«Գյոթեի համալսարանը» (գերմ.՝ Goethe-Universität Frankfurt am Main) համալսարան է, որը գտնվում է Գերմանիայի Մայնի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում։ Այն հիմնադրվել է 1914 թվականին, որպես քաղաքացիական համալսարան, ինչը նշանակում է, որ այն հիմնադրվել և ֆինանսավորվում է Ֆրանկֆուրտի հարուստ և ակտիվ ազատական քաղաքացիների կողմից։ Սկզբնական անվանումը եղել է «Մայնի Ֆրանկֆուրտի համալսարան»։ 1932 թվականին համալսարանն անվանակոչվեց ի պատիվ Ֆրանկֆուրտի ամենահայտնի բնիկներից մեկի՝ բանաստեղծ, փիլիսոփա և գրող/դրամատուրգ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի։ Ներկայումս համալսարանն ունի շուրջ 45,000 ուսանող, որոնք բաշխված են քաղաքի ներսում գտնվող չորս հիմնական մասնաշենքերում։

Համալսարանն իր 100 ամյակը նշել է 2014 թվականին։ Համալսարանի առաջին կին նախագահը՝ Բիրգիտտա Ուոլֆը, իր պաշտոնը զբաղեցրեց 2015 թվականին ։ 20 նոբելյան մրցանակակիրներ անդամակցել են համալսարանին, այդ թվում՝ Մաքս Լաուեն և Մաքս Բոռնը ։ Համալսարանը համագործակցում է նաև հեղինակավոր Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լեյբնիզի 18 դափնեկիրների հետ ։

Գյոթեի համալսարանը Ռեյն-Մայն-Նեկկարի ՏՏ կլաստերի մասն է կազմում։ Մայնցի համալսարանը, Ֆրանկֆուրտի Գյոթեի համալսարանը և Դարմշտադտի տեխնիկական համալսարանը միասին կազմում են Ռեյն-Մայնի համալսարանները։

Պատմություն
-----------

Բոքենհայմ մասնաշենք (1958 թվական)
Համալսարանի պատմական արմատները կարելի է գտնել դեռևս 1484 թվականին, երբ պատրիարք Լյուդվիգ ֆոն Մարբուրգը հիմնեց Քաղաքային խորհրդի գրադարանը։ Միավորված լինելով այլ հավաքածուների հետ, այն 1668 թվականին վերանվանվեց քաղաքի գրադարան, և 1914 թվականին այն դարձավ համալսարանական գրադարան։ Կախված երկրից՝ հիմնադրման ամսաթիվը այլ կերպ է արձանագրվում։ Ըստ անգլո-ամերիկյան հաշվարկների՝ Գյոթեի համալսարանի հիմնադրման տարեթիվը պետք է դառնար 1484 թվականը։ Գերմանիայում դոկտորական աստիճան շնորհելու իրավունք ստանալու օր է համարվում համալսարանի հիմնադրման տարին։

Համալսարանը պատմականորեն առավել հայտնի է դարձել իր սոցիալական հետազոտությունների ինստիտուտի կողմից (հիմնադրվել է 1924 թ.), Ֆրանկֆուրտյան դպրոցի ինստիտուցիոնալ տունը, 20-րդ դարի գերակա փիլիսոփայության և հասարակական մտքի դպրոցի միջոցով։ Այս դպրոցի հետ կապված հայտնի գիտնականներից Թեոդոր Ադորնոն, Մաքս Հորխայմերը և Յուրգեն Հեբերմասը, ինչպես նաև Հերբերտ Մարկուզեն, Էրիխ Ֆրոմը և Վալտեր Բենիամինը։ Ֆրանկֆուրտի համալսարանի այլ հայտնի գիտնականների թվում կարելի է նշել նաև սոցիոլոգ Կարլ Մանհայմին, փիլիսոփա Հանս Գեորգ Գադամերին, կրոնի փիլիսոփաներ՝ Ֆրանց Ռոզենցվայգին, Մարտին Բյուբերին և Պաուլ Տիլիխին, հոգեբան Մաքս Վերտհայմերին և սոցիոլոգ Նորբերտ Էլիասին։
Ֆրանկֆուրտի համալսարանը ժամանակ առ ժամանակ ազատական էր համարվում և հեղինակություն էր վայելում հրեական և մարքսիստական (կամ նույնիսկ հրեա-մարքսիստական) գիտության շրջանում։ Նացիոնալ-սոցիալիստական ժամանակաշրջանում համալսարանի ակադեմիկոսների գրեթե մեկ երրորդը և նրա ուսանողների մեծ մասը աշխատանքից հեռացվեց ռասայական և (կամ) քաղաքական նկատառումներից ելնելով։ Համալսարանը մեծ դեր ունեցավ նաև 1968 թվականին Գերմանական ուսանողական շարժման կյանքում։

Համալսարանն ազդեցիկ է եղել նաև բնական գիտությունների և բժշկության բնագավառներում՝ ունենալով նոբելյան մրցանակակիրներ, այդ թվում՝ Մաքս Լաուեն և Մաքս Բոռնը, և այնպիսի ձեռքբերումներ, ինչպիսին է Շտեռն-Գեռլախի փորձը։

Վերջին տարիներին համալսարանը հատուկ ուշադրություն է դարձնում մասնավորապես իրավագիտության, պատմության և տնտեսագիտության վրա՝ ստեղծելով նոր ինստիտուտներ, ինչպիսիք են Իրավագիտության և ֆինանսների ինստիտուտը և Ֆինանսական ուսումնասիրությունների կենտրոնը։ Համալսարանի գլխավոր նպատակներից մեկն այն է, որ Գերմանիայում ֆինանսների և տնտեսագիտության ոլորտում դառնա առաջատար՝ հաշվի առնելով դպրոցի հարևանությունը Եվրոպայի ֆինանսական կենտրոններից մեկի հետ ։ Գյոթեի համալսարանը ֆինանսական տնտեսագիտության ոլորտում հետազոտությունների համար միջազգային մրցանակ է սահմանել ՝ ֆինանսական տնտեսական ոլորտում ։

Կազմակերպություն
----------------

Ուեստենդի մասնաշենք
Ուեստենդի համալսարանական գրադարան
Համալսարանը բաղկացած է 16 ֆակուլտետից

* 01. Իրավագիտության ֆակուլտետ
* 02. Տնտեսագիտության ֆակուլտետ
* 03. Հասարակագիտության ֆակուլտետ
* 04. Մանկավարժության ֆակուլտետ
* 05. Հոգեբանության ֆակուլտետ
* 06. Աստվածաբանության (Բողոքականության) ֆակուլտետ
* 07. Կաթոլիկության ֆակուլտետ
* 08. Պատմության և փիլիսոփայության ֆակուլտետ
* 09. Լեզվաբանության, մշակույթի և արվեստի ֆակուլտետ
* 10. Ժամանակակից լեզվաբանության ֆակուլտետ
* 11. Երկրագիտության/Աշխարհագրության ֆակուլտետ
* 12. Ինֆորմատիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետ
* 13. Ֆիզիկայի ֆակուլտետ
* 14. Քիմիայի և դեղագործության ֆակուլտետ
* 15. Կենսաբանության ֆակուլտետ
* 16. Բժշկագիտության ֆակուլտետ

Բացի այդ, կան նաև Մաքս Պլանկի անվան մի քանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ;

* Մաքս Պլանկի կենսաֆիզիկայի ինստիտուտ
* Մաքս Պլանկի ուղեղի հետազոտությունների ինստիտուտ
* Մաքս Պլանկի անվան եվրոպական պատմության ինստիտուտ

Մասնաշենքեր
-----------

Ուեստենդի մասնաշենք
Ուեստենդի մասնաշենք
Համալսարանը բաղկացած է Մայնի Ֆրանկֆուրտի 4 մասնաշենքերից

* «Ուեստենդի մասնաշենք»

Համալսարանի գլխավոր մասնաշենքն է, որում առկա են հասարակական գիտությունների, մանկավարժության, հոգեբանության, աստվածաբանության, փիլիսոփայության, պատմության, բանասիրության, հնագիտության, իրավագիտության, տնտեսագիտության և բիզնես կառավարման և աշխարհագրության ֆակուլտետները։

* «Բոքենհայմի մասնաշենք»

Համալսարանի գրադարան, մաթեմատիկա, ինֆորմատիկա, արվեստի պատմություն, կերպարվեստ։

* «Ռիդբերգի մասնաշենք»

Դեղագործություն, ֆիզիկա, քիմիա, կենսաքիմիա, կենսաբանություն, երկրաբանություն և աշխարհագրություն։

* «Նիդերադի մասնաշենք»

Բժշկագիտություն, ատամնաբուժություն, համալսարանական հիվանդանոց։

* «Գինհայմի մասնաշենք»

Սպորտ։

### Ուեստենդի մասնաշենք

Այ Ջի Ֆարբեն շենքը 
Այ Ջի Ֆարբեն շենքը at *Campus Westend*
Համալսարանի «Ուեստենդի մասնաշենքը» ժամանակակից ճարտարապետության ոճով կառուցված գունավոր շենք է, որը նախագծել է Հանս Պոելցիգը ։ 1930 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Այ Ջի Ֆարբեն շենքի տնօրեն Բարոն Շնիցլերը իր բացման խոսքում նշել է, որ շենքի ոճն ի սկզբանե ընտրվել է «գերմանական գիտական և առևտրային աշխատուժի խորհրդանիշ, որը պատրաստված է երկաթից և քարից»։

Համալսարանային համալիրը շահագործման ենթարկելուց հետո, մասնաշենքին կից շինություններ կառուցվեցին։ 2008 թվականի մայիսի 30-ին the Ֆինանսների պալատը տեղափոխվեց նոր շենք, որը նախագծվել էր ճարտարապետ Քլայհյուզի կողմից՝ հետևելով Այ Ջի Ֆարբեն շենքի ոճին։ Ֆինանսների պալատի շենքի վերին հարկերում կան մի քանի առանձին գրասենյակներ, ինչպես նաև `գրասենյակային տարածքներ` հետազոտողների և ուսանողների համար։ Առաջին հարկը բաց է հանրության համար և այցելուներին դիմավորում է ընդարձակ, լուսավոր նախասրահում, որը տանում է դեպի դասախոսությունների դահլիճներ, սեմինարների սենյակներ և տեղեկատվական կենտրոն, շուրջօրյա տեղեկատու գրադարան։ Առաջին հարկում տեղակայված են նաև համակարգչային սրահներ և սրճարան։ Նախասրահի հատակը, պատերը և առաստաղը զարդարված են ցանցային ձևավորմամբ, որը շարունակվում է ամբողջ շենքում։ Հատակի ծածկույթը կառուցելիս ոգեշնչվել են Ռաֆայելի «Աթենքի դպրոցը» որմնանկարից։

Գյոթեի անվան բիզնես դպրոց
-------------------------

Գյոթեի անվան բիզնես դպրոցը համալսարանին կից բարձրագույն բիզնես դպրոց է, որը հիմնադրվել է 2004 թվականին, Ուեստենդ մասնաշենքի ֆինանսների պալատի մասն է կազմում։ Այն ոչ առևտրային կազմակերպություն է, որը պատկանում է համալսարանին։ Գյոթեի անվան բիզնես դպրոցի նախագահը Ռոլֆ Է. Բրուերն է, ով եղել է գերմանական բանկի դիտորդական խորհրդի նախկին նախագահը։ Գյոթեի բիզնես դպրոցը կրթության ոլորտում համագործակցություն ունի Հայդերաբադի Հնդկական բիզնես դպրոցի հետ։

Ակնառու ներկայացուցիչներ (մասնակի ցուցակ)
-----------------------------------------

* Թեոդոր Վ. Ադորոն (1903–1969), փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի կրկնակի օրդինարիուս և Ֆրանկֆուրտի դպրոցի անդամ
* Մաքս Հորքհայմեր, Ֆրանկֆուրտի դպրոցի անդամ
* Յուրգեն Հաբերմաս, սոցիոլոգ և փիլիսոփա
* Հանս Բեթհե, ֆիզիկոս (Նոբելյան մրցանակակիր 1967)
* Մաքս Բոռն, տեսական ֆիզիկոս և մաթեմատիկոս (Նոբելյան մրցանակակիր 1954)
* Կլաուս Բրինգման, պատմաբան
* Ռոլֆ վան Դիք, սոցիալական հոգեբան
* Պաուլ Էռլիխ, Նոբելյան մրցանակակիր 1908
* Վալտեր Գերլաչ, տեսական ֆիզիկոս
* Վալտեր Հոլշտեյն (1901–1982), Եվրոպական հանձնաժողովի առաջին նախագահ
* Հելմութ Կյեները, հոգեբան դարձավ ներդրումային մասնագետ, K1 հիմնադրամի Ֆինանսական բուրգի հիմնադիր
* Վլադիմիր Կոչակ, տնտեսագետ, իրավաբան, քաղաքական գործիչ և դիվանագետ
* Յոզեֆ Մենգելե, Նացիստական համակենտրոնացման ճամբարների սպա և բժիշկ, Օսվենցիմ
* Բուդեվին Սիրկս, Հին Օրենքի պատմության պրոֆեսոր 1997-ից 2005 թվականներին, հետագայում Օքսֆորդում Ռեգիուսում քաղաքացիական իրավունքի պրոֆեսոր
* Ալֆրեդ Շմիդթ, փիլիսոփա և թարգմանիչ
* Հորսթ Ստյուքեր, տեսական ֆիզիկոս
* Ալեքսանդր Ռ. Թոդ, Բարոն Թոդ, քիմիկոս
* Մովսես Ռոթշիլդ, նորարար
* Լուչիանո Ռեզոլա, տեսական աստղաֆիզիկոս

Նոբելյան մրցանակակիրներ (շրջանավարտներ և ֆակուլտետներ)
------------------------------------------------------

* Պոլ Էրլիչ․ 1908 Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում
* Մաքս ֆոն Լաուե. 1914 թվական Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ոլորտում
* Օտտո Լոեվի 1914 թվական Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայի ոլորտում
* Փոլ Քարեր 1937 թ. Նոբելյան մրցանակ քիմիայի ոլորտում
* Օտտո Շտերն. 1943 թ. Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ոլորտում
* Մաքս Բոռ. 1954 թ.-ին Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ոլորտում
* Ալեքսանդր Ռոբերտուս Թոդ. 1957 թ. Նոբելյան մրցանակ քիմիայի ոլորտում
* Կառլ Զիգլեր. 1963 թ. Նոբելյան մրցանակ քիմիայի ոլորտում
* Հանս Բեթե. 1967 թ. Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ոլորտում
* Նիլս Յերնե․ 1984 Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայի ոլորտում
* Գերդ Բինինգ. 1986 թ. Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ոլորտում
* Ժան-Մարի Լեն. 1987 թ. Նոբելյան մրցանակ քիմիայի ոլորտում
* Հարթմութ Միշել. 1988 թ. Նոբելյան մրցանակ քիմիայի ոլորտում
* Ռայնհարդ Սելտեն. 1994 թ. Նոբելյան մրցանակ տնտեսագիտության ոլորտում
* Հորստ Շտորմեր. 1998 թ. Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ոլորտում
* Գյունթեր Բլոբել. 1999 թ. Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում
* Պիտեր Գրինբերգ. 2007 թ. Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ

Համաշխարհային դասակարգում
-------------------------

* Ըստ «Նյու Յորք Թայմս»ի համալսարանը գործատուի ընտրությամբ աշխարհի 10 լավագույն բուհերի շարքում է գտնվում։ 2012 թվականին Գյոթեի համալսարանը դասվել է 150 համալսարաններից 10-րդ հորիզոնականում։
* Շանհայի վարկանիշային աղյուսակ 101-150
* Աշխարհի համալսարանների վարկանիշային աղյուսակ 279

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  Our Members / Tier 4
9. ↑
10. ↑
11. ↑  «Neue Uni-Präsidentin will kommunikativen Führungsstil». *Faz.net*. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 3-ին.
12. ↑  «Nobel prize Physics laureates».
13. ↑  «Goethe-Universität — Nobelpreisträger an der Goethe Universität». *www.uni-frankfurt.de*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
14. ↑  «Goethe-Universität — Leibnizpreisträger an der Goethe-Universität». *www.uni-frankfurt.de*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
15. ↑  «Geschichte der Stadt- und Universitätsbibliothek». *www.ub.uni-frankfurt.de*. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 5-ին.
16. ↑  «Die Johann Wolfgang Goethe-Universität auf dem Weg zur führenden Wirtschaftshochschule in Deutschland» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2011 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.
17. ↑  «Faculties». Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 11-ին.
18. ↑  «Ein Wandgemälde in Frankfurts Universität - Monumente Online». *www.monumente-online.de*.
19. ↑  M. Tafuri, F. Dal Co: Klassische Moderne, Stuttgart, 1988, S148f
20. ↑  «Nobel Prize Goethe University». Վերցված է 2016 թ․ մարտի 11-ին.
21. ↑  «Loewi, Otto». *Deutsche Biographie*. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 11-ին.
22. 1 2  «Goethe-Universität — Nobelpreisträger an der Goethe Universität». *www.uni-frankfurt.de*.
23. ↑  «Niels K. Jerne - Biographical». Վերցված է 2016 թ․ մարտի 11-ին.
24. ↑  «Jean-Marie Pierre Lehn - Curriculum Vitae». Վերցված է 2016 թ․ մարտի 11-ին.
25. ↑  «Global Companies Rank Universities». *New York Times*. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.
26. ↑  «Academic Ranking of World Universities 2017». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
27. ↑  «QS World University Rankings 2019». *Top Universities*. 2017 թ․ փետրվարի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ֆրանկֆուրտի Գյոթեի անվան համալսարան***էջը Վիքիպահեստում |

* University homepage (en)
* Verified University Twitter account (in German)
* Official University Instagram account (in German)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Flickr |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90323552 · BNC: a10189890 · BNF: 118702689 · GND: 35074-6 · ISNI: 0000000419369721, 0000000121713008 · LCCN: n79115376 · Microsoft: 114090438 · NKC: kn20010710027 · NSK: 000075968 · NUKAT: n98067991 · SUDOC: 084111895 · VIAF: 141451702 · ULAN: 500305362 · WorldCat VIAF: 141451702 |

 |

 |