recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Գազ ձիթենատերև** |
| Գազ ձիթենատերևԳազ ձիթենատերև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Օճառածաղկավորներ (Sapindales) |
| **Ընտանիք** | Օճառազգիներ (Sapindaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Sapindoideae* |
| **Ցեղ** | **Alectryon** |
| **Տեսակ** | **Գազ ձիթենատերև** *(A. oleifolius)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Alectryon oleifolius***S.T.Reynolds, 1987 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Գազ ձիթենատերև** (լատ.՝ Astragalus oleifolius), բակլազգիների ընտանիքի, գազ ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Թոսի է, 30-40 սմ բարձրությամբ։ Տերևները չափազանց խոշոր են, 30-40 սմ երկարությամբ, կազմված 8-12 զույգ խոշոր, օվալաձև, համարյա մերկ տերևիկներից, որոնք ունեն 2,5-3 սմ երկարություն և 1-1,3 սմ լայնություն, վերջանում են սուր ծայրով։ Տերևների առանցքներն ավարտվում են 0,5 սմ երկարությամբ փշերով։ Ցողունը խիստ կարճ է (բույսը թվում է անցողուն)։ Ծաղիկները հավաքված են շատ խոշոր, օվալաձև կամ գլխիկանման ծաղկաբույլերում, որոնք տեղավորված են գրեթե անմիջապես արմատավզիկի վրա։ Բաժակը ծածկված է խիտ, սպիտակ մազմզուկներով։ Պսակը վառ դեղին է։ Դրոշակաթիթեղը փոքր-ինչ երկար է եղունգից։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Հայաստանում, Փոքր Ասիայում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է Արագածում, Արարատյան դաշտում, Զանգեզուրում, Մեղրիում, Վայքում։ Աճում է միջին լեռնային գոտում, չոր, քարքարոտ թեքությունների վրա։ Էկոլոգիական խումբը՝ VIII:
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 67։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777063489 |

 |
Օգտակար աշխատանքը միշտ ավելի փոքր է քան կատարված աշխատանքը**Օգտակար գործողության գործակից** (**ՕԳԳ**)- համակարգի (սարքավորում, մեքենա) արդյունավետության բնութագրիչ իրեն փոխանցված կամ իր համար ծախսած էներգիայի նկատմամբ։ Որոշվում է արդյունավետ օգտագործած էներգիայի և հանարագումարային ծախսած էներգիայի հարաբերությամբ։ ՕԳԳ-ն հաճախ ներկայացնում է տոկոսային հարաբերակցությամբ։ Դրան համապատասխան՝ միմյանցից զանազանում են ծախսած աշխատանքը՝ Aծախս և օգտակար աշխատանքը՝ Aօգտ։ Օրինակ՝ եթե մեր նպատակն է m զանգված ունեցող բեռը բարձացնել h բարձրության վրա, ապա օգտակար աշխատանքը միայն այն աշխատանքն է, որը ծախսվում է բեռի վրա ազդրղ ծանրության ուժը հաղթահարելու համար։ Բեռը հավասարաչափ բարձացնելու դեպքում, երբ մեր կողմից կիրառված ուժը հավասար է բեռի ծանրության ուժին, այդ աշխատանքը կարելի է որոշել հետևյալ բանաձևով.

Aօգտ=Fծ{\displaystyle h=mgh}

Իսկ եթե բեռը բարձացնելու համար մենք օգտագործում ենք ճախարակ, կռունկ կամ էլ մի այլ մեքենա, ապա բեռի ծանրությոան ուժից բացի հարկ է լինում հաղթահարել նաև մեքենայի մասերի ծանրության ուժը, ինչպես նաև այդ մեքենայում գործող շփման ուժը։ Օրինակ՝ շարժական ճախարակ օգտագործելու դեպքում մենք հակադրված ենք լրացուցիչ աշխատանք կատարել.

ա) որպեսզի բարձրացնենք ճախարակը և ճոպանը,
բ) որպեսզի հաղթահարենք շփման ուժը ճախարակի առանցքում։

Այս ամենի պատճառով մեր կողմից ծախսած աշխատանքը միշտ գերազանցում է անհրաժեշտ օգտակար աշխատանքին՝

Aծախս>Aօգտ։

Օգտակար աշխատանքը միշտ այն ընդհանուր աշխատանքի մի որոշ մասն է, որը մարդը կատարում է մեխանիզմի միջոցով։
Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը ցույց է տալիս, թե օգտակար աշխատանքը կատարված աշխատանքի որ մասն է կազմում, կոչվում է մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից։

Գրականություն
-------------

* Գրոմով Ս.Վ. Ռոդինա Ն.Ա. ՖԻԶԻԿԱ, 7-րդ դասարան
| **՞**Գազ բթաթեփուկ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լոբազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Գազ բթաթեփուկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Astragalus amblolepis

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Գազ բթաթեփուկ** (լատ.՝ Astragalus amblolepis), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում գրանցված է։

Նկարագրություն
--------------

Տրագականտային, 10-35 սմ բարձրությամբ, ճյուղավորված, թաղիքե խավով, փշոտ թուփ է։ Տերևների երկարությունը 6-11 սմ է։ Տերևիկները 6-8-ական զույգ են, էլիպսաձև, ուռուցիկ ջեղերով։ Ծաղկաբույլը գնդաձև է և բազմածաղիկ։ Բաժակը խավոտ է, 6-9 մմ երկարությամբ, ատամիկները դեպի ներս ուղղված։ Պսակը վարդագույն է, դրոշի երկարությունը՝ 13-14 մմ, ականջուկանման։ Ունդերը ձվաձև-երկարավուն են, 6-8 մմ երկարությամբ։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Գեղամի ֆլորիստիկական շրջանում (Գեղարդ գյուղի շրջակայքում և Փրկիչ եկեղեցու ավերակներում)։ Աճում է նաև Արևելյան և Հարավային Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում և Հյուսիսային Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1700-1900 մ բարձրությունների վրա, խճաքարոտ լանջերին, թփուտներում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում է հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը 1 փոքրիկ պոպուլյացիա՝ 10 կմ²-ից պակաս տարածման և բնակության շրջանների մակերեսով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակություն մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 5352967
* IPNI: 476090-1
* IRMNG: 10671305
* NCBI: 2714370
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:476090-1
* Tropicos: 13025299

 |

 |
**Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник героям Первой мировой войны), հուշարձան՝ նվիրված Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին զոհված ռուս զինվորներին։ Գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի Պուշկինի շրջանի Պուշկին քաղաքի Կազանսկոե գերեզմանատնից ոչ հեռու։ Տեղադրվել է պատերազմի ավարտի 90-ամյա տարելիցին։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը կառուցվել է Սանկտ Պետերբուրգի բնակիչների և ադմինիստրացիայի նախաձեռնությամբ Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների խորհրդային տարիներին ավերված եղբայրական գերեզմանի տեղում։ 1918 թվականին հազարավոր մարդիկ են թաղվել Ցարսկոյե Սելոյի գյուղական գերեզմանատանը։ Խորհրդային տարիներին ժամանակավոր փայտե եկեղեցին ապամոնտաժվել է, զինվորների գերեզմանները դարձել են խոտածածկ, և 1934 թվականին միայն տեղագրական գծահանման միջոցով է որոշվել եղբայրական գերեզմանի պատմական սահմանները։

Ներկայումս այս ռազմական գերեզմանոցը կոչվել է «1914-1918 թթ. Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհված ռուս զինվորների Ցարսկոյե Սելոյի եղբայրական գերեզմանոց»։

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
-----------------------------------

Ցածր պատվանդանի վրա մոխրագույն գրանիտից յոթ մետր բարձրությամբ ստելան ավարտվում է ուղղափառ խաչով։ Հուշարձանի ճակատային մասում կա գրություն. «Առաջին համաշխարհային պատերազմում ընկած հերոսների հիշատակին։ 1914-1915-1916-1917-1918»։ Հուշարձանի հեղինակներն են սանկտպետերբուրգցի ռազմական ճարտարապետներ և նկարիչներ՝ գլխավոր ճարտարապետ, Լենինգրադի ռազմական շրջանի հրամանատարի խորհրդական Վ. Ֆիլիպով, ճարտարապետներ` Վ. Մուխին և Մ. Բունին, ճարտարապետության թեկնածու Յու. Զատիկին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Царском Селе открыт памятник героям Первой мировой войны

Արտաքին հղումներ
----------------

* В Пушкине прошла церемония памяти героев Первой мировой войны
* Памятник на Викимапиа
**1991-2008 թվականներ,** ժամանակաշրջան ԱՄՆ պատմության մեջ, որը սկսվել է Սառը պատերազմի ավարտից հետո։ ԽՍՀՄ փլուզմամբ ԱՄՆ-ն դարձավ աշխարհում միակ գերտերությունը՝ ստանձնելով առաջատար դերը Մերձավոր Արևելքի և Պարսից ծոցի ռազմական միջամտություններում։

Իրադարձություններ
-----------------

1993 թվականին նախագահ դարձավ ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցություն անդամ Բիլ Քլինթոնը, իսկ մեկ տարի անց ԱՄՆ հանրապետական կուսակցությունը 40 տարում առաջին անգամ մեծամասնություն կազմեց Կոնգրեսում։ Դեմոկրատական և հանրապետական կուսակցությունների միջև ընթացող ներքին մենամարտը հանգեցրեց կառավարության աշխատանքի դադարեցմանը։ Մոնիկա Լևինսկու սկանդալի հետ կապված մեղադրանքները 1998 թվականին հանգեցրին Քլինթոնի իմպիչմենտին, բայց ավելի ուշ նա արդարացվեց Սենատի կողմից։

2000 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթեց հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչ Ջորջ Ու. Բուշը։ Կառավարման սկզբում Բուշի վարչակազմը հավանություն տվեց կրթական բարեփոխումներին և բոլոր հարկերի կրճատմանը։ 2001 թվականի ահաբեկչական գործողություններից հետո ԱՄՆ-ն սկսեց պայքարել ակաբեկչության դեմ՝ ներխուժելով 2001 թվականին Աֆղանստան և 2003 թվականին՝ Իրաք։

«Կատրինա» փոթորկի ժամանակ կառավարության անվճռականությունը կարիքավորների նկատմամբ, ինչպես նաև իրաքյան պատերազմի ոչ ժողովրդականությունը հանգեցրեց Բուշի հասցեին քննադատությունների և օգնեց դեմոկրատներին Կոնգրեսում մեծամասնություն ստանալ։

Գլոբալացում և տենտեսական աճ
---------------------------

Բիլ Քլինթոնի նախագահության տարիներին ամերիկյան քաղաքական դիսկուրսը հիմնականում կենտրոնացած էր ներքին խնդիրների վրա։ 1990-ականների սկզբին ԱՄՆ տնտեսությունը գտնվում էր ռեցեսիայի մեջ։ Տնտեսության վերականգնումը սկսվել է 1994 թվականին և մեծ թաափ ստացել տեխնոլոգիական պայթյունի շնորհիվ։ 1998 թվականին գործազրկությունը կազմում էր 5%։

1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Միացյալ Նահանգները գերիշխող ռազմական տերություն էր աշխարհում, իսկ Ճապոնիան, որին համարում էին ԱՄՆ խոշորագույն տնտեսական մրցակիցը, հայտնվել էր լճացման շրջանում։ ԱՄՆ գլխավոր առևտրային մրցակիցը Չինաստանն էր։

1990-ական թվականներին ներգաղթը մեծացավ հիմնականում Լատինական Ամերիկայից և Ասիայից՝ հիմք հանդիսանալով հետագա տասնամյակների ընթացքում ԱՄՆ բնակչության ժողովրդագրական կազմի փոփոխությունների համար։ Լատինոամերիկացիները սկսեցին փոխարինել աֆրոամերիկացիներին՝ որպես ամենամեծ փոքրամասնություն։

Ռազմական կոնֆլիկտներ
--------------------

### Պատերազմ Պարսից ծոցում

Հիմնական հոդված՝ Իրաք-քուվեյթյան պատերազմ
Արդյունաբերական տեսանկյունից զարգացած աշխարհի զգալի կախվածությունը նավթից ակնհայտ է դարձել ԱՄՆ համար նախ 1973 թվականի համաշխարհային նավթային ճգնաժամից հետո, ապա՝ 1979 թվականի երկրորդ տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ։

Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունը 1990 թվականի օգոստոսի 2-ին ևս մեկ միջազգային ճգնաժամ է առաջացրել, երբ Իրաքը ներխուժել և փորձել է բռնակցել հարևան Քուվեյթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  United States Government Printing Office (September 18, 2001)։ «Public Law 107–40 107th Congress Joint Resolution»։ gpo.gov
2. ↑  «Joint Resolution to Authorize the Use of United States Armed Forces Against Iraq»։ Office of the Press Secretary։ October 2, 2002
3. ↑  Immigration Bill Fails to Survive Senate Vote, by *The New York Times*, 2007/06/28
Սևաճակատ շամփրուկ
*Lanius minor*
**Սևաճակատ շամփրուկ** (*Lanius minor*), շամփրուկների ընտանիքին պատկանող թռչուն։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Սևաճակատ շամփրուկի ճակատը և կտուցի հիմքից դեպի ծոծրակը տարածող բեզանման շերտերը սև են։ Գլխի վերին մասը, ծոծրակը և մեջքը՝ բաց մոխրագույն, թևերը՝ սև՝ լայնակի սպիտակ շերտով, որը թռիչքի ժամանակ ավելի լավ է երևում։ Պոչը սև է, եզրային փետուրները՝ սպիտակ, որովայնը սպիտակ է՝ վարդագույն երանգով։ Կտուցի ծայրը սուր է և կեռ, ինչպես գիշատիչ թռչուններինը։ Քաշը՝ 47-53 գ, թևի երկարությունը՝ 113-125 մմ։

Կենսակերպ
---------

Հայաստանում բնադրվող, չվող թռչուն է։ Գարնանը վերադառնում է ապրիլի վերջին-մայիսի սկզբին, աշնանը չվում է օգոստոս-սեպտեմբերին։ Չվում է առանձնյականերով։ Գերադասում է բնակվել այգիներում, խուսափում է անտառներից, հաճույքով բնակվում է բաց տարածություններում, որտեղ կան դաշտապաշտպան ծառաշերտեր։ Լայն տարածված է կիսաանապատների և լեռնային տափաստանների գոտում՝ Արարատյան հարթավայրում, Վայքում, Զանգեզուրում և այլուր։

Բնադրում
--------

Բնադրվում է մայիսից մինչև հուլիս, բույնը սարքում է օշինդրի ցողուններից և տեղադրում ծառերին՝ 2-10 մետր բարձրության վրա։ Դնում է 3-7 ձու՝ սպիտակ կամ թույլ կանաչավուն երանգով, մանուշակագույն պտերով։ Թխսակալում է էգը՝ 15-16 օր, ձագերը փետրավորված են լայնակի ալիքավոր շերտերով։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է բզեզներով և այլ անողնաշարավոր կենդանիներով։ Երբեմն որսում է նաև մանր կրծողներ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է միջին և հարավային Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Իրանում։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Մ. Ս. Ադամյան (1988)։ *Հայաստանի թռչունները*։ Երևան: «Արևիկ»։ էջ 33
**Ոգեպաշտություն**, անիմիզմ (լատ.՝ anima - ոգի, հոգի)՝ հավատ ոգիների և հոգու նկատմամբ, որոնք իբր կառավարում են մարդկանց, կենդանիներին, շրջապատող աշխարհի առարկաներն ու երևույթները։ Ոգեպաշտություն է նաև այն կեղծ հայեցակետը, ըստ որի բնության բոլոր էակներն ու առարկաներն ունեն հոգի։

Bertalda, Ոգիների հարձակումը

Ծագում
------

Ոգեպաշտության ծագման հարցը աղերսվում է կրոնի ծագման մասին ավելի ընդհանուր հարցին։ Ոգեպաշտությունը տոհմային համայնքի փուլում առաջացած երևույթ է, որի տարրերը պահպանվել են համաշխարհային բոլոր կրոններում։

Մոգություն և անիմատիզմ
----------------------

Ոգեպաշտությունից պետք է տարբերել մոգությունը, որը հավատ է գերբնական ճանապարհով նյութական առարկայի վրա անմիջականորեն ազդելու մարդու հնարավորությունների նկատմամբ և Անիմատիզմը (լատ.՝ animatus  - շնչավորված), որը հավատ է բնության կամ նրա մասերի անդեմ շնչավորվածության նկատմամբ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անիմիզմ - Կրոնադարան

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Catholic (1997—…) · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11953456b · GND: 4002067-8 · LCCN: sh85005293 · Microsoft: 2780363377 · NDL: 00560260 · NKC: ph233630 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 606)։*  |
**Պլաստիֆիկստորներ**, պոլիմերների փափկեցուցիչ, նյութեր, որոնք պոչիմերներին ավելացնելիս մեծացնում են նրանց պլաստիկությունը և առաձգականությունը։ Որպես պլաստիֆիկստորներ օգտագործում են չցնդող, ջրում չլուծվող, քիմիապես իներտ նյութեր, որոնք համատեղելի են պոլիմերի հետ՝ նրանց մեծ քանակներն անգամ պոլիմերի հետ առաջացնում են համասեռ և կայուն համակարգեր։

Հատկություններ
--------------

Առավել հաճախ օգտագործվող պլաստիֆիկստորներ են օրգնական և անօրգանական թթուների էսթերները՝ երկբուտիլֆտալատ, երկբուտիլսեբացինատ, եռբուտիլֆոսֆատ են, նավթի, քարածխի և փայտանյութի վերամշակման արդյունքները՝ նավթայուղ, կումարոնինդենային խեժեր, բևեկնախեժ են, էպօքսիդացված բուսական ձեթերը։ Որոշ պլաստիֆիկստորներ պոլիմերային նյութը դարձնում են ջերմակայուն, ցրտադիմացկուն, չհրկիզվող, խոնավակայուն, օժտում են այլ արժեքավոր հատկություններով։ Պոլիմերի հետ պլաստիֆիկտորներ խառնում են տարբեր եղանակներով, պոլիմերը մանրում են (դիսպերգում) պլաստիֆիկստորների լուծույթում կամ էմուլսիայում, պլաստիֆիկսորներ ավելացնում են մոնոմերին (նախքան պոլիմերումը կամ պոլիկոնդենսումը), բազմակոմպոնենտ պոլիմերային զանգվածին են։

Կիրառում
--------

Պլաստիֆիկստորների կիրառումը հեշտացնում է պոլիմերի վերամշակումը, լցոնների և այլ հավելանյութերի համասեռ բաշխումը, իջեցնում է զանգվածի ջերմամշակման համար պահանջվող ջերմաստիճանը։ Պլաստիֆիկստորների կիրառումը հատկապես կարևոր է պլաստմասսաների ստացման և վերամշակման դեպքում։ Արտադրվող պլաստիֆիկստորների մոտ 70%-ն օգտագործվում է պոլիվինիլ-քլորիդի վերամշակման համար։ Պաստիֆիկստորներ օգտագործում են նաև ռետինի և ներկերի արտադրության մեջ

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11978209w · GND: 4131757-9 · LCCN: sh85103152 · Microsoft: 58968531 · NDL: 00565133 · NKC: ph628964 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 323)։*  |
**Պլաստիկ վիրաբուժության միկրովիրաբուժության զարգացումը հանրապետությունում** պայմանավորված է Վիրաբուժության ինստիտուտում 1982 թվականին միկրովիրաբույժևերի նախաձեռնող խմբի կազմավորմամբ։ 1985 թվականից այն գործում է որպես առանձին ստորաբաժանում (գիտական ղեկավար՝ Ա. Սահակյան)՝ Պլաստիկ և վերակառուցողական միկրովիրաբուժական հանրապետական կենտրոն։ 1983 թվականին կատարվել է 1-ին հաջող վերապատվաստումը (ռեպլանտացիա), 1985 թվականին՝ 1-ին փոխպատվաստումը՝ տրանսպլանտացիան (Ա. Սահակյան, Տ. Սուլւտանյան)։ 1989 թվականին Ա. Սահակյանը պաշտպանել է 1-ին գիտական ատենախոսությունը՝ նվիրված դաստակի ֆունկցիայի վերականգնմանը՝ տարածուն վնասվածքների և նյարդագրկման ժամանակ ազատ անոթավորված փոխպատվաստանյութի (տրանսպլանտատ) կիրառմամբ։ Արցախյան պատերազմի տարիներին կենտրոնի աշխատակիցները բուժել են հարյուրավոր զինվորների, վիրաբույժներ Լ. Բաղդասարյանը, Արտավազդ Սահակյանը, Ա. Սարկիսովը, Ա. Քոչարյանը մասնակցել են պատերազմին։ 1990 թվականից կենտրոնում կատարվում են գեղագիտական վիրահատություններ։ 1991 թվականին Վիրաբուժության ինստիտուտում Լուիզ Սիմոն Մանուկյանի նախաձեռնությամբ բացվել է պլաստիկ վիրաբուժության ևս մեկ բաժանմունք (Գ. Ստամբոլցյան, Գ. Բաբլոյան)։ 1996 թվականին Երևանի պետական բժշկական համալսարաում հիմնադրվել է պլաստիկ վիրաբուժության և միկրովիրաբուժության կլինիկա և ամբիոն, որը հենակետեր ունի Համալսարանի № 1 կլինիկա, հիվանդանոցում (ղեկավար՝ Արտավազդ Սահակյան), «էրեբունի» (ղեկավար՝ Ա. Հովհաննիսյան), «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» (ղեկավար՝ Գ. Բաբլոյան) ՀԲԿ-ներում։ Պլաստիկ վիրաբուժության բաժանմունքներ են գործում «Արմենիա» ՀԲԿ-ում (ղեկավար՝ Լ. Բաղդասարյան), 8-րդ հիվանդանոցում (ղեկավար՝ Կ. Դանիելյան)։ Համանուն ծառայություններ կան նաև «Նաիրի», «Մալաթիա» ՀԲԿ-ներում և Ստեփանակերտում։ Համալսարան. № 1 կլնիկական հիվանդանոցի պլաստիկ վերակառուցող, վիրաբուժության և միկրովիրաբուժության կլինիկայում տարեկան կատարվում է ավելի քան 1000 վիրահատություն։ Ամբիոնի գիտական աշխատանքները վերաբերում են վերջույթների վնասվածքների բուժման, ինչպես նաև դեմքի և կրծքագեղձի ուռուցքային ախտահարումների պատճառով առաջացած թերությունների շտկման հարցերին։ Ամբիոնը հրատարակել է «Պլաստիկ ռեկոնստրուկտիվ վիրաբուժություն և միկրովիրաբուժություն» (հայերեն և անգլերեն) ուսումնական ձեռնարկը։ Ա. Սահակյանն աշխարհում առաջինն է նկարագրել վիրահատությունների ժամանակ օգտագործվող բազմաթիվ բարդ լաթեր՝ միջային ներբանային լաթ, ոտնաթաթի կարճ տարածիչ մկանից վերցրած լաթ, այտային բարդ մաշկալորձաթաղանթային լաթ, միջնակ նյարդի զարկերակի վրա հիմնված լաթ (Ջամի Բերտելիի հետ), բազկային հյուսակի վնասվածքների ժամանակ կիրառել է որովայնի առաջային պատի նյարդավորված ուղիղ մկանը, ինչպես նաև ծղիկային նյարդավորված մկանախմբերն ու մեջքի լայնագույն մկանը։ 1998 թվականին հիմնադրվել է Պլաստիկ վիրաբույժների (նախագահ՝ Ա. Սահակյան), 2004 թվականին՝ Պլաստիկ և վերակառուցող, վիրաբույժների (նախագահ՝ Ա. Հովհաննիսյան) հայկական ընկերակցությունը, որոնք ներկայումս միավորված են։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Քրոմոսոմները մեյոզում
**Քրոմոսոմային հավաքակազմեր** տեսակի չափանիշներից մեկի՝ գենետիկական չափանիշի հիմքը կազմում է քրոմոսոմների քանակը բջջում, որը օրգանիզմի յուրաքանչյուր տեսակի համար հաստատուն մեծություն է։ Կենդանի օրգանիզմների որոշ տեսակների քրոմոսոմների դիպլոիդ քանակները նշված են աղյուսակ 2-ում։ Աղյուսակի ուսումնասիրությունից կարելի է եզրակացնել, որ կենդանի օրգանիզմների կազմավորվածության մակարդակը կախված չէ քրոմոսոմների թվից։

Մարդկային քրոմոսոմներ

Աղյուսակ 2
----------

| Կենդանի օրգանիզմ | Քրոմոսոմների դիպլոիդ հավաքակազմը |
| --- | --- |
| մարդ բանական (**Homo sapiens**) | 46 |
| մակակ ռեզուս (**Macacus rhesus**) | 42 |
| այծ տնային (**Carpa hircus**) | 60 |
| առնետ գորշ (**Rattus norvegicus**) | 42 |
| մողես ճարպիկ (**Lacerta agilic**) | 38 |
| ճանճ սենյակային (**Musca domestica**) | 12 |
| պտղաճանճ դրոզոֆիլ (**Drosophila melanogaster**) | 8 |
| հիդրա սովորական (**Hydra vulgaris**) | 32 |
| մալարիայի պլազմոդիում (**Plasmodium malariae**) | 2 |
| ոլոռ ցանքսային (**Pisum sativum**) | 14 |
| լոբի սովորական (**Phaseolus vulgaris**) | 22 |
| գարի սովորական (**Hordeum vulgare**) | 14 |
| ցորեն փափուկ (**Triticum aestivum**) | 42 |

Չբաժանվող կորիզներ
------------------

Չբաժանվող կորիզներում քրոմոսոմները նրբագույն թելերի ձև ունեն, և այդ պատճառով դրանք հնարավոր չէ տեսնել լուսային մանրադիտակով։ Այս նրբագույն թելերը, որոնցից յուրաքանչյուրն սպիտակուցի հետ միացած ԴՆԹ-ի մեկ մոլեկուլ է, կարող են 1 սմ-ից ավելի երկար լինել։ Չբաժանվող կորիզների թելաձև քրոմոսոմները դասավորվում են կորիզահյութում, միահյուսված են իրաի հետ, և դրանց առանձին-առանձին տեսնելը լուսային մանրադիտակի օգնությամբ անհնար է։

Սակայն երկարությամբ խիստ ձգված թելաձև քրոմոսոմներն, ինչպես նաև դրանց առանձին մասերը, լավ երևում են էլեկտրոնային մանրադիտակի օգնությամբ։

Բջջակորիզում պարունակվող քրոմոսոմներ
------------------------------------

Բջջակորիզում պարունակվող քրոմոսոմները միշտ զույգերով են լինում, այսինքն կան երկուական միանման կամ **հոմոլոգ քրոմոսոմներ**, որոնք զույգ են կազմում։ Սեռական եղանակով բազմացող օրգանիզմների մոտ այդ քրոմոսոմներից մեկը մայրական է, իսկ մյուսը՝ հայրական։ Այսպես, մարդու 46 քրոմոսոմները կազմում են 23 զույգ, յուրաքանչյուր զույգում կա 2 միանման քրոմոսոմ։ Տարբեր զույգերի քրոմոսոմներն իրարից տարբերվում են մեծությամբ, ձևով, առաջնային և երկրորդային սեղմվածքների դասավորության տեղերով, գեների պարունակությամբ և հաջորդականությամբ։
Բջջակորիզում պարունակվող քրոմոսոմների ամբողջությունը կոչվում է **քրոմոսոմային հավաքակազմ**։ Քրոմոսոմային որոշակի հավաքակազմը բնորոշ է օրգանիզմների յուրաքանչյուր տեսակի համար։

Քրոմոսոմների փոփոխությունները միտոզի տարբեր փուլերում
-----------------------------------------------------

Ինտերֆազում և միտոզի տարբեր փուլերում քրոմոսոմներում առկա է ժառանգական տեղեկատվության տարբեր քանակ։ ԴՆԹ-ի կրկնապատկումից հետո յուրաքանչյուր քրոմոսոմ կրում է 2 քրոմատիդ, որը շարունակում է ամբողջ պրոֆազում և մետաֆազում։ Սկսած անաֆազից, երբ տեղի է ունենում քրոմատիդների տարամիտում դեպի բևեռներ, յուրաքանչյուր քրոմոսոմ կրում է միայն 1 քրոմատիդ, որը տևում է մինչև ինտերֆազի միջին, S-փուլը։

Աղբյուրներ
----------

10-րդ դասարանի, Կենսաբանության դասագիրք
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)
**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, խաչքար-հուշակոթող Արարատի մարզի Վանաշեն գյուղում։

Պատմություն
-----------

Խաչքարը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին ընդառաջ, 2015 թվականի ապրիլի 20-ին։ Հուշակոթողի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Արարատի փոխմարզպետ Իլիչ Շադյանը, ՀՀ քաղաքական և ռազմական գործիչ Գրիգոր Գրիգորյանը, Հայր Սամվել աբեղա Մխիթարյանը, վանեցիների, սասունցիների, մշեցիների սերունդներ, հոգևորականներ՝ Արարատյան հայրապետական թեմից։

Տվյալներ
--------

Խաչքար-հուշակոթողը կառուցվել է համայնքային բյուջեի միջոցներով։ Հուշակոթողը կառուցվել է ընդարձակ հրապարակի վրա, ունի 3.5 մետր բարձրություն։ Խաչքարը խորհրդանշում է ցեղասպանված հայերի, հայ մշակույթի ոչնչացումը, հրեշտակները՝ թուրքական յաթաղանին զոհ դարձած մանուկներն են։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Վանաշեն)***էջը Վիքիպահեստում |


1. ↑  Վանաշենում բացվեց Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին նվիրված խաչքար-հուշակոթող
2. ↑  Խաչքար—հուշակոթող՝ Վանաշենում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վանաշենում հուշարձան բացվեց(չաշխատող հղում)
**Վերլուծության էլեկտրաքիմիական եղանակներ**, քանակական և որակական վերլուծության ֆիզիկաքիմիական եղնակներ, որոնք իրականացվում են վերլուծվող համակարգի ծավալում կամ ֆազերի բաժանման մակերեույթի վրա տեղի ունեցող հետազոտվող նյութի կառուցվածքի, քիմիական բաղադրության կամ կոնցենտրացիայի փոփոխությամբ պայմանավորված էլեկտրաքիմիական երևույթները հետազոտելով։

Վերլուծության եղանակներ
-----------------------

### Պոտենցիալաչափություն

Հիմնված է դարձելի շղթայի էլշու-ի(էլեկտրաշարժ ուժ) չափման վրա, երբ էլեկտրոդի պոտենցիալը մոտ է հավասարակշռային արժեքին, ընդգրկում է օքսիդավերականգնման, իոնաչափական և պոտենցիալաչափային տիտրումները։

### Վոլտամպերաչափություն

Հիմնված է էլեկտրաքիմիական բջիջով անցնող բևեռացման հոսանքի և լարման կախումը որոշելու վրա, երբ էլեկտրոդի պոտենցիալը զգալիորեն տարբերվում է նրա հավասարակշռային արժեքից։ Ներառնում է բազմաթիվ եղանակներ և լայնորեն կիրառվում է լուծույթների ու հալույթների վերլուծության համար։

### Կուլոնաչափություն

Կուլոնաչափություն Հիմնված է էլեկտրաքիմիական ռեակցիայի հեսփանքով էլեկտրոդի վրա անջատված նյութի քանակությունը (տես Ֆարադեյի օրենքներ) որոշելու վրա։ էլեկտրոդի պոտենցիալը տարբերվում է հավասարակշռային արժեքից։ Ներառնում է վերլուծության ուղղակի և անուղղակի եղանակներ,
Էլեկտրավերլուծությունը և կուլոնաչաՓական տիտրումը։

### Կոնդուկտոմնտրիա

Հիմնված է էլեկտրոլիտի էլեկտրահաղորդականությունը չավւելու վրա։ Ներառնում է վերլուծության ուղղակի և անուղղակի եղանակներ։ Օգտագործում են հաստատուն և փոփոխական (ցածր և բարձր հաճախության) հոսանքներ։

### Դիէլեկտրաչափություն

Հիմնված է էլեկտրական դաշտում մասնիկի (մոլեկուլ, իոն) կողմնորոշմամբ պայմանավորված նյութի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը չափելու վրա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 409)։*  |
Լամպային ժամացույց, 18-րդ դար
**Կրակի ժամացույց**, ժամացույցի տեսակ, որ լայն տարածում է ունեցել հնում։

Տեսակներ
--------

### Լամպային ժամացույց

Կավե կամ ապակյա լամպի մեջ լցվել է այնքան յուղ և ընտրվել այնպիսի պատրույգ, որ բավարարել է որոշակի ժամանակահատվածի համար։ Ժամացույցի այս տեսակից ամենից շատ օգտվել են հանքափորները` լամպի մեջ լցնելով 10 ժամ այրման համար նախատեսված յուղ։ Երբ սպառվել է յուղը, ավարտվել է և աշխատանքային օրը։ Լամպային ժամացույցները հաճախ վերին մասում լայնացող տեսք էին ունենում, որպեսզի յուղի մակարդակը հավասարապես իջնի, քանի որ երբ յուղի մակարդակը բարձր էր, ճնշումը մեծ էր, և յուղն արագ էր վառվում, իսկ երբ յուղի մակարդակը ցածր էր, նույն ժամանակահատվածում ավելի մեծ ծավալով էր վառվում, բայց յուղի մակարդակը նույն չափով չէր պակասում։

### Մոմե ժամացույցներ

Չինաստանում կրակի ժամացույցները տարածված էին մոմե ժամացույցների տեսքով։ Դրանք պատրաստվում էին հատուկ տեսակի ծառերից ստացված փոշով։ Փայտը խառնել են անուշաբույր նյութի հետ` ստացված զանգվածից ձևավորելով տարբեր չափերի մոմեր։ Մոմի նման բաղադրությունը ապահովում էր հավասարաչափ այրում։ Մոմերը կարող էին վառվել ամիսներ շարունակ` չպահանջելով հատուկ խնամք։ Չինական կրակի ժամացույցներն օգտագործվել են նաև զարթուցիչի գործառույթով։ Այդ դեպքում որոշակի հատվածներում ամրացվել են մետաղե գնդեր, որոնք մոմի վառվելու նախանշված ժամանակահատվածում ընկել են ճենապակուց սկահակի մեջ` բարձր, զրնգուն ձայն արձակելով։

Չինաստանում կիրառվել են նաև տարբերանշաններով մոմեր։ Պատրույգի տարբեր հատվածներում ավելացրել են զանազան անուշաբույր նյութեր, որպեսզի ամեն ժամի մոմը տարբեր բույրեր արձակի։

13-րդ դարում մոմե ժամացույցները տարածում են գտել Եվրոպայում, այդ թվում նաև տիրակալների շրջանում։

### Պատրույգային ժամացույցներ

Պատրույգային ժամացույցներն ունեցել են մետաղե պատրույգներ, որոնք արտաքինից պատվել են ձյութի և փայտի տաշեղների շերտով։ Դրանց որոշակի հատվածներում թելով ամրացրել են մետաղական գնդեր։ Թելի այրման արդյունքում գունդը ընկել է ցած` նշելով որոշակի ժամանակահատված։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Stanislav Michal.* Knotové a doutnákové hodiny // Hodiny : Od gnómonu k atomovým hodinám. — 2-е изд. — Прага: Státní nakladatelství technické literatury (SNTL), 1987. — С. 51-54. — 269 с. Первое издание книги было переведено на русский язык: *Станислав Михаль.* Часы. От гномона до атомных часов. — М.: Знание, 1983. — 256 с. — (Переводная научно-популярная литература).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիքիպահեստում կան Կրակի ժամացույց թեմայով մեդիաֆայլեր

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7562196-4 |

 |
**Լիցքավորված մասնիկների կուտակիչներ**, արագացուցիչների տիպի էլեկտրաֆիզիկական տեղակայումներ, որոնք նախատեսված են մասնիկների և հակամասնիկների (էլեկտրոններ և պոզիտրոններ, պրոտոններ և հակապրոտոններ) փնջերը սևեռված շառավղով փակ ուղեծրերի շուրջը կուտակելու և բախման մեջ դնելու համար՝ բարձր էներգիայի տարրական մասնիկների փոխազդեցությունները անիհիլացման պրոցեսներում հետազոտելու նպատակով։

Կազմված են նշանափոխ կիզակետումով օղակաձև էլեկտրամագնիսներից (հաստատուն կամ քվազիհաստատուն մագնիսական դաշտով), որոնց բևեռների արանքում տեղադրվում է ~10−9 տոր մնացորդային ճնշումով վակուումային խցիկը (դրանում են կուտակվում մասնիկները), ներարկող համակարգից և արագացող համակարգից, որը նախատեսված է սինքրոտրոնային ճառագայթման հետևանքով մասնիկների էներգիայի կորուստները հավասարակշռելու համար։

Նույն էներգիայի արագացուցիչների համեմատությամբ լիցքավորված մասնիկների կուտակիչների առավելությունն այն է, որ բախվող մասնիկների ողջ էներգիան օգտագործվում է երկրորղային մասնիկների ծնման ռեակցիաներում։ Լիցքավորված մասնիկների կուտակիչները բնութագրվում են 

{\displaystyle L={\frac {N^{2}S}{f}}}
լուսատվությամբ (N-ը մասնիկների թիվն է յուրաքանչյուր փնջում, Տ-ը՝ փնջերի կտրվածքը բախման տեղում, f-ը՝ բախումների հաճախականությունը)։

ժամանակակից կուտակիչները նախագծվում են Լ= 1032 սմ−2վրկ−1 լուսատվությամբ։

Հզորությունը
------------

Ներկայումս գործում են մինչև 4,5 ԳէՎ էներգիայով էլեկտրոնների և պոզիտրոնների կուտակիչներ Սթենֆորդում (ԱՄՆ), Նովոսիբիրսկում (նախկին ՍՍՀՄ)], նախագծվում և կառուցվում են 20—40 ԳէՎ էներգիայով էլեկտրոնների ու պոզիտրոնների 200—400 ԳէՎ էներգիայով պրոտոնների ու հակապրոտոնների կուտակիչների համալիրներ։

Կիրառությունները
----------------

Լիցքավորված մասնիկների կուտակիչներում ծագող մագնիսաարգելակման կամ սինքրոտրոնային ճառագայթումը օգտագործվում է պինդ մարմնի ֆիզիկայի, աստղաֆիզիկական, կենսաբանական, բժշկական խնդիրների հետազոտման համար։

Տես նաև
-------

* Լիցքավորված մասնիկների արագացուցիչներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 637)։*  |
**Մկրտիչ Ենգիբարյանի տուն**, բնակելի տուն Երևանում։ Գտնվում է Փավստոս Բուզանդի 4 հասցեում։ Կառուցվել է 1907 թվականին, ճարտարապետ Բորիս Մեհրաբյանի կողմից։ Պատկանում էր քաղաքային խորհրդի պատգամավոր, վաճառական Մկրտիչ Ենգիբարյանին, որը 1894 թվականից զբաղվում էր Պարսկաստանից և Թուրքիայից նավթի արտահանմամբ։ 1920-ական թվականներին այստեղ է տեղավորվել Հայաստանի կենտրոնական վիճակագրական վարչությունը։

Նկարագրություն
--------------

Շենքը միահարկ է, ունի նկուղ։ Զուգաչափ հատակագծային հորինվածքն ուղղանկյուն է, երկայնակի հիմնապատով բաժանված է երկշարք սենյակների (ճակատի երկարությունը 34,6 մետր, սենյակների չափերը՝ 25,16 քառակուսի մետր և այլն)։ Կառույցի կենտրոնական առանցքում դեպի բակը տանող միջանցիկ մուտքն է, իսկ եզրերին՝ երկու շքամուտք։ Տարածքի խորքն են ձգվում երկու կարճ թև, որոնք հատակագծին տալիս են Ս տառի տեսք։ Բակի ճակատի երկարությամբ բաց սրահներ են (2,7 մետր խորությամբ)։ Պատերը տուֆակերտ են, միդիս շարվածքով։ Հատակագծային կազմության համանմանությամբ փողոցի կողմից, հարավ-արևմտյան ճակատի կառուցվածքը զուգաչափ է և ունի երեք առանցք։ Կենտրոնական առանցքը ելուստներով է և մուտքի կամարային կիսարշրջանաձև ճակատամասով, որն ամրացած է կիսասյուներով։ Կողային շքամուտքերը ձևավորված են համանման։ Դեկորատիվ-կիրառական արվեստի նմուշներ են փայտե բարձրաքանդակ դռները։ Շենքի ճակատը երկար է և բարձր, և այդ հարաբերակցությունը շեշտում է շենքի հորիզոնական ձգվածությունը։

Պատկերասրահ
-----------

*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  Հուշարձան, Տարեգիրք Գ, «Հուշարձան» 2005, էջ 198-199, ISBN 978-99930-865-2-5

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մկրտիչ Ենգիբարյանի տուն** կատեգորիայում։ |
"**Fly with Me**" (հայերեն՝ «Թռի՛ր ինձ հետ»), երգ, որով երգչուհի Արծվիկը ներկայացրել է ՀայաստանըԵվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթում։ Երգի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2017թ մարտի 18-ին։ Արծվիկը ներկայացել է Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթին առաջին կիսաեզրափակչի ՝ երկրորդ հատվածում։ 

Fly with me երգի երաժշտության համահեղինակները Լևոն և Լիլիթ Նավասարդյաններն են, խոսքերի համահեղինակները՝ Ավետ Բարսեղյանը և Դավիթ Ծերունյանը:Երգի մեղեդային գիծը հիմնված է աշխարհի տարբեր էթնիկ երաժշտությունների առանձնահատկությունների, ընդհանրությունների վրա և զարգացնում է մրցույթի այս տարվա՝ «Տոնենք բազմազանությունը» կարգախոսը։ Երգի հիմքում մի աղջկա կյանքի պատմություն է, ով մարմնավորելով ամենանվիրական զգացմունքը՝ սերը, համադրում է կյանքի տարբեր գույները և հավաքում աշխարհի հեքիաթները, այն պատմությունները, որոնք պատմում են մեզ, թե ովքեր ենք մենք իրականում։ Ընդգրկելով աշխարհի ողջ բազմազանությունը՝ աղջիկը թռչում է վեր՝ դեպի երկնային բարձունքներ, ու դառնում արև, որի սերն ու լույսն ընդհանուր են բոլորի համար՝ միակը բոլորիս համար։ 

Տեսահոլովակում ևս պահպանված է երգի մեղեդային գիծը և ոճաբանորեն փորձ է կատարվել ներկայացնել տարբեր էթնիկ առանձնահատկություններ։ Տեսահոլովակում ինքնատիպ բեմադրությամբ և լուսային էֆֆեկտների միջոցով արտացոլվել են արևի ճառագայթները, որոնք, ինչպես երգում է նշվում, շողում են բոլորի համար նույն ջերմությամբ։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը Արթուր Մանուկյանն է, օպերատորը՝ Մկրտիչ Մալխասյանը, ոճաբանը՝ Արամ Նիկոլյանը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* http://www.eurovision.am

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
 Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում |
| --- |
|  |
| 

| * դ
* ք
* խ
Մասնակցություն |
| --- |
|  |
| 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 •  ~~2012~~ • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 •  ~~2020~~  • 2022• 2023 |

 |
|  |
| 

| * դ
* ք
* խ
Արտիստներ |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 2000-ականներ | Անդրե • Հայկո • Սիրուշո • Ինգա և Անուշ Արշակյաններ |
|  |
| 2010-ականներ | Եվա Ռիվաս • Էմմի Բեջանյան • Դորիանս • Արամ Mp3 • Genealogy • Իվետա Մուկուչյան • Արծվիկ • Սևակ Խանաղյան  • Սրբուկ |
|  |
| 2020-ականներ | Աթենա Մանուկյան • Ռոզա Լին • Բրյունետ |

 |

 |
|  |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երգեր |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 2000-ականներ | «Without Your Love» • «Anytime You Need» • «Քելե Քելե» • «Ջան Ջան» |
|  |
| 2010-ականներ | «Apricot Stone» • «Boom Boom» • «Lonely Planet» • «Not Alone» • «Face the Shadow» • «LoveWave» • «Fly with Me» • «Քամի»  • «Walking Out» |
|  |
| 2020-ականներ |  ~~«Chains on You»~~  • Snap |

 |

 |

 |
**Անկախության բանակ**, կամավորական աշխարհազորային ռազմաքաղաքական միավորում։ Կազմավորվել է 1989 թվականի հոկտեմբեր-դեկտեմբերին՝ Ազգային ինքնորոշում միավորում (ԱԻՄ) կազմակերպության խորհրդի անդամների (Աշոտ Նավասարդյան, Մովսես Գորգիսյան, Լ. Հակոբյան, Ազատ Արշակյան, Ռազմիկ Մարկոսյան, Ա. Հակոբյան, Ն. Զուրաբյան, Գ. Միրզոյան, Դ. Հակոբյան) նախաձեռնությամբ։

«Անկախության բանակի» գաղափարական, կազմակերպչական սկզբունքները և նպատակները շարադրված են Հռչակագրում, ուր մասնավորապես ասված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | - «Բանակը կոչված է պաշտպանելու Հայաստանի անկախացման գործընթացը, ազգի յուրաքանչյուր նվաճում օտար ոտնձգություններից... Այն գալիս է անվարան հերթափոխի Հայրենիքի հավերժության զոհասեղանի առաջ՝ հանուն մեր դարավոր իղձի իրականացման...»։ |  |

Նպատակները և առաքելությունները չէին սահմանափակվում Հայաստանի ինքնապաշտպանական խնդիրներով և ունեին ազգային հիմնախնդիրների ավելի լայն ընդգրկում։ 1990 թվականի մարտի 23-ին «Անկախության բանակը» հայտարարությամբ դուրս է եկել ԱԻՄ կազմից, դարձել ինքնուրույն միավոր, պահպանել անվանումը և նպատակները։ «Անկախության բանակի» մի քանի ղեկավարներ (Ա. Նավասարդյան, Լ. Հակոբյան, Ն. Զուրաբյան, Ա. Հակոբյան) 1990 թվականի ապրիլի 2-ին հիմնադրաված Հայաստանի հանրապետական կուսակցության շարքերում ներգրավվել և ստեղծել են նոր ռազմական խորհուրդ (գերագույն հրամանատար՝ Ա. Նավասարդյան, առաջին տեղակալ՝ Լ. Հակոբյան, անդամներ՝ Ա. Հակոբյան, Վ. Ավետյան, Հ. Գևորգյան, Ա. Մալխասյան, Ա. Աղաբեկյան, Կ. Կարապետյան, ընդհանուր հրամանատար՝ Լ. Ազգալդյան, շտաբի պետ՝ Ա. Աղաբաբյան, հրամանատարներ՝ Ա. Թովմասյան, Ա. Մալխասյան, Ա. Աղաբեկյան, Վ. Ավետյան, Ս. Մարգարյան, Ա. Ավետիսյան)։ 1989 թվականի դեկտեմբերից «Անկախության բանակը» ստորաբաժանումներ է ունեցել Երևանում, Էջմիածնում, Արտաշատում, Արմավիրում, Արարատում, Մասիսում, Չարենցավանում, Կամոյում, Վարդենիսում, Վանաձորում, Իջևանում, Տաշիրում, Արցախում։

1990 թվականի փետրվարին մի շարք աշխարհազորային միավորումների և «Անկախության բանակի» նախաձեռնությամբ ստեղծվել է Հայաստանի աշխարհազորային ուժերի Պաշտպանության համակարգիչ խորհուրդը, որի շրջանակներում պետք է գործեին ՀՀ բոլոր ինքնապաշտպանական կազմավորումները։

1989-1990 թվականներին «Անկախության բանակը» մասնակցել է ՀՀ սահմանների և Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ 1990 թվականի մայիսի 27-ին «Անկախության բանակի» ակտիվ գործունեության շնորհիվ կանխվել է Երևանի երկաթուղային կայարանում ԽՍՀՄ Զինված ուժերի և պետական անվտանգության կոմիտեի կողմից կազմակերպված սադրիչ գործունեությունը։

1990 թվականի օգոստոսի 23-ին «Անկախության բանակը» կազմալուծվել է, հրամանատարները և ազատամարտիկներն անցել են քաղաքական գործունեության, զինվորական և քաղաքացիական ծառայության։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լա Ռիոխա (այլ կիրառումներ)

**Լա Ռիոխա** (իսպ. La Rioja) ՝ արգենտինական Լա Ռիոխա նահանգի մայրաքաղաք, գտնվում է նահանգի արևելքում, ունի գրեթե 290 000 բնակչություն։

Լա Ռիոխան ընկած է Սիեռա Դե Վելասկոյի ստորոտին, Բուենոս Այրեսից 1167 կմ և Կորդովայից 430 կմ հեռավորության վրա։ Սա Արգենտինայի ամենաչոր և ամենանոսր բնակեցված տարածքներից է։ Քաղաքային «Կապիտան Վիսենտե Ալմանդոս Ալմոնասիդ» (իսպ. Aeropuerto Capitán Vicente Almandos Amonacide) օդանավակայանից, որը գտնվում է Լա Ռիոխայից 7 կմ հեռավորության վրա, կատարվում են կանոնավոր չվերթներ դեպի Բուենոս Այրես և Կատամարկա։

Կլիման չոր է, կիսաանապատային, ձմռանը միջին ջերմաստիճանը + 5 °C − +20 °C է, իսկ ամռանը՝ +21 °С − +35 °С, առավելագույնը՝ 40 °C։

Քաղաքը անվանվել է Իսպանիայի Լա Ռիոխա նահանգի պատվին՝ Տոդոս Լոս Սանտոս դե լա Նուեվա Ռիոխա։ Լա Ռիոխան հիմնադրել է 1591 թվականի մայիսի 20-ին Խուան Ռամիռես դե Վելասկոն, ով այդ ժամանակ եղել է Տուկումանի կառավարիչը։

Տնտեսություն
------------

Ամբողջ նահանգի տնտեսությունը հիմնված է եղել անասնապահության և գյուղատնտեսության, ինչպես նաև գինիների արտադրության վրա։ Բայց 1970-ական թվականներին սկսվեց ինդուստրացումը, և հիմա Լա Ռիոխա մեծ դեղագործական կենտրոն է Արգենտինայում։

Շատերը Լա Ռիոխայում աշխատում են շինարարությունում, տնտեսությունը նաև զարգանում է տուրիզմի և հյուրանոցային բիզնեսի շնորհիվ, որը կապված է Չիլեսիտո և ազգային պարկ Տալամպայա այցելողների հետ։ Բացի այդ, շատերը զբաղված են սեզոնային աշխատանքներով ամառային բերքահավաքների ժամանակ՝ ձիթապտղի տնկարաններում, խաղողի այգիներում, բամբակի դաշտերում, վերամշակման գործարաններում և ապրանքների բաշխման վայրերում։ 
Լա Ռիոխայում գտնվում է Լա Ռիոխա Պետական համալսարանը, որը կառուցվել է 1970 թվականին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2005-10-25 at the Wayback Machine. (իսպ.)
* Տեղեկություն Լա Ռիոխայի մասին (անգլ.)
* Պետական համալսարան Լա Ռիոխա (իսպ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11865459w · GND: 4117035-0 · LCCN: n82116566 · SUDOC: 026399938 · VIAF: 127866833 · WorldCat VIAF: 127866833 |

 |
**Ռազմադաշտային վիրաբուժությունը** բժշկության, մասնավորապես՝ ռազմական բժշկության մի ժամանակակից մարտական վնասվածքների ախտածագումը, կլինիկան, ախտորոշման եղանակները, ինչպես նաև ռազմական գործողությունների ժամանակ ցույց տրվող վիրաբուժական օգնությունը և հետագա բուժումը կազմակերպելու հարցերը։

Վիրաբուժությամբ մարտի դաշտում զբաղվել են դեռևս պատմական խորը անցյալում։ Ըստ էության զինվորական վիրաբույժները համարվում են նաև հին աշխարհի վիրաբուժության հիմնադիրները։ Հիպոկրատը իր աշխատություններում բազմիցս ընդգծել է պատերազմական գործողությունների դերը վիրաբուժության զարգացման գործում։ Հրազենային վերքերի առանձնահատկություններն առաջին անգամ ուսումնասիրել է 16-րդ դարի ֆրանսիացի հայտնի զինվորական վիրաբույժ Ամբրուազ Պարեն, իսկ 18-րդ դարում մեկ այլ ֆրանսիացի վիրաբույժ Ա. Լեդրանը առաջարկել է կիրառել այդ վերքերի վիրաբուժական մշակման մի նոր եղանակ, որի հիմքում ընկած էր դրանց լայն բացազատումը։ Սակայն մինչև 19-րդ դարը ռազմադաշտային վիրաբուժությունը, որպես առանձին դիսցիպլինա, դեռևս ձևավորված չէր։

19-րդ դարում ռուս վիրաբույժ Ն.Ի. Պիրոգովի գործունեությունը բերեց ռազմադաշտային վիրաբուժության հիմնադրմանը և զարգացմանը։ Պիրոգովը առաջինն էր, ով մարտի դաշտում կիրառեց անզգայացումը (եթերային նարկոզ), մշակեց վիրավորների տեսակավորման սկզբունքը, ներգրավեց կանանց՝ վիրավորներին օգնություն ցույց տալու համար։

Անգլիացի վիրաբույժ Դ. Լիստերը վերքերի բուժման ժամանակ առաջինն էր, ով սկսեց կիրառել կարբոլաթթվի լուծույթը՝ որպես հակասեպտիկ միջոց։ Դա հնարավորություն տվեց ռազմադաշտային վիրաբուժության պայմաններում կրճատել թարախանեխային բարդությունների քանակը և բարելավել մարտի դաշտում կատարվող վիրահատական միջամտությունների արդյունավետությունը։

Գրականություն
-------------

* Զարացյան Ա.Ք. Գրիգորյան Ռ.Ա. (2000)։ *Ռազմադաշտային վիրաբուժություն*
**Ոսկե խնձորներով ծառը**, «Քրիսթմս Ֆիլմս» ստուդիայի կողմից 1999 թվականին ստեղծված տիկնիկային մուլտֆիլմ, որի պատվիրատուն Բրիտանական BBC հեռուստաընկերության չորրորդ ալիքն է։ Ռեժիսոր Նատալյա Դաբիժը մուլտֆիլմը ստեղծել է հոլանդական հեքիաթների մոտիվներով՝ «Աշխարհի ծողովուրդների հեքիաթները» նախագծի շրջանակներում։

Սյուժե
------

Հոլանդիայում շատ հողմաղացներ կան։ Դրանցից մեկի կողքին կար մի տուն, որտեղ ապրում էին հողմաղացպանը և նրա աղջիկը՝ Մարիկան։ Աղջիկը հիանալի ասեղնագործում էր և միաժամանակ այնքան դյութիչ երգում, որ նույնիսկ քամին էր լսում։ Ծեր հողմաղացպանը հիվանդանում է և աղջկան պատվիրում կանչել հարևաններին։ Երբ հյուրերը գալիս են, հողմաղացպանը սկսում է պատմել․ «Երբ ես խնամախոսում էի Մարիկայի մորը, նրա հայրն ինձ և եղբայրներիս պատմեց լճի մյուս կողմում գտնվող կղզու մասին, որտեղ աճում է ոսկե խնձորներով ծառ։ Եվ ես, որպես իմ սիրո ապացույց, ոսկե խնձոր ձեռք բերեցի Մարիկայի մոր համար։ Թանկագի՛ն հարևաններ, ես ձեզ կանչել եմ այստեղ, որովհետև զգում եմ, որ իմ վերջը մոտ է։ Հիմա իմ հերթն է հասել իմ աղջկան տալ ձեզանից նրան, ով որպես սիրո ապացույց կբերի ոսկե խնձորը»։ Կարնելուիսը, դես ու դեն հրելով մյուսներին, առաջինն է վերցնում նավակը և հեռանում ափից։ Մարիկան քամուն աղաչում է․ «Մի՛ թույլ տուր նրան գտնել ոսկե խնձորը»։ Փչում է մրրիկը և նավակը հետ նետում ափ։ Նավակը ջարդվում է, Կարնելիուսը վնասում է ձեռքը։ Ամբողջ գիշեր Յանը լաստանավ է շինում, երբ առավոտյան այն ափ է իջեցնում, Դիկը շեղում է նրա ուշադրությունը և գողանում լաստանավը։ Մարիկան բղավում է․ «Յան, նա գողացավ քո լաստանավը»։ Քամին հանդարտվում է, իսկ հետո սկսվում է մրրիկ և լաստանավը նետում դեպի ափ, Դիկը վնասում է ոտքը։ Յանը ասում է Մարիկային․ «Այլևս ոչնչից չի կարելի լաստանավ շինել»։ Առավոտյան Յանը տեսնում է, որ ջուրը ծածկվել է սառույցով։ Յանն ուրախանում է, հագնում չմուշկները և, երգելով իր սիրո մասին, սառույցի վրայով սլանում ոսկե խնձորի հետևից, իսկ քամին հրում էր նրան մեջքից։ Երբ Յանը վերադառնում է խնձորով, Կարնելիուսը և Դիկը փորձում են նրանից խլել այն, բայց քամին նրանց վայր է գցում։ Մարիկան ստանում է խնձորը, իսկ նրա հայրը ասում է․ «Հիմա դուք կարող եք ամուսնանալ»։

Փառատոններ և մրցանականեր
------------------------

* 2000 թվականին Տարուսում 5-րդ ռուսական անիմացիոն ֆիլմերի բաց փառատոնին «Ոսկե խնձորներով ծառը» և «Եղեգնյա գլխարկ» ֆիլմերի վրա աշխատող անիմատորների խումբը ստացել է ժյուրիի մրցանակը։ Վարկանիշով չորրորդ տեղն է
* 2000 թվականին լավագույն անիմացիոն ֆիլմ անվանակարգում արժանացել է «Նիկա» մրցանակի
* 2001 թվականին «Ոսկե խնձորներով ծառը» ֆիլմը (Նատալյա Դաբիժա) «Տիկնիկային անիմացիոն բարձր մակարդակի համար» «Կրոկ» միջազգայի անիմացիոն ֆիլմերի փառատոնին ստացել է դիպլոմ։

Տեսահոլովակ
-----------

«Կախարդական վրձին» մուլտֆիլմերի հավաքածուի առաջին թողարկմամբ մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD սկավառակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Итоги ОРФАК Таруса-2000
2. ↑  Итоги МКФ «Крок» 2001
3. ↑  DVD «Волшебная кисточка» Выпуск 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Дерево с золотыми яблоками» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Дерево с золотыми яблоками» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
* The Tree with the Golden Apples(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* Наталья Дабижа — Энциклопедия отечественного кино
**«Ոսկե խոսքեր»**, տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, ստեղծվել է 1989 թվականին ռեժիսոր Յուլիան Կալիշերի կողմից,Միխայիլ Զոշչենկոյի համանուն պատմվածքի մոտիվներով («Լյոլյա և Մինկա» շարքի 8 պատմվածքներից վերջինը՝ գրված 1939 թվականին)։

Սյուժե
------

Մինկան և քույրը՝ Լյոլյան, շատ էին սիրում ընթրել մեծերի հետ, բայց երեխաները ոչ թե հանգիստ նստում էին, այլ միշտ փորձում էին սրամտել և կատակել, որպեսզի ծնողների ընկերների մոտ սրամիտ և բանիմաց երևան։ Սկզբում երեխաների նման պահվածքը դուր էր գալիս բոլորին, և նրանք հաճույքով ծիծաղում էին մանկական կատակների վրա, սակայն մի անգամ ստեղծվեց մի անհարմար իրավիճակ. սեղանի շուրջ նստած էր հայրիկի ղեկավարը, որ պատմում էր իր սխրանքների և քաջագործությունների մասին։

Հանկարց երեխաները սկսում են ընդհատել և ամեն կերպ խանգարել նրան։ Որպես պատիժ, նրանք շարունակում են թեյ խմել մյուս սենյակում։ Սրանից երեխաները շատ են վիրավորվում և որոշում այլևս երբեք չխոսել սեղանի շուրջ։ Հետո երեխաները պարզում են, որ այսպես ավելի վատ է, քանի որ չխոսելով այնքան էլ լավ տպավորություն չեն թողնում, ինչքան քիչ խոսելով։

Ահա այդ ժամանակ երեխաների առջև բացվեց մի գաղտնիք՝ոսկե խոսքերի գաղտնիքը։ Այն նշանակում է, որ պետք է իմանալ՝ երբ խոսել և երբ լռել, քանի որ միշտ պետք է հարգանքով վերաբերվել մյուսներին։

Ֆիլմի վրա աշխատել են
--------------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Օլեգ Եգորով
* Ռեժիսոր՝ Յուլիան Կալիշեր
* Բեմադրող նկարիչներ. Լյուդմիլա Տանասենկո, Ելենա Զելենինա
* Օպերատոր՝ Լեոնարդ Կոլվինկովսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Նիկոլայ Կարետնիկով
* Ձայնային օպերատոր՝ Օլեգ Յակովլև
* Դերերում.

Միխայիլ Գլուզսկիյ՝ *հեղինակ / Լյոլյայի և Մինկայի հայրիկը / նրա ղեկավարը*
Կլարա Ռումյանովա՝ *Մինկա / Լյոլյա / նրանց մայրիկը* 
* Մուլտիպլիկատոր նկարիչներ. Օլգա Դեկտյարյովա, Ֆազիլ Հասանով
* Մոնտաժի հեղինակ՝ Ս. Սիմուխինա
* Գունանկարիչ՝ Ե. Լոպատնիկով
* Խմբագրիչ՝ Տ. Բորոդինա
* Տնօրեն՝ Զ. Սարայեվա

Տես նաև
-------

* Մուլտֆիլմ «Տյուկ!».

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Екатерина Вязова.* Юлиан Калишер // Наши мультфильмы / Арсений Мещеряков, Ирина Остаркова. — Интеррос, 2006. — ISBN 5-91105-007-2
2. ↑  *Георгий Бородин* Юлиан Абрамович Калишер (1925-2007) 12.10.2007

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Золотые слова» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* Творческое объединение «ЭКРАН» Archived 2016-02-01 at the Wayback Machine.