**Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում Սյունիքում**, Հայաստանի զինված ուժերի և Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի միջև տեղի ունեցած ռազմական գործողություններ Հայաստանի Սյունիքի մարզի տարածքում, որը տեղի է ունեցել 2021 թվականի նոյեմբերի 16-ին։

Նախապատմություն
---------------

### Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի տարածքի օկուպացիա, 2021

Հիմնական հոդված՝ Ադրբեջանական զինուժի ներխուժումը Հայաստան
### Նոյեմբերի 14-ի զինված բախումներ

Հիմնական հոդված՝ Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում Սյունիքում (նոյեմբեր 14, 2021)

Մարտական գործողությունների նկարագիր
-----------------------------------

2021 թվականի նոյեմբերի 16-ին՝ ժամը 13։00-ի սահմաններում, Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի ստորաբաժանումները հարձակում են գործել Հայաստանի Սյունիքի մարզում գտնվող Մեծ Իշխանասար և սարից հյուսիս-արևմուտք գտնվող տարածքներում տեղակայված Հայաստանի զինված ուժերի մարտական հենակետերի վրա։ Ադրբեջանական կողմը կիրառել է հրետանային միջոցներ, զրահատեխնիկա և տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներ։ Հայկական կողմը դիմել է պատասխան գործողությունների։ Ըստ Հայաստանի պաշտպանության նախարարության՝ մարտերը սկսման պահից նույն ինտենսիվությամբ շարունակվել են մինչև կրակի դադարեցումը։ 

Ժամը 18։30-ին Ռուսաստանի Դաշնության միջնորդությամբ Հայաստանի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև ընթացող ռազմական գործողությունները դադարեցվել են։

Հակամարտ կողմերի կորուստներ
---------------------------

### Հայկական կողմ

2021 թվականի նոյեմբերի 16-ին Սյունիքի մարզի տարածքում հայ-ադրբեջանական պատերազմական գործողությունների հետևանքով հակամարտ երկու կողմերն էլ ունեցել են կորուստներ։ 

Համաձայն նոյեմբերի 19-ին Հայաստանի պաշտպանության նախարարության տարածած հայտարարության՝ այդ օրվա դրությամբ Հայաստանի զինված ուժերն ունեցել են 6 զինծառայողի կորուստ։ Զոհված զինծառայողներն են ավագ լեյտենանտ Տարոն Ջիվանի Սահակյանը, պայմանագրային կրտսեր սերժանտ Մերուժան Արթուրի Հարությունյանը, պայմանագրային զինծառայող, շարքային Գուրգեն Աշոտի Սարգսյանը, պայմանագրային կրտսեր սերժանտ Արթուր Ջիվանի Մարտիրոսյանը, պայմանագրային զինծառայող, շարքային Դավիթ Հելբերտի Ամիրյանը։ Վեցերորդ զինծառայողի անունը չի հրապարակվել։
Եվս մեկ զոհված զինծառայողի ինքնություն դեռ պարզվում է։ Նոյեմբերի 16-ին Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել էր նաև, որ հայկական կողմն ունի 12 գերի, առնվազն 2 մարտական դիրքի կորուստ և վիրավորներ։

Նոյեմբերի 16-ին իշխող Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունից Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր Էդուարդ Աղաջանյանը հայտարարել էր, որ հայկական կողմն ունի առնվազն 15 զոհ։

### Ադրբեջանական կողմ

Նոյեմբերի 17-ի առավոտյան Ադրբեջանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է իր կողմից 7 զոհի և 10 վիրավոր ունենալու մասին։ Ադրբեջանական կողմի զոհված զինծառայողներն են՝ լեյտենանտ Նիֆթալիև Ումուդ Օրուջ օղլու, ենթասպա Ջաբբարով Օրխան Հաթամ օղլու, պայմանագրային կրտսեր սերժանտ Ալիև Նաթիգ Յուսիֆ օղլու, շարքային Աղաև Էլչին Մարիֆաթ օղլու, շարքային Ալիզադե Էլմին Սամիր օղլու, շարքային Ալիև Էլչին Ռամիլ օղլու, շարքային Խալիլով Մուրադ Գալիբ օղլու։

Համաձայն նոյեմբերի 16-ին Հայաստանի Պաշտպանության նախարարության տարածած հայտարարության՝ ադրբեջանական կողմն ունի զինտեխնիկայի և մարդուժի մեծ կորուստներ։

Հակամարտ կողմերի գործողություններ ուղղված միջազգային հանրությանը
----------------------------------------------------------------

### Հայաստան

Նոյեմբերի 16-ին Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար (ԱԽՔ) Արմեն Գրիգորյանը հայտարարել է, որ Հայաստանը կոչ է անում Ռուսաստանին՝ երկու երկրի միջև 1997 թ-ին ստորագրված պայմանագրի համաձայն կազմակերպել Հայաստանի տարածքային ամբողջականության պաշտպանությունը։ Ի պատասխան Հայաստանի ԱԽՔ Արմեն Գրիգրոյանի հայտարարության՝ Ռուսաստանը հայտարարել է, որ որևէ պաշտոնական դիմում չի ստացել Հայաստանից։

Նոյեմբերի 16-ին Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը տարածել է հետևյալ հայտարարությունը․

|  |  |
| --- | --- |
| Վիքիքաղվածք | «Կոչ ենք անում միջազգային հանրությանը և մեր միջազգային գործընկերներին՝ ՌԴ-ին, ՀԱՊԿ-ին, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությանը և համանախագահող երկրներին, հստակորեն և հասցեական արձագանքել տարածաշրջանային խաղաղությունը և անվտանգությունը լրջորեն վտանգող ադրբեջանական կողմի այս գործողություններին և գործուն քայլեր ձեռնարկել դրանց կանխարգելման, Հայաստանի Հանրապետության տարածքից Ադրբեջանի զինված ուժերի անվերապահ և ամբողջական դուրսբերման ուղղությամբ։» |
|  | (Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարություն) |

### Ադրբեջան

Նոյեմբերի 16-ին Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովն առանձին հեռախոսազրույցներ է ունեցել Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուի և Թուրքիայի Հանրապետության պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարի հետ։ 

Նոյեմբերի 16-ին Ադրբեջանի պաշտպանական գերատեսչությունը սահմանային իրավիճակի մասին տեղեկացրել էր նաև իր գործընկեր երկրների ռազմական կցորդներին։

Միջազգային արձագանք
-------------------

### ՀԱՊԿ

ՀԱՊԿ-ը, որին անդամակցում են Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Տաջիկստանը և Հայաստանը, հայտարարել է, որ 

|  |  |
| --- | --- |
| Վիքիքաղվածք | «Ուշադրությամբ հետևում ենք սահմանին տիրող իրավիճակին։ Պաշտոնապես հայկական կողմից ոչ մի դիմում քարտուղարությունը չի ստացել։ Կարծում ենք, որ հակամարտությունը պետք է լուծվի միայն խաղաղ քաղաքական-դիվանագիտական ճանապարհով։» |
|  | (ՀԱՊԿ մամուլի քարտուղար Վլադիմիր Զայնետդինով, *ՏԱՍՍ*) |

Տես նաև
-------

* Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում Սյունիքում (նոյեմբեր 14, 2021)
* Ադրբեջանական զինուժի ներխուժումը Հայաստան
* Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  «Նոյեմբերի 16-ի մարտերը. ամփոփում» հոդված razm.info կայքում, (արխիվացված 06․12․2021թ․):
2. 1 2 3 4 5  Հայաստանի Հանրապետության Պաշտպանության նախարարության հայտարարությունը 2021 թվականի նոյեմբերի 16-ի բախումների կապակցությամբ, (արխիվացված 04․12․2021թ․)։
3. 1 2 3 4 5  «Նոյեմբերի 16-ի մարտերի հետևանով հայկական կողմն ունի առնվազն 6 զոհ» հոդված razm.info կայքում, (արխիվացված 06․12․2021թ․):
4. 1 2 3 4 5  Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հաղորդագրություն /16․11․2021թ․/, (արխիվացված 16․12․2021թ․)։
5. ↑  Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հաղորդագրություն /16․11․2021թ․/ (1), (արխիվացված 16․12․2021թ․)։
6. ↑  Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հաղորդագրություն /16․11․2021թ․/ (2), (արխիվացված 16․12․2021թ․)։
7. ↑  Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հաղորդագրություն /16․11․2021թ․/ (3), (արխիվացված 16․12․2021թ․)։
8. ↑  Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հաղորդագրություն /16․11․2021թ․/ (4), (արխիվացված 16․12․2021թ․)։
9. ↑  "Армения пока не передавала России официального запроса о помощи с ситуацией на границе" հոդված ՏԱՍՍ լրատվական կայքում, (արխիվացված 04․12․2021թ․)(ռուս.)։
10. ↑  ՀՀ ԱԳՆ հայտարարությունը, (արխիվացված 06․12․2021թ․)։(ռուս.)
11. ↑  "ОДКБ не получала официальных обращений от армянской стороны" հոդված ՏԱՍՍ լրատվական կայքում, (արխիվացված 17․11․2021թ․)։(ռուս.)