recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Գոհարիկ Ղազարոսյան** (դեկտեմբերի 21, 1907(1907-12-21) կամ հոկտեմբերի 28, 1911(1911-10-28), Կոստանդնուպոլիս - հոկտեմբերի 29, 1967(1967-10-29) կամ հոկտեմբերի 28, 1957(1957-10-28), Փարիզ), հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Ընդունվել է Փարիզի կոնսերվատորիա 1926 թվականին։ Սովորել է Պաուլ Դուկասի և Լազար Լևիի հետ։ Կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո Եվրոպայում հանդես է եկել որպես կոմպոզիտոր և դաշնակահար։

Փարիզում աշակերտել է Լ․ Լևիին՝ դաշնամուր, Պ․ Դյուկային և Ժ․ Ռոժե-Դյուկասին՝ կոմպոզիցիա։ Բնակվել է Պոլսում։ Զբաղվել է նաև մանկավարժական և երաժշտական, հասարակական գործունեությամբ։ 1934 թվականից համերգներով հանդես է եկել Եվրոպայի բազմաթիվ քաղաքներում և ԱՄՆ-ում։ Կատարել է հնագույն վարպետներից մինչև նորագույնների երկեր (ներառյալ Կոմիտասի և սեփական գործերը)։ Գրել է կամերային գործեր, դաշնամուրային երկու կոնցերտ, «Մի մոր պատմություն» բալետը (ըստ Անդերսենի), ստեղծել է ծավալուն «պատմողական» հայկական երգի ինքնատիպ տեսակ (Ավետիք Իսահակյանի «Կտակ», Սիլվա Կապուտիկյանի «Սիրերգ», Մեծարենցի «Եկեսցե» խմբերգը դաշնամուրով և այլն)։ Մեղեդիական արվեստը արմատներով կապված է հայկական ժողովրդական և հոգևոր երգին, ներդաշնակությունը զարգացել է ժողովրդականի հետ սերտ միաձուլվող դիատոնիզմից, հասել մինչև խրոմատիզմի և դիսոնանսների գործածության XX դարի բնորոշ առատությանը։ Տպագրված են դաշնամուրային 24 էտյուդները, Կոմիտասի՝ 1913 թվականին հավաքած ժողովրդական երգերից 20-ի դաշնամուրային շարադրությունը, աշուղական երգերի մշակումներ և այլն։ Մահացել է Փարիզում։

### Աշխատանքները

* Սոնատա դաշնամուրի համար
* Էտյուդ համար 9
* Հավաքածու դաշնամուրի համար
* Կվարտետ Արչի
* Երեք հայ ժողովրդական երգ
* Պրելյուդ Les Armeniannes
* Երեք երգ ջութակի և դաշնամուրի համար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 7. — էջ 22.
3. 1 2  Présence Compositrices — 2020.
4. ↑  "Գոհարիկ Ղազարոսյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 22)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16969765g · ISNI: 0000000047751822 · LCCN: n2006202192 · VIAF: 1908856 · WorldCat VIAF: 1908856 |

 |
Գրաֆիտ
**Գրաֆիտ** (հին հունարեն՝ γράφω-ից՝ գրում եմ), միներալ, ածխածնի ալոտրոպ ձևափոխություններից մեկը։ Ունի շերտավոր կառուցվածք։ Ածխածնի ատոմները գտնվում են sp2 հիբրիդային վիճակում։ Գրաֆիտից պատրաստում են մատիտների միջուկը։

Հատկություններ
--------------

Գրաֆիտն ունի բարձր էլեկտրահաղորդականություն։ Ի տարբերություն նույն բաղադրությունն ունեցող ալմաստի՝ կարծրությունը շատ փոքր է՝ 1-2 ըստ Մոոսի սանդղակի։ Խտությունը 2.08-2.23 գ/սմ3 է։

Գրաֆիտը թթուներում չի լուծվում։ Բնության մեջ հանդիպում է կավերի և երկաթի օքսիդների խառնուրդի տեսքով։

Մատիտներ
--------

Գրաֆիտով մատիտներ։
Թղթի վրա հետք թողնելու ընդունակության շնորհիվ է գրաֆիտն ստացել իր անունը, որը 1789 թ. առաջարկել է գերմանացի միներալաբան Աբրահամ Վերները՝ հին հունարենից թարգմանաբար «գրել, նկարել» նշանակող բառից։

Մատիտի միջուկը սովորաբար պատրաստվում է աղացած գրաֆիտի և կավի խառնուրդից։ Այդպիսի բաղադրություն առաջարկել է Նիկոլա-Ժակ Կոնտեն 1795 թ։

Մեր օրերում մատիտների արտադրությունը բնական գրաֆիտի փոքր, բայց կարևոր սպառողն է։ 2011 թ. արտադրված 1.1 միլիոն տոննա գրաֆիտի շուրջ 7%-ն օգտագործվել է մատիտների արտադրությունում։

Ցածրորակ ամորֆ կառուցվածքով գրաֆիտ արդյունահանվում և օգտագործվում է հիմնականում Չինաստանում։

Այլ կիրառություններ
-------------------

Բնական գրաֆիտը հիմնականում օգտագործվում է ցինկածխածնային մարտկոցներում, էլեկտրական շարժիչների խոզանակների արտադրությունում և ունեն նաև մի քանի այլ մասնագիտական կիրառություն։ Օգտագործվում է նաև աղացած վիճակում։Մանրացված գրաֆիտի և ջրի կամ յուղի խառնուրդը օգտագործվում է մեքենաների շփվող մետաղական մասերը յուղելու համար, քանի որ գրաֆիտի շերտերը սահելով նվազեցնում են շփման ուժերը։ Գրաֆիտը լայնորեն կիրառվում է սինթետիկ ալմաստի արտադրության մեջ։ Նկարչական աշխատանքների ժամանակ տարբեր կարծրություն և որակ ունեցող գրաֆիտներն օգտագործվում են տարբեր երանգներ ստանալու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  graphite. Encyclopædia Britannica Online.
2. ↑  Ritter, Steve (2001 թ․ հոկտեմբերի 15). "Pencils & Pencil Lead". American Chemical Society.
3. ↑  "The History of the Pencil". University of Illinois at Urbana–Champaign. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 9-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Electric Graphite Growing Demand From Electric Vehicles & Mobile Electronics" (PDF). galaxycapitalcorp.com. 2011 թ․ հուլիսի 20. Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Module 6: Media for 2-D Art" (PDF). Saylor.org. Retrieved 2012 թ․ ապրիլի 2.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Գրաֆիտ** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 206)։*  |
Թիթեղյա բաժակ Սինգապուրից 1970-ական թթ, որը նախատեսված է խմորը լցնելու համար
Խմորը տաք ափսեի մեջ լցնելը
**Ռոթի ջալա**, **ռոթի կիրայի** կամ **ռոթի ռենջիս**, մալայական և պադանգական թեյի խորտիկ։ Մատուցվում է կարիով կերակուրի հետ, որը կարելի է գտնել Ինդոնեզիայում, Մալայզիայում և Սինգապուրում։ Ռոթի ջալան գեղեցիկ ուտեստ է, որը իր պատրաստման շնորհիվ նման է ժանյակի։ Սա մալայական ավանդական ուտեստ է, որը սովորաբար պատրաստվում է տանը և մատուցվում այնպիսի միջոցառումների ժամանակ, ինչպիսիք են հարսանինքները և փառատոները։ Սովորաբար ռոթին բաժանում են 3-ից 4 մասի, ավելացնում կարի, հատկապես՝ հավի՝ որպես բրնձի փոխարինիչ։

Պատմություն
-----------

Մալայացիները, ծագումով լինելով ձկնորսներ և ապրելով ծովափերում, խորտիկը պատրաստելու համար ոգեշնչումը գտել են ձկնորսության համար նախատեսված ուռկանից. այստեղից է անունը։ Այն նաև օրիգինալ պատրաստման համար կոչվում է «Ռոթի ռենջիս», որը նշանակում է «Լվացված հաց»։ Ի սկզբանե ամեն ինչ ձեռքով էր արվում, որի դեպքում բաղադրիչը պատրաստման համար նախատեսված կաթսայի մեջ լվացվում էր։ «Ռոթի կիրային» ևս մեկ այլ անուն է, որի «կիրային» ցույց է տալիս խտացրած կաթի փոքրիկ անցքերով թիթեղյա ամանից բաղադրիչը խառնելիս ձեռքի շրջանաձև շարժումը։

«Ջալարա դոզան» ծագել է «Ռոթի ջալա»-յից։

Պատրաստում
----------

Բաղադրիչները հիմնականում կազմված են ալյուրից, հավկիթներից, կաթից (կովի կամ կոկոսի) և մի պտղունց կոճապղպեղից։ Դրանք խառնում են ջրի հետ, որպեսզի ստանան հեղուկ խմոր, հետո շրջանաձև շարժումով լցնում են տաք կաթսաայի մեջ։ Հաճախ օգտագորվում է մանագիտացված սպասք, որը հիշեցնում է բաժակ՝ ներքևում բազմակի անցքերով, որն օգնում է ստանալ «ցանցանման» էֆեկտը։

Ռոթի ջալան պատրաստված է եգիպտացորենի ալյուրից։ Այն մի շերտով հարթ է արվում (հետո ծալվում է պատրաստվելուց հետո)։ Ռոթի ջալան, ըստ էության, տապակվում է տապակի մեջ։

Տես նաև
-------

* Ռոթի
* Մալայական խոհանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "How to Make Roti Jala/Net Pancake". The Huffington Post.
2. ↑  "Roti jala: Like a lace doily". *www.themalaymailonline.com/*. The Malay Mail.
3. ↑  "Net benefits". The Hindu.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Roti jala and curry in 7th Century Arabia?". Free Malaysia Today. 2015 թ․ մարտի 4. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 14.
Ռումինիան հանդիսանում է աշխարհի ամենամեծ գինի արտադրող երկրներից մեկը։ 2009 թվականին երկրում արտադրվել է 610,000 տոննա գինի։ Եվրոպական բիզնեսի և գինու գնորդների համար Ռումինիան գրավչային երկիր է մատչելի գներով և խաղողի այգիներով՝ համեմատած Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի հետ

Պատմություն
-----------

Ռումինիան կիրառում է խաղողագործության ամենահին մեթոդներն ու ավանդույթները։ Չորային ամառների շնորհիվ տեղայնքը բավականին հաջող է, գինու այգիները՝ բերքատու։ Դեռևս միջնադարից Ռումինիայում գինին հանդիսացել է ավանդական ալկոհոլային խմիչք։

Միջնադարում, երբ սաքսոնները գաղթեցին Ռումինիա, իրենց հետ բերեցին գերմանական խաղողի վազեր, որոնք 19-րդ դարում փոխարինվեցին Արևմտյան Եվրոպայից բերված վազերով

1880-ական թվականներին Հյուսիսային Ամերիկայից Ռումինիա եկավ խաղողի ֆիլոքսերան (գունատ, դեղին միջատ, որը հարձակվում է խաղողի վազերի վրա), որը ոչնչացրեց Եվրոպայի խաղողի վազերի մեծ մասը, այդ թվում և Ռումինիայի խաղողի վազերը։ Ռումինիան վազեր ներմուծեց Ֆրանսիայից և այլ պետություններից։

2008 թվականին Ռումինիան աշխարհի 12-րդ ամենամեծ գինի արտադրող պետությունն էր աշխարհում, 2009 թվականին՝ 11-րդը։

Գինի արտադրող շրջաններ
----------------------

* Cotnari
* Dealu Mare
* Jidvei
* Murfatlar
* Minis - Maderat
* Panciu
* Odobeşti
* Cotești
* Recaș
* Târnave Vineyard|Târnave
* Vânju Mare
* Iași|Bucium
* Dragasani

Գինիներ
-------

* Սպիտակ
	+ Grasă de Cotnari
	+ Fetească albă և Fetească regală, Fetească-ն ռումինական ամենատարածված և հայտնի գինին է
	+ Galbenă de Odobeşti
* Կարմիր
	+ Băbească Neagră
	+ Fetească neagră
	+ Negru de Dragasani
* Անուշաբույր
	+ Tămâioasă Românească
	+ Busuioacă de Bohotin
* Այլ
	+ *Zaibăr* բնօրրանը՝ Ռումինիա, ստեղծվում է Օլտենիայում, երկրի հարավարևմտյան շրջաններից մեկում։ Մուգ կարմիր գինի
	+ *Sânge de Taur* մուգ կարմիր գինի
	+ Frâncușă

Տես նաև
-------

* Ռումինիայի խոհանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Romania puts sparkle into wine trade". BBC News. 2002 թ․ օգոստոսի 5. Retrieved 2006 թ․ հուլիսի 19.
2. ↑  "History of Romanian Wine". JRBA. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 20.
3. ↑  "Wines of Romania". Chiff. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2006 թ․ հուլիսի 19.
4. ↑  "Wine production (tons)". Food and Agriculture Organization. p. 28. Retrieved 2011 թ․ փետրվարի 11.
**Գյուտ Գողթնեցի** (Նաև՝ **Վասակ Գողթնեցի**, 5-րդ դար, Գողթն, Հայկական մարզպանություն - 6-րդ դար, Գյուտա վանք, Սյունիքի իշխանություն, Հայկական մարզպանություն), հայ հոգևորական, Գյուտա վանքի վանահայր, Գողթն գավառի Շաբաթ իշխանի որդին, Շապուհի եղբայրը, Գողթնեցիների նախարարական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Գյուտ Գողթնեցին մինչ հոգևորական դառնալը կոչվում էր Վասակ։ Նրա պապը՝ Գյուտը 5-րդ դարի սկզբում օժանդակել էր Մեսրոպ Մաշտոցին քարոզության ժամանակ։ Հոր՝ Շաբաթ իշխանի մահից հետո նրա երկու որդիները՝ Վասակը և Շապուհը տոհմական ժառանգության և հատկապես Որդուատ գյուղի համար պատերազմ են սկսում։ Պատերազմի ժամանակ Վասակը մահացու վիրավորում է Շապուհին, բայց զղջում է իր արածի համար ու ուխտում է ճգնավոր դառնալ, եթե եղբայրն առողջանա։ Շապուհն ապաքինվում է, իսկ Վասակը քաշվում է Բաղքի լեռները և իրեն նվիրում ճգնավորության։ 3 և կես տարի անց նա հեռանում է Երասխի ափին գտնվող Քարավազ կոչված վայրը և քարանձավներից մեկում ճգնում։ Ճգնելու շրջանում էլ սկսում է կոչվել Գյուտ։ Շուրջ տասը տարի անց այս վայրերում է հայտնվում մի թագավորազն՝ հետապնդելով մի եղջերվի։ Տեսնելով, թե Գյուտն ինչպես է արջի թաթը խնամում, և ազդվելով մենակյացի սրբությունից՝ թագավորազն իշխանավորը մկրտվում է՝ վերցնելով Քրիստոսասեր անունը։ Վերջինս, անհրաժեշտ դրամ բերելով, Գյուտի հետ մեկտեղ վանք է կառուցում, որը շատ չանցած՝ ավերվում է արքայազնի հոր կողմից, իսկ ճգնավորները փրկվում են՝ մինչ այդ վանքից հեռացած լինելով։ Այս իրադարձություններից հետո արքայազնի հայրը ծանր հիվանդանում է և որդու խորհրդով՝ բուժվելու համար վերականգնում է Քարավազի վանքը (Գյուտա վանք), ուր հավաքվում են 500-ի չափ ճգնավորներ, որոնցից 200-ը հաստատվում են վանքում, իսկ 300-ը՝ շրջակա քարայրներում։ Հետագա հարձակումներից մեկի ժամանակ նահատակվում են 84-ամյա Գյուտը և Քրիստոսասերը, որոնցից առաջինը թաղվում է եկեղեցու գավթում, իսկ երկրորդը՝ եկեղեցում։ Գյուտի աշակերտներից էր Սյունիքի Երիցակ եպիսկոպոսը, որին օգնել էր կառուցել Նոր Երուսաղեմ եկեղեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 476.
2. ↑  "Մուշե Ա Այլաբերցի (526-534)". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Գյուրեր Այքալ** (թուրքերեն՝ Gürer Aykal; մայիսի 22, 1942(1942-05-22), Էսքիշեհիր, Թուրքիա), թուրք դիրիժոր։ Բիլքենթի համալսարանի ադյուտանտ- պրոֆեսոր։ 1999- 2009 թվականներին եղել է Ստամբուլի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի երաժշտական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։

Կրթություն
----------

Այքալը ծնվել է թուրքական Էսքիշեհիր քաղաքում։ Սովորել է Հաջեթեփայի անվան Անկարայի պետական կոնսերվատորիայում։ 1963 թվականին սովորել է ջութակ՝ Նեդջեթ Ռեմզի Աթաքի մոտ, իսկ 1969 թվականին՝ կոմպոզիցիա՝ Ահմեդ Ադնան Սայգունի մոտ։ Այնուհետև սովորել է դիրիժորություն Լոնդոնի Գիլդհոլի երաժշտության և թատրոնի դպրոցում, որտեղ նրան դասավանդել են այնպիսի դիրիժորներ, ինչպիսիք են Անդրե Պրևին և Ջորջ Հյորսթը։ Այնուհետև մեկնել է Իտալիա, որտեղ շարունակել է ուսումը և 1973 թվականին Սուրբ Սեսիլի ազգային ակադեմիայում ստացել է երաժշտական արվեստների դոկտորի գիտական աստիճան։ Ահմեդ Ադնան Սայգունի խորհրդով մնացել է Իտալիայում, որտեղ Սրբազան երաժշտության պապական ինստիտուտում սովորել է գրիգորիանական երգեցողություն և պոլիֆոնիական երաժշտություն։

Կարիերա
-------

Այքալը դիրիժորություն է արել Ստամբուլի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբում, Անգլիայի կամերային նվագախմբում, Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում, Համբուրգի սիմֆոնիկ նվագախմբում, Անկարայի կամերային նվագախմբում և Կոնսերտգեբաուի նվագախմբում։ 1974 թվականին դարձել է Անկարայի նախագահական սիմֆոնիկ նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր։

1987- 1991 թվականներին Այքալը ղեկավարել է Տեխասի Լաբբոկ քաղաքի սիմֆոնիկ նվագախումբը, իսկ 1992- 2004 թվականներին ղեկավարել է Էլ Պասոյի սիմֆոնիկ նվագախումբը։ 2014 թվականին Անթալիայում գլխավորել է Ֆորտեպիանոյի միջազգային փառատոնի ժյուրիի կազմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Maestro Gürer Aykal responds to piano festival criticism". *Today's Zaman*. 2014 թ․ հուլիսի 18. Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 167737996 · GND: 133814637 · ISNI: 0000000055455476 · LCCN: n89647027 · NUKAT: n2014009356 · VIAF: 1620127 · WorldCat VIAF: 1620127 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գևորգ Չաուշի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Չաուշի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի Աջափնյակ համայնքում՝ Բաշինջաղյան, Մազմանյան և Բեկնազարյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող Չաուշի անվան հրապարակում, տեղադրվել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 29-ին, ի պատիվ ազատագրական պայքարի հերոս հայդուկապետ Գևորգ Չաուշի։

Հեղինակներ
----------

* Քանդակագործ՝ ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Լևոն Թոքմաջյան
* Ճարտարապետ՝ Ժիրայր Պետրոսյան

Տվյալներ
--------

Հուշարձանը կառուցված է բազալտից, ընդհանուր բարձրությունը 12 մետր է, բուն արձանի բարձրությունը՝ 7 մետր։

Գևորգ Չաուշի հուշարձան

Պատմություն
-----------

Արձանը տեղադրվել է հրապարակի կենտրոնի բարձունքի վրա։ Հերոսի աջ ձեռքը և ոտքը խրված են լեռների մեջ, ինչով հեղինակը ցանկանում է ասել, որ երկիրը կանգուն է, և ոչ մեկին չի տրվելու, իսկ մյուս ձեռքում՝ հրացանն է։ Չաուշը ներկայանում է որպես պահապան և քաջարի զինվոր՝ հայացքն ուղղված դեպի Արարատ լեռը։ Հեղինակը քանդակը միտումնավոր չի հասցրել կատարյալ մշակվածության՝ քարի կոպտությամբ ցույց տալով սարերում կռված, սարերում մեռած մարդու կերպարը։

Հուշակոթողի կերտմանն աջակցել է սասունցիների «Էրգիր» մշակութային կազմակերպությունը՝ Սուրեն Ֆահրադյանի նախագահությամբ։

Ամեն տարի, Գևորգ Չավուշի նահատակության օրը՝ մայիսի 27-ին, հերոսի արձանի շրջակա տարածքում տեղի է ունենում ֆիդայիների ոգեկոչման ու հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի հերոս Գևորգ Չավուշի հիշատակի նվիրված տոնակատարում։

Գևորգ Չավուշին նվիրված հուշարձաններ կան նաև Աշնակում, Արտաշատում, Ջերմուկում, Լուսառատում։

Տես նաև
-------

* Գևորգ Չաուշի հուշարձան (Արտաշատ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աջափնյակ համայնքում կբացվի Գևորգ Չաուշի արձանը
2. ↑  Աջափնյակում կբացվի Գևորգ Չաուշի արձանը(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Գևորգ Չաուշի արձանը համանուն հրապարակում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 29.
4. ↑  Մայրաքաղաքում նշվել է ֆիդայիների ոգեկոչման ու հայ ժողովրդի ազգային ազատագրական պայքարի հերոս Գևորգ Չավուշի հիշատակի օրը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ռուբեն Բագրատունի** (օգոստոսի 23, 1970(1970-08-23), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ)` հայ երգահան և կիթառահար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1970 թվականի օգոստոսի 23-ին Գյումրի քաղաքում։ 1977-1987 թվականներին սովորել է Պետրոս Դուրյանի անվան 28 միջնակարգ դպրոցում։ 1993-1995 թվականներին ծառայել է Հայկական բանակում։ 1990-2000 թվականներին հանդես է եկել «Կիլիկա» խմբում, որպես բաս կիթառահար և մեներգիչ։ Համագործակցել է Սփյուռք և Միներալ ռոք խմբերի, և տարբեր ժանրի երաժիշտների հետ։ Որպես կիթառահար հանդես է եկել տարբեր կատարողների ձայնագրություններում։ Առաջին ստեղծագործությունները գրել է 1985 թվականին։

2000 թվականից կրում է Ռուբեն Բագրատունի բեմական անվանում։ Ներկայումս հանդես է գալիս հեղինակային մենահամերգներով, հիմնականում զբաղված է կիթառի անհատական դասընթացներով։ Բնակվում է Էջմիածին քաղաքում, ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ստեղծագործական կենսագրություն
-----------------------------

100-ից ավելի երգերի հեղինակ է։ Մասնակցել է հեղինակային երգի փառատոների, բազմաթիվ համերգների։

Թողարկել է 3 ձայներիզ՝

* «Լսիր երգերս» 1993 թ.
* «Օրը նորից կսկսվի» 1999 թ.
* «Ինչ իմանայի» 2003 թ.

և երկու երգով ներկայացված է հեղինակ կատարողների Bard Club CD No1 ձայնասկավառակի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Հայաստանում ամենաշահութաբերը թուրքամետ երաժշտությունն է». Ռուբեն Բագրատունի (Հախվերդյան)". Արխիվացված է the original 2020 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2020 թ․ նոյեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "AV Production - Ռուբեն Բագրատունի". *avproduction.am*. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 22.(չաշխատող հղում)

* Ռուբեն Բագրատունի - Ձյան Կարոտ chordify կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մուրադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռուզան Հուսիկի Մուրադյան** (հունիսի 15, 1949(1949-06-15), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոնցերտմայստեր, դաշնակահար։

Կենսագրություն
--------------

Ռուզան Մուրադյանը ծնվել է 1949 թվականին, Թբիլիսիում։ 1950 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան։ Երաժշտական կրթությունն ստացել է Երևանի Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցում, 1965 թվականին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում։ 1968-1973 թթ. սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժնում։

2001 թվականից ընտանիքով բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում, որտեղ շարունակել է իր ստեղծագործական գործունեությունը։

Գործունեություն
---------------

Որպես բալետի, երգչախմբի, նվագախմբի, սոլիստների համար կոնցերտմայստեր աշխատել է Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում։ 1969-1973 թթ. Կարպ Խաչվանքյանի ղեկավարությամբ մասնակցել է «Սիլվա», «Իմ չքնաղ լեդի», «Սև վիշապ», «Մարդը Լամանչից», «Սեր աստղերի տակ», «Մորգանի խնամին» և շատ ուրիշ բեմադրություններին։ Որպես բալետային խմբի կոնցերտմայստեր 1973-2001 թթ. աշխատել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում։ Ստեղծագործական գործունեությունը սկսվել է «Գայանե» բալետի բեմադրությամբ, որի ժամանակ աշխատել է կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի հետ։ Մասնակցել է «Արա Գեղեցիկ», «Սասունցի Դավիթ», «Ժիզել», «Դոն Կիխոտ», «Սպարտակ», «Դիմակահանդես», «Կարապի լիճ», «Անմահություն» և այլ բեմադրություններում։ Որպես գլխավոր կոնցերտմայստեր՝ պատրաստել է երիտասարդ կադրեր բալետում նվագելու համար։ Աշխատել է Նադեժդա Պավլովայի, Վյաչեսլավ Գորդեևի, Մարիս Լիեպաի, Լիլիանա Կոզիի, Վալենտինա Գանիբալովայի, Վիլեն Գալստյանի, Աշոտ Ասատրյանի, Մաքսիմ Մարտիրոսյանի, Նորայր Մեհրաբյանի, դիրիժորներ Արամ Քաթանյանի, Հակոբ Ոսկանյանի, Օհան Դուրյանի, Կոնստանտին Օրբելյանի, Հովհաննես Չեքիջյանի, Վալերի Գերգիևի, Ալգիս Ժյուրայտիսի և այլոց հետ։ Թատրոնի կազմում հյուրախաղերով հանդես է եկել Մոսկվայում, Սանկտ-Պետերբուրգում, Կիևում, Թբիլիսիում, Դոնի Ռոստովում, Գերմանիայում, Թունիսում, Ալժիրում, Արգենտինայում, Մեքսիկայում, և ԱՄՆ-ում։ Զուգահեռ աշխատել է մանկական երաժշտական թատրոնում և դասավանդել երաժշտական դպրոցում։ 2001-2010 թթ. որպես դաշնակահար աշխատել է Փասադենայի Le Studio-ում, 2007-2010 թթ. միաժամանակ՝ Pasadena Dance Theatre-ում, 2011-2012 թթ.` Լոս Անջելեսի City of Angels Ballet-ի դաշնակահար, 2011 թվականից, միաժամանակ` Սանտա Մոնիկայի քոլեջի բալետի բաժնի դաշնակահար։ Պարբերաբար ելույթ է ունեցել Փասադենա քաղաքում անցկացվող բալետի փառատոներին։

Ընտանիք
-------

* Հայրը՝ Հուսիկ Մուրադյան
* Մայրը՝ Նելլի Մուրադյան
* Ամուսինը՝ Կոնստանտին Պետրոսյան (1 երեխա)
* Ամուսինը՝ Լևոն Շարաֆյան (1984, ապրիլի 26 ) (1 երեխա)
* Դուստրը՝ Նարինե Պետրոսյան
* Որդին՝ Միքայել Շարաֆյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ռուզան Մուրադյանի կենսագրականը AV Production կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18.
2. ↑  Ռուզան Մուրադյանի գործունեությունը contactbee.com կայքում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գևորգ Սարգսյան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Սարգսյան** (հայտնի է նաև **Ճալա** անունով, հունիսի 5, 1959(1959-06-05), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Սարգսյանը ծնվել է 1959 թվականին Լեինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 1975-1979 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1985-1991 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ Մի քանի տարի բնակվել է Լեհաստանում, այնուհետև 1996 թվականին վերադարձել է Գյումրի։ 1997 թվականից դասավանդում է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի Գյումրու մասնաճյուղում, 1999 թվականից՝ դոցենտ։

Եղել է 1980-ականների հայկական գեղարվեստի հեղափոխականներից մեկը։ Մասնակցել է Երևանում վերակառուցման ժամանակ գործած «3-րդ հարկ» շարժման մի քանի ցուցահանդեսի։ Մշակել է յուրահատուկ կատարողական տեխնիկա։ Սարգսյանի ստեղծագործությունները պատմում են հայկական քարերի, անցած պատմության տարեգրության մասին։ 2007 թվականին հիմնադրել է 15/3 արվեստի խումբը։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային, խմբակային ցուցահանդեսների, եղել մի շարք ցուցահանդեսների համադրող։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Գյումրիում (1996 թ.), Երևանում (2013 թ.), Վալանսում (2014 թ.):

Կատալոգներ, գրքեր
-----------------

* ԱՐՏ Կովկաս, Թբիլիսի, 2004 թ.
* Արվեստը հանուն խաղաղության ցուցահանդես, Հալեպ, 2004 թ.:
* Հայկական պալիտրա նոր սերունդ Երևան, Հայաստան 2005 թ.:
* 15/3 խմբի ցուցահանդես, Ասլամազյան քույրերի թանգարան, Գյումրի, Հայաստան, 2007 թ.:
* Դատարկ սիմվոլներ, ՆՊԱԿ, Երևան, Հայաստան, 2008 թ.:
* Սպիացող վերքեր, Գյումրու միջազգային բիենալե, Գյումրի, Հայաստան 2008 թ.:
* Քաղաքը, 15/3 խմբի ցուցահանդես, գրողների միություն, Գյումրի, Հայաստան, 2008 թ.:
* Մենք և մեր կողքինը, 15/3 խմբի ցուցահանդես, Ասլամազյան քույրերի թանգարան, Գյումրի Հայաստան, 2008 թ.:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "AV Production - Գևորգ Սարգսյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Ականաթ գալերեա - Գեւորգ Սարգսյան (Ճալա)". *akanatgallery.com* (in անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ հունվարի 5.
**Գոբաոժոու** (չիներեն 锅爆肉, նաև **գո բաո ժոու**), չինական խոհանոցի ուտեստ, որը պատրաստվում է օսլայում տապակված խոզի մսի կտորներից, մատուցվում է թթու-քաղցր թանձրուկով։ Ուտեստը բնորոշ է հյուսիսարևելյան Չինաստանին և, մասնավորապես, Հարբին քաղաքին։

Պատմություն
-----------

Ուտեստը հորինվել է 1907 թվականին Հարբինյան խոհարար Չժեն Վենի կողմից ռուսների համար, ովքեր եկել էին քաղաք՝ չինական Արևելյան երկաթուղու շինարարության համար։ Ուտեստի մտահաղացումը տվել է խոհարարի ազգությամբ ռուս կինը։ Որպես հիմք վերցված է «տապակված խոզի մսի կտորներ» պեկինյան ուտեստ, խոհարարը ավելացրել է շաքարավազ՝ դարձնելով ուտեստի համը քաղցրի, որպեսզի այն ավելի լավ համապատասխանի ռուս հյուրերի ճաշակին։

Պատրաստում
----------

Ուտեստի հիմնական բաղադրիչներն են՝ խոզի միս, հեղուկ խմոր օսլայից, շաքարավազով և քացախով թանձրուկ։ Օսլայով խոզի միսը տապակում են սկզբում կրակի միջին ջերմաստիճանով, ապա բարձր։ Դրանից հետո մատուցում են թթու-քաղցր և քացախ և հալված շաքարավազ պարունակող թանձրուկով (այն կարող է փոխարինվել կետչուպով)։ Պատրաստված ուտեստը ունի սաթե գույն, ծամելու ընթացքում հիանալի խրթխրթում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Гобаожоу»". Международное радио Китая. 2020 թ․ օգոստոսի 17. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ նոյեմբերի 10. Retrieved 2021 թ․ նոյեմբերի 10.
2. ↑  "Гобаожоу - харбинское блюдо с русской историей". Байкал Медиа. 2018 թ․ նոյեմբերի 27. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ նոյեմբերի 10. Retrieved 2021 թ․ նոյեմբերի 10.
3. ↑  "О харбинском блюде "Гобаожоу" и русском вкусе". Российская газета. 2018 թ․ նոյեմբերի 28. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ նոյեմբերի 10. Retrieved 2021 թ․ նոյեմբերի 10.
**Գրիգոր Մերջանով** (մարտի 28, 1880(1880-03-28), Ադրիանապոլիս, Օսմանյան կայսրություն - *անհայտ*), ազգային-ագատագրական շարժման մարտիկ։

Կենսագրություն
--------------

Երիտասարդ տարիքում ընդունվել է Հայ հեղափոխական դաշնակցության շարքերը։ Ժնևում մասնագիտացել է պայթուցիկ նյութեր պատրաստելու մեջ։

1905 թ. Կովկասում աչքի է ընկել հայ-թաթարական ընդհարումների ժամանակ։ Հայերի տեղահանության և ցեղասպանության ժամանակ թուրքական իշխանությունները բանտարկել են Մերջանովին, սակայն նա փախել է բանտից։ 1916-1918 թթ. ծառայել է բուլղարական բանակում։ 1918 թ. Կ. Պոլսում ահաբեկել է ցեղասպանությանը նպաստած անձանց։ «Նեմեսիս» գործողության կազմակերպիչներից էր։

1921 թ. դեկտեմբերին Հռոմում մասնակցել է Սայիդ Հալիմ փաշայի ահաբեկչությանը։ 1922 թ. դուրս է եկել ՀՅԴ-ից՝ կուսակցության բյուրոյին մեղադրելով անսկզբունքայնության, կուսակցության հիմնական ծրագրից շեղվելու մեջ։ Հեռանալով քաղաքական գործունեությունից՝ հաստատվել է Փարիզում։

Հիշատակի հավերժացում
--------------------

Գրիգոր Մերջանովի անունը փորագրված է Երևանի Օղակաձև զբոսայգու չորրորդ հատվածում 2023 թվականի ապրիլի 25-ին բացված «Ազգային արժանապատվության ասպետներին» աղբյուր-հուշակոթողին։

Գրականություն
-------------

* Իմ կտակը, Բեյրութ, 1972

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Մայրաքաղաքում բացվել է Ազգային արժանապատվության ասպետներին նվիրված աղբյուր-հուշակոթող". Արխիվացված է the original 2023 թ․ մայիսի 1-ին. Retrieved 2023 թ․ մայիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Սալոմե Ջաշի** (վրաց.՝ სალომე ჯაში, հունիսի 5, 1981(1981-06-05)), վրացի կինոռեժիսոր։ Վրաստանում ստեղծագործող վավերագրող։

Կենսագրություն
--------------

Նախնական կրթությամբ լրագրող լինելով՝ վավերագրական կինոռեժիսուրա է ուսանել Ռոյալ Հոլոուեյում՝ Լոնդոնի համալսարանի հաղորդակցական արվեստների բաժնում։ Նրա ուսանողական աշխատանքներից մեկը ցուցադրվել է Դիմանկարների ազգային ցուցասրահում՝ ինքնապատկերման շուրջ քննարկումների շրջանակներում։ Սալոմե Ջաշիի ֆիլմերը ցուցադրվել են Լայպցիգի վավերագրական և անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոնում (2007), Փարիզի Cinéma du Réel կինոփառատոնում (2007), Պրահայի «Մեկ աշխարհ» մարդու իրավունքների վավերագրական ֆիլմերի փառատոնում (2009)։

Ֆիլմեր
------

* Նրանց ուղղաթիռը (2006)
* Մի պարոն նախարար (2008)
* Անխոս (2009)
* Առաջնորդը միշտ իրավացի է (2010)
* Բախմարո (2011, 2012 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սալոմե Ջաշի(չաշխատող հղում)
2. ↑  "«Բախմարո» ֆիլմը «Ոսկե Ծիրան»ի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սալոմե Ջաշիի մասին imdb.com կայքում
* სალომე ჯაში(չաշխատող հղում)
* სალომე ჯაში - კინოდოკუმენტალისტი
Վայմանգու գեյզերի ժայթքումը, լուսանկարը 1903 թվականին հրատարակված «Picturesque New Zealand»,գրքից
Վայմանգու գեյզերի լուսանկարը կատարված 1904 և 1910 թվականների միջև
Վայմանգու գեյզերի գտնվելու վայրի ժամանակակից տեսքը

**Վայմանգու** (անգլ.՝ Waimangu), Նոր Զելանդիայի հյուսիսում գտնվող Ռոտոռուա քաղաքից 20 կմ հարավ-արևելք՝ Վայմանգու հովտում գտնվող չգործող գեյզեր։

Ենթադրվում է, որ գեյզերի ձևավորմանը նպաստել է 1886 թվականի հունիսի 10-ի Տարավերա հրաբխի ժայթքումը։ Գեյզերը առաջին անգամ գործել է 1900 թվականին։ Վայմանգուի ժայթքումները եղել են ոչ պարբերաբար 5-ից մինչև 30 ժամ հաճախականությամբ։ Յուրաքանչյուր ժայթքման ժամանակ գեյզերը արտամղել է մոտ 800 տոննա ջուր և քարեր, որոնք բարձրացել են 400-460 մետր։ Այս ամենի շնորհիվ գեյզերը համարվել է աշխարհի ամենամեծն ու հզորը։

Վայմանգուի յուրաքանչյուր ժայթքում ազդեցիկ տեսարան է եղել, և կարճ ժամանակում գրավել է բազմաթիվ մարդկանց ուշադրություն, և չնայած վտանգին՝ բազմաթիվ զբոսաշրջիկների սիրելի վայր է դարձել։

Հայտնի է մեկ դժբախտ դեպք։ 1903 թվականի օգոստոսի 31-ին չորս զբոսաշրջիկ անտեսելով գիդի զգուշացումները մոտեցել են գեյզերի խառնարանին վտանգավոր տարածության վրա և ժայթքման ժամանակ զոհվել արտանետված ցեխի զանգվածից։

Գեյզերի անունը մաորիներ լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «սև ջուր», ինչը կապված է արտաժայթքվող ցեխի զանգվածի յուրահատուկ գույնով։

1904 թվականի նոյեմբերի 1-ին Վայմանգու գեյզերը ժայթքել է վերջին անգամ։ Ենթադրվում է, որ գեյզերի ակտիվության վրա ազդել է դրան նախորդած սահանքը, որն էլ փոխել է հարակից ստորգետնյա ջրերի հունը։ Նաև ազդել է Տարավերա լճի մակարդակի 11 մետր իջնելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Moore, E. S. (November-December, 1917). "The Active Volcanoes of New Zealand". *The Journal of Geology*. University of Chicago Press. **25** (8): 708.
2. ↑  Кравчук П. А. Рекорды природы. — Л.: Эрудит, 1993. — 216 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-7707-2044-1
3. 1 2  MacLaren, J. Malcolm (November, 1906). "The Source of the Waters of Geysers'". *The Geological Magazine*. Cambridge University Press. **3** (11): 512.
4. ↑  United Press Association (1903 թ․ օգոստոսի 31). "WAIMANGU GEYSER - 1903". *New Zealand Disasters and Tragedies*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Waimangu geyser: the world’s largest, 'Hot springs, mud pools and geysers', Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand. Updated 5 November 2007.
* Images of the Waimangu Geyser from the Alexander Turnbull Library's Unpublished Collections
* Steam Clouds, Waimangu Geyser, New Zealand picture Archived 2011-06-12 at the Wayback Machine. State Library of Victoria
* Waimangu Volcanic Valley Официальный сайт долины Уиамангу(անգլ.)
**Գուադալկանալ** (իսպ.՝ Guadalcanal, [gwadalka'nal]), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ՝ Սևիլյա պրովինցիայում։ Գտնվում է Սիեռա Նորտե դե Սևիլյա շրջանում։ Զբաղեցնում է 275 կմ² մակեերես։ Բնակչությունը կազմում է 2962 (2010 թվական)։

Տեղանվան ծագումնաբանություն
---------------------------

Քաղաքի անվանումը ծագել է արաբերեն Վադ ալ Կանալ բառից (արաբ․՝ وادي القنال‎‎)։ Առաջին անգամ այստեղ մադիկ սկսել են ապրել դեռևս պալեոլիթի (Հին քարի դար) շրջանից։ Մինչև այս տարածքում իբերական մշակույթի փոխադրումը, որտեղ բնակավայրը կոչվել է Tereses, հռոմեացիները կառուցել են Sisapo քաղաքը՝ այն ճանապարհին, որը կապում էր Hispalis և Emerita Augusta քաղաքները։ Հնարավոր է նաև, որ Հռոմեական կայսրության ավարտին այն կոչվել է Canalia։ Հետագայում նույն անվանումն օգտագործվելով արաբների կողմից՝ ավելացվել է «Վադ» մասնիկը՝ նշելու համար գետի առկայությունը տարածքում։ Արդյունքում քաղաքն ստացել է Վադ ալ Կանալ անվանումը։

Հետագայում Գուադալկանալ քաղաքի անվանումով կոչվել է նաև Խաղաղ օվկիանոսի կղզիերից մեկը։ Այն այդպես անվանել տեղաբնիկներից մեկը՝ Պեդրո դե Օրտեգա ի Վալենսիան՝ Ալարո Մենդանյա դե Նեյրայի (իսպ.՝ Álvaro de Mendaña de Neyra) արշավախմբի անդամը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Historia de Guadalcanal" (in իսպաներեն). Портал Sevillaweb.info. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2012 թ․ հոկտեմբերի 13–ին.
2. ↑  "Острова Соломоновых Островов. (անգլ.)". Արխիվացված է the original 2008 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 4.

Արտաքին հղում
-------------

* Պաշտոնական կայք (իսպ.)
* Անդալուսիայի ինքնավար համայնքի տեղեկատվական համակարգ (իսպ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13938811j · GND: 7566930-4 · LCCN: n85118293 · VIAF: 156002937 · WorldCat VIAF: 156002937 |

 |
**Գրիգոր Պետրովիչ** (դեկտեմբերի 23, 1916(1916-12-23), Ստեցևա, Q107296520?, Ուկրաինա - դեկտեմբերի 17, 2004(2004-12-17), Հռոմ, Իտալիա), հայկական զագմամբ իտալացի պատմաբան։ Հռոմի Արևելագիտության ինստիտուտի պրոֆեսոր (1972)։

Գործունեություն
---------------

Գրիգոր Պետրովիչը ծնվել է 1916 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Ստեցևա գյուղում (այժմ՝ Ուկրանիայի Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզում)։ Ավարտել է Հռոմի Գրիգորյան համալսարանը (1941) և Արևելագիտության ինստիտուտը (1948)։ 1949 թվականից դասավանդում է Գրիգորյան համալսարանում և Արևելագիտության ինստիտուտում։ Հեղինակ է երեք տասնյակից ավելի աշխատությունների, որոնք հիմնականում վերաբերում են Լեհաստանի և Ուկրաինայի հայկական գաղթավայրերի հայոց եկեղեցու պատմությանը։ «Ստեփանոս և Սալմաստեցի, կաթողիկոս Էջմիածնի» (1964, հայերեն) և «Հայ եկեղեցին Լեհաստանում» (1971, իտալերեն) մենագրություններում քննարկված են հայ ազատագրական շարժման պատմության հարցեր։ Պետրովիչի աշխատություններն աչքի են ընկնում օտարալեզու (հատկապես լատիներեն և լեհերեն) աղբյուրների և փաստական նյութի առատությամբ։ Սակայն հայ ազատագրական շարժման և հայոց եկեղեցու պատմության հարցերը Պետրովիչը քննարկում է կաթոլիկության տեսանկյունից (օրինակ, լեհահայերի կաթոլիկացումը համարում է դրական երևույթ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  "AV Production - Գրիգոր Պետրովիչ". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne - Paris - Պետրովիչ , Գրիգոր Վրդ". *www.bibliotheque-eglise-armenienne.fr*. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 23.
4. ↑  "Ազգային մատենադարան, ՄԻԲ". *serials.flib.sci.am*. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 23.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Գիմնոֆոբիա**, վախ (ֆոբիա) մերկությունից։

Ախտանշաններ
-----------

Գիմնոֆոբները մերկություն տեսնելու ժամանակ տագնապ են զգում, թեև նրանք կարող են իրենց վախը անտրամաբանական համարել։ Նրանք անհանգստանում են, երբ ինչ-որ մեկին մերկ են տեսնում, կամ երբ իրենց են մերկ տեսնում (կամ երկուսն էլ)։ Վախը կարող է ծագել սեռականության մասին ընդհանուր տագնապից, ինչպես նաև վախից, որ նրանք ֆիզիկապես չեն բավարարում ընդունված չափանիշներին, կամ որ իրենց մերկությունը նրանց դարձնում է լքված և անպաշտպան։

Գիմնոֆոբիան ընդհանուր առմամբ վախն է մերկությունից, սակայն սրանով տառապողների մեծ մասը նշում է, որ իրենց համար ամենաբարդը հասարակության մեջ իրենց վիճակը թաքցնելն է։ Նրանք կարող են, օրինակ, խուսափել ընդհանուր հանդերձարաններից, զուգարաններից, լոգասենյակներից և ծովափերից։ Այնուամենայիվ, այս վիճակը կարելի է անվանել տագնապային խանգարում, եթե անհատը չի կարողանում կառավարել իր վախը, կամ երբ այն խանգարում է իր բնականոն կյանքին։

Գիմնոֆոբիայի մասին անդրադարձ կատարվել է ամերիկյան հայտնի «Arrested Development» («Դանդաղեցված զարգացում») սիթքոմում։

Տերմինաբանություն
-----------------

*Գիմնոֆոբիա* եզրույթը ծագում է հունարեն γυμνός - *gumnos*, «մերկ» և φόβος - *phobos*, «վախ» բառերից։ Ֆոբիան, որը զգալիորեն համընկնում է գիմնոֆոբիայի հետ, կոչվում է դիսհաբիլիոֆոբիա, որը ուրիշների մոտ հանվելու վախն է։

Տես նաև
-------

* Ֆոբիաների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Genesis 2:25
2. ↑  "Gymnophobia". *MedicineNet*. Արխիվացված է the original 2014 թ․ մայիսի 29-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 19.
3. ↑  Edmund J. Bourne (2005 թ․ մայիսի 1). *The Anxiety & Phobia Workbook*. New Harbinger Publications Incorporated. ISBN 978-1-57224-413-9.
4. ↑  Nick Haslam (2013 թ․ մայիսի 23). "No more cover-up: bared bodies and never nudes exposed". *The Conversation*.
5. ↑  Meghan Holohan. "Gymnophobics are real-life 'never-nudes'". *NBC News*.
6. ↑  "Tobias Fünke's "nevernude" problem is real. It's called "gymnophobia," or the fear of nude bodies". *Mental Floss*. Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 30.
7. ↑  Tracie Egan Morrissey. "'Never Nude' Is Actually a Real Condition". *Jezebel*.
8. ↑  "Here's a timely reminder that "never-nudes" aren't just something Arrested Development made up".
9. ↑  γυμνός, Henry George Liddell, Robert Scott, *A Greek-English Lexicon*, on Perseus
10. ↑  φόβος, Henry George Liddell, Robert Scott, *A Greek-English Lexicon*, on Perseus
11. ↑  Greene, Elliot (2013). *The Psychology of the Body*. p. 240.
**Գոլդան-Երգուս**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը գտնվում է Ուֆտյուգա գետից 40 կմ ձախ։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։

### Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո-Պեչորսկի ավազանային շրջանին։ Գետի ջրատնտեսական ավազանը Հյուսիսային Դվինան է՝ Վիչեգդա գետի թափվելու վայրից մինչև Վագա գետի թափվելու վայրը, գետի ենթաավազանային գետը Հյուսիսային Դվինաից ներքև Վիչեգդի և Մալի գետախառնուրդում Հյուսիսային Դվինայում։
Գետային ավազանը գետի Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

• Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը — 03020300112103000026121

• Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը — 103002612

• Ավազանի կոդը — 03.02.03.001

• Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը — 03

• Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Государственный водный реестр РФ: Голдан-Ергус". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 21. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Գրիգոր Սաթամյան** (դեկտեմբերի 8, 1940(1940-12-08), Բեյրութ, Լիբանան), հայ դերասան, ռեժիսոր, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։ Կրթությունը ստացել է Հովակիմյան-Մանուկյան վարժարանում, ինչպես նաև Ամերիկյան համալսարանում։ Մասնագիտական կրթությունը ստացել է Լոնդոնի Բրիստալ Օլդ Վիկ և կինոարվեստի դպրոցներում, 1964-1968 թվականներին։ Բացի ուսում ստանալուց` մասնակցել է Լոնդոնի Հայ երիտասարդաց թատերախմբի և Արքունական թատրոնի ներկայացումներին։

1968-ից սկսել է աշխատել Բեյրութի հայ երիտասարդաց միության «Վահրամ Փափազյան» թատերախմբում։ Պ. Ֆազլյանից հետո թատերախումբն սկսել է ղեկավարել Սաթամյանը։ 1976 թվականին տեղափոխվել է Ամերիկա, որտեղ շարունակել է թատերական գործունեությունը։

Գրիգոր Սաթամյանի բեմական գործունեության 40-ամյակը նշվել է 2002 թվականին, Փասադինայում։ Գրիգոր Սաթամյանը Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության Արևմտյան Ամերիկայի գեղարվեստական ղեկավարն է և գաղութում գործող միակ կայուն «Սաթամյան» թատերախմբի գեղարվեստական ղեկավարը։

Ստեղծագործական կյանք
--------------------

Թատերական գործունեությունն սկսել է Բեյրութի Հայ երիտասարդաց միության «Վահրամ Փափազյան» թատերախմբում, նաև ղեկավարել է այն։ Անգլերենով բեմադրություններ է արել նաև Ամերիկյան համալսարանում։ Թատերախումբը 1972 թվականին մասնակցել է հյուրախաղերի Հայաստանում` Երևանում, Արտաշատում, Լենինականում, էջմիածնում և այլ վայրերում։ Բեմադրել է պիեսներ, որոնք շատ են սիրվել հանդիսատեսի կողմից։

1976 թվականին Սաթամյանը Լիբանանի քաղաքական իրադարձությունների պատճառով տեղափոխվել է Ամերիկա։ Նյու Յորքում, Բոստոնում, Դիտրոյթում, Ֆիլադելֆիայում կազմակերպել է տարբեր թատերախմբեր, անցկացրել է տարբեր հայերեն շաբաթական հեռուստահաղորդումներ վարել, խաղացել է տարբեր դերեր։ Ներկայացումներ է բեմադրել «Արտավազդ» թատերախմբի հետ։ Հյուրախաղերի է մասնակցել նաև Կանադայում։

### Դերեր

* «Ժայռ»՝ Արշակ
* «Ժորժ Դանդեն»՝ Քլեանդր
* «Արջ»՝ Լուկա
* «Բազում աղմուկ վասն ոչնչի»՝ Բենեդիկտ
* «Կասկածը կնոջ մտքին մեջ»` Քամիյ
* «Մեծապատիվ մուրացկաններ»` Աբիսողոմ աղա
* «Չար ոգի»` Գիժ Դանիել

### Բեմադրած ներկայացումներ

* «Ստախոս կուզվի» («Պարոնյան» թատերախումբ, Բոստոն)
* «Հացագործին կինը» («Արտավազդ» թատերախումբ, Լոս Անջելես, Մհեր Մկրտչյանի մասնակցությամբ)
* «Մթին կատակերգություն» («Արտավազդ» թատերախումբ, Լոս Անջելես)
* «Տիկնոջ հանգուցյալ մայրը» («Արտավազդ» թատերախումբ, Լոս Անջելես)
* «Մեծ լռություն» («Արտավազդ» թատերախումբ, Լոս Անջելես)
* «Արդյոք ո՞վ է մեռնողը» («Արտավազդ» թատերախումբ, Լոս Անջելես)
* «Կորսված նամակ մը» («Արտավազդ» թատերախումբ, Լոս Անջելես)

Պարգևներ
--------

* 2017 թվական, նոյեմբերի 1` Սբ. Սահակ, Սբ. Մեսրոպ շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բ. Հովակիմյան, Թատերական օրացույց, Երևան, 2010, էջ 86
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 86
3. ↑  Հարցազրոյց Գրիգոր Սաթամեանի հետ(չաշխատող հղում)
4. ↑  "ՀԲԸՄի «Գրիգոր Սաթամեան» Թատերախումբը Պիտի Ներկայացնէ «Ստախօսը» Կատակերգութիւնը". Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 5-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Գրիգոր Սաթամեան՝ Ի Պատուի
**Գրիգորի Գավրյուշենկո** (ռուս.՝ Григорий Фёдорович Гаврюшенко, 1895, Խարկովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1937, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից, բրիգադայի հրամանատար (1935)։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգորի Գավրյուշենկոն ծնվել է 1895 թվականին Ռուսական կայսրության Խարկովի նահանգում։ Ստացել է բարձրագույն ռազմական կրթություն։ Եղել է Ուկրաինայի կոմունիստական կուսակցության անդամ։ 1931 թվականի սեպտեմբերին ժողկոմ Կ. Վորոշիլովը, ստուգելով Ուրալում զինվորական մասերի պատրաստականությունը, ուշադրություն դարձնելով դիպուկ կրակող հրաձիգին, 57-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալին` Գրիգորի Ֆեդորի Գավրյուշենկոյին, որն անցյալի ռազմական վաստակի համար արժանացել էր զինվորական Գեորգիևյան խաչի ժապավենակապի, գործուղեց Տյումեն` որպես նոր կազմավորված դիվիզիայի հրամանատար։ Լեոնիդ Դմիտրիի Բելոզերով-Գլադիշևը եղել է նրա օգնականը։ 1932 թվականից եղել է Ուրալի ռազմական շրջանի 65-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ Բնակվել է Տյումենում, Տելեգրաֆնայա 8 հասցեում։ 1935 թվականի նոյեմբերի 26-ին դարձել է բրիգադի հրամանատար։ 1937 թվականի մարտի 19-ին ձերբակալվել է և դատապարտվել հակահեղափոխական ահաբեկչական կազմակերպության մեջ ներգրավված լինելու մեղադրանքով։
1937 թվականի հուլիսի 1-ին գնդակահարվել է։ Թաղված է Մոսկվայի Դոնի գերեզմանատանը։ Արդարացվել է 1957 թվականի ապրիլի 20-ին։

Պարգևներ
--------

* Սուրբ Գեորգիի զինվորական խաչ
* Կարմիր դրոշի շքանշան

Գրականություն
-------------

* Сувениров О. Ф. Трагедия РККА 1937—1938. — М.: ТЕРРА, 1998. — 528 с. — ISBN 5-300-02220-9.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Белозеров-Гладышев Леонид Дмитриевич
2. ↑  "Гаврюшенко Григорий Федорович". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Гаврюшенко Григорий Федорович". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Списки жертв — Гаврюшенко Григорий Фёдорович.
* Пятерка дерзких подруг боевых.
**Գրիգոր Վահանի Ասոյան** (1934, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ` կիրառական արվեստի գծով։

Կենսագրություն
--------------

1948 - 1953 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1959 թվականին՝ ավարտել է Լենինգրադի Մուխինայի անվան գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանի գործվածքների գեղարվեստական ձևավորման ֆակուլտետը։ 1975-1986 թվականներին աշխատել է Երևանի մետաքսի կոմբինատում։ 1960 թվականից մասնակցել է հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների (Ռուսաստան, Բուլղարիա)։ Զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1970 թվականից Հայաստանի նկարիչների, 1975 թվականից՝ նկարիչների միջազգային հիմնադրամի անդամ։

Գրիգոր Ասոյանի աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի, Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Հունաստանի և այլ երկրների մասնավոր հավաքածուներում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Կտորների էսքիզներ՝

* «Ձմեռ»
* «Ձկներ»
* «Անի»
* «Լորի»
* «Գարուն»

Գեղանկարներ`

* «Սպասում»
* «Զբոսանք»
* «Խոսակցություն»
* «Նատյուրմորտ»
* «Հռիփսիմե եկեղեցին»
* «Կարսի ամրոցը»
* «Աշուն, Աղթամար»
* «Ամբերդ»
* «Ձմեռ, Խոր Վիրապ»
* «Արագած»
* «Արարատ»
* «Հռոմ, Հրեշտակների կամուրջ»
* «Վենետիկ»
* «Ֆլորենցիա»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայ կերպարվեստագետներ, համառոտ բառարան», Դանիել Դզնունի, «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1977 թ.:
2. ↑  "Գրիգոր Ասոյանի պաշտոնական կայքը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 19-ին. Retrieved 2014 թ․ սեպտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Քաշմիրի թեյ** կամ **վարդագույն թեյ** (անգլ.՝ noon chai, shir chai, gulabi chai), ավանդական թեյ, որը ծագել է հնդկական սուբկոնտինենտից, ամենայն հավանականությամբ, Քաշմիրի հովտից։ Պատրաստում են բազուկով, կաթով և խմորի սոդայով։

Ստուգաբանություն
----------------

Այն տարածաշրջանի լեզուներով, որտեղից հայտնաբերվել է տվյալ թեյի ըմպելիքը (օրինակ՝ քաշմիրի, բենգալերեն, հինդի և նեպալերեն), թեյի անվանումը հնչում է «*նուն թեյ»։ «Նուն»* նշանակում է «աղ», ինպես նաև օգտագործվում է, որպես Ռաջաստանի սովորույթ, երբ ձեռքը դնում են աղի մեջ հանդիսավոր խոստում նշելու համար։ Նաև այս թեյը կոչվում է *«գյուլաբի թեյ»*, որը թարգմանաբար նշանակում է *«վարդագույն թեյ»*։

Պատրաստում
----------

Ընպելիքը ավանդաբար պատրաստում են ինքնաեռում՝ կանաչ թեյի տերևներից, կաթից, աղից, խմորի սոդայից։ Խմորի սոդայի մի պտղունցը թեյին տալիս է վարդագույն գույն։

Քաշմիրում այդպիսի թեյի վրա ավանդաբար ավելացվում են աղ, այլ ոչ թե շաքար։ Քաշմիրի թեյը մատուցվում է Հնդկաստանի շատ նահանգներում, սովորաբար Հյուսիսային Հնդկաստանում (Ջամու և Քաշմիր, Խիմաչալ Պրադեշ) և այն վայրերում, որտեղ ապրում են տիբեթցիները (Մայնպատ, Չաթիսգար)։ Թեյը Քաշմիրի նախաճաշի և ընթրիքի անբաժանելի մասն է։ Այն օգտագործվում է Քաշմիրում պատրաստված տարբեր տեսակի ավանդական հացերով։

Պակիստանում այն մատուցվում է հատուկ դեպքերում, հարսանիքների և ձմռան ամիսներին, շաքարով և ընկույզով։

Գրականություն
-------------

* *Rardon C.R.* Stuff Every Tea Lover Should Know. — Quirk Books, 2020. — (Stuff You Should Know). — ISBN 9781683691792
* *Dar P.K.* Kashmiri Cooking. — Penguin Books Limited, 2000. — ISBN 9789351181699
* *Dhar T.N.* Kashmiri Pandit Community: A Profile. — Mittal Publications, 2006. — ISBN 9788183241779
* *Saberi H.* Tea: A Global History. — Reaktion Books, 2010. — (Edible). — ISBN 9781861898920
* *Nick Hall* The Tea Industry.. — Cambridge: Elsevier Science, 2014. — ISBN 978-1-84569-922-2

Տես նաև
-------

* Մասալա (թեյ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Sheer Chai Recipe". web.archive.org. 2012 թ․ հուլիսի 6. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 6-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 31.
2. ↑  *Bengali and English dictionary* Bengali and English dictionary, for ... schools. — 1856. — 224 с.
3. ↑  Edward Balfour (editor) (1873). *Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia, Volume 4*. Scottish & Adelphi presses. Retrieved 2014-11-22. *Noon-Dab, Hind. from Noon or loon, salt, and dabna, to dip, bespatter, or sprinkle, a custom among the Rajput races, of dipping the hand in the salt; the Noon-dab, is the most sacred pledge of good faith*
4. ↑  *Helen Saberi* Tea: A Global History. — Reaktion Books, 2010-10-15. — 186 с. — ISBN 978-1-86189-892-0