**Ամունդսենի ծով** (անգլ.՝ Amundsen Sea), ծով, որը գտնվում է Հարավային օվկիանոսում, Անտարկտիդա մայրցամաքի ափերին մոտ։ Ամունդսենի ծովը պատված է սառույցներով։ Կոորդինատներն են՝ հարավային լայնության 73° և արևմտյան երկայնության 110°: Տարածված է Մերի Բերդի երկրի կղզուն կից. սահմանափակված է արևելքից Տերստոնի կղզով, իսկ արևմուտքից՝ Դարտի հրվանդանով։ Վերջինից արևմուտք ձգվում է Անտարկտիդայի խաղաղօվկիանոսային ափը, իսկ Տերստոնից արևելք սկսվում են Բելինգսհաուզենի ծովի ջրերը։ Ամունդսենի ծովը ծայրամասային դիրքում է գտնվում։ Տարածքը 98.000 քառակուսի կմ է, միջին խորությունը 286 մետր իսկ առավելագույն՝ 585 մետր։ Շելֆն իրենից ներկայացնում է թույլ ալիքավորված կուտակումնային հարթություն, որը թեթևակի հակված է դեպի մայրցամաքը։ Շելֆի արտաքին ծայրամասը գտնվում է 400-500 մետր խորություններում։

Շելֆային Թուեթս սառցադաշտի սահմանը, Ամունդսենի ծով

Ընդհանուր ակնարկ
----------------

Ծովն իր անվանումը ստացել է նորվեգացի բևեռախույզ Ռուալ Ամունդսենի պատվին։ Ծովի մակերեսը կազմում է 98.000 քառակուսի մետր։ Առավելագույն խորությունը կազմում է 585 մետր։ Երկու մտնող հրվանդանների հեռավորությունը կազմում է 850 կմ։ Ամունդսենի ծովը ամենախիստ կլիմայով, դժվարամատչելի և քիչ այցելվող ծովերից է Համաշխարհային օվկիանոսում: Ոչ մի նավի չի հաջողվել մոտենալ նրա ծովափին, քանի որ այն շրջափակված է խաղաղօվկիանոսյան սառցե լեռնազանգվածով։ Հենց այստեղ, 1774 թվականին, անհաջողությամբ է պսակվել Ջեյմս Կուկի արշավախումբը, երբ ցանկանում էր հետազոտել Անտարկտիդան։ Տերստոն թերակղզուն համեմատաբար մոտ հասել է ամերիկյան «Գլետչեր» և «Բերտոն Այլենդ» սառցահատները (1960 թվականին), ինչպես նաև «Ն. Պալմերը» (1993 թվականին)։ Ափերը ամբողջովին սառույցներից են. դրանք կամ սառցե շելֆի սառույցներն են, կամ դրեյֆող սառույցները՝ մայրցամաքից պոկված։

Կլիմա
-----

Ծովը տարածված է անտարկտիկական կլիմայական գոտում։ Ամբողջ տարվա ընթացքում ծովի վրա փչում է մայրցամաքային սառը օդը։ Ամունդսենի ծովը կլոր տարին պատված է սառույցով։

Ձմռանը օդի ջերմաստիճանը ծովի վրա շատ ցածր է։ Ամենասառը ամիսներն են՝ հունիսը, հուլիսը և օգոստոսը։ Միջին ամսական ջերմաստիճանը հուլիսին կազմում է -18-ից -28։ Այստեղ օդի ջերմաստիճանը կախված է քամու ուղղությունից և արագությունից։ Փոթորիկների ժամանակ հարավային հատվածներում ջերմաստիճանը նվազում է մինչև -30-35 աստիճանը, իսկ հյուսիսային հատվածում՝ -40-50: Հյուսիսային քամիները մի փոքր ջերմացնում են օդը, քանի որ բարեխառն գոտուց են փչում։

Ամառային տաքացումները կարճատև են և քիչ։ Համեմատաբար տաք ամիսներն են՝ դեկտեմբերը, հունվարը և փետրվարը։ Փետրվարին օդի ջերմաստիճանը հասնում է -8-ի հյուսիսում, իսկ հարավում՝ -16 աստիճանի։

Ձմռանը Ամունդսենի ծովը լրիվ պատվում է սառույցով։ Դրան հակառակ, ամռանը, ծովը պատված է դրեյֆող սառույցներով։ Առավելագույն սառցահալատեղը արևելքում փետրվարին կազմում է մինչև 45 հազար կմ²։

Ֆաունա
------

Ամունդսենի ծովի ջրերում տարածված են ձկները, որոնք որպես կեր են ծառայում պինգվինների և ալբատրոսների համար։ Շելֆի սառույցներում հանդիպում են ծովաշներ և ծովառյուծներ։ Այս ծովի ամենատարածված կետը փոքր զոլավորն է։ Հանդիպում է նաև կետադելֆիններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  Flannery, Tim F. (2006). *The Weather Makers: How man is changing the climate and what it means for life on Earth*. HarperCollins. էջեր 356. ISBN 0-00-200751-7.
3. ↑  [[[:Կաղապար:Gnis3]] «Amundsen Sea»]. *Geographic Names Information System*. United States Geological Survey. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Море Амундсена.
* Амундсена море Արխիվացված 2016-10-13 Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամունդսենի ծով» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4502786-9 · LCCN: sh99000362 · NKC: ge1065847 · VIAF: 245851301 · WorldCat VIAF: 245851301 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հարավային օվկիանոսի ծովեր |
| --- |
|  |
|  Ամունդսենի  • Ավստրալիական Մեծ ծոց  • Բելինգսհաուզենի  • Դեյվիսի  • Դյուրվիլի  • Ընկերակցության  • Լազարևի  • Հաակոն VII-ի  • Մոուսոնի  • Ռիսեր-Լարսենի  • Ռոսսի  • Սոմովի  • Սքոշիա  • Տիեզերագնացների  • Ուեդդելի  |

 |