**Գիֆենի ապրանքներ** (անգլ.՝ Giffen goods), ապրանքներ, որոնք չեն ենթարկվում «պահանջարկի օրենքին», այսինքն գների բարձրացմանը զուգընթաց դրանց սպառման ծավալները մեծանում են։

Արտահայտությունը կիրառվում է Ռոբերտ Գիֆենից հետո, որն այս երևույթն համարում էր «պահանջարկի օրենքի» ժխտում։ Այնուամենայնիվ Գիֆենի ապրանքները ներկայումս դիտարկվում են որպես պահանջարկի վերլուծության հատուկ դեպք, այլ ոչ թե նրա ժխտում։ Գիֆենի ապրանք կարող է լինել ոչ միայն հացը, այլև բնակչության աղքատ խավերի համար լայն սպառման ապրանքներ։ Օրինակ, ին՞չ տեղի ունեցավ ՀՀ–ում, երբ միանգամից բարձրացան հացի և կարտոֆիլի գները։ Պատկերացրեք աղքատ ընտանիքների վիճակը (իսկ այդպիսիք մեզ մոտ կազմում են ընտանիքների առնվազն 3/4-ը), որոնք օգտագործում էին որոշ քանակությամբ հաց, կարտոֆիլ, միս և այլ ապրանքներ։ Նրանք սկսեցին ավելի շատ հաց և կարտոֆիլ գնել, իսկ հետո՝ միայն հաց։ Ինչո՞ւ, որովհետև նրանց եկամուտները այլևս թույլ չէին տալիս միս և այլ ապրանքներ գնել և ամբողջ եկամուտը նրանք ուղղում էին հաց և կարտոֆիլ գնելուն (իսկ ոմանք միայն հաց գնելուն)։ Հետևաբար մեծացավ այս ապրանքների սպառումը և գնորդների կախվածությունը դրանցից։

Ապրանքների սպառումը հետաքրքիր օրինաչափությամբ կախված է նաև եկամտի էֆեկտից (*income effect*) և փոխարինման էֆեկտից (*substitution effect*)։ Եթե ապրանքը ցածրորակ ապրանք է (*inferior good*), ապա նրա նկատմամբ պահանջարկը սպառողների հարստացմանը զուգընթաց ընկնում է։ Այսպիսի ապրանքների գնի բարձրացումը կարող է հանգեցնել նաև պահանջարկի բարձրացման, իսկ գնի ցածրացումը պահանջարկի իջեցման։ Օրինակ, հարուստ երկրների համար ցածրորակ ապրանքներ են հեծանիվը, ապխտած երշիկը, մարգարինը և այլն։

Փոխարինման էֆեկտի ժամանակ, երբ սպառողների եկամուտը մնում է հաստատուն, իսկ տվյալ ապրանքի գինը բարձրանում է, փոխարինող ապրանքների գինը մնալով նույնը փաստորեն դառնում է հարաբերականորեն էժան և սպառողները գնում են հենց այդ ապրանքները։ Իսկ երբ տվյալ ապրանքի գինն ընկնում է, իսկ փոխարինողներինը մնալով նույնը՝ հարաբերականորեն թանկանում, սպառողները սկսում են որպես փոխարինող գնել հենց տվյալ ապրանքը։ Եթե եկամտի էֆեկտը գործում է այնպես, որ պահանջարկի փոփոխությունները տեղի են ունենում նույն ուղղությամբ, ինչ գների բարձրացումը, փոխարինման էֆեկտը պահանջարկի փոփոխությունները տանում է գնի փոփոխմանը հակառակ ուղղությամբ, և երբ առաջին էֆեկտը գերակշռում է վերջինին, ընդհանուր էֆեկտը լինում է այն, որ գումարային պահանջարկի փոփոխությունները տեղի են ունենում նույն ուղղությամբ, ինչ գների փոփոխությունները։ Սա այն հատուկ դեպքն է, որ բացահայտել է Ռ. Գիֆենը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Alfred Marshall Principles of Economics Bk.III,Ch.VI in paragraph III.VI.17 (անգլ.)
* Վերջին խոսքը Գիֆենի ապրանքների մասին Archived 2004-12-09 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Գիֆենի ապրանքներ (անգլ.)
* What Do Prostitutes and Rice Have in Common? (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայտնի պարադոքսներ |
| --- |
|  |
| Փիլիսոփայական | 
* Վերլուծության
* Բուրիդանի կամուրջ
* Երազանքի վեճ
* Էպիկուրյան
* Գեղարվեստական
* Ֆիթչի իմացելիության
* Փաստարկ ազատ կամքից
* Ինդուկցիայի նոր հանելուկ
* Հեդոնիզմի
* Ազատական
* Միայն ավելացման
* Մուրի
* Նյուքոմի
* Նիհիլիզմի
* Ամենազորության
* Նախաբանի
* Կույտի
* Թեսևսի նավ
* Երբ սպիտակ ձին ձի չէ
* Զենոնի
* Ընկերության

 |
|  |
| Տրամաբանական | Վարսավիրի պարադոքս
* Բերրիի
* Բհարտրիհարիի
* Բուրալի Ֆորտիի
* Էվատլոսի սոֆիզմ
* Կոկորդիլոսի երկընտրանք
* Քարիի
* Էպիմենիդեսի
* Ազատ ընտրության պարադոքս
* Գրելինգ–Նելսոնի
* Կլինի Ռոզերի
* Ստախոսի 
	+ Քարտի
	+ Ոչ–ոչի
	+ Պինոքիոյի
	+ Քուայնի
	+ Յաբլոյի
* Հակառակ օր
* Բազմությունների տեսության պարադոքսներ
* Ռիշարի
* Ռասելի
* Սոկրատյան
* Գրանտ հոթելիի Հիլբերտի
* Ջերմաստիճանի
* Հավ կամ ձու
* Խմիչքի
* Նյութական ենթատեքստի պարադոքսներ
* Վիճակախաղի
* Պլատոնի մորուք
* Ագռավի
* Ռոսի
* Անսպասելի մահապատժի
* Քերոլի
* Ջերմային մահվան
* Օլբերսի պարադոքս
* Կարագով կատվի
* Գալիլեյի
* Կարտոֆիլի
* Ջրափնյա գծի
 |
|  |
| Տնտեսական | 
* Էյնշտեյն-Պոդոլսկի-Ռոզենի
* Ալլեի
* Հակամենաշնորհային
* Էրրոուի տեղեկատվական
* Բերտրանի
* Բրեսսի
* Մրցակցության
* Եկամուտ և բերրիություն
* Դաունս–Թոմսոնի
* Իսթերլինի
* Էջևորթի
* Էլսբերգի
* Եվրոպական
* Գիբսոնի
* Գիֆենյան ապրանք
* Իկարուս
* Ջևոնսի
* Լեոնտյևի
* Լերների
* Լուկասի
* Մանդևիլի
* Մեյֆիլդի
* Մեցլերի
* Պաշարների
* Արտադրողականության
* Բարգավաճման
* Սցիտովսկու
* Ծառայության վերականգնման
* Սանկտ Պետերբուրգի
* Խնայողության
* Թալոքի
* Աշխատանքի
* Սմիթի
* Մորավեկի
* Էրենֆեստի
* Լապյերի

 |
|  |
| Որոշումների տեսություն | 
* Աբիլինի
* Բաժանեմասի
* Տան միապաղաղություն
* Բնակչության
* Նետի
* Բուրիդանի ավանակ
* Կոնդորսեի
* Որոշումների կայացման
* Քվեարկության
* Ֆեննոյի
* Ֆրեդկինի
* Կանաչի
* Ոզնու
* Գյուտարարի
* Կավկայի տոքսինների գլուխկոտրուկ
* Մորտոնի պատառաքաղ
* Նավարկության
* Նյուքոմբի
* Պարոնդոյի
* Պատրաստվածության
* Կանխարգելման
* Բանտարկյալի երկընտրանք
* Հանդուրժողականության
* Կամքի ուժի
* Հիդրոստատիկական
* Պլանկտոնի պարադոքս
* Ֆրանսիական
* Երկվորյակների
* Մոնտի Հոլի
* Բելլի
* Ծննդյան օրերի

 |

 |