**Մի-28Ն «Գիշերային որսորդ»** (ըստ ՆԱՏՕ-ի կոդային անվանման՝ **Havoc** - «Կործանող»), խորհրդային և ռուսական «Ռուսաստանի ուղղաթիռներ» հոլդինգի արտադրության հարվածային ուղղաթիռ, որը նախատեսված է հակառակորդի տանկերը և այլ զրահատեխնիկան, ինչպես նաև ցածր արագություն ունեցող թռչող սարքեր և հակառակորդի կենդանի ուժը գտնելու և ոչնչացնելու համար.

Պատմություն
-----------

Ուղղաթիռի մշակումն արվել է Մոսկվայի Մ.Լ. Միլի անվան ուղղաթիռային գործարանում 1978 թվականից Կամով կոնստրուկտորական բյուրոյի հետ ստեղծագործական մրցակցության պայմաններում։ Մի-28 ուղղաթիռի փորձնական նմուշն իր առաջին թռիչքները կատարել է 1982 թվականի նոյեմբերի 10-ին և դեկտեմբերի 19-ին (փորձարկիչ օդաչուն Գուրգեն Կարապետյանն էր, փորձարկիչ ղեկապետը՝ Վ. Վ. Ցիգանկոն)։ Մի-28 ուղղաթիռի առաջին նմուշը մեծ մասամբ նախատեսված էր թռիչքատեխնիկական բնութագրի վերցման համար և սպառազինության համակարգ չուներ։ Այն տեղադրել է երկրորդ օրինակի վրա, որի հավաքման աշխատանքներն ավարտվել են 1983 թվականի սեպտեմբերին։ Մի-28 ուղղաթիռի երրորդ փորձնական օրինակը Միլի անվան գործարանը սկսել է 1985 թվականին։ Արդիականացված ուղղաթիռը 1987 թվականին ստացել է Մի-28Ա անվանումը, որի փորձնական թռիչքները սկսվել են 1988 թվականի հունվարին։ Դրանք բարեհաջող են անցել, ինչից հետո ուղղաթիռն առաջին անգամ ցուցադրվել է Փարիզի Լե Բուրժե միջազգային ավիասրահում և Լոնդոնի Ռեդ Հիլլ ցուցահանդեսի ժամանակ, որտեղ մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել այցելուների մոտ։ Նույն թվականին առաջին փորձնական Մի-28 ուղղաթիռը առաջին անգամ պաշտոնապես ներկայացվել է իր հայրենիքում՝ Տուշինոյում անցկացվող միջոցառման ժամանակ։ 1991 թվականի հունվարին փորձարկումների ծրագրին միացել է նաև Մի-28Ա երկրորդ ուղղաթիռը, որը հավաքվել է Միլի անվան ուղղաթիռային գործարանում։ 1993 թվականին Գորոխովեց բնակավայրի մոտ համազորային վարժանքների ընթացքում ուղղաթիռները փայլուն կերպով ցուցադրել են իրենց թռիչքային և մարտական հատկանիշները։

1986 թվականի ապրիլին Գորոխովեցի հրաձգարանում պետական համատեղ փորձարկումների ծրագրով անցկացվել են Մի-28Ա և Կա-50 ուղղաթիռների համատեղ թռիչքներ։ Որպես պահանջ դրված էր 25 թիրախի հայտնաբերումը։ Մի-28Ա ուղղաթիռի անձնակազմը փոքր բարձրության վրա հայտնաբերել է բոլոր 25 թիրախները՝ չլինելով հայտնաբերված։ Կա-50 ուղղաթիռի օդաչուն աննշան ավելի մեծ բարձրության վրա կարողացել է հայտնաբերել միայն երկու թիրախ.

Մի-28Ն ուղղաթիռի առաջին փորձնական նմուշը դուրս է բերվել գործարանից 1996 թվականի օգոստոսի 16-ին, 1996 թվականի նոյեմբերի 14-ին ուղղաթիռն առաջին անգամ օդ է բարձրացել։

**Մի-28Ն** **«Գիշերային որսորդ»** ուղղաթիռն ընդունվել է սպառազինության ՌԴ նախագահի 2009 հոկտեմբերի 15-ի հրամանով, 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ին՝ պաշտպանության նախարարության կողմից։

Շահագործում
-----------

Մի-28 ուղղաթիռը 2007 թվականի Միջազգային ավիատիեզերական սրահում։
Մի-28 MAKS-2021-ի աերոշոուում
2005 թվականին պայմանագիր է ստորագրվել, ըստ որի մինչև 2013 թվականը պետք է մատակարարվեր 67 միավոր Մի-28Ն ուղղաթիռ։

2005 թվականին Ռուսաստանի Գլխավոր շտաբի պետ, բանակի գեներալ Յուրի Բալուևսկին հայտնել է, որ հիմնական մարտական ուղղաթիռը Մի-28Ն «Գիշերային որսորդ»-ն է լինելու, իսկ Կա-50 և Կա-52 ուղղաթիռները անհրաժեշտ են Հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների համար։

2006 թվականի հունիսի երկրորդ կեսին երկու միավոր Մի-28Ն ուղղաթիռները մասնակցել են Բելառուսի տարածքում անցկացվող հրամանատարաշտաբային վարժանքներում, որոնք ստացել են «Միության Վահան — 2006» անվանումը։

2009-2010 թվականներին 6971 ավիաբազայում (487-րդ առանձին ուղղաթիռային գունդ) Բուդյոնովսկի մոտ կազմավորվել է առաջին ուղղաթիռային էսկադրիլիա, որի կազմում առկա էր 16 միավոր Մի-28Ն ուղղաթիռ։

2010 թվականի հոկտեմբերին ուղղաթիռները սկսել են մատակարարվել 6974-րդ ավիաբազա (55-րդ առանձին ուղղաթիռային գունդ)։

Այսպիսով, 2010 թվականի վերջի դրությամբ ՌԴ Պաշտպանության նախարարության կողմից պայմանագիր է ստորագրվել մինչ 2015 թվականն ընկած ժամանակահատվածը 97 միավոր ուղղաթիռների մատակարարման մասին։

2012 թվականին ՌԴ Պաշտպանության համար մատակարարվել է 14 միավոր Մի-28 ուղղաթիռ։
2001-2012 թվականներին մատակարարվել է 63 միավոր Մի-28Ն։
2013 թվականին մատակարարվել է 14 միավոր Մի-28 ուղղաթիռ ՌԴ Պաշտպանության նախարարության համար։

Տակտիկատեխնիկական բնութագրեր
----------------------------

Մի-28 ուղղաթիռի երեք պրոեկցիաները
### Տեխնիկական բնութագրեր

* Անձնակազմ՝ 2 մարդ
* Ֆյուզելաժի երկարություն՝ 17,05 մ
* Բարձրություն՝ 3,82 մ
* Թևի բարձակներով լայնություն՝ 5,88 մ
* Կրող պտուտակի տրամագիծը՝ 17,2 մ
* Ղեկային պտուտակի տրամագիծը՝ 3,85 մ
* Զանգված՝
	+ դատարկ՝ 8095 կգ
	+ նորմալ թռիչքային՝ 10900 կգ
	+ առավելագույն թռիչքային՝ 12100 կգ
	+ առավելագույն բեռնամբարձությունը՝ 2300 կգ
	+ վառելիքի զանգված՝ 1500 կգ
* Ուժասարք՝
	+ Շարժիչի տեսակ՝ տուրբովալ
	+ Մոդել՝ ТВ3-117
	+ Հզորությունը՝
		- արտակարգ ռեժիմում՝ 2700 ձիաուժ
		- թռիչքային ռեժիմում՝ 2200 ձիաուժ
		- սովորական ռեժիմում՝ 1500 ձիաուժ

### Թռիչքային բնութագրեր

* Առավելագույն արագություն՝ 300 կմ/ժ
* սովորական՝ 265 կմ/ժ
* Թռիչքի հեռավորություն՝
	+ առավելագույն՝ 450 կմ
	+ կախովի վառելիքային բաքով՝ 1087 կմ
* Ստատիկական բարձրահասություն՝ 3600 մ
* Դինամիկական բարձրահասություն՝ 5600 մ
* Արագամբարձություն՝ 13,6 մ/վ

Պատկերասրահ
-----------

**Մի-28** հարվածային ուղղաթիռը 2011 թվականի Միջազգային ավիատիեզերական ցուցահանդեսում և HeliRussia 2010 3-րդ Միջազգային ուղղաթիռային ինդուստրիայի ցուցահանդեսում։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Минобороны приняло на вооружение «Ночных охотников»
2. 1 2  "Журнал Взлёт: ВВС России передано еще шесть Ми-28Н". Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 6-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Новости проекта Ми-28НМ". Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Вертолёты России". "Ми-28Н «Ночной охотник» - Общая информация". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Какой боевой вертолёт нам нужен Archived 2014-11-13 at the Wayback Machine. Сайт «Оборонпром»
6. ↑  Минобороны России приняло на вооружение вертолёт Ми-28Н «Ночной охотник»
7. ↑  «Роствертол» передал ВВС РФ очередную партию вертолётов Ми-28Н
8. ↑  Конец вертолётной войны, nvo.ng.ru, 2005-11-11
9. ↑  *Лавров А. В.* Реформирование Военно-воздушных сил России // Новая армия России / Под ред. М. С. Барабанова. — М.: Центр анализа стратегий и технологий, 2010. — С. 74. — ISBN 978-5-9902620-1-0
10. ↑  *Лавров А. В.* Реформирование Военно-воздушных сил России // Новая армия России. — 2010. — С. 75.
11. ↑  Годовой отчёт ОАО Роствертол 2012 год, стр. 34
12. ↑  Ми-28Н — HAVOC-B (реестр вертолётов)
13. ↑  77 самолётов и более 100 вертолётов в 2013 году
14. ↑  "ВК-2500". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
15. 1 2  "Характеристики: Ми-28Н "Ночной охотник"". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 24-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մի-28Ն «Գիշերային որսորդ» Archived 2016-11-19 at the Wayback Machine.
* «Զվեզդա» հեռուստաընկերության փաստագրական կինոնկար՝ «Բնածին որսորդ»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |