recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Պետրո Պանչ** (իսկական անուն ազգանուն՝ **Պյոտր Իոսիֆովիչ Պանչենկո**, ռուս.՝ Панч Петро Йосипович, հունիսի 22 (հուլիսի 4), 1891, Վալկի, Խարկովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 1, 1978(1978-12-01), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի խորհրդային գրող, Ուկրաինայում խորհրդային գրականության հիմնադիրներից մեկը։

Պանչի ստեղծագործությունների հիմնական թեման անհատի ձևավորումն է խորհրդային իշխանության պայմաններում («Երկնագույն էշելոններ», 1928 թ. «Ծնունդ», 1932 թ. «Ճանապարհին», 1959 թ. պատմվածքների և վիպակների ժողովածուներ, «Գիշերվա պաշարումը», 1935 թ. վեպ)։ «Փոթորկվեց Ուկրաինան» (1954 թ.) պատմական վեպում Պանչը փորձում է նկարագրել ուկրաինական ժողովրդի ազգային-ազատագրական պատերազմը (1648-1654 թթ.)։ Մանուկների համար գրել է «Թռչելու ենք» (1935 թ.), «Լավ տղաներ» (1959 թ.) պատմվածքների ժողովածուները, «Տարաշչայի գնդի որդին» (1937 թ.) վիպակը։ «Բռնչենու կամրջի վրա» (1965 թ.) ինքնակենսագրական վիպակի համար արժանացել է ՈւՍՍՀ Շևչենկոյի անվան պետական մրցանակի (1966 թ.)։ Պանչի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով և 2 այլ շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 6006860 · GND: 1158422563 · ISNI: 000000010995751X · LCCN: n81142384 · NKC: xx0005592 · NLA: 36004694 · NTA: 279748698 · NUKAT: n96216643 · SUDOC: 159727677 · VIAF: 85338371 · WorldCat VIAF: 85338371 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 122)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սոֆիայի ռուսական եկեղեցի** (բուլղար․՝ Руска църква, *Ruska tsarkva*), պաշտոնական՝ **Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի** (църква "Св. Николай Чудотворец", *tsarkva "Sv. Nikolay Chudotvorets"*), Ռուսական ուղղափառ եկեղեցի Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի կենտրոնում՝ տեղակայված «Ցար օսվոբոդիտել» (Ազատարար Թագավորի) պողոտայում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է 1882 թ. ավերված Սարայ մզկիթի տեղում Օսմանյան կայսրությունից Ռուսաստանի կողմից Բուլղարիայի ազատագրումից հետո։ Կառուցվել է որպես Ռուսական դեսպանության պաշտոնական եկեղեցի և անվանվել է Ռուսաստանի Նիկոլայ 2-րդ կայսեր բարեխոս սրբի անունով։

Եկեղեցու ճարտարապետը ռուս Միխայիլ Պրեոբրաժենսկին է, ով եկեղեցին նախագծել է ռուսական վերածննդի դարաշրջանի ճարտարապետական ոճով։ Շինարարական աշխատանքների ընթացքին հետևել է Սոֆիայի Ալեքսանդր Նևսկու տաճարի ճարտարապետ Ա. Սմիրնովը։ Արտաքին բազմագույն սալիկների ձևավորումը իրականացրել է Գ. Կիսլիչևը, ներքին որմնապատկերները նկարազարդել է Վասիլ Պերմինովի կողմից գլխավորած նկարիչների խումբը։ Հինգ գմբեթները պատված են ոսկով։ Սրբոցում 4 հիանալի սրբապատկերներ են, որոնք Կիևի Սուրբ Վլադիմիր տաճարի սրբապատկերների կրկնօրինակներն են։ Դրանք 20-րդ դարի սկզբի ռուսական սրբապատկերների եզակի օրինակներ են։ Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում Սանկտ Պետերբուրգում պատրաստված մայոլիկայի արվեստով ստեղծված սրբոցը։

Եկեղեցու զանգերը տաճարին է նվիրել կայսր Նիկոլայ Երկրորդը։ 1947 թ. եկեղեցին հանձնվել է Մոսկվայի պատրիարքության թեմին։

Եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1907 թ. և ավարտվել 1914 թ.։

Եկեղեցու դամբանում է գտնվում արքեպիսկոպոս Սերաֆիմի (Սոբոլևի) գերեզմանը, որին շատ ուղղափառ քրիստոնյաներ Հրաշագործ են համարում։ Նա 1921-1950 թթ. Բուլղարիայում կառավարել է ռուսական ուղղափառ համայնքը։ Այսօր էլ շատերը նամակներ են գրում՝ խնդրելով նրա օգնությունը, թողնում են դրանք գերեզմանի վրա՝ հավատալով, որ նա կօգնի իրենց։

Գրականություն
-------------

* Игнатьев А. Русский храм Святителя Николая Чудотворца в г. Софии (к 50-летию со дня освящения) // Журнал Московской Патриархии. М. 1964. № 9. стр. 44-49.
* Антонов В. В. Кобак А. В. Русские храмы и обители в Европе. — СПб։ «Лики России», 2005. — С. 29—32. — 3000 экз. — ISBN 5-87417-208-4.

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* *Official Guide to the Russian Church* by N. Neshkov and N. Lobanova (in Russian and Bulgarian)
* Historical Plaque in front of the Russian Church, placed by the Ministry of Culture of Bulgaria


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Russian Church, Sofia***էջը Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* official site
* Historical photographs of the church
**Սուխայա Օլշանկա**  (ռուս.՝ Сухая Ольшанка), գետ Ռուսաստանում, հոսում Կոչեգուռի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օլշանկա գետի աջ ափին 21 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url= водный реестр РФ: Сухая Ольшанка (Сухой Ольшанец)|archiveurl=</ref>։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **05010400312107000011899**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **107001189**
* *Ավազանի կոդը* - **05.01.04.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **07**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Ալեյկիա** (հունարեն՝ λενχός սպիտակ), արյունաստեղծ օրգանների հիվանդություն, երբ արյան համակարգում խիստ նվազում կամ վերանում են սպիտակ գնդիկները և պակասում կարմիր գնդիկներն ու թիթեղիկները (թրոմբոցիտներ)։ Լինում են արյունահոսային ալեյկիա և սննդաթունային ալեյկիա (ալիմենտար տոքսիկական ալեյկիա կամ սեպտիկ անգինա)։

Արյունահոսային ալեյկիայի պատճառներն են՝ նյարդային համակարգի տրավման, անցյալում կրած հիվանդությունները (մալարիա, տուբերկուլոզ ևն), ռադիոակտիվ ճառագայթման ազդեցությունը, չարորակ ուռուցքները։ Ախտանիշներն են՝ սակավարյունությունը, լորձաթաղանթների դիֆթերիային ախտահարումները, բծավոր արյունազեղումները և արյունահոսությունները։

Սննդաթունային ալեյկիան ձյան տակ մնացած և բորբոսասնկերով վարակված հացահատիկի օգտագործումից առաջացած թունավորումն է, որը խախտում է ոսկրածուծի արյունաստեղծ ֆունկցիան։ Ախտանիշներն են՝ ստամոքս–աղիքային համակարգի ախտահարումները, նեկրոզային և գանգրենային անգինան և արյունահոսությունները։

Ալեյկիայի տարատեսակ է նաև ագրանուլոցիտոզը՝ արյան մեջ հատիկավոր սպիտակ գնդիկների քանակի նվազումը։

Բուժումը՝ արյան փոխներարկում, արյունաստեղծումը խթանող դեղանյութեր։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · DiseasesDB · MedlinePlus · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 146038220 · Disease Ontology · LCCN: sh85002253 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 151)։*  |
**Բերժերակի գինու և նավագործության թանգարան**, (ֆր.՝ Musée ethnographique du vin, de la tonnellerie et de la batellerie) ազգային, մշակութային թանգարան, որը գտնվում է Ֆրանսիայի Աքվիտանիա երկրամասի Բերժերակ համայնքում։

Թանգարանում պահվում են գինու անոթների տեսակներ, ինչպես նաև Բերժերակ կոմուննայի և հարակից շրջաններից հայտնաբերված անտիկ իրեր։ Թանգարանի հավաքածուները վերաբերվում են գինեգործությանը վերաբերվող իրերին և տարբեր ասպեկտների, որոնք վերաբերվում են նավագործությանը և նավատորմին։ Բացի այդ, կարևոր նշանակություն է դարձվում պատմությանը և Բերժերակի մշակույթին։

Թանգարանի առաջին հարկում ներկայացված ցուցանմուշները վերաբերվում են գինեգործությանը և հին պանդոկներին ու պանդոկապաններին։ Բացի այդ, կան նաև նավեր և Հին Բերժերակ քաղաքից պահպանված որոշակի նմուշներ։ Երկրորդ հարկի հավաքածուները նվիրված են խաղողագործությանը և Բերժերակ քաղաքի գինու առևտրին։

Պատկերասրահ
-----------

### Թանգարանի շենքը

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի էջև Բերժերակի պաշտոնական կայքում Archived 2013-11-09 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 061137537 · VIAF: 136094774 · WorldCat VIAF: 136094774 |

 |
| Կոմպիլյատորի կառուցումը  |
| --- |
| 
Ընդհանուր թեմաներ |
| * Լեքսիկական վերլուծություն
* Շարահյուսական վերլուծություն
* Ծրագրի կատարում
* Կապերի խմբագրիչ
* Դինամիկ կապերի խմբագրիչ
* Ծրագրի բեռնիչ
* Տրանսլյատոր
* Կոմպիլյատոր
* Դեկոմպիլյատոր
* Կրոսս կոմպիլյատոր
* Դինամիկ կոմպիլյացիա
* JIT-կոմպիլյացիա
* AOT-կոմպիլյացիա
* Ինտերպրետատոր
* Run-time գրադարան
* Ծրագրի կատարման ժամանակ
* Կոմպիլյացիայի ժամանակ
* Ելակոդ
* Օբյեկտային կոդ
* Բայթկոդ
* Մեքենայական կոդ
* Միկրոկոդ
* Բացարձակ կոդ
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Դեկոմպիլյատորը** ծրագիր է, որը տրանսլյացվում է կատարվող մոդուլը ՝ (կոմպիլյացիայի ելքում ստացված ) սկզբանկան կոդը բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզվի։

**Դեկոմպիլյացիան,** պրոցեսս է որը դեկոմպիլյատորով վերստեղծումն է սկզբնական կոդը։

Դեկոմպիլյացիան մասնավորապես օգտագործում են ծրագրի հակառակ մշակաման(*Reverse engineering*) դեպքում։

Դեկոմպիլյացիայի «հաջողությունը» կախված է ներկայացված կոդի ինֆորմացիայի ծավալից։ Բայթկոդը,որը օգտագործվում է վիրտուալ մեքենաների մեծամասնության կողմից (օր.`*Java Virtual Machine կամ .NET Framework Common Language Runtime*) հաճախ պարունակում են լայն մետատվյալներ, մինչդեռ մեքենայական կոդը ավելի բարդ է դեկոմպիլացվում։ Հիմնականում դժվար կարդացվող են համարվում այն կանչերը, որոնք կատարվում են ենթածրագրից կամ անուղղակի հասցեավորմամբ ( բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզուներում ֆունկցիայի կամ պրոցեդուրաների ցուչիրներ)։

Եթե հայտնի է, թե որ լեզվով է գրված եղել դեկոմպիլացվող ծրագիրը, ապա առաջին հերթին հետազոտվում է Run-time գրադարանը, քանի որ հիմնականում ծրագրի կոմպիլյացիան այդ գրադարանում պրոցեդուրաների կանչերի հետ է կապվում։ Բացի դրանից շատ կոմպիլյատորներ թույլ են տալիս տեսնել, թե ինչ ասսեմբլերական կոդի են վերածվում ծրագրի օպերատորները կոմպիլյացիայից հետո։ Ամենահեշտը տարբերվում են պրոցեդուրաների կանչերը և նրանցից վերադարձը։

Որոշ կոմպիլյատորներ և կոմպիլյացիայից հետո օգտագործվող գործիքներ ծրագրային կոդը ենթարկում են *օբֆուսկացիայի* ` դեկոմպիլյացիան դժվարացնելու համար։

Դեկոմպիլյատորների օրինակներ
---------------------------

* FernFlower
* .NET Reflector, dotPeek — .NET հավաքների կոմպիլյացիայի համար
* ILSpy
* Delphi Decompiler
* JAD — JAva Decompiler
* VB Decompiler — Visual Basic 6.0-ի համար
* Basics of Compiler Design
* Language Implementation Patterns Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
| Կոմպիլյատորի կառուցումը  |
| --- |
| 
Ընդհանուր թեմաներ |
| * Լեքսիկական վերլուծություն
* Շարահյուսական վերլուծություն
* Ծրագրի կատարում
* Կապերի խմբագրիչ
* Դինամիկ կապերի խմբագրիչ
* Ծրագրի բեռնիչ
* Տրանսլյատոր
* Կոմպիլյատոր
* Դեկոմպիլյատոր
* Կրոսս կոմպիլյատոր
* Դինամիկ կոմպիլյացիա
* JIT-կոմպիլյացիա
* AOT-կոմպիլյացիա
* Ինտերպրետատոր
* Run-time գրադարան
* Ծրագրի կատարման ժամանակ
* Կոմպիլյացիայի ժամանակ
* Ելակոդ
* Օբյեկտային կոդ
* Բայթկոդ
* Մեքենայական կոդ
* Միկրոկոդ
* Բացարձակ կոդ
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

Ինֆորմատիկայում ծրագրի բեռնիչը (*loader* ) օպերացիոն համակարգի մի մասն է, որը պատասխանատու է ծրագրերի և գրադարանների բեռնման համար։ Այն ծրագիրը սկսելու կարևոր փուլերից մեկն է, քանի որ այն տեղադրում է ծրագիրը հիշողության մեջ և նախապատրաստում է դրանք կատարելուն։ Ծրագրի բեռնումը ներառում է կատարվող ֆայլի ( *executable file* ) մեջ գտնվող հրահանգների ընթերցումը հիշողության մեջ և հետո կատարում է պահանջվող նախապատրաստություններ ծրագրի կատարման համար։ Հենց որ բեռնումը ավարտվում, օպերացիոն համակարգը սկսում է ծրագրի կատարումը ստանալով բեռնված կոդը։

Բոլոր օպերացիոն համակարգերը, որոնք աջակցում են ծրագրի բեռնումը ունեն բեռնիչներ, բացի բարձր մասնագիտացված համակարգերից, որոնք ունեն միայն ֆիկսված մասնագիտացված ծրագրեր։ Ներդրված համակարգերը չունեն բեռնիչներ և բացի դրանից, կոդը կատարվում է հենց *ROM* -ից։ Նրա համար, որպիսզի բեռնի հենց օպերացիոն համակարգը, օգտագործվում է boot բեռնիչ(boot loader )։ Շատ օպերացիոն համակարգերում բեռնիչը տեղադրված է հենց հիշողության մեջ, մինչդեռ որոշ օպերացիոն համակարգերում, որտեղ կա վիրտուալ հիշողություն՝ թույլատրում է, որ բեռնիչը տեղադրված լինի ներբեռնվող հիշողության մեջ։

Այն դեպքում, երբ օպերացիոն համակարգը ունի վիրտուալ հիշողություն, բեռնիչը կարող է պատճենել կատարվող ֆայլի պարունակությունը հիշողության մեջ, բայց նաև հեշտությամբ կարող է հայտարարել վիրտուալ հիշողության ենթահամակարգին, որ կա կապ այն հիշողության, որտեղ պահված է ծրագրի կոդը և կատարվող ֆայլի պարունակության հետ։

Պարտավորություններ
------------------

Unix-ում, բեռնիչը *handler* է *execve()* համակարգի կանչի համար։ Unix-ի բեռնիչի խնդիրն է՝

1. ստուգում (թույլատվություն, հիշողության պահանջներ և այլն);
2. ծրագրի նկարը դիսկից գլխավոր հիշողության մեջ պատճենումը
3. հրամանների արգումենտների *( command-line arguments)* պատճենումը ստեկի մեջ։
4. ռեգիստրների նախապատրաստում (օր.` ստեկի ցուցիչ)
5. ծրագրի սկիզբ ցատկը (\_start)

Դինամիկ բեռնիչներ
-----------------

Բեռնիչների մի այլ տիպ է *դինամիկ բեռնիչները*։ Նրանք բեռնում և միմյանց են կապում գրադարանները (օր.` .dll ֆայլերը) և արդեն աշխատացնում են բեռնված ծրագրերը։

* Basics of Compiler Design  Archived 2015-11-08 at the Wayback Machine.
* Language Implementation Patterns Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
**Աջակցություն վիրավոր զինվորներին և զոհվածների ընտանիքներին**, Հայաստանում գործող քաղաքացիական նախաձեռնություն։

Նպատակներ
---------

Նախաձեռնության նպատակն է Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության պետական սահմաններին վիրավորված հայ զինվորների կյանքի որակի բարձրացումն է, իրավաբանական խորհրդատվության կազմակերպումը, անհրաժեշտ մարզասարքերի ձեռքբերումը, իրավակիրառ պրակտիկայի խնդիրների լուծումը, ինչպես նաև զինվորների համար մի շարք մրցակցային առավելությունների ստեղծումը։

Նախաձեռնության անդամ Հայկուհի Մինասյանի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետությունը ունի ավելի քան 5 հազար զինհաշմանդամ։ Մինասյանի խոսքերով, «զինհաշմանդամություն ունեցող մարդիկ հոգեբանական խնդիրներ են ձեռք բերում` մեկուսացման մեջ գտնվելով։ Բացի այդ, պետությունը զինհաշմանդամի տուն չի մտնում, նրանք բացարձակ անտերության են մատնված»։

Անդամակցություն
---------------

Նախաձեռնության բոլոր անդամները գործում են կամավորական սկզբունքով, վճարելով անդամավճար՝ ամսական 1000 դրամ։

Տես նաև
-------

* Հաշմանդամությունը Հայաստանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սոֆյա Հովսեփյանը զգուշացնում է, որ պատրաստ է ժողովուրդ դուրս բերել փողոց

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նախաձեռնության պաշտոնական էջը Ֆեյսբուքում
| **՞**Ջրային դաշտամուկ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Կրծողներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Համստերանմաններ |
| Ենթաընտանիք | Դաշտամկներ |
|
|
| Ցեղ | Ջրային դաշտամկներ |
|
|
| Տեսակ | **Ջրային դաշտամուկ** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Arvicola terrestris*
*Linnaeus*, 1758 |
|  Հայերեն տարանուններ |
| 
Ջրամուկ, ջրառնետ, եվրոպական ջրառնետ
 |
|  Հոմանիշներ |
| 
* *Arvicola amphibius*

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**632819**NCBI**1047088**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ջրային դաշտամուկ** (լատին․՝ Arvicola terrestris) կամ **ջրառնետ**, **ջրամուկ**, **եվրոպական ջրառնետ**, համստերանմանների ընտանիքի դաշտամկների ենթաընտանիքի կրծող կաթնասուն կենդանի։

Մարմնի երկարությունը մինչև 25 սմ է, պոչինը՝ 15 սմ։ Մեջքի մորթին ու պոչը միագույն են՝ մուգ դարչնագույնից սև, փորինը՝ մոխրագույն։ Մորթին խիտ է, որակյալ, լավ տարբերակված։ Պոչի մազերը կարճ են, կոշտ ու նոսր։ Օժտված է փորող և երկկենցաղ կենսակերպ վարող կենդանիներին բնորոշ առանձնահատկություններով. ջրում լավ լողում է, սուզվում, կեր փնտրում, ցամաքում արագաշարժ է։

Սնվում է բույսերով, ջրային մանր կենդանիներով, ձմռանը՝ բույսերի ստորգետնյա մասերով, ծառերի կեղևով և շիվերով։ Բնակվում է հողափոր, մինչև 1 մետր խորությամբ բներում, կազմում առափնյա գծային, բաց տարածքներում՝ օջախային գաղութներ։

Բազմանում է տարին 2-3 անգամ, ունենում մինչև 14 ձագ։ Վնաս է հասցնում գյուղատնտեսությանը, մշակաբույսերին և անտառտնտեսություններին։ Տուլարեմիայի և լեպտոսպիրոզների հարուցիչների հիմնական կրողներից է։

Կնեդանու բնական արեալն ընկած է Եվրասիա մայրցամաքից մինչև Արևմտյան Եվրոպայի սահմանը։ Հայաստանում հանդիպում է բոլոր բնակլիմայական գոտիներում (700-3200 մ բարձրություններում)։ Բնակվում է գետերի, լճերի և այլ ջրային տարածքների առափնյա մասերում, երբեմն՝ խոնավ մարգագետիններում՝ ջրից մինչև 2 մետր հեռավորության վրա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 532)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776414524 · NKC: ph114718 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասատրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Անժելա Բորիսի Ասատրյան** (1924, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1995, Երևան, Հայաստան), հայ կենսաքիմիկոս։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Անժելա Ասատրյանը ծնվել է 1924 թվականին, Երևանում։ 1948 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1949-1969 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության Կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության գիտահետազոտական ինստիտուտի կենսաքիմիայի լաբորատորիայի և իզոտոպային կաբինետի վարիչ, 1969-1995 թվականներին՝ կլինիկական կենսաքիմիայի բաժանմունքի գիտական ղեկավար։

Աշխատանքները վերաբերում են տարբեր հիվանդությունների դեպքում կենսաքիմիայի և ախտաբանագենետիկական գործոնների վրա «Արզնի» և «Ջերմուկ» հանքային ջրերի և բարձրլեռնային կլիմայի ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։

Մահացել է 1995 թվականին, Երևանում։

Գրականություն
-------------

* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер. 1998 - 276 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005, էջ 118։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17362 |

 |
**Ժաննա Անրիետտա Ռաթ**, հայտնի է որպես **Անրիետտա Ռաթ** (ֆր.՝ Jeanne Henriette Rath, մայիսի 12, 1773(1773-05-12)[…], Ժնև, Ժնև, Շվեյցարիա - նոյեմբերի 24, 1856(1856-11-24), Ժնև, Շվեյցարիա), շվեյցարացի նկարիչ, մանրանկարիչ և էմալագործ։

Ռուս զորահրամանատար Սեմյոն (Սիմոն) Ռաթի քույրը։ Քրոջ՝ Ժաննա Ֆրանսուազա Ռաթի հետ հիմնադրել է Ժնևի Ռաթ թանգարանը։

Կենսագրություն
--------------

Ժաննա Անրիետտա Ռաթը ծնվել է 1773 թվականին Ժնևում, ժամացույցի վաճառող Ժան Լուի Ռաթի ունևոր ընտանիքում։ Վաղ տարիքից սկսել է նկարել, իսկ 1798 թվականին մեկնել է Փարիզ, որտեղ սովորել է դիմանկարիչ Ժան-Բատիստ Իզաբեի մոտ։

1799 թվականին վերադառնալով Ժնև՝ Անրիետտան շարունակել է կատարելագործել իր արվեստը։ Եվրոպայում այդ ժամանակ տիրապետող է եղել մանրանկարչական դիմանկարների նորաձևությունը, իսկ Ժնևում պահանջված են եղել մանրանկարիչները։ Անրիետտան նկարել է դիմանկարներ գուաշով և տեմպերով և դիմանկարային մանրանկարներ տարբեր տեխնիկայով։ Պարբերաբար ցուցադրել է իր աշխատանքները Փարիզյան սալոնում, ինչպես նաև Ժնևում և Ցյուրիխում։ 1813 թվականին եղբոր՝ Սիմոնի թագավորական արքունիքի հետ մոտ լինելու շնորհիվ, Բեռնում նկարել է Մեծ դքսուհի Աննա Ֆեոդորովնայի դիմանկարը։ Համախմբվելով Ժնևի այլ նկարիչների հետ՝ Անրիետտա Ռաթն առաջարկել է տեղի Նկարիչների միությանը ստեղծել արվեստի դպրոց կանանց համար, իսկ 1801 թվականին դարձել է հիմնադրված ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

1819 թվականին Անրիետտայի եղբայրը մահացել է և նա քրոջ՝ Ժաննա Ֆրանսուազայի հետ ժառանգել է նրա ունեցվածքը։ Եղբայրը հանձնարարել է, որ գումարի մի մասը ուղղվի հանրային կարիքներին։ Այդ ժամանակ Նկարիչների ընկերությունը շինություն է փնտրել հավաքածուները պահելու համար և քույրերն առաջարկել են իրենց օգնությունը։ 1824 թվականին նրանք այդ նպատակով նվիրաբերել են 80000 ֆրանկ։ 1826 թվականին, նրանք սեփական միջոցներից լրացուցիչ հատկացրել են 74000 ֆրանկ նոր շենքի կառուցման համար, որով սկիզբ է դրվել ապագա Ռաթ թանգարանի հիմնադրմանը։

Կենտրոնանալով բարեգործական գործունեության վրա՝ Անրիետտա Ռաթն աստիճանաբար հեռացել է արվեստից։

Մահացել է Ժնևում 1856 թվականին։ Նրա առանձին աշխատանքներ ցուցադրվում են Ժնևի արվեստի և պատմության թանգարանում։

Գրականություն
-------------

* Jean-Jacques Rigaud. Renseignements sur les beaux-arts à Genève. — Imprimerie J.-G. Fick. — 1876. — 383 p.
* Lucien Boissonnas։ «Henriette Rath»։ *Dictionnaire historique de la Suisse* (ֆրանսերեն)
* Sylvia Revello (2019)։ «Jeanne Henriette Rath, tout pour l’art et pour Genève»։ *Le Temps* (ֆրանսերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
3. 1 2  Historische Lexikon der Schweiz, Dictionnaire historique de la Suisse, Dizionario storico della Svizzera (գերմ.) — Bern: 1998.
4. 1 2  SIKART — 2006.
5. 1 2 3  Dictionnaire historique de la Suisse
6. 1 2 3 4 5  Sylvia Revello

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5445771 · GND: 1020309539 · VIAF: 233205323 · ULAN: 500068332 · WorldCat VIAF: 233205323 |

 |
**Անտոնինոսի և Ֆաուստինայի տաճար** (իտալ.՝ Tempio di Antonino e Faustina), Հռոմի ֆորումի տաճար, կառուցված 141 թվականին` Անտոնինոս Պիոսի հրամանով նրա մահացած կնոջ` Ֆաուստինայի հիշատակին։ Անտոնինոսի մահից հետո 161 թվականին տաճարը վերաօծել են երկու ամուսինների հիշատակին։

Տաճարի դիրքը Հռոմի ֆորումում

Հետագա պատմություն
------------------

Ոչ ուշ, քան XI դարում (հնարավոր է արդեն VII դարում), տաճարը վերածվում է Սուրբ Լավրենտի եկեղեցու (*San Lorenzo in Miranda*), որը, ըստ լեգենդի, Վալերիանոս կայսեր հրամանով դատապարտվել է այստեղ 258 տարի։ Քրիստոնեացման շնորհիվ կառույցը լավ վիճակով պահպանվել է մինչև մեր օրերը։

1429-30 թվականների Մարտին V պապը եկեղեցին հանձնել է դեղագործների ղեկավարությանը (*Collegio degli Speziali*): Եկեղեցու թանգարանում հնարավոր է տեսնել Ռաֆայելի կողմից այստեղ գրված դեղատոմսը։

1536 թվականին Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլոս V-ի այցին եկեղեցու երեք կապելլաները (կաթոլիկական մատուռ) ապամոնտաժվել էին՝ նպատակ ունենալով մերկացնել բուն անտիկ տաճարը։

Ներկայիս կառույցի բարոկկո ճակատը կառուցվել է 1602 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

Կառույցը կանգնած է պեպերինային (հրաբխային տուֆի տեսակ) բլոկներով հենահարթակի վրա։ Շքամուտքը բաղկացած է 17 մետրանոց տասը կորնթոսյան սյուներից (վեցը` ճակատից և երկուական` ծայրերից)։ Արխիտրավի վրա գրվածը վկայում է. *Divo Antonino et / Divae Faustinae ex S(enatus) c(onsulto)*` «Աստվածային Անտոնինին և / Աստվածային Ֆաուստինային՝ Սենատի որոշմամբ»։ Անտաբլեմենտը խարիսխող մարմարի ֆրիզում պահպանվել են արծվառյուծների պատկերներ, որոնք հարակցվում են բուսական մոտիվներով և զոհաբերված գործիքների պատկերով։ Ցելլայի (հռոմեական և հունական տաճարների ներքին մաս) կողային պատերը, որոնք նախկինում ծածկված էին մարմարով, կառուցված են, ինչպես հենահարթակը, հրաբխային տուֆից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nobile Collegio Chimico Farmaceutico
2. ↑  Filippo Coarelli. Roma. Guide Archeologiche. Mondadori Electa S.p.A. 2004, с. 100

Գրականություն
-------------

* *Stierlin, Henri* Imperium Romanum. — Köln: Benedikt Taschen Verlag GmbH, 1996. — ISBN 3-8228-8729-3

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հռոմի ֆորում |
| --- |
|  |
| Պահպանվող կառույցներ | Տաբուլարիում, Հառաչանքների աստիճաններ, Սատուրնի տաճար, Վեսպասիանոսի և Տիտոսի տաճար, Սեպտիմիոս Սևերոսի հաղթակամար, Կուրիա Յուլիա, Ռոստրա (ամբիոն), Էմիլիայի բազիլիկա, Յուլիայի բազիլիկա, Կեսարի տաճար, Ռեգիա, Կաստորի և Պոլիդևքեսի տաճար, Վեստայի տաճար |
|  |
| Կայսերական կոմիցիում (հավաքատեղի) | Կուրիա Յուլիա, Օգոստոսի ամբիոն, Ումբիլիկուս Ուրբիս, Ոսկե անկյունաքար, Սև մարմար, Մաքսենտիոսի բազիլիկա |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BAV: ADV11360846 · BNE: XX183550 · GND: 7544711-3 · LCCN: no94022516 · VIAF: 130656795 · WorldCat VIAF: 130656795 |

 |
**Մերի Մակարյան** (օգոստոսի 12, 1985, Երևան, Հայկական, ԽՍՀ, ԽՍՀՄ ), հայ հաղորդավարուհի, լրագրող, դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1985 թվականի օգոստոսի 12-ին Երևանում։ Ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի վոկալ բաժինը։ Աշխատել է «Պարադիզ» ստուդիայում։ «Շանթ» հեռուստաընկերությունում վարել է «Առավոտը Շանթում» հեռուստահաղորդումը, «Հ2» հեռուստաընկերությունում վարել է «Օդից փող» հեռուստախաղը։ «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում 2011 թվականից մինչև 2013 թվականի մարտի 1-ը սերիալում խաղացել է Մերիի կերպարը։

*

Ֆիլմագրություն
--------------

* 

| Տարի | Անվանում |
| --- | --- |
| 2011-2013 | «Դժվար ապրուստ» |
| 2013-2014 | «Հարազատ թշնամի» |
| 2015 | «Լույսի պահապանը» |
| 2015 | «Զգուշացեք կանայք են» |
| 2015-2017 | «Առաջնորդները» |
| 2016 | «Գնված երջանկություն» |

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հարցազրույց Մերի Մակարյանի հետ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ԿինոՊոիսկ |

 |
Բիսմութի բյուրեղ
**Բիսմութի հանքանյութեր**, բնական հանքային գոյացություններ բիսմութի այնպիսի պարունակությամբ, որոնցից բիսմութ կամ նրա միացություններ կորզելը տնտեսապես շահավետ է։ Բիսմութի հանքանյութերի գլխավոր միներալներն են՝ բնածին բիսմութը (95-99% Bi) և բիսմութինը (8% Bi), երկրորդականները՝ պղինձ–բիսմութային ու կապար–բիսմութային սուլֆոաղերը և բիսմութի թելուրիդները։ Հանքանյութերում բիսմութի միներալները զուգակցվում են անագի, վոլֆրամի, արսենի, պղնձի, կապարի և ցինկի, ոսկու միներալների հետ, ուստի և հիմնականում բիսմութը կորզվում է այդ մետաղների հետ զուգընթաց (բիսմութի համաշխարհային հանույթի 90%-ը)։ Մեկ և ավելի տոկոս բիսմութի հանքանյութեր պարունակող հանքավայրեր հազվադեպ են հանդիպում։ Բիսմութի հանքանյութերի բոլոր էնդոգեն հանքավայրերը հիդրոթերմալ են և ծագումով կապված են գրանիտային ինտրուզիաների հետ։ Հանքավայրեր կան Չինաստանում և Հարավային Ամերիկայում։ Հայաստանի հրաքարային, պղնձամոլիբդենային և ոսկու հանքավայրերում առկա են բիսմութիի խառնուրդներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 444)։*  |
**Էզոթերիզմ** (հին հունարեն՝  ἐσωτερικός - ներքին), հայերեն նաև գաղտնագիտություն։ Էզոթերիզմը փիլիսոփայական կատեգորիա է, որը ենթադրում է աշխարհաստեղծման գաղտնիքների ճանաչումն ու ուսումնասիրությունը, համաձայն այս կամ այն փիլիսոփայական դպրոցի, կամ միաբանության՝ եղբայրության սահմանումների։ Միաժամանակ, տերմինը կարող է օգտագործվել որևէ ծիսական արարողակարգի կամ արարողության թաքնված «էզոթերիկ» բնույթի նկարագրման համար։ Իմաստային առումով այն ենթադրում է գիտելիքների, գրականության և սահմանումների որոշակի գաղտնիության մարդկանց լայն շրջանակներից, որով և ստացել է իր հականիշը՝ էկզոթերիզմ. տերմին, որը ենթադրում է գիտելիքներ հասարակության լայն՝ չլուսավորված շրջանակների համար։

Բացատրություն՝ էզոթերիկա - էզոթերիզմ
------------------------------------

Էզոթերիկան աշխարհի գոյության իմաստի ընկալման, նրա արարաման նախապատճառների բացահայտման միջոցները և ուղղություններն ամբողջացնող տերմին է։ Էզոթերիկ գիտելիքներն ենթադրում են, որ տվյալ դպրոցի կամ ուսմունքի հիմքում աշխարհը համարվում է ոչ թե քաոսային, այլ արարչային համակարգ, որը շարժվում ու գործում է համաձայն հստակ սահմանված վերմարդկային օրենքների։   

Կրոնները կարող են համարվել էզոթերիկ գիտելիքների հավաքագրման վայրերից մեկը, միաժամանակ տիրապետող ու ոչ շատ տարածված մի շարք կրոններ կարող են ունենալ իրենց էկզոթերիկ ու էզոթերիկ դպրոցները։ Ինչպես օրինակ Իսլամում էզոթերիկ դպրոց է համարվում Սուֆիզմը, Հուդայականությունում՝ Կաբբալան։ Քրիստոնեությունը նույնպես իր հերթին հիմնադրման առաջին օրերից ձեռք է բերել էզոթերիկ բազմաթիվ դպրոցներ ու միաբանություններ, ովքեր յուրովի են մեկնաբանել կրոնի հիմնադիր Հիսուս Քրիստոսի ուսմունքը։  

Քրիստոնեական ամենահայտնի էզոթերիկ եղբայրություններն ու միաբանություններն են Մասոնությունը և Վարդի ու խաչի միաբանությունը։

Դպրոցներ, ուսմունքներ, փիլիսոփայական ուղղություններ
---------------------------------------------------

Աշխարհում հատկապես մեծ տարածում ունեն քրիստոնեական գաղափարախոսության հիմքի վրա ձևավորված էզոթերիկ դպրոցներն ու միաբանությունները։ Միաժամանակ ամենատարածվածների թվում է կաբալլան, որի հիմքում ընկած է հրեական հուդայականության կրոնափիլիսոփայական հայացքները։   

Բազմաթիվ են էզոթերիկ բնույթի դպրոցները՝ ձևավորված նաև հին, նախաքրիստոնեական, հեթանոսական դավանանքների հիմքի վրա։

Նպատակները
----------

Էզոթերիկան նպատակ ունի հասարակության նեղ շրջանակների համար մշակել գործողությունների ու արարողակարգերի հերթականություն ու հաջորդականություն, որը համաձայն տվյալ դպրոցի կամ ուսմունքի հետևորդների կարող է թույլ տալ ճանաչելու աշխարհաստեղծման նախապայմաններն ու դրդապատճառները։ Հիմնական նպատակներից մեկն է հնարավորին չափով ճանաչել Աստծուն ու նրա գործառույթները։

Էզոթերիզմի պատմությունը
-----------------------

### Էզոթերիզմի ժամանակակից իրականությունում

Էզոթերիկա և արվեստ
------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Շվեյցարական կենսագրական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 131626662 · GND: 4015541-9 · NKC: ph114484 |

 |
**Պավել Կոգանը** (ռուսերեն՝ Павел Леонидович Коган) ջութակահար և դիրիժոր է։ Ծնվել է 1952 թվականի հունիսի 5-ին Մոսկվայում։ Այժմ նա Մոսկվայի Պետական Ակադեմիական Սիմֆոնիկ Նվագախմբի գլխավոր դիրիժորն է։ Այս պաշտոնը նա ստանձնել է 1989 թվականից։

Կյանքը և Գործունեությունը
-------------------------

Ծնվել է Մոսկվայում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Հայրը և մայրը հայտնի ջութակահարներ Պավել Կոգանն ու Ելիզաբետա Գիլելսն են, մորեղբայրը դաշնակահար Էմիլ Գիլելսն է, իսկ քույրը դաշնակահարուհի է։

Նա երաժշտության մեջ է մտնում ջութակով, բայց միշտ մեծ ուշադրություն է դարձնում դիրիժորական արվեստին։ 18 տարեկանում նա գրավում է Յան Սիբելիուսի անվան ջութակահարների մրցույթի առաջին մրցանակը (1970 թ.)։ Շատ անգամ հանդես է եկել իր հոր հետ մեկտեղ։ Հայր Կոգանի հետ կատարել է շրջագայություններ նաև որպես դիրիժոր։
1972 թվականին նա առաջին անգամ հանդես է գալիս որպես դիրիժոր և նվիրվում այս մասնագիտությանը։ Նա գլխավորում է տարբեր առաջատար նվագախմբեր այդ թվում նաև՝ Զագրեբի, Սանկտ-Պետերբուրգի, Լոս Անջելեսի, Տորոնտոյի և այլ երկրների ֆիլհարմոնիկ նվագախմբեր, Ֆրանսիայի Պետական Նվագախումբ, Դրեզդենի Նվագախումբ, Լյուքսեմբուրգի Ֆիլհարմոնիկ Նվագախումբ և այլն։

1989 թվականից նա ստանձնել է Մոսկվայի Պետական Ակադեմիական Սիմֆոնիկ Նվագախմբի գլխավոր դիրիժորի պաշտոնը։ Կատարել է բազմաթիվ ձայնագրություններ՝ Շոստակովիչի, Ռիմսկի-Կորսակովի, Բեռլիոզի, Չայկովսկու, Սերգեյ Պրոկոֆևի և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններով։
Իր ձայնագրությունների համար ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ։

Ծանոթագրություններ
------------------
«Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2012-13»-ը Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի 22-րդ խաղարկությունն է։ Այն սկսվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 14-ին և կավարտվի 2013 թվականի մայիսի 8-ին։ 2012 թվականի գավաթի խաղարկությանը կմասնակցեն բարձրագույն խմբի 8 թիմերը, ինչպես նաև առաջին խմբում հանդես եկող թիմերից միակ ոչ դուստր թիմը՝ Մարտունու «Ալաշկերտը»։ 1/8 եզրափակիչում կհանդիպեն Մարտունու «Ալաշկերտը» և նոյեմբերի 7-ի դրությամբ բարձրագույն խմբում վերջին տեղում ընթացող թիմը՝ Երևանի «Բանանցը»։ Վիճակահանության ժամանակ ՀՖՖ-ի մրցումների կազմակերպման բաժինը 2012/13 թվականների առաջնությունում նոյեմբերի 7-ի դրությամբ 1-4-րդ տեղերը գրաված թիմերին նախապես բաժանեց իրարից, որպեսզի նրանք միմյանց հետ չհանդիպեն 1/4 եզրափակիչում։ Առաջին անգամ գավաթի խաղարկությունը կմեկնարկի նախորդ տարի։

Արդյունքներ
-----------

### 1/8 եզրափակիչ

|  |
| --- |
| Նոյեմբերի 14 և 28 |
| **Թիմ 1** | **Ամբողջական արդյունք** | **Թիմ 2** | **1-ին խաղ** | **2-րդ խաղ** |
| Բանանց | 0 - 0 (11մ՝ 4-5) | Ալաշկերտ | 0 - 0 | 0 - 0 |

### 1/4 եզրափակիչ

|  |
| --- |
| Մարտի 2/3 և 12/13 |
| **Թիմ 1** | **Ամբողջական արդյունք** | **Թիմ 2** | **1-ին խաղ** | **2-րդ խաղ** |
| Միկա | - | Ուլիս | - | - |
| Արարատ | - | Շիրակ | - | - |
| Իմպուլս | - | Փյունիկ | - | - |
| Ալաշկերտ | - | Գանձասար | - | - |

#### 1/2 եզրափակիչ

|  |
| --- |
| Ապրիլի 2/3 և 16/17 |
| **Թիմ 1** | **Ամբողջական արդյունք** | **Թիմ 2** | **1-ին խաղ** | **2-րդ խաղ** |
| Միկա/Ուլիս | - | Արարատ/Շիրակ | - | - |
| Իմպուլս/Փյունիկ | - | Ալաշկերտ/Գանձասար | - |  |

#### Եզրափակիչ

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Մայիսի 8, 2013 |  | v |  |  |
|  |  |  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի Ֆուտբոլի Գավաթի մրցաշրջաններ |
| --- |
|  |
| 
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1995-96
* 1996-97
* 1998
* 1999
* 2000
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011
* 2011-12
* 2012-13
* 2013-14
* 2014-15
* 2015-16
* 2016-17
* 2017-18
* 2018-19
* 2019-20

 |

 |
**«Սովետական Վրաստան»**, խորհրդային շրջանի օրաթերթ։ Հանդիսացել է Վրաստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի, Վրացական ԽՍՀ Գերագույն սովետի և Մինիստրների խորհրդի օրգան։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1920 թվականին (մինչև 1923 թվականը՝ *«Կարմիր աստղ»*, 1923—1927 թվականին՝ *«Մարտակոչ»*, 1927—1938 թվականին՝ *«Պրոլետար»*, 1938—1940 թվականին՝ *«Խորհրդային Վրաստան»*), Թբիլիսիում։ Խմբագիրներ՝ Դովլաթյան, Խանոյան, Խումարյան, Մելիքյան, Վարդանյան, Ատրյան, Գասպարյան, Վարդանյան, Մարգարյան, Պողոսյան, Բլրցյան (1969 թվականից)։ Պրոպագանդել է մարքսիզմ-լենինիզմի գաղափարները, հանդես եկել Հայաստանի հանրապետության և դրա մամուլի դեմ (5-րդ համարից հետո Վրաստանի մենշևիկյան կառավարությունը թերթի հրատարակությունն արգելել է, հրատարակությունը շարունակվել է 1921 թվականի փետրվարից)։

Կարմիր բանակի՝ Վրաստան ներխուժումից և երկրում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո խորհրդային գաղափարախոսության դիրքերից լուսաբանել է կոմունիստական կուսակցության քաղաքականությունը, Ռուսաստանում և Վրաստանում կատարվող հասարակական-տնտեսական վերափոխումները, նորաստեղծ Անդրֆեդերացիայի կուսակցական, սովետական ու տնտեսական մարմինների գործունեությունը։ Նախապատերազմյան հնգամյակներում ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հանրապետության ինդուստրացման, գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման և «մշակութային հեղափոխության» խնդիրների իրականացմանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին թերթը լուսաբանել է Նացիստական Գերմանիայի դեմ մղված պայքարը, բոլոր ազգերի ու ազգությունների եղբայրությունն ու հայրենասիրությունը։

Թերթը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով (1970)։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 5)։*  |
**Սուսաննա Նիկիտայի Շահվերդովա** (մայիսի 5, 1888(1888-05-05), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), Անդրկովկասում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից, մանկավարժ, ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ, դոցենտ (1947),

Ուսում
------

Ավարտել է Թիֆլիսի կանանց բարձրագույն դասընթացները (1917 թվական) և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Դասավանդել է բանվորական կիրակնօրյա դպրոցում, կապվել բոլշևիկ-ընդհատակայինների հետ։ Մասնակցել է Թիֆլիսի ծառայողների 1918 թվականի գործադուլին, ընտրվել գործադուլային կոմիտեի անդամ։

Աշխատանք
--------

1919 թվականին աշխատել է բոլշևիկյան «Վոլնա» թերթի խմբագրությունում։ Հեղափոխական գործունեության համար ձերբակալվել և բանտարկվել է։ Վրաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո աշխատել է կրթության բնագավառում։ 1921-1925 թվականներին եղել է Վրաստանի արհեստակցական միությունների լուսաշխի միության նախագահը, 1925-1929 թվականներին՝ ՀամԿ(բ) կ Անդրերկրկոմի բաժնի վարիչ, միաժամանակ դասախոսել է Անդրերկրկոմի կոմունիստական համալսարանում։ 1930 թվականին և 1931-1934 թվականներին եղել է ԱՍՖՍՀ բանգյուտեսչության ժողկոմի տեղակալ, 1931 թվականին՝ ՀԽՍՀ բանգյուղտեսչության ժողկոմ, 1934-1937 թվականներին՝ ՀԽՍՀ լուսժողկոմի տեղակալ։ Մասնակցել է կանանց միջազգային հակաֆաշիստական կոնգրեսին (Փարիզ, 1934 թվական)։ Հետագայում աշխատել է Երևանի տարբեր բուհերում, որպես ռուսաց լեզվի ամբիոնի վարիչ։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ, ԱՍՖՍՀ, ՎՍՍՀ, ՀՍՍՀ ԿԳԿ-ների անդամ։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի 2, աշխատանքային կարմիր դրոշի, հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշաններով ու մեդալներով։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 429)։*  |
**Ոստայնաբորբ**, **արախնոիդիտ** (հուն․՝ απαξβρ - սարդ, սարդոստայն և - ձև, տեսք), շճային մենինգիտի հատուկ տարատեսակ, որի դեպքում բորբոքային պրոցեսն առավելապես ախտահարում է գլխուղեղի կամ ողնուղեղի ոստայնաթաղանթը, մասամբ նաև անոթաթաղանթը։ Տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է Անդրեի Տարասենկովը (1845), գլխուղեղի Ոստայնաբորբ մանրամասն նկարագրել է գերմանական բժիշկ Բենինգհաուզը (1897), ողնուղեղայինը՝ գերմանական բժիշկ Շլյոզինգերը (1898)։ Առաջացման պատճառներն են՝ գրիպը, գլխուղեղի վնասվածքները, ռևմատիզմը, քրոնիկական նշիկաբորբը, քթի հարակից ծոցերի (ռինոսինուսիտ), միջին ականջի բորբոքումները, առանձնահատուկ վարակիչ հիվանդությունները (տուբերկուլոզ, սիֆիլիս) և թունավարակական այլ գործոններ։ Ըստ ընթացքի Ռինոսինիստը կարող է լինել սուր, ենթասուր և քրոնիկական։ Առավել հաճախ հանդիպում են քրոնիկական ձևերը։ Ըստ հյուսվածաբանական բնութագրի և ետբորբոքային շրջանում ենթաոստայնային տարածությունում առաջացող Փոփոխությունների տարբերում են՝ կպումային, բշտիկային, կպումաբշտիկային, սահմանափակ և տարածուն, միակամ բազմաօջախային եր։ Ըստ տեղադրության լինում են գլխուղեղի կորնթարդ մակերեսի, հիմնային մասի և ետին գանգավոսկրի Ոստայնաբորբեր։ Սուր և ենթասուր Ոստայնաբորբերն ընթանում են ջերմության բարձրացմամբ (37,5-38 °С), գլխացավերով, մենինգյալ ախտանշաններով, պարանոցի մկանների կարկամումով ևն։ Գլխուդեղի կորընթարդ մակերեսի П-երի դեպքում կարող են առաջանալ ջեկսոնյան էպիլեպսիկ նոպաներ։ Հիմնային մասի П-երի դեպքում ախտահարվում են հոտառական, տեսողական, եռորյակ, ետին գանգափոսի П-ի ժամանակ՝ աչքը զատող, դիմային, անդաստակախխոլնջային և ենթալեզվային նյարդերը, առաջանում է բրգային անբավարարություն (ջլային ռեֆլեքսների բարձրացում ևն), մենինգյալ ախտանշաններ, գլխի հարկադիր դիրք։ Ակնահատակը դիտելիս նկատվում է տեսողական նյարդի նևրիտ, ապաճում կամ կանգային պտկիկ։ Ուղեղողնուղեղային հեղուկի ճնշումը բարձրանում է։ Ողնուդեղային Ոստայնաբորբւ սկսվում է սուր կամ ենթասուր, պրոցեսը հաճախ տեղակայվում է ստորին կրծքային և գոտկային շրջաններում։ Բնորոշվում է զգացողության, շարժողության և կոնքի օրգանների ֆունկցիայի խանգարումներով։ Բուժումը կոմպլեքսային է․ հակաբորբոքային, ջրազրկող, խթանող և ներծծող դեղամիջոցներ՝ զուգակցված ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրների հետ, ողնուղեղային պունկցիա՝ ենթաոստայնային տարածության մեջ 15-20 սմ օդի ներարկում։ Վարակի օջախի (ականջաբորբ, սինուսիտ) վերացում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 639)։*  |
**Ավշային հանգույցների բորբոքում** (լիմֆադենիտ), ավշային հանգույցները, գտնվելով ավշային անոթների ճանապարհին, կատարում են պատնեշային ֆունկցիա՝ պահելով ավշի հոսքով հանգույցներ հասած վնասակար նյութերը և ախտածին մանրէները։ Կախված օրգանիզմի վիճակից և վարակունակությունից (ախտածին ակտիվություն)՝ մանրէներն, ընկնելով ավշային հանգույց, կա՛մ ոչնչանում են, կա՛մ առաջացնում հանգույցի բորբոքում, երբեմն՝ թարախակալում։

Պատճառներ
---------

Սուր ավշային հանգույցների բորբոքումն առաջանում է հիմնականում վերջույթների ծայրամասերի, դեմքի, գլխի, պարանոցի փոքր վերքերի, քերծվածքների և այլ վնասվածքների միջոցով մանրէներ թափանցելիս կամ որպես ֆուրունկուլի, թարախակույտի, ֆլեգմոնի բարդություն։ Ավշային հանգույցների բորբոքումներ կարող են առաջացնել թարախածին մանրէները (ստրեպտոկոկեր, ստաֆիլոկոկեր) կամ առանձնահատուկ (հատկապես տուբերկուլոզի) հարուցիչները։ Վերջին դեպքում ավշային հանգույցների բորբոքումը հաճախ լինում է քրոնիկական։

Ախտանիշներ
----------

Ավշային հանգույցների սուր բորբոքման ժամանակ ավշային հանգույցները մեծանում են, ուռչում, շոշափելիս ցավոտ են, բայց հիվանդի ընդհանուր վիճակը միշտ չէ, որ փոխվում է։ Վիճակը բարդանալիս ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչև 39-40 °C, երբեմն առաջանում են դող և գլխացավ։ Մեծացած ավշային հանգույցների վրայի մաշկը կարմրում է, 3-4 օրից կարմրած մասի կենտրոնը փափկում է, որը թարախի կուտակման նշան է։ Եթե հանգույցում առաջացած թարախակույտը ժամանակին չի բացվում, ապա նրա պատյանը քայքայվում է, և թարախը անցնելով շրջակա հյուսվածքներ, առաջացնում է ծանր բարդություն՝ ֆլեգմոն։

Ավշային հանգույցների բորբոքումն օրգանիզմի որևէ թարախային օջախից վարակի տարածման և վտանգավոր բարդության ախտանշան է, ուստի անմիջապես պետք է դիմել բժշկի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-10 · ՀՄԴ-10 · ՀՄԴ-10 · DiseasesDB · eMedicine · ICPC 2 · MedlinePlus · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2909618440, 2910300062, 2910556576, 2911103268 |

 |
|  |
| --- |
| **Իժախոտ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | *Boraginales* |
| **Ընտանիք** | Գաղտրիկազգիներ (Boraginaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Գաղտրիկայիններ (Boraginoideae) |
| **Տրիբա** | *Lithospermeae* |
| **Ցեղ** | **Իժախոտ** *(Echium)*L. 1753 |

**Իժախոտ**, **քարբախոտ**, **օձի գլուխ**, **ախիոն** ՝ (լատին․՝ *Echium*), գաղտրիկազգիների ընտանիքի երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի, հազվադեպ՝ թփերի ցեղ։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Ցողունը բութանկյունավոր է, հաստ, ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ մինչև 100 սմ։ Տերևները հերթադիր են, նշարաձև, ամբողջական։ Բույսն ամբողջովին պատված է կոպիտ, փշանման մազմզուկներով։ Ծաղկաբույլը խիտ հասկանման կամ ողկուգանման ոլորք է։ Ծաղիկները սկզբում վարդագույն են, հետո՝ կապույտ։ Պտուղը գորշ սպիտակավուն կամ թուխ, կնճռոտ, ձվաձև քառընկուզիկ է։

Տեսակներ
--------

Հայտնի է մոտ 50 (այլ տվյալներով՝ 40), ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝ 

* իժախոտ ռուսաստանյան (*E. armsicum*),
* իժախոտ սովորական (*E. vulgare*)
* իժախոտ իտալական *(E. italicum*)։

Տարածում
--------

Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերի միջին լեռն, գոտիներում։ Աճում է խոտածածկ լանջերին, մարգագետիններում, անտառեզրերին, չոր վայրերում և այլն։

Նշանակություն
-------------

Դեղաբույս է. պարունակում է ալկալուդներ, սապոնիններ, կարոտին (A-նախավիտամին), վիտամիններ C, E, կարմիր գունակ։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես խորխաբեր, հազը հանգստացնող միջոց։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780970157, 2910915996 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գարեգին Նժդեհ (այլ կիրառումներ)

**«Գարեգին Նժդեհ»**, գեղարվեստական կինոնկար, որը պատմում է հայազգի ռազմաքաղաքական գործիչ, սպարապետ Գարեգին Նժդեհի անցած ուղու մասին։ Այս պատմական ֆիլմն արժանացել է հակասական՝ խիստ դրական և խիստ բացասական գնահատականների, մասնավորապես Նժդեհի կերպարի և դերակատարներից մեկի մասին։ ՊանԱրմենիան Մեդիա Գրուպ" ընկերության նկարահանած գեղարվեստական ֆիլմի սցենարի հեղինակը Քրիստ Մանարյանն է, բեմադրող ռեժիսոր եւ պրոդյուսերը` Հրաչ Քեշիշյանը, երաժշտությունը գրել է Հայկոն։ Դերասանների թվում են Արտաշես Ալեքսանյանը, Շանթ Հովհաննիսյանը, Խորեն Լեւոնյանը, Չուլպան Խամատովան, Միխայիլ Եֆրեմովը, Արմինե Հարությունյանը, Արմեն Մարգարյանը, Դավիթ Գասպարյանը, Արմեն Մարգարյանը, Վիգեն Ստեփանյանը, Ռոբերտ Հակոբյանը, Դավիթ Թադևոսյանը, Դավիթ Հակոբյանը, Երվանդ Մանարյանը, Ֆրիդա Գևորգյանը, Արսեն Լևոնյանը, Ֆրեդ Դավթյանը, Էլֆիք Զոհրաբյանը, Ալլա Ղազարյանը և ուրիշներ։ Ֆիլմում որոշ էպիզոդիկ տեսարաններում կա մասնագիտական առումով հետաքրքիր ու հաջող դերակատարումներ։

* Nzhdeh Lives: Despite early criticism, film becomes success with audiences Archived 2014-08-11 at the Wayback Machine.
* Hrach Keshishyan: Garegin Nzhdeh (2013)
* 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Ացետիլցելյուլոզ**, ացետիլթաղանթանյութ, ցելյուլոզի քացախաթթվական էսթերները։ Հիմնական բաղադրիչները առաջնային՝ {\displaystyle [C\_{6}H\_{7}O\_{2}(OCOCH\_{3})\_{3}]\_{n}} և երկրորդային՝ {\displaystyle [C\_{6}H\_{7}O\_{2n}(OH)(OCOCH\_{3})\_{2}]\_{n}} ացետատներն են։ Սպիտակ ամորֆ զանգված է, լուսադիմացկուն, չի այրվում։ Հիմքերի և թթուների առկայությամբ հիդրոլիզվում է։ Առաջնային ացետատը լուծվում է սահմանափակ թվով լուծիչներում (քացախաթթու, քլորոֆորմ և մեթիլենքլորիդ)։

Կիրառում
--------

Ացետիլցելյուլոզից պատրաստված թելերը և ժապավենները օգտագործվում են էլեկտրամեկուսիչ նյութերի արտադրության և մանածագործության մեջ, չփշրվող ապակի՝ «տրիպլեքս» ստանալու համար։ Երկրորդային ացետատը լուծվում է ացետոնում և սպիրտ–ացետոն խառնուրդում։ Ացետիլցելյուլոզը ստացվում է թաղանթանյութը քացախանհիդրիդի հետ, կատալիզատորի առկայությամբ փոխազդելով․ {\displaystyle [C\_{6}H\_{7}O\_{2}(OH)\_{3}]\_{n}+3n(CH\_{3}CO)\_{n}\to [C\_{6}H\_{7}O\_{2}(OCOCH\_{3})\_{3}]\_{n}+3nCH\_{3}COOH}։ Ցելյուլոզի ացետիլացման վերջնական արդյունքը առաջնային ացետատն է։ Երկրորդային ացետատ ստացվում է առաջնային ացետատը մասնակի հիդրոլիզելով։ Ացետիլցելյուլոզը արտադրվում է նաև Հայաստանում (Երևան)։ Այն մեծ չափերով օգտագործվում է պլաստմասսաներ, լաքեր, չայրվող կինոժապավեններ և ացետատային մետաքս ստանալու համար։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777118752 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 159)։*  |
**Սլավկո Բրեզոսկի** (մակեդոներեն՝ Slavko Brezoski, հունիսի 10, 1922(1922-06-10), Գալիչնիկ, Vardar Banovina, Հարավսլավիայի Թագավորություն - մարտի 8, 2017(2017-03-08), Սկոպիե, Հյուսիսային Մակեդոնիա), մակեդոնացի ճարտարապետ։

Կենսագրություն
--------------

Սլավկո Բրեզոսկին ծնվել է 1922 թվականի հունիսի 10-ին Գալիչնիկում։ 1950 թվականին ավարտել է Բելգրադի Տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի ճարտարապետական ֆակուլտետը (պրոֆեսոր Միլան Զլոկովիկի դասարանը)։ 1969-1987 թվականներին աշխատել է որպես պրոֆեսոր ճարտարապետության ֆակուլտետի հանրային շենքերի նախագծման ամբիոնում։

Նախագծել և կառուցել է սոցիալիստական Հարավսլավիայի մի շարք ժամանակակից շենքեր։ Նախագծել է Սկոպյեի Սուրբ Կլիմենտ Օքրիդացու եկեղեցին։ 1961 թվականին նախագծել է Բրազիլիայում Հարավսլավիայի դեսպանատունը։ Շենքեր է նախագծել նաև Բրազիլիայում և Լիբիայում։

1963 թվականի Սկոպյեի երկրաշարժից հետո քաղաքը նախագծելիս նրա վրա մեծապես ազդել են բրազիլացի և ճապոնացի ճարտարապետներ Օսկար Նիմեյերը և Կենձո Տանգեն։

Պատկերասրահ
-----------

* Սկոպիեի Սուրբ Կլիմենտ Օքրիդացու եկեղեցինՍկոպիեի Սուրբ Կլիմենտ Օքրիդացու եկեղեցին
* Եկեղեցու մուտքըԵկեղեցու մուտքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. ↑  www.macedonia.co.uk, Churches of Skopje: "Saint Clement of Ohrid"
3. ↑  Masterplan for the city of Skopje