**Յուլիոս Ասֆալգ** (գերմ.՝ Julius Aßfalg, նոյեմբերի 6, 1919(1919-11-06), Կիմգաուի Աշաու, Ռոզենհայմ, Վերին Բավարիա, Բավարիա - հունվարի 12, 2001(2001-01-12), Մյունխեն, Գերմանիա), գերմանացի արևելագետ, հայագետ (ԳՖՀ), բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1952), Մյունխենի և Թբիլիսիի համալսարանների պատվավոր պրոֆեսոր, Վրաստանի ԳԱ արտասահմանյան անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Գիմնազիան ավարտելուց հետո սկզբում փիլիսոփայություն և աստվածաբանություն է ուսանել Ֆրեյզինգում և Այխշտատում։ 1946—1952 թվականներին սովորել է Մյունխենի համալսարանում, աշակերտել հայագետներ Վ․ Հագենբերգին և Ա․ Աբեղյանին։ 1961 թվականից՝ Մյունխենի համալսարանի պրիվատ-դոցենտ։ Դասավանդում է քրիստոնյա Արևելքի (նաև հայոց) լեզուներ, գրականություն և պատմություն։ Յուլիոսը զբաղվում է հայկական հնագույն ձեոագրերի քննությամբ (հեղինակակից՝ Յո․ Մոլիտոր, «Հայկական ձեռագրեր», 1962), հայոց լեզվի քերականությամբ, բաոապաշարով (հեղինակակից՝ Պ․ Քրյուգեր, «Քրիստոնյա Արևելքի փոքրիկ բառարան\*, 1975), հայկական արձանագրություններով, գրերով։ Հայագիտական հոդվածներով թղթակցում է հայ և օտար պարբերականների, 1961 թվականից հրատարակում է «Օրիենս Քրիստիանուս», («Oriens Christianus») պատմաբանասիրական ամսագիրը։

Երկարատև հետազոտական աշխատանքի րնթացքում Յուլիոս Ասֆալգը ստեղծել է Քահանայության կարգր ("Die Ordriuug des Priestertuitis",1955) աշխատանքը, որը ղպտական եկեղեցու հնագույն ծիսական գրքերից մեկի վերարտագրությունն ու հետազոտությունն է։ Այղ ուսումնասիրությունն իբրև դոկտորական դիսերտացիա պաշտպանելուց (1955 թ.) հետո, նա ձեռնամուխ է լինում հին վրացական մատենագրության մեջ հինկտակարանային մարգարեների գրքերի հնագույն ընդօրինակություն-մատյանների հետազոտությանն ու հրատարակմանը ըստ Երուսաղեմի, Աթոսի և Սինայի հնագույն ձեռագրերի ("Altgeorgische Ubersetzungen der Propheten Amos, Machaeas, Jonas, Sophonias und Zacharias", 1961)։

Յուլիուս Ասֆալգի հեղինակած աշխատանքների մեջ հաստատուն արժեք ունեն Գերմանիայում պահպանվող հայկական (1962), ասորական (1963) և վրացական (1963) միջնադարյան գրչագրերի ձեռագրացուցակներ։

Նրա աշխատանքներից են Կոռնելի Կեկելիձեի «Վրաց եկեղեցական մատենագրության պատմության» թարգմանությունր (1955 թ.), հայկական ծիսական սիմվոլիկային նվիրված ուսումնասիրությունը (Abrip der armenischen Kultsymbolik, in: "Simboli k de s orthodoxen und orientalischen Christentums", Stuttgart, 1962, S. 235-254), «Քրիստոնյա Արևելք» համառոտ հանրագիտական բառարանը ("Kleines Lexikon des Christlichen Orients, Wiesbaden, 1975), ուր Պոլ Կրյուգէյրի հետ համակարգել ու պատասխան է տվել արաբ, ասորի, եթովպ, ղպտի, հայ և վրաց եկեղեցիների պատմության և մշակույթի բազմազան ու բազմաբնույթ խնդիրների։

Յուլիուս Ասֆալգի վաստակր գնահատվել է դեռևս իր կենդանության օրոք 1990 թ. նրա ծննդյան 70-ամյակի կապակցությամբ գիտնականի ընկերներն ու աշակերտներր հրապարակել և նրա տարելիցին են նվիրել Քրիստոնյա Արևելքի լեզուների ու մատենագրությունների ուսումնասիրության խնդիրներին վերաբերող հետազոտությունների մի ժողովածու (Lingua Restituta Orientalis, 1990 թ.): Այստեղ է հրապարակված նաև նրա աշխատությունների մատենագիտությունը։

Աղբյուրներ
----------

* Ազատ Բոզոյան «Յուլիուս Ասֆալգ», պատմաբանասիրական հանդես № 1 2001, էջ 290-292

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1331500 · BNF: 12024280v · CiNii: DA07330568 · CONOR: 165004899 · GND: 11901274X · ICCU: RAVV085401 · ISNI: 0000000114528103, 0000000399588774 · LCCN: n83216877 · NKC: jn20000600464 · NLA: 61540359 · NLG: 96382 · NTA: 068695128 · NUKAT: n99063135 · LIBRIS: 309263 · SUDOC: 028400119 · VIAF: 97634705, 294487538, 9309158792800339040002 · WorldCat VIAF: 97634705, 294487538, 9309158792800339040002 |

 |

 |