**Սիրվարդ Կալպակյան Կարամանուկ** (**Սիրվարդ Գարամանուկյան**, դեկտեմբերի 1, 1912(1912-12-01), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 19, 2008(2008-10-19), Ստամբուլ, Թուրքիա), հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար և ուսուցիչ, խմբավար, հասարակական գործիչ, որը բնակվել է Ստամբուլում։

Վաղ կյանք
---------

Կարամանուկը ծնվել է Օսմանյան կայսրությունում, Կոստանդնուպոլիսի Սկյուտար շրջանում։ Հինգ տարեկանից սկսել է հաճախել դաշնամուրի դասընթացների Ստեփան Պապելյանի մոտ (Sտամբուլի Տատյան և Եսայան վարժարաններ), 1939 թվականին ավարտել է Ստամբուլի քաղաքային կոնսերվատորիան, այժմ՝ Ստամբուլի համալսարանի պետական կոնսերվատորիա, որտեղ նրա գլխավոր ուսուցիչն եղել է Ֆերդի Ստատցերը, Ս. Բաբելյանը։ Նա նաև դասեր է վերցրել Ջեմալ Ռեսիտ Ռեյից, Ահմեդ Ադնան Սայգունից և Լիկո Ամարից երաժշտության տեսության, պատմության և կամերային երաժշտության վերաբերյալ:Դրանից հետո Կարամանուկը կարճ ժամանակահատված դաշնամուրի մասնավոր դասեր է ստացել նաև Լազարե Լևիից։

Կարիերա
-------

Կալպակյանը բազմաթիվ երգերի, երգչախմբային ստեղծագործությունների, երգչախմբի և նվագախմբի համար ծավալուն շարադրությունների, մանկական օպերետի, մանկական երգերի, դաշնամուրային ստեղծագործությունների, ժամերգությունների կազմակերպման հեղինակ է։ Գրել է երկեր՝ դաշնամուրի, լարային քառյակի համար, մեներգեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, վոկալ մանրապատումներ, «Վաղվա արվեստագետները» օպերետը, «Դժվար տարի», «Ախթամար» (ըստ Հովհաննես Թումանյանի), «Երգ Պետրոս Դուրյանի» պոեմները՝ երգչախմբի և նվագախմբի համար, և այլ գործեր։ Նրա աշխատանքները կատարվել են մի քանի երկրներում և ձայնագրվել են ականավոր մենակատարների և համույթների կողմից։ Նրա ստեղծագործություններին ամբողջովին նվիրված համերգները կազմակերպվել են Երևանի Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանում և Արամ Խաչատրյանի անվան համերգասրահում։ Արժեքավոր են «Ընտիր երգեր», «Մանկական երգեր» պրակները։ «Ախթամար» վոկալ-սիմֆոնիկ գործի հիման վրա նկարահանվել է կինոնկար։ 2004 թվականին Երևանի «Մոսկվա կինոթատրոնում» տեղի է ունեցել *Ախթամար* ֆիլմի շնորհանդեսը, որը հիմնված է եղել Կարամանուկի համանուն սիմֆոնիկ պոեմի վրա։

Նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են Ամերիկայի Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության, Ստամբուլի թուրքահայ ուսուցիչների ասոցիացիայի և Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի կողմից, որտեղ վերագրվում են նրա ձեռագրերը։

Ստեղծագործություններում համադրելով արլևելյան, հայկական, նաև միջնադարյան երաժշտության տարրեր՝ հասել է վառ պատկերավորության։ 1992 թվականին՝ Նյու Յորքում, 1999 և 2000 թվականներին Երևանում տեղի են ունեցել Գարամանուկյանի հեղինակային համերգները։

Մրցանակներ
----------

ՀԱԵ «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մաշտոց» շքանշան։

Աշխատանքներ
-----------

### Վոկալ-նվագախմբային

* Ախթամար,1969
* Գարնան առաւօտ, 1969
* Երգ Պետրոս Դուրեանի, 1972

### Վոկալ (սոլո)

* Տէ՛ր, ես քեզմէ ուզեցի,1946
* Եարճան,1946
* Նէ
* Ի՞նչ կ՚ըսեն
* Սիրերգ
* Այնքան շատ
* Սիրտ ունենք, սէր չունենք
* Հոգիս
* Երեք կոչերը
* Ինչ անեմ որ հաւատաս
* Նամակ
* Օրօրոցի մօտ
* Սիրտը
* Ես որ մեռնեմ
* Անանուն
* Սիրերգ
* Սէր
* Մի՛ մերձենար յիս
* Կոյսը
* Ողջակէզ
* Սաղմոս
* Օրօր
* Երջանկութիւն
* Սպասում
* Սէր անայլայլ
* Բանաստեղծութիւն
* Ներբող Դուրեանի
* Երկնէր երկին և երկիր
* Եկէսցէ
* Ես որ մեռնեմ
* Վերջալոյսին դէմ
* Աշնանային
* Եթէ
* Անտուն գիշերներ
* Օտա՜ր, ամայի՜
* Կ՚ուզես լինեմ վշտի ցօղեր
* Փափաք
* Ես սիրեցի
* Մայիսեան վարդեր
* Բարի երկինք (երգաշար)
* Սիրել վերջին շունչով
* Ինչ աղուոր է
* Գարուն
* Գարունն եմ ես
* Երեսդ վառի
* Օրէ օր
* Իրիկունը վերջին
* Ամէն գիշեր
* Խօսք առ բանաստեղծութիւն
* Մայրամուտ
* Հեգնանք
* Սուրբին աղօթքը
* Անգամ մը միայն
* Մայր
* Սուտ կամ իրաւ
* Մի՛ դպիք
* Վերյիշում
* Կապոյտ ու դալար
* Սպասում
* Խաղը կեանքի
* Սկսիլ
* Քառասմբակ սէրերով
* Գայլին մահը
* Հայաստան ասելիս
* Վոգալիզ
* Երազներ իմ կորած

### Վոկալ (դուետ)

* Կոյսի հոգի
* Հովուերգութիւն
* Խարխափում
* Առաւօտ

Գրականություն
-------------

* Սարյան Ա. Երաժշտութեամբ իմաստաւորված կեանք. Սիրվարդ Գարամանուկի կեանքն ու ստեղծագործութիւնը, Ե. 2007:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Երաժշտություն (ֆր.)
2. ↑  «İstanbul Üniversitesi - Tarihten Geleceğe Bilim Köprüsü - 1453». *Istanbul.edu.tr*. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 9-ին.
3. ↑  Արաքսի Սարյան։ Երաժշտութեամբ իմաստաւորուած կեանք։ Երևան, 2007, pp. 11-13.
4. ↑  Սարյան։ p 16-21.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 27400, 27399 · VIAF: 21501599 · WorldCat VIAF: 21501599 |

 |