recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Արամ Ռոբերտի Հովհաննիսյան** (հոկտեմբերի 15, 1984(1984-10-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1984 թվականի օգոստոսի 15-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում կոմպոզիցիայի (2003, Լ. Չաուշյանի դասարան) և ֆլեյտայի (2003, Ե. Նոնինյանի դասարան) բաժիններում։

2018 թվականին դարձել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի պրոռեկտոր։ 

2001 թվականին հիմնադրել է (Ա. Ավանեսովի հետ) ժամանակակից երաժշտության «AUS» անսամբլը։ 2003 թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիա և 2008 թվականին ավարտել է Ժնևի կոնսերվատորիան (Մ. Ժարրելի դասարան)։ Վարպետության դասեր է առել կոմպոզիտորներ Տ. Մյուրայից և Պ. Էտվըշից։ Դարձել է Շվեյցարիայի կոմպոզիտորների միության անդամ։ 

«International Composer Pyramid» մրցույթ-փառատոնի ընտրյալ 10 կոմպոզիտորներից է (2011, Ֆրանսիա-Անգլիա)։ Նրա ստեղծագործությունները հնչել են մի շարք միջազգային նախագծերում և փառատոներում։ Համագործակցել է ճանաչված անսամբլների և երաժիշտների հետ։ 

Արամ Հովհաննիսյանի ստեղծագործությունները հնչել են տարբեր միջազգային նախագծերում և փառատոներում, ինչպիսիք են Լյուցեռնի փառատոնը (2004, 2007), Culturescapes (Բազել, 2005), World New Music Days (Լյուցերն, 2004), Convergence (2010, Թբիլիսի), Made in Switzerand (ԱՄՆ, 2010), Dilijan Music Series (ԱՄՆ, 2011), Festival 4020 Linz (Ավստրիա, 2011), SonemusFest (Սարաևո, 2011), Բեռնի Երաժշտական փառատոնը (2011թ. 2013) և այլն։

Մրցանակներ
----------

Արամ Հովհաննիսյանը 2005 թվականին արժանացել է Կոմպոզիտորների «Pre-Art» միջազգային մրցույթի 1-ին մրցանակի (Ցյուրիխ), 2011 թվականին ստացել է «Fluchtwege» մրցույթի 1-ին մրցանակը և դարձել արվեստագետների «KieferHablitzel» մրցույթի դափնեկիր, իսկ 2018 թվականին՝ Mizmorim մրցույթի դափնեկիր (Բազել)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արամ Հովհաննիսյան Archived 2023-02-20 at the Wayback Machine. – avproduction.am/
2. ↑  Արամ Հովհաննիսյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմպոզիտոր Արամ Հովհաննիսյանի ու արձակագիր Արամ Պաչյանի համագործակցության արդյունքը – ShoghakatTVcompany

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բառախաղ**, բառախաղով զբաղվելու համար պետք է ընտրել այնպիսի բառեր, որոնց վերադասավորումով կարելի է նոր բառեր կազմել. օրինակ՝ սրահ-հարս, սնար-սանր, դրամ-մարդ, ագռավ-գավառ, վտակ-կտավ, ծառա-առած, շուն-նուշ, կամ որևէ բառի բոլոր տառերը մեկ անգամ գործածելով՝ կազմել նոր բառեր, օրինակ՝ ատամնաբուժական-ատամ, մատ, բուժակ, բաժակ, ժամ, մական և այլն։

«Բառախաղ» բառը գեղարվեստական գրականության մեջ օգտագործվում է որպես բառերի կապակցության ձև, արտահայտչամիջոց, նաև հանգի տեսակ, օրինակ՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | - Մոզին ուզում ե՞ս։

- Ե՛ս ...
- Քանի՞ մանեթ կըտաս։
- Տա՛ս...
- Հիմի կըտա՞ս, թե չէ։
- Չէ՛ ...
- Դե էգուց կըգամ, որտեղից որ է՝ ճարի։
- Արի՛...
**Հովհ. Թումանյան** |  |

Բառախաղ կարող է ստեղծվել նաև իմաստով տարբեր, բայց նմանահունչ կամ նույնանուն բառերով, օրինակ՝ «Ես աղա, դու աղա, բա մեր աղունն ո՞վ աղա» (ժողովրդական առած)։ Մեկ այլ դեպքում կազմվում են ոչ թե մեկ, այլ երկու կամ նույնիսկ ավելի բառերից, դառնում բարդ կամ բաղադրյալ հանգ, որով էլ ստեղծվում է իմաստային խաղ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | - Կյանքից հարբած անցավոր,

Ահա դարձյալ անցավ օր,
Դու վազում ես դեպի մահ.
Մահը բռնում հանցավոր։
**Հովհ. Թումանյան** |  |

Բառախաղերը գեղարվեստական խոսքը դարձնում են ավելի գրավիչ, աշխույժ ու սրամիտ։ Բառախաղային հանգեր են ստեղծել բանաստեղծներ Պետրոս Դուրյանը, Ազատ Վշտունին, Պարույր Սևակը, Համո Սահյանը և ուրիշներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Դպրոցական մեծ հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 298)։*  |
**Բեթթի Մարիա Կարոլինա Պետերսոն** (անգլ.՝ Betty Pettersson, սեպտեմբերի 14, 1838(1838-09-14), Visby parish, Գոտլանդ, Գոտլանդ, Շվեդիա - փետրվարի 7, 1885(1885-02-07), Հեդվիգ Էլեոնորա, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ ուսուցչուհի։ Նա 1871 թվականին դարձել է Շվեդիայի համալսարանի առաջին կին ուսանողը։ Նաև եղել է Ուպսալայի համալսարանի առաջին կին ուսանողը, առաջին կին շրջավարտը և գիմնազիայի առաջին կին ուսուցիչը։

Կյանք
-----

Բեթթի Պետերսոնը ծնվել է թամբ պատրաստող Օլոֆ Պետերսոնի և Մագդալենա Սոֆյա Կարոլինա Կուլբերգի ընտանիքում, Վիսբիում։ Նրա ընտանիքը հարուստ չէր, այնուամենայնիվ, երբ բացահայտվել է նրա` տաղանդավոր աշակերտ լինելը, նրան հնարավորություն է տրվել ուսանել օրիորդաց մասնավոր դպրոցում, որտեղ սովորաբար ուսանել են հարուստ ընտանիքների երեխաներ։ Արդեն հասուն տարիքում նա որպես կրկնուսույց է աշխատել մի քանի հարուստ ընտանիքներում։

1870 թվականի բարեփոխումների արդյունքում կանանց հնարավորություն է տրվել սովորել համալսարաններում։ Պետերսոնը նույն տարում ընդունվել է համալսարան, չնայած չի կարողացել դասերն սկսել առաջին փորձից։ 1871 թվականի մայիսի 16-ին ավարտել է Ստոկհոլմի Nya elementarskolan-ն` դառնալով դրա առաջին կին շրջանավարտը։ 1872 թվականի փետրվարի 27-ին ընդունվել է Ուպսալայի համալսարան` դառնալով առաջին կին ուսանողը։ Ուսումն ավարտել է 1875 թվականի հունվարի 28-ին։ Նա մեծ դժգոհությունների է հանդիպել իր կուրսընկեր տղաների կողմից։

Ավարտելուց հետո 1877-1884 թվականներին որպես ուսուցիչ է աշխատել արական գիմնազիայում։ Այս հարցում ևս առաջամարտիկ է եղել։ Նրա բնութագրել են որպես պատասխանատու, հմուտ և ուսանողների կողմից սիրված մարդ։ Որպես ուսուցիչ նրա մասին ասել են. «Սա նրա կոչումն է, որին նա տալիս է իր ամբողջ հոգին։ Ավելին, նա կարողանում է ստանալ աշակերտների վստահությունը. նրա դասարանը միշտ աչքի է ընկել լավ կազմակերպվածությամբ»։

Մահացել է տուբերկուլյոզից։

Ժառանգություն
-------------

Բեթթին եղել է Gotland nation-ի անդամ, և կազմակերպության փաբն այսօր կոչվում է նրա անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Betty M C Pettersson (շվեդերեն) — 1917.
2. ↑  Sten nr 107 Betty Pettersson — Norra begravningsplatsen.se.
3. ↑  Historiesajten: Betty Pettersson
4. ↑  Betty M C Pettersson, Svenskt biografiskt lexikon (art av Britta Lövgren), hämtad 2015-06-16

Արտաքին հղումներ
----------------

* Österberg, Carin et al. *Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare* (Swedish women: Predecessors, successors) Lund: Signum 1990. (91-87896-03-6) (In Swedish)
* Betty M C Pettersson, Svenskt biografiskt lexikon (art av Britta Lövgren), hämtad 2015-06-16.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1282178652 · VIAF: 849167807429818130007 · WorldCat VIAF: 849167807429818130007 |

 |
**Բոգդան Միրզաջանի Կնունյանց** (նոյեմբերի 14 (26), 1878, Ննգի, Շուշիի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 14 (27), 1911, Բաքու, Ռուսական կայսրություն, հեղափոխական ծածկանունները՝ *Ռուսով, Ռուբեն, Բ. Ռադին-Պետրով, Բակինեց, Կավկազեց*), (Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշիի գավառի Ջամիաթ գյուղ (այժմ՝ Արցախի Ննգի գյուղ - Բաքու), հայ բոլշևիկյան հեղափոխական, կուսակցական գործիչ։

1897 թվականին ներգրավվել է Կոմունիստական կուսակցության շարքերում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Շուշիի ռեալական ուսումնարանում (1886-1895)։ 1896 թվականին ընդունվել է Պետերբուրգի տեխնոլոգիական ինստիտուտի քիմիական ֆակուլտետը։ 1897 թվականին մտել է Պետերբուրգի «Բանվոր դասակարգի ազատագրության պայքարի միության» մեջ։ Ռուսաստանի հեղափոխական երիտասարդության պատվիրակության կողմից 1900 թվականին Բեռլինում մասնակցել է Վիլհելմ Լիբկնեխտի թաղմանը։ 1901 թվականին աքսորվել է Բաքու, որտեղ դարձել է ՌՍԴԲԿ Բաքվի լենինյան-իսկրայական կոմիտեի ղեկավարներից։ Ստեփան Շահումյանի, Արշակ Զուրաբյանի և մյուսների հետ 1902 թվականին հիմնադրել է «Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միությունը» և նրա օրգան «Պրոլետարիատ» թերթը։ Մասնակցել է (1903 թվականի) Կովկասի կազմակերպությունների I համագումարին և Բաքվի կոմիտեի կողմից ընտրվել Կովկասյան միութենական կոմիտեի անդամ ու ՌՄԴԲԿ II համագումարի պատգամավոր։ Համագումարում ծանոթացել է Վլադիմիր Լենինի հետ և բազմաթիվ ելույթներով հանդես եկել ի պաշտպանություն հեղափոխական մարքսիզմի և լենինյան-իսկրայական գծի։

Գրականություն
-------------

* Ինճիկյան Հ. Գ. Հեղափոխության մարտիկը, Երևան, 1979։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 496—497.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000026489538 · LCCN: n82071502 · SUDOC: 243989563 · VIAF: 25948451 · WorldCat VIAF: 25948451 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 496)։*  |
**Արամ Գրիգորի Քաթանյան** (մարտի 10, 1926(1926-03-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1998), հայ խորհրդային դիրիժոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1976)։ 

Կոստանդին Քաթանյանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

1951 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիան (Կոստանտին Սարաջևի դասարանը)։ Նույն թվականից՝ Սվերդլովսկի ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր։ 1958 թվականից՝ Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի դիրիժոր, 1964-1970 թվականներին և 1974-1982 թվականներին՝ գլխավոր դիրիժոր։ 1970-1973 թվականներին՝ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր և գեղարվեստական ղեկավար։

Քաթանյանի ղեկավարությամբ Երևանում (առաջին անգամ ԽՍՀՄ-ում) իրականացվել են Ի. Ստրավինսկու «էդիպ արքա» օպերա-օրատորիայի (1963), Լ. Բեռնստայնի «Վեստսայդյան պատմություն» երաժշտական դրամայի (1963), Զ. Կ. Մենոտտիի «Հյուպատոսը» (1966), Վ. Բելլինիի «Նորմա» (1975) օպերաների, ինչպես նաև ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների մի շարք օպերաների և բալետների, այդ թվում՝ Ա. Խաչատրյանի «Սպարտակ» (1961), էդգար Հովհաննիսյանի «Հավերժական կուռք» (1966), Գրիգոր Եղիազարյանի «Անուրջների լիճը» (1968), Ալեքսանդր Հարությունյանի «Սայաթ-Նովա» (1969) բեմադրությունը։

Գրականություն
-------------

* Тер-Симонян М. Дирижёры Армении // «Советская музыка», 1977, № 9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կայքում Archived 2018-07-20 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 3498154260516524480001 · WorldCat VIAF: 3498154260516524480001 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 381)։*  |

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 12. — էջ 381.
«**Բառգիրք հայոց**», Երեմիա Մեղրեցու կազմած հայերեն բառերի առաջին տպագիր բացատրական բառարանը։ 

Հիմնական բառապաշարը վերցված է «Բառք քերթողականք» բառարանի մի գրչագիր տարբերակից, որին, Սարգիս եպիսկոպոսի աշխատասիրությամբ, ավելացված են Աստվածաշնչի և այլ բառարանների բառահոդվածներ։ 

Այն որպես սկզբնաղբյուր օգտագործել են Մխիթար Սեբաստացին, Ստեփանոս Օրբելյանը, Գ. Փեշտմալճյանը, Ն. Բյուզանդացին, Հրաչյա Աճառյանը և ուրիշներ։ 

Տպագրվել է 1698 թվականին Լիվոռնոյում, տպագրիչ՝ Սարգիս Եվդոկիացի Սահեթճի։ 

Բառարանը վերջում ունի «Աշխարհացոյց» վերնագրով հավելված և տեղանունների համառոտ ցանկ։ Ընդգրկում է շուրջ 8550 բառ։ 

Տիտղոսաթերթին՝ «Բառգիրք հայոց, արարեալ ի Սուրբ Էջմիածին Երեմիայ վարդապետէ…» (344 էջ, 8°, 13 x 7,4 սմ)։ 1728 թվականին վերահրատարակվել է Կ. Պոլսում՝ Մարտիրոս Սարգսյանի տպարանում որի տիտղոսաթերթին գրված է նույնը։ Տպակից է Վարդան Արևելցու «Աշխարհացոյց»-ին (576 էջ, 8°, 13,3 x 8 սմ)։ 

1975 թվականին Հ. Ամալյանի աշխատասիրությամբ տպագրվել է «Բառգիրք հայոց»-ի քննական բնագիրը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բելգերն** (գերմ.՝ Belgern), Գերմանիայի Սաքսոնիա երկրամասի Բելգերն-Շիլդաու քաղաքի մաս։ Մինչև 2013 թվականի հունվարի 1-ը Բելգերնը ինքնուրույն համայնք էր և ենթակա էր Լայպցիգ վարչական շրջանին։ Ներառված է Հյուսիսային Սաքսոնիա երկրամասի շրջանում։

Բելգերնը հին սլավոնական քաղաք է, որտեղ ապրում էին նիժիչիները՝ արևմտյան սլավոնական ցեղերը։ Անունը սլավոնական ծագում ունի՝ բել՝ սպիտակ և գեր՝ լեռ բառն աղավաղված, այսինքն *սպիտակ լեռ*, ավելի ուշ գերմանական հողի վրա անունը վերածվել է Բելգերնի, այժմ քաղաքը Գերմանիայի Սաքսոնիա երկրամասի Բելգերն-Շիլդաու քաղաքի մաս է կազմում։

2011 թվականի վերջին Բելգերնի բնակչությունը կազմել է մոտ 4700 մարդ։ Զբաղեցնում է 17,31 կմ2 տարածք։ Պաշտոնական կոդը 14 3 89 040 է։ 

Քաղաքը բաժանված էր 16 քաղաքային շրջանների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  Լ․ Ռիժիկովա, Է․ Գրիշինա․ «Պատմական տեղանունների բառարան»։

Գրականություն
-------------

* «Бельгерн»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.stadtbelgern.de Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4260239-7 · VIAF: 246193043 · WorldCat VIAF: 246193043 |

 |
**Գնթունիներ**, հայ նախարարական տոհմ։ Ըստ Մովսես Խորենացու, Գնթունիների նախարարությունը հաստատել է Հայոց ավանդական թագավոր Վաղարշակը՝ Հայաստանում բնակված քանանական ցեղի սերնդից, Ձեռես իշխանին կարգելով արքունիքի զգեստավորման գործակալ։ Քանիդաս տոհմապետի գլխավորությամբ քանանացիների ներգաղթի և Հայաստանում բնակություն հաստատելու մասին տեղեկացնում են նաև Պրոկոպիոս Կեսարացին և Ստեփանոս Տարոնեցին։

Ներսես Լամբրոնացին Գնթունիներին անվանում է քանանեդացիներ։ Սահակյան գահնամակում Գնթունիները դասվել են 21-րդ տեղում։ Հայոց բանակին տվել են 300 հեծյալ։ Մովսես Խորենացին հիշատակում է Գնթունիների նահապետ Զորային, Ղազար Փարպեցին՝ Վարդանանց պատերազմում նահատակված Տաճատ իշխանին, Վահանանց կողմնակից Վառգոշին։ Գնթունիները հայ մատենագրության մեջ հետագա դարերում հիշվում են որպես հմուտ զինվորականներ։

Սմբատ Ա թագավորի ժամանակ(890-914) Հովհաննես Դրասխանակերտցին Գնթունիներից հիշատակում է Հասան իշխանին՝ որպես արքունի տան ամրոցի՝ Կարսի պահակազորի հրամանատար, իսկ Աշոտ Բ Երկաթ թագավորի ժամանակ (914-929)՝ Աշոտ և Վասակ իշխաններին՝ որպես Գուգարք նահանգի վերակացուներ և նրա Շամշուլդե գլխավոր ամրոցի բերդապահներ։ Գնթունիների նախարարական տիրույթի մասին տեղեկությունները կցկտուր են։ Տրդատ Գ թագավորը իր հունական արձանագրության մեջ հիշատակել է Գնթունիների իշխաններից մեկին՝ Նիգ գավառում կալվածք պարգևելու առիթով։ Այս, ինչպես նաև Ապարանում, Քասաղ գետի ափին, մի հին եկեղեցու ավերակներում պահպանված Գնթունիների իշխան Գրիգորի արձանագրության հիման վրա ենթադրվում է, որ Նիգ գավառը եղել է Գնթունիների կալվածքը։ Բնակվել են Գեղամա լճի հյուսիսային եզերքին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 140)։*  |
**Բոգուշներ** (Բոգուշովիչներ, Դոնոշովիչներ), հայազգի նկարիչների ընտանիք Լվովում։

**Պավել Բոգուշ** (ծն․ թ․ անհտ․– 1605 կամ 1613), աշխատել է Ժոլկեում (Ժոլկվա, այժմ՝ Նեստերով, Լվովի մարզ, ՈւՍՍՀ) Ստանիսլավ Ժոլկեսկու կալվածքում։ Ունեցել է հայ և ուկրաինացի աշակերտներ (նրա մասին տեղեկությունները 1573-ից են)։ Պայքարել է Բրեստի Ունիայի (1596) սահմանափակումների դեմ, հասել այն բանին, որ Սիգիզմունդ III թագավորի՝ 1600-ի ապրիլի 17-ի հրովարտակով ոսկերիչների, քարգործների և ներկարարների ցեխի անդամ լինելու իրավունք են ստացել նաև ոչ կաթոլիկները՝ հայերը և ուկրաինացիները։ Գործերից են՝ Սիգիզմունդ III-ի (1588), Աննա Ավստրիացու (երկուսն էլ՝ Յագելոնյան համալսարանի թանգարան, Կրակով), հետման Ստանիսլավ Ժոլկեսկու (1596, պատմության թանգարան, Լվով) դիմանկարները, մի շարք գերբեր։

Պավել Բոգուշի որդին՝ **Շիմոն (Սիմոն) Բոգուշ** (ծն․ թ․ անհտ․– 1644-ից հետո), լեհ մագնատներ Վիշնևեցկիների և Մնիշեկների պալատական նկարիչն էր։ 1606-ին Մարինա Մնիշեկին ուղեկցել է Մոսկվա։ Գործերից են՝ Մարինա Մնիշեկի դիմանկարը (1606, Վավել, Կրակով), Յան Մնիշեկի դիմանկարը (պատմության թանգարան, Լվով), «Մարինա Մնիշեկի նշանադրությունը Կրակովում» (1605), «Մարինա Մնիշեկի թագադրությունը» (1606), «Մարինա Մնիշեկի և Դմիտրի Ինքնակոչի թագադրությունն ու շքերթը» (1606, բոլորն էլ՝ Պատմության պետական թանգարան, Մոսկվա), «Ճակատամարտ Կլուշինոյի մոտ» (1610, Լվովի պետական պատկերասրահ, վերագրվում է Շիմոն Բոգուշին)։

**Յան (Յակով, Հակոբ) Բոգուշ**, Պավելի որդին և աշակերտը։ Աշխատել է Լվովում։ Անունը վերջին անգամ հիշատակվում է 1605-ին։

Գրականություն
-------------

* Ղազարյան Մ․, Հայ կերպարվեստը XVII–XVIII դդ․ Գեղանկարչություն, Ե․, 1974։
* Օвсейчук В․ А․, Деятельность армянских живописцев во Львове (XV–XVII вв․), «ՊԲՀ», 1966, Mb 2;
* Казарян М․ М․, Из истории деятельности Львовских художников-армян XVI–XVIII вв․, в сб․։ Исторические связи и дружба украинского и армянского народов, в․ 3, Е․, 1971, с․ 294–300․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 501)։*  |
**Բավարիայի կենտրոնական դրամահատարան**, գերմանական դրամահատարան է, որը գտնվում է Բավարիայի Մյունխեն մայրաքաղաքում։ Այն գոյություն ունի այլ անուններով՝ սկսած 1158 թվականից, և ենթարկվում է Բավարիայի ֆինանսների նախարարությանը։ Մետաղադրամների հատումը Մյունխենի ամենահին գործունեություններից մեկն է։

Դրամահատարանը հիմնականում արտադրում է ներքին դրամաշրջանառության և արտասահմանյան մետաղադրամներ։ Գերմանիայում գտնվող մետաղադրամների համամասնությունը շրջանառության մեջ կազմում է 21 %։ 1871 թվականից ի վեր շրջանառվող մետաղադրամների վրա նշվում է դրամահատարանի *«D»* տարբերանշանը։ 2008 թվականին դրամահատարանը հանդես է եկել Մյունխեն քաղաքի 850-ամյակի առթիվ նախաձեռնությամբ՝ թողարկելով տասնմեկ հուշամեդալների շարքը։

Բացի մետաղադրամներից, դրամահատարանն արտադրում է նաև մեդալներ, ինչպես նաև պաշտոնական կնիքներ, ձուլակտորներ։ 1947-1948 թվականներին Բավարիայի կենտրոնական դրամահատարանը ներկայացրեց գերմանական մարկի մետաղադրամները՝ մինչև 1948 թվականի դրամական բարեփոխումը։ Դրամահատարանը պատրաստել է 1972 թվականին Մյունխենում անցկացված XX Օլիմպիական խաղերի հաղթողների բոլոր մեդալները։

Սպասարկման շենքը և արտադրական վայրը 1986 թվականի հուլիսի 16-ից տեղակայված է *Zamdorf* թաղամասում, նախկինում դրանք 177 տարի տեղակայված են եղել են Հին դրամահատարանում։

Տես նաև
-------

* Բեռլինի պետական դրամահատարան
* Համբուրգի դրամահատարան
* Բադեն-Վյուրթեմբերգի պետական դրամահատարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  www.hma.bayern.de Aufgaben – Allgemeines zum Bayerischen Hauptmünzamt. Aufgerufen 17. Juli 2010.
2. ↑  www.hma.bayern.de Medaillen. Aufgerufen am 13. Juni 2011.
3. ↑  www.hma.bayern.de Produkte – Dienstsiegel. Aufgerufen 17. Juli 2010.
4. ↑  www.muenzenmagazin.de Archived 2012-01-30 at the Wayback Machine.: *Die Münchener Prägestätte im 850. Jubiläumsjahr*, Ausgabe 1/2008, S. 36–37 (PDF; 316 kB). Aufgerufen am 13. Juni 2011.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 133162336 · WorldCat VIAF: 133162336 |

 |
**Գոլֆստրիմ** (անգլ.՝ *Gulf Stream*), ծովային տաք հոսանք Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային մասում։ Այն քարտեզների վրա հայտնվել է Բենջամին Ֆրանկլինի օրոք և նախաձեռնությամբ։ Լայն առումով Գոլֆստրիմը կոչվում է տաք հոսանքների այն հզոր համակարգը, որ ձգվում է 10 հզ կմ՝ Ֆլորիդա թերակղզու ափերից մինչև Շպիցբերգեն ու Նոր երկիր կղզիները։ Բուն Գոլֆստրիմը սկսվում է Ֆլորիդա թերակղզու հարավից (դուրս գալով Մեքսիկական ծոցից), խառնվում Անտիլյան հոսանքի ջրերին ն ընթանում մինչև Նյուֆաունդլենդյան ծանծաղուտը, շփվում Լաբրադորյան սառը հոսանքի հետ, շեղվում արևելք և այդտեղից կոչվում Հյուսիսատլանտյան հոսանք։ Գոլֆստրիմ առաջանում է պասատային քամիների կողմից Յուկատանի նեղուցով դեպի Մեքսիկական ծոցը ջրերի հսկայական զանգվածներ բերվելու և այնտեղ կուտակվող ջրերի ու Ատլանտյան օվկիանոսին կից մասերի մակարդակների միջև տարբերություն առաջանալու պատճառով։ Դեպի օվկիանոս ելքի մոտ հոսանքի հզորությունը 25 միլիոն3/վրկ է (20 անգամ գերազանցում է երկրագնդի բոլոր գետերի ծախսը), հյուսիսային լայնության 38°-ի տակ՝ 82 միլիոն մ3/վրկ։ Ֆլորիդայի նեղուցի շրջանում հոսանքի շերտի հաստությունը 700 - 800 մ է, լայնությունը՝ 75 կմ, արագությունը՝ 6 - 10 կմ/ժ։ Գոլֆստրիմ հոսանքի ջուրը տաք է և աղի։ Ջրի տարեկան միջին ջերմաստիճանը 25 °C - 26 °C է, աղիությունը՝ 36,2 - 36,4 ‰։ Ջրի ջերմաստիճանի փոփոխությունը կախված է արևադարձային տաք ջրերը բերող պասատային քամիների ուժից։ Դեպի հյուսիս-արևելք Գոլֆստրիմը հոսանքը լայնանում է (Նյուֆաունդլենդյան ծանծաղուտի մոտ մինչն 200 կմ), արագությունը պակասում, ջերմաստիճանը իջնում։ Գոլֆստրիմը տաք հոսանքի համակարգը մեծ ազդեցություն ունի ինչպես Եվրոպայի կլիմայի, այնպես էլ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծովերի ջրաբանական ն կենսաբանական բնույթի վրա։ Գոլֆստրիմի շնորհիվ Մուրմանսկ նավահանգիստը տարին բոլոր բաց է նավարկության համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 150)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5252021 · GND: 4021572-6 · Microsoft: 120221134 · NDL: 00567579 · SUDOC: 102364575 · VIAF: 316598257 · WorldCat VIAF: 316598257 |

 |

 |
**Բոդենի լիճ** (գերմ.՝ Bodensee), լիճ Նախաալպերներում՝ Գերմանիայի, Շվեյցարիայի և Ավստրիայի սահմանին։ Մակերեսը 538 կմ2 է, խորությունը մինչև 252 մ։ Լճափերին են Կոնստանց, Ֆրիդրիխսհաֆեն, Բրեգենց քաղաքները։
Ափը կազմված է հիմնականում խճաքարից, որոշ հատվածներում կարելի է հանդիպել իսկական ավազե ափերի։

Կլիմա
-----

Տարածաշրջանի կլիման մեղմ է։ Լճի սառեցումը հարյուր տարին մեկ է տեղի ունենում, երբ լիճն այնքան է սառչում, որ ոտքով կարելի է ացնել նրա վրայով։ Վերջին երեք սառեցումները եղել են 1963, 1880, 1830 թ.-ին։
Ջրի ջերմաստիճանը հուլիսին կազմում է 20 °C, հոկտեմբերին՝ 15 °C, սակայն շատ շոգ օրերին այն կարող է բարձրանալ մինչև 25 °C։

Անվանում
--------

Անվանումը ստացել է Bodman կայսերական հնագույն ամրոցի անունից։ Հայտնի է նաև *Կոնստանցի լիճ* անվամբ, որն էլ ստացել է Կոնստանց քաղաքի անունից։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Բոդենի լճում մինչ այժմ հայտնի են 412 տեսակի թռչուններ և 45 տեսակի ձկներ։ Տարածքում ամենից շատ հանդիպող թռչնատեսակներից են կեռնեխը, սերինոսը, սարյակը, շիկահավը, կապույտ երաշտահավը, ինչպես նաև բադերի և սագերի տեսակներ։
Ձկնորսության տարեկան եկամուտը կազմում է 1,5 մլն. կգ։ Ձկնորսության համար կարևոր նշանակություն ունեցող ձկնատեսակներից են Բոդենի լճի սիգը, պերկեսը, գայլաձուկը, շիղաձուկը, օձաձուկը, իշխանը։

Տես նաև
-------

* Ավիավթար Իբերլինգենի երկնքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 152986119 · GND: 4007403-1 · LCCN: sh85031304 · NKC: ge161042 · SUDOC: 027483169 · VIAF: 170077699 · WorldCat VIAF: 170077699 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 501)։*  |
**Բոզորգ Ալավի** (պարսկերեն՝ **بزرگ علوی**, փետրվարի 2, 1904(1904-02-02), Թեհրան, Իրան - փետրվարի 18, 1997(1997-02-18), Բեռլին, Գերմանիա), պարսիկ արձակագիր, թարգմանիչ։

1922-1928 թթ. սովորել է Գերմանիայում։ 1930 թվականին հաստատվել է Իրանում, ուսուցչություն արել Թեհրանի տեխնիկական դպրոցում։ 1937-41 թթ. բանտարկվել որպես քաղբանտարկյալ։ Հաջորդ տարիներին, Իրանում տեղի ունեցած բռնատիրության սաստիկ նվազումով, առաջանում է մի քիչ ազատ մթնոլորտ, որի ընթացքում էլ Ալավին ստեղծում է մի շարք գրվածքներ՝ այսպես կոչված «բանտի գրականություն». («Բանտի թղթակտորներ», 1941 թ. վեպ, «Հիսուներեք հոգի», 1942 թ. վեպ)։

1953 թվականի զինվորական հեղաշրջումից հետո անցել է Արևելյան Գերմանիա և պարսկերեն դասավանդել Հումբոլդտի անվան համալսարանում։ Հեղինակ է վեպերի և պատմվածքների մի քանի ժողովածուների։

Հայտնի ստեղծագործություններից են «Ճամպրուկը» (պատմվածքներ, 1934 թ. Թեհրան), «Նամակներ» (պատմվածքներ, 1951 թ. Թեհրան), «Նրա աչքերը» (վեպ, 1952 թ. Թեհրան), «Միրզա» (պատմվածքներ, 1988 թ. Թեհրան), ինչպես նաև «Դև... Դև...» և «Ուզբեկներ» (ուղեգրություն, 1949 թ.) գրքերը։ Ալավին իրանական վեպի հիմնադիրներից է։

Կատարել է նաև տասնյակ թարգմանություններ անգլերենից, ռուսերենից և գերմաներենից։ Արևելյան Գերմանիայի փլուզումից հետո՝ փոխադրվեց Իրան, սակայն շուտով կրկին հեռացավ հայրենիքից՝ վերահաստատվելով Բեռլինում։

Ունի ուսումնասիրություններ՝ նվիրված պարսից գրականությանը, որոնք հրատարակվել են նաև գերմաներեն։

Ալավին հայերեն
--------------

* Սենյակիս պատմությունը (պատմվածք)։ Մետաքսի ճամփան (Իրանի ժամանակակից պատմվածքը), Ե. Ապոլոն, 1996 թ. էջ 36-44։ Պարսկերենից թարգմ.՝ Խաչիկ Խաչեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #123200415 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2 3  *Roux P. d.* Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays (ֆր.) — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — Vol. 1. — P. 39. — ISBN 978-2-221-06888-5
3. 1 2
4. ↑  Մետաքսի ճամփան (Իրանի ժամանակակից պատմվածքը), Ե. Ապոլոն, 1996, էջ 34-35։


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Իրանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10223356 · BNF: 12068860p · GND: 123200415 · ISNI: 0000000410359957 · LCCN: n85046636 · NKC: jn19990216021 · NTA: 070358443 · NUKAT: n97034480 · SUDOC: 02896148X · VIAF: 78771628 · WorldCat VIAF: 78771628 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 502)։*  |
Երեխաները բատուտի վրա ցատկոտելիս
**Բատուտ** (իտալ.՝ *batuta* - հարված), մարզական սարք, հորիզոնական մետաղյա շրջանակին ամրացված ցանց, որը ռետինե հարմարանքներով մեղմացնում է հարվածը։ Կիրառվում է ակրոբատիկական, մարմնամարզական, ջրացատկերի և մասնագիտանան մարզումների (տիեզերագնացներ, օդաչուներ) ժամանակ։ Բատուտի վրա ցատկերը և պտույտները զարգացնում են տարածության մեջ մարմնի անսովոր դիրքում կողմնորոշվելու կարողություններ։ 

1965 թվականին Երևանում անցկացվել է Խորհրդային Միությունում բատուտի վրա ցատկերի առաջին առաջնությունը։ Ըստ Հայկական սովետական հանրագիտարանի, Խորհրդային Հայաստանում 1972 թվականին ստեղծվել է բատուտի վրա ցատկերի սպորտային ֆեդերացիա։

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 307)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4191523-9 · LCCN: sh85136852 · NDL: 00573295 |

 |
**Գողգոթավանք**, Հայաստանի Լոռու մարզի Այգեհատ գյուղատեղիում պահպանվող X-XVII դարերին պատկանող միակ կանգուն եկեղեցին։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Եկեղեցին տեղական բարբառով անվանում են Գոգոթավանք, որը մեզ է փոխանցվել բանահյուսությունների միջոցով։ Անվանումը առնրություն ունի Երուսաղեմի մերձակա Գողգոթա սրբացված լեռան հետ, ուր, ըստ ավանդության, թաղված է նախահայր Ադամը, և ուր խաչվել է Հիսուս Քրիստոսը։

Աղոթասրահն իր որմերի վիմական արձանագրություններում պարզապես կոչվում է եկեղեցի՝ առանց որևէ անվան, իսկ Քոբայրավանքի Արևշահի արձանագրության մեջ՝ Բդաեթի (Իգահատի) սուրբ Կաթողիկե՝ այն Մարիամաշեն Կաթողիկեի հետ չշփոթելու համար։

Պատմություն
-----------

Ըստ ամենայն հավանականության՝ Գողգոթավանքի Կաթողիկեն կառուցվել է 1180-ական թվականներին Սամուէլի կողմից։ Սակայն, հավանաբար, եկեղեցին կրկին միջամտությունների կարիք է ունեցել և ավելի ուշ Մարիամ Կյուրիկյանը, նվիրվելով այդ սուրբ գործին, սալարկել ու զուգել է այն, և վերաշինված աղոթարանը, ըստ կարգի, վերստին օծվել է 1223 թվականին. այսպիսի ենթադրության հիմք է տալիս մուտքի կիսաշրջան ճակատաքարի արձանագրությունը։ Ըստ Հաղպատի վանական համալիրի մի ընծայագրի վկայության՝ նույն Մարիամը՝ Կյուրիկե թագավորի դուստրը, 1200 թվականին Իգահատ (Յայգհատ) գյուղից մի ճորտ-շինական է ընծայել Ս. Նշան եկեղեցուն։ Ըստ երևույթին, նույն դարում եկեղեցին նորոգել են Գալիանեն ու իր եղբայր Սարգիսը։

Կառուցվածք
----------

Գողգոթավանքի Ս. Կաթողիկեն սրբատաշ բազալտով շարված երկթեք լանջերով միանավ սրահ է, որը մեզ է հասել ամբողջական վիճակում, մասնակիորեն խարխլված են ծկասալերն ու ներսի սալահատակը։

Տես նաև
-------

* Այգեհատ
* Քոբեր կայարանի գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  ՀՍՍՌ ԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ (2012)։ «Իգահատ գյուղատեղ»։ *Դիվան հայ վիմագրության* («Գիտություն» հրատ.): 339։ ISBN 978-5-8080-0981-3
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արամո (այլ կիրառումներ)

**Արամո** (լրիվ անունը **Արամ Ավրորայի Գևորգյան**) (հունվարի 24, 1968(1968-01-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգիչ, դերասան, թմբկահար։ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2011)։

Դերասան Ավրորա (Ավետիք) Գևորգյանի որդին է, երգչուհի Էմմա Պետրոսյանի ամուսինը։

Կրթություն
----------

1985 թ. ավարտել է Երևանի Կրուպսկայայի անվան թիվ 19 միջնակարգ դպրոցը։ Հաճախել է երաժշտական դպրոց, սովորել հարվածային գործիքների բաժնում։ 1985-1989 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժնում։

Ստեղծագործական գործունեությունը
-------------------------------

Նվագել է «Արևիկ» մանկական համույթում։ 1986-1992 թթ. եղել է Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբի մեներգիչ և թմբկահար, 1993-1997 թթ.՝ Հայաստանի Երգի պետական թատրոնի մենակատար։ 1998 թվականից ծավալում է համերգային գործունեություն հայրենիքում և արտասահմանում։

Խաղացել է թատերական ներկայացումներում և Էդմոնդ Քեոսայանի «Մխիթար սպարապետ», «Ծաղրածուի ժպիտը», Դովլաթյանի «Սողանք», «Մեր բակը», Սալեմի «Վոդկա լիմոն», Ռուդակովի «Գնչուհին» և այլ ֆիլմերում։

2012 թ. նկարահանվել է «Հովիվը», 2013 թ.` «Սպիտակ գառան երազը» և «Стрелок» ֆիլմերում։ Նկարահանվել է նաև «Որոգայթ»,«Սարոյանները» և «Աբելի քույրը» սերիալներում։

Սկավառակագրություն
------------------

Թողարկել է 4 ձայնասկավառակ, որից 3-ը կնոջ՝ Էմմա Պետրոսյանի հետ համատեղ։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2009)
* 1989 թ. Յուրմալայի երաժշտական մրցույթում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը, արժանացել «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ըստ ԿԸՀ կայքի ընտրողների ռեգիստրի.  Archived 2016-11-25 at the Wayback Machine.
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
3. ↑  Юрмала - 89. Церемония награждения и гала-концерт лауреатов (1989)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Բոլոտնիկովի զորքերի ճակատամարտը ցարի զորքերի հետ մերձմոսկովյան Նիժնիե Կոտլի գյուղի մոտակայքում
**Բոլոտնիկովի ապստամբություն** (ռուս.՝ *Восстание Болотникова*, ռուսական պատմագիտության մեջ՝ **Գյուղացիական պատերազմ Իվան Բոլոտնիկովի գլխավորությամբ (գյուղացիական ապստամբություն)**), խոշոր գյուղացիական, կազակական և ազնվականական ապստամբություն Ռուսաստանում՝ Իվան Բոլոտնիկովի և այլ առաջնորդների գլխավորությամբ 1606–1607 թվականներին։ Պատճառը 16-րդ դարի վերջին գյուղացիության շահագործման ուժեղացումն էր։ 1601-1603 թվականների սովի հետևանքով շատ գյուղացիներ և խոլոպներ փախել են երկրի հարավային շրջանները 1606 թվականի կեսերին գյուղացիների տարերային ելույթները վերածվել են ապստամբության, որը գլխավորել է Բոլտոնիկովը։ 

Շարժմանը մասնակցել են գյուղացիներ, ստրելեցներ, կազակներ, սկզբում՝ նաև ազնվականական ջոկատներ։ Ապստամբությունը սկսվել է հարավարևմտյան Ռուսաստանում, տարածվել Լեհաստանում և Ուկրաինայում՝ ընդգրկելով ավելի քան 70 քաղաք։ Մի քանի ճակատամարտերում պարտության մատնելով ցարական զորքերին՝ Բոլոտնիկովը պաշարել է Մոսկվան (1606 թվականի հոկտեմբերի 7-ին), սակայն վճռական պահին ցար Վասիլի Շույսկու կողմն են անցել Սումբուլովի և Լյապունովի ազնվականական ջոկատները, այնուհետև՝ Պաշկովի ջոկատը։ 

Ապստամբները դեկտեմբերի 2-ին վճռական ճակատամարտում պարտվեցին, նահանջելով Կալուգա և 1606-1607 թվականներին ձմեռն անցկացրենելով այդտեղ, այնուհետև ճեղքելով պաշարման օղակը՝ անցան Տուլա և միացան Մուրոմեցի ջոկատներին։ Տուլայում, չորսամսյա պաշարումից հետո, երբ Շույսկին խոստացավ խնայել պաշարվածների կյանքը, ապստամբները հանձնվեցին։ Հակառակ ցարի խոստման, Բոլոտնիկովը և Մուրոմեցը մահապատժի ենթարկվեցին։ 

Ապստամբությունը Ռուսաստանում ճորտատիրության դեմ առաջին խոշոր ելույթն էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Крестьянская война под руководством Ивана Болотникова // N – Nikolaev – Moscow: Soviet Encyclopedia, 1954 – Page 361 – (Great Soviet Encyclopedia: in 51 Volumes / Editor-in-Chief Boris Vvedensky; 1949–1958, Volume 29)


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 127)։*  |
|  |
| --- |
| **Բարդի նրբագեղ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մալպիգիածաղկավորներ (Malpighiales) |
| **Ընտանիք** | Ուռազգիներ (Salicaceae) |
| **Ցեղ** | Բարդի *(Populus)* |
| **Տեսակ** | **Բարդի նրբագեղ** *(P. gracilis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Populus gracilis*** |

**Բարդի նրբագեղ** (լատին․՝ Populus gracilis), ուռազգիների ընտանիքի, բարդի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Գեղեցիկ, սյունաձև սաղարթով ծառ է'30—40 մ բարձրությամբ և մինչև 1,5 մ բնի տրամագծով։ Երիտասարդ տարիքում բունը և բազմամյա ճյուղերը ծածկված են սպիտակ, թեթևակի ճաքճքված կեղևով։ Ավելի տարիքավոր ծառերի բնի և խոշոր ճյուղերի կեղևը ունի և սպիտակավուն, հարթ, լի գորշ-մոխրագույն, ճաքճքված հատվածներ, որոնք հերթագայում են մեկը մյուսին։ ճյուղերի կեղևը սպիտակականաչավուն է։ Երիտասարդ ընձյուղները գլանաձև են, գորշադեղնավուն, բողբոջները կպչուն են։ Տերևները ռոմբաձևեն կամ լայն-ռոմբաձև, սղոցաեզր, գագաթում'երկարավուն սրված։ Կողմնային ջղերի թիվը կազմում է 5 —7 զույգ։ Ծաղկակիցները գորշավուն են, մինչև 4 մմ երկարությամբ, լայն, համարյա կլորավուն։ Ծաղկի սկավառակը կանաչասպիտակավուն է, 8—45 առէջներով, որոնց Փոշանոթները ծիրանագույն են։ Վարսանդը ունի լայն-ձվաձև սերմնարան, որի սպին դեղնավուն է։ Ծաղկում է մարտին (երբեմն՝ ապրիլին), պտուղները հասունանում են մայիս-հունիսին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, հիմնականում Արևելյան և Արևմտյան Անդրկովկասում։ Պատկանում է այն բույսերի թվին, որոնք բնական պայմաններում վերացել են, այլևս չեն հանդիպում և պահպանվել են միայն մշակության մեջ։ Տիպիկ արխեոֆիտ է։ Հատկապես շատ է տարածված Արարատյան դաշտում, որտեղ արդեն մի քանի հազարամյակ է, ինչ մշակվում է։ Այն աստիճան բնորոշ է արարատյան լանդշաֆտի համար, որ շատերն այն համարում են տեղական ծառատեսակ։

Չափազանց լուսասեր է, խոնավասեր, պահանջկոտ է հողի բերրիության նկատմամբ և միաժամանակ ցրտադիմացկուն է։ Դրա շնորհիվ հաջողությամբ է աճում մեր հանրապետության բարձրլեռնային շրջաններում։ Ապրում է 60—80 տարի։

Կիրառություն
------------

Խորհուրդ է տրվում օգտագործել որպես սոլիտեր, ծառուղիներում և գեղատեսիլ խմբերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (136)։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |
**Բոմարիս** (անգլ.՝ Beaumaris Castle, վալլիերեն՝ Castell Biwmares), միջնադարյան դղյակը գտնվում է Մեծ Բրիտանիայի Անգլիսի կղզում` Ուելսում։

Բոմաարիսը Էդուարդ 1-ի կառուցած դղյակներից մեկն է։ Այն նախատեսված էր նրա համար, որ մեծացնեն անգլիացիների ազդեցությունը Ուելսում։ Շինարարությունը սկսվել էր 1295 թվականին, Ուելսի ռազմական ընկերության շրջանակներում։ Կառավարիչ էր նշանակվել Ժակ դե Սեն-Ժորժը։ Շինարարությունը շարունակվեց 35 տարի, բայց չէր ավարտվել առաջացած ֆինանսական խնդիրների պատճառով։ Ընդհանուր առմամբ ծախսվել էր £15,000, բայց ամրոցը մնաց անավարտ։

Բամորիս ամրոցը կառուցվել է համակենտրոն նախագծում, բայց նրանում բացակայում է Դոնժոնը։ Դղյակը տեղակայված է Անգլիսի կղզու ծովափին և փակում է Մենայ նեղուցի արևելյան մուտքը։

Ամրոցի շուրջը մեծ փոս է, նախկինում միացված էր ծովին և թույլ էր տալիս խոշոր նավերին մոտենալ և բեռնաթափվել ամրոցի դարպասի մոտ։ Աշտարակները և պատերի շրջանաձև կառուցվածքը ապահովում էին ամրոցի հուսալի պաշտպանությունը։ Ամրոցը առ այսօր լավ է պահպանվել։

Ամրոցի անվանումը թարգմանաբար նշանակում է «Արդար ճահիճ»։

Տեղեկություն այցելուների համար
------------------------------

Դղյակը բաց է ապրիլ ամսից մինչև սեպտեմբեր ամիսը։

Պատմություն
-----------

Անգլիայի թագավորները և Ուելսի իշխանները պայքարել են Հյուսիսային Ուելսում իրենց վերահսկողությունը հաստատելու համար սկսած 1070-ական թվականներից։ Հակամարտությունները վերսկսվեցին 13-րդ դարում և դա հանգեցրեց Էդվարդ 1-ի միջամտմանը, դա տեղի ունեցավ նրա կառավարման օրոք 1282 թվականին։ Էդվարդ ներխուժում է մի հսկայական բանակ, շարժվելով դեպի հյուսիս, հասնելով Կարմարտենա քաղաք և շարժվում է դեպի արևմուտքի Մոնտգոմերի և Չեստեր։ Էդվարդը որոշում է ընդմիշտ բնակեցնել Հյուսիսային Ուելսի հետ դրույթներ համար նրա կառավարման էին շարադրված են Կանոնադրությունում կարող եք, ընդունված մարտի 3-ին 1284։ Ուելսը բաժանվել էր կոմսության և իշխում էր այնպես ինչպես Անգլիան՝ նոր ստեղծված հյուսիս-արեւմուտքում։

The moated north-west walls of the outer ward
1294 Մադոգ ապ Լայվելնը ապստամբեց անգլիական ուժերի դեմ։ Ապստամբությունը արյունալի էր, զոհվել էր Անգլիսիի շերիֆ՝ Ռոդժեր դե Փուլեսդոնը։ 1295 թվականի ապրիլին Անգլիսին գրավել էին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Gwerthfawrogiad Cymeriad Ardal Cadwraeth Biwmares, Beaumaris Conservation Area Character Appraisal (վալլ.) — Cyngor Sir Ynys Môn, 2006. — P. 56.
3. ↑


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 316746620 · WorldCat VIAF: 316746620 |

 |
Մի փոքրիկ մարդ նստած է կինոդահլիճում՝ մարդու գլխում, դիտելով և լսելով այն ամենը, ինչ ապրում է մարդ արարածը։ Դեկարտյան մատերիալիզմի նկարազարդում, որը պնդում է, որ հնարավոր է գիտակցված փորձի բովանդակությունը պահ առ պահ գտնել մտքում։
**Գոյաբանություն**, օնտոլոգիա (հունարեն՝  όν (όντος)- իրական կեցություն և լոգիա), փիլիսոփայական մտահայեցողական ուսմունք իրական կեցության (իրական աշխարհի) սկզբնահիմքերի ու սկզբնապատճառների մասին։ Գոյաբանությունը, ինչպես և ամբողջ փիլիսոփայական մետաֆիզիկան, որի բաղկացուցիչ մասն է եղել, հավակնում է տալու իրական կեցության նկարագիրն այնպես, ինչպես այն կա ինքնին՝ ճանաչող սուբյեկտի մոտեցումից անկախ։ Բայց, ի տարբերություն առանձին գիտությունների, որոնք նույն ինքնին վերցրած իրական կեցության առանձին մասերն են ուսումնասիրում, գոյաբանությունը հավակնում է տալու առհասարակ ամեն մի իրական կեցության նկարագրությունը մտահայեցողական եղանակով՝ ընդհանրական կատեգորիաների միջոցով (Արիստոտել, Մետաֆիզիկա, գիրք Դ, գլուխ Ա, P և գիրք Ե)։ Միջնադարում կեցության մասին ուսմունքն ամբողջովին և գոյաբանական հարցադրումները մասնավորապես միահյուսված էիև աստվածաբանությանը։ Հայ միջնադարյան փիլիսոփայության մեջ այդ առանձնահատկությունը ցայտուն արտահայտություն է գտել մի շարք իմաստասերների, հատկապես Եզնիկ Կողբացու, Հովհաննես Սարկավագի, Հովհան Որոտնեցու հայացքներում։ 7-րդ դարից ի վեր, հատկապես գիտական մտածողությունը հետազոտող իմացության տեսությունից որոշակիորեն տարբերակվեց կեցության մասին տեսությունը՝ մետաֆիզիկան, ու նրա կազմում՝ գոյաբանություն որպես բնափիլիսոփայություն (գերմանացի փիլիսոփաներ Գոկլենիուս, որը «օնտոլոգիա» տերմինի հեղինակն է, առանձնապես Քրիստիան Վոլֆ)։ 19-րդ դարի կեսերին զարգացած բնական գիտությունների կողքին ավելորդ դարձավ գոյաբանության գոյությունը և այն տարբեր դիրքերից քննադատեցին պոզիտիվիզմը, նեոկանտականությունը և հատկապես մարքսիզմը։ Արդի արևմտյան փիլիսոփայության մեջ հին գոյաբանության ավանդույթը շարունակում են միայն կրոնափիլիսոփայական ուղղությունները։ «Նոր գոյաբանությունը» (Ն․ Հարտմանի «քննադատական գոյաբանություն․», Մ․ Հայդեգերի «հիմնարար գոյաբանություն») իրական կեցություն է համարում ոչ թե աշխարհի վերացական-ընդհանրական կառուցվածքն ու սկզբունքները, այլ մարդու առկա, անմիջական գոյության աշխարհը՝ ի հակադրություն մարդկային գործունեության արգասիքների (հասարակական հաստատությունների, նորմերի, ինչպես և գիտության ու տեխնիկայի աշխարհի), որոնք տեխնիցիզմի պայմաններում օտարված են մարդուց։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմը մերժում է գոյաբանական մտակառուցումները։ Աշխարհի մասին ամեն մի պնդում կարող է տեղ ունենալ գիտական տեսության մեջ։ Տրամաբանության մեջ «ձևական համակարգի գոյաբանություն», «գոյաբանական նշանակություն» ասելով նկատի ունեն, թե ձևայնացված լեզուն մևկնաբանելիս ինչպիսի օբյեկտների գոյությունն է ընդունվում․ «պլատոնիստական» մեկնաբնությունն ընդունում է վերացական էություններ (դասեր, հատկություններ), իսկ ըստ «նոմինալիստականի» վերացական էությունների մասին բոլոր ասույթները կարող են հանգեցվել կոնկրետ օբյեկտների մասին ասույթների։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 155)։*  |
**Բոյիկ Ասկյարե** (***Ասկյար Բոյիկի Բրոյան***, օգոստոսի 31, 1941(1941-08-31), Ռյա Թազա, Ապարանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայաստանցի քուրդ բանաստեղծ, տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1985 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ՀԽՍՀ Ապարանի շրջանի Ղոնդախսազ (հետո՝ Արագածի շրջանի Ռյա Թազա) գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետը։ 1966-1968 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության մինիստրության հողագիտության և ագրոքիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես ավագ հողագետ։ Այնուհետև սովորել է գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի և կազմակերպման հայկական գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1975 թվականին «Աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը Հայաստանի գյուղատնտեսական ձեռնարկություններում» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1968 թվականից աշխատել է գյուղատնտեսական էկոնոմիկայի և կազմակերպման հայկական գիտահետազոտական ինստիտուտում, սկզբում որպես կրտսեր, ապա՝ ավագ գիտաշխատող, 1984 թվականից՝ բաժնի վարիչ։

Նրա գրական առաջին գործերը տպագրվել են 1960 թվականին, «Ռյա թազա» թերթում։ Քրդերեն լույս են տեսել նրա «Շավիղ» (Երևան, 1966), «Սարի ծաղիկներ» (Երևան, 1975) բանաստեղծությունների ժողովածուները։ Գրել է նաև դրամատիկական երկեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկ Խաչատրյան (1986)։ *Գրական տեղեկատու*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 55-56


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000004789476X · LCCN: n97103722 · NTA: 291577431 · SUDOC: 219801304 · VIAF: 6684255 · WorldCat VIAF: 6684255 |

 |
**Բենեֆիցիում** (լատին․՝ beneficium նշանակում է բարերարություն), Արևմտյան Եվրոպայում վաղ միջնադարում թագավորի կամ ավատատիրոջի կողմից հողը պայմանական և ժամանակավոր շնորհվում էր զինվորական կամ վարչական ծառայության համար։ Նա, ում տրվում էր հողը, կոչվում էր բենեֆիցիար։ Բենեֆիցիումը կարող էր ետ խլվել բենեֆիցիարից, եթե վերջինս չէր կատարում իրենից պահանջվող ծառայությունները։

Բենեֆիցիումը ֆրանկական պետության մեջ
------------------------------------

Ֆրանկական պետության մեջ բենեֆիցիումը լայնորեն կիրառվել է 8-րդ դարի 30-ական թվականներին՝ Կառլոս Մարտելի կողմից բենեֆիցիումի վերաբերյալ բարեփոխություն կատարելուց հետո։ Հողն այն մշակող գյուղացու հետ միասին ցմահ տրվել է բենեֆիցիարին հիմնականում զինծառայության դիմաց։ Բենեֆիցիումը ժամանակի ընթացքում դարձել է ժառանգական սեփականություն՝ ֆեոդ։

«Պարգևական» և «արքայատուր» հողեր
--------------------------------

Հայաստանում ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջանում բենեֆիցիումին նման հողատիրության ձև է եղել։ Այդ ձևը վաղ ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջանում կոչվել է «պարգևական», իսկ ուշ ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջանում՝ «արքայատուր»։ Հողը որպես պարգև տրվել է ֆեոդալներին աչքի ընկնող ռազմական ու վարչական ծառայությունների համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված* Հայկական սովետական հանրագիտարանի «Բենեֆիցիում» *հոդվածից (հ․ 2, էջ 390 )։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Ուղղափառ աստվածաբանական · Catholic (1907—13) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777374296 |

 |
**Բարձրյալի խրատանին** (իսլ.՝ Hávamál), սկանդինավյան «Ավագ Էդդա» էպոսի երկրորդ և ամենածավալուն երգը։ Հին իսլանդերենում Háva նշանակում է բարձր, իսկ mál՝ խոսք։ Երգը բաղկացած է 164 տնից։ Չափածո խրատների այս ստվար ամբողջությունը հնչում է խորհրդավոր Բարձրյալ անունով հանդես եկող Օդինի բերանից։ Սկալդները՝ սկանդինավյան գուսանները, սկզբնական շրջանում այս խրատները բանավոր կերպով ավանդել են հյուսիսեվրոպական գրեթե բոլոր ժողովուրդներին։ Խրատանու պատգամները՝ վիկինգների այդ ինքնատիպ սահմանադրությունը, լայն կիրառություն են գտել սոցիալական բոլոր խավերի համար։

Նկարագրություն
--------------

«Բարձրյալի խրատանին» երգի առաջին 95 բանաստեղծական տները վերաբերում են հյուրընկալության կանոններին։ Օդինն իր խրատների շարքում միշտ շեշտադրում է խելոքների և հիմարների հակադրությունը։ Կյանքի համարյա բոլոր դրվագներում խելոքները կարողանում են օգտվել այդ խրատներից՝ ճիշտ ընկալելով դրանք և կիրառելով առօրյայում։ Սկանդինավյան ժողովուրդները բնակվում են ցուրտ վայրերում, և Օդինը նախ խորհուրդ է տալիս հյուրին ջերմորեն դիմավորել, ներս հրավիրելուց հետո առաջին հերթին նրան տեղ տալ տանը վառվող կրակի մոտ, ապա հոգալ ուտելիքով հյուրասիրելու և տաք հագուստ տալու մասին։ Խրատների մի մասը վերաբերում է տանտիրոջը, մի մասը՝ հյուրին։ Հյուրընկալվողներին բարձրյալ Օդինը խորհուրդ է տալիս շատախոսությամբ չզբաղվել, գարեջուր չափից ավելի չխմել։ Չի կարելի նաև մեկի տանը երկար հյուրընկալվել, քանի որ այդպիսով նա կդառնա անցանկալի ու աներես կհամարվի։

84-րդ տնից խրատները փոխում են իրենց բնույթը, և հիմնականում խոսվում է կանանց հանդեպ սիրո մասին։ Նա հայտնում է, որ չի կարելի տեղի տալ կանանց գայթակղություններին, այլ պետք է միշտ սթափ և զգոն լինել։ Սակայն անաղարտ սիրո մաքուր զգացմունքը գովելի է գերագույն աստծո համար, և նա արգելում է որևէ մեկին մեղադրել՝ սիրելու համար, քանի որ «խելոքն էլ է հանգրվանում սիրո խճճված ոստայնում, և իմաստունն էլ է խենթանում, անմիտ մանչուկի վերածվում անհագ սիրո հզոր գրկում»։

138-145-րդ տներում գովերգվում է իմաստնությունը և նրան ձգտելը։ Իր օրինակով Օդինը պատմում է, թե ինչպես է հանուն իմաստնության ինքը՝ գերագույն աստվածը ինքնազոհողության գնացել և ինչպիսի դժվարություններ ու զրկանքներ է կրել. Իգդրասիլ անունով հացենին համարվում էր տիեզերական ծառը, որի ճյուղերին գտնվում էին աստվածների, մարդկանց ու մյուս էակների բնակավայրերը՝ աշխարհները։ Իսկ արմատներում էր Հել անդրաշխարհը։ Եվ ահա, Օդինը ժամանակին իրեն գամել էր այդ ծառի վրա, որպեսզի արմատներում պահվող իմաստնության աղբյուրից ստանար խորհրդավոր ռուների (ծածկագրերի) գաղտնիքը։ Հանուն իմաստնության Օդինը զոհաբերում է նաև իր մեկ աչքը։

Աղբյուրներ
----------

* Ավագ Էդդա, Անտարես հրատարակչություն, Երևան 2018 թ.: Թարգմանիչ՝ Հակոբ Սարգսյան։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |

 |
**Արաքսյա Արտավազդի Խաչատրյան** (նոյեմբերի 17, 1960(1960-11-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խմբավար, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Արաքսյա Խաչատրյանը ծնվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 17-ին Երևանում։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1992 թվականին՝ ԵԿՄ խմբավարության բաժինը (Ա. Վերանյանի, Դ. Ղազարյանի դասարաններ)։ 

1992-2004 թվականներին և 2012 թվականից ՀՄՊՀ-ի դասախոս է։

2001 թվականին հիմ­նադրել է «Ցոլեր» կանանց քառաձայն երգչախումբը։ 

2004-2012 թվականներին եղել է Թեհրանի հայ մշակութային «Արարատ» կազմակերպության «Արարատ» տղամարդկանց և կանանց երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար և խմբավար։ Երգչախումբը մասնակցել է «Մեկ ազգ, մեկ մշակույթ» (2008), «Իմ Հայաստան» (2012) համահայկական, «Կոմիտաս Վարդապետ» (2013), «Ֆաջր» միջազգային (2014, 3-րդ մրցանակ, Իրան) փառատոներին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |