**Հաննա Ռիգեն** (նորվ.՝ Hannah Ryggen, մարտի 21, 1894(1894-03-21)[…], Մալմյո - փետրվարի 2, 1970(1970-02-02)[…], Տրոնհեյմ, Նորվեգիա), նորվեգացի նկարչուհի Շվեդիայից։ Ինքնուս սովորել է գործել մանածագործական դազգահով, որ պատրաստել է նրա ամուսինը` նկարիչ Հանս Ռիգենը։

Կենսագրություն
--------------

Ռիգենը եղել է պացիֆիստ, ով բաժանորդագրվել է սկանդինավյան ֆեմինիստական և ձախ ամսագրերին, ներգրավվել է նորվեգական կոմունիստական կուսակցության և միջազգային բանվորական շարժման մեջ։ Նա իր ուշադրությունն է կենտրոնացրել Եվրոպայում ֆաշիզմի աճին` իր աշխատանքներով ուղղակի պատասխան տալով դրան։ Նրա «Եթովպիա» գոբելենը (1935) ստեղծվել է Բենիտո Մուսոլինիի` աֆրիկյան այդ երկիր ներխուժման առթիվ։ Գոբելենը Պաբլո Պիկասոյի «Գեռնիկա» կտավի հետ ցուցադրվել է 1937 թվականի` Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսին։ Այն նաև ցուցադրվել է 1939 թվականին Նյու Յորքում կայացած համաշխարհային ցուցահանդեսին, սակայն այնտեղ կտորով փակված է եղել այն հատվածը, որը ներկայացնում էր Մուսոլինիի գլուխը` մեջը նիզակ խրած։ 1936 թվականին Հաննա Ռիգենը գործել է «Հիտլերյան գորգ» (Hitlerteppet) գոբելենը` անգլուխ երկու կերպարներով, որոնք ծնկի են իջել ծածանվող խաչի դիմաց. նրանցից մեկը կոչվել է *Երազանքների մահ*, որ ներկայացրել է համակենտրոնացման ճամբարների բռնավորներին ու նացիստների կողմից սպանվածներին։ Ըստ Մարթա Կուզմայի` չնայած Ռիգենը կիսել է Կետե Կոլվիցի հայացքները, ով նույնպես իր ստեղծագործության նյութ է ընտրել ժամանակի սոցիալական, հոգևոր և քաղաքական անկարգությունը, սակայն նա շրջանցել է Կոլվիցի` այլաբանական կերպարներ ստեղծելու հակումը (օրինակ` Սև Աննա)` կերտելով ժամանակի պատմական կերպարների, ովքեր այդ ժամանակ կողմնակից էին բռնատիրական կարգերի` Մուսոլինի, Ադոլֆ Հիտլեր, Հերման Գյորինգ, Յոզեֆ Գեբելս, Ուինսթոն Չերչիլ և նորվեգացի գրող Կնուտ Համսուն։

Իր կյանքի ընթացքում Ռիգենը ստեղծել է մոտ 100 խոշոր գոբելեն։ Հետևելով 17-18-րդ դարերի նորվեգական ժողովրդական տեքստիլի ավանդույթներին` նա իր գործերում պատկերել է կերպարային ու աբստրակտ տարրեր։ Նրա «Henders bruk» աշխատանքը (1949) եղել է առաջին տեքստիլ աշխատանքը, որ ձեռք է բերել Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահը։ Ռիգենի 28 աշխատանքներ 1962 թվականին ցուցադրվել են Ստոկհոլմում` ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսում։ Ռիգենը եղել է նաև առաջին նորվեգացի նկարչուհին, ում գործերը ներկայացվել են Վիեննայի Բիենալեում (1964)։ 2012 թվականին նրա տեքստիլ աշխատանքները ցուցադրվել են Կասելի` ժամանակակից արվեստի *dOCUMENTA* ցուցահանդեսին։

Ցուցահանդես
-----------

* Nasjonalgalleriet. "Hannah Ryggen. Verden i veven" (2015)

Աշխատանքներ
-----------

* "Petter Dass" (1940)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4  Hannah Ryggen (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  KulturNav — 2015.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119325705 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  Norsk biografisk leksikon(նորվ.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
6. ↑  Dagningen — 1966.
7. 1 2 3  "Art with a Purpose: Notes on Hannah Ryggen's Tapestries". *moussemagazine.it*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 17-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. 1 2  Kuzma, Marta, "Hannah Ryggen" (No.067 in 100 Notes - 100 Thoughts / 100 Notizen - 100 Gedanken), dOCUMENTA(13), Hatje Cantz, Germany, 2012
9. 1 2  "Hannah Ryggen - Art Dictionary". *hatjecantz.de*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ փետրվարի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  "Documenta 13: Hannah Ryggen (Contemporary Art Daily)". *contemporaryartdaily.com*. Retrieved 2015 թ․ մարտի 7.
11. ↑

Գրականություն
-------------

* Marit Paasche. *Hannah Ryggen - en fri* (2016)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90162370 · BNF: 135468885 · CONOR: 272663139 · GND: 119325705 · ISNI: 0000000024580901 · LCCN: n85257658 · NUKAT: n2017167672 · SUDOC: 050792008 · VIAF: 27879050 · ULAN: 500357229 · WorldCat VIAF: 27879050 |

 |

 |