**Շառլ Բալլի** (ֆր.՝ Charles Bally, փետրվարի 4, 1865(1865-02-04)[…], Ժնև, Շվեյցարիա - ապրիլի 10, 1947(1947-04-10)[…], Ժնև, Շվեյցարիա), շվեյցարացի լեզվաբան, XX դարի ականավոր լեզվաբաններից մեկը։ Գիտական աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր և համեմատական-պատմական լեզվաբանությանը, ֆրանսերենին և գերմաներենին, ոճաբանությանը։ Սորբոնի պատվավոր դոկտոր։ (1937)։ Ժնևի լեզվաբանական դպրոցի հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Ժնևում (1883-1885) և Բեռլինում (1886-1889), Բեռլինում պաշտպանել է դասական լեզվաբանության դոկտորական թեզ (1889)։ Հույն թագավորի ընտանիքում ծառայել է որպես դաստիարակ։ 1893 թվականից դասավանդել է Ժնևի տարբեր ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում և Ժնևի համալսարանում, որտեղ ղեկավարել է ընդհանուր և հնդեվրոպական լեզվաբանության ամբիոնը (1913-1939)՝ որպես Սոսսյուրի իրավահաջորդ։ Ընդունելով Սոսսյուրի գաղափարները՝ հրատարակել է (Ա. Սեշեի հետ համատեղ) իր հանրահայտ «Ընդհանուր լեզվաբանության դասընթացը» (1916)՝ պահպանված դասընթացների հիման վրա և նույնիսկ, հնարավոր է, ավելացնելով նաև իր սեփական մտքերը։

Ներդրումը գիտության ասպարեզում
------------------------------

Բալլիի առանցքային թեման լեզվական «սուբյեկտիվության» արտահայտությունն էր, որը նրա կողմից ընկալվում էր որպես խոսողի անհատականության և զգացմունքների ամենալայն շրջանակը։ Այստեղից էլ գալիս է նրա երկարատև հետաքրքրությունը ոճաբանության նկատմամբ, որը նա համարում էր լիարժեք լեզվաբանական կարգապահություն (*Traité de stylistique française*, 1909, հայ. թարգմ. *Ֆրանսիական ոճաբանություն*, ինչպես և *Le langage et la vie*, 1913՝ հայ. թարգմ. *Լեզուն և կյանքը*) և հետագա շատ հրատարակություններ։ Բալլիի առավել հայտնի գիրքը *Linguistique générale et linguistique française*-ն է (1932, 2-րդ հրատարակություն 1944 թ. , ռուս. թարգմ. *Общая лингвистика и вопросы французского языка* 1955 թ.), Խորհրդային Միության այլազգի լեզվաբանի կողմից արված հետպատերազմյան առաջին թարգմանություններից մեկն է։ Այս գրքում, որն ամփոփում է հեղինակի նախորդ աշխատանքները, առաջարկում է բազմաթիվ խորը գաղափարներ լեզվի փոփոխական բնույթի և էվոլյուցիայի, ձևաբանության և շարահյուսության հարաբերությունների, ֆրանսերենի յուրահատկությունների և այլնի մասին, բայց հիմնական ներդրումը լեզվի տեսության մեջ համարվում է Բալլիի՝ մոդալ բայերի ուրվագծված հայեցակարգը և նախադասության հաղորդակցական կազմակերպումը, որը զգալիորեն առաջ էր իր ժամանակների համար։ Բալլիի մոդալ բայերի թեորեմը մեծ ազդեցություն է ունեցել ինչպես ֆրանսիական (Բենվենիստ և այլք), այնպես էլ ռուս լեզվաբանության վրա, մասնավորապես, Վ. Վ. Վինոգրադովի մոդալ բայերի մեկնաբանության աշխատությունների մեջ ( վերջինս բավականին մեծ ծավալով ապավինում է Բալլիի ոճաբանության և դարձվածաբանության աշխատություններին)։

Աղբյուրներ
----------

* Բառարան մարդիկ
* Լեզվաբանի բառարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
4. 1 2 3 4 5 6  Балли Шарль // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Շվեյցարական կենսագրական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90150072 · BNE: XX1719814 · BNF: 11890022v · CiNii: DA01200424 · CONOR: 36244835 · GND: 118656937 · ICCU: MILV041021 · ISNI: 0000 0000 8153 3095 · LCCN: n81120924 · LNB: 000043809 · NDL: 00432197 · NKC: jn20020513001 · NLA: 35012889 · NLG: 142097 · NLP: A20277647 · NSK: 000370947 · NTA: 06834371X · NUKAT: n97008401 · PTBNP: 30405 · SUDOC: 026702797 · VIAF: 73849538 · WorldCat VIAF: 73849538 |

 |

 |