**Ալբերտ Բասերման** (գերմ.՝ Albert Bassermann, սեպտեմբերի 7, 1867(1867-09-07)[…], Մանհայմ, Բադենի Մեծ Դքսություն - մայիսի 15, 1952(1952-05-15)[…], Ցյուրիխ, Շվեյցարիա), թատրոնի և կինոյի գերմանացի դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Ալբերտ Բասերմանը ծնվել է Մանհայմում, որտեղ էլ 1887 թվականին սկսել է իր դերասանական կարիերան։ Այնուհետև չորս տարի աշխատել է Մայնինգենի թատրոնում, իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է Բեռլին, որտեղ 1899 թվականից աշխատել է Օտտո Բրամի թատրոնում, 1904 թվականից՝ Գերմանական թատրոնում, իսկ 1909 թվականից՝ Լեսինգի թատրոնում։ 1909-1915 թվականներին Մաքս Ռայնհարդի հետ աշխատել է Բեռլինի Գերմանական թատրոնում։ Որպես դերասան՝ նա այնպիսի հեղինակություն ու ճանաչում է ունեցել, որ 1911 թվականին ստացել է Իֆլանդի մատանին։

Ալբերտ Բասերմանը եղել է գերմանական թատրոնի առաջին դերասաններից մեկն, որն սկսել է նկարահանվել ֆիլմերում։ 1913 թվականին կատարել է լխավոր դեր «Ուրիշը» ֆիլմում, որից հետո աշխատել է համր կինոյի դարաշրջանի գերմանացի խոշորագույն ռեժիսորների հետ։ Նրա կինը՝ Էլզան, նույնպես դերասան էր, որի հետ նա հաճախ էր խաղում բեմում։ Էլզան եղել է հրեա, այդ պատճառով 1933 թվականին, երբ Գերմանիայում իշխանության գլուխ են անցել նացիստները, Ադոլֆ Հիտլերը, հարգելով Բասերմանի գործը, անձամբ նրան առաջարկել է ամուսնալուծվել իր կնոջից, որպեսզի կարողանա շարունակել աշխատել։ Բասերմանը հրաժարվել է, և 1933 թվականին կնոջ հետ Գերմանիայից գաղթել է Շվեյցարիա։

1935 թվականին՝ ականավոր դերասան Ալեքսանդր Մոիսիի մահվանից հետո, Ալբերտ Բասերմանը, բողոքելով Գերմանիայի նացիստական քաղաքականության դեմ, փորձել է որպես բողոքի նշան Իֆլանդի մատանին դնել Ալեքսանդր Մոիսիի գերեզմանի մեջ, բայց հետո այն հանձնել է պահպանության Ավստրիայի ազգային գրադարանում (Վիեննա), որտեղ այն մնացել է մինչև 1946 թվականը, երբ Ավստրիայի թատերական վարչակազմի տնօրեն Է․ Գիլբերտը Բասերմանին առաջարկել է հետ վերցնել մատանին, սակայն նա հրաժարվել է՝ մատանին համարելով անիծված։ Ավելի ուշ մատանու ճակատագիրը որոշել գերմանախոս դերասանների հանձնաժողովը։

1938 թվականին Ալբերտ Բասերմանը տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ։ Նա անգլերեն այդքան էլ լավ չի խոսել, սակայն կնոջ օգնությամբ կատարելագործել է իր առոգանությունը ու սկսել է նկարահանվել ամերիկյան կինոյում՝ կատարելով երկրորդ պլանի դերեր։ 1940 թվականին առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի որպես երկրորդ պլանի լավագույն դերասան։ 1946 թվականին նա վերադարձել է Եվրոպա, սակայն Նյու Յորքից Ցյուրիխ թռիչքի ժամանակ մահացել է սրտի կաթվածից և թաղվել իր հայրենի քաղաքում։

Ընտրյալ ֆիլմագրություն
----------------------

* 1913 – Ուրիշը – Գալերս
* 1940 – Արտասահմանյան թղթակից – Վան Մեյեր
* 1941 – Դաժան Շանհայ - Վան Էլստ
* 1943 – Մադամ Կյուրի
* 1944 – Այն պահից, երբ դուք հեռացաք
* 1948 – Կարմիր կոշիկներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118653407 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  Annija Simsone, Atminas, Atminas, Gramatu Draugs, copyright 1961, page 109. Note: The book is in Latvian; an English translation exists but has not been published.
6. ↑  «Albert Bassermann, German Actor, Dies»։ *Rutland Daily Herald* (Vermont, Rutland)։ Associated Press։ May 16, 1952։ էջ 3։ Վերցված է November 1, 2019 – via Newspapers.com

Գրականություն
-------------

* Julius Bab: *Albert Bassermann Weg und Werk*. Erich Weibezahl Verlag, Leipzig 1929
* Thomas Blubacher: *Albert Bassermann*. In: Andreas Kotte (Hrsg.): Theaterlexikon der Schweiz. Band 1. Chronos, Zürich 2005, ISBN 3-0340-0715-9, S. 127.
* Hans Knudsen: *Bassermann, Albert*. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 1, Duncker & Humblot, Berlin 1953, ISBN 3-428-00182-6, S. 622.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2127837 · BNE: XX5835820 · BNF: 16777539r · GND: 118653407 · ISNI: 0000000076909967 · LCCN: nr97034504 · NKC: pna2016931094 · NTA: 070255199 · NUKAT: n2009104490 · LIBRIS: 332173 · SUDOC: 078751748 · VIAF: 18015744 · WorldCat VIAF: 18015744 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 303)։*  |