**Հասան իբն Ահմադ ալ-Բաննա** (արաբ․՝ حسن البنا‎‎, հոկտեմբերի 14, 1906(1906-10-14), Mahmoudiyah, Egypt, Եգիպտոսի խեդիվատ - փետրվարի 12, 1949(1949-02-12), Կահիրե, Եգիպտոսի թագավորություն), եգիպտացի քաղաքական գործիչ, իսլամական քարոզիչ և ռեֆորմատոր։

«Մուսուլման եղբայրներ» միջազգային (մեծամասամբ՝ արաբական) կրոնական-քաղաքական ասոցիացիայի հիմնադիրն է։

Կենսագրություն
--------------

Նրա ամբողջական անունն է Հասան իբն Ահմադ իբն Աբդուրահման ալ-Բաննա։ Հասան ալ-Բաննան այնքան էր կլանված ալ-Գազալի սուֆիական ուսմունքներով, որ Դամանհուրի մանկավարժական դպրոցում սովորելու վերջին տարվա ընթացքում գրեթե հեռացել էր ուսումից (թեև սիրում էր սովորել) և պատրաստ էր բաց թողնել Կահիրեում իր ֆորմալ ուսուցման եզրափակիչ փուլը։ Նրա ուսուցիչները, վախենալով, համոզեցին նրան հետաձգել իր կասկածները և շարունակել դեպի բարձրագույն կրթություն տանող ճանապարհը։ 1923 թվականին՝ 16 տարեկանում, ավարտել է մանկավարժական դպրոցը և ընդունվել Կահիրեի «Դար ալ-Ուլում» (Գիտությունների տուն) ինստիտուտ։ «Դար ալ-Ուլում» ինստիտուտը հիմնադրվել է 1873 թվականին՝ որպես Եգիպտոսի սեփական բարձրագույն կրթական համակարգի ձևավորման փորձ՝ ի լրումն այն կրոնական գիտությունների, որոնցով մասնագիտացված էր Ալ-Ազհարի համալսարանը։ «Դար ալ-Ուլում» ("Dar al -ululūm") մանկավարժական ինստիտուտի ավարտից հետո՝ 1927 թվականին, սկսել է ուսուցչի աշխատանքը Իսմայիլիա քաղաքի ժողովրդական դպրոցում՝ Սուեզի ջրանցքի գոտում Սուեզի ջրանցքի աշխատողների միջնակարգ կրթության համար։ Այդ պաշտոնը նա զբաղեցրել է մինչև 1946 թվականը։

1928 թվականին Սուեզի ջրանցքի վեց աշխատավորների հետ միասին կազմակերպել է «Մուսուլման եղբայրներ» մուսուլմանական եղբայրությունը՝ բարոյականության Իսլամական պատկերացումների տարածման և բարեգործական ակցիաների աջակցության, ինչպես նաև կապիտալիստական շահագործման և արևմտյան անկման դեմ պայքարի համար։

Առաջին հերթին «Եղբայրները» սկսել են հավաքել երիտասարդ ուսանողների և ուսուցանել տարբեր կրոնական առարկաներ։ Նրանց դասերը հասանելի էին ցանկացած մասնագիտության և ցանկացած տարիքի մարդկանց։ Պարապմունքներն անցկացվել են կեսօրից մինչև ուշ գիշեր և հատուկ հաշվի են առել այն մարդկանց առօրյան, որոնք օրվա ընթացքում գտնվում են աշխատանքի կամ ուսման մեջ։

1930-ական թվականներին եղբայրությունը հանդես էր գալիս սկզբնական իսլամի ոգուն վերադառնալու և իսլամական կարգուկանոն հաստատելու օգտին։ 1936 թվականին Հասան ալ-Բաննան այդ նպատակով «Մեկնում աշխարհ» տրակտատում դիմել է Եգիպտոսի թագավորին և պետության մյուս արաբական ղեկավարներին։ Նա հանդես է եկել նաև զինված, հարձակողական ջիհադի օգտին՝ իսլամի այն հակառակորդների դեմ, որոնք իրենք են օգտագործում զինված ուժը, թեև ըստ նրա ջիհադը պետք է կազմակերպվի պետության կողմից։

Հասանի կազմակերպած եղբայրությունն արագ աճեց․ 1941 թվականին այն ուներ 60 000 անդամ, իսկ 1948 թվականին նրանց թիվը հասավ 500 000-ի և հարյուր հազարավոր կարեկցողների։ Մուսուլմանների միությունն ուներ սեփական մզկիթներ, ֆիրմաներ, գործարաններ, հիվանդանոցներ և դպրոցներ, նրա անդամները բարձր պաշտոններ էին զբաղեցնում բանակում և արհմիություններում։ Այսպիսով, «Մուսուլման եղբայրներ» կրոնական-քաղաքական ասոցիացիան մեծ ազդեցություն է ունեցել Եգիպտոսում։ «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության շատ անդամներ պնդում են, որ Հասան ալ-Բաննան դեմ է եղել իրենց գաղտնի մարտական կազմակերպության ստեղծմանը։ Քաղաքական գործչի վրա ենթադրյալ մուսուլման եղբայրների հարձակումից և այդ կազմակերպության մասնակիցների կողմից առաջիկա պետական հեղաշրջման ենթադրությունից հետո վարչապետ Մահմուդ Ֆամի ալ-Նակրաշին 1948 թվականին արգելեց կազմակերպությունը, որից հետո, նույն տարվա դեկտեմբերին զոհվեց եղբայրության անդամների կողմից։

Ալ-Բաննան սպանվել է 1949 թվականի փետրվարի 12-ին Կահիրեում։ Մարդասպանին այդպես էլ չեն բացահայտել։ «Մուսուլման եղբայրներ» կրոնական-քաղաքական ասոցիացիայի ղեկավար է դարձել Հասան ալ-Հուդայբին։

Հասան ալ-Բաննայի թոռը նրա դստեր և Սայիդ Ռամադանի (1926-1995) որդին՝ շվեյցարացի իսլամական ազդեցիկ գիտնական Թարիք Ռամադանն է (1962 թվական)։ Հասանի կրտսեր եղբայրը ազատական իսլամական գիտնական Գամալ ալ-Բաննան է (1920-2013)։

Քաղաքական «հավատամք»
--------------------

Հասան ալ-Բաննան շարժումը բնութագրել է այսպես․ սալաֆիական շարժում, ուղղափառ ուղի, սուֆիական իրականություն, քաղաքական կազմակերպություն, մարզական խումբ, գիտական և մշակութային հասարակություն, տնտեսական ընկերություն և սոցիալական գաղափար։
1936 թվականին Հասան ալ-Բաննան հայտարարել է․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ալլահը մեր իդեալն է։ Մարգարեն մեր առաջնորդն է։ Ղուրանը մեր սահմանադրությունն է։ |  |

2012 թվականի հունիսին կայանալիք նախագահական ընտրություններից առաջ այս խոսքերը գրեթե բառացի կրկնվել են Մուհամեդ Մուրսիի կողմից։ Ճիշտ է, հաղթանակից հետո «БМ»-ի թեկնածուն հրաժարվել է անդամակցել կազմակերպությանն ու արմատական աջակողմյան կոչերին և իրեն հայտարարել է «բոլոր եգիպտացիների նախագահ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
2. 1 2  AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)
3. ↑  Ражбадинов М. З. Египетское движение «Братьев-мусульман». — М.: Институт изучения Израиля и Ближнего Востока, 2003. С. 25-26.
4. ↑  Ражбадинов М. З. Указ. соч. С. 26, 28.
5. ↑  Сергей Серегичев. Факты о братьях-мусульманах.
6. ↑  В смысле возврата к духу сподвижников пророка-салафов, а не отрицания традиционного ислама, буквы его учения, в том числе, появившихся после эпохи салафов суфизма (членом суфийского братства был и сам аль-Банна), мазхабов фикха и акыды. Этим они отличаются от салафитов.
7. ↑  Братья-мусульмане. «Архивированная копия». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=да` (օգնություն)
8. ↑  Существенное отличие от салафитов, в частности, последователей ибн Абдуль-Ваххаба, считающих идеалом пророка Мухаммеда и фактически отрицающих пророка Ису как идеал мусульманина.
9. ↑  Не отмена светских законов, а приведение их в соответствие именно с Кораном и его духом, именно с Кораном и даже не с шариатом, так как в семье Хасана-аль-банны сомневались в достоверности многих хадисов Сунны.

Գրականություն
-------------

* Ражбадинов М. З. Египетское движение «Братьев-мусульман». — М.: Институт изучения Израиля и Ближнего Востока, 2003.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հասան ալ-Բաննայի կենսագրությունը» (անգլերեն). English Islam Times. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 8-ին.
* «Հասան ալ-Բաննա» (անգլերեն). English Islam Times. 28.04.2009. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 8-ին.
* «Հասան ալ-Բաննա» (անգլերեն). ikhwanweb. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 8-ին.