**Բախչիսարայի գեղարվեստաարդյունաբերական դպրոց**, **Ուներ սանաի**, ավելի ուշ՝ **Բախչիսարայի գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկում**, մասնագիտական դպրոց, Ղրիմի Բախչիսարայ քաղաքում, որտեղ ուսուցումն անցկացվել է ղրիմի թաթարերեն լեզվով։

Պատմություն
-----------

Բախչիսարայում գեղարվեստաարդյունաբերական դպրոցի բացման գաղափարն առաջարկել է Բախչիսայի մահմեդական բարեգործական ընկերության ներկայացուցիչ, քաղաքային դումայի նախագահ Սուլեյման-Մուրզա Կրիմտաևը։ 1916 թվականի ամբողջ ամառվա ընթացքում նա Ստրոգանովի ուսումնարանի նկարիչներ և շրջանավարտներ Աբդուրեֆի Աբիևի և Ուսեին Բոդանինսկու հետ միասին աշխատել է դրա նախագծի մշակման վրա։ «Սանայի-նեֆիսե վե ուներ մեկտեբի»-ն ստեղծվել է Ստամբուլի «*Sanayi-i Nefise Mektebi*» դպրոցի օրինակով։ 1916 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Բոդանինսկին Տաուրիդյան նահանգային կառավարությունում այդ հարցի վերաբերյալ զեկույցով հանդես է եկել՝ մատնանշելով Ղրիմում նմանատիպ դպրոց բացելու անհրաժեշտությունը և ներկայացրել դրա կահավորման և բացման նախագիծը։ Սակայն, այդ զեկույցը վարչակազմի մոտ հետաքրքրություն չի առաջացրել, քանի որ համաշխարհային պատերազմ է ընթացել, այդ թվում՝ Թուրքիայի հետ և պանթուրքիստական ​​նախագծերին աջակցությունը կասկածելի է թվացել։

1917 թվականին քաղաքական իրավիճակի փոխվելուց հետո, նույն հարցի վերաբերյալ Բոդանինսկին զեկույց է ներկայացրել Ղրիմի մահմեդականների ժամանակավոր գործադիր կոմիտեին, որը ճանաչել է քաղաքում գեղարվեստաարդյունաբերական դպրոցի բացման նպատակահարմարությունը և 2000 ռուբլի հատկացրել նրան կից ատաղձագործական արհեստանոցը կահավորելու համար։ Դպրոցի բացման համար ևս 3110 ռուբլի հավաքվել է կամավոր նվիրատվություններով։ Ուսումնական ծրագիրը համարժեք է եղել գիմնազիայի հինգ դասարանին։ Սկզբում բացվել է միայն առաջին դասարանը և մեկ ատաղձագործական արհեստանոց, որտեղ հավաքագրվել է 25 աշակերտ Ղրիմի բոլոր հինգ շրջաններից։ Ամեն տարի հետևողականորեն նախատեսվել է բացել տարբեր մասնագիտությունների գծով դասարաններ և արհեստանոցներ՝ ասեղնագործության, ջուլհակության և գորգագործության, մետաղադրոշմման, կաշվի մշակման, սեկամշակման և խեցեգործության։

1927 թվականին դպրոցը վերանվանվել է Բախչիսարայի Արևելքի ժողովուրդների արհեստագործական գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկում։ Այդ թվականին այնտեղ սովորել են 115 ուսանողներ Ղրիմի և այլ ազգային շրջանների բնակչությունից։

1929-1930 ուսումնական տարվա սկզբին տեխնիկումը, Բախչիսարայում բավարար շինությունների բացակայության պատճառով, տեղափոխվել է Թեոդոսիա, որն ի վերջո հանգեցրել է նրա փակմանը։

Հայտնի ղեկավարներ և մանկավարժներ
--------------------------------

1917 թվականի նոյեմբերին Աբդուրեֆի Աբիևը եղել է Բախչիսարայի Ուներ Սանաի գեղարվեստի դպրոցի տնօրենը։

Բախչիսարայի պալատ-թանգարանի տնօրեն Ուսեին Բոդանինսկու հրավերով նկարիչ Վլադիմիր Յանովսկին դասավանդել է գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկումում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Донбас і Крим в економічному, суспільно-політичному та етнокультурному просторі України». *History* (ուկրաիներեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023-05-01-ին. Վերցված է 2023-05-01-ին. `{{cite web}}`: Text "Твоя бібліотека" ignored (օգնություն)
2. 1 2 3  Роза Аирчинская (2015-07-10). «Бахчисарайская художественно-промышленная школа: служить жизни». *Голос Крыма new* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2022-11-27-ին. Վերցված է 2023-05-01-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
3. 1 2 3  Аверьянов, 2012, էջ 7
4. ↑  «Техникум кустарной промышленности народов Востока». *pastvu.com* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023-05-01-ին. Վերցված է 2023-05-01-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
5. ↑  Бекирова, Гульнара Тасимовна (2014-12-26). ««Это был художник с большой культурой и знаниями…»». *Крым.Реалии*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020-06-06-ին. Վերցված է 2020-06-07-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
6. ↑  «Галерея картин «Арт-бульвар» (Севастополь): Яновский Владимир Константинович». Արխիվացված է օրիգինալից 2014-07-17-ին. Վերցված է 2017-02-18-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* *Ю. А. Аверьянов.* Бахчисарайская художественно-промышленная школа: история создания и концепция развития // IV научные чтения памяти У. Боданинского // Тезисы докладов и сообщений Международной научной конференции (Бахчисарай, 17—19 октября 2012 г.). — Бахчисарай, 2012.