**Տառապանքի տիրամոր եկեղեցի** (եբրայերեն՝ כנסיית גבירתנו הדואבת‎), հայ կաթողիկե եկեղեցի և քրիստոնեական ուխտագնացության վայր Երուսաղեմի Հին քաղաքի մուսուլմանական թաղամասում՝ Առյուծի դարպաս տանող ճանապարհին, Դամասկոսյան դարպասից և ավստրիական պանդխտահյուրանոցից ոչ հեռու։ Իրենից ներկայացնում է համալիր, որի մեջ ներառված են հայկական պանդխտահյուրանոցը, Վշտագին Աստվածածնի մատուռը և Երուսաղեմի հայ կաթոլիկ պատրիարքարանի կենտրոնակայանը։ Եկեղեցին գտնվում է Խաչի ճանապարհի երրորդ կանգառում՝ Վիա Դոլորոզայի վրա։ Տաճարը կառուցվել է այն վայրում, որտեղ, ենթադրաբար, կայացել է Հիսուս Քրիստոսի հանդիպումը մոր հետ Գողգոթա տանող ճանապարհին:

Պատմություն
-----------

Ներքին տեսքը
Եկեղեցու տակ գտնվող դամբարանում կա 4-ից 6-րդ դարի հատակային խճանկար, որը հավանաբար մնացել է բյուզանդական եկեղեցուց, որի ստույգ ծագումը հաստատված չէ։

Առաջին կաթոլիկ եկեղեցին կառուցվել է բյուզանդական եկեղեցու տեղում 12-րդ դարում՝ Երուսաղեմի թագավորության օրոք։ 13-րդ դարում մուսուլմանները զավթեցին եկեղեցին։ Ուխտավորները հայտնում են 15-րդ դարում տեղի ունեցած ավերածությունների մասին:

17-րդ դարում եկեղեցու մնացորդները ոչնչացվեցին և այդ վայրում մուսուլմանները կառուցեցին «Համամ ալ-Սուլթան» բաղնիքը։

1876 թվականին հայ կաթողիկե եկեղեցին գնել է շենքը և վերակառուցել եկեղեցին 1881 թվականին՝ օգտագործելով եկեղեցու միջնադարյան մնացորդները որպես դամբարան։ Տաճարը լևանտական նեոբյուզանդական էտյուդի տիպիկ շինություն է՝ խաչաձև գմբեթով և խաչաձև եկեղեցու տեսքով։

Տառապանքի տիրամոր եկեղեցին վերականգնվել է գեներալ Անդերսի բանակի զինվորների ջանքերով։ Դրսի դռան բարձրաքանդակը ցույց է տալիս մոր և որդու հանդիպումը։ Այն ստեղծել է լեհ քանդակագործ Թադեուշ Զելինսկին, ով այդ բանակի սպա է եղել։

Դամբարանն ունի քառակուսի հատակագիծ, որի գմբեթը բարձրանում է սյուների վրա և ունի երեք կիսաշրջանաձև ելուստներ։ Սա ցույց է տալիս խաչակիրների ժամանակաշրջանի բնորոշ ճարտարապետական ոճը։ Դամբարանի ելքը եկեղեցու կողային մատուռից է։

20-րդ դարում կառուցվել է նոր մատուռ։

1981 թվականից տաճարը համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Գտնվելու վայր և գործառույթներ
-----------------------------

Շենքը ներառում է Մարիամ Աստվածածնին նվիրված մատուռը, այդ պատճառով էլ այն կոչվել է նրա պատվին՝ Տխրության Տիրամոր անունով։ Լինելով Երուսաղեմի Հայ Կաթողիկե պատրիարքական աթոռի և Հայ Կաթողիկե եկեղեցու Երուսաղեմի և Ամմանի աթոռանիստ վայր, Արևելյան կաթողիկե հատուկ եկեղեցին *sui iuris* լիովին հաղորդակցվում է Հռոմի Պապի և Կաթոլիկ եկեղեցու հետ, եկեղեցու շենքը ունի մայր տաճարի կարգավիճակ։ Այս հաստատությունը համարվում է նաև հայկական պանդխտահյուրանոց Երուսաղեմում։

Գրականություն
-------------

* Отмар Киль, Макс Кюхлер: *места и пейзажи Библии: руководство и учебный путеводитель по Святой Земле*. Том 4, Vandenhoeck & Ruprecht, 2007, ISBN 978-352550170-2, с. 406 (*Jerusalem: ein Handbuch und Studienreiseführer zur Heiligen Stadt, Том 42* at Google Books, без иллюстраций).
* Эрхард и Андреа Горыс: *путеводитель по искусству Дюмона: священная земля: 10 000-летняя культурная страна между Средиземным морем, Красным морем и Иорданом*.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Church of Our Lady of Suffering – Armenian catholic – Jerusalem Articles»". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 15-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  "Church of Our Lady of the Spasm, Jerusalem, Israel (Armenian)". *www.gcatholic.org*. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 18.
3. ↑  *Т. Коробкина* Иерусалим. Путеводитель. — Litres, 2018-08-30. — 134 с. — ISBN 978-5-457-81385-4
4. ↑  Keel, Küchler: *Orte und Landschaften der Bibel*, S. 407
5. ↑  es könnte auch ein Badhaus gewesen sein. Keel, Küchler: *Orte und Landschaften der Bibel*, S. 407
6. 1 2 3 4  Keel, Küchler: *Orte und Landschaften der Bibel*, S. 406
7. ↑  Michael Studemund-Halévy: *ADAC Reiseführer Israel.* ADAC Verlag DE, 2008, ISBN 978-389905456-9, S. 46, Sp. 2 *IV. Station (Jesus begegnet seiner Mutter)*
8. ↑  "Церковь Богоматери Страдания (Израиль, Иерусалим) — вОтпуск.ру". Votpusk.ru. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 13.
9. ↑  "Our Lady of Sorrows «  See The Holy Land". *www.seetheholyland.net*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 11-ին. Retrieved 2016 թ․ մայիսի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* *Kapelle von der Ohnmacht Unserer Lieben Frau* на Israelmagazin.de