**«Կարմիր սենյակ»**, նաև **«Ներդաշնակությունը կարմիրով»** ( ֆր.՝ La chambre rouge, Harmonie rouge), սկզբնապես **«Ներդաշնակություն կապույտով»** ֆրանսիացի ֆովիստ նկարիչ Անրի Մատիսի 1908 թվալանի կտավը Պետական Էրմիտաժի հավաքածուից։

Նկարագիր
--------

Կապույտ ծաղկային նախշերով կարմիր պաստառներով պատված սենյակում ճաշասեղանի մոտ կանգնած է մուգ կապույտ բլուզով և սպիտակ կիսաշրջազգեստով շիկահեր կին, որը Քերոլայն Ջոբլաուդն է՝ Մատիսի նախկին մոդելն ու սիրուհին և նրա առաջին դստեր՝ Մարգարիտի մայրը։ Նա այս նկարում նկարել է նրան հիշողությունից՝ ինտեգրելով նրան սենյակի դեկորների մեջ։ Սեղանը ծածկված է սփռոցով, որի պաստառի նման նախշով է։ Սեղանի վրա կա երկու զամբյուղ և մրգերի երկու ծաղկաման, բացի այդ, պտուղը ազատորեն դրված է սեղանի ամբողջ մակերեսին։ Սեղանից ձախ դեղին նստատեղով աթոռ է, վերևում՝ պատուհան, որից երևում է չափազանց պարզեցված բնապատկեր՝ կանաչ թփով, սպիտակ ծառերով և հորիզոնում գտնվող մի տուն։ Ներքևի ձախ անկյունում դեղին գույնով նկարչի ստորագրությունն ու ամսաթիվն են՝ «*Henry-Matisse 1908»։* Կարմիր սենյակում Մատիսը հնարավորինս պարզեցրել է գույներն ու ուրվագծերը և նկարի ամբողջ կառուցվածքը ստորադասել պաստառի և սփռոցի հզոր S-աձև դեկորատիվ նախշին*։*

Պատմություն
-----------

Նկարը ստեղծվել է 1908 թվականին Աշնանային սալոնի համար և սկզբում կոչվել է «Ներդաշնակություն կապույտով»։ Սրահում ցուցադրվել է «Դեկորատիվ պամո ճաշասենյակի համար» ծածկագրով։ Այն ստեղծվել է մոսկվացի արդյունաբերող և կոլեկցիոներ Սերգեյ Շչուկինի պատվերով, որը նկարչին դրա համար վճարել է 4000 ֆրանկ մինչև սրահի բացումը Սրահի գրացուցակում նկարի տերը նշված է եղել սկզբնատառերով *M. Sch*։ Շչուկինի հավաքածուի հետազոտող Ն. Յու. Սեմյոնովան նշել է, որ «Կարմիր սենյակի» հետ միաժամանակ Մատիսը, Շչուկինի պատվերով, նկարել է «Արձան և ծաղկաման արևելյան գորգի վրա» կտավը (յուղաներկ, կտավի վրա; 89 × 104 սմ; Պուշկինի թանգարան, գույքագրում No. Ж-3296)։

Նմանատիպ կոմպոզիցիոն սխեմա նախկինում Մատիսը մի քանի անգամ օգտագործել է։ Այն առաջին անգամ հայտնվել է 1896 թվականին նրա «Բրետոնյան աղախինը» ռեալիստական նկարում (Մատիսի Թանգարան ԼեԿատո Կամբրեզիում), իսկ մեկ տարի անց իմպրեսիոնիստական «Աղանդերի սեղան» նկարում (մասնավոր հավաքածու)։

Կոստենևիչը հայտնում է, որ այս այսպես կոչված «Ժույի գործվածքը», որը արտադրվել է Վերսալի մոտ գտնվող Ժույ ան Ժոզա գործարանում, Մատիսը մինչև իր կյանքի վերջ օգտագործել է որպես ռեկվիզիտ։ Գործվածքը կապույտ էր և նկարիչը բազմիցս օգտագործել է իր աշխատանքներում. Մասնավորապես, նա ցուցադրվել է Էրմիտաժում «Նատյուրմորտ կապույտ սփռոցով» (1909; յուղաներկ; 88,5 × 116 սմ; գույքագրման համարը GE-6569) և «Գրետա Մոլի դիմանկարը» նկարում։ Լոնդոնի ազգային պատկերասրահը  (1908; յուղաներկ կտավի վրա; 93 × 73,5 սմ, մուտքի համարը NG6450)։

«Կարմիր սենյակը» ի սկզբանե նկարված է եղել կապույտ գույնով։ Երկար ժամանակ ենթադրվել է, որ Մատիսը նկարը վերնկարել է Աշնանային սալոնի ավարտից հետո, նախքան այն Մոսկվա ուղարկելը։ Այնուամենայնիվ, 1908 թվականի նոյեմբերի 1-ին L'Art Moderne թերթը հրապարակել է քննադատ Գ. Ժան-Օբրիի ակնարկը Սալոնի մասին, որտեղ խոսվում էր «այս մեծ կոմպոզիցիայի մասին, մի տեսակ սիմֆոնիա էր կարմիր բուսախեժով և ուլտրամարինով»։ Մատիսը Սալոնի բացումից անմիջապես առաջ, արդեն շրջանակված նկարի վրա աշխատելով, փոխել է գերիշխող կապույտ գույնը կարմրի, իսկ շրջանակով ծածկված կտավի եզրերը մնացել են չներկված։ Նշվում է նաև, որ նկարն իր սկզբնական վիճակում տեսել է Ամբրուազ Վոլյարը, ով այցելել է Մատիսի արվեստանոց Սալոնի մեկնարկից քիչ առաջ։

Ալֆրեդ Բարը, անդրադառնալով անձամբ Մատիսի բանավոր պատմություններին, նկարի ստեղծման մեջ առանձնացրել է երեք փուլ՝ սկզբում այն սառը կանաչավուն տոնայնության մեջ է եղել, այնուհետև դարձել է կապույտ և վերջում՝ կարմիր։ Սակայն այս կարծիքը վիճարկվել է. Մատիսի դուստրն ու որդին պնդել են, որ նկարն ունեցել է միայն երկու վիճակ՝ կապույտ և կարմիր։ Բացի այդ, Մատիսի ընտանիքը պահպանել է նկարի գունավոր սլայդը, որն արել է Յուջին Դրուետը՝ օգտագործելով այդ ժամանակ նոր հայտնագործված ավտոքրոմ տեխնիկան։ Այս սլայդն առաջին անգամ հրապարակվել է միայն 1986 թվականին, և այն պատկերում է նկարի կապույտ վիճակը։ Ա.Գ.Կոստենևիչը ենթադրում է, որ քանի որ Մատիսի երեխաների հիշողությունները հնչել են նկարը նկարելուց ընդամենը 60 տարի անց, նկարի գունային երկու համեմատաբար մոտ վիճակներ (կանաչավուն և կապույտ) առանձին չեն պահվել նրանց հիշողության մեջ և կարող էին միաձուլվել այդքան երկար ժամանակ անց։

1909 թվականին նկարը տեղափոխել են Մոսկվա և տեղադրվել է Բոլշոյ Զնամենսկի նրբանցքում գտնվող Շչուկինի առանձնատանը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նրա հավաքածուն ազգայնացվել է, և այս նկարը, ի թիվս այլոց, հայտնվել է Նոր արևմտյան արվեստի թանգարանում։ 1948 թվականին Պատմական արվեստի պետական թանգարանի վերացումից հետո նկարը փոխանցվել է Պետական Էրմիտաժին[1]։ 2014 թվականի վերջից նա ցուցադրել է Սանկտ Պետերբուրգի Գլխավոր շտաբի շենքում Սերգեյ Շչուկինի և Մորոզով եղբայրների հիշատակի պատկերասրահում (438 սենյակ)։

Գրականություն
-------------

* *Барская А. Г. Костеневич, А. Г.* Французская живопись. Вторая половина XIX — XX век. Каталог (Государственный Эрмитаж. Собрание западноевропейской живописи). — Л.: Искусство, 1991. — 473 с.
* *Костеневич А. Г.* Искусство Франции. Живопись. Рисунок. Скульптура: в двух томах. — СПб.: Изд-во Государственного Эрмитажа, 2008. — Т. I. — 532 с. — ISBN 978-5-93572-295-1
* *Костеневич А. Г.* Искусство Франции. Живопись. Рисунок. Скульптура: в двух томах. — СПб.: Изд-во Государственного Эрмитажа, 2008. — Т. II. — 204 с. — ISBN 978-5-93572-297-5
* *Семёнова Н. Ю.* Щукин. Биография коллекции. — М.: Слово, 2019. — 528 с. — ISBN 978-5-387-01554-0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7
3. ↑  «La desserte, Harmonie rouge -1908 Henri Matisse – Lumières des étoiles» (ֆրանսերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 15. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 3-ին.
4. ↑  Костеневич, т. 1, 2008
5. ↑  Барская, Костеневич, 1991
6. 1 2 3  Семёнова, 2019
7. ↑  «ГМИИ им. А. С. Пушкина. — Анри Матисс. Статуэтка и вазы на восточном ковре». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 18-ին.
8. ↑  Барская, Костеневич, 1991, էջ 266
9. ↑  «Государственный Эрмитаж. — Матисс, Анри. Натюрморт с голубой скатертью». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 18-ին.
10. ↑  Костеневич, т. 2, 2008
11. ↑  «The National Gallery. — Henri Matisse. Portrait of Greta Moll». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 18-ին.
12. ↑  Барская, Костеневич, 1991, էջ 266—267
13. ↑  Костеневич, т. 2, 2008, էջ 90
14. ↑  Барская, Костеневич, 1991, էջ 267
15. ↑  «Государственный Эрмитаж. — Матисс, Анри. «Красная комната»». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 29-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 18-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 124211211 |

 |