**Բարտոն Լեոն Ռեյնոլդս-կրտսեր** (անգլ.՝ Burton (Buddy) Leon Reynolds Jr.; փետրվարի 11, 1936(1936-02-11)[…], Լանսինգ - սեպտեմբերի 6, 2018(2018-09-06)[…], Jupiter, Պալմ Բիչ շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ ), ամերիկացի դերասան, 1970-ական թվականների վերջի ամենահայտնի և բարձր վարձատրվող աստղերից մեկը, երկու «Ոսկե գլոբուս» (1992, 1998) և «Էմմի» (1991) մրցանակների դափնեկիր։ Նա առավել հայտնի է «Ոստիկան և ավազակ» եռերգության մեջ իր գլխավոր դերով և «Գիշերներ բուգի ոճով» դրամայում իր երկրորդական դերով, որի կատարման համար արժանացել է «Օսկար» անվանակարգի։

Կենսագրություն
--------------

Բարտոն Լեոն Ռեյնոլդսը ծնվել է Միչիգան նահանգի Լենսինգ քաղաքում, Բերթոն Մայլո Ռեյնոլդսի և Ֆերն Միլլերի ընտանիքում։ Նրա ծնողները տեղափոխվել են Ֆլորիդա, երբ նա 5 տարեկան է եղել։ Նա ծագել է հնդկացիների չերոկիների ցեղից։

Ֆլորիդայի համալսարանում սովորելու տարիներին նա սկսել է հետաքրքրվել ամերիկյան ֆուտբոլով, սակայն ծնկի վնասվածքն ու դժբախտ պատահարը վերջ են դրել նրա մարզական գործունեությանը։ Նա թողել է քոլեջը, որպեսզի դառնա դերասան և գնացել է Նյու Յորք, որտեղ մի քանի աշխատատեղեր է փոխել՝ երբեմն երևալով բեմում։

1960-ական թվականներին աշխատել է Նյու Յորքի տարբեր թատերախմբերում։ Քլինթ Իսթվուդի խորհրդով նա նկարահանվել է սպագետտի վեսթերն ֆիլմերում և հաճախ հայտնվել հեռուստատեսային թոք շոուներում։ Նրան նկատել են «Միստեր Ռոբերտսում», ինչից հետո նա պայմանագիր է կնքել Universal-ի հետ, այնուհետև՝ տեղափոխվել Հոլիվուդ։

1959-1960 թվականներին նա նկարահանվել է «Գետային շոգենավ» հեռուստասերիալում, իսկ հետո իր առաջնելույթը կատարել է «Հրեշտակային երեխա» գեղարվեստական ֆիլմում։ Հետագա մոտ տասը տարիների ընթացքում նա խաղացել է հեռուստատեսությունում և կինոյում։ 1962-1965 թվականներին պարբերաբար նկարահանվել է «Ատրճանակի ծուխ» հեռուստասերիալում։ 1966 թվականին նկարահանվել է «Բազե», իսկ 1970-1971 թվականներին՝ «Դան Օգոստոս» ոստիկանական հեռուստաշոուներում։ 1961 թվականին նա նկարահանվել է «Երկաթապատ», իսկ 1965 թվականին՝ «Կենտրոնական հետախուզական վարչության օպերացիա» ֆիլմերում։ 1966 թվականին խաղացել է «Նավախո Ջո», իսկ 1969 թվականին՝ «Սեմ Վիսկի», «100 հրացան», «Մարդակերը» ֆիլմերում։

1970 թվականին խաղացել է «Խարդախություն» ֆիլմում։ Իր գործունեության տարբեր ժամանակահատվածներում նա նույն հեշտությամբ խաղացել է ինքնահավան և խելացի տղամարդկանց դերեր։ Նրա արտաքինը՝ մուգ մազերն ու մաշկը, ամուր սեղմված շուրթերը և գործելաոճը նրան շատ հաճախ թույլ են տվել խաղալ հնդկացիների և կիսատոհմիկների դերեր։

Այնուամենայնիվ, արդեն 1980-ականների կեսերին նա դադարել է համարվել բարձրագույն կարգի (անգլ.՝ A-list) դերասան, մասամբ այն պատճառով, որ նրա մասնակցությամբ ֆիլմերի զգալի մասը ցածրակարգ կատակերգություններ են եղել «հիմարն ու ավելի հիմարը» ժանրում։

1972 թվականին նա որոշել է ակտիվացնել իր գործունեությունը և մերկ լուսանկարվել է *Cosmopolitan* ամսագրի համար, որն այն ժամանակ՝ բուրժուական ֆեմինիզմի դարաշրջանում համարվել է լավ մարզական ոգու ցուցանիշ։ Նրա բնական, թեթև հմայքը և ինքնատիպ հումորը նրան դարձրել են հաճախակի հյուր հեռուստատեսային թոք-շոուներում։ 1972 թվականին նա նկարահանվել է կատակերգական տարրերով դերերում՝ «Աղվամազիկ» և «Այն ամենը, ինչ դուք միշտ ուզել եք իմանալ սեքսի մասին, բայց վախեցել եք հարցնել» ֆիլմերում։ Բայց նրան իսկական գերաստղ է դարձրել նույն թվականին նկարահանված «Ազատում» ֆիլմը, որտեղ նա կատարել է դժվարին դեր՝ մարմնավորելով իրեն ու իր ընկերներին պաշտպանող մարդու մի կերպար։ Այդ դերով նա դարձել է ամենաբարձր եկամուտ ունեցող կինոդերասաններից մեկը։

1973-1983 թվականներին նա մարտահրավեր է նետել Ռոբերտ Ռեդֆորդին՝ «Ամերիկայի ամենահայտնի դերասան» կոչման համար։ Նրա մասնակցությամբ ցանկացած ֆիլմի տոմսարկղային հաջողությունը երաշխավորված է եղել։ Մամուլը քննարկել է նրա հարաբերությունները երգչուհի Թեմմի Վինեթի, դերասանուհի Սալլի Ֆիլդի և թենիսիստուհի Քրիս Էվերտի հետ։

1973 թվականին նկարահանված «Սպիտակ կայծակ» մարտաֆիլմում եղել են մեքենաների մրցարշավներ, ապշեցուցիչ գեղեցկուհիներ, շատ գործողություններ և սակավ մտքեր։ Նա այստեղ խաղացել է կոպիտ տղայի կերպար, որի հետ «գործ ունենալը» վտանգավոր էր։ «Ոստիկանն ու ավազակը» և «Թնդանոթի վազք» ֆիլմերը նրան էլ ավելի ցանկալի են դարձրել «աստղային» շուկայում։

1973 թվականին նա նկարահանվել է «Շեյմասը» և «Մարդը, որը սիրում էր պարող կատուներին» ֆիլմերում, որոնք նրան նույնպես հաջողություն են բերել։ 1974 թվականին նա նկարահանվել է ֆուտբոլի մասին բանտային «Ամենաերկար բակը» դրամայում։ 1975 թվականին՝ «Վերջին երկար սեր» մյուզիքլում ձախողվելուց հետո, նա նկարահանվել է «Հաջողակ լեդի» կատակերգությունում, իսկ 1976 թվականին՝ համր դարաշրջանի մասին «Անուրջներ վաճառողները» սագայում։

1970-ական թվականների վերջին սկսվել է Ռեյնոլդսի ամենահաջող շրջանը։ Այդ ընթացքում նա նկարահանվել է մի շարք զվարճալի և քննադատների կողմից բարձր գնահատականի արժանացած ֆիլմերում։

Այդ ֆիլմերից են 1977 թվականին նկարահանված «Կիսախուլիգանը»՝ ֆուտբոլային աստղի մասին, 1978 թվականին նկարահանված «Վերջը» բուռն, սև կատակերգությունը, որի ռեժիսորներից մեկը հենց ինքն է եղել։ 1978 և 1979 թվականներին նկարահանվել է համապատասխանաբար «Հուպեր» և «Սկսիր նորի՛ց» ֆիլմերում, որոնցից առաջինը զվարճալի կատակերգություն է եղել կասկադյորի մասին, իսկ երկրորդը՝ ամուսնալուծված տղամարդու, որը փորձում է ոտքի կանգնել։

Այն ժամանակ տրված հարցազրույցներում նա խոսել է իր խաղային ծրագրի մասին, ասելով, որ պլանավորում է սկսել նորից՝ թեթև, զվարճալի կատակերգություններով, սակայն հաջողակ շրջանը ավարտվել է, ֆիլմերի որակն՝ ընկել, իսկ տոմսարկղերում նրա մասնակցությամբ տոմսերը հերթերը՝ անհետացել։

Անհաջող բեմադրությունների, ռեժիսորների փոփոխության, հաճախակի վերանկարահանումների և այլ պատճառներով հաջողություն չեն ունեցել «Կոպիտ կտրվածք» (1980), «Հայրություն» (1981), «Շարքիի մեքենան» (1981) ֆիլմերը (վերջին ֆիլմում նա նաև ռեժիսոր է եղել)։ Անհաջող են ստացվել նաև 1982 թվականին նկարահանված «Լավագույն ընկերներ», «Ամենագեղեցիկ պոռնիկը Տեխասում» և 1983 թվականին նկարահանված «Մարդը, որը սիրում էր կանանց» ֆիլմերը։

Այդ շրջանում նա այնքան թույլ տեսք է ունեցել, որ սկսել են լուրեր տարածվել, թե նա ՁԻԱՀ-ով հիվանդ է։ Այնուհետև պարզվել է, որ դա չի համապատասխանում իրականությանը, բայց նա միայնակ պայքարել է ծանր հիվանդության դեմ, որը թույլ չի տվել նրան հայտնվել հասարակության մեջ ավելի քան մեկ տարի։ Նրա վերադարձի ֆիլմերը, ինչպիսիք են՝ «Մալոնե» (1987) և «Վարձված ոստիկան» (1988), հաջողություն չեն ունեցել։ 1988 թվականին նա ունեցել է իր լավագույն կատարումը՝ «Փոխելով ալիքները» ֆիլմում՝ Քերի Գրանտի դերում, բայց այն հաջողություն չի ունեցել տոմսարկղում։

1989 թվականին Ռեյնոլդսը խաղացել է իր առաջին գլխավոր դերը՝ որպես սեյֆերի ծեր կողոպտիչ՝ Բիլ Ֆորսայթի «Սեյֆ կոտրող-կողոպտողները» ֆիլմում, որտեղ նրա կատարումը հիասքանչ է եղել։ Նույն թվականին նա հնչյունավորել է գլխավոր դերը «Բոլոր շները գնում են դրախտ» մուլտիպլիկացիոն ֆիլմում այն ժամանակվա իր կնոջ՝ Լոնի Անդերսոնի հետ։ Լոնին հնչյունավորել է կանացի գլխավոր դերը։ Այս ամբողջ ժամանակահատվածում Ռեյնոլդսի աստղային կարգավիճակը մնացել է անփոփոխ։ Պարզապես թվում էր, թե նա ոչ մի կերպ չէր կարող հայտնվել բլոկբաստերում։

Անցնելով հիսուն տարեկանի շեմը՝ Ռեյնոլդսը սկսել է աշխատել բացառապես հեռուստատեսության համար։

1988-1990 թվականներին նա նկարահանվել է «Բ․Լ․ Սթրայքեր» կարճ հեռուստասերիալում, այնուհետև՝ 1990-1994 թվականներին նկարահանվել է շատ հայտնի «Երեկոյան ստվերներ» հեռուստասերիալում և արժանացել է Էմմի մրցանակի։

1990-ական թվականներին նա անսպասելիորեն վերադարձել է հոլիվուդյան Օլիմպոս՝ 1993 թվականին նկարահանվելով «Ոստիկան ու կես» աստղային հիթում։ 1995 թվականին նա հաջողությամբ խաղացել է «Խելագարություն» թրիլլերում, իսկ 1996 թվականին նա հիանալի կերպով կատարել է իր դերը «Ծանոթացե՛ք Ուոլլի Սփարքսի հետ» ֆիլմում։

1997 թվականին «Գիշերներ բուգի ոճով» դրամայի համար արժանացել է Օսկար մրցանակի՝ երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում։

1978 թվականից Ռեյնոլդսը թատրոն է ղեկավարել Ֆլորիդայում՝ Ջուպիտեր շրջանում՝ հաճախակի հանդես գալով որպես ռեժիսոր և դերասան։

Նա սիրային հարաբերություններ է ունեցել դերասանուհի Սալլի Ֆիլդի հետ։ 1963-1965 թվականներին ամուսնացած է եղել Ջուդի Կարնի, իսկ 1988-1993 թվականներին՝ Լոնի Անդերսոնի հետ։ Նա սեփական երեխաներ չի ունեցել, սակայն Անդերսոնի հետ ամուսնության ընթացքում նրանք որդեգրել են մի տղայի՝ Քուինթոն անունով։

1996 թվականին դերասանը պաշտոնապես սնանկ է ճանաչվել։

2005 թվականին նա նկարահանվել է «Ամենաերկար բակի» ռիմեյքում, որտեղ խաղացել է նախկին ֆուտբոլիստ Նեյթ Սկարբորոյի երկրորդական դերը։

Ռեյնոլդսը մահացել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ Ըստ *TMZ* թերթի՝ մահվան պատճառը եղել է սրտի կաթվածը։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի |  | Հայերեն անվանում | Բնօրինակ անվանում | Դեր
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1962 | ս | Փերրի Մեյսոն | *Perry Mason* | Չակ Բլեր |
| 1962-1965 | ս | Ատրճանակի ծուխ | *Gunsmoke* | Քուինթ |
| 1965 | ֆ | Կենտրոնական հետախուզական վարչության օպերացիա | *Operation C.I.A.* | Մարկ Էնդրյուս |
| 1969 | ֆ | 100 հրացան | *100 Rifles* | Յակի Ջո |
| 1969 | ֆ | Մարդակերը | *Shark!* | Քեյն |
| 1972 | ֆ | Անշնորհքներ | *Fuzz* | Սթիվ Քարելլի դետեկտիվը |
| 1972 | ֆ | Ազատում | *Deliverance* | Լյուիս |
| 1972 | ֆ | Այն ամենը, ինչ դուք միշտ ուզել եք իմանալ սեքսի մասին, բայց վախեցել եք հարցնել | *Everything You Always Wanted to Know About Sex \* (\* But Were Afraid to Ask)* |  |
| 1973 | ֆ | Շեյմաս | *Shamus* | Շեյմաս Մաքքոյ |
| 1974 | ֆ | Ամենաերկար բակը | *The Longest Yard* | Պոլ Քրու |
| 1975 | ֆ | Կեղտոտ գործ | *Hustle* | լեյտենանտ Ֆիլ Գեյնս |
| 1976 | ֆ | Գեյթոր | *Gator* | Գեյթոր Մաքքլասքի |
| 1976 | ֆ | Անուրջներ վաճառողները | *Nickelodeon* | Բաք Գրինուեյ |
| 1977 | ֆ | Ոստիկանն ու ավազակը | *Smokey and the Bandit* | Բո Դերվիլ |
| 1977 | ֆ | Կիսախուլիգան | *Semi-Tough* | Բիլլի Քլայդ Փակեթ |
| 1978 | ֆ | Վերջ | *The End* | Ուենդել Սաննի Լուսոն |
| 1978 | ֆ | Հուպեր | *Hooper* | Սաննի Հուպեր |
| 1979 | ֆ | Սկսել նորից | *Starting Over* | Ֆիլ Փոթթեր |
| 1980 | ֆ | Կոպիտ կտրվածք | *Rough Cut* | Ջեք Ռոդս |
| 1980 | ֆ | Ոստիկանն ու խուլիգանը 2 | *Smokey and the Bandit II* | Բո Դերվիլ |
| 1981 | ֆ | Թնդանոթի վազք | *The Cannonball Run* | Ջեյ Մաքլուր |
| 1981 | ֆ | Շարքիի մեքենան | *Sharky’s Machine* | Թոմ Շարկի |
| 1982 | ֆ | Լավագույն հասարակաց տունը Տեքսասում | *The Best Little Whorehouse in Texas* | շերիֆ Էդ Էրլ Դոդդ |
| 1982 | ֆ | Լավագույն ընկերներ | *Best Friends* | Ռիչարդ Բեբսոն |
| 1983 | ֆ | Ոստիկանն ու ավազակը 3 | *Smokey and the Bandit Part 3* | Բո Դերվիլ |
| 1983 | ֆ | Տղամարդը, որը սիրում էր կանանց | *The Man Who Loved Women* | Դեյվիդ Ֆաուլեր |
| 1984 | ֆ | Թնդանոթի վազք 2 | *The Cannonball Run 2* | Ջեյ Մաքլուր |
| 1984 | ֆ | Իրարանցում քաղաքում | *City Heat* | Մայք Մերֆի |
| 1986 | ֆ | Բարկություն | *Heat* | Նիք Էսկալանտե |
| 1987 | ֆ | Մելոուն | *Malone* | Ռիչարդ Մելոուն |
| 1987 | ֆ | Վարձված ոստիկան | *Rent-a-Cop* | Թոնի Չերչ |
| 1988 | ֆ | Փոխելով ալիքները | *Switching Channels* | Ջոն Սալլի Սալլիվան |
| 1989 | ֆ | Ֆիզիկական ապացույց | *Physical Evidence* | Ջո Փարիս |
| 1989 | ֆ | Արջորսեր | *Breaking In* | Էրնի Մալլինս |
| 1989 | ֆ | Բոլոր շները գնում են դրախտ | *All Dogs Go To Heaven* | Չարլի Բի Բարքին / հնչյունավորում |
| 1993 | ֆ | Ոստիկան ու կես | *Cop & 1/2* | Նիք Մաքքեննա |
| 1993 | ֆ | Տղամարդը՝ձախ դաշտից | *The Man from Left Field* | Ջեք Ռոբինսոն |
| 1995 | ֆ | Խելագարություն | *The Maddening* | Ռոյ Սքադդեր |
| 1996 | ֆ | Ստրիպտիզ | *Striptease* | կոնգրեսմեն Դեյվիդ Դիլլբեկ |
| 1996 | ֆ | Խելագարված շների ժամանակը | *Mad Dog Time* | Ջեքի Ջեքսոն |
| 1997 | ֆ | Ծանոթացե՛ք Ուոլլի Սփարքսի հետ | *Meet Wally Sparks* | Լեննի Սպենսեր |
| 1997 | ֆ | Բուգի ոճով գիշերներ | *Boogie Nights* | Ջեք Հորներ |
| 1999 | ֆ | Այլասկայի գաղտնիքը | *Mystery, Alaska* | դատավոր Ուոլթեր Բերնս |
| 2000 | ֆ | Անձնակազմը | *The Crew* | Ջոի Փիսթելլա |
| 2001 | ֆ | Մրցարշավորդը | *Driven* | Կարլ Հենրի |
| 2001 | ֆ | Գայթակղվածը | *Tempted* | Չարլի Լեբլան |
| 2002 | ս | Գաղտնի նյութեր | *The X-Files* | պարոն Բերտ |
| 2002 | ֆ | Գայլի ժամանակը | *Time of the Wolf* | Արչի Մաքգրեգոր |
| 2003 | ֆ | Ամուր հատակ | *Hard Ground* | Ջոն Չիլլ Մաքքեյ |
| 2004 | ֆ | Առանց թիանիվի | *Without a Paddle* | Դել Նոքս |
| 2005 | ֆ | Ամեն ինչ կամ ոչինչ | *The Longest Yard* | մարզիչ Նեյթ Սքարբորո |
| 2005 | ֆ | Հազարդի դքսերը | *The Dukes of Hazzard* | Ջեֆֆերսոն Դեյվիս Հոգգ |
| 2006 | ֆ | Իններորդ երկինք | *Cloud 9* | Բիլլի Քոուլ |
| 2007 | ֆ | Թագավորի անունով։ Ներքնատան պաշարման պատմություն | *In the Name of the King: A Dungeon Siege Tale* | թագավոր Քոնրեյդ |
| 2008 | ֆ | Խաղացողները | *Deal* | Թոմմի Վինսոն |
| 2011 | ֆ | Տան ճանապարհին | *Reel Love* | Ուեյդ Ուիթման |
| 2012 | ս | Հատուկ ագենտ Արչեր | *Archer* |  իր դերում |
| 2017 | ֆ | Վերջին կինոաստղը | *The Last Movie Star* | Վիք Էդվարդս |

Մրցանակներ
----------

* 1996 թվականին Բերթ Ռեյնոլդսը ստացել է «Ոսկե ազնվամորի» մրցանակ՝ որպես վատագույն դերասանական դուետի անդամ (Դեմի Մուրի հետ) «Սթրիպտիզ» ֆիլմում և առաջադրվել է նույն ֆիլմում երկրորդ պլանի վատագույն դերասանի անվանակարգին։

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
2. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2   — 2018.
5. ↑  «Burton Reynolds, Father Of Actor — Sun Sentinel». *articles.sun-sentinel.com*. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 13-ին.
6. ↑  «Q. What is Burt Reynolds' middle name? His first movie?A… — Orlando Sentinel». *articles.orlandosentinel.com*. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 13-ին.
7. ↑  «Birthname». Hollywood.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 2-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բերտ Ռեյնոլդսի պաշտոնական կայք(անգլ.)