**Նիկոլա Կոև Նիկոլով** (բուլղար․՝ Никола Коев Николов, մարտի 20, 1880(1880-03-20), Հասկովո, Բուլղարիա - հուլիսի 30, 1961(1961-07-30), Հասկովո, Բուլղարիա), հայտնի որպես **Մամին Կոլյու** (Мамин Колю, Մամայի Կոլյու, *Kolyu*՝ Nikola-ի կարճ ձևը), Օսմանյան կայսրության իշխանությունից Մակեդոնիայի և Թրակիայի ազատագրման համար պայքարող ներքին Մակեդոնա-ադրիանոպոլիսյան հեղափոխական կազմակերպության (*IMARO*) բուլղարացի հեղափոխական։

Կենսագրություն
--------------

Մամին Կոլյուն ծնվել է 1880 թվականի մարտի 20-ին Հասկովոյում (հետագայում՝ Արևելյան Ռումելիայի մի մաս), նա հեղափոխական Տանե Նիկոլովի ավագ եղբոր որդին էր։ Նախնական դպրոցն ավարտելուց հետո նա զորակոչվել է Բուլղարիայի բանակի 10-րդ Ռոդոպեյան հակաօդային պաշտպանության զորամաս և ծառայել է 1901 թվականի հունվարից մինչև 1902 թվականի նոյեմբերը։ Նա միացել է *IMARO*-ի շարքերին որպես զինվոր, այնուհետև իրեն հեռացնելուց հետո մեկնել է Սոֆիա՝ դառնալով ջոկատի (*cheta*) անդամ և պայքարելով Մակեդոնիայի համար։ 1903 թվականին նա Մակեդոնիա էր մտել Իվան Նաումով Ալյաբակայի հրամանատարությամբ։

1903 թվականին Իլինդենյան ապստամբության ժամանակ նա Կրուշևոյում կրակի է տվել օսմանյան ժանդարմերիայի զորանոցները Կոստա Հրիստով Պոպետոյի հետ միասին։ Քանի որ ապստամբությունը պարտություն կրեց, Կոլյուն վերադարձավ Բուլղարիա։ 1904 թվականին նա Ալաբակայի հետ Սոֆիայում հարձակվել է Թուրքիայի հյուպատոսի կառքի վրա՝, վիրավորելով հյուպատոսի թիկնապահին և ստիպելով բուլղարական կառավարությանը դատապարտել նրանց։ Վեց ամիս անց նրանք անաղմուկ ազատ են արձակվել առանց համաներման և նրանց հրամայել են հեռու մնալ կառավարության ճանապարհից։ Ազատվելուց հետո անմիջապես տեղափոխվել է Մակեդոնիա և շարունակել է որպես հեղափոխական Կոստա Պոպետոյի, Իվան Նոմանովի, Ապոստոլ Պետկովի և Իչկո Գյուպչևի ղեկավարությամբ։ Այդ ժամանակվա անկարգությունների ընթացքում նա միացավ Հրիստո Չեռնոպեևի՝ Ստամբուլից Սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ին գահընկեց անող և Սալոնիկի տեղափոխող խմբին։

1912 թվականից Մամին Կոլյուն ռազմական ղեկավարի տեղակալն էր և իր հորեղբայր Տանե Նիկոլովի խմբի դրոշակակիրը և մասնակցել է Բալկանյան պատերազմներին, դառնալով ռազմական անկախ ղեկավար։ 1912 թվականի ձմռանը և 1913 թվականի գարնանը նա մասնակցել է Բուլղարիայի էկզարխության քրիստոնեական առաքելությանը Ռոդոպում։ Արևմտյան Թրակիայի ազատագրումից հետո (որը տրվեց Բուլղարիային Բուխարեստի պայմանագրով) Մամին Կոլյուն ամուսնացավ Գյումյուրջինայի մոտ գտնվող գյուղում (ներկայունս՝ Կոմոտինի, Հունաստան)։ 1914-1919 թվականներին ապրել է Բուլղարիայի Քսանթիում (ներկայումս Քսանթի, Հունաստան) և Կոմոտինիում և որոշ ժամանակ ոստիկան էր։ 1920-1924 թվականներին, երբ տարածաշրջանն արդեն Հունաստանի կազմում էր, նա համագործակցել է Հասկովոյում և Արևմտյան Թրակիայում Ներքին Թրակյան հեղափոխական կազմակերպության հետ։

1924 թվականին Մամին Կոլյուն դուրս է եկել իր հեղափոխական գործունեությունից և աշխատել Ասենովգրադում որպես ջրաղացպան Տանե Նիկոլովի հետ միասին մինչև 1945 թվականը։ 1949 թվականից մինչև մահը, 1961 թվականի հուլիսի 30-ը, նա ապրել է Հասկովոյում։ Վառ անձնավորություն Մամին Կոլյուն Մակեդոնիայի և Թրակիայի բնակչության սիրելին. ֆիլմը դարձել է Մակեդոնիայի և Թրակիայի ժողովրդի սիրված ֆիլմը. նրա մասին ժողովրդական երգեր են հնչում Կոսովոյի Գորայից արևմուտք (Գորայի երգեր) դեպի Սև ծովում գտնվող Դոբրուջա, դեպի արևելք (Դոբրուջայի երգեր)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Николов, Борис. ВМОРО — псевдоніми і шифри 1893—1934, Звезди, 1999, стр.62
2. 1 2 3 4  «Мамин Колю»։ *Братушка* (ru-RU)։ 2020-03-20։ Վերցված է 2020-07-23