**Ռիչարդ Ստյուարտ Լինքլեյթեր** (անգլ.՝ Richard Stuart Linklater, հուլիսի 30, 1960(1960-07-30), Հյուստոն), ամերիկացի անկախ ռեժիսոր։ Եղել է «Oսկարի» կրկնակի թեկնածու «Մայրամուտից առաջ» (2004) և «Կեսգիշերից առաջ» (2013) ֆիլմերի սցենարները գրելու համար, ինչպես նաև Բեռլինի կինոփառատոնի կրկնակի մրցանակակիր «Արևածագից առաջ» (1995) և «Պատանեկություն» (2014) ֆիլմերի համար։ Որպես ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր 2015 թվականին ներկայացվել է «Օսկար»-ի իր կարիերայում ամենահաջող և ամենահայտնի ֆիլմերից մեկի՝ «Պատանեկության» համար։

Կենսագրություն
--------------

Ռիչարդ Լինքլեյթերը ծնվել է 1960 թվականի հուլիսի 30-ին Հյուստոնում՝ Տեխասում։ Հյուստոնի համալսարանում (Sam Houston State University) ուսումնասիրել է գրականություն՝ պատրաստվելով դառնալ գրող։ Դադարեցնելով ուսումը՝ աշխատանքի է անցնում Մեքսիկական ծոցի նավթային կառամատույցում։ Այդ ընթացքում նա որոշում է դառնալ ռեժիսոր։ Կառամատույցում աշխատելուց հետո Լինլեյթերը իր աշխատած գումարով ձեռք է բերոմ տեսախցիկ և կինոնկարման այլ սարքավորումներ։ Նա տեղափոխվում է Օստին, որտեղ 1985 թվականին հիմնում է «Օստինյան կինեմատոգրաֆիան ընկերութունը», ինչպես նաև *Detour Filmproduction* ընկերությունը։

1987 թվականին Լինքլեյթերը նկարահանեց «Անհնար է հերկել սովորել գիրք կարդալով» կարճամետրաժ ֆիլմը։ 1991 թվականին նա ավարտեց առաջին՝ «Ձրիակեր» ֆիլմի նկարահանման աշխատանքները 23 հազար դոլար ընդհանուր բյուջեով։ Ֆիլմը մասնակցեց Սանդենս կինոփառատոնին։ 

Լինլեթերը 2007 թվականին
Լինքլեյթերի երրորդ՝ «Հաճույքի և շփոթմունքի մեջ» լիամետրաժ ֆիլմը, պատմում է մի խումբ դպրոցականների կյանքի մասին, ովքեր 1976 թվականին աննպատակ ծախսում են դասերի վերջին օրը։ Ֆիլմում նկարահանվել են այդ ժամանակ դեռ ոչ այնքան հայտնի Բեն Աֆլեքը, Մեթյու Մակքոնահին և Միլա Յովովիչը։ Բոլոր գործողութունները, ինչպես ռեժիսորի շատ այլ ֆիլմերում, տեղի են ունենում մեկ օրում։

«Արևածագից առաջ» ֆիլմում (1995) ուսանողները, որոնց դերակատարներն են Իթան Հոուքը և Ժյուլի Դելբին, հանդիպում են գնացքում և անցկացնում ռոմանտիկ երեկո Վիեննայում։ Այս ֆիլմի ռեժիսորության համար Լինլեյթերն արժանանում է Բեռլինի կինոփառատոնի իր առաջին «Արածաթե արջին»։ 2004 թվականին թողարվում է ֆիլմի երկրորդ՝ «Մայրամուտից առաջ» մասը, որտեղ հենց նույն գործող անձինք հանդիպում են 9 տարի հետո, իսկ 2013 թվականին թողարվում է երրորդ՝ «Կեսգիշերից առաջ» մասը, որտեղ զույգն արդեն ունի 2 երեխա։

«Նյուտոնի տղաները» (1998) վեստեռնում վերարտադրվում է իրականում տեղի ունեցած մի պատմություն՝ եղբայրների բանդայի մասին, ովքեր թալանում են բանկեր և գնացքներ։ Ֆիլմում նկարահանվել է Մեթյու Մակքոնահին, Իտան Հոուը, Վինսեթ դը Օնոոֆռիոն և Սքիթ Օլրիկը։

Ստեղծագործական կյանքում ունեցած դադարից հետո Ռիչարդ Լինքլեյթերը 2001 թվականին վերադառնում է 2 նոր՝ «Կյանքի զարթոնք» և «Ժապավենը» ֆիլմերով։ «Կյանքի զարթոնք» ֆիլմի առանձնահատկությունն այն էր, որ օգտագործվել է տեխնիկան, որի ժամանակ անիմատորները ամեն կադրը նկարում (ձեռքով) են սովորական նկարված կադրի հիման վրա։ Ռեժիսորը նման հնարք է կիրառել նաև թմրամոլների մասին «Մթանգում» (2006) ֆիլմում, որը հիմնված է Ֆիլիպ Դիկայի համանուն վեպի վրա։ Ֆիլմի գլխավոր դերասաններն են Վայնոնա Ռայդերը, Կիանու Ռիվզը, Վուդի Հարելսոնը։

2003 թվականին էկրան է բարձրանում «Ռոքի դպրոց» կատակերգությունը։ 2005 թվականին Ռիչարդ Լինքլեյթերը նոմինացվում է «Օսկարի» *լավագույն ադապտացված սցենար* անվանակարգում «Մայրամուտից առաջ» ֆիլմի համար։ 2006 թվականի նոյեմբերին համանուն բեսթսելլերի հիման վրա ստեղծվում է «Ֆասթֆուդի ազգը» ֆիլմը՝ գլխավորապես արագ սննդի ինդուստրիայի ազդեցության մասին։

2014 թվականին պարգևատրվում է Բեռլինի կինոփառատոնի երկրորդ «Արծաթե արջով»՝ «Պատանեկություն» ֆիլմի համար, որի նկարահանման աշխատանքները տևել է 12 տարի։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1988 - Անհնար է հերկել սովորել գիրք կարդալով/ *It's Impossible to Learn to Plow by Reading Books*
* 1991 - Դասալիք / *Slacker*
* 1993 - Շփոթմունքի և հաճույքի մեջ / *Dazed and Confused*
* 1995 - Լուսաբացից առաջ/ *Before Sunrise*
* 1996 - Ենթաքաղաք/ *SubUrbia*
* 1998 - Նյութոնի տղաները/ *The Newton Boys*
* 2001 - Կյանքի զարթոնքը / *Waking Life*
* 2001 - Ժապավեն/ *Tape*
* 2003 - Ռոքի դպրոց/ *School of Rock*
* 2004 -Մայրամուտից առաջ / *Before Sunset*
* 2005 - Անտանելի արջերը / *Bad News Bears*
* 2006 - Մթագնում/ *A Scanner Darkly*
* 2006 - Ֆասթֆուդի ազգը / *Fast Food Nation*
* 2008 - Ես և Օրսոն Ուելսը/ *Me and Orson Welles*
* 2011 - Բերնի / *Bernie*
* 2013 - Կեսգիշերից առաջ/ *Before Midnight*
* 2014 - Պատանեկություն/ *Boyhօod*
* 2016 - Ամենքին իրենը/ *Everybody Wants Some*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  filmportal.de — 2005.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #122101707 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ричард Линклейтер (англ.) *Internet Movie Database* կայքում
* Richard Linklater’s HBO Pilot (англ.)
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database (англ.)
* Reverse Shot Online interview with Linklater and career overview (англ.)
* Mindjack interview with Linklater (англ.)
* The Art Show (документальный фильм на Channel 4) Արխիվացված 2007-06-01 Wayback Machine (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռիչարդ Լինքլեյթեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10427223 · BNE: XX1163562 · BNF: 141161375 · CiNii: DA15734019 · GND: 122101707 · GTAA: 213006 · ISNI: 0000000114560322 · LCCN: n92013007 · NKC: jx20050419035 · NLP: a0000002887058 · NTA: 145916324 · NUKAT: n2011242532 · SUDOC: 118038338 · VIAF: 119455239 · ULAN: 500257624 · WorldCat VIAF: 119455239 |

 |

 |