**Անտոնի Չորտեկ** (լեհերեն՝ **Antoni "Kajtek" Czortek**, 1915, Buśnia, Gmina Warlubie, Świecie County, Kuyavian-Pomeranian Voivodeship, Լեհաստան - 2003, Ռադոմ, Մազովեցի վոյեվոդություն, Լեհաստան), լեհ բռնցքամարտիկ, Լեհաստանի բազմակի նախկին չեմպիոն, լեհական բռնցքամարտի լեգենդներից մեկը։ Սիրողական բռնցքամարտի Եվրոպայի 1939 թվականի առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ, մինչ այդ իրավունք էր նվաճել և մասնակցել է 1936 թվականին Բեռլինում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերին։ Լայն ճանաչման ու համբավի է արժանացել հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսվենցիմի համակենտրոնացման ճամբարում հանուն իր կյանքի փրկության մղած հերոսական պայքարի շնորհիվ։

Մարզական գործունեություն
------------------------

### Սկիզբ

Մարզաշխարհում Չորտեկն իր առաջին քայլերը կատարել է՝ մասնակցելով *GKS Grudziąz* ակումբի բռնցքամարտի խմբակի պարապմունքներին։ Կարճ ժամանակ անց աչքի է ընկել իր օժտվածության շնորհիվ և հրավիրվել է Լեհաստանի մայրաքաղաքի *Skoda Varsovie* մարզական ակումբ, որի կազմում հանդես գալով՝ 1930-ական թվականներին մարզական մի շարք նվաճումների է հասել։

### Փշալարերի ետևում

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում Չորտեկը մասնակցել է Լեհաստանի պաշտպանության համար մղված մարտերին, պարտությունից հետո, թաքնվելով *Անտոնի Կամինսկի* կեղծանվան տակ, ապրել Վարշավայում։ Խույս տալով գեստապոյի հետապնդումներից՝ ընտանիքով տեղափոխվել է Գրոյց քաղաքի մերձակայքում գտնվող մի գյուղ։ Ոտքից վիրավոր էր (գերմանացի պարեկները վիրավորել էին նրան, և կաղությունը պահպանվել է մինչև կյանքի վերջը), դրա պատճառով էլ կասկածել են, կալանավորել, նետել Օսվենցիմի համակենտրոնացման ճամբար։ Այստեղ էսէսականները հարկադրել են, որ մասնակցի բռնցքամարտի մրցումների ·: Պայմանը մեկն էր. պարտվելու դեպքում պետք է ենթարկվեր մահապատժի։ Հյուծված, վիրավոր Անտոնի Չորտեկը տասնհինգ մարտ է անցկացրել, այն էլ՝ մեծ մասամբ իրենից զգալիորոն ծանր, ուժեղ բռնցքամարտիկների դեմ, մշտապես՝ հոգեբանական ու ֆիզիկական ահավոր ճնշման տակ (հատկապես՝ մարտերից մեկում, երբ ստիպված էր հաղթել իր էսէսական մրցակցին) և կամքի ահռելի ուժ, կյանքի անսահման սեր դսևորելով՝ անչափ դժվարին հաղթանակներ է տարել։ 1944 թվականին Չորտեկին տեղափոխել են Մաուտհաուզենի համակենտրոնացման ճամբար, որտեղ էլ մնացել է մինչև 1945 թվականի գարնանը տեղի ունեցած ազատագրումը։

### Պատերազմից հետո

Ետպատերազմյան առաջին իսկ ամիսներից Չորտեկը վերսկսել է մարզական գործունեությունը, բռնցքամարտի Լեհաստանի 1948 թվականի առաջնությունում արժանացել արծաթե մեդալի, հաջորդ տարում նվաճել հայրենի երկրի չեմպիոնի տիտղոսը, սակայն հետագայում անհայտ մի մարզիկից պարտություն կրելուց հետո հեռացել է մայրաքաղաքից, բնակություն հաստատել Ռադոմում։ Մարզական կարիերան ավարտելով՝ 1949 թվականի կեսերից անցել է մարզչական աշխատանքի, իր հարուստ փորձը փոխանցել բազմաթիվ երիտասարդների, այդ թվում՝ օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Կազիմեժ Պաժձյորին։

Կինոյում
--------

Անտոնի Չորտեկի կյանքի դրամատիկ դրվագներն են ընկած 1979 թվականին կինոռեժիսոր Պյոտր Անդրեևի նկարահանած *Klincz* ֆիլմի հիմքում։

Նվաճումներ
----------

### Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնություն

* Արծաթե մեդալ կիսաթեթև քաշային կարգում՝ սիրողական բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնությունում. 1939 թ. Դուբլին

### Բռնցքամարտի Լեհաստանի առաջնություններ

* Ոսկե մեդալ թեթևագույն քաշային կարգում - 1934 թ.
* Արծաթե մեդալ թեթևագույն քաշային կարգում - 1935 թ.
* Բրոնզե մեդալ թեթև քաշային կարգում - 1936 թ.
* Ոսկե մեդալներ կիսաթեթև քաշային կարգում - 1938 և 1939 թթ.
* Արծաթե մեդալ կիսաթեթև քաշային կարգում - 1948 թ.
* Ոսկե մեդալ թեթև քաշային կարգում - 1949 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Sports-Reference.com
2. 1 2  (Ֆրանսերեն) Championnats d'Europe de boxe amateur 1939 (les-sports.info)
3. ↑  |url=https://www.sports-reference.com/olympics/countries/POL/summer/1936/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200417041849/https://www.sports-reference.com/olympics/countries/POL/summer/1936/ |date=2020-04-17 }} |titre=Poland at the 1936 Berlin Summer Games |date=11 Janvier 2015 |work=sports-reference.com}}
4. ↑  Czortek, Antoni Արխիվացված 2004-04-16 Wayback Machine, 2004-01-19
5. ↑  James Anthony Mangan, *Sport in Europe: politics, class, gender*, Routledge, 1999, 0-7146-4946-5, Google Print, P.
6. ↑  Wojciech Lipoński Europejski charakter sportu
7. ↑  Którzy odeszli, sport.pl, 2004-10-29

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sylwetka Antoniego Czortka na stronie Urzędu Gminy w Warlubiu Արխիվացված 2015-02-06 Wayback Machine
* Czortek, Antoni Արխիվացված 2004-04-16 Wayback Machine 2004-01-19
* Czortek at the Polish Film database