**Աստվածամոր պատարագ կամ Նոտր Դամի Պատարագ** (ֆր.՝ Messe de Notre Dame) — Պոլիֆոնիկ պատարագ, գրված 1365 թվականին ֆրանսիացի գրող, երգահան Գիոմ Մաշոյի (մոտ. 1300—1377 թվականներ) կողմից։ Միջնադարյան և եկեղեցական երաժշտության գլուխգործոցներից։ Առաջին հեղինակային պատարագը, որը գրված է ամբողջությամբ մեկ կոմպոզիտորի կողմից՝ հիմնված ամբողջական տեքստի վրա։ 

Հատված Աստվածամոր պատարագից՝ Գիոմ Մաշոյի ձեռագիրը

Կառուցվածք
----------

Գործիքային տարբերակ
Աստվածամոր պատարագը բաղկացած է հինգ մասից՝ Kyrie Eleison, Gloria in excelsis Deo, Creed, Sanctus, Lamb of God, Ite, missa est.
Պատարագը գրված է չորս ձայնի համար, ավանդական երեքի փոխարեն։ Մաշոն ավելացրել է կոնտրտենոր, որը երբեմն փոխարինում է տենորին ամենացածր նոտաների վրա։

Միավորում
---------

Պատարագի ժամանակ տեքստերը բաժանվում են աղոթքներով և ընթերցումներով: Մաշոյի կողմից ձեռնարկված ոճի միավորումը առաջին փորձն է ներկայացնելու ողջ պատարագը ոճային միատեսակ հաջորդականության տեսքով: Արդյունքում պատարագի այս ձևը կարող էր ընկալվել որպես արվեստի գործ, և ավելի ուշ ժամանակների կոմպոզիտորները սկսեցին ընդօրինակել Մաշոյի փորձը։

Գրելու նպատակը և ոճը
--------------------

Մաշոն իր պատարագը գրեց Ռեյմսի տաճարի համար, որտեղ նա ծառայում էր։ Մայր տաճարում հայտնաբերված արձանագրությունների համաձայն, պատարագը, ամենայն հավանականությամբ, երգվել է շաբաթօրյա Աստվածամոր պատարագի ժամանակ։ Հակառակ տարածված կարծիքի որոշ գիտնականներ ենթադրում են, որ, Մաշոն սկսել է ծառայել տաճարում մինչև 1350-ականների վերջը, ուստի պատարագը գրվել է որպես ընծա տաճարում իր ծառայության սկիզբը նշելու համար։ Ենթադրվում է նաև, որ Գիյոմի և նրա եղբոր՝ Ժանի կամքի համաձայն, նրանց մահից հետո պատարագը սկսել է մատուցվել ի հիշատակ նրանց։։ Այնուամենայնիվ, ոչ դրա կատարման կոնկրետ բնույթը (եթե այդպիսի կատարում կա), ոչ էլ այն եկեղեցական ծեսը, որի համար պատարագը գրվել է, վերջնականապես չեն պարզվել: 
Թերևս Մաշոյին ծանոթ էր Տուրնեի Աստվածամոր տաճարի պատարագին,որը 14-րդ դարի Ֆրանսիական բազմաձայն երգեցողություն է, այն պահվում է Տուրնեի տաճարի գրադարանում։Հավանաբար, Մաշոն ծանոթ է եղել 14-րդ-ի Տուրնեի բազմաձայն պատարագին, որի մասերից յուրաքանչյուը գրվել է տարբեր կոմպոզիտորի կողմից: Նոտր Դամի պատարագի «Գլորիա»-ն և «Ես հավատում եմ»-ը որոշ նմանություններ ունեն Տուրնեի պատարագի հետ, մասնավորապես առանց տեքստի երաժշտական ներածությունները և երկար մելիզմատիկ «ամեն»ը: Մաչոյի պատարագի մնացած չորս մասերը շարժումները գրված են մոտետ ոճով։

Ձայնագրություններ
-----------------

Նոտր Դամի պատարագի վաղ ձայնագրությունները կատարվել են 1956 թվականին Սաֆորդ Քեյփի կողմից Deutsche Grammophon-ի Archiv Produktion շարքի համար ։ 
1936 թվականին Գիյոմ դը Վանի կողմից Les Paraphonistes de Saint-Jean-des-Matines-ը, որը պատարագի որոշ հատվածներ է։
Ժամանակակից ձայնագրություններն են

* 1984 թվականին Անդրե Պարրոտի գլխավորությամբ Taverner Consort և Taverner Choir-ը Գիոմ Մաշոյի Աստվածամոր պատարագը(EMI ASD1435761)
* 1993 թվականին դիրիժոր Փոլ Հիլերի ղեկավարությամբ Հիլլիարդ խումբը Գիյոմ դե Մաշոյի Նոտր Դամ պատարագը (Hyperion CDA66358)
* 1996 թվականին Oxford Camerata-ն - Մաշոյի «Նոտր Դամ» և «Ձայն ասա» ստեղծագործությունները դիրիժոր Ջերեմի Սամերլիի կողմից (Նաքսոս 553833)
* Գիոմ դե Մաշո - Աստվածամոր տաճարի պատարագ, Անսամբլ Օրգանում Մարսել Պերեսի գլխավորությամբ (1996)
* Գիոմ դե Մաշո. Աստվածամոր տաճարի պատարագ, Անսամբլ Gilles Binchois Դոմինիք Վալերի ղեկավարությամբ (2000)
* Գիոմ դե Մաշո. Աստվածամոր տաճարի պատարագ, Diabolus in Musica by Անտուան Գեղբերի ղեկավարությամբ (2008) (Alpha 132)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Keitel, E.A. «The So-Called Cyclic Mass of Guillaume de Machaut: New Evidence for an Old Debate.» Արխիվացված է Ապրիլ 9, 2013 Wayback Machine-ի միջոցով: *The Musical Quarterly*, Vol. 68, No. 3 (Jul. 1982), pp. 307—323
2. 1 2  Arlt, Wulf. «Guillaume de Machaut.» *The New Grove Dictionary of Music and Musicians,* ed. Stanley Sadie. London: Macmillan Publishers Ltd. 1980.
3. ↑  Bowers, R. «Guillaume de Machat and His Canonry of Reims, 1338—1377.» *Early Music History* 23 (2004) p.1-48
4. ↑  «Machaut: Messe de Nostre Dame». *medieval.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-06-17-ին. Վերցված է 2016-05-29-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
5. ↑  «CHARM website». Արխիվացված է օրիգինալից 2010-06-19-ին. Վերցված է 2016-05-29-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
6. ↑  «Guillaume de Machaut: Messe de Nostre Dame – Andrew Parrott – Songs, Reviews, Credits, Awards – AllMusic». *AllMusic*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-09-28-ին. Վերցված է 2016-05-29-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Gilbert Reaney, Machaut (London: Oxford University Press, 1971).
* Daniel Leech-Wilkinson, *Machaut’s Mass: An Introduction.* Oxford: Oxford University Press, 1990.
* Anne Walters Robertson. *Guillaume de Machaut at Reims: Context and Meaning in his Musical Works.* Cambridge, England: Cambridge University Press, 2002.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Guillaume De Machaut’s Messe De Nostre Dame
* Полная дискография