recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալեքսանդր Կոզմեսկու** (ռումիներեն՝ Alexandru Cosmescu, մայիսի 24, 1922(1922-05-24), Յասի, Ռումինիայի թագավորություն և Vorniceni, Strășeni District, Մոլդովա - սեպտեմբերի 29, 1989(1989-09-29) կամ սեպտեմբերի 26, 1989(1989-09-26), Քիշնև, Մոլդովական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), մոլդովացի գրող, դրամատուրգ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Կոզմեսկուն ծնվել է 1922 թվականին ինտելիգենտ ռումինա-հրեական ընտանիքում։ Ապագա գրողի մանկությունն անցել է Կելերաշի շրջանի Վորնիչեն գյուղում, այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվել է Քիշնև, որտեղ էլ ավարտել է Ալեքսանդր Դոնիչի անվան գիմնազիան (Liceul Alexandru Donici)։ 1938 թվականին գիմնազիայի «Ликурич» ամսագրում ներկայացրել է իր բանաստեղծությունները։ Մոր վաղաժամ մահից հետո, հանձնելով բակալավրի քննությունները, մեկնել է հոր հայրենի Պիտեշտ քաղաք, ընդունվել Կլուժ-Նապոկայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, որտեղից 1943 թվականին զորակոչվել է ռումինական բանակ։ 1945 թվականին քաղաքային 3-րդ հիվանդանոցում աշխատել է որպես բուժակ, հոկտեմբերի 17-ին եղել է «Tineretul Moldovei» (Մոլդովայի երիտասարդություն) թերթի հատուկ թղթակից։ Ուղարկվել է ուսանելու Կենտրոնական կոմերիտական կոմիտեին կից բարձրագույն լրագրության դասընթացների, որից հետո սկսել է ինքնուրույն հրատարակվել։

Մահացել է 1989 թվականին։ Թաղված է Քիշնևի կենտրոնական գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Կոզմեսկուի առաջին բանաստեղծություններից մեկը՝ «Խաղողի սարեր» վիպակը, լույս է տեսել 1950 թվականին։ Վիպակում նկարագրվում է կոլտնտեսային կյանքի հիմնադրումը բեսարաբիական մի գյուղում։ Ստեղծագործող մտավորականության մասին է պատմում «Հեռաստանները» (1954) վիպակը։ Կոզմեսկուի վիպակների և պատմվածքների ժողովածուները լույս են տեսել Քիշնևում և Մոսկվայում։

Զբաղվել է նաև թարգմանությամբ։ Մոլդավերեն է թարգմանել Նիկոլայ Գոգոլի, Մաքսիմ Գորկու, Վլադիմիր Կորոլենկոյի, Իլյա Էրենբուրգի և այլոց ստեղծագործությունները։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* «Պատվո նշան» շքանշան (1960)

Հիշատակ
-------

Կոզմեսկուի պատվին փողոցներ են անվանակոչվել Քիշնևում (նախկին Լոմոնոսով փողոցը Մալիյ Մալին շրջանում) և Ունգենում։ Գրողի տան պատին փակցվել է նրա հուշատախտակը։ Ալեքսանդր Կոզմեսկուի անունն է կրում Քիշնևի քաղաքային գրադարանը։

Ընտանիք
-------

Կոզմեսկուն ամուսնացել է երեք անգամ։ Ավագ դուստրը՝ Գաբրիելան, ապրում է Ռումինիայում, որդին՝ Յուրին, Իսրայելում, կրտսեր որդին՝ Ալեքսանդր Կոզմեսկու կրտսերը (ծնված՝ 1985), ապրում է Քիշնևում, մոլդովական և ռումինական մամուլում հանդես է գալիս ռումիներեն բանաստեղծությունների և էսսեների հրապարակումներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  „Alexandru Cosmescu, cu tot ce a fost odată el"
2. 1 2  Scenariști - Cosmescu Alexandru
3. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
4. ↑  Մոլդավական նովելներ և պատմվածքներ, «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան, 1970, 184 էջ


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0000 4558 934X · LCCN: no99002615 · NUKAT: n2019066773 · VIAF: 16852163 · WorldCat VIAF: 16852163 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անկուզիք (այլ կիրառումներ)

**Ներքին Անկուզիք**, նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։ Տեղակայված է Անկուզաձորի ներքևի մասում, անմիջապես դեպի Երնջակ բերդն իջնող ճանապարհի աջ կողմում։

Պատմություն
-----------

Գյուղն անմարդաբնակ է և ավերակ։ Այստեղ բնակվել է շուրջ 150 տուն հայ բնակչություն, որոնք տեղահան են արվել 19-րդ դարի կեսերին։

Հուշարձաններ
------------

Ներքին Անկուզիքի ավերակներում դեռևս կիսակործան վիճակով կանգուն է նրա եկեղեցին։ Վերջինս գտնվում է գյուղի հյուսիսային թաղամասում և կառուցված է մշակված որձաքարերով, կրաշաղախով, իսկ 17-րդ դարի վերանորոգման ժամանակ օգտագործվել է աղյուս։ Այս հուշարձանը քառամույթ բազիլիկայի հորինվածք ունի, որի հատակագիծը բաղկացած է աբսիդից, զույգ ավանդատներից և դահլիճից։ Աբսիդը բազմանիստ հորինվածք ունի, որի հատակը դահլիճի հատակի հետ միևնույն հավասարությունն ունի։ Ըստ եկեղեցու հյուսիսային կողմում գտնվող ընդարձակ շինության ավերակների՝ կարելի է ենթադրել, որ այն եղել է սեղանատուն։

Ինչպես Վերին և Միջին Անկուզիքների, այնպես էլ այս եկեղեցու անվանակոչումն անհայտ է։ Շինության շարվաքներում նկատվում են մի քանի վերանորոգումների հետևանքներ, որոնցից վերջինը վերաբերվում է 17-րդ դարին։ Ներքին Անկուզիքի հարավային կողմում, անմիջապես Վերին և Միջին գյուղերը տանող ճանապարհի ձախ կողմում գտնվում է գյուղի ընդարձակ գերեզմանատունը, ուր կան 13-18-րդ դարերի մի շարք վիմագիր խաչքարեր, հարթ, խոյաձև տապանաքարեր։

Տես նաև
-------

* Միջին Անկուզիք
* Վերին Անկուզիք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արգամ Այվազյան, Նախիջևանի ԻՍՍՀ հայկական հուշարձանները։ Համահավաք ցուցակ (խմբ. խմբ. Բ. Ա. Ուլուբաբյան), Երևան, «Հայաստան», 1986 — 80-82, էջեր 80-82 — 224 էջ։
2. 1 2 3 4  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 105-106 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ջուղայի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Ջուղա** |
|  |
| Ապարաններ • Վաղավեր • Ամառաշեն • Քարիմկուլ Դիզա • ‎Ապրակունիս • ‎Ալինջա • Արևէք • ‎Արազին • Գաղ • ‎Գյոյդերե • Կոյնուկ • Դաշտ • Քռնա • Գուգավանք • Վան • Նահաջիր • Շահկերտ • ‎Ռապատ • Սալիթաղ • Շոռոթ • ‎Թեյվազ • Պարոնտեր • Խոշակունիք • Յայջի | Ջուղայի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Լքված | Հին Փորադաշտ • Նոր Փորադաշտ • Զավաչրի • Ներքին Անկուզիք • Միջին Անկուզիք • Վերին Անկուզիք |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |
**Դրոմոմանիա** (հուն․՝ δρόμος «վազք», հուն․՝ μανία «մոլեգնություն, խելագարություն»), **պորիոմանիա** (հուն․՝ πόρος «ճանապարհ»), **վագաբոնդաժ** (ֆր.՝ vagabondage «թափառականություն»), անդադար թափառելու անկառավարելի հակում։ Դրոմոմանիա հասկացության տակ կարելի է հասկանալ տնից փախուստի, թափառելու հակում, որը դիտվում է իբրև հոգեկան հիվանդության տարատեսակ։

Ամենահայտնի դեպքերից մեկը Ժան-Ալբերտ Դադասինն է, ով կարող էր հանկարծակի դուրս գալ տնից և ոտքով ճամփորդել դեպի այնպիսի հեռավոր քաղաքներ, ինչպիսիք են Պրահան, Վիեննան կամ Մոսկվան՝ առանցհիշելու իր ճամփորդությունների մասին։ Որպես բժշկական համալսարանի ուսանող՝ Ֆիլիպ Տիսսին գրել է Դադասի մասին իր դոկտորական աշխատությունում 1887 թվականին։

Էթիոլոգիա և պաթոգենեզ
---------------------

Դրոմոմանիայի ձևավորման ընթացքում առանձնանում է ռեակտիվ էտապ՝ առաջինը փախուստը տնից՝ կապված հոգեբանական տրավմայի հետ, իսկ հետագայում այն առավել հաճախակի և կայուն բնույթ է սկսում կրել։ Ցանկացած աննշան և անբարենպաստ իրավիճակում առաջանում է տնից հեռանալու սովորական ռեակցիա։ Հանդիպում է պսիխոպաթիայի, օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումների ժամանակ։

Հետագայում տնից հեռացումները դառնում են անիմաստ, անսպասելի, ստանում են իմպուլսիվ բնորոշում։

Առաջացման տարիք
---------------

Դրոմոմանիան, որը բնորոշ է մանկության և պատանեկության շրջանին, համարվում է ամբողջովին նորմալ հոգեկան զարգացում, բայց հայտնի է դեպքեր, երբ, առաջանալով մանկության ընթացքում, դրոմոմանիան պահպանվում է նաև արդեն չափահաս կանանց և տղամարդկանց մոտ, բացի այդ նրանց չի կանգնեցնում նույնիսկ փոքր երեխաների առկայությունը, որոնց առողջությունը թափառելու ընթացքում վտանգի է ենթարկվում։

Գրականություն
-------------

* Психиатрия: Учебник / Коркина М.В. Лакосина Н.Д. Личко А.Е. Сергеев И.И. - 2-е изд. доп. перераб. - М.: МЕДпресс-информ, 2002

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Les aliénés voyageurs : essai médico-psychologique, Paris, O. Doin, 1887 ; réédité à L'Harmattan, 2005, introduction de Serge Nicolas, sous le titre Les aliénés voyageurs : Le cas Albert, Available at
|  |
| --- |
| **Աննշմարակող անհարթապտուղ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հովանոցածաղկավորներ (Apiales) |
| **Ընտանիք** | Նեխուրազգիներ (Apiaceae) |
| **Ցեղ** | **Aphanopleura** |
| **Տեսակ** | **Աննշմարակող անհարթապտուղ** *(A. trachysperma)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Aphanopleura trachysperma*** |

**Աննշմարակող անհարթապտուղ** (լատ.՝ Aphanopleura trachysperma), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-30 սմ բարձրությամբ միամյա խոտաբույս է։ Տերևները լայն-ձվաձև են, 2-3 փետրաձև բաժանված, իսկ մասերը գծային են։ Հովանոցները ունեն 7-15 ճառագայթներ։ Ծածկոցի թերթերը և ծածկոցիկները թաղանթային են։ Պտուղը խիտ ծածկված է ծծիչանման մազիկներով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Վեդու շրջակայք)։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900-1200 մ բարձրությունների վրա, կավոտ լանջերին, աղակալված վայրերում և կիսաանապատում։ Ծաղկում է ապրիլ ամսին, պտղաբերում՝ մայիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ բույս է։ Հայտնի է ընդամենը 3 պոպուլյացիա, որից մեկը հայտնաբերված է Նախիջևանում։ Հայաստանում տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին տնտեսական գործունեության (գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնում, տնտեսական կառույցների ստեղծում) և անասունների կողմից տրորման հետևանքով սպառնում է աճելավայրերի խախտման սպառնալիք։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Armeniapedia |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 5047217
* GBIF: 3640008
* IPNI: 837989-1
* NCBI: 62995
* Plant List: kew-2643416
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:837989-1
* Tropicos: 1702412

 |

 |
**Միսաք Կարոյի Բախչինյան**, հայ դեղագործ։

Բախչինենց Կարոյի ավագ որդին ունեցել է դեղագործական կրթություն։ 1919 թվականին Կարսում աշխատել է որպես դեղագործ։ Ունեցել է ռուս կին և երեխաներ։

Թուրքերը 1920 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Կարսը գրավելուց հետո սկսել են հայ բնակչության զանգվածային
կոտորածն ու կողոպուտը։ Այդ օրերին Կարսում սոսկալի դեպքեր են կատարվել։ Քեմալական սպաները,
զինվորները, թուրք և քուրդ բնակչությունը անհավատալի գազանություններ են կատարել։ Շատ ընտանիքների ամբողջությամբ մորթել են, շատերն էլ խոշտանգումներից փրկելու համար իրենք են սպանել կամ մեռցրել իրենց երեխաներին ու կանանց, վերջում էլ՝ ինքնասպան եղել։ Աղետի օրը թուրք ասկյարը մտել է նրա տունը և երեխաների աչքի առաջ հարձակվել կնոջ վրա՝ նրան բռնաբարելու համար։ Տեսնելով այդ և չկարողանալով տանել խայտառակությունը՝ Միսաքը սպանել է գազանին։ Սակայն վախենալով, որ նոր եկած ասկյարները տանջամահ անելով կմորթեն իր ընտանիքի անդամներին, բոլորին և ինքն իրեն բարձր դոզայով մորֆին է սրսկել։ Բայց տեսնելով, որ դեղի ներգործությունն ուշանում է, կտրել է բոլորի և իր արյունատար երակները։

Գրականություն
-------------

* Ալեքսանդրյան Արտաշես, Կարս. 1920-21, Երևան, 1986։
* Ալեքսանդրյան Արտաշես, Մղձավանջ, Երևան, 2001։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Սահակյան-Լևոն Մկրտչյան քոլեջ**, 12-ամյա միջնակարգ դպրոց Բեյրութում (մինչև 1938 թվականը՝ 6-ամյա լիցեյ, 1938-1957 թվականներին 8-ամյա նախակրթարան՝ ֆրանսիական ծրագրով, 1957-1971 թվականներին՝ 10-ամյա)։ Երկսեռ ուսումնական հաստատությունը սկզբում եղել է Լիբանանահայոց առաքելական առաջնորդարանին ենթակա ազգային վարժարան։ Ներկայումս Հայ կրթական և բարեսիրական միության սեփականությունն է։ Հիմնվել է 1923 թվականին, Բեյրութի արևելյան մասում գտնվող հայկական վրանաքաղաքում (Ադանա քեմփ)։

Սկզբում գործել է վրանում, այնուհետև, թաղային խորհրդի ջանքերով 2-3 ամսում կառուցված փայտաշեն երկհարկանի շենքում, անվանվել է Ազգային վարժարան և կոչվել Սահակյան (ի պատիվ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Մահակ Բ Խապայանի)։ Նույն թվականին վարժարանին կից բացվել է Զորավար Անդրանիկյան մանկապարտեզը (այժմ կոչվում է դպրոցի երկարամյա անօրեն Բենիամին Ժամկոչյանի անունով)։ 1933 թվականի հունվարի 30-ին Բեյրութի հայ գաղթականների վրանաքաղաքի հրկիզումից հետո տեղափոխվել է մոտակա Նոր Հաճըն թաղամասում գտնվող գերմանական նախկին զորանոցի շենք, որտեղ և գործել է մինչև 1974 թվականը։ 1971-1974 թվականներին մեծահարուստ Լևոն Մկրտիչյանի միջոցներով Բեյրութի արվարձաններից Սին-էլ-ֆիլմում կառուցվել է դպրոցի նոր շենքը, 1971 թվականից վերանվանել է Սահակյան-Լևոն Մկրտիչյան քոլեջ։

Լիբանանի քաղաքացիական կռիվների առաջին շրջանում (1975-1979 թթ.) հիմնովին ավերվել է քոլեջի շենքը, կողոպտվել գրադարանն ու լաբորատորիաները, նվազել սովորողների ու ուսուցիչների թիվը։ 1980 թվականից պարապմունքները տեղի են ունենում վերակառուցված շենքում։ 2002 թվականին ունեցել է 113 աշակերտ։ 1948 թվականից (ընդհատումներով) լույս է ընծայում «Ուսանող» պարբերագիրքը։ Տնօրենն է Հակոբ Կերկերյանը (1996 թվականից)։

Սակայն պարապմունքներն ընդմիջումներով շարունակվել են Նոր բարձրագույն վարժարանի շենքում։ 1980 թվականից պարապմունքները տեղի են ունենում վերակառուցված շենքում։ Սահակյան-Լևոն Մկրտչյան քոլեջը գտնվում է Լիբանանի կրթության նախարարության խնամակալության ներքո։ Դասավանդվում են հայագիտական առարկաներ, բնական գիտություններ, արվեստների պատմություն, օտար լեզուներ (անգլերեն, ֆրանսերեն, արաբերեն), արհեստներ, մարզանք և այլ առարկաներ։ Արաբական պատմությունն ու աշխարհագրությունը դասավանդվում են արաբերեն։ Քոլեջն ունի ակումբներ (մարզական, երաժշտական, թատերական են), մանկապարտեզ, տպարան, գիշերօթիկ բաժին։ Սերտ կապերի մեջ է մայր հայրենիքի հետ, որտեղից ստանում է դասագրքեր, լաբորատոր սարքավորումներ են։ Շրջանավարտների զգալի մասը բարձրագույն կրթություն է ստանում Երևանի բուհերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 138)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Հրազդանի հիդրոէլեկտրակայան** (նախկինում **Աթարբեկյանի հիդրոէլեկտրակայան**), Սևան-Հրազդան կասկադի երկրորդ հիդրոէլեկտրակայան։ Կառուցվել է 1954-1959 թվականներին, Հրազդանի շրջանի նախկին Աթարբեկյան գյուղում։ Օգտագործում է Սևանի ՀԷԿ-ի հեռացնող թունելի ելքի և Հրազդանի ջրամբարի միջև ընկած հատվածի 149 մետր անկումը։ Դերիվացիան (15,1 կիլոմետր) Սևանի ՀԷԿ-ի հեռացնող թունելի շարունակությունն է և անցնում է Հրազդան գետի ձախ ափով։

Կառույցը ներառում է.

* անճնշում ջրաթեքում
* ճնշումային ավազան
* ճնշումային տուրբինային խողովակաշար
* դատարկ ջրթողիչ (սահանք)
* ՀԷԿ-ի շենք
* բաց ենթակայան

Հրազդանի ՀԷԿի տուրբինը
Կազմված է 7785 մ ընդհանուր երկարության 3 բաց ջրանցքներից և 6370 մ ընդհանուր երկարության 2 թունելից։ Երրորդ ջրանցքի վերջում տեղավորված է սիֆոնային ջրաթափով ճնշման ավազանը, որից ջուրը 2 առանձին պողպատե խողովակաշարերով հոսում է դեպի տուրբինները։ Հրազդանի հիդրոէլեկտրակայան տեղադրված են 81,6 ՄեգաՎատտ ընդհանուր հզորությամբ 2 հիդրոագրեգատ (յուրաքանչյուրը 40.8 ՄՎտ)։ Շառավղաառանցքային տուրբինները գերմանա–ավստրիական «Ֆոյթ» (գերմ.՝ Voith) ընկերության արտտադրության են, գեներատորները Սիմենս (գերմ.՝ Siemens-Schuckert) ընկերության։ Բոլոր արտադրական պրոցեսներն ավտոմատացված են։ Կառավարումը կատարվում է նաև Երևանի կենտրոնական դիսպետչերական կայանից։

330/220/110 կՎ բաց ենթակայանը ՀՀ էներգերտիկ համակարգի հանգուցային ենթակայանն է․ որն ապահովում է կապը հարևան պետությունների էներգետիկ համակարգերի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հրազդան ՀԷԿ»։ «ՄԷԿ» ՓԲԸ։ Վերցված է 2015 թ. սեպտեմբերի 30

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հրազդանի ՀԷԿ–ը «ՄԷԿ» ՓԲԸ–ի կայքում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 128)։*  |
**Հնագույն նկարիչներ**, ժայռապատկերներ և որմնանկարներ անող հնագույն մարդիկ, որոնց գործիքները եղել են ածուխը, կավը և գորշ երկաթաքարը։

Ֆրանսիական Մոնտինյակա փոքրիկ քաղաքի մոտ գտնվող Լասկո քարանձավը հայտնաբերել են մի խումբ տղաներ։ Քարանձավի պատերին և առաստաղին նկարված են եղել և՛ ընտանի, և՛ վայրի կենդանիներ՝ տարբեր դիրքերով։ Օրինակ, ծանրամարմին ցուլ՝ ցատկելու պահին, կով, որ ոտքերը կծկած ցատկում է վիհի վրայով, աղոտ երևում են վախեցած եղնիկների եղջերակիր գլուխները։
Առաջին որմնանկարները՝ ժայռապատկերները հայտնաբերվել են Իսպանիայի հյուսիսում և Ալտրամիլա քարանձավում։ Սրանք նկատել է քարանձավում աշխատող հնագետի հնգամյա դուստրը։ Ժայռապատկերներ գտել են շատ երկրներում, այդ թվում նաև Սովետական Միության տարածքում։ 1959 թվականին կենդանաբան Ա. Վ. Ռյոմինը Հարավային Ուրալում գտնվող Կապովա քարայրում հայտնաբերել է մամոնտների, ձիերի, ռնգեղջյուրների կարմրաներկ պատկերներ։ Այժմ դրանք մի քանի հազար տարեկան են։
Նախնադարյան մարդիկ որսում էին ահեղ բիզոններ, արագավազ եղնիկներ, ռնգեղջյուրներ, ցուլեր և այլ կենդանիներ։ Որսից հետո մեծ ու մթին քարանձավների պատերին խարույկի լույսի ներքո նրանք պատկերում էին որսի տեսարաններ։ Պատկերելու համար օգտագործում էին ածուխ, կավ և գորշ երկաթաքար։ Դրանք խառնում էին ջրի կամ ճարպի հետ և նկարում մազափնջերով, ձողերով և նույնիսկ մատներով։ Երբեմն նկարիչները չոր ներկը լցնում էին եղեգի մեջ և փչում պատին։ Ստացվում էին ձիերի թեթև, ասես օդեղեն բաշեր։
Մինչև այժմ գիտնականները վիճում են, թե մութ քարանձավներում մարդիկ ինչու՞ էին կենդանիներ պատկերում։ Շատերը կարծում են, թե շատ հազարամյակներ առաջ այդ քարանձավներում մարդիկ որսի էին պատրաստվում. խփում էին նշանակետին, խորհրդավոր ծեսեր կատարում, գազաններին հաղթելու նպատակով աղոթքներով օգնություն հայցում աստվածներից։
Հնագույն նկարիչները նկարել են ոչ միայն մութ քարանձավների պատերին ու առաստաղներին, այլև բազմաթիվ ժայռապատկերներ են փորագրել բաց երկնքի տակ, վիթխարի վեմերին և ժայռերին։ Սովետական Միության տարածքում այդպիսի հուշարձաններով հարուստ է հատկապես Հայաստանի Հանրապետությունը։ Արագածի լանջերին, Սյունյաց և Գեղամա լեռներում և այլուր հայտնաբերվել են հազարավոր ժայռապատկերներ, որոնցից հնագույններն ստեղծվել են մ.թ.ա. 6-4–րդ հազարամյակներում։ Ժայռապատկերների ամբողջ « պատկերասրահներ» են սփռված Սյունիքի ուղտասար հնավայրում, ուր հետազոտողները գտել են ավելի քան երկու հազար պատկերազարդ քարեր՝ յուրաքանչյուրի վրա մեկից մինչև հիսուն պատկերներ։
Հնագույն նկարիչները պատկերել են հայկական բնաշխարհին հատուկ ընտանի և վայրի կենդանիներ, նետ ու աղեղով, նիզակով և վահանով զինված որսորդներ, մարդու և գազանի մենամարտ, երկանիվ ու քառանիվ սայլեր, արորներ, ծիսական պարեր և այլ տեսարաններ։
Հնագույն անանուն նկարիչների ստեղծագործություններ են մի շարք հնավայրերում հայտնաբերված որմնանկարները, որոնք զարդարել են պալատների, տաճարների և այլ շինությունների պատերը։ Դրանցից են, օրինակ, մ.թ.ա. 8-րդ դարում հիմնադրված Էրեբունի բերդաքաղաքի թագավորական պալատի որմնանկարները, որոնք ի հայտ են եկել միայն 2-3 տասնամյակում։
Այժմ մարդկությունը նորից է տեսնում հնագույն նկարիչների ստեղծած հրաշալի ժայռապատկերներն ու որմնապատկերները և շարունակում հիանալ նրանց վարպետությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ինչ է ով է, հայկական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն, Երևվան 1986
Բորիս Կուստոդիև, *Բոլշևիկ*, Տրետյակովյան պատկերասրահ, 1920 թվական
«Թե ինչպես գերմանացիները *բոլշևիկին* Ռուսաստանի վրա բաց թողեցին, Իվան Բիլիբին, 1917 թվական
**Բոլշևիկներ** (ռուս.՝ *Большевики*, *большинство* - մեծամասնություն բառից), Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության (ՌՍԴԲԿ) արմատական, ծայրահեղ ձախական և մարքսիստ-հեղափոխական խմբակցություն, ստեղծված Վլադիմիր Լենինի կողմից՝ բոլշևիկների և մենշևիկների միջև պառակտումից հետո։

«Բոլշևիկներ» անվանումը ծագել է ՌՍԴԲԿ II համագումարից հետո, որպես՝ ԿԿ (Կենտրոնական Կոմիտե) ընտրություններում ձայների մեծամասնություն ստացած խումբ։ Բոլշևիկները ձգտում էին ստեղծել պրոֆեսիոնալ հեղափոխականների կուսակցություն, իսկ մենշևիկները զգուշանում էին կուսակցության քրեականացումից և հակված էին ինքնակալության դեմ պայքարի առավել լեգիտիմ եղանակներին։ Հետագայում առաջացած և շատ մի շարք պետություններում էսէռների և անարխիստների կողմից տարածված՝ հերյուրանքի համաձայն «բոլշևիկներ» (արտասահմանում թարգմանվում էր, որպես «մաքսիմալիստներ») անվանումը առաջացել է «մաքսիմալ» ծրագրից (այն հետապնդում էր բուրժուա դասակարգի ամբողջական վերացումը և զուտ աշխատավոր շարժման ստեղծումը), իսկ մենշևիկները, իբրև թե «մինիմալ ծրագրի» հետևորդներ էին և պաշտպանում էին մանր բուրժուաների և կուլակների շահերը։

Բոլշևիկները Ռուսաստանում իշխանության են հասել Հոկտեմբերյան և Ռուսական հեղափոխությունների արդյունքում և ստեղծել են ՌԽՖՍՀ-ն, որն էլ 1922 թվականի դեկտեմբերի 30-ին միավորվել է ՈւԽՍՀ-ի, ԲԽՍՀ-ի և ԱԽՖՍՀ-ի հետ, և ձևավորվել է ԽՍՀՄ-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Кенез Питер* Красная атака, белое сопротивление. 1917—1918/Пер. с англ. К. А. Никифорова. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2007. — 287 с — (Россия в переломный момент истории). ISBN 978-5-9524-2748-8, стр. 13

Գրականություն
-------------

* *Александр Рабинович* «Большевики приходят к власти: Революция 1917 года в Петрограде» (ռուս.)
**Խիզմետ Աբդուլին** (ռուս.՝ Хизмет Абдумуталипович Абдуллин, ույգ.՝ Хизмәт Абдуллин Абдумутәллип оғли), ույղուրցի խորհրդային գրող, բանաստեղծ և թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, գյուղացու ընտանիքում, ՌԽՖՍՀ Կազակական ԻԽՍՀ Ջետիսուիսկ նահանգի Ջարկենտսկ գավառի Բայանդայ գյուղում։ 1943 թվականին նրան զորակոչել են Կարմիր բանակ։ Ծառայել է Մոնղոլիայում, մասնակցել է Ճապոնիայի տիրապետության տակ գտնվող Մանջուրիի ազատագրմանը։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա գրում է իր առաջին տաղերը։ 1950-1953 թվականներին սովորել է Ղազախստանի ազգային մանկավարժական համալսարանի բանասիրության բաժնում։

1951-ից 1955 թվականներին աշխատել է Ալմաթայի «Жаңа өмір» ամսագրի խմբագրությունում (հայերեն՝ Նոր կյանք), 1958-1962 թվականներին եղել է Ղազախստանի պետական գեղարվեստական գրականության հրատարակչության խմբագիր։ 1961 թվականին ընդունվել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն, որից հետո 1962-ից 1965 թվականը ղեկավարել է ույղուրական «Տուգայի կոմունիզմ» թերթի խմբագրական բաժինը։ 1955-1958 թվականին ղեկավարել է ույղուրական բաժանմունքը Ղազախստանի գրողների միությունում։ Մահացել է 1986 թվականին։

Աշխատանքներ
-----------

Տպագրվել է 1954 թվականից։ Եղել է պատմական «Անայատ» պոեմի, «Դավութջան» երիտասարդների համար ժամանակակից պոեմի, «Գուլիստան» (ույգ.՝ Гүлстан պատմվածքի, «Հեքիաթներ» (ույգ.՝ Һекайиләр ժողովածուի, «Սեր և ատելություն» (ույգ.՝ Муһәббәт вә нәпрәт) պոեմի հեղինակը։ «Տուրֆանի երկնքի տակ» (ույգ.՝ Турпан тәвәсидә) վեպը պատմում է ույղուրի կյանքի մասին Չինաստանի ազգային ծայրամասերում։ «Զեմլյակի» (ույգ.՝ Жутдашлар) և «Բախտ» (ույգ.՝ Тәғдир) վեպերը նվիրված են խորհրդային ույղուրական գյուղին։

Գրել է նաև պատմվածքների և հեքիաթների ժողովածուներ, որոնց թվում են նաև «Համագյուղացիներ», «Բախտ», «Հրե օղակ», «Տարիների պատասխանը», «Գուլիստան», ինչպես նաև բանաստեղծություններ և պոեմներ` «Անայատ», «Դավութջան» և այլն։

«Անայատ» պոեմը հրատարակվել է առանձին գրքով ոչ միայն ույղուրերեն, այլ նաև` ռուսերեն, որը նվիրված է ազգային հերոս, խռովարար, չքավորներին պաշտպանող Անայատին։ «Դավութջան» պոեմը նվիրված է ժամանակակից երիտասարդներին, նրանց ուսմանը և աշխատանքին։

Ույղուրերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Դմիտրի Ֆուրմանովի, Յանկա Կուպալայի, Ռաբինդրանաթ Թագորի ստեղծագործությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Faceted Application of Subject Terminology
2. 1 2  «Краткая литературная энциклопедия»
3. 1 2 3  Գրական համառոտ հանրագիտարան
4. ↑  Այժմ` Ենբեկշիղազախյան շրջան, Ալմաթիի մարզ Ղազախստան։
5. ↑  «Жетісу». Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — ISBN 9965-17-134-3 (ղազախ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Գրական համառոտ հանրագիտարան», հ.9, Մոսկվա, 1978
* Մատենագրություն (ղազախ.)
* Խիզմետ Աբդուլին
* ОДН

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 115744458X · ISNI: 0000 0000 2889 2849 · LCCN: n85131799 · VIAF: 6236154260353524480008 · WorldCat VIAF: 6236154260353524480008 |

 |
| **՞**Եղջյուրավոր ագամա |
| --- |
| Եղջյուրավոր ագամա  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
|
| Կարգ | Թեփուկավորներ |
| Ենթակարգ | Մողեսներ |
|
|
| Ընտանիք | Ագամաներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | **Եղջյուրավոր**  **ագամա** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Ceratophora stoddartii Gray, 1834 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Եղջյուրավոր ագամա** կամ **ռնգեղջյուր մողես** (լատ.՝ Ceratophora stoddartii), թեփուկավորների վերնակարգի մողեսակերպերի կարգի ագամայինների ընտանիքին պատկանող մողես։

Եղջյուրավոր ագաման արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիների կենդանի է։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված են արևադարձային և մերձարևադարձային կլիմայական գոտիներում: Ազատության մեջ ապրում են միայն Ցեյլոնի կղզում՝ Շրի Լանկայում։

Եղջյուրավոր ագամաներ որոշ քանակությամբ ամպրում են նաև Հարավային Հնդկաստանում։ Համարվում է Շրի Լանկայի (Հնդկաստանի հարավային ափից հարավ-արևմուտք) էնդեմիկ կենդանատեսակ։

Շրի Լանկայում ապրում են բարձրադիր վայրերում՝ ծովի մակարդակից 1500-2100 մետր բարձրություններում։

Նկարագրություն
--------------

Մարմնի երկարությունը կազմում է 23 սմ։ Նրբակազմ, մարմնից բավականին երկար պոչ ունեցող սողուն է։ Ազդրի, բազկի, մեջքի առանձին մասերում կան խոշոր եռանկյունաձև թեփուկներ։

Մյուս թեփուկները շատ ավել մանր են։ Դնչի ծայրին կա դեպի վեր թեքված երկար փափուկ ելուստ՝ «եղջյուր»։ Այդ եղջյուրով էլ պայմանավորված է ագամայի անվանումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․Ջ․ Գրիգորյան, *Ողնաշարավորներ*, Հայերեն կենդանաբանական տերմինաբանություն (վերլուծություն և սկզբունքներ) (խմբ. Հ․Գ․ Խաչատրյան), «ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն», 2008, էջ 175 — 264 էջ. — 300 հատ, ISBN 978-5-8080-0723-9։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Սալավատի կենտրոնական քաղաքային գրադարան**, Սալավատ քաղաքի ամենամեծ գրադարանը։

Պատմություն
-----------

Գրադարանը ստեղծվել է 1951 թվականին Սալավատ քաղաքում։ Այն տեղակայված է Շինարարների փողոցի վրա գտնվող բարաքում։ Գրադարանի առաջին տնօրենը եղել է Մարգարիտա Չիստյակովան։ Հին շենքի գրադարանի գրքային ֆոնդը կազմում էր շուրջ 2600 նմուշ։

1958 թվականին Լենինի անվան հրապարակի վրա գտնվող նոր շենք տեղափոխվելուց հետո գրադարանը դարձել է կենտրոնական։ Գրադարանում կա ընթերցանության մեծ սրահ, բաժանորդագրություն, կատալոգների սրահ և մեթոդաբանական սենյակներ։

1972 թվականին քաղաքի 9 գրադարաններ միավորվել են Կենտրոնական գրադարանի հիմքի վրա՝ մեկ գրքային ֆոնդով և մեկ ընդհանուր աշխատակազմով։ Կենտրոնական գրադարանային համակարգի տնօրենն է Լ․ Չապլիգինան։

1981 թվականից սկսած Կենտրոնական քաղաքային գրադարանի տնօրենն է դառնում Տատյանա Դմիտրիևնա Գոնչարենկոն։

Ներկայումս գրադարանը Սալավատ քաղաքի առաջատար գրադարանն է ու մեթոդաբանական կենտրոնը։ Այն զինված է 12 համակարգիչներով, ինտերնետ կապով և պատճենահան տեխնիկայով։

Գրադարանի Գործնական տեղեկատվության բաժնում Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի ֆեդերատիվ կառավարական կապի և տեղեկատվության գործակալության ավտոմատացված տվյալների հիման վրա բաց է Իրավական տեղեկատվության կենտրոնը։ Գրադարանի իրավական տեղեկատվության կենտրոնի հիման վրա բաց է «Իրավական ակտերի բանկը», «Պաշտոնական պարբերական հրատարակության» կառավարական կապի դաշնային գործակալությունը, որն իր մեջ ներառում է պաշտոնական բնույթի օրենսդրական փաստաթղթեր։ Կա նաև Բաշկորտոստանայի օրենսդրական բազայի վերաբերյալ տվյալների բանկ։

1998 թվականից սկսած գրադարանում տրամադրվում են վճարովի ծառայություններ։

Գրադարանն ունի 9 մասնաճյուղ, որոնց թվում № 4 մասնաճյուղը՝ մասնագիտացված գավառագիտության մասին գրքերի, № 2 մասնաճյուղը՝ մանկապատանեկան գրականության, № 5 մասնաճյուղը՝ արվեստի մասին գրքերի մեջ, № 9 մասնաճյուղը՝ գիտահանրամատչելի, մեթոդաբանական և խաղացանկային գրականության ֆոնդով և ժաղովրդական արվեսի աուդիո-վիդեո-պահոցը։

Ֆոնդեր
------

Ներկայումս գրադարանի գրքային ֆոնդը կազմում է 110 հազար գիրք, պարբերականների հսկայական ընտրանին՝ 200 անուն թերթ և ամսագիր՝ ներառյալ 35 տեղական և հանրապետական հրատարակություններ (ամսագրեր «Վատանդաշ», «Վիբոր», «Ունիշ» և այլն) ռուսերեն, բաշկիրերեն և թաթարերեն լեզուներով։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Կենտրոնական գրադարանի բաժանորդագրությունում ոչ բյուջետային միջոցներով ձեռք բերված ուսուցողական գրականությունը վճարի դիմաց 3 օրով կարելի է տուն տանել։ Հասույթը տրամադրվում է նոր գրականության ձեռքբերմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  60 лет центральной городской библиотеке Салавата
2. ↑  Центральная библиотечная система Салавата
3. ↑  Директор библиотеки
4. ↑  Краеведческая библиотека
5. ↑  Филиал № 2
6. ↑  Республиканская периодика в библиотеке

Արտաքին հղումներ
----------------

* Государственная центральная библиотека города Салавата(չաշխատող հղում)
* Библиотека а Яндекс карте
**Կենտրոնական Պաշտպանական Շրջան**, Ստեփանակերտի պաշտպանական շրջան. կազմավորվել է ԼՂՀ ինքնապաշտպանական կոմիտեի նախագահի 1992-ի օգոստոսի 29-ի «ԼՂՀ ինքնապաշտպանության ուժերի շինարարության կազմակերպման հաստիքային նոր կառուցվածքի անցնելու մասին» համար 013 հրամանով՝ 1-ին, 4-րդ և 6-րդ վաշտերի հիմքի վրա (հրամանատար՝ Ս.Ջ. Կարապետյան)։ Կազմավորվել են երեք մոտոհրաձգային գումարտակներ (ՄՀԳ). 1-ին ՄՀԳ (ընդգրկվել են 1-ին վաշտը, «Ագոյի դասակը», «Ֆելիքսի վաշտը», «Ագոյի և Շոշի դասակը», հրամանատար՝ Հ.Հակոբյան), 2-րդ ՄՀԳ-ում՝ 4-րդ վաշտ, «Տիգոյի դասակ», «Ամաորա» և «Վրեժ» խմբերը, «Վադո», «Շահեն», «Բորյա» դասակները (հրամանատար՝ Գ. Արագսյան), 3-րդ ՄՀԳ-ում՝ 6-րդ, 3-րդ, 7-րդ վաշտերը (հրամանատար՝ Մ. Հարությունյան)։ Կենտրոնական Պաշտպանական Շրջանի հիմնադիրներից էին Յուրի Պողոսյանը, Ա. Ղուլանը և Մ. Կարապետյանը։ Նոր ձևավորված գումարտակների կազմալրումն անձնակազմով, սպառազինությամբ և տեխնիկայով իրականացվել է Ստեփանակերտի կայազորի ստորաբաժանումների և զորակոչային պահեստազորի հաշվին։ Գումարտակների անցումը նոր հաստիքների ավարտվել է 1992-ի սեպտեմբերին։ Ստեղծման առաջին օրից զորամասը մասնակցել է 1992- ի սեպտեմբեր-նոյեմբերին տեղի ունեցած ինքնապաշտպանական մարտերին, 1993 -ին՝ հյուսիսային ուղղությամբ կազմակերպված հակահարձակողական ռազմական գործողությանը, Քելբաջարի ռազմական հենակետի վնասազերծմանը, Մարտակերտի, Աղդամի ռազմական գործողություններին, հարավային ուղղությամբ մղված ինքնապաշտպանական և հարձակողական մարտերին, արևելյան սահմանագոտու անվտանգության ապահովմանը, Հորադիզի և Զանգելանի, Օմարի լեռնանցքի ռազմական գործողություններին և այլն։ Ռազմական գործողությունների ժամանակ զորամասն ազատագրել է 27 հայկական բնակավայրեր. ոչնչացրել հակառակորդի 6 ռազմական հենակետեր զոհվել են ԿՊՇ-ի շուրջ 400 ազատամարտիկ, 51 զինծառայող արժանացել է «Մարտական խաչ» 1-ին և 2-րդ աստիճանի շքանշանների, շատերը պարգևատրվել են մեդալներով։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Անդրիասովի տուն** (ռուս.՝ Дом Андриасова), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որտեղ ապրել է խորհրդահայ գրող, լրագրող և հրապարակախոս Միխայիլ Անդրիասովը։ Ինը հարկանի աղյուսե շենքը կառուցվել է 1965 թվականին։

Պատմություն
-----------

Այն շենքը, որտեղ 1969-1984 թվականներին ապրել և աշխատել է հայազգի գրող Միխայիլ Անդրեյի Անդրիասովը, գտնվում է Դոնի Ռոստովի Համալսարանական նրբանցք, 53/54 հասցեում։ Շենքը կառուցվել է 1965 թվականին։ Մ. Անդրիասովը Ղուկաս Մադոյանի հերոսական գումարտակի մասին պատմող բազմիցս վերահրատարակված «Վեց օր» վիպակի, «Յուրա Տարասովի ինքնաձիգը», «Իշխող բարձունք», «Լեգենդ ոսկե ձիու մասին», «Մերձդոնյան իրողություն» գրքերի և այլ ստեղծագործությունների հեղինակ է։ Մահացել է Դոնի Ռոստովում, 1984 թվականի ապրիլի 25-ին, կյանքի 70-րդ տարում։

Գրողը բնակվել է չորրորդ հարկում՝ երեքսենյականոց թիվ 27 բնակարանում։ Նրա բնակարանի պատուհանները նայել են դեպի Համալսարանական նրբանցք։ Պահպանվել է գրողի աշխատասենյակի հուշային նկարագիրը։

1988 թվականին շենքի պատին փակցվել է հուշատախտակ, որի վրա գրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այս տանը 1969-1984 թվականներին ապրել և աշխատել է գրող Միխայիլ Անդրեյի Անդրիասովը (1914-1984)։ |  |

Ավելի ուշ հուշատախտակի վերևում տեղադրվել է գրողի ցածրաքանդակը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքը ինը հարկանի է, աղյուսե, ցոկոլի վրա, ճակատը՝ պատշգամբներով։ Շենքի ճարտարապետական դիմագիծը որոշում է գլխավոր ճակատի կենտրոնում կրկնապատկված լուսամուտատեղերի և պատշգամբների ռիթմը։ Ցածր առաջին հարկում տեղակայված են խանութների ցուցափեղկեր։ Այս և բարձրահարկ հարևան շենքի միջև գտնվում է մուտքը դեպի շենքի ներքին բակ։

Շինությունն ուղղանկյունաձև է։ Նրա հատակագծման հիմքը կազմում է աստիճանավանդակը, որի շուրջը գտնվում են բնակարանները։

Գրականություն
-------------

* Комсомолец. - 1971. - 7 января.
* Писатели Дона - Ростов-н/Д, 1986. - С. 46 - 51.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ростов-на-Дону
* Памятная табличка Андриасову М.А. на фасаде дома в котором жил писатель в Ростове-на-Дону
* Учитель живого слова Archived 2018-11-25 at the Wayback Machine.
Ջոտտո - «Հուդայի համբույրը»
**Պրոտոռենեսանս** (от հին հունարեն՝ πρῶτος - «առաջին» և ֆր.՝ Renaissance - «վերածնունդ»), նախավերածնունդ, իտալական մշակույթի պատմության փուլ, որը շատ բանով հող է նախապատրաստել Վերածննդի արվեստի համար։

Տերմին
------

«Պրոտոռենեսանս» տերմինն առաջին անգամ կիրառել է շվեյցարական պատմաբան Յամիս Բուրքհարդը։ Պրոտոռենեսանսը վերելք է ապրել 13-14-րդ դարերում։ Պրոտոռենեսանաի արվեստին բնորոշ են դարձել իրականության զգայական-դիտողական արտացոլման միտումը, աշխարհիկ նախասկիզբը և անտիկ արվեստի նկատմամբ սուր հետաքրքրությունը։ Պրոտոռենեսանսի ճարտարապետները (Առնոլդո դի Կամբիո և ուրիշներ) գոթական ոճի ծավալներին հաղորդել են հավասարակշռվածություն և հանդարտություն։

Պատմություն
-----------

Պրոտոռենեսանսի քանդակագործությանը ներհատուկ են քանդակների զորեղությունը, ուշ անտիկ շրջանի արվեստի ազդեցությունը (Նիկոլո Պիզանո և ուրիշներ), գեղանկարիչները (հռոմեացի Կավալլինին և հատկապես ֆլորենտացի Ջոտտոն) ձգտել են ձևերի առանձնահատուկ շոշափելիության և նյութական համոզչության։

Համանման երևույթները (կերպարների զգայական ճշմարտանմանության ուժեղացում) նկատելի են նաև այդ շրջանի իտալերեն գրականությունում («դոլչե ստիլ նուովո» դպրոցի պոեզիան, Դանթե)։ Նախավերածննդյան միտումները ընկալել են Վաղ Վերածննդի արվեստագետները (Ֆ․ Բրունելեսկի, Դոնատելլո, Մազաչչո)։

Գրականություն
-------------

* Алпатов М. В. «Итальянское искусство эпохи Данте и Джотто», М. — Л. 1939;
* Лазарев В. Н. «Происхождение итальянского Возрождения», т. 1 — «Искусство Проторенессанса», М. 1956.
* Статья "Проторенессанс" Archived 2013-06-15 at the Wayback Machine. (Большая советская энциклопедия)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 448)։*  |
**Միս ֆրանսիական ձևով**, այս ուտեստը պատրաստվում է մսի, կարտոֆիլի և պանրի շերտերից։

Պատմություն
-----------

Այս ուտեստը իր անվանումը ստացել է Ֆրանսիայում, այն առաջին անգամ պատրաստել են ի պատիվ ռուսական կոմս Օռլովի և Եկատերինա 2-րդի։ Այն իր մեջ պարունակում էր միս, կարտոֆիլ, սունկ և պանիր՝ համեմված բեշամել սոուսով։ Արդեն պարզեցված եղանակով, որը հայտնի է ֆրանսիական ձևով սունկը բացակայում է, իսկ բեշամել սոուսը փոխարինվում է սերուցքով, թթվասերով։ Գոյություն ունի այս ուտեստի պատրաստման շատ տարբեր եղանակներ, ինքնուրույն կարելի է որոշել բաղադրամասերի ձևը, տեղը։

Միս ֆրանսիական ձևով ուտեստը մատուցվում է գեղեցիկ կտրտված կամ ամբողջովին, սակայն այն զգուշությամբ պետք է տեղափոխել ափսեի մեջ, որպեսզի չքանդվի։

Միս ֆրանսիական ձևովը չի համարվում ֆրանսիական ուտեստ, այն ավելի շատ ռուսական է։ Վլադիվոստոկում այն պատրաստում են մի քիչ այլ եղանակով և կոչում են «Միս նավապետական ձևով։» Ռուսաստանի միջին հատվածում այն ավելի հայտնի է «Անակնկալ», «Դիպլոմատ» անուններով։ Ֆրանսիայի հարավում պատրաստում են նմանատիպ ուտեստ Բեկեոֆֆե անվանմամբ, այն նույնպես պատրաստվում է նույն եղանակով, ուղղակի պանրի փոխարեն օգտագործվում է գազար։ Այս ուտեստի հիմնական առավելությունը ամբողջական տանձերն են, որոնք դասավորում են ամենավերին շերտում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гастрономический словарь // Ресторанный рейтинг Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. (ռուս.)
* Мясо по-французски // Мир советов Archived 2014-07-22 at the Wayback Machine. (ռուս.)
* Мясо по-французски // Кукса Archived 2015-01-29 at the Wayback Machine. (ռուս.)
* Почему прижилось мясо по-французски в русской кухне?//АиФ (ռուս.)
**Հայոց թագավորություն**, Ռուսաստանին հովանավորության ներքո ինքնավար հայոց թագավորության ստեղծման նախագիծ հայ հայենասերների կողմից, որոնք առաջարկել են հայ հայենասերները Ռուսական կայսրության ցար Նիկոլայ Ա-ին 1827 թվականին։ 1827 թվականին տվյալ հողերը, որոնք նախատեսված էր ընդգրկել ստեղծվելիք թագավորության կազմի մեջ դեռ գտնվում էին Պարսկաստանի ձեռքերում։ Ընդ որում, կային Վրացական նահանգի մեջ մտնող այլ հայկական հողերը, որոնք հայ գործիչները չէին մտցնում ստեղծվելիք ինքնավար Հայոց թագավորության մեջ, քանի որ դրանք արդեն կցված էին Ռուսական կայսրությանը։

1827, Ռուսաստանի կազմում Արևելյան Հայաստանում ինքնավարություն ստեղծելու նախագիծ։ 1826-28-ի ռուս-պարսկական պատերազմը (տես Ռուս-պարսկական պատերազմներ 1804-13, 1826-1828) դեռ չավարտված՝ հայ ազատագրական շարժման գործիչներին և ռուսական արքունիքին մտահոգում էր այն հարցը, թե ինչ վարչակարգ է հաստատվելու Ռուսաստանի տիրապետության տակ անցած (տես Գյուլիստանի հաշտության պայմանագիր 1813) և անցնելիք հայկական տարածքներում։ Հայ գործիչները (մասնավորապես՝ Ներսես Աշտարակեցին, Հ. Ալամդարյանը և ուրիշներ) հույս ունեին, որ հայկական այդ տարածքներում կվերականգնվի հայկական պետականությունը՝ Ռուսաստանի հովանավորության ներքո։ Ցարական կառավարությունը, որին հայտնի էին այդ միտումները, Պետերբուրգում ստեղծեց հատուկ կոմիտե, որն զբաղվելու էր նորանվաճ տարածքների ապագա կացության հարցով։ Ռուսաստանի հայ գործիչներ Խ. Լազարյանը, Կ. Արղությանը, Ա. Խուդաբաշյանը ռուսական արքունիք ներկայացրին մի նախագիծ, որով Հայաստանի՝ Արաքսից հյուսիս ընկած մասը պետք է ինքնավարություն ստանար Ռուսաստանի կազմում։ Ըստ նախագծի՝ վերականգնվելու էր Հայոց թագավորությունը (կազմվելու էր Երևանի, Նախիջևանի, Ղարաբաղի, Շաքիի նահանգներից, «Հայոց թագավոր» տիտղոսը մտնելու էր Նիկոլայ I-ի տիտղոսների մեջ)՝ Էջմիածնի Մայր աթոռի գլխավորությամբ, կատարվելու էր ներգաղթ, կամավոր հիմունքներով ստեղծվելու էր հայկական զորք, որը կփոխարիներ ռուսական զորքերին և կկատարեր սահմանապահ ծառայություն։ Նախագիծը մերժում էր ճորտատիրական իրավունքը։

Ռուսաստանի հովանավորության տակ հայկական պետականությունը վերականգնելու նույն բովանդակությամբ նախագիծ էր ներկայացրել նաև քաղաքական գործիչ Սերովբե վարդապետ Կարնեցին։ Այդ նախագծերն անհարիր էին Ռուսաստանի գաղութատիրական քաղաքականությանը և չիրագործվեցին։ 1828-ին հայկական հողերի մի մասից միայն ստեղծվեց Հայկական մարզը՝ որպես հատուցում հայ ազատագրական շարժման գործիչների պատրանքների, և գոյատևեց մինչև 1840-ը։

Տես նաև
-------

* Արևելյան Հայաստան
* Հայոց պատմություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանի ինքնավարության նախագիծը։ Հայկական մարզը Archived 2012-10-16 at the Wayback Machine.

Գրականություն
-------------

* Պարսամյան Վ.Ա. Գրիբոյեդովը և հայ-ռուսական հարաբերությունները, Ե. 1947։
* Հայ ժողովրդի պատմություն, հ. 5, Ե. 1974։
**Եղվարդի դաշտ**, *Ուչթափալարի դաշտ*, սարավանդ Հայաստանում, Քասաղ և Հրազդան գետերի միջև։ Փռված է Արայի լեռան հարավային ստորոտներին՝ հարավում հասնելով մինչև Երևանի գոգավորության եզրը։ Կազմված է Արայի լեռից ժայթքած լավաներից։ Բլրապատ է, թույլ ալիքավորված, կենտրոնում կա գոգավորություն։ Բարձրությունը 1000-1600 մ է։ Կլիման ցամաքային է։ Օդի հունվարյան միջին ջերմությունը -5° է, հուլիսիսնը՝ 24°, տարեկան տեղումների քանակը՝ 400-500 մմ։ Գերակշռում են կարբոնատային գորշ հողերը։ Ոռոգվում է Արզնի-Շամիրամ ջրանցքի, Քասաղից վերցված ջրհան կայանների ջրերով։ Այգեգործական, պտղաբուծական և հացահատիկային շրջան է։ Դարեր առաջ ոռոգվում էր չնչին չափով Արայի լեռան ստորոտով ձգվող ջրանցքով, որն ավերվել է 1604 թվականի Շահ-Աբասի արշավանքների ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 39 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 193 — 992 էջ։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տոնացույց (այլ կիրառումներ)

**Տոնացույց**, Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու տոների մասին ցուցումներ պարունակող ծիսամատյան, տոների օրացուցային կարգի և արարողությունների կատարման ուղեցույց, որտեղ արձանագրված է յուրաքանչյուր օրվա ներքին ծիսակարգը՝ իր մասնավոր հերթագայությամբ, կատարման համար սահմանված ընթերցումներով (Աստվածաշունչ, քարոզ, աղոթք, շարական և այլն)։

Ստեղծումը
---------

Համաձայն ավանդության, Հայ եկեղեցու տոների կարգավորության պաշտոնական հիմնադիրը Գրիգոր Ա Լուսավորիչն է։ Այդ գործին մեծապես նպաստել է Սահակ Ա Պարթևը։ Մասնավորաբար հայկական Տոնացույցին հատուկ յոթնյակ ձևը (երբ ս. Զատկի շարժականությամբ թելադրված՝ մի շարք տոներ յոթ օրվա տատանումով են նշվում) կապվում է նրա անվան հետ։ Տոնացույցի կազմավորման գործին իրենց մասնակցությունն են բերել Գյուտ Ա Արահեզացի, Հովհաննես Ա Մանդակունի կաթողիկոսները։ Հովհաննես Գ Օձնեցին կանոնակարգել է Ս. Ծննդյան չորս Ավագ տոներն իբրև նախատոնակ։ Ներսես Շնորհալին սահմանել է Հոգեգալուստը՝ յոթ և Վերափոխումը՝ ինն օր տոնախմբելու կարգը։ Տոնացույցը խմբագրել և վերստին սստուգաբանել է Գևորգ Լամբրոնացին (13-րդ դար)։ Նա Կանոնագրքից քաղած վկայություններով հաստատագրել է Հայ եկեղեցու տոնական կարգավորությունը։ Նշանակալից է Սիմեոն Ա Երևանցու մասնակցությունը տոնացույցի կարգավորման աշխատանքներին։ Նրա ջանքերով հայ եկեղեցական տոնացույցը ձեռք է բերել նոր և հաստատուն կերպարանք։ Կիրակի օրվա սրբությունը պահելու նկատառումով նա Տերունական և Սրբոց տոների կապակցությամբ տոնացույց է ներմուծել 21 օրեր, հանել Մեծի պահոց կիրակիների մեջ Հարության հիշատակումը, մշակել գործածության առավել դյուրին և հաստատուն մի ձև, որը ցույց է տալիս 36 տարեգրերի համար մարտի 22-ից մինչև ապրիլի 25-ը տեղի ունեցող ս. Զատկի տոնի փոփոխությունները։ Սիմեոն Ա Երևանցու տոնացույցը կիրառվում է ցայսօր։ Ըստ տոնացույցի՝ Հայ եկեղեցին տարին բաժանում է երեք տեսակ օրերի՝ տոների, սրբոց օրերի և ապաշխարության կամ պահոց օրերի։

Արտաքին հղումներ
----------------

Արդի տոնացույց

Հավելյալ տեղեկություններ Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |
**Հարվածային գործիքը** կամ **հարվածային գործիքները** առանձին կամ մի խումբ երաժշտական գործիքների հավաքածու է, որը կարող է օգտագործվել բոլոր տիպի երաժշտություններում՝ ֆոլկլորից մինչև դասական երաժշտություն։ Այս գործիքներից ձայն դուրս բերելու նպատակով պետք է դրանց հարվածել։ Յուրաքանչյուր հարվածային գործիք ունի իր նվագելու ձևը։ Բաժանվում են երկու հիմնական մասի՝ մեմբրանոֆոն հարվածային գործիքներ և իդիոֆոն հարվածային գործիքներ։

Բնութագիր
---------

Գոյություն ունեն բազմաթիվ հարվածային գործիքներ։ Այս գործիքները համարվում են ամենահներից մեկը, քանի որ դրանք նախկինում հայտնաբերվել են տարբեր տեսակի փայտերից, և նվագելը հեշտ է եղել։ Հին ժողովուրդների նկարներում և պատկերներում կարելի է գտնել բազմաթիվ հնադարյան հարվածային գործիքներ։

Այս գործիքները բաժանվում են երկու հիմնական մասի՝ մեմբրանոֆոն հարվածային գործիքներ և իդիոֆոն հարվածային գործիքներ։ Իդիոֆոն համարվում են այն գործիքները, որոնք հենց բնականից հանում են տարբեր ձայներ օրինակ՝ քսիլոֆոնը, զանգակը, ծնծղան։ Այս գործիքնեը նվագվում են հատուկ փայտիկների օգնությամբ։ Փայտիկը, հարվածելով գործիքի ստեղներին, ստեղծում է տվյալ գործիքի ձայնը։ Մեմբրանոֆոն համարվում են հարվածային խուլ գործիքները ինչպիսիք են մեծ և փոքր թմբուկները։ Այս գործիքներին շատ ուժեղ հարվածելով՝ կարելի լսել նրանց հնչողությունը։ Մեմբրանոֆոնները նույնպես նվագում են փայտիկների օգնությամբ։ Դասական երաժշտության մեջ միշտ կիրառվել են տարբեր տեսակի հարվածային գործիքներ։ Վաղ դասականները դրանք կիրառում էին չափավոր քանակով կամ ընդամենը մեկ հատ (սովորաբար՝ լիտավր)։ Հարվածային գործիքներին կարևոր դեր է տվել Բելա Բարտոկը իր «Երաժշտություն լարայինների, հարվածայինների և չելեստայի համար» ստեղծագործությունում։ Դասական նվագախմբում յուրաքանչյուր հարվածային գործիք նվագող տարբեր է։ Այլ ոճի երաժշտության մեջ հարվածային գործիք նվագողը կարող է լինել նույն մարդը։

Հարվածային գործիքները շատ հազվադեպ են հանդիպում որպես սոլո գործիք։ Դասական երաժշտության մեջ այս գործիքները կարող են նվագել նաև դաշնամուրի հետ։ Գործիք նվագողը կարող է նվագել թե´ նստած, թե´ կանգնած։ Այս գործիքների փայտիկները կարող են լինել տարբեր տեսակի։ Հաճախ երաժիշտը դադարի ժամանակ փոխում է իր փայտիկները՝ գործիքի ուժգնությունը կամ տեմբրը փոխելու նպատակով։

Հետաքրքիր է իմանալ
------------------

Էվելին Գլենի, Գերմանիա, Moers Festival – Մոյեռսի միջազգային փառատոն, 2004 թ․ մայիսի 30
2015 թվականի մայիսին Ստոկհոլմում կայացած ամենամյա միջազգային *Պոլառ մյուզիք մրցանակաբաշխության (Polar Music Prize)* երկու դափնեկիրներից մեկը ճանաչվել է հարվածային գործիքների վիրտուոզ կատարող և կոմպոզիտոր շոտլանդացի Էվելին Գլենին (Evelyn GLENNIE ծնված 1965 թ․ հուլիսի 19, նա 11 տարեկանից լսողության 90 % կորցրել է)։ Մրցանակը շնորհել է Շվեդիայի արքա՝ Կառլ XVI Գուստաֆը[1][2]։

Պատկերասրահ
-----------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Evelyn Glennie - 2015 Official Announcement․ polarmusicprize
2. ↑  Evelyn Glennie receives the Polar Music Prize from H.M. The King of Sweden
**Ուոլսոլ** (անգլ.՝ Walsall), արդյունաբերական քաղաք Անգլիայի Արևմտյան Միդլենդ շրջանում։ Այն հեռու է Բիրմինգհամից 12.9 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք և 9.6 կմ դեպի արևելք Վուլվերհեմպտոն քաղաքից։

Ուոլսոլը Ուոլսոլի Մետրոպոլիտան ավանի վարչական կենտրոնն է։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի՝ քաղաքն ունեցել է 67․594 բնակիչ։

Պատմություն
-----------

Կա վարկած, որ Ուոլսոլ անվանումը գալիս է «Ուոլ Հալ» ("Walh halh") բառից, որը նշանակում է «Ուելսերեն խոսողների տարածք»։ 1002 թվականի փաստաթղթերի մեջ Ուոլսոլը անվանվում է «Ուալեշո» ('Walesho'), սակայն որպես արդյունք Դոմսդեյ գրքում չի նշվում Ուալեշո անվանումը։

### Արդյունաբերական հեղափոխություն

16-րդ դարում, արդյունաբերական հեղափոխության հետևանքով 2000 բնակիչ ունեցող Ուոլսոլ գյուղը 200 տարվա ընթացքում վերածվեց 86․000 բնակիչ ունեցող քաղաքի։ Այն արդյունաբերում էր բազմազան ապրանքներ, օրինակ՝ թամբեր, շղթաներ, չառաստներ և կերամիկական ապրանքներ։

Ժողովրդագրություն
-----------------

| **Ուոլսալը համեմատած** |
| --- |
| **ՄԲ-ի 2001 թվականի մարդահամար** | **Ուոլսոլ** | **Ուոլսոլի Մետրոպոլիտան ավան** | **Արևմտյան Միդլենդ ավան** | **Անգլիա** |
| Ընդհանուր բնակչությունը | 170,994 | 253,499 | 2,284,093 | 49,138,831 |
|  |
| Սպիտակամորթներ | 81.6% | 86.4% | 79.6% | 90.9% |
| Ասիացիներ | 14.6% | 10.5% | 13.5% | 4.6% |
| Սևամորթներ | 1.7% | 1.4% | 3.9% | 2.3% |
|  |

Մեծ Բրիտանիայի 2001 թվականի մարդահամարի արդյունքում՝ Ուոլսոլը 170997 բնակչությամբ ճանաչվել է Արևմտյան Միդլենդ ավանի 4-րդ ամենաճանամեծ բնակչություն ունեցող քաղաքը։

Ուոլսոլի Մետրոպոլիտան ավանի Կրոնական բաշխումը ունի մոտավորապես այսպիսի տեսք՝

* 80% Քրիստոնյաներ
* 10% Մուսուլմաններ
* 6% Սիկխիզմ
* 3% Հինդուիզիմի հետևորդներ
* 2% Այլ կրոնի հետևորդներ

Մշակույթ
--------

### Թանգարաններ

Ուոլսոլում կա 2 թանգարան՝ Ուոլսոլ թանգարանը և Ուոլսոլի կաշվի թանգարանը։ Ուոլսոլի թանգարանում ցուցադրված են տեղական պատմական իրերը, որոնք հիմնականում վերցված են արտադրական վաճառքներից. կան նաև ազատ տարածք ժամանակավոր ցուցադրությունների համար։ Իսկ կաշվի թանգարանում ցուցադրված են տարբեր կաշվե իրեր և կաշեգործների կողմից վերամշակված այլ կաշվե նյութեր։

Պատկերասրահ
-----------

* Ուոլսոլը 1875 թվականին*Ուոլսոլը 1875 թվականին*
* Ձիարշավարան, Բրեդֆորդ փողոց, Ուոլսոլ. 19-րդ դարի կտավՁիարշավարան, Բրեդֆորդ փողոց, Ուոլսոլ. 19-րդ դարի կտավ
* Ուոլսոլի արվեստների սրահՈւոլսոլի արվեստների սրահ
* Ուոլսոլը միջին ժամանակներում, 15-րդ դար ջրանկար, հեղինակ՝ Հենրի ՍոմերֆիլդՈւոլսոլը միջին ժամանակներում, 15-րդ դար ջրանկար, հեղինակ՝ Հենրի Սոմերֆիլդ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4236731-1 · LCCN: n82273903 · VIAF: 136074767 · WorldCat VIAF: 136074767 |

 |