recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ժակ Բելանժ** (ֆր.՝ Jacques Bellange, 1575[…], Բասինյի, Լոթարինգիա - 1616[…], Նանսի, Լոթարինգիա), 16-րդ դարավերջի, 17-րդ դարասկզբի ֆրանսիացի գեղանկարիչ, փորագրող, գծանկարիչ, լոթարինգիական նկարչական դպրոցի հիմնադիրներից։

Կենսագրություն
--------------

Բելանժի կյանքի մասին գրեթե ոչինչ չի պահպանվել. նույնիսկ մահվան և ծննդյան տարեթիվն ու տեղը ստույգ հայտնի չեն։ Ենթադրվում է, որ Բելանժեն սովորել է Բասինյիում կամ Նանսիում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Իտալիայում կամ Փարիզում։ Բելանժի անունը առաջին անգամ հանդիպում է 1595 թվականի արխիվային փաստաթղթերում՝ որպես Լա Մոտ քաղաքի (1645 թվականից քաղաքը գոյություն չունի) բնակիչ, սակայն նկարչի ստեղծագործական գործունեությունը բացառապես կապված է Լոթարինգիայի մայրաքաղաքի՝ Նանսի հետ։

1602-1616 թվականներին եղել է Լոթարինգիայի հերցոգ Կարլ III-ի (1545-1608) և նրա որդու Հենրիխ II-ի (1608-1624) պալատական նկարիչը՝ տարեկան 400 լիվր աշխատավարձով։ Բելանժը նրանց համար արել է բազմաթիվ դեկորատիվ աշխատանքներ, նկարել կրոնական, առասպելական և կենցաղային թեմաներով։ Նկարել է նաև պաշտոնական դիմանկարներ արտասահմանյան պաշտոնյաներին նվիրելու համար։

1602 թվականին նկարիչ Ժակ Դանգլի հետ միասին պայմանագիր է ստորագրում Եկատերինա Բուրբոնացու (1558-1604) առանձնասենյակի դեկորացիայի համար։ Եկատերինա Բուրբոնացին Ֆրանսիայի թագավոր Հենրիխ IV-ի քույրն էր և Լոթարինգիայի ապագա կառավարիչ Հենրիխ II-ի կինը (1599 թվականից)։

Գրականություն
-------------

* *Каменская т. Новосельская И.*, Французский рисунок XV-XVI веков в собрании Государственного Эрмитажа. Л. 1969; Французская гравюра XV-XVI веков.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  KulturNav — 2015.
3. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
4. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1015225 · BNF: 121751116 · GND: 118655140 · ISNI: 0000 0000 8118 7962 · LCCN: no97022722 · NUKAT: n02081428 · SUDOC: 030308607 · VIAF: 39578389 · ULAN: 500001347 · WorldCat VIAF: 39578389 |

 |

 |
Պատկեր:Մարսելի հայկական տպագրության հրատարակություններից.jpgՄարսելի հայկական տպագրության հրատարակություններից
**Մարսելի հայկական տպագրություն**, հայերեն տպագիր երկերի հրատարակություն Մարսել քաղաքում՝ 17-րդ դար և 19-20-րդ դարեր։ 1673 թվականին Ոսկան Երևանցին, ֆրանսիական արքունիքից թույլավություն ստանալով, Ս․ էջմիածնի և Ս․ Սարգսի անվան տպարան-հրատարակչությունը Լիվոռնոյից փոխադրել է Մարսել։ Մարսելի տպարանի մյուս աշխատողներն էին Սողոմոն Լևոնյանը (Ոսկանի քեռորդին), Մատթեոս Վանանդեցի Հովհաննիսյանը, Մկրտիչ Ջուղայեցին, Թադեոս Երևանցի Համագասպյանը, Նասիբ Գրիգորյանը։ Նույն՝ 1673 թվականին Ոսկանն սկսում է տպագրել Գրիգոր Նարեկացու «Գիրք աղօթից»-ը («Մատեան ողբերգութեան»), «Գիրք ժամակարգութեան որ կոչի Ատենի» կամ «Ժամագիրք Ատենի» (երկուսն էլ առաջին հրատարակություն) և «Գիրք Սաղմոսաց Դաւթի»։ Կաթոլիկական գրաքննության պատճառով Նարեկացու երկի տպագրությունը մնում է անավարտ, իսկ ժամագրքինը ավարտվում է 1679 թվականին։ Տպարանը հրատարակում էր նաև աշխարհիկ գրքեր, որոնցից են «Գրկուկ կարեւոր հանապազորդեան» (Պարզատօմար, Լուսնացոյց և այլն, 1673), «Գիրք այբուբենից» (1675), «Գրգուկ կարեւոր հանապազորդեան» (1676), «Գիրք աշխարհաց և առասպելաբանութեանց, որ է Աղուէսագիրք» (Մովսես Խորենացուն վերագրվող «Աշխարհացոյց»-ը և Վարդան Այգեկցու առակները, 2-րդ հրատարակություն, 1683)և այլն։ Տպարանը 1675 թվականին լույս է ընծայում առաջին աշխարհաբար գիրքը՝ «Արհեստ համարողութեան», որ թվաբանականհաշվապահական ձեռնարկ է հայ վաճառականների համար։ Այստեղ է հրատարակվել Հովհաննես Հոլովի «Համառօտութիւն ճարտասանականի արհեստի» երկը (1674)։ Տպարանը փակվել է 1686 թվականին՝ 13 տարվա ընթացքում հրատարակելով 16 անուն հայերեն գիրք։

Մարսելում հայկական տպագրությունը վերսկսվել է 1862 թվականին, երբ Ճ․ Արամյանը իր տպարանը Փարիզից Կոստանդնուպոլիս փոխադրելիս 2 տարով հանգրվանել է այդ քաղաքում և զբաղվել գրահրատարակությամբ։ 1885 թվականից Մարսելում հրատարակչական-տպագրական գործունեություն է ծավալել Մկրտիչ Փորթուգալյանը, որը նախ ֆրանսիական, ապա սեփական տպարանում լույս է ընծայել գլխավորապես ազգային-ազատագրական բովանդակությամբ գրքեր և «Արմենիա» գրական-բանասիրական քաղաքական թերթը։ Փորթուգալյանի տպարանում աշխատել են հայազգի առաջին կին գրաշարներ Շուշանը և Հայկանուշը (Փորթուգալյանի դուստրերը)։ Մինչև 1967 թվականը Մարսելում գործել է մոա 10 հայկական տպարան, դրանցում, ինչպես և տեղի ֆրանսիական տպարաններում հայերեն գրքերից բացի տպագրվել են շուրջ 30 անուն հայերեն պարբերականներ, այդ թվում՝ «Խթան», «Բանբեր», «Գեղարդ», «Ազատ խոսք», «Վերելք»։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 340)։*  |
**«Նախիջևան»**, ազգային, հասարակական-քաղաքական, գրական, մշակութային պարբերաթերթ, վերջում՝ հանդես։

Պատմություն
-----------

«Նախիջևան» հայրենակցական միության, ապա՝ Նախիջևանահայոց ազգային խորհրդի պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսել 1999–2006 թվականներին Երևանում (դասական ուղղագրությամբ)։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Ռաֆայել Համբարձումյան։ Լուսաբանել է միության, ապա՝ ազգային խորհրդի գործունեությունը, անդրադարձել Հայկական հարցին, Հայաստանի առաջին հանրապետությանը, Հայոց ցեղասպանության ճանաչման միջազգային գործընթացին, Արցախյան հիմնախնդրին և գոյամարտին։ Հայոց ցեղասպանության հարցում մեղադրել է Ռուսաստանի և Թուրքիայի վարած պետական քաղաքականությունը, համաշխարային հանրությանն իրազեկել է Նախիջևանի պատմական հուշարձանների հետևողական ոչնչացման Ադրբեջանի պետական քաղաքականության մասին, տպագրել է նաև գրական-գեղարվեստական, մշակութային թեմաներով նյութեր, ներկայացրել հայ անվանի դեմքերի, մասնակցել հայերենի ուղղագրության շուրջ ծավալված բանավեճին՝ հօգուտ դասականի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Երիցյան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Գրիգորի Երիցյան** (ապրիլի 12 (25), 1904, Կալինինո, Հայաստան - ապրիլի 5, 1968(1968-04-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույծ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1966), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Երիցյանը ծնվել է 1904 թվականի ապրիլի 12(25)-ին Վորոնցովկա գյուղում (այժմ՝ քաղաք Տաշիր)։ 1935 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1943-1946 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ հողժողկոմի տեղակալ, 1949-1953 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի անասնաբուծության ամբիոնի վարիչ, 1953-1956 թվականներին՝ ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարության գիտության գլխավոր վարչության պետ, 1956-1965 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Տնտեսագիտության ինստիտուտի բաժանմունքի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանի գյուղատնտեսության տեղաբաշխման և մասնագիտացման, տավարաբուծության զարգացման հարցերին։

Ալեքսանդր Երիցյանը մահացել է 1968 թվականի ապրիլի 5-ին Երևանում։

Երկեր
-----

* Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը անասնապահության բնագավառում, Ե. 1961:
* Անասնաբուծության արդյունավետության բարձրացման ուղիները, Ե. 1965:
* Նյութական խրախուսանքը գյուղատնտեսության մեջ, Ե. 1971:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղավնավանք (այլ կիրառումներ)

**Աղավնավանք**, 12 - 13-րդ դարերի կիսավեր հայկական վանքային համալիր Հայաստանի Տավուշի մարզի համանուն գյուղում։ Հայտնի է նաև Անապատ Սբ. Աստվածածին և Աղնաբաթի վանք անուններով։ Գտնվում է Աղնաբաթ անտառամասում, որն առանձնանում է այստեղ աճող և բարձր գնահատվող կենի (կարմրածառ) ծառատեսակով։ Եկեղեցուց մոտ 50 մետր հեռավորության վրա, գետափին, ծառերով շրջապատված զբոսախնջույքի սեղան կա։

Եկեղեցու ճարտարապետությունը
---------------------------

Եկեղեցին փոքրաչափ կենտրոնագմբեթ կառույց է՝ ավանդատներով։ Կառուցված է դեղնավուն, սրբատաշ չեչաքարից։ Որմնասյուները միացնող կամարներն իրենց վրա պահում են գմբեթը, որն ավարտվում է սրածայր վեղարով։ Արևելյան ճակատին փորված է երկու եռանկյունաձև խորշ։ Գմբեթի վեղարը և եկեղեցու տանիքը ծածկված են եղել սրբատաշ սալաքարերով, որոնցից մի քանիսն են պահպանվել տանիքին, իսկ վեղարն ամբողջությամբ մերկացել է։ Թափվել են նաև քիվի ձևավոր քարերը։

Հուշարձանից դեպի հարավ պահպանվել են բազմաթիվ կառույցների մնացորդներ, որոնք, հավանաբար, եկեղեցու միաբանության բնակելի և տնտեսական շինություններն են եղել։ Եկեղեցու վիմագրությունն աղքատիկ է։ Ավանդատների արևմտյան ճակատներին փորագրությունների հետքեր կան, որոնց տառաձևերը բնորոշ են 12 - 13-րդ դդ. վիմագրության արվեստին։

Եկեղեցին այսօր
--------------

Եկեղեցին գործող չէ, սակայն տարիներ առաջ հրավիրյալ քահանան մկրտության արարողություն է անցկացրել Աղավնավանք գյուղի չմկրտված բոլոր բնակիչների համար։ Եկեղեցին այսօր ունի բազմաթիվ այցելուներ, որոնք իրենց ուժերով ձևավորել են խորանը։ Այստեղ մշտապես կատարվում է մոմավառություն։ Մուտքից մի քանի մետր հեռավորության վրա գտնվող ծառերից մեկն այցելուները վերածել են «երազանքի ծառի»՝ թաշկինակներ կապելով ճյուղերին և մտքում պահելով երազանք։

Պատկերասրահ
-----------

* Աղավնավանք եկեղեցու հետնամասըԱղավնավանք եկեղեցու հետնամասը
* ‎Աղավնավանք եկեղեցու մուտքի դռան կողքի խաչքարերից մեկը‎Աղավնավանք եկեղեցու մուտքի դռան կողքի խաչքարերից մեկը
* ‎Աղավնավանք եկեղեցու մուտքի դռան կողքի խաչքարերից մեկը‎Աղավնավանք եկեղեցու մուտքի դռան կողքի խաչքարերից մեկը
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.

Աղբյուրներ
----------

* Վանական համալիրի մոտ տեղադրված տեղեկատախտակ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Աղավնավանք (վանական համալիր)** կատեգորիայում։ |
**Գլխավոր շտատներ**, (ֆր.՝  Etats Généraux, հոյ․ Staten Generaal), դասային ներկայացուցչության (հոգևորականության, ազնվականության, քաղաքացիների) բարձրագույն մարմին ֆեոդալական Ֆրանսիայում և Նիդերլանդներում։ Գլխավոր շտատների առաջացումը կապված էր ֆեոդալական պետության ամրապնդման անհրաժեշտության հետ։ Առաջին անգամ դրանք գումարվեցին 1302-ին։ Գլխավոր շտատները համարվում էին խորհրդակցական մարմին և գումարվում էին թագավորական իշխանության նախաձեռնությամբ՝ ճգնաժամային պահերին կառավարությանը օգնելու նպատակով։ Գլխավոր շտատներում յուրաքանչյուր դաս խորհրդակցում էր առանձին և ուներ մեկ ձայն (անկախ ներկայացուցիչների թվից)։ XV դ․ վերջից տեղի ունեցավ Գլխավոր շտատների անկում (1484—1560-ին չեն գումարվել)։ 1614-ից նրանց գումարումը նորից դադարեցվեց և միայն 1789-ի մայիսի 5-ին՝ Ֆրանսիական բուրժուական հեղափոխության նախօրյակին, թագավորը գումարեց Գլխավոր շտատները։ Հունիսի 17-ին երրորդ դասի դեպուտատներն իրենց հայտարարեցին ազգային ժողով (արտահայտում էր հաղթանակած բուրժուազիայի շահերը), իսկ հուլիսի 9-ին Ազգային ժողովը իրեն հռչակեց Սահմանադիր ժողով։ Նիդերլանդներում Գլխավոր շտատները առաջին անգամ գումարվեցին 1463-ին։ XX դ․ Գլխավոր շտատները անվանումը կրում են հրատապ քաղաքական հարցեր քննարկող որոշ ներկայացուցչական ժողովներ (օրինակ, Զինաթափման Գլխավոր շտատների ասամբլեա, 1963-ի մայիս, ևս)։ Նիդերլանդական բուրժուական հեղափոխության ժամանակ (XVI դ․) Գլխավոր շտատները դարձան իսպանական տիրապետության դեմ բուրժուա-ազնվականական ընդդիմության կենտրոն, իսկ Հյուսիսային Նիդերլանդների անջատվելուց հետո՝ Միացյալ պրովինցիաների հանրապետության գերագույն, մշտապես գործող օրենսդիր մարմին։ Ներկայումս Նիդերլանդական թագավորությունում Գլխավոր շտատները անվանվում է պառլամենտ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 98)։*  |
**Իսահակ Տերտերյան** (դասական ուղղագրությամբ՝ **Իսահակ Տէրտէրեան**, 1884, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1962, Թեհրան, Իրան), 20-րդ դարի իրանահայ բժիշկ է եղել, ով իրենից թողել է բազում բժշկական աշխատություններ և հոդվածներ, ինչպես նաև այլ գրքեր։

Կենսագրություն
--------------

Բժիշկ Տերտերյանը ծնվել է 1884 թվականին Արցախի Շուշի քաղաքում։ Տարրական և միջնակարգ կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և Բաքվում, և 1913 թվականին բժշկությունն ավարտել Դորպատի համալսարանում։ Ուսման ընթացքում հետաքրքրվում է քաղաքական գործունեությամբ և հիմնադրում համալսարանի առաջանի կովկասցի ուսանողների միությունը։

Ուսման ավարտից հետո որպես բժիշկ ծառայում է ռուսական բանակում և փոթորկոտ կյանք ունեցավ առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Նա 1920 թվականին ընտանիքի հետ գաղթում է Իրան և ծառայում որպես «Իրանի հյուսիսային երկաթուղու պետական հիվանդանոցների ընդհանուր տնօրեն»։

Իսահակ Տերտերյանը մահացել է 1962 թվականին։

Գործունեություն
---------------

Նա Թեհրանում հայտնի էր որպես սրտի, թոքի, ստամոքսի, մալարիայի և վեներական հիվանդությունների բժիշկ և նույն ժամանակ զբաղվում էր հասարակական կյանքով։

Բժիշկ Տերտերյանը նաև գրել է Բեյրութում լույս տեսնող Բժիշկ բժշկական-առողջապահական ամսաթերթի համար։

Աշխատություններ
---------------

* Մալարիան և նրա բժշկութիւնը (պարսկերենի թարգ.՝ Ս. Սիմոնյան), Տպարան «Մոդեռն», Թեհրան, 1935
* Ինչպէ՞ս պիտի չծխել (պարսկերենի թարգ.՝ Ա. Ասատուրյան)
* Մարմնակրթութեան առողջապահական նշանակութիւնը (պարսկերենի թարգ.՝ Ա. Ասատուրեան)
* Սիֆիլիսը և նրա բժշկութիւնը (պարսկերենի թարգ.՝ Ս. Սիմոնյան), Տպարան «Մոդեռն», Թեհրան, 1937
* Ֆաշիզմը պիտի ջախջախւի
* Փակ դռան յետև (Էջեր բժշկի օրագրից), Ա յատոր, Տպարան «Մոդեռն», Թեհրան, 1952
* Փակ դռան յետև (Էջեր բժշկի օրագրից), Բ յատոր, Տպարան «Մոդեռն», Թեհրան, 1953
* Ուխտւածները (Երկեր), Ա յատոր
* Ուխտւածները (Երկեր), Բ յատոր
* Ուխտւածները (Երկեր), Գ յատոր, 1953
* Հայկական գոյամարտը. մեր ցեղի դառնաղէտ անցեալի սեղմ պատմութիւնը, Տպարան «Մոդեռն», Թեհրան, 1957

Աղբյուրներ
----------

Պարսկերեն՝ Ղարաբաղցիների դերը Ղաջարի շրջանի քաղաքականության և կառավարման մեջ, Փարվիզ Զարե Շահմարսի, Իրանի ժամանակակից պատմության հետազոտման կազմակերպություն պարսկերեն՝ نقش قره‌باغی‌ها در سیاست و حکومت دوره قاجار - پرویز زارع شاهمرسی - موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Պէյրութի «Բժիշկ» Ամսաթերթը Եւ Տոքթ. Գեղարդը»։ 2017 թ.-ի դեկտեմբերի 12։ Վերցված է 2022 թ.-ի հունվարի 13
2. ↑  «Սիֆիլիսը եւ նրա բժշկութիւնը»։ Վերցված է 2022 թ.-ի հունվարի 13
3. 1 2  ««Վերածնունդ» քաղաքական-հասարակական և գրական երկօրեա»։ 1953 թ.-ի հոկտեմբերի 5։ Վերցված է 2022 թ.-ի հունվարի 13
4. ↑  «Worldcat: Հայկական գոյամարտը ։ մեր ցեղի դառնաղէտ անցեալի սեղմ պատմութիւնը»։ Վերցված է 2022 թ.-ի հունվարի 13
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զանզիբար (այլ կիրառումներ)

**Զանզիբար** (անգլ.՝ Zanzibar), կղզի Հնդկական օվկիանոսում, Աֆրիկայի արևելյան ափի մոտ։ Մտնում է Տանզանիայի կազմի մեջ։ Տարածությունը 1658 կմ² Է, բնակչությունը՝ 420 հազար (1974 թվական)։ Բարձրությունը մինչն 120 սմ է։ Կազմված է կորալային կրաքարերից, շրջափակված՝ խութերով։ Զարգացած են կորալային երևույթները։ Կլիման հասարակածամուսոնային է, տարեկան տեղումները՝ մինչև 2000 մմ։ Զանզիբիաում կան մեխակի ծառի, կոկոսյան արմավենու պլանտացիաներ։ Գլխավոր քաղաքն ու նավահանգիստը Զանզիբարն է։

Պատմություն
-----------

1528-1590 թվականները Զանզիբարը եղել է Պորտուգալիայի, ապա Օմանի տիրույթ։ 1856֊1890 թվականներին անկախ սուլթանություն էր (ներառյալ Պեմբա կղզին և ուրիշներ), իսկ 1890֊1963 թվականները՝ Մեծ Բրիտանիայի պրոտեկտորատը։

1963֊1964 թվականները անկախ պետություն էր (1964 թվականի հունվարի 12֊ից՝ հանրապետություն)։ 1964 թվականի ապրիլից Տանզանիկայի և Զանզիբարի Միացյալ Հանրապետության (1964 թվականի հոկտեմբերից՝ Տանզանիա) կազմում է։

Անվանում
--------

Անվանումն ունի արաբական ծագում․ (արաբներն այստեղ բնակություն են հաստատել 8-9֊րդ դարերում)։ Նշանակում է «սևամորթական երկիր» կամ «սևամորթների երկիր»։ Կազմված է Զինգի՝ «սևամորթական, սևամորթ» և Բարր՝ «մայրցամաք, ցամաք» բառերից։

Սվահիլի լեզվով կղզին կոչվում է Ունգույա (բառացի՝ «խտաբնակ վայր»)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge160052 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 659)։*  |
**Հաագայի գերմանական դպրոց** (գերմ.՝ Deutsche Internationale Schule Den Haag), գերմանական դպրոց Նիդերլանդների Հաագա քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1863 թվականին։ Դպրոցը ներառում է տարբեր տարիքային խմբեր՝ 1-ից 12-րդ դասարանների։

Դպրոցի ստեղծման նպատակը Նիդերլանդներում գերմաներենի իմացության բարձրացումը և Նիդերլանդների գերմանախոս ընտանիքների բարեկեցությունն է։ Դպրոցում ուսուցումը կատարվում է բարձրակարգ մակարդակով։ Նիդերլանդների գերմանական դպրոցում սովորում են ոչ միայն գերմաներեն լեզու, այլ Գերմանիային վերաբերվող տարբեր առարկաներ։ 8-րդ դասարանից աշակերտները կարողան են ծանոթանալ գերմանական գրականությանը, Գերմանիայի աշխարհագրությանը և պատմությանը։

9-ից 10-րդ դասարաններում դասավանդվում է աշխարհագրությունը արդեն նաև անգլերեն լեզվով։ Ուսումնական դասընթացը 1-ին դասարանում սկսվում է գերմաներեն կամ հոլանդերեն լեզուներով։ Աշակերտները կարող են ընտրել նաև անգլերենը։ Ուսման հետագա տարիների ընթացքում դպրոցում դասավանդվում է անգլերենից, գերմաներենից, հոլանդերենից բացի նաև ֆրանսերեն, իսպաներեն և լատիներեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Kontakt Archived 2015-02-21 at the Wayback Machine.." German International School of The Hague. Retrieved on 20 February 2015. "Deutsche Internationale Schule Den Haag van Bleiswijkstraat 125 2582 LB Den Haag Niederlande"
2. ↑  "Realschulabschluss oder Abitur Archived 2015-02-21 at the Wayback Machine.." German International School of The Hague. Retrieved on 20 February 2015.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գերմանիայի միջազգային դպրոցը Նիդերլանդների Հաագա քաղաքում Archived 2015-02-20 at Archive.is (անգլ.)
* Հաագայի գերմանական դպրոց Archived 2015-02-21 at the Wayback Machine. (գերմ.)
Հայկական շրջանը (ստվերում կարմիր կետագծեր) 1925-1930 թվականներին Մայկոպ շրջանի կազմում:
**Հայկական ազգային շրջան**, ազգային շրջան Կրասնոդարի (1925-1934 թվականներին՝ Հյուսիս-Կովկասյան, 1934-1937 թվականներին՝ Ազով-Սև ծովյան) երկրամասի կազմում, որը գոյություն է ունեցել 1925-1953 թվականներին։

Շրջանը կազմավորվել է 1925 թվականի մարտի 10-ին (Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի 1926 թվականի ապրիլի 12-ի որոշում) հիմնականում հայերով բնակեցված տարածքում։ Ելիզավետպոլսկոե գյուղը եղել է շրջանի կենտրոնը։ Այն ընդգրկված է եղել Մայկոպի օկրուգի կազմում։ 1930 թվականին օկրուգային բաժանման վերացումից հետո շրջանն անցել է մարզային իշխանությունների ենթակայության ներքո։ 1930-ականների վերջին «ազգային շրջան» տերմինը դադարել է գործածվել, և շրջանը պարզապես կոչվել է հայկական։ 1943–1946 թվականներին շրջանի կենտրոնն է եղել Չեռնիգովսկոե գյուղը։

1953 թվականի սեպտեմբերի 22-ին շրջանը վերացվել է, և նրա տարածքը բաժանվել է հարևան շրջանների միջև։

Գրականություն
-------------

* Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Армянский национальный район

Արտաքին հղումներ
----------------

* Национальные районы и их официальный язык (Армянские районы Северного Кавказа в 20-е г.)
**Հայուհյաց բարեգործական ընկերություն**, հայ կանանց և օրիորդների ընկերություն Թիֆլիսում։ Հիմնվել է 1882 թվականի մարտի 7-ին։ Կանոնադրությունը մշակվել է 1880 թվականին, հաստատվել Կովկասի փոխարքայի պաշտոնակատար, գեներալ, իշխան Մ. Տ. Լոռիս-Մելիքովի կողմից, 1881 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Ուներ մշտական գործող վարչություն, իսկական, մշտական և պատվավոր անդամներ (1882—1907 թվականին՝ 3844 իսկական, 80 մշտական և 3 պատվավոր անդամ)։ Հայուհյաց բարեգործական ընկերությունը իր գործունեությունը ծավալել է միայն Թիֆլիսում։ Նրա կազմում իսկական անդամներ կային նաև Բաքվից, Մոսկվայից, Վլադիկավկազից (այժմ՝ Օրջոնիկիձե), Թավրիզից, Աստրախանից, Բաթումից, Գորիից, Կարսից, Երևանից (ընդամենը 34 հոգի)։ Կազմակերպել է հանդիսավոր երեկոներ, ցերեկույթներ, ներկայացումներ, պարահանդեսներ, հրապարակային դասախոսություններ, որոնցից ստացված գումարները ծախսվել են ընկերության կարիքների համար։ Սերտ կապեր է պահպանել Կովկասի հայոց մյուս բարեգործական ընկերությունների հետ։ Նրա միջոցներով Թիֆլիսում գործել են 10 ծխական-եկեղեցական դպրոց և մեկ մանկապարտեզ։ Բացել է նաև կար ու ձևի, ձեռագործի, խոհարարական դասընթացներ, լվացքատուն, կազմակերպել ձրի ուսուցչական դասընթացներ, օգնել բնական աղետներից տուժածներին, աղքատներին և կարիքավորներին։ Հայուհյաց բարեգործական ընկերությունը Կովկասի փոխարքային ներկայացրել է ամենամյա հաշվետվություն։ 1907 թվականից Հայուհյաց բարեգործական ընկերությունը կոչվել է «Կովկասյան հայուհյաց բարեգործական ընկերություն» և իրավունք ստացել մասնաճյուղեր ունենալու Կովկասի հայաբնակ քաղաքներում։ Ընկերությունը բեղմնավոր գործունեություն է ծավալել առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և հետագայում։ Նյութական օգնություն է ցույց տվել Կովկասի ռուսական բանակին և հայ կամավորական խմբերին։ Օգնել է նաև Արևմտյան Հայաստանի գաղթականներին։ Տարբեր տարիների նրա կազմում հայրենանվեր գործ են կատարել Վարվառա Ռոստինյանը, Լիդա Թամամյանը, Գայանե Հովհաննիսյանը, Կատարինե Բոստանյանը, Մարիամ Խատիսյանը, Սոֆյա Արղության-Երկայնաբազուկը, Գայանե Քալանթարյանը, Նվարդ Ալիխանյանը, Կատարինե Լիսիցյանը և ուրիշներ։ Արձակվել է 1921 թվականի գարնանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 214)։*  |
**Փոքրիկ գրքերի թանգարան** (ադրբ.՝ Miniatur Kitab Muzeyi) գրքերի պահոց և թանգարան Ադրբեջանի Բաքու քաղաքում։ Անվանվել է «Իչերի Բեհեր»։ Հիմնադրվել է 2002 թվականի ապրիլի 2-ին։

Հիմնադրում
----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 21-րդ դարում։ Թանգարանի ցուցահանդեսում ներկայացվել են Թաիր Սալախովի և նրա քույր Զարիֆա Սալախովի հավաքած հավաքածուները, որոնք հավաքվել են ավելի քան 30 տարիների ընթացքում։

Նրա անձնական հավաքածուն ներառում է 6500 գրքեր, ավելի քան 64 երկրներից (Ադրբեջան, Ռուսաստան, Վրաստան, Ղազախստան, Լիտվա, Էստոնիա, Լատվիա, Լեհաստան, Բելառուս, Ուկրաինա, Ղրղզստան, Տաջիկստան, Հունաստան, Թուրքիա, Հայաստան և այլն)։

Բնութագիր
---------

Թանգարանի ներկայացված են մանրանկարչական գործերը, որոնք ստեղծվել են ռուսական հեղափոխության նախօրեին։ Թանգարանի գրքերը նվիրված են տարբեր երկրներին։

Թանգարանի գրքերի հեղինակներից են Կոռնեյ Չուկովսկին, Նիկոլայ Գոգոլը, Ֆեոդոր Դոստոևսկին, Ալեքսանդր Պուշկինը և այլ հեղինակներ։

Թանգարանում ներկայացնում է մանրանկարչության գրքեր հայտնի ադրբեջանցի դասականների կողմից հեղինակված։ Այդպիսի ադրբեջանցի գրողներ են՝ Մոլլա Փանահ Վագիհը, Նիզամի Գյանջևին, Իմադ ադ-Դին Նասիմին, Ֆիզուլին, Սամեդ Վուրղուն, Միրզա Ախունդովը և այլք։

Էքսպոզիցիա
----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բաքվի «Փոքրիկ գրքերի թանգարան» — Նորություններ (ռուս.)
2. ↑  Բաքվի թանգարանի հավաքածուն նվիրված այլ երկրներին Archived 2012-07-12 at Archive.is (ռուս.)
3. ↑  Փոքրիկ գրքերի թանգարանի հեղինակների մաիսն (ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Փոքրիկ գրքերի թանգարան (Բաքու)***էջը Վիքիպահեստում |

* Փոքրիկ գրքերի թանգարանի մասին (ռուս.)
* Փոքրիկ գրքերի թանգարանի էքսպոզիցիան և հավաքածուն (ռուս.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, հուշարձան Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսի Սուրբ Նարեկ եկեղեցու բակում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանն ստեղծվել է հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի միջոցառումների շրջանակում՝ ի հիշատակ մեծ եղեռնի զոհերի։ Հուշարձանը բացվել է 2015 թվականի օգոստոսի 16-ին։ Հուշարձանի ստեղծմանն աջակցել են «Պողոս և Սիրանուշ Արզումանյաններ» հիմնադրամը, անհատ բարերաներ Սերխիո Կարլոռ Ակրաբյանը և Սիմոն Թութունջյանը։

Հուշարձանի ներքևի թափանցիկ հատվածում ամփոփված են Դեր Զորի անապատից բերված հայ նահատակների մասունքները։

Հուշարձանի բացման արարողությանը մասնակցել են Արգենտինայում ՀՀ դեսպան Ալեքսան Հարությունյանը, «Պողոս և Սիրանուշ Արզումանյաններ հիմնադրամի» նախագահ Ալբերտո Ջերեջյանը, տարբեր հասարակական կառույցների և մամուլի ներկայացուցիչներ։

Հեղինակ
-------

Հուշարձանի հեղինակն է նկարիչ Գագիկ Վարդանյանը, ով ստեղծել է Արգենտինայի Հայկական կաթոլիկ եկեղեցու խորանի որմնանկարները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bendición del monumento a los mártires de abril, p 5(չաշխատող հղում)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան** կամ **Ո՛չ եղեռնին** պղնձաձույլ հուշարձան Դոնի Ռոստով քաղաքի կենտրոնական հրապարակներից մեկում՝ Նոր Նախիջևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի մերձակա հրապարակում՝ Դոնի Ռոստովի Սուրբ Հարություն եկեղեցու բակում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2015 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի միջոցառումների ծրագրի շրջանակում։ Հուշարձանի բացման արարողությանը մասնակցել են Հայ առաքելական եկեղեցու, հայկական, հունական, հրեական համայնքների ներկայացուցիչներ, հուշարձանի քանդակագործը՝ Մկրտիչ Մազմանյանը։ Հուշարձանը բացել են Ռոստովի մարզի նահանգապետ Վասիլի Յուրևիչ Գոլուբևը և Ռոստովի հայ համայնքի ղեկավար Հարություն Արմենակի Սուրմալյանը։

Տվյալներ
--------

Հուշարձանի պատվանդանից վեր են հառնում ցեղասպանվածների ձեռքերը՝ տեսնելով ողջերի լռությունը և պաշտպան են կանգնում հայրենիքին։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ՝ Մկրտիչ Մազմանյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Զրույց դեսպանի հետ. Արարատ Գոմցյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Репортаж к 100-летию Геноцида армян (Ростов-на-Дону)
**Խաչափարախ**, նախկինում միջնադարյան հայաբնակ գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Նախիջևանի Հանրապետության Ջուղայի շրջանի տարածքում։

Անվան ծագում
------------

Խաչափարախ է անվանվել մոտակայքում գտնվող սուրբ Խաչ վանքի փարախատեղ լինելու պատճառով։

Աշխարհագրություն
----------------

Խաչափարախ գյուղը գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում, Ապրակունիսից 6-7 կմ դեպի հյուսիս հեռավորության վրա, Երինջակ գետի ստորին հոսանքում, նրա աջ ափին, բարձրադիր վայրում։

Հին գյուղը գտնվել է նոր գյուղից 2 կմ արևմուտք։

Պատմություն
-----------

Պատմական գյուղի շրջակայքում պահպանվել են բնական և արհեստական կերպով ստեղծված քարայրեր, որոն վկայում են, որ գյուղը հինավուրց է։ Ընդգրկել է շուրջ 70-80 բնակելի և այլն շինություններ։ 19-րդ դարի սկիզբներին հայերը լքել են գյուղը, իսկ հետագայում մահմեդականները ավերել են այն։

Բնակչություն
------------

1906 թվականին գյուղում բնակվում էին 726 հայ և ադրբեջանցի բնակիչներ։ 1970 թվականից գյուղը բնակեցված էր միայն ադրբեջանցիներով։

Կրթություն
----------

Գյուղում մինչև հայերի լքելը գործում էր տարրական դպրոց։

Ապրելակերպ
----------

Տեղացիների հիմնականում զբաղվում էի անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։

Հուշարձան
---------

Գյուղից արևելք նրա սահմանին կից եղել էր Երնջակի սուրբ Կարապետ վանքը։ Գյուղը ուներ եկեղեցի, որը 1906 թվականը գտնվում էր արդեն ավերակներ վիճակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երեւան, 1988, Հատոր 2, Ցուցակ 1, Էջ 663
2. 1 2  Արգամ Այվազյան, Նախիջևանի ԻՍՍՀ հայկական հուշարձանները։ Համահավաք ցուցակ (խմբ. խմբ. Բ. Ա. Ուլուբաբյան), Երևան, «Հայաստան», 1986 — 100-101, էջեր 100-101 — 224 էջ։


|  |
| --- |
| 
  **Մեծ Հայք**   **Ադրբեջան**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ջուղայի շրջան |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Ջուղա** |
|  |
| Ապարաններ • Վաղավեր • Ամառաշեն • Քարիմկուլ Դիզա • ‎Ապրակունիս • ‎Ալինջա • Արևէք • ‎Արազին • Գաղ • ‎Գյոյդերե • Կոյնուկ • Դաշտ • Քռնա • Գուգավանք • Վան • Նահաջիր • Շահկերտ • ‎Ռապատ • Սալիթաղ • Շոռոթ • ‎Թեյվազ • Պարոնտեր • Խոշակունիք • Յայջի | Ջուղայի շրջանը Ադրբեջանի քարտեզին |
|  |
| Լքված | Հին Փորադաշտ • Նոր Փորադաշտ • Զավաչրի • Ներքին Անկուզիք • Միջին Անկուզիք • Վերին Անկուզիք |
|  |
| Պորտալ:Ադրբեջան |

 |
«**Մարզական Հայաստան**», շաբաթաթերթ (մինչև 1966 թվականը՝ եռօրյա), ՀՀ սպորտվարչության ազգային օլիմպիական կոմիտեի մարզական ֆեդերացիայի և պաշտպանամարզատեխնիկական ընկերության պաշտոնաթերթ։

Պատմություն
-----------

«Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ» թերթի 1984 թվականի հունիսի 7-ի համարի գլխագիրը
Լույս է տեսել 1956–2003 թվականներին Երևանում (մինչև 1990 թվականը՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին առընթեր ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի, սպորտկոմիտեի, ՀԱՄԽ-ի պաշտոնաթերթ, 1956-1990 թվականներին կոչվել է «Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ»)։

Խմբագիրներն են եղել Մարտուն Թութխալյանը, Վիլեն Մարտիկյանը, Սերգեյ Նազարյանը, Թորգոմ Կճոզյանը, Սամվել Մուրադյանը։

Պարբերականը լուսաբանել է ՀՀ մարզական կյանքը, անդրադարձել համաշխարհային սպորտի կարևոր իրադարձություններին, մարզական վարպետության բարձրացմանը, աջակցել հանրապետությունում մարզական տարբեր միջոցառումների նախապատրաստմանն ու անցկացմանը։ Տպագրել է մարզական թեմաներով պատմվածքներ, ակնարկներ, ժամանցներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վիլեն Մարտիկյան. Հայաստանի 1-ին սպորտային թերթի նվիրյալ խմբագիրը

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մարզական Հայաստան» թերթի համարները
* «Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ» թերթի համարները

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Տե՛ս նաև՝ Խոր Վիրապ (այլ կիրառումներ)
**Խոր Վիրապի հանքավայր**, գտնվում է Հայաստանի Արարատի մարզում, Արարատ երկաթուղային կայարանից 17 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Հայտնի է 1932 թ.-ից, մանրամասն հետախուզվել է 1953 թ.-ին։ Շահագործվում է 1954 թ.-ից՝ բաց եղանակով։ Հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքում առկա են վերին դևոնի քվարցիտները և ստորին կարբոնի մարմարներն ու մանրացված կրաքարերը։ Մարմարները տեղադրված են անտիկլինալ ծալքի հարավ-արևմտյան թևում։ Արդյունավետ շերտի հզորությունը հասնում է 50 մ։ Մարմարի առանձին ենթաշերտեր (հզորությունը՝ 0, 3 - 1, 5 մ) թեքված են հորիզոնի նկատմամբ 25 - 40° անկյան տակ և հետազոտված հորատանցքերով մինչև 120 մ խորությունը։ Ըստ գույնի առանձնացվում են գորշ, մուգ գորշ և սև մարմարներ։

Քիմիական կազմով մարմարի բոլոր տեսակները միասեռ են և պարունակում են միջին հաշվով 95% {\displaystyle CaCO\_{3}}: Սղոցված սալերի հղկված մակերևույթների վրա, սպիտակ և գունավոր կալցիտային երակիկների շնորհիվ առաջանում են գեղեցիկ պատկերներ։ Բարձր դեկորատիվությամբ աչքի են ընկնում հատկապես սև և մուգ գորշ մարմարները, որոնք կիրառվում են շենքերի և այլ կառույցների ինտերիերների երեսպատման համար։ Հանքավայրի պաշարները կազմում են շուրջ 1 288 000 մ³։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 84)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշաքար (այլ կիրառումներ)

**Հայոց ցեղասպանության հուշաքար**, հուշաքար ԱՄՆ Միչիգան նահանգի Տրոյ քաղաքի Ռիվերֆրոնտ զբոսայգում՝ Վիետնամի պատերազմի զոհերի հուշակոթողի հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի տեղադրման նախագիծը կյանքի է կոչվել «Վարդանի դուստրեր և որդիներ» կազմակերպության և Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հանձնաժողովի համանախագահ Ռալֆ Ենոքյանի ջանքերով։

Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Սուրբ Պետրոս հայկական առաքելական եկեղեցու քահանա Ստեփանոս Դուդուկչյանը, Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հանձնաժողովի համանախագահ Ռալֆ Ենոքյանը, նահանգային պաշտոնյաներ և հայկական համայնքի ներկայացուցիչներ։

Տվյալներ
--------

Հուշաքարի վրա փորագրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Dedicated to the victims of the Armenian Genocide of 1915 and the survivors who settled in and around the city of Troy. հայերեն՝ Հուշաքարը նվիրվում է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերին և ողջ մնացածներին, ովքեր հաստավել են Տրոյ քաղաքում և շրջակայքում։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հուշարձան է կանգնեցվել ԱՄՆ-ի Միչիգան նահանգում
2. ↑  Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հուշարձան` Միչիգան նահանգում
**«Սարսափի հովիտ»**, անգլիացի գրող Արթուր Կոնան Դոյլի դետեկտիվ պատմվածք, որը հրատարակվել է 1915 թվականին։ Շերլոկ Հոլմսի մասին Արթուր Կոնան Դոյլի վերջին 4 պատվածքներից մեկն է։ Պատմվածքի սյուժեն որոշ չափով հիմնված է իրական դեպքերի վրա։

Առաջին հրատարակումը տեղի է ունեցել «Strand Magazine» ամսագրում 1914 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1915 թվականի մայիսն ընկած ժամանակահատվածում։ Առանձին հրատարակումը տեղի է ունեցել Նյու Յորքում։

Արդեն 1914 թվականի նոյեմբերին պատմվածքը թարգմանվեց ռուսերեն և տպագրվեց «Կյանքը և դատարանը» ու «Օգոստոս» ամսագրերում։ ԽՍՀՄ-ում մինչև 1990 թվականը պատմվածքի թարգամնություններն երեք անգամ տպագրվել են. 1925 թվականին «Կարմիր համայնապատկեր» թերթում («Եռանկյունը շրջանի մեջ» անունով), 1996 թվականին «Արևելքի աստղ» և 1986 թվականին «Հերթափոխ» ամսագրերում։ Գոյություն ունեն վարկածներ, որ այս գրքի հրատարակումը ԽՍՀՄ-ում խստորեն արգելված էր։

Սյուժե
------

Առաջին մասում Շերլոկ Հոլմսը կոդավորված նամակ է ստանում Մորիարտիի օգնականներից մեկի կողմից, որում հայտնում էր, որ ոմն պարոն Դուգլասի նկատմամբ հարձակում է պլանավորված։ Հինգ րոպե անց Բեյքեր սթրիտի տուն են գալիս Սկոտլենդ Յարդի քննիչ Մակդոնալդը և հայտնում, որ պարոն Դուգլասը սպանված է սեփական ամառանոցում։ Պատմությունը Հոլմսին հետաքրքիր է թվում, և նա հետաքննությունն իր ձեռքն է վերցնում։ Հանցագործության վայրի հետազոտումից և վկաներին քննելուց հետո Հոլմսը հանգում է այն եզրակացությանը, որ սպանվածն ընդհանրապես պարոն Դուգլասը չէ, այլ նա, ով ցանկանում էր նրան սպանել։

Երկրորդ մասում պատմվում է, որ Վյորդի Էդվարդսը՝ Պինկերտոնների կազմակերպության քննիչը, Մակ-Մեդրո անվան ներքո ժամանել է Վերմիսու քաղաք, որպեսզի «Մաքրողների» միության մեջ անդամագրվի և ոչնչացնի այն։ Նրան ամեն ինչ հաջողվում է, սակայն դրանից հետո կազմակերպության որոշ անդամներ ազատության մեջ են հայտնվում, և Բյորդի Թդվարդը փախչում է Դուգլաս։ Չնայած պատմության բարեհաջող ավարտին՝ Էդվարդսին այդպես էլ չի հաջողվում փրկվել. նա մահանում է, սակայն արդեն պարոն Մորիարտիի վարձու մարդասպանի ձեռքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Valley of Fear
2. ↑  Անտոն Լապուդև, 2008

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատմվածքը գուտենբերգի նախագծում
* Պատմվածքը holmes.am կայքում Archived 2021-05-15 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
**Սպարտակ Թևոսյան** (հունվարի 18, 1949, գյուղ Խնուշինակ (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Մարտունիի շրջան)), հայ տնտեսագետ։ 1968-1970 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ Ավարտել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը (1976)։

1979-1992 թվականներին փոստել է ԼՂԻՄ-ի ագրոարդյունաբերության համակարգում՝ «Ղարգինտրեստի» տնօրեն, ագրոարդյունաբերական համալիրի գլխավոր տնօրենի տեղակալ, «Աղասալի» նախագահի 1-ին տեղակալ «Ագրոարդբանկ» վարչության պետ, մարզգործկոմի ֆինբաժնի վարիչ։ 1992-1995 թվականներին եղել է ԼՂՀ ֆինանսների նախարար, 1995-1998 թվականներին՝ առաջին փոխվարչապետ-ֆինանսների և Էկոնոմիկայի նախարար, 1998-1999 թվականներին՝ «Հայագաբանկի» Ստեփանակերտի մասնաճյուղի կառավարիչ, 1999 թվականից՝ ֆինանսների և Էկոնոմիկայի նախարար։

Գործուն մասնակցություն է ունեցել Ղարաբաղյան շարժմանը. ԼՂՀ տնտեսության վերականգման, ֆինանսական միջոցների արդյունավետ օգտագործման, համակարգում բարեփոփումների ծրագրերի մշակման աշխատանքներին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Econometrica,** ռեֆերատիվ գիտական ամսագիր, որը հոդվածներ է հրապարակում տնտեսական գիտության տարբեր ճյուղերից, հատկապես՝ Էկոնոմետրիկայից։ Ամսագիրը համատեղ հրատարակվում է Wiley-Blackwell ընկերության և Էկոնոմետրիկա ընկերության կողմից։ Պարբերականի ներկայիս գլխավոր խմբագիրը թուրք-ամերիկացի տնտեսագետ Դարոն Ասեմօղլուն է, որը աշխատում է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։

Էկոնոմետրիկայի առաջին թողարկումը լույս է տեսել 1933 թվականին։ Խմբագրական խորհրդի առաջին ղեկավարն է դարձել նորվեգացի տնտեսագետ Ռագնար Ֆրիշը, որը դարձել է 1969 թվականին Շվեդիայի պետական բանկի տնտեսական գիտությունների մրցանակի առաջին դափնեկիրներից մեկը՝ Ալֆրեդ Նոբելի հիշատակին։ Ֆրիշն իր դիրքում էր մինչև 1954 թվականը։ Հետաքրքիր է, որ առաջին թողարկումներն այժմ ամբողջությամբ անգլալեզու հանդեսի նյութերն էին պարունակում ֆրանսերենով։

Տնտեսագիտական միությունը ձգտում էր բարձր որակի հոդվածներ տպագրել հատուկ մրցանակի՝ Ֆրիշի մեդալի հանձնման միջոցով։ մրցանակը շնորհվում է յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ լավագույն էմպիրիկ կամ տեսական — կիրառական հոդվածների հեղինակներին, որոնք հրապարակվել են վերջին հինգ տարիների ընթացքում։

Էկոնոմետրիկայի այս պահին առավել մեջբերված հոդվածն է Դենիել Կահնեմանի և Ամոս Տվերսկու հետազոտությունը հեռանկարների տեսության բնագավառում։ Սոցիալական և տնտեսական գիտությունների բնագավառում առավել մեջբերվող աշխատանքը, ինչպես նաև հենց ամսագրում առավել մեջբերված Է դարձել Հելբերտ Ուայթի *A Heteroskedasticity-Consistent Covariance Matrix Estimator and a Direct Test for Heteroskedasticity* հոդվածը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0012-9682
2. ↑  *Kahneman, Daniel; Tversky, Amos* Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk(անգլ.) // *Econometrica* : journal. — The Econometric Society, 1979. — Т. 47. — № 2. — С. 263—291. — doi:10.2307/1914185
3. ↑  *Kim, E.H.; Morse, A.; Zingales, L.* What Has Mattered to Economics since 1970(անգլ.) // *Կաղապար:Нп3* : journal. — 2006. — Т. 20. — № 4. — С. 189—202. — doi:10.1257/jep.20.4.189 Архивировано из первоисточника 25 Սեպտեմբերի 2007.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страница журнала на Wiley.com
**Լուիզա Վիդալ-ի-Պուիգ** (իսպ.՝ Lluïsa Vidal i Puig ապրիլի 2, 1876(1876-04-02), Բարսելոնա, Իսպանիա - հոկտեմբերի 18, 1918(1918-10-18), Բարսելոնա, Իսպանիա), իսպանացի և կատալոնացի նկարիչ։ Ստեղծագործել է մոդեռն ոճով։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Լուիզան ծնվել է Բարսելոնայում՝ կահույքի հայտնի դիզայներ և կարմրափայտագործ Ֆրանսիսկո Վիդալի հարուստ ընտանիքում։ Ընտանիքում կային 12 երեխա, ինը աղջիկ և երեք որդի։ Լուիզայի քույրերից մեկը հետագայում ամուսնացել է Պաու Կասալսի հետ, մյուսը՝ բանասեր և գրող Մանուել Մոնտոլուի։ Լուիզան տացել է տնային կրթություն։ Նրա առաջին ուսուցիչը հայրն էր, այնուհետև նա դասեր էր ստացել քանդակագործ Ջուլիո Գոնսալեսի եղբոր՝ Խուան Գոնսալեսի մոտ։ Վաղ տարիքից հաճախել է նաև երաժշտության դասերի։

Լուիզա Վիդալը Իսպանիայում այն ժամանակվա միակ կինն էր, ով պրոֆեսիոնալ նկարիչ էր, ինչպես նաև միակն էր, որը Փարիզում գեղանկարչություն էր ուսումնասիրում։ Ֆրանսիայի մայրաքաղաք է ժամանել 1901 թվականի հունիսի սկզբին, բնակարան է վարձել Օսման բուլվարում, դասերի է հաճախել գեղանկարչության մասնավոր դպրոցում, ինչպես նաև հաճախել է արվեստի պատմության վերաբերյալ դասախոսությունների։ Լուվրում նա գրեթե ամեն օր զբաղվում է անցյալի հայտնի վարպետների նկարները պատճենելով։ Փարիզում Լուիզան ծանոթանում է ֆեմինիստական շարժման հետ և որոշում է իրեն նվիրվել կանանց իրավունքների համար պայքարին։ Մեկ տարի անց վերադառնալով Բարսելոնա՝ նա միանում է տեղի ֆեմինիստների խմբին, ինչպես նաև տեղի կաթոլիկ կազմակերպությանը։ Այս ընթացքում նրա նկարած մի շարք դիմանկարներում պատկերված էին նրա ընկերները, այդ խմբերի կանայք և նրանց ընտանիքների անդամները։

Լուիզա Վիդալը ձեռք է բերել և կահավորել Սալմերոն փողոցի իր գեղարվեստական ստուդիան։ Գեղանկարչությամբ զբաղվելու հետ հետ մեկտեղ ակտիվորեն մասնակցել է քաղաքականությանը, քարոզել պացիֆիզմ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա զբաղվել է Կատալոնիայում հայտնված փախստականների տեղավորմամբ, աշխատել է Կատալոնիայում խաղաղության կողմնակիցների կանանց կոմիտեի կազմում։

Առաջին անգամ Լուիզա Վիդալի աշխատանքները ցուցադրվել են Բարսելոնայում, 1898 թվականին՝ երեք անգամ։ Դրանցից երկուսում եղել են դիմանկարներ։ Համագործակցել է Բարսելոնայի տարբեր ամսագրերի հետ, նկարազարդել է հեքիաթներ *Feminal* ամսագրում։ 1910 թվականին աշխատանքի է անցնել մշակույթի և գրականության ինստիտուտում։

Որպես նկարիչ՝ Լուիզա Վիդալը հայտնի է եղել հիմնականում որպես դիմանկարիչ։ Նա նաև նկարել է ժանրային նկարներ, լանդշաֆտներ, էսքիզներ։ Կտավներում թեթև, պարզ գույներ են, նրանց մթնոլորտը թեթև և թափանցիկ է։

Լուիզա Վիդալը մահացել է Բարսելոնայում, իսպանական գրիպի համաճարակի ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
2. 1 2  Orbituary // La Vanguardia, La Vanguardia (կատ.) — Barcelona: La Vanguardia Ediciones, 1881. — ISSN 1133-4835


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10695886 · BNE: XX986983 · GND: 120609819 · ISNI: 0000 0000 6682 6746 · LCCN: nr98030820 · SUDOC: 203568001 · VIAF: 50061236 · ULAN: 500040316 · WorldCat VIAF: 50061236 |

 |

 |
**Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տուն** (Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատիստի կենտրոնական տուն), բացվել է 1970 թ. 1984 թվականից կրում է շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի անունը։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Շախմատի տունը մայրաքաղաքի մարզական կարևորագույն կառույցներից է (ճարտարապետներ` Ժաննա Մեշչերյակովա, Ռ. Մանուկյան, նկարիչներ` Հ. Բդեյան, Դ. Բաբայան, 1970)։ Շենքի հիմնարկեքի առաջին քարը տեղադրել է Տիգրան Պետրոսյանը։ Շենքն ունի անսովոր եռանկյունու ձև, որը շախմատային նավակ է հիշեցնում։ Ճակատը զարդարում են պղնձից կոփված յոթ ոճավորված շախմատի խաղաքարեր։

 Տիգրան Պետրոսյանի կիսանդրին Օղակաձև զբոսայգում Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տան մոտ
Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տան հարևանությամբ կանգնեցված է տաղանդավոր շախմատիստի կիսանդրին (քանդակագործ` Արա Շիրազ, ճարտարապետ` Կարլեն Անանյան, 1989)։

Այս շենքում է իր գործունեությունը ծավալում Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիան։

1971 թվականից այստեղ գործում է Հենրիկ Գասպարյանի անվան շախմատի դպրոցը։

Հասցե
-----

Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տունը գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգում, Խանջյան փողոցի 50 հասցեում։

Պատկերասրահ
-----------

* Շախմատի տունՇախմատի տուն
* Տիգրան Պետրոսյանի կիսանդրի (Երևան, Շախմատի տուն)Տիգրան Պետրոսյանի կիսանդրի (Երևան, Շախմատի տուն)
* Շախմատի տունՇախմատի տուն
* Հենրիկ Գասպարյանի անվան շախմատի դպրոցի մուտքըՀենրիկ Գասպարյանի անվան շախմատի դպրոցի մուտքը
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Պաշտոնական կայքը
* Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիա
* Հայաստանի շախմատի ակադեմիա
* Հենրիկ Գասպարյանի անվան շախմատի օլիմպիական մարզադպրոց Archived 2014-12-24 at the Wayback Machine.
* Կաիսա Շախմատի Դպրոց Archived 2014-06-24 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մագնուս Կառլսենի այցը Երևան(չաշխատող հղում)
**Թամարա Հմայակի Դանիելյան**, (1968, Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ) հայ բժիշկ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Դոնի Ռոստովում, ծառայողի ընտանիքում։ Միջնակարգ և բարձրագույն կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1941 թվականին ավարտել է բժշկական ինստիտուտը և մեկ տարի աշխատել որպես մանկական կոնսուլտացիայի վարիչ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, սկսած 1942 թվականից, աշխատել է մի քանի էվակուհոսպիտալներում վիրաբուժության բաժանմունքի պետի պաշտոնով։ Պատերազմից հետո մասնագիտանում է թոքերի հիվանդությունների բուժման բնագավառում և որակավորվում Խարկովի տուբերկուլյոզի ինստիտուտում։

1947-1959 թվականներին որպես առողջարանի բժիշկ աշխատելուց հետո դառնում է թոքային բաժանմունքի վարիչ, իսկ մի փոքր ուշ՝ առողջարանի գլխավոր բժիշկ՝ բուժգծով տեղակալ։ Այս ժամանակ էլ պարգևատրվում է «Առողջապահության գերազանցիկի» կրծքանշանով։

1959 թվականին տեղափոխվում է Հայաստան։ Նշանակվել է Կիրովականի տուբերկուլյոզային հիվանդանոցի բաժանմունքի վարիչ, իսկ մեկ տարի անց՝ հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 75-76։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Դանիելյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Դանիելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սամվել Վլադիմիրի Դանիելյան** (1971, նոյեմբերի 2, Բաքու), հունահռոմեական ոճի հայազգի ըմբիշ, մարզիչ, Ռուսաստանի եռակի չեմպիոն (1992, 1993, 1999), Եվրոպայի չեմպիոն (1999), 1991 թվականի աշխարհի գավաթակիր, հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի չեմպիոն (1995), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1995)։

Կենսագրություն
--------------

Սամվել Դանիելյանը ծնվել է 1971 թվականին Բաքվում։ 1978 թվականից զբաղվել հունահռոմեական ըմբշամարտով Ֆելիքս Ավակովի և ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Էդուարդ Կասպարովի ղեկավարությամբ։ 1987 թվականից եղել է ԽՍՀՄ պատանեկան հավաքականի անդամ։ 1989 թվականին Արցախյան ազատամարտի տարիներին տեղափոխվել է Կրասնոդար, հետագայում՝ Դոնի Ռոստով, որտեղ շարունակել է զբաղվել ըմբշամարտով Պյոտր Չինիբալայանցի ղեկավարությամբ։ 1991-2001 թվականներին եղել է Ռուսաստանի հավաքականի անդամ՝ դառնալով հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի գավաթակիր (1991)։ 1996 թվականից՝ Ատլանտայի օլիմպիական խաղերի մասնակից։

2001 թվականին ավարտել է կարիերան։ 2008 թվականից Մոսկվայի Իվան Յարիգինի անվան թիվ 64 Ըմբշամարտի պալատի մարզիչն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը օլիմպիականների բազայում Archived 2012-12-18 at the Wayback Machine.
* Интервью Самвела Даниеляна газете «Спорт-Экспресс»
|  |
| --- |
| **Բելֆլոր դեղին** |
|  |

**Բելֆլոր դեղին**, խնձորենու ամերիկյան սորտ։ Ստեղծվել է ժողովրդական ընտրասերման ճանապարհով։ Մշակվում է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսական բոլոր գոտիներում։

Նկարագրություն
--------------

Ծառը միջին և բարձր աճեցողության է, լայն-բրգաձև սաղարթով։ Պտղաբերում է տնկման 7-8-րդ տարում, գաճաճ պատվաստակալների վրա՝ 5-6-րդ։ Պտուղը խոշոր է՝ 200-250 գ, երկարավուն կամ կլորավունկոնաձև, թեթևակի կողավոր, հաճախ՝ անհավասարակողմ։ Մաշկը հարթ է, բարակ, բաց կիտրոնադեղին, արևահայաց կողմում՝ թույլ կարմրավարդագույն երանգով, ժանգագույն կամ վարդագույն կետերով պատված։ Պտղամիսը՝ դեղնասպիտակավուն, նուրբ, հյութալի, թթվաշաքաղցր, հաճելի բույրով և համով։ Շաքար՝ 11,3%, թթու 0,56%, պեկտին 0,43%։ Բերքահավաքը՝ սեպտեմբերի կեսից մինչև հոկտեմբերիի կեսը։ Բերքատվությունը՝ 15–25 տ/հա։ Լավագույն փոշոտիչներն են՝ խնձորենու Ջոնաթան, Գոլդեն Դելիշես, Ռենետ Սիմիրենկո, Անտոնովկա, Բանան ձմեռային, Պարմեն ոսկյա ձմեռային սորտերը։ Միջին ձմեռնադիմացկուն է։ Պտուղները քոսով գրեթե չեն վարակվում։ Փոխադրունակ է, պահպանվում է մինչև փետրվար-մարտ։ Պտուղներն օգտագործվում են թարմ և վերամշակված։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pomologia Republicii Populare Romine, 1964


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |