**Հուշարձան օդանավորդին** (շվեդ.՝ Flygarmonumentet), հուշարձան, որը կառուցվել է ի պատիվ շվեդ օդանավորդների, օդագնացության ռահվիրանների, որոնք զոհվել են 1898-1917 թվականներին Հյուսիսային բևեռի արշավախմբերում։

Տեղադրված է Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմի կենտրոնում՝ Կարլապլան հրապարակում։ Հուշարձանի հեղինակը հայտնի շվեդ քանդակագործ Կարլ Միլլեսն է։ «Օդանավորդ» հուշարձանը տեղադրվել է 1931 թվականին Շվեդական թագավորական աէրոակումբի նախաձեռնությամբ։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանը իրենից ներկայացնում է տարածված թևերով մեծ արծվի քանդակ, որը պատրաստվում է թռչել։ Հուշարձանի բարձրությունը 1,85 մետր է, լայնությունը թևերի բացվածքով՝ շուրջ մեկ մետր։ Բրոնզե արձանի պատվանդանի մակերևույթին պատկերված է Իկարոսի, առաջին մարտական ինքնաթիռի ուրվանկարներ, երկու տեղեկատվական աղյուսակներ։ Հուշարձանի ներսում գտնվում է աճյունասափոր, որի մեջ զետեղված են զոհված շվեդ օդաչուների մեդալները։ Հիմքը և պատվանդանը կառուցված են հղկված դիաբազից, սպիտակ մարմարի վրայի տեղեկատվությունը ստեղծվել է 1927-1931 թվականներին։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1931 թվականի մայիսի 15-ին, Շվեդիայի արքայազն Կարլ դուքս Վեստերգյոթլանդսկու կողմից։ Սկզբում հուշարձանը նախատեսված էր կառուցել շվեդական ավիացիայի այնպիսի ռահվիրանների հիշատակը հավերժացնելու նպատակով, ինչպիսիք են` Սալոմոն Անդրեն, կին օդաչու Էլզա Անդերսոնը, Կնուտ Ֆրենկելը, Նիլս Ստրինդբերգը, որպեսզի մարդիկ հիշեին նրանց մասին, հիշեին ռազմական ավիացիոն ուժերի զարգացման գործում ունեցած նրանց ներդրումների մասին։ Այսօր քարե արծիվը ընկալվում է այլ կերպ, ավելի շատ որպես հարգանքի տուրք բոլոր նրանց, ովքեր զոհվել են երկնքում։ Հուշարձանը միշտ եղել է աղմկոտ վիճաբանությունների կենտրոնում։

Օդանավորդի հուշարձանի բացումից հետո, որոշ մարդիկ կարծում էին, որ հուշարձանը հարգանքի տուրք է Կարլ Միլեսի նացիզմի գաղափարներով հրապուրվածությանը։ Արծվի թևերի տարածվածությունը և կոպիտ արտաքին տեսքը շատ էին նմանվում Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության խորհրդանիշին։ Սակայն ինքը՝ հուշարձանի հեղինակը, չէր հերքում իր համակրանքը Ադոլֆ Հիտլերի նկատմամբ։ Կնոջն ուղղված նամակներից մեկում նա նույնիսկ հույս էր հայտնում, որ Հիտլերը կունենա բավականին առողջություն և ուժ իր սկսած «գեղեցիկ» գործն ավարտելու համար։

1940-ական թվականներին շվեդ երիտասարդ նացիստները հուշարձանը օգտագործում էին որպես իրենց հանդիպումների և հավաքույթների վայր, այստեղ էին նշում նացիստական տոները։ Միաժամանակ երիտասարդ սոցիալիստները, բողոքելով նացիստների դեմ, ծածկում էին գրաքարե հուշարձանը, և անցյալում հաճախ էին հնչում հրապարակը հրկիզելու սպառնալիքներ։ Շվեդական ռազմաօդային ուժերը արարողությունների ժամանակ հուշարձանն օգտագործում էին որպես ծաղկեպսակներ դնելու վայր։

Հարցազրույցներից մեկում հուշարձանի հեղինակը նշում է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մենք երբեք չենք հասնի պատմության համընդհանուր ըմբռնման, որի հետ համաձայն լինեն բոլորը։ Երբեք համաձայնություն ձեռք չի բերվի պատմության և հիշողության, նացիոնալիստների և Հոլոքոստը վերապրածների միջև։ Հետևաբար, երբեք համաձայնություն ձեռք չի բերվի այն մասին, թե իրականում ինչ է խորհրդանշում հուշարձանը։ |  |

Կարլապլանի մետրոյի կայարանի շինարարության ընթացքում հուշարձանն ապամոնտաժվեց և նորից տեղադրվեց իր նախկին տեղում 1967 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հուշարձան օդանավորդին". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 17.
2. ↑  Flygarmonumentet

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հուշարձան օդանավորդին (Ստոկհոլմ)** կատեգորիայում։ |