**Պարանա** (պորտ.՝ Paraná), նահանգ Բրազիլիայի հարավում։ Հյուսիսում սահմանակից է Մատու Գրոսու դու Սուլ և Սան Պաուլու նահանգներին, հարավում՝ Սանտա Կատարինա նահանգին և Արգենտինային, արևմուտքում՝ Պարագվային, նահանգի արևելյան ափը ողողում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը։ Վարչական կենտրոնը Կուրիտիբա քաղաքն է։

Պարանան Բրազիլիայի 3 նահանգներից մեկն է, որոնց տարածքը Հարավային տրոպիկից ներքև է տեղակայված։

Աշխարհագրություն
----------------

Նահանգի տարածքն իրենից ներկայացնում է լեռնային սարավանդ, որի բարձրությունը 200-1000 մետր է, ոռոգումն իրականացվում է Պարանա գետի և իր վտակների ջրերով։ Ափամերձ շրջանում սարավանդն աստիճանաբար իջնում է, այս շրջանում սարավանդը գրեթե մաբողջությամբ ծածկված է կամպոսներով, պտղատու մարգագետիններով, որտեղ գերակշռում են շքածառերը։

Նահանգի գետերը՝ Պարանան, Իգուասուն, Պարանապանեման, օժտված են հզոր հիդրոէներգետիկ հնարավորություններով։

Պարանայի մայրաքաղաքը՝ Կուրիտիբա քաղաքը, գլխավոր ճարտարապետական նախագծման շնորհիվ ժամանակակից տեսք ունի, չնայած ունի նաև ավանգարդիզմի տարրեր։

Պատմություն
-----------

Լեհ ներգաղթյալի տունը Կուրիտիբայում
Իր հիմնումից ի վեր՝ Պարանա նահանգը հայտնի է հայտնի է բնակչության էթնիկ բազմազանությամբ, ինչի շնորհիվ ստացել է «Բոլոր ժողովուրդների հող» անվանումը։ Պարանայի տարածքում ապրում է ավելի քան 30 ժողովուրդ։ Նահանգի կառավարությունը երկար ժամանակ նպատակադրված խթանում էր միգրացիոն ալիքը. նահանգ՝ մշտական բնակության հրավիրվեցին գերմանացիները, իտալացիները, հոլանդացիները, լիբանանցիները, հրեաները, ճապոնացիները, ուկրաինացիները և լեհերը։

Առաջին լեհ ներգաղթյալները Պարանա ժամանեցին 1869 թվականին՝ խմբերով։ 1890 թվականից սկսվեց լեհերի մեծ հոսքը։ 1930-ական թվականներին նահանգում արդեն բնակություն էր հաստատել 150 000 լեհ, ինչն այդ ժամանակ կազմում էր բնակչության 18 %-ը։

Լեհաստանի շրջանների ներգաղթյալներն ավելի հաճախ զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, ապրում էին լեհական համյանքներում՝ պահպանելով իրենց ազգային ավանդույթները։ 1934 թվականին լեհական «Ծովային և գաղութային լիգա» կազմակերպությունը Պարանայում հող գնեց և լեհ ներգաղթյալների համար այնտեղ ավան հիմնեց՝ անավնելով Ծովային իշխանություն։

Ժողովրդագրություն
-----------------

2010 թվականին Աշխարհագրության և վիճակագրության ազգային ինստիտուտի կողմից անցկացված մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ նահանգի բնակչությունը կազմում է.

| Ամբողջ բնակչությունը | 10 444 526 |
| --- | --- |
| այդ թվում՝:  | Քաղաքաբնակներ | 8 912 692 | Քաղաքաաբնակների տոկոս, % | 85,33 |
|   | Գյուղաբնակներ | 1 531 834 | Գյուղական բնակչության տոկոս, % | 14,67 |
|   | Տղամարդիկ | 5 130 994 | Տղամարդկանց տոկոս, % | 49,13 |
|   | Կանայք | 5 313 532 | Կանանց տոկոս, % | 50,87 |
| Բնակչության խտություն, մարդ/կմ² | 52,40 |
| Նահանգի բնակչության % -ը պետության բնակչության նկատմամբ | 5,48 |

Վարչական կառուցվածք
-------------------

Վարչական առումով նահանգը բաժանված է 10 փոքր շրջանների և 39 մեծ շրջանների։ Նահանգում կա 399 մունիցիպալիտետ։

Տնտեսություն
------------

Բարենպաստ կլիմայական պայմանների և պտղատու հողերի շնորհիվ տնտսության զարգացման առաջին օղակը անասնաբուծությունն է։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին Պարանայում սկսեց զարգանալ հողագործությունը՝ սկզբում թեյի մշակմամբ, իսկ հետո նաև՝ սուրճի լայնածավալ պլանտացիաներ հիմնելով։

Այսօր Պարանան մտնում է Բրազիլիայի 5 ամենահարուստ նահանգների կազմի մեջ։ Նահանգում ծաղկում են ապրում անասնաբուծությունը, մասնավորապես՝ ոչխարաբուծությունը, ինչպես նաև՝ էկոտուրիզմը։ 2001 թվականից նահանգի արդյունաբերական արտադրության մեջ տարեցտարի նկատվում են աճող ցուցանիշներ։ Տնտեսական աճի հիմնական բաղդրիչը ավտոտրանսպորտի արտադրությունն է։ Տնտեսության աճին նպաստող կարևորագույն ոլորտներ են նաև գրատպությունը և մամուլը, հաստոցաշինությունը և բնափայտի մշակումը։

Տես նաև
-------

* Բրազիլիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3 4 5  "Штат Парана на сайте russobras.com". Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ հունվարի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  *Штат Парана* в энциклопедии «Вокруг света».
5. ↑  "Парана, штат Бразилии". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907..

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բրազիլիայի Պարանա նահանգը
* Պարանա նահանգ
* Պարանա. նահանգ Բրազիլիայում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Բրազիլիա Բրազիլիայի տարածաշրջաններ և նահանգներ |
| --- |
|  |
| Հյուսիսային | Ակրի · Ամապա · Ամազոնաս · Պարա · Ռոնդոնիա · Ռորայմա · Տոկանտինս |  |
|  |
| Հյուսիսարևելյան | Ալագոաս · Բաիա · Սեարա · Մարանյան · Պարաիբա · Պերնամբուկու · Պիաուի ·Ռիու Գրանդի դու Նորտի · Սերժիպի |
|  |
| Կենտրոնաարևմտյան | Գոյաս · Մատու Գրոսու · Մատու Գրոսու դու Սուլ · Դաշնային շրջան |
|  |
| Հարավարևելյան | Էսպիրիտու Սանտու · Մինաս Ժերայս · Ռիո դե Ժանեյրո · Սան Պաուլու |
|  |
| Հարավային | Պարանա · Ռիու Գրանդի դու Սուլ · Սանտա Կատարինա |

 |