recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Չադի դրոշը** (ֆրանսերեն՝ Drapeau du Tchad, արաբերեն՝ علم تشاد‎), կարմիր, կապույտ, դեղին գույներով, հավասարաչափ ուղղաձիգ շերտերով ուղղանկյուն պաստառ է։ Այն սահմանված է Չադի Հանրապետության Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Լայնքի և երկայնքի 2։3 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1959 թվականի հունիսի 11-ին։

Նմանատիպ դրոշներ
----------------

Չադի դրոշը գրեթե նույնական է Ռումինիայի ազգային դրոշին։ Ռումինիան օգտագործել է դրոշը 1866 թվականից, որն առաջին անգամ ներկայիս տեսքով հայտնվել է Վալախիայում։ Այն պաշտոնապես օգտագործվել է 1848 թվականից մինչև 1948 թվականը, մինչև որ փոխարինվել է Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետության դրոշով։ Չադը սկսեց օգտագործել իր ներկայիս դրոշը 1960 թվականին՝ Ֆրանսիայից անկախանալուց հետո։ Երբ Չադը ընդունել է իր դրոշը, Ռումինիայի դրոշը տարբեր է եղե՝ դրոշի մեջտեղում եռագույնի վրա եղել է սոցիալիստական Ռումինիայի զինանշանը. սա ավելացվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի կոմունիստական ժամանակաշրջանում։ Այնուամենայնիվ, 1989 թվականին Ռումինիայի կոմունիստական կառավարությունը տապալվել է, և զւնզնշանը հանվել է՝ Ռումինիայի դրոշը վերադարձել է նախապատերազմյան տարբերակին, որը համընկնում էր Չադի կողմից մինչ այդ ընդունված տարբերակին։

Ռումինիայի և Չադի միջև ճգնաժամը, որոնք կիսում են նմանատիպ դրոշներ, այդ առիթով մտահոգել է Չադի կառավարությանը. նրանք 2004 թվականին խնդրել են, որ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը դա համարի խնդիր։ Ի պատասխան Ռումինիայի նախագահ Իոն Իլիեսկուն լրատվամիջոցներին ասել է. «Եռագույնը մեզ է պատկանում, մենք չենք հրաժարվի եռագույնից»։

* Ռումինիայի դրոշՌումինիայի դրոշ
* Բելգիայի դրոշԲելգիայի դրոշ

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  «'Identical flag' causes flap in Romania». *BBC News*. 2004 թ․ ապրիլի 14. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 4-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Աֆրիկայի երկրների դրոշներ |
| --- |
|  |
| Երկրներ | Ալժիր • Անգոլա • Բոտսվանա • Բուրկինա Ֆասո • Բուրունդի • Կամերուն • Կաբո Վերդե • Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն • Չադ • Կոմորյան կղզիներ • Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն • Կոնգոյի Հանրապետություն • Կոտ դ'Իվուար • Ջիբութի • Եգիպտոս¹ • Հասարակածային Գվինեա • Էրիտրեա • Եթովպիա • Գամբիա • Գանա • Գվինեա •  Գվինեա-Բիսաու • Լեսոթո • Լիբիա • Մադագասկար • Մալավի • Մալի • Մավրիտանիա • Մավրիկիոս • Մարոկկո • Մոզամբիկ • Նամիբիա • Նիգեր • Նիգերիա • Ռուանդա • Սան Տոմե և Պրինսիպի • Սենեգալ • Սեյշելյան կղզիներ • Սիերրա Լեոնե • Սոմալի • ՀԱՀ • Հարավային Սուդան • Սուդան • Էսվատինի • Տանզանիա • Տոգո • Թունիս • Ուգանդա • Զամբիա • Զիմբաբվե | Աֆրիկայի քարտեզը |
|  |
| Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ | Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն • Սոմալիլենդ |
|  |
| Կախյալ տարածքներ | Կանարյան կղզիներ • Սեուտա • Մելիլյա • Իսպանիայի սուվերեն տարածքներ • Մադեյրա • Մայոտա • Ռեյունյոն • Սուրբ Հեղինեի կղզի • Համբարձման կղզի • Տրիստան դա Կունյա կղզիներ • Արևմտյան Սահարա • |
|  |
| ¹ Գտնվում է նաև Ասիայում: |

 |
**Act Tower** (ճապ.՝  アクトシティ浜松), 213-մետրանոց և 45-հարկանի երկնաքեր՝ տեղակայված Ճապոնիայի Սիձոուկա պրեֆեկտության Համամացու քաղաքի Նակա շրջանի Իտայամատի 111-2 հասցեում։ Երկնաքերի շինարարությունն ավարտվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1994թվականի օգոստոսին։ Սա Սիձուոկա պրեֆեկտության, Ճապոնիայի 3 մեգապոլիսների և Համամացու քաղաքի ամենաբարձր շենքն է Վերին 17 հարկերն զբաղեցնում է *Okura Act City* հյուրանոցը։ Վերին հարկում տեղակայված է դիտահարթակը, ամուսնության գրանցման ատյանը, ինչն այն դարձնում է Ճապոնիայի ամենաբարձր տեղերից մեկը՝ ամուսնության գրանցման հետ կապված։ Շենքն այնպես է նախագծված, որպեսզի հիշեցնի շրթնահարմոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելով երաժշտական գործիքներ արտադրողներին, այդ թվում՝ Համամացու քաղաքի շտաբ-բնակարանը, Յամահան, Roland Corporation-ը, Kawai Musical Instruments-ը և Tokai Gakki-ն։ 2018 թվականի դրությամբ՝ Act Tower-ն իր բարձրությամբ 24-րդ երկնաքերն է։ Երկնաքերի վերին մասն զբաղեցնում է հյուրանոցը, ստորին հատվածը՝ օֆիսները և խանութները։

Կարակաձե լեռներից հաճախ փչող քամիների, ինչպես նաև այն տեղանքի պատճառով, որտեղ գտնվում է Համամացու քաղաքը՝ կապված երկրաշարժների հետ, երկնաքերի սեյսմակայունության համար 45-րդ հարկում տեղադրված են իներցիոն դեմպֆերներ։ 1 սմ կամ ավելի տատանումների գրանցման դեպքում 90-տոննայանոց դեմպֆերներն սկսում են շարժվել համակարգչային կառավարման օգնությամբ, որոնք նախատեսված են տատանումների մարման համար։ Մինչ *JR Central Towers* երկնաքեր զույգ աշտարակների շինարարության ավարտը՝ 1998 թվականին, համարվում էր Տյուբու նահանգի Նագոյա քաղաքի ամենաբարձր շենքը։

Տես նաև
-------

* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Act City Hamamatsu (Фонд содействия культуре города Хамамацу) Արխիվացված 2018-11-25 Wayback Machine
* Hamamatsu Act Tower (Act City Investment Limited Company)
* Okura Act City Hotel Hamamatsu (Отель в Act Tower)
* Городской музей музыкальных инструментов Хамамацу

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Նորին մեծություն **Իզաբելլա** ( դան․՝ Isabella Henrietta Ingrid Margrethe; ապրիլի 21, 2007(2007-04-21), Կոպենհագեն), Դանիայի արքայադուստր, Մոնպեզայի կոմսուհի։

Նորին մեծություն արքայազն Ֆրեդերիկի՝ Մոնպեզայի կոմսի և նրա կին Մերի Դոնալդսոնի դուստրը։ Դանիայի թագուհի Մարգրեթ 2-րդի թոռնուհին, արքայազն Քրիստիանի կրտսեր քույրը և երկվորյակներ արքայազն Վենսանի և արքայադուստր Յոզեֆինայի ավագ քույրը։

Դանիական գահաժառանգության ցուցակում զբաղեցնում է երրորդ տեղը Մարգրետե Երկրորդ թագուհուց հետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 2007 թ․ ապրիլի 21-ին, ժամը 16։02-ին, Կոպենհագենի համալսարանական հիվանդանոցում`3350 գ քաշով և 50 սմ հասակով։

Արքայադուստր Իզաբելլան մկրտվել է 2007 թ․ հուլիսի 1-ին Ֆրեդենսբորգ ամրոցի եկեղեցում։ Նա ստացել է *Հենրիետա, Մարգրեթ և Ինգրիդ* անունները՝ ի պատիվ տատիկների և մեծ տատիկի։ Նրա կնքահայրերն էին. Բելգիայի թագուհի Մաթիլդան, Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր Ալեքսիան, Նադին Ջոնսթոնը, Քրիստիան Բուխվալդը, Փիթեր Հիրինգը, Մարի Լուիզա Սքիլը։ Տասմանիայում, որպես արքայադուստր Իզաբելլայի կնունքի նվեր՝ պատրաստել էին մանրանկարչական ապարանջան՝ սպիտակ ոսկուց, կարմիր էմալից և Դանիայի դրոշի տեսքով թանկարժեք քարերից․ սպիտակ խաչ կարմիր ֆոնի վրա։

2013 թ․ օգոստոսի 13-ին Իզաբելլան գնաց Գենտոֆտեի Տրանեգարդ դպրոցի 0 դասարան։

Մրցանակներ
----------

* Դանիա Դանիա 2009 թ․ հունիսի 11։ Պատմական շքանշան «Արքայազն Հենրիքի ծնունդից 75 տարի անց"
* Դանիա Դանիա 2010 թ․ ապրիլի 16։ Պատմական շքանշան «Թագուհի Մարգրեթ 2-րդի ծննդից 70 տարի անց»
* Դանիա Դանիա **2012 թ․ հունվարի 14**։ Թագուհի Մարգրեթ 2-րդի Սուտակե ծննդյան Պատմական շքանշան
* Դանիա Դանիա **2015 թ․ ապրիլի 16**։ Պատմական շքանշան «Թագուհի Մարգրեթ 2-րդի ծննդից 75 տարի անց»
* Դանիա Դանիա **2017 թ․ հունիսի 10**։ «Պատմական շքանշան․ Թագուհի Մարգրեթ 2-րդի և արքայազն Հենրիքի ոսկե ամուսնություն»

Նշումներ
--------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2 3 4 5 6 7
3. 1 2  Браслет со значением // Эхо планеты : журнал. — 2007. — № 27 (Հուլիս). — С. 48.

Հղումներ
--------
**Էպիֆիտոտիա** (հունարեն epi – վրա, վեր, միջև և phyton – բույս), բույսերի վարակիչ հիվանդությունների զանգվածային տարածումը զգալի տարածություններում՝ որոշակիժամանակի ընթացքում։ Էպիֆիտոտի ձևով սովորաբար ի հայտ են գալիս հացազգիների ժանգը և մրիկը, կարտոֆիլի ֆիտոֆտորոզը, խնձորենու քոսը և այլ վարակիչ հիվանդություններ։ Սովորաբար էպիֆիտոտիա ծագում է հիվանդության առանձին օջախներից՝ նպաստավոր պայմանների դեպքում։ Բուսախտածին միկրո օրգանիզմները տարածվում են արգելափակված տեղերից և վարակում են մեծ թվով բույսերի։ Հարուցչի միքանի սերունդ գոյանալու արդյունքում ստեղծվում են հիվանդության նորխոշորացված օջախներ, ընդլայնվում է ախտահարման շրջանը (զոնան), առաջանում՝ Է.։ Կախված հիվանդության տեսակից, հարուցչի, տերբույսի և արտաքին գործոնների առանձնահատկություններից՝ Է զարգանում է արագ կամ դանդաղ, նպաստավոր պայմաններում պարբերաբար բռնկումներով։ Պայքարի միջոցառումները կախված են հիվանդության առանձնահատկություններից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Վանի թագավորության քաղաքներ**. Երկրագործության, անասնապահության, արհեստների ու առևտրի աննախընթաց զարգացման, երկրի սահմանների ընդլայնման, ավարառության, ռազմատուգանքների, ստրկական էժան աշխատանքի կիրառման շնորհիվ, պետական կենտրոնացված իշխանության հզորացման պայմաններում սկսվեց Վանի թագավորության արքաների քաղաքաշինական բուռն գործունեությունը։ Մ.թ.ա 9-րդ դարի վերջին և 8-րդ դարի առաջին քառորդում մեկը մյուսի ետևից հանդես եկան ուրարտական նորանոր քաղաքներ։ Այս շրջանից սկսած Վանի թագավորության սեպագիր արձանագրությունները բազմաթիվ տեղեկություններ են հաղորդում հարյուրավոր բնակավայրերի կառուցման մասին, որոնք բոլորն էլ քաղաքներ են անվանվում։ Սակայն հնագիտական աշխատանքներից պարզվել է, որ քաղաք կոչվածներից շատերը պարզապես ռազմական նպատակներով կառուցված բերդ-շեներ էին և իսկական իմաստով քաղաքներ չդարձան։ Սրանց թիվն իրոք հարյուրների էր հասնում՝ սփռված լինելով թագավորության ամբողջ տարածքով՝ Մալաթիայից մինչև Թավրիզ։ Բավական է նշել, որ միայն Վանա լճի շրջակայքում և Մշո դաշտում 50-60 այդպիսի քաղաքներ և քաղաքային ավաններ կային։ Մյուս կողմից, Հին Ալևելքի այդ հզոր, աշխարհակալ պետությունը չէր կարող գոյություն ունենալ առանց խոշոր քաղաքների՝ երկրի վարչատնտեսական և ռազմական իսկական կենտրոնների։

Քաղաքների ցանկը
---------------

| Անվանումը | Երկրամաս | Պատմական նահանգ | Ներկայիս վայր | Ներկայիս վիճակ | Տեղադրություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Աալե | Արմարիլի | Վասպուրական | Թուրքիա | անհայտ |  |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 1 — 992 էջ։

Աղբյուրներ
----------

* Հայ ժողովրդի պատմություն, էջ 351։ Հեղինակներ՝ Ժ. Պ. Աղայան, Բ. Ն. Առաքելյան, Գ. Ա. Գալոյան, Ս. Տ. Երեմյան, Լ. Ս. Խաչիկյան, Ա. Մ. Հակոբյան, Ա. Գ. Հովհաննիսյան, Մ. Գ. Ներսիսյան
**I Will Survive** (անգլ. թարգմանաբար՝ «Ես ողջ կմնամ»), Գլորիա Գեյնորի երգացանկի ամենահայտնի երգը, որը թողարկվել է 1978 թվականի հոկտեմբերին։ Երգի հեղինակներն են Ֆրեդի Փերենը և Դինո Ֆեկարիսը։

Պատմություն
-----------

Երգի պատմությունը ներկայացվում է այն մարդու անունից, որն իր սիրելիի հետ կապերը խզել է, և նա հավաքում է բոլոր ուժերը հետագայում ապրելու համար։ Այս երգը հաճախ օգտագործվում է որպես ֆեմինիստական շարժման, ԼԳԲՏ համայնքի և ՄԻԱՎ-ով վարակվածների օրհներգ։ Այն դիսկո ոճի ամենահայտնի երգերից մեկն է և Գլորիայի Գեյնորի սուպերհիթը, որը 1979 թվականին «Billboard Hot 100»-ում գրավել է առաջին հորիզոնականը։ 1980 թվականին երգն արժանացել է «Գրեմմի» մրցանակի` որպես «Դիսկո ոճի լավագույն երգ», ինչպես նաև «Rolling Stone» ամսագրի «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգեր» ցանկում զբաղեցրել է 489-րդ հորիզոնականը։

Բացի Գլորիա Գեյնորից՝ երգը տարբեր ժամանակներում կատարել են Դայանա Ռոսը (1995), «Cake» խումբը (1996), «R.E.M.» խումբը (1996), «Crazy Frog»-ը (2006), Շիրլի Բեսսին (2007) և շատ այլ կատարողներ, այդ թվում` «U-stay»-ը, որի քավեր տարբերակն օգտագործվել է որպես «Բախելով երկնքի դռները» ֆիլմի սաունդթրեք, ինչպես նաև Դեմի Լովատոն, որի քավեր տարբերակն «Angry Birds» մուլտֆիլմի սաունդթրեքն է։ Երգը նաև հնչել է «Ելումուտ», «Կեղտոտ կոյոտ բար», «Հղին», «Հին երգեր գլխավորի մասին 3» ֆիլմերում և հիմք հանդիսացել Ռոբբի Վիլիամսի «Supreme» երգի համար (2000):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ISWC-Net
2. ↑  Elizabeth Kaminski and Verta Taylor (2008). *We're Not Just Lip-synching Here: Music and Collective Identity in Drag Performances*. ISBN 9780816651399. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 26-ին.
3. ↑  Nadine Hubbs (2007). «'I Will Survive': musical mappings of queer social space in a disco anthem». *Popular Music*. **26** (2): 231–244. doi:10.1017/s0261143007001250. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 26-ին.
4. ↑  «'I Will Survive': Radio 4 celebrates the enduring success of Gloria Gaynor's classic song». BBC. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 19-ին.(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · MusicBrainz |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարկոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտյոմ Արմենի Մարկոսյան** (հունիսի 21, 1975(1975-06-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, սցենարիստ, հաղորդավար, ռեժիսոր, պրոդյուսեր։

Կենսագրություն
--------------

Արտյոմ Մարկոսյանը ծնվել է 1975 թվականի հունիսի 21-ին, Երևանում։ 1997 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 1992-1994 թվականներին եղել է ՈւՀԱ (КВН) թիմի անդամ և առաջատար մասնակիցներից մեկը։ 1997-1999 թվականներին ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում։ 1999-2001 թվականներին աշխատել է Հայաստանի ազգային հեռուստաընկերությունում, որտեղ հեղինակել և վարել է «Զսպանակ» հաղորդումը։ 2001-2011 թվականներին աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում։ Որպես հաղորդավար, դերասան, սցենարիստ հանդես է եկել մի շարք նախագծերում, հաղորդումներում` «Բեռնարդ շոու», «Կախարդական գիշերներ», «Բարև, ես եմ», «Ֆուրորե» և այլն։ 2011-2014 թվականներին աշխատել է Հայկական երկրորդ հեռուստաալիքում, որտեղ հեղինակել և վարել է «Երևանի գիշերներում», «Բարի լույս, Հայաստան», «Երկու տարբերակ», «Լավագույններից լավագույնը» նախագծերը։ «Русское радио»-ում հեղինակել և վարել է՝ «Է՞ս էիք ուզում» հաղորդումը, որն արժանացել է լավագուն հումորային հաղորդում մրցանակին։ Եղել է մի շարք պետական և մասնավոր միջոցառումների պրոդյուսերն ու բեմադրող ռեժիսորը։ 2011 թվականին Լոս Անջելեսում և 2012 թվականին Մոսկվայում արժանացել է «Արմենիան Քոմեդի» մրցանակաբաշխության մրցանակների` որպես «Լավագույն բազմաժանր դերասան» և «Լավագույն հումորային հաղորդում»։

Թատերագրություն
---------------

«Մեկը վերևից» մոնոներկայացման հեղինակ (2017)։

Ֆիլմագրություն
--------------

Որպես համահեղինակ, դերասան և սցենարիստ մասնակցել է «Վերջին կանգառ» (2000), «7.5» (2006) և «7.5» 2 (2007) հումորային ներկայացումներին։ Նկարահանվել է «Չգրված օրենք» (2002), «Նոր տարվա կինո» (2009) և «Վերջին մոհիկյանը» (2015) ֆիլմերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արտյոմ Մարկոսյան. «Այսօր հեռուստատեսությունը բոլոր առումներով դեգրադացիա է ապրում և վերջ»
2. 1 2 3  Արտյոմ Մարկոսյան - AV Production(չաշխատող հղում)
Թոնիր
**Թոնիր**, կավե պատերով գլանաձև վառարան, սովորաբար գետնափոր։ Վերևի մասում նեղ է, միջնամասում ՝ ուռուցիկ, ներքևում ՝ լայն։ Տարածված է Կովկասում, Միջին Ասիայում, Փոքր Ասիայում, Պարսկաստանում, Հնդկաստանում, Հունաստանում և այլուր։

Հայաստանում թոնիրի վաղ շրջանի նմուշներ են հայտնաբերվել Լճաշենի բրոնզեդարյան դամբարաններում, Արտաշատում (հացթուխի և երկաթագործի թոնիրներ), Դվինում և այլ հնավայրերում։ Ամենատարածված տեսակը ունի 40-60 սմ տրամագիծ, 1,2-1,5 մ խորություն։ Օգտագործվում է հաց (լավաշ, բոքոն և այլն) թխելու, կերակուր եփելու, կաթնամթերք պատրաստելու, գլխատունը տաքացնելու համար։ Թաղվել է գլխատան կենտրոնում կամ առանձին կառույցում (թոնրատուն), որի առաստաղին բացված երդիկի միջոցով ծուխը հեռացել է։ Խոնավությունից զերծ պահելու նպատակով թոնիրը երբեմն թաղվել է տան հատակից 40-60 սմ բարձր թմբի մեջ՝ թոնրի շուրթերը թմբին հավասար։ Ջերմությունը երկար պահպանելու համար թոնիրը երբեմն պատվում է 20-25 սմ հաստությամբ աղի կամ ավազի շերտով։ Օդի հոսքն ապահովելու և կրակը բորբոքելու նպատակով թոնրի ներքևի մասից խողովակներով կամ սալաքարերով պատրաստված 1,5-3 մ երկարությամբ օդամուղը թեքությամբ դուրս է բերվում գետնի մակերես։ Թոնիրները ծածկվել են կավե կամ թիթեղյա կափարիչներով։ Դրանց նախշազարդ նմուշներ գտնվել են Դվինում։

Հասարակական հացթուխների թոնիրները թեք վիճակով կանգնեցվել են գետնին, և հացթուխը կանգնում էր ցածր շուրթի մոտ։ Որոշ վայրերում պատրաստում են թոնիրին կից տախտակապատ փոս, որի մեջ կանգնած ավելի հեշտությամբ են հաց թխում։ Հայաստանի շատ շրջաններում թոնիրը և դրա պարագաները (խաչերկաթ, անթեղ, ակութ և այլն) համարվել են պաշտամունքի առարկաներ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 200)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեքսանդր Ավագի Աբարյան** (դեկտեմբերի 16, 1897(1897-12-16), Դերբենդ, Դաղստանի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 25, 1967(1967-01-25), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ռեժիսոր, Հայկական և Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Դերբենտում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ 1916-1917 թվականներին մասնակցել է սիրողական ներկայացումների։ Ապա նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Աստրախան, որտեղ հաճախել է Վ. Վարդանյանի թատերական ստուդիայի պարապմունքներին, հանդես եկել մի շարք դերերում։ 1921-1926 թվականներին հանդես է եկել Կիսլովոդսկում. նախ խաղացել է տարբեր խմբերում, ապա 1925 թվականին ստեղծել է իր խումբը, բեմադրել «Դավաճանություն», «Չար ոգի», «Պեպո», «Քաջ Նազար», «Հին աստվածներ» և այլն, բոլոր պիեսներում խաղալով գլխավոր դերերը։ 1926-1927 թվականների թատերաշրջանում Բաքվում խաղալուց հետո տեղափոխվել է Թբիլիսի, մոտ երկու տասնամյակ՝ մինչև 1947 թվականը իր բախտը կապել է Թբիլիսիի Ստեփան Շահումյանի անվան հայկական դրամատիկական և Պատանի հանդիսատեսի թատրոնների հետ, որի ղեկավարն ու ռեժիսորն է եղել մի քանի տարի։ 1937-1944 թվականներին եղել է Թբիլիսիի Ստեփան Շահումյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը (1954 թվականից՝ ռեժիսոր), 1947–1953 թվականներին՝ Լենինականի պետթատրոնի գլխավոր ռեժիսորը։ Լենինականի թատրոնում աշխատելուց հետո նորից է մեկնել Թբիլիսի, որտեղ էլ անցել են նրա կյանքի վերջին 15 տարիները, դարձյալ Թբիլիսիի հայկական թատրոնում։ Մահացել է հունվարի 25-ին, Լենինականում, թաղվել Թբիլիսիում։

Բեմադրություններ
----------------

Իր հիսնամյա ռեժիսորական և դերասանական գործունեության ընթացքում բեմադրել է հիսունից ավելի պիես, որոնցից հիշատակության արժանի են՝ «Թովմաս եղբոր տնակը», «Քաջ Նազար», «Գիքոր», «Շահնամե», «Խաթաբալա», «Լյուբով Յարովայա», «Քանդած օջախ», «Պեպո», «Ռուզան», «Դավիթ Բեկ», «Դավաճանություն», «Ուրիել Ակոստա», «Եկամտավոր պաշտոն», «Թշնամիներ», «Կինտո»,«Մեր քաղաքի երիտասարդը», «Արևելյան ատամնաբույժ», «Մաշենկա», «Հրաբխի վրա», «Բարձունքներում», «Եզոպոս» և այլն։ Կատարած դերերից են՝ Բագրատ («Պատվի համար»), Վուրմ («Սեր և խարդավանք»), Կոստիլյով («Հատակում») և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեքստեր Վիքիդարանում

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4 5 6  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — էջ 9.
3. ↑  Գառնիկ Ստեփանյան (1973). *Կենսագրական բառարան, հատոր Ա*. Երևան: «Հայաստան». էջ 8.

Գրականություն
-------------

* Ս. Հարությունյան, Ալեքսանդր Աբարյան, Երևան, 1969

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 15)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17122 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի**, 1776 թվականին կառուցված հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Բեյքոզ շրջանում։ Եկեղեցին վերակառուցվել է 1834 թվականին և պաշտանմունքի համար բացվել Պոլսո հայոց պատրիարք Ստեփանոս Բ Աղավնի Զաքարյանի ձեռամբ։ Երկար ժամանակ անտեսված եկեղեցին վերանորոգվել և պաշտամունքի համար բացվել է 1946 թվականին։ Բեյքոզի սուրբ Նիկողայոսը հետագայում վերանորոգվել է 1962, 1970 և 1982 թվականներին։

Եկեղեցին, որն ունի փայտե զանգակատուն, Ստամբուլի միակ եկեղեցին է, որի սուրբ սեղանը սադափյա է։

Ստամբուլի քաղաքապետարանն առանց փոխհատուցման և համաձայնության վերցրել է Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցուն պատկանող տարածքի մի մասը և ճանապարհ կառուցել։ 2019 թվականի ապրիլի 19-ին հայտնի դարձավ, որ դատարանը բավարարել է եկեղեցու պահանջը և Ստամբուլի քաղաքապետարանին պարտավորեցրել եկեղեցու հիմնադրամին վճարել 24 մլն 400 հազար թուրքական լիրա (շուրջ 4,2 մլն ԱՄՆ դոլար)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi, Beykoz». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2019 թ․ նոյեմբերի 17. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 28-ին.
2. ↑  «Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi, Beykoz». *Tarihi İstanbul* (թուրքերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 28-ին.
3. ↑  LLC, Helix Consulting. «Ստամբուլի քաղաքապետարանը Բեյքոզի հայկական եկեղեցու հիմնադրամին 4 մլն դոլարի փոխհատուցում կվճարի». *www.ermenihaber.am* (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 28-ին.
**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Սկյուտար շրջանի Բաղլարբասի թաղամասում։

1593 թվականի ձեռագրում հիշատակվում է, որ Սուրբ Կարապետ եկեղեցին արդեն կառուցված էր։ Ենթադրվում է, որ մզկիթների շինարարության համար վանեցի և մշեցի շինարարներ էին եկել Սկյուտար և նրանք էլ կառուցել են եկեղեցին։ Վանեցի Զաքարյա վարդապետի ջանքերով եկեղեցին վերանորոգվել է 1617 թվականին։ Եկեղեցու երրորդ վերաշինությունը 1727 թվականին կատարել է արքունի ճարտարապետ կեսարացի Սարգիս Խալֆան՝ Հովհաննես Կոլոտ Բաղիշեցի պատրիարքի օրոք։

1838 թվականին Սուրբ Կարապետի արևելյան կողմում կառուցվել է ճեմարան-վարժարան, որն ուներ պարսպապատ մեծ այգի։ 1844 թվականին եկեղեցին վերանորոգվեց Աստվածատուր Բ Կոստանդնուպոլսեցի պատրիարքի շրջանում։ 1887 թվականին եկեղեցին ավերվել է հրդեհից, իսկ 1888 թվականին վերակառուցվել է Հարություն Վեհապետյան պատրիարքի օրոք։

Կառուցվածք
----------

Եկեղեցին դիմացի կողմերից ունի բարձրադիր, երկու քարաշեն զանգակատներ։ Գավիթի վրա շինված է երկհարկանի վերնատուն։ Եկեղեցու առաջնամասում աջից և ձախից կան երկու մատուռներ։ Սուրբ Կարապետ եկեղեցու կողքը Հովհաննես Կոլոտ պատրիարքը բացել է Ստամբուլի առաջին դպրոցը։

Եկեղեցու վերջին վերանորոգումը եղել է 2006 թվականին։ Օծվել և պաշտանմունքի համար վերաբացվել է ձեռամբ Մեսրոպ Բ Մութաֆյանի։

Շենքը որպես առաջին աստիճանի քաղաքային պահպանվող տարածք գրանցվել է 1983 թվականի օգոստոսի 4-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Garabet Kilisesi, Bağlarbaşı». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2019 թ․ նոյեմբերի 17. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 1-ին.
2. ↑  «Surp Karabet Ermeni Kilisesi». *www.uskudar.bel.tr* (թուրքերեն). Վերցված է 2024 թ․ մարտի 1-ին.
3. ↑  «Surp Garabed Ermeni Kilisesi». *Tarihi İstanbul* (թուրքերեն). Վերցված է 2024 թ․ մարտի 1-ին.
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Բեշիքթաշ շրջանում։

Առաջին անգամ Գրիգոր վարդապետ Դարանաղցին 1623 թվականին հայտնում է, որ Բեշիքթաշի շրջանում կար հայկական ժամատուն՝ երկու քահանաներով։ Երեմիա Չելեպի Քյոմյուրճյանը ևս վկայում է Բեշիքթաշի փոքր ժամատան մասին։ 18-րդ դարի պատմիչ Սարգիս Դպիր Սարաֆ Հովհաննեսյանի համաձայն, Քեշիքթաշի եկեղեցին քանդվել է 1759 թվականին։ Օսմանյան աղբյուրներից հայտնի է դառնում, որ այս եկեղեցին կառուցվել էր ակնեցի Հակոբ Հովհաննեսյանի (Եաղուպ Ամիրա) բարերարությամբ։ Եկեղեցին քանդվել է առանց թույլտվության ընդարձակված լինելու պատճառաբանությամբ։

19-րդ դարի սկզբին նոր փայտաշեն եկեղեցի է կառուցվել։ 1838 թվականին արքունի ճարտարապետ Կարապետ Բալյանի կողմից քարաշեն եկեղեցի կառուցվեց։ Այդ թվականներին Օսմանյան կայսրությունում արգելված էր գմբեթավոր եկեղեցիների կառուցումը։ Ճարտարապետը ներքին գմբեթ կառուցեց, որն արտաքինից չէր երևում։ Գմբեթի և պատերի զարդարանքները եվրոպական ոճով են։ Ներքին պատերը զարդարված են 19-րդ դարի արքունի նկարիչ Ումեդ Բեյզադի համաչափ, խոշոր նկարներով։

Բեշիքթաշի բնակիչ Սարգիս Բալյանը եկեղեցու կողքը կառուցել է Մաքրուհյան վարժարանը՝ ի հիշատակ իր վաղամեռիկ կնոջ։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին վերջին անգամ վերանորոգվել է 1987 թվականին Շնորհք պատրիարք Գալուստյանի օրոք։ Եկեղեցու բակի մեջ տեղադրված են Կարապետ և Սարգիս Բալյանների կիսանդրիները, որոնց բացումը տեղի է ունեցել 1993 թվականին։ Եկեղեցու հարավային, արտաքին պատի տակ թաղված է Օսմանյան կայսրության արտաքին գործերի նախարարության խորհրդական Կարապետ Հարություն Դաուդյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Asdvadzadzin Kilisesi, Beşiktaş». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2019 թ․ նոյեմբերի 17. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 1-ին.
2. ↑  «Beşiktaş Surp Asdvadzadzın Kilisesi - İstanbul'da Osmanlı Mimarisi - turanakinci.com». *www.turanakinci.com* (թուրքերեն). Վերցված է 2024 թ․ մարտի 1-ին.
**Լև Սարկիսով** (դեկտեմբերի 2, 1938(1938-12-02), Վորոնեժ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 2, 2024(2024-02-02)), հայ լեռնագնաց, որը հայտնի է որպես ամենատարեց հայը, ով բարձրացել է Էվերեստ լեռը, Վրաստանի վաստակավոր մարզիչ։

Կենսագրություն
--------------

Լև Սարկիսովը սերը դեպի լեռները բացահայտել է Թբիլիսիի ավիացիոն գործարանում աշխատելու ժամանակ։ Այնտեղ մի խումբ ալպինիստներ պարբերաբար արշավներ էր կազմակերպում։ 1962 թվականին խումբը որոշել է բարձրանալ Կովկասյան լեռների ամենաբարձր գագաթը՝ Կազբեկը։

Նախքան զվարճացնող լեռնագնացությամբ զբաղվելը Լև Սարկիսովն աշխատել է Վրաստանի զինված ուժերում որպես լեռնագնացների մարզիչ։

Լև Սարկիսովը չորս անգամ բարձրացել է Արարատ լեռը, որի գագաթին ծածանել հայոց եռագույն դրոշը։

1999 թվականի մայիսի 12-ին Սարկիսովը վաթսուն տարեկան և հարյուր վաթսունմեկ օրականում դարձել է ամենատարեց մարդը, ով երբևէ հասել է Էվերեստի գագաթին՝ գերազանցելով վենեսուելացի ալպինիստ Ռամոն Բալանկա Սուարեսի նախկին ռեկորդը։ Նա Գինեսի ռեկորդների գրքում պաշտոնապես ճանաչվել է որպես ամենատարեց լեռնագնացը, ով երբևէ բարձրացել է լեռը։ Նրա ռեկորդը 2001 թվականին գերազանցել է ամերիկացի լեռնագնաց Շերման Բուլը։

1999 թվականին Վրաստանի նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեն Սարկիսովին պարգևատրել է Պատվո շքանշանով, նա դարձել է նաև «Ձյունե հովազ» մրցանակի դափնեկիր։ Դա խորհրդային մրցանակ է լեռնագնացության բնագավառում, որը շնորհվում է այն լեռնագնացներին, որոնք նվաճել են նախկին ԽՍՀՄ տարածքում գտնվող 7000 մ և ավելի բարձրությամբ բոլոր հինգ գագաթները։

Սարկիսովը ԽՍՀՄ զինված ուժերի լեռնագնացության բազմակի չեմպիոն է, Վրաստանի վաստակավոր մարզիչ, նա պարգևատրվել է Լեռնագնացության Եվրասիական ընկերության «Էդելվեյս» շքանշանով։

Լև Սարկիսովը մահացել է 2024 թվականի փետրվարի 2-ին՝ 85 տարեկանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  В горах нет наций
2. 1 2 3 4 5  Ghazanchyan, Siranush. «Lev Sarkisov: The oldest Armenian to have climbed Everest». Public Radio of Armenia.
3. ↑  «Georgian Man Is Oldest to Scale Everest». *Los Angeles Times* (ամերիկյան անգլերեն). Associated Press. 1999 թ․ մայիսի 22. ISSN 0458-3035. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
4. ↑  Upreti, Bed (2003). *Everest from the air*. Ghatal & Matu Publications. էջ 40. ISBN 9789993354222.
5. ↑  «Lev Sarkisov: Famous Armenian Mountaineer». *Asbarez.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2016 թ․ մարտի 22. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
6. ↑  armeniangeographic. «Լեռներն ազգություն չեն ճանաչում». *Armenian Geographic - ArmGeo.am*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 3-ին.
7. ↑  «Скончался легендарный альпинист Лев Саркисов - первый армянин, поднявшийся на Эверест. Ему было 85 лет». News Armenia. 2024 թ․ փետրվարի 2. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լև Սարկիսովը EverestNews-ի եթերում
**Ալեքսանդր Սերգեյի Խաչունց** (մարտի 9, 1956(1956-03-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ-նյարդաֆիզիոլոգ, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, լուսանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Խաչունցը ծնվել է 1956 թվականի մարտի 9-ին, Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 34 միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի բժշկական ինստիտուտ։ 1978 թվականին մեկնել է Լենինգրադ, սովորել ասպիրանտուրայում։ 1983 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզը և աշխատանքի անցել Երևանի Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում։ 1993 թվականից Երևանի հանրապետական հիվանդանոցի աշխտորոշման բաժանմունքի վարիչն է։ Զբաղվում է մարդու գլխուղեղի ֆունկցիոնալ ակտիվության կարճատև տիրույթի տատանումների ուսումնասիրությամբ։

ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի գիտխորհրդի անդամ է։

Լուսանկարչություն
-----------------

Ալեքսանդր Խաչունցը լուսանկարչությամբ հետաքրքրվել է դպրոցական տարիներից, երբ լուսանկարել է պատերազմից պապի բերած «Ցեյսիկոն» լուսանկարչական շարքով, որին հետագայում փոխարինել են «Ֆեդ 3-ը», «Զենիթը»։ Նկարահանել է հիմնականում սլայդ։

Հայաստանում և նրա սահմաններից դուրս կատարած բազմաթիվ շրջագայությունների ընթացքում կատարված տարբեր ուղղությունների պատկանող լուսանկարչական աշխատանքները` ճարտարապետական, լանդշաֆտային, մակրոլուսանկարչական, վերացական, պիկտորիալ և այլն ներկայացվել են տարբեր խմբակային և անհատական ցուցահանդեսների ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лаборатория психофизиологии человека
2. ↑  ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի գիտխորհրդի կազմը
3. ↑  Ալեքսանդր Խաչունց. «Տեսանելիից այն կողմ»

Գրականություն
-------------

* Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, էջ 255։
**Հոփա** (թուրքերեն՝ Hopa), քաղաք և շրջան Թուրքիայի հյուսիսարևելյան հատվածում, Արդվինի մարզում։ Գտնվում է Արդվին քաղաքից 67 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Հոփան գտնվում է թուրք-վրացական պետական սահմանի մոտ՝ Սև ծովի ափին։ 2007 թվականի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 32 209 մարդ, որից 17 361-ը բնակվում են քաղաքում։ Շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 389 կմ²։ Քաղաքում հիմնականում բնակվում են համշենահայեր։ Քաղաքում բնակվում են նաև թուրքեր և լազեր։ Դեռ 17-րդ դարում Էվլիյա Չելեբին գրել է, որ քաղաքի բնակչության մեծ մասը եղել են լազեր և քիչ քանակությամբ հույներ։

Քաղաքն ունի նավահանգիստ, որտեղից նավերը շարժվում են դեպի Ստամբուլ կամ Բաթում։ Սահմանի հակադիր հատվածում գտնվում է վրացական անցակետը, որը գտնվում է Սարփի գյուղում։ Ներկայումս Հոփան ծառայում է որպես կեցավայր բեռնատար ավտոմեքենաների վարորդների համար, ովքեր Ստամբուլից մեկնում են դեպի հարևան Վրաստան, Հայաստան, Ադրբեջան և Ռուսաստան։ Նախկինում, մինչև վրաց-թուրքական սահմանի բացումը, շրջանի բնակչությունը զբաղվել է միայն գյուղատնտեսությամբ։ Ներկայումս, Հոփայում զարգանում է նաև ծովային տուրիզմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑  Челеби Эвлия. Наше путешествие в области Гюрджистана и Мегрелистана. 
> 
> 
> Շարունակելով մեր ճանապարհը՝ մենք հասանք Հոփա անունով տեղանքը։ Դա գեղեցիկ վայր է Տրապիզոնի հողերում՝ ծովի ափին։ Ունի խաղողի այգիներ և պտղատու այլ այգիներ։ Բնակչության մեծ մասերը լազեր են, և մասամբ նաև հույներ:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Լայպցիգի դատավարություն**, գերմանական ֆաշիստների կողմից իրականացված պրովոկացիոն դատավարություն կոմունիստների դեմ, որոնք մեղադրվում էին Ռայխստագը հրկիզելու մեջ։

Պատմություն
-----------

Տեղի է ունեցել 1933 թվականի սեպտեմբերի 21-ից դեկտեմբերի 23-ը, Լայպցիգում։ Նպատակն էր լուծարել գերմանական կոմունիստական կուսակցությունը։ Գլխավոր մեղադրյալը Գեորգի Դիմիտրովն էր, ով դատարանի ամբիոնն օգտագործեց ֆաշիստական գաղափարախոսության դեմ խոսելու համար։

Դատավարությունը բողոքի ալիք բարձրացրեց ամբողջ աշխարհում։ Նշանավոր համարվող իրավաբաններից կազմվեց միջազգային հանձնաժողով, որը հետաքննեց հանցագործության հանգամանքները։ «Հակադատավարությունը» (տեղի ունեցավ 1933 թվականի սեպտեմբերին, Լոնդոնում) ապացուցեց, որ Ռայխստագը հրկիզել են հիտլերականները Հերման Գյորինգի գլխավորությամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 482)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Թովմասյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թովմասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Հովհաննեսի Թովմասյան** (1889, Երևան - 1962), հայ բժիշկ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1940):

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է տանիքագործ վարպետի ընտանիքում։ 1902 թվականին ընդունվել է Երևանի արական գիմնազիան։ 1903 թվականին զրկվել է մորից։ 1910 թվականին ավարտել է գիմնազիան, ընդունվել Խարկովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Արձակուրդներին բուժակ է աշխատել Երևանի քաղաքային հիվանդանոցում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, դեռևս համալսարանը չավարտած, նշանակվում է էվակուհոսպիտալի կրտսեր բժիշկ։ Հետո նույն պաշտոնով աշխատում է Խարկովի դրուժինայում ու զինվորական լազարեթում, քաղաքներից մեկի զեմստվոյական հիվանդանոցում (1915-1916): Առանց աշխատանքից կտրվելու հանձնում է պետական քննությունները և ավարտում բժշկական ֆակուլտետը։ 1917 թվականին նշանակվում է Մանտուրովո քաղաքի էվակուհոսպիտալի, իսկ հետո՝ դիվիզիայի լազարեթի օրդինատոր։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո տեղափոխվել է Երևան, նշանակվել հոսպիտալի գլխավոր բժշկի պաշտոնակատար։ Հիվանդացել է և կազդուրվելու համար գնացել Դիլիջան։ Միաժամանակ աշխատել է տեղի հիվանդանոցում։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո նրան հանձնարարվում է կազմակերպել առողջապահության գործը Դիլիջանի գավառում։ 1921 թվականին նշանակվել է Լոռու գավառի առողջապահության բաժնի վարիչ։ 1923 թվականին նշանակվել է Լոռի-Փամբակի միացյալ գավառի առողջապահության բաժնի վարիչ և այդ պաշտոնում աշխատել մինչև 1931 թվականը՝ գլխավորելով Ղարաքիլիսայի քաղաքային հիվանդանոցը և նրա վիրաբուժական բաժանմունքը։ 1931 թվականի տեղափոխվել է Երևան, աշխատել առաջին կլինիկական հիվանդանոցում, այնուհետև՝ ՀԽՍՀ առժողկոմատում։ 1935-1958 թվականներին եղել է Լենինականի քաղաքային հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքի ղեկավարը, իսկ 1949 թվականից՝ նաև Լենինական քաղաքի գլխավոր վիրաբույժը։

Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին աշխատել է նաև № 1474 էվակուհոսպիտալում (1941) և Մարիուպոլից Լենինական էվակուացված հոսպիտալում (1942 թվականից սկսած)։ 1958 թվականին նշանակվել է Երևանի օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի առաջին կլինիկայի վարիչ։ 1960 թվականից անցել է թոշակի։

Պարգևատրվել է Լենինի և «Պատվո նշան» շքանշաններով ու մեդալներով։ Նրա անունով է կոչվել Լենինականի № 1 հիվանդանոցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 92-94։

Գրականություն
-------------

* Վոլոդյա Մարտիրոսյան, Աշոտ Թովմասյան, Ե. Հայաստան, 1983, 36 էջ։
**Տիգրան Սերգեյի Մնացականով** (նոյեմբերի 8, 1899(1899-11-08), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 9, 1968(1968-11-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային բժիշկ, թերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1940), պրոֆեսոր (1940)։ Ուզբեկական ԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1943)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Բաքվի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1925)։ Աշխատել է Սամարղանդի բժշկական ինստիտուտի ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնում (1940 թվականից՝ վարիչ), միաժամանակ տնօրենի տեղակալ գիտա-ուսումնական մասի գծով։ 1949-1968 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնի վարիչ։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են շնչառական, սիրտ-անոթային, ստամոքսա-աղիքային համակարգերի, ներզատիչ գեղձերի և երիկամների ախտաբանությանը։ Զբաղվել է ՀԽՍՀ կուրորտային վայրերի ուսումնասիրությամբ, Ջերմուկ առողջարանի հիմնադիրներից է։ Մնացականովն եղել է ՀԽՍՀ IV և V գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առողջապահության հանձնաժողովի նախագահ (1956-1963), ՀԽՍՀ թերապևտների, էնդոկրինոլոգների գիտական ընկերության նախագահ։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի և «Պատվո նշան» շքանշաններով։

Երկեր
-----

* Անհետաձգելի թերապևտիկ հիվանդություններ, 2-րդ վերամշակված լրացուցիչ հրատարակություն, Երևան, 1969 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 653.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 653)։*  |
**Տիգրան Խաչատրյան** (դեկտեմբերի 11, 1970(1970-12-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ տնտեսագետ, պետական և քաղաքական գործիչ, ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարար (16.10.2018-01.06.2019), ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար (2019-2020)։ ՀՀ ֆինանսների նախարար (2021 թվականի օգոստոսի 3-2022 թվականի դեկտեմբերի 19)։ ՀՀ փոխվարչապետ։

Կրթություն
----------

1987-1992 թթ.- սովորել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի աշխատանքի էկոնոմիկայի ֆակուլտետում։

1993-1996 թթ.- ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրա, Տնտեսության կառավարում։

1996 թ.- Վիեննայի միացյալ ինստիտուտ, Կիրառական շուկայական տնտեսություն։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1995 թ.- ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության առաջատար մասնագետ։

1995-1996 թթ.- ՀՀ ֆինանսների նախարարության գլխավոր տնտեսագետ։

1996-1998 թթ.- ՀՀ ֆինանսների նախարարության պետական բյուջեի եկամուտների բաժնի պետ։

1998-1999 թթ.- ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության հարկային քաղաքականության վարչության պետ։

1999-2001 թթ.- ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության պետական եկամուտների քաղաքականության գլխավոր վարչության պետ։

2001-2006 թթ.- ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ։

2006-2016 թթ.- Վալլեքս ընկերությունների խումբ, ֆինանսական տնօրեն։

2008-2014 թթ.- Զարգացման հայկական գործակալության խորհրդի անդամ։

2016 թ.- Համահայկական բանկի խորհրդի անդամ։

2016-2018 թթ.- ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի տեղակալ։

2018 թ. մարտ-մայիս` ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի առաջին տեղակալ։

2018 թ. սեպտեմբեր-հոկտեմբեր` Հայ-Թեք Արմենիա ընկերության տնօրեն։

2018-2019 թթ.- ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարար։

2019 թվականի հունիսի 1-ից` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար։

2021 թվականի օգոստոսի 3-ից` 2022 թվականի դեկտեմբերի 19-ը ՀՀ ֆինանսների նախարար։

2022 թվականի դեկտեմբերի 19-ին նշանակվել է ՀՀ փոխվարչապետ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Արծվիկ Մինասյան | **ՀՀ Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարար Տիգրան Խաչատրյան**15.10.2018-01.06.2019 | **Հաջորդող**Պաշտոնը վերացվել է |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**պաշտոնը հիմնադրվել է | **ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար**
Տիգրան Խաչատրյան**2019-2020** | **Հաջորդող**Վահան Քերոբյան |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Ատոմ Ջանջուղազյան | **ՀՀ ֆինանսների նախարար**
Տիգրան Խաչատրյան**2021 թվականի օգոստոսի 3-ից** | **Հաջորդող**Վահե Հովհաննիսյան |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Համբարձում Մաթևոսյան | **ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Խաչատրյան**2022 թվականի դեկտեմբերի 19-ից | **Հաջորդող**պաշտոնավարում է |

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր և երկու որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Տիգրան Խաչատրյանը gov.am կայքում
2. 1 2 3 4
3. ↑  «Տիգրան Խաչատրյան». *www.gov.am*.
4. ↑  «Տիգրան Խաչատրյանը նշանակվել է ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի տեղակալ». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հուլիսի 8-ին.
5. ↑  «Վարչապետը պաշտոնից ազատել է ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի առաջին տեղակալ Տիգրան Խաչատրյանին». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հուլիսի 10-ին.
6. ↑  «ՏԻԳՐԱՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻՆ ԷԿՈՆՈՄԻԿԱՅԻ ՆԱԽԱՐԱՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ».
**Սալմա Սելեստե Պարալյուելո Այինգոնո** (իսպ.՝ Salma Celeste Paralluelo Ayingono, նոյեմբերի 13, 2003(2003-11-13), Սարագոսա, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Բարսելոնա» ակումբի և Իսպանիայի հավաքականի հարձակվող։ 2023 թվականի աշխարհի չեմպիոն։ Եվրոպական պատանեկան օլիմպիական փառատոնի ոսկե մեդալակիր՝ 400 մետր վազքում և թիմային փոխանցումավազքում։

Թեթև ատլետիկա
-------------

Որպես մարզիկ Պարալյուելոն իր կարիերան սկսել է Սարագոսայի «Սան Խոսե» աթլետիկ ակումբում, իսկ կարճ ժամանակ անց տեղափոխվել է «Սկորպիոն-71» ակումբ։ Նա իր առաջին մեդալը նվաճել է Իսպանիայի ատլետիկայի փակ առաջնությունում 2019 թվականին՝ նվաճելով բրոնզ 400 մետր հեռավորության վրա՝ 53,83 վայրկյան արդյունքով, ինչը Իսպանիայի ազգային ռեկորդն է մինչև 18 և մինչև 20 տարեկանների կատեգորիաներում։ Այդ արդյունքը թույլ է տվել նրան մասնակցել 2019 թվականի Եվրոպայի աթլետիկայի փակ առաջնությանը՝ դառնալով պատմության մեջ երկրորդ ամենաերիտասարդ մարզիկը և զիջելով նորվեգացի Հյերստի Տյուսեին։

Բացօթյա մրցաշրջանում, իր կյանքի երրորդ մրցավազքում 400 մետր արգելավազքում, Հուելվայում կայացած իբերո-ամերիկյան աթլետիկայի հանդիպման ժամանակ, Պարալյուելոն գրանցել է 57,43 վայրկյան արդյունք և գերազանցել մինչև 18 տարեկանների ազգային ռեկորդը, որը նաև այս տարի լավագույնն էր աշխարհում մինչև 18 տարեկանների շրջանում։ Պարալյուելոն նաև գրանցել է 18 տարեկաններից մեծերի ազգային ռեկորդ։ Այս արդյունքի շնորհիվ Սալման որակավորվել է 2019 թվականի ամառային Եվրոպական պատանեկան օլիմպիական փառատոնի համար, որտեղ նա նվաճել է երկու ոսկե մեդալ 400 մետր արգելավազքում՝ 57,95 վայրկյան արդյունքով։

Ձեռքբերումներ
-------------

### Թիմային

**«Բարսելոնա»**

* Իսպանիայի չեմպիոն - 2022/23
* Իսպանիայի Սուպերգավաթակիր (2) - 2022/23, 2023/24
* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող - 2022/23

**Իսպանիայի հավաքական**

* Աշխարհի չեմպիոն - 2023

**Իսպանիայի հավաքական (մինչև 20)**

* Աշխարհի չեմպիոն - 2022

**Իսպանիայի հավաքական (մինչև 17)**

* Աշխարհի չեմպիոն - 2018

Եվրոպայի չեմպիոն - 2018

### Անհատական

* Աշխարհի առաջնության լավագույն երիտասարդ խաղացող - 2023

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Soccerdonna (գերմ.) — 2010.
2. 1 2 3 4
3. ↑  «Salma Paralluelo, eliminada en los 400 metros en su debut en un Europeo absoluto» (իսպաներեն). Marca. 2019 թ․ մարտի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 25-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ESPNFC.com · FootballDatabase.eu · soccerdonna.de · Soccerway · TheSports.org · Tilastopaja · World Athletics · worldfootball.net (խաղացող) · Գերմանական ֆուտբոլային միություն |

 |
**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Ֆաթիհ շրջանի Նարլըքափը թաղամասում։ Եկեղեցին կառուցվել է 1807 թվականին՝ պատրիարք Հովհաննես ԺԱ Չամաշըրճյանի օրոք։ Այնտեղ էր գտնվում Նարլըքափըի հիվանդանոցը։

Եկեղեցին առաջին անգամ վերանորոգվել է 1835 թվականին։ Սկզբնական շրջանում ծովի ալիքները հարվածում էին եկեղեցու պատերին։ 1955 թվականին կառուցված ճանապարհը եկեղեցին անջատեց ծովից։

Սուրբ Հովհաննեսը վերջին անգամ վերանորոգվել է 2006 թվականին և պաշտամունքի համար բացվել ձեռամբ Մեսրոպ Բ Մութաֆյանի։

2017 թվականի սեպտեմբերի 17-ին մի խումբ ազգայնականներ քարերով հարձակվել են եկեղեցու վրա՝ գոռալով «Մահ հայերին»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Hovhannes Ermeni Kilisesi, Narlıkapı». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2020 թ․ մայիսի 8. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 29-ին.
2. ↑  «Narlıkapı Kilisesi'ne taşlı saldırı». *Agos* (թուրքերեն). 2017 թ․ սեպտեմբերի 19. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 29-ին.
3. ↑  ««Մա՛հ ձեզ».Թուրքիայում ազգայնականները քարերով հարձակվել են եկեղեցուց դուրս եկող հայերի վրա». *Armtimes.com*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 29-ին.
**Սուրբ Հարություն եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Ֆաթիհ շրջանի հայաբնակ Գում Գափու թաղամասում։

1832 թվականին սուլթանի հրամանագրով և բարերար Հարություն Ամիրա Բեզջիյանի միջոցներով կառուցվեց աղոթատեղի։ Հետագայում դրամահատարանի վարպետների հավաքած գումարով 1855 թվականին կառուցվեց Սուրբ Հարությունը և պաշտանմունքի համար բացվեց ձեռամբ Պոլսո հայոց պատրիարք Հակոբոս Գ Սերոբյանի։ Եկեղեցու կողքը կառուցվեց Պողոսյան-Բարբարյան վարժարանը, որն այժմ օգտագործվում է միայն հայ համայնքի միջոցառումների համար։

Եկեղեցին ներկայումս բաց է պաշտամունքի համար։ 1915 թվականի հայոց ցեղասպանությունից հետո եկեղեցու միաբանությունը կրճատվել է, քրիստոնյա այցելուների թիվը՝ նվազել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Harutyun Ermeni Kilisesi, Kumkapı». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2020 թ․ մայիսի 8. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 25-ին.
2. ↑  «Surp Harutyun Ermeni Kilisesi, Kumkapı • Kültür Envanteri». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 25-ին.
**Միրտաշեն**, հայկական եկեղեցական համալիր Վրաստանի Բոլնիս քաղաքից 6կմ հյուսիս-արևելք, Խրամ գետի աջ ափին՝ բլրի վրա։ Այն գտնվում է Միրտաշեն գյուղատեղիի տարածքում։ Համալիրը բաղկացած է երեք եկեղեցիներից, որոնցից երկուսն իրար կից են, մեկն՝ առանձին։

Կառուցվածք
----------

Եկեղեցիները միանավ, թաղածածկ են՝ կառուցված հիմնականում տարբեր չափերի կոպտատաշ ու սրբատաշ քարով ու շաղախով։ Համեմատաբար լավ վիճակում է արևմտյան կողմի մեկուսի կառույցը, որը բոլոր կողմերում ունի մեկական լուսամուտներ։

Արևելյան կողմի երկու եկեղեցիները պատերից պահպանվել են մինչև 1,5 մետր բարձրությամբ։ Ամբողջական է միայն հյուսիսային եկեղեցու խորանի հատվածի պատը։

Համալիրի տարածքում կա հայկական գերեզմանոց, որտեղ հիմնականում անմշակ սալատապաններ են։ Առկա է 1 քանդակազարդ և արձանագիր 2 տապանաքարեր, ինչպես նաև 2 խաչքար և խաչազարդ բազմաթիվ բեկորներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ციციშვილი დ. მატერიალური კულტურის ძეგლები ქვემო
ქართლის ისტორიულ-არქეოლოგიური ექსპედიციის
მასალების მიხედვით, ძეგლების მეგობარი,# 50,1979,გვ. 13
2. ↑  Րաֆֆի, Քորթոշյան (2022). *«Վարձք» հանդես, Համար 18* (PDF). Երևան, Բաղրամյան 24/4: ՀՃՈւ հիմնադրամ. էջեր 1–4.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location (link)
3. ↑  გაგოშიძე გ. ჩანტლაძე ნ. მონოფიზიტური

ძეგლები საქართველოში (არქიტექტურა, რელიეფები, წარწერები), I, ქვემო ქართლი, გვ. 34
**Թմրամոլություն**, թմրամիջոցների չարաշահումից առաջացած ծանր հիվանդություն։ Հիվանդությունը դրսևորվում է նշված նյութերի ընդունման մշտական պահանջով, քանի որ հիվանդի հոգեկան և ֆիզիկական վիճակը կախված է այն պատրաստուկի ընդունումից, որին նա ընտելացել է։ Թմրամոլությունը հանգեցնում է օրգանիզմի կենսագործունեության կոպիտ խանգարման և սոցիալական անկման (դեգրադացիա)։ Թմրամոլությունը քրոնիկական հիվանդություն է և առաջանում Է աստիճանաբար։ Պատճառը թմրամիջոցների հարբեցնող հատկությունն է, որն ուղեկցվում Է հոգեկան ու ֆիզիկական լրիվ հարմարավետության և երջանկության զգացումով։

Հայտնի է թմրամիջոցների հանդեպ հիվանդագին հակման զարգացման 2 ուղի։ Առաջինի դեպքում չարաշահումն առաջանում է անգիտակցաբար, հաճախ նշանակած դեղանյութերի ոչ ճիշտ օգտագործումից կամ ոչ իրազեկ անձանց խորհուրդներով ինքնաբուժումից։ Ցավերից, տհաճ զգացողություններից, անքնությունից և այլ տանջալի վիճակներից խուսափելու նպատակով որոշ անձինք (հատկապես չափից ավելի տպավորվող, խռովահույզ, կասկածամիտ և այլ նևրոտիկ ապրումներ ունեցողները) ինքնակամ, չգիտակցելով իրենց սպառնացող վտանգը, ավելացնում են նշանակված նարկոտիկ դեղամիջոցի (հոգեներգործուն նյութի) դեղաչափն ու ընդունման հաճախությունը։ Դեղաչափի և ընդունման հաճախության կամավոր ավելացումը, ամեն կերպ թմրամիջոցի ազդեցությունը դանդաղ երկարացնելու ձգտումն անխուսափելիորեն հանգեցնում են թմրամոլության։

Երկրորդ ուղին թմրամիջոցային հարբեցում առաջացնելու նպատակով հոգեներգործուն նյութերի գիտակցաբար ընդունումն Է։ Դրան, որպես կանոն, հակված են անկայուն, չհասունացած հոգեկան աշխարհ ունեցող, ոչ ինքնուրույն, ընդօրինակող, ծայրահեղ եսասեր անձինք, որոնց հետաքրքրությունները սահմանափակվում են տարրական պահանջներով։ Այդպիսի անձանց մղումների ինքնահսկումը բացակայում է, այդ պատճառով էլ հարբեցման ձգտումը ներքին դիմադրության չի հանդիպում, թմրամոլությունն առաջանում է արագ և ուղեկցվում հոգեներգործուն նյութի մեծ դեղաչափերի կլանմամբ։ Նման դեպքերում հիվանդության ընթացքը շատ ծանր է և ելքը որպես կանոն ողբերգական։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 206)։*  |
**Կարին Տոնոյան** (հուլիսի 25, 1967(1967-07-25), Քարաշամբ, Հայաստան), հայ բանասեր, լրագրող, հաղորդավար։ «Հայ Ասպետ» կրթադաստիարակչական բարեգործական հիմնադրամի հիմնադիր-տնօրեն։ «Հայ ասպետ» հաղորդաշարի հեղինակ և վարող։

Կենսագրություն
--------------

Կարին Տոնոյանը ծնվել է 1967 թվականի հուլիսի 25-ին Կոտայքի մարզի Քարաշամբ գյուղում։ Նախնիները արմատներով եղել են Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառի Մշո շրջանի Լաթար գյուղից։
1982-1984 թվականներին սովորել է Հայագիտական քոլեջում։ 1997-1999 թվականներին եղել է Երևանի թիվ 183 դպրոցի փոխտնօրեն։ 1998-2000 թվականներին աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում, որտեղ հեղինակել և վարել է «Ընտանեկան ակնթարթներ» հաղորդաշարը։ 2004-2006 թվականներին սովորել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի հեռուստառեժիսուրայի բաժնում։ 2000-2008 թվականներին աշխատել է «Հ2» հեռուստաալիքում, որտեղ հեղինակել և վարել է «Կեռմաններ», «Եթե ես լինեի», «Օջախ», «Մութ ու լույս» հաղորդաշարերը։

2006-2010 թվականներին եղել է «Հայ ասպետ» կրթադաստիարակչական բարեգործական հիմնադրամի հիմնադիր-տնօրեն, միաժամանակ՝ 2006-2008 թվականներին եղել է «Բաղինյան Արտ Վիդեո» ստուդիայի տնօրեն։ 2009-2013 թվականներին սովորել է Հյուսիսային համալսարանի լրագրության ֆակուլտետում։ 2008-2018 թվականներին Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերության «Հայ ասպետ» հեռուստամրցույթի հեղինակը, վարողը և «Հայ ասպետ» մանկապատանեկան ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

2021 թվականի ապրիլի 25-ից հանդիսանում է 5165 ազգային պահպանողական շարժման հիմնադիր ղեկավարը։

Ընտանիք
-------

Արցախի հերոս Մենուա Հովհաննիսյանի մայրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կարին Տոնոյան». *www.1tv.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հուլիսի 1-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 13-ին.
2. ↑  ««ՀԱՅ ԱՍՊԵՏ»». *www.hayaspet.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 13-ին.
3. ↑  ««Հայ ասպետը» ձևականորեն կա եթերում, բայց միաժամանակ չկա». Կարին Տոնոյանը՝ Հ1-ի անհասկանալի վերաբերմունքի մասին». *archive.ankakh.com*. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 13-ին.
4. ↑  «Կարին Տոնոյանի որդին՝ Մենուա Հովհաննիսյանը, հետմահու արժանացել է «Արցախի հերոսի» կոչման Նաև ունի ևս մեկ տղա որի անուն է Արգիշտի».