**Վրաստանն ու Եվրամիությունն** արդեն տևական ժամանակ պահպանում են ինտենսիվ բարեկամական հարաբերություններ՝ հիմնված Եվրամիության անդամ դառնալու Վրաստանի հստակ արտահայտված ցանկության վրա։ Ներկայումս ԵՄ-ին այդ երկրի անդամակցության հստակ ծրագիր գոյություն չունի։ Վրաստանը ստորագրել է Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագիրը և մասնակցում է ԵՄ այնպիսի ծրագրերի, ինչպիսիք են Եվրոպական հարևանության քաղաքականությունը, Եվրակոնտրոլը և ՏՐԱՍԵԿԱ-ն (անգլ.՝ Transport Corridor Europe-Caucasus-Asia), ինչպես նաև 2017 թվականի մարտի 28-ից ԵՄ-ի հետ ունի առանց վիզայի ռեժիմ, որը թույլ է տալիս Վրաստանի քաղաքացիներին այցելել ԵՄ երկրներ, բացի Իռլանդիայից, զբոսաշրջային, գործարար և մշակութային նպատակներով։

Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժման ֆոնին Վրաստանը համապատասխան հայտ է ներկայացրել 2022 թվականի մարտի 3-ին։

Պատմություն
-----------

Վրաստանի դրոշը Ստրասբուրգում՝ Եվրոպայի Խորհրդի շենքի մոտ։
1991 թվականին Վրաստանի պետական անկախության ձեռքբերումից և հատկապես նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիի իշխանության գալուց հետո նրա ղեկավարությունը հստակ սահմանեց պետական քաղաքականության առաջնահերթությունները, որոնք ուղղված էին Արևմուտքի երկրների, առաջին հերթին ԱՄՆ-ի և Եվրամիության հետ հնարավորինս սերտ հարաբերությունների ստեղծմանը  2006 թվականին Ստրասբուրգում Եվրախորհրդարանի առջև իր առաջին ելույթում Սահակաշվիլին հանդես է եկել ԵՄ-ին իր երկրի անդամակցության օգտին։

Հարավային Օսիայի պատերազմից հետո (2008) Վրաստանի և ԵՄ-ի մերձեցումը նկատելիորեն դանդաղել է։ Միխեիլ Սաակաշվիլին Եվրամիությանը մեղադրել է այն բանում, որ նա լուրջ չի ընդունել և ոչ մի կերպ չի արձագանքել Վրաստանի հետ սահմաններին ռուսական զորքերի կենտրոնացման վերաբերյալ իր նախազգուշացումներին։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Եվրամիությունը որոշում է ընդունել զինված հակամարտության շրջան ուղարկել վրացական կողմից դիտորդների խումբ՝ հրադադարի և հրադադարի պայմանների պահպանման համար։ Երկու շաբաթ անց սկսվել է Վրաստանում «Եվրոպական միության դիտորդական առաքելության» (European Union Monitoring Mission, ԵՎՄՄ) օպերատիվ փուլը։ Կովկաս են ուղարկվել ԵՄ 200 դիտորդներ հանրակցության 22 պետություններից։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Վրաստանի և Ռուսաստանի միջև ռազմական հակամարտությունը անորոշ ապագայի է մղել Եվրամիությանը երկրի հնարավոր անդամակցությունը, ԵՄ-ն նախկինի պես շարունակում է ամրապնդել հարաբերություններն այդ պետության հետ։ 2009 թվականին ԵՄ շրջանակներում ստեղծվել է «Արևելյան գործընկերություն» ծրագիրը, որը նախատեսված է Վրաստանին և հինգ այլ նախկին խորհրդային հանրապետություններին օգնություն ցուցաբերելու համար։

2014 թվականի փետրվարին հայտարարվել է Վրաստանի առաջիկա անդամակցության մասին Եվրոպայի «էներգետիկ միավորում» կազմակերպությանը։ «Էներգետիկ միավորում» կազմակերպության նպատակն է ստեղծել մրցունակ և թափանցիկ շուկա, որը հիմնված կլինի ԵՄ դիրեկտիվների և էներգետիկ միավորման խարտիայի սկզբունքների վրա։ Կազմակերպության վերջնական նպատակը ԵՄ էներգետիկ շուկայի հետ արդյունավետ ինտեգրումն է։

Հիմնական փուլեր
---------------

Եվրամիության հետ Վրաստանի ասոցացման համաձայնագրի պաստառ (Թբիլիսի, 2014 թվական)Վրաստանի խորհրդարանի շենքը Թբիլիսիում
**2006 թվականի հունիսի 1** - Վրաստանը չեղյալ հայտարարեց վիզաները ԵՄ-ի այն քաղաքացիների համար, ովքեր կարճատև ուղևորություն են կատարում երկիր։

**2008 թվականի մայիսի 26** - Եվրոպական միության կողմից ստեղծվել է Արևելյան գործընկերության նախագիծ, որի գլխավոր նպատակը նախկին ԽՍՀՄ 6 երկրների՝ Ադրբեջանի, Հայաստանի, Բելառուսի, Վրաստանի, Մոլդովայի և Ուկրաինայի հետ ԵՄ մերձեցումն է։

**2010 թվականի հուլիսի 15** - ԵՄ-ն և Վրաստանը պատրաստում են Ասոցացման պայմանագիրը։ Փաստաթուղթը եվրաինտեգրման ճանապարհին առաջին փուլն է ԵՄ անդամակցության հայտատուների համար։

**2012 թվականի հունիսի 4** - ԵՄ-ն և Վրաստանը սկսել են վիզային ռեժիմի ազատականացման շուրջ բանակցությունները, որոնց գլխավոր նպատակը պետք է դառնա կենսաչափական անձնագրեր ունեցող Վրաստանի քաղաքացիների համար վիզային ռեժիմի վերացումը՝ Վրաստանի կողմից մի շարք բարեփոխումների անցկացման պայմանով։

**2013 թվականի փետրվարի 25** - Վրաստանը ստացել է ԵՄ-ի հետ վիզային ռեժիմի ազատականացման գործողությունների ծրագիրը։

**2013 թվականի նոյեմբերի 29** - Տեղի է ունեցել Վրաստանի և Եվրամիության միջև Ասոցացման համաձայնագրի նախաստորագրման արարողությունը։ Բացի այդ, վրացական կողմը ստորագրել է երկրորդ համաձայնագիրը, որը ենթադրում է երկրի ներգրավում ճգնաժամերի կառավարման գործողություններում։

**2014 թվականի հունիսի 27** - Բրյուսելում կայացել է Եվրամիության հետ Վրաստանի ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումը։

**2015 թվականի դեկտեմբերի 18** - Եվրահանձնաժողովն ընդունել է Վրաստանի կողմից վիզային ռեժիմի ազատականացման գործողությունների ծրագրում արձանագրված բոլոր բարեփոխումների կատարման մասին զեկույցը և խոստացել է 2016 թվականի սկզբին օրենսդրական առաջարկ ուղարկել Եվրամիության խորհրդին և Եվրախորհրդարանին՝ կենսաչափական անձնագրեր ունեցող Վրաստանի քաղաքացիների համար զբոսաշրջային վիզաները վերացնելու վերաբերյալ։

**2016 թվականի մարտի 9** - Եվրահանձնաժողովն առաջարկել է Եվրամիության խորհրդին և Եվրախորհրդարանին չեղյալ հայտարարել կենսաչափական անձնագրեր ունեցող Վրաստանի քաղաքացիների համար զբոսաշրջային վիզաները՝ Վրաստանը ներառելով այն երկրների ցանկում, որոնց քաղաքացիներն իրավունք ունեն առանց վիզայի ճանապարհորդել Շենգենյան համաձայնագրի երկրներ։ 2017 թվականի փետրվարի 3-ին Եվրախորհրդարանը հավանություն տվեց Եվրահանձնաժողովի առաջարկին։ Փետրվարի 27-ին ԵՄ Խորհուրդը հավանություն է տվել Վրաստանի հետ առանց վիզայի ռեժիմի սահմանմանը։

**2017 թվականի մարտի 28** - Վրաստանի և Եվրամիության միջև սահմանվել է առանց վիզայի ռեժիմ։ Այն իրավունք է տալիս այցելել Եվրամիության անդամ երկրներ (բացառությամբ Իռլանդիայի), ինչպես նաև ոչ ԵՄ անդամներ, բայց Շենգենյան գոտու անդամներ (Շվեյցարիա, Լիխտենշտեյն, Նորվեգիա, Իսլանդիա) առանց վիզա ստանալու տուրիստական, գործարար, մշակութային նպատակներով։ Բայց աշխատանքի և ուսման իրավունքի համար վիզա ստանալը դեռ անհրաժեշտ է։ Հարկ է նշել, որ Վրաստանի քաղաքացիները կես տարվա ընթացքում կենսաչափական անձնագրերով կարող են ԵՄ երկրներ մեկնել ոչ ավելի, քան 90 օրով։

**2022 թվականի մարտի 3** - Վրաստանը ԵՄ անդամակցության հայտ է ներկայացրել։

**2022 թվականի մարտի 11 -** Վրաստանը ԵՄ-ից ստացել է հարցաթերթիկներ, որոնք անհրաժեշտ են ԵՄ-ում թեկնածուի կարգավիճակ տալու համար։

**2022 թվականի հունիսի 20** - Վրաստանում տեղի են ունենում հանրահավաքներ․ ժողովուրդը կարծում է, որ Վրաստանը բաց է թողել ԵՄ-ին անդամակցելու հնարավորությունը։

Ասոցիացիա Եվրամիության հետ
--------------------------

Նիստերի դահլիճ Քութայիսիում՝ Վրաստանի խորհրդարանի նոր շենքում:
2010 թվականի հուլիսին Բաթումում մեկնարկել է ԵՄ-ի և Վրաստանի ներկայացուցիչների բանակցությունները Ասոցացման համաձայնագրի կնքման շուրջ։

2013 թվականի նոյեմբերին Վիլնյուսում տեղի ունեցավ «Արևելյան գործընկերության» գագաթնաժողովը, որի ժամանակ նախաստորագրվել էր Վրաստանի և ԵՄ-ի միջև Ասոցացման համաձայնագիրը։ Փաստաթուղթը ստորագրել են Վրաստանի ԱԳ նախարար Մայա Փանջիկիձեն և ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ Քեթրին Էշթոնը։ Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի մասին համաձայնագիրը նախաստորագրվել է Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարար Իրակլի Կվիրիկաշվիլիի և առևտրի հարցերով եվրահանձնակատար Կարել դե Գուխտի կողմից։ Գագաթնաժողովի շրջանակներում տեղի է ունեցել նաև «ԵՄ քաղաքացիական առաքելություններում և ռազմական գործողություններում Վրաստանի ներգրավման մասին» համաձայնագրի ստորագրումը։

2014 թվականի մարտի 20-ին Բրյուսելում կայացած Եվրամիության գագաթնաժողովում որոշում է ընդունվել այն մասին, որ Եվրամիությունը մտադիր է Մոլդովայի և Վրաստանի հետ ստորագրել Ասոցացման համաձայնագրեր, որոնք ներառում են ազատ առևտրի գոտու ստեղծման կետեր, ոչ ուշ, քան 2014 թվականի հունիսը։

ԵՄ անդամակցության հնարավորություն
---------------------------------

Եվրոպական երկրները եվրաինտեգրման տարբեր փուլերում:

---

     Ասոցացման համաձայնագիր
     ԵՄ անդամի թեկնածուի կարգավիճակ
     Մեկնարկել են լիիրավ անդամակցություն ստանալու բանակցությունները
     Եմ անդամներ
     Վիճելի տարածքներ, որոնք պոտենցիալ թեկնածուներ են
     Այլ վիճելի տարածքներ

2022 թվականի մարտի 3-ին Վրաստանը ԵՄ անդամակցության հայտ է ներկայացրել, իսկ ապրիլի 11-ին ԵՄ-ից ստացել է հարցաթերթիկներ, որոնց պատասխաններն անհրաժեշտ են այդ երկրներին ԵՄ անդամակցության թեկնածուների կարգավիճակ տալու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Georgia, Moldova Formally Apply For EU Membership Amid Russia's Invasion Of Ukraine". *Radio Free Europe/Radio Liberty* (in անգլերեն). 2022 թ․ մարտի 3. Արխիվացված է the original 2022 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 6.
2. ↑  «Präsident Georgiens wirbt in Straßburg für EU-Annäherung», *Deutsche Welle*, 16.11.2006.
3. ↑  "Грузия вступит в «Энергетическое объединение» ЕС до октября". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ փետրվարի 27. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 21.
4. 1 2  "European Commission proposes to lift visa obligations for citizens of Georgia". Արխիվացված from the original on 2016 թ․ մարտի 16. Retrieved 2016 թ․ մարտի 18.
5. ↑  "EU and NATO keep Eastern countries at bay | EurActiv". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հուլիսի 1-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 25.
6. ↑  "EU talks with Georgia". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 1-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 25.
7. ↑  "The EU starts a visa liberalisation dialogue with Georgia". Արխիվացված from the original on 2016 թ․ մարտի 18. Retrieved 2016 թ․ մարտի 18.
8. ↑  "Грузия получила план действий по диалогу с Евросоюзом по либерализации визового режима". Արխիվացված from the original on 2013 թ․ փետրվարի 26. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 25.
9. ↑  "Маргвелашвили о желании Грузии «влиться в европейскую семью»". Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 2.
10. ↑  Грузия парафировала Соглашение об ассоциации с ЕС
11. ↑  "Georgia-EU association agreement initialled". Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 2.
12. ↑  "President: Georgia is ready to contribute to EU crisis management operations". Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 2.
13. ↑  "Round-up of reactions to signing of Partnership Agreements". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ հունիսի 30. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 30.
14. ↑  "Three reports on visa liberalisation: Ukraine, Georgia and Kosovo — Today, the European Commission adopted three reports on visa liberalisation". Արխիվացված from the original on 2016 թ․ մարտի 26. Retrieved 2016 թ․ մարտի 18. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 66 (help)
15. ↑  "Georgia visa waiver approved by Parliament". Արխիվացված from the original on 2017 թ․ փետրվարի 5. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 5.
16. ↑  "Европейский Союз окончательно утвердил безвизовый режим для граждан Грузии". Արխիվացված from the original on 2017 թ․ մարտի 30. Retrieved 2017 թ․ մարտի 1.
17. ↑  "ЕС окончательно утвердил безвизовый режим для Грузии". Արխիվացված from the original on 2017 թ․ մարտի 1. Retrieved 2017 թ․ մարտի 1.
18. ↑  "Сегодня вступает в силу безвизовый режим между Грузией и Евросоюзом". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 27.
19. ↑   Archived 2012-04-24 at the Wayback Machine. ЕС и Грузия готовят договор об ассоциации, 15 июля 2010.
20. ↑  "Грузия и Молдова сделали "первый шаг на европейском пути"". *Радио Свобода* (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2022 թ․ ապրիլի 11. Retrieved 2022 թ․ ապրիլի 11.