recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ֆինյո կոմունան Ռուգլան ֆյուլքեի քարտեզին
**Ֆինյո** (նորվ.՝ Finnøy), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Յուդաբերգ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Նյունորսկը։ Զբաղեցնում է 104,34 կմ² տարածք։

Ֆինյոի զինանշանը
----------------

Ֆինյո կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ կենտրոնական մասում պատկերված է թևերը պարզած սպիտակ թռչուն։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ֆինյո կոմունայում բնակվում է 3221 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ բացառությամբ մինչև 1970-ական թվականները, երբ բնակչության թվաքանակը նվազել է։

Տնտեսություն
------------

Ֆինյո կոմունայի տնտեսության հիմնական ճյուղերն են՝ նավագնացությունը, ձկնարդյունաբերությունն ու զբոսաշրջությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Befolkning, 1. januar 2016 (норв.) — *(untranslated)*.
2. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. p. 421.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: (նորվեգերեն)
**Ավետարան** (5401), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5401 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1471 թվականին Հովհաննես գրիչի կողմից Շատվան գյուղում։ Կազմող՝ Գրիգոր (1581 թ.): Ստացողը եղել է Փաշան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 246 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի ավետարանիչ 4, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակն ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով, Թուղթ առաքելոյն Յուդայի։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 129ա, 198ա, 244ա, 245ա, 245բ, կազմողի՝ 246ա (1581 թ.), հետագայի՝ 1ա (1577 թ.), 246բ (1884 թ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 99 — 1552 էջ։
**Ջեյմս Սքայլեր** (անգլ.՝ James Marcus Schuyler, նոյեմբերի 9, 1923(1923-11-09), Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ - ապրիլի 12, 1991(1991-04-12), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի բանաստեղծ և արձակագիր, Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր (1980)։

Նյու Յորքի պոեզիայի դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը՝ Ջոն Էշբերիի, Ֆրենկ Օ'Հարայի, Քենեթ Կոխի և Բարբարա Գեստի հետ միասին։

Կենսագրություն
--------------

Լրագրողի որդի։ 1941-1943 թվականներին սովորել է Արևմտյան Վիրջինիայի Բեթանի քոլեջում։ Ուսման ժամանակի մասին մի անգամ նշել է, որ հաջողություններով առանձնապես աչքի չի ընկել՝ ժամանակ անցկացնելով բրիջ խաղալով։

1940-ականների վերջին տեղափոխվել է Նյու Յորք։ Աշխատել է «Էն-բի-սի» ընկերությունում, ընկերացել է Ուիսթեն Հյու Օդենի հետ։

1947-ին տեղափոխվել է Եվրոպա, ապրել Իտալիայում՝ Իսկիա կոմունայի բնակարաններից մեկում, որը վարձել էր Օդենը։ Քարտուղար է եղել իր ընկերոջ մոտ։ 1947-1948 թվականներին մասնակցել է դասախոսությունների Ֆլորենցիայի համալսարանում։

Վերադառնալով ԱՄՆ՝ Ջոն Էշբերիի և Ֆրենկ Օ'Հարայի հետ բնակություն է հաստատել Նյու Յորքում։

Համասեռամոլ է եղել, երկար տարիներ տառապել է երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարումով։

Մահացել է 1991 թվականի ապրիլին Մանհեթենում՝ ուղեղի արյունազեղումից։

Ստեղծագործություն
-----------------

Անդամակցել է այսպես կոչված Նյու Յորքի պոեզիայի դպրոցին՝ ամերիկացի բանաստեղծների ոչ պաշտոնական խմբին, որը հիմնադրվել է 1950-ականներին Նյու Յորքում՝ որպես ընդդիմություն ամերիկյան դավանաբանական պոեզիայի գերակշռող միտմանը։ Նյու Յորքի պոեզիայի դպրոցի ներկայացուցիչների հիմնական գաղափարը ակադեմիզմը խարխլելն է, պոեզիան զանգվածային, սոցիալապես նշանակալի դարձնելը։

1958 թվականին հրատարակել է «Alfred and Guinevre» վիպակը, 1960 թվականին՝ «Salute»բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Որպես բանաստեղծ՝ Ջեյմսի դեբյուտը համարվում է «Freely Espousing» (1969) պոեզիայի հատորը, որը հրատարակել է 46 տարեկանում։

Ջոն Էշբերիի հետ համահեղինակությամբ գրել է «A Nest of Ninnies» (1969) վիպակը, հետագայում հրատարակել բանաստեղծությունների ժողովածուներ․

* The Crystal Lithium (1972),
* Hymn to Life (1974),
* The Home Book (1977),
* The Morning of the Poem (1980)
* A Few Days (1985)։

1980 թվականին դարձել Է Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր «The Morning of the Poem» բանաստեղծությունների հատորի համար, որում տիտղոսային ստեղծագործությունը համարվում է պոստմոդեռնիզմի պոեզիայի ամենահայտնի օրինակներից մեկը։

Եղել է Գուգենհայմի հիմնադրամի և բանաստեղծների ամերիկյան ակադեմիայի կրթաթոշակառու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Academy of American Poets. «About James Schuyler» (անգլերեն). poets.org. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.
6. ↑  «Архивированная копия». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
American Literature: Gay Male, Post-Stonewall
7. ↑  «James Schuyler». *John Simon Guggenheim Foundation* (անգլերեն). gf.org. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.
**Չադի ազգային թանգարան** (ֆր.՝ Musée National du Tchad), Չադի ազգային թանգարանն է։ Այն տեղակայված է մայրաքաղաք Նջամենայում, Նջամենայի Քեպինսկի հյուրանոցի մոտակայքում։ Թանգարանը հիմնադրվել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, ժամանակավոր մասնաշենքում, Չադի ազգային թանգարան, Ֆորթ Լամի անունով, որն արտացոլել է Չադի մայրաքաղաքի նախկին գաղութային անվանումը։ 1964 թվականին այն տեղափոխվել է քաղաքապետարանի նախկին շենք, Անկախության պալատի մոտ։

Հիմնադրման ժամանակ այն ուներ նախապատմության, պրոտոպատմության, արխիվների, ժողովրդական արվեստների, ձեռագործության և ավանդույթների համար չորս սենյակներ։ 
Նախապատմական սենյակն առնվազն 1965 թվականին արդեն ներառել է իրեր` կապված Օլդուվայան մշակույթի հետ, այդ թվում` նյութեր Ամգամա քարայրից, հինքարեադարյան գործիքներ, բռնակի վրա անց ունեցող կացիններ, ստորերկրյա ջրաղացի քարեր, կվարց և օբսիդիանե նետեր։ Թանգարանը մի ժամանակ պարունակում էր որսորդական տեսարանի ամբողջական վերարտադրություն օքրայով, մ.թ.ա. առաջին հազարամյակից։ Այդ հավաքածուն ներառում է նաև թրծած աղյուսներ, որոնք ինչ-որ չափով բնորոշ են Բուլալա և Բաբալիա ցեղերին։

Այս իրերը հայտնաբերվել են Բոթա-Կաբիրա սրբավայրում, այդ թվում` մարդկային դիմակներ, բրոնզե իրեր և ոսկրե գործիքներ։ Այդ արվեստի գործերից շատերը կորել են երկրի անկայունության պատճառով։ Այն ունի երաժշտական գործիքների կարևոր հավաքածու։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Museums of the World
2. 1 2
3. ↑   — P. 366.
4. 1 2  Jean-Paul Lebeuf (1965). «The Chad National Museum, Fort-Lemy» (PDF). *Museum (UNESCO)*. **XVIII** (3 (The Role of Museums in Contemporary Africa)): 150–153. Վերցված է 2007 թ․ մարտի 10-ին.
5. ↑  N'Djamena, Chad SIBMAS International Directory of Performing Arts Collections and Institutions Արխիվացված Սեպտեմբեր 27, 2007 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1086069501 · ISNI: 0000000089308968 · LCCN: n78015338 · SUDOC: 086184563 · VIAF: 130162744 · WorldCat VIAF: 130162744 |

 |
**Որսորդության և ձկնորսության թանգարան** (ռուս.՝ Музей охоты и рыболовства), թանգարան Մոսկվայի հյուսիսում, մետրոպոլիտենի «Վոդնի ստադիոն» կայարանի հարևանությամբ։ Բացվել է 1988 թվականին Որսորդի և ձկնորսի կենտրոնական տան շենքում (Գոլովինսկոյե խճուղի, 1)։ Ռուսաստանում նման բնույթի առաջին թանգարանն է։ Ցուցադրությունը նվիրված է Ռուսաստանում որսորդության և ձկնորսության պատմությանը։ Թանգարանը պահվում է «Ռոսօխոտռիբոլովսոյուզ» միության կողմից։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում ցուցադրվում են վարպետներ Ն. Կ. Կազիմովի և Վ. Պ. Կորոտկովի խրտվիլակագործական աշխատանքները։ Առկա են XIX դարի - XX դարի սկզբի որսորդական զենքերի մոդելներ և հանդերձանք։ Ներկայացված որսորդական ավարներից են լուսանի, գայլի, արջի, ընձառյուծի մորթիներ, վարազի ժանիքներ, որմզդեղնի, մարալի, սայգավիթի, սիբիրյան այծյամի և հյուսիսային եղջերուի կոտոշներ։ Թանգարանում հավաքված են փաստաթղթեր, որոնք նվիրված են Ռուսաստանում որսորդության և ձկնորսության պատմությանը, որսորդների և ձկնորսների ընկերությունների պատմությանը։ Թանգարանը պատմում է նաև կենդանիների արդյունագործական հիմնական տեսակների, նրանց տարածման տարածքի, արգելոցների, թվաքանակի վերականգնման ուղղությամբ կատարվող աշխատանքի մասին։ Թանգարանը պարունակում է տեղեկություններ որսորդության և սիրողական ձկնորսության ավանդական և ժամանակակից մեթոդների մասին։ Ֆոնդերում պահվում են անիմալիստ նկարիչներ Վ. Գորբատովի, Ի. Մակովեևայի, Մ. Նեկրասովի, Ա. Մաքսիմովի աշխատանքները, ինչպես նաև կենսաբան Վ. Ֆլինտի` կենդանիների պատկերներով կրծքանշանների հավաքածուն։ Բացի այդ, ներկայացված են մակետներ, ապակենկարներ, նախամարդու գործիքներ, գավաթներ, լուսանկարներ, կիրառական որսորդական արվեստի առարկաներ։ Թանգարանը վարում է երիտասարդ սերնդի ակտիվ լուսավորչական աշխատանք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Музей охоты и рыболовства // museum.ru
2. ↑  Охоты и рыболовства музей // Российская музейная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сундиева; Ред. Э. В. Расшивалова; Сост. М. М. Кленина, О. В. Кульбачевская; Худож. А. Ю. Никулин, А. Е. Смирнов.. — М.: Прогресс; Рипол Классик, 2001. — Т. 1. — С. 64. — 436 с. — ISBN 5-01-004536-4, 5-01-004537-0, 5-7905-1008-6, 5-79-051006-X
3. 1 2  Музей охоты и рыболовства // Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3.
**Աթիլա Իլհան** (թուրքերեն՝ Attilâ İlhan, հունիսի 15, 1925(1925-06-15), Մենեմեն, Իզմիրի մարզ, Թուրքիա - հոկտեմբերի 10, 2005(2005-10-10), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք գրող, լրագրող և սցենարիստ։ Հարում էր սոցիալիստական հայացքների, միևնույն ժամանակ նրան խորթ չէր ազգայնականությունը, որը քեմալականության հիմնական սկզբունքներից մեկն էր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1925 թվականի հունիսի 15-ին Իզմիրի մարզի Մենյոմեն շրջանում։ Նրա հայրը աշխատում էր որպես պետական պաշտոնյա։ Հոր աշխատանքի պատճառով ընտանիքը հաճախ տեղափոխվում էր։

16 տարեկանում ձերբակալվել է և դատապարտվել 2 ամսվա ազատազրկման` պրոխորհրդային բանաստեղծ Նազըմ Հիքմեթի մասին գրված բանաստեղծությունների համար։ Այս դեպքն ընդհատել է գրողի ուսումը դպրոցում, որտեղից նա հեռացվել է և ստիպված է եղել ուսումը շարունակել մասնավոր քոլեջում։
Քոլեջն ավարտելուց հետո ընդունվել է Ստամբուլի համալսարան, բայց երկրորդ կուրսում թողել է այն և մեկնել է Ֆրանսիա, որպեսզի հենց` իր գրողի խոսքերով ասած` ուշադրություն հրավիրի Նազըմ Հիքմեթի դրության վրա, որը հացադուլ էր հայտարարել։ Վերադարձից հետո Թուրքիայում կալանավորվել է, շատ չանցած` ազատ է արձակվել։

1950-ականներին նա ապրել է մե՛կ Իզմիրում, մե՛կ Փարիզում, մե՛կ Ստամբուլում, աշխատել է լրագրող և կինոքննադատ։ 1960-ականների սկսել է գրել սցենարներ ֆիլմերի և հեռուստասերիալների համար, որոնք 1980-ականներին նրան լայն ճանաչում են բերել։
Մահացել է սրտի կաթվածից, 2005 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, Ստամբուլի Կանլիջա թաղամասի իր բնակարանում։ Թաղված է Աշիյան գերեզմանատանը։

### Անձնական կյանք

Դերասանուհի Չոլպան Իլհանի եղբայրն է և Սադրի Ալիշիկի աներորդին։ 1968-83 թվականներին ամուսնացած է եղել։

Ստեղծագործություն
-----------------

1960 թվականին նա հրապարակել է իր ստեղծագործությունների առաջին երեք ժողովածուները։ 1950-ական թվականներին գրված «Մթնշաղի բուլվար» բանաստեղծությունների ժողովածուն իր ժամանակի իմաժիզմի ամենահայտնի գործերից մեկն է։ Բացի բանաստեղծություններից, գրել է հոդվածներ, որոնք արտացոլել են իր տեսակետներն այնպիսի թեմաների վերաբերյալ, ինչպիսիք են արևմտականացումը, ձախ քաղաքականությունը սեքսը և քեմալականությունը.

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Find A Grave — 1996.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Attila İlhan: Extraordinary leftist poet

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аттила Ильхан: Мы должны гордиться тем, что мы азиаты.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90912487 · BNF: 12297278t · GND: 121110575 · ISNI: 0000000355815891, 0000000115665767 · LCCN: n82203662, n2002053193 · NTA: 074152246 · NUKAT: n2008118538 · SUDOC: 031830897 · VIAF: 165692012 · WorldCat VIAF: 165692012 |

 |

 |
**Հարություն Ճունկլյան** (Ճանկյուլյան, 1855, Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 15, 1915(1915-06-15), Դիարբեքիր, Դիարբեքիրի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն, հունիսի 15, Մեծ եղեռնի զոհ, նահատակվել է աքսորի ճանապարհին), քաղաքական գործիչ։ Հնչակյան կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում։ 1890 թվականի Գում Գափուի ցույցի կազմակերպիչներից և առաջնորդներից։ Ձերբակալվել է. դատապարտվել մահապատժի, սակայն վճիռը փոխվել է ցմահ բանտարկությամբ (մինչև 1896 թվականը՝ Աքյայի բանտում)։ 1897 թվականին անցել է Կիպրոս։ Աշխատել է հաշտեցնել պառակտված հնչակյան կուսակցության երկու թևերը (1698 թվականին Կահիրեում հրապարակել է «Դիմակավորներ» գրքույկը, ուր սուր քննադատության է ենթարկել հնչակյան վերակազմյալ թևին)։

Եվրոպայում գտնված ժամանակ փորձել է համագործակցություն ստեղծել հնչակյանների և դաշնակցականների միջև, սակայն՝ ապարդյուն։ 1908 թվականի երիտթուրքական հեղաշրջումից հետո հաստատվել է Կ. Պոլսում, պաշտոններ վարել հնչակյան կուսակցության պատասխանատու մարմիններում, ընտրվել ազգային երեսփոխան։

Երկեր
-----

* Յիշատակներ հայկական ճգնաժամէն, մաս 1-5, ԿՊ, 1913։
* Ճանկյուլյան Հ. Դիմակաւորներ, գրքույկ, Կահիրե, 1898։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 4478 · BNF: 16616636b · GND: 1195510101 · ISNI: 0000000380896785 · VIAF: 260309980 · WorldCat VIAF: 260309980 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Գուրեա** (արաբ․՝ الحديقة الوطنية قورايا‎‎, ֆր.՝ Parc national de Gouraya), Ալժիրի ափամերձ ազգային պարկերից մեկը։ Տեղակայված է Բեջայա պրովինցայիում՝ Սիդի-Տուատի սրբավայրի մոտ։

Պարկը գտնվում է Բեջայա քաղաքի հյուսիս արևելյան մասում՝ անմիջական հարևանությամբ։ Այգում է գտնվում *Գուրեա* 600 մետր բարձրություն ունեցող լեռը, որի պատվին էլ անվանվել է պարկը։ Այստեղ կան բազմաթիվ լողափեր և ժայռեր, որոնք գրավում են բազմաթիվ ալժիրցի հանգստացողների։ Հիմնադրվել է 1984 թվականին։ Ունի 20.8 կմ² տարածք։

Պարկը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենսոլորտային օբյեկտների ցանկում, քանի որ այնտեղ առկա են ֆլորայի և ֆաունայի հազվագյուտ տեսակներ, ներառյալ մագոտների մեռնող տեսակը։ Macaca sylvanus-ները պրիմատներ են, որոնք նախկինում Հյուսիսային Աֆրիկայում եղել են շատ ավելի տարածված, քան այսօր։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑  БРЭ/Алжир (страна)
3. ↑  IUCN. 2008. *Redlist: Macaca sylvanus*

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենսոլորտային օբյեկտներ. Գուրեայի ազգային պարկ (2006) (անգլ.)
* Տեղեկություններ UNEP-WPMC կայքում Արխիվացված 2007-09-30 Wayback Machine (անգլ.)
* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2007-05-17 Wayback Machine (ֆր.)
**Դավիթ Չիրաճյան** (մարտի 21, 1839(1839-03-21), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1907, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), հայկական ծագումով նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ Չիրաճյանը ծնվել է Ստամբուլում։ Սովորել է տեղի հայկական կաթոլիկ դպրոցում։ Նկարել սովորել է այցելելով տարբեր ստուդիաներ, ինչպես նաև Եգիպտոս և Եվրոպա կատարած այցելությունների ժամանակ, սակայն արվեստի գծով ակադեմիական կրթություն չի ստացել։ Նրա նկարչական գործունեության վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Մկրտիչ Ճիվանյանը։ Չիրաճյանը դասավանդել է Ստամբուլի գերագույն քաղաքացիական ծառայության դպրոցում։ Պարգևատրվել է մեդալով։

Չիրաճյանի վերջին ստեղծագործությունները թվագրվում են 19-րդ դարի վերջին։ 1890-ական թվականների ստեղծագործություններում պատկերված են ստամբուլյան տեսարաններ՝ Ստամբուլի Լյանդրովյան աշտարակը, Ռումելիհիսարը, Քյուչուկսու պալատը, Բոսֆորի պատկերը Անատոլիայից, Սարայբուրնուն, Տոպկապի պալատը, ինչպես նաև թեմաներ ստամբուլահայ նկարիչներ Կարապետ Յազմաճյանի և Մկրտիչ Ճիվանյանի ստեղծագործություններից։

Ի տարբերություն իր ժամանակակիցների՝ Չիրաճյանի կտավները գունեղ են և լուսավոր, որոնցում գերիշխում է բաց կապույտը։ Որպես ստեղծագործությունների հիմք՝ Չիրաճյանը օգտագործել է լուսանկարներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Artnet — 1998.
2. 1 2 3  Kürkman, Garo (2004). *Armenian painters in the Ottoman empire: 1600–1923*. Istanbul: Matusalem publ. էջ 301. ISBN 9789759201531.
3. ↑  «Çıracıyan ve Yazmacıyan'ın Sanal Muze (Museum)». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
**Հայրիե Այշե Ներմին Նեֆթչին** (1924, Ստամբուլ, Թուրքիա - օգոստոսի 20, 2003(2003-08-20), Բոդրում, Մուղլայի մարզ, Թուրքիա), թուրք իրավաբան և քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1924 թվականին Ստամբուլում։ Ավարտել է Անկարայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

1969 թվականին ընտրվել է Մուշ քաղաքի Ազգային մեծ ժողովի պատգամավոր։ Դարձել է առաջին կինը, որն ընտրվել է Թուրքիայի արևելյան իշխանություններից Ազգային մեծ ժողովում։ Ընտրվել է նաև Մեծ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալ։ Ինչպես նաև, առաջին կինն էր, որը զբաղեցնում էր այդ պաշտոնը։ 1973 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում չառաջադրվեց, սակայն մտավ Սադի Ըրմակի կառավարություն՝ որպես Մշակույթի նախարար։ Զբաղեցրել է այդ պաշտոնը 1974 թվականի նոյեմբերի 17-ից մինչև 1975 թվականի մարտի 31-ը։

Մասնակցել է 1972 թվականի ապրիլի 24-ին տեղի ունեցած քվեարկությանը՝ 1971 թվականի մարտի 12-ի հեղաշրջումից հետո ձերբակալված Թուրքիայի Ժողովրդա-ազատագրական բանակի երեք անդամների մահապատժի հարցով։ Նեֆթչին 48 խորհրդարանականների թվում էր, որոնք դեմ են քվեարկել, կողմ է քվեարկել 273 մարդ։ Այն բանից հետո, երբ նախագահը ստորագրել է դատավճիռը, բոլոր երեք դատապարտյալները, որոնց թվում էր Դենիզ Հերմիշը, կախաղան են բարձրացվել 1972 թվականի մայիսի 6-ին։ Այս մահապատիժը երկար ժամանակ դարձել է թեժ վեճերի առարկա։

Գրել է հոդվածներ և շարականներ վարել մի շարք պարբերականներում։ Նա գիրք է գրել թուրքերենի կառուցվածքի և Քիրքուքի իրաքյան թուրքմենների բանահյուսության մասին։

Մահացել է 2003 թվականի օգոստոսի 20-ին Բոդրումում։ Ուներ երկու որդի՝ Սալիհը (1947-2009) և Սինանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «İlk kadın TBMM başkanvekili vefat etti». *Հուրիեթ* (Turkish). 2003 թ․ օգոստոսի 20. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «İşte 'Üç Fidan'ın İdamına evet ve hayır diyenler». *Cumhuriyet* (Turkish). 2014 թ․ մայիսի 6. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 25-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**Բարըշ Արդուչ** (թուրքերեն՝ Barış Arduç, հոկտեմբերի 9, 1987(1987-10-09), Մյունստեռլինգեն, Kreuzlingen District, Տուրգաու, Շվեյցարիա), թատրոնի և կինոյի ազգությամբ թուրք դերասան և մոդել։ Նկարահանվել է մի շարք հայտնի թուրքական սերիալներում և գեղարվեստական ֆիլմերում։ Նկարահանվել է «Վարձու սեր» հեռուստանովելում։ 2016 թվականին Բարըշ Արդուչը դարձել է «Kansersiz Yaşam Derneği» (հայերեն՝ Առանց քաղցկեղի կյանք ասոցիացիա) ասոցիացիայի բարի կամքի դեսպան։ 2019 թվականին նկարահանվել է «Արջնագռավ» հեռուստասերիալում

Կենսագրություն
--------------

Բարըշը ծնվել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Ստամբուլում։ Որոշ աղբյուրների համաձայն՝ ծնվել է Շվեյցարիայում։ Կյանքի մեծ մասն անց է կացրել Ստամբուլում, որտեղ էլ հիմա բնակվում է։ Բարըշ Արդուչն ունի ալբանական ծագումնաբանություն։ Բարըշ Արդուչը փոքրուց զբաղվում է սպորտով։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Ստամբուլում։ Ապագա մասնագիտության հարցում նա միանգամից չի կողմնորոշվել․ ընտրել սպորտային ակադեմիան, թե կոնսերվատորիան։ Սկզբից նա ընտրել է սպորտը, բայց ակադեմիայից նրան մեկ տարի անց հեռացրել են։ Ակադեմիայից հեռացվելուց հետո՝ նա ընդունվել է դերասանական կուրսերի։ Որպես հոբբի՝ Բարըշը մշտապես զբաղվում է սպորտով, լողով, դայվինգով։ Ի տարբերություն իր բազմաթիվ կոլեգաների, Բարըշը կատարելապես տիրապետում է անգլերենին։ Նկարահանվել է «Վարձու սեր» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով Օմեր Իփլիքչիին։ 2015 թվականին դարձել է թուրքական «Derimod» ընկերության գովազդային դեմքը։

Անձնական կյանք
--------------

2020 թվականի հուլիսի 29-ին ամուսնացել է թուրք դերասանուհի Գյուփսե Օզայի հետ։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Ֆիլմ |
| --- |
| Տարի | Անվանում | Դեր | Ծանոթագրություն |
|
| 2014 | *Միայն դու* | Էմին |  |
| 2014 | *Դելիհա* | Ջեմիլ |  |
| 2017 | Երջանկության ժամանակը | Մերթ |  |
| Հեռուստատեսություն |
| Տարի | Անվանում | Դեր | Ծանոթագրություն |
| 2011 | *Փոքրիկ տիրուհի* | Ջենք |  |
| 2011 | Լսեք սիրել | Հաքան |  |
| 2012 | *Մի անհանգստացեք ինձ համար* | Ահմեդ Ավչիօղլու | Էպիզոդիկ դեր |
| 2013 - 2014 | *Այսօրվա քաղաքը* | Սելիմ Բայրաքթար | Էպիզոդիկ դեր |
| 2015 | *Ռակոն* | Թեքին Աթան | Գլխավոր դեր |
| 2015 - 2017 | *Վարձու սեր* | Օմեր Իպլիկչի | Գլխավոր դեր |
| 2019 | *Արջնագռավ* | Քուզգյուն | Գլխավոր դեր |
| 2020 | *Փոս* | Արըք Բյոքե Էրդենեթ | Գլխավոր դերերից մեկը |
| 2021-2023 | Ալփ-Արսլան. Մեծն սելջուկներ | Ալփ-Արսլան | Գլխավոր դեր |
| Ինտերնետ հեռուստասերիալներ |
| Տարի | Անվանում | Դեր | Ծանոթագրություն |
| 2021-2022 | *Ակումբ* | Ֆըսթըք Իսմեթ Դենիզեր | Գլխավոր դեր / Netflix |

| Գովազդ |
| --- |
| Տարի | Ապրանքանիշ | Ոլորտ | Ծանոթագրություններ |
| 2015 | *Coca Cola-Türkiye* | Alkolsüz soğuk içecek | "Aklımdaki Yaz" |
| *Derimod* | Ayakkabı | Böcek Yapım |
| 2016 | *Garanti Bankası* | Banka | Alametifarika |
| *Nike* | Giyim mağazası | Seslendirme, "Come Out of Nowhere" |
| 2021 | *Turkcell* | GSM Operatörü | Melis Sezen ile birlikte yer aldı |
| *GoDaddy* | İnternet domain servisi |  |
| *Paycell* | Elektronika |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  «StarTV. Բարըշ Արդուչ». Startv.com.tr. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 15-ին.
|  |
| --- |
| **Անթառամ հայկական** |
| Անթառամ հայկականԱնթառամ հայկական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Աստղածաղկայիններ (Asteroideae) |
| **Տրիբա** | *Gnaphalieae* |
| **Ցեղ** | Անթառամ *(Helichrysum)* |
| **Տեսակ** | **Անթառամ հայկական** *(H. armenium)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Helichrysum armenium***DC. 1838 |

**Անթառամ հայկական** (լատին․՝ Helichrysum armenium), բազմամյա խոտաբույս, պատկանում է Անթառամ (*Helichrysum*) ցեղին, Աստղածաղկազգիների (*Asteraceae*) ընտանիքին։

Տարածվածությունը և էկոլոգիան
----------------------------

Տեսակը տարածված է Փոքր Ասիայում, Հարավային Կովկասում և Իրանում։

Աճում է ալպյան և մերձալպյան չորային ժայռային վայրերում։

Բույսի նկարագիրը
----------------

Արմատը հաստ է, 10-12 մմ.հաստությամբ, փայտացած, բաժանվում է խորը գնացող խիտ ճյուղավորումների։ Ծաղկող ցողունները ուղղաձիգ են, պարզ, 25-30 սմ. բարձրությամբ, հիմքում փայտանում են, ծաղկաբույլի տակ խիտ մոխրաթավշյա խավավորմամբ, որն էլ ներքև իջնելով նոսրանում է։

Վեգետատիվ ընձյուղների տերևները-գծավոր թիանման տերևաթիթեղով են, ձգված դեպի կոթունը։ Գեներատիվ ընձյուղների տերևները սովորաբար ավելի կարճ են, գծային կամ նշտարաձև-գծային, ընձյուղի վրա վեր բարձրանալով նոսրանում են, տերևաթիթեղները կենտրոնական ջղով կորացած են ։

Ծաղկաբույլերը կազմված են 20-30 մանր ծաղիկներից,որոնք հավաքված են գլխիկ տեսակի գնդաձև ծաղկաբույլում՝ 7մմ. երկարությամբ, 6-9մմ. լայնությամբ տարածք զբաղեցնելով։ Բաժակաթերթերը 40-50 հատ են, դասավորված 6-7 շարքերով, մոխրագույն, կանաչավուն, դեղնավուն երանգներով, պսակաթերթերը՝ դեղին։

Կարգաբանություն
---------------

Անթառամ հայկականը պատկանում է Անթառամ (*Hel* *ichrysum*) ցեղին, Աստղածաղկազգիների (*Asteraceae*) ընտանիքին, Աստղածաղկավորների (*Asterales*) կարգին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Двудольные».

Գրականություն
-------------

* ФлораСССР|автор=Кирпичников М. Э.|часть=Род 1493. Цмин, Бессмертник — Helichrysum Mill.|том=25|стр=422—423


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · WoRMS |

 |
**Սեքսոպաթոլոգիա**, Հայաստանում ձևավորվել է 1977 թվականից, երբ Երևանի քաղաքային 3-րդ կլինիկական հիվանդանոցի հիմքի վրա ստեղծվել է սեքսոլոգիական ծառայություն։ Այն, աստիճանաբար զարգանալով, վերածվել է կլինիկայի, բժշկության ինքնուրույն ճյուղի և 1980 թվականին քաղաքային 1-ին կլինիկական հիվանդանոցի տարածքում գործել է որպես ընտանիքի, ամուսնության և սեքսոպաթոլոգիայի հանրապետական կենտրոն (հիմնադիր՝ Լ. Միանսարյան), որը միավորվել է քաղաքային 2-րդ ծննդատան հետ՝ պահպանելով սեքսոլոգիական օգնության ֆունկցիոնալ ինքնավարությունը։ Հայաստանում սեքսոլոգիական ծառայության ցանցն ավելի է ընդարձակվել, երբ 1997 թվականին համալրվել է քաղաքային № 11 պոլիկլինիկայի հիմքի վրա գործող Վերականգնող, սեքսոպաթոլոգիայի քաղաքային կենտրոնով (հիմնադիր՝ Կ. Թոփչյան)։ 1998 թվականին ԵՊԲՀ-ում Մ. Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ բացվել են Սեքսոպաթոլոգիայի և ռեպրոդուկտոլոգիայի ամբիոն ու կլինիկա։ Ամբիոնի ստեղծմանը մեծապես նպաստել են Ռ. Դավթյանը, Գ. Գալստյանը, Կ. Սարաֆյանը։ Ամբիոնը ղեկավարել են Հայաստանի ԱՆ գլխավոր սեքսոպաթոլոգ Ա. Հակոբյանը (2000-2010), 2010 թվականից՝ Ս. Հակոբյանը։ Ամբիոնում ուսումնական գործընթացին, ԳՀ և բուժ-ախտորոշիչ աշխատանքներին զուգընթաց իրականացվում են սեքսոլոգիական, սեքսոլոգահոգեբուժական ու դատասեքսոլոգիական համալիր փորձաքննություններ։ Տպագրվել են նաև ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ և դասագրքեր։ Ամբիոնում ուսումնասիրվում են շաքարային դիաբետով (Ա. Հակոբյան), նևրոզներով (Մ. Ձաքարյան), տղամարդու անպտղությամբ (Ս. Հակոբյան), սեռական դաստիարակության սխալներով պայմանավորված սեռական խանգարումները (Վ. Շահրամանյան), ԵՊԲՀ-ում սովորող տղաների մարմնասեռական զարգացման առանձնահատկությունները (Գ. Վարդանյան), սեռական ցանկության խնդիրները (Ն. Ներսիսյան), Հայաստանի զինված ուժերում ծառայողների գիշերամիզության ու սեռական խանգարումների փողկապվածության (Ա. Գրիգորյան) և այլ հարցեր։ Նշված ուղղություններով կատարվող հետազոտությունների մակարդակն ու ամբիոնում մշակված «Սեքսոլոգիա» առարկայի մեթոդաբանությունը և սեռական խանգարումների ախտորոշման, բուժման ու կանխարգելման սկզբունքների հստակ պատկերացումները վկայում են Հայաստանում ձևավորված և բարեհաջող զարգացող սեքսոպաթոլոգիական դպրոցի մասին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
«**Ալեմ-ի նիսվան**» (ղրիմի-թաթարեներն՝ Alem-i Nisvan, Алем-и Нисван, արաբ․՝ عالم نسوان‎‎, ռուս.՝ «Женский мир»), աշխարհում առաջին թյուրք-մուսուլմանական կանանց նվիրված ամսագիր։ Տպագրվել է Ղրիմում 1906-1912 թվականներին ղրիմ-թաթարական լեզվով՝ օգտագործելով Արաբերենի այբուբենը։ Գլխավոր խմբագիր` Շեֆիկա Գասպրինսկայա։

Պատմություն
-----------

Մուսուլման կանանց ամսագրի ստեղծման գաղափարն առաջացել է 19-20-րդ դարերի ղրիմ-թաթարական հրատարակիչ Իսմայիլ Գասպրինսկու մոտ, նրա կնոջ՝ Զեհրի Ակչուրինա-Գասպրինսկայայի առաջարկով։ Կանանց հարցը պարբերաբար բարձրացվում էր Գասպրինսկու «*Терджиман*» («Թարգմանիչ») հիմնական թերթի էջերում, որի արդյունքում էլ պահանջ ներկայացվեց ունենալու առանձին պարբերական։ 1887 թվականին Ակչուրինա-Գասպրինսկայան առաջին անգամ փորձեց ստեղծել կանանց վերաբերող «*Тербие*» («Դաստիարակություն») ամսագիր, այնուհետև 1891 թվականին ինքը՝ Գասպրինսկին թույլտվություն խնդրեց հրատարակելու ամիսը երկու անգամ «*Кадын*» («Կին») թերթի հավելվածը, սակայն Ռուսական կայսրության կառավարության կողմից հավանության չարժանացավ։ Ամսագրի հրատարակումն իրականացավ 1905 թվականին օրենսդրության ազատականացումից հետո։

Ամսագրի նպատակն էր կրթել մուսուլման կանանց, վերացնել անգրագիտությունը, բարձրացնել նրանց մշակութային մակարդակը և սովորեցնել շարիաթի օրենքները։ Նոր պարբերականի խմբագրի պաշտոնում Գասպրինսկին ընտրեց իր դստերը՝ Շեֆիկային, ինքը մնալով հրատարակչության խմբագիր։

Թերթում տպագրված հրատարակության հայտարարությունից պարզ դարձավ, որ ամսագրում պետք է հրապարակվեն ինչպես կրոնական տեքստեր շարիաթում կանանց իրավունքների մասին, այնպես էլ աշխարհիկ ցուցումներ հիգիենայի, տնային աշխատանքների և ձեռագործության մասին, առանձին բաժին էր հատկացված գիտությանը և գրականությանը։ Ամսագրում առանձին տեղ էր հատկացվում նշանավոր կանանց կենսագրության ներկայացմանը, ներկայացվում էին այլ երկրների պատմվածքներ և գեղարվեստական գրականության էջեր, նամակներ։

Ամսագիրը հրատարակվում էր որպես «Թերջիման» շաբաթաթերթի անվճար հավելված։ Առաջին համարը լույս տեսավ Բախչիսարայում 1906 թվականի մարտի 3-ին։ Մինչև 1908-1909 թվականների ընդմիջումն ամսագիրը համարվում էր ինքնուրույն հրատարակություն, 1910 թվականին հրատարակությունը վերսկսելուց հետո նրա նյութերը տպագրվում էին «Թերջիման» թերթի էջերում։ Ամսագրի վերջին համարը լույս տեսավ 1911 թվականին։

Հիշատակ և ժառանգություն
-----------------------

2011 թվականին Ղրիմի ճարտարագիտամանկավարժական համալսարանում անցկացվեց գիտական կոնֆերանս՝ նվիրված ամսագրի ստեղծման 105-ամյակին։ Ժամանակակից Ղրիմի կանանց «*Арзы*» («Երազանք») ամսագիրն իրեն համարում է նախկին ամսագրի իրավահաջորդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6  Юрий Косенко. ««Алем-и нисван» - первый женский тюрко-мусульманский журнал в мире». *Ислам в Украине* (ռուսերեն). Վերցված է 2017 թ․ մարտի 23-ին.
3. 1 2 3 4 5  *Ленара Чубукчиева.* Женский вопрос на страницах журнала «Алеми нисван» // *Гасырлар авазы / Эхо веков*. — 2013-01-01. — В. 1/2. Архивировано из первоисточника 7 Մայիսի 2018.
**Անեթթ Սագեն** (նորվ.՝ Anette Sagen, հունվարի 10, 1985(1985-01-10), Մուշյոեն, Նուռլան), նորվեգացի դահուկացատկորդ, աշխարհի առաջնության հաղթող, կանանց մայրցամաքային գավաթի բազմակի հաղթող։

Կարիերա
-------

Անեթթ Սագենը բոլոր ժամանակների լավագույն կին դահուկացատկորդներից է։ 2004 թվականին բազմաթիվ լրատվամիջոցներ մեծ ուշադրության են արժանացրել Անեթթին, երբ նրան մերժեցին մասնակցելու Վիկերսունդի K-185 դահուկացատկին, չնայած նրա դրսևորած լավ արդյունքներին։ Անեթթ Սագենի գլխավոր հակառակորդը Միջազգային դահուկային ֆեդերացիայի լեռնադահուկային կոմիտեի նախագահ Թորբյորն Իգսեթն էր։ Բանավեճը շուտով դարձավ սպորտի աշխարհում կանանց իրավունքների դեմ պայքար։

2003 թվականից Սագենը մասնակցում է մրցաշարերի։ 2004 և 2005 թվականներին մասնակցել է Հոլմենկոլենի լեռնադահուկային փառատոնին։ 2009 թվականից ունի բազմաթիվ հաղթանակներ։

2009 թվականի փետրվարի 20-ին Սագենը Դահուկացատկի կանանց աշխարհի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ, 2010 թվականի մարտին Հոլմենկոլլենում ցատկահարթակից կատարել է առաջին ցատկը՝ 106,5 մետր։ 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունում նույն ցատկահարթակից Անեթթը ձախողել է՝ զբաղեցնելով 22-րդ տեղը։

Աշխարհի գավաթի կանանց առաջնությունում Սագենն իր ցուցանիշներով եղել է ութերորդը, ընդհանրապես ամբողջ մրցաշրջանում նա երկու անգամ բարձրացել է մրցանակային պոդիում՝ դառնալով երրորդ մրցանակակիր։ Ընդհանուր վարկանիշային աղյուսակում նա դարձել է վեցերորդը, իսկ մեկ տարի անց բարձրացել է մեկ քայլ՝ միաժամանակ Շոնախում դառնալով առաջին գավաթակիր։

Աշխարհի գավաթ
-------------

### Մրցաշարային աղյուսակ

| Մրցաշրջան | Ընդհանուր |
| --- | --- |
| 2011/12 | 6 |
| 2012/13 | 5 |
| 2013/14 | 40 |
| 2014/15 | 38 |

### Հաղթանակներ

| հ/հ | Մրցաշրջան | Ամսաթիվ | Վայր | Բլուր | Չափս |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2012/13 | Հունվարի 6 2013   | Գերմանիա Գերմանիա Շոնախ | Լանգենվալդշանց HS106 | NH |

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4
2. ↑  «Bronze for Norway in historic ski jumping event». *The Norway Post*. Norwegian Broadcasting Corporation. Արխիվացված է օրիգինալից 2022-12-07-ին. Վերցված է 2009 թ․ փետրվարի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* FIS ski jumper
* Holmenkollen winners since 1892

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Անեթթ Սագեն** կատեգորիայում։ |
**«Ազատ ու անկախ Արցախ»**, Արցախի Հանրապետության պետական օրհներգ, որը հաստատվել է Արցախի Հանրապետության Գլխավոր խորհրդի 1994 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ։ Հիմնի բառերի հեղինակը Վարդան Հակոբյանն է, իսկ երաժշտությանը՝ Արմեն Նասիբյանը։

Օրհներգի խոսքը և երաժշտությունը
-------------------------------

խոսք՝ Վ.Հակոբյանի երաժշտ.՝ Ա.Նասիբյանի

  

**Հայերեն**  

  

Ազատ ու անկախ Արցախ,  

Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք,  

Պատմությունը մեր երկրի,  

Մեր սուրբ արյամբ մենք սերտեցինք։  

  

Դու բերդ ես անառիկ,  

Բարձունք սրբազան, վեհ անուն,  

Մասունք աստվածային,  

Քեզնով ենք հավերժանում։  

  

Դու մեր լույս հայրենիք,  

Երկիր, հայրենյաց դուռ սիրո.  

Ապրիր դու միշտ խաղաղ,  

Մեր հին ու նոր Ղարաբաղ։  

  

Քաջերն ենք մենք հայկազուն,  

Մռավ ենք, Քիրս ենք ու Թարթառ,  

Մեր վանքերով լեռնապահ՝  

Անհաղթելի մի բուռ աշխարհ։  

  

  

**Անգլերեն**  

  

We are building free and independent  

Artsakh like a fortress,  

The history of my state is written by  

Sacred blood of heroes  

  

You are sacred shrine for ages  

Stands as an invincible stronghold  

God protected Artsakh  

You make eternity real  

  

Our Fatherland is our light  

A temple of love in supplications and hearts  

Following precepts of forefathers  

Let peace always be in Karabakh!  

  

We are brave descendants of Haik  

Like Mrav, Kirs and everlasting  

Tartar With our temples in high mountains  

Keep our country invincible.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Tourism Signs & Symbols (English version)*. World Tourism Organization (UNWTO). 2002 թ․ հունվարի 1. ISBN 978-92-844-0378-3.
2. ↑  Krüger, Heiko (2010). *The Nagorno-Karabakh Conflict*. Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg. էջեր 1–92. ISBN 978-3-642-11787-9.
3. ↑  Guy, Nancy (2002). «"Republic of China National Anthem" on Taiwan: One Anthem, One Performance, Multiple Realities». *Ethnomusicology*. **46** (1): 96. doi:10.2307/852809. ISSN 0014-1836.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ուիլլ Այսների անվան կոմիքսների ինդուստրիայի մրցանակ** (անգլ.՝ The Will Eisner Comic Industry Awards), հայտնի է կարճ անվանմամբ՝ Այսների մրցանակ (անգլ.՝ Eisner Awards), ամերիկյան ամենահեղինակավոր մրցանակը կոմիքսների ոլորտում։ Առաջին անգամ Այսների մրցանակը հանձնվել է 1988 թվականին՝ ի պատասխան 1987 թվականից Կիրբի մրցանակի դադարեցման։

Ուիլլ Այսների անվան կոմիքսների ինդուստրիայի մրցանակ
Մրցանակն անվանվել է կոմիքսների գրող և նկարիչ Ուիլլ Այսների պատվին. մինչև իր մահը՝ 2005թ. նա անձամբ է մասնակցել մրցանակաբաշխություններին։

5 անդամից բաղկացած հանձնաժողովը (որի կազմում ընդգրկված են կոմիքսների հեղինակներ, քննադատներ, գրադարանավարներ, կոմիքսներ վաճառողներ և միջոցառման կազմակերպիչներ) թեկնածություններ է առաջադրում յուրաքանչյուր անվանակարգի համար (մինչև 5 թեկնածու), այնուհետեւ քվեարկություն է տեղի ունենում կոմիքսների հրատարակման ոլորտի մասնագետների շրջանում։ Արդյունքները ներկայացվում են Սան Դիեգոյի Comic-Con International ամենամյա համաժողովին սովորաբար հուլիսին կամ օգոստոսին։ Այսների մրցանակ կարող են ստանալ լավագույն սցենարիստները, նկարիչները, կոլորիստները, դիզայներները, կոմիքսների մասին գիտական և գիտահանրամատչելի գրքերի հեղինակները և, իհարկե, ամենատարբեր ժանրերի ու ուղղությունների նկարազարդված պատմությունները։

Մրցանակի գոյության առաջին տարիներին առանձնացվում էր ընդամենը 11 անվանակարգ, իսկ ներկայումս դրանց թիվը հասել է 31-ի։ Այս մրցանակն այժմ ունի բազմաթիվ տարբեր անվանակարգեր՝ «Կազմերի լավագույն նկարիչ» անվանակարգից մինչև «Կոմիքսային ստրիպների լավագույն արխիվային հավաքածու»։

Տես նաև
-------

* Ուիլլ Այսներ
* Կոմիքս
* Կիրբի մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Albert, Aaron. «The Will Eisner Comic Industry Awards Profile». about.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 14-ին.
2. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
3. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Eisner Awards from 1988—2007. Արխիվացված 2010-11-02 Wayback Machine.
* The Eisner Awards — The «Oscars» of the Comics Industry.
* Archive of 2005 Eisner awards from Comic-Con.org. WebCitation archive. Original page.
* 2006 Eisner Award nominations, Comic-Con.org. Արխիվացված 2011-05-20 Wayback Machine.
* 2006 Eisner Award winners, Comic-Con.org. Արխիվացված 2013-04-12 Wayback Machine.
* 2007 Eisner Award nominations, Comic-Con.org. Արխիվացված 2011-05-20 Wayback Machine.
* 2007 Eisner Award winners, Comic-Con.org. Արխիվացված 2008-01-01 Wayback Machine.
* 2008 Eisner Award winners, Comic-Con.org. Արխիվացված 2010-12-03 Wayback Machine.
* 2009 Eisner Award winners, Comic-Con.org. Արխիվացված 2010-08-12 Wayback Machine.
* Bob Clampett Humanitarian Award winner, Comic-Con.org. WebCitation archive.
* Nominations for 2011 Eisner awards, winners to be announced in July 2011 at Comic Con

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Այսների մրցանակ** կատեգորիայում։ |
**Ամիր Սահլիալի օղլի Հաջիև** (ադրբ.՝ Əmir Səhliəli oğlu Hacıyev, մայիսի 5 (17), 1899, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 21, 1972(1972-08-21), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1943);

Կենսագրություն
--------------

Ամիր Հաջիևը ծնվել է 1899 թվականի մայիսի 5-ին Շուշիում։ Նա իր ստեղծագործական գործունեությունը սկսել է 1918 թվականին ՝ աշխատելով Շուշիում ՝ դիմանկարչության բնագավառում։ Նա նաև մասնակցել է «Շուշկավորստվ»ին և ղեկավարել է մանկավարժական աշխատանք ճեմարաններում։

1923 թվականից կրթություն է ստացել Ադրբեջանի բարձրագույն պետական արվեստի դպրոցում։ 20-ականների երկրորդ կեսից ի վեր, Ամիր Հաջիևը մասնակցել է նկարազարդել այնպիսի ամսագրեր, ինչպիսիք են ՝ «Շարգ Գադինի», «Համքարլար Իթթիֆակը»։ Միևնույն ժամանակ, Հաջիևը շարունակել է դասավանդել Բաքվի տարրական դպրոցներում։ Հաջիևի ուսանողների թվում էր Կյազիմ Կյազիմ-զադեն։ Հաջիևի ուսանողների թվում էր Քազիմ Քազիմզադեն։

Հաջիևի գրքի լավագույն նկարազարդումները համարվում են Սուլեյման Սուլեյման Ախունդովի «Չեռնուշկան» (1924), Ա. Աբգուլասանի «Համբարձումը» (1931), Յուսիֆ Վեզիր Չեմենզեմինլիի «Աղջկա գարունը» (1934), Միրզա Ֆաթալի Ախունդովի «Միռզա Իբրահիմ-Խալիլ» (1938), Նիզամի Գանջավիի «Յոթ գեղեցկուհի» (1941), Ֆիզուլիի «Լեյլի և Մաջնուն»ը (1953):

1943 թվականին Հաջիևին շնորհվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում։ 1945 թվականից `ԽՄԿԿ անդամ։

Նկարիչը մահացել է 1972 թվականի օգոստոսի 21-ին, Բաքվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  АСЭ, 1987, с. 152.
2. ↑  Миклашевская, 1954, с. 224.
3. ↑  calilbook.musigi-dunya.
4. ↑  «Ամիր Սահլիալի օկլի Հաջիև». Արխիվացված է օրիգինալից 2021-09-16-ին. Վերցված է 2020-02-26-ին.
**Կրիանգսակ Չամանան** (ռուս.՝ Криангсак Чаманан, դեկտեմբերի 17, 1917(1917-12-17), Samut Sakhon, Թաիլանդ - դեկտեմբերի 23, 2003(2003-12-23), Բանգկոկ, Թաիլանդ), 1997-1980 թվականներից եղել է Թաիլանդի վարչապետը։

Կենսագրություն
--------------

Պրոֆեսիոնալ զինվորական է։ Ֆրանկո-թաիլանդական պատերազմում պայքարել է ֆրանսիացիների, Կորեական պատերազմում և Վիետնամի պատերազմում` կոմունիստների դեմ։ 1977 թվականին, որպես թաիլանդական բանակի գերագույն գլխավոր հրամանատար, նա հաջող պետական հեղաշրջում է կազմակերպել ընդդեմ վարչապետ Թանին Կրայիվիչյենի։

Ճանաչում է ստացել այն բանի համար, որ նա Հյուսիսային Թաիլանդում երկարատև կոմունիստական խռովություն է ցրել։ Ենթադրաբար, նա թույլ է տվել, որպեսզի Չինաստանի ժողովրդական Հանրապետությունը զինծառայողներ ուղարկի Կամբոջա (Կամբոջայի ցեղասպանություն)։ Սակայն, թաիլանդական կառավարությունը դա հերքել է։

1980 թվականի փետրվարին լիազորություններն ինքնակամ հանձնել է Պրեմ Թինսուլանոնին։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Munzinger Personen (գերմ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 128735767 · GTAA: 121748 · ISNI: 0000000078709117 · LCCN: n81011887 · SUDOC: 252247760 · VIAF: 42897528 · WorldCat VIAF: 42897528 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Փամբակ (այլ կիրառումներ)
Փամբակի գոգավորություն
**Փամբակի գոգավորություն**, *Փամբակի հովիտ, Փամբակու դաշտ, Փամփակի հովիտ*, Գոգհովիտ (գոգավորություն, հովիտ, միջլեռնային տեկտոնական իջվածք Հայաստանի Լոռու մարզում ՝ Փամբակի ու Բազումի լեռնաշղթաների միջև։

Ձգվում է Ջաջուռի լեռնանցքից մինչև Գայլաձորի կիրճը՝ 1300-1600 մ/բարձրության վրա։ Մոտ 42 կմ երկարություն։ Մակերեսը՝ 92,4 կմ²։ Ընդգրկում է Փամբակ գետի վերին հոսանքի, Չիչխան, Վանաձոր ու Տանձուտ գետերի հովիտները։ Երիտասարդ իջվածք է՝ լցված նեոգենի ու ստորին անթրոպոգենի նստվածքներով։ Դեպի արևելք աստիճանաբար ցածրանում ու նեղանում է։ Արևմուտքում ընդարձակ ու հարթ մասը զբաղեցնում է Պարնիի գոգհովիտը։ Կան շինանյութերի (գրանիտ և այլն) հանքավայրեր, տորֆի ու լիգնիտի պաշարներ։ Կլիման բարեխառն է, լանդշաֆտը՝ լեռնատափաստանային ու լեռնաանտառային։ Փամբակի գոգավորությունում են Վանաձոր և Սպիտակ քաղաքները։ Մշակում են հացահատիկ, կերաբույսեր, բանջարեղեն։ Զարգանում է պտղաբուծությունը։ Հովտի արևմտյան մասը լայն (5-6 կմ) իջվածք է՝ 1-3 կմ լայն հատակով։ Հյուսիսային մասը գնալով նեղանում է։ Փամբակի գոգավորությունը լցված է նեոգենի լճային և չորրորդականի գետային նստվածքներով, որտեղ տեդ-տեղ առաջացել են դարավանդներ և խոշոր արտածման կոներ։ Հարուստ է մակերեսային ջրերով, անտառներով, փարթամ բուսականությամբ։

Ունի տեկտոնական ծագում։ Երիտասարդ իջվածքների և իջվածք սինկլինալների շարք է՝ լցված վերին պլիոցենի ու պլեյստոցենի լճագետային հզոր նստվածքներով։ Փամբակի գոգհովիտի եզերող լեռնաշղթաների հարաբերական բարձրությունը մինչև 1700 մ է, ջրբաժանները հովտի առանցքային մասից հեռու են 8-12 կմ։ Հյուսիսում լանջերն ավելի մեղմաթեք ու մասնատված են, քան հարավում։ Փամբակի գոգհովիտի հատակը լեռնաշղթաների ճյուղավորությունների միջև տեղ-տեղ լայնանում, ապա սեղմվում ու վերածվում է կիրճերի։ Արևմտյան մասը՝ Պարնիի գոգհովիտը, ամենալայն ու հարթ մասն է։ Դեպի արևելք Փամբակի գոգհովիտն աստիճանաձև ցածրանում է, Չիչկանի գետաբերանից ներքև՝ նեղանում, Սպիտակ քաղաքի մոտ քիչ լայնանալուց հետո նորից նեղանում և ընդարձակվում է Կիրովականի մոտ։ Օգտակար հանածոներից կան շինանյութեր, քիչ քանակությամբ՝ լիգնիտ և տորֆ։ Փամբակի գոգհովիտի կլիման բարեխառն է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -3 °C–ից մինչև -6 °C է, հուլիսինը՝ մոտ 18 °C, առավելագույնը՝ 32-33 °C։ Տարեկան տեղումները 400-700 մմ են։ Տարածված են լեռնատափաստանային սևահողերն ու լեռնաանտառային գորշ հողերը, գետային ողողատներում՝ դարչնամոխրագույն հողերը։ Բուսածածկույթը տափաստանամարգագետնային և անտառային է։ Մշակում են հացահատիկային և կերային կուլտուրաներ, բանջարեղեն։ Կան պտղատու այգիներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 126 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 226 — 916 էջ։
**Բոգդան Իստրու** (մոլդ.՝ Bogdan Istru, իսկական անունն ու ազգանունը՝ *Իոն Բեդերեու* (ռումիներեն՝ Ion Bădărău), 31 մարտի (13 ապրիլի), 1914, Պիստրուենի, Բեսարաբիա, Ռուսական կայսրություն — 1993, Քիշնև, Մոլդավիա), մոլդավացի գրող։ Մոլդավիայի ԽՍՀ ժողովրդական գրող (1982)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բեսարաբիայի Պիստրուենի գյուղում (ներկայում՝ Մոլդովայի Տելենեշտի շրջան)։

1931 թվականին ավարտել է Յասիի մանկավարժական բարձրագույն ուսումնարանը։

Առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են 1932 թվականին, իսկ արդեն չորս տարի անց Քիշնևում հրատարակվել է Բոգդան Իստրուի բանաստեղծությունների առաջին գիրքը՝ «Հմայություն» (ռումիներեն՝ Blestem, 1937), այնուհետև նույն քաղաքում լույս է տեսել «Արծվի մահը» (ռումիներեն՝ Moartea vulturului, 1938) ժողովածուն։

Բոգդան Իստրուի բանաստեղծություների ու պոեմների ժողովածուներից են՝ «Հայրենիքի ձայնը» (1946), «Ավանգարդում» (1951), «Մի ափից մյուսը» (1958), «Խաղաղության ծառուղի» (1953), «Ընտրյալ բանաստեղծություններ» (1964), «Հազարավոր ձայներ» (1971), «Տատարբունար» (1974) և այլն։

Մոլդավիայի ԽՍՀ-ի ձևավորումից հետո Բոգդան Իստրուի ստեղծագործությունների գլխավոր թեման է դառնում գյուղացիների ու կոլխոզի աշխատողների կյանքը, Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակիցներն ու սոցիալիստական շինարարության աշխատողները (Վոլգա-Դոն ջրանցի վերաբերյալ)։ Լիվիու Դելյանուի հետ մոլդավերեն է թարգմանել ԽՍՀՄ օրհներգը։ Գրել է նաև պատմվածքներ։

Արժանացել է Մոլդավիայի ԽՍՀ պետական մրցանակի «Տատարբունար» (1976) պոեմի համար, որը նվիրված է Տատարբունարի ապստամբությանը (տեղի է ունեցել 1924 թվականին)։ Մոլդովայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ է 1984 թվականից։

Ժողովածուներ
------------

* Պոմներ, Քիշնև, 1959։
* Բարի ժամի, Մոսկվա, 1959։
* Բանաստեղծություններ, Մոսկվա, 1964։
* Версурь (*բանաստեղծություններ*), Քիշնև, 1966։
* Pasarea albastra, Քիշնև, 1991։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իստրու Բոգդան(չաշխատող հղում)
* *Ana Bantos*. Bogdan Istru și creația scriitorilor tineri. În volumul «Creație și atitudine» (Ed. Literatura artistică, Chișinău, 1985)
* *George Călinescu*. Istoria literaturii române de la origini până în prezent (ed. a II-a, revăzută și adăugită, p. 942)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000004302461X · LCCN: n97053549 · VIAF: 18964438 · WorldCat VIAF: 18964438 |

 |
**Արաոն** (կորեերեն՝ 아라온), Կորեայի առաջին հետազոտական ​​սառցահատը (կորեերեն՝ 쇄빙선), որը շահագործվում է Կորեայի օվկիանոսի գիտության և տեխնիկայի ինստիտուտին կից Բևեռային հետազոտությունների ինստիտուտի կողմից։ Որպես Կորեայի առաջին սառցաբեկորային հետազոտական ​​նավ, 2009 թվականի դեկտեմբերին իր առաջին նավարկությունից ի վեր, այն իրականացնում է հետազոտական ​​և փրկարարական աշխատանքներ՝ ճանապարհորդելով դեպի Անտարկտիկա և Հյուսիսային բևեռ։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, պայմանավորված COVID-19 համաճարակով, Ջանգ Բոգո գիտական բազան (կորեերեն՝ 장보고과학기지) և Սեջոնգ գիտական բազան (կորեերեն՝ 세종과학기지) ձեռնամուխ եղան ձմեռային հետազոտական ​​խմբի անդամներին փոխարինելու առաքելությանը։

Վթար
----

2013 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, ժամը 19:23-ին (UTC+2) Չանգ Ուն ավիաընկերությանը պատկանող HL9404 (Ka-32) ինքնաթիռը Արաոնում չթույլատրված ուղղաթիռների կայանում վայրէջք կատարելիս բախվել է օժանդակ անգարին, շրջվել և այրվել, ինչի հետևանքով տուժել է 11 մարդ։ Ավիացիոն և երկաթուղային վթարների հետաքննության կոմիտեն պարզել է, որ կապիտանի՝ իրավիճակի վերաբերյալ իմացությունը թերի էր, քանի որ նա որոշել է թռչել, չկարողանալով ճիշտ գնահատել ռիսկերը, և չնայած վայրէջքի տարածքի փոքր լինելուն, ռիսկը չի վերացել։ Այսպիսով՝ Արաոնը չուներ ուղղաթիռի անվտանգության աշխատակից և անվտանգության անձնակազմը նույնպես տեղում չէր։ Եզրակացվեց, որ անվտանգության կառավարումը անբավարար էր, այն դեպքում երբ թույլ էր տրվել կատարել թռիչք ու վայրէջք բաց անգարով։

Տես նաև
-------

* Սառցահատ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  남극 창운항공 아라온호 사고조사 보고서 - 항공철도사고조사위원회
2. ↑  서명곤 (2013년 8월 25일). "<카메라뉴스> 아라온호로 다가온 북극곰".《연합뉴스》 (서울). 2020년 11월 25일에 원본 문서에서 보존된 문서. 2020년 11월 25일에 확인함.
3. ↑  김아람 (2016년 4월 20일). "'남극의 산타' 아라온호, 173일만에 무사 귀항". 《연합뉴스》. 네이버 뉴스(보존) (세종). 2020년 11월 25일에 원본 문서에서 보존된 문서. 2020년 11월 25일에 확인함.
4. ↑  오예진 (2020년 10월 30일). "'코로나19 뚫는 연구 열정'…아라온호, 139일 남극항해 시작". 《연합뉴스》. 네이버 뉴스(보존) (서울). 2020년 11월 20일에 원본 문서에서 보존된 문서. 2020년 11월 25일에 확인함.