recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Դե լա Վիլլ թատրոն** (ֆր.՝ Théâtre de la Ville, քաղաքային թատրոն), Ֆրանսիայի պարի թատրոններից մեկը, որը հանդիսանում է Փարիզի ամենահեղինակավոր թատրոններից մեկը։

Թատրոնի պատմություն
-------------------

Դե լա Վիլլ թատրոնը կառուղվել է 1862 թվականին, ֆրանսիացի ականավոր ճարտարապետ Գաբրիել Ժան Անտուան Դավիթ նախագծով Ժորժ Օսմանի համար, ով հայտնի է որպես բարոն Օսման։ Թատրոնը կառուցվել է Շատլե թատրոնի առջևում, Փարիզի հենց սրտում գտնվող համանուն հրապարակում։

1871 թվականին, երբ Պրուս-Ֆրանսիական պատերազմի ժամանակ Փարիզը շրջապատված էր գերմանացիների կողմից, թատորնը ավերվել էր։ Բայց արդեն երեք տարվա ընթացքում այն վերականգնվել է։

Փարիզի Ազգերի թատրոն: 1900 թվական
Տարբեր թվականներին թատրոնը փոխել են իր անվանումը։ 1898 թվականին այն ստացել է «Ազգերի թատրոն» անվանումը։

1949 թվականին թատորնը կրեց Սառա Բեռնարի անունը, ով անձնվիրաբար աշխատել էր դրա վրա։

1968 թվականին թատրոնը հրաժարվել է սովորական թատերական բեմադրություններից և դարձել է պարարվեստի թատրոն, հրաժարվելով Սառա Բեռնարի անվան թատրոն անվանումից։

Ժան Մերկյուրի (Jean Mercure) գլխավորությամբ, ով 1985 թվականին փոխարինել է Ժերար Վիոլետին (Gérard Violette), պարը կենտրոնական տեղ է զբաղեցրել թատրոնում։

1990 թվականին հեղինակություն է վայելել ֆրանսիական նոր պարի դպրոցը, որի ներկայաուցիչնեչը գրավել են հանդիսատեսին հրաշալի յուրօրինակ հումորով, անկանխատեսելի ճկունությամբ, անսովոր կերպարներով։ Այդ ժամանակ բելգիացի, անգլիացի, հոլանդացի պարուսույցներ և գերմանական ժամանակակից պարի Պին Բաուշ խմբի համագործակցության շնորհիվ՝ Դե լա Վիլլ թատրոնը մեծ հեղինակություն է ձեռք բերել Եվրոպայում։ Իր հաջողության ահմար թատրոնը մեծապես պարտական է «Վուպերտալի տիկինը» ներկայացմանը, որի պրեմիերան կայացել է Դե լա Վիլլ թատրոնում, որն ունի տեխնիկականն մեծ հնարավորություններ։

Անվանումներ
-----------

| Անվանում | Թարեթվեր |
| --- | --- |
| Théâtre-Lyrique | 1862-1871 |
| Théâtre-Lyrique-Dramatique | 1874 |
| Théâtre-Historique | 1875-1878 |
| Théâtre des Nations | 1879-1898 |
| Théâtre Sarah-Bernhardt | 1899-1940 |
| Théâtre de la Cité | 1941-1947 |
| Théâtre Sarah-Bernhardt | 1947-1957 |
| Théâtre des Nations | 1957-1967 |
| Théâtre de la Ville | 1968 թվականից |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Base Mérimée
2. ↑  *Sur les traces de Sarah Bernhardt* dans *À Paris* n º 30 printemps 2009, p.35
3. ↑  Baptisé simplement "théâtre de la Ville" depuis son ouverture en 1968, le nom de Sarah Bernhardt figure à nouveau depuis peu sur la façade.

Գրականություն
-------------

* Jean Mercure, un théâtre de la ville par Paul-Louis Mignon, éditions Paris Bibliothèque, 2002.
* Théâtre de la Ville de Paris par Valentin Dufour et Gabriel Michel de La Rochemaillet, éditions Bibliobazaar, 2008.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դե լա Վիլլ թատրոնի պաշտոնական կայքը
* Թատրոն դե լա Վիլին. փարիզյան ժամանակակից պարի տաճար

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Mérimée: PA00086480 |

 |
|  |
| --- |
| **Իշամեղու գետնային** |
| Իշամեղու գետնայինԻշամեղու գետնային |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թաղանթաթևեր (Hymenoptera) |
| **Ընտանիք** | Իսկական մեղուներ (Apidae) |
| **Ցեղ** | **Bombus** |
| **Տեսակ** | **Իշամեղու գետնային** *(B. terrestris)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Bombus terrestris***Linnaeus, 1758 |

**Իշամեղու գետնային** (լատին․՝ Bombus terrestris), իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

էգերի և աշխատավոր առանձնյակների մեջքի առջևի մասը ծածկված է դեղին կամ բաց օքրագույն մազիկներով, կամ ամբողջ մեջքը սև է` սպիտակ մազիկների խառնուրդով։ Փորիկի 2-րդ տերգիտը դեղին մազիկներով է, իսկ 4-5-րդը` սպիտակ, վերջին ստերնիտները` սպիտակավուն մազիկներով։ Արուի գլխի գագաթի հետին ծայրը և կրծքի կողքերի միջնամասերը ծածկված են սև մազիկներով։ Մեջքի առջևի մասը և 2-րդ տերգիտը դեղին են, վահանիկը, 1-ին և 3-րդ տերգիտները` սև, վերջին տերգիտները` սպիտակ մազիկներով։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված են Միջերկրայքում, միջին և Հարավարևմտյան Եվրոպայում, դեպի արևելք` մինչև Արևմտյան Ղազախստան, Կովկասում, Անդրկովկասում, Կոպետդաղիում, Տյան Շանի լեռներում, ներմուծված է Նոր Զելանդիայում։ Հայաստանում հայտնաբերված է Լոռու (Վանաձոր քաղաքի մոտակայք) և Կոտայքի (Արզական գյուղի շրջակայք, Թեժ լեռան հարավային լանջեր) մարզերում։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են լեռնատափաստաններում և ալպյան մարգագետիններում։ Հասարակական միջատներ են, զարգացման ցիկլը նման է Հայկական իշամեղվի զարգացման ցիկլին։ Բները կառուցում են հողում։ Թռիչքը նկատվում է մայիս-օգոստոս ամիսներին։ Լայն պոլիֆագ (ամենակեր) է։

Պահպանություն
-------------

Ոչ մեծ, ընդհատված արեալով և ոչ մեծ թվաքանակով, հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով հայկական պոպուլյացիան գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում հողերի յուրացումը, անասնակեր մշակաբույսերի տարածքների մշակումը միջատասպաններով։

Պահպանվում է «Արզական-Մեղրաձոր» պետական արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · iNaturalist · iNaturalist · iNaturalist · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778757898 · NKC: ph630714 |

 |
**Ներսրտենաբորբ,** Էնդոկարդիտ (անգլ.՝ Endocarditis), (ներսրտենու բորբոքում)՝ սրտի ներքին շերտի` Էնդոկարդի բորբոքում։ Առավել հաճախ նկատվում է ռևմատիզմի, հազվադեպ` սիֆիլիսի, տուբերկուլոզի ժամանակ։ Երբեմն էնդոկարդիտն առաջանում է սրտամկանի ինֆարկտի և այլ հիվանդությունների ընթացքում։

### Ախտածնություն

Էնդոկարդիտը, որպես կանոն, ընթանում է սրտի փականների ախտահարմամբ, որի հետևանքով կարող են առաջանալ դրանց կառուցվածքի և ֆունկցիայի կայուն փոփոխություններ, հաճախ` փականի փեղկերի քայքայում։ Դրանք հանգեցնում են սրտի արատների առաջացման։ Էնդոկարդիտի դրսևորումները պայմանավորված են այն առաջացնող պատճառներով։ Օրինակ` էնդոկարդի ռևմատիկ բորբոքումը կարող է զուգակցվել ռևմատիզմի այլ ախտանշանների հետ։ Ի հայտ է գալիս աստիճանաբար. առաջանում են ընդհանուր թուլություն, գերհոգնածություն, ջերմաստիճանի թեթևակի բարձրացում, սրտի շրջանում` տհաճ զգացողություններ, սրտխփոց։ Հաճախ էնդոկարդիտին նախորդում են վարակիչ հիվանդություններ (անգինա, նշագեղձերի բորբոքում և այլն)։

Էնդոկարդիտ սեպտիկ
-----------------

Մանրէական էնդոկարդիտ։ Սեպտիկ հիվանդություն։ Վարակի հիմնական օջախը սրտի փականներն են և երբեմն առպատային էնդոկարդը։ Հիմնական պատճառը ախտածին մանրէներնն են։ Հիմնական հարուցիչներն են ստրեպտոկոկերը կամ ստաֆիլոկոկերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Disease Ontology — 2016.
2. 1 2
3. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10 · ՀՄԴ-10-ԿՄ · DiseasesDB · eMedicine · eMedicine · MedlinePlus · NCI Thesaurus  · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · MESH ID · Universalis · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 146219644 · Disease Ontology · GND: 4152173-0 · LCCN: sh85043054 · LNB: 000304511 · NDL: 00571083 · NKC: ph172835 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 54)։*  |
|  |
| --- |
| **Եղևին հունական** |
| Եղևին հունականԵղևին հունական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Մերկասերմեր (Pinophyta) |
| **Դաս** | *Pinopsida* |
| **Կարգ** | Ասեղնատերևավորներ (Pinales) |
| **Ընտանիք** | Սոճազգիներ (Pinaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Եղևինայիններ (Abietoideae) |
| **Ցեղ** | Եղևին *(Abies)* |
| **Տեսակ** | **Եղևին հունական** *(A. cephalonica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Abies cephalonica***Loudon, 1824 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Եղևին հունական** (լատին․՝ Abies cephalonica), սոճազգիների ընտանիքի, եղևին ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Մշտադալար, խոշոր ծառեր են՝ մինչև 38 մ բարձրությամբ և 1,9 մետր բնի տրամագծով, խիտ, բրգաձև սաղարթով, համարյա մինչև գետին հասնող հորիզոնական ճյուղերով։ Երիտասարդ ընձյուղների վրա կեղևը մոխրագույն է, հարթ և դարչնագույն, հին ճյուղերի և բնի վրա երկայնակի ճաքերով։ Ընձյուղները մերկ են, նարնջադեղնավուն։ Փշատերևների երկարությունը հասնում է 17-18 մմ-ի, իսկ լայնությունը 1,8-2,3 մմ-ի, սուր են, ծակող, երբեմն կլորավուն, խիտ դասավորությամբ։ Կոների երկարությունը կազմում է 12-20 սմ, 3-5 սմ լայնությամբ, սկզբում կանաչ, հասունանալիս դարչնագույն, խեժոտ։ Սերմնային թեփուկները սեպաձև են, վերին մասում խիստ լայնացած, կլորավուն, ամբողջաեզր։ Ծածկող թևտուկները դուրս ցցված են, թեքված դեպի ցած։ Կոները բացվում և թափվում են սեպտեմբերին։ Արական հասկիկները բոսորակարմրավուն են։ Սերմերը բաց կանաչավուն են։ Աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր արժանիքներով, հատկապես արծաթագույն, փայլող երիտասարդ ընձյուղներով։ Երաշտադիմացկուն է, ավելի ցրտադիմացկուն, քան իսպանական և ալժիրյան եղևինները։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում մշակվել է «Սոճուտում», որտեղ ցրտահարվել է առաջին իսկ տարում
(Տ. Գ. Չուբարյան, 1957)։
Հեռանկարային է Հայաստանի մերձարևադարձային շրջանների համար։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը III, մշակության հավանական շրջանը 9։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 35։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4158194-5 · Microsoft: 2780876165 |

 |
«**Դերասանուհի Վ. Մալչենկոյի դիմանկարը**», հայ նկարչուհի Երանուհի Ասլամազյանի կտավներից մեկը՝ ստեղծված 1946 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 84 × 65 սմ։

Այսօր այն պահպանվում և ցուցադրվում է Գյումրու Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահում:

Նկարագիր
--------

Նկարում պատկերված է դերասանուհի Վ. Մալչենկոն։ Դիմանկարը նախապես գրավում է բնորդի նկատմամբ նկարչուհու ջերմ համակրանքով։ Այդ զգացումը ամենից առաջ ծագում է գեղանկարչական կոլորիտից՝ կառուցված մեղմ, միևնույն ժամանակ արտիստուհու թավշյա շրջազգեստի շագանակագույնի հագեցված տոների վրա՝ թարմացված գլխարկի ժապավենի նուրբ վարդագույնով։ Արտիստուհու կերպարը, որը խորհրդային ժողովրդին ծառայելու փառավոր ուղի է անցել, մեկնաբանված է պարզ, թվում է նույնիսկ, առօրեական։ Բայց մեկնաբանված լինելով նկարչուհու կողմից առանց կեցվածքի և արտաքին տոնականության՝ այն գրավում է իր մարդկայնությամբ։

Տարեց կնոջ դեմքը մտախոհ է և փոքր ինչ հոգնած։ Հայացքը խորասուզված է հուշերի մեջ, բայց բավական ճշտորեն պատկերացում է կազմվում նրա դեմքի արտահայտությունը հոգեկան մեկ այլ վիճակի ժամանակ։ Այն կարող է լինել շատ աշխույժ և ներթափանցող։ Ծնկների վրա հանդարտորեն դրված ձեռքերը ընդգծում են առավել մտերմիկ տրամադրություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Այվազյան Մարիամ (1975)։ *Երանուհի Ասլամազյան*։ Երևան: Հայաստան։ էջ 22
**Իոնա Էմանուիլովիչ Յակիր** (ռուս.՝ *Иона Эммануилович Якир*, օգոստոսի 3 (15), 1896, Քիշնև, Բեսարաբյան գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 12, 1937(1937-06-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռազմական գործիչ, բանակի 1-ին կարգի հրամանատար (1935), ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Քիշնևում տարել է հակապատերազմական պրոպագանդա։ 1917 թվականի վերջին ընտրվել է Բեսարաբիայի հեղկոմի անդամ։ 1918 թվականի հունվարին ղեկավարել է ռումինական ուժերի հանդես եկող կարմիրգվարդիականների ջոկատը, այնուհետև եղել է 8-րդ բանակի ՌՀԻ անդամ, 45-րդ դիվիզիայի, 12-րդ բանակի խմբի (1919 թ.), Հարավ-արևմտյան ռազմաճակատի մի շարք զորախմբերի (1920 թ.) հրամանատար։ 1921 - 1924 թվականներին գլխավորել է Ղրիմի և Կիևի ռազմական շրջանների զորքերը և Կիևի ռազմական օկրուգը։

1924 - 1925 թվականներին եղել է ԲԳԿԲ ռազմական ուսումնական հաստատությունների գլխավոր վարչության պետ, 1925-1937 թվականներին՝ Ուկրաինա (ավելի ուշ Կիևի) ռազմական օկրուգի զորամասերի հրամանատար, 1930-1934 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ՌՀՈւ և 1936 թվականից՝ ԽՍՀՄ Պաշտպանության ժողկոմատի ռազմական խորհրդի անդամ։ Եղել է նաև ԽՄԿԿ 10-12-րդ, 14-17-րդ համագումարների պատգամավոր։ 1934 թվականից ՀամԿ(բ) կԿ անդամ, ԽՍՀՄ Կենտգործկոմի անդամ։

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 3 շքանշանով։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 106)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ · Համառոտ հրեական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000066927686 · LCCN: n88132306 · NTA: 175542295 · VIAF: 40929878 · WorldCat VIAF: 40929878 |

 |
ԻՀԲ-ի զորասյուն Իռլանդիայի անկախության պատերազմի ժամանակ
**Իռլանդիայի հանրապետական բանակ, ԻՀԲ** (իռլանդերեն՝ Óglaigh na hÉireann, անգլ.՝ Irish Republican Army), իռլանդական հեղափոխական զինված կազմակերպություն, որի նպատակն էր Իռլանդիայում բրիտանական տիրապետության տապալումը և իռլանդական անկախ հանրապետության հաստատումը։ Ծագել է «Իռլանդացի կամավորներ» զինված խմբավորումից, որը հիմադրվել է 1913 թվականին և ձեռնարկել 1916 թվականի իռլանդական ապստամբությանը։ 1919 թվականին նոր հռչակված Իռլանդիայի խորհրդարանը («Դոյլ Էրեն») «Իռլանդացի կամավորներ» խմբավորումը ճանաչել է իբրև Իռլանդիայի Հանրապետության օրինական բանակ։ Իռլանդիայի անկախության պատերազմի (1921-1922) ընթացքում ԻՀԲ-ը պարտիզանական պատերազմ է մղել բրիտանական իշխանությունների դեմ։ ԻՀԲ-ի փաստացի ղեկավարն էր Մայքլ Քոլինզը, որը զբաղեցնում էր ԻՀԲ-ի հետախուզական վարչության պետի պաշտոնը։

Անկախության պատերազմի ավարտից և Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միջև հաշտությամ պայմանագրի կնքումից հետո ԻՀԲ-ը բաժանվել է պայմանագրին դեմ և պայմանագրին կողմ հանդես եկող ճամբարների։ Պայմանագրին կողմ հանդես եկող մասը Մայքլ Քոլինզի գլխավորությամբ վերակազմվեց, դառնալով նորաստեղծ Իռլանդական Ազատ Պետության Ազգային բանակը։ Պայմանագրին դեմ և պայմանագրին կողմ հանդես եկող ուժերը կռվեցին Իռլանդիայի քաղաքացիական պատերազմում (1922-1923), ինչի արդյունքում հաղթել է պայմանագրին կողմ հանդես եկող կողմը։ ԻՀԲ-ի որոշ մնացորդներ ընդհատակ են անցել քաղաքացիական պատերազմից հետո և պարբերաբար գործողություններ ձեռնարկել Իռլանդական Ազատ Պետության իշխանությունների և Հյուսիսային Իռլանդիայում բրիտանական իշխանություններ դեմ։ 1919-1922 թվականների գործած ԻՀԲ-ը երբեմն կոչվում է «հին ԻՀԲ» այդ անվան տակ գործած հետագայի խմբավորումներից այն տարբերակելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  James Durney, *The Volunteer: Uniforms, weapons and history of the Irish Republican Army 1913-1997*, էջ. 8.
2. ↑  Durney, էջ. 7–8


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · ՌԻԱ տեղեկանք · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11876960x · GND: 2038353-8 · ISNI: 0000000089111022 · LCCN: n80063026 · NKC: mzk2004228364 · NLA: 35196384 · SUDOC: 026541025 · VIAF: 129760787 · WorldCat VIAF: 129760787 |

 |

 |
**«Դեղին շլոր»,** դեղին վաղահաս, շլորենու հայկական սորտ։

Մշակում
-------

Ստեղծվել է ժողովրդի ընտրասերման ճանապարհով։ Մշակում են հիմնականում Արարատյան դաշտավայրի, նրա նախալեռնային, Վայոցձորի գոտիներում։ Ծառն ուժեղաճ է, փռված պսակով։

Պտղաբերություն
--------------

Պտղաբերությունն սկսվում է տնկման 2–3-րդ տարում։ Պտուղը միջին մեծության (20–30 գ) է, կլորավուն կամ լայն էլիպսաձև, կողքերից՝ քիչ սեղմված, կլոր գագաթով։ Մաշկը՝ միջին հաստության, պինդ, ոսկեդեղին։ Պտղամիսը՝ կորիզից կիսանջատվող, միջին ամրության, մսալի, քաղցրաթթվաշ, դուրեկան համով։

### Պտղի հասունացում

Պտուղների հասունացումը՝ հուլիսի վերջ օգոստոսիի սկզբին։ Բերքատվությունը՝ 30 տ/հա և ավելի։ Լավագույն փոշոտիչներն են՝ սև շլորը և «Գյոգջան»։ Դիմացկուն է հիվանդությունների, վնասատուների և ցրտի նկատմամբ։ Պտուղներն օգտագործում են թարմ և վերամշակված (կոմպոտ, մուրաբա և հյութ պատրաստելու)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Հունաստանում նոմերի քարտեզը 1991 թվականի տվյալներով
**Իսլամը Հունաստանում** միակ կրոնն է, որի իրավունքները որպես փոքրամասնություն պաշտոնապես ճանաչված են ավանդական բնակավայրի տարածաշրջանում՝ Արևմտյան Ֆրակիայում՝ երկրի հյուսիսային մասում։ Ինչպես նաև դա Հունաստանի հանրապետության երկու ճանաչված մշակութա֊լեզվային փոքրամասնություններից մեկն է, իսկ մյուսը՝ հայերն են (տես՝ Հայերը Հունաստանում)։

1991 թվականի մարդահամարը ցույց է տվել, որ Արևմտյան Ֆրակիայում ապրում էր 97604 մուսուլման, որը կազմում է ամբողջ բնակչության 0,95 %֊ը, իսկ տարածաշրջանի 29 %֊ը։ Բնակչությունը ժամանակակից պահին գնահատվում է 140 000 մարդ և համապատասխանաբար 32 %։ Ընդհանուր առմամբ հունական կառավարությունը պատմականորեն բարեհաճ կերպով մոտենում է մուսուլմանների իրավունքներին երկրի այդ տարածաշրջանում, սակայն ունի մի շարք չլուծված հարցեր մշակույթի և կրթության ոլորտում։

Պատմություն
-----------

Խոշոր իսլամադավան համայնքը ձևավորվել է Ֆրակիայի համայնքում թուրքերի զանգվածային ներխուժման ժամանակ 14֊16֊րդ դարերում, երբ այստեղ հիմնված են եղել մի շարք նոր թուրքական բնակավայրեր, տարածվել է իսլամը և բնիկ ժողովրդի մի մասը (ուղղափառ բուլղարները և հույները) ինքնակամ կամ ստիպողաբար ընդունել են թուրքական մեծամասնության նոր կրոնը։ Թյուրքալեզու քոչվորներն ակտիվ կերպով խթանել են տարածաշրջանի իսլամացման պրոցեսը։ Այնուամենայնիվ բուլղարների մի մասը դավանափոխվել են, ընդունելով իսլամը սակայն չեն անցել թուրքերենին՝ պահպանելով սլավոնական լեզուն։ Այդպես են ձևավորվել ժամանակակից պոմակները։ 20֊րդ դարի սկզբներին ուղղափառ հույները կազմել են տարածաշրջանի բնակչության 17%-ը։ Սակայն հաճախակի լեզուների, կրոնի ինքնագիտակցման չհամապատասխանության պատճառով օսմանական կառավարությունը կարևորություն է դրել միայն բնակչության կրոնին, զարկագացել է միլլետական համակարգը։ Դրանով, տարածաշրջանի բոլոր մուսուլմանները (մոտ 75 %) ավտոմատ կերպով համարվել են թուրքեր։ Իսկ տարածաշրջանի քրիստոնյաները համարվել են հույները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  US Department of State - Religious Freedom, Greece (անգլ.)

Գրականություն
-------------

* Talip Kucukcan Re-claiming Identity: Ethnicity, Religion and Politics among Turkish Muslims in Bulgaria and Greece Journal of Muslim Minority Affairs, Vol. 19, No: 1, pp. 59–78(անգլ.)
* Turkkaya Ataov The ethnic Turkish minority in Western Thrace, Greece The Turkish Yearbook Vol. XXII(անգլ.)
* Karakasidou Anastasia N. Vestiges of the Ottoman Past: Muslims Under Siege in Contemporary Greek Thrace Cultural Survival Quarterly 19.2 (Summer 1995) Nationalism in Eastern Europe(անգլ.)
* Iris Kalliopi Boussiakou The Educational Rights of the Muslim Minority under Greek Law Journal on Ethnopolitics and Minority Issues in Europe 1/2007

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Turks of Western Thrace Human Rights Watch(անգլ.)
* Ethnic Turks in Greece, a Muslim Minority Archived 2017-06-03 at the Wayback Machine. en:Human Rights Without Frontiers(անգլ.)
* Greece: Status of Minorities Կոնգրեսի գրադարան(անգլ.)
* Turkish Minority of Western Thrace Թուրքիայի ԱԳՆ(անգլ.)
* Statement for Working Session 17 on national minorities GHM, MRG-G, HUG, SOKADRE, 2015(անգլ.)
* A. R. Momin Muslims in Greece Archived 2015-10-05 at the Wayback Machine. (անգլ.)
|  |
| --- |
| **Դժնիկ թիատերև** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Վարդածաղկավորներ (Rosales) |
| **Ընտանիք** | Դժնիկազգիներ (Rhamnaceae) |
| **Ցեղ** | Դժնիկ *(Rhamnus)* |
| **Տեսակ** | **Դժնիկ թիատերև** *(R. spathulifolia)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Rhamnus spathulifolia***Fisch. & C.A.Mey. |

**Դժնիկ թիատերև**  (լատին․՝ Rhamnus spathulifolia), դժնիկազգիների ընտանիքի, դժնիկ ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 2 մ բարձրությամբ, ճիպոտանման, փշապատ ճյուղերով։ Տերևադասավորությունը հերթադիր է կամ օղակաձև։ Տերևները տարբեր ձևի են, նշտարաձևից մինչև էլիպսաձև, 2,5-7 սմ երկարությամբ և 0,8-2 սմ լայնությամբ, սուր գագաթով, մանրատամնաեզր։ Ծաղիկները դեղնականաչ են, 0,4-0,7 սմ երկարությամբ։ Ծաղկում է ապրիլ-հունիս ամիսներին, պտուղները սև են, հասունանում են հունիս-սեպտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Չինաստանում, Ճապոնիայում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում, ինչպես նաև Զանգեզուրում։ Համարյա ամենուրեք, չոր, քարքարոտ լանջերում, թփուտների մեջ, ծովի մակարդակից մինչև 1900 մ բարձրությունների վրա։ Հաճախ է հանդիպում նաև գետերի ու առվակների ափերին, անտառի բացատներում ու անտառաեզրերին։

Կիրառություն
------------

Չափազանց արագ է աճում և կարճ ժամանակում բավականին մեծ բուսական զանգված է առաջացնում։ Լավ է տանում խուզումը, հեշտությամբ է բազմանում կտրոններով և թփի բաժանումով։ Օգտագործվում է ժողովրդական բժշկության մեջ։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել չոր, քարքարոտ, անջրդի հողերի կանաչապատման նպատակով, ինչպես նաև արհեստական անտառատնկումների ժամանակ։ Պարունակում է մի շարք արժեքավոր նյութեր, մասնավորապես կեղևում՝ 80 մգ/տոկոս C վիտամին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 201։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Էջահամար**, էջաթիվ, հրատարակչության էջի կամ սյան հերթական համարը։

Պատմություն
-----------

Դրվում է էջի վերևի կամ ներքևի դրսի ան­կյունում, մեջտեղում։ Չեն համարակալվում հատուկ էջերը (տիտղոսաթերթ, տիտղոսատ), ներդիրները և ողջ երեսով պատկերազարդված էջերը։

Համարակալվում է հիմականում արաբական թվերով, երբեմն(նախաբան, ներածություն, վերջաբան)՝ տառերով կամ հռոմեական թվերով։

Տպագիր գիրքն առաջին անգամ համարակալվել է 1470 թվականին, բայց վերջնականապես արմատավորվել է 16-րդ դարի կեսերին, փոխարինել է էջանցին։

18-րդ դարի վերջում Է, հաստատվել է էջի ներքևի լուսանցքի մեջտեղում։ Մերկ թվի տպավորություն չթողնելու համար թվի աջ ու ձախ
կողմերից ավելացրել են գծիկներ կամ զարդարուն «բեղիկներ»։

Հայերեն առաջին տպագիր գրքերում համարակալվել են միայն տետրերն ու դրանց առաջին մի քանի էջերը՝ հայերենի այբուբենի տառերով, նշանակվել են նախ մամուլի, ապա՝ էջերի համարները։

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
|  |
| --- |
| **Դեյցիա խորդուբորդ** |
| Դեյցիա խորդուբորդԴեյցիա խորդուբորդ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հոնածաղկավորներ (Cornales) |
| **Ընտանիք** | Դրախտավարդազգիներ (Hydrangeaceae) |
| **Ցեղ** | Դեյցիա *(Deutzia)* |
| **Տեսակ** | **Դեյցիա խորդուբորդ** *(D. scabra)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Deutzia scabra***Thunb. |

**Դեյցիա խորդուբորդ** (լատին․՝ Deutzia Thunb scabra Thunb), դրախտավարդազգիների ընտանիքի, դեյցիա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 2,5 մետր բարձրությամբ։ Ընձյուղները մազմզուկապատ են։ Կեղևը կարմրագորշավուն է կամ մոխրագորշավուն, հետագայում անջատվում է բարակ շերտերով։ Տերևները երկարավուն ձվաձև են, 3-9 սմ երկարությամբ, ծաղկաբույլերն ուղղաձիգ, նեղ հուրաններ են, 6-12 սմ երկարությամբ։ Ծաղիկները սպիտակ են կամ թեթևակի վարդագույն, 1,5 սմ տրամագծով։ Պտուղը չոր տուփիկ է։ Ծաղկում է հունիսից-հուլիս, պտուղները հասունանում են հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Ճապոնիայում և Չինաստանում։ Հայաստան է ներմուծված 1950 թվականին, մշակվել է Երևանում և Վանաձորում։ Ներկայումս լավ է հարմարվել մեր հանրապետության ստորին և միջին լեռնային գոտիների պայմաններում, առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։ Բարձր լեռնային շրջաններում խիստ ցրտահարվում է։ Առանձնապես բարձր են գնահատվում լիաթերթիկ այլատեսակները։ Արագ է աճում, լուսասեր է, պահանջկոտ հողի նկատմամբ, խոնավասեր, սակայն լավ է դիմանում կարճատև երաշտին։

Կիրառություն
------------

Խորհուրդ է տրվում օգտագործել դեկորատիվ խմբերում, որպես մենաթուփ, երկարատև ծաղկող այգիներում։ Գազադիմացկունության շնորհիվ կարելի է մշակել նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների բակերում։ Հեշտությամբ է բազմանում սերմերով և թփի բաժանման միջոցով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 12։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եվգենի Վախթանգով (այլ կիրառումներ)

**Եվգենի Սերգեյի Վախթանգով** (դեկտեմբերի 15, 1942(1942-12-15), Օմսկ, Օմսկի մարզ, ԽՍՀՄ, Խորհրդային Ռուսաստան - հունիսի 19, 2018(2018-06-19), Մոսկվա, Ռուսաստան), հայ գեղանկարիչ, բեմանկարիչ, Մոսկվայի նկարիչների միության անդամ (1974), Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս (գեղանկարչության բաժին, 2012), Եվգենի Վախթանգովի անվան պետական ակադեմիական թատրոնի հիմնադիր՝ Եվգենի Վախթանգովի թոռը։

Կենսագրություն
--------------

Եվգենի Վախթանգովը ծնվել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Օմսկ քաղաքում։ 1970 թվականին ավարտել է Սուրիկովի անվան Մոսկվայի արվեստի պետական ինստիտուտը։ 1972 թվականից մասնակցել է նկարչական ցուցահանդեսների։ 1974 թվականից եղել է Մոսկվայի նկարիչների միության անդամ։ Աշխատել է դիմանկարի, նատյուրմորտի, բնանկարի ժանրերում, վերջին շրջանում զբաղվել է նաև աբստրակտ պուանտիլիզմով։ Ապրել և աշխատել է Մոսկվա քաղաքում։ 1995-2011 թվականներին աշխատել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի Բեմանկարչության ֆակուլտետում, որպես բնանկարչության դասախոս։ 2012 թվականից աշխատել է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայում՝ գեղանկարչության բաժնում, որպես ակադեմիկոս։

Եվգենի Վախթանգովը մահացել է 2018 թվականի հունիսի 19-ին, 75 տարեկան հասակում՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Եվգենի Վախթանգովի ստեղծագործությունները ներառված են Մոսկվայի Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահի, Սանկտ-Պետերբուրգի Պետական ռուսական թանգարանի հավաքածուներում, ինչպես նաև՝ մասնավոր հավաքածուներում Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Շվեդիայում, Ավստրիայում, Ֆինլանդիայում, Շվեյցարիայում, Ավստրալիայում։

* «Праздничный вечер» (1976 թ.),
* «Плач» (1988 թ.),
* «Улица Горького» (1981-1984 թթ.)
* «Ночь. Красная площадь», (1987 թ.),
* «Все будет хорошо»(2006 թ.),
* «Модерн», (1993 թ.),
* «Катаклизм» (1993 թ.),
* «Спонтансюрр №10» (1991 թ.),
* «Ценники-2» (2006 թ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Կյանքից հեռացել է նկարիչ Եվգենի Վախթանգովը
2. 1 2  ВАХТАНГОВ ЕВГЕНИЙ СЕРГЕЕВИЧ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կյանքից հեռացել է նկարիչ Եվգենի Վախթանգովը
* ВАХТАНГОВ ЕВГЕНИЙ СЕРГЕЕВИЧ
**Գեղամ Հարությունյան** (անգլ.՝ Gegham Harutyunyan, օգոստոսի 23, 1990(1990-08-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

Ակումբային կարիերա
------------------

Մեծահասակների ֆուտբոլում նորամուտը նշել է 2011 թվականին «Ուլիս» թիմի կազմում, որտեղ անցկացրել է երեք մրցաշրջան՝ մասնակցելով առաջնության 37 հանդիպման։ 2014 թվականին դարձել է «Գանձասարի» խաղացող։ «Կապանի» կազմում եղել է թիմի գլխավոր ռմբարկուներից մեկը, որտեղ խաղացել է յոթ տարի՝ կես տարվա կարճ ընդմիջումով մասնակցելով առաջնության 136 հանդիպման և աչքի ընկնելով 52 գոլով։ Թիմի կազմում 2018 թվականին դարձել է Հայաստանի գավաթակիր։ 2018 թվականին 5 ամիս վարձավճարով խաղացել է Կարագանդայի «Շախտյորում»։

2021 թվականի կեսին Հարությունյանը դարձել է «Նոա» ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։

Ձեռքբերումներ
-------------

### «Գանձասար»

* Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 2016-2017
* Հայաստանի Գավաթակիր՝ 2017-2018

### «Նոա»

* Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 2020-2021

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  FBref.com(բազմ․)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте footballfacts.ru
* Профиль на сайте soccerway.com
Խարկովի լոկոմոտիվային դեպո
**Դեպո** ( ֆր.՝ depot, բառացի՝ պահեստ, ամբար), շարժակազմի (լոկոմոտիվ, վագոն, երկաթուղու և մետրոպոլիտենի մոտորավագոն, տրամվայ, տրոլեյբուս) շահագործումն ու նորոգումն ապահովող ձեռնարկություն։ Քաղաքային տրանսպորտի շարժակազմի համար ընդունված է նաև պարկ անվանումը (օրինակ՝ տրամվայի, տրոլեյբուսի պարկ)։

Կան մասնագիտացված (լոկոմոտիվային, վագոնային են) և խառը դեպոներ վերջինում տարբեր շարժակազմեր (էլեկտրաքարշեր, ջերմաքարշեր են) շահագործվում են միաժամանակ։ Շարժակազմը սպասարկող առավել խոշոր ձեռնարկություններ են լոկոմոտիվային և վագոնային դեպոները։ Լոկոմոտիվային դեպոները լինում են հիմնական և շրջադարձայիև (կամ շրջադարձման կետեր)։ Հիմնականն ունի շարժակազմի գրանցված պարկ (լոկոմոտիվների որոշակի քանակություն), պլանային կարգով հսկում է նրա վիճակը և կատարում զանազան նորոգումներ։ Դեպոյի արտադրական գործունեությունը բնութագրվում է շարժակազմի քանակով, տարեկան ընդհանուր վազքով, պարբերական նորոգումներով, փոխադրումների ծավալով և ինքնարժեքով։ Շրջադարձային Դեպոները նախատեսված են լոկոմոտիվների հանդերձավորման, զննման և հայտնաբերված անսարքությունների վերացման համար։ Վագոնային դեպոները կատարում են մարդատար և ապրանքատար վագոնների ընթացիկ, տարեկան, միջին և գործարանային նորոգումներ։ Բաղկացած են մի շարք արտադրամասերից և ծառայական շենքերից (հիմնականը վագոնների հավաքման արտադրամասն է)։ Մետրոպոլիտենի դեպոներն ունեն շարժակազմի կանգնեցման մեծ թվով գծեր ամեն տեսակ նորոգումների (հիմնական դեպո), զննումների ու այլ աշխատանքների (կանգնեցման դեպո) համար։ Տրամվայի և տրոլեյբուսի դեպոները նույնպես ունեն կանգնեցման գծեր, որտեղ նորոգում են վագոնները։

Խորհրդային շրջանում Հայստանում գործել են Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) և Երևանի դեպոները, որոնք ունեցել են շրջաղարձման 2 կետ՝ Սանահինում ու Մասիսում։ Լենինականի դեպոն կառուցված էր ուղղանկյունաձև, կատարել է անդրերկաթուղու բոլոր դեպոների էլեկտրագնացքների բարձրացումային նորոգումը, իր պարկի շարժակազմերի պարբերական զննումները, նորոգումները և ապահովում գնացքների փոխադրումը մի շարք ուղեմասերում (Լենինական—Սանահին, Սանահին-Թբիլիսի, Լենինական-Մասիս և այլն)։ Լենինականի դեպոյին է ենթարկվել Սանահինի շրջաղարձման կետը՝ իր գրանցված պարկով։ Երևանի լոկոմոտիվային դեպոն կատարել է միայն իր գրանցված պարկի պարբերական զննումներն ու նորոգումները, ապահովել գնացքների փոխադրումը Երևան-Սևան, Երևան—Նորաշեն և այլ ուղեմասերում։ Երևանի լոկոմոտիվային դեպոյին է ենթարկվել Մասիսի շրջաղարձման կետը։ Լենինական կայարանում եղել է նաև մեկ վագոնային դեպո, որը կատարել է բեռնատար վագոնների ընթացիկ և գործարանային նորոգումներ։ Վերջինիս էին ենթարկվում ԽՍՀՄ երկաթուղային կայարանների գնացքների տեխնիկական զննման, անվտանգության, վագոնների հանդերձավորման և լվացման, բեռնարկղերի նորոգման բոլոր կետերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 351)։*  |
**Իվան Աբոիմով** (ռուս.՝ Ива́н Па́влович Абои́мов , նոյեմբերի 6, 1936(1936-11-06), Zarechnoe, Տաշլինսկի շրջան, Օրենբուրգի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 24, 2022(2022-08-24), Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս դիվանագետ։

Կենսագրություն
--------------

1959 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետել է հունգարերենին, գերմաներենին և անգլերենին։

1959 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1962-1963՝ Լատվիական ԽՍՀ երիտասարդական կազմակերպությունների կոմիտեի պատասխանատու քարտուղար, Լատվիայի ԼԿԵՄ Կենտրոնական կոմիտեի քարոզչության և քարոզչության բաժնի վարիչի տեղակալ։

1963-1967՝ Լատվիայի Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի գաղափարական բաժնի հրահանգիչ։

1967-1969՝ Լատվիայի Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի արտաքին քաղաքական քարոզչության և արտասահմանյան կապերի սեկտորի վարիչ։

1972-1979՝ Հունգարիայում ԽՍՀՄ դեսպանության առաջին քարտուղար, խորհրդական։

1979-1984՝ աշխատել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության կենտրոնական համակարգում։

1984-1986՝ Հունգարիայում ԽՍՀՄ դեսպանատան դեսպանորդ խորհրդական։

1986-1988՝ Արտաքին գործերի նախարարության Կադրերի և ուսումնական հաստատությունների գլխավոր վարչության կադրերի վարչության պետ, ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության կոլեգիայի անդամ։

1988-1990՝ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։

1990-1996՝ Հունգարիայի Հանրապետությունում ԽՍՀՄ, իսկ 1991 թվականից հետո՝ 1991 թվականից՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

1997-1999՝ Ֆինլանդիայի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

1999-2001՝ Ուկրաինայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Դիվանագիտական աստիճան
---------------------

* Արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Գրքերի թարգմանություններ
------------------------

* *Кун Л.* Всеобщая история физической культуры и спорта = Egyetemes testnevelésés sporttörténet (1978) / Пер. с венгерского И.П. Абоимова. — М.: Радуга, 1982. — 399 с.

Գրականություն
-------------

* Кто есть кто в России и в ближнем зарубежье: Справочник.՝ М. Издательский дом «Новое время», «Всё для вас», 1993.՝ ISBN 5-86564-033-X

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Իվան Աբոիմով
* ԽՍՀՄ դեսպաններ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դերենիկ Վարդումյան (այլ կիրառումներ)

**Դերենիկ Վարդումյան** (փետրվարի 1, 1923(1923-02-01), Վահագնի, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 12, 2005(2005-09-12), Երևան, Հայաստան), պատմաբան, կովկասագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Դերենիկ Սուրենի Վարդումյանը ծնվել է 1923 թվականին Ալեքսանդրապոլի գավառի Վահագնի գյուղում (այժմ Լոռու մարզ)։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1940 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Ավարտելուց հետո աշխատել է «Ավանգարդ» թերթի խմբագրությունում որպես բաժնի վարիչ, 1946 թվականին եղել է Արտասահմանի հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերության ավագ ռեֆերենտը։ Նույն թվականին ընդունվել է ազգագրության գծով ՀԽՍՀ ԳԱ ասպիրանտուրա։

1949-1953 թվականներին Դերենիկ Վարդումյանը եղել է Հայաստանի պատմության պետական թանգարանի ավագ գիտաշխատող։ 1953 թվականից տեղափոխվել է ԳԱ Պատմության ինստիտուտի ազգագրության խումբ՝ դառնալով այդ խմբի ղեկավար և պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսություն «Լոռեցիների նոր կենցաղը» վերնագրով։

1959 թվականին ԳԱ համակարգում հիմնվում է Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտը, որի ազգագրության բաժնի վարիչ է դառնում Դերենիկ Վարդումյանը՝ պաշտոնավարելով մինչև կյանքի վերջը։ Նա ձեռնամուխ է եղել ազգագրության բաժնի կազմավորմանն ու ասպիրանտական նոր տեղերի ստեղծմանը, նաև Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում։

Աշխատություններ
---------------

Դերենիկ Վարդումյանը հեղինակ է մի շարք մենագրությունների՝ «Լոռեցիների նոր կենցաղը», «Հայաստանի կոլտնտեսականների ընտանիքը և ընտանեկան կենցաղը» և «Աշխարհի ժողովուրդները» մատենաշարի «Հայեր» բաժնի։ Ունի ավելի քան յոթ տասնյակ տպագիր աշխատություններ տեղական և արտասահմանյան գիտական պարբերականներում։

Պատրաստ են տպագրության «Հայաստանի գյուղական բնակավայրը և բնակարանը», նույն թեմայով պատմաազգագրական ատլասի բաժինը և քարտեզային հիմքերը, «Հայաստանի ազգագրագետների դաշտային հետազոտությունների արդյունքները վերջին երեսնամյակում (1950-1980 թթ.)», «Հայաստանի տնտեսամշակութային տիպերը և պատմազգագրական շրջանները», «Պատմական Հայաստանի և ՀՀ ազգագրական մարզերի բնութագրումն ու քարտեզագրումը» և այլ աշխատություններ։

1992 թվականից Դերենիկ Վարդումյանը ղեկավարել է «Հայոց տնտեսական զբաղմունքների, նյութական ու հոգևոր մշակույթի, հասարակական-ընտանեկան կյանքի ու կենցաղի, սովորույթների ու ավանդույթների ազգագրական-ազգարանական ուսումնասիրությունը» գիտական թեման։ Նա հայկական խորհրդային հանրագիտարանի ճյուղային խմբագրության, «Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն» մատենաշարի խմբագրական հանձնաժողովի անդամ էր, ավելի քան 500 մամուլ մասնագիտական տպագիր գրականության հիմնադիր։

Աղբյուրներ
----------

* Կարլ Սեղբոսյան «Դերենիկ Սուրենի Վարդումյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 2005, էջ 310-311
| **՞**Եվրոպական հեպարդ |
| --- |
| Եվրոպական հեպարդ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Գիշատիչ |
|
|
|
| Ընտանիք | Կատվազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Հեպարդներ |
|
|
| Տեսակ | Եվրոպական հեպարդ |
| Ենթատեսակ | **Եվրոպական հեպարդ** |
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Acinonyx pardinensis)*

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**726783**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Եվրոպական հեպարդ,** (լատին․՝ Acinonyx pardinensis) կատվազգիների ընտանիքի նախկինում գոյություն ունեցած գիշատիչ։ Նախկինում տարածված է եղել ողջ Եվրասիայում,այնուհետև մասսայական ոչնչացումների պատճառով պահպանվել է միայն Եվրոպայի որոշ հատվածներում։ Որոշ տվյալների համաձայն, եվրոպական հեպարդները գոյություն են ունեցել մեզանից դեռևս 3 միլիոն տարի առաջ։

Մեծ թվով Եվրոպական հեպարդի մնացորդներ հայտնաբերվել են այժմյան Ֆրանսիայի տարածքում՝ Սաինթ-Վալլերի հովտում։ Պահպանվել է նաև Ռոն գետի հովտում (եղել են մոտ 2 միլիոն տարի առաջ)։

Կենդանիների մնացորդներ հայտնաբերվել են նաև այժմյան Գերմանիայի տարածքում։ Նաև այս կենդանիներին պատկերել են ժայռապատկերների վրա քարանձավներում։

Նկարագիր
--------

Եվրոպական հեպարդները իրենց չափսերով շատ ավելի մեծ են, քան ներկայիս Աֆրիկայի տարածքում հանդիպող առյուծները, հեպարդները և ընձառյուծները։ Ունեն բավականին երկար վերջույթներ։

Մարմնի երկարութոյւնը հասնում է 130-150 սմ, իսկ պոչի երկարութոյւնը 70-95 սմ։ Եվրոպական հեպարդը կշռում է 60-90 կգ։ Սակայն այս հեպարդները որոշակի նմանություններ ունեն ներկայիս Աֆրիկայի հեպարդների հետ։

Ունենալով այնպիսի հզոր ատամներ, ինչպիսին է Եվրոպական հեպարդի ատամները, կարելի է ենթադրել որ այս կենդանիները հաջողությամբ որսացել են ոչ միայն կճղակավորների, այլ նաև ավելի խոշոր կենդանիների՝ ձիերի, այծքաղների և գոմեշների։ Հիմնականում բնակվում են տափաստաններում։

Այս առանձնյակների մոտ առավել զարգացած են մկանները։ Ունենալով զարգացած մկաններ, այս կատվազգիները կարողանում են հեշտությամբ ցատկել, սողալ և շատ արագ վազել։

Գրականություն
-------------

* Turner Alan (1997)։ *Big Cats and their Fossil Relatives*։ Columbia University Press։ ISBN 0-231-10229-1
* Jouranal of Paleontology и «The Big Cats and Their Fossil Relatives», (авторы։ Mauricio Anton, Alan Turner, and F. Clark. Howell). (Columbia University Press, 2000)
* Kurtén B. 1968. The Giant Cheetah, Acinonyx pardinensis. In: Pleistocene Mammals of Europe. Chicago, Illinois: Aldine Publishing Company; p 88-90.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776680354 |

 |
**Եվրոսպորտ**, ֆրանսիական միջազգային մարզական հեռուստաընկերություն, եթեր է հեռարձակվում 1989 թվականի փետրվարի 5-ից։ Պատկանում է ֆրանսիական TF1 Group հոլդինգին (80%) և ամերիկյան Discovery Communications մեդիաընկերությանը (20%)։ Հեռուստաալիքը հասանելի է 59 երկրներում, հեռարձակվում է 20 լեզուներով։

Շատ երկրներում հեռարձակվում է ալիքի համաեվրոպական տարբերակը, սակայն Գերմանիայում, Ֆրանսիայում և Անգլիայում հեռարձակվում են հեռուստաալիքի սեփական տարբերակները՝ թարգմանված տիտրերով և սեփական գովազգային հոլովակներով։

2013 թվականին «Eurosport»-ը համացանցում թողարկեց 11 թեմատիկ ալիքներ։

Լրացուցիչ հեռուստաալիքներ
-------------------------

### Eurosport HD

2008 թ. մայիսի 25-ից սկսել է հեռարձակվել հեռուստաալիքի բարձր պարզության (HD) տարբերակը։ Պոտենցիալ դիտորդների թիվը կազմում է շուրջ 240 միլիոն մարդ։ Հեռարձակվում է 15 լեզուներով։

### Eurosport 2

Հեռուստաալիքը հիմնվել է 2005 թ. հունվարի 10-ին, և տարբերվում է հիմնական հեռուստաալիքից մեծ մասամբ երիտասարդական մարզատեսակների ցուցադրությամբ։ Հասանելի է 35 երկրներում 13 լեզվով՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, գերմաներեն, պորտուգալերեն, հունարեն, հունգարերեն, ռուսերեն, լեհերեն, ռումիներեն, բուլղարերեն, սերբերեն և թուրքերեն։

Գործում է նաև հեռուստաալիքի HD տարբերակը։

### Eurosport News

Մարզական լուրերի հեռուստաալիքը եթեր է հեռարձակվում 2000 թ. սեպտեմբերի 1-ից։

### British Eurosport

Հեռուստաալիքի Մեծ Բրիտանիայի տարբերակն է, հիմնվել է 1999 թվականին։ 2012 թ. հուլիսի 25-ից մեկնարկեց ալիքի HD տարբերակը։ 2012 թ. կայանալիք Ամառային Օլիմպիադայի հանդիպումները թողարկվում էին նաև 3D տարբերակով։

### Eurosport 3D

2010 թ. ապրիլից հեռարձակվում է «Eurosport 3D» ալիքը։

Եվրոսպորտը Հայաստանում
----------------------

1998-2002 թվականներին հեռուստաալիքը վերահեռարձակվում էր Դար 21 հեռուստաընկերության կողմից։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (անգլ.)
* Պաշտոնական կայք (ռուս.)
* Պաշտոնական կայք (ֆր.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  TF1 & Discovery finalize agreement and move forward to build three-tier strategic alliance across Eurosport(անգլ.)
2. ↑  Не единым Губерниевым… — Кривой эфир(ռուս.)
3. ↑  telehobosti.blogoman.ru - Блог Телехобости : "Eurosport" запускает Интернет-телеканалы Archived 2016-03-07 at the Wayback Machine.(ռուս.)
4. ↑  EUROSPORTNEWS - канал для ленивых болельщиков Archived 2012-08-06 at the Wayback Machine.(ռուս.)
5. ↑  More than a road digger?(անգլ.)
6. ↑  British Eurosport launches HD channels(անգլ.)
7. ↑  Sky to broadcast Eurosport's 3D Olympics coverage Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine.(անգլ.)
8. ↑  Eurosport to serve 3D tennis across the continent(անգլ.)
9. ↑  Eurosport goes 3D on Astra(անգլ.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր (անգլ.) · Թվիթթեր (անգլ.) · Թվիթթեր  |

 |
**«Գեղարդ»** երգեցիկ խումբ, հիմնադրվել է 2001 թվականին Գեղարդի վանքում։

Պատմություն
-----------

«Գեղարդ» երգեցիկ խումբը ստեղծվել է 2001 թվականին։ Խմբի հիմնադիր-խմբավարը երգչուհի Անահիտ Պապայանն է, գեղարվեստական ղեկավարը՝ երաժշտագետ-միջնադարագետ Մհեր Նավոյան։ Նախնական շրջանում Անահիտ Պապայանը միայնակ երգել է Գեղարդավանքում։ Հետագայում «Գեղարդ» խմբին միացել են ևս 7 աղջիկ
։

Խումբը Գեղարդի վանքում մասնակցում է Սուրբ Պատարագի երգեցողությանը, խմբի երկացանկում տեղ են գտել V–XV դարերի հայ միջնադարյան մոնոդիաներ (մենակատարային և խմբային կատարումներով), hայ հոգևոր և ժողովրդական երգերի մշակումներ, հայ արդի, ռուս և արևմտաեվրոպացի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ։

Խումբը համերգներով շրջագայել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Ֆինլանդիայում, Չեխիայում, Բելառուսում, Լեհաստանում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Լիբանանում, Շվեդիայում, Ռուսաստանում։ Ստրասբուրում, Շտուտգարտում, Փարիզում, Բեյրութում, Սանկտ Պետերբուրգում մասնակցել է հոգևոր երաժշտության, Մոսկվայում՝ Զատկական, Զալցբուրգում՝ երաժշտության ու դրամայի (երկուսն էլ՝ 2016) միջազգային փառատոներին։

Խումբը ձայնագրել է 3 լազերային սկավառակ («Հայ երաժշտություն», 2002, «Հայկական խորան», 2005, «Խորհուրդ խորին», 2013)։

Մրցանակներ
----------

* «Կոլոժսկի բլագովեստ» (Մեծ մրցանակ, Գրոդնո) ուղղափառ երգասացությունների
* «Հայնովկայի եկեղեցական երաժշտության օրեր» (1-ին մրցանակ, Հայնովկա)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՄՀԵՐ ՆԱՎՈՅԱՆ
2. ↑  Գեղարդավանքից դեպի մեծ աշխարհ ընկած ճանապարհին...
3. ↑  ԱՆԱՀԻՏ ՊԱՊԱՅԱՆ, ՍՈՊՐԱՆՈ
4. ↑  «ԳԵՂԱՐԴ» երգեցիկ Խումբ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գեղարդ վանքի երգեցիկ խումբը երգասացությունների 9-րդ մրցույթ-փառատոնին շահել է գլխավոր է «Գրան պրին»
* Հայկական հոգևոր երաժշտախումբը Բելառուսում շահել է «Գրան պրի»
* «Գեղարդ» երգեցիկ խումբը կմասնակցի Զալցբուրգի փառատոնին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Մերկանկար 19-րդ դարից
Ժամանակակից էրոտիկա
**Էրոտիկա** (հունարեն ἔρως, Էրոս հունական դիցաբանության աստվածի անունից), սեռական զգացմունքների փոխանցման արվեստ [*փա՞ստ*]։ Հաճախակի էրոտիկան արտահայտվում է կերպարվեստի, գրականության, ֆիլմերի և երգերի միջոցով։ Էրոտիկ երկում նկարագրված կերպարների պահվածքը կարող է ինչպես սիրո զգացողության հետ կապված լինել, այդպես էլ ուղղակի սեռական ցանկությունով։ Էրոտիկ երկերը հաճախ են գրաքննության ենթարկվում։

Տարբերությունը պոռնոգրաֆիայից
-----------------------------

Տե՛ս նաև՝ Պոռնոգրաֆիա
Ի տարբերություն պոռնոգրաֆիայի, էրոտիկային բնորոշ չեն նատուրալիզմը և ուշադրության կենտրոնացումը անմիջապես սեռական օրգանների վրա։ Էրոտիկայում հաճախ ներկա է թերասության տարրը, սյուժեի անավարտ մնալը։

### Պոռնոգրաֆիայի առանձնահատկություններ

Մի շարք հեղինակներ, որոնք զբաղեցնում են ֆեմինիստական դիրքեր, առաջարկում են «էրոտիկա» անվանել իրավահավասար սեռական հարաբերությունները, իսկ «պոռնոգրաֆիա» - անիրավահավասար, կանանց սեռական շահերը սահմանափակող, այնուամենայնիվ, գոյություն ունի հատուկ կանանց համար ստեղծած պոռնոգրաֆիա։

Դիցաբանական կերպարներ
---------------------

* Աստղիկ - սիրո ու գեղեցկության աստվածուհի հին հայկական դիցարանում։
* Աֆրոդիտե - հին հունական սիրո և գեղեցկության աստվածուհի (Վեներան հռոմեացիների մոտ)։
* Էրոս - հին հունական սիրո և կրքերի աստված (Կուպիդոնը հռոմեացիների մոտ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադրիան Գայգես, Տատյանա Սուվորովա։ Սեռը պլաններից դուրս, Մոսկվա, «Սոբեսեդնիկ», 1990 (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սովետական էրոտիկա. Ո՞վ է մերկացրել գեղեցկուհիներին :)
* Էրոտիկ գրքեր
* Էրոտիկ գրականություն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4015369-1 · LCCN: sh85044718 · NKC: ph119988 |

 |
| **՞**Դիլոֆոզավր |
| --- |
| Դիլոֆոզավր  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
| Վերնակարգ | Դինոզավրեր |
| Կարգ | Մողեսներ |
|
| Ինֆրակարգ | Ցերատազավրեր |
|
|
|
|
|
| Ցեղ | **Դիլոֆոզավր** |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Dilophosaurus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Դիլոֆոզավր** (լատին․՝ Dilophosaurus), գիշատիչ դինոզավրերի հետնորդներ, որոնք ապրել են յուրայի դարաշրջանի սկզբում (մոտավորապես 191-200 միլիոն տարի առաջ)։ Դիլոֆոզավրերը բացահայտվել են 1954 թվականին (ԱՄՆ, Արիզոնա), սակայն նկարագրվել են բացահայտվելուց ավելի քան 10 տարի հետո։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Դիլոֆոզավրի երկարությունը 6 մետր է, քաշը մոտավորապես կես տոննա։ Ավելի նշմարվող առանձնահատկությունը նրա երկու կլորավուն կատարն է գլխի վրա։ Տարբեր անհատների մոտ կատարները եղել են տարբեր ձևերի։ Հնարավոր է, որ դա դրսևորում է սեռական դիմորֆիզմով։ Դիլոֆոզավրերի ատամները եղել են երկար և սուր։ Վերին ծնոտի ոսկորները շատ թույլ են միացված։ Ենթադրվում է, որ ատամները և ծնոտը եղել են շատ թույլ, որպեսզի կարողանա պահել խոշոր որսը, և փորձում էր բավարարվել սատկած կենդանիներով։

Դիլոֆոզավր հանրահայտ մշակույթ
-----------------------------

Դիլոֆոզավրը լայն ճանաչում է ստացել շնորհիվ Մայքլ Կրայտոնի «Յուրայի դարաշրջանի այգի» գրքի և նրա համանուն ֆիլմի։ Կրայտոնը բացահայտել է դիլոֆոզավրերի ծնոտի թուլության պատճառը։ Նա որսին հարվածում է իր թունավոր թքով, թքելով շատ մեծ տարածության վրա։ Ֆիլմում դիլոֆոզավրերին ներկայացնում են ոչ այնքան մեծ, առանձնացրել են մաշկային ծալքերով վզի վրա։

* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Dilophosaur intro
* errors in *Jurassic Park* Archived 2007-12-19 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777903578 |

 |