**Հարթֆորդշիր** (անգլ.՝ Hertfordshire [ˈhɑːtfədʃɪə] կամ [ˈhɑːtfədʃə]), կոմսություն Անգլիայի հարավ-արևմուտքում։ Մտնում է Արևելյան Անգլիայի կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Հարթֆորդշիր քաղաքն է։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 1,107 միլիոն մարդ։

Աշխարհագրություն
----------------

Տարածքի ընդհանուր մակերես 1643 կմ² է։ Վարչական շրջանում առանձնացվել է հատուկ գիտական նշանակության 43 վայր։ Դրանցից 29-ը իրենցից առանձնահատուկ կենսաբանական հետաքրքրություն են ներկայացնում, 6-ը՝ երկրաբանական, 8-ը՝ երկուսն էլ միաժամանակ։

Պատմություն
-----------

Տարածաշրջանում հողերի յուրացումը սկսվել է դեռևս քարի դարի կեսերից։ Հողի մշակումը սկսվել է նեոլիթում, իսկ մշտական բնակչությունը հայտնվել է բրոնզե դարում։ Կելտական ցեղերը կոմսության տարածքում բնակություն են հաստատել երկաթե դարից։ Արդյունաբերական հեղափոխության տարիներին կոմսությունը էլ ավելի արագ է զարգացել, մեծացել է բնակչության թիվը։ 1903 թվականին Հարթֆորդշիրի Լետչֆորթ քաղաքը դարձել է առաջին պարտեզային քաղաքը։ 1965 թվականին Բարնետի և Արևելյան Բարնետի շրջանները անցել են Լոնդոնին, իսկ Փոփերս Բարը՝ Հարթֆորդշիրին։ 1920-1980-ական թվականներին Բորեմվուդ քաղաքում էր գտնվում կինոստուդիայի խոշոր համալիր։ Այստեղ նկարահանվել են «Աստղային պատերազմներ» և Ինդիանա Ջոնս ֆիլմերը։ Ներկայումս աշխատում են միայն երկու ստուդիաները, որոնցից մեկում էլ նկարահանվել են Հարի Փոթերի մասին պատմող բոլոր ֆիլմերը։

Վարչական բաժանում
-----------------

Կոմսության տարածքը բաժանված է 10 վարչական շրջանների։ Դրանք են՝

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1. Տրի Ռիվերս (անգլ.՝ Three Rivers)
2. Ուոթֆորդ (անգլ.՝ Watford)
3. Հարթսմիր (անգլ.՝ Hertsmere)
4. Ուելին Հաթֆիլդ (անգլ.՝ Welwyn Hatfield)
5. Բրոքսբորն (անգլ.՝ Broxbourne)
6. Արևելյան Հարթֆորդշիր (անգլ.՝ East Hertfordshire)
7. Սթիվենիջ (անգլ.՝ Stevenage)
8. Հյուսիսային Հարթֆորդշիր (անգլ.՝ North Hertfordshire)
9. Սուրբ Օլբանս (անգլ.՝ St Albans)
10. Դակորում (անգլ.՝ Dacorum)
 |

Տնտեսություն
------------

Կոմսությունը մասնագիտացված է մեքենաների, թղթի, կահույքի, դեղանյութերի արտադրությամբ։ Այստեղ են տեղակայված բրիտանական մի շարք խոշոր կորպորացիաներ։ Չնայած Մեծ Բրիտանիայի տնտեսական կառուցվածքում առաջատար է համարվում ծառայությունների ոլորտը, սակայն կոմսության տարածքում արտադրվում են արբանյակներ, չոր նախաճաշեր, մշակում են հրթիռներ։ Պատմականորեն տարածաշրջանը կապված է ինքնաթիռների արտադրության հետ։ Այստեղ է գտնվում *de Havilland* կազմակերպությունը, որը մասնագիտացված է ուղևորատար ինքնաթիռների արտադրությամբ։ Հողի գների բարձրացման հետևանքով որոշ կազմակերպություններ տեղափոխվել են այլ շրջաններ։

Հարմար դիրք ունենալու շնորհիվ կոմսության տարածքում տեղական տրանսպորտային համակարգը միշտ էլ զարգացած է եղել։ Ներկայումս շատ խոշոր մայրուղիներ և երկաթուղիներ կապված են մայրաքաղաքի և հարակից շրջանների հետ։ Լոնդոնի մետրոյի ճյուղերից մեկը անցնում է Ուոթֆորդ քաղաքով։

Մշակույթ
--------

Հարթֆորդշիրի համալսարանի նոր մասնաշենք
Հարթֆորդշիրյան դպրոցները հիմնականում հանրակրթական են։ Կոմսությունը ունի 73 պետական և 26 մասնավոր դպրոց, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի նախապատրաստական դասարան։ Վարչաշրջանում կա միայն մեկ համալսարան՝ Հարթֆորդշիրի համալսարանը, որը գտնվում է Հարթֆիլդ քաղաքում։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Այդ շրջանում են ապրում բրիտանացի հայտնի դերասաններ Էմմա Ուոթսոնը և Ռուպերտ Գրինթ։ Այդտեղ են ծնվել հայտնի ֆուտբոլիստ Դևիդ Բեքհեմի կինը՝ *«Spice Girls»* խմբի երգչուհի Վիկտորյա Բեքհեմը, գրող Էնթոնի Փրայսը, հայտնի դերասան Ալեքս Պետիֆերը և ռեժիսոր Գայ Ռիչին։ Բացի դրանից, Հարթֆորդշիրում է ստեղծվել լեգենդար Դիփ Փարփլ ռոք-խումբը։
* Հերթֆորդշիրում կան բազմաթիվ տեսարժան վայրեր, այդ թվում հռոմեական Վեռուլամիում քաղաքի, Բեռնարդ Շոուի կեցավայրի ավերակները, բնակավայրերի ավերակները, Դե Հևիլենդ ավիացիայի թանգարանը և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hertfordshire
2. ↑
3. ↑
4. 1 2 3 4 5
5. ↑  «SSSIs in Hertfordshire». *English Nature*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 3-ին.

Գրականություն
-------------

* *Հարթֆորդշիր* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում .

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հարթֆորդշիր հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)(անգլ.)
* «2011 Census - Nomis - Official Labour Market Statistics». *www.nomisweb.co.uk*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 26-ին. (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հարթֆորդշիր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4024615-2 · LCCN: n80040162 · NKC: ge132350 · VIAF: 140715260 · WorldCat VIAF: 140715260 |

 |