**Կարմեն ակադեմիա** (ֆր.՝ Académie Carmen), գեղարվեստի մասնավոր ակադեմիա Ֆրանսիայում՝ Փարիզի *Notre-Dame-des-Champs* շրջանում։ Այն գոյություն է ունեցել 1898-1901 թվականներին, հիմնադրվել է ամերիկացի նկարիչ Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերի և նախկին բնորդուհի Կարմեն Ռոսսիի կողմից։

Պատմություն
-----------

*Джеймс Уистлер в мастерской* (художник Сайрус Кунео, 1906)
*Розовое и золотое: неаполитанка* (портрет Кармен Росси). Дж. Уистлер, ок. 1897
Ակադեմիայի հիմնադրման գաղափարը պատկանում է Կարմեն Ռոսսիին (իտալ.՝ Carmen Rossi), ծննդյամբ` Կաիրա (իտալ.՝ Caira): Հավանաբար նա ծնունդով Նեապոլից է եղել։ Փարիզում Կարմենը բնորդուհի է եղել նախ ամերիկացի նկարիչ Ջեյմս Ուիսթլերի մոտ, հետո` Ժյուլիանի ակադեմիայում։ Նա Կաիրա քույրերի զարմուհին էր, որոնցից մեկը, ամուսնու` Չեզար Վիտտիի հետ, 1894 թվականին բացել է գեղարվեստի Վիտտի ակադեմիան։ Հավանաբար նրա հաջողությանը նախանձելով` Կարմենը որոշել է բացել իր սեփական նմանատիպ ակադեմիան։

Ուիսթլերը հավանություն է տվել նրա գաղափարին, և ակադեմիան բացվել է 1898 թվականի հոկտեմբերին։ Կարմենն առաջարկել է նոր դպրոցն անվանել Ուիսթլերի ակադեմիա, բայց նկարիչը նախընտրել է «Կարմեն» անունը։ Ակադեմիայի համար անհրաժեշտ շինությունը գտնվել է Կարոլյուս Դյուրան հյուրանոցի դիմաց։ Գեղարվեստական նոր դպրոցի բացման մասին հայտարարել են մի շարք լոնդոնյան թերթերում, ինչպես նաև` ամերիկյան New York Herald-ում։ Այս իրադարձությունը Փարիզում քննարկումների թեմա է դարձել։

Կարմեն Ռոսսին ղեկավարում էր ակադեմիան, սակայն չէր դասավանդում։ Դասերն անց էին կացնում Ուիսթլերը և քանդակագործ Ֆրեդերիկ Մակմոնիսը։ Ակադեմիայի բացման ժամանակ գործում էին տղաների և աղջիկների առանձին դասարաններ, որոնցից յուրաքանչյուրում կար քսան ուսանող։ Մեկ ամիս անց ակադեմիայում սովորում էին արդեն վաթսուն ուսանող։ Ոչ բոլոր ուսանողներին էին դուր գալիս Ուիսթլերի խիստ կանոնները. ուսանողների թիվը կրճատվել է` հասնելով քառասունի։ Մնացել են նրանք, ովքեր ընդունել են Ուիսթլերի կանոններն ու դասավանդման մեթոդները։

1900 թվականի գարնանը դպրոցը տեղափոխվել է մեկ այլ շինություն Մոնպառնասում։ Կարմենն առաջարկել է թողնել միայն կանանց դասարանները։ Ուիսթլերը համաձայնվել է։ 1901 թվականին Կարմենն ակադեմիայի ղեկավարման գործը հանձնել է Ինեզ Ադամսին (անգլ.՝ Inez Addams) և բացել իր գինու կրպակը։

Ուիսթլերի գնալով վատացող առողջությունը նրան այլևս թույլ չէր տալիս դասավանդել ակադեմիայում։ 1901 թվականի ապրիլի 6-ին ակադեմիան, համաձայն Ուիսթլերի կարգադրության, վերջնականապես դադարեցրել է իր գոյությունը։

Դասավանդողներ
-------------

* Ֆրեդերիկ Ուիլյամ Մակմոննիստ
* Ալֆոնս Մուխա
* Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլեր

Հայտնի շրջանավարտներ
--------------------

* Էլիս Պայկ Բարնի
* Ջոն Գվեն
* Լյուսիա Մեթյուս
* Աննա Օստրոումովա-Լեբեդևա
* Լոութոն Սայլաս Պարկեր
* Ֆրիդրիխ Կարլ Ֆրիսկե

Տես նաև
-------

* Սյուիս ակադեմիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Academie Carmen». *The Correspondence of James McNeill Whistler* (անգլերեն). University of Glasgow. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 2-ին.
2. ↑  Dictionary of Artists' Models, 2013, էջ 467
3. ↑  «Vitti». *The Correspondence of James McNeill Whistler* (անգլերեն). University of Glasgow. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 2-ին.
4. ↑  «Letter to Madame Whibley». *The Correspondence of James McNeill Whistler* (անգլերեն). University of Glasgow. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 2-ին.
5. 1 2  Dictionary of Artists' Models, 2013, էջ 468
6. ↑  Whistler: A Life for Art’s Sake(անգլ.)
7. ↑  «Inez Eleanor Addams». *The Correspondence of James McNeill Whistler* (անգլերեն). University of Glasgow. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 2-ին.

Գրականություն
-------------

* *Nigel Thorpe* Rossi, Carmen // Dictionary of Artists' Models / Jill Berk Jiminez. — Routledge, 2013. — P. 467—469.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Carmen Rossi». *The Correspondence of James McNeill Whistler* (անգլերեն). University of Glasgow. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 2-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարմեն ակադեմիա» հոդվածին։ |