Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Արաքսավան**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Մտնում էր Առաջամուղ համայնքի մեջ։ Առաջամուղ գյուղից գտնվում է 11 կմ հեռավորության վրա։

Աշխարհագրություն
----------------

Արաքսավանը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավային հատվածում՝ Հադրութի շրջանում՝ նախկին Դիզակ գավառում։ Բնակավայրը գտնվում է Արաքսի ձախափնյակում՝ Առաջամուղ գյուղից 11 կմ հեռավորության վրա։

Պատմություն
-----------

Արաքսավանի տարածքում նախկին բնակավայրի հետքեր անգամ չեն մնացել։

Ազատագրված տարածքների վերաբնակեցման քաղաքականության շրջաներում 2015 թվականին ԱՀ կառավարությունը Արաքսի ափամերձ տարածքում լայնածավալ ներդրումային ծրագիր է իրագործում։ Արդյունքում ստեղծվել է նոր բնակավայր և անվանակոչվել Արաքսավան։

Վերաբնակչի կարգավիճակով Արաքսավան է տեղափոխվել ՀՀ Վայոց ձորի մարզի և ԱՀ Հադրութի շրջանի բնակավայրերից մի քանի ընտանիքներ։

Գյուղում կառուցվել է գյուղատնտեսական մթերքների վերամշակման գործարան, որը նոր հեռանկարներ է նախագծել վերաբնակների զբաղվածության հնարավորություն ստեղծելու համար։

Սահմանին մոտ գտնվող գոտիներում եղած բնակավայրերի շատացումն ու նորերի կառուցումը ԱՀ անվտանգության ապահովման պարտականությունն է։ 2016 թվականի ապրիլյան պատերազմը կրկին հաստատեց ռազմավարական այդ քայլերի կարևորությունը։ Անվտանգության գոտի հանդիսացող օղակներից մեկն էլ Արաքսավանն է։

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

Հիմնական հոդված՝ Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։

Բնակչություն
------------

2015 թվականին Արաքսավան գյուղում բնակվում էր 35 մարդ, կար 12 տնտեսություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, *(արխիվացված 05․04․2021թ․)*
2. 1 2 3 4  Բալայան Վահրամ (2020)։ *ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՐՎԱԳԾԵՐ*։ Երևան: Զանգակ։ էջ 263
3. ↑  «Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։ *Ազատություն Ռադիոկայան*։ 2020 թ․ դեկտեմբերի 10
4. ↑  «Հրապարակվել է Արցախի՝ Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։
5. ↑  «Հրապարակվել է Արցախի՝ Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը», (արխիվացված)։
6. ↑  Ղահրամանյան Հակոբ (2015)։ *Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*։ Երևան։ էջ 111

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԼՂՀ Հադրութի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Հադրութ** |
|  |
| Գյուղեր | Ազոխ • Ակնաղբյուր • Այգեստան • Արաքսավան • Արևշատ • Առաջամուղ • Առաքել • Արփագետիկ • Բանաձոր • Դրախտիկ • Թաղասեռ • Թաղուտ • Խանձաձոր • Խծաբերդ • Ծակուռի • Ծաղկավանք • Ծամձոր • Կարմրակուճ • Կարմրաքար • Հադրութ • Հակակու • Հայկավան • Հարթաշեն • Հին Թաղեր • Հողեր • Ձորագյուղ • Մարիամաձոր • Մեծ Թաղեր • Մելիքաշեն • Մոխրենես • Նորաշեն • Պետրոսաշեն • Պլեթանց • Ջրաբերդ • Ջրակուս • Սարալանջ • Սարինշեն • Սպիտակաշեն • Վանք • Վաղավեր • Վարդաշատ • Տյաք • Տող • Տումի • Ուխտաձոր • Ցոր • Քյուրաթաղ • Քարագլուխ | Հադրութի շրջանը ԼՂՀ քարտեզին |
|  |
| Լքված և ավերակ գյուղեր | 
* Թեզխարաբ

 |

 |