**Հետերոհայրիշխանություն** կամ **հետերոպատրիարխատ** (*հետերոսեքսուալություն* և *հայրիշխանություն* բառերից) սոցիալ-քաղաքական համակարգ, որտեղ ցիսգենդեր տղամարդիկ իշխանություն ունեն ցիսգենդեր կանանց, այլ սեռական կողմնորոշում և գենդերային ինքնություն ունեցող անձանց նկատմամբ։ Հետերոհայրիշխանությունը տերմին է, որը ընդգծում է, որ կանանց և ԼԳԲՏՔ անձանց նկատմամբ խտրականությունը հիմնված է նույն սոցիալական սեքսիստ սկզբունքի վրա։

Հետերոհայրիշխանությունը ստեղծում է ռասայական և սեռական փոքրամասնությունների ճնշման և անհավասարության միջավայր։ Այն հիմնվում է գենդերային դերերի այն պատկերացումների վրա, որտեղ տղամարդիկ պատկերվում են ուժեղ, կարողունակ և խելացի, իսկ կանայք՝ թույլ, անկարող և հիմար։ Հարկադիր հետերոհայրիշխանության ռեժիմում ստեղծված գենդերային և սեռական այսպիսի ինքնություններն ապահովում են հետերոսեքսուալ տղամարդկանց իշխանությունը։

Հետերոհայրիշխանական հասարակության համար հիմնարար է գենդերը «կանանց խնդիրներին», իսկ սեռական կողմնորոշումը «սեռական փոքրամասնությունների խնդիրներին» վերագրելը։ Հետերոսեքսուալ տղամարդկանց այսպիսի համակարգը օժտում է առավելություն այլ գենդերի և սեռական փոքրամասնություն ունեցող անձանց նկատմամբ, որը խրախուսվում է և պարգևատրվում։

Ֆեմինիզմի տեսանկյունից «հայրիշխանություն» տերմինը բնութագրում է ընտանիքում հոր իշխանությունը, որտեղ կանայք դառնում են իշխանության ենթականեր։ 1980-ական և 1990-ական թվականներին քվիր տեսության առաջացման և հետերոնորմատիվության, գենդերային բինարության խնդրականացման հետ տղամարդու այսպիսի գերիշխանությունը սկսեց քննվել ոչ միայն սեռի և գենդերի, այլև սեռականության մակարդակում։ Հայրիշխանություն տերմինի հիման վրա սկսեց ձևավորվել հետերոհայրիշխանություն տերմինը՝ ընդգծելու տղամարդու գերակայությունը հասարակության մեջ սեքսիզմի/հետերոսեքսիզմի մշակութային գործընթացների արդյունքում։

Հետերոհայրիշխանությունը շատ հաճախ դառնում է ֆեմինիստական վերլուծությունների առարկա, որի օգնությամբ փորձ է կատարվում բացատրելու ժամանակակից հասարակության կառուցվածքը՝ հիմնված իշխանության և ճնշման փոխկապակցվածության հիերարխիկ համակարգի վրա։ Այս ենթատեքստում սովորաբար հասկանում են, որ տղամարդը սովորաբար զբաղեցնում է իշխանության գլխավոր դիրքը, իսկ կանայք հիմնականում ենթարկվում են սոցիալական ճնշումների։ Նմանօրինակ կառուցվածքը ամրապնդվում է գենդերային նորմերով, որոնք տղամարդկանց և կանանց վերագրում են տղամարդկային և կանացի հատկանիշներ։ Հետերոհայրիշխանությունը սոցիալ-քաղաքական գերիշխանության մի համակարգ է, որտեղ ցիսգենդեր հետերոսեքսուալ տղամարդկանց տրվում է առավելություն, և անձինք պարգևատրվում են տղամարդկային հատկանիշների արտահայտման համար։ Նմանապես, կանայք կամ կանացի հատկանիշներ ունեցող անձինք ստանում են ավելի քիչ արտոնություններ, որի պայմանավորում է սոցիալ-քաղաքական, տնտեսական անբարենպաստ վերաբերմունքի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Unpacking Hetero-Patriarchy: Tracing the Conflation of Sex, Gender & Sexual Orientation to Its Origins.
2. ↑  *De la cama a la calle: perspectivas teóricas lésbico-feministas* (PDF) (in Spanish). Brecha Lésbica. 2006. p. 83. ISBN 978-958-9307-61-8. Արխիվացված է the original (PDF) 2018 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 4.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  (Իսպաներեն) La persistencia del heteropatriarcado.
4. ↑  Decolonizing Feminism: Challenging Connections between Settler Colonialism and Heteropatriarchy. Feminist Formations. 2013.
5. ↑  Valdes, Francisco. "Unpacking Hetero-Patriarchy: Tracing the Conflation of Sex, Gender & Sexual Orientation to Its Origins". *Yale Journal of Law and Humanities*. **8**.
6. ↑  Coombs, Mary (1996) "Comment: Between Women/Between Men: The Significance for Lesbianism of Historical Understandings of Same-(Male)Sex Sexual Activities," Yale Journal of Law & the Humanities: Vol. 8: Iss. 1, Article 9.
7. ↑  Pierceson, Jason (2016). *Sexual Minorities And Politics*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. p. 9. ISBN 9781442227682.
8. ↑  Jeffreys, Sheila (1993). *The Lesbian Heresy: A Feminist Perspective on the Lesbian Sexual Revolution*. Spinifex Press. p. 208. ISBN 1-875559-17-5.
9. ↑  Glick, Peter (Feb 2001). "An ambivalent alliance: Hostile and benevolent sexism as complementary justifications for gender inequality". *American Psychologist*. **56** (2): 109–118. doi:10.1037/0003-066x.56.2.109. PMID 11279804. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 26.
10. ↑  Connell, Raewyn (2013). "The Social Organization of Masculinity". *Feminist Theory Reader Local and Global Perspectives*. Routledge. pp. 253–263.
11. ↑  de Beauvoir, Simone (2013). "The Second Sex : Introduction". *Feminist Theory Reader*. Routledge. pp. 40–48.
12. ↑  Kandiyoti, Deniz (2013). "Bargaining with Patriarchy". *Feminist Theory Reader Local and Global Perspectives*. Routledge. pp. 98–106.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778458154 |

 |