**Ամնեզիան** (հունարեն α – ժխտող մասնիկ և μνημη – հիշողություն)՝ հիշողության խանգարման տեսակ է, որը բնութագրվում է նախկին փորձի որոշակի մասի վերաբերյալ հիշողությունների բացարձակ կամ մասնակի կորստով։

Ամնեզիան կարող է տևել մի քանի րոպեից մինչև մի քանի տարի։ Մոռացված ժամանակաշրջանի տևողությունը միշտ չէ, որ համապատասխանում է վնասվածքի ծանրությանը։

Ամնեզիայի պատճառները
--------------------

Ամնեզիան հիմնականում առաջանում է

* գանգուղեղային վնասվածքներից
* գլխուղեղի օրգանական հիվանդություններից
* ալկոհոլամոլությունից, թունամոլությունից, թմրամոլությունից
* հոգեծին պատճառներից՝ վնասվածքի մասին հիշողությունների արտամղում, տհաճ երևույթների և իրադարձությունների մոռացում

Ամնեզիայի տեսակները
-------------------

* Ամնեզիա ըստ խանգարված ֆունկցիայի։

**Ֆիքսացիոն ամնեզիայի** դեպքում հիվանդն անընդունակ է հիշել ընթացիկ դեպքերը, սակայն անցյալի փորձը և գիտելիքները պահպանված են։

**Անէքֆորիա կամ անէքֆորիկ ամնեզիա** կոչվում են այն ամնեստիկ խանգարումը, երբ չհիշվող փաստերը, իրադարձությունները կամ բառերը մտաբերվում են միայն հուշումից հետո։

* Ամնեստիկ խանգարումներ ըստ մոռացման ժամանակաշրջանի

**Ռետրոգրադ ամնեզիան** հիշողության մթագնմանը կամ կորստին նախորդող ժամանակահատվածի հիշողության կորուստն է։

**Անտերոգրադ ամնեզիան** գիտակցության մթագնմանը կամ կորստին հաջորդող ժամանակաշրջանի հիշողության կորուստն է։

**Ռետրոանտերոգրադ ամնեզիան** ռետրոգրադ և անտերոգրադ ամնեզիաների համատեղումն է, երբ վերանում են գիտակցության մթագնմանը կամ կորստին և՛ նախորդած, և՛ հաջորդած դեպքերի մասին հիշողությունները։

**Կոնգրադ ամնեզիան** ընդգրկում է միայն գիտակցության խանգարման շրջանը։

* Հիշողության խանգարումն ըստ դինամիկայի

**Ռեգրեսիվ ամնեզիան** բարորակ ընթացող ամնեզիայի տարատեսակ է, որի ժամանակ նկատվում է հիշողության աստիճանական վերադարձ, սակայն այն երբեք ամբողջական չի լինում։ Առաջին հերթին վերադառնում են անձի համար ամենակարևոր ու վառ հիշողությունները։

**Ստացիոնար ամնեզիան** հիշողության կայուն, առանց որևէ դրական կամ բացասական զարգացման կորուստն է։

**Ռետարդացված ամնեզիան** հիշողության յուրահատուկ կորուստ է, որը ձևավորվում է ոչ թե գլխուղեղի վնասվածքից անմիջապես հետո, այլ որոշ ժամանակ անց, որի ընթացքում հիվանդը կարող է հիշել և վերարտադրել իր հիշողությունները։ Կարճ ժամանակ անց նա հմնովին մոռանում է դրանք։

**Պրոգրեսիվ ամնեզիան** բնորոշ է հիշողության աստիճանական, անվերադարձ և խորացող կորստով։ Այս խանգարումը բնորոշ է տարբեր թուլամտությունների, մասնավորապես Ալցհեյմերի հիվանդությանը, անոթային թուլամտությանը և այլն։ Այս խանգարման ոչ ախտաբանական դրսևորումներից են ծերունիների մոտ հաճախ դիտվող հիշողության առանձնահատկությունները՝ անցյալը լավ են հիշում, ավելի գունեղ, իսկ ներկան՝ վատ ու մռայլ։ Հիշողության կորուստն ընթանում է ըստ «Ռիբոյի օրինաչափության»։ Ֆրանսիացի գիտնական Ռիբոն հաստատել է, որ սկզբնական շրջանում թուլամտությամբ տառապող մարդկանց հիշողությունը թուլանում է կյանքի վերջին շրջանի դեպքերի հանդեպ։ Ավելի վաղ շրջանի փորձը մոռացվում է ավելի ուշ։

Գրականություն
-------------

* Սուքիասյան Ս. Հ. Մարգարյան Ս. Պ. Հոգեբուժություն. Մաս 1. Երևան 2006

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · eMedicine · ICPC 2 · MedlinePlus · NCI Thesaurus  · Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11979590n · Disease Ontology · GND: 4142230-2 · LCCN: sh85004557 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 324)։*  |