**Օյա** կամ **Իյա** (հուն․՝ Οία), փոքր քաղաք և նախկին համայնք Հունաստանի Հարավային Եգեյան կղզիներ պերիֆերիայում՝ Կիլադների մաս կազմող Սանտորինի կղզու վրա։

2011 թվականի վարչական բաժանման վերաբերյալ բարեփոխումներից հետո Օյան մտնում է Սանտորինիի նոմոսի կամ տարածաշրջանային միավորի կազմի մեջ։ Գտնվում է Սանտորինի կղզու հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Օյա քաղաքի գլխավոր փողոցը անվանվել է ի պատիվ Նիկոլաու Նոմիկուի։

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Օյայի բնակչությունը կազմում է 1,545 մարդ։ Զբաղեցնում է մոտ 20 կմ քառակուսի տարածք։

Օյան նախկինում հայտնի է եղել **Ապանո Մերիա** անվանմամբ (հուն․՝ Απάνω Μεριά): Հին հունական ժամանակահատվածում Օյան եղել է Հին Թիրայի գլխավոր նավահանգիստներից մեկը և ունեցել է առևտրական կարևոր նշանակություն։

Օյան հասել է իր բարգավաճման գագաթնակետին 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին։ Նրա տնտեսական բարգավաճումը պայմանավորված էր վաճառական նավատորմի զարգացմամբ, որը առևտրական նկատառումներով Արևելյան Միջերկրականից (հիմնականում՝ Ալեքսանդրիայից) հասնում էր մինչև Ռուսաստան։ Ներկայումս Օյան Հունաստանի գլխավոր զբոսաշրջային կենտրոններից է և ամենաայցելվող կղզային բնակավայրն է։

Պատմություն
-----------

Օյա քաղաքի համայնապատկերը
Օյա քաղաքի անվանումը հիշատակված է Վենետիկի հանրապետության տիրապետության շրջանում, որպես զբոսաշրջային կարևոր ուղղություն։

1207 թվականին Մարկո Սանուդոն Եգեյան կղզիներում հիմնադրում է Նաքսոսի դքսությունը և տարածում ավատատիրական կարգերը Սանտորինիում։ Տարբեր ժամանակներում քաղաքը հիշատակվում է նաև Ապանո Մերիա անվանումով։

1537 թվականին քաղաքը գրավվում է Հեյրեդին Բարբարոսայի և Սելիմ Ահեղի զորքերի կողմից։ Սակայն քաղաքում շարունակվել է վենետիկյան տիրապետությունը մինչև 1566 թվականը։ 16-ից 19-րդ դարերում Օյան հիշատակվում է *Ապանոմերիա* անվանմամբ։ 17-րդ դարի կեսին Ժան դը Տևենոն այն հիշատակում է *Կաստելի Սան Նիկոլա* անվանմամբ։

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարում Օյան եղել է նավաստիների քաղաք և սկսել է բարգավաճել, որպես միջերկրածովյան կարևոր առևտրային քաղաք։ Նրա տնտեսական բարգավաճումը պայմանավորված էր վաճառական նավատորմի զարգացմամբ, որը առևտրական նկատառումներով Արևելյան Միջերկրականից (հիմնականում՝ Ալեքսանդրիայից) հասնում էր մինչև Ռուսաստան։

1890 թվականին Օյան ունեցել է շուրջ 2500 բնակիչ և մոտ 130 ծովագնացություն նավեր։ Տեղի բնակչությունը զբաղվում էր գինեգործությամբ։ Օյայում արտադրված գինիները արտահանվում էն Ֆրանսիա և այլ երկրներ։ Աթենքի մոտ գտնվող Պիրեյոս նավահանգստի զարգացումից հետո գնալով մարեց Օյայի դերն ու նշանակությունը։ Պիրեյոսը դարձավ երկրի գլխավոր առևտրական նավահանգիստը և տնտեսական կենտրոնը։ Դա է պատճառը, որ Օյայում գյուղատնտեսությունն ու գինեգործությունը ևս անկում ապրեց։

Հույն ուղղափառ եկեղեցի, որը գտնվում է Օյա քաղաքում20-րդ դարի ազգային-ազատագրական պատերազմները վերջնականապես կազմալուծեցին քաղաքի տնտեսությունը։ 1956 թվականին այստեղ տեղի ունեցավ 7.8 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ, որը զգալի վնաս հաղորդեց Օյային և ամբողջ Սանտորինիին։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվում էր Սանտորինիի հյուսիսում։

Երկրաշարժին հաջորդեց արտագաղթը, որի արյունքում քաղաքն ամբողջովին մարդաթափվեց։ Դա է պատճառը, որ 1977 թվականին Օյան ուներ ընդամենը 306 բնակիչ։

Երկրաշարժից հետո բնակավայրը վերակառուցվեց և դարձավ Կիկլադյան կղզիների ամենագրավիչ և զբոսաշրջային քաղաքը։

Ներկայումս Օյան Սանտորինի կղզու գլխավոր քաղաքն է։ Այն լեփ-լեցուն է ամառային սեզոնին։

Աշխարհագրություն
----------------

Օյան գտնվում է Եգեյան ծովում գտնվող Կիկլադյան կղզիների մաս կազմող Սանտորինի զբոսաշրջային կղզու հյուսիսարևմտյան հատվածում։

Կղզին գտնվում է ծովի մակարդակից 70-100 մետր բարձրության վրա։ Բարձր լեռնագագաթները բացակայում են։ Բնորոշ է միջերկրածովային կլիման։ Ձմեռը տարվա ամենացուրտ եղանակն է, իսկ ամառը` ամենատաքը։ Դեկտեմբերյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 0 °C, իսկ հուլիսյան առավելագույն ջերմաստիճանը՝ 40 °C և ավելի։

| Օյայի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °C (°F) | 14 (57) | 14 (58) | 16 (61) | 19 (66) | 22 (72) | 26 (79) | 27 (81) | 28 (82) | 26 (78) | 22 (72) | 18 (65) | 16 (60) | 20.7 (69.3) |
| Միջին ցածր °C (°F) | 9 (49) | 9 (49) | 11 (51) | 13 (55) | 16 (61) | 20 (68) | 23 (73) | 23 (73) | 21 (69) | 18 (64) | 14 (57) | 11 (52) | 15.7 (60.1) |
| *աղբյուր:*  |

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Զբոսաշրջությունը Հունաստանում
* Սանտորինի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռիք Սթևս (2011 թ․ ապրիլի 19). *Աթենք և Պելոպոնես*. Ավալոն Թրեվլ. էջեր 437–440. ISBN 978-1-61238-060-5. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 7-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Կալիկրատիս օրենք» (PDF) (հունարեն). Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարություն. Արխիվացված է օրիգինալից (pdf) 2017 թ․ ապրիլի 27-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 8-ին.
3. ↑  «Հունաստանի 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներ» (հունարեն). Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 8-ին.
4. ↑  «Կալիկտրատիս մարդահամար» (PDF) (հունարեն). Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 8-ին.
5. ↑  Արմսթրոնգ, Կատե; Քլարկ, Միխայել Սթամատիոս; Դելիսո, Քրիստոֆեր (2010). *Հունաստանի Հանրապետություն*. Lonely Planet. էջ 434. ISBN 978-1-74220-342-3. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 5-ին.
6. ↑  Քոնն, Ջորջ Ս. (2006). *Պատերազմների տեղեկատու և բառարան*. Infobase Publishing. էջ 588. ISBN 978-1-4381-2916-7. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 9-ին.
7. ↑  «World Weather Online.Com».
8. ↑  «Եղանակն Օյայում, Հունաստանի կլիմայական պայմաններ». World Weather Online.Com. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 7-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օյա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4131143-7, 2089803-4 · LCCN: n83216584 · VIAF: 132566033 · WorldCat VIAF: 132566033 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Սանտորինի |
| --- |
|  |
| Պատմություն | 
Հին Թիրայի պատմություն •
Երկրաշարժ Կիկլադյան կղզիներում •
Գինեգործությունը Սանտորինիում •
Սանտորինիի կաթոլիկ համայնք
 |  |
|  |
| Խոշոր բնակավայրեր | 
Թիրասիա •
Օյա •
Ակրոտիրի •
Աթինիոս •
Էմպորիո •
Պիրգոս Կալիստիս •
Ֆիրա •
Պերիսսա
 |
|  |
| Կառույցներ | 

|  |  |
| --- | --- |
|     Կրոնական     | Պանայա Եպիսկոպի • Սուրբ Հովհաննեսի մայր տաճար • Սուրբ Հիրենեոսի բազիլիկ |
|     Այլ կառույցներ     | Սանտորինիի օդանավակայան • Նախապատմական Սանտորինիի թանգարան • Սուրբ Հիրենեոսի բազիլիկ • Գուլաս ամրոց • Սանտորինիի ճոպանուղի |

 |
|  |
| **Առնչվող հոդվածներ՝** Սանտորինի • Զբոսաշրջությունը Հունաստանում • Հարավային Եգեյան կղզիներ • Թիրա (նոմոս) |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Աշխարհագրություն**
 |