Գրիֆոնաժ
**Գրիֆոնաժ** (ֆրանսերեն ֆր.՝ griffonage բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է խզբզոց), հանկարծաստեղծ ակնթարթային ուրվանկար։ Գրիֆոնաժ ստեղծում են չկենտրոնացված, անգիտակից հիմնականում այն մարդիկ, ովքեր կենտրոնացած են այլ հարցերի վրա։

Այդպիսի ուրվանկարների մեջ կարելի է հանդիպել ինչպես հասարակ նկարներ, որոնք չունեն որոշակի ձև և իմաստ, այսինքն աբստրակտային են, այնպես էլ կան այնպիսիք, որոնք ունեն որոշակի իմաստ և ձև։ Գրիֆոնաժի հեղինակները հիմնականում ուսանողներ և աշակերտներ են, որոնք նկարում են իրենց դպրոցական տետրերում հաճախ գաղտնի, երբ հոգնում են կամ ձանձրանում դասաժամերի ընթացքում։ Որոշ մարդիկ գրիֆոնաժ են նկարում երկար հեռախոսազանգերի ընթացքում, երբ ձեռքի տակ կան թուղթ և ինչ-որ գրենական պիտույքներ։

Հաճախ գրիֆոնաժային նկարներում կարելի է հանդիպել ծաղրանկարներ, երբ նկարողները՝ աշակերտները և ուսանղները, նկարում են իրենց ուսուցիչներին կամ դասընկերներին (հաճախ միայն գլուխները), կարելի է հանդիպել նաև կոմիքսների և մուլտֆիլմերի հերոսներ, նկարողի կողմից հորինված մտացածին էակներ, ոչ բարդ բնապատկերներ կամ նրանց մասեր, զանազան երկրաչափական պատկերներ, նախշեր, կազմվածքներ և այլն։

Պատմություն
-----------

Այնպիսի նկարներ, ինչպիսիք գրիֆոնաժայիններն են, հայտնի են դեռ վաղ ժամանակներից։ Գրիֆոնաժի անգլերեն դուդլանգլ.՝ doodle անվանումը հայտնի է դեռ 17-րդ դարում և սկզբնական շրջանում նշանակում էր *պարզամիտ*, *կարճամիտ* կամ *հիմար*՝ բթամիտ մարդ։ Այդ բառի ստուգաբանությունը կարող է կապված լինել գերմանական «Dudeltopf» և «Dudeldop» բառերի հետ, որոնք թարգմանաբար նշանակում են են «գիշերային թասակ»։ Ռուսերենում գոյություն ունի *կարակուլ* բառը, որը նշանակում է ոչ հստակ գրված տառեր։ Ուշակովի բառարանում նշվում է, որ այդ բառը՝ կարակուլը ծագել է թուրքական «kara»՝ «սև» և «kol»` «ձեռք», «ձեռագիր» բառերից։ Դալյայի բառարանում *կարակուլյա* բառը օգտագործվում է *ծուռ, կոտրված, ջարդված ծառ* իմաստով։

Գրողների շրջանում ևս կային նրանք, ովքեր սիրում էին *գրիֆոնաժներ* նկարել իրենց ձեռագրերում։ Այդպիսի գրողներից էին Ալեքսանդր Պուշկինը, Սիլվիա Պլատտը, Ռաբինդրանաթ Թագորը և այլք։ Գրողների, բանաստեղծների գրիֆոնաժային նկարներն իրենցից մեծ արժեք և հետաքրքրություն են ներկայացնում, քանի որ նրանց արվեստի հետևորդները կարող են հետազոտելով այդ նկարները հասկանալ, թե ինչ հոգեվիճակում է գտնվել գրողը կամ ինչ մտքեր է ունեցել այդ ստեղծագործությունը գրելիս։

Գրիֆոնաժային նկարները հանդիսանում են ճանաչողական հոգեբանության մի քանի գիտական հետազոտություների առարկա, ներկայումս այդ հետազոտությունները կենտրոնացած են այդ նկարները նկարողների գիտակցական և ենթագիտակցական ակտիվությունը ստուգելու վրա և թե ինչ ազդեցություն է թողնում հանկարծաստեղծ, ակնթարթային նկարչության հիշողության բարելավման վրա։ Գիտնականները պարզել են, որ գրիֆոնաժային նկարներն արտացոլում են մարդու ենթագիտակցական երազանքները և վախերը։ Պլիմուտի համալսարանի հոգեբան-գիտնական Ջեյքի Ադամսը հետազոտություններ է կատարել` պարզելու համար արդյո՞ք կա կապ դասախոսությունների ընթացքում ուսանողների կողմից գրիֆոնաժային նկարների ստեղծումն ընկալվող նյութի ծավալի հետ։ Հետազոտությունների արդյունքները ցույց տվեցին, որ այն ուսանողները, որոնք նկարել էին դասախոսությունների ընթացքում, 29%-ով ավելի շատ նյութ էին ընկալել, քան նրանք, ովքեր չէին նկարել գրիֆոնաժներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Грифонаж. // Популярная художественная энциклопедия. Под ред. Полевого В. М. М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986.
2. ↑  What does doodling do?
3. ↑  «Doodling in class — UK Essays». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 5-ին.
4. ↑  Giuseppe Remuzzi. «Studi Elogio degli scarabocchi, chi li fa impara di più». Corriere della Sera.
5. ↑  The lost art of doodling
6. ↑  «doodle», n, Oxford English Dictionary. Accessed March 23, 2012.
7. ↑  Каракуля
8. ↑  Books. «Idle Doodles by Famous Authors». Flavorwire. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 2-ին.
9. ↑  C. Adak , B. B. Chaudhuri. «Extraction of Doodles and Drawings from Manuscripts». Proc. 5th International Conference on Pattern Recognition and Machine Intelligence (PReMI 2013), LNCS #8251, pp. 515-520, Springer-Heidelberg. Վերցված է 2013-ին.
10. ↑  B.B.Chaudhuri et al.
*Separation of text from non-text doodles of poet Rabindranath Tagore’s manuscripts*, Proc. National Conference on Computing and Communication Systems (NCCCS-2012), pp.1-5, 2012.
11. ↑  Try Doodling To Keep The Brain On Task
12. ↑  Seattle Times, How do you doodle? Our idle scribbles can reveal much about ourselves
13. ↑  Andrade, Jackie (January 2010). «What does doodling do?». *Applied Cognitive Psychology*. **24** (1): 100–106. doi:10.1002/acp.1561.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրիֆոնաժ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779524077 |

 |