**Աղաթթու** կամ **HCl**, քլորաջրածնի լուծույթը ջրում, ուժեղ, միահիմն թթու։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Քլորաջրածինը շատ լավ լուծվում է ջրում, նորմալ պայմաններում 1 ծավալ ջրում լուծվում է 500 ծավալ քլորաջրածին և լուծվելիս ստացվում է առավելագույնս 40 %-անոց աղաթթու, որի խտությունը p=1,19 գ/մլ։ Խիտ աղաթթուն խոնավ օդում ծխում է, քանի որ քլորաջրածինը ցնդում է ու անոթի բերանի մոտ ջրի գոլորշիների հետ աղաթթվի մանրագույն կաթիլներ է առաջացնում։

Աղաթթուն բաժակի մեջ

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

Աղաթթուն օժտված է թթուներին բնորոշ բոլոր քիմիական հատկություններով.

1. Փոխազդում է ջրածնից ձախ բոլոր մետաղների հետ.

Zn+2HCl=ZnCl2+H2↑

Fe+2HCl=FeCl2+H2↑

* Փոխազդում է մյուս այլ մետաղների հետ.

{\displaystyle \mathrm {2Na+2\ HCl\longrightarrow 2\ NaCl+\ H\_{2}\uparrow } }

{\displaystyle \mathrm {Mg+2\ HCl\longrightarrow \ MgCl\_{2}+\ H\_{2}\uparrow } }

{\displaystyle \mathrm {2Al+6\ HCl\longrightarrow 2\ AlCl\_{3}+3\ H\_{2}\uparrow } }

* Փոխազդում է հիմնային և ամֆոտեր օքսիդների հետ.

{\displaystyle \mathrm {Na\_{2}O+2\ HCl\longrightarrow 2\ NaCl+\ H\_{2}O} }

{\displaystyle \mathrm {MgO+2\ HCl\longrightarrow \ MgCl\_{2}+\ H\_{2}O} }

{\displaystyle \mathrm {Al\_{2}O\_{3}+6\ HCl\longrightarrow 2\ AlCl\_{3}+3\ H\_{2}O} }

CuO+2HCl=CuCl2+H2O

* Փոխազդում է լուծելի և անլուծելի հիմքերի հետ.

{\displaystyle \mathrm {NaOH+\ HCl\longrightarrow \ NaCl+\ H\_{2}O} }

{\displaystyle \mathrm {Mg(OH)\_{2}+2\ HCl\longrightarrow \ MgCl\_{2}+2\ H\_{2}O} }

{\displaystyle \mathrm {Al(OH)\_{3}+3\ HCl\longrightarrow \ AlCl\_{3}+3\ H\_{2}O} }

Cu(OH)2+2HCl=CuCl2+2H2O

* Փոխազդում է աղերի հետ.

{\displaystyle \mathrm {Na\_{2}CO\_{3}+2\ HCl\longrightarrow 2\ NaCl+\ H\_{2}O+\ CO\_{2}\uparrow } }

CaCO3+2HCl=CaCl2+H2O+CO2↑

* AgNO3-ի հետ փոխազդելիս առաջացնում է AgCl լոռանման սպիտակ նստվածք, որը չի լուծվում ոչ ջրում, ոչ թթուներում.

HCl+AgNO3=AgCl+HNO3

Ag++Cl-=AgCl

այս ռեակցիան Cl--ի որակական ռեակցիան է, բացի AgCl և PbCl2-ից մնացած քլորիդները ջրում լուծելի են։

* Փոխազդում է նաև կալիումի պերմանգանատի հետ.

{\displaystyle \mathrm {2KMnO\_{4}+16\ HCl\longrightarrow 5\ Cl\_{2}\uparrow +2\ MnCl\_{2}+2\ KCl+8\ H\_{2}O} }

* Աղաթթուն դրսևորում է վերականգնիչ հատկություն ուժեղ օքսիդիչների հետ.

4HCl+MnO2=MnCl2+Cl2↑+2H2O

6HCl+KClO3=KCl+3Cl2↑+3H2

{\displaystyle \mathrm {2KMnO\_{4}+16\ HCl\longrightarrow 5\ Cl\_{2}\uparrow +2\ MnCl\_{2}+2\ KCl+8\ H\_{2}O} }

Աղաթթվի աղերը
-------------

KClO3-ի բաղադրությունը պարզաբանել է ֆրանսիացի գիտնական Բերթոլեն (ի պատիվ իրեն կոչվում է բերթոլետյան աղ), այն հալվում է 334°С-ում։ Նա քլորի ամենակարևոր և տարածված թթվածնավոր աղն է։ Այն անգույն ջրում լավ լուծվող նյութ է։

2KClO3→ (t,MnO2)2KCl+3O2↑
առանց կատալիզատորի- 4KClO3=3KClO4+KCl

Երբ քլորը փոխազդում է Ca(OH)2-ի հետ, առաջացնում է քլորակիր կամ սպիտակեցնող կիր՝ քլորի հոտով փխրուն սպիտակ փոշի, ուժեղ օքսիդիչ, օգտագործվում է բամբակյա գործվածքների, թղթի սպիտակեցման համար, ինչպես նաև կանխարգելիչ միջոց է զանազան վարակիչ բակտերիաների հնարավոր տարածման դեմ.

2Cl2+2Ca(OH)2=Ca(ClO)2+CaCl2+2H2O

Տես նաև
-------

* Պարբերական աղյուսակ
* Հալոգեններ
* Քլոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  PubChem
2. 1 2

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«աղաթթու»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Drugbank · KEGG · UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4178993-3 · LCCN: sh85063381 · Microsoft: 2777436746 · NDL: 00562001 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 239)։*  |