**Wm. Wrigley Jr. Company, Wrigley** (արտասանությունը՝ Ռիգլի), ամերիկյան ընկերություն, որը հայտնի է «Wrigley’s Spearmint», «Doublemint», «Juicy Fruit» մաստակների և հրուշակեղենի արտադրությամբ։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Չիկագոյում։ Գրասենյակի շենքը, որը գտնվում է Wrigley Building երկնաքերում, համարվում է Չիկագոյի ամենաճանաչելի տեսարժան վայրերից մեկը։

Պատմություն
-----------

Ընկերությունը հիմնադրվել է 1891 թվականին ապրիլի 1-ին ամերիկյան ձեռնարկատեր Ուիլյամ Ռիգլի կրտսերի կողմից։ 29-ամյա Ուիլյամ Ռիգլի կրտսերը (1861-1932) Չիկագոյից տեղափոխվել է Ֆիլադելֆիա 32 դոլարով և «Ռիգլի» օճառի վաճառքի բիզնես գաղափարով։ Որպես օճառը գնելու խթան Ռիգլին առաջարկում էր բոնուսներ՝ օճառին ավելացնելով անվճար փխրեցուցիչ։ Ավելի ուշ նա ուշադրությունը կենտրոնացրել է փխրեցուցիչների արտադրության վրա՝ յուրաքանչուր տուփ փխրեցուցիչի գնման դեպքում առաջարկելով երկու տուփ մաստակ։ Աստիճանաբար նվեր տրվող մաստակը դարձել է շատ սիրված։ Արդյունքում ձեռնարկատերը ևս մեկ անգամ իր ուշադրությունը կենտրոնացրել է նոր ապրանքի վրա։ 1921 թվականին Ռիգլին դարձել է «Chicago Cubs»-ի գլխավոր սեփականատերը։ «Wrigley» արտադրանքի դիլերներին ևս տալիս էր նվեր ապրանքներ, օրինակ՝ ժամացույցներ, սրճաղացներ կամ ձկնորսական պարագաներ, որոնց ընտրությունը կախված էր պատվերի չափից։

1893 թվականին ներկայացված «Wrigley's Spearmint» մաստակի վաճառքի համար ընկերությունն ապավինում էր գովազդին։ Մինչև 1908 թվականը «Wrigley's Spearmint»-ի վաճառքը գերազանցել է տարեկան 1 000 000 դոլարը։ 1911 թվականին Ռիգլին ձեռք է բերել «Zeno Manufacturing» ընկերությունը, որն արտադրում էր իր մաստակը, և հիմնել է «Wm. Wrigley Jr. Company» ընկերությունը։

«Wrigley» մաստակն ավանդաբար պատրաստվում էր չիկլից, որը հիմնականում ներկրվում էր Լատինական Ամերիկայից։ 1952 թվականին Գվատեմալայում, որտեղ «Wrigley»-ն գնել էր չիկլի մեծ մասը, սկսվել է գյուղատնտեսական բարեփոխում, ընդունվել է հատուկ «900 հրամանագիրը»՝ նպատակ ունենալով վերջ դնել գյուղացի ֆերմերների գործնականում ստրկական աշխատանքային պայմաններին։ Ի պատասխան Գվատեմալայի իշխանությունների այդ քայլի՝ «Wrigley»-ն դադարեցրել է չիկլի գնումը, քանի որ դա տնտեսապես շահավետ չէր։ Արտադրությունում չիկլը փոխարինվել է սինթետիկ կաուչուկով, որը զգալիորեն էժան էր։

«Wrigley»-ն կառուցել է մաստակների գործարանը Կալիֆոռնիայի Սանտա Կրուս քաղաքում 1955 թվականին։ 1996 թվականի ապրիլին ընկերությունը հայտարարել է գործարանի փակման մասին։ 1996 թվականի հոկտեմբերին 385 000 քառակուսի ֆուտ տարածքը վաճառքի է հանվել 11,3 միլիոն դոլար արժողությամբ (մեկ քառակուսի ֆուտը՝ շուրջ 30 դոլար)։

### Միաձուլումներ և ձեռքբերումներ

2005 թվականին «Wrigley»-ն 1,5 միլիարդ դոլարով «Kraft Foods»-ից ձեռք է բերել «Life Savers»-ը և «Altoids»-ը։ 2007 թվականի հունվարին ընկերությունը հայտարարել է, որ 300 միլիոն դոլարով ձեռք է բերել կոնֆետների և շոկոլադի ռուսական «Ա. Կորկունով» ընկերության բաժնետոմսերի 80%-ը։ Ըստ գործարքի պայմանների՝ ընկերության հիմնադիր Անդրեյ Կորկունովն առնվազն 2 տարի պահպանել է տնօրենների խորհրդի ղեկավարի պաշտոնը։ Բացի այդ, ստորագրվել է համաձայնություն ընկերության բաժնետոմսերի մնացած 20%-ը Անդրեյ Կորկունովից և նրա բիզնես գործընկեր Սերգեյ Լյապունցովից գնել ոչ շուտ, քան 2 տարի հետո։ Ներկայումս այդ 20%-ը ևս գնված է։

2008 թվականի ապրիլի վերջին ամերիկյան «Մարս» ընկերությունը հայտարարել է, որ համաձայնություն է ձեռք բերել «Wrigley»-ն ձեռք բերելու մասին։ Գործարքի արժեքը կազմել է 23 միլիարդ դոլար, իսկ միավորված ընկերության տարեկան վաճառքը կազմում է շուրջ 27 միլիարդ դոլար։

Սեփականատերեր և կառավարում
--------------------------

Wrigley Building-ը ՉիկագոյումԸնկերությունը 100%-ով պատկանում է «Mars Inc․»-ին։ Գլխավոր տնօրենը Մարտին Ռադվանն է։

Գործունեություն
---------------

«Wrigley» ընկերությունն արտադրում է մաստակ և կոնֆետներ, ինչպես նաև անանուխե սառնաշաքար «Wrigley's» ապրանքանիշի ներքո (2009 թվականից՝ Orbit, Hubba Bubba, Juicy Fruit, Eclipse, Extra, Big Red և այլն)։ Վաճառքն իրականացվում է աշխարհի ավելի քան 180 երկրում։ Ընկերությունն ունի 15 գործարան և հանդիսանում է հրուշակեղենի արտադրությամբ զբաղվող աշխարհի խոշորագույն արտադրողներից մեկը։

Աշխատակիցների ընդհանուր թիվը կազմում է շուրջ 17 հազար մարդ։ Շրջանառությունը 2007 թվականին (ֆինանսական տարին ավարտվում է դեկտեմբերին) 5,388 միլիարդ դոլար էր։

Ապրանքանիշներ
-------------

«Wrigley» ընկերությունն իր մաստակներն ու քաղցրավենիքն արտադրում է ընդհանուր առմամբ քառասուն ապրանքանիշի ներքո, որոնցից ամենահայտնիներն են․

* Five
* Altoids
* Doublemint
* Eclipse
* Extra
* Juicy Fruit
* Life Savers
* Orbit
* Skittles
* Starburst
* Sugus
* Wrigley's Spearmint

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Wrigley's». *CompaniesHistory.com - The largest companies and brands in the world* (ամերիկյան անգլերեն). 2013 թ․ հոկտեմբերի 10. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14-ին.
2. 1 2  «William Wrigley, Jr. | American manufacturer | Britannica». *www.britannica.com* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14-ին.
3. 1 2  «Wrigley's sold to Warren Buffett and Mars». *the Guardian* (անգլերեն). 2008 թ․ ապրիլի 28. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14-ին.
4. ↑  *Ринат Сагдиев, Анфиса Воронина, Кирилл Корюкин*. Wrigley сжевала «А. Коркунова» Archived 2008-08-29 at the Wayback Machine. // Ведомости, № 11 (1785), 24 января 2007
5. ↑  «Коркунов Juicy Fruit - Sostav.ru: Статьи о рекламе, маркетинге, PR». *www.sostav.ru*. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14-ին.
6. ↑  *Анфиса Воронина, Кирилл Корюкин*. «Коркунов» на Mars Archived 2008-05-06 at the Wayback Machine. // Ведомости, № 78 (2100), 29 апреля 2008
7. 1 2  «About: Wrigley». *dbpedia.org*. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14-ին.
8. ↑  «Wrigley's». *CompaniesHistory.com - The largest companies and brands in the world* (ամերիկյան անգլերեն). 2013 թ․ հոկտեմբերի 10. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 14-ին.
9. ↑  «Wrigley». *Mars.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 5-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|subtitle=` ignored (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ընկերության պաշտոնական կայքը