recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ՍԿԱ ՍԿՎՕ** (ռուս.՝ СКА СКВО, Спортивный клуб армии Северо-Кавказского военного округа, Հյուսիսկովկասյան ռազմական օկրուգի Բանակի մարզական ակումբ), մարզադաշտ Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Կառուցվել է 1971 թվականին, տեղավորում է 27300 հանդիսական։ Մարզադաշտում իր հանդիպումներն է անցկացնում ՍԿՎՕ ֆուտբոլային ակումբը։

Պատմություն
-----------

Մարզական համալիրի շինարարությունը սկսվել է 1960-ական թվականների կեսերին` Հյուսիսկովկասյան ռազմական օկրուգի զորքերի հրամանատար գեներալ-գնդապետ Ալտունինի նախաձեռնությամբ։ Շրջանային մարզական համալիրի կազմում էին 33 000 նստատեղով, ֆուտբոլային դաշտով, թեթևատլետիկական համալիրով գլխավոր մարզական կառույցը, երեք լողավազաններով ջրային մարզաձևերի համալիրը, խաղահրապարակները։

Գլխավոր մարզական կառույցը և ողջ ՍԿԱ ՍԿՎՕ համալիրը շահագործման են հանձնվել 1971 թվականի ապրիլին։ ՍԿԱ ՍԿՎՕ-ի շենքերի և կառույցների նախագծողը եղել է «Վոյենպրոյեկտ» կազմակերպությունը։

2007 թվականի փետրվարից մարզադաշտը գտնվում է վերակառուցման փուլում։ Լիարժեք գործում են արևելյան և Արևմտյան տրիբունաները (ստորին յարուսը, VIP-օթյակը)։ Այսօր ՍԿԱ ՍԿՎՕ մարզադաշտը պատրաստ է ընդունելու 11000 հանդիսական։ Հարավային և հյուսիսային տրիբունաների վերակառուցումից հետո մարզադաշտը կտեղավորի 25000 մարդ։

2016 թվականի հունվարի 28-ին Ֆուտբոլային ասոցիացիաների միջազգային ֆեդերացիան (ՖԻՖԱ) հաստատել է ֆուտբոլի աշխարհի 2018 թվականի առաջնության 36 մարզումային հրապարակների ցանկը` դրանում ընդգրկելով նաև ՍԿԱ ՍԿՎՕ մարզադաշտը։ Այս կապակցությամբ անհրաժեշտ է մարզադաշտի վերակառուցումը` պահանջներին համապատասխանեցնելու համար։

2020 թվականին "ՍԿԱ Ռոստով" ֆուտբոլային ակումբը վերակենդանացնելու նախագծի շրջանակներում երաժիշտ Բաստան "Ռոստեխ" պետական կորպորացիայի աջակցությամբ ծրագրել է մարզադաշտի արդիականացում։

Բնութագրեր
----------

* Անվանում` ՍԿԱ ՍԿՎՕ
* Հիմնադրման տարեթիվ` 1971
* Մարզադաշտի ընդհանուր մակերեսը` 13,14 հա
* Կենտրոնական խաղադաշտի չափսը` 104х69 մ
* Ֆուտբոլային-մարզումային խաղադաշտի չափսը` 104х69 մ
* Ֆուտբոլային այրուքացան խաղադաշտի չափսը` 104х69 մ
* Խոտածածկը` բնական մարգագետին
* Տարողությունը` 11000
* Հյուրերի համար նախատեսված հատվածի տարողությունը` 822
* Հեռուստադիրքերի քանակը` 3
* Մեկնաբանական դիրքերի քանակը` 3
* Լուսավորություն` 4 լուսավորման կայմ` 40 լուսարձակներով
* Ցուցատախտակ` տեղեկության պատկերում շիկացման լամպերի օգնությամբ
* Ձայնային սարքավորումներ` 26 բարձրախոս 40-ական Վտ հզորությամբ, որոնք դասավորված են խաղադաշտի երկայնքով
* Տեսախցիկներ` ներքին վերահսկողության 6 տեսախցիկ
* Դրամարկղեր` 6

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարավային և հյուսիսային տրիբունաներում պլաստիկ աթոռների բացակայության պատճառով 2007 թվականի վերջի տվյալներով մարզադաշտի փաստացի տարողությունը մոտ 27300 հանդիսական է։
2. ↑  «ФИФА утвердила 36 тренировочных площадок ЧМ-2018». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 12-ին.
3. ↑  «Назаров Александр: биография заместителя генерального директора «Ростеха»». *theperson.pro*. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 4-ին.
**Մուսկատ** (ֆր.՝ muscat, լատին․՝ muscus բառից, մուսկուս), աղանդերային գինի, որը պատրաստվում է մուսկատ տեսակի սպիտակ, վարդագույն և սև խաղողից։ Որպես կանոն պարունակում է 13-16 % սպիրտ և 20-30 % շաքար։ Առանձնանում է խաղողում պարունակվող եթերային յուղերի կողմից հաղորդվող բնորոշ բույրով։ Խաղողը հավաքում են 25-40 % շաքարայնության դեպքում։

Առավել լայն ճանաչում ունեն Ֆրանսիայի, Իսպանիայի, Իտալիայի և այլ եվրոպական երկրների գինեգործական տնտեսությունների կողմից արտադրվող (ինչպես չոր, այնպես էլ քաղցր) մուսկատային գինիները։ Ճանաչում են ստացել նաև Մասսանդրա միավորման կողմից Ղրիմում աճեցվող մուսկատային տեսակի խաղողից պատրաստվող մուսկատները (հատկապես նախկին ԽՍՀՄ երկրների տարածքում)։

Մուսկատների որոշ տարատեսակներ անվանվում են մուսկատելների կողմից (Moscatel)։ Այս տերմինը տարբեր երկրներում ունի տարբեր նշանակություն և կարող է վերաբերել այն գինիներին, որոնց պատրաստման ժամանակ բացի մուսկատից օգտագործվում են նաև խաղողի այլ տեսակներ՝ մուսկատել տեսակի խաղողից գինիները, արտադրության վայրում որոշակի մուսկատների սորտերը (օրինակ՝ *Setúbal DOC*), մուսկատային գինիների համային և բուրմունքային որակները կրկնօրինակող գինիները, այդ թվում նաև արհեստական էսենցիայի օգնությամբ թնդեցված և մուսկատային խաղողից պատրաստված էժանագին գինիները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мускатель // Кулинарная энциклопедия. — М.: Комсомольская правда, 2016. — Т. 22. — P. 63—64.
2. ↑  Мускатель // Толковый словарь Ефремовой. Т. Ф. Ефремова. 2000
3. ↑  Мускатель // Кулинарный словарь В. В. Похлебкина, 2002
4. ↑  Hailman, John R. (2006). *Thomas Jefferson on Wine*. University Press of Mississippi. էջ 50.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Վիուլեն Պարույրի Հակոբյան** (ծնված 1. 5. 1938, գյուղ Գառնահովիտ, Արագածոտնի մարզում), դեղաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1979), Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է ԵԲԻ (1960)։ 1962 թվականից աշխատում է նույն ինստիտուտի դեղաբանության ամբիոնում, 1994 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ, 1979-1983 թվականներին՝ բժշկական ֆակուլտետի դեկան, 1986-1987 թվականներին՝ ուսման գծով պրոռեկտոր, 1987 թվականից՝ ռեկտոր։ Աշխատանքները վերաբերում են գլխուղեղի արյան շրջանառության վրա ընդերածին ակտիվ նյութերի ազդեցության մեխանիզմների պարզաբանմանը։ Բացահայտել է ուղեղի անոթներում գամմա-ամինակարագաթթվի (ԳԱԿԹ) և նրա գոյացմանը նպաստող ֆերմենտների առկայությունը, պարզել ԳԱԿԹ-ի դերը ուղեղային արյան շրջանառության խանգարումների ժամանակ։ Զբաղվում է նաև սիրտանոթային համակարգի վրա ազդող ֆիզիոլոգիական ակտիվ նյութերի հայտնաբերման, սակավաշարժ կենսաձևի ժամանակ ուղեղային արյան շրջանառության խանգարման և նրա դեղորայքային համուղղման հարցերով։ Անոթաբանների միջազգային քոլեջի (1991 թվականից), Լեհաստանի ԲԳԱ (1997 թվականից) անդամ։ Պարգևատրվել է Ա. Շվեցերի ոսկե մեդալով (1998)։

Անդամակցություն
---------------

* Անոթաբանների միջազգային քոլեջի անդամ (1991 թվականից)։
* Լեհաստանի ԲԳԱ անդամ (1997 թվականից)։

Պարգևներ
--------

* Ա. Շվեցերի ոսկե մեդալ (1998)

Երկեր
-----

* Ֆարմակալոգիա։ Դասագիրք բժշկական ինստիտուտի ուսանողների համար, 1989 (համահեղինակ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Բլայի շրջան** (ֆր.՝ arrondissement de Blaye, վարչական շրջան Ֆրանսիայում՝ Նոր Ակվիտանիա երկրամասի Ժիրոնդ դեպարտամենտում։ Սահմանակից է նույն երկրամասի Լիբուռնի, Բորդոյի, Լեսպառ-Մեդոկի շրջաններին, ինչպես նաև Ծովամերձ Շարանտ դեպարտամենտի Ժոնզակի շրջանին։ Բլայի շրջանում ձևավորվել է ընտրական երկու կանտոն՝ Լ'Էստուերը և Նորդ Ժիրոնդը։

Ունի 62 համայնք։ Զբաղեցնում է 782,4 քառակուսի կիլոմետր տարածք, 2016 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 90․090։ Շրջանի սուպրեֆեկտուրան (վարչական կենտրոնը) Բլայ քաղաքն է, որը նաև շրջանի խոշորագույն բնակավայրն է։

Պատմություն
-----------

Բլայի շրջանը կազմավորվել է 1800 թվականին։ 2006 թվականի մայիսին նրան է փոխանցվել Բորդոյի շրջանի Սենտ Անդրե դը Կյուբզակ կանտոնը ։

2015 թվականին Ֆրանսիայում տեղի ունեցած կանտոնների վերակազմավորման արդյունքում Բլայի շրջանում ձևավորվել են հետևյալ կանտոնները․

1. Բլայ
2. Բուր
3. Սենտ Անդրե դը Կյուբզակ
4. Սեն Սիե սյուր Ժիրոնդ
5. Սեն Սավեն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Populations légales 2021 — The National Institute of Statistics and Economic Studies, 2023.
2. ↑  «Comparateur de territoire, géographie au 01/01/2019». INSEE. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
3. 1 2  Historique de la Gironde
4. ↑  «Arrêté préfectoral, 22 March 2006» (PDF). էջ 48. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.
5. ↑  «Populations légales 2012: 33 Gironde» (PDF). INSEE. December 2014.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Blaye sobre el Instituto Nacional de Estadística y de Estudios Económicos de Francia (INSEE, ֆրանսերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ջանգիր աղա** (1874, Չբխլու, Աբաղա, Վանի մարզ, Թուրքիա - 1943, Սարատով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ, (քուրմանջի՝ Cîhangîr Axa/Щиһангир Аха/جیهانگیرئا خا )), եզդի ժողովրդի ազգային հերոս։

Ջանգիր աղան Բերկրի շրջանում (Վանա լճից արևմուտք, Կարասու գետի ջրավազան) բնակվող Զուկրի ցեղերի համադաշնության Մանդիկի ցեղի առաջնորդ Խատիֆ աղայի որդին էր։

Կենսագրություն
--------------

Ջանգիր աղան ծնվել է Օսմյանյան կայսրության Վանի վիլայեթի Չուբուխլու գյուղում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ցեղական առաջնորդի որակով եղել է Համիդիյե կոչված անկանոն հեծելազորի հրամանատար։ Պատերազմի սկզբում Ջանգիր աղայի առաջնոդաց եզդիների գունդը աշխատում էր ռուսական բանակի դեմ մարտական գործողությունների մեջ չմտնել։ 1915 թվականին, ռուսական բանակի կողմից Վանի գրավումից հետո, Ջանգիր աղան իր գունդով ու Սարդար բեկի, Նաջիդ բեկի, Օսման աղայի և Հուսեյն բեկի կողմից առաջնորդվող ևս չորս եզդիական գնդերի հետ անցնում է ռուսների կողմը։ Մոտավորապես 1909 թվականին տեղի է ունեցել Ջանգիր աղայի և Անդրանիկի հանդիպումը, որ սկիզբ է դրել իրենց մարտական ընկերությանը։ Ջանգիր աղան աջակցում էր հայ ֆիդայիներին, նրանց ռազմական և նյութական օգնություն տրամադրելով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի Կովկասյան ճակատի փլուզումից հետո Ջանգիր աղայի ձիավորները գործում էին հայ կամավորական կորպուսի կազմում։

1918 թվականի մայիսի 16-18-ին տեղի ունեցող Բաշ Ապարանի ճակատամարտում հայկական հեծելազորի մեծամասնությունը կազմում էին Ջանգիր աղայի եզդիական միավորումները։

Ողջունում էր 1920 թվականին Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումը։

Ձերբակալվել է 1938 թվականին, մահացել է 1943 թվականին' 69 տարեկանում, Սարատովի բանտերից մեկում։ 1959 թվականին հետմահու ռեաբիլիտացված է։

Պատկերասրահ
-----------

* Ջանգիր աղան իր ընտանիքի հետ (1900-1903թթ․)Ջանգիր աղան իր ընտանիքի հետ (1900-1903թթ․)
* Ջանգիր աղան (ձախից) և Անդրանիկ Օզանյանը (աջից)Ջանգիր աղան (ձախից) և Անդրանիկ Օզանյանը (աջից)
* Ջանգիր աղայի արձանը Երևանի Նանսենի անվան այգումՋանգիր աղայի արձանը Երևանի Նանսենի անվան այգում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ջհանգիր աղան մերժել է Անդրանիկ զորավարի` երկրից հեռանալու առաջարկը». Զեմֆիրա Խատիևա

Գրականություն
-------------

* Ջանգիր աղա։ Արձակ / Տ.Ա. Աբասյան; Խմբ.՝ Ալիխանե Տահար. - Երևան։ Վան Արյան, 2005. - 148 էջ նկ. ; 20 սմ. Տեքստը՝ քրդ. ISBN 99941-38-28-6 Ալիխանե Տահար Քրդական գրականություն

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ջանգիր աղա** կատեգորիայում։ |
**Ամանորյա խաղալիքներ** (ռուս.՝ Новогодние игрушки), Արկադի Խորալովի երգը` ըստ Անդրեյ Դեմենտևի բանաստեղծության, գրվել է 1987 թվականին։ Բազմիցս կատարվել է տարբեր արտիստների կողմից և համարվում է հետխորհրդային երկրներում ամենատարածված ամանորյա երգերից մեկը։

Կոմպոզիցիայի մասին
------------------

Ըստ Խորալովի՝ Անդրեյ Դեմենտեևի հետ իրեն ծանոթացրել է Սոֆյա Ռոտարուն 1975 թվականին. դրանից հետո նրանք պահում են ընկերական կապն ու աշխատում են միասին. Խորալովը երաժշտություն է գրել է Դեմենտևի ավելի քան 50 բանաստեղծությունների համար։ «Ամանորյա խաղալիքներ» բանաստեղծության համար երաժշտության գաղափարը նրա մոտ ծագել է Ղրիմի աստղադիտարանում։

Երգն առաջին անգամ թողարկվել է Խորալովի «Տարօրինակ *աշխարհ»* (ռուս.՝ Странный мир) ալբոմում, 1988 թվականին, Աուրիկա Ռոտարուի մասնակցությամբ։ 1999 թվականին երգը վերաթողարկվել է երգչուհի Նատալիի հետ դուետով, վերջինս ընդգրկել է այն իր «*Считалочка*» ալբոմում։ 2005 թվականին Խորոլովը վերաձայնագրել է երգը մանկական երգչախմբի հետ` «Ես քո գերին եմ» (ռուս.՝ Я твой пленник) ալբոմի համար։

2013 թվականին ձայնագրվել է երգի նոր տարբերակ և նկարահանվել է տեսահոլովակ Իրինա Օրտմանի և «Непоседы» նվագախմբի մասնակցությամբ։ Տեսահոլովակի աշխատանքներին մասնակցություն են ունեցել նաև Պիեռ Նարցիսը, Ալեքսեյ Գլիզինը, Տատյանա Բուլանովան, ռեփեր Epic-ը և ուրիշներ։ 2013 թվականից երգը «Новые Самоцветы» խմբի երգացանկում է։

Քավըր տարբերակներ
-----------------

* Աննա Ռեզնիկովա` *Մեզ հետ Աստված է* (ռուս.՝ С нами Бог) ալբոմի համար (2002)
* Անիտա Ցոյ` *1000000 րոպե* (ռուս.՝ 1000000 Минут) ալբոմի համար (2003)
* «Новые Самоцветы» քավըր խումբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ДОстояние РЕспублики: Андрей Дементьев - 03 мая 2013 года
2. ↑  Натали — Считалочка
3. ↑  буклет альбома *Я твой пленник*
4. 1 2   Новые Самоцветы - Новогодние игрушки (аудио)
5. ↑  Анна Резникова - С Нами Бог
6. ↑  Анита Цой - 1000000 Минут

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երգի բառերը Archived 2016-10-30 at the Wayback Machine.
* Արկադի Խորալովի պաշտոնական կայքը
* *Հին աշխարհ*(անգլ.) Discogs կայքում
* Аркадий Хоралов - Новогодние игрушки (эфир Утренней почты)
* Новые Самоцветы - Новогодние игрушки (Новогодний концерт, Домашний)
**Պշեմիսլավ Գրուձինսկի** (լեհ.՝ Przemysław Grudziński, հոկտեմբերի 30, 1950(1950-10-30), Թորուն, Լեհաստան), լեհ դիվանագետ։ ԱՄՆ-ում Լեհաստանի դեսպանը (2000-2005) և Վիեննայում ՄԱԿ-ի գրասենյակին կից Լեհաստանի մշտական ներկայացուցիչը (2009-2014)։ Պետական ենթապահառուն պաշտպանության և արտաքին գործերի նախարարություններում։ Լեհաստանի դեսպանը Ֆինլանդիայում (2015-2017)։

Կենսագրություն
--------------

1972 թվականին ավարտել է Տորունայի Նիկոլայ Կոպեռնիկի համալսարանի Պատմության ֆակուլտետը։ Այնտեղ էլ մնացել և է աշխատել որպես ասիստենտ։ 1977 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն, իսկ 1982 թվականին դարձել է Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտում հաբիլիտացիա։ Մինչև 1996 թվականը այս ինստիտուտում եղել է ասպիրանտ և դոցենտ։ 1994-1997 թվականներին և 2005-2008 թվականներին Գարմիշ Պարտենկիրխենի Մարշալի ինստիտուտում եղել է պրոֆեսոր։

199-1992 թվականներին եղել է Սեյմի գրասենյակի հետազոտությունների և փորձաքննությունների բյուրոյի տնօրեն։ Այնուհետև մեկ տարվա ընթացքում՝ ազգային պաշտպանության նախարարությունում պետական քարտուղարը (նախարարի տեղակալ)։ 1998-2000 թվականներին՝ պետական քարտուղար (նախարարի տեղակալ) արտաքին գործերի նախարարությունում։ 2000-2005 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում Լեհաստանի դեսպան։

2008 թվականի օգոստոսի 12-ին Լեհաստանի ԱԳՆ-ում կրկին դարձել է պետական քարտուղար։ Այդ պաշտոնում եղել է մինչեւ 2009 թվականի ապրիլը, երբ նշանակվել է Վիեննայում ՄԱԿ-ի բյուրոյին կից Լեհաստանի մշտական ներկայացուցիչ։ Դիվանագիտական առաքելությունն ավարտել է 2014 թվականի նոյեմբերին ։

2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին նշանակվել է Ֆինլանդիայում Լեհաստանի դեսպան։ Ժամկետը ավարտել է 2017 թվականի ապրիլին։

Ընտրված հրապարակումներ
----------------------

* *Państwo inteligentne. Polska w poszukiwaniu międzynarodowej roli*, Wydawnictwo Adam Marszalek, Toruń 2008
* *Przyszłość Europy w koncepcjach Franklina D. Roosevelta, 1933—1945*, Ossolineum, Warszawa 1980
* *Teologia bomby. Geneza nuklearnego odstraszania*, PWN, Warszawa 1988
* *Uczeni i barbarzyńcy. Strategia nuklearna Stanów Zjednoczonych, 1939—1945*, PWN, Warszawa 1987

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 2014 r. nr 110-54-2014 w sprawie odwołania Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej
2. ↑  Nominacje dla ambasadorów RP w Finlandii i Grecji
3. ↑  «Postanowienie nr 110.1.2017 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie odwołania Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej». prawo.sejm.gov.pl. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 10-ին.(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Podsekretarz Stanu Przemysław Grudziński
* dr hab. Przemysław Grudziński

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA15172203 · GND: 1162522453 · ISNI: 0000000082107557 · LCCN: n81015878 · LNB: 000028955 · NUKAT: n93120731 · VIAF: 27768701 · WorldCat VIAF: 27768701 |

 |

 |
***Գերկարճ (ֆլեշ) արձակ*** ("flash fiction" "կայծակնային գեղարվեստական գրականություն" անգլ.՝ ) ծայրահեղ կարճության գեղարվեստական գրական գործ է, որը դեռևս առաջարկում է կերպարի և սյուժեի զարգացում։ Գերկարճ գրական գործերը, որոնցից շատերը տարբերվում են բառերի քանակով, ներառում են վեց բառով պատմություն, 280-նիշ պատմություն կամ «թվիթթեր գրականություն» («twitterature» անգլ.՝ ) ; [3] «դրիբլ» կամ «մինիսագա», 50 բառ; «դրեբլ», հայտնի նաև որպես «միկրոարձակ», 100 բառ; «հանկարծակի արձակ», 750 բառ; «կայծակնային արձակ», 1000 բառ և «միկրո պատմություն»։
Որոշ գրականագետներ ենթադրում են, որ ֆլեշ արձակն ունի գրական եզակի որակ `ավելի մեծ պատմություն ակնարկելու կամ ենթադրելու իր ունակությամբ։

Համացանց
--------

Ինտերնետի հասանելիությունը բարձրացրեց գերկարճ (ֆլեշ) արձակի մասին իրազեկվածությունը առցանց ամսագրերի օգնությամբ, որոնք ամբողջովին նվիրված են ոճին։ *SmokeLong Quarterly*  ամսագիրը, որը հիմնադրվել է 2003 թվականին Դեյվ Քլեպպերի կողմից, "նվիրված է լավագույն ֆլեշ-արձակը համացանց բերելու ... անկախ այն բանի, թե այն գրված է լայն ճանաչում ունեցող հեղինակների կողմից կամ նրանց, ովքեր նոր են եկել ասպարեզ:" 
Մյուս առցանց ֆլեշ-արձակ ամսագրերի թվում են *Wigleaf*, *Flash Fiction Online* և *Flash Fiction Magazine* ամսագրերը։

Այս թեմայի վերաբերյալ CNN- ի հոդվածում հեղինակը նշել է, որ «Ինտերնետի կողմից առաջարկվող հաղորդակցության ժողովրդավարացումը դրական փոփոխություններ է մտցրել» ֆլեշ- արձակի հատուկ տարածքում և ուղղակիորեն ազդել է այդ ոճի լայն ճանաչությանը։ 
Ներկայումս այս գրական ձևը հանրաճանաչ է դարձել, և առցանց գրական ամսագրերի մեծ մասը այժմ հրապարակում է ֆլեշ-արձակ։ Օրինակ, 2017 թվականի ամռանից  *The New Yorker ամսագիրն սկսեց առցանց վարել ֆլեշ-գեղարվեստական պատմությունների շարք ամեն ամառ։*

Տես նաև
-------

* Արձակ բանաստեղծություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Catherine Sustana. «What Is Flash Fiction?». *About Entertainment*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 23-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 2-ին.
2. 1 2 3  Graham (2013 թ․ մարտի 8). «Flash fiction - all you ever wanted to know, but were afraid to ask...». *The Bridport Prize*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 2-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 2-ին.
3. ↑  Maddie Crum (2015 թ․ մայիսի 7). «Twitter Fiction Reveals The Power Of Very, Very Short Stories». *The Huffington Post*.
4. ↑  Becky Tuch. «Flash Fiction: What's It All About?». *The Review Review*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 2-ին.
5. ↑  Christopher Kasparek, "Two Micro-Stories by Bolesław Prus," *The Polish Review*, 1995, no. 1, pp. 99-103.
6. ↑  Hart, Melissa (March 2016). «Smoke Break: Guest Editors Choose Flash Fiction for Online Mag». *The Writer (Retrieved 2016-02-11)*.
7. ↑  Pratt, Mary K. (2009 թ․ մայիսի 5). «How Technology Is Changing What We Read». PCWorld. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 1-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
8. ↑  «Six of the best: CNN readers tell us their stories». Cnn.com. 2008 թ․ օգոստոսի 18. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 2-ին.
9. ↑  «Flash Fiction A series of very short stories for the summer».
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովհաննես Թլկուրանցի (այլ կիրառումներ)

**Հովհաննես Բ Թլկուրանցի** (*անհայտ* - 1525), Կիլիկիայի կաթողիկոս 1489 թ.-ից։

Սսի անապահով վիճակի պատճառով մեծ մասամբ ապրել է Հալեպում։ Հովհաննես Բ Թլկուրանցու գործունեությունն են վերագրվում Հալեպի մի շարք եկեղեցական կառույցներ։ Զբաղվել է Երուսաղեմի պատրիարքության պարտքերի գործով, որի համար կոչվել է նաև «կաթողիկոս Երուսաղեմի»։ Հետազոտողները (Միքայել Չամչյան, Ղևոնդ Ալիշան, Կարապետ Կոստանյան, Բ. Կյուլերեսյան և ուրիշներ) Հովհաննես Բ Թլկուրացուն ավանդաբար նույնացրել են բանաստեղծ Հովհաննես Թլկուրանցու հետ, սակայն այդ կարծիքը նորագույն ուսումնասիրողները (Ներսես Ակինյան, Ա. Մնացականյան, Էմանուել Պիվազյան) ժխտում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 557)։*  |
**Կոստանդին Ջուղայեցի** նաև **Կոստանդ Ջուղայեցի**, 17-րդ դարի մանկավարժ, բնագետ ու վարդապետ։ Ուսանել է Նոր Ջուղայի Ս. Ամենափրկչի վանական դպրոցում, ուր և հետագայում դասավանդել է հաշվողական, թվաբանական առարկաներ։

Դպրոցի խնդիրներից էր նաև առևտրականներ պատրաստելը։ Այդ նպատակով Կոստանդին Ջուղայեցին 1687-ին գրել է «Աշխարհաժողով գիրք» թվաբանության դասագիրքը, որը պարունակում է հաշվապահական ու այլ խրատներ, տարբեր երկրների դրամական միավորների համեմատության, չափ ու կշիռների, տոկոսով տրված դրամի հաշվարկի, կտակի և ժառանգության, ինչպես նաև խրախճանական բնույթի շուրջ 130 խնդիր՝ լուծված նախապես տրված կանոններով։ Դասագրքում կիրառված են ամբողջ և կոտորակային թվեր, հայկական և հնդկական թվանշաններ (գրված է Ջուղայի բարբառով)։

Կոստանդին Ջուղայեցու մասին արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդել Հարություն Տեր-Հովնանյանը իր «Պատմություն Նոր Ջուղայի» գրքում (հատորներ Ա, Բ, Նոր Ջուղա, 1880-81)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 615)։*  |
**Մերի Մովսիսյան**, հայ օպերային երգչուհի։ Ծնվել է Երևանում։ 2010 թվականին գերազանց ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի վոկալի բաժինը, պրոֆեսոր Աննա Սարաջյանի վոկալ դասարանը։ 2011 թվականին գերազանց ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի մագիստրատուրան և ստացել ոսկե մեդալ և հատուկ մրցանակ Ռումինիայում անցկացվող երիտասարդ երգիչների «Դարքլեի» մրցույթի ժամանակ։ Նա եղել է «Տաթևիկ Սազանդարյան» դասական վոկալ մրցույթի դափնեկիր և ստացել առաջին մրցանակը։

Գործունեություն
---------------

2014 թվականին Մերի Մովսիսյանը մասնակցել է Բելգիայի թագուհի Էլիզաբեթին նվիրված միջազգային մրցույթին։ Նա հաճախել է ԱՊՀ-ի երիտասարդ երգիչների համար վոկալ դասերին, որը կազմակերպել էր Յուրի Բաշմետը Բելառուսի ակադեմիայում, և պրոֆեսոր Սվետլանա Նեստերենկոյի և Դմիտրի Վդովինի վոկալ դասընթացները։

2011 թվականին, Մոսկվայի կոնսերվատորիայի ամառային միջազգային դպրոցը ավարտելուց հետո (պրոֆեսոր Պյոտր Գլուբոկիի դասընթաց), նա մասնակցեց Մոսկվայի «Բարձրացող աստղերը Կրեմլում» փառատոնին «Մոսկվայի վիրտուոզներ» կամերային նվագախումբի նվագակցությամբ, որը գլխավորում էր դիրիժոր Վլադիմիր Սպիվակովը, և ստացավ Ռուսաստանի Դաշնության առաջին տիկին Սվետլանա Մեդվեդևայից «Երախտագիտության վկայագիր»։

2011 թվականին նա մասնակցություն ունեցավ «Մոսկվան դիմավորում է ընկերներին» փառատոնում։ Նույն թվականին Մերի Մովսիսյանը մասնակցեց Լոնդոնի Սբ. Ջոն Սմիթ համերգասրահում կազմակերպված Հայաստանի երիտասարդ երգիչների համերգին։
2013 թվականից Մերին Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մենակատար է, որտեղ նա կատարում է Միքաելայի դերը «Կարմեն» օպերայում, Անուշի դերը «Անուշ»-ում , Պամինայի դերը «Կախարդական սրինգ»ում («Die Zauberflöte»), Մանոնի դերերգը «Մանոնում», Վիոլետայի դերը «Տրավիատա»-ում և շատ ուրիշ դերերգեր։

Մերի Մովսիսյանը հաճախել է Միրելլա Ֆրենիի վարպետության դասերը Իտալիայում, Աքսել Էվերաերթի՝ Նիդերլանդներում, Բարբարա Ֆրիտոլիի և Դեյլի Ֆանդինգի դասընթացները Երևանում և այլն։ 2018 թվականին նա մասնակցել է «Կերկրադե» փառատոնին Նիդերլանդներում։ Նա մի քանի ելույթ է ունեցել նաև Դուբայի Օպերայի թատրոնում, Քուվեյթի Օպերայի և բալետի թատրոնում և այլ օպերային բեմահարթակներում։

Դերակատարումներ
---------------

| Օպերա | Դեր |
| --- | --- |
| Մոնթեգյուներ և Կապուլետիներ | Ջուլիետ |
| Մանոն Լեսկո | Մանոն |
| Կախարդական սրինգ | Պամինա |
| Ֆիգարոյի ամուսնությունը | Սյուզաննա |
| Ջանի Սկիկի | Լաուրետա |
| Ցարի հարսնացուն | Մարֆա |
| Ճանապարհորդություն դեպի Ռեյնս | Կորինա |
| Իոլանտա (օպերա) | Իոլանտա |
| Կարմեն | Միքաէլա |
| Անուշ | Անուշ |
| Ռիգոլետտո | Ջիլդա |
| Տրավիատա  | Վիոլետա |

Օրատորիաներ և սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ
-------------------------------------------

| Կոմպոզիտոր | Ստեղծագործություն |
| --- | --- |
| Մոցարտ | Ռեքվիեմ |
| Պերգելեզի | Stabat Mater |
| Պուլենկ | Stabat Mater |
|

Պատկերասրահ
-----------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Archived 2019-05-04 at the Wayback Machine. Մերի Մովսիսյան, սոպրանո
2. ↑  Մերի Մովսիսյան(չաշխատող հղում)
3. 1 2
4. ↑
5. 1 2
6. 1 2  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 4-ին.
7. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մերի Մովսիսյանը Էյ Վի Փրոդաքշն կայքում(չաշխատող հղում)
**Իմջինգան** (կոր.՝ 림진강}} [[Հյուսիսային Կորեա|ԿԺԴՀ-ում], կոր.՝임진강 [[[Հարավային Կորեա]]]), գետ ԿԺԴՀ-ում և Կորեայի Հանրապետությունում (հոսում է աննկատ զոնայով)։ Յոթերորդ ամենաերկար գետը ամբողջ Կորեական թերակղզում։ Գետի երկարությունը կազմում է 273,5 կմ։ Ջրհավաք ավազանի մակերեսը կազմում է 8138,90 կմ² ։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Հոսում է հյուսիսից հարավ՝ թափվելով Հանգան գետը՝ Սեուլից ներքև, Դեղին ծովից քիչ հեռու։ Հուլիս-օգոստոս ամիսների անձրևային եղանակներին հոսքի աճը քարքարոտ ափերի հետ գետը դարձնում է փոթորկոտ։ Ջրհեղեղները հաճախ են լինում։ Ձմռանը գետի վրա սառույցի բարակ շերտ է առաջանում։ Ներքին հոսքում ծովային մակընթացությունները պարբերաբար ջարդում և տանում են այն։

ԿԺԴՀ-ում ամբարտակներից ջրի չհայտարարված արտանետման և Հարավային Կորեայում զոհեր տալու պատճառով գետի ջրհեղեղը դարձել է Կեսոնում միջկորեական բանակցությունների առարկա։ Իմջիգանը Հարավային Կորեայի երեք գետերից մեկն է, որտեղ ապրում է հազվագյուտ Hemibarbus mylodon տեսակի ձուկը, կորեական մշակույթում ծնողի խորհրդանիշը։

Պատմություն
-----------

Паром через реку Имджинган в 1889Паром через реку Имджинган в 1889
Գետի վրա երկու անգամ տեղի է ունեցել խոշոր մարտեր՝ 1592 թվականին և Կորեական պատերազմի ժամանակ։ 1990-ական թվականներին ԿԺԴՀ-ում սովի ժամանակ, գետը հաճախ հարավ էր տանում մահացածների դիերը, դրա պատճառով Հարավային Կորեայում այն անվանեցին «մահացածների գետ»։

Մշակույթում
-----------

*«MASH — a novel about three army doctors»* հայտնի վեպում հիշատակվում է գետի մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «List of Rivers of South Korea, 2013» (PDF) (կորեերեն). Han River Flood Control Office, Republic of Korea. 2012 թ․ դեկտեմբերի 31. էջեր 112–113. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 2-ին.
2. ↑  Две Кореи начинают переговоры по реке Имджинган
3. ↑  *Hooker, Richard* MASH: A Novel About Three Army Doctors (M\*A\*S\*H). — First. — UK: Hatchett Books. — С. 9. — ISBN 1780228880

Արտաքին հղումներ
----------------

* «ԱՄՆ բանակ (PDF)» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ մարտի 16-ին.
* imjinscout.com

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh88007716 · VIAF: 315530685 · WorldCat VIAF: 315530685 |

 |
**Ռուդիկ Լևոնի Հյուսնունց** (սեպտեմբերի 26, 1963(1963-09-26), Մարտակերտ, Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

1980 թ. ավարտել է Մարտակերտի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։ 1983-1985 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1988 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական ուսումնարանը։ 1993 թվականին ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի մշակութա-լուսավորական աշխատանք և մեթոդիկա բաժինը։ 1988-2005 թվականներին եղել է Արցախի Հայ եկեղեցասիրաց եղբայրակցության միության պատասխանատուն Արցախահայության ազգային-ազատագրական պայքարի, կամավորական շարժման ակտիվ մասնակից է։ 1992-1993 թվականներին եղել է ԼՂՀ Պաշտպանության բանակի քաղբաժնի պետը։ 1994 թ. ընտրվել է ԼՂՀ առաջին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, Ստեփանակերտի թիվ 7 ընտրատարածքից։ 2005 թվականի հունիսի 19-ի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԼՂՀ չորրորդ գումարման Ազգային Ժողովի պատգամավոր, մեծամասնական ընտրակարգով, թիվ 13 ընտրատարածքից։ 2005 թվականի հունիսի 30-ի առաջին լիագումար նիստում ընտրվել է Ազգային Ժողովի նախագահի տեղակալ։ 2010 թվականի մայիսի 23-ի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԼՂՀ հինգերորդ գումարման Ազգային Ժողովի պատգամավոր՝ մեծամասնական ընտրակարգով, թիվ 9 ընտրատարածքից։ Ազգային Ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ է։ «Ազատ Հայրենիք» կուսակցության անդամ է, կուսակցության նախագահության անդամ։ Ազգային Ժողովի «Հայրենիք» խմբակցության անդամ է։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրված է ԼՂՀ Արիության համար մեդալով։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի հինգ զավակ։

Արտաքին հղումներ
----------------
**Արիֆ**, **Արիֆի խորամանկությունը**, Տիգրան Չուխաջյանի օպերետը։ Առաջին օպերետն է Արևելքի պատմության մեջ։ Լիբրետոյի հեղինակն է Գևորգ Ռշտունին։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«Արիֆ» օպերետի ազդագիրը, 19-րդ դար
Օպերետը գրվել է 1872 թվականին, առաջին անգամ բեմադրվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 9-ին Հակոբ Վարդովյանի թատրոնում։ Լիբրետոն թուրքերենով է։

1872 թվականին՝ «Արիֆ» օպերետի պրեմիերայից հետո, թուրք անվանի բանաստեղծ և լրագրող Նամըք Քեմալն «Ibret» թերթում գրել է․

> 
> 
> *Սա առաջին աշխատանքն է մեր օպերային լեզվով։ Այն գեղեցիկ է բեմադրված և նրա երաժշտությունը հիանալի է։ Կոմպոզիցիային տրվել է նրա լիրիկային համապատասխան ձև։ Մենք աջակցում ենք Գյուլլու Ագոպի՝ օսմանյան թատրոնի հիմնադրին, օպերետի տեքստի ու երաժշտության հեղինակներ Ալբերտ և Տիգրան Չուխաջյաններին իրենց ջանքերի համար և դերասաններին՝ բեմադրության մեջ ցուցաբերած իրենց վարպետության համար։*— *Նամըք Քեմալ* 
> 
> 

Չուխաջյանը վերախմբագրում է «Արիֆ» օպերետը 1873 թվականին և բեմադրել 1874 թվականի աշնանը։ Բեմադրությունն արժանացել է բացառիկ ընդունելության և 1874-1875 թատերաշրջանում ներկայացվել 100 անգամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գիտական նստաշրջան՝ նվիրված Տիգրան Չուխաջյանի ստեղծագործությանը(չաշխատող հղում)
2. ↑  Dzidzernak. — Cairo: April — July 2006. — № 2-3.
3. ↑  *Donald Jay Grout, Hermine Weigel Williams* A short history of opera. — 2003. — С. 529.
4. 1 2  «ՏԻԳՐԱՆ ՉՈՒԽԱՃՅԱՆԻ ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԹԱՏՐՈՆԸ. ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՕՊԵՐԱՅԻՆ ԱՐՎԵՍՏԻ ՍԿԶԲՆԱՎՈՐՈՒՄԸ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ՓՈՒԼԸ» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 26-ին.
5. ↑  Ozean Journal of Social Sciences 1(1), 2008:«*This is the first work in our opera language. Its scheme is beautiful and its music is perfect.Turkish language goes well with musical works. The composition is bodied in accordance with its lyrics. We fecilitate Güllü Agop, deviser of Ottoman Theatre and writers of lyrics and composition of the opera Alberto and Dikran Çuhacıyan for their efforts and the actors staging the play for their skill.*»
**Կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հուշահամալիր Բուլղարիայում** (բուլղար․՝ Мемориал на жертвите на комунистическия режим в България), ազգային հուշարձան Սոֆիայում, Բուլղարիայի հրապարակում։ Այն իրենից ներկայացնում է շինությունների համալիր (հուշապատ, հիշատակի խաչ և մատուռ)։ Կառուցվել է 1997-1999 թվականներին։

Հուշահամալիրի տեսքը հեռվից

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը նվիրված է Բուլղարիայի կոմունիստական կուսակցության բոլոր զոհերի հիշատակին նրա ստեղծման պահից, 1919 թվականից մինչև 1989 թվականը, Տոդոր Ժիվկովի հեռացումը իշխանությունից։ Կոմունիզմի զոհերի թվին են դասվում, տեռորիստական ակտերի զոհերը (1925 թվականի ապրիլի 16 և այլն), աշխատանքային ճամբարների բանտարկյալները, բռնի տեղահանված անձինք։

Հուշարձանը կառուցվել է 1997-1999 թվականներին Կոմունիզմի զոհերի հուշահամալիրի հիմնադրամի կողմից (102 հիմնադիր)։ Շինարարությունը ֆինանսավորվել է մասնավոր նվիրատվությունների հաշվին։ Ներկայացված 15 նախագծերից մրցույթում հաղթել է ճարտարապետներ Աթանաս Տոդորովի և Դմիտրի Կրիստևի նախագիծը։ Հուշարձանը բացվել և օծվել է Սոֆիայի միտրոպոլիտ Իննոկենտիի կողմից 1999 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ 

Խաչքար և հուշապատի մի մասը
Հուշահամալիրը գտնվում է Սոֆիայի մշակույթի ազգային պալատի դիմաց, այգու արևելյան մասում։ Այն բաղկացած է երեք տարրերից՝ 

* 58 մ երկարությամբ հուշապատ՝ երեսապատված սև փայլեցված գրանիտով, որի վրա նշված են 7526 զոհվածների անունները
* Քրիստոնեական հիշատակի խաչ, որը տեղադրված է հուշապատի կենտրոնական մասում
* Փոքրիկ ուղղափառ մատուռ՝ նվիրված «Բոլոր բուլղարացի նահատակներին», որը ստեղծվել է Ասեն Գիցովի էսքիզային խճանկարի հիման վրա

Սոֆիայի հուշահամալիրը միակ այդպիսի հուշարձանը չէ Բուլղարիայում։ 2001 թվականին Վառնայում բացվեց կոմունիզմի զոհերի հուշարձան՝ խաչի սյունի տեսքով ։ Ամեն տարի փետրվարի 1-ին երկու հուշահամալիրների տարածքում կազմակերպվում է կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հարազատների և շահագրգիռ կազմակերպությունների հանդիպումներ, այդ օրը 1945 թվականին Ժողովրդական դատարանի վճռով մահապատժի ենթարկվեցին անչափահաս կայսեր խնամակալները, 22 նախարարներ, խորհրդարանի պատգամավորներ (2011 թվականից պաշտոնապես համարվում է Բուլղարիայի հանրապետության հիշատակի օր)։

2019 թվականի հունվարին հուշահամալիրի հուշապատին անհայտ անձանց կողմից սև ներկով նկարվել է սվաստիկա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Мемориал жертвам коммунизма (bg)
2. ↑  «Памятник жертвам Коммунизма в Варне» (ռուսերեն). Варна. 2014 թ․ փետրվարի 2. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 27-ին.
3. ↑  «1 февруари - Ден за почит към жертвите на комунизма | Общество» (բուլղարերեն). offnews.bg. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 27-ին.
4. ↑  «В памет на жертвите на комунизма. Поклон пред Мемориала до НДК! | Dnes.bg» (բուլղարերեն). www.dnes.bg. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 27-ին.
5. ↑  «Оскверниха мемориала на жертвите на комунизма със свастики (снимки) | Общество» (բուլղարերեն). offnews.bg. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 27-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հուշահամալիր (Սոֆիա)** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խանոյան (այլ կիրառումներ)

**Նինա Մինասի Խանոյան** (սեպտեմբերի 17 (29), 1879, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 14, 1975(1975-05-14), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, կոմկուսի անդամ (1905)։

Սովորել է Թիֆլիսի կանանց գիմնազիայում։ 1898 - 1920 թվականներին ուսուցչություն է արել Թիֆլիսի և գավառի ծխական դպրոցներում։ Անձնապես ծանոթ և իր գործունեությամբ կապված է եղել այսպես կոչված՝ պրոֆեսիոնալ հեղափոխականներ Ստեփան Շահումյանի, Միխայիլ Ցխակայայի, Բոգդան Կնունյանցի և Կամոյի հետ։ Կատարել է կուսակցական հանձնարարություններ (զինամթերքի հայթայթում, բոլշևիկյան ագիտացիոն մամուլի հրատարակում ու տարածում և այլն)։ Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո աշխատել է հանրապետության լուսժողկոմատում, 1922-1932 թվականներին՝ ՎԿ (բ) կ Կենտկոմում։ Եղել է Վրաստանի պետական հրատարակչության կոլեգիայի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 13)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գևորգ Կարապետյան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Նահապետի Կարապետյան** (1936, Ազատավան, Արտաշատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 2024, Երևան, Հայաստան[*փա՞ստ*]), հայ ճարտարագետ, կամրջաշինարար, գրող և ինքնուս կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Կարապետյանը ծնվել է 1936 թվականին Արարատի մարզի Ազատավան գյուղում։ Ավարտել է Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ ստանալով ճարտարագետի որակավորում, մասնագիտացել կամուրջների և ճանապարհների նախագծման ոլորտում։ Հարյուրից ավել կամուրջների, ճանապարհների և քաղաքային այլ ենթակառուցվածքների հեղինակ է։

Նախագծային աշխատանքներ իրականացրել է ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ արտերկրում. նրա աշխատանքների թվին են պատկանում կարևոր քաղաքային ենթակառուցվածք հանդիսացող կամուրջներ Երևանում, Վանաձորում, Ալավերդիում, Ջերմուկում և Հայաստանի այլ քաղաքներում, Արտաշատի լիճը, կամուրջներ և ճանապարհներ հետխորհրդային երկրներում և Սիրիայում։ Գևորգ Կարապետյանը նաև 5 գեղարվեստական ժողովածուների , ինչպես նաև 25 երգերի և 8 պարեղանակների հեղինակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Official website. «Բանաստեղծ կամրջաշինարարը. «Հատվող եթեր»». Վերցված է 2022 թ․ հունվար 31-ին.
2. ↑  Կարապետյան, Գևորգ (1998). Ղազինյան, Ա. (ed.). *Աշնանային բողբոջներ։*. Երևան: Տիգրան Մեծ. էջեր 205 էջ.
3. ↑  Կարապետյան, Գևորգ (1998). Ոսկանյան, Մ. (ed.). *Արարատ-Մասիս։ Առասպել*. Երևան: Տիգրան Մեծ.
4. ↑  *Հայ տպագրության տարեգիրք* (PDF). Vol. 3/99. Երևան. 1999. էջ 13.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
**Հեյդար մզկիթ** (ադրբ.՝ Heydər Məscidi), մզկիթ Բաքվում, որը կառուցվել է 2013-2014 թվականներին, Իլհամ Ալիևի կողմից։ Հեյդար մզկիթը գտնվում է Բաքվի Բինագադի շրջանում։ Մզկիթը կոչված է Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևի անունով։

Պատմություն
-----------

Մզկիթը բացվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։ Մզկիթը կառուցվել է 12.000 մ² տարածքով։ Մզկիթի շինարարությունը պատկանում է Շիրվան-Աբշերոն ճարտարապետական դպրոցի։ Մզկիթն ունի 4 մինարեթ, որոնցից յուրաքանչյուրի բարձրությունը կազմում է 72 մետր, 9 մեծ ու փոքր գմբեթ, որոնցից գլխավորի բարձրությունը կազմում է 36 մետր։ Մզկիթի ընդհանուր բարձրությունը կազմում է 81 մետր։ Մզկիթի շինարարությունը մեկնարկել է 2012 թվականի վերջին։ Մզկիթի տարածքը կազմում է 4000 քառակուսի մետր։ Աղոթելու հարթակի տարածքը կազմում է 900 քառակուսի մետր, իսկ կանանց համար նախատեսված սրահի տարածքը՝ 350 քառակուսի մետր։

Պատկերասրահ
-----------

* Հեյդար մզկիթ Հեյդար մզկիթ
* Հեյդար մզկիթ Հեյդար մզկիթ
* Հեյդար մզկիթ Հեյդար մզկիթ

Տես նաև
-------

* Բեկլյար մզկիթ
* Ջումա մզկիթ (Բաքու)
* Մուհամմեդ մզկիթ (Բաքու)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Official website of the President of the Republic of Azerbaijan.
2. ↑  Президент Азербайджана Ильхам Алиев принял участие в открытии мечети Гейдара в Баку
3. ↑  Ադրբեջանի Կրոնական կազմակերպությունների հետ աշխատանքի պետական կոմիտեի պաշտոնական կայքը
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Եղոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտավազդ Ֆրունզեի Եղոյան**, (նոյեմբերի 23, 1950(1950-11-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հաղորդավար, դերասան, թարգմանիչ, ռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Արտավազդ Եղոյանը ծնվել է 1950 թվականին, Երևանում։ 1967 թվականին ավարտել է Երևանի Մյասնիկյանի անվան թիվ 66 միջնակարգ դպրոցը։ 1968-1969 թթ. աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում` որպես պրեպարատոր։ Մինչ 1980 թվականին աշխատել է հարավային հեռախոսային հանգույցում` որպես մոնտյոր։ Զուգահեռ երգել և նվագել է «Նաիրի», ապա՝ «Էրեբունի» վոկալ գործիքային անսամբլներում։ 1976-1979 թթ. խաղացել է Երգիծանքի և հումորի թատրոնում, որի ընթացքում դարձել է համամիութենական փառատոների դափնեկիր և ոսկե մեդալակիր՝ որպես լավագույն դերասան և երգիչ։ Այդ տարիներին է խաղացել նաև Չարենցի «Կապկազ թամաշա» երկի «Ղարայի» կերպարում, որի համար Մոսկվայում արժանացել է ոսկե մեդալի։ 1976 թվականից եղել է հայերեն լեզվով խոսող առաջին դիջեյը։ 1979 թվականից մոտ 10 տարի աշխատել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարությունում՝ որպես էլեկտրիկ, ապա՝ բաժնի վարիչ։ Արցախյան շարժման տարիներից մինչ պատերազմի ավարտը եղել է օպերատոր և աշխատել է ռազմի դաշտում։ Եղել է «Տիգրան Մեծ» կամավորական ջոկատի անդամ։ 1989 թվականից աշխատել է «Խճանկար» հեռուստանախագծում՝ որպես թարգմանիչ, ապա՝ գործող անձ։

1991 թվականին եղել է հայկական առաջին անկախ «3-րդ ալիք» հեռուստաընկերության հիմնադիրներից մեկը, որտեղ ունեցել է հեղինակային հաղորդումներ։ 1999-2001 թթ. աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում, որտեղ վարել է «3-րդ վագոն» հաղորդումը։ Ապա տեղափոխվել է «Երևան» հեռուստաընկերություն, որտեղ իրականացրել է «Կես կատակ, կես լուրջ», «Ժողովրդական վարպետներ» և այլ հեռուստաէջեր։ Հետագայում «Կենտրոն» հեռուստաընկերությունում վարել է «Փողոց» հաղորդաշարը, իսկ «Հայ TV» հեռուստաընկերությունում, Կարեն Քոչարյանի և Մարտին Վարդազարյանի հետ, վարել է «3-րդ ակումբ» հաղորդումը։ Տարիներ շարունակ եղել է բազմապիսի պետական մեծ ու փոքր միջոցառումների և նախագծերի հնչյունային ռեժիսոր։ 2000-ականների կեսերից աշխատում է «Մհեր Մկրտչյան» թատրոնում՝ որպես ներկայացումների երաժշտական ձևավորող։ Տիրապետում է 11 լեզուների, թարգմանել է շուրջ 350 բազմաժանր ֆիլմ, որոնցից հիշարժան են «Մայրիկ», «Մուսա լեռան 40 օրը», «Սիրանո դը Բերժերակ» և այլ ժապավեններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արտավազդ Եղոյանի կենսագրությունը AV Production կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 11-ին.
2. ↑  Ջահել ղեկավարները փակեցին տարեցների «խողովակները». Արտավազդ Եղոյան
**Գրիգոր Խոջամալի Խալդարյան** (անհայտ - 1787), հրատարակիչ, թարգմանիչ, բառարանագիր։

Ծնվել է Նոր Ջուղայից Հնդկաստան գաղթած վաճառականի ընտանիքում։ 1770 թվականին մեկնել է Լոնդոն, ուր մնացել է 10 տարի և փորձել իրականացնել հայկական տպարան հիմնելու և գրքեր հրատարակելու իր երազանքը։ Ձուլել տալով հայերեն տառեր՝ 1780 թվականին անգլերեն մի տպարանում հրատարակել է «Դաւանութիւն հաւատոյ» գիրքը։ Նույն թվականին տեղափոխվել է Պետերբուրգ և 1781 թվականին լույս ընծայել Ռուսաստանում առաջին հայերեն գիրքը՝ «Այբբենարան»-ը։ Հետագա տարիներին հրատարակել է ևս 10 գիրք։ «Պատմութիւն ս. գրոց» (1785) և «Գիրք, որ կոչի վէմ գայթակղութեան» (1786) գրքերի վերջին էջերում զետեղված են նրա թարգմանած «Յաղագս իրաւանց» և «Յաղագս նախանձաւորութեան» բարոյախոսական գրվածքները։ Նրան է պատկանում Ներսես Շնորհալու «Հաւատով խոստովանիմ» աղոթքի ռուսերեն թարգմանությունը։ Կազմել է «Գիրք որ կոչի շաւիղ լեզուագիտութեան» հայ-ռուսերեն համառոտ բառարանը, որը լույս է տեսել մահվանից հետո (1788)։

Գրականություն
-------------

* Թէոդիկ, Տիպ ու տառ, Կ. Պոլիս, 1912, էջ 177։
* Լևոնյան Գ. Հայ գիրքը և տպագրության արվեստը, Ե. 1958, էջ 164։
* Լեո, Երկ. ժող. հտ. 3, գիրք 2, Ե. 1973։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — էջ 489.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18115 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 705)։*  |
**Թեժ եկեղեցի** 
, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Տող գյուղի Տողասարի գագաթին, Քթիշ բերդի մոտակայքում, կառուցվել է 13-րդ դարում։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո Հադրութի շրջանը օկուպացվել է Ադրբեջանի կողմից։

Պատմություն
-----------

Ըստ ավանդության եկեղեցին կառուցվել է այն բանից հետո, երբ, Բուղա զորավար կրելով մեծ պարտություն, հրամայում է քանդել այնտեղ գտնվող Գտչավանքի սրբարանները։ Որից հետո Եսայի իշխանը հրամայում է իր որմնադիրներին որ 7 օրվա ընթացքում նույն տեղը որտեղ ավերել են սրբավայրերը կառուցեն նոր եկեղեցի, և քանի որ եկեղեցու կառուցումը զուգորդվում էր թեժ մարտերով, այդ իսկ պատճառով էլ եկեղեցին անվանվեց «Թեժ եկեղեցի»։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին միանավ, ուղղանկյուն և կիսաշրջան խորանով կառույց է։ Եկեղեցին ունի 2 պատուհան, նրանց չափերն են (7,50 մետր երկարություն, 4,50 մետր լայնություն, 3 մետր բարձրություն)։ Եկեղեցին կառուցված է անտաշ քարով և կրաշաղախով, թաղածածք է։
Ունի 2 մուտք, մեկը ՝ արևմտյան կողմից, իսկ մյուսը՝ հարավային կողմից։

Եկեղեցու մեջ կար 5 փոքր արձանագիր խաչքարեր՝ «Խաչս Նազազին», «Խաչս Մրհապետին» «Խաչս Շահումին», «Խաչս Ղազարայ», «Խաչս Եղուայ»։

Ըստ Մ․ Բարխուդարյանի տեղեկություններով, հարավային մուտքի պատին քանդակված է Սուրբ Աստվածածինը Մանկան հետ և «մի աղերսարկու վեղարավոր վարդապետի պատկեր», իսկ արևմտյան մուտքի պատին «երկու աղոթավոր վարդապետի պատկերներ և մի խաչ»։

Եկեղեցու արևելյան կողմում պահպանվել են տապանաքարեր։ Մ․ Բարխուդարյանը պատմում է որ նրանցից մեկի վրա գրված է եղել հետևյալը՝ «թվին ։ՉԶ։ (1257) այս է տապան Մովսես վարդապետին»։ Այդ տապանաքարի վրա պատկերված է եղել «երկգլուխ օձագավազան և այն բռնած ձեռքի թաթ»։

Ցավոք 2020 թվականին ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմից հետո եկեղեցում մասին չկա ոչ մի տեղեկություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Թեժ եկեղեցի».
**Մարատ Գրիգորյանը** (մայիսի 29, 1991(1991-05-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելգիահայ միջինքաշային քիքբռնցքամարտիկ է, այժմ մենամարտում է GLORY-ում, հայտնի է իր ագրեսիվ պայքարի ոճով և նոկաուտներով։ 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 29-ի դրությամբ աշխարհի 5-րդ լավագույն թեթևքաշային մարզիկն է ըստ LiverKick.com կայքի։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Մարատ Գրիգորյանը ծնվել է 1991 թվականի մայիսի 29-ին։ Մարզվում է Hemmers Մարզասրահի մուայ թայի և քիքբռնցքամարտի ակումբում Նիդերլանդներում։ Նա արժանիորեն համարվում է Հոլանդիայի լավագույն աստղերից մեկը 70 կգ քաշային կարգում ։ 2011 թ.-ին, Գրիգորյանը մենամարտել է ամենամյա It's Showtime 73MAX-ում, բայց մրցավարների միաձայն որոշմամբ միավորներով պարտվել է Յոհան Լիդոնին։ Բայց ամեն դեպքում այդ ժամանակ 19 տարեկանում նա դարձել է ամենաերիտասարդ մենամարտիկը, որ երբևէ պայքարել է Showtime տիտղոսի համար։

Տիտղոսները
----------

* K-1-ի չեմպիոն գերթեթև քաշային կարգում (առաջին, ընթացիկ)
* K-1-ի աշխարհի 2015 թվականի մեծ մրցանակի հաղթող 70 կգ քաշային կարգում
* WRSA -73 կգ քաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Rankings». *liverkick.com*.
2. ↑  «It's Showtime Brussels Today». www.liverkick.com. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 15-ին.
3. ↑  «It's Showtime Lyon Results: Play By Play and Commentary». www.headkicklegend.com. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 15-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Մկրտիչ Գառնիկի Ավդալյան** (հունվարի 2, 1963(1963-01-02), Նոր Խարբերդ, Մասիսի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 26, 1993(1993-02-26), Արտաշատ, Հայաստան), հայ օդաչու-հրամանատար, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Կրասնի Կուտի (Սարատովի մարզ, Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1985) և Արզնիի ավիաակումբի ուղղաթիռների օդաչուական դասընթացները (1990)։ 1985-1990 թվականներին աշխատել է Մայկոպի (Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի վարչությունում, 1990-1998 թվականներին՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում։

1991-1992 թվականներին մասնակցել է ՀՀ սահմանների և ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ 1993 թվականի փետրվարի 26-ին Արարատի մարզի Դիմիտրով գյուղի մոտ առաջադրանք կատարելիս՝ Մի-24 ուղղաթիռը վթարի է ենթարկվել։ Նա կարողացել է ուղղաթիռը հեռացնել գյուղի սահմաններից, բայց վայրէջքի ժամանակ ծանր վիրավորվել է, մահացել հիվանդանոցում։ 
1990-1993 թվականներին ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ կազմել է 988 ժամ, ռազմական ուղղաթիռով կատարել է 10 մարտական թռիչք։ 
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար», ՀՀ «Արիություն» մեդալներով և «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։ Թաղված է Նոր Խարբերդում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե. ՀՀՀ, 2004, էջ 673։
**Լախեր-Զե** (գերմ.՝ Laacher See, հնում՝ Լախերյան լիճ), հրաբխային ծագման անհոս լիճ Ռեյնլանդ-Պֆալց(Գերմանիա) երկրամասի Արվայլեր շրջանի Գլես կոմունայում։

Լիճը տեղակայված է 2 կմ տրամագծով հրաբխային կալդերայում, Կոբլենցից 24 կմ հյուսիս-արևմուտք, Բոննից 37 կմ հարավ և Հռենոս գետի ափին գտնվող Անդերնախ քաղաքից 8 կմ հեռավորության վրա։ Լախ հրաբուխը (մաար) գտնվում է Էյֆել լեռնաշղթայում։

Լախերյան լիճը առաջացել է մոտ մ.թ.ա. 10930 թվականին Լախ գերհրաբխի պլինյան ժայթքումից, որի հրաբխային պայթյունավտանգության ինդեքսը VEI 6 էր, այն մոտավորապես հավասազոր է 1991 թվականին ֆիլիպինյան Պինատուբո հրաբխի ժայթքմանը։ Այդ ժայթքումն է քննարկվում որպես ուշ տրիասի կլիմայական անոմալիայի հնարավոր պատճառ։ Մոտակա տարածքները հայտնվել են հրաբխային մոխրի և պեմզայի հիսունմետրանոց շերտի տակ, ավելի փոքր մասնիկները հիմնականում ցրվել են դեպի հարավ, մինչև այժմյան Հյուսիսային Իտալիայի տարածք և դեպի հյուսիս-արևելք՝ մինչև այժմյան Ռուսաստանի և Սկանդինավյան թերակղզու տարածք։ Հնարավոր է, որ Լախ հրաբխի ժայթքումը պատճառ է հանդիսացել ժամանակակից Դանիայի տարածքում Բրոմմե մշակույթի ծագմանը։

Լախեր-Զե լիճը գտնվում է ծովի մակարդակից 275 մ բարձրության վրա և զբաղեցնում է 3,31 կմ² մակերես, առավելագույն խորությունը 53 մետր է։

Լախեր-Զե լճի համայնապատկերԼախեր-Զե լճի համայնապատկեր
Լախեր-Զեի հարավ-արևմուտքում է գտնվում Լախերյան աբբայությունը։ Դենդրոժամանակագրական վերլուծության արդյունքները ցույց են տվել, որ 1164 թվականին, աբբա Ֆուլբերտի ծառայության ժամանակահատվածում, առատ տեղումներ են եղել։ Դա հիմք է հանդիսանում ենթադրելու, որ հենց նա է հրահանգել կառուցել 880 մետր երկարությամբ ավազանը, որը կոչված էր հոսք չունեցող Լախեր-Զեյից ջրերի արտահոսք իրականացնելու։

2007 թվականին խառնարանային լճից տեղի են ունեցել ածխաթթու գազի արտանետումներ։

1867 թվականից մինչև 1872 թվական Լախեր-Զե լիճ է բաց թողնվել պոմերանյան Մադյու(այժմ՝ Մեդվե) և Բոդենի լճերից բերված սիգի բեղմնավորված ձկնկիթ։ Այժմ լճում բնակվում է սիգի մի քանի տեսակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  «Лаахское озеро». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
3. ↑
4. ↑  Environmental impact of the Laacher See eruption at a large distance from the volcano: Integrated palaeoecological studies from Vorpommern (NE Germany)(անգլ.). — doi:10.1016/j.palaeo.2008.09.013
5. ↑  Василий Жуков (2020 թ․ մայիսի 11). «Археологи нашли «мертвую зону» в центре Европы». *Популярная механика*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
6. ↑  «Britischer Bomber im Laacher See». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.

Գրականություն
-------------

Культура Германии: лингвострановедческий словарь

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Լաախեր Զե Վիքիպահեստում |