**Աշխեն Աթալյանց** (սերբ.՝ Ашхен Атаљанц, Բելգրադ, ), բալետի սերբահայ պարուհի, նախկին Հարավսլավիայի բալետում խոր հետք թողած դերասաններից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Աշխեն Աթալյանցը ծնվել է 1971 թվականի հունվարի 2-ին, Բելգրադում։ Նրա հայրը՝ Գաբրիելը, ազգությամբ հայ է, մասնագիտությամբ՝ հոգեբույժ, իսկ մայրը՝ Գորդանան, գրականության պրոֆեսոր։ Մանկությունն անցկացրել է Պանչևոյում, որտեղ կատարել է առաջին քայլերը բալետում։ Հետագայում Պանչևոյից մեկնել է Զագրեբ, որտեղ շարունակել է հաճախել բալետի դպրոց, իսկ հետո տեղափոխվել է Բելգրադ։ 1989 թվականին ավարտել է «Լույո Դավիչո» բալետի դպրոցը։ Արդեն հաջորդ տարի նա դարձել է Ազգային թատրոնի բալետային անսամբլի առաջին պարուհին, որտեղ, որպես բալետի դպրոցի սան, մենակատարի դերեր է ունեցել և շուտով սկսել է գլխավոր դերեր ստանալ դասական խաղացանկում։

Կարիերա
-------

1991 թվականին Աշխեն Աթալյանցը ելույթ է ունեցել Օսակայում (Ճապոնիա) տեղի ունեցած բալետի մրցույթում և իր գործընկեր Կոնստանտին Կոստյուկովի հետ զույգերի անվանակարգում արժանացել առաջին մրցանակին։ Նույն թվականին նա դարձել է Սերբիայի ազգային բալետի ամենաերիտասարդ պրիման։ Որպես ազգային թատրոնի պրիմա՝ 1993 թվականին հյուրընկալվել է Թել Ավիվում և 1994 թվականին՝ Մյունխենում։ Ազգային թատրոնի այն ժամանակվա ղեկավար Ալեքսանդար Բերչեկի հետ տարաձայնություններից հետո նա հեռացել է Բավարիայի պետական օպերա (Մյունխեն)։ Բերչեկի հեռանալուց հետո Աշխենը վերադարձել է Ազգային թատրոն, որտեղ բալետի ղեկավարն էր պարուսույց Լիդիա Պիլիպենկոն։

1997 թվականին Աշխեն Աթալյանցը լքել է Ազգային թատրոնը, որի հետ երբեք չի խզել կապերը արտասահմանյան բալետային խմբերում ներգրավվածության ժամանակ։ 1997-2000 թվականներին եղել է Բեռլինի պետական օպերայի մենապարուհի։ Իր կարիերայի այդ հատվածում նա հիմնականում խաղացել է դասական խաղացանկի դերեր, բայց սկսել է հետաքրքրվել նաև ժամանակակից բեմադրություններով։ Նրա կարիերայի շրջադարձային կետը եղել է 2000 թվականը, երբ տեղափոխվելով իտալական *Atterbaletto* բալետային խումբ՝ նա ամբողջությամբ անցել է ժամանակակից պարին։ 2006 թվականին նա վերադարձել է Սերբիա՝ անկախ արտիստի կարգավիճակով, իսկ 2007 թվականի ապրիլին «Տերազիե» թատրոնի բեմում *La Capinera* ներկայացումով նշել է իր կարիերայի 20-ամյակը։

### Գլխավոր դերերը Բելգրադի ազգային թատրոնի բալետում

* **Օդետտա/Օդիլիա** - *Կարապի լիճ* (խորեոգրաֆ՝ Դ. Պարլիչ),
* **Կիտրի** - *Դոն Կիխոտ* (խորեոգրաֆ՝ Վ. Լոգունով),
* **Նիկիա** – *Բայադերկա* (խորեոգրաֆ՝ Մ. Պետիպա),
* **Mirta, Gisela** - *Ժիզել* (խորեոգրաֆ՝ Լ. Լավրովսկի),
* **Կին** - *Հարություն* (խորեոգրաֆ՝ Լ. Պիլիպենկո),
* **Ավրորա** – *Քնած գեղեցկուհի* (խորեոգրաֆ՝ Վ. Լոգունով),
* **Մարգարիտա Գոտիե** – *Կամելիազարդ տիկինը* (խորեոգրաֆ՝ Լ. Լավրովսկի),
* **Աղջիկ** - *Ձմեռային երազներ* (Դ. Գրեյ),
* **Դալիլա** - *Սամսոն և Դալիլա* (խորեոգրաֆ՝ Լ. Պիլիպենկո),
* Մենապար *Աիդա* օպերայի հաղթական վերադարձի տեսարանում

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

* Սերբիայի բալետի արտիստների ասոցիացիայի ականավոր նվաճումների մրցանակ (2018)
* ÍՈսկե բեոչուգ» մրցանակ (2018)
* Մրցանակ «Լա Կապիներա» բալետում (2007) գլխավոր դերի համար՝ Միջերկրական թատրոնի «Քավարան» երկրորդ միջազգային փառատոնում
* Կարիչ եղբայրների մրցանակ (2006)
* Ամենամյա հատուկ *«Հաջողության ծաղիկ վիշապ կնոջ համար»* մրցանակ՝ Բելգրադում ամենակարևոր նվաճումների համար (1992)
* Բելգրադ քաղաքի հոկտեմբերյան մրցանակ՝ երաժշտության և թատերական արվեստի բնագավառում մեծ նվաճումների համար, «Դոն Կիխոտ» բալետում Կիտրիի դերի համար (1992)
* Բելգրադի Ազգային թատրոնի ամենամյա մրցանակ «Դոն Կիխոտ» բալետում Կիտրիի դերի համար (1991/92)
* Բալետի միջազգային մրցույթի առաջին մրցանակ (Օսակա, Ճապոնիա, 1991)
* Հոբելյանական մրցանակ Բելգրադի ազգային թատրոնի 120-ամյակի կապակցությամբ՝ «Կարապի լիճ» բալետում Օդիլիայի և Օդետտայի դերերի համար (1990)

Ընտանիք
-------

Նրա մայրը սերբ է, հայրը՝ հայ և սեկեյ, ունի նաև գերմանացի նախնիներ։ Նրա նախապապը դոկտոր Աթալյանցն էր՝ հայտնի բժիշկ Սկորենովացից և Պանչևոյից, պապը՝ Ջորջեն, իրավաբան էր, իսկ տատը՝ Թերեզիա Վարգան՝ ուսուցչուհի, որն Աշխենին սեր էր սերմանել բալետի հանդեպ։ Աշխենի հայրը՝ Գաբրիել Աթալյանցը, բժիշկ, բանաստեղծ և մարզիկ է, իսկ մայրը՝ սերբերենի և գրականության պրոֆեսոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «AŠHEN ATALJANC». *Hotel Grand Hedonist*. Արխիվացված է օրիգինալից 16. 01. 2022-ին. Վերցված է 16. 1. 2022-ին.
2. ↑  «Ašhen Ataljanc, balerina - Vraćam se konačno u Beograd». *eKapija*. 18.1.2009. Վերցված է 16. 1. 2022-ին.
3. ↑  Konjikušić, Davor (22. 8. 2001.). «Ašhen Ataljanc». *Vreme*. Վերցված է 16. 1. 2022-ին.
4. 1 2  Lijeskić, Biljana (3.7.2019). «Jedino što sam mogla bilo je da igram». *Политика*. Վերցված է 16. 1. 2022-ին.
5. 1 2 3  Jovanović, Jelena. «Ašhen Ataljanc». *Balet*. Վերցված է 16. 1. 2022-ին.
6. ↑  Ćirić, Dejan. «Lidija Pilipenko: Doživotna krivica čuvene primabalerine». *24sedam* (սերբերեն). Վերցված է 2024-04-12-ին.
7. 1 2  «Biografija - Ashen Ataljanc». *ashenataljanc.com*. Վերցված է 16. 1. 2022-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

 

* Հարցազրույց Աշխեն Աթալյանցի հետ
* Ժամանակակիցի դիմանկար - Աշխեն Աթալյանց, բալերինա
* Լուսանկարներ
* «Լա Կապիներա»