**Ջեյմս Ֆրեզեր Սթիրլինգ** (անգլ.՝ James Frazer Stirling, ապրիլի 22, 1926(1926-04-22)[…], Գլազգո, Շոտլանդիա, Միացյալ Թագավորություն - հունիսի 25, 1992(1992-06-25)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի ճարտարապետ։ 1981 թվականին արժանացել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոց, Շտուտգարտ
Ծնվել է Գլազգոյում։ Ծննդյան թիվը նշվում է 1926 թ.-ը, սակայն ճարտարապետի վաղեմի ընկերը` Քոլին Ուիլսոնը, ավելի ուշ հայտարարել է, որ նա ծնվել է 1924 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ միացել է ռազմաօդային զորաջոկատին։ Պատերազմի ժամանակ Սթիրլինգը երկու անգամ վիրավորվել է, որից հետո վերադարձել է Անգլիա։

Սթիրլինգը ճարտարապետություն է ուսանել 1945-1950 թվականներին Լիվերպուլի համալսարանում։ 1956 թվականին Սթիրլինգը Ջեյմս Հոուենի հետ թողնում է «Լայոնս, Իսրայել և Էլիս» շինարարական ընկերությունում ճարտարապետի օգնականին պաշտոնը` առանձին գործունեություն ծավալելով։ Նրանք հիմնում են «Սթերլինգ և Հոուեն» գրասենյակը, որի առաջին նախագիծը` *Langham House Close*-ը (1955-58), ընդունվում է որպես բրուտալ ճարտարապետության դրսևորում, ինչի հետ, սակայն, երկու ճարտարապետներն էլ չեն համաձայնում։ Նրանց համագործակցության մեկ ուրիշ դրսևորում էր Լեսթերի համալսարանի ինժեներության դպրոցը (1959-1963), որը հայտնի է իր տեխնոլոգիական և երկրաչափական առանձնահատկություններով, եռաչափ գծագրերի օգտագործմամբ։ Նախագիծը Սթիրլինգին ճանաչում է բերում։ Այս շրջանում նա տարվում է մոդեռնիզմով և բրուտալիզմով։

Քեմբրիջի համալսարանի պատմության ֆակուլտետ
1963 թվականին Սթիրլինգն ու Հոուենը առանձնանում են։ Սթիրլինգը սկսում է համագործակցել Մայքլ Ուիլֆորդի հետ։ Սթիրլինգը ստեղծում է հաջողակ երկու նախագիծ` Քեմբրիջի համալսարանի պատմության ֆակուլտետի շենքը և Օքսֆորդի քոլեջի Ֆլորի շենքը։

1970-ական թվականներին ճարտարապետի ոճական ուղղվածությունը փոխվում է։ Այդ շրջանի նրա նախագծերը աչքի են ընկնում անտիկ ճարտարապետության և բարոկկոյին բնորոշ գծերով, ավելի շեշտվում են գույնն ու զարդապատկերը։ Դրա լավագույն դրսևորումը Շտուտգարտի պետական նոր պատկերասրահի շենքն է (1984)։ Նույն ոճով են կառուցված նաև Բեռլինի սոցիալական հետազոտությունների կենտրոնը (1988), անգլիական մի քանի թանգարաններ, Շտուտգարտի` երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոցը։

Ջեյմս Սթիրլինգը Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի երրորդ մրցանակակիրն է։ 1996 թվականից Մեծ Բրիտանիայում կազմակերպվում է ճարտարապետության ամենամյա մրցանակաբաշխություն, որ կոչված է նրա անունով։

Նշանավոր նախագծեր
-----------------

Պետական նոր պատկերասրահ, Շտուտգարտ
* Լեսթերի համալսարանի ինժեներության ֆակուլտետ, 1959
* Սուրբ Էնդրյուի համալսարանի հանրակացարան, 1964
* Քեմբրիջի համալսարանի պատմության ֆակուլտետ, 1968
* Օքսֆորդի արքայական քոլեջի Ֆլորի մասնաշենք, 1971
* Շտուտգարտի պետական նոր պատկերասրահ, 1976
* Բեռլինի սոցիալական հետազոտությունների կենտրոն, 1987
* Գրադարան Փարիզում, 1989

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա — 1696.
4. ↑  Wilford and Muirhead, p. 306
5. ↑  Colin St John Wilson, 'James Stirling: in Memoriam', Architectural Review, p.18 "James Stirling was born in 1924 - a time when architecture plunged into the most profound revaluation in 500 years. It was epitomised by two events: in 1925 Le Corbusier built the Pavilion de l'Esprit Nouveau and in 1927 Bijvoet & Duiker completed the Zonnestraal Sanatorium in Hilversum.
6. ↑  Wilford and Muirhead (1994), Introduction, pp. 7-10
7. ↑  Pritzker Prize announcement 15 April 1981, retrieved 24-10-2009

Գրականություն
-------------

* \* *Դ. Կ. Սամին* 100 մեծագույն ճարտարապետներ։ Մ. 2001

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ջեյմս Սթիրլինգը Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի կայքում
* Վիքիպահեստում կան *Ջեյմս Սթիրլինգ* թեմայով մեդիաֆայլեր

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Structurae · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11280748 · BNE: XX892081 · BNF: 120663150 · CiNii: DA02124219 · CONOR: 54856035 · GND: 118755382 · ISNI: 0000000122810272 · LCCN: n50011371 · NDL: 00457763 · NKC: jo2014839266 · NTA: 071323287 · NUKAT: n98010278 · LIBRIS: 350442 · SUDOC: 028929144 · VIAF: 64803040 · ULAN: 500013910 · WorldCat VIAF: 64803040 |

 |

 |