recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վլադիմիր Ալեքսեևիչ Շչուկո** (ռուս.՝ *Влади́мир Алексе́евич Щуко́*, հուլիսի 5 (17), 1878, Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - հունվարի 17, 1939(1939-01-17), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ճարտարապետ և բեմանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1896-1904) Լ․ Ն․ Բենուայի մոտ։ 1911 թվականից ճարտարապետության ակադեմիկոս։ Շչուկոյի լավագույն ստեղծագործություններին բնորոշ է դասական ճարտարապետության սկզբունքների ստեղծագործաբար կիրառումն ու պարզ լակոնիկ ձևերի որոնումը հասարակական շենքերի նոր տիպերի և նոր տեխնիկայի հետ օրգանապես շաղկապումը։ Մինչև հեղափոխությունը կառուցել է Լենինգրադի Կիրովի պողոտայի № 63-65 տները (1908-1911), ռուսական տաղավարը Հռոմի Միջազգային ցուցահանդեսում (1911)։ Վլադիմիր Գելֆրեյխի հետ խորհրդային շրջանում ստեղծած խոշոր գործերից են Սմոլնու մուտքը (1923-1925) Լենինգրադում, Մ․ Գորկու անվան դրամատիկական թատրոնը Դոնի Ռոստովում (1930-1935), Վ․ Ի․ Լենինի անվան ԽՍՀՄ գրադարանի նոր շենքը (1928-1940), Քարե մեծ կամուրջը (1936-1938, Մ․ Ա․ Մինկուսի մասնակցությամբ), Համամիութենական գյուղատնտեսական ցուցահանդեսի գլխավոր տաղավարը (1939) Մոսկվայում, Աբխազական ԻԽՍՀ Կառավարական տունը (1932-1939) Սուխումում։ Ստեղծել է դեկորների և հագուստների ձևավորման էսքիզներ Պետերբուրգի «Հինավուրց թատրոնի» (1907), Լենինգրադի թատրոնների (1919-1932), Մոսկվայի Փոքր թատրոնի «Բորիս Գոդունով» ներկայացման (1937) համար, ինչպես և բարձրարվեստ գծանկարներ ու ջրաներկ գործեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Union List of Artist Names — 2012.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1016438397 · ISNI: 0000000123749258 · LCCN: n85348698 · SUDOC: 138953147 · VIAF: 55610642 · ULAN: 500093909 · WorldCat VIAF: 55610642 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 552)։*  |
**Օգյուստ Շուազի** (ֆր.՝ Auguste Choisy, փետրվարի 7, 1841(1841-02-07)[…], Վիտրի-լե-Ֆրանսուա - սեպտեմբերի 18, 1909(1909-09-18)[…], Փարիզ), ֆրանսիացի ինժեներ, ճարտարապետության պատմաբան և տեսաբան։

Շուազին ճարտարապետություն է սովորել Փարիզի Պոլիտեխնիկական դպրոցում 1861-1863 թվականներին եւ Կամուրջների եւ Ճանապարհների ազգային դպրոցում (1863-1866)։ Ուսման ընթացքում, ճանապարհորդել է Հռոմ եւ Աթենք։ Ճարտարապետության դասախոս է եղել Կամուրջների եւ սալահատակների ազգային դպրոցում (1877-1901 թթ.)։

1904 թվականին արժանացել է Թագավորական ոսկե մեդալի։

Աշխատություններ է գրել Հին Հռոմի (1873), Բյուզանդիայի (1883), Եգիպտոսի (1904) շինարարական արվեստի մասին։ Հիմնական գործը «Ճարտարապետության պատմություն» երկհատորյակն է (1899), ուր զգալի տեղ է հատկացված հայկական ճարտարապետությանը, նրա զարգացման ու ազդեցությունների հարցերին։ Ըստ Շուազիի, հայ ճարտարապետության զարգացման բարձրագույն շրջանը եղել է 11-12-րդ դարերում։ Հետագայում այդ արվեստը տարածվել է դեպի հյուսիս՝ Վրաստան, Ռուսաստան, սկանդինավյան երկրներ և Իռլանդիա, այդտեղից դեպի հարավ՝ Նորմանդիա և Ֆրանսիա, իսկ Սև ծովի ափերով՝ Ռումինիա, Բուլղարիա, Սերբիա, Դալմաթիա, Իտալիա և նպաստել Եվրոպայում ռոմանական արվեստի ստեղծմանը։ Հայկական ճարտարապետության ներգործությունը շարունակվել է նաև 13-14-րդ դարերում, Փոքր Ասիայի ուղղությամբ և նկատելի դարձել Կ․ Պոլսի մոնումենտալ շինությունների մեջ՝ Կոմնենոսների և Պալեոլոգոսների տիրապետության ժամանակաշրջանում։ Շուազին առաջ է քաշել այն տեսակետը, որ արաբ (մավրիտանական) և գոթական ճարտարապետության մեջ կիրառված փոխհատվող կամարների համակարգը և ընդհանրապես` ջլաղեղների համակարգը նախապես առկա են եղել հայ ճարտարապետության մեջ։ Շուազիի տեսակետները տեղ են գտել Յո․ Ստրժիգովսկու, Շ. Դիլի, Պ․ Տոեսկայի աշխատություններում, կարևոր ազդեցություն ունեցել 20-րդ դարասկզբի ճարտարապետության տեսության ձևավորման վրա։

Աշխատություններ
---------------

* Հին Հռոմ
* Բյուզանդիա
* Եգիպտոս

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Auguste Choisy (նիդերլ.)
3. 1 2  *John R.* Choisy, (François-) Auguste // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T017353

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 593)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10814346 · BNF: 118967378 · GND: 123786193 · ISNI: 0000000108777082 · LCCN: n87894229 · NKC: jn20020716648 · NLG: 215973 · NTA: 069399387 · NUKAT: n2004036847 · PTBNP: 156558 · SUDOC: 026787547 · VIAF: 22140052 · ULAN: 500000676 · WorldCat VIAF: 22140052 |

 |

 |
**Վահե Միշայի Հովհաննիսյան** (մարտի 19, 1980, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների միություն), հայ տնտեսագետ, քաղաքական գործիչ, ՀՀ ֆինանսների նախարար։

Կենսագրություն
--------------

2000 թվականի ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի ընդհանուր տնտեսագիտության ծրագիրը, և ստացել` տնտեսագետի որակավորում։

1999-2000 և 2002-2003 թվականներին աշխատել է որպես կառավարչական հաշվապահության վարչության մասնագետ ` «Հայներարտբանկ» ՓԲԸ-ում։

2003-2004 թվականներին Հովհաննիսյանը աշխատել է «Լուսակաթ ԹՖ» ՓԲԸ-ում որպես Ֆինանսական բաժնի ղեկավար։

2004-2007 թվականներին աշխատել է որպես ծրագրի ղեկավար` «Ալֆա Փլաս» խորհրդատվական ընկերությունում։

2008 թվականին աշխատել է Աջակցություն Հայաստանում ծրագրային բյուջետավորման ներդրման ծրագրում ՄԶՄԿ փորձագետ։

2009-2015 թվականներին աշխատել է որպես մեծածախ վաճառքների գծով ղեկավար և բիզնես համայնքի հետ կապերի պատասխանատու` «Օրանժ Արմենիա» ՓԲԸ-ում։

2015-2020 թվականներին աշխատել է Ասիական զարգացման բանկում, որպես հանրային ֆինանսների և ծրագրերի համակարգման անկախ փորձագետ։

2018-2019 թվականներին եղել է վարչապետի խորհրդական` հասարակական հիմունքներով։

2020-2021 թվականներ` Ասիական զարգացման բանկ, Ֆիլիպիններ, տնօրենների խորհուրդ, տնօրենի խորհրդական։

2021-2022 թվականներին զբաղեցրել է ՀՀ ֆինանսների նախարարի տեղակալի պաշտոնը։

2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նշանակվել է ՀՀ ֆինանսների նախարար։

Այլ տվյալներ
------------

2015 թվականից հանդիսանում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ, իսկ 2016 թվականից` կուսակցության վերահսկող հանձնաժողովի փոխնախագահ։

2000-2002 թվականներին ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում։

Ամուսնացած է, ունի հինգ երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վահե Հովհաննիսյանը նշանակվել է ֆինանսների նախարարի տեղակալ».
2. ↑  «Փոխվարչապետի պաշտոնում կնշանակվի Տիգրան Խաչատրյանը, իսկ ֆինանսների նախարար` Վահե Հովհաննիսյանը».
3. ↑  «Վահե Հովհաննիսյանը նշանակվեց ֆինանսների նախարար».
**Հրաչիկ Աշոտի Ջավախյան** (ծնվել է 1984 թվականի հուլիսի 6-ին, Կիրովական, Հայկական ՍՍՀ), հայ բռնցքամարտիկ, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոն (2010), Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2008)։ Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2009)։

Հրաչիկ Ջավախյանը բռնցքամարտով զբաղվել սկսել է 14 տարեկանում վաստակավոր մարզիչ Արմեն Գևորգի Միսակյանի ղեկավարությամբ։ 2005 թվականից ընդգրկված է Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։ 2006 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն, 2008 թվականին Պեկինում անցկացվող Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր թեթև (մինչև 60 կգ) քաշային կարգում։ Երկու մրցությունների ընթացքում էլ պարտվել է միայն օլիմպիական երկակի չեմպիոն Ալեքսեյ Տիշչենկոյին։ 2009 թվականին Միլանում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությունում անհաջող ելույթ ունենալուց հետո որոշել է անցնել առաջին միջին քաշային կարգ։ Նոր քաշային կարգում առաջին անգամ հանդես է եկել Եվրոպայի՝ 2010 թվականի առաջնության ժամանակ, որտեղ նա բոլոր հինգ մարտերում հաղթանակ է տարել ու նվաճել Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոս։

2008 թ. սեպտեմբերի 17-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ամփոփվել են տարվա արդյունքները

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը Sports-reference.com կայքում Արխիվացված 2012-11-13 Wayback Machine
* Պրոֆիլը *Օլիմպիադա-2008*-ի կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BoxRec · Olympic Channel · ՄՕԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Վանաձորի նկարչական դպրոց**, Վանաձորի Մ. Աղաջանյանի անվան գեղարվեստի մանկական դպրոց։
Հիմնադրվել է 1957 թվականին ՝ Մարտիրոս Սարյանի և Արա Սարգսյանի նախաձեռնությամբ։ Սկզբում սովորել են 25 աշակերտ, 1978 թվականին ՝ 210։ 1963 թվականին դպրոցը կոչվել է ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Ստեփան Աղաջանյանի անունով։

Հանրապետությունում դպրոցը առաջինն է սկսել դեկորատիվ կիրառական արվեստի դասավանդումը, ցուցահանդեսներ է ունեցել նաև արտասահմանյան երկրներում (Չեխոսլովակիայում (ԽՍՀՄ-ի ժամանակ) և Ճապոնիայում ցուցադրվել են դպրոցի սաների գոբելեն աշխատանքները)։

Պատմություն
-----------

1957 թվականին հայ կերպարվեստի նահապետ Մարտիրոս սարյանի և մեծանուն քանդակագործ Արա Սարգսյանի նախաձեռնությամբ Կիրովականում բացվեց Գեսղարվեստի մանկական դպրոց։ Առանց սխալվելու երկյուղի կարել է ասել, որ Վանաձորը չէր ունենա նկարիչների և քանդակագործներևի ներկայիս փաղանգը, եթե չլիներ այս նկարչական դպրոցը։ Գեղարվեստի դպրոցի բացումով փաստորեն լուծվեց քաղաքի արվեստասեր ու օժտված երեխաների ուսման խնդիրը։

Դպչոցի կայացման գործում մեծ դեր են ունեցել տնօրեններ Ռաֆիկ Բաբայանը (1957-1960), Ժիրայր Կետիկյանը (1960-1967), Սերգեյ Իշխանյանը (1967-1976), Բորիս Դիլոյանը (1976 -1997) և Ֆիրդուս Սահակյանը (1997-2004)։ 2004 թվականից ի վեր նրանց գործը շարունակում է Արսեն Ռաֆայելյանը։

Ստեղծման օրից դպրոցի անձնակազմը գտնվել է իր բարձունքին։ Դրա վառ ապացույցն է այն, որ սպրոցի սաների աշխատանքները բազմիցս ցուցադրվել են ԽՍՀՄ և միջազգային տարբեր ցուցահանդեսներում (Ֆրանսիա, Ճապոնիա, Կուբա, Հնդկաստան, ԳԴՀ, Բրազիլիա, Բուլղարիա, Ռումինիա և այլուր)։ Ավելին, այդ մրցույթ-ցուցահանդեսներում դպրոցի սաները նվաճել են ոսկե և արծաթե մեդալներ, առաջին կարգի դիպլոմներ, պատվոգրեր։ Անցած տարիներին դպրոցը տվել է շուրջ 1500 շրջանավարտ։ Նրանցից շատերը ուսումը շարունակել են Երևանի Փ. Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, գեղարվեստի ակադեմիայում, բուհերի համապատասխան բաժիններում, դարձել են անվանի ու նշանավոր նկարիչներ, քանդակագործներ,, ճարտարապետներ, նկարիչ-դիզայներներ։ Դպրոցի նախկին սաներից են Անատոլի Ավետյանը, Փափագ Ալոյանը, Մարիամ ամիրխանյանը, Յուրա Աքուլյանը, Գրիշա զալինյանը, Կառլոս Աբովյանը և ուրիշներ։

Դպրոցն այսօր գեղարվեստի մանկական կրթօջախ լինելուց բացի, հանդիսանում է նաև հանրապետության հյուսիսային շրջանների գեղարվեստի դպրոցների մեթոդական կենտրոնը։ Կրթօջախում կազմակերպվում են ցուցահանդեսներ, որոնց մասնակցում են նաև այլ դպրոցների սաներ, որոնց ուսուցիչների համար նույնպես կազմակերվում են մեթոդական օգնության դասեր, էլ ավելի կատարելագործվելու համար:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 468)։*  |
**«Ժանետ 45» (**բուլղար․՝ Жанет 45**),** հրատարակչություն և տպագրական համալիր է Պլովդիվում։

Պատմություն
-----------

Հրատարակչությունը հիմնադրել է բուլղարացի բանաստեղծուհի Բոյանա Ապոստոլովան Պլովդիվ քաղաքում 1989 թվականին։ Ժամանակակից բուլղարական պոեզիան և արձակը կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում «Ժանետ 45»-ի հրատարակչական քաղաքականության մեջ։

Հրատարակչական շարքեր
--------------------

Հրատարակչությունը 2001 թվականից հրատարակել է *«Պոետիկ»* և *«Գամբիթներ»* մատենաշարերը գեղարվեստական և բանաստեղծական դեբյուտի համար՝ բանաստեղծ Գեորգի Գոսպոդինովի և գրականագետ Բորիս Մինկովի գլխավորությամբ։

«Ժանետ 45»-ի թարգմանական գրականության պատասխանատու Մանոլ Պեյկովը հրատարակչության կառավարիչն է։ Գրքերը խնամքով ընտրվել և կազմվել են Beyond, Sixth Cohort, The Indian Series, The Cuba Series և Short Stories Forever շարքերում։ 2014 թվականից Պեյկովի ղեկավարությամբ սկսվել է ժամանակակից գրականության համար նախատեսված *«Գրանտա Բուլղարիա»* ամսագրի հրատարակումը, որտեղ բուլղարացի և արտասահմանցի հեղինակները ընդհանուր թեմաների են անդրադառնում։

Մրցանակներ
----------

### Մրցանակներ հրատարակչությանը

Բոյանա Ապոստոլովան «Իվան Նիկոլով» մրցանակի շնորհման ժամանակ, 22.12.2011 թվական
2004 թվականին հրատարակչության կողմից հրատարակված Ստեֆան Կիսյովի « Դահիճը» վեպն արժանացել է «Վիկ» հիմնադրամի « Տարվա բուլղարական վեպ» մրցանակին։ Միլեն Ռուսկովի «Բնության մեջ լքվածը», նույն մրցանակին է արժանացել իր վեցերորդ՝ վերջին հրատարակությամբ։ Հրատարակչության հրատարակած վեպերը արժանացել են յոթ անվանակարգի մրցանակաների։

Հրատարակչության գրքերը պարբերաբար առաջադրվում և արժանանում են բուլղարական ժամանակակից արձակի «Հելիկոն» մրցանակի։ Այս մրցանակի դափնեկիրներն են Կոնստանտին Իլիևի «Պարտությունը» վեպը (2003), Դեյան Էնևի «Տեր, ողորմեա» պատմվածքների ժողովածուն (2004), Մոմչիլ Նիկոլովի «Կլոր ձուկը» (2008) և Խրիստո Կարաստոյանովի «Անունը» (2012) և «Նույն գիշերը» (2014) վեպերը։

«Ժանետ 45» հրատարակչությունը արժանացել է «Բրոնզե առյուծ» (2002) ժամանակակից բուլղարական գրականության հրատարակման գործում ընդհանուր ներդրման համար։ «Հրիստո Գ. Դանով» բուլղարական գեղարվեստական գրականության համար (2004) և մանկական հրատարակության համար (2007) ; «Կոնստանտին Կոնստանտինով» (2005) մանկական գրականության համար ազգային և միջազգային մրցանակների։

### Մրցանակ հրատարակչի կողմից

1994 թվականին «Ժանեթ 45» հրատարակչությունը հիմնադրել է « Իվան Նիկոլով » պոեզիայի ազգային մրցանակը, որը շնորհվում է ամեն տարի երկու անվանակարգերում՝ լավագույն բանաստեղծական գրքի և ընդհանուր ստեղծագործության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «За нас». *Издателство Жанет 45* (բուլղարերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 3-ին.
2. ↑  «Национална награда „Бронзов лъв" на Асоциация българска книга». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 3-ին.
3. ↑  Словеса.net за награда Христо Г. Данов (2004)
4. ↑  «Преводачът Александър Шурбанов с голямата награда „Христо Г.Данов"». netinfo.bg. 16.06.2007. Վերցված է 10.11.2007-ին.
5. ↑  Национална награда „Константин Константинов", в сайта на Регионалната библиотека – Сливен

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ջանեթ 45» հրատարակչության պաշտոնական կայքը
* ReCover – Եվգենի Բոգդանովի վավերագրական ֆիլմը գրքերի ձևավորման մասին
**Հարություն Պողոսի Խաչատրյան** (դեկտեմբերի 29, 1935(1935-12-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 27, 2014(2014-11-27), Երևան, Հայաստան), հայազգի խորհրդային ըմբիշ և հունահռոմեական ըմբշամարտի մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1956)։

Կարիերա
-------

Հարություն Խաչատրյանը 1957 թվականին եղել է Անդրկովկասի սպարտակիադայի և Մոլդովայի սպարտակիադայի խաղերի չեմպիոն։ Եղել է ՀԽՍՀ բազմակի չեմպիոն և առաջնությունների հաղթող, Խորհրդային Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ(1969), ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ(1983)։ Եղել է ավելի քան 50 սպորտի վարպետների, միջազգային կարգի սպորտի վարպետների և ԽՍՀՄ-ի սպորտի վաստակավոր մարզիկների մարզիչ։ Համարվում է ԽՍՀՄ-ի չեմպիոնների անձնական մարզիչ, այդ թվում նաև Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիրներ Ա․ Կոտիկյանի, Բենուր Փաշայանի, Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանի, Ռոման Ամոյանի։ Մասնակցել է ԽՍՀՄ հավաքականի միջազգային մրցաշարերի մարզումներին։

2012 թվականին Հարություն Խաչատրյանի անունով է կոչվել Երևանի «Դինամո» մարզական ընկերության ըմբշամարտի մարզադահլիճը։

2015 թվականից Ա. Խաչատրյանի հիշատակին նվիրված մանկապատանեկան և երիտասարդական մրցաշարերն անցկացվում են Երևանում «Դինամո» մարզադահլիճում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Դինամո» մարզական ՀԿ-ի հիմնանորոգված մարզադահլիճը վերաբացվեց». *armenpress.am*. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
2. ↑  fwlabs.com. «Կայացավ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Հարություն Խաչատրյանի անվան առաջին հուշամրցաշարը - Հայաստանի Ազգային Օլիմպիական Կոմիտե». *www.armnoc.am*. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
3. ↑  «Կայացավ Հարություն Խաչատրյանի և Ալբերտ Մնացականյանի անվան հուշամրցաշարը». *armenpress.am*. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.

Գրականություն
-------------

* Черневич Г.Л. 50 лет «Динамо».— М.: Физкультура и спорт, 1973г. — стр.305  —  352 с.
* Есаян Р.М. «50 лет "Динамо" Армении». — изд.«Айастан», Ереван 1977 г. — стр.94 — 152 с.

Աղբյուրներ
----------

* Памяти наставника
**Գվյուդոուն Սամուելսոն** (իսլ.՝ Guðjón Samúelsson, ապրիլի 16, 1887(1887-04-16), Ռեյկյավիկ, Իսլանդիա - ապրիլի 25, 1950(1950-04-25), Ռեյկյավիկ, Իսլանդիա), հայտնի իսլանդացի ճարտարապետ։ Նրան անվանում են Իսլանդիայի ամենաազդեցիկ ճարտարապետներից։ Նրա ամենահայտնի գործերն են Իսլանդիայի համալսարանը, Աքուրեյրիի եկեղեցին, Ռեյկյավիկի կաթոլիկ եկեղեցին և այլն։ Նրա վերջին և ամենահայտնի գործը Հալթգրիմսկիրկյա եկեղեցին է, որի կառուցումը իր կենդանության օրոք այդպես էլ չավարտվեց, քանի որ 75 մետրանոց այս եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1937 թվականին և ավարտվել 1986 թվականին։

Գվյուդոուն ճարտարապետության և քաղաքաշինության ոլորտում նորարար էր։ Նա քաղաքաշինության կողմնակից էր և Աքուրեյրի քաղաքի հատակագիծը կազմող գլխավոր ճարտարապետներից էր։ Նրա կարծիքով պետք է առանձնացվեն քաղաքի բնակելի շրջանները և վարչական շենքերով թաղամասերը։

Կենսագրություն
--------------

Վաղ կյանքի մասին այդքան էլ շատ բան հայտնի չէ։ Ուսումն ավարտել է 1919 թվականին։

Իսլանդացի ճարտարապետ Պետուր Արմանսոնը բնութագրել է նրան որպես 1920-ականների իսլանդական ճարտարապետության իշխող կերպար։ Նա առանցքային դերակատարում է ունեցել Ռեյկյավիկի քաղաքաշինության մեջ, Իսլանդիայի ուրբանիզացման և մոդեռնիզացման ժամանակ։

Ճարտարապետության մեջ փորձել է ստեղծել իսլանդական ոճ։ Ասում են, որ նրա նախագծերից շատերը ոգեշնչված են եղել Իսլանդիայի բնական երկրաբանությամբ։ Հալթգրիմսկիրկյաի Գուջոնի դիզայնը, օրինակ ոգեշնչված է եղել բազալտե սյուներից, ինչպես օրինակ Սվարթիֆոսը։

Այլ ընթերցանություն
-------------------

* Nannini, Sofia. 2020. "Icelandic Concrete Surfaces: Guðjon Samuelsson’s Steining (1930–50)." The Construction History Society

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Structurae — Ratingen: 1998.
2. ↑  Gaugy, Peggy (1999-07). «Operabase WWW Site9972Mike Gibb. Operabase WWW Site. Date of publication:. URL: http://www.operabase.com/». *Electronic Resources Review*. **3** (7): 78–79. doi:10.1108/err.1999.3.7.78.72. ISSN 1364-5137.
3. ↑  Nugent, Addison. «Iceland's extraordinary, futuristic churches» (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 15-ին.
4. 1 2  *Steinsteypuöldin*, Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 14-ին
5. ↑  *Steinsteypuöldin*, Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 14-ին
6. ↑  «Svartifoss Waterfall Iceland». *www.infoiceland.is*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 15-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Structurae |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1243025301 · LCCN: n2021054888 · VIAF: 5426152139993011100000 · WorldCat VIAF: 5426152139993011100000 |

 |
«**Ո՛չ հարկահանությանը՝ առանց իշխանության մեջ ներկայացված լինելու**» (անգլերեն՝ No taxation without representation), քաղաքական կարգախոս, որը ծագել է Ամերիկյան հեղափոխության և Հյուսիսային Ամերիկայի անկախության պատերազմի ժամանակաշրջանում։ Այս կարգախոսի միջոցով Հյուսիսային Ամերիկայի տասներեք բրիտանական գաղութները արտահայտում էին իրենց գլխավոր դժգոհություններից մեկը Բրիտանական կայսրության հանդեպ։ Նրանք գտնում էին, որ Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի սահմանած որևէ հարկ և տուրք հակասահմանադրական է, քանի դեռ ամերիկաբնակ գաղթականները ներկայացված չէին այդ խորհրդարանում։ Ուստի, խախտվում էին նրանց՝ որպես անգլիացիների հիմնարար ավանդական իրավունքները։

Անգլիական հեղափոխության ժամանակ հաստատվեց այն համոզմունքը, որ իշխանությունը չպետք է սահմանի հարկեր և տուրքեր բնակչության համար, եթե վերջինս որևէ կերպ ներկայացված տվյալ իշխանության մեջ։ Այս ավանդույթը հատկապես ամրագրվեց այն բանից հետո, երբ խորհրդարանի պատգամավոր Ջոն Հեմփդենը հրաժարվեց վճարել Չարլզ Ա թագավորի կամայականորեն սահմանած նավի փողի հարկը։ Բրիտանական կայսրության ամերիկյան գաղութների համատեքստում «Ո՛չ հարկահանությանը՝ առանց իշխանության մեջ ներկայացված լինելու» կարգախոսն առաջին անգամ ի հայտ է եկել իբրև վերնագիր «London Magazine»-ի 1768 թվականի փետրվարի թողարկման մեջ, որտեղ տպագրվել էր խորհրդարանում լորդ Քեմդենի ունեցած ելույթը գաղութների հանդեպ Մեծ Բրիտանիայի ինքնիշխանությունը հռչակելու մասին օրինագծի վերաբերյալ։ Բրիտանական կառավարությունը պնդում էր, որ խորհրդարանի պատգամավորները փաստացի ներկայացնում են ամբողջ ժողովրդին, անգամ եթե նրա մի մասը քվեարկության ճանաճապարհով չի ընտրում իր ներկայացուցչին խորհրդարան՝ իրեն ներկայացնելու համար։

Այս կարգախոսն այնուհետև լայնորեն օգտագործվել է հանուն իրենց քաղաքական ներկայացվածության կամ ընդդեմ զանազան հարկատեսակների պայքարող խմբերի, այդ թվում նաև կանանց, ԱՄՆ մայրաքաղաք Վաշինգտոնի և Կոլումբիայի շրջանի ընտրական իրավունքների համար պայքարող և մի շարք այլ քաղաքական շարժումների կողմից։

Տես նաև
-------

* Ինքնորոշում
* Մարդու իրավունքներ
* Ոչինչ մեր մասին՝ առանց մեզ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bennett, Martyn (2013). *The English Civil War*. էջ 97. ISBN 978-0-7509-5142-5.
2. ↑  August 1768 *London Magazine*, No Taxation Without Representation headline, published online.
**Պլաստրոն** (ֆր.՝ plastron), պարանոցի շուրջ հյուսվածքի նեղ շերտ՝ սրածայր ծայրերով, սովորաբար պատրաստված բաց մոխրագույն նախշերով մետաքսից, ժամանակակից փողկապի նախորդը։ 

պաշտոնական առիթների համար այս լայն փողկապը հատուկ ձև ուներ, ծալվում էր կիսով չափ և ամրացվում էր փողկապով (կամ սեղմակով): 

Այն սովորաբար կրում էին ֆիրմային կոստյումի հետ, օրինակ՝ ցերեկային հարսանեկան արարողության ժամանակ, կամ կրում էին նմանատիպ կտրվածքով ֆրակի և մոխրագույն գծավոր տաբատի հետ։ Այս տեսակի փողկապը, ինչպես ժամանակակիցները, պատրաստում էին հաստ հյուսված մետաքսից, սովորաբար մոխրագույն կամ սև: 

Սարջենթ, Ջոն Սինգեր (1856-1925) - 1880 թ. - Փոլ Բերտիերի կողմից (1879-1916)
**Պլաստրոն** հանդես է գալիս իր երդմնակալության ուղերձով պլաստրոն փողկապով, 2018-ին Պլաստրոնը գալիս է հյուսված փողկապից ավելի հին տեսակից, որը լայն տարածում գտավ 19-րդ դարի սկզբին, այդ ժամանակ **Ջորջ Բրումելի** օրերը հատկապես օսլայած նուրբ սպիտակեղենի մեջ և նրբորեն կապված պարանոցի վրա: 

Ավելի ուշ՝ 1880-ականներին, միջին բարձր դասի եվրոպացի տղամարդիկ սկսեցին հագնել ավելի ազատ տարբերակ՝ ցերեկային ժամերին պաշտոնական միջոցառումներին մասնակցելու համար, ինչպես նաև ֆրակ վերարկու կամ «cutaway»: Արևմուտքում պլաստրոնը դեռևս մնում է հարսանեկան «այցեքարտի» պարտադիր աքսեսուարը։ 

Անգլերեն պլաստրոն (ասկոտ) անվանումը ծագել է Անգլիայի Ասկոտ քաղաքում (Բերքշիր) թագավորական ցեղերի անունից, թեև «այցեքարտով» պլաստրոնը չի կրվել մրցարշավներում Էդվարդյան ժամանակներից ի վեր։ Պլաստրոնը 19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբին դարձավ գործարար շրջանակների հագուստի սովորական տարր: Սովորաբար փողկապը պատրաստված էր նուրբ մետաքսից, ավելի հաճելի մաշկին, հաճախ տպագրված էր հարուստ գունային նախշով։

Նահանգապետ Ռալֆ Նորթեմը տալիս է երդմնակալության ուղերձը (39348612584) (կտրված)

**Ծանոթագրություններ**
----------------------

1. ↑  «Этимология и история слов русского языка». *etymolog.ruslang.ru*. Վերցված է 2024-03-25-ին.
2. ↑  Аракулов, Гайрат (2023-03-19). «Факторы, влияющие на формирование агрессии у подростков». *Современные тенденции инновационного развития науки и образования в глобальном мире*. **1** (3): 106–109. doi:10.47689/stars.university-pp106-109. ISSN 2250-3811.

**Գրականություն**
-----------------

* *Кирсанова Р. М.* Пластрон // Костюм в русской художественной культуре 18 — первой половины 20 вв.: Опыт энциклопедии / под ред. Т. Г. Морозовой, В. Д. Синюкова. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1995. — С. 213—214. — 383 с.: ил. с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-144-0
**Ռուհսար Պեքջան** (թուրքերեն՝ Ruhsar Pekcan,1958, Demirci, Մանիսայի մարզ, Թուրքիա), քաղաքական գործիչ և էլեկտրիկ ինժեներ, 2018-2021 թվականներին եղել է Թուրքիայի առևտրի նախարար։

Մասնագիտական կարիերա
--------------------

Պեքջանը սկսել է իր մասնագիտական կարիերան՝ միանալով զարգացման և ներդրումային բանկին (թուրքերեն՝ Türkiye Sınai Kalkınma Bankası): Մի քանի ընկերություններում տարբեր պաշտոններում աշխատելուց հետո դարձել է գործադիր խորհուրդների անդամ։ 2005 թվականին համահիմնել է ինժեներական ընկերություն, որը մատակարարում է խմելու ջրի, ոռոգման, նավթի և բնական գազի խողովակաշարեր։ Նա եղել է ընկերության գործադիր տնօրենը։ 

Եղել է Թուրքիայի արտաքին տնտեսական հարաբերությունների կորպորացիայի Թուրքիա-Սիրիա գործարար խորհուրդների նախագահը ( թուրքերեն՝ Dış Ekonomik İlişkiler Kurumu) երեք անգամ։ Եղել է Թուրքիա-Հորդանան գործարար խորհրդի նախագահ և նույն կորպորացիայի Թուրքիա-Իրաք և Թուրքիա-Լիբիա գործարար խորհուրդների գործադիր խորհրդի անդամ։ Նա ծառայել է որպես Թուրքիայի պալատների և ապրանքային բորսաների միության կին ձեռներեցների կոմիտեի նախագահի տեղակալ և Ստամբուլի Առևտրի պալատի և մի շարք այլ բիզնես կազմակերպությունների կին ձեռներեցների կոմիտեի անդամ։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

2018 թվականի հուլիսի 9-ին Թուրքիայի նորընտիր նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է թուրքական նոր քաղաքական համակարգի իր կաբինետը։ Առևտրի նախարար է նշանակվել Ռուհսար Պեքջանը։ 2021 թվականի ապրիլի 16-ին պնդում էին, որ Ռուհսար Պեքջանը ախտահանիչ նյութեր է վաճառել իր նախարարությանը այն ընկերությունից, որը նա ղեկավարում էր իր ամուսնու հետ 2020 թվականից։ Այս պնդումների մասին որոշ հակադիր քաղաքական գործիչներ նույնպես հարցրել են Ռուհսար Պեքջանին։ 2021 թվականի ապրիլի 20-ին Առևտրի նախարարությունը հաստատել է գնումները, սակայն նշել է, որ գումարներն ավելի քիչ են։ 2021 թվականի ապրիլի 21-ին նրան փոխարինել է ԱԶԿ-ի խորհրդարանական խմբի նախագահ Մեհմեդ Մուշը։

Անձնական կյանք
--------------

Ռուհսար Պեքջանը ծնվել է Թուրքիայի Մանիսա քաղաքում 1958 թվականին։ Կրթություն է ստացել Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանում էլեկտրատեխնիկայի ոլորտում։ Բակալավրի կոչումից հետո ստացել է մագիստրոսի կոչում նույն ֆակուլտետից։ 

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑  «Kendi bakanlığına mal satan bakan - article - ODATV». *OdaTV* (թուրքերեն). 2021 թ․ ապրիլի 16. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 29-ին.
3. ↑  «CHP'li Öztunç: 'Ticaret Bakanlığı'na 9 milyon TL'lik dezenfektan sattınız mı?'». *Cumhuriyet* (թուրքերեն). 2021 թ․ ապրիլի 19. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 29-ին.
4. ↑  «Ticaret Bakanlığı, Bakan Pekcan'ın şirketinden dezenfektan alındığını kabul etti». *Euronews* (թուրքերեն). 2021 թ․ ապրիլի 20. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 29-ին.
5. ↑  «Turkey announces new trade, family, labour ministers». *TRT World* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 21-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |
**«Տեղում կորածը»** կամ **«Անտառի մանուկը»,** Ղազարոս Աղայանի հեքիաթներից։

Սյուժե
------

Անտառում մի ճոճի մեջ մանուկ կար դրված։ Անտառում մարդ չկար, և փոքրիկը լաց էր լինում։ Մի եղնիկ խղճում է նրան ու իր հորթի հետ կերակրում։ Երեխան այդպես մեծանում է։

Երկրի թագավորը, որը զավակ չուներ, երազ է տեսնում։ Երազում Աստված նրան ասում է, որ թագավորը անտառի խորքից երեխա պիտի գտնի ու իր որդին դարձնի։ Թագավորը արթնանում է ու որոշում որսի գնալ։ Անտառում տեսնում է տղային՝ եղնիկի կաթն ուտելիս և տանում է պալատ։ Տղան մեծանում է պալատում, դառնում արքայազն։ Պարզվում է, որ մայրը գերի է օտար երկրում։ Տղան պատերազմում է ու ետ բերում մորը։

Գեղարվեստական առանձնահատկությունը
---------------------------------

Հեքիաթում Աղայանը շատախոս չէ։ Դրա համար Աղայանին շատ են մեղադրել ոչ գեղարվեստական գրելու մեջ, սակայն հեքիաթի չափածո տողերը հակառակն են փաստում։ Ինչպես աղայանական բոլոր ստեղծագործություններում իշխում է լավատեսությունը, և հեքիաթը ունենում է դրական ավարտ։

Ստեղծագործության ազդեցությունը
------------------------------

Եղիշե Բաղդասարյանը գրել է մանկական երաժշտություն համանուն վերնագրով (Անտառի մանուկը)՝ ազդվելով Ղազարոս Աղայանի այս հեքիաթից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Էջ:Աղայան Հեքիաթներ.djvu/18 — Վիքիդարան». *hy.wikisource.org*. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 20-ին.
2. ↑  «bookreader demo». *serials.flib.sci.am*. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 20-ին.
**Ժամանակի չափաքանակ**, միավոր արտադրանքի (աշխատանքի) արտադրության վրա ծախսված աշխատաժամանակի գիտականորեն հիմնավորված, կանոնակարգված մեծություն։ Արտադրանքի չափաքանակի հակադարձ մեծությունն է, որոշվում է ճարտարագիտական հաշվարկների ու ժամանակագրական չափումների միջոցով։ ժամանակի չափաքանակում ներառում են աշխատաժամանակի նորմավորվող տարրերը (հիմնական, օժանդակ, կազմակերպության և տեխնիկական սպասարկման, հանգստի ու բնական կարիքների, տեխնոլոգիական և կազմակերպման պատճառներով չվերացվող ընդմիջումների ժամանակները)։ Ժամանակի չափաքանակը արտադրանքի նորմավորման և աշխատատարության որոշման հիմքն է։ Գիտականորեն հիմնավորված Ժամանակի չափաքանակի ներդրումը, նրա ժամանակին վերանայումը՝ գիտության և տեխնիկայի առաջընթացի և առաջավոր փորձի հաշվառման հիմքի վրա, զգալիորեն նպաստում է աշխատանքի արտադրողականության և արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։

Տես նաև
-------

Աշխատանքի նորմավորում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լերմոնտովո (այլ կիրառումներ)
Չշփոթել Լերմոնտովո (գյուղ, Լոռու մարզ) հոդվածի հետ։

**Լերմոնտովո**, համայնքի կարգավիճակով վարչատարածքային միավոր Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում։ Գտնվում է Տանձուտ գետի ափին։ Ձևավորված է որպես ազգային փոքրամասնությամբ՝ ռուսներով բնակեցված համայնք

Ֆիզիկա-աշխարհագրական նկարագիր
-----------------------------

Լեռմոնտովո համայնքը ծովի մակարդակից բարձր է 1800-ից 1900 մետր։ Լերմոնտովո գյուղը ծովի մակարդակից բարձր է 1800 մ, իսկ Անտառաշեն գյուղը՝ 1900 մ։

Համայնքը շրջապատված է բարձրադիր լեռներով և անտառապատ տարածքներով։

Պատմություն
-----------

2021 թվականին «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքում կատարված փոփոխությունների արդյունքում Լերմոնտովո և Անտառաշեն գյուղերը կազմել են Լերմոնտովո համայնքը։

Կառավարում
----------

Լերմոնտովո համայնքը կազմված է երկու բնակավայրից՝ Լերմոնտովո և Անտառաշեն գյուղերից։ Լերմոնտովո գյուղն ունի 43.41 կմ², իսկ Անտառաշեն գյուղ՝ 22.0 կմ² տարածք։

Բնակչության սակավության պատճառով բնակիչները ընտրում են ոչ թե կուսակցություններ, այլ ավագանու անդամներ։ Լերմոնտովո համայնքի ավագանին բաղկացած է 5 անդամներից։ Համայնքի ղեկավարը Էդիկ Չալախյանն է։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ Լերմոնտովո գյուղի բնակչությունը կազմում է 912, իսկ Անտառաշենում՝ 259 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Տեղեկություններ Լերմոնտովո համայնքի մասին Լոռու մարզի մարզպետարանի կայքում, *(արխիվացված 26․06․2023 թվական)*։
2. ↑  2011 թ ՀՀ մարդահամարի արդյունքները
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մուրադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գարեգին Գրիգորի Մուրադյան** (1836, Տավուշ - 1903, Իզմիր, Զմյուռնիայի սանջակ, Այդինի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն), հայ եկեղեցական գործիչ, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Ներսիսյան դպրոցը, հայոց լեզու և պատմություն դասավանդել նույն դպրոցում։ 1865—1866 թվականներին ուսուցչություն է արել Կոստանդնուպոլսում։ 1867 թվականին նշանակվել է Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբ վանքի ժառանգավորաց դպրոցի տեսուչ։ Խմբագրել է «Սիոն» ամսագիրը։ 1869 թվականին ձեռնադրվել է վարդապետ, 1879 թվականին՝ եպիսկոպոս։ 1877 թվականին ընտրվել է Զմյուռնիայի հոգևոր վիճակի առաջնորդ։ Գևորգ Դ կաթողիկոսի մահից (1882 թվական) հետո երկու անգամ առաջադրվել է հայոց կաթողիկոսի թեկնածու (1884 թվականին և 1885 թվականին), բայց Ալեքսանդր III ցարը չի հաստատել։ 1888 թվականին հրաժարվել է պաշտոնից, մոտ տասը տարի Կոստանդնուպոլսում զբաղվել քարոզչական և մանկավարժական գործունեությամբ, 1898 թվականին՝ կրկին ընտրվել Զմյուռնիայի առաջնորդ։ Հրատարակել է կրոնաեկեղեցական («Պատմություն Նոր կտակարանի․․․», 1871 թվական, «․․․Պատմություն քրիստոնեական եկեղեցվո», 1898 թվական), քերականական և այլ բնույթի գրքեր, կատարել թարգմանություններ։ 1860 թվականին, «Կռունկ Հայոց աշխարհին» ամսագրում հրատարակել է ազգային լուսավորության հարցին նվիրված հոդվածներ, որտեղ բանավիճելով Ս․ Նազարյանի դեմ, մերժել է եկեղեցու բարեփոխման նրա առաջարկը, կրթության գործում առաջնությունը վերապահել եկեղեցուն և կրոնին։ «Պատմություն Հայաստանյայց Առաքելական եկեղեցու», Երուսաղեմ, 1872։ «Երկու խոսք Ռուսաստանի հայոց կրոնական և կրթական վիճակին վրա», ԿՊ, 1888։ Պետրոս Շանշյանց, Թ․, 1898։ «Ակնարկ մը Մելքիսեդեկ Մուրատյանց արքեպիսկոպոսի գործունեության շուրջ», ԿՊ, 1929։

Երկեր
-----

* Պատմություն Հայաստանյայց Առաքելական սուրբ եկեղեցվո, Երուսաղեմ, 1872։
* Երկու խօսք Ռուսաստանի հայոց կրօնական և կրթական վիճակին վերայ, ԿՊ, 1888։
* Պետրոս Շանշեանց, Թ․, 1898։
* Պատմութիւն քրիստոնէական եկեղեցւոյ, Գալաց, 1898։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 94)։*  |
**Kyrre Gørvell-Dahll** (սեպտեմբերի 11, 1991(1991-09-11), Սինգապուր), հայտնի է իր բեմական **Kygo** կեղծանունով՝ նորվեգացի դիջեյ, պրոդյուսեր, երաժիշտ։

Նա միջազգային ուշադրության է արժանացել Էդ Շիրանի «I See Fire» երգի ռեմիքսի շնորհիվ, որը ստացել է ավելի քան 33 մլն. ունկնդրումներ SoundCloud-ում և 50 մլն. դիտում Youtube-ում։

Կայգոն ունի ավելի քան 300 մլն. դիտում SoundCloud-ում Youtube-ում։

Կարիերա
-------

### Սկիզբ

Կայգոն սկսել է նվագել դաշնամուրի վրա դեռևս վեց տարեկանից։ Նա կանգ առավ, երբ 15 կամ 16 տարեկան էր և սկսեց գրել երաժշտություն Logic Studio-ում և MIDI keyboard-ում։ Երբ նա որոշեց նվիրել իր ամբողջ ժամանակը երաժշտությանը,այդ ժամանակ նա Շոտլանդիաի Էդինբուրգյան համալսարանի «Բիզնես և ֆինանսներ» բաժնում էր սովորում։

### 2014թ.- ներկա ժամանակ

Ստանալով ավելի քան 80 մլն. դիտում SoundCloud-ում և Youtube-ում, Կայգոյին դիմում են Ավիչին և Քրիս Մարտինը Քոլդփլեյ խմբից, որպեսզի ստեղծեն նոր պաշտոնական ռեմիքսներ։ Նույնպես 2014 թվականին նա աջակցեց Ավիչիին Օսլոյի փառատոնին։ 2014 թ-ի սեպտեմբերի 19-ին հաստատված էր, որ Կայգոն փոխարինել է Ավիչիին TomorrowWorld-ում՝ առողջական խնդիրների պատճառով։ Նույնպես Հյուսիսային Ամերիկայում Կայգոն խաղացել է տարբեր միջոցառումներում։ Նրանից վերցրել են հարցազրույց Billboard ամսագրի համար, որտեղ նա պատմեց Diplo-ի և Coldplay-ի համար իր ստեղծած ռեմիքսների մասին, և պատմեց իր առաջիկա մրցաշարի մասին, որը տեղի է ոււնենալու Հյուսիսային Ամերիկայում։ 2015 թ. փետրվարին, նրա «ID» երգը ցուցադրվել է պաշտոնական թրեյլերում՝ Ultra Music Festival-ում՝ նույն FIFA 16-ի թրեքը։ 2015 թ. օգոստոսին Կայգոյին ընտրել էին, որպես Չիկագոյի lollapalooza փառատոնի գլխավոր ղեկավար՝ աշխարհի ամենախոշոր երաժշտական փառատոներից մեկում։ Նա իր ամերիկյան դեբյուտը կատարեց հեռուստատեսությամբ, վերջին ուշ երեկոյան 
հեռուստածրագրում Ջեյմս Քորդենի հետ (James Kimberly Corden) 2015 թ. հոկտեմբերին։ 2015 թ. դեկտեմբերին Կայգոն հայտարարեց 2016 թ փետրվարի 12 ամսաթիվը, որպես իր նոր դեբյուտային ստուդիական ալբոմի լույս տեսնելու ամսաթիվ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Dutch Top 40
2. ↑  Discogs — 2000.
3. ↑
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

1. 
2. Արխիվացված 2016-03-29 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Apple Music · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · SoundCloud · Spotify · ՏիկՏոկ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Discogs · Internet Movie Database · Metacritic · MusicBrainz · Rate Your Music · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16992723g · CONOR: 305926499 · GND: 1101469323 · ISNI: 0000000463161864 · LCCN: no2016091484 · NKC: osa20191029962 · VIAF: 119144647640331813726 · WorldCat VIAF: 119144647640331813726 |

 |

 |
**Լի Ստրասբերգ** (անգլ.՝ Lee Strasberg, նոյեմբերի 17, 1901(1901-11-17)[…], Budaniv, Ավստրո-Հունգարիա - փետրվարի 17, 1982(1982-02-17)[…], Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի ռեժիսոր, դերասանական ստուդիայի ղեկավար, դերասան և պրոդյուսեր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1901 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ավստրո-Հունգարիայի Բուդանով քաղաքում (այժմ Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզի Տերեբովլյայի շրջանում), Իդա և Բորուխ-Մեեր Ստրասբերգների հրեական ընտանիքում։ Ծնողների հետ միասին 1908 թվականին գաղթել է Միացյալ Նահանգներ։

1931 թվականին դարձել է *Group Theatr*-ի հիմնադիրներից մեկը։ 1949 թվականին սկսել է աշխատել Նյու Յորքի *Դերասանական ստուդիա* ում։ 1951 թվականին դարձել է նրա ղեկավարը, դասավանդել է Ստանիսլավսկու համակարգի հիման վրա։ Դպրոցի շրջանավարտների թվում կան շատ հայտնի դերասաններ՝ Ջեյմս Դին, Փոլ Նյուման, Ալ Պաչինո, Մերիլին Մոնրո, Ջեյն Ֆոնդա, Դասթին Հոֆման, Ռոբերտ դե Նիրո, Մառլոն Բրանդո, Միքի Ռուրկ, Թոմ Հոլանդ և այլն։

1966 թվականին Լոս Անջելեսում հիմնել է *Actors Studio West-*ը։ 1969 թվականին հիմնադրել է Լի Ստրասբերգի թատերական ինստիտուտը։ 1974 թվականին երկրորդական դեր է խաղացել «Կնքահայրը 2» ֆիլմում։ Այս դերի համար Ստրասբերգը առաջադրվել է Օսկարի և Ոսկե գլոբուսի։

Անձնական կյանք
--------------

Առաջին կինը եղել է*Նորա Կրեկաուն* 1926-1929 թվականներին։ 1934-1966 թվականներին ամուսնացած է եղել դերասանուհի Փոլ Ստրասբերգի հետ։ Նրանց երեխաներն են դերասանուհի Սյուզան Ստրասբերգը և դերասանության ուսուցիչ Ջոն Ստրասբերգը։ Երրորդ կինը Աննա Միզրահին է։ Երեխաները՝ Դեյվիդը և Ադամը։ Եղել է իր ուսանողուհի Մերիլին Մոնրոյի մտերիմ ընկերը, որը իր կարողության մեծ մասը կտակել է նրան։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118845802 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes · Find A Grave · gravsted.dk · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · American National Biography · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX901873 · BNF: 121068488 · CiNii: DA04896336 · GND: 118845802 · ISNI: 0000000110255232 · LCCN: n79126463 · NDL: 00457888 · NKC: jam2011658569 · NLP: a0000003196840 · NTA: 071324003 · NUKAT: n01717724 · PTBNP: 142291 · LIBRIS: 232650 · SUDOC: 029441862 · VIAF: 41870467 · WorldCat VIAF: 41870467 |

 |

 |
**Սարգիս Գրիգորի Մուսայելյան** (նոյեմբերի 14, 1882(1882-11-14), Չայքենդ, Դաշկեսանի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ - օգոստոսի 14, 1920(1920-08-14), Ալեքսանդրապոլ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն), հայ բոլշևիկ, Հայաստանի առաջին Հանրապետությունում 1920 թվականի այսպես կոչված՝ Մայիսյան ապստամբության ղեկավարներից։

Գերեզման Մայիսյան ապստամբության ղեկավարների (Ստեփան Ալավերդյան, Սարգիս Մուսայելյան, Բագրատ Ղարիբջանյան)
Ավարտել է Գորիի ուսուցչական սեմինարիան։ 1901-1915 թվականներին ուսուցչություն է արել նախ Նուխիի գավառի Սաբաթլու գյուղում, ապա՝ Գորիսում։ 1915 թվականին զորակոչվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի Արևմտյան ռազմաճակատ։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ընտրվել է գնդի հեղկոմի նախագահ։ Այնուհետև գործել է Գանձակում և Բաքվում։ 1918 թվականի վերջին, որպես կարմիր բանակի զորամասերից մեկի հրամանատար և զրահագնացքի պետ, Բաքվում մասնակցել է մուսավաթականների դեմ մղվող քաղաքացիական պատերազմին։ 1919 թվականի փետրվարից տեղափոխվել է Ալեքսանդրապոլ։ Նշանակվել է «Վարդան զորավար» զրահագնացքի պետ և, կապվելով տեղի բոլշևիկների հետ, քարոզչական աշխատանք է տարել զինվորների և երկաթուղային բանվորների շրջանում։ Ղեկավար մասնակցություն է ունեցել Ալեքսանդրապոլի 1920 թվականի մայիսմեկյան հակադաշնակցական ցույցերին։ 1920 թվականի մայիսի 7-ին ընտրվել է Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտեի կազմում։ Որպես կարմիր զորքերի հրամանատար և «Վարդան զորավար» զրահագնացքի պետ, մասնակցել է մայիսյան ապստամբությանը։ Մայիսյան ապստամբության պարտությունից հետո գնդակահարվել է Անկախ Հայաստանի կառավարության կողմից։

Գրականություն
-------------

* Արզումանյան Մ. Վ. Սարգիս Մուսայելյան, Երևան, 1955։

Ծանոթագրություններ
------------------


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 87)։*  |
**«Ցասման բռունցքը»** (չինարեն՝ 精武門, անգլ.՝ Fist of Fury), արդեն հասուն Բրյուս Լիի երկրորդ խոշոր ֆիլմը «Մեծ բոսսը» ֆիլմից հետո, առաջինը՝ բավականին մեծ բյուջեով։

Սյուժե
------

Մարտարվեստների վարպետ Չեն Չժենը (Բրյուս Լի) Շանհայ իր ուսուցչի՝ հանրահայտ վարպետ Հո Յուանցզյայի («Ցզինյու» մարտական արվեստի ասոցիացիայի հիմնադիր) թաղմանը մասնակացելու համար։ Ուսուցիչը ուղարկվել էր ճապոնացիների պատվերով (ֆիլմում Չենը դա պարզում է ավելի ուշ․ պաշտոնական տարբերակը ենթադրում է, որ ուսուցիչը մահացել է թոքաբորբից)։ Ճապոնացիները թամանը ուղարկում են մի պաստառ, որի վրա գրված է լինում «Արևելյան Ասիայի հիվանդներ» (չինացիների վիրավորական անունը, որ օգտագործվում էր19-րդ դարին վերջին և XX դարի սկզբին), ճապոնացիները ամեն հարմար դեպքում վիրավորում և պախարակում են չինական քունգ–ֆուի դպրոցը և նրա աշակերտներին։ Չեն Չժենը պատրաստվում է պաշտպանել իր բուսուցչի դպրոցի պատիվը և ապացուցել քունգ–ֆուի գերազանցությունը ճապոնական մարտական արվետսների նկատմամբ։ Նա ծեծում է մարտական արվեստների ճապոնական դպրոցի բոլոր աշակերտներին, բայց հենց դրանով նա իր դեմ է տրամադրում ոստիկանությանը և առաջացնում է օկուպացիոն իշանությունների զազրույթը։ Ստիպված լինելով թաքնվել՝ Չենը իմանում է, թե ով և ինչպես է իր ուսուցչին թունավորել և սպանում է նրանց։ Հետո նա հանդիպում է այդ ամենի պատվիրատուներին և սպանում այնտեղ գտնվող բոլորին՝ այդ թվում և ղեկավարին՝ Հիրոսի Սուդզուկիին։ Ֆիլմի ավարտին ցուցադրվում է մի տեսարան, երբ Չենը համաձայնում է, որ իրեն կալանավորեն։ Այդ ժամանակ չինական ոստիկանության ղեկավարը խոսք է տալիս, որ ուսուցչի ստեղծած ասոցիացիային ոչ ոք չի դիպչի։ Նա դուրս է գալիս ճապոնացիների մոտ, սակայն ո՛չ նրանք, ո՛չ ոստիկանները չեն ցանկանում նրան կալանավորել։ Նրանք պարզապես ցանկանում էին Չենին սպանել։ Վերջին դրվագում Չենը թռչում է նրանց կողմ և ճապոնացիները կրկաում են նրա վրա՝ ամենայն հավանականությամբ սպանելով նրան․ այդ մասը ֆիլմում ցուցադրված չէ։ Թռիչքից հետո ֆիլմում լսվում է մի երգ, որտեղ ասվում է․ «…այդ ժամանակ իմ ձեռքը դառնում է վրեժի բռունցք»։ (անգլ.՝ «…then I change my hands in a fist of fury!»)։

Նկարահանումներ
--------------

Այս ֆիլմում էպիզոդիկ դերում է նկարահանվել Ջեքի Չանը, չնայած որ տիտրերում նրա անունը նշված չէ։ Նա խաղացել է ճապոնական դպրոցի աշակերտներից մեկի դերը։ Հենց նրան է ուղղված Բրյուս Լիի թռիչքով ոտքին հայտնի հարվածը։ Այստեղ Ջեքին ավելի հեռու է թռչում, քան պլանավորված էր և ընկնում է շատ բարձր տեղից։ Բրյուս Լին առաջինն է շտապում տեսնել նրա վիճակը։

Չենի և ճապոնական դպրոցի վարպետի մենամարտում սալտոն կատարում է ոչ թե Բրյուս Լին, այլ նրա կրկնօրինակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑  «Кулак ярости». *www.kinopoisk.ru*. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Fist of Fury* Hong Kong Movie DataBase կայքում
* «Ցասման բռունցքը»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**«Երկնային օվկիանոս»** (նաև **«երկնքի օվկիանոս »**;  չինարեն հեշտ. 海洋天堂 , պինին: *Hǎiyáng Tiāntáng*, անգլ.՝ Ocean Heaven) — դրամա, ռեժիսոր Սյուե Սյաոլ, ( չինարեն հեշտ. 薛晓路 , պինին: *Xuē Xiǎolù*) գլխավոր դերում՝ Ջետ Լի։
Ֆիլմի անոնսը եթեր է հեռարձակվել 2010 թվականի գարնանը, սակայն փաստացի ներկայացումը եղել է 2010 թվականի հունիսի 24-ին։

Սյուժե
------

Համաձայն Հիվանդությունների վերահսկման ամերիկյան կենտրոնների, յուրաքանչյուր 110 մարդկանցից մեկը ծնվում է աուտիզմի ախտորոշմամբ։ Այսինքն, Չինաստանում աուտիզմով տառապող ավելի քան 4 միլիոն մարդ է ապրում։ Դաֆուnն ( չինարեն հեշտ. 文章 , պինին: *Wén Zhāng*) նրանցից մեկն է. ցրված է, կրկնում է ուրիշների խոսքերը, լողում է զարմանալի հեշտությամբ, իր տանը պահպանում է բացարձակ կարգ ու կանոն, և, հավանաբար, չի գիտակցում, որ իր մայրը մահացել է մի քանի տարի առաջ։ Սամ Վոնգը (Jet Li) աշխատում է ակվարիումում և հոգ է տանում իր 21-ամյա որդու մասին։ Ի շնորհիվ մեծահոգի հարևանների և նրանց օգնությամբ այդ երկուսը միասին ապրում են երջանիկ։ Բոլոր դեպքերում հայրը գիտակցում էր, որ վերջ ի վերջո լքելու է այս աշխարհը, և թողնելու է տղային միայնակ, և գուցե, անսպսասելիորեն ավելի շուտ։ Այս ֆիլմը ներբող է մի հոր մասին, ով ցանկանում է իր տղայի համար գտնել հուսալի բնակավայր, քանի դեռ ուշ չէ։ Այս ընթացքում տղան հասնում է անկախության այնպիսի աստիճանի,  որն բավարար էր երկուսին էլ՝ առաջ շարժվելու համար։

Երգեր
-----

* «Հրաժեշտ» (說了再見) — Ջեյ Չոու
* «Երկնային օվկիանոս» (海洋天堂) — Գույ Լունմեյ

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ջետ Լին գումար չի վաստակել այս ֆիլմի նկարահանումներից։
* Սա առաջին ֆիլմն է, որտեղ Ջետ Լին չի ներկայացրել արևելյան մարտարվեստը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Jet Li Plays a Different Kind of Role in 'Ocean Paradise'». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 6-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Ջերմուկի պատկերասրահ**, Հայաստանի հանրապետության Վայոց ձոր մարզի Ջերմուկ քաղաքում գործող Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Ջերմուկի մասնաճյուղ՝ պատկերասրահ։ Այն գործում է 1972 թվականից։

Պատամություն
------------

Ջերմուկի պատկերասրահի շենքը մինչև 1972 թվականը եղել է հյուրանոց ռեստորան։ 1972 թվականից Հայաստանի ազգային պատկերասրահն այն վերցրել է և մինչ օրս գործում է որպես պատկերասրահ (ՀԱՊ Ջերմուկի մասնաճյուղ ՊՈԱԿ)։ Ջերմուկի պատկերասրահը գտնվում է Արփա գետի առափնյա լանջին։ Ցուցադրությունը դիտելուց հետո այցելուները հնարավորություն ունեն բակային տարածքից բացված դաշտային ճանապարհով տասը րոպեում հասնել Ջերմուկի ջրվեժ։

Ցուցադրություն
--------------

Պատկերասրահի մշտական ցուցադրության հավաքածուն ներառում է 1920-1990-ական թվականների ստեղծագործողների մոտ 100 գեղանկարներ ու քանդակներ։ Ցուցադրությունը ներառում է խորհրդային-հայկական և ժամանակակից մշակութային ժառանգության ցուցանմուշներ։ Ներկայացված են Մարտիրոս Սարյանի, Արա Սարգսյանի, Գևորգ Գրիգորյանի, Մհեր Աբեղյանի, Հովհաննես Զարդարյանի, Հարություն և Արմինե Կալենցների, Գրիգոր Խանջյանի, Լավինա Բաժբեուկ-Մելիքյանի, Սարգիս Բաղդասարյանի, Խաչատուր Իսկանդարյանի, Մարտին Պետրոսյանի, Ռուբեն Ադալյան (նկարիչ)ի և այլոց աշխատանքներ։

Ջերմուկի պատկերասրահի առաջին հարկի ցուցասրահ
Ջերմուկի պատկերասրահի երկրորդ հարկի ցուցասրահ

Միջոցառումներ
-------------

Բացի մշտական ցուցադրությունից, մասնաճյուղում պարբերաբար կազմակերպվում են մշակութային տարբեր միջոցառումներ, այդ թվում՝ ժամանակավոր ցուցահանդեսներ, հուշ-երեկոներ, դասախոսություններ և դասընթաց-սեմինարներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի ազգային պատկերասրահի կայքում Ջերմուկի մասնաճյուղի էջը
2. ↑  Մարտիրոս Սարյանի կայք
3. ↑  «Իմ Հայաստան ծրագիր պաշտոնական կայք». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 16-ին.