**Science** (կարդացվում է՝ **Սայընս,** անգլ.՝ Science-գիտություն), Գիտության զարգացման ամերիկյան միության (անգլ.՝ The American Association for the Advancement of Science - AAAS) գիտական ամսագիրը։ Համարվում է գիտական ամենահեղինակավոր ամսագրերից մեկը։ Այն գրախոսվում է, թողարկվում շաբաթը մեկ անգամ և թղթային տարբերակի համար ունի շուրջ 130 000 բաժանորդ։ Քանի որ կազմակերպությունների բաժանորդագրությունը և համացանցի միջոցով հասանելիությունն ապահովում են ավելի մեծ լսարան, ամսագրի ընթերցողների թիվը գնահատվում է շուրջ մեկ միլիոն մարդ։

Ամսագիրը թողարկվում է անգլերենով։ Գտնվում է Վաշինգտոն ԿՇ-ում (ԱՄՆ) և Քեմբրիջում։

Պատմություն
-----------

Science-ը հիմնադրվել է 1880 թվականին Նյու Յորքի լրագրող Ջոն Մայքլի կողմից (John Michaels) Թոմաս Էդիսոնի և Ալեքսանդր Բելլի ֆինանսական աջակցությամբ։ Բավարար քանակությամբ բաժանորդներ չունենալու պատճառով 1882 թվականի մարտից ամսագիրը դադարեց հրատարակվել։ Մեկ տարի անց ամերիկացի միջատաբան Սեմյուել Սքադերը (Samuel Hubbard Scudder) վերականգնեց այն։ 1894 թվականին նորից ի հայտ եկան ֆինանսական դժվարություններ, և ամսագիրը 500 ԱՄՆ դոլարով վաճառվեց հոգեբան Ջեյմս Կետտելին (James McKeen Cattell)։

Կետտելի և AAAS-ի վարչության համաձայնությամբ Science-ը 1900 թվականին դարձավ Գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի ամսագիրը։ 20-րդ դարի առաջին քառորդի ընթացքում Science-ում տպագրվեցին մի շարք կարևոր գիտական աշխատանքներ, այդ թվում՝ պտղաճանճերի գենետիկայի (Թոմաս Մորգան), գրավիտացիոն ոսպնյակների (Ալբերտ Այնշտայն) և պարուրաձև գալակտիկաների (Էդվին Հաբլ) մասին հոդվածները։ 1944 թվականին՝ Կետտելի մահվանից հետո, ամսագիրն ամբողջությամբ անցավ AAAS-ին։

### Խմբագիրներ

Կետտելի մահվանից հետո ամսագիրը տասներկու տարի խմբագիր չուներ, մինչև որ 1956 թվականին խմբագիր դարձավ Գրեհամ Դուշեյնը (Graham DuShane)։ Ֆիզիկոս Ֆիլիպ Հաուգեն (Philip Hauge Abelson)՝ նեպտունիումի հայտնագործողներից մեկը, 1962-ից մինչև 1984 թվականները եղել է ամսագրի խմբագիրը։ Նրա կառավարման ընթացքում գրախոսության արդյունավետությունը բարելավվեց, ինչի արդյունքում արագացավ նոր նյութերի տպագրությունը։ Այդ տարիներին են տպագրվել նաև Ապոլոն ծրագրի և ՁԻԱՀ-ի մասին առաջին հաղորդագրությունները։

1985-1995 թվականներին ամսագրի խմբագիրը եղել է բիոքիմիկ Դենիել Կոշլանդը (Daniel Koshland), իսկ 1995-2000 թվականներին՝ նյարդակենսաբան Ֆլոյդ Բլումը (Floyd Bloom)։

2000 թվականին Science-ի խմբագիր դարձավ կենսաբան Դոնալդ Քենեդին (Donald Kennedy), 2008 թվականի մարտին նրան փոխարինեց բիոքիմիկ Բրյուս Ալբերտսը (Bruce Alberts)։ 2013 թվականի հունիսին այդ պաշտոնում նշանակվեց Մարշա Մաքնաթը (Marcia McNutt), իսկ 2016 թվականի հուլիսի 1-ին նրան փոխարինեց Ջերեմի Բերգը (Jeremy M. Berg)։

2009 թվականին Science-ը ընդգրկվեց վերջին 100 տարիների կենսաբանության և բժշկության 100 ամենաազդեցիկ ամսագրերի ցանկում՝ զբաղեցնելով № 3, իսկ «Մոլեկուլային և բջջային կենսաբանություն, բիոտեխնոլոգիա և միջառարկայական ամսագրեր» բաժնում՝ № 1 տեղը։

Հասանելիություն
---------------

Հոդվածների ամբողջական տարբերակները AAAS-ի անդամների համար օնլայն հարթակում հասանելի են ամսագրի գլխավոր կայքում։ AAAS-ի անդամներն ունեն ամսագրի բոլոր տարիների պահոցի լիարժեք մուտքի հնարավորություն։ Այդ բաժինը կոչվում է *Science* Classic, որի մուտքի հնարավորություն կարող են ձեռք բերել նաև արտաքին բաժանորդները լրացուցիչ վճարի դիմաց։

Անհատական և խմբային բաժանորդագրությունը հնարավորություն է տալիս կարդալ բնօրինակ հոդվածները (դա AAAS-ի անդամակցությունից ավելի մատչելի է)։ Science-ի վեբ կայքը ազատ հասանելիություն է ապահովում որոշ բնօրինակ հետազոտությունների և խմբագրական նյութերի, ինչպես նաև պահոցի բոլոր համարների ցանկերի համար։

Ոչ վաղ, քան 5 տարի առաջ հրատարակված բոլոր հոդվածները Science-ի կայքում ազատ են բաժանորդի IP հասցեից հարցում անելու դեպքում։ 5 և ավելի տարի վաղեմություն ունեցող հոդվածները ևս հասանելի են JSTOR-ի միջոցով բաժանորդագրության դեպքում։

Քննադատություն
--------------

2013 թվականին բժշկության ոլորտի նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ռենդի Շեկմանը մրցանակը ստանալիս հայտարարեց, որ գիտական առաջատար ամսագրերը, այդ թվում՝ նաև Science-ը, խանգարում են գիտական գործընթացին, քանի որ սեփական հոդվածը առաջատար ամսագրում տեսնելու ցանկությունը գիտնականին դրդում է «ճեղքել անկյունները» և զբաղվել նրանով, ինչը համարվում է նորաձև, այլ ոչ թե գիտության համար կարևոր գործերով։ Շեկմանը խնդիրը համարում էր այն, որ այդպիսի ամսագրերի խմբագիրները ոչ թե գիտնականներ են, այլ հրատարակիչներ, ովքեր նախ և առաջ հետաքրքրված են աղմուկով և մարդկանց վրա տպավորություն գործելով։ Նա խոստացել է իր հոդվածներն այլևս չուղարկել Nature, Cell և Science ամսագրերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0036-8075
2. ↑  Biodiversity Heritage Library — 2006.
3. ↑  "AAAS – AAAS News Release". Aaas.org. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 15.
4. ↑  "AAAS Annual Report-Science". Aaas.org. Արխիվացված է the original 2010 թ․ մայիսի 25-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 15.
5. ↑  Lemonick, Michael D. (March 7, 2011). "Alien Life Discovered in a Meteorite! Or Maybe No" (online web page). Time magazine online. Retrieved October 3, 2011. The paper, meanwhile, had been published in Science, one of the world's top scientific journals, which gave it even more apparent gravitas.
6. ↑  "Что такое Американская Ассоциация содействия развитию науки?" (in անգլերեն). AAAS. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 5-ին.
7. ↑  AAAS, "2014 *Science* Media Kit"
8. ↑  "150 Years of Advancing Science: A History of AAAS and Science: 1900—1940" (in անգլերեն). AAAS. 2004. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 5-ին.
9. ↑  "AAAS and Science: 1900-1940". American Association for the Advancement of Science. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 29-ին. Retrieved 2006 թ․ օգոստոսի 27.
10. ↑  "AAAS — History and Archives". American Association for the Advancement of Science. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 29-ին. Retrieved 2006 թ․ օգոստոսի 27. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 5 (help)
11. ↑  "Online Exhibits". American Association for the Advancement of Science. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 29-ին. Retrieved 2006 թ․ օգոստոսի 27.
12. ↑  "AAAS and the Maturing of American Science: 1941-1970". American Association for the Advancement of Science. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 29-ին. Retrieved 2006 թ․ օգոստոսի 27.
13. ↑  "Change and Continuity: 1971 to the Present". American Association for the Advancement of Science. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 29-ին. Retrieved 2006 թ․ օգոստոսի 27.
14. ↑  "Bruce Alberts Named New Editor-in-Chief of Science". American Association for the Advancement of Science. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 29-ին. Retrieved 2007 թ․ դեկտեմբերի 18.
15. ↑  "Выпуски журнала Science". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 5-ին. JSTOR-ում
16. ↑  "Нобелевский лауреат объявил бойкот ведущим научным журналам | Культура | Человек, животные, растения | Compulenta". Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 20.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "American Association for the Advancement of Science". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 15-ին.
* Պաշտոնական կայք

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Science (ամսագիր)** կատեգորիայում։ |