recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վիտտորիա Թեզի** **(Թեզի-Տրամոնտինի)** մականունը **Ֆիորենտինա** (La Fiorentina), (փետրվարի 13, 1701(1701-02-13), Ֆլորենցիա, Իտալիա - մայիսի 9, 1775(1775-05-09), Վիեննա, Հաբսբուրգի միապետություն), 18-րդ դարի իտալացի ամենանշանավոր երգիչներից մեկը, Բել Կանտոյի դպրոցի ներկայացուցիչ Վ. Թեզին ուներ անսովոր ուժեղ ձայն՝ գեղեցիկ տեմբրով և լայն տիրույթով, սահուն և փափուկ բոլոր մատյաններում։ Տպավորիչ էր նրա երգի հուզական արտահայտչությունն ու դրամատիկ պայծառ տաղանդը։ Նա հայտնի էր տղամարդկային դերերգով (Աքիլլես (Սարոյի «Աքիլլեսը Սքիրոսի վրա»)), Աստիանաքս (Վեկկայի «Աստիանաքս» մադրիգալ կատակերգություն և այլն)։

Կենսագրություն
--------------

Նա դաստիարակվել է Ֆլորենցիայի (որտեղ հայրը ծառայում էր) Մեդիչի դքսերի արքունիքում, մանկուց սովորել է պար, ասմունք և երաժշտություն։ Ֆլորենցիայում եղել է Ֆ. Ռեդիի ուսանողը, հետագայում Բոլոնիայում՝ Ֆ. Կամպեջիի ուսանողը։

Նա իր նորամուտը նշել է 16 տարեկան հասակում 1716 թվականին, Պարմայի թատրոնի բեմում` Աստորգայի «Դաֆն» օպերայում, ապա` Բոլոնիայում։

1718 թվականին նա դարձել է Պարմայի դուքսի Ֆրանչեսկո Ֆարնեզեի պալատական երգիչը։ 1719 թվականին նա երգել է Դրեզդենում բարոկկո կոմպոզիտոր Անտոնիո Լոտիի օպերաներում։

1718-1719 թվականների երգաշրջանում նա երգել է Վենետիկի «Սանտ'Անջելո» թատրոնում և կատարել արական դերեր՝ Պորտայի «Դուստր սեր», Կելլերի Ամալասունտա և Ֆիորեի «Առատ զղջում» դերերում։ Այդ ժամանակներից ի վեր տրավեստի դերը դարձել է գլխավորը նրա աշխատանքում։

26 տարի նա ճանապարհորդել է Եվրոպայով մեկ, խաղացել Իտալիայի (Նեապոլ, Վենետիկ, Միլան, Բոլոնիա, Ֆլորենցիա, Ջենովա , Թուրին, Պիացենցա, Ռեջջո և այլն) թատրոններում, ինչպես նաև Վիեննայում, Դրեզդենում, Ֆրանկֆուրտում, Մադրիդում, Լեհաստանում։ Մեծ հաջողություն է ունեցել 18-րդ դարի երեսունականների և քառասունականների վերջին, երբ նա երգել է հայտնի կաստրատացի երգիչ Կաֆարելիի (մեցցո-սոպրանո) հետ միասին։ 1744-ին Կ. Վ. Գլյուկի «Հիպերմեսթեր» երաժշտական դրամայում կատարել է գլխավոր դերը։

1750 թվականինին նա հեռացել է բեմից և դասավանդել երգեցողություն։ 1751 թվականին նրան հրավիրել են աշխատելու Վիեննայի արքունիքում, որտեղ նա ապրել է երկար տարիներ, որպես կոմսուհի Մարիա Թերեզա Ալեֆելդտի երաժշտության ուսուցիչ։ Նրա ուսանողների թվում էին Կատարինա Գաբրիելլին և Էլիզաբեթ Թաբերը։ Վիեննայում նա հանդիպել է Կազանովայի, Մոցարտի և նրա հոր Լեոպոլդի հետ։

Մահացավ թոքաբորբից 1775 թվականի մայիսի 9-ին։ Նա չափազանց հարուստ էր և իր վերջին կամքին համապատասխան` թաղվել է Վիեննայի Նոյեր Մարկտի Կապուչին եկեղեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4
3. 1 2  *Wurzbach D. C. v.* Tesi, Vittoria (գերմ.) // *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*: *enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben* — Wien: 1856. — Vol. 44. — S. 24.
4. ↑  «ТЕ'ЗИ Тези Трамонтини»։ istoriya-teatra.ru։ Վերցված է 2019-08-29
5. ↑  «Tesi, Vittoria 1700-1775»

Գրականություն
-------------

* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Музыкальная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор. Под ред. Ю. В. Келдыша. 1973—1982.

Արտաքին հղումներ
----------------

* (անգլերեն) Vittoria Tesi Archived 2016-09-22 at the Wayback Machine. sur oxfordindex.oup.com
**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի,** հայկական ավերված եկեղեցի, որը գտնվում էր Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ազնաբերդ (Քենգերլիի շրջան) գյուղում։ Գտնվում էր գյուղից հարավ-արևելք։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին հիմնադրվել է 12-13-րդ դարում և վերանորոգվել 1651 թվականին և 19-րդ դարում։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին հորինվածքով միանավ կառույց էր՝ թաղածածկ դահլիճով, կիսաշրջան աբսիդով և հյուսիսային ճակատին մուտքով։ Հյուսիսային ճակատին կային հայերեն արձանագրություններ, իսկ բեմի վրա՝ զարդաքանդակ։

Ոչնչացում
---------

Եկեղեցին դեռևս կանգնուն էր 2001 թվականի դրությամբ, սակայն այն ավերվել է 2001 թվականի օգոստոսի 30-ից մինչև 2011 թվականի հուլիսի 15-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Այդ մասին փաստում է Caucasus Heritage Watch-ի հետաքննությունը։

Տես նաև
-------

* Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Ազնաբերդ)
* Սուրբ Թովմա վանք (Ազնաբերդ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Khatchadourian Lori, Smith Adam T. Ghulyan Husik, Lindsay Ian (2022)։ *Silent Erasure: A Satellite Investigation of the Destruction of Armenian Heritage in Nakhchivan, Azerbaijan* (անգլերեն)։ Cornell Institute of Archaeology and Material Studies: Ithaca, NY։ էջեր 350–353։ Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 24-ին
2. 1 2 3 4  Ayvazyan, Argam. *Nakhijevani ISSH haykakan hushardzannery. Hamahavak tsutsak.* Yerevan: Hayastan, 1986, p. 119.
**Քինգսթոն,** քաղաք ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգում։ Գտնվում է Նյու Յորքից 146 կմ հյուսիս՝ Հուդզոն գետի երկայնքով։ Քաղաքը Օլսթերի շրջանի կենտրոնն է։

Պատմություն
-----------

Քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվել է 1614 թվականին՝ որպես հոլանդական փոքր առևտրային կետ Հուդզոն և Էսոպուս գետերի միախառնման վայրում։ 1653 թվականին հոլանդացիներն այստեղ հիմնել են փոքրիկ գյուղ, որը կոչվում էր Էսոպուս (հետագայում՝ Wiltwyck, անգլ.՝ Wild woods)։

1777 թվականին Քինգսթոնը դարձել է Նյու Յորք նահանգի առաջին մայրաքաղաքը։ Սարատոգայի ճակատամարտից կարճ ժամանակ անց քաղաքն ամբողջությամբ այրվել է բրիտանական զորքերի կողմից։ 1797 թվականին մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Օլբանի։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 22,4 կմ², գտնվում է Հուդզոն գետի արևմտյան ափին։

Քինգսթոնը ոչ պաշտոնապես բաժանված է 3 թաղամասի՝ ափթաուն, միդթաուն և դաունթաուն։ Քաղաքում անցկացվում են տարբեր փառատոններ, ինչպիսիք են՝ Քինգսթոնի ջազ փառատոն, Բրիտանական զորքերի կողմից քաղաքի ոչնչացում (իհարկե, առանց քաղաքի շենքերը քանդելու)։

Հայտնի անձինք
-------------

* Ջոն Վանդերլին (1775-1852)՝ ամերիկացի նկարիչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
2. ↑  New York-Newark, NY-NJ-CT-PA Combined Statistical Area Archived 2014-12-29 at the Wayback Machine. United States Census Bureau. Accessed December 28, 2014.
3. ↑  «Census - Geography Profile: Kingston city, New York»։ United States Census Bureau։ Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 11

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայք
**Սուրբ Պետրոսի ամրոց** կամ **Բոդրում ամրոց** (թուրքերեն՝ Bodrum Kalesi), միջնադարյան ամրոց Թուրքիայի Բոդրում քաղաքում` անտիկ Հալիկառնասի քաղաքի տարածքում։ 2016 թվականին ներառվել է Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցուցակում։

Ամրոցը կառուցվել է 15-րդ դարում Հռոդոսի հիվանդախնամների միաբանության ասպետների կողմից։ Ավելի վաղ այդտեղ գտնվել է Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը՝ Կարիայի տիրակալ Մավսոլի (հուն․ Μαύσωλος) դամբարանը։ Այն վնասվել է մի քանի երկրաշարժերից և 1402 թվականին փլուզվել։ Հետագայում խաչակիրները ամրոցի պատերի կառուցման ժամանակ օգտագործել են դամբարանի բեկորների մի մասը որպես շինարարական նյութ։

Ամրոցի կառուցումն սկսվել է 1404 թվականին։ Ամրաշինությունների կառուցումն իրականացվել է ճարտարապետ Հայնրիխ Շլեգելոտի ղեկավարությամբ։ 1406 թվականին կառուցվել է ամրոցի մատուռը, և իսկ պատերն ավարտին են հասցվել միայն 1437 թվականին։ Ավելի ուշ իսպանացի ասպետներն այն վերակառուցել են գոթական ոճով։

Մի քանի տասնամյակների ընթացքում ամրոցը պարբերաբար պաշարել են Օսմանյան կայսրության զորքերը, սակայն հաջողության չեն հասել։ 1482 թվականին գահին տիրանալու անհաջող փորձից հետո այստեղ թաքնվել է սուլթան Մեհմեդ II-ի որդին և սուլթան Բայազիդ II-ի եղբայրը։

1494 թվականին մայրցամաքի կողմից լրացուցիչ ուժեր են պահանջվել, որպեսզի ամրոցը պաշտպանները կարողանան դիմադրել թուրքերի հարձակումներին։ Այդ նպատակով մարտիկները նորից օգտագործել են քարեր Մավսոլի գերեզմանից։ Հիվանդախնամների միաբանության մեծ վարպետ Ֆաբրիցիո դել Կարետտոն կարգադրել է կառուցել կլոր բաստիոն։ Մինչև 1507 թվականի ասպետները դամբարանից տարել են վերջին քանդակները, որոնցով զարդարված էին նրա պատերը։

Մինչև 1522 թվականն աշխարհի հրաշալիքներից մեկը վերջնականապես ավերվել է, և նույն թվականի դեկտեմբերին ամրոցը հանձնվել է սուլթան Սուլեյմանին։ Միաբանության բոլոր կառույցներն ու ամրոցներն անցել են թուրքերին, իսկ մատուռը վերածվել է մզկիթի։

1962 թվականին նախկին ամրոցի շինություններում ստեղծվել է Ստորջրյա հնագիտության թանգարան, որտեղ ցուցադրվում է ուլուբուրունյան գանձը ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Bodrum Castle»։ *UNESCO World Heritage Centre*։ UNESCO։ Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 12
2. ↑  *Bodream*, Jean-Pierre Thiollet, Anagramme Ed. 2010, p. 13. 978-2-35035-279-4
3. ↑  «Bodrum Museum»։ Bodrum Museum։ 2010 թ․ մարտի 23։ Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 26

Գրականություն
-------------

* *Jean-Pierre Thiollet, Francis Fehr; François Roboth* Bodream ou rêve de Bodrum. — Paris: Anagramme éditions, 2010. — 119 p. — ISBN 978-2-35035-279-4

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2018002355 |

 |
**«Տոնիկյան»**, հայկական գրատուն, տպարան, հրատարակչատուն, որը 1922 թվականին Դամասկոսում (Սիրիա) հիմնադրել է Կիրակոս Տոնիկյանը (1900-1972), իսկ 1924 թվականին փոխադրել է Բեյրութ (Լիբանան)։ Ներկայումս գործում է միայն իբրև գրախանութ։

Գործունեություն
---------------

«Տոնիկյան» հրատարակչատունը հրատարակել է հայ գրողների (նաև օտարագիր` բնագրով և թագմանաբար) արձակ և չափածո ստեղծագործություններ, գիտական ուսումնասիրություններ, բառարաններ, հուշագրություններ, երգարաններ, դասագրքեր և այլն։

Լույս են ընծայվել Միսաք Գույումճյանի «Ընդարձակ բառարան անգլերէն-հայերէն» (1931), Մարտիրոս Գուշագճյանի և Տիգրան Խնդրունու «Անգլերէնէ-հայերէն արդի բառարան» (1970, 1975), Գրիգոր Զոհրապի «Լուռ ցաւեր» (1956), «Խղճմտանքի ձայներ» (1958, 1977), «Կեանքը ինչպէս որ է» (1959, 1983), Արտաշես Տեր-Խաչատուրյանի, Հրանդ Գանգրունու և Փարամազ Տոնիկյանի «Հայոց լեզուի նոր բառարան» (հատորներ Ա-Թ, 1968, 1992), Կարապետ Թերզյանի «Պատմագիրք Ստանոզի հայոց» (1969), Բենիամին Ժամկոչյանի «Հայնի. տեղագրական, ազցագրական, պատմագրական» (1951), Ինտրայի «Ընտիր երկեր» (1974), Մառի Աթմաճյանի «Յաւերժական ուղիներով» (1974), Անդրանիկ Ծառուկյանի «Վերջին անմեղը» (1980), «Սէրը եղեռնին մէջ» (1987), Վահե Հայկի «Հայրենի ծխան» (1970), «Լուսաւոր դէմքեր մեր օրերուն վրայ» (1972), Արմեն Շիտանյանի «Թափառական հայը» (1956), «Թափառական հայու որդին» (1961), «Թիապարտ կամ վանական» (1981), Վազգեն Շուշանյանի «Ճերմակ Վարսենիկ» (1983), Անդրանիկ Չելեպյանի «Զորավար Անդրանիկ եւ Հայ յեղափոխական շարժումը» (1986), Աշոտ Պատմագրյանի «Հայ երգը դարերի միջից» (1977), «Իմ յուշերից» (1978) և այլ գրքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Երբեմնի Գրատուները»։ *Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ*։ 2021-03-22։ Վերցված է 2021-08-15
2. 1 2  Այվազյան Հովհաննես, ed. (2015)։ *Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան*։ Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն։ էջ 1063։ ISBN 978-5-89700-042-5
Բոսի ջրավազանը՝ առանձնացված դեղինով
**Վյոսա** (ալբ․՝ Vjosë) կամ *Աոոս* (հուն․՝ Αώος , լատին․՝ Aous), գետ Հունաստանի հյուսիս-արևմուտքում և Ալբանիայի հարավ-արևելքում։ Երկարությունը 280 կմ է, որից 70-ը գտնվում է Հունաստանի տարածքում։ Ջրավազանի մակերեսը կազմում է 6,6 հզ կմ², ջրի մակարդակի բարձրացում նկատվում է հոկտեմբեր-մայիս ամիսներին, ամռանը գետը սակավաջուր է։ Ջրի միջին ծախսը մոտ 160մ³ է։

Աոսով անցնող հին կամուրջը Կոնիցի մոտ
Գետի ակունքը գտնվում է Էպիրոս շրջանում՝ Պինդոս լեռան հյուսիսային մասում, Տիմֆի լեռից ոչ հեռու(2497 մ)։

Գետի հունի վերին հոսանքը (ավելի հստակ նրա վտակը՝Վոյդոմատիսը) անցնում է Վիկոս-Աոոս ազգային պարկ հյուսիսային մասով՝ խորը կիրճով, հոսում է Կոնիցա ավանով, որտեղ գտնվում է հին կամարակապ կամուրջը։

Ալբանիայի սահմանին՝ Վյոսան միախառնվում է Սարանդապորոս գետի հետ, և հոսում է Նեմերչկա և Դեմբել լեռնաշղթաների հյուսիս արևմտյան երկարությամբ, Կելցյուրա ավանի մոտով, Տեպելենա փոքր քաղաքով, ուր նրա մեջ է թափվում Դրինոյի ամենամեծ վտակը։ Ապա Վյոսան անցնում է Մեմալիայ բնակավայրի միջով, դուրս է գալիս ափամերձ հարթավայր՝ Սելենիցայից ոչ հեռու միախառնվում է Շուշիցա գետին և Վլյորա քաղաքից 25 կմ հյուսիս-արևմուտք թափվում Ադրիատիկ ծով։

Հնում գետի հիմնական հունը անցնում էր լեռան ստորոտով, որի վրա տեղակայված էր հին Ապոլինա քաղաքը։ Ներկայումս Սելենիցա քաղաքում գետից դուրս է գալիս ջրանցք, որը գնում է դեպի հյուսիս՝ հին հունի ուղղությամբ և որի ջրերը օգտագործվում են ոռոգման համար։

Գետում բնակվում են 18 տեսակի ձուկ, որոնցից հինգ տեսակն ապրում են գետի և′ հունական, և′ ալբանական մասում։ Բացի դրանից գետի ավազանում բնակվում են 200 տեսակի թռչուն, որոնցից շատերը գտնվում են հսկողության տակ կամ համարվում են անհետացող տեսակներ, դրանցից են՝ գանգրափետուր հավալուսնը, կարմիր ցինը, տափաստանային հողմավոր բազեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Aoos/Vjosa River Sub-basin» (անգլերեն)։ INWEB։ Վերցված է 2009 թ․ փետրվարի 22
2. ↑  Вьоса // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
3. 1 2  Греция. Справочная карта. Масштаб 1:Կաղապար:Число / Главный редактор Я. А. Топчиян. — М.: Роскартография, 2001. — (Страны мира. Европа). — 2000 экз.
4. ↑  Не следует путать с рекой Дрин на севере страны

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh88004584 |

 |
**Տոնկացու** (ճապ. 豚カツ խոզի մսով կոտլետ), ճապոնական խոհանոցի ուտեստ, հալած ճարպի մեջ տապակած խոզի միս։ Տեմպուրայի հետ մեկտեղ սա Ճապոնիայում արևմտյան խոհանոցի յոսեկուի բավականին հայտնի ներկայացուցիչն է։

Պատրաստման եղանակ
-----------------

Տոկացուի սպասքավորման տարբերակՏոկացուի սպասքավորման տարբերակ
Խոզի ֆիլեի ծեծած կտորները թաթախում են ալյուրի, ձվի մեջ, ապա լցնում պանկոյի տարայի մեջ։ Ստացված կոտլետները տապակում են հալած ճարպի մեջ կամ ավելի դիետիկ տարբերակով կարմրացնում են ջեռոցում։ Կոտլետները հիմնականում մատուցում են մանրացված կաղամբի, կիտրոնի շերտի և տոնկացուի սոուսի հետ (վուստերական սոուս, մրգային և բանջարեղենային խյուս)։ Ռեստորաններում որպես սննդային հավելում խորը ափսեների մեջ մատուցում են եփած բրինձ և միսոսիրու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Katsuretsu» [cutlet]։ *Nihon Kokugo Daijiten Concise edition, web version (精選版 日本国語大辞典)* カツレツ (ճապոներեն)։ Shogakukan։ Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 16 – via kotobank.jp։ «cutlet Կաղապար:Interp "katsu".»

Գրականություն
-------------

* *Tsuji, Shizuo; Fisher, M.F.K.* Japanese Cooking: A Simple Art. — Kodansha, 2007. — С. 240. — ISBN 4-7700-3049-5
**«Վնասակար խորհուրդ»**  Գրիգորի Օստերի՝ «Եթե հայրիկի կամ մայրիկի մոտ ես» բանաստեղծության հիման վրա նկարահանված կարճամետրաժ մուլտֆիլմ «Վնասակար խորհուրդներ» շարքից, նկարահանվել է 1980 թվականին։

Մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երկու սյուժեները «Ուրախ կարուսելն է» № 17 (1986 թվական)։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմի սյուժեն Չիժիկ-Պիժիկի մասին է, որը փոքրիկ աղջկան խորհուրդ է տալիս, թե ինչպես վարվել, երբ ծնողների մոտ ծանոթ հյուր է գալիս։ Մուլտֆիլմն ամբողջությամբ հետևում է բանաստեղծության իրադարձություններին, բացառությամբ այն բանի, որ նրանում չի հիշատակվում վերջին քառատոնը․

Հայրիկը կբռնի ձեր ուսերից  

Են որևէ տեղ կտանի։  

Այնտեղ երևի շատ երկար ժամանակ  

Հայրիկը ձեզ կգովի։

Սակայն սա ներկայացվել է մուլտֆիլմի վերջում, երբ պատժված երեխան սենյակում մենակ է մնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Российская анимация в буквах и фигурах | Фильмы | «ВЕСЕЛАЯ КАРУСЕЛЬ N 17. ВРЕДНЫЙ СОВЕТ»»։ *www.animator.ru*։ Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 22

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Весёлая карусель» № 17. Вредный совет մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Վլադիմիր Վլադիմիրի Պապոյան** (հոկտեմբերի 17, 1937(1937-10-17), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 6, 2004(2004-05-06), Երևան, Հայաստան), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1991):

Կենսագրություն
--------------

Վլադիմիր Պապոյանը ծնվել է 1937 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Թբիլիսի քաղաքում։ 1941 թվականին ընտաինքի հետ տեղափոխվել է Երևան։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի Ձերժինսկու անվան դպրոցը, 1960 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Նույն թվականին աշխատանքի է անցել ՀԽՍՀ ԳԱ ֆիզիկա-տեխնիկական լաբորատորիայում։ 1961-1963 թվականներին սովորել է ասպիրանտուրայում, միաժամանակ, դասավանդել համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում։ 1964 թվականից աշխատել է տեսական ֆիզիկայի ամբիոնում, նախ որպես ասիստենտ, ապա՝ դոցենտ, այնուհետև՝ պրոֆեսոր։ 1992-2004 թվականներին եղել է Դուբնայի միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։

Աշխատանքները վերաբերում են ձգողականության տեսությանը, տիեզերաբանությանը, նեյտրոնային աստղերի ֆիզիկային։ Հաշվարկել է երկնային գերխիտ մարմինների ռելյատիվիստ. իներցիայի մոմենտները, ստացել Էյնշտեյնի և Յորդան-Բրանս-Դիկեի ձգաղականության տեսությունների հավասարումների ճշգրիտ լուծումներ։ Պապոյանը ցույց է տվել, որ նեյտրոնային աստղերի թաղանթներում առաջացած մագնիսահիդրոդինամիկ, ոչ շառավղային տատանումների և բաբախիչների ճառագայթման հաճախությունները համընկնում են։ Ուսումնասիրել է վաղ Տիեզերքի դինամիկան՝ սկալյար և էլեկտրամագնիսական դաշտերի առկայությամբ։ Հեղինակ է բուհական դասագրքերի և ուումնական ձեռնարկների։

Մահ
---

Մահացել է 2004 թվականի մայիսի 6-ին Երևան քաղաքում, երկարատև հիվանդությունից հետո։

Մրցանակներ
----------

* ՀԼԿԵՄ մրցանակ (1970)
* «1997 տարվա մարդ կոչում» ԱՄՆ կենսագրական ինստիտուտի կողմից

Երկեր
-----

* Введение в векторный и тензорный анализ: Учеб.- метод. пособие / Владимир Владимирович Папоян. Дубна: ОИЯИ, 2004. 96 с. (Учебно-методические пособия Учебно-научного центра ОИЯИ. УНЦ; 2004-25).
* Избранные лекции по классической электродинамике.
* Лекции по классической механике.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վլադիմիր Վլադիմիրի Պապոյան (Ծննդյան 60-ամյակի առթիվ)
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 308։
3. ↑  Владимир Владимирович Папоян
4. ↑  «Папоян, Владимир Владимирович - Классическая механика : Лекции, задачи и решения : Учеб.-метод. пособие - Search RSL»։ *search.rsl.ru*։ Վերցված է 2019-04-01

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 9710 |

 |
**Քլորից զանգվածային թունավորում Ակաբայում,** միջադեպ է 2022 թվականի հունիսի 27- ին Հորդանանի Ակաբա նավահանգստում, որի ժամանակ թունավոր գազի արտահոսք է տեղի ունեցել։ 25 տոննա քլորով բեռնարկղը կռունկից ընկել է խարսխված նավի վրա և պայթել։ Միջադեպի հետևանքով զոհվել է առնվազն տասնչորս և վիրավորվել ավելի քան 265 մարդ։

Վթար
----

2022 թվականի հունիսի 27-ին, տեղական ժամանակով ժամը 16:15-ին, երբ Ջիբութի արտահանելու նպատակով նավահանգստային կռունկը «Forest 6» բեռնարկղային նավ է բեռնել ճնշման տակ գտնվող քիմիական մի քանի բեռնարկղերից մեկը։ Վերամբարձ կռունկի պողպատե մալուխը կտրվել է, և բեռնարկղն ընկել է նավի վրա։ Բեռնարկղից թունավոր քլոր է արտահոսել, որի դեղին ամպը տարածվել է ողջ նավահանգստով։ Նավը սպասում էր ևս 20 քլորով բեռնարկղ բեռնելուն։

Միջադեպի տեսանյութը Թվիթթերում հրապարակել է Հորդանանի պետական հեռուստաալիքը։

Հետևանքներ
----------

Գազային քլորը թունավոր է մարդկանց համար։ Ներշնչելիս այն խառնվում է մարդու մարմնի խոնավության հետ, այն առաջացնում է հիպոքլորային թթու և աղաթթուներ, որոնք կարող են ստեղծել թթվածնի ազատ ռադիկալներ, որոնք իրենց հերթին ոչնչացնում են թոքերի համակարգի բջիջների պատերը։ Արդյունքում կարող է առաջանալ թոքի այտուց, սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշ, շնչառության քրոնիկ խնդիրներ և մահ։  .

Նավահանգիստը տարհանվել է. Առաջին փրկարարները աշխատել են տուժածներին բժշկական օգնություն ցույց տալ, նրանց տեղափոխվել են երկու պետական հիվանդանոց, դաշտային հիվանդանոց և մասնավոր հաստատություն։ Ակաբայի առողջապահության տնօրեն Ջամալ Օբեյդաթն ասել է, որ Ակաբայի հիվանդանոցները գերբնակեցված են‎:

Քաղաքի առողջապահության պատասխանատուն կոչ է արել բնակիչներին փակել պատուհանները և մնալ ներսում։ Մայրուղու պարեկությունը փակել է Ակաբա տանող բոլոր ճանապարհները։ Մոտակա տուրիստական լողափը, որը գտնվում է նավահանգստից 7 կիլոմետր հեռավորության վրա, տարհանվել և փակվել է։ Նավահանգստի պահեստները և վերամշակման օբյեկտները նույնպես ժամանակավորապես փակվել են՝ քլորի գազի աղտոտվածությունը ստուգելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «UPDATE: At least a dozen killed due to gas leak in Aqaba»։ *en.royanews.tv* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 30
2. ↑  «Toxic gas leak in Jordan kills at least 12 people, injures hundreds»։ *CNN* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 30
3. 1 2 3 4  «Chlorine gas leak kills 12, injures 251 at Jordan port»։ *Reuters* (անգլերեն)։ 2022 թ․ հունիսի 28։ Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 30
4. ↑  «Toxic gas leak at Jordan's Aqaba port kills 13, injures hundreds»։ *BBC News* (անգլերեն)։ 2022 թ․ հունիսի 28։ Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 30
5. ↑  «Jordan toxic gas blast kills 10, injures over 200»։ *France 24* (անգլերեն)։ 2022 թ․ հունիսի 27։ Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 30
6. ↑  Jones Robert, Wills Brandon, Kang Christopher (May 2010)։ «Chlorine Gas: An Evolving Hazardous Material Threat and Unconventional Weapon»։ *Western Journal of Emergency Medicine* |language=en|volume=11|issue=2|pages=151—156|pmid=20823965}}
7. ↑  AFP and Joshua Davidovich։ «Israel offers Jordan aid as Aqaba hospitals fill up»։ *www.timesofisrael.com* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 30
8. ↑  «Highway Patrol Department closes off all roads to Aqaba»։ *en.royanews.tv* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 30
**Վոլժսկիի պատմա-գավառագիտական թանգարան** (ռուս.՝ Волжский историко-краеведческий музей), հնագույն թանգարան Վոլժսկի քաղաքում։ 2014 թվականից (քաղաքի թանգարանային և ցուցահանդեսային տարածքների միավորումից հետո) հանդիսանում է Վոլժսկիի թանգարան-ցուցահանդեսային համալիրի մասնաճյուղը։

Պատմություն
-----------

Վոլժսկիի պատմա-գավառագիտական թանգարանը բացվել է 1970 թվականի ապրիլի 4-ին որպես Վոլգոգրադի պատմա-գավառագիտական թանգարանի մասնաճյուղ։ Թանգարանի առաջին ղեկավարն է եղել Կ. Վ. Միտեևան։ Բացման ժամանակ թանգարանն ունեցել է ավելի քան 4000 նմուշներ, որոնցից շատերը Վոլժսկիի հիդրոէլեկտրակայանի, արդյունաբերական ձեռնարկությունների, մշակութային և հասարակական կյանքի պատմության հետ կապված փաստաթղթեր ու առարկաներ են։ Թանգարանի աշխատակիցները զբաղվում են Զավոլժե տարածքի ուսումնասիրությամբ։

1994 թվականի օգոստոսից թանգարանը սկսում է իր «նոր» պատմությունը՝ մասնաճյուղից դառնալով լիարժեք պատմական-գավառագիտական թանգարան։ Ավելի քան 20 տարի թանգարանը հաջողությամբ ղեկավարել է Ա. Ի. Խորիշևան։ Հավաքվել է ազգային տարազների, ինքնաեռների, ամանեղենի եզակի նմուշներ։

2012 թվականից Վոլժսկիի թանգարան-ցուցահանդեսային համալիրը, որի կազմում է ընդգրկվել նաև պատմա-գավառագիտական թանգարանը, ղեկավարում է Ս. Ա. Անիսինը։

2017 թվականի հունվարից «Վոլժսկիի թանգարան-ցուցահանդեսային համալիրի» տնօրեն է դարձել Ռուսաստանի դիզայներների միության անդամ Միխայիլ Սայֆուտդինովը։

Նկարագրություն
--------------

Թանգարանում պահում է շուրջ 70000 ցուցանմուշ։ Հիմնական մասը կազմում են թեմատիկ հավաքածուները, կան նաև տիպաբանական հավաքածուներ`գեղանկարներ, գրաֆիկա, դրամագիտություն, ֆալերիստիկա, ինչպես նաև ժամացույցների, հագուստի, կահույքի, ամանեղենի հավաքածուներ։

Թանգարանն ունի հետևյալ մշտական ցուցադրությունները՝ «Վոլժսկիի ՀԷԿ-ի կառուցման պատմությունը», «Քոչվորների աշխարհը», «Վերին Ախտուբա գյուղի պատմությունը», «Կազակական կեցաղային սենյակ», ինչպես նաև Վոլժսկիի նկարիչների աշխատանքները։

Պատմա-գավառագիտական թանգարանը հանդիսանում է մշակութային աշխատանքների հիմնական քաղաքային կենտրոններից մեկը։ Թանգարանում անցկացվում են ստեղծագործական երեկոներ և հանդիպումներ նվիրված համառուսական և տեղական հիշարժան օրերին, կազմակերպվում են քաղաքային արվեստագետների դասախոսություններ և վարպետության դասեր, կլոր սեղաններ և սեմինարներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Волжском открылась выставка народных костюмов
2. ↑  «Сайфутдинов Михаил Адельевич - Волжский.ру»։ www.volzsky.ru։ Վերցված է 2017-05-07

Արտաքին հղումներ
----------------

* Историко-краеведческий музей Archived 2016-01-29 at the Wayback Machine.
* Историко-краеведческий музей Archived 2017-10-08 at the Wayback Machine.
*
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տրիգլավ (այլ կիրառումներ)

**Տրիգլավ** (սլովեն.՝ Triglav), լեռ Սլովենիայում։ Սլովենիայի, նախկին Հարավսլավիայի ու Հուլյան Ալպերի ամենաբարձր լեռն է։ Տրիգլավի բարձրությունը կազմում է 2864 մ։ Տրիգլավը Սլովենիայի ազգային խորհրդանիշն է, պատկերված է երկրի զինանշանի ու դրոշի վրա։ Լեռն իր շրջակայքի հետ հայտարարվել է Սլովենիայի միակ ազգային պարկը։

Լեռն իր անունն ստացել է եռագագաթ լինելու պատճառով։ Նրա ամենահայտնի տեսարանը, որ պատկերված է Սլովենիայի դրոշին, երևում է Բոխին քաղաքից։

Լեռան գագաթին գտնվում է Ալյաժի սյուն կոչվող աշտարակը՝ մետաղական կառույց, որ այնտեղ տեղադրվել է 1895 թվականի օգոստոսի 7-ին վանական Յակոբ Ալյաժի կողմից։ Առաջին անգամ լեռան գագաթն են բարձրացել 1778 թվականի օգոստոսի 26-ին սլովենացի չորս լեռնագնացներ՝ Լուկա Կորոշեցը, Մատիա Կոսը, Շտեֆան Ռոժիչն ոի Լովրենց Վիլոմիտցերը։

Սլովենական առասպելներում Տրիգլավ լեռը գրավում է հատուկ տեղ. բավական հայտնի է լեգենդը Տրիգլավ լեռան գագաթին բնակվող Զլատոռոգ լեռնային այծի մասին, որի պոզերը մաքուր ոսկուց էին։ Այդ այծի պատվին է կոչվել Սլովենիայի ամենահայտնի գարեջրերից մեկը՝ «Զլատոռոգ»։

Տրիգլավ լեռան շրջակայքի՝ ազգային պարկից դուրս գտնվող տարածքները լեռնադահուկային զբոսաշրջության սիրված ուղղություններից են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Banovec Tomaž (March 1986)։ «Triglav, 2864 metrov» [Triglav, 2864 meters]։ *Planinski vestnik* (Slovene)։ LXXXVI (3): 106
2. ↑  «Zakon o grbu, zastavi in himni Republike Slovenije ter o slovenski narodni zastavi» [The Law on the Coat of Arms, the Flag and the Anthem of the Republic of Slovenia and on the Slovene National Flag]։ *Uradni list [Official Gazette]* (Slovene)։ 1994 թ․ հոկտեմբերի 21

Արտաքին հղումներ
----------------

* Peakware.com Archived 2014-08-28 at the Wayback Machine.
* Summitpost.org
* Путешествие в Триглавский национальный парк Archived 2015-06-12 at the Wayback Machine. (ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4402445-9 · NKC: ge315160 · VIAF: 241847396 · WorldCat VIAF: 241847396 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գասպարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրեն Գասպարյան (այլ կիրառումներ)

**Սուրեն Աշոտի Գասպարյան** (փետրվարի 10, 1932(1932-02-10), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 4, 2005(2005-11-04), Մոսկվա, Ռուսաստան), հայ վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1967), պրոֆեսոր (1968)։ ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ։ ԽՍՀՄ-ում բժշկական և կենսաբանական կիբեռնետիկայի հիմնադիրն է։

Ուրոլոգ Աշոտ Գասպարյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Գասպարյանը ծնվել է 1932 թվականին Մոսկվայում։ 1957 թվականին ավարտել է Մոսկվայի 2-րդ բժշկական ինստիտուտը։ 1963 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ, 1967 թվականին՝ դոկտորական և դարձել Մոսկվայի 2-րդ բժշկական ինստիտուտի ուսումնական գծով պրոռեկտոր։ 1968 թվականին Մոսկվայի 2-րդ բժշկական ինստիտուտում ստեղծել է հաշվողական կենտրոն, 1969 թվականին Մոսկվայի 2-րդ բժշկական ինստիտուտում ստեղծել է կիբեռնետիկայի բաժին, 1973 թվականին՝ նույնանուն բաժանմունք։ 1974 թվականից՝ բժշկական և կենսաբանական կիբեռնետիկայի ամբիոնի հիմնադիր-վարիչ, 1974-1976 թվականներին՝ բժշկակենսաբանական ֆակուլտետի դեկան, 1974 թվականից՝ ՌԴ առողջապահության նախարարության գիտաբժշկական խորհրդին կից բժշկական կիբեռնետիկայի և հաշվողական տեխնիկայի խորհրդի նախագահ, 1977-1985 թվականներին՝ ՌԽՖՍՀ առողջապահության նախարարության Հանրապետական տեղեկատվական հաշվողական կենտրոնի տնօրեն, 1994 թվականից՝ Տեղեկատվայնացման միջազգային ակադեմիայի բժշկական տեղեկատվություն բաժանմունքի նախագահ։

300 գիտական աշխատությունների, այդ թվում 5 մենագրության հեղինակ է։ Աշխատանքները վերաբերում են փորձարարական վիրաբուժության, ուռուցքաբանության և ուրոլոգիայի հարցերին։

Մահացել է 2005 թվականի նոյեմբերի 4-ին երկարատև ծանր հիվանդությունից հետո։ Թաղված է Մոսկվայի Վվեդենսկոյե գերեզմանատան 18-րդ հատվածում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  «РНИМУ им. Н.И. Пирогова - О кафедре»։ *rsmu.ru*։ Վերցված է 2017-05-12 (չաշխատող հղում)
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
4. ↑  «Могилы врачей \_ Гаспарян Сурен Ашотович (1932-2005)основатель российской школы медицинской кибернетики,академик»։ *mednecropol.ru*։ Վերցված է 2017-05-12

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11360 |

 |
**Քո սիրող ընկերը** (ռուս.՝ Твой любящий друг), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որի ռեժիսորը Ելենա Բարինովան է։ Ֆիլմը նկարահանվել է ըստ Լուիս Քերոլի մանկական պիեսների և պատկերազարդումների։ Անդրեյ Խրժանովսկու սցենարով նկարահանած առաջին մուլտֆիլմերից մեկն է, որն ստեղծվել է ըստ դասականների գեղարվեստական, գրական և երաժշտական ստեղծագործությունների։

Սյուժե
------

Ալիսը Հրաշքների աշխարհում հայտնի գրքի հեղինակ Լուիս Քերոլը գրել է շատ ուրիշ զարմանալի պատմություններ ևս։ Նրանցից մի քանիսը նա նվիրել է իր ընկերներին` երեխաներին` նրանց նամակներ գրելով։

Նամակ Էդիտային։ Սա պատմություն է մի տարօրինակ ջենթլմենի մասին, որը Քերոլի հետ նստած էր նույն խցիկում և տարօրինակ կերպով էր խոսում։ Քերոլը նրան պատասխանում էր նույնկերպ։ Նամակի վերջում. «Ի դեպ, լուծիր խնդիրը։ Կատուն մեկ րոպեի ընթացքում ուտում է մեկ մուկ։ Որքա՞ն ժամանակում է կատուն ուտում 60 հազար մուկ։ Կարծում եմ, որ ավելի շուտ մկները կուտեն կատվին»։

Նամակ Բերտին։ Երեք կատուների այցի և երեք զանգերի պատմությունը, որոնք անհրաժեշտ է զանգահարել նախքան ընթրիքը։ Այնուհետև կատուները հետապնդում են զանգերին տնով մեկ։

Նամակ Գերտրուդին։ Ծանր նամակի և փոստատարի պատմությունը։ Ստորագրված է. «Քո սիրող ընկեր` Լուիս Քերոլ»։

Հեղինակներ
----------

* Սցենարի հեղինակ՝ Անդրեր Խրժանովսկի
* Ռեժիսոր՝ Ելենա Բարինովա-Նեչաևա
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Նատալյա Չերնիշյովա, Յուրի Վաշչենկո
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Բիստրյակով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Վ. Շիգոլ
* Օպերատոր՝ Անատոլի Գավրիլով
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝ Ալեքսանդր Լավրով, Լ. Տկաչիկովա, Սերգեյ Կուշներով, Մ. Յարեմկո, Իգոր Կովալև
* Ռեժիսորի օգնական՝ Վ. Րյաբկինա
* Մոնտաժող՝ Ս. Վասիլևա
* Նկարիչներ՝ Տ. Չերնի, Օ. Յանկովսկայա, Լ. Սնեժկո, Ա. Լապա
* Տեքստը կարդում է՝ Ալբերտ Ֆիլոզով
* Ֆիլմում օգտագործվում է Յոհան Սեբաստիան Բախի երաժշտությունը
* Խմբագիր՝ Սվետլանա Կուցենկո
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Ի. Մազեպա

Ճանաչում և գնահատականններ
-------------------------

Մուլտֆիլմն ընդգրկվել է 2011 թվականի Մոսկվայում կայացած Մեծ կինոփառատոնի Անդրեյ Խրժանովսկու հետահայաց ցուցադրության մեջ։

Գրականության խորացված ուսումնասիրության դասարանների համար 20-րդ դարի ռուս գրականության դասագրքի հեղինակ, վաստակավոր ուսուցիչ Եվգենիա Աբելյուկը խորհուրդ տվել այս մուլտֆիլմը, ի թիվս Խրժանովսկու այլ գործերի, ցուցադրել ավագ դպրոցի աշակերտներին։

Վերաթողարկում
-------------

DVD ձևաչափով վերաթողարկվել է «Ծղոտե ցլիկը» մուլտֆիլմերիի հավաքածուում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Е. Абелюк* Фильм о бесконечно нежной любви // *Семья и школа*. — 2009. — № 7. — С. с. 22-25.
2. ↑  Анна Загородникова. (2011 թ․ հոկտեմբերի 28)։ «РИА Новости выбрало 12 событий Большого фестиваля мультфильмов»։ РИА Новости։ Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 19
3. ↑  Мультфильм

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Քո սիրող ընկերը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Սուրեն Թովմասյան** (հունվարի 2, 1986(1986-01-02), Ծովինար, Մարտունու շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեոդեզիստ, քաղաքային կադաստրի մասնագետ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, Հայաստանի կադաստրի կոմիտեի ղեկավարը 2019 թվականի դեկտեմբերից։

Կենսագրություն
--------------

Սուրեն Թովմասյանը 2004-2006 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։ 2006-2010 թվականներին սովորել է Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում՝ ստանալով քաղաքային կադաստրի բակալավրի, ապա նաև կադաստրի և կիրառական գեոդեզիայի մագիստրոսի կոչում։ 2014 թվականին ստացել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

2013 թվականից դասախոսում է Ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանում, 2015-2016 թվականներին՝ ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղում։

2014 թվականին որպես գեոդեզիստ աշխատել է գյուղատնտեսության նախարարության ջրային տնտեսության ԾԻԳ-ում։ 2017-2019 թվականներին որպես գլխավոր գեոդեզիստ աշխատել է Մոդուլ ՍՊԸ-ում, ղեկավարել է միջազգային ֆինանասավորմամբ ծրագրեր (KFW, AFDբանկ)։

2015 թվականից եղել է Ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի ինժեներական գեոդեզիայի ամբիոնի վարիչի պաշտոնակատար, իսկ 2019 թվականի սեպտեմբերից՝ գեոդեզիայի ամբիոնի վարիչ։

Հայաստանի կադաստրի կոմիտեի ղեկավար է նշանակվել 2019 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալով և պատվոգրով՝ շինարարության ոլորտում ունեցած ավանդի համար։

Հրապարակումներ
--------------

Հեղինակ է 15 գիտական հոդվածի և 4 ուսումնառական ձեռնարկի։

1.Ս.Վ. Թովմասյան «Միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությունը և վերլուծումը GPS տվյալների վրա»։ ՃՇՀԱՀ-ի գիտական աշխատություններ, հատոր 4, Երևան 2014 թ.

2.Ս.Վ. Թովմասյան, Ա.Ա. Մարգարյան,Ա.Լ. Վաասիլյան «Ջրային ռեսուրսների կառավարումը Հայաստանի Հանրապետությունում»։ ՃՇՀԱՀ-ի տեղեկագիր №5 Երևան 2015թ.

3.Ս.Վ. Թովմասյան, Ա.Ա. Մարգարյան, Վ.Ա.Մարգարյան «Trible S3 AUTOLOK Էլեկտրոնային տախոմետրի աշխատանքի ուղեցույց» Ուսումնական ձեռնարկ, ԵՃՇՊՀ Երևան 2014թ.

4.Ս.վ. Թովմասյան «GNSS գլոբալ նավիգացիոն արբանյակային համակարգեր»։ Ուսումնական ձեռնարկ, ԵՃՇՊՀ Երևան 2014 թ.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրեն Թովմասյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սուրեն Թովմասյանը նշանակվեց Կադաստրի կոմիտեի ղեկավար»։ *Hetq.am*։ Վերցված է 2021-04-01
2. ↑  Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան
3. ↑  Կադաստրի կոմիտեի ղեկավար
4. ↑  Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալով
|  |
| --- |
| **Ցախակեռաս ուտելի** |
| Ցախակեռաս ուտելիՑախակեռաս ուտելի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ակքանածաղկավորներ (Dipsacales) |
| **Ընտանիք** | Այծատերևազգիներ (Caprifoliaceae) |
| **Ցեղ** | Ցախակեռաս *(Lonicera)* |
| **Տեսակ** | **Ցախակեռաս ուտելի** *(L. edulis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Lonicera edulis***Turcz. |

**Ցախակեռաս ուտելի** (լատին․՝ Lonicera edulis), ցախեկեռասազգիների ընտանիքի ցախակեռաս ցեղի բույս, որն ըստ ժամանակակից դասակարգման կապույտ ցախակեռասի *(լատ.՝ Lonícera caeruléa)* ենթատեսակն է։

Նկարագրություն
--------------

Թուփ է՝ մոտ 1 մետր բարձրությամբ։ Տերևները նշտարաձև են կամ երկարավուն-էլիպսաձև, 1,5-5,5 սմ երկարությամբ և 0,6-1,7 սմ լայնությամբ, սուր ծայրով։ Ծաղիկները դեղնավուն են, սովորաբար բացվում են, երբ տերևները դեռևս լրիվ չեն զարգացել։ Պտղաբույլերը մուգ կապույտ են, երկարավուն էլիպսաձև, 20-25 (երբեմն՝ 6) սերմերով, կարելի է ուտել, դառնություն չունեն։ Սերմերը դարչնագույն են, էլիպսաձև, մեջքի կողմում՝ փքված։ Ծաղկում է մայիսի երկրորդ կեսին, պտուղները հասունանում են հունիս-հուլիս ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Արևելյան Սիբիրում, Հեռավոր Արևելքում, Հյուսիսային Կորեայում, Հյուսիս-արևելյան Չինաստանում, մեծ մասամբ լեռնային շրջաններում, խոնավ-մութ անտառների կրով հարուստ հողերում, տորֆային ճահիճների եզրերին, խոնավ մարգագետիններում։

Կիրառություն
------------

Պտուղները պարունակում են 4,43 % շաքարներ, 0,98 % թթուներ, 57,3 մգ/տոկոս C վիտամին։ Արժեքավոր մեղրատու է։ Պիտանի է մեր հանրապետության բարձր լեռնային և մեզոֆիլ-անտառային շրջանների համար։ Էկոլոգիական խումբը՝ XIIա։ Մշակության հավանական շրջանները՝ 1-7, 10-17, 29, 31:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Lonicera caerulea L. GRIN-Global»։ *npgsweb.ars-grin.gov*։ Վերցված է 2022-06-26
2. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 282։
**Վոլգոգրադի մարզային գավառագիտական թանգարան** (ռուս.՝ Волгоградский областной краеведческий музей), հիմնադրվել է 1914 թվականի նոյեմբերի 2 (15)-ին՝ որպես Ցարիցին քաղաքի արտադպրոցական կրթության խթանման ընկերակցությանը կից Ցարիցինի քաղաքային թանգարան։ Թանգարանի ֆոնդը կազմում է 143 000 միավոր։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի կազմավորման հիմնադիրներից է վաճառական և մեկենաս, Ցարիցինի պատվավոր քաղաքացի, Սարատովի գիտական արխիվային հանձնաժողովի անդամ Ա. Ա. Ռեպնիկովը, մանկավարժներ Պ. Պ. Կուրլինը, Կ. Յ. Վինոգրադովը, Ա. Ս. Լեբեդևը, Սարատովի գիտական արխիվային հանձնաժողովի անդամ Բ. Վ. Զայկովսկին, վորոնեժցի պրոֆեսոր Բորիս Կելլերը։

1915 թվականից թանգարանը գտնվում է Վոլգոգրադի գիտությունների և արվեստի տանը։ 1924 թվականին ստացել է գավառական կարգավիճակ և տեղափոխվել նախկին Փրկչի վերակառուցման եկեղեցու շենքը (1925-1942 թթ.):

Ստալինգրադի ճակատամարտի օրերին թանգարանն ավերվել է, հավաքածուները գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել են. 1942-1946 թվականներին թանգարանն էվակուացվել է Ստալինգրադի շրջանի Գմելինսկի շրջան, ապա Ուրյուպինսկ քաղաք, 1946-1954 թթ.՝ Կամիշին։ 1954 թվականին հավաքածուն վերադարձվել է Ստալինգրադ, և մինչև 1986 թվական թանգարանը տեղակայվել է Վոլգոգրադի անտառի (հիդրոտնտեսական) տեխնիկումի շենքում։ Ներկայումս զբաղեցնում է երկու շենք` նախկին տեղական ինքնակառավարման վարչության և Վոլժսկո-Կամսկովո առևտրային բանկի շենքը (երկուսն էլ XIX- XX դարերի պատմության և ճարտարապետության հուշարձաններ են)։

1990-2015 թթ. թանգարանի տնօրենն է եղել Ալեքսանդր Մատերիկինը։

Մասնաճյուղեր
------------

1. Կալաչյովսկի մարզային գավառագիտական թանգարան (Վոլգոգրադի շրջան, ք. Դոնի Կալաչ, Կրավչենկո նրբ. 5)
2. Իլովլյայի դոնի կազակների կյանքի ժողովրդական ճարտարապետության թանգարան (Վոլգոգրադի շրջան, Իլովլյա, Ժելեզնոդորոժնայա 2վ)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Волгоградский областной краеведческий музей — 2020.
2. ↑  «Волгоградский областной краеведческий музей»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-03-23-ին։ Վերցված է 2013-03-01
3. ↑  www.volgaprav.ru Archived 2016-04-19 at the Wayback Machine. - Преображенская церковь
4. 1 2  «ГБУК «Волгоградский областной краеведческий музей»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-03-23-ին։ Վերցված է 2013-03-01

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Ցարսկոյե Սելոյի երկաթուղին**, առաջին հանրային երկաթուղին Ռուսական կայսրությունում։ Այն անցնում էր Սանկտ Պետերբուրգից Պավլովսկ մինչև Ցարսկոյե Սելո։

Շինարարությունը սկսվել է 1836 թվականի մայիսին, և առաջին փորձնական ուղևորությունները իրականացվել են նույն թվականին Ցարսկոյե Սելոյի և Պավլովսկի միջև՝ օգտագործելով ձիով գծված ուղին։ Ուղին պաշտոնապես բացվել է 1837 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, երբ Սանկտ Պետերբուրգի և Ցարսկոյե Սելոյի միջև կատարվել է 8 վագոնից բաղկացած գնացքի տեղափոխությունը։ Մինչև 1851 թվականին Մոսկվա-Սանկտ Պետերբուրգ երկաթուղու կառուցումը, դա Ռուսաստանում միակ ուղևորատար գնացքի գիծն էր:1899 թվականին այն միավորվել է Մոսկվա-Վինդաու-Ռուբինսկ երկաթուղիներին և այժմ կազմում է Օկտյաբրսկայա երկաթուղու մասը։

Պատմություն
-----------

Ռուսաստանում առաջին երկաթուղիները կարճ և նեղ ճանապարհով փայտե և ապա պողպատե երկաթուղային ռելսեր էին, որոնք օգտագործվել են 18-րդ դարում Ուրալի բազմաթիվ հանքավայրերում հանքաքարի փոխադրումներ իրականացնելու համար։ Մասնավորապես 1833–1834 թվականներին կառուցված Նիժնի Տագիլի գիծը շոգեքարշով կարող էր տեղափոխել մի քանի հանքագործներ՝ հանքաքարի բեռի հետ միասին։ Լոկոմոտիվը կառուցել են ռուս ինժեներները՝ հայր և որդի Չերպանովովները։ Այնուամենայնիվ, դրանց դիզայնը կիրառություն չի գտել իրենց գործարանից դուրս, իսկ Ցարսկոյե Սելո երկաթուղու համար նախատեսված սարքավորումների մեծ մասը, ներառյալ ռելսերը, փոխադրումները, լոկոմոտիվները և երկաթուղային անջատիչը ձեռք են բերվել արտերկրում։ 
Եվրոպական առաջին երկաթուղիները ցույց են տվել իրենց տնտեսական մեծ ներուժը։ 1834-ի օգոստոսին Ռուսաստանի հանքարդյունաբերության նախարարությունը հրավիրում է ավստրիա-չեխ ինժեներ Ֆրանց Անտոն վոն Գերցներին՝ ուսումնասիրելու Ռուսաստանում երկաթուղիներ կառուցելու հնարավորությանը։ Երկրի միջոցով մի քանի ամիս ճանապարհորդելուց հետո 1835 թվականին հունվարին նա գրավոր զեկույց է ներկայացնում Ռուսաստանի ցար Նիկոլայ I-ի, ապա անձամբ հանդիպում է նրան՝ առաջարկելով երկաթուղիներ կառուցել Մոսկվայի, Նիժնի Նովգորոդի և Պետերբուրգի միջև։ Գերցների առաջարկությունը գնահատվել է Միխայիլ Սպերանսկի կողմից։ Հանձնաժողովը նախագիծը իրագործելի է համարել երկաթուղին կառուցելու համար Ցարսկոյե Սելոյի և հարևան Պավլովսկի միջև։ Այս նախագիծը աջակցություն է ստացել 1836 թվականի մարտի 21-ի և 15-ի կայսերական հրամանագրերով;

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pushkin, Encyclopædia Britannica on-line
2. ↑  Пушкин (город в Ленинградской обл.), Great Soviet Encyclopedia on-line (in Russian)
3. ↑  Ian McNeil (2002 թ․ հունիսի 1)։ *An Encyclopedia of the History of Technology*։ Taylor and Francis։ էջեր 575–։ ISBN 978-0-203-19211-5։ Վերցված է 2011 թ․ մարտի 8
4. ↑  Возникновение и совершенствование вагонов
5. ↑  All dates are in the New Style
6. ↑  Margovenko, A (2004)։ «Дороги царей (Roads of Emperors)»։ *Урал* **10**
7. ↑  железная дорога (Tsarskoselskaya Railways)[permanent dead link
8. ↑  (ru) Царскосельская железная дорога. История Санкт-Петербурга Archived 2020-04-06 at the Wayback Machine.. Family-history.ru. Retrieved on 2011-03-11
«**Ցզինշանը և Արևմտյան լիճը**» (ճապ.՝ 金山西湖図屏風), (աջ մասը երբեմն հիշատակվում է որպես առանձին ստեղծագործություն **Տեսարան դեպի Արևմտյան լիճը**), Կանոյի գեղարվեստի դպրոցի վարպետ, ճապոնացի նկարիչ Կանո Սանրակուի կողմից ստեղծված նախշանկար վեցփեղկանի շրջակալի վրա։ Աշխատանքը կատարվել է թանաքի, ներկերի, ոսկու և թղթի օգտագործմամբ։ Ստեղծագործությունը գտնվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում։

Չնայած այն բանին, որ լեռների, կղզիների, մառախուղի պատկերմամբ տպավորություն է ստեղծվում, որ շրջակալի երկու կողմերը միավորված են, այնուամենայնիվ նկարում պատկերված են արևելյան Չինաստանի աշխարհագրորեն առանձին երկու տարբեր տարածքներ։ Շրջակալի աջ մասում պատկերված է Ցզինշան կղզին, որը գտնվում է Յանցզի գետի մեջտեղում, հարավային Ցզյանսու նահանգի Չժենցզյան քաղաքից ոչ հեռու։ Նկարիչը ցանկացել է նկարի վրա ավելացնել բազմաթիվ կամուրջներ, ճանապարհներ և արահետներ, որտեղ հանդիպում են հասարակության տարբեր շերտերի մարդիկ։

Շրջակալի ձախ մասում պատկերված է Արևմտյան լիճը, որը գտնվում է Հանչժոու քաղաքից 150 մղոն հարավ։ Այս քաղաքի պատերն ու դարպասները նկարիչը պատկերել է ձախ անկյունի առաջին պլանում։ Արևմտյան լճի շրջանում կառուցվել էին բազմաթիվ բուդդայական վանքեր և պաշտամունքի վայրեր (դրանց որոշ մասը կարելի է գտնել նկարում), այդ պատճառով էլ նա շատ ուխտավորների էր գրավում իր կողմը։ Այնտեղ բնակվում էին նաև շատ բանաստեղծներ, գիտնականներ և արվեստագետներ։ Արևմտյան լիճը հաճախ էր հայտնվում Հարավային Սունի նկարիչների ստեղծագործություններում։ Կանո Սանրակուն նկարի վրա ավելացրեց Արևմտյան լճի տասը պատկերագիտական տեսարաններ, որոնք էլ դարձան 12-13-րդ դարերի չինական պոեզիայի և գեղանկարչության մոտիվները։ Մինչև Կանո Սանրակուն ճապոնական արվեստի ստեղծագործություններում ավելի հայտնի էին ուղղահայաց թղթագլանները, որոնք վերագրվում էր Սեսսյուին, հետագայում պարզվեց որ դրա հեղինակը եղել է նրա աշակերտ Սյուգեցուն։ Հայտնի է, որ Սեսսյուն ճամփորդել է Արևմտյան լճի կողմերում, այն դեպքում, երբ Մուրոմատի և Էդո ժամանակաշրջանի ճապոնացի նկարիչները կարող էին ստեղծել իրենց աշխատանքները՝ հիմնվելով բացառապես իրենց նախորդների ստեղծագործությունների կամ էլ գրքերի նկարազարդումների վրա։ Ճապոնացի նկարիչների կողմից կատարված Արևմտյան լճի միայն մի քանի պատկերներում են պարունակվում տասը տեսակները։

Նկարի երկու մասերում, աջից դեպի ձախ ցուցադրվում է տարվա եղանակների փոփոխությունները, գարնանից մինչև ձմեռ։ Շրջակալի երկու մասերը միավորվում են մառախուղի, ջրի և ֆոնային մասերի ստեղծման ժամանակ ոսկու օգտագործմամբ։ Ոսկին հնարավորություն է տալիս մեղմել կոմպոզիցիոն անցումները մի տեսակից մյուսին։

Դատելով շրջակալի վրա նկարչի կողմից դրված կնիքներից, այն ստեղծվել է շուրջ 1630 թվականին։ Այդ ժամանակ Կանո Սանրակուն թղթագլանի վրա աշխատել է Կիոտոյում գտնվող Մյոսինձի վանքում, իր որդեգիր տղայի՝ Կանո Սանսեցուի հետ միասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Մետրոպոլիտեն թանգարան — 1870.
3. 1 2 3 4 5  «金山西湖図屏風 Jinshan Island and West Lake»
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Murase Miyeko, N.Y. Metropolitan Museum of Art (New York (1975-01-01)։ *Japanese Art: Selections from the Mary and Jackson Burke Collection : [exhibition]* (անգլերեն)։ Metropolitan Museum of Art։ էջ 149—153։ ISBN 9780870991363
**Վորոնեց վանք** (ռումիներեն՝ Mănăstirea Voroneț), Ռումինական ուղղափառ եկեղեցու Սուչավայի արքեպիսկոպոսության վանք, որը գտնվում է Գուրա Հումորուլուի քաղաքի մոտ գտնվող Վորոնեց գյուղում։ Վանքը հայտնի է իր կաթողիկոնով՝ Սուրբ Գեորգիի եկեղեցով, որը որմնանկարներով զարդարված է ինչպես ներսից, այնպես էլ դրսից, և 1993 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում (օբյեկտ «Մոլդովայի պատմական շրջանի եկեղեցիներ»)։

Վանքը հիմնադրվել է Մոլդովական իշխանության կառավարիչ Շտեֆան Մեծի կողմից՝ ի պատիվ Վասլուի ճակատամարտում տարած հաղթանակի և կառուցվել է 1488 թվականի մայիսից մինչև նոյեմբեր։ Ըստ լեգենդի՝ Շտեֆանը, Օսմանյան կայսրության հետ պատերազմի անբարենպաստ պահերից մեկում, խորհուրդ հարցնելու համար եկել է Վորոնեցում ապրող վանական Դանիիլ Ճգնավորի մոտ։ Ճակատամարտում տարած հաղթանակից հետո նա կատարել է Դանիիլին տված խոստումը և Վորոնեցում հիմնադրել է վանք՝ գլխավոր եկեղեցին նվիրելով Սուրբ Գևորգին, որը հաղթանակ է պարգևել ճակատամարտում։ Այն մասին, որ եկեղեցին կառուցվել է 1488 թվականին՝ չորս ամսից էլ քիչ ժամանակում, վկայում է նրա մուտքի վերևի արձանագրությունը։

Մոլդովայի ապագա մետրոպոլիտ Գրիգորի Ռոշկան վանական է կարգվել Վորոնեց վանքում (ենթադրաբար Դանիիլ ճգնավորի կողմից)։

Սուրբ Գեորգիի եկեղեցին ներառում է երեք աբսիդ, խորան, կենտրոնական մասը (նավը) աշտարակով և սյունասրահով։ 1547 թվականին Գրիգորի Ռոշկան եկեղեցու արևմտյան կողմում գավիթ է ավելացրել։ Եկեղեցին վանքի միակ պահպանված պատմական շինությունն է։

Վորոնեցի որմնանկարներին բնորոշ է կապույտի գերակշռությունը։ Այս կապույտ տոնի ամենավառ դրսևորումը Վերջին դատաստանի որմնանկարն է, որն արվել է արտաքին պատին 1547 թվականին։

Վանքում թաղված է սուրբ Դանիիլ Ճգնավորը։ Կոմունիստական իշխանության օրոք վանքը փակվել և վերականգնվել է միայն 1991 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Hodder Ian (2012 թ․ դեկտեմբերի 1)։ «Çatalhöyük is added to UNESCO World Heritage List»։ *Heritage Turkey* **2**: 19–20։ ISSN 2045-3272։ doi:10.18866/biaa2015.039

Արտաքին հղումներ
----------------

* 360° panoramic images from Voroneţ Monastery
* Photos from Romania: Monastery Voroneț
* Romanian Monsateries — Voroneţ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2008040380 · NKC: xx0123923 · VIAF: 149152900 · WorldCat VIAF: 149152900 |

 |
**Վուլսլի** (աֆրիկաանս՝  և անգլ.՝ Wolseley), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ներառված է Քեյփ Վայնլենդ շրջանի և Վիցենբերխ մունիցիպալիտետի կազմում։ Բաղկացած է երեք մասից՝ Վուլսլի, Փայն Վելլի և Մոնտանա։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը, որն ավելի ուշ վերաճել է քաղաքի, հիմնադրվել է 1875 թվականին Գուդգևոնդեն ֆերմայի (Goedgevonden) տարածքու։ 1955 թվականին Վուսլին ստացել է մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։ Քաղաքի անունը կապված է անգլո-զուլուսյան պատերազմում բրիտանական ուժերի հրամանատար Գառնեթ Վուլզլիի (1833-1913) անվան հետ։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է նահանգի արևմտյան մասում՝ Բրիդե (Բրիե) գետի հովտում, նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաունից մոտ 51 կմ (ուղիղ) դեպի հյուսիս-արևելք։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 267 մետր։

Կլիմա
-----

Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 575 մմ։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 16,7 °C-ից (հուլիսին) մինչև 29,7 °C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանն այդ ամսում լինում է 4,7 °C։

Բնակչություն
------------

2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում էր 8188 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 50 %, կանայք՝ համապատասխանաբար 50 %։ Ռասայական տեսանկյունից՝ գունամորթները կազմում էին քաղաքի բնակչության 75,16 %-ը, նեգրոիդները՝ 12,86 %, սպիտակամորթները՝ 11,94 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,04 %։ Քաղաքացիների շրջանում առավել տարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (90,02 %), կոսան (8,37 %), անգլերենը (0,77 %) և սեսոտոն (0,44 %)։

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի անցկացման ընթացքում ստացված տվյալների համաձայն՝ Վուլսլիի, Փայն Վելլիի և Մոնտանայի ընդհանուր բնակչությունը կազմել է 12 130 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 48,81 %, կանայք՝ համապատասխանաբար 51,19 %։ Ռասայական տեսանկյունից՝ գունամորթները կազմել են քաղաքի բնակչության 73,86 %-ը, նեգրոիդները՝ 15,96 %, սպիտակամորթները՝ 8,02 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,34 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 1,82 %: Քաղաքի բնակիչների շրջանում առավել տարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (82,67 %), կոսան (8,8 %), սեսոտոն (3,27 %), անգլերենը (1,53 %) և թսվանան (0,38 %)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  South African Post Office
2. 1 2
3. ↑  Южно-Африканская Республика. Справочная карта (масштаб 1:2 500 000). — ГУКГ, 1980.
4. ↑  *Raper, R.E.* Dictionary of Southern African Place Names. — HSRC.
5. ↑  «Wolseley, South Africa Page» (անգլերեն)։ Fallingrain Global Gazetteer։ Վերցված է 2017-07-05
6. ↑  «Wolseley climate» (անգլերեն)։ South Africa Explorer։ Վերցված է 2017-07-05
7. ↑  «Wolseley» (անգլերեն)։ Census 2001։ Վերցված է 2017-07-05
8. ↑  «Wolseley» (անգլերեն)։ Census 2011։ Վերցված է 2017-07-05
9. ↑  «Pine Valley» (անգլերեն)։ Census 2011։ Վերցված է 2017-07-05
10. ↑  «Montana» (անգլերեն)։ Census 2011։ Վերցված է 2017-07-05

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |