**Սուլեմա Էսթեր Գոնսալես Բորբոն**, ավելի հայտնի է որպես **Սուլլի Մորենո** (իսպ՝. *Zulema Esther González Borbón* կամ *Zully Moreno* հոկտեմբերի 17, 1920(1920-10-17), Villa Ballester, San Martín Partido, Բուենոս Այրես, Արգենտինա - դեկտեմբերի 25, 1999(1999-12-25), Բուենոս Այրես, Արգենտինա)՝ արգենտինացի կինոդերասանուհի, արգենտինական կինոյի ոսկեդարի (1940-1960 թթ.) աստղերից մեկը, որ նկարահանվել է 70-ից ավելի կինոնկարներում՝ արժանանալով լավագույն կինոդերասանուհու համար Արգենտինայի շարժանկարային արվեստի ու գիտությունների ակադեմիայի և կինոյի համար ստեղծագործող իսպանացի գրողների շրջանակի սահմանած մրցանակներին։

Կենսագրություն
--------------

Սուլեմա Էսթեր Գոնսալես Բորբոնը ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Բուենոս Այրեսի պրովինցիայի Խեներալ Սան Մարտին Պարտիդո քաղաքի մաս կազմող Վիլլա Բալեստեր քաղաքում։ Մանուկ հասակից երազել է դառնալ դերասանուհի, բայց հարկադրված է եղել, դեռ պարմանուհի՝ աշխատանքի անցնել որպես կարող բանվորուհի։ Բանն այն է, որ աղջիկը դեռ տասը տարեկան՝ մահացել է հայրը, իսկ երբ լրացել է տասնչորս տարին, մահացել նաև ավագ եղբայրը, և ընտանիքն ընկել է նյութական դժվարությունների մեջ։ Այդուհանդերձ՝ Սուլեման չի հուսահատվել և համառորեն շարունակել է աշխատանք փնտրել թատրոններում՝ զգալով, որ իր կոչումը դերասանուհի դառնալն է։ Վերջապես, ճանաչված ռեժիսոր Լուիս Բայոն Էռերան 1938 թվականին նրան մի փոքրիկ դեր է առաջարկել Վոլտերի «Կանդիդ»-ի բեմադրության մեջ, որտեղ գլխավոր հերոսուհու դերակատարը կինոաստղի համարում ունեցող Նինի Մարշալն էր։ Դրանից հետո միմյանց են հոջորդել Սուլլի Մորանոյի դերակատարումները մի ամբողջ շարք կինոնկարներում, որոնց թվում էին *Bartolo tenía una flauta* (1939 թ.), *Azahares rojos* (1940 թ.), *De México llegó el amor* (1940 թ.) և *Orquesta de señoritas* (1941 թ.) ֆիլմերը։ Ընդ որում՝ վերջինիս նկարահանումների ժամանակ նա ծանոթացել ու մտերմացել է Լուիս Սեսար Ամադորին, ում հետ մի քանի տարի անց ամուսնացել է։

Սուլլի Մորենոն /1950 թ./
Գլխավոր դերակատարումով Սուլլի Մորանոն առաջին անգամ հանդես է եկել *En el último piso* (1942 թ.) կինոնկարում, ապա խաղացել է Su *hermana menor*-ոմ, ընդսմին՝ կատարել է նշանավոր Մարթա Լեգրանին հակընդդեմ դերը։ Իսկ կինոռեժիսոր Բենիտո Պերոխոյի՝ 1943 թվականին նկարահանած *Stella*-ում մարմնավորելով գլխավոր հերոսուհուն՝ Սուլլին արդեն կինոաստղի համբավ է ձեռք բերել։ Հոլիվուդյան ոճով, մեծ բյուջեով նկարահանված այդ ֆիլմը, որտեղ դերասանները հանդես են եկել *haute couture* զգեստներով, գլամուրային փայլով է օծել Մորանոյին՝ ճիշտ և ճիշտ իր ժամանակի մի շարք այլ արտիստուհիների նման, և հասցրել է մի յուրօրինակ ոճի, որը հայտնի էր "*cine de los teléfonos blancos*" «ճերմակ հեռախոսի կինո» անվանումով։ Հաջորդել են բազմաթիվ նոր կինոնկարներ, որոնցում Սուլլին դարձել է Արգենտինայի մեծագույն կինոաստղերի խաղընկերը, ներառյալ Պեդրո Լոպես Լագարը, ում հետ խաղացել է *Apasionadamente*-ում (1944 թ.) և *Celos*-ում (1946 թ.), Անխել Մագանյան («*Nunca te diré adiós*»-ում, 1947 թ.) և Արթուրո դե Կորդովան («*Dios se lo pague*»-ում, 1948 թ.): Այս վերջին ֆիլմը նկարահանել էր Լուիս Սեզար Ամադորին, ում հետ Մորենոն ամուսնացել էր 1947 թվականին։ Դա արտասահմանյան առաջին կինոնկարներից մեկն էր, որ ներկայացվել է ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակի «Արտասահմանյան լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում։ *Dios se lo pague*-ի պրեմիերան կայացել է 1848 թվականի մարտի 16-ին, Մար դել Պլատայի առաջին կինոփառատոնում, որտեղ Մորենոյին շնորհվել է լավագույն կինոդերասանուհու համար Արգենտինայի շարժանկարների և գիտությունների ակադեմիայի կողմից սահմանված մրցանակը։

Դերասանուհու ամուսնությունը նշանավորել է նկատելի փոփոխություն դերերի ընտրության և դեպի կինոդիվա նրա ընթացքի մեջ։ Եթե նախորդած ժամանակահատվածում՝ 1939-1945 թվականներին խաղացել էր մելոդրամատիկ կատակերգություններում և մարմնավորել ժամանակակից քաղաքաբնակ կնոջ, ապա նոր կինոդերերում ներկայացրել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ողջ աշխարհում կնոջ կարգավիճակում տեղի ունեցած փոփոխությունը, երբ կինն այլևս չէր սահմանափակվում միայն տնային տնտեսությունը վարելով և երեխաներին խնամելով ու դաստիարակելով, այլ նաև դրսևորում էր իրեն որպես աշխարհի մի մասնիկը, որը կարող է որոշումներ կայացնել։ Ետամուսնական շրջանի իր կինոդերերում Մորենոն դարձել է նրբագեղության, շքեղության, գլամուրի մարմնացում։ Նրա մասնակցությամբ այդ նոր կինոնկարներից շատերը մաքուր մելոդրամաներ են և համարյա միշտ պարունակում են տեսարաններ, որոնցում երեկոյան զգեստով կինը մտնում է խաղատուն (կազինո) կամ թատրոն, ապա կինոխցիկը բավականին երկար ժամանակ ցուցադրում է, թե ինչպես է նա զգեստները հանում՝ մերկացնելով իր գեղեցիկ բարեմասնությունները։

Zully Moreno at the theater ca. 1958
Ճիշտ է, Մորենոն ավելի հաճախ նկարահանվել է ամուսնու ֆիլմերում, բայց, թեկուզ դեպքից դեպք, աշխատել է նաև արգենտինացի նշանավոր այլ կինոռեժիսորների հետ։ Նկարահանվել է Մարիո Սոֆիցիի *La gata*-ում (1947 թ..), Կառլոս Ուգո Քրիստենսենի *La trampa*-ում (1948 թ.), Կառլոս Շլիպերի *Cosas de mujer*-ում (1951 թ.), Էռնեստո Արանսիբիայի *La mujer de las camelias*-ում (1952 թ.): Ի դեպ, այս վերջին կինոնկարում մեծ տաղանդով մարմնավորելով Ալեքսանդր Դյումա-որդու հանրահայտ հերոսուհուն՝ կամելիազարդ կնոջը՝ կինոդերասանուհին երկրորդ անգամ է արժանացել Արգենտինայի շարժանկարների և գիտությունների ակադեմիայի կողմից լավագույն կինոդերասանուհու համար սահմանված մրցանակին (1953 թվականին)։ Այդ դերակատարման համար նրան շնորհվել է ևս մեկ հեղինակավոր կինոմրցանակ՝ Հոլիվուդի *Foreign Press Association*-ի կողմից, 1955 թվականին «Արտասահմանյան լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում առաջին անգամ տրված Golden Globes-ը։

Արգենտինական արտադրության վերջին ֆիլմը, որտեղ դերակատարումով հանդես է եկել Սուլլի Մորենոն, եղել է 1955 թվականին նրա ամուսնու նկարահանած *Amor prohibido*-ն։

1955 թվականին, երբ Խուան Պերոնի կառավորությունը *Revolución Libertadora*-ի կողմից տապալվեց, Ամադորին բանտարկվեց ու կտտանքների ենթարկվեց։ Բանտից ազատվելուց հետո նա ու Մորենոն մեկնեցին Իսպանիա, որտեղ շարունակեցին իրենց աշխատանքը կինոարտադրության բնագավառում։ Մորենոն 1957 թվականին նկարահանվեց կինոռեժիսոր Անտոնիո Ռոմանի *Madrugada*-ում՝ կատարելով գլխավոր հերոսուհու դերը, որի համար արժանացավ *Círculo de Escritores Cinematográficos (CEC)*-ի (կինոյի համար ստեղծագործող գրողների շրջանակի) կողմից սահմանված լավագույն կինոդերասանուհու մրցանակին։ Այդ նույն տարում Սան Սեբաստիանի կինոփառատոնում նրան շնորհվել է հատուկ մրցանակ և հավաստագիր՝ որպես ամենանրբագեղ կինոդերասանուհու։

1959-1960 թվականներին նա նկարահանվել է Խոսե Մարիա Ֆորկեի *La noche y el alba* և իր ամուսնու՝ Ամադորիի *Una gran señora* և Un *trono para Cristy* ֆիլմերում։ 1977 թվականին, ամուսնու մահից հետո, դերասանուհին մշտական բնակության է վերադարձել հայրենի Արգենտինա։ Այստեղ նա ղեկավարել է *Teatro Maipo*-ն, մի կարճ ժամանակ՝ նաև *Argentina Sono Film*-ը, բայց որոշ ժամանակ անց, երբ Ալցհայմերի հիվանդությունը, որով կյանքի վերջին տարիներին տառապում էր ինքը, խորացել է, նա թողել է այդ աշխատանքները։

Սուլլի Մորենոն մահացել է 1999 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, Բուենոս Այրեսում։ Թաղվել է Չակարիտա գերեզմանատանը՝ դերասանների պանթեոնում։

Ֆիլմագրություն
--------------

* *Cándida (1939 film)|Cándida* (1939)
* *Bartolo tenía una flauta* (1939)
* *d Blossoms|Azahares rojos* (1940)
* *De México llegó el amor* (1940)
* *By the Light of a Star* (1941)
* *Girls Orchestra]]* (1941)
* *Los martes, orquídeas* (1941)
* *Papá tiene novia]]* (1941)
* *El profesor Cero* (1942)
* *En el último piso* (1942)
* *El pijama de Adán* (1942)
* *Fantasmas en Buenos Aires* (1942)
* *Bajó un ángel del cielo* (1942
* *Historia de crímenes* (1942)
* *Su hermana menor* (1943)
* *Stella (1943 film)|Stella* (1943)
* *Apasionadamente* (1944)
* *Two Angels and a Sinner* (1945)
* *Cristina (film)|Cristina* (1946)
* *Celos (film)|Celos* (1946)
* *Nunca te diré adiós (film)|Nunca te diré adiós* (1947)

Սուլլի Մորենոն Էռնետո Բիանկոյի հետ /1954 թ./
* *The Cat (1947 film)|La gata* (1947)
* *God Reward You|Dios se lo pague* (1948)
* *The Trap (1949 film)|La trampa* (1949)
* *Nacha Regules* (1950)
* *Pecado (film)|Pecado* (1950)
* *María Montecristo* (1951)
* *Tierra baja]]* (1951)
* *The Unwanted (1951 film)|The Unwanted]]* (1951)
* *Cosas de mujer]]* (1951)
* *Me casé con una estrella* (1951)
* *La mujer de las camelias* (1953)
* *La dama del mar* (1954)
* *La calle del pecado* (1954)
* *El barro humano* (1955)
* *El amor nunca muere (film)|El amor nunca muere* (1955)
* *Amor prohibido* (1955)
* *Madrugada (film)|Madrugada* (1957)
* *Night and Dawn* (1958)
* *La noche y el alba* (1959)
* *Una gran señora* (1959)
* *Un trono para Cristy* (1960)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  cinenacional.com (իսպ.) — 2001.
2. ↑  «Murió Zully Moreno» (Spanish). Buenos Aires, Argentina: La Nacion. 1999 թ․ դեկտեմբերի 27. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 7-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  Cosentino, Olga (1999 թ․ դեկտեմբերի 27). «El largo adiós» (Spanish). Buenos Aires, Argentina: Clarín. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  Rist, Peter H. (2014). *Historical dictionary of South American cinema*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. էջ 393. ISBN 978-0-8108-6082-7. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.
5. 1 2 3 4 5 6  «Zully Moreno, una diva entre divas» (Spanish). Buenos Aires, Argentina: Página 12. 1999 թ․ դեկտեմբերի 27. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
6. 1 2 3 4  «Zully Moreno (1920-tual Fundada» (Spanish). Buenos Aires, Argentina. 2011 թ․ հունիսի 17. `{{cite web}}`: Missing or empty `|url=` (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
7. 1 2  «Excepcional Ciclo de Cine Argentino todos los domingos de mayo» (Spanish). Buenos Aires, Argentina: Salta21. 2010 թ․ ապրիլի 28. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  «Los orígenes de una estrella: las comedias iniciales de Zully Moreno» (PDF). *Revista Brasileira de Estudos de Cinema e Audiovisual* (Spanish). Year 3, Ed 6. July–December 2014. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
9. 1 2  Academia nacional de bellas artes (1982). *Historia general del arte en la Argentina* (Spanish). Buenos Aires, Argentina: Academia Nacional de Bellas Artes. էջեր 32, 44. ISBN 950-612-000-5. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
10. ↑  Ferreira, Fernando (1995). *Luz, cámara... memoria: una historia social del cine argentino* (Spanish). Buenos Aires: Ed. Corregidor. էջ 377. ISBN 950-05-0859-1. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
11. ↑  «La Academia de Artes y Ciencias Cinematográficas de la Argentina». *Boletín de música y artes visuales* (Spanish). Departamento de Asuntos Culturales, Unión Panamericana (47–58): 31. 1954. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
12. ↑  «Golden Globe Award for Best Foreign Language Film». *Memim*. Memim. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.
13. ↑  Plazaola, Luis Trelles (1989). *South American cinema: dictionary of film makers* (1st ed.). Río Piedras, P.R.: Editorial de la Universidad de Puerto Rico. էջեր 5–6. ISBN 0-8477-2011-X.
14. ↑  Coira, Pepe (2004). *Antonio Román: un cineasta de la posguerra* (Spanish). Madrid: Editorial Complutense. էջ 199. ISBN 84-7491-775-1. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 10-ին.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* cinenacional.com - Dios se lo pague

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սուլլի Մորենո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX4832690 · GND: 124944926X · ISNI: 0000000071910221 · LCCN: nr98038814 · VIAF: 100931740 · WorldCat VIAF: 100931740 |

 |