**Ում էլ-Ռասասի հնավայր** (արաբ․՝ أم الرّصاص‎‎‎), հնագիտական համալիր Հորդանանի թագավորության կենտրոնական հատվածում՝ Մադաբայի մուհաֆազայում` Մադաբա քաղաքից 30 կմ հեռավորության վրա։

Ում էլ-Ռուսայի ավերակները տարբեր պատկանում է հունա-հռոմեական, բյուզանդական և նախաիսլամական քաղաքակրթություններին։

2004 թվականին՝ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության 28-րդ նստաշրջանում Ում էլ-Ռուսասի հնավայրը ներգրավվել է Հորդանանում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկի մեջ։

Պատմություն
-----------

Վաղ բրոնզեդարյան ժամանակաշրջանի պատմա-մշակութային հուշարձան է՝ ստեղծված հռոմեա-բյուզանդական քաղաքակրթությամբ։

Այն եղել է Արաբական թերակղզու և Հորդանանի հնագույն բնակավայրերից մեկը, որի մասին առաջին հիշատակումները եղել են Աստվածաշնչում։ Աստվածաշնչի Երեմնիա գրքում նշվում է, որ քաղաքը դատապարտված է մեծ ոչնչացման։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Դատաստան է եկել հարթավայրի երկրի վրա, Քոլոնի, Հասսայի և Մեֆայաթի վրա, Դեբոնի, Նաբավի, Բեթ-Դեբլաթեմի, Կարիաթեմի, Բեթ-Գամոլի, Բեթ-Մաոնի, Կարիոթի և Բոսրայի վրա՝ Մովաբի երկրի բոլոր քաղաքների վրա՝ թե՛ հեռու և թե՛ մոտիկ- «Աստվածաշունչ», Երեմիա, գլուխ 48 |  |

Ըստ աղբյուրի՝ Ում էլ-Ռասասի շինությունները կառուցվել են Հռոմեական կայսրության Արաբիա նահանգում՝ Մարկոս Տրայանոս կայսեր կառավարման տարիներին (մ.թ.ա. 53-117 թվականներ)։ Ում էլ-Ռասան հայտնի է իր խճանկարչական ժայռապատկերներով։ Այս հնավայրում գտնված կարևորագույն հայտնագործություններից մեկը Սուրբ Ստեփանոսի եկեղեցու խճանկարի հայտնաբերում է։ Ըստ աղբյուրների՝ խճանկարի ստեղծվել է 785 թվականին։ Այն հայտնաբերվել է 1986 թվականին։

Ում էլ-Ռասասի խճանկարը Հորդանանի ամենալավ պահպանված խճանկարչական գործն է, ինչպես նաև ամենախոշորը այս արաբական երկրում։ Խճանկարների վրա պատկերված են որսորդական և ձկնորսական տեսարաններ, ինչպես նաև թվարկված են տարածաշրջանի խոշորագույն քաղաքները։ Ում էլ-Ռասանի խճանկարի վրա թվարկված է ներկայիս Ամման, Մաան, Ալ-Շուբաթ, Ղազա, Երուսաղեմ և մի շարք այլ հնագույն քաղաքների անվանումներ, որոնք ներկայումս գտնվում են հիմնականում երեք պետությունների տարածքում՝ Հորդանան, Իսրայել, Պաղեստին։

Բյուզանդական կայսրության տիրապետության տարիներին 4-րդ դարում աշխարհի տարբեր ծայրերից տարբեր ազգության մարդիկ սկսեցին ուխտագնացություն կազմակերպել դեպի Պաղեստին՝ ճանապարհին ուսումնասիրելով նաև մոտակա սրբավայրերը և հնավայրերը։ Այն անմիջականորեն կապված էր Քրիստոնեության տարածման հետ, քանի որ դեռևս 301 թվականին Հայաստանը ունդունել էր Քրիստոնեությունը՝ աշխարհում առաջինը։

756-785 թվականներին հնավայրում հայտնաբերվել են արձանագրություններ՝ հին հունարեն լեզվով։

Տես նաև
-------

* Հորդանանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Վադի Ռամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Timm, Stefan (2010). Eusebius und die Heilige Schrift: Die Schriftvorlagen des Onomastikons der Biblischen Ortsnamen. Berlin: Walter de Gruyter
2. ↑  May, Herbert G.; Metzger, Bruce M. (1977). The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha: Revised Standard Version, Containing the Second Edition of the New Testament and an Expanded Edition of the Apocrypha. New York, NY: Oxford University Press.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ում էլ-Ռասաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n95097471 · VIAF: 139717772 · WorldCat VIAF: 139717772 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Համաշխարհային ժառանգություն** 
  **Հորդանան**   **Պատմություն**
 |