Չիչխանի պտուղներ
**Չիչխանի յուղ** (լատին․՝ Oleum Hippophaes), չիչխանի սերմերից ստացված յուղ։ Չիչխանի յուղը ստանում են տարբեր եղանակներով, ներառյալ՝ քիմիական լուծիչներով յուղի ստացումը, այլ բուսական յուղերի միջոցով (արևածաղկի, ձիթապտղի) չիչխանի չորացրած միջուկի և սերմերի կեղևի թրմումը, հեղուկ ածխաթթվային գազի միջոցով ստացումը, չիչխանի սերմերի հյութի ցենտրիֆուգումը և այլն։

Արտաքին տեսք և քիմիական բաղադրություն
-------------------------------------

Յուղոտ, նարնջագույն-կարմիր հեղուկ՝ բնորոշ հոտով և համով։ Թթվային քանակը 14,5-ից ոչ ավելի։ Այն պարունակում է առնվազն 180 մգ/100 գ կարոտինի և կարոտենոիդների խառնուրդ, տոկոֆերոլների, ստերինների, ֆոսֆոլիպիդների, վիտամին K-ի, ինչպես նաև օլեինաթթու, լինոլեական, պալմիտոլիկ, պալմիտինաթթու և ստեարինաթթու։

Մեր օրերում մանրածախ առևտրի մեջ (հիմնականում՝ դեղատներ) «չիչխանի յուղ» անվան տակ հիմնականում առաջարկվում են չիչխանի յուղի և այլ բուսական յուղերի խառնուրդներ, որտեղ հենց չիչխանի յուղի պարունակությունը կարող է կազմել 5-10 տոկոս (կարոտինոիդների զանգվածը՝ 10-20-ից մինչև 50-60 մգ/100 գ)։ Կողմնակի յուղերի առկայության դեպքում այդպիսի յուղերի բուժիչ արժեքները բավականաչափ նվազում են ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին օգտագործման ժամանակ։

Կարոտինոիդների և բուժիչ ունակությունների բավականաչափ մեծ քանակով չիչխանի յուղին բնորոշ նշաններից են հանդիսանում մուգ նարնջագույն գույնը և թանձրությունը (սառնարանում այսպիսի յուղը թանձրանում է մինչև գելի խտության)։ Պետք է նաև ուշադրություն դարձնել կարոտինոիդների զանգվածին, որը ցուցադրվում է փաթեթավորման վրա (պետք է լինի 180 և ավելի)։

Բժշկության մեջ կիրառում
-----------------------

Չիչխանի յուղը դեղապատիճներում
Չիչխանի յուղը խորհուրդ է տրվում օգտագործել որպես հակաբորբոքային և հակաբակտերիալ միջոց, որը խթանում է փափուկ հյուսվածքներում վերականգնող գործընթացները, նաև ալկոհոլային թունավորումից հետո լյարդի բջիջներում մեծացնում է սպիտակուցի պարունակությունը, կարգավորում է ճարպային նյութափոխանակությունը և կանխում է աթերոսկլերոզի զարգացումը։ Այն ունի ցավազրկող և վերքերը բուժող ազդեցություն։ Այն լավ միջոց է մաշկի տարբեր հիվանդությունների համար, հատկապես ուղեկցվում է օրգանիզմում վիտամինների պակասով։ Բուժում է էկզեմա և կանացի հիվանդություններ (արգանդի վզիկի էրոզիա, կոլպիտ)՝ քսելով մաշկին կամ լորձաթաղանթներին և խմելով։ Չիչխանի յուղը հատկապես արդյունավետ է այրվածքների, պառկելախոցերի, ուղիղ աղիքի խոցերի, ատամների և լնդերի բորբոքման, հայմորիտի և նշկաբորբի բուժման գործընթացում։

Չիչխանի յուղը հիանալի դիմահարդարման միջոց է, պարունակող պոլիվիտամինների ամբողջություն է՝ հագեցված մի քանի թթուներով և վիտամիններով А, E և K: Օգտագործվում է մազաթափության և ճաղատացման, ինչպես նաև մաշկի և եղունգների խնամքի համար։

Կոսմետոլոգիայի մեջ կիրառում
---------------------------

Չիչխանի յուղն օգտագործվում է կոսմետիկայի, այդ թվում` դեմքի բուժման համար, որպեսզի վերականգնվի մաշկի առաձգականությունը, հարթեցվեն բարակ կնճիռները, խոնավացնում և բարձրացնում է մաշկի տոնուսը, հատկապես երբ խնամում եք խնդրահարույց, չոր և ծերացող մաշկը։

Քանի որ չիչխանի յուղը պարունակում է մեծ քանակությամբ կարոտին, այն առանձին (առանց խառնուրդի) չի կարող կիրառվել դեմքի մաշկի վրա (սա վերաբերում է հիմնականում թառամող և չոր մաշկին)։ Հակառակ դեպքում մաշկի պաշտպանիչ հատկությունները կթուլանան, ինչը կարող է հանգեցնել մաշկի տարբեր հիվանդությունների առաջացմանը։ Իր մաքուր տեսքով չիչխանի յուղը օգտագործվում է բացառապես բուժիչ նպատակներով՝ ըստ բժշկի ցուցումների։

Աղբյուրներ
----------

* "облепиховое масло для лица". 2013 թ․ հունվարի 24. Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 2-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 1.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Yang, Baoru; Karlsson, Riina M.; Oksman, Pentti H.; Kallio, Heikki P. (March 2001). "Phytosterols in sea buckthorn (*Hippophaë rhamnoides* L.) berries: identification and effects of different origins and harvesting times". *Journal of Agricultural and Food Chemistry*. **49** (11): 5620–5629. doi:10.1021/jf010813m. ISSN 0021-8561. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դեղաբանական տեղեկատու Archived 2010-01-07 at the Wayback Machine.