Վարչապետ Աբեն քննարկում է իր տնտեսական քաղաքականությունը՝ ելույթ ունենալով Լոնդոնում, 2013 թվականի հունիսին:
**Աբենոմիկա** կամ **Աբեէկոնոմիկա** (ճապ.՝ アベノミクス), նորաբանություն, որը կիրառվում է սկսած 2012 թվականից Ճապոնիայի վարչապետ Շինզո Աբեի կառավարության վարած տնտեսական քաղաքականությունը նկարագրելու համար։

Աբէկոնոմիկան կոչված է վերակենդանացնելու Ճապոնիայի լճացած տնտեսությունը, որը գնանկում էր ապրել 1990-ական, 2000-ական և 2010-ական թվականներին։ Ընդհանուր առմամբ, այս քաղաքականության միջոցառումները չեն առանձնանում նորամուծությամբ. Աբէկոնոմիկայի հիմնական մեթոդը իենի արհեստական արժեզրկումն է՝ երկրում փողի զանգվածի կրկնապատկման միջոցով։ Վերջին միջոցը քննադատվում է մի շարք տնտեսական փորձագետների կողմից, ովքեր վախենում են նոր միջազգային արժութային պատերազմների սկսվելուց, ինչպես նաև հենց Ճապոնիայի դեֆոլտից, որի պետական պարտքը 2,5 անգամ գերազանցում է ՀՆԱ-ն։

Այն բանից հետո, երբ Աբեն հրաժարական է տվել 2020 թվականի սեպտեմբերին, նրա իրավահաջորդը՝ Յոսիհիդե Սուգան, հայտարարել է, որ իր վարչապետությունը կենտրոնանալու է Աբեի վարչակազմի քաղաքականության և նպատակների շարունակման վրա, ներառյալ տնտեսական քաղաքականության Աբէկոնոմիկայի փաթեթը։

Տերմինը կազմվել է Ճապոնիայի վարչապետի «Աբե» ազգանունը «էկոնոմիկա» բառի հետ համատեղելով։

Ոգեշնչողներ և կատարողներ
------------------------

2007 թվականին Աբեն հրաժարական է տվել վարչապետի պաշտոնից, բայց վերադարձել է քաղաքականություն 2012 թվականի դեկտեմբերին՝ խոստանալով արագ խթանել Ճապոնիայի տնտեսությունը՝ երկրի պատմության մեջ աննախադեպ ազգային արժույթի՝ իենի կտրուկ արժեզրկման քաղաքականության միջոցով։ Նրա հիմնական գաղափարական ոգեշնչողը և խորհրդատուն Կոիտի Համադան էր՝ ծագումով ճապոնացի Յեյլի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աբէկոնոմիկայի հիմնական նպատակը երկուսի ցանկությունն էր՝ հաղթահարել 20-ամյա գնանկումը Ճապոնիայի Բանկի քաղաքականության մեղմացման պատճառով։ Իր հերթին, Հարուհիկո Կուրոդան, ով գլխավորում է Ճապոնիայի բանկը և իրականացնում է մեղմացումներ, իր հաստատության համար էլ ավելի կոնկրետ նպատակ էր դրել՝ երկրում տարեկան գնաճը հասցնել 2%-ի։ Այս նպատակին հասնելու համար երկրի կենտրոնական բանկը ստիպված է եղել պարզապես փող տպել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի հասել թիրախային 2%-ին։ Կուրոդայի հաշվարկներով՝ դա պետք է տեղի ունենար երկու տարվա ընթացքում՝ մինչև 2014 թվականի վերջ։ Նաև այս նպատակին հասնելու համար ամեն ամիս այս ժամանակահատվածում Ճապոնիայի բանկը պետք է շարունակեր 7 տրիլիոն իենով ակտիվներ գնել։ 2014 թվականի վերջին գնաճը հասել է տարեկան 1,3 տոկոսի։ Ըստ ԱՄՀ փորձագետների՝ ցանկալի մակարդակին՝ 2 տոկոսին հնարավոր կլինի հասնել 2016 թվականից ոչ շուտ։

Աբէկոնոմիկայի «Երեք սլաք»
-------------------------

Ճգնաժամից դուրս գալու համար Սինձո Աբեն առաջարկել է «Երեք նետ» ծրագիրը։ Դրանցից *առաջին «սլաքը»* գների աճի թիրախների ձեռքբերումն է։ Դրա համար Աբեն առաջարկել է ամբողջ աշխարհում արդեն հայտնի սխեմա՝ տնտեսությունը լրացուցիչ իրացվելիությամբ «լցնելու» համար։ Նրա ծրագրի և այլ երկրների նմանատիպ ծրագրերի հիմնական տարբերությունը դրա անժամկետությունն է։ Նշենք, որ Ճապոնիայի բանկը անկախ է կառավարության որոշումներից, ուստի վարչապետը ստիպված է եղել մեծ ջանքեր գործադրել՝ կենտրոնական բանկի ղեկավարությանը «համոզելու» գնալ այդ քայլին։

Սինձո Աբեն հավատարիմ է եղել նաև տարբեր ծրագրերի բյուջեից խթանող միջոցառումներին, որոնք ուղղված են ենթակառուցվածքների զարգացմանը, ինչպես նաև բնական աղետներից տուժած տարածքներին օգնություն տրամադրելուն (*երկրորդ «սլաքը»*)։ Այս միջոցառումներն առաջին հերթին ուղղված են տնտեսական աճի խթանմանը։ Միաժամանակ, վարչապետը չի մոռացել պետական պարտքի խնդիրների մասին, այնուամենայնիվ, ավելի առաջնահերթ է համարել տնտեսության զարգացումը ներկա փուլում։

Եվ, վերջապես, *երրորդ «սլաքն»* ուղղվել է պետական հատվածում բարեփոխումներ իրականացնելու միջոցառումներ մշակելուն, որոնք կնպաստեն ներդրումների ներգրավմանը, ինչպես նաև սպառման ավելացմանը։ Փաստորեն, բոլոր երեք «սլաքները» միասին պետք է շրջեն դեֆլյացիոն «պարույրի» երկայնքով շարժումը նեղացումից դեպի ընդլայնման հակառակ ուղղությամբ։ Եթե ներկայիս իրավիճակում ռեցեսիան խթանի գնանկումը, որն իր հերթին խթանում է ռեցեսիան, ապա, ըստ Սինձո Աբեի, տնտեսական աճը կխթանի գնաճը, ինչը մեծ օգնություն պետք է լինի հետագա տնտեսական աճի համար։

Արդյունքներ
-----------

Հավելյալ փող տպելու նոր քաղաքականության արդյունքները երկար սպասել չեն տվել։ Աբէկոնոմիկայի ներդրումից ընդամենը 4 ամսվա ընթացքում իենը դոլարի նկատմամբ արժեզրկվել է ավելի քան 20%-ով, սակայն արտահանման ծավալը չի աճել այնքան, որքան սպասվում էր։ Ավելին, կառավարության նոր կուրսը բացահայտել է մի շարք ակնհայտ թերություններ, որոնք ապագայում կարող են հանգեցնել ոչ միայն բուն Ճապոնիայի դեֆոլտի, այլև Ճապոնիայի հետ սերտ կապի մեջ գտնվող երկրների տնտեսությունների ճգնաժամի։

### Աբէնոմիկայի դրական հետևանքներ

* Համախառն ցուցանիշով, որը հաշվի է առնում արդյունաբերության աճը, մանրածախ վաճառքը և նոր աշխատատեղերի մատակարարումը, Ճապոնիան հասել է ամենաբարձր մակարդակին վերջին հինգ տարում.
* Տնտեսական աճի առումով Ճապոնիան այժմ առաջատար է յոթ արդյունաբերական երկրների շարքում
* Ճապոնիայի բաժնետոմսերը 2013 թվականին ցույց են տվել ամենամեծ աճը վերջին 40 տարում Աբէկոնոմիկաի շնորհիվ։
* Ճապոնիայի ՀՆԱ-ն աճել է երեք քառորդով 2013 թվականին
* ՀՆԱ-ի տարեկան աճը կազմել է 1,9%։

### Աբէնոմիկայի բացասական հետևանքներ

* Ավելացրել է կապիտալի արտահոսքը երկրի ներսում արտադրության արդիականացման մեջ ներդրումներ կատարելու փոխարեն։ Փախչելով արժեզրկվող իենից՝ ճապոնացի ձեռնարկատերերը մեծ ներդրումներ են կատարում եվրոյով արտահայտված պարտքային պարտատոմսերում, նույնիսկ համեմատաբար ռիսկային երկրներում, ինչպիսիք են Իսպանիան և Իտալիան։ Ճապոնացիների կողմից դրանց ակտիվ պահանջարկի արդյունքում տոկոսադրույքներն ընկել են, ինչը, սակայն, պատրանք է ստեղծել, որ այդ երկրների տնտեսությունները հաջողությամբ հաղթահարել են ճգնաժամը։
* էներգակիրների ներմուծումն աճել է, ինչը փաստացի զրոյացնում է արտահանման աճից ստացված բոլոր շահույթը։
* Յենի փոխարժեքի արժեզրկման պատճառով Ճապոնիայի արտահանումն ավելի էժանացել է։ Քանի որ արտահանման զգալի մասը գնում է ԱՄՆ, դե ֆակտո Ճապոնիան այնտեղ էլ գնանկում է արտահանում։ Կառավարությունը գնաճի և գնանկման ռիսկի մասին է սկսել խոսել։
* Չինաստանն ու Հարավային Կորեան, որոնք ավելի թանկ արժույթներ ունեն, իրենց դժգոհությունն են հայտնել նոր քաղաքականության վերաբերյալ՝ սպառնալով գնալ արժութային պատերազմի։
* Ճապոնիայի պետական պարտքը աճել է, որը հասել է ՀՆԱ-ի 240%-ի։ Գնաճի արագացումը կհանգեցնի Ճապոնիայի պետական պարտքի սպասարկման արժեքի բարձրացման, ինչը կարող է հանգեցնել դեֆոլտի։
* Հետագայում, պարտքերը վճարելու համար Ճապոնիայի բանկը կարող է սկսել ավելի արագ հետ գնել պարտավորությունները, ինչը կարող է հանգեցնել հիպերինֆլյացիայի։
* Մի շարք քննադատներ կարծում են, որ Ճապոնիայում լճացման և գնանկման իրական պատճառը ոչ թե տնտեսական, այլ ժողովրդագրական հարթության մեջ է (երկրի բնակչությունը արագորեն ծերանում և աստիճանաբար նվազում է)։

Գնահատականներ
-------------

Տնտեսագիտության ոլորտում Նոբելյան մրցանակակիր Ջոզեֆ Ստիգլիցը 2013 թվականի ապրիլին բարձր է գնահատել ԱբԷնոմիկան։ «Ընդհանուր առմամբ, կասկած չկա, որ ԱբԷնոմիկան կաշխատի. երկրում անհավասարությունը ցածր է, կան ուժեղ ինստիտուտներ, բարձր կրթված աշխատուժ՝ գերազանց տեխնիկական հմտություններով և գեղեցկության զգացումով, և այն գտնվում է աշխարհի ամենաարագ զարգացող տարածաշրջանում։ Ճապոնիան պետք է լույսի փարոս լինի համաշխարհային տնտեսության մռայլ թագավորությունում»։

Տես նաև
-------

* Ռեյգանոմիկա
* Լաֆֆերի կոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «G7: в поисках выхода из экономического кризиса». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 26-ին.
2. ↑  АБЭНОМИКА: Новое учение об оздоровлении — ПРОФИЛЬ | PROFILE.RU(չաշխատող հղում)
3. ↑  «Спасёт ли Японию «абэномика»? | ИноСМИ — Всё, что достойно перевода». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.
4. ↑  Rich, Motoko; Inoue, Makiko; Dooley, Ben (2020 թ․ սեպտեմբերի 14). «Japan's Next Prime Minister Emerges From Behind the Curtain». *The New York Times*. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
5. ↑  «Абэномика — Финансовый словарь смарт-лаб». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.
6. ↑  «Инфляция в Японии достигла максимума за 5 лет». *Вести Экономика*. 31.01.2014. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 26-ին.
7. ↑  «Экономические итоги первого года Абэномики: улучшение по всем показателям». 14 февраля 2014. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 27-ին.
8. ↑  «ВВП Японии демонстрирует рост третий квартал подряд». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 10-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 10-ին.
9. ↑  «ВВП Японии вырос сильнее, чем ожидалось». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 10-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 10-ին.
10. ↑  «Deflation Is Crushing QE Right Now — Forbes». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
11. ↑  Kim, Sang-Keun (2013 թ․ հուլիսի 6). «Will 'Abenomics' Save the Japanese Economy?». Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 10-ին.
12. ↑  «Стиглиц: абэномика делает Японию лучом света в унылом царстве мировой экономики». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հուլիսի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 27-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Abenomics must bring seismic change to Japan
* Abenomics false promise

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աբեէկոնոմիկա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776996696 |

 |