Տալկ
**Տալկ** (արաբ․՝ talg‎‎՝ ), միներալ շերտավոր սիլիկատների ենթախմբից։ Քիմիական կազմը՝ Mg3[Si4O10](OH)2։ Բյուրեղագիտական համակարգը մոնոկլինային է։ Առաջացնում է թեփուկավոր, խիտ ագրեգատներ, սակավ՝ անկանոն բյուրեղներ։ Անգույն է կամ տարբեր երանգներով։ Փայլը՝ սադափի։ Կարծրությունը՝ 1, խտությունը՝ 2580—2830 կգ/մ³։ Շոշափելիս ճարպոտ է։ Թերթերը ճկուն են, բայց առաձգական չեն։ Արդյունք է գերհիմքային ապարների հիդրոթերմալ փոփոխության։ Սովորաբար հանդիպում է սիլիկահողային դոլոմիտներում։ ԽՍՀՄ-ում հայտնի է Միջին Ուրալում, Արևելյան Ատյանում, արտասահմանում՝ Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում։ Կիրառվում է արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում (ռետինի, թղթի, պարֆյումերիայի, կոսմետիկայի և այլն)։

Հատկություններ
--------------

Գույնը՝ սպիտակից մինչև բաց կանաչ։ Փայլը՝ յուղոտ։ Եզրերը ճառագայթային։ Ունի չափազանց կատարյալ ճեղքեր։ Տալկը բացահայտել է գիտնական Մայքլ Ֆարադեյը։ Ունի նվազագույն (1-2 միավոր) կարծրություն։ Շոշափելիս ճարպոտ է։

Տեսակները
---------

* Մինեսոտա (բաղադրությունը 50-80% Fe),
* Վիլլեմսետ հիմնականում պարունակում է նիկել,
* Ստեաիտ(տալկ) - խիտ զանգված,
* Ագալիտ-կարծր
* Ազնիվ տալկ - թափանցիկ թեթև

Բաղադրությունը այլ քարերի
-------------------------

* Տալկոքլորիտ- բաղկացած է 40-50% տալկից։

Կիրառումը
---------

Մանկական փոշիների հիմնական բաղադրիչ մասն է կազմում։ Կիրառվում է արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում (ռետինի, թղթի, պարֆյումերիայի, կոսմետիկայի և այլն)։ Սննդամթերքի արդյունաբերությունում գրանցված է որպես սննդամթերքի հավելում E553b։ Օգտագործման կարևոր ոլորտներից է խեցեղենի արտադրությունում։

Արդյունահանում և արտադրություն
------------------------------

Խորհրդային տարիներին շահագործվում էր Շաբրովսկի տալկը Մերձավոր Ուրալում և Միասկային տալկը Հարավային Ուրալում։ Սովորաբար հանդիպում է սիլիկահողային դոլոմիտներում։ ԽՍՀՄ-ում հայտնի է Միջին Ուրալում, Արևելյան Ատյանում, արտասահմանում՝ Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում։ Կիրառվում է արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում (ռետինի, թղթի, պարֆյումերիայի, կոսմետիկայի և այլն)։

Վտանգավոր է
-----------

Նախկինում ենթադրում էին, որ ներշնչելիս տալկի փոշին կարող է առաջացնել տալկոզ՝ բարորակ հիվանդություն պնեվմոկոնիոզային խմբից, սակայն հատուկ ուսումնասիրությունները, անցկացրած եվրոպական ասսոսացիայում տալկ արտադրողների կողմից, ցույց տվեցին, որ տալկը անվտանգ է առողջության համար։
Մինչդեռ, ամերիկացի գիտնակաները պարզեցին, որ փոշի պարունակող տալկի պարբերական կիրառումը կանանց սեռական օրգաններում մեծապես մեծացնում է ռիսկը արգանդի քաղցկեղի առաջացման համար։ Ըստ հետազոտողների, այդ կախվածությունը կարող է կապված լինել այն հանգամանքով, որ տալկի ամենափոքր մասնիկները կարող են ներթափանցել ներքին օրգաններ, և այնտեղ մնան երկար տարիներ, առաջացնելով քռոնիկ բորբոքումներ։ Այն երկար ժամանակ մնալավ առաջացնում է բորբոքումներ, և իր հերթին, ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ բջիջներում քաղցկեղի առաջացման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Тальк на Химик.ру
2. ↑  «Медновости на Медпортал.ру». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Тальк в базе catalogmineralov.ru (ռուս.)
* Тальк в базе webmineral.com (անգլ.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 548)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տալկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11981709s · LCCN: sh85132075 · Microsoft: 2779979586 · NDL: 00565136 |

 |