**Համլետի հոր ուրվական**, կերպար Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ» ողբերգությունից։ Բեմական ուղղությունններով նրան անվանում են **«Ուրվական»**։ Նրա անունը նաև Համլետ է, նրան է հղված նաև *թագավո* Համլետ արտահայտությունը՝ տարբերելու արքայազն Համլետից։

Համաձայն բանավոր ավանդության՝ Ուրվականի դերն սկզբում խաղացել է հենց ինքը՝ Շեքսպիրը։

«Համլետ»-ում
------------

Ուրվականը պիեսում հայտնվում է չորս անգամ․ գործողություն առաջին՝ տեսարան առաջին, գործողություն առաջինի շարունակության մեջ՝ տեսարաններ չորրորդ և հինգերորդ, և գործողություն երրորդում՝ տեսարան չորրորդ։ Ուրվականը կեսգիշերից կարճ ժամանակ անց գալիս է առնվազն տեսարաններից երկուսում, իսկ մյուս տեսարաններում հայտնի է միայն, որ գիշեր է։

Ուրվականն առաջին անգամ հայտնվում է երկու զինվորներին՝ Բերնարդոյին ու Մարցելլոսին, և Համլետի ընկերոջը՝ Հորացիոսին։ Տղամարդիկ քաշում են իրենց սրերը և վախվորած կանգնում՝ խնդրելով Հորացիոյին, որպես գիտուն, դիմել Ուրվականին։ Հորացիոն Ուրվականին խնդրում է խոսել և բացահայտել իր գաղտնիքը։ Նա պատրաստվում էր դա անել, երբ աքաղաղը կանչում է՝ ազդարարելով առավոտը, իսկ Ուրվականը փոխարենն անհետանում է։ Այս տեսարանում Ուրվականը բոլորի կողմից հստակորեն ճանաչվում է որպես թագավորը՝ հագած ամբողջապես նրա զրահը։ Մարցելլոսը նշում է, որ նախկինում Ուրվականը երկու անգամ երևացել է ամրոցի պահակախմբին։ Ուրվականի այցելությունների մասին խոսակցությունները անհանգստացրել էին գիշերային պահակներին։ Ֆրանցիսկոն, որին Բերնարդոն ազատել էր հերթապահության պարտականությունից, ասում է․ «Այս օգնության համար շատ շնորհակալ եմ, սաստիկ ցուրտ է, և ես սրտով հիվանդ եմ»։

Տեսնելով Ուրվականին ռազմական հանդերձանքով և տեղեկանալով, որ Նորվեգիայի թագաժառանգ արքայազն Ֆորտինբրասը իր ուժերն է կարգի բերում սահմանին՝ Հորացիոն հասկանում է, որ Ուրվականի հայտնվելը պետք է պետությանն առնչվող որևէ բան նախազգուշացնի։

Այնուհետև Հորացիոն համոզում է արքայազն Համլետին մնալ արթուն պահակների մոտ՝ տեսնելու, թե արդյոք Ուրվականը կվերադառնա։ Կեսգիշերին այն հայտնվում է, և հուշում է, որ Համլետը հետևի իրեն։ Մի անգամ մենակ լինելով՝ Ուրվականը նկարագրում է իր թափառումները Երկրի վրա և նրա սարսափելի կյանքը Քավարանում, քանի որ նա մահացել էր առանց վերջին արարողակարգերը ստանալու։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ...բայց դու իմացի՛ր, ազնիվ պատանի,
Ինձ խայթող օձը նա է,
որ հիմա իմ թագն է կրում |  |

Նա երիտասարդ Համլետին ասում է, որ նրան թունավորել և սպանել է իր եղբայրը՝ Դանիայի նոր թագավոր Կլավդիոսը, և խնդրում է արքայազնից վրեժ լուծել իր մահվան համար։ Նա նաև գարշանք է արտահայտում իր կնոջ՝ Գերտրուդի նկատմամբ՝ Կլավդիոսի հետ ամուսնանալու համար, բայց նախազգուշացնում է Համլետին նրա հետ չառերեսվել, այլ դա թողնել Դրախտին։ Ավելի ուշ արքայազն Համլետը վերադառնում է իր ընկերների մոտ և ստիպում նրանց երդվել իր սրով՝ գաղտնի պահելու իրենց տեսածը։ Երբ նրանք դիմադրում են, Ուրվականը արտասանում է «երդվել» և «երդվել սրին» բառերը՝ բեմի ներքևից, մինչև նրա ընկերները համաձայնվեն։

Արքայազն Համլետը, վախենալով, որ տեսիլքը կարող է լինել դև, որը ձևանում է որպես Համլետ թագավոր, որոշում է փորձության ենթարկել Ուրվականին՝ բեմադրելով մի ներկայացում, որը նորից ցույց կտա այն հանգամանքները, որոնք ոգու պնդմամբ՝ հանգեցրել են իր մահվան։ Կլավդիոսի արձագանքը մեղքի և սարսափի արձագանք է, և արքայազն Համլետը համոզվում է, որ Ուրվականն իրականում իր հայրն է։

Երրորդ հայտնվելու ժամանակ Համլետը բախվում է ՈՒրվականի հետ իր մոր պահարանում։ Վերջինս հանդիմանում է նրան վրեժը չկատարելու և Գերտրուդի հետ զրուցելով՝ չենթարկվելու իր հրահանգին։ Համլետը վախեցած ներողություն է խնդրում։ Գերտրուդը, սակայն, չի կարող տեսնել Ուրվականին և կարծում է, որ Համլետը խելագարվել է՝ հարցնելով, թե ինչու է նա նայում և խոսում ոչնչի հետ։ Այս տեսարանում ուրվականը նկարագրվում է գիշերազգեստով։ Նա այլևս երբեք չի հիշատակվում։

Թագավոր Համլետը նկարագրվում է մի քանի կերպարների կողմից, ովքեր նշում են նրան (հիմնականում՝ Համլետը, Հորացիոն և պահակները) որպես մարտիկ, քանի որ նա առաջնորդեց Դանիայի ուժերը դեպի հաղթանակ Նորվեգիայի դեմ և անձամբ հաղթեց նրա թագավոր Ֆորտինբրասին ձեռնամարտում։ Համլետը հարգում է նրան՝ ասելով, որ Կլավդիոսն իր հետ համեմատվելով գունատվում է և հաճախ սիրալիր կերպով է վերաբերվում նրան։

Մեկնաբանություններ
------------------

Հուշող գիրք 1874 թվականի «Համլետ» բեմադրությունից անգլիացի դերասարն և ռեժիսոր Հենրի Իրվինգի կողմից (1838–1905 թվականններ), որում նա փորձում էր Ուրվականին ներկայացնել ուշադրության կենտրոնում (այրելով կալցիումի օքսիդ)։
Ուրվականը «Համլետ»-ում հիմնարար նշանակություն ունի սյուժեի համար և բազմաթիվ մեկնաբանությունների առարկան է։ Շեքսպիրագետ Վ․ Վ․ Գրեգն այն կարծիքին էր, որ Ուրվականը Համլետի գերհագեցած երևակայության արգասիքն էր։
Շեքսպիրագետ Ջ. Դովեր Վիլսոնը և այք պնդում են, որ Համլետին հայտնվելուց առաջ մի քանի անգամ ուրիշներին երևալիս Շեքսպիրը հստակեցնում է, որ երևույթը սոսկ պատրանք չէ։

Ներկայացումներ
--------------

Շեքսպիրի մահից մոտ հարյուր տարի անց, բանաստեղծ Նիկոլաս Ռոուն հայտնեց, որ լսել է մի միջադեպ, թե Շեքսպիրն ինքն է խաղացել Ուրվականի դերը․ պատմություն, որը դեռ արժանանում է հավատի։ Ժամանակակից դերասանները, ովքերն կերտել են ուրվականի կերպարը, ներառում են՝ Լոուրենս Օլիվիեն, Պոլ Սկոֆիլդը, Պատրիկ Ստյուարտը և Բրայն Բլեսիդը։

Ազդեցություն
------------

Համլետի հոր ուրվականը դարձավ Մուֆասայի նախատիպը՝ «Առյուծ արքան» մուլտֆիլմից Սիմբայի հայրը (մուլտֆիլմն ինքը մասամբ հիմնված է «Համլետ»-ի սյուժեի վրա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Sylvan Barnet, "Shakespeare: An Overview," in *Macbeth*, ed. Sylvan Barnet, A Signet Classic, 1998, p. ix.
2. 1 2  «Some Account of the Life of Mr. William Shakespear (1709) by Nicholas Rowe»։ *gutenberg.org*
3. 1 2  Egan, Maurice Francis. *The Ghost in Hamlet and Other Essays in Comparative Literature*. Chicago: A. C. McClurg & Co, 1906. pp. 11–47
4. ↑  «Hamlet (Folio 1, 1623)»։ *uvic.ca*
5. 1 2  Joseph Miriam (1961 թ․ սեպտեմբերի 12)։ «Discerning the Ghost in Hamlet»։ *PMLA* **76** (5): 493–502։ JSTOR 460542։ doi:10.2307/460542
6. ↑  Wilson J. Dover (1951 թ․ հունվարի 2)։ *What Happens in Hamlet*։ Cambridge University Press։ էջ 52։ ISBN 9780521091091։ Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 12 – via Google Books
7. ↑  Greg, W.W. "Hamlet's Hallucinations", Modern Language Review, XII, 1917, 393–421
8. ↑  Barker, Felix (1953) *The Oliviers* ("...the actor playing the ghost [was] Olivier himself․․․" p259)
9. ↑  James Caryn։ «Review/Film; From Mad Max to a Prince Possessed»։ Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 31
10. ↑  Interview with Sir Patrick Stewart
11. ↑  Masters Tim (2016 թ․ հունիսի 29)։ «Brian Blessed: My heart specialist says I'm Terminator 4»։ Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 31 – via www.bbc.co.uk
12. ↑  «An ode to the Bard: How Shakespeare's iconic works resonate subtly in cinema today»։ 2018 թ․ ապրիլի 23։ Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 21

Արտաքին հղումներ
----------------

* *The Importance of The Ghost in Hamlet* (1910). William Strunk Jr.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2010008189 |

 |