**Կոպեր** նախկին` **Աեգիդա, Կապրիս, Կապոդիստրիա** (սլովեն.՝ Koper, իտալ.՝ Capodistria), քաղաք Սլովենիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Իստրիա թերակղզում, Ադրիատիկ ծովի Կոպեր ծոցի ափին։ Քաղաքում իրականացվում են բազմաթիվ երաժշտական և ազգագրական փառատոներ։

Աշխարհագրություն
----------------

Կոպեր քաղաքը գտնվում է Իտալիայի անմիջապես սահմանին, Տրիեստ քաղաքի և սլովենական Իզոլա (Izola), Պիրան (Piran), Պորտորոժ (Portorož) քաղաքների հարևանությամբ։

Բնակչություն
------------

2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 24 979 մարդ (12 358 տղամարդ և 12 621 կին)։ Նախկինում բնակչության մեծ մասը խոսում էր իտալերեն (1900 թվականի տվյալներով բնակչության 92 %-ը խոսում էր իտալերեն)։ Այսօր բնակչությունը խոսում է և՛ իտալերեն, և՛ սլովեներեն։ Թեպետև Հարավսլավիայի գոյության ընթացքում մեծ թվով իտալացիներ Իստրայից Իտալիա էին ներգաղթում, այնուամենայնիվ ներկայումս քաղաքի իտալացի բնակչությունը գերազանցում է 10 %-ը։

Համայնքի բնակչության մայրենի լեզուներն են (2002 թվական).

* Սլովեներեն՝ 74,14 %
* Խորվաթերեն՝ 8,04 %
* Սերբախորվաթերեն՝ 4,02 %
* Բոսնիերեն՝ 2,76 տոկոսով
* Սերբերեն՝ 2,67 %
* Իտալերեն՝ 2,23 %
* Ալբաներեն՝ 0.50 %
* Մակեդոներեն՝ 0,48 %
* Այլ լեզուներ՝ 5,16 %։

Պատմություն
-----------

Կոպերը սկիզբ է առել անտիկ հունական բնակավայրից, որը հայտնի է եղել **Աեգիդա** անվամբ։ Հռոմեական շրջանում այն ստացել է **Կապրիս** անունը, որից էլ առաջացել է քաղաքի ժամանակակից անվանումը։ Որոշ ժամանակ քաղաքը կրել է **Հուստինոպոլ** անունը՝ ի պատիվ Բյուզանդիայի Հուստինիանոս II կայսրի։ 568 թվականին քաղաքում ապաստանել են Տրեսի` լանգոբարդներից փախած բնակիչները։

7-8-րդ դարերը քաղաքի համար ծանր շրջան էր. քաղաքը գրավել էին ֆրանկները, լանգոբարդները և սլավոնական ցեղերը։ 8-րդ դարում քաղաքում ստեղծվել է եպիսկոպոսական առաջնորդարան։ 9-րդ դարում Կոպերը ներքաշվել է Վենետիկի և Սրբազան հռոմեական կայսրության պայքարի մեջ։ Ցուցաբերած աջակցության համար Կոնրադ II կայսրը քաղաքին շնորհել է որոշ արտոնություններ։ 1278 թվականին քաղաքը կցվել է Վենետիկին։ Վենետիկի հանրապետության կազմում Կոպերն առանձնահատուկ վերելք է ապրել, այն դարձել է Իստրիայի խոշորագույն քաղաք և նավահանգստ, որի կապակցությամբ էլ վերանվանվել է լատին․՝ Caput Histriae, այսինքն` Իստրայի գլխավոր քաղաք (բառացի` «Իստրայի գլուխ»)։ Այս բառակապակցությունից էլ առաջացել է քաղաքի իտալական անվոնումը` **Կապոդիստրիա**։ Վենետիկի հանրապետության անկումից հետո` 1797 թվականին քաղաքը կցվել է Ավստրիային։ 1805-1813 թվականներին քաղաքը գտնվել է նապոլեոնական զորքի հսկողության տակ, իսկ 1813 թվականից Կոպերը կրկին Ավստրիայի ձեռքն է անցել։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Կոպերը Իստրիա թերակղզու հետ միասին անցել է Իտալիային, մինչդեռ Դալմաթիայի մյուս մասն անցել է սերբական, խորվաթական և սլովենական թագավորության կազմի մեջ, որը հետագայում կոչվեց Հարավսլավիայի հանրապետություն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Կոպերը ընդգրկվել է *Տրիեստ ազատ տարածքի* «B» գոտու կազմի մեջ, որը վերահսկում էր Հարավսլավիան։ Այդ ժամանակ քաղաքի իտալացի բնակչության զգալի մասը ներգաղթել է Իտալիա։ 1954 թվականին Տրիեստի ազատ տարածքը կամ Տրեստի ազատ պետությունը դադարել է գոյություն ունենալուց, իսկ Կոպերը անցել է Հարավսլավիային։ Վերջինիս անկումից հետո`1991 թվականին այն մտել է անկախացած Սլովենիայի կազմի մեջ։

Տնտեսություն
------------

Կոպերը Սլովենիայի միակ առևտրային նավահանգիստն է։ Այստեղ ժամանում են Միջին Արևելքի, Ճապոնիայի և Կորեայի նավերը, որը հսկայական նշանակություն ունի տնտեսության համար։

1954 թվականին մի խումբ արդյունաբերողներ քաղաքում հիմնադրել են Tomos մոտոցիկլետներ արտադրող ընկերությունը։ Գործարանի գլխավոր տնօրեն է դարձել Ֆրանկ Պեկարը։ Գործարանը բացվել է 1959 թվականին, որի բացմանը ներկա է եղել այն ժամանակվա Հարավսլավիայի նախագահ Իոսիպ Տիտոն։ Գործարանը թողարկել է մոտոցիկլետներ, մոպեդներ, մակույկներ տարբեր դասերի և պահեստամասերի։ Լայնորեն հայտնի է մոպեդների մի շարք, որը կոչվում է Colibri։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Պրետորյանական պալատ
Լոջիի պալատ
* **Պրետորյանական պալատ**, Կոպեր քաղաքի առավել հայտնի շենքը, գեղեցիկ պալատ Վենետիկի գոթական ոճով (1464 թվական), գտնվում է քաղաքի կենտրոնական հրապարակում
* **Համբարձման ռոտոնդա** (12-րդ դար), քաղաքի կենտրոնի ամենահին շենքը
* **Աստվածամոր Վերափոխման մայր տաճար** (15-րդ դար)
* **Լոջիի պալատ** (15-րդ դար)։

Տրանսպորտ
---------

Կոպերում է գտնվում Սլովենիայի միակ առևտրային նավահանգիստը։ Քաղաքը նոր, ժամանակակից մայրուղով կապված է երկրի մայրաքաղաք Լյուբլյանայի, իտալական Տրիեստ քաղաքի հետ։ Կանոնավոր տրանսպորտային հաղորդակցությամբ կապված է Լյուբլյանայի, Սլովենիայի, Իտալիայի և Խորվաթիայի հարևան քաղաքներ հետ։ Կոպերում առկա է նաև երկաթուղային կայարան, որը համեմատ երկաթուղային և ծովային տրանսպորտի օգտագործվում է շատ քիչ։

Հայտնի բնիկներ
--------------

* **Վիտորե Կարպաչչո**, իտալացի նկարիչ
* **Պետրո Պաոլո Վերջերիո**, իտալացի բարեփոխման գործիչ
* **Պետրո Պաոլո Վերջերիո ավագ**, իտալացի հումանիստ
* **Սանտորիո**, իտալացի բնախոս, անատոմ, գյուտարար
* **Անդրեյա Կլեպաչ**, սլովենացի թենիսիստուհի
* **Տինկարա Կովաչ**, սլովենացի երգչուհի, Սլովենիայի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում
* **Մլադեն Ռուդոնյա**, սլավոնացի ֆուտբոլիստ

Քույր քաղաքներ
--------------

* Հունաստան Կերկիրա, Հունաստան
* Իտալիա Ֆերարա, Իտալիա
* Իտալիա Մուջա, Իտալիա
* Իտալիա Սան Դորլիգո դելա Վալե, Իտալիա
* Խորվաթիա Բուզետ, Խորվաթիա
* Ռուսաստան Սամարա, Ռուսաստան
* Սլովակիա Ժիլինա, Սլովակիա
* Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Ցզյուցզյան, Չինաստան
* Կանադա Սենտ Ջեն, Կանադա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Nadmorska višina naselij, kjer so sedeži občin» [Height above sea level of seats of municipalities] (Slovene and English). Statistical Office of the Republic of Slovenia. 2002. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 12-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «Koper». *Place Names*. Statistical Office of the Republic of Slovenia. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 3-ին.
3. ↑  Slovenian Statistics Office site, results of the 2002 census. Stat.si. Retrieved on 24 September 2011.
4. ↑  «Завод Tomos». Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 9-ին.
5. ↑  en:Tomos
6. ↑  «AllCorfu.Com: Corfu's Twin Cities». *allcorfu.com*. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 25-ին.
7. 1 2  «Comune di Ferrara – Portale Telematico Estense». Ferrara.comune.fe.it. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 27-ին.
8. ↑  «Sito ufficiale del Comune di Muggia». Comune.muggia.ts.it. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 27-ին.
9. ↑  «Sito Web del Comune di S.Dorligo della Valle – Dolina (TS)». Comune.san-dorligo-della-valle.ts.it. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 27-ին.
10. ↑  «*Žilina – oficiálne stránky mesta: Partnerské mestá Žiliny [Žilina: Official Partner Cities]*». © 2008 MaM Multimedia, s.r.o.. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
11. ↑  «Welcome to JiuJiang». Jiujiang.gov.cn. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայք
* Կոպեր՝ քաղաք և նավահանգիստ Սլովենիայում Արխիվացված 2019-05-07 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կոպեր (քաղաք)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13512101r · GND: 4205313-4 · LCCN: n86119121 · NKC: ge200445 · NSK: 000129947 · SUDOC: 050394231 · VIAF: 137292197 · WorldCat VIAF: 137292197 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Սլովենիա Սլովենիայի քաղաքներ |
| --- |
|  |
| Մայրաքաղաք՝ **Լյուբլյանա** |
|  |
| 
* Այդովշչինա
* Բլեդ
* Բրեժիցե
* Վելենե
* Վիպավա
* Վրխնիկա
* Գրոսուպլե
* Դոմժալե
* Եսենիցե
* Ժարեց
* Զագորե նա Սավե
* Իդրիա
* Իզոլա
* Իլիրսկա Բիստրիցա
* Կամնիկ
* Կոպեր
* Կոչևե
* Կրան
* Կրշկո
* Լիտիա
* Լոգատեց
* Լուցիա
* **Լյուբլյանա**
* Մարիբոր
* Մեդվոդե
* Մենգեշ
* Մուրսկա Սոբոտա
* Նովա Գորիցա
* Նովո Մեստո
* Պիրան
* Պոստոյնա
* Պրեվալե
* Պտույ
* Ռավնե նա Կորոշկեմ
* Ռադովլիցա
* Ռագաշկա Սլատինա
* Ռուշե
* Սևնիցա
* սեժանա
* Սլովենսկա Բիստրիցա
* Սլովենսկե Կոնիցե
* Սլովեն Գրադեց
* Տրբովլե
* Խրաստնիկ
* Ցելե
* Չրնոմել
* Շենտյուր
* Շկոֆյա Լոկա

 |  |

 |