**Լեա Ռոբակ** (անգլ.՝ Léa Roback, նոյեմբերի 3, 1903(1903-11-03), Մոնրեալ - օգոստոսի 28, 2000(2000-08-28), Մոնրեալ), կանադացի արհմիության կազմակերպիչ, սոցիալական ակտիվիստ, պացիֆիստ, ֆեմինիստ։ Պայքարել է բացառման, բռնության, ռասիզմի և անարդարության դեմ։ Պոլիգլոտ, սուֆրաժիստ Լեա Ռոբակը Քվեբեկում ֆեմինիզմի ռահվիրաներից է։ Լինելով սինդիկալիստ,, կոմունիստ և մարքսիստ` Ռոբակը բացել է Մոնրեալի առաջին մարքսիստական գրախանութը։

Կենսագրություն
--------------

Լեա Ռոբակը ծնվել է 1903 թվականին Մոնրեալում` լեհ-հրեա էմիգրանտների ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի ինը երեխաներից երկրորդը։ Հայրը դերձակ էր և կնոջ` Ֆանիի հետ աշխատում էր խանութում։ Ռոբակը մեծացել է Քվեբեկի Բոպոր շրջանում, և նրանք շրջանի միակ հրեաներն էին։ Ռոբակը տանը խոսել է իդիշ դիալեկտով, Բոպորի տեղաբնակների հետ` ֆրանսերեն, դպրոցում` անգլերեն։ Նրա ընտանիքում բարձր են գնահատել ընթերցանությունն ու արվեստը։ Պատանի հասակում նրա վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել մայրական տատը, ով անկախ կին էր։

1915 թվականին Ռոբակն ընտանիքի հետ վերադառնում է Մոնրեալ։ British American Dyeworks-ում աշխատելու տարիներին Ռոբակը տեղեկանում է Մոնրեալի հասարակության տարբեր շերտերի միջև առկա տարբերությունների մասին։ Այնուհետև աշխատում է Ձերդ գերազանցության թատրոնում` որպես գանձապահ։ Քանի որ հետաքրքրված էր գրականությամբ, գումար է հավաքում և 1926 թվականին ընդունվում է Գրենոբլի համալսարան, որտեղից ստանում է արվեստի բակալավրի աստիճան։ Գրենոբլից վերադառնալով` Նյու Յորքում միանում է քրոջը։ 1929 թվականին մեկնում է Բեռլին` այցելելու եղբորը` բժշկականի ուսանող Հենրիին։ Ռոբակը սովորում է գերմաներեն, մասնակցում համալսարանական դասընթացներին և դասավանդում անգլերեն։ Այցելել է նաև Անգլիա և Իտալիա, կոմունիստական հակվածություն է ունեցել։

Գործունեություն
---------------

1929 թվականին Ռոբակը դարձավ Կանադայի կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Սոցիալիստները նրան գայթակղում էին, բայց նա հավատում էր, որ նրանք խոսքը գործի չեն վերածում, ուստի սատարեց մարքսիզմ-լենինիզմին։ 1988 թվականին Նիկոլ Լասելի հետ հարցազրույցում Ռոբակն ասել է, որ ինքն այդ շրջանում է ձեռք բերել իսկական քաղաքական գիտակցություն։ 1932 թվականի աշնանը, երբ Եվրոպայում պատերազմ սկսվեց, Ռոբակը, հրեա և օտարերկրացի, ստիպված էր վերադառնալ Մոնրեալ։ 1934 թվականին նա սիրեկանի հետ մի քանի ամիս անց է կացրել Խորհրդային Միությունում։ Մոնրեալ վերառադնալով` Նորման Բեթյունի ղեկավարությամբ մասնակցել է գործազուրկների համար կազմակերպության ձևավորմանը։ Աշխատել է նաև Երիտասարդ կանանց հրեական ընկերակցությունում։ 1935 թվականին Մոնրեալում հիմնադրել է առաջին մարքսիստական գրախանութը` «Modern Book Shop»:

Թերեզ Կասգրեյնի հետ Ռոբակը պայքարել է 1936 թվականին Քվեբեկում կանանց ընտրական իրավունքների համար։ Նույն թվականին աշխատել է Նյու Յորքի վետերանների միության կազմակերպիչ Ռոզ Պեզոտայի հետ, Մոնրեալում ստեղծել Միջազգային կանանց հագուստ աշխատողների միությունը (ILGWU), որը 1937 թվականի գործադուլին 5000 կին է մասնակցել։ 1941 թվականին Ռոբակը միացավ RCA Victor-ին, որտեղ մնաց մինչև 1951 թվական։ 1943 թվականին նա ստացել է կանանց առաջին միության պայմանագիրը, սակայն չի ցանկացել լինել միության ներկայացուցիչը կամ պաշտոն ունենալ միության իշխանական կառույցում։ Նույն թվականին Ռոբակը եղել է քաղաքական կազմակերպիչ Ֆրեդ Ռոզի համար She left the Communist party in 1958.:

1960 թվականին Ռոբակը դարձել է «Կանանց ձայն» («La Voix des Femmes» Մոնրեալում) կազմակերպության անդամ և ակտիվ դեր ստանձնել այնտեղ։ Նա դատապարտեց Վիետնամի պատերազմը և Հարավային Աֆրիկայի ռասայական խտրականությունը, քարոզարշավ արեց միջուկային զենքի տարածման դեմ և հանդիսացավ որակյալ կրթության մատչելիության հովանավոր։ Որպես ֆեմինիստ` նա պայքարել է, որ իրավունք ստանան քվեարկելու աբորտի իրավունքի համար և հակաբեղմնավորիչների օգտագործման համար։ Ռոբակը պայքարել է նաև, որ Մոնրեալի Սենտ Հենրի շրջանի բնակիչների պատշաճ բնակարաններ ունենան։ 83 տարեկան հասակում հորդառատ անձրևի տակ Ռոբակը մասնակցել է արդարացի հավասար վարձատրություն հավասար աշխատանքի համար կանանց երթին։
1985 թվականին Ռոբակը դարձել է Կանանց հետազոտությունների կանադական ինստիտուտի անդամ։

Մահացել է 2000 թվականին Կոտ-դե-Նեժում։ Նույն թվականին արժանացել է Քվեբեկի ասպետ ազգային շքանշանի։

Նշումներ
--------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Ռոբակը Եվրոպայում ամուսնացել է, բայց ամուսնությունը չեղյալ է հայտարարվել

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3
2. 1 2
3. ↑  «The Adventures of Lea Roback». Jewish Public Library. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 5-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 10-ին.
4. 1 2  «Léa Roback (1903–2000) Chevalière (2000)» (French). Gouvernement du Québec. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 10-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑  Ferretti, Lucia (1990). «*Madeleine Parent, Léa Roback, Entretiens avec Nicole Lacelle* by Nicole Lacelle». *Labour/Le Travail* (French). **25**: 247–249. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 10-ին.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
6. 1 2 3  «Léa Roback». Library and Archives Canada. 2010 թ․ սեպտեմբերի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 10-ին.
7. 1 2 3 4 5  «Lea's biography». Fondation Lea Roback. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 10-ին.
8. 1 2 3  Forster, Merna (2004). *100 Canadian Heroines: Famous and Forgotten Faces*. Dundurn. էջ 214. ISBN 978-1-55002-514-9.
9. ↑  Lindley, Susan Hill; Stebner, Eleanor J. (2008). *The Westminster Handbook to Women in American Religious History*. Westminster John Knox Press. էջ 183. ISBN 978-0-664-22454-7.
10. ↑  Rioux, Michel (2013 թ․ դեկտեմբերի 16). «Léa Roback». *The Canadian Encyclopedia*. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Biography at Parti communiste du Québec (Ֆրանսերեն)
* Interview Արխիվացված 2008-01-01 Wayback Machine at Radio-Canada (Ֆրանսերեն)
* Centre Léa Roback Արխիվացված 2019-05-05 Wayback Machine (Ֆրանսերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կանադական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000007395843X · LCCN: n90626817 · VIAF: 65625437 · WorldCat VIAF: 65625437 |

 |