**«Մատթեոս առաքյալի հրավերը»** (իտալերեն՝ Vocazione di san Matteo), Կարավաջոյի նկարներից՝ նկարված 1599 թվականին՝ Սան Լուիջի դե Ֆրանչեզի եկեղեցու մատուռի համար։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ըստ հարուստ շինարարության կապալառու Մատթեո Կանտարելիի կտակի՝ մատուռը՝ ի պատիվ Մատթեոս առաքյալի, Ֆրանսիայի Սան Լուիջի դե Ֆրանչեզի եկեղեցում պետք է Ֆրեսկո որմնանկարներ դրվեին։ Որմնանկարների թեման և դրանց քանակը գրված էր կտակում։ 1593 թվականին այդ աշխատանքների պայմանագիրը ստորագրվել է հայտնի հռոմեական նկարիչ Չեզարի Դ'Արփինոյի (Cavalier d' Arpino)՝ Կարավաջոյի նախկին տիրոջ և մրցակցի հետ։ Սակայն շատ հայտնի Դ'Արփինոն, թաղված այլ պատվերների մեջ, մինչև 1599-ը միայն որմնանկարներն է անում։ Մտավախություն կար, որ հոբելյանական տարվան եկեղեցու ձևավորումն այդպես էլ պատրաստ չի լինի, և հաշվի առնելով Ֆրանսիայի դեսպան Ֆիլիպ դե Բետյունի դժգոհությունը՝ հիմնադրամը տնօրինողը խզել է պայմանագիրը Դ'Արփինոյի հետ և դիմել Կարավաջոյին։ Սա նկարչի առաջին աշխատանքն էր, որը նախատեսված էր ոչ թե մասնավոր հաճախորդների, այլ հանրության համար։ Կարավաջոն հրաժարվել է որմնանկարն նկարելուց և մեծ կտավների վրա է պատկերել։ Սուրբ Ծննդյան նախօրեին «Մատթեոս առաքյալի հրավերը» կտավը Նավիչելի պալատից է բերվել եկեղեցի, որտեղ այդ ժամանակ գտնվում էր նկարչի արվեստանոցը։ Կարավաջոյի այս աշխատանքը համարվում է այն առավել կարևոր և հազվադեպ հանդիպող նկարներից մեկը, որի սյուժեն ավետարանական պատմություն էր Մատթեոսին հրավիրելու մասին։

Սյուժե
------

Միքելանջելո «Ադամի արարումը»
Ըստ Ավետարանի, Հիսուսը տեսնում է Լևիին՝ (Մատթեոս) Կափառնայումի դարպասների մոտ և կանչում է նրան առաքելական ծառայության։ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Հիսուսը մաքսատանը տեսավ Մատթեոս անունով մի մարդու և ասաց՝ հետևիր ինձ։ Նա վեր կացավ և հետևեց Հիսուսին։ |  |

Կարավաջոն սյուժեն մեկնաբանել է ժամանակակից մոտեցմամբ։ Սեղանի մի հատվածում՝ ստվերի մեջ, մաքսավոր Լևինը հաշվում է օրվա եկամուտը, նրան օգնում է ակնոցավոր ծերունին։ Պահակները, զինված երիտասարդները՝ հագնված վերջին նորաձևության ոճով, շրջված են դեպի նոր ժամանողները։ Մաքսավորի հագուստը վկայում է նրա կարգավիճակի մասին։ Բոլոր ներկաներից միայն Լևին է հասկացել, թե ով է կանգնած նրա առջև։

Լույսի հոսքը ընկնում է այն կողմից, որտեղ Հիսուսը և Պետրոս առաքյալը կանգնած են, և խավարը ցրվում է։ Այն խորհրդանշում է հավատքի լույսը, որ ներխուժեց Լևիի ունայն, փառամոլ աշխարհ։ Նրա ուղղությունը հանիդատեսին ուղղորդում է տեսարանը դիտել ձախից աջ։ Հիսուսը կանգնած է Պետրոսի հետևում, միայն գլուխը և ձեռքն են ընդգծված երևում։ Հիսուսը հայտնվում է ընդամենը մի պահ, նրա մերկ ոտքերը շրջվում են դեպի ելքը։ Կարավաջոն երեք անգամ կրկնել է ձգված ձեռքի ժեստը, հետազոտողները դա նմանեցնում են Սիքստինյան կապելլայում գտնվող Միքելանջելոյի «Ադամի արարումը» որմնանկարի հետ։

Ի տարբերություն նմանտիպ ստեղծագործությունների՝ Կարավաջոյի պատկերազարդ լեզուն պարզ էր և աննախատեսելի հանդիսատեսի համար, և հենց դա է մեծ ժողովրդականություն առաջացրել նրա կտավներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Hibbard H.* Caravaggio — Oxford, Boulder: Westview Press, 1985. — P. 96—102. — ISBN 978-0-06-430128-2
2. ↑  *Hibbard H.* Caravaggio — Oxford, Boulder: Westview Press, 1985. — P. 93. — ISBN 978-0-06-430128-2
3. ↑  *Hibbard H.* Caravaggio — Oxford, Boulder: Westview Press, 1985. — P. 95. — ISBN 978-0-06-430128-2

Գրականություն
-------------

* *Дзуффи С.* Эпизоды и персонажи Евангелия в произведениях изобразительного искусства. — М.: Омега, 2007. — ISBN 978-5-465-01501-1
* *Махов А.* Караваджо. — М.: Молодая гвардия, 2009. — (Жизнь замечательных людей). — ISBN 978-5-235-03196-8
* *John Gash* Caravaggio. — 2003. — ISBN 1-904449-22-0
* *Helen Langdon* Caravaggio: A Life. — 1998. — ISBN 0-374-11894-9

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14505761x |

 |