Ֆերոմագնետիկներ նորմալ մագնիսական վիճակում
**Ֆերոմագնետիկներ,** նյութեր (սովորաբար ամուր բյուրեղային կամ ամորֆային վիճակում), որոնցում ատոմների կամ իոնների (ոչ մետաղական բյուրեղներում) կամ կոլեկտիվացված էլեկտրոնների (մետաղական բյուրեղներում) մագնիսական պահերի հեռավոր ֆերոմագնիսական կարգը որոշվում է որոշակի ջերմաստիճանի ցածր ջերմաստիճանից (Կյուրիի ջերմաստիճան)։

Ֆերոմագնետիկների հատկությունները
--------------------------------

* Ֆերոմագնիսների մագնիսական զգայունությունը դրական է և շատ ավելի մեծ, քան մյուսներինը։
* Չափազանց բարձր ջերմաստիճանների դեպքում ֆերոմագնիսներն ունեն ինքնուրույն մագնիսացում ինչը մեծապես տարբերվում է արտաքին ազդեցություններից։
* Հիստերիզիսի երևույթը բնորոշ է ֆերոմագնետիկներին։
* Ֆերոմագնետիկները նկարագրվում են մագնիսներում։

Ֆերոմագնիսների ներկայացուցիչները
--------------------------------

### Քիմիական տարրերի շարքում

Քիմիական տարրերի մեջ ֆերոմագնետիկներ կարող են հանդիսանալ Fe, Co, Ni (3d մետաղներ) և հազվագյուտ մետաղներից Gd, Tb, Dy, Ho, Er

Աղյուսակ 1. Ֆերոմագնիսական մետաղներ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Մետաղներ | Tc, К | Js0, Гс |
| --- | --- | --- |
| Fe | 1043 | 1735,2 |
| Co | 1403 | 1445 |
| Ni | 631 | 508,8 |
| Gd | 289 | 1980 |

 |  |  | 

| Մետաղներ | Tc, К | Js0, Гс |
| --- | --- | --- |
| Tb | 223 | 2713 |
| Dy | 87 | 1991,8 |
| Ho | 20 | 3054,6 |
| Er | 19,6 | 1872,6 |

 |

Js0 -ն բացարձակ զրո ջերմաստիճանի ծավալների միավորների մագնիսացումն է, որը կոչվում է ինքնաբերական մագնսիացում։ Tc կետը Կյուրիի կետն է (այնպիսի կարևոր ջերմաստիճան է, որի դեպքում ֆերոմագնիսական հատկությունները կարող են վերանալ և վերածվել պարամագնիսների)։

3d մետաղների և գադոլինիումի (Gd) համար բնորոշ է գունավոր ֆերոմագնիսների ատոմային կառուցվածքը, իսկ մյուս հազվագյուտ ֆերոմագնիսների համար՝ ոչ պարույրային։

Միավորումների շարքում
---------------------

Ֆերոմագնիսները նաև կարող են հանդես գալ այլ մետաղների միացություններով։

| Միավորներ | Tc, К | Միավորներ | Tc, К |
| --- | --- | --- | --- |
| Fe3AI | 743 | TbN | 43 |
| Ni3Mn | 773 | DyN | 26 |
| FePd3 | 705 | EuO | 77 |
| MnPt3 | 350 | MnB | 578 |
| CrPt3 | 580 | ZrZn2 | 35 |
| ZnCMn3 | 353 | Au4V | 42—43 |
| AlCMn3 | 275 | Sc3ln | 5—6 |

Այլ տեղեկություններ
-------------------

Ֆերոմագնիսների հատուկ խումբը ձևավոևվում է խիստ լուծվող լուծույթներում, պարամագնիսական ատոմների փոխարինման համար (օրինակ Fe կամ Co) իսկ դիամագնետիկ մատրիցներում՝ Pd-ում։ Այդ նյութերում ատոմային մագնիսական պահերը բաժանվում են խանգարումների ձևով (ֆերոմագնիսական կարգի առկայության դեպքում, ատոմային կարգ չկա)։ Ֆերոմագնիսական կարգը հայտնաբերվել է նաև ամորֆ մետաղական համաձուլվածքների և միացությունների, ամորֆ կիսահաղորդիչների սովորական օրգանական և անօրգանական ապակիների և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ДСТУ 2725-94 Матеріали магнітні. Терміни та визначення.
2. ↑  Гейслерові сплави Archived 2016-08-29 at the Wayback Machine. (ռուս.)

Գրականություն
-------------

* Ֆեյնմանի դասախոսություններ - Ֆերոմագնետիզմ
* *Тябликов, Сергей Владимирович* Методы квантовой теории магнетизма. 2-е изд. — М. 1975.
* *Невзгодова Е.* — Современная экспериментальная физика. 3-е изд. — СПб. 2009.