**Մարիա Սոլ «Մարիսոլ» Էսկոբար** (իսպ.՝ María Sol «Marisol» Escobar, մայիսի 22, 1930(1930-05-22)[…], Փարիզի 16-րդ շրջան, Փարիզ, Ֆրանսիա - ապրիլի 30, 2016(2016-04-30)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), վենեսուելական արմատներով ֆրանսիացի քանդակագործ, որը աշխատել և ստեղծագործել է Նյու Յորքում։

Կենսագրություն և տեղծագործական գործունեություն
----------------------------------------------

Մարիսոլ Էսկոբարը ծնվել է Փարիզում 1930 թվականի մայիսի 22-ին, ծնողները՝ վենեսուելացի Գուստավո Էսկոբար (Gustavo Escobar) և Խոզեֆինա Հերնանդես (Josefina Hernández)։ Ավագ եղբայրը՝ Մարիսոլ Գուստավոն տնտեսագետ էր, ապրում էր Վենեսուելայում։ Մարիսոլների ընտանիքն ապրել է Եվրոպայում, Վենեսուելայում և ԱՄՆ-ում։ Ֆինանսական կարողությունները, որոնք ստացվել են Վենեսուելայի նավթային բիզնեսից և անշարժ գույքի առևտրից, ապահովել են ընտանիքի բարեկեցությունը և հարմարավետ կյանքը, որն էլ նրանց հնարավորություն է տվել հաճախ ճանապարհորդել Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Վենեսուելայում։ Որոշ ժամանակ անց Մարիա Սոլ անունը փոխարինվում է իսպանական տարածված Մարիսոլ մականվամբ։

Խոզեֆինա Էսկոբարը մահացել է 1941 թվականին Նյու Յորքում, երբ Մարիսոլն ընդամենը 11 տարեկան էր։ Նրա մահից հետո, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, ընտանիքն ապրել է Կարակասում։ Պատերազմի ավարտին Գուստավո Էսկոբարն ընտանիքը տեղափոխում է Լոս Անջելես, որտեղ Մարիսոլը ընդունվում է օրիորդաց դպրոց։ Փափագելով դառնալ նկարիչ, Մարիսոլը սկզբում արվեստ է ուսումնասիրում, հաճախում է Լոս Անջելեսում գտնվող Ջեփսոնի անվան դպրոցի նկարչական երեկոյան դասընթացներին։ Կաթոլիկությունը նպաստում է իր հավատքին դեպի առեղծվածը և հրաշքները, հոգևոր և գերբնական դրսևորումների մասին իրազեկությանը, որոնք ազդեցություն են ունենում իր բնավորության և ստեղծագործական գործունեության վրա։

Հոր աջակցությամբ, որը խրախուսում է արվեստի նկատմամբ հետաքրքրասիրությունը, 1949 թվականին Մարիսոլը մեկնում է Փարիզ։ Գեղարվեստի հեղինակավոր École des Beaux-Arts դպրոցում նրան հանձնարարվում է նմանակել Պիեռ Բոնարի գեղանկարչության ոճը։ Ավելի ստեղծագործ մոտեցումների որոնման նպատակով Մարիսոլը 1950 թվականին մեկնում է Նյու Յորք։ Ողջ տարվա ընթացքում Մարիսոլը Նյու Յորքի ուսանող նկարիչների լիգայում հաճախում է նկարիչ Յասուո Կունիյոշիի (Yasuo Kuniyoshi) դասերին։ 1951 թվականից 1954 թվականներին մասնակցում է Հանս Հոֆմանի ղեկավարությամբ Սոցիալական հետազոտությունների նոր դպրոցի (New School for Social Research) դասընթացներին։ Մասսաչուսեթսի Գրինվիչ Վիլիջում գտնվող Հոֆմանի դպրոցում Մարիսոլը ծանոթանում է «հրել և քաշել» («push and pull») դինամիկայի հասկացությանը։ Այդ ժամանակահատվածում նա ծանոթանում է բազմաթիվ աբստրակտ էքսպրեսիոնիստներիի հետ, այդ թվում Վիլեմ դե Կունինգի հետ։

1951 թվականին Մարիսոլն իր համար բացահայտում է «Նախակոլումբական» մշակույթը, որը հետագայում հանգեցնում է ավանդական նկարչությունից հրաժարմանը։ Նա անցում է կատարում դեպի թրծակավը, փայտե քանդակը, Բրուքլինի թանգարանի արվեստի դպրոցի դասընթացների ժամանակ ուսումնասիրում է կավի հետ աշխատանքը, ինչպես նաև գիպսի հետ աշխատանքի տեխնիկայի դասեր է ստանում քանդակագործ Ուիլյամ Քինգի մոտ (William King)։ Մարիսոլի, թրծակավով առաջին աշխատանքները, որոնք ցուցադրվել էին Թանագեր պատկերասրահում, գրավում են Լեո Կաստելիի ուշադրությունը։ Մարիսոլի առաջին անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունենում 1958 թվականին Լոե Կաստելիի պատկերասրահում։

Կաստելիի պատկերասրահում տեղի ունեցած ցուցահանդեսից և դրան հաջորդող հաջողությունից հետո, Մարիսոլին պատում են լուրջ կասկածներ, և նա 1959 թվականին լքում է Նյու-Յորքը և հաջորդ մեկ տարին ապրում է Իտալիայում։ Հռոմում նա ուսումնասիրում է Վերածննդի դարաշրջանի վարպետների ստեղծագործությունները և վերաիմաստավորում է սեփական աշխատանքը և գեղարվեստական նպատակները։ Իր մեջ զգալով ստեղծագործելու ազատություն, Մարիսոլը վերադառնում է Նյու Յորք, որտեղ ստեղծում է տպավորիչ աշխատանքների շարք, որը հանգեցնում է բազմաթիվ կարևոր ցուցահանդեսների և առաջատար թանգարանների հավաքածուներում իր աշխատանքների ձեռքբերմանը։ Մարիսոլը ընդլայնում է օգտագործվող նյութերի շրջանակը, սկսում է աշխատանքում ներառել գտնված օբյեկտներ։

Մարիսոլ Էսկոբարի աշխատանքներից
1960-ական թվականներին Մարիսոլը շփվում էր փոփ արտի աստղեր՝ Ռոյ Լիխտենշտայնի և Էնդի Ուորհոլի հետ։ Նա մասնակցություն է ունենում Ուորհոլի «Համբույրը» և «13 ամենագեղեցիկ աղջիկները» ֆիլմերում։ Հանրաճանաչ մշակույթին դիմելը նրա ստեղծագործական գործունեության միակ ուղղությունը չէր. սոցիալական դիտողություններն ու հեգնանքները մշտապես եղել են նրա քանդակների մի մասը։ Այդ ժամանակաշրջանի ամենահայտնի աշխատանքներից մեկը **Խնջույքն է** (իրական չափերով քանդակների խումբ)։

1960 թվականից 1970-ական թվականներին նկարիչը ընդլայնում է թեմատիկան՝ ներառելով ընկերների, ընտանիքի, համաշխարհային առաջնորդների և հայտնի նկարիչների դիմանկարներ։ 1960-ական թվականների վերջին սոցիալ-քաղաքական փոփոխությունները վշտացնում են Մարիսոլին, որը մասնակցել էր Վիետնամի պատերազմի դեմ բողոքներին։ 1968 թվականին նա մեկնում է և գրեթե երկու տարի ճանապարհորդում է։ Տահիտիում Մարիսոլը զբաղվում է դայվինգով, 1968 թվականից 1972 թվականներին լինում է տարբեր օվկիանոսներում։ Ստորջրյա աշխարհը ոգեշնչում է Մարիսոլին ստեղծելու մի շարք քանդակներ կարմիր փայտից։ Նրան դուր էր գալիս վտանգավոր և գեղեցիկ ձկները՝ հատկապես շնաձկները։

Առավել առաջնորդվելով Դա Վինչիի հանդեպ իր հիացմունքով, քան կրոնական զգացմունքներով 1980-ական թվականներին Մարիսոլը կերտում է քանդակագործական ստեղծագործություններ՝ «Խորհրդավոր ընթրիք» և «Սուրբ Աննան Մարիամի և մանուկ Քրիստոսի հետ» նկարների մոտիվներով։

Մարիսոլը մշտապես մասնակցել է բազմաթիվ անհատական և խմբակային ցուցահանդեսների։ 1963 թվականին ստացել է ԱՄՆ-ի քաղաքացիություն, սակայն ընտրվել է ներկայացնելու Վենեսուելան 1968 թվականի Վենետիկի բիենալեում։

Գրականություն
-------------

* Avis Berman, "A Bold and Incisive Way of Portraying Movers and Shakers." *Smithsonian*, February 14, 1984: pp. 14–16.
* De Lamater, Peg. "Marisol's Public and Private De Gaulle." *American Art*, vol. 10, no. 1, 1996, pp. 91–93.
* Diehl, Carol. "Eye Of The Heart." *Art In America* 96.3 (2008): 158-181. Academic Search Complete. Web. 29 Oct. 2016
* Dreishpoon, Douglas. "Marisol Portrait Sculpture." *Art Journal*, vol. 50, no. 4, 1991, pp. 94–96.
* "Escobar, Marisol." *The Hutchinson Encyclopedia*. September 22, 2003
* Gardner, Paul "Who is Marisol?" *ARTnews* 88 May 1989: pp. 12–15.
* Irigaray, Luce. *This Sex Which Is Not One*. Ithaca: Cornell UP. 1985. Print
* "Marisol." *The Columbia Encyclopedia*. Sixth Edition; April 22, 2004.
* Potts, Alex. "The Image Valued 'As Found' And The Reconfiguring Of Mimesis In Post-War Art." *Art History* 37.4 (2014): 784-805. Art & Architecture Source. Web. 5 Dec. 2016.
* Walsh, Laura. "Life of JFK depicted through art at Bruce Museum Exhibit", AP Worldstream September 19, 2003: pg. 8.
* Westmacott, Jean. *Marisol Escobar, Pop Art*. New York: W. W. Norton & Company, 1989.
* Whiting, Cécile. "Figuring Marisol's Femininities." RACAR: *Revue d'Art Canadienne* / *Canadian Art Review*, vol. 18, no. 1/2, 1991, pp. 73–90.
* Williams, Holly. "Name One Female Pop Artist ..... Go." *The Independent* (2015): n. pag.
* 'Marisol Escobar- Biography", Rogallery, n.d. Web. September 21, 2015..

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Archives de Paris — P. 17.
2. 1 2 3 4
3. 1 2  Marisol (նիդերլ.)
4. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
5. 1 2
6. 1 2  *Pokinski D. F.* Marisol // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T054435
7. 1 2
8. 1 2
9. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
10. ↑
11. ↑
12. 1 2
13. ↑  «Falleció la escultora venezolana Marisol Escobar a sus 86 años de edad». *noticias24.com*. 2016 թ․ մայիս. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 2-ին.
14. 1 2 3 4 5 6 7  Pacini, Marina (2014). «Marisol: A Biographical Sketch». In Pacini, Marina (ed.). *Marisol: Sculptures and Works on Paper*. New Haven, CT: Yale University Press. էջ 12. ISBN 978-0-300-20379-0.
15. ↑  Grimes, William (2016 թ․ մայիսի 2), «Marisol, an Artist Known for Blithely Shattering Boundaries, Dies at 85», *The New York Times*, The New York Times, Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 3-ին `{{citation}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (օգնություն)
16. ↑  Boime, Albert (Spring 1993). «The Postwar Redefinition of Self: Marisol's Yearbook Illustrations for the Class of '49». *American Art*. **7** (2): 6–21. JSTOR 3109119.
17. ↑  Smee, Sebastian (2014 թ․ հուլիսի 5). «Revisiting Marisol, years after her heyday». *Boston Globe*. Boston Globe Media Partners LLC. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 6-ին.
18. ↑  "Escobar, Marisol." The Hutchinson Encyclopedia. September 22, 2003
19. ↑  Whiting, Cécile. "Figuring Marisol's Femininities." Pg. 76
20. ↑  «Self–Portrait Looking at The Last Supper». *The Metropolitan Museum of Art*. The Metropolitan Museum of Art. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 6-ին.
21. ↑  Gardner, Paul. "Who is Marisol?" ARTnews 88 May 1989, pp. 12-15.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարիսոլ Էսկոբար

Անգլերենով՝

* Մարիսոլ Էսկոբարի աշխատանքները Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստների թանգարանում
* Fine Arts Museums of San Francisco Արխիվացված 2008-05-30 Wayback Machine
* Hirshhorn Museum and Sculpture Garden(չաշխատող հղում)
* Self-Portrait Looking at The Last Supper, 1982-84
* Art Museum of the Americas Արխիվացված 2009-03-27 Wayback Machine
* Women and Dog, 1964 Արխիվացված 2014-06-22 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարիսոլ Էսկոբար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 15035929 · BNC: a11744789 · BNE: XX5502587 · BNF: 12300080f · CiNii: DA1105360X · GND: 118910418 · GTAA: 97562 · ISNI: 0000000104037271 · LCCN: n50040707 · NDL: 00471061 · NTA: 070728372 · SUDOC: 155714317 · VIAF: 810752 · ULAN: 500027334 · WorldCat VIAF: 810752 |

 |

 |