| **՞**Կովկասյան զերինտիա |
| --- |
| Կովկասյան զերինտիաԱրու և էգ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | հատվածոտանիներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | միջատներ |
| Ենթադաս | թևավորներ |
|
| Վերնակարգ | Neoptera |
| Կարգ | թեփուկաթևավորներ |
| Ենթակարգ | Glossata |
|
|
| Ընտանիք | Papilionidae |
| Ենթաընտանիք | *Parnassiinae* |
|
|
| Ցեղ | *Zerynthia* |
|
|
| Տեսակ | **Կովկասյան զերինտիա** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Zerynthia caucasica Lederer, 1864

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կովկասյան զերինտիա** (լատ.՝ Zerynthia caucasica), ցերեկային թիթեռ առագաստայինների ընտանիքից (Papilionidae)։

Նկարագրություն
--------------

Առջևի թևի երկարությունը 23-32մմ է, թևերի թափը՝ 44-52մմ։ Թևերի վերին հատվածի գունավորումը բաց դեղին է բարդ զարդանկարով, ձևավորված կարմիր, սև և կապույտ նախշերից։ Հարսնյակից նոր դուրս եկած թիթեռների թևերի գունավորումը տատանվում է համարյա սպիտակից մինչև բաց դեղին։ Թևերի ծոպերը բազմագույն են։ Թևերի ներքևի հատվածի զարդանկարը կրկնում էվերին հատվածի գունավորումը։ Սեռական դիմորֆիզմը էգերի մոտ արտահայտվում է զարդանկարի մեծ զարգացմամբ և թևերի ինտենսիվ գունավորմամբ։ Որովայնը պատված է բաց գույնի մազերով։

Տարածվածություն
---------------

Արեալը ընդգրկում է Մեծ Կովկասի հարավային թեքությունը Կախից մինչև Ջուբգա, Մեսխեթի լեռնաշղթա, Կոլխիդայի դաշտավայր և Պոնտոյան լեռների հյուսիսային թեքությունը։ Նաև արեալը զբաղեցնում է սևծովյան ծովափի գծով Պսոու գետից մինչև Ջուգբա և Վուլան գետերի ջրաբաժան։

Եվրոպայում հանդիպում է միայն արևմտյան նախակովկասում։
Սարերում բարձրանում է մինչև 1700մ ծովի մակարդակից բարձր։

Ենթատեսակներ
------------

* *abanti* (Koçak, 1975)
* *cachetica* (Sheljuzhko, 1927)
* *caucasica* (Lederer, 1864)
* *tkatshukovi* (Sheljuzhko, 1927)

Վարքագծի առանձնահատկություններ
------------------------------

Իմագոի թռիչքի ժամանակը տևում է ապրիլի առաջին տասնօրյակից մինչև մայիսի առաջին տասնօրյակ։ Ընդհանրապես թռիչքի ժամանակը կախված արեալի տարածքից և եղանակի պայմաններից կարող է ձգվել մարտից մինչև հունիս։ Թռիչքը հարմարեցված է արևային եղանակին։ Ամպամած և քամոտ եղանակին տվյալ տեսակի ակտիվությունը միանգամից նվազում է, + 12 ջերմաստիճանից ցածր` իսկույն դադարում է։ Թիթեռները առավելապես ակտիվ են առավոտվա ժամը 10-ից 16.00-ը։ Թռիչքի սեզոնի սկզբում հայտնվում են արուները, իսկ էգերի մասսայական մուտքը լինում է 7-10 օր ուշ։ Արուների թռիչքը առավելապես ավարտվում է ապրիլի վերջում, իսկ էգերը մայիսի սկզբում, կախված գարնանային սեզոնի տևողությունից։

Իմագոի թռիչքը տևում է մոտավորապես 20-25 օր։ Միգրացիոն հատկությունները արուների մոտ ավելի բարձր են, քան էգերի մոտ։ Արուները հաճախ հանդիպում են իրենց հիմնական բնակության տեղից հեռու։ էգերի մոտ միգրացիոն հատկությունները ի հայտ են գալիս ձվադրումից հետո։

Բազմացում
---------

Էգերը բեղմնավորումից ձվերը հետո դնում են մեկ առ մեկ, նրանց կպցնելով տերևի ստորին կողմի վրա։ Ձուն գնդաձև է 0,8մմ տրամագծով։ Ձվի հիմնական գույնը բաց կանաչ է, բաց դարչնագույն երանգով։ Ձվի փուլը տևում է 10-ից 15 օր։

Թրթուրների կերային բույս - որդնտակ վրացական(*Aristolochia iberica*) և *Aristolochia steupii*: Ձվից նոր դուրս եկած թրթուրը 2,5մմ է։ Մարմինը պատված է մոխրագույն կուտիկուլայով և սպիտակավուն զարդանկարով։ Կոծոծները սպիտակ են։ Շոշափուկները սև գույնի են։

Պաշտպանություն
--------------

Թուրքիայում համարվում է անհետացած տեսակ, պոպուլյացիայի ստատուսը այլ երկրներում հայտնի չէ։

Տեսակը ներառված է եղել ՍՍՀՄ-ի կարմիր գրքում «III. Թվաքանակի նվազմամբ տեսակներ» կատեգորիայով։

Աղբյուրներ
----------

* Zerynthia caucasica (Lederer, 1864) - Зеринтия кавказская

Գրականություն
-------------

1. Tuzov V.K. The Synonimic list of butterflies from the ex-USSR. Moscow, Rosagroservis, 1993. - p. 14.
2. Van Swaay, Warren. Red Date Book of the butterflies of Europe. 1999.
3. Higgins L.G. Riley N.D. 1993. Butterflies of Britain and Europe. London. - p. 20.
4. Некрутенко Ю. П. Дневные бабочки Кавказа. Киев, Наукова думка, 1990. - 216 с.
5. План европейская стратегия сохранения биологического разнообразия // Охрана живой природы. Нижний Новгород. 1997. Вып. 2 (7)։77 с.
6. А. А. Ластухин Экология имаго и морфология экстерьера имматурных стадий развития Алланкастрии кавказской (Allancastria caucasica Lederer,1864) в Западном Предкавказье (Lepidoptera, Papilionidae, Zerinthiinae), Научные труды г п з «Присурский». Т.10, Чебоксары - Атрат, 2002. С. 69-74.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы|с=163}}


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG |

 |