**Ալան Մայքլ Շուգար, բարոն Շուգար** (անգլ.՝ Alan Michael Sugar, Baron Sugar, մարտի 24, 1947(1947-03-24), Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն),բրիտանացի գործարար, հասարակական գործիչ և քաղաքական գործիչ Շուգարի կարողությունը գնահատվում է 770 մլն ֆունտ (1,14 մլրդ ԱՄՆ դոլար), 2011 թվականին նա Sunday Times-ի վարկածով աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցուցակում զբաղեցրել է 89-րդ տեղը։ Հիմնադրել է Amstrad ընկերությունը, որում բաժնեմասը պահպանել է մինչև 2007 թվականը։ 1991-2001 թվականներին գլխավորել է Տոտտենհեմ Հոտսպուր ֆուտբոլային ակումբը։

Վաղ տարիներ
-----------

Ալան Մայքլ Շուգարը ծնվել է բրիտանական մայրաքաղաքի արևելքում, Հաքնի լոնդոնյան բորոյում՝ հրեական ընտանիքում։ Նա Ֆեյ (1907-1994) և Նաթան Շուգարովների (1907-1987) չորս երեխաներից ամենափոքրն էր։ Ալանի հայրը դերձակ էր աշխատում Արևելյան Լոնդոնում։

Մանուկ հասակում Շուգարը ծնողների հետ ապրում էր վարձակալած բնակարանում։ Հաստ, գանգուր մազերի համար նրան անվանել են Մոպսի։ Ալանը հաճախել է Նորթվուդի կրտսեր դպրոց, այնուհետև՝ Հաքնի շրջանի Վերին Քլեփթոն քաղաքի Բրուք Հաուս ավագ դպրոց։ Գումար վաստակելու համար միրգ էր վաճառում։ 16 տարեկանում դպրոցից հեռանալուց հետո աշխատանքի է անցել որպես վիճակագիր Կրթության նախարարությունում, սակայն շուտով թողել է պետական ծառայությունը, որպեսզի սկսի ավտոմեքենաների համար պարագաներ վաճառել՝ ապրանքները տեղափոխելով 50 ֆունտով գնված ավտոֆուրգոնով։

Amstrad
-------

1968 թվականին Ալան Շուգարը հիմնել է *Amstrad* ընկերությունը։ Անունը կազմվել է իրենց նախնական նամակների անունով Շուգար․ ***A**lan **M**ichael **S**ugar **Trad**ing*։ Սկզբում ընկերությունը զբաղվում էր տարբեր ապրանքների ներմուծմամբ և արտահանմամբ, բայց հետո մասնագիտացավ սպառողական էլեկտրոնիկայի վաճառքով։ 1970 թվականին նա բացեց իր սեփական արտադրությունը։ Վակուումային ձևավորման փոխարեն Hi-Fi տեխնիկայի պտտվող սեղանների վրա պլաստիկ ծածկոցներ պատրաստելու համար ներարկման համաձուլվածքների կիրառման շնորհիվ հնարավոր է եղել հասնել մասերի գնի նկատելի անկման և կտրել բազմաթիվ մրցակիցների։ Շուտով պահանջվեց արտադրության ընդլայնում, և արտադրանքի շարքում հայտնվեցին աուդիո ուժեղացուցիչներ և լարիչներ։

Amstrad’s CPC 464 Computer
1980 թվականին Amstrad-ը մտնում Է Լոնդոնի ֆոնդային բորսա և հետագայում ամեն տարի կրկնապատկում շուկայի մասնաբաժինը և շահույթը։ Մինչև 1984 թվականը, գուշակելով տնային համակարգիչների ապագան, Amstrad-ը սկսում է Ութբիթանոց Amstrad CPC 464 մեքենայի արտադրությունը։ Բայց չնայած CPC գիծը գրավիչ էր, իր տրամադրության տակ ունենալով CP/M օպերացիոն համակարգը և լավ հիմնական թարգմանիչը, այն ստիպված էր շուկայում մրցակցել գրաֆիկական Commodore 64-ի և հանրաճանաչ Sinclair ZX Spectrum պլատֆորմի, ինչպես նաև BBC Micro-ի բարդ ճարտարապետության հետ։ Այնուամենայնիվ, Amstrad ապրանքանիշի երեք միլիոն համակարգիչներ վաճառվել են ամբողջ աշխարհում վաճառքի ութ տարվա ընթացքում։ Նրա շնորհիվ հայտնվեց KC Compact-ի արևելա-գերմանական պատճենը, որը հիմնված էր խորհրդային Z80 պրոցեսորի կլոնի վրա։ 1985 թվականին Sugar-ը կատարեց մեկ այլ խոշոր բեկում՝ ստեղծելով Amstrad PCW 8256 Բառային պրոցեսոր, որը, չնայած էժան տարրերի բազային, վաճառվում էր 300 ֆունտով։ 1986 թվականին Amstrad-ը գնեց Sinclair համակարգիչների շարքի իրավունքները և թողարկեց ZX Spectrum-ի երկու նոր մոդելներ՝ սեփական CPC մոդելի նման դիզայնով։ Ընկերությունը մշակել է նաև PC1512՝ IBM PC-համատեղելի համակարգիչ, որը Եվրոպայում զգալի տարածում է գտել և դարձել առաջինը Amstrad PC շարքում։

Amstrad ընկերությունը հասել է առավելագույն կապիտալիզացիայի £1,2 մլրդ, սակայն 1990-ականների սկզբից նրա համար ծանր ժամանակներ են եկել։ Բազմաթիվ անհատական համակարգիչների արտադրության մեկնարկը ստվերվեց Seagate ընկերության անվստահելի կոշտ սկավառակների մատակարարմամբ, ինչը հանգեցրեց գնորդների դժգոհությանը և վնասեց Amstrad's-ի հեղինակությանը անհատական համակարգիչների շուկայում։ Այս ձախողումից հետո ընկերությունն այդպես էլ չվերականգնվեց։ Որպես հետևանք՝ Amstrad-ը Seagate-ին 100 միլիոն դոլարի հայց է ներկայացրել։

1990-ականների սկզբին ընկերությունը իր ուշադրությունը տեղափոխեց աշխատասեղաններից դեպի դյուրակիր համակարգիչներ։ Նաև 1990 թվականին Amstrad-ը մտավ խաղային կոնսոլների շուկա Amstrad GX4000-ով, սակայն նախագիծը վնասաբեր էր հարթակի համար խաղերի բացակայության պատճառով։ Ձախողմանը նպաստել է նաև Ճապոնական Sega Mega Drive և Super Nintendo կոնսոլների միաժամանակյա հայտնվելը, որոնք օգտատերերին առաջարկում էին խաղերի հարուստ ընտրություն։ 1993 թվականին Amstrad-ը թողարկում է PenPad գրպանի անհատական համակարգիչը, ինչպես նաև բաժնետոմսեր է գնում Betacom և Viglen ընկերություններում՝ հեռահաղորդակցության շուկայում իր ներկայությունը մեծացնելու համար։ Շուտով հայտնվում է առաջին սարքը, որը համատեղում է էլ.փոստն ու հեռախոսակապը։ Այն ստացել է *e-m@iler* անվանումը, որին հաջորդել է *e-m@ilerplus*-ը 2002 թվականին։ Նորույթների վաճառքը մեծ չէր։

2007 թվականի հուլիսի 31-ին հայտարարվեց, որ BSkyB հեռարձակող ընկերությունը Amstrad-ը գնում է 125 միլիոն ֆունտով։ Գրավման պահին Շուգարը հայտնել է, որ մտադիր է պահպանել իր ազդեցությունը ընկերությունում, որին նվիրել է 40 տարի՝ իր աշխատակիցների ապագան ապահովելու համար։ Այնուամենայնիվ, 2008 թվականի հուլիսի 2-ին նա թողեց նախագահի պաշտոնը՝ ջանքերը կենտրոնացնելու այլ բիզնես նախագծերի վրա։

Տոտենհեմ Հոտսպուր
-----------------

1991 թվականի հունիսի 1-ին Ալան Շուգարը Թերի Վենեյբլսի հետ միասին ձեռք է բերել «Տոտտենհեմ Հոտսպուր» ֆուտբոլային ակումբը։ Նախնական ներդրումներն օգնել են ակումբին հաղթահարել ֆինանսական դժվարությունները, սակայն Շուգարի վերաբերմունքը նրա նկատմամբ՝ որպես զուտ բիզնես ձեռնարկության, նոր սեփականատիրոջը դարձրել է ոչ պոպուլյար ֆուտբոլասերների շրջանում։ Շուգարի՝ նախագահի աթոռին անցկացրած ինը տարիների ընթացքում «Տոտենհեմը» ոչ մի անգամ չի հայտնվել Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի լավագույն վեցյակում և նվաճել է միայն մեկ գավաթ՝ 1999 թվականի ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։

1993 թվականի ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի եզրափակչից առաջ գիշերը Շուգարը աշխատանքից հեռացրեց Վենեյբլսին, ինչի դեմ նա հայց ներկայացրեց գերագույն դատարան՝ պահանջելով վերականգնել իր պաշտոնը։ Ակումբի համար դատական մարտը շարունակվեց ամբողջ ամառ, և Շուգարը հաղթեց (*Re Tottenham Hotspur plc* [1994] 1 BCLC 655): Վենեյբլսի հեռացումն այնքան է զայրացրել «Տոտտենհեմի» շատ երկրպագուների, որ Շուգարը հետագայում նշել է. «Այնպիսի զգացողություն է, կարծես ես սպանել եմ Բամբիին»։

1992 թվականին Շուգարը միակն էր «Արսենալ»-ի, «Էվերթոն»-ի, «Լիվերպուլ»-ի, «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի և «Տոտենհեմ»-ի ակումբների առաջին հնգյակում, ովքեր քվեարկեցին BSkyB-ի օգտին՝ Պրեմիեր լիգայի խաղերը հեռարձակելու իրավունք ստանալու համար։ Մնացած ակումբները նախապատվությունը տվել են ԻՏՎ-ին, քանի որ հեռուստաընկերությունը խոստացել է ավելի հաճախ ցուցադրել առաջատար հնգյակի հանդիպումները։ Քվեարկության պահին ընկերությունը Սուգարա Amstrad-ը մշակել է BSkyB արբանյակային սարքավորումներ։

1994 թվականին Շուգարը ֆինանսավորեց 1994 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության երեք աստղերի՝ Իլիե Դումիտրեսկուի, Գեորգե Պոպեսկուի և, ամենակարևորը, Յուրգեն Կլինսմանի տեղափոխությունը «Տոտենհեմ», ով իր առաջին մրցաշրջանում ճանաչվեց տարվա ֆուտբոլիստ։ Բայց քանի որ «Տոտտենհեմը» չէր որակավորվել ՈՒԵՖԱ-ի Գավաթում, Կլինսմանը օգտվեց պայմանագրի այն կետից, որը թույլ էր տալիս խզել հարաբերությունները ակումբի հետ և 1995 թվականի ամռանը տեղափոխվեց «Բավարիա»։ Իսպատասխան՝ Շուգարը հեռուստատեսությամբ հայտնվեց Կլինսմանի շապիկով և հայտարարեց, որ ինքը նույնիսկ չէր լվանա իր մեքենան։ Մեծ հոնորարների համար Պրեմիեր լիգա եկող օտարերկրացիներին նա անվանել է «Carlos Kickaballs»: Կլինսմանը արձագանքեց՝ ասելով, որ Շուգարը «մարդ է առանց պատվի» և ավելացրեց. «Նա միշտ խոսում է միայն փողի և երբեք խաղի մասին։ Մեծ հարց է, թե ինչն է նա ավելի շատ սիրում՝ բիզնե՞սը, թե՞ ֆուտբոլը»։ 1997 թվականի դեկտեմբերին Կլինսմանը կրկին վարձավճարով խաղում էր «Տոտտենհեմում»։

1998 թվականի հոկտեմբերին «Տոտտենհեմի» նախկին հարձակվող Թեդի Շերինգհեմը թողարկեց ինքնակենսագրություն, որում նա Շուգարին մեղադրեց 1997 թվականին ակումբից հեռանալու համար։ Շերինգհեմը գրել է, որ Շուգարն իրեն մեղադրել է 1993-1994 թվականների մրցաշրջանի ընթացքում վնասվածքը մոդելավորելու մեջ և հրաժարվել է 5 տարվա պայմանագիր կնքել՝ պնդելով, որ ֆուտբոլիստը 36 տարեկանից հետո չի մնա «Տոտտենհեմում»։ «Մանչեսթեր Յունայթեդում» մի քանի մրցաշրջան անցկացնելուց հետո Շերինգհեմը կրկին վերադարձավ «Տոտենհեմ» և հանդես եկավ հիմնական կազմում մինչև 2003 թվականի ամռանը 37 տարեկան հասակում և լքեց ակումբը։ Շերինգհեմը Շուգարին անվանել է ոչ հավակնոտ և կեղծավոր։ Որպես օրինակ նա բերել է այն դրվագը, երբ Շուգարը հարցրել է իր կարծիքը ֆուտբոլիստների մասին. երբ Շերինգհեմը խորհուրդ է տվել անգլիական հավաքականի կիսապաշտպան Պոլ Ինսին, Շուգարը մերժել է թեկնածությունը՝ չցանկանալով 4 մլն ֆունտ ծախսել 30-ամյա ֆուտբոլիստի վրա։ Իսկ Շերինգեմի հեռանալուց հետո Շուգարը համաձայնել է թիմում ընդգրկել Լես Ֆերդինանդին, որը 31 տարեկան էր, ակումբի համար ռեկորդային £6 մլն-ի դիմաց, որը գերազանցում էր Շերինգեմի աշխատավարձը։

Ակումբը ղեկավարելու ընթացքում Շուգարը փոխել է 7 մենեջերի։ Առաջինը Պիտեր Շրիվսն էր, այնուհետև թիմը գլխավորեցին Դուգ Լիվերմորը և Ռեյ Կլեմենսը, այնուհետև «Տոտենհեմի» նախկին կիսապաշտպան Օսվալդո Արդիլեսը, որից հետո պաշտոնը ստանձնեց երիտասարդ մենեջեր Ջերի Ֆրենսիսը։ 1997 թվականին Շուգարը զարմացրեց ֆուտբոլային աշխարհին՝ թիմի գլխին դնելով համեմատաբար անհայտ շվեյցարացի մասնագետ Քրիստիան Գրոսին։ Նա պաշտոնավարեց 9 ամիս՝ «Տոտենհեմին» իջեցնելով մրցաշրջանի 14-րդ հորիզոնականը և նոր մրցաշրջանի երեք մրցաշրջաններից վաստակելով ընդամենը երեք միավոր։ Դրանից հետո Շուգարը մենեջեր է նշանակել «Արսենալի» նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ Ջորջ Գրեհեմին, ով «Տոտտենհեմի» գլխավոր հակառակորդներից է։ Չնայած նրան, որ Գրեհեմը թիմին առաջնորդեց նվաճել վերջին ութ տարվա ընթացքում առաջին գավաթը, երկրպագուներն այդպես էլ չընդունեցին այն «Արսենալի» հետ կապերի պատճառով։ Բացի այդ, նրանց դուր չէր գալիս պաշտպանական խաղաոճը, որը քարոզում էր Գրեհեմը՝ համարելով, որ դա «Տոտենհեմի» ոճը չէ։

2001 թվականի փետրվարին Շուգարը հրաժարվեց «Տոտտենհեմի» բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթից՝ իր բաժնեմասի 27%-ը վաճառելով ENIC մեդիա խմբին 22 միլիոն ֆունտով։ 2007 թվականի հունիսին նա բաժանվեց բաժնետոմսերի մնացած 22%-ից՝ դրանք վաճառելով նաև ENIC-ին 25 միլիոն ֆունտով։ Այսքանով ավարտվեց նրա 16-ամյա տիրապետումը «Տոտտենհեմ Հոտսպուրին»։ Այս շրջանը Շուգարը նկարագրել է որպես «կորցրած կյանք»։

Բարեգործություն
---------------

Ալան Շուգարը ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերել Jewish Care կազմակերպությանը և Գրեյթ-Օրմոնդ-Փողոցի մանկական հիվանդանոցին։ Նաև 2001 թվականին նա 200,000 ֆունտ է ներդրել Լեյբորիստական կուսակցության հիմնադրամում (1997-2015 թվականներին նա կուսակցության անդամ էր, բայց լքեց այն 2015 թվականի ընտրություններից հետո)։

«Տոտտենհեմի» վաճառքի գործարքից ստացված 3 մլն ֆունտը փոխանցվել է Շուգարի հայրենի Իսթ Էնդում գտնվող «Հաքնի Էմփայր» թատրոնի վերականգնմանը։

Ճանաչում
--------

2000 թվականին Ալան Շուգարը ասպետի կոչում է ստացել բիզնեսում հաջողությունների համար։ Նա Լոնդոնի քաղաքային համալսարանի (1988) և Բրունելի համալսարանի (2005) գիտությունների պատվավոր դոկտոր է։

2009 թվականի հունիսի 5-ին վարչապետ Գորդոն Բրաունը Ալան Շուգարին բարձրացրեց ցմահ հասակակիցների՝ կառավարությունում իր պարտականությունների կատարման կապակցությամբ։ Գործարարը Քլեփթոնից ստացել է բարոն Շուգարի տիտղոսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2  Who's who (բրիտ․ անգլ.) — *(untranslated)*, 1849. — ISSN 0083-937X
3. ↑  «Let's do the business | The Jewish Chronicle». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 25-ին.
4. ↑  «Sir Alan, you're hired as our rep | The Jewish Chronicle». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 25-ին.
5. ↑  Hardy, Clare (2011 թ․ մայիսի 8). «EPPING FOREST: Sugar and Stewart stay on Rich List (From East London and West Essex Guardian Series)». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 30-ին. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 16-ին.
6. ↑  «BSkyB agrees £125m Amstrad deal». BBC News. 2007 թ․ հուլիսի 31. Արխիվացված օրիգինալից 11 January 2009-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 28-ին.
7. ↑  «Births England and Wales 1837–2006». Findmypast.co.uk. Արխիվացված օրիգինալից 2010 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
8. ↑  Beckford, Martin (2008 թ․ մայիսի 9). «Sir Alan Sugar fails to make top 100 Jews list – Telegraph». *The Daily Telegraph*. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 3-ին.
9. 1 2  «Deaths England and Wales 1984–2006». Findmypast.co.uk. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
10. ↑  Cole Moreton (2010 թ․ հոկտեմբերի 20). «I was selfish, I failed and I've struggled with my conscience». *Daily Mail*. UK. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
11. ↑  «The Lords think I’m a brusque, ignorant cockney» Archived 2010-10-06 at the Wayback Machine. *The Telegraph*
12. 1 2  «The Real Alan Sugar». 21 January 2009. BBC 2. `{{cite episode}}`: Missing or empty `|series=` (օգնություն)
13. ↑  «The Apprentice – The Board». BBC. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ ապրիլի 8-ին. Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 8-ին.
14. ↑  «Alan sugar bio». Virgin. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 8-ին.
15. ↑  Sean O'Grady (2006 թ․ մայիսի 10). «The Big Question: 'The Apprentice' is a hit – but how good a businessman is Sir Alan Sugar?». *The Independent*. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 21-ին.
16. ↑  «Amstrad Products Archive». Amstrad. Արխիվացված է օրիգինալից 9 May 2008-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 1-ին.
17. ↑  Thacker, Kevin (2003). «Meet the Relatives». WACCI. Արխիվացված է օրիգինալից 4 July 2008-ին. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 31-ին.
18. ↑  «Amstrad PC 1512». old-computers.com. Արխիվացված է օրիգինալից 12 July 2008-ին. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 31-ին.
19. ↑  Nick Goodway, Evening Standard31 July 2007, 12:00 am (2007 թ․ հուլիսի 31). «Murdoch tells Sir Alan: 'You're bought'». This is Money. Արխիվացված օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունիսի 5-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
20. ↑  What You See Is What You Get: My Autobiography — Alan Sugar (2010)
21. ↑  «Amstrad GX4000». Console Passion. Արխիվացված է օրիգինալից 29 June 2008-ին. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 31-ին.
22. ↑  «Amstrad dumps e-m@iler phone». VNUnet. 2007 թ․ հունիսի 10. Արխիվացված է օրիգինալից 16 June 2007-ին. Վերցված է 2007 թ․ հունիսի 10-ին.
23. ↑  «BSkyB agrees £125m Amstrad deal». BBC News. 2007 թ․ հուլիսի 31. Արխիվացված օրիգինալից 6 August 2007-ին. Վերցված է 2007 թ․ հուլիսի 31-ին.
24. ↑  «Alan Sugar leaves Amstrad». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Վերցված է 208–07–02-ին.
25. ↑  «Sugar leaves sour taste». BBC. 2000 թ․ դեկտեմբերի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 28-ին.
26. ↑  «Profile: Sir Alan Sugar». BBC. 2007 թ․ հուլիսի 31. Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ փետրվարի 18-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 28-ին.
27. ↑  Moore, Glenn (1997 թ․ դեկտեմբերի 23). «Klinsmann and Pleat brought back to rescue Tottenham». *The Independent*. London. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 23-ին.
28. ↑  Teddy Sheringham, *My Autobiography*
29. ↑  «Graham's losing battle». BBC. 2001 թ․ մարտի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2003 թ․ ապրիլի 9-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 28-ին.
30. ↑  David Conn (2000 թ․ դեկտեմբերի 21). «Spurs await Enic's vision of glory game». *The Independent*. Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 21-ին.
31. ↑  David Bond (2007 թ․ մայիսի 8). «Tottenham deal sweet for Sugar». *The Daily Telegraph*. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 21-ին.
32. ↑  Peter Stiff (2009 թ․ մայիսի 5). «TV's Mr Nasty lands sweet reward as Lord Sugar». *The Times*. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 8-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 21-ին.
33. ↑  «Electoral Commission Register of Donors». The Electoral Commission. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հունիսի 2-ին. Վերցված է 2007 թ․ հունիսի 14-ին.
34. ↑  *Sugar, Alan* What You See Is What You Get. — Pan, 2010. — С. 299. — ISBN 978-0-330-52047-8
35. ↑  «BBC – The Apprentice – The Board». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ ապրիլի 8-ին. Արխիվացված է 9 Օգոստոս 2007 Wayback Machine-ի միջոցով:
36. ↑  «Honorary Graduate Sir Alan Sugar». Brunel University. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ ապրիլի 10-ին. Վերցված է 2007 թ․ ապրիլի 24-ին.
37. ↑  Shipman, Tim (2009 թ․ հունիսի 5). «Arise, LORD Sugar: Brown offers Sir Alan peerage as 'enterprise tsar'». *Daily Mail*. London. Արխիվացված օրիգինալից 7 June 2009-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 5-ին.
38. ↑  Treneman, Ann (2009 թ․ հուլիսի 20). «Apprentice in the Lords: Baron Sugar of Clapton takes his seat». *The Times*. London. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 20-ին.
39. ↑  Կաղապար:London Gazette

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · The Peerage |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000039018671 · LCCN: nb2005018527 · VIAF: 61064374 · WorldCat VIAF: 61064374 |

 |