**Մենդես** (հին հունարեն՝ Μένδης, եգիպ.՝ pr-bi-neb-ḏdt, **Պեր-Բանեբջեդետ** / եգիպ.՝ ḏdt, **Ջեդետ** / եգիպ.՝ 'npt, **Անպետ** աքքադերեն (URU) pi-in-di-di; արաբ․՝ تل الربع‎‎ DMG Tall al-Rub'a), հին եգիպտական և հելլենիստական քաղաք։ Գտնվում է Ստորին Եգիպտոսի Դելտայի հյուսիսարևելյան մասում։ 16-րդ նոմի մայրաքաղաքը։

Պատմություն
-----------

Մենդեսը եղել է տարածաշրջանային կենտրոն և նույնիսկ ամբողջ Հին Եգիպտոսի մայրաքաղաքը (Ք․ա․ 399-380 թվականներ)։ Հին եգիպտական 16-րդ նոմը հելլենա-հռոմեական ժամանակաշրջանում կոչվել է նաև *Մենդես*։

Հին Մենդեսը գտնվել է Թանիս լճի հարավային ափին։ Մոտակայքով անցել է Նեղոսի մենդեսյան թևը։ Ավելի հարավ՝ Մենդեսի մոտակայքում է տեղակայված Թմուիս քաղաքը։

Մենդեսի գլխավոր աստվածը եղել է մենդեսական Բանեբջեդետ խոյը (ոչխար, որը պատկանում է *ovis longipedes* տեսակին)։ Մենդեսեցիների կողմից աստվածացված այս խոյը հույները ասոցացրել են այծի հետ և նույնացրել Պան աստծո հետ (Հերոդոտոս. «Պատմություն» II, 46)։ Խոյը Մենդեսում հնուց ի վեր հարգվել է որպես պտղաբերության խորհրդանիշ։ Այդ մասին վկայություններ կան 4-րդ դինաստիայի ժամանակներից։

Քաղաքի սուրբ հովանավորը եղել է նաև ձկան աստվածուհի Հաթմեհիտը։ Բանեբջեդետը, Հաթմեհիտը և նրանց որդի Հորը միասին կազմել են Մենդես քաղաքի աստվածների եռյակը։

Մենդեսից, ըստ պատմաբան Մանեթոնից, երկիրը կառավարել է հին եգիպտական 29-րդ դինաստիան (Ք.ա. 399-380 թվականներ)։ Այս քաղաքից է ծագում Պտղոմեոս II Եղբայրասերի և Արսինոեի Մենդեսի խոյին զոհաբերության պատկերներով «Մենդեսի կոթողը»։

Հելլենիստական ժամանակներում քաղաքը եղել է գիտական կենտրոն։ Ծնունդով այստեղից են եղել կամ այստեղ են գործել պյութագորոսական և ալքիմիկոս Բոլոս Մենդեսացին («Ֆիզիկա և միստիկա», «Հրաշքների գիրք», «Գեորգիկա» և այլն, Ք․ա․ 3-2 դարեր), պատմաբան Ասկլեպիադ Մենդեսացին («Եգիպտոսի պատմություն», Ք․ ա․ I դար), քուրմ և պատմաբան Պտղոմեոս Մենդեսացին («Եգիպտական պատմություն», Ք․ ա․ I դարի վերջ-I դարի սկիզբ), քերականագետ, աստղագուշակ, փիլիսոփա և պատմաբան Թրասիլլը («Քարերի մասին», «Եգիպտոսի պատմություն», «Լեգենդ Դեմոկրիտի մասին», 36)։

Տե՛ս նաև
--------

* Ադդակս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Rykle Borger* Rechtsbücher. — Gütersloher Verlagshaus Gerd Mohn, 1982. — С. 564. — 724 с. — ISBN 9783579000602
3. ↑  *Miriam Lichtheim* Ancient Egyptian Literature: Volume III: The Late Period. — University of California Press, 2006-03-04. — С. 121. — 254 с. — ISBN 9780520248441
4. ↑  *Геродот* История. — Рипол Классик, 1972. — С. 570. — 599 с. — ISBN 9785458359825
5. ↑  *С. А. Токарев* Мифы народов мира: Энциклопедия. — Советская энциклопедия, 1982. — С. 584. — 728 с.
6. ↑  *Anne K. Capel, Glenn Markoe* Mistress of the House, Mistress of Heaven: women in ancient Egypt / Cincinnati Art Museum, Brooklyn Museum. — Hudson Hills, 1996. — С. 72. — ISBN 1555951295

Գրականություն
-------------

* *De Meulenaere, Herman* Mendes / Herausg. W. Helck, W. Westendorf. — Lexikon der Ägyptologie. — Wiesbaden: O. Harrassowitz, 1982. — Т. IV: Megiddo — Pyramiden. — С. 43—45.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Դասական հնությունների իրական բառարան |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge711808 · VIAF: 316393200 · WorldCat VIAF: 316393200 |

 |