**Տարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենք** (էստ․՝ Tartu Ülikooli peahoone), Տարտուի համալսարանի գլխավոր շենքն է։ Այս շենքն Էստոնիայում դասական ճարտարապետության ակնառու նմուշներից մեկն է։

Կառուցվել է 1804 - 1809 թվականներին, նախագծվել է ճարտարապետ Յոհան Վիլհելմ ֆոն Կրաուզի (գերմ.՝ Johann Wilhelm von Krause) կողմից։ Շինարարության թույլտվությունը ստացվել է 1799 թվականի մայիսին։ Ճակատի կենտրոնում տեղակայված են դորիական վեց սյուներ։

Շենքի ներսում կան նաև համալսարանական արվեստի թանգարանի տարածքներ։

Շենքը բազմիցս վերականգնվել է, այդ թվում՝ 1965 թվականի հրդեհից հետո և բոլորովին վերջերս՝ 2007 թվականին։

Այն ունի մեծ լսարան, ինչպես նաև ձեղնահարկի փակ սենյակներ, որոնք օգտագործվել են 19-րդ դարում՝ ուսանողներին պատժելու նպատակով։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցվել է վերջերս հիմնադրված Դորպատի համալսարանի համար՝ Մարիինյան եկեղեցու ավերակների տեղում, և հանդիսավորությամբ բացվել է 1809 թվականի հուլիսի 3-ին։ Ավելի ուշ շենքին կից կառուցվել են թևերը (1856- 1859) և համալսարանական եկեղեցին։

1965 թվականի դեկտեմբերի 21-ի գիշերը շենքում հրդեհ է բռնկվել, որմ ավերել է 900 քառակուսի մետր տարածք (հիմնական շենքի ընդհանուր մակերեսը 6255 քառակուսի մետր է)։ Շենքը վերականգնվել է 1966 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, սակայն հանդիսությունների սրահի վերականգնումը ձգձգվել է մինչև 1967 թվականի ապրիլի 28-ը։

Հնագիտական հետազոտություններ
----------------------------

Գլխավոր մասնաշենքը կառուցվել է նախկին եկեղեցու ավերակների վրա։ Շինարարության ընթացքում հայտնաբերվել են մարդկային մնացորդներ, որոնք թաղված են եղել եկեղեցու գերեզմանատանը։ Վերաթաղման վայրում Կրաուզի նախագծով կանգնեցվել է ժողովուրդների հուշարձանը։

2010 թվականին գլխավոր շենքի և համալսարանի հին քիմիական շենքի տարածքում կատարված հնագիտական պեղումների ընթացքում Սուրբ Մարիամի եկեղեցու հին գերեզմանոցից հայտնաբերվել են նոր մնացորդներ։

Հուշատախտակներ և հուշարձաններ
-----------------------------

Հյուսիսային թևի ծայրին տեղադրված է հուշատախտակ՝ ի պատիվ քիմիկոս Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Օստվալդի՝ Նոբելյան մրցանակի միակ դափնեկրի, ով դասավանդել է Տարտուում։ Հարավային թևի վերջը զարդարված է հուշտախտակով՝ ի պատիվ Ստեֆան Բատորիի, ով քաղաքին շնորհել է ներկայիս դրոշը և հիմնել է համալսարանի նախատիպը՝ ճիզվիտական գիմնազիան։ Շենքի հետևում գտնվում է թագավորական հրապարակը՝ Գուստավ II Ադոլֆ թագավորի նախապատերազմյան հուշարձանի պատճենով, ով 1632 թվականին հիմնադրել է Գուստավյան ակադեմիան։

Պատկերասարահ
------------

* Մուտքի դահլիճը՝ հիմնական սանդուղքովՄուտքի դահլիճը՝ հիմնական սանդուղքով
* Տարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքըՏարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը
* ԼսարանԼսարան
* Տարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը, 1845 թվականՏարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը, 1845 թվական
* Տարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը հրդեհի ժամանակՏարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը հրդեհի ժամանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Tartu Ülikooli peahoone». *info.raad.tartu.ee* (էստոներեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 15-ին.
2. 1 2  «The Main Building». Kunstimuuseum. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
3. ↑  «Crime and Punishment: University Lock-up». Kunstimuuseum. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
4. ↑  Ando Leps. «The fire at the university. This year marks 45 years of fire to the main building of the University of Tartu». *Culture and Life*. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 14-ին.
5. ↑  Юри Саар (16 августа 2010). «Археологи нашли множество скелетов». *Postimees*. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 14-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տարտուի համալսարանի գլխավոր մասնաշենք» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |