recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Ֆրանս-Արմենի**» («France-Arménie» – «Ֆրանսիա-Հայաստան»), երկշաբաթաթերթ, որը հրատարակիչը Հայ դատի պաշտպանության կոմիտեն է։

Պատմություն
-----------

Պարբերականը լույս է տեսնում 1982 թվականից Լիոնում՝ ֆրանսերեն. 2002 թվականից 8 էջ-ը տպագրվում է հայերեն։ 

Հիմնադիր-տնօրենը եղել է Մ. Անթապլյանը, տնօրեն՝ Միքայել Ղազարյանը, խմբագիրներ՝ Վ. Մուրադյանը, Գ. Քեփենեկյանը, Ժ. Մարտիրոսյանը, Վարուժան Մարտիկյանը։ 

«Ֆրանս-Արմենի» թերթը ֆրանսիական հանրությանը ծանոթացնում է Հայկական հարցի պատմությանը, անդրադառնում է Հայ դատին, Հայաստանին և Սփյուռքին առնչվող պատմական իրադարձություններին, տպագրում գրական, գեղարվեստական մեկնաբանություններ, գրախոսություններ և այլն։ Ունի սեփական թղթակից Հայաստանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «France Arménie»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
| **՞**Տիբեթյան գայլ |
| --- |
| Տիբեթյան գայլ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Գիշատիչներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Գայլազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Գայլեր |
|
|
| Տեսակ | **Տիբեթյան գայլ** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Canis lupus chanco

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Խոցելի տեսակIUCN 3.1 *Vulnerable* : ??? |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


Տիբեթյան գայլը (լատիներեն՝ Canis lupus chanco) գորշ գայլի տարատեսակ է, որը հանդիպում է Ասիայում՝ Տիբեթ, Չինաստան, Թուրքմենիստան, Մոնղոլիա և Հնդկաստանի սահմանային տարածքներ։

Բնութագիր
---------

### Մորթին

Գայլ Մոնղոլիայում
Տիբեթյան գայլի մորթին կարմրավուն է մեջքի մորթին ավելի երկար է և ունի խառը գունավորում սպիտակ և մոխրագույն։ Վիզը և չորս ոտքերի ներքին մասին հարող մազերը ամբողջովին սպիտակ են։ Գլուխը մոխրագույն- շագանակագույն է։ 
Ձմեռային ամիսներին մեջքի և մոչի մազերը դառնում են ավելի մոխրագույն։ Արջևի ոտքերի մազերի մեջ կարող են անցնել գորշ բծեր։ Ականջները մոխրագույն են կամ տարբեր խառը գույների։

### Չափսերը

Տիբեթյան գայլը ավելի փոքր է համեմատած Ասիայում հանդիպող այլ գայլերի։ Նրա ոտքերը շատ ավելի կարճ են։ Գանգը նման է եվրասիական գայլի գանգին։ Այս գայլը կշռում է մոտ 45 կգ։

Սնունդը
-------

Տիբեթյան գայլերը որսում են միայնակ կամ զույգերով։ Երբեմն հանդիպում են նաև 3-4 գայլերից կազմված խմբեր, բայց համեմատած այլ գայլերի, տիբեթյան գայլերը ոհմակով չեն ապրում։ 
Նրանք որսում են իրենց ապրելատեղերի մանր ու միջին մեծության կենդանիներին՝ սարի ոչխարներ, այծեր, այծխաղեր և այլն։

Վտանգներ
--------

Այս տարատեսակը նախորդ դարում գտնվում էր ոչնչացման եզրին, բայց վերջին ժամանակներում գայլերի թիվը շատացել է։ Որոշ երկրներում այս գայլերին որսում են մորթու համար (Մոնղոլիա)։ 
Բութանում, Հնդկաստանում, Պակիստանում և Նեպալում գայլերի որսը արգելող օրենք գոյություն ունի։

Արտաքին հղումներ
----------------

* The IUCN Wolf Specialist Group: *Canis lupus* Archived 2011-01-04 at the Wayback Machine.
* Arkive Images of Life on Earth: *Canis lupus* Archived 2013-08-13 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Ֆրանց Վրանիցկի** (գերմ.՝ Franz Vranitzky, հոկտեմբերի 4, 1937(1937-10-04)[…], Վիեննա, Ավստրիայի դաշնային պետություն), ավստրիացի պետական և քաղաքական գործիչ։

Վաղ գործունեություն
-------------------

Մեծացել է աշխատավորի ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիքում բասկետբոլ է խաղացել և Ավստրիայի հավաքականի խաղացող է եղել։

1976 թվականից աշխատել է բանկային կազմակերպություններում։ 1984-1986 թվականներին աշխատել է ֆինանսների նախարար Ֆրեդ Զինովացի կաբինետում

Ավստրիայի Սոցիալիստական կուսակցության առաջնորդի և Դաշնային կանցլերի պաշտոնից Զինովացու հրաժարականից հետո գլխավորել է սոցիալիստներն ու երկրի կառավարությունը։

Ավստրիայի կանցլեր
-----------------

Վրանիցկու առաջին կաբինետը ձևավորվել է, ինչպես արդեն տարիներ շարունակ, սոցիալիստներից և ավստրիական Ազատության կուսակցության ներկայացուցիչներից։ Սակայն 1986 թվականի սեպտեմբերին Ազատության կուսակցության նոր առաջնորդ է ընտրվել Յորգ Հայդերը, որը հայտնի է իր արմատական ազգայնական հայացքներով։ Հայդերի հետ համագործակցելու սկզբունքային մերժման պատճառով Վրանիցկին անմիջապես խզել է կոալիցիան։

Ընտրությունների արդյունքներով՝ Վրանիցկին ձևավորել է «մեծ կոալիցիայի» կաբինետը, որը բաղկացած է երկրի երկու խոշորագույն ուժերի՝ սոցիալիստների և ժողովրդների ներկայացուցիչներից։ «Մեծ կոալիցիան» պետք է ղեկավարեր երկիրը մինչև 2000 թվականը, և կրկին 2007 թվականից՝ արդեն այն բանից հետո, երբ նա հեռացվեց քաղաքական ասպարեզից։

1991 թվականին Վրանիցկին Սոցիալիստական կուսակցությունը Սոցիալ-դեմոկրատական անվանափոխելու նախաձեռնողներից մեկն էր։ 1995 թվականին Ավստրիան անդամակցեց ԵՄ-ին։ 1997 թվականի հունվարին Վրանիցկին հրաժարական տվեց։

Հետագա գործունեություն
----------------------

Հրաժարականից հետո Ֆրանց Վրանիցկին կատարում էր Ալբանիայում ԵԱՀԿ առաքելության ղեկավարի գործառույթները։

Պարգևներ
--------

* «Դոստիկ» 1-ին աստիճանի շքանշան (Ղազախստան, 2004 թվականի սեպտեմբերի 7)
* «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Beyrl M. Filzmaier P. Perlot F.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Discogs — 2000.
3. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Указ Президента Республики Казахстан от 7 сентября 2004 года № 1433 «О награждении орденом „Достык" I степени Ф. Враницкого».


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՖԻԲԱ · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14408202k · CiNii: DA10316554 · GND: 118826689 · GTAA: 166811 · ISNI: 000000010990440X · LCCN: n84091488 · NKC: jn20010601909 · NTA: 09065451X · NUKAT: n2009053612 · SUDOC: 082584044 · VIAF: 77112530 · WorldCat VIAF: 77112530 |

 |

 |
Կայենը սպանում է Աբելին
**Ֆրատրիցիդ** (եղբայրասպանություն, լատին․՝ *frater - եղբայր և caedo - սպանում եմ*), եղբորը միտումնավոր կյանքից զրկելը (սպանելը) կամ անզգուշությամբ նրան մահվան հասցնելը։

ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների բանակներում այս տերմինով են անվանում նաև յուրային զորքի ուղղությամբ արձակած կրակը, ռազմական գործողությունների ժամանակ սեփական զինվորների չկանխամտածված խոցումը, որի պատճառ կարող է լինել, օրինակ, մարտադաշտում նրանց սխալ նույնականացումը։

Կրոնում և դիցաբանությունում
---------------------------

Աբրահամյան կրոններում առաջին եղբայրասպանը (նաև՝ առաջին մարդասպանը) Կայենն է, որը սպանել է իր եղբայր Աբելին։

Բուդդայականության տարածման մեջ մեծ ներդրում ունեցած Աշոկան, ըստ լեգենդի, Մաուրյաների կայսրության տիրակալ դառնալու համար սպանել է իր եղբայրներին։

Ըստ հռոմեական առասպելների՝ ֆրատրիցիդի դեպք է Հռոմուլոսի կողմից իր երկվորյակ եղբայր Հռեմոսի սպանությունը։

Ըստ եգիպտական դիցաբանության՝ Սեթը սպանել է իր երկվորյակ եղբայր Օսիրիսին։

Պատմության մեջ
--------------

Մեհմեդ III
### Օսմանյան կայսրությունում

Օսմանյան կայսրությունում եղբայրասպանութունը հաստատել է Մեհմեդ II-ը, որի պապը՝ Մեհմեդ I-ը XV դարում բոլոր նվաճումները մեկ պետության կազմում միավորելու նպատակով երկարատև և դաժան քաղաքացիական պատերազմ էր մղում իր եղբայրների դեմ։ Երբ Մեհմեդ II-ը հաստատվեց գահին և առաջին ժառանգորդն ունեցավ, կործանարար երկպառայություններից խուսափելու համար հրամայեց սպանել ողջ մնացած իր բոլոր եղբայրներին։ Օսմանյան կայսրությունում ամենախոշոր եղբայրասպանությունը տեղի ունեցավ Մեհմեդ III-ի կառավարման օրոք․ օսմանյան սուլթանի հրամանով սպանվեցին իր 19 հարազատ և արյունակից եղբայրները։ Այս «ավանդույթը» XVII դարում չեղյալ համարեց Ահմեդ I-ը՝ այն փոխարինելով բանտարկությամբ։

### Չեխիայում

Ֆրատրիցիդի օրինակ է գրանցվել նաև X դարում Չեխիայում։ Գահի համար պայքարում Բոլեսլավ I Ահեղը սպանել է ավագ եղբորը՝ Վացլավ Սրբին։

Գրականությունում
----------------

Հունական «Անտիգոնե» ողբերգությունում Էտեոկլեսը սպանում է եղբորը՝ Պոլինիկեսին։

Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ» պիեսում Կլավդիոսը սպանում է եղբորը, տիրանում գահին և ամուսնանում նրա կնոջ՝ Գերտրուդի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Братоубийство по древнеегипетски»։ *Дзен*
2. ↑  «Братоубийство в Османской империи»։ *ИНОСМИ*
3. ↑  «Убийство князя Вацлава»։ *ПРАЖСКИЙ ЭКСПРЕСС*
Թվական անուն
***Առարկաների քանակ ցույց տվող թվականները կոչվում են քանակական թվականներ:***

Քանակական թվականները լինում են՝

* բացարձակ
* կոտորակային
* բաշխական

Բացարձակ թվականներ
------------------

***Բացարձակ են կոչվում այն քանակական թվականները, որոնք ցույց են տալիս առարկաների կոնկրետ թիվը, քանակը ամբողջ թվերով։***

Բացարձակ թվականներ են՝ **միավորները**, **տասնավորները**, **հարյուրավորները** և բոլոր ավելի բարձր թվերը։
Հայերենի բացարձակ թվականներից բոլոր **միավորները**, **տասը** և **քսան** տասնավորները, **հարյուր**-ը, **հազար**-ը, **միլիոն**-ը, **միլիարդ**-ը կազմությամբ **պարզ թվականներ են**, որովհետև կազմված են մեկ արմատից։
**Երեսուն, քառասուն, հիսուն, վաթսուն, յոթանասուն, ութսուն, իննսուն** թվականները **ածանցավոր** են, որովհետև կազմված են **սուն** ածանցով։
Մեկից ավելի արմատներով և **սուն** ածանցով կազմված թվականները **բարդածանցավոր** են՝ **վաթսունչորս**, **հարյուր երեսունմեկ** և այլն։
Բարդ և բարդածանցավոր թվականներն իրենց կազմությամբ **կցական** կամ **հարադիր** բարդություններ են։
**Կցական բարդություններ** են այն բոլոր թվականները, որոնք կազմված են **տասնավորից ու միավորի**ց՝ 11-ից մինչև 99-ը։ Այս թվականների բաղադրիչները գրվում են միասին։
**Հարադիր բարդություններ են** 100-ից բարձր բոլոր թվականները, 100,1000 և ավելի բարձր թիվ ցույց տվող թվականների բաղադրիչները գրվում են առանձին՝ չորս հազար, հարյուր քսանվեց։

Բոլոր բացարձակ թվականները կարող են գրվել **արաբական թվանշաններով՝ ( 1,2,3... և այլն):**

Կոտորակային թվականներ
---------------------

***Կոտորակային կոչվում են այն թվականները, որոնք ցույց են տալիս միավորի մեկ կամ մի քանի հավասար մասերից կազմված թվեր։***

*Օրինակ*
Օտարազգիները կազմում են այդ քաղաքի բնակչության մեկ երրորդ մասը։

Կոտորակային թվականները հարադիր բարդություններ են, որոնց առաջին բաղադրիչը՝ համարիչը, բացարձակ թվական է, իսկ երկրորդ բաղադրիչը՝ հայտարարը, կազմվում է **րորդ**, **երրորդ** ածանցներով։ Կոտորակային թվականները գրվում են առանձին։

Բաշխական թվականներ
------------------

***Բաշխական են կոչվում այն քանակական թվականները, որոնք ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշակի թվային քանակով:***

Բաշխական թվականները կազմվում են երկու ձևով՝

1. բացարձակ թվականին ավելացնելով ական վերջածանցը, ինչպես՝ երկուական, քսանական, հարյուրական։ Այս թվականները թվանշաններով գրելիս թվանշանից հետո դրվում է գծիկ, ապա` ական ածանցը՝ 2-ական , 20 -ական, 100-ական։
2. բացարձակ թվականի կրկնությամբ, ինչպես՝ երկու-երկու, քսան-քսան, հարյուր-հարյուր։

Աղբյուրներ
----------
**164-րդ հետևակային դիվիզիա** (գերմ.՝ 164. Infanterie-Division), Վերմախտի մարտական ​​կազմավորում, որպես ստանդարտ հետևակային ստորաբաժանում։ Հետագայում վերափոխվել է 164-րդ Թեթև հետիոտնային դիվիզիայի, որը Աֆրիկյան կորպուսի մի մասն է կազմել։

Պատմություն
-----------

Դիվիզիայի կազմավորման ակունքները սկսվում են 1939 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ Դրեզդենի 4-րդ ռազմական շրջանի Կյոնիգսդորֆ քաղաքում։ Ֆրանսիական արշավանքի ժամանակ (1940 թ.) դիվիզիան ընդգրկվել է «Ա» բանակային խմբում, և հասել Ռեյմս։ Մինչև 1940 թվականի դեկտեմբեր տեղափոխվել է բանակային «Դ» խմբավորում՝ իրականացնելով օկուպացիոն գործառույթներ Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Հոլանդիայում։ 1941 թվականի հունվարին դիվիզիան դարձել է Ռումինիայի 12-րդ բանակի մաս և մասնակցել Հարավսլավիային հաղթելու բալկանյան արշավին։ Ապրիլից նա մասնակցում էր Հունաստանի գրավմանը, որտեղ մինչ հուլիս Սալոնիկի օկուպացիոն ուժերի կազմում էր։ Կրետեն գրավելու գործողությունից հետո, նոյեմբերին Կրետե ամրոցային դիվիզիայի մաս կազմող 164-րդ հետևակային դիվիզիայի 382-րդ և 433-րդ հետևակային գնդերը, որոնք մաս են դարձել Կրետեի ամրոցային դիվիզիայի, ժամանում են կղզի։ 440-րդ հետևակային գունդը տեղափոխվել է 717-րդ հետևակային դիվիզիա։ 1942 թվականի օգոստոսին՝ 382-րդ և 433-րդ հետևակային գնդերից կազմավորվել է «Աֆրիկա» 164-րդ թեթև հետևակային դիվիզիայի հիմքը։

Կազմակերպություն
----------------

* 382-րդ հետևակային գունդ
* 433-րդ հետևակային գունդ
* 440-րդ հետևակային գունդ
* 220-րդ հրետանային գունդ

Հրամանատարներ
-------------

* 1939 թվականի դեկտեմբերի 1-ից 1940 թվականի հունվարի 9 - գեներալ-լեյտենանտ Կոնրադ Խաազե (գերմ.՝ Konrad Haase)
* 1940 թվականի հունվարի 10-ից 1942 թվականի հունվար - գեներալ -լեյտենանտ Յոզեֆ Ֆոլտմանն (գերմ.՝ Josef Folttmann)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ГЕРМАНСКАЯ АРМИЯ. Дивизии

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վերմախտի լեքսիկոնը(գերմ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **164-րդ հետևակային դիվիզիա** կատեգորիայում։ |
**Ֆրեդերիկ Քրիստիան Էսսեման** (դան․՝ Frederik Christian Essemann, դեկտեմբերի 16, 1877(1877-12-16), Վիբորգ, Դանիա - մարտի 9, 1954(1954-03-09)), դանիացի զինվորական, սպա, որը ղեկավարել է Յուտլանդիայի դիվիզիան 1940 թվականին՝ Նացիստական Գերմանիայի ուժերի Դանիա ներխուժման և երկրի պաշտպանության ժամանակահատվածում։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրեդերիկ Էսսեմանը ծնվել է 1877 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Վիբորգ բնակավայրում՝ վաճառականի ընտանիքում։ Նրա հայրը Ֆրեդերիկ Էսսեմանն էր, իսկ մայրը՝ Օլինե Բերինգը։

1899 թվականին Ֆրեդերիկ Էսսեմանը դառնում է հետևակային զորամիավորման լեյտենանտ, 1901 թվականին՝ առաջին լեյտենանտ, իսկ 1914 թվականին Էսսեմանը ստանում է կապիտանի զինվորական կոչում։ 1920-1923 թվականներին Ֆրեդերիկ Էսսեմանը դառնում է «Sønderjydske Kommando»-ի շտաբի պետ, ինչպես նաև Գլխավոր շտաբում որպես հետևակային գլխավոր տեսուչ։

1934 թվականին Ֆրեդերիկ Էսսեմանը դարձել է 2-րդ գնդի հրամանատար, 1937 թվականին՝ Յուտլանդիայի դիվիզիայի հրամանատար, նույն տարում՝ գեներալ-մայոր։ Եղել է Դանեբրոգի և Դանեբրոգսմանի 1-ին աստիճանի հրամանատար։ Պայքարել է Դանիայի թագավորության զինված ուժերում՝ 1940 թվականի Նացիստական Գերմանիայի ագրեսիայի ժամանակահատվածում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  *Kraks Blå Bog 1949 Archived 2009-08-13 at the Wayback Machine.*
**«Լ’Էտուալ»** (ֆր.՝ L'Etoile՝ «աստղ»), առևտրային ցանց, որը բաղկացած է մանրածախ խանութներից, որոնք գտնվում է Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում։ Հիմնական ապրանքները կոսմետիկա և օծանելիք են։

2013 թվականին Ռուսաստանի ամենամեծ օծանելիքի և կոսմետիկայի ցանցն է՝ ավելի քան 790 խանութներով, եկամուտը կազմել է 47 միլիարդ ռուբլի, շուկայի մասնաբաժինը՝ 10,9% (դրան հաջորդում են «Ռիվ Գոշ» ցանցը՝ 192 խանութներով և «Իլ դե Բոտե»-ն՝ 138 վաճառակետերով)։ Ռուսաստանում 30 առաջատար մանրածախ առևտրի ցուցակում այն եկամտով ​​զբաղեցնում է 17-րդ տեղը։

Ապրանքանիշի մասին
-----------------

«Լ’Էտուալ»ն առաջարկում է գեղեցկության համար համաշխարհային արտադրանքի ավելի քան 150 ապրանքանիշեր` օծանելիքի, դիմահարդարման, մաշկի և մազերի խնամքի, անձնական խնամքի և մանկական ապրանքների, ինչպես նաև իր սեփական «Л’Этуаль Selection» ապրանքանիշը։ Ցանցն ունի 850 խանութ, որոնք տեղակայված են Ռուսաստանի Դաշնության 220 քաղաքներում։

Պատմություն
-----------

Առաջին «Լ’Էտուալ» խանութը բացվել է 1997 թվականին Մոսկվայում՝ Սմոլենսկայա հրապարակում խորհրդային ժամանակներում հայտնի «Ռուսլան» խանութի տարածքում։ Նույն թվականին Մոսկվայի Դորոգոմիլովսկայա փողոցում բացվել է խանութ, որն այսօր էլ գործում է։ 1998 թվականին Վորոնեժում բացվել է տարածաշրջանային առաջին խանութը։ 2009 թվականին Դոնի Ռոստովում բացվել է «Լ’Էտուալի» սուպերմարկետային ձևաչափով առաջին` «Ոսկե Բաբելոն» առևտրի կենտրոնում, որն ունեցել է 1600 մ² մակերես։ 2011 թվականին «Լ’Էտուալը» թողարկել է իր սեփական «Л’Этуаль Selection» ապրանքանիշը` պրոֆեսիոնալ դեկորատիվ կոսմետիկա և գործիքներ, նորաձևության պարագաներ։ 2013 թվականին «Լ’Էտուալ» ցանցը դարձել է Ռոսբիզնեսկոնսալտինգի «Մանրածախ ցանց» անվանակարգում մրցանակի դափնեկիր։

2008 թվականից մինչև 2013 թվականի վերջ ապրանքանիշի դեմքը եղել է ֆրանսիացի երգչուհի Պատրիսիա Կաասը։ 2011-2012 թվականներին ռուս դերասանուհի Մարիա Շուկշինան Պատրիսիա Կաասի հետ միասին գովազդել է «Լ’Էտուալի» սեփական ապրանքանիշը։

2015 թվականին «Լ’Էտուալը» գնել է մի քանի քաղաքներում գտնվող «Ռիվ Գոշ» ցանցի խանութների տարածքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Кристина Бусько* — «Л’Этуаль» открыла женскую линию, Газета «Коммерсантъ» № 223 от 29.11.2011, стр. 12
2. ↑  *Евгения Ъ-Перцева* — Совладелец «Магнолии» наводит красоту, Газета «Коммерсантъ» № 120 от 11.07.2013
3. ↑  Топ-30 российских ретейлеров по итогам 2012 года, «Коммерсантъ» от 09.07.2013
4. ↑  *Евгения Ъ-Перцева* — Список ретейлеров украсили косметикой. В топ-30 игроков рынка впервые вошла «Л’Этуаль», Газета «Коммерсантъ» № 118 от 09.07.2013, стр. 8
5. ↑  Названы лауреаты премии «Компания года 2013»  Archived 2014-04-29 at the Wayback Machine. РБК
6. ↑  BBDO Moscow разработало рекламную кампанию с Патрисией Каас и Марией Шукшиной для private label «Л’Этуаль» Sostav.ru, 02.06.2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ
**Հեմինգի նեյրոնային ցանցը** նեյրոնային ցանցի տեսակ է, որն օգտագործվում է երկուական վեկտորները դասակարգելու համար, որի հիմնական չափանիշը Հեմինգի հեռավորությունն է։ Այն Հոփֆիլդի նեյրոնային ցանցի զարգացում է։

Ցանցն օգտագործվում է երկուական վեկտորը կապելու համար x = {x1, x2, x3…xm}, որտեղ xi = {-1, 1}, ստանդարտ պատկերներից մեկի հետ (յուրաքանչյուր դաս ունի իր սեփական պատկերը), կամ որոշի, թե որ վեկտորը չի համապատասխանում ստանդարտներից ոչ մեկին։ Ի տարբերություն Հոփֆիլդ ցանցի, Հեմինգի ցանցը արտածում է ոչ թե հենց նմուշը, այլ դրա համարը։

Ցանցն առաջարկվել է Ռիչարդ Լիպմանի կողմից 1987 թ. Այն հանդիսանում էր որպես հետերոասոցիատիվ պահեստավորման մասնագիտացված սարք։

Կառուցվածք
----------

Առաջին շերտի քաշի մատրիցը ստացվում է պատկերի ստանդարտ մատրիցից X ինչպես wi j = {\displaystyle (x(i,j))/2}, որտեղ ստանդարտ պատկերի մատրիցը *K× M* մատրից է, որի յուրաքանչյուր տող համապատասխան ստանդարտ երկուական վեկտոր է։ Ակտիվացման ֆունկցիան սահմանվում է որպես *f(s)* = {\displaystyle {\begin{cases}0,s\leq t\\s,0<s\leq t\\t,s>T\end{cases}}}, որտեղ *T =* {\displaystyle {M \over 2}}:

Երկրորդ շերտի քաշի մատրիցան ունի *K×K* չափսը և սահմանվում է որպես

{\displaystyle {\begin{bmatrix}1&-\epsilon &...&\epsilon \\-\epsilon &1&...&-\epsilon \\...&...&...&...\\-\epsilon &-\epsilon &...&1\end{bmatrix}}}

որտեղ 𝟄  (0, {\displaystyle {1 \over K}}]:

Այսպիսով, ուսուցումն իրականացվում է մեկ ցիկլով։

Ցանցի աշխատանքը
---------------

Մուտքի համար տրվում է դասակարգված վեկտոր  {\displaystyle {\vec {x^{\*}}}}: Առաջին շերտի նեյրոնների կարգավիճակը հաշվարկվում է որպես *s*1 j = *wji xi\**: Առաջին շերտի նեյրոնների ելքը ստացվում է կարգավիճակի վրա ակտիվացման ֆունկցիան կիրառելով և դառնում է երկրորդ շերտի համապատասխան նեյրոնների նախնական արժեք։ Այնուհետև, երկրորդ շերտի նեյրոնների վիճակները ստացվում են իրենց նախորդ վիճակից `հիմնվելով երկրորդ շերտի կշռման գործակիցների մատրիցի վրա, և ընթացակարգը իտերացվելով կրկնվում է մինչև երկրորդ շերտի վեկտորի կայունացումը` մինչև երկու վեկտորների միջև հաջորդական կրկնությունների տարբերության նորմը դառնա որոշակի *Emax* արժեքից պակաս (գործնականում բավարար են 0.1 կարգի արժեքներ)։

Այն դեպքում, եթե վեկտորներից մեկը դրական է, իսկ մնացածը՝ բացասական, այն ցույց է տալիս համապատասխան օրինակը։ Իսկ եթե մի քանի վեկտոր դրական են և նրանից ոչ մեկը չի գերազանցում *Emax* արժեքը, դա նշանակում է, որ նեյրոնային ցանցը չի կարող դասակարգել վեկտորը որևէ դասի, բայց դրական արդյունքները ցույց են տալիս առավել նման ստանդարտները։

Օրինակներ
---------

Ցանցը կարող է օգտագործվել պատկերներ ճանաչելու համար, որոնց կազմված են սև և սպիտակ պիքսելներից, ինչպես օրինակ ծրարի ծածկագրային կնիքի ինդեքսը։

Աղբյուրներ
----------

* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

1. Neural Networks: A Systematic Introduction
2. Neural Network Methods in Natural Language Processing
3. An introduction to neural networks
**Տիգրան Սարգսի Մանգասարյան** (փետրվարի 23, 1959(1959-02-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ, նկարիչ-ձևավորող։

Կենսագրություն
--------------

Տիգրան Մանգասարյանը ծնվել է 1959 թվականի փետրվարի 23-ին Երևանում։ 1978 թվականին ավարտել է ԵԳՈՒ-ն, 1984 թվականին՝ Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։ 1987-1990 թվականներին համագործակցել է «Արևիկ» հրատարակչության հետ։ Եղել է «Արարա» (1992), «Comix» («Պատկերապատում», 1995, Սամվել Գասպարյանի հետ) հրատարակչությունների հիմնադիրներից, 1998–2003 թվականնեին՝ «Հոպոպ» հրատարակչության հիմնադիր-տնօրեն։ 1992-թվականներին հրատարակել է «Սև, սպիտակ» պատկերապատումների թերթը, 1998 թվականին՝ «Հոպոպ» մանկական ամսագիրը։

Նկարազարդել և ձևավորել է Հ. Թումանյանի «Քաջ Նազարը» (1987) և «Մի կաթիլ մեղրը» (1991), Ռ. Թոլքիենի «Պահապանները» (1988), Ռ. Մարուխյանի «Չիկարելիի արկածները» (1988), Ն. Նոսովի «Անգետիկի և նրա ընկերների արկածները» (1989), Վ. Արամյանի «Երանոս Կոմանցի» (1989), Ռ. Է. Ռասպեի «Մյունհաուզենի արկածները» (1991), նաև «Ի խավարե ի լույս» (1995, 2 գրաֆիկական նովելներ՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա Սարգիսյանի պատվերով, Վ. Զաքարյանի հետ), «Լռություն» (2005, գրաֆիկական վեպ, սցենարի հեղինակ՝ Ռ. Ծատուրյան), «Մինչև հոգիների աճուրդը» (անգլերեն, 2008, գրաֆիկական վեպ, սցենարի հեղինակ՝ Տիգրան Մանգասարյան) և այլ գրքեր։

Արտաքին հղումներ
----------------

* 5 րոպե ԱՐՎԵՍՏ. Տիգրան Մանգասարյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Տիգրան Գառնիկի Ուրղանջյան** (դեկտեմբերի 25, 1924(1924-12-25), Սուշեհիրի գավառակ - հոկտեմբերի 11, 1984(1984-10-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նյարդաֆիզիոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1967): ԽՄԿԿ անդամ 1960 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Տիգրան Ուրղանջյանը ծնվել է 1924 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, Արևմտյան Հայաստանի Սիվազի մարզի Սուշեհրի քաղաքում։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1950 թվականից աշխատել է ՀՍԽՀ ԳԱ Լ․ Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում, 1968 թվականից՝ կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիաների փոխհատուցողահարմարվողականության լաբորատորիայի վարիչ, 1975-1984 թվականներին՝ նաև փոխտնօրեն։

Գիտական աշխատանքները վերաբերում են կենտրոնական նյարդային համակարգի վնասված ֆունկցիաների մեխանիզմների նյարդահումորալ կարգավորման պարզաբանման հասակային և տեսակային առանձնահատկություններին, ողնուղեղային շոկին, ենթակեղևային գոյացությունների ու սիմպաթիկա-ադրենալային համակարգի դերի պարզաբանման, ինչպես նաև նյարդային համակարգի պլաստիկության հարցերին։

Մահ
---

Մահացել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքում։

Անդամակցություն
---------------

* Գլխուղեղի ուսումնասիրության միջազգային կազմակերպության անդամ (1982):

Երկեր
-----

* Возрастные особенности компенсаторного восстановления функций, Е. 1973․

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 623։

Գրականություն
-------------

* Editorial, Board (1984) Biological Journal of Armenia / Биологический журнал Армении, Тигран Гарникович Урганджян / Հայաստանի կենսաբանական հանդես, ՀՍՍՀ ԳԱ, 37 (11). p. 992. ISSN 0366-5119 Archived 2017-05-12 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Տիգրան Պագալյան** (1911, Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - 1994, ԱՄՆ), հայ դերասան, թատերագիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1911 թվականին, Ալեքսանդրիայում, Տիգրանակերտից գաղթած ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրի Պողոսյանի ազգային վարժարանում։ Հայտնի է, որ 1931 թվականին մեկնել է Ամերիկա և այնտեղ աշխատել է ամերիկահայ տարբեր թատերախմբերի հետ։ Բեմական կյանքից հեռացել է 1929 թվականին։ Մահացել է 1994 թվականին, 65 տարեկան հասակում։

Նրա կյանքի և ստեղծագործական գործունեության մասին շատ տեղեկություններ չեն պահպանվել։

Ստեղծագործական կյանք
--------------------

### Դերասան

1931 թվականին Պագալյանը մեկնել է Ամերիկա և այնտեղ բնակվելու 40 տարիների ընթացքում որպես սիրողական դերասան խաղացել է ամերիկահայ մի շարք թատերախմբերում, ինչպես, օրինակ, Անդրանիկ թատերախմբում, Խաչիկ Չուխաճյանի, Գևորգ Սիմոնովի, Էդուարդ Պողոսյանի խմբերում, նաև` Նյու Յորքի դրամատիկում։ Վերջին անգամ բեմական գործունեությունը վկայվել է 1926-1927 թվականներին։ Ժամանակի մամուլը շատ վկայություններ չի թողել նրա թատերական գործունեության մասին։

### Թատերագիր

Տիգրան Պագալյանն աչքի է ընկել նաև գրական-հրապարակախոսական գործունեությամբ։ Աշխատել է մի շարք սփյուռքահայ պարբերականների հետ։ Ամերիկայում ապրելու առաջին տարիներին թղթակցել է Կահիրեի «Արև», Ալեքսանդրիայի «Արաքս» պարբերականներին։ Հետագայում եղել է նաև «Լրաբեր» թերթի թղթակիցը` գրելով Հայաստանի համար բարենպաստ մի շարք հոդվածներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գ. Ստեփանյան, Ամերիկահայ թատրոնի պատմություն, Երևան, 2008, էջ 310-311
2. ↑  Նույն տեղում
**∞**, կամ ***Infinity,*** ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Յան Թյերսենի ութերորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2014 թվականի մայիսի 20-ին։ Ալբոմի նման անունը ծագել է այն բանից, որ անվերջության խորհրդանիշը կողքի շրջված ութն է՝ երաժշտի սկավառակագրության մեջ ալբոմի հերթական համարը, ինչը նա նշել է իր հարցազրույցներում։

Լեզուներ
--------

Ի տարբերություն նախորդ ալբոմների՝ «Infinity»-ում չկա մի երգ, որ գրված լինի ֆրանսերեն։ Դրանք գրված են անգլերենով, ֆարյորերենով իսլանդերենով և բրետոներենով։ *Port Magazine* ամսագրին տված հարղազրույցում երաժիշտը պատմել է, որ նման կերպ նա իր գնահատականն է հայտնել բրետոնական մշակույթին, որը հարազատ է երգահանին։

Ալբոմի աջակցություն
-------------------

Ալբոմի թողարկումից անմիջապես հետո՝ 2014 թվականի ամռանը, Յան Թյերսենը մեկնել է հեծանվային շրջագայության Ֆրանսիայով։ *Midsummer Cycling Tour* կոչվող շրջագայության ուղին ընկած էր տարածքում, որը քարտեզի վրա պատկերում էր անվերջության խորհրդանիշը՝ ալբոմի խորհրդանիշը։ Շրջագայության ընթացքում երգահանը յություբյան ալիքում տեղադրել է հոլովակներ ալբոմի երգերի ներքո, որոնցում փորձում էր հաղորդել խաղաղության և հավերժության շարժման մթնոլորտը միաժամանակ։ Բացի այդ տեղադրվել է տեսանյութերի ևս մեկ շարք՝ ալբոմի յուրաքանչյուր ստեղծագործության վերաբերյալ հեղինակի անձնական մեկնաբանությամբ։ Օրինակ, հորդ անձրևի ձայնը, որը հնչում է «Սայթաքուն քարեր» ստեղծագործության սկզբում, ըստ Յանի, ինքնաբերաբար ավելացվել է ձայնագրությանը միայն այն պատճառով, որ ձայնագրման ընթացքում անձրև է եկել, և կոմպոզիտորը որոշել է պատկերել այն։

Քննադատություն
--------------

*Infinity-ն* շատ լավ է ընդունվել երաժշտական քննադատների կողմից։ *Metacritic* կայքում, որը բոլոր երաժշտական ակնարկներին տալիս է միջինում 100 բալանոց սանդղակով գնահատական, ալբոմը ստացել է միջին գնահատական՝ 74՝ 15 ակնարկների հիման վրա․ «ընդհանուր առմամբ բարենպաստ ակնարկներով»։

Երգացանկ
--------

| # | Անվանում | Տևողություն |
| --- | --- | --- |
| 1. | «∞ (Infinity)»   | 2:58 |
| 2. | «Slippery Stones»   | 4:18 |
| 3. | «A Midsummer Evening»   | 4:13 |
| 4. | «Ar Maen Bihan»   | 6:53 |
| 5. | «Lights»   | 3:41 |
| 6. | «Grønjørð»   | 5:24 |
| 7. | «Steinn»   | 4:14 |
| 8. | «In Our Minds»   | 5:12 |
| 9. | «The Crossing»   | 5:43 |
| 10. | «Meteorites»   | 6:49 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Сообщения о выходе альобома в твиттере композитора
2. ↑  Интверью с радио KEXP
3. ↑  Интервью с журналом Port Magazine
4. ↑  6 роликов тура Midsummer Cycling
5. ↑  Комментарии Яна Тьерсена к композиции «Slippery Stones»
6. ↑  «Critic Reviews for Infinity - Metacritic»։ *Metacritic*։ CBS Interactive։ Վերցված է 20 ноября 2015


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Metacritic · MusicBrainz |

 |
**Տիգրան Սյունի (Հեքիմյան)** (1861, Սեբաստիա - հունվարի 24, 1916(1916-01-24), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն), հայ բժիշկ։ 

Բժիշկ Գարեգին Սյունիի ավագ եղբայրը և Լևոն ու Արմենակ Սյունիների հորեղբայրն է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1861 թվականին, Սեբաստիայի նահանգի Սե­բաս­տիա քաղաքում։ Բժիշկ Գա­րե­գին Սյու­նիի ավագ եղբայրը և Լևոն ու Արմենակ Սյունիների հորեղբայրն է։ 1885 թվականին մեկնել է ԱՄՆ և ուսանել է Նյու Յոր­քի հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետում։ Մասնագիտացել է քիթկոկորդ-ականջի հիվանդությունների բուժման գծով։ Վերադարձել է Սեբաստիայի նահանգի Յոզղաթի գավառի կենտրոն Յոզղաթ քաղաքը։ Որոշ ժամանակ անց ընտանիքով հաստատվել է Կ. Պոլ­սում և բժիշկ աշխատել։

Սպանվել է 1918 թվականի հուն­վա­րի 24-ին, Կ. Պոլսում։

Գրականություն
-------------

* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
* Յարման Ա. Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թրք.), Ստամբուլ, 2001։
* Խաչատրյան Լ. և ուրիշ. Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։

Աղբյուր
-------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Ժան Միքայելի Ալմուխյան** (հոկտեմբերի 6, 1932(1932-10-06), Պիրեյոս, Հունաստան), Արգենտինայում բնակվող հայ կոմպոզիտոր, խմբավար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Հունաստանի Պիրեյ քաղաքում։ 1947 թվականին տեղափոխվել է Բուենոս Այրես, ուր ստացել է երաժշտական կրթություն։ 1957 թվականից ղեկավարում է տեղի «Հայ երաժշտության բարեկամներ» ընկերության «Արաքս» երգչախումբը։ Որպես խմբավար հանդես է եկել նաև Մերձավոր Արևելքի երկրներում (1967, 1970)։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ալմուխյանը գրել է մեներգեր և խմբերգեր (Թումանյանի, Իսահակյանի, Վարուժանի խոսքերով), դաշնամուրային ստեղծագործություններ («հայկական սյուիտ», 1956, վարիացիաներ, պրելյուդներ), կամերային երկեր, սիմֆոնիա, ջութակի կոնցերտ։

Իր ստեղծագործության մեջ ձգտում է հայ ժողովրդի երաժշտության առանձնահատկությունները համադրել ժամանակակից եվրոպական երաժշտության արտահայտչաձևերին։ Ալմուխյանը ստեղծագործական կապ է պահպանում հայրենի երաժիշտների հետ։

1957 թվականից ղեկավարում է Բուենոս Այրեսի «Հայ երաժշտության բարեկամներ» ընկերության «Արաքս» երգչախումբը։

Մրցանակներ
----------

* Հայաստանի Կոմպոզիտորների միության Կոմիտասի անվան մրցանակ, 1987
* Մովսես Խորենացու մեդալ, 2013

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 183.
2. 1 2  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — 1990. — հատոր 1.
3. ↑  Ժան Ալմուխյանի կենսագրությունը anunner.com կայքում
4. ↑  Հայաստանի Հանրապետության մեդալներով պարգևատրելու մասին


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10384 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 183)։*  |
**Սյուրռեալիստական կոմպոզիցիա**, իսպանացի նկարիչ Սալվադոր Դալիի նկարը, որը ստեղծվել է 1928 թվականին։ Պահվում է Դալիի թատրոն-թանգարանում, կատալոնական Ֆիգերես քաղաքում։ Նկարը թանգարանը ձեռք է բերել մասնավոր հավաքածուից՝ իր հավաքածուն էապես համալրելու ծրագրի մաս կազմող ծրագրի շրջանակներում, որը սկսվել է դեռ 1991 թվականից։ «Սյուրռեալիստական կոմպոզիցիա» նկարի բնօրինակը հետագայում կոչվել է «Տոնական հավի միս»։ Իսկ Դալիի թատրոն-թանգարանի հավաքածուում այն պահվում է որպես «Իշխանական սագեր»։

Նկարը շատ առումներով կանխատեսում է երեսունական թվականներին Դալիի գեղարվեստական նվաճումները։ «Սյուրռեալիստական կոմպոզիցիան» Դալին ցույց տվեց Անդրե Բրետոնիին և սյուրռեալիստների շրջանակին։ Նկարում նկատելի է սյուրռեալիստ նկարիչ Իվա Տանգուի ազդեցությունը. Տարածության կառուցման եղանակը, սպիտակավուն ամորֆ ֆիգուրները, ասես լողում են կտավի մակերեսին։

Նկարում պատկերված թվերի վերաբերյալ ինքը՝ Դալին, 1938 թվականին իր «Անգելուս Միլլետի ողբերգական առասպելը» էսսեում գրում է.

Նկարներիս համարակալումը կարծես արտացոլում է իմ հավերժական հետաքրքրությունը ստանդարտ հաշվիչի նկատմամբ։ 1927 թվականի հունիսին ես գրեցի «Սուրբ նահատակ Սեբաստիան» հոդվածը և տպագրեցի «L'Amique de les arts» ամսագրում։ Լորկան գտավ, որ դա իր երբևէ կարդացած լավագույն բանաստեղծական տեքստն է։ Այս հոդվածում ես բացատրեցի, թե ինչպես կարելի է չափել սուրբ Սեբաստիայի ցավը։ Այնպես, ինչպես չափում են ջերմությունը՝ ջերմաչափի օգնությամբ։ Յուրաքանչյուր նոր սլաք կբարձրացնի ցավի «աստիճանը», գումարվելով ընդհանուր արդյունքին:Դա եղավ հենց այն պահին, երբ ինքն իր «Օդում» գրեց. «Առավել ևս ցանկալի է ձևը, սահմանը և չափը:/Հագուստի դիզայներները աշխարհը չափում են իրենց ծալովի մետրով» 40։ Այդ ժամանակ ես սիրում էի տարբեր տեսակի չափումների և կշիռների համակարգեր, և թվերը հայտնվում էին ամենուր։ Նույնիսկ այդ ժամանակ ինձ մոտ հետաքրքրություն առաջացավ ստանդարտ հաշվիչի, իրերի թվային բաժանման նկատմամբ։

Գրականություն
-------------

* *Мишель Нюридсани* Сальвадор Дали. — М.: Молодая гвардия, 2008. — 543 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Нюридсани, 2008
3. ↑  http://www.salvador-dali.org/museus/teatre-museu-dali/the-collection/151/inaugural-gooseflesh/ra
4. ↑  «Инаугуральная гусиная кожа, 1928 г.» на mir-dali.ru

Արտաքին հղումներ
----------------
Հունաստանի անկախության հռչակագրի բովանդակությամբ հուշարձան՝ կնքված 1822 թվականի հունվարի 1-ին՝ առաջին էպիդավրոսյան ժողովի կողմից։
**Հունաստանի առաջին էպիդավրոսյան ժողով** (հունարեն՝ Αʹ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου), ազգային-ազատագրական պայքարի հաղթանակի արդյունքում ստեղծված Հունաստանի թագավորության օրենսդիրի առաջին ժողովը, որը տեղի է ունեցել 1822 թվականի հունվարի 1-ին՝ Պելոպոնեսի հյուսիս-արևելքում գտնվող Էպիդավրոս հնագույն քաղաքում։

Առաջին էպիդավրոսյան ժողովի ընթացքում հրապարակվել է Հունաստանի անկախության հռչակագիրը՝ մեծամեծ պաշտոնյաների, ինչպես նաև անկախության պատերազմի ռազմիկների մասնակցությամբ։

Պատմություն
-----------

Ժողովը գումարվել է 1821 թվականի վերջին օրը՝ դեկտեմբերի 31-ին Պիադայում (ներկայիս Նեա Էպիդավրոսում)։ Նիստին մասնակցել են Օսմանյան կայսրության տիրապետության դեմ կռված հույն հեղափոխականները՝ ըստ տարածաշրջանային ներկայացուցչությունների։

Ներկաների թվում էին նաև ազդեցիկ այրեր և պաշտոնյաներ Պելոպոնեսից, Կենտրոնական Հունաստանից և կղզիներից, ինչպես նաև պանարիոտներ և գիտնականներ։ Հարկ է նշել, որ ազգային-ազատագրական շարժման որոշ գործիչներ ձևավորված կառավարությունից դժգոհ հրաժարվում են մասնակցել օրենսդիրի անդրանիկ նիստին (այդ թվում՝ Ալեքսանդրոս Իփսիլանտիսը)։ Ընդհանուր հաշվով՝ ազգային ժողովի մեջ ներառված են եղել 59 այրեր․ 20 հողատերեր, 13 նավատերեր, 12 մտավորականներ, 4 ռազմական գործիչներ, 3 արխիպրեսվիտերոսներ (հոգևոր գործիչ), 3 վաճառականներ և 4 այլ անձիք։

Հունաստանի առաջին էպիդավրոսյան ժողովի կողմից ընդունվել են բազմաթիվ կարևոր փաստաթղթեր, այդ թվում՝

* Հունաստանի պայմանական վարչակարգը (Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος), որը շատ հաճախ անվանում են նաև «Հունաստանի ժամանակավոր սահմանադրություն»։
* Հունաստանի թագավորության անկախության հռչակագիրը՝ սահմանադրության առնչությամբ։

1822 թվականի հունվարի 15-ին ժողովը գործադիրի նախագահ ընտրում է Ալեքսանդրոս Մավրոկորդատոսին, ում ձեռքում էլ կենտրոնանում է Հունաստանի կառավարությունը։ Գործադիրն իր հերթին ձևավորում է անդրանիկ կառավարություն՝ 8 անկախ նախարարություններով։

Հետաքրքրական է այն փաստը, որ նիստի ժամանակ և ոչ էլ սահմանադրությունում, չի արծարծվել «Ֆիլիկի էթերիայի» առնչությամբ որևէ հարց, թեպետ կազմակերպության բազմաթիվ անդամներ ստացել են բարձրաստիճան պաշտոններ։

Աղբյուրներ
----------

* "Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος". 1 Ιανουαρίου 1822.
* "Τα ονόματα των μελών του Βουλευτικού Σώματος", άνευ ημερομηνίας.
* Πράξη της Συνέλευσης σχετικά με την οργάνωση του Στρατού. Μάμουκας Ανδρέας, "Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος ... ", 1832, σελ. 37-40.
**Հաղպատի վանական համալիրի աղբյուր**, միջնադարյան աղբյուր-հուշարձան Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքի Հաղպատ գյուղում։

Աղբյուր-հուշարձանն ընդգրկված է Հաղպատ գյուղի պատմության և մշակութային անշարժ հուշարձանների ցանկում որպես հանրապետական նշանակության հուշարձան և ըստ օրենքի պահպանվում է Հայաստանի Հանրապետության կողմից։

Պատմություն
-----------

Հուշաղբյուրը կառուցվել է 1258 թվականին որպես Հաղպատի վանական համալիրն ամբողջացնող կառույց։ Գտնվում է վանքի պարսպից դուրս՝ 100 մետր դեպի արևելք։

Աղբյուրի ջուրի ակունքը գտնվում է Սուրբ Լույս լեռան լանջին, որտեղից բերվել է կավե թրծած խողովակներով։

Ճարտարապետական նկարագիր
-----------------------

Աղբյուրը համարվում է հայկական ճարտարապետության աղբյուր-հուշարձանների բացառիկ նմուշներից։ Կառուցված է սրբատաշ բազալտե քարերով և ունի ուղղանկյուն սրահի տեսք։ Հարավային՝ ճակատային մասը կառուցված է երեք կամարաձև բացվածքներով, որոնք իրարից բաժանվում են երկու մեծ առանձին սյուներով։ Մյուս երկու սյուները կառուցված են պատերին հպված։ Մյուս կողմի սյուները հպված են պատի շարվածքին։ Կառույցի կենտրոնական կամարն ավելի բարձր ու լայն է, քան մյուսները։ Տանիքը երկլանջ կտուրի տեսք ունի և ծածկված է կիսագլանաձև թաղով։ Սրահի ներսում՝ հյուսիսային պատի երկայնքով ձգվում են վեց քարե ավազաններ, որը հոսող ջուրը հավաքում է ստորգետնյա ջրամբարում, ինչն էլ հիմք է տալիս այն օգտագործել ոռոգման նպատակով։

Կենտրոնական կամարի ճակատային մասում առկա է արձանագրություն աղբյուրի կառուցման և վերանորոգման վերաբերյալ։ Արձանագրության մեջ հիշատակվում են վանահայր Հովհաննեսը և Անտոն արքեպիսկոպոսը։

Տես նաև
-------

* Սանահինի վանական համալիրի աղբյուր

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հաղպատի վանական համալիրի աղբյուր** կատեգորիայում։ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Շախկյան Գ. «Լոռի։ Պատմության քարակերտ էջերը», Երևան, «Հայաստան», 1986 թվական։
2. 1 2 3 4 5  Հաղպատի վանական համալիրի աղբյուրի մասին տեղեկություններ hushardzan.am կայքում, **(արխիվացված 13․09․2023 թվականին)**։
3. 1 2 3  Հայաստանի Հանրապետության կառավարչության որոշում 29 հունվարի 2004 թվականի N 49-Ն Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի պատմության և մշակութային անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը հաստատելու մասին *(էլեկտրոնային տարբերակն arlis.am կայքում)*
**Լուի Անժ Պիտու** (ֆր.՝ Louis Ange Pitou ապրիլի 2, 1767(1767-04-02), Moléans - մայիսի 8, 1846(1846-05-08), Փարիզ), ֆրանսիացի հրապարակախոս, լրագրող և բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Միապետության օրոք Լուի Անժ Փիթը սովորել է հոգևոր ճեմարանում և պատրաստվել է քահանա դառնալ, սակայն Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության սկսվելուց հետո լքել է այդ հաստատությունը և լրագրող դարձել «Journal général de la cour et de la ville» հրատարակությունում, իր մեծ տպաքանակով տարված պամֆլեթներում և բրոշյուրներում, լինելով մոլի ռոյալիստ, պաշտպանել է միապետությունը։ 1792 թվականի օգոստոսի 10-ի ապստամբությունից հետո ժամանակավորապես ընդհատակ է անցել։ Սեպտեմբերին սկսել է թողարկել ռոյալիստական «La Révolution de 1792» թերթը։ Նա նաև ռոյալիստական ​​գործակալ էր, կապեր է ունեցել Վանդեի և Չուանների հետ։

Առաջին անգամ Լուի Անժ Փիթը ձերբակալվել է 1793 թվականի հունիսին, սակայն շուտով ազատ է արձակվել։ 9-րդ թերմիդորից հետո (1794 թվականի հուլիսի 27-ին) տասը մասերում հրապարակել է իշխանությունը ծաղրող «Tableau de Paris» ջրատարը։ Եղել է յակոբինցիներին վարկաբեկող «L’Ami du peuple» թերթի խմբագիրը։ 1795 թվականին, թերմիդորիական Կոնվենտի ժամանակ, դարձել է փողոցային երգիչ և իր երգերում ծաղրում էր հանրապետական կարգը։ 13-ից հետո վենդեմիերան (1795-ի հոկտեմբերի 5) խուսափեց կալանքից, բայց 18-ի հեղաշրջումից հետո ֆրյուկտիդորը (1797 թվականի սեպտեմբերի 4) ձերբակալվել է և իշխանությունների կողմից դատապարտվել Ֆրանսիական Գվիանա Կիեննա արտաքսման։

18-ի հեղաշրջումից հետո (1799 թվականի նոյեմբերի 9-ին) Լուի Անժ Պիտուն վերադարձել է Փարիզ, սկզբում հեռացել է քաղաքականությունից, հետո կրկին բանտում հայտնվել իր երգերի համար և 1805 թվականին հրատարակել «Relation de voyage à Cayenne et chez les anthropophages» (2-րդ հրատարակություն, 1808)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  GeneaStar
3. ↑  «Питу, Луи-Анж»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Արտաքին հղումներ
----------------

* Краткая биография(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Appletons' (1887—1901) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11052320 · BIBSYS: 13064988 · BNE: XX1324836 · BNF: 12140989h · GND: 128521457 · ISNI: 0000000086948425 · LCCN: no2009142084 · NLP: a0000001139773 · NTA: 162655495 · NUKAT: n2012071152 · SUDOC: 029876168 · VIAF: 30151776723318010186 · WorldCat VIAF: 30151776723318010186 |

 |

 |
«**Քնար հայկական**», առաջին հայկական երաժշտական ընկերությունը։ Հիմնադրվել է Կ. Պոլսում 1862 թվականի մարտին՝ կոմպոզիտոր Գաբրիել Երանյանի նախաձեռնությամբ։ 

Ընկերությանն անդամակցել են երաժիշտներ Գաբրիել Երանյանը, Տիգրան Չուխաճյանը, Եղիա Տնտեսյանը, Նիկողոս Թաշչյանը, Հ. Չերչյանը, Գ. Խանջյանը, Գրիգոր Սինանյանը, Ռ. Փափազյանը և ուրիշներ, գրողներ, գրականագետներ, թատերական ու քաղաքական գործիչներ Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանը, Գրիգոր Օտյանը, Նահապետ Ռուսինյանը, Հարություն Սվաճյանը, Գրիգոր Աղաթոնը, Սրապիոն Հեքիմյանը և ուրիշներ։ 

«Քնար հայկական» ընկերության հիմնական նպատակը եղել է ժողովրդի մեջ երաժշտական ոգին արթնացնելը՝ «Քնար հայկական» հանդեսի, անվճար դասախոսությունների, եվրոպական նոտագրություն և նոր հայկական ձայնագրություն սովորեցնելու և այլնի միջոցով։ 

Հիմնադրել են 35-հոգանոց սիմֆոնիկ նվագախումբ (դիրիժոր՝ Գրիգոր Սինանյան), հանդես եկել համերգներով. երկացանկում ընդգրկված են եղել հիմնականում եվրոպացի դասական կոմպոզիտորների գործերից։ Ստեղծել ու տարածել են նաև ազգային-հայրենասիրական երգեր, պարերգեր, թատերական երաժշտություն։ Գաբրիել Երանյանը և Տիգրան Չուխաճյանը գրել են նոր ազգային-հայրենասիրական երգեր («Կիլիկիա», «Եղբայր եմք մեք», «Ոհ, ինչ անուշ» և այլն)։ 

Ընկերությունը նպաստել է ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքին, ժողովրդի հասարակական-քաղաքական, գեղագիտական դաստիարակությանը։

1863 թվականին ավարտել է իր գործունեությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արևմտահայ երաժշտարվեստը Հայոց ցեղասպանությունից առաջ


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Վուսալ Աֆգան օկլի Հուսեյնով** (ադրբ.՝ Vüsal Əfqan oğlu Hüseynov, հունվարի 12, 1980(1980-01-12), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության միգրացիոն պետական ​​ծառայության պետ։

Կենսագրություն
--------------

Վուսալ Հուսեյնովը ծնվել է 1980 թվականի հունվարի 12-ին Բաքու քաղաքում։ 1986-1997 թվականներին սովորել է Բաքվի Բինագադի շրջանի թիվ 276 միջնակարգ դպրոցում։ Վուսալ Հուսեյնովը 1997 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է Ադրբեջանի պետական ​​տնտեսագիտական ​​համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետ, որն ավարտել է 2001թվականին։ 2001 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2002 թվականի հունիսը նա մասնակցել է տնտեսագիտական ​​դասընթացների Բրատիսլավայում (Սլովակիա)։

2002-2003 թվականներին ծառայել է ԱՀ զինված ուժերում։ 2005 թվականի հունիսին նա ստացել է միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մագիստրոսի կոչում։

2008 թվականին ընդունվել է Բաքվի պետական ​​համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 2012 թվականին։ 2010 թվականի հունիսին Վուսալ Հուսեյնովը ընդունվել է Հարվարդի համալսարանի Johnոն Քենեդիի կառավարման դպրոց։ 2011 թվականի մայիսին Հարվարդի համալսարանից ստացել է վարչական կառավարման մագիստրոսի կոչում։

2011- 2013 թվականներին Վուսալ Հուսեյնովը եղել է ԱՀ նախագահի աշխատակազմի խորհրդական, ապա ՝ ավագ խորհրդական։ 2013 թվականին նշանակվել է Հակակոռուպցիոն հանձնաժողովի քարտուղար։

2018 թվականի ապրիլի 23-ին նա նշանակվել է Ադրբեջանի Հանրապետության միգրացիոն պետական ​​ծառայության պետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  ԱՀ նախարարների կաբինետ
3. ↑  Վուսալ Հուսեյնով
4. ↑  The Republic of Azerbaijan State Migration Service
5. ↑  e-qanun.az Ադրբեջանի Հանրապետության միգրացիոն պետական ​​ծառայության պետ
**Փոքրիկ մկնիկները** (ռուս.՝ Мышки-малышки), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1982 թվականին, «Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայում։

Սյուժե
------

Սովածանալով` բակի կատուն մի որ որոշում է որս անել ու ճնճղուկ որսալ։ Դրա համար նա բարձրանում էր հին խորդանոցի տանիք, որպեսզի ճնճղուկներ որսա, բայց բախտն իր կողմից չէր. երբ նա տանիք է բարձրանում, բոլոր ճնճղուկները ցրվում են տարբեր ուղղություններով։ Բայց հանկարծ նա մկնիկի ձայն է լսում. խորդանոցի ներսում մկները վազվզում և ուրախանում էին։ Կատուն անմիջապես որոշում է առիթն օգտագործել և ճաշի համար մուկ բռնել։ Բայց այստեղ էլ նրա բախտը չի բերում. մկների ընտանիքն այնքան խելացի էր, որ կատուն ստիպված էր ուղղաթիռով թռիչք անցել խորդանոցի վրայով, իսկ վերջում քիչ էր մնում, որ մկները խեղդեին նրան։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակներ՝ Բոգդան Զոլդակ, Բորիս Խրանևիչ
* Ռեժիսոր՝ Թադեուշ Պավլենկո
* Բեմադրող նկարիչ՝ Նիկոլայ Չուրիլով
* Կոմպոզիտոր՝ Միրոսլավ Սկորիկ
* Օպերատոր՝ Անատոլի Գավրիլով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Վիկտոր Գրուզդև
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝ Կոնստանտին Չիկին, Ալեքսանդր Վիկեն, Ադոլֆ Պեդան, Նինա Չուրիլովա
* Խմբագիր՝ Լ. Պրիգոդա
* Նկարահանող խմբի տնօրեն՝ Իվան Մազեպա

DVD վերաթողարկում
-----------------

Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով թողարկվել է մուլտֆիլմերի «Ո՞վ է անտառի տերը» հավաքածուում։ Սկավառակում ընդգրկված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Օյ, ու՞ր ես դու գնում» (1988), «Ո՞վէ անտառի տերը» (1977), «Ընձուղտիկի արկածները» (1973), «Իսկական արջուկ» (1977), «Շերտավոր փղիկի մասին» (1971), «Երաժշտական նկարներ» (1968), «Տքա հաց» (1973), «Փոքրիկ մկնիները» (1982), «Մատիտների կյանքից» (1988)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մուլտֆիլմը Аниматор.ру կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Փոքրիկ մկնիկները» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* ««Փոքրիկ մկնիկները» (1982)» ՅուԹյուբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**«Քաղաքական զրուցակից»**, հասարակական-քաղաքական կիսամսյա հանդես (սկզբում՝ ամսագիր)։ Մինչև 1989 թվականը՝ ՀԿԿ ԿԿ պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի հրատարակություն։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսել 1933-1991 թվականներին Երևանում (1934-1935 թվականներին՝ «Պրոպագանդիստ», 1936–1965 թվականներին՝ «Ագիտատորի բլոկնոտ», 1966–1971 թվականներին՝ «Ագիտատորի և պրոպագանդիստի բլոկնոտ», 1972-1979 թվականներին՝ «Ագիտատոր և պրոպագանդիստ», 1980–1989 թվականներին՝ «Կուսակցական խոսք», 1989 թվականից՝ «Քաղաքական զրուցակից»)։ Խմբագիրներ՝ Վ. Դաստակյան, Գինո Շաղգամյան, Բալաբեկ Մարտիրոսյան, Դավիթ Հարությունյան, Գրիգոր Սինանյան, Սարգիս Ղևոնդյան, Խաչիկ Իսկանդարյան, Զավեն Գրիգորյան, Սալոմե Արեշյան, Արամ Հայրյան, Արամայիս Մնացականյան, Գուրգեն Հարությունյան, Արտեմ Քոթանջյան, Հակոբ Այվազյան, Ռոբերտ Խաչատրյան, Մուսայել Քոչարյան, Տաճատ Վարժապետյան, Գևորգ Մուրադխանյան, Գրիգոր Պետրոսյան, Վարազդատ Բզնունի, Վաչե Ենգիբարյան, Կամո Վարդանյան, Խաչիկ Հովակիմյան։

Լուսաբանել է ՀԿԿ գաղափարախոսական աշխատանքը, տպագրելհոդվածներ Խորհրդային Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և միջազգային կյանքի վերաբերյալ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Սարիբեկյանների տոհմածառը
**Տոհմածառ** (ազգացուցակ, ազգահամար, տոհմացուցակ, տոհմային ցանկեր) պատմական հիշողություն՝ կապված ազգի պատմության, տոհմի ծագման, երևույթների, դեպքերի, գործընթացների վերաբերյալ։ Հայկական տոհմածառն ընդգրկվել է Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Հայերը տոհմածառային ավանդույթը առավել լայն օգտագործել են 19-րդ դարից։ Տոհմածառերն ավելի տարածված են ծառի տեսքով, լինում են նաև աղյուսակաձև և շրջանաձև։ Մինչև 19-րդ դարի առաջին կեսը տոհմածառերը հանդիպել են հիմ­նականում ազգացուցակների ձևով, որոնք գրվել են ձեռագրերում և պատմական գրքերում, 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկիզբին տոհմածառերը հանդիպել են հիմ­նականում Մխիթարյանների հրատարակություններում, որոնք արքունական, իշխանական ընտանիքների պատմություններին կից սկսել են տոհմածառեր պատկերել։

Խորհրդային շրջանում՝ 1920-1950-ական թվականներին տոհմածառեր շատ քիչ են կազմվել։ Այդ տարիներին մարդիկ հաճախ ստիպված թաքցնել են իրենց ծագումը, ընտանիքի պատմությունը, փոխել ազգանունները։ 1960-ական թվականներից սկսած տոհմածառերի հանդեպ հետաքրքրությունը սկսել է աճել։

Տոհմածառերի տարատեսակներն այսօր կիրառվում են նաև ժամանակակից տեխնոլոգիական հնարավորություններով։ Ներկայումս տոհմածառեր են կազմվում զանազան գեղարվեստական և գեղագիտական լուծումներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Տոհմածառը ընդգրկվել է ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունների շարքում»
2. ↑  Վ․ Հ․ Ղեւոնդ Ալիշան վարդապետի կարծիքը․ գրաբար գրել թէ աշխարհաբար, 6 Ալիշան 1893, 563
3. ↑  Հայոց տոհմածառերի ազգագրական ուսումնասիրություն. հիշողություն եւ սերունդների տեսողական խոսույթ, Երանոսյան, Արգամ
4. ↑  https://int-heritage.am/family-tree/

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արամ Խաչատրյանի տոհմածառը