recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Երմակի սխրանքը»** (ռուս.՝ Подвиг Ермака), Վասիլի Գնուտովի (1911-1999) պատմական վեպը՝ գրված 1986 թվականին։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1986 թվականին Ռոստովի հրատարակչությունում։

Վասիլի Սուրիկով, «Սիբիրի նվաճումը Երմակի կողմից», կտավ, յուղաներկ

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Այս լայնածավալ վեպը գրելու համար Վասիլի Գնուտովը 4 տարի ուսումնասիրել է սիբիրյան քրոնիկները և հատուկ գիտա-պատմական գրականություն, այդ թվում` Գերհարդ Միլերի, Սերգեյ Բախրուշինի, Ալեքսանդր Կոլեսնիկովի, Ռուսլան Սկրինիկովի և այլոց ստեղծագործությունները։

Բովանդակություն
---------------

Երմակի հուշարձանը Նովոչերկասկում
«Երմակի սխրանքը» վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Իվան Ահեղի դարաշրջանում։ Առաջին գլուխները նվիրված են Երմակի՝ սահմանամերձ Կաչալինսկ քաղաքի նախկի ատամանի Դնում ծավալած գործունեությանը։ Մի շարք գլուխներ նվիրված են Վոլգայում կազակների գործողություններին, Լիվոնյան պատերազմում նրանց ռազմերթին։ Վեպի երկրորդ մասում նկարագրված է Երմակի ռազմերթը դեպի Սիբիր։ Հերոսը բացահայտվում է կազակների, տեղացիների հետ շփման մեջ, մարտերում, ռազմերթի ծայրահեղ իրավիճակներում։

Երմակն իր վերջին պայքարն անցկացրեց 1585 թվականի օգոստոսի 5-ից 6-ի գիշերը։

### Երմակի մահը

1585 թվականի օգոստոսին Երմակը տեղեկանում է, որ բուխարյան քարավանը գնում է Սիբիր, և Կուչումն անձամբ ցանկանում է կտրել նրանց ճանապարհը և առգրավել ապրանքը։ Երմակը իր հորեղբոր հետ շտապում է Վագայ գետի ակունքի մոտ, որպեսզի քարավանն ազատ անցնի իր ճանապարհը Իրտիշ գետի երկայնքով։ Երկար ճանապարհից հոգնած՝ նա կազակների հետ տեղավորվում է գետին մոտ հանգստանալու։ Գիշերը բուռն էր ու անձրևոտ։ Բոլոր կազակները խոր քնով էին անցել։ Ոչ ոք չէր սպասում թշնամուն։ Մինչդեռ թաթարները խանի գլխավորությամբ հանկարծակի հարձակվեցին ճամբարի վրա և սկսեցին մորթել քնածներին։ Երմակը, փրկություն փնտրելով, նետվեց դեպի Իրտիշ։ Նա ուզում էր հասնել իր նավակին, բայց գետամակույկը հեռու էր ափից։ Ծանր զրահազգեստը Երմակին տարավ գետի հատակը, և նա խեղդվեց։ Մահացան նաև նրա գրեթե բոլոր ընկերները։ Սիբիրը լքված էր, բայց Երմակի գործը զուր չէր կորել. նրա ռազմերթը ջախջախեց Սիբիրյան խանության ուժը և ռուսների համար բացեց դեպի Ուրալ ճանապարհը։

Նրա հետքով գնացին մյուս վոյեվոդները, որոնք հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում ավարտեցին Կուչումի պարտությունը և վերջապես նրա տիրապետությունը միացրեցին Ռուսական թագավորությանը։

Հրապարակումներ
--------------

* Гнутов В. П. Подвиг Ермака. Исторический роман. - Ростов н/Д: Ростовское книжное изд-во, 1986. - 366 с.

Գրականություն
-------------

* Край родной: Хрестоматия / Сост. В. Б. Небратенко, В. Д. Яцык. - М.: «БАО-ПРЕСС»; Ростов н/Д: Изд-во «БАРО-ПРЕСС», 2003. - 368 с. - ISBN 5-89886-074-6.
* Дон литературный. Писатели России. Шолоховский край. XIX-XXI вв.: Справ. изд. / Сост. Г. Губанов. - Ростов н/Д, 2006. - 512 с. - ISBN 5-481-00623-5.
* Рыжов К. В. 100 великих россиян. - М.: Вече, 2010. - 480 с. - (100 великих). - ISBN 978-5-9533-4583-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ермак Тимофеевич
* Великие полководцы. 100 историй о подвигах и победах
* Ермак Тимофеевич, проложивший путь Православию в Сибири Archived 2017-07-02 at the Wayback Machine.
* Гнутов, Василий Петрович - Подвиг Ермака : Ист. роман
* Глава четвертая. …ЕРМАК - КАЗАК МОГУЧИЙ…
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, խաչքար-հուշակոթող Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկ մարզի Նիկոպոլ քաղաքի կենտրոնական պուրակում։

Պատմություն
-----------

Խաչքարը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2008 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Նիկոպոլի հայկական համայնքի նախաձեռնությամբ, եղբայրներ Տիգրան և Սմբատ Սարգսյանների կողմից, հուշարձանը պատրաստել են հայաստանցի վարպետները։ Խաչքարի օծման արարողությունը կատարել են Դնեպրոպետրովսկի եկեղեցու քահանա Տեր Համազասպը և Նիկոպոլ քաղաքի ռուսական եկեղեցու քահանա Ռոման Կացնովեցկին։ Արարողությանը ներկա են գտնվել Նիկոպոլի քաղաքագլուխ Սերգեյ Ստարունին, Ուկրաինայում ՀՀ արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար Ջիվան Մովսիսյանը, քաղաքի պետական, հասարակական, մշակութային, գիտական, այլ ազգային փոքրամասնությունների, Ուկրաինայի հայերի միության, Դնեպրոպետրովսկի մարզային հայ համանքի ներկայացուցիչներ։

Խաչքարի ավերում
---------------

2011 թվականի հունվարի 4-ին անհայտ անձիք ավերել են խաչքար-հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Memorial Khachkar in Nikopol, Ukraine
2. ↑  Նիկոպոլում բացվել է խաչքար(չաշխատող հղում)
3. ↑  Նիկոպոլում ավերվել է խաչքար հուշարձանը
**Հովսեփ Հովհաննիսյան** (1881, Թավրիզ, Իրան - 1975, Թեհրան, Իրան), հայ խմբագիր։ ՀՅԴ կուսակցությյան անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Հովսեփ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1881 թվականին Թավրիզում։ 1897 թվականից աշխատակցել է Թիֆլիսի, Բաքվի, Կոստանդնուպոլսի պարբերականներին՝ «Մշակ», «Արեւ», «Ոստան», «Հորիզոն», «Նոր հոսանք», «Հայրենիք», «Վէմ», «Լուսաբեր» և այլն։ 1909 թվականին Թավրիզում հրատարակել է «Առաւօտ», 1912 թվականին Թեհրանում՝ «Արշալոյս» թերթերը (Վահան Զաքարյանի, Զորա Սագինյանի և Արսեն Միքայելյանի հետ)։ 1942-1948 և 1955-1958 թվականին՝ «Ալիք» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։

1995 թվականին Երևանում լույս է տեսել Հովհաննիսյանի «Հուշերը» (համահեղինակ 1, 2)։

Հանդես է եկել Ֆիլիպ, Ֆարրո, Մեն, Յել, Յ. Էլմար, Ք. Արմենյան և այլ ծածկանուններով։

Հովսեփ Հովհաննիսյանը մահացել է 1975 թվականին Թեհրանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ամուդան**, *Ադամոդան, Ամուդ, Ամուդա, Ամուտ, Ամուտա, Ամուտան, Ատամոտա, Ատամոտան, Համիդիե, Համուտա, Հեմիդիե, Համիթե*, բերդ Դաշտային Կիլիկիայի հարավարևելյան ծայրամասում, Ջահան գետի աջ ափին։

Պատմություն
-----------

Կառուցվել է կոնաձև լեռան գագաթին, ունեցել է քառակուսի դղյակ, հարավարևմտյան և հյուսիսարևելյան կողմերից ամրացվել պարիսպներով և աշտարակներով։ 1145 թվականին Ամուդանը բյուզանդացիներից ազատագրել է Թորոս Բ իշխանապետը։ Ամուդանը հսկել է Ջահանի գետանցի և Ամանոսի լեռնային ուղիների հանգույցը, արևելքից պաշտպանել Անազարբա քաղաքը։

Ըստ Սմբատ Սպարապետի՝ 12-րդ դարի վերջին Ամուդանի բերդատեր իշխանն էր Սիմոնը։ Լևոն Բ թագավորը 1212 թվականին Ամուդանը պարգևել է (զինվորական ծառայության համար) Տևտոնյան հոգևոր օրդենի ասպետներին։

1266 թվականին Եգիպտոսի արաբական սուլթանության զորքերը գրավել են Ամուդանը, կոտորել տղամարդկանց, գերեվարել կանանց և երեխաներին։ Նրանք Ամուդանը և շրջակա միջակայքն ասպատակել են նաև 1298 թվականին։

Ամուդանը վերջնականապես ավերվել և լքվել է XV-XVI դարերում։ Ավերակները թուրքական նվաճողներն անվանում են *Հեմեդիեկալեսի*։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 222 — 992 էջ։
2. ↑  «Հայկական համառոտ հանրագիտարան», հատոր առաջին, գլխ. խմբ. Հ. Այվազյան, Երևան, 1990։

Գրականություն
-------------

* Ալիշան Ղևոնդ, Սիսուան, Վենետիկ, 1885։
**Հունիսյան ճգնաժամ 1917**, Ռուսաստանում երկրորդ քաղաքական ճգնաժամը (առաջինը՝ Ապրիլյան ճգնաժամ 1917) փետրվարից հոկտեմբեր ընկած ժամանակամիջոցում։ Առաջացել է ժողովրդական զանգվածների և իշխանության միջև, հաշտության և հողի հարցերի շուրջ, անհաշտ հակասությունների հետևանքով։ Բանվորների և զինվորների դեպուտատների խորհուրդների համառուսաստանյան առաջին համագումարը (հունիսի 3-24) հունիսի 16-հուլիսի 7, որտեղ մեծամասնություն էին կազմում էսէռներն ու մենշևիկները, պաշտպանեց բուրժուական ժամանակավոր կառավարությունը և մերժեց պատերազմը դադարեցնելու ու ամբողջ իշխանությունը խորհուրդներին հանձնելու բոլշևիկների պահանջը։ Ժամանակավոր կառավարության հակադեմոկրատական գործողությունները հանգեցրին Պետրոգրադի 29 գործարանների բանվորների գործադուլին հունիսի 8 (21)։ Ելույթին կազմակերպված բնույթ տալու համար ՌԽԴԲ (բ)Կ Կենտկոմը և Պետրոգրադի կոմիտեն հունիսի 10 (23)-ին նշանակեցին բանվորների և զինվորների խաղաղ ցույց։ Խորհուրդների համագումարը համաձայնողականների պահանջով արգելեց ցույցը։ Բոլշևիկներին մեղադրեցին «ռազմական դավադրության» մեջ։ ՌԽԴԲ (բ)Կ Կենտկոմը, չցանկանալով հակադրվել համագումարին, դադարեցրեց ցույցը՝ դժվարությամբ զսպելով բանվորների և զինվորների հեղափոխական խանդավառությունը։ Կադետները, էսէռները և մենշևիկները կշտամբեցին բոլշևիկներին, հեղափոխական բանվորներին ու զինվորներին։ Վախենալով կորցնել ժողովրդի վստահությունը՝ էսէռա-մենշևիկյան ղեկավարները համագումարում ստիպված կայացրին որոշում՝ հունիսի 18 (հուլիսի 1-ին) ընդհանուր քաղաքական ցույց անցկացնելու մասին, ի նշան ժամանակավոր կառավարության նկատմամբ վստահության։ Հակառակ համաձայնողականների սպասումների, բոլշևիկների կազմակերպած ցույցը, որին մասնակցեց 500 հազար մարդ, անցավ «Ամբողշ իշխանությունը խորհուրդներին», «Կորչեն 10 կապիտալիստ մինիստրները», «Հաց, հաշտություն, Ազատություն» լոզունգներով։ Այդպիսի լոզունգներով ցույցեր եղան նաև Մոսկվայում, Մինսկում, Իվանովո-վոզնեսենսկում, Տվերում, Խարկովում և այլ քաղաքներում։ Հունիսյան ճգնաժամը չվերաճեց բուրժուական իշխանության ընդհանուր ճգնաժամի, բայց այն ի հայտ բերեց բանվորների ու զինվորների պահանջների և գործողությունների ամրապնդվող միասնությունը և ժողովրդական զանգվածների վրա բոլշևիկյան կուսակցության աճող ազդեցությունը։ Նրա ծնող պատճառները չվերացվեցին, որի արդյունքը եղան հետագա դեպքերըː

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հունիսյան ճգնաժամ(անգլ.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 678)։*  |
Զոհված ուսանող ազատամարտիկների փառքի սրահը N 9 դպրոցում
1988 թվականին ՀԽՍՀ-ում և ԼՂԻՄ-ում գործող (համապատասխանաբար 13 և 1) բուհերում սովորել են 63 հազար, իսկ միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում՝ 72 000 ուսանող։

Սկսած 1988 թվականից ուսանողությունը Հայաստանում և Արցախում ակտիվորեն մասնակցել է հանրահավաքների, թերի և ցույցերի։ Պատերազմական գործողությունների ծավալման թելադրանքով բուրհերում կազմակերպվել են Արցախին օգնության կոմիտեներ, շտաբներ, իսկ Երևանի պետական համալսարանում՝ նաև «Նքւկոլ Աղբալյան» ուսանողական միությունը, Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում՝ «Արցախ 1-8»,
Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտում՝ «Ցեղական», «Արցախի ուսանող-եփտասարդական միություն» և այլ կամավորական ջոկատներ։ Պատերազմի ընթացքում ուսանողները կամավոր ներգրավվել են ՀՀ, ԼՂ կամավորական ջոկատների և ՊԲ ստորաբաժանումների կազմերում ու մասնակցել ՀՀ Արարատի (Երասխ), Գուիսի (Կոռնիձու, Տեղ), Կապանի (Գավիթ Բեկ), Նոյեմբերյանի, Տավուշի և ԼՂՀ Շահումյանի, Ասկերանի, Հադրութի, Մարտակերտի, Մարտունու, ինչպես նաև Ֆիզուլու, Կուբաթլուի, Զանգելանի, Քելբաջարի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ զոհվել է.շուրջ 180 ուսանող-ազատամարտիկ, 60-ը պարգևատրվել ՀՀ և ԼՂՀ շքանշաններով և մեդալներով։ Զոհված ուսանող-ազատամարտիկների հիշատակը հավերժացնող հուշարձաններ են տեղադրվել Երևանի և Ստեփանակերտի տարբեր բուհերի, ուսանողական հանրակացարանների բակերում, պուրակներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Ադենյան վարժարան**, հիմնադրվել է Այնթապում, որբախնամ Ադենական ընկերության (հիմնադրվել է 1874) կողմից։ Սկզբից որբանոց էր 15 որբերով։ 1885 թվականին վերածվել է որբանոց–դպրոցի, 1886 թվականին՝ վարժարանի, 1911 թվականին՝ երկրորդական վարժարանի։ Ուներ ծաղկոց, նախակրթարան, կրթարան և կիրակնօրյա լսարան։ 1914 թվականին աշակերտների թիվը 288 Էր։ 1915 թվականին փակվել Է, վերաբացվել 1919 թվականին, անկանոն գործել մինչև 1922 թվականը և ընդմիշտ փակվել։

Դասավանդվող առարկաներ
---------------------

Ադենյան վարժարան առաջնորդվել է Կոստանդնուպոլսի ուսումնական խորհրդի կրթական ծրագրերով, դասավանդվել են՝
Դասավանդվել են

* հայոց լեզու
* հայոց պատմություն
* կրոն, թվաբանություն
* երկրաչափություն
* բնագիտություն
* քիմիա
* ֆրանսերեն
* թուրքերեն
* մարմնամարզություն
* գծագրություն և այլն։

Ադենյան վարժարանում տեսուչներ են եղել Հակոբ Պեքյարյանը (1885–1895), Ներսես Պաղտոյանը, Սմբատ Տեմիրճյանը, Ղազարոս Ղպլիկյանը, Հակոբ Զեյթունցյսւնը։ Վարժարանի շրջանավարտներից շատերը հետագայում դարձան բժիշկներ, ճարտարագետներ, ազգային գործիչներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 70.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 70)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Դանիելյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Դանիելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սամվել Սայիկի Դանիելյան** (օգոստոսի 10, 1951(1951-08-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ճարտարապետ։ Երևանի գլխավոր ճարտարապետ (2004-2011)։

Կենսագրություն
--------------

1968-1974 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետա-շինարարական ֆակուլտետում, 1984 թվականին պաշտպանել է գիտական թեզը Մոսկվայի ճարտարապետական ինստիտուտում, Ճարտարապետության թեկնածու (1988), դոցենտ (1992)։ 1973-1975 թվականներին եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լաբորատորիայի ինժեներ, 1975-1983 թվականներին՝ ճարտարապետության և շինարարական արդյունաբերության ամբիոնի ասիստենտ, 1983-1990 թվականներին դասավանդել է նույն ամբիոնում։ 1990-1996 թվականներին եղել է Ճարտարապետության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ, 1996 թվականին՝ Երևանի գլխավոր Ճարտարապետի տեղակալ։ 1998-2000 թվականներին եղել է ՀՀ Կառավարության աշխատակազմի քաղաքաշինության և բնական ռեսուրսների վարչության պետի տեղակալ։ 2000-2003 թվականներին՝ Ճարտարապետության ֆակուլտետի դեկան, 2003-2004 թվականներին՝ Երևանի քաղաքապետարանի ճարտարապետության և քաղաքաշինական վարչության պետ։ 2004-2011 թվականներին զբաղեցրել է Երևան քաղաքի գլխավոր ճարտարապետի պաշտոնը։ 2011 թվականից "Classic AD" դինամիկ զարգացող ճարտարապետական արվեստանոցի գլխավոր ճարտարապետն է։

Սամվել Դանիելյանի նախագծերով կառուցվել են ՝

* Բնակելի շենքեր Սպիտակի շրջանի Լեռնանցք համայնքում
* Բնակելիներ Երևանում, Լուսակերտում, Բյուրականում
* Ֆիզիկայի ինստիտուտի լաբորատորիան Արագած լեռան մոտ
* Առողջապահական համալիր Աբովյանում
* «Սյունիք» ռեստորանը Աբովյանում
* Բիզնես կենտրոն Երևանում
* Պահածոների գործարանի առողջարան Աղվերանում


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Նարեկ Սարգսյան | **Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Սամվել Դանիելյան**2004-2011 | **Հաջորդող**Միքայել Հասրաթյան |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աշխատանքից ազատվել է Երևանի գլխավոր ճարտարապետը
2. ↑  Սամվել Դանիելյանի կենսագրությունը "Classic AD" LLC դինամիկ զարգացող ճարտարապետական արվեստանոց կայքում(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

Սամվել Դանիելյան, Հին ու նոր Երևանի խաչմերուկում

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երևանի գլխավոր ճարտարապետներ |
| --- |
|  |
| Նիկողայոս Բունիաթյան (1924-1938) • Մարկ Գրիգորյան (1939-1951) • Գրիգոր Աղաբաբյան (1951—1959) • Էդուարդ Սարապյան (1959-1964) • Էդուարդ Պապյան (1964-1971) • Ջիմ Թորոսյան (1971-1982) • Գուրգեն Մուշեղյան (1982-1990) • Ռոմեո Ջուլհակյան (1990-1991) • Մկրտիչ Մինասյան (1991-1993) • Ասլան Մխիթարյան (1993-1996) • Գուրգեն Մուշեղյան (1996) • Համլետ Խաչատրյան (1997-2000) • Նարեկ Սարգսյան (2000-2004) • Սամվել Դանիելյան (2004-2011) • Նարեկ Սարգսյան (2011-2013) • Տիգրան Բարսեղյան (2013-2018) • Արթուր Մեսչյան (2018-2020) |

 |
**«Հյոուգեսուն»** (նորվ.՝ Haugesund Stadion), մարզադաշտ Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեի Հյոուգենսուն քաղաքում։ Ունի 8754 տարողունակություն:Հանդիսանում Հյոուգեսուն ֆուտբոլային ակումբի և երկրորդ դիվիզիոնում հանդես եկող «Վարդ Հյոուգեսունդ» ակումբների մարզադաշտը։

«Հյոուգեսուն» մարզադաշտը բացվել է 1920 թվականի մայիսի 17-ին։ Առաջին տրիբունան կառուցվել է 1926 թվականիև տեղավորել է 500 հանդիսական։ 1945 թվականին խոտածածկույթի անհրաժեշտություն առաջացավ և որոշակի աշխատանքներից հետո մարզադաշտը ունեցավ բնական խոտածածկույթ։ Մինչ այդ խաղադաշտը պատված էր խճաքարով։ Մարզադաշտի ռեկորդը գրանցվել է 1996 թվականի սեպտեմբերի 28-ին «Հյոուգեսուն» - «Սոգնդալ» հանդիպման ժամանակ, երբ խաղը դիտելու էին եկել 10000 հանդիսական։

1965 և 1981 թվականներին մարզադաշտում անցկացվել են ատլետիկայի միջազգային մրցաշարեր։ Այստեղ անցկացվել են նաև Նորվեգիայի մինչև 21 տարեկանների ազգային հավաքականի մի շարք հանդիպումներ, այդ թվում՝ Դանիայի և Պորտուգալիայի հետ հանդիպումները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Engerstvedt, Vidar (24 November 2005). "Slik blir nye Haugesund stadion". Haugesunds Avis. (նորվեգերն)
* Fjon, Eilif; Bauge, John Arne (1999). Kim é' det besta laget? Haugesund: SK Djerv 1919. ISBN 82-995073-0-8. (նորվեգերն)
* Fagerli, Arnfinn; Nilsen, Christian Lunde (1999). Norsk fotball-leksikon. Orion. ISBN 82-458-0398-7. (նորվեգերն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարզադաշտի էջը «Հյոուգեսուն» ակումբի պաշտոնական կայքում: Archived 2016-10-30 at the Wayback Machine. (նորվ.)
**Չխրթմա** (վրացերեն՝ ჩიხირთმა)՝ վրացական թանձր ապուր, պատրաստման անսովոր եղանակով։ Ընդհանրապես չխրթման պատրաստում են թռչնի արգանակով, հազվադեպ՝ գառան։ Չխրթման բնութագրվում է բուսակական հիմքի ամբողջական բացակայությամբ։

Իրենից ներկայացնում է ալյուրով թանձրացված, (Վրաստանում օգտագործում են եգիպտացորենի) կոնցենտրացված արգանակ, ավելացրած հարած ձվեր (հաճախ միայն դեղնուցներ), և թթու (կիտրոնի հյութ, նուռ), այսպիսով ապուրի թթվությունը ոչ այնքան ինքնանպատակ է, որքան որ օգնում է նրան, որպեսզի ձվի սպիտակուցը չվերածվի տգեղ, գորշ փաթիլների, այլ կստեղծի արգանակի հետ համասեռ զանգված։ Ձվերի ներմուծման տեխնոլոգիան տաք ապուրի մեջ բավականին դժվար է։ Այն ծագել է արևելքում (Պարսկաստան) և մանրամասն նկարագրված է Վ. Վ. Պոխլեբկինի «լավ խոհանոցի գաղտնիքները» գրքում։ Պատրաստի չխրթման սովորական օգտագործվող համեմունքների շարքից համեմվում է համեմով, դարչինով և անանուխով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատրաստենք միասին. Հավով կարկանդակ և չխրթմա Archived 2017-12-08 at the Wayback Machine.
* Չխրթմա - armmenu.com
* Չխրթմա - cooks.am Archived 2017-05-17 at the Wayback Machine.

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«չխրթմա»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Հողի ջրային ռեժիմ**, երևույթների ամբողջություն, որով որոշում են հողում խոնավության կուտակումը, տեղաշարժը, ծախսը և օգտագործումը։ Տեղաշարժը ռեժիմի հողառաջացման և հողի բերրիության կարևորագույն գործոն է։ Խոնավության հիմնական աղբյուրը մթնոլորտային տեղումներն են, երբեմև նաև մոտակայքի ստորգետնյա ջրերը, իսկ ջրովի երկրագործական շրջաններում՝ ոռոգումը։ Մթնոլորտային տեղումների և ձնհալի ջրերը կարող են մասամբ հոսել՝ առաջացնելով մակերևութային ջրհոսք, իսկ մյուս մասը թափանցում է հողի մեջ։ Հողի խոնավությունը կարող է լինել գոլորշու, հեղուկ և կարծր (սառույց) վիճակներում։ Դրա շարժունակությունը և բույսերի համար մատչելիությունը կախված է հողի կարծր մասնիկների հետ նրա ունեցած կապից, ծակոտիների մեծությունից և կառուցվածքից, դրանց ջրալեցունության աստիճանից և բնույթից։ Տարբերում են կապված, որը պահվում է կլանող (սորբող) ուժերով և գործնականում անմատչելի է բույսերին, ու ազատ ջուր, որը գտնվում է հողի ծակոտիներում։ Հողի ազատ խոնավությունը կարող է լինել գրավիտացիոն, որն առավելապես շարժվում է ծանրության ուժերի շնորհիվ։ Ստորգետնյա ջրերի վրա տեղադրված է մազանոթային եզրաշերտի գոտին, որի խոնավությունը հեշտությամբ է տեղափոխվում մազանոթային ուժերի ազդեցության տակ, և այն մատչելի է բույսերի համար։ Խոնավության առկայությունն այս գոտում համապատասխանում է հողի մազանոթային խոնավունակությանը։ Եթե ստորգետնյա ջրերը գտնվում են խորքում, ապա հողի վերին շերտում առանձնանում է կախված ջրերի գոտի, որի առավելագույն պարունակությունը համապատասխանում է հողի նվազագույն խոնավունակությանը։ Գոտու խոնավության մի մասը նույնպես մատչելի է բույսերին։ Հողի մազանոթային և նվազագույն խոնավունակություններն ունեն ագրոարտադրական կարևոր նշանակություն, որովհետև դրանցով որոշում են հողի խոնավության հաստատուն պաշարի առավելագույն մեծությունը (դաշտային խոնավունակություն)։ Հողի խոնավության աստիճանով են պայմանավորված բույսերի ջրումը և միկրոկենսաբանական պրոցեսները։ Երկրագործության կարևորագույն խնդիրն է բույսերի համար հողում ստեղծել նպաստավոր ջրային ռեժիմ (խոնավության կուտակումով, ջրի արդյունավետ օգտագործումով, անհրաժեշտության դեպքում՝ հողերի ոռոգումով կամ չորացումով և այլն)։ Առանձնացնում են սառածության, լվացման, պարբերական լվացման, չլվացման, դեսուկտիվ-ներհոսող և ոռոգող ջրային ռեժիմի տիպերը։ Հողի ջրային ռեժիմը կախված է հողի հատկություններից, կլիմայից, եղանակի պայմաններից, մշակվող բույսերի առանձնահատկություններից և ագրոտեխնիկայից։ Ցանքի ճիշտ ժամկետները և պարարտացումը կարևոր են հողի խոնավության պաշարների արդյունավետ օգտագործման համար։ Հողի ջրային ռեժիմի կանոնավորման նպատակն է բույսերի արմատների հորիզոնում ամբողջ վեգետացիայի ընթացքում պահպանել խոնավության բավարար քանակ։ Շատ կարևոր է, որպեսզի հողի ծակոտիների մի մասը մնա օդով զբաղված, որն անհրաժեշտ է բույսերի կյանքի և մանրէների բնականոն կենսագործության համար։ Դրան հասնում են ագրոմելիորացիայի և ագրոտեխնիկական միջոցառումների կիրառումով։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 534)։*  |
**Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան** (վրաց.՝ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, *սաքարթվելոս պառլամենտիս էրովնուլի բիբլոտեկի*), Վրաստանի խորհրդարանի ներքո գործող ֆեդերալ կազմակերպություն, որը համարվում է Վրաստանի գլխավոր գրապահոցը և ամենակարևոր մշակութային, կրթական, գիտական, տեղեկատվական ու մեթոդաբանական կենտրոնը։

Պատմություն
-----------

Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան
Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարանի պատմությունը սկսվում է 1846 թվականից, երբ հիմանդրվեց Թիֆլիսի հանրային գրադարանը։ Վրացական հանրության պահանջն էր ունենալ հասարակության բոլոր շերտերի մատչելի գրադարան։ 1848 թվականին հասարակական գործիչ Դիմիտրի Կիպիանիի նախաձեռնությամբ Հանրային գրադարանը ստանում է «Մասնավոր գրադարանի» ֆոնդերը։

1859 թվականին հանրային գրադարանի ֆոնդը կազմում էր 13.260 կտոր գրականություն 19 լեզուներով։ Ֆոնդերի թվի աճով գրադարանի տարածքը բավարար չէր պայմաններ ապահովելու համար, ուստի 1851 թվականին կառուցվեց գրադարանի նոր շենք։ 1852 թվականին գրադարանը իրավունք ստացավ ունենալու Կովկասում հրատարակված ցանկացած գրականության երկու անվճար օրինակներ։ 1868 թվականին Թիֆլիսի հանրային գրադարանը և Կովկասի թանգարանը միավորվեցին և 1913 թվականին Թիֆլիսի հանրային գրադարանը վերածվեց Կովկասի թանգարանի գիտական գրադարանի և միավորվեց վերջինիս հետ։

1914 թվականին գրադարանը փակվեց Կովկասի թանգարանի համար նոր մասնաշենք կառուցելու պատճաով։ Գրադարանի ֆոնդերը փաթեթավորվեցին ու նկուղներում մնացին շուրջ տասը տարի։

1923 թվականի մայիսի 30-ին Թիֆլիսի հանրային գրադարանի և Պառլամենտական գրադարանի հիման վրա ստեղծվում է Վրաստանի պետական հանրային գրադարանը։ 1937 թվականին գրադարանը ձեռք բերեց Վրաստանում գրագիտության տարածման հասարակության (ակտիվ գործել է 1880-1927 թվականներին) ֆոնդերը, որով համալրվեց ազգային հրատարակված նյութերի կազմը։ 1957 թվականին գրադարանը միացավ գրափոխանակության միջազգային ցանցին։ 1989 թվականին գրադարանը գնեց իր առաջին համակարգիչը, իսկ 1990 թվականից գործարկվեցին թվային կատալոգները։

1955-1990 թվականներին գրադարանը հանդես է եկել Հանրապետական գրադարան անվանումով, 1990 թվականից՝ Վրաստանի ազգային գրադարան։ 1996 թվականի դեկտեմբերի 25-ից այն անցավ Վրաստանի պառլամենտի ներքո և այժմ նրա պաշտոնական անվանումն է «**Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան**»։ 2000 թվականին այն կոչվեց Իլյա Ճավճավաձեի անունով։

Շոթա Ռուսթավելու արձանը մուտքի մոտ
1991 թվականից գրադարանը Գրադարաների ասոցացիայի և ինստիտուտների միջազգային ֆեդերացիայի անդամ է։

2015 թվականին անվտանգության աշխատակցի կատարած դաշնամուրային գործը ուշադրություն սևեռեց գրադարանի վրա։

Գրականություն
-------------

* "საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი", 2006 წელი, ISBN 99940-0-923-0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան Վիքիպահեստում |

* http://www.nplg.gov.ge/ Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան. պաշտոնական կայք
* Digital Library (անգլերեն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պիետա (այլ կիրառումներ)
Միքելանջելո Պիետա
**Պիետա (Միքելանջելո)** (իտալերեն - pjeˈta -«ողբ»), Միքելանջելո Բուոնարրոտիի ստեղծագործությունը, որը գտնվում է Վատիկանի Սուրբ Պետրոս տաճարում։

Պատմություն
-----------

«Քրիստոսի ողբը» երիտասարդ քանդակագործի առաջին աշխատանքն է, որը նա կերտել է Ֆրանսիայի կարդինալ Ժան Բիլեր դե Լագրոլիի պատվերով։ 1496 թ. երբ քսանմեկամյա Միքելանջելոն մեկնեց Հռոմ ի դեմս մի մեծահարուստ բանկիրի և հնությունների կոլեկցիոներ Յակոպո Գալլիի՝ ձեռք բերեց մի հարուստ հովանավոր։ Նրա օգնությամբ Միքելանջելոն կարդինալի հետ կնքեց պայմանագիր, ըստ որի նա պետք է մեկ տարվա ընթացքում ստեղծեր «Պիետա»-յի տապանաքարը։ Բայց աշխատանքը սպասվածից ավելի երկար տևեց։ Միքելանջելոն աշխատեց «Պիետա»-յի վրա մոտ երկու տարի։ Կոմպոզիցիան իտալացի քանդակագործի առավել ամբողջական և ներդաշնակ ստեղծագործություններից մեկն է։ Սովորաբար նման քանդակներում օգտագործում են մի քանի կերպարներ, բայց Միքելանջելոն պատկերել է միայն երկուսին՝ մեռած Քրիստոսին և Մարիամ Աստվածածնինը, ով սգում է որդու մահը։ Սա քանդակագործի միակ աշխատանքն է, որտեղ նա ստորագրել է (ըստ Վազարի Միքելանջելոն հաճախ էր գնում տաճար՝ իր ստեղծածով հիանալու և պատահաբար լսում է երկու այցելուի խոսակցությունն այն մասին, թե ստեղծագործության հեղինակը Միլանի վարպետ Գոբբոն է, ուստի Միքելանջելոն որոշում է ստորագրել իր աշխատանքը` փորագրելով «Միքելանջելո Բուոնարրոտի ֆլորենտինացին է կերտել։»)։

Վատիկանի «Պիետան» մեկն է այն աշխատանքներից, որը ըստ արվեստաբանների, հանդիսացել է կվատրոչենտոի և Բարձր Վերածննդի ջրբաժանը։ Իտալացի վարպետը վերաիմաստավորել է բարձրագույն մարդասիրության հոգին ավանդական հյուսիսային գոթական քանդակներում պատկերված անկենդան Քրիստոսին մոր գրկում։ Տիրամայրը ներկայացված է բոլորովին երիտասարդ և գեղեցիկ կին, ով սգում է կորուստը իր ամենամտերիմ մարդու։ Չնայած երկու խոշոր արձանների միացման բարդությանը մեկ կոմպոզիցիայում՝ «Պիետան» անթերի է։ Կերպարները խոսում են ինչպես մեկ ամբողջություն, նրանց միացումները հիացնում են իրենց համաձուլվածքով։ Նրանով հանդերձ քանդակում նուրբ հակադրվում են տղամարդը և կին, ողջը և մեռածը,մերկը և ծածկվածը, ուղղահայացը և հորիզոնականը, ինչը կոմպոզիցիային հաղորդում է թեթևակի լարվածություն։ «Պիետան» ծառայում է օրինակ իրեն հաջորդող սրբապատկերների մեկնաբանությունների համար։

Գրականություն
-------------

* *Hibbard, Howard.* Michelangelo (անգլ.).Harper & Row, 1974.
* *Pope-Hennessy, John.* Italian Renaissance and Baroque Sculpture (անգլ.). — Phaidon, 1996.
* *Wallace, William E.* Michelangelo; the Artist, the Man, and his Times (անգլ.). — Cambridge: Cambridge University Press, 2009.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Սեռական ցիկլ**, գործում է ըստ փուլերի՝ հիպոթալամուսում, հիպոֆիզում, ձվարաններում, արգանդի լորձաթաղանթում, հեշտոցում, ձվափողերում և կաթնագեղձերում։ Տեղի են ունենում համապատասխան փոփոխություններ։
Դաշտանային ցիկլը, արգանդի լորձաթաղանթում տեղի ունեցող փոփոխություններն են սեռական ցիկլի ժամանակ։ Նորմայում ցիկլը տևում է 28 օր, և կազմված ՝ 3 շրջանից՝ դաշտանային, հետդաշտանային, նախադաշտանային։

Դաշտանային փուլ
---------------

Դաշտանային ցիկլի ժամանակ հիպոթալամուսում դադարում է լյուլիբերինի արտադրությունը, իսկ հիպոֆիզում՝ լյուտրոպինի։ Այդ իսկ պատճառով հետզարգացման է ենթարկվում ձվարանի դեղին մարմինը և դադարում է պրոգեստերոնի արտադրությունը։ Դրա հետևանքով արգանդի լորձաթաղանթի ֆունկցիոնալ շերտի ոլորուն զարկերակիկները սեղմվում են, որը հանգեցնում է արյունամատակարարման խանգարման։ Սնուցման խանգարման պատճառով ֆունկցիոնալ շերտը մեռուկանում է։ Որոշ ժամանակ անց սպազմը դադարում է, արյունամատակարարումը վերականգնվում, սակայն մեռուկացած պարուրաձև զարկերակիկների պատը թուլանում և պատռվում է, արդյունքում արյունը լցվում է ֆունկցիոնալ և բազալ շերտերի միջև։ Այս պահից սկսվում է դաշտանային ցիկլը։ Արյան մեծ քանակները հեռացնում են մեռուկացած ֆունկցիոնալ շերտը, որը հեռանում է արգանդից արյան հետ միասին։Դաշտանային ցիկլը բնականում տևում է 2-3 օր։ Այս օրերի ընթացքում սեռական հորմոնների քանակը նվազագույնն է, քանի որ դեղին մարմինը հետզարգացած է, իսկ ֆոլիկուլները դեռ չեն մտել մեծ աճի շրջան և չեն արտադրում էստրոգեն։

Հետդաշտանային փուլ
------------------

Հետդաշտանային կամ պրոլիֆերատիվ փուլում հիպոթալամուսում արտադրվում է ֆոլիլիբերին, իսկ հիպոֆիզում՝ ֆոլիտրոպին։ Այդ պատճառով ֆոլիկուլների մի մասը մտնում է մեծ աճի շրջան, դրանցում սկսում է արտադրվել էստրոգեն, որի ազդեցությամբ վերականգնվում են արգանդի գեղձերը և ֆունկցիոնալ շերտը։ Հետդաշտանային փուլը տևում է 12-14 օր մինչև նոր ձվազատումը։ Հատկապես բուռն կերպով 5-11-րդ օրերին, բազալ շերտի շնորհիվ վերականգնվում են արգանդի այն գեղձերը, որոնք ունեն ուղիղ ընթացք և չեն պարունակում արտազատուկ։ Ամբողջապես վերականգնվում է ֆունկցիոնալ շերտը՝ լորձաթաղանթի էպիթելը և սեփական թիթեղը։11 օրից սկսվում է հարաբերական հանգստի շրջանը, որից 12-14-րդ օրերին տեղի է ունենում ձվազատում՝ ադենոհիպոֆիզի կողմից առատ լյուտրոպինի սինթեզի շնորհիվ։

Նախադաշտանային փուլ
-------------------

Ձվազատումից հետո պատռված ֆոլիկուլի տեղում առաջանում է դեղին մարմին, և սկսվում է պրոգեստերոնի սինթեզը,որի ազդեցությամբ ընթանում է նախադաշտանային փուլը։ Այդ ընթացքում արգանդի լորձաթաղանթն այտուցվում է, արգանդի գեղձերը ոլորվում են, լցվում թանձր լորձային արտազատուկով, որը պարունակում է մեծ քանակով գլիկոգեն։ Արգանդի լորձաթաղանթը պատրաստվում է ընդունել բեղմնավորված ձվաբջիջը։ Եթե ձվաբջիջը բեղմնավորվում է, ապա ֆունկցիոնալ շերտը վերածվում է ընկերքի մայրական մասի, որը երեխայի ծնվելուց հետո շերտազատվում և հեռացվում է արգանդի խոռոչից։

Աղբյուրներ
----------

* Կ.Թ. Սահակյան, Հյուսվածքաբանություն, Երևան 2013
* Ա. Վ. Ազնաուրյան, Է. Լ. Թումանյան, Մ. Զ. Բախշինյան, Մասնավոր Հյուսվածքաբանություն, Երևան 2003
**Խորագույն Հայք**, Մեծ Հայքի Տայք նահանգի անվանումը բյուզանդական տիրապետության ժամանակ՝ VI դարի վերջից մինչև արաբական նվաճումը (VII դարի կես)։ Նախկին Պարսկահայաստանի մեծ մասը գրաված հայկական մարզերում բյուզանդական Մորիկ կայսեր կատարած վարչական նոր բաժանումներից երկրամասերն ու գավառներն ստացան նոր անվանումներ։ Մասնավորապես Տայքը կոչվեց «Խորագույն Հայք»։

Ծանոթագրություններ
------------------

Հնագույն որոշ պատմագրական և աշխարհագրական աշխատություններում «Խորին Հայք» անվանումով հիշատակվում է «Բուն Աղվանք» երկրամասը կամ ավելի ստույգ նրա պատմական «Կամբեջան»  գավառը։ Առաջին դարի հույն պատմիչ և աշխարհագրագետ  Ստրաբոնն այն անվանում է Հայոց խորին երկիր կամ Հայոց ծայր հյուսիսի ձնառատ երկիր։

Տես՝ Աշխարհացոյց, հրտ.՝ Ա.Սուքրիի, Վնտ. 1881թ.; Страбон, География, Л. 1964г.:  

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 84)։*  |
Ստենլի թատրոնը 2006 թվականին
**Ստենլի թատրոն** (անգլ.՝ Stanley Theater), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Նյու Ջերսի նահանգի Ջերսի Սիթի քաղաքում գտնվող թատրոն, որը կառուցվել է 1927 թվականի վերջին ու 1928 թվականի սկզբին։

ԱՄՆ-ի ազգային պատմական և ճարատարապետական հուշարձան է, Նյու Ջերսի նահանգի մշակութային ժառանգություն։

Սրահը կարող է տեղավորել ավելի քան 4000 մարդու։ Ներկայումս, ըստ սեփականատիրոջ տվյալների, թատրոնի հաճախելիությունը գերազանցում է տարեկան 250,000 մարդ։

Պատմություն
-----------

Թատրոնն ի սկզբանե համարվել է Միացյալ Նահանգներում երբևէ կառուցված ամենամեծ կինոթատրոններից մեկը։

Թատրոնում հանդես են եկել շատ հայտնի դերասաններ, ինչպիսիք են Քեբ Կելոուեյը, Փերլ Բեյլին և նրա եղբայրը՝ Բիլ Բեյլին, Դյուպրի Բոլթոնը, Դյուկ Էլինգթոնը և այլք։ Թատրոնի պատերի ներսում է սկսվել շատ տեղացի ջազ երաժիշտների կարիերան, որոնք հետագայում հայտնի են դարձել ամբողջ Միացյալ Նահանգներում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, բազմաթիվ այլ թատրոնների նման, օգտագործվել է տարբեր կազմակերպություննների նախաձեռնած արշավների համար, որոնք ուղղված էին արտասահմանում ԱՄՆ զորքերի աջակցմանը։

1978 թվականին փակվել է վթարային վիճակի պատճառով։

1983 թվականին 18 միլիոն դոլարով գնվել է Եհովայի վկաների կողմից։

Եհովայի վկաների ավելի քան 5,500 կամավորներ վերանորոգել են շենքը 9 ամսվա ընթացքում և 1985 թվականից ի վեր այն օգտագործվել է նրանց կողմից որպես գլխավոր սրահ (աստվածաշնչային խոշոր սեմինարների անցկացման վայր)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Karnoutsos C. A. Stanley Theater // The Jersey City: Past and Present / Project Administrator Patrick Shalhoub. New Jersey City University[en]
2. 1 2 3  Robert K. Headley. Maryland's Motion Picture Theaters. Arcadia Publishing[en], 2008. — P. 34. — 126 p.
3. 1 2  John Gilman, Paul Eric Johnson, Robert Heide. Backroads of New Jersey. Voyageur Press. P. 49
4. 1 2 3  Richard Alleman. New York: The Movie Lover's Guide: The Ultimate Insider Tour of Movie New York. Crown/Archetype, 2013. — P. 8. — 528 p.
5. ↑  Свидетели Иеговы отремонтировали театр Стэнли // Официальный сайт свидетелей Иеговы
6. ↑  John M. Brewer Jr. African Americans in Pittsburgh. Arcadia Publishing[en], 2012. 128 p.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Театр Стэнли (Нью-Джерси, США) восстановлен Свидетелями Иеговы (видео на английском).
**Սանասար Արսենի Գևորգյան** (հոկտեմբերի 18, 1951(1951-10-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 30, 1989(1989-06-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և հայ նախկին ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ «Արարատ» թիմի կազմում Խորհրդային Միության 1973 թվականի չեմպիոն և կրկնակի գավաթակիր (1973, 1975)։

Կենսագրություն
--------------

Սանասար Գևորգյանը ծնվել է 1951 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Երևանում։ Ֆուտբոլի հանրապետական դպրոցի սան է։

1968 թվականին ընդգրկվել է Հայաստանի դրոշակակիր Երևանի «Արարատի» կազմում։ Խաղացել է աջ պաշտպանի դիրքում։ ԽՍՀՄ առաջնությունում առաջին հանդիպումն անցկացրել է 1970 թվականի ապրիլի 25-ին Օդեսայի «Չեռնոմորեցի» դեմ։ Ընդհանուր առմամբ «Արարատի» կազմում անցկացրել է 206 խաղ, որոնցից 160-ը ԽՍՀՄ առաջնություններում, 32-ը` ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկությունում, 14-ը` եվրոպական գավաթներում։ Եվս մեկ խաղ Սանասար Գևորգյանն անցկացրել է ԽՍՀՄ երիտասարդական հավաքականի կազմում (ֆրանսիացի հասակակիցների դեմ, 25.05.1973)։

Կարիերայի ընթացքում նա խփել է 5 գոլ. 4-ը` ԽՍՀՄ առաջնությունում, 1-ը` գավաթի խաղարկությունում։

Սանասար Գևորգյանը «Արարատ» թիմի կազմում դարձել է Խորհրդային Միության 1973 թվականի չեմպիոն և կրկնակի գավաթակիր (1973, 1975)։ Նա նաև 1976 թվականի գարնանային առաջնության երկրորդ մրցանակակիր է։

Վախճանվել է 1989 թվականին 37 տարեկանում։

Նվաճումներ
----------

Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն Արարատ

* ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ 1973
* ԽՍՀՄ գարնանային առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 1976
* ԽՍՀՄ գավաթակիր՝ 1973, 1975

Պետական պարգևներ
----------------

* Գերագույն խորհրդի պատվոգիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Геворкян Санасар Арсенович»։ Վերցված է 2017 Ապրիլ 27
3. ↑  «РФШ, г. Ереван. Воспитанники»։ Վերցված է 2017 Ապրիլ 27
4. 1 2 3  ««Արարատ 73»-ը 40 տարի անց. Սանասար Գևորգյանը լավ պաշտպան էր»։ Վերցված է 2017 Ապրիլ 27
5. 1 2 3 4  «Геворкян Санасар Арсенович: игры»։ Վերցված է 2017 Ապրիլ 27
**Չարգաֆի կանոնը**, հայտնաբերված կանոնների համակարգ, որը նակարգրում է քանակական հարաբերությունը ազոտական հիմքերի միջև ԴՆԹ-ում։ Ձևավորվել են կենսաքիմիկոս Էրվին Չարգաֆի աշխատանքների արդյունքում 1949-1951 թվականներին։

Մինչ աշխատանքները Չարգաֆի խմբերը գերակշռում էր այսպես կոչված «տետրանուկլեոտիդա»-ի թեորեմ, որի համաձայն ԴՆԹ-ն կազմված է կրկնվող բլոկերից, որոնք կազմված են 4 տարբեր ազոտական հիմքերից (ադենին, գուանին, թիմին և ցիտոզին)։ Չարգաֆին և իր գործընկերներին հաջողվեց բաժանել ԴՆԹ-ն թղթե քրոմատագրաֆիայի միջոցով և որոշել կոնկրետ քանակական հարաբերությունները նուլեոտիդների տարբեր տիպերով։ Նրանք էապես տարբերվում են էկվամոլյարներով։ Հարաբերությունները՝ որոնք հայտնաբերվել են Չարգաֆի կողմից՝ ադենին (Ա), թիմին (Թ), գուանին (Գ) և ցիտոզին (Ց), հետևյալն են՝

1. Ադենինի քանակը հավասար է թիմինի քանակին, իսկ գուանինինը՝ ցիտոզինինին՝ Ա=Թ, Գ=Ց։
2. Պուրինների քանակը հավասար է պիրիմիդինդիների քանակին՝ Ա+Գ=Թ+Ց։
3. Ամինախմբերի քանակը 6 դիրքում հավասար է կետոխմբերի 6 դիրքին՝ Ա+Ց=Գ+Թ։

Սակայն հարաբերությունը (Ա+Թ)։(Գ+Ց) տարբեր ԴՆԹ-ների մոտ կարող է տարբեր լինել։ Մեկի մոտ ԱԹ զույգն է, մյուսը՝ ԳՑ։

1968 թվականին Չարգաֆը հայտնաբերել է, որ ԴՆԹ-ի ամեն շղթայում ադենինի քանակաը մոտավոր հավասար է թիմինի քանակին, իսկ գուանինը՝ ցիտոզինինին՝ Ա~Թ, Գ~Ց։

Գրականություն
-------------

* *Վանյուշին Վ. Ֆ.-*  Գլուխ 23. Մոլեկուլային կենսաբանություն // Կենսաբանության պատմությունը սկսած 20-րդ դարից մինչ մեր օրերը։ Գիտություն։ 1975: էջ 454
* *Chargaff, E. R. Lipshitz, C. Green and M. E. Hodes* - The composition of the deoxyribonucleic acid of salmon sperm Archived 2009-03-26 at the Wayback Machine. *Journal of Biological Chemistry* - (1951) Vol. 192. p. 223-230.

Տես նաև
-------

* Էրվին Չարգաֆ
* ԴՆԹ
* Թիմին
* Ադենին
* Գուանին
* Ցիտոզին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Эрвин Чаргафф Archived 2014-03-15 at the Wayback Machine. (Украинский биологический портал)
* Archived 2015-11-25 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 29204129 |

 |
Քսրոֆիտների չորային անտառը Ֆորմասի պրովինցիայում, Արգենտինա
Զոշուա ծառը քսերոֆիտի օրինակ է
**Քսերոֆիտներ** (հին հունարեն՝ *ξερός* - չոր և *φυτόν* - բույսեր), բույսեր, որոնք հարմարված են ապրելու չոր պայմաններում (ունեն հողային և մթնոլորտային երաշտին հարմարվելու ունակություն), կարող են դիմանալ գերտաքացմանը և ջրազրկմանը։ Դրանք հիմնականում տափաստանային, անապատային և կիսաանապատային բույսեր են։

Ներածություն
------------

Բույսերը հողից կլանում են ջուր, որը գոլորշանում է բոևյսի ընձյուղից և տերևներից։ Այս գործընթացը կաչվում է տրանսպիրացիա։ Չորային պայմաններում սովորական մեզոֆիլիկ բույսից ավելի արագ ջուրը կգոլորշանար քան վերջինս այն կկլաներ, որի պատճառով բույսը կչորանար և կմահանար։

Քսերոֆիտները ունեն տարբեր հարմարություններ, որոնցով կարողանում են գոյատևել ջրի պակասի պայմաններում։ Տարբեր տեսակներ տարբեր կերպ են հարմարվել չորային պայմանների, սակայն դրանք բոլորը միտված են ջրի պահպանմանն ու հայթայթմանը։

Էկոլոգիական խմբեր
-----------------

Բաժանվում են մի շարք էկոլոգիական խմբերի.

Սուկուլենտներ
Սուկուլենտներ՝ ունեն ջուրը ամբարող հյուսվածքներ (մսալի տերևներ կամ ցողուններ), արմատային համակարգը մակերեսային է, հորիզոնական, տերևային մակերեսը նվազում է, վերածվում փշերի կամ թեփուկների։ Գերջերմադիմացկուն են։ Հայաստանում տարածված են մատիտեղանման գեղածնկիկը, օրոճը, օշանը, ջերմատներում՝ հալվեն, ագավին։ 

Հեմիքսերոֆիտներ
Հեմիքսերոֆիտներ՝ ունեն խորը թափանցող հզոր արմատներ, չեն դիմանում ջրի պակասին և ուժեղ շոգին։ Ինտենսիվ գոլորշիացման շնորհիվ կանխվում է հյուսվածքների գերտաքացումը։ Հայաստանում հայտնի են սիբեխը, կարմրանը, ուղտափուշը և այլն։

Էվքսերոֆիտներ
Էվքսերոֆիտներ կամ իսկական՝ քսերոֆիտներ արմատները խորը չեն, աճում են խոնավության մշտական կամ սեզոնային պակասի պայմաններում։ Աչքի են ընկնում դանդաղ գոլորշիացմամբ, բարձր շոգեդիմացկունությամբ, թառամելու տևական վիճակին դիմանալու ընդունակությամբ։ Կարող են հարմարվել չորային կլիմայում ապրելուն և բազմանալուն։ Հայաստանում աճում են փետրախոտը, օշինդրը, մոմիկը, լերդախոտը, բորակաթուփը, աղուտ և գիպսոտ տարածքներում՝ կալիախոտը, աղապատուկը, ցմախը և այլն։ 

Պոյկիլոքսերոֆիտներ
Պոյկիլոքսերոֆիտները իրենց ջրային հաշվեկշիռը չեն կանոնավորում։ Ընդունակ են դիմանալու ամենախիստ չորային պայմաններին (պլազմայի թեթևակի դոնդողացման շնորհիվ)։ Ջրազրկման պայմաններում ընկնում են կենսադադարի (անաբիոզ) մեջ։ Բարենպաստ պայմաններում վերականգնում են իրենց բնականոն գործունեությունը։ Հայաստանում տարածված են քարաքոսերը, կիսաանապատային կապտականաչ ջրիմուռները և այլն։

Գրականություն
-------------

* *Коровкин О. А.* Анатомия и морфология высших растений: словарь терминов. — М.: Дрофа, 2007. — С. 89. — 268, [4] с. — (Биологические науки: Словари терминов). — 3000 экз. — ISBN 978-5-358-01214-1
* D. J. Taylor, N. P. O. Green, G. W. Stout (2001). Biological Science 1 & 2, third edition. Cambridge University Press. ISBN 0-521-56178-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* Drought Smart Plants
* Cactus and Succulent Society of America

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Տեսողական նյարդերի պատկերը «Օգուտ բժշկության» գրքում:
**Օգուտ բժշկության**, 15-րդ դարի հայ բժշկապետ Ամիրդովլաթ Ամասիացու հիմնական գործերից։ Նվիրված է բժշկության տեսական և գործնական հարցերին։ Ստեղծվել է 1466-1469 թվականներին, Ֆիլիպպոպոլսում (այժմ՝ Պլովդիվ, Բուլղարիա)։ Մեզ են հասել մեծ մասամբ 17-18-րդ դարեր գրչագրեր (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի ձեռնարկ № 414, 453, 5847, 6888, 7731, 7752, 8052)։ Սրանցից առաջինը՝ 17-րդ դարի նշանավոր հայ բժիշկ Բունիաթ Սեբաստացու խմբագրությամբ, հիմք է ծաոայել Ս․ Մալխասյանցի կազմած քննական բնագրի համար։ Աշխատությունը բաղկացած է առաջաբանից, հիմնական 2 մասից ու ցանկից։ Բժշկության տեսական հարցերն արծարծվել են գրքի առաջին մասում (Ա-ԺԵ գլուխ), որն Ամիրդովլաթ Ամասիացու «Ուսումն բժշկութեան» երկասիրության (1459) հեղինակային մշակումն է, ուր տրվում է բժշկական արվեստի ընդհանուր սահմանումը, չորս տարրերի ուսմունքի և հումորալ ախտաբանության դրույթների շարադրանքը, ինչպես նաև կազմախոսության, սաղմնաբանության, հիգիենայի, կանխորոշման, ախտորոշագիտության ու դեղագիտության հարցերի վերաբերյալ համառոտ ակնարկ։ Գրքի երկրորդ մասը՝ «Գիրք բժշկութեան տումարի» խորագրով (ԺԵ-ՄԻԳ գլուխ), նվիրված է հիվանդությունների կլինիկայի՝ մահճաբուժության հարցերին։ Այստեղ համակարգված ձևով ներկայացված են ուղեղի, նյարդերի, զգայարանների, սրտի, ստամոքսի, լյարդի, միզասեռական և այլ համակարգերի 200-ից ավելի հիվանդությունների, ինչպես նաև տենդերի, բարորակ ու չարորակ ուռուցքների, այրվածքների, մաշկային հիվանդությունների պատճառագիտությունը, ախտաբանությունը, կլինիկական պատկերն ու բուժման եղանակները։ Ակնաբուժության, հոգեբուժության, ուռուցքաբանության, վարակիչ հիվանդությունների (պալարախտ, դողէրոցք, ժանտախտ և այլն) բուժման ասպարեզում հեղինակը հիմնվել է իր հարուստ փորձի վրա։ Դիրքն ընդհանրացնում է միջնադարյան հայ բժիշկների նյութերը՝ սկսած «Գագիկ-Հեթումյան բժշկարանից» (11-13-րդ դարեր) և Մխիթար Հերացու «Ջերմանց մխիթարություն»-ից։ Դրված է իր ժամանակի լավագույն բժշկական գործերի մակարդակով, անտիկ ու արաբական աղբյուրների վկայակոչմամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 514)։*  |
**Կինտեքս**, բուլղարական պետական ձեռնարկություն, որը հիմնադրվել է Սոֆիայում, Բուլղարիա, 1966 թվականին։

Մինչև 1992 թվականը, ըստ էության լինելով բուլղարական կոմունիստական կուսակցության գաղտնի ծառայության, Պետական անվտանգության կոմիտեի հենակետը, Կինտեքսը ներմուծման-արտահանման ընկերություն էր, որը վերահսկում էր ամեն ինչի վաճառքը` ծխախոտից մինչև ծանր զենքեր։ 1970-ականներին Կինտեքսը պատասխանատու էր Թուրքիայում ինչպես աջ թևի, այնպես էլ ձախ թևի քաղաքական համակիր մաքսանենգներին և ահաբեկիչներին զենք վաճառելու համար։

Մաքսանենգություն
----------------

Բուլղարիայից Ալժիր զենքի առաջին խոշոր արտահանումը եղել է 1961-1962 թվականներին։ Կինտեքսը Սոֆիայում հիմնել է երեք բազա` մաքսանենգ ապրանքներ բեռնելու համար։ Այդ փոխադրումները կատարվել են ծովով դեպի Թուրքիա, անցնելով Վառնայի և Բուրգասի նավահանգիստների միջոցով։ Դրանք փոխադրվել ենն բուլղարական կամ օտարերկրյա նավերով։ Կինտեքսի տարեկան եկամուտը մաքսանենգ ապրանքներից կազմել 5 մլն դոլարից մինչև 15 մլն դոլար։ Առաջին տարիներին գումարները տեղափոխվեցլ են ճամպրուկներով։ 1985 թվականից հետո վճարումները կատարվել են բեռնափոխադրող ընկերությունների միջոցով, որոնք ստեղծվել էին Բուլղարիայի պետական անվտանգության և արտաքին առևտրի նախարարության կողմից, սովորաբար օֆշորային գոտիներում։ Այս մարմինները պաշտպանված էին տեղական քաղաքացիների կողմից, որոնք գաղտնի ոստիկանության գործակալներ էին։

Հետկոմունիստական ժամանակաշրջան
------------------------------

Ներկայումս Կինտեքսը գտնվում է Ջեյմս Բաուչեր պողոտայի 66 հասցեում, 1407 Սոֆիա։ Ավելի քան չորս տասնամյակ առաջ ընկերությունը պայմանագրեր է կնքել տեխնիկական ռազմական արտադրություն, սպառազինություն և զինամթերք մատակարարելու համար։ Այն իրականացրել է ինժեներական նախագծեր Աֆրիկայում, Ասիայում և Մերձավոր Արևելքում։

1992 թվականին Կինտեքսը փոփոխվեց առևտրային օրենքով կառավարվող ընկերության, որը սահմանափակեց իր բաժնետոմսերը։ 1992 թվականին Բուլղարիայում ուժի մեջ մտավ առևտրային օրենքը։ Բոլոր բաժնետոմսերը պատկանում են պետությանը։ Կինտեքսը լիցենզավորված է Բուլղարիայի բանակի և ոստիկանության համար ապրանքների արտահանման, ներմուծման և վերաարտահանման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *The Time Of The Assassins*, Claire Sterling, New York City, Holt, Rinehart, Winston, 1985, pp. 84–86.
2. ↑  Kintex at Novinite.com, internet article, retrieved on August 24, 2009.
3. ↑  Bulgarian Defensive Industry Association Archived 2009-12-14 at the Wayback Machine. internet article, retrieved on August 24, 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական վեբկայք
**Ռուսական հուշարձան** (բուլղար․՝ Руски паметник), հուշարձան Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում։ 1877-1878 թվականների Ռուս-թուրքական պատերազմին նվիրված առաջին հուշարձանն է Բուլղարիայում։ Հուշարձանը բացվել է 1882 թվականի հունիսի 29-ին և գտնվում է այն ճանապարհի վրա, որով Օսման Նուրի Փաշան 1877 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Սոֆիայից փախել է Պերնիկ։

Հուշարձանը կառուցվել է ռուս ժողովրդի միջոցներով։ Ենթադրվում է, որ հուշարձանը նախագծել է կամ ճարտարապետ Վոկարը, ով նմանատիպ հուշարձաններ է ստեղծել նաև Դոբրիչում, Պլևենում, Վելիկո Տիռնովոյում, Սվիշտովում, կամ ռուս ճարտարապետ Վլադիմիր Շերվուդը, ով ապրել է Պլևենում։

Հուշարձանն ուղղանկյուն բուրգի տեսքով կոթող է՝ տեղադրված քառաստիճան պատվանդանի վրա։ Հուշարձանի արևելյան կողմի մարմարե ռելիեֆի վրա Ռուսաստանի զինանշանն է և Սուրբ Գևորգի շքանշանը, հուշագիր Ալեքսանդր II-ի հիշատակին։ Մեկ այլ փորագրություն էլ գտնվում է արևմտյան կողմում։

19-րդ դարի վերջում 20-րդ դարի սկզբում հուշարձանը վերածվել է Սոֆիայի այս հատվածի քաղաքաշինական կենտրոնի։ Այսօր այն գտնվում է Սկոբելև և Տոտլեբեն բուլվարների հանգույցում։ Հուշարձանի մոտակայքում են գտնվում Հնգանկյուն հանգույցը, Մակեդոնիայի հրապարակը և Պիրոգով հիվանդանոցը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Entsiklopediya na izobrazitelnite izkustva v Balgariya, tom 2. Sofia: Bulgarian Academy of Sciences. 1986.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ռուսական հուշարձան (Սոֆիա)** կատեգորիայում։ |
**Մարզադաշտ «Պլովդիվ»** (բուլղար․՝ Стадион Пловдив), նաև հայտնի է որպես **Սեպտեմբերի 9-ի մարզադաշտ** (բուլղար․՝ 9-ти Септември), Բուլղարիայի խոշորագույն սպորտային մարզադաշտը՝ 55 հազար մարդ տարողությամբ։

Պատմություն
-----------

Մարզադաշտը կառուցվել և բացվել է 1950 թվականին։ Բացման պահին նրա տարողությունը կազմել է 30 հազար նստատեղ։ 1962 թվականին վերանորոգվել են մարզադաշտի Ա, Բ և Դ սեկտորները, որից հետո տարողությունը կազմել է է 42 հազար նստատեղ, նաև լուսավորության համար կանգնեցվել են լուսարձակներով չորս աշտարակներ։ 1991 թվականին վերականգնվել է մարզադաշտի Գ սեկտորը, իսկ լուսարձակներով աշտարակները ապասարքավորել են և վաճառվել Լեհաստան։

Մարզադաշտում խաղացել են քաղաքի «Բոտև» և «Լոկոմոտիվ» ֆուտբոլային ակումբները։ Նաև այստեղ են եկել «Ռեալ Սարագոսա», «Ցրվենա Զվեզդա», «Բարսելոնա», «Բավարիա», «Օսեր», «Յուվենտուս», «Լացիո» և այլ ակումբների խաղացողները։ 1991 թվականին մարզադաշտում անցկացվել է երիտասարդների միջև թեթև ատլետիկայի Եվրոպայի առաջնությունը։ 1996 թվականից մարզադաշտում չեն անցկացվում խոշոր միջոցառումներ, թույլատրված է խաղալ միայն երիտասարդական խմբերին (մարզադաշտը տվյալ պահին չի համապատասխանում ՈՒԵՖԱ-ի պահանջներին)։ Մարզադաշտում առաջին համերգը տվել է բոսնիացի երգչուհի Լեպա Բրենան, իսկ վերջին խոշոր միջոցառումը եղել է 1999 թվականի Metallica ռոք խմբի համերգը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  gong.bg
2. ↑  Metallica խմբի պաշտոնական կայքը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարզադաշտի պաշտոնական կայք
* Спортен комплекс „Пловдив"

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | StadiumDB |

 |
1992-1994 Մարտական գործողությունների մասնակից
**Մարտական գործողությունների մասնակից կրծքանշանի** Կանոնադրությունը գործում է 1996 թ. դեկտեմբերի 20-ից։ (ՀՀ ՊՆ 20.12. 1996 թ. N 586 հրաման)։
Կանոնադրության մեջ փոփոխություն է կատարվել 1997 թ. մարտի 13-ին։ (ՀՀ ՊՆ 13.03. 1997 թ. N 70 հրաման)
  
1. Մարտական գործողությունների մասնակից կրծքանշանով պարգևատրվում են 1992-1994 թթ. պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչված զինծառայողներն ու վարժական հավաքների կանչված զինծառայողները, ովքեր ակտիվորեն մասնակցել են ՀՀ սահմանների պաշտպանության մարտերին։
  
2. Մարտական գործողությունների մասնակից կրծքանշանով պարգևատրումը կատարվում է ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով՝ բանակային կորպուսների հրամանատարների, համապատասխան վարչությունների պետերի և հանրապետական զինվորական կոմիսարի ներկայացմամբ։
Այլ պետական մարմինների մարտական գործողությունների մասնակից աշխատակիցների պարգևատրումը կատարվում է այդ մարմինների ղեկավարների միջնորդության հիման վրա՝ ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով։
  
3. Մարտական գործողությունների մասնակից կրծքանշանով պարգևատրումը կատարվում է Մարտական գործողությունների մասնակից վկայականի հանձնման հետ միաժամանակ։ Հետմահու պարգևատրման դեպքում կրծքանշանը վկայականի հետ միասին հանձնվում է պարգևատրվածի ընտանիքին։
  
4. Մարտական գործողությունների մասնակից կրծքանշանը կրում են կրծքի աջ կողմում՝ բոլոր կրծքանշաններից առաջ։
  
5. Կրծքանշանը կամ վկայականը կորցնելու դեպքում կրկնօրինակ տրվում է, եթե այն տեղի է ունեցել մարտական գործողությունների պայմաններում, տարերային աղետի հետևանքով կամ այլ պայմաններում, երբ կրծքանշանը պահելու համար անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկելու հնարավորություն չի եղել։

Աղբյուրներ
----------

ՀՀ պետական պարգևներ Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. *(բեռնել)*