**Բոլիվիայի հերթական համընդհանուր ընտրություններ**, տեղի են ունեցել 2019 թվականի հոկտեմբերի 20-ին։ Ընտրողներն ընտրել են պատգամավորների պալատի 130 անդամների և 36 սենատորների, ինչպես նաև քվեարկել են նախագահի և փոխնախագահի թեկնածուների համատեղ ցուցակի օգտին։

Ընտրությունների թափանցիկության և լեգիտիմության շուրջ վեճերը երկրում զանգվածային բողոքներ են առաջացրել այն բանից հետո, երբ գործող նախագահ Էվո Մորալեսը հաղթող է ճանաչվել ձայների 47,08%-ով։ Տարբերությունը ավելի քան 10%-ով, համեմատած իր մոտակա մրցակից Կառլոս Մեսայի հետ, թույլ տվեց հաղթող հայտարարել առանց քվեարկության երկրորդ փուլի։

Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունը վերստուգում է անցկացրել, որի ընթացքում հայտնաբերվել են ընտրությունների բացահայտ մանիպուլյացիաներ և ընտրական հանձնաժողովների աշխատանքում զգալի խախտումներ, այդ թվում՝ տվյալների հետ կապված մանիպուլյացիաներ, ինչպես նաև գրառումների փոփոխությունն ու կեղծումը։ Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունների աուդիտորական խումբը խորհուրդ է տվել անցկացնել նոր ընտրություններ և նշանակել նոր ընտրական հանձնաժողով։ Մի քանի շաբաթ տևած բողոքի ակցիաներից, ինչպես նաև մի քանի արտասահմանյան երկրներից ընտրությունների երկրորդ փուլ անցկացնելու կոչերից հետո Մորալեսը, որը պարտավորվել է հետևել ԱՊԿ-ի աուդիտորական ստուգմանը, համաձայնել է նոր ընտրություններ անցկացնել այն ժամկետներում, որոնք շուտով կորոշվեն։

Նախապատմություն
---------------

Հիմնական հոդված՝ Սահմանադրական հանրաքվե Բոլիվիայում (2016)
2009 թվականի Սահմանադրության 168-րդ հոդվածը թույլ է տալիս նախագահին և փոխնախագահին վերընտրվելու համար առաջադրել իրենց թեկնածությունները միայն մեկ անգամ՝ սահմանափակելով ժամկետների քանակը մինչև երկուսը։ Իշխող Շարժում դեպի սոցիալիզմ կուսակցությունը ջանքեր է գործադրել այս հոդվածում փոփոխություններ մտցնելու ուղղությամբ։ Հանրաքվեն հաստատվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Բոլիվիայի Բազմազգ Օրենսդիր ժողովի համատեղ նիստում՝ 112 դեմ 41 ձայներով։ 757-րդ օրենքը, որով գումարվել էր փետրվարյան հանրաքվեն, ընդունվել է 113 կողմ, 43 դեմ ձայներով և հրապարակվել 2015 թվականի նոյեմբերի 5-ին։

Հանրաքվեն կայացել է 2016 թվականի փետրվարի 21-ին։ Առաջարկված ուղղումը մերժվել է 51,3% ձայների մեծամասնությամբ։ «Կողմ»-ի  հաջող քվեարկությունը թույլ կտար նախագահ Էվո Մորալեսին և փոխնախագահ Ալվարո Գարսիա Լինյերին նոր ժամկետով առաջադրվել 2019 թվականին։ Սակայն Մորալեսն արդեն երեք անգամ ընտրվել է։ Առաջին անգամ՝ 2005 թվականին, ինչը հաշվի չի առնվում, քանի որ դա եղել է մինչև 2009 թվականի Սահմանադրության մեջ սահմանաչափի սահմանումը։

Չնայած հանրաքվեի արդյունքին՝ երկրի Գերագույն դատարանը, վկայակոչելով մարդու իրավունքների մասին ամերիկյան կոնվենցիայի 23-րդ հոդվածը, մեկ տարուց ավելի անց՝ 2017 թվականի դեկտեմբերին, որոշում է կայացրել այն մասին, որ բոլոր պետական պաշտոնները ժամկետների սահմանափակում չեն ունենա, չնայած այն բանին, որ հաստատվել է Սահմանադրությունում։ Դա Մորալեսին թույլ է տվել առաջադրվել չորրորդ ժամկետով։

Արդյունքներ
-----------

|  |
| --- |
|  |
| Կուսակցություն | Նախագահի թեկնածուներ | Ձայներ | % | Տեղեր |
| Պալատ | Սենատ |
| Տեղեր | +/– | Տեղեր | +/– |
|
|  | Սոցիալիզմի շարժում | Էվո Մորալես | 2 889 359 | 47,08 | 67 | Decrease 21 | 21 | Decrease 4 |
|  | Քաղաքացիական համայնք | Կառլոս Մեսա | 2 240 920 | 36,51 | 50 | առաջին անգամ | 14 | առաջին անգամ |
|  | Քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցություն | Չի Հյոն Չունգ | 539 081 | 8,78 | 9 | Decrease 1 | 0 | Decrease 2 |
|  | Ժողովրդավարական հասարակական շարժում | Օսկար Օրտիս Անտելո | 260 316 | 4,24 | 4 | առաջին անգամ | 1 | առաջին անգամ |
|  | Երրորդ համակարգի շարժում | Ֆելիքս Պացի | 76 827 | 1,25 | 0 |  0 | 0 |  0 |
|  | Հեղափոխական ազգայնական շարժում | Վիրջինիա Լեմա | 42 334 | 0,69 | 0 |  0 | 0 |  0 |
|  | Բոլիվիայի գործողությունների ազգային կուսակցություն | Ռութ Նինա | 39 826 | 0,65 | 0 |  0 | 0 |  0 |
|  | Քաղաքացիական համերաշխության միասնություն | Վիկտոր Ուգո Կարդենաս | 25 283 | 0,41 | 0 |  0 | 0 |  0 |
|  | Հաղթանակի ճակատ | Իսրայել Ռոդրիկես | 23 725 | 0,39 | 0 |  0 | 0 |  0 |
| Փչացած քվեաթերթիկների թիվը | 322 844 | – | – | – | – | – |
| **Ընդամենը** | **6 460 515** | **100** | **130** | **0** | **36** | **0** |
| Գրանցվել է/մասնակցություն | 7 315 364 | 88,31 | – | – | – | – |
| Աղբյուր՝ Cómputo Electoral |

Հետևանքներ
----------

Հիմնական հոդված՝ Բողոքի ցույցեր Բոլիվիայում (2019)
Ընտրությունների հաջորդ օրը ամբողջ երկրում բողոքի ակցիաներ են սկսվել քվեարկության արդյունքների ամփոփման ձգձգման դեմ։ Ձայների հաշվարկի դադարից հետո Էվո Մորալեսը անսպասելիորեն առաջատար է դարձել (մրցակցի 10%-ի տարբերությամբ)։ Իրենց հերթին ցուցարարները պահանջում են նախագահ Մորալեսի հրաժարականը։

2019 թվականի նոյեմբերի 10-ին Էվո Մորալեսը հրաժարական է տվել։ Նրա հետ միասին իրենց պաշտոնները լքել են կառավարության անդամներն ու խորհրդարանի երկու պալատների ղեկավարությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Боливии оглашены результаты президентских выборов
2. ↑  Bolivia's Morales to call fresh election after OAS audit
3. ↑  Bolivia election: Protests as Evo Morales officially declared winner
4. ↑  Bolivia’s Morales agrees to new elections after OAS finds ‘manipulation’
5. ↑  LA ALP SANCIONÓ LA LEY DE REFORMA PARCIAL DE LA CPE
6. ↑  Bolivia passes law to allow Morales to run for fourth term
7. ↑  "Consulta para habilitar a Evo está en marcha; el MAS 'se juega la vida'". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. ↑  Evo for ever? Bolivia scraps term limits as critics blast 'coup' to keep Morales in power