**Ջուզեպինա Գրասինի** (ապրիլի 18, 1773(1773-04-18), Վառեսե, Վարեզե, Լոմբարդիա - հունվարի 3, 1850(1850-01-03), Միլան, Ավստրիական կայսրություն)՝ իտալացի օպերային երգչուհի (կոնտրալտո), նվաճել է իր ժամանակի լավագույն երգչուհիներից մեկը լինելու փառքը։

Կենսագրություն
--------------

Նրա կյանքում երաժշտության առաջին ուսուցիչը եղել է ոչ պրոֆեսիոնալ ջութակահար մայրը։ Ավելի ուշ երգի դասեր է առել հայրենի քաղաքում, Դոմենիկո Զուչինետտիի, իսկ հետո՝ Միլանում, Անտոնիո Սեկկիի մոտ։ Առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1789 թվականին Պարմայում Գուգլիեի հետ պարտիայում, իսկ հաջորդ տարի ելույթ է ունեցել միլանյան Լա Սկալայում՝ երեք օպերաներով։ Սակայն այդ առաջին կոմիկական դերերը Գրասինիին հաջողություն չեն բերել, և նա ստիպված է եղել վերապատրաստվել՝ հիմնական ընտրելով դրամատիկ ուղղությունը։

Կրթություն է ստացել Միլանի կոնսերվատորիայում։

Երգչուհին Ջուլիա (սոպրանո) և Ջուդիթա (մեցցո-սոպրանո) Գրիզիների հորաքույրն է։

Ենթադրվում է, որ Գրասինին Նապոլեոնի հետ սիրավեպ է ունեցել։

1806 թվականին Գրասինին իր ուսուցիչ Կրեշենտինիի հետ վերադարձել է Փարիզ, որտեղ նշանակվել է Նորին Մեծություն Կասեր առաջին երգչուհի։ Տուիլրիում նա հանդես է եկել որպես առաջին Դե Լա Դիդոնե Պաերայի գլխավոր հերոս։

Ստեղծագործություն
-----------------

Գրասինիի ձայնն աչքի էր ընկնում անսովոր լայն դիապազոնով՝ ընդհուպ մինչև կոլորատուրային սոպրանոյի պարտիաների կատարումը։

Նազոլինիի «Սեմիրամիդայի մահը» (Սեմիրամիդա), Ձինգարելիի «Ռոմեո և Ջուլիետ» և Քերուբինիի «Պիգմալիոն» (Վեներա) օպերաների պարտիաների առաջին կատարողն է եղել։

### Իտալական կարիերայի սկիզբը և գագաթնակետը

1792 թվականին նա վերադարձել է բեմ Վենետիկում և Միլանում։ Հաճախ կատարել է սոլո–պարտաներ, ինչպես նաև պրեմիերային օպերաներ։ Նրա կարիերայի գագաթնակետը եղել է 1796 թվականը։ Այն ժամանակ նա կատարել է երկու դերեր, որոնք հեղինակություն են բերել իրեն և մի քանի տասնամյակ շարունակ հանդիսացել նրա հիմնական ռեպերտուարը։ Այդ երկու դերերը նա կատարել է Ջիրոլամո Կրեսենտինիի հետ զուգերգով։ Կրեսենտինին նաև երկար տարիներ եղել է նրա ուսուցիչը, և Ջուզեպինան իր ողջ կարիերիայի ընթացքում բարեխղճորեն հետևել է նրա ուսմունքներին։ Նիկոլո Ձինգարելին նրա համար գրել է Ջուլիետայի դերը «Ռոմեո և Ջուլիետ» օպերայում։ Օպերայի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1796 թվականի հունվարի 30-ին Միլանի «Լա Սկալա»-ում։ Միևնույն ժամանակ Դոմենիկո Չիմարոզան նրան հրավիրել է «Գլի Օրազի և Կուրիազի» օպերայում Գորացիայի դերի համար։ Այս օպերան դարձել է Իտալիայում ժողովրդականություն վայելող երկրորդ օպերան։ Գրասինին նույն թվականին մասնակցել է Գատանո Մարինելլի երրորդ պրեմիերային, սակայն նրա օպերան մեծ հաջողություն չի ունեցել։

### Նապոլեոնյան ժամանակաշրջան և թոշակի անցնելը

Ջուզեպպինա Գրասինի, 1803 թվական։ Կալվեի թանգարան, Ավինյոն
1800 թվականին Գրասինին արդեն հայտնի էր իր ոչ մշտական սիրային հարաբերություններով։ 1800 թվականի հունիսի 4-ին Նապոլեոն Բոնապարտը նրան տարել է Փարիզ՝ դարձնելով իր սիրուհին։ Այնտեղ Բոնապարտի խնդրանքներով նա երգել է մի քանի համերգների ժամանակ։ Առաջին կայսեր հետ Գրասինիի հարաբերությունները, հավանաբար, հարմար չեն եղել, թեպետ նա ազատ է եղել։ Ուստի սիրահարվելով ջութակահար Պիեռ Ռոդեին՝ նա առանց վարանելու սիրավեպ է սկսել նրա հետ։ Այդ կերպ հարված հասցնելով Նապոլեոնին՝ նա Փարիզից հեռացել է 1801 թվականին Նիդեռլանդներում և Գերմանիայում համերգային շրջագայության համար։ 1804 թվականին և 1805 թվականին Գրասինին եղել է Լոնդոնում, որտեղ պարտիաներ է կատարել թագավորական թատրոնում։ Պրիեմերաներից մեկում երգել է նաև Էլիզաբեթ Բիլինգթոնը։ Այս երկու պրիմադոննաները իրար դիմագրավել են երգիչների մրցույթում, և այդ մրցույթում հաղթել է իտալական պրիման։ 1806 թվականին Գրասինին վերադարձել է Փարիզ իր նախկին վարպետ Կրեսենտինիի հետ, որտեղ նշանակվել է կայսեր Նապոլեոնի առաջին կամերային վիրտուոզուհի։ Տյուիլրիում Գրասինին բեմ է բարձրացել Փաերի և Կերուբինիի պրեմիերայի գլխավոր հերոսի դերում։ Նապոլեոնի՝ Էլբա կղզում վտարման ժամանակ բնակություն հաստատելով Հռոմում՝ նա վերադառնում է Փարիզ։ Վերականգնումից հետո այնտեղ մնալուց հետո նա դարձել է Վելինգթոնի սիրուհին։ Այդ ժամանակ նա նշանակվել էր Ֆրանսիայում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան, սակայն Գրասինին շուտով ստիպված էր լքել Ֆրանսիայի տարածքը, քանի որ Լյուդովիկոս XVIII-ը չէր ցանկանում հաշտվել Նապոլեոնի նախկին սիրուհու մեծ ժողովրդականության հետ։ Ֆրանսիայից արտաքսվելուց հետո նա աշխատել է Լոնդոնի «Հեյմարկետ» թատրոնում, Պուչիտայի պրեմիերայից հետո վերադարձել է Իտալիա, որտեղ շարունակել է երգել օպերային թատրոններում։ Նրա ելույթները Լա Սկալայում արդեն մեծ հաջողություն չեն ունեցել, և նա բեմից հեռացել է 1823 թվականին։ Նա հաստատվել է Միլանում և զբաղվել դասավանդմամբ։ Նրա ամենահայտնի աշակերտներն են եղել Ջուդիթ Պաստան և իր զարմուհիներ Ջուլիան և Ջուդիթա Գրիզիները։

Ձայնի ոճ
--------

Գրասինին դասակարգվել է որպես կոնտրալտո և տեսիտուրաներ է երգել, սակայն հետագայում նրան վերագրվել է մեցցո–սոպրանո և ունեցել է բավականին նեղ վոկալ դիապազոն։ Չնայած դրան, նա բավականին բարձր է երգել և կարողացել է բարձր նոտաներ վերցնել։ Միևնույն ժամանակ, նա ապշեցրել է երգելու ժամանակ իր անսովոր ճկունությամբ և ֆիզիկական գեղեցկությամբ։ Հենց գեղեցկությունն է նրան դարձրել ոչ միայն հայտնի երգչուհի, այլև մոդել այն ժամանակվա շատ հայտնի նկարիչների համար։ Նա կեցվածք է ընդունել Անդրեա Ապիանիի համար։ Նրա ուսուցիչ և գործընկեր Կրեսենտինիի շնորհիվ Գրասինին միշտ կլինի այնպիսի երգիչների շարքում, ինչպիսիք են կաստրատո Գասպարե Պակյարոտտին, տենորներ Մատեո Բաբինին, Ջովանի Անսանին և Ջակոմո Դավիդը, պրիեմիեր–դոն Բրիգիդ Բանտին և Լուիզա Թոդի դե Ագուհարը։ Այս երգիչները հանդես են եկել բելկանտոյի դեմ, որը հայտնի էր 18-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Նրանք ոչ միայն երգում էին գեղեցիկ անցումներով, այլև պարտիաները լրացնում էին կրքով ու էներգիայով, ինչի շնորհիվ մտան այդ հարյուրամյակի առաջին կեսի երգիչների ոսկե դարի մեջ։ Որպես ժամանակի առաջատար երգիչներից մեկը՝ Գրասինին ամբողջ երաժշտական դարաշրջանի նոր գեղարվեստական ուղղություն է սահմանել։ Լինելով ամենաերիտասարդ երգչուհին այդ ներկայանալի կատարողների մեջ՝ նա կենդանի կապ է ձևավորել նրանց և հաջորդ սերնդի միջև։

Պատկերը կինոյում
----------------

* «Աուստերլիցի ճակատամարտը» (Ֆրանսիա, Իտալիս, հարավսլավիա, 1960)՝ դերասանուհի Աննա Մոֆֆո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Badii C. C.* Dizionario Biografico degli Italiani (իտալ.) — 2002. — Vol. 58.
2. 1 2  Archivio Storico Ricordi — 1808.
3. ↑  *Wurzbach D. C. v.* Grassini, Giuseppina (գերմ.) // *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*: *enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben* — Wien: 1856. — Vol. 5. — S. 317.
4. 1 2  Театральная энциклопедия
5. ↑  Larousse dictionnaire de la musique. Grassini (ֆր.)
6. ↑  *Галло* Наполеон. — 1997. — С. 273.
7. ↑  Celletti, *Storia del Belcanto*, с. 112.


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իտալացիների կենսագրական բառարան |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14800031c · GND: 137302851 · ICCU: INTV000696 · ISNI: 0000000055201468 · LCCN: n85353268 · NTA: 074080164 · PTBNP: 1628712 · SUDOC: 184045525 · VIAF: 10112974, 30297571 · WorldCat VIAF: 10112974, 30297571 |

 |

 |