**Մարգար Ավետիսի Ղարաբեկյան** (գրական կեղծանունը՝ *Դև*, 1901, Թեհրան, Իրան - 1976, Թեհրան, Իրան), իրանահայ բանաստեղծ, նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թեհրանում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Նոր Ջուղայի և Թեհրանի ազգային դպրոցներում։ Դպրոցական տարիներին կատարել է բանաստեղծական և նկարչական փորձեր, հետագայում զբաղվել է միաժամանակ երկուսով էլ, հասել նկատելի հաջողությունների։ Դևը հաճախել է Թեհրանի այն ժամանակվա միակ նկարչական դպրոցը, ապա հիմնել է իր սեփական աշխատանոցը, ուր գործել ու գեղարվեստական դաստիարակություն են ստացել շատ նկարիչներ։ Վեց տարի նկարչություն է դասավանդել Թեհրանի ազգային դպրոցում։ Դևը երկու անգամ պարգևատրվել է Իրանի կրթության նախարարության շքանշանով։ Այժմ նրա աշխատանքներից ոմանք գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Գեղանկարչական գործունեություն
-----------------------------

Հիմնականում դիմանկարիչ է, զբաղվել է ծաղրանկարներով։ Նրա գործերից են՝

* «Մտածմունք»
* «Հայ աղջիկներ»
* «Աղքատ ծերունի»
* «Տղամարդ»
* «Ծերունու դիմանկար»
* «Պարսկուհին նվագարանով»
* «Մզկիթ»
* «Պարսկական հարեմ»

Գրական-հասարակական գործունեություն
----------------------------------

Դևը եռանդուն մասնակցել է իրանահայ գրական միությունների աշխատանքներին, երկար տարիներ ղեկավարել է «Միտք» գրական-գեղարվեստական միությունը, նախագահել է «Նոր էջ» գրական խմբակցությանը, եղել է իրանահայ գրողների միության փոխնախագահ, խմբագրել է «Նոր պատգամ» ամսագիրը, «Իրանահայ արդի գրողներ» ժողովածուն, հանդես է եկել զեկուցումներով ու հոդվածներով։

Դևի բանաստեղծական աշխարհը
-------------------------

Բանաստեղծական առաջին փորձերը սկսել է 1917 թվականից, առաջին գործը տպագրվել է 1923 թվականին։ Երկար տարիներ տպագրվել է միայն մամուլում և ճանաչում գտել։ Առանձին ժողովածով («Իմ երգերը») հանդես է եկել միայն 1947 թվականին։ 1963 թվականին Երևանում լույս է տեսել նրա «Այս երկար ճամփան» վերնագրով ժողովածուն։

Դևը իրանահայ ամենաճանաչված բանաստեղծն է, թեև շատ չի գրել։ Նրա ժողովրդականության պատճառներից է այն, որ նրա բանաստեղծություններից շատերը երգեր են դարձել։ Դևի երկու տասնյակից ավելի բանաստեղծությունների համար երաժշտություն է հորինվել (զգալի մասը երգահան Նիկոլ Գալանդերյանի կողմից - «Դու նորից եկել ես»)։

XX դարասկզբի արևելահայ բանաստեղծության աշուղական պոեզիայի ավանդներով սնված, ինչպես նաև Ավետիք Իսահակյան - Վահան Տերյան դպրոցով ձևավորված Դևը հավատարիմ է մնացել իր դավանանքին։ Որքան էլ ազդեցությունը նկատելի է, իր երգերի ամբողջության մեջ Դևի քնարական հերոսը ինքն է և ոչ ուրիշը, Դևի ձայնի երանգը իրեն զգացնել է տալիս։

Երկեր
-----

* Իմ երգերը, Թեհրան, 1947, 157 էջ։
* Այս երկար ճամբան, Երևան, 1963, 160 էջ։
* Հատընտիր, Երևան, 1973, 143 էջ։
* Սրտի ձայներ, Թեհրան, 1974, 313 էջ։

Գրականություն
-------------

* Նկարիչ Մարգար Ղարաբեկյան. «Ամենուն տարեցույց», 1928 թ.
* Նկարիչ-բանաստեղծը։ «Սովետական Հայաստան», Երևան, 1965 թ. N 9

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ
2. ↑  Մարգար Ղարաբեկյանի աշխատանքներից ՀԱՊ-ում
3. ↑  «Դու նորից եկել ես», խոսք՝ Դևի, երաժշտություն՝ Նիկոլ Գալանտերյանի
4. ↑  Վազգեն Գաբրիելյան (1987)։ *Սփյուռքահայ գրականություն*։ Երևան: Երևանի համալսարանի հրատարակություն։ էջ 167-168

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դևի «Որտեղ ես» բանաստեղծությունը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17720 · LCCN: n00048176 · VIAF: 13542806 · WorldCat VIAF: 13542806 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 353)։*  |