**Մարթա Բուրխարդ** (ֆր.՝ Martha Burkhardt, ապրիլի 30, 1874(1874-04-30), Արաու, Շվեյցարիա - հունվարի 12, 1956(1956-01-12), Ռապպերսվիլ, Շվեյցարիա), շվեյցարացի նկարչուհի, լուսանկարիչ։ Ծնվել է Աարաու քաղաքում, մանկությունն անցել է Ռապերսվիլում։ Հասուն տարիքում ևս ապրել է այստեղ։

Վաղ կյանք և կրթություն
----------------------

Մարթա Բուրխարդի ընտանիքը Ռապերսվիլ է տեղափոխվել 1880 թվականին, որտեղ նրա տատիկն ու պապիկը նախագիծ էին ղեկավարում *Fischmarktstrasse 6*-ում և որտեղ նա անց է կացրել իր մանկությունը։ Մեկ տարի անց Մարթան ու նրա փոքր եղբայրը` Մաքսը, կորցրել են իրենց պապիկին ու ու հորը և մեծացել են տատիկի ու մայրիկի խնամքի տակ։ Քույն որ եղբայրը արտիստիկ տաղանդ ունեին, և Մաքսը դարձել է դեկորատիվ նկարիչ, իսկ հետագայում` լուսանկարիչ։ Ազատամիտ երիտասարդ Մարթան արհամարհում էր սոցիալական սահմանափակումները, որոնք ճնշում էին կանանց 20-րդ դարի սկզբին։ Նա «առաջիններից էր, որ սկսել է հեծանիվ քշել` սարսափ պատճառելով վախեցած մտքերին»։ Իր եղբոր նման Մարթան նույնպես հետաքրքրվել է նկարչությամբ։ Մոտավորապես 15 տարեկան հասակում նա Լոզանում սկսել է աշխատել որպես տնային գործեր կատարող` անցնելու համար այսպես կոչված *Welschlandjahr*-ը, որն այդ ժամանակ անցնում էին Արևմտյան Շվեյցարիայում ապրող կանայք` բարելավելու ֆրանսերեն լեզվի իրենց գիտելիքը։ Այստեղ մի ուսուցիչ նկատում է Մարթայի արտիստիկ տաղանդը, սակայն արվեստի դաշնային ակադեմիան թույլատրում էր սովորել միայն տղաներին։ Իր առաջին նկարներն արել է Փարիզում, 1898 թվականին։ 1901-1906 թվականներին սովորել է Մյունխենում (Գերմանիա)` լինելով պրոֆեսորներ Ջանկի և Ֆելդբախի աշակերտը։

Ճամփորդություններ և աշխատանք
----------------------------

Վերադառնալով Շվեյցարիա` Մարթա Բուրխարդը Ռապերսվիլում հիմնադրել է իր սեփական արվեստանոցը` որպես նկարիչ անկախ աշխատելու և ցուցահանդեսների մասնակցելու համար։ Նա հաջողություն է ունեցել, և իր նկարների վաճառքից ստացած եկամուտը թույլ է տվել նրան տարվա մեջ մեկ անգամ, մի քանի շաբաթով մեկնել արտերկիր` Իտալիա, Սկանդինավյան երկրներ և Մարոկկո, ինչպես նաև` ճամփորդել դեպի Ֆրանսիա, Իսպանիա, Ռուսաստան և անգամ Կոստանդնուպոլիս։ Կրթություն է ստացել նաև Նիդեռլանդներում և Շվեդիայում։ Մետա Կիրչներից հրավեր է ստանալու մասնակցել Ջորջ 5-րդ թագավորի գահակալության արարողությանը Հնդկաստանում, որտեղից նա ընդարձակ ուղևորություն է կատարել դեպի ասիական երկրներ, չնայած այդ տարիներին հազվադեպ կանայք էին ճամփորդում առանց տղամարդկանց ուղեկցության։ Մեծապես տպավորվելով ասիական հոգևոր արժեքներով` նա արտահայտել է Հնդկաստանից, Չինաստանից ու Ճապոնիայից ստացած իր տպավորություններն իր նկարներում, ինչպես նաև` գրել է հոդվածներ ամսագրերի համար և գրքեր, որոնք հենց ինքը պատկերազարդել է։
Վերադառնալով Ռապերսվիլ` արվեստագետն սկսել է մասնակցություն ունենալ հանրային կյանքում։ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ մասնակցել է քաղաքում հումանիտար օգնություն հավաքելու գործընթացին, ինչպես նաև` 1918 թվականի Իսպանական գրիպի համաճարակի ժամանակ հիմնադրել է հիվանդանոց։ Հիմնադրել է նաև կանանց և երեխաներին աջակցություն ու խնամք տրամադրող կազմակերպություններ։

Հրապարակումներ
--------------

Մետա Կիրչենը և Մարթա Բուրխարդը (աջից) Հնդկաստանում, 1911 թվական
* *Chinesische Kultstätten Und Kultgebräuche*. Erlenbach 1920, 2010 reprint by Kessinger Publishing, 978-1168541581.
* *Rapperswil die Rosenstadt erzählt aus ihrer ereignisvollen Vergangenheit sowie von ihrem tätigen und vergnüglichen Leben der Gegenwart zu hundert Zeichnungen*. Erlenbach-Zürich und Leipzig 1921.
* *Magie und Mystik, Gegensatz und Zusammenhang*. Zürich und Leipzig 1935.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
3. 1 2 3 4  SIKART — 2006.
4. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
5. 1 2  «Burkhardt, Martha (1874–1956)» (German). kunstbreite.ch. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
6. 1 2  Information boards on occasion of the 2015 exhibition *Der Zeit voraus – Drei Frauen auf eigenen Wegen*, Stadtmuseum Rapperswil-Jona

Արտաքին հղումներ
----------------

* Martha Burkhardt on blouinartinfo.com Արխիվացված 2016-10-29 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարթա Բուրխարդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12211584g · GND: 1037379888 · NKC: xx0188266, jo2014834879 · NTA: 256246513 · NUKAT: n2014176468 · VIAF: 305118702 · WorldCat VIAF: 305118702 |

 |

 |