recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հայոց ազգային խորհուրդ** (ՀԱԽ, կոչվում է նաև Արևելահայ ազգային խորհուրդ), հաջորդել է 1912 թվականի հոկտեմբերից Թիֆլիսում գործող Ազգային Բյուրոյին։ ՀԱԽ-ի ստեղծման նախապատրաստական աշխատանքներն սկսվել են 1916 թվականին, երբ մի շարք հայ քաղաքական կուսակցություններ ու հասարակական հոսանքներ հանդես եկան համազգային մի մարմին ստեղծելու նախաձեռնությամբ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ռուսաստանի ազգային բոլոր երկրամասերում քաղաքական հասարակական ուժերը ստեղծում էին տարաբնույթ կազմակերպություններ, որոնք իրենց ձեռքն էին վերցնում ազգային կյանքի տնօրինումը։ Այս ամենից հետ չմնացին նաև հայերը :

Արևելահայերի ներկայացուցչական համաժողովը՝ Հայոց համազգային համախորհրդակցությունը, տեղի ունեցավ Թիֆլիսում 1917 թվականի սեպտեմբերի 29-ից մինչև հոկտեմբերի 13-ը։ Մասնակցում էին քաղաքական և հասարակական տարբեր կազմակերպությունների 228 պատգամավորներ, որոնց կեսից ավելին դաշնակցականներ էին։ Բազմազան էր քննարկված հարցերի շրջանակը՝ ճակատի պաշտպանության, ճակատի պաշտպանության, պարենային, փախստականության գործերի, Հարավային Կովկասում ինքնակառավարման մարմինների՝ զեմստվոների հաստատման մասին և այլն։

Համախորհրդակցության ավարտից հետո ձևավորվեց 35 անդամներից կազմված օրենսդիր մարմին՝ Ազգային ժողով։ Վերջինս իր կազմից ընտրեց 15 հոգուց կազմված գործադիր մարմին՝ Հայոց ազգային խորհուրդ։

Հայոց ազգային խորհուրդը կազմված էր 15 անդամից՝ 6 դաշնակցական (Ավետիս Ահարոնյան, Աբրահամ Գյուլխանդանյան, Ռուբեն Տեր-Մինասյան, Խաչատուր Կարճիկյան, Նիկոլ Աղբալյան, Կորյուն Ղազարյան), 2 սոցիալիստ-հեղափոխական (Հովհաննես Տեր-Օհանյան, Լևոն Աթաբեկյան), 1 հնչակյան (Ղազար Տեր-Ղազարյան), 1 մենշևիկ (Արամայիս Երզնկյան), Հայ ժողովրդական կուսակցության 2 ներկայացուցիչ (Սամսոն Հարությունյան, Հարություն Այվազյան) և 3 անկուսակցական (Տիգրան Բեկզադյան, Ստեփան Մամիկոնյան, Պետրոս Զաքարյան)։ Բոլշևիկները չմասնակցեցին համագումարին, հանդես եկան համագումարի և նրա ընտրած ՀԱԽ-ի դեմ, որի նախագահը գրող և հասարակական-քաղաքական գործիչ Ավետիս Ահարոնյանն էր։

ՀԱԽ-ի առաջին կոչում նշվում էր. «Ազգային խորհուրդը ստանձնում է ազգային բոլոր գործերի գերագույն ղեկավարությունը որպես գործադիր մարմին»։ Ազգային խորհուրդն ուներ իր բաժինները կամ կոմիսարիատները՝ զինվորական, գաղթականական, դպրոցական, բժշկական։ ՀԱԽ-ի զինվորական միությունն ստեղծեց Հայկական ազգային կորպուս՝ գեներալ Թովմաս Նազարբեկովի (Նազարբեկյան) գլխավորությամբ, որն ստանձնեց Հայաստանի պաշտպանությունը 1918 թվականի ծանր ժամանակաշրջանում։ Հարավային Կովկասում ազգային հանրապետությունների կազմավորումից հետո, 1918 թվականի մայիսի 28-ին, ՀԱԽ-ն իրեն հայտարարում է Հայաստանի Հանրապետության գերագույն և միակ իշխանություն, ստանձնում է կառավարական բոլոր գործառույթները՝ հայկական գավառների քաղաքական և վարչական ղեկը վարելու համար։

Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանի ստեղծումով (1918 թվականի հուլիսին) ՀԱԽ-ը դադարեցրեց իր գործունեությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hovannisian p.18


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 309603385 · WorldCat VIAF: 309603385 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 199)։*  |
**Կայենեյան պղպեղ,** տաքդեղների ընտանիքին պատկանող *Capsicum frutescens* տեսակի պղպեղ *(*թփերով պղպեղ)։ Ըստ մեկ աղբյուրի հոմանիշը Capsicum annuum-ն է (պղպեղ), մյուս տարբերակով կոչվում է Կապսիկում (տաքդեղ)։ Բացի այդ, կայենենյան պղպեղը կարելի է

*Capsicum frutescens*համարել Capsicum chinense Jacq (չինական պղպեղ)։ Պղպեղի կծվության աստիճանը մոտավորապես 30.000-50.000 է։

Պտուղներն ունեն ուժեղ կծու համ կապսաիցինի (ալկալոիդ) զգալի քանակության պատճառով (կծվության աստիճանը կախված է պղպեղի տեսակից)։ Պտղի տեսքը բնորոշ է բանջարեղենային պղպեղներին, սակայն երկարությունը լոբու չափսից կարճ է (1,5 x 0,5 սմ)։

Այս և այլ կծու կարմիր պղպեղներին երբեմն անվանում են «չիլի պղպեղ»։

Բուսաբանական նկարագրություն
---------------------------

Բազմամյա այս թփի բարձրությունը 20-120 սմ է, խնամված հողի մեջ նրանց բարձրությունը հասնում է 3 մետրից ավելի։

Տերևները ձվաձև են, հարթ, կանոնավոր շարքով։

Ծաղիկները հիմնականում սպիտակ են, դեղին կամ մանուշակագույն։

Պտուղը դատարկ միջուկով հատապտղի երկար տեսակն է։ Կեղևի հաստությունը 1-2 միլիմետր է։ Գույնը՝ կանաչ է, դեղին (տեխնիկական աստիճանի ((սպառողական )) հասուն), բաց նարնջագույն, կարմիր և ավելի մութ երանգներով (կենսաբանական հասունացման դեպքում)։

Պատմություն և արտադրում
-----------------------

*Capsicum frutescens* տեսակի տաքդեղը Լատինական Ամերիկայում հանդիսանում է հին մշակաբույս։

Կայենեյան պղպեղի հայրենիքը Հարավային Հնդկաստանն է և Ճավա կղզին։

Խոշոր արտադրող երկրներն են՝ ԱՄՆ-ն (Կալիֆոռնիա), Մեքսիկան, Բրազիլիան, Կոլումբիան, Գայանան, Արևմտյան Աֆրիկայի, Վիետնամի, Հնդկաստանի, Ինդոնեզիայի մի շարք շրջաններ։

Պղպեղներ աճեցնում են նաև փակ հողաշերտի մեջ՝ ջերմոցներում, ծաղիկների ծաղկամաններում և պատշգամբներում, ինչպես սենյակային բույսերը։

Տես նաև
-------

* Կարմիր պղպեղ

Գրականություն
-------------

* *Похлёбкин В.В.* Кайенский перец (Capsicum fastigiatum Bl. Capsicum frutescens) // Всё о пряностях. — М.: Пищевая промышленность, 1973. — С. 69—71. — 207 с.
* *Дудченко Л.Г. Козьяков А.С. Кривенко В.В.* Кайенский перец, чили (Capsicum frutescens L.) // Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения : Справочник. — К.: Наукова думка, 1989. — С. 98. — 304 с.
* *Муравьева Д.А.* Перец кустарниковый (Capsicum frutescens L.), Capsicum sinense Jacq. // Тропические и субтропические лекарственные растения. — 2-е изд. перераб. и доп. — М.: Медицина, 1983. — С. 157—159. — 336 с.
* Перец овощной / Андреев Ю.М. // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Capsicum frutescens L. is a synonym of Capsicum annuum L.(անգլ.) // The Plant List
**Իվան Դրոզդով** (ռուս.՝ Иван Георгиевич Дроздов, օգոստոսի 22, 1880(1880-08-22), Մոսկվայի մարզ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 26, 1939(1939-11-26), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս և խորհրդային գեղանկարիչ, գծանկարիչ և Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Մոսկվայի մարզի Վեդենսկոյե գյուղում։ 1900 թվականին ընդունվել է Պենզայի գեղարվեստական ուսումնարան, սովորել է Կոնստանտին Սավիցկու մոտ։ Ուսումնարանը ավարտելուց հետո 1904 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիային կից Բարձրագույն գեղարվեստական ուսումնարան։ Սովորել է Վլադիմիր Մակովսկու, Իլյա Ռեպինի և Կոնստանտին Սավիցկու մոտ։ 1910 թվականին ավարտել է Բարձրագույն գեղարվեստական ուսումնարանը։ «Վերավաճառողները» և «Զղջումը» նկարների համար ստացել է նկարչի կոչում։ 1911-1912 թվականներին, որպես Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի թոշակառու, այցելել է Իտալիա, Ֆրանսիա և Գերմանիա։ 

1908 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Նկարել է դիմանկարներ, ժանրային նկարներ և բնանկարներ։ 1908-1918 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի, 1917-1927 թվականներին Արխիպ Կուինջինի անվան նկարիչների միության, 1923-1929 թվականների Հեղափոխական Ռուսաստանի նկարիչների ասոցիացիայի անդամը և ցուցորդը։ 1932 թվականից դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ 

Մահացել է 1939 թվականի նոյեմբերի 26-ին Լենինգրադում` 60 տարեկան հասակում։ 

Իվան Դրոզդովի ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսական պետական թանգարանում, Ռուսաստանի և արտասահմանյան երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

Տես նաև
-------

* Լենինգրադի նկարիչների միություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Государственный Русский музей. Живопись. Первая половина XX века. Каталог. Г—И. Т.9.*. СПб. Palace Edition, 2000. С.84-85.

Աղբյուրներ
----------

* *Александр Иванович Савинов. Письма. Документы. Воспоминания*. Л. Художник РСФСР, 1983. С.156.
* *Иванов С. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа.* СПб. НП-Принт, 2007. С.378-380, 383, 384, 399.
* *Государственный Русский музей. Живопись. Первая половина XX века. Каталог. Г—И. Т.9.*. СПб. Palace Edition, 2000. С.84-85.
* *С. Н. Кондаков* Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764-1914. — Спб.: Товарищество Р.Голике и А.Вильборг, 1915. — Т. 2. — С. 62. — 454 с.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |

 |
Ծակոտաքարտ
**Ծակոտաքարտ**, ինֆորմացիայի կրիչ։ Պատրաստվում է թղթից, ստվարաթղթից, պլաստմասսայից։

Ծակոտաքարտի վրա ինֆորմացիան գրառվում է անցքեր ծակռտելով։ Ծակոտաքարտերը հիմնականում կիրառվում են ԷՀՄ-ներում (ինֆորմացիայի մուտքի և ելքի համար), ծակատիչ հաշվողական լրակազմերում (որպես գրառման հիմնական կրիչ)։ Ծակոտաքարտերը տարբերակվում են ձևով, չափերով, պահվող ինֆորմացիայի ծավալով, անցքերի ձևով և դասավորությամբ։

Ընտրման և դասավորման հարմարության համար ծակոտաքարտի վերին ձախ անկյունը կտրված է։ Ծակոտաքարտը երկայնությամբ բաժանվում է 12 տողի (10 հիմնական և 2 լրացուցիչ)։ Մեկ ծակոտաքարտի վրա կարելի է գրառել մինչև 80 նիշ (մոտավորապես 10-15 բառ)։ Ծակոտաքարտերի մեքենայական մշակման արագությունը 2000 քարտ/ր է։ Ինֆորմացիայի վերարտադրումը կատարվում է էլեկտրամեխանիկական հաշվիչներով կամ ֆոտոէլեմենտներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 107)։*  |
**Հայոց երգչախմբային ընկերություն**, հայկական կազմակերպություն, որը գործել է Թիֆլիսում 1917-1921 թվականներին։

Պատմություն
-----------

Հայոց երգչախմբային ընկերությունը հիմադրվել է 1917 թվականին Թիֆլիսում՝ հայ կոմպոզիտոր Սպիրիդոն Մելիքյանի նախաձեռնությամբ։ Վերջինս էլ եղել է երգչախմբային ընկերության գեղարվեստական ղեկավարն ու դիրիժորը 1917-1921 թվականներին, իսկ 1921 թվականին գեղարվեստական ղեկավար ու դիրիժոր է դարձել Կարո Զաքարյանը։

Կոչվել է նաև «Երգեցիկ ընկերություն», ունեցել է հաստատված կանոնադրություն։ Նպատակը եղել է հասարակության մեջ բազմաձայն երաժշտություն տարածելը, երգիչների մասնագիտական ուսուցմանն աջակցելը։ Կազմակերպել է երգչախմբեր, որոնց երկացանկում ընդգրկվել են հայկական ժողովրդական, հոգևոր երգեր, հայ և ռուս կոմպոզիտորների խմբերգային գործեր։

Հայոց երգչախմբային ընկերությունը գործել է մինչև 1921 թվականը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 199)։*  |
|  |
| --- |
| **Խոզանափուշ բարալիկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Տատասկափշայիններ (Carduoideae) |
| **Տրիբա** | *Cynareae* |
| **Ենթատրիբա** | *Carduinae* |
| **Ցեղ** | Խոզանափուշ *(Cousinia)* |
| **Տեսակ** | **Խոզանափուշ բարալիկ** *(C. tenella)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Cousinia tenella***C.A.Mey. & Fisch. |

**Խոզանափուշ բարալիկ** (լատին․՝ Cousinia tenella), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բարակ գետնատարած ճյուղերով, մինչև 30-40 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Տերևները երկարավուն են, ամբողջաեզր, թեթևակի ոստայնանման թավոտությամբ։ Զամբյուղները մանր ու գնդաձև են, 0,5-1 սմ տրամագծով։ Ծածկոցի թերթերը նեղ-նշտարաձև-բզաձև են, բարակ, վերևում թեթևակի հետ թեքված։ Ծաղիկները դժգույն-ծիրանագույն են։ Սերմնիկները մանր են, սեպաձև ու հարթ։ Պապուսը թափվող է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում, (Իլան-դաղ, Դվին, Խոր Վիրապ)։ Աճում է նաև Արևելյան Անդրկովկասում, Իրանում և Աֆղանստանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1400 մ բարձրությունների վրա, կիսաանապատում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է Արարատյան գոգավորության երեք լոկալիտետներից, որոնք գտնվում են ինտենսիվ տնտեսական գործունեության տարածքներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակությամ մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · WoRMS |

 |
**Հայոց մաղխազ** (նաև՝ **Մեծ Հայքի արքունի թիկնապահապետ**), արքունի գործակալ, արքունական պահակազորի և թիկնազորի (Մաղխազություն) պետը Մեծ Հայքում, որը ժառանգաբար ընտրվում էր Խորխոռունիների նախարարական տոհմից։

Պատմություն
-----------

Ըստ Մովսես Խորենացու Խորխոռունիների նահապետ ու անվանադիրը համարվում է Հայկ նահապետի Խոռ Հայկազունի որդին, ում սերունդներից՝ Մաղխազ Խորխոռունուն Վաղարշակ թագավորը դարձնում է նախարար և կարգում է «Մեծ Հայքի արքունի թիկնապահապետ», որը Խորխոռունիների նախարարական տոհմը վարում է մինչև Արշակունիների թագավորության անկումը (428)։ Արքունի թիկնապահապետի պաշտոնը հետագայում Մաղխազ Խորխոռունու անունով անվանվում է նաև՝ «**մաղխազ**» և դրանից հետո էլ շարունակում է վարել։ Ենթադրվում է, որ 546-556 թվականներին պարսիկները վերցրել են այդ պաշտոնը Խորխոռունիներից ու վերացրել, քանի որ այդ ժամանակներից հետո Խորխոռունիների անվանը կից չի հիշատակվում «մաղխազ» տիտղոսը։

Հայոց մաղխազներ
---------------

* Մաղխազ Խորխոռունի (մ.թ.ա. 247 - մ.թ.ա. 3-րդ դարի վերջ)
* անհայտ մաղխազներ
* անհայտ (2-րդ դարի վերջ - 3-րդ դարի սկիզբ)
* Գարջույլ Խորխոռունի (330-ական թվականներ)
* Մանասպ Խորխոռունի (340-ական թվականներ)
* Հմայակ Խորխոռունի (350-ական թվականներ)
* Գարջույլ Խորխոռունի (360-ական թվականներ - 364)
* Սուրեն Խորխոռունի (364-386)
* անհայտ (386 - 5-րդ դարի սկիզբ)
* Վրիվ Խորխոռունի (5-րդ դարի սկիզբ - 449)
* Գադիշո Խորխոռունի (449-480), զուգահեռ` Խորեն Խորխոռունի (450-451)
* Գարջույլ Խորխոռունի (480-481)
* Արտաշիր Խորխոռունի (481 - 6-րդ դարի սկիզբ)
* Գարջույլ Խորխոռունի (6-րդ դար)
* Վրիվ Խորխոռունի (6-րդ դարի սկիզբ - 6-րդ դարի կես)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 3, Ցուցակ 1, Էջ 176․
2. ↑  «Ուսումնասիրություններ հայ նախարարներու մասին», Համազասպ Ոսկյան, Վիեննա, 1955, Էջ 9-10։
«**Իվանիկան և Սիմոնիկան**» (վրաց.՝ ივანიკა და სიმონიკა),  1976 թվականի վրացական կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմը, որն ստեղծվել է «Վրաստան-ֆիլմ» կինոստուդիայում։ Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Պավլե Չարկվիանին իր իսկ սցենարով։ Այն ստեղծվել է առակի ժանրում։ Ֆիլմը նկարահանվել է վրացական ժողովրդական հեքիաթների հիման վրա։

Ֆիլմի գլխավոր դերերը կատարել են Հեյդար Պալավանդիշվիլին, Գիա Պերաձեն և Լևան Լազարաշվիլին։ Այն նկարահանվել է հատուկ հեռուստատեսության համար։ Ֆիլմը կարելի է դիտել ցանկացած տարիքի երեխաներին, այն նախատեսված է ընտանեկան դիտման համար։

Սյուժե
------

Առակը նկարահանվել է վրացական հեքիաթների մոտիվներով։ Այն պատմում է չար ու բարի երկու եղբայրների մասին։ Բարի եղբոր անունն Իվանիկա է, նա կրտսերն է, իսկ չարի անունը, որն ավագն է, Սիմոնիկա է։ Երբ Սիմոնիկան ինչ-որ չար գործ է կատարում, Իվանիկան, ընդհակառակը, ինչ-որ լավ բան է անում։

Գալիս է մի պահ, երբ մեծ եղբոր չար խարդավանքներն ուղղվում են հենց նրա դեմ, և Իվանիկայի բարի հոգին չի արձագանքում և չի պաշտպանում Սիմոնիկային։

Դերերում
--------

* Հեյդար (Գուրամ) Պալավանդիշվիլի – *Իվանիկա*
* Գիա Պերաձե – *Սիմոնիկա*
* Լևան Ազարաշվիլի – *մարդուկ*
* Կախի Կավսաձե – *սարկավագ*
* Նոդար Պիրանիշվիլի – *հովիվ*
* Բադրի Բեգալիշվիլի – *որսորդ*
* Ելենա Կիպշիձե – *որսորդի կինը*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Պավլե Չարկվիանի
* Ռեժիսոր՝ Պավլե Չարկվիանի
* Օպերատոր՝ Գուրամ Շենգելայա
* Կոմպոզիտոր՝ Ջանսուղ Կախիձե
* Նկարիչ՝ Շոթա Գոգոլաշվիլի

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

* ԽՍՀՄ, 1976 թվական, Վրաստան-ֆիլմ, հեռուստաֆիլմ,
* Առակ, ընտանեկան ֆիլմ,
* Գունավոր («Սվեմա»), կարճամետրաժ, 35-47 րոպե, մոնո,
* Բնօրինակ լեզուն վրացերեն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Իվանիկան և Սիմոնիկան» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
2. ↑  «Իվանիկան և Սիմոնիկան» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Իվանիկան և Սիմոնիկան»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
| **՞**Կանաչ սերինոդ |
| --- |
| Կանաչ սերինոսCarduelis Chloris  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Սերինոսներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| (Linnaeus, 1758)

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կանաչ սերինոս** (լատին․՝ Carduelis Chloris), սերինոսների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, քիչ տարածված։

Կառուցվածք
----------

Մարմնի երկարությունը 15 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 24,5 - 27,5 սմ կտուցը հաստ է՝ վարդագույն երանգով, առաջնային փետուրների հիմքը և պոչը՝ վառ դեղին երիզներով։ Հասուն արուի ընդհանուր գունավորումը դեղին - կանաչ է, թևին և պոչին կան վառ դեղին հատվածներ, թևի միջին մասը բաց կապույտ-մոխրագույն է։ Էգն ավելի խամրած է և ավելի դարչնագույն։ Երիտասարդի ընդհանուր գունավորումը խամրած կանաչավուն դարչնագույն է՝ ավելի մուգ խայտերով, արուն՝ ավելի կանաչ, քան էգը։

Կենսակերպ
---------

Վտանգի դեպքում հաճախ թռչում է դեպի ծառերի սաղարթը՝ գրեթե ուղղաձիգ թռիչքով։ Բնակվում է անտառներում, պտղատու այգիներում, պուրակներում։ Սնվում է սերմերով և այլ բուսական կերով։

Բնադրում
--------

Գարնան ամենավաղ լիարժեք երգը և էգերին հետապնդող արուները գրանցվում են հունվարի 2 - րդ տասնօրյակից։ Համատարած հարսանեկան խաղերը և բնադրազույգերի ձևավորումը՝ մարտի 1- ի տասնօրյակից հուլիսի կեսերը, առանձին դեպքերում արուի լիարժեք երգը լսվում է օգոստոսի վերջին։ Բնի կառուցումը սկսվում է մարտի սկզբից։ Բույնը գավաթաձև է՝ ճյուղերից և այլ բույսերի կտորտանքներից։ Բնադրում է ծառերին։ Ձվերը բներում հայտնվում են մարտի 2 - րդ տասնօրյակից մինչև հուլիսի կեսերը։ Դնում է 21 մմ տրամագծով, մոխրագույն, սպիտակ՝ մուգ պտերով 4 - 6 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 13 - 14 օր։ Ձագերին կերակրում են արուն և էգը՝ 13 - 14 օր, որից հետո ձագերը դուրս են գալիս բնից և 1 շաբաթ անց ձեռք բերելով աներեր թռչելու ունակություն՝ հեռանում են ծնողներից։ Կրկնակի բնադրման են անցնում հունիսի կեսերից։ Երիտասարդներից ու հասուններից կազմված աշնանային խմբերը պահպանվում են մինչև հաջորդ տարվա գարունը։ Նուրբ կանաչ երանգով փետրավորման և տնային պայմաններին արագ հարմարվելու շնորհիվ գեղագիտական արժեք է ներկայացնում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Cuculus canorus bangsi + Carduelis chloris*Cuculus canorus bangsi* + *Carduelis chloris*

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |

 |
|  |
| --- |
| **Կանաչ փայտփոր** |
| Կանաչ փայտփոր (արու)Կանաչ փայտփոր (արու) |
| Կանաչ փայտփոր (էգ)Կանաչ փայտփոր (էգ) |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Փայտփորանմաններ (Piciformes) |
| **Ընտանիք** | Փայտփորներ (Picidae) |
| **Ցեղ** | **Picus** |
| **Տեսակ** | **Կանաչ փայտփոր** *(P. viridis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Picus viridis***Linnaeus, 1758 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Կանաչ փայտփոր** (լատին․՝ Picus viridis), փայտփորների ընտանիքի թռչուն։

Կենսաբանական տարածում
---------------------

Նստակյաց է, քիչ տարածված։ Բնակվում է խոնավ սաղարթավոր անտառներում։ Սնվում է մրջյուններով, փայտահատ բգեզներով։ Հայաստանի հանրապետությունում ձևավորված հյուսիսային և հարավային խառնանտառների համակեցություններն իրարից մեկուսացած են տափաստանային բաց անտառազուրկ լեռնազանգվածներով։ Փչակ է փորում առավելապես փտող ծառերի բներում։ Ձվադրում է մայիսի սկզբից։

Մարմնի կատուցվածք
-----------------

կանաչ փայտփոր
Մարմնի երկարությունը 31-33 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 40-42 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 250 գ Մարմինը վերևից կանաչ է, գոտկատեղը՝ դեղին, ներքևից՝ ավելի բաց գույնի։ Հասունի գլուխը սև ու կարմիր է, աչքերը՝ սպիտակ։ Արուի բեղերը կարմիր են՝ սև սահմանագծված, գոտկատեղը՝ վառ դեղին։ Էգի բեղերն ամբողջությամբ սև են, գոտկատեղը՝ ավելի խամրած։ Երիտասարդի մարմնի վերևի փետուրների ծայրերը բաց գույնի են։ Մարմինը ներքևից, գլուխը, գոտկատեղը՝ մուգ խայտերով ու զոլերով են։ Չափազանց զգույշ և թաքնված թռչուն է։ Կերակրվում է մրջնանոցների մոտ և ծառերի սաղարթների միջին հատվածում։ Կտուցով թմբկահարում է հազվադեպ։ Ձայնը բաղկացած է քրքիջ հիշեցնող աստիճանաբար մարող մի շարք բարձր հնչյուններից։

Բազմացում
---------

Դնում է 32 մմ տրամագծով, սպիտակ 5-7 ձու։ Երիտասարդ թռչունները հանդիպում են հունիսից սեպտեմբեր։ Անտառի մյուս միջատակերների կազմում նպաստում է ծառերի առողջացմանը։ Կենսակերպի շատ մանրամասներ բացահայտված չեն։ Գույնանշերի ցայտերանգ համադրությամբ չափազանց գեղեցիկ ու գրավիչ է և գեղագիտական հաճույք է պատճառում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4291531-4 |

 |
**Կոնստանտին Անդրոնիկաշվիլի** (վրաց.՝ კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი, դեկտեմբերի 20 1887 (հունվարի 1 1888), Ղվարել, Թելավի գավառ, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 2, 1954(1954-07-02), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային ռեժիսոր և մանկավարժ, դրամատուրգ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Կոնստանտին Անդրոնիկաշվիլին ծնվել է 1887 թվականի դեկտեմբերի 8-ին (դեկտեմբերի 20-ին) Ղվարելում։

1906-1910 թվականներին սովորել է Փարիզում՝ Սորբոնի համալսարանի գրականության ֆակուլտետում։ Միաժամանակ աշխատել է «Օրդեոն» թատրոնում Անդրե Անտուանի մոտ, որտեղ ուսումնասիրել է ռեժիսուրա։

1911-1931 թվականներին որպես ռեժիսոր աշխատել է Վրաստանի տարբեր թատրոններում, 1931—1945 թվականներին՝ ԽՍՀՄ տարբեր թատրոններում (Գորկի, Կույբիշև և այլն), մասնավորապես Սարատովի Ի. Սլոնովի անվան դրամայի ակադեմիական թատրոնում։

1945 թվականից Կոնստանտին Անդրոնիկաշվիլին դերասանական վարպետություն է դասավանդել Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտում (1947 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Միաժամանակ որպես ռեժիսոր աշխատել է Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան թատրոնում։

Հեղինակ է մի շարք պիեսների։ Վրացերեն է թարգմանել Սոֆոկլեսի, Մոլիերի, Լոպե դե Վեգայի և այլոց պիեսներից։

Կոնստանտին Անդրոնիկաշվիլին մահացել է 1954 թվականի հուլիսի 2-ին Թբիլիսիում։

Կոչումներ
---------

* Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1950)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Культура Саратова

Արտաքին հղումներ
----------------

* АНДРОНИКАШВИЛИ Константин Иосифович
* АНДРОНИКАШВИЛИ Константин Иосифович Archived 2018-10-16 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |
**Խորեզմի մարզ** (ուզբ.՝ *Xorazm viloyati, Хоразм вилояти*, خارەزم ۋىلايەتى), վիլայաթ (մարզ) Ուզբեկստանի Հանրապետությունում։ Կազմվել է 1938 թ.-ի հունվարի 15-ին։ Գտնվում է երկրի հյուսիս-արևմուտքում, Ամուդարյա գետի ստորին հոսանքի ձախ ափին։ Տարածությունը մոտ 6500 կմ² է։ Բաժանվում է 9 շրջանի, ունի 3 քաղաք, 2 քտա։ Կենտրոնը՝ Ուրգենչ։

Բնություն
---------

Մակերևույթը հարթ է (մոտ 100 մ բարձրությամբ), արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում հարում է Կարակումի անապատին։ Կլիման խիստ ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը —5 °C է, հուլիսինը՝ 27, 3 °C, տարեկան տեղումները՝ 50—100 մմ, անսառնամանիք շրջանը՝ 240 օր։ Խոշոր գետը Ամուդարյան է։ Կան աղի փոքր լճեր, ճահիճներ և աղուտներ։ Տարածության մեծ մասը զբաղեցված է կուլտուրացված ոռոգվող հողերով։ Բնական բուսականությունը պահպանված է Ամուդարյայի ողողատում և ավազուտներում։ Ջրամբարներում կլիմայավարժեցվում են մշկամուկ, ճահճակուղբ։

Բնակչություն
------------

Բնակչության 92, 1%-ը (1970) ուզբեկներ են, բնակվում են նաև ռուսներ, ղազախներ, թաթարներ և այլք։ Քաղաքներն են Ուրգենչը, Իփվան, Դրուժքան։

Տնտեսություն
------------

Խորեզմի մարզը Ուզբեկստանի բամբակագործական հիմնական շրջաններից է՝ զարգացած անասնապահությամբ, բրնձամշակությամբ, մետաքսագործությամբ և արդյունաբերությամբ։ Թեթև և սննդի արդյունաբերությունը տալիս է համախառն արտադրանքի 80%-ը։ Առավել զարգացած է բամբակազտիչ արդյունաբերությունը։ Ուրգենչում են գտնվում մետաքսաթելի և կարի ֆաբրիկաները, Խիվայում՝ գորգագործական կոմբինատը։ Սննդի արդյունաբերությունը ներկայացված է ձիթհան, գինեգործական, հրուշակեղենի, կաթնայուղագործական ձեռնարկություններով։ Զարգանում է շինանյութերի արդյունաբերությունը։ Նորոգման գործարան և կահույքի ֆաբրիկա կա Ուրգենչում, կահույքի կոմբինատ՝ Խիվայում։

Էլեկտրաէներգիայի հիմնական մասը Խորեզմի մարզը ստանում է Տախիատաշի ՊՇԷԿ-ից, գազը՝ Բուխարայից։ Ցանքատարածությունը 165, 3 հզ. հա է, որի 67, 2%-ն զբաղեցնում է բամբակենին։ 

Անասնապահությունը մասնագիտանում է կարակուլային ոչխարաբուծության ուղղությամբ։ Օդային ուղիներով կապված է Մոսկվայի, Տաշքենդի և այլ քաղաքների հետ։

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 88)։*  |
**Հայրենակցական միություններ**, Արևմտյան Հայաստանից և Կիլիկիայից գաղթած համերկրացի հայերին միավորող կազմակերպություններ։ Առաջացել են 19-րդ դարի 80-ական թվականներին, ԱՄՆ-ում։ Նպատակն էր՝ սատարել միմյանց օտարության մեջ, օգնել հայրենիքում մնացած հայրենակիցներին և նպաստել կրթական գործին։ Առաջին հայրենակցական միությունները ստեղծել են Խարբերդից, Դատեմից, Մալաթիայից, Մորենիկից գաղթածները։

Առաջին Հայրենակցական միությունները
----------------------------------

Հետագա տարիներին, սփյուռքի ընդարձակման պայմաններում հայրենակցական միություններ են հիմնել Չմշկածագից, Սեբաստիայից, Կեսարիայից, Վանից, Մուշից և այլ տեղերից գաղթածները։ Մինչև 1920-ական թվականները հայրենակցական միությունները գլխավորապես կրել են «կրթասիրաց» և «ուսումնասիրաց» անունները, հետագայում, վերանայելով իրենց ծրագրերը, կոչվել են «վերաշինական» կամ «վերաշինաց», և հայրենակցական միությունների կարևոր խնդիրն է դարձել ոչ միայն օգնել եղեռնից փրկված իրենց համերկրացիներին, այլև կազմակերպել նրանց հայրենադարձությունը Հայաստան։ Հայրենակցական միությունները դիմել են Խորհրդային Հայաստանի կառավարությանը՝ ներգաղթողների համար (հայրենակցական միությունների օժանդակությամբ) հատուկ ավաններ հիմնելու խնդրանքով։ Այդպես ծնունդ են առել Նոր Արաբկիրը, Նոր Սեբաստիան, Նոր Մալաթիան, Նոր Զեյթունը, Նուբարաշենը, Նոր Հաճընը, Նոր Մարաշը, Նոր Երզնկան, Նոր Կեսարիան, Նոր Գեղին. Բալահովիտը, Նոր Խարբերդը, Նոր Այնթապը, Մուսալեռ գյուղը ևն։ Հայրենակցական միությունները օժանդակել են նաև Լենինականի երկրաշարժից (1926 թվական) տուժածներին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին դեղորայք և պարեն են ուղարկել խորհրդային բանակի մարտիկներին, միջոցներ տրամադրել «Սասունցի Դավիթ» տանկային շարասյան կառուցման, 1946-1948 թվականներին Հայաստան ներգաղթի կազմակերպման համար։ 1994 թվականին գործել են շուրջ 100 հայրենակցական միություններ, որոնք մասնաճյուղեր ունեն ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Արգենտինայի, Բրազիլիայի, Ուրուգվայի, Ֆրանսիայի, Լիբանանի, Սիրիայի հայաշատ քաղաքներում։ Նրանցից շատերն ունեն իրենց պաշտոնաթերթերը։

Հայրենակցական միությունների աշխատանքները
----------------------------------------

Հայրենակցական միությունները մեծ աշխատանք են կատարել թողած հայրենիքի պատմությունն ուսումնասիրելու գործը կազմակերպելու ուղղությամբ։ Հրատարակվել են աշխատություններ, որոնցում լուսաբանվում են իրենց հայրենիքի՝ Արևմտյան Հայաստանի ու Կիլիկիայի պատմությունը, 19-րդ դարի վերջի 20-րդ դարի սկզբի իրադարձությունները, քննարկվում ժողովրդագրության, ազգագրության հարցերը, նկարագրվում հայկական ճարտարապետական հուշարձանները։ Ստեղծվել են մենագրություններ, հուշագրություններ, հուշաալբոմներ՝ նվիրված Մեծ եղեռնի ողբերգական տարիներին, շատ տեղերում հայերի մղած հերոսական ինքնապաշտպանական մարտերին, նրա կազմակերպիչներին ու հերոսներին։ Հայրենակցական միությունները աջակցում են պատմական ճշմարտության վերականգնմանը, լայնորեն սատարում միջազգային հասարակայնությանը, որը հանդես է գալիս հայկական հարցի արդարացի լուծման օգտին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 210)։*  |
| **՞**Կանգար վարդագույն |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Բարդածաղկավորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Կանգար վարդագույն |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Gundelia rosea

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կանգար վարդագույն**  (լատին․՝ Gundelia rosea), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-60 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները խոշոր են, կաշենման, փշոտ, փետրաձև հատված։ Զամբյուղներն ունեն 4-8 (10) ծաղիկներ, որոնք հավաքված են մեծ երկարավուն-էլիպսաձև կամ գնդաձև գլխիկներում և շրջապատված են կոշտ փշոտ ծաղկակից տերևներով։ Ծաղիկները երկսեռ են, ծիրանագույն կամ դարչնագույն։ Պինդ թաղանթում՝ դիասպորայում, գտնվող սերմիկները հասուն պտղի ժամանակ օվալ կամ հակաձվաձև են, մոխրագույն, կամ դարչնագույն, վերին մասում՝ փշիկներով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ջրվեժից մինչև Գեղարդ և Լանջազատ)։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Նախիջևան, Միջին Ասիան, Կիպրոս կղզին, Անատոլիան, Սիրիան, Իրաքը, Իրանը, Աֆղանստանը և Պակիստանը։

էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1600 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, խճաքարոտ, հազվադեպ խոտածածկ լանջերին, առավելապես՝ տափաստաններում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²- ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես Gundelia tournefortii հազվագյուտ տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |
**Կոնստանտին Իլյիչ Կունին** (ռուս.՝ Константин Ильич Кунин, մայիսի 20, 1909(1909-05-20), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 23, 1941(1941-11-23), Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գրող, արևելագետ, տնտեսագետ։ Աշխարհագրական հայտնագործությունների պատմության վերաբերյալ գրքերի հեղինակ է։

Կենսագրություն
--------------

Կոնստանտին Կունինը ծնվել է 1909 թվականի մայիսի 20-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Չորս տարեկանից սովորել է օտար լեզուներ, 5 տարեկանում սովորել է կարդալ։ 16 տարեկանում ավարտել է դպրոցը։ Ընդունվել է Լենինգրադի արևելյան կենդանի լեզուների ինստիտուտ, սովորել է չինագիտություն։ 1930 թվականին ավարտել է ինստիտուտը և աշխատանքի է անցել Արտաքին առևտրի մենաշնորհի գիտահետազոտական ինստիտուտում։ Այնտեղ նա գրել է խոշոր աշխատություն «Կաուչուկի համաշխարհային շուկան» թեմայով։ Տպագրվել է 1937 թվականից։ Գրել է մեծ ճանապարհորդների մի շարք կենսագրություններ՝ Վասկո դա Գամա, Կորտես, Մագելան, Աֆանասի Նիկիտինի, Հյուսիսային Ամերիկայի հետազոտողների մասին։ Վերամշակել և համալրել է Լեոնարդ Աուսվեյտի «Ինչպես են բացահայտել երկրագունդը» գիրքը։ Եղել է համամիութենական աշխարհագրական ընկերության և ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո կամավոր միացել է ԽՍՀՄ գրողների միությանը կից ձևավորված ժողովրդական աշխարհազորի ջոկատին։

144-րդ հրաձգային դիվիզիայի 449-րդ հրաձգային գնդի 2-րդ կարգի թարգմանիչ Կունինը զոհվել է 1941 թվականի նոյեմբերի 23-ին Մոսկվայի մերձակայքում՝ Իվանևո գյուղի մոտ տեղի ունեցած հարձակման ժամանակ։ Թաղվել է Մոսկվայի մարզի Օդինցովսկի շրջանի Սավվինսկայա Սլոբոդա գյուղում։

Ընտանիք
-------

Կինը՝ Ռիտա Յակովլևան, զոհվել է 1941 թվականի հոկտեմբերին Վյազմայի մոտ։ Նրանց միակ դուստրը զոհվել է 3 տարեկան հասակում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* *Кунин К. И.* Мировой рынок каучука. — М.—Л.: Внешторгиздат, 1937.
* *Кунин К. И.* Магеллан. — М.: Молодая гвардия, 1940. — (Жизнь замечательных людей).
* *Кунин К. И.* Васко да Гама. — 2-е изд. — М.: Молодая гвардия, 1947. — (Жизнь замечательных людей).
* *Кунин К. И.* За три моря. Путешествие Афанасия Никитина. — М.: Детская литература, 2009. — (Школьная библиотека). — ISBN 978-5-08-005230-9

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Каталог «Жизнь замечательных людей», 1933—1963. Молодая гвардия, 1963. С. 159
2. 1 2  К. Кунин. За три моря. Путешествие Афанасия Никитина. 2009
3. ↑  Izvestia de la Société russe de géographie, Том 79. 1947

Գրականություն
-------------

* Советские детские писатели. М. 1961.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NTA: 069490406 · SUDOC: 026953064 · VIAF: 161969690 · WorldCat VIAF: 161969690 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայք (այլ կիրառումներ)

Հայք թերթի շպիգելըՀայք թերթի շպիգել
**«Հայք»**, հայկական քաղաքական և հասարակական շաբաթաթերթ։ Առաջին համարը լույս է տեսել 1989 թ. նոյեմբերի 4-ին՝ ՀՀՇ առաջին համագումարի օրը։ Թերթը հայաստանյան առաջին ոչ կոմունիստական թերթն էր, որը տպագրվեց մեծ տպաքանակով և ոչ ինքնահրատ եղանակով։

Թերթի առաջին գլխավոր խմբագիրը «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ Սամվել Գևորգյանն էր։ Թերթը կարճ ժամանակահատվածում խմբագրել են նաև նույն կոմիտեի անդամներ Վանո Սիրադեղյանը և Ալեքսան Հակոբյանը։

1990-ականների սկզբում «Հայքում» տպագրվել են ճանաչված շատ գործիչներ, այդ թվում և ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Ռաֆայել Իշխանյանը, Վազգեն Մանուկյանը և այլք։

«Հայքը» լինելով ՀՀՇ պաշտոնաթերթ, իրականում ազատ էր և այստեղ տեղի էր ունենում մտքերի բախում, կառուցողական քննարկում։
Թերթը տարբեր տարիներին խմբագրել են Վասակ Դարբինյանը, Արծրուն Պեպանյանը, Հասմիկ Պոդոսյանը, Վարդգես Դավթյանը, Տիգրան Հակոբյանը, Արմեն Բաղդասարյանը, Գեղամ Նազարյանը։

1998 թ. սկզբներին «Հայքը» օրաթերթից վերածվեց շաբաթաթերթի, որի գլխավոր խմբագիր նշանակվեց Տիգրան Հակոբյանը։ Նրա հետ թերթում աշխատում և տպագրվում էին Արմեն Բաղդասարյանը, Արայիկ Մանուկյանը, Գեղամ Նազարյանը, Արտակ Գնունին, Մհեր Արշակյանը, Նաիրա Զոհրաբյանը, Նելլի Գրիգորյանը, Նորայր Պողոսյանը, Անահիտ Ադամյանը։ Մինչև 1999 թ. կեսերը «Հայք» շաբաթաթերթը հայաստանյան ամենամեծ հեղինակություն ունեցող և վաճառվող պարբերականներից էր։

Ֆինանսական խնդիրների պատճառով թերթի տպագրությունը դադարեցվեց 1999 թվականի հունիսին։ Տպագրությունը վերսկսվեց 2006 թվականի սեպտեմբերից։ Այս գործում հսկայական ներդրում ունեցավ Արարատ Զուրաբյանը, որն այն ժամանակ զբաղեցնում էր ՀՀՇ վարչության նախագահի պաշտոնը։ «Հայքը» խմբագրում էր Վասակ Դարբինյանը, իսկ 2008 թ. Գեղամ Նազարյանը։

Կրկին ֆինանսական խնդիրների պատճառով թերթի տպագրությունը դադարեցվեց 2010 թվականի հուլիսից։
|  |
| --- |
| **Ծխածաղիկ հիբրիդային** |
| Ծխածաղիկ հիբրիդայինԾխածաղիկ հիբրիդային |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մորմածաղկավորներ (Solanales) |
| **Ընտանիք** | Մորմազգիներ (Solanaceae) |
| **Ցեղ** | Ծխածաղիկ *(Petunia)* |
| **Տեսակ** | **Ծխածաղիկ հիբրիդային** *(P. ×atkinsiana)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Petunia ×atkinsiana***W.H.Baxter, 1839 |

**Ծխածաղիկ հիբրիդային**, մորմազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա բույս, որի հայրենիքը Հարավային Ամերիկան է։

Նկարագրություն
--------------

Բույս ոչ բարձր է, ուղղաձիգ և խիտ ճյուղավորված և ունի 20-70 սմ բարձրություն։ Ընձյուղները և տերևները ծածկված են սովորական կամ գեղձիկավոր խիտ մազմզուկներով։ Ծաղիկները լինում են հասարակ և լիաթերթիկ, վարդագույն, կապույտ, սպիտակ, մուգ մանուշակագույն և այլ գունավորմամբ։ Ստացվել է սպիտակ և մանուշակագույն ծխածաղիկների տրամախաչումից։ Ունի բազմաթիվ պարտիզային ձևեր և սորտեր։ Ծխածաղիկը լուսասեր է և ջերմասեր։ Գերադասում է ավազակավային և կավավազային փուխր, սննադնյութերով հարուստ հողերը։ Խոշորածաղիկ սորտերը ավելի պահանջկոտ են ջերմության և խոնավության նկատմամբ։ Արարատյան դաշտի պայամաններում առատ ոռոգում է պահանջում։

Բազմանում է սերմերով և կտրոններով։ Ցանքը կատարում են մարտին՝ ջերմոցներում։ Առաջին զույգ իսկական տերևները երևալուց հետո ծիլերը վերատնկում են արկղերում։ Մեր հանրապետության պայմաններում մշակվում է ամենուրեք, հատկապես ստորին և միջին լեռնային գոտիներում։

Օգտագործվում է ծաղկային բոլոր տիպի ձևավորումներում, նաև որպես ծաղկամանային կուլտուրա։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Լ․Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
Փայտե խաղալիք
**Խորվաթական Զագորյեի փայտե խաղալիքներ** (խորվաթ. Drvene igračke Hrvatskog zagorja), խորվաթական ավանդական մանկական խաղալիքներ։ Պատրաստվում են XIX դարից ի վեր Խորվաթական Զագորյեի ժողովրդական վարպետների կողմից։ ժողովրդական փայտե խաղալիքի գաղափարը Խորվաթիայի Զագորյեում 2009 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային գլուխգործոցների ցանկում։

Խաղալիքների արտադրությունը սկսվել է և շարունակվում է մինչ այսօր Մարիա-Բիստրիցա և Գորնյա-Ստուբիցա փոքր քաղաքների հարակից գյուղերում։ Խաղալիքների արտադրության գլխավոր կենտրոններ են Բիստրիչկի-Լազը, Ստուբիչկի-Լազը, Գորնյա-Ստուբիցան, Մարիա-Բիստրիցան, Տուգոնիցան և Տուրնիշկեն։ Արտադրվում է խաղալիքների շուրջ 50 մոդել, ինչպիսիք են խողովակները, ճոճանակները, փայտե կենդանիները, սուլիչները, ավտոմեքենաները, բեռնատարները, գնացքները, ինքնաթիռները, տիկնիկների համար մանկական կահույքը և այդպես շարունակ։

Խաղալիքները բնութագրվում են նրանով, որ պատրաստվում են տղամարդկանց ձեռքով, իսկ նկարվում են հիմնականում կանանց կողմից։ Քանի որ դրանք ձեռքի աշխատանքներ են, այդ պատճառով գոյություն չունեն երկու միանման խաղալիքներ։ Դրանք ստեղծվում են են տեղական ծառերկից՝ ուռենիներով, թխկիներով, հաճարենիներով։ Ծառը կտրում են, չորացնում և տալիս են փայտի կամ ստվարաթղթի ձև ձևանմուշների օգնությամբ։ Ամենաշատը տարածված են խաղալիքների այյնպիսի գույներ, ինչպիսիք են կարմիրը, կապույտը, սպիտակն ու սևը։ Նրանք զարդարվում են ծաղիկներով և երկրաչափական նախշերով։ Արտադրության ավանդույթը փոխանցվել է սերունդե սերունդ և պահպանվում է մինչ օրս։

Խաղալիքները վաճառվում են տոնավաճառներում, կրոնական տոների ժամանակ, ինչպես նաև ամենամեծ Մարիա-Բիստրիցա տաճարում։ Խաղալիքները ձեռք բերել հատուկ խանութներում, նրանք հայտնի են զբոսաշրջիկների շրջանում։ 1950-ական թվականներին խաղալիքները վաճառվել են նաև երկրից դուրս.:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Traditional manufacturing of children’s wooden toys in Hrvatsko Zagorje // ՅՈՒՆԵՍԿՕ
2. ↑  UMIJEĆE IZRADE DRVENIH TRADICIJSKIH DJEČJIH IGRAČAKA S PODRUČJA HRVATSKOG ZAGORJA na stranicama Ministarstva kulture Republike Hrvatske
3. ↑  One Hundred Toymakers Who Create Wood Toys for Fun and Profit

Արտաքին հղումներ
----------------

* Video na kultura.hr
* Hrvatska prva u Europi business.hr
40°48′39″ հս․ լ. 44°29′05″ ավ. ե.HGЯOL

**Հայքի հրապարակ,** Հայաստանի մեծությամբ երրորդ քաղաք Վանաձորի կենտրոնական հրապարակը։ Այն հատում է Տիգրան Մեծ պողոտան հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք, և Մովսես Խորենացի փողոցը՝ հյուսիս-արևելքից։

Հրապարակը բացվել է 1950-ական թվականներին՝ հիմնված ճարտարապետներ Բաղդասար Արզումանյանի և Հովհաննես Մարգարյանի կազմած նախնական նախագծի վրա։ Խորհրդային շրջանում հրապարակը հայտնի էր որպես *Կիրովի հրապարակ*, ի պատիվ բոլշևիկների առաջնորդ Սերգեյ Կիրովի։ Մինչև Հայաստանի անկախանալը Կիրովի արձանը գտնվում էր հրապարակի կենտրոնում։ Հրապարակում նախատեսվում է տեղադրել Հայկ Նահապետի և Տիգրան Մեծի արձաններ:

Նկարագրություն
--------------

Հրապարակը զարդարված է կենտրոնական մասում գտնվող մի քանի շատրվաններով։

Այն շրջապատված է մի շարք կարևոր շինություններով.

* Լոռու մարզի վարչակազմի շենքը՝ հարավային մասից։
* Վանաձորի քաղաքապետարանը, որը նախագծել է Բաղդասար Արզումանյանը։ Գտնվում է հրապարակի արևելյան մասում։
* Գուգարք հյուրանոցը՝ արևմտյան մասից, որը նույնպես նախագծել է Բաղդասար Արզումանյանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Լոռու մարզպետարանԼոռու մարզպետարան
* ՔաղաքապետարանՔաղաքապետարան
* Լոռու մարզպետարանԼոռու մարզպետարան
* Գուգարք հյուրանոցԳուգարք հյուրանոց
* Հայքի հրապարակի տեսարանՀայքի հրապարակի տեսարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՎԱՆԱՁՈՐ-ԿԻՐՈՎԱԿԱՆ-ՂԱՐԱՔԻԼԻՍԱ(չաշխատող հղում)
2. ↑  The statues of Hayk Nahapet and Tigranes the Great will be erected at the central square of Vanadzor

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՎԱՆԱՁՈՐ ՔԱՂԱՔԻ ՀԱՅՔԻ ՀՐԱՊԱՐԱԿԻ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՈՒՄ
Ծովափ-մի նեղ շերտ է փոխգործակցության հողի և ջրային մարմինների (ծովերի, լճերի, ջրամբարների), կամ հողի և գետակ միջևԾովափ 
Ծովափը նաև կոչում են հողակտորին կից ջրափնյա գիծ։ 
Որոշելոմ են ճշգրիտ գիծը խաչմերուկի, մակերեսի, ծովի կամ լճի հետ հողի մակերեսին, որը հանդիսանում է սահմանը ջրամբարի շնորհիվ մշտական փոփոխությունների ջրի մակարդակին, դա անհնար է։ Հետևաբար, ջրափնյա գիծ որոշվում կամայականորեն հարաբերական միջին մակարդակով երկարաժամկետ պաշտոնում է գտնվում։ 
Ծովափին ափամերձ գոտին բաղկացած ափից (նրա մակերեսային մասը) և ստորջրյա առափնյա լանջից։
Ստորջրյա ափամերձ թեքությունը - ափամերձ շերտ է, որի շրջանակներում ալիքները կարող են լինել ակտիվ։ 
Հիմնական գործոններն է ձևավորումը ափին ալիքների և ալիքի կտրել հոսք և հունի հոսքը։ Բանկերը իրենց զարգացման մի շարք փուլերը, որոնց ընթացքում փոխել են իրենց ձևը և կառուցվածքը։ Կախված բնույթից ալիքը գործողությունների անվանի քայքայում է, քայքայում-կուտակային և՛ կուտակային, և՛ բարդ օֆշորային։

Տեսակները ծովի ափին
-------------------

Ծովափերը տարբերվում են իրենց բազմազանությամբ։ Ափի ձևավորման հիմնական գործոնը հանդիսանում է ալիքը, ինչպես նաև հոսքը և ալիքի հոսքը։ 

Այսպես՝ ափի դասակարգումը հաշվի է առնում ալիքների ինտենսիվ ազդեցությունը և բնավորությունը։ Բոլոր տեսակի ափերի դասակարգման մեջ պետք է հաշվի առնել գործընթացները, ափի զարգացման ձևերը, արտացոլելով ափի դինամիկան, թույլ տալ նկարագրել ափերը իրենց ձևերով։ 
Իոնինը, Կապլինը, Մեդվեդեվը մշակել են ափերի հետևյալ դասակարգումները, հաշվի առնելով վերը նշված պահանջները։

* Ափերը ձևավորվում են սուբաերալների, տեկտենական շարժումների և փոքր-ինչ էլ ծովերի փոփոխությամբ
	+ Տեկտոնական շարժումներ
	+ Քայքայող ազդեցություն
	+ Ձնհալ
	+ Հրաբուխի ժայթքում
	+ Էլովոգներ
* Այն ափերը որոնք ձևավորված են առանց ալիքների գործոնների
	+ Դելտայի
	+ Ալիքային
	+ Կենսածինների
* Ալիքներ, որոնք ձևավորված են ալիքների գործընթացների հետ
	+ Քայքայում
	+ Կուտակման
	+ Քայքայման-կուտակման

Այն դեպքում երբ ծովը թափվում է հարթավայր, առաջանում է.

* Ափեր լագոններով
	+ Ճահճոտ ափ
	+ Դելտայի ափ
	+ Կորալյան ափ։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Կանադական · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4033469-7 · LCCN: sh85027443 · NDL: 00564542 · NKC: ph124150 |

 |
**Կանչե կռունկ** կամ **Դե քելե, դե քելե Յուղաբեր**, հայկական ժողովրդական պանդխտության երգ, պահպանվել է Կոմիտասի մշակմամբ։ Ազգագրական ժողովածուում այս երգը կա «Դե քելե, դե քելե Յուղաբեր» վերնագրով։ Մշակման մեջ մեղեդին փոքր փոփոխություն է կրել։

Թեմա
----

Օտարության սառնությունն ու անտարբերությունը ճաշակելուց հետո պանդուխտի սերն ու կարոտը դեպի իր հարազատներն ու հայրենի երկիրը շատ խորն են, որը նա արտահայտում է երգ-մենախոսությամբ` դիմելով բարի լրաբեր կռունկին։

Բառեր
-----

Կանչե՛, կըռո՛ւնկ, կանչե՛, քանի գարուն Է,   

Ղարիբներու սիրտը գունդ-գունդ արուն Է։   

Կըոո՜ւնկ ջան, կըռո՜ւնկ ջան, գարուն Է,   

Կըռո՜ւնկ ջան, կըոո՜ւնկ ջան, գարուն Է,  

Ա՜խ, սիրտս արուն Է։  

  

Կանչե՜, կըռո՜ւնկ, կանչե՜, քանի արոտ Է,  

Աշխարհն Է արեգակ, սիրտս կարոտ Է։  

Կըռո՜ւնկ ջան, կըռո՜ւնկ ջան, արոտ Է,   

Կըռո՜ւնկ ջան, կըռո՜ւնկ ջան, արոտ Է,  

Ա՜յս, սիրտս կարոտ Է։  

  

Կանչե՜, կըռո՜ւնկ, կանչե՜, քանի արև է,   

Աշնան կերթաս երկիր, յարիս բարևե։  

Կըոո՜ւնկ ջան, կըռո՜ւնկ ջան, արև է,   

Կըռո՛ւնկ ջան, կոռո՚ւնկ ջան, արև Է,  

Ա՜խ, յարիս բարևե։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կոմիտաս Վարդապետ (1912)։ *Հայ Գեղջուկ Երգեր, գրի առավ և դաշնակեց Կոմիտաս Վարդապետ №. 23-32*։ Լայպցիգ: Breitkopf und Härtel։ էջ 30
2. ↑  Խմբագիր՝ Ռոբերտ Աթայան (1960)։ *Կոմիտաս, երգերի ժողովածու*։ Երևան: Հայպետհրատ, Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների ակադեմիայի Արվեստի ինստիտուտի կողմից
3. ↑  Մարգարիտ Բրուտյան (2014)։ *Հայ ժողովրդական երաժշտական ստեղծագործություն, Գեղջկական երգ*։ Երևան: Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա, Հայ երաժշտական ֆոլկլորագիտության ամբիոն
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոռիկոս (այլ կիրառումներ)

**Կոռիկոս** (թուրքերեն՝ Kız Kalesi, հուն․՝ Κώρυκος), հայկական ծովային բերդ ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Մերսինի մարզի Կըզկալեսի քաղաքի մոտ,
Կոռիկոս նավահանգստային բերդաքաղաք Կիլիկյան Հայաստանում, Միջերկրական ծովի ափին, Սելևկիայից 45 կմ հյուսիս-արևելք։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է Սելևկյանների տիրապետության ժամանակ։ Թորոս երկրորդ իշխանի գահակալման տարիներին (1145-1159) Կոռիկոսը միացավ Կիլկյան Հայաստանին։ 1190 թվականին Կոռիկոսի կառավարիչն էր իշխան Կիռ Սահակը։ 1206 թվականին Լևոն երկրորդը հիմնավորապես ավարտեց Կոռիկոսի վերակառուցումները։ 1210 թվականից Կոռիկոսի կառավարիչն էր արքունի մեծ մարաջախտ Վահրամը։ Լևոն երկրորդի մահից հետո Վահրամը փորձեց տիրել Հայոց գահը, սակայն պետության խնամակալ Կոստանդին Հեթումյան պայլը մահապատժի ենթարկեց նրան և Կոռիկոսը հանձնեց իր եղբայր Օշինին։ Վերջինս մինչև իր մահը զբաղվեց Կոռիկոսի շինարարական աշխատանքներով, որդուն՝ Գրիգոր պայլին, ժառանգելով ճոխացած ու շենացած բերդաքաղաք։ Ծովային բերդի ամրությունները տակավին կանգուն են։ Կոռիկոսում պահպանվել են բնակելի ու հասարակական շենքերի, թաղածածկ մատուռների, գմբեթավոր տաճարների մնացորդներ։ Կոռիկոսի ավերակներն այժմ թուրքերն անվանում են Քորկոս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Corycus»։ *www.newadvent.org*։ Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 1
2. ↑  Edwards, Robert W. "Ecclesiastical Architecture in the Fortifications of Armenian Cilicia: First Report, Dumbarton Oaks Papers 36, 1982, pp.173-75, pls.38-42.
3. ↑  Клод Мутафян // Le Royaume Arménien de Cilicie, XIIe-XIVe siècle// Русское издание «Последнее королевство Армении» // Изд-во «Бородино» стр. 33-115 (161) 2009 г. ISBN 978-5-9901129-5-7
4. ↑  Centre UNESCO World Heritage։ «Ancient City of Korykos»։ *UNESCO World Heritage Centre* (անգլերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 1

Տես նաև
-------

* Կիլիկիայի հայկական թագավորություն
* Մերսինի մարզ

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԴԵՊԻ ԿՈՌԻԿՈՍ…

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Catholic (1997—…) |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 602)։*  |