recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Պաստերելոզ**, արյունահոսային սեպտիցեմիա, մարդու և կենդանիների վարակիչ հիվանդություն։ Բնորոշվում է սեպտիցեմիայով և շնչառական ուղիների ու աղիքների լորձաթաղանթի բորբոքային պրոցեսներով, այտուցներով։ Հարուցիչը պաստերելաների խմբի աերոբ, ոչ սպորավոր ցուպիկներն են, որոնք տարածված են բնության մեջ և սապրոֆիտ վիճակում ապրում են նաև առողջ կենդանիների վերին շնչառական ուղիներում։ Վարակի հիմնական աղբյուրը հիվանդ և հիվանդությունից առողջացած կենդանիներն են։ Հիվանդության առաջացմանը նպաստում են կերակրման, խնամքի ու պահվածքի վատ պայմանները։ Վարակվում են սննդային, օդային ճանապարհներով և կենդանի փոխանցողների միջոցով։ Զգայունակ են հատկապես տավարը, մանր եղջերավոր կենդանիները, խոզերը, ճագարները և թռչունները։ Գաղտնի շրջանը տևում է 3-5 օր։ Հիվանդների մոտ նկատվում է ջերմության բարձրացում, թեթևություն, ախորժակի անկում, լուծ, պուլսի և շնչառության արագացում։ Դառների մոտ հիվանդությունն ընթանում է շնչառական ուղիների, ստամոքսաաղիքային համակարգի կատառային բորբոքումներով։ Ւտզերի մոտ արտահայտվում է կրծքային ձևի ծանր երևույթներով, նկատվում է արյունային լուծ, մաշկի տարբեր հատվածներում արյունազեղումներ։ Աղիքային ձևի ժամանակ նկատվում է զարգացող լուծ, թուլություն, տավարի և խոզերի մոտ հնարավոր է գլխի, պարանոցի, ենթակրծքի և այլ հատվածների այտուց (գերսուր ընթացքի դեպքում, առանց նկատելի նշանների, կենդանիները արագ սատկում են)։ Հավերի մոտ (հաճախ անվանում են խոլերա) ընթանում է մեծ մասամբ գերսուր և ենթասուր ձևերով։ Բնորոշ նշաններն են բարձր ջերմաստիճանը, հյուծվածությունը, լուծը և այլն։ Պաստերելոզի ախտորոշման ժամանակ հաշվի են առնվում կլինիկական նշանները, Էպիզոոտոլոգիական տվյալները և բակտերիալոգիական հետազոտության արդյունքները։ Բուժումը արդյունավետ են գերիմուն շիճուկի օգտագործումը, անտիբիոտիկները, սուլֆանիլամիդները և այլն։ Հիվանդ թռչունների բուժումը նպատակահարմար չէ։ Կանխարգելումը․ խնամքի և կերակրման պայմանների բարելավում, անասնաբուժասանիա արական կանոնների կիրառում, պայմանական առողջ կենդանիների իմունացում (օգտագործվում է վակցինա) և այլն։ Մարդու պաստերելոզ արտահայտվում է տեղային ախտահարումներով, աբսցեսներով (թարախակույտ) և ֆլեգմոնաներով։ Մի շարք դեպքերում զարգանում է օստեոմիելիտ և բրոնխոպնևմոնիա։ Կանխարգելումը․ կենդանիների և հիվանդ մարդկանց հետ շփվելիս՝ սանհիգիենայի կանոնների պահպանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Disease Ontology — 2016.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9-ԿՄ · ՀՄԴ-10-ԿՄ · KEGG |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Disease Ontology · Microsoft: 2778716008 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 139)։*  |
«Ութսունականներ», արևմտահայ գրողների, քննադատների, հրապարակախոսների այն սերունդը, որը հրապարակ իջավ XIX դ․ 80-ական թթ․ և շարունակեց իր գործունեությունը մինչև արևմտահայերի 1895—96 թթ-ի կոտորածները, երբ արևմտահայ գրական կյանքի առաջխաղացումը բռնի կերպով կասեցվեց։

«Ութսունականներ»-ի շարժումը միաժամանակ և՝ գրական-գեղագիտական էր, և՝ հասարակական-գաղափարական։ Նպատակն էր արևմտահայ գրականության մեջ հաստատել ռեալիզմի սկզբունքները։ Իբրև շարժման սկիզբ սովորաբար ընդունվում է «Արևելք» թերթի հիմնադրման տարին, որն իր եռանդուն գործունեությամբ նպատակասլաց ռեալիստական ուղղություն հավորդեց արևմտահայ գրական-հասարակական կյանքին։

«Ութսունականներ»-ի գործունեության ամնեաբեղմնավոր շրջանը «Հայրենիք» թերթի հրատարակության տարիներն են։ Այս պարբերականների շուրջը համախմբվել է առավելապես գրական երիտասարդությունը (Լ․ Բաշալյան, Տ․ Կամսարական, Մ․ Կյուրճյան, Թլկատինցի, Գրիգոր Զոհրապ, Արշակ Չոպանյան, Գ․ Ֆնտքլյան, Հ․ Շահնազար և ուրիշներ), որի գաղափարական առաջնորդը, տեսաբանն ու կազմակերպիչը Արփիար Արփիարյանն էր։ Արձակի գրեթե բոլոր ժանրերում (վեպ, վիպակ, պատմվածք, նովել, ակնարկ, Ժամանակագրություն), քննադատության և հրապարակախոսության մեջ «Ութսունականներ»–ը ստեղծեցին նշանակալից արժեքներ։

Գրականություն
-------------

* Մնացականյան Լ․, Արևմտահայ քննադատական մտքի պատմությունից, Ե․, 1982։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 200)։*  |
**Իզաբելլա Լուեն** (գերմ.՝ Levina, մայիսի 1, 1991(1991-05-01), Բոն, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա), գերմանացի երգչուհի, ինչպես նաև երգերի հեղինակ։ Լևինան կներկայացնի ԳերմանիանԵվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթում։ Երգը կրում է «Perfect Life» (հայ.՝ «Կատարյալ կյանք») վերնագիրը։ Նա հանդես կգա միանգամից եզրափակչում, քանզի Գերմանիան "Big 5 "-ի անդամ է։ Գերմանիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցում է արդեն վաթսուներորդ անգամ, ինչը ռեկորդային է Եվրատեսիլի պատմության մեջ։ Գերմանիան "Big 5 "-ի միակ անդամն է , որ՝ "Big 5 "մտնելուց հետո հաղթել է (Դա եղել է 2010 Եվրատեսիլ ամենամյա մրցույթին, Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում)։

Կյանքն ու կարիերան
------------------

Լևինան  ծնվել է Բոննում։ Նա այցելել է Դոկտոր Վիլհելմ Անդրե գիմնազիան, որն ավարտել է Միջազգային բակալավրիատի աստիճանով։ Այնուհետև նա տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ ստացել է բակալավրի աստիճան Լոնդոնի Թագավորական քոլեջում։ Լևենիան միաժամանակ ստեղծագործում է և՛ Լոնդոնում, և՛ Բեռլինում , և՛ Բոննում։

### Եվրատեսիլ 2017

2016 թվականին Լևինան հայտարարեց, որ պատրաստում է մի  երգ, որով պետք է մրցի Եվրատեսիլ գնալու համար։ 2017 թվականի հունվարի յոթին նա հայտարարեց, որ այն հինգ լավագույներից մեկն է, ովքեր պետք է մրցեն Եվրատեսիլ գնալու համար։ Շոուի ժամանակ Լևինան քովեր տարբերակով երգեց "Երբ մենք էինք երիտասարդ" Ադել։ Բարդ մրցույթում Լևինան կարողացավ ՝ պայքարել և հաղթել։ Գերմանական հասարակության շնորհիվ Լևինան կարողացավ հաղթել շոուն և դառնալ Գերմանիայի վաթսուներորդ արտիստը, ով կգնա Եվրատեսիլ։ Եվ Լևինան ընտրեց  «Կատարյալ կյանք» երգը, որով կներկայացնի Գերմանիան Եվրատեսիլ 2017 թվականին, Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևում։ Քանի որ Գերմանիան հանդիսանում է «մեծ հնգյակի» անդամ, այն ինքնաբերաբար կանցնի եզրափակիչ, որը տեղի կունենա 2017 թվականի մայիսի 13-ին։ Նրա հետ կմրցեն նաև այն քսան լավագույնները, որոնք եզրափակիչ են հասել առաջին և երկրորդ կիսաեզրափակիչները հաղթահարելով։ Լավագույն քսանին կմիանան նաև մեծ հնգյակի երկրները՝ Իսպանիան, Իտալիան, Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան, Գերմանիան, նաև հյուրնկալող երկիր Ուկրաինան։

Պատմություն
-----------

### երգեր

| Տարի | Երգը | Գագաթնակետին դիրքերը | Հավաստագրում (սերտիֆիկացում) | Ալբոմը |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Գեր
 |
| 2017 | «Կատարյալ Կյանք» | 28 | * 
 | Ոչ ալբոմային սինգլ |

Հղումներ
--------

1. ↑  «Levina Discography»։ *German Charts Portal*։ Hung Medien


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Բենդքեմփ · Deezer · Ինստագրամ · SoundCloud · Spotify · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1125072032 · VIAF: 3260148705747537080000 · WorldCat VIAF: 3260148705747537080000 |

 |
**Բրասեմպուիի Վեներա** (ֆր.՝ la Dame de Brassempouy - "Բրասեմպուիի տիկին", կամ ֆր.՝ Dame à la Capuche - *Կապյուշոնով տիկին*), առաջին հայտնաբերված «պալեոլիթյան Վեներան» է: Այն փղոսկրե արձանիկի մի հատված է՝ Վաղ պալեոլիթի դարաշրջանից, որ հայտնաբերվել է 1892 թվականին ֆրանսիական Բրասեմպուզի գյուղի մոտ քարանձավում։ Այն համարվում է Գրավետյան մշակույթի գործ է, թվագրվում է 26-24 հազար տարի առաջ։ Սա մարդու դեմքի ամենավաղ համեմատաբար իրատեսական պատկերներից մեկն է։ Հավանաբար ավելի մեծ արձանիկից կոտրված հատված է։

Պատմություն
-----------

Բրասեմպույը Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Լանդեսի դեպարտամենտի փոքրիկ գյուղ է։ Գյուղի մերձակայքում, միմյանցից 100 մ հեռավորության վրա գտնվող երկու քարանձավներ, Ֆրանսիայում հետազոտված առաջին պալեոլիթյան բնակավայրերից են։ Դրանք հայտնի են որպես Բորենու սրահ (անգլ.՝ Galerie des Hyènes) և Հռոմի պապի քարանձավ (անգլ.՝ Grotte du Pape): Բրասեմպուիի Վեներան ևս ութ մարդկային արձանիկների հետ միասին հայտնաբերվել է Հռոմի պապի քարանձավում 1894 թվականին։

Նկարագիր
--------

Բրասեմպուիի Վեներան դիմացից և կողքից
Բրասեմպուիի Վեներան փորագրված էր մամոնտի փղոսկրից։ Հնագետ Պոլ Բահնի խոսքով ՝ գլուխը «սեռը անհասկանալի է, չնայած այն սովորաբար կոչվում է« Վեներա կամ տիկին».: Գլուխը 3,65 սմ բարձրություն ունի, 2,2 սմ խորություն և 1,9 սմ լայնություն։ Դեմքը եռանկյունաձև է և հանգիստ դիմագծերով։ Մինչ ճակատը, քիթը և թերթիկները փորագրված են ռելիեֆային, բերանը բացակայում է։ Դեմքի աջ կողմում գտնվող ուղղահայաց ճեղքը պայմանավորված է փղոսկրների ներքին կառուցվածքով։ Գլխի վրա վանդակաձև պատկեր կա, որը ձևավորվում է ուղիղ անկյան տակ երկու շարք փոքր կտրվածքներից. այն ներկայացվել է որպես կեղծամ, երկրաչափական նախշերով կնգուղ կամ պարզապես մազեր։

Ռանդալ Ուայթը 2006 թվականի դեկտեմբերին Journal of Archaeological Method and Theory ամսագրում գրել է, որ չնայած արձանիկը ըստ էության իրատեսական է, բայց գլխի համամասնությունները չեն համապատասխանեցնում ներկայիս կամ անցյալի որևէ հայտնի մարդկային ռասսայի։

Գրականություն
-------------

* H. Delporte, *Brassempouy — la grotte du Pape, station préhistorique*, Association culturelle de Contis, 1980
* H. Delporte, *L’image de la femme dans l’art préhistorique*, éd. Picard, 1993 (ISBN 2-7084-0440-7)
* C. Cohen, *La femme des origines — images de la femme dans la préhistoire occidentale*, Belin — Herscher, 2003 (ISBN 2-7335-0336-7)
* P. Perrève, *La dame à la capuche* — roman historique — Ed. Olivier Orban, 1984, (ISBN 2-85565-244-8)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Piette, E. Laporterie J. 1894: Les fouilles de Brassempouy en 1894, *Bulletins de la Société d'anthropologie de Paris*, IV° Série, tome 5, 1894. pp. 633-648.
2. ↑  Bahn Paul G. (1997)։ *Journey Through the Ice Age*։ University of California Press։ ISBN 978-0520213067
3. ↑  Lawson Andrew։ *Painted Caves: Palaeolithic Rock Art in Western Europe*։ Oxford University Press։ էջ 47։ ISBN 978-0-19-969822-6
4. ↑  Randall White, "The women of Brassempouy: A century of research and interpretation", *Journal of Archaeological Method and Theory*, Vol. 13, No.4, Dec 2006:251ff PDF file

Նշումներ
--------

1. ↑  19-րդ դարում առաջ քաշված Վեներա անվանումը մինչ այժմ օգտագործվում է պալեոլիթի շրջանի կանացի արձանիկների համար։
Մորից Շլիկ
**Տրամաբանական պոզիտիվիզմ**, նեո-պոզիտիվիզմի փիլիսոփայության առաջին պատմական տարատեսակությունը, որի հիմնական գաղափարները 1920–30-ական թթ․ մշակել են մի խումբ փիլիսոփաներ, տրամաբաններ, մաթեմատիկոսներ և բնագետներ Վիեննական խմբակից (Մորից Շլիկ, Ռ․ Կառնապ, Օ․ Նոյրաթ, Կ․ Գյոդեչ և այլն), ինչպես նաև նրա հետ գործակցող Բեռլինի էմպիրիկ փիլիսոփայության ընկերությունից (Հ․ Ռայխենբախ, Վ․ Դուբիսլավ, Կ․ Հեմպել և այլն)։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմի վրա որոշիչ ազդեցություն են թողել վերլուծական փիլիսոփայության գաղափարները։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմը գիտելիքի տիպար համարում է ճշգրիտ գիտությունները՝ փիլիսոփայության խնդիրը սահմանափակելով գիտության լեզվի տրամաբանական վերլուծությամբ։ Արհեստական լեզուների կառուցումը, ըստ տրամաբանական պոզիտիվիզմի, հնարավորություն է ընձեռում հստակեցնելու լեզվի մեջ արտահայտված՝ գիտելիքի տրամաբանական կառուցվածքը։ Գիտության լեզվի մեջ որոշակիորեն առանձնացվում են երկու կարգի ասույթներ։ Մաթեմատիկայի և տրամաբանության ասույթներն անալիտիկ են, զուտ մաթեմատիկան չունի փորձնական–առարկայական ծագում և բովանդակություն, դա այն լեզուն է, որով գիտության մեջ խոսում են աշխարհի մասին։ Փորձնական (մասնավոր) գիտությունները կազմվում են էմպիրիկական սինթետիկ ասույթներից, որոնց իմաստավորության չափանիշը վերիֆիկացման սկզբունքն է։ Այս հիմունքով իբրև իմաստազուրկ բացառվում են ավանդական փիլիսոփայության աշխարհայացքային հարցադրումները։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմի զարգացման ընթացքում տեղի է ունեցել անցում առհասարակ պոզիտիվիզմին հատուկ հյումիստական ֆենոմենալիզմից, որը դավանում էին Վիեննական խմբակի անդամները, դեպի անհատ սուբյեկտից օտարված փորձի (փորձնական իրողության) կանտական ըմբռնումը։ Գիտակցվել է նաև, որ վերիֆիկացման, և առհասարակ փորձնական ստուգման, հարց կարող է դրվել ոչ թե առանձին ասույթների համար, այլ ամբողշությամբ վերցրած այն տեսության համար, որի մեշ մտնում են ասույթները։ Այս փոփոխությունների հետևանքով տրամաբանական պոզիտիվիզմը վերափոխվել է տրամաբանական էմպիրիզմի։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմը ասպարեզից իջել է իր փիլիսոփայա-մեթոդաբանական արատների հետևանքով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 74)։*  |
**Իգոր Բորիսովիչ Դմիտրիև** (ռուս.՝ Игорь Борисович Дмитриев, մայիսի 29, 1927(1927-05-29), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 26, 2008(2008-01-26), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուսական կինոյի դերասան, ազգային արտիստ։

Նրա դաստիարակությամբ զբաղվել են մայրը, տատիկներն ու պապիկները։ Նրա հայրը՝ նավասպորտի վարպետ Բորիս Պետրովիչ Դմիտրիևը, այդ ամենը չէր ուզում հիշել, քանի որ իր ծննդից հետո բաժանվել են։ Դմիտրիևի մայրը, Ելենա Իլինիչնա Տաուբեր 1905-1984, ազգությամբ եղել է հրեա, նա մասնագիտությամբ եղել է բալետի պարուհի, աշխատել է երաժշտասրահում հայտնի Կասյանա Գալիզովսկու մոտ։ Հանդես է եկել բալետում, կրկեսում։ Իգորի լուրջ հոբբին դարձավ թատրոնը։ Մորս հաճախ էին այցելում իր ընկերուհիները, որոնք քննարկում էին բեմահարթակի վերջին նորությունները։ Նրա համար այդ ամենը շատ հետաքրքիր էր, մոր բացակայության ընթացքում, Իգորը հագուստներ էր փորձում և իրեն զգում էր Համլետի և Մակբետի դերերում։ 
Յոթամյա Իգորը սկսեց հաճախել դպրոց և Պիոներ պալատի երգի և պարի անսամբլ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database · Find A Grave · Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 159678205 · GND: 12947956X · ISNI: 0000 0000 7851 5259 · LCCN: no2016146478 · SUDOC: 18879932X · VIAF: 79227960 · WorldCat VIAF: 79227960 |

 |

 |
Ալ-Կավակիբ-ալ-դուրրիյա
**Սուֆիական գրականություն** մասրի՝ الادب الصوفى, սուֆիզմի գաղափարներն արտահայտող ու քարոզող տարալեզու ստեղծագործությունների ամբողջությունը։ Սուֆիզմը մեծ ազդեցություն է գործել միջնադարյան գրականության, հատկապես պոեզիայի վրա՝ գրված արաբերեն, պարսկերեն, թուրքերեն, ուրդու և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի այլ լեզուներով։ Սուֆիներն իրենց գրականության մեջ օգտագործել են բանահյուսական տարրեր և, մշակելով բանաստեղծական հատուկ սիմվոլիկա, հատկապես սիրային քնարերգության ձևով արտահայտել են կրոնամիստիկական գաղափարներ ու զգացմունքներ։ Այս կամ այն չափով սուֆիզմի հետ է կապված միջնադարյան Արևելքի գրեթե բոլոր խոշոր բանաստեղծների գրական ժառանգությունը։ Նշանավոր սուֆի բանաստեղծներ են Սանաին (մահացել է մոտ 1140), Աթթարը (ծնվել է մոտ 1119), Ռումին (1207—1273), որոնք իրենց ստեղծագործություններում «աստվածային արդարության» դիրքերից բողոքել են ֆեոդալական ճնշման դեմ, պարսավել ուղղադավան մուսուլմանության ժլատությունն ու երկերեսանիությունը, կրոնական մոլեռանդությունը։ Կիրառված բանաստեղծական ձեվերը ձգտում են մերձենալ ժողովրդի երգին, առակին, հրաշապատում հեքիաթին։ Պարսկերենով (ֆարսի լեզվով) սուֆիական պոեզիայի ծաղկումը վերաբերում է 12- 15 դարերին․։ Հաջորդ դարաշրջանները նույնպես տվել են սուֆիզմի հետ կապված խոշոր բանաստեղծներ։ Առանձին սուֆի–բանաստեղծներ կան Իրանում, Պակիստանում։ Սուֆիզմը պոեզիայի ճանապարհով որոշ ազդեցություն է գործել նաև ոչ մուսուլմանական գրականությունների վրա։ Դա նկատելի է տրուբադուրների քնարերգությունում։ Արևելյան մշակույթի ազդեցությունը հայ մտքի վրա պայմանավորել է նաև սուֆիական սիմվոլիկայի որոշ տարրերի ներթափանցումը հայ գրականություն, տարրեր, որոնք ինչ-որ չափով մոտիկ կամ համահունչ էին քրիստոնեությանը (Կոստանդին Երզնկացու սիրերգությունը, Սայաթ-Նովայի թուրքերեն խաղերը և այլն)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 212)։*  |
**Bandicam** (հայերեն` **Բանդիկամ**), համակարգչի էկրանից նկարահանելու և տեսանյութեր տեսագրելու ծրագիր է։

Ծրագիրն ունի երկու ռեժիմ. Մեկ ռեժիմ «Ուղղանկյուն էկրանի վրա» թույլ է տալիս էկրանից էկրանակադր կամ տեսանյութ նկարահանել որոշակի վայրում և չափսով։ Մեկ այլ ռեժիմ է «DirectX/OpenGL պատուհանը», որը կարող է գրել DirectX կամ OpenGL-ում ստեղծված թիրախ։

«DirectX/OpenGL պատուհան» ռեժիմում ծրագիրը ցուցադրում է վայրկյանում կադրերի քանակը։ Երբ ԿՄՎ-ի հաշվարկը ցուցադրվում է կանաչ գույնով, նշանակում է, որ ծրագիրը պատրաստ է տեսագրման, իսկ երբ սկսվում է տեսագրությունը, գույնը փոխվում է կարմիրի։ ԿՄՎ-ը չի ցուցադրվում «Rectangle on a screen» ռեժիմում.։

Bandicam-ը վճարովի ծրագիր է, ինչը նշանակում է, որ դուք կարող եք այն անվճար օգտագործել սահմանափակ ժամանակով։ Անվճար փորձաշրջանի ընթացքում Bandicam-ը ջրի մակարդակի նշագծում է իր անունը յուրաքանչյուր սքրինշոթի կամ տեսանյութի վերևում, և տեսանյութի տևողությունը սահմանափակվում է 10 րոպեով։

Bandicam-ը կարող է տեսագրել մինչև 3840x2160 տեսահոլովակներ։

Լոգոն եվ ծրագրի պատուհանը
-------------------------

* Bandicam-ի լոգոն 2015 թվականիցBandicam-ի լոգոն 2015 թվականից
* Bandicam-ի ծրագրի պատուհանը 2009-ից 2010 թվականներինBandicam-ի ծրագրի պատուհանը 2009-ից 2010 թվականներին
* Bandicam-ի ծրագրի պատուհանը 2010-ից 2015 թվականներինBandicam-ի ծրագրի պատուհանը 2010-ից 2015 թվականներին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Easy Gameplay Capture with Bandicam» Archived 2018-06-15 at the Wayback Machine. — Softpedia, April 9, 2011
2. ↑  «Video Capture Software: Now Released Globally» Archived 2012-03-22 at the Wayback Machine. — Thinking Clearly, April 5, 2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* https://www.bandicam.com/am/ Bandicam. պաշտոնական կայք  Հայաստանում։
|  |
| --- |
| **Տխլենի ծառանման** |
| Տխլենի ծառանմանՏխլենի ծառանման |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հաճարածաղկավորներ (Fagales) |
| **Ընտանիք** | Կեչազգիներ (Betulaceae) |
| **Ցեղ** | Տիզենի *(Corylus)* |
| **Տեսակ** | **Տխլենի ծառանման** *(C. colurna)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Corylus colurna***L. 1753 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Տխլենի ծառանման** (լատ.՝ —C. colurna L.), Կեչազգիներիի ընտանիքի, Տխլենու ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Սլացիկ բնով ու գեղեցիկ սաղարթով տերևաթափ խոշոր ծառ է 20 — 25 (երբեմն 28)
մ բարձրությամբ և մոտ 1 մ-ի հասնող բնի տրամագծով։ Ուղիղ, հարթ ճյուղերից ազատ
բունը ծածկված է մոխրագույն, խոր ճաքերով պատված հաստ կեղևով, որը անջատվում է
խոշոր շերտերով։ Մեկ տարեկան ընձյուղները դեղնամոխրավուն են, խոզանականման
մազմզուկներով ծածկված։ Բողբոջները երկարավուն-նշտարաձև են, 6—8 մմ
երկարությամբ, կարմրագորշավուն, մազմզուկապատ թեվտւկներով։ Տերևները
կլորավուն են, լայն-ձվաձև կամ օվալաձև, 7 — 12 սմ երկարությամբ և 5—9 սմ
լայնությամբ, գագաթում սեղմված, կարճ սրածայր, հիմքում սրտանման, երկակի բութ-
ատամնաեզր, խոշոր, բլթականման գլխավոր ատամիկներով, մուգ կանաչ, նոր բացված
ժամանակ վերևի կողմից մազմզուկապատ, ներքևի կողմից մազմզուկապատ է միայն
ջղերի ուղղությամբ, ավելի ուշ' մերկ։ Տերևակոթունները ծածկված են գեղձային
մազմզուկներով, 1,5—4,5 սմ երկարությամբ։ Տերևակիցները նշտարաձև են, սրածայր։
Առէջային կատվիկների երկարությունը հասնում է 6 — 10 սմ-ի և 0,5 — 0,6 սմ հաստության։ Պտուղները հավաքված են 3-8-ական փնջերում։ Տերևափաթթոցը մահուդանման
է, լայն բացված, զգալիորեն գերազանցում է ընկույզի չափերին, բազմակի կտրատված է,
նեղ ծռմռված, սուր և ատամնաձև բաժիններով։ Ընկույզները համեմատաբար մանր են,
կողքերից սեղմված, հաստ և ամուր կճեպով, բայց աչքի են ընկնում բարձր յուղայնությամբ։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլին (առանձին դեպքերում Արարատյան դաշտում ծաղկում
է փետրվարի վերջերին)։ Ընկույզները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։
Պտղաբերում է անկանոն կերպով, բարձր բերք է տալիս 2—3 տարին մեկ անգամ։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում հանդիպում է Կովկասում, Հյուսիսային Իրանում, Բալկանյան թերակղզում, Փոքր Ասիայում։ Հայաստանի սահմաններում հանդիպում է Իջևանի շրջանում (Թալա գյուղի մոտ, Սևքարի շրջակա անտառում) և
Շամշադինի շրջանում, ուր տարածված է միջին լեռնային գոտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 206։
միրաժ ԱՄՆ-իՅուտա նահանգում
**Միրաժ** (*օդատեսիլ*, *օդերևույթ, օդապատկեր, կրկներևույթ*), օպտիկական երևույթ մթնոլորտում, որի ժամանակ մարդու տեսողության առջև երևում են ոչ միայն իրական առարկաներ իրենց իսկական (բնական) դիրքով, այլև նրանց կեղծ պատկերացումները։ Երևույթը հետևանք է լույսի ճառագայթների բեկման՝ օդի անհավասար ջերմությամբ շերտերի մեջ։

Դասակարգում
-----------

Միրաժը կտրուկ տարբերվող ջերմաստիճաններով օդի շերտերի սահմանից լույսի անդրադարձման երևույթն է։
Այս երևույթի հետևանքով դիտորդը հեռավոր մարմնից բացի տեսնում է մարմնի դիրքից շեղված նրա կեղծ պատկերը։ Եթե մարմինը հորիզոնից ցածր է, երևում է միայն նրա կեղծ պատկերը։
Մթնոլորտային միրաժները բաժանվում են երեք հիմնական խմբի՝ ստորին, վերին և կողային։

### Ստորին միրաժ

Ստորին միրաժ
Մարմնի տակ երևացող միրաժն է։ Այն առաջանում է ընդարձակ և հարթ վայրերում, որտեղ երկրի մակերևույթը տաք է, և օդի ստորին շերտերի ջերմաստիճանը բավականին բարձր է վերին շերտերի ջերմաստիճանից։ Նման միրաժներ հանդիպում են ասֆալտապատ մայրուղիներում, անապատներում և այլուր։

### Վերին միրաժ

Վերին միրաժ
Առաջանում է մարմնի վերևում։ Վերին օդատեսիլ առաջանում է, օրինակ ծովում, երբ ջրի մակերևույթի մոտ օդի սառը շերտերն են, իսկ դրանից վերև՝ տաք շերտերը։ Այս դեպքում հեռավոր լողացող նավից դուրս եկող ճառագայթները, անդրադառնալով օդի տաք շերտերից, ստեղծում են նավի կեղծ պատկերը երկնքում։

Վերին օդատեսիլներն առավելապես տարածված են բևեռային շրջաններում, հատկապես կայուն ցածր ջերմաստիճան ունեցող մեծ հարթ սառցակտորների վրա։ Այսպիսի պայմաններ կարող են առաջանալ Գրենլանդիայի վրա և Իսլանդիայի մոտակայքում։ Հավանաբար այս էֆեկտի շնորհիվ է, որը ստացել է հիլինգար անվանումը (իռլանդերեն hillingar բառից), որ Իսլանդիայի առաջին բնիկները իմացան Գրենլանդիայի գոյության մասին։

### Կողային միրաժ

Միրաժի այս տեսակը առաջանում է այն դեպքում, երբ մթնոլորտի՝ նույն խտությամբ օդի շերտերը դասավորվում են ոչ թե հորիզոնական, ինչպես սովորաբար լինում է, այլ ուղղաձիգ կամ թեք։ Այս դեպքում ճառագայթը հորիզոնական հարթության մեջ կորանում է։ Նման պայմաններ առաջանում են ամռանը՝ ծովի կամ լճի ժայռոտ ափերին, երբ արևի ճառագայթները արդեն տաքացրած են լինում ափը, իսկ ջուրն ու օդը դեռ սառն են։ Կողային միրաժներ հաճախակի երևացել են Ժնևի լճի ափին, երբ նկատել են, որ մոտեցող նավակի կողքին երևացել է ճիշտ նույնպիսի մի նավակ, որը հեռանում է ափից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Oswalt W. H.* Eskimos and Explorers. — 1999. — P. 8. — ISBN 0-8032-8613-9
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* АТМОСФЕРНЫЕ ЯВЛЕНИЯ — КЛАССИФИКАЦИЯ И ОПИСАНИЕ Archived 2020-06-01 at the Wayback Machine.
* Статья про миражи в журнале «Вокруг Света»
**ԲՏՌ-80** (ռուս.՝ БТР-80) Խորհրդային (հետագայում ռուսական) արտադրության զրահափոխադրիչ։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչը ԲՏՌ-70 զրահափոխադրիչի ավելի արդիականացված մոդելն է։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչի արտադրությունը սկսվել է 1980-ական թվականներին։ ԲՏՌ-80 սկսվել է շահագործվել խորհրդային բանակում 1986 թվականից։ Այժմ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչը շահագործվում է բազմաթիվ երկրներում՝ ինչպես արտաքին՝ այնպես էլ ներքին ուժային կառույցների կողմից։ Այս զրահափոխադրիչը նաև լայնորեն օգտագործվում է մի շարք ռազմական հակամարտությունների ընթացքում։

Մարտավարատեխնիկական տվյալներ
----------------------------

ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչը ստեղծվել է ԲՏՌ-70 զրահափոխադրիչ և [[ԲՏՌ-60|ԲՏՌ-60 զրահափոխադրիչների հիման վրա, որոշակի փոփոխություններով։ Վարորդական և հրամանատարական խցիկները գտնվում են զրահափոխադրիչի առջևային հատվածում (վարորդականը ձախ, իսկ հրամանատարականն աջ մասերում)։ Ուղևորատար խցիկը զրահափոխադրիչի կենտրոնական մասում, իսկ շարժիչը զրահափոխադրիչի հետևում։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչն ունի 8x8 կոնֆիգուրացիա։ Առաջին երկու զույգ անիվները պտտվող են։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչի երկարությունը կազմում է 7.7 մ, լայնությունը՝ 2.9 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.41 մ։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչը բավականին թեթև է. նրա քաշը կազմում է ընդամենը 13.6 տ։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչն ունի 14.5 մմ-անոց գնդացիր։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչը սնուցվում է 260 ձիաուժ հզորությամբ KamAZ-7403 դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով ճանապարհային հատվածում 80-90 կմ/ժ, իսկ ջրային ավազաններում 10 կմ/ժ արագություն։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչի վառելիքի պաշարը կազմում է 600 կմ։ ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։

Սպառազինություն
---------------

ԲՏՌ-80 զրահափոխակրիչ ունեցող երկրներ
ԲՏՌ-80 զրահափոխակրիչը Երևանում տեղի ունեցած զորահանդեսի ժամանակ
ԲՏՌ-80 զրահափոխակրիչը ջրում
* Աբխազիա Աբխազիա
* Ադրբեջան Ադրբեջան
* Ալժիր Ալժիր
* Անգոլա Անգոլա
* Աֆղանստան Աֆղանստան
* Բանգլադեշ Բանգլադեշ
* Բելառուս Բելառուս
* Հյուսիսային Մակեդոնիա Հյուսիսային Մակեդոնիա
* Մոլդովա Մոլդովա
* Ռումինիա Ռումինիա
* Ուկրաինա Ուկրաինա
* Թուրքիա Թուրքիա
* Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա
* Հունգարիա Հունգարիա
* Էստոնիա Էստոնիա
* Վրաստան Վրաստան
* Հայաստան Հայաստան
* Ուզբեկստան Ուզբեկստան
* Տաջիկստան Տաջիկստան
* Թուրքմենստան Թուրքմենստան
* Ղրղզստան Ղրղզստան
* Ղազախստան Ղազախստան
* Մոնղոլիա Մոնղոլիա
* Վիետնամ Վիետնամ
* Ինդոնեզիա Ինդոնեզիա
* Հյուսիսային Կորեա Հյուսիսային Կորեա
* Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա
* Պակիստան Պակիստան
* Իրաք Իրաք
* Սիրիա Սիրիա
* Եմեն Եմեն
* Սուդան Սուդան
* Չադ Չադ
* Նիգերիա Նիգերիա
* Բուրունդի Բուրունդի
* Ջիբութի Ջիբութի

Տես նաև
-------

* ԲՏՌ-70
* ԲՏՌ-60
* ԲՌԴՄ-2

Աղբյուրներ
----------

* BTR-80 Armored personnel carrier(անգլ.)
**«Չար ոգու զվարճանքը»** (*Arearea no varua ino*), Պոլ Գոգենի նկարն է։
Նկարի սկզբնական անվանումը՝ *«Arearea no varua ino»*, կարելի է մոտավոր թարգմանել հետևյալ կերպ՝ «Չար ոգու զվարճանքը»։ *Arearea* նշանակում է *զվարճանք*, *չար կատակ*, *ժամանց*,իսկ *varua ino*՝ *չար ոգի*, *սատանա*։

Առջևի մասում պատկերված են երկու կանայք՝ նստած և պառկած։ Նրանց հետևի բնապատկերում ընկած ծառաբունը անկյունագծով նկարը բաժանում է երկու մասի։ Այդ ստեղծագործական տարրը Գոգենը հաճախ է կիրառել։ Հետևի ձախ կողմում կանգնած է աստվածուհի Հինայի արձանը, իսկ նրանից աջ՝ կապույտ դիմակ է։ Հեռվում՝ աջ կողմում, երկու մարդիկ են, որոնք կռվում են, կամ՝ պարում։

Նկարի ճշգրիտ մեկնաբանությունը պարզ չէ, սակայն հիմնական թեման կյանքը ներկայացնող աստվածուհի Հինայի և մահվան խորհրդանիշ դիմակի միջև եղած հակամարտությունն է։ Առաջնային հիմնապաստառի վրա պատկերված կանանց միջև եղած երկու կարմիր մրգերը, հնարավոր է, գայթակղության խորհրդանիշն են։ Կանայք ընտրության առջև են կանգնած, որի արդյունքում նրանք կա՛մ հավերժական կյանք կունենան, կա՛մ կմահանան։

«Չար ոգու զվարճանքը» իր խորհրդանիշներով նմանվում է «Մահացածների ոգին չի ննջում» նկարին (*Manao Tupapau*, 1892) և համանուն վիմագրությանը (1894), ինչպես նաև «Ծովի մոտ» նկարին (*Fatata te miti*, 1892), որտեղ Գոգենն օգտագործել է նմանատիպ գեղարվեստական էլեմենտներ։

Նկարը հանձնվել է Կարլսբերգի քանդակաքարերի ժողովածուին՝ Հելգա Յակոբսենի կողմից՝ 1927 թվականին և ներկայումս գտնվում է քանդակաքարերի ժողովածուի 65-րդ սրահում։ Գույքագրման համարը՝ *MIN 1832*:

* Մեռածների ոգին չի ննջումՄեռածների ոգին չի ննջում
* Ծովի մոտԾովի մոտ

Մատենագիտություն
----------------

* *Jens Peter Munk and Kirsten Olesen et al.* Post-Impressionism. — Copenhagen: Ny Carlsberg Glyptotek. — С. 108—109. — 147 с. — ISBN 87-7452-109-8
* *B. Danielsson* Gauguin's Tahitian Titles. — 1967. — С. 230.
* *J. Teilhet-Fisk* Paradise Reviewed. An Interpretation of Gauguin's Polynesian Symbolism. — 1983. — С. 99.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Չար ոգու զվարճանքը» Կարլսբերգի քանդակաքարերի նոր ժողովածուի կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Պոլ Գոգեն |
| --- |
|  |
| Կտավներ | 
* Այլևս երբեք
* Դեղին Քրիստոս
* Ե՞րբ դու կամուսնանաս
* Իսկ դու խանդո՞ւմ ես
* Ծաղիկով կինը
* Կարող կինը
* Մենք աղոթում ենք քեզ, Մարիամ
* Մեռածների ոգին չի ննջում
* Մրգով կինը
* Որտեղի՞ց ենք մենք եկել։ Ովքե՞ր ենք մենք։ Ո՞ւր ենք գնում
* Չար ոգու զվարճանքը
* Տահիտցի կանայք լողափին
* Երկու քույր
* Տահիտական հովվերգություն
* Երկու այծով բնանկար

 |  |
|  |
| Առնչվող | 
* Կյանքի ծարավ (ֆիլմ, 1956)

 |

 |
**Դժարադեմ**, քարաժայռ Հրազդան գետի հովտում։ Արզնի գյուղի մոտ, հիշատակված «Հայոց նոր վկաների» մեջ։

Ավանդություն
------------

Ասում են, թե Սուլթան Մուրադի արշավանքի ժամանակ, նրա զինվորները բռնում են երկու հայ մանուկների և ձեռները կապած բերում են Արզնի գյուղը՝ Սուլթանի մոտ։ Երբ հասնում են Դժվարադեմ կոչված քարաժայռերի կատարին, մանուկները խնդրում են, որ մի փոքր ժամանակ իրենց ձեռները ազատ արձակեն։ Զինվորները խղճահարվելով կատարում են նրանց խնդիրքը։ Հարմար առիթ որսալով, մանուկները իրենց ցած են նետում ժայռերից և ինքնասպան լինում՝ թշնամու ձեռքից ազատվելու համար։ Ձորի մեջ թաքնված քրիստոնյանները վերցնելով նրանց մարմինները, տանում և թաղում են Արզնի գյուղում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 96 — 992 էջ։
2. ↑  Արամ Ղանալանյան (1969)։ *Ավանդապատում*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ
3. ↑  Մովսես Խորենացի։ *Պատմութիւն Հայոց*։ էջեր Գիրք Ա, Գլուխ Ի
4. ↑  Մանուկ Աբեղյան (1899)։ *Հայ ժողովրդական առասպելները Մովսես Խորենացու Հայոց պատմության մեջ*։ Վաղարշապատ
5. ↑  Г. Халатьянц (1896)։ *Армянский эпос в Истории Армении Моисея Хоренского*։ Москва
**Խորեն Ինջյան** (հուլիսի 11, 1957(1957-07-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային բռնցքամարտիկ, ծանր քաշային կարգում ԽՍՀՄ չեմպիոն (1979), գերծանր քաշային կարգում Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1979)։ ԽՍՀՄ սպորտի միջազգային կարգի վարպետ (1979)։

Կենսագրություն
--------------

Խորեն Ինջյանը (Ինջեյան) ծնվել է 1957 թվականի հուլիսի 11-ին, Երևանում։ 16 տարեկանում սկսել է զբաղվել բռնցքամարտով՝ Լևոն (Լյովա) Հովհաննիսյանի գլխավորությամբ։ 1976 թվականին եղել է ԽՍՀՄ չեմպիոն և երիտասարդների Եվրոպայի չեմպիոն (մինչև 20 տարեկան)։ Իզմիրում (Թուրքիա) ընթացող Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության ընթացքում, 4 արտահերթ հաղթանակ է տարել Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Հարավսլավիայի և ԳԴՀ-ի մրցակիցների նկատմամբ։

Իր մարզական կարիերայում առավել նշանակալի հաջողությունների է հասել 1979 թվականին։ Այս տարվա մայիսին ընդգրկվել էր Քյոլնի Եվրոպայի առաջնությունում ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում, որտեղ հասնելով կիսաեզրափակիչ՝ դարձել էր բրոնզե մեդալակիր։ Ամռանը նվաճել է ԽՍՀՄ առաջնությունը և ԽՍՀՄ ժողովուրդների VII սպարտակիադայի ոսկե մեդալը, որի շրջանակներում Այն անցկացվել է։ Հոկտեմբերին Նյու Յորքում մասնակցել է աշխարհի գավաթի առաջին խաղարկությանը և հասել այդ մրցումների եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է ամերիկացի հայտնի բռնցքամարտիկ Թոնի Թաբսին։

1983 թվականին ավարտել է կարիերան սիրողական բռնցքամարտում։ 1990 թվականից ապրում է Լոս Անջելեսում (ԱՄՆ)։ 1995-1997 թվականներին հանդես է եկել պրոֆեսիոնալ ռինգում։ Հետագայում զբաղվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  European Junior Championships - Izmir, Turkey - September 26 - October 3 1976 (U-20)(անգլ.)
2. ↑  World Cup - New York, USA - October 11-19 1979(անգլ.)

Աղբյուրներ
----------

* Профиль на сайте «Спортивная Россия»
* Хорен Инджян(անգլ.) — պրոֆեսիոնալ մենամարտերի վիճակագրություն *BoxRec* կայքում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BoxRec |

 |
**Մոզամբիկի նեղուց**ը գտնվում է Աֆրիկայի և Մադագասկար կղզու միջև։ Երկարությունը մոտ 1670 կմ է, լայնությունը՝ մոտ 925 կմ, խորությունը հյուսիսում և հարավում՝ ավելի քան 3000 մ, միջին մասում՝ 2400 մ։ Հոսանքները հիմնականում ուղղված են հյուսիսից հարավ․։ Նավահանգիստներն են Մոզամբիկը, Բեյրան, Մաձունգան։

Մազամբիկի նեղուցի տեղակայումը

Սահմաններ
---------

Միջազգային հիդրոգրաֆիկ կազմակերպությունը սահմանել է Մոզամբիկի նեղուցի սահմանները հետևյալ կերպ.

**Հյուսիսում**՝ մի գիծ Ռովումա գետի գետաբերանից(10°28′S 40°26′E) մինչև Ռաս Հաբու, Այլ Գրանդ-Կոմորի հյուսիսային կետը, Քոմոր կղզու հյուսիսային հատվածը մինչը Քափ դը Ամբրե՝Մադագասկարի հյուսիսային ծայրը (11°57′S 49°17′E)։

**Արևելքում**՝ Մադագասկարի արևմտյան ափը։

**Հարավում**՝ մի գիծ Քափ Սենտ-Մարիից, Մադագասկարի հարավային ծայրակետից մինչև Պոնտո դո Օուրո (26 ° 53 'S 32 ° 56'E )

**Արևմուտքում**՝ Հարավային Աֆրիկայի մայրցամաքը։
Չնայած նրան որ արևմտյան սահմանները ՄՀԿ-ի կողմից սահմանվում են Հարավային Աֆրիկայի մայրցամաքով, արևմտյան սահմանները ավելի ճշգրիտ սահմանվում են որպես Հարավային Աֆրիկայի ափեր, իսկ ավելի կոնկրետ՝ Մոզամբիկ։

Մոզամբիկի նեղուղի տեղակայման քարտեզ

Կղզիներ նեղուցում
-----------------

**Կոմորյան կղզիներ**

* Գրանդ-Կոմոր
* Մոհելի
* Անժուան

**Ֆրանսիա**

* Մայոտ
* Բանկ դու Գիյսեր
* Գլորիոս կղզիներ
* Խուան դե Նովա կղզի
* Եվրոպա կղզի
* Բասսաս դա Ինդիա

**Մոզամբիկ**

* Պրիմերաս և Սեգունդաս Արխիպելագո

Պատմություն
-----------

Մոզամբիկի նեղուցը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի քլեշփոինթն էր Մադագասկարի ճակատամարտի ընթացքում։

Աղբյուրներ
----------

Միջազգային հիդրոգրաֆիկ կազմակերպություն 1953 Archived 2011-10-08 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 671)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 050599585 · VIAF: 6339155919303939730005 · WorldCat VIAF: 6339155919303939730005 |

 |
**Աժդար Մութալլիմ օղլի Իբրահիմով** (ադրբ.՝ Əjdər Mütəllim oğlu İbrahimov, ապրիլի 29, 1919(1919-04-29), Աշխաբադ, Անդրկասպյան մարզ, Turkestan Autonomous Soviet Socialist Republic, Խորհրդային Ռուսաստան - սեպտեմբերի 20, 1993(1993-09-20), Մոսկվա, Ռուսաստան), ադրբեջանցի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան և մանկավարժ; Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1967), Ադրբեջանական ԽՍՀ և Թուրքմենստանի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1991), Աշխատանքային Կարմիր դրոշի, ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի և «Պատվո» շքանշանի դափնեկիր;

Կենսագրություն
--------------

Աժդար Իբրահիմովը ծնվել է 1919 թվականի ապրիլի 29-ին Աշխաբադում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է այստեղ։ 1940 թվականին ավարտել է Աշխաբադի թատերական դպրոցը։ 1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Կինեմատոգրաֆիայի պետական ինստիտուտի կինոռեժիսորական ֆակուլտետը ՝Սերգեյ Յուտկևիչի և Միխայիլ Ռոմի դասարանը։ Նա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից էր։ 1952 թվականին վերադարձել է Աշխաբադ `«Թուրքմենֆիլմ»։ 1954-1959 թվականներին աշխատել է Բաքվի կինոստուդիայում։ Աշխատել է 1954 թվականին Լյաթիֆ Սաֆարովի «Բախտիյար» և 1955 թվականին Թոֆիկ Թաղըզադեյի «Հանդիպում» ֆիլմերում որվես երկրորդ ռեժիսոր։ Նա իրականացել է իր առաջին գլխավոր աշխատանքը որպես ռեժիսոր 1957 թվականին Բաքվի կինոստուդիայում։ 1958 թվականին նկարահանել է «Նրա մեծ սիրտը» ֆիլմը։ Այս ֆիլմի սցենարը գրել է գրող Իմրան Կասումովը։ Իբրահիմովը շարունակել է կարիերան որպես ռեժիսոր «Մոսֆիլմ» կինոստուտիայում։

Նրան շնորհվել է Ադրբեջանի ժողովրդական աթեիստի[*փա՞ստ*] պատվավոր կոչում և պետական մրցանակ։

Աժդար Իբրահիմովը մահացել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, Մոսկվայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
2. ↑  АЖДАР ИБРАГИМОВ

Աղբյուրներ
----------

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 95.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814
**Ալֆոնսո XI** (օգոստոսի 13, 1311, Սալամանկա, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա - մարտի 27, 1350 կամ մարտի 26, 1350(1350-03-26), Ջիբրալթար, Բրիտանական անդրծովյան տարածքներ, Միացյալ Թագավորություն), անվանում էին **Վրիժառու** (*el Justiciero*), եղել է Կաստիլիայի, Լեոնի և Գալիսիայի թագավորը։

Նա Կաստիլիայի թագավոր Ֆերդինանդ IV-ի և նրա կին Կոնստանցիա Պորտուգալացու որդին է։ Իր հոր մահից հետո 1312 թվականից երկար պայքար եղավ ռեգենտության համարը, որը լուծվեց 1313 թվականին։

Ալֆոնսոն չափահաս դարձավ 1325 թվականին և սկսեց կառավարել երկիրը։ Նրա ձեռքբերումներից էր Ռիո Սալադոյի ճակատամարտում հաղթանակը գրանադացիների և մարինիդների նկատմամբ և Կաստիլիայի վերահսկողությունը Ջիբրալթարի նեղուցի նկատմամբ։

Կյանք
-----

### Մանկություն

Ալֆոնսո XI-ը հարձակվում է մավրերի վրա Գրանադայի սուլթան Մուհամմադ IV-ի գլխավորությամբ։
Ծնվել է 1311 թվականի օգոստոսի 13-ին Սալամանկայում,Նա Կատիլիայի թագավոր Ֆերդինանդ IV-ի և նրա կին Կոնստանցիա Պորտուգալացու որդին է։ Նրա հայրը մահացավ, երբ նա մեկ տարեկան էր։ Նրա տատ Մարիա դե Մոլինան, նրա մայր Կոնստանցիան, պապու եղբայր, Ալֆոնսո X թագավորի որդի Խուան Կաստիլիացին և հորեղբայր Պեդրո Կասիտիլիացին, ով Թագավոր Սանչո IV-ի որդին էր, պայքարեցին ռեգենտության համար։ Թագուհի Կոնստանցիան մահացավ առաջինը 1313 թվականի նոյեմբերի 18-ին, դրան հաջորդեցին Խուանը և Պեդրոն ռազմական արշավանքի ժամանակ ընդդեմ Գրանադայի 1319 թվականին, ինչից հետո այրի թագուհի Մարիան մնաց միակ ռեգենտը մինչև իր մահը՝ 1321 թվականի հուլիսի 1-ը։

Խուանի և Պեդրոյի մահից հետո 1319 թվականին Ֆիլիպը (Սանչո IV-ի և Մարիա դե Մոլինայի որդին և Պեդրոյի եղբայրը), Խուան Մանուել (թագավորի երկրորդական հորեղբայրը և Ֆերդինանդ III-ի թոռը) և Ժուան մեկաչքանին (Խուան Կաստիլիացու ոսրդին) բաժանեցին թագավորությունը իրենց միջև ըստ ռեգենտությունների, անգամ մավրերի թալանների և ազնվականության ապստամբության ժամանակ։

### Կառավարում

Ալֆոնսոն անցավ երկրի կառավարմանը 1325 թվականից, երբ երդվեց որպես թագավոր և մեծամասնության հավանությանը արժանացավ Վալյադոլիսի Կորտեսում։

Իշխանությունը իր ձեռքն առնելով՝ նա ձեռնամուխ եղավ թագավորական իշխանության հզորացմանը՝ մասնատելով իր թշնամիներին։ Նրա կառավարման վաղ շրջանն աչքի ընկավ իր հավանական թշնամիների անողոք մահապատիժներով։ Ալֆոնսոն հրամայեց սպանել իր հուրեղբայր Ժուան մեկաչքանիին Տորոյում 1326 թվականին երկու ուղեկցող ասպետների հետ Բոլոր սրբերի տոնակատարության ժամանակ։

Նա ընդարձակեց երկրի տարածքները՝ կարևոր հաղթանակ տանելով Ռիո Սալադոյի ճակատամարտում ընդդեմ Մարինիդների 1340 թվականին և տիրելով Ջիբրալթարի նեղուցին, որից հետո նվաճեց Ալխեսիրասի ճակատամարտում 1344 թվականին։ Այս հակամարտություններն ավարտելով՝ նա նպատակաուղղվեց Ռեկոնկիստայի գործընթացին՝ կռվելով Գրանադայի թագավորի դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
3. 1 2  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 p. — ISBN 978-953-6036-31-8
4. 1 2  Альфонсъ (ռուս.) // *Энциклопедический лексикон* — СПб.: 1835. — Т. 2. — С. 47—55.
5. 1 2
6. 1 2 3 4  Kindred Britain
7. 1 2 3  *Lundy D. R.* The Peerage
8. ↑  Torres Fontes, 1987, էջ 21–22
9. ↑  Ruiz, 2015, էջ 96
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտառաբուծություն (այլ կիրառումներ)
Անտառհատում Ավստրիայում
**Անտառաբուծություն**, բուսաբուծության ճյուղ, խնդիրն է անտառի պլանավորված աճեցումը՝ փայտանյութի ստացման, ջրային ռեժիմի կարգավորման, հողբարելավման նպատակով։

Անտառտնկումները լինում են *միատարր* (կազմված միայն մեկ տեսակից) և *խառը* (մի քանի տեսակներից), ըստ տարիքի՝ միահասակ և տարահասակ, ըստ ձևի՝ միահարկ և բազմահարկ (առաջին շարահարկում լինում են լուսասեր, իսկ երկրորդ և հաջորդ շարահարկերում՝ համեմատաբար ստվերասեր տեսակներ), ըստ հասունացման աստիճանի՝ *մատղաշ*, *ձողանային*, *հասունացող*, *հասուն* և *գերհասուն*։ Անտառազուրկ տարածքներում անտառների աճեցումը կատարվում է արհեստական ցանքի, տնկման, երբեմն էլ կտրոնների (ուռի, բարդի, սոսի և այլն) միջոցով, մնացած դեպքերում բնական եղանակով (սերմնաբույսերով կամ արմատաընձյուղներով)։ Լեռնային պայմաններում հողապաշտպան և ջրային ռեժիմի կարգավորման նպատակով ստեղծվում են խառը, բազմահարկ անտառներ։ Ծառերի աճին զուգընթաց կատարվում են նաև անտառհատումներ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Իրանիկա · Կանադական · Մեծ նորվեգական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11931439v · GND: 4017966-7 · LCCN: sh85050707 · Microsoft: 97137747 · NDL: 00569483 · NKC: ph115110 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 442)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ստիմփալոսյան թռչուններ** (հին հունարեն՝ Στυμφαλίδες ὄρνιθες), հին հունական դիցաբանական գիշատիչ թռչուններ, որոնք ապրում էին Արկադիայի Ստիմփալոս քաղաքում։ Նրանց կերակրում էր Արեսը, ունեին պղնձե ճանկեր և կտուցներ, իսկ փետուրները բրոնզից էին։ Թռչունները հարձակվում էին և՛ մարդկանց, և՛ կենդանիների վրա։ Նրանց ամենաահեղ գործիքներն իրենց փետուրներն էին, որոնք թռչունները նետերի պես թափում էին գետնին։ Նրանք ուտում էին շրջապատի բերքը, և ըստ ավանդության, նաև` մարդկանց։

Հերակլեսի 3-րդ սխրանքը
----------------------

Էվրիսթևսի հանձնարարությամբ Հերակլեսը պետք է հաղթեր Ստիմփալյան թռչուններին, որոնք գրեթե ամայացրել էին Արկադիայի Ստիմփալոս քաղաքի շրջակայքը։ Այդ դժվարին հանձնարարությունը կատարելու գործում Հերակլեսին օգնության է հասնում Աթենասը։ Նա Հերակլեսին երկու պղնձե ծնծղա է տալիս և հրամայում կանգնել բարձր լեռան վրա ու հարվածել ծնծղաներին, իսկ երբ հայտնվեին թռչունները՝ նետահարել նրանց։ Դյուցազն իր մահաբեր նետերով նետահարում է թռչուններին և կոտորում նրանց։ Ողջ մնացած թռչունները հեռանում են դեպի Էվքիսյան Պոնտոս և այլևս չեն վերադառնում։

Պիսանդրոսի համաձայն, Հերակլեսը նրանց չի կոտորել, այլ ցրել է կրոտալների (ճչանակ) ձայնով։ Հերակլեսի հետ կռվում կենդանի մնացած թռչուններ թողնում են Հունաստանը` հեռանալով դեպի Սև ծովի ափերը։

Արգոնավորդներ
-------------

Թռչունները թռել են Պոնտոսի Արետիադու կղզի (Կերասունի մոտ) և հարձակվել արգոնավորդների վրա։ Երբ արգոնավորդները ժամանել են Դիյու կղզի, թռչունները սկսել են նետել իրենց փետուրները։ Ֆինեոսի խորհրդով, նրանք վերցրել են վահաններն ու նիզակները և կուրիտեսների նման իրենց աղմուկով քշել նրանց։ Ենթադրաբար բախումը տեղի է ունեցել Արեյա կղզում։

Ֆենտեզի
-------

Ստիմփալոսյան թռչունները Բորիս Արկադևիչի «Աստվածային աշխարհ» գրքում ներկայացված են որպես արծվառյուծ մուտանտներ, որոնք ժամանել են պատմական այլընտրանքային տիեզերքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 5, 6
2. ↑  Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 13, 2
3. ↑  Аполлоний Родосский. Аргонавтика II 1022—1082
4. ↑  Гигин. Мифы 20
5. ↑  Гигин. Мифы 30


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2002007539 |

 |
**Խրոնիկական մնայուն հեպատիտ**, հեպատիտի ավելի հաճախ հանդիպող տեսակ է։ Հայտնի է նատ *պերսիսվող հեպատիտ* անունով։ Ախտահարում է լյարդը։ Ունի առաջացման բնորոշ պատճառներ, սպեցիֆիկ կլինիկա և կոորդինացված բուժում։

Պատճառները
----------

Հիմնական պատճառները համարվում են`

* սուր վիրուսային հեպատիտը
* թունային և թունա-ալերգիական գործոնները (արդյունաբերական և քինիական նյութեր, դեղորայք, թմրանյութեր)
* սննդային խանգարումները

Կլինիկան
--------

Հիվանդության սրացման ժամանակ կլինիկան նմանվում է Բոտկինի հիվանդության սուր շրջանին։ Հիվանդները նշում են ցավեր կամ ծանրություն աջ թուլակողում և վերորովայնային շրջանում։ Դա կապվում է լեղուղիների մեջ վարակի ներթափանցման կամ դրանց դիսկինեզիայի հետ։ Հաճախ հանդիպում են նաև դիսպեպտիկ երևույթներ`

* ախորժակի վատացում
* սրտխառնոց
* գխտոց
* բերանի դառնություն

Այս սիմպտոմները դեպքերի մեծ մասում կապված են լինում մարսողական օրգանների ախտահարման հետ։ 
Հաճախակի արտահայտություններից են նաև աթենո-վեգետատիվ երևույթները։ Երբեմն հիվանդները գանգատվում են նաև`

* ընդհանուր թուլությունից
* հոգնածությունից
* ենթատենդային ջերմությունից
* կղանքի անկայունությունից

Պերսիսվող հեպատիտի ժամանակ լյարդը, հազվադեպ նաև փայծաղը մեծ են լինում, երբեմն առաջանում են «անոթային աստղիկներ», մաշկի գորշադեղնավուն գունավորում, «լյարդային ափեր»։ Լյարդի ֆունկցիոնալ խանգարումներ քիչ են նկատվում։ 
Հիվանդության սրացման շրջանում ընդհանուր բիլիռուբինը 1-3 մգ% է լինում, հաճախ ազատ ֆրակցիայի հաշվին։ Դեպքերի ⅓-ում տրանսամինազայի և ալդոզների ակտիվությունը աննշան բարձրանում է, խոլինէստերազայինը` չափավոր իջնում, իսկ հիմնային ֆոսֆատազան մնում է նորմայի սահմաններում։ Ավելի ուշ շրջաններում արյան շիճուկում բարձրանում է նաև ֆիբրինոգենի և երկաթի քանակը։ Դանդաղում է բրոմսուլֆալեինի և բենգալյան կարմիր աղի դուրս բերումը։ Լեղու B և C բաժիններում հայտնաբերվում են մեծ քանակով լեյկոցիտներ, լորձ, շերտազատված էպիթել, խոլեստերինի բյուրեղներ։ 
Հայտնաբերվում է նաև լեղապարկի պատերի կծկողականության թուլացում, տոնուսի իջեցում խոլեցիստոգրաֆիայի միջոցով։
Ռեոհեպատոգրաֆիան և ռադիոհեպատոգրաֆիան ցույց են տալիս ներլյարդային հեմոդինամիկայի թուլացում։

Խրոնիկական պերսիսվող հեպատիտը միապաղաղ ընթացք ունի, տարիներով բորբոքային պրոցեսի առաջընթաց չի նկատվում, ստացումները հազվադեպ են։ Հեպատիտի այս ձևը հետագայում կարող է ավարտվել լյարդի ֆիբրոզի կազմափոխումով։

Բուժումը
--------

Խրոնիկական պերսիսվող հեպատիտը սրացման շրջանում պետք է բուժել ստացիոնար պայմաններում։ Հիվանդներին անհրաժեշտ է կազմակերպել օպտիմալ հանգստի ռեժիմ, ֆիզիկական և նյարդային լարվածության թուլացում։
Դեղորայքային բուժման մեջ պետք է ընդգրկել նյութափոխանակությունը խթանող դեմորայք, լեղու արտահոսը լավացնող միջոցներ, սիմպտոմատիկ և այլ դեղորայք։
Ուղեկցող հիվանդությունների դեպքում նշանակվում է համապատասխան բուժում։

Գրականություն
-------------

* Հ. Բ. Բաղդասարյան– Մարսողական օրգանների հիվանդություններ, Երևան, 1984, 422
**Դիսլոկացիա**, երկրաբանության մեջ, ապարների առաջնային տեղադրման խախտում երկրակեղևում։ Լինում է երկու տեսակ դիսլոկացիան՝ ծալքավոր (պլիկատիվ), երբ ապարների շերտերը ճմլվում են տարբեր ծալքերի մեջ առանց հարթության խզման և ճեղքերով տեղաշարժման, և խզումնային (դիզյունկտիվ), երբ շերտերը կտրտված ու մասնատված են և տեղաշարժված ճեղքերով։

Ծալքավոր դիսլոկացիաները երկայնակի ձգված (անտիկլինալներ և սինկլինալներ) կամ կարճ ծալքեր են (բրախիանտիկլինալներ և բրախիսինկլինալներ), երբեմն ունեն գմբեթների ու գոգավոր ճկվածքների տեսք։ Ծալքավորված ապարների զանգվածները սովորաբար առաջացնում են ավելի բարդ կառուցվածքներ՝ անտիկլինորիումներ և սինկլինորիումներ։ Խզումնային դիսլոկացիաներ են վրաշարժերը, վարնետվածքները, վերնետվածքները, գրաբենները, հորստերը և այլն։ Դիսլոկացիաները հետևանք են գլխավորապես երկրակեղևի տեկտոնական շարժումների (տեկտոնական դիսլոկացիաներ)։ Փոքր մասշտաբի դիսլոկացիաներ կարող են առաջանալ ապարի ծավալի փոփոխմամբ (օրինակ, երբ անհիդրիտը փոխարկվում է գիպսի), ինչպես և աղային տեկտոնիկայի պրոցեսների ազդեցությամբ, սառցադաշտերի գործունեությամբ (գլյացիո-դիսլոկացիաներ) և ապարների սողքի ժամանակ (սողքային դիսլոկացիաներ)։

Տես նաև
-------

* Ծալքավորություն
* Խզումային խախտումներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 398)։*  |
**Դիսմորֆոֆոբիա** կամ **մարմնի դիսմորֆիկ խանգարում** հոգեկան խանգարում, որի ժամանակ մարդը գանգատվում է մարմնի այս կամ այն հատվածի (դեմք, ձեռքեր, ոտքեր, քիթ, ականջներ և այլն), կամ նույնիսկ ողջ մարմնի փոփոխությունից, ձևափոխվելուց և աղավաղվելուց, որն իրականությանը չի համապատասխանում։ Այլ կերպ ասած, դիսմորֆոֆոբիան՝ անձի մոտ սեփական մարմնի պատկերի խանգարումն է

Հիմնական ախտանիշներ
-------------------

Բուժում
-------

Դիսմորֆոֆոբիայի բուժման նպատակով կիրառվում է և′ դեղորայքային թերապիա, և′ հոգեթերապիա, երբեմն նույնիսկ զուգահեռաբար։

### Հոգեթերապիան

Դիսմորֆոֆոբիայի բուժման համար հոգեթերապիայի արդյունավետությունն ապացուցվել է բազմաթիվ հետազոտությունների արդյունքում։ Դիսմորֆոֆոբիայի բուժման համար կիրառվում են կոգնիտիվ-վարքային մոտեցման ուղղությունները (օրինակ՝ ռացիոնալ-էմոտիվ վարքային թերապիա, կոգնիտիվ-կոնցեպտուալ թերապիա)

### Դեղորայքային բուժում

Դեղորայքային բուժումը հաճախ ուղղված է երկրորդական ախտանիշների բուժմանը (օրինակ՝ տագնապ, դեպրեսիա), որոնք հետևանք են դիսմորֆոֆոբիայով անձի ապրումների՝ կապված հիվանդության, այսինքն մարմնի թվացյալ փոփոխության հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
2. 1 2  Բեգոյան Ա.Ն. Առաքելյան Տ.Ա. Դիսմորֆոֆոբիա։ մարմնի խաթարված պատկերը եվ հավատը դրա նկատմամբ // Արդիականության մարտահրավերները. փիլիսոփայական և հոգեբանական հիմնախնդիրներ։ ԵՊՀ 95-ամյակին և ԵՊՀ Փիլիսոփայության և հոգեբանության ֆակուլտետի 50-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու. - Եր.: ԵՊՀ հրատ. 2014. - 492 էջ; 171-173:
3. 1 2  Бегоян А.Н. Когнитивно-концептуальная терапия телесного дисморфического расстройства: анализ случая // Теория и практика психотерапии 2015, №5 (9). Стр. 38-48.