**Մերի Ուինսթոն Ջեքսոն** (ապրիլի 9, 1921(1921-04-09), Հեմփթոն, Վիրջինիա, ԱՄՆ - փետրվարի 11, 2005(2005-02-11), Հեմփթոն, Վիրջինիա, ԱՄՆ), աֆրոամերիկացի մաթեմատիկոս և ավիացիոն ճարտարագետ, ով 1958 թվականին աշխատել է Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային գործակալությունում (ՆԱՍԱ)։ Նա աշխատել է Վիրջինիա նահանգի Հեմփթոնի Լանգլի հետազոտական կենտրոնում`իր կարիերայի մեծ մասի ընթացքում։ 1958 թվականին նա դարձել է ՆԱՍԱ-ի առաջին սևամորթ կին ճարտարագետ։

34 տարի անց Ջեքսոնը ՆԱՍԱ- ում վաստակել է առավելագույն ճարտարագիտական կոչումը։ Ջեքսոնը հասկացավ, որ ինքը չի կարող վաստակել ավելին, առանց ղեկավար դառնալու։ Շուտով Ջեքսոնը դարձավ դաշնային կանանց ծրագրի կառավարիչ։ Ջեքսոնը իր գործունեության շնորհիվ հսկայական ներդրում է ունեցել ինչպես ՆԱՍԱ-ի գիտության, ճարտարագիտության ոլորտում, այնպես էլ կին մաթեմատիկոսների աշխատանքի ընդունման և առաջխաղացման հարցում։

Ջեքսոնի գեղարվեստական կերպարն ամփոփված է «Թաքնված թվեր» գրքի և համանում ֆիլմի մեջ։

Անձնական կյանք
--------------

Մերի Ուինսթոնը ծնվել է 1921 թվականի ապրիլի 9-ին։ Նրա ծնողներն էին Էլլա և Ֆրանկ Ուինսթոնները։ Նա մեծացել է Հեմփթոնում՝ Վիրջինիա նահանգում, որտեղ ավարտել է Ջորջ Փ. Փենիքսի վարժարանը բարձրագույն կոչումով։

Մերի Ջեքսոնը 1942 թվականին Հեմփթոն ինստիտուտի մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի գիտությունների գծով բակալավրի աստիճան է ստացել։ Նա հանդիսացել է Ալֆա Կապպա Ալֆայի անդամ, որն աֆրոամերիկացի կանանց առաջին աշխատանքային միավորումն էր։

Ջեքսոնն ավելի քան երեսուն տարի ծառայել է որպես «Girl Scout»-ի առաջնորդ։

Ջեքսոնն ամուսնացած էր և ուներ երկու երեխա She died on February 11, 2005, at age 83.: Նա մահացել է 2005 թվականի փետրվարի 11-ին՝ 83 տարեկան հասակում։

Կարիերա
-------

Ավարտելուց հետո Ջեքսոնը մեկ տարի ուսանել է մաթեմատիկա Մերիլենդի Քոլվինգի շրջանի դպրոցում։ Այդ ժամանակաշրջանում հանրակրթական դպրոցները դեռևս տարածված էին հարավում։ Նա սկսեց դասավանդել ավագ դպրոցի և քոլեջի աշակերտներին՝ ովքեր մաթեմատիկայով շարունակեցին զբաղվել իրենց ողջ կյանքի ընթացքում։

1943 թվականին Ջեքսոնը վերադարձավ Հեմփթոն, որտեղ սկսեց աշխատել, որպես հաշվապահ՝ Ազգային կաթոլիկ համայնքի կենտրոնում։ Նա Հեմփթոնի ինստիտուտի առողջապահական բաժնում աշխատել է որպես բաժնի վարիչ և քարտուղար։ Ջեքսոնը ստիպված է լինում թողնել իր աշխատանքը մի որոշ ժամանակ իր որդու ծննդյան պատճառով։ 1951 թվականին նա դարձավ Ֆլորիդ Մոնրոյի Բանակի դաշնային զորքերի գլխավոր վարչությունում որպես քարտուղար։

1951 թվականին Ջեքսոնը գրել է ավիացիոն ծրագիր, որը 1958 թվականին հաջողվել է իրականացնել և հաստատվել է ՆԱՍԱ-ի կողմից։ Նա աշխատել է Դորոթի Վոնի կողմի հետ։

1953 թվականին Ջեքսոնը ընդունում է ճարտարագետ Կազիմերզ Ցզարնեսկիի առաջարկությունը, ըստ որի նա պետք է աշխատեր գերձայնային ճնշման թունելում։ Թունելը, որը՝ 4 4 ոտնաչափ (1.2 1.2 մ) էր և 60.000 ձիաուժ (45.000 կՎտ), օգտագործվում էր, որպես ուսումնասիրության մոդել։ Ցզարնեսկին խրախուսելով Ջեքսոնի կատարած աշխատանքը նրան առաջարկում է անցնել վերապատրաստման, որպեսզի նա կարողանար առաջադրվել, որպես ծրագրի ճարտարագետ։ Ջեքսոնը վերադառնում է Հեմփթոն քաղաք, որպեսզի մասնակցի վերապատրաստման դասերին։ Դասընթացներն ավարտելուց հետո սկսում է զբաղվել ավիացիոն ճարտարագիտությամբ և 1958 թվականին և Ջեքսոնը պաշտոնապես դառնում է ՆԱՍԱ- ի առաջին սևամորթ կին ճարտարագետը։ Նա վերլուծել է քամու թունելի և ամերիկյան ինքնաթիռների թռիչքի փորձերը, տեսական աերոդինամիկայի բաժնում։ Նրա նպատակն էր հասկանալ օդի հոսքը, այդ թվում Միացյալ Նահանգների ինքնաթիռները բարելավելը։

Ջեքսոնը աշխատել է որպես ՆԱՍԱ- ի մի քանի ստորաբաժանումների ճարտարագետ։ Նա ի վերջո հեղինակեց կամ համահեղինակեց 12 տեխնիկական փաստաթղթեր ՆԱՍԱ-ի համար։ Ջեքսոնն աշխատել է օգնել կանանց և այլ փոքրամասնություններին՝ առաջ քաշել իրենց կարիերան, այդ թվում ` խորհուրդ տալով, թե ինչպես պետք է նրանք սովորեն։

34 ՆԱՍԱ-ում աշխատելուց հետո Ջեքսոնը ձեռք է բերել ճարտարագիտական ստորաբաժանումում ամենաբարձր կոչումը։ Նա որոշել է նվազեցնել այն, որպեսզի հավասար հնարավորությունների մասնագետի դաշտում կառավարիչ լինի։ ՆԱՍԱ-ի կենտրոնակայանում վերապատրաստվելուց հետո նա վերադառնում է Լանգլի։ Ջեքսոնը շարունակել է աշխատել ՆԱՍԱ-ում մինչև 1985 թվականը։

Ժառանգություն
-------------

2016 թվականին նկարահանված «Թաքնված թվեր» ֆիլմը պատմում է ՆԱՍԱ-ում աշխատող երեք աֆրոամերիկացի կանաց կարիերայի մասին, որոնց թվում էր նաև Մերի Ջեքսոնը։ Ֆիլմը հիմնված է համանուն գրքի բովանդակության վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4 5
3. 1 2  Mary Winston Jackson
4. 1 2 3  Black Women Scientists in the United States — IU Press, 1999. — P. 126. — ISBN 978-0-253-33603-3
5. 1 2 3  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
6. ↑
7. ↑  Timmons, Greg (2016 թ․ դեկտեմբերի 6). «Mary Winston-Jackson». *Biography.com*. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 16-ին.
8. 1 2  «Mary Winston Jackson». *Legacy*. Daily Press. 2015 թ․ փետրվարի 13. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 16-ին.
9. 1 2 3  Warren, Wini (1999). *Black Women Scientists in the United States*. Bloomington, Indiana, USA: Indiana University Press. էջեր 126. ISBN 978-0-253-33603-3.
10. 1 2  Shetterly, Margot Lee. «Mary Jackson Biography». NASA. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 15-ին.
11. 1 2  Lewis, Shawn D. (August 1977). «The Professional Woman: Her Fields Have Widened». *Ebony*. Johnson Publishing Company. **32** (10). ISSN 0012-9011.
12. ↑  «Mary Winston Jackson». *Human Computers at NASA*. Macalester College. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 16-ին.
13. ↑  Loff, Sarah (2016 թ․ նոյեմբերի 22). «Mary Jackson Biography». *NASA* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 2-ին.
14. ↑  Champine, Gloria R. «Mary Jackson» (PDF). NASA. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 16-ին.
15. ↑  *Mary W. Jackson* (pdf), National Aeronautics and Space Administration, October 1979, Վերցված է August 16, 2016-ին
16. ↑  Czarnecki, K. R.; Jackson, Mary W. (September 1958), *Effects of Nose Angle and Mach Number on Transition on Cones at Supersonic Speeds (NACA TN 4388)*, National Advisory Committee for Aeronautics, Վերցված է January 3, 2017-ին
17. ↑  Czarnecki, K. R.; Jackson, Mary W. (January 1961), *Effects of Cone Angle, Mach Number, and Nose Blunting on Transition at Supersonic Speeds (NASA TN D-634)*, NASA Langley Research Center, Վերցված է January 3, 2017-ին
18. ↑  Jackson, Mary W.; Czarnecki, K. R. (July 1961), *Boundary-Layer Transition on a Group of Blunt Nose Shapes at a Mach Number of 2.20 (NASA TN D-932)*, NASA Langley Research Center, Վերցված է January 3, 2017-ին
19. ↑  Buckley, Cara (2016 թ․ մայիսի 20). «Uncovering a Tale of Rocket Science, Race and the '60s». *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «The Human Computer Project». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.