**Աննա (Անս) վան Դեյք** (հոլ.՝ Anna (Ans) van Dijk, դեկտեմբերի 24, 1905(1905-12-24) կամ 1905, Ամստերդամ, Նիդերլանդներ - հունվարի 14, 1948(1948-01-14) կամ 1948, Fort Bijlmer, Ամստերդամ, Հյուսիսային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ), հոլանդացի կոլաբորացիոնիստ, հրեուհի, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերմանացիների ձեռքն է հանձել բազմաթիվ հրեաների։ Եղել է Նիդեռլանդների միակ կինը, որը թշնամու հետ համագործակցության համար դատապարտվել է մահապատժի։

Կենսագրություն
--------------

Եղել է Արոն վան Դեյքի և Քեթի Բինի աղջիկը։ 1927 թվականին ամուսնացել է Բրեմ Կերիդոյի հետ։ Ամուսինները բաժանվել են 1935 թվականին։ Միասեռ կապի մեջ է մտել Միպ Ստոդել անունով կնոջ հետ և Ամստերդամում բացել «Էվանի տուն» անունը կրող կանացի գլխարկների խանութ։ Խանութը նացիստների կողմից փակվել է 1941 թվականին՝ հրեաների գույքի բռնազավթման ժամանակ։ Գերմանացիները հրեաներին արգելել են ունենալ սեփական բիզնեսը կամ աշխատել նպարեղենի խանութներում։ Միպ Ստոդելը 1942 թվականին փախել է Շվեյցարիա։

Վան Դեյքը ձերբակալվել է 1943 թվականին՝ Զատկի կիրակի օրը։ Նա ձերբակալվել է նացիստական հետախուզության աշխատակից Պիտեր Սհապի կողմից, որն աշխատում էր Ամստերդամի ոստիկանության հրեական հարցերով վարչությունում։ Նացիստական հետախուզության համար աշխատելու առաջարկն ընդունելուց հետո՝ ազատ է արձակվել։ Դիմադրության շարժման անդամի քողի տակ հրեաներին առաջարկել է ապաստարան գտնելու և կեղծ փաստաթղթեր պատրաստելու օգնություն։ Այդպիսով, 145 մարդիկ, այդ թվում նաև նրա հարազատ եղբայրը՝ Վան Դեյքը և նրա ընտանիքը, հանձնվել են նացիստների ձեռքը։ Նրա զոհերից 85-ը մահացել են համակենտրոնացման ճամբարներում։ Ընդհանուր առմամբ, վան Դեյքի խղճի վրա են 700 մարդկանց սպանությունները։ Որոշ վկաների կարծիքով հենց Աննա վան Դեյքն է նացիստներին ցույց տվել Աննա Ֆրանկի և նրա ընտանիքի թաքստոցը։

Պատերազմից հետո տեղափոխվել է Հաագա, որտեղ ձերբակալվել է 1945 թվականի հունիսի 20-ին։ Նրան 23 կետերով առաջադրվել է պետական դավաճանության մեղադրանք։ 1947 թվականի փետրվարի 24-ին Ամստերդամի հատուկ դատարանը անցել է վան Դեյքի գործի քննությանը։ Նա ընդունել է իրեն առաջադրված ամբողջ մեղքը՝ նշելով, որ գործել է սպանվելու մտքից վախենալու պատճառով։ Վան Դեյքը դիմել է համաներման, սակայն 1947 թվականի սեպտեմբերին Հատուկ համաներման դատարանը վերահաստատել է դատավճիռը։ Թագավորական համաներման խնդրանքը նույնպես մերժվել է։

1948 թվականի հունվարի 14-ին Աննա (Անս) վան Դեյքը մահապատժի է ենթարկվել։ Նրան գնդակահարել են Վեսպերկարսպել բնակավայրի (ներկայումս Բեյլմերմեր) Բեյլմեր ամրոցում։ Մահապատժի նախորդ գիշերը նա մկրտվել է և միացել Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
2. ↑  Nietsch Hetty (օգոստոսի 20, 1994)։ «Geëxecuteerd: Een Verraadster, Joods En Lesbisch» (Dutch)։ De Verdieping Trouw Amsterdam։ Վերցված է դեկտեմբերի 25, 2014
3. ↑  «Het Amsterdam van Anne Frank: Verraadster Ans van Dijk ter dood veroordeeld»։ *Anne Frank Stichting* (Dutch)։ Վերցված է մարտի 2, 2015
4. ↑  Muller Nick (հունվարի 14, 2013)։ *De executie van de foute jodin*։ *HP/De Tijd* (Dutch)։ Վերցված է դեկտեմբերի 25, 2014

Գրականություն
-------------

* Groen Koos (1994)։ *Als slachtoffers daders worden. De zaak van joodse verraadster Ans van Dijk* (Dutch)։ Baarn: AMBO։ ISBN 90-263-1328-4
* Kok René, Somers Erik (1991)։ «52»։ *Documentaire Nederland en de Tweede Wereldoorlog* (Dutch)։ Zwolle: Waanders Uitg։ ISBN 90-6630-952-0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Het Amsterdam van Anne Frank: Verraadster Ans van Dijk ter dood veroordeeld
* Geexecuteerd: Een Verraadster, Joods En Lesbisch

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BPN: 15021488 · GND: 119321254 · GTAA: 93437 · ISNI: 0000000066775707 · LCCN: n95038709 · NKC: mub20221148347 · NTA: 124927750 · VIAF: 52496607 · WorldCat VIAF: 52496607 |

 |

 |