**Հյուսիսային Ցի**, 550-577 թվականներին Հյուսիսային Չինաստանի հյուսիսային և հարավային 

Ասիան 565 թվականին, ցուցադրված է Հյուսիսային Ցիի Տարածքը
դինաստիաների դարաշրջանի նահանգներից մեկը։ Այն բանից հետո, երբ Արևելյան Վեյի գերագույն գլխավոր հրամանատարի որդի Գաո Հուանը, 550 թվականին իրեն հռչակեց Սյաո Ցզին-դի կայսր և Վեն Սյուան-դի անվամբ իրեն հռչակեց Հյուսիսային Ցիի Կայսր (Հյուսիսային Ցի), պետությունում առաջացավ Արևելյան Վեյը։

Հյուսիսային Ցիի կառավարումը նշանավորվեց կայսրերի կամայականությամբ և անգործունակությամբ (Վեն Սյուան-դի, Ու Չեն-դի և Գաո Վեյա), պաշտոնատար անձանց կոռուպցիայով և բանակի քայքայմամբ։ Չնայած որ Հյուսիսային Ցին իր հիմնադրման պահից սկսած եղել է Չինաստանի ամենաուժեղ թագավորությունը, այն աստիճանաբար քայքայվեց և ոչնչացվել է Հյուսիսային Չժոյի կողմից 577 թվականին Թուրքական Կագանատի կազմի մեջ։ (Վեն Խուան-դի Գաո Շաոյի կայսեր որդին ՝ Ֆանյանգ Վանգը, փախավ թուրքերի հովանու ներքո և հետագայում իրեն հռչակեց աքսորյալ Հյուսիսային Ցիի կայսր, բայց 580 թվականին նրան արտահանձնեցին Հյուսիսային Չժուի թուրքերին և աքսորեցին ներկայիս Սիչուանը։ Գիտնականները համաձայն չէին այն հարցի շուրջ, արդյոք Գաո Շաոն պետք է համարվեր Հյուսիսային Ցիի օրինական կայսրը, սակայն բոլորը համաձայնեցին 577 թվականը համարել այս թագավորության պատմության մեջ որպես վերջին տարի)։ Հյուսիսային Չժոուն տարեկան 100 հազար կտոր մետաքսի կտորի տեսքով տուրք էր տալիս թուրքերին, ինչի համար այս պետության ղեկավարները հույս ունեին թուրքերի օգնությամբ վերջ տալ Հյուսիսային Ցիին։ Հյուսիսային Ցի նահանգի անկումից հետո, թուրքական քագանը հասկացավ, որ անհնար է ուժեղացնել իր ենթասպա Հյուսիսային Չժոուն և հռչակեց իրենց մոտ փախած կայսր Վեն Սուան-դի որդուն որպես Հյուսիսային Ցիի օրինական ժառանգ։
==Հյուսիսային Ցիի կայսրները=={| class="wikitable"|}
դինաստիաների դարաշրջանի նահանգներից մեկը։ Այն բանից հետո, երբ Արևելյան Վեյի գերագույն գլխավոր հրամանատարի որդի Գաո Հուանը, 550 թվականին իրեն հռչակեց Սյաո Ցզին-դի կայսր և Վեն Սյուան-դի անվամբ իրեն հռչակեց Հյուսիսային Ցիի Կայսր (Հյուսիսային Ցի), պետությունում առաջացավ Արևելյան Վեյը։

Հյուսիսային Ցիի կառավարումը նշանավորվեց կայսրերի կամայականությամբ և անգործունակությամբ (Վեն Սյուան-դի, Ու Չեն-դի և Գաո Վեյա), պաշտոնատար անձանց կոռուպցիայով և բանակի քայքայմամբ։ Չնայած որ Հյուսիսային Ցին իր հիմնադրման պահից սկսած եղել է Չինաստանի ամենաուժեղ թագավորությունը, այն աստիճանաբար քայքայվեց և ոչնչացվել է Հյուսիսային Չժոյի կողմից 577 թվականին Թուրքական Կագանատի կազմի մեջ։ (Վեն Խուան-դի Գաո Շաոյի կայսեր որդին ՝ Ֆանյանգ Վանգը, փախավ թուրքերի հովանու ներքո և հետագայում իրեն հռչակեց աքսորյալ Հյուսիսային Ցիի կայսր, բայց 580 թվականին նրան արտահանձնեցին Հյուսիսային Չժուի թուրքերին և աքսորեցին ներկայիս Սիչուանը։ Գիտնականները համաձայն չէին այն հարցի շուրջ, արդյոք Գաո Շաոն պետք է համարվեր Հյուսիսային Ցիի օրինական կայսրը, սակայն բոլորը համաձայնեցին 577 թվականը համարել այս թագավորության պատմության մեջ որպես վերջին տարի)։ Հյուսիսային Չժոուն տարեկան 100 հազար կտոր մետաքսի կտորի տեսքով տուրք էր տալիս թուրքերին, ինչի համար այս պետության ղեկավարները հույս ունեին թուրքերի օգնությամբ վերջ տալ Հյուսիսային Ցիին։ Հյուսիսային Ցի նահանգի անկումից հետո, թուրքական քագանը հասկացավ, որ անհնար է ուժեղացնել իր ենթասպա Հյուսիսային Չժոուն և հռչակեց իրենց մոտ փախած կայսր Վեն Սուան-դի որդուն որպես Հյուսիսային Ցիի օրինական ժառանգ։

Հյուսիսային Ցիի կայսրերը
------------------------

| Տեսանելի անուն (諡號 shìhào) | Անձնական անուն | Կառավարման տարիներ | Կառավարման դարաշրջան (年號niánhào) և կառավարման տարիներ |
| --- | --- | --- | --- |
| Վեն Սյուան-դի 文宣帝 Wénxuāndì | Գաո Յան 高洋 Gāo Yáng | 550—559 | * Տյանբաո (天保 Tiānbǎo) 550—559
 |
| Ֆեյ-դի 廢帝 Fèidì | Գաո Ին 高殷 Gāo Yīn | 559—560 | * Ցյանմին (乾明 Qiánmíng) 560
 |
| Սյաո Չժաո-դի 孝昭帝 Xiàozhāodì | Գաո Յան 高演 Gāo Yǎn | 560—561 | * Հուանցզյան (皇建 Huángjiàn) 560—561
 |
| Ու Չե-դի 武成帝 Wǔchéngdì | Գաո Դան 高湛 Gāo Dān | 561—565 | * Տայնին (太寧 Tàiníng) 561—562
* Հեցին (河清 Héqīng) 562—565
 |
| Հոու Չժու 後主 hòu zhǔ | Гао Вэй 高緯 Gāo Wěi |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Родственник Гао Вэя, Гао Яньцзун, Аньдэ-ван (сын Гао Чэна), ненадолго провозгласил себя императором около нового 577 г. по требованию гарнизона г. Цзиньян (晉陽, в нынешнем Тайюане, Шаньси), после того как город был оставлен войсками Гао Вэя. Гао Яньцзун, однако, был немедленно разбит и взят в плен войсками Северной Чжоу, и поэтому обычно не включается в число императоров Северной Ци.