Թթվասեր և այլ կաթնամթերք
**Թթվասեր** (հին սլավոներեն՝sъmętana < sъmětati), կաթնաթթվային արտադրանք, որը ստանում են սերուցքից և մակարդից։ Յուղայնության աստիճանը տատանվում է 10-ից մինչև 58 %։
Թթվասերը իրենից ներկայացնում է սերուցք՝ ենթարկվելով կաթնաթթվային խմորեցման։ Ֆրանսիական և սլավոնական խոհանոցների ավանդական արտադրանք։ Թթվասերը օգտագործում են ոչ միայն ուտեստների մեջ, նաև դիմահարդարման համար։

Տարածում և անվանակարգում
------------------------

Կրեմ-ֆրեշ ելակի վրա
Թթվասերը համարվում է ռուսների, ուկրաինացիների, բելառուսների ազգային ուտեստը։ Այն նաև տարածված է Արևելյան Եվրոպայում՝ բալթյան երկրներում (Լիտվա, Լատվիա, Էստոնիա), նախկին Արևելյան Գերմանիայում, Հունգարիայում, Ռումինիայում և Մոլդովայում, նախկին Հարավսլավիայի երկրներում, նաև Ֆինլանդիայում։

Ֆրանսիական սերուցքը կամ կրեմ-ֆրեշը նույնպես ստացվում է պաստերիզացված սերուցքից։ Նորմանդիայում հաճախ ավելացնում են թթվասերին կալվադոս և պատրաստում են ձկան սոուս։

Թթվասեր անվանումը օգտագործվում է միայն Հայաստանում։ Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Բելառուսիայում օգտագործվում է *сметана* անվանումը, Ֆինլանդիայում *smetana* և *crème fraîche*, Գերմանիայում՝ *schmand*, սլավոներեն՝ *kisla smetana*, Լեհաստանում՝ *śmietana*, Չեխիայում՝ *zakysaná smetana*, Ռումինիայում՝ *smântână*: Բացի վերոնշյալ երկրներից թթվասերը օգտագործում են նաև եվրոպական այլ երկրներում՝ Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Իսպանիայում, Իտալիայում, Դանիայում։ Հունգարիայում թթվասերին անվանում են *tejföl* կամ *tejfel*, Էստոնիայում՝ *hapukoor*, Լիտվայում՝ *grietinė*, Լատվիայում՝ *skābs krējums*, Սերբիայում՝ *pavlaka* կամ *mileram*, Բոսնիայում՝ *povlaka*, Խորվաթիայում՝ *kiselo vrhnje*:

Թթվասերը խոհարարության մեջ
--------------------------

Թթվասեր արևելաեվրոպական (Ռուսաստան, Ուկրաինա, Բելառուսիա) խոհանոցում ավելի տարածված է օգտագործել որպես առաջին ուտեստ (Շի, բորշ, մածնաբրդոշ և այլն)։ Թթվասերը մեծ մասամբ օգտագործվում է Հայաստանում, Ռուսաստանում և ԽՍՀՄ-ի ուրիշ երկրներում։ Էստոնական խոհանոցում ավելի ճանաչված է Սելդի ձկան հետ ավելացվող կերակուր, թթվասերը օգտագործում են նաև ավանդական «չորբա» ապուրի մեջ, և նույնպես մսային ճաշատեսակ «մուսակայի» պատրաստման մեջ։

Նմանատիպ ապրանքներ
------------------

* Կրեմ-ֆրեշ
* Կրեմ-դուբլ
* Կատիկ
* Կայմակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Переходной ключ ОКП - ОКПД2 (8,87 Мб), Переходной+ключ-ОКП-ОКПД2-17-04-2015.xls (ռուս.)
2. ↑  Ключи ОКПД2-ОКПД2007 (5,8 Мб), Ключи+ОКПД2-ОКПД2007-ЯНВ.xls (ռուս.)
3. ↑  "Թթվասեր". Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 19-ին. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "ԳՕՍՏ Ռ 52092-2003". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Կաթնաթթվային ապրանքների պատրաստումը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Կաթ և կաթնամթերք |
| --- |
|  |
| Կաթ պարունակող մթերք | Այրան  · Ացիդոֆիլին  · Բիֆիդո  · Վերենց  · Յոգուրտ  · Կաթնաշոռ  · Պրոստակվաշա  · Կեֆիր  · Կրեմ ֆրեշ  · Կուահանդա  · Կաշկ  · Մածուն  · Կաթնային կոկտեյլ  · Յուղազերծված կաթ  · Թան  · Ռյաժենկա  · Խտացրած կաթ  · Սերուցք  · Կարագ  · Թթվասեր  · Ձնագնդի  · Սուզմա  · Կաթի փոշի  · Շիճուկ  · Պանիր  · Քիչ քամած կաթնաշոռ  · Տաք կաթ  · Շուբաթ  · Քաթիկ  · Ռումինական կաթնաշոռ  · Թանաբրդոշ |
|  |
| Կաթ պարունակող ահկոհոլային ըմպելիքներ | Արակ  · Բիլկ  · Կումիս |
|  |
| Կաթով կերակրատեսակներ | Կաթով ապուր  · Սաքսոնական պանրիկ  · Սիրնիկի  · Ռակլետ |
|  |
| Տես նաև | Ֆերմենտացված կաթնամթերքներ  · Կաթնային արդյունաբերության |

 |