Նազարների վաճառակետ
**Նազար բոնջուք** (թուրքերեն՝ Nazar boncuk, թարգմանաբար՝ «*հմայիլ չար աչքի դեմ*»), ավանդական թյուրքական հուռութք չար աչքի դեմ, որին նաև «*կապույտ աչք»*, *«Ֆաթիմայի աչք»* են անվանում։ Հայերի շրջանում այս չարխափանին անվանում են «*աչքի հուլունք»*։

Նկարագրություն
--------------

Համայիլն իրենից ներկայացնում է համակենտրոն շրջաններ։ Առավել հաճախ խորհրդանշական սև կլոր բիբը գնտվում է դեղին կամ կապույտ շերտերի կենտրոնում։ Կլոր հուռութքի ծայրերին շուրջանակի պատկերված է սպիտակ կամ բաց կապույտ շերտ։

Ավելի հաճախ նազարը պատրաստում են ապակուց: Անվանումը գալիս է արաբերենից / نظر /, բառացի նշանակում է «նայել, հսկել», «նայիր ներս» և այլն։

Պատմություն
-----------

Համաձայն իսլամական լեգենդի, Մուհամմադ մարգարեի դուստրը՝ Ֆաթիման, իր սիրեցյալին նվիրել է կապույտ ապակու կտոր, որը շատ է դուր գալիս նրան։ Ըստ այդ լեգենդի՝ հենց կապույտ ապակին է օգնել փեսացուին, որ կենդանի վերադառնա երկար ճանապարհից։

Ենթադրվում է, որ թուրք վարպետները պատրաստել են այդպիսի թալիսմաններ հարյուրամյակներ առաջ։ Հնարավոր է, որ այս հուռութքը գոյություն է ունեցել դեռևս նախաիսլամական թյուրքերի մոտ։ Ղրիմի և Օդեսայի թանգարաններում նմանատիպ թալիսմաններ կարելի է հանդիպել հնագույն սլավոնների և հին հույների արվեստի մեջ։

Կիրառում
--------

### Մոգության ավանդական ձևեր

Սովորաբար հանդիպում է Թուրքիայում, Ուզբեկստանում, Թուրքմենստանում, Ղազախստանում, Ադրբեջանում, Սիրիայում, Լիբանանում, Եգիպտոսում, Հայաստանում, Իրանում, Աֆղանստանում, Հունաստանում, Իրաքում և Կիպրոսում։ Այն կարելի է տեսնել տներում, խանութներում, մեքենաներում, ինտերիերի առարկաներում, սպասքին, հագուստներում, մոխրամաններում, դրանք զարդարում են բանալիների կախազարդերը։ Նազարի պատկերը օգտագործվում է թուրքական Fly Air ավիաընկերության ինքնաթիռների ֆյուզելյաժում։

Համաժողովրդական սնահավատության համաձայն, թալիսմանը գործում է միայն այն ժամանակ, երբ պարզ տեսանելի է։ Այն նվիրում են նորածիններին, երեխաներին, հղի կանանց, գեղեցիկ աղջիկներին, հաջողակ գործարարներին, մարզիկներին։ Սիրահարները փոխանակվում են այդպիսի թալիսմաններով` հուսալով փրկել իրենց սերը և պաշտպանել սիրելիին դժվարություններից։ Նաև, ըստ սնահավատության, եթե կրում ես նազարը, իսկ ապակին ճաքում է, նշանակում է, որ «աչքով են տվել», իսկ հուռութքը փրկել է՝ իր վրա վերցնելով աչքը։

### Ժամանակակից մշակույթում

* Թուրքական հայտնի «Հոյակապ դար» սերիալի 10-րդ մասում սուլթանը դիմում է հարեմի կառավարչին՝ իր և որդու համար թալիսման ձեռք բերել։
* Նազարը Crytek ընկերության CryEngine 3 համակարգչային շարժիչի լպատկերանիշի մաս է կազմում։
* Ռայչել Միդի «Վամպիրների ակադեմիան» գրքում Ռոզ Հեզևեյին նրա մայրը նազար է նվիրում, որը ստացել է Ռոզի թուրք հորից։

Պատկերասրահ
-----------

* Նազարներերի վաճառասրահՆազարներերի վաճառասրահ
* Քանդակ Նիդերլանդներում` ոգեշնչված նազարիցՔանդակ Նիդերլանդներում` ոգեշնչված նազարից
* Պարսկական նազարՊարսկական նազար
* Թուրքական նազար բոնջուկԹուրքական նազար բոնջուկ
* Նազարը Թուրքիայի նորածինների հիվանդանոցային պալատի դռների վրաՆազարը Թուրքիայի նորածինների հիվանդանոցային պալատի դռների վրա

Տես նաև
-------

* Համսա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Турецкий глаз или Назар nazar boncugu. Комментарии : LiveInternet — Российский Сервис Онлайн-Дневников". Retrieved 2013 թ․ ապրիլի 3.
2. ↑  Vgl. Ronald T. Marchese: *The fabric of life. Cultural transformation in Turkish society*, Binghamton University, New York 2004, 103ff (einsehbar bei Google Books).
3. ↑  "Назар бонджук - Оберег для детей Хюррем". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 8.
4. ↑  "Помогают ли синие амулеты от сглаза?". Արխիվացված է the original 2015 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 8.
5. ↑  "Волшебный глаз от сглаза". Արխիվացված from the original on 2013 թ․ ապրիլի 10. Retrieved 2013 թ․ ապրիլի 3.
6. ↑  "Назар бонджук Оберег для детей Хюррем". Արխիվացված from the original on 2013 թ․ ապրիլի 10. Retrieved 2013 թ․ ապրիլի 3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Boncuk-Köy / Görece Beydesi
* Boncuk (Beads) - Ellerin Türküsü

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Նազար (թալիսման)** կատեգորիայում։ |