recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լիոնի այգի** (անգլ.՝ Lyon Park, հայտնի է որպես *Թոխմախի այգի*), հանրային զբոսայգի Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում։ Զբաղեցնում է 17 հա տարածք։ Այստեղ է գտնվում Վարդավառ արհեստական լիճը, որի մակերեսը կազմում է 8 հա։

Պատմություն
-----------

2010-2011 թթ. այգին ամբողջովին վերանորոգվել է Լիոնի քաղաքապետարանի աջակցությամբ։ Վերաբացվել է 2011 թվականի հուլիսին։ Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Լիոնի քաղաքապետ Ժերար Կոլոմբը և Երևանի քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը։ Այգին վերանվանվել է ի պատիվ Լիոն քաղաքի և դարձել երկու քաղաքների բարեկամության խորհրդանիշը։

Վարդավառի լիճ
-------------

Արհեստական լիճը ստեղծվել է դեռևս մ.թ.ա. 8-րդ դարում, հայոց արքա Արգիշտի Ա-ի օրոք։ Լճում կա հուշաքար, որտեղ նշված է, որ շուրջ 3 հազարամյակ առաջ Արգիշտի թագավորը կառուցել է այս լիճը և կոչել Արգիշտի ծով։ Նա այն կառուցել է Էրեբունի բերդաքաղաքը Հրազդան գետից հոսող և այստեղ կուտակվող ջրով ապահովելու համար։ 1578 թվականին լիճը վերանորոգվում է Երևանի կառավարիչ Մեհմեդ Թոխմախ խանի կողմից և անվանում Թոխմախի լիճ։ 1975-1985 թթ. լճի հատակը և եզրերը բետոնապատվել են։ Ստեղծվել է գեղեցիկ այգի։ Այդ ժամանակվանից լիճը սնուցվում է ստորգետնյա ջրերով։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում լիճը անվանվեց կոմունիստական կուսակցության երիտասարդական թևի պատվին Կոմերիտմիության լիճ, 2000 թվականից՝ Վարդավառի լիճ։

Լիճը զբաղեցնում է 8 հա տարածք և օգատգործվում է «վինդսերֆինգ» սպորտաձևի սիրահարների կողմից։

Պատկերասրահ
-----------

* Զբոսայգու գլխավոր մուտքըԶբոսայգու գլխավոր մուտքը
* Վարդավառի լիճՎարդավառի լիճ
* ՄայրամուտՄայրամուտ
* Վարդավառի լիճՎարդավառի լիճ
* 
* 

Վարդավառի լիճը Երևանի Լիոնի այգում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Այգիներ, պուրակներ, զբոսայգիներ
2. ↑  Լիոնի այգին Էրեբունի համայնքում

Տես նաև
-------

* Վարդավառի լիճ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այգու բացման տեսանյութը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երևանի զբոսայգիներ |
| --- |
|  |
|  Անգլիական այգի  • Արթուր Կարապետյանի անվան պուրակ  • Բուենոս Այրեսի այգի  • Դալմայի այգիներ  • Դավիթ Անհաղթի անվան զբոսայգի  • Երևանի 2800-ամյակի այգի  • Երևանի մանկական երկաթուղի  • Թաթուլ Կրպեյանի անվան զբոսայգի  • Թումանյանի անվան այգի  • Լիոնի այգի  • Կոմիտասի անվան զբոսայգի  • Կոմիտասի անվան պանթեոն  • Կոմիտասի անվան պուրակ  • Հաղթանակի զբոսայգի  • Մայրության զբոսայգի  • Մանկական այգի  • Մարտիրոս Սարյանի անվան պուրակ  • Մոսկովյան պուրակ  • Նանսենի անվան այգի  • Նոր Արաբկիր  • Շահումյանի անվան պուրակ  • Չինարի պուրակ  • Պարույր Սևակի անվան պուրակ  • Սիրահարների այգի  • Սուրեն Նազարյանի անվան պուրակ  • Վահան Զատիկյանի անվան այգի  • Օղակաձև զբոսայգի
 |
|  |
| Պորտալ:Երևան |

 |
**«Արուսյակ (Թումանյան)»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1922 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1922 թվականին, ըստ էության հուլիսից օգոստոս ընկած ամիսներին՝ ինչպես թվագրել է Եղիշե Չարենցը։ Ըստ երևույթին, այդ թվագրության համար հիմք է ընդունվել բանաստեղծի հարազատների տված բանավոր տեղեկությունը։ Այս թվագրությունը թերևս հիմնավոր է, քանի որ 1922 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին հիվանդ բանաստեղծն իրեն համեմատաբար լավ է զգացել և հնարավորություն է ունեցել աշխատելու։

Ինքնագրերը չեն թվագրված։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում (№ 88) պահվում են երեք սևագիր-ինքնագիր և մեկ սևագրություն, որի մեջ թեև կան մի քանի ամբողջական տողեր, սակայն թերի է, շատ մասեր շարադրված են խառնիխուռն, երբեմն նաև արձակ տողերով, անընթեռնելի։ Կարելի է ենթադրել, թե դա բանաստեղծության մտահղացման առաջին, թերի գրառումն է։

Առաջին անգամ տպագրվել է Երևանում՝ 1934 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանայնի «*Գեղարվեստական երկեր*» գրքում (էջ 130-132), այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 151-156)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «Գ» ինքնագրից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 674

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Արուսյակ (Թումանյան)**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հովհաննես Թումանյան |
| --- |
|  |
| Պոեմներ | Ալեք  • Անուշ  • Դեպի անհունը  • Թմկաբերդի առումը  • Լոռեցի Սաքոն  • Հազարան Բըլբուլ  • Հառաչանք  • Հին կռիվը  • Մարոն  • Մեհրի  • Մերժած օրենք  • Պոետն ու Մուսան  • Սասունցի Դավիթ |  |
|  |
| Հեքիաթներ | Անխելք մարդը  • Չախչախ թագավորը  • Ծիտը  • Ուլիկը  • Սուտասանը  • Ճամփորդները  • Կացին ախպեր  • Խոսող ձուկը  • Խելոքն ու հիմարը  • Ոսկու կարասը  • Տերն ու ծառան  • Պոչատ աղվես  • Անհաղթ աքլորը  • Սուտլիկ որսկանը  • Բարեկենդանը  • Եդեմական ծաղիկը  • Անբան Հուռին  • Քեֆ անողի քեֆը չի պակասի  • Քաջ Նազար  • Կիկոսի մահը  • Ձախորդ Փանոսը  • Մարդակերի աղջիկն ու խորհրդավոր վարպետը  • Աստղերից իջած կինը  • Որոտ թագավորը  • Անգին քարը  • Կախարդի քսակը  • Ոսկի բանալին  • |
|  |
| Պատմվածքներ | Սովի ժամանակից  • Քաջերի կյանքից  • Աղքատի պատիվը  • Լեռների հովիվը  • Գիքորը  • Երկաթուղու շինությունը  • Եղջերուի մահը  • Արջաորս  • Խորհրդավոր ծերունին  • Գաբո բիձու շերամապահությունը  • Երկու հայր  • Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը  • Մայրը  • Ահմադը  • Գրազը  • Եղջերուն  • Քեռի Խեչանը  • Նեսոյի քարաբաղնիսը  • Ուրախ գիշեր  • Ալլահից ղրկված  • Գելը • Ծղրիդը  • Շունը  • Իմ ընկեր Նեսոն |

 |
**Յալթայի «Հեքիաթ» կենդանաբանական այգի** (ռուս.՝ Ялтинский зоопарк «Сказка», ուկրաիներեն՝ Ялтинський зоопарк «Казка»), մասնավոր կենդանաբանական այգի Ղրիմում։ Գտնվում է Յալթա քաղաքի մոտ։

Պատմություն
-----------

Յալթայի կենդանաբանական այգու պատմությունը սկսվում է 1990 թվականից։ Յալթայի տեսարժան վայրերից մեկի՝ «Հեքիաթների հովտի» մոտ, Ուկրաինայի կոմերիտմիության կենտրոնական կոմիտեի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց կոոպերատիվ կենդանաբանական անկյուն։ Այնտեղ այցելուները կարող էին տեսնել յակ, սիրամարգներ, արջեր, սկյուռներ և այլ կենդանիներ։

1995 թվականին կենդանաբանական անկյունը ձեռք բերեց ձեռնարկատեր, նախկինում սպա, զինվորական կոմիսար (Կիևի բարձրագույն ռազմածովային քաղաքական ուսումնարանի շրջանավարտ) Օլեգ Զուբկովը և այն վերածեց կենդանաբանական այգու։ 10 տարում կենդանաբանական անկյունը վերածվեց լիարժեք կենդանաբանական այգու։

Կենդանիների թունավորում
-----------------------

2009 թվականի մարտի վերջին և ապրիլի սկզբին կենդանաբանական այգու կենդանիները սկսեցին սատկել։ Նախ սատկեց կենդանաբանական այգու խորհրդանիշ Չառլիկ շիմպանզեն, այնուհետև՝ լուսանները, կուգուարը, հիմալայան արջերը, աղվեսը, գայլը. ընդամենը 11 խոշոր կենդանի։ Սատկած բոլոր կենդանիները առողջ ու երիտասարդ էին։ Լեշերի հերձման ժամանակ հայտնաբերվեցին ուժեղ թույնի հետքեր։ Զանգվածային թունավորումից հետո թունավորողին հայտնաբերելու համար սահմանվեց պարգևավճար՝ հարյուր հազար գրիվնա։ Որոշ կենդանաբանական այգիներ որոշեցին «Հեքիաթին» կենդանիներ նվիրել։ Այսպես, Խարկովի կենդանաբանական այգին ապրիլի կեսին Յալթայի այգուն նվիրեց Մատվեյ արջին։

Տիգրյուլյա վագր
---------------

2009 թվականի աշնանը Ուկրաինայի այն ժամանակվա վարչապետ Յուլյա Տիմոշենկոն կենդանաբանական այգուն նվիրել է Տիգր**յուլյա** անունով սպիտակ էգ վագր (ի պատիվ սկսվող՝ արևելյան օրացույցով Սպիտակ վագրի 2010 թվականի, ինչպես նաև ընտրությունների տարվա)։ Տիգրյուլյան դարձավ 2010 թվականի նախագահական ընտրությունների նրա նախընտրական քարոզարշավի հիմնական PR-խորհրդանիշը (թողարկվեցին պաստառներ, կրծքանշաններ, միջնակարգ դպրոցի տետրեր)։

Պատկերասրահ
-----------

* ՄուտքըՄուտքը
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт зоопарка
* Фотоальбом. Зоопарк «Сказка» Archived 2019-01-28 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Харьковские известия» № 44 (2015), 16 апреля 2009, стр.2, «Матвей едет в Ялту»
3. ↑  Ялта: ТигрЮля рожает, потомство мрет. Кто виноват?
|  |
| --- |
| **Մատնունի ծիրանավոր** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Վարդածաղկավորներ (Rosales) |
| **Ընտանիք** | Վարդազգիներ (Rosaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Վարդայիններ (Rosoideae) |
| **Տրիբա** | *Potentilleae* |
| **Ենթատրիբա** | *Potentillinae* |
| **Ցեղ** | Մատնունի *(Potentilla)* |
| **Տեսակ** | **Մատնունի ծիրանավոր** *(P. porphyrantha)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Potentilla porphyrantha***Juz. 1940 |

**Մատնունի ծիրանավոր**(լատ.՝ Potentilla porphyrantha), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա գեղազարդային մետաքսանման առսեղմ թավոտությամբ սպիտակավուն բույս է, որն ունի 6-15 սմ բարձրություն և գլխավոր հաստ առանցքային արմատ։ Արմատամերձ տերևները մատնաձև են, հաստավուն և հակաձվաձև։ Ցողունայինները եռամասնյա են։ Ծաղկաբույլը նոսր է, սակավածաղիկ։ Ծաղիկները 5-15 են, պսակաթերթերն ու բաժակաթերթերը 5-ական են, վառ ծիրանագույն, լավ արտահայտված մուգ գորշ ջղերով։ Պտուղը բազմաընկույզիկ է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Գեղամի (լեռնագագաթներ՝ Սևսար, Ագուսարկա) և Զանգեզուրի (Լեռնագագաթ՝ Մեծ Իշխանասար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 3300-3500 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ խճաքարոտ զառիթափ լանջերին, քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման և բնակության շրջաների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման սպառնալիքով ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Չի պահպանվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Potentilla porphyrantha
* EoL: 629624
* GBIF: 5366441
* iNaturalist: 886349
* IPNI: 728754-1
* IRMNG: 11206025
* Plant List: rjp-15683
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:728754-1
* Tropicos: 27804610

 |

 |
**Ռապալլոյի պայմանագիր (1922)**, պայմանագիր ՌՍՖՍՀ-ի և Գերմանիայի միջև, ստորագրվել է 1922 թվականի ապրիլի 16-ին, Ռապալլոյում (Ջենովայի մոտ, Իտալիա), Ջենովայի կոնֆերանսի ժամանակ։ Ռապալլոյի պայմանագիրով ամբողջ ծավալով անհապաղ վերականգնվում էին դիվանագիտական հարաբերությունները կողմերի միջև, որոնք փոխադարձ համաձայնությամբ հրաժարվում էին ռազմական ծախսերի և վնասների հատուցումից։ Գերմանիան ճանաչում էր գերմանիայի պետական և մասնավոր սեփականության ազգայնացումը ՌՍՖՍՀ-ում, պայմանով, որ սովետական կառավարությունը չճանաչի երրորդ պետության նման պահանջները։ Երկու երկրների առևտրատնտեսական հարաբերությունների հիմքում դրվում էր առավել բարենպաստման սկզբունքը։ 1922 թ. նոյեմբերի 5-ի համաձայնագրով Ռապալլոյի պայմանագիր տարածվում էր սովետական մյուս հանրապետությունների (այդ թվում և Հայկական ՍՍՀ) վրա։ Ռապալլոյի պայմանագիրի կնքումը լենինյան արտաքին քաղաքականության մեծ հաջողությունն էր փոխշահավետ համագործակցության, իրավահավասար հարաբերություններ էին հաստատվում առաջին սոցիալիստական՝ սովետական պետության և կապիտալիստական Գերմանիայի միջե։ Ռապալլոյի պայմանագիրը երկար ժամանակ հանդիսացել է Եվրոպայում և ամբողջ աշխարհում խաղաղությունն ամրապնդելու կարևոր գործոններից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Հայկ Հովհաննեսի Բեյլերյան** (դեկտեմբերի 31, 1897(1897-12-31), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1972, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, պետական մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսում, որտեղ ստացել է նախնական կրթությունը։ 1915 թվականին մեկնել է Բուլղարիա, 1919 թվականին վերադարձել է Պոլիս, մի քանի ամիս աշխատել Օվի Սևումյանի դրամատիկական խմբում։ Սևումյանի մահից հետո մեկնել է Ռուսաստան։ 1922-1923 թվականներին ներկայացումներ է կազմակերպել Գրոզնիում, Ղզլարում և այլ վայրերում։ Այնուհետև եկել է Հայաստան, վերջնականապես բնակություն հաստատել Լենինականում, աշխատել քաղսովետին կից Արմեն Արմենյանի ղեկավարությամբ գործող թատրոնում, ապա՝ Մռավյանի անվան պետական թատրոնում։

Գրել է մի շարք պիեսներ, որոնցից «Հայրենիքի համար» մանկա-պատանեկան պիեսը հայրենական պատերազմի տարիներին բեմադրվել է Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, իսկ «Պիոներ Նաբը» և «Հազարան բլբուլը» բեմադրվել են թե՛ Երևանում և թե՛ Լենինականում։

Նրա պիեսներից «Հայրենիքի համարը» լույս է տեսել առանձին գրքով, իսկ «Շունն ու կատուն» թարգմանվել է ռուսերեն, հրատարակվել Մոսկվայում։

Դերերը թատրոնում
----------------

| Հեղինակ | Ներկայացում | Դեր |
| --- | --- | --- |
| Ուիլյամ Շեքսպիր | Օթելլո | Յագո |
| Յոհան Ֆրիդրիխ Շիլլեր | Ավազակներ | Ֆրանց |
| Յոհան Ֆրիդրիխ Շիլլեր | Սեր և խարդավանք | Միլլեր |
| Ալեքսանդր Օստրովսկի | Անմեղ մեղավորները | Մուրով |
| Անտոն Չեխով | Եկամտավոր պաշտոն | Վիշնևսկի |
| Հակոբ Պարոնյան | Պաղտասար աղբար | Օգսեն |
| Ալեքսանդր Շիրվանզադե | Պատվի համար | Էլիզբարով |
| Ա. Յուժին-Սումբատով | Դավաճանություն | Կարա Յուսուֆ |
| Մոլիեր | Երևակայական հիվանդ | Արգան |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Гайк Бейлерян»։ *Кино-Театр.РУ*։ Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 18
2. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ *Կենսագրական բառարան, հատոր Ա*։ Երևան: «Հայաստան»։ էջ էջ 194-195
**Յուրի Բորիսի Լեվիտան**  (ռուս.՝ Юдка Беркович Левитан, սեպտեմբերի 19, 2 հոկտեմբերի 1914 - օգոստոսի 4, 1983), 1931 թվականից Համախորհրդային ռադիո և հեռուստահաղորդավար, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1980), ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

### Մանկություն

Յուրի Լևիտանը ծնվել է 1914 թվականի սեպտեմբերի 19-ին (հոկտեմբերի 2) Վլադիմիր քաղաքում հրեաների ընտանիքում։ Հայրը՝ Բորիս Լևիտանը դերձակ էր, մայրը՝ Մարիա Յուլիևնան, տնային տնտեսուհի։ Մանուկ հասակում նրան անվանում էին «Շեփոր»՝ հնչեղ ձայնի համար։

Մուտք ռադիո
-----------

17 տարեկան հասակում Լեվիտանը մեկնեց Վլադիմիրից Մոսկվա՝ հայտնի արտիստ դառնալու հաստատակամությամբ։ Սակայն կինոտեխնիկումի ընդունելության հանձնաժողովին միայն ծիծաղեցրեց նրա օ-երով արտասանությունը։ Շատ պատահմամբ երիտասարդի աչքին ընկավ ռադիոհաղորդավարների խումբ հավաքագրելու հայտարարությունը և նա որոշեց ևս մեկ անգամ փորձել։ Հաջորդ ընդունելության հանձնաժողովի անդամ էր Վասիլի Կաչալովը։ Լեվիտանը հաջողությամբ անցավ ռադիոհաղորդավարների խմբի ընտրությունը և ընդգրկվեց Ռադիոկոմիտետի կազմում։ Չնայած այն բոլոր բնատուր տվյալների և տաղանդի, որով օժտված էր Լեվիտանը, նրա ճակատագիրը կարող էր դասավորվել այլ կերպ, եթե չլիներ Ստալինը, ով մի օր երեկոյան լսել էր, թե ինչպես է իրեն անծանոթ հաղորդավարը կարդում «Պրավդա»-ի խմբագրական հոդվածը։ Առաջնորդն անմիջապես զանգահարում է Ռադիոկոմիտետ և ասում, որ հաջորդ օրվա իր ելույթը կուսակցության XVII համագումարի բացմանը պետք է կարդա «այդ ձայնը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Левитан Юрий Борисович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 171685794 · GND: 1013349946 · ISNI: 0000 0001 2126 4740 · LCCN: n88092189 · NKC: js2011636694 · SUDOC: 155578669 · VIAF: 31084086 · WorldCat VIAF: 31084086 |

 |

 |
**Հայկ Աբրահամյան** (սեպտեմբերի 29, 1968(1968-09-29), Ստեփանակերտ, ԼՂԻՄ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 22, 1993(1993-07-22), Ակնա, Ասկերանի շրջան, Արցախ), հայ ազատամարտիկ։

Կենսագրություն
--------------

Հայկ Աբրահամյանը ծնվել է 1968 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ԼՂԻՄ մայրաքաղաք Ստեփանակերտում։ Ութամյա կրթությունն ստացել է թիվ 5 միջնակարգ դպրոցում։ Ուսումը շարունակել է պրոֆտեխուսումնարանում, ծառայել Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել որպես սանտեխմոնտաժող։ 1991 թվականի դեկտեմբերին կամավոր զինվորագրվել է թիվ 6 վաշտին։ 1992 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է թիվ 3 մոտոհրաձգային գումարտակի ականանետային դասակի հրամանատար։

Հայկ Աբրահամյանի մարտական կենսագրությունն սկսվել է Կրկժանից։ Մասնակցել է Շուշիի, Քաշաթաղի, Մարտակերտի, Ասկերանի (Իվանյան) շրջանների մի շարք գյուղերի համար ծավալված մարտերին։ Զոհվել է ականի բեկորից 1993 թվականի հուլիսի 22-ին Աղդամի ազատագրման ժամանակ։

Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության համար» և «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատան Արմենավանի տեղամասում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկ Աբրահամյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում(չաշխատող հղում)
**Անջելո Սկոլա** (իտալերեն՝ Angelo Scola) (նոյեմբերի 7, 1941(1941-11-07), Մալգրատե, Լեքո, Լոմբարդիա, Իտալիայի թագավորություն), Կաթոլիկ եկեղեցու ականավոր գործիչ, փիլիսոփա, աստվածաբան, կարդինալ, Վենետիկի պատրիարք։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Լոմբարդիայի մի փոքրիկ քաղաքում՝ Մալգրատեում, վարորդի ընտանիքում։ Կրոնական կրթությունը ստացել է Միլանի հոգևորական համալսարանում, որտեղից ստացել է քրիստոնեական փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ 1970 թ. ձեռնադրվում է քահանա Իտալիայի Տերամո քաղաքում, իսկ 1991-ին Հովհաննես Պողոս II պապի կողմից նշանակվում է Գրոսսետոյի եպիսկոպոս։

Եպիսկոպոսություն և պատրիարքություն
----------------------------------

Որպես Գրոսսետոյի եպիսկոպոս, հիմնական ուշադրությունը դարձնում էր երեխաների և երիտասարդության կրթության հարցերին, ընտանիքի խնդիրներին։ Մի շարք աշխատությունների հեղինակ է։

2002 թ. հունվարի 5-ին նշանակվում է Վենետիկի պատրիարք, իսկ 2003-ի հոկտեմբերի 21-ին՝ նաև կարդինալ։ Մասնակցել է 2005 թվականի կոնկլավում, որի հետևանքով Հռոմի պապ ընտրվեց Բենեդիկտոս XVI-ը։ Բավական ազդեցություն ունի կաթոլիկ եկեղեցու ներքին գործերի վրա և որոշ մասնագետների կարծիքով, Անջելո Սկոլան հաջորդ պապը դառնալու մեծ հավանականություն ունի։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Մարկո Չե | **Վենետիկի Պատրիարք  Անջելո Սկոլա**2002 - | **Հաջորդող**--- |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  BeWeB
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX832863 · BNF: 120300420 · CiNii: DA12816831 · CONOR: 44837731 · GND: 129473766 · GTAA: 235235 · ICCU: RAVV063002 · ISNI: 0000 0001 1022 4217 · LCCN: n82142922 · NKC: xx0121320 · NLP: A22902089 · NTA: 090686853 · NUKAT: n96600061 · SUDOC: 028471601 · VIAF: 22157098 · WorldCat VIAF: 22157098 |

 |

 |
**Տեխնիկական կիբեռնետիկա**, կիբեռնետիկայի մեթոդ, որն ուսումնասիրում է տեխնիկական օբյեկտների օպտիմալ կառավարման ընդհանուր հարցերը։ Տեխնիկական կիբեռնետիկան չի զբաղվում կոնկրետ սարքերի նախագծման և ստեղծման հարցերով, այլ ընդհանրացնում, տեսականորեն հիմնավորում և ձևակերպում է տեխնիկական օբյեկտների կառավարման ընդհանուր խնդիրները։ Մինչև Տեխնիկական կիբեռնետիկայի հիմնական դրույթների մշակումը և Տեխնիկական կիբեռնետիկայի, որպես ինքնուրույն գիտության, ձևավորումը, կառավարման կոնկրետ համակարգերի ստեղծման և դրանց ապարատային իրագործման հարցերով զբաղվում էին ավտոմատ կառավարման և ավտոմատ կարգավորման դիսցիպլինները։ Տեխնիկական կիբեռնետիկայի տեսական հիմքը մաթեմատիկական կիբեռնետիկան է։ Կառավարվող օբյեկտը (ԿՕ) որևէ պրոցես կամ պրոցեսների խումբ է, որի օպտիմալ ընթացքի համար անհրաժեշտ է փոփոխել կամ պահպանել անհրաժեշտ պարամետրերը (ջերմաստիճան, ճնշում, նյութամատակարարում, արագություն և այլն), այսինքն՝ պետք է կառավարել այն։ Կառավարումն իրականացվում է կառավարման ալգորիթմով, այն իրականացնում է կառավարող սարքը (ԿՍ), որը կարող է լինել հաշվողական մեքենա, ինֆորմացիոն մեքենա կամ որևէ ավտոմատ հարմարանք։ Օբյեկտի հետ կապող սարքը (ՕԿՍ) բաղկացած է գործադիր սարքերից (ԳՍ) և փոխակերպման սարքերից (ՓՍ)։ Գործադիր սարքը կատարում է ուղիղ կապի դեր․ կառավարող սարքի տված հրահանգները դարձնում է ազդանշաններ և ըստ դրանց, համապատասխան օրգանների միջոցով, ազդում օբյեկտի վրա՝ փոփոխելով կամ անփոփոխ պահելով պարամետրերը։ Փոխակերպման սարքը կատարում է հետադարձ կապի դեր․ հետևում է այդ պարամետրերի փոփոխման ընթացքին, չափման արդյունքները փոխակերպում համապատասխան ինֆորմացիայի և փոխանցում կառավարող սարքին։ Վերջինը, կառավարվելով նախնական ծրագրով և հետադարձ կապով ստացված ինֆորմացիայով, շարունակում է օբյեկտի կառավարումը։ Մուտքը ծառայում է ծրագիրը ներմուծելու կամ տվյալ կիբեռնետիկական համակարգն այլ համակարգի հետ կապելու, մարդու միջամտությունն իրականացնելու համար։ Տեխնիկական կիբեռնետիկայի հիմնական խնդիրը կառավարման արդյունավետ ալգորիթմի մշակումն է (ապահովում է արդյունավետ կառավարում բոլոր օղակներում) և վերջնական արդյունքին հասնելու համար օպտիմալ պայմանների (պարամետրերի օպտիմալ մեծությունների և նրան օպտիմալ զուգորդությունների) ստեղծումը։ Կառավարվող բոլոր համակարգերը բաժանվում են 2 հիմնական դասերի, ծրագրային կառավարման և ինքնահարմարվող համակարգեր։ Ծրագրային կառավարման համակարգերի դեպքում կառավարումն իրականացվում է ըստ նախօրոք տրված ծրագրի, ենթադրվում է, որ կառավարման ալգորիթմը լրիվ և ամբողջականորեն նկարագրում է պրոցեսը։ Կառավարման ողջ ինֆորմացիան նախապես հայտնի է, իսկ հնարավոր փոփոխությունը կարելի է կանխատեսել և ներառնել կառավարման ծրագրի մեջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 637)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անապատ

**Անապատ** (ներկայում պաշտոնական անվանումն է **Անաբադ**, ադրբ.՝ Anabad), նախկին հայկական, ներկայում ադրբեջանաբնակ գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Օրդուբադի շրջանում։

Պատմամշակութային հուշարձաններ
-----------------------------

Անապատ գյուղը հարուստ է եղել պատմամշակութային հուշարձաններով։ Հայտնի են Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին, Սուրբ Հռիփսիմե մատուռը, ընդարձակ գերեզմանոցը և այլն։ Բոլոր հուշարձանները Ադրբեջանի հակահայ քաղաքականության հետևանքով ոչնչացվել են։ Գյուղում առկա է նաև մզկիթ։

Անապատի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին հիմնադրվել է 14-15-րդ դարերում գյուղի կենտրոնական մասում։ Ունեցել է քառամույթ եռանավ բազիլիկ հորինվածք։ Կառուցվել է ճեղքված և մշակված քարից։ Մուտքը եղել է արևմտյան կողմում, ունեցել է զույգ ավանդատներ։ Հայտնի է, որ 17-րդ դարում վերանորոգվել է։ Արդեն 1990 թվականի դրությամբ եղել է ավերակ։

Անապատի Սուրբ Հռիփսիմե մատուռը կառուցվել է ճեղքված և կիսամաշ որձաքարից 19-րդ դարում գյուղից 400-450 մետր դեպի արևելք գտնվող վայրում։ Ունեցել է միանավ հորինվածք։ Մուտքը եղել է արևմուտքից։ Հայտնի է, որ 19-րդ դարում ենթարկվել է վերանորոգման։ Արդեն 1990 թվականի դրությամբ եղել է ավերակ։

Գյուղի ընդարձակ գերեզմանոցը գտնվել է բնակավայրի հյուսիս-արևելյան կողմի ձորալանջին։ Ուսումնասիրողների հաշվարկներով ունեցել 260-ից 265 հարթ քառանկյունի տապանաքարեր, որոնցից 74-ը եղել են արձանագիր։ Ձևավորվել է 15-ից 19-րդ դարերում։ 1980-ական թվականների դրությամբ տապանաքարերի մեծ մասը թաղված է եղել հողի մեջ կամ ենթարկվել տեղահանության։

Անապատի տարածքում գտնվող մզկիթը թվագրվում է 19-րդ դարի վերջ 20-րդ դարի սկզբով։ Ներկայում այն կանգուն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 66 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։
2. ↑  Նախիջևանի ԻՍՍՀ բնակավայրերը
3. 1 2 3 4  Արգամ Այվազյան, Նախիջևանի ԻՍՍՀ հայկական հուշարձանները (համահավաք ցուցակ), Երևան, «Հայաստան» 1986թ. էջ 38-39։
4. 1 2 3 4 5 6  Սամվել Կարապետյան, Նախիջևան քարտեզագիրք Archived 2020-05-09 at the Wayback Machine. Երևան, 2012, էջ 24։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Օրդուբադի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Օրդուբադ** |
|  |
| 
* Աղբի
* Անապատ
* Տանակերտ
* Վերին Հանդամեջ
* Վերին Ագուլիս
* Ներքին Ազա
* Վերին Ազա
* Բաշդիզա
* Դիսար
* Բոհրուտ
* Բղև
* Բիստ
* Չապաևկա
* Ցղնա
* Դէր
* Դաստակ
* Տրունիս
* Դիզա
* Դուգլին
* Դուգլինդիզա
* Ողոհի
* Գանձակ
* Գիլանչայ
* Քաղաքիկ
* Քալանթարդիզա
* Քոթամ
* Մազրա
* Մեսրոպավան
* Նորակերտ
* Նունիս
* Փառակա
* Փառակաչայ
* Բազմառի
* Կորուխլար
* Կոշադիզա
* Սմբատան Դիզա
* Շահրիար
* Տևի
* Ունուս
* Ստուպի
* Վաղավեր
* Վանանդ
* Խողվանի
* Խուրս
* Վերին Հանդամեջ
* (Ներքին) **Ագուլիս**

 | Որդուարի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Լքված | 
* Ազատ
* Բերդակ
* Գիրան
* Ըզնմեր
* Ովդու
* Ռամիս
* Ազայի երկաթգծի կայարանի ավան
* Գեղերեցիկ
* Գիլանևայ
* Գիլնեակ
* Մցգուն
* Նավիշ
* Շրջու (Սրջու)
* Սալ
* Վարակերտ
* Քոթամի երկաթգծի կայարանի ավան
* Օրդուբադի երկաթգծի կայարանի ավան

 |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |
**Անդամավնասում** (անդամախեղում, ինքնավնասում), առողջության կամ մարմնի տարբեր մասերի դիտավորյալ, ապօրինի ինքնավնասում։ Անդամավնասման նպատակով օգտագործվում են հրազեն, սուր և բութ գործիքներ, տրանսպորտային միջոցներ, թերսնուցում, ցածր ջերմաստիճան ևն։

Տեսակներ
--------

Անդամավնասման տեսակներն են՝ շնչառական օրգանների արհեստական ճանապարհով առաջացրած հիվանդություններ (բրոնխիտներ, պլևրիտներ), ստամոքս-աղիքային համակարգի (փորլուծություն), վիրաբուժական (հեշտոցի և ուղիղ աղիքի արտանկումներ, ճողվածքներ), մաշկի վնասվածքներ (խոցեր, թարախային բորբոքումներ), միզասեռական օրգանների (միզապարկի և միզուկի բորբոքումներ, արյունամիզություն) և այլ հիվանդություններ ու սինդրոմներ։

Անդամավնասումը առավելապես նկատվում է հոգեկան հիվանդների մոտ։ Առողջ անձանց կողմից անդամավնասումը տեղի է ունենում մարմնի այն մասերում, որոնք կյանքի համար սակավ վտանգավոր են։ Անդամավնասումը դատապարտելի արարք է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 388)։*  |
**Տանյա Տաճատի Հովհաննիսյան** (մայիսի 20, 1947(1947-05-20), Այգաբաց, Ախուրյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 7, 1988(1988-12-07), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, Սպիտակի երկրաշարժի զոհ), հայ բանաստեղծուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը (1975)։ Ուսուցչություն է արել Հրազդան քաղաքում, աշխատել Գյումրու մանկական պատկերասրահում, «Բանվոր» (հետագայում՝ «Կումայրի») թերթի խմբագրությունում։

Լույս են տեսել նրա «Հրաբուխի ծաղիկ» (1986) և «Բաց հրապարակ» (1990) ժողովածուները։

Հովհաննիսյանի ստեղծագործությունները շնչում են մեղմ քնարականությամբ, հայրենի հողի հանդեպ տածած ջերմ սիրով։ ՀԳՄ Ավետիք Իսահակյանի անվան մրցանակի դափնեկիր (1990, հետմահու)։

Զոհվել է 1988 թ. Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տանյա Հովհաննիսյանի բանաստեղծությունների ընտրանին «Գրանիշ» կայքում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Աբու** (արաբերեն՝ հայր կամ օժտված դրական հատկանիշով), գործածվում է իբրև արաբական անունների մակդիր, օրինակ, Աբու-Սաիդ, Աբու Նուվաս (գանգուր մազեր ունեցող, գանգրահեր)։

«Աբու» և «աբի» լրացումներով անձնանունները բավականին հին ավանդույթ է սեմիթական ազգությունների մոտ։ Այդպիսի անուններ կարելի է հանդիպել անգամ հին եգիպտական հուշարձաններում։ Այն հիմնականում օգտագործվել է առաջնեկ որդու կամ աղջկա անվանման հետ, որտեղ «իբն»-ը վերաբերվում է մոր անվանմանը։ Օրինակ Զեիդ անունով մարդու համար, որի մայրը Ամրան է, իսկ հայրը Հասանը, կունենանք՝ Աբու-Հասան Զեիդ-իբն-Ամրու։

Կանանց անունները ձևավորվել են «ումմ» (umm՝ մայր) մասնիկով։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 44)։*  |
Դիմափոշու տուփ
**Դիմափոշի** (ֆր.՝ poudre՝ փոշի), դեկորատիվ կոսմետիկ միջոց մանր փոշու տեսքով։ Օգտագործվում է դեմքի մաշկին որոշակի երանգ տալու համար։

Նկարագրություն
--------------

Այն արտադրվում է փոշի, հեղուկ և սեղմված կոմպակտ ձևով։ Սա հանքային և օրգանական նյութերի բուրավետ համասեռ խառնուրդ է։

Կազմություն՝ տալկ, ցինկի օքսիդ, տիտանի երկօքսիդ, կաոլին։   

Լայն տարածում ունեն դիմափոշու սպիտակ, վարդագույն, դեղնավուն, դեղնավարդագույն գույները, ինչպես նաև արևայրուքի և դեղձի գույները։ Դիմափոշու գունավորման համար օգտագործում են ոչ օրգանական (սիենա, դեղին և կարմիր երկաթի օքսիդի գունանյութեր և այլն), օրգանական (էոզին, կոսմետիկ ներկեր), հանքային և սինթետիկ ծագմամբ ներկանյութեր։ Որպեսզի դիմափոշին ունենա հաճելի բույր, նրա մեջ ավելացնում են բուրավետիչ։

Արտադրություն
-------------

Բոլոր տեսակի դիմափոշիների պատրաստման գործընթացը (բացառությամբ կրեմանման և հեղուկ) հիմնականում դրա բոլոր բաղադրիչների միախառնումն է, հետո մաղերով մաղելը (1 սմ քառակուսու վրա 3600 անցքով) կամ համապատասխան աղացներով միախառնումը և մանրացումը, կոմպակտ՝ խառնելու և սեղմելու համար։

Քսելու եղանակներ
----------------

* **Վրձինով**

Այս տարբերակը ապահովում է համասեռ, հարթ ծածկույթ և թույլ է տալիս հստակ չափաբաժնով տարածել դիմափոշին։ Նույն վրձինով կարելի է մաքրել դիմափոշու ավելցուկը։ Չոր տեսակների համար ցանկալի է օգտագործել բնական նյութերից պատրաստված խոշոր կլորացված վրձիններ, իսկ կրեմ-դիմափոշու համար հարմար են հարթ վրձինները։

* **Սպունգով**

Սպունգով քսում են խտացված տեսակի դիմափոշին։ Սովորաբար այս տեսակի դիմափոշի գնելիս սպունգը ներառվում է հավաքածուի մեջ։ Լատեքսային սպունգները հարմար է օգտագործել խոնավ եղանակով քսելու համար, ինչպես նաև կրեմանման դիմափոշիների համար։

Տես նաև
-------

* Կարմրաներկ
* Տոնային քսուք

Գրականություն
-------------

* «Пудра, косметическое средство»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
* Менделеев, Дмитрий Иванович, Соколов, Александр Матвеевич (1890–1907)։ «Косметики»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ
Լայբնիցի հաշվեմեքենայի պատճեն Գերմանական թանգարանում
**Լայբնիցի հաշվեմեքենա**, գերմանացի մաթեմատիկոս Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցի ստեղծած հաշվեմեքենան։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Գերմանացի մաթեմատիկոս և փիլիսոփա Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցի մոտ հաշվարկներ կատարող մեքենայի ստեղծման միտքն առաջ եկավ հոլանդացի մաթեմատիկոս և աստղագետ Քրիստիան Հյուգենսի հետ ծանոթությունից հետո։ Հսկայական թվով հաշվումները, որոնք ստիպված էր կատարել աստղագետը, Լայբնիցին հանգեցրեց մեխանիկական սարք ստեղծելու մտքին, ինչև կարող էր հեշտացնել այդպիսի հաշվարկները։ («Քանի որ արժանի չէ այդպիսի հրաշալի մարդկանց ստրուկի նման ժամանակ կորցնել հաշվարկման աշխատանքի վրա, ինչը մեքենայի օգտագործման դեպքում կարելի է վստահել ցանկացածին»)։

Լայբնիցը հաշվեսարքն ստեղծեց 1673 թվականին։ Ինչպես մեկ այլ հաշվիչ մեքենայում՝ գիտնական-գյուտարար Բլեզ Պասկալի Պասկալինայում, թվերի գումարումը կատարվում էր տասական համակարգում միմյանց հետ կապված անվակներով։ Կառուցվածքում շարժական մասի և սանդղավոր անիվը պտտող բռնակի (մեքենայի հետագա տարբերակներում՝ գլան) ավելացումը թույլ էին տալիս գումարման գործողություններ, որոնց օգնությամբ կատարվում էր թվերի բաժանում և բազմապատկում։ Թվերի անհրաժեշտ քանակությամբ կրկնվող գումարը կատարվում էր ավտոմատ կերպով։

Մեքենան Լայբնիցը ցուցադրեց Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայում և Լոնդոնյան թագավորական հասարակությանը։ Ստեղծվել են երկու նախատիպ, մինչ այսօր պահպանվել է միայն մեկը Գերմանիայի Ներքին Սաքսոնիայի Հանովերում (գերմ.՝ Niedersächsische Landesbibliothek): Մի քանի ավելի ուշ ստեղծված պատճենները գտնվում են Գերմանիայի թանգարաններում, օրինակ՝ Մյունխենի Գերմանական թանգարանում։

Ժառանգություն
-------------

Չնայած Լայբնիցի հաշվեմեքենայի թերություններին, այն հաշվեմեքենաների գյուտարարներին տվեց նոր հնարավորություններ։ Լայբնիցի հայտնագործած հաղորդակը՝ քայլող գլանը կամ Լայբնիցի անիվը, 300 տարի շարունակ, մինչև 1970-ական թվականները, օգտագործվում էր շատ հաշվողական մեքենաներում։

Տես նաև
-------

* Հաշվեմեքենա (արիֆմոմետր)
* Հաշվողական մեքենա
* Պասկալինա
* Չարլզ Բեբիջի տարբերական մեքենա

Գրականություն
-------------

* *Знакомьтесь: компьютер* = *Understanding computers : Computer basics : Input/Output*; Пер. с англ. К. Г. Батаева; Под ред. и с пред. В. М. Курочкина — Москва : Мир, 1989. — 240 с. ил. ISBN 5-03-001147-1 (русск).
|  |
| --- |
| **Լայնակտուց բադ** |
| Լայնակտուց բադ (արու)Լայնակտուց բադ (արու) |
| Լայնակտուց բադ (էգ)Լայնակտուց բադ (էգ) |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Սագանմաններ (Anseriformes) |
| **Ընտանիք** | Բադեր (Anatidae) |
| **Ցեղ** | Լայնակտուց բադեր *(Spatula)* |
| **Տեսակ** | **Լայնակտուց բադ** *(S. clypeata)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Spatula clypeata***Linnaeus, 1758 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Լայնակտուց բադ, լայնաքիթ բադ, շնորոր** (լատ.՝ *Spatula clypeata*), բադերի ընտանիքի ջրլող թռչուն։ Հայաստանում կլոր տարին չվահյուր է։ Քիչ է տարածված։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 42-44 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 70-84 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 0,47-0,69 կգ։ Կտուցը լայն է, տափակ, բավական երկար։ Արուի գլուխը կանաչ է, վիզը, կուրծքը՝ սպիտակ, փորը՝ շիկակարմիր-դարչնագույն, ներքևապոչը՝ սև։ Էգը դարչնագույն խայտավոր է, կտուցը՝ մուգ՝ նարնջագույն երիզով։ Թռչելիս արուի և էգի դաստակաթևի վրա նկատելի է բաց կապույտ հատված։ Լողում է փոքր խմբերով։ Բնակվում է լճերում (եղեգնուտներ և ճահճաեղեգնուտներ), գետերում, ձկնաբուծական լճակներում։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է ջրային բույսերով, անողնաշարավորներով։

Տարածվածությունը Հայաստանում
----------------------------

Լայնակտուց բադը արժեքավոր է որպես որսորդական տեսակ։ 1940-99-ին Հայաստանի տարածքի 27 կետերում գրանցվել է 1-30 (երամ կազմած՝ 60-300) թռչուն։

Պահպանություն
-------------

Կլոր տարի չվահյուր է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Գարնանային և աշնանային չուի շրջաններում առավելապես հանդիպում են Արաքսի հովտի բնական և արհեստական ջրամբարներում, իսկ Սևանա լճի ավազանում՝ առավել քիչ 10-15 անհատներ։

Վտանգման հիմնական գործոններն են Սևանա լճի ավազանում բնադրավայրերի բացակայությունը, Արաքսի հովտում՝ անհանգստացման գործոնը, ձկնորսությունը և որսագողությունը։

Պահպանվում է «Սևան» և «Արփի լիճ» ազգային պարկերում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* Museum specimen -Museum specimen -

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds · WoRMS |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**«Մուլեն Ռուժի ուրվականը»** (ֆր.՝ Le Fantôme du Moulin-Rouge, 1925), ֆրանսիական գեղարվեստական ֆիլմ (համր կինո)։ Ռենե Կլերի ֆիլմը։

Սյուժե
------

Գլխավոր հերոսը երիտասարդ պատգամավոր է։ Նրա սիրելին՝ նախկին նախարարի դուստրը, պետք է ամուսնանա խոշոր թերթի խմբագրի հետ։ Խմբագիրն ունի աղջկա հորը վարկաբեկող նյութեր։ Ռենեն ներկայացնում է խորհրդավոր գիտնականի դերը, որը տիրապետում է մարդու մարմնի և հոգու երկատման գաղտնիքին։ Հուսահատված գլխավոր հերոսը համաձայնվում է գիտնականի առաջարկած փորձին։ Արդյունքում նրա մարմնից առանձնանում է անտեսանելի «ես»-ը, որը Փարիզով ճամփորդելիս կատարում է ամենաանհավանական, տարօրինակ արարքները, և խմբագրից գողանում է փաստաթղթերը (սեղանից), որոնք վարկաբեկում են իր սիրելի աղջկա հորը։ Վերջապես երիտասարդին հաջողվում է ստանալ հոր համաձայնությունն աղջկա հետ ամուսնանալու համար։

Արտադրություն
-------------

Ֆիլմը նկարահանվել է ամռան վերջից մինչև 1924 թվականի աշնան սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում և թողարկվել է 1925 թվականի մարտին, այն բանից հետո, երբ արդեն նկարահանվել էր «Փարիզը քնեց» ֆիլմը (1923): Այն ուղեկցվում էր Բախի, Բեթհովենի, Բեռլիոզի, Մոցարտի երաժշտությամբ։

Տեխնիկական թերթիկ
-----------------

* Անվանում՝ *Մուլեն Ռուժի ուրվականը*
* Ռեժիսոր՝ Ռենե Կլեր, օգնական՝ Ժորժ Լակոմբ
* Սցենար՝ Ռենե Կլեր
* Մոնտաժ՝ Ռենե Կլեր
* Հագուստ՝ Պոլ Պուարե
* Կինոընկերություն՝ Films René Fernand
* Ծագման երկիր՝ Ֆրանսիա
* Ձևաչափ՝ սև-սպիտակ-1,33. 1 - համր ֆիլմ - 35 մմ
* Ժանր՝ կատակերգություն, ֆանտաստիկա
* Տևողություն՝ 90 րոպե
* Թողարկման ամսաթիվ՝ 13 մարտի, 1925 թվական

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
-----------------------------------

Այս ծամծմված սյուժեի հիման վրա Ռենեն ստեղծում է սեփական հումորի, ֆանտաստիկ ժ. Մելիեսի և երիտասարդ Ա. Գանսի փորձերի զվարճալի համադրություն։

Դերերում
--------

* Ալբեր Պրեժան՝ *լրագրող Ժան Դեգլանդ*
* Սանդրա Միլովանոֆ՝ *Իվոնա Վինսենթ*
* Պոլ Օլիվիե
* Մադլեն Ռոդրիգ՝ *Ժակլին*
* Ժորժ Վաուլտիեր
* Մորիս Շուտց՝ *Վիկտոր Վինսենթ*
* Խոսե Դավերտ

Գրականություն
-------------

* Ս. Վ. Կոմարով, Արտասահմանյան կինոյի պատմություն։ Հատոր 2։ Մ. «Արվեստ», 1965

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Giovanna Grignaffini, *René Clair*, p. 36.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 305895603 · WorldCat VIAF: 305895603 |

 |
|  |
| --- |
| **Սոխ ժայռի** |
| Սոխ ժայռիՍոխ ժայռի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Շքանարգիզազգիներ (Amaryllidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Սոխայիններ (Allioideae) |
| **Տրիբա** | *Allieae* |
| **Ցեղ** | Սոխ *(Allium)* |
| **Տեսակ** | **Սոխ ժայռի** *(A. rupestre)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Allium rupestre***Steven, 1812 |

**Սոխ ժայռի** (լատ.՝ Allium rupestre Steven), սոխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Սոխուկավոր բույս է, ունի 10-30 սմ բարձրություն։ Տերևները նեղ գծային են, ակոսավոր։ Ծաղկաբույլը փնջաձև է, սովորաբար սակավածաղիկ։ Ծաղկապատը զանգականման է, մասերը հիմքում սպիտակավուն են, վերևում՝ բաց մոխրադարչնագույն-վարդագույն, ծիրանագույն կամ կանաչ ջղով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հայտնի է Վերին Ախուրյանի (Ամասիա շրջակայք) և Շիրակի (Ջաջուռի լեռնանցք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածված է նաև Ղրիմում, Մեծ Կովկասում, Կենտրոնական Անդրկովկասում, Արևելյան Անատոլիայում։

Բնության մեջ տեսակի զբաղեցրած տարածքն ընդգրկում Հյուսիսային և Հարավային Կովկասը, Թուրքիայի և Ղրիմի հյուսիսը
։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ 1600-2200 մ բարձությունների վրա, քարքարոտ լանջերին և կրային ժայռերի վրա։ Ծաղկում է օգոստոս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի են երկու պոպուլյացիաներ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
2. ↑  По данным сайта GRIN (см. карточку растения).


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Allium rupestre
* EoL: 1084364
* EUNIS: 189210
* GBIF: 2856455
* GRIN: 2365
* iNaturalist: 868654
* IPNI: 528773-1
* NCBI: 166820
* Plant List: kew-296465
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:528773-1
* Tropicos: 18403381
* WCSP: 296465

 |

 |
**Գեշտալտ** (գերմ.՝ Gestalt ֊ ձև, ֆորմա), հոգեբանության մեջ գործածվող հասկացություն է, ներմուծել են գերմանացի հոգեբաններ Վոլֆգանգ Քյոլլերը և Մաքս Վերթհայմերը։ Նշանակում է «ամբողջական պատկեր», որն ըստ այդ հոգեբանների ավելին է, քան բոլոր մասնիկների միասնությունը։ Օրինակ, սեղանն ավելին է, քան չորս ոտքը և տախտակը, կամ՝ մարդու անհատականությունն ավելին է, քան նրա բոլոր առանձնահատկությունները և բնավորության գծերը միասին։ Ըստ տեսողական հոգեբանության, մարդն ընկալում է ավելին, քան զգայարանների միջոցով հաղորդվող առանձին ազդակները։

Ֆրիցը սահմանում է այն այսպես՝ գեշտալտը անբաժանելի երևույթն է։ Դա այն էությունն է (գոյությունը), որ կա ու որ անհետանում է, երբ ամբողջությունը քայքայվում է բաղադրիչների։

Ինչպես նաև հետևյալ կերպ. գեշտալտը կոնգրուենտ ու ինքն իր մեջ հանգիստ ամբողջությունն է (անգլ.՝ Gestalt is a whole. Congruent and resting in itself whole):

Գեշտալտի կարևորագույն հատկանիշներից մեկն այն է, որ գեշտալտը ձգտում է ամբողջության։ Ամբողջության չհասնելւ դեպքում ունենում ենք անավարտ գեշտալտ, որ կարելի է որոշ վերապահումներով անավարտ գործողություն անվանել։

Այս պատկերացումը Ֆրից Պերլզը և այլ հոգեբաններ զարգացրել են գեշտալտ հոգեբանության մեջ, գեշտալտ-թերապիայում և կոգնիտիվ-կոնցեպտուալ թերապիայում։

Գրականություն
-------------

* Ս. Նալչաջյան, Հոգեբանության հիմունքներ, Երևան։ Հոգեբան, 1997. 648 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Ֆ.Պերլզի ինքնակենսագրությունը. «Աղբարկղից ներս ու դուրս»։ |
3. ↑  Ֆրիցի 1969 թվականի ձայնագրությունը։ |
**Խոշկաշեն** (այժմ կոչվում է *Ղարաբուլաղ* ադրբ.՝ Qarabulaq), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Վարդաշենի շրջանում։ Գտնվում է շրջկենտրոն Վարդաշենից 34 կմ հարավ, Դուրկան գետի աջափնյա բարձրադիր սարահարթում։

Պատմություն
-----------

Գյուղը հայ մատենագրության մեջ առաջին անգամ հիշատակվում է 1434 թվականին *Խուշփայշեն* ձևով։

Բնակչություն
------------

Գյուղի ողջ բնակչությունը ոչնչացվել է 1918 թվականի ամռանը օսմանյան թուրքերի և մուսավաթականների համատեղ կազմակերպած կոտորածների ժամանակ։ Հայաթափ Խոշկաշենը վերստին բնակեցվել է միայն 1950-ականներին լեզգիներով։

| Տարեթիվ | Հայ տուն | Հայ ընդամենը | Աղբյուր |
| --- | --- | --- | --- |
| 1888 | 77 | 490 |  |
| 1908 |  -  | 612 |  |
| 1914 |  -  | 1028 |  |
|

Ճարտարապետություն
-----------------

Բուն գյուղամիջում պահանվում է արևելյան թաղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (արևմտյան թաղի Սուրբ Եղիշե եկեղեցին քանդված է)՝ կառուցված 1887 թվականին։ Պահպանվում են նաև երկու ընդարձակ գերեզմանոցները, ուր գտանք 21 արձանագիր տապանաքար (բոլորն էլ թվագրված 19-20-րդ դդ.)։

Տես նաև
-------

* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Խոշկաշեն)
* Սուրբ Եղիշե եկեղեցի (Խոշկաշեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Սամվել Կարապետյան, Բուն Աղվանքի հայերեն վիմագրերը, Երևան, 1997, էջ 86-87
2. ↑  «ԺԵ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ» մասն Ա, կազմեց Լ. Խաչիկյան, Երևան, 1955, էջ 439
3. ↑  Բարխուտարեանց Մ. Աղուանից երկիր և դրացիք, Թիֆլիս, 1863, էջ 218
4. 1 2  "Кавказский Календарь на 1914 г.", Тифлис, 1913, с. 199
**Վիտալի Իվանովիչ Վորոտնիկով** (ռուս.՝ *Виталий Иванович Воротников*, հունվարի 20, 1926(1926-01-20), Վորոնեժ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 19, 2012(2012-02-19), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային քաղաքական գործչ, դիվանագետ, ԽՄԿԿ անդամ (1947)։

Ավարտել է Կույբիշևի ավիացիոն ինստիտուտը (1954)։ 1942 թվականից աշխատել է Զերժինսկու անվան շոգեքարշանորոգման, ապա Կույբիշևի ավիացիոն գործարաններում։ 1955 թվականից կատարել է կուսակցական աշխատանքներ։ 1961-1963 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ Կույբիշևի մարզկոմի քարտուղար, 1965-1967 թվականներին՝ երկրորդ քարտուղար (1963-1964 թվականներին՝ ԽՄԿԿ Կույբիշևի արդյունաբերական մարզկոմի երկրորդ քարտուղար)։ 1967 թվականից՝ Կույբիշևի մարզգործկոմի նախագահ, 1971 թվականից՝ ԽՄԿԿ Վորոնեժի մարզկոմի առաջին քարտուղար, 1975 թվականից՝ ՌՍՖՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ։ 1979-1982 թվականներին՝ ԽՍՀՄ արտակարգ և լիազոր դեսպան Կուբայի հանրապետությունում, 1982 թվականի հուլիսից՝ ԽՄԿԿ Կրասնոդարի երկրկոմի առաջին քարտուղար։ 1983-1988 թվականներին՝ ՌՍՖՍՀ-ի Մինիստրների խորհրդի նախագահ։ ԽՄԿԿ ԿԿ անդամ 1971 թվականից, 1983 թվականի հունիսից՝ ԽՄԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու, դեկտեմբերից՝ անդամ։ ԽՍՀՄ 7-րդ, 9-րդ, 11-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ · Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 165711553 · CiNii: DA05656484 · GND: 129411558 · ISNI: 0000 0000 8284 4653 · LCCN: n86060523 · NTA: 314183612 · SUDOC: 158021746 · VIAF: 97100896 · WorldCat VIAF: 97100896 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 502)։*  |
**Նիկոլայ Ալեքսանդրի Կոստանդյան** (հունվարի 23, 1983(1983-01-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ալտահար, արվեստագիտության թեկնածու (2017)։ Մարտուն Կոստանդյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Նիկոլայ Կոստանդյանը ծնվել է 1983 թվականի հունվարի 23-ին Երևանում։ 2003 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի լարային ֆակուլտետը (Ա. Կոսեմյանի դասարան), ապա Սանկտ Պետերբուրգի արտաքին տնտեսական կապերի, տնտեսագիտության և իրավունքի ինստիտուտի իրավաբանության ֆակուլտետը (2007 թվականին՝ բակալավր, 2008 թվականին՝ մագիստրոս)։ 2013 թվականին ավարտել է ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիան (հանրային կառավարում)։

2015 թվականին դարձել է Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն։

Հեղինակել է ազգային և միջազգային մշակութային նախագծեր, գիտական հոդվածներ։ Ուսում­նասիրությունները վերաբերում են նոր և նորագույն շրջանների հայ երաժշտությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նիկոլայ Կոստանդյան


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոստոևսկու փողոց (այլ կիրառումներ)

**Դոստոևսկու փողոց** (ռուս.՝ Улица Достоевского), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանում։ Անվանվել է ռուս մեծ գրող, գրականագետ, փիլիսոփա Ֆեոդոր Միխայլովիչ Դոստոևսկու (1821-1881) պատվին։ Սկիզբ է առնում Վեսյոլի նրբանցքից և ավարտվում Մայկոպի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 410 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Դոնի Ռոստով քաղաքի Դոստոևսկու փողոցը սկսվում է Վեսյոլի նրբանցքից, հատում Սկաչկովի փողոցը, Սիլիկատնի նրբանցքը և ավարտվում Մայկոպի նրբանցքի հետ հատումով։ Զուգահեռ է Նեկրասովի և Պիսատելսկայա փողոցներին։ Երկարությունը 410 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 56 շինություն։

Դոստոևսկու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 344001։

Փողոցն անվանվել է ռուս մեծ գրող, գրականագետ, փիլիսոփա Ֆեոդոր Միխայլովիչ Դոստոևսկու (1821-1881) պատվին։ Դոստոևսկին ռուս գրականության դասականներից է և համաշխարհային նշանակության լավագույն վիպագիրներից մեկը։ Գրականագետները գրողի ամենանշանակալից ստեղծագործությունների շարքին են դասում, այսպես կոչված, «մեծ հնգամատյանը», որի մեջ մտնում են խոհական վեպերը՝ «Ոճիր և պատիժ», «Ապուշը», «Դևեր», «Դեռահասը» և «Կարամազով եղբայրներ»։ Դոստոևսկու գեղագիտական հայացքներն ու գաղափարները մեծ ազդեցություն են թողել ռուս և համաշխարհային գրականության, այդ թվում` նաև հայ հոգեբանական արձակի վրա։ Նրա գաղափարագեղագիտական սկզբունքները զարգացրել են Ստեֆան Ցվայգը, Ֆրանց Կաֆկան, Մարսել Պրուստը, Ալբեր Քամյուն և ուրիշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Encyclopædia Britannica, Inc.(չաշխատող հղում)
 Fyodor Dostoyevsky
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 3, էջ 439»։ Վերցված է 2019 Մայիսի 8

Աղբյուրներ
----------

* Улица Достоевского в Ростове-на-Дону
* Подробная карта Улица Достоевского, город Ростов-на-Дону со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Достоевского, г. Ростов-на-Дону