| **՞**Կարճապոչ ծովահեն որոր |
| --- |
| Կարճապոչ ծովահեն որոր  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Որորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Կարճապոչ ծովահեն որոր |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Stercorarius parasiticus
(Linnaeus, 1758) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 144179 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կարճապոչ ծովահեն որոր** (լատին․՝ Stercorarius parasiticus), որորների ընտանիքի (լատին․՝ Stercorariidae) ծովային թռչուն։

Բնութագիր
---------

Մարմնի երկարությունը 44-ից 55 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 88-125 սմ։ Զուգավորման շրջանում գտնվող արու և էգ թռչունների մոտ գլխի գագաթը մուգ սևամորթ կամ մոխրագույն-շագանակագույն է, մեջքը, գոտկատեղը, փորը և պոչի տակը մոխրագույն-դարչնագույն են։ Գլխի կողմերը, պարանոցի հետևը, կոկորդը և ամբողջ կրծքավանդակը սպիտակ են, կողմերի և պարանոցի հետևի մասում կա ոսկե դեղին երանգ։ Կտուցը սև է հիմքը ձիթապտղի սևավուն, կանաչավուն կամ մոխրագույն երանգով, թաթերը՝ սև։ Ձմռանը այս թռչունները նման են զուգավորման շրջանին, բայց թուխ փետուրները փոքր-ինչ բացավուն են` նուրբ փետուրի սպիտակավուն ավարտի պատճառով, մուգ շագանակագույն բծերը հայտնվում են պարանոցի, կոկորդի և կողմերի կողմերում և հետևում, իսկ ներքևի հետևի և որովայնի վրա հայտնվում են մուգ և թեթև լայնակի շերտեր։ Կարճապոչ ծովահեն որորի ընդհանուր գույնը մոխրագույն-շագանակագույն, դեղնավուն-շագանակագույն կամ դեղնավուն-մոխրագույն է, գլխի հետևին և մարմնի վրա կան բծեր, ավելի գունատ է աչքերի շուրջը, կզակը, թևերի ծայրերը և փորը։ Կտուցը վարդագույն-մոխրագույն-կապույտ է, սև բծերով, թաթերը բաց գորշ-կապույտ են, վարդագույն բծերով։

Ձայնը ճղճղոցով, քթախոս կամ մլավոցով՝ շատ բազամազան հնչյուններով։ Կտրուկ ձայնը հիշեցնում է սիրամարգի աղաղակը՝ «կաոու», երբեմն էլ ցածր հնչյուններ են «կակ... կակ...»:

Արեալ
-----

Կարճապոչ ծովահեն որորները բնադրում են Եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի տունդրաներում։ 1977 թվականին թռչնաբան Վելիխանինը հաստատեց, որ կա նաև տեսակ, որը բնադրում է հարավային շրջանում։ 2000 թվականի հունիս ամսվա ընթացքում կղզու վրա տեսակների կրկնակի ուսումնասիրության արդյունքում հայտնաբերեց գորշ որոր տեսակի 15 թռչուն, այդ թվում՝ երեքը բնադրած զույգ և 2 աղվափետուր ճտեր։

Այն ձմեռում է Հյուսիսատլանտյան օվկիանոսի ջրերում, Հարավային Ամերիկայի առափնյա ջրերում, Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան ափերին, Հարավային Ավստրալիայում, Աֆրիկայի արևմտյան ափերին, Ասիայի արևելյան ափերին, Կարմիր ծովում և Պարսից ծոցում։ Փոքր թվով թռչուններ ձմեռում են Սև և Միջերկրական ծովերում։

Բազմացում
---------

Սեռական հասունությունը կատարվում է 3-5 տարեկանում։ Մոնոգամ են։ Բույնը փորում են հողի փափուկ խորություններում 120-150 սմ տրամագծով և 50 մմ խորությամբ, որը երեսպատում են գաճաճ կեչու չոր տերևներով կամ ուռենու կամ քարաքոսերի կտորներով։ Էգ թռչունը դնում է 2 ձու շագանակագույն ձիթենու կամ կանաչավուն ձիթենու գույն։ Երկու թռչուններն էլ թուխս են նստում միջինը 26 օր։ 25-30 օրական ճտերը բարձրացնում են թևերը, բայց նրանց ծնողները կերակրում են ևս 4-5 շաբաթ, որից հետո նրանք անցնում են ինքնուրույն ապրելու։

Սնունդ
------

Ամենից հաճախ կարճապոչ ծովահեն որորը հիմնականում սնունդ է հայթայթում ծովերից, բևեռներից և այլ շրջաններից, փակուղիներում, սուզահավեր, սուզաբադեր և ամենահաջողվածը գրոհն է երկուսը միասին, կամ՝ երեքը, նույնիսկ հինգը։ Հիմնական սնունդ են հանդիսանում լեմինգները, բմբլավոր թռչունները և ճնճղուկները, սուզահավերի ձվերը, բադերը, որորները, սպիտակ կաքավները։ Ծովում կարճապոչ ծովահեն որորը ձուկ է որսում, իսկ հիմնական մակերևույթում որսում է անողնաշարավոր կենդանիներ։ Գարնանը և աշնանը որորների սննդակարգում զգալի դեր են խաղում հատապտուղները, հիմնականում ագռավախաղողը, հապալասը, ինչպես նաև գազարն ու դեն նետված սնունդը։

Պահպանություն
-------------

Շոտլանդիայի Ֆուլա կղզում կառուցվել է արգելոց, որում կարճապոչ ծովահեն որորը ընդգրկված է հատուկ պահպանության տեսակների ցանկում։

Պատկերասրահ
-----------

* Կարճապոչ ծովահեն որորների տարածման քատեզԿարճապոչ ծովահեն որորների տարածման քատեզ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Կարճապոչ ծովահեն որորԿարճապոչ ծովահեն որոր
* Կարճապոչ ծովահեն որոր (Իսլանդիա)Կարճապոչ ծովահեն որոր (Իսլանդիա)
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Бёме Р. Л. Флинт В. Е.* Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 89. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0
2. ↑  К авифауне Курильских островов – тема научной статьи по рыбному хозяйству и аквакультуре читайте бесплатно текст научно-исследовательской работы в электронной библиотеке Кибер...
3. ↑  «Заказник «Фула»». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 5-ին.

Գրականություն
-------------

* Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel und Wolfgang Fiedler (Hrsg): Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուսաստանի ողնաշարավոր կենդանիներ։ Կարճապոչ ծովահեն որոր Արխիվացված 2021-04-13 Wayback Machine
* Ծովային թռչուններ
* Arctic skua - Species text in The Atlas of Southern African Birds
* Arctic skua information and photos at the Handa Island Skua Project Արխիվացված 2021-02-26 Wayback Machine
* RSPB Birds by Name: Arctic skua

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կարճապոչ ծովահեն որոր** կատեգորիայում։ |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարճապոչ ծովահեն որոր» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարճապոչ ծովահեն որոր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |

 |