recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Երեք տարբեր թարթան
**Թարթան**, նախշ, որն առաջանում է նախապես տարբեր գույներ ներկած թելերի սարժե միահյուսումից։ Արդյունքում ուղղահայաց և հորիզոնական գծերով առաջանում են քառակուսի նախշեր, նաև քառակուսի տարածքներ, որոնք լցված են անկյունագծերով։ Թարթանը, կախված նախշից, կարող է խորհրդանշել Շոտլանդիայի տարբեր շրջաններ, կլաններ կամ կազմակերպություններ։ Առանձնապես հայտնի են թարթանով շոտլանդական քիլթերը։

Թարթանի գույները
----------------

Թարթանն արժեքավորվում է ելնելով գույներից և թելերի քանակից։ 


Թարթանի գույների կոդավորման աղյուսակ| Գույն | Տառ | Անգլերեն |
| --- | --- | --- |
| Կապույտ (և երանգները) | B | **B**lue, purple, navy, azure |
| Կանաչ (ձիթապտղի գույն) | G | **G**reen, olive, lime, bottle |
| Սև | K | Blac**k** |
| Մողրագույն | N | **N**eutral Grey |
| Նարնջագույն | O | **O**range |
| Կարմիր (վարդագույն, բորդո, ալ…) | R | **R**ed, pink, wine, marroon, scarlet |
| Շականակագույն | T | **T**an, brown, camel, fawn |
| Սպիտակ | W | **W**hite |
| Դեղին | Y | **Y**ellow |

Գրանցում
--------

Թարթանի համաշխարհային Scottish Tartans World Register գրանցման մատյանում նկարագրված են կտորի ավելի քան 3300 նկար, նոր տեսակները այլևս չեն գրանցվում։ Մեկ այլ՝ Scottish Register of Tartans մատյանում 2010 թվականի դրությամբ ավելի քան 6000 թարթանի տեսակ էր գրանցված և նորերի գրանցումը շարունակվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Շոտլանդական թարթան // Вокруг света. № 9 (2840), սեպտեմբեր 2010

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Scottish Register of Tartans(անգլ.)
* Scottish Tartans World Register (անգլ.)
* Попасть в клетку (ռուս.)
*Տարտալյա*, Մորիս Սանդի նկար, 1860
**Տարտալյա** (իտալերեն՝ Tartaglia), դիմակավոր կերպար իտալական դել արտե կատակերգությունից։ Իրենից ներկայացնում է հարավային կամ նեապոլյան դիմակների կվարտետը՝ Կովյելոյի, Սկարամուչայի և Պուլչինելայի հետ։

Տարտալյայի դիմակը ի հայտ է գալիս Նեապոլում, 1610 թվականին։ Նրա առաջին մեկնաբանությունների հեղինակ դարձան ժամանակի հայտնի դերասաններ Օտտավիո Ֆերարեզեն և Բալտրանի դա Վեռոնան։

* Ծագում՝ իսպանիացի, ով վատ է խոսում իտալերեն լեզվով։
* Զբաղմունք՝ պետական ծառայության մեջ գտնվող պաշտոնյա։ Նա կարող է լինել դատավոր, ոստիկան, դեղատան վարիչ, նոտարիուս, հարկահավաք և այլն։
* Զգեստ՝ հատուկ ոճազարդված պաշտոնական զգեստ, ճաղատ գլխին կրում է մեծ գլխարկ. կրում է նաև մեծ ակնոց։
* Վարք՝ որպես կանոն, նա ծերուկ է մեծ փորով՝ մոռացված և վախկոտ, կասկածամիտ է։ Նրա առանձնացվող հնարքը դա կակազելու դեմ պայքարելն է, որի հետևանքով դատարանում արտասանվող լուրջ մենախոսությունը վերածվում է անպատշաճ կատակերգության։

Իր հանրաճանաչության գագաթնակետին դիմակը հասնում է XVII դարում։ XVIII դարում Կառլո Գոցիի ներկայացումներում այդ դերը կատարում էին դերասաններ Ագոստինյո Ֆիորլին և Անտոնիո Սակին։ Բայց Գոցիի ներկայացումներում այդ դիմակը չի ունենում այդքան սահմանափակ իրավունքներ և այն կարող են կրել նախարարը կամ արքայազնը(տարբեր ներկայացումներում)։

Աղբյուրներ
----------

* Ա. Կ. Ջիվելեգով, «Իտալիայի ժողովրդական կատակերգություն», Մոսկվա, 1954թ. էջ 146—149.
**Տարսոնի կարմիր գորգերը**, լրիվ անունը **Տարսոնի կարմիր գորգերը. Մի կնոջ պատմություն հայերի կոտորածների մասին**, (անգլ.՝ The Red Rugs of Tarsus: A Women's Story of the Armenian Massacres), Հելեն Գիբբոնսի 1919 թվականին Փարիզում հրատարակած գիրքն է։

Հեղինակ
-------

Հելեն Գիբբոնսը 1909 թվականի կիլիկիահայության կոտորածի ականատես էր, ամերիկացի իրավաբան, միջազգայնագետ, 1908-1913 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում "New York Herald" թերթի թղթակից Հերբերտ Ադամ Գիբբոնսի կինը։

Բովանդակություն
---------------

Գիրքը բաղկացած է Հելեն Գիբբոնսի առաջաբանից և մորը գրած նրա նամակաշարից, որտեղ հեղինակը մանրամասն խոսում է ժողովրդի նիստուկացի, իր տպավորությունների մասին, գրում այն իրադարձությունների մասին, որ ծավալվում էին Տարսոնում, Ադանայում, Մերսինում։ Հելեն Գիբբոնսը արձանագրում է կոտորածների փաստը, ներկայացնում այն միսիոներական աշխատանքը, որ ծավալել էին ամերիկացիները և որին ներգրավված է եղել և ինքը։ Հեղինակը հիացմունքով է խոսում հայերի մասին, ովքեր սպառնալիքների տակ իսկ հրաժարվում էին իսլամ ընդունել։ Գրքում խոսվում է նաև կիլիկիահայության կոտորածների իրականացման մեջ մեծ տերությունների մեղքի բաժնի մասին։

Քաղվածքներ
----------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այժմ մենք հասկանում ենք, որ երիտասարդ ու հին թուրքերի միջև միակ տարբերությունը այն է, որ երիտթուրքերն ավելի եռանդուն են և հետևողական կոտորելու գործում։ - էջ 127 |  |

*Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  

*Now we know that the only difference between Young and Old Turks is that the Young Turks are more energetic and thorough in their massacring." p. 127*


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Միայն մի բան պետք է հասկանանք հենց հիմա մեր պատասխանատվությունը հայերի հանդեպ։ Մենք պետք է աշխատենք Եգիպտոսում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Անգլիայում, և վերջում, իհարկե Ամերիկայում` աշխարհին ներկայացնելու թե ինչպես են տանջվել հայերը և որ նրանց ճակատագիրն է միշտ լինել թուրքական լծի տակ։ Մենք տեսնում ենք շատ պարզորոշ, թե որքան անսիրտ ու անամոթ են Եվրոպայի դիվանագետները։ Նրանք, ինչպես թուրքերը կոտորածները դրդողներն են։՚- էջ 136-137 |  |

*Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  

*"Only one thing we do realize right now, -our responsibility to the Armenians. We must work in Egypt, in France, in Germany, in England – and, perhaps later, in America – to let the world know how the Armenians have suffered and what their lot must always be under Turkish rule. We see too-oh, so clearly- how heartless and cynical the diplomats of Europe are. They are the cause, as much as the Turks, of massacres." p.136-137*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գիբբոնս Հելեն, Տարսոնի կարմիր գորգերը. Մի կնոջ պատմություն հայերի կոտորածների մասին, Փարիզ, 1919
Ֆրեդերիկ Գուդոլլ
**Կիրք**, ուժեղ, կայուն և երկարատև զգացմունք, որն ընդգրկում է անձին ամբողջությամբ և մղում նրան որևէ գերկարևոր նպատակի։ Կրքի օբյեկտ կարող են ինչպես մարդիկ, այնպես էլ առարկաները և գաղափարները։ Ինչպես նաև բառը «կիրք» օգտագործում են որպես հոմանիշ բառ՝ «Զգացմունք», «ազդում», «զգում», այսինքն, էմոցիոնալ գործընթացներ ընդհանրապես։

Կրքի հիմնական հատկանիշ
----------------------

Կրքի հիմնական հատկանիշը գործուն բնույթն է, որը հիմնվում է հուզական և կամային պահերի միասնության վրա, հնարավորություն տալիս հաղթահարել թույլ մոտիվացիայի դեպքում ոչ մատչելի թվացող ներքին և արտաքին արգելքները։ Մեծ ինտենսիվության կիրքը կարող է խախտել ինքնատիրապետումը, որի հետևանքով հակասություն է առաջանում կրքի և բանականության, մանավանդ կրքի և ինքնագիտակցության միջև։ Այս հակասությունը հաճախ գիտակցված է և հիմք է դառնում կրքի էության տարբեր մեկնաբանությունների և գնահատականների համար։ Երբ կրքի օբյեկտը (նպատակը) սևեռուն գաղափարի ձև է ընդունում, անձի ընկալման ոլորտը նեղանում է, երևակայության աշխատանքը կենտրոնանում մեկ ուղղությամբ, հոգեկան կյանքը դառնում միակողմանի, մերժվում են խելամիտ առարկություններն ու այլ արժեքների գոյության մասին ցուցումները։ Այսպիսի գերուժեղ կիրքն կարող է պարպվել իմպուլսային և «իռացիոնալ» գործողություններում (օրինակ՝ կրքի աստիճանի հասած խանդի ազդեցությամբ կատարվող հանցագործ արարքը)։

Կրքի հոգեբանական բովանդակություն
--------------------------------

Բացահայտել կոնկրետ կրքի հոգեբանական բովանդակությունը, նշանակում է պարզել օբյեկտը (նպատակը), նրա հիմքում ընկած պահանջմունքները, դրանց գիտակցված կամ ոչ գիտակցված լինելը։ Կրքի ներքին դրդապատճառները կարող են լինել կոնցեպտուալիզացված, վերբալիզացված և գիտակցված (օրինակ՝ կրքոտ հայրենասիրություն, գաղափարական խոր համոզվածություն) կամ չգիտակցված (օրինակ՝ մոր նկատմամբ փոքր երեխայի սերը)։ Կիրքը իր հերթին կարող է դառնալ դրդապատճառ շարժման մեջ դնելով մարդու պահեստային ուժերը՝ հիմնական և բարձր արժեք ներկայացնող նպատակ ձեռք բերելու համար։ Կիրքը պասսիվ չէ, այն միշտ մղում է իր օբյեկտը նվաճելուն, հաստատելուն կամ ոչնչացնելուն։

Տես նաև
-------

* Սիրահարություն
* Սեր
* Ռոմանտիկ սեր
* Կրքոտ սիրավեպ
* Ոգևորություն
* Հրապույր (դրական հոգեբանություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կիրքը ըստ Սոֆի դե Միջոլլա-Մելոր Archived 2011-11-23 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  կիրք - բառարան.հայ


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 471)։*  |
**Բեբուտովի եկամտաբեր տուն** (ռուս.՝ Доходный дом Бебутовой), ճարտարապետական հուշարձան Մոսկվայում։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցվել է 1908-1909 թթ. գերմանական ծագմամբ ճարտարապետ և Մոսկվայի մոդեռն ճարտարապետության մեծ վարպետ Գուստավ Գելրիխի նախագծի հիման վրա։

Եկամտաբեր տան առաջին տերերը եղել են պետական խորհրդական Վլադիմիր Գրիգորևիչ Բեբուտովը և նրա կինը` Ռոզալիա Բորիսովնան, ինչպես նաև նրանց չորս երեխաները։ Մինչև 1919 թվականն ամբողջ ընտանիքը զբաղվել է բարեգործությամբ, այդ թվում վանական համալիրների և այլ ճարտարապետական կառույցների վերականգնմամբ։

1910-ական թվականներին այս շենքում է ապրել 20-րդ դարի առաջին կեսի միստիկ փիլիսոփա, կոմպոզիտոր և ճանապարհորդ Գեորգի Գյուրջիևը։

Որոշ ժամանակ այս շենքում է գտնվել խորհրդային քանդակագործ-մոնումենտալիստ և Պուշկինի պետական գեղարվեստի պետական թանգարանի տնօրեն Սերգեյ Մերկուրովի արվեստանոցը։

Մինչև 1917 թվական եկամտաբեր տանն է գտնվել Մոսկվայում Ֆրանսիայի գլխավոր հյուպատոսությունը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո և մինչ օրս շենքը բնակեցված է։

Բեբուտովի եկամտաբեր տունը պաշտպանվում է որպես դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքն ունի հինգ հարկ և ավարտվում է յուրահատուկ քիվերով։ Առանձնակի հետաքրքրություն են ներկայացնում շենքի երկրորդ հարկի բարձրաքանդակներն ու պատշգամբները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Приказ Департамента культурного наследия города Москвы № 548 от 15.07.2016
2. ↑  Доходный дом Р.Б. Бебутовой, 1908-1910 гг. арх. Г.А. Гельрих

Արտաքին հղումներ
----------------

* Доходный дом Бебутовой — Знаменитые и исторические здания и дома Москвы Archived 2017-06-17 at the Wayback Machine.
**«Առյուծ և ցուլ»**, այլաբանական ժանրով նկարված սովետական մուլտֆիլմ։ Թեման երկու հսկաների հակամարտությունն է, բնավորությունների հոգեբանությունը, իսկ իրադարձությունների դրամատիզմի նուրբ թափանցելիությունը այդ նկարում ստանձնել է համամարդկային բովանդակություն։

Ֆեոդոր Խիտրուկի վերջին ռեժիսորական աշխատանքն է։

Սյուժե
------

Առյուծը կենդանիների արքան էր, իսկ բորենին՝ նրա «աջ ձեռքը» Բայց մի անգամ առյուծի տարածք ներխուժեց ցուլը, որը փախել էր տիրոջից։ Բորենին փորձում էր առյուծին տրամադրել ցլի դեմ, ինչպես անընդունելի հյուրի (հավանաբար հույս ուներ, որ կսպանեն միմյանց), բայց առյուծը ավելի խելացի գտնվեց, քան բորենին։ Առյուծն ու ցուլն ընկերացան, ինչն այդքան էլ դուր չեկավ բորենուն։ Եվ նա որոշեց նրանց կռվեցնել։

Մի անգամ բորենին ասաց ցուլին, որ առյուծը պատրաստվում է հարձակվել իր վրա։ Ֆլեգմատիկ ցուլը չհավատաց նրա խոսքերին և շարունակեց հանգիստ պոկել խոտերը։ Հետո նույն խոսքերը բորենին ասաց առյուծին։ Նա սկզբից բարկացավ և գնաց ցլի մոտ։ Բայց, տեսնելով ցլին, նա փոխեց իր որոշումը։

Այդպես շարունակվեց ևս մի քանի անգամ։ Եվ մի անգամ բորենու զրպարտությունները մթացրեցին առյուծի միտքը, նա հարձակվեց ցլի վրա։ Վերջինս, իհարկե, ինքնապաշտպանվեց։

Երբ նրանց կռիվն ավարտվեց, մահացու վիրավոր առյուծը հասկացավ, որ մահացած ընկերը ընդհանրապես իր վատը չէր ուզում, վերջին ուժերը օգտագործելով՝ բորենուն մի լավ հարված հասցրեց, ով հեռվից հետևելով ճակատամարտին մոտեցել էր, որպեսզի ուտի դիակները։

Ֆիլմի վրա աշխատել են
--------------------

* Տնօրեն՝ Լիլիանա Մոնախովա
* Խմբագրիչ՝ Ռաիսա Ֆրիչինսկայա
* Մոնտաժող՝ Ի.Գերասիմովա

Նվերներ և պարգևներ
------------------

* 1983 թվական՝ 3-ից 12 րոպե տևողությամբ ֆիլմերի կատեգորիայում պատավավոր վկայական, Էշպինյուի անիմացիոն ֆիլմերի 7-րդ փառատոն (Պորտուգալիա)։
* 1983 թվական՝ ֆիլմը ճանաչվեց տարվա լավագույն անիմացիոն ֆիլմ Տամպերեում, «Դասական անիմացիայի ոճին հմտորեն տիրապետելու» անվանակարգում (Ֆինլանդիա)։

DVD վերահրատարակում
-------------------

* Մուլտֆիլմի DVD տարբերակը «Masters of Russian Animation Volume 3» հավաքածուով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  DVD «Masters of Russian Animation Volume 3»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Лев и бык» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Лев и бык» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
* Хитрук Фёдор Воспоминания Киноведческие записки № 73, 2005
**Բորիս Ալեքսանդրովիչ Տուրաև** (հուլիսի 24 (օգոստոսի 5), 1868, Նովոգրուդոկ, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 23, 1920(1920-06-23), Պետրոգրադ, Խորհրդային Ռուսաստան), ռուս արևելագետ։ Հին Արևելքի պատմության, բանասիրության (մասնավորապես եգիպտաբանության) և եթովպագիտության ռուսական դպրոցի հիմնադիրը, ակադեմիկոս (1918)։ Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետն ավարտելուց (1891) հետո արտասահմանում, գործուղման ժամանակ, ուսանել է նշանավոր արևելագետ Գ․ Մասուցերոյի և Ա․ Լրմանի մոտ, գիտական աշխատանք կատարել Բեռլինի, Փարիզի, Լոնդոնի և Իտալիայի մի շարք քաղաքների թանգարաններում։ 1896 թվականից դասախոսել է Պետերբուրգի համալսարանում։ 1912 թվականից Մոսկվայի գեղեցիկ արվեստների թանգարանի եգիպտ․ հնությունների հավաքածուի ավանդապահն էր։ Թողել է ավելի քան 150 աշխատություն, 400 բառահոդված ժամանակի նշանավոր հանրագիտարաններում, որոնք նվիրված են Հին Արևելքի (այդ թվում՝ Ուրարտուի) պատմության, հնագիտության, արվեստի, կրոնի պատմության, բանագիտության, աղբյուրագիտության և պատմագրության հարցերին։ Տուրաևը պատմական զարգացման հիմքը համարել է կրոնը և հոգևոր մշակույթը, սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունները երկրորդական է դիտել, կարևորել է աշխարհագրական գործոնի դերը։ Տուրաևի հիմնական երկը՝ «Հին Արևելքի պատմություն» աշխատությունը, նյութի ընդգրկումով (ինչպես աշխարհագրական, այնպես էլ ժամանակագրական) և հարուստ փաստական նյութով, աննախադեպ էր (մաս 1-2, 1911, Հնագիտական ընկերության մեծ ոսկե մեդալ (1916), նոր հրտ․, հ․ 1-2, 1936), ներկայացնում է գիտ․ մեծ արժեք։ Մեծ է Տուրաևի դերը Ռուսաստանի գավառական թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում պահվող հին արևելյան, հիմնականում հին եգիպտ․ հուշարձանների ուսումնասիրման և հրատարակման գործում։ Տուրաևը հեղինակ է Եթովպիայի և միջնադարյան Եթովպիայի եկեղեցու պատմության վերաբերյալ շատ աշխատությունների։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Համառուսաստանյան մաթեմատիկական պորտալ · Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 134849351 · GND: 102595828 · ICCU: CUBV161430 · ISNI: 0000 0001 1441 4288 · LCCN: nr87000058 · NKC: js20211125618 · NLA: 35858851 · NUKAT: n96610041 · РГБ: 000082046 · LIBRIS: 257843 · SUDOC: 084094982 · VIAF: 34609737 · WorldCat VIAF: 34609737 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Դինոզավրերի սարը** (ռուս.՝ Гора динозавров), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1967 թվականին, ռեժիսոր Ռասա Ստրաուտմանեի կողմից, Սոյուզմուլտֆիլմ ստուդիայում։ Մուլտֆիլմն առաջարկում է դինոզավրերի անհետացման իր տարբերակը։

Սյուժե
------

Միլիոնավոր տարիներ առաջ Երկրագնդի վրա ապրում էին դինոզավրերը։ Այս հսկաները ծնվում էին ձվից և չափերով ֆուտբոլի գնդակից մեծ չէին։ Ձվերը նրանք տանում էին սարի վրա, արևին մոտիկ, որպեսզի դրա ճառագայթներն ավարտեին ծննդյա ծիսակատարությունը։

Ժամանակի ընթացքում կլիմայական պայմանները վատանում էին։ Բայց ձվերը հիանալի հատկություն ունեին. սառցի ազդեցության տակ կեղևն սկսում էր հաստանալ` ձագին պաշտպանելով արտաքին ազդեցություններից։ Եվ ահա մի օր, երբ ճուտիկը ցանկանում է տեսնել արևը, կեղևը, իր պարտքը կատարելով, հրաժարվում է պայթել։

Մի քանի միլիոն տարի հետ սարի վրա հայտնված նախնադարյան մարդիկ այնտեղ գտնում են միայն քարացություններ։

Հեղինակներ
----------

* Սցենարի հեղինակ՝ Արկադի Սնեսարև
* Ռեժիսոր՝ Ռասա Ստրաուտմանե
* Բեմադրող նկարիչ՝ Բորիս Ակուլինիչև
* Նկարիչ մուլտիպլիկատորներ՝ Անտոնինա Ալյոշինա, Դմիտրի Անպիլով, Գալինա Բարինովա, Յուրի Կուզյուրին, Մարիա Մոտրուկ, Բորիս Պետին, Վասիլի Ռյաբչիկով
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Դաշկևիչ
* Հնչյունային օպերատոր՝ Գեորգի Մարտինյուկ
* Մոնտաժող՝ Լյուբով Գեորգիևա
* Խմբագիր՝ Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկի
* Դերերը հնչյունավորել են՝ Լև Լյուբեցկի, Վիկտոր Ռոժդեստվենսկի, Կլարա Ռումյանովա, Ի․ Սմիրնով
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Ա․ Զորինա

Վերաթողարկում
-------------

2002 թվականին մուլտֆիլմը VHS ձևաչափով և Video CD սկավառակներով թողարկվել է «Ռուսական անիմացիայի վարպետները-1» հավաքածուում, անգլերեն լուսագրերով։ DVD ձևաչափով թողարկվել է Masters of Russian Animation Volume 1 հավաքածուում։ Հավաքածուի մեջ ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Մի հանցագործության պատմություն», «Մարդը շրջանակում», «Իմ կանաչ կոկորդիլոսը», «Կար-չկար, մի կոզյավին կար», «Դինոզավրերի սարը», «Լրտեսական կրքեր», «Ապակե հարմոն», «Գեղադիտակ-68։ Գետաձի», «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Masters of Russian Animation Volume 1

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դինոզավրերի սարը մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* Դինոզավրերի սարը(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Տաուտոմերիա** (հունարեն՝ tccutog - նույն ինքը և հունարեն՝ liepog - մաս, բաժին), շարժուն հավասարակշռություն փոխադարձորեն փոխակերպելի կառուցվածքային իզոմերների (տաուաոմերների) միջև։ Այսպես կոչված անիոնափոխ Տաուտոմերիա պայմանավորված է բացասականորեն լիցքավորված ատոմների կամ ատոմային խմբերի, կատիոնափոխ Տաուտոմերիա՝ դրականորեն լիցքավորված խմբերի տեղաշարժով։ 

Օրինակ, անիոնափոխի դեպքում X հալոգեն, ОН, OCOR են, կատիոնափոխի դեպքում X մետաղ է։ Առավել տարածված է եռանցումով (տրիադային) պրոաոնափոխ Տաուտոմետրիան (պրոտոնը տեղափոխվում է 1 կրկնակի կապ պարունակող 3 ատոմից կազմված համակարգի՝ տրիադայի մի ծայրից մյուսը, որն ուղեկցվում է կրկնակի կապի տեղաշարժով)։ Տաուտոմետրիայի այս տեսակին են պատկանում կետո-ենոլային (ա), իմինաենամինային (բ), ամիդափն (գ), այդ թվում լակտամ-լակտիմային (դ), եռածխածնային (ե), օղակագծային ևն անցումները։

Երկանցումով (դիադային) պրոտոնափոխ Տաուտոմետրիա են (պրոտոնը տեղափոխվում է երկու ատոմներից կազմված համակարգում՝ դիադայում) կապտաթթվի, ֆոսֆորի թթուների և թիոթթուների անցումները։ Այս դեպքում Տաուտոմետրիան ուղեկցվում է համակարգի ատոմներից մեկի արժեքականության փոփոխությամբ։ Տաուտոմերներ են համարվում նաև այն միացությունները, որոնց փոխակերպումը մեկը մյուսի տեղի է ունենում ատոմների միջև կապերի վերաբաշխման շնորհիվ։ Տաուտոմերային ձևափոխությունների գոյությունը հիմնականում հաստատվում է վերլուծության սպեկտրային եղանակներով, իսկ որոշ դեպքերում հաջողվում է անջատել առանձին մաքուր տաուտոմերներ։

Բանաձևեր
--------

{\displaystyle \mathrm {H\!-\!C\!\equiv \!N\rightleftharpoons H\!-\!N\!\equiv \!C} .}
{\displaystyle \mathrm {H\!-O\!-\!C\!\equiv \!N\rightleftharpoons H\!-\!N\!=\!C\!=\!O} .}

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 628)։*  |
Շտարկի երևույթ
**Շտարկի Երևույթ**, արտաքին Էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ ատոմների, մոլեկուլների և բյուրեղների Էներգետիկ մակարդակների փոփոխությունը, որն արտահայտվում է սպեկտրային գծի տեղաշարժով կամ ճեղքումով։ Հայտնաբերել է Ցո․ Շտարկը 1913 թվականին՝ ջրածնի ատոմի առաքման սպեկտրն ուսումնասիրելիս։ Ջրածնի ատոմի յուրաքանչյուր սպեկտրային գիծ Էլեկտրական դաշտում տրոհվում է մի քանի բաղադրիչների։ Էլեկտրաջրածնի սպեկտրային գծի ճեղքումը Էլեկտրական դաշտում կամ դաշտին ուղղահայաց ուղղությամբ դիտելիս (լայնական էֆեկտ) տրոհված գծերի մի մասը բևեռացած է լինում դաշտի ուղղությամբ (a-բաղադրիչներ), մնացած մասը՝ դաշտին ուղղահայաց (a-բաղադրիչներ)։ Դաշտի ուղղոությամբ դիտելիս (երկայնական էֆեկտ) a-բաղադրիչների ոխարեն երևան են գալիս չբևեռացած գծեր, իսկ л-բաղադրիչները վերանում են։ Տրոհված բաղադրիչները, որոնց հեռավորությունը համեմատական է դաշտի լարվածության առաջին աստիճանին (գծային էֆեկտ), սիմետրիկ են դասավորվում սկզբնական գծի նկատմամբ։ Գծային էֆեկտ դիտվում է ոչ միայն ջրածնի, այլև ջրածնանման ատոմների սպեկտրներում։ Ընդհանուր դեպքում, ուժեղ դաշտերի առկայությամբ, դիտվում է քառակուսային էֆեկտ՝ գծերի տրոհման ասիմետրիկ պատկերով։ Շտարկի երևույթի կարևոր դեպքերից է բյուրեղային ցանցում իոնի էներգիայի էլեկտրոնային մակարդակների ճեղքումը՝ շրջապատող իոնների ստեղծած ներբյուրեղային դաշտի ազդեցությամբ։ Շտարկի երևույթը դիտվում է ինչպես հաստատուն, այնպես էլ փոփոխական էլեկտրական դաշտում։ Այդ երեույթը կարեոր դեր է կատարում ատոմային և մոլեկուլային սպեկտրոսկոպիայում, պլազմայի սպեկտրոսկոպիայում, ինչպես նաև կիրառվում է մոլեկուլների դիպոլային մոմենտների որոշման համար։

Գրականություն
-------------

* Фриш С․ Э․, Оптические спектр

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 577)։*  |
**Լանժեի ամրոց** (ֆր.՝ Château de Langeais), ամրոց Էնդր և Լուար դեպարտամենտում, Ֆրանսիա։ Հիմնադրվել է 10-րդ դարի վերջին` Անժուի կոմս Ֆուլկ III կողմից։ Տեղակայված է Լուարայի հովտում, ժայռի վրա։ 12-րդ դարում ամրոցն ընդարձակվել է Ռիչարդ I Առյուծասիրտի կողմից։

1206 թվականին Ֆիլիպ II Օգոստոսը նվաճեց Լանժեի ամրոցը Անժուի կոմսերից, ապա Հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ այն մասամբ ավերվեց անգլիացիների կողմից։ Այդ դարաշրջանի կառույցից պահպանվել է գլխավոր աշտարակի ճակատը, որը կրում է «Սև Ֆուլկի դոնժոն» անվանումը, և դա համարվում է ամենահին պահպանված քարե բերդը Ֆրանսիայում։ Ամրոցի մնացած մասը կառուցվել է 15-րդ դարի երկրորդ կեսին, Լյուդովիկոս XI-ի օրոք։ 19-րդ դարի վերջին վերակառուցումից հետո Ֆրանսիայի Ինստիտուտը վերցնում է դղյակն իր հսկողության տակ։ Այժմ Լանժեի ամրոցը ընդգրկված է Ֆրանսիայի Մշակույթի նախարարության պատմական հուշարձանների ցանկում։ Այն բաց է հանրության առաջ։

Անորոշ է, թե շինարարության մեջ օգտագործված քարը որտեղ է հատվել։ Մանրամասն ուսումնասիրություն է կատարվել Լանժեի աշտարակի կառուցման վերաբերյալ։ Քարե աշտարակն ունի 16 մետր բարձրություն, 17,5 մ լայնություն և 10 մ երկարություն։ Պատերի ընդհանուր մակերեսը 1600 քառ․ մետր է։ Ամրոցի ներքին սենյակները շքեղ ձևավորված են։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Լուարայի դղյակներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  Bachrach 1991, p. 51

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт замка Ланжэ(ֆր.)
* Статья о Ланжэ с фотографиями(ֆր.)
* Замок Ланжэ на сайте Канал-Академи Archived 2017-12-06 at the Wayback Machine.(ֆր.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 118829787 · ISNI: 0000 0001 2289 6520 · LCCN: n97052881 · Mérimée: PA00097795 · SUDOC: 026616726 · VIAF: 134761267 · WorldCat VIAF: 134761267 |

 |

 |
Հերակլեսը և Դիոմեդեսի նժույգները
**Դիոմեդեսի նժույգներ** (հին հունարեն՝ Διομήδους ἵπποι), հին հունական դիցաբանության մեջ Թրակիայում ապրող, բիստոնների արքայի նժույգներ։ Դիոմեդեսն հրաշք գեղեցկության և ուժի տեր նժույգներ ուներ, սակայն նրանց երկաթե գամերով կապում էր մսուրներին, քանի որ ոչ մի կերպ զսպել չէր կարողանում։ Հերակլեսը չգիտեր, որ նժույգները, որոնց անուններն էին՝ Պոդարգոս, Լամպոն, Քսանտոս և Դեյնոս, կապված էին բրոնզե կերատաշտին, քանի որ վայրի էին. նրանց կատաղությունը պայմանավորված էր այն հանգամանքով, որ սնվում էին մարդկային մսով։ Դիոմեդեսն իր ձիերին կերակրում էր մարդկային մսով` այն օտարականներով, որոնք պատահաբար հայտնվել էին Թրակիայում։

Հերակլեսի ութերորդ սխրանք
-------------------------

Միկենենի արքա Էվրիսթևսը Հերակլեսից պահանջեց Դիոմեդեսի հրաշալի և մարդակեր ձիերը։ Հերոսին հաջողվեց տիրանալ ձիերին և տեղափոխել նավ։ Սակայն ափին Հերակլեսն իր զինվորների հետ դուրս եկավ մարտի՝ Զևսի որդուն վիճակված էր մարտնչել բիստոնների արքայի հետ և հաղթել նրան։

Բայց, երբ հերոսը վերադարձավ նավ, նրան սպասվում էր շատ վատ լուր։ Կռվի ժամանակ նժույգները պատառոտել էին Հերակլեսի սիրելի Աբդերոսին՝ Հերմեսի որդուն, որին նա հանձնել էր պահապանության։ Զևսի որդին իր սիրելիին թաղեց մեծ շուքով, իսկ շիրիմի կողքին հիմնեց քաղաք՝ անվանակոչելով Աբդերոս։

Հերակլեսը Դիոմեդեսի նժույգները տվեց Էվրիսթևսին, սակայն վերջինս վախեցավ պահել նրանց և ազատ արձակեց։ Վայրի նժույգները փախան՝ դառնալով վայրի գազանների բաժին։

Աղբյուրներ
----------

* *Кун, Николай Альбертович*. Легенды и мифы Древней Греции — М.: ЗАО Фирма СТД, 2005. — 558 с ISBN 5-89808-013-9

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Gaius Julius Hyginus. *Fabulae 30:* Latinized here as "Podargus, Lampon, Xanthus, and Dinus".
**«Լերքենդալ»** (նորվ.՝ Lerkendal), ֆուտբոլային մարզադաշտ Նորվեգիայի Սյոր Տրյոնդելագ ֆյուլքեի Թրոնհեյմ քաղաքում։ Նորվեգիայի մեծությամբ երկրորդ մարզադաշտն է Ուլևոլ մարզադաշտից հետո։ Հանդիսանում է Ռուսենբորգ ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտը։ Ունի 21166 տարողունակություն։

1985 թվականի հոկտեմբերին Նորվեգիայի առաջնության վերջին տուրի Ռուսենբերգ - «Լիլեսթրյոմ» հանդիպումը մարզադաշտից հետևում էին շուրջ 28569 հանդիսական, ինչը մարզադաշտի համար ռեկորդ է համարվում։ Այդ հանդիպմանը Ռուսենբորգը դարձավ Նորվեգիայի չեմպիոն։

Լերքենդալ մարզադաշտը ենթարկվել է վերակառուցման և վերանորոգման 1949, 1961—1963, 1968, 1996, 2000—2002 թվականներին։

Հաճախակի ընդունել է Նորվեգիայի ֆուտբոլի հավաքականի հանդիպումները։ Այս մարզադաշտում է տեղի ունեցել ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ 2016 հանդիպումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Суперкубок УЕФА 2016 - Реал-Севилья. (ռուսերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեղեկատվական հարթակ «Ռուսենբորգի» պաշտոնական կայքում: Archived 2009-03-24 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Էջ stadiumguide.com կայքում (անգլ.)
* Էջ rbkweb.no կայքում (նորվ.)
**Օսմոս** (հուն․՝ *ὄσμος* - հրում, ճնշում), տարբեր կոնցենտրացիա ունեցող երկու լուծույթներն իրարից և լուծույթը մաքուր լուծիչից միջնորմող կիսաթափանցիկ թաղանթով լուծիչի միակողմանի, ինքնաբերաբար անցումն է (դիֆուզիա) դեպի ավելի խիստ լուծույթ։ Բջջային թաղանթը թափանցելի է միայն խիստ որոշակի նյութերի և անթափանց՝ մի շարք միացությունների, այդ թվում՝ ցիտոպլացմայում գտնվող նյութերի մեծամասնության համար։ Ջուրը բջիջ է թափանցում օսմոսի միջոցով։ Լուծույթի խտության աճմանը զուգընթաց օսմոտիկ ճնշումն աճում է(կախված է նաև ջերմաստիճանից և ծակոտիների մեծությունից)։ Մարդու օրգանիզմում հեղուկների օսմոտիկ ճնշումը հավասար է NaCl-ի 0.86%-անոց լուծույթի ճնշմանը։ Բուսական բջիջներն օժտված են օսմոտիկ ճնշմամբ, որն արտահայտվում է ցիտոպլազմայի և բջջաթաղանթի վրա բջջահյութի նյութերի ճնշումով։ Այս ճնշմանը հակադրվում է առավելագույնս ձգված բջջաթաղանթի ճնշումը ցիտոպլազմայի վրա (տուրգորային ճնշում)։ Բջջի կողմից ջրի ներծծման ուժգնությունը՝ ներծծող ուժը (S), կախված է բջջում եղած օսմոտիկ ճնշումից (P) և տուրգորային ճնշումից, այսինքն՝ բջջաթաղանթի դիմադրող ուժից (T).

{\displaystyle S=P-T}, եթե {\displaystyle P=T}, ապա {\displaystyle S=0}, ուստի ջուրը դադարում է թափանցել բջիջ։

Պատմություն
-----------

Ժան Անտուան Նոլլե
Հայտնաբերվել է 1748 թվականին (Ա․ Նոլլե)։ Թաղանթով անցնելու լուծիչի ունակությունը քանակապես բնորոշվում է օսմոտիկ ճնշմամբ։

Եթե թաղանթը թափանցելի է նաև լուծված նյութի համար, ապա այն շարժվում է լուծիչի շարժմանը հակառակ ուղղությամբ՝ լուծույթից լուծիչ։ Դեպի կիսաթափանցիկ պատյանով ամփոփված հեղուկն ուղղված օսմոսը կոչվում էնդօսմոս, հակառակ ուղղվածը՝ էքսօսմոս։

Նշանակություն
-------------

Օսմոսը չափազանց կարևոր նշանակություն ունի բուսական և կենդանական աշխարհի համար, բազմաթիվ կարևոր կենսապրոցեսներ իրականանում են օսմոսի շնորհիվ։ Այն կիրառում են պոլիմերների մոլեկուլային զանգվածները որոշելու, կենսաբանական կառուցվածքներն ուսումնասիրելու համար։

Տես նաև
-------

* Օսմոկարգավորում
* Դիալիզ
* Տուրգոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Osmosis, Encyclopædia Britannica on-line
2. ↑  Haynie Donald T. (2001)։ *Biological Thermodynamics*։ Cambridge: Cambridge University Press։ էջեր 130–136։ ISBN 0-521-79549-4

Գրականություն
-------------

* *Мелвин-Хьюз Э. А.* Физическая химия, пер. с англ. кн. 1—2. — М. 1962.
* Курс физической химии / под ред. Я. И. Герасимова. — М. — Л. 1963—1966. — Т. 1—2.
* *Пасынский А. Г.* Коллоидная химия. — 3 изд. — М. 1968.
* *Проссер Л. Браун Ф.* Сравнительная физиология животных, пер. с англ.. — М. 1967.
* *Гриффин Д. Новик Эл.* Живой организм, пер. с англ.. — M.: Мир, 1973.
* *Нобел П.* Физиология растительной клетки (физико-химический подход), пер. с англ.. — М. 1973.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 566)։*  |
**Աքսոնոմետրիա** (հին հունարեն՝ a£ayv), տարածական մարմինները հարթության վրա զուգահեռ պրոյեկտմամբ պատկերելու եղանակ, երբ մարմնի հետ մեկտեղ հարթության վրա պրոյեկտվում է նաև կոորդինատական համակարգը, որին վերագրված է մարմինը։ Ավելի հաճախ օգտագործվում է այնպիսի աքսոնոմետրիա, որի դեպքում հավասարաչափ փոխվում են կոորդինատական բոլոր հատվածները կամ կոորդինատական երկու հատված։ Մարմնի աքսոնոմետրական պատկերումը հնարավորություն է տալիս լրիվությամբ որոշելու դրա ձևն ու դիրքը կոորդինատական համակարգի նկատմամբ։

Ստանդարտացված աքսոնոմետրիայի նախագծում
--------------------------------------

* Ուղղանկյուն նույնաչափական նախագծում,
* Ճակատային նույնաչափական նախագծում,
* Հորիզոնական նույնաչափական նախագծում,

Տես նաև
-------

Պրոյեկցիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  По *ГОСТ 2.317-69* — Единая система конструкторской документации. Аксонометрические проекции.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուսուցանող ֆիլմ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 167)։*  |
**Աննա Սերգեյի Սարաջյան** (1977, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դաշնակահարուհի, կոմպոզիտոր։ Սերգեյ Սարաջյանի դուստրը։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Սարաջյանը ծնվել է 1977 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։ Մեկ տարի սովորել
է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (դաշնամուրի դասարան), ավարտել Նյու Յորքի Ջուլիարդի բարձրագույն երաժշտական դպրոցը, Լոնդոնի թագավորական երաժշտական ակադեմիայի ասպիրանտուրան (2005, ղեկավար՝ Հ. Միլն)։ Դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։

Առաջին ելույթը՝ 1997 թվականին՝ «Քառնեգի Հոլլի» փոքր դահլիճում. երկացանկում՝ Յ. Ս. Բախի, Լ. վան Բեթհովենի, Ֆ. Շոպենի, Կ. Դեբյուսիի, Ա. Խաչատրյանի և ուրիշների գործերից։ Ելույթներ է ունեցել նաև
անսամբլների հետ։

Հյուրախաղերով շրջագայել է ԱՄՆ-ում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում (Սիցիլիա), Շվեյցարիայում, Կիպրոսում, Հնդկաստանում, ՀԱՀ-ում։ Մասնակցել է Nantucket ամառային դպրոցին Բոստոնում, Սեմպերի միջազգային երաժշտական փառատոնին Իտալիայում, Արագած միջազգային երաժշտական փառատոնին և Մոնրեալի Բախի փառատոնին։

2005 թվականին բնակություն է հաստատել Մոնրեալում։

Մրցանակներ
----------

* 1992 – «Ամադեուս» ազգային մրցույթի ոսկե մեդալակիր
* Էտլինգենի միջազգային մրցույթի Բախի անվան մրցանակակիր
* 2002 – Dip RAM մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ANNA SARADJIAN
2. ↑  Աննա Սարաջյան – anmmedia.am
3. ↑  ANNA SARADJIAN: A HAVEN OF PEACE AND BEAUTY NAMED BACH

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աննա Սարաջյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ազգային գվարդիա** (ֆր.՝ la Garde Nationale, անգլ.՝ National Guard), քաղաքացիական զինված աշխարհազոր։

Պատմություն
-----------

Ստեղծվել է 1789 թվականին, Ֆրանսիայում՝ բուրժուական հեղափոխության սկզբին։ Ընդհատումներով գոյատևել է մինչև 1871։ Ազգային գվարդիան կազմվում էր տերիտորիալ սկզբունքով։ Մինչև 1852 թվականը նրա սպայական կազմը ընտրովի էր (բացի գլխավոր հրամանատարից)։

### Ֆրանսիա

1870-1871 թվականներին Փարիզի Ազգային գվարդիա, որի մեջ ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ ընդգրկվեցին ժողովրդական զանգվածները, հեղափոխական մեծ դեր խաղաց։ Նրա Կենտրոնական կոմիտեն դարձավ 1871 թվականի մարտի 18-ի ապստամբության ղեկավարը և մինչև մարտի 28-ը կատարում էր Փարիզի ժամանակավոր հեղափոխական կառավարության դեր։

### Եվրոպա

Եվրոպայում XIX դարի բուրժուական հեղափոխությունների շրջանում քաղաքացիական աշխարհազոր (Ազգային գվարդիա, ազգային միլիցիա, քաղաքացիական գվարդիա և այլն) գոյություն ուներ Գերմանական միության երկրներում, Իսպանիայում, իտալական պետություններում և այլուր։

ԱՄՆ-ում այժմ կա բանակի և ռազմաօդային ուժերի Ազգային գվարդիա, որն իր կազմում ունի 23 հետևակային, զրահատանկային և օդային-դեսանտային դիվիզիա (300 հազար մարդ)։ Այն ամերիկյան իմպերիալիզմի ռազմական հենարանն է երկրի ներսում և օգտագործվում է հակապատերազմական ելույթները, նեգրական շարժումները և բանվորական ցույցերը ճնշելու համար։

Տես նաև
-------

* Փարիզի կոմունա 1871

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14947220z · ULAN: 500354360 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 106)։*  |
**Սպահանի համալսարան** (պարսկերեն՝ دانشگاه اصفهان Dāneshgāh-e Esfāhān), պետական համալսարան Սպահանում։ Համարվում է Իրանի լավագույն 10 համընդգրկուն համալսարաններից մեկը։ Գտնվում է Սպահանի Ազադի հրապարակում, մյուս կամպուսը՝ Խվանսարում։

Սպահանի համալսարանն առաջարկում է բուհական կրթություն 70 ոլորտներում և ավարտական աստիճաններ 55 ոլորտներում։ Ուսանողները կարող են ստանալ բակալավրի, մագիստրոսի, դոկտորի աստիճաններ։ Համալսարանն ունի տասներկու ֆակուլտետ և քառասունհինգ բաժիններ։ Համալսարանն ունի ավելի քան 500 ամբողջ դրույքով ակադեմիական անդամներ, 12000 բակալավրի աստիճան, 4500 հետբուհական ծրագրող սովորող ուսանողներ երեսուն շրջաններից։ Համալսարանն ունի մի քանի հետազոտական կենտրոններ։

Պատմություն
-----------

Համալսարանը ստեղծվել է 1946 թվականին և համարվում է երկրի գիտական, հումանիտար, ճարտարագիտական բնագավառների առաջատար համալսարաններից մեկը։ 1939 թվականին Ամին հիվանդանոցում մի խումբ դոկտորներ որոշում են կայացրել համալսարան ստեղծելու մասին, և հիվանդանոցի տնօրենների խորհուրդը 1946 թվականին հաստատել է Սպահանի բարձրագույն բժշկական ինստիտուտ հիմնադրելու նախագիծը։ Նույն թվականի սեպտեմբերին դասախոս դոկտոր Յելվեի ստորագրությամբ հայտարարություն տպագրվեց տեղական թերթերում՝ կոչ անելով հեռանկարային ուսանողներին անդամագրել նոր ինստիտուտին։ Առաջին դասընթացները տեղի ունեցան Սադի ավագ դպրոցում (այժմ՝ Սուրե ինստիտուտ)։ Հետագա տարիներին ավելի մեծ թվով ուսանողներ ընդունվեցին ինստիտուտ, ուստի անհրաժեշտություն առաջացավ ավելի մեծ կամպուս գտնել, որը կհամապատասխանի ուսանողների աճող թվին։ 1950 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Սպահանի համալսարանում անցկացվեցին առաջին դասերը։ Մյուս քոլեջները, ինչպիսիք են՝ Բժշկական համալսարանը, Շահզադե Էբրահիմ փողոցի վրա գտնվող նորաստեղծ բժշկական և գրականության քոլեջները միավորվեցին Սպահանի համալսարանին և հետագա տարիների ընթացքում տեղավորվեցին գլխավոր կամպուսում։ Ավելի ուշ համալսարանական ծրագրում ներառվեցին նաև մարդու մասին գիտությունը, ճարտարագիտությունը, բժշկագիտությունը։ Բժշկական գիտություններին առնչվող ծրագրերը հետագայում առանձնացվեցին Սպահանի համալսարանից, և 1985 թվականին ձևավորվեց Սպահանի բժշկական համալսարանը։

Ֆակուլտետներ
------------

2013 թվականին համալսարանն ունեցել է տասներկու ֆակուլտետներ՝

* Գիտությունների ֆակուլտետ
* Ճարտարագիտության ֆակուլտետ
* Հումանիտար և գրականության ֆակուլտետ
* Տնտեսագիտության և ադմինիստրատիվ գիտությունների ֆակուլտետ
* Կրթական գիտության և հոգեբանության ֆակուլտետ
* Օտար լեզուների ֆակուլտետ
* Ֆիզիկական դաստիարակության ֆակուլտետ
* Վիրտուալ կրթության ֆակուլտետ
* Տրանսպորտի ֆակուլտետ
* Աշխարհագրական գիտությունների և պլանավորման ֆակուլտետ
* Առաջադեմ գիտությունների և տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ
* Ճանաչողական գիտությունների ֆակուլտետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Բաց մատչելիության ամսագրերի տեղեկատու — 2003.
3. ↑  Սպահանի համալսարան
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* ui.ac.ir Սպահանի համալսարան. պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0001 0454 365X · Microsoft: 39268498 · SUDOC: 20254463X · VIAF: 156385205 · WorldCat VIAF: 156385205 |

 |
**Բորիս Դադամյան Վարդանի** (նոյեմբերի 5, 1926(1926-11-05), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2004, Ստեփանակերտ), հայ քաղաքական, պետական գործիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր (1989-1991 թթ.)։ ԼՂ Ազգային խորհրդի անդամ։ «Ամարաս» բարեգործական միության նախագահ։ Ստեփանակերտի պատվավոր քաղաքացի (ետմահու)։

Ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսության մեքենայացման և էլեկտրաֆիկացման ինստիտուտը (1956 թ.)։ 1958 թ.-ից աշխատել է Ստեփանակերտի ավտոբազայում (1961-1966 թթ.-ին՝ պետի պաշտոնակատար, 1969-1973 թթ.-ին՝ պետ)։ 1967-1969 թթ.-ին՝ Ադրբեջանական ԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի նախարարության շահագործման վարչության պետ։ 1973-1992 թթ.-ին՝ Ստեփանակերտի արտադրական ավտոտրանսպորտային միավորման գլխավոր տնօրեն։

Ղարաբաղյան հիմախնդրի մասին ելույթ է ունեցել ԽՍՀՄ ժողպատգամավորների 1-ին համագումարում (1989 թ.-ի մայիսի 31), ներկայացրել ԼՂԻՄ-ի սոցիալ-տնտեսական, ազգային-մշակութային ոլորտներում Ադրբեջանի իրականացրած խտրական քաղաքականության ծանր հետևանքները և պահանջել փոխել ՌԿ(բ)Կ Կենտկոմի Կովբյուրոյի 1921 թ.-ի հուլիսի 5-ի հակաիրավական որոշումը, վերկանգնել ԼՂԻՄ-ի կուսակցական և տեղական իշխանության մարմինների լիազորությունները (դադարեցվել էին 1989 թ.-ի հունվարի 12-ին ԽՍՀՄ ԳԽ Նախագահության որոշումով) և Հայաստանի հետ ԼՂԻՄ-ի վերամիավորման ընթացակարգը կանոնակարգելու նպատակով ստեղծել ԽՍՀՄ ԳԽ հատուկ հանձնաժողով։

Պարգևներ
--------

* ԼՂՀ «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան։
* «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե. ՀՀՀ, 2004, էջ 174։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**««Համլետ», ողբերգություն Շեքսպիրի։ Անգլերենից թարգմանեց Հովհաննես խան Մասեհյան»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որը տպագրվել է 1896 թվականին։

Պատմություն
-----------

Տպագրվել է 1896 թվականին «Տարազ» շաբաթաթերթի 40, 41, 42, 43, 44, 45 համարների «Մատենախոսություն» բաժնում։ Ապա տպագրվել է 1935 թվականին Երևանում հրատարակված Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 37-60-րդ էջերում։ Այնուհետև հրատարակվել է Թումանյանի «Երկերի ժողովածու»-ի 4-րդ հատորի 25-48-րդ էջերում։

Թումանյանի թանգարանում պահվում են հոդվածի որոշ սևագիր պատառիկներ։ Այդտեղ է գտնվում նաև «Տարազ»-ի սեփական օրինակը, ինչի վրա «Համլետի» Բաբազյանի թարգմանության հրատարակությունից հետո, Թումանյանը համեմատել է երկու թարգմանությունները և Մասեհյանի թարգմանության մի քանի տողերի դիմաց, լուսանցքում մեջբերել է Բաբազյանի թարգմանության համապատասխան տողերը։

«Համլետի» 1894 թվականի հայերեն հրատարակության իր սեփական օրինակի լուսանցքներում Թումանյանը Մասեհյանի թարգմանությունը համեմատել է ռուսական 6 թարգմանությունների հետ և կատարել բազմաթիվ շտկումներ և դիտողություններ։

«Համլետի» երկրորդ հրատարակության (1921 թվական) մեջ Մասեհյանը հաշվի է առել Թումանյանի գրախոսության մեջ եղած դիտողությունները։

Հոդվածում հիշատակվում են Շեքսպիրի «Համլետ», «Վենետիկի վաճառականը», «Ռոմեո և Ջուլիետ» ստեղծագործությունները։

Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջ 571

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Համլետ, ողբերգություն Շեքսպիրի (Թումանյան)**
**Համիդ բեկ Խալիլ աղա օղլի Շախթախտինսկի** (ադրբ.՝ Həmid bəy Xəlil ağa oğlu Şahtaxtinski, մարտի 12, 1880(1880-03-12), Շահթախտ, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 3, 1944(1944-02-03), Արխանգելսկ, Արխանգելսկի մարզ, ԽՍՀՄ, Խորհրդային Ռուսաստան), Ադրբեջանի քաղաքական և պետական գործիչ, Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության խորհրդարանի անդամ, Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության Կրթության և կրոնական հավատալիքների նախարար;

Կենսագրություն
--------------

Համիդ բեկ Շախթախտինսկին ծնվել է 1880 թվականի մարտի 12-ին Նախիջևանի գավառի Շահթախտի գյուղում։ Առաջին կրթությունը ստացել է կրոնական դպրոցում։ Այնուհետև սովորել է քաղաքի դպրոցում։ 1899 թվականի հունիսի 5-ին, նա ավարտել է Երևանի ուսուցիչների ճեմարանը։ 1899 թվականի սեպտեմբերի 1-ին նշանակվել է ուսուցիչ՛ Երևանի ռուս-թաթարական դպրոցում։ 1902 թվականի ապրիլի 9-ին նշանակվել է Երևանի ուսուցիչների ճեմարանի ուսուցիչ։ Նա դասավանդել է Երևանի ուսուցիչների ճեմարանում ավելի քան 5 տարի։ Նա ազատվել է աշխատանքից 1907 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ իր դիմումի համաձայն։ 1907 թվականին Հ.Շախթախտինսկին ընդունվել է Օդեսայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Ավարտել է համալսարանը 1912 թվականին։

Համիդ բեկ Շահթախտինսկին բարձրագույն կրթությունն ավարտելուց հետո 1912 թվականին վերադարձել է Բաքու։ 1913 թվականին նա բացել է իր դասընթացը ուսուցիչներին վերապատրաստելու համար։

Նա սկսել է իր քաղաքական գործունեությունը փետրվարյան հեղափոխությունից հետո։ Նա «Իթթիհադ» կուսակցության անդամ էր 1917 թվականից։ Ռուսական հեղափոխությունից հետո Հ.Շահթախտինսկին Թբիլիսիի ուսուցիչների համագումարում ժամանակավոր Անդրկովկասյան կառավարության կողմից ընտրվել է Կովկասի կրթության հանձնաժողովի անդամ։ 1918 թվականին Անդրկովկասի սեյմի ձևավորումից հետո նա ծառայել է որպես Անդրկովկասի կառավարության հանրային կրթության նախարար։ 1918 թվականին Ադրբեջանի հանրապետություն հաստատվելուց հետո Հ.Շահթախտինսկին դարձել է Կառավարության կրթության նախարար։

Շախտյոխինսկին ենթարկվել է բռնաճնշումների։ 1941 թվականին ձերբակալվել է։ Մահացել է 1944 թվականի փետրվարի 3-ին Արխանգելսկի մարզում։

Աղբյուրներ
----------

* Əliyev M. Həmid bəy Şahtaxtinski "Azərbaycan Demokratik Respublikası. Azərbaycan hökuməti (1918-1920)". Bakı։ 1990;
* Məmmədov X. Bir ərizə. "Azərbaycan gəncləri" qəzeti, 1967, 4 yanvar.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ИСТОРИЯ ВОЗНИКНОВЕНИЯ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ РЕСПУБЛИКИ
2. ↑  Ադրբեջանի կրթության նախարարներ
3. ↑  Repressiya qurbanı Həmid bəy Şaxtaxtinski
**Դիմիտրովի փողոց** (ռուս.՝ Улица Димитрова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Մալովլասովսկի ավան միկրոշրջանում։ Անվանվել է բուլղարացի քաղաքական գործիչ, կոմունիստ Գեորգի Դիմիտրով Միխայլովի (1882-1949) պատվին։ Սկիզբ է առնում Կունդրյուչյա գետի ափի մոտից և ավարտվում թիվ 49 և 60 շենքերի արանքում։ Երկարությունը 560 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Դիմիտրովի փողոցը սկսվում է Կունդրյուչյա գետի ափի մոտից և ավարտվում թիվ 49 և 60 շենքերի արանքում։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 560 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 48 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 25 և աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 23 շենք։

Դիմիտրովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346353։

Փողոցն անվանվել է բուլղարացի քաղաքական գործիչ, կոմունիստ Գեորգի Դիմիտրով Միխայլովի (1882-1949) պատվին։ 1921 թվականին նա մասնակցել է Կոմինտերնի III կոնգրեսին, հանդիպել բոլշևիկյան պարագլուխ Վլադիմիր Լենինի հետ։ 1923 թվականին Վասիլ Կոլարովի հետ ղեկավարել է նացիստական ուժերի դեմ սեպտեմբերյան ապստամբությունը, որի պարտությունից հետո մեկնել է Խորհրդային Միություն։ 1933 թվականին Բեռլինում ձերբակալվել է Ռայխստագի հրկիզման մեղադրանքով։ Բանտից ազատվելուց հետո (1934 թվական) ապրել է ԽՍՀՄ-ում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 3, էջ 392»։ Վերցված է 2019 Ապրիլ 7

Աղբյուրներ
----------

* Улица Димитрова в Красном Сулине
* Подробная карта улица Димитрова, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, улица Димитрова Archived 2019-04-06 at the Wayback Machine.
**Համիլտոնի որսաշուն**, որսորդական շների ցեղատեսակ է։ Ցեղատեսակը մշակվել է Շվեդիայում։

Ցեղատեսակի շները ճանաչված են գլխի վրա և վզի տակ գտնվող սպիտակ գծանշերով, չորս սպիտակ թաթերով և սպիտակ պոչի ծայրով։

Ընդհանուր Տեսքը
---------------

Ուղղանկյուն, համաչափ, զորության և տոկունության տպավորություններ ստեղծող է։ Եռագույն է։

### Բնութագիր

Գեղեցիկ, ամրակազմ, ուժեղ և ձայնային։

### Գլուխը և գանգը

Գլուխը երկար և ուղղանկյուն է։ Գանգը մի փոքր կամարաչափ է և չափավոր լայն։ Դունչը բավականին երկար է, մեծ և ուղղանկյուն։ Քթի կամուրջը ուղիղ է և զուգահեռ գանգի գծին։ Քիթը միշտ սև է լինում և վերին շուրթերը լեցուն են, բայց դուրս ցցված չեն։

### Աչքերը

Պարզ և մուգ շագանակագույն, հանգիստ արտահայտությամբ։

### Բերանը

Ունի ուժեղ ծնոտ և կծելը կատարյալ է։ Վերին ատամները համընկնում են ներքևի ատամների հետ։

### Վիզը

Երկար և հզոր է։ Վզի վրայի մաշկը ճկուն է։

### Մարմինը

Մեջքը ուղիղ և հզոր է։ Գոտկատեղին մկանային, ուժեղ և լայն է։

### Ոտքերը

Կարճ և պինդ են։

### Բուրդը

Բուրդը բաղկացած է երկու շերտերից։ Նախաբուրդը կարճ, խիտ և փափուկ է և հատկապես խիտ է ձմռանը։ Վերևի բուրդը դիմացկուն է և գտնվում է մարմնին մոտ։

### Գույնը

Վզին վերևի կողմը, մեջքը և պոչի վերևի մասը սև են։ Գլուխը, ոտքերը, ինչպես նաև պոչի մի մասը շագանակագույն է։ Սպիտակ գծանշեր կան դունչի վերևի մասում, վզի տակ, կրծքի վրա, պոչի ծայրում և ոտքերի վրա։

Բնավորությունը
--------------

Բոլորի հանդեպ բարի և բարեկամական է։ Համիլտոնի որսաշները նաև աշխատասեր որսորդներ են։ Շատ ուրախ են լինում նրանց ընտանիքների հետ, սակայն նույնքան ուրախ են լինում որսի ժամանակ։

Չափերը
------

Արուները՝ 32-61 սմ։ Իդեալական չափը 57 սմ է։
Էգերը՝ 49-57 սմ։ Իդեալական չափը 53 սմ է։
| **՞**Մագլցող գորտ |
| --- |
| Մագլցող գորտ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Oophaga pumilio
Schmidt, 1857 |
|  Հոմանիշներ |
| 
* Dendrobates pumilio
* Hylaplesia pumilio

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 55196 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ծառմագլցող գորտ** (լատ.՝ Oophaga pumilio), անպոչների կարգի կարճագլուխ գորտերի ընտանիքին պատկանող արևադարձային գորտի տեսակ։

Տարածվածություն
---------------

Համարվում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքին բնորոշ էնդեմիկ կենդանատեսակ։ Տարածված է Հարավային Ամերիկայի կարիբյան ավազանում։

Տարածման արեալը ընդգրկում է Նիկարագուայից Պանամա ընկած խոնավ տարածքները։ Ապրում է ծովի մակարդակից մինչև 960 մետր բարձրություններում։

Նկարագրություն
--------------

Ծառամագլցող գորտերից չափերով ամենափոքրն է։ Երկարությունը կազմում է 17-24 սմ։ Մարմինը վերևից նարնջակարմրավուն է և ծածկված է մանր բծերով։ Մաշկը համեմատաբար հարթ է։ Ոտքերը սովորաբար սև են կամ կապտասև։

Որովայնը կարմիր է, երբեմն՝ կարմրակապույտ, շագանակագույն կամ սպիտակ

Մաշկային լորձը շատ թունավոր է։ Ապրում է խոնավ վայրերում, իսկ ձուն դնում է մամուռների մեջ։ Ձվերը հսկում է արուն։ Դնում է 3-17 ձու։ Սնվում է հիմնականում մանր ճանճերով։

Ունի վառ արտահայտված նախազգուշացնող գունավորում։ Գորտի վառ գունավորումը գիշատիչներին զգուշացնում է, որ երկկենցաղը թունավոր է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․Ջ․ Գրիգորյան, Ողնաշարավորներ, Հայերեն կենդանաբանական տերմինաբանություն (վերլուծություն և սկզբունքներ) (խմբ. Հ․Գ․ Խաչատրյան), «ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն», 2008, էջ 149 — 264 էջ. — 300 հատ, ISBN 978-5-8080-0723-9։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Լալազարի կամուրջ**, քարե կամարակապ կամուրջ Որոտան գետի վրա, Արցախի Հանրապետություն Քաշաթաղի շրջանում:

Պատմություն
-----------

Գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում` Որոտան գետի ստորին հոսանքի շրջանում (այս մասում գետն ավելի հայտնի է Բարգուշատ անվամբ)։ Կառուցել է խնձորեսկցի Հովակիմ Լալազարյանցը 1867 թվականին, իսկ 1900-1902 թվականներին վերանորոգել է նրա որդին` Սիմեոնը. «Խնծորէսկ գիւղացի Յովակիմ Լալազարեանցի` 1860-ական թուականներին Բարգիւշատ գետի վրա կառուցած քարէ կամուրջը քայքայված էր, անպէտքացած։ Այժմ նա վերանորոգված է եւ արդէն համարեա պատրաստ է։ Վերանորոգողը հանգուցեալի որդի Սիմէօնն է. նրա ծախսով ճիշտ տարի ու կէս է, ինչ աշխատանքներ էին կատարվում կամուրջի վերանորոգութեան վրա։ Ինքը, Սիմէոն Լալազարեանցը, անձամբ հսկում էր այդ գործի վրա»։ Կամրջի հիմնադրման և նորոգման տարեթվերը տակավին ընթերցվում են նաև ձախափնյա խելից վեր` գետի հոսքընթաց ճակատին արված 10 տողանոց շինարարական արձանագրության մեջ։

Կառուցում
---------

Զույգ թռիչքներով քարե կամարակապ կամուրջ է։ Կամրջի զույգ թռիչքներն ունեն 13,84 և 12,66 մ երկարություն։ Թռիչքները միմյանց հանդիպում են անկյուններում։ Կամարների ճակատը կառուցված է տաշած քարով։ Կառույցը ջրի մակարդակից ունի 9,10 մետր բարձրություն։ Կամրջի լայնությունը 4,31 մետր է։

Գրականություն
-------------

* *Карапетян С. Г.* Мосты Арцаха. — Ереван, 2009. — С. 110—113. — 144 с.
* «Մշակ», 1902, № 161, էջ 2։