**Քրիստափոր (Խաչատուր) Կիրիլի Հուսիկյանց** (Կուսիկյան Քրիստափոր, 1840, Նոր Նախիջևան, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1910, Նոր Նախիջևան, Ռոստովի շրջան, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն), հայ նկարիչ, ճարտարապետ, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Մոսկվայի արևելյան լեզուների Լազարյան ինստիտուտի վարժարանը։ Ինստիտուտի խնամատար Խաչատուր Լազարյանի խնդրագրով՝ որպես « բարեկիրթ և աշխատասեր պատանի», ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիա, որտեղ սովորել է 27 տարի ընդմիջումներով՝ որպես «ազատ ունկնդիր» կամ «ազատ այցելու»` նա սովորել է Գեղարվեստի ակադեմիայի ճարտարապետության (1859-1868), ապա` գեղանկարչության (1866-1886, այլ տվյալներով՝ 1873-1886) բաժիններում։ 1874 թվականին Հուսիկյանցը Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի խորհրդի որոշմամբ արժանացել է արծաթե փոքր խրախուսական մեդալի՝ Մոսկվայից հյուսիս, Յարոսլավլից ոչ հեռու, Վոլգայի ափին գտնվող Ռիբինսկ քաղաքի թատրոնի շենքի նախագծի համար։ Ակադեմիայում սովորելու տարիներին մտերմացել է Իլյա Ռեպինի հետ։ 1867 թվականին Ռեպինը Գեղարվեստի ակադեմիայի սաների ընկերական երեկույթներից մեկի ժամանակ ստեղծել է Հուսիկյանցի գրաֆիկական դիմանկարը (գնվել է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահի կողմից)։ Պարբերաբար ստանձնել է Փոթի քաղաքի ճարտարապետի պարտականությունները։ 1886 թվականի հունվարի 28-ին Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի խորհրդի կողմից ստացել է ոչ դասային նկարչի կոչում։ 1891 թվականից Հուսիկյանցը մանկավարժական գործունեության է անցել Նոր Նախիջևանում։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Ստեղծել է գծանկարներ, վիմագիր և ջրաներկ աշխատանքներ։ Պահպանվել է հյուրանոցային նրա նախագիծը՝ համարներով, խանութներով և սրճարաններով՝ եռահարկ մի շինություն՝ արտաքին մասերի դեկորատիվ ներդաշնակ ձևերով, որտեղ կիսաշրջան պատուհանների լուծումների մեջ նկատելի են հայկական ճարտարապետության ավանդական տարրերը։ Դոնի Ռոստովի երկրամասային թանգարանի ֆոնդերում կարելի է տեսնել Հուսիկյանցի այլ աշխատանքներ՝ գերեզմանային ցանկապատերի նախագծեր՝ բարդ բուսական զարդանախշերով։  

«Ավերակ վանք» փոքրադիր ջրանկարը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

### Դիմանկարներ

* Ֆեոդոր Դոստոևսկի, 1883
* Տարաս Շևչենկո, 1884
* Պետրոս Ադամյան, 1884, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան
* Հովհաննես Այվազովսկի, 1890
* Մկրտիչ Խրիմյան, 1893, վիմագրություն
* Միքայել Նալբանդյան, 1904, ստվարաթուղթ, ջրաներկ
* Ռաֆայել Պատկանյան, 1906, վիմագրություն
* Րաֆֆի, 1906, թուղթ, տուշ
* Իվան Տուրգենև
* Ցարական պալատի որսապետ Միխայիլ Վոլկովի դիմանկարը, Վիշնի Վոլոչյոկի երկրամասային թանգարան
* Գնդապետ Նիկոլայ Մանզեյի դիմանկարը
* «Տիկին Մոկուռի դիմանկարը»
* Իշխան Վլադիմիր Բարյատինսկու դիմանկարը

### Ջրանկարներ

* Ինտերիեր» (1870, ջրաներկ, պահվում է Էրմիտաժի ֆոնդերում)
* «Էջմիածնի վանքը»
* «Էջմիածնի լիճը և վանքը»
* «Գեղարդի վանքը»
* «Օշականի եկեղեցին»
* «Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին»,
* «Աշտարակի Կարմրավոր եկեղեցին»
* «Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցին»
* «Խոր Վիրապի վանքը»

Այս ջրանկարներն այժմ գտնվում են Սարդարապատի ազգագրության թանգարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Юбилейный справочник императорской Академии художеств: 1764-1914. Сост. С. Н. Кондаков. Часть вторая – Список русских художников, с. 56; Художники народов СССР. Биобиблиографический словарь, с. 251)
2. ↑  Валерий Рязанов, От первого приюта до наших дней. Из истории изобраз ительного искусства Нахичевани-на-Дону, Ростов-на-Дону, 2011, с. 18-21
3. ↑  Արարատ Աղասյան, Մոռացված անուն. նկարիչ և ճարտարապետ Քրիստափոր (Խաչատուր) Հուսիկյանց (1840-1910)(չաշխատող հղում)