թոքերի տուբերկուլման ռենտգեն նկարում
**Տուբերկուլոմա** (լատին․՝ tuberculosis - տուբեևկուլոզ, -ωμα՝ ὄγκωμα-ից ուռուցք), կամ կազեոմա։ Երկորդային տուբերկուլոզի կլինիկական ձև, 12 մմ-ից մեծ մեկուսացված օջախ, լոռանման պարունակությամբ ուռուցքանման գոյացություն։

Ախտածագում
----------

Կարող է առաջանալ առաջնային տուբերկուլոզային համալիրից (առաջնային տուբերկուլոզի փուլ), դեսիմինացված և օջախային տուբերկուլոզի կազեոզ (լոռանման) նեկրոզի տեղում։ Տուբերկուլոմայի ձևերից է նաև պսեվդոտուբերկուլոման՝ երբ փակված բրոնխի մեջ լցված է լոռանման զանգված։ ՈՒռուցքանման գոյացությունը կարող է հայտաբերվել առավելապես թոքերում սակայն հանդիպում են նաև ուղեղում, աղիներում, ձվարաններում, կրծքագեղձում, կերակրափողում, լյարդում ենթաստամոքսային գեղձում, ոսկորներում[ և այլ հյուսվածքներում։ Հիմնականում հանդիպում է 25-40 տարեկան անձանց մոտ՝ ոչ ճիշտ տակտիկայով տուբերկուլիոզը բուժելու հետևանքով և միայն 20% ի մոտ էզ արգանում անհետևողականության շնորհիվ:

առաջահետին ռենգեն նկար։
երկկողմանի թոքերի տարածուն տուբերկուլոզ
Տարիների ընթացքում տուբերկուլոզի լոռանման օջախները սահմանափակվում են երկշերտ պատիճով՝ ներքին տուբերկուլոզային հատիկավոր և արտաքին ֆիբրինային շերտերով։ Հիմնականում այս գործընթացը տևում է 1-3 տարի։

Մակրոսկոպիկ թոքերի տուբերկուլոման նկատվում է որպես կլոր կամ օվալանման, հստակ սահմանազատված օջախ՝ լոռանման ներսփռանքով։ Այն հավասարապես հանդիպում է աջ և ձախ թոքերում։

Դասակարգում
-----------

Տուբերկուլոմաները դասակարգվում են՝

**ըստ չափերի՝**

* **փոքր** 12-20 մմ
* **միջին** 21-40 մմ
* **խոշոր** 41 և 60,
* **հսկա** 60 և ավելի մմ

**ըստ ձևի՝**

* **միատարր՝** ֆիբրինային պատիճով սահմանազատված լոռանման (կազեոզ) զանգված
* **շերտավոր՝** իրար հաջորդող լոռանման փոփոխությունների և ֆիբրինային շերտերի օջախ, որն իր կտրվածում նմանվում է հատած ծառի
* **խառնակույտ՝** մի քանի լոռանան օջախների միացում մեկ ընդհանուր պատիճում։

**ըստ ընթացքի՝**

* **կայուն** առանց կլինիկական և ռենտգենաբանական փոփոխությունների
* **պրոգրեսիվող,** այս դեպքում կապսուլան դրենաժավորվում է դեպի բրոնխ՝ տուբերկուլոմայի տեղում առաջացնելով տուբերկուլյոզային խոռոչ։ Նման հիվանդների մոտ նկատվում են տուբերկուլիոզի ակտիվ ձևեր։
* **հետընթաց ,** երբ ֆիբրինային շերտը հանքայնանում և սահմանափակում է օջախը՝ կալցիֆիկացնելով արտաքին շերտը։

Ախտանիշներ
----------

Տուբերկուլոման ունի անախտանիշ կամ քիչ արտահայտված ախտանշանյին ընթացք։ Առաջին դեպքում ոչինչ չի նկատվում, իսկ երկրորդ դեպքում կարող են նկատվել ընդհանուր թուլություն, հոգնածություն, ենթատենդային ջերմություն , տկարություն, հյուծում, քրտնքրտքդրության ուժեղացում... Հազվադեպ կարող ե հանդիպել հազ (չոր կամ թաց՝ թանձր խորխով)։ Հարպլևրալ տեղակայման դեպքում , պլևրայի գրգռման հետևանքով, կարող է առաջանալ ձգող կամ նքացող բնույթի միջին ուժգնության ցավ:

Մակրոպրեպարատ՝ թոքերի տուբերկուլոմա կտրվածքի վրա

Ախտորոշում
----------

Տուբերկուլոմաները հայտնաբերվում են հիմնականում կանխարգելիչ ստուգումների ժամանակ։ Նկատվում է տուբերկուլինային ախտորոշման բարձր կամ հիպերերգիկ զգայնություն, սակայն քիմիոթերապիայի ֆոնի վրա Մանթուն կարող է լիել չափավոր համ թույլ դրական։ Հետազոտման ֆիզիկալ մեթոդներով ոչ մեծ կազեոմաները չեն հայտնաբերվում իսկ խոշոր կազեոմաների դեպքում կարող են նկատվել պալպացիոն հնչյունի հնչողության կարճացում,աուսկուլտացիոն՝ թուլացված շնչառություն, կարող է հանդիպել չոր կամ թաց խզզոցներ, պլեվրայի քսման աղմուկ։ Պրոգրեսիվող թոքերի տուբերկուլոմայի դեպքում արյան ընդհանուր և բիոքիմաիական հետազոտություններում կարող են նկատվել շեղումներ՝ չափավոր արտահայտված լեյկոցիտոզ, մոնացիտոզ, լեյկոպենիա, հիպոալբունինեմիա, արագացված ԷՆԱ։ Կոխի ցուպիկը ոչ միշտ է հայտնաբերվում նույնիսկ տուբերկուլոմայի դատարկման ժամանակ։

Ախտորոշմումը դրվում է ռենտգեն նկարի հիման վրա՝ թոքերում նկատվում են հստակ սահմանափակված, համասեռ մթագնած օջախներ։ Սրացման շրջանում կարող է նկատվել ոչ այնքան հստակ սահմաններով օջախ, ի հաշիվ ծայրամասային ինֆիլտրացյաի։

Տուբերկուլոման պետք է տարբերակել թոքերի ծայրամասային քաղցկեղից, գամարտոմաներից, լիպոխոնդրոմայից, էխինոկոկոզից և այլ քրոնիկական թոքանորբերից... Տարբերակման համար օգտագործվում են բրոնխոսկոպիա, համակարգչային շերտագրություն, թորակոսկոպիա, թոքերի բիոպսիա...

Բուժում
-------

Ցանկալի է կատարել բժշկի հսկողությամբ և նշանակմամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Cerebral tuberculoma». *Thorax*. 2006 թ․ հոկտեմբեր. `{{cite journal}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
2. ↑  «Brain tuberculomas, tubercular meningitis, and post-tubercular hydrocephalus in children». *Journal of Pediatric Neurosciences*. 2011 թ․ հոկտեմբեր. doi:10.4103/1817-1745.85725. PMID 22069437.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)
3. ↑  «Tuberculoma of the Caecum: Hyperplastic Tuberculosis». *Annals of Surgery*. 1925 թ․ ապրիլ. doi:10.1097/00000658-192504000-00009. PMID 17865239.
4. ↑  Chattopadhyay Ray Choudhury Mandal (2010). «Concomitant tuberculosis and carcinoma colon: coincidence or causal nexus?». *Saudi Journal of Gastroenterology*. doi:10.4103/1319-3767.70619. PMID 20871197.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)
5. ↑  Li (2007 թ․ դեկտեմբեր). «Peritoneal tuberculosis mimicking advanced-stage epithelial ovarian cancer». *Obstetrics and Gynecology*. doi:10.1097/01.AOG.0000295653.32975.4a. PMID 18055741.
6. ↑  Mandeville, Raherison, Rakoto-Ratsimba (2011). «Isolated ovarian tuberculosis mimicking ovarian carcinoma: case report and literature review». *African Journal of Infectious Diseases*. doi:10.4314/ajid.v5i1.66508. PMID 23878702.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
7. ↑  «Tuberculosis of the breast». *Annals of Thoracic Medicine*. 2008 թ․ հուլիս. doi:10.4103/1817-1737.41918. PMID 19561892.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)
8. ↑  Reddy,Parthasarathy,Yootla,Jena (2008 թ․ ապրիլ). «Unusual presentation of esophageal tuberculosis mimicking malignancy». *Saudi Journal of Gastroenterology*.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
9. ↑  Teimouri, Alizadeh (2013 թ․ մայիս). «The liver Metastatic Adenocarcinoma of Colorectal Cancer With Synchronous Isolated Hepatic Tuberculosis». *Hepatitis Monthly*.
10. ↑  «Dangerous errors in the diagnosis and treatment of bony tuberculosis». *Deutsches Ärzteblatt International*. 2009 թ․ սեպտեմբեր.
11. 1 2 3  «Туберкулома легкого - причины, симптомы, диагностика и лечение». *www.krasotaimedicina.ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 26-ին.
12. 1 2 3  Lloyd N. Friedman; Martin Dedicoat; P. D. O. Davies, eds. (2020). *Clinical tuberculosis* (Sixth ed.). Boca Raton, FL. ISBN 978-1-351-24998-0. OCLC 1145905400.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)