**Վակուումի դիմադրություն**, **վակուումի ալիքային դիմադրություն**, **վակուումի իմպեդանս**, **ազատ տարածության իմպեդանս**, ֆիզիկական հաստատուն, որը կապ է հաստատում վակուումով հաղորդվող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի մեծությունների միջև։ Նշանակվում է *Z*0.

{\displaystyle Z\_{0}={\frac {H}{E}}},
որտեղ {\displaystyle E}-ն էլեկտրական դաշտի լարվածությունն է, {\displaystyle H}-ը՝ մագնիսական դաշտի լարվածությունը։ Վակուումի դիմադրությունն ունի ճշգրիտ իռացիոնալ արժեք, որը մոտավորապես հավասար է 376,73031... օհմ։

Վակուումի իմպեդանսը (ավելի ճիշտ, հարթ ալիքի ալիքային դիմադրությունը վակուումում) հավասար է *μ*0 *մագնիսական հաստատունի* կամ վակուումի թափանցելիության և *c*0 վակուումում լույսի արագության արտադրյալին։ Քանի որ մագնիսական հաստատունի և լույսի արագության թվային արժեքները ըստ սահմանման ֆիքսված են համապատասխանաբար ամպերով և մետրով, ազատ տարածության իմպեդանսի ճշգրիտ արժեքը նույնպես ըստ սահմանման ֆիքսվում է համապատասխան SI հիմնական միավորներով։

Տերմինաբանություն
-----------------

Դիէլեկտրական օպտիկական միջավայրում տարածվող հարթ ալիքի համար համանման մեծությունը կոչվում է միջավայրի սեփական իմպեդանս, նշանակվում է հունարեն η (էտա) տառով։ Այսպիսով *Z*0 երբեմն կոչվում է նաև *վակուումի սեփական դիմադրություն* և նշանակվում է η0։ Այն բազմաթիվ ուրիշ անվանումներ էլ ունի, որոնցից են՝

* *վակուումի (ազատ տարածության) ալիքային իմպեդանս*,
* *վակուումի իմպեդանս*,
* *վակուումի սեփական իմպեդանս*,
* *վակուումի բնութագրական իմպեդանս*,
* *վակուումի (ազատ տարածության) ալիքային դիմադրություն*։

Կապը այլ հաստատունների հետ
--------------------------

Վերը բերված սահմանումից և հարթ ալիքի համար Մաքսվելի հավասարումների լուծումից ստանում ենք՝

{\displaystyle Z\_{0}={\frac {E}{H}}=\mu \_{0}c\_{0}={\sqrt {\frac {\mu \_{0}}{\varepsilon \_{0}}}}={\frac {1}{\varepsilon \_{0}c\_{0}}}}
որտեղ

{\displaystyle \mu \_{0}=}-ն մագնիսական հաստատունն է,
{\displaystyle \varepsilon \_{0}=}-ն՝ էլեկտրական հաստատունը,
{\displaystyle c\_{0}=}-ն՝ լույսի արագությունը վակուումում։
{\displaystyle Z\_{0}\ }-ի հակադարձ մեծությունը ({\displaystyle 1/Z\_{0}\ }) երբեմն կոչվում է *վակուումի լրիվ հաղորդականություն* (ադմիտանս) և նշանակվում {\displaystyle Y\_{0}\ }։

Ճշգրիտ արժեքը
-------------

1948 թվականից ՄՄՀ ամպեր միավորը սահմանվում է՝ μ0-ի թվային արժեքը *ընտրելով* ճիշտ 4π×10−7 Հն/մ։ Նույն ձևով, 1983 թվականից ՄՄՀ մետրը սահմանվում է՝ *c*0-ի արժեքի 299 792 458 մ/վ ընտրությամբ։ Հետևաբար,

{\displaystyle Z\_{0}=\mu \_{0}c\_{0}=119,9169832\;\pi \ \Omega } (*ճշգրիտ*)
կամ

{\displaystyle Z\_{0}\approx 376,730\ 313\ 461\ 77\ldots \Omega }։
Այս թիվը կարող է փոխվել, եթե 2018 թ․ ՄՀ հիմնական միավորները վերասահմանվեն՝ կիլոգրամի, ամպերի, կելվինի և մոլի սահմանումն ընտրվի համապատասխանաբար ըստ Պլանկի հաստատունի, տարրական էլեկտրական լիցքի, Բոլցմանի հաստատունի և Ավոգադրոյի հաստատունի ճշգրիտ թվային արժեքների։

120π-մոտարկում
--------------

1990-ական թվականներից առաջ {\displaystyle Z\_{0}}-ի մոտավոր արժեքը համարվում էր {\displaystyle 120\pi }։ Սա համարժեք է լույսի արագությունը 3×108 մ/վ վերցնելուն։ 1989 թ․ Չենգը գրում է, որ Հերցյան դիպոլի անտենայի ճառագայթման դիմադրությունը

{\displaystyle R\_{r}\approx 80\pi ^{2}\left({\frac {\ell }{\lambda }}\right)^{2}} [*ոչ ճշգրիտ*]։
Կիրառելով չափողականության վերլուծությունը, ավելի ճշգրիտ տեսքով այս բանաձևը գրվում է որպես

{\displaystyle R\_{r}={\frac {2\pi }{3}}Z\_{0}\left({\frac {\ell }{\lambda }}\right)^{2}}։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
«Characteristic impedance of vacuum, *Z*0». *The NIST reference on constants, units, and uncertainty: Fundamental physical constants*. NIST. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
2. ↑  Haslett, Christopher J. (2008). *Essentials of radio wave propagation*. The Cambridge wireless essentials series. Cambridge University Press. էջ 29. ISBN 978-0-521-87565-3.
3. 1 2  David K Cheng (1989). *Field and wave electromagnetics* (Second Edition ed.). New York: Addison-Wesley. ISBN 0-201-12819-5. `{{cite book}}`: `|edition=` has extra text (օգնություն)
4. ↑  Անգլիալեզու գրականության մեջ հաճախ «ազատ տարածությունը» կիրառվում է որպես վակուումի հոմանիշ
5. ↑  Guran, Ardéshir; Mittra, Raj; Moser, Philip J. (1996). *Electromagnetic wave interactions*. Series on stability, vibration, and control of systems. World Scientific. էջ 41. ISBN 978-981-02-2629-9.
6. ↑  Clemmow, P. C. (1973). *An introduction to electromagnetic theory*. University Press. էջ 183. ISBN 978-0-521-09815-1.
7. ↑  Kraus, John Daniel (1984). *Electromagnetics*. McGraw-Hill series in electrical engineering. McGraw-Hill. էջ 396. ISBN 978-0-07-035423-4.
8. ↑  Cardarelli, François (2003). *Encyclopaedia of scientific units, weights, and measures: their SI equivalences and origins*. Springer. էջ 49. ISBN 978-1-85233-682-0.
9. ↑  Ishii, Thomas Koryu (1995). *Handbook of Microwave Technology: Applications*. Academic Press. էջ 315. ISBN 978-0-12-374697-9.
10. ↑  With ISO 31-5, NIST and the BIPM have adopted the notation *c*0 for the speed of light in free space.
11. ↑  "Current practice is to use *c*0 to denote the speed of light in vacuum according to ISO 31. In the original Recommendation of 1983, the symbol *c* was used for this purpose." Quote from NIST *Special Publication 330*, Appendix 2, p. 45  Արխիվացված 2016-06-03 Wayback Machine
12. ↑  Michael Kuehne (2012 թ․ մարտի 22). «Redefinition of the SI». *Keynote address, ITS9 (Ninth International Temperature Symposium)*. Los Angeles: NIST. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 1-ին.