Հելդենպլատցը (գերմ.՝ Հերոսների հրապարակ) հանրային տարածք է, Ավստրիայի Վիեննա քաղաքի Հոֆբուրգյան պալատի առջև։ Հրապարակը գտնվում է *Innere Stadt* համայնքում, Ավստրիայի նախագահը բնակվում է հարակից Հոֆբուրգի թևում, մինչ դաշնային գրասենյակը գտնվում է հարակից Բալհաուսպլացում։ 
Այստեղ տեղի են ունեցել շատ կարևոր գործողություններ և միջոցառումներ, մասնավորապես 1938 թվականի մարտի 15-ին` Ադոլֆ Հիտլերի հանդիսավոր հայտարարությունը` նացիստական Գերմանիային Ավստրիայի միավորվելու մասին (Anschluss, Անշլյուս)։

Պատմություն
-----------

Հինգերորդ կոալիցիայի Նապոլեոնյան պատերազմից հետո Ավստրիայի պարտությունը 1809 թվականի Վագրամի ճակատամարտում և *Schönbrunn*- ի պայմանագրով, Հոֆբուրգյան պալատի մնացած ամրոցները խարխլվեցին և փոխարինվեցին վարագույրների պատով, պահպանված-Արտաքին ամրոց դարպասով։ Հոֆբուրգյան պատերի ներսում մի քանի հրապարակներ և այգիներ են տեղադրվել, այդ թվում` Վոլսկգարտեն պուրակը։

Կայսերական հրապարակ
-------------------

Ներկայիս Հելդենպլատց հրապարակը Հոֆբուրգի նախկին արտաքին հրապարակի վրա կառուցվել է *Ringstraße* բուլվար ծրագրի ընթացքում կայսր Ֆրենսիս Ջոզեֆի օրոք։ Այնուամենայնիվ, նախատեսված կայսերական հրապարակը երբեք չի ավարտվել։ 1864 թվականից սկսած, հռչակավոր ճարտարապետները, ինչպիսիք են՝ Կարլ Ֆոն Հանսենը, Թեոֆիլ Հանսենը և Հենրիխ Ֆերստելը մրցում էին ներկայացնելով իրենց նախագծերը, 1869 թվականին դուրս մղելով Գոթֆրիդ Սեմպերին։
Սեմպերը մշակել է լայնածավալ «ընդհանուր պլան», որն ընդգրկում է Հոֆբուրգյան պալատի թևից` *Ringstraße-* ից դուրս դեպի Մարիա-Թերեզյան-հրապարակ, *Kunsthistorisches* թանգարանի հայելային պատկերասրահների և *Naturhistorisches* թանգարանները։ Շինարարությունը սկսվել է 1871 թվականին և 1881 թվականին կառուցվել է *Neue Burg Wing*-ը։ 1913 թվականին, երբ մասոնների աշխատանքը դադարեց, *Volksgarten*- ի հյուսիսարևելյան մասում մնաց անավարտ։ Այն ներկայացնում է *Ringstrasse*ի տեսքը՝ Ավստրիայի խորհրդարանի շենքի, *Rathaus* (քաղաքապետարանի) և *Burgtheaterի* հետ միասին։

Հերոսներ
--------

Հրապարակում կան երկու հեծեալ արձաններ, որոնք նախագծվել են Անտոն Դոմինիկ Ֆերնկորնի կողմից՝ Էդվարդ Վան Դեր Նուլի հետ միասին։ Կառլ Թեշենցիի արձանը, որը մոդելավորվել է Ջոհան Պետեր Կրաֆտի հայտնի գեղանկարչության վրա, բացվել է 1860 թվականին։ Այն կոչված էր փառաբանելու Հաբսբուրգյան տոհմը որպես մեծ ավստրիական ռազմական առաջնորդներ, թեև նրանք պարզապես սպանվել էին Սոլֆերինոյի արյունալի ճակատամարտում։ Արքայազն Եվգենի Սավոյացիի երկրորդ արձանը բացվել է 1865 թվականին՝ Ավստրիայի պարտությունից մեկ տարի առաջ։ 
Արտաքին ամրոցի դարպասը մնաց հարավային կողմում, երբ ամրացման պատերը քանդվել էին։ 1824 թվականին Պիետրո Նոբելի կողմից նախագծված ծրագրերը, որոնք մշակվել են Լուիջի Կեգնոլայի կողմից, և բացվել է Նապոլեոնյան պատերազմների վետերանների պատվին Ավստրիայի կայսր Ֆրենսիս I-ի կողմից, այն վերակառուցվել է 1933-34 թվականներին, որպես պատերազմական հուշարձան և նաև անհայտ զինվորի հուշարձանը։

Գրականություն
-------------

Հիտլերի ելույթի պատմական բովանդակությունը մնում է հասարակության ընկալման մեջ։ Սա է նաև պատճառը, որ *Heldenplatz* ը եղել է գրականության մի քանի ստեղծագործությունների առարկա, առավել ևս Թոմաս Բերնհարդի դրամատիկական «Հելդենպլատց» դրաման և Էրնստ Յենդլի «Հելդենպլաց» անունով պոեմը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ernst Jandl. «wien: heldenplatz». Արխիվացված է օրիգինալից 2003 թ․ մայիսի 4-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
* Обращение Адольфа Гитлера на венской Хельденплац Արխիվացված 2008-08-20 Wayback Machine
* Эрнст Яндль, «wien: heldenplatz» Արխիվացված 2003-05-04 archive.today

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հելդենպլատց» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge180506 · VIAF: 247828022 · WorldCat VIAF: 247828022 |

 |