recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տերևաթափ (այլ կիրառումներ)

**Տերևաթափ** (վրաց.՝ გიორგობისთვე), 1966 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ, դրամա։ Ռեժիսոր Օթար Իոսելիանիի առաջին լիամետրաժ ֆիլմն է։

Սյուժե
------

Երիտասարդ տեխնոլոգ Նիկո Նիժարաձեն ու նրա ընկերն սկսում են աշխատել գինու գործարանում։ Առաջին հայացքից՝ Նիկոն ոչ ինքնավստահ, ոչ այնքան կոպիտ ու ոչ կազմակերպված անձնավորություն է, փոխարենը նա ազնիվ է ու ուղղամիտ։

Շուտով Նիկոն ներքաշվում է արտադրական կոնֆլիկտի մեջ. պլանը ժամանակին կատարելու համար աշխատողները ստիպված են շշալցնել ոչ միայն որակյալ գինի, այլև դեռևս ոչ պատրաստ, անորակ սապերավի։ Նման երևույթը գործարանում առաջին անգամը չէ, որ պատահում է. բանվորները նման դեպքերում հիշում են շշալցման ամսաթվերն ու զգուշացնում իրենց «բարեկամներին ու հարազատներին», որպեսզի վերջիններս ռեստորանում չպատվիրեն այդ «անորակ» գինիները։

Նիկոն սկսում է սիրահետել քմահաճ գեղեցկուհի Մարինային, ով բազմաթիվ երկրպագուներ ունի։ Աղջիկը, սակայն, ծաղրում է իր բոլոր երկրպագուներին։

Նիկոն ստիպված է պաշտպանել իր սկզբունքներն ու արժանապատվությունը ոչ միայն ղեկավարության, այլև Մարինայի հետ հարաբերություններում։

Ֆիլմն ունի վավերագրական էպիգրաֆ, որում ներկայացված են Վրաստանի գինեգործական ավանդույթները։ Ֆիլմի խաղարկային մասը բաժանված է «գլուխների», որոնք վերնագրված են շաբաթվա օրերի անուններով։

Դերերում
--------

* Ռամազ Գիորգոբիանի – *Նիկո Նիժարաձե*
* Օթար Զաուտաշվիլի – *Շոթա*, գինու գործարանի աշխատող
* Ալեքսանդր Օմիաձե – *Վախթանգ*, գինու գործարանի գլխավոր տեխնոլոգ
* Ակակի Կվանտալիանի – *Դավիթ (Դաթո)*, վարպետ գինու գործարանում
* Դավիթ Աբաշիձե – *Ռեզո*, գինու գործարանի աշխատող
* Մարինա Կարցիվաձե – *Մարինա*, գինու գործարանի տեխնոլոգ
* Գեորգի Խարաբաձե – *Օթար Սականդելիձե*, գինու գործարանի տեխնոլոգ
* Բաադուր Ցուլաձե – *Արչիլ*, գինու գործարանի ավագ տեխնոլոգ
* Բուխուտի Զաքարիաձե – *Իլո*, գինու գործարանի աշխատող
* Զուրաբ Կապիանիձե, խնջույքի մասնակից

Մրցանակներ
----------

* Կաննի կինոփառատոնի FIPRESCI (ֆր.՝ Fédération internationale de la presse cinématographique) մրցանակ
* Ժորժ Սադուլի մրցանակ լավագույն դեբյուտի համար

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.

Աղբյուրներ
----------

* «Տերևաթափ» ֆիլմը kinopoisk.ru կայքում
* «Տերևաթափ» ֆիլմը kino-teatr.ru կայքում
* «Տերևաթափ» ֆիլմը ՅուԹյուբ կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |
**Քաղկեդոնի ճակատամարտ** ( մ․թ․ա․ 73 թվականի գարուն),երրորդ Միհրդատյան պատերազմի ժամանակ պոնտական զորքերի և հռոմեական բանակի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ։

Մ.թ.ա. 74 թվականի աշնանը մահացել է Նիկոմեդոս Ֆիլոպատորը, ով իր կտակում Բյութինիան հանձնել էր Հռոմեական հանրապետության իշխանությանը։ Այնուամենայնիվ, հանգուցյալը Նիսայի հետ ամուսնությունից երեխաներ է ունեցել (որդի Լիկոմեդոսը և դուստր Նիսան), որոնց նա անօրինական է ճանաչել նրա դավաճանության պատճառով։ Պոնտոսի արքա Միհրդատ VI-ը պաշտպանել է իր քրոջորդու թոռան գահ բարձրանալու իրավունքը և մ․թ․ա․ 73 թվականին Բյութնիայի և Մյուսիայի քաղաքները ընդունեցին նոր իշխանությունը։

Միևնույն ժամանակ պոնտացի հրամանատար Դիոֆանտոսը կրկին գրավեց Կապադովկիան՝ դրանով իսկ հարավից ծածկելով Պոնտոսը և ապահովելով կապը Կիլիկյան ծովահենների հետ։ Պոնտական բանակի մի մասը Էվմախի և Մարկոս Մարիոսի[en] գլխավորությամբ ներխուժել է Փռյուգիա և Պերգամոն, որտեղ շատ քաղաքներ անցել են նրանց կողմ։ Բայց գալատացիների և հռոմեական մի քանի ջոկատների դիմադրության պատճառով (որոնցից մեկը, ի դեպ, ղեկավարում էր Գայոս Հուլիոս Կեսարը), Պերգամոնում մարտերը շարունակվեցին փոփոխական հաջողությամբ։

Ասիայի նահանգում հռոմեական զորքերի հրամանատարը նշանակվել է Լյուցիոս Լիցինիոս Լուկուլլոսը, մինչդեռ Բյութանիայում բանակը ղեկավարում էր գործող հյուպատոս Մարկոս Ավրելիոս Կոտտան։ Վերջինս դարձել է Միհրդատի թիրախը, որը նրան բլոկադայի է ենթարկել Քաղկեդոն քաղաքում ինչպես ցամաքից, այնպես էլ ծովից։ Ավրելիոսը չսպասեց Լուկուլլոսի օգնությանը, և ճակատամարտի ընթացքում նրա բանակը լիովին ջախջախվեց, մարտի դաշտում մնաց մոտ 8000 զինվոր։ Դրանից հետո քաղաքային նավահանգիստը գրավվել է պոնտական զորքերի կողմից, որի ընթացքում նրանց կորուստները կազմել են 730 մարդ։ Հռոմեացիներից սպանվել են 5300 մարդ և 4500 մարդ ընկել է գերի, կորցրել են 64 նավ (4-ը այրվեց, 60-ը գրավվեց)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Габелко, 2005, էջ 408—412
2. ↑  Сапрыкин, 1996, էջ 202—203
3. ↑  Молев, 1995, էջ 143
4. ↑  *Պլուտարքոս*. համեմատական կենսագրություններ. Լուկուլլոս, 8.

Գրականություն
-------------

* *Габелко О.* История Вифинского царства. — СПб.: ИЦ «Гуманитарная Академия», 2005. — 576 с. — ISBN 5-93762-022-4
* *Молев Е.* Властитель Понта. — Н. Новгород: Изд-во Нижегородского ун-та, 1995. — 145 с. — ISBN 5-230-04333-4
* *Наумов Л. А.* Митридатовы войны. — М.: Волшебный фонарь, 2010. — 512 с. — ISBN 978-5-903505-38-8
* *Сапрыкин С. Ю.* Понтийское царство: Государство греков и варваров в Причерноморье. — М.: Наука, 1996. — 347 с. — ISBN 5-02-009497-8
**Խուան Կառլոս Ագիլերա** (իսպ.՝ Juan Carlos Aguilera Martín մայիսի 22, 1969(1969-05-22), Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, խաղացել է պաշտպանի դիրքում։ Հայտնի է Ատլետիկո Մադրիդ և «Տեներիֆեի» կազմում հանդես գալով։ Նա ունի 7 հանդիպում Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

Կարիերա
-------

### Ակումբում

Ագիլերան կարիերան սկսել է Ատլետիկո Մադրիդ-ից։ 1988 թվականի մարտի 26-ին Ատլետիկո Մադրիդ B-ի կազմում հանդես գալուց հետո Խուան Կառլոսը իր նորամուտը նշեց հիմնական կազմում։ Ատլետիկոյում անցկացրած վեց մրցաշրջանների ընթացքում խաղացողը երկու անգամ նվաճել է ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթը։

1993 թվականին Ագիլերան տեղափոխվեց Տեներիֆե և այնտեղ խաղաց երեք մրցաշրջան։ Ակումբի և խաղացողի համար լավագույնը 1995/96 մրցաշրջանն էր, երբ Տեներիֆեն Իսպանիայի առաջնությունում զբաղեցրեց 5-րդ տեղը և իրավունք ստացավ մասնակցելու եվրոպական մրցումներին։ Ագիլերան մասնակցել է 39 հանդիպման և դարձել 5 գոլի հեղինակ։

1996 թվականին Խուան Կառլոսը վերադարձավ «Ատլետիկո», որը կրում էր գործող չեմպիոնի և Իսպանիայի գավաթի հաղթողի կոչումը։ Մինչև 2005 թվականի իր կարիերայի ավարտը, Ագիլերան մնաց «Ատլետիկո Մադրիդի» խաղացող, որում նա անցկացրել է ևս 9 մրցաշրջան, այդ թվում երկուսը Սեգունդա Դիվիզիոնում, եղել է թիմի ավագը։ 2003 թվականին նա նույնիսկ համաձայնեց աշխատավարձի կրճատմանը ակումբի ֆինանսական դժվարությունների պատճառով։

### Միջազգային

Ագիլերան իր նորամուտը Իսպանիայի հավաքականում նշել է 1997 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Սլովակիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հետ խաղում (2:0)։ Խուան Կառլոսը ազգային հավաքականում յոթ հանդիպում ունի։ Նրա հետ նա խաղացել է 1998 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում, որտեղ մասնակցել է երկու հանդիպման։

Ձեռքբերումներ
-------------

### «Ատլետիկո Մադրիդ»

Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթակիր՝ 1991, 1992 թվականներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Aguilera stays loyal to Atlético». *UEFA.com* (անգլերեն). 2003 թ․ հունիսի 30. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · BDFutbol · eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) · ՖԻՖԱ |

 |
**Գրուֆալոյի դուստրը** (անգլ.՝ The Gruffalo's Child), կարճամետրաժ անիմացիոն հեռուստատեսային ֆիլմ, «Գրուֆալո» ֆիլմի շարունակությունը։ Նկարահանվել է ըստ համանուն մանկական գրքի, որը բեսթսելլեր է դարձել Մեծ Բրիտանիայում և այլ երկրներում։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2011 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ Սուրբ Ծննդյան տոնին՝ BBC One հեռուստաալիքի եթերում, առաջին ֆիլմի ցուցադրումից երկու տարի անց։ Ֆիլմը նկարահանվել է գերմանացի սկսնակ ռեժիսորների մեկ այլ զույգի կողմից, բայց նույն ստուդիայում և նույն արտադրողների հետ (Մայքլ Ռոուզ և Մարտին Պոուպ)։ Ֆիլմը հնչյունավորվել է դերասանների կողմից, որոնք հայտնի են եղել առաջին մասից։ Պահպանվում են «Գրուֆալո» ֆիլմի ոճաբանությունը (հիմնված Ակսել Շեֆլերի նկարազարդումների վրա), ինչպես նաև` «շրջանակող» կառուցվածքը` պատմող Սկյուռիկի հետ։

Սյուժե
------

Ձմռանը սկյուռիկները ձյան մեջ ոտնահետքեր են տեսնում և հարցնում իրենց մորը, թե ով է. միգուցե Գրուֆա՞լոն է։ Սակայն մայրիկն ասում է, որ Գրուֆալոյի համար հետքերը փոքր են և պատմում է հետևյալ պատմությունը։

Գրուֆալոյի դուստրը մշտապես տարվում է անտառով, և հայրիկ-Գրուֆալոն ասում է, որ ժամանակին անտառում հանդիպել է մկանը` հսկա, սարսափելի գազանին, որն ունի երկար պոչ, վառվող աչքեր և պողպատե բեղեր։ Այնուամենայնիվ, դա չի վախեցնում փոքրիկ Գրուֆալոյին, և մի ձմեռ, երբ հայրիկը քնած է լինում, նա գնում է անտառ։ Հերթով հանդիպելով Օձին (որն ունի երկար պոչ), Բվին (որն ունի դեղին վառվող աչքեր) և Աղվեսինը (որն ունի բեղեր), Գրուֆալոյի դուստրը համոզվում է, որ դրանք Մկնիկը չեն։ Ի վերջո, նրան սկսում է թվալ, որ ոչ մի մուկ գոյություն չունի։

Այս պահին նա ինքն է հանդիպում հենց Մկնիկին, տեսնում, որ այն շատ փոքր է և որոշում է ուտել նրան։ Սակայն նա խոստանում է նրան ցույց տալ Մեծ Սարսափելի գազանին և բարձրանում է պնդուկի թփի վրա։ Լուսինը դուրս է գալիս, և Մկնիկի հսկայական ստվերը հիշեցնում է նույն հրեշին։ Գրուֆալոյի դուստրը սարսափած փախչում է և վերադառնում էքարանձավ, հայրիկի մոտ։

Երբ Սկյուռիկը ավարտում է պատմությունը, ավագ սկյուռը ցույց է տալիս, թե որքան վարպետորեն է ինքը «Գրուֆալոյի հետքերը» պատկերում ձյան մեջ՝ պոչով և թաթերով։

Դերերը հնչյունավորել են
-----------------------

* Հելենա Բոնեմ Կարտեր` Սկյուռ
* Կոլտրեյն Ռոբբի` Գրուֆալո
* Շիրլի Հենդերսոն` Գրուֆալոյի աղջիկը
* Թոմ Ուիլկինսոն` Աղվես
* Ջոն Հյորտ` Բու
* Ռոբ Բրայդոն` Օձ
* Ջեյմս Քորդեն` Մկնիկ

Մրցանակներ և առաջադրումներ
--------------------------

* 2013 թվականին մասնակցել է Եվրոպական անիմացիոն և հեռուստատեսային նախագծերի միջազգային փառատոնին Կեչկեմետում, ստացել է մրցանակ լավագույն հեռուստատեսային նախագծի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
3. ↑  Internet Movie Database — 1990.
4. ↑  KAFF 2015 — Íme a 2013-as díjazottak listája!

Արտաքին հղումներ
----------------

* *The Gruffalo’s Child* մուլտֆիլմի էջը BBC Online կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database |

 |
**Խալիբներ, խալյուբներ** (հուն․՝ Χάλυβες, հուն․՝ Χάλυβοι), հին ժողովուրդ վկայված հիմնականում հունական աղբյուրներում, որը բնակվել է Պոնտոսում և Փոքր Ասիայում։ Նրանք ապրել են տիբարենների (ժամանակակից Սինոպի մոտ) և մոսսինոյկների արանքում։ Խալիբների անունը ծագում է հունարեն երկաթ կամ պողպատ բառից (հուն․՝ χᾰ́λῠψ), քանի որ հին հունական հեղինակները ավանդաբար խալիբներին համարում են առաջին մետաղագործները, նրանց վերագրում պողպատի գյուտը (հին հունարենում «պողպատը» կոչվել է «խալյուֆ»)։

Ծագումը
-------

Խալիբները լեզվի ու ծագման մասին հստակ տվյալներ չկան։ Ըստ որոշ հունական աղբյուրների նրանք ունեցել են սկյութական ծագում։
Կարծիք կա, որ խալիբների անունը կապված է Հայասայի հետ, քանի որ երկուսն էլ մետաղ են նշանակել, ու վկայված են նույն վայրում։

Արմենոխալիբներ
--------------

Հին աղբյուրներում նաև վկայված է արմենոխալիբներ ձևը, որը վերաբերվում է հայախոս երկաթագործ խալիբներին։

Կապը խալդերի հետ
----------------

Ըստ Ստրաբոնի խալիբները ու խալդերը նույն ժողովուրդն էին, այն տարբերությամբ որ խալդեր անունը ավելի նոր էր։ Այս պնդումը թերևս չի համապատասխանում իրականությանը քանի որ խալդերի անունը վկայված է շատ հնուց, ուրարտական շրջանից։ Նաև Քսենոփոնի մոտ խալդերը ու խալիբները հիշատակվում են իրարից տարբեր ցեղեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Herodotus (1858). *The History of Herodotus: A New English Version* (անգլերեն). John Murray.
2. ↑  «Dictionary of Greek and Roman Geography (1854), CHA´LYBES». *www.perseus.tufts.edu*. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
3. ↑  Apollonius, Rhodius (2005). *"The Argonautica" of Apollonius Rhodius. Tr. into English prose from the text of R. Merkel, by Edward P. Coleridge...*
4. ↑  «All About the Armenian Language». *ASPIRANTUM* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
5. ↑  Pliny the Elder, The Natural History
John Bostock, M.D. F.R.S. H.T. Riley, Esq. B.A. Ed.
6. ↑  Khorikyan, Hovhannes. «Hovhannes Khorikyan, On the Issue of the Identification and Location of the Chalibyans, JOURNAL FOR ARMENIAN STUDIES (collection of articles), Artsakh State University, 2012, N 3, pp. 3-15 (In arm.)». `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
**Գրավչության կանոններ** (անգլ.՝ Laws of attraction), ֆիլմ 2 նյու-յորքյան ամուսնալուծման գործով փաստաբանների՝ Դանիել Ռաֆֆերտիի (Փիրս Բրոսնան) և Օդրի Վուդսի (Ջուլիանա Մուր) սիրային պատմության մասին՝ ռեժիսոր Պիտեր Խաութի կողմից։ Ռուսական կինովարձույթում է 2004 թվականի հունիսի 3-ից։

Սյուժե
------

Ֆիլմի գլխավոր հերոսներն են ազդեցիկ փաստաբաններ Դանիել Ռաֆֆերտին և Օդրի Վուդսը, ովքեր զբաղվում էին ամուսնալուծման հարցերով և ամեն օր՝ իրենց տխուր մասնագիտության պատճառով, ներկա էին գտնվում ընտանիքների կազմալուծմանը՝ երկու սիրահար սրտերի բաժանմանը։ Եվ արդյո՞ք ինչքան են նրանց հնարավորությունները ընտանիք կազմելու և սերը պահպանելու հարցում։

Օդրի Վուդսը պերֆեկտիստ է և իր գործում միշտ խստորեն հետևում է օրենքի տառերին (անգամ իր մայրը անկախ և երիտասարդ կին է)։ Դանիելին հաջողվում է հաղթել՝ օգտագործելով իմպրովիզացիան, հմայքը, նրբազգացողությունը և համոզիչ ճարտասանությունը։ Շուտով նրանք հնարավորություն ունեցան ելույթ ունենալ միմյանց դեմ հայտնի մարդկանց՝ մոդելագործ Սիրենայի և «The Needles» ռոք-խմբի երաժիշտ Թորն Ջեմիսոնի ամուսնալուծման գործում։ Երկու հաճախորդներն էլ ունեն հնամենի մի դղյակ՝ Իռլանդիայում, ուստի փաստաբանները պարտավոր եղան ճանապարհորդվել Իռլանդիա՝ տեղում պարզելու իրավիճակը։

Ճանապարհին Օդրին և Դանիելը զգում են, որ աստիճանաբար իրանց մեջ զարգանում է հետաքրքրություն, բայց նրանցից ոչ մեկը չի ցանկանում խոստովանել։ Մի անգամ թշնամի-կոլեգաները ականատես են լինում ազգային իռլանդական տոնի և գիշերային զվարճանքից հետո՝ առավոտյան արթնանում են որպես ամուսիններ։ Ամուսնությունը իրականանում է։

Դերերում
--------

* Փիրս Բրոսնան- Դանիել Ռեֆֆերտի
* Ջուլիանա Մուր- Օդրի Վուդս
* Մայքլ Շին- Տորն Ջեյմսոն
* Պարկեր Պոուզի- Սերենա
* Ֆրենսիս Ֆիշեր- Սառա Միլեր
* Նորա Դան- Ջուջ
* Ջոնի Մայերս- Էշթոն
* Մայք Դոյլ- Մայքլ Ռոուսոն
* Էնի Ռայան
* Վենսան Մարցելլո
* Սառա Ջեյմս
* Դեվիդ Ուիլմոթ
* Սերա Գիլբերտ
* Դեվիդ Քելլի- Մայքլ/ քահանա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
2. ↑
3. 1 2 3 4
4. ↑
5. 1 2 3 4 5 6 7
6. 1 2 3 4 5 6 7 8
7. 1 2 3 4 5 6 7 8

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Գրավչության կանոններ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Գրավչության կանոններ»(անգլ.) ֆիլմը *Box Office Mojo* կայքում
* «Գրավչության կանոններ»(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |

 |
**Լենկթեմուրի արշավանքները Հայաստան,** Միջինասիական զորապետ Լենկթեմուրի արշավանքը 14-րդ դարում։ 14-րդ դարի վեջին Լենկթեմուրը (Կաղ Թեմուր) միավորում է Միջին Ասիայի քոչվորական ցեղերին՝ստեղծելով հսկայական գերտերություն՝ Սամարղանդ մայրաքաղաքով։ Լենկթեմուրի բանակը առաջին հարվածը հասցրեց պարսկական բանակին՝ գրավելով Իրանի մեծ մասը։ 1386 թվականին թուրքմենները անցնելով Արաքս գետը Հայաստանի հյուսիսային մասից (Սյունիք) մտան Հայաստան։ Լենկթեմուրի զորքը ուզում էր իր դաժանության շնորհիվ խուսափել հայկական ենթաթագավորությունների դիմադրություններից։ Լենկթեմուրի զորքը հզոր դիմադրության հանդիպեց հատկապես Սասունում և Վանում։ Թուրքմենների հիմնական նպատակն էր գրավել հայերի նարևոր հենակետներից Կարսը և հզոր դիմադրությունից հետո, ի վերջո քաղաքը ընկավ։ Լենկթեմուրի հրամանով գերեվարեցին վանեցի կանանց և երեխաներին, իսկ տղամարդկանց գլորեցին ձորերը։ 15-րդ դարի սկզբին թուրքմենները կատարեցին իրենց վերջին արշավանքը դեպի Հայաստան։ 1402 թվականին թուրքմենները ջախջախեցին թուրքական սուլթան Բայազետին։ 1402-1403 թվականին Անգորայի ճակատամարտում թուրքմենները ներթափանցեցին Օսմանյան Թուրքիա, հասնելով Կոստանդնուպոլսի մատույցներին։ Ճակատամարտից հետո, 1405 թվականին Լենկթեմուրը մահացավ, իսկ գրաված երկրները ազատվեցին կոտորածներից։

Քաղաքական և տնտեսական կացություն
--------------------------------

Լենկթեմուրը և Բայազետը
Լենկթեմուրի մահից հետո, նրա ստեղծած հսկայածավալ պետությունը քայքայվեց։ Լենկթեմուրի գահաժառանգների միջև բռնկված գահաժառանգական կռիվներից օգտվեցին կարա-կոյունլու և ակ-կոյունլու ցեղերը և ճակատամարտում ջախջախեցին թուրքմեններին։ Լինելով քոչվոր անասնապահներ, թաթարների տիրապետության շրջանում երկու անասնապահ ցեղերը շրջում էին նվաճված տարածքներով և սարսափ տարածում։ Կարա Յուսուֆի գահակալությամբ ակ-կոյունլուների պետությւոնը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։ Նրա օրոք Ակ-կոյունլուների մայրաքաղաք հռչակվեց Թավրիզը։ Տերության տարածքում բացի ակ-կոյունլուների հիմնական տիրույթներից մտնում էր նաև Արևելյան Հայաստանը, պարսկական Անտրպատականը, Իրանը և Վրաստանը։ Ծերության նախօրյակին Կարա Յուսուֆը հավատարիմ մնալով իր քոչվորական արմատներին, գահը հանձնեց իր երիտասարդ որդուն և ինքը տեղափոխվեց Ալաշկերտի ամրոց և ամրացավ այնտեղ։ Հայ պատմիչ Թովմա Մեծոփեցին գրում է, որ ակ-կոյունլուների կառավարման տարիներին Հայաստանում շենություն էր տիրում։ Այս ժամանակաշրջանում հայերը հաջողությամբ կարողացան վերականգնել Հայաստանի քայքայված տնտեսությունը։ Փոխվեց երկրի բնակչության ազգաբնակչությունը։ Բացի հայերից այստեղ կային նաև՝ արաբներ, թաթարներ, պարսիկներ և թուրքմեններ։ Կարա-կոյունլուների պետությունը անհամեմատ թույլ էր ակ-կոյունլուններից։ Կարա-կոյունլուները հենվում էին հայերի առաջադիմության վրա և նույնիսկ իրենց համարում հայ թագավորներ (շահ-ի Արման)։

Աղբյուրներ
----------

* Բ.Հ. Հարությունյան, Ա. Բաղդաարյան, Մ.Աբրահամյան, Է. Սեդրակյան «Հայոց պատմություն, Միջին դարեր», 7-րդ դասարան(չաշխատող հղում)
, էջ 164-165, Մակմիլան Արմենիա, Երևան, 2009
**Կրակովի հնագիտական թանգարան** (լեհ.՝ Muzeum Archeologiczne w Krakowie), պատմական թանգարան Կրակովում, Փոքրլեհական վոյեվոդությունում, Լեհաստանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։

Պատմություն
-----------

Կրակովի հնագիտական թանգարանը ամենահին ճարտարապետական թանգարանն է Լեհաստանում։

Այն Լեհաստանի բաժանումների ժամանակ հիմնադրվել է որպես Հնագիտական իրերի թանգարան` Կրակովի գիտական ասոցացիային (*Towarzystwo Naukowe Krakowskie*, TNK) մտավորականների և ակադեմիկոսների մի խմբի կողմից։ Ավստրիայի օտարերկրյա կառավարությունն արգելել է լեհական հայրենասիրական կազմակերպությունների գոյությունը, բացառությամբ այնպիսի ուսումնական հաստատությունների, ինչպիսին է TNK-ն, վերջինս իր հերթին, թանգարան դարձրել է լեհական սոցիալ-մշակութային կենտրոն։ Թանգարանի հիմնադրամը հովանավորել է TNK ընկերությունը, որը Կրակովում գոյություն է ունեցել 1816 թվականից։ 1848 թվականին այն ստեղծել է արվեստի և հնագիտության իր սեփական բաժինը։

Հիմնադրման պայմանագիրը ստորագրվել է 1850 թվականի փետրվարի 18-ին. այն ստորագրել են այնպիսի հայտնի մարդիկ ինչպիսիք են Ջագիենյոնիայի գրադարանի տնօրեն Ժոզեֆ Մուցզկովսկին, Կարոլ Կրեմերը, Վինցենտի Պոլը, Տեոֆիլ Զեբրաուսկին։ Մի շարք փաստաթղթեր, այդ թվում և թանգարանի առաքելության հավաստագիրը, գրվել է վարչակազմի համար` ընդգծելով հնագիտական նյութերը պահպանելու թանգարանի առաջնահերթությունը։ Թանգարանի առաջին ցուցահանդեսը բացվել է 1857 թվականին, Լոբոմիրյան պալատում, Յանա փողոց, 17 հասցեում։ Հավաքածուն հիմնականում կազմված է մի շարք հայտնի լեհական ընտանիքների նվիրատվություններից, որոնցից է նաև թանգարանի խորհրդանիշ Զբրուչ կուռքը։

Թանգարանը բաժանված է հինգ հիմնական մշտական ցուցադրությունների՝ Հին Եգիպտոսի աստվածներ, նախապատմական կերամիկա, կերամիկայի այգի, Փոքր Լեհաստանի նախապատմական և վաղ միջնադարյան շրջան, ինչպես նաև` Բրոնոցիցի կառքեր։

Պատկերասրահ
-----------

* Թանգարանի այգիները Վավելի բլուրիցԹանգարանի այգիները Վավելի բլուրից
* Եգիպտական մումիաԵգիպտական մումիա
* Զբրուչ կուռքըԶբրուչ կուռքը
* Թանգարանի ներսըԹանգարանի ներսը
* Օստգոթերի կավե աշխատանքներըՕստգոթերի կավե աշխատանքները
* Վիկինգի սուրՎիկինգի սուր
* Բրոնիցիցի անոթԲրոնիցիցի անոթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Anna Tyniec (2016). «Historia Muzeum / Muzeum Archeologiczne w Krakowie - spadkobiercą Muzeum Towarzystwa Naukowego Krakowskiego». Muzeum Archeologiczne w Krakowie. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կրակովի հնագիտական թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1008381-9 · ISNI: 0000000094474565 · LCCN: nr90020428 · NUKAT: n95400674 · SUDOC: 147933641 · VIAF: 139007329, 493145553325496660002 · WorldCat VIAF: 139007329, 493145553325496660002 |

 |

 |
**Խոսե Մարկո Իգոն** (անգլ.՝ José Marco Higón, մայիսի 22, 1991(1991-05-22), Վալենսիա, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս իսպանական «*Օսպիտալետ*» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

Երիտ տարիներ
------------

Խոսե Իգոնը ծնվել է Վալենսիայում։ 2004 թվականին ընդունվել է «Լևանտե»-ի ակադեմիա։ Թիմի կամզում մասնակցել է Տերսերա դիվիզիոնի հանդիպումներին։

Ակումբային կարիերա
------------------

### «Պատերնա»

2015 թվականին Խոսե Իգոնը պայմանագիր է կնքել իսպանական «*Պատերնա*» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Թիմի կազմում անցկացրել է 1 մրցաշրջան՝ մասնակցելով 10 հանդիպման և դառնալով 1 գոլի հեղինակ։

### «Օսպիտալետ»

2016 թվականին Խոսե Իգոնը տեղափոխվել է իսպանական «*Օսպիտալետ*»։ Թիմի կազմում Իգոնը իր դեբյուտային գոլը խփել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ին՝ «Լեիդա Էսպորտու»-ի դեմ խաղում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Lleida Esportiu 2:1 CE L’Hospitalet

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խոսե Իգոն պրոֆիլը BDFutbol կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFutbol · FootballDatabase.eu · Futbolme · lapreferente.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Նիկոլաս Գոնսալես Իգլեսիաս** (իսպ.՝ Nicolás González Iglesias, հունվարի 3, 2002(2002-01-03), Լա Կորունյա, Գալիսիա, Իսպանիա), ավելի հայտնի է որպես **Նիկո Գոնսալես** (իսպ.՝ Nico González), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Բարսելոնա»-ի կիսապաշտպան, որը վարձավճարով հանդես է գալիս «Վալենսիա» ակումբում ։

Ակումբային կարիերա
------------------

Նիկոն 2013 թվականից «Բարսելոնա» ակադեմիայի սան է։ 2019 թվականի մայիսի 19-ին նա նորամուտն է նշել ակումբի երկրորդ թիմի կազմում Սեգունդա Բ-ի «Կաստելոնա» ակումբի դեմ խաղում։ 2019/20 մրցաշրջանը Նիկոն անցկացրել է «կապտանռնագույնների» պատանեկան ակումբում և չի խաղացել ոչ մի խաղ «Բարսելոնա Բ»-ի կազմում։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա տեղափոխվել է երկրորդ թիմ և մասնակցել է Իսպանիայի երրորդ լիգայի 23 խաղի։ 2021/22 խաղաշրջանում կիսապաշտպանին սկսել են ընդգրկել «Բարսելոնա»-ի առաջին կազմի մարզումնեին և խաղերին։ Նիկոյի պաշտոնական նորամուտը «կապտանռնագույնների» կայացել է 2021 թվականի օգոստոսի 15-ին Իսպանիայի պրիմիերայի «Ռեալ Սոսիեդադ» ակումբի դեմ խաղում, նա դաշտ է դուրս եկել խաղի 83-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Սերխիո Բուսկետսին և մեկ րոպե անց ստացել է դեղին քարտ։ Նիկոն առաջին գոլը խփել է 2021 թվականի դեկտեմբերի 12-ին «Օսասունա»-ի դեմ խաղում (2:2)՝ հանդիպման 12-րդ րոպեին Գավիի փոխանցումով բացելով խաղի հաշիվը։ Հաջորդ տուրում՝ դեկտեմբերի 8-ին, Նիկո Գոնսալեսին կրկին հաջողվել է խաղի 85-րդ րոպեին «Էլչէ» ակումբի դեմ տնային խաղում խփել հաղթական գնդակ (3:2)։

Կարիերա հավաքականում
--------------------

2018-2019 թվականներին Նիկոն պաշտպանել Է Իսպանիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի գույները և նրա կազմում անցկացրել է ընդհանուր առմամբ 7 հանդիպում։

Անձնական կյանք
--------------

Նիկոյի հայրը՝ Ֆրան Գոնսալեսը, «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»-ի և Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստ է։ Քեռին՝ Խոսե Ռամոնը, նույնպես ֆուտբոլիստ էր և խաղում էր «Դեպորտիվո»-ի, ինչպես նաև մի քանի ավելի համեստ թիմերի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  Nico at players.fcbarcelona.com Արխիվացված 2021-08-15 Wayback Machine(անգլերեն)
3. ↑  Отчёт о матче «Кастельон» — «Барселона B» Արխիվացված 2021-08-15 Wayback Machine(անգլերեն)
4. ↑  Отчёт о матче «Барселона» — «Реал Сосьедад» Արխիվացված 2021-08-15 Wayback Machine(անգլերեն)
5. ↑  Nico González at Transfermarkt Արխիվացված 2021-08-15 Wayback Machine(անգլերեն)
6. ↑  Fran González at BDFutbol Արխիվացված 2021-06-23 Wayback Machine(անգլերեն)
7. ↑  José Ramón González Pérez at BDFutbol Արխիվացված 2021-06-23 Wayback Machine(անգլերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на официальном сайте «Барселоны»(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նիկո Գոնսալես» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | BDFutbol · FootballDatabase.eu · Fussballdaten.de · L’Équipe · Soccerbase (խաղացող) · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՈւԵՖԱ |

 |
**Ռիկարդո Լոպես** (իսպ.՝ Ricardo López Felipe, ծնվ. 1970 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Հանդես է եկել Իսպանիայի հավաքականում։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Ռիկարդոն խաղացել է մադրիդյան «Ատլետիկոյի» երիտասարդական թիմերում։

1998 թվականին տեղափոխվեց «Ռեալ Վալյադոյիդ»։ 2001/02 մրցաշրջանի ընթացքում առանց փոխարինման խաղաց բոլոր 38 խաղերը, որը նրան օգնեց ընդգրկվել 2002 թվականի աշխարհի չեմպիոնատի Իսպանիայի հավաքականի ցուցակում թեպետ այնտեղ չխաղաց։

2002 թվականի օգոստոսի 30-ին տեղափոխվեց անգլիական «Մանչեստեր Յունայթեդ» 1,5 միլիոն ֆունտի դիմաց։

Ֆաբիեն Բարտեզի և Ռոյ Կերոլլի գնումից հետո, որոնք նախատեսված էին Ռիկարդոյին փոխարինելու համար, Ռիկարդո հաճախ դուրս չէր գալիս դաշտ։ Նա խաղաց Չեմպիոնների լիգայի չորս խաղ և չեմպիոնատի մեկ խաղ։

2003 թվականի օգոստոսի 23-ին տեղափոխվեց «Ռասինգ» մեկ մրցաշրջանի համար։ Հաջորդ մրցաշրջանին վերադարձավ «Մանչեստեր Յունայթեդ», բայց հիմնական խմբի տեղի համար մենամարտում պարտվեց Թիմ Հովարդին և Ռոյ Կերոլին։ Մրցաշրջանի ավարտվելուց հետո պայմանագիրը չերկարացվեց, և դարպասապահը ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղփոխվեց «Օսասունա»։

### Հավաքական

Իսպանիայի հավաքականում խաղացել է երկու խաղ՝ 2001 թվականի նոյեմբերի 14-ին Մեքսիկայի դեմ և 2002 թվականի օգոստոսի 21-ին Հունգարիայի դեմ, և երկու դեպքերում ել փոխարինել է Իկեր Կասիլյասին։ 2002 թվականի աշխարհի չեմպիոնատի մասնակից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671
3. ↑  Ricardo signs for Man Utd; *BBC Sport*, 30 августа 2002
4. ↑  Poca luz para tanto estreno (Too little light for so many premieres); El País, 22 August 2002 (in Spanish)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռիկարդո Լոպես» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFutbol · CUP2002.RU · eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerbase (խաղացող) · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Սպիտակ լեռան ճակատամարտ** (Չեխերեն` *Bitva na Bílé hoře*, Գերմաներեն` *Schlacht am Weißen Berg*), Երեսնամյա պատերազմի վաղ շրջանի կարևոր ճակատամարտերից մեկը։

Այն տեղի է ունեցել 1620 թվականի նոյեմբերի 8-ին։ 15.000 բոհեմացիներից և վարձկաններից բաղկացած բանակը Կրիստիան Անհալտեցու գլխավորությամբ բանակը պարտություն կրեց Սրբազան Հռոմի կայսր Ֆերդինանդ II-ի Կառլոս Բոնեվենտյուրի գլխավորած և Կաթոլիկ լիգայի Հովհան Ցերկլեսի գլխավորած 27.000 զինվորից բաղկացած միացյալ բանակից Պրահայի մոտ գտնվող Բիլա Հորայում («Սպիտակ լեռ»)։ Այս վայրը ներկայումս Պրահա քաղաքի մաս է կազմում։

Ճակատամարտով ավարտվեց Երեսնամյա պատերազմի Բոհեմական ժամանակահատվածը և սկսվեց Չեխական հողերի անկումը, որը շարունակվեց մյուս 300 տարիներին։ Ճակատամարտի արդյունքում փոխվեց Չեխական հողերի կրոնական պատկանելությունը երկդարյա բողոքական առավելությունից հետո։ Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցին վերադարձրեց կաթոլիկ մեծամասնությունը Չեխական հողերում մինչև 20-րդ դարի վերջը։

Նախապատմություն
---------------

17-րդ դարի սկզբին Կաթոլիկ Սրբազան Հռոմեական կայսրության մաս կազմող Բոհեմիայում բնակչության մեծամասնությունը բողոքական էր և պայքարում էր կրոնական և քաղաքական ազատության համար։ 1617 թվականին մահացավ Սրբազան Հռոմի կայսր Մատիասը, ում փոխարինեց նրա զարմիկ Ֆերդինանդը, ով մոլի Կաթոլիկ էր և Հակառեֆորմացիայի կողմնակից։ Սա բերեց բոհեմական բողոքականների ծանր զայրույթին, ովքեր ոչ միայն վախենում էին իրենց կրոնական ազատության համար, այլ նաև Բոհեմիայի սահմանափակ ինքնիշանության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Bílá Hora. Ottův slovník naučný (1888-1909) a Ottův slovník naučný nové doby (1930-1943). (in Czech)
2. ↑  The Battle of White Mountain, 11-06-2003 - Radio Prague
3. ↑  Johnson, Lonnie. Central Europe enemies, neighbours, friends. New York: Oxford UP, 1996. Print.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիտակ լեռան ճակատամարտ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85145993 · NKC: ph117419 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սահակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Էլեն Անահիտ Սահակյան** (անգլ.՝ Helen Sahagian, 1920, Բոստոն, ԱՄՆ - մարտի 28, 2013(2013-03-28), Ալբուկերկե, Նյու Մեքսիկո, ԱՄՆ), ամերիկահայ հեղինակ, գրող, պատմաբան, Հայագիտական ուսումնասիրությունների և հետազոտությունների ազգային ընկերակցության (National Association for Armenian Studies and Research, NAASR) հիմնադիր անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Էլենի մայրը Նվարդ Արտեմիս Զարդարյանն էր, իսկ հայրը՝ Սահակ Գրիգոր Սահակյանը (Սեբաստիա, Արևմտյան Հայաստան)։

Սահակյանը կենդանի լեզուների ոլորտում արվեստի բակալավրի կոչումը ստացել է Հարվարդի համալսարանի որակավորման բարձրացման դպրոցում։ Հայագիտության ոլորտում արվեստի մագիստրոս է դարձել Կոլումբիայի համալսարանում 1976 թվականին՝ դոկտոր Նինա Գարսոյանի ղեկավարությամբ։

Էլեն Սահակյանն անկախ հետազոտություն է իրականացրել հայկական մի քանի թեմաների շուրջ, մասնավորապես ուշադրություն է դարձրել Սեբաստիայում և Վանում ամերիկացի միսիոներների աշխատանքին, ինչպես նաև հրապարակել է Համիդյան ջարդերի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ գիտական հոդվածներ։ Նրա հոդվածները տպագրվել են *«Journal of Armenian Studies»*, *«Ararat»*, *«Armenian Mirror-Spectator»* թերթում և *«Armenian Sebastia / Sivas and Lesser Armenia»* գրքում։ Նա մասնակցել է սեբաստացիների հայրենակցական միության և Մասաչուսեթս նահանգի Առլինգթոնի պատմական հանձնաժողովի աշխատանքներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Hovannisian, ed. by Richard G. (2004). *Armenian Sebastia/Sivas and Lesser Armenia*. Costa Mesa, Calif.: Mazda Publ. ISBN 1568591527. `{{cite book}}`: `|first=` has generic name (օգնություն)
2. 1 2 3 4  «Helen Sahagian Obituary (2013) - Needham, MA - The Arlington Advocate». *www.legacy.com* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 22-ին.
**Ալեխանդրո "Ալեքս" Լոպես Մորենո** (իսպ.՝ Alejandro López Moreno, հունիսի 2, 1997(1997-06-02), Տեռասա, Àmbit metropolità de Barcelona, Բարսելոնայի պրովինցիա, Կատալոնիա, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդեդս է գալիս «Էսպանյոլ ՖԱ»-ի կազմում։

Ակումբային կարիերա
------------------

Ալեքս Լոպեսը միացել է «Էսպանյոլի» մանկապատանեկան թիմին 2009 թվականին։ Թիմի երիտասարդական կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի նոյեմբերի 2-ին Սեգունդա B-ի շրջանակներում կայացած «Էլչեի» դեմ խաղում։ «Էսպանյոլ B»-ի կազմում նա իր առաջին գոլը խփել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 17-ին «*Սադաբել*ի» դեմ խաղում։ 2017 թվականի հուլիսի 11-ին Լոպեսը երկարաձգել է թիմի հետ գործող պայմանագիրը մինչև 2022 թվականը։

2018 թվականի մայիսի 28-ին Ալեքս Լոպեսը հայտնվեց հիմնական թիմի հայտացուցակում, որը նախատեսված էր 2018-19 մրցաշրջանի համար։ Թիմի հիմնական կազմում Ալեխանդրոն իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է նոյեմբերի 1-ին՝ մասնակցելով Կոպա դել Ռեյի շրջանակներում կայացած «Կադիսի» դեմ խաղին։ 
Հանդիպումն ավարտվել է 1-2 հաշվով՝ կատալոնական թիմի պարտությամբ։

Լա Լիգայի շրջանականերում նա իր նորամուտի հանդիպումն անցկացրել է 2019 թվականի հունվարի 14-ին՝ փոխարինելով Օսկար Մելենդոյին «Ռեալ Սոսիեդադի» դեմ կայացած խաղում, որն ավարտվել է 2-3 հաշվով։ Օգոստոսի 17-ին մեկ տարի ժամկետով ֆուտբոլիստը վարձավճարով տեղափոխվել է Սեգունդա Դիվիզիոնում հանդես եկող «Լուգո ՖԱ»։

Լոպեսը իր կարիերայի առաջին պաշտոնական գոլը խփել է 2019 թվականի նոյեմբերի 9-ին «Ալբասետեի» դեմ խաղում։

Վիճակագրություն
---------------

| Ակումբ | Երկիր | Տարի | Խաղ | Գոլ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Էսպանյոլ B | {{{2}}}Իսպանիա | 2014-2019 | 75 | 11 |
| Էսպանյոլ ՖԱ | {{{2}}}Իսպանիա | 2019- | 8 | 1 |
| Լուգո ՖԱ | {{{2}}}Իսպանիա | 2019-2020 | 25 | 2 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «L'Espanyol no té rival» [Espanyol have no rival] (կատալաներեն). L'Esportiu. 2016 թ․ դեկտեմբերի 18. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 12-ին.
3. ↑  «Álex López renueva cinco temporadas» [Álex López renews five seasons] (իսպաներեն). RCD Espanyol. 2017 թ․ հուլիսի 11. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 12-ին.
4. ↑  «Álex López, Pipa y Puado, jugadores de Primera» [Álex López, Pipa and Puado, *Primera* players] (իսպաներեն). Marca. 2018 թ․ մայիսի 28. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 12-ին.
5. ↑  «Los suplentes del Cádiz sonrojan al Espanyol» [The reserves of Cádiz blush Espanyol] (իսպաներեն). Marca. 2018 թ․ նոյեմբերի 1. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
6. ↑  «Álex López, cedit al CD Lugo» [Álex López, loaned to CD Lugo] (կատալաներեն). RCD Espanyol. 2019 թ․ օգոստոսի 17. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ալեքս Լոպես պրոֆիլը BDFutbol կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFutbol · FootballDatabase.eu · lapreferente.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
**Անգլո-իսպանական պատերազմ (1625-1630),** ռազմական գործողություններ մի կողմից Իսպանիայի, մյուս կողմից Անգլիական թագավորության և դաշնակից Միացյալ նահանգների հանրապետության միջև։

Նախադրյալներ
------------

1620-ական թվականների կեսերին Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ IV-ի և Անգլիայի թագավոր Հակոբ I-ի միջև կային սուր հակսաություններ։ Երեսնամյա պատերազմի բռնկման ժամանակ Ֆլանդրիայի իսպանական բանակը, Գոնսալո Ֆերնանդես դե Կորդոբայի հրամանատարությամբ մտել էր Պֆալց երկրամաս, որի տիրակալը ըմբոստ Ֆրիդիրիխ V-ն էր, որին էլ իր կնոջ Ելիզավետա Ստյուարտի (որը հանդիսանում էր Ջեյմս I դուստրը) հետ միասին զրկեց տիրապետությունից։

Անգլիայի և Իսպանիայի միջև հարաբերությունները կարգավորելու և ամրապնդելու նպատակով, Ջորջ Վիլիերսը Ուելսի արքայազն Չարլզ I-ին առաջարկել է ամուսնանալ Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ IV-ի քրոջ՝ Մարիա Աննայի հետ։ Հարսանեկան արարողությունները կազմակերպելու և բանակցելու նպատակով Ջորջ Վիլիերսը թագաժառանգի հետ ուղևորվում է Մադրիդ։ Սակայն բանակցությունները խափանվեցին՝ երիտասարդների ոչ պատշաճ պահվածքի և Չարլզ I-ի կաթոլիկություն ընդունելու պայմանը մերժելու պատճառով, ինչը ամուսնության նախապայմանն էր։ 
Չարլզն ու Բեքինգհեմը թշնամաբար էին տրամադրված Իսպանիայի նկատմամբ։ Վերադառնալով Լոնդոն նրանք թագավորին համոզեցին գումարել նոր խորհրդարան, որը պատերազմ կհայտարարի Իսպանիային և գումար կհատկացնի դրա համար։

Բրեդայի պաշարում
----------------

1624 թվականի օգոստոսին Ֆլանդրիայի բանակը Դոն Ամբրոզիո Սպինոլայի հրամանատարությամբ պաշարեց Բրեդա քաղաքը։ Բերդաքաղաքը ուժեղ ամրացված էր և այն պաշտպանում էին 14.000 զինվորներ։ Մորիս Օրանժացին փորձեց կտրել պաշարված քաղաքի մատակարարման ճանապարհները, սակայն հաջողության չհասավ։ 1625 թվականի փետրվարին անգլիական բանակը փորձել է ճեղքել իսպանական բանակի ամուր պաշտպանությունը, բայց մեծ կորուստներ կրելով նահանջեցին։ Տասնմեկամսյա պաշարումից հետո, 1625 թվականի հունիսի 2-ին իսպանական բանակը գրավեց քաղաքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Appleby, John C. (1983). «English privateering during the Spanish and French wars, 1625-1630» (անգլերեն). `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
2. ↑  Finucane, Jane (2017 թ․ դեկտեմբերի 14). *Civilians Under Siege from Sarajevo to Troy*. London: Palgrave Macmillan UK. էջեր 137–161. ISBN 978-1-137-58531-8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* European Treaties Bearing on the History of the United ... Issue 254,Volume 2, Frances Gardiner Davenport

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Սիտինի ռազմական |

 |
**Ատամի փերի** (անգլ.՝ «Tooth Fairy»), ռեժիսոր Մայքլ Լեբեկի ֆանտաստիկ կատակերգությունը։ Ֆիլմի լոզունգը «The tooth hurts»-է։ Պրեմիերան կայացել է 2010 թվականի հունվարի 21-ին։

ֆիլմում նկարահանվել է հայտնի, մուլտսերիալներ մշակող՝ Սեթ Մաքֆարլեյնը։ Այդ ոչ մեծ դերը նրան առաջարկել է ֆիլմի գլխավոր հերոս Դուեյն Ջոնսոնը, այդպիսով շնորհակալություն հայտնելով, որ նրա միջոցով նակարահանվել է «Big Man on Hippocampus» մուլտսերիալում, և «Գրիֆինների ընտանիքը» անիմացիոն սիթքոմում։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 3 շաբաթ անց, այն բանից հետո, երբ այդ էպիզոդը ցուցադրվել է էկրաններին։

Սյուժե
------

Դերեկ Տոմպսոնը(Դուեյն Ջոնսոն), հոկեյիստ է, որը չի սիրում խաղալ կանոներին հետևելով, և մատչերի ժամանակ հաճախ իր հակառակորդներին զրկում է ատամներից, ինչի համար նրան տվել են Ատամի փերի մականունը։ Անձնական կյանքում առանձնահատուկ ոչինչ չունի՝ հրաշքներին չի հավատում և համարում է, որ երազելը հիմարություն է, և պարբերաբար այդ ամենը փոխանցում է իր ընկերուհու երեխաներին (որոնք իրեն շատ են սիրում)։ Մի անգամ նրան որոշում են պատժել իսկական ատամի փերիները, և նրան 1 շաբաթով դարձնում են ատամի փերի։ Դերեկը, որը իր կյանքում հրաշքների երբեք չէր հավատացել, պետք է գիշերները մտներ մանկական սենյակներ և բարձերի տակ՝ փոքրիկ ատամների փոխարեն, մի քանի դոլար դներ։ Այդ ամենի հետ մեկտեղ նա փորձում էր հարթել իր հարաբերությունները ընկերուհու երեխաների հետ(Ռենդիի և փոքրիկ Տեսսիի հետ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4
3. ↑  Internet Movie Database — 1990.
4. 1 2 3 4
5. ↑
6. 1 2 3 4 5 6 7  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
7. 1 2
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
9. ↑
10. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 3-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |

 |
**Անտոնիո Ադան Գառիդո** (իսպ.՝ Antonio Adán Garrido, մայիսի 13, 1987(1987-05-13)[…], Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ՝ «Ատլետիկո Մադրիդ» ակումբի դարպասապահ։

Ակումբային կարիերա
------------------

### Ռեալ Մադրիդ

Ադանը եղել է Ռեալի սան և սկսել է իր կարիերան «Ռեալ Մադրիդի» երրորդ ակումբից 2005 թվականին։ 2006 թվականում Ադանը հիմնական կազմի հետ մեկնել է ԱՄՆ մրցումների։

2009 թվականին Խորդի Կոդանայի հեռացման պատճառով հրավիրվեց առաջին ակումբ։

Առաջին հանդիպումը անցկացրել է 2010 թվականին «Օսերի» հետ ընկերական խաղում փոխարինեց Եժի Դուդեկին։ Իսպանիայի առաջնությունում առաջին պաշտոնական հանդիպումը անցկացրել է 2011 թվականին «Էսպանյոլի» դեմ հանդիպման ժամանակ փոխարինելով Իկեր Կասիլյասին։ Այդ հանդիպման ժամանակ նա դարպասը անառիկ պահեց և հաջորդ տուրում ընդգրկվեց մեկնարկային կազմ և խաղաց ամբողջ խաղը։
2012 թվականի մայիսի 5 -ին, առաջնության 37-րդ տուրում դուրս եկավ մեկնարկային կազմ և խաղաց մինչև վերջ։ Նա այդ խաղում բաց թողեց ընդամենը մեկ գնդակ։ Այդ խաղում Մադրիդի «Ռեալը» պարտվում էր 0։1, բայց կարողացավ հավասարեցնել և նույնիսկ հաղթանակ տոնել 2։1 հաշվով։ Հունիսին նա մերժեց Ռեալի առաջարկը պայմանագիրը երկարաձգելու առաջարկը։

### Կալյարի

2013 թվականի ամռանը Ադանը Մադրիդի «Ռեալից» տեղափոխվեց իտալական «Կալյարի», որի կազմում խաղաց ընդամենը 2 պաշտոնական հանդիպում։ 2013 թվականի ձմռանը Ադանը խզում է պայմանագիրը ակումբի հետ երկկողմանի համաձայնությամբ ։

### Ռեալ Բետիս

2014 թվականի ձմռանը, որպես ազատ խաղացող տեղափոխվեց «Ռեալ Բետիս»։

Միջազգային կարիերա
------------------

Ադանը համարվում է Եվրոպայի չեմպիոն պատանեկան ակումբների առաջնությունում։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ադանը պաշտում է Բույնո Ֆրանսիսկոն (Իսպանիայի հավաքականի նախկին դարպասապահ)։
* Նա միշտ մտնում էր խաղադաշտ ձախ ոտքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  FBref.com(բազմ․)
3. ↑  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
4. ↑  Otra perla con guantes ; El País
5. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 2-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 9-ին.
6. ↑
7. ↑  
Antonio Adan Garrido realmadrid.com

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անտոնիո Ադան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFA · BDFutbol · FootballDatabase.eu · ForaDeJogo (խաղացող) · L’Équipe · Soccerbase (խաղացող) · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՈւԵՖԱ · ՖԻՖԱ |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մալխաս (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հովսեփյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մալխաս** (1877, Տրապիզոն, Օսմանյան կայսրություն - 1962, Բեյրութ, Լիբանան, ծննդյան անունը՝ *Արտաշէս Յովսէփեան*), հայ վիպասան, գրող և հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Տրապիզոնում։ Ուսումը ստացել է Կարինի Սանասարյան վարժարանում, ուր թրծվել է դաշնակցական գաղափարախոսությամբ եւ երիտասարդ տարիքից անդամագրվել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության կազմում։ Իր սերնդակիցների նման դիմել է պանդխտության Միացյալ Նահանգներ, որտեղ Հ.Յ.Դ.-ի պաշտոնաթերթ «Հայրենիք»-ին աշխատակցել է ազգային-հայրենասիրական հոդվածներով։

1900 թ. վերադարձել է Երկիր ու իբրև Դաշնակցության լիազոր գործիչ՝ ուղարկվել է հաջորդաբար Ուրմիա և Վան։ Մասնակցել է նաև Սասունի օգնության զինատար խմբերին։

1908 թվականի Օսմանյան սահմանադրության հռչակումով հաստատվել է ծննդավայր Տրապիզոնում, որտեղ ձեռնարկել է Հ.Յ.Դ. պաշտօնաթերթ «Խարիսխ» թերթի հրատարակության։ Մասնակցել է Տրապիզոնի հայության ինքնապաշտպանության գործին։

Հայ կամավորական շարժմանը միացել է՝ մասնակցելով Հայաստանի անկախության ճակատամարտներին։ Ընտրվել է Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանի պատգամավոր և 1921 թվականի Փետրվարյան ապստամբությունից հետո ապաստանել է Պարսկաստան։

Վերջնականապես հաստատվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, ուր մասնակցել է Դաշնակցության կազմակերպչական և գաղափարախոսական աշխատանքներին։ Կանոնավոր աշխատակցել է Բոստոն-ի «Հայրենիք» ամսագրին։

Գրել է «Զարթոնք» նշանավոր վեպը, 19-րդ դարավերջից 1920 թ. երկարած հայոց պատմության ողբերգական և հերոսական ժամանակաշրջանից, որը պատմում է հայ ազատամարտիկների հերոսությունները ազատագրվելու Օսմանյան լծից։ «Զարթոնք» վեպը գրել է Միացյալ Նահանգներում, որտեղ Հովսեփյանը ղեկավար մասնակցություն է ունեցել Դաշնակցության շարքերում։ «Զարթոնք»-ը համարվում է նրա կոթողական գործը։ Գրել է նաև իր հուշագրական երկը՝ «Ապրումներ» խորագրով։

Մալխասը 1961 թվականի վերջերին հրապարակային ելույթներով հրավիրվել է Բեյրութ, Լիբանան, որտեղ մահացել է սրտի կաթվածից 1962 թ. հունվարի 4-ին, 85 տարեկան հասակում։ Թաղվել է Բեյրութում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մալխաս (Արտաշէս Յովսէփեան, 1877-1962) Հայոց Ազատամարտին նուիրեալն ու անկրկնելի յուշարարը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մալխասը մատենագրութեան թուանշային գրադարանում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մալխաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 18790 · GND: 136534805 · ISNI: 0000000382851740 · LCCN: n85026225 · SUDOC: 241585066 · VIAF: 266040241 · WorldCat VIAF: 266040241 |

 |

 |
**Ռուբեն Բելիմա Ռոդրիգես** (իսպ.՝ Rubén Belima Rodrígue, փետրվարի 11, 1992(1992-02-11), Մոստոլես, Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ռեալ Մադրիդ Կաստիլյա» ակումբի և Հասարակածային Գվինեայի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։

Ակումբային կարիերա
------------------

Ռուբենը ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել 1999 թվականին՝ «Տորեվեխու» մանկական ակումբում։ 10 տարեկանից սկսած նա դեբյուտել է ակումբի հիմնական կազմում, որը հանդես է եկել Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնությունում։
2009 թվականին Բելիման, «Տորեվեխու» ակումբում անցկացնելով 7 խաղ, միացել է «Ռեալ Մադրիդ » ֆուտբոլային ակումբին։ 2011 թվականին կիսապաշտպանը սկսել է հանդես գալ «Ռեալ Մադրիդ C»-ում, որի հետ մեկտեղ 2011/2012 մրցաշրջանում զբաղեցնելով 2-րդ հորիզոնականը՝ իրավունք ստացավ Տերսերայից անցնել «Սեգունդա B»։ 2013 թվականից հանդես է գալիս «Ռեալ Մադրիդում»։

Կարիերան հավաքականում
---------------------

Ռուբենի հայրը ծնունդով Բատայից՝ Հասարակածային Գվինեայից է։ 2013 թվականի օգոստոսին կիսապաշտպանը ստացավ Հասարակածային Գվինեայի ազգային հավաքականում Գաբոնայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղին մասնակցելու հրավեր, սակայն խաղը չկայացավ։ 2013 թվականի Նոյեմբերի 16-ին Ռուբենը մասնակցություն ունեցավ Իսպանիայի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղին, սակայն խաղը պաշտոնապես չճանաչվեց։ 2014 թվականի մայիսին ազգային հավաքականի կազմում անց է կացրել առաջին խաղը՝ Աֆրիկյան ազգերի գավաթի շրջանակներում՝ Մավրիտանիայի հավաքականի դեմ խաղում։

2015 թվականի աֆրիկյան ազգերի գավաթի առաջնությունը Մարոկկոյից Հասարակածային Գվինեա տեղափոխելուց հետո Բելիման ընդգրկվեց առաջնության տերերի նախնական հայտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671
3. ↑  Мавритания — Экваториальная Гвинея 1:0
4. ↑  2015 Nations Cup: Equatorial Guinea announce squad

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում (անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը national-football-teams.com կայքում (անգլ.)
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
* Էջը «Ռեալ Մադրիդի» պաշտոնական կայքում (իսպ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFutbol · FootballDatabase.eu · ForaDeJogo (խաղացող) · lapreferente.com · National Football Teams.com · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
*Բանականության քունը դևեր է ծնում* (Ֆրանցիսկո, մոտ 1797)
Մղձավանջ (Հենրի Ֆյուսելի, 1781)
**Մղձավանջ**, նաև **ծանր տանջալից երազ**, ոչ հաճելի երազ, որն առաջացնում է գիտակցության ուժեղ զգայական պատասխան՝ հիմնականում վախի, հուսահատության, տագնապի և տխրության ձևով։ Երազը կարող է ընդգրկել անհարմարության, հոգեկան կամ հոգեբանական սարսափի իրավիճակներով։ Մղձավանջ ունեցողները սովորաբար արթնանում են դիսթրեսի վիճակում և կարճ ժամանակահատվածում ի վիճակի չեն լինում նորից քնել։

Մղձավանջները կարող են պայմանավորված լինել ֆիզիոլոգիական պատճառներով՝ անհարմար դիրքով պառկելը, ջերմությունը կամ հոգեբանական պատճառներով՝ սթրեսը, տագնապը և թմրանյութերը։ Քնից առաջ հաց ուտելը, որը արագացնում է օրգանիզմի նյութափոխանակությունը և գլխուղեղի ակտիվությունը, կարող է խթանել մղձավանջների առաջացումը։

Հաճախակի մղձավանջները կարիք ունեն բժշկական միջամտության, քանի որ կարող են խախտել քնի բնականոն ընթացքը և առաջացնել անքնություն։

Ծագումնաբանություն
------------------

Հայերենում մղձավանջ բառը ծագել է *մուղձ* արմատից և վանջ անհայտ նշանակությամբ բառից, *մղձուկը* նշանակում է «շնչահեղձություն, խեղդվելը, շունչը կտրելը» և իր հերթին հավանաբար ծագել է բնիկ հնդեվրոպական \*mel՝ «մանրել, ջարդել» արմատից։

Հաճախակիություն և տեսակներ
--------------------------

Արթուն ժամանակ վախի ու վախկոտության քանակը ուղիղ համեմատական է մղձավանջների քանակի հետ։ Քնի հետազոտությունները ցույց են տվել, որ երազների ընթացքի շուրջ 75%-ը առաջացնում են բացասական զգացմունքներ։ Սակայն, ավելի քիչ հավանական է, որ մարդիկ կհիշեն տհաճ երազները։

Մղձավանջի սահմանումներից մեկը՝ արթնացումն է քնի ցիկլի ընթացքում՝ բացասական զգացմունքներով, ինչպիսին օրինակ վախն է։ Մղձավանջ հանդիպում է ամեն ամիսը մեկ։ Հինգ տարեկանից փոքր երեխաների մոտ մղձավանջներ համարյա չեն հանդիպում, բայց հաճախ են հանդիպում ավելի մեծ երեխաների մոտ (25%-ը ամեն շաբաթ նվազագույնը մեկ մղձավանջ է ունենում)։ Մղձավանջներն ամենահաճախն են հանդիպում պատանիների մոտ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Էդուարդ Բագրատի Աղայան». *www.nayiri.com*. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 22-ին.
2. ↑  American Psychiatric Association (2000), Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th ed, TR, p. 631
3. ↑  Stephen,, Laura (2006). «Nightmares». Psychologytoday.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 31-ին. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
4. ↑  «Հայերէն արմատական բառարան, Հրաչեայ Աճառեան». *nayiri.com*. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 22-ին.
5. ↑  «Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Գեւորգ Ջահուկյան». *www.nayiri.com*. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 22-ին.
6. 1 2 3  The Science Behind Dreams and Nightmares, *Talk of the Nation*, national Public Radio. 30 October 2007.