**Ռուննե** (նորվ.՝ Runde), կղզի Նորվեգական ծովում։ Վարչականորեն պատկանում է Նորվեգիայի Մյորե օգ Ռոմսդալ ֆյուլքեի Հերյոյ կոմունային։ Կղզու բնակչությունը կազմում է 102 մարդ (2011 թվականի նոյեմբեր)։ Կամրջով միանում է Ռեմյոն կղզի հետ։

Ռուննեն հայտնի է այնտեղ բնակվող մեծ քանակությամբ թռչուններով։ Ըստ տարբեր հաշվարկների՝ կղզու վրա է բնակվում 500-700 հազար ծովային թռչուն, որոնցից մեծամասնությունն ապրում է ժայռերի վրա։ Կղզում կա գիտահետազոտական կայան, որը կոչվում է «Ռուննեի էկոլոգիական կենտրոն» (նորվ.՝ Runde Miljøsenter)։

Կղզին տեղակայված է Նորվեգիայի արևմտյան ափի մոտ, ոչ հեռու Ֆոսնանվոգ, Ուլստեյնվիկ, Վոլդա, Էստա և Օլեսուն բնակավայրերից։ Նորվեգիայի այս հատվածը հայտնի է իր ձգվող ֆյորդերով և ուղղաձիգ, ձյունոտ լեռներով։

Պատմություն
-----------

Տարիներ շարունակ Նորվեգիայի արևելյան ափի մոտ խորտակվել է մի քանի նավ։ Նրանցից մի քանիսը ոսկով և արծաթով լցված Նիդերլանդական և Իսպանական նավեր էին։

Հայտնաբերված գանձեր
Ռուննեի կամուրջ
### Աքերենդամ

Հոլանդական խորտակված նավերից մեկը Աքերենդամն էր, որը կառուցվել և ջրարկվել էր Թեսել կղզու մոտ, 1725 թվականի հունվարի 19-ին։ Աքերենդամը Հոլանդական առևտրական նավատորմի մասն էր և ուղևորվում էր դեպի Բատավիա (Ինդոնեզիա)։ Այն տեղափոխում էր ոսկյա և արծաթյա մետաղադրամներ՝ Հեռավոր Արևելքում համեմունքի առևտուր անելու համար։ Նավը հայտնվեց փոթորկի մեջ Հյուսիսային ծովում և անհետացավ հյուսիսային ուղղությամբ։ Խորտակվել է Ռուննե կղզու մոտակայքում, մահացել է նավի ամբողջ անձնակազմը՝ մոտավորապես 200 մարդ։ Շուտով կղզու բնակիչները գտել են նավի մնացորդները, ինչպես նաև մահացած մարդկանց դիակները, որոնց ջուրը ափ էր դուրս բերում։

Նավաբեկության վայրը մոտ էր կղզու ափին, և 1725 թվականի ամռանը բարձրացվել է չորս սնդուկ և բեռի մի մասը։ Երբ որոնումները ավարտվեցին, նավի կխամքը մոռացվեց։ 19-րդ դարի ընթացքում տեղի բնակիչները հաճախ էին ափին մետաղադրամներ գտնում, բայց դրանց ծագումն այդ ժամանակ մոռացվել էր, և համարվում էր, որ դրանք 16-րդ դարի Իսպանական արմադայի մետաղադրամներ էին։

Կղզին կրկին հայտնաբերվել է 1972 թվականին շվեդ և նորվեգ մարզիկ-ջրասուզակների կողմից։ Ջրիմուռների տակ հայտնաբերվել են բազմաթիվ մետաղադրամներ։ Հաջորդ տարի այդ վայրն ուսումնասիրվել է Բերգենի Sjøfartsmuseum թանգարանի աշխատակիցների կողմից։ Նավից համարյա ոչինչ չէր մնացել, սակայն ափ է բարձրացվել ավելի քան 500 կգ ոսկի և արծաթ։ Ընդհանուր հայտնաբերվել է 57 000 մետադրամ, որից 6600-ը ոսկի՝ հիմնականում 1724 թվականի Ուտրեխտում հատված հազվագյուտ դանիական ոսկե դուկատներ։ Հայտնաբերված գանձերը պահվում են Բերգենի և Օսլոյի թանգարաններում։

Հայտնաբերողներին թույլատրվում էր վերցնել գանձերի երկու երրորդը, որոնք հետագայում վաճառվել են ամբողջ աշխարհում։ Ուտրեխտի ոսկե դուկատները գնահատվում են 700-1000 ամերիկյան դոլար՝ կախված պահպանված վիճակից։ Նորվեգիան և Նիդերլանդները ստացել է գանձերից 25% և 7% համապատասխանաբար։

Ռուննեի էկոլոգիական կենտրոն
---------------------------

Ռուննե կղզու էկոլոգիական կենտրոնը գիտահետազոտական կայան է։ Կայանն ունի գործունեության մի քանի ուղղություններ՝ ծովային կայան, տեղեկատվական կենտրոն, գիտաժողովների անցկացման վայր։ Կենտրոնն ունի նաև սեփական հյուրանոց։ 2008 թվականին կենտրոնում հիմնադրվել է կղզու զբոսաշրջանին գրասենյակը։

Կղզու թռչուններ
---------------

Ռուննե կղզու թանձրահավեր։
Կղզու փարոսը։

| Թռչուն | Զույգերի քանակ |
| --- | --- |
| Արկտիկական թանձրահավ | 100000 |
| Սովորական որոր | 50000 |
| Սրակտուց կայրա | 8000 |
| Մրկահավեր | 5500 |
| Թանձրահավեր | 3000 |
| Հյուսիսային խոլահավ | 2500 |
| Փոմփոլավոր ձկնկուլ | 1500 |
| Մեծ ծովահենաորոր | 50 |
| Ոսկրկուլ սպիտակապոչ | 20 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *(unspecified title)* — 2015.
2. ↑  *Herøyboka. Heimar og folk. Band 1: Runde, Remøya og Leinøya*:s.11

Գրականություն
-------------

* *J.R. Bruijn, F.S. Gaastra, I. Schöffer* Dutch-Asiatic Shipping In The 17th and 18th Centuries. — The Hague: Springer, 1980. — ISBN 978-90-247-2270-9
* *Rønning Bjørn R.* Akerendam, The Story of the Runde Treasure. — Осло: Norsk Numismatisk Forlag, 1979.
* *Wilson Derek* The World Atlas of Treasure. — Лондон: HarperCollins, 1981. — ISBN 978-0-00-216877-9
* *Muckelroy Keith* Archaeology under Water. An Atlas of the World's Submerged Sites. — Нью-Йорк: Mcgraw-Hill. — ISBN 978-0-07-043951-1

Արտաքին հղումներ
----------------

* Vogelinsel Runde՝ կղզու մասին տեղեկատվություն և լուսանկարներ (գերմ.)
* Ռուննե կղզու թռչունները, լուսանկարներ։
* Ռուննե կղզու թռչունները, լուսանկարներ։
* *Den tause våren i fuglefjellet* *(Խաղաղ գարուն թռչունների լեռներում)* (նորվ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռուննե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |