում խոշորագույն ցուցադրությունները կենդանաբանության, հնէաբանության և հնագիտության բնագավառում։ 20-րդ դարի վերջում թանգարանի բազայի վրա ստեղծվել է թանգարանային համալիր, որի մեջ միավորվել են Քեյփթաունի մի քանի այլ թանգարաններ։ 

Լայնորեն հայտնի է նաև որպես կրթական և լուսավորչական հաստատություն, որի թանգարանային հավաքածուները ընդգրկում են Հարավային Աֆրիկայի կյանքի անհետացած և ներկայումս գոյություն ունեցող ցուցանմուշներ, բնիկ ժողովուրդների մշակութային ժառանգության առարկաներ, որոնք ուսումնասիրվում են գիտնականների և ուսանողների կողմից և օգտագործվում հասարակական լուսավորչական միջոցառումների և ցուցահանդեսների կազմակերպման նպատակով։ Թանգարանային համալիրի կազմում գործում է նաև ժամանակակից աստղադիտարան։

Տարեկան թանգարան են այցելում մոտավորապես 400 հազար մարդ։ Համարվում է Քեյփթաուն քաղաքի զբոսաշրջային, տեսարժան վայրերից մեկը։ Ֆինանսավորվում է ՀԱՀ Գեղարվեստական մշակույթի գիտության և տեխնիկայի դեպարտամենտի ամենամյա դրամաշնորհի հաշվին։ Հետազոտությունները և այլ ծրագրերը իրականացվում են հետազոտական կազմակերպությունների և Քեյփթաուն քաղաքի բյուջեի միջոցների, իսկ առանձին դեպքերում նաև մասնավոր հանգանակությունների հաշվին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Meaning of Iziko». Iziko Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 14-ին.
2. ↑  «Iziko South African Museum». Iziko Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2018-07-04 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հարավաֆրիկյան Իզիկո թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հարավաֆրիկյան Իզիկո թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16702590v · ISNI: 0000000406068145 · Microsoft: 2799428867 · VIAF: 305142502 · WorldCat VIAF: 305142502 |

 |