**Ուիլյամ Քեյլին Կրտսեր** (նոյեմբերի 23, 1957(1957-11-23), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի Նոբելյան մրցանակակիր, բժիշկ-գիտնական։ Նա Հարվարդի համալսարանի և Դանա-Ֆարբեր քաղցկեղի ինստիտուտի բժշկության պրոֆեսոր է։ Նրա լաբորատորիան ուսումնասիրում է ուռուցքային ճնշող սպիտակուցները։ 2016 թվականին Քեյլինը ստացել է Ալբերտ Լասկերի մրցանակը հիմնական բժշկական հետազոտությունների համար և AACR Princess Takamatsu մրցանակը։
Նա նաև Նոբելյան մրցանակի է արժանացել ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության բնագավառում 2019 թվականին Պիտեր Ռատկլիֆի և Գրեգ Սեմենզայի հետ միասին։

Վաղ տարիք և կրթություն
----------------------

Քեյլինը ծնվել է 1957 թվականի նոյեմբերի 23-ին Նյու Յորքում։ Քեյլինը մաթեմատիկայի և քիմիայի բակալավրի աստիճանը ստացել է Դյուկի համալսարանում։ 1982 թվականին այնտեղ բժշկի մասնագիտություն ստացավ։ Նա ներքին բժշկության գծով կլինիկական օրդինատուրան անցել է Ջոնս Հոփկինսի բժշկական դպրոցում և իր պրակտիկան ուռուցքաբանության ոլորտում՝ Դանա-Ֆարբեր քաղցկեղի ինստիտուտում (DFCI): Նա հետազոտություններ կատարեց Դեյվիդ Լիվինգսթոնի լաբորատորիայում, որտեղ նա հաջողություն գտավ ռետինոբլաստոմայի ուսումնասիրության մեջ։ 1992 թվականին նա հիմնեց իր սեփական լաբորատորիան DFCI-ում Լիվինգսթոնից ներքև, որտեղ նա ուսումնասիրեց քաղցկեղի ժառանգական ձևերը, ինչպիսին է ֆոն Հիպել-Լինդաու հիվանդությունը։ 2002 թվականին նա դարձավ Հարվարդի բժշկական դպրոցի պրոֆեսոր։

Կարիերա
-------

2008 թվականին Դանա–Ֆարբեր/Հարվարդի քաղցկեղի կենտրոնում նա դարձավ Ֆունդամենտալ գիտության տնօրենի օգնական։ Նրա հետազոտությունը Դանա–Ֆարբերում կենտրոնացած էր քաղցկեղի զարգացման մեջ ուռուցքը ճնշող գեների մուտացիաների դերի ըմբռնման վրա։ Նրա հիմնական աշխատանքը եղել է ռետինոբլաստոմայի, ֆոն Հիպել-Լինդաուի հիվանդության և p53 ուռուցքային ճնշող գեների վրա։

Նրա աշխատանքը ֆինանսավորվել է Առողջապահության ազգային ինստիտուտի, Ամերիկյան քաղցկեղի միության, Դորիս Դյուկի բարեգործական հիմնադրամի և այլոց կողմից։

Նա ծառայում է Damon Runyon Cancer Research Foundation-ի տնօրենների խորհրդի գիտական ծրագրերի փոխնախագահ և Damon Runyon Physician-Scientist Training Award մրցանակաբաշխության ընտրող հանձնաժողովի նախագահ և Eli Lilly-ի խորհրդի 
 և Ընդդեմ քաղցկեղի գիտական խորհրդատվական կոմիտեի անդամ։

Հետազոտություն
--------------

Նկարազարդում․ ինչպես են բջիջները զգում և հարմարվում թթվածնի հասանելիությանը
Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո Քեյլինը 1993 թվականին Դանա-Ֆարբերում հիմնեց լաբորատորիա՝ ուռուցքի ճնշմանը վերաբերող իր հետազոտությունը շարունակելու համար։ Նա սկսել էր հետաքրքրվել Հիպել-Լինդաուի հիվանդությամբ (VHL): Հայտնի էր, որ գենային մուտացիայի հետևանքով առաջացած VHL ուռուցքները անգիոգեն են՝ ստեղծելով արյունատար անոթներ, որոնք արտազատում են էրիթրոպոետին (EPO), հորմոն, որը հայտնի է որպես մարմնի մեխանիզմի մաս՝ արձագանքելու հիպոքսիային կամ արյան մեջ թթվածնի ցածր մակարդակին: Քեյլինը ենթադրեց, որ կարող է կապ լինել VHL ուռուցքների առաջացման և թթվածին հայտնաբերելու մարմնի անկարողության միջև։ Քեյլինի աշխատանքը համընկնում էր Պիտեր Ռատկլիֆի և Գրեգ Սեմենզայի աշխատանքների հետ։ Քեյլինի, Ռատկլիֆի և Սեմենզայի համատեղ աշխատանքը բացահայտեց այն ուղին, թե ինչպես են բջիջները հայտնաբերում և արձագանքում արյան մեջ թթվածնի մակարդակին և հանգեցրեց դեղամիջոցների մշակմանը, որոնք կօգնեն անեմիա և երիկամային անբավարարություն ունեցող հիվանդներին։

Անձնական կյանք
--------------

1988 թվականից նա ամուսնացած էր կրծքագեղձի քաղցկեղի վիրաբույժ Քերոլին Քեյլինի հետ։ 2015 թվականին Քերոլինը մահացել է գլիոբլաստոմայից:

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑
3. ↑  The Stanley J. Korsmeyer Award
4. ↑  The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019 — Nobel Foundation, 2019.
5. ↑  «Dr. William G. Kaelin, Jr. to Receive 2016 Science of Oncology Award». *asco.org*. 2016 թ․ մայիսի 26. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
6. ↑  «About William Kaelin». *Harvard University*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 7-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
7. ↑  «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019». *NobelPrize.org* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
8. ↑  Kolata, Gina; Specia, Megan (2019 թ․ հոկտեմբերի 7). «Nobel Prize in Medicine Awarded for Research on How Cells Manage Oxygen - The prize was awarded to William G. Kaelin Jr. Peter J. Ratcliffe and Gregg L. Semenza for discoveries about how cells sense and adapt to oxygen availability». *The New York Times*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
9. ↑  «William G. Kaelin Jr Facts». *The Nobel Foundation*.
10. ↑  «William G. Kaelin, Jr. MD». *Howard Hughes Medical Institute*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
11. 1 2  «William G. Kaelin, Jr. M.D.». *Eli Lilly and Company*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
12. ↑  «Home page kaelin lab». *Harvard University*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
13. ↑  «William G. Kaelin Jr. MD». *aacr.org*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
14. ↑  Hurst, Jillian H. (2016 թ․ սեպտեմբերի 13). «William Kaelin, Peter Ratcliffe, and Gregg Semenza receive the 2016 Albert Lasker Basic Medical Research Award». *Journal of Clinical Investigation*. **126** (10): 3628–3638. doi:10.1172/JCI90055. ISSN 0021-9738. PMC 5096796. PMID 27620538.
15. 1 2  Ledford, Heidi; Callaway, Ewen (2019 թ․ հոկտեմբերի 7). «Biologists who decoded how cells sense oxygen win medicine Nobel». *Nature*. **574** (7777): 161–162. Bibcode:2019Natur.574..161L. doi:10.1038/d41586-019-02963-0. PMID 31595071.
16. ↑  Grady, Denise (2015 թ․ օգոստոսի 9). «Carolyn Kaelin, Breast Cancer Surgeon, Patient Advocate and Patient, Dies at 54». *The New York Times*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.