recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) Գերագույն խորհուրդ** (ռուս.՝ *Верховный Совет Союза Советских Социалистических Республик (СССР)*), պետական իշխանության բարձրագույն ներկայացուցչական և միակ օրենսդիր մարմին նախկին Խորհրդային Միությունում։ որպես երկրի պետական իշխանության բարձրագույն օրգան ստեղծվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 5-ի սահմանադրությամբ, պետական իշխանության բարձրագույն մարմնի դերում փոխարինելով խորհուրդների համագումարին, իսկ նստաշրջանների միջև ընկած ժամանակամիջոցում՝ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեին (ԿԳԿ)։

Գերագույն խորհրդի բացառիկ իրավասությանն է պատկանել Խորհրդային Միությունում օրենքների հրապարակումը, պլանային տնտեսության սահմանումը, պետական բյուջեի և դրա կատարման վերաբերյալ հաշվետվության հաստատումը, հողօգտագործման, հողի ընդերքից, անտառներից, ջրերից օգտվելու, լուսավորության և առողջապահության հիմունքնևրի, աշխատանքային օրենսդրության, դատարանակազմության և դատավարության օրենսդրության, ինչպես նաև քաղաքացիական ու քրեական, ամուսնության և ընտանիքի մասին օրենսդրության հիմունքների և այլ օրենսգրքերի ու օրենսդրության հիմունքների սահմանումը, համաներման մասին համամիութենական ակտերի հրապարակումը։

Գերագույն խորհրդի իրավասության մեջ կենտրոնական տեղ են գրավել պատերազմի և խաղաղության հարցերի լուծման հետ կապված լիազորությունները, հնարավորության դեպքում ԽՍՀՄ կազմում նոր միութենական հանրապետություն ընդունելու, միութենական հանրապետությունների միջև եղած սահմանները փոփոխելու, միութենական հանրապետության կազմում նոր ինքնավար հանրապետությունների և ինքնավար մարզերի կազմավորումը հասաատելու իրավունքները։

Գերագույն խորհուրդն իրավասու է եղել ընտրելու երկրի ղեկավարին, կազմավորել նախագահություն (նախագահի, նրա 15 տեղակալի (յուրաքանչյուր միութենական հանրապետության գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահները), քարտուղարի և 20 անդամի կազմով), Մինիստրների խորհուրդ, ընտրել գերագույն դատարան, նշանակել գլխավոր նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արմսթրոնգ Ջոն Ալեքսանդր (1978 թ․ հունվարի 1)։ *Ideology, Politics, and Government in the Soviet Union: An Introduction– Google Knihy*։ ISBN 9780819154057։ Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 26

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 25)։*  |
**Լա Յանա** (գերմ.՝ La Jana, փետրվարի 24, 1905(1905-02-24), Mauer, Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա - մարտի 13, 1940(1940-03-13), Բեռլին, Նացիստական Գերմանիա, իսկական անունը`*Հենրիետա Մարգարետե Հիբել* գերմ.՝ Henriette Margarethe Hiebel), համր կինոյի ավստրո-գերմանացի դերասանուհի և պարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Հենրիետա Մարգարետե Հիբել ծնվել է 1905 թվականի փետրվարի 24-ին, Մաուերում վիեննացի ոսկերիչի ընտանիքում։ Վաղ տարիքում ծնողների հետ տեղափոխվել Է Մայնի Ֆրանկֆուրտ։ Սովորել է երգել, զբաղվել է տեղի օպերայի պարային խմբում։

Լա Յանաի գերեզմանը
Լա Յանայի կեղծանվան ներքո 1913-1940 թվականներին որպես պարուհի նա նկարահանվել է ֆիլմերում։ 1913 թվականից որպես պարուհի հանդես է եկել նաև Ֆրանկֆուրտի օպերայի և բալետի թատրոնի մանկական բալետում։ 1924 թվականից հյուրախաղերով հանդես է եկել Գերմանիայում և Ավստրիայում։ Հյուախաղերը շարունակել է նաև 1934-1937 թվականներին՝ Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Շվեդիայում, Անգլիայում և Շոտլանդիայում։ 1938 թվականին նկարահանվել է «Հնդկական դամբարան» ֆիլմում, որտեղ մարմնավորել է Զետա տաճարի պարուհի Ինդիրայի դերը։

Լա Յանան երբեք ամուսնացած չէ եղել և երեխաներ չուներ։ Նա մահացել է թոքաբորբից 1940 թվականի մարտի 13-ին, Վիլմերսդորֆ քաղաքում, 35 տարեկան հասակում։
Նրան թաղել են Բեռլինի Դահլեմ շրջանում գտնվող Անտառային գերեզմանատանը։ Վերջին կինոնկարի պրեմիերան` Լա Յանայի մասնակցությամբ« Ռիո դե Ժանեյրոյի աստղը », տեղի է ունեցել նրա մահից մեկ շաբաթ անց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #135927838 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. ↑  «Ла Яна: звезда, которая сгорела в зените славы»։ *БигПикча НОВОСТИ В ФОТОГРАФИЯХ* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2020-07-23
4. ↑  «Ла Яна»։ *Кино-Театр.РУ*։ Վերցված է 2020-07-23
5. ↑  «Фильм Индийская гробница (1937): описание, содержание, интересные факты и многое другое о фильме»։ *www.ivi.tv*։ Վերցված է 2020-07-23

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт, посвященный актрисе

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 135927838 · ISNI: 0000000056514204 · LCCN: no2011177489 · SUDOC: 124365566 · VIAF: 80360718 · WorldCat VIAF: 80360718 |

 |
**Էսկանդար խան Դավիթխանյան**, իրանահայ գեներալ, պրոֆեսոր, պարսկական կազակական բրիգադի հրամանատարի տեղակալ, Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամ։

Կարիերա
-------

Գեներալ Մարտիրոս խան Դավիթխանյանի որդին՝ Էսկանդար խան Դավիթխանյանը, գնացել է հոր հետքերով՝ դասավանդելով ֆրանսերեն և ռուսերեն Իրանի ամենահին համալսարանում՝ Դար ուլ-Ֆունունում, ինչպես նաև ծառայելով որպես գեներալ պարսկական բանակում։ Դավիթխանյանը զբաղեցրել է պարսկական կազակական բրիգադի կոմանդերի պաշտոնը, որն ավելի բարձր էր, քան ապագա շահ Ռեզա Փահլավիինը։

Ընտանիք
-------

Էսկանդարը հոր կողմից արյունակցական կապի մեջ է Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամ, Ֆաթհ Ալի շահի ֆինանսների նախարար Մարգար խան Դավիթխանյանի հետ։ Նա ամուսնացել է լուսանկարիչ Էռնստ Հյոլցերի դստեր՝ Կարոլինա Հյոլցերի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rain Ismail։ *Armenian Iranians*։ Iran: Amirkabir Publishing Institute
2. ↑  Navasargian Alice (2012)։ *The Immortals*
3. ↑  Lazarian Janet (c. 1933)։ *Encyclopedia of Armenian Iranians*։ Tehran: Helmand Publications
4. ↑  «Hoeltzer House»։ *Official Website of Fariborz Alaghehband*։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 9
ԽՍՀՄ կազմավորման մասին հռչակագիր
**«ԽՍՀՄ կազմավորման մասին հռչակագիր»** (ռուս.՝ *Декларация об образовании Союза Советских Социалистических Республик*), Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միությունը (ԽՍՀՄ) բազմազգ պետություն հռչակելու մասին պատմական փաստաթուղթ։ Հաստատվել է ՌՍՖՍՀ, ՈւԽՍՀ,ԲԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ լիազոր ներկայացուցիչների կոնֆերանսում՝ 1922-ի դեկտեմբերի 29-ին, ընդունել է ԽՍՀՄ Սովետների I համագումարը՝ 1922-ի դեկտեմբերի 30-ին։ Շարադրված են բոլոր «դաշնակից» հանրապետությունները մեկ միասնական պետության մեջ միավորելու շարժառիթները։

Հռչակագրում պնդվում էր, որ «ԽՍՀՄ կազմավորումը պայմանավորված է առաջին համաշխարհային, ինչպևս նաև Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքները վերացնելու, քայքայված տնտեսությունը վերականգնելու և այն սոցիալիստական հիմքերի վրա դնելու անհրաժեշտությամբ»։ Մեկ միասնական պետության մեջ միութենական հանրապետությունների միավորումը կամ բռնակցումը նաև նպատակ ուներ նրանց պաշտպանել այսպես կոչված իմպերիալիստական պետությունների ենթադրյալ ագրեսիայից։ Չնայած իրականում որոշումները կայացնում էին իշխանության կենտրոնական մարմինները, դեկլարացիայում նշված էր միության մեջ մտնող ժողովուրդների իրավահավասարությունն ու յուրաքանչյուր միութենական հանրապետության՝ ԽՍՀՄ կազմի մեջ մտնելու կամ ցանկացած ժամանակ նրա կազմից ազատ դուրս գալու իրավունքի մասին։ Հենց այդ դրույթն էլ օգտագործվեց որպես իրավական հիմք մի շարք հանրապետությունների անկախացման պայքարի սկզբնավորման, իսկ 1991 թվականին՝ ԽՍՀՄ վերջնական կազմալուծման համար։

Ռրպես սահմանադրական փաստաթուղթ դեկլարացիան ԽՍՀՄ կազմավորման մասին պայմանագրի հետ մեկտեղ ընդգրկվել է 1924 թվականի սահմանադրության մեջ՝ կազմելով դրա առաջին բաժինը։

Տես նաև
-------

* ԽՍՀՄ կազմավորում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Declaration on the USSR foundation and the treaty was signed»։ *Presidential Library* (անգլերեն)։ Վերցված է հունիսի 1, 2021

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 332)։*  |
**Բիթլզի պատմություն** (անգլ.՝ The Beatles Story), թանգարան Լիվերպուլում, որը նվիրված է The Beatles լեգենդար ռոք-խմբի ստեղծագործությանն ու կյանքին։ Թանգարանը գտնվում է Ալբերտ-դոկայի նկուղային մասում, Լիվերպուլի նավահանգստի պատմական շենքերի տարածքում։

էքսպոզիցիա
----------

Թանգարանի այցելուները մուտքի մոտ ստանում են աուդիոգիդ, այդ թվում` ռուսերեն լեզվով։

Սենյակից սենյակ անցնելով` այցելուները հետևում են Բիթլզ խմբի ստեղծման և զարգացման պատմությանը։ Սենյակներից յուրաքանչյուրը նվիրված է Բիթլզի պատմության մի շրջանին և նրա անդամներին` Ջոն Լենոնի առաջին Quarrymen խմբի ծնունդին,Համբուրգում Բիթլզի շրջագայությանը, Բրայան Էփսթեյնի հետ ծանոթությանը, Cavern Club-ում ելույթներին և այդպես շարունակ մինչև 1970 թվականին խմբի անկմանը։

Ցուցանմուշներ
-------------

Թանգարանում հավաքված են յուրահատուկ ցուցանմուշներ. խմբի անդամների համերգային կոստյումներն ու գործիքները, լուսանկարներ, երգերի տեքստեր, ձայնասկավառակներ, ականատեսների հիշողություններ և արխիվային վիդեոներ։ Առանձին ցուցափեղկ կա, որտեղ ցուցադրված են Բիթլզ խմբին ռուս երկրպագուների տված նվերները։

Թանգարանի ելքի մոտ կա լեգենդար խմբի խորհրդանիշերով հուշանվերների խանութ։

Պատկերասրահ
-----------

* Ջոն Լենոնի կիթառըՋոն Լենոնի կիթառը
* Ջոն Լենոնի նարնջագույն ակնոցըՋոն Լենոնի նարնջագույն ակնոցը
* «Դեղին սուզանավ»«Դեղին սուզանավ»
* «Բիթլզի» սկավառակները«Բիթլզի» սկավառակները
* Թանգարանի երաժշտական խանութըԹանգարանի երաժշտական խանութը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mapping Museums — 2016.
2. ↑  «The Beatles Story celebrates its 25th birthday - Liverpool Echo»։ liverpoolecho.co.uk։ Վերցված է հուլիսի 29, 2016

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Beatles Story — Официальный сайт
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարմիր վանք (այլ կիրառումներ)
**Կարմիր վանք**, *Քալանթարյանց վանք*, վանք Հայաստանի Թումանյանի տարածաշրջանում, Արդվի գյուղում։ 10-րդ դարի կառույց է։ Օգտագործված է կարմրավուն շինաքար, որից և Կարմիր վանք անվանումն է ծագել։

Եկեղեցին երկլանջ կտուրով միանավ ոչ մեծ դահլիճ է՝ միակ մուտքը հարավից է։ Մեր օրեր են հասել տեխնիկապես վտանգված վիճակում։ Ծածկը չի պահպանվել, իսկ դեռևս կանգուն մնացած որմնապատերը կիսախարխուլ վիճակում են։ Կիսագլանաձև թաղը միջնամասում ուժեղացված է որմնասյուներից բարձրացող թաղակիր կամարներով։ Գմբեթարդը կիսաշրջանաձև խորանից սահմանազատված է գոտիով, որը շարունակվում է նաև երկայնական պատերի վրա։ Կառուցված է դեղնակարմրավուն ֆելզիտի սրբատաշ խոշոր քարերով, որի համար էլ, ստացել է «Կարմիր վանք» անունը։ Կառույցն աչքի է ընկնում շարվածքի և քարի մշակման բարձր որակով։ Կառուցման ժամանակը որոշակիացնող տվյալներ չկան։ Սակայն, եկեղեցու շրջակայքի հնագույն տապանաքարերը և ոչ հեռու գտնվող քառակող կոթողի առկայությունը հուշում է, որ վանքը կառուցվել է վաղ միջնադարում։

Ավանդություն
------------

Լեզգիները կոտորում են այս վանքում ապաստան գտած գյուղացիներից շատերին, որոնց արյունը առվի նման դուրս է հոսում վանքի միջից և ներկում շրջապատը։ Դրա համար էլ վանքը ստանում է Կարմիր վանք անունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  hushardzantest։ «ԿԱՐՄԻՐ ՎԱՆՔ»։ *Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության* (am-AM)։ Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 14
3. ↑  Արամ Ղանալանյան (1969)։ *Ավանդապատում*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ
4. ↑  Մովսես Խորենացի։ *Պատմութիւն Հայոց*։ էջեր Գիրք Ա, Գլուխ Ի
5. ↑  Մանուկ Աբեղյան (1899)։ *Հայ ժողովրդական առասպելները Մովսես Խորենացու Հայոց պատմության մեջ*։ Վաղարշապատ
6. ↑  Г. Халатьянц (1896)։ *Армянский эпос в Истории Армении Моисея Хоренского*։ Москва
Թանգարանների համակարգչային ցանցը (MCN) ԱՄՆ-ում տեղակայված շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է այն մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են թանգարանների համար համակարգչային տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ։

Թանգարանների համակարգչային ցանցը հիմնադրվել է 1967 թվականին Նյու Յորքում։ Թանգարանների համակարգչային ցանցի պատմությունը գալիս է այն ժամանակվանից, երբ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները զարգանում էին արագ տեմպերով։ Սկզբում կազմակերպությունը սկսեց աշխատել որպես թանգարանների ոչ ֆորմալ խմբավորում` նպատակ ունենալով ավտոմատացնել գրանցումները։ Նյու Յորքի արվեստի խորհրդի ֆինանսավորմամբ, Թանգարանների համակարգչային ցանցը մշակեց նախատիպային հիմնական ցանց, որը տրվեց մասնակիցներին 1968-1971 թվականներին։ Երբ ֆինանսավորումն ավարտվեց 1971 թ.-ին, թանգարանների համակարգչային ցանցը պաշտոնապես ընդգրկվեց որպես ոչ առևտրային կազմակերպություն, և այն այդ ժամանակվանից սկսել է անդամներ ներգրավել։ Քանի որ նոր տեխնոլոգիան փոխարինում էր ընդհանուր գրանցման նախնական համակարգին, Թանգարանների համակարգչային ցանցը վերածվեց այնպիսի ցանցի, որը ցանկանում է բարելավել թանգարանային տեղեկատվության զարգացման, կառավարման և փոխանցման հարցերը ավտոմատացման միջոցով։

Թանգարանների համակարգչային ցանցը կազմակերպում է ամենամյա համաժողով, քննարկման ֆորում, հատուկ հետաքրքրությունների խմբեր, թանգարանային կայքերի առցանց գրացուցակ և այլն։ Անդամների մեջ կան անհատներ, տարբեր հաստատություններ և ընկերություններ։ Կազմակերպությունը ղեկավարում է տնօրենների խորհուրդը։ Տնօրենների կազմաը ներառում է նախագահ, փոխնախագահ և քարտուղար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «History»։ Museum Computer Network։ Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 7

Արտաքին հղումներ
----------------

* MCN website
* Museum Sites Online
* Mustech Central, MCN Project Registry
**Կարմրահերների միություն** (անգլ.՝ The Red-Headed League)՝ Արթուր Կոնան Դոյլի «Շերլոկ Հոլմսի արկածները» ստեղծագործության առաջին սերիան։ Առաջին անգամ հրապարակվել է ամենօրյա թերթ Strand Magazine-ում 1891 թվականի օգոստոսին։ Շերլոկ Հոլմսի մասին 12 պատմություններից հեղինակն այս մեկը համարում է իր ամենասիրելի երկրորդ պատմությունը։

Սյուժեի նկարագրություն
----------------------

Լոնդոն։ 1890 թվական։ Շերլոկ Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի մոտ է գալիս մի տղամարդ՝ Ջաբեզ Ուիլսոն անունով։ Նա պատմում է Հոլմսին մի տարօրինակ պատմություն, որը կատարվել է նրա հետ վերջերս։ Ըստ նրա, նա ունի մի փոքրիկ վարկային գրասենյակ, որտեղ աշխատում է իր երիտասարդ օգնականի՝ Վինսենթ Սպոլդինգի հետ։ Մի քանի շաբաթ առաջ Սպոլդինգը կարդում է թերթում մի հայտարարություն, որտեղ գրված էր, որ «Կարմրահերների միությունը» աշխատանքի է հրավիրում միայն կարմրահեր մարդկանց և շատ բարձր վարձատրում։ Ուիլսոնը գալիս է հարցազրույցի, և նրան ընդունում են աշխատանքի։ Հաջորդ մի քանի շաբաթը Ուիլսոնը գալիս էր աշխատանքի։ Իր սենյակում կար միայն մի սեղան և աթոռ, որտեղ նա արտագրում էր Բրիտանական հանրագիտարանը՝ ստանալով լավ աշխատավարձ։ Մի օր գալով աշխատանքի՝ նա տեսավ հայտարարություն, որտեղ ասվում էր, որ «Կարմրահերների միությունը» ցրվել է։ Նա խնդրում է Հոլմսին օգնել իրեն այս տարօրինակ պատմությունը պարզելու համար։ Հոլմսը խոստանում է օգնել Ուիլսոնին։ Հոլմսը և Վաթսոնը հանդիպում են Վինսենթ Սպոլդինգի հետ վարկային գրասենյակում, և կարճ զրույցի ընթացքում Հոլմսը նկատում է, որ Սպոլդինգի տաբատը մինչև ծնկները ցեխոտված է։ Հոլմսն իր ձեռնափայտով կտկտացնում է այն ճանապարհը, որն ընկած է վարկային գրասենյակի և բանկի միջև։ Այնտեղից լսվում էին խուլ ձայներ, քանի որ դատարկ էր։ Հոլմսը գալիս է այն եզրակացության, որ Սպոլդինգը պլանավորում էր թալանել բանկը՝ փորելով անցք, որը տանում էր դեպի բանկ։ Նրանք մտածել էին «Կարմրահերների միության» մասին այդ պատմությունը, որպեսզի Ուիլսոնը բացակայեր վարկային գրասենյակից, և նրանք կարողանային անցք փորել դեպի բանկ։ Հոլմսը կանչում է ոստիկանական աշխատող Ջոունսին և բանկի տնօրենին։ Նրանք չորս հոգով դարան են կազմակերպում բանկում, որի մեջ են ընկնում Ջոն Քլեյը և Սպոլդինգը։

Էկրանավորում
------------

* Հեռուստասերիալ «Շերլոկ Հոլմսի արկածները»։ Արտադրվել է Միացյալ Թագավորությունում 1984-1994 թվականներին, սեզոն 1 «Շերլոկ Հոլմսի արկածները», էպիզոդ 12 «Կարմրահերների միություն»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Temple Emily (22 May 2018)։ «The 12 Best Sherlock Holmes Stories, According to Arthur Conan Doyle»։ *Literary Hub*։ Վերցված է 6 January 2019

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարմրահերների միությունը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
Եզրային մրցավարը գրանցում է խաղից դուրս վիճակ` բարձրացնելով դրոշակը:
**Խաղից դուրս** կամ **Օֆսայդ**, ֆուտբոլ կանոններից մեկը սահմանված Ֆուտբոլ խաղալու կանոնների 11-րդ կանոնով։ Կանոնով սահմանված է որ ֆուտբոլիստը գտնվում է **խաղից դուրս վիճակում** եթե նրա մարմնի որևէ մասը, բացառությամբ ձեռքերի մրցակցի խաղադաշտում ավելի մոտ է մրցակցի դարպասային գծից քանի մրցակցի երկրորդ խաղացողը (վերջին մրցակիցը սովորաբար, բայց ոչ միշտ լինում է դարպասապահը)։

Խաղից դուրս վիճակը կարող է չգրանցվել խաղից դուրս վիճակ, եթե գնդակի փոխանցումից հետո խաղացողը չի մասնակցում գրոհին, սակ կոչվում է պասիվ խաղից դուրս վիճակ։

Իմաստ
-----

Խաղից դուրս վիճակում գտնվելը ինքնին մրցավարին սուլելու պատճառ չէ։ Ֆուտբոլիստը, որը գտնվում է խաղից դուրս վիճակում, իր մրցակցի կողմից վերջինը գնդակին դիպչելու դեպքում դառնում է **սխալ դիրքում գտնվող ակտիվ խաղացող**։ Երբ ֆուտբոլիստը փորձում է մասնակցել գրոհին, մրցավարը պետք է կանգնեցնի խաղը և նշանակի ազատ հարված այն տեղից, որտեղ գտնվել է խաղից դուրս վիճակում գտնվող ֆուտբոլիստը։

Խաղից դուրս վիճակը չի համարվում կանոնների խախտում և չի պատկանում 12-րդ կանոնին։ Սական կանոնների խախտում է համարվում, եթե ֆուտբոլիստը գոլ է խփում՝ գտնվելով խաղից դուրս վիճակում և անտեսում է մրցավարի սուլոցը։ Խաղից դուրս վիճակ կարող է չգրանցվել միայն այն ժամանակ, երբ մրցակցի խաղացողը մտածված լքում է դաշտը, որպեսզի գրանցվի խաղից դուրս։

Հարձակվողի համար միշտ ավելի հեշտ է դառնալ գոլի հեղինակ, երբ գնդակն ընդունում է մրցակցի պաշտպանների հետևում։ Խաղից դուրս վիճակի կանոնը սահմանափակում է այս հնարավությունը, և հարձակվողը փոխանցման պահին չպետք է լինի խաղից դուրս վիճակում։ Մրցավարների որոշումները խաղից դուրս վիճակի վերաբերյալ կարող են հաճախ սխալ լինել, քանի որ որոշ դեպքերում այն կարելի է չափել սանտիմետրերով։

Եզրային մրցավարների հիմնական պարտականությունն է գլխավոր մրցավարին օգնել գրանցելու խաղից դուրս վիճակը, իսկ նրանց դիրքը լավ հնարավորություն է տալիս դիտել դաշտը ուղղահայաց դիրքից։ Եզրային մրցավարը խաղից դուրս վիճակ տեսնելու դեպքում պարտավոր է բարձրացնել դրոշակը :191: Այնուամենայնիվ, գլխավոր մրցավարը կարող է չգրանցել խաղից դուրս վիճակ, անգամ եթե եզրային մրցավարը բարձրացրել է դրոշակը, եթե նրա կարծիքով խաղից դուրս չի եղել

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Law 11 - Offside»։ *Laws of the Game 2017-18*։ Ցյուրիխ: International Football Association Board։ 2017-05-22։ էջեր 91–95։ Վերցված է 2017-09-28 (չաշխատող հղում)
2. ↑  «Law 10 - Determining the Outcome of a Match»։ *Laws of the Game 2017-18*։ Ցյուրիխ: International Football Association Board։ 2017-05-22։ էջեր 87–90։ Վերցված է 2017-09-28 (չաշխատող հղում)
3. ↑  «Law 6 - The Other Match Officials»։ *Laws of the Game 2017-18*։ Ցյուրիխ: International Football Association Board։ 2017-05-22։ էջեր 69–74։ Վերցված է 2017-09-28 (չաշխատող հղում)
4. ↑  «Practical Guidelines for Match Officials»։ *Laws of the Game 2017-18*։ Ցյուրիխ: International Football Association Board։ 2017-05-22։ էջեր 173–202։ Վերցված է 2017-09-28 (չաշխատող հղում)
5. ↑  «Law 5 - The Referee»։ *Laws of the Game 2017-18*։ Ցյուրիխ: International Football Association Board։ 2017-05-22։ էջեր 61–67։ Վերցված է 2017-09-28 (չաշխատող հղում)
**Թափանցող մշակումը** (անգլ. straight-through processing, STP) տեղեկատվության շարունակական, լիովին ավտոմատացված գործընթաց է։ Առաջնային տվյալները կարող են գեներացվել ինչպես ավտոմատ համակարգերի, այնպես էլ ձեռքով մուտքագրման միջոցով, սակայն դրանց հետագա փոխանցումն ու մշակումը լիովին ավտոմատ է։

Ավելի նեղ իմաստով, STP տեխնոլոգիան ենթադրում է, որ բրոքերային ընկերությունը հանդես է գալիս որպես հաճախորդների և արտաքին շուկայի միջև ավտոմատ միջնորդ։ Հաճախորդների պատվերներն ինքնաբերաբար փոխանցվում են արտաքին շուկայում գործարքներ կնքելու կամ խոշոր գործընկերոջը։

Գործարքներ
----------

STP- ը ստեղծվել է 1990 -ականների սկզբին Լոնդոնում բաժնետոմսերի առևտրի համար`ֆոնդային շուկաներում ավտոմատացված մշակման համար։

Նախկինում վճարումներ կատարելը միշտ պահանջում էր ձեռքով աշխատանք։ Գործընթացը հաճախ տևում էր մի քանի ժամ։

Բացի այդ, մարդու լրացուցիչ միջամտությունը հանգեցրել է սխալների ավելի մեծ ռիսկի։

STP- ի միջոցով դրամական կամ արժեթղթերով գործարքները կարող են մշակվել և կնքվել նույն օրը։
Վճարումները դեռ կարող են լինել ոչ STP ՝ տարբեր պատճառներով։

Առավելությունները
-----------------

Ամբողջական ներդրման դեպքում STP- ն կարող է ակտիվների կառավարիչներին տրամադրել առավելություններ, ինչպիսիք են ավելի կարճ շրջադարձերը, հաշվարկների նվազեցման ռիսկը և գործառնական ցածր ծախսերը։

Ոլորտի որոշ վերլուծաբաններ կարծում են, որ 100% ավտոմատացումն անհասանելի նպատակ է։ Փոխարենը, նրանք առաջ են մղում ձեռնարկությունում ներքին STP մակարդակի բարձրացման գաղափարը, խրախուսում են ընկերությունների խմբերին միասին աշխատել ՝ բարելավելու իրենց միջև գործարքների տեղեկատվության ավտոմատացման որակը ՝ երկկողմանի կամ որպես օգտագործողների համայնք (արտաքին STP): Այլ վերլուծաբաններ, այնուամենայնիվ, կարծում են, որ STP- ին կհասնեն բիզնեսի փոխգործունակության ի հայտ գալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Straight-Through Processing (STP)»։ *investopedia.com*։ Վերցված է 2021-09-13
2. ↑  «Straight Through Processing (STP) Brokers Guide»։ *comparebrokers.co*։ Վերցված է 2021-09-13
3. ↑  «Rising to the Challenge: Five Barriers to STP in the Treasury Department»։ *theglobaltreasurer.com*։ Վերցված է 2021-09-13
4. ↑  «Challenges around STP in Payments»։ *finextra.com*։ Վերցված է 2021-09-13
5. ↑  «Frequently Asked Questions On Straight Through Processing»։ *sebi.gov.in*։ Վերցված է 2021-09-13
6. ↑  «STP and Credit Derivatives»։ *waterstechnology.com*։ Վերցված է 2021-09-13
**Կարո Հակոբի Խաչատրյան** (1899, Կարմիր-Վանք), հայ հասարակական գործիչ։ 1932-1933 թվականներին՝ ԵԿՏԻ-ի ռեկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Կարո Խաչատրյանը ծնվել է 1899 Կարսի մարզի Կարմիր վանք գյուղում։ 1912-1914 թվականներին սովորել և ավարտել է Ալեքսանդրապոլի ուսումնարանը, իսկ 1923-1926 թվականներին` Անդրկովկասի կոմունիստական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Կարո Խաչատրյանը մինչև 1932 թվականը Լենինականում (այժմ` Գյումրի) վարել է խորհրդային և կուսակցական ղեկավար պաշտոններ։ 1932-1933 թվականներին եղել է Երևանի կոոպերատիվ-տնտեսագիտական ինստիտուտի ռեկտոր։ 1933 թվականին նշանակվել է Երևանի պետական համալսարանի ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր և տնտեսագիտական ֆակուլտետի դեկան։ 1937 թվականից Կարո Խաչատրյանը իրեն փորձել է տարբեր ոլորտներում. 1937-1941 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ գլխավոր դատախազի օգնական, 1941-1943 թվականներին` զինվորական դատախազ, 1943-1949 թվականներին` արդարադատության նախարարի տեղակալ, այնուհետև` փաստաբանների հանրապետական կոլեգիայի նախագահ։ 1944-1954 թվականներին համատեղությամբ աշխատել է ԵՊՀ հեռակա իրավաբանական ֆակուլտետում՝ որպես քաղաքատնտեսության դասախոս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀՊՏՀ»։ *asue.am* (ամհարերեն)։ Վերցված է 2019-03-20
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտորները |
| --- |
|  |
| *Երևանի կոոպերատիվ-տնտեսագիտական ինստիտուտի ռեկտորներ.* Հակոբ Նշանի Զորյան (1930-1931) • Կարո Հակոբի Խաչատրյան (1932-1933)  *Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի ռեկտորներ.* Վլադիմիր Սմբատի Ներկարարյան (1975-1979) • Շավարշ Սեդրակի Մարգարյան (1979-1984) • Լևոն Եղիշեի Վարդանյան (1984-1991) • Թորգոմ Աղաբեկի Նալչաջյան (1991-1993) • Գրիգոր Եղիշի Կիրակոսյան (1993-1999)  *Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի ռեկտորներ.* Գրիգոր Եղիշի Կիրակոսյան (1999-2006)  *Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտորներ.* Յուրի Միքայելի Սուվարյան (2006-2011) • Կորյուն Լուկաշի Աթոյան (2011-2018) • Ռուբեն Հայրապետյան |

 |
**Խաշլամա**, գառան մսից պատրաստված հայկական ավանդական ճաշատեսակ։

Ինչպես հայկական խաշ կերակրատեսակի, այնպես էլ խաշլամայի անվանումը, առաջացել է հայերեն «խաշել» բառից։

Պատմություն
-----------

Անտիկ ժամանակներում Նավասարդ տոնի ժամանակ, ի պատիվ Արամազդ աստծո, ուխտագնացություններ էին կատարվում դեպի սուրբ վայրեր։ Գլխավոր քրմի օրհնությամբ խաշլամա էին պատրաստում։ Այն պատրաստվում էր ինչպես հորթի, այնպես էլ գառան մսից։ Օջախում կախված ոչ մեծ կաթսայում շոգեխաշում էին միսը՝ գարեջրի, բազմաթիվ լեռնային դեղաբույսերի, կանաչեղենի և համեմունքների հետ։ Միևնույն ժամանակ կաթսայի ստորին մասում սկզբում դնում էին կանաչեղենի և համեմունքների մի մասը, ապա ոչ մեծ կտորների կտրատած միսը, վերևից ծածկում կանաչեղենով և լցնում գարեջուրը։ Այդ ժամանակներում ճաշատեսակը համարվում էր ծիսական։

Պատրաստման եղանակ
-----------------

Ոչխարի խաշլամա
Պատրաստվում է ոչխարի (գառան), տավարի, հազվադեպ նաև խոզի և հավի մսով։ Հաստ պատերով խոր կաթսայի մեջ շերտերով դասավորում են կտրատած սոխ, տաքդեղ, լոլիկ, գազար և այլ բանջարեղեններ՝ ըստ նախասիրության, այնուհետև դասավորում են կտրատած միսը, որից հետո կրկին բանջարեղենի շերտ։ Կարելի է ավելացնել համեմունքներ, տարբեր կանաչիներ, դափնետերև։ Քիչ քանակությամբ ջուր լցնելուց հետո, ավելացնում են աղ և պղպեղ՝ ըստ ճաշակի, որից հետո կաթսան փակում են կափարիչով և դնում մարմանդ կրակի վրա։ Եփվելու ընթացքում նախընտրելի է կափարիչը երբեք չբացել՝ գոլորշին ներսում պահելու նպատակով։ Մատուցվում է արգանակով՝ որը շատ սննդարար է կամ պարզապես միայն միսը (հաճախ եփված կարտոֆիլի հետ միասին)՝ որի վրա կտրատում են թարմ սոխ և կանաչի։

Խաշլամային հատուկ բուրմունք տալու նպատակով, հաճախ այն եփում են գարեջուր կամ գինի ավելացնելով եփվող զանգվածին։

Հայ իրականության մեջ կարևոր իրադարձություն է մատաղը։ Զոհաբերվող կենդանու միսը եփվում է խաշլամայի սկզբունքով, սակայն առանց բանջարեղենի և որևէ համեմունքի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ерохин М. (2021-10-06)։ «Боги Великой Армении: кому поклонялись армяне до принятия христианства»։ *Армянский музей Москвы и культуры наций*
2. ↑  *Саркисян С.* Вкусное путешествие по Армении. — М.: Флюид ФриФлай, 2016. — С. 146. — 320 с. — ISBN 978-5-9906627-8-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խաշլամայի բաղադրատոմս Archived 2021-07-19 at the Wayback Machine.
* «Խաշլամա»։ arMMenu.com։ Վերցված է 2015-09-21

Վիքիգրքեր
---------

* Ոչխարի խաշլամա
**Թբիլիսիի կրկես** (վրաց.՝ თბილისის ცირკი), Թբիլիսիի գլխավոր կրկեսը։ Այն գտնվում է 1939 թվականին ստալինյան ոճով կառուցված ռոտոնդա շենքում։

Պատմություն
-----------

Թբիլիսիի կրկեսի պատմությունն սկսվում է 1888 թվականին, երբ քաղաքը Ռուսական կայսրության մաս էր կազմում։ Նախկին գլխավոր շենքն ավերվեց 1911 թվականի հրդեհի պատճառով և կրկեսը տեղափոխվեց գինու գործարանի շենքը, նախքան 1939 թվականին կտեղափոխվեր ներկայիս նեոդասական ոճով ստալինյան ժամանակաշրջանի շենք, որի ճարտարապետներն էին Նիկոլայ Նեպրիցևը, Վլադիմիր Ուրուշաձեն և Ստեփան Սաթունցը։ Շենքը տեղակայված է բլուրի վրա՝ Քուր գետի աջ ափին։ 
Կրկեսն ունի 2,000 նստատեղ և դասվում էր Խորհրդային միության ամենամեծ կրկեսների շարքում Մոսկվայի, Կիևի, Բաքվի կրկեսներից հետո։

### Վերակառուցում

Հետխորհրդային Վրաստանի քաղաքացիական հուզումները և տնտեսական փլուզումը 1990-ականներին հանգեցրեցին կրկեսի գործունեության դադարեցմանը։ Շենքը հայտնվեց անմխիթար վիճակում և տարածքը հայտնի դարձավ փողոցային մարմնավաճառներով։ 2003 թվականին վրացի մագնատ Բադրի Պատարկացիշվիլին գնեց կրկեսը և սկսվեցին լայնածավալ վերակառուցման աշխատանքները, որոնք դադարեցվեցին 2007 թվականին նրա քաղաքական ճգնաժամի մեջ ներգրավվելու և մահվան պատճառով։ Բադրի Պատարկացիշվիլու քույրը՝ Մզիա Թորթլաձեն միայն 2011 թվականին կարողացավ վերաբացել կրկեսը։ Այդ ժամանակից ի վեր, կրկեսում հանդես են գալիս խմբեր և կատարողներ աշխարհի տարբեր մասերից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rukhadze Ushangi (ապրիլի 15, 2013)։ «რომელ ცნობილ მოვლენას მიუძღვნეს ვერაზე ჯვრის დადგმა და რომელ ხიდს ამშვენებდნენ თამამშევის ქარვასლიდან წამოღებული გრიფონები»։ *Tbiliselebi* (Georgian)։ Վերցված է հունվարի 11, 2015
2. 1 2  Rimple Paul, Mielnikiewicz Justyna (փետրվարի 8, 2013)։ «Georgia: The Tbilisi Circus Comes with Conflict Resolution, Plus Clowns»։ *EurasiaNet.org*։ Վերցված է հունվարի 11, 2015
3. ↑  Meyer William, Costenbader Elizabeth C. Zule William A. Otiashvili David, Kirtadze Irma (2010)։ «‘We are ordinary men’: MSM identity categories in Tbilisi, Georgia»։ *Culture, Health & Sexuality* **12** (8): 955–971։ doi:10.1080/13691058.2010.516370

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tbilisi Circus website Archived 2015-01-18 at Archive.is

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Թբիլիսիի կրկես** կատեգորիայում։ |
**Լամիյա Աջի Բաշար** (քրդ.՝ لمياء حجي بشار), եզդի մարդու իրավունքների պաշտպան և ակտիվիստ։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Նադիա Մուրադի հետ միասին արժանացել է Սախարովի անվան մրցանակի։

Կենսագրություն
--------------

Լամիյա Աջի Բաշարը ծնվել է 1998 թվականին Իրաքի Սինջարի շրջանի Քոչո գյուղում։ 2014 թվականի օգոստոսին Նադիա Մուրադի հետ միասին գերեվարվել է ԻԼԻՊ-ի գրոհայինների կողմից Քոչոյի գրավման ժամանակ և ենթարկվել է սեռական ստրկության։ Լամիյան փորձ է կատարել նաև ինքնասպան լինելու, սակայն նշվում է, որ նրան խանգարել է իր տերը։ Անգամ իր հուշերում նշում է, որ իր բախտը բերել էր, ի տարբերություն մյուս աղջիկների։ Նրան գնած արաբ գրոհայինը չէր տանջում նրան և չէր ստորացնում։

Օգնություն ստանալով իր ընտանիքից, ովքեր փրկագին էին վճարել նրա համար, նա փախավ 2016 թվականի ապրիլին՝ արդյունքում վիրավորվելով ականի պայթյունից։ Բժշկական օգնություն է ստացել Գերմանիայում։ 2016 թվականի հոկտեմբերին Լամիյա Աջի Բաշարը և Նադիա Մուրադը ստացան Սախարովի անվան մրցանակ՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության և կանանց իրավունքների առաջնամարտիկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Sakharov prize: Yazidi women win EU freedom prize»։ BBC News։ հոկտեմբերի 27, 2016։ Վերցված է հոկտեմբերի 27, 2016
3. 1 2  Kamali Dehghan Saeed, Graham-Harrison Emma (հոկտեմբերի 27, 2016)։ «Yazidi women who escaped from Isis win EU human rights prize»։ *The Guardian*։ Վերցված է հոկտեմբերի 27, 2016
4. 1 2 3  «Nadia Murad and Lamiya Aji Bashar winners of 2016 Sakharov Prize»։ European Parliament։ հոկտեմբերի 27, 2016։ Վերցված է հոկտեմբերի 27, 2016

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1168502756 · VIAF: 38153893681702292001 · WorldCat VIAF: 38153893681702292001 |

 |
**Կեկուշևայի եկամտաբեր տուն** (ռուս.՝ Доходный дом Кекушевой), շենք Մոսկվայի կենտրոնում, որը կառուցել է ճարտարապետ Լև Կեկուշևը։ Ունի մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։ Հասցեն` Օստոժենկա փողոց, տուն 19, շինություն 1։

Պատմություն
-----------

1901 թվականին ճարտարապետ Լև Նիկոլաևիչ Կեկուշևը Օստոժենկա փողոցում կառուցել է առանձնատուն (տուն թիվ 21), երկու տարի անց նա հարևանությամբ կառուցել է եկամտաբեր տուն (թիվ 19)։ Այդ երկու շենքն էլ ճարտարապետը գրել է իր կնոջ` Աննա Իոնովնա Կեկուշևայի (օրիորդական ազգանունը` Բոլոտովա) անունով։ 1913 թվականին եկամտաբեր տան մի մասն իր բուժարանի համար վարձակալել է բժիշկ Բակունինը։ Խորհրդային տարիներին շենքում տեղակայված էր մաշկային հիվանդությունները բուժելու համար նախատեսված հիմնարկություն։

2000-ական թվականներին տունը վերակառուցվել է։ 2016 թվականին այն դարձել է «ՌՊԱ էստեյտ» ընկերության սեփականությունը, որը պատկանում է «Տրանսնեֆտ» ընկերության նախագահ Նիկոլայ Տոկարևի դստերը` Մայա Բոլոտովային և նրա ամուսնուն։ 291,5 մլն ռուբլի մեկնարկային գնի դեպքում շենքը գնվել է 390 մլն ռուբլով։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եռահարկ շենքը կառուցվել է ճարտարապետ Լև Կեկուշևի նախագծով։ Շենքի ճակատին չկան ճոխ դեկորներ, բայց, միևնույն ժամանակ, այն հարուստ է քանդակներով։ Օստորժենկա են դուրս գալիս երեք շարք կամարաձև պատուհան-խորշեր, որոնք ունեն տարբեր չափսեր ու ձևեր։ Մուտքի վերևում փոքր պատշգամբ է։ Դեկորը ներկայացված է շագանակենու տերևներով։ Ճարտարապետը դրանք տեղադրել է վահանազարդերի ներսում` երկրորդ և երրորդ հարկերի պատուհանների միջև, ինչպես նաև կիսաշրջանաձև ատտիկոսի վրա, որտեղ տերևները շրջանակում են տան սեփականատերերի միացագիրը` «Ա» և «Ս» տառերը։ Մասնագետների կարծիքներն այդ տառերի նշանակության վերաբերյալ տարբեր են։ Վարկածներից մեկի համաձայն` «Ա» տառը նշանակում է «Աննա»` Կեկուշևի կնոջ անունը։ «Ս» տառը, ենթադրաբար, համապատասխանում է տան հաջորդ տիրոջ` Սերգեյ Աստախովի անվանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ճարտարապետ Լև Կեկուշևի նախագծով կառուցված երկու շենքերը` Օստոժենկա, 19 և 21Ճարտարապետ Լև Կեկուշևի նախագծով կառուցված երկու շենքերը` Օստոժենկա, 19 և 21
* Օստոժենկա, 19Օստոժենկա, 19
* Օստոժենկա, 19Օստոժենկա, 19
* Օստոժենկա, 19Օստոժենկա, 19

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации № 176 от 20.02.1995
2. 1 2 3  «Доходный дом архитектора Л. Кекушева» (ռուսերեն)։ Վերցված է 2015-05-21
3. ↑  *Ю. А. Федосюк* Москва в кольце Садовых. — М. 1983. — С. 81.
4. ↑  Родственники президента «Транснефти» купили доходный дом Кекушева на Остоженке // «Ведомости», 16 августа 2016.
5. ↑  *И. Л. Бусева-Давыдова, М. В. Нащокина, М. И. Астафьева-Длугач* Москва. Архитектурный путеводитель. — М.: Стройиздат, 1997. — С. 292. — ISBN 5-274-01154-3
**Ընդհանուր հայտարար** (անգլ.՝ Common Ground), Կանադայի գործող վարչապետ Ջասթին Թրյուդոյի գիրքը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 2014 թվականին։ Գիրքը գրվել է այն ժամանակ, երբ Թրյուդոն գլխավորում էր Կանադայի լիբերալ կուսակցությունը։ «Ընդհանուր հայտարարը» Թրյուդոյի քաղաքական փորձառնության հուշագրություն է, որն սկսվում է Սասեքս դրայվ 24 հասցեից (Կանադայի վարչապետի նստավայրը, Թրյուդոյի հայրը ևս եղել է Կանադայի վարչապետ) և հասնում մինչև կանադական խորհրդարանի պատգամավոր դառնալն ու Լիբերալ կուսակցության առաջնորդության ստանձնումը։

2018 թվականին Newmag հրատարակչությունը գիրքը թարգմանել ու հրատարակել է հայերեն։

Նախապատմություն
---------------

Կանադայի ռադիոհեռարձակող կորպորացիան գիրքը նկարագրել է որպես "Թրյուդոյի փորձը բնորոշելու ինքն իրեն, մինչև իր քաղաքական հակառակորդները կանեին նրա փոխարեն»։ Բացի այդ, CBC-ն այն բնորոշում է նաև որպես քաղաքական և անձնական հուշագրություն։ Իր գրքում Թրյուդոն պատմում է իր մանկության, ծնողների՝ Պիեռ և Մարգարետ Թրյուդոների բաժանման, մտավոր խնդիրների դեմ մոր պայքարի, եղբոր՝ Միշել Թրյուդոյի մահվան, ինչպես նաև ակտիվ քաղաքականությամբ զբաղվելու իր որոշման մասին։

Ընդունում
---------

The Tyee-ում Քրաուֆորդ Քիլիանը գիրքը բնորոշել է որպես «դաստիարակչական վեպ»՝ նշելով, որ կենսագրականը «կարդացվող գիրք է, որը պետք է ընթերցվի՝ անկախ քաղաքական հայացքներից»։ Ըստ Քիլիանի՝ գրքում Թրյուդոն իրենց ներկայացնում է որպես խելացի, օրինապահ, հեռատես մարդու, որը «հավանաբար ավելի խելացի է, քան իր հայրը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թրյուդո Ջասթին։ «Ընդհանուր հայտարար»։ *Newmag Publishing House* (հայերեն)։ Newmag։ Վերցված է 2022-11-30  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  Mas Susana (October 20, 2014)։ «Justin Trudeau memoir: 7 surprising revelations from Common Ground»։ CBC News
3. ↑  Delacourt Susan (October 17, 2014)։ «Justin Trudeau turns his life into an open book»։ *Toronto Star*
4. ↑  Kilian Crawford (November 4, 2015)։ «In 'Common Ground', Justin Trudeau Reveals His Education»։ *The Tyee*
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թադևոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Լաուրա Գավրիլի Թադևոսյան** (հունվարի 26, 1938(1938-01-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույժ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1991), պրոֆեսոր (1993)։

Կենսագրություն
--------------

Լաուրա Թադևոսյանը ծնվել է 1938 թվականին Երևանում։ 1960 թ. ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1967-1970 թվականներին սովորել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1977 թվականին վերապատրաստվել է Խարկովի անասնաբուժական-անասնաբուծական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում, 1983 թվականին՝ Կրասնոդարի գյուղատնտեսական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում, 1993-1994 թվականներին՝ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում։

1960-1966 թվականներին եղել է Գյումրու վարակիչ հիվանդությունների հիվանդանոցի ախտորոշման լաբորատորիայի վարիչ, 1966 թվականից աշխատել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի (1994 թվականից՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա) Ֆիզիոլոգիայի, ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի և ճառագայթակենսաբանության ամբիոնում, 1994-1995 թվականներին եղել է Ֆիզիոլոգիայի, ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի և ճառագայթակենսաբանության ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանում ստեղծված հայկական կիսանրբագեղմ մսաբրդակաթնատու ոչխարների հարմարողականության վրա պղինձ և մոլիբդեն միկրոտարրերի ազդեցությանը։ Ուսումնասիրել է գերհույզի պայմաններում արյան համակարգի փոփոխությունները, նրանց շտկումն ու կանխարգելումը՝ մոլիբդենի փոքր քանակներով և մեղրամոմով։ Հեղինակ է ավելի քան 150 գիտական աշխատությունների և մեթոդական աշխատանքների, ունի գիտակենսագրական հոդվածներ գիտության վաստակավոր գործիչների մասին։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա կին 2002»
* Ամերիկայի ոսկե պատվո շքանշան, 2002 թ.
* 2002 թվականին ընդգրկվել է համաշխարհային գիտության բնագավառի 100 ազդեցիկ անձանց ցուցակում

Երկեր
-----

* Ռադիոկենսաբանության հիմունքներ, Երևան, 2010 թ.:
* Հայկական կոպտաբուրդ և կիսակոպտաբուրդ ցեղերի ոչխարների վեգետատիվ նյարդային համակարգի մակրո-միկրոմորֆոլոգիան, Երևան, 2010 թ.:
* Определение степени адаптации овец в различных экологических зонах, Ереван, 1089 (համահեղինակ).
* Молибден и животный организм, Ереван, 2002 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
3. ↑  «Թադևոսյան Լաուրա Գավրիլի ։»։ *persons.anau.am*։ Վերցված է 2017-01-08

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17894 |

 |
**Կենդանիների բարեկեցությունը և իրավունքները Իսրայելում**, ոչ մարդկային կենդանիների (Non-human) վերաբերյալ օրենքների և վերաբերմունքի ամբողջություն Իսրայելի պետությունում։

Վերջին տարիներին Իսրայելում աճել է հետաքրքրությունը կենդանիների իրավունքների և վեգանիզմի վերաբերյալ։ Իսրայելում կենդանիների պաշտպանության հիմնական օրենքն է 1994 թվականին ընդունված և մի քանի անգամ փոփոխված Կենդանիների պաշտպանության օրենքը (անգլ.՝ Animal Protection Law): Կենդանիներին է վերաբերվում նաև մի քանի այլ օրենք. «Կատաղախտի մասին հրամանը» (Rabies Ordinance), 1934, Ձկնորսության մասին հրամանը, 1937, Հանրային առողջության մասին մասին հրաման, 1940, Վայրի բնության պաշտպանության մասին օրենք, 1955, Բույսերի պաշտպանության մասին օրենք, 1956, Քրեական դատավարության մասին օրենք, 1982, Կենդանիների հիվանդությունների մասին օրենք, 1985, Ազգային պարկերի, արգելանոցների (և գազանանոցների), ազգային վայրերի և հիշատակի վայրերի մասին օրենք, 1991, Անասնաբույժերի մասին օրենք, 1991, Շների վերահսկողության մասին օրենք, 2002, Կատաղախտի (պատվաստման) կանոններ, 2005, և Կատուների ճանկերի հեռացման արգելք, եթե միայն այն կենսականորեն կարևոր չէ կատվի կամ տիրոջ առողջության համար, 2011։

Կենդանիների օգտագործումը հագուստի համար
---------------------------------------

2009 թվականին Քնեսեթ կենդանիների մորթու ներմուծման և մորթու արտադրման մասին օրինագիծ է ներկայացվել։ Եթե այդ օրինագիծը ընդունված լիներ, ապա նմանը կլիներ առաջինը աշխարհում։ Սակայն օրինագիծը մի քանի անգամ ձախողվել է, չնայած նախնական փուլերում ունեցել է մեծամասնության աջակցությունը։ Զգալի չափով օրինագծի ձախողմանն են ազդել մորթի արտադրող ընկերությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cecilia Mille, Eva Frejadotter Diesen, Niki Woods (trans.) (2009)։ «The best animal welfare in the world?»։ Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 19
2. ↑  «Report: Israeli Lawmakers Shelved Fur Ban After Taking Funded Trip to Denmark»։ 2015 թ․ մայիսի 1։ Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 19
3. ↑  Michelle Kretzer (2015 թ․ մայիսի 5)։ «Are Dirty Politics Holding Up Ban on Fur in Israel?»։ Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 19

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Կենդանիների բարեկեցությունը ըստ երկրի |
| --- |
|  |
| Երկիր | 
* Արգենտինա
* Ավստրալիա
* Ավստրիա
* Բրազիլիա
* Կանադա
* Չինաստան
* Կոլումբիա
* Դանիա
* Եգիպտոս
* Եթովպիա
* Ֆրանսիա
* Գերմանիա
* Հնդկաստան
* Ինդոնեզիա
* Իրան
* Իսրայել
* Ճապոնիա
* Մալայզիա
* Մեքսիկա
* Նիդերլանդներ
* Նոր Զելանդիա
* Ռուսաստան
* Հարավային Աֆրիկա
* Հարավային Կորեա
* Հայաստան
* Իսպանիա
* Շվեդիա
* Շվեյցարիա
* Թայլանդ
* Միացյալ Թագավորություն
* ԱՄՆ

 |

 |
**Թինա Բիրբիլի** (հուն․՝ Τίνα Μπιρμπίλη, մարտի 4, 1969(1969-03-04), Աթենք, Հունաստան), հույն քաղաքական գործիչ, Գեորգիոս Պապանդրեուի կառավարության կազմում 2009-2011 թվականներին եղել է շրջակա միջավայրի, էներգետիկայի և կլիմայի փոփոխության հարցերով նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Մասնագիտությամբ ֆիզիկոս Թինա Բիրբիլին կրթություն է ստացել Աթենքի համալսարանում, 1991-1992 թվականներին ստացել է էկոլոգիական տեխնոլոգիաների մագիստրոսի աստիճան։ Հետագայում ուսանել է Լոնդոնի կայսերական քոլեջում (1992-1995)։ 1995 թվականին ստացել է PhD գիտական աստիճան՝ էկոլոգիական տնտեսման և կառավարման բնագավառում։

Թինա Բիրբիլին զգալի փորձ ունի շրջակա միջավայրի պահպանության և կայուն զարգացման եվրոպական նախագծերի մշակման, համակարգման և իրականացման գործում։ Նա որպես Հունաստանի ներկայացուցիչ մասնակցել է շրջակա միջավայրի և կայուն զարգացման ոլորտում դիվանագիտության պանեվրոպեական ցանցի ստեղծմանը։ Համարվում է Համահունական սոցիալիստական շարժման շրջակա միջավայրի պահպանության հարցերի վերաբերյալ առավել սկզբունքային քաղաքական գործիչը։

2004 թվականից ծառայել է որպես շրջակա միջավայրի հարցերով պետական դեպարտամենտի փորձագետ և պետությունների միջև արտաքին հարաբերություններում էկոլոգիական քաղաքականության ինտեգրման հարցերով խորհրդական Գեորգիոս Պապանդրեուին արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնում իր պաշտոնավարման ընթացքում։

2009 թվականին նշանակվել է շրջակա միջավայրի, էներգետիկայի և կլիմայի փոփոխության հարցերով նախարար։ Հրաժարական է տվել Գեորգիոս Պապանդրեուի կաբինետի հետ միասին։

Ամուսնացած է, ունի որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Short CVs» (MS Word)։ Nomos + Physis Society։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-22-ին։ Վերցված է հունվարի 22, 2010
2. 1 2  Mourelatos Spyros (հոկտեմբերի 10, 2009)։ «Breaking with the past»։ Athens News։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-10-19-ին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография на сайте ana-mpa Archived 2010-11-11 at the Wayback Machine.(հուն.)
* Ελευθεροτυπία, η νέα κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου — Элефтеротипия
Ընկույզ ջարդելու ունելիք
**Ընկույզ ջարդելու ունելիք**, նախատեսված է ընկույզ ջարդելու համար։ Գոյություն ունի տարբեր ձևերի և տեսակների։ Ըստ այդմ ընկույզ ջարդելու ձևավոր գործիքը ստացել է «մարդուկ-ջարդուկ» անվանումը։ Նախատեսված է ընկույզի կճեպը ճարդելու և դրա միջուկը հանելու համար։

Մարդուկ ջարդուկ, Գերմանիա
Մարդուկ- ջարդուկն իրենից ներկայացնում է մարդուկի փայտե արձան, որը ընկույզը ջարդում է «ատամներով»։ Առաջին մարդուկ-ջարդուկներն ի հայտ են եկել 19-րդ դարի սկզբին Գերմանիայում, որպես խաղալիքներ։ Մարդուկ-ջարդուկների տեսքով սովորաբար պատկերվում էին իշխանության ներկայացուցիչները՝ անտառապետ, ոստիկան, թագավոր, հուսար և այդ իսկ պատճառով դրանք սովորաբար չար տեսք են ունենում։ Մարդուկ-ջարդուկները պատրաստվում են եղևնուց կամ հաճարենուց, իսկ ձևավորման մեջ օգտագործվում են այնպիսի նյութեր, ինչպես մորթին, կաշին, տեքստիլ և վառ ներկեր։ Մարդուկ-ջարդուկները կարևոր պարագա են համարվում Սուրբ ծննդյան տան զարդարանքի համար, դրանք վաճառվում են Սբ ծննդյան շուկաներում և ընկույզ ջարդելու համար դրանք չեն կիրառվում։

Մարդուկ- ջարդուկը գրական փառք ստացավ 1816 թվականին Էռնստ Հոֆմանի «Մարդուկ Ջարդուկը և մկների թագավորը» սուրբ ծննդյան հեքիաթը հրատարակելուց հետո։ Հեքիաթում, մարդուկ-ջարդուկը հուսար է, որը հուսարական փայփլուն մանուշակագույն դոլոման է հագած՝ բազմաթիվ սպիտակ կապերով և ճարմանդներով և նեղ տաբատով ու գեղեցիկ երկարաճիտ կոշիկներով։ Հոֆմանի հեքիաթի հիման վրա Պ.Ի. Չայկովսկին գրեց համաշխարհային հանրաճանաչություն վայելող «Մարդուկ Ջարդուկ» բալետը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Perry Nicole (2015 թ․ դեկտեմբերի 7)։ «Holiday Hack: How to Crack Open Nuts With Your Bare Hands»։ *PopSugar*։ Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10
2. ↑  Mills Robert (2001)։ *Nutcrackers*։ Shire Books։ ISBN 9780747805236։ Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10 (չաշխատող հղում)
3. ↑  Malone Noreen (December 2012)։ «In a Nutshell: A Brief History of Nutcrackers»։ *Slate*։ Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարդուկ ջարդուկների եվրոպական առաջին թանգարանը (գերմ.)
* Ուկրաինական ծրագիր «Որակի նշան» մեխանիկական ընկույզ ջարդելու ունելիքի մասին
* Հին պտուտակավոր ընկույզ ջարդելու ունելիքի լուսանկար
**Խիմենա Պազ Ագիլերա Սանհուեզա** (անգլ.՝ Ximena Aguilera, հոկտեմբերի 7, 1964(1964-10-07), Ñuñoa, Սանտյագո, Սանտյագոյի մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Չիլի), չիլիացի բժիշկ և քաղաքական գործիչ, 2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին դարձել է Չիլիի առողջապահության նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Խիմենա Ագիլերան լրագրող և ռադիոհաղորդավար Պաբլո Ագիլերայի դուստրն է։ 1987 թվականին Ագիլերան ավարտել է Չիլիի համալսարանը որպես վիրաբույժ, որտեղից նաև ստացել է հանրային առողջության մագիստրոսի կոչում։ Ագիլերան 1999-2005 թվականներին եղել է Չիլիի Առողջապահության նախարարության Համաճարակաբանության բաժնի ղեկավարը, այնուհետև մինչև 2008 թվականը եղել է Առողջապահության նախարարության Առողջապահության պլանավորման բաժնի ղեկավարը։ 2008-2010 թվականներին աշխատել է որպես վարակիչ հիվանդությունների գծով ավագ խորհրդական, Համաամերիկյան առողջապահության կազմակերպությունում, Վաշինգտոն, որը համակարգում է կազմակերպության տեխնիկական արձագանքը 2009 թվականի H1N1 գրիպի համաճարակին։ Ագիլերան նաև աշխատել է որպես խորհրդատու այլ միջազգային կազմակերպություններում, ինչպիսիք են Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ), Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիրը (ՄԱԶԾ) և Համաշխարհային բանկը, տարբեր երկրներում, այդ թվում՝ Լատինական Ամերիկայում և Չինաստանում։

Չիլիում COVID-19 համաճարակի ժամանակ Ագիլերան դարձել է Համաճարակի արձագանքման ազգային հանձնաժողովի մի մասը՝ գլխավորելով նրա արտաքին խորհրդատվական խորհուրդը։ Այս դերում նա քննադատել է Սեբաստիան Պինյերայի նախկին կառավարությանը՝ տվյալների տրամադրման հարցում թափանցիկության բացակայության համար։

2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Ագիլերան Գաբրիել Բորիչի կաբինետում փոխարինել է Մարիա Բեգոնյա Յարզային որպես առողջապահության նախարար՝ 2022 թվականի Չիլիի ազգային պլեբիսցիտի կողմից առաջարկված նոր սահմանադրության մերժումից հետո՝ կաբինետի վերադասավորումներից հետո։ Նախքան նախարար նշանակվելը Ագիլերան եղել է Զարգացման համալսարանի Բժշկական ֆակուլտետի համաճարակաբանության և առողջապահական քաղաքականության կենտրոնի տնօրեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Registro Nacional de Prestadores Individuales de Salud
2. ↑  Bello Caipillán Constanza (2022 թ․ սեպտեմբերի 6)։ «Pablo Aguilera y nombramiento de su hija Ximena como ministra: 'Me enteré por la prensa'»։ Radio Bío-Bío։ Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 7
3. 1 2 3  «Perfil: Ximena Aguilera, la experta en epidemiología que asume como nueva Ministra de Salud»։ *Ex-Ante*։ 2022 թ․ սեպտեմբերի 6։ Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 7
4. ↑  «Ministra de Salud»։ *Ministerio de Salud*։ Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 7
5. ↑  «Quién es Ximena Aguilera, la nueva ministra de Salud tras la salida de María Begoña Yarza»։ *T13*։ 2022 թ․ սեպտեմբերի 6։ Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 7

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խիմենա ԱգիլերաԹվիթթերում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Zentralblatt MATH database · ORCID · ResearcherID · Scopus |

 |
**Լատվիայի ազգային բուսաբանական այգի** (լատիշ․՝ Nacionālais botāniskais dārzs), բուսաբանական այգի Սալասփիլսում, Լատվիա։ Բալթյան երկրների ամենամեծ բուսաբանական այգիներից մեկն է։

Պատմություն
-----------

Ներկայիս հաստատությունը կառուցվել է 1956 թվականին, սակայն դրա պատմությունը հասնում է մինչև 1836 թվական, երբ Քրիստիան Վիլհելմ Շոխը կոմերցիոն ծլարան է հիմնել, որը հետագայում տեղափոխվել է Սալասփիլս։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ այն Բալթյան երկրների խոշորագույն ծլարանն էր։ 1944 թվականին այն դարձել է պետական փորձարարական այգի և 1956 թվականին դարձել է Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի բուսաբանական այգին։ 1992 թվականին Լատվիայի անկախության վերահաստատումից հետո այն դարձել է Լատվիայի ազգային բուսաբանական այգին։

Նկարագրություն
--------------

Լատվիայի ազգային բուսաբանական այգին ունի հետևյալ հիմնական նպատակները. հայտնագործություններ անել բուսաբանության և դեկորատիվ այգեգործության ոլորտում, հավաքել և ներկայացնել բույսեր, հետազոտություններ անել գենետիկայի վերաբերյալ, ինչպես նաև` ներկայացնել ուսումնասիրությունների արդյունքները։ Այն Բալթյան երկրների խոշորագույն բուսաբանական այգիներից է և զբաղեցնում է գրեթե 130 հա հողատարածք։ Այգում կան ավելի քան 14.000 տաքսոն բույս, որոնց մեջ մտնում են ավելի քան 5.000 ծառեր և գրեթե 1400 տնային բույսեր։ Բացի իր գիտական նշանակությունը, Ազգային բուսաբանական այգին հայտնի է նաև որպես զբոսայգի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «History»։ National Botanic Garden of Latvia։ Վերցված է փետրվարի 16, 2017
2. 1 2  «National Botanic Garden of Latvia»։ Botanic Gardens Conservation International
3. 1 2  «WELCOME TO NATIONAL BOTANIC GARDEN»։ National Botanic Garden of Latvia։ Վերցված է փետրվարի 16, 2017

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 305067034 · WorldCat VIAF: 305067034 |

 |