**Արյանա** (արաբ․՝ أريانة‎‎), քաղաք Թունիսի հյուսիսում։ Համանուն վիլայեթի վարչական կենտրոնն է։

2004 թվականին մունիցիպալիտետը ներառել է 97 687 բնակիչ։ Քաղաքը զբաղեցնում է 18 000 հեկտար տարածք և համարվում է 160 000 բնակչությամբ 7 խոշոր արվարձան ընդգրկող ագլոմերացիայի կենտրոն։ Տեղակայված է Թունիս-Կարթագեն միջազգային օդանավակայանից և Կարթագենի ավերակներից ոչ հեռու։

Պատմություն
-----------

Քաղաքի անվանումն արաբական չէ։ Հավանաբար այն արտացոլում է Մագրիբի ափի վանդալների տիրապետության շրջանը և բխում է լատիներեն արիանե (լատին․՝ ariani) բառից։ 16-րդ դարի սկզբի հեղինակները նշում են, որ այս բնակավայրը լի է եղել գոթերից և վանդալներից մնացած հնություններով։ Ըստ լեգենդի՝ քաղաքը անանվել է հռոմեացի գեներալի դստեր պատվին, որի արքունիքը գտնվել է շրջակայքում։

Արյանայի մերձակայքում է տեղակայված Աբու Դաբի Ֆիխր պարկը՝ հաֆսիդական արքայադստեր համար պուրակներով և ջրամբարներով։ Թունիսական պոետներն ու զբոսաշրջիկ Լև Աֆրիկացին գովերգել է Արյանայի այգիների վարդերը։ Հաֆսիդների ժամանակների մեկ այլ հիշատակում է 1270 թվականի Կարթագենում ափ իջած խաչակիրների դեմ մարտնչող սուրբ Սիդի Ամարի դամբարանը։

Հաֆսիդական կառավարիչ Աբու Աբդալահ Մահամադ ալ-Մուստանսիրը Արյանան դարձրել է կարևորագույն կենտրոն։

Արյանայում է ապրել նաև Սիդի Մահրեզը, որը համարվում է Թունիսի հովանավորը։

Արյանայի մունիցիպալիտետը կազմավորվել է 1908 թվականի հունիսի 1-ին։

Անկախ Թունիսի ստեղծումից և նրանում Արյանայի ընդգրկվելուց հետո քաղաքի բնակչությունը էապես ավելացել է, ինչը հանգեցրել է բնակարանային շինարարության բարձր տեմպերին։ Արդյունքում էապես կրճատվել է այգիների և պատմական շինությունների թիվը։ Պահպանվածների թվում են․

* Բեն Էյդ ապարանքը - միջնադարյան կառույց, որտեղ 1983 թվականից գտնվում է քաղաքային խորհուրդը։
* Բակուշի ապարանք - ներկայումս գտնվում է Պարի ազգային կենտրոնը։

Վերջին շրջանում քանդվել են Քաիդ Էսսեբսի և Մեստերիի պալատները և Բակուշի հնագույն շինությունը։ Ըստ պլանի՝ հաջորդը Զաուշի պալատն է, որը գտնվում է Արյանայից դեպի Թունիս ճանապարհին։

Տնտեսություն
------------

### Գյուղատնտեսություն

Արյանան ավանդաբար հայտնի է գյուղատնտեսական մթերքների արդյունահանմամբ և վարդերի աճեցմամբ։

Բիր Բելհաս պարկում վարդերի այգին զբաղեցնում է շուրջ 3000 մ²։ Նրա մեջ կա 16000 վարդի թուփ, որոնցից 90%-ը պատկանում է «արյանա վարդ» տեսակին։ Այն ստացվել է 1637 թվականին Անդալուզիայում։ Դրա մոտակայքում է գտնվում վարդերի պատկերասրահը, որտեղ ներկայացված են վարդերի պատմական, բնական և մշակութային կողմերը։

### Էլ Գազալի տեխնոպոլ

Արյանայի Էլ Գազալ տեխնոպարկը գիտատեխնիկական և կրթական կենտրոն է։ Այստեղ տեղակայված է Համացանցի թունիսական գործակալությունը։

Էլ Գազալում պատրաստում են ինժեներների և ծրագավորողների։ Այստեղ են գտնվում Թունիսի Հաղորդակցության դպրոցը և Հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաների բարձրագույն կենտրոնը։

Այստեղ անցկացվում են հեռահաղորդակցական խորհրդի մշակումներ և մշակումներ են արվում այնպիսի ընկերությունների համար, ինչպիսիք են Alcatel, Archimed, Bilog и STMicroelectronics։ Այստեղ են գտնվում «Ericsson» ընկերության սեփական ձեռնարկությունները։ Alcatel-ը և նրա ծրագրային արտադրանքների զարգացման կենտրոնը, որը համարվում Marcoussis հետազոտական և զարգացման կենտրոնի մասը, նախատեսում է այստեղ բացել ինկուբացիոն հարթակ, որպեսզի ներդրվեն ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների և կապի ոլորտի գոյություն ունեցող և նոր մշակումներ։

Պատկերասրահ
-----------

* Արյանայի կենտրոնական փողոցԱրյանայի կենտրոնական փողոց
* Զաուշի ապարանքԶաուշի ապարանք
* Արյանան 20-րդ դարասկզբի գեղանկարիչ Կատանիայի նկարումԱրյանան 20-րդ դարասկզբի գեղանկարիչ Կատանիայի նկարում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Карта Туниса М 1 :1 000 000. Омск, Роскартография, 2004.
2. ↑  «Recensement de 2004 (Institut national de la statistique)». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Site officiel de la municipalité de l’Ariana
* Présentation de l’Ariana sur le site de la ville de Grasse
* Cité des sciences de Tunis

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 135162924 · GND: 10147280-8 · LCCN: n92112203 · SUDOC: 160349176 · VIAF: 168494996, 145255033 · WorldCat VIAF: 168494996, 145255033 |

 |