recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էլիգուդերզ** (պարսկերեն՝ الیگودرز), քաղաք Իրանի հարավում՝Լոռեսթան նահանգում։ Էլիգուդերզ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչության թվով նահանգի հինգերորդ քաղաքը։

Աշխարհագրություն և կլիմա
------------------------

Ռուհոլլահ Խոմեյնի հրապարակը Էլիգուդերզում
Քաղաքը գտնվում է Լոռեսթանի արևելյան մասում՝ կենտրոնական Զագրոսի լեռնային տեղանքում, ծովի մակարդակից 1982 մետր բարձրության վրա, Խորամաբադից՝ նահանգի վարչական կենտրոնից, 120 կմ արևելք և երկրի մայրաքաղաքից՝ Թեհրանից, 290 կմ հարավ-արևմուտք։ Կլիման բարեխառն է՝ տարվա ընթացքում շատ են ցուրտ օրերը (մինչև 120), ինչը հատուկ է առաջին հերթին բարձրլեռնային դիրք ունեցող քաղաքներին։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը +13 °C է։ Տեղումների միջին քանակը 270 մմ է։

Բնակչություն
------------

Բնակչությունը՝ ▲89 268 մարդ (2016), ազգային կազմում գերակշռում են բախտիարները, լոռերը և պարսիկները, դավանականում՝ շիա մուսուլմանները։

Բնակչության թվաքանակը| 1986 | 1991 | 1996 | 2006 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 53 843 | 58 648 | 69 447 | 78 690 | 84 355 |

Տեսարժան վայրեր
---------------

Էլիգուդերզի արևմուտքում գտնվում է լեռնաշղթան, որի բարձունքներից մեկը (Օշտորնան Կուխը), ունի ծովի մակարդակից 4000 մետր բարձրություն և ծածկված է սառցադաշտով։ Սառցադաշտի հալված ջրերը մի շարք լճեր են սնուցում, որոնք գտնվում են լեռնաշղթայի լանջերին։ Դրանցից ամենամեծը Գահար լիճն է (կամ Գոլ Գահար), 1,5 կմ երկարությամբ և 600 մետր միջին լայնությամբ։ Քաղաքի շրջակայքում է գտնվում նաև Տամանդար լեռը (3250 մ)՝ տարածաշրջանի ամենախոշոր որսահանդակներից մեկի հետ։

Բնիկներ
-------

* Մեհդի Կարուբի՝ իրանցի պետական գործիչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерельного агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 — стр. 128
2. 1 2  World Gazetteer Archived 2013-02-09 at Archive.is Archived 2013-02-09 at Archive.is (անգլ.)
3. ↑  Физико-географические данные (անգլ.)
4. ↑  Официальный сайт города Archived 2012-01-19 at the Wayback Machine. (պարս.)
5. ↑  جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.)
6. ↑  предполагаемое
7. ↑  Oshtoran kooh Mountain (անգլ.)
8. ↑  Gahar Lake (անգլ.)
9. ↑  Tamandar Mountain (անգլ.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Պետրանոլա քարանձավ** (հունարեն՝ Σπήλαιο Πετραλώνων)՝ քարանձավ Հունաստանում, տեղակայված Պետրալոնի մոտ՝ Խալկիդի թերակղզու մոտ, Սալոնիկ քաղաքից 55 կմ հեռավորության վրա։ Քարանձավը ծագում է Կարստ գետից, գտնվում է Կատսիկա լեռան արևմտյան հատվածում, ծովի մակարդակից 270 մետր բարձրության վրա։ Քարանձավի մուտքի մոտ տեղակայված է Պետրալոնի մարդաբանական թանգարանը։ Պետրալոնը համարվում է հին Եվրոպական մարդկանց մնացորդների գտածոների վայր և համարվում է այն վայրը, որտեղ առաջին անգամ մարդը սովորել է օգտագործել կրակը։

Ոսումնասիրություններ
--------------------

Քարանձավի մուտքը

Քարանձավը բացվել է 1959 թվականի մայիս ամսին Պետրանոլի բնակիչ Ֆիլիպ Խադզարդոսկու կողմից։ Քարանձավը համաշխարհային հայտնություն է ստացել, երբ 1960 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Պետրանոլայի մեկ այլ բնակիչ՝ Քրիստոս Սարիյանիդիսը, քարանձավում գտել է հին մարդու գանգ։ Շուտով հնէաբան Արիս Պուլիանոսի ձեռնարկմամբ սկսվեցին հնագիտական և մարդաբանական հետազոտությունները սկսվեցին, այդ հնէաբանը նաև հայտարարեց, որ գտնված իրի տարիքը կազմում է շուրջ 700 հազար տարի, այն համարվում է Եվրոպական հին մարդկանցից։ Նախապատմական մարդու կմախքը հայտնաբերվել է այն ժամանակվա պարզագույն գործիքների կողքին, ինչպես նաև հայտնաբերվել է կրակարան։ Պետրանոլաի քարանձավը նաև համարվում է առաջին մարդկանց կրակի օգտագործման հիմնական վայրը։ Պենրանոլայում հայտնաբերված գանգը մինչև այժմ պահվում է Արիստոտելի ուսումնարանում՝ Սալոնիկում։

Այդ տվյալները հիմնված են քարանձավի ստրատիգրաֆիայի վրա, որոնք կազմում եմ 34 տարբեր հասակի սլոյաներով, միջուկային և ֆացիոնալ հնէաբանության անալիզներով։ Քարացած իրեր ուսումնասիրողները հայնտաբերել են առյուծների, բորենիների, արջերի, հովազների, փղերի, ռնգեղջյուրների, պլեյստոցյան կենդանիների (եղջերավորների ընտանիք), բիզոնների, ինչպես նաև 25 տեսակի թռչունների, 16 տեսակի կրծողների և 17 տեսակի չղջիկների մնացորդներ։ Մի քանի գտածոների տարիքը մոտավորապես 5 միլիոն տարի է։

Պետրանոլայի քարանձավի երկարությունը կազմում է շուրջ երկու կիլոմետր։ Մուտքն արհեստական թունել է, որը շարունակվում է շուրջ 100 մետր (թունելը կառուցվել է 1974 թվականին), այն անցնում է էրոզիաների միջով և ունի հին՝ հիմնական ելք։ Քարանձավի ջերմաստիճանը ամբողջ տարվա մեջ հաստատուն է մոտավոր 17 °C: Անցումների կողմնային հատվածներում տեղակայված են ցուցափեղկեր, որոնք կազմված են քարից և ոսկորներից պատրաստված զենքերով, ոսկորներով, ատամներով, ծնոտով՝ տարբեր կենդանիներից պատրաստված, դրանք գտնվել են քարանձավի ներսում։ Զբոսաշրջիկների մեծ ուշադրությանն են արժանացել նաև մի քանի սենյակներ՝ պատված ստալակտիտներով, ստալագմիտներով և ստալագնատներով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Traces of fire at the Petralona Cave, the oldest known up to day*, A. N. Poulianos, in *Anthropos*, 4: 144-146. 1977.(անգլ.)
2. ↑  Petralona Cave — Two words about
3. ↑  Σπηλαιο Αρχανθρωπων Πετραλωνα

Արտաքին հղումներ
----------------

* Petralona Cave Archived 2015-10-05 at the Wayback Machine.
* antropogenez.ru
| **՞**Բռնչի գերիմաստի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Տորոնածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ցախեկեռասազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Բռնչի |
|
|
| Տեսակ | Բռնչի գերիմաստի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Viburnum lantana

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Բռնչի գերիմաստի** (լատին․՝ Viburnum lantana), ցախեկեռասազգիների ընտանիքի, բռնչի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ, փոքր ծառ է` մինչև 5 մետր բարձրությամբ, որը հաճախ թփանման տեսք է ունենում։ Ընձյուղները մոխրավուն երանգ ունեն աստղաթեփուկավոր մազմզուկների շնորհիվ։ Տարեկան ընձյուղները գորշավուն են։ Բնի առանցքների և բազմամյա ճյուղերի կեղևը մոխրագույն է, ճաքճքված։ Տերևները ձվաձև են, երկարավուն ձվաձև կամ էլիպսաձև, կնճռոտ, 5-13 սմ երկարությամբ և 3-9 սմ լայնությամբ, կարճ սրածայր գագաթով, ոչ խոր, սրտանման կամ կլորավուն հիմքով։ Ունեն 8-13 զույգ կողմնային ջղեր, սուր փոսիկաատամնաեզր են, վերևի կողմից՝ մուգ կանաչ, այս կամ այն չափով ծածկված աստղաձև մազմզուկներով, հետագայում՝ մերկ, ներքևի կողմից սկզբում խիտ թաղիքանման, աստղաձև մազմզուկներով ծածկված, որի շնորհիվ սկզբում բաց մոխրավուն են, հետագայում մազմզուկների նոսրացման հետևանքով՝ կանաչավուն։ Տերևակոթունները ծածկված են խիտ թաղիքանման մազմզուկներով, 1-3 սմ երկարությամբ։ Ծաղկաբույլերը բազմածաղիկ, խիտ հովանոցանման հուրաններ են 6-10 սմ տրամագծով, խիտ, թաղիքանման մազմզուկներով ծածկված առանցքով։ Պսակը դեղնասպիտակ է, բաժակը՝ անիվանման, 0.6-0.8 սմ տրամագծով։ Պսակի մասերը երկարավուն են, խողովակից մեկ ու կես, երկու անգամ երկար։ Առէջները և սերմնարանը մերկ են։ Պտուղը սեղմված ձվաձև, էլիպսաձև է, մոտ 0.8 սմ երկարությամբ, հասունանալիս՝ սկզբում վառ կարմիր է, այնուհետև՝ փայլուն սև։ Կորիզը ձվաձև էլիպսաձև է կամ էլիպսաձև, տափակ։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում է օգոստոս-սեպտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Ռուսաստանի Եվրոպական մասի հարավում, Արևմտյան Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է գրեթե ամենուրեք, հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում, Սևանի ավազանում, Զանգեզուրում։ Աճում է ծովի մակարդակից մինչև 2000 մետր բարձրությունների վրա, անտառաեզրերին, թփուտներում։ Լավ է հարմարվում աճման բոլոր տեսակի պայմաններին։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, չափազանց ցրտադիմացկուն է ու չորադիմացկուն, աճում է ինչպես ստվերում, այնպես էլ լուսավոր պայմաններում։

Կիրառություն
------------

Պտուղը մինչև 1.8 % գլյուկոզիդներ է պարունակում, իսկ տերևները՝ վիտամին E, հում կարոտին և դաբաղանյութեր։ Բավականին դեկորատիվ բույս է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 273։
Գրական քննադատութունը զբաղվում է ժամանակակից գրական երկերի վերլուծութամբ և գնահատմամբ։ Քննադատություն բառն առաջացել է հին հուն. κριτικός - դատող բառից։ Սա գրականագիտության այն բաժինն է, որն ամենից ավելի սերտորեն և ուղղակի կապված է արդիականութան հետ, կոչված է անմիջաբար արձագանքելու գրականության զարգացմանը, օգնելու նրա առջև կանգնած խնդիրների իրագործմանը։ 
Գրականության մասին քննադատական դատողություններն ի հայտ են եկել գրականության առաջացմանը զուգահեռ՝ ի սկզբանե որպես հարգված, գիտակ ընթերցողների կարծիք։ Ըստ էության, առաջին ընթերցողն էլ հենց եղել է առաջին քննադատը։ Արդեն իսկ անտիկ ժամանակաշրջանում, առանձնանալով որպես հատուկ մասնագիտական զբաղմունք, գրաքննադատությունը դեռ երկար ժամանակ ստեղծագործման այլ տեսակների շարքում պահպանում էր «կիրառական» նշանակություն։ Գրաքննադատության խնդիրը ստեղծագործությանն ընդհանուր գնահատական տալն էր, հեղինակին խրախուսելը կամ պախարակելը, գիրքն այլ ընթերցողներին խորհուրդ տալը։ Ժամանակի հետ՝ գրական ժանրերի զարգացման և տարբերակման, գեղարվեստական և գիտական մտածողության առաջընթացի արդյունքում գրաքննադատության նպատակներն ու բնույթը դառնում են առավել բարդ, իսկ դրա նկատմամբ առաջադրվող պահանջները՝ բազմաբնույթ։
Գրական քննադատը ձգտում է պարզել, թե տվյալ ստեղծագործությունը որքանով է համապատասխանում ժամանակի, ժողովրդի առաջադրած պահանջներին։ Առաջավոր քննադատությունը խոշոր դեր է կատարում հասարակության մեջ գեղարվեստական ճիշտ ըմբռնումներ տարածելու, դարաշրջանի գեղագիտական իդեալը ձևավորելու և հաստատելու գործում, ու դրանով իսկ դառնում է գականութան հետագա զարգացման հզոր գործոն։ Դիդրոն և Լեսսինգը, Բելինսկին և Չերնիշևսկին, Դոբրոլյուբովն ու Նալբանդյանը քննադատությունը վերածեցին գիտության, որը հենվում է գեղարվեստական որոշ սկզբունքների և չափանիշների վրա։ Միաժամանակ, նրանց քննադատական ելույթներին բնորոշ է հրապարակախոսական կրքոտությունը, հասարակական սուր հարցեր արծարծելու ձգտումը։ Գիտական և հրապարախոսական սկզբունքների սերտ և բնական զուգակցումը գրական քննադատության ցայտուն յուրահատկություններից է, ընթերցող լայն շրջանների վրա նրա ուժեղ ներգործության հիմքերից մեկը։

Գրականություն
-------------

* Էդ. Ջրբաշյան, Գրականության տեսություն, Երևան, 1980
* Краткая литературная энциклопедия, Том 4, изд. "Советская энциклопедия", Москва, 1967
**Կինոնովել** , խաղարկային ֆիլմի ժանր, որտեղ պատկերվում է մեկ կամ խիստ սակավաթիվ հերոսների կյանքի մեկ կամ մի քանի իրադարձություն։ Այն էպիկական պատումի փոքր ձևն է։

Պատմություն
-----------

Իտալացի ռեժիսոր Նաննի Լոյի «Պատրաստված է Իտալիայում» ֆիլմում հաշվվում է մինչև 35 նովել, ընդ որում՝ մի քանիսը շատ կարճ։ Լոյը ցուցադրում է մեզ քաղաքացիների ու գեղջուկների, հավատացյալների ու ոչ հավատացյալների, ընտանիքավոր մարդկանց ու ամուրիների, երեխաների, ծերուկների, կանանց։ Առանձին փոքրիկ դրվագները, անգամ առավել խոշոր նովելները գեթ քիչ թե շատ ավարտուն ստեղծագործության տպավորություն իսկ չեն թողնում, ասես կյանքի էջեր լինեն, որ ի մի բերվելով, ստեղծում են 60-ականների իտալական իրականության ամբողջական պատկերը։ Նմանատիպ կոմպոզիցիայով է նկարահանված նաև «Իսկական թբիլիսցին և ուրիշները» վրացական ֆիլմը։
Առանձին պատմվածքներից ֆիլմ կազմելու մեկ այլ սկզբունք է առաջադրել Վ. Շուկշինը, որի մեջ միավորվել էին արձակագրի, ռեժիսորի ու դերասանի անզուգական ընդունակություններ։ Նրա անդրանիկ ֆիլմի՝ «Ապրում է այսպիսի մի տղա», հիմքում ընկած է վաղ շրջանի պատմվածաշարը, ուր գործում են տարբեր հերոսներ։ Սցենարում այդ պատմվածքները դարձել են վիպակ՝ մեկ գլխավոր հերոսով։
Մեկ այլ «Տարօրինակ մարդիկ» ֆիլմում, Շուկշինն արդեն պարզապես միակցում է երեք պատմվածք՝ «Տարօրինակը», «Ճակատագրական կրակոցը». «Մտորումները», ստեղծելով ֆիլմ-ժողովածու։

### Ֆիլմեր կինոնովել ժանրով

Եռանկյունի - Հ. Մալյան

Անդրեյ Ռուբլյով- Ա. Տարկովսկի

Աղբյուրներ
----------

Ի. Վայսֆելդ, Վ. Դեմին, Ռ. Սոբոլև, Վ. Միխալկովիչ։ *Հանդիպումներ X մուսայի հետ*
**Բրեստի զբոսայգի** (բելառուս․՝ Парк імя Першага мая, Брэст), քաղաքային զբոսայգի Բրեստում։ Ստեղծվել է 1906 թվականին Լիեպայայի ռեժիմի ռուս զինվորականների կողմից, ովքեր տեղակայվել էին Բրեստ Լիտովսկի այս հատվածում։

Պատմություն
-----------

Նախնական այգին զբաղեցրել է 4 հա տարածք, ներկայումս զբաղեցնում է 20 հա և համարվում է քաղաքի ամենամեծ հասարակական զբոսայգին։ Այգում կան Եվրոպայի այս հատվածում հազվադեպ հանդիպող ծառատեսակներ՝ սոսի, կարմրան, թեղի, եղևնի։

2006 թվականին նշվել է այգու հիմնադրման 100-ամյակը։ 2004 թվականի հոկտեմբերի 16-ից սկսվեցին այգու վերանորոգման աշխատանքները, ինչն ավարտվեց 2006 թվականին։ Քանի որ այգու նախկին անվանումը եղել է «Մայիսի 1-ի զգոսայգի», այն վերաբացվեց մայիսի 1-ին։

Զբոսայգում են գտնվում մեծ դիսկո ակումբը, բացօթյա համերգասրահ, զվարճանքների պուրակը և 2 լճակներ՝ «Վերևի լիճ» և «Ներքևի լիճ»։ Այս երկու լճակները ջրատարով միացված են իրար և վերևի լճակից ջուրը հոսում է ներքևի լճակ։ «Վերևի լճակի» վրա կառուցված են 2 ցայտաղբյուրներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Photos of Brest City Park
* A walk around the park
* Photos of Brest City Park on May 1, 2006
* Brest City Park
Հերակլեսը կռվում է Հերիոնի հետ
**Հերիոն** (հին հունարեն՝ Γηρυών, Γηρυονηΐς) հին հունական դիցաբանության մեջ Էրիֆայա կղզու հսկա կամ աժդահա, ծայր արևմուտքից, Քրիսաորայի և Կալլիրոեյի որդին, Մեդուզա Գորգոնայի թոռը։ Հռոմեական աշխարհագրագետ Մելայի Պոմպոնիայի վկայությամբ, Էրիֆլայի դաշտերը, որտեղ ապրել էր Հերիոնը, տարվա մեջ բերում էին յոթ անգամից ոչ պակաս բերք։ 
Ըստ Ստեսխիորի՝ Հերիոնը եղել է թևավոր, վեց ոտքով և վեց ձեռքով։ Ըստ Էսքիլեսի՝ երեք աջ ձեռքերում բռնած երեք նիզակ, երեք ձախ ձեռքերում էլ երեք վահան և երեք սաղավարտ՝ երեք գլուխների վրա։ Սպանելով Հերիոնի հոտի հովիվ Էվրիտիոնային և պահապան շուն Օրֆին՝ Հերակլը առևանգում է նրա կովերին, որոնք կարմիր գույնի էին (Հերակլի 10-րդ սխրանքը)։ Հերիոնը մեկ նետով նետահարեց նրան։ Ագիրիա քաղաքում նա ստեղծեց Հերիոնի սրբատեղին։ Ըստ Բալեարյան կղզիներում տարածված ավանդության՝ Հերիոնը մեծ կարողության՝ ոսկու և արծաթի տեր էր։ Նրա ոսկորները ցույց էին տալիս Թեբեում։ Հերիոնական բլրի վրա աճում էին երկու ծառ՝ սոճի և իտալական սոճի, որոնցից արյուն էր հոսում։ Հերիոնի պատգամախոսը գտնվում էր Պատավիայի մոտակայքում։

Գրականության մեջ
----------------

Հերիոնին է նվիրված Ստեսիխորայի «Հերիոնական պոեմը»։ Նրան գովերգել է Պինդարը։ Հերիոնը՝ Նիկոմախի «Հերիոնական» ողբերգության և Էպիֆի «Հերիոն» կատակերգության հերոսն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աշխարհի ժողովուրդների դիցաբանություն. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.283-284; Псевдо-Аполлодор. Դիցաբանական գրադարան II 4, 2; 5, 10
2. ↑  Гесиод. Теогония 287—290. 979—983; Ստեսիխոր. Հերիոնական, фр.184 Пейдж
3. ↑  Pomponius Mela's Description of the World De chorographia; [tr. by] F.E. Romer. — Ann Arbor: The University of Michigan Press, 1998. — P. 114-115.
4. ↑  Стесихор. Герионеида, фр.229 Уэст
5. ↑  Эсхил. Гераклиды, фр.74 Радт
6. ↑  Афиней. Пир мудрецов VIII 37, 346f


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 165581692 · GND: 118538926 · LCCN: sh87001242 · SUDOC: 165282061 · VIAF: 15560969, 18156372431207541981, 288407256 · WorldCat VIAF: 15560969, 18156372431207541981, 288407256 |

 |
**Կրուասան** (ֆր.՝ croissant՝ կիսալուսին), ոչ մեծ կաթնահունց արտադրանք կիսալուսնի տեսքով, խմորիչով շերտավոր խմորից՝ պատրաստված առնվազն 82 % յուղայնությամբ կարագով։ Շատ տարածված է Ֆրանսիայում , որտեղ այն մատուցում են նախաճաշին՝ սուրճի կամ տաք շոկոլադի հետ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Կիսալուսնաձև բլիթները (գերմ.՝ Kipferl) թխում էին Ավստրիայում առնվազն XIII դարից սկսած։ Սակայն այժմյան կրուասանների ժողովրդականությունը սկսվեց 1839 թվականից, երբ ավստրիացի սպա Ավգուստ Ցանգը Փարիզում բացեց «Վիենական փուռը», որտեղ նման բլիթներ էին թխում։

Կա մի լեգենդ, ըստ որի՝ 1683 թվականի վիենացի հացթուխ Պիտեր Վենդլերը (գերմ.՝ Peter Wendler) առաջին անգամ բլիթներ պատրաստեց՝ ի պատիվ Ավստրիայի հաղթանակի Օսմանյան կայսրության նկատմամբ։ Օսմանյան զորքերը պաշարել էին Վիենան․ հացթուխները, որ գիշերներն էին աշխատում և քաղաքացիների համար մինչև առավոտ բլիթներ էին պատրաստում, աղմուկ էին լսել և հասկացել էին, որ թուրքերը քաղաքի պատերից այն կողմ թունել էին փորում։ Հասկանալով այդ ամենը՝ նրանք տեղեկացրել էին զինվորներին և դրանով խանգարել թշնամու պլանների իրագործմանը։

1770 թվականին կրուասանը առաջին անգամ հայտնվեց Ֆրանսիայում։ Դա տեղի ունեցավ շնորհիվ Մարիա Անտուանետայի տեղափոխվելուն, ով, փաստորեն, դարձավ ավանդական ֆրանսիական նախաճաշի հիմնադիրը։

Այնուամենայնիվ, ավստրիական և ֆրանսիական կրուասանները լիովին տարբեր են։ Չէ՞ որ Վիենայից եկել է միայն նրա տեսքը, իսկ շերտավոր խմորից կրուասանը առաջին անգամ պատրաստել են ֆրանսիացի խոհարարները․ դա տեղի է ունեցել 20-րդ դարում։

Կրուասանը այնքան արագ ժողովրդականություն սկսեց վայելել, որ շուտով առաջացավ նման հրուշակեղենի մի ամբողջ «ընտանիք»։

Յուրօրինակ քաղցրավենիքը սկզբում գնորդների կողմից ընդունվում էր որպես նորաձևության հերթական տարր, սակայն հետագայում այն դարձավ ֆրանսիական խոհանոցի անբաժան խորհրդանիշներից մեկը։

Կրուասանների արգելքը Սիրիայում
------------------------------

Սիրիայում հակակառավարական ապստամբները 2013 թվականին արգելեցին կրուասանների ներկրումը Հալեպի՝ իրենց վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում։ Նրանց բացատրում էին այդ քայլը վերը նշված ավստրիական լեգենդով։

Տեսակներ
--------

Հաճախ կրուասանները պատրաստվում են մարգարինով և անվանում են «սովորական» (ֆր.՝ ordinaire) , կամ մարգարինի ու կարագի խառնուրդով ` «հրուշակային» (ֆր.՝ patissier)։ Այդ կրուասանները կարող են ունենալ կիսալուսնի տեսք։ Երբ դրանք պատրաստված են բացառապես կարագով ապա ունեն ուղիղ ձև և կոչվում են «մաքուր կարագ» (ֆր.՝ pur beurre)։

Միջուկներ
---------

Կրուասանները կարող են լինել ինչպես առանց որևէ միջուկի, այնպես շոկոլադով կամ ամենատարբեր լցոններով՝ պանրով, ապուխտը՝ պանրով, տարբեր կրեմներով, պերսիպանով, ջեմերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Claire Groden. Syrian Rebels Ban Croissants in Aleppo. Թայմ, 2 օգոստոսի 2013 թվական։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կրուասանների ստեղծման պատմությունը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1026171644 · LNB: 000306746 |

 |
«Ռեյ-Բեն» (անգլ.՝ Ray-Ban), արևային ակնողների և օպտիկան շտկելու շրջանակների բռենդ, որը պատկանում է իտալական Luxottica Group S.p.A. (Լյուքստտոնիկա) ընկերությանը։

Պատմություն
-----------

Առաջին մոդելը թողարկվել է 1937 թվականին։ Այն կոչվում էր «Ավիատոր» և թողարկվել էր ԱՄՆ-ի ռազմա-օդային ուժերի օդաչուների համար։

1930-ական и 1940-ական թվականներին Ray-Ban-ը համագործակցում էր ԱՄՆ-ի պաշտոնական կոմպլեկսի հետ և մատակարարում էր իր արտադրանքը զինվորականների համար։

Գեներալ Դուգլաս Մակերտուրը
ԱՄՆ-ի Խաղաղ օվկիանոսի նավատորմի հրամանատար Դուգլաս Մակերտուրը սիրում էր կեցվածք ընդունել ֆոտոխցիկի առաջ կանաչ լինզաներով և դեղին մետալիկ շրջանակներով «Ավիատոր»ով։
Պատերազմից հետո` վերջին տասը տարիներին, էկոնոմիկական վերելքի, ավելի ուրախ, ազատ ապրելու ձգտուման պատճառով Ray-Ban-ը թողարկեց իր հայտնի «Ուեյֆերա» մոդելը։

Ակնոցների մոդելները
-------------------

* Դասական «Ուայֆարեր»Դասական «Ուայֆարեր»
* Современные«Նոր Ուայֆարեր»Современные  
«Նոր Ուայֆարեր»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
2. ↑  «Ray-Ban: The History of the Top-Selling Eyewear Brand Worldwide»։ Luxottica
3. ↑  «Who Made Those Aviator Sunglasses? - New York Times»

Արտաքին հղումներ
----------------

Ray-Ban-ի պաշտոնական կայք Archived 2019-04-07 at the Wayback Machine.
**Գամիր Դավլեթշին** (ռուս.՝ Давлетшин, Гамир Шаихович, 1923 - դեկտեմբերի 20, 1944(1944-12-20), Կոշիցե, Abaúj-Torna County, Հունգարիայի Թագավորություն), բաշկիր խորհրդային բանաստեղծ և արձակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1923 թվականին, Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետությունում, Նովոկուտովո գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, որից հետո կարճաժամկետ դասընթաց է անցել Ուֆայում՝ պատմության և աշխարհագրության ուսուցիչների վերապատրաստման համար։ Որոշ ժամանակ աշխատել է որպես ուսուցիչ։

1941 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ Սարապուլի հետևակային դպրոցն ավարտելուց հետո 1942 թվականի մարտին նա մեկնել է ռազմաճակատ` կրտսեր լեյտենանտի կոչումով։ Մարտերում իր ցուցաբերած արիության համար նա պարգևատրվել է շքանշանով, Կարմիր աստղի շքանշանով և Արիության մեդալով։ Հասել է մինչև գումարտակի հրամանատարի կոչման։

1944 թվականի դեկտեմբերի 20-ին գումարտակի հրամանատար Գամիր Դավլեթշինը զոհվել է Չեխոսլովակիայում մղվող մարտերում, Կոշիցե քաղաքի ազատագրման համար։

Ստեղծագործական կյանք
--------------------

Դեռ դպրոցում Գամիրը հետաքրքրվում էր պոեզիայով, նա ինքն էր գրում բանաստեղծություններ։ Սկսել է տպագրվել 1937 թվականին։ Նրա ստեղծագործությունները հրապարակվել են «Йәш төҙөүсе» («Երիտասարդ շինարար»), «Йәш коммунар» («Երիտասարդ կոմունար») թերթերի էջերում։ Իսկ 1940 թվականին նրա «Կարաբի» («Ғәрәби») պատմվածքը հայտնվել է «Պիոներ» ամսագրում։

Դավլեթշինի ստեղծագործությունն արտացոլում է կյանքի լուսավոր կողմերը։ Նա սեր է զգում հայրենիքի հանդեպ, հպարտություն իր ժողովրդի և նրա հերոսական պատմության նկատմամբ։ Այն փառաբանում է լեգենդար երկիրը և այնտեղ ապրող մարդկանց։ Սիրային բանաստեղծությունները և բնության գովերգումը նույնպես իրենց տեղն են գտել գրողի ստեղծագործություններում։

Մրցանակներ
----------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Արիության համար» մեդալ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Давлетшин Гамир Шаихович. Чекмагушевская центральная межпоселенческая библиотека.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гамир Давлетшин. Чекмагушевская центральная межпоселенческая библиотека.
* *Басыйров Х. Басыйров А.* Чакмагыш туфрагында туганнар. — Казан: Идел-Пресс, 2007. — 376 б.
* Писатели земли башкирской: справочник / Сост.: *Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина*. — Уфа: Китап, 2006. — с. 171.
Նժդեհը Ցեղակրոն շարժման համահիմնադիրների հետո Բոստոնում, 1933 թ.
**Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ցեղակրոն ուխտեր** (1941-ից՝ *«Ամերիկայի Հայ երիտասարդաց դաշնակցություն»*), Ցեղակրոն Ուխտերի ամերիկյան մասնաճյուղը, որը անմիջապես գոյություն է ունեցել 1933-1941 թվականներին։

ԱՄՆ ցեղակրոն ուխտերի կենտրոնը Բոստոն քաղաքն էր։ Ցեղակրոն ուխտերը գործում էին նաև Չիկագոյում, Դետրոյթում, Ֆրեզնոյում և Միացյալ Նահանգների հայաշատ մի շարք այլ վայրերում։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1933 թվականին Բոստոնում՝ ԱՄՆ գործուղված Գարեգին Նժդեհի նախաձեռնությամբ՝ ՀՀԴ հովանավորությամբ գործող տարբեր երիտասարդական խմբերի (Արամներ, Քրիստափորներ, Անդրանիկներ, Կայծակներ) անդամների միավորմամբ։

Ցեղակրոն շարժումը ԱՄՆ-ում՝ Գարեգին Նժդեհի Հ.Յ.Դ.-ից հեռացումով, սկսեց տեղատվություն ապրել։ Իսկ 1941 թվականի հուլիսին Չիկագոյում գումարված ամերիկահայ ցեղակրոն ուխտերի 8-րդ պատգամավորական ժողովը որոշեց կազմակերպությունը վերանվանել *«Ամերիկայի Հայ երիտասարդաց դաշնակցություն»*։ Վերանվանումը բացատրվում էր նրանով, որ իբր ցեղակրոնների հակառակորդները ամերիկյան շրջանակներում տարածում էին, թե նրանք նացիստական ցեղապաշտության դավանակիցներ ու գործակիցներ են և, միաժամանակ, դժվար էր օտարներին բացատրել «ցեղակրոն» բառի նշանակությունը։ Այդ անվանափոխությունը վերաբերվում էր միայն ամերիկահայ ցեղակրոններին, իսկ այն վայրերում, ուր Նժդեհի ազդեցությունը մեծ էր (հատկապես Բուլղարիայի Ցեղակրոն Ուխտերը, որն էլ ամենաուժեղն էր), ցեղակրոնական կազմակերպությունները, այդ անունով՝ գործեցին մինչև Գարեգին Նժդեհի ձերբակալությունը՝ 1944 թվականը։

Այդպիսով, ԱՄՆ ցեղակրոն ուխտերը 1941 թվականից վերացան և իրենց հաջորդեց նոր՝ Հայ երիտասարդաց դաշնակցությունը, որն էլ մինչև հիմա գործում է։

Տես նաև
-------

* Ցեղակրոնություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Մուշեղ Լալայան, Ցեղակրոն և Տարոնական շարժումներն ու Գարեգին Նժդեհի գործունեությունը էջը, Երևան, «Ազգայնական ակումբ», 2001 — 22, էջեր 22 — 103 էջ։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ցեղակրոնություն |
| --- |
|  |
| Անձինք | Գարեգին Նժդեհ • Հայկ Ասատրյան • Օնիկ Զարմունի • Ներսես Աստվածատուրյան • Արմենակ Բարսեղյան |  |
|  |
| Կազմակերպություններ | Ցեղակրոն Ուխտեր (ԱՄՆ • Բուլղարիա • Ֆրանսիա • Հունաստան • Ռումինիա) • Դավիթբեկյան Ուխտեր • Տարոն-Տուրուբերանի հայրենակցական միություն |
|  |
| Գաղափարախոսություն | Ցեղակրոնության հավատամք • Ցեղակրոնության օրը • Դրոշակի օրը |
|  |
| Մամուլ | Հայրենիք • Խռովք • Ցեղ և Հայրենիք • Ռազմիկ • Տարոնի Արծիվ |
|  |
| Կուսակցություններ | Նժդեհյան Ցեղակրոն |
|  |
| Կապված | Տարոնականություն • Հայկական հարց |

 |
**Գառնիկ Արշակի Քամալյան** (հունվարի 6, 1908(1908-01-06), Իգդիր, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 24, 1973(1973-01-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ։ ՀՌՆՄԵՄ-ի և ՀՌՆԱ-ի անդամ (1927-1932)։

Կենսագրություն
--------------

1929 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարդ-տեխնիկումը։ 1929 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1938 թվականին ավարտել է Լենինգրադի արդյունաբերական շինարարության ինժեներների ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը։ 1954-1960 թվականներին ապրել և աշխատել է Պերմում։ 

Ծնվել է 1908 թվականի հունվարի 6-ին Իգդիր քաղաքում։ Թուրքիայի կառավարության կողմից հայերի հետևողականորեն հետապնդումների պատճառով ապագա քանդակագործի ընտանիքը տեղափոխվել է հարազատների մոտ՝ կովկասյան Հայաստան։ 1925 թվականին Գառնիկ Քամալյանը ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-արդյունաբերական քոլերջ, որտեղ սովորել է նկարիչ Վարթանես Հախիկյանի և Գաբրիել Գյուրջյանի հետ։ 1929 թվականին «Վ. Ի. Լենինի դիմանկարի» (ռուս Արա Սարգսյան) դիպլոմային աշխատանքով հաջողությամբ ավարտել է ուսումնարանը։ Դեռևս ուսման տարիներին դարձել է ՀՌՆՄԵՄ-ի և ՀՌՆԱ-ի անդամ (1927) և 1929 թվականից մասնակցել է գեղարվեստական բոլոր տեսակի ցուցահանդեսներին։ 1933-1935 թվականներին ուսման է անցել ԼԿՇՃԻ-ի ճարտարապետություն բաժնում։ Ուսումը ավարտել է դիպլոմային աշխատանքով՝ Սեստերորեցկի պանսիոնատի նախագծով։ 1935-1964 թվականներին ապրել է Մագադանի մարզում, այնուհետև տեղափոխվել է Երևան, որտեղ էլ հետագայում՝ 1973 թվականի հունվարի 24-ին մահացել է։

Աշխատանք
--------

Քանդակագործի աշխատանքների շարքում նշվում են այնպիսի դիմանկարներ, ինչպիսիք են «Աշխատավորը» (1929), թոշակառու Մելիք-Մուսյանի (1962), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Պ. Գ. Լիսիցյանի (1963, Գրականության և արվեստի թանգարան, Երևան) և Գ. Դ. Ջանիբեկյանի (1972), «Կանացի դիմանկար» (1965), ԽՍՀՄ նավատորմի ծովակալ Ի. Ս. Իսակովի (1967), հեղափոխական Ի․ Խ․ Լալայանցի (1970), երգչուհի Լ. Զաքարյանի (1970-ական թվականներ, Հայաստանի ԳԿԳ) և այլն։

Նա հեղափոխական Կամոյի հուշարձանի հեղինակն է (1968, Գավառ (քաղաք))։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Դիմաքանդակներ`

* «Ծովակալ Հովհաննես Իսակով»
* «Պավել Լիսիցյան»
* «Մարիետա Շահինյան»
* «Զարուհի Դոլուխանյան»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դանիել Դզնունի, Հայ կերպարվեստագետներ, համառոտ բառարան
2. 1 2  *Т. Н. Горина* Камалян, Гарник Аршакович // Художники народов СССР. — Том 4, Книга 2. — Москва: Искусство, 1995. — С. 121.
գործվածքի տեսակ
**Գեղարվեստական գործվածքներ**, ձեռքի կամ մեքենայական արտադրության գործվածքներ, որոնք աչքի են ընկնում գեղարվեստական զարդարանքով, մշակման բարձր արվեստով։ Դեկորատիվ - կիրառական արվեստի ստեղծագործություններ են։ Գործածվում են որպևս վարագույրներ, սփռոցներ, շալեր, զգեստներ, եկեղեցական հարդարանքներ։ Գործվածքների գեղարվեստական ձևավորումը պայմանավորված է դրանց կիրառությամբ և արտադրության տեխնիկական հնարավորություննևրով։ Գեղարվեստական գործվածքնրի զարդանկարները պարունակում են սոցիալական, կենցաղային, կրոնական տարրևր, բնորոշվում են տեղական, ազգային, ինչպես և ոճական յուրահատկություններով։ Գործվածքի զարդանկարը ստեղծվում է որոշակի մոտիվների ռիթմիկ կրկնությունների շնորհիվ (ռապպորա)՝ կամ թելերի հյուսվածքով, կամ ասեղնագործելով, կամ էլ դաջելու միջոցով։ Տնագույն ժամանակներից այս երեք եղանակները հայտնի են եղել գրեթե բոլոր ժողովուրդներին, այդ թվում նաև հայերին։ Բարձր գեղարվեստականությամբ են աչքի ընկել եգիպտական (4-7-րդ դարերում ղպտական), չինական (հատկապես մետաքսյա), ճապոնական, հնդկական, իրանական (մետաքսյա և «ոսկյա»), բյուգանդական, արաբ, (առանձնապես աթլասը) նախշազարդ գործվածքները։ Արևելքի հետ են առնչվում իսպանական գործվածքները։ Իտալական գեղարվեստական գործվածքները զարգացման բարձր մակարդակի են հասել 16-17-րդ դարերում (վենետիկյան բուսական մանր նախշևրով «կամկաները», թավիշը)։ 18-րդ դարից իտալալացի գործվածքների հետ մրցել են ֆրանսիական գեղարվեստական գործվածքները (Լիոնի մետաքսե գործվածքները՝ թավիշ, աթլաս, «կամկա»), որոնց զարդամոտիվներում ռեալիստորեն կերպավորված են ծաղիկներ, ճարտարական մոտիվներ, ժանրային պատկերներ։

Գեղարվեստական գործվածքնևրի հնագույն ավանդույթներ ունեն Հարավային Կովկասի, Միջին Ասիայի, Մերձբալթիկայի ժողովուրդները, ռուսները, ուկրաինացիները, բելառուսները և այլն։ Գործվածքների արտադրության գործարանային եղանակի զարգացմամբ և զարդապատելու տեխնիկայի կատարելագործմամբ բարձրացել է մասսայական արտադրության որակը։ Կտորեղենի զարդերը ստեղծում են նկարիչնևրը։ Սովետական տեքստիլ արդյունաբերության ֆաբրիկաներին կից կան գեղարվեստական արվեստանոցներ։ Տարբեր բնույթի գործվածքների համար նկարիչներն ստեղծում են բազմազան զարդանախշեր (բուսական, երկրաչափական, սյուժետային և այլն) և ստեղծագործաբար յուրացնում ժողովրդական արվեստի ավանդույթները, դրանք հարստացնում նոր մոտիվներով և հորինվածքներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 176)։*  |
Ոչխարների հոտն արածելիս
Ոչխարներ Արգենտինայի Պատագոնիա քաղաքում
**Ոչխարաբուծություն**, անասնաբուծության ճյուղ, զբաղվում է ոչխարների բուծմամբ՝ բուրդ, միս, կաթ, ոչխարենի, գառնենի, ճարպ ստանալու համար։ Ժողտնտեսության համար առավել կարևոր նշանակություն ունի բուրդը, որը իր տեխնիկական արժեքավոր հատկանիշներով (ամրություն, առաձգականություն, ոլորվածություն, մանվածություն և այլն) գործվածքների, տրիկոտաժի, մահուդի, գորգի, թաղիքի և այլնի արտադրության լավագույն հումք է։ Ոչխարենուց (մորթուց) պատրաստում են մուշտակ և մորթեղեն, գառնենուց (նորածին գառների մորթուց) վերարկու, գլխարկ, օձիք և այլն։ Միսը բարձրորակ սննդամթերք է, իսկ կաթի վերամշակումից ստանում են պանիր և այլ կաթնամթերքներ։ Ըստ ստացվող հիմնական արտադրանքի ոչխարաբուծությունը ստորաբաժանվում է նրբագեղմ, կիսանրբագեղմ, կիսակոպտաբուրդ, կոպտաբուրդ ուղղությունների։ Վերջին ուղղությունն իր հերթին բաժանվում է մուշտակատու, մորթատու, մսաճարպատու, մսաբրդակաթնատու տիպերի։ Ոչխարաբուծությամբ մարդն սկսել է զբաղվել վաղ ժամանակներից։ Դեռևս մ․ թ․ 1, 5 հազար տարի առաջ Միջին Ասիայի տարբեր շրջաններում բուծվել են կոպտաբուրդ ոչխարներ (հիմնականում կարակուլյան ցեղի նախահայրերը)։ Մ․ թ․ 800-900 տարի առաջ Փոքր Ասիայի երկրներում հայտնի են եղել նրբագեղմ ոչխարներ (ժամանակակից նրբագեղմների նախահայրերը)։ Մինչե 18-րդ դարի սկիզբը նրբագեղմ ոչխարաբուծությունը կենտրոնացված էր Իսպանիայում, իսկ հետագայում այն լայնորեն տարածվել է այլ երկրներ։ Կիսանրբագեղմ ոչխարաբուծությունը նույնպես ծագել է Միջին Ասիայում։ 18-19-րդ դարերում Անգլիայում բուծվել է բարձրամթերատու և վաղահաս կիսանրբագեղմ 80 ցեղ։ Ավելի ուշ վաղահաս կիսանրբագեղմ ոչխարներ սկսեցին ստանալ նաև Հարավային Ամերիկայում, Նոր Զելանդիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում և այլն։ Ռուսաստանում նրբայում, նրբագեղմը՝ Ֆրանսիայում, Ռումինիայում, Հունգարիայում և այլն։ Չինաստանում և Մոնղոլիայում բուծվում են հիմնականում կոպտաբուրդ ոչխարի ցեղեր, Աֆղանստանում և Հարավային Աֆրիկայի երկրներում զարգացած է կարակուլաբուծությունը։

Գրականություն
-------------

* А. А. Рухкян, Овцеводство Армянской ССР и пути его качественного улучшения, Е․, 1948;
* Նույնի, Армянская полутонкорунная жирнохвостая овца, Е․, 1960;
* М․ С․ Мелконян, Пути повышения экономической эффективности овцеводства, Е․, 1981․
**Սուրբ Անաստասիա** (բուլղար․՝ Света Анастасия),Բուլղարիային պատկանող կղզի։ Գտնվում է Սև ծովում՝ Բուրգասական ծովածոցում։ 1945 թվականից մինչև 1990 թվականը՝ կոմունիստական Բուլղարիայի ժամանակաշրջանում, կղզին կոչվել է **Բոլշևիկ** (բուլղար․՝ Болшевик):

Կղզին Բուրգաս քաղաքից գտնվում է 6 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքը կազմում է մոտ 1 հեկտար։ Ներկայումս կղզին պատկանում է Բուլղարիայի ուղղափառ եկեղեցուն, բայց ինչ-որ բիզնեսմենի կողմից կղզում կառուցվել են հյուրանոցներ և ռեստորաններ։ Կղզում կա ուղղափառ տաճար և փարոս։

1924 թվականին կղզում անցկացվել է համակենտրոնացման ճամբար, որից 1925 թվականին ԽՍՀՄ-ից շատ դատապարտյալներ էին փախել։ Հիմնվելով այս իրադարձությունների վրա, 1958 թվականին Ռեժիսոր Ռանգել Վիլչանովը նկարահանեց «Փոքր կղզում» ֆիլմը։

Զբոսաշրջային օբյեկտ
-------------------

Բուրգաս համայնքի «Սուրբ Անաստասիա կղզու և Բուրգաս քաղաքի պատմամշակութային ժառանգությունը՝ գրավիչ և մրցունակ տուրիստական վայր» նախագիծը ստացավ մեծ ֆինանսավորում զարգացնելու տարածաշրջանը։ 2014 թվականից կղզին գրավում է զբոսաշրջիկներին։ Կղզում գործում է ռեստորան, սրճարան, դեղատուն և հյուրանոց։ Կղզի կարելի է հասնել տուրիստական նավերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Остров „Света Анастасия"

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Остров Света Анастасия», Иван Карайотов, Изд. Либра-Скорп Archived 2012-01-14 at the Wayback Machine. ISBN 954-9306-18-6

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**«Ռիլա» ազգային պարկ** (բուլղար․՝ Национален парк „Рила"), Բուլղարիայի տարածքով խոշորագույն ազգային պարկերից մեկը, զբաղեցնում է 810,46 կմ² տարածք, գտնվում է Ռիլա լեռան վրա։ Հիմնադրվել է 1992 թվականի փետրվարի 24-ին պաշտպանելու ազգային էկոհամակարգերի կարևորությունը։ Բարձրությունը տատանվում է՝ 800 մետր Բլագոևգրադից մինչև 2925 մետր Մուսալա (ամենաբարձրը Բալկանյան թերակղզում)։ Ներառում է 120 սառցե լճեր, այդ թվում վեց Ռիլայան։ Շատ գետերի ակունքներ սկիզբ են առնում «Ռիլա» ազգային պարկից, այդ գետերից են Բալկանը-Մարիցա և Բուլղարիայի ամենամեծ լիճը՝ Իսկիրը։ Այգին գտնվում է  Սոֆիայի, Կյուստենդիլի, Բլագոևգրադի և Պազարջիկի շրջաններում։ ներառում է նաև 4 արգելոց՝ Պարանգլիցա, Կենտրոնական, Իբրիյան և Սկակավիցյան։

«Ռիլա» ազգային պարկը հանդիսանում է Եվրոպայի ամենամեծ և արժեքավոր պահպանվող բնական զոնաներից մեկը։ Ըստ ԲՊՄՄ-ի դասվում է երկրորդ կարգի պարկերի շարքին։ Չորս արգելոցներից երկուսը մտնում են ՄԱԿ-ի պահպանվող տարածքների ցանկում։

Այգին մտնում է Ռոդոպյան անտառների կազմի մեջ։ Անտառը զբաղեցնում է 534,81 կմ² տարածք (ամբողջ տարածքի 60%)։ Ունի մոտավորապես 1400 տեսակի անոթավոր բույսեր, 282 տեսակ մամուռներ և 130 տեսակի քաղցրահամ ջրիմուռներ։ Կենդանական աշխարհը բաղկացած է 48 տեսակի կաթնասուններից, 99 տեսակի թռչուններից, 20 տեսակի սողուններից և երկենցաղներից, 5 տեսակի ձկներից և 2934 տեսակի անողնաշարավոր կենդանիներից (որոնցից 282-ը էնդեմիկ).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (բուլղ.) (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315140526 · WorldCat VIAF: 315140526 |

 |

1. ↑
**Բուրգասյան ծովածոց** (բուլղար․՝ Бургаски залив), Բուլղարիայի սևծովյան խոշորագույն ծովածոցերից մեկը։ Նրա հյուսիսային կետը՝ Պոմորիեի նավակայանն է, իսկ հարավայինը՝ Ակին հրվանդանը։

Նկարագրություն
--------------

Առավելագույն լայնությունը կազմում է 41 կմ, առավելագույն խորությունը` 25 մետր։ Աղիությունը 17 ‰ է, ավազը՝ մագնետիտային։ Ծովածոցից արևմուտք առանձնանում է ծովալճակային տիպի լիմանների խումբը, որը հայտնի է ընդհանրական՝ Բուրգասյան լճեր անվանումով, որոնց թվում են Բուրգասը, Մանդրան, Աթանասովոն և Պոմորիսկոյեն։ Ծովածոցի հարավային մասում են գտնվում բուլղարական հայտնի կղզիներ Սուրբ Իվանի, Սուրբ Պյետրի, Սուրբ Անաստասիայի (հնում Բոլշևիկ) և Սուրբ Թովմասի կզղիները։

Ափամերձ ենթակառուցվածքներ
-------------------------

Ծովածոցում է գտնվում բուլղարական ամենահայտնի քաղաքներից մեկը՝ Բուրգասը։ Նաև ափին է գտնվում Պոմորիե, Սոզոպոլ, Նեսեբր քաղաքները։ Բուրգասյան ծովածոցը հանդիսանում է Սև ծովի ամենաարևմտյան կետը։

Պատկերասրահ
-----------

* Հողմասահք ծովածոցումՀողմասահք ծովածոցում
* ՀողմասահքերՀողմասահքեր
* Գիշերային ծովածոցը:Գիշերային ծովածոցը:
* Կղզի Սոզոպոլի շրջակայքում:Կղզի Սոզոպոլի շրջակայքում:
* Բուրգասի լողափը:Բուրգասի լողափը:
* Ծովածոցի հարավային մասի համայնապատկերը:Ծովածոցի հարավային մասի համայնապատկերը:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Archived 2006-02-13 at the Wayback Machine.(չաշխատող հղում)

Գրականություն
-------------

* «Бургаски залив»։ *Българска енциклопедия А-Я* (Bulgarian)։ БАН, Труд, Сирма։ 2002

Արտաքին հղումներ
----------------

* Карта залива

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge765812 |

 |
**Գեորգի (Յուրի) Միխայլովիչ Միրոնով** (ռուս.՝ Георгий (Юрий) Михайлович Миронов, հուլիսի 5, 1924(1924-07-05), Դոնի Ռոստով, Հարավարևելյան շրջան, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1994), ռուս խորհրդային գրող։

Կենսագրություն
--------------

Գեորգի Միրոնովը ծնվել է Դոնի Ռոստով քաղաքում 1924 թվականի հուլիսի 5-ին։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1950 թվականից սկսել է տպագրվել։ Ստացել է բարձրագույն կրթություն՝ 1955 թվականին ավարտելով Ղազախստանի համալսարանի բանասիրակյան ֆակուլտետը։ Հետագայում դարձել է բանասիրական գիտությունների թեկնածու (ատենախոսության թեման էր՝ «Կապիտալիզմի թեման Վ. Գ. Կորոլենկոյի ստեղծագործություններում»)։

Ստեղծագործություն
-----------------

Գեորգի Միրոնովը հեղափոխական շարժման, քաղաքացիական և Հայրենական մեծ պատերազմների մասնակիցների մասին ակնարկների, պատմվածքների և վիպակների հեղինակ է («Լեգենդ-իրողություն Ռուս Կապիտանի մասին» (1965), «Ճեղքման դիվիզիայի հրամանատար» (1970), «Եղի՛ր ողջ, լեյտենանտ» (1972), «Ռազմական խորհրդի անդամ» (1976), «Մենք բարձրանում էինք գրոհի» (1980), «Ինչպես էր ծառայում զինվորը» (1982), «Գերման Լոպատին» (Լ. Միրոնովի հետ համահեղինակությամբ, 1984), «Կոնստանտին Կալինովսկի» ակնարկ, որը լույս է տեսել «Նշանավոր մարդկանց կյանքը» շարքի ժողովածուում, «Զրահատանկային զորքերի մարշալ Պավել Ռիբալկո»՝ «Հայրենական մեծ պատերազմի գեներալներ և զորահրամանատարներ» ժողովածուում, թողարկում 1, 1970, 1971, «Տիմոֆեյ Ստրոկաչ» և «Սերգեյ Գուսարով»՝ «Սահմանապահներ» ժողովածուում, 1973, 1974, 1977)։ Միրոնովը հեղինակ է նաև ռուս գրողների կենսագրությունների և նրանց մասին ոչ գեղարվեստական գրքերի՝ «Կորոլենկո» (1962, հրատարակվել է «Նշանավոր մարդկանց կյանքը» շարքում)՝ Վ. Գ. Կորոլենկոյի մասին, «Անհամբեր ստեղծագործության բանաստեղծը» (1965)՝ Ն. Գ. Գարին-Միխայլովսկու մասին, «Մեր հարգելի Գլեբ Իվանովիչը...» (1970)՝ Գ. Ի. Ուսպենսկու մասին։

Աղբյուրներ
----------

* Русская литература и фольклор. Фундаментальная электронная библиотека
* Каталог ЖЗЛ
**Ագոգիկա** (հին հունարեն՝ ἀγωγή - «վարել, շարժում»), երաժշտական կատարման ընթացքում տարբեր նպատակներով փոքր շեղումներ տեմպից և չափից (դանդաղեցում և արագացում)։ Տերմինը ներմուծել է Հուգո Ռիմանը 1884 թվականին։

Այս շեղումները չեն փոխում ռիթմանական պատկերն ստեղծող նոտաների նշանակությունները (թեպետ մեծությամբ դրանք կարող են բավականին երկարատև լինել), և նոտավորման մեջ, ինչպես ընդունված է, չեն արձանագրվում։ Հուգո Ռիմանը՝ տերմինի հեղինակը, ագոգիկայի հիմնական սկզբունքը համարում է ուժեղ պահերի երկարության ավելացումը թույլերի հաշվին, սակայն պրակտիկայի ընթացքում հաճախ երկարացվում են հենց թույլ բաժինները։

Գրականության մեջ
----------------

*Ագոգիկա* շեղումը լինում է նաև պոեզիայում, երբ հեղինակները, տարբեր նպատակներից ելնելով, շեղում են ռիթմից՝ արագացնելով կամ դանդաղեցնելով այն։

Արագացում.
Ու դառնում է մեր շուրջպարը արագ,  

Եվ մեր շուրջպարում-հրդեհի պարում  

Հեքիաթ է կյանքը, ու մարդը-կրակ։  

Հրթիռ-հրթիռ վեր են թռչում  

Կյանքերը մեր կարեվեր,  

Ու վառվում է աղջամուղջում  

Ողջակիզվող սիրտը մեր։

Դանդաղեցում.
Ու հուրն ընկած, անդարձ, անել,  

Այրվում է կյանքը քար-  

Ու հրդեհում պար են բռնել  

Ամբոխները խելագար։  

Ու արյունը մեր, խառնված հրին,  

Վառվում է հրում՝ զոհ է սրբազան-  

Ու ժպտում է քո դեմքը աշխարհին  

Այս հրդեհներում աշխարհասասան...  

(*Եղիշե Չարենց* «Սոմա»)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Музыка / Гл. ред. Г.В. Келдыш. — Москва: Большая российская энциклопедия, 1998. — С. 17. — 672 с. — ISBN 5-85270-254-4
2. ↑  Մելս Սանթոյան (2009)։ *Գրականագիտական բառարան*։ Երևան: «Վան Արյան»։ էջ 7-8


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 53)։*  |
Գերմանական շատրվանի արտաքին տեսքը:
**Գերմանական շատրվան** (թուրքերեն՝ Alman Çeşmesi), պատմական շատրվան Ստամբուլի կենտրոնում, Սուլթանահմեդ հրապարակում։ Համարվում է քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։

Պատմություն
-----------

Շատրվանն Օսմանյան կայսրությանը նվիրել է Գերմանական կայսրությունը՝ ի հիշատակ 1898 թվականին Վիլհելմ II կայսեր Կոստանդնուպոլիս կատարած երկրորդ այցելության։ Շատրվանի նախագիծը մշակվել է ճարտարապետ Սպիտայի կողմից, իսկ կառուցման աշխատանքները ղեկավարել է ճարտարապետ Շոյելը։ Շատրվանը կառուցվել է Գերմանիայում, ապա մաս առ մաս տեղափոխվել Ստամբուլ և հավաքվել իր ներկայիս վայրում։ Ի սկզբանե նախատեսվում էր շատրվանը բացել 1900 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի կառավարման 25-ամյակի կապակցությամբ, սակայն համապատասխան ժամկետներում հնարավոր չեղավ կառուցել շատրվանը, իսկ պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ 1901 թվականի հունվարի 27-ին Վիլհելմ II-ի ծննդյան օրը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վիլհելմ II-ի միացագիրը և Աբդուլ Համիդ II-ի տուղրան շատրվանի առաստաղին:
Շատրվանը կառուցվել է նորբյուզանդական ճարտարապետական ոճով։ Հանդիսանում է ութանկյուն տաղավար։ Կապված այն բանի հետ, որ Թուրքիայում «շատրվան» ասելով հասկանում էին այն, ինչ եվրոպացիները կկոչեին ջրահավաք պուլպուլակը, շատրվանի յոթ հիմնական պատերի վրա տեղադրված ծորակներից հոսում էր ջուրը։ Ութերորդ պատի մոտ աստիճաններն էին, որոնք տանում էին տղավարի ներքին հատված։ Տաղավարի տանիքը հիմնված է պորֆիրային ութ սյուների վրա։ Տաղավարի ներսում առաստաղի խճանկարի վրա պատկերված են Վիլհելմ II-ի միացագիրը և Աբդուլ Համիդ II-ի տուղրան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hopkirk, p. 21

Աղբյուրներ
----------

* И. Тимофеев «Стамбул», — Москва: «Эксмо», 2011. ISBN 978-5-699-49299-2

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Գերմանական շատրվան** կատեգորիայում։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հովակիմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սերյոժա Շամիրի Հովակիմյան** (1920, Տավուշ, Հայաստան - մայիսի 8, 1945(1945-05-08), Գերմանիա), հայ գրող, զինվորական։

Կենսագրություն
--------------

Սերյոժա Հովակիմյանը ծնվել է 1920 թվականին Տավուշ (Թովուզ) գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, այնուհետև Բերդի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1940 թվականին։

«Տգիտության վախճանը» անավարտ վեպը 1939 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ գրողների միության խրախուսանքին։

### Ռազմական գործունեություն

1940 թվականի նոյեմբերի 5-ին զորակոչվել է բանակ և ծառայել սկզբում Մոսկվայում, այնուհետև Լենինգրադի մարզի Օպուչկա քաղաքում՝ տանկային դիվիզիայում։ Լենինգրադի ռազմաճակատում 20 օր կռվելուց հետո՝ 1941 թվականի հուլիսի 12-ին ծանր վիրավորվում է, գերեվարվում ու ուղարկվում Գերմանիա՝ Վիստրաուրի, որտեղից էլ՝ Շտուտգարտի, այնուհետև Հիրշբերգի համակենտրոնացման ճամբար։ 1942 թվականի հուլիսից անդամագրվել է ռազմագերի գեներալ Միխայիլ Լուկինի կազմավորած «Սովետական հայրենասերներ» ընդհատակյա կազմակերպությանը, դարձել դիվերսիոն բաժնի ղեկավարը, այնուհետև Հիրշբերգի համակենտրոնացման ճամբարի ընդհատակյա կազմակերպության ղեկավարը։ Տիրապետել է գերմաներենին։

1945 թվականի փետրվարին ֆաշիստները մատնությամբ հայտնաբերում են Հովակիմյանի ընդհատակյա հակաֆաշիստական խումբը։ 1945 թվականի մայիսի 8-ին՝ հաղթանակից մեկ օր առաջ, Հովակիմյանը տաս ընդհատակայինների հետ գնդակահարվում է։

Պահպանվել են ռազմաճակատում և բանտում գրած բանաստեղծությունների ու քառյակների մի մասը միայն։

Հիշատակումներ
-------------

Սերյոժա Հովակիմյանի սխրանքների մասին գրվել է «Պրավդա»-ում, «Ուկրաինսկայա պրավդա»-ում, «Կրասնոյե զնամյա» Անդրկովկասյան զինվորական շրջանի թերթում, «Սովետական Հայաստան»-ում, «Կոմունիստ»-ում, «Ավանգարդ»-ում, «Սովետական Ղարաբաղ»-ում, «Գրական թերթ»-ում, «Պիոներ կանչ»-ում, «Սովետական գրականություն» ամսագրում, «Հայ ժողովրդի պատմության» 8-րդ հատորում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Լավրենտի Միրզոյան (2008)։ *Հավերժության ղողանջներ*։ Երևան: «Բավիղ» հրատարակչություն։ էջ 79
2. 1 2 3 4  Սասուն Գրիգորյան (1975)։ *Հուշամատյան սիրո և սխրանքի*։ Երևան: «Հայաստան» հրատարակչություն։ էջեր 231–232
**Գլխուղեղողնուղեղաբորբեր**, վարակիչ էնցեֆալոմիելիտներ (հունարեն՝ enkephalos` գլխուղեղ և հունարեն՝ myelos` ողնուղեղ), կենդանիների վիրուսային հիվանդություններ, որոնք բնորոշվում են կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարմամբ։ Ձիերի գլխուղեղողնուղեղաբորբ՝ վենեսուելյան, արևմտյան, արևելյան (ամերիկյան) գլխուղեղաբորբեր, ճապոնական գլխուղեղաբորբ, Արմտյան Նեղոսի գլխուղեղապատյանաբորբ, Մյուռեի հովտի գլխուղեղողնուղեղաբորբեր, որոնք կլինիկական դրսևորումներով միմյանցից գրեթե չեն տարբերվում (լուծանքներ, ցնցումներ, դեղնախտ, աղիների ֆունկցիայի խանգարումներ), ընթանում են սուր, հաճախ փոխանցվում են արյունածուծ միջատների (մոծակներ) միջոցով։ Բորնի հիվանդությունը (տեղաճարակային գլխուղեղողնուղեղաբորբ) ձիերի, ոչխարների, ճագարների դանդաղ սաստկացող վիրուսային այլասերող էնցեֆալոպաթիան է։ Թռչուների գլխուղեղողնուղեղաբորբերը ուղեկցվում են շարժումների համաձայնեցման խանխանգարումներով և կիսալուծանքներով, կենդանիների անկումով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Գիշերը նավահանգստում» («Քույրերը»)**, գերմանացի նկարիչ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի նկարը՝ Պետական Էրմիտաժի հավաքածուից։ Նկարը նկարվել է 1818-1820 թվականներին, երբ Ֆրիդրիխը վերադարձավ հարսանեկան ճամփորդությունից։ Ֆրիդրիխի ստեղծագործությանը չափազանց բնորոշ է իրարից հեռու տարրերի միջև ռոմանտիկ կոմպոզիցիայի ազատ ձևավորումը։ Այսպես, օրինակ, նկարում իրար են միացված նավերի կայմերը նավահանգստում, Ֆրիդրիխի կողմից հորինված հուշարձանը՝ երկու սգավորների խաչի տեսքով և Հալլե քաղաքի երկու հայտնի ճարտարապետական կառույցները, որը բավականին հեռու է ծովից։

Մարիենկիրհը Հալլեում
Ֆրիդրիխը այցելել է Հալլե 1811 թվականին և այնտեղ էսքիզներ է արել, որոնք հետագայում օգտագործվել են նկարի ստեղծման մեջ։ Հայտնի են նաև նավերի և նավային կայմերի բազմաթիվ նկարներ, որոնք Ֆրիդրիխը նկարել է տարբեր տարիների ընթացքում։ Մասնավորապես Օսլոյի ազգային պատկերասրահում պահվում է նմանատիպ տասնյակ ճեպանկարներ, որոնք արվել են Գրեյֆսվալդում՝ մատիտով, 1805-1815 թվականների ընթացքում։ 1818 թվականին նկարվել է նկար, որում պատկերված են երկու կին՝ պատուհանի մոտ, որում ամբողջապես մշակված է կանանց կազմվածքը, ինչպես նաև այդ նկարում գծագրված են խաչի մոտ երկու սգավորները։ Ճեպանկարը գտնվում է Բեռլինի Պետական թանգարանում։

Կարմիր աշտարակը Հալլեում
1820 թվականին արդեն պատրաստ նկարը ցուցադրվել է Դրեզդենի պատկերասրահի ցուցահանդեսում՝ «Քույրերը նավահանգստի պատշգամբում․ Գիշեր․ Աստղային լուսավորություն» անվան տակ։ Նույն թվականի վերջին նկարը ձեռք է բերել ռուսական գահաժառանգ մեծն իշխան Նիկոլայ Պավլովիչը (ապագա կայսր Նիկոլայ I), 1820 թվականին, երբ նա այցելել էր Ֆրիդրիխի արվեստանոց Դրեզդենում։ Ռուսաստանում հայտնվելուց հետո նկարը տեղադրվել է Ալեքսանդրիայի Քոթեջում (Պետերգոֆ)։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ տարհանվել է, իսկ պատերազմի ավարտից հետո հայտնվել է Պավլովսկ քաղաքի թանգարանային միջոցների Կենտրոնական պահոցում, որտեղից էլ 1945 թվականին փոխանցվել է Պետական Էրմիտաժ, 2014 թվականի վերջում ցուցադրվել է Գլխավոր շտաբի շենքի 352 սրահում.:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  *Асварищ Б. И.* Немецкая и австрийская живопись XIX—XX века. Каталог (Государственный Эрмитаж. Собрание западноевропейской живописи). — Л.: Искусство, 1988. — С. 83—84.
3. ↑  *Асварищ Б. И.* Немецкая и австрийская живопись XIX—XX века. Каталог (Государственный Эрмитаж. Собрание западноевропейской живописи). — Л.: Искусство, 1988. — С. 84.
4. ↑  Государственный Эрмитаж. — Фридрих Каспар Давид «Ночь в гавани (Сёстры)».

Տես նաև
-------

Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխ
**Ֆյոդոր Նաբիլկինը և դյուցազունները**, բելառուսական ժողովրդական հեքիաթ:

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է մի աղքատ մարդու` Ֆյոդոր Նաբիլկինի մասին, որը երազում էր դառնալ դյուցազն: Այդ նպատակով նա հեծնում է իր ձին, թրի տեղ մի գերանդի է վերցնում ու ճանապարհ ընկնում[1]: Ճանապարհին մի սյան վրա գրում է, թե իբր այդ քաղաքով անցել է հզոր դյուցազն Ֆյոդոր Նաբիլկինը: Նրա գրառումը տեսնում է իսկական դյուցազն Կաղնուկը: Վերջինս ցանկանում է ընկերանալ նոր դյուցազնի հետ: Ֆյոդոր Նաբլիկինը թույլատրում է իր ընկերը դառնալ և երկուսով ճանապարհ են ընկնում: Երկուսով հասնում են մի մարգագետին և մնում են այնտեղ: Մի օր էլ Կաղնուկն ասում է, որ վիշապն իրենցից մեկին մենամարտի է կանչել: Որոշվում է, որ Կաղնուկը պիտի գնա վիշապի մոտ: Մենամարտի ժամանակ վիշապը կարծում է, թե ինքը Ֆյոդոր Նաբիլկինի հետ է մենամարտում: Ֆյոդոր Նաբիլկին հետ ցանկանում է ընկերանալ ևս մեկ դյուցազն` Լեռնիկ անունով: Այս դյուցազնն էլ Ֆյոդոր Նաբիլկինի փոխարեն կռվում ու հաղթում է մի վեցգլխանի վիշապի: Իսկ ինըգլխանի վիշապին հաղթում է ինքը` Նաբիլկինը, տարբեր հնարքներով: 
Թագավորը նրան կանչում է իր պալատ և մեծ պատվով պահում է: Նա նաև օգնում է թագավորին հաղթել թշնամուն: Ի վերջո, թագավորը Ֆյոդոր Նաբիլկինին նշանակում է իր զորքի ամենաուժեղ հրամանատար, իսկ ինքը հանգիստ քնում է[2]:

Սյուժեն այլ հեքիաթներում
------------------------

Այս հեքիաթի սյուժեն թափառող է: Այն հանդիպում է տարբեր ժողովուրդների հեքիաթներում, տարբեր մշակումներով: Հայ գրողներից այս սյուժեն մշակել է Հովհաննես Թումանյանը` գրելով Քաջ Նազարը հեքիաթը[3]: Հայ գրողներից նույն սյուժեով հեքիաթ է գրել նաև Դերենիկ Դեմիրճյանը[4]:

Կերպարներ
---------

* Ֆյոդոր Նաբիլկին
* Կաղնուկ, իսկական դյուցազն
* Լեռնիկ, իսկական դյուցազն
* Թագավոր
* Վիշապներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բելառուսական ժողովրդական հեքիաթներ, Երևան, 2013, էջ 18
2. ↑  Фёдор Набилкин и настоящие богатыри
3. ↑  Հովհաննես Թումանյան, Քաջ Նազարը
4. ↑  Դերենիկ Դեմիրճյան. Քաջ Նազար

Արտաքին հղումներ
----------------

* Фёдор Набилкин и настоящие богатыри
* «Федор Набилкин и настоящие богатыри»
* Фёдор Набилкин и настоящие богатыри. YouTube