recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հարդանգերվիդա ազգային պարկ** (նորվ.՝ Hardangervidda nasjonalpark), Նորվեգիայի ամենամեծ ազգային պարկը։ Ունի 3.422 մ² մակերես։ Գտնվում է Բուսկերուդ, Հորդալան և Տելեմարկ ֆյուլքեների սահմաններում։ Ազգային պարկի կարգավիճակ է ստացել 1981 թվականին՝ հենց այդ ժամանակից էլ դառնալով զբոսաշրջային հանրաճանաչ ուղղություն։ Լեռնային զբոսաշրջության նորվեգական ընկերությունը կիրառում է փոքր տնակների և արահետների համակարգը։ Պարկի տարածքով անցնում է Բերգենսբանեն երկաթգիծը և ավտոճանապարհային 7-րդ ուղին։

Անվան ծագում
------------

*Հարդանգերվիդա* (Hardangervidda) անվանումը առաջացել է Հյուսիսային Նորվեգիայի Հարդանգեր (Hardanger) շրջանի անվանումից և *vidde* վերջավորությունից, որ նշանակում է «ընդարձակ հարթավայր» կամ «մեծ սարահարթ»։

Աշխարհագրություն
----------------

Աշխարհագրական տեսանկյունից գտնվում է Հարդանգերվիդա սարահարթի վրա, որը Եվրոպայի խոշորագույն պենեպլենն է։ Բարձրագույն գագաթը 1.863 մ բարձրություն ունի։ Մեծ տարբերություն կա պարկի արևմտյան կողմի, որն աչքի է ընկնում քարքարոտ տեղանքով, և արևելյան կոմի միջև, որն ավելի հարթ է։ Երկու կողմերի կլիման ևս տարբեր է. այն ավելի խոնավ է արևմտյան մասում։ Հարթեգեն (Hårteigen) լեռնագագաթը (1690 մ) տեսանելի է սարահարթի մեծ մասից։

Կենդանական և բուսական աշխարհ
----------------------------

Պարկի ալպյան կլիման բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում արկտիկական բույսերի և կենդանիների կյանքի համար։ Պարկի տարածքում ապրող վայրի եղջերուների գլխաքանակը խոշորագույններից է աշխարհում։ 15.000 կենդանիները (1996 թվականի տվյալներով) ամբողջ տարվա ընթացքում տեղափոխվում են սարահարթով` ձմեռային արոտավայրերից իջնելով Հարդանգերվիդեի արևելյան կողմը, որտեղ բավարարվում են քարաքոսերով սնվելով։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են քոչվորների մի քանի հարյուր կացարաններ քարե դարից, որոնք, ըստ երևույթին, կապված են եղջերուների խմբի տեղաշարժերի հետ։ Հնագետները հայտնաբերել են նաև հնագույն արահետ, որը կապել է Նորվեգիայի արևմտյան և արևելյան մասերը։

Սարահարթի փոփոխական կլիման զգալի ազդեցություն է թողնում բուսական աշխարհի վրա, որն ավելի հարուստ է առավել խոնավ արևմտյան մասում, քան չոր արևելքում։ Սարահարթի մեծ մասը ծածկված է չոր ու կոշտ խոտաբույսերով, քարաքոսերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "The Halne Area, Hardangervidda. Use of a High Mountain Area during 5000 Years - An Interdisciplinary Case Study", Dagfinn Moe, Svein Indrelid & Arthur Fasteland, in "The Cultural Landscape: Past, Present and Future", ed. Hilary H. Birks

Տես նաև
-------

* Նորվեգիայի ազգային պարկեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիքիպահեստում կան *Հարդանգերվիդա* թեմայով մեդիաֆայլեր

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
Դուբնա
Փոստային նամականիշ ԽՍՀՄ 1976թ
Գիտական խմբի ղեկավար Էդուարդ Միխայելովիչ Կոզուլին / ՄՌԼ/ 2005թ
**Միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտ** (ՄՀՄԻ), Միջկառավարական գիտական հետազոտական կազմակերպություն, միջազգային մասշտաբի ինստիտուտ։ Ինստիտուտը գտնվում է գիտական քաղաք Դուբնայում՝ Մոսկվայի մարզ։ ՄՀՄԻ-ի հիմնադիրներն են հանդիսանում 18 անդամ պետությունները։ ՄՀՄԻ-ի տեսական և փորձարարական հետազոտությունների հիմնական ուղություններն են հանդիսանում տարրական մասնիկների ֆիզիկան, միջուկային ֆիզիկան, խտացած միջավայրի ֆիզիկան։ Դուբնայի գիտնականների շնորհիվ սինթեզվել են նոր գերծանր քիմիական տարրեր՝ 118-րդ տարրը կոչվել է հայ մեծ գիտնական Յուրի Ցոլակի Հովհաննիսյանի պատվին, իսկ Մենդելեևի պարբերական աղյուսակի 105-րդ տարրն կոչվել է Dubnium/Db/՝ ընդհանուր և կիրառական քիմիայի միջազգային որոշմամբ/[[июпак]]/

Պատմությունը
------------

ՄՀՄԻ-ն ստեղծվել է 1956թ-ի մարտի 26-ին 11 հիմնադիր երկրների կառավարությունների ներկայացուցիչների կողմից, ՄԱԿ-ի կողմից գրանցվել է 1957 թ-ին/ փետրվարի 1-ին/: ՄՀՄԻ-ին հատկացրած ներդրումը ԽՍՀՄ՝ 50 տոկոս, ՉԺՀ՝ 20 տոկոս:Ինստիտուտը գտնվում է Դուբնայում՝ Մոսկվայից 120 կմ հյուսիս։ Ինստիտուտը համագործակցում է 1954թ-ին Ժնևում ստեղծված միջուկային հետազոտությունների եվրոպական կենտրոնի՝ ՑԵՌՆ-ի(ֆր.՝ CERN) հետ։
ՄՀՄԻ-ի առաջին տնօրեն ընտրվել է Մ. Ի.Բլոխինցեվը, առաջին փոխտնօրենը՝ Մ.Դանիշ/ Լեհաստան/ և Վ.Վատրուբ/Չեխոսլովակիա/:

Կառուցվածքը
-----------

18 անդամ պետություններ
Ռուսաստան Հայաստան Ղազախստան ՈԻկրանիա Հյուսիսային Կորեա
Բելառուսիա Վրաստան Կուբա Չեխիա Մոլդովա
Բուլղարիա Ադրբեջան Սլովակիա Լեհաստան
Վիետնամ Ռումինիա ՈԻզբեկստան Մոնղոլիա
Ինստիտուտը համաձայնագրեր է կնքել Հունգարիայի, Գերմանիայի, Իտակիայի, Սերբիայի և Հարավաֆրիկյան հանրապետության հետ։ Կառավարման բարձրագույն մարմինը 18 անդամ երկրների ներկայացուցիչներից կազմված կազմկոմիտեն է։ Քաղաքականությունը մշակում է գիտական խորհուրդը, որի կազմում ընդգրկված են հայտնի ֆիզիկոսներ Գերմանիայից, Իտալիայից, ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից և ՑԵՌՆ-ից։ ՄՀՄԻ կազմում գործում է 7 լաբորատորիա,որոնցից յուրաքանչյուրը իր իրականացրած հետազոտությունների հանդիսանում է մի մեծ ինստիտուտ։

### Ինստիտուտի լաբորատորիաներ

| Լաբորատորիայի անվանումը | Ղեկավար |
| --- | --- |
| Նեյտրոնային ֆիզիկայի լաբորատորիա (ՆՖԼ) Ի. Մ. Ֆրանկի անվան | Վ. Ն. Շվեցով,. |
| Տեսական ֆիզիկայի լաբորատորիա(ՏՖԼ) Ն.Ն. Բոգոլյուբովի անվան | Վ. Վ. Վորոնով,. |
| Բարձր էներգիայի ֆիզիկայի լաբորատորիա (ԲԷՖԼ) Բ. Ի. Վեսկլերի և Ա. Մ. Բալդինի անվան | Վ. Դ. Կեկելիձե,. |
| Միջուկային խնդիրների լաբորատորիա(ՄԽԼ) Վ. Պ. Ջելեպովի անվան | Վ. Ա. Բեդնյակով,. |
| Միջուկային ռեակցիաների լաբորատորիա (ՄՌԼ) Գ. Ն. Ֆլյորովի անվան | Ս. Ն. Դմիտրև,. |
| Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների լաբորատորիա (ԻՏԼ) | Վ. Վ. Կորենկով,. |
| Կենսաբանական ճառագայթման լաբորատորիա(ԿՃԼ) | Ե. Ա. Կրասավին, |

Ծանոթագրություններ
------------------

 Archived 2016-03-10 at the Wayback Machine.
**Պատատուկազգիներ** (լատին․՝ Convolvuláceae), փաթաթվող բույսերի ընտանիք (կան նաև չփաթաթվող տեսակներ), երկշաքիլավոր ձուլաթերթավորներ։

Պատատուկազգիներին են պատկանում 40 ցեղ՝ 1000 տեսակի միամյա և բազմամյա թփերով և կիսաթփերով։ Հանդիպում են աշխարհի բոլոր գոտիներում (բացառությամբ ցուրտ)՝ հատկապես Ասիայի և Ամերիկայի, Արևմտյան Հնդկաստանի արևադարձային մասերում, քիչ չեն նաև Ավստրալիայում և արևադարձային Աֆրիկայում։

Բուսաբանական նկարագիր
---------------------

Պատատուկազգիների մեծ մասի ցողունները պարուրաձևորեն ոլորվում են դեպի աջ (ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ) կամ ձախ՝ դեպի ինչ-որ մի հենարանի ուղղությամբ։

Տերևները հիմնականում պարզ են, հերաթդիր (ոչ հակադիր)՝ բավականին երկար ցողունի վրա, ամբողջական են և հիմքում հաճախ սրտաձև կամ աղեղնաձև, հազվադեպ՝ մասերի բաժանված։

Ծաղիկները կանոնավոր են, միայն մեկ ցեղում դրանք երկհամաչափ են, ավելի հազվադեպ՝ միասեռ։ Պսակը ամբողջական է, խոշոր զանգակաձև կամ ձագարաձև կամ խողովակաձագաձևաձև։ Շատ տեսակների մոտ ընձյուղը պարուրաձև է, երբեմն ծալքավոր կամ թեփուկածածկ, սպիտակ կամ գունավոր, վարդագույն, կապույտ և մանուշակագույն երանգներով։ Առէջները հինգն են։

Ծաղկի բանաձևն է.{\displaystyle \ast K\_{(5)}\;C\_{(5)}\;A\_{5}\;G\_{({\underline {2}})}}

Պտուղը առավել հաճախ գնդաձև է, հազվադեպ՝ տուփիկ՝ մի քանի սերմով։ Որոշ տեսակների պտուղը հատապտղանման է։

Մշակույթում
-----------

Պատատուկազգիների շատ տեսակներ հայտնի են նաև այգեգործության մեջ։ Ռուսաստանում կա մոտ 22 տեսակ։ Որոշ տեսակներում արմատները ունեն են մսալի սննդարար կոներ, այդպիսին է բաթաթը (Ipomoea batatas Lam.), որը Ճապոնիայում, Արևելյան Աֆրիկայում և Բրազիլիայում օգտագործվում է սննդի մեջ։ Այլ հատկանիշներով աչքի են ընկնում պատատուկը (Convolvulus scamonia) և Ipomoea purga-ն, մեքսիկական բույս, որի մսոտ արմատը ունի լուծողական հատկություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Андреева И. И. Родман Л. С.* Ботаника. — 3-е, перераб. и доп. — М.: Колос, 2005. — С. 452. — 528 с. — ISBN 5-9532-0114-1

Գրականություն
-------------

* «Вьюнковые»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12260533c · GND: 4189932-5 · LCCN: sh85031753 · Microsoft: 2780468241 · NKC: ph820623 |

 |
**Ճաշոց**, Տոնամակ, Տոնանամակ, Տարեգիրք, ճաշի ժամերին՝ մինչև երեկոյան ժամերգությունը, եկեղեցում ընթերցվելիք նյութերի արարողական ժողովածու։ Ընթերցվելիք նյութը՝ «Ընթերցուածը», քաղված էր Հին և Նոր կտակարաններից, հատկապես Գործք Առաքելոցից, որին հաջորդում էին համապատասխան սաղմոսներ, կցուրդներ, ավելի ուշ՝ նաև շարականներ։

Բովանդակություն
---------------

Ճաշոցի բովանդակությունը, Քրիստոսի ծննդից սկսած, տերունական տոների տարեկան տոնակարգի սահմանումն է՝ համապատասխան ընթերցվածներով։ Միջնադարյան մյուս ժողովածուների նման ճաշոցն էլ ունի իր տարատեսակները (երուսաղեմյան, մինչվկայասերյան և վկայասերյան), որոնց բոլորին բնորոշն այն է, որ տոները ամսաթվային չեն, այլ շարժական են՝ շաբաթվա օրերով սահմանված (օրինակ՝ «Զ կիրակի զկնի Հոգեգալստյան», որ նշանակում է՝ Հոգեգալուստի տոնից հետո վեցերորդ կիրակին)։

Պատմություն
-----------

Սկսած 11-րդ դարից՝ ճաշոցի ժողովածուները փոփոխվել են։ Գրիգոր Բ Վկայասերի ջանքերով այնտեղ մուտք է գործել տոմարական տոնակարգը՝ տոների ամսաթվային նշումները, որ ճաշոցի ժողովածուների համար առավել կարևոր է, տերունական տոների կողքին ճաշոցում սահմանվել են նոր՝ հայկական տոներ՝ Մեսրոպ Մաշտոցի, Սահակ Պարթևի, Թարգմանչաց, Վարդանանց, Ղևոնդյանց, Վահան Գողթնացուն և բազմաթիվ այլ նշանավոր գործիչների ու պատմական իրադարձությունների նվիրված տոներ, որոնց թիվը հասնում է 76-ի (1154 թվական, Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր N 832)։ Դրանով ընդհանուր քրիստոնեական արարողական ժողովածուի դիմագիծը ազգայնանում է։ Գրիգոր Բ Վկայասերի «Տոնամակ» ճաշոցում փոխվել է նաև ընթերցվածների բովանդակությունը։ Հայկական նշված տոների օրերին Գործք Առաքելոցից և սաղմոսներից քաղված հատվածների փոխարեն եկեղեցում ընթերցվել են հայ գործիչների կյանքին ու գործին նվիրված համառոտ պատմություններ, որ ժողովածուում տեղագրելու համար մշակել էր Գրիգոր Վկայասերը՝ իր աշակերտ ու գործակից Կյուրակոսի հետ։ Ճաշոցի այս վերախմբագրությունը հիմք է հանդիսացել հայկական միջնադարյան մի նոր ժողովածուի՝ Տեր Իսրայել Խաչենցու «Հայսմավուրքի» համար։

Երբ Հայսմավուրքներն իբրև ինքնուրույն ժողովածուներ ավարտուն ձև են ստացել, անհրաժեշտություն է առաջացել մաքրելու ճաշոցը հետագայում մուծված տարրերից, որի հետևանքով մինչև այսօր գործում է թե՛ Հայսմավուրքն իր օրացուցային լրիվ կարգով ու սյուժետային պատմություններով, թե՛ ճաշոցի ժողովածուն՝ տերունական տոների շարժական, շաբաթական կարգով ու ընթերցվածների հին համակարգով։

Ճաշոցները նաև պատկերազարդվել են։ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվող ճաշոցներից գեղարվեստական արժեքով առանձնանում է «Հեթում Բ թագավորի ճաշոցը» (1286 թվական, ձեռագիր N 979)։

Պահպանված ճաշոցներ
------------------

Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում են պահվում հետևյալ ճաշոցները.

* Հեթում Բ թագավորի ճաշոց (979)
* Ճաշոց (4656)
* Ճաշոց (4687)
* Ճաշոց (4695)
* Ճաշոց (4700)
* Ճաշոց (4760)
* Ճաշոց (4870)
* Ճաշոց (4875)
* Ճաշոց (4884)
* Ճաշոց (4885)
* Ճաշոց (4890)
* Ճաշոց (5403)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 67)։*  |
«Կրտսեր էդդա» հրատարակվել է 18-րդ դարում
էդդա
**Իսլանդական գրականություն**, գրականությունը սերում է հին սկանդինավյան բանահյուսությունից, որը մեզ է հասել ոչ վաղ, քան 13-րդ դարի գրառումներով (էդդա)։ Համաշխարհային գրականության մեջ Իսլանդիայի ամենակարևոր ավանդը սագաներն են, որոնցից առավել հետաքրքրականը, այսպես կոչված, տոհմական սագաներն են կամ «իսլանդացիների մասին սագաները» («Մագա Նյալի մասին», «Սագա էգի լի մասին»)։ Զարգացել է նաև քրիստոնեական պոեզիան, որն իր բարձրակետին է հասել 14-րդ դարի կեսերին՝ է. Աուսգրիմսոնի «Շուշան» պոեմում։ Կրոնական երկերի հետ հիմնական գրական ժանրն են դարձել (ընդհուպ մինչև 19-րդ դար), այսպես կոչված, ռիմերը՝ բազմատեսակ սյուժեների չափածո վերապատումները։ Իսլանդիայի գրականությունը վերածնունդ է ապրել 19-րդ դարում ռոմանտիզմի շրջանում՝ սերտորեն կապված ինքնուրույնության համար մղվող քաղաքական պայքարի հետ (Յո. Հալլգրիմսոն, 1807-1845, Բ. Տորարենսեն, 1786-1841)։ Իսլանդական առաջին վեպը Յո. Թորոդսենի (1818-1868) «Պատանին ու աղջիկը» (1850) է։ Իսլանդիայի անկախության ձեռքբերումը (1918) խթանեց գրականության զարգացումը։ Հասարակական գիտակցության ձևավորման գործում զգալի դեր խաղացին Թ. Թոուրդարսոնի (1889) քաղաքականապես կրքոտ «Նամակներ Լաուրային» (1924) երկը և վեպերը («Իսլանդական ավագանի», 1938, «Քարերն են խոսում», 1956)։ Հ. Կ. Լաքսնեսը (1902) «Սալկա Վալկա» (հ. 1-2, 1931-1932) վեպում նկարագրել է բանվորական շարժման առաջին քայլերը Իսլանդիայում։ 40-ական թվականների գրականության մեշ արտացոլվել է Իսլանդիայի անկախ հանրապետություն հռչակելու (1944) համար պայքարի հետ կապված հասարակական վերելքը։ Ռեալիզմի ուղիով է զարգանում Իսլանդիայի Ստեֆաունսոնի (1892), Օ. Սիգուրդսոնի (1918), Յոունասոն ուր Կյոտլումի (1899), Գ. Բյոդվարսոնի (1904) և Ս. Հյարտարսոնի (1906) ստեղծագործությունը։ Իսլանդական արդի պոեզիայում ակնառու դեր է խաղացել Ս. Ստեյնարը (1908-1958)։ ճանաչված են արձակագիր Թ. Վիլհյաումսոնը (1925), դրամատուրգ Ա. Բոգասոնը (1917), հրապարակախոս Աուրնասոնը (1922)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 396)։*  |
**Տագանրոգի փոստատուն** (ռուս.՝ Таганрогский почтамт), նաև` *Դավիդովիչների բանկիրային տուն* (ռուս.՝ Банкирский дом Давидовичей), XX դարի սկզբի մշակութային ժառանգության օբյեկտ ՌԴՌոստովի մարզիՏագանրոգ քաղաքում։ Շենքը ստեղծվել է մոդեռն ոճով։ Հասցեն` Ֆրունզեի փողոց, 38։

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից գլխավոր փոստատան շենքը կառուցվել է 1911 թվականին` բանկիր Ա. Ա. Դավիդովիչի կարգադրությամբ։ Որպես հիմնական շինանյութ օգտագործվել է աղյուսը։ Շինության առաջին հարկը հատկացված էր «Է. Ֆաչինի և ընկ.» բանկի գրասենյակին, որի բացումը տեղի է ունեցել 1912 թվականի հունվարի 20-ին։ Այդ գրասենյակի հիմնադիրը եղել է Էմանուիլ Կարլովիչ Ֆաչինին։ Շենքին փակցված էր «Է. Ֆաչինի և ընկ. բանկիրային տուն» ցուցանակը։ Նույն` 1912 թվականին, բանկիրային տան երկրորդ հարկում սկսել է գործել փոստահեռագրային գրասենյակը։ Նախկինում այն գտնվում էր քաղքենի Սկուրիչի տանը Հունական փողոցում։ Այդ շենքը չի հասել մինչև մեր օրերը։ Երբ շենքն ազգայնացվել է, առաջին և երկրորդ հարկերում սկսել է գործել Տագանրոգի կապի հանգույցը։ 1981 թվականին կորսվել են շենքի պատշգամբները։ Տան ավելի քան հարյուրամյա պատմության ընթացքում հիմնանորոգում չի իրականացվել, և, այնուամենայնիվ, շենքը շարունակում է մնալ լավ վիճակում։

Նկարագրություն
--------------

Շինությունը սվաղված չէ։ Ճակատը կառուցված է դեղին և մոխրագույն աղյուսներից։ Գլխավոր մուտքը զարդարում է կամարաձև քիվը։ Մոդեռն ճարտարապետական ոճին բնորոշ տարրեր են պատշգամբային վանդակաճաղերը։ Այժմ դրանք հարթ ձևի քիվապատի վանդակաճաղերն են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. 1 2 3 4  Архитектура стиля «модерн»
3. ↑  Гуляет старый Таганрог, часть 2
**Վիրտուալ աստղադիտարանը** (անգլ.՝ Virtual Observatory (VO)) այն տեսլականն է, որ աստղագիտական տվյալների հավաքածուները և այլ ռեսուրսները պետք է աշխատեն որպես անխափան ամբողջություն։

Նկարագրություն
--------------

ԱՄՆ վիրտուալ աստղադիտարանը ծրագրային ապահովման ենթակառուցվածքի և զարգացման նախագիծ էր այն նախագծված էր ինչպես գործառնական Վիրտուալ աստղադիտարանի ստեղծումը սկսելու, այնպես էլ միջազգային Տեսողական աստղադիտարանի ջանքերի հետ ԱՄՆ-ի համակարգումն ապահովելու համար։ Վիրտուալ աստղադիտարանի գաղափարն է ապահովել այն միջոցները, որոնց միջոցով աստղագետը կարող է բացահայտել, մուտք գործել և անխափան կերպով մշակել տվյալները՝ անկախ դրանց ֆիզիկական գտնվելու վայրից։ Վիրտուալ աստղադիտարանի նպատակը ամենահեշտ նկարագրվում է Համաշխարհային ցանցի (World Wide Web) անալոգիայի միջոցով։ Մեկ հիպերհղումից մյուսը թերթելիս օգտատերը կարող է մուտք գործել փաստաթղթերի հսկայական շարք։ Սրանք կառուցված են բազմաթիվ տարբեր մարդկանց և կազմակերպությունների կողմից և տարածված են ամբողջ աշխարհում, բայց օգտատիրոջը թվում է, թե իր համակարգչում են։ Վեբը թափանցիկ է։ Վիրտուալ աստղադիտարանի նպատակն է հասնել աստղագիտական տվյալների նույն զգացողությանը՝ որ այդ ամենը հասանելի լինի մեկ թափանցիկ համակարգում ուսումնասիրելու համար։ *VO-*ն թույլ է տալիս աստղագետներին հարցաքննել բազմաթիվ տվյալների կենտրոններ անխափան և թափանցիկ եղանակով*,*ապահովում է նոր հզոր վերլուծության և վիզուալացման գործիքներ այդ համակարգում*,*և տվյալների կենտրոններին տալիս է ստանդարտ շրջանակ՝ ծառայությունների հրապարակման և մատուցման համար՝ օգտագործելով իրենց տվյալները*:*Դա հնարավոր է դառնում տվյալների և մետատվյալների ստանդարտացման*,* տվյալների փոխանակման մեթոդների ստանդարտացման և ռեեստրի օգտագործման շնորհիվ*,* որը թվարկում է հասանելի ծառայությունները և ինչ կարելի է անել դրանց հետ*:* Միջազգային վիրտուալ աստղադիտարանի դաշինքը(The IVOA (International Virtual Observatory Alliance)) ստանդարտների մարմին է, որը ստեղծվել է Վիրտուալ աստղադիտարանի նախագծերի կողմից՝ մշակելու և համաձայնեցնելու փոխգործունակության կենսական չափանիշները, որոնց հիման վրա կառուցվում են Վիրտուալ աստղադիտարանի իրականացումները։

**Վիրտուալ աստղադիտարանի կայքերի տեղեկատու ցուցակ**
---------------------------------------------------

* Argentinian Virtual Observatory
* Armenian Virtual Observatory
* Australian Virtual Observatory
* Brazilian Virtual Observatory
* Chilean Virtual Observatory
* European Virtual Observatory
* German Astrophysical Virtual Observatory
* Hungarian Virtual Observatory
* Iran Virtual Observatory
* Italian Virtual Observatory
* Japanese Virtual Observatory
* Korean Virtual Observatory
* Russian Virtual Observatory
* Spanish Virtual Observatory
* UK Virtual Observatory
* US Virtual Astronomical Observatory
* Virtual Observatory France
* Virtual Observatory, India
* Virtual Solar Terrestrial Observatory

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ivoa»
2. ↑  «The Virtual Astronomical Observatory: Re-engineering access to astronomical data»
3. ↑  «ivoa»
4. ↑  «Virtual observatory»
**Սամուիլ (Շմուէլ-Նիսն) Դավիդովիչ Գոդիներ** (եբրայերեն՝ שמואל ניסן גודינר‎1892, Տելեխանի, Pinsky Uyezd, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1941, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հրեա գրող։ Գրել է իդիշ լեզվով։

Կենսագրություն
--------------

Սամուիլ Գոդիները ծնվել է 1892 թվականին Մինսկի նահանգի Տելեխանի տեղավայրում։ Ստացել է հրեական ավանդական կրթություն։ 1912 թվականից ծառայել է ռուսական բանակում։ Եղել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ 1918 թվականին գերի է ընկել ավստրիացիներին։ Գերությունից փախել է և մտել Կարմիր բանակ, եղել է կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Մասնակցել է Ուկրաինայում մղվող քաղաքացիական պատերազմին։ Գոդիների ռազմական կոնֆլիկտներին մասնակցությունը հետագայում իր արտահայտությունն է գտել նրա գլխավոր ստեղծագործություններում։

1912-1923 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գրականության ինստիտուտում։ Իր առաջին «Րոպեներ» պատմվածքը տպագրել է 1921 թվականին "Դեր Էմես" թերթում, հետագայում նրա երեք պատմվածքները` «Տիկնիկներ», «Մերկություն» և «Իվանգորոդ» տպագրվել են «Поток»-ում։ 1924 թվականին լույս է տեսել Գոդիների պատմվածքների առաջին ժողովածուն, 1928 թվականին` «Հրազենով մարդը» վեպը, որն իր առանձնահատուկ տեղն է գրավել նոր եբրայերեն գրականության մեջ։ Գոդիների ստեղծագործությունների հիմնական թեման եղել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը։

Առաջին համաշխարհային և քաղաքացիական պատերազմի թեմաներից հեռանալով` Գոդիները գրել է «Հրեական դատարան», «Մոսկովյան փողոց» ստեղծագործությունները։ Իդիշ լեզվով թարգմանել է Յուրի Օլեշայի, Ֆեոդոր Գլադկովի, Լիդիա Սեյֆուլինայի ստեղծագործությունները։

Մեծ հայրենական պատերազմից հետո դարձել է պարտիզան։ Մահացել է 1941 թվականին Մոսկվայի ճակատամարտում։

Երկեր
-----

* Человек с винтовкой. Вступ. ст. Я. Бронштейна, кн. 1-2, М. - Л. 1929-33;
* Повести и рассказы, М. 1961.

Գրականություն
-------------

* Левин Н. О новой книге Годинера, альм. «Советиш», 1941, № 13.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3   *Годинер Шмуэль Нисан*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
2. ↑  Годинер, Шмуэль Нисан // Краткая литературная энциклопедия (КЛЭ)
**Կոնստանտին Մկրտչյան** (մայիսի 29, 1907(1907-05-29), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1984, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), աշխարհահռչակ ավիակոնստրուկտոր, ակադեմիկոս Ա. Յակովլևի կոնստրուկտորական բյուրոյում բարձրաթռիչ կործանիչների ստեղծման աշխատանքների ղեկավար։

Կենսագրություն
--------------

Կոնստանտին Մկրտչյանը ծնվել է Շուշիում, 1907 թվականին մայիսի 29-ին, Կովկասում հանրահայտ ինժեներ Նիկիտա Մովսեսի Մկրտչյանի ընտանիքում։ Հոր մահից հետո, 1921 թվականին, ընտանիքի ծանր հոգսերը մնացել են ազգությամբ ռուս մոր` բժշկուհի Նադեժդա Գեորգիևնա Գորյուշկինայի վրա։ 
Կոնստանտին Մկրտչյանը 1930 թվականին ավարտել է Բաքվի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ջերմաէներգետիկայի ֆակուլտետը։ Նա որոշ ժամանակ ինժեներ է աշխատել Բաքվում, սակայն նրա հիմնական հետաքրքրությունն ավիացիան էր։ 1936 թվականին նա ընդունվում է Բաքվի օդաչուական դպրոցը, իսկ 1938 թվականին դարձել է Սևաստոպոլի ռազմածովային ավիացիայի կուրսանտ-օդաչու, իսկ 1941 թվականին` ինժեներ։ Որպես փորձարկող-օդաչու աշխատանքի է անցել Լենինգրադում։ 1943 թվականի սկզբին Կ.Մկրտչյանը տեղափոխվում է Մոսկվա` որպես քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուահետազոտական ինժեներ-օդաչու և գլխավոր կոնստրուկտոր, որտեղ անմիջապես ակտիվ կերպով ընդգրկվում է խորհրդային ինքնաթիռաշինարարության գործին։

Ռազմական կարիերա
----------------

1941-1945 թվականներին Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին տարիներին կարևորագույն դերակատարում է ունեցել խորհրդային հակաօդային պաշտպանության կազմակերպման գործում։

Շուշեցի Կոնստանտին Նիկիտայի Մկրտչյանը կարևոր դերակատարում ունեցավ Ա.Յակովլևի կոնստրուկտորական բյուրոյի կողմից միջին բարձրության Յակ-9 և սիրիական կործանիչների արդիականացման գործում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ըստ որոշ աղբյուրների ու հեղինակների, 1943 թվականի հունիսի 2-ին, երբ օդային հսկողության դիրքերից հայտնաբերվեց Մոսկվային մոտեցող Յու-86P ֆաշիստական կործանիչը, այն բռնելու համար օդ բարձրացան նոր, խորհրդային Յակ-9 ԴՊ հետախույզ-կործանիչները, որոնց տեսնելով` գերմանական կործանիչը փախավ։ Դա ֆաշիստական կործանիչների վերջին թռիչքն էր Մոսկվայի երկնքում։ |  |

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո
------------------------------

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո, 1946 թվականին Կոնստանտին Մկրտչյանը աշխատանքի է անցել Մոսկվայի էլեկտրամեխանիկայի համամիութենական գիտա-հետախուզական ինստիտուտում, որի այն ժամանակվա տնօրենն էր Արցախի Ծմակահող գյուղացի սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ԽՍՀՄ Լենինյան և պետական մրցանակների դափնեկիր, ակադեմիկոս Անդրանիկ Ղևոնդի Իոսիֆյանը։ Երկար տարիներ Կոնստանտին Մկրտչյանը ղեկավարել է Իստրա քաղաքի այդ գիտահետազոտական ինստիտուտի մասնաճյուղի լաբորատորիան, ապա դարձել այդ մասնաճյուղի տնօրենը։
Կ.Մկրտչյանը 1943 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և ստացել ավագ գիտական աշխատողի գիտական կոչում։ Նա ուներ 10 գիտական աշխատություն և ստացել էր 18 գյուտի հեղինակային վկայագիր։
Ականավոր արցախցի Կոնստանտին Նիկիտայի Մկրտչյանը վախճանվել է 1984 թվականին 77 տարեկան հասակում։ Թաղված է Մոսկվայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Վ.Բ. Արցախի աստղերը ռազմագիտության երկնակամարում, Էջմիածին, 2000, էջ 28
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 29
**Աստղիկ Արշակի Քամալյան** (փետրվարի 26, 1926(1926-02-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 20, 1991(1991-01-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգչուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978):

Կենսագրություն
--------------

Աստղիկ Քամալյանը ծնվել է 1926 թվականին` Երևանում։ 1944-1979 թվականներին եղել է Հայկական ժողովրդական երգի-պարի անսամբլի մենակատար, 1963-1968 թվականներին, միաժամանակ` Երևանի պիոներների պալատի երգի-պարի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար։

Կատարմանը բնորոշ են նուրբ քնարականությունը, հուզական անմիջականությունը, ժողովրդական երգի յուրովի մեկնաբանումը։ Երկացանկում ընդգրկված են եղել հայ ժողովրդական և արդի կոմպոզիտորների երգերից։

Մահացել է 1991 թվականին Երևանում։

Երկացանկ
--------

* Հերոս տղին
* Չկա մեկը
* Հարսի գանգատը
* Որքան ցանկացա
* Եկ, ինձնից մի փախչիր

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978)

Տես նաև
-------

* Հայկական ժողովրդական երգի-պարի համույթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007
3. ↑  Հերոս տղին
4. ↑  Չկա մեկը
5. ↑  Հարսի գանգատը
6. ↑  Որքան ցանկացա
7. ↑  Եկ, ինձնից մի փախչիր
**Ալի Ղափու պալատ** (բառացիորեն` «Բարձր դարպասներ), պատմական պալատ Իրանի Սպահան քաղաքում։ Գտնվում է Սպահանի Նաղշե Ջահան հրապարակում `Շեյխ Լոթֆոլլայի մզկիթի դիմաց։ Պալատը կառուցվել է XVI դարում։ Այն ունի 6 հարկ, բարձրությունը կազմում է 48 մետր։

Պատմություն
-----------

Սեֆյանների դինաստիան Իրանում կառավարել է 1502-1736 թթ.: Այս ընթացքում կառուցված բոլոր շինությունները պատվում էին սալիկներով։ Գունավոր և էմալապատ սալիկներով պատված են այնպիսի կառույցներ, ինչպես` շեյխ Լոթֆոլլայի մզկիթը, Իմամի մզկիթը և այլն։ Բոլոր այս կառույցներում օգտագործվել է իրանական հայտնի յոթ գույնանի սալիկը։
Պետության անվտանգությունն ուժեղացնելու համար, այդ շրջանում Սպահանում կառուցվեցին հսկայական, գեղեցիկ և շատ ամուր պալատներ, ինչպես` Ալի Ղափու պալատը, Չեհել Սոթունը, Հաշթ Բեհեշթը և Թալար Աշրաֆը։ Այս բոլոր կառույցների պատերը ծածկված են գեղեցիկ գունավոր սալիկներով և որմնանկարներով։

Նկարագրություն
--------------

Ալի Ղափու պալատը համարվում է Իրանի ամենատեսարժան վայրերից մեկը և ամենահայտնիներից Սպահանում։ Այն համարվում է իրանական ճարտարապետության լավագույն նմուշներից և ունի համաշխարհային ճանաչում։ Կառուցվել է 1644 թվականին` Շահ Աբասի հրամանով։ Այս պալատում Շահն առաջին անգամ նշել է Նոռուզի տոնը։ Ալի Ղափու պալատը համարվում է յուրահատուկ մուտք դեպի այլ պալատներ, որոնք կառուցվել են Սպահանի Նաղշե Ջահան հրապարակում։
Պալատը զարդարված է փայտե զարդանաշխ սյուներով։ Պատերն իրենցից ներկայացնում են արվեստի գլուխգործոցներ։ Դրանց վրա կարելի է տեսնել հիանալի նախշեր։ Պալատի ներսի որմնանկարներն արվել են Ռեզա Աբասիի և նրա աշակերտների կողմից։ Ռեզա Աբասին Շահ Աբասի պալատական նկարիչն էր։ Որմնանկարներից մեծ մասում պատկերված են բույսեր ու կենդանիներ։

Տարբեր ժամանակաշրջաններում իշխանափոխությունների ժամանակ պալատը կրել է տարբեր վնասներ։ Սակայն այն կանոնավոր կերպով վերանոգորվել է։ Պալատը վերակառուցվել է Շահ Հուսեյնի, այնուհետև Շահ Աբաս երկրորդի օրոք։ Հարկ է նշել, որ պալատի նոր տերերը որպես կանոն, փոփոխում էին գույքը ըստ իրենց ճաշակի։ Պալատի վերականգնման ժամանակ Շահ Աբասը շատ շքեղ զարդարեց երրորդ հարկը։ Սյուները դարձան հայելապատ, իսկ առաստաղին հայտնվեցին հսկայական որմնանկարներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
3. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
4. 1 2 3 4 5 6
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Արտաքին հղումներ
----------------

* Шахский дворец Али-Капу в Исфахане
* Дворец Али-Капу в Исфагане

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ստարոկորսունսկայա** (ռուս.՝ Старокорсунская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։ Մտնում է Կրասնոդարի համայնքային կազմավորման Կարասունսկի ներքաղաքային օկրուգի կազմի մեջ։ Գտնվում է Կուբան գետի աջ ափին, Կրասնոդարից 23 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 22 մ բարձրության վրա։

Բնակչությունը
-------------

Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, ստանիցան ուներ 10776 բնակիչ, հիմնականում հայեր և ռուսներ։ 2010 թվականին այնտեղ արդեն ապրում էր 12238 մարդ։

Ստանիցայում գործում են երկու միջնակարգ դպրոցներ, երկու մանկապարտեզ, մշակույթի տուն, արվեստի մանկական դպրոց, իսկ օժտված երեխաների համար գործում է ժողովրդական արվեստի հանրակրթական միջնակարգ դպրոցը։

Պատմությունը
------------

Ստանիցան հիմնադրվել է 1794 թվականին` Կուբանի կազակների կողմից։

1987 թվականին կառուցվել է Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հուշարձանը։ 2010 թվականին կանգնեցվել է հուշակոթող` նվիրված հայրենիքի պաշտպաններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Азаренкова А.С. Бондарь И.Ю. Вертышева Н.С.* Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793-1985 гг.). — Краснодар: Краснодарское книжное издательство, 1986. — С. 267. — 395 с.
Գերեզմանատան մուտքը
**Զինվորական գերեզմանատուն № 4 (Գրաբ)** (լեհ.՝ Cmentarz wojenny nr 4 - Grab), զինվորական գերեզմանատուն, որը գտնվում է Գրաբ գյուղի մերձակայքում՝ Անդրկարպատյան վոևոդությունում։ Գերեզմանը մաս է կազմում Արևմտագալիցիական զինվորական գերեզմանոցի, որը ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Գերեզմանոցում հուղարկավորված են ռուսական և ավստրիական բանակի զինծառայողները, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Անդրկարպատյան վոևոդության պատմական հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունը հիմնվել է 1915 թվականին սլովակ ճարտարապետներ Դուշան Յուրկովիչի և Ադոլֆ Կաշպարի նախագծով։ Գերեզմանատանը, 784 քառակուսի մետր տարածքով, գտնվում է 31 եղբայրական և 53 անհատական գերազմաններ, որոնցում թաղված են 106 ավստրիացի և 34 ռուս զինվորներ Լարգո-Կագուլսկի 191-րդ հետևակային գնդից, ովքեր զոհվել են 1915 թվականի հունվարին։

Բնութագիր
---------

Գերեզմանատան մուտքի մոտ տեղակայված է հուշարձան, ստեղծված արևմտալեմկական եկեղեցիների ձևով։

1993 թվականի հուլիսի 13-ին գերեզմանատունը ընդգրկվել է Անդրկարպատյան վոևոդության պատմական հուշարձանների գրանցամատյանում (А-295):

1995 թվականին հուշարձանը վերանորոգվել է։ Նրա վերականգնման ժամանակ նրա վրա ավելացվել են լեհերենով գրված գրություններ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **« Chcecie zważyć ofiary tej wojny? Do sławy i honoru na jednej szali  Dołóżcie jeszcze odrodzoną duszę narodu,  a szala i tak uniesie się lekko do góry»**- Ցանկանու՞մ եք կշռել այս պատերազմի զոհերին։ Փառքի և պատվի համար այս ամաններից մեկում։Զեկուցեք ժողովրդի վերակենդանացած հոգին և կշեռքը հեշտությամբ կբարձրանա վեր  |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **«Odrodzenie duszy narodu  Wznosi się ponad cierpienie.  Boże, zlituj się nad naszą ofiarą  I pozwól potomnym  Wznieść się tym zwycięstwem ponad groby»**- Ժողովրդի վերակենդանացած հոգինԽոյանում է Աստծու տառապանքների վրաԳթա մեր զոհի վրաԵվ թույլ տուր ժառանգներին Բարձրանալ մահի վրա տարած հաղթանակով |  |

Հուշարձանի վրա առկա է նաև հարթակ վերականգնելուն աջակցած հովանավորների մասին. «**Ten cmentarz żołnierski nr 4 odnowiony został w latach 1992—1995 przy współpracy polsko-austriackiej, w szczególności z udziałem gminy Krempna i żołnierzy 54 Pułku Obrony Kraju ze Styrii**» (Այս զինվորական գերեզմանատուն № 4 վերականգնվել է 1992-1995 թվականներին տեղի բնակչության Կրեպնի կոմունայի և Շտիրայի ազգային պաշտպանության 54-րդ զորագնդի զինվորներ լեհ-ավստրիական համագործակցության ընթացքում)։

Աղբյուրներ
----------

* Jerzy Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914—1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej.. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom I, 1999, s. 210. ISBN 83-85988-26-2.
* Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid niski i Pogórze. Warszawa — Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Rewasz», 1995, s. 31-32. ISBN 83-85557-20-2.
* red. Stanisław Mendelowski: Krempna : atrakcyjna gmina Beskidu Niskiego. Krosno: P.U.W. «Roksana», 2008, s. 92. Կաղապար:ISBN с опечаткой (pol.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Метрика кладбища  (լեհ.)

1. ↑  register of objects of cultural heritage in Poland
**Կարեն Ալեքսանդրի Քյանդարյան** (հունվարի 11, 1925(1925-01-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 25, 2013(2013-05-25)), հայ բժիշկ, սրտաբան, ռենտգենաճառագայթաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (2001)։ ՀՀ ԲԳԱ (1996), Նյու Յորքի ԳԱ (1997) անդամ։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2004)։

Իրինա Հովակիմյանի ամուսինը։

Կենսագրություն
--------------

1946 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1946-1950 թվականներին աշխատել է Ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1958-1961 թվականներին՝ Սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության ԳՀԻ տնօրեն։ 1961 թվականից եղել է Ռենտգենաբանական բաժանմունքի ղեկավար, 1986 թվականից, միաժամանակ՝ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի ռենտգենաբան, 1994 թվականից ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության գիտական թեմաների ղեկավար, «Զեյթուն» սիրտանոթային բժշկական կենտրոնի ռենտգենաբան, 2005 թվականից՝ Սրտաբանության ինստիտուտի համալիր գիտական թեմաների առաջատար գիտաշխատող։

Գործունեություն և ճանաչում
--------------------------

Կարեն Քյանդարյանի հուշատախտակը Երևանի Կոմիտասի պողոտայում
Զբաղվել է սրտի բնածին ու ձեռքբերովի արատների, իշեմիկ և զարկերակային հիվանդությունների, սրտային անբավարարության, ճառագայթային վնասվածքների ախտորոշման հարցերով։

1966-1968 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ճառագայթաբան, 1965-1979 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ռենտգենաբանների, ճառագայթաբանների և ուռուցքաբանների գիտական ընկերության վարչության փոխնախագահ, 1997 թվականից՝ Եվրոպական սրտաբանների ընկերակցության անդամ, 1999 թվականից՝ Էկոլոգիայի և կենսագործունեության անվտանգության միջազգային ԳԱ անդամ, 2004 թվականից՝ ՀՀ տեխնոլոգիական ակադեմիայի անդամ։

Պարգևներ, կոչումներ
-------------------

* ՌԴ Լոմոնոսովի անվան մեդալ, 2001
* «Գիտնականի աստղ» մեդալ, 2004
* ՀՀ առողջապահության նախարարության Ազգային առողջապահության ինստիտուտի պատվավոր պրոֆեսոր, 1996
* ԱՄՆ կենսագրական ինստիտուտի գիտական խորհրդի պատվավոր խորհրդական, 1996

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
2. ↑  Karen A. Kyandaryan

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարեն Քյանդարյանը կդառնար 90 տարեկան(չաշխատող հղում)
Մահմուդ II-ի տուղրան. էլեմենտները ցուցադրված են ըստ գրության հերթականությամբ. գույնը ցույց է տալիս դրանց իմաստը՝ համաձայն բառերի. «Աբդուլ ալ-Համիդի որդի Մահմուդ խան, հավերժ հաղթական»
**Տուղրա** (*тогра*; արաբ․՝ طغراء‎‎, թուրքերեն՝ tuğra, օսմ. طغراء‎ — *tuğra*, Ղրիմի թաթարերեն՝ tuğra), կառավարչի (սուլթանի, խալիֆի, խանի) անձնական նշանը, ինքնագիրը՝ պարունակող անունն ու կոչումը։ Այն առավել տարածված էր Օսմանյան կայսրությունում, որտեղ այն տեղադրված էր բոլոր պետական փաստաթղթերի վրա, երբեմն նաև մզկիթների մետաղադրամների և դարպասների վրա։

Ուլուբեյ Օրհան I-ի ժամանակներից, որը փաստաթղթերում թանաքով թաթախված ափի տպագիր է կիրառել, սովորություն է դարձրել սուլթանի ստորագրությունը շրջապատել իր և հոր կոչման պատկերներով, բոլոր բառերը միաձուլելով հատուկ գեղագրական ոճով` ձեռք է բերվում ափի հետ հեռավոր նմանություն։ Տուղրան ձևավորվում է դեկորատիվ արաբական գրերի տեսքով (տեքստը կարող է լինել ոչ միայն արաբերեն, այլ նաև պարսկերեն, թյուրքերեն և այլն)։ Օսմանական կայսրություն տուղրան կեղծելու համար մահապատիժ էր սահմանվում։

Ռուսական ցարերը մինչև Պետրոս I-ն իրենց դիվանագիտական զինանոցում ունեին անվանական տուղրաներ` մուսուլմանական արևելքի կառավարիչներին ուղղված նամակները, գրությունները ֆիքսելու համար։

Պատկերասրահ
-----------

* Տուղրայի էլեմենտներըՏուղրայի էլեմենտները
* Առաջին տուղրան՝ Օհրան I-ի տուղրան (1326)Առաջին տուղրան՝ Օհրան I-ի տուղրան (1326)
* Սուլեյման I-ի տուղրան (1520)Սուլեյման I-ի տուղրան (1520)
* Սելիմ III-ի տուղրան (1789)Սելիմ III-ի տուղրան (1789)
* Աբդուլ Համիդ II-ի տուղրան (1876)Աբդուլ Համիդ II-ի տուղրան (1876)
* Մեհմեդ V-ի տուղրան (1909), «Գալիպոլյան աստղի» վրաՄեհմեդ V-ի տուղրան (1909), «Գալիպոլյան աստղի» վրա
* 
*

Տես նաև
-------

* Տամղա
* Կարտուշ (Եգիպտոս)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Вера Постнова Золотое Перо восточной каллиграфии Независимая газета 2005-04-04

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт о туграх османских султанов
* О тугре Мехмеда II

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4472291-6 · LCCN: sh85138494 |

 |
**Ալբերտ Լորիսի Խաչատրյան** (մայիսի 1, 1935, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 7, 2020, Երևան, Հայաստան), հայ օպերային երգիչ (բարիտոն), մանկավարժ, Հայաստանի ազգային ակադեմիական երգչախմբի մեներգիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1986)։

Նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Ռուդոլֆ Խաչատրյանի եղբայրն է, օպերային երգչուհի Վարդուհի Խաչատրյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ալբերտ Խաչատրյանը ծնվել է Երևանում։ Ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։

1953 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ։ Համալսարանում ուսմանը զուգահեռ 1956 թվականին ընդունվել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի վոկալ բաժին։ 1958 թվականին ավարտել է համալսարանը, ապա որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ անցել աշխատանքի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 1960 թվականին ավարտելով երաժշտական ուսումնարանը ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի վոկալ բաժին, ուր ուսանել է մինչև 1962 թվականը։

1960 թվականից աշխատել է Հայաստանի ազգային ակադեմիական երգչախմբում՝ որպես մեներգիչ, զուգահեռ 1960-1990 թվականներին ֆիզիկա և մաթեմատիկա դասավանդելով Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում։ 1962-1971 թվականներին նաև աշխատել է Դերենիկ Դեմիրճյանի անվան դպրոցում որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ և ուսումնական մասի վարիչ, իսկ 1964-1970 թվականներին՝ Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական անսամբլում որպես մեներգիչ։

Հյուրախաղերով ելույթ է ունեցել ինչպես ԽՍՀՄ հանրապետություններում, այնպես էլ արտերկրում (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Անգլիա, Իսպանիա, Գերմանիա, Չեխոսլովակիա, Հարավսլավիա, Սիրիա, Լիբանան, Ճապոնիա)։ Առավել հատկանշական են նրա մեներգերը Հեկտոր Բեռլիոզի «Ռոմեո և Ջուլիետ» դրամատիկ վոկալ սիմֆոնիայում, 
Լյուդվիգ վան Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիայում, ինչպես նաև Տիգրան Չուխաջյանի «Արշակ Երկրորդ» օպերայում։

Ալբերտ Խաչատրյանը մահացել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ Երևանում։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (24.05.1977)
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (27.03.1986)
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ (22.02.1989)
* ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգրեր (2005, 2010)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Гомцян Н.* Жил ради мечты // Голос Армении, 2020, 12 декабря
2. 1 2 3 4   Ալբերտ Խաչատրյանի կյանքը և գործունեությունը
**Էքին Մերթ Դեյմազ** (թուրքերեն՝ Ekin Mert Deymaz, դեկտեմբերի 2, 1990(1990-12-02), Արնհեմ, Նիդերլանդներ), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասան և մոդել։ «Թուրքիայի լավագույն մոդել» մրցույթի ժամանակ զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը։ 2016 թվականի դրությամբ խաղացել է երեք հեռուստասերիալներում։ Հեռուստասերիալների ոլորտում առաջին խաղը եղել է «Նոթատետր» հեռուստասերիալում, որը վարկանիշի պատճառով շուտով փակվել է։ Հաջորդ տարի դերասանը սկսեց նկարահանվել «Ելակի բույրը» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով Վոլքան Մաժարօղլուի դերը։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է թուրքական Star TV հեռուստաընկերության եթերում։ Նրա խաղընկերներն են եղել Յուսուֆ Չիմը և Դեմեթ Օզդեմիրը։ Հեռուստասերիալը եղել է 2015 թվականի ամառային եթերաշրջանի ամենադիտված հեռուստասերիալը։ Նկարահանվել է «Կյանքը հիանալի է, երբ սիրում ես» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է FOX հեռուստաընկերության եթերում։ Սերիալում Էքինը մարմնավորում է Սավաշ Գյոչերի դերը։ Բացի դերասանական կարիերայից զբաղվում է նաև մոդելային գործով և դասախոսությամբ։ Հալիչի համալսարանում սովորում է քոուչինգ և ֆիթնես։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 2014 *Նոթատետր* – Էգեմեն Շանօղլու
* 2015 *Ելակի բույրը* – Վոլքան Մաժարօղլու
* 2016 Կյանքը հիանալի է, եթե սիրում ես – Սավաշ Գյոչեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  Ekin Mert Daymaz kimdir, *Sabah*.
3. ↑
4. ↑  Fox Hayat Sevince Güzel oyuncular
5. ↑  Medya Faresi, Rating Sonuçları (Total). 11/18/25 Temmuz ( 11    18    25 ), ve 1/8/15 Ağustos ( 1    8    15 )


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
**Կետապանգ** (ինդոն.՝ Ketapang), քաղաք Ինդոնեզիայում։ Արևմտյան Կալիմանտան պրովինցիայի նույնանուն շրջանի (*Kabupaten Ketapang*) կենտրոնն է։ Գտնվում է Կալիմանտան կղզում (Բորնեո), Պավան գետի դելտայում։ 2000 թվականի դրությամբ բնակչությունը կազմել է 77 765 մարդ, իսկ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում է 200 544 մարդ։

Պատմություն
-----------

Քաղաքն անվանակոչվել է հնդկական նուշի տեղական՝ մալայական անվանմամբ (*Terminalia catappa)*։

1930-ական թվականներին Կետապանգ շրջանը ներառված էր Հոլանդական արևելահնդկական ընկերության կազմում, որտեղ համարվում էր Բորնեոյի արևմտյան մասի նստավայրի մի մասը։ Վերջինիս կենտրոնը Պոնտիանակն էր։ 1956 թվականին շրջանը դարձել է ինքնավար (անկախ) և մտել ռեգենտի (bupati) կողմից կառավարվող Արևմտյան Կալիմանտան պրովինցիայի կազմի մեջ։

1961 թվականից ի վեր քաղաքում է գտնվում Պոնտիանակի միտրոպոլիտի կազմի մեջ մտնող Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու թեմը։

Տնտեսություն
------------

Քաղաքում զբաղվում են արմավենու յուղի, կաուչուկի և փայտանյութի արտադրությամբ։ Բացի այդ, արդյունահանվում են նաև բոքսիտ, ցիրկոն և կապար։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Կետապանգը բազմազգ քաղաք է։ Քաղաքացիների մեծամասնությունը կազմում են ինդոնեզացիները, իսկ փոքրամասնությունում գերակշռում են չինացիները (հան)։ Փոքրամասնություն են կազմում նաև մադուրացիները և ճավացիները։ Չինացի բնակիչների մեծամասնությունն են կազմում չաոշան և հակա ժողովուրդները, ընդ որում՝ գերակշռում է չաոշանը։

Քաղաքում ապրող բնիկ ինդոնեզացիները հիմնականում մալակացիներ կամ դայակացիներ են։ Կետապանգի բնակիչների մեծամասնությունը ինդոնեզերենում ներառում է մալազիական շեշտադրում, որը փոքր-ինչ նման է Մալայզիայում օգտագործվող լեզվին։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքը սպասարկում է Կետապանգի օդանավակայանը (Rahadi Osman Airport)։ Օդանավակայանում Pangkalan Bun-ի միջոցով իրականացվում են մի շարք չվերթներ դեպի Պոնտիանակ և Սեմարանգ։ 2011 թվականի հունվարից գործում է նաև ուղիղ չվերթ դեպի Ջակարտա, որը իրականացնում է *Aviastar* ընկերությունը։ Պոնտիանակից Կետապանգ կարելի է հասնել նաև նավի միջոցով (նավով ուղևորությունը տևում է վեց ժամ, ամեն օր ուղևորությունները սկսվում են առվոտյան ժամը վեցից)։

Կետապանգից դեպի Սուկդանու հասարակական երթևեկությունը ապահովում են ավտոբուսները, տաքսիները և մոտոցիկլետները։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Գունունգ Պալունգ՝ ազգային պարկ, գտնվում է քաղաքի հյուսիսում, ստեղծվել է 1937 թվականին որպես անտառային արգելոց։ Պարկում բնակվում է Կալիմանտանում օրանգուտանների ամենախոշոր պոպուլյացիաներից մեկը (1°14′24″ հվ. լ. 110°14′21″ ավ. ե.HGЯOL)։
* Kelenteng Tua Pek Kong՝ չինական տաճար։
* Tugu Ale-ale՝ էկզոկմախքի հուշարձան (Tugu-հուշարձան, Ale-ale-էկզոկմախքի տեսակ)։

|  |  |  |  |
| Շինություն Կետապանգ քաղաքում | Kelenteng Tua Pek Kong | Tugu Ale-ale | Ազգայիին պարկ Գունունգ Պալունգ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Население города Кетапанг на сайте world-gazetteer.com

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(ինդ.)
* Աշխարհագրական տվյալները և եղանակը hmn.ru-ում
**Զինվորական գերեզմանատուն № 5 (Գրաբ)** (լեհ.՝ Cmentarz wojenny nr 5 - Grab), զինվորական գերեզմանատուն, որը գտնվում է Գրաբ գյուղի մերձակայքում՝ Անդրկարպատյան վոևոդությունում։ Գերեզմանը մաս է կազմում Արևմտագալիցիական զինվորական գերեզմանոցի, որը ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Գերեզմանոցում հուղարկավորված են ռուսական բանակի զինծառայողները, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Գերեզմանատունը համարվում է Անդրկարպատյան վոևոդության պատմա-ճարտարապետական հուշարձան։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունը հիմնվել է 1915 թվականին սլովակ ճարտարապետ Դուշան Յուրկովիչի նախագծով։ Գերեզմանատունը լավ վիճակում է և գտնվում է գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների տարածքում և որմափակված է փայտե ցանկապատերով։ Գերեզմանատան տարածքը կազմում է 266 քառակուսի մետր։

Գերեզմանատանը կա 27 եղբայրական և 6 անհատական գերեզմաններ, որոնցում հուղարկավորված են 266 անհայտ ռուս զինվորներ, ովքեր զոհվել են 1914 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին։

1993 թվականի հուլիսի 13-ին գերեզմանատունը ընդգրկվել է Անդրկարպատյան վոևոդության պատմական հուշարձանների գրանցամատյանում (А-296):

Աղբյուրներ
----------

* Jerzy Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914—1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej.. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom I, 1999, s. 2013. ISBN 83-85988-26-2.
* Roman Frodyma — Galicyjskie cmentarze wojenne t. 1-3, wydawnictwo Rewasz 1998

red. Stanisław Mendelowski: Krempna : atrakcyjna gmina Beskidu Niskiego. Krosno: P.U.W. «Roksana», 2008, s. 92.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Метрика кладбища (լեհ.)

1. ↑  register of objects of cultural heritage in Poland
**«Ճանապարհ դեպի տուն»** (ռուս.՝ «Дорога домой»), 1969 թվականի խորհրդային ֆիլմ-մելոդրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Սուրինն Էդուարդ Վոլոդարսկու պատմվածքի հիման վրա:

Սյուժե
------

Մաշան շինհրապարակում մի քանի տարի աշխատելուց հետո վերադառնում է գյուղ՝ ծնողների մոտ և կոլտնտեսությունում աշխատանքի է անցնում որպես վարորդ։ Գյուղում Մաշան հանդիպում է իր մանկության ընկեր Անդրեյին, շուտով ամուսնանում է նրա հետ, բայց մտովի անընդհատ վերադառնում է Նիկոլային, ում սիրում էր քաղաքում։ Անդրեյը կռահում է այն պատճառները, որոնք Մաշային ստիպել են տուն վերադառնալ և սկսում է խմել։ Այնուամենայնիվ, այն լուրը, որ նրանք երեխա կունենան, փոխում է նրա վերաբերմունքը տան և կնոջ նկատմամբ։ Գալիս Է Նիկոլայը: Հանուն Մաշայի նա պատրաստ է թողնել իր կնոջն ու երեխաներին։

Դերերում
--------

* Լյուբով Վիրոլայնեն - Մաշա
* Իգոր Կլաս - Անդրեյ Տեպլով, Մաշայի ամուսինը
* Վլադիմիր Իվաշով - Նիկոլայ Մալցև, Մաշայի սիրելին
* Միխայիլ Կիսլով - Պետկա, Մաշայի ծանոթը քաղաքային շինհրապարակում
* Ալեքսանդր Մալիշև - Պաշկա, Մաշայի եղբայրը
* Լեոնիդ Խուդով - Կուզմա Ֆեոդորովիչ, Մաշայի հայրը
* Մարիա Վինոգրադովա - Մաշայի մայրը
* Իվան Ռիժով - փոստատար
* Վիտալի Շապովալով - վարորդ

Ֆիլմը փաստացի չի թողարկվել վարձույթում. տպագրվել է միայն 15 օրինակ, որոնք ուղարկվել են կինոակումբներ․ դրա պատճառը, մի շարք տեղեկությունների համաձայն, եղել է այն, որ ֆիլմը դուր չի եկել ԽՍՀՄ Պետկինոյում աշխատող ինչ-որ մեկին։ Դրա հետևանքով ֆիլմն աննկատ է մնացել քննադատների համար, բայց դրա վերաբերյալ ծավալուն դրական ակնարկ է տպագրվել «Օգոնյոկ» ամսագրում:

Գրախոսականներ
-------------

* *Н. Толченова* — Маша возвращается домой // Журнал «Огонёк», 1970

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Свидетели времени: книга интервью / Владимир Нузов. — НИП 2Р, 2006. — 351 с. — стр. 109
2. ↑  Советский экран, 1989

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дорога домой // Домашняя синематека: отечественное кино 1918—1996 / Сергей Землянухин. — М.: Дубль-Д, 1996. — 520 с. — стр. 130
* Дорога домой // Мосфильм
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն Ցեզոնինոս (այլ կիրառումներ)

**Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն Ցեզոնինոս** (լատին․՝ Lucius Calpurnius Piso Cesoninus, մ.թ.ա. 2-րդ դար, Հին Հռոմ - մ. թ. ա. 107, Transalpine Gaul, Հին Հռոմ), Հռոմեական հանրապետության կոնսոլ մ.թ.ա 112 թ.:

Ցեզոնինոսի հայրը Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն Ցեզոնինոսն էր։ Հավանաբար մոտ մ.թ.ա. 115 թ. նա նշանակվել է Ասիայի պրետոր։ Մ.թ.ա. 112 թ. Ցեզոնինոսը դարձել է կոնսուլ։ Իր կոնսուլության տարիներին սահմանել է կրետական քաղաքներ Իթանոսի և Իերապիտնայի սահմանները։ Ցեզոնինոսի ղեկավարությամբ սենատը ընդունել է հրամանագիր հունական վարպետների միությունների մասին։ Նրա պրետորությունից և կոնսուլությունից կամ պրոկոնսուլությունից հետո, նա մեղադրվել է Գայոս Կլավդիոս Պուլհրոսի կողմի պրովինցիաներում շորթումների համար, բայց արդարացվել է։ Մ.թ.ա. 10 թ. Ցեզոնինոսը եղել է Լուկիոս Կասսիոս Լոնգինոսի լեգատը Տրանսալպիական Գալլիայում, որտեղ մասնակցել է տիգուրինների դեմ ճակատամարտին և սպանվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Digital Prosopography of the Roman Republic
2. ↑  Վալերիոս Մաքսիմոս. Factorum et dictorum memorabilium libri novem. VII. 1. 6.
3. ↑  Ապպիանոս. Կելտիկա. 3.
«**Բարոն**» (ռուս.՝ Барон), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը՝ գրված 1882 թվականին։ Առաջին անգամ հրատարակվել է «Միրսկոյ տոլկ» (ռուս.՝ «Мирской толк») ամսագրում, դեկտեմբերի 20, № 47, Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։

Հրապարակումներ
--------------

Անտոն Չեխովի «Բարոն» պատմվածքը գրվել է 1882 թվականին, առաջին անգամ տպագրվել է «Միրսկոյ տոլկ» ամսագրի դեկտեմբերի 20-ի համարում, թիվ 47, Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ, 1884 թվականին ընդգրկվել է «Մելպոմենի հեքիաթները» ժողովածուում։ Հավաքածուի համար պատմվածքը վերանայվել է, բարոն բառն օգտագործվել է ոչ թե որպես տիտղոս, այլ որպես մականուն՝ սաստկացնելով բարոնի սերը թատրոնի հանդեպ։

Սյուժե
------

Պատմությունը նկարագրում է Բարոն մականունով թատրոնի հուշարարին։ Այս մականունը նա կրում է արդեն քսան տարի։ Բարոնը կարճահասակ, նիհար ծերուկ է, մոտ վաթսուն տարեկան։ Գրողը մանրամասն նկարագրում է հուշարարի արտաքին տեսքը. «Նրա պարանոցը ողնաշարի հետ ստեղծում է բութանկյուն, որը շուտով կդառնա ուղիղ անկյուն։ Նա ունի մեծ անկյունաձև գլուխ, խոժոռ աչքեր, լայն քիթ և մանուշակագույն կզակ։ Նրա ամբողջ դեմքի վրա տարածված է թույլ կապտախտ, հավանաբար այն պատճառով, որ այդ սպիրտը գտնվում է այն պահարնում, որը հազվադեպ է կողպվում։ Այնուամենայնիվ, բացի ալկոհոլից, բարոնը երբեմն օգտագործում է շամպայն, որը շատ հաճախ կարելի է գտնել դերասանների հագնվելու սենյակում՝ շշերի և բաժակների հատակին։ Այտերն ու աչքերի տակ գտնվող պարկերը դողում են ինչպես չորացած կախոցների վրա կախված լաթերը։

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Барон// Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
* Dictionnaire Tchekhov, page 31, Françoise Darnal-Lesné, Édition L’Harmattan, 2010, ISBN 978 2 296 11343 5.
* Le Baron, traduit par Madeleine Durand avec la collaboration d’E.Lotar, Vladimir Pozner et André Radiguet, éditions 10/18, Domaine étranger dirigé par Jean-Claude Zylberstein, 2004. ISBN 2-264-03973-6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Чехов А. П. Барон Archived 2017-05-05 at the Wayback Machine.. Оригинальный русский текст