recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Միջուկային ուժեր**, ատոմային միջուկը կազմող մասնիկների՝ պրոտոնների, նեյտրոնների միջև գործող ուժեր։ Պատկանում են ուժեղ փոխազդեցությունների դասին և մի քանի կարգով գերազանցում բնության մեջ հայտնի մյուս ուժերը (էլեկտրամագնիսական, թույլ, գրավիտացիոն)։ Միջուկային ուժերը կարճ ազդող ուժեր են․ դրանց ծագումը պայմանավորված է ուժեղ փոխազդող մասնիկների, օրինակ Jt-մեզոնների, փոխանակմամբ։ Փոխազդող մասնիկների միջև հեռավորությունը մեծանալիս, միջուկային ուժերը շատ արագ նվազում են՝ V(r) = —— ехр(—г/го) (Ցուկավայի պոտենցիալ, որտեղ Го^Ю~13 սմ և կոչվում է միջուկային ուժի գործողության շառավիղ)։ Միջուկային ուժերն ունեն հագենալու հատկություն, այսինքն՝ միջուկում նուկլոնները փոխազդում են միայն իրենց մոտ գտնվող նուկլոնների հետ։ Դրա հետևանքով է, որ միջուկի խտությունը մոտավորապես հաստատուն է․ հաստատուն է նաև մեկ նուկլոնին բաժին ընկնող միջին կապի էներգիան։ Միջուկային ուժերն օժտված են լիցքային անկախությամբ(իզոտոպ ինվարիանտություն), այսինքն՝ նուկլոնների փոխազդեցության ուժը կախված չէ դրանց լիցքի մեծությունից։ Միջուկային ուժերը կախված են փոխազդող մասնիկների սպինների ուղղությունից, ինչպես նաև այդ մասնիկները միացնող գծի նկատմամբ գումարային սպինի ուղղությունից (միջուկային ուժի թենզորային բնույթ)։ Միջուկային ուժերի մասին տեղեկություններ ստացվում են հիմնականում 4 միջուկներից հադրոնների, լեպտոնների և ֆոտոնների ցրման փորձերից, ինչպես և մեզոատոմների ուսումնասիրությունից։ Միջուկային ուժերի վերաբերյալ ավարտուն տեսություն գոյություն չունի։ Կան միջուկային ուժերի բնույթը այս կամ այն տեսակետից բացատրող մի քանի տասնյակ պոտենցիալներ։ Միջուկային ուժերի տեսության հիմնական խնդիրն է՝ գտնել այնպիսի պոտենցիալ, որի օգնությամբ կարելի կլինի միասնականորեն նկարագրել փորձնական տվյալների համախմբությունը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միջուկային փոխազդեցություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 605)։*  |
**Միջպետական ավիացիոն կոմիտե** (**ՄԱԿ**, Ռուսերեն։ Межгосударственный авиационный комитет, МАК), նախկին ԽՍՀՄ-ի 12 պետությունների կատարողական մարմին, որը զբաղվում է քաղաքացիական ավիացիայի և օդային տարածության օգտագործման հարցերով համաձայն նշված պետություններից ստացած լիզորությունների և ֆունկցիաների։ Կոմիտեն հիմնադրված է եղել 1990 թվականի դեկտեմբերի 30-ին՝ միջկառավարական «Քաղաքացիական աիացիայի և օդային տարածության օգտագործման մասին» համաձայնագրի հիման վրա։

Կոմիտեն զբաղվում է օդանավերի, օդակայանների և ավիաընկերությունների հավաստագրմամբ։ Զբաղվում է նաև օդային տարածությունում տեղի ունեցած ավիացիոն պատահարների հետաքննություննով։

Շտաբակայանը գտնվում է Մոսկվայում՝ Բոլշայա Օրդինկա 22/2/1 հասցեում։

Անդամներ
--------

* Հայաստան Հայաստան
* Ադրբեջան Ադրբեջան
* Բելառուս Բելառուս
* Վրաստան Վրաստան (former member)
* Ղազախստան Ղազախստան
* Ղրղզստան Ղրղզստան
* Մոլդովա Մոլդովա
* Ռուսաստան Ռուսաստան
* Տաջիկստան Տաջիկստան
* Թուրքմենստան Թուրքմենստան
* Ուզբեկստան Ուզբեկստան
* Ուկրաինա Ուկրաինա

Տես նաև
-------

* Թիվ 967 չվերթի աղետ

Արտաքին հղումներ
----------------

* (ռուսերեն)/(անգլերեն) ՄԱԿ-ի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LNB: 000118396 · VIAF: 305081038 · WorldCat VIAF: 305081038 |

 |
Իսլամական նվաճումները.      Նվաճումները 622-632 թթ.      Նվաճումները 632-661 թթ.      Նվաճումները 661-750 թթ.
**Բյուզանդա-արաբական պատերազմներ**, մի շարք պատերազմներ արաբական խալիֆայությունների և Բյուզանդական կայսրության միջև 7-12-րդ դարերում։ Այդ պատերազմները սկիզբ առան Իսլամական նվաճումների հետևանքով և տևեցին մինչև Խաչակրաց արշավանքները։
Պատերազմների առաջին փուլը տևեց 634-718 թվականներին և ավարտվեց արաբների կողմից Կոստանդնուպոլսի երկրորդ անհաջող պաշարմամբ։ Իսկ պատերազմների երկրորդ փուլը տևեց 9-րդ դարից մինչև 1169 թվականը։ 9-10-րդ դարերում արաբներին հաջողվեց գրավել Սիցիլիան և տարածքներ հարավային Իտալիայում։ Չնայած դրան, Բյուզանդիան Հայկական հարստության օրոք կարողացավ վերանվաճել մի շարք տարածքներ Սիրիայում և նույնիսկ պատրաստվում էր վերագրավել Երուսաղեմը։ Սակայն սելջուկ-թուրքերի ի հայտ գալով, Բյուզանդիան կորցրեց իր բոլոր նվաճումները և Փոքր Ասիայի միեծագույն մասը։ Այդ նվաճումներն առիթ հանդիսացան Խաչակրաց արշավանքներին։ Աբբասյան ու Ֆաթիմյան խալիֆայությունների միջև Իրաքում, Պաղեստինում, Սիրիայում, Փոքր Ասիայում և հարավային Իտալիայում` արևելյան Միջերկրական ծովում գերիշխելու նպատակով տեղի ունեցան մի շարք պատերազմներ։ Պատերազմի սկզբնական, անվճռորոշ և դանդաղ ընթացող փուլին 10-11-րդ դարերում փոխարինելու եկավ բյուզանդացիների անընդհատ հաղթանակները, որոնք էլ թույլ տվեցին երեք բյուզանդական կայսրի` Նիկեփոր Փոկասին, Հովհաննես Չմշկիկին և Բարսեղ Բ Բուլղարասպանին վերանվաճելու՝ մուսուլման արաբներին 7-րդ դարում **Բյուզանդա-արաբական պատերազմների** հետևանքով կորցրած տարածքները։
Արդեն 11-րդ դարում Բյուզանդիան վերանվաճեց Սիրիայի մեծ մասը՝ այդ թվում Դամասկոսը, Եդեսիան և քրիստոնյաների համար սուրբ քաղաք հանդիսացող Անտիոքը։

Չնայած դրան արաբները մնում էին հզոր հակառակորդ։ Բյուզանդացիները նաև նվաճելով Պաղեստինը անկարող գտնվեցին ազատագրել Երուսաղեմը։ Սակայն Մանազկերտի ճակատամարտումկրած ջախջախիչ պարտության հետևանքով բյուզանդացիները կորցրեցին բոլոր նվաճումները։ Արդեն 1084 թ-ին Անտիոքը նվաճվեց սելջուկ-թուրքերի կողմից։ Չնայած խաչակիրները 1097 թ-ին դարձյալ ազատագրեցին Անտիոքը, այն այլևս երբեք չընդգրկվեց Բյուզանդիայի կազմի մեջ։ Մանուել Ա Կոմնենոսի մահհով 1180 թ-ին, բյուզանդացիները հարձակումից անցան պաշտպանության։ Փոքր ընդհարումները բյուզանդացիների և արաբների միջև շարունակվեցին մինչև երկուսի նվաճումը օսմանյան թուրքերի կողմից 15 և 16-րդ դարերում համապատասխանաբար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Norwich 1997, էջ. 192
 (անգլ.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծովակ (այլ կիրառումներ)

**Չլդըր (Ծովակ Հյուսիսո)** (թուրքերեն՝ Çıldır), լիճ Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելքում։ Գտնվում է Թուրքիայի Արդահանի մարզում, լավային արգելափակման ծագում ունի։ Հայելու մակերեսը 85 կմ² է, գտնվում է ծովի մակարդակից 1959 մ բարձրության վրա, խորությունը 42 մ է։ Այն տեկտոնական գոգավորության մեջ է և նախկինում խորը հովիտ է եղել, փակվել է լավային պատվարով։ Երկարությունը հյուսիսից հարավ մոտ 20 կմ է, լայնությունը՝ հյուսիսում 16 կմ։

Ջուրը քաղցրահամ է, լճից դուրս է գալիս Չըլդըր (անվանում են նաև Մեծաջուր) գետը։ Ձմռանը սառցակալում է։ Սնումը խառն է։ Լճում և գետում ապրում է կարմրախայտը։1578թվականին, օգտագործելով Պարսկաստանում սկիզբ առած գահակալական կռիվները, թուրքերը վերսկսեցին պատերազմը Չըլդրի ափին։ Չըլդըրը բացի "Ծովակ" անվանումից հայերեն այլ անվանում չունի։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Wikimapia |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7600256-1 · VIAF: 243901224 · WorldCat VIAF: 243901224 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 135)։*  |
**Սքար**
--------

**Շրամ** (անգլ.՝ scar; ավելի շատ հայտնի է որպես ***Սքար—Սկար***), «Առյուծ արքան» մուլտֆիլմի չար կերպարը։ Ստեղծվել է Walt Disney Pictures կինոստուդիայում 1994 թվականին։

Շրամը հասարակ աֆրիկյան առյուծ է, ով հանդիսանում է Առյուծների արքայի՝ Մուֆասայի եղբայրը։ Նա ամուսնացել է էգ կատաղի առյուծ Զիրայի հետ։ Նրանք ունեն երեք որդի՝ Կովուն, Նուկան և Վիտանին։

Նրա երկրորդ անունը՝ Շրամ, պայմանավորված է նրանով, որ այս առյուծի ձախ աչքի վերևում կա սպի (անգլ.՝ scar — «սպի»)։ Ի տարբերություն մուլտֆիլմում հանդիպող այլ արու առյուծների (օրինակ՝ Սիմբա, Մուֆասա), Շրամի բաշը տարբերվում է մյուս առյուծների բաշերից՝ ավելի կարճ է և սև։ Ի տարբերություն իր կրտսեր եղբոր՝ Մուֆասայի, Շրամը ավելի թույլ է, սակայն շատ ավելի խելացի է և խորամանկ։

UltimateDisney-ի գնահատականների համաձայն Շրամը գրավել է երրորդ տեղը, որպես ստացված կերպար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տեղեկատվություն Շրամի մասին «Առյուծ արքան» մուլտֆիլմի հանրագիտարանից
2. ↑  «Top 30 Disney Villains Countdown»։ UltimateDisney.com։ Октябрь 2004։ Վերցված է 23 декабря 2014

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Шрам на Disney Wiki*
* *Шрам на* Archived 2015-06-28 at the Wayback Machine. *Internet Movie Database*
* *Шрам на Kingdom Hearts Wiki*
**Սոֆյա (Սոյա) Յովանովիչ** (սերբ.՝ Софија „Соја" Јовановић, փետրվարի 1, 1922(1922-02-01), Բելգրադ, Հարավսլավիայի Թագավորություն - ապրիլի 22, 2002(2002-04-22), Բելգրադ, Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետություն), հարավսլավացի և սերբ ռեժիսոր և սցենարիստ, առաջին կին ռեժիսորը Սերբիայում։

Կենսագրություն
--------------

Սոյա Յովանովիչը նշանակալի ներդրում է ունեցել 20-րդ դարի երկրորդ կեսի Հարավսլավիայի և Սերբիայի թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության ստեղծագործական զարգացման գործում։ Սովորել է Բելգրադի արվեստների համալսարանի թատերական բաժնում, երկար տարիներ աշխատել Բելգրադի թատրոնի ակադեմիայում։ Սերբիայի թատերական բեմերում բեմադրել է մոտ 50 ներկայացում, մի շարք գեղարվեստական կինոնկարներ և հեռուստատեսային ֆիլմեր, հեռուստատեսային պիեսներ և շոուներ («Ութերորդ հարձակում», «Տոսա կատուն», «Երկու տրամվայ», «Փոփ Չիրա և փոփ սպիրա»), բազմաթիվ տիկնիկային և ռադիոներկայացումներ։ Հարավսլավիայի առաջին գունավոր «Փոփ Չիրա և փոփ սպիրա» ֆիլմի հեղինակն է։

Կինոֆիլմերի ընտրանի
-------------------

### Ռեժիսորական աշխատանքներ

* 1954 - Կասկածելի դեմքեր
* 1957 - Փոփ Չիրա և փոփ սպիրա
* 1960 – Երազանքների հանրակառքը
* 1962 - *Dr*
* 1964 – Ճանապարհ աշխարհի շուրջը
* 1966 - Արծիվները վաղ են թռչում
* 1969 - *Silom otac*
* 1976 - Կներեք, շատ կներեք
* 1979 - Ութերորդ հարձակում

### Սցենարիստ

* 1954 - Կասկածելի դեմքեր
* 1957 - Փոփ Չիրա և փոփ սպիրա
* 1964 - Ճանապարհ աշխարհի շուրջը
* 1966 - Արծիվները վաղ են թռչում
* 1969 - *Silom otac*

Պարգևներ
--------

Սոֆյա Յովանովիչին շնորհվել են կինեմատոգրաֆիական մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ Պուլայում (1975) միջազգային գեղարվեստական կինոփառատոնի «Ոսկե արենա» մրցանակը, Սինեմատիկա հատուկ դիպլոմը, կինոարվեստում ունեցած զգալի ավանդի համար, Հարավսլավիայի թատերական փառատոնում լավագույն ռեժիսուրայի համար մրցանակը, «*Бојан* Ստուպիցա» մրցանակը և բազմաթիվ այլ մրցանակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Soja - kraljica jugoslovenske režije

Արտաքին հղումներ
----------------

* Соя Йованович на сайте imdb
* Соја Јовановић — 90 година од рођења

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CONOR: 152814179 · GND: 129027391 · ISNI: 0000 0000 7870 2310 · LCCN: n2004040606 · VIAF: 13377036 · WorldCat VIAF: 13377036 |

 |
**Վենսան Օրիոլ** (ֆր.՝ *Vincent Jules Auriol*, օգոստոսի 27, 1884(1884-08-27)[…], Revel - հունվարի 1, 1966(1966-01-01)[…], Փարիզ) Ֆրանսիայի նախագահ (Չորրորդ հանրապետություն 1947-1954) առաջինը՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է մսագործի ընտանիքում։ Ստացել է իրավաբանական կրթություն։ Մինչև պատերազմը եղել է սոցիալիստական պարտիայի ակտիվ գործիչներից, եղել է Թուլուզի քաղաքապետ (ընտրվել է 31 տարեկանում), այնուհետև եղել է Լեոն Բլյումի երկու սոցիալիսական կառավարությունների մինիստր։

1942-1943 թվականներին Օրիոլը մասնակցել է ֆրանսիական ընդիմադիրների գաղտնի գործունեություններին Ֆրանսիայում, այնուհետև գնացել է Լոնդոն և մուտք է գործել գեներալ Շառլ դը Գոլի կառավարությունում։
Ֆրանսիայի անկախացումից հետո եղել է ժամանակավոր պետական կառավարության տնօրեն, 1946 թվականին ներկայացրել է Ֆրանսիան ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդում

Չորրորդ հանրապետության նախագահ
------------------------------

Չորրորդ հանրապետության ստեղծումից ի վեր ՝ 1947 թվականի հունվարից եղել է երկրի նախագահը, ուներ յոթ տարվա պարտականություն։ Օրիոլի կառավարման ժամանակաշրջանը եղել է շատ դժվարին, երկրին սպառնում էին անվերջանալի գործադուլները և մասսայական անկարգությունները, գաղութային աշխատավոր Ֆրանսիական իմպերիան ընկնում էր, մետրոպոլիտը պատերազմի մեջ էր ապստամբների և միևնույն ժամանակ Հնդկաչինի, Մադագասկարի և Հյուսիսային Աֆրիկայի հետ։

Մինչ իր կառավարման ժամանակահատվածի ավարտը Օրիոլը հայտարարեց, որ ոչ մի դեպքում չի պատրաստվում իր թեկնածությունը քվեարկության դնել ասելով՝ «Այս աշխատանքը քիչ էր մնում ինձ գերեզման հասցներ, ինձ արթնացնում էին գիշերվա տարբեր ժամերին, որպեսզի, ես ընդունեի պրեմիեր-մինիստրների պաշտոնաթողությունը՜ » և իրոք յոթ տարվա ընթացքում նրա կառավարումը փոխարինվել է տասնութ «ուրվական կառավարություններով»։

Նախագահի պաշտոնը թողնելուց հետո
-------------------------------

Ելիսեյի պալատից հեռանալուց հետո Օրիոլը զբաղվել է քաղաքականական հրապարակախոսությամբ։ 1958 թվականին նա, որպես նախկին նախագահ միացավ Ֆրանսիայի սահմանադրական խորհրդին։ Դա տեղի ունեցավ հինգերորդ հանրապետության սահմանադրության նախաձեռնության ժամանակահատվածում, որին նա կտրականապես դեմ էր, հաշվի առնելով, որ նախագահի դերը պետք է լինի թույլ և ավելի շատ ձևական ինչպես եղել է երրորդ և չորրորդ հանրապետությունների ժամանակ։

1960 թվականին նա հեռացավ խորհրդից, հակառակվելով հեղինակության հավակնող դը Գոլի քաղաքականությանը։ Մահվանից մեկ տարի առաջ Օրիոլը հասցրեց օրհնել սոցիալիստ Ֆրանսուա Միտերանի իր թեկնածությունը քվեարկության դնելուն նախագահի պաշտոնի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Sycomore (ֆր.) / Assemblée nationale
3. ↑  Base Léonore (ֆր.) — ministère de la Culture.
4. 1 2 3  Ориоль Венсан // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Տիրաթ Քարմել** (եբրայերեն՝ טירת הכרמל‎), քաղաք-սատելիտ Հայֆայում։ Տարածքը 290 հեկտար է։ Խաչակիրներն այն անվանել են *Սուրբ Յոհան դե Տիրե*։

Աշխարհագրություն
----------------

Տիրաթ Քարմել քաղաքը գտնվում է Հայֆայի հարավային սահմանում։ Քաղաքի հյուսիսային մասը գրեթե միաձուլվում է հայֆական Դենիյա շրջանին։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1949 թվականին։ Տիրաթ Քարմելի տարածքում հայտնաբերվել ջրանցույցի մնացորդները և հռոմեական ժամանակաշրջանի հուղարկավորման քարանձավ։ խաչակիրների կողմից կառուցված Սուրբ Ժան տաճարի մնացորդները։ Խաչակիրների կառուցած ամրոցի ավերակները, որոնք գտնվում էին Մաապիլ փողոցում, գրեթե ամբողջովին քանդվել է ժամանակակից շինարարության կողմից, սակայն մինչև օրս կարելի է տեսնել եկեղեցու ապսիդը (շենքի կիսաշրջանաձև ելուստն է)։ Այստեղ են նաև խաչակիրների ստորգետնյա սրահներ։ Կան խաչակիրների կողմից ստեղծված շինությունների մնացորդները նաև քաղաքի այլ հատվածներում։ 2011 թվականի փետրվարի 25-ին Իսրայելի կառավարությունը որոշում է ընդունել այդ տարածքին քաղաքի կարգավիճակ տալու համար։

Բնակչություն
------------

Բնակչությունը ըստ 2013 թվականի տվյալների՝ 18,747 մարդ։ Քաղաքում կա լեռնային հրեաների և վրացական հրեաների մեծ համայնքներ։

Ձեռնակրություններ
-----------------

Արդյունաբերական գոտում կան տարբեր ձեռնարկություններ. բժշկական սարքավորումների, հայթեքների և սննդի արդյունաբերության տարիներ ձեռնարկություններ։

Կառույցներ
----------

Առկա է հիվանդանոց, որը նախատեսված է հոգեկան հիվանդների համար։ 80 հեկտար տարածքում նախատեսվում է կառուցել 2150 բնակարան, ինչպես նաև բազմաբնակարան շենքեր և շինություններ 1-2 ընտանիքի համար (ներկայումս քաղաքում առկա է 6500 բնակարաններ)։ Նոր շրջան կգտնվի քաղաքի արևմտյան մասում։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Մորեպա, Ֆրանսիա
* Հոնհայմ Ռեյներ, Գերմանիա
* Վեսպրեմ, Հունգարիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Khalidi (1992), p. 195
2. ↑  כמה תושבים יהודים יש בארץ ישראל?

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Տիրաթ Քարմել*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
* Tirat Carmel Municipality Archived 2017-12-28 at the Wayback Machine. (Եբրայերեն)
* Gene Simmons

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Համառոտ հրեական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n82058744 · VIAF: 147117078 · WorldCat VIAF: 147117078 |

 |
**Դրագոսլավի տուն** (ռուս.՝ Дом Драгослава), մեկհարկանի շենք, որը կառուցվել է XIX դարի երկրորդ կեսում ՌԴ Ռոստովի մարզիՏագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Իտալական նրբ. 11 հասցեում։

Պատմություն
-----------

Տագանրոգ քաղաքի Իտալական նրբանցք, 11 հասցեի շենքը կառուցվել է XIX դարի երկրորդ կեսում։ Այս մեկհարկանի հինգ պատուհաններով շենքի բակում կա աղյուսե տնակ։ Հայտնի են XIX դարի վերջից մինչև XX դարի սկիզբ տան տերերը։ 1880-ական թվականներին տունը պատկանել է նահանգային քարտուղար Պավել Նիկոլաևիչ Դրագոսլավին, որը որպես հաշվապահ և գործավար է աշխատել վաճառական Դեպալդոյի կայսերական ասպնջականոցում։ Նրա որդին Տագանրոգի Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցում պսակադրվել էր ազնվականի դստեր` Ռաիսա Վլադիմիրովնա Եգորովայի հետ։

Բակի տնակի սենյակները հանձնվում էին վարձակալությամբ։ 1898 թվականին շենքում գտնվում էր ռոստովցի լուսանկարիչ Ա. Բոյարսկու գրասենյակը, նույն թվականից այստեղ է աշխատել նաև ատամնաբույժ Գ. Ա. Ֆրենկելը։ Ավելի ուշ` 1911 թվականին, շենքում աշխատել է նաև ատամնաբույժ Յուլյա Միխայլովնա Միլայան։ 1914 թվականին այստեղ գործել է Ն. Ն. Պիմոնովի նոտարական գրասենյակը, որը հետագայում տեղափոխվեց նոտար Սուկուրենկոյի տարածք։ 1918 թվականին այս տանն ապրել է քաղաքային դումայի անդամ, սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության թիվ 1 ցուցակով ընտրված Միխայիլ Դավիդովիչ Զեյցմանը։

Շենքի վերջին սեփականատերը եղել է քաղքենի Իսահակ Բերա Մոզնաիմը։ 

Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքն ազգայնացվեց։ Ներկայումս այնտեղ ստոմատոլոգիական կլինիկա է։

Նկարագրություն
--------------

Մեկհարկանի աղյուսե շենքն անհամաչափ է, այն պսակող քիվի վերևում երկու կողմից կառուցված է ատտիկոս։ Շենքն ունի միջհարկային քիվային գոտի։ Պատուհանները զարդարված են որմնասյուներով, կենտրոնական պատուհաններն ունեն կիսաշրջանաձև զարդաքիվեր, կողայինները` ուղղանկյուն զարդաքիվեր։ Շենքի ծածկով մուտքը շենքի աջ մասում է։

Գրականություն
-------------

* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А. 2012. ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб. 1809–1812.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с.

Աղբյուրներ
----------

* Таганрог. Итальянский переулок. д. 11 Archived 2014-03-25 at the Wayback Machine.
**Մորից Վագներ** (գերմ.՝ Móritz Fríedrich Wágner) (հոկտեմբերի 3, 1813(1813-10-03), Բայրոյթ, Բավարիա - մայիսի 30, 1887(1887-05-30), Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի ճանապարհորդ, աշխարհագրագետ, երկրաբան, բնագետ։ Մյունխենի համալսարանի դասախոս։

Գործունեություն
---------------

Ճանապարհորդել է Ալժիրում, Կովկասում, Ամերիկայում և այլուր։ Այդ վայրերի բնության ու պատմության վերաբերյալ նրա հավաքածուները պահվում են Մյունխենի, Վիեննայի և Փարիզի թանգարաններում։ Գրել է բնագիտական ուսումնասիրություններ, որտեղ պաշտպանել է Չ․ Դարվինի ուսմունքը։ Իր ճանապարհորդությունների արդյունքներն ամփոփել է «Կովկասը և կոզակների երկիրը» (հատոր 1–2, 1847 թ.), «Ճանապարհորդություն դեպի Պարսկաստան և քրդերի երկիր» (հատոր 1–2, 1852 թ.) և այլ գրքերում։ 1843–1844 թվականներին Վագները շրջագայել է Հայաստանում, եղել Երևանում, Սևանի ավազանում, բարձրացել Արարատ լեռը, կատարել չափագրություններ, այդ ընթացքում նրա ուղեկիցներից և թարգմաններից է եղել Խաչատուր Աբովյանը։

Վագները իր տպավորություններն ամփոփել է «Ճանապարհորդություն դեպի Արարատ և Հայկական բարձրավանդակ» (1848 թ. հայկական հրատարակչության «Ճանապարհորդություն ի Հայաստան», 1851 թ.) աշխատության մեջ՝ ներկայացնելով Հայաստանի ֆիզիկական աշխարհագրությունը, ռելիեֆը, կլիման, բուսական և կենդանական աշխարհը, գետերը, Սևանա լճի դիրքն ու ջրի բաղադրությունը, Արարատի հրաբխային ապարներն ու բուսականությունը։ Վագները նկարագրել է Հայաստանի քաղաքական և տնտեսական վիճակը, ժողովրդի կենցաղը, զբաղմունքը, կրթական մակարդակը, զարգացման աստիճանը, անդրադարձել ժողովրդի զրույցներին ու ավանդույթներին, եվրոպացիների ուշադրությունը հրավիրել Էջմիածնի մատենադարանի ձեռագիր մատյանների վրա։ Աշխատության վերջում տվել է Հայաստանում տարածված բույսերի ցանկը (լատիներեն անուններով)։ Հայերի քաղաքային կյանքի մասին Վագները կարևոր տեղեկություններ է հաղորդել «Ճանապարհորդություն դեպի Կողքիս» (1850 թ.) գրքում՝ անդրադառնալով նաև թիֆլիսահայության և եկեղեցու առօրյա կյանքին, մշակույթին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #117103527 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 222)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Allgemeine Deutsche Biographie · Appletons' (1887—1901) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15352808v · CONOR: 206027619 · GND: 117103527 · ISNI: 0000 0000 8092 2427 · LCCN: nr99017352 · NKC: mzk2009533299 · NLG: 225934 · NLP: A18404832 · NTA: 074989413 · NUKAT: n98701247 · SUDOC: 166978639 · VIAF: 12608048 · WorldCat VIAF: 12608048 |

 |

 |
**Այնթապի ինքնապաշտպանություն**, Այնթապի հայերի պաշտպանական մարտերը թուրք ջարդարարների դեմ։ 1918 թվականի Մուդրոսի զինադադարից հետո, երբ թուրքական զորքերը թողեցին Կիլիկիան, Այնթապ վերադարձան 1915 թվականին քաղաքից տարագրված հայերի մի մասը (շուրջ 10 հազար) և սեբաստահայ գաղթականները (8 հազար)։ Սակայն 1919 թվականիի աշնանը Այնթապում թուրք ազգայնական շարժման ծավալումը և քաղաքը գրաված ֆրանսիական զինվորական իշխանությունների երկդիմի քաղաքականությունը խիստ անապահով կացություն ստեղծեցին հայ բնակչության համար։ Հայերը պատրաստվեցին դիմադրության։ Կիլիկիայում տեղական հայկական իշխանությանը՝ Ազգային միությանը կից ստեղծվեց զինվորական կենտրոնական մարմին (Ա. Լևոնյանի և Ա. Գաւեմքարյանի գլխավորությամբ), որը հաշվառման ենթարկեց զենքն ու զինամթերքը, սահմանեց գիշերային հսկողություն, կազմակերպեց ռումբեր պատրաստելու գործը և այլն։ Այնթապի ինքնապաշտպանության ականավոր կազմակերպիչներից էր տեր Ներսես քահանա Թավուգճյանը։ Օգտվելով Մարաշից ֆրանսիական զորքերի անփառունակ նահանջից, ինչպես նաև Այնթապից ֆրանսիական զորամասերի մասնակի հեռացումից՝ թուրքերը 1920 թվականի ապրիլի 1-ին հարձակվեցին հայերի և տեղում մնացած ֆրանսիական կայազորի վրա։ Հայերը դիմեցին ինքնապաշտպանության։ Դիրքերը բաժանվեցին պաշտպանական 11 շրջանների, ստեղծվեց շուրջ 750 հոգուց բաղկացած զորախումբ, որը կապ հաստատեց ֆրանսիական զորքերի հետ։ Մարտերը շարունակվեցին մինչև մայիսի վերջերը։ Անկարայում 1920 թվականի մայիսի 30-ին ստորագրված ֆրանս-թուրքական զինադադարի համաձայն, ֆրանսիական զորքերը պետք է հեռանային Այնթապից՝ հայ ազգաբնակչությանը փաստորեն մատնելով կոտորածի վտանգի։ Տեսնելով, որ ֆրանսիական ուժերին ապավինել այլևս չի կարելի, հայերը որոշեցին թուրք-ֆրանսիական հետագա բախումների դեպքում պահպանել զինված չեզոքություն։ Սակայն կռվող կողմերի միջև հուլիսի 29–ին վերսկսված ռազմական գործողությունները և թուրքական ոտնձգություններն Այնթապի հայերի նկատմամբ վերջիններիս հարկադրեցին վերստին դիմել ինքնապաշտպանության (մինչև 1921 թվականի փետրվարի 8-ը)։ Բայց Ֆրանսիայի և Թուրքիայի միջև 1921 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Անկարայում կնքված պայմանագրից հետո Այնթապի հայությունը ստիպված եղավ թողնել իր հարազատ քաղաքը և սփռվել աշխարհով մեկ։

Գրականություն
-------------

* Սարաֆյան Գ. Պատմություն Անթեպի հայոց, հ. 2, Լոս Անջելես, 1953։
* Սահակյան Ռ. Գ. Թուրք-ֆրանսիական հարաբերությունները ե Կիլիկիան 1919– 1921 թթ. Երևան, 1970։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 347)։*  |
Երևան քաղաքը Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքն է, որի բնակչությունը կրոնադավանաբանական տեսանկյունից բազմաճյուղ է, ինչը վերջին տարիներին առավել ընդգծված դրսևորում ունի։ Այստեղ գործունեություն են ծավալում ինչպես քրիստոնեական հիմնական ուղղությունները և վերջինների կողմից անընդունելի համարվող կրոնական կազմակերպությունները, այնպես էլ այլ կրոնների կրողներ։

Երևանի բնակչության հիմնական կրոնը քրիստոնեությունն է, որը դրսևորվում է ինչպես ավանդական եկեղեցիների, այնպես էլ ոչ ավանդական կրոնական կազմակերպությունների և հարանվանությունների ծավալած գործունեությամբ։

Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային վիճակագրության ծառայության կողմից անցկացրած մարդահամարի տվյալների՝ Երևան քաղաքի բնակչության 98 %-ը Հայ առաքելական եկեղեցու, 0,7 %-ը ավետարանական, 1,3 %-ը այլ կրոնական ուղղությունների հետևորդներ են։ Սակայն մարդահամարի տվյալներն ամբողջական համարվել չեն կարող, քանի որ հարցվածներից շատերը թաքցնում են իրենց կրոնական պատկանելությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության մարդահամար 2011:
**Մանկական հեռուստատեսության և ռադիոյի միջազգային օր** (անգլ.՝ International Children’s Day of Broadcasting), հատուկ պատանի հանդիսատեսի համար ստեղծվող հեռուստաշոուների և ռադիոհաղորդումների արտադրությամբ զբաղվող բոլոր աշխատակիցների մասնագիտական տոնն է։ Այն նշվում է ամբողջ աշխարհում՝ ամեն տարվա մարտ ամսվա առաջին կիրակի օրը։

Պատմություն և տոն
-----------------

«Մանկական հեռուստատեսության և ռադիոյի միջազգային օրը» ստեղծվել է 1994 թվականի ապրիլին Կանն քաղաքում Միավորված ազգերի կազմակերպության Մանկական հիմնադրամի (ՅՈՒՆԻՍԵՖ) նախաձեռնությամբ։

Աշխարհի ավելի քան հարյուր երկրներում հազարավոր կենտրոնական, տարածաշրջանային և քաղաքային հեռուստաալիքներ և ռադիոկայաններ իրենց եթերաժամերն են տրամադրում մանկական հեռուստահաղորդումների և ռադիոհաղորդումների ցուցադրմանը։ Դրա շնորհիվ «Մանկական հեռուստատեսության և ռադիոյի միջազգային օր» մասնագիտական տոնն ավտոմատ կերպով տոն է դարձել ամբողջ աշխարհում երեխաների համար, որը նրանց հանդիպում է խոստանում մանկական կինոյի և մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի սիրելի կերպարների, ինչպես նաև մանկական և պատանեկան հեռուստա-ռադիոհաղորդումների հերոսների հետ։

Բացի այդ, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի (Երեխաների օգնության միջազգային արտակարգ հիմնադրամ) տոնի կազմակերպիչների մտահղացմամբ՝ այս միջազգային օրը պետք է հանրության ուշադրությունը հրավիրի երեխաների և երիտասարդների իրավունքների խախտումների հետ կապված խնդիրների վրա։ ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամը խորհուրդ է տալիս բոլոր լրատվամիջոցներին, բացի մանկական ժամանցային ծրագրերից, եթեր հեռարձակել նաև կրթական ծրագրեր, որոնցից երեխաներն ու պատանիները ողջ աշխարհում կարող են մատչելի լեզվով և նրանց համար հասկանալի ձևով իմանալ իրենց իրավունքների մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Международный день детского телевидения и радиовещания — 7 марта. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010
2. ↑  International Children’s Day of Broadcasting Archived 2007-10-09 at the Wayback Machine.

Տես նաև
-------

* Մանկական գրքի միջազգային օր
* Երեխաների համաշխարհային օր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Международный день детского телевидения и радиовещания.
* International Children’s Day of Broadcasting (англ).
* International Children’s Day of Broadcasting (англ.) Archived 2020-05-03 at the Wayback Machine.
* Поздравления с Международным днем детского телевидения и радиовещания
**Այնտոպֆ** (գերմ.՝ Eintopf՝ — «ընդհանուր կճուճ», թանձր ապուր), առաջին և երկրորդ ճաշատեսակներին փոխարինող գերմանական խոհանոցի ուտեստ։ Այնտոպֆն իրենից ներկայացնում է թանձր ապուր, որը եփում են ջրով կամ արգանակով։ Այս ապուրի բաղադրատարրեր կարող են լինել՝ բանջարեղենը (կարտոֆիլը, ցանքային գազարը (լատ.՝ Daucus carota subsp. *sativus*), գոնգեղը, ինչպես նաև կաղամբի տարբեր տեսակներ (բանջարանոցային կաղամբը (լատ.՝ Brássica olerácea), ծաղկակաղամբը, բրյուսելյան կաղամբը (լատ.՝ Brassica oleracea *var.* gemmifera) , բրոկկոլին և այլն), լոբահատիկավորները (սիսեռը, ոսպը, լոբին, մի քանի կտոր, մանր կտրտած կանաչ լոբի և այլն), ձավարը, հացը, մակարոնեղենը, միսը, ապխտած մթերքը (օրինակ՝ կասսելերը), նրբերշիկը կամ մսամթերքի այլ տեսակներ։

Համարվում է, որ այս ախորժելի ապուրն ունի գյուղացիական ծագում. այնտոպֆն ստեղծվել է գերմանացի տնայի տնտեսուհիների կողմից, ովքեր ցանականում էին իրենց աշխատասեր ամուսիններին ու երեխաներին համեղ և հագեցած ուտեստ հրամցնել։

Ավանդաբար այնտոպֆը պատրաստում են ոչ միայն Գերմանիայում, այլև Բելգիայում, Իսպանիայում, Ֆրանսիայում և Հունգարիայում։ Բելգիական այնտոպֆին հաճախ ավելացնում են բաց երանգ ունեցող բելգիական գարեջուր։

Այս ուտեստը պատրաստելիս մեկ տարայի մեջ եփվում են այն բոլորը մթերքները, որոնք տնային տնտեսուհին ունենում է իր ձեռքի տակ։ Այնտոպֆի բաղադրատարրերը կարող են լինել լոբահատիկավորներ (լոբի, սիսեռ, ոսպ), բանջարեղեն (կարտոֆիլ, կաղամբ, գոնգեղ, գազար) և, իհարկե, մսամթերք՝ ապխտած, խոզի, հավի։ Ուտեստը պատրաստելիս կարելի է օգտագործել նաև մակարոնեղեն և չորահացեր։ Այնտոպֆը պատրաստում են նույնիսկ ձկով կամ նրբերշիկով։ Ուտեստին հիանալի համ են հաղորդում կանաչին և սունկը։

Այնտոպֆը մշակույթում
--------------------

* Այնտոպֆ ուտեստի մասին (որպես «ընդհանուր ապուր») հիշատակվում է Միխայիլ Ռոմի «Սովորական ֆաշիզմ» ֆիլմում՝ որպես նացիստներին համախմբող ուտեստ։
* 1933 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1934 թվականի մարտ՝ յուրաքանչյուր ամսվա առաջին կիրակի օրը, նշվում է որպես «Այնտոպֆի կիրակի» (գերմ.՝ Eintopfsonntag)՝ որպես «Ձմեռային օգնություն» ընկերության մաս։

Տես նաև
-------

* Ազու (թաթարական)
* Գուլյաշ (հունգարական)
* Չոլնտ (հրեական)
* Կոսիդո (իսպանական)
* Ռագու (իտալական)
* Բեֆստրոգանով (ռուսական)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Большой немецко-русский словарь*, Москва, из-во «Русский язык», 1997, т.1, стр.403
2. ↑  *Синская, Е. Н.* Род 649. Капуста — Brassica // Флора СССР / Ботан. ин-т АН СССР; Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. VIII тома Н. А. Буш. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1939. — Т. VIII. — С. 459—466.

Գրականություն
-------------

* *Herings Lexikon der Küche*. Fachbuchverlag Pfannenberg, Haan-Gruiten, 23. Auflage 2001, ISBN 3-8057-0470-4
* Konrad Köstlin: *Der Eintopf der Deutschen. Das Zusammengekochte als Kult-Essen*, в: Utz Jeggle (издатель): Tübinger Beiträge zur Volkskultur. (Untersuchungen des Ludwig-Uhland-Instituts der Universität Tübingen; том 69). Tübinger Vereinigung für Volkskunde, Tübingen 1986, ISBN 3-925340-51-3, стр. 220—241

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4013956-6 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մնձուր (այլ կիրառումներ)

**Մնձուր**, *Մեզուր, Մերջան-Մեզուր, Մենձուր, Մզուր, Մընձուր, Մյուզիր, Մնզուր, Մոնզուր, Մուզուր, Մունզուր, Մունձուր*, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում՝ Ներքին Տավրոսի արևմտյան՝ առավել բարձր մասը։ Ձգվում է Եփրատից մինչև Մերջան լեռնագագաթը։ Երկարությունը մոտ 90 կմ է, բարձրությունը՝ 3147 մ (Զիարեթ լեռ)։ Կազմված է կրաքարերից, մարմարներից, բյուրեղային թերթաքարերից։ Հարավային լանջերը մասնատված են Եփրատի վտակներով։ Մնձուրի հարավային լանջերից սկիզբ է առնում համանուն գետը։ Միջին բարձրություն 3000 մ։ Կազմված է կրաքարերից, մարմարներից, րյուրեգային թերթաքարերից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 3 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 846 — 992 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Բրեցել
Ամենայն հավանականությամբ բրեցելի առաջին պատկերը
**Բրեցել** (գերմ.՝ Brezel), նաև «բրետցե», «բրեցե», «բրեցլ», Բավարիայիում, Ավստրիայում՝ «բրեցն», Շվաբում նաև «բրետցետ» կամ «բրետցգ/բրետցգա», Լյուքսեմբուրգում «բրետցել»),  հարավային Գերմանիայում տարածված ոլորաբլիթ։ Տրամագիծը 10-15 սմ է։

Նախապատմություն
---------------

Ըստ հին լեգենդի, բրեցելը առաջին անգամ ստեղծել է մի հացավաճառ, որին բավարական թագավորը հրամայել էր ստեղծել այնպիսի հաց, որի անցքերից հնարավոր կլիներ տեսնել արևը 3 անգամ։

Բրեցելը 14-րդ դարերի սկզբերից մինչ օրս Գերմանիայում համարվում է հացթուխների խորհրդանիշը։ Այն հաճախ պատկերվում է հաց, կաթնահունց բլիթ և այլ հացաբուլկեղեն արտադրող ընկերությունների ցուցափեղկերին։

Միջնադարում բրեցելի պատրաստումը խիստ կանոնակարգված էր և թույլատրվում էր սահմանափակ թվով մարդկանց։

Բրեցելի պատրաստումը
-------------------

Բրեցելի բաղադրության մեջ մտնում  է ցորենի ալյուր, ածիկ, խմորասնկեր և ջուր։ Մինչև թխելը, բրեցելի խմորը մի քանի վայրկյան թաթախում են նատրիումի հիդրօքսիդի մեջ, որի շնորհիվ թխելու ժամանակ այն ձեռք է բերում իրեն բնորոշ դարչնագույն գույնը։ Վերջում վրան ցանում են խոշոր աղ։

Բրեցելը մշակույթում
-------------------

* 
* 

Բավարիայում բրեցելը ավանդական խորտիկ է գարեջրի հետ ուտելու, հատկապես ժողովրդական զբոսահանդեսների (գերմ․ Volksfest) ժամանակ, որոնցից է Օկտոբերֆեստը։ Լյուքսեմբուրգի զատկական ավանդույթների մեջ կա մի տոն՝ Բրետցելզոնտեգ (լյուքս․ Bretzelsonndeg, Bratzelsonndeg, թարգմանաբար՝ «Բրեցելյան կիրակի»)։ Մեծ Պահքի չորրորդ կիրակին տղաները աղջիկներին տալիս են քաղցր բրեցելներ, իսկ փոխադարձ համակրանքի դեպքում աղջիկները զատկական կիրակի տղաներին տալիս են շոկոլադե ձվիկներ։ Նահանջ տարիներին հերթականությունը հակառակն է․ աղջիկները տալիս են բրեցելները, տղաները՝ ձվիկներ։ Անգամ ամուսնացած լյուքսեմբուրգցիներն են հետևում այս ավանդույթին։ ԱՄՆ-ում շատ hայտնի դարձավ նախագահ Ջորջ Ու. Բուշի բրեցելի հետ կապված պատմությունը։

Բրեցելի տեսակները
-----------------

* Լյուքսեմբուրգյան բրեցել (վրան ցանված է քաղցր նուշ)Լյուքսեմբուրգյան բրեցել (վրան ցանված է քաղցր նուշ)
* Էլզասկյան բրեցելԷլզասկյան բրեցել
* Շվաբական բրեցելՇվաբական բրեցել
* Շլայեռական բրեցել (աղով և պանրով)Շլայեռական բրեցել (աղով և պանրով)
* Ժամանակակից «արդյունաբերական» բրեցելԺամանակակից «արդյունաբերական» բրեցել
* Բրեցելներ, ընդունված որպես խորտիկներ Բրեցելներ, ընդունված որպես խորտիկներ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Брецель(ռուսերեն)
Կանգուն ալիք (1-ին օրինակ)
Կանգուն ալիք (2-րդ օրինակ)
**Կանգուն ալիքներ**, բաշխված համակարգում (օրինակ, առաձգական միջավայր կամ էլեկտրամագնիսական դաշտ) միևնույն ամպլիտուդով և տարածման հակառակ ուղղություններով երկու վազող ալիքների ինտերֆերենցիայի հետևանքով ճնշումների և արագությունների բաշխումը կանգուն ալիքում՝ բաց և փակ ծայրերով խողովակի դեպքում առաջացող տատանումներ։

Կանգուն ալիքներն առաջանում են արգելքներից և միջավայրի անհամասեռություններից անդրադարձած ալիքների և ընկնող ալիքների վերադրմամբ (օրինակ, մի ծայրից ամրացված պարանի կամ մի կողմից փակ և օդով լցված գլանում մխոցի պարբերական տատանումների ժամանակ)։ Կանգուն ալիքների ամպլիտուդը կախված է ընկնող և անդրադարձած ալիքների փուլերի տարբերությունից։

Համակարգի այն կետերը, որտեղ կանգուն ալիքների ամպլիտուդն առավելագույնն է, կոչվում են *ալիքի փնջվածքներ*, իսկ այն կետերը, որտեղ ամպլիտուդը հավասար է զրոյի՝ *ալիքի հանգույցներ*։ Կանգուն ալիքի հարևան երկու փնջվածքների կամ հանգույցների հեռավորությունը հավասար է λ/2, իսկ հարևան փնջվածքի և հանգույցի հեռավորությունը՝ λ/4 (λ-ն վազող ալիքի երկարությունն է)։

Հարևան երկու հանգույցների միջև համակարգի մասնիկները տատանվում են միևնույն փուլերում, սակայն հանգույցով անցնելիս փուլը թռիչքաձև փոխվում է π-ով (ի տարբերություն վազող ալիքների, կանգուն ալիքներում էներգիայի հոսք (փոխանցում) տեղի չի ունենում)։

Կանգուն ալիքներ են առաջանում նաև գերբարձր հաճախականության ալեհավաքներում, ալիքատարներում։ Օպտիկայում նույնպես հնարավոր է կանգուն ալիքի առաջացումը՝ էլեկտրական դաշտի տեսանելի մաքսիմումներով։ Եթե լույսը մեներանգ չէ, ապա տարբեր երկարության ալիքների փնջվածքները դասավորվում են տարբեր տեղերում, և դիտվում է գույների բաժանում։

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կանգուն ալիքներ** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 236)։*  |
«**Հոգուս հատոր...**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1881 թվականին։

Պատմություն
-----------

Սա Հովհաննես Թումանյանի առաջին բանաստեղծությունն է։ 1916 թվականի օգոստոսի 12-ին Ցոլակ Խանզադյանին ուղղված նամակում Թումանյանը նշում է, որ սա իր ամենահին ստեղծագործությունն է։

Այն գրվել է 1881 թվականի մարտ ամսին (հավանաբար սկզբին)։ Դա ակնհայտ է բանաստեղծի մեկ ուրիշ վկայությունից, որտեղ նշել է Ալեքսանդր II կայսեր սպանությունը, որը տեղի է ունեցել 1881 թվականի մարտի 1-ին։

Առաջին անգամ տպագրվել է «Հավելված «Լույս», 1905 օրացույց»-ի 21-րդ էջում։

Հայտնի չէ, թե կոնկրետ ում է նվիրված այս բանաստեղծությունը։ Թումանյանի ժամանակակիցներ Սարգիս Աբովյանի և Վարսենիկ Գևորգյանի հուշերում հիշատակվում է Վերգինեի անունը. վերջինս Ջալալօղլուի դպրոցի տեսուչ Տիգրան Տեր-Դավթյանի դուստրն էր։ Վերգինեն (Պապաջանյան) Թումանյանից մեծ էր, մասնագիտությամբ էլ վարժուհի էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջեր 545–546

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Հոգուս հատոր...**
Լյարդամամուռների անսեռ բազմացում
**Անսեռ բազմացում**, բազմացման եղանակներ, որոնք իրականանում են առանց սեռական պրոցեսի՝ բեղմնավորության։ Անսեռ բազմացումը բնորոշ է բուսական և կենդանական միաբջիջ ու բազմաբջիջ օրգանիզմներին։ Անսեռ բազմացմանը մասնկացում է մեկ օրգանիզմ։

Անսեռ բազմացման հիմնական ձևերն են կիսումը, բողբոջումը, սպորագոյացումը վեգետատիվ բազմացումը և այլն։ Որոշ կենսաբաններ անսեռ են համարում միայն սպորներով բազմացումը, երբ նոր օրգանիզմն առաջանում է միայն մեկ՝ մյուսի հետ չձուլվող սպորից (որով և տարբերվում է սեռական վերարտադրությունից)։ Անսեռ բազմացումը կարող է կատարվն համար առաջացող հատուկ գոյացություններով (միաբջիջները՝ սպորներով, բազմաբջիջներից սպունգները՝ գեմուլաներով են), որոնք հետագայում հասունանում են և սկիզբ տալիս դուստր օրգանիզմին։ Անսեռ բազմացում բնորոշ է համարյա բոլոր բույսերի զարգացման ցիկլին և միշտ հաջորդում է սեռական բազմացմանը։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12165267w · GND: 4137212-8 · LCCN: sh85112956 · Microsoft: 170009740 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 435)։*  |
**Շառլոտկա** (ֆր.՝ charlotte), խնձորից պատրաստված քաղցր աղանդեր, որը պատրաստվում է խմորի մեջ։ Դասական շառլոտկան՝ գերմանական քաղցր ուտելիք է, որը պատրաստվում է սպիտակ ալյուրից, եփովի կրեմից, մրգերից և լիկյորից։

Դասական բաղադրատոմս
-------------------

Դասական շառլոտկայի գաղափարը փոխառվեց անգլիացիներից՝ շառլոտկան համարվում է պուդինգի տարատեսակներից մեկը, որը սովորաբար մատուցում են տաք վիճակով։ Կաղապարի հատակը հաց են շարում, որը թաթախված է լինում յուղով և ձվի խառնուրդով։ Հացի վերևը ծածկում են պատրաստի խնձորով (շաքարով պատրաստված) և ծածկում են փափկեցված հացի շերտով։ Կարելի է մի քանի շերտ անել։ Եվ ապա շառլոտկան պատրաստում են ջեռոցում և մատուցում տաք՝ պաղպաղակով, հարած սերուցքով և քաղցր սոուսով։

Շառլոտկան կարելի է պատրաստել տարբեր խորիզներով, սակայն խնձորի խորիզը համարվում է առավել տարածված՝ Եվրոպայի տարածքում խնձորի մատչելիության և ավելի հասանելի լինելու համար։ Խնձորի շառլոտկան ավանդաբար թխում են աշնանը՝ խնձորի բերքահավաքից հետո։ Խնձորը կարող է փոխարինվել նաև տանձով, սալորով և այլ մրգերով ու հատապտուղներով։ Ինչպես նաև կարելի է մրգային շերտը փոխարինել կրեմով կամ շոկոլադե մուսով։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

Գոյություն ունի անվան ծագումնաբանության մի քանի տարբերակ։ Դրանցից մեկի համաձայն այդ բաղադրատոմսն առաջարկվեց Մեծ Բրիտանիայի թագավորի կին՝ Շառլոտա թագուհու կողմից։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն աղանդերի անվանումը ծագում է հին անգլ.՝ charlyt բառից, ինչը թարգմանաբար նշանակում է ուտեստ, պատրաստված հարած հավկիթից, շաքարից և կաթից։ 15-րդ դարում Անգլիայում նաև հայտնի էր նման անունով մսային ուտեստ։ Գոյություն ունի գեղեցիկ պատմություն անհույս սիրահարված խոհարարի մասին, որը իր կողմից հնարված աղանդերն անվանեց իր սիրած կնոջը՝ Շառլոտայի պատվին։

Եվս մեկ վարկածի համաձայն 19-րդ դարի վերջին 20-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանում բազում գերմանական հացի փռեր կային, որտեղ պատրաստում էին այդ կարկանդակները՝ հացի և բուլկեղենի մնացորդներից։ Ռուսները ծաղրում էին և ասում, որ գերմանացիների կանայք տնտեսում են և նույնիսկ խմորեղենն են պաքսիմատներից պատրաստում, իսկ հենց կանանց, ընդհանրացնելով, աչքերի համար անվանեցին Շառլոտաներ, քանի որ դա բավականին հայտնի անուն էր, արդեն հասարակ անուն դարձաձ յուրաքանչյուր գերմանուհու համար, ով ապրում էր Ռուսաստանում։

Տես նաև
-------

* Տիրամիսու
* Խնձորով կարկանդակ

Աղբյուրներ
----------

* *Alan Davidson* The Oxford Companion to Food. — 2. — Oxford: Oxford University Press, 2006. — С. 159. — ISBN 0192806815
* *Ковалёв, Н. И.* Блюда русского стола: история и названия. — Лениздат, 1995. — 317 с. — ISBN 5-289-01718-6

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |

 |
**Օրմաիստեգի** (իսպ.՝ Ormáiztegui, բասկ.՝ Ormaiztegi), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բասկերի երկիր ինքնավար համայնքում՝ Գիպուսկոա նահանգում։ Մտնում է Գոյերա շրջանում։ Զբաղեցնում է 6,77 կմ² մակերես տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 1319 մարդ (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 47 կմ հեռավորության վրա։ Հիմնադրվել է 1615 թվականին։

Ժողովրդագրություն
-----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Տարեթիվ** | **1900** | **1910** | **1920** | **1929** | **1941** | **1950** | **1960** | **1970** | **1981** | **1991** | **2000** | **2005** |
| **Բնակչության թիվ** | 674 | 655 | 684 | 707 | 749 | 747 | 1004 | 1189 | 1207 | 1235 | 1157 | 1248 |

Օրմաիստեգիի ուղանցույց
----------------------

Օրմաիստեգիի ուղանցույց
Օրմաիստեգիի ուղանցույցն ընկած է Մադրիդ-Իրուն երկաթուղում։ Այս մետաղյա կառույցը շփոթմամբ վերագրվել է ֆրանսիացի Գուստավ Էյֆելին, բայց այն 1863 թվականին կառուցել է ֆրանսիացի մեկ այլ ճարտարապետ Ալեքսանդր Լավալեն (ֆր.՝ Alexandre-Théodore Lavalley)։ Կառույցն ունի 286 մ երկարություն և 35 մ բարձրություն։ Այն ամբողջությամբ ավերվել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, բայց 1940 թվականին վերակառուցվել է։ 1996 թվականին այն դադարեց օգտագործվել՝ համարվելով որպես հնացած կառույց։ Այդուհետև դրա հարևանությամբ կառուցվեց նոր ուղանցույց։ Եվ որպեսզի այն չքանդի, դարձավ պատմական կառույց և 130 տարվա ընթացքում սկսեց համարվել Օրմաիստեգիի սիմոլ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աշխարհագրական դիրք, քարտեզ
**Կոլինդա Գրաբար Կիտարովիչ** (ապրիլի 29, 1968(1968-04-29), Ռիեկա, Խորվաթիա), խորվաթ քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։ 2015 թվականից Կիտարովիչը Խորվաթիայի նախագահն է։ 2011- 2014 թվականներին եղել է հանրային դիվանագիտության հարցերով ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի օգնականը։ 2008- 2011 թվականներին եղել է Խորվաթիայի դեսպանը ԱՄՆ-ում։ 2002- 2005 թվականներին եղել է Խորվաթիայի եվրոպական ինտեգրացման հարցերով նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Կոլինդա Գրաբարը ծնվել է Ռիեկա ավանում։ Մեծացել է քաղաքից հյուսիս գտնվող գյուղում, որտեղ նրա ընտանիքը ուներ խանութ և տնտեսություն։ Սովորել է գերազանցության դիպլոմով։ 17 տարեկանում շահել է կրթաթոշակ՝ սովորելու ԱՄՆ-ում, որտեղ սովորել է անգլերեն։ Կիտարովիչը խնդիրներ է ունեցել խորվաթերենի արտասանության հետ։ Կոլինդա Գրաբարը ստացել է մագիստրոսի կոչում Զագրեբի համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետի միջազգային հարաբերությունների բաժնում։ Նա եղել է նաև Ֆուլբրայթ ծրագրի ուսանող՝ սովորելով Ջորջ Վաշինգտոնի անվան համալսարանում։ Սովորել է նաև Հարվարդի համալսարանի Քենեդու անվան պետական կառավարման դպրոցում։ Իր քաղաքական կարիերան սկսել է 1992 թվականին։ Սկզբնական շրջանում եղել է Խորվաթիայի Կրթության և տեխնոլոգիայի նախարարության միջազգային համագործակցության վարչության պետի խորհրդական, այնուհետև նշանակվել է արտգործ նախարարի խորհրդական։

1995 թվականին Գրաբարը դարձել է ԱԳՆ հյուսիսամերիկյան վարչության պետ, իսկ 199- 2000 թվականներին աշխատել է Կանադայում Խորվաթիայի դեսպանի տեղակալ և խորհրդական։ Այնուհետև վերադարձել է ԱԳՆ որպես խորհրդական- դեսպանորդ։

2003 թվականի նոյեմբերին ընտրվել է Խորվաթիայի խորհրդարանի անդամ, իսկ նույն տարվա դեկտեմբերին զբաղեցրել է եվրոպական ինտեգրացիայի հարցերով նախարարի պաշտոնը։ 2005 թվականի փետրվարին նշանակվել է Խորվաթիայի արտաքին գործերի նախարար և նրա հիմնական խնդիրը եղել է երկրի անդամակցումը ԵՄ-ին և ՆԱՏՕ-ին։

2008- 2011 թվականներին եղել է Խորվաթիայի դեսպանը ԱՄՆ-ում։ 2011- 2014 թվականներին եղել է հանրային դիվանագիտության հարցերով ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի օգնականը։ 2015 թվականին ընտրվել է Խորվաթիայի նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Grabar-Kitarovic: Croatia’s first female president
4. ↑  Колинда Грабар-Китарович, президент Хорватии//передача радиостанции «Эхо Москвы»

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CONOR: 92261731 · GND: 1099915384 · ISNI: 0000 0000 6218 6788 · NSK: 000030655 · SUDOC: 237505193 · VIAF: 15146332829718730167 · WorldCat VIAF: 15146332829718730167 |

 |

 |
**Քլիֆթոն Մակնիլի** (անգլ.՝ Clifton McNeely,հունիսի 22, 1919(1919-06-22), Greenwood, Wise County, Texas, Տեխաս, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 26, 2003(2003-12-26), Իրվինգ (քաղաք), Դալաս շրջան, Տեխաս, ԱՄՆ), ամերիկացի բասկետբոլիստ և մարզիչ։

Բասկետբոլիստի կարիերա
---------------------

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է ԱՄՆ-ի օդային ուժերում։ Սովորել է Տեխասի Ուեսլիանյան համալսարանում։ 1947 թվականի դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Պիտսբուրգ Այրոնմեն» ակումբի կոմից՝ առաջին համարի ներքո։ Մակնիլին թիմի կազմում ոչ մի խաղ չի անցկացնում, քանի որ դրաֆտից հետո ակումբը դադարեցնում է իր գործունեությունը։ Երբեք չի խաղացել պրոֆեսիոնալ մակարդակի առաջնություններում։

Մարզչի կարիերա
--------------

Ուսանողական կարիերան ավարտելուց հետո Մակնիլին ստանձնում է Տեխաս նահանգի Փամփա քաղաքի դպրոցի բասկետբոլի հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնը։ Աշխատել է շուրջ տասներեք տարի (1947֊1960) և այդ տարիների ընթացքում չորս անգամ իր թիմի հետ հաղթել նահանգի է առաջնությունը։ 1993/1994 թվականների մրցաշրջանի ժամանակ զբաղեցրել է «Հյուսթոն Քուգարզ» ուսանողական թիմի գլխավոր մարզչի օգնականի պաշտոնը։ Ավելի ուշ Քլիֆթոն Մակնիլին ընդգրկվել է Տեխաս նահանգի դպրոցական բասկետբոլի փառքի սրահում։

Տես նաև
-------

NBA դրաֆթի ժամանակ առաջին համարի ներքո ընտրված խաղացողների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Obituary: Clifton McNeely Archived 2011-06-04 at the Wayback Machine.. amarillo.com. December 29, 2003. Retrieved on June 1, 2017.
2. 1 2  Sherrington, Kevin. "Clifton McNeely, first-ever NBA Draft selection, took his talents elsewhere"(չաշխատող հղում)
. SportsDay. June 20, 2015. Retrieved on June 2, 2017.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Obituary: Clifton McNeely (անգլ.)
**Ակուն** (անգլ.՝ Segula Island), կղզի Ալեուտյան կղզիների արևմուտքում՝ Առնետի կղզեխմբում։ Մտնում է ԱՄՆ-ի Ալյասկա նահանգի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է Կիսկա կղզուց 24 կիլոմետր դեպի արևելք։ Կղզու մակերեսը 166․77 կմ2 է։ Չունի մշտական բնակչություն։ Կղզում բնակվում են վայրի կովեր, կենդանիների սերունդներ, որոնք բազմացել են ռուս գաղթականների շնորհիվ։ Կղզու հյուսիսային մասում է գտնվում Ակուն գործող հրաբուխը (Գիլբերտ, 819 մ)։ Ակունայից 1.6 կմ հարավ գտնվում է Պոա կղզին։

Պատմություն
-----------

Անվանումը դրվել է 1830 թվականին Վենիամինի և Լիտկեի կողմից, քարտեզի վրա նշվել է 1852 թվականին հիդրոգրաֆ Տեբենկովի կողմից։ 1928 թվականի մայիսի 22-ի երեկոյան «Ֆոլկլենդի աստղ» առագաստը, որը մառախուղի ժամանակ բախվում է ափի քարերին, խորտակվեց։ Հաջորդ օրը զոհերին օգնության եկան ափի պաշտպանության «Խայդա» կատերով և «Կեդր» ծառայողական նավով։ Հաջողվել է փրկել 320-ից 312-ին։ Դա դարձավ լավագույն փրկարարական օպերացիաներից մեկը ԱՄՆ-ի ափային պաշտպանության պատմության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Daily Chronology of U.S. Coast Guard History: May
2. ↑  Star of Falkland Rescue(չաշխատող հղում)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |