**Վասիլ Իվանով Կինչև** (բուլղար․՝ Васил Иванов Кънчов, հուլիսի 26, 1862(1862-07-26), Վրացա, Բուլղարիա - փետրվարի 6, 1902(1902-02-06), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի աշխարհագրագետ, ուսուցիչ և քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Կինչևի քարտեզը Մակեդոնիայից։ Ազգագրություն և վիճակագրություն
Նույն գրքի վերնագիր էջ

Վասիլ Կինչևը ծնվել է Վրացա քաղաքում, կոոպերատորի ընտանիքում։ Իր հայրենի քաղաքում քառամյա դպրոցն ավարտելուց հետո, 1880 թվականին նա ստացել է համայնքային կրթաթոշակ՝ Լոմսկի գիմնազիայում սովորելու համար։ 1884 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է ավագ դպրոցը և նշանակվել Վրացայի քառամյա դպրոցի գլխավոր ուսուցիչ։

Իսկ արդեն 1885 թվականին Կինչևը պետական կրթաթոշակ էր ստանում Խարկովի համալսարանում քիմիա ուսումնասիրելու համար։ Այստեղ, Խարկովում, Կինչևը հանդիպել է բուլղարացի պատմաբան և պետական գործիչ Մարինա Դրինովին։ Շուտով նա ընդհատում է ուսումը՝ որպես կամավոր մասնակցելու սերբա-բուլղարական պատերազմին։ Պատերազմից հետո նա սովորել է քիմիական տեխնոլոգիաներ. երեք կիսամյակ Մյունխենում և երկուսը Շտուտգարտում։ 1888 թվականի սկզբին նա հիվանդացել է ռևմատիզմով և բուժման նպատակով գնացել Տիրոլ ...

1888 թվականից Կինչևը բնակվել է Արևելյան Մակեդոնիայում (որն այն ժամանակ դեռ պատկանում էր Օսմանյան կայսրությանը)։ 1888 թվականի սեպտեմբերից նա քիմիա է դասավանդել Սալոնիկի 1-ին բուլղարական գիմնազիայում (տղամարդ)։ 1891 թվականին նա դարձել է Սերսկո քաղաքի բուլղարական դպրոցի տնօրեն, 1892-1893 թվականներին` Սալոնիկի 1-ին Բուլղարական գիմնազիայի տնօրեն։ Նա ամուսնացել է Սալոնիկի կանանց գիմնազիայի ուսուցչուհի Քրիստինա Բալտաջիևայի հետ (1867 - 1893)։ 1894 թվականի մարտին Կինչևը նշանակվել է Մակեդոնիայի բուլղարական դպրոցների գլխավոր էկզարխիստ տեսուչ։ Այս պաշտոնում նա մեծ ճանապարհորդություն է կատարել Մակեդոնիայում և հարակից շրջաններում։

1897 թվականի ամռանը անխոնջ Կինչևը այցելել է Անատոլիայի բուլղարական էթնիկ կղզի։ Տեսուչը զննել է Անատոլիայի բուլղարացիների 20 գյուղեր։ Քըզ-Դերվենտում նա հաշվել է 400 բուլղարական տուն, Քոջաբունարում՝ 350, Սյուտում՝ 60, Կուբաշում՝ 100, Թեյբելենում՝ 50, Ենի-Կոյում (Նոր Սելո) 150, Մանդիրում՝ 150, Ալակաբայրում՝ 50, Կիլիկում (Իկինլիկ)՝ 50, Սիմավլայում՝ 40, Հակիպաունկոյում՝ 80, Մանաթայում՝ 100, Բայրամիչում՝ 30 (այստեղ բուլղարացիները փոքրամասնություն էին), Ստենգելկոյում՝ 60, Չաթալթաշում (Չատալտեպե)՝ 70, Ուրումչեում՝ 40, և մի շարք բուլղարական տներ Չալթիկում, Տրամայում և Մատայում։ Դժբախտաբար, Կինչևը չի կարողացել այցելել մոտակա Միխալիչ քաղաք, որը հիմնականում բուլղարական էր իր էթնիկ կազմով ... Հետդարձի ճանապարհին, Ստամբուլում, Կինչևին փորձել են սպանել և նա դժվարությամբ փրկվել է մահից։ Կինչևը և շատ բուլղարացիներ կարծում էին, որ նրան ոչնչացնելու փորձը կազմակերպել է թուրքական ոստիկանությունը։

1898 թվականին Կինչևը տեղափոխվել է Սոֆիա և անցել քաղաքական գործունեության։ Ընտրվել է ժողովրդական ժողովի պատգամավոր։ Ի պատասխան արքայազն Ֆերդինանդի ժողովրդական ժողովում (1899 թվականի նոյեմբերի 2) Կինչևը արտասանել է իր հայտնի ելույթը. «Թուրքիան և բուլղարները», որում նա կոչ է արել բուլղարացիների շուտափույթ ազգային միավորումը և Մակեդոնիայի ստրկացված բուլղարական բնակչության ակտիվ պաշտպանությունը։ Կինչևի հիմնական աշխատանքները նվիրվել են Մակեդոնիայի աշխարհագրությանը և ազգագրությանը` «Բուլղարացիների իրավիճակը Մակեդոնիայում» (1895), Սկոպյե քաղաք (1898), «Մակեդոնիա. Ազգագրություն և վիճակագրություն»(1900), Մակեդոնիայի օրիդրոգրաֆիա (1911)։ Վերջին գրքում (հետմահու հրատարակված) Կինչևը շեշտել է, որ և սլավախոս, և հռոմեացի խոսող մակեդոնացիներն իրենց անվանում են «մակեդոնացի», շրջակա ժողովուրդները նրանց նույն կերպ են անվանում։ Թուրքերն ու արնաուտները (ալբանացիներ-քրիստոնյաներ) իրենց մակեդոնացի չեն անվանում, բայց այն հարցին, թե որտեղի՞ց են նրանք` պատասխանել են. «Մակեդոնիայից»։

1902 թվականի սկզբին Կինչևը ստանձնել է հանրային կրթության նախարարի պաշտոնը, բայց մեկ ամիս անց նրան սպանել են իր աշխատասենյակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Орохидрография на Македония" - Васил Кънчов, Пловдив, Печатница Хр. Г. Данов, 1911.
2. ↑  По официальной версии, душевнобольным.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վ.Կինչև, Մակեդոնիա. Ազգագրություն և վիճակագրություն (բուլղ.)
* «Կանչև, Վասիլև». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վասիլ Իվանով Կինչև» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13749240k · GND: 119461617 · ISNI: 0000000001064488 · LCCN: n94002443 · NKC: mzk2013775640 · SUDOC: 145176762 · VIAF: 54326907 · WorldCat VIAF: 54326907 |

 |

 |