**Մարչիան գրադարան** կամ **Սուրբ Մարկոսի գրադարան** (իտալ.՝ Biblioteca Marciana, սակայն պատմական փաստաթղթերում, սովորաբար հիշատակվում է որպես Libreria pubblica di san Marco) հանրային գրադարան Իտալիայի Վենետիկ քաղաքում։ Այն Իտալիայում պահպանված ձեռագրերի ամենավաղ հանրային գրադարաններից և պահեստներից մեկն է և պահում է դասական տեքստերի աշխարհի ամենանշանակալի հավաքածուները։ Այն անվանակոչվել է քաղաքի հովանավոր Սուրբ Մարկոսի անունով։

Գրադարանը հիմնադրվել է 1468 թվականին, երբ Հումանիստ գիտնական Կարդինալ Բեսարիոնը, Տուսկուլումի եպիսկոպոս և Պոլսի տիտղոսաթողիկ լատինական պատրիարքը, հունական և լատինական ձեռագրերի իր հավաքածուն նվիրել է Վենետիկի Հանրապետությանը` այն պայմանով, որ կստեղծվի հանրային ծառայությունների գրադարան։ Նրա ընտրությունը Վենետիկում հիմնականում պայմանավորված էր քաղաքի հույն փախստականների մեծ համայնքով և Բյուզանդական կայսրության հետ նրա պատմական կապերով։ Այնուամենայնիվ, Վենետիկյան կառավարությունը դանդաղ էր կատարում ձեռագրերը տասնամյակներ քննարկումներով և անվճռականորեն պատշաճ կերպով պահելու իր հանձնառությունը ՝ տասնհինգերորդ դարի վերջին և տասնվեցերորդ դարի սկզբին տեղի ունեցած մի շարք ռազմական բախումների և դրա արդյունքում քաղաքական անորոշության մթնոլորտի պատճառով։ Գրադարանը, ի վերջո, կառուցվել է վերականգնման ժամանակահատվածում `որպես քաղաքաշինության հսկայական ծրագրի մի մաս, որը նպատակ ուներ հանրապետությունը փառաբանել ճարտարապետության միջոցով և հաստատել նրա միջազգային հեղինակությունը` որպես իմաստության և ուսման կենտրոն։

Գրադարանի սկզբնական շենքը գտնվում է Վենետիկի նախկին կառավարական կենտրոնի Սանկտ Մարկոսի հրապարակում, իր երկար ճակատով դեպի Դոժերի պալատ։ Կառուցված 1537-1588 թվականների ընթացքում այն համարվում է ճարտարապետ Յակոպո Սանսովինոյի գլուխգործոցը և վենետիկյան Վերածննդի ճարտարապետության կարևոր գործը։ Վերածննդի դարաշրջանի ճարտարապետ Անդրեա Պալլադիոն այն նկարագրել է որպես «թերևս ամենահարուստ և զարդարված շենքը, որը եղել է հին ժամանակներից մինչև հիմա» ("il più ricco ed ornato edificio che forse sia stato da gli Antichi in qua") արվեստի պատմաբան Բուրկհարդտը այն համարել է «իտալական ամենահիասքանչ աշխարհիկ շենք» ("das prächtigste profane Gebäude Italiens"), իսկ Ֆրեդերիկ Հարտտն այն անվանել է «իտալական ճարտարապետության պատմության ամենագոհացուցիչ կառույցներից մեկը»։ Գրադարանը, որը նույնպես նշանակալի է իր արվեստի համար, պահում է տասնվեցերորդ դարի Վենետիկի մեծ նկարիչների բազմաթիվ աշխատանքներ՝ այն դարձնելով Վենետիկյան մաներիզմի համապարփակ հուշարձան։

Այսօր այս պատմական շենքը սովորաբար կոչվում է «Libreria sansoviniana» և հիմնականում թանգարան է։ 1904 թվականից սկսած՝ գրադարանային սենյակները, ընթերցասրահները և հավաքածուի մեծ մասը տեղավորվել են Վենետիկի հանրապետության նախկին դրամահատարանում։ Գրադարանը այժմ պաշտոնապես հայտնի է որպես Մարչիանի Ազգային գրադարան։ Սա Վենետիկի կառավարության կողմից ստեղծված միակ պաշտոնական հաստատությունն է, որը գոյատևում է և շարունակում է գործել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2  Anagrafe delle biblioteche italiane (իտալ.) — 1990.
3. 1 2  Hartt, *History of Italian Renaissance Art*, p. 633
4. ↑  Howard, *Jacopo Sansovino*... p. 28
5. ↑  Palladio, *I quattro libri dell'architettura...*, p. 5
6. ↑  Burckhardt, *Der Cicerone eine Anleitung zum Genuss der Kunstwerke Italiens*, p. 325
7. ↑  Humfrey, *Painting in Renaissance Venice*, p. 194
8. ↑  Zorzi, *La libreria di san Marco*... p. 407


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10194806 · BNC: a10199998 · BNE: XX90934 · BNF: 12158325r · CiNii: DA04330481 · GND: 84368-4 · ISNI: 0000000123697435, 0000000114060483 · LCCN: n80040307 · LNB: 000215785 · NKC: ko2002148895 · NLA: 36102714 · NUKAT: n2009050151 · SUDOC: 030099315 · VIAF: 156622926 · ULAN: 500312334 · WorldCat VIAF: 156622926 |

 |

 |