recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Թուրքիայի առևտրային պալատների և ապրանքային բորսաների միություն** (թուրքերեն՝ Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği), կրճատ **TOBB**՝ Թուրքիայի բոլոր տարածաշրջանային առևտրային, արդյունաբերական և ծովային առևտրային պալատների, ինչպես նաև ապրանքային բորսաների կոնֆեդերացիա։ Հիմնադրվել է 1950 թվականի մարտի 8-ին Անկարայում՝ որպես ոչ կառավարական կազմակերպություն, տնտեսության մասնավոր հատվածի բարձրագույն ներկայացուցչական մարմին։ Միության կենտրոնը գտնվում է Անկարայում Դումլուպինար բուլվարում, 252։ Առևտրային պալատների և ապրանքային բորսաների միության նախագահն է Մուսթաֆա Ռիֆաթ Հիսարջըքլըօղլուն 2001 թվականից։ Ներկայումս Միությունը ունի 365 առևտրային պալատներ և ապրանքային բորսաներ։

* 178 առտրաարդյունաբերական պալատներ,
* 60 առևտրային պալատներ,ներ,
* 12 արդյունաբերական պալատներ,
* ծովային առևտրի 2 պալատներ,
* 113 ապրանքային բորսաներ,

Միությանն անդամակցում են շուրջ 1,4 մլն տարբեր ընկերություններ։ Առևտրաարդյունաբերական պալատների միությունը մտնում է Եվրոպական առևտրաարդյունաբերական պալատների ասոցիացիայի (Եվրոպալատներ), Իսլամական առևտրաարդյունաբերական պալատի, միջերկրածովյան առևտրաարդյունաբերական պալատների ասոցիացիայի (ASCAME), Բալկանյան պալատների ասոցիացիա (ABC) և Սևծովյան տարածքի առևտրաարդյունաբերական պալատների ասոցիացիայի (BCCI) մեջ։ 2014 թվականին միությունը եղել է Գերմանիայի և Թուրքիայի այսպես կոչված տնտեսական գործընկերության և նորարարությունների տարվա գործընկերը (գերմ.՝ Deutsch-Türkisches Jahr der Forschung, Bildung und Innovation)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "History-Establishment of TOBB". TOBB. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3  "President-Autobiography". TOBB. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Association of Balkan Chambers". ABC. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 9-ին. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Founding Chambers of Commerce". BCCI. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 6.
5. ↑  DTWJ(չաշխատող հղում)
 (գերմ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт Союза (թուրքերեն)
**Իվան Շուվալովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Ивану Шувалову), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Մոսկվայի համալսարանի հիմնադիրներից մեկին և նրա առաջին հոգաբարձու Իվան Շուվալովին։ Տեղադրվել է 2005 թվականին՝ Մոսկվայում Ռամենկի շրջանում, Լոմոնոսովի պողոտայում։

Պատմություն
-----------

2001 թվականին քանդակագործ Զուրաբ Ծերեթելին ստեղծում է կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի ֆավորիտ Իվան Շուվալովի հուշարձանը և առաջարկում այն տեղադրել Սանկտ Պետերբուրգում։ Սակայն այս գաղափարը հավանության չի արժանանում, և Ծերեթելիին առաջարկում են քանդակը տեղադրել Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի բակում (մինչև 1918 թվականը՝ Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիա, որի հիմնադիրը Իվան Շուվալովն էր), սակայն նա հասնում է նրան, որ քանդակի համար տեղ է հատկացվում Միխայիլ Լոմոնոսովի հուշարձանի դիմաց՝ Վորոբյովի գորիում գտնվող Մոսկվայի պետական համալսարանի գիտական գրադարանի առջև։

Շուվալովի հուշարձանը բացվել է 2005 թվականին և հարմարեցվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի հիմնադրման 250-ամյակին։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից։ Նրա բարձրությունը պատվանդանի հետ 4 մետր է, տրամագիծը՝ 10 մետր, քաշը՝ 20 տոննա։ Այն պատրաստելու համար պահանջվել է ավելի քան մեկ տարի։

Իվան Շուվալովը պատկերված է նստած, ձեռքին՝ Ելիզավետա Պետրովնայի՝ Մոսկվայի համալսարանը ստեղծելու մասին հրամանը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հրաման

...ազնվականների և տարատոհմիկների համար Մոսկվայի համալսարան հիմնելու մասին... որտեղ ամեն կոչման մարդիկ օգտվում են ազատ գիտությունից։
Ելիզավետա |  |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Пресс-служба МГУ. "Памятник И.И.Шувалову". Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 16.
* "Памятник Ивану Шувалову в Москве". Москва+. Сеть городских порталов. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 16.
* "Памятник Шувалову". Большой Город. Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* "Памятник графу Ивану Шувалову". IntoMoscow. Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 16-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Ուշուայա** (իսպ.՝ Ushuaia), Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիների պրովինցիայի դեպարտամենտ։

Աշխարհագրություն
----------------

Ուշուայան զբաղեցնում է Հրո Երկիր կղզու արգենտինական մասի հարավային հատվածը, Էստադոս կղզին և մոտակա փոքր կղզիները։ Հյուսիսային մասում տեղակայված է Ռիո Գրանդեն։ Պրովինցիայի տվյալ երկու դեպարտամենտները փաստացի վերահսկվում են Արգենտինայի կողմից։ Հրո Երկրի մյուս երկու դեպարտամենտների (Արգենտինական Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիներ) նկատմամբ Արգենտինայի իրավունքները վիճարկվում են։

Ուշուայայի ամենաբարձր կետը Մոնտե Օլիվիան է, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 1326 մետր բարձրության վրա։

Կլիման խստաշունչ է՝ զով ամառներով (մոտ +10°С) և մեղմ ձմեռներով (մոտ 0°С)։ Տեղումների քանակը համեմատաբար քիչ է (տարեկան 500-550 մմ), գոլորշիացումը ևս թույլ է։ Գերակշռում է ամպամած, քամոտ եղանակը։ Անձրևոտ օրերի թիվը կազմում է տարեկան 200-220։

Ափամերձ տարածքները և լեռների լանջերը՝ մինչև 500-600 մետր բարձրությունը, ծածկված են Մագելանյան անտառներով։ Ափին կան ծովային թռչուններ, այդ թվում՝ Մագելանյան պինգվին, ինչպես նաև հարավային ծովառյուծի և հարավամերիկյան ծովարջի թաքստոցներ։

Ուշուայայի տարածքում են գտնվում Տյերրա դել Ֆուեգո ազգային պարկը, աշխարհի ամենահարավային երկաթուղին (անգլ.՝ FCAF), Ֆանյանո և Էսկոնդիդո լճերը։

Բնակչություն
------------

Ուշուայայի մշտական բնակչությունը կազմում է 56 956 մարդ (2010), իսկ տուրիստական սեզոնոնին (դեկտեմբեր-մարտ) ավելանում է մինչև 70 հազար։ Գործնականում գրեթե ամբողջ բնակչությունը ապրում է դեպարտամենտի ծայր հարավային Ուշուայա քաղաքում։ Դեպարտամենտի մյուս երկու մշտական բնակավայրերում՝ Լագո Էսկոնդիդոյում և Պուէրտո Ալմանսայում, բնակվում է, համապատասխանաբար, 70 և 20 մարդ։

Կարևորագույն բնակավայրեր
------------------------

| № | Բնակավայր | Բնակավայր (իսպ.) | Կատեգորիա | Բնակչության թիվ (2010) | Կոորդինատներ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ուշուայա | Ushuaia | քաղաք | 56593 | 54°48′48″ հվ. լ. 68°19′54″ ամ. ե.HGЯOL |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Provincia según localidad. Población censada en 1991 y población por sexo en 2001.». Archivado desde el original el 17 de julio de 2010. Consultado el 2 de septiembre de 2010.
2. ↑  Результаты переписи населения 2010 года (իսպ.)
3. ↑  "Provincia según departamento. Población, superficie y densidad. Años 1991 y 2001". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հուլիսի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 5.
4. ↑  Населенные пункты департамента Рио-Гранде(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Մեխանիկական շարժում**, մարմնի դիրքի փոփոխությունը տարածության մեջ ժամանակի ընթացքում։ Շարժումը հիմնականում նկարագրվում է տեղափոխության վեկտորի, ճանապարհի, արագության, արագացման և ժամանակի միջոցով։ Մարմնի դիրքը հարաբերական է և կարող է որոշվել միայն այլ մարմինների նկատմամբ, ուստի օգտվում ենք հաշվարկի մարմնից։ Վերջինս այն մարմինն է, որի նկատմամբ որոշում են այլ մարմինների դիրքը։ Տարածության մեջ մարմնի դիրքը որոշելու համար հաշվարկի մարմնին կապում են կոորդինատային համակարգ։ Շարժումը նկարագրելու համար, բացի հաշվարկի մարմին և կոորդինատական համակարգ ընտրելուց, պետք է ունենալ նաև ժամանակ չափելու մեթոդ։ Ժամանակը քանակական առումով ժամացույցի ցուցմունք է։ Քանի որ բացարձակ հաշվարկման համակարգ գոյություն չունի, ապա հնարավոր չէ սահմանել «բացարձակ շարժում»։ Այսպիսով կարելի է համարել, որ տիեզերքում ամեն ինչ շարժման մեջ է։

Եթե մարմնի դիրքը չի փոփոխվում տվյալ հաշվարկման համակարգում, ասում են, որ մարմինն անշարժ է կամ գտնվում է դադարի վիճակում։ Ըստ Նյուտոնի առաջին օրենքի՝ մարմնի շարժումը մնում է անփոփոխ, քանի դեռ նրա վրա ուժ չի ազդել։ Մարմնի շարժումը չափելու համար կիրառվող մեծությունը իմպուլսն է։ Մարմնի իմպուլսն անմիջականորեն կապված է նրա զանգված զանգվածի և արագության հետ, իսկ մեկուսացված համակարգի (որի վրա արտաքին ուժեր չեն ազդում) իմպուլսը ժամանակի ընթացքում չի փոխվում, ինչպես նկարագրվում է իմպուլսի պահպանման օրենքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աբրահամյան, Մ. (2008). *Մեխանիկայի ֆիզիկական հիմունքները*. Երևան: Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն. p. 12.
2. ↑  Wahlin, Lars (1997). "9.1 Relative and absolute motion". *The Deadbeat Universe* (PDF). Boulder, CO: Coultron Research. pp. 121–129. ISBN 0-933407-03-3. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 25.
3. ↑  Tyson, Neil de Grasse; Charles Tsun-Chu Liu; Robert Irion (2000). *The universe : at home in the cosmos*. Washington, DC: National Academy Press. ISBN 0-309-06488-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆեյնմանի դասախոսությունը շարժման մասին
Չայնա-թաունի քարտեզ
**Լոնդոնի չայնա-թաուն**՝ չինացիների բնակավայր Լոնդոնում։ Տարբեր ժամանակներում չայնա-թաուն անունը ստանում էին քաղաքի տարբեր թաղամասերը, ներկա պահին չայնա-թաունը կենտրոնացված է Ջերարդ-սթրիթի շրջակայքում՝ Սոհո զվարճալից թաղամասում։

Պատմություն
-----------

Լոնդոնյան առաջին չայնա-թաունը տեղակայվել է լոնդոնյան Լայմհաուսի նավահանգիստների և աշխատող Իստ Էնդի շրջանում։ 20-րդ դարի սկզբին Լոնդոնի չինական բնակչությունը կենտրոնացված է նավահանգստային շրջանում, քանի որ շահույթի հիմնական ձևը եղել է Դոքլենդս եկող չինական նավաստիների սպասարկումը։ Այս շրջանը վատ համբավ է ունեցել, այստեղ իրականացրել են ափիոնի առևտուր, իսկ բնակիչները ապրել են խրճիթներում։ Թաղամասի մեծ մասը ավերվել է լոնդոնյան բլիցի ժամանակ` Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, սակայն որոշ տարեց չինացիներ մինչև հիմա այստեղ են ապրում։

Չինական Ամանորի տոնակատարությունը լոնդոնյան չայնա-թաունում
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո` չինական խոհանոցի աճող ժողովրդականության և Հոնկոնգից ներգաղթյալների շատացման շնորհիվ մեկը մյուսի հետևից սկսեցին հայտնվել չինական ռեստորաններ։

Վեստ Էնդի ժամանակակից չայնա-թաունը ստեղծվել է 1970-ական թվականներին։ Մինչև այդ ժամանակները այս շրջանը պատկանել է Սոհոյին և զբաղվել է սրճարաններով, տարատեսակ խոհանոցներ ունեցող ռեստորաններով և սուպերմարկետներով։ Նրանց աստիճանաբար դուրս են մղել չինական փոքր խանութները և ռեստորանները։

Ներկա ժամանակներ
----------------

Խանութի ցուցափեղկեր
Չինական բնակչությունը առաջին հերթին աշխատում է չայնա-թաունում, սակայն այստեղ կան և բնակելի համալիրներ։ Չայնա-թաունի հիմնական շահույթը բերում է ռեստորանային բիզնեսը, ինչպես նաև սննդի ապրանքների, հուշանվերների, չինական դեղերի առևտուրը և մամուլը։ Ռեստորանների և խանութների ցուցափեղկերը, ինչպես փողոցային ցուցանակները, կրկնօրինակված են հիերոգլիֆներով։

Չայնա-թաունում ամեն տարի անց է կացվում Չինական Ամանորի տոնակատարությունը։

Բնակչություն
------------

Մեծ բնակելի համալիրը, որում ապրում է Լոնդոնի չինական բնակչությունը, կառուցվել է 1980-ականներին և անվանվել է Vale Royal House: Համալիրի տակ կա մեծ ավտոկայանատեղի։

Չայնա-թաունում է ապրում ապօրինի՝ կանոնադրական աշխատավարձից ցածր աշխատավարձ ստացող աշխատողների մեծ մասը։ Լոնդոնի չինական սփյուռքի որոշ ներկայացուցիչներ ենթադրաբար կապված են Տրիադա հանցավոր կազմակերպության հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Sales, Rosemary; d'Angelo, Alessio; Liang, Xiujing; Montagna, Nicola. "London's Chinatown" in Donald, Stephanie; Kohman, Eleonore; Kevin, Catherine. (eds) (2009). *Branding Cities: Cosmopolitanism, Parochialism, and Social Change*. Routledge. pp. 45–58.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Category:Chinatown, London Վիքիպահեստում |

* www.chinatownlondon.org (անգլ.)
* "London's first Chinatown" (in անգլերեն). PortCities. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 25-ին. Retrieved 2010 թ․ հունվարի 15. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Թրախաղ**, հայկական ազգային պար։ Պատկանում է ռազմական պարերի շարքին, որը պարում են միայն տղամարդիկ (մենակ, երկուսով կամ խմբով)։

Նկարագրություն
--------------

Թրախաղը ի սկզբանե եղել է ծիսակարգ, որը զինվորներին ներշնչել է ռազմական խիզախություն և չպարտվողի ոգի նախքան պատերազմի գնալը։

Կատարվում է գործիքային նվագախմբի ուղեկցությամբ (շվի, զուռնա, դհոլ, երբեմն ակորդեոն) տարբեր տեսակի զենքերի կիրառմամբ (սուր, թուր), սրված հաստ փայտերով (գրաբարով` բիրէր, որը գուրզի տեսակ է)։

Պարը բաղկացած է ռիթմիկ, արագ տեմպերով տարբեր մանր շարժումներից։ Պարողը իր շարժումները նմանեցնում է ռազմիկի շարժումներին`լայն քայլերով նա մեկ բարձրանում է լեռը, մեկ ցատկում է ժայռի վրայից, մղելով մարտ երևակայական թշնամու դեմ, այնպես որ «հողը փախչի նրա ոտքերի տակից»։ Պարողի գլխավոր խնդիրն այն է, որ ցուցադրի իր զենքին տիրապետելու արվեստը (մեկ կամ մի քանի սրերով)։

Խմբային պարի ժամանակ պարողները բաժանվում են երկու խմբի. մարտնչում են՝ կատարելով թռիչքներ, պտտվում են, ծնկածալված դիրք ընդունում, փոխվելով տեղերով։ Մի շարքը հարձակվում կամ հետևում է մյուսին, իսկ մյուսը նահանջում է կամ պաշտշպանվում։ Երբ կողքի կամ առաջ են շարժվում հարձակվում են թշնամու վրա, իսկ երբ հետ են շարժվում`նահանջում են։

Հայկական այլ ռազմական պարերը զենքերով հանդիսանում են «Խանչալ պարը», «Դանակի պարը» և «Յարխուշտան»։

Պատկերասրահ
-----------

* Թրերով Վանի պարԹրերով Վանի պար
* «Մասիս» անսամբլ, Արգենտինա: Թրերով պար:«Մասիս» անսամբլ, Արգենտինա: Թրերով պար:
* «Մասիս» անսամբլ, Արգենտինա: Թրերով պար:«Մասիս» անսամբլ, Արգենտինա: Թրերով պար:
* Ալբերտ Գիզարյան, Հայաստանի ժողովրդական արտիստԱլբերտ Գիզարյան, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Народные танцы. Армянский танец. Общие признаки". Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 28.
2. ↑  *Хачатрян Ж. К.* Традиционные свадебные пляски армян. — Этнографическое обозрение. — 1975. — С. 92.

Տեսանութեր
----------

* Трахаг. Фрагмент из фильма «Анаит» (1947) ՅուԹյուբում
* Сольный танец с кинжалами ՅուԹյուբում
* Ванский танец с кинжалами ՅուԹյուբում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համշէնական պարերը եւ նրանց առանձնայատկութիւնները (ժթ դարի երկրորդ կէս եւ ի դար). Ժ. Կ. Խաչատրեան
* В. З. Акопян «Старый Артвин» — историко-культурный очерк. Электронный каталог Российской государственной библиотеки
**Ժմույձինավիչյուսի թանգարան**, հայտնի է նաև **Հրեշների թանգարան** անունով (լիտ.՝ Velnių muziejus), թանգարան, որը գտնվում է Լիտվայի Կաունաս քաղաքում։ Այստեղ ցուցադրվում և ներկայացվում են ամբողջ աշխարհից բերված քանդակներ և արձաններ, որոնք նվիրված են հրեշներին։

Պատմություն
-----------

Նմուշների հավաքագրումն սկսել է արվեստագետ Անտանաս Ժմույձինավիչյուսը (1876-1966), և թանգարանը հիմնադրվել է նրա տանը՝ մահվանից հետո։ 1966 թվականին թանգարանի նմուշները կազմում էին 260 օրինակ արձան։ Ապա այցելուներն սկսեցին թանգարանին նվիրել իրենց իսկ պատրաստած քանդակները։ Հավաքածուի մեծացման պատճառով 1982 թվականին երեքհարկանի կցակառույց է կառուցվել։ 2009 թվականին նմուշների ընդհանուր քանակը հասնում էր 3000-ի։

Հրեշներից շատերը պատրաստված են փայտից, կերամիկայից, քարից կամ թղթից։ Մնացածը դիմակներ կամ նկարներ են, որոնք նկարված են մետաքսի կամ կտավների վրա։ Քանի որ հավաքածուն բերվել է ամբողջ աշխարհից, դրանք բոլորը իրենց ոճով տարբերվում են իրարից։ Հրեշներից շատերը արվեստի առարկաներ են՝ միայն ցուցադրվելու համար, բայց կան հրեշներ, որոնք ներառվել են օգտագործվող նմուշների մեջ, որոնցից են, օրինակ, խողովակները կամ ընկույզի կոտրիչը։ Նմուշներից շատերը ներկայացնում են ժողովրդական միֆեր, իսկ որոշները արտահայտում են ժամանակակից քաղաքական գաղափարներ։ Օրինակ՝ Ադոլֆ Հիտլերի և Իոսիֆ Ստալինի մահվան պարը՝ մարդկային ոսկորների կույտի վրա։

Ցուցադրություններ
-----------------

Հիտլերն ու Ստալինը մահվան պարը պարելիս
Թանգարանի առաջին հարկը ներառում է Ժմույձինավիչյուսի հավաքածուն, որը նա ձեռք է բերել այն ժամանակ, երբ կրոնական գտածոների համար խորհրդային օրենքն այն արգելում էր։ Ցուցադրվող հրեշներից մեկն այնքան փոքր է, որ դիտվում է խոշորացույցով։

Երկրորդ հարկում կա հսկայական փայտե հրեշ, որը թանգարանին է նվիրվել մեկի կողմից, ով հավատում էր հրեշների՝ դժբախտություն բերելուն։ Այստեղ կան նաև սկանդինավյան ծագման բազմաթիվ փայտյա քանդակներ, ինչպես նաև կոպիճներ, որոնք պարունակում են հրեշների պատկերներ։

Երրորդ հարկը պարունակում է բազմաթիվ հրեշներ՝ նախկին խորհրդային տարածքներից, սակայն մնացած նմուշները բերված են Ճապոնիայից, Կուբայից և Մեքսիկայից։

Պատկերասրահ
-----------

* Թանգարանի ցուցասրահները և ցուցանմուշները
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Bignell, Rachel (September 2007). "Devil Museum, Kaunas, Lithuania". Fortean Traveller. Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 20.
2. ↑  "Devils' Museum". Lithuanian Art Museum. 2009 թ․ հոկտեմբերի 20. Retrieved 2009 թ․ դեկտեմբերի 12.
3. ↑  Lonely Planet (2014 թ․ հոկտեմբերի 1). *The World: A Traveller's Guide to the Planet*. Lonely Planet Publications. pp. 1048–. ISBN 978-1-74360-584-4.
4. 1 2  "Devil Museum". *www.lithuania.travel*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ժմույձինավիչյուսի թանգարան Վիքիպահեստում |

* Virtual panorama inside the museum
Ձախից աջ` Շերիֆ և Սայիդ Քուաշիներ
**«Շառլի Էբդո» երգիծական շաբաթաթերթի խմբագրության վրա կատարված հարձակումը** տեղի է ունեցել 2015 թ. հունվարի 7-ին, տեղի ժամանակով ժամը 11։ 30-ին։ Գործողությունը կատարվել է Փարիզի կենտրոնում տեղակայված «Շառլի Էբդո» (Charlie Hebdo) երգիծական շաբաթաթերթի խմբագրության շենքում և դրա մերձակայքում։ Անհայտ անձնինք, զինված «Կալաշնիկով» տեսակի ինքնաձիգներով ու նռնականետներով, մուտք են գործել պարբերականի գրասենյակ՝ սպանելով 12 և վիրավորելով 10 մարդու։ Սպանվածների թվում եղել են 9 աշխատակիցներ, 2 ոստիկան և թերթի գլխավոր խմբագիր Ստեֆան Շարբոնիեն։ Ըստ ականատեսների վկայությունների և տեսանյութերի, հարձակումն իրականացվել է առնվազն երկու դիմակավորված գրոհայինների կողմից, ովքեր խմբագրություն են մուտք գործել «ալահու աքբար» բացականչելով, խոսել են ֆրանսերեն և իրենց հռչակել որպես Մուհամմեդ մարգարեի վրիժառուներ։ Հարձակման ժամանակ արձակվել է մինչև 50 կրակոց։ Գրոհայիններին հաջողվել է փախուստի դիմել գողացված մեքենայով՝ ճանապարհին վրաերթի ենթարկելով անցորդների։

Շուտով ոստիկանության կողմից հրապարակվում է գլխավոր կասկածյալների լուսանկարները՝ ծայրեղական իսլամիստներ Սայիդ և Շերիֆ Քուաշիներ։

Տես նաև
-------

* Իսլամիստական ահաբեկչական հարձակումների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "Փարիզի ահաբեկչության կասկածյալները պատանդ են վերցրել". *«Սիվլինեթ»*. 2015 թ․ հունվարի 9. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(հայ.)
5. ↑  "Հարձակում ֆրանսիական շաբաթաթերթի վրա. խմբագիրը, 9 լրագրող եւ 2 ոստիկան սպանվել են". *«Հետք»*. 2015 թ․ հունվարի 9.(հայ.)
6. ↑  "«Ահաբեկչություն Ֆրանսիայի դեմ». Օլանդը բնորոշել է երգիծական հանդեսի վրա հարձակումը". *«Ազատություն»*. 2015 թ․ հունվարի 7.(հայ.)
Հիդրոպոնիկ ֆերմա Ֆինլանդիայում
Ուղղահայաց ֆերմայի երկնաքերի եռաչափ օրինակ
**Ուղղահայաց ֆերմա**, ուղղահայաց դասավորված շարքերով, առանց արևի լույսի, հողի և քիմիական նյութերի օգտագործման մշակաբույսերի աճեցման ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ գյուղատնտեսական գործելակերպ։ Սովորաբար իր մեջ է ներառում վերահսկելի գյուղատնտեսական միջավայրի ստեղծումը, որի նպատակն է օպտիմալացնել մշակաբույսերի աճեցումը և անհող գյուղատնտեսական գործելակերպերը, ինչպիսիք են հիդրոպոնիկան, ակվապոնիկան և աերոպոնիկան։ Ուղղահայաց գյուղատնտեսության կազմերպումը հաճախ կատարվում է շինություններում, բեռնափոխադրման կոնտեյներներում, թունելներում, լքված հանքահորերում, և այլն։ 2020 թվականի դրություն, գործող ուղղահայաց գյուղատնտեսության ցանքատարածությունները ողջ աշխարհում կազմում են 30 հա.:

Ուղղահայաց ֆերմաների ժամանակակից հայեցակարգը մշակվել է 1999 թվականին, Կոլումբիայի համալսարանի հանրային և շրջակա միջավայրի առողջության բաժնի պրոֆեսոր Դիքսոն Դեսպոմյերի կողմից, ով իր ուսանողների հետ զարգացրեց մինչև 50 000 մարդ կերակրելու հնարավորություն ունեցող ուղղահայաց ֆերմաներով զինված երկնաքերի նախագիծը։ Չնայած մինչ օրս տվյալ նախագիծը կյանքի չի կոչվել, այնուամենայնիվ, ենթադրվում է, որ հենց դրա շնորհիվ է ուղղահայաց ֆերմաների գաղափարը լայն ճանաչման արժանացել ողջ աշխարհում։

Ուղղահայաց ֆերմաներում ներկայումս օգտագործվող առավել նորարարական մոտեցումներից է համարվում LED լուսավորության կիրառումը, որը փոխարինում է արևի լույսին և միաժամանակ 10 անգամ ավելացնում մշակաբույսերի բերքատվությունը։

Ուղղահայաց գյուղատնտեսության կազմակերպման խոշորագույն առավելությունը կայանում է առավել փոքր տարածք զբաղեցնու և բարձր միավոր բերքատվություն ունենալու մեջ։ Մեկ այլ առավելություն է համարվում միաժամանակ մի քանի տեսակի մշակաբույսերի աճեցումը մեկ միջավայրում։ Բացի այդ փակ տարածքու գտնվելու շնորհիվ, մշակաբույսերը չեն ենթարկվում եղանակային փոփոխության կամայականությունների։ Սահամնափակ տարածք զբղեցնելու շնորհիվ, ուղղահայաց ֆերմաները նաև նպաստում է տեղի բուսական և կենդանական աշխարհի հետագա պահպանմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բիրկբի, Ջեֆ (հունվար 2016). "Vertical Farming". *ATTRA Sustainable Agriculture Program*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ փետրվարի 11-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 12.
2. ↑  "Plenty․ Գյուղատնտեսության ապագան". «Գիտություն և տեխնոլոգիա». Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 26-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 12.
3. ↑  Տերազոնո, Էմիկո (2020 թ․ հոկտեմբերի 31). "Vertical farming: hope or hype?". *Financial Times*. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 12.
4. ↑  "Indoor farming and outdoor farming average yield per acre worldwide 2015". *Statista* (in անգլերեն). Retrieved 2020 թ․ հունվարի 12.
5. ↑  Նավարո, Լեյտիշա Մ.; Պերերյրա, Էնրիկե Մ. (2012 թ․ սեպտեմբերի 1). "Rewilding Abandoned Landscapes in Europe". *Ecosystems* (in անգլերեն). **15** (6): 900–912. doi:10.1007/s10021-012-9558-7. ISSN 1435-0629.
**Լարաշ** (նաև **Էլ-Արաիշ,** արաբ․՝ العرائش‎‎), նավահանգստային քաղաք Մարոկկոյում։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Լարաշը գտնվում է Մարոկկոյի ծայրահեղ հյուսիս-արևմուտքում՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ափին՝ Լուկոս գետի ձախ ափին։ Վարչականորեն մտնում է Տանգիեր-Տետուան շրջանի կազմի մեջ և հանդիսանում է համանուն գավառի կենտրոնը։ Բնակչությունը 2012 թվականին կազմում էր 121,257 մարդ։ Կարևոր օվկիանոսային նավահանգիստ է, որով իրականացվում է առևտուրը սահմանակից Իսպանիայի հետ։ Լարաշը մոտ է Ռաբատը և Տանգիեր Մեդ նավահանգիստը կապող A5 մայրուղուն։

Պատմություն
-----------

Հին ժամանակներում Լիկսուսում՝ Լարաշից 4 կիլոմետր հյուսիս-արևելք, եղել է փյունիկյան (իսկ հետո` կարթագենյան և հռոմեական) բնակավայր։ Մ.թ. 1-ին դարում այս տարածքը դարձել է Հռոմեական Հանրապետության մի մասը։ Ներկայիս Լարաշը հիմնադրվել է 7-րդ դարում՝ Արաբիայի նվաճողների կողմից:

Շուկա Լարաշում1471 թվականին պորտուգալացիները հարձակվել են քաղաքի վրա, որից հետո՝ 16-րդ դարում, Մարոկկոյի սուլթան Մուհամմեդ ալ-Շեյխը այստեղ կառուցել է հզոր ամրոց, ինչպես նաև վերակառուցել տեղական նավահանգիստը, որը դարձել է Մարոկկոյի ամենամեծ նավահանգիստը մինչև 15-րդ դարի վերջը։ 1491 թվականին Մաուլա ան Նասեր քաղաքում կառուցվել է Կասբահ, որը, ի վերջո, վերածվել է բերբերական ծովահենների հենակետի։

1610 թվականին սուլթան Մուհամմեդ էլ-Շեյխ ալ-Մամունը քաղաքը հանձնել է Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ III-ին՝ իր եղբոր՝ Մուլայ Զիդան Աբու Մաալիի դեմ իսպանական միապետության օգնության դիմաց։ 1689 թվականին Սուլթան Մուլա-Իսմայիլը ռազմական գործողություններ է սկսել Իսպանիայի դեմ, կարողացել է պաշարել քաղաքը, այնուհետև իր մոտ 10.000 զինծառայողի և մոտ 400 իսպանացու կորստի գնով ստիպել նրան հանձնվել։

1765 թվականին Ֆրանսիայի Լարաշ ծովային արշավախումբը պատերազմ է սկսել Լարաշ ծովահենների դեմ, որն ավարտվել է անհաջողությամբ։ 1829 թվականին՝ ավստրիացի առևտրական բրիգանտին Վելոչեի գրավումից հետո, քաղաքը ռմբակոծվել է ավստրիական ռազմանավերի, կորոնետների՝ Կարոլինայի, Ադրիայի, Վենետոյի բրիգայի և շնաձիգ Էնրիկետի կողմից։ 1909 թվականին քաղաքը գրավվել է Իսպանիայի կողմից և մինչև 1957 թվականը՝ Մարոկկոյի անկախացումը, գտնվել իսպանական Մարոկկոյի կազմի մեջ։

Լարաշում, որը բաժանված է հին, մուսուլմանական և նոր «գաղութային» քաղաքի, պահպանվել են իսլամական և անդալուսյան ճարտարապետության հուշարձաններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  2014 Moroccan census / High Commission for Planning
2. ↑
3. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 444.
4. ↑  Марокко. Справочная карта. Масштаб 1:1 750 000. М. ГУГК, 1983
5. ↑  "Morocco:largest cities and towns and statistics of their population" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 6-ին. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 8.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX455809 · GND: 4320200-7 · ISNI: 0000000460373423 · LCCN: n98014756 · VIAF: 5023147484246649360000 · WorldCat VIAF: 5023147484246649360000 |

 |
**Շոլոմ-Ալեյխեմի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Шолом-Алейхему), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է հրեա գրող Շոլոմ-Ալեյխեմին (Շոլոմ Նոխումովիչ Ռաբինովիչ)։ Տեղադրվել է Մալայա Բրոննայա և Բոլշայա Բրոննայա փողոցների խաչմերուկում։

Պատմություն
-----------

Հրեա գրող Շոլոմ-Ալեյխեմի հուշարձանը ստեղծելու գաղափարը քանդակագործ Յուրի Չեռնովին հուշել է նրա ընկերներից մեկը։ Չեռնովը մշակել է հուշարձանի մակետը, ձուլել բրոնզից և նույնիսկ ուղարկել Ռուսաստանի, Կանադայի և ԱՄՆ-ի հրեական համայնքներին, սակայն ո՛չ հասկացվել է, ո՛չ էլ հուշարձանը կառուցելու համար ֆինանսավորման շահագրգռվածության է հանդիպել, թեև նրա քանդակը շատերը հավանել են։ Ցուցահանդեսներից մեկի ժամանակ հուշարձանի մակետը տեսել է Մոսկվայի այն ժամանակվա քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը և հավանություն է տվել հուշարձանի տեղադրմանը։ Գտնվել է նաև հովանավոր՝ «Ռուսսկոյե զոլոտո» ընկերության ղեկավար Ա. Պ. Տարանցևը, սակայն նա համաձայնել է վճարել աշխատանքների արժեքի միայն մեկ երրորդը։

Ի պատասխան հովանավորի հատկացրած միջոցների անբավարարության մասին Չեռնովի բողոքի՝ Իոսիֆ Կոբզոնն ասել է քանդակագործին. «Հրեաները քեզ շա՞տ փող են տվել։ Ահա և բավարարվիր նրանով, ինչ տալիս են ռուսները...»։ Այդ պատճառով նախագիծը ստիպված ենթարկվել է լուրջ փոփոխությունների. հատկացվելիք գումարով աշխատանքները կատարելու համար կրճատվել են գրանիտի և հողային աշխատանքների ծախսերը։ Ի վերջո, հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 2001 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։

Արձանի ճարտարապետն է Գ. Ի. Կոպանսը։ Հուշարձանը Մոսկվային հանձնվել է որպես նվեր։

Հուշարձանի տեղադրման վայրը Մալայա Բրոննայա և Բոլշայա Բրոննայա փողոցների խաչմերուկում ընտրվել է այն պատճառով, որ մոտակայքում 1921 թվականից աշխատել է Հրեական թատրոնը, որտեղ բեմադրվել են Շոլոմ-Ալեյխեմի ստեղծագործությունները։ Այստեղ բացվել է նաև սինագոգ Բոլշայա Բրոննայայում։

Նկարագրություն
--------------

Շոլոմ-Ալեյխեմի հուշարձանի բարձրությունը 1,5 մետր է, ձուլված է բրոնզից և տեղադրված է գրանիտե վեցանիստ պատվանդանի վրա։ Պատվանդանին փորագրված են յոթմոմանոց աշտանակ և գրողի ստեղծագործությունների հերոսների՝ կաթնավաճառ Տևիեի, մանուկ Մոտլի, դերասաններ Ռոզայի և Լեոյի ռելիեֆային պատկերաքանդակները։ Գրանիտե ձևավոր շրջանակի վրա գրված է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ՇՈԼՈՄ-ԱԼԵՅԽԵՄԻՆ։ ՄՈՍԿՎԱՑԻՆԵՐ |  |

Բացի այդ, հուշարձանի վրայի մակագրությունները թվարկում են հուշարձանի հեղինակների, հովանավորի և աշխատանքները կատարողի անունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Борис Шейнин. "О памятнике Шолому Алейхему в Москве". Московский еврейский общинный центр. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունվարի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* "Памятник писателю Шолом-Алейхему". Памятники всего мира. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 4.
* Борис Шейнин. "О памятнике Шолому Алейхему в Москве". Московский еврейский общинный центр. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունվարի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Շնորհակալություն հուշամեդալ** (ֆր.՝ Médaille Merci), 2020 թվականի COVID-19 համավարակի ժամանակ մարդկանց առողջության համար պայքարող առօրյա հերոսներին նվիրված հուշամեդալ։ Թողարկել է Փարիզի դրամահատարանը 2020 թվականի ապրիլին։ Մեդալը արծաթապատ է, տրամագիծը 34 մմ է, քաշը՝ 17,7 գրամ։

Մեդալը
------

Մեդալի դիմերեսի կենտրոնում երեք կերպար է պատկերված` բուժաշխատող, շտապօգնության վարորդ և հրշեջ։ Նրանց ներքևում հինգ զույգ ծափահարող ձեռքեր են։

Աջ կողմում պատկերված են համաճարակի ընթացքում աշխատող մարդկանց՝ ֆերմերների, մանրածախ առևտրականների, գանձապահների, առաքիչների, փոստատարների և հավաքարարների մասնագիտությունների խորհրդանիշներ։ Ձախ կողմում բժշկության խորհրդանիշներ են՝ «15» և «18» թվերը, խաչը, «կյանքի աստղը» (շտապօգնության պատկերանիշը), Ասկլեպիոսի գավազանը, հիվանդանոցների խորհրդանիշը «H» տառը (կարճ՝ «hôpital»): Վերևում կորոնավիրուսը խորհրդանշող ամպ է, իսկ նրանից և կենտրոնական ֆիգուրներից վերև գրված է «MERCI» (շնորհակալություն)։

Մեդալի հակառակ կողմում աստղերի շրջանի մեջ Կոնտիի առափնյակում գտնվող Փարիզի դրամահատարանի շենքն է, նրա անունը՝ «Monnaie de Paris» և թողարկման տարին՝ 2020։

Վաճառք
------

2020 թվականի մարտի 15-ից Փարիզում գտնվող թանգարանն ու դրամահատարանի խանութը COVID-19 համավարակի պատճառով այցելուների համար փակ են։ Մեդալը վաճառվում է դրամահատարանի առցանց խանութի միջոցով։ Մեդալի գինը 8 եվրո է, որից 6 եվրոն դրամահատարանը փոխանցվում է Ֆրանսիայի բարեգործական հիմնադրամին (ֆր.՝ Fondation de France):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Médaille Merci métal couleur argent". monnaiedeparis. Արխիվացված է the original 2020 թ․ ապրիլի 16-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 19.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ուստյանկա (այլ կիրառումներ)

**Ուստյանկա** (ռուս.՝ Устьянка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ներիցա գետի ձախ ափին՝ 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 41 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000078367
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007836
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Ուստյանկա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 9.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Իտալա-մալթական հարաբերություններ,** երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Իտալիայի և Մալթայի միջև։

Պատմություն
-----------

### Գաղութային ժամանակներ

Մալթան և Ապենինյան թերակղզին կապում են աշխարհագրական մտերմության հետևանքով հարաբերությունների վաղեմի պատմությունը։ Մալթան Սիցիլիայի թագավորության մի մասն է եղել մինչև 1194 թվականը։ 1940 թվականի հունիսից մինչև 1942 թվականի դեկտեմբեր Բրիտանական կայսրությունը Մալթայի համար պայքարում էր «առանցքի» երկրների հետ և հաղթանակ տարել։

### Անկախություն

1964 թվականին Մալթան անկախություն ձեռք բերեց և դարձավ ՄԱԿ-ի լիիրավ անդամ։ Իտալիան առաջին երկիրն էր, որը դիվանագիտական ներկայացուցչություն էր հիմնել Մալթայում և դեսպան նշանակել այնտեղ (որի նստավայրը գտնվում էր Տա Շբիշում)։ 1964 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Իտալիայի դեսպանն իր հավատարմագրերն է հանձնել Մալթայի գեներալ-նահանգապետ Սըր Մորիս Դորմանին։

1980 թվականին Մալթան Իտալիայի հետ համաձայնագիր է կնքել չեզոքության մասին, որի համաձայն Հռոմը հանդես է եկել որպես այդ երկրի անվտանգության երաշխավոր։

Առևտուր
-------

Իտալիան ապրանքների արտահանման գործում Մալթայի մեծությամբ երրորդ տնտեսական գործընկերն Է (9,4 %) և ներմուծման ծավալով առաջինն է (23 %)։

Դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
------------------------------------

* Իտալիան ունի դեսպանատուն Վալետայում
* Մալթան դեսպանատուն ունի Հռոմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Castillo, Dennis Angelo* The Maltese Cross: A Strategic History of Malta. — Greenwood Publishing Group. — ISBN 0-313-32329-1
2. ↑  Manfred Pfister & Ralf Hertel, *Performing National Identity* , 2008, pp. 173-4
3. ↑  Times of Malta
4. ↑  *Woodliffe, John* The Peacetime Use of Foreign Military Installations Under Modern International Law. — Dordrecht: Martinus Nijhoff, 1992. — С. 99—100. — ISBN 0-7923-1879-X
5. ↑  David Attard & Dominic Fenech, «The Law of the Sea and Jurisdictional Issues in the Mediterranean.» In *Naval Policy and Strategy in the Mediterranean: Past, Present and Future*. Edited by John B. Hattendorf. London: Frank Cass, 2000. P. 362. 0-7146-8054-0. Accessed 2009-04-11.
6. ↑  "Europe :: Malta — The World Factbook - Central Intelligence Agency". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 16.
7. ↑
8. ↑  Home - Italy
**Ժամկետը՝ յոթ օր**, 1991 թվականին Երևանի Կամերային թատրոնում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

Սյուժե
------

Տղամարդ և կին։ Նրանց հանդիպումը։ Չկայացած սեր և բաժանում։ Մաշված մի պատմություն, որը կատարվում է փլուզվող քաղաքի ֆոնի վրա։ Քաղաք, ուր գալիս են զինվորներ ու կեղծ մարգարեներ։ Ամեն ինչ վերածվում է խեղկատակության... Սերը միայն կարող է փրկել։

Գլխավոր դերերում
----------------

Աշոտ Ադամյան, Նորա Արմանի

Դերերում
--------

Մ. Մելքոնյան, Ա. Սարգսյան, Ա. Մուրադխանյան, Վ. Մկրտչյան, Յու. Կոստանյան, Մ. Պողոսյան, Գ. Ամիրագյան, Դ. Բաբայան, Մ. Ավակիմյան, Կարեն Ջանիբեկյան, Ա. Այվազյան, Վ. Չաուշյան, Լեոնիդ Սարկիսով, Է. Բեժանով, Կ. Էքմեքչյան (Կալաֆատիս), Վ. Մկրտչյան, Լ. Իգիթյան, Ն. Հայկանյան, Ա. Մելքոնյան, Ս. Հախնազարյան, Ե.Պոդպոմոգովա, Ն. Հայրապետյան, Օ. Բաղդալյան, Ա. Համբարձումյան, Քրիստ Մանարյան, Կ. Ուլիխանյան

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ/Բեմադրող ռեժիսոր - Արա Երնջակյան
* Բեմադրող օպերատոր - Ա. Մելքումյան
* Բեմադրող նկարիչ/զգեստների նկարիչ Ե. Սարգսյան
* Կոմպոզիտոր - Ա. Քարթալյան
* Հնչյունային օպերատոր - Յու. Սայադյան
* Ռեժիսոր Մ. Պողոսյան
* Նկարիչ դիմահարդար - Վ. Ասատրյան
* Մոնտաժ - Գ. Միլոսերդովա
* Տնօրեն - Մ. Սարիբեկյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ժամկետը՝ յոթ օր". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունիսի 23-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իր (այլ կիրառումներ)

**Իր** (ռուս.՝ Ир), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վոկտիմա գետի ձախ ափին 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 31 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը
Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000018815
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001881
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Յոլվա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 18.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Չաքափուլի** (վրաց.՝ ჩაქაფული) վրացական ազգային ճաշատեսակ, որն իրենից ներկայացնում է թարմ միս՝ շոգեխաշած կանաչիով և համեմունքներով։ Առավել հաճախ օգտագործվում է ոչխարի միս (բայց նաև խոզի և այլ միս), իսկ տոնական տարբերակի համար՝ գառան միս։ Ուտեստին յուրահատուկ կծվություն է հաղորդում թարմ թարխունը, ինչպես նաև հաճախ օգտագործվում է սալոր։ Այս բաղադրիչները մսին հաղորդում են մի փոքր թթվություն և նուրբ բուրմունք։ Չաքափուլին մատուցում են որպես առանձին ուտեստ՝ գինու, կանաչու և հացի հետ միասին, ուտում են միայն տաք ժամանակ։

Վրաստանում չաքափուլին պատրաստում են հիմնականում ուշ գարնանը և ամռան սկզբին, քանի որ այդ ժամանակահատվածում կան դրա համար անհրաժեշտ մթերքները։ Հաճախ այն պատրաստում են Զատկին կամ եկեղեցական այլ տոների ժամանակ, ինչպես նաև Գիորգոբայի տոնին (սուրբ Գևորգ զորավարի օրը), որը նշվում է մայիսի սկզբին և համարվում է Վրաստանում նշվող առավել կարևոր եկեղեցական տոներից մեկը։ Այդպիսի տոներին ընդունված է այցելել քաղաքից հեռու գտնվող սուրբ վայրեր, այդ պատճառով էլ չաքափուլին եփում են խարույկի վրա, մեծ կաթսաներով, այդպես ուտեստն ստացվում է յուրատեսակ համեղ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Darra Goldstein, The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia, p. 87
2. ↑  Tim Burford, Georgia, p. 74
3. ↑  "ՉԱՔԱՊՈՒԼԻ - mykitchen.am". Արխիվացված է the original 2022 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2022 թ․ հոկտեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Georgian Recipes: Chakapuli". Georgia About. Retrieved 2015 թ․ մարտի 6.
**Միխայիլ Ժվանեցկու պորտֆելի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник портфелю Михаила Жванецкого), հումորային հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքի Հումորի ծառուղում, որը գտնվում է Առափնյա փողոցում՝ «Յուբիլեյնի» համերգասրահի մոտակայքում։

Պատմություն
-----------

Հումորի ծառուղին հիմնադրվել է 2004 թվականին՝ Յալթայի հումորի ու երգիծանքի փառատոնի և նրա կազմակերպիչներ Վլադիմիր Դանիլեցի և Վլադիմիր Մոիսեենկոյի շնորհիվ։

Հետագա տարիներին ծառուղում հայտնվել են նաև Արկադի Արկանովի բաճկոնակը (2005), Ալեքսանդր Շիրվինդտի ծխամորճը (2006), Իոսիֆ Կոբզոնի խոսափողը (2007), Սոնյա մորաքրոջ հայելին ու գլխարկը՝ Կլարա Նովիկովայի պատվին (2014), «Հարմոն և կիթառ» քանդակը՝ քառյակասացներ Միխայիլ Վաշուկովի և Նիկոլայ Բանդուրինի պատվին (2015)։

Միխայիլ Ժվանեցկու պորտֆելի հուշարձանը բացվել է առաջին փառատոնի օրերին՝ 2004 թվականի օգոստոսին։ Արարողությանը ներկա են եղել փառատոնի մասնակից հումորիստները։ Գրող Անատոլի Տրուշկինը ելույթում պարզաբանել է, թե ինչու է տեղադրվել պորտֆելի, այլ ոչ թե նրա տիրոջ արձանը. *«Որովհետև բոլորիս համար թանկ է ոչ թե բանկիրը, այլ նրա դրամապանակը, ոչ թե շիշը, այլ նրա պարունակությունը»։*

Ինքը՝ Միխայիլ Ժվանեցկին, արարողության ժամանակ համեստորեն կանգնած է եղել քիչ հեռու։ Նա հուզվել է և արտասվել։ Ներկաների հետ նա ծափահարել է քանդակի հեղինակներին՝ ղրիմցիներ Աբաս Կասիմովին և Իգոր Լիսենկոյին։

Հանդիսության ավարտին ելույթ է ունեցել նաև Միխայիլ Ժվանեցկին։

Նկարագրություն
--------------

Կեսմետրանոց գրանիտե սյան վրա տեղադրված են գրողի երեք բրոնզաձույլ հատորները և նրա հանրահայտ պորտֆելը, որը ելույթների ժամանակ միշտ նրա ձեռքին է։ Պայուսակի վրա փորագրված են մեջբերումներ Միխայիլ Ժվանեցկուց։ Բրոնզե քանդակը ճշգրիտ բնօրինակի չափսերի է. բարձրությունը՝ 43,5 սմ, լայնությունը՝ 50,75 սմ, հաստությունը՝ 16 սմ։ Քանդակի քաշը 67 կգ է։

Տես նաև
-------

* Հումորի ծառուղի (Յալթա)
* Արկանովի բաճկոնակի հուշարձան
* Շիրվինդտի ծխամորճի հուշարձան
* Կոբզոնի խոսափողի հուշարձան
* Կլարա Նովիկովայի գլխարկի հուշարձան
* Հարմոն և կիթառ (քանդակ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Памятники Ялты: серьезные и с чувством юмора". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2019 Փետրվար 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4  "Портфель Жванецкого отлили в бронзе". Retrieved 2019 Փետրվար 12.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аллея Юмора в Ялте
**Նուսա Պենիդա** (ինդոն.՝ Nusa Penida), փոքրիկ կղզի, որը գտնվում է Ինդոնեզիայի Բալի կղզուց մոտ 12 կմ հարավ-արևելք։ Վարչական առումով մտնում է Բալի նահանգի Կլունգկունգ շրջանի կազմի մեջ։

Այն Բալի կղզուց առանձնացած է Բադունգ նեղուցով։ Այն ունի 19,4 կմ երկարություն և 13,7 կմ լայնություն։ Կղզու մակերեսը 202,84 կմ² է։ Նուսա Պենիդայի մերձակայքում կա երկու փոքր կղզի՝ Նուսա-Լեմբոնգան և Նուսա-Չենինգան։ Կղզու ռելիեֆը ներկայացված է երեք սարահարթներով. առաջինը հյուսիսային ափին, որը գտնվում է ծովի մակարդակի վրա, երկրորդը կենտրոնում է՝ 400-450 մ միջին բարձրության վրա, իսկ երրորդը՝ հարավում՝ մոտ 200 մ բարձրության վրա։ Կղզու հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք կա լեռնաշղթա՝ առավելագույն բարձրությամբ՝ ծովի մակարդակից 524 մ բարձրության վրա։ Հարավային ափը ներկայացված է ժայռերով, որոնք գրեթե ուղղահայաց են՝ բարձրանում են 100-ից 200 մ։ Կղզում լայնորեն զարգացած է կարստը, որն այստեղ երևում է կոնաձև գագաթներով փոքր բլուրների տեսքով։ Կղզում կան նաև քարանձավներ։

Կղզում մշտական գետեր և հոսանքներ չկան, ալիքները ջրով են լցվում միայն մուսոնային ժամանակահատվածում։ Բլուրները ծածկված են անտառներով և թփերով։ Հարևան փոքր կղզիների հետ միասին Նուսա-Պենիդան ձևավորում է թռչունների արգելոց։

Կլիման միջին հաշվով ավելի տաք և չոր է, քան հարևան Բալիում։

Ի տարբերություն հարևան Նուսա-Լեմբոնգանի և Նուսա-Չենինգան կղզիների՝ Նուսա Պենիդան զարգացած տուրիստական ենթակառուցվածք ունի։ Բայց 2016 թվականից ի վեր կղզին սկսեց շատ ակտիվ զարգանալ և կառուցվել, ուստի զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների հետ կապված իրավիճակը ակտիվորեն փոփոխվում է։ Առավել զարգացած է կղզու հյուսիսային ափը երկու ամենամեծ բնակավայրերի՝ Սամպալանի և Տոյապակեի միջև։

Էկոնոմիկան հիմնված է զբոսաշրջության, ձկնորսության, գյուղատնտեսության ոլորտի վրա, որոնք բավականին սահմանափակ են քաղցրահամ ջրի պակասի պատճառով։ Բնակչության մեծ մասը զբաղվում է ջրիմուռների մշակմամբ, հիմնականում կղզու հյուսիսային և հյուսիս-արևելյան հատվածում։

2010 թվականի դրությամբ կղզու բնակչությունը կազմում է 48,075 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ինդոնեզիայի ներքին գործերի նախարարի 2022 թվականի թիվ 050-145 հրամանագիրը
2. 1 2  Indonesian Presidential Decree Number 6 of 2017
3. 1 2  Some Facts About Nusa Penida, Bali
4. ↑  "Geology (Giambelli/Whitten, 1995/1996)". Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Retrieved 2013 թ․ հոկտեմբերի 20.
5. ↑  "Tertiary karst (Helbig, 1941)". Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Retrieved 2013 թ․ հոկտեմբերի 20.
6. ↑  Bali Bird Sanctuary of Nusa Penida

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Իբրահիմ Սադիք** (անգլ.՝ Ibrahim Sadiq), պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է Գանայից, խաղում է հարձակվողի դիրքում, Դանիայի ֆուտբոլի առաջնության FC Nordsjælland ակումբում։

Վաղ կյանք
---------

Սադիքը Եվրոպա տեղափոխվելուց առաջ եղել է Right to Dream ակադեմիայում։

Ակումբային կարիերա
------------------

Սադիքն իր ոչ պաշտոնական դեբյուտն է նշել FC Nordsjælland-ի կազմում 2018 թվականի հուլիսի 4-ին, Բելգիական KFCO Beerschot Wilrijk ակումբի դեմ ընկերական խաղում։ Նա գոլի հեղինակ է դարձել խաղի 72-րդ րոպեին՝ թիմին բերելով հաղթանակ 3-2 հաշվով։ Իր պաշտոնական դեբյուտը Դանիայի ֆուտբոլի առաջնությունում Nordjsælland-ի կազմում նշել է 2018 թվականի հուլիսի 15-ին, երբ նա խաղադաշտ է դուրս եկել 73-րդ րոպեին որպես պահեստային՝ 1-0 հաշվի ժամանակ Esbjerg fB-ի հետ խաղում։ Հուլիսի 19-ին նա նշել է իր դեբյուտը UEFA Europa League-յի տնային խաղում՝ 2-1 հաշվով հաղթանակ տանելով Cliftonville-ի նկատմամբ։

Միջազգային կարիերա
------------------

Սադիքը մասնակցել է 2017 թվականի FIFA-յի 17 տարեկանների Աշխարհի առաջնությանը՝ դառնալով հաղթական գոլի հեղինակ և ստանալով Հանդիպման լավագույն խաղացող կոչումը Կոլումբիայի հավաքականի դեմ Գանայի հավաքականի հաղթական խաղի ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  "FIFA U-17 World Cup: Ghana praise 'Right to Dream' star Sadiq Ibrahim after win". 2017 թ․ հոկտեմբերի 6.
3. ↑  "Highlights: FC Nordsjælland-Beerschot: 3-2". 2018 թ․ հուլիսի 4. Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "VIDEO: Watch Sadiq Ibrahim's sublime debut goal for FC Nordsjaelland against Beerschot Wilrijk". 2018 թ․ հուլիսի 5.
5. ↑
6. ↑  "Nordsjælland vs. Esbjerg - 15 July 2018 - Soccerway".
7. ↑  "Nordsjælland vs. Cliftonville - 19 July 2018 - Soccerway".

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · ՈւԵՖԱ |

 |
**Շիրյաևի փողոց** (ռուս.՝ Улица Ширяева), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային բժիշկ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Շիրյաևի պատվին։ Սկիզբ է առնում Կույբիշևի փողոցից և ավարտվում Մակարենկոյի փողոցի հետ հատումով։ Յալթայի ամենակարճ փողոցն է. երկարությունը ընդամենը 70 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Շիրյաևի փողոցը գտնվում է նախկին Դերեկոյ գյուղի տեղում։ Այդ գյուղը, որը 1945 թվականին վերանվանվել էր Ուշչելնոյե, 1960-ական թվականներին մտել է Յալթայի կազմի մեջ։ Շիրյաևի փողոցը սկսվում է Կույբիշևի փողոցից և ավարտվում Մակարենկոյի փողոցի հետ հատումով։ Յալթայի ամենակարճ փողոցն է. երկարությունն ընդամենը 70 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 6 շինություն՝ թիվ 1, 1Ա, 3, 5, 7, 9։

Շիրյաևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային բժիշկ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, Ղրիմի հարավային ափին առողջապահության կազմակերպիչ Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Շիրյաևի պատվին։ Այդ մասին վկայում է թիվ 5 շենքի պատին փակցված հուշատախտակը։ Այդ տանը 1924-1940 թվականներին բնակվել է բժիշկը։ Մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը Ն. Շիրյաևն ապրել է Լիտվայում, այնուհետև 1919 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Յալթա։ 1920-1933 թվականներին նա եղել է Յալթայի գլխավոր սանիտարական բժիշկը, այստեղ էլ մահացել է 1940 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2  "Ялтинский календарь. 13 марта".
3. 1 2 3  "Самая короткая улица Ялты (улица Ширяева)".
4. ↑  "Доктор Ширяева". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Աղբյուրներ
----------

* Улица Ширяева в Ялте
* Подробная карта Улица Ширяева, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Ширяева, г. Ялта
**Իգման** (բոս․՝ Igman), Դինարյան բարձրավանդակի լեռ Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Տեղակայված է Սարաևոյից դեպի հարավ-արևմուտք։ Լեռան բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1502 մետր։

1984 թվականի Սարաևոյի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի Իգմանում անցկացվել են լեռնադահուկային համարյա բոլոր մրցումները։ Իգմանում անցկացվել են դահուկացատկի և դահուկային երկամարտի մրցումները։ Նաև Իգմանում անցկացվել են բիաթլոնի և դահուկավազքի մրցումներ։

Իգմանում մինչ օրս մնացել են շատ օբյեկտներ, որոնք հիշեցնում են 1984 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի անցկացման մասին։ Այդ սպորտային օբյեկտներից շատերը տուժել են 1992-1995 թվականների Բոսնիական պատերազմի ժամանակ։

Իգմանը զբոսանքների և դահուկով սահելու հայտնի տեղ է։ Այսօր Իգամանը Սարաևոյում շատ հայտնի տեղ է համարվում զբոսաշրջիկների համար։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  1984 Winter Olympics official report. Archived 2011-11-26 at the Wayback Machine. pp. 18-58, 106-7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Green Vision's Article on Igman". Արխիվացված է the original 2009 թ․ օգոստոսի 29-ին. (անգլերեն)
* "SnowTraveller.com's Global Ski Site". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. - Հոդված Բոսնիայում դահուկացատկի մասին (անգլերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh91004097 · VIAF: 237442360 · WorldCat VIAF: 237442360 |

 |