recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Նիդերլանդների գիտությունների և արվեստի թագավորական ակադեմիա** (հոլ.՝ Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, *KNAW*), նիդերլանդական գիտական կազմակերպություն, որը նվիրված է գիտության և գրականության զարգացմանը։

Հիմնական գործառույթներ
----------------------

Այն կառավարությանը խորհրդատվություն է տրամադրում գիտության հարցերի վերաբերյալ, իրականացնում է փորձագիտական ​​գործունեություն, համակարգում է գիտական ​​հոդվածների վերանայումը, գիտաժողովների և ֆորումների անցկացումը, նրա հսկողության ներքո գործում են մասնագիտացված գիտական ​​ինստիտուտներ։

Ակադեմիան շնորհում է մի շարք հեղինակավոր մրցանակներ, այդ թվում՝ ֆիզիկոսների համար Լորենցի մեդալը, մանրէաբանության համար Լևենհուկի մեդալը, մաթեմատիկայի համար Բրաուվերի մեդալը, վիրուսաբանության համար Բեյերինկի մրցանակը և գիտությունների և արվեստների լայն շրջանակի համար Հայնեկենի մրցանակը։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է նապոլեոնյան ժամանակաշրջանի Հոլանդիայի թագավորությունում Լյուդովիկ Բոնապարտի հրամանագրով 1808 թվականի մայիսի 4-ին որպես *Գիտությունների, գրականության և կերպարվեստի թագավորական ինստիտուտ* (հոլ.՝ Koninklijk Instituut van Wetenschappen, Letterkunde en Schoone Kunsten)։ Ակադեմիա կոչվել է 1851 թվականից։

Անդամներ և կազմակերպություն
---------------------------

Ակադեմիայի անդամները (մինչև 65 տարեկան մոտ 200 անդամ) ընտրվում են ցմահ՝ կոոպտացիայի միջոցով, թեկնածություններն ընդունվում են Ակադեմիայից դուրս գտնվող անհատներից և կազմակերպություններից։ 65 տարեկանում ակադեմիկոսը պետք է թոշակի անցնի։ Ակադեմիայում կան նաև թղթակից անդամներ և օտարերկրյա անդամներ։ Գործում է երկու՝ ճշգրիտ գիտությունների ու հումանիտար և հասարակական գիտությունների բաժիններ։

2008 թվականի մայիսից Ակադեմիայի նախագահը մաթեմատիկական ֆիզիկոս Ռոբերտ Դեյկգրաֆն է։ Իր երդմնակալության խոսքում նա մտահոգություն հայտնեց Նիդերլանդներում գիտության ֆինանսավորման ցածր մակարդակի վերաբերյալ՝ համեմատած Արևմտյան Եվրոպայի երկրների մեծ մասի հետ։ Հետագայում նախագահներ են եղել Հանս Քլեվերսը (2012-2015), Խոսե վան Դեյկը (2015-2018), Վիմ վան Սաարլոսը (2018-2020), Ինեկե Սլայթերը (2020-2022) և Մարիլին Դոգթերոմը (2022)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)
2. ↑  History of the Academy
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑   — 2019.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX88297 · BNF: 11930623s · CiNii: DA00882657 · GND: 37531-7 · ISNI: 0000000121536865 · LCCN: n79055416 · Microsoft: 1322597698 · NKC: olak2002112971, ko2002112974 · NLA: 35738841 · NUKAT: n96611070 · PTBNP: 401573 · SUDOC: 027215792 · VIAF: 127339097 · WorldCat VIAF: 127339097 |

 |

 |
**Յանիս Վոլդեմարի Լուսիս** (լատիշ․՝ Jānis Lūsis, մայիսի 19, 1939(1939-05-19), Ելգավա, Լատվիա - ապրիլի 29, 2020(2020-04-29), Ռիգա, Լատվիա), լատվիացի խորհրդային նիզականետորդ, օլիմպիական չեմպիոն (1968, Մեխիկո), Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (1972, Մյունխեն), Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (1964, Տոկիո)։ Եվրոպայի չեմպիոն (1962, 1966, 1969, 1971)։ ԽՍՀՄ չեմպիոն (1962—1966, 1968—1973, 1976)։ Աշխարհի ռեկորդակիր (1968—1969, 1972—1973)։ ԻԱԱՖ փառքի դահլիճի (անգլ.՝ IAAF Hall of Fame, Թեթև աթլետիկայի միջազգային միության փառքի դահլիճ) անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Յանիս Լուսիսը ծնվել է 1939 թվականի մայիսի 19-ին Լատվիայի Ելգավա քաղաքում։ 1961 թվականին ավարտել է Լատվիայի մարզական մանկավարժության ակադեմիան (լատիշ․՝ Latvijas Sporta pedagoģijas akadēmija)։ 1968 թվականին Մեխիկոյում դարձել է Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ 1965 թվականին ստացել է սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչում։ Պրոֆեսիոնալ մարզիկի կարիերան սկսել է 1957 թվականին և ավարտել 1976 թվականին՝ Մոնրեալում կայացած Օլիմպիական խաղերի ժամանակ (այդ ժամանակ գարավել է 8-րդ տեղը)։ Յանիս Լուսիսը Լատվիան ներկայացնող միակ մարզիկն է, ում հաջողվել է վաստակել Օլիմպիական խաղերի ոսկե, արծաթե ու բրոնզե մեդալներ։ Անձնական ռեկորդն է՝ 93 մ 80 սմ (1972)։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Խորհրդային նիզականետորդ Յանիս Լուսիսն անկասկած անցած տասնամյակի լավագույն թեթև աթլետն է։- (*Equipe* ֆրանսիական մարզական լրագիր) |  |

### Ընտանիք

Յանիս Լուսիսի կինը՝ Էլվիրա Օզոլինյան (ծնվել է 1939 թվականին), 1960 թվականին դարձել է օլիմպիական չեմպիոն նիզակի նետում մարզաձևում։ Նրանց որդին՝ Վոլդեմար Լուսիսը (ծնվել է 1974 թվականին) նույնպես դարձել է նիզականետորդ և մասնակցել է 2000 և 2004 թվականների Օլիմպիական խաղերին, սակայն հաջողության չի հասել։

Պետական մրցանակներ
------------------

* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* Երեք աստղի շքանշան
* ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑  World Athletics Database

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յանիս Լուսիս (լուսանկարներ)
* Յանիս Լուսիսի կենսագրությունը(չաշխատող հղում)
* Յանիս Լուսիսը Օլիմպիական խաղերում Archived 2009-01-21 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · Լատվիայի օլիմպիական կոմիտե · ՄՕԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Munzinger |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1209555077 · GTAA: 127908 · LNB: 000131484 · VIAF: 305130609 · WorldCat VIAF: 305130609 |

 |
**Ալեքսեյ Ավգուստովիչ Դավիդով** (ռուսերեն՝ Давидов, Алексей Августович, 1867, օգոստոսի 23, Մոսկվա - 1940, մարտի 5, Բեռլին), ռուս կոմպոզիտոր, թավջութակահար, ավելի ուշ՝ կառավարիչ, արդյունաբերող և գործարար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1867 թվականին Մոսկվայում, մաթեմատիկոսի և մեխանիկի ընտանիքում։ 1891 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզմաթ բաժինը և Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի թավջութակի և կոմպոզիտորի բաժինը։ Ծառայել է Ֆինասների Նախարարության վարկային մասով Հատուկ բաժանմունքում։ 1890-ականների վերջից Պետերբուրգի միջազգային բանկի վստահելի խորհրդատու։ Հետո աշխատել է Մասնավոր առևվտրային բանկում (կառավարելով այն 1909 թվականից մինչև 1917 թվականը)։ Եղել է բանկի հետ կապված ոսկու, քարածխի արդյունաբերության, մեքենաշինական և այլ բնգավառների բազմաթիվ ձեռնարկությունների անդամ և նախագահ։ Եղել է 1886 թվականի էլեկտրական լուսավորության միության խորհրդի անդամ, Բաքվում էլեկտրակայաններ կառուցող էլեկտրական ուժի միության կառավարիչների խորհրդի անդամ։ Որպես անձնական բանկի ղեկավար, որը ինքնուրույն գործում էր Ռուս-Ասիական բանկի հետ, մասնակցում էր միացյալ մենաշնորհների ստեղծմանը։ Խորհրդի անդամ էր Սանկտ Պետերբուրգի ֆոնդային բորսայում։ 1913 թվականին ստացել է պետական ​​խորհրդականի դասային աստիճան։

1917 թվականից հետո աքսորի մեջ է։

1922 թվականի փետրվարի 24-ին Բեռլինում միանում է մասոնների խմբին։

Մահացել է 1940 թվականին, Բեռլինում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Риман Г.* Давидов (ռուս.) // *Музыкальный словарь*: *Перевод с 5-го немецкого издания* / под ред. Ю. Д. Энгель — М.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 1. — С. 432—433.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դավիդովի ստեղծագործությունները
**Շատլե հրապարակ**, հրապարակ Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում։ Գտնվում է 1-ին և 4-րդ թաղամասերի սահմանին, և հանդիսանում է կարևոր տրանսպորտային հանգույց Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում։

Ծագումնաբանություն
------------------

Շատլե անվանում են Ֆրանսիայի ամրոցները (ֆր.՝ Châtelet, Castellum), այսպես են կոչվել միջնադարում Ֆրանսիայում ասպետական ամրոցները։ Ավելի ուշ այն շենքերը, որտեղ արքունական դատավորները ձերբակալում և պահում էին հանցագործներն։ Փարիզում կային երկու հին ամրոցներ (աշտարակ), որոնք կրում էին այդ անվանումը՝

* Մեծ Շատլե-դատարան
* Փոքր Շատլե -քաղաքային բանտ

Երկրորդը քանդվել է մի քանի տարի ավելի վաղ, քան առաջինը։ Փարիզում կար նաև «Շատլե» դատական հիմնարկ (ֆր.՝ prévôté կամ vicomté de Paris), որը հանդիսանում է առաջին ատյանի քաղաքացիական և քրեական հիմնարկ։

Նկարագրություն
--------------

Հրապարակն անվանվել է Գրան-Շատլե հին ամրոցի անվամբ, որը կառուցվել է 1130 թվականին Լյուդովիկոս VI-ի կողմից, Մենյալ կամրջի կողքին։ Այն բանից հետո, երբ Ֆիլիպ II-ի օրոք Փարիզը շրջափակվում է հուսալի պատով, ամրոցը կորցնում է իր պաշտպանական նշանակությունը։ Նախքան հեղափոխությունը այն ծառայել է որպես բանտ, իսկ 1802 թվականին քանդվել է։ Նրա տեղում 1806-1808 թվականներին Ֆրանսուա-Ժան Բրալլի պրոեկտով տեղադրվեց շատրվան Նապոլեոնի տարած հաղթանակների կապակցությամբ։




Հաղթանակի շատրվանը հայտնի էր նաև որպես «Արմավենու շատրվան»։ 1806 թվականին կառուցված կոթողը զարդարված էր արմավենու ճյուղերով, որոնց մեջ փորագրված են Նապոլեոնի Իտալիայի, Եգիպտոսի և Գերմանիայի տարած հաղթանակների անվանումները։ Կոթողը պսակում է Հաղթանակի աստվածուհին, որը ստեղծել է Լուի Սիմոնա Բուազոն (1743-1809)։

Շատլե հրապարակում դեմ դիմաց գտնվում են երկու հանրաճանաչ թատրոններ՝ Շատլե (ֆր.՝ Théâtre du Châtelet) և Քաղաքային թատրոն։ (ֆր.՝ Théâtre de la Ville)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
Այս հոդվածի համար օգտագործվել է նյութ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանից (1890—1907).

Աղբյուրներ
----------

* *The History of Paris from the Earliest Period to the Present Day*, London : printed for Geo. B. Whittaker, Ave-Maria Lane, 1825, vol. 3, page 122.
**Կոշտ վայրէջք** տեղի է ունենում, երբ ինքնաթիռը կամ տիեզերանավը բախվում է մակերույթին բավականին մեծ ուղղահայաց արագությամբ և ուժով, ավելին քան փափուկ վայրէջքի ժամանակ։

Վայրէջքը թռիչքի վերջին գործողությունն է, որի ընթացքում ինքնաթիռը կամ տիեզերանավը հպվում է մակերևույթին և կանք է առնում։ Ինքնաթիռների պարագայում վայրէջքի ուղղահայաց արագության 2 մ/վ արժեքը համարվում է սահմանային, և դրանից բարձր արժեքի դեպքում վայրէջքը համարվում է «կոշտ»։ Կոշտ վայրէջքի գնահատականը տալիս հիմնվում են ինքնաթիռի անձնակազմի գնահատականի վրա, քանի որ զգայական գնահատականը չափելի չէ, մասնակիորեն նաև պայմանավորված իրական ուղղահայաց արագացման գրանցման բացակայությունով։

Ինքնաթիռների կոշտ վայրեջքը կարող է տեղի ունենալ եղանակային պայմանների, մեխանիկական խնդիրների, ինքնաթիռի ավելացված քաշի, օդաչուների սխալների պատճառով։ Կոշտ վայրէջք սահմանումը վերաբերվում է այն վայրէջքին, երբ օդաչուն դեռևս պահպանում է ինքնաթիռի ամբողջական կամ մասնակի կառավարումը, հակառակ դեպքում անկառավարելի վայրէջքի դեպքում տեղի է ունենում աղետ։ Կոշտ վայրէջքների դեպում հետևանքները կարող են տարբեր լինել, փոքր ուղևորների անհարմարությունից մինչև ինքնաթիռի վնասում, կամ նույնիսկ ուղևորների մահը։

Ուղղաթիռների դեպքում կոշտ վայրէջք է կարող է տեղի ունենալ, երբ մեխանիկական կամ շարժիչի խափանման պարագայում ուղղաթիռի պտուտակը դեռ պտտվում է։ Այս դեպքում առաջանում է ավտոպտտման երևույթ. պտուտակի վերևի օդի պտույտի շնորհիվ պտուտակը պտտվում է ստեղծելով որոշ ամբարձիչ ուժ։ Այս դեպքում օդաչուի որակավորման համապատասխան մակարդակի պարագայում հնարավոր է իջեցնել ուղղաթիռը։

A hard landing of a Տիեզերանավերի կոշտ վայրէջքը սովորաբար ավարտվում է սարքերի վնասմամբ, այն տեղի է ունենում կանխամտածված կամ վթարային։ Երբ տեղի է ունենում տիեզերական սարքի բարձր արագությամբ բախում մակերևույթի հետ, այս դեպքում երևույթը անվանվում է հարվածային։

Տես նաև
-------

* Հարկադրված վայրէջք
* Փափուկ վայրէջք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  RALPH MICHAEL GARBER, LAWRENCE VAN KIRK, «Conditional Inspection», *Aero* (Boeing) (14),
2. ↑  Guillaume Aigoin, Characterising hard landings / EASA EOFDM Conference, 12 January 2012, page 7: "The vertical parameter is neither vertical nor an acceleration … It is the normal load factor in the aircraft reference frame is not sufficient for assessing contact severity!"

Արտաքին հղումներ
----------------

* Stabilized Approach and Flare Are Keys to Avoiding Hard Landings / Flight Safety Foundation, FSF Digest, August 2004
**Լո** (ֆրանս. արտասանություն՝ ​*[lo]*), Կոմունա Ֆրանսիայի արևելքում՝ Բուրգոն Ֆրանշ Կոնտե շրջանի *Դուբ դեպարտամենտում*։

Աշխարհագրություն
----------------

Լոն գտնվում է Օռնանսից 12 կմ (7,5 մղոն) հարավ-արևելք՝ Լու գետի հովտում։

Պատմություն
-----------

Այն առաջին անգամ հիշատակվել է 1189 թվականին, բայց կան հինգերորդ և յոթերորդ դարերի հնագիտական մնացորդներ։

Բնակչություն
------------

| Պատմական բնակչություն |
| --- |
| Տարեթիվ | Բնակ․ | ±% |
| 
1962 | 342 | —     |
| 
1968 | 380 | +11.1% |
| 
1975 | 338 | −11.1% |
| 
1982 | 337 | −0.3% |
| 
1990 | 284 | −15.7% |
| 
1999 | 271 | −4.6% |
| 
2008 | 247 | −8.9% |
| 
2012 | 227 | −8.1% |

Տնտեսություն
------------

Խաղողագործությունը տնտեսության մեջ առաջնայինն էր մինչև *ֆիլոքսերայի վարակումը*։

Զբոսաշրջություն
---------------

Լոն գյուղ է երկու հյուրանոցներով և ճամբարով։ Բացօթյա գործունեությունը ներառում է թենիս, ձկնորսություն և կանոե։ Արժե նաև տեսնել *Musée de la Vigne et du Vin՝* խաղողագործության թանգարանը և արվեստի պատկերասրահը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ֆրանսիական կոմունաների վերաբերյալ տվյալների բազա — Institut national de l'information géographique et forestière.
2. ↑  "Répertoire national des élus: les maires"
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 01-99 (այլ կիրառումներ)

**«01 99»**, ճանաչողական հեռուստանախագիծ Արմենիա հեռուստաընկերության եթերում։ Եթեր է հեռարձակվում 2014 թ. սեպտեմբերի 29-ից, շաբաթը մեկ անգամ։

Նպատակը
-------

Նախագծի նպատակն է կոնկրետ դեպքերով և հոգեբանորեն ազդել այն վարորդների վրա, ովքեր մշտապես խախտում են ճանապարհային երթևեկության կանոնները, ովքեր ոչ ոթափ վիճակում նստում են ղեկին՝ վտանգելով իրենց և ուրիշների կյանքը։

Բովանդակությունը
----------------

Հաղորդումը տեղեկություններ և խորհուրդներ է տրամադրում ճանապարհային երթևեկության կանոնների մասին, նպատակ ունենալով բարձրացնելու վարորդների և հետիոտների կարգապահությունը և օրինապահությունը։ Հյուրընկալում է հայտնի մարդկանց, որոնք պատմում են ավտոմեքենա վարելու իրենց հմտությունների և փորձառության մասին։ Հաղորդման ընթացքում մեկնաբանվում են ճանապարհային տեսախցիկների ֆիքսած ճանապարհային խախտումները և վթարները։ Ներգրավված փրկարար մասնագետի և դերասանի միջոցով տրվում են օգտակար խորհուրդներ վթարի ենթարկվածներին առաջին օգնություն տրամադրելու կանոնների մասին։

Ստեղծագործական խումբը
---------------------

01 99 հաղորդումը վարում է լրագրող Հերմինե Բաղդասարյանը։ Հաղորդումը պատրաստում է «Սուր անկյուն» հաղորդաշարի ստեղծագործական խումբը՝ Վահե Ղազարյանի գլխավորությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «01 99» «01-99» Թողարկում 7 / 10.11.2014

Աղբյուրներ
----------

* Արմենիա հեռուստաընկերություն(չաշխատող հղում)
**Այլասիրություն**, **ալտրուիզմ** (*altruism*), հոգատարություն այլ անձանց բարեկեցության կամ շահերի մասին։ Եսասիրության հետ հասարակ հակադրությունը բացահայտում է այլասիրության ըմբռնման որոշ տարբերություններ՝ կապված հակվածության, նկատառումների և վարվելակերպի հետ։ Այլասերը կարող է ուրիշներին օգուտ տալու նպատակ ունենալ, սակայն այդ նպատակն իրականացնելիս չհասնել հաջողության։

Այլասիրություն, բարոյական սկզբունք, որն արտահայտում է ուրիշների, մասնավորապես՝ իր մերձավորների նկատմամբ մարդու անշահախնդիր հոգատարությունը, նրանց համար զոհողություն կատարելու ընդունակությունը։ Այլասիրություն փոքր ընդգրկում ունեցող, թերի, սահմանափակ հումանիզմ է, այն սահմանափակվում է առավելապես անձնական հարաբերությունների ոլորտով։

Այլասիրությունը երբեմն հասկանում են որպես ավելի մեծ հոգատարություն որոշների, քան սեփական անձի նկատմամբ, իսկ երբեմն՝ հավասար ուշադրություն սեփական անձին և այլոց։ Քանի որ «ուրիշները» սովորաբար ավելի շատ են, քան որոշում կայացնողը, այս տարբերակումը գործնական նշանակություն չունի, սակայն կարող է կարևոր լինել երկու անձի առկայության դեպքում։
Խաղի տեսության վրա հիմնված քննարկումներում հակադրվում են փոխադարձ այլասիրությունը և համընդհանուր այլասիրությունը։ Փոխադարձ այլասերը ուրիշի հանդեպ նույն վարքագիծն ունի, ինչ նա ունի, կամ ակնկալում է, որ կունենա իր հանդեպ։

Համընդհանուր այլասիրությունը, որ հաճախ համարվում է քրիստոնեության հիմնական բարոյական պահանջը, անվերապահ է։ Հասարակական կենսաբանության կիրառությունները ցույց են տալիս, որ անհատների և խմբերի գոյատևման հնարավորությունները կախված են ոչ միայն եսասիրության և այլասիրության ազդեցության ոլորտներից, այլև խնդրո առարկա այլասիրության տեսակից։

Գրականություն
-------------

* Գագիկ Հարությունյան (պատմաբան), Սուրեն Մարտիկյան, Արտակ Մովսիսյան, Օքսֆորդի քաղաքագիտության և քաղաքականության բառարան (խմբ. Ալեքսանդր Աղաբեկյան, Հովհաննես Զաքարյան), Երևան, ««Գիտանք»», 2003 — 592, էջեր 592 — 592 էջ. — 500 հատ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 191)։*  |
**Վիյա Արտմանե** (իսկական անունը՝ **Ալիդա Ֆրիցևնա**, (օգոստոսի 21, 1929(1929-08-21) կամ հուլիսի 21, 1929(1929-07-21), Kaive, Tuckum County, Լատվիա - հոկտեմբերի 11, 2008(2008-10-11), Ստրենչի, Լատվիա), լատիշ դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1969)։

Կենսագրություն
--------------

Վիյա Արտմանեն ծնվել է 1929 թվականին։ 1949 թվականին ավարտել է Ռայնիսի անվան գեղարվեստական թատրոնին կից ստուդիան (Ռիգա)։ Նկարահանվել է կինոյում։ Ռեժիսոր Պավել Արմանդի «Կարապանման ամպերի ետևից» կինոնկարը (1957) դերասանուհուն ճանապարհ հարթեց դեպի կինոաշխարհ։ Միխայիլ Երշովի «Հարազատ արյուն» կինոնկարում (1963) Արտմանեն կարողացավ ոչ միայն ճշտորեն հաղորդել մարմնավորած հերոսուհու՝ Սոնյայի արտաքին գծերը, այլև մեծ վարպետությամբ բնորոշեց նրա բնավորությունը, ի հայտ բերեց կերպարը ամբողջացնող և հոգեբանությունը բացահայտող ապշեցուցիչ կարողություն։ Այդ դերակատարման համար Վիյա Արտմանեն ճանաչվեց 1966 թվականի լավագույն դերասանուհին։ Լեոնիդ Լեյմանիսի «Էդգար և Քրիստինա» կինոնկարը (1966) պատմում է ձիապան Էդգարի և ուժեղ ու հաստատուն բնավորության տեր աղախին Քրիստինայի ամեն խոչընդոտ հաղթահարող սիրո մասին։ 
Լավագույն կինոդերակատարումներն են՝ Դացե («*Կարապաերամ ամպերից այն կողմ*», 1957), Սոնյա («*Հարազատ արյուն*», 1964), Նա («*Ոչ ոք չէր ուզում մեռնել*», 1966), Քրիստինա («*Էդգար և Քրիստինա*», 1967), Շերստոբիտովի «Անդրոմեդայի միգամածությունը» (1967), Վիկտոր Գեորգիևի «Հոգով ուժեղները» (1967) և այլ կինոնկարներում նկարահանվելուց հետո դերասանուհին հանդես եկավ Վոլդեմար Պուցեի «Հողաչափների ժամանակները» կինոնկարում (1970), որը պատմում էր 19-րդ դարավերջի լատիշ գյուղացու կյանքը։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի Վիյա Արտմանեն նկարահանվել է նաև ռեժիսորներ Օլգերտ Դունկերսի «Թիթեռնիկի պարը» (1972), Իմանտ Կրենբերգի «Եղևնին աշորայի մեջ» (1973), Էրիկ Լացիսի «Ընծա միայնակ կնոջը» (1974) և այլ կինոժապավեններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | ՌԻԱ տեղեկանք |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 17771987d · GND: 103367713 · ISNI: 0000000026175678 · LCCN: n82222305 · NLP: a0000002825650 · NUKAT: n2011154899 · SUDOC: 096375221 · VIAF: 12715286 · WorldCat VIAF: 12715286 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 149)։*  |
Սուրբ Մարտինայի տաճար
**Այզենշտադի թեմ** (լատին․՝ Dioecesis Sideropolitana), Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու թեմ, գտնվում է Բուրգենլանդի դաշնային նահանգում։ Կենտրոնը Ավստրիայի Այզենշտադ քաղաքում է։ Այզենշտադի թեմը մտնում է Վիեննայի միտրոպոլիայի մեջ։

Պատմություն
-----------

1922 թվականի մայիսի 18-ին Սուրբ Աթոռը հիմնել է Բուրգենլանդի առաքելական վարչությունը՝ առանձնացնելով այն հունգարական Գյուրի և Սզոմբաթելիի թեմերից։ 1949 թվականի վերջին Բուրգենլանդի առաքելական վարչակազմը ներառվել է Վիեննայի միտրոպոլիայի կազմում։

1960 թվականի օգոստոսի 15-ին Բուրգենլանդի առաքելական վարչությունը վերափոխվել է Այզենշտադի թեմի։

Ներկա իրավիճակ
--------------

2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Այզենշտադի թեմում կար 201․260 կաթոլիկ կամ Բուրգենլանդի բնակչության 70,3 տոկոսը։ Այզենշտադի թեմն ունի 172 ծխական համայնք, 80 ծխական միություն և 165 եկեղեցական մասնաճյուղ։ Սերտորեն համագործակցում են Նիգերիայի և Հնդկաստանի թեմերի հետ։

Օրդինարների ցանկ
----------------

* Եպիսկոպոս Ֆրիդրիխ Գուստավ Պիֆֆլ (1922-1932),
* Եպիսկոպոս Թեոդոր Իննիցեր (1932-1949),
* Եպիսկոպոս Ջոզեֆ Շոյսվոլ (11.11.1949-18.01.1954),
* Եպիսկոպոս Ստեֆան Լասլո (30.01.1954-28.12.1992),
* Եպիսկոպոս Պաուլ Իբի (28.12.1992-9.07.2010),
* Եպիսկոպոս Էգիդիուս Ժիֆկովիչ (9.07.2010-մինչ այժմ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Диоцез Айзенштадт Archived 2016-04-16 at the Wayback Machine. (գերմ.)
2. ↑  Информация о епархии Айзенштадта (անգլ.)
3. ↑  Диоцез Айзенштадт (գերմ.)

Գրականություն
-------------

* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, ISBN 88-209-7422-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այզենշտադի թեմի պաշտոնական կայքը (գերմ.)
* Տեղեկություններ Այզենշտադի թեմի մասին (անգլ.)
* Այզենշտադի թեմ (գերմ.)
* Այզենշտադի թեմ (տեղեկատվություն)(գերմ.)
* Այզենշտադի թեմի դեկանատ *Dekanate* (գերմ.)
* Այզենշտադի ծխական թեմ *Pfarren* (գերմ.)
**Ղազարոս Աճեմյան** (Բագրևանդյան) (նոյեմբերի 3, 1886, Թյուրքմեն, Օսմանյան կայսրություն - 1920-ականներից հետո), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ղազարոս Աճեմյանը ծնվել է 1886 թվականին Բրուսայի նահանգի Բիլեջիկի գավառի Թյուրքմեն գյուղում։ Հետագայում կրել է Բագրևանդյան ազգանունը։ Երկրորդական կրթությունն ստացել է ամերիկացի միսիոներների Այնթապի Կենտրոնական Թուրքիայի կոլեջում։ Այնուհետև 2 տարի ուսանել է Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Ազգային հեղափոխական ընկերակցություններ կազմելու պատճառով համալսարանի ղեկավարությունը հետապնդել է նրան և հեռացրել այն օրերին, երբ, ինչպես գրում է բժիշկը, «Թուրքիոյ վրայ կը շողար Ազատութեան կեղծ արեւը»։ Մեկնել է Ժնև և ուսումը շարունակել տեղի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ 1914 թվականին ստանալով բժշկի վկայականը վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս։

1914 թվականի վերջերին զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ Օսմանյան բանակի կազմում կրել է բազում դժվարություններ ու դառնություններ, եղել Դարդանելում, Կիլիկիայում, Միջագետքում, Հայաստանում։ Օսմանյան բանակի սպայի համազգեստով քայլել է բյուրավոր հայերի գողգոթան դարձած ճամփաներով։ 1918 թվականին վերադարձել է Շվեյցարիա և 2 տարի մնացել Լոզան քաղաքում։ Եղել է Կոստանդնուպոլսի «Ճակատամարտ» և «Դարման» թերթերի աշխատակից։

Հայ Կարմիր խաչի Կոստանդնուպոլսի կենտրոնում է աշխատել։ Նրա ջանքերի շնորհիվ Կոստանդնուպոլսի Կարմիր խաչի մարմինը հրավիրվել է խորհրդակցական ձայնով մասնակցելու Կարմիր խաչի 10-րդ միջազգային խորհրդաժողովին (1921 թվականի մարտի 31 - ապրիլի 7) և «Մանուկների օգնության» խորհրդաժողովին (1921 թվականի ապրիլի 7-9), որոնցում Ղազարոս Աճեմյանը ներկայացրել է Հայ Կարմիր խաչը։ Հայոց շվեյցարացի բարեկամների ընկերության կենտրոնի (Ժնև) անդամներից շատերի հետ ծանոթ լինելով դեռևս ուսանողական տարիներից, հրավեր է ստացել նրանց՝ Խորհրդային Հայաստան ուղարկվելիք հիվանդանոցի բժշկապետը լինելու, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով չի կարողացել ստանձնել այդ առաքելությունը։ 1921 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ և հաստատվել Քոնեք թիքըթի նահանգի Հարթ ֆորթ քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բախտիար Հովակիմյան, Հայոց ծածկանունների բառարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2005, էջ 556։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։

Գրականություն
-------------

* Թէոդիկ «Բժ. Բագրեւանդեան։ Ինքնակենսագրութիւն», Կ. Պոլիս, 1922
**Հին ճանապարհով**, հայերեն փոփ երգ, Լիլիթ Հովհաննիսյանի և դուդուկահար Գևորգ Այվազյանի կատարմամբ։ Երգը թողարկվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Լիլիթ Հովհաննիսյանի յութուբյան պաշտոնական ալիքով։ Երգը գրվել է Վահրամ Պետրոսյանի կողմից։

Նախապատմություն
---------------

2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Լիլիթ Հովհաննիսյանը Իստագրամյան իր էջում լուսանկար է հրապարակել և գրել՝ 90-ականներ.. պատմություն հայկական մի ընտանիքի մասին, որի տղամարդիկ գնում են կռիվ, իսկ տան աղջիկը ամուսնանում ու լքում է Հայաստանը՝ տանը միայնակ թողնելով մորը։

Ամիսներ առաջ, երբ նկարահանում էինք այս տեսահոլովակը, դեռ գարուն էր ու արևը շողում էր յուրահատուկ փայլով։ Ուզում եմ այս տեսահոլովակի միջոցով հայկական արևն ուղարկել Հայաստանից հեռու գտնվող իմ բոլոր հայրենակիցներին։ Երջանիկ կլինեմ, եթե այս երգն ու դուդուկի քաղցր հնչյունները առիթ դառնան թեկուզ մեկ հայի, թեկուզ կարճ ժամանակով կամ էլ թեկուզ մտովի ՏՈւՆ վերադառնալու։

Անձնակազմ
---------

* Խոսքերի և երաժշտության հեղինակ - Վահրամ Պետրոսյան
* Գործիքավորում - Karen Sevak
* Միքս - Duetro Studio
* Տնօրեն - Արամայիս Հայրապետյան
* Դիզայներ - Ալբերտ Գրիգորյան
* Մոնտաժ - Էդուարդ Մատենցյան
* Սցենար - Լիլիթ Հովհաննիսյան, Վահրամ Պետրոսյան
* Դիմահարդար - Աշխեն Կոստանդյան

Տեսահոլովակ
-----------

Արամայիս Հայրապետյանի ղեկավարած «Հին ճանապարհով» երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Դսեղ գյուղում և Ավստրիայում` Վիեննայում։

Տեսանյութը պատմում է հայ ընտանիքի պատմություն. ընտանիքի հայրն ու որդին պատերազմ են գնում և հայրը մահանում է, իսկ որդու անունը տեղ է գտնում անհետ կորածների ցանկում (չնայած, որ իրականում ողջ էր)։ Աղջիկը ամուսնանում է հարուստ մարդու հետ և թողնում է իր հայրենիքը, իր մորը։ Օտարերկրյա մի երկրում ապրելուց հետո աղջիկը որոշում է վերադառնալ հայրենիք։ Վերադառնալուն պես նա իմանում է, որ մայրը սրտի կաթված է ստացել և հիվանդանոցում է գտնվում։

Իսկ որդին կարողանում է բացել այն դուռը, որտեղ նա և մի քանի մարդ պատանդ էին պահվում, սակայն վերջին պահին թշնամին նրան նկատում է։

Մայր և աղջիկ տանն էին, երբ դուռը բացվեց և ներս մտավ որդին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ."Hin Chanaparhov" on iTunes
2. ↑  The official music video of "Hin Chanaparhov".
3. ↑  Պրեմիերա. Լիլիթ Հովհաննիսյան և Գևորգ Այվազյան - «Հին ճանապարհով»: Archived 2018-01-22 at the Wayback Machine..

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքէջ
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պետրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Րաֆֆի Պետրոսյան** (հունիսի 17, 1925(1925-06-17), Փարիզ - 2011), հայ դաշնակահար։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիան (դասատուներ Ռ․ Տիբեր, Մ․ Չիամպի)։ Համերգային ծրագրերում ընդգրկել է Յոհան Սեբաստիան Բախի, Դ․ Սկարլատտիի, Էդվարդ Գրիգի, Կ․ Դեբյուսիի, Ս․ Ռախմանինովի, Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործությունները։ Տարբեր ոճի ու ժանրի կատարման մեջ դրսևորվում է Պետրոսյանի կատարողական բարձր վարպետությունը, քնարականությամբ ներթափանցված ինքնատիպ մեկնաբանումը։ Պետրոսյանի համար հատուկ ստեղծագործություններ են գրել ու նրան ձոնել կոմպոզիտորներ Մ․ Բելյարը, Պ․ Լոնտրեն, Ն․ Գալյոն, Ա․ Կուգելը և ուրիշներ։

Պետրոսյանը հանդես է եկել նաև որպես դիրիժոր է տարբեր երկրներում, տարբեր նվագախմբերի հետ։ Համերգային շրջագայություններով եղել է Եվրոպայի երկրներում, ԱՄՆ-ում, Հնդկաստանում, Աֆրիկայում, Ավստրալիայում, 1956 թվականին և 1957 թվականին՝ ԽՍՀՄ-ում (Մոսկվա, Լենինգրադ, Կին, Թբիլիսի, Երևան, Լենինական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 264)։*  |
**Նարնջագույն գիրք** (Դիվանագիտական փաստաթղթերի ժողովածու։ Բարենորոգումները Հայաստանում. 1912 թվականի նոյեմբերի 26 - 1914 թվականի մայիսի 10, ռուսերեն՝ Сборник дипломатических документов. Реформы в Армении. 26 ноября 1912 года10 мая 1914 года. Петроград, 1915), Հայկական հարցի նախապատերազմյան շրջանի պատմությանը նվիրված Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության հրատարակած փաստաթղթերի ժողովածու։ Պարունակում է 159 փաստաթուղթ Կ. Պոլսի ոուսական դեսպանատան և ԱԳՆ նամակագրություններ ու հեռագրեր, հայկական բարենորոգումների հարցի շուրջ Ռուսաստանի ԱԳՆ և Կ. Պոլսի ու եվրոպական մայրաքաղաքների ռուսական դեսպանների փոխանակած հուշագրեր և այլ փաստաթըղթեր, Կ. Պոլսի հայ քաղաքական շրջանների, պատրիարքարանի ու Ամենայն հայոց կաթողիկոսության, ինչպես նաև թուրքական կառավարության հետ ռուս, դիվանա գետների առնչությունների ու բանակցությունների վերաբերյալ զեկուցագրեր, հայկական բարենորոգումների ծրագրի նախագծեր և այլն։ Ունի ընդարձակ հավելված, ուր տեղ են գտել թուրքական կառավարության շրջաբերականները եվրոպական երկրների իրենց դեսպաններին, ընդհանուր տեսուչների համար նախատեսված հրահանգները, Կ. Պոլսի դեսպանաժողովի (1913 թ. հուլիս) նիստերի սղագրությունը (ֆրանս.), ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության 6 հայկական վիլայեթների (Արևմտյան Հայաստանի) ազգագրական կազմի վերաբերյալ վիճակագրական տվյալները։

Այս ժողովածուի հիման վրա Ռուսաստանի դիվանագիտական արխիվը լույս ընծայեց «Հայաստանի ապագա կառուցվածքը» (*Будущее устройство Армении. Третья оранжевая книга. П. 1915*) գիրքը, որը, հրատարակիչների ասելով, Թուրքիայում հայկական հարցի վերջին փուլի «ամենալիակատար ու ճշմարտացի» պատմությունն է։ «Ռուսական դիվանագիտության ջանքերով, որը ամուր աջակցություն գտավ Եռյակ համաձայնության տերությունների կողմից, ձեռք բերվեցին այնպիսի արդյունքներ, որոնք համարձակ կարելի է ամփոփել որպես Հայաստանի ապագա ինքնավարության հիմքեր։ Սակայն բռնկած պատերազմը Թուրքիայի հետ, ցավոք, իհարկե, կուշացնի այդ դրության լիովին իրականացումը, բայց չի խափանի այն...»։

Այս գրքում արխիվային փաստաթղթերը դասակարգված և մեկնաբանված են հետևյալ հիմնական խորագրերի տակ՝ «Տերությունների վերաբերմունքը Հայաստանին», «Հայաստանի ռուսական կազմակերպումը», «Թուրքական չարչիությունը», «Հայաստանի նոր պետական կարգը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Будущее устройство Армении. Третья оранжевая книга. П. 1915, էջ 3։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
| **՞**Կրկնազոլ քարադր |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Քարադրներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Երկկողմանի քարադր |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Charadrius bicinctus
(Jardine & Selby, 1827) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 106003164 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կրկնազոլ քարադր** (լատին․՝ *Charadrius bicinctus*) քարադրների ընտանիքին պատկանող նուրբ թռչուն։

Նկարագրություն
--------------

Նրանց մարմնի երկարությունը հասնում է մինչև 18-21 սմ-ի։ Քաշը մոտ 70 գրամ։ Հասուն թռչունների մեջքը զուգավորման շրջանում սպիտակ է և մուգ մոխրագույն-շագանակագույն շերտով, հստակ նկատելի շագանակագույն կրծքով, ինչպես նաև պարանոցի տակ գտնվող բարակ սև շերտով։ Փոքր թռչուններին պակասում են այդ շերտերը, և հաճախ մարմնի վերին մասը ունի շագանակագույն բծեր և ավելի քիչ սպիտակ մասեր։

Տարածվածություն
---------------

Այս տեսակը տարածված է Նոր Զելանդիայի հարավային կղզում և հյուսիսում ՝ հազվադեպ։ Նրանց մի մասը չվող թռչուններ են, բնադրում են Նոր Զելանդիայում և Չաթամի կղզեխմբում, իսկ ձմռանը Ավստրալիայում, Նոր Կալեդոնիայում, Վանուատուում և Ֆիջիում, նրանցից հազվադեպները մնում են Նոր Զելանդիայում։ Օքլանդյան կղզիների այդ թռչունների ենթաբազմությունը կարգավորվում է, իսկ որոշ թռչուններ իրենց տարածքներից տեղափոխվում են ափ։ Նրանց տեսակները ապրում են լողափերում, մարգագետիններում և բաց լանդշաֆտներում։

Բուծում
-------

Բնադրում են օգոստոսից դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում, բնում սովորաբար լինում է 2-ից 4 ձու։ Այսպիսով, դրանք բնադրում են են գետերի և մանրախիճ քարերի մեջ, որոնք կազմում են շատ պարզ բնի հիմնական մասը։ Մինչ ձագերի դուրս գալը տևում է 25 օր։ Մայրը թողնում է բույնը ծնվելուց 26 օր անց։

Ենթատեսակներ
------------

Հայտնի է երկու ենթատեսակ Նոր Զելանդիայում և Չաթամի կղզեխմբի՝ Charadrius bicinctus bicinctus, և Օքլանդիայի կղզիներում՝ Charadrius bicinctus exilis:

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կաղապար:Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Птицы

Գրականություն
-------------

* Stephen Marchant (Hrsg.), P. J. Higgins (Hrsg.) *Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds: Volume 2: Raptors to Lapwings*. Oxford University Press 1994. ISBN 978-0-19-553069-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* Double-banded Plover Archived 2019-11-17 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |

 |
**Ռուսական օղու թանգարան** (ռուսերեն՝ Музей русской водки), օղու թանգարան Սանկտ Պետերբուրգում։

Պատմություն
-----------

Ցուցանմուշները բաժանված են ըստ ժամանակագրության։ Թանգարանի հավաքածուում ընդգրկված են հին շշեր, խցաններ, պիտակներ, փաստաթղթեր, այլ պարագաներ։ Թանգարանի ամեանաարժեքավոր նմուշներն են համարվում հատկապես մոմե երկու ֆիգուրները։

Թանգարանում անցկացվող էքսկուրսիան ներառում է ինչպես ցուցանմուշների դիտումը, այնպես էլ ռուսական օղու` 11-րդ դարից մինչև մեր օրերն անցած պատմության ներկայացումն անգլերեն ու ռուսերեն լեզուներով։ Էքսկուրսիայի վերջում այցելուներին հյուրասիրում են մի քանի տեսակի օղի ռուսական ավանդական խորտիկների հետ։

Ռուսական օղու թանգարանին կից գործում է «Ռուսական օղետուն № 1» (ռուս.՝ *Русская Рюмочная № 1*) ռեստորանը՝ 19-րդ դարի վերջերին հատուկ ինտերիերով։ Ռեստորանում անցկացվում է օղու ժամանակակից տեսակների համտեսում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Музей русской водки – peterburg.biz
2. ↑  Музей русской водки
3. ↑  Музеи Санкт-Петербурга – Музей русской водки

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուսական օղու թանգարանի կայքը.
* Վիրտուալ էքսկուրսիա ռուսական օղու թանգարանում(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ռուսական օղու թանգարան (Սանկտ Պետերբուրգ) Վիքիպահեստում |
Վխուտեմասի նախկին շենքը, այժմ՝ Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիա, Մյասնիցկայա փողոց, 2016
**Վխուտեմաս** (ռուս.՝ Вхутемас, Высшие художественно-технические мастерские, Բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական արվեստանոցներ, դասընթացներ), ուսումնական հաստատություն Մոսկվայում, որը ստեղծվել է 1920 թվականին՝ Առաջին և Երկրորդ պետական ազատ արվեստանոցների միավորման արդյունքում (նախկինում ձևավորված Ստրոգանովսկու գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանի և Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիայի հիման վրա)։ 1926 թվականին վերակազմավորվել է որպես *Վխուտեին* (Լենինգրադի բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտ)։

Պատմություն
-----------

1918 թվականի աշնանը գեղարվեստական կրթության համակարգի վերակազմավորման ընթացքում Կայսերական Ստրոգանովյան կենտրոնական գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանի և Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի հիման վրա ձևավորվել են համապատասխանաբար Առաջին և Երկրորդ պետական ազատ արվեստանոցները (ГСХМ): 1920 թվականի աշնանը Առաջին և Երկրորդ պետական ազատ արվեստանոցները վերածվել են մեկ ուսումնական հաստատության՝ Վխուտեմաս-ի (Բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական արվեստանոցներ)։ Նոր ուսումնական հաստատությունում կազմավորվել են ութ ֆակուլտետներ՝ ճարտարապետության, արվեստի (գեղանկար, քանդակ) և արտադրության (տպագրություն, տեքստիլ, կերամիկա, փայտամշակում, մետաղական աշխատանքները)։ Ակադեմիական շենքերը գտնվել են Ռոժդեստվենսկա 11 և Մյասնիցկայա 21 հասցեներում։

Ռեկտորներ
---------

* Ե. Վ. Ռավդել (1920-1923)
* Վ. Ա. Ֆավորսկի (1923-1926)
* Պ. Ի. Նովիցկի (1926, 1926-1930 թթ. Վխուտեին-ի ռեկտոր)

Գրականություն
-------------

* Жадова Л. А. ВХУТЕМАС - ВХУТЕИН. Страницы истории // Декоративное искусство СССР. - 1970. - № 11.
* Хан-Магомедов С. О. ВХУТЕМАС. М.: Ладья, 2000. ISBN 5-7068-0085-5
* Хан-Магомедов С. О. Сто шедевров советского архитектурного авангарда. - М.: Билингва, Едиториал УРСС, 2005. - 456 с. - ISBN 5-354-00892-1.
* История промышленного дизайна, ВХУТЕМАС
* Хан-Магомедов С. О. Архитектура советского авангарда: Книга 1: Проблемы формообразования. Мастера и течения. - М.: Стройиздат, 1996. - 709 с. - ISBN 5-274-02045-3.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Хан-Магомедов, 1996, էջ 140

Արտաքին հղումներ
----------------

* ВХУТЕМАС на сайте **ARTRU.INFO** Archived 2009-03-24 at the Wayback Machine.
**Սամբո** (ռուսերեն՝ самбо - самозащита без оружия, ինքնապաշտպանություն առանց զենքի), մարզական ըմբշամարտի տարբերակ՝ ստեղծված ըմբշամարտի ազգային ձևերի (այդ թվում նաև հայկական կոխի) առավել արդյունավետ հնարքներից։ Ձևավորվել է ԽՍՀՄ-ում ` 1930-ական թվականներին։

Կանոններ
--------

Կանգնած պայքարի ժամանակ մարզիկներին թույլատրվում է ոտքցուկներ, նետումներ կրծքի կամ մեջքի վրայով, հակառակորդին կտրել գետնից կամ փաթաթվել նրան ու կաշկանդել գործողությունները, բռնել ոտքերից։ Պառկած վիճակում կարելի է հակառակորդին սեղմած պահել մեջքի վրա, կիրառել ոտքի և ձեռքի հոդերը ցավեցնող հնարքներ։ Մարտը տեղի է ունենում 9 մ տրամագծով գորգի վրա և տևում է 6-8 րոպե` առանց ընդմիջման։ Մարզիկները հագնում են գոտեկապ կիսախալաթ (տարբեր գույնի), փափուկ կոշիկներ։ Մարտը վարում է մրցավարական բրիգադը։ Հաղթողը որոշվում է միավորների առավելությամբ կամ մաքուր հաղթանակով։

Պատմական ակնարկ
---------------

Սամբոյի պաշտոնական մրցումներ անցկացվում են ըստ առանձին տարիքային խմբերի և քաշային (մեծահասակների մինչև 10) կատեգորիաների։ 1938 թ-ին ստեղծվել է սամբոյի համամիութենական ֆեդերացիա։ 1939 թ-ից անցկացվել են ԽՍՀՄ անհատական, 1949 թ-ից՝ թիմային առաջնություններ։ 1966 թ-ին Սիրողական ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիան (ՖԻԼԱ) սամբոն ճանաչեց որպես սպորտի միջազգային ձև և իր կազմում ստեղծեց սամբոյի ինքնուրույն հանձնաժողով։ Ազգային ֆեդերացիաներ գործում են Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում, Մոնղոլիայում, Բուլղարիայում, Իրանում, Ճապոնիայում և այլ երկրներում։ 1967 թ-ին տեղի են ունեցել միջազգային առաջին մրցումները, 1972 թ-ին՝ Եվրոպայի առաջնությունը (Ռիգա), 1973 թ-ին աշխարհի առաջնությունը (Թեհրան)։

Գոյություն ունի նաև սամբոյի մարտական տարբերակ (ինքնապաշտպանություն զինված կամ անզեն հակառակորդից), որն ընդգրկված էր ԽՍՀՄ զինված ուժերի ռազմիկների մարտական պատրաստվածության ծրագրում։ Այժմ անցկացվում են նաև մարտական սամբոյի առաջնություններ։

Սամբոն Հայաստանում
------------------

Հայաստանում սամբոն տարածվել է 1950-ական թվականներին։ Հայ մարզիկներից աշխարհի չեմպիոնի կոչում նվաճել է Գ. Հովհաննիսյանը (1981 թ.)։ ԽՍՀՄ չեմպիոն դարձել են Խ. Չիբիքչյանը (1949 թ.), Գ. Թումանյանը (1950 թ.), Ս. Առաքելյանը (1980 թ.)։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · ՌԻԱ տեղեկանք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4179019-4 · NDL: 00570093 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 156)։*  |
**«Կենդանի ժամանակագրություն»** (ռուս.՝ Живая хронология), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի գրած հումորային պատմվածքը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1885 թվականի փետրվարի 23-ին՝ Օսկոլկի ամսագրում, Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։ Ավելի ուշ ստեղծագործությունը նաև ընդգրկվել է գրողի «Խայտաբղետ պատվածքներ» վերնագրով անթոլոգիայում, հետո Չեխովի կողմից ներառվել է իր երկերի ժողովածուի երկրորդ հատորում, որը Ադոլֆ Մարքսը հրատարակել է 1899-1901 թվականներին։

Սյուժե
------

Կնոջ, երեխաների և իր հին ընկեր Լոպնևի ընկերակցությամբ հանգիստ ու խաղաղ երեկոն անցկացնելով՝ Շարամիկին անունով պետական ​​խորհրդատուն սկսում է բողոքել իրենց քաղաքի ցանկացած մշակութային կյանքի գրեթե բացակայությունից։ Միևնույն ժամանակ, նա հիշում է, որ նախկինում ամեն ինչ այլ էր, ի հաճույքս իր կնոջ՝ Աննա Պավլովնայի։ Միաժամանակ փորձում է վերակենդանացնել մեկ կամ մի քանի դերասանի կամ երգչի այցը և հիշում, թե քանի տարի առաջ էր դա, երբ ինքն ամեն անգամ դիմում էր Աննա Պավլովոնային այն հարցով, թե քանի տարեկան են իրենց 4 երեխաները և արդյոք նրանց տարիքը համընկնում է այս կամ այն ​​իրադարձությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Шуб, Е.М. Комментарии к рассказу «Живая хронология». Собрание сочинений А.П. Чехова в 12 томах. Художественная литература. Москва, 1960. Т. 3, с. 489
**Ուփլիսցիխե** ( վրաց.` უფლისციხე - «Տիրակալի ամրոց»), վիմափոր քաղաք Վրաստանի Շիդա Քարթլիի մարզի Գորիի մունիցիպալիտետում, Կուր գետի ձախ ափին։ Ստեղծվել է մ․թ․ա․ I հազարմյակի 1-ին կեսին, անտիկ շրջանում ու վաղ միջնադարում եղել կենտրոնական Քարթլիի անառիկ ամրոց-քաղաքներից մեկը, IX դարից՝ Վրաստանի կարևոր քաղաքներից, որոշ ժամանակ՝ մայրաքաղաքը։

Պատմական ակնարկ
---------------

XIII դարում Ուփլիսցիխեն ավերել են մոնղոլները, այն կորցրել է իր պաշտպանական նշանակությունը և վերածվել գյուղական բնակավայրի։ Հովհաննես Դրասխանակերտցին և «Քարթլիի մատյանը» պատմում են X դարում․Ուփլիսցիխեին տիրանալու համար մղվող պայքարի մասին. Սմբատ Խոստովանողը ետ է գրավել այն Ափխազքի թագավոր Կոստանդինից, իսկ նույն դարի վերջին քառորդում Ուփլիսցիխեին տիրացել է Բագրատ IV-ը (ի թիվս այլ աղբյուրների, այդ մասին է վկայում Աթենիի Սիոնի հայերեն արձանագրություններից մեկը)։

Ուփլիսցիխեում հայերը հաստատվել են Սմբատ Խոստովանողի թագավորության տարիներից։ Հետագա դարերում, ներգաղթերի պատճառով, հայոց թիվը ստվարացել է։ XV դարի․ սկզբներին այստեղ են ապաստանել Սյունիքի Սմբատ իշխանն ու նրա որդի Բեշքենը՝ բազմաթիվ հայ ընտանիքների հետ։ Հավանաբար XIV դարում․է կառուցվել Ուփլիսցիխեի հայկական «Սուրբ Նշան» եկեղեցին, որն ավերվել է 1920 թվականի երկրաշարժի ժամանակ։ Մարի-Ֆելիսիտե Բրոսեն տեսել ու նկարագրել է այդ կառույցը, որի պատին ագուցված խաչքարերից մեկի բեկորը պահպանվել է՝ շինարարական արձանագրության պատառիկով։ Ըստ դրա, 1585 թվականին Ուփլիսցիխեում ոմն մահտեսի Մկրտիչ կառուցել է ժայռափոր ուղղանկյուն խորանով «Սուրբ Աստվածածին» եկեղեցին։ Այժմ Ուփլիսցիխե գյուղը վերաբնակեցված է Կուրի աջ ափին՝ Քվախվրելի հայաբնակ գյուղի արևմտյան շարունակության վրա։

Պատկերասրահ
-----------

* Ուփլիսցիխե
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Мурадян П. М. Армянская эпиграфика Грузии (Картли и Кахети), Е. 1985, с. 63-70

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՅՈւՆԵՍԿՕ Համաշխարհային ժառանգություն Վրաստանում Վրաստան |
| --- |
|  |
| Օբյեկտներ | Սվետիցխովելի  · Ջվարի · Ուշգուլի (Վերին Սվանեթ) · Գելաթի վանք | ՅՈւՆԵՍԿՕ |
|  |
| Թեկնածուներ | Ալավերդի  · Անանուր  · Դավիթ Գարեջայի վանքային համալիր  · Դմանիս · Գրեմի  · Կվետերա  · Թուշեթիա  · Նիկործմինդա  · Հին Թբիլիսի  · Սամթավիս  · Շատալի  · Ուփլիսցիխե  · Վան  · Վարձիա  · Խերթվիսի բերդ |
|  |
| **Պորտալ:Վրաստան** |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 243507839 · WorldCat VIAF: 243507839 |

 |
**Մադագասկարի սահմանադրություն,** ընդունվել է հանրաքվեի արդյունքում՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 14-ին, որով սկիզբ առավ Մադագասկարի չորրորդ հանրապետությունը։ Նախկին սահմանադրությունից էական տարբերություններից մեկն այն էր, որ նախագահի թեկնածուների համար տարիքային ցենզը 40-ից 35 տարեկանն ամրագրեց։

Չորրորդ հանրապետության սահմանադրություն
---------------------------------------

2010 թվականի նոյեմբերի 22-ին Մադագասկարի ընտրական հանձնաժողովը հայտարարեց հանրաքվեի արդյունքում 74% կողմ ձայնով նոր սահմանադրությանը հավանության արժանացնելու մասին։

Նախագահի թեկնածություն առաջադրելու համար տարիքային ցենզի՝ 40-ից 35 տարեկան սահմանումը հնարավորություն տվեց 36-ամյա Անդրի Ռաջոելինային, ով այդ ժամանակ երկր Բարձր անցումային իշխանության նախագահն էր, նախագահական ընտրություններում իր թեկնածությունն առաջադրել։

Երրորդ հանրապետության սահմանադրություն
--------------------------------------

Երրորդ հանրապետությունը ժողովրդական օժանդակության ու օրինականության արդյունքն էր, երբ 1992 թվականի օգոստոսի 19-ին, 75% ձայների *կողմ* քվեարկության արդյունքում, հանրաքվեով ընդունվեց նոր սահմանադրություն։ Վերջինս բաղկացած էր 149 հոդվածից ու ապահովում էր իշխանության 3 թևի՝ օրենսդրի, գործադրի ու դատականի հստակ տարանջատվածություն, բամզակուսակցական համակարգի ստեղծում, մարդու իրավունքների ու խոսքի ազատության պաշտպանություն և այլն։ Մադագասկարի երրորդ սահմանադրությունը բարեփոխվել է 3 անգամ՝ 1995, 1998 և 2007 թվականներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Մեծ քաղաք** (գերմ.՝ Metropolis), գերմանացի նկարիչ Գեորգ Գրոսի նկարը, որը նկարվել է 1916-1917 թվականներին։ Նկարը պահվում է Մադրիդի Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանում։

Նկարագրություն
--------------

Քաղաքների` հսկայական մետրոպոլիսների վերածվելու թեման ամենասիրելիներից մեկն էր 20-րդ դարի նկարիչների համար, որոնց թվին էր պատկանում նաև Գեորգ Գրոսը։ Այդ արագ փոփոխությունները ցույց տալու նպատակով Գրոսը պատկերում է Բեռլինն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ամենաբուռն շրջանում` կարմիր գույնի գերակայությամբ, էքսպրեսիոնիզմի ոճով։ Տեսարանի պատկերման համար օգտագործվել են կուբիզմի և ֆուտուրիզմի մեթոդները, այն է` չափազանցրած հեռանկարն ու միմյանց վրա շարված ֆիգուրները, որոնք փոխանցում են քաղաքային կյանքի հիվանդագիր ռիթմը։ Սակայն ի հակադրություն այլ նկարիչների հաղթական աշխարհընկալմանը` հեղինակի` ճակատում ունեցած անձնական փորձը նրա աշխատանքներին ապոկալիպտիկ բնույթ է հաղորդում` ի ցույց դնելով մարդու խելահեղ բնույթն ու ինքնաոչնչացման ձգտումը։

Նացիստների` իշխանության գալուց հետո «Մետրոպոլիս» կտավը ցուցադրվել է «Դեգեներատիվ արվեստ» ցուցահանդեսի ժամանակ։ Շուտով դրանից հետո կտավը հայտնվել է այն աշխատանքների թվում, որոնք նացիստների կողմից վաճառվել են Լյուցեռնում Ֆիշերի թանգարանին` վերազինման ծրագրին ֆինանսապես աջակցելու համար։ Այնուհետև այն գնել է գերմանացի միջնորդ Կուրտ Վալենտինը, որն արտագաղթել է Նյու Յորք, որտեղ բացել է Բուխհոլցի պատկերասրահը։ Այսպիսով, «Մեծ քաղաքը» հասել է ԱՄՆ։ ԱՄՆ-ն նաև դարձել է Գրոսի նոր հայրենիքը, որը գնել է այս նշանակալի գործն իր ֆինանսական դրությունը բարելավելուց հետո։ Նկարը որոշ ժամանակ պատկանել է Ռիչարդ Լ. Ֆեյգենին, ինչից հետո հայտնվել է Տիսեն-Բորնեմեսի հավաքածուում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Գրոսի «Մեծ քաղաքը» Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանի կայքում(անգլ.)
3. ↑  Краткий путеводитель по музею, 2019, էջ 40

Գրականություն
-------------

* Национальный музей Тиссен-Борнемиса. Краткий путеводитель по музею = Museo Nacional Thyssen-Bornemisza / пер. Н. Носенко, С. Самарина. — Мадрид: Музей Тиссен-Борнемиса, 2019. — С. 40. — 73 с. — ISBN 978-84-15113-22-5

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Մեծ քաղաքը» Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանի տվյալների բազայում(անգլ.)
**Մրոց**, պատմվածք, Ակսել Բակունցի՝ 1926 թվականի ստեղծագործություն։

Տպագրման պատմություն
--------------------

«Մրոց» առաջին անգամ հրապարակվել է 1926 թվականի մայիսի 30-ին, «Խորհրդային Հայաստան» օրաթերթում, ապա 1927 թվականի «Մթնաձոր» ժողովածուի մեջ։։

Սյուժե
------

Մրոցը մի յուրահատուկ աշխարհ էր և Մրոցի ձորերով անցնողին թվում էր, թե վեջին սարը իրեն ծանոթ աշխարհի սահմանն էր։ Սարից այն կողմ ընկած էր անմարդաբնակ մի երկիր, որի անտառներում վխտում էին արջերը։ Առաջին հանդիպած մարդն այդ ձորում տարօրինակ էր երևում և ոչ ոք չգիտեր, թե ինչու էր գյուղի անունը Մրոց։ Գուցե տերտերը բազմաթիվ պատմություններ պատմեր Մրոցի մասին, բայց դրանք թեական էին, վաղուց մեռած պառավների ավանդական զրույցներից եկած։ Հավաստի էր միայն այն, որ Մրոցը հնուց ի վեր իր տեղն էր։ Գյուղի տների հաստ պատերին, անտաշ քարերին նայելիս թվում էր՝ անհիշելի ժամանակներից մարդ չի ապրել։ Կողքից այդպես էին մտածում, որովհետև Մրոցը հեռու էր, մոռացված, ճամփան դժվար, ճամփի վրա կանաչ խոտ։ Ժամանակի ընթացքում ոչ ոք չէր եղել, ով շեն կպահեր տները, առվակներն էին դարերի ընթացքում քերել փեշերը, ժայռերը գլորել, մաշել, կարծր քարեր և փորել խոր անդունդներ, ուր կուսական անտառներ կային։ Մրոցն գյուղխորհուրդ ուներ, գլուղխորհրդի նախագահ։ Մրոցը՝ նեղլիկ փողոցներով գյուղ էր, որտեղ ամեն քայլափոխի կհանդիպեիր դարերով կուտակված գոմաղբ, կեղտոտ աղբյուրներ, որտեղով անցնում էին կենդանինները և ջուրը պղտորում։ Գյուղի կենտրոնում էր խրճիթ-ընթերցարանը, որը նման էր մարագի, ներսում՝ պատերին, մի քանի պլակատ։ Մրոցում շատ տներ մինչև այժմ էլ տոնում էին մի ուրիշ Նոր տարի, որին Նավասարդ էին ասում։ Մեծ իրադարձություն էր Մրոցի համար, երբ մի անգամ էլ ձիերի վրա մի մեքենա բերեցին։ Նախագահը կարդաց ստացած գրությունն այն մասին, թե «Ուղարկում ենք մի տրիեր․ առաջարկում ենք նախագահի անմիջական պատասխանատվությամբ հսկել մեքենային՝ ցնոր կարգադրություն»։ Ամբողջ գյուղի համար զարմանք էր մեքենան, քանի որ ոչ ոք մեքենա չէր տեսել։ Նախագահը մոտենում էր բազմությանն և զարմանում, թե ինչու են մարդիկ այդպիսի հետաքրքրությամբ նայում մեքենային՝ կարծես երբեք մեքենա չեն տեսել։ Նախագահին հարցնում են, թե ինչի համար էր մեքենան և նա պատասխանում է, թե հեռու բարեկամներին նամակ ուղարկելու։ երկար ժամանակ Մրոցը խոսում էր մեքենայից,Մրոցի համար զարմանալի էր մեքենա տեսնելը այդ անճանանչ գյուղում Գյուղը երկար կկարծեր, թե մեքենան «ծտի թևով» հեռու հարազատին նամակ հասցնելու համար է, եթե մի օր գյուղ չգար մի գյուղատնտես։ Նա եկել էր գյուղացիներին մեքենայով ցորեն զտել սովորացնելու և մեծ եղավ նրա զարմանքը, երբ ձեռքը ներս տարավ մեքենայից ներս՝ չաշխատելու պատճառն իմանալու, և այնտեղից նամակներ դուրս հանեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բակունց Ակսել (1959)։ *հոդվածների ժողովածու*։ Երևան: հայկական ՍՍՌ ԳԱ։ էջ 281
2. ↑  Բակունց Ակսել (1986)։ *Երկեր*։ Երևան: Սովետական գրող։ էջեր 101–105