recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Գերմանիայի թվային գրադարանի լոգոնԳերմանիայի թվային գրադարանի լոգոն
**Գերմանիայի թվային գրադարան** (գերմ.՝ Deutsche Digitale Bibliothek, DDB), Գերմանիայի ամենամեծ առցանց գրադարանն է։ 2007 թվականի ամռանից ստեղծագործական նախագծում աշխատել է մասնագետների մեծ խումբ։ Գերմանիայի կառավարությունը նման ազգային պորտալ ստեղծելու մասին որոշումը կայացրել է 2009 թվականին։ Գրադարանը պաշտոնապես ներկայացվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 28-ին Բեռլինում կայացած շնորհանդեսի ժամանակ։

Բացման ժամանակ գրադարանում հավաքվել է 5,6 միլիոն գիրք, արխիվներ, հուշարձանների լուսանկարներ, նկարների վերատպումներ, ձայնագրություններ և ֆիլմեր։ Գրադարանի կայքի էջերից կարելի է անցնել Բեռլինի թանգարաններից որևէ մեկը, դիտել Մյունխենում անցկացվող որևէ ցուցահանդես, տեսնել Դյուսելդորֆի փողոցներում գտնվող հուշարձանները 3D ֆորմատով կամ տեսնել հին արխիվը։ Ֆոնդերի հասանելիության պարագայում հետազոտության և վերապատրաստման գործընթացը պետք է ավելի հեշտ լինի։

Գերմանիայի թվային գրադարանը հնարավորություն է ընձեռում մուտք գործել 1,8 հազար մշակութային և գիտական հաստատություններ, որոնց թիվը հետագայում կհամալրվի մինչև 30 հազար։ Գաղափարն իրականացրել են գերմանական գրադարանների, թանգարանների, արխիվների և ֆիլմերի արխիվների գրադարանների աշխատակիցները պետական հաստատությունների հետ համատեղ։ Նախատեսվում է, որ այս գրադարանը կմիավորի գերմանական բոլոր մշակութային և գիտական հաստատություններն իրենց առցանց գրադարաններով և կինտեգրվի Europeana նախագծին։

Ի տարբերություն Google կամ Yahoo որոնման համակարգերի նոր գրադարանի կայքը չէր նախատեսում ունենալ այցելուների առավելագույն թվաքանակ։ Ծրագիրը շահույթ չի հետապնդում և հիմնական շեշտը դրվում է որակի, կարևորության և հուսալիության վրա։ Պորտալում տեղեկատվությունը հանգամանորեն մշակված է։ Բոլոր մշակութային և գիտական հաստատություններն այն օգտագործելու թույլտվություն են տվել։

Գրադարանը ստեղծողները պետք է հաշվի առնեն Գերմանիայում գործող հեղինակային իրավունքները։ Այս առումով 20-21-րդ դարերի վաղեմության արվեստը, գրականությունը և գիտական աշխատանքները ներկայացված են ոչ բավարար չափով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Германии появится цифровая библиотека с открытым доступом для всех
2. ↑  Немцы "оцифровывают" культурное наследие

Գրականություն
-------------

* Manfred Dworschak: Babylonischer Bau. In: Der Spiegel. Nr. 6, 2010, S. 142–144 (online – 8. Februar 2010). Zitat: „Die Deutsche Digitale Bibliothek will Millionen Bücher, Filme, Bilder und Tonaufnahmen im Internet zugänglich machen. Über 30.000 Bibliotheken, Museen und Archive sollen ihr digitalisiertes Kulturgut beisteuern. Kann ein derart ehrgeiziger Plan überhaupt gelingen?"
* Mirko Smiljanic (2012-11-27)։ «Per Mausklick zum nationalen Kulturerbe.»։ *Deutschlandfunk (DLF). Hintergrund Politik.* (գերմաներեն)։ Վերցված է 2017-08-11  `|chapter=`-ը անտեսվել է (օգնություն)

* «Kulturerbe - Deutsche Digitale Bibliothek»։ *Staatsministerin für Kultur und Medien* (գերմաներեն)։ 2016-01-13։ Վերցված է 2017-08-11  More than one of `|periodical=` և `|work=` specified (օգնություն)

```
Archived 2016-04-18 at the Wayback Machine.
```
**Ռուսթավելու պողոտա** (վրաց.՝ რუსთაველის გამზირი), Թբիլիսիի կենտրոնական փողոցը։ Կոչվել է ի պատիվ միջնադարյան վրացի գրող Շոթա Ռուսթավելու։ Պողոտան, որի ընդհանուր երկարությունը կազմում է շուրջ 1,5 կմ, ձգվում է Ազատության հրապարակից մինչև Ռուսթավելու հրապարակ։

Մինչ 1918 թվականը կոչվել է *Գոլովինի պողոտա*՝ ի պատիվ ռուս գեներալ Եվգենի Գոլովինի։

Ռուսթավելու պողոտայում են տեղակայված կառավարական, հասարակական, մշակութային ու առևտրական բազմաթիվ կառույցներ, որոնցից են Վրաստանի խորհրդարանը, Կաշվեթի եկեղեցին, Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիան, Վրաստանի ազգային թանգարանը, Թբիլիսիի Զ. Փալիաշվիլիի անվան օպերայի և բալետի թատրոնը, Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնը, Թբիլիսիի Ա. Գրիբոյեդովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնը և այլն։ Պողոտայի երկու կողմերում տնկված են սոսիներ։

Ռոսթավելու պողոտայում են տեղի ունեցել 1989 թվականի Թբիլիսյան դեպքերը, 1991 թվականի դեկտեմբերի ու 1992 թվականի հունվարի արյունալի իրադարձությունները, ինչպես նաև հակակառավարական ցույցեր 2007 և 2011 թվականներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Вокруг Света — Под Святой горой (ռուս.)
|  |
| --- |
| **Հակինթիկ ատրպատականյան** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Ծնեբեկազգիներ (Asparagaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Մկնասոխայիններ (Scilloideae) |
| **Ցեղ** | **Hyacinthella** |
| **Տեսակ** | **Հակինթիկ ատրպատականյան** *(H. atropatana)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Hyacinthella atropatana***Mordak & Zakhar. 1981 |

**Հակինթիկ ատրպատականյան** (լատ.՝ Hyacinthella atropatana) հակինթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

3-5 սմ բարձրությամբ, շատ փոքր, ձվաձև սոխուկով և թղթանման, մուգ գորշ կամ մոխրագույն թեփուկներով սոխուկավոր բույս է։ Տերևները փքված են, բարակ, 2-5 հատ։ 3-5 սմ երկարությամբ ծաղկասլաքը պտղի ժամանակ ձգվող է։ Ծաղկապատը սպիտակ է, բաց երկնագույն կամ մանուշակաերկնագույն, զանգականման կամ թեթևակի սափորանման։ Փոշանոթները կարմիր կամ մուգ մանուշակագույն են։ Տուփիկը հակաձվաձև-սրտաձև է՝ կարճ կտուցիկով։ Սերմերը սև են։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Վայոց Ձորի (Արենի և Ամաղու գյուղերի միջև) և Մեղրու (Ագարակ, Շվանիձոր, Նռնաձոր գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 600-1000 մ բարձրությունների վրա, չոր խճաքարոտ և քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է փետրվար-մարտ ամիսներին, պտղաբերում՝ մարտ-ապրիլին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 1001465
* GBIF: 2767593
* iNaturalist: 862339
* IPNI: 897970-1
* Plant List: kew-278517
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:897970-1
* WCSP: 278517

 |

 |
**Չինաստանի բանկի աշտարակ** (անգլ.՝ Bank of China Tower), Հոնկոնգի ամենաճանաչված և ամենահայտնի երկնաքեր։ Շինությունը հայտնի է որպես Չինաստանի բանկի շտաբկայան Չինաստանի բանկ։
Դիզայնը պատկանում է չինական ծագումով ամերիկացի Բեն Յույմինին։ Շենքի բարձրությունը 315 մետր է, երկու ալեհավաքների հետ միասին` 369 մետր։ 70 հարկանի շենքը կառուցվել է 1989 թ. գտնվում է Հոնկոնգի մետրոյի կենտրոնական կայարանի մոտ։ Կառույցը եղել է Հոնկոնգի և Ասիայի ամենաբարձր կառույցը 1989 թվականից մինչև 1992 թվականը։ ԱՄՆ-ից դուրս առաջին կառույցը, որի բարձրությունը դուրս էր 305 մետրի (1000 ֆունտի) շրջանակներից։ Սա նշանակում է, որ կառույցի ավարտման ժամանակ, այն ամենաբարձրն էր աշխարհում։

2015 թ. դրությամբ այն 4-րդն է Հոնկոնգում, 25-րդն Ասիայում և 32-րդն աշխարհում։ Ֆեն շույի կողմնակիցների կողմից շենքը քննադատության արժանացավ, որի արդյունքում ճարտարապետը հատակագծի մեջ որոշ փոփոխություններ կատարեց, քանի որ Չինաստանում ֆեն շույը չին հասարակության վրա ուներ հսկայական ազդեցություն։ 43-րդ հարկի փոքրիկ մսարթ հրապարակը բաց է հանրության համար, իսկ 70-րդ հարկի գլխավոր սմարթ հրապարակը փակ է այցելուների համար։ Աշտարակը տարբերվում է իր ֆուտուրիստական և անսովոր դիզայնով, ինչն էլ այն դարձնում է հայտնի քաղաքի բնակիչների և հյուրերի համար։ Սա Հոնկոնգի միակ կառույցն է, որն ունի նմանություն համակարգչային խաղերում, ինչպիսիք են SimCity 3000 և SimCity 4: Կառույցը նաև թվային մշակման է ենթարկվել և ցուցադրվել Աստղային ուղի. ճանապարհորդ ֆանտաստիկ սերիալում, «Ծովային մարտ» ֆիլմում։
Հասցեն` 1 Garden Road, Կենտրոնական Հոնկոնգ։

Պատկերասրահ
-----------

* Շենքի նախասրահըՇենքի նախասրահը
* Չինաստանի բանկի աշտարակը առավոտյանՉինաստանի բանկի աշտարակը առավոտյան
* Չինաստանի բանկի աշտարակը գիշերըՉինաստանի բանկի աշտարակը գիշերը
* Չինաստանի բանկի աշտարակըՉինաստանի բանկի աշտարակը
* Հոնկոնգի Կենտրոնական և վարչական համայնապատկերը գիշերըՀոնկոնգի Կենտրոնական և վարչական համայնապատկերը գիշերը
* Չինաստանի բանկի շենքը վերևիցՉինաստանի բանկի շենքը վերևից
* Չինաստանի բանկի շատրվանըՉինաստանի բանկի շատրվանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* О здании Archived 2011-01-05 at the Wayback Machine. на сайте ВОС

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |

 |
Չինական Թայբեյի դրոշը Օլիմպիական խաղերին
Չինական Թայբեյի դրոշը Պարալիմպիկ խաղերին
**Չինական Թայբեյ** (անգլ.՝ Chinese Taipei), անվանում, որը Թայվանն օգտագործում է մի շարք միջազգային կազմակերպություններում և գրեթե բոլոր սպորտային միջոցառումներին, ինչպիսիք են Օլիմպիական խաղերը, Ասիական խաղերը և Ունիվերսիադան։ Պայմանավորվածությունների ուժով միջազգային հանրությունը լայնորեն կիրառում է «Չինական Թայբեյ» տերմինը, որը կապված է Չինաստանի քաղաքական կարգավիճակի և նրա միջազգային հարաբերությունների հետ։ Չինաստանը դեմ է արտահայտվել միջազգային հարթակներում Թայվանին «Չինաստանի Հանրապետություն» անվանելուն, քանի որ դա կլեգիտիմացնի Թայվանի կառավարությանը, որի գոյությունը Չինաստանը չի ընդունում։ Չինաստանը դեմ է նաև «Թայվան» անվանման կիրառմանը, քանի որ դա կփաստեր, որ այն հանդես է գալիս Չինաստանից առանձին սուբյեկտ։ Եվ Չինաստանի Հանրապետությունը, և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունն իրենց համարում են Չինական աշխարհի և քաղաքակրթության միակ օրինական ներկայացուցիչը, որը մեջ է նաև Թայվան կղզին։

Տերմինի առաջացման պատմություն
-----------------------------

Տերմինը որպես փոխզիջումային տարբերակ առաջացել է 1979 թվականին, որն ընդունելի է եղել Չինաստանի և Թայվանի համար։ Կարևոր դեր է խաղում այն հանգամանքը, որ չինարենում «չինական» բառի համար կա երկու ածական անուն։ ՉԺՀ-ում «Չինական Թայբեյը» թարգմանվում է «չժունգո» ածականով (չինարեն՝ 中國臺北, 中国台北, Zhōngguó Táiběi, Չժունգո Թայբեյ), այսինքն չինական, որպես չինական պետությանը կապված, իսկ Չինաստանի Հանրապետությունում՝ «չժունհուա» ածականով (չինարեն՝ 中華臺北, 中华台北, Zhōnghuá Táiběi, Չժունհուա Թայբեյ), «չինական ժողովրդին վերաբերող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տեղափոխված նիշեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* 國民體育季刊 No. 156. Focus Topic: Olympic Model
* Chinese Taipei Olympic Committee Official Website
* Swiss Residency Permits Refer the Nationality of ROC Citizens as «Chinese Taipei»
**Ուժի մոմենտ**, մեխանիկական մեծություն, որը բնութագրում է պինդ մարմնի վրա ներգործող ուժի պտտական ազդեցությունը։ Տարբերում են ուժի մոմենտ բևեռի (կետի) և առանցքի նկատմամբ։

Սահմանում
---------

O բևեռի նկատմամբ ուժի մոմենտը վեկտորական մեծություն է, որը հավասար է Օ բևեռից ուժի կիրառման կետը տարած {\vec r} շառավիղ-վեկտորի և {\displaystyle {\vec {F}}} ուժի վեկտորի վեկտորական արտադրյալին.

{\displaystyle {\vec {M}}=[{\vec {F}}{\vec {r}}]}։
Ուժի մոմենտը հաշվում են

{\displaystyle M=Frsin\alpha }
բանաձևով, որտեղ \alpha-ն {\vec r} և {\displaystyle {\vec {F}}} վեկտորների կազմած անկյունն է, իսկ {\displaystyle l=rsin\alpha }-ն՝ *ուժի բազուկը*, որը հավասար է ուժի ազդման գծի և Օ կետի միջև եղած հեռավորությանը։

Ուժի մոմենտը a առանցքի նկատմամբ ({\displaystyle M\_{a}}) սկալյար մեծություն է, որը հավասար է ուժի մոմենտի վեկտորի պրոյեկցիային а առանցքի վրա՝ այդ առանցքի ցանկացած O կետի նկատմամբ ({\displaystyle M\_{a}}-ի արժեքը կախված չէ O բևեռի ընտրությունից а առանցքի վրա)։ Ուժի մոմենտները բևեռի նկատմամբ գումարվում են երկրաչափորեն, իսկ առանցքի նկատմամբ՝ հանրահաշվորեն։

Չափման միավորներ
----------------

Միավորների միջազգային համակարգում ուժի մոմենտը չափվում է Ն·մ-ով։

Ոլորող մոմենտ
-------------

Ոլորող մոմենտը նյութերի դիմադրությունում ուժային գործոն է, որն առաջ է բերում ողորման դեֆորմացիա։ Արտահայտվում է ուժի և երկարության արտադրյալով։ Ոլորող մոմենտի ագդման հետևանքով կոնստրուկցիայի տարրերի լայնական կտրվածքներում առաջանում են շոշափող լարումներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված* Հայկական սովետական հանրագիտարանի «Ուժի մոմենտ» *հոդվածից (հ․ 12, էջ 204 )։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված* Հայկական սովետական հանրագիտարանի «Ոլորող մոմենտ» *հոդվածից (հ․ 8, էջ 609 )։*  |
**Արևիքի լեռներ**, *Կապանի լեռներ, Մեղրու լեռներ, Չավնդուրի լեռներ*, լեռնաշղթա Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային մասում, նրա լեռնաճյուղերից մեկն է։ Սկսում է Ծաղկարի լճի մոտից, սկզբում ձգվում է դեպ արևելք, ապա Բաղացսար գագաթի մոտ ստանում հարավ ուղղություն, այնուհետև Մալև գետի ակունքի մոտ ուղղվում է դեպի արևելք։ Ունի 59 կմ երկարություն, մեծ մասամբ անտառածածկ է, հարուստ է գունավոր մետաղների հանքավայրերով։ Արևիքի լեռնաշղթայի բարձր լեռներն են Բաղացսարը (3256 մ), Խուստուփը (3214 մ)։ Ոմանք այս լեռնաշղթային սխալմամբ անվանել են Բաղաց լեռներ, ոմանք էլ սխալմամբ նույնացրել են Շադհաղի (Սևանի) լեռների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 85 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 428 — 992 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Մեղրի ՀԷԿ** (կոչվում է նաև Արաքսյան ՀԷԿ), Հայաստանի և Իրանի սահմանին Արաքս գետի վրա կառուցվող ՀԷԿ Մեղրի քաղաքում։ ՀԷԿ-ի շինարարությունն սկսվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 8-ին, վերջնաժամկետը՝ 2017 թվական։ ՀԷԿ-ը տարեկան կարտադրի 793 միլիոն կՎտժ էլեկտրաէներգիա։ Մեղրի ՀԷԿ-ի հաշվարկային հզորությունը իսկզբանե պլանավորում էր 130 ՄՎտ, որը 2015 թ․ վերջին, Իրանական կողմը առաջարկեց նվազեցնել մինչև 100 ՄՎտ։ Կառուցվելու է 18 200 մ երկարությամբ թունել՝ Ծիրանիձոր տեղամասից մինչև հայ-իրանական սահմանային տեղամաս, որը գտնվում է նախկին երկաթուղու թունելի մոտ։ ՀԷԿ-ի վայրում կառուցվելու է 65 մեգավատտ հզորությամբ 2 հիդրո ուդվիներ և տեղադրվելու են նոր սարքավորումներ։

Շահագործման 15-րդ տարվա ավարտին Մեղրի ՀԷԿ-ը պետք է անհատույց փոխանցվի հայկական կողմին

Պատմություն
-----------

Արաքս սահմանային գետի վրա հիդրոէլեկտրակայաններ կառուցելու և շահագործելու նպատակով Հայաստանի և Իրանի կառավարությունների միջև 2007 թվականին և 2008 թվականին ստորագրվել են միջկառավարական երկու համաձայնագրեր, որոնք վավերացվել են Հայաստանի և Իրանի խորհրդարանների կողմից։

2009 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ նախագահի՝ Իրան կատարած այցի ընթացքում ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարության և Իրանի էներգետիկայի նախարարության միջև ստորագրվել է Փոխըմբռնման հուշագիր՝ Մեղրի ՀԷԿ-ի կառուցման ֆինանսավորման սխեմայի վերաբերյալ։ Իրանական կողմը պատրաստակամություն է հայտնել գնել Մեղրի ՀԷԿ-ի արտադրած էլեկտրաէներգիայի ամբողջ ծավալը։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի էներգետիկա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մեղրիում կայացավ հայ-իրանական ծրագրով կառուցվելիք ՀէԿ-ի հիմնարկեքը
2. 1 2  Արաքս գետի վրա կկառուցվեն հայ-իրանական հիդրոկայաններ

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մեղրի» ՀԷԿ-ի շինարարությունը մեկնարկեց
* Մեղրիի ՀԷԿ-ի նախագծային հզորությունը նախատեսվում է նվազեցնել մինչև 100 ՄՎտ
* Մեղրիի ՀԷԿ-ի շինարարությունն այլևս մեր տնտեսական կյանքի օրակարգում չէ. «ՀԺ»
**Հասան Ալի խան Գարուսի** (պարսկերեն՝ حسنعلی‌خان گروسی‎, Հասան Ալի խան Ամիր Նազամ, 1822 կամ 1820, Բիջար, Քուրդիստանի նահանգ, Իրան - 1899 կամ 1900, Թավրիզ, Իրան), բրիգադայի հայտնի հրամանատար, քաղաքականագետ, գրականագետ և Իրանում Ղաջարիների դարաշրջանի հասարակական գործիչ (19-րդ դար)։ Եղել է գլխավոր ադմինիստրատոր՝ Թավրիզում՝ Մուզաֆար արքայազնի օրոք, որն ավելի ուշ դարձել է Պարսկաստանի շահը (1896-1907)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1820 թվականի հոկտեմբերին, Ատրպատականի Բիջար քաղաքում։ Նրա հայրը հարգանքի է արժանացել Ֆատխ Ալի շահ Մուհամեդ Սադիկ խանի կողմից։ Ամիր Նիզամ Գարուսին բացի իր քաղաքական գործունեությունից հետաքաքրվել է նաև արվեստով։ Գրական և գեղագրական գործունեության մեջ հավատարիմ էր մնում իր սեփական ոճին, որը անվանվել է «Ամիրնազամի ոճ»։ Նրա երկու գրական հուշարձաններ «Մանշաաթ»-ը և «Փանդնամե-յի Յահյավիյե»-ը, որոնք հասել են մինչև մեր օրերը, նկարագրում էր իր ողջ տաղանդը գրականության մեջ։

Նա ոչ միայն եղել է հմուտ գրող, այլ նաև լիիրավ պոետ, ով գրել է մի քանի ոչ ամբողջական բանաստեղծություններ՝ ի պատիվ իր հովանավորների։ Նա ինչպես գրել է ձեռագիր ստեղծագործություններ, այնպես էլ նաև արձանագրական։ Երկար ժամանակ ապրել է Թավրիզում, և իր շատ ստեղծագործություններ ստեղծել են հենց այնտեղ։

1893 թվականին Հասան Ալի խան Գարուսին Նասրեդին շահի հրամանով նշանակվել է Ատրպատականի նահանգապետ, իսկ 1897 թվականին՝ Ֆրանսիայում Իրանի դեսպանը։

Մահացել է 1900 թվականին։

Գրականություն
-------------

* Անվար Չինգիզոգլի ․ Կաջարական Իրանի դիպլոմատիա, Բաքու, Մուտարջին, 2014 - 240 s. — ISBN 978-9952-28-200-9.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118859161 · NUKAT: n2003065257 · VIAF: 311218465 · WorldCat VIAF: 311218465 |

 |
**Տուդեորդու խաչքար** Սանահինում տեղադրված, Հաղպատի եպիսկոպոս, Սանահինի վանքի վանահայր Գրիգոր Տուտեորդու հուշարձան-խաչքարն է։ Քանդակել է Մխիթար Կազմողը 1184 թվականին, (ըստ այլ աղբյուրների 1183)։

Կառուցվածք
----------

Խաչքարը կանգ նեցված է մեծ և հարուստ պատվանդանի վրա։ Այս խաչքարը բնորոշ է նախ, իր հարուստ պատվանդանով (Ըստ Ռաֆայել Իսրայելյանի պատվանդանը մի քիչ ավելի մեծ է, քան հարկավոր է), ապա իր զարդաքանդակի ձևով, որը և ստեղծել է ոճը։ Զարդաքանդակի ձևն այստեղ պղինձ է հիշեցնում, չունենալով քարին հատուկ քանդակման ֆակտուրա։ Խաչի հարթության վերնամասը կլոր է, և նրա վրա խաչը շեշտված է հակառակ ավելի թույլ նկարված Հաղպատի խաչերի։ Ընդհանրապես ամբողջ քարը զարդաքանդակ ված է շատ մանր նկարով, հիմնականում երկրաչափական զարդանախշերով։ Մինչև անդամ տերևներն այդ կատարելակերպն ունեն։ Հուշարձանի գեղարվեստական արժանիքը ընղհանուր ուրվանկարի, խաչի շեշտված պատկերման մեջ է՝ կատարված նրբաքանղակված ֆոնի վրա։ Խաչքարի բոլոր մաս նիկներն այլևս այն հին իմաստը չունեն, կիրառվում ե ն զուտ որպես դեկորատիվ տարր, այդ պատճառով նրանց տարբերակները բազմաթիվ են։

Պատկերասրահ
-----------

* Տուտեորդու խաչքարը այժմՏուտեորդու խաչքարը այժմ
* Տուտեորդու խաչքարի մոտ խմբակային նկար, 1892 թ․Տուտեորդու խաչքարի մոտ խմբակային նկար, 1892 թ․
* Տուտեորդու խաչքարը 1890-ական թվականներինՏուտեորդու խաչքարը 1890-ական թվականներին
* Ներքևում ձախից երկրորդը Մարտիրոս Սարյանն է, 1902 թ․Ներքևում ձախից երկրորդը Մարտիրոս Սարյանն է, 1902 թ․

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Հայկական Հանրագիտարանի կայքից
3. ↑  Տուտեորդու խաչքարի մասին anunner.com կայքում)
4. 1 2  Ռաֆայել Իսրայելյան, Խաչքարեր, Էջմիածին ամսագրի խմբագրություն, 1977
**Սմիթի Դոգմա**, անգլիացի տնտեսագետ Ադամ Սմիթի դրույթը, ըստ որի հասարակության տարեկան արդյունքի գինը կամ փոխանակային արժեքը տրոհվում է եկամուտների՝ աշխատավարձի, շահույթի ռենտայի։ Ընդունելով, որ առանձին ապրանքի արժեքը, բացի այդ եկամուտներից, պարունակում է նաև սպառված արտադրամիջոցների արժեքը, Սմիթը, սակայն, պնդում Էր, որ դրանց արժեքը ստեղծվում է մյուս ճյուղերում ծախսվող կենդանի աշխատանքով, հետևաբար, վերջին հաշվով ամբողջ ապրանքային զանգվածի կամ յուրաքանչյուր երկրի հողի և աշխատանքի տարեկան արդյունքի արժեքը նույնպես բաժանվում է եկամուտների։

Որպես արժեքի տարր նախկին տարիների աշխատանքով ստեղծված արտադրամիջոցների արժեքի՝ հաստատուն կապիտալի, անտեսումը Սմիթին հնարավորություն տվեց գիտականորեն վերլուծելու վերարտադրության պրոցեսը, որովհետև, եթե տարեկան արդյունքը որպես եկամուտներսպառվում է նույն տարում, ապա անհնա րին է ոչ միայն ընդլայնված, այլև պարզ վերարտադրությունը։ Փակուղուց դուրս գալու համար Սմիթը համախառն եկա մուտը տարբերեց զուտ եկամուտից, առա ջինը համարելով ամբողջ տարեկան արդյունք, երկրորդը՝ այդ արդյունքի բնակչությանը սպառողական պաշարը։

Մոռացվում Է, որ ապրանքի գնի մեջ ներածվում են ոչ միայն եկամուտները, այլ նաև կան խավճարված կապիտալը և ուրիշ կապի տալիստներից ձեռք բերված ապրանքների արժեքը (որը, Սմիթի կարծիքով, բաժանվում է եկամուտների) և, հետևաբար, ամբողջ ապրանքային զանգվածի արժեքի մեջ բացակայում է հաստատուն կապիտալը։ Միաժամանակ Սմիթը փաստորեն ընդունեց, որ տարեկան արդյունքի մի մասը չի բաժանվում եկամուտների և իր բնակրային ձևով պիտանի չէ անձնական սպառման համար, որը կարևոր է իրացման տեսությունն ըմբռնելու տեսակետից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 458)։*  |
| **՞**Զոլավոր շառաչող օձ |
| --- |
| Զոլավոր շառաչող օձ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
|
| Կարգ | Թեփուկավորներ |
| Ենթակարգ | Օձեր |
|
|
| Ընտանիք | Փոսիկագլխայիններ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | **Զոլավոր օձ** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Crotalus horridus Linnaeus, 1758 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Տեսակներ |
| 
* *C. h. atricaudatus*
* *C. h. horridus*

 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Զոլավոր շառաչող օձ** (լատ.՝ Crotalus horridus), օձակերպերի կարգի փոսիկագլխայինների ընտանիքի իսկական շառաչող օձերի ցեղին պատկանող խիստ թունավոր օձատեսակ։

Համարվում է շառաչող օձերի ցեղի ամենախոշոր օձը։ Համարվում է նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների էնդեմիկ օձատեսակ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է միայն Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքի արևելքում։ Համարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների էնդեմիկ կենդանատեսակ։

Որոշ պոպուլյացիաներ հայտնաբերվել են նաև Մեքսիկայի և Կանադայի տարածքում։ Այսուամենայնիվ՝ զոլավոր շառաչող օձերի հիմնական տարածման գոտին համարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների արևելյան նահանգները։

Լինում է թփուտներում, անտառաեզրերին և գետահովիտներում։

Նկարագրություն
--------------

Խոշոր չափերի և երկարության օձ է։ Համարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների տարածքում բնակվող ամենախոշոր և թունավոր օձերից մեկը։ ԱՄՆ-ի տարածքում տարածված ամենամեծ շառաչող օձն է։

Երկարությունը հասնում է միջինում 2,4 մետրի։ Մեջքի երկայնքով ձգվում է մուգ գորշ և բաց դեղնավուն շղթայանման նախշեր։

Չնայած նրան, որ զոլավոր շառաչավոր օձի թույնը խիստ թունավոր է, նրա թույնը օգտագործում են դեղամիջոցների պատրաստման մեջ։ Շառաչող անվանումը ստացել է պոչի ծայրերի խոշոր թեփուկներն իրար քսելուց առաջացած շառաչող ձայնի պատճառով, որը տեղի է ունենում անհանգիստ, գրգռված պահին։

Զուգավորվում է գարնանը, իսկ աշնանը ծնվում է 5-17 ձագ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․Ջ․ Գրիգորյան, *Ողնաշարավորներ*, Հայերեն կենդանաբանական տերմինաբանություն (վերլուծություն և սկզբունքներ) (խմբ. Հ․Գ․ Խաչատրյան), «ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն», 2008, էջ 228 — 264 էջ. — 300 հատ, ISBN 978-5-8080-0723-9։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Տիֆլոպեդագոգիկա**, արվեստ, մանկավարժություն, դեֆեկտոլոգիայի բնագավառ, որը զբաղվում է խանգարված տեսողություն ունեցող երեխաների դաստիարակության, կրթության, ուսուցման և աշխատանքի նախապատրաստման պրոբլեմների լուծմամբ։ Կույրերի առաջին դպրոցը ստեղծել է իֆլոպեդագոգիկայի հիմնադիր, ֆրանսիացի մանկավարժ Վ․ Գայուին, 1784 թվականին, Փարիզում։ ՍՍՀՄ-ում սովետական իշխանության հաստատման առաջին իսկ տարիներից կույրերի դպրոցները ներառվել են ժող․ կրթության ընդհանուր համակարգում։ 30-ական թվականներին բացվել են թույլ տեսնող երեխաների դպրոցներ։ Կույր և թույլ տեսնող երեխաների համընդհանուր պարտադիր կրթության նպատակով ստեղծվել է միջնակարգ և 8-ամյա հանրակրթական հատուկ դպրոցների ցանց։ Կույրերի դպրոցներում օգտագործվում են ըստ Լ․ Բրայչի համակարգի ցցուն-կետավոր տպագիր, թույլ տեսնողների դպրոցներում՝ մեծ տպատառերով դասագրքեր և այլ գրականություն։ Տիֆլոպեդագոգիկան հենվում է ընդհանուր մանկավարժության, հոգեբանության, ֆիզիոլոգիական օպտիկայի, մանկաբուժության, բարձրագույն նյարդային գործունեության ֆիզիոլոգիայի, ակնաբուժության և այլ կից գիտությունների տվյալների վրա։ Գիտական կենտրոններ են ստեղծվել նաև Մեծ Բրիտանիայում, ԴԴՀ-ում, ԳՖՀ-ում, ՌՍՀ-ում, ՉՍՍՀ-ում և այլուր։ ՀՍՍՀ-ում գործում է կույր և թույլ տեսնող երեխաների դպրոց։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Catholic (1997—…) · MESH ID |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 21)։*  |
**Տրանսֆերային պատուհանը** ժամանակաշրջան է, որի ընթացքում ֆուտբոլային ակումբները կատարում են գործարքներ (պայմանագրեր են կնքում ֆուտբոլիստների հետ, վաճառում են իրենց ֆուտբոլիստներին և այլն)։ Ամեն տարի բացվում է 2 տրանսֆերային պատուհան։ Առաջինը առաջնության վերջում (հունիսի կեսերին կամ վերջին), երկրորդը՝ առաջնության ընդմիջման ժամանակ (հիմնականում հունվարի 1-ից 31-ը)։ Տրանսֆերային պատուհանները բացվում են որոշակի ժամանակով։ Առաջինը չպետք է տևի ավել քան 12 շաբաթը, իսկ երկրորդը՝ 4 շաբաթը։
2002/03 թթ. Եվրախորհրդի և ՈՒԵՖԱ-ի շնորհիվ եվրոպական 51 ֆուտբոլային լիգաներում ներդրվեց նույն տրանսֆերային համակարգը։
Համաձայն այդ համակարգի ֆուտբոլիստների տրանսֆերները կարող են իրականացվել միայն այն ժամանակ, երբ տրանսֆերային պատուհանը բաց է։ Տարբեր երկրների միջև ֆուտբոլիստի տրանսֆերը հնարավոր է այն դեպքում, երբ տրանսֆերային պատուհանը բաց է ֆուտբոլիստին ընդունող երկրում։ Ինչ վերաբերում է ֆուտբոլիստների պայմանագրերին, ապա դրանք կարող են ավարտվել ցանկացած ժամանակ, սակայն մեկ այլ ակումբ այդ ֆուտբոլիստները չեն կարողանա տեղափոխվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի բացվել տրանսֆերային պատուհանը։

#### Տրանսֆերային պատուհանները տարբեր երկրներում

| Առաջին պատուհան | Երկրորդ պատուհան | Ազգային լիգա |
| --- | --- | --- |
| 17 հունիսի — 6 սեպտեմբերի | 28 հունվարի — 28 փետրվարի | Ռուսաստան |
|
| 1 հունվարի — 31 մարտի | 15 հուլիսի — 15 օգոստոսի | Նորվեգիա |
| 1 հունվարի — 31 մարտի | 20 հունիսի — 20 հուլիս | Բրազիլիա |
| 8 հունվարի — 2 ապրիլի | 16 հուլիսի — 13 օգոստոսի | Ճապոնիա |
| 10 հունվարի — 2 ապրիլի | 15 հուլիսի — 11 օգոստոսի | Շվեդիա |
| 12 փետրվար — 6 մայիսի | 9 հուլսիսի — 8 օգոստոսի | ԱՄՆ/Կանադա |
| 1 մարտի — 30 ապրիլի | 1 — 31 օգոստոսի | Ֆինլանդիա |
| 9 հունիսի — 31 օգոստոսի | 1 հունվարի — 1 փետրվարի | Շոտլանդիա |
| 1 հունիսի — 31 օգոստոսի | 1 հունվարի — 2 փետրվարի | Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իսպանիա |
| 11 հունիսի — 1 սեպտեմբերի | 5 — 31 հունվարի | Թուրքիա |
| 9 հունիսի — 31 օգոստոսի | 1 — 31 հունվարի | Անգլիա |
| 1 հունիսի — 31 հուլիսի | 14 հունվարի — 14 փետրվարի | Ավստրալիա |
| 11 հունիսի — 2 սեպտեմբերի | 3 — 31 հունվարի | Նիդեռլանդներ |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Regulations on the Status and Transfer of Players Տրանսֆերային պատուհանի հիմնական կանոնները Archived 2019-04-15 at the Wayback Machine.
* Ի՞նչ է տրանսֆերային պատուհանը
|  |
| --- |
| **Մանուշակ կովկասյան** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մալպիգիածաղկավորներ (Malpighiales) |
| **Ընտանիք** | Մանուշակազգիներ (Violaceae) |
| **Ցեղ** | Մանուշակ *(Viola)* |
| **Տեսակ** | **Մանուշակ կովկասյան** *(V. caucasica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Viola caucasica*** |

**Մանուշակ կովկասյան** (լատ.՝ Viola caucasica), մանուշակազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

5-10 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները կլորավուն են, հիմքում՝ խորը փորվածքով, կոթունավոր։ Վառ դեղին ծաղիկները ցողունների վրա 1-2-ական են։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հայտնի է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում, Խուստուփ լեռնագագաթում։ Աճում է նաև Մեծ Կովկասում, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2800-3100 մ բարձրությունների վրա, ժայռերի տակ, խոնավ քարաթափվածքային լանջերին։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Խուստուփ լեռնագագաթի վրա։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Viola caucasica
* GBIF: 5930225
* GRIN: 430204
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77222253-1
* Tropicos: 33800964

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ավան (այլ կիրառումներ)
**Ավան** անունը պատկանում է այն տեղանունների թվին, որոնք իրենց նախնական նշանակությամբ հասարակ են, բայց հետագայում դարձել են աշխարհագրական հատուկ անուն։

Ավան բառը հայերենում փոխառված է պահլավերենից։ Նա ունի «գյուղի» կամ «շենի» իմաստ։ Ի դեպ, անցյալում սովորաբար ավան են կոչվել այն բնակավայրերը, որոնք պարսպապատ չեն եղել և դրանով էլ հենց տարբերվել են քաղաքներից։ Ավան մասնիկը միացվել է մեր շատ տեղանունների։ Այդ ձևով են առաջացել Ստեփանավան, Գեղամավան, Արտավան և այլ անուններ։

Ավանը եղել է Այրարատյան նահանգի Կոտայք գավառի նշանավոր բնակավայրերից մեկը։ Նա դեռ յոթերորդ դարի սկզբում եղել է կաթողիկոսանիստ վայր։ Անցյալի հուշարձաններից նշանավոր է վեցերորդ դարի ճարտարապետական հուշարձաններից՝ Ավանի տաճարը, որը եղել է միջնադարյան հայ ճարտարապետության աչքի ընկնող կոթողներից մեկը։

Տաճարը կառուցել է հակաթոռ կաթողիկոս Հովհան Սյունականը։ Դա այն շրջանն էր, երբ Հայաստանը կրկին բաժանվեց Պարսկաստանի և Հունաստանի միջև։ Այդ ժամանակներում էր, որ Ավանում Հովհան կաթողիկոսը (519—602) հիմնեց այս տաճարը և Ավանն էլ դարձրեց կաթողիկոսանիստ վայր, ի հակադրություն Էջմիածնի կաթողիկոսարանի։ Դրա համար էլ ասում են հակաթոռ կաթողիկոս կամ քաղկեդոնական կաթողիկոսություն։ Այսինքն՝ հայ եկեղեցական օրենքով ընտրված կաթողիկոսին հակառակ։ Ավանի տաճարի նախատիպը եղել է Էջմիածնի Մայր Տաճարը։ Այդ առթիվ ճարտարապետ Թորոս Թորամանյանը գրում է՝ «Այս Հովհան կաթողիկոսը Ավանում շինեց 6-րդ դարու մեջ մի եկեղեցի, որ նմանություն էր բերում Էջմիածնին. այս նմանությունն այն ժամանակ պատշաճ էր համարվում, որովհետև Հովհանը նստում էր հակաթոռ կաթողիկոս, հակառակ Էջմիածինի, ուստի շինած կաթողիկոսական եկեղեցին ևս պիտի ունենար Էջմիածնի ավանդական ձևը, իբրև կաթողիկոսական լուսավորչական ձև»։

Ավանը իր ժամանակին եղել է շատ բազմամարդ և ընդարձակ բնակավայր, ունեցել է այլ եկեղեցիներ ու վանքեր ևս, որոնց փլատակներն են մեզ հասել, որպես լուռ վկաներ նրա անցյալի պատմության։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 603)։*  |

Template loop detected: Կաղապար:Navbox
**Վեցաչափ**, հեկզամետր, հեքսամետր ( հունունարեն ££a|ietpoc; - վեցաչափ, վեց և |i£tpov -չափ), տաղաչափության չափական համակարգի միավոր, տողաչափ։ Կազմված է վեց դաքտիլական ոտքերից։ Կայուն է հինգերորդ ոտքը։ Մյուսներում երկու կարճ վանկերը կարող են փոխարինվել մեկ երկար վանկով։ Բանատողը ընդմիջվում է հատածով, որը տողը բաժանում է կիսատողերի։ Վեցաչափի տողերը երբեմն հանգավորվում են։ Վեցաչափը տարածված է եղել անտիկ շրջանի հունահռոմեական և միջնադարի լատին, պոեզիայում։ Վեցաչափի դասական օրինակները տվել են Հոմերոսը, Հեսիոդոսը, Վերգիլիոսը, Օվիդիոսը, Հորացիոսը, Թեոկրիտեսը, Յուվենալիսը։ Կիրառվել է բանաստեղծության տարբեր տեսակներում (դյուցազներգություն, հովվերգություն, հիմն, ուղերձ են)։ 18-19-րդ դարերում եվրոպական պոեզիայում օգտագործվել է իբրե ոճավորման միջոց։ Կլասիցիզմի պոեզիայի ներկայացուցիչները փորձել են նմանակել նախնիների կիրառած չափը։ Ինքնուրույն և հատկապես թարգմանական պոեզիայում վեցաչափ ստեղծելու փորձեր են արել Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության բանաստեղծները։ Ա․ Բագրատունին Վերգիլիոսի «էնեական»-ը («Մշակականք», 1847) թարգմանելիս հանգել է հայկ. չափին։ Իր «Մոնումենտ» բանաստեղծությունը Եղիշե Չարենցը բնութագրել է իբրե «հեկզամետր»։ Այն հիմնականում կազմված է ամֆիբրաքոսյան, յամբական և անապեստյան ոտքերից, 15-17 վանկանի տողերը կիսվում են 7-9 վանկանի կիսատողերի։ Փաստորեն, բացի ոտքերի տեսակից, Եղիշե Չարենցը պահպանել է վեցաչափի մյուս հիմնական առանձնահատկությունները (բանատողում վեց ոտք, կիսատողեր)։ Այս առումով վեցաչափ կարող է համարվել նաե Եղիշե Չարենցի «Մահվան տեսիլ» պոեմը, թե և պոեմը, և համանուն բանաստեղծությունը ենթարկված են վանկաշեշտային տաղաչափական համակարգի օրինաչափություններին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 421)։*  |
**Լազենկովսկի կամուրջ** (լեհ.՝ Most Łazienkowski), հնգաթռիչք պողպատե ավտոմոբիլային կամուրջ Վարշավայում, Լեհաստան, Վիսլա գետի վրա։ Կառույցն ունի 423 մետր երկարություն, 28 մետր լայնություն։ Կամրջի վրա կան երեք շերտեր յուրաքանչյուր ուղղությամբ և մայթ հետիոտնի համար։ Կամրջի անունը կապված է Լազենկի այգու և պալատի հետ, որոնք գտնվում են կամրջից հարավ-արևմուտք։

Պատմություն
-----------

Վարշավայի գլխավոր հատակագծով նախատեսված է եղել Լազենկովսկի կամուրջը կառուցել 1960-ական թվականներին։ Կամրջի նախագծի վրա աշխատել է «Տրանսնախագիծ» ինժեներական բյուրոյի թիմը Եժի Մազուրի ղեկավարությամբ։ Շինարարությունը տևել է 1971 թվականից մինչև 1974 թվական։ Կամրջի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1974 թվականի հուլիսի 22-ին Լեհաստանի վերածննդի օրը, ինչի մասին վկայում է բրոնզե հուշատախտակը՝ տեղադրված կամրջի հարավային ճաղաշարքում։ Կամուրջը դարձավ ժողովրդական բանակի ծառուղու շարունակությունը և ընդգրկվեց նոր Լազենկովսկի ուղեգծի կազմում։

1981-1998 թվականներին կամուրջը կոչվել է «Գեներալ Զիգմունտ Բերլինգի անվան Լազենկովսկի կամուրջ»՝ ի պատիվ Լեհաստանի ռազմական հրամանատար, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից Զիգմունտ Բերլինգի, սակայն գործնականում այս անունը գրեթե չի օգտագործվել։

Բացումից հետո կամուրջը բազմիցս վերանորոգվել է։ 1975 թվականին կամրջի վրա տեղի է ունեցել առաջին հրդեհը, ավելի մեծ հրդեհ բռնկվել է 2015 թվականի փետրվարի 14-ին, այրվել են վահանակները, ապամոնտաժվել է տեխնիկական հարթակը։ Կամրջային կառուցվածքների վնասներով պայմանավորված՝ կամուրջը մի քանի ամսով փակվել է։ Ամբողջությամբ փոխարինվել է կամրջի կառուցվածքը։ Կամրջի վերաբացումը տեղի է ունեցել 2015 թվականի հոկտեմբերի 28-ին։

Մեքենաների երթևեկությունը կամրջի վրա ինտենսիվ է։ Միջին հաշվով մեկ օրում կամրջով անցնում է 117752 ավտոմեքենա (ըստ 2015 թվականի տվյալների)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII—XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 34. ISBN 83-01-06109-X.
2. ↑  Most Łazienkowski otwarty. «Gazeta Wyborcza», s. 4, 29 października 2015.
3. ↑  Tysiące pojazdów na mostach. Gdzie najwięcej?

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լազենկովսկի կամուրջը Structurae կայքում

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Լազենկովսկի կամուրջ** կատեգորիայում։ |
**Սիգրիդ Բլոմբերգ** (շվեդերեն՝ Sigrid Blomberg, լրիվ անունը` Էմմա Էմիլիա Սիգրիդ Շառլոտ Բլոմբերգ, շվեդերեն՝ Emma Emilia Sigrid Charlotte Blomberg, հոկտեմբերի 17, 1863(1863-10-17)[…], Fliseryd, Շվեդիա - հունվարի 28, 1941(1941-01-28), Կարլստադ, Karlstad Municipality, Վերմլանդ, Շվեդիա), շվեդ քանդակագործ։ Մասնագիտացած է եղել պաշտամունքային աշխատանքներում։

Կենսագրություն
--------------

Սիգրիդ Բլոմբերգը ծնվել է 1863 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Կալմար լենի Ֆլիզերիդ քաղաքում, Ալֆրեդ Բլոմբերգի (*Alfred Blomberg*) և նրա կնոջ՝ Շառլոտա Լունդկվիստի (*Charlotte Lundqvist*) ընտանիքում։ Սիգրիդը հինգ եղբայրների և քույրերի հետ միասին մեծացել են Սմոլանդի նահանգում գտնվող իրենց հորը պատկանող *Skärshult* ֆերմայում։

Դպրոցական տարիներն անց է կացրել Կալմարի *Nisbeth* աղջիկների դպրոցում։ Դեռ վաղ տարիքում նա սկսել է փայտի վրա փորագրություններ կատարել։ 1888 թվականի աշնանը Սիգրիդ Բլոմբերգը ընդունվել է Ստոկհոլմի աղջիկների տեխնիկում։ Սկզբում նա չէր պատրաստվում նկարիչ դառնալ, բայց մի անգամ կավով աշխատելուց հետո ինքն իր մեջ նոր ստեղծագործական հնարավորություններ է գտել։ 26 տարեկան հասակում ընդունվել է Արվեստի թագավորական ակադեմիա, որտեղ սովորել է 1889-1898 թվականներին։ 1895-1896 թվականներին մասնակցել է Ակսել Տալբերգի կերագծման դասընթացներին։ Ակադեմիայում ուսման ընթացքում մի քանի տարի անցկացրել է Գերմանիայում։

Բլոմբերգի ՝ որպես քանդակագործի գործունեությունը սկսեց մարել, երբ նրա տեսողությունը վատացավ։ Նրա քանդակագործական կարիերան ավարտվեց 1912 թվականին, և դրանից հետո նա իրեն դրսևորեց որպես կազմարար։ Տկարությունը ստիպել է նրան տեղափոխվել Կարլստադում բնակվող իր քույրերից մեկի մոտ, որտեղ էլ մահացել է 1941 թվականի հունվարի 28-ին։

Սիգրիդ Բլոմբերգի գործերը հիմնականում պաշտամունքային և սրբազան բնույթի էին։ Ներկայումս դրանք ցուցադրվում են Գյոթեբորգի գեղարվեստի թանգարանում, Շվեդիայի ազգային թանգարանում, ինչպես նաև Կալմարի արվեստի թանգարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  E E Sigrid C Blomberg (швед.) — 1917.
2. 1 2 3 4  Fliseryds kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/VALA/00080/C/5 (1861-1894), bildid: A0008100\_00032
3. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2   — 1933. — P. 100.
5. 1 2 3 4  Karlstads domkyrkoförsamlings kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/VA/13273/F I/1 (1934-1943), bildid: 00034636\_00295, sida 289
6. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
7. 1 2  Emma Emilia Sigrid Charlotte Blomberg
8. 1 2 3  Emma Emilia Sigrid Charlotte Blomberg

Արտաքին հղումներ
----------------

* E E Sigrid C Blomberg
* Blomberg, Emma Emilia Sigrid Charlotte
* Emma Emilia Sigrid Charlotte Blomberg

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |

 |
**Սյուզի** (1948 — մարտի 20, 1969), շիմպանզեի էգ, Ճապոնիայի Ուէնո կենդանաբանական այգի է բերվել ԱՄՆ-ից։ Կարողացել է կատարել տարբեր հնարքներ՝ քշել է հեծանիվ, քայլել ոտնացուպերով, չմուշկներ քշել։ Ժողովրդականություն է վայելել և շուտով դարձել է Ուէնո կենդանաբանական այգու խորհրդանիշը։ 1956 թվականին համազգային ճանաչում է ստացել կենդանաբանական այգի այցելած կայսր Հիրոհիտոյի հետ ձեռքսեղմումի պատճառով։

Ձեռք բերում
-----------

Մինչև 1945 թվականը Ուէնոյում չորս շիմպանզե կար, որոնք ստացվել էին Գերմանիայից կենդանաբանական այգիների միջև փոխանակման ծրագրով։ Դրանցից երկուսը՝ չորսամյա արու և էգ շիմպանզեները, բերվել էին 1938 թվականին, բայց 1939 թվականին սատկել էին տուբերկուլոզից։ Հաջորդ երկուսը բերվել էին 1941 թվականին, բայց սատկել էին 1943 և 1945 թվականներին։ Երեքամյա Սյուզին ԱՄՆ-ից բերվեց 1951 թվականին։ Նրան ըստ պայմանագրի գնել էր Կալիֆոռնիայի առևտրական մի ընկերություն Հերմոս Բիչից։ Որոշ ժամանակ անց ձեռք են բերել յոթամյա արու շիմպանզե Բիլին։

Առաջին տարին կենդանաբանական այգում
----------------------------------

Սյուզիին կցված էին երկու աշխատակից, որոնց խնդիրն էր մինչև կենդանաբանական այգու 70-ամյակը, որ կայանալու էր 1952 թվականին, սովորեցնել տարբեր հնարքներ։ Սյուզին շատ լավ վարժվում էր, և սովորեց քշել հեծանիվ, քայլել ոտնացուպերով, չմուշկներ քշել, օղակներ նետել, ծափ տալ, ձեռքերի վրա կանգնել, սեղմել լուսանկարչական խցիկի կոճակը և դաշնամուրի վրա պարզ եղանակներ նվագել։ Նրա վարժությունները որոշ ժամանակ ընդհատվեցին, քանի որ երեք մետր բարձրությունից ընկել, և ոտքի թաթը վնասել էր։

Հայտնի հանդիպումը
-----------------

Սյուզին 1952 թվականին հաջող ելույթ ունեցավ, և շարունակեց իր ելույթները կենդանաբանական այգու բաց բեմում հետագա տարիներին։ 1956 թվականի ապրիլի 20-ին կենդանաբանական այգի է այցելել Հիրոհիտո կայսրը։ Սյուզին, որ իր բեմական զգեստով՝ վանդակավոր փեշ, գլխարկ և շապիկով, հեծանիվ էր վարում, տեսնելով կայսրին մոտեցել և ձեռք է պարզել նրան։ Որոշ վարանումից հետո կայսրը սեղմել է կապիկի մեկնած ձեռքը։ Բարձրաստիճան այցելուի ձեռքսեղմումը նկարահանել են լրագրողները և նկարը հայտնվել է նույն ճրվա երեկոյան թերթերում։

Հիվանդություն և մահ
-------------------

1955 թվականի հուլիսից Սյուզին տառապել է հաստ աղիքի հիվանդությունից, և 1957 թվականի հունվարի 20-ից պաշտոնապես ուղարկվել է թոշակի։ Բիլի հետ նա հաշտ է ապրել, բայց հրաժարվել է զույգվել, և այդ պատճառով սերունդ չի ունեցել։ Սյուզիին բուժելու նպատակով կենդանաբանական այգու աշխատակիցները հրավիրել են Կոմագոմէ հիվանդանոցի գլխավոր վիրաբույժին, որը վիրահատել է կապկին։ Երկու ամիս հիվանդանոցում անցկացնելուց հետո Սյուզին կազդուրվել և ապրել է ևս 12 տարի։ 1969 թվականին նրա վիճակը կտրուկ վատացել է, շտապ վիրահատությունը նրան չի փրկել և երկու օր անց նա մահացել է։

Գրականություն
-------------

* 大型類人猿の日本での飼育の歴史(չաշխատող հղում)
 = «Ճապոնիայում մարդանման կապիկների պատմությունը»։ (ճապոներեն)
* スージーちゃんのカメラマン(չաշխատող հղում)
 = «Սյուզի տյանի լուսանկարները»։ (ճապոներեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  手塚治虫エッセイ集6巻. 2013. P. 103. (ճապոներեն)
**Սյուժե** (ֆր.՝ sujet— առարկա),

1․ գրականության մեջ գործողությունների զարգացումը, իրադարձությունների ընթացքը պատմական, դրամատիկ և քնարավիպերգական երկերում։ «Սյուժե» բառը գրականության հետ կապված առաջին անգամ օգտագործել են XVII դ․ կլասիցիստներ Պ․ Կոռնելը և Ն․ Բուալոն՝ նկատի ունենալով, ինչպես Արիստոտելը, հին աշխարհի առասպելական հերոսների (օրինակ, Անտիգոնեի ու Կրեոնտի կամ Մեդեայի ու Ցասոնի) կյանքի եղելությունները։ Սյուժեն (գլխավոր և երկրորդական սյուժետային գծերի հետ մեկտեղ) երկի բովանդակությունը մարմնավորող հիմնական միջոցներից մեկն է, որն արտացոլում է տվյալ պատմական ժամանակաշրջանը, ազգային ու սոցիալական հանգամանքները, գրողի հուզական-գաղափարական վերաբերմունքը կյանքի բնութագրական կողմերի և իրականության նկատմամբ։

Սյուժեի միջոցով է դրսևորվում կերպարների, նրանց բնավորության ու ներքին էության զարգացման պատմությունը։ Իր ողջ անկրկնելիությամբ և ինքնատիպությամբ սյուժեն ստեղծագործության ձևի (դրա հետ էլ՝ բուն ոճի) հիմնական կողմն է։ Սյուժեի զարգացման հիմքը կոնֆլիկտն է՝ հերոսների բախման միջոցով հասարակական հակադիր ուժերի պայքարի բացահայտումը։ Էպոսի պատմական զարգացման վաղ շրջանում նրա սյուժեն կառուցվել է դեպքերի համակցության ժամանակային, ժամանակագրական սկզբունքով։ Հետագայում եվրոպական էպոսում ի հայտ են եկել համակենտրոն սյուժեները՝ հիմնված միասնական կոնֆլիկտի վրա, որը հատկանշվում է իր հանգույցի, գագաթնակետի և հանգուցալուծման որոշակիությամբ։

2․ Կերպարվեստում՝ սյուժեն ստեղծագործությունում պատկերված որոշակի դեպքն է, իրավիճակը, որ հաճախ երևում է գործի անվան մեջ։ Ի տարբերություն թեմայի, սյուժեն ստեղծագործության գաղափարի կոնկրետ, մանրամասն և կերպարապատմողական բացահայտումն է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 471)։*  |
**Կոոտապատամբա** կամ **Կոտտապատամբա** (անգլ.՝ Lake Cootapatamba՝ *Kau-oola-patamba*-ից՝ «վայր, որտեղ երգում է արծիվը», անգլ.՝ Lake May), Ավստրալիայի ամենաբարձր լեռնային լիճը, տեղակայված է Ավստրալիական Ալպերի Կոսցյուշկո ազգային պուրակի տարածքում գտնվող Սուոմփի Փլեյն գետի վերին հոսանքում։ Կոոտապատամբան իրենից ներկայացնում է փոքր հոսանուտ ունեցող լիճ, որն ունի սառցադաշտային ծագում։ Լիճն զբաղեցնում է Կոսցյուշկո լեռան բարձրադիր հովիտների՝ էրոզիայի հետևանքով առաջացած գոգահովիտը, որը ծովի մակերևույթից 2,040 մետր բարձրության վրա է գտնվում։

Լճի երկարությունը կազմում է մոտավորապես 400 մետր, խորությունը՝ մոտավորապես 5 մետր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Реферативный журнал: География, Issue 6
2. 1 2 3  James Allen Keast
3. 1 2  Australian Alps: Kosciuszko, Alpine and Namadgi National Parks
4. ↑  SGTSG field excursion guide, Kosciusko Summit walks
5. ↑  KOSCIUSKO

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոոտապատամբա լիճ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Պլազմային մետալուրգիա** մետալուրգիայի ճյուղ, ընդգրկում է հանքանյութերից մետաղների կորզումը, մետաղների և նրանց համաձուլվածքների հալումն ու վերամշակումը, ինչպես նաև գոյություն ունեցող հալման պրոցեսների ինտենսիվացման համար պլազմային տաքացման օգտագործումը։

Պատմություն
-----------

Պլազմային մետալուրգիան սկսել է զարգանալ 1950-ականթվականներին, Ճապոնիայում, ԱՄՆ-ում, և այլ երկրներում։

Պրոցեսներ
---------

Պլազմային մետալուրգիայի պրոցեսները հիմնականում իրագործվում են ցածր ջերմաստիճանային պլազմայի միջավայրում [Т= 103÷2•104 К և Р= (10−2-106) Պա պայմաններում], որն ապահովում է ֆիզիկա-քիմիական փոխակերպումների մեծ արագություն և դրանով իսկ հնարավորություն ստեղծում մեծ արտադրողականության և փոքր չափեր ունեցող սարքավորումների՝ պլազմային ռեակտորների և վառարանների ստեղծման համար։ Այս սարքավորումների կարևոր մասը պլազմատրոնն է՝ ցածր ջերմաստիճանային պլազմային գեներատորը, որը հզոր (102-107 վտ) էլեկտրաաղեղային պարպումների միջոցով կամ այլ եղանակով պլազմային վիճակի է բերում տարբեր գազերի (Ar, He, H2, N2 և այլն)։

Ճնշման փոփոխման շնորհիվ, պլազմային մետալուրգիաի սարքավորումներում, տարբեր գազերի միջավայրում հնարավոր է իրագործել մի շարք մետալուրգիական պրոցեսներ, վերականգնում և օքսիդացում, մետաղների և համաձուլվածքների խոր գազազրկում, որոշ գազերով հագեցում, ցնդող բաղադրիչների պարունակության կարգավորում և այլն։

Հանքանյութերը վերամշակվում են պլազմայի միջավայրում՝ ջերմային քայքայմամբ։ Ելանյութերը պլազմայի շիթի մեջ են տրվում փոշու ձևով կամ որոշ էլեկտրահաղորդիչ նյութերի խառնուրդի հետ պատրաստած էլեկտրոդների ձևով։ Հակադարձ ռեակցիաները կանխելու համար կիրառում են՝ վերականգնիչներ (ածխածին, ջրածին և այլ), արագ սառեցնում՝ «կոփում» են պլազմային ռեակտորից դուրս եկող գազանման նյութերը։ Բարդ միացությունների վերամշակման դեպքում կարևոր խնդիր է ստացված նյութերի զատումը միմյանցից։

Սև մետալուրգիայում
------------------

Սև մետալուրգիայում պողպատը և համաձուլվածքները հալում ու վերամշակում են պլազմաաղեղային վառարաններում (օրինակ, ռաֆինացնող հալում չեզոք մթնոլորտում, վերահալման համատեղում պլազմաջրածնային թթվածնազրկման հետ, ազոտի բարձր պարունակությամբ աուստենիտային պողպատների ստացում, վերահալում խարամների միջավայրում և այլն)։

Այլ կիրառություններ
-------------------

Պլազմատրոններն օգտագործվում են նաև որպես ջերմության օժանդակ աղբյուրներ դոմենյան, մարտենյան և տարբեր ջերմամշակման վառարաններում։ Գունավոր մետալուրգիայում կիրառվում է վոլֆրամի և մոլիբդենի օքսիդների և մի քանի մետաղների քլորիդների վերականգնումը ջրածնային պլազմայով, փորձարկվում են տարբեր ելանյութերից դժվարահալ մետաղների նիտրիդների, բորիդների և կարբիդների ստացումը պլազմային վառարանում, իրականացվում է գունավոր համաձուլվածքների հալումը, ռաֆինացումը և տարբեր եղանակներով վերամշակումը։

Գրականություն
-------------

* *Дембовский В.* Плазменная металлургия. — 1981.
* *Юсфин Ю.С. Пашков Н.Ф.* Металлургия железа. — 2007.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 313)։*  |
**Նահեդ Շերիֆ** (արաբ․՝ ناهد شريف‎‎, իսկական անունը՝ *Սամիհա Զաքի Ալ Նիալ*, հունվարի 1, 1942(1942-01-01), Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - ապրիլի 7, 1981(1981-04-07), Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Սամիհա Զաքի Ալ Նիալը ծնվել է 1942 թվականի հունվարի 1-ին Ալեքսանդրիայում (Եգիպտոս), սակայն հետո տեղափոխվել է Կահիրե։

Վերցնելով Նահեդ Շերիֆ բեմական կեղծանունը՝ նա Սամիհա Զաքի Ալ Նիալը 1958 թվականին սկսել է նկարահանվել կինոյում և ճանաչման արժանացել 1960-ական թվականների վերջի ու 1970-ական թվականների սկզբի ֆիլմերի շնորհիվ։ Մինչև կյանքի վերջը Նահեդ Շերիֆը հասցրել է նկարահանվել ավելի քան 60 ֆիլմում։

1962 թվականին Նահեդ Շերիֆն ամուսնացել է ռեժիսոր Հուսեյն Հելմ Էլ-Մոհանդեսի հետ, սակայն կարճ ժամանակ անց նրանք ամուսնալուծվել են։ Հուսեյնից բաժանվելուց հետո Նահեդ Շերիֆն ամուսնացել է դերասան Քամալ էլ-Շեննավիի (1921-2011) հետ, բայց հետագայում նրանից նույնպես բաժանվել է։ Դրանից հետո նա տեղափոխվել է Լիբանան և այնտեղ շարունակել նկարահանվել կինոյում։ Երրորդ անգամ Նահեդ Շերիֆն ամուսնացել է լիբանանահայ նկարիչ Էդվարդ Ջերեջյանի հետ, որի հետ ամուսնացած է եղել մինչև իր կյանքի վերջը։ Այդ ամուսնության ընթացքում Նահեդ Շերիֆն ունեցել է իր միակ երեխային՝ Պատրիսիա Ջերեջյանին։

1970-ական թվականների վերջին Նահեդ Շերիֆի մոտ ախտորոշվել է կրծքագեղձի քաղցկեղ։ Նահեդ Շերիֆը մահացել է այդ հիվանդությունից 1981 թվականի ապրիլի 7-ին Կահիրեում․ 39 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Nahied Sherif at ElCinema

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նահեդ Շերիֆ (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
* Նահեդ Շերիֆը ElCinema կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0003 8340 2605 · LCCN: n2006203431 · VIAF: 269596075 · WorldCat VIAF: 269596075 |

 |