**Ռիչարդ Դեյ** (անգլ.՝ Richard Day, մայիսի 9, 1896(1896-05-09), Վիկտորիա, Կանադա - մայիսի 23, 1972(1972-05-23), Հոլիվուդ, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), կանադացի նկարիչ-բեմադրող, Օսկարի յոթակի դափնեկիր, ով առաջադրվել է ևս 12 անգամ։

Դեյի գործընկերները բազմիցս նշել են, որ նա եղել է հոյակապ տեխնիկական ունակությունների տեր նկարիչ, ունեցել է լավ էսքիզները վատերից տարբերելու ունակություն, կարևորում էր իր աշխատանքի որակը։ Ոմանք նրան անվանում էին «առաջնակարգ բեմադրիչ», ոմանք էլ՝ հատուկ։ Նրա ֆիլմագրությունը իր մեջ պարունակում է շուրջ 265 ֆիլմ, որոնցից շատերը ճանաչվել են համաշխարհային կինոյի դասական նմուշներ։

2004 թվականին կյանքի արժանապատվությունների համար Ռիչարդ Դեյը հետմահու ներառվել է Ամերիկայի նկարիչ-բեմադրողների գիլդիայի (*Art Directors Guild*) Փառքի սրահում(*Art Directors Guild Hall of Fame*):

Կենսագրություն
--------------

Ռիչարդ Դեյը ծնվել է 1896 թվականի մայիսի 9-ին՝ Կանադայի Վիկտորիա քաղաքում։ Երիտասարդ նկարչի կինոկարիերան սկսեց այն ժամանակ, երբ ռեժիսոր Էրիխ ֆոն Շտրոգեյմը նրա մեջ որոշակի տաղանդ է հայտնաբերեց։ Հենց նա էլ հրավիրեց Դեյին իր «Կարուսել» ֆիլմի համար դեկորացիաներ ստեղծելու, սակայն նկարչի անունն ինչ-ինչ պատճառներով այդպես էլ չհայտնվեց տիտրերում։

Համր ֆիլմերի ստեղծման դարաշրջանում Դեյը իր ներդրումն է ունեցել բազմաթիվ ժապավենների ստեղծման գործում՝ «Բևերլին Գրոստարկից» (*Beverly of Graustark*) (1926), «Ամուսնական մարշ» (The Wedding March), «Վուպի» (Whoopee!): Վերջինիս ստեղծման համար բեմադրիչը հավակնել է իր առաջին Օսկար մրցանակին, սակայն մրցանակաբաշխության ժամանակ պարտվել է Մաքս Ռիին։

1927-1930 թվականներին Դեյը աշխատել է «Մետրո-Գոլդուին-Մայեր» ընկերությունում՝ նկարիչ-բեմադրող Սեդրիկ Գիբբոնսի հետ համատեղ։ 1930 թվականին նա տեղավորվեց «*Samuel Goldwyn Productions*» կինոընկերությունում, որը ղեկավարել է հայտնի պրոդյուսեր Սեմ Գոլդվինը ։ Այնտեղ աշխատելով 9 տարի՝ Դեյը վերջնականապես փոխեց աշխատանքի վայրը, տեղափոխվեց *20th Century Fox* ընկերություն՝ Դերիլ Զանուկի մոտ։ Այդ պահին Դեյի մոտ արդեն կար «Օսկար»-ի մեկ արձանիկ՝ «Սև հրեշտակ» կինոնկարի համար։

Ռիչարդ Դեյի կենսագրության առանցքային դրվագը ռեժիսոր Էլիա Կազանի հետ համագործակցությունն է։ Կազանը, հետևելով կինոյում Դեյի հաջողություններին, նրան հրավիրել է նկարահանման հրապարակ՝ Ցանկությունների տրամվայ դրամայի նկարահանումներին մասնակցելու, որի համար նա հետագայում ստեղծել է դեկորացիաներ և ստացել հինգերորդ «Օսկար»-ը։ Նրանց հաջորդ հանդիպումը տեղի է ունեցել 1954 թվականին, երբ Կազանը սկսել է նոր Նավահանգստում ֆիլմի նկարահանումները ։ Ֆիլմի նկարահանումներին Դեյի միջամտության շնորհիվ ֆիլմի կահավորանքը սկսեց նմանվել իրական նավահանգստին։ Ծանր ու հաստատուն աշխատանքը Դեյին բերել է յոթերորդ և վերջին Օսկարը։

Կինոյում Ռիչարդ Դեյի վերջին աշխատանքը ռազմական «Տո՛րա, Տո՛րա, Տո՛րա» դրաման էր, որը նկարչին բերել է Ակադեմիայի եզրափակիչ մրցանակի։ Դեյը մահացել է 1972 թվականի մայիսի 23-ին Հոլիվուդի Կալիֆոռնիա նահանգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  Sylbert, 2006, էջ 5
4. ↑  «DAY, Richard» (անգլերեն). Filmreference. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 12-ին.
5. 1 2  Sylbert, 2006, էջ 4
6. 1 2  Rollins, 1983, էջ 176

Գրականություն
-------------

* *Ричард Сильберт, Сильвия Таунсенд* Designing Movies: Portrait of a Hollywood Artist. — Public Library, 2006.
* *Питер Роллинс* Hollywood As Historian: American Film in a Cultural Context. — The University Press of Kentucky, 1983.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կանադական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX4964548 · BNF: 14091309r · GND: 139527117 · ISNI: 0000000116062802 · LCCN: n85262656 · VIAF: 22348373 · ULAN: 500464203 · WorldCat VIAF: 22348373 |

 |

 |