recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալտերնարիոզներ**, բույսերի հիվանդություն։ 

Ալտերնարիոզ կաղամբ
Լոլիկի ալտերնարիոզ

Ախտանիշներ
----------

Հարուցիչները Alternaria սեռի սնկերն են։ Բուսական հյուսվածքի վրա առաջացնում են մուգ բծեր (սնկի միցելիում և սպորակրություն), որի սահմաններում հյուսվածքն աստիճանաբար մահանում է։

Հայտնի են շատ բույսերի ծիլերի, հացազգիների, կարտոֆիլի, խնձորենու, տանձենու ալտերնարիոզներ։ 
Ալտերնարիոզը առավել հաճախ հանդիպում է․
կաղամբների և այլ խաչածաղկավորներ (ռուտաբագա, շաղգամ, բողկ, ծովաբողկ, մանանեխ, Կանոլա) մոտ, որոնցում վարակվում են տերևների, պատիճների և սերմնաբջջի ցողունները (հարուցիչներ՝ *Alternaria brassicae*, *Alternaria brassicicola*)։ Սկզբում տերևների վրա հայտնվում են փոքր կլորացված բծեր, այնուհետև դրանք մեծանում և ծածկվում են սև մրուրով։ Դրանից հետո բծերի կեսը դառնում է շագանակագույն-դեղին և կարող է ընկնել, ինչի արդյունքում տերևների վրա անցքեր են առաջանում։ Կաղամբի գլուխները ձևավորվում են փոքր, փափուկ, շաքարի ցածր պարունակությամբ։

լոլիկների մոտ (հարուցիչը՝ *Alternaria solani*)՝ դեղին կամ շագանակագույն բծերը տեղակայված են հիմնականում տերևների եզրերին, խոնավ պայմաններում դրանց քանակը մեծանում է։ Պտղի որակը վատանում է, պահեստավորման ընթացքում դրանց վրա բծեր են հայտնվում։

Պայքարի միջոցառումները՝ սերմերի վարակազերծում, բույսերի մնացորդների ոչնչացում, վեգետացիայի փուլում ֆունգիցիդների օգտագործում։

Տես նաև
-------

Բույսերի սնկային հիվանդություններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Вянгеляускайте, 1989, էջ 186
2. ↑  Ахатов, 2002, էջ 262
3. ↑  Справочник агронома, 1983, էջ 85
4. ↑  Ахатов, 2002, էջ 209


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Խաչվերաց,** քրիստոնեական տոն, որը տոնվում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու, Կաթոլիկ և Ուղղափառ եկեղեցիների կողմից։

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնում է Խաչվերացի տոնը սեպտեմբերի 11-17-ն ընկած ժամանակահատվածում, կիրակի օրը։ Խաչվերացը տաղավար հինգերորդ և վերջին տոնն է։

Խորհուրդը
---------

Խաչվերացը տոնվում է ի հիշատակ Քրիստոսի խաչափայտի՝ պարսկական գերությունից Երուսաղեմ վերադարձի և Գողգոթայում կանգնեցման (վերացման)։ Այստեղից էլ տոնը կոչվում է Խաչվերաց։  
Խաչվերացի տոնը մեզ համար նախևառաջ հարությամբ նորոգվելու խորհուրդն ունի։ Ըստ Գրիգոր Տաթևացու՝ Խաչը դարձավ երկնքի և երկրի միջև եղած վիհը միացնող կամուրջը, *«դրախտի դռները բացողն ու երկնային արքայությունը որպես ժառանգություն տվողը»*։

Պատմություն
-----------

### Խաչի գերեվարումը

614 թ. Պարսկաստանի Խոսրով Բ Փարվեզ թագավորը հարձակվում է Երուսաղեմի վրա, ավերում այն, սրի քաշում ժողովրդին, մեծ թվով գերիներ տանում։ Որպես անարգանք քրիստոնյաներին՝ Սուրբ Հարության տաճարից գերեվարվում և Պարսկաստան է տարվում նաև խաչափայտը։ Պարսկաստանում խաչափայտի զորությամբ շատերը դարձի են գալիս, մկրտվում և դառնում քրիստոնյա։ Խաչափայտը գերության մեջ է մնում 14 տարի։

### Խաչի վերադարձը Երուսաղեմ

628 թ. Բյուզանդիայի Հերակլիոս կայսրը քրիստոնեական մի հսկա բանակով հարձակվում է պարսիկների վրա, ազատագրում Ս. Խաչը և այն (631 սեպ. 14) վերադարձնում նախկին վայրը։ Որպես պատմական վկայություն՝ նշենք, որ հայ ժողովուրդն անմասն չէ խաչի ազատագրման գործից։ Կայսրին ռազմական օժանդակություն է ցույց տվել նաև հունական մասի հայոց զորքը՝ Մժեժ Գնունու գլխավորությամբ։

Խաչը հանդիսավոր թափորով տարվում է Երուսաղեմ՝ Փոքր Ասիայի վրայով, ու բնական էր, որ այն անցնելու էր պատմական Հայաստանով։ Թափորն անցնում է Կարին (Էրզրում) քաղաքով, իսկ Կարնո լեռների ստորոտներից մեկում, ուր խաչի դրված տեղից վճիտ աղբյուր է բխում, կառուցվում է Խաչավանքի եկեղեցին։ Կայսրը խաչափայտը սրբությամբ երեք տարի Կ.Պոլսում պահելուց հետո անձամբ, կառքի մեջ ծնկած, այն ձեռքերում բռնած, Երուսաղեմ է տանում և իր ուսի վրա դրած Գողգոթայի գագաթը հանելով՝ բարձրացնում է Սուրբ Հարության վերանորոգված տաճարում՝ ի տես բոլոր քրիստոնյաների։ Այդ ժամանակից էլ վերջնականորեն հաստատվեց և սկսվեց մեծ հանդիսավորությամբ տոնվել խաչի բարձրացման հիշատակը՝ Խաչվերացը։

Խաչվերացի տոնման կարգը Հայ Առաքելական Եկեղեցում
-----------------------------------------------

Գիշերը կատարվում է հսկում, Սրբությունը դնում են սուրբ Սեղանին։ Քահանաները զգեստավորված գալիս են ատյան և երգում «Որ զանարատ բազուկս Քո» շարականը։ Օրվա երեքսրբյանն է. «Սուրբ Աստուած, սուրբ և հզօր, սուրբ և անմահ, որ խաչեցար վասն մեր, ողորմեա՛ մեզ»։ Ապա Խաչով և Ավետարանով թափոր են կազմում։
**Climie Fisher**, բրիտանական երաժշտական խումբ, Սայմոն Կլայմիի (վոկալ) և Ռոբ ֆիշերի (ստեղնաշարային գործիքներ) դուետ։

Ինչպես գրում է AllMusic երաժշտական կայքը, խումբը եղել է ներկայումս մոռացված 1980 թվականների վերջերի «Բրիտանական ներխուժումի» մի մասը, երբ այնպիսի բրիտանական խմբերը, ինչպիսին են «Johnny Hates Jazz»-ը, «Waterfront»-ը և «Curiosity Killed the Cat»-ը գրավել փոխել ամերիկյան հանդիսատեսին։

Մինչև «Climie Fisher» Ֆիշերը եղել է «Naked Eyes» դուետի մասնակից։ Կլայմին և Ֆիշերը հանդիպել են սեսիոն ձայնագրությունների ժամանակ Անգլիայում Abbey Road Studios-ում։ Միասին խորհրդակցելով ժամանակակից վատ պոպ-երաժշտության վերաբերյալ, նրանք որոշեցին աշխատել միասին։

Վարձելով պրոդյուսերներ, նրանք սկսեցիn աշխատել երգերի վրա։ Որոշ երգերում, այդ թվում նաև այն երկու երգերը որոնք ապագյում դարձան նրանց լավագույն հիթերը— «Love Changes (Everything)» և «Rise to the Occasion» — Կլայմին և Ֆիշերը օգնություն խնդրեցին երգերի հեղինակ Դենիս Մորգանից։

Ամերիկայում դուետի ամենահայտնի երգը — «Love Changes (Everything)» երգն է։ Մեծ Բրիտանիայում այն գրավել է երկրորդ տեղ չարտում։

Խումբը բաժանվեց երկրորդ ալբոմից հետո, Coming In for the Kill (դուրս է եկել 1989 թվականին)։

1999 թվականին Ֆիշերը մահացավ։ Նա 39 տարեկան էր (Ըստ այլ տվյալների 42 տարեկան էր)։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Fisher Last.fm · Last.fm · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 139025558 · GND: 10289602-1 · ISNI: 0000000123428251 · VIAF: 149710549 · WorldCat VIAF: 149710549 |

 |
**Դեուս Էքս մախինա** (լատին․՝ deus ex machina, բառացի՝ աստված մեքենայից), հին հունական թատրոնում դրամատուրգիական և բեմական հնարք, գործողության հանգուցալուծումը աստվածության միջամտությամբ, որ հատուկ վերամբարձ մեքենայով (Էորեմա) անակնկալ բեմ էր իջնում։ Նրա շնորհիվ էր վճռվում ողբերգության հիմքում ընկած կոնֆլիկտը, որոշվում հերոսների ճակատագիրը։ Փոխաբերական իմաստով օգտագործվում է որնէ կոնֆլիկտի անսպասելի ելքը նշելու համար։

Սյուժետային գործիք
------------------

Դեուս էքս մախինա արտահայտությունը գործածվում է նաև որպես սյուժետային գործիք (Plot device), որտեղ հեղինակը նոր հերոսի միջամտության կամ անսպասելի իրադարձության օգնությամբ լուծում է տալիս սյուժեին։ Առաջինը այս արտահայտությունը գործածել է Արիստոտելը։ Մեր օրերում շատերը համարում են սյուժետային այս գործիքը ոչ պրոֆեսիոնալ և թույլ, քանի որ շատ դեպքերում հեղինակները լուծում են տալիս սյուժեին չափազանց ոչ ռեալիստիկ և երբեմն նույնիսկ ընդհանուր գաղափարին հակասող կերպով։

Օրինակներ
---------

Անգլիացի գրող Ջոն Ռոնալդ Ռուել Տոլկինը (անգլ.՝ John Ronald Reuel Tolkien) գործածել է դեուս էքս մախինան իր ՛՛Մատանիների տիրակալը՛՛ (անգլ.՝ The Lord of the Rings) և ՛՛Հոբիթ. Անսպասելի ճանապարհորդություն՛՛ (անգլ.՝ The Hobbit: An Unexpected Journey) գործերում (հերոսները մի քանի անգամ փրկվում են Արծիվների (Eagle (Middle-earth)) կողմից)։ Տոլկինը իր այդ գործիքը կոչում էր *Eucatastrophe*, սակայն այն համարյա ոչնչով չի տարբերվում դեուս էքս մախինայից (այնուամենայնիվ, շատերը չեն համարում Արծիվներին դեուս էքս մախինա այն պատճառով, որ նրանք Տոլկինի ստեղծած աշխարհի Middle Earth մաս են)։

Դեուս էքս մախինայի մեկ այլ օրինակ է Ուիլլիամ Գոլդինգի (William Golding) ՛՛Ճանճերի տիրակալը՛՛ (Lord of the Flies) նորավեպում, որտեղ տղաները անսպասելիորեն փրկվում են նավատորմի սպայի կողմից։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական · Treccani |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 366)։*  |
**Սթիվեն Ջոն «Սթիվ» Նեշ** (անգլ.՝ *Stephen John Nash*, փետրվարի 7, 1974(1974-02-07), Յոհաննեսբուրգ, Տրանսվաալ, ՀԱՀ), Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում ծնված, ազգությամբ կանադացի նախկին բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Դալաս Մավերիքս», «Ֆինիքս Սանս» և «Լոս Անջելես Լեյքերս», ակումբներում։

Ունենալով տպավորիչ բասկետբոլային կարիերա ավագ դպրոցում՝ Նեշին հաջողվում է կրթաթոշակային ծրագիր ձեռք բերել Սանտա Կլարայի համալսարանում։ Համալսարանի բասկետբոլային թիմում անցկացնելով 4 տարի՝ Նեշը թիմակիցներին ամեն տարի դուրս է բերել NCAA-ի առաջին դիվիզիայի առաջնություն։

Համալսարանը ավարտելիս Նեշը գլխավորում էր դրա պատմության մեջ բոլոր ժամանակների ամենաշատ արդյունավետ նետումներ կատարած բասկետբոլիստների ցուցակը։ Այնուհետև Նեշը մուտք է գործում 1996 թ. NBA դրաֆթ, որտեղ ընտրվում է 15-րդը՝ «Ֆինիքս Սանսի» կողմից։ Խաղի վրա նվազագույն ուզդեցություն ունենալու համար 1998 թվականին Նեշը փոխանակվում և տեղափոխվում է «Դալաս Մավերիքս», որտեղ անցկացնելու երրորդ տարում ճանաչվում է աստղ (NBA All Star) և մասնակցում բոլոր աստղերի ամենամյա խաղին, իսկ խաղաշրջանի վերջում արժանանում իր առաջին All-NBA ճանաչողական տիտղոսին։ Հաջորդ 2002-03 խաղաշրջանում Նեշը՝ Դըրք Նովիցկու և Մայք Ֆինլիի հետ «Դալասին» հասցնում է մինչև արևմտյան կոնֆերենցիայի փլեյ-օֆֆի եզրափակիչ։ Ինչևէ խաղաշրջանից հետո Նեշի պայմանագիրը լրանում է, և նա նոր պայմանագիր է կնքում նախկին ակումբի՝ «Ֆինիքս Սանսի» հետ։

2004-05 խաղաշրջանում Նեշը «արևներին» հասցնում է արևմտյան կոնֆերենցիայի եզրափակիչ, ինչպես նաև նույն տարի արժանանում կանոնավոր առաջնության *ամենաարժեքավոր խաղացողի* (MVP) մրցանակին։ Հաջորդ տարի Նեշը կրկին MVP է ճանաչվում։ 2006-ին ESPN-ը Նեշին որակավորում է որպես «բոլոր ժամանակների 9-րդ մեծագույն խաղարկող»։ NBA-յան իր կարիերայի տարբեր ժամանակաշրջանում Նեշը գլխավորել է արդյունավետ փոխանցումներ կատարողների աղյուսակը, ինչպես նաև զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականներ՝ տուգանային նետումների արդյունավետության տոկոսայնության ցուցանիշով։ Համարվում է նաև լիգայի լավագույն սնայպերներից մեկը (3-միավորանոց նետումներ կատարող)։

Կատարած բազմաթիվ բարեգործայան ներդրումների համար ստացել է մի շարք պարգևներ և շքանշաններ։ 2006 թվականին «Թայմ» ամսագիրը որակավորում է նրան որպես աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկը։ 2007 թվականին Նեշին շնորհվում է «Կանադայի օրդեն» պետական բարձրագույն շքանշանը։ 2008 թվականին Վիկտորիայի համալսարանի կողմից Նեշին շնորհվում է իրավագիտության դոկտորի կոչում։

Տես նաև
-------

* 1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Shoals B.* Encyclopædia Britannica
3. ↑  *Francis D.* Encyclopedia of British Columbia — 1999. — ISBN 978-1-550-17200-3
4. ↑
5. ↑
6. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Սթիվ Նեշ Վիքիպահեստում |

* NBA.com էջ
* Basketball-Reference.com` Սթիվ Նեշ Archived 2013-05-12 at the Wayback Machine.
* Էջը Կանադայի բասկետբոլի հավաքականի կայքում Archived 2011-07-06 at the Wayback Machine.
**Ելենա Բեչկե** (ռուս.՝ Бечке Елена Юрьевна, հունվարի 7, 1966(1966-01-07), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս գեղասահորդուհի, ով զուգասահքում հանդես է եկել Դենիս Պետրովի հետ և 1992 թվականին Ալբերվիլում կայացած օլիմպիադայում դարձել է արծաթե մրցանակակիր (Համատեղ թիմի դրոշի ներքո)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1992):

1984 թվականից 1987 թվականներին Բեչկեն հանդես է եկել Վալերիյ Կորնիենկոյի հետ։ Նրանց ամենաբարձր ձեռքբերումը 1986 թվականի Եվրոպայի առաջնությունն էր, որտեղ նրանք զբաղեցրին երրորդ հորիզոնականը։

1987 թվականին Ելենա Բեչկեի պարազույգն է դառնում Դենիս Պետրովը, և նրանք սկսում են մարզվել լեգենդար Թամարա Մոսկվինայի ղեկավարությամբ։ Նրանց առաջին մեծ հաջողությունը դարձավ ոսկին՝ «Trophée Lalique» մրցաշարում։ Այնուհետև նրանք 1989 թվականի Աշխարհի առաջնությանը դառնում են բրոնզե մրցանակակիրներ, 1991 և 1992 թվականների Եվրոպայի առաջնություններին՝ արծաթե մրցանակակիրներ և 1992 թվականի օլիմպիադային՝ կրկին արծաթե մրցանակակիրներ։

Օլիմպիական խաղերից հետո նրանք հեռացան սիրողական սպորտից և անցան պրոֆեսիոնալի։ Զույգը պրոֆեսիոնալների միջև Աշխարհի առաջնությանը չորս անգամ զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը և վերջապես 1996 թվականին հաղթել է։ Բացի այդ Բեչկեն և Պետրովը շատ են շրջագայել ԱՄՆ-ում՝ «Stars on Ice» մրցաշրջան (1994 թվականից 2000 թվականներ)։

Բեչկեն և Պետրովը ամուսնացած էին 1990 թվականից մինչև 1995 թվականը։ Ամուսնալուծությունից հետո նրանք շարունակում էին հանդես գալ որպես պարազույգ, ինչպես նաև միասին շարունակում էին գեղասահորդներ մարզել Վիրջինիայում։

1999-2000 թթ. մրցաշրջանի ավարտից հետո Ելենան վերջնականապես դուրս եկավ սպորտից, երկրորդ անգամ ամուսնացավ։ 2002 թվականին որդի է ունեցել։ 2005 թվականի դրությամբ աշխատում էր որպես մարզիչ Հյուսիսային Կարոլինայում։

### Սպորտային ձեռքբերումներ

* Դ. Պետրովի հետ

| Մրցումներ | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ձմեռային օլիմպիական խաղեր |  |  |  |  | 2 |  |  |  |  |  |  |  |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն |  | 3 |  | 4 | 4 |  |  |  |  |  |  |  |
| Գեղասահքի Եվրոպայի առաջնություն |  |  |  | 2 | 2 |  |  |  |  |  |  |  |
| Գեղասահքի ԽՍՀՄ առաջնություն |  |  | 4 |  | 1 |  |  |  |  |  |  |  |
| Trophée Lalique | 1 |  | 1 | 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| NHK Trophy | 2 |  | 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Բարի կամքի խաղեր |  |  | 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Աշխարհի առաջնություններ պրոֆեսիոնալների միջև |  |  |  |  | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 |  |  | 2 |

* Վ. Կորնիենկոյի հետ

| Մրցումներ | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Գեղասահքի Եվրոպայի առաջնություն |  |  | 3 |  |
| Skate America |  | 2 |  |  |
| Skate Canada | 1 |  |  |  |
| Ձմեռային ունիվերսիադաներ |  |  |  | 2 |
| Prague Skate |  |  | 2 |  |
| «Московские новости» թերթի մրցանակ |  | 3 | 2 |  |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль пары Бечке/Петров на ресурсе pairsonice.net (անգլ.)
* Профиль пары Бечке/Корниенко на ресурсе pairsonice.net (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FSkate.ru · Olympic Channel · ՄՕԿ · Internet Movie Database |

 |
**Die Trying**, ռոք խումբ, ձևավորվել է Կալիֆորնիայում 2001 թվականին։ Այդ ժամանակ նրանք թողարկեցին մեկ մինի ալբոմ, և մեկ ամբողջական ալբոմ։ Խումբը ցրվեց 2008 թվականին։

Պատմություն
-----------

Island Records-ի հետ կապեր ստեղծելուց հետո նրանք թողարկեցին իրենց առաջին՝ «Oxygen’s Gone» սինգլը։ Երգի տեսահոլովակը ցուցադրվում էր MTV, MTV2 և Fuse ալիքներով։ Billboard’s Hot Mainstream Rock Tracks չարթում երգը ցուցադրվել է 8 շաբաթ։

2003 թվականի հունիսի 10-ին Die Trying խումբը թողարկում է միանուն ալբոմ։ Խումբը մասնակցել է Billboard Top Heatseeker չարթին 10 շաբաթ և զբաղեցրել է 14-րդ հորիզոնականը, «Conquer the World» ալբոմի Papa Roach երգը։

Խումբը առանձնացավ 2004 թվականին, խմբի «shitty management, drugs, lawsuits, band drama, and all kinds of bad luck» կարգախոսի պատճառով։
2006 թվականին նրանք վերականգնում են խումբը Vanity Kills անվանմամբ, 2007 թվականին փոխում են անվանումը Sin City Angels, իսկ հետո վերադառնում են Die Trying անվանը, ձմռանը թողարկում են նոր դեմոձայնագրություն՝ Die Young, երկու երգերը՝ Faded Memories և New York City Lights թողարկվեցին MySpace-ում։

Կարելի էր ասել, որ խումբը ցրվել էր, քանի որ երկար ժամանակ չէր թարմացվում նրանց MySpace-ի էջը։

Խմբի անդամները
--------------

* Ջասեն Ջենսեն — վոկալ
* Ջեկ Սինամիան — կիթառ, բեք վոկալ
* Ջոի Կունա— կիթառ
* Կվենտին Գարսա — բաս կիթառ
* Մետ Կոնլի — թմբուկ

### Նախկին անդամները

* Սթիվ Ավերի — բաս կիթառ
* Չեդ Էկերման - կիթառ
* Շեյն Բլեյն - կիթառ

Սկավառակագրություն
------------------

* 2002 — *Sparrows (EP)*
* 2003 — *Die Trying*
* 2007 — *Die Young (demo)*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страничка на MySpace
* Страничка на MusicBrainz

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Discogs · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000469328194 |

 |
**Առասպելը** բանահյուսության վիպերգական ժանրերից մեկն է, որի մեջ գերբնական ու չափազանցված ձևով արտացոլվել են հնագույն ժողովուրդների կյանքի կարևորագույն դեպքերը, աշխարհի վերաբերյալ մարդկանց պատկերացումներն ու ընկալումները։ Առասպելների հիմքում, հիմնականում, ընկած են եղել տվյալ ցեղի, ժողովրդի կյանքում տեղի ունեցած իրական դեպքերը, սակայն բնության դեմ դեռևս անզոր մարդն իր սնոտիապաշտ մտածողությամբ երևույթները բացատրել է որպես աստվածների և ոգիների գերբնական ուժի արտահայտություն։ Այդ պատճառով էլ իրական հիմք ունեցող դեպքերի ու հերոսների պատմությունն ի սկզբանե ընդունել է չափազանցված և գերբնական բնույթ։ Չնայած դրան, առասպելներն օգնում են որոշակի պատկերացում կազմելու հնագույն ժողովուրդների հատկապես նախագրային շրջանի պատմության վերաբերյալ։ Աշխարհում մեծ ճանաչում ունեն Անթեյի, Պրոմեթևսի, Հերկուլեսի, Իկարի մասին և այլ հին հունական առասպելներ, որոնց մեջ բանաստեղծորեն արտահայտվում են հին հույների աշխարհըմբռնումն ու գեղարվեստական մտածողությունը։ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» շնորհիվ պահպանվել և մեզ են հասել հայ ժողովրդի ստեղծած՝ «Հայկ և Բել», «Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ», «Վահագնի ծնունդը», «Տորք Անգեղ» առասպելները։ Առասպելներից շատերը հետագայում ենթարկվել են գրական մշակման (օրինակ՝ Էսքիլեսի «Շղթայված Պրոմեթևսը», Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքան» հունական գրականության մեջ, Ն. Զարյանի «Արա Գեղեցիկը», Ղ. Աղայանի «Տորք Անգեղը», Հովհ. Հովհաննիսյանի «Վահագնի Ծնունդը», «Արտավազդը» հայ գրականության մեջ և այլն)։

Աղբյուրներ
----------

* Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, «Գրականագիտական բառարան», 1980, էջ 26

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 531)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119325757 · GND: 4075159-4 · LCCN: sh85089365 · LNB: 000050411 · Microsoft: 519517224 · NKC: ph123146 |

 |

 |
**Ածականական բառակապակցություն**, բառակապակցություն, որի գերադաս անդամը ածական է, իսկ ստորադաս անդամի դերում կարող են լինել գոյական, դերանուն, մակբայ, մասամբ և թվական, ածական, դերբայ։

Այս տեսակի բառակապակցության մեջ լրացումը՝ ստորադաս անդամը, գերազանցապես նախադաս է և կարող է արտահայտվել բոլոր հոլովներով, նաև դրսևորվել կապական հոլովառությամբ։ Երբեմն լրացումն ու լրացյալը կարող են պաշտոնավարել իբրև նախադասության մեկ անդամ։ Ածականական բառակապակցություններում շարահյուսական հարաբերակցությունը գերազանցապես խնդրառական-պարագայական է։

Կաղապարում ըստ ստորադաս անդամի խոսքիմասային արտահայտության
----------------------------------------------------------

Կաղապարումն ըստ ստորադաս անդամի (լրացման) խոսքիմասային արտահայտության իրացվում է գոյականով (ցավին անտարբեր, մտքով առատ, հոգսերից ազատ, աշխատանքում հմուտ, պատժի արժանի), ածականով (արտակարգ ուժեղ, անսահման բարի, անասելի դժվար), թվականով (հինգ հարկանի, յոթ գլխանի, մակբայով (խիստ ամուր, ֆիզիկապես տկար), գոյականաբար առնված բառով (բոլորից խելքով, արածով հպարտ, եղածով գոհ)։

Կաղապարում ըստ ստորադաս անդամի հոլովական արտահայտության
-------------------------------------------------------

Ստորադաս անդամը կարող է արտահայտվել ուղղական-հայցական հոլովով (մազերը սև, հագուստը հնամաշ, հագուստը հնամաշ ձեռքերը կեղտոտ, ), սեռական-տրական հոլովով ( գործին հմուտ, դեպքին անտեղյակ, կամքին հակառակ, ճակատագրին հնազանդ), բացառական (հոգով խաղաղ, մտքով պայծառ, սրտով բարի, վտանգով հղի), ներգոյական հոլովով (ծախսերում շռայլ, աշխատանքում հմուտ)։

### Կաղապարումն ըստ կապական հոլովառության

Կաղապարումն ըստ կապական հոլովառության նույնպես կարող է արտահայտվել, օրինակ, լրբի պես սանձարձակ, երեխայի պես միամիտ, սարի պես հաստատ, ծնողի պես հարազատ։
Կարող է կապակցությունը հանդես գալ միասնաբար՝ որպես նախադասության մեկ անդամ, օրինակ, մազերը սև (աղջիկ), մազը երկար (կին), բերանն արնոտ (գազան)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ.Զ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1984
**«Dinle»**, Մահսուն Կիրմիզիգյուլ թուրքական երգչի երգ։

Թողարկվել է
-----------

«Dinle» ներկայացման կոմպոզիցիան անցել էհունիսի 12ին 2006 թվականին երկու տարի ընդմիջումից հետո, վաճառվել է 200.000 վերուստ դիսկերի ընդօրինակներ։

Տեղեկություն երգի մասին
-----------------------

Մահսուն Կիրմիզիգյուլը միայնակ է գրել և հորինել երգը, կանացի ձայնը և ռիտմը Նինա Սկայի կողմից է։

Կոմպոզիցիաների ցուցակը
----------------------

| # | Անվանում | Տևողություն |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Dinle»   | 3:39 |
| 2. | «Dinle (Ragga Versiyon)»   | 4:11 |

Տեսահոլովակ
-----------

Տեսահոլովակի ռեժիսորն է Մահսուն Կիրմիզիգյուլը։

### Սյուժե

Կլիպի սկզբում Մահսուն Կիրմիզիգյուլը ներս է մտնում աղջիկների հետ հարեմ և Նինա Սկայը նույնպես մտնում է աղջիկների հետ, իսկ հետո Մահսուն Կիրմիզիգյուլը և Նինա Սկայը արագ մտնում են լոգարան։

Տես նաև
-------

* Dinle (ալբոմ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  İki yıl aradan sonra "Dinle" isimli yepyeni bir albümle sevenleriyle buluşan Mahsun Kırmızıgül, yeni albümünün ilk klibini "Azar Azar" adlı şarkısına çekti.
2. ↑  Satış başarısı
3. ↑  Mahsun'un haremi

Արտաքին հղումներ
----------------

* Dinle (Mahsun Kırmızıgül)
**Նիցցայի ձկնարանը**, Կարապետ Ադամյանի՝ աշխատանքային թեմաներով ստեղծագործություններից, որտեղ նրա կողմից դրսևորվում է խորը համակրանք աշխատավորների նկատմամբ։ Ներկայացված է Նիցցայի ձկնարդյունաբերության հաստատությունը` կիսաբացօթյա մի նեղ սյունասրահ։
Օգտագործվել են լույսի արտացոլման բաց և մուգ երանգները։ Ադամյանը գեղարվեստական միջոցները ծառայեցնում է բովանդակության 
բացահայտմանը։

Նկարագրություն
--------------

Պատկերված են կամարակապ խորանարդ բարձր սյուներ, դիմացը՝ երկարավուն սեղան` ծանրաբեռնված ձկներով, ամաններով և զանազան պարագաներով, որոնց շուրջը աշխատում են բանվորները։

Պատկերի կենտրոնական մասում մարդիկ են։ Սեղանները իրենց պարագաներով գեղանկարված են բացօթյա լուսավորությանը համապատասխան արտացոլումների միջոցով։ Համապատասխան արտացոլումների շնորհիվ առաջանում են մուգ լուսավոր բծերի բազմաթիվ ելևէջներ։ Նրբերանգները մեղմ, փափուկ անցումներ ունեն։
Պատկերները տեղ-տեղ մուգ, տեղ-տեղ սահող լույսի շոյանքով, տեղ-տեղ ողողված արտացոլումներով են, իրար հետ ներդաշնակված և տեսողություն են գգվում։
Նկարը օդառատ է, լուսավոր, ինչին ձգտել է նկարիչը։ Ադամյանը միաժամանակ հավատարիմ է մնացել դասական արվեստի կոմպոզիցիայի ավանդույթին՝ պահպանելով համաչափության սկզբունքը\։ 
Ուշադրության է արժանի գծային հեռանկարը։ Այն կոմպոզիցիայի առավելության առաջին նախապայմանն է։ 
Սեղանների, նրանց շուրջ աշխատող կանանց և սյուների հարաբերաչափերի ներդաշնակությունն ավելի քան կատարյալ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Եղիշե Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987
**Ակոսագծիչ (մարկեղ)**, մեքենատրակտորային ագրեգատի անցումների զուգահեռությունն ապահովող և նրա աշխատանքի արատները կանխարգելող ցանիչի (տնկիչի) կամ կցիչի հարմարանք։

Սկավառակի մասին
---------------

Մեխշանիկական սկավառակը կազմված է գնդային սկավառակից և շարժուն մետաղաձողերից։ Սկավառակը (հերթականությամբ աշխատող աջը և ձախը) երկու կողմից ամրացնում են ցանիչի (տնկիչի) կամ կցիչի շրջանակի վրա։ Սկավառակի արտածքը՝ ցանիչի (կուլտիվատորի թաթի) ամենածայրի խոփիկի լիսեռից մինչև սկավառակի ծայրի հենման կետը եղած հեռավորությունը, որոշվում է կցվանքային միջշարքերի չափերի, ագրեգատի աշխատալայնքի և տրակտորի առջևի անիվների լայնքի (կամ թրթուրների ծայրերի եզրերի միջև հեռավորության) հաշվարկով։ Մեկ ցանիչով ագրեգատներում սկավառակի փոխարեն կարելի է օգտագործել հետքացուցիչ։ Նոր ագրեգատների աշխատալայնքերի մեծացմանը զուգընթաց ստեղծվել են նոր տիպի՝ օպտիկական, էլեկտրական և այլն սկավառակններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Անտոն Հեյդա** (անգլ.՝ Anton Heida, 1878, Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - 20-րդ դար), ամերիկացի մարմնամարզիկ և թեթև աթլետ, 1904 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի հնգակի չեմպիոն։

1904 թվականի խաղերին Սենթ Լուիսում մարմնամարզությունում Հեյդան մասնակցել է ութ դիսցիպլինաներում։ Նա ոսկե մեդալակիր է 7 մարզագործիքների վրա առաջնությունում, թիմային առաջնությունում, զուգափայտի վրա վարժություններում, հենային և ձիուկի վրա թռիչքներում։ Նա առաջին հնգակի չեմպիոնն է խաղերի պատմության մեջ։ Նա նաև ստացել է արծաթե մեդալ սրոցաքարի վրա մրցույթի ժամանակ, զբաղացրել է 18-րդ տեղը սեփական առաջնությունում և 12-րդ տեղը՝ 9 մարզագործիքների վրա առաջնությունում։

Թեթև աթլետիկայում Հեյդան մրցակցել է միայն եռամրցույթում, որում զբաղեցրել է 59-րդ տեղը։

Այդ օլիմպիադայում Հեյդան դարձել ամենատիտղոսավոր մարզիկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Sports-Reference.com
2. ↑  Profile: "Anton Heida" Archived 2012-11-14 at the Wayback Machine – databaseolympics.com (Accessed on March 31, 2008)
3. ↑  Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. "Anton Heida Olympic Results". Olympics at Sports-Reference.com. Sports Reference LLC. Archived from the original on 17 April 2020. Retrieved 10 July 2019.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անտոն Հեյդան sports-reference.com կայքում Archived 2010-09-22 at the Wayback Machine.
**Վասաձե Ակակի Ալեքսիի** (վրաց.՝ აკაკი ვასაძე, հուլիսի 25 (օգոստոսի 6), 1899, Քութայիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 3, 1978(1978-04-03), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային դերասան և ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1936)։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

1918-1920 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի Ջաբադարիի դրամատիկ ստուդիայում։ 1920 թվականից աշխատել է Ռուսթավելու անվան վրացական թատրոնում (Թբիլիսի), 1935-1955 թվականներին՝ նույն թատրոնի, 1958 թվականից՝ Մեսխիշվիլու անվան թատրոնի (Քութայիս) գլխավոր ռեժիսոր, 1969 թվականից՝ Ռուսթավիի վրացական թատրոնի դերասան։ Վասաձեն ստեղծագործական լայն ընդգրկումների դերասան էր, ստեղծել է և՝ ողբերգական, և՝ կատակերգական կերպարներ։ Նրա արվեստն առանձնացել է սոցիալական տիպականացման վարպետությամբ, բազմազան ու հարուստ բեմական գույներով և արտահայտչամիջոցներով։

Բեմական կյանքը
--------------

Լավագույն դերերից են՝ Մենգո (Լոպե դե Վեգայի «Ոչխարի աղբյուր»), Ֆրանց Մոոր (Շիլլերի «Ավազակներ»), Կիկվիձե (Դարասելիի «Կիկվիձե»), Անանիա (Ցուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն»), Յագո (Շեքսպիրի «Օթելլո), Շույսկի (Աոլովյովի «Մեծ աիրակալը»)։ Բեմադրություններից են՝ Շանշիաշվիլու «Արսեն», Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ», Յուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն», Կոռնեյչուկի «Բոգդան Խմելնիցկի»։ Վասաձեն մեծ ավանդ ունի հայ-վրացական կապերի ամրապնդման գործում։ Սունդուկյանի «Պեպո»-ում մարմնավորել է Պեպոյի և Զիմզիմովի կերպարները։ 1923 թվականից նկարահանվել է կինոյում։ 1924 թվականից զբաղվել է մանկավարժությամբ։ Թբիլիսիի Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտի պրոֆեսոր (1947 թվականից)։ ՍՍՀՄ (1942, 1946, 1951), Վրաց ՍՍՀ Ռուսթավելու անվան (1974) պետական մրցանակներ։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 և 2 այլ շքանշաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 290)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Find A Grave |

 |






1. ↑  Васадзе Акакий Алексеевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
**Ակուրեյրի բուսաբանական այգի,** բուսաբանական այգի, որը գտնվում է Իսլանդիայի հյուսիսում՝ Աքուրեյրի քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Բուսաբանական այգին Աքուրեյրիում հիմնադրվել է 1909 թվականին Դանիացի կանանց՝ Աննա Ստեֆենսենի, Ալմա Տորորենսենի, Մարիա Գվիդմունսոնի և Սիգուրդուր Սայմունդսենի նախաձեռնությամբ։ Նախաձեռնությանը աջակցել են Աքուրեյրի քաղաքի քաղաքային իշխանությունները, և արդեն 1912 թվականի աշնանը այգին բացվել է հանրության համար։

2004 թվականից Աքուրեյրի բուսաբանական այգու տնօրենն է Բյորգվին Սթեյնդոուսոնը։

Նկարագրություն
--------------

Այգին պաշտոնապես բացվել է 1912 թվականին Աքուրեյրի քաղաքի հարավային մասում։ Բացման պահին այգու մակերեսը կազմում էր 1,2 հա։ 1957 թվականին բուսաբանական այգին երեք անգամ ընդարձակվել է, և վերջինիս տարածքը դարձել է մոտ 3,7 հա։ 2010 թվականի դրությամբ այգում կա ընդհանուր առմամբ 2511 տեսակ և սորտ, այդ թվում՝ 442 տեսակի իսլանդական աբորիգեն բույս։ Բուսաբանական այգին պատկանում է Աքուրեյրիի քաղաքապետարանին։ Այգին գիտական հաստատություն չէ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lystigarður Akureyrar
2. ↑  Dagur, 29.08.1962 - Timarit.is


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 396152138690410982728 · WorldCat VIAF: 396152138690410982728 |

 |
**Անահիտ Կոնստանտինի Կոստանյան** (փետրվարի 10, 1963(1963-02-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության (1991 թվականից), «Կանայք երաժշտության մեջ» ընկերության (2004 թվականից) անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Անահիտ Կոստանյանը ծնվել է 1963 թվականի փետրվարի 10-ին Երևանում։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսում­նարանի երաժշտության տեսության և կոմպոզիցիայի բաժինը (դասատու՝ Լևոն Չաուշյան)։ 1988 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիա կոմպոզիցիայի բաժինը (Գրիգոր Եղիազարյանի դասարան), իսկ 1990 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Էդգար Հովհաննիսյան)։ 

1990-1991 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսում­նարանում, 1992-2000 թվականներին՝ Ա. Աճեմյանի անվան երաժշտական դպրոց, 2001 թվականից՝ Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։ 

Հեղինակել է բալետային սյուիտ, կվարտետներ, վոկալ-փողային կվինտետ (ըստ Մ. Մեծարենցի)՝ ձայնի և փայտե փողային գործիքների, լարային կվարտետի, երգաշարերի (ըստ Ն. Զարյանի և Պ. Սևակի)՝ երգչախմբի համար, «Հայրենասիրական երգեր», «Ժողովրդական պար», «Այբբենարան» մանկական մյուզիքլ, մանկական երգեր, դաշնամուրային գործեր (սոնատին, պիեսներ՝ պատանի դաշնակահարի համար) և այլն։

Պարգևներ
--------

* ՅՈԻՆԵՍԿՕ-ի Ա. Խաչատրյանի հուշամեդալ (2007),
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2017)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անահիտ Կոստանյան - 3 երգ Մ. Մեծարենցի խոսքերով
* Անահիտ Կոստանյան - «Աղջիկների պար»

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |



1. 1 2
**«What Difference Does It Make?»**, բրիտանական The Smiths խմբի երգ (1984)։ Երգի տարբերակը գտնվում է խմբի համանուն The Smiths ալբոմում։

Մորիսսեյը նշել է, որ երգը իր ամենաչսիրելի երգերի շարքում է գտնվում։ Ինչևէ, այն դարձել է խմբի ամենաճանաչելի երգերից՝ զբաղեցնելով 12-րդ հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայում։

Նկարազարդում
------------

Երգի կազմը մի լուսանկար է, որը վերցվել է «The Collector» ֆիլմից՝ հիմնված Ջոն Ֆոուլսի նովելի վրա։ Փաստորեն վերնագիրը կարող է կապ լինել ֆիլմից մի տողի հետ՝ «Ի՞նչ կապ ունի մի նմուշը ամբողջ տեսակի հետ»։ Թերենս Շտամպը չէր թույլատրում օգտագործել օրիգինալ կադրը։ Օրիգինալ կադրն օգտագործելու փոխարեն խմբի երգիչ Մորիսսեյը կրկնօրինակում է նկարը՝ պահելով բաժակով կաթը (օրիգինալի քլորոֆորմի փոխարեն)։

Տեսահոլովակ
-----------

«What Difference Does It Make» երգը թողարկվել է առանց ուղեկից տեսահոլովակի։ Խոսելով Թոնի Ֆլետչերի հետ The Tube-ով՝ Մորիսսեյը նշել է, որ տեսախանութը մի բան է, որը «շատ արագ է մեռնում», և նա ուզում էր «դրա վերջը տալ»։

Երգացանկ
--------

1. What Difference Does It Make? (3։25)
2. Back to the Old House (3։04)

### Օրիգինալ կանաչ կցորդիչում

1. "What Difference Does It Make?" (3։50)
2. "Back to the Old House" (3։04)
3. "These Things Take Time" (2։20)

Անձնակազմ
---------

* Մորիսսեյ՝ վոկալիստ
* Ջոննի Մար՝ կիթառ, ստեղնաշարային գործիքներ
* ԷՆդի Րյուկ՝ բաս կիթառ
* Մայք Ջոյս՝ հարվածային գործիքներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ISWC-Net

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երգի բառերը Archived 2015-09-19 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
**Անահիտ Երվանդի Մարգարյան** (օգոստոսի 12, 1988(1988-08-12)), հայ դաշնակահարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Անահիտ Մարգարյանը ծնվել է 1988 թվականի օգոստոսի 12-ին։ 2008 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային ֆակուլտետի բակալավրիատը, 2009 թվականին՝ մագիստրատուրան (երկուսն էլ՝ Գ. Մարգարյանի դասարան), իսկ 2013 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Ա. Ասատրյան)։

Մասնակցել է միջազգային և հանրապետական փառատոների և մրցույթների (դափնեկիր), համերգներով և մենահամերգներով հանդես եկել Հայաստանում և արտերկրում։

Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում 2008 թվականից վարել է «Դասական ալիք», ապա՝ «Վերնասրահ» հաղորդաշարերը։ Հեղինակ է «Վերածնունդ» միջազգային երաժշտական մրցույթ-փառատոնի (նաև խմբավար և վարող), Ա. Խաչատրյանի անվան միջազգային երաժշտական
մրցույթի հեռուստատեսային օրագրերի (նաև վարող և սցենարիստ), «Աստղային ուղի» (2009), «Գայանեն» հյուսիսային Վենետիկում» (2014), «Երաժշտության
հայկական էլեմենտները «ՄԻԴԵՄ»-ում» (2015), ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում ներկայացված «Քոչարի» (2016) երաժշտական ֆիլմերի (նաև վարող)։ 2011 թվականին դարձել է «Շողակաթ» հեռուստաընկերությունում «Ձայնագիր» երաժշտական լրատվականի պատասխանատու։ Եղել է «Հանրագիտարան» հեռուստատեսային ֆիլմերի
սցենարիստներից։

Ուսումասիրությունները վերաբերում են 20-րդ դարի 2-րդ կեսի հայ դաշնամուրային երաժշտությանը, կատարողական արվեստին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀԵՂԻՆԱԿ ԵՒ ՎԱՐՈՂ ԱՆԱՀԻՏ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ – *«Շողակաթ»* հեռուստաալիք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

1. 1 2
|  |
| --- |
| **Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ** |
| Ակտինոլեմ խոշորաբաժակԱկտինոլեմ խոշորաբաժակ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հովանոցածաղկավորներ (Apiales) |
| **Ընտանիք** | Նեխուրազգիներ (Apiaceae) |
| **Ցեղ** | Ակտինոլեմ *(Actinolema)* |
| **Տեսակ** | **Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ** *(A. macrolema)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Actinolema macrolema*** |

**Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ** (լատին․՝ Actinolema macrolema), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Միամյա բույս է, որն ունի 10-25 սմ բարձրություն։ Հովանոցի ներքին ծաղիկները երկսեռ են, համարյա նստադիր, արտաքին ծաղիկները արական են, երկար ծաղկակոթերով։ Ծածկոցի թերթերը խոշոր և փշատամնավոր եզրերով են։ Պտուղների մերիկարպները մեջքի կողմից սանրաձև ատամնավոր են։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ուրծի լեռնաշղթա, Ողջաբերդի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Հյուսիսարևմտյան Իրանում և Սիրիական անապատում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ կավային լանջերին, ցանքերում, կիսաանապատում և չոր տափաստաններում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Կովկասում հանդիպում է միայն Հայաստանում երկու պոպուլյացիաներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին տնտեսական գործունեության (գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնում, տնտեսական կառույցների ստեղծում), ինչպես նաև անասունների կողմից տրորման հետևանքով սպառնում է աճելավայրերի խախտման սպառնալիքը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիաներից մեկը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |
**Սմբատ Բ Սյունի** կամ **Սմբատ Բ Աշոտյան** (*անհայտ* - 1044 կամ 1051), Սյունիքի թագավորության թագավոր։

Վասակն արու ժառանգ չուներ, և Սյունյաց տերերը որոշեցին գահին բազմեցնել նրա քեռայր իշխանաց իշխան Աշոտի (Աշոտիկի) ավագ որդի Սմբատին (1040–1051), իսկ կրտսեր եղբայրը հոր փոխարեն հռչակվեց «իշխանաց իշխան Սիսական աշխարհիս»։ Սմբատ Բ Սյունյաց արքան յուրայինների նկատմամբ եղել է «քաղցր եւ հեզահամբոյր», սակայն «շրջակայ ազգերը» նրանից սարսափել են։ Մատթեոս Ուռհայեցին գրում է, թե ինչպես Դվինի Աբուլսուար Շեդադյան ամիրան, ցանկանալով իրեն ենթարկել Տաշիր-Ձորագետի թագավոր Դավիթ Ա Անհողինին (989–1048 թթ.), 150-հազարանոց զորքով ներխուժեց Լոռի։ Դավիթն օգնություն խնդրեց Անիի Հովհաննես-Սմբատ թագավորից, վերջինս էլ դիմեց Կապանի գահակալին, որը Լոռի եկավ 2000-ոց այրուձիով18։ Կապանի գահակալը Սմբատ Բ թագավորն էր։ 11 տարի թագավորելուց հետո նա վախճանվեց Կապան մայրաքաղաքում և թաղվեց Վահանավանքի մեծ տաճարի սյունասրահում՝ Սյունյաց արքաների ու իշխանների դամբարանատանը։

Վահանավանք
Քանի որ Սմբատ Բ արքան ժառանգ չուներ, Սյունյաց գահին են բազմեցնում նրա կրտսեր եղբայր Գրիգորին (Գրիգոր Ա Սյունյաց թագավոր՝ 1051–1072 թթ.)։ Գրիգոր Ա-ն ամուսնացած էր Արցախի ականավոր իշխան Սահակ Սևադա Բ-ի դստեր՝ Շահանդուխտի հետ։ Նրանք նույնպես ժառանգ չունեին, այս փաստն արձանագրված է Վահանավանքի սուրբ Աստվածածին կրկնահարկ եկեղեցու 1086 թ. վիմական բնագրում։

Սմբատ Բ և Գրիգոր Ա թագավոր-եղբայրները զբաղվել են շինարարական աշխատանքներով։ Աջակցել և «ամենայն պիտոյիւք» օգնել են Տաթևի վանքի, Վահանավանքի, Բղենո-Նորավանքի և հոգևոր-կրթական այլ կենտրոնների վերանորոգման աշխատանքներին։ Նրանց գահակալության տարիներին առավել հարստացան Սյունիքի կրոնական օջախները, առանձնապես Տաթևի վանահայրությունը, որն ուներ միաբանության ավելի քան 1000 անդամ։

Օգտագործված գրականություն
-------------------------

* Գրիգոր Գրիգորյան, Սյունիքի թագավորությունը (X–XII դարեր) Archived 2015-06-30 at the Wayback Machine.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Նախորդող**Վասակ Ա Սյունի 998-1040** | **Սյունիքի արքաՍմբատ Ա Սյունի**1040-1051 | Հաջորդող**Գրիգոր Ա Սյունի 1051-1072** |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս Անի (այլ կիրառումներ) և Կամախ (այլ կիրառումներ):

**Անի- Կամախ** (այժմ՝ Քեմահ), հին ամրոց և հեթանոսական սրբատեղի Բարձր Հայքի Դարանաղի գավառում, Երզնկա քաղաքից հարավ-արևմուտք։ Նույնացվում է Հայասսւ-Ազգի երկրի կենտրոն Կումախայի հետ։ Մեր թվարկությունից առաջ չորսից առաջին դարերում Փոքր Հայքի կենտրոնն էր, հելլենիզմի շրջանում՝ հեթանոս հայերի գլխավոր աստված Արամազդի պաշտամունքի գլխավոր վայրը։ Անի- Կամախում կատարվել են նաև արքայական նախնիների պաշտամունքի ծեսեր։ 1- 4-րդ դարերում հայ թագավորների գերեզմանոցն էր։ Եղել է մեհենական դպրության կենտրոն։ Անի- Կամախում աշխատել է Բարդածան Եդեսացի մատենագիրը (մոտ 154- 222 թվականներ)։ Քրիստոնեության մուտքից հետո Անի- Կամախի մեհյանն ավերվել է, կալվածները տրվել են հայոց եկեղեցուն։ 369 թ.-ին պարսից Շապուհ Բ արքան գրավել և ավերել է բերդը՝ գերեզմանոցից հափշտակելով Հայոց թագավորների ոսկորները։ 4- 11-րդ դարերում եղել է բյուգանդական ամրոց։ 1515 թ.-ին գրավել են թուրքերը։ Ամրոցը պատված էր հզոր պարիսպներով, որոնց մի մասը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ Ուներ երեք դուռ և սանդղաձև ելք։ Ներսում մնացել են բազմաթիվ շինությունների, այդ թվում՝ նաև եկեղեցիների հետքեր։ Ամրոցի հյուսիսային կողմում, լեռան մեջ, փորված է դեպի բարձր աշտարակը տանող ճանապարհ, որն ունի ոլորապտույտ աստիճաններ, բնական և արհեստական լուսամուտներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայասայի Ազզի (Արզնկա) քաղաքի հարավ-արևմուտքում Կումախա (Կամախ) կոչվող բնակավայրի  մոտ գտնվող Արեհ կամ Արեգ (հավանաբար Ահուրա աստծու հին անվանական տարբերակը, Հայ միջնադարում՝ Արամազդ) աստծուն նվիրված տաճարային համալիր, որն անվանված էր խնամքի ու հոգատարության Անի (հին արձանագրություններում հիշատակվում է Ային, Անիասա անվանաձևերով) դիցուհու անունով և պատված էր հզոր պարիսպներով։ Այն միջնադարում դարձավ Բարձր Հայքի Դարանաղի գավառի Անի բերդաքաղաքը, որը հեթանոս հայերի կրոնական կենտրոնն էր։ Անի կրոնական կենտրոնի անունով է կոչվել 961 թ-ին Բագրատունյաց շահնշահերի թագավորության մայրաքաղաք հռչակված Անին։ /Վարդան Բարձրբերդցի պատմիչը գրել է. <<... քաղաքն Անի, որ կոչի խնամք ... (Պատմութիւն տիեզերական, Մ.1861, էջ 117-18)>>/

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 416)։*  |
**Անաֆի** (հուն․՝ Αναφή), կղզի Եգեյան ծովում, պատկանում է Հունաստանին։

Աշխարհագրություն
----------------

Մտնում է Կիկլադյան կղզեխմբի (Կիկլադների) մեջ։ Գտնվում է Սանտորինիից 12 ծովային մղոն դեպի արևելք։

Կղզու տարածքը մոտավորապես 38 քառակուսի կիլոմետր է, երկարությունը՝ 10 կմ, իսկ լայնությունը՝ 7 կմ։

Կղզու ամենաբարձր գագաթը գտնվում է նրա արևելյան հավածում. դա Կալամոս սարն է՝ 584 մետր բարձրությամբ։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների, կղզու բնակչությունը կազմում է 273 մարդ։

Տնտեսություն
------------

Ներկայումս կղզու բնակիչների հիմնական զբաղմունքը զբոսաշրջության ոլորտում կատարվող աշխատանքներն են և ձկնորսությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Анафи // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4748509-7 · LCCN: no00022564 · VIAF: 129276746 · WorldCat VIAF: 129276746 |

 |
**Ակտինոմետրիա**, գեոֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է ճառագայթումը (ռադիացիա), նրա փոխակերպումները և տեղափոխությունը մթնոլորտում, հիդրոսֆերայում և Երկրի մակերևույթին։ Նեղ իմաստով ակինոմետրիան Երկրի ճառագայթման չափման մեթոդների ամբողջությունն է օդերևութաբանության մեջ։

Հիմնական խնդիր
--------------

Ակինոմետրիայի հիմնական խնդիրն է՝ արեգակնային ուղիղ, ցրված ու անդրադարձվող ճառագայթման, ինչպես նաև Երկրի մակերևույթի ու մթնոլորտի երկարալիք ճառագայթման, մթնոլորտի ճառագայթման հաշվեկշռի քանակական և որակական ուսումնասիրությունը, ճառագայթային էներգիայի փոխակերպումների չափման սարքերի և մեթոդների մշակումը։

Կիրառություն
------------

Ակտինոմետրիական ուսումնասիրությունները կատարվում են տեսական հաշվարկների և սարքերի (ակտինոգրաֆ, ակտինոմետր և այլն) միջոցով։ Ակտինոմետրիական հետազոտությունների արդյունքները օգտագործվում են գյուղատնտևսության, արդյունաբերության, բժշկության, կուրորտագիտության և այլ բնագավառներում։ Երկրի արհեստական արբանյակների արձակումից հետո ակինոմետրիայի հետազոտական հնարավորությունները ընդլայնվեցին։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph1162153 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 230)։*  |
**Գումբո** կամ **Գամբո** (անգլ.՝ gumbo), ամերիկյան խոհանոցի ուտեստ՝ տարածված Լուիզիանա նահանգում։ Ուտեստը համեմունքներով թանձր ապուր է, որի խտությունը նման է ռագուին։ Ուտեստը համարվում է քաջունովների խոհանոցի ժառանգությունը, ովքեր 18-րդ դարում Կանադա արտագաղթած ֆրանսիացիներն են։ Նոր աշխարհի ուտեստների մեծ մասը հայտնվել է աֆրիկացի ստրուկների շնորհիվ, ովքեր իրենց հետ բերել էին ապուրի գլխավոր բաղադրիչը՝ բամիան։ Իրականում բույսի մեկ այլ անվանումից էլ (գոմբո) ուտեստը ստացել է ներկայիս անվանումը։ Այն երկրներում, որտեղ դժվար է ստանալ բամիա, այն փոխարինում են նեխուրի ցողունով։ Գամբոյի կազմի մեջ են մտնում բանջարեղեն՝ լոլիկ, սոխ, քաղցր պղպեղ, միս, հավի միս, երշիկ, խոզապուխտ կամ ծովամթերք (ծովախեցգետին, ոստրե)։

Ուտեստը թանձրացնում են ռու սոուսով, որը պատրաստվում է ալյուրից և կարագից (ալյուրը տապակում են կարագի մեջ մինչև այն ստանա վառ-աղյուսի գույն), ինչի շնորհիվ էլ ապուրը ստանում է իր թանձրությունը, ինչպես նաև համեմում են կրեոլյան համեմունքներով։ Սովորաբար ուտեստը մատուցվում է խաշած բրձնի հետ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh97030400 |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Данияр Деркембаев* Я-повар!. — 2016. — ISBN 5040535295, 9785040535293
**Ավետիք Լուկիանի Մազլումով** (նոյեմբերի 30 (դեկտեմբերի 12), 1896, Սիմֆերոպոլ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 30, 1972(1972-09-30), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային կենսաբան, սելեկցիոներ, Վ. Ի. Լենինի անվան ՀամԳԳԱ ակադեմիկոս (1956), պրոֆեսոր (1949)։ ՌՍՖՍՌ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1966)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1965)։ Չեխոսլովակիայի գյուղատնտեսական ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1960)։

Կենսագրություն
--------------

1923 թվականին ավարտել է Վորոնեժի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1922 թվականից աշխատել է Ռամոնի (Վորոնեժի մարզ) սելեկցիոն փորձակայանում (1959 թվականից՝ Շաքարի ճակնդեղի և շաքարի համառուսաստանյան ԳՀԻ), 1933-1964 թվականներին՝ շաքարի ճակնդեղի սելեկցիայի և գենետիկայի բաժնի վարիչ, իսկ 1967 թվականից՝ գիտությունների խորհրդատու։ Մազլումովը ինքնուրույն և ուրիշ սելեկցիոներների հետ ստեղծել է շաքարի ճակնդեղի 52 սորտ և հիբրիդ, որոնցից 41-ը շրջանացվել են (1972)։ Լավագույն սորտերն են.Ռո-6, Ռո-65, Ռո-36, Ռ-1537, Ռո-23, Ռ-931 և այլն։ Մազլումովի գիտական աշխատանքները վերաբերում են շաքարի ճակնդեղի կենսաբանության, սերմնաբուծության, սելեկցիայի և ագրոտեխնիկայի հարցերին։ ՌՍՖՍՌ VI գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

Պարգևներ
--------

Պետական (1946, 1952) և լենինյան (1965) մրցանակների դափնեկիր։ Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով, ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ ոսկե և գյուղատնտեսական ԺՏՑ ոսկե մեծ մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 133.
2. 1 2 3 4 5 6  Мазлумов Аведикт Лукьянович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n96115113 · NUKAT: n2010126086 · VIAF: 177913641 · WorldCat VIAF: 177913641 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 133)։*  |
**Սիմոն Ճըլճլյան** (1870, Մելիտինե - 1915, Մելիտինե), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Սիմոն Ճըլճլյանը ծնվել է 1870 թվականին, Խար­բեր­դի նա­հան­գի Մելիտինեի գավառի կենտրոն Մե­լի­տի­նե քաղաքում։ 1903 թվականին ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Մեզիրեում բժիշկ է աշխատել։ 1915 թվականի հունվարին (?) ձերբակալվել է կաշառակերության պատրվակով և դատապարտվել 6 ամսվա բանտարկության։ 1915 թվականի մարտին ազատվել է բանտից՝ բժիշկների կարիք լինելու պատճառով, քանի որ համաճարակները բռնկվել էին բանտերում և զորանոցներում։ Բժշկին հրամայել էին, որ ցերեկն աշխատի հիվանդանոցում, իսկ գիշերը գնա բանտ։ Որոշ ժամանակ անց արդեն թույլ էին տվել, որ գիշերը մնա հիվանդանոցի հյուրանոցում։ 1915 թվականի ապրիլի մեջ, մի օր ցերեկը իր գործին է եղել, երբ երկու սվինավոր ոստիկան կանգնել են դռան առջև և պահանջել, որ բժիշկը դատավարության սենյակ գնա։ Բժիշկը չի հասցրել դուրս գալ, երբ ոստիկանները նրան բռնել են ու բանտ տարել։ Այդ օրերին Մեզիրեում ձերբակալվել են նաև քաղաքի շատ մտավորականներ ու անվանի մարդիկ, որոնց բանտարկել են Պատերազմական ատյանի բանտում։ 1915 թվականի հունիսի 23-ին Մեզիրեի բանտից, շատերի հետ միասին, աքսորվել է Գեղվանքի ճամփով դեպի Տիգ­րա­նա­կերտ։

Բազմաթիվ հայ երևելիների հետ միասին չարչարանքների ու տանջանքների է ենթարկվել։ 1915 թվականին սպանվել է Մելիտինեում՝ 45 տարեկանում։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Հասկաքաղ։ Բրոֆ. Տ. Կ. Լիւլէճեանի (Բագրատ) գրական վաստակը եւ 1915-թվականի բանտի յուշերը, Ֆրէզնօ, 1955։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
* Խաչատրյան Լ. և ուրիշ. Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (19151923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։

Աղբյուրներ
----------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։