**Քերոլայն Քոքս** (անգլ.՝ Caroline Ann Cox, Baroness Cox of Queensbury, օրիորդական անունը՝ **Քերոլայն Էնն ՄաքՆիլ Լավ**, հուլիսի 6, 1937(1937-07-06), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բարոնուհի, Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ և նախկին փոխխոսնակ։ Իրավապաշտպան։ Փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի դոկտոր։ Երևանի պետական համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1994), Թագավորական դաշնության բուժքույրերի միության նախագահ, Միջազգային քրիստոնեական համերաշխություն կազմակերպության ղեկավար մարմնի անդամ և Մեծ Բրիտանիայում նույնանուն կազմակերպության նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Քուինսբերիացի բարոնուհի Քոքսը (Baroness Cox of Queensbury) հարթֆորդցի վիրաբույժի դուստր է։ 1958 թվականից Լոնդոնի հիվանդանոցում աշխատել է բուժքույր։ 1967 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանը` ստանալով սոցիոլոգի մասնագիտությամբ գերազանցության դիպլոմ։ Հետագայում նա ստացել է նաև տնտեսագիտության մասնագետի աստիճան։

1974 թվականից եղել է Հյուսիսային Լոնդոնի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի սոցիոլոգիայի ամբիոնի վարիչը, դասավանդել և բարձր պաշտոններ է զբաղեցրել Լոնդոնի տարբեր ուսումնական հաստատություններում։

Լորդերի պալատի անդամ է 1982 թվականից, 1986-2006 թվականներին եղել է այդ պալատի փոխխոսնակը։ Ունի սոցիալիստական և քրիստոնեական հայացքներ։

Քոքսը և Արցախը
--------------

Լինելով ակադեմիկոս Անդրեյ Սախարովի զինակիցը՝ Քոքսը մշտապես հետևել է նրա մարդասիրական սկզբունքներին և հայտարարել. «Ես այնտեղ եմ, որտեղ ցավ կա»։ Քոքսն այցելել է բոլոր այն երկրները, որտեղ զանգվածաբար ոտնահարվել են մարդկանց և ժողովուրդների իրավունքները։ Հաճախակի եղել է նաև ԽՍՀՄ-ում, մասնակցել մարդու իրավունքների և որբ երեխաների խնդիրներին նվիրված միջազգային խորհրդաժողովներին։

1991 թվականի մայիսի 21-ին, Մոսկվայում Անդրեյ Սախարովի 70-ամյակին նվիրված միջազգային կոնգրեսում որպես տարբեր երկրների իրավապաշտպանների խմբի ղեկավար, ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Նորվեգիայի, Իտալիայի և այլ երկրների գիտնականներից, գրողներից, հասարակական գործիչներից կազմավորվել է 13 հոգուց բաղկացած խումբ, որն ուղևորվել է Հայաստան։ Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղում խումբը հանդիպել է հայ փախստականների, արձանագրել նրանց նկատմամբ ադրբեջանցիների կողմից գործադրված բռնությունների փաստեր և ներկայացրել ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի ու պաշտպանության նախարարության ղեկավարությանը։

Քոքսը ռազմական ուղղաթիռով շրջել և նկարահանել է Արցախի հրդեհվող ու ավերված գյուղերը և դրանք ցուցադրել Եվրոպայի, ԱՄՆ-ի հեռուստաալիքներով։ Հանդիպել է ՀՀ ղեկավարների, սփյուռքի համայնքների ներկայացուցիչների հետ։ Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատում բազմիցս ներկայացրել է Արցախյան հիմնախնդրի տարբեր կողմերը։ 1992 թվականին Ստեփանակերտը ռմբահարած «Գրադ» կայանքի հրթիռների բեկորները ցույց է տվել Մոսկվայում հավատարմագրված տարբեր երկրների դեսպաններին, եվրոպական երկրների խորհրդարանների ղեկավարներին, ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգության գծով նախագահի խորհրդականին։

Արցախյան պատերազմի ընթացքում Քոքսը նյութական ու բարոյական մեծ ու անգնահատելի օգնություն է ցույց տվել շրջափակման մեջ գտնվող արցախահայությանը։ Զինադադարից հետո նրա ակտիվ աջակցությամբ և գերմանացի մասնագետների համագործակցությամբ՝ Ստեփանակերտում ստեղծվել է պրոթեզավորման մասնագիտացված կլինիկա, իսկ սեփական միջոցներով Ստեփանակերտում ողնաշարի վնասվածքներով հիվանդների համար հիմնադրել վերականգնողական կլինիկա։

Արցախյան պատերազմի բոլոր տարիներին և զինադադարից հետո Քոքսն ավելի քան 50 անգամ այցելել է Արցախ, համագործակցել է Զորի Բալայանի հետ։

Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Առաջինը Քոքսի ծառայությունները հայ ժողովրդի հանդեպ գնահատել է՝ ասելով. «Դուք մի հրեշտակ եք, իջած մեր ազգի համար»։ Քերոլայն Քոքսի մասին Բակուր Կարապետյանը գրել և 1994 թ. Երևանում հրատարակել է 188 էջից բաղկացած վիպակ՝ «Անգլուհու արցախեան ոդիսականը» խորագրով։

Աշխատություններ
---------------

Քոքսի գիտական աշխատանքները վերաբերում են մարդու իրավունքների խախտումների հիմնահարցերին։ Ունի Արցախին վերաբերող երկու մենագրություն։

Պարգևներ
--------

* Արցախի «Երախտագիտություն» մեդալ։
* Պատվո շքանշան (2009)։

Երկեր
-----

* *A Sociology of Medical Practice* (1975)
* *Rape of Reason: The Corruption of the Polytechnic of North London* (Keith Jacka, with Caroline Cox and John Marks, jt au 1975)
* *The Right to Learn* (jt au 1982)
* *Sociology: A Guide for Nurses, Midwives and Health Visitors* (jt au 1983)
* *Choosing a State School: how to find the best education for your child* (jt au 1989)
* *Trajectories of Despair; misdiagnosis and maltreatment of Soviet orphans* (with John Eibner 1991)
* *Ethnic Cleansing in Progress: war in Nagorno Karabakh* (1993)
* *Islam, Islamism and the West: Is ideological Islam compatible with liberal democracy?* (2005)
* *Made to Care: the case for residential and village communities for people with a mental handicap*
* *Baroness Cox: A voice for the voiceless.* (1999) Boyd, A. Lion Books. ISBN 0-7459-3735-7

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  *Lundy D. R.* The Peerage
2. ↑  Mill and Liberalism, by Maurice Cowling, Cambridge University Press, 1990, p. xxxix
3. ↑  Ք. Քոքսին Պատվո շքանշանով պարգևատրելու մասին


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Armeniapedia |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13603419v · EGAXA: vtls000064232 · GND: 121601862 · ISNI: 0000 0001 0908 8502 · LCCN: n83187215 · LNB: 000176927 · NKC: jo2013759506 · NLA: 35031777 · NTA: 244280738 · NUKAT: n2004046452 · SUDOC: 053522931 · VIAF: 263455779 · WorldCat VIAF: 263455779 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |