**«Կրագուևացյան հոկտեմբեր» հուշայգի** (սերբ.՝ **Spomen-park „Kragujevački oktobar**", **Спомен-парк „Крагујевачки октобар**"), հայտնի է նաև **Շումարիցեի հուշայգի** (*Memorijalni park Šumarice*, Меморијални парк Шумарице) անվանումով, վայր Սերբիայի Կրագուևաց քաղաքի մերձակայքում, որտեղ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամնակ՝ 1941 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, գերմանացի զավթիչները կոտորել են շուրջ 2800 սերբ տղամարդկանց ու պատանիների, այդ թվում՝ հարյուրավոր դպրոցականների և ուսանողների։ Կոտորածի վայրում ճարտարապետ Իվան Անտիչի պատրաստած նախագծով կառուցվել է «Հոկտեմբերի 21-ի թանգարանը»։

Հուշայգում տեղադրված են զոհված դպրոցականների և ուսուցիչների հիշատակը հավերժացնող, ինչպես նաև՝ պայքարը, ընդվզումը, ազատությունը, վիշտն ու ցավը պատկերող հուշարձաններ ու քանդակներ, որոնց հեղինակները ճանաչված քանդակագործներ են՝ Միոդրագ Ժիվկովիչը, Նանդոր Գլիդը, Անտե Գրժետիչը, Նեբոյշա Դելյան և այլք։ Հուշահամալիրում ներառված են նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհված սլովակների հուշարձանը, հին գերեզմանատունը՝ սերբ զինվորի հուշարձանով հանդերձ։

1979 թվականի դեկտեմբերի 27-ին հուշայգին հռչակվել է համազգային նշանակության մշակութային արժեք։

Թանգարանը
---------

Թանգարանի շենքի դետալները խորհրդանշական իմաստ ունեն և արտացոլում են 1941 թվականի հոկտեմբերի 21-ի մեծ ողբերգությունը, զոհվածների տառապանքն ու հրաշքով փրկվելու հույսը։ Իսկ ներսում՝ բազմաթիվ ցուցանմուշների շարքում ներկայացված են հոկտեմբերի 21-ի կոտորածի հետ առնչվող պատմական փաստաթղթեր, լուսանկարներ, նկարիչ Պետար Լյուբարդի, քանդակագործ Դրագան Պանիչի աշխատանքների հավաքածուներ։ Գործում են գրադարանը և ընթերցասրահը։

2020 թվականի դեկտեմբերին թանգարանում կազմակերպվել է թեմատիկ հատուկ ցուցադրություն Յասենովացի համակենտրոնացման ճամբարի վերաբերյալ։

Պատկերասրահ
-----------

* Թանգարանի շենքըԹանգարանի շենքը
* Ազատության հավերժական կրակըԱզատության հավերժական կրակը
* «Ցավ և ընդվզում» հուշարձանը«Ցավ և ընդվզում» հուշարձանը
* «Հարյուրը մեկի դիմաց» հուշարձանը«Հարյուրը մեկի դիմաց» հուշարձանը
* «Դիմադրություն և ազատություն» հուշարձանը«Դիմադրություն և ազատություն» հուշարձանը
* «Ընդհատված թռիչք» հուշարձանի դրվագ«Ընդհատված թռիչք» հուշարձանի դրվագ
* Առաջին աշխարհամարտի զոհերի հուշարձանըԱռաջին աշխարհամարտի զոհերի հուշարձանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Glenny, Misha (2001). *The Balkans: Nationalism, War, and the Great Powers, 1804–1999*. London, England: Penguin. էջ 493. ISBN 978-0-14-023377-3.
2. ↑  Šumarice Memorial Park at www.spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs
3. ↑  Spomenpark.rs: Spomen park "Kragujevački oktobar", pristupljeno 25. 4. 2013.
4. ↑  Spomenpark.rs: Petar Lumbarda „Kragujevac 1941" Արխիվացված 2012-06-03 Wayback Machine, Pristupljeno 25. 4. 2013.
5. ↑  Spomenpark.rs: Skulptura Deagana Panića Արխիվացված 2012-06-03 Wayback Machine, Pristupljeno 25. 4. 2013.
6. ↑  «DA SE NE UMANjE USTAŠKI ZLOČINI U LOGORU SMRTI: U Spomen-parku u kragujevačkim Šumaricama otvorena izložba "Jasenovac - pravo na nezaborav"». *NOVOSTI* (սերբերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Šumarice Memorial Park - Museum of October 21
* Virtual tour to area, monuments and buildings Արխիվացված 2021-05-17 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շումարիցեի հուշայգի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2017133340 · VIAF: 6762150869809722190007 · WorldCat VIAF: 6762150869809722190007 |

 |