recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալյումինագործների ավան** (ռուս.՝ Городок алюминщиков), բնակելի շենքերի համալիր Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Կամենսկ-Ուրալսկի քաղաքում ։

Սվերդլովսկի մարզի կառավարության 2001 թվականի դեկտեմբերի 28-ի թիվ 859-ՊՊ որոշմամբ ավանին տրվել է տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետության հուշարձանի կարգավիճակ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքերն ունեն քաղաքակազմավորող կարևոր նշանակություն, խորհրդային նեոդասականության ձևերով դեկորով կոնստրուկտիվիզմի ոգով կառուցված բնակելի շենքերի նմուշներ են։ Կենտրոնական բնակելի հատվածի համակառույցը 1930-ական թվականների սոցքաղաքի նմուշ է։

1934 թվականին Լենինգրադի «Մոնտաժպրոյեկտալյումինի» նախագծային կազմակերպությունը մշակել է «Ուրալի ալյումինի կոմբինատի գլխավոր հատակագիծը 20 000 բնակիչների համար նախատեսված նրան հարող բանվորական ավանով»։ Համաձայն այդ նախագծի՝ սկսվել է թաղամասի կառուցապատումը առաջին բազմահարկ շենքերով։ Համակառույցը սկիզբ է դրել ՈՒԱԶ-ի սոցքաղաքի բնակելի շրջանի կենտրոնական մասի ստեղծմանը։

Նախագծի հիմքում Եկատերինբուրգում (այն ժամանակ՝ Սվերդլովսկ) «Չեկիստների քաղաքի» նախագիծն է, որն արվել էր 1929 թվականին։ Համակառույցի կենտրոնական մասում պետք է լինեին սոցիալմշակութային և կենցաղային օբյեկտները, իսկ հյուսիսարևմտյան մասում՝ «Ամուրիների մասնաշենք» հանրակացարանը։ Նախագծում նախատեսված էր նաև բակի բարեկարգումը՝ շատրվաններ, փոքր ճարտարապետական ձևեր։

Համակառույցը բաղկացած է չորս շենքից, որոնցից յուրաքանչյուրը բաժանված է երեք հինգհարկանի ծավալի, որոնք միանում են կողաճակատներով՝ շեղումով։ Շենքերի ճակատներն առանձնացված են ուղղահայաց ելուստներով, որոնցում տեղադրվել են աստիճանավանդակներն ու պատշգամբները։ Պատշգամբները միմյանց հետ հորինվածքով կապված են ուղղահայաց և հորիզոնական ուղղություններով։ Շենքերի Կամենսկայա և Ալյումինևայա փողոցների կողաճակատները զարդարում են երկրաչափական պատկերներով ծոփորները։ Շենքերի Շինարարների և Իսետսկայա փողոցների հարավային և արևելյան ճակատների վերին մասերը զարդարված են երկրաչափական նախշով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Комплекс зданий "Городок алюминщиков", 1937 год». *semantic.uraic.ru* (ռուսերեն). Семантическая библиотека. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 27-ին.
2. ↑  «Постановление Правительства Свердловской области № 859-ПП от 28 декабря 2001 года». *docs.cntd.ru* (ռուսերեն). Электронный фонд правовой и нормативно-технической документации. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 13-ին.
3. ↑  С.И. Гаврилова. «Архитектура 30-х годов Красногорского района Каменска-Уральского». *history-kamensk.ru* (ռուսերեն). Каменск-Уральский. Страницы истории. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 13-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 27-ին.

Գրականություն
-------------

* Свод памятников истории и культуры Свердловской области / ред. В.Е.Звагельская. — Екатеринбург: Сократ, 2008. — Т. 2. — С. 648. — ISBN 978-5-88664-323-7
* Памятники архитектуры Каменска-Уральского / С. И. Гаврилова, Л. В. Зенкова, А. В. Кузнецова, А. Ю. Лесунова — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2008. — 92 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Неизвестный Каменск, серия 3 (Красногорский район)
**Տղամարդկանց ներքնազգեստի ինդեքսը (MUI)** տնտեսական ինդեքս է, որը կարող է բացահայտել տնտեսական անկման սկիզբը և դրա վերականգնումը։ Նախադրյալն այն է, որ տղամարդկանց ներքնազգեստը սովորական տնտեսական ժամանակաշրջանում անհրաժեշտություն է, և վաճառքը մնում է կայուն։ Խիստ անկման ժամանակ այս ապրանքի պահանջարկը փոխվում է, քանի որ նոր գնումները հետաձգվում են։ Հետևաբար, տղամարդկանց ներքնազգեստ գնելու սովորությունները (և նրանց կանանց կողմից գնումները) համարվում են լայն սպառման համար ծախսերի լավ ցուցանիշ, հատկապես շրջադարձային ժամանակահատվածներում։

Այս ցուցանիշը առանձնանում է նրանով, որ դրան հետևում է Դաշնային պահուստային համակարգի նախկին նախագահ Ալան Գրինսպենը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mui, Ylan Q. (2009 թ․ օգոստոսի 31). «Blue Chip, White Cotton: What Underwear Says About the Economy». *The Washington Post*. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 1-ին.
2. ↑  Brush, Michael. «How your undies track the recession». *MSN Money*. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մարտի 2-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 1-ին.
**Ռաշիդ իբն Սաիդ Ալ Մաքթում** (*արաբ.* راشد بن سعيد آل مكتوم, կամ **Ռաշիդ II**, հունիսի 11, 1912(1912-06-11), Դուբայ, ԱՄԷ - հոկտեմբերի 7, 1990(1990-10-07), Դուբայ, ԱՄԷ), շեյխ (1958 թվականից) և Դուբայի առաջին էմիրը (1971 թվականից) Ալ Մաքթումներիի դինաստիայից։

Կենսագրություն
--------------

Ռաշիդ իբն Սաիդը Դուբայի շեյխ Սաիդ իբն Մաքթումի ավագ որդին է։ Արդեն պատանեկության տարիներին սկսել է զբաղվել քաղաքական և տնտեսական գործունեությամբ։ Վաղ ճանաչելով Դուբայի հսկայական տնտեսական ներուժը՝ ամեն կերպ նպաստել է նրա բարգավաճմանը։ Զբաղվել է Դուբայի առափնյա ջրերի մաքրման կազմակերպմամբ, որպեսզի այստեղ հարմարավետ նավարկուղի կառուցի։ Կառուցվել է Դուբայի առաջին ժամանակակից մայրուղին, Ալ Մաքթում կամուրջը (1963), Պորտ Ռաշիդ խորջրյա նավահանգիստը (1967-1972), Ջեբել Ալիի երկրորդ նավահանգիստը (աշխարհի խոշորագույն արհեստական նավահանգիստը), Դուբայի Համաշխարհային առևտրի կենտրոնը։ Ստեղծել է ազատ առևտրի գոտին Ջեբել Ալիում։

Հայտնի է Ռաշիդ իբն Սաիդ Ալ Մաքթումի՝ Դուբայում տնտեսական բարեփոխումների ժամանակաշրջանին վերաբերող հետևյալ արտահայտությունը․ «Իմ պապը շարժվում էր ուղտով, իմ հայրը շարժվում էր ուղտով, ես, մինչդեռ, շարժվում եմ Մերսեդեսով, իմ որդին՝ Ռենջ Ռովերով, իմ թոռն էլ կշարժվի Ռենջով, բայց իմ ծոռին արդեն բաժին կհասնի դարձյալ ուղտը»։

1968 թվականի փետրվարի 18-ին անապատում հատուկ տեղակայված վրանային ճամբարում շեյխ Ռաշիդ իբն Սաիդը հանդիպել է Աբու Դաբիի շեյխ Զայիդ իբն Սուլտան ալ-Նահյանի հետ, որտեղ նրանք սկզբունքային համաձայնության են եկել Աբու Դաբիի և Դուբայի ֆեդերացիա ստեղծելու վերաբերյալ, որը դարձել է ԱՄԷ-ի հիմնադրման անկյունաքարը։ Նրա պալատում՝ Դուբայում, 1971 թվականի դեկտեմբերի 2-ին հանդիպել են Աբու Դաբիի, Դուբայի, Շարջայի, Աջմանի, Ֆուջեյրայի կառավարիչները և Ումմ ալ-Քուվեյնի գահաժառանգ արքայազնը՝ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների ժամանակավոր սահմանադրության ստորագրման համար։

Ռաշիդ II Ալ Մաքթումը հետաքրքրվել է որսով և որսորդական բազեների բուծմամբ։

Ունեցել է հինգ դուստր և չորս որդի`

* շեյխ Մաքթում իբն Ռաշիդ Ալ Մաքթում (1943 – 4 հունվարի 2006), Դուբայի էմիր 1990-2006 թվականներին,
* շեյխ Համդան իբն Ռաշիդ ալ Մաքթում (25 դեկտեմբերի, 1945 - 24 մարտի, 2021), ԱՄԷ ֆինանսների և արդյունաբերության նախարարը 1971-2021 թվականներին, Դուբայի էմիրի տեղակալ 2006-2021 թվականներին,
* շեյխ Մուհամմադ իբն Ռաշիդ ալ-Մաքթում (ծնվ.՝ 15 հուլիսի, 1949 թվական), Դուբայի էմիր, ԱՄԷ վարչապետ, պաշտպանության նախարար և փոխնախագահ 2006 թվականից
* շեյխ Ահմադ իբն Ռաշիդ Ալ Մաքթում (12 հուլիսի 1956), գործարար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  British Museum person-institution thesaurus
2. 1 2  Encyclopædia Britannica
3. ↑  «The late Vice President Sheikh Rashid bin Saeed Al Maktoum». *UAE Cabinet*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 14-ին. Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
4. ↑  Gluckman, Ron. «Hong Kong of the Desert?». Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 12-ին.
5. ↑  «Sheikh Ahmed Zaki Yamani». *Oxford Reference* (անգլերեն). doi:10.1093/acref/9780191843730.001.0001/q-oro-ed5-00017466. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 22-ին.
6. ↑  Hong Kong of the Desert?
7. ↑  «Sheikh Maktoum Bin Rashid Al Maktoum dies». *gulfnews.com*. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 21-ին.
8. ↑  «Sheikh Hamdan bin Rashid, Deputy Ruler of Dubai, passes away». *Gulf Business*. 2021 թ․ մարտի 24.
**Չախալաբերդ** (*Չըխլաբերդ, Բազաբերդ, Բազկերտ, Չախալաբերդ*), բերդ Ջիլիզա գյուղից 2,5 կմ դեպի արևելք՝ Լալվար լեռան հյուսիսային ստորոտի բարձրադիր բլրի վրա։ Բլուրը, այդ թվում նաև բերդի ողջ տարածքը, ծածկված է թավուտ անտառով։ Արևմտյան կողմից հոսում է Լալվար գետակը։

Պատմություն
-----------

Բերդի մասին ամենավաղ հիշատակությունը հանդիպում է Վարդան Արևելցու մոտ, որից երևում է, որ Բագրատունյաց Աշոտ Ողորմած թագավորի մահից (977 թվական) հետո Բազաբերդը որպես ժառանգություն անցնում է նրա կրտսեր որդուն՝ Կյուրիկյան թագավորության հիմնադիր Գուրգենին։ Նշանակում է *Բազաբերդ* -*Բազկերտ*-*Չախալաբերդը* X դարում արդեն նշանավոր է եղել։ Այն բազմիցս հուսալի ապաստան է ծառայել նաև հետագայում՝ Զաքարյանների ժամանակ։

Նկարագիր
--------

Բերդի մնացորդներից երևում է, որ այն զբաղեցրել է մոտ 150 х 35 մ չափերով տարածք։ Համեմատաբար լավ պահպանվել է արևմտյան մասում գտնվող միջնաբերդը, որը ուղղանկյունաձև է և զբաղեցնում է մոտ 0,25 հա մակերես։ Շրջապակված է պարսպով, որի մնացորդներն ունեն 10-12 մ բարձրություն և 2-3 մ հաստություն։ Կառուցված են ճեղքած անդեզիտե քարերով, որոնք կապակցված են կրաշաղախով։ Պարագծով նստած են բազալտե ժայռաբեկորների վրա։ Հարավային կողմում (որտեղ՝ տեղանքը պաշտպանական առումով պակաս հուսալի է) պարիսպը անկյուններում ուժեղացված է մեկական ուղղանկյուն աշտարակներով, իսկ միջին մասում՝ երկու կոնաձև բուրգով, որոնք ունեն ընդարձակ ներքին տարածություն։ Դրանք արտաքին պատերում թողնված են պատուհաններ և դիտաճեղքեր։ Մուտքերն երկուսն են՝ արևելյան և արևմտյան կողմերից։ Գլխավորն արևելյանն է՝ կրկնահարկ կամարով (վերին կամարը փոքր-ինչ ետ է ընկած և կրկնակի անգամ լայն է ստորինից․ ըստ երևույթին ծառայել է մուտքը պաշտպանելուն)։

Այլ անվանումներ
---------------

Չնայած Չախալաբերդ անվան հանրահայտ լինելուն` բերդն այդ անունով մասնագիտական գրականության մեջ չի հանդիպում։ Երբ այն համադրում ենք գրականության մեջ տեղ գտած Բազաբերդի կամ Բազկերտի հետ, պարզվում է որ այդ երկու բերդերն էլ նույնն են։

Ս․ Ջալալյանցը Բազաբերդի նկարագրությունը բերում է Ուչիքիլիսա, Խոժոռնի, Խորակերտ, Խուճապ և այլ հնավայրերի շարքում, որոնք բոլորն էլ գտնվում են իրար մոտ տարածքում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարդան Արևելցի, Տիեզերական պատմություն, Երևան, 2001, էջ 131։ Նաև՝ Ս․ Ջալալեանց, Ճանապարհորդութիւն ի Մեն Հայաստան, հ․ Ա, Տփխիս, 1842, էջ 88։ Հովհաննէսեան Մ․ Հայաստանի բերդերը, Վենետիկ, 1970, էջ 583։
2. ↑  «Ջիլիզայի պատմական հուշարձանները, ՀՃՈՒ, Երևան, ՀՃՈՒ հիմնադրամ, 2013։» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2022 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 14-ին.
3. ↑  Գառնիկ Շախկյան «Լոռի պատմության քարակերտ էջերը», Երևան, «Հայաստան», 1986, էջ 136։

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Չախալաբերդ** կատեգորիայում։ |
**Խորեն Թռչունի Սարգսյան** (հունվարի 2, 1948(1948-01-02), Ծովինար, Մարտունու շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Խորեն Սարգսյանը ծնվել է 1948 թվականի հունվարի 2-ին Մարտունու շրջանի Ծովինար գյուղում։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը, իսկ 1989 թվականին՝ Օմսկի (ՌԴ) պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է անասնաբույծ-ինժեներ, ինժեներ-մեխանիկի որակավորումը։ 1965-1969 թվականներին բարձրագույն ուսումնական Հաստատությունների Մարտունու կոնսուլտկետում աշխատել է քարտուղար, իսկ 1969-1975 թվականներին Արփա-Սևան թունելի շինարարությունում աշխատել է հորատող։ 1976-1996 թվականներին եղել է Երևանի թիվ 2 ՏԱՏՁ-ում վարորդ, ինժեներ-մեխանիկ, 1999 թվականի սեպտեմբերից՝ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի փոխմարզպետ։ 1995-1999 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր (ՀԿԿ համամասնական ընտրացուցակով)։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, ՀԿԿ խմբակցության քարտուղար։ 1999 թվականի դեկտեմբերի 6-ից եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր է ՀԿԿ համամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է Ազգային Ժողովի պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, ՀԿԿ խմբակցության անդամ, ապա քարտուղար։ Եղել է ՀԿԿ ԿԿ բյուրոյի անդամ ։

Անձնական Կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի վեց երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *www.parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 11-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով |

 |
**Քրդի կող ամրոց**, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Վաղաշեն գյուղից 3 կմ հարավ-արևելք, Վարդենիսի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջին, Ալոյի կող ամրոցից մոտ կես կիլոմետր հեռավորության վրա։

Քրդի կող ամրոցը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 1 հազարամյակում։ Այն նման է ինչպես փակված պայտ, զբաղեցրել մոտավորապես կես հեկտար տարածություն, ամրոցի պարիսպները եղել են անտաշ ու անշաղախ խոշոր բազալտ քարերով կառուցված, և ունեցել են չորս մետր լայնություն։
Ամրոցի ուներ հինգ քարաբուրգեր, ուոնցից երկուսը կառուցված են մուտքի աջ և ձախ կողմերում, մյուս երկուսը` հարավ- արևմտյան և հյուսիս- արևմտյան անկյուններում, իսկ հինգերորդը, որը օգտագործվել է որպես պարիսպ, կանգնած է հյուսիս-արևելյան ժայռաբլրի վրա։ Ամրոցի է գտնվել հարավային մասում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  hushardzantest. «ԱՄՐՈՑ ԱԼՈՅԻ ԿՈՂ, ԱՄՐՈՑ ՔՐԴԻ ԿՈՂ». *Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության* (ամհարերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**Մայքլ Քիթչեն** (անգլ.՝ Michael Kitchen, հոկտեմբերի 31, 1948(1948-10-31), Լեսթեր, Անգլիա), բրիտանացի թատրոնի և հեռուստատեսային դերասան, պրոդյուսեր։ Առավել հայտնի է «Ֆոյլի պատերազմը» խուզարկուական ֆիլմից՝ Քրիստոֆեր Ֆոյլի դերով։

Կենսագրություն
--------------

Քիթչենը ծնվել է Լեսթերում։ Դպրոցից հետո աշխատել է Ազգային երիտասարդական թատրոնում և Բելգրադի թատրոնում, ապա ընդունվել է Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիա։

### Դերասանի կարիերա

1970-ական թվականներից որպես հրավիրված դերասան նկարահանվել է տարբեր բրիտանական սերիալներում․ այդ թվում՝ BBC հեռուստաընկերությունում՝ «Այսօրվա թատրոնը» (անգլ.՝ Play for Today), «Լուսանցքների մեջտեղում» (անգլ.՝ Between the Lines), «Դելզիլը և Պեսկոուն» (անգլ.՝ Dalziel and Pascoe), «7 օր Մերլինի հետ» (անգլ.՝ My Week with Marilyn), ITV հեռուստաընկերությունում ՝ «Օլիվեր Թվիսթ» (անգլ.՝ Oliver Twist), «Թրիլլեր» (անգլ.՝ Thriller), «Բեստի» (անգլ.՝ Beasts), «Դաստիարակ» (անգլ.՝ Minder), «Օրինագետ» (անգլ.՝ Chancer), «Մորսի տեսուչ» (անգլ.՝ Detective Chief Inspector Endeavour Morse), «Հետախույզ Ջեք Ֆրոստ» (անգլ.՝ A Touch of Frost), «Միշտ և բոլորի համար։» (անգլ.՝ Always and Everyone).

1976 թվականին «Սերան և ձիթայուղը» (անգլ.՝ Brimstone and Treacle) հեռուստատեսային դրամայում նա կատարել է Մարտինի դերը։ 1980 թվականին կատարել է Փիթերի դերը «Գտնել գնացքում» հեռուստաֆիլմում՝ ըստ Սթիվեն Պոլյակովայի համանուն պիեսի։ 1982-1983 թվականներին մասնակցել է BBC-ի շեքսպիրյան ներկայացումներին․ «Լիր արքա» (Էդմունդի դերում) և «Սխալների կատակերգություն» (Անտիֆոլի դերում)։

Իր այլ դերասանական աշխատանքներից են Ռոհուս Միշի դերը «Աղբանոց» հեռուստաֆիլմում, Բերկլի Քոուլի դերը «Աֆրիկայից» ֆիլմում, Անգլիայի թագավորի դերը «Խաղալ թագավոր» սերիալում (BBC, 1993 թ.), կապիտան Վիլյամ Թաունսենդդի դերը *The Hanging Gale* (BBC, 1995 թ.) սերիալում, Բիլ Թաների դերը «Ոսկե աչք» և «Եվ ամբողջ աշխարհն է քիչ» ֆիլմերում, Յեն Հեյվերի դերը «Կյանքի ապացույց» ֆիլմում։

2002 թվականից Մայքլ Քիթչենը ներկայանում է որպես «Ֆոյլի պատերազմ» խուզարկուական ֆիլմի պրոդյուսեր և գլխավոր դերակատար։

### Անձնական կյանք

Մայքլ Քիթչենն ամուսնացել է Ռովեն Միլլերի հետ։ Նրանք ունեն երկու որդի։

Ֆիլմագրություն
--------------

1981 թ.- Աղբանոց

1985 թ.- Աֆրիկայից

1990 թ.- Ճակատագրի անկայունություններ (նախնական՝ Ճակատագրի հիմարություններ)

1990 թ.- Ռուսական տուն (նախնական՝ Ռուսական բաժին)

1991 թ.- Դյութական ապրիլ

1994 թ.- Ֆատերլյանդ

1995 թ.- Ոսկե աչք

1995 թ.- Գողը

1999 թ.- Եվ ամբողջ աշխարհն է քիչ

2000 թ.- Կյանքի ապացույց

2001 թ.- Լորնա Դուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
2. ↑  Maggie Brown. (2013 թ․ մարտի 10). «Foyle's War returns – in a world of prefabs and rations» (անգլերեն). The Guardian. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Michael Kitchen Archived 2012-10-27 at the Wayback Machine.(անգլ.) *TV.com* կայքում
* Michael Kitchen in *Foyle’s War*(անգլ.)
* Michael Kitchen(անգլ.) Դերասանի երկրպագուների կողմից ստեղծված ոչ պաշտոնական կայք
Փարիզեցիների ոսկե մետաղադրմաներ, մ.թ.ա. I դար  
Ֆրանսիայի ազգային գրադարան
Գալիայի քարտեզը Պտղոմեոսների ժամանակաշրջանում: Քարտզի վրա կարելի է կարդալ *Լուտեցիա*
Գոյություն ունեն «**Փարիզ**» տեղանվան ծագման մի քանի տարբերակներ, որոնցից առավել հայտնիները ստացել են «գալլական» և «հռոմեական» անունները։

Համաձայն «գալլական» տարբերակի՝ «Փարիզ» անվանումը ծագել է լատինական *Civitas Parisiorium*-ից՝ «փարիզիների քաղաք»։ Մ.թ.ա. 3-րդ դարում կելտական ցեղերից փարիզիները Սիտե կղզու տեղում հիմնեցին բնակավայր, որը ստացավ «Լուտեցիա» անունը լատին․՝ lutum՝ «կեղտ, ցեխ» կապված է նաև կելտերենի *louk-teih, louk-tier*՝ «ճահճային վայրեր»-ի հետ։ Առաջին անգամ այն հիշատակվում է Հուլիոս Կեսարի «Գրառումներ Գալլական պատերազմի մասին» աշխատության մեջ (մ.թ.ա. 53): Գալիայի՝ հռոմեական պրովինցիայի վերածվելուց հետո (մ.թ.ա. 16) Լուտեցիան դարձավ նշանակալի տնտեսական կենտրոն։ 3-րդ դարում գերմանական ցեղերից ալեմանները ասպատակում են քաղաքը, ինչի հետևանքով Սեն գետի ձախափնյա հատվածի բնակիչները տեղափոխվում են առավել պաշտպանված ու ապահով Սիտե կղզի։ Լուտեցիան սկսում են կոչել արդեն փարիզիների քաղաք (լատին․՝ Civitas Parisiorum), ապա՝ Պարիզիում (лат. Parisium):

Ըստ «Հռոմեական» տարբերակի, որը երբեմն համարվում է չափազանցված, քաղաքի անվան ծագումը վերագրվում է տրոյական պատերազմի մասին առասպելի հերոսի՝ Փարիսի անվան հետ։ Նա տրոյական թագավորի որդին, որը գերեվարեց Հեղինե Չքնաղին սպարտացի արքա Մենելայոսից։ Հռոմեացի բանաստեղծ Վերգիլիոսի տարբերակով՝ Էնեասի գլխավորությամբ փրկված տրոյացիները լողալով հասան Ապենինյան թերակղզի, որտեղ և հիմնեցին Հռոմը։ Սակայն լեգենդում տեղեկություն չկա այն մասին, թե ինչպես Փարիսի հարազատները հայտնվեցին Ֆրանսիայի տարածքում և հիմնեցին իր անունով քաղաք։

Փարիզի այլ անվանումներ
----------------------

* «Լույսի քաղաք» (ֆր.՝ La Ville Lumière)
* «Հարյուր գյուղերի քաղաք» (ֆր.՝ La ville aux cent villages)
* «Սիրո քաղաք» (ֆր.՝ La cité de l’amour)
* «Աշխարհի գեղեցկագույն քաղաք» (ֆր.՝ La plus belle ville du monde)
* «Նորաձևության մայրաքաղաք» (ֆր.՝ La capitale de la mode), «նորաձևության եվրոպական մայրաքաղաք» (ֆր.՝ la capitale européenne de la mode), «мировая столица моды» (ֆր.՝ la capitale mondiale de la mode)
* «Արվեստի մայրաքաղաք» (ֆր.՝ La capitale de la création)
* «Գաստրոնոմիական մայրաքաղաք» (ֆր.՝ La capitale de la gastronomie)
* «Կյանքի արվեստի մայրաքաղաք» (ֆր.՝ La capitale de l'art de vivre).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Փարիզի, նրա անվանումների ծագումները
2. ↑  *de Silguy C.* Histoire des hommes et de leurs ordures: du Moyen Âge à nos jours. — Le Cherche Midi, 2009. — С. 18. — (Documents (Paris. 1991)). — ISBN 9782749112152
3. ↑  «История Парижа: Остров Крыс, Коровий остров». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 29-ին.
4. ↑  «Лютеция». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 24-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 29-ին.
5. ↑  fr:wikt:Ville Lumière
6. ↑  *Paris aux cent villages* de Marcel Banassat, Éditions du Nohan, 1975
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 28-ին.
12. ↑  "Comment Paris est devenue la capitale de la gastronomie "de René Viau, Liberté, vol. 44, n° 2, (256) 2002, p. 127—135
13. ↑
**Թեյ «Պիկվիկ»** (*Pickwick*), ապրանքանիշ, որի անվան տակ իրացվել է *Douwe Egberts* հոլանդական ընկերության թեյը։ Բենիլյուքսի երկրներում թեյի և սուրճի շուկայի առաջատարն է։ Կոչվել է ի պատիվ «Պիկվիկյան ակումբի հետմահու հուշերը» վեպի։

1753 թվականին Դաուվ Էգբերտը և նրա կինը՝ Ակքեն Ֆրիզլանդի Յաուրա քաղաքի գլխավոր փողոցում բացել են սուրճի, թեյի և ծխախոտի վաճառքի կրպակ։ Մինչև 1937 թվականը ընկերության բոլոր թեյերը արտադրվել են Douwe Egberts ապրանքանիշով և յուրաքանչյուր տուփի վրա որպես պատկերանշան պատկերված է եղել անգլիական փոստային կառքը։

1930-ական թվականներին ընկերությունը ղեկավարում էր Յոհաննես Հեսելը, որի կինը սիրում էր ընթերցել Չարլզ Դիքենս։ Տպավորված պարոն Պիկվիկի արկածների մասին վեպից՝ նա առաջարկել է թեյի անունը փոխել «Պիկվիկ»-ով։ Համենայն դեպս, ապրանքանիշի փոխման մասին այդ լեգենդը հոլանդերենից «լոնդոներեն» է թարգմանվել ընկերության պաշտոնական կայքում։

«Պիկվիկ» ապրանքանիշի տակ արտադրվել է ավանդական սև թեյ, մրգային համով սև թեյ, բուսական թեյ, կանաչ թեյ, ռոյբոս և մրգային խառնուրդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Douwe Egberts has a rich and long history. Learn about how Douwe Egberts came to be and its progression through the ages». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 10-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 2-ին.
2. ↑  «History of Pickwick». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 30-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Արման Վարդանի Մելիքյան** (մարտի 11, 1963(1963-03-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախկին նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Արման Վարդանի Մելիքյանը ծնվել է Երևանում 1963 թվականին։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Երևանի թիվ 102 անգլիական թեքումով դպրոցում։ 1984 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի իրանագիտության բաժինը։ 1985-1991 թթ. աշխատել է Հայաստանի ռադիոյի և և հեռուստատեսության պետական կոմիտեի համակարգում։ 1986-89 թթ. ուսանել է Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Միաժամանակ աշխատել է Հայաստանի ԳԱ-ին առընթեր Աշխարհագրական ընկերության քարանձավագիտական արշավախմբի կազմում։ 1991-1993 թթ. աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում՝ որպես գլխավոր փորձագետ։ 1993-1999 թթ. ղեկավարել է Ղազախստանում և Ղրղզստանում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական առաքելությունները։ 1999 թ.-ից հանդիսանում էր Հայաստանի Հանրապետության ԱԳՆ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան։ 1999-2001 թթ. եղել է «Արմենիկում» ՊՓԲԸ գործադիր տնօրենը։ 2001-2004 թթ. ղեկավարել է ՀՀ-ում ԼՂՀ Մշտական ներկայացուցչությունը։ 2004 թ. նշանակվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար, այնուհետև ստանձնել է ԼՂՀ Նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով խորհրդականի պաշտոնը։ 2007 թ. հրաժարական է տվել ԼՂՀ Նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով խորհրդականի պաշտոնից։ 2008 թ. մասնակցել է ՀՀ Նախագահի ընտրություններին որպես նախագահի թեկնածու։ 2007 թ. մինչև ներկա պահը «Փախստականները և միջազգային իրավունքը» քաղաքացիական հասարակության ցանցի հասարակական կարգով քաղաքական հարցերով խորհրդատուն է։

Դիվանագիտական գործունեությունը
------------------------------

1993-1999 թթ. ղեկավարել է Ղազախստանում և Ղրղզստանում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական առաքելությունները։ 1999-ից հանդիսանում էր Հայաստանի Հանրապետության ԱԳՆ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան։ 2001-2004 թթ. ղեկավարել է ՀՀ-ում ԼՂՀ Մշտական ներկայացուցչությունը։ 2004 թ. նշանակվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար, 2005 թ.-ին ստանձնել է ԼՂՀ նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով խորհրդականի պաշտոնը։
Ունի ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան։

Այլ գործունեություն
-------------------

1999-2001 թթ. եղել է «Արմենիկում» ՊՓԲԸ տնօրենը։

2008 թ.-ի նախագահական ընտրություններ
------------------------------------

2008-ի ՀՀ նախագահական ընտրություններում եղել է ՀՀ նախագահի թեկնածու՝ 9 թեկնածուների մեջ զբաղեցնելով 8-րդ տեղը՝ 4399 ձայնով։

2013 թ. նախագահական ընտրություններ
----------------------------------

2012 թ. դեկտեմբերի 29-ին առաջադրվել է ՀՀ Նախագահի թեկնածու։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի 2 երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ընտրությունների արդյունքները՝ ՀՀ ԿԸՀ կայքում(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արման Մելիքյանի մասին hetq.am կայքում(չաշխատող հղում)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Աշոտ Ղուլյան | **ԼՂՀ Արտաքին գործերի նախարար Արման Մելիքյան**2004-2005 | **Հաջորդող**Գեորգի Պետրոսյան |
**Վանյա Վաղիկի Հովհաննիսյան** (մարտի 3, 1955(1955-03-03), Հրազդան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Վանյա Հովհաննիսյանը ծնվել է 1955 թվականի մարտի 3-ին Հրազդանի շրջանի Բջնի գյուղում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ինժեներ-շինարարի որակավորումը։ 1973-1975 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1976-1980 թվականներին «Հայպետնախագիծ» ինստիտուտում աշխատել է ավագ տեխնիկ, 1980-1983 թվականներին Չարենցավանի հաստոցաշինական ԱՄ-ի «Վերչին» վարչությունում՝ աշխատել է վարչության պետ, արտադրամասի պետ։ 1983-1988 թվականներին Չարենցավանի քաղխորհրդում՝ կապիտալ շինարարության բաժնի պետ, իսկ 1989-1992 թվականներին՝ Չարենցավանի «Արդշինբանկում» աշխատել է գլխավոր ինժեներ։ 1991-1995 թվականներին եղել է Չարենցավանի քաղխորհրդի և Բջնի գյուղխորհրդի պատգամավոր։ 1999 թվականին մայիսի 30-ին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ «Միասնություն» դաշինքի համամասնական ընտրացուցակով (ՀԺԿ)։ Եղել է Ազգային ժողովի պետական իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է ԺԴԿ-ի վարչության անդամ։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Անվանի շրջանավարտներ». *nuaca.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.
2. ↑  «★ Ованнисян, Ваня Вагикович - Вики .. | Информация | Что это?». *gamesnew.info* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.(չաշխատող հղում)
3. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *www.parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.
4. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am». *www.parliament.am*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 6-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |

 |
**Մովսես Գևորգի Գորգիսյան** (դեկտեմբերի 3, 1961, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուվարի 19, 1990, Երասխ, Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, Արցախյան շարժման առաջնորդներից մեկը։ Հայաստանի ազգային հերոս։

Կենսագրություն
--------------

Առաջիններից էր, որ դուրս եկավ պայքարի Խորհրդային միության դեմ։ Պարույր Հայրիկյանի, Անդրանիկ Մարգարյանի, Աշոտ Նավասարդյանի հետ միասին եղել է 1967 թվականին Հայկազ Խաչատրյանի ստեղծած Ազգային Միացյալ Կուսակցության (ԱՄԿ) գաղտնի կազմակերպության անդամ։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի մշակույթի ֆակուլտետի ռեժիսորական բաժինը։ Նույն թվականին նկարահանվել է Արման Մանարյանի և Հենրիկ Մարգարյանի «Ոսկին և հողը» ֆիլմում` մարմնավորելով Սանթուրի կերպարը։ 1986-1987 թվականներին աշխատել է Գորիսի դրամատիկական թատրոնում։ 1987 թվականի սեպտեմբերին ԽՍՀՄ տարածքում առաջին բացահայտ գործող քաղաքական այլընտրանքային կազմակերպության՝ Պարույր Հայրիկյանի ստեղծած Ազգային ինքնորոշում միավորման (ԱԻՄ) վարչության անդամ էր։ Սովորել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտում։ Արցախյան շարժման առաջամարտիկներից էր։ Առաջինն էր, որ 1988 թվականի մայիսի 28-ին Ազատության հրապարակում եռագույնն է ծածանել։ Ստեղծել է «Անկախության բանակ» ջոկատը որպես ապագա ազգային բանակի հիմք։ 1990 թվականին զոհվել է Երասխի պաշտպանության ժամանակ։ 1996 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Հայաստանի նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հրամանագրով արժանացել է Ազգային հերոսի կոչման։ Թաղված է Ծիծեռնակաբերդում։

Մովսես Գորգիսյանի կնքահայրը և գաղափարական կերտողն էր Հակոբջան Թադևոսյանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Մովսես Գորգիսյանի կիսանդրին Երևանի Շենգավիթ համայնքում, քանդակագործ՝ Հայկ Թոքմաջյան, 2014Մովսես Գորգիսյանի կիսանդրին Երևանի Շենգավիթ համայնքում, քանդակագործ՝ Հայկ Թոքմաջյան, 2014
* Մովսես Գորգիսյանի գերեզմանը Ծիծեռնակաբերդի բարձունքումՄովսես Գորգիսյանի գերեզմանը Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Մովսես Գորգիսյան*** հոդվածին
* Մովսես Գորգիսյան Archived 2022-06-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի ազգային հերոս բարձրագույն կոչում ստացած անձինք Հայաստանի ազգային հերոս |
| --- |
|  |
| Հայաստանի ազգային հերոսներ | Վազգեն Ա Բուխարեստցի • Վիկտոր Համբարձումյան • Ալեք Մանուկյան • Մոնթե Մելքոնյան • Ջիվան Աբրահամյան • Վիտյա Այվազյան • Մովսես Գորգիսյան • Թաթուլ Կրպեյան • Գեղազնիկ Միքայելյան • Յուրա Պողոսյան • Կարեն Դեմիրճյան • Վազգեն Սարգսյան • Շառլ Ազնավուր • Քըրք Քըրքորյան • Նիկոլայ Ռիժկով  • Էդուարդո Էռնեկյան  • Հովհաննես Չեքիջյան  • Ռուբեն Սանամյան  • Հրայր Հովակիմյան  • Վահագն Ասատրյան  • Տիրան Խաչատրյան  • Անդրանիկ Փիլոյան  • Գարեգին Պողոսյան  • Թաթուլ Ղազարյան  • Հրաչյա Անդրեասյան  • Արկադի Տեր-Թադևոսյան |  |
|  |
| Պորտալ:Հայաստանի ազգային հերոսներ |

 |
**Տիրոջ Համբարձման տաճար** (ռուս.՝ Храм Вознесения Господня), ուղղափառ տաճար, որը 1910-1913 թվականներին կառուցվել է Դոնի Ռոստովի Եղբայրական գերեզմանատանը։ Տաճարի շինարարությունն իրականացվել է վաճառականներ Գերասիմովի, Մյասնիկովի և Սաֆոնովի միջոցներով՝ ճարտարապետ Գրիգորի Վասիլևի ղեկավարությամբ։ Գլխավոր խորանն օծված է ի պատիվ Տիրոջ Համբարձման, կողմնայինները՝ ի պատիվ Ադրիանի ու Նատալյայի և Հովհաննես առաքյալի։ Եկեղեցին ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ ։

Պատմություն
-----------

1892 թվականին, խոլերայի համաճարակից հետո, քաղաքային գծից դուրս առաջացավ գերեզմանատուն, որը ստացավ *Եղբայրական* անունը։ Այն դարձավ Դոնի Ռոստովի ամենամեծ գերեզմանոցը։ Սկզբնական շրջանում այնտեղ չկար նույնիսկ մատուռ։

1891-1908 թվականներին Նոր Շուկայի հրապարակում կառուցվում էր Ալեքսանդր Նևսկի մայր տաճարը։ Այդ ժամանակահատվածում նրա մոտ գտնվում էր ժամանակավոր՝ քարե եկեղեցի, որը կառուցվել էր Սերգեյ Զագոսկինի նախագծով։ Տաճարի օծումից հետո որոշվեց չքանդել այդ եկեղեցին ամբողջությամբ, այլ ապամոնտաժել և շինանյութը տեղափոխել Եղբայրական գերեզմանատուն՝ այնտեղ նոր տաճար կառուցելու համար։

Տաճարի տեղափոխությունն իրականացվեց վաճառականներ Գերասիմովի, Մյասնիկովի և Սաֆոնովի միջոցներով։ Շինարարությունն իրականացվել է քաղաքային ճարտարապետ Գրիգորի Վասիլևի ղեկավարությամբ։

Տաճարի ճարտարապետության մեջ եղել են նորբյուզանդական և նորռուսական ոճերի տարրեր։ Սկզբնապես տաճարն ուներ մեկ մեծ և չորս փոքր գմբեթ։ Ճակատի ձևավորման համար օգտագործվել էր աղյուսե երեսապատում։ Արևմտյան մուտքի վերևում վրանաձև զանգակատունն էր։ Տաճարի հիմնական ծավալն ավարտում էր գմբեթը։ Տաճարի չափերը՝ 38×20 մետր։

1929 թվականին տաճարը փակվեց։ Նրա տարածքը դարձավ «Դինամո» մարզադաշտի պահեստ։ 1933 թվականին, Ուսպենսկայա համայնքի՝ իշխանություններին դիմելուց հետո, տաճարում վերսկսվեցին ծիսակատարությունները։ 1937 թվականին տաճարը կրկին փակվեց։ 1930-1940-ական թվականներին քանդվեցին զանգակատունը և տաճարի գմբեթը։ 1942 թվականին, գերմանական օկուպացիայի ժամանակ, տաճարը կրկին բացվեց։ Տաճարի պաշտոնական բացումը կայացավ 1946 թվականին, և այդ ժամանակից ի վեր ծիսակատարությունները չեն դադարել։

1990-ական թվականների վերջում կատարվել են վերականգնողական աշխատանքներ, որոնց ընթացքում վերականգնվել են զանգակատունն ու գմբեթը։ 2000-ական թվականների երկրորդ կեսին իրականացվել է տաճարի ներքին ձևավորման վերակառուցումը։

Պատկերասրահ
-----------

* ՏաճարըՏաճարը
* Ճակատի որմնանկարի դրվագՃակատի որմնանկարի դրվագ
* Հրեշտակի քանդակ տաճարի մոտՀրեշտակի քանդակ տաճարի մոտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Малаховский Е. И.* Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 73—75. — ISBN 5-98155-014-7
2. ↑  «Вознесенский храм г. Ростова-на-Дону». rostoveparhia.ru. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
3. ↑  «Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)». Официальный портал Правительства Ростовской области. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 28-ին.
4. 1 2  «История прихода». hram-voznesenie.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
**Վահե Ս. Կյուպելյան** (անգլ.՝ Vahey S. Kupelian, 1912 - դեկտեմբերի 9, 1988(1988-12-09)), հունահայ արմատներով ամերիկացի ռազմական կոնստրուկտոր։ Ղեկավարել է ինքնաթիռների և բալիստիկ հրթիռներ ստեղծելու տարբեր նախագծեր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է բժշկի ընտանիքում։ Ծնողները եղել են Մարի և Սիմոն Կյուպելյաննեը են։ 1915 թվականին հայերի ցեղասպանության ժամանակ Կյուպելյան ընտանիքն արտաքսվել է Դեր Զորի անապատ, որտեղ նրանց հաջողվել էր փրկվել, քանի որ Վահեի հայրը թուրքական բանակում աշխատում էր որպես բժիշկ։ Ընտանիքի անդամներից զոհվել են Վահեի կրտսեր քույրը և հայրը, որին Բաղդադում թուրքերը։ Երբ Վահեն վեց տարեկան էր, նրա ընտանիքը վերադարձավ Մարաշ՝ որտեղ իրենց տունն արդեն ոչնչացվել էր։ Ընտանիքը որոշում կայացրեց արտագաղթել ԱՄՆ։

1939 թվականին Վահեն սկսեց մշակել ինքնաթիռաների շարժիչներ «Pratt & Whitney» ընկերության համար։ Ավելի ուշ աշխատել է «Goodyear» ընկերությունում, որտեղ եղել է ինքնաթիռների և հրթիռների ստեղծման տարբեր նախագծերի ղեկավար, այդ թվում նաև ղեկավարեց F2G Corsair ինքնաթիռի ստեղծումը։

1950 թվականին Կյուպելյանը տեղափոխել են Վաշինգտոն` ԱՄՆ-ի ռազմածովային ուժերի բաժին։ 1966-1974 թվականներին զբաղեցրել է Պաշտպանական գործակալության տնօրենի օգնականի պաշտոնը, որտեղ զբաղվել է բալիստիկ հրթիռների մշակման հարցերով։ դարձել է բալիստիկ հրթիռներից պաշտպանվելու ծրագրում հրթիռային տեխնիկայի հարցերի փորձագետ։ 1984 թվականին արժանացել է Օդագնացության և տիեզերագնացության ամերիկյան ինստիտուտի մրցանակի։ 1988 թվականի ապրիլին պաշտոնաթող է եղել պաշտպանության նախարարի միջուկային ուժերին ռազմական գործողությունների տեղակալի օգնականի պաշտոնից։

Կյանքի վերջին օրերին ապրել է Վաշինգտոնի շրջանում։ Մահացել է քաղցկեղից, Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի հոսպիտալում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  David Kupelian (2005-03-07). «Multicultural madness» (անգլերեն). WorldNetDaily. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 12-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
2. ↑  *Sarkis Y.Karayan* Armenians in the Health Services of the Ottomans and the History of Surp Prgich Hospital(անգլ.) // *Massis Weekly*. — 2008-07-12. Архивировано из первоисточника 7 Դեկտեմբերի 2009.
3. ↑  Who's who in engineering. — 4-е. — American Association of Engineering Societies, 1980. — Т. 4. — P. 370.
4. ↑  Kupelian Nominated for Aerospace Man of Year // *Army research and development*. — 1971.
5. 1 2  Retired Defense Official Vahey S. Kupelian Dies at 76(անգլ.) // *The Washington Post*. — 1988-12-11. Архивировано из первоисточника 9 Ապրիլի 2016.
6. ↑  American Institute of Aeronautics & Astronautics. Missile Systems Technical Committee Handbook(չաշխատող հղում)
 (անգլ.)
**Եկեղեցի Մարխաթուն**
, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղից մոտ 1,5-ից 2 կմ հեռավորության վրա, դեպի հյուսիս-արևելք, կառուցվել է 17-րդ դարում։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո Մեծ Թաղեր գյուղը օկուպացվել է ադրբեջանի կողմից։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցու կառուցման մասին ստույգ վկայություններ չկան, եկեղեցու անունը՝ Մարխաթուն որը պարզաբանվում է որպես «Մայր խաթուն», այսինքն Մայր Տիրուհի որը եկել է Աստվածամոր տեղական անվանումից։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին միանավ ուղղանկյուն հորինվածքով կառույց է, չափերն են (8,8 մետր երկարություն, 5 մետր լայնություն և 5,5 մետր բարձրություն)։ Եկեղեցին կառուցված է անմշակ քարերով և կրաշաղախով, ներսի հատվածը թաղակապ է, ունի երկլանջ տանիք։
Ունի մեկ մուտք արևմուտքի կողմից, հենասյուների քանդված են որոնք եղել են սրբատաշ քարերից։ Եկեղեցին ունի երկու լուսամուտ՝ մեկը արևելյան իսկ մյուսը՝ արևմտյան կողմերից։ Խորանը եղել է սրբատաշ սալիկներով, բայց պահպանվել է մի փոքր հատված։

Ըստ արձանագրության եկեղեցին կառուցվել է 1603 թվականին։ Եկեղեցու խաչքարերից պահպանվել են երկուսը, նրանցից մեկի չափերն են (0,64x0,34 մետր) որը գտնվում է եկեղեցու մեջ, իսկ մյուսը տեղափոխվել է և տեղադրվել է Մեծ Թաղերի գյուղի Ամենափրկիչ եկեղեցում։
Եկեղեցու տարածքում կա հին գերեզմանոց և բազմաթիվ տապանաքարեր։
Եկեղեցին գտնվում է կիսավեր վիճակում, 2020 թվականին ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմից հետո եկեղեցում մասին չկա ոչ մի տեղեկություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Եկեղեցի Մարխաթուն».
**Սաբիհա Կասիմատի** (ալբ․՝ Sabiha Kasimati, սեպտեմբերի 15, 1912(1912-09-15), Ադրիանապոլիս, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 26, 1951(1951-02-26), Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի գիտնական- ձկնաբան, առաջին ալբանուհին էր, ով բարձրագույն կրթություն էր ստացել։ Էնվեր Խոջայի դպրոցական ընկերուհին և նրա վարչակարգի քաղաքական հակառակորդը։ Սպանվել է 1951 թվականի կոտորածի ժամանակ` Սիգուրիմիների կողմից։ Ալբանիայում կոմունիստական ռեժիմի անկումից հետո վերականգնվել է և հետմահու պարգևատրվել «Ազգի պատիվ» շքանշանով։

Կրթություն
----------

Ծնվել է ալբանացի հայտնի բժիշկ ԱբդուրահմաՆ Կասիմատիի ընտանիքում։ Սաբիհայի հայրն ու պապն հայտնի լիբերալ ինտելեկտուալներ էին։ Մանկուց Սաբիհան հակված էր կրթություն ստանալու, գիտական գործունեության և հասարակական ակտիվության ։

1927 թվականին Կորչայում Սաբիհա Կասիմատին ընդունվել է ֆրանսիական լիցեյ։ Սովորել է Էնվեր Խոջայի հետ, նրա հետ պահպանելով ընկերական հարաբերություններ։ 1930 թվականին ավարտելով լիցեյը, աշխատել է որպես ուսուցչուհի։ Դասավանդել է ֆրանսերեն և բարոյագիտություն։ 1933 թվականից Կավայա ալբանա-ամերիկյան ինստիտուտում զբաղվել է կենդանաբանական և ձկնաբանական հետազոտություններով։

1935 թվականին պետական կրթաթոշակով Սաբիհա Կասիմատին մեկնել է Իտալիա։ Թուրինի համալսարանում ուսումնասիրել է ձկնաբանություն և կենսաբանություն։ 1940 թվականին դոկտորական թեզ է պաշտպանել Ալբանիայի ջրային ֆաունայի վերաբերյալ։ Սաբիհա Կասիմատին առաջին ալբանացի կինն էր, ով ստացել էր բարձրագույն կրթություն։

Գիտական աշխատանք
----------------

Հրաժարվելով աշխատել ԱՄՆ-ում, Նա վերադարձել է հայրենիք։ Դասավանդել է Դոնիկա Կաստրիոտիի անվան ինստիտուտում։ 1940-ական թվականներին Բելցանոյում բուժում էր ստանում։ Ալբանիա է վերադարձել 1945 թվականին։

1947 թվականին Սաբիհան աշխատել է Տիրանայի Գիտական հետազոտությունների ինստիտուտում։ Նրա ձկնաբանական աշխատանքները նշանակալի դեր են խաղացել ալբանական ձկնաբուծության բնագավառում։ Կազմել է ալբանական ձկների ցանկը, ընդգրկելով 257 տեսակ։

Քաղաքական ընդդիմություն
-----------------------

Սաբիհա Կասիմատին բացասականորեն էր վերաբերվում Ալբանիայի աշխատավորների կուսակցությանսահմանած ռեժիմին։ Նրան հատկապես վրդովեցնում էր ինտելեկտուալների հետապնդումները։ Նա բացահայտորեն համապատասխան խոսակցություններ էր վարում, հանդիպում էր պահանջում Էնվեր Խոջայի հետ` խիստ քննադատության բացահայտ արտահայտման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sabiha Kasimati, Mehmet Shehut në hetuesi: Jeni kriminelë, do e paguani!
2. ↑  «Албания от резни до весны». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 25-ին.
3. ↑  Enver Hoxha shtoi emrin e Sabiha Kasimatit në listat e vdekjes(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1228149186 · VIAF: 9117161453849064330002 · WorldCat VIAF: 9117161453849064330002 |

 |
| **՞**Նրբախոտ թելատերև |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Խաչածաղկավորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Նրբախոտ թելատերև |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Leptaleum filifolium

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Նրբախոտ թելատերև** (լատին․՝ Leptaleum filifolium), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

3-15 սմ բարձրության միամյա խոտաբույս է։ Ցողունը հիմքից չռված է։ Տերևները գծային են, թելանման, ամբողջական կամ փետրաձև բաժանված 3-5 մասերի։ Ծաղիկները քառատիպ են, պսակաթերթերը՝ սպիտակ կամ թեթևակի վարդագույն։ Պատիճները գծային են, տափակած, դժվար բացվող, 15-30 մմ երկարության և 2-3 մմ լայնության։ Սերմերը բազմաթիվ են, երկարավուն, երկշար։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Ուրծի և Երախի լեռներ, Վեդի, Երասխ, Արարատ) ֆլորիստիկական շրջանում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում Արևելյան Նախակովկասը, և Նախիջևանը, ինչպես նաև Հարավարևմտյան և Միջին Ասիան։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է հիմնականում ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1100 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, խճոտ լանջերին, կիսանապատային բուսականության կազմում։ Ծաղկում է ապրիլին, պտղաբերում՝ մայիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքիի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Leptaleum filifolium
* APDB: 141870
* EoL: 2886663
* EPPO: LPEFI
* EUNIS: 163953
* FNA: 200009591
* FoC: 200009591
* FoIO: lepfil
* GBIF: 3041202
* GRIN: 21773
* IPNI: 286476-1
* NCBI: 369009
* Plant List: kew-2341722
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:286476-1
* Tropicos: 4105703
* WoI: 2679

 |

 |
**Արթիկի պետական թատրոն**, կազմակերպվել է 1936 թվականին, բացվել Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո» պիեսի ներկայացումով։ Փակվել է 1949 թվականին։

Կազմ
----

Թատերախմբի կազմում են եղել ռեժիսորներ Սիանոս Հովհաննիսյանը, Արամ Խոսրովը, Հրանտ Մանվելյանը, Ցոլակ Ամերիկյանը, Գ․ Կոտովը, Բենիկ Բժշկյանը, նկարիչներ Սերգեյ Գասպարյանը, Սերոբ Անճարակյանը, դերասաններ Սամվել Բադալյանը, Սուսաննա Խալաթյանը, Անուշավան Խաչատրյանը, Գևորգ Հակոբյանը, Գևորգ Յաղջյանը, Սիրանուշ Յասամանյանը, Գարեգին Պետրոսյանը, Հրանուշ Սարոյանը, Ժաննա Թովմասյանը, Նվարդ Աբալյանը, Աշոտ Սայադյանը, Սերյոժա Գասպարյանը, Թամարա Գասպարյանը, Պարույր Հարությունյանը, Լենա Մարտիրոսյանը, Աշոտ Թանկյանը, Մ․ Գալոյանը և ուրիշներ։

Արթիկի պետական թատրոնում հանդես են եկել Սուրեն Սուրենյանը, Գուրգեն Ջանիբեկյանը։

Խաղացանկ
--------

Խաղացանկում էին Շիրվանզադեի «Պատվի համար», Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար», Սունդուկյանի «Քանդած օջախ», Շկվարկինի «Ուրիշի երեխան» և այլ ներկայացումներ։

Բեմադրությունները
-----------------

Սունդուկյան «Պեպո»
Սունդուկյանի «Խաթաբալա»,
Սունդուկյանի «Քանդած օջախ»,
Կորնեյչուկ «Պլատոն Կրեչետ»,
Շկվարկին «Ուրիշի երեխան»,
Շիրվանզադե «Նամուս»,
Շիրվանզադե «Չար ոգի»,
Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»,
Քոչարյան «Կույր երաժիշտ»,
Միրակյան «Իլիչի Լամպեր»,
Վարդան Աճեմյան «Դատավճիռ»,
Տուր եղբայրներ և Շեյնին «Առերեսում»,
Դերենիկ Դեմիրճյան|«Քաջ Նազար»

Տես նաև
-------

* Գյումրիի Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական համառոտ հանրագիտարան», հատոր առաջին, գլխ. խմբ. Կ. Խուդավերդյան, Հայկական խորհրդային հանրագիտարանի գլխ. խմբ. Երևան, 1990, էջ 374-375։

 [[Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան|Սարգիս Մելիքսեթյանի Ֆոնդ № 1100]]

1. ↑
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանուկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեն Մանուկյան** (ֆր.՝ Alain Manoukian, փետրվարի 19, 1946(1946-02-19), Մարսել), ֆրանսահայ դիզայներ, անշարժ գույքի ոլորտում զբաղվող ֆրանսիական FINANCIERE SAXE ընկերության նախագահ։
Աշխարհահռչակ Alain Manoukian նորաձևության բրենդի հիմնադիր։ Թեև այժմ այս բրենդը իրեն չի պատկանում, նա շարունակում է մնալ Ֆրանսիայի ամենաազդեցիկ գործարարներից մեկը. Ֆրանսիական մամուլը նրան տրիկոտաժի «արքա» է անվանել։

Ընկերության մասին
-----------------

Alain Manoukian ընկերության ապրանքանիշները վաճառվում են գրեթե ամբողջ աշխարհում։ Ալեն Մանուկյանի ընկերության հագուստը կրում են աշխարհահռչակ շատ անձինք, որոնց թվում Ջոնի Դեփ, Իզաբել Աջանի, Կատրի Դընյով, արաբ շեյխեր, տեխասցի նավթային մագնատներ և այլն։ Ընկերությունը արդեն գործում է շուրջ 35 տարի և ամենահայտնիներից է ամբողջ աշխարհում, սակայն Ալեն Մանուկյանը գրեթե հանդիպումներ է ունենում լրագրողների կամ զանգվածային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հետ։

Ընկերություն պահպանվում են ազգային ավանդույթները, որոնք թերևս ընկերության զարգացման գլխավոր հիմքն են։ Հատկապես նշանավոր են ընկերության կոստյումները։ Ալենի երեխաները՝ Դավիթն ու Սեդան, նույնպես արդեն մասնակցում են իրենց ընտանեկան բիզնեսին։ Սեդան մոր՝ Դենի հետ զբաղվում է ոճային հավաքածուներ կազմելով։ Դավիթը, որ բարձրակարգ կրթություն է ստացել Եվրոպայում, այժմ Group Alain Manoukian ընկերության նախագահն է։

Ընկերության գրասենյակը գտնվում է Լիոնի և Մարսելի մոտակայքում գտնվող 19-րդ դարի մի ամրոցում։ «Manoukian» ապրանքանիշով արտադրվում են նաև պայուսակներ։ Ընկերությունը ներկայացուցչություն ունի ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Բելգիայում, Ռուսաստանում, Ճապոնիայում և այլն։ Սպիտակի երկրաշարժից հետո Ալեն Մանուկյանը այցելել է Հայաստան։

Արտաքին հղումներ
----------------

Պաշտոնական կայք Archived 2009-11-24 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ալթունյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ժիրայր Թաթուլի Ալթունյան** (օգոստոսի 23, 1946(1946-08-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 15, 2020(2020-07-15), Երևան, Հայաստան), Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական համույթի գեղարվեստական ղեկավար։ Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ։

Հայ խմբավար, մանկավարժ, ԽՍՀՄ (1965) և ՀԽՍՀ (1945) ժողովրդական արտիստ Թաթուլ Ալթունյանի որդին է, Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ Ռուբեն Ալթունյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ժիրայր Ալթունյանը ծնվել է Երևանում։ 1967 թվականին ավարտել է դպրոցն ու ընդունվել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի երգչախմբային դիրիժորական բաժին։ 1972 թվականին ավարտել է կոնսերվատորիան՝ ստանալով դիրիժոր-խմբավարի որակավորում։ 1973 թվականին աշխատել է Հայաստանի երգչախմբային ընկերությունում՝ որպես գլխավոր դիրիժոր, 1974-1990 թվականներին՝ Հայաստանի Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական համույթում՝ որպես գլխավոր խմբավար։ 1990-2002 թվականներին Ժիրայր Ալթունյանին հրավիրել են աշխատելու արտերկրում՝ Սիրիա, Իրան։ Ղեկավարել է Հալեպի «Սպենդիարյան», Դամասկոսի «Քնար», Թեհրանի «Արարատ» երգչախմբերը։ Միաժամանակ, աշխատել է մանկական երաժշտական դպրոցների բազմաթիվ երգչախմբերում։ 2004-2020 թվականներին եղել է Հայաստանի Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական համույթի գեղարվետսական ղեկավարը։ Հեղինակել է համույթի բազմաթիվ երգերի, պարերի գործիքավորումներ։

Պարգևներ
--------

* Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2008։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մահացել է արվեստի վաստակավոր գործիչ Ժիրայր Ալթունյանը
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
3. ↑  «AV Production - Ժիրայր Ալթունյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 8-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 4-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կրրառումներ)
**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի Ալմա Աթայում։ Այն Հայ առաքելական եկեղեցու առաջին ծուխն է Ղազախստանում։ Ալմա Աթայի համայնքում գործում է կիրակնօրյա դպրոց, ավանդույթների ուսումնասիրման խմբակներ, վոկալի ու պարի ստուդիաներ։

Պատմություն
-----------

Ալմա Աթայի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին բացվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 7-ին։ Այն կառուցվել է Ղազախստանի Հանրապետության հայակական մշակութային կենտրոնների «Նաիրի» միության (նախագահ՝ Արտուշ Կարապետյան)։ Եկեղեցին օծել են Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդը և Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի թեմի եպիսկոպոս Եզրաս Ներսիսյանը։ Հայաստանից այնտեղ է տեղափոխվել և օծվել խաչքար։

Հայկական համայնք
----------------

Հիմնական հոդված՝ Հայերը Ղազախստանում
Ղազախստանի հայկական սփյուռքը գոյություն ունի 1937 թվականից։ Ներկայում նրա թվաքանակը չի գերազանցում 25 հազարը (ըստ 2009 թվականին Ղազախստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Казахстане открыта первая армянская церковь — «Святого Карапета»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Первый армянский православный приход открылся в Казахстане
* Ղազախստանի Հանրապետության հայակական մշակութային կենտրոնների «Նաիրի» միություն Archived 2009-09-26 at the Wayback Machine.
* Аппарат Акима Турксибского района(չաշխատող հղում)