**Զարեհ Որբունի** (*Էոքսյուզյան*, մայիսի 24, 1902(1902-05-24), Օրդու, Տրապիզոնի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 1, 1980(1980-12-01), Բանյո), հայ վիպասան, խմբագիր և արձակագիր։

Կենսագրություն
--------------

Զարեհ Էոքսյուզյան ծնվել է Սև ծովի հարավարևելյան ափին գտնվող Օրդու քաղաքում։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը հաճախել է ծննդավայրի Մովսիսյան վարժարանը։ Հայրն սպանվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մայրը, չորս զավակներով, առագաստանավով կարողացել է փախչել Սևաստոպոլ, Ղրիմ։ 1 տարի անց նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Պոլիս, որտեղ Զարեհը սովորել է Պերպերյան վարժարանում (1919-1922)։ 1922 թվականին մեկնել են Ֆրանսիա ուր և հաստատում են մշտական բնակություն։ Նրանք երկու տարի ապրել են Մարսելում, ապա՝ Փարիզում (1924-1930) և Ստրասբուրգում (1930-1937)։ Ֆրանսիայում ապրած ժամանակից ի վեր Զարեհը ագահ ընթերցող էր, ծանոթանում էր եվրոպական մտքի զարգացման միտումներին և ֆրանսիական գրականության հայտնի գործերին, հատկապես Մարսել Պրուստին։

Գրական գործունեություն
----------------------

Օրվա ապրուստը հայթայթելով այլազան աշխատանքներով՝ Որբունին 1920-ական թվականներից եռանդուն մասնակցություն է ունենում ֆրանսահայ գրական–մշակութային կյանքին։ Զարեհ Որբունու առաջին ստեղծագործությունը «Գարուն» վերնագրով լույս է տեսնում Վահան Թեքեյանի խմբագրած «Ժողովուրդի ձայնը» թերթում։ Պետրոս Զարոյանի հետ կարճ ժամանակաընթացքում հրատարակում է «Նոր հավատք» հանդեսը, «Լուսաբաց» ամսաթերթը, աշխատակցում է սփյուռքի առաջադիմական մամուլին, և հատկապես ֆրանսահայ հանդեսներին ու թերթերին («Նաւասարդ», «Նոր գիր», «Մշակոյթ», «Անահիտ», «Զուարթնոց», «Զանգու», «Կյանք և արվեստ», «Մենք», «Անդաստան» և այլն)։

«Հալածուածները» խորագրով չորս հատորով ծրագրված վեպի առաջին հատորը «Փորձը» վերնագրով լույս է ընծայել 1929 թվականին։ Հետագայում լույս տեսան նաև մյուս երեք հատորները («Թեկնածուն», 1967, «Ասֆալթը», 1972, «Սովորական օր մը», 1974)։

Որբունին հրատարակել է նաև պատմվածքների ժողովածուներ՝ «Վարձու սենեակ» (1939), «Անձրեւոտ օրեր» (1958), «Պատմուածքներ» (1966)։ Առանձին գրքով 1947 թ. լույս է ընծայել «Դէպի երկիր» հայրենական հուշերի գիրքը, 1964 թվականին՝ «Եւ եղեւ մարդ» վեպը։

Մասնակցել է Սովետահայ գրողների երկրորդ համագումարին (1946)։ 1967 թվականին Երևանում լույս է տեսել նրա երկերի ժողովածուն՝ «Եւ եղեւ մարդ»խորագրով։

Երկեր
-----

* Հալածուածները. Փորձը, Մարսիլիա, 1929, 164 էջ։
* Վարձու սենեակ, Փարիզ, 1939, 171 էջ։
* Դէպի երկիր (ճամբորդութեան յուշեր), Փարիզ, 1947, 176 էջ։
* Հալածուածները. Փորձը, Պէյրութ, 1958, 109 էջ։
* Անձրեւոտ օրեր (պատմուածքներ), Փարիզ, 1958, 198 էջ։
* Եւ եղեւ մարդ, Փարիզ, 1964, 188 էջ։
* Պատմուածքներ, Պէյրութ, 1966, 176 էջ։
* Հալածուածները. Թեկնածուն, Պէյրութ, 1967, 216 էջ։
* Եւ եղեւ մարդ (վեպեր և պատմվածքներ), Երևան, 1967, 340 էջ։
* Հալածուածները. Ասֆալթը, Իսթանպուլ, 1972, 252 էջ։
* Հալածուածները. Սովորական օր մը, Պէյրութ, 1974, 181 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  J. Hacikyan, Agop (2005). *The Heritage of Armenian Literature From The Eighteenth Century To Modern Times*. Detroit: Wayne State Univ Pr. էջ 1007-1008. ISBN 9780814332214. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 24-ին.
2. ↑  B. Bardakjian, Kevork (2000). *A reference guide to modern Armenian literature, 1500-1920: with an introductory history*. Detroit: Wayne State Univ. Press. էջ 444. ISBN 9780814327470. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 24-ին. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|coauthors=` ignored (`|author=` suggested) (օգնություն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production · Լարուսի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 8733 · BNF: 155954822 · GND: 1128094061 · ISNI: 0000000033622165 · LCCN: n91009945 · SUDOC: 200305654 · VIAF: 47084412 · WorldCat VIAF: 47084412 |

 |

 |