**Սուրենավան**, գյուղ Արարատի մարզի հարավային հարթավայրային մասում, Երևան-Երասխ ավտոճանապարհի վրա։ Երևանից 60 կմ, մարզկենտրոն Արտաշատից՝ 22 կմ հեռավորության վրա, Ուրծի լեռնաշղթայի հարավային մեղմաթեք սարահարթում։

Պատմություն
-----------

Հիմնումը սկսվել է 1946 թվականին, պաշտոնապես գրանցվել՝ 1954 թվականի փետրվարին։ Սուրենավան է անվանվել հայ հեղափոխական Սուրեն Սպանդարյանի պատվին։ Գյուղը համալրվել է Հայաստանի լեռնային շրջանի բնակիչներով (Մարտունի, Եղեգնաձոր) և Իրանից (Սպահան, Սուլթանաբադ) ու Սիրիայից հայրենադարձվածներով։

Աշխարհագրական տվյալներ
----------------------

Ծովի մակարդակից բարձրությունը՝ 815 մ։ Կլիման չոր, խիստ ցամաքային. ձմեռը սկսվում է դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը՝ -10-ից -30 °C, ամառը տևական է՝ մայիսից հոկտեմբեր (28-ից 40 °C): Մթնոլորտային տեղումներ՝ 250-300 մմ։ Բնական լանդշաֆտը՝ կիսանապատ (վերածված կուլտուր-ոռոգելիի)։ Բացարձակ ոռոգման ագրո կլիմայական գոտի։

Բնակչություն
------------

Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Սուրենավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 2172, առկա բնակչությունը՝ 2059 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի | 1897 | 1926 | 1939 | 1970 | 1979 | 1989 | 2001 | 2011 |
| Բնակիչ | 49 | 110 | 244 | 1836 | 2073 | 2406 | 2393 | 2172 |
|

Տնտեսություն
------------

Բնակչությունը զբաղվում է պտղաբուծությամբ, դաշտավարությամբ և կերային կուլտուրաների մշակությամբ (առվույտ, եգիպտացորեն, ցորեն, խոտհարքեր և այլն)։ Վարելահողերն աստիճանաբար վերածվում են այգեգործական (ծիրան, դեղձ, թութ, վաղահաս խնձոր, սալոր և այլն) ու խաղողագործական գոտիների։ Ակտիվ է նաև բանջարաբուծությունը՝ ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ (լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, բամիա, սեխ, ձմերուկ, դդմիկ, վարունգ, լոբի և այլն)։

Հողատարածքների ոռոգումն ապահովվում է բացառապես ջրմուղ պոմպերի միջոցով։

Զբաղվում են նաև անասնապահությամբ և ձկնաբուծությամբ։

### Սուրենավանի տարածքում գործող ձեռնարկություններ

* Օքսիդացված բիտումի «Աբիտ» գործարան
* Արմաշի ձկնաբուծական (մի մասը Սուրենավանում է)
* «Մանանա սթոուն» հանքարդյունահանման և վերամշակման ձեռնարկություն
* Մի քանի խոշոր ֆերմերային տնտեսություններ՝ սեփական ջրմուղ կայաններով

Սուրենավանցիներ
---------------

* Նաիրի Սաիլյան Արարատի Հատուկ ջոկատի հրամանատար
* Հովիկ Աղազարյան պատգամավոր
* Աշոտ Գաբրիելյան բանաստեղծ

Տեսարժան վայրեր
---------------

"Ջերմուկ"
Հանքային ջրի բնական աղբյուրից սնվող բացօթյա փոքրիկ լողավազան՝ գյուղից դեպի հարավ-արևմուտք։ Ավազանը հայտնի էր բուժական հատկություններով, ինքնամաքրվող էր ու տարածաշրջանում հանրաճանաչ։ "Ջերմուկի" ներկայիս վիճակի մասին տեղեկությունները թարմացման կարիք ունեն։

Ուռանոց
Խոշոր ուռենիների գեղատեսիլ բնական լեռնային պուրակ գյուղից դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Ուրծի լեռնաշղթայի ժայռոտ ստորոտներին։

Սարի աղբյուր
Սառնորակ աղբյուր գյուղից դեպի հյուսիս՝ նախալեռնային հատվածում։ Տարածքում առկա է նաև քարանձավ՝ որը հավանաբար ծառայել է որպես անտիկ բնակավայր։ Տարածաշրջանում հանդիպում են քարեդարյա բնակավայրերի մնացորդներ։

Խաղողի ձոր
Խաղողի վայրիացած այգիներ գյուղից դեպի հյուսիս-արևմուտք։

Սուրբ Նշան
Մատուռ գյուղից դեպի հարավ-արևմուտք։ Կառուցվել է 20-րդ դարում (կոնկրետ թվականը լրացման ենթակա է, փորագրված է մատուռի ներսում) հարակից Արարատ (Դավալու) գյուղի բնակիչ, որսորդ Սարիբեկ Մելիքսեթյանի կողմից, ով երազում Աստծուց հրահանգ ստանալով հիմնել է սրբատեղին ու ըստ երազի՝ անվանել "Նշան"։ 
Կից կա աղբյուր, տարածքը ակտիվորեն ծառայում է որպես հանգստի գոտի ամբողջ Արարատի շրջանի բնակիչների կողմից։ Մատուռն անընդհատ լրացվում է բազմաթիվ խաչքարերով։

Արագիլներ
Գյուղն աչքի է ընկնում արագիլների բազմազանությամբ, որոնք բույն են դրել գրեթե բոլոր սյուների գագաթներին ու դարձել տեղի բնակչության անբաժան բարեկամները։ Հիմնականում չեն չվում։

Տես նաև
-------

* Սուրենավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արարատի մարզ)

Գրականություն
-------------

* Սուրենավանի մասին Սերո Խանզադյանի «Հայրենապատումի» Բ գրքի «Անապատ ավազախիր» ակնարկը
* Աշոտ Գաբրիելյան, Ավազախիր անապատից՝ կանաչախիտ պարտեզ (ակնարկ), «Կանչ», 2006, թիվ 10, էջ 6։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները
2. ↑  Ա. Ա. Ասլանյան, Հ. Ղ. Գրգեարյան (1981). *Հայկական ՍՍՀ աշխարհագրական անունների համառոտ բառարան*. Երևան: ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն. p. 181.
3. ↑  "Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 184" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2015 Մարտի 27.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Արարատի մարզ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | **Արտաշատ** • Արարատ • Մասիս • Վեդի |  |
|  |
| Գյուղեր | Աբովյան • Ազատաշեն • Ազատավան • Այգավան • Այգեզարդ • Այգեպատ • Այգեստան • Այնթապ • Ավշար • Արալեզ • Արարատ • Արաքսավան • Արբաթ • Արգավանդ • Արմաշ • Արևաբույր • Արևշատ • Բաղրամյան • Բարձրաշեն • Բերդիկ • Բերքանուշ • Բյուրավան • Բուրաստան • Գեղանիստ • Գետազատ • Գետափնյա • Գինեվետ • Գոռավան • Դալար • Դաշտավան • Դաշտաքար • Դարակերտ • Դարբնիկ • Դեղձուտ • Դիմիտրով • Դիտակ • Դվին • Եղեգնավան • Երասխ • Տիգրանաշեն • Զանգակատուն • Զորակ • Լանջազատ • Լանջանիստ • Լանջառ • Լուսաշող • Լուսառատ • Խաչփառ • Կանաչուտ • Հայանիստ • Հնաբերդ • Հովտաշատ • Հովտաշեն • Ղուկասավան • Մասիս • Մարմարաշեն • Մխչյան • Մրգանուշ • Մրգավան • Մրգավետ • Նարեկ • Նիզամի • Նշավան • Նոյակերտ • Նորաբաց • Նորամարգ • Նորաշեն • Նոր Խարբերդ • Նոր կյանք • Նոր Կյուրին • Նոր ուղի • Շահումյան • Շաղափ • Ոսկետափ • Ոստան • Պարույր Սևակ • Ջրահովիտ • Ջրաշեն • Ռանչպար • Սայաթ-Նովա • Սիս • Սիսավան • Սիփանիկ • Սուրենավան • Վանաշեն • Վարդաշատ • Վարդաշեն • Վերին Արտաշատ • Վերին Դվին • Տափերական • Ուրցալանջ • Ուրցաձոր • Փոքր Վեդի • Քաղցրաշեն |
|  |
| Խոշորացված համայնքներ | Ուրցաձոր |

 |



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |