**La Hispano-Suiza, Fábrica de Automóviles, S.A.** (Ավտոմոբիլների իսպանաշվեյցարական ֆաբրիկա), ավտոմեքենաշինական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 1904 թվականին և ի սկզբանե զբաղվել է «լյուքս» դասի մեքենաների արտադրությամբ։ Սկսած Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներից` արդեն թողարկել է նաև ավիացիոն շարժիչներ։ Ընկերության հիմնադիրները եղել են շվեյցարացի ինժեներ Մարկ Բիրկիգտը, ով նախկինում իր ուժերն արդեն փորձարկել էր ավտոմոբիլաշինության մեջ, ինչպես նաև իսպանացի ձեռնարկատերեր Խուան Կաստրոն (Juan Castro) և Դամիան Մատեուն (Damián Mateu):

*Hispano-Suiza*-ի մեքենաները եղել են թանկարժեք և պատկանել են «լյուքս» դասին, սակայն առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմներից հետո Եվրոպայում ստեղծված տնտեսական ծանր վիճակի պատճառով դրանց պահանջարկն այնքան էլ մեծ չէր։ Ընկերության մի քանի օրինակներ ձեռք են բերել թագավորական ընտանիքի մերջավորները։

Պատմություն
-----------

### Վաղ տարիներ

1898 թվականին Էմիլիո դե լա Կվադրան Բարսելոնայում հիմնադրել է ֆաբրիկա,որը *La Cuadra* մակնիշի տակ արտադրում էր օմնիբուսներ, սակայն շուտով ցանկացել է արտադրել ներքին այրման շարժիչով մեքենաներ։ 1898 թվականին նա հանդիպել է երիտասարդ տաղանդավոր ինժեներ Մարկ Բիրկիգտի հետ և նրան աշխատանքի ընդունել իր ընկերությունում։

Մինչև 1903 թվականի դեկտեմբերը հասցրել են պատրաստել վեց մեքենա, ինչից հետո ընկերությունը լուծարվել է։

Օգնության է հասել բանկիր Խուան Կաստրոն, ով գնել է բարսելոնյան ընկերությունը և այն վերանվանել «J. Castro Fabrica Hispano-Suiza de Automoviles», սակայն 1904 թվականին այս ընկերությունը ֆիասկո է ապրել։

Շուտով ընկերությունը գնել են իսպանացի ֆինանսիստներ Դամիան Մատեուն և Ֆրանսիսկո Սեյոն։ 1904 թվականի հունիսի 14-ին Բարսելոնայում հիմնադրվել է «La Hispano-Suiza Fabrica de Automoviles S.A.» ընկերությունը, որտեղ Մարկ Բիրկիգտը զբաղեցրել է գլխավոր տնօրենի և գլխավոր կոնստրուկտորի պաշտոնները։

### 1918-1936 թվականներ

Մեքենայի` արագիլի տեսքով մասկոտը
1919 թվականին թողարկվել է ընկերության ամենահայտնի մոդելներից մեկը` *Hispano-Suiza Н6*-ը, որը ներկայացուցչական դասի մեքենա էր։ Ավելի ուշ երևան են եկել նրա մոդիֆիկացիաները` *Н6В* և *Н6С*: *Н6В* մեքենայով 1921 թվականին շահել են Բուալոյի գավաթը, իսկ ավեի ուշ` նաև *Н6С*-ով։

1931 թվականին ավտոմոբիլային հերթական ցուցահանդեսի ժամանակ ներկայացվել է *լյուքս* դասի մի մեքենա` *Hispano-Suiza Т68* (կամ U12), որն ուներ 9.5 լ ծավալով շարժիչ, 200 ձիաուժ հզորություն։ Առավելագույն արագությունը կազմում էր 174 կմ/ժ։

### Արտադրության անկում

1938 թվականին չեարկվում է *J12* մոդելի արտադրությունը։ Բարսելոնայում *Hispano-Suiza* մակնիշի մեքենաների թողարկումը շարունակվել է մինչև 1944 թվականը։ Ընկերությունում պատրաստվել են *K6* մոդելի մեքենաներ, ինչպես նաև ֆուրգոններ ու բեռնատարներ։

Պատերազմից հետո Մարկ Բիրկիգտը նախագծել է *V8* շարժիչով ավտոմոբիլ, սակայն 1949 թվականին կարողացել է պատրաստել մեքենայի միայն մեկ օրինակ։ Առավել շահավետ է համարվել ինքնաթիռների շասսիների արտադրության պետպատվերը։

Հետագա տարիներ
--------------

1944 թվականին ընկերությունը գնել է *Pegaso*-ն, որը մտնում էր *ENASA* խմբի մեջ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո *Hispano-Suiza* ընկերությունն առաջին հերթին զբաղվում էր աերոտիեզերական ոլորտի նախագծերով։

2000 թվականին Ժնևի ավտոսալոնում ներկայացվել է *Hispano-Suiza HS21* կոնցեպտը, որը ստեղծվել էր իսպանական *Mazel Car Engineering and Prototypes* ընկերության կողմից` նպատակ ունենալով մակնիշի տերերին հետաքրքրել ավտոմիբիլային արտադրությամբ։ Կոնցեպտը ցուցադրում էր միայն հնարավոր արտաքին տեսքը և ի վիճակի չէր տեղաշարժվելու։ Հաջորդ տարի Ժնևում *Mazel* ընկերությունը ներկայացրել է լյուքս դասի *Hispano-Suiza K8* սեդանը, որը տեսականորեն կարող էր մասնակցել «Լա Մանի 24 ժամ» մրցարշավին։

2010 թվականին բրենդը նորից վերածնվում է` Ժնևի ավտոսալոնում ներկայացնելով *Audi R8*-ի հիմքով կոնցեպտը։ Այն ուներ 5,2 լ ծավալով V10 շարժիչ և արժեր 700.000 դոլար։

Մոդելների շարք
--------------

| Մոդել | Թողարկման տարեթվեր | Գլանների քանակ | Առավելագույն հզորություն, ձիաուժ | Շարժիչի ծավալ, սմ³ | Արգելակներ | Տրանսմիսիա | Առավելագույն արագություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 10 HP | 1904 | 6 | 10 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| 14-16 HP | 1904 | 6 | 14 16 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| Armoured type Birkigt | 1905 | 4 | 20 | н/д | н/д | н/д | 87 կմ/ժ |
| 20-30 HP | 1906 | н/д | 20 - 24 | н/д | н/д | н/д | 100 կմ/ժ |
| 40 HP | 1906 | н/д | 40 | н/д | н/д | н/д | 100 կմ/ժ |
| 60-75 HP | 1907 | 6 | 60 - 75 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| 12-15 HP | 1907 | н/д | 12 - 15 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| 20-30 HP | 1908 | 4 | 20 - 30 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| 24-30 HP | 1908 | 4 | От 24 по 30 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| 30-40 HP | 1908 | 4 | 30 - 40 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| Alfonso XIII | 1912 | 4 | 64 | 3620 | Թմբուկային արգելակներ հետին անիվներին (առջևի անիվներն` առանց արգելակների) | 3 МКПП | 121 կմ/ժ |
| 15-20 HP | 1909 | 4 | 15 - 20 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| 20-30 HP | 1909 | 4 | От 20 по 30 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| T21 | 1913—1914 | н/д | 15 - 30 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| T22 | 1913—1914 | н/д | От 18 по 60 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| T23 | 1913—1914 | н/д | От 30 по 90 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| T26 | 1914—1915 | н/д | 20 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| T30 | 1915—1924 | н/д | 16 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| 32 HP | 1916 | н/д | 32 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| Hispano-Suiza H6 | 1919 | 6 | 135 | 6600 | Թմբուկային արգելակներ ուժեղացուցիչով | 3 МКПП | 137 կմ/ժ |
| T48 | 1924 | 4 | 90 | 3746 | н/д | н/д | н/д |
| T49 | 1924—1936 | н/д | н/д | н/д | н/д | н/д | н/д |
| T64 | 1929—1933 | н/д | н/д | н/д | н/д | н/д | н/д |
| T60/T60 RL/T60 | 1932—1943 | н/д | н/д | н/д | н/д | н/д | н/д |
| Hispano-Suiza H6C | 1924 | 6 | 160 | 8000 | Թմբուկային արգելակներ ուժեղացուցիչով | 3 МКПП | 177 կմ/ժ |
| T56 | 1928—1936 | 6 | 46 | н/д | н/д | н/д | н/д |
| Hispano-Suiza J12 | 1931 | 12 | 220 | 9500 | н/д | н/д | 185 կմ/ժ |
| K6 | 1934—1937 | 6 | 120 | 5200 | Թմբուկային արգելակներ ուժեղացուցիչով | 3 МКПП | 140 կմ/ժ |

Պատկերասրահ
-----------

* Hispano-Suiza Alphonso XIII (1912)*Hispano-Suiza Alphonso XIII* (1912)
* Hispano-Suiza H6B Million-Guiet Dual-Cowl Phaeton (1924)*Hispano-Suiza H6B Million-Guiet Dual-Cowl Phaeton* (1924)
* Hispano-Suiza HS26 Junior Ballot (1928)*Hispano-Suiza HS26 Junior Ballot* (1928)
* Hispano-Suiza Coupe Chauffeur J12 (1934)*Hispano-Suiza Coupe Chauffeur J12* (1934)
* Hispano-Suiza H6C Xeniaթափքը պատրաստված է նշանավոր օդաչու և ավտոմրցարշավորդ Անդրե Դյուբոնեի պատվերով*Hispano-Suiza H6C Xenia*թափքը պատրաստված է նշանավոր օդաչու և ավտոմրցարշավորդ Անդրե Դյուբոնեի պատվերով
* Hispano Suiza E-30*Hispano Suiza E-30*
* Hispano-Suiza K8 սեդանի կոնցեպտ*Hispano-Suiza K8* սեդանի կոնցեպտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Hispano-Suiza: Большая игра Արխիվացված 2011-08-17 Wayback Machine
3. ↑  «Hispano-Suiza HS21» (անգլերեն). Car And Driver. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին.
4. ↑  «Hispano-Suiza K8» (անգլերեն). Car And Driver. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին.
5. ↑  «Hispano Suiza HS21 GTS» (անգլերեն). Ultimatecarpage. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին.
6. ↑  «Geneva 2010: Hispano Suiza debuts the... Hispano Suiza» (անգլերեն). Autoblog. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 30-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ամեն ինչ *Hispano Suiza* մեքենաների մասին (Испано Сюиза)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Hispano-Suiza» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000106701527 · LCCN: n96087252 · Microsoft: 1327543051 · NKC: xx0210459 · VIAF: 146363209 · WorldCat VIAF: 146363209 |

 |