**Ալիս Փլեզենս Լիդել** (անգլ.՝ Alice Pleasance Liddell, մայիսի 4, 1852(1852-05-04), Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - նոյեմբերի 16, 1934(1934-11-16), Westerham, Սևենոքս, Քենթ, Քենթ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» գրքի Ալիս կերպարի նախատիպը (նաև «Ալիսը հայելու աշխարհում» գրքի հերոսուհու նախատիպերից մեկը)։

Կենսագրություն
--------------

«ALICE PLEASANCE LIDDELL» ակրոստիքոսը «Ալիսը հայելու աշխարհում» գրքից

**A** boat beneath a sunny sky,   

**L**ingering onward dreamily  

**I**n an evening of July —

**C**hildren three that nestle near,  

**E**ager eye and willing ear,  

**P**leased a simple tale to hear —

**L**ong has paled that sunny sky:  

**E**choes fade and memories die.  

**A**utumn frosts have slain July.

**S**till she haunts me, phantomwise,  

**A**lice moving under skies  

**N**ever seen by waking eyes.

**C**hildren yet, the tale to hear,  

**E**ager eye and willing ear,  

**L**ovingly shall nestle near.

**I**n a Wonderland they lie,  

**D**reaming as the days go by,  

**D**reaming as the summers die:

**E**ver drifting down the stream —   

**L**ingering in the golden gleam —   

**L**ife, what is it but a dream?

Ալիս Լիդելը եղել է Հենրի Լիդելի (1811 թվականի փետրվարի 6 - 1898 թվականի հունվարի 18) և Լորինա Հաննա Լիդելի (ի ծնե՝ Ռիվ, 1826 թվականի մարտի 3-1910 թվականի հունիսի 25) չորս երեխաներից մեկը։ Հայրը լեզվաբան էր, Օքսֆորդ քոլեջներից մեկի դեկանը և հունարենի հայտնի «Լիդել-Սքոթ» բառարանի համահեղինակներից մեկը։ Ծնողները երկար են մտորել երեխայի անվան ընտրության շուրջ։ Տարբերակները երկուսն էին՝ Ալիս կամ Մարինա։ Ծնողներն առաջին տարբերակն առավել հարմար են համարել։

Ալիսն ունեցել է երկու ավագ եղբայր՝ Էդվարդ Հարրին (1847 թվականի սեպտեմբերի 6 - 1911 թվականի հունիսի 14) ու Ջեյմս Արթուր Չառլզը (1850 թվականի դեկտեմբերի 28 - 1853 թվականի նոյեմբերի 27, մահացել է քութեշից), և ավագ քույր՝ Լորինա Շառլոտան (1849 թվականի մայիսի 11 - 1930 թվականի հոկտեմբերի 29)։ Ալիսից հետո Հենրին և Լորինա Հաննան ունեցել են ևս վեց զավակ.

* Էդիթ Մարիա (1854 - 1876 թվականի հունիսի 26),
* Ռոդա Կարոլինա Էնն (1859 - 1949 թվականի մայիսի 19),
* Ալբերտ Էդվարդ Արթուր (1863 - 1863 թվականի մայիսի 28),
* Վայոլեթ Կոնստանցիա (1864 թվականի մարտի 10 - 1927 թվականի դեկտեմբերի 9),
* Ֆրեդերիկ Ֆրենսիս (1865 թվականի հունիսի 7 - 1950 թվականի մարտի 19),
* Լայոնել Չառլզ (1868 թվականի մայիսի 22 - 1942 թվականի մարտի 21)։

Ալիսը շատ մտերիմ է եղել Էդիթի և Ֆրեդերիկի հետ։ Ալիսի ծննդից հետո հայրը, որը մինչև այդ Ուեսթմինսթերի դպրոցի տնօրենն էր, նշանակվել է Կրայստ-չերչ քոլեջի դեկան, իսկ 1856 թվականին Լիդել ընտանիքը տեղափոխվել է Օքսֆորդ։ Շուտով Ալիսը հանդիպել է Չառլզ Լաթուիջ Դոջսոնին, որը հանդիպել է նրա ընտանիքին 1856 թվականի ապրիլի 25-ին լուսանկարելիս։ Նա հետագա տարիներին դարձել է ընտանիքի մոտ ընկերը։

Ալիսը մեծացել է հիմնականում Լորինայի և Էդիթի ընկերակցությամբ։ Տոներին ամբողջ ընտանիքով հանգստացել են հյուսիսային Ուելսի արևմտյան ափին գտնվող «Պենմորֆա» տանը (ներկայումս՝ «Գոգարթ-Էբբի հյուրանոց)։

Ալիսի հոր մոտ սովորել են բազմաթիվ նկարիչներ, նա արքայական ընտանիքի ընկերն էր։ Ալիսի պատանեկությունն ու երիտասարդությունը համընկել են պրեռաֆայելիտների ստեղծագործական վերելքի հետ։ Նա զբաղվել է նկարչությամբ, իսկ գեղանկարչության դասեր նրան տվել է Ջոն Ռասկինը՝ հայտնի նկարիչ և 19-րդ դարի ամենանշանակալի անգլիացի քննադատներից մեկը։ Ռասկինը նրա մեջ կարողություններ է նկատել, աղջիկն ստեղծել է նրա, ինչպես նաև անգլիացի մեծ գեղանկարիչ Ուիլյամ Թըրների մի շարք նկարների կրկնօրինակներ։ Ավելի ուշ Ալիսը կեցվածք է ընդունել ֆոտոնկարիչ և պրեռաֆայելիտների մտերիմ Ջուլիա Մարգարեթ Քեմերոնի համար, որի աշխատանքները վերագրվում են անգլիական լուսանկարչության ոսկե դարին։

Որոշ տվյալների համաձայն՝ Դոջսոնը դիմել է Ալիսի ծնողներին՝ նրա ձեռքը խնդրելու թույլտվության համար, երբ աղջիկը կմեծանար։ Սակայն հստակ տեղեկություններ չկան այդ մասին։ Չի բացառվում, որ դա հետագայում ծագած «Լուիս Քերոլի և Ալիսի առասպելի» մասերից մեկն է եղել։

Հայտնի է նաև մեկ այլ «առասպել». երիտասարդ տարիներին Ալիսը քույրերի հետ մեկնել է Եվրոպա ճամփորդության և այդ ժամանակ հանդիպել է արքայազն Լեոպոլդին՝ Վիկտորյա թագուհու կրտսեր որդուն, երբ վերջինս ապրում էր Կրայստ-չերչում։ Համաձայն առասպելի՝ Լեոպոլդը սիրահարվել է Ալիսին, սակայն դրա ապացույցներ հայտնի չեն։ Այն, որ Լիդել քույրերը նրան հանդիպել են, փաստ է, սակայն Լեոպոլդի ժամանակակից կենսագիրները համարում են, որ մեծ է հավանականությունը, որ նա տարված լիներ Էդիթով (չնայած իր առաջին դստերը Լեոպոլդն անվանակոչել է Ալիս)։ Ամեն դեպքում Լեոպոլդը 1876 թվականի հունիսի 30-ին եղել է թաղման ժամանակ Էդիթի դագաղը տանողներից մեկը (նա մահացել է հունիսի 26-ին տարբեր վկայություններով՝ կարմրուկից կամ որովայնամզի բորբոքումից)։

1880 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Վեստմինստերյան աբբայությունում Ալիսը պսակադրվել է կրիկետի խաղացող Ռեջինալդ Հարգրիվսի հետ (1852 թվականի հոկտեմբերի 13 - 1926 թվականի փետրվարի 13), որը եղել է դոկտոր Դոջսոնի աշակերտներից մեկը։ Նրանից ունեցել է երեք որդի՝ Ալան Նիվեթոն Հարգրիվսը (1881 թվականի հոկտեմբերի 25 - 1915 թվականի մայիսի 9), Լեոպոլդ Ռեջինալդ «Ռեքս» Հարգրիվսը (1883 թվականի հունվար - 1916 թվականի սեպտեմբերի 25) և Քերիլ Լիդել Հարգրիվսը (1887 թվական - 1955 թվականի նոյեմբերի 26, շշուկներ է եղել, որ նրան անվանակոչել են Քերոլի պատվին, սակայն Լիդելները հերքել են դա)։ Ալանը և Լեոպոլդը զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիայի մարտերում։ Ալանը մահացել է մարտադաշտում և թաղվել Ֆլերբում, Ռեջինալդը մահացել է վնասվածքներից և թաղվել Ժիլմոնում։ Ամուսնացած ժամանակ Ալիսը եղել է սովորական տնային տնտեսուհի, դարձել է Էմերի Դոն գյուղի կանանց ինստիտուտի առաջին նախագահը։

Չառլզ Դոջսոնի հետ վերջին անգամ հանդիպել է 1891 թվականին, երբ քույրերի հետ այցելել է նրան Օքսֆորդում։

Մահից հետո Ալիսի մարմինը դիակիզվել է Գոլդերս Գրին դիակիզարանում, աճյունափոշին թաղվել է Հեմփշիրի Լինդհյորսթ գերեզմանատանը։

* Ութամյա Ալիս Լիդելը մայիսի թագուհու կերպարով (1860), լուսանկարիչ՝ Լուիս ՔերոլՈւթամյա Ալիս Լիդելը մայիսի թագուհու կերպարով (1860), լուսանկարիչ՝ Լուիս Քերոլ
* Ութամյա Ալիս Լիդելը ձարխոտներով (1860), լուսանկարիչ՝ Լուիս ՔերոլՈւթամյա Ալիս Լիդելը ձարխոտներով (1860), լուսանկարիչ՝ Լուիս Քերոլ
* Ալիս Լիդելը քսան տարեկանում (1872), լուսանկարիչ՝ Ջուլիա Մարգարեթ ՔեմերոնԱլիս Լիդելը քսան տարեկանում (1872), լուսանկարիչ՝ Ջուլիա Մարգարեթ Քեմերոն
* Ալիա Հարգրիվսը ութսուն տարեկանում (1932), լուսանկարիչ՝ Ու. Քաուլբորն ԲրաունԱլիա Հարգրիվսը ութսուն տարեկանում (1932), լուսանկարիչ՝ Ու. Քաուլբորն Բրաուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2 3 4  GeneaStar
3. ↑
4. ↑
5. 1 2  Kindred Britain
6. ↑  Канунникова, 2002

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Alice Pleasance Liddell». National Portrait Gallery. 2021. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 1-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (օգնություն)
* ««Ալիսը Հրաշքների աշխարհում», գրքի ստեղծման պատմությունը». Selfire — блог с историями. 2008 թ․ հուլիսի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 1-ին.
* «Սալվադոր Դալիի նկարազարդումները «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» գրքի հիման վրա». Жизнь и творчество Сальвадора Дали. 2008 թ․ հուլիսի 16. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 1-ին.
* Канунникова, Ольга (2002 թ․ հոկտեմբերի 25). «Որոշ ոստրեներ դժբախտ են մյուսներից, կամ Տրամաբանության փոքրիկ վարժություններ». Русский журнал. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 1-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a16325552 · BNF: 13617144d · GND: 119374455 · ISNI: 000000006674904X · LCCN: n82008572 · NTA: 333983599 · NUKAT: n2013199012 · VIAF: 8196344 · ULAN: 500076725 · WorldCat VIAF: 8196344 |

 |

 |