recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տոլստոյի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Տոլստոյի փողոց** (ռուս.՝ Улица Толстого), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյի (1828-1910) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սվերդլովի փողոցից և ավարտվում Մատրոսկի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 330 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Տոլստոյի փողոցը սկսվում է Սվերդլովի փողոցից, հատում Նագոռնայա, Պոլիկուրովսկայա փողոցները, Մատրոսկի նրբանցքը և ավարտվում նույն նրբանցքի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 17 շինություն։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 330 մետր է։

Տոլստոյի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298600։

Փողոցն անվանվել է ռուս նշանավոր գրող Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյի (1828-1910) պատվին։ Լև Տոլստոյը ռուս և համաշխարհային խոշորագույն գրողներից ու մտածողներից մեկն է, 1854-1855 թվականների Սևաստոպոլի պաշտպանության մասնակից։ Լուսավորական, հրապարակախոս, կրոնական մտածող էր, որի հեղինակավոր կարծիքն առաջացրել է կրոնաբարոյական նոր հոսանք՝ տոլստոյականություն։ Կայսերական Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ էր (1873), բելետրիստիկայի պատվավոր ակադեմիկոս (1900)։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Հովհան Ոսկեբերան տաճարը
Տոլստոյի փողոցում կա ընդամենը մեկ տեսարժանություն՝ Սուրբ Հովհան Ոսկեբերան տաճարը, սակայն այն ուշագրավ է նրանով, որ հենց այդ տաճարի շինարարությամբ է դրվել քաղաքի պատմության հիմքը։

Տաճարի պատմությունն անխզելիորեն կապված է անմիջականորեն Նովոռոսիյսկի երկրամասի գեներալ-նահանգապետ Միխայիլ Վորոնցովի հետ։ Նա որոշել էր ապագա քաղաքի համար պետական միջոցներով կառուցել մայր տաճար։ Օծումը տեղի է ունեցել 1837 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, կայսր Նիկոլայ I-ի ներկայությամբ, հաջորդ օրը Յալթային շնորհվել է քաղաքի կարգավիճակ։ Տաճարի հասցեն է Տոլստոյի փողոց, 10։

Տոլստոյի փողոցը եկեղեցու շնորհիվ նախկինում կոչվել է Ցերկովնայա (Եկեղեցական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 12, էջ 44»
3. 1 2  «Улица Толстого (Ялта)»։ Վերցված է 2019 Ապրիլ 19
4. ↑  «Храм Святого Иоанна Златоуста»։ *Ялта. Путеводитель*
5. ↑  «Храмы Ялты как туристический объект»։ КИА

Աղբյուրներ
----------

* Улица Толстого в Ялте
* Подробная карта улица Толстого, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Толстого, г. Ялта
**Պտղի նախածննդյան պահպանություն**, հիգիենային, բուժկանխարգելիչ և կազմակերպչական միջոցառումների ամբողջություն, որի նպատակն է ստեղծել մարդու պտղի բնականոն զարգացման լավագույն պայմաններ, կանխել բնածին հիվանդությունները, զարգացման արատները և ետծննդյան մահացությունը։

Մոր հիվանդությունները (հղիությունից առաջ և հղիության ընթացքում) բացասաբար են անդրադառնում պտղի վրա և հանգեցնում անհասության, զարգացման արատների, պտղի ներարգանդային և հետագա շրջանների հիվանդությունների, երբեմն էլ՝ նույնիսկ մահվան։ Այդ պատճառով էլ մոր առողջական վիճակը կարեոր նշանակություն ունի սաղմի զարգացման համար առաջին օրերին ու շաբաթներին։ Պտղի նախածննդըան պահպանության ընդգրկում է հղիների վաղ հսկողությունը, վարակիչ, սիրտ-անոթային այլ հիվանդությունների, հղիության թունավորումների վաղ հայտնաբերումը, բուժումն ու կանխարգելումը, ռացիոնալ սննդի ռեժիմի կազմակերպումը, դեղորայքների ընդունման, ռենտգեն ճառագայթման արգելումը՝ առանց բժշկի նշանակման, ալկոհոլի և ծխախոտի օգտագործման արգելումը, մոր օրգանիզմի բավարար հագեցումը թթվածնով (մաքուր օդում զբոսանքներ), հանգստի կազմակերպումը առողջարաններում և հանգստյան տներում, աշխատանքի և հանգստի ռեժիմի կազմակերպումը են։ Մեծ նշանակություն ունի ծննդաբերության ժամանակ որակյալ բուժօգնության կազմակերպումը։

Պտղի նաղածննդյան պահպանության իրականացնում է սովետական առողջապահության, մայրության և մանկության պահպանության ամբողջ համակարգը։ Պտղի նաղածննդյան պահպանության պայմանավորված է կնոջ (հատկապես հղիների) աշխատանքի պահպանության մասին հատուկ օրենսդրությամբ (արձակուրդ, նպաստ)։ Բոլոր միջոցառումների կատարման հսկողությունն ու անմիջական անցկացումը ապահովում են կանանց կոնսույաացիաները, դրանց կից սոցիալիրավական կաբինետները, ծննդատները և բժշկագենետիկական կոնսուլտացիաները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 412)։*  |
|  |
| --- |
| **Թանթռնիկ ընձյուղակիր** |
| Թանթռնիկ ընձյուղակիրԹանթռնիկ ընձյուղակիր |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Քարբեկածաղկավորներ (Saxifragales) |
| **Ընտանիք** | Թանձրատերևազգիներ (Crassulaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Գառնադմակայիններ (Sempervivoideae) |
| **Տրիբա** | *Sedeae* |
| **Ցեղ** | Թանթռնիկ *(Sedum)* |
| **Տեսակ** | **Թանթռնիկ ընձյուղակիր** *(S. stoloniferum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Sedum stoloniferum***S.G.Gmel. 1774 |

**Թանթռնիկ ընձյուղակիր** (լատ.՝ Sedum stoloniferum), թանձրատերևազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ցողունները սողացող են կամ վեր բարձրացող։ Ծաղկակիր ընձյուղները ճյուղավորված են, ունեն 8-20 սմ բարձրություն։ Տերևները հակադիր են, հակաձվաձև, լայն սեպաձև հիմքով և կարճ-ատամնափշիկավոր եզրերով։ Ծաղկաբույլերը փուխր են, վահանիկանման և տերևակալված։ Բաժակաթերթերը գծային են և բթավուն։ 5-7 մմ երկարությամբ պսակաթերթերը վարդագույն են և նշտարաձև։ Հասուն պտուղները աստղաձև փռված են։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Ապարանի (լեռնագագաթ Թեղենիս) և Զանգեզուրի (Ծավ, Ներքին Հանդ և Շիկահող գյուղերի շրջակայք, լեռնագագաթ Խուստուփ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Արևմտյան և Արևելյան Կովկասում, Կոլխիդայում, Կենտրոնական Անդրկովկասում, Թալիշում և Հյուսիսային Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 750-1800 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև ժայռերի ճեղքերում և քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի են երկու պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Կովկասում տեսակի լայն տարածման պատճառով սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մեծ մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Sedum stoloniferum
* EoL: 483081
* EPPO: SEDSF
* GBIF: 5362051
* iNaturalist: 336109
* IPNI: 276116-1
* IRMNG: 10201642
* ISC: 117048
* ITIS: 507167
* NBN: NHMSYS0000463401
* Plant List: kew-2489101
* PLANTS: SEST8
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:276116-1
* Tropicos: 8901361

 |

 |
|  |
| --- |
| **Թանձրատերևուկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Վերնաթագավորություն** | *Կորիզավորներ* |
| **Թագավորություն** | *Բույսեր* |
| **Տիպ/Բաժին** | *Ծաղկավորներ* |
| **Դաս** | *Երկշաքիլավորներ* |
| **Կարգ** | ' |
| **Ընտանիք** | *Թանձրատերևուկներ* |
| **Ցեղ** | ' |
| **Տեսակ** | **Թանձրատերևուկ** *(. )* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
|  |

**Թանձրատերևուկ, կրասուլա** (լատ.՝ Crassula), պատկանում է թանձրատերևազգիների (*Crassulaceae*) ընտանիքին։ Հայրենիքը Հարավային Աֆրիկան է։ Այն ունի շուրջ 300֊350 տեսակ, որոնցից ավելի քան 200֊ը աճել են Հարավային Աֆրիկայում, զգալի թվով տեսակներ աճել են Սահարայից հարավ ընկած Աֆրիկայում ու Մադագասկարում, իսկ մի քանի տեսակներ էլ՝ Հարավային Արաբիայում։ Այս բույսը շատ տարածված է հատկապես հարավային կիսագնդում։ Շատ տեսակներ օգտագործվում են տնային պայմաններում, որոնք ունենում են կլոր տերևներ և հայտնի են «փողի ծառ» անունով։

Թանձրատերևուկ

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Ունի շատ տեսակներ, որոնց թե՛ ցողունը և թե՛ տերևները հաստ են, մսոտ, ծաղկաբույլերը՝ հուրանավոր կամ կիսահովանոցաձև, ծաղիկները՝ փոքր, սպիտակ կամ վարդագույն։ Բազմանում են սերմերով, կտրոններով և տերևներով։ Սպիտակ կաթնագույն թանձրատերևուկը (*Cr.laetea*) ծաղկող է, բարձրությունը հասնում է 30 սմ-ի։ Ծաղկաբույլը հուրանավոր են, սպիտակ, բուրավետ ծաղիկներով։ Սենյակային պայմաններում 14-15° ջերմության պայմաններում ծաղկում է ամբողջ ձմռանը՝ մինչև գարուն։ Տերևները հակառակ ձվաձև են, սուր ծայրերով, հաստ են, մսալի, ներքին մասով կպած են միմյանց, եզրերի վրա նկատվում են սպիտակ, մանրիկ կետեր։ Գետնամամռաձև թանձրատերևուկը (*Cr.Lycopodioides Lam.*) աչքի է ընկնում ոչ բարձր, կանաչավուն, բարակ ցողուններով, որոնք ծածկված են կղմինդրաձև, քառաշարք դասավորված, թեփուկանման տերևիկներով։ Ծաղիկները փոքր են, սպիտակ-դեղնագույն։ Թփիկը հատուկ ձև չունի, աճում է ինչպես պատահի։ Բոլուզիի թանձրատերևուկը (*Cr. Bolusii*) նրբագեղ, փոքրիկ բույս է, որի ցողունների երկարությունը չի անցնում 10-15 սմ-ից։ Ծաղկում է նաև ձմռանը՝ սպիտակ, մանր ծաղիկներով։ Ցողունիկները ծածկված են սպիտակ մազմզուկներով։ Տերևները նշտարաձև են, հակադիր դասավորությամբ, բաց կանաչավուն են, ծածկված մուգ կանաչավուն բծերով, թարթիչանման մազմզուկներով։

Օգտագործում
-----------

Բնակարաներում օգտագործվում է որպես ամպելային (կախվող) բույս։

Մշակում
-------

Թնձրատերևուկը լավ է աճում այնպիսի հողախառնուրդում, որը կազմված է 2 մաս այգու հողից, 1 մաս տերևահողից, 1 մաս հին, փտած գոմաղբից և 1 մաս ավազից։ Ամռանը պահանջում է չափավոր, իսկ ձմռանը՝ էլ ավելի պակաս ոռոգում։

Գրականություն
-------------

* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան
**Ուրծադաշտ**, *Արածո դաշտ, Արազդայանի դաշտ, Արազդայանի տափաստան, Երասխավանի դաշտ*, Արարատյան դաշտի հարավարևելյան մասը, գտնվում է Հայաստանի Արարատի մարզում և Նախիջևանում, Արածո գետի ստորին հոսանքի ավազանում՝ Ուրծի լեռնաշղթայի ու Արաքս գետի միջև։ Բարձրությունը 800-900 մ է։ Սինկլինային ճկվածք է՝ լցված անտրապոգենի լճագետային նսավածքներով։ Հարավային մասի մակերևույթը հարթ Է՝ բռնված Արաքսի ոդոդատով, հյուիսս-արևելյան մասինը՝ քիչ թեք՝ բաղկացած Արաքսի ցածրադիր դարավանդների ու Արածո գետի արտաբերման կոնի բերվածքներից։ Կլիման ցամաքային է, տարեկան տեղումները՝ 229 մմ։ Ցածրադիր մասերում կան ճահճուտներ և եղկգնուաներ, բարձրադիր մասերի լանդշաֆտը անապատային և կիսաանապատային է։ Ուրծադաշտում է Արազդայանի ջրանցքը։ Ուրծադաշտը, մշակելի և արգավանդ հողերից բացի, ունի շատ աղուտներ։ Խորհրդային իշխանության տարիներին զգալի աշխատանքներ են կատարվել ոռոգման հին համակարգերի վերակառուցման և աղուտների աղագերծմամ ու ստորերկրյա ջրերի իջեցման ուղդությամբ, որի հետևանքով ավելացևլ է օգտակար ու մշակեփ հոդերի տարածքր։ Ուրծադաշտում կան բագմաթիվ բնակավայրեր, որոնց տնտեսական հիմնական ուղղությունը այգեգործությունը, պտղաբուծությանն ու բանջարեղենի մշակուբյունն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 126 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 212 — 916 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 685)։*  |
**Մահոնիա սղոցիատերև** (լատ.՝ Mahonia aquifolium), կծոխուրազգիներ ընտանիքի, մահոնիա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Մշտադալար թուփ է՝ մինչև 1 մ բարձրությամբ, որը արմատային մացառների առատության շնորհիվ խիտ մացառներ է առաջացնում։ Երիտասարդ ընձյուղների վրայի
կեղևը վարդամոխրավուն է, հին ճյուղերի վրա գորշամոխրավուն, երկարավուն շերտերով։ Գագաթնային ծաղկաբողբոջները ձվաձև են, մինչև 1 սմ երկարությամբ,
թաղանթանման, սրածայր արտաքին թեփուկներով։ Կողմնային բողբոջները ձվաձև են, 3 — 5 մմ երկարությամբ։ Տերևները բարդ են, կենտ-փետրաձև, 20 սմ կաոությամբ, վերևի կողմից մուգ կանաչավուն և ւհայլուն, ներքևի կողմից' բաց կանաչավուն, անփայլ։ Կաշվեկերպ են, կազմված 5—9 տերևիկներից, որոնք երկարավուն-ձվաձև են, 3 — 9 սմ երկարությամբ և 1,5—2,5 սմ լայնությամբ, փոսիկասուրատամնաեզր, գագաթին կոշտ փշիկներով։ Ունեն տերևակիցներ։ Բազմածաղիկ ողկույզները գտնվում են գագաթնային բողբոջների ծոցերում։ Դրանց երկարությունը հասնում է 5 —8 սմ֊ի։ Ծաղիկները դեղին են, մոտ 3 մմ տրամագծով, գոգավոր բաժակաթերթիկներով և պսակաթերթիկներով։ Հատապտուղները երկարավուն֊էլիպսաձև են, 9,5 մմ երկարությամբ ևՑ մմ լայնությամբ, կապտասևավուն, սպիտակավուն խավով, ծածկված թեթևակի աղվամազով։ Պարունակում են 2—8 երկարավուն, 4,5 մմ երկարությամբ և 2,3 մմ լայնությամբ շագանակագույն, փայլուն սերմեր։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին, պտուղները հասունանում են օգոստոսին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայի արևմտյան Նահանգներում, Բրիտանական Կոլումբիայից մինչև Կալիֆոռնիա: Հայաստանի շրջանում մշակվում է Երևանում, Հրազդանում, Սևանում, Գյումրիում, Վանաձորում, Իջևանում, Ջերմուկում, Բյուրականում։ Ամենուրեք աչքի է ընկնում ցրտադիմացկունությամբ, ձմեռադիմացկունությամբ, երաշտադիմացկունությամբ։ Լուսասեր է, առանձնապես պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Հատկապես գեղեցիկ է գարնանը, երբ խիտ, վառ դեղնավուն ծաղիկները առանձնանում են մուգ գույնի տերևների երանգի վրա։ Երևանի պայմաններում աշնանը տերևները ալ կարմիր գույն են ստանում։

Կիրառություն
------------

Ամենուրեք պետք է լայնորեն օգտագործել որպես դիմացկուն և մշտադալար բարձր դեկորատիվ թփատեսակ։ Բացի այդ, հատապտուղներն օգտագործվում են ուշակեղենի
արտադրության մեջ և գինի ներկելու համար։
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 133։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆրեդ (այլ կիրառումներ)
**Ֆրեդ** (մայիս 2005, Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - օգոստոսի 9, 2006(2006-08-09)), կարճաբուրդ կատու, որը ճանաչում է գտել այն բանի համար, որ աշխատել է Նյու Յորքի ոստիկանական բաժանմունքում և օգնել է ձերբակալել մի քանի հանցագործների։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրեդը ծնվել է 2005 թվականի գարնանը Բրուքլինում։ 2005 թվականի սեպտեմբերին ծանր թոքաբորբ և թոքի կոլապս ունեցող կատվին իր մոտ վերցրեց շրջանային դատախազի օգնական Քերոլ Մորանը։

2006 թվականի փետրվարին Ֆրեդը համալրեց Բրուքլինի շրջանային դատախազության աշխատակիցների շարքերը որպես գաղտնի գործակալ։ Ոստիկանները Ֆրեդին ներկայացրին որպես հիվանդ կատու, երբ ցանկանում էին դիմակազերծել մի անասնաբույժի, ում կասկածում էին խաբեբայության մեջ, առանց արտոնագրի աշխատելու, ավազակության և կենդանիների հանդեպ բռնություն գործադրելու մեջ։ Ֆրեդի աշխատանքի շնորհիվ անասնաբույժը ենթարկվեց քրեական պատասխանատվության։

Հաջող հատուկ գործողությանը մասնակցելու համար Ֆրեդը մրցանակ ստացավ քաղաքապետի կողմից։ Հատուկ գործողությունից հետո Ֆրեդը նախապատրաստվեց կենդանաբուժության մասնակցելու համար։ Ֆրեդի տերերը բազմիցս առաջարկներ էին ստանում տարբեր ռեժիսորներից գովազդներում նկարահանվելու համար։

Ֆրեդը փախավ տնից և նույն օրն էլ մահացավ վրաերթից 2006 թվականի օգոստոսի 10-ին։

Տես նաև
-------

* Օսկար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Brick, Michael. (August 12, 2006). A Detective. A Celebrity. And That Was Just Life No. 1. The New York Times. Accessed February 8, 2015.
2. ↑  Brick, Michael. (23 May 2007). «Brooklyn: Probation for Fake Veterinarian». The New York Times. Accessed February 8, 2015.
3. 1 2  Destefano, Anthony M. (19 May 2006). «Brooklyn DA offers commendation for 'Undercover Kitty'». Newsday.
4. ↑  Destefano, Anthony M. (11 August 2006). «Beloved 'Undercover Kitty' Fred dies». Newsday.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Fred’s Obituary in the New York Times
**Փղիկը** (ռուս.՝ Слонёнок), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1936 թվականին։ «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի առաջին աշխատանքներից է։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ըստ Ռեդյարդ Քիփլինգի «Պատմվածքներ հենց այնպես» («Just So Stories») ժողովածուում ընդգրկված համանուն հեքիաթի մոտիվների։

Մուլտֆիլմում գրեթե ոչ մի բառ չի հնչում (բացառությամբ վերջին դրվագի)։ Հիմնականում հնչում է երաժշտություն։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմը պատմում է հետաքրքրասեր փղիկի մասին, որը մտադրվել էր պարզել, թե կոկորդիլոսն ինչ է սիրում ուտել ճաշին։

Նույնանուն հեքիաթի առաջին էկրանավորումն է։ Երկրորդը նկարահանվել է 1967 թվականին։

Տարբերություններ հեքիաթից
-------------------------

Մուլտֆիլմում Փղիկն ուներ ընկերներ` կորյունը և ընձուղտը, իսկ հեքիաթում նա ոչ մի ընկեր չուներ (իսկ ընձուղտը նրա քեռին էր)։ Մուլտֆիլմում կա նաև մացառախոզի կերպարը, ով ասեղներով ծակծկում է փղիկին՝ հետաքրքրասիրության համար։ Մուլտֆիլմում բացակայում են փղիկի մյուս քեռին` շնակապիկը, և վիշապօձը (որի շնորհիվ գլխավոր հերոսն իմանում է, ինչ օգուտ է բերում կնճիթը), իսկ Կոլոկոլո թռչնակը, որը փղիկին խորհուրդ է տալիս այցելել կոկորդիլոսին, մուլտֆիլմում փոխարինվել է մարաբուով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Пять самых первых анимационных картин «Союзмультфильма» Archived 2016-12-21 at the Wayback Machine. на сайте «Cinemotion»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Փղիկը» (1936) մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
**Ուրծի լեռներ**, լեռնաշղթա Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի հարավում։ Եզրավորում է Արարատյան հարթավայրը հարավարևելքից։ Ծագմամբ ծալքաբեկորային է։ Ջրբաժան է Վեդիի Շաղափ վտակի, Արածոյի ու Արաքսի միջև։ Հյուսիս–արևելքից ձգվում է հարավ–արևելք, այնուհետև՝ արևելք։ Երկարությունը մոտ 25 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 11 կմ։

Հյուսիսային լանջերը երկար են, մեղմաթեք, հարավայինները՝ կարճ, զառիթափ։ Բոլոր լանջերը կտրտված են ձորակներով։ Կատարային գոտին հիմնականում նեղ է։ Ամենաբարձրը արևելյան հատվածում գտնվող Ուրծ լեռնագագաթն է՝ 2445,9 մ, որի կոորդինատներն են հս. լ.39°49'04", արլ. ե. 44°54'51"։ Հիմնական լեռնաշարին զուգահեռ կան նաև մանր լեռնաշարեր։

Լանդշաֆտը ստորոտում կիսաանապատային է, միջին բարձրություններում՝ չոր տափաստանային, կատարային մասում՝ լեռնատափաստանային։ Տեղումները լանջերին 200-450 մմ են։ Հյուսիսային լանջերի մի մասը օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով։ Լեռնաշղթայի արևելյան եզրում է գտնվում Ուրծասարի լեռնանցքը (1910 մ), որն իրար է կապում Շաղափի և Արածոյի հովիտները. այստեղով է անցնում հանրապետական նշանակության H10 (H8-Ոսկետափ-Վեդի-Լանջառ-M2 44,4 կմ) ճանապարհը։ Լեռների ստոռոտներին կա հանքային ջրերի 30 աղբյուր։

Հյուսիսային լանջերի կենտրոնական հատվածում՝ մոտ 1850 մ բարձրության վրա գտնվում է 12-ից 13-րդ դարերին կառուցված Հովհաննես-Կարապետ վանքը, որի մոտ տանող ճանապարհ կա Լանջառ գյուղից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 126 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 212 — 916 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Լրիվություն**, ձևական համակարգի նկատմամբ ներկայացվող պահանջ, որով բնութագրվում է նրա արտահայտչական դեդուկտիվ հնարավորությունների բավարար լինելը որոշակի նպատակի համար։ Համապատասխանաբար տարբերակվում է ֆունկցիոնալ լրիվություն և դեդուկտիվ լրիվություն։ Ֆունկցիոնալ լրիվություն համակարգի արտահայտչական միջոցների՝ լեզվի («Այբուբենի», «Բառարանի», զուգորդման կանոնների ևն) բավարարությունն է՝ իմաստալից արտահայտություն կազմելու համար (առանց նրա ապացուցման խնդիրը դնելու)։ Օրինակ, ասույթների հաշվի որևէ համակարգի ֆունկցիոնալ լրիվությունը երաշխիք է այն բանի, որ նրա միջոցներով կարելի է արտահայտել ցանկացած պրոպոզիցիոնալ ֆունկցիա։ Դեդուկտիվ լրիվություն, որը նաև կոչվում է պարզապես լրիվություն, արտահայտում է որևէ չափանիշի տեսակետից համակարգի դեդուկտիվ միջոցների (աքսիոմաների, արտածական կանոնների) բավարարությունը։ Եթե որպես չափանիշ վերցվում է հաշվի բանաձևի ճշմարտությունը նրա որևէ մեկնաբանությամբ, ապա լրիվությունն այն է, որ այդ հաշվի մեջ արտածելի լինի մեկնաբանությունում ճշմարիտ դիտվող ամեն մի բանաձև։ Այս դեպքում լրիվություն կոչվում է իմաստաբանական։ Հաճախ այս պահանջը կարելի է արտահայտել նաև շարահյուսական լեզվով։ Տվյալ դեպքում տարբերակվում է լրիվություն թույլ իմաստով՝ երբ հաշվի ցանկացած բանաձև արտածելի կամ հերքելի է (արտածելի է նրա ժխտումը) այդ հաշվի մեջ, և խիստ իմաստով, երբ հաշվի աքսիոմների խմբին ավելացնելով նրանցից չարտածվող բանաձև, հաշիվը դառնում է հակասական։ Կուրտ Գյոդելը ապացուցել է (1931 թվականին), որ բավականաչափ հարուստ ձևական հաշիվները (օրինակ, թվաբանությունը) լրիվ չեն. նրանցում կան դրույթներ, որոնք ո՛չ ապացուցելի են, ո՛չ հերքելի։ Սրանով բացահայտվում է ձևայնացման մեթոդի և մասնավորապես Հիլբերտի ծրագրի սահմանափակությունը։

Տես նաև
-------

* Ֆորմալիզմ (մաթեմատիկա)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 673)։*  |
**Իսրայելի պատերազմներում զոհվածների և ահաբեկչության զոհերի հիշատակի օր** կամ **Յոմ Հա-Զիքարոն** (եբրայերեն՝ יום הזכרון לחללי מערכות ישראל ונפגעי פעולות האיבה‎), սգո օր Իսրայելում։

Հիշատակի օրը նշվում է հրեական օրացույցովով իյարի 4-ին։ Այդ օրվան միշտ հաջորդում է իյարի 5-ին տոնվող Իսրայելի անկախության օրը։ Երկու օրերն էլ կարող են փոխել իրենց ամսաթիվը իյարի 3-ի և 4-ի համապատասխանաբար, եթե իյարի 5-ը շաբաթի օրն է կամ ուրբաթ է։ Երբ Հիշատակի օրը կիրակի օրվան է ընկնում, ապա և Հիշատակի օրը, և Անկախության օրը տեղափոխվում են մեկ օր ուշ։

Այս օրը հարգանքի տուրք են մատուցում Իսրայլեի պատերազմներում կամ մարտական ծառայությունները կատարելիս զոհված Իսրայելի պաշտպանության բանակի զինվորներին, ոստիկաններին, ինչպես նաև անվտանգության այլ ծառայությունների աշխատակիցներին։

2016 թվականին Իսրայելը հարգանքի տուրք է մատուցում ՑԱՀԱԼ-ի, ոստիկանության, սահմանապահ զորքերի, ընդհանուր անվտանգության ծառայության, արտաքին հետախուզության ծառայության, աբնտերի վարչության, հրշեջ ծառայության աշխատակների և անդրմանդատային Պաղեստինի տարածքում գործող հրեական ընդհատակյա ծառայությունների ակտիվիստների, ընդհանուր թվով՝ 23 447 մարդ, հիշատակի օրը։ 2017 թվականին այդ ցանկին ավելացել է ևս 68 անուն։ 2016 թվականի դրությամբ Իսրայելում ապրում է իրենց երեխաներին կորցրած 9442 ծնող, ինչպես նաև զինծառայողների 4917 այրի, 1948 որբ, որոնք կորցրել են հորը կամ մորը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Remembrance Day—Independence Day – Selected Readings



1. ↑  משפחת השכול // *ישראל היום* : թերթ. — Էջ  6.
**Հիրոսիմայի ստվերներ**, էֆեկտ, որն առաջացել է ատոմային ռումբի պայթյունի լուսային ճառագայթման արդյունքում։ Հիրոսիմայի ստվերները ուրվապատկերներ են ճառագայթված ֆոնին այն տեղերում, որտեղ ճառագայթմանը խանգարել են մարդկանց, կենդանիների մարմինները կամ այլ առարկաներ։ Էֆեկտն իր անվանումը ստացել է ճապոնական Հիրոսիմա քաղաքի անվանումից, որտեղ 1945 թվականի օգոստոսի 6-ին առաջին անգամ երևացել են այդպիսի գոյացություններ։

Երևույթը համանման է սովորական ստվերի առաջացմանը. ճառագայթման ճանապարհին հայտնվում է ինչ-որ առարկա, որը ճառագայթումից փակում է իր առջև գտնվող մակերևույթի հատվածը։ Ատոմային պայթյունի ժամանակ ճառագայթման ինտենսիվությունն այնքան մեծ է, որ շատ մակերևույթներ փոխում են իրենց գույնն ու հատկությունները։ Օրինակ, ասֆալտի ծածկույթը մգանում է և դառնում խորդուբորդ, իսկ ներկված մակերևույթը վառվում է։ Հիրոսիմայում մարդիկ, որոնք անպաշտպան էին մնացել լուսային ճառագայթումից, խոր այրվածքներ են ստացել և շպրտվել հարվածային ալիքից` թողնելով ստվերային հետքեր։ Շատերը դրանից հետո կենդանի են մնացել, սակայն որոշ ժամանակ անց մահացել են այրվածքներից, ճառագայթումից ու ստացած վնասվածքներից։ Շատերն էլ վառվել են պայթյունի հետևանքով առաջացած հրդեհից ու կրակի պտտահողմից։ Հիրոսիմայում պայթյունի էպիկենտրոնը եղել է Այոյ կամուրջը, ուր մնացել են 9 մարդու ստվերներ։

Համանման երևույթներ կարող են դիտարկվել նաև քիմիական պայթյունների և ուժգին հրդեհների ժամանակ, երբ հրդեհից հետո հայտնաբերված ածխացած դիակները ծածկում են չվառված և պայթյունի նյութերով չծածկված հատակի ու պատերի մակերևույթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Действие ядерного оружия. М. Воениздат, 1963. С. 333—336
**«Ադրբեջանը քաղաքակրթությունից դուրս»** (անգլ.՝ Azerbaijan out of civilization, ռուս.՝ Азербайджан вне цивилизации), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2017 թվականին հրատարակված գիրք։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը նվիրվել է Արցախը ադրբեջանական տիրապետությունից ազատագրելու և այնտեղ հայկական պետականության վերականգնման 25-ամյակին (1991-2016 թվականներ), ինչպես նաև հայոց պատմության այդ էջը կերտողներին։ Գրքում ներկայացված են մանրամասն տեղեկություններ, թե ինչպես է ժամանակակից Ադրբեջանի տարածքում Ադրբեջանի զինված ուժերի կիրառմամբ Ադրբեջանը 1990-ական թվականներից սկսած երկու տասնամյակի ընթացքում ոչնչացրել հայկական հուշարձանները։ Ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող պատմական և ժամանակակից արժեքավոր լուսանկարներ, գծապատկերներ, քարտեզներ

«Ադրբեջանը քաղաքակրթությունից դուրս» գրքի հրատարակմանը աջակցել են Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր քաղաքաշինության պետական կոմիտեի և «Մոն-Արխ» ընկերությունը։

Տես նաև
-------

* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Սամվել Կարապետյան
* Հակահայկականությունն Ադրբեջանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ««Ադրբեջանը քաղաքակրթությունից դուրս». Գիրք այն մասին, թե ինչպես են պետական ծրագրով ոչնչացնում հայկական հուշարձանները»
2. 1 2  «Ադրբեջանը քաղաքակրթությունից դուրս» գրքի մասին տեղեկություններ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կայքում Archived 2021-02-16 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
**Պոնտական լեռներ**, *Հյուսիս-Անատոլիական լեռներ, Պոնտական Պար, Պոնտոսի լեռներ, Պոնտոսյան լեռներ*, լեռնահամակարգ, լեռնաշղթա, լեռներ Փոքր Ասիայում։ Ձգվում է Սև ծովի հարավային ափերով։ Արևելքում սկսվում է Ճորոխ գետի ստորին հոսանքի մոտից և ձգվում գրեթե հորիզոնական ուղղությամբ արևմուտք, մինչև Իրիս գետի հովիտ։ Երկարությունը մոտ 1000 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 130 կմ։ Կազմված է իրարից երկայնական հովիտներով բաժանված զուգահեռ շղթաներից։ Լեռնաշղթան տարբեր մասերում ունի տարբեր անուններ։ Արևելյան հատվածը (Քաջքար գագաթով, 3937 մ) կոչվում է Խաղտյաց լեռներ և ավելի բարձր է, իսկ արևմուտք՝ Արևմտա-Պոնտական լեռնաշղթա, որն այդտեղ գտնվող Իգդիր լեռների անունով կոչվել է նաև Իգդիրի լեռնաշղթա։ Այս հատվածն ավելի ցածր է (մինչև 2565 մ)։ Այստեղ է գտնվում նաև Ջանիկի լեռնաշղթան, որը ձգվում է Սեբաստիայի նահանգի տարածքով։ Կազմված է հնագույն բյուրեղային և մեզոզոյան ու երրորդական հասակի նստվածքային ապարներից։ Սեյսմիկ շրջան է։ Կան քարածխի, պղնձի, բազմամետաղների պաշարներ։ Հյուսիսային լանջերն անտառապատ են, հարավային՝ ծածկված լեռնատափաստանային և կիսաանապատային բուսականությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 4 [Ն-Վ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 356 — 804 էջ։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 236845148 · WorldCat VIAF: 236845148 |

 |
**Ալեքսանդր Տալիզինի տուն** (ռուս.՝ Дом Александра Талызина), կլասիցիզմի ոճի ճարտարապետության բնակելի հուշարձան Մոսկվայում։ Գտնվում Վոզդվիժենկա փողոցում։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։ Ա. Վ. Շչուսևի անվան ճարտարապետության պետական թանգարանի գտնվելու վայրն է։

Պատմություն
-----------

Հողակտորի պատմությունը հայտնի է 1620-ական թվականներից, երբ տարածքը բաժանվել է Պեչորայի վանքի և ազնվական Ի. Պիսեմսկու միջև։ XVII դարի կեսերին այստեղ գտնվում էր բոյար Իվան Միլոսլավսկու դաստակերտը։

1659 թվականին այստեղ եղել է Նոր դեղագործարանը։ 1670-ական թվականներին սկսվել է ակտիվ շինարարություն, որի ղեկավարն էր Գուրի Վարֆոլոմեևը։ Ստեղծվել է Սեղանատուն, որը տեղակայված էր Ստարովագանկովսկի նրբանցքի երկայնքով։

XVIII դարի սկզբին տան սեփականատեր է դարձել դիվանագետ Վասիլի Դոլգորուկովը։ Ենթադրվում է, որ նրա օրոք է կառուցվել «Այգեպանի տունը»։ Վասիլի Դոլգորուկովի ձերբակալությունից հետո տարածքի տիրապետումն անցել է «վրաց Վախթանգ թագավորին»։ Այդ ժամանակ կառուցվել է քարե տունը (ենթադրաբար Պյոտր Երոպկինի նախագծով)։

Հրաժարականից հետո Վոզդվիժենկայի հողակտորն իշխան Գեորգի Բագրատիոնից գնել է գաղտնի խորհրդական Ալեքսանդր Ֆեոդորովիչ Տալիզինը։ Ենթադրաբար Մատվեյ Կազակովի նախագծով 1787 թվականին կառուցվել է երկու կողաշենքերով եռահարկ տուն։ Նրա ճակատը պատկերված է Կազակովի «Ճարտարապետական ալբոմներում»։

1805 թվականին սնանկացած գեներալ Ստեպան Տալիզինը շինությունը վաճառել է վաճառական Միխայիլ Ուստինովին։ Շինությունը վերակառուցվել է. հայտնվել են երկհարկանի անցումներ հիմնական տան և կողաշենքերի միջև, ամպիր ոճի զարդեր ճակատին։ Ուստինովների օրոք առանձնատունը դարձել է Մոսկվայի մշակութային սալոններից մեկը, որն այցելել են ճանաչված անձինք։

1845 թվականին շենքի սեփականատերը դարձել է Ռուսական կայսրության ֆինանսների նախարարությունը, որն այն փոխանցել է Մոսկվայի գավառական գանձատանը և Մոսկվայի արքունական պալատին։ 1890-ական թվականներին շինության կողային մասերի վերևում հայտնվել է երրորդ հարկը։ Այս տեսքով դաստակերտը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։

1920 թվականին առանձնատանը տեղակայվել են ՌԿԿ կենտկոմի քարտուղարությունը և Իոսիֆ Ստալինի ու նրա քարտուղարների աշխատասենյակները։ 1930-ական թվականներին դաստակերտում գործել է հանրակացարան, այնուհետև՝ կոմունալ բնակարաններ։

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո ճարտարապետական շինության մի մասը հանձնվել է Ա. Վ. Շչուսևի անվան ճարտարապետության պետական թանգարանին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 1327 от 30.08.1960
3. ↑  ДЕПАРТАМЕНТ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ ГОРОДА МОСКВЫ — Дом Талызина: главный дом и флигель во дворе с полуциркульной стеной, дом садовника, 1787 г. арх. М.Ф. Казаков. Палаты Государева Аптекарского двора, XVII в.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  Дом Талызина — Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы

Աղբյուրներ
----------

* Дом Талызина — Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы Archived 2018-09-30 at the Wayback Machine.
* ДЕПАРТАМЕНТ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ ГОРОДА МОСКВЫ — Дом Талызина: главный дом и флигель во дворе с полуциркульной стеной, дом садовника, 1787 г. арх. М.Ф. Казаков. Палаты Государева Аптекарского двора, XVII в. Archived 2018-11-17 at the Wayback Machine.
**Քենեդի փողոց** (թուրքերեն՝ Kennedy Caddesi), 13 կիլոմետր երկարություն ունեցող փողոց Ստամբուլի եվրոպական հատվածում։ Կառուցվել է XX դարի երկրորդ կեսին։ Փողոցը սկսվում է Սիրքեջի կայարանից և ձգվում Բաքըրքյոյ թաղամասով դեպի Աթաթուրքի անվան միջազգային օդանավակայան։ Փողոցը անվանվել է ի պատիվ ԱՄՆ 35-րդ նախագահ Ջոն Ֆ. Քենեդիի։

Տեղակայում
----------

Քենեդու անվան փողոցի մեծ մասը անցնում է մի կողմից Կոստանդնուպոլսի պարիսպների մոտով, մյուս կողմից` Մարմարա ծովի։ Սկսվելով Սիրքեջի կայարանից փողոցը թեքվում է դեպի արևելք` Ոսկեղջյուրի հարավային ափով դեպի այն վարյրը, որտեղ Բոսֆորը թափվում է Մարմարա ծովը։ Սարայբուրնու հրվանդանի վրա փողոցը թեքվում է հարավ և անցնում նրա արևելյան մասով` Բոսֆորի և Թոփքափը ամրոցի արանքով։ Ահըրքափը փարոս և Բուկոլեոն պալատը շրջանցելուց հետո, փողոցը թեքվում է դեպի արևմուտք` հասնելով Աթաթուրքի անվան միջազգային օդանավակայան։ Մինչ օդանավակայան ճանապարհին են գտնվում Փոքր Այա Սոֆիա եկեղեցին, Պոլսո հայոց պատրիարքությունը և Յենիքափը թաղամասը։ Ֆորմալ առումով փողոցը ավարտվում է Աթաքյոյ թաղամասում` փոխարինվելով Ռաուֆ Օրբայի անվան փողոցով։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Սիրքեջի կայարանից սկսած մինչև փողոցի մյուս ծայրը տեղակայված են մի շարք պատմական և մշակութային կառույցներ։ Ստորև ներկայացված են այն կառույցները, որտեղ կարելի է մտնել անմիջապես փողոցից

* Կոստանդնուպոլսի պարիսպներ (413 թվական);
* Ահըրքափը փարոս (1857 թվական);
* Կայսերական ծովային պարիսպներ (*Çatladı Kapı*);
* Բուքոլեոն պալատ (V век);
* Խոջա Մուստաֆա փաշայի պալատ;
* Սահիլի այգի;
* Ձկան թանգարան;

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Mark White* Kennedy: A Cultural History of an American Icon. — A&C Black. — 2013. — с. 102. — ISBN 1441161864(անգլ.)
**Մոյանոյի օրենք** (իսպ.՝ La ley Moyano; կատ. La Llei Moyano), դարձավ կարևոր ուղղում համընդհանուր տարրական կրթության մասին օրենքին։ Հաստատվել է 1857 թվականի սեպտեմբերի 9-ին լիբերալ նախարար Կլոաուդիո Մոյանոյի կողմից և գործել է ընդհուպ մինչև Երկրորդ Իսպանական Հանրապետության կազմավորումը։ Սա առաջին օրենքն էր որով պետությունը կարգավորեց ուսումնական ծրագրերը, կրթությանը միջամտություն ցուցաբերելու միջոցով։ 1855 թվականի սեպտեմբերի 9-ին թղթի վրա նա նախնական կրթությունը վերափոխեց համընդհանուր կրթության, դեռ ավելին խստորեն սահմանեց իսպանական լեզուն որպես միակ ուսուցման լեզու։ Այս սահմանափակումը, առավել ևս դրա եռանդուն ներդրումը, ալեկոծեց կատալոնական մտավորականությանը և բուրժուազիային և ի վերջո հասցրեց Կատալոնիայում խորը էթնոլեզվական պառակտմանը։

Նախապատմություն
---------------

1733 թվականին Կարլ III-ը հրամանագիր ստորագրեց հասարակական վայրերում կատալոնական լեզվի օգտագործումը ձևականորեն արգելելու վերաբերյալ, սակայն Իսպանիային բնորոշ օրենքների կիրառման թույլ մակարդակը ընդհանուր առմամբ հանգեցրեց նրան, որ չնայած իսպաներեն լեզուն բավականին հայտնի էր Կատալոնիայի բնակչության լայն շրջաններին, դեռևս սահմանափակ էր օգտագործվում նախնական կրթության համակարգում։ Դեռ ավելին մինչև 19-րդ դարի սկիզբը նոտարական փաստաթղթերը և այլ տեղական փաստաթղթերը առավելապես կազմվում էին կատալոներեն լեզվով։ Այնուամենայնիվ 15-րդ դարից սկսած տարածաշրջանում բարձր համբավ ունեցողը իսպաներեն լեզուն էր։ Դրա արդյունքում կատալոներենը և իսպաներենը երկար ժամանակ ընկալվում էին որպես մեկ լեզվի տարբեր ոճաբանական սոցիոլեկտիկա։ Այս իրավիճակը պահպանվեց 15-րդ դարից մինչև 19-րդ դարի կեսերը։ Սկզբնական փուլում կատալոնական վերածնունդը առավելապես կրում էր թեմատիկ բնույթ,կատալոնացի գրողները ավելի շատ ժամանակ էին հատկացնում սեփական կատալոնյան թեմաներին, չնայած նրանց ստեղծագործությունների լեզուն ամենուր մնում էր կաստիլերենը, որը շարունակում էր ընկալվել որպես կատալոներենի առավել բարձր ոճաբանական բազմազանություն։ Այս համեմատաբար անվնաս երևույթի շրջադարձային վերջնակետը հանդիսացավ 1857 թվականի Մոյանոյի օրենքը, որի համաձայն ամբողջ Իսպանիայի տարածքում այսուհետև համընդհանուր տարրական կրթությունը պետք է իրականացվի բացառապես կաստիլերեն լեզվով։ Դրան ի պատասխան կատալոնական մտավորականությունը գիտակցաբար գնաց պառակտման, ոչ միայն համաիսպանական թեմատիկայով, այլ նաև իսպաներեն լեզվով։

Գրականություն
-------------

* Historia de la educación en España, tomo II, De las Cortes de Cádiz a la revolución de 1868. Ministerio de Educación, Libros de Bolsillo de la Revista de Educación. Madrid, 1979.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Delgado Criado, Buenaventura (1994). «La educación en la España Contemporánea, 1789-1975: Volumen 3: la educación en la España Contemporánea(1789-1975).». Publicaciones SM. Consultado el consultado el 21 de septiembre de 2008.
2. ↑  Historia de la educación en España y América: La educación en la España contemporánea (1789-1975)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Artículo sobre la Ley Moyano en la Revista Cabás
**Փսերիմոս** (հուն․՝ Ψέριμος), կղզի Միջերկրական ծովի մաս հանդիսացող Եգեյան ծովի հարավում՝ Դոդեկանեսյան կղզեախմբում։ Կղզու տարածքը պատկանում է Հունաստանի Հանրապետությանը և վարչականորեն մտնում է երկրի Հարավային Եգեյան կղզներ պերիֆերիայի կազմի մեջ։

Տեղակայված լինելով Եգեյան կղզիների ծայր հարավում, այն բավականին մոտ է Թուրքիայի Հանրապետության սահմանին։

Աշխարհագրություն
----------------

Փսերիմոսը մտնում է Դոդեկանեսյան կղզիների (Հարավային Սպորադներ) կազմի մեջ։ Այն գտնվում է Կալիմնոս և Կոս կղզիների մեջտեղում։ Ընդհանուր առմամբ զբաղեցնում է ընդամենը 15 կմ² տարածք։

Ռելիեֆը կլիման հիմնականում լեռնային է։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2001 թվականին Հունաստանի Հանրապետությունում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ կղզու բնակչությունը կազմում է 130 մարդ, հիմնականում՝ հույներ։ Բնակչության խտությունը՝ 8,667 մարդ/կմ քառ․։

Կղզու բնակիչները զբաղվում են Հունաստան ժամանած զբոսաշրջիկներին սպասարկելով և ձկնորսությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Αναστασία Δρελιώση-Ηρακλείδου, ΄΄Ψέριμος΄΄, στο:Ανδρέας Βλαχόπουλος (επίμ.), Αρχαιολογία-νησιά του Αιγαίου, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα, 2005 σελ.339

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կալիմնոսի շրջանի պաշտոնական կայք (անգլ.) (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh00001546 · VIAF: 315139695 · WorldCat VIAF: 315139695 |

 |
Էստոնիան առաջին անգամ Օլիմպիական խաղերին մասնակցել է 1920 թ. երբ այն անցկացվում էր Անտվերպեն քաղաքում։ 1940 թ. Էստոնիան միացավ Խորհրդային Միությանը, և էստոնացի մարզիկները 1952-1988 թթ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ հանդես էին գալիս Խորհրդային Միության հավաքականի կազմում։ 1980 թ. առագաստային սպորտի մրցությունները անցկացվեցին Տալլինում։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո 1991 թ. Էստոնիան անկախ հռչակվեց, իսկ մարզիկները Օլիմպիական խաղերի ժամանակ սկսեցին հանդես գալ Էստոնիայի հավաքականի կազմում։

Օլիմպիական խաղերում էստոնացի մարզիկները կարողացել են նվաճել 40 օլիմպիական մեդալ. 13 ոսկե, 11 արծաթե, 16 բրոնզե։ Մեդալների մեծ մասը նվաճվել է Ամառային Օլիմպիական խաղերի ժամանակ։ Ավելի շատ մեդալ էստոնացի մարզիկները կարողացել են նվաճել ըմբշամարտ և ծանրամարտ մրցաձևերում։

Մեդալներ Ամառային Օլիմպիական խաղերում
-------------------------------------

  


| Խաղեր | Ոսկե մեդալ | Արծաթե մեդալ | Բրոնզե մեդալ | Ընդհանուր |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1920 Անտվերպեն | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 1924 Փարիզ | 1 | 1 | 4 | 6 |
| 1928 Ամստերդամ | 2 | 1 | 2 | 5 |
| 1932 Լոս Անջելես | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1936 Բեռլին | 2 | 2 | 3 | 7 |
| 1952-1988 | Խորհրդային Միության կազմում |
| 1992 Բարսելոնա | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 1996 Ատլանտա | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 2000 Սիդնեյ | 1 | 0 | 2 | 3 |
| 2004 Աթենք | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 2008 Պեկին | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 2012 Լոնդոն | 0 | 1 | 1 | 2 |
| Ընդհանուր | 9 | 9 | 15 | 33 |

Էստոնիան Ձմեռային Օլիմպիական խաղերում
-------------------------------------

| Խաղեր | Ոսկե մեդալ | Արծաթե մեդալ | Բրոնզե մեդալ | Ընդհանուր |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1928 Սանկտ Մորից | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1932 Լեյկ Պլասիդ | Չի մասնակցել |
| 1936 Գարմիշ Պարտենկիրխեն | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1952-1988 | Խորհրդային Միության կազմում |
| 1992 Ալբերտվիլլե | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1994 Լիլլեհամմեր | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1998 Նագանո | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 2002 Սոլթ Լեյք Սիթի | 1 | 1 | 1 | 3 |
| 2006 Թուրին | 3 | 0 | 0 | 3 |
| 2010 Վանկուվեր | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Ընդհանուր | 4 | 2 | 1 | 7 |

Հղումներ
--------

• Էստոնիայի մասնակցությունը Օլիմպիական խաղերին www.sports-reference.com կայքում Archived 2014-09-14 at the Wayback Machine.

• Էստոնիայի մասնակցությունը Օլիմպիական խաղերին www.olympic.org կայքում
**Գրանջ** (անգլ.՝ grunge, բառացի «Կեղտ»), հայտնի է նաև որպես **սիեթլական սաունդ**։ Ալտերնատիվ ռոքի ենթաժանր է, որը զարգացել է հարդքոր փանկից, ամերիկյան Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքում, 1980-ականների կեսերից։ Գրանջին բնորոշ է կիթառի «կեղտոտ» հնչողությունը, դիստորշնի առատությամբ, կոնտրասատյաին դինամիկա՝ «բարձր-ցածր» հերթականությամբ, օրատացման, միայնակության և անտարբերության մասին մռայլ տեքստերով։ Գրանջի զարգացման վրա մեծ ազդեցություն ունեցավ հևի մետալը, որի հիմնադիրներն են եղել Բլեք Սաբաթ խումբը։ Համեմատելով այլ ռոք ուղղությունների հետ, գրանջի էսթետիկան ընդգծված էր «ժողովրդականությամբ» և «անպաճույճությամբ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Heylin, Clinton. Babylon's Burning: From Punk to Grunge. Conongate, 2007. ISBN 1-84195-879-4


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4363917-3 · GTAA: 262937 · LCCN: sh94007382 · Microsoft: 46444599 · NKC: ph890430 |

 |
**Դասերի տրամաբանություն**, մաթեմատիկական տրամաբանության բաժին, համապատասխանում է ասույթների տրամաբանության այն ծավալուն ձևին, երբ տարրական ասույթները դիտվում են ոչ թե որպես միասնություն, այլ՝ օժտված յուրահատուկ սուբյեկտպրեդիկատային կառուցվածքով։ Այստեղ ասույթի մեջ մտնող հասկացությունները նույնացվում են նրանց ծավալի, այսինքն՝ նրանց համապատասխանող դասի հետ։ Ենթադրվում է, որ հասկացության բովանդակությունը արտահայտում է ոչ թե հարաբերություն, այլ հատկություն, ուստի, դասերի տրամաբանությունը պարունակում է միայն մեկ տեղանի պրեդիկատներ։ դասերի տրամաբանության հիմնական խնդիրն է ճշգրտել տարրական ասույթի ձևը և դրան համապատասխան, ընդհանրացնել «տրամաբանական օրենք» հասկացությունն ու տրամաբանական արտածման կանոնները։ Այն հարցը, թե տվյալ եզրակացությունը տրված նախադրյալների տրամաբանական արդյունքն է, թե՝ ոչ, հանգեցվում է դասերի տրամաբանության համապատասխան բանաձևի նույնաբար ճշմարիտ լինելու խնդրին։ Վերջինս, իր հերթին, հանգեցվում է ասույթների տրամաբանության մեջ լուծելիության պրոբլեմին, որի համար արդեն առկա է լուծման ալգորիթմական եղանակը։ Այսինքն ասերի տրամաբանության «լեզվով» գրված ցանկացած արտահայտության համար կարելի է ասել՝ տրամաբանական օրենք է այն, թե՝ ոչ։ Դասերի տրամաբանութան մեջ \alpha և \beta  դասերի հետ կատարվում են հետևյալ գործողությունները․

1․ հատում, որից ստացվում է նոր՝ \alpha Ո \beta  դաս,

2․ գումարում \alpha U \beta 

3․\alpha դասին լրացնող \alpha դասի կառուցում։ Այնուհետև ներմուծվում են դասերի պատկանելիության՝ {\displaystyle \subset } և հավասարության՝ = հարաբերությունները (\alpha {\displaystyle \supset } \beta ,\alpha= \beta )։

Երբ քննարկվող տիրույթը պարունակում է միայն մեկ տարր, ապա դասերի և ասույթների միջև կատարվող գործողությունները համընկնում են, և դասերի տրամաբանությունը դրսևորվում է որպես ասույթների տրամաբանություն։ Դասերի տրամաբանությունը պատմականորեն եղել է Արիստոտելի սիլլոգիստիկայի որոշ խնդիրները հանրահաշվի և երկրաչափության խնդիրներին հանգեցնելու մի փորձ։ Ներկայումս դասերի տրամաբանությունը հազվադեպ է դիտվում որպես մաթեմատիկական տրամաբանության ինքնուրույն բաժին, նրա բոլոր պրոբլեմները հեշտությամբ լուծվում են պրեդիկատների տրամաբանության միջոցով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 295)։*  |
**Յալպուգ**, քաղցրահամ լիմանային լիճ, գտնվում է Ուկրաինայի հարավ-արևմուտքում, Օդեսայի մարզում։ Ուկրաինայի ամենամեծ բնական լիճն է։ Երկարությունը կազմում է 39 կմ, լայնությունը մինչև 6 կմ, մակերեսը՝ 149 կմ²։ Միջին խորությունը մոտ 2 մ է, առավելագույնը՝ 5,5 մ։ Հաղորդակցվում է Դանուբի հետ Կուրգուլոււյ լճով։

Լիճը ունի ձգված ձև։ Արևելյան և արևմտյան ափերը բարձրադիր են, կտրտված ձորակներով, հարավային ափը ավազոտ է, ծայր հյուսիսային մասում ափը ճահճակալած է ծածկված եղեգով։ Հարավային մասում Յալպուգը միանում է Կուրուգլույ լճի հետ նեղուցով, նեղուցի ամենանեղ մասում XX դարի 70-ական թվականներին կառուցվոլ է կամուրջով ամբարտակ, որի վրայով անց է կացվել Իզմաիլ - Ռենի ավտոճանապարհը։ Ամբարտակի կառուցումից հետո ջրափոխանակությունը Յալպուգ և Կուրգուլույ լճերի միջև կրճատվեց համարյա երրորդ մասով, ինչը ավելացրեց Յալպուգի աղտոտվածության աստիճանը։ Լճի հյուսիսային ափին Յալպուգ գետի գետաբերանի մոտ է գտնվում Բոլգրադ քաղաքը։

Լճի սնուցումը հիմնականում կատարվում է Կուրգուլույ լճի հետ ջրափոխանակության հաշվին, հյուսիսից լիճն է թափվում Յալպուգ գետը, հյուսիս-արևելքից ոչ մեծ Կարասուլակ գետակը։

Ամռանը ջրի ջերմաստիճանը հասնում է +24 - +25 °C, ձմռանը լիճը սառչում է։ Ջրի միներալացումը կազմում է 1 - 1,5 գ/լ։ Լճի հատակը ծածկված է մուգ-գորշագույն, հյաուսիսում սև ածխաջրածնային ցեխերով, ծանծաղուտներում հատակը ավազածածկ է։

Տես նաև
-------

* Ուկրաինայի լճեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յալպուգ լիճը, լուսանկարներ Archived 2008-05-13 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ուկրաինա Ուկրաինայի լճեր |
| --- |
|  |
| 
* Դնեստրի լիման
* Սոլյոնի Լիման
* Սասիկ (Կունդուկ)
* Կիրլեուցի լիճ
* Տիլիգուլի լիման
* Ուզունլարի լիճ
* Մոլոչնի լիման
* Սվիտյազ
* Յալպուգ
* Ակտասկի լիճ
* Կագուլ
* Շաբոլատի լիման
* Կուրուգլույ
* Դոնուզլավ
* Սասիկ-Սիվաշ
* Կիտայ
* Ալիբեյ
* Կույալնիկի լիման
* Շագանի
* Կատլաբուխ

 |

 |
**Կենսաերկրահամակեցություն**, (հուն․՝ βίος  — կյանք, γη — երկիր + κοινός — ընդհանուր), բնության ամենաբարդ համակարգերից մեկը։ Երկրի մակերևույթի համասեռ տարածքում նյութերի և էներգիայի փոխանակությամբ պայմանավորված բնության կենդանի (կենսահամակեցություն) և անկենդան (մթնոլորտի Երկրին մոտ շերտը, Արեգակի էներգիան, հողը, ջուրը և այլն) բաղադրիչների կայուն համակարգ։ Հաճախ կենսաերկրահամակեցությունը նույնացվում է էկոհամակարգի հետ, որն ընդգրկում է ցանկացած ծավալի տարածություն՝ ջրի կաթիլից մինչև կենսոլորտն ամբողջությամբ։ Կենսաերկրահամակեցությունը ներառում է բուսական համակեցությունը (ֆիտոցենոզ)։ Բիոգեոցենոզում կարևոր են կանաչ բույսերը (բարձրակարգ և ստորակարգ), որոնք արտադրում են առաջնային օրգանական նյութեր։ Նշված նյութերը և նրանց էներգիան օգտագործում են իրենք բույսերը, ապա փոխանցում տարասուն օրգանիզմներին։ Կանաչ բույսերը ֆոտոսինթեզի շնորհիվ օդում պահպանում են թթվածնի և ածխաթթու գազի հաշվեկշիռը, իսկ տրանսպիրացիայի միջոցով մասնակցում ջրի շրջապտույտին։ Օրգանիզմների կամ նրանց մասերի մահացման հետևանքով կատարվում է հողի սննդային տարրերի ({\displaystyle N,P,K,Ca} և այլն) կենսածին միգրացիա և վերաբաշխում։ Բիոգեոցինոզում մեծ է հողային կենդանիների՝ սապրոֆագերի դերը, որոնք սնվում են մեռած բույսերի օրգտագործում մնացորդներով և հողային միկրոօրգանիզմներով։ Բիոգեոցինոզ դինամիկական համակարգ է և անընդհատ փոփոխվում ու զարգանում է իր բաղադրամասերի ներքին հակասությունների շնորհիվ։ Բիոգենոցենոզի փոփոխությունները կարող են լինել կարճատև, որոնցով պայմանավորվում են բաղադրամասերի հեշտ վերադարձելի ռեակցիաները (եղանակային, սեզոնային), և խորը։ Վերջին դեպքում անդառնալիորեն փոխվում է բիոգեոցինոզի կառուցվածքը, ընդհանուր նյութափոխանակությունը, և ի վերջո մեկ բիոգեոցինոզը փոխվում է մյուսով։ Ամբողջ երկրագնդի բիոգեոցենոզների միագումարը կազմում է բիոգեոցենոտիկական ծածկույթ կամ կենսոլորտային բիոգեոցենոզի կենսոլորտի ուսումնասիրությամբ զբաղվում է բիոցենոլոգիան։ Կենդանի բաղադրամասերից են ինքնասուն (ֆոտոսինթեզ կատարող կանաչ բույսերը), քեմոսինթեզող միկրոօրգանիզմները և տարասուն (կենդանիներ, սնկեր, բակտերիաներ, վիրուսներ) օրգանիզմները։ Անկենդան բաղադրամասերն են՝ մթնոլորտային մերձերկրյա շերտն իր գազային և ջերմային պաշարներով, արևի էներգիան, հողը, նրա ջրահանքային պաշարները։ Երկրի կենսաերկրահամակեցությունների ամբողջությունը կազմում է կենսոլորտը։ Կենսաերկրահամակեցության կառուցվածքի և զարգացման, արդյունավետության ու կայունության ուսումնասիրությունը կարևոր է բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործման համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 441)։*  |
**Յալչին Հեյդար օկլի Էֆենդիև** (ադրբ.՝ Yalçın Heydər oğlu Əfəndiyev, հուլիսի 24, 1937(1937-07-24), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 10, 2019(2019-12-10), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի կինոռեժիսոր, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2007):

Կենսագրություն
--------------

Յալչին Էֆենդիևը ծնվել է 1937 թվականի հուլիսի 24-ին Բաքվում։ Նա առաջին միջնակարգ կրթությունը ստացել է Բաքվի թիվ 6 դպրոցում։ Նա ցանկանում էր մեկնել Մոսկվա `ընդունվելու Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտ։ Սակայն ծնողների խնդրանքով նա ընդունվել է Երկրաբանական աշխարհագրության ֆակուլտետ։ Այնուհետև ընդունվել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտ։ Նա այնտեղ սովորել է 5 տարի։ Նրա ուսուցիչներն էին Լև Կուլեշովը և Բորիս Բելոկուրովը։

Ավարտելով Կինեմատոգրաֆիայի Համամիութենական պետական ինստիտուտը, նա վերադարձել է Բաքու և մեկ տարի աշխատել որպես օգնական։ Ավելի ուշ նա նկարահանել է ֆիլմ Սուլեյման Դեմիրելի մասին։ Նա նկարահանել է մի շարք վավերագրական և գեղարվեստական կինոնկարներ «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայում։

1976 թվականին նրան շնորհվել է Ադրբեջանի Կոմերիտմիության մրցանակ։ Յալչին Էֆենդիևը դասավանդում էր Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանում։

Յալչին Էֆենդիևը մահացել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Բաքվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
2. ↑  ЯЛЧИН ЭФЕНДИЕВ
3. ↑  Յալչին Էֆենդիև
4. ↑  medeniyyet.az

Աղբյուրներ
----------

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.