recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Պոչեր»** (ռուս.՝ «Хвосты»), 1966 թվականի խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ նկարահանված ռեժիսոր Վլադիմիր Պոլկովնիկովի կողմից։ Սցենարի հեղինակը Վլադիմիր Սուտեևն է։ Մուլտֆիլմի հերոսները անտառային գազաններն են՝ օժտված մարդկային վառ հատկանիշներով։

Սյուժե
------

Մի անգամ Աղվեսը, որին հետապնդում էին որսորդական շները, պատահաբար կորցնում է պոչը։ Այդ ամենի ականատես Ճերմակակող կաչաղակն անտառի անցնող գազաններին առաջարկում է իրենց վերցնել այդ պոչը։ Նապաստակը Ճերմակակող կաչաղակի խորհրդով այն կցում է իր պոչի փոխարեն։

Աղվեսը, վերադառնալով ու չգտնելով իր պոչը, նույն Կաչաղակի խորհրդով իրեն է ամրացնում Նապաստակի թողած պոչը։ Միևնույն ժամանակ նապաստակների ընտանիքը խայտառակելով վտարում է աղվեսի պոչով Նապաստակին և պահանջում վերադարձնել իր պոչը։ Խորամանկ աղվեսը, հանդիպելով Գայլին, նապաստակի պոչը փոխում է գայլի պոչով։

Ունենալով իրենց համար օտար պոչեր՝ Նապաստակը, Աղվեսն ու Գայլն անտառում բախվում են անսպասելի խնդիրների և այդժամ փորձում վերադարձնել իրենց հարազատ պոչերը։ Իմաստուն Ոզնին Նապաստակին օգնում է գայլից ետ վերցնել իր պոչը՝ փոխելով Աղվեսի պոչի հետ։ Գայլն էլ, ստանալով Աղվեսի պոչը, չի պատրաստվում այն վերադարձնել իր տիրոջը, ինչի արդյունքում նրանց միջև ծեծկռտուք է առաջանում, որի արդյունքում նրանք նորից կորցնում են իրենց պոչերը։

Մուլտֆիլմի բարոյախոսությունն է՝ «Եթե քեզ ինչ-որ լավություն են արել, մի պահանջիր ավելին»։

Մուլտֆիլմի վրա աշխատել են
-------------------------

### Ստեղծողներ

* Սցենարի հեղինակ – Վլադիմիր Սուտեև
* Ռեժիսոր – Վլադիմիր Պոլկովնիկով
* Բեմադրող նկարիչ – Ալեքսանդր Վոլկով
* Կոմպոզիտոր – Վադիմ Գամալիա
* Օպերատոր – Ն. Կլիմովա
* Հնչյունային օպերատոր – Բորիս Ֆիլչիկով
* Խմբագիր – Զ. Պավլովա
* Ռեժիսորի օգնական – Ե. Տուրանովա
* Մոնտաժող – Լյուբով Գեորգիևա
* Նկարչի օգնական – Վ. Մոռոզով
* Նկարիչներ – Ռենատա Միրենկովա, Տատյանա Տարանովիչ, Օլգա Օռլովա, Յուրի Բուտիրին, Լեոնիդ Կայուկով, Վլադիմիր Կռումին, Դմիտրի Անպիլով, Մարինա Ռոգովա, Վ. Ռոգով
* Դերերը հնչյունավորել են՝ Ելենա Պոնսովա – *Ճերմակակող կաչաղակ*, Օլգա Արոսևա – *Աղվես*, Գեորգի Վիցին — *Շլդիկ նապաստակ*, Անատոլի Պապանով – *Գայլ*, Սերգեյ Ցեյց – *Ոզնի*, Կլարա Ռումյանովա – *սկյուռներ* (տիտրերում նշված չէ)։
* Տնօրեն – Ֆյոդոր Իվանով

DVD
---

2005 թվականին մուլտֆիլմը DVD-ով թողարկվել է «Союз-видео» ընկերության կողմից։ Ձայնագրության ժամանակ պատկեների ու ձայնի թվային ռեստավրացիա չի կիրառվել։ Բովանդակությունը՝ «Պոչեր», «Աղվես Պատրիկեևնա», «Շինարար աղվեսը», «Ներկված աղվեսը», «Աղվեսն ու գայլը», «Աղվեսն ու նապաստակը», «Ագռավը և աղվեսը, կկուն և աքաղաղը», «Պոյգան ու աղվեսը»։

* Ձայն՝ ռուսերեն Dolby Digital 1.0 Mono, շրջանային կոդը՝ 0 (All), պատկեր՝ Standart 4:3 (1,33:1), գույն՝ PAL, տարածող՝ «Крупный План»:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Сергей Капков.* Владимир Полковников // Наши мультфильмы / Арсений Мещеряков, Ирина Остаркова. — Интеррос, 2006. — ISBN 5-91105-007-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պոչեր» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* Մուլտֆիլմի առցանց դիտում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**«Աննան արևադարձային երկրներում»** (ռուս.՝ «Anna in the Tropics»), կուբայական ծագում ունեցող ամերիկացի դրամատուրգ Նիլո Կրուզի պիեսը։ 2003 թվականին Կրուզը այդ ստեղծագործության համար ստացել է Պուլիցերյան մրցանակ։

Գործող անձինք
-------------

* Սանտյագո – սիգարի գործարանի սեփականատեր
* Օֆելյա – նրա կինը, որը ղեկավարում է գործարանը
* Մարելլա – նրանց դուստրը
* Կոնչիտա – նրանց դուստրը
* Չեչե – Սանտյագոյի ազգական
* Պալոմո – Կոնչիտայի ամուսինը
* Խուան Խուլիան – դասախոս
* Էլիադես
* Գործարանի աշխատողներ

Սյուժե
------

Պիեի գործողությունները ծավալվում են սիգարի արդյունաբերության կենտրոն Տամպայում, որ տեղակայված է Մայամիից ոչ հեռու։ Գործողության ժամանակը 1929 թվականն է, երբ սիգարները սկսում են դուրս գալ նորաձևությունից, իսկ շուկան գրավում է ծխախոտը։ Սիգարը ձեռքով փաթաթելու ավանդույթը, որ 19-րդ դարում իրենց հետ Ֆլորիդա էին բերել կուբացի ներգաղթյալները, նախատեսում էր, որ աշխատանքն ուղեկցվի բարձրաձայն ընթերցումով։ Հատուկ վարձված դասախոսը աշխատողների համար ընթերցում էր գեղարվեստական գրականություն։  Սակայն 1930-ական թվականներին ֆաբրիկաների սեփականատերերն սկսում են հրաժարվել ձեռքի աշխատանքից և ձեռք բերել սարքավորումներ։

Կուբայից ժամանած նոր դասախոսը ֆաբրիկայի բանվորների համար սկսում է կարդալ Լև Տոլստոյի «Աննա Կարենինա» վեպը, ինչի արդյունքում վեպն սկսում է անսպասելի ազդեցություն ունենալ պիեսի հերոսների ու նրանց հարաբերությունների վրա, որոնք սկսում են դուրս գալ վերահսկողությունից։

Ճանաչում
--------

Ներկայացման պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ֆլորիդա նահանգի Կորալ Գեյբլս քաղաքի Նոր թատրոնում։ Կրուզի՝ Պուլիտցերյան մրցանակի արժանանալուց հետո պիեսն ակնթարթորեն կուլտային է դարձել լատինաամերիկացիների շրջանում։

«Աննան արևադարձային երկրներում» ներկայացումը 2004 թվականին ներկայացվել է «Թոնի» մրցանակի երկու անվանակարգերում՝ *լավագույն ներկայացում* և *լավագույն գլխավոր դերակատարուհի* (Դաֆնա Ռուբին Վեգա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Jacqueline Foertsch* American Drama: In Dialogue, 1714-Present. — Macmillan International Higher Education, 2017-06-21. — 298 с. — ISBN 9781137605290
2. ↑  *David Krasner* A Companion to Twentieth-Century American Drama. — John Wiley & Sons, 2008-04-15. — 598 с. — ISBN 9781405137348


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database |

 |
**Մեդիատորներ** (լատիներեն՝ *mediator* - միջնորդ), միջնորդանյութեր, քիմիական նյութեր, որոնց մոլեկուլները փոխազդում են բջջային թաղանթի հատուկ ռեցեպտորների հետ և, փոխելով որոշակի իոնների թափանցելիությունը, թաղանթում առաջացնում գործողության պոտենցիալ։ Առաջանում են նյարդային դրդման ազդեցությամբ և մասնակցում դրանց հաղորդմանը նյարդային վերջույթից աշխատող օրգանին և նյարդային մեկ բջջից մյուսին։ Մեդիատորները հայտնաբերել է Օ․ Լյովին, սրտի կենտրոնախույս նյարդային վերջույթներում (1921)։ Մեդիատորներից են՝ ացետիլխոլինը, նորադրենալինը, դոֆամինը, սերոտոնինը, 7-ամինակարագաթթուն և այլն։ Էլեկտրոնային մանրադիտակով կատարված հետազոտություններով պարզվել է, որ ինչպես կենտրոնական նյարդային վերջույթներում, այնպես էլ ծայրամասային նյարդային սինապսներում կան մինչև 300 A տրամագծով, ացետիլխոլին պարունակող մեծ թվով բշտիկներ։ Նյարդային դրդման պրոցեսում բշտիկների մի մասը պայթում է, պարունակությունը լցվում է ետսինապսային ճեղքը և փոխազդում ետսինապսային թաղանթի ացետիլխոլինի նկատմամբ զգայուն մասերի՝ խոլինոռեցեպտորների հետ։ Դրանից խիստ բարձրանում է թաղանթի թափանցելիությունը․ K+ իոնները բջջից դուրս են գալիս և տեղադրվում մակերեսին, իսկ Na+ թափանցում է ներս։ Բջջի ներսում փոքրանում է բացասական էլեկտրական լիցքը, բջջաթաղանթն ապաբևեռանում է, որը հանգեցնում է դրդող ետսինապսային պոտենցիալի առաջացմանը։ Երբ նրա մեծությունը հասնում է շեմքայինի, առաջանում է դրդման էլեկտրական ազդակ (տես Կենսաէլեկտրական պոտենցիալներ)։ Առավել ուսումնասիրված և լայնորեն կիրառվող մեդիատորներ են ացետիլխոլինը և ադրենալինը։ Դրան համապատասխան օրգաններին դրդում հաղորդող նյարդային վերջույթները բաժանվում են խոլինէրգիկ և ադրենէրգիկ թելիկների։ Մեդիատորների ազդեցությունը չի սահմանափակվում տեղական ռեակցիաների առաջացմամբ, դրանք մասնակցում են նաև նյարդահումորալ կարգավորման պրոցեսներին։ Մեդիատորների մասին ուսմունքը կարևոր դեր է խաղացել ֆիզիոլոգիայի, նյարդախտաբանության, հոգեբանության և այլ գիտությունների զարգացման համար։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 375)։*  |
**Աննալներ** (լատ.՝ annales, լատ.՝ annus` տարի), ժամանակագրություն, պատմական դեպքերի գրառումը՝ ըստ տարիների։ Հին Հռոմում մ․թ․ա․ V դարից գերագույն քրմի հրամանով բոլոր կարևոր իրադարձություններն ամեն տարի գրանցվել են գիպսապատ տախտակների վրա՝ համընդհանուր ցուցադրության համար։ Ոչնչացած (հավանաբար մ․թ․ա․ 387-ին՝ Հռոմի հրդեհի ժամանակ) աննալները վերականգնել են հիշողությամբ և ամփոփել 80 գրքում։ Գրառումն ընդհատվել է մ․թ․ա․ 123-ի և 114-ի միջև։

Աննալները չեն պահպանվել, նրանց բովանդակությունը հայտնի է անալիստների (հին հռոմեական առաջին պատմիչներ) երկերից, որոնք նույնպես կոչվել են աննալներ։

Աննալները հետագայում Երևան են եկել VI դարում Արևմտյան Եվրոպայում և գոյատևել մինչև XIV դարը։ Կազմվել են հիմնականում վանքերում։ Հայ իրականության մեջ նման գրառումները հայտնի են «տարեգրություն» կամ «ժամանակագրություն» անվամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայ գրատպություն և գրքարվեստ հանրագիտարան (խմբ. Հովհաննես Այվազյան), Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան Հրատարակչություն», 2015 — 92, էջեր 92 — 1120 էջ. — 1500 հատ, ISBN 978-5-89700-042-5։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Շվեյցարական կենսագրական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4142534-0 · Microsoft: 2780708616 · NKC: ph122273 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 429)։*  |
**Կոնցերտ դաշնամուրի համար № 23 լյա մաժոր**, (Կյոխելի կատալոգ 488), դաշնամուրի կոնցերտ, որը գրել է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը, ինչպես նշված է Մոցարտի կազմած կատալոգում՝ 1786 թվականի մարտի 2-ին, «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» օպերայի առաջնախաղից 2 ամիս առաջ և 2 շաբաթ դաշնամուրի հաջորդ կոնցերտի ավարտից առաջ։ Ստեղծագործությունը երեք կոնցերտների շարքի մաս է կազմում, որոնք կատարվել են այդ գարնանը։ Հավանական է, որ անձամբ Մոցարտը նվագել է դրանցից մեկում։

Կոնցերտը գրված է դաշնամուրի և նվագախմբի համար, որի կազմում կա մեկ ֆլեյտա, երկու կլառնետ, երկու ֆագոտ, երկու գալարափող և լարային գործիքներ։ Ինչպես և Մոցարտի նախորդ գործերում, այս կոնցերտում էլ փողային գործիքների քանակը համապատասխանում է լարային գործիքների քանակին։

Կառուցվածք
----------

Կոնցերտը բաղկացած է երեք մասից, որոնց ընդհանուր երկարությունը 26 րոպե է․

1. *Allegro* լյա մաժոր, 4/4 չափ,
2. *Ադաջիո* ֆա դիեզ մինոր, 6/8 չափ,
3. *Allegro assai* լյա մաժոր *alla breve*, ռոնդո։

Առաջին մասը գրվել է լա մաժոր տոնայնությամբ։ Պիեսն սկսվում է կրկնակի էքսպոզիցիայով, առաջինում նվագում է նավագախումբը, իսկ երկրորդը սկսում է, երբ նրան միանում է դաշնամուրը։ Առաջին էքսպոզիցիան տոնայնության տեսանկյունից ստատիկ է և բավական լակոնիկ, երրորդ թեման դեռ չի բացահայտվում։ Երկրորդ էքսպոզիցիան իր մեջ ներառում է սոլո և մոդուլյացիա։ Այն նաև ներառում է նախկինում չբացահայտված երրորդ թեման։ Երկրորդ էքսպոզիցիան, ի տարբերություն առաջինի, պատկերազարդված է։ Երկրորդ թեման ունի հարմոնիկ լարվածություն, որը լուծվում է նվազող երկրորդական ընդմիջումներով։

Մաս II, ադաջո
Դանդաղ երկրորդ մասը եռամասային ձևում ունի մասամբ օպերայի տոնային բնույթ։ Թեմայում դաշնամուրը մուտք է գործում միայնակ սիցիլիանա ռիթմում, բնութագրվում է անսովոր լայն թռիչքներով։ Սա Մոցարտի միակ ստեղծագործությունն է ֆա դիզե մինորով։ Իր ողջ երկարությամբ մասն ունի մեղմ դինամիկա։ Միջին մասում լյա մաժորում այն ունի առավել վառ հատված, որտեղ միանում են ֆլեյտան և կլառնետը։ Մոցարտը հետագայում այս հնարքն օգտագործում է «Դոն Ժուան» օպերայի «Ah! taci ingiusto core!» կոնցերտի մուտքի ժամանակ։

Երրորդ մասը ռոնդոն է։ Այն, ինչպես նաև բացման մասը, առանձնանում է տոնայնության փոփոխությամբ (օրինակ երրորդ թեմայում դո մաժորից մինչև դո մինոր և հակառակը)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hopkins, Antony, *Talking About Concertos*, p. 30, London (1964) 978-0-435-81420-5
2. ↑  Girdlestone Cuthbert Morton (1964)։ *Mozart and His Piano Concertos, 2nd ed.*։ New York City: Dover։ էջեր 375–376։ ISBN 0-486-21271-8
3. ↑  Girdlestone, pp. 384—386.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Konzert für Klavier und Orchester in A KV 488*: նոտաներ և քննադատություններ (գերմաներեն) в *Neue Մոցարտ-Ausgabe*
**Դերասանի տուն** (ռուս.՝ Дом актёра), բազմահարկ բնակելի շենք Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Ֆրունզեի փողոց, շենք թիվ 55)։ Ճարտարապետությունում կոնստրուկտիվիզմի վառ նմուշ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վեցհարկանի շենքը Ֆրունզեի փողոցի կողմից ճարտարապետները դուրս են բերել կարմիր գիծ ոչ թե գլխավոր ճակատով, այլ կողաճակատով։ Այն ժամանակ դա նախագծի հեղինակների համարձակ քայլ էր։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցվել է Ֆրունզեի փողոցում 1929 թվականին` 1920-ական թվականների խորհրդային արվեստի տարբեր ճյուղերին` ճարտարապետությանը, ձևավորմանը, թատերադեկորացիոն արվեստներին, գրքարվեստին, գեղարվեստական ձևաստեղծմանն ու նախագծմանը, նաև գրականությանը, բնորոշ կոնստրուկտիվիզմի ուղղությամբ։ Սկզբնապես այս շենքը նախատեսված էր Տագանրոգի թատրոնների և տեղի սիմֆոնիկ նվագախմբի արտիստների համար։ Նախագծի հեղինակները կարծում էին, որ արվեստի խորհրդային աշխատողները բնակարանի խոհանոցում սնունդ պատրաստելու համար ժամանակ ծախսելու կարիք չունեն, և շենքի ցոկոլում կազմակերպել էին ռեստորան։ Այդ պատճառով էլ բնակարաններում խոհանոցներ նախատեսված չէին։ Արդյունքում պարզվեց, որ դերասանների ընտանեկան բյուջեն ստիպում է անտեսել ռեստորանը, քանի որ այնտեղ սնվելու համար գումարը չէր բավականացնում։ Հետագայում յուրաքանչյուր բնակարանի սենյակներից մեկը վերակահավորվեց որպես խոհանոց։

Շենքի մոխրագույն սվաղած ճակատային մասը հասել է մինչև մեր օրերը գրեթե նախնական տեսքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Кукушин В. С.* История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГо, 1996. — С. 121.
Արևա-քամային էներգոկայն
**Վերականգնվող ռեսուրսներ**, բնական ռեսուրսներ, որոնց պաշարները վերականգնվում են ավելի արագ, քան օգտագործվում են, կախված չեն նրանից օգտագործվում են դրանք, թե ոչ։ Դա բավականին տարածված սահմանում է և հաճախ վերականգնվող ռեսուրսներ հասկացության մեջ ներառում են ոչ այնքան այն, ինչ նշանակվում է այդ բառակապակցությունը։ Տերմինը գործածության մեջ է մտցվել որպես «**չվերականգնվող ռեսուրսներ**» հասկացության հակադրում (ռեսուրսներ, որոնց պաշարները կարող են սպառվել մոտակա ժամանակներում օգտագործման գոյություն ունեցող տեմպերի պայմաններում)։ Շատ ռեսուրսներ, որոնք վերաբերվում են վերականգնվողներին, իրականում չեն վերականգնվում և երբևէ սպառվելու են։ Որպես օրինակ կարելի է բերել արևային էներգիան։ Մյուս կողմից, տեխնոլոգիայի բավականին զարգացման դեպքում, շատ ռեսուրսներ, որոնք համարվում են չվերականգնվող կարող են վերականգնվել։ Օրինակ, մետաղները կարելի է օգտագործել կրկնակի հետազատություններ են տարվում պլաստիկի վերամշակման ուղղությամբ։

Ժամանակակից համաշխարհային պրակտիկայում **էներգիայի վերականգվող աղբյուրներին** են վերագրում՝ հիդրո, արևային, քամու, հիդրավլիկ էներգիաները, ծովային ուղղությունների էներգիան, ծովային ջրի ջերմաստիճանի սահմանը, օդային մասայի և օվկիանոսի ջերմաստիճանների միջև տարբերությունները, երկրի տաքությունը, կենդանական բուսկան և կենցաղային ծագման բիոմասսան։
Գոյություն ունեն տարբեր կարծիքներ, թե ռեսուրսների որ տեսակին պետք է դասել միջուկային վառելիքը։ Միջուկային վառելիքի պաշարները նրա օգտագործման համեմատ ահռելի է, այն կարող է բավարարել հազարավոր տարիներ։ Չնայած դրան՝ այն հիմնականում դասում է չվերականգնվող ռեսուրսներին։ Դրա համար փաստ է հանդիսանում էկոլոգիայի նկատմամբ բարձր ռիսկը, որը կապված է միջուկային էներգիայի օգտագործման հետ։

* խմելու ջուր
* վառելիք որը ստացվում է բույսերի վերամշակման արդյունքում (սպիրտ, կենսագազ, կենսադիզել)
* փայտ
* թուղթ
* կաշի
Վերակառուցման և Զարգացման Եվրոպական Բանկի պետություններ
     Անդամներ, միայն ֆինանսավորող      Անդամներ, ներդրումների ստացող
**Վերակառուցման և Զարգացման Եվրոպական Բանկ** (**ՎԶԵԲ**) (անգլերեն՝ *European Bank for Reconstruction and Development (EBRD)*)՝ բանկ է, որը հիմնադրվել է 1991 թվականին։ ՎԶԵԲ-ն ունի 30 անդամ երկիր Միջին Եվրոպայից մինչև Միջին Ասիա։ Բանկի առաքելությունը նախկին կոմունիստ երկրներին իրենց մասնավոր հատվածները հաստատելու աջակցությունն էր։

Բանկի հիմնական գրասենյակը գտնվում է Լոնդոնում, և այն պատկանում է 61 երկրի և երկու միջազգային հաստատության։ Չնայած իր հասարակական սեկտորի բաժնետերերի, ՎԶԵԲ-ը հիմնականում մասնավոր ձեռնարկություններին է ներդրում կատարում, սովորաբար առևտրային գործընկերների հետ միասին։

Հայաստանը ՎԶԵԲ-ի անդամ
----------------------

Հայաստանը ՎԶԵԲ-ի անդամ է դարձել 1992 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, և ՎԶԵԲ-ի կապիտալում նրա բաժնեմասը կազմում է 10 մլն եվրո։ 2010 թվականի փետրվար ամսվա դրությամբ ՎԶԵԲ-ը Հայաստանին տրամադրել է 393 մլն եվրո ֆինանսավորում՝ 77 ծրագիր իրականացնելու նպատակով։ ՎԶԵԲ-ի հետ համագործակցության հիմնական ոլորտներն են՝ էներգետիկան, տրանսպորտը, ֆինանսական հատվածը։

2009 թվականին ՎԶԵԲ-ը տրամադրել է 85,2 մլն եվրո ֆինանսական օժանդակություն՝ վարկերի տրամադրման տեսքով։ Մասնավորապես՝

* 2009 թ. ապրիլին ՎԶԵԲ-ը ստորագրել է 42 մլն եվրոյի վարկավորման պայմանագիր Հայաստանի Էլեկտրական Ցանցի հետ։
* 2009 թ. հունիսին 4,2 մլն եվրո վարկ է տրամադրվել Էլիտ Հոլդինգին։
* 2009 թ. ՎԶԵԲ-ը հաստատել 3,6 միլիոն եվրոյի վարկ և մասնակցություն Սթար Դիվայդ ՓԲԸ-ի կապիտալում։
* 2009 թ. ՎԶԵԲ-ը 4,2 մլն եվրո արժողությամբվարկի տրամադրման հավանություն է տվել երկու՝ Սարանիստ և Արմ Գլաս ձեռնարկություններին վարկավորելու համար։

2010 թ. ստորագրվել են հետևյալ ծրագրերը.

* 3.7 մլն եվրո ՓՄՁ վարկային գիծ Արմսվիս բանկի հետ,
* 7,4 մլն եվրո միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման գիծ Ամերիաբանկի հետ։
* 3,7 մլն եվրո ՓՄՁ վարկային գիծ և 3,7 մլն եվրո միջին ձեռնարկությունների համաֆինանսավորման գիծ Բիբլոս Բանկ Արմենիայի հետ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վերակառուցման և Զարգացման Եվրոպական Բանկի պաշտոնական կայք Archived 2010-12-17 at the Wayback Machine.
**Օղրուջա**, լեռնագագաթ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Սևանի լեռնաշղթայում, Հայաստանի Վարդենիս քաղաքից մոտ 20 կմ հյուսիս-արևմուտք, Սատանախաչ լեռնանագագաթից 4,5 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրություն 3331 մ։ Սրանից 2,5 կմ հարավ-արևելք գտնվում է Օղրուջա լեռնանցքը։ Ե. Լալայանը Օղրուջան շփոթելով նույնսւցրել է Սատանախաչի հետ և նրան հդել Օղրուջայի Կոջւսդաղ տարբևրակը, ինչ ձևով և սխալմամր տեդ է գտել «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարանի» 3-րդ հատոում։ Իրականում դրանք երկու տարբեր լեռնագագաթներ են, և երկուսն էլ նշանակված են Կովկասի 5– և 10-վերստանոց քարտևզներում՝ Օգրուջա տառադարձությամբ։ Օղրուջան նշանակված է նաև Լինչի քարտեզում, իսկ ՀՍՍՀ 1938 թվի վարչական քարտեգուճ նշանակված է Կոջադադ ձևով, որից և, ըստ Լեհման Հաուպտի հիշատակության, սկիզբ է առնում Շամխոր գետի Մագի ենթավտակը։ «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարանի» 4-րդ հատոում Օղրուջան սխալմամբ դրվել է Սատանախաչին որպես տարբերակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 477 — 916 էջ։
**Որակ և քանակ**, փիլիսոփայական կատեգորիաներ, որոնք արտահայտում են առարկաների և երևույթների որոշակիության երկու փոխկապակցված կողմերը։ Որակը առարկաների և երևույթների հարաբերական կայունությունն է՝ նրանց ինքնությունը, այն, ինչով դրանցից յուրաքանչյուրը տարբերվում է մյուսներից։ Ճանաչողության մեջ որակական որոշակիությունն անմիջականորեն տրվում է զգայաբար՝ այն հատկությունների միջոցով, որոնք տվյալ առարկան կամ երևույթը դրսևորում է ուրիշների հետ ունեցած կապերի ու հարաբերությունների մեջ և որոնք ընկալվում են զգայարաններով որպես տարածական դիրք, դասավորություն, տեղափոխություն, ամրություն, գույն, համ, հոտ, ձայն և այլն։ Որակական որոշակիությունը, սակայն, չի նույնանում առանձին հատկությունների միագումարի հետ․ հատկությունները կախված են կապերից և հարաբերություններից, դրանց փոփոխություններից, մինչդեռ որակը դրանց մնայուն կրողն է՝ այն ներքին կազմակերպվածքը, օրինաչափ կարգը, որը պայմանավորում է որակական որոշակիության բազմազան դրսևորումները՝ հատկությունները տարբեր կապերի և հարաբերությունների մեջ։ Նրա ճանաչումը տրվում է արդեն տեսական մտածողությամբ։ Առարկաները և երևույթները որոշակի ընդհանրական, հատկապես տարածաժամանակային, հարաբերությունների մեջ (իսկ ճանաչողության մեջ՝ որոշակի տեսանկյունից) դրսևորվում են որպես համասեռ և բնութագրվում են մեծությամբ ու աստիճանով, որոնք կազմում են նրանց քանակական որոշակիությունը։ Ճանաչողության ընթացքում զգայաբար տրված որակական բազմազանությունը հանգեցնում է քանակական բնութագրությունների․ դիտարկվող երևույթները, դրանց հատկությունները, դառնալով չափելի, դրանով իսկ օտարվում են առանձին սուբյեկտներից՝ մտնելով օբյեկտիվ գիտելիքի կազմի մեջ։ Մատերիալիստական դիալեկտիկայի տեսակետից որակը և քանակը պայմանավորում են միմյանց, յուրաքանչյուր որակ (առարկա և երևույթ որպես ինքնություն) կարող է գոյություն ունենալ միայն որոշակի քանակական բնութագրությունների սահմաններում։ Որակի և քանակի այս միասնությունն անվանվում է չափ։ «Որակ և քանակ» կատեգորիաները ցույց են տալիս աշխարհի միասնության և բազմազանության, զարգացման ընդհատության և անընդհատության դիալեկտիկան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 641)։*  |
|  |
| --- |
| **Որդանխոտ սողացող** |
| Որդանխոտ սողացողՈրդանխոտ սողացող |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Հացազգիներ (Poaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Քլորիդոիդայիններ (Chloridoideae) |
| **Տրիբա** | *Cynodonteae* |
| **Ենթատրիբա** | *Aeluropodinae* |
| **Ցեղ** | Որդանխոտ *(Aeluropus)* |
| **Տեսակ** | **Որդանխոտ սողացող** *(A. lagopoides)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Aeluropus lagopoides***Druce, 1916 |

**Որդանխոտ սողացող** (լատ.՝ Aeluropus lagopoides), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Շատ ճյուղավորված, գետնատարած և հանգույցներում արմատակալվող ընձյուղներով բազմամյա խոտաբույս է։ 30 սմ բարձրությամբ ցողունները վեր բարձրացող են, իսկ 5-16 մմ երկարությամբ և 4-9 մմ լայնությամբ ծաղկաբույլերը շատ խիտ են, երկարավուն։ 4-5 ծաղիկներով հասկիկները սպիտակ–խավոտ են, տերևապատյանները և տերևաթիթեղները՝ խիտ խավամազոտ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արմաշի և Երասխի շրջակայք)։ Աճում է նաև Ադրբեջանում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Ասիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։

Էկոլոգիա
--------

Բույսը աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-800 մ բարձրությունների վրա, աղակալված հողերում, աղուտներում։ Ծաղկում է հունիս–օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Գտնվում է ինտենսիվ տնտեսական գործունեության գոտում։ Տեսակին, բնակության միջավայրի պայմանների փոփոխության հոտ կապված, սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778829203 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Տաքսոնի նույնացուցիչներ |
| --- |
|  |
| *Aeluropus lagopoides* | 
* Վիքիցեղեր: Aeluropus lagopoides
* APDB: 177606
* ARKive: aeluropus-lagopoides
* EPPO: AEULA
* EUNIS: 191382
* FoIO: AELLAG
* GBIF: 4136488
* GrassBase: imp00061
* GRIN: 408102
* iNaturalist: 492718
* IPNI: 384722-1
* IRMNG: 11882794
* NCBI: 293749
* PFI: 7165
* Plant List: kew-388021
* PLANTS: AELA2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:384722-1
* Tropicos: 25532114
* WCSP: 388021
* WoI: 3024
* WoRMS: 381112

 |
|  |
| *Dactylis lagopoides* | 
* APDB: 76339
* GBIF: 4131739
* IPNI: 397327-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:397327-1
* Tropicos: 25530015

 |

 |
**Բորի կանխադրույթներ,** հիմնական ենթադրական պնդումներ ձևակերպված Նիլս Բորի կողմից 1913 թվականին, որոնք բացատրում են ջրածնի և ջրածնանման ատոմների (Բալմեր-Ռիդբերգի բանաձև) գծային սպեկտրի օրինաչափությունները և լույսի կլանման և արձակման քվանտային բնույթը։ Բորը օգտվել է Ռեզերֆորդի ատոմի մոլորակային մոդելից։

Կախադրույթներ
-------------

Բորի ատոմի մոդելը
* > Ատոմը և ատոմական համակարգերը տևական ժամանակ կարող են մնալ միայն հատուկ ստացիոնար կամ քվանտային վիճակներում, որոնցից յուրաքանչյուրին համապատասխանում է որոշակի էներգիա։ Ստացիոնար վիճակում ատոմը էլեկտրամագնիսկան ալիք չի ճառագայթում։
> 
>
* > Լույսի ճառագայթում տեղի է ունենում, երբ էլեկտրոնը մեծ էներգիայով ստացիոնար վիճակից անցնում է ավելի ցածր էներգիայով ստացիոնար վիճակ։ Ճառագայթված ֆոտոնի էներգիան հավասար է այդ ստացիոնար վիճակների էներգիաների տարբերությանը։
> 
> 

Ջրածնի ատոմում էներգիական մակարդակները գտելու համար գրում են Նյուտոնի երկրորդ օրենքը կուլոնյան ձգողության ուժի դաշտում էլեկտրոնի շրջանային ուղեծրով պտույտի համար։

{\displaystyle {mv^{2} \over r}={Zke^{2} \over r^{2}},}
որտեղ *m*-ը էլեկտրոնի զանգվածն է, *e*-ն՝ լիցքը, *Z*-ը՝ միջուկում պրոտոնների թիվը (ատոմային համար) և *k*-ն՝ կուլոնյան հաստատունը, որը կախված է միավորների համակարգի ընտրությունից։

Այս բանաձևը հնարավորություն է տալիս գտնել էլեկտրոնի արագությունը շառավղից կախված՝

{\displaystyle v\_{k}={\sqrt {Zke^{2} \over mr}}.}
Էլեկտրոնի էներգիան հավասար է շարժման կինետիկ էներգիայի և նրա պոտենցիալ էներգիայի գումարին։

{\displaystyle E\_{k}={\frac {mv^{2}}{2}}-{Zke^{2} \over r}=-{Zke^{2} \over 2r}.}
Բորի քվանտացման պայմանի կիրառմամբ կարելի է գրել՝

{\displaystyle h\nu =E\_{2}-E\_{1}}

որտեղից ուղեծրի շառավիղը արտահայտվում է *n* քվանտային թվով։ Էներգիայի արտահայտության մեջ շառավղի տեղադրումից ստացվում է՝

{\displaystyle R\_{E}={m(ke^{2})^{2} \over 2\hbar ^{2}}}≈ 13,6 էՎ,
որը անվանում են Ռիդբերգի հաստատուն։ Այն հավասար է ջրածնի ատոմում հիմնական վիճակի էլեկտրոնի կապի էներգիային, այսինքն այն էներգիային, որն անհրաժեշտ է ստորին (ստացիոնար) էներգիական մակարդակում ջրածնի ատոմի իոնացման համար։

Փորձնական ապացույց
------------------

Հիմնական հոդված՝ Ֆրանկի և Հերցի փորձ1913 թվականին Ջեյմս Ֆրանկն ու Գուստավ Հերցը կատարեցին փորձ, որն ապացուցում էր Բորի կանխադրույթները։

Արտաքին հղումներ
----------------

1. Բորի մոդելն ու տեսությունը (անգլերեն)
2. Ֆրանկի և Հերցի փորձը (անգլերեն)
**Պոլիմորֆիզմ** ֆիզիկայում, միներալոգիայում,քիմիայում, տարբեր կառուցվածքի մի քանի բյուրեղային վիճակում որոշ նյութերի գոյություն ունենալու ունակությունը։ Յուրաքանչյուր այդպիսի վիճակ (թերմոդինամիկ փուլ), որը կոչվում է պոլիմորֆ մոդիֆիկացիա, կայուն է որոշակի արտաքին պայմանների (ջերմության և ճնշման) դեպքում։ Տվյալ նյութի պոլիմորֆ մոդիֆիկացիաների հատկությունների տարբերությունը պայմանավորվում է կառուցվածքի տարբերությամբ։ Պոլիմորֆիզմ հայտնաբերվել է 1798 թվականին, երբ պարզվել է, որ СаСОз-ը կարող է հանդես գալ 2 միներալի՝ կալցիտի և արագոնիտի ձևով։ Պոլիմորֆիզմով օժտված են պարզ նյութերը, ինչպես նաև օրգանական և անօրգանական միացությունները։ Ածխածինն ունի 2 մոդիֆիկացիա՝ խորանարդային (ալմաստ) և հեքսագոնային (գրաֆիտ), որոնք խիստ տարբերվում են ֆիզիկական հատկություններով։ Սպիտակ անագը մետաղ է, մոխրագույնը՝ կիսահաղորդիչ։ Պոլիմորֆիզմ հետևանք է այն բանի, որ միևնույն ատոմները և մոլեկուլները տարածության մեջ կարող են առաջացնել մի քանի կայուն ցանցեր։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Սա բազմիմաստ կամ համանուն եզրի տարբեր իմաստներով և կիրառումներով Հայերեն Վիքիպեդիայում առկա հոդվածների ցանկ է։ Ընտրեք ձեր որոնած իմաստը կամ կիրառումը ցանկից, իսկ հոդվածի բացակայության դեպքում կարող եք ավելացնել այն՝ հետևելով համապատասխան կանոններին։  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 357)։*  |
**Լյուքսեմբուրգյան Շվեյցարիա**, կամ **Փոքր Շվեյցարիա** (լյուքս.՝ Kleng Lëtzebuerger Schwäiz, ֆր.՝ Petite Suisse Luxembourgeoise, գերմ.՝ Kleine Luxemburger Schweiz), մարզ Լյուքսեմբուրգի արևելյան մասում։ Անվանումը ստացել է շնորհիվ Շվեյցարիայի հետ աշխարհագրական նմանության։ Այն նաև հայտնի է **Մյուլլերտալ** (լյուքս.՝ Mëllerdall, գերմ.՝ Müllertal) անունով։

Լյուքսեմբուրգյան Շվեյցարիան գտնվում է գերմանա-լյուքսեմբուրգյան արգելոցի տարածքում։ Տեղի բնությունը շատ նման է Շվեյցարիային, այստեղ տիրում են ժայռոտ ռելիեֆ, խիտ անտառներ և մեծ թվով փոքր գետեր։ Տարածքի ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից գտնվում է 414 մետր բարձրության վրա։

Սա Լյուքսեմբուրգի ամենափոքր մարզն է և զբաղեցնում է պետության ընդհանուր տարածքի 7%-ը։ Այստեղ կա ընդամենը մեկ միջին չափի քաղաք՝ Էխտերնախը։ Մյուս քաղաքների շարքում հատկանշական են նաև՝ Բոֆոր, Բերդորֆ և Կոնսդորֆ քաղաքները։

Ֆլորա և Ֆաունա
--------------

Փոքր Շվեյցարիայի կենդանական և բուսական աշխարհը յուրահատուկ է։ Կան Էնդեմիկ բուսական տեսակներ, որոնք աճում են միայն այս տարածքում։ Դրա պատճառը օդի 100% խոնավությունն է, որը պահպանվում է ողջ տերության սահմաններում ամբողջ տարվա ընթացքում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Маленькая Люксембургская Швейцария с фото, описанием, картой и панорамой, достопримечательности Округа Дикирх, Люксембург

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բերդորֆ
* Մյուլերտալ
* Նյութեր Փոքր Շվեյցարիայի մասին
Աուրելիա ինֆուզորիայի կրծկուն վակուոլները
**Օսմոկարգավորում** (օսմոս և լատ.՝ regulare՝ ուղղորդել), ֆիզիկաքիմիական և ֆիզիոլոգիական պրոցեսների ամբողջություն, որով ապահովվում է օրգանիզմի ներքին միջավայրի հեղուկների (արյուն, ավիշ, միջբջջային հեղուկ) օսմոտիկ ճնշման հարաբերական կայունությունը։ Այն բնորոշ է քաղցրահամ ջրերում և ցամաքում ապրող բոլոր կենդանիներին, ինչպես նաև մարդուն։ Ծովային օրգանիզմներից օսմոկարգավորմամբ օժտված են ողնաշարավորները (բացի միքսիններից), որոշ խեցգետնակերպեր։ Օսմոտիկ ճնշման փոփոխությունն ընկալվում է օսմոընկալիչներով, որոնցում առաջացած ազդակները փոխանցվում են նյարդային կենտրոններին, իսկ վերջիններս կարգավորում են ջրի և աղերի փոխանակությունը, դրանց արտազատումը օսմոկարգավորիչ օրգաններով՝ նեֆրիդներով, երիկամներով, քրտնագեղձերով․ Կաթնասունների օսմոկարգավորման հիմնական օրգանները երիկամներն են, որոնք ջրի ավելցուկի դեպքում ընդունակ են արտազատելու հիպոտոնիկ, ջրի սակավության դեպքում՝ խիտ մեզ։ Որոշ ձկներ (օրինակ, սաղմոնները) և որոշ խեցգետնակերպեր օժտված են օսմոկարգավորման 2 մեխանիզմներով և կարող են ապրել ինչպես քաղցրահամ, այնպես էլ աղի ջրերում։ Պոյկիլոօսմոտիկ կենդանիները (ծովային փափկամորթներ, փշամորթներ և այլն) ունեն բջջային օսմոկարգավորում, արյան բջիջներում օսմոտիկ ճնշումը բարձրանալիս նույն չափով այնտեղ աճում է նաև օրգանական նյութերի (հատկապես ամինաթթուների) կոնցենտրացիան, նյութեր, որոնց համար բջջաթաղանթը թույլ թափանցելի է։ Դրանով բջջում աղերի և ջրի պարունակությունը չի փոփոխվում, օսմոտիկ ճնշումը հավասարվում է օսմոտիկորեն ակտիվ նյութերի կուտակման հաշվին։ Այսպիսով, բջջային օսմոկարգավորման պայմաններ է ստեղծում վերը նշված կենդանիների սահմանափակ հարմարվելուն արտաքին միջավայրի օսմոտիկ ճնշման տատանումներին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Սիրիուս
**Աստղերի սեփական շարժումներ**, աստղերի տարեկան անկյունային տեղաշարժը երկնքում։ (Անկյուն, որի տակ դիտվում է աստղի տարածական արագության պրոյեկցիան տեսագծին ուղղահայաց հարթության վրա)։

Էդմունդ Հալլեյը նկատեց (1718), որ Սիրիուսի, Պրոցիոնի և Արկտուրի կոորդինատները չեն համընկնում հին հույների տված կոորդինատների հետ։ Անցել էր շուրջ 2000 տարի, և տեղաշարժերը հասել էին զգալի չափերի։ Այնպես որ, դրանք միայն դիտողական սխալներ համարելը ճիշտ չէր լինի։ Հետևաբար, ենթադրվեց, որ աստղերն ունեն սեփական շարժումներ։

Աստղերի շարժումները
-------------------

Աստղերի սեփական շարժումներն աննշան են (տարեկան միջինը` 0",01)։ Աստղերի միայն 10%-ն ունի զգալի (0",5-ից մեծ) սեփական շարժում։ Երկնքի ամենաարագաշարժ աստղը Բարնարդի թռչող աստղն է (տարեկան տեղափոխությունը 10",27)։ Աստղերի սեփական շարժումները մեկ կամ երկու տարում նկատելն անհնար է. պետք է կատարել մեծ ընդհատումներով դիտումներ և համեմատել արդյունքները (բացարձակ տեղաշարժ)։ Հարաբերական տեղաշարժը ստանալու համար հետազոտվող տիրույթը նկարահանվում է երկու անգամ (մոտ 50 տարի ընդմիջումով) և արդյունքները համեմատվում բլինկ-կոմպարատոր գործիքի օգնությամբ։ Արդի չափողական ու դիտողական մեթոդները թույլ են տալիս աստղերի սեփական շարժումները չափել 0",001 ճշտությամբ։ Վիլյամ Հերշելն ապացուցեց (1783), որ Արեգակը շարժվում է տիեզերքում և, օգտվելով աստղերի սեփական շարժումներից, որոշեց նրա շարժման ուղղությունը։ Աստղերի սեփական շարժումների օգնությամբ ուսումնասիրվում է Գալակտիկայի կառուցվածքը և դինամիկան։ Այն հնարավորություն տվեց հայտնաբերել շարժվող աստղակույտեր՝ Մեծ Արջ, Ցուլ և այլ համաստեղություններում։ Հոլանդացի աստղագետ Ա. Բլաուն Պերսեոս II աստղասփյուռի աստղերի սեփական շարժումների ուսումնասիրությամբ հաստատեց (1952) Վիկտոր Համբարձումյանի այն վարկածը, ըստ որի, աստղասփյուռները երբեմն ընդարձակվում են 10 կմ/վրկ արագությամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 588)։*  |
**Հայաստան ծառատունկ ծրագիր** (անգլ.՝ Armenia Tree Project, ՀԾԾ, պաշտոնական անվանումը «Էյ Թի Փի» բարեգործական հիմնադրամ), հիմնադրվել է 1994 թվականին Քերոլայն Մուգարի կողմից։ Տեղակայված է Ուոթերթաուն (Մասաչուսեթս) և Երևան քաղաքներում։

Իրականացնում է կենսական նշանակություն ունեցող բնապահպանական ծրագրեր՝ Հայաստանի աղքատ և անտառազուրկ գոտիներում։ 1994 թվականից ՀԾԾ-ը աշխատանքներ է իրականացրել անապատացման դեմ պայքարում՝ գործելով կենսաբազմազան, սակայն առավել վտանգված Կովկասյան տարածաշրջանում։ Ծրագրի շրջանակներում տնկվել և վերականգվել են միլիոնավոր ծառեր և ստեղծվել են բազմաթիվ աշխատատեղեր։

ՀԾԾ-ի ծրագրերից են՝

* ծառերի տնկում քաղաքային և գյուղական վայրերում
* բնապահպանական կրթություն
* կայուն զարգացում և աղքատության կրճատում

ՀԾԾ-ն ունի շուրջ 60 աշխատակից։ Երևանյան մասնաճյուղն ապահովված է երեք ժամանակակից տնկարաններով և բնապահպանական կրթության համար նախատեսված կենտրոնով։ Երևանյան մասնաճյուղը համագործակցում է գյուղի
բնակչության հետ՝ ծառերի համար միկրո ձեռնարկությունների(տնամերձ տնկարաններ) ստեղծման միջոցով, հիմնում է կանաչ գոտիներ հանրային օգտագործման համար, անտառապատման միջոցով վերականգում է էռոզացված անտառային հողերը։

2015 թվականին ծրագիրն սկսել է Կենաց դար նախաձեռնությունը, որի շրջանակներում տնկվում են ծառեր՝ ի հիշատակ Մեծ Եղեռնի զոհերի։

Տես նաև
-------

* Կենաց դար (նախաձեռնություն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ATP Honors Genocide Centennial by Launching ‘Living Century Initiative’ (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստան ծառատունկ ծրագրի պաշտոնական կայքը
|  |
| --- |
| **Խլածաղիկ Թախտաջյանի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խլածաղկազգիներ (Scrophulariaceae) |
| **Ցեղ** | Խլածաղիկ *(Scrophularia)* |
| **Տեսակ** | **Խլածաղիկ Թախտաջյանի** *(S. takhtajanii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Scrophularia takhtajanii***Gabrieljan, 1980 |

**Խլածաղիկ Թախտաջյանի** (լատ.՝ Scrophularia takhtajanii), խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

8-20 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Ցողունները լինում են 1-5 հատ, սովորաբար պարզ և մուգ մանուշակագույն։ 2-3 զույգերով տերևները հակադիր են, կոթունները՝ մուգ մանուշակագույն։ 7-15 ծաղիկներով ծաղկաբույլը ողկույզանման է։ Պսակը վառ կանաչ է և մուգ ծիրանագույն վերին շուրթերով։

Տարածում
--------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում՝ Արծվաբերդ գյուղի շրջակայքում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2300-2700 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ փոքր պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճելավայրերի փոփոխության հետևանքով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկած չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Scrophularia takhtajanii
* GBIF: 3735583
* IPNI: 77089442-1
* NCBI: 1970681
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77089442-1
* Tropicos: 29205634

 |

 |
**Դանիլո Տյուրկ** (սլովեներեն` Danilo Türk, փետրվարի 19, 1952(1952-02-19), Մարիբոր, Սլովենիա), սլովենացի իրավաբան, միջազգային իրավունքի մասնագետ և դիվանագետ։ 2007 թվականի նոյեմբերի 11-ին Դանիլոն ընտրվել է Սլովակիայի երրորդ նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

1975 թվականին ավարտել է Լյուբլյանայի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ Ուսումը շարունակել է արտասահմանում՝ Սերբիայում։ Սովորել է Բելգրադի պետական համալսարանում։

1982 թվականից Դանիլո Տյուրկը եղել է միջազգային իրավունքի դոկտոր Լյուբլյանայում։ Եղել է բազմաթիվ գրքերի հեղինակ։ Դրանցից ամենանշանավորը *«Միջազգային հարաբերությունների և միջազգային իրավունքի չմիջամտելու սկզբունքը»* աշխատությունն էր, որը բաղկացած էր 100 հոդվածներից նվիրված մարդու իրավունքներին, ազգային փոքրամասնությունների իրավունքներին, պետություններում ուժի կիրառմանը, ՄԱԳՀ-ին և այլն։

Բացի այդ, Դանիլո Տյուրկը նաև զբաղվել է ուսուցչական գործունեությամբ։ Նա դասավանդել է Եվրոպայի մի շարք պետություններում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։

1984 թվականից աշխատել է ՄԱԿ-ի (Միացյալ Ազգերի Կազմակերպություն) համակարգում։ Նա եղել է խտրականության կանխարգելման և փոքրամասնությունների պաշտպանության կոմիտեի անդամ։ 1990 թվականից ծառայել է որպես նույն գրասենյակի նախագահ։

Եղել է նաև տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների ենթահանձնաժողովների անդամ։ 1992 թվականին Հարավսլավիան պառակտվեց և Սլովենիան դարձավ անկախ պետություն։

Սլովենիայի անկախացումից հետո նա եղել է Սլովենիայի մշտական ներկայացուցիչը ՄԱԿ-ում։ Այս պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 2000 թվականը։ 1994-1997 թվականներին միաժամանակ նաև աշխատել է ՄԱԿ-ի երրորդ կոմիտեիում՝ որպես մարդու իրավունքների պաշտպան:

2000-2005 թվականներին եղել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանի օգնականը։ 2005 թվականից եղել է Լյուբլյանայի համալսարանի ամբիոնի վարիչ։

2007 թվականին հաղթել է նախագահական ընտրություններում և դարձել Սլովենիայի թվով երրորդ նախագահը։ Այս պաշտոնը կորցրել է 2012 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Դանիլո Տյուրկ***էջը Վիքիպահեստում |

* Web page of the president of Slovenia
* Former presidents of Slovenia with links on their archive web pages
* Office of former President Danilo Türk
* Biography
* Presidential campaign site 2012 Archived 2012-09-18 at the Wayback Machine.
* (Իսպաներեն) Biography by CIDOB Foundation Archived 2011-06-11 at the Wayback Machine.
* Interview from December 2009 in English with transcript Archived 2012-01-11 at the Wayback Machine.
**Քիմիական սինթեզ,** բարդ նյութերի նպատակադրված ստացումն ավելի պարզ նյութերից։ Հիմնված է սինթեզվող նյութի կառուցվածքի և ելանյութերի ռեակցիոնունակության ու կառուցվածքի իմացության վրա։

Քիմիական սինթեզի օգնությամբ հաստատվում են բարդ միացությունների մոլեկուլի կառուցվածքի հետազոտման արդյունքները։ Սովորաբար իրականացվում է մի քանի, իրար հաջորդող քիմիական ռեակցիաների (փուլերի) միջոցով։

Քիմիական սինթեզի եղանակներ
--------------------------

Քիմիական սինթեզի եղանակները մշակվեցին մոլեկուլի կառուցվածքի պարզաբանման ուղղությամբ տարվող հետազոտություններին զուգընթաց (21 դարի սկիզբ)։ Իրականացվեցին օրգանական նյութերի առաջին սինթեզները (թրթնջկաթթու, 1824, և միզանյութ, П28)։ Ավելի ուշ ցույց տրվեց բուսական և կենդանական ծագում ունեցող ավելի բարդ նյութերի սինթեզի հնարավորությունը, սինթեզվեցին ինդիգոն (1870), կամֆորան (H89), այնուհետև որոշ ածխաջրեր, ամինաթթուներ և պեպտիդներ։ Նշված նյութերի սինթեզը հնարավոր դարձավ նրանց բաղադրության, հատկությունների և կառուցվածքի ուսումնասիրությունների, քիմիական վերլուծության օրգանական և ֆիզիկաքիմիական եղանակների զարգացման շնորհիվ։

Սինթեզվեցին ատրոպինը, կոկաինը, պէլարգոնիդինը և այլն (20 դարի 20-ական թվականներ)։ Այնուհետև բուռն զարգացում ստացան ստերոիդների, ալկալոիդների, վիտամինների, հակաբիոտիկների, բազմաշաք բների, պեպտիդների և նուկլեինաթթուների սինթեզի ուղղությամբ տարվող աշխատանքները։

Սինթեզված նյութեր
-----------------

Ռ․ Պ․ Վուդվորդը սինթեզեց քինինը (1944), կորտիզոնը (1951), ռեզերպինը (1956), քլորոֆիլը (1960), տետրացիկլինը (1962), վիտամին 13-ից 2-ը և այլ նյութեր։ Գենետիկական կոդի վերծանման ուղղությամբ տարված հետազոտությունների շնորհիվ ամերիկացի կենսաքիմիկոս Հ․ Դ․ Զորանան սինթեզեց պարզագույն գեներ և մոնոնուկլեոտիդների ալանինային փոխադրական ՌՆԹ-ին համապատասխանող հաջորդականություն ունեցող 72-անդամանի բազմանուկլեոտիդ (1970)։

Քիմիական սինթեզի եղանակների ստեղծումը և նրանց կատարելագործումը հնարավոր դարձրին իրականացնել բազմաթիվ անօրգանական և հատկապես օրգանական նյութերի սինթեզը։

Օրգանական սինթեզ
----------------

Օրգանական սինթեզի զարգացումն ընթանում է պոլիմերների, սինթետիկ վառելանյութի, ներկանյութերի, օծանելիքի արտադրության, բժշկության, սննդարդյունաբերության, գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի սինթեզի մշակման ուղղությամբ։ Կարևոր են քիմիայի տեսության և բնական բարդ նյութերի մոլեկուլի կառուցվածքի հետազոտման ճշտությունն արտացոլող սինթեզները։

Տես նաև
-------

* Քիմիական ինժեներիա

Գրականություն
-------------

* Վ․ Թովմասյան
* Otto-Albrecht Neumüller։ *Römpps Chemie-Lexikon*. 5. Band. 8. neubearbeitete und erweiterte Auflage. Franckh, Stuttgart 1987, ISBN 3-440-04515-3, S. 4076–4078.
**Զիլոտներ** (հուն․՝ Ζηλωταί — նախանձախնդիրներ), քաղաքական խմբավորում Բյուզանդիայում, Թեսալոնիկե (Սալոնիկ) քաղաքում։ Գլխավորել է խոշոր ֆեոդալ Հովհաննես Կանտակուզինոսի և բյուզանդական կայսր Հովհաննես V-ի միջև պայքարի ընթացքում ծագած հակաֆեոդալական ապստամբությունը (1342—50)։

Զիլոտները հենվում էին նավաստիների կորպորացիայի և առևտրական շրջանների վրա, որոնք սերտ կապված լինելով կենտրոնական կառավարության հետ, պաշտպանում էին նրան (այսպիսով նաև իրենց շահերը) խոշոր ֆեոդալներին բարձրաստիճան արիստոկրատիայի ոտնձգություններից։ Զիլոտների ապստամբությանը մասնակցում էին քաղաքի շրջակա գյուղերի բնակչության լայն խավերը։

Զիլոտները քաղաքից վտարեցին խոշոր ֆեոդալներին, որոնք այն ուզում էին հանձնել Կանտակուզինոսին։ Իշխանությունը հանձնվեց երկու արքոնտների՝ զիլոտների պարագլուխ Միքայել Պալեոլոգոսին և կենտրոնական իշխանության ներկայացուցիչ Հովհաննես Ապոկավկոսին։ Ուժեղացավ առևտրական շրջանների ազդեցությունը։ 1345 թվականին Հովհաննես Ապոկավկոսի և Միքայելի սպանությունից հետո իշխանությունն անցավ Կանտակուզինոսին։

Երբ Կանտակուզինոսը 1347 թվականին կայսր հռչակվեց։ Զիլոտները չճանաչեցին նրան և որոշեցին Թեսալոնիկեն հանձնել Սերբիայի թագավոր Ստեփան Դուշանին։ Նա ոտքի հանեց հակառակորդներին, որոնք կոտորեցին զիլոտներին։ Զիլոտների հասարակական կազմի, ծրագրի վերաբերյալ հարցերը բյուզանդագիտության մեջ վիճելի են։ Զիլոտները անհաջողության են մատնվել, որովհետև մեկուսացված էին արտաքին աշխարհից, քաղաքացիների և գյուղացիների ժամանակավոր դաշինքը քայքայվել էր։ Զիլոտների պարտությանը նպաստել են նաև Սերբիայի և Օսմանյան թուրքերի հարձակումները։

Գրականություն
-------------

* История Византии, т․ 3, М․, 1967,с» 135—160
* Курбатов Г․ Л. Рутенбург В․И․, Зилоты и чомпи, «Византийский временник», 1969, т․ 30․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 689)։*  |
Սլաքները ցույց են տալիս ԴՆԹ խզումներից բխող քրոմոսոմների կոտրվածքները
**Մուտագենեզ**, օրգանիզմի ժառանգական փոփոխությունների՝ մուտացիաների առաջացման պրոցես, որը տեղի է ունենում ինքնաբուխ կամ հարուցվում արհեստականորեն՝ ֆիզիկական և քիմիական տարբեր գործոններով՝ *մուտագեններով*։ Մուտագենեզի հիմքում ընկած են ժառանգական ինֆորմացիան պահպանող և հաղորդող մոլեկուլների՝ *նուկլեինաթթուների* փոփոխությունները, ինչպես նաև բջջի բաժանման միտոտիկ ապարատի խանգարումները։ Նուկլեինաթթուների(ԴՆԹ, ՌՆԹ) վնասվածքները՝ մոլեկուլի ածխաջրաֆոսֆատային կմախքի խախտումները (շղթայի խզում, նուկլեոտիդների ներդրում կամ արտանկում) կամ ազոտային հիմքերի քիմիական փոփոխություններն են, որոնք հանգեցնում են գենետիկական ինֆորմացիայի սխալ ընթերցմանը (առաջանում են սպիտակուցների սինթեզը պայմանավորող նուկլեոտիդների եռյակների՝ կոդոնների «անիմաստ» և «սխալ» զուգորդումներ)։

Մուտագենեզի մեխանիզմը զանազան մուտագենների համար տարբեր է։ Իոնացնող ճառագայթներն իոնացնում և ակտիվացնում են նուկլեինաթթուների ատոմները, որը հանգեցնում է մոլեկուլի ածխաջրաֆոսֆատային կմախքի և ԴՆԹ կոմպլեմենտար թելերի ջրածնային կապերի խզմանը, այդ թելերի միջև «կարերի» առաջացմանը և ազոտային հիմքերի (հատկապես պիրիմիդինային) քայքայմանը։ Իոնացնող ճառագայթների ազդեցությունը կարող է լինել նաև անուղղակի, քանի որ դրանք բջիջներում և միջավայրում ռադիոլիզի են ենթարկում ջուրը, առաջացնում մուտագեն հատկություններով օժտված ազատ ռադիկալներ և գերօքսիդներ։ Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները գրգռում են ատոմների էլեկտրոնային թաղանթները, որը մուտացիաների հանգեցնող տարբեր քիմիական ռեակցիաներ է առաջացնում նուկլեինաթթուներում։ Նշված ճառագայթները վատ են թափանցում օրգանիզմի հյուսվածքի ներսը, և դրանց մուտագեն ազդեցությունն ի հայտ է գալիս միայն այնտեղ, որտեղ կարող են հասնել գենետիկական ապարատին։ Ալկիլացնող միացությունները (օրինակ, նիտրոզոէթիլմիզանյութ և այլն) ալկիլացնում են նուկլեինաթթուների ֆոսֆատային խմբերը և ազոտային հիմքերը, որի պատճառով խախտվում է նուկլեինաթթուների ռեպլիկացիայի ճշգրտությունը։ Ազոտային հիմքերի անալոգները ներգրավվում են նուկլեինաթթուների մեջ և հետագա ռեպլիկացիայի ընթացքում խախտումներ առաջացնում։ Որոշ մուտագեններ խախտում են միտոզի ցիտոպլազմատիկ ապարատը և խանգարում դուստր բջիջներում քրոմոսոմների ճիշտ բաշխմանը, որը հանգեցնում է պոլիպլոիդիայի և ․անեուպլոիդիայի։ Կան նյութեր՝ հակամատագեններ, որոնք ճնշում են Մուտագենեզին, օրինակ, իոնացնող ճառագայթների ազդեցությունը թուլացնում է կատալագ ֆերմենտը և այլն։ Մուտագենեզի ընթացքի վրա նշանակալի ազդեցություն են թողնում արտաքին գործոնները։ Արհեստական մուտագենեզ ներկայումս գյուղատնտեսական բույսերի նոր սորտերի ստացման եղանակներից մեկն է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 91)։*  |
**Ավինյոնի աղջիկները** (ֆր.՝ Les Demoiselles d’Avignon), իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասսոյի կտավը։ Ստեղծվել է 1907 թվականին։ Այս կտավով սկսվում է Պիկասսոյի արվեստի՝ կուբիզմի շրջանը։

Պատմություն
-----------

«Ավինյոնի աղջիկները» Պիկասսոյի՝ կուբիզմի շրջանի առաջին գործն է։ Նկարչի համար ոգեշնչման աղբյուր է հանդիսացել Պոլ Սեզանի «Լողացող կանայք» կտավը, ինչպես նաև 1906 թվականին Փարիզում անցկացված իբերական քանդակագործության ցուցահանդեսը։ Նկարի սկզբնական անվանումը եղել է «Փիլիսոփայական հասարակաց տուն»։ Վերջնական անվանումը՝ «Ավինյոնի աղջիկները», առաջարկել է Պիկասսոյի ընկերը՝ գրող Անդրե Սալմոնը՝ մեղմացնելու համար նկարի սկանդալային արձագանքները։ Նկարը Փարիզի նկարչական շրջանակներում մեծ աղմուկ է առաջացնում։ Նկարի ազդեցությամբ Ժորժ Բրաքը նկարում է «Մերկ կինը»։ Նկարի ազդեցությունն են կրել Անդրե Դերենը, Ռոբեր Դելոնեն։

1920 թվականին նկարը ձեռք է բերում հավաքորդ Ժակ Դուսեն. մինչ այդ նկարը չէր ցուցադրվել։ Առաջին անգամ նկարը ցուցադրվել է 1937 թվականին։

Աֆրիկյան դիմակ

Նկարագրություն
--------------

Մի տեսակետի համաձայն՝ նկարի սյուժեի հիմքում ընկած է Բարսելոնայի Գոթական թաղամասում գտնվող հասարակաց տունը։ Նկարում պատկերված են հինգ մերկ կանայք՝ տարբեր դիրքերով։ Աջակողմյան երկու կերպարները, որոնց դեմքը աֆրիկյան դիմակ է հիշեցնում, ստեղծված են գեղանկարչության մեջ ծնունդ առած նոր ուղղության ՝ կուբիզմին բնորոշ հատկանիշներով։ Նկարի ֆոնը երկնագույն է, կերպարները պատկերված են վարդագույն- դեղնավուն երանգներով. սա հիշեցնում է Պիկասսոյի ստեղծագործական «վարդագույն» և «երկնագույն» շրջանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑  Make Lists, Not War — 2013.
3. 1 2
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
5. ↑
6. 1 2
7. ↑  Richardson 1991, 19
8. ↑  Gelett Burgess, The Wild Men of Paris, Matisse, Picasso and Les Fauves, The Architectural Record, May 1910

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ավինյոնի աղջիկները» Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Նյու Յորք