**Իոլանադա Իվոն Մոնտես Ֆարրինգտոն** (հունվարի 3, 1932(1932-01-03), Սպոքան, Վաշինգտոն, ԱՄՆ, ավելի հայտնի է Տոնգոլելե (Tongolele) բեմական կեղծանունով), Ամերիկայում ծնված մեքսիկացի դերասանուհի, պարուհի։ Համարվում է ամերիկյան ամենահայտնի պարուհիներից մեկը։ Համարվում է նաև գրող և նկարչուհի։ Երեք անգամ կազմակերպվել է նրա աշխատանքների ցուցահանդեսը։

Կենսագրություն
--------------

Իոլանդա Մոնտեսը ծնվել է 1932 թվականի հունվարի 3-ին Սպոկանում (Վաշինգտոն նահանգ)։ Հայրը՝ Էլմեր Սվեն Մոնտեսը, եղել է իսպանացի, մայրը՝ Էդնա Փերլ Ֆարինգտոնը, շվեդուհի։ Մանկուց նա հրապուրվել է պարերով։ Որպես բալերինա հանդես է եկել Սան Ֆրանցիսկոյում։ 1947 թվականին տեղափոխվել է Մեքսիկա, որտեղ աշխատանքի է անցել Տիվոլի կաբարեում՝ որպես պարուհի և մեծ հաջողությամբ կատարել իր աշխատանքը։ Նույն թվականին հանդես է եկել իր բեմական կեղծանունով՝ Տոնգոլելե։ Պարուհու կարիերան հսկայական հաջողություն է բերել նրան և գրավել կինոգործիչների ուշադրությունը։ 1947 թվականին Իոլանդա Մոնտեսը իր դեբյուտն է կատարել «Գիշերային սեր» ֆիլմում և դրանից հետո նկարահանվել է 28 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։ 2001 թվականին նկարահանվել է «Դե Ռուբի» կաբարեի տիրուհի Իոլանդայի դերում մեքսիկական «Կրքեր ըստ Սալոմեի» հեռուստասերիալում, որը դերասանուհուն հռչակ է բերել աշխարհի շատ երկրներում։

Անձնական կյանք
--------------

1956 թվականին Իոլանդա Մոնտեսն ամուսնացել է կուբացի Խոակին Գոնսալեսի հետ, ում հետ նա հանդիպել է 1940-ականների վերջից, իսկ 1950 թվականին իր ապագա ամուսնուն պարգևել է երկվորյակ եղբայրների՝ Ռուբենին և Ռիկարդոյին.։ Համատեղ կյանքը շարունակվել է մինչև Գոնսալեսի մահը՝ 1996 թվականի դեկտեմբերի 22-ը։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Televisa հեռուստաընկերության հեռուստասերիալներ

* 1983 - Կրքոտ Իզաբելլա,
* 2001-02 - Կրքեր ըստ Սալոմեի - Իոլանդա։

### Ֆիլմեր

Մեքսիկական կինոմատոգրաֆիայի ոսկե դարը

* 1947 - Գիշերային սեր,
* 1948 - Նրանք սպանեցին Տոնգոլելեին - Իոլանդա,
* 1951 - Սպանեք ինձ, քանի որ ես մեռնելու եմ,
* 1953 - Եվ ահա ձրիակերները- բալերինա,
* 1958 – Միշտ երաժշտություն։

### Հետագա տարիների ֆիլմեր

* 1967 - Հովազ կանայք- Տոնգոլելե,
* 1971 - Մարդ-օձեր (ԱՄՆ-ի հետ համատեղ) - Կալեա։

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* 2006 - ACE
* 2010 - Lunan del Auditorio
* 2011 - Premio al Merito Cultural
* 2014 - Medalla Agustin Lara

Մատենագիտություն
----------------

* Su, Margo; Leduc, Renato (1989) *Alta Frivolidad* (*High Frivolity*), México, ed. Cal y Arena, 9789684931879
* García Hernández, Arturo (1998) *No han matado a "Tongolele"* (*They have not killed "Tongolele"*), México, ed. La Jornada Ediciones, 9789686719383
* Agrasánchez Jr. Rogelio (2001) *Bellezas del Cine Mexicano (Beauties of the Mexican Cinema)*, México, ed. Archivo fílmico Agrasánchez, 968-5077-11-8

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  «'Tahitians' for Latins». *Life*. 1953 թ․ մարտի 30. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 28-ին.
3. ↑  «Llega Tongolele a 78 años como la bailarina más famosa de América».

Արտաքին հղումներ
----------------

* Las Cruces Sun-News – NewsBank, April 10, 2008
* L.A. Times Archives Արխիվացված 2012-11-02 Wayback Machine, April 3, 1990

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 123167876 · LCCN: n97851799 · VIAF: 793145857901423020941 · WorldCat VIAF: 793145857901423020941 |

 |