**Ընկած մարտիկների հրապարակ** (ռուս.՝ Площадь Павших борцов), Վոլգոգրադի կենտրոնական հրապարակը, որը ձևավորվել է նախկին Ալեքսանդրյան հրապարակի տեղում։ Հրապարակի մի մասը զբաղեցնում է կուրակը, որը վերածվում է հերոսների ծառուղու։

Պատմություն
-----------

Մշակութային ժառանգության օբյեկտի սահմանները
Ընկած մարտիկների հրապարակի պատմությունն սկսվում է Ալեքսանդրյան հրապարակից, որը ձևավորվել է ամրոցի պատերի տակ որպես շուկա։ Հետագայում հայտնվել են վաճառականների խանութներ, խանութաշարեր, գինետներ և պանդոկներ։

1888 թվականին առաջ քաշվեց Ալեքսանդր Նևսկու տաճարի կառուցումը՝ երկաթուղային վթարի ժամանակ ցարական ընտանիքի փրկության համար։ 1910 թվականին հրապարակում բացվել է Գոգոլի հուշարձանը, որը 1930-ական թվականներին տեղափոխվել է Կոմսոմոլի այգի։ Բացի այդ, 1915 թվականին վաճառական Ալեքսանդր Ռեպնիկովի միջոցներով կառուցվել է Գիտության և արվեստի տունը (ավելի ուշ` Վոլգոգրադի պետական նոր փորձառական թատրոն)։

1917 թվականի մարտի 5-ին Ալեքսանդրյան հրապարակում տեղական կայազորի զինվորները ողջունեցին ինքնավարության տապալումը։ Հոկտեմբերի 22-ին հրապարակում տեղի ունեցավ մեծ ցույց։

1919 թվականին Ցարիցինը գրավեցին Պյոտր Վրանգելի զորքերը։ 1920 թվականի փետրվարի 8-ին հրապարակում թաղվեցին նկուղներում և ջրհորներում հայտնաբերված 55 անձիք, իսկ փետրվարի 9-ին Ալեքսանդրովյան հրապարակի իրադարձությունների հիշատակին հրապարակը վերանվանվեց Ընկած մարտիկների հրապարակ։ Եղբայրական գերեզմանի վրա տեղադրվել է ոչ մեծ հուշարձան, որը փոխարինվել է Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխության 40-ամյակի գրանիտե հուշարձանով։

Ստալինգրադի ճակատամարտի ժամանակ հրապարակը եղել է կատաղի մարտերի վայր։ 1942 թվականի սեպտեմբերի 15-ից մինչև սեպտեմբերի 27-ը այնտեղ պաշտպանվեցին 62-րդ բանակի 13-րդ գվարդիայի մարտիկները։ 1943 թվականի հունվարի 31-ին հանրախանութի նկուղում գերի է պահվել գերմանական 6-րդ բանակի հրամանատար, մարշալ Ֆրիդրիխ Պաուլյուսը, իր շտաբի հետ միասին, իսկ փետրվարի 4-ին հրապարակում կայացել է ցույց՝ ի պատիվ Ստալինգրադի ճակատամարտի ավարտի։ Ավելի ուշ, Ցարիցինի պաշտպանների գերեզմանի մոտ թաղվել են նաև Ստալինգրադի մարտերում զոհված խորհրդային զինվորները։

1963 թվականի փետրվարի 1-ին Ընկած մարտիկների հրապարակում վառվել է Հավերժական կրակը՝ ի հիշատակ քաղաքի պաշտպանների։

Ընկած մարտիկների հրապարակի և հերոսների ծառուղու մի մասը մշակութային ժառանգության օբյեկտ է՝ «1943 թվականի հունվարի 31-ին Դոնի ռազմաճակատի զորքերը գեներալ-գնդապետ Կոնստանտին Կոնստանտինովիչ Ռոկոսովսկու հրամանատարությամբ Ստալինգրադի շրջակայքում ջախջախել են նացիստական Գերմանիայի զորքերին և բարձրացրել են Հաղթանակի Կարմիր դրոշը»։

Պատկերասրահ
-----------

* Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը և Գոգոլի հուշարձանը Ալեքսանդրովյան հրապարակումԱլեքսանդր Նևսկու տաճարը և Գոգոլի հուշարձանը Ալեքսանդրովյան հրապարակում
* Հանրախանութի շենքը 1942 թվականի հոկտեմբերինՀանրախանութի շենքը 1942 թվականի հոկտեմբերին



Հրապարակի համայնապատկերը։ Ձախից աջ՝ Գլխավոր փոստային գրասենյակ, «Ինտուրիստ» հյուրանոց և հանրախանութ, «Վոլգոգրադ» հյուրանոց, բնակելի շենք, Նոր փորձարարական թատրոն
Հրապարակի համայնապատկերը։ Ձախից աջ՝ Գլխավոր փոստային գրասենյակ, «Ինտուրիստ» հյուրանոց և հանրախանութ, «Վոլգոգրադ» հյուրանոց, բնակելի շենք, Նոր փորձարարական թատրոն

Գրականություն
-------------

* В. И. Атопов, В. Е. Масляев, А. Ф. Липявкин. "Волгоград". - "Стройиздат", 1985.
* Н. Т. Морозова, Н. Д. Монахова. "Путеводитель по Волгограду". - Ниж.-Волж. кн. изд-во, 1980. (недоступная ссылка)
* Т. Н. Науменко, И. М. Логинов, Л. Н. Меринова. «Путеводитель по историческим местам города». - "Советская Россия", 1973.
* «Памятники и памятные места Волгограда». - "Универсал", 1991.
* С.А. Аргасцева, Л.В. Гуренко. «Свод историко-архитектурного наследия Царицына-Сталинграда-Волгограда. (1589-2004гг.)». - Панорама, 2004.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *С.А. Аргасцева, Л.В. Гуренко* «Свод историко-архитектурного наследия Царицына-Сталинграда-Волгограда. (1589-2004гг.)». — Панорама, 2004. — С. 58.
2. ↑  *Т. Н. Науменко, И. М. Логинов, Л. Н. Меринова* «Путеводитель по историческим местам города». — "Советская Россия", 1973. — С. 57-64.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Площадь Павших борцов на сайте Фото Волгограда
* Площадь Павших борцов Archived 2017-07-20 at the Wayback Machine. на сайте Памятники и достопримечательности Волгограда
* Площадь Павших борцов в довоенное время Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. на сайте *dom.v1.ru*