**Մասայա** (իսպ.՝ Masaya), քաղաք և մունիցիպալիտետ Նիկարագուայի արևմտյան մասում, Մասայա դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Մասայան գտնվում է Գրանադա քաղաքից մոտ 14 կմ արևմուտք և Մանագուա քաղաքից 31 կմ հարավ-արևելք։ Քաղաքի արևմուտքում է է գտնվում Մասայա հրաբուխը, որի անունից էլ առաջացել է քաղաքի անունը։

Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 254 մետր է։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը հիմնադրվել է գաղութային շրջանում, 1839 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, Նիկարագուայի տարածքի ամենահին քաղաքներից մեկն է։

ԱՄՆ-ի զորքերի կողմից Նիկարագուայի օկուպացիայի ընթացքում քաղաքում գտնվող գեներալ Բենհամին Սելեդոնի զորքերը 1912 թվականի սեպտեմբերի 19-ին մարտի են բռնվել ԱՄՆ-ի ծովային հետևակի ջոկատի հետ։ Մենամարտից հետո նիկարագուացիները նահանջել են իսպանական հին *Coyotepe* ամրոց, որը պահել են մինչև 1912 թվականի հոկտեմբերի 4-ը։ 1912 թվականի հոկտեմբերի 4-ի մարտում ամերիկացիները գրոհով վերցրել են ամրոցը, գեներալ Սելեդոնը սպանվել է։

1962 թվականին քաղաքի բնակչության թիվը 30,1 հազար մարդ էր, այն գյուղատնտեսական շրջանի առևտրա-արդյունաբերական կենտրոն էր։

1967 թվականին իսպանական ամրությունը պատմական հուշարձան (*Monumento Histórico*) է ճանաչվել։

1970 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 49,7 հազար մարդ, այն գյուղատնտեսական շրջանի կենտրոնն էր (ծխախոտի աճեցման գլխավոր կենտրոններից մեկը)։ Բացի կաշվի մշակումից և գյուղմթերքի վերամշակումից, այստեղ եղել է բամբակյա գործվածքների, ծղոտե գլխարկների և այլ սպառողական ապրանքների արհեստագործական արտադրություն, այստեղ է գտնվել նաև Թենդերի հնագիտական թանգարանը (երկրի երկու թանգարաններից մեկը)։

Սանդինիստական ազգային ազատագրական ճակատի և ազգային գվարդիայի միջև ռազմական գործողությունների սկսվելուց հետո երկրում ռազմական դրություն Է մտցվել, բռնաճնշումներ են սկսվել ընդդիմության դեմ։ 1977 թվականի օգոստոսի սկզբին Մասայա քաղաքում տեղի է ունեցել Ազատագրության ժողովրդավարական միության Ազգային վեհաժողովը, որը բնակչությանը կոչ էր անում պայքարել արտակարգ դրության և մամուլի գրաքննության վերացման, արհմիութենական կազմակերպությունների և քաղաքական կուսակցությունների գործողությունների ազատության, քաղբանտարկյալների ազատ արձակման համար։

1982 թվականի օգոստոսի 18-ին Մասայա քաղաքում ամերիկյան և իսրայելական արտադրության ավտոմատ հրացաններով զինված «կոնտրաս» խումբը կրակ է բացել ցուցարարների վրա, ինչի հետևանքով զոհվել է երեք և վիրավորվել ևս վեց մարդ։

1989 թվականի հոկտեմբերի 9-ին կառավարությունը քաղաքին տվել է պատմամշակութային կենտրոնի կարգավիճակ (*Patrimonio Cultural de la Nación*)։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2013 թվականի վիճակագրության տվյալների՝ քաղաքի բնակչության թիվը կազմում է 92 540 մարդ։

*Բնակչության թվի դինամիկան ըստ տարիների․*

| 1971 | 1995 | 2000 | 2005 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 30 796 | 88 971 | 108 362 | 92 598 | 92 540 |

Հայտնի բնիկներ
--------------

Մասայայում է ծնվել Էնրիկե Բոլանոսը՝ 2002-2007 թվականներին Նիկարագուայի նախագահը։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Բրազիլիա Բելու Օրիզոնտի, Բրազիլիա
* Գերմանիա Դիտցենբախ, Գերմանիա
* Միացյալ Թագավորություն Լեսթեր, Միացյալ Թագավորություն
* Նիդերլանդներ Նեյմեյխեն, Նիդերլանդներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Masaya, Nicaragua Page" (in անգլերեն). // Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  *Лещинер Р. Е.* Никарагуа. — М.: Мысль, 1965. — (У карты мира) — С. 38.
3. ↑  Масая // Большая Советская Энциклопедия / Под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. Т. 15. — М.: Советская энциклопедия, 1974.
4. ↑  Никарагуа // Большая Советская Энциклопедия / Под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. Т. 17. — М.: Советская энциклопедия, 1974. — С. 604-608.
5. ↑  Никарагуа // Ежегодник Большой Советской Энциклопедии, 1978 (вып. 22). М. «Советская энциклопедия», 1978. стр.323-324
6. ↑  [Никарагуа] Вылазка контрреволюции // Известия, № 231 (20212), 19 августа 1982. — С. 4.
7. ↑  "Masaya" (in անգլերեն). // World Gazetteer. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4349957-0 · LCCN: n80115748 · VIAF: 124335939 · WorldCat VIAF: 124335939 |

 |