recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օբսքուրա Կամերա (այլ կիրառումներ)

**«Կամերա օքսբուրա»** (ռուս.՝ Камера обскура), ռուս-ամերիկյան գրող, թարգմանիչ, գրականագետ և էնտոմոլոգ Վլադիմիր Նաբոկովի վեպը։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1933 թ. դեկտեմբերին «Ժամանակակից գրառումներ» և «Պարաբոլա» հրատարակչություններում։

Վեպի առանձին հատվածներ տպագրվել են «Ժամանակակից գրառումներ» ամսագրում։ Դեռահաս աղջիկներին նվիրված ցավալի դրվագները շարունակվել են Նաբոկովի գլուխգործող աշխատության մեջ՝ «Լոլիտայում»։

Գիրքը առաջին անգամ թարգմանված՝ անգլերեն լեզվով, լույս է տեսել 1936 թվական թ. «Camera Obscura» անվան տակ՝ լոնդոնյան «John Long» հրատարակչությունում։ Գրքի անգլերեն թարգմանության հեղինակը համարվում է բրիտանացի թարգմանիչ Ուինֆրեդ Ռոյը։

Ավելի ուշ, գրողը պատրաստել է վեպի անգլերեն մեկ այլ տարբերակ, որը ուներ «Ծիծաղ մթության մեջ» (անգլ.՝ Laughter in the Dark) անվանումը։ Այն հրատարակվել է 1938 թ. մայիսի 6-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Օբսքուրա Կամերա» Archived 2018-07-07 at the Wayback Machine. Վլադիմիր Նաբոկով, Ռուսական հրատարակչություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուսական երկու հարցազրույց. Վլադիմիր Նաբոկով (ռուս.)
* Վլադիմիր Նաբոկով. «Կամերա օբսքուրա» Archived 2012-12-25 at Archive.is (ռուս.)
* Յ.Ա. Ռիկունին. Վլադիմիր Նավոկովի երկու «գերմանական» վեպեր

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |
**Անատոլիական ռոք** (թուրքերեն՝ Anadolu rock, անգլ.՝ Anatolian rock), թուրքական ժողովրդական երաժշտության և ռոքի միաձուլման արդյունքում առաջացած երաժշտության ժանր։ Սկիզբ է առել 1960-ականներին այն բանից հետո, երբ արևմտյան ռոք-խմբերը՝ The Beatles-ը, Rolling Stones-ը, Led Zeppelin-ը, Yes-ը, Status Quo-ն և Omega-ն, սկսեցին հանրամատչելիանալ Թուրքիայում։ Թուրքական ժողովրդական երաժշտության և բանահյուսության տարրերը ազդել են այնպիսի երգիչների վրա, ինչպիսիք են Էրկին Քորայը (Erkin Koray), Ջեմ Կարաջան (Cem Karaca), Բարըշ Մանչոն (Barış Manço), Մողոլլար (Moğollar) խումբը, որոնք էլ դարձել են անատոլիական ռոքի հիմնադիրները։

Պատմություն
-----------

Ըստ Գյոքհան Այայի թուրքական ռոքը սկիզբ է առնում 1950-ականներին The Shadows-ի Թուրքիա այցելությունից և զարգանում է հաջորդող տասնամյակների ընթացքում։ Անկասկածելի է, որ արևմտյան ռոք մշակույթը շատ մեծ ազդեցություն է գործել թուրքական բեմի վրա։ Արևմուտքի ազդեցության տակ շատ զգալի սկսեցին փոխվել ինչպես ողջ թուրքական հասարակությունը, այդպես էլ թուրքական մշակույթը։ Այդ փոփոխությունները բերել են անատոլիական ռոքի արագ աճին, զարգացմանը և հանրամատչելիացմանը։

1966-1975 թվականներին Թուրքիայում շատ հանրամատչելի էր փսիխոդելիկ ռոքը, մասնավորապես կիթառահար Էրկին Քորայի ստեղծագործությունները։ Դրանից հետո հանրամատչելիացվել է պրոգրեսիվ ռոքը և այնպիսի կատարողներ, ինչպիսիք են Ջեմ Կարաջան և Մողոլլար խումբը։

Վերջին տասնամյակում նկատելի է այնպիսի խմբերի աճը, ինչպիսիք են՝ Mor ve Ötesi-ն, Kurban-ը, Athena-ն, Gripin-ը, Kargo-ն, Duman-ը, Vega-ն, Çilekeş-ը և MaNga-ն։ Այդ կատարողների ժանրերը բազմաբնույթ են, սակայն ընդհանուր առմամբ նրանք ներկայացնում են թուրքական ժամանակակից բեմը և ժամանակակից անատոլիական ռոքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Turkish progressive music in the sixties and seventies
**Գրիգոր Ստեփանի Գրիգորյան** (փետրվարի 22, 1922(1922-02-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ - հունիսի 11, 2004(2004-06-11), Երևան, Հայաստան), հայ անասնաբույժ, անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970), ՀԽՍՀ վաստակավոր անասնաբույժ (1963)։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Գրիգորյանը ծնվել է 1922 թվականի փետրվարի 22-ին Երևանում։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1955-1972 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտի գյուղատնտեսական կենդանիների ծննդագիտության, գինեկոլոգիայի և արհեստական սերմնավորման ամբիոնում, 1967-1973 թվականներին՝ հեռակա, 1973-1983 թվականներին՝ անասնաբուժական ֆակուլտետների դեկան, 1972-1994 թվականներին՝ ներքին ոչ վարակիչ հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ, 1994-2004 թվականներին՝ ՀԱԱՀ թերապիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։

Մահացել է 2004 թվականի հունիսի 11-ին Երևանում։

Աշխատություններ
---------------

Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների շնչառական օրգանների հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման նոր եղանակների մշակման ու կիրառման խնդիրներին։

Համահեղինակ է «Գյուղատնտեսական կենդանիների շնչառական օրգանների ոչ վարակիչ հիվանդությունները» (1987), «Գյուղատնտեսական կենդանիների կերային թունավորումները» (1989), «Գյուղատնտեսական կենդանիների ներքին ոչ վարակիչ հիվանդություններ» (2000) դասագրքերի։

Պարգևներ
--------

* ԽՍՀՄ Հայրենական պատրազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան,
* Կարմիր դրոշի շքանշան,
* ՀՀ Անանիա Շիրակացու մեդալ (2000)

Երկեր
-----

* Կենդանիների նյութափոխանակության խանգարումների ախտորոշման մեթոդները, Ե. 1984 (համահեղինակ)։
* Մատղաշների ոչ վարակիչ հիվանդությունները, Ե. 1992:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Լևոն Մամիկոնի Մինասյան** (հունվարի 3, 1950(1950-01-03), Ախալքալաք, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույծ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2014)։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Մինասյանը ծնվել է 1950 թվականի հունվարի 3-ին Ախալքալաքում (Վրաստան)։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։

1984-1993 թվականներին եղել է գյուտարարների և ռացիոնալիզատորների Համամիութենական ընկերության հանրապետական խորհրդի նախագահի տեղակալ, 1993-1995 թվականներին՝ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության գիտության և ուսումնական հաստատությունների գլխավոր վարչության պետը, 1995-1996 թվականներին անասնաբուծության մեջ տոհմային գործի գիտաարտադրական միավորման գլխավոր տնօրեն, 1996-1999 թվականներին՝ Անասնաբուծության գիտահետազո տական ինստիտուտ գլխավոր տնօրեն, 2007-2011 թվականներին՝ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության աշխատակազմի գիտության, կրթության և խորհրդատվության վարչության պետ։ Լևոն Մինասյանը 2012 թվականից աշխատանքի է անցել Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Սննդի անվտանգության ոլորտի ռիսկերի գնահատման և վերլուծության գիտական կենտրոնում։

Լևոն Մինասյանի աշխատանքները վերաբերում են կաթնատու տավարաբուծության զարգացման, տոհմային ընտրասերման հատկանիշների կատարելագործման, մթերատվության բարձրացման, արդի պայմաններում տավարաբուծության վարման տեխնոլոգիաների մշակման ու ներդրման հարցերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անասնաբուժության 022 մասնագիտական խորհուրդ

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Մհեր Ավետիքի Բեժանյան** (մայիսի 7, 1938(1938-05-07), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 29, 2000(2000-11-29), Վանաձոր, Հայաստան), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1968 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կիրովական (այժմ՝ Վանաձոր) քաղաքում։ 1956 թվականին ավարտել է Կիրովականի գյուղատնտեսական տեխնիկումը և Չկալով գյուղում (Լոռու մարզ) աշխատել որպես կրտսեր ագրոնոմ։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը, 1969 թվականին՝ ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը (երկուսն էլ՝ հեռակա)։ 1962-1969 թվականներին աշխատել է Կիրովականի երկրագիտական թանգարանում որպես ավագ գիտաշխատող, 1969-1971 թվականներին՝ Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտում, 1971-1974 թվականներին՝ ՀԳՄ Կիրովականի բաժանմունքում։ 1974 թվականից դասախոսել է Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտում։ Առաջին անգամ տպագրվել է Ալավերդու «Պղնձի ֆրոնտում» թերթում, 1956 թվականին։

Մ. Բեժանյանի երկերի մատենագիտությունը
-------------------------------------

* Փոքրիկ աղբյուր (բանաստեղծություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 52 էջ։
* Քեզ փնտրող աչքեր (բանաստեղծություններ) Երևան, «Հայաստան», 1975, 96 էջ։
* Անձրևի քաղաքը (բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 116 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մհեր Բեժանյան․ Կենսագրություն»։ *matyan.am*
2. ↑  Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, «Սովետական գրող», 1986, էջ 104

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բանաստեղծ Մհեր Բեժանյան
* Մհեր Բեժանյանի բանաստեղծություններից

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10531 |

 |
**«Տիրամայրը մանկան հետ»** հայ նկարիչ Վարդգես Սուրենյանցի նկարը, որը գտնվում է Գյումրու Սուրբ Յոթ Վերք եկեղեցու խորանի կենտրոնական մասում։ Դասվում է Վարդգես Սուրենյանցի եկեղեցական թեմաներով աշխատանքների շարքին։

Նկարագրություն
--------------

Հեղինակն այն վրձնել է հավանաբար 1891 թվականին։ Նկարը յուղաներկ է, 241x135 չափսերով։ Վերջին շրջանում այն ենթարկվել է նորոգման, մաքրվել է տարիների րնթացքում նրա վրա առաջացած մուրը։ Նկարի ներքևի հատվածում կա պատվիրատուի անունը և թիվը բացահայտող մի արձանագրություն, որը հավանաբար արել է նկարչը՝ *«Պատկերս յիշատակ է Ալեքսանդրապոլ ք-քի Եոթվիրաց Ածածնի Սբ. Եկեղեցիոյս օր։ Դշխուհի Խաչատրեան Ասլանեանից թուին տն` 1891 եւ հց` ՌՅԽ*»։

Երիտասարդ Տիրամայրը նստած է քանդակազարդ գահին, ձախ ծնկին նստեցրած պահում է մանուկ Քրիստոսին, պարզ ու անմեղ հայացքով նայում է դիտողին։ Նկարի վերանորոգումից հետո Տիրամոր դիմագծերի և նրա ձեռքի մոդելավորման մեջ նկատվել են որոշ փոփոխություններ, սակայն կերպարը պահպանում է իր սկզբնական խորհրդավորությունը։ Տիրամոր զգեստի և կապույտ թավշյա թիկնոցի զարդերը տիպիկ են հայկական զարդարվեստին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՄԵԾԱՆՈՒՆ ՆԿԱՐԻՉ ՎԱՐԴԳԷՍ ՍՈՒՐԷՆԵԱՆՑԻ «ՍԱԼՈՄԷ»Ն՝ 110 ՏԱՐԵԿԱՆ
**Սպերանսկի Գեորգի Նեստորովիչ** (փետրվարի 7 (19), 1873, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 14, 1969(1969-01-14), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային մանկաբույժ, մայրության և մանկության պահպանության համակարգի ստեղծման կազմակերպիչներից, ԽՍՀՍ ԳԱ թղթակից անդամ (1943) և ԽՍՀՍ ԳԱ (1944) ակադեմիկոս, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1957)։

1898 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Ֆիլատովի աշակերտը։ 1912 թվականին Մոսկվայում հիմնել է կրծքի երեխաների առաջին տունը՝ բուժարանով, լաբորատորիայով, կոնսուլտացիայով, կաթնախոհանոցով և մանկամսուրներով։ 1922 թվականից՝ մայրության և մանկության պահպանության ինստիտուտի (այժմ՝ ԽՍՀՄ ԲԳԱ մանկաբուժության ինստիտուտ) տնօրեն։ 1931-1962 թվականներին՝ բժիշկների կատարելագործման կենտրոնական ինստիտուտի մանկաբուժության ամբիոնի վարիչ։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են նախա- և ետծննդյան կանխարգելման, վաղ մանկական տարիքի երեխաների ֆիզիոլոգիայի և ախտաբանության, կերակրման, խնամքի, կոփման և դաստիարակության հարցերին։ Եղել է մանկաբույժների համամիութենական ընկերության նախագահ (1938-1962), «Պեդիատրիա» ամսագրի խմբագիր (1972 թվականից ամսագիրը կոչվում է Սպերինսկու անվամբ)։ Չեխոսլովակիայի Պուրկինյեի անվան բժշկական ընկերության, Բուլղարիայի և Լեհաստանի մանկաբույժների ընկերության պատվավոր անդամ։ Պարգևատրվել է Լենինի 4 և 2 այլ շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Сперанский Георгий Несторович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 104617047 · ISNI: 0000 0001 1580 881X · LCCN: n85009211 · LNB: 000157014 · NKC: nlk20000087570 · NLP: a0000001748014 · NUKAT: n2012062500 · VIAF: 121702395 · WorldCat VIAF: 121702395 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 70)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մահտեսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Օննիկ Մահտեսյան** (մայիսի 6, 1894(1894-05-06), Զեյթուն, Օսմանյան կայսրություն), հայ բանաստեղծ, գրող, հրապարակագիր, խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Նախնական կրթությունը ստացել է Պոլսի Կեդրոնական վարժարանում, ավելի ուշ նույն վարժարանում եղել է ավագ ուսուցիչ։ Մեծ եղեռնի օրերին տեղափոխվել է Երուսաղեմ, որտեղ մինչև 1918 թվականը վարել է Պատրիարքարանի դիվանատան քարտուղարությունը, ապա մեկնել է Կահիրե՝ ստանձնելով ՀԲԸՄ կենտրոնական վարչության քարտուղարի պաշտոնը։

Մամուլի մեջ լույս են տեսել նրա գրական և հրապարակախոսական երկերը։ Հեղինակ է նաև թատերական քրոնիկների։ 1919 թվականին Կահիրեում լուսյ է տեսել նրա բանաստեղծությունների «Արիւնի ճամբէն դէպի վերածնունդ» ժողովածուն։ Հետագայում պաշտոնավարել է Մելքոնյան կրթական հաստատությունում։ Հեղինակել է նույն հաստատության քայլերգը։ 1930-1932 թվականներին ընդմիջումով խմբագրել է Կահիրեի «Արև» պարբերականը։

Օգտագործել է *Օ․ Մ․* ծածկանունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Յովիկ Էօրտեքեան, ՌԱԿ-ի մամուլի խմբագիրները, Ե. 2005, էջ 15։
2. ↑  Բախտիար Հովակիմյան, Հայոց ծածկանունների բառարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2005, էջ 659։
**Բանկային պլաստիկ քարտի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник банковской пластиковой карте), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում։ Բանկային պլաստիկ քարտի` աշխարհում առաջին և միակ հուշարձանն է։ Այն բացվել է 2011 թվականի օգոստոսի 5-ին Եկատերինբուրգում։ Հուշարձանը տեղադրվել է Մալիշևի փողոցի և Բանկային նրբանցքի անկյունում և պատկերում է պլաստիկ քարտ բռնած ձեռքի տեսքով խորաքանդակ։

Տվյալներ
--------

Հուշարձանի չափսերն են. բարձրությունը` մոտ երկու մետր և լայնությունը` մեկ մետր, զանգվածը` 100 կիլոգրամ։ Պատրաստված է թուջից և ծածկված է բրոնզով։

Քարտի վրա, բացի բանկի անունից, գրված են թողարկման ամսաթիվը` 2011 թվականի օգոստոս, ինչպես նաև բանկային քարտի համարը 1234 5678 9010 1112 թվերի տեսքով։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի ստեղծման նախաձեռնողը եղել է ՎՈՒԶ-բանկը, որը 2011 թվականին նշել է հիմնադրման 20-ամյակը։ Գաղափարը կյանքի է կոչել եկատերինբուրգցի քանդակագործ Սերգեյ Բելյաևը։ Հուշարձանի վրա փորագրված է Էդվարդ Բելամիի անունը։ Դա ֆանտաստ գրող է, որն իր «Հայացք դեպի անցյալ» վեպում 1888 թվականին առաջադրել է վարկային քարտերի գաղափարը։ Այդպիսով հավերժացվել է այն մարդու անունը, որը կարողացել է կանխատեսել հաշվարկային այսօր անփոխարինելի գործիքի հայտնվելը։

Համաձայն առասպելի` այս քարտը տրորողը կհարստանա, իսկ եթե տրորողը լինի չամուսնացած աղջիկ, նա կամուսնանա հարուստ տղամարդու հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Памятник банковской карте в Екатеринбурге»
2. 1 2 3 4  «В Екатеринбурге появилась чугунная банковская карта»
3. 1 2  «Чугунная пластиковая карта привлечет богатых женихов»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Памятник безналу
* В России поставили памятник банковской карте
* В Екатеринбурге появился памятник пластиковой карте
* Памятник банковской карте
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ադամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սաթենիկ Արտեմի Ադամյան** (սեպտեմբերի 17, 1875(1875-09-17), Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 17, 1915(1915-07-17), Բաքու, Ռուսական կայսրություն), հայ դերասանուհի։

Նարոդնիկ Թամար Ադամյանի (1862-1888) քույրն է։

Կենսագրություն
--------------

Կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի Սուրբ Նունեի դպրոցում և իգական առաջին գիմնազիայում։ Բեմ է բարձրացել 1897 թվականին Բաթումիում։ 1898 թվականին հրավիրվել է Բաքվի հայկական թատերախումբ։ 1901-1903 թվականներին սովորել է Պետերբուրգի դրամատիկ դասընթացներում։ 1908 թվականին Թիֆլիսում Գ. Ավետյանի հետ կազմակերպել է թատերախումբ։ Տարբեր թատերախմբերի հետ շրջանցել է Կովկասի հայաշատ քաղաքներում, Թուրքիայում, Բուլղարիայում։ Վերջին 1914-1915 թվականների թատերաշրջանում խաղացել է Բաքվում։ Քնարադրամատիկ դերերի լավագույն կատարողներից էր, օժտված կերպարը հոգեբանորեն վերլուծելու հակումով։ Բանաստեղծական ներշնչանքով է կերտել Սեդայի կերպարը («Հին աստվածներ»)։ Դերերից են Սուսան, Սոնա («Նամուս», «Չար ոգի»), Լարիսա («Անօժիտը»), Նատաշա («Հատակում»), Օֆելյա («Համլետ»), Լիգիա («Յո՞ երթաս») և այլն։ Մահացել է 1915 թվականին 40 տարեկանում։

Գրականություն
-------------

* Քալանթար Ե. Սաթենիկ Ադամյան, Ե. 1970։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 65.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.
3. ↑  Ասատուր Փաշայան, Հայ մշակույթի վաղամեռիկ գործիչներ, Ե. 2002, էջ 11-12։
4. ↑  Ով ով է. Հայեր, կենսագրական հանրագիտարան, հատոր Ա. Երևան, 2005։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 65)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 5976 |

 |
Էլեկտրոնային հիշողության տարբեր սարքեր
**Հիշող սարք**, հաշվողական մեքենայի բաղկացուցիչ մաս կամ ինքնուրույն սարք, որը նախատեսված է ինֆորմացիան գրանցելու, պահելու և վերարտադրելու համար։ Ամենամեծ կիրառումը հիշող սարքերը ստացել են թվային հաշվողական մեքենաներում (ԹՀՄ), ինչպես նաև ավտոմատիկայի սարքերում, հեռուստամեխանիկայում, միջուկային ֆիզիկայում են։ Հիշող սարքերը հիմնականում բնորոշվում է տարողությամբ (պահվող ինֆորմացիայի քանակով), արագագործությամբ (ընտրման և հարցման ժամանակներով) և արժեքով կամ տեսակարար արժեքով։ Հիշող սարքում որպես ինֆորմացիա կրողներ օգտագործվում են էլեկտրոնաճառագայթային խողովակներ, "Հիշող սարքի բլոկ-սխեմա մագնիսական ժապավեններ, թմբուկներ և սկավառակներ են։ Հիշող սարքերը բաժանվում են տեսակների՝   

ա. ըստ հարցման բնույթի՝ հասցեային և զուգորդական հիշող սարքեր,  

բ. ըստ հարցման եղանակի՝ կամավոր հարցման և հաջորդական հարցման հիշող սարքեր,  

գ. ըստ ֆունկցիոնալ նշանակության՝ օպերատիվ (ՕՀՍ), մնայուն (ՄՀՍ), արտաքին (ԱՀՍ) և բուֆերային (ԲՀՍ),  

դ. ըստ ինֆորմացիան պահպանելու ունակության՝ սնումից կախված և անկախ հիշող սարքեր։  

Հասցեային հիշող սարքում ինֆորմացիան փնտրվում է նախօրոք հայտնի հասցեով, իսկ զուգորդական հիշող սարքում՝ ըստ ինֆորմացիայի որոշ հատկանիշների։ ԹՀՄ-ում հիմնականում օգտագործվում են հասցեային հիշող սարքեր։ Կամավոր հարցման հիշող սարքում թույլ է տրվում հասցեների ընտըրման կամավոր կարգ, իսկ հաջորդականում հասցեների ընտրությունը կատարվում է միայն որոշակի հաջորդականությամբ։ ՕՀՍ-ն նախատեսված է միջանկյալ թվաբանական հաշվարկների արդյունքները հիշելու, ՄՀՄ-ն՝ խնդրի լուծման ընթացքում չփոփոխվող ինֆորմացիան հիշելու, ԱՀՍ-ն՝ մեքենա մուծվող ինֆորմացիան հիշելու համար։ ԲՀՄ-ն, որն օժտված է բարձր արագագործությամբ և փոքր տարողությամբ, օգտագործվում է մեքենայի առանձին սարքերի արագությունները համաձայնեցնելու համար։ Սնումից կախված, հիշող սարքում սնումը անջատելիս՝ հիշված ինֆորմացիան կորչում է։  

Չնայած հիշող սարքերի բազմատեսակությանը, նրանց կարելի է ներկայացնել ընդհանրացված կառուցվածքային սխեմայով, որը բաղկացած է հետևյալ հանգույցներից 

1. կուտակիչ (նախատեսված է ինֆորմացիան գրանցելու և պահելու համար),
2. տեղական կառավարման հանգույց (ըստ ժամանակային դիագրամի ներքին ազդանշաններ է մշակում հիշող սարքի հանգույցները կառավարելու համար),
3. թվի ընտրման հանգույց (ընդունում է թվի հասցեի կոդը կամ թվի հայտանիշը և ըստ այդմ իրագործում թվի ընտրությունը),
4. թվի ընդունման հանգույց (ընդունում է գրանցվող ինֆորմացիայի կոդը և կառավարում գրանցման հանգույցը),
5. գրանցման հանգույց (գրանցվող թվի կոդը ձևափոխվում է կուտակիչի կարգային գծերի կառավարման ազդանշանների),
6. ընթերցման հանգույց (կուտակիչից ընթերցված ինֆորմացիան ձևափոխվում է մեքենայի ստանդարտ ազդանշանների),
7. ինֆորմացիայի առաքման հանգույց (նախատեսված է ընթերցված ինֆորմացիան կարճատև պահելու համար)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 413)։*  |
**Օուեն Ջեյմս Հարթ** (անգլերեն՝ *Owen James Hart*, մայիսի 7, 1965(1965-05-07), Կալգարի, Ալբերտա, Կանադա - մայիսի 23, 1999(1999-05-23), Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ), կանադացի օլիմպիական և պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Ելույթներ է ունեցել այնպիսի կազմակերպություններում, ինչպիսիք են «Stampede Wrestling»-ը, «New Japan Pro Wrestling»-ը (NJPW), «World Championship Wrestling»-ը (WCW) և «World Wrestling Federation»-ը (WWF), որտեղ էլ ունեցել է առավել նշանակալի կարիերա՝ հանդես գալով իրական անվամբ, ինչպես նաև **Կապույտ բլեյզեր** ռինգային անվան ներքո։

Ծնվել է Կալգարի քաղաքում՝ WWE-ի փառքի սրահի անդամ և «Կանադայի օրդեն» պետական շքանշանի դափնեկիր Ստյու Հարթի ընտանիքում։ 12 երեխաներից կազմված ընտանիքում Օուենը եղել է ամենակրտսերը։ Բրեթ Հարթի հարազատ եղբայրն է։

Մահացել է 1999 թվականի մայիսի 23-ին՝ դժբախտ պատահարից, երբ Կանզաս քաղաքում անցկացվող «Over the Edge» փեյ փեր վյու շոուի շրջանակներում պետք է իր Կապույտ բլեյզերի կերպարի կոստյումը հագին պարանով իջներ «Քեմպեր արենա» մարզապալատի տանիքից։ Պարանը, սակայն, պոկվում է, և Հարթը 20 մ բարձրությունից գահավիժում է ռինգի վրա։ Գիտակցության չգալով՝ Հարթը հիվանդանոցի ճանապարհին կնքում է մահկանացուն։

Մասնագիտական կարիերայում 2 անգամ դարձել է WWF միջմայրցամաքային, 1 անգամ WWF Եվրոպայի և 4 անգամ WWF թիմային վարկածով չեմպիոն, ինչպես նաև հաղթել է 1994 թվականի «Ռինգի արքա» մրցույթը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օուեն Հարթի հուղարկավորումը(անգլ.)
* Օուեն Հարթի շիրիմը «Find a Grave» կայքում(անգլ.)
* Բրեթ Հարթը եղբոր` Օուենի մասին (հարցազրույց) Archived 2012-12-06 at Archive.is(անգլ.)
* Բրեթ Հարթի և Հարթերի ընտանիքի մասին նորություններ Archived 2009-02-16 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Չիրաղան պալատը
**Չըրաղան պալատ** (թուրքերեն՝ Çırağan Sarayı, անգլ.՝ Çırağan Palace), հինգաստղանի հյուրանոց Ստամբուլում։ Պատկանում է «Kempinski» հյուրանոցային խմբին։ Տեղակայված է Բեշիկթաշ և Օրթաքյոյ թաղամասերի միջև՝ Բոսֆորի ձախ ափին։ Հյուրանոցը մարմարե կամրջով կապված է Յըլդըզ այգու հետ։ Նախկինում այստեղ տեղակայված է եղել սուլթան Աբդուլ Ազիզի պալատը։

Չըրաղան պալատը, ինչպես և Օրթաքյոյ մզկիթը և Դոլմաբահչեի պալատը, կառուցվել է Պալյան ընտանիքի կողմից, ովքեր ձգտում էին եվրոպականացնել օսմանյան ճարտարապետությանը պատկանող կառույցները։ Կառուցումը տեղի է ունեցել 1863- 1867 թվականներին։ XX դարի սկզբին այստեղ՝ զինվորականների խիստ հսկողության ներքո, ապրել է օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ը, իսկ 1909 թվականին այստեղ տեղի ունեցան երիտթուրքական խորհրդարանի առաջին նիստերը։

1910 թվականի հունվարին կիսափայտե պալատը այրվեց։ Այն մնաց կիսավեր վիճակում, մինչ 1989 թվականը, երբ դրա վերականգնմամբ սկսեցին զբաղվել ճապոնացի շինարարները։ Ինտերիերը վերականգնվել է այնպես, որ գրավի զբոսաշրջիկին։ Շինարարները նպատակը չի եղել ցուցադրել պալատի պատմական տեսքը։ 2007 թվականին փրձ կատարվեց միմյանց հետ համադրել պալատի պատմական տեսքը և նեոմոդեռնիստական ոճը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Arnold, Helen  *CNN Go*. 25 March 2012. Retrieved 2014-10-09

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չիրաղան հյուրանոցի կայքը Archived 2010-04-06 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ալեքսեյ Աղաջանյան** (18 հոկտեմբերի, 1952, Մարտակերտ - 20 հունվարի, 1994, Երևան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսեյ Աղաջանյանը ծնվել է 1952 թ. հոկտեմբերի 18-ին Մարտակերտ քաղաքում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցել է Չեխոսլովակիայում։ Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել Մարտակերտի շրջանային հիվանդանոցում՝ որպես վարորդ, բնակություն է հաստատել Ստեփանակերտում և աշխատել ավտոպարկում։ Արցախյան գոյապայքարի տարիներին աշխատում էր ներքին գործերի վարչությունում։ 1992 թ. Շուշիի ազատագրումից հետո ծառայել է Շուշիի գնդում։ Վիրավորվել է Շահբուլաղում։ Մահացել է 1994 թ. հունվարի 20-ին Երևանի հիվանդանոցներից մեկում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ալեքսեյ Աղաջանյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում(չաշխատող հղում)
**«Վեց Նապոլեոններ»** (անգլ.՝ The Adventure of the Six Napoleons), հայտնի անգլիացի գրող Արթուր Կոնան Դոյլի դետեկտիվ պատմվածք «Շերլոք Հոլմսի վերադարձը» շարքից։ Գրվել է մոտ 1899 թվականին։ Պատմվածքում գործում է 19-րդ դարի հայտնի խուզարկու Շերլոք Հոլմս և իր օգնական բժիշկ Ուոթսոնը

Սյուժե
------

Շերլոք Հոլմսին Բեյքր Սթրիթում այցելում է տեսուչ Լեստրեյդը։ Զրուցելիս նա հայտնում է մի շատ տարօրինակ գործի մասին, որը ըստ նրա ավելի շատ վերաբերվում էր Դոկտոր Վաթսոնին, քան Շերլոք Հոլմսին քանի որ այն ավելի շատ կապված էր խելագարության և խենթության հետ։ Փոքրիկ խանութում գողություն էր կատարվել. գողացված իրը՝ Նապոլեոն Բոնապարտի գիպսե կիսանդրին ջարդել էին հենց խանութում։ Հետագայում նմանտիպ գողություն կատարվում է մեկ այլ տեղ, նույնպես Նապոլեոնի կիսանդրու հետ։ Շուտով գործը վերածվում է սպանության. հանցագործը փորձելով մտնել լրագրողի տունը, որտեղ պահվում էր կիսանդրին սպանում է մի մարդու տան աստիճանների վրա։

Հոլմսը իմանում է հանցագործի անունը. դա իտալացի Բեպպոն էր ով մի ժամանակ աշխատում էր որպես քանդակագործ։ Նա քանդակագործ աշխատելու տարիներին իր իտալացի ընկերոջ միջոցով՝ ով իդեպ իր կողմից սպանված երիտասարդն էր կատարում է մի շատ թանկարժեք մարգարտի գողություն՝ Բորջիայի մարգարտի գողությունը։ Որպեսզի ոստիկանությունը չբացահայտի կատարվածը նա այդ մարգարիտը խնամքով թաքցնում է իր իսկ կողմից պատրաստվող վեց Նապոլիոնների կիսանդրիներից մեկի մեջ։ Հետագայում նա չի հասցնում խուսափել ոստիկանությունից և ձերբակալվում է։ Այսպես Նապոլիոնների կիսանդրիները ուղարկվում են տարբեր խանութներ և վաճառվում են՝ գնալով Լոնդոնի տարբեր հատվածներ։ Մոտ մեկ տարի անց երբ նա հայտնվում է ազատության մեջ փորձում է հասնել մարգարտին։ Նա ստիպված իմանում է այդ բոլոր վեց տների հասցեները և դրանց միջոցով գնում է և ջարդում է դրանք։ Սակայն Հոլմսը գլխի է ընկնում և նա իր գործընկերների հետ, հենց գողության վայրում բռնում է Բեպպոյին։ Հետագայում Հոլմսը արժանանում է իր գործընկերների գովասանքին և պատմում թե ինչպես գտավ այս հերթական առեղծվածի լուծումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Doyle A. C.* The Return of Sherlock Holmes — George Newnes, 1905.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարդալ «Վեց նապոլեոն» պատմվածքը standardebooks.org-ում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
Ուայթհեդ Կոլսոն(), ամերիկյան գրող, «Լավագույն գեղարվեստական ​​գիրք» անվանակարգում 2017 և 2020 թվականների Պուլիտցերյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1969 թվականի նոյեմբերի 6-ին Նյու Յորքում, մանկությունն անցկացրել է Մանհեթենում։ Սովորել է Երրորդություն դպրոցում (Մանհեթեն)։ 1991թվականին ավարտել է Հարվարդի համալսարան։ Աշխատել է որպես սյունակագիր, նա մասնագիտանում է փոփ մշակույթի մեջ «The Village Voice» շաբաթաթերթում, այնուհետև գրեց իր առաջին արձակը։

1999 թվականին լույս տեսավ նրա դեբյուտային վեպը՝ «Ինտուիցիոնիստը», որտեղ խոսեց տեսուչ Լիլա Մեյ Ուոթսոնի մասին, ով փորձում է պարզել վերելակի վթարի պատճառը։

2001 թվականին լույս է տեսել նրա «Ջոն Հենրի Դեյս» վեպը, մեկնաբանություններից մեկը վերաբերվում էր Ջոն Հենրիին, ով հաղթել է գոլորշու մուրճ մրցույթում, սակայն նա մահացավ հյուծվածությունից։ Վեպի իրադարձություները տեղի են ունեցել հարյուր տարի արաջ։

Հաջորդ վեպը`«Ապեքսը թաքցնում է վերքը» լույս տեսավ 2006 թ.-ին և խոսեց մի խորհրդատուի մասին, որը պետք է համեմատի քաղաքի անունը փոխելու համար իրեն առաջարկվող տարբերակների դրական և բացասական կողմերը:

2009 թվականին լույս տեսավ «Սագ Հարբոր» վեպը Այն մասին, թե ինչպես 1980-ականներին երկու սևամորթ եղբայրներ իրենց ամառային արձակուրդներն անցկացնում են սագ Հարբորում՝ քաղաքում, որտեղ հիմնականում բնակվում է սպիտակամորթ բնակչությունը։ 2011 թվականին նա հրատարակել է «Գոտի մեկ» հետապոկալիպտիկ վեպը՝ վիրուսի մասին, որը վարակում է մարդկանց և նրանց վերածում զոմբիների։

2016 թվականին լույս է տեսնում «Ստորգետնյա երկաթուղիվեպը», որը պատմում էր երկու ստրուկների մասին, որոնց հաջողվում է փախչել Վրաստանի պլանտացիաներից՝ «Ստորգետնյա երկաթուղի» կոչվող խորհրդավոր համակարգի շնորհիվ։ Գիրքը հեղինակին բերել է մի շարք մրցանակներ՝ գրքի ազգային մրցանակ (2016), Էնդրյու Քարնեգիի մեդալ (2017), Արթուր Քլարկի մրցանակ (2017): Գրքի հիման վրա նկարահանվել է նաև սերիալ, որի ռեժիսորը Բարրի Ջենքինսն է։

Մրցանակներ
----------

* Whiting Award[en] (2000)
* Пулитцеровская премия (2017, 2020).
* Heartland Prize[en] (2017)
* Library of Congress Prize for American Fiction[en] (2020)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «2017 Pulitzer Prize Winners and Nominees»։ The Pulitzer Prizes։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-11-ին։ Վերցված է 2020-08-17  `|deadlink=` պարամետրը գոյություն չունի: Խորհուրդ է տրվում օգտագործել (`|dead-url=`-ը) (օգնություն) (անգլ.)
2. ↑  «2020 Pulitzer Prizes»։ The Pulitzer Prizes։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020-07-30-ին։ Վերցված է 2020-08-17  `|deadlink=` պարամետրը գոյություն չունի: Խորհուրդ է տրվում օգտագործել (`|dead-url=`-ը) (օգնություն) (անգլ.)
3. ↑  «10 лауреатов Пулитцера, которых вам давно пора прочитать»։ *Журнал Esquire* (ռուսերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2021-10-18-ին։ Վերցված է 2018-03-01
**«Խօսք»**, քաղաքական, հասարակական և գրական շաբաթաթերթ։ Երևանի բոլշևիկյան կազմակերպության օրգան (1918-ից)։ Լույս է տեսել 1913 - 1914, 1918 - 1919 թթ.-ին, Երևանում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ա. Մելիքյան։

Լուսաբանել է միջազգային բանվորական շարժումը, կոչ արել կազմակերպված պայքարի ընդդեմ կապիտալի, խրախուսել գործադուլները Երևանի նահանգում։ «Խօսքը» նպաստել է Հայաստանում մարքսիզմի տարածմանը, ծանոթացրել Լենինի աշխատություններին ու Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխության նպատակներին։ Թերթը հանդես է եկել դաշնակցականների, մենշևիկների ու մուսավաթականների դեմ, պրոպագանդել Հարավային Կովկասի ժողովուրդների եղբայրություն ու համագործակցություն, նրանց ազատագրումը կապել ռուս ժողովրղի և Սովետական Ռուսաստանի հետ։ Անդրադարձել է նաև գրականության հարցերին ու ժամանակի մամուլի նյութերին, տպագրել գրախոսականներ, ֆելիետոններ, ակնարկներ։ Թերթի հրատարակմանն աջակցել են Ս. Մարտիկյանը, Ս. Ալավերդյանը, աշխատակցել՝ Ղ. Ղուկասյանը, Ա. Կարինյանը, Ա. Խանջյանը, Հ. Ազիզյանը և ուրիշներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 80)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կանայան (այլ կիրառումներ)

**Հայկ Մկրտչի Կանայան** (փետրվարի 4 (16), 1875, Իգդիր, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 10, 1950(1950-08-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ակնաբան-վիրաբույժ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1947), դոցենտ (1929)։

Կենսագրություն
--------------

Ինը տարեկանում ընդունվել է Երևանի ռուսական գիմինազիան և միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո՝ 1893 թվականին, ընդունվել Սանկտ Պետերբուրգի ռազմաբժշկական ակադեմիա։ Հիվանդության պատճառով վերադարձել է հայրենիք և մանկավարժական աշխատանքի անցել Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Այնուհետև ընդունվել է Օդեսայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1904 թվականին և երկու տարի եղել ականավոր ակնաբույժ Վլադիմիր Ֆիլատովի կլինիկայի ավագ օրդինատոր։ Երկար տարիներ աշխատել է Քիշնևում, Վլադիկավկազում և Բաքվում, այնուհետև տեղափոխվել է Երևան, աշխատել Երևանի քաղաքային բուժարանում։ 1925 թվականից սկսած դասախոսել է Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, կազմակերպել աչքի հիվանդությունների ամբիոն և կլինիկա։ 1929 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի կոչում։

Նա բարձր հմտությամն կատարել է աչքի վիրահատություններ։ 1920-1930-ական թվականներին մշակել է միջոցառումներ Հայաստանում աչքի հիվանդություններով (հատկապես՝ տրախոմա) տառապողներին ժամանակին հայտնաբերելու և բուժելու համար։

Ակնաբույժ մասնագետների պատրաստման գործում էական նշանակություն է ունեցել ռուսերենից նրա թարգմանած Ա. Ա. Կրյուկովի և Վիկտոր Օդինցովի «Աչքի հիվանդությունների մասին» գիրքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 232.
2. ↑  Կենսագրական հանրագիտարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2009, էջ 284։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 232)։*  |
**Իսլա-Գրանդե դե Տյերրա դել Ֆուեգո** (իսպ.՝ *Isla Grande de Tierra del Fuego*, թարգմ. *Կրակի Երկրի Մեծ Կղզի*), կղզի Հարավային Ամերիկայի հարավում, Հրո երկիր կղզեխմբում։ Բաժանվում է Մագելլանի նեղուցով որը կազմում է *Tierra del Fuego* կղզիախմբի մաս։ 1881 թվականին կղզին բաժանվել է Արգենտինայի և Չիլիի միջև, որոնք նախկինում ներկայացրել են պահանջներ կղզու ամբողջ տարածքի համար։ Կղզու արևելյան մասը 29 485 կմ² մակերեսով, որը կազմում է ամբողջ կղզու 61,43%-ը և ադմինիստրատիվորեն պատկանում է Չիլիին (Տյերրա դել Ֆուեգո և Չիլիյան Անտարկտիկա պրովինցիա)։ Արևմտյան մասը 18 507 կմ² մակերեսով, որը կղզու 38,57%-ն է կազմում, պատկանում է Արգենտինային (Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur պրովինցիա)։ Ընդհանուր մակերեսը 47 992 կմ² ինչը նշանակում է, որ այն կղզիների մեջ զբաղեցնում է 29-րդ տեղը։ Գլխավոր քաղաքները երկուսն են, Ուշուայա և Ռիո-Գրանդե որոնք գտնվում են կղզու արգենտինյան մասում։ Կղզու ամենաբարձր կետը Դարվին սարն է (բարձրությունը 2488 մ) Չիլիում։ Կղզու այլ քաղաքներն են Տոլուին (Արգենտինական մասում) և Պորվենիր (Չիլիի մասնում)։

Մարդկանց հնագույն բնակավայրերը սկսել են հայտնվել կղզում ավելի քան 10 հազար տարի հառաջ։ Յագհան ազգության ներկայացուցիչները հավանաբար եղել են այս վայրի ամենահին բնակիչները։ Հայտնաբերված են հնագիտական հուշարձաններ որոնք հավանաբար կապ են ունեցել հենց այդ ազգության հետ։

Անվանում
--------

Հայտնագործել է Ֆեռնան Մագելանը 1520 թվականին և այնտեղ երևացող կրակների առատության պատճառով (որոշ բացատրություններով դրանք եղել են խարույկներ, ուրիշները գտնում են, որ դրանք եղել են նավակներում հուրհրատող կրակներ) այն անվանել է Tierra del Fuego, որն իսպաներեն բառացի նշանակում է «Հրո Երկիր»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 153546768 · GND: 4016988-1 · LCCN: sh96008111 · VIAF: 315145218 · WorldCat VIAF: 315145218 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մկրտումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Արարատ Աշոտի Մկրտումյան** (մայիսի 1, 1957(1957-05-01), Ալավերդի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 7, 1988(1988-12-07), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, գրական և հասարակական գործիչ։ Գրել է բանաստեղծություններ, քառյակներ, բալլադներ, քննադատական ու հրապարակախոսական հոդվածներ։

Կենսագրություն
--------------

Արարատ Մկրտումյանը ծնվել է 1957 թվականի մայիսի 1-ին Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում՝ ծառայողի ընտանիքում։

1974 թվականին ավարտել է Ալավերդու Ս. Սպանդարյանի անվան միջնակարգ դպրոցը, որն ավարտելուց հետո աշխատել է Ալավերդու լեռնամետալուրգիական կոմբինատում՝ որպես բանվոր։

1975-1977 թվականներին ծառայել է բանակում։

1977-1982 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետում, այնուհետև ուսումը հեռակա շարունակել է ասպիրանտուրայում։

1984 թվականից աշխատել է Գյուրիում՝ որպես գրքասերների ընկերության քաղաքային բաժանմունքի քարտուղար։ Միաժամանակ ղեկավարել է Գյումրիի «Շամանդաղ» գրական խմբակը։ «Գարուն», «Ավանգարդ», «Բանվոր», «Լոռի» թերթերում տպագրել է բանաստեղծություններ, գրական խնդիրներին նվիրված հոդվածներ և ակնարկներ։

Մահացել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ Լենինականում՝ երկրաշարժի ժամանակ։

### Ընտանիք

* Հայր՝ Աշոտ Մկրտումյան
* Մայր՝ Շամամ Մկրտումյան
* Քույրեր՝ Անահիտ, Անուշ, Ալվարդ Մկրտումյաններ
* Եղբայր՝ Արթուր Մկրտումյան
* Կին՝ Կարինե Մկրտումյան (Ձվակերյան) (ամուսնացել են 1980 թվականին)
* Դուստրեր՝ Լիլիթ (ծնվել է 1981 թվականին) և Մարիամ (ծնվել է 1983 թվականին) Մկրտումյաններ

Ստեղծագործություններ
--------------------

1993 թվականին լույս է տեսել Մկրտումյանի «Ծանրացող արյուն» բանաստեղծությունների ժողովածուն, իսկ 2007 թվականին՝ «Մի հայրենիք ավելի» ժողովածուն։

Մկրտումյանը հիմնականում գրել է դասական բանաստեղծություններ, իր ուժերը փորձել է նաև ազատ բանաստեղծության ժանրում։ Նա ռեալիստ գրող է. կյանքը պատկերել է այնպիսին, ինչպիսին կա՝ չվախենալով բարձրաձայնել ճշմարտությունը։

Մտերիմ է եղել բանաստեղծներ Հովհաննես Գրիգորյանի և Հակոբ Մովսեսի հետ։

Գրական մրցանակաբաշխություն
--------------------------

Արարատ Մկրտումյանի մահից հետո նրա եղբայրը՝ Արթուր Մկրտումյանը, աջակցում է երիտասարդ բանաստեղծներին, կազմակերպում մրցանակաբաշխություններ, միջոցառումներ։

2017 թվականի հունիս ամսից Հայաստանի գրողների միության Շիրակի մարզային բաժանմունքի կողմից հայտարարվել է «Արարատ Մկրտումյան» ամենամյա գրական-երիտասարդական մրցանակաբաշխություն, որին կարող են մասնակցել Շիրակի մարզում ապրող և ստեղծագործող մինչև 31 տարեկան (Արարատ Մկրտումյանը ապրել է 31 տարի) բանաստեղծները։ Մրցանակը սահմանվել է Արթուր Մկրտումյանի նախաձեռնությամբ` ի նպաստ հայ գրականության զարգացման։ 2018 թվականին համանմնան մրցանակաբաշխություն է կազմակերպվել նաև Լոռու մարզում, որտեղ 1-ին տեղը զբաղեցրել է բանաստեղծուհի Լորետա Մուրադյանը «Թաքնագրեր» ժողովածուի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյանական աշխարհ, Մշակութային գիտարան/Գ. Շախկյան.-Եր.: 2016, 848 էջ
2. ↑  Արարատ Մկրտումյան. Մի հայրենիք ավելի
3. ↑  «Արարատ Մկրտումյան» գրական մրցանակաբաշխության մասին http://www.grakantert.am կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արարատ Մկրտումյան. Բանաստեղծություններ
* Արարատ Մկրտումյան. Բանաստեղծություններ
* Ֆիլմ բանաստեղծի մասին
**Չափիչ կամրջակ**՝ դիմադրությունների, ունակությունների, ինդոլկտիվությունների և այլ էլեկտրական մեծությունների չափման համար օգտագործվող էլեկտրական շղթա, որի աշխատանքը հիմնված է չափվող մեծությունը նմուշայինի հետ համեմատելու մեթոդի վրա։ Հաստատուն հոսանքի չափիչ կամրջակի պարզագույն սխեման, ակտիվ դիմադրությունների չափման համար, տրված է նկարում։ Մուտքի Ա և Բ սեղմակներին տալիս են սնման լարում (հոսանք), իսկ ելքի Գ և Դ սեղմակներին միացնում զրոյական ինդիկատորը կամ չափիչ սարքը։ Կարգավորելով մեկ կամ մի քանի փոփոխական դիմադրություններ, հասնում են պոտենցիալների հավասարության Գ և Դ կետերում։ Կայունացման պահը որոշում են զրոյական ինդիկատորով, որը ցույց է տալիս հոսանքի բացակայությունը չափիչ անկյունագծում։ Հավասարակշռված չափիչ կամրջակի համար Ri\*R4=R2\*R3 (հավասարակշռության պայման)։ R\* դիմադրության չափման համար այն միացնում են որեէ դիմադրության փոխարեն և որոշում Rx=(R2\*R3)/R4 առնչությունից։ Քարաբազուկ միաթև չափիչ կամրջակները կիրառում են R≥1 օհմ էլեկտրական դիմադրության չափման համար։ 1 մկօհմ-ից 1 օհմ դիմադրությունների չափման համար կիրառում են երկբազուկ կամ բազմաբազուկ չափիչ կամրջակներ, որոնք չափում են դիմադրություններ 1 մկօհմ-ից մինչև 1 մօհմ, ±0,002% սխալանքով։

Հաստատուն հոսանքի միաթև կամրջակի էլեկտրական սխեման՝ E-հոսանքի աղբյուր, Գ-գալվանամետր ԱԳ, ԳԲ, ԲԴ, ԴԱ կամրջակի բազուկներ, Rx—չաՓվող դիմադրություն, R2, R3․ R4— տրամաչափված տեղակայման դիմադրություններ փոխինդուկտիվության չափման համար կիրառում են Փոփոխական հոսանքի չափիչ կամրջակներ։ Վերջինիս սկզբունքային սխեման նման է նկարում բերվածին, այն տարբերությամբ, որ այստեղ կամըրջակի յուրաքանչյուր բազուկ պետք է ունենա ինդուկտիվություն, ունակություն և դիմադրություն։ Փոփոխական հոսանքի չափիչ կամրջակի հավասարակշռման կարելի է հասնել կարգավորելով ոչ թե մեկ, այլ երկու տարրեր։ Հաստատուն հոսանքի չափիչ կամրջակի համար, որպես զրոյական ինդիկատոր ծառայում է մագնիսաէլեկտրական գալվանամետրը, իսկ փոփոխական հոսանքի չափիչ կամրջակի համար՝ թրթռավոր գալվանամետրը, հեռախոսը, սլաքավոր ցուցիչով կամ էլեկտրոնաճառագայթային խողովակով էլեկտրոնային ինդիկատորը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 684)։*  |
**Հնագիտական ընկերություններ**, գիտական հասարակական կազմակերպություններ, որոնց նպատակն է նյութական մշակույթի հուշարձանների ուսումնասիրությունն ու պահպանությունը։ Առաջին հնագիտական ընկերությունները ստեղծվել են XVI դարում (Անգլիա, Իտալիա), առավել տարածվել են XIX-XX դարերում։ Դրանցից շատերը վերածվել են կանոնավոր կերպով պեղումներ կատարող, անցյալի հուշարձանները պահպանող ու վերականգնող և աշխատանքների արդյունքները հատուկ հրատարակություններում հրապարակող հետազոտական կարևոր կազմակերպությունների։

Կարևոր հնագիտական ընկերություններից են Լոնդոնի հնահավաքների ընկերությունը (1707), Բրիտանական դրամագիտական ընկերությունը (1903), Բրյուսելի (Բելգիա) հնագիտական ընկերությունը (1887), հնագիտության, պատմության, նուրբ արվեստների և դրամագիտությաև հունգարական ընկերությունը, Աթենքի հնագիտական ընկերությունը (1837), Հյուսիսի հնագիտության ընկերությունը (Կոպենհագեն, 1825), Գերմանական արևելյան ընկերությունը (Բեռլին, 1898), Հռոմի հնագիտական ընկերությունը (1902), Հնությունների թագավորական ընկերությունը (Ամստերդամ, 1858)։ Խոշոր հնագիտական ընկերություններ են գործում նաև Ֆրանսիայում, Նիդերլանդիայում, Նորվեգիայում, ԵԱՀ-ում, Լեհաստանում, Պորտուգալիայում, Ռումինիայում, Ֆինլանդիայում, Բուլղարիայում, Շվեյցարիայում, Շվեդիայում, Ճապոնիայում։

Հայաստանում այդպիսիք են ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտը, Պատմական հուշարձանների պահպանման հայկական ընկերությունը, Պատմության ու մշակույթի հուշարձանների պահպանման և օգտագործման վարչությունը, Հայաստանի պատմության պետական թանգարանը և այլն։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Հնագիտական ընկերություններ Վիքիպահեստում |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 459)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոմունիստ (այլ կիրառումներ)

**Կոմունիստ**, օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1920-1989 թվականին, Բաքվում շաբաթը 5 անգամ։ Խմբագիրներ՝ Ս. Խանոյան, Ս. Վարդանյան, Ի. Դովլաթյան, Ս. Մանուցյան, Ա. Վարդանյան, Գեղամ Անտելեպյան, Հ. Բաբլումյան, Ե. Գրիգորյան, Համո Ամիրխանյան, Տ. Գրիգորյան, Ե. Բաբայան, Է. Գրիգորյան։

Առաջին տարիներին ներկայացրել է Ադրբեջանի տնտեսության վերակառուցմանն ուղղված միջոցառումները, ծանոթացրել հանրապետության հայ բնակչության առօրյային, տպագրել հայ գրողների գործեր։ Պայքարել է աշխատավորությանը ինտերնացիոնալիզմի և ժողովուրդների բարեկամության ոգով դաստիարակելու համար, պրոպագանդել լենինյան ազգային քաղաքականությունը, խորհրդային հայրենասիրությունը։ Սկզբնական շրջանում մասնակցել է խորհրդային կարգերի ամրապնդմանը, երկրի ինդուստրացմանն ու գյուղատնտեսության կոլեկտիվացմանը, տպագրել Վ. Ի. Լենինի «Ձախության» մանկական հիվանդությունը կոմունիզմի մեջ» աշխատությունը, Ս. Կիրովի, Ս. Օրջոնիկիձեի, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Ն. Նարիմանովի, Ա. Միկոյանի, Արտաշես Կարինյանի և ուրիշների հոդվածները։ Լուսաբանել է Կարմիր բանակի և խորհրդային ժողովրդի հերոսական պայքարը Հայրենական մեծ պատերազմում։

1960-ական թվականներից սկսած՝ տեղի կուսակցական և խորհրդային մարմինների ճնշման տակ առավել որոշակի է ուրվագծվել թերթի պասսիվ դիրքորոշումը Ադրբեջանի սահմաններում գտնվող հայկական տարածքների (Լեռնային Ղարաբաղ, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն) և հայաբնակ վայրերի հայ բնակչության հետապնդումների, հայկական հուշարձանների յուրացման կամ ոչնչացման փաստերի վերաբերյալ։ Թերթը փակվել է 1989 թվականի դեկտեմբերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ Սփյուռք հանրագիտարան, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2003, էջ 24։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Armeniapedia |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 554)։*  |
**Ակրոստիքոս**, անտիկ պոեզիայից սկիզբ առնող բանաստեղծական ձև, որի տողերի առաջին տառերը, վերևից ներքև կարդալիս, կազմում են որևէ բառ կամ արտահայտություն։

Հաճախ սկզբնատառերից կազմվում է այն անձի անուն-ազգանունը, որին ձոնված է բանաստեղծությունը։ Անցյալում ակրոստիքոսի ձևն օգտագործվել է գրաքննությունը շրջանցելու կամ երկի հեղինակի անունը թաքուն տարածելու համար։ Կիրառվել է նաև չափածո հանելուկների մեջ, որի առաջին տառերից կազմվել է պատասխանը։

Ակրոստիքոսի ձևին հայ բանաստեղծներից դիմել է Եղիշե Չարենցը. իր «Գիրք ճանապարհի» ժողովածուի մեջ նա չորս ակրոստիքոս է նվիրել դստերը՝ Արփենիկ Չարենցին։ Ակրոստիքոս է նաև Վահան Տերյանի հետևյալ բանաստեղծությունը, որի տողերի սկզբնատառերը կազմում են ռուս բանաստեղծ Վեչեսլավ Իվանովի անուն- ազգանունը.

«Վեչեսլավ Իվանով» ակրոստիքոսի հեղինակ Վահան Տերյանը
**Վ**արդավառի վարդերը վառ  

**Ե**րգող երգչիդ երգում եմ ես.  

**Չ**ըկար երկրիս նման պարտեզ-  

**Ե**վ նա ավե՜ր, չարին ավա՜ր...  

**Ս**րտի երգիչ, դու բոցավառ  

**Լ**ուսե երգով ասա հրկեզ,  

**Ա**րդյոք «հարյա՜վ» պիտի երգես,  

**Վ**առսիրտ երգիչ, երկրիս համար...  

  

**Ի**նչպես կարկուտն արտն անարատ  

**Վ**այր է թափում, այնպես առատ,  

**Ա**յնպես անգութ երկրում իմ որբ,  

**Ն**այիր՝ թափված քանի՜ կորյուն-  

**Ո**րքա՜ն, որքա՜ն, որքա՜ն արյուն-  

**Վ**երքեր-վարդեր արնոտ ու բորբ...

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան (1972)։ *Գրականագիտական բառարան*։ Երևան: «Լույս»։ էջ 10-11

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ակրոստիքոս»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Ուղղափառ · Catholic (1997—…) · Catholic (1997—…) · Universalis |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 234)։*  |
**Վլադիմիր Լենինի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Ленину в Азове), Վլադիմիր Լենինին նվիրված հուշարձան Ազով քաղաքի Պետրովսկի հրապարակում (նախկինում՝ Կոմունիստական ինտերնացիոնալի հրապարակ)։

Տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

Հուշարձանը բացվել է 1978 թվականի ապրիլի 30-ին Լենինի ծննդյան 108-ամյակի կապակցությամբ։ Միաժամանակ հուշարձանի շրջակայքի հրապարակը վերակառուցվել է քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Վ. Տ. Ֆոմենկոյի և Ազովի քաղաքային գործադիր կոմիտեի նախագահ Անատոլի Իվանովի նախագծով։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ազովում Լենինի հոյակապ հուշարձանի տեղադրմամբ քաղաքի վարչական տարածքը ձեռք է բերել գաղափարական և գեղարվեստական բովանդակություն։- Իվան Բոնդարենկո, Ստանիսլավ Սաբանեև - Վերափոխված երկիր, 1980 |  |

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Յուրի Օրեխովը (Մոսկվա) և ճարտարապետներ Վ. Ա. Պետերբուրժցևը և Ալեքսանդր Ստեպանովը։

Լենինի կիսանդրին պատրաստված է ադրբեջանական գրանիտից։ Ընդհանուր բարձրությունը 10,8 մետր է, տրիբունայի բարձրությունը՝ 5,3 մետր, պատվանդանի բարձրությունը՝ 5,5 մետր։ Պատվանդանը ծածկված է փայլեցված գրանիտով։

Հուշարձանի կառուցման ընդհանուր աշխատանքներն իրականացրել են Մոսկվայի «Ռոսմոնումենտիսկուստվա» քարտաշների խումբը և քաղաքի վերակառուցման և շինարարության վարչության աշխատակիցները։ Պատվանդանի վրայի մետաղի տառերը տեղադրել է Ազովի օպտիկա-մեխանիկական գործարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Малого Совета облсовета № 301 от 18.11.1992
2. ↑  Иван Афанасьевич Бондаренко, Станислав Николаевич Сабанеев - Преображенная земля, Ростовское книжное изд-во, 1980 - 136 с. - стр. 79

Արտաքին հղումներ
----------------

* Памятник В. И. Ленину (№ 6100231000) // Культурное наследие России, Ростовская область, Азов
* Памятник В. И. Ленину на площади // Памятники истории и архитектуры

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վլադիմիր Լենինի հուշարձան (Ազով)** կատեգորիայում։ |