**Յոզեֆ ասպետ ֆոն Ֆյուրիխ** (գերմ.՝ Joseph Ritter von Führich, փետրվարի 9, 1800թ. Հրաստավա, ներկայում՝ Կրատցաու - մարտի 13, 1876 Վիեննա), ավստրիացի նկարիչ և գծանկարիչ, ով հիմնականում աշխատել է կրոնական և պատմական բնանկարային թեմաներով։ Հարել է Նազարեթցիների շարժմանը։

Կյանք և ստեղծագործական ուղի
---------------------------

Յոզեֆ ասպետ ֆոն Ֆյուրիխը ծնվել է Բոհեմիայում։ Հայրը եղել է նկարչ Վենցել Ֆյուրիխը։ Յոզեֆ Ֆյուրիխը նկարչական առաջին դասերը ստացել է հորից։ Ընտանիքում ընդհանուր հաշվով մեծանում էր 12 երեխա։ Յոզեֆի քույրը՝ Մարիա Անտոնիա Ֆյուրիխը, հետագայում նույնպես դարձավ հայտնի նկարիչ և բնանկարի ասպարեզում ստեղծագործում էր ինքնուրույն։ 1819 թվականին Յոզեֆ ֆոն Ֆյուրիխի երկու կտավները Պրահայում ցուցահանդեսի ժամանակ քննադատների կողմից դրական գնահատականի են արժանանում։ Խրիստիան Քրիսթով Գլամ Գալասի և կոմս ֆոն Կարցաուի աջակցությամբ երիտասարդ Յոզեֆ Ֆյուրիխը ընդունվում և ուսում է ստանում Պրահայի Գեղարվեստի ակադեմիայում՝ Յոզեֆ Բերգլեր կրտեսի ղեկավարած դասարանում։ Արդեն ակադեմիական ուսման տարիներին Յոզեֆ Ֆյուրիխը սկսում է զբաղվել եկեղեցիների որմնանկարչությամբ, ինչպես նաև ([[Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից|Ի.Վ. Գյոթեի]], Ֆ. Շիլլերի, Լյուդվիգ Թիկի, Ավգուստ Կոցեբի, Կ.Մ. Վիլանդի և այլոց) գրքերի նկարազարդմամբ։

Դեպի Վիեննա ուսումնական ուղևորության ընթացքում երիտասարդ նկարիչը Լ.ֆոն Թիկի «Ժենևիևա» թեմայով նկարի շնորհիվ այնպիսի դրական տպավորություն է գործում կայսրության կանցլեր իշխան Կլեմենս Վենցել Լոտար Մետեռնիխի վրա, որ վերջինս 1829 թվականին ֆինանսավորում է Ֆյուրիխի հետագայում Հռոմում ուսում ստանալու գործընթացը։ Հռոմում նկարիչը հանդիպում է այնպիսի վարպետի հետ, ինչպիսին Ֆրիդրիխ Օվերբեկն էր, ով Ֆյուրիխի համար հնարավորություն է ստեղծում մասնակցելու հռոմեական «Villa Massimo»-ի ներքին նկարազարդմանը։ Հենց Հռոմում էլ նկարիչը ծանոթանում է գերմանական նազարեթցիների արվեստին և այդ ժամանակից ի վեր կրոնական թեման որպես հիմնական է դառնում Ֆյուրիխի աշխատանքներում (դրա հետ կապված էլ նկարիչն իր շրջապատում ստանում է «աստվածաբանը մատիտով» մականունը)։

1831 թվականին վարպետը վերադառնում է Պրահա և նույն տարում ամուսնանում Ֆրանցիսկա Գարների հետ։ 1834 թվականին իշխան Ֆոն Մետեռնիխը Ֆյուրիխին հրավիրում է Վիեննա և ներկայացուցիչ է կարգում «Իշխանական Լամբերգյան պատկերասրահ»-ում (այժմ՝ Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա)։ 1838 թվականին այս պաշտոնում Ֆյուրիխը նկարիչ Էդուարդ ֆոն Էնգերթի հետ միասին մեկնում է Վենետիկ, որպեսզի նկարներ գնի պատկերասրահի համար։ Դրանից կարճ ժամանակ անց արվեստի ակադեմիայում բացվում է պատմական կոմպոզիցիայի ամբիոնը և առաջինը այն գլխավորում է Յոզեֆ ֆոն Ֆյուրիխը։

Բացի կրոնական թեմաներով գծանկարային աշխատանքներից, Յոզեֆ ֆոն Ֆյուրիխը նաև ստեղծում է յուղաներկով կտավներ և պատկերազարդում է Ավստրիայում մի շարք եկեղեցիներ։ 1848 թվականին Վիեննայում հեղափոխական իրադարձությունների ժամանակ նա ստիպված փախչում է հյուսիսային Չեխիա։ 1851 թվականին նկարիչը վերադառնում է Վիեննա, իսկ որոշ ժամանակ անց շարունակում դասավանդել ակադեմիայում։ Յոզեֆ ֆոն Ֆյուրիխի աշակերտների թվում է լինում Կառլ Յոզեֆ Գեյգերը։

1861 թվականին նկարչին կայսր Ֆրանց Յոզեֆ I-ի կողմից տրվում է ասպետական արժանապատվության տիտղոս։ Նրա վերջին աշխատանքն է լինում Վիեննայի Սուրբ Ստեֆան տաճարի գունավոր վիտրաժների էսքիզների ստեղծումը, ինչի մասին նրան անձամբ խնդրում է կայսրը։ 1872 թվականից ի վեր վարպետն այլևս չի զբաղվում գեղարվեստական ​​ստեղծագործությամբ։ 75-ամյակի առթիվ Յոզեֆ ֆոն Ֆյուրիխը դառնում է Վիեննայի պատվավոր քաղաքացի։

Յ. Ֆոն Ֆյուրիխը նաև արվեստի մասին գեղարվեստական քննադտական աշխատության *(Von der Kunst)* հեղինակ է։ Աշխատությունը բաղկացած է 4 հատից (Վիեննա, 1866-1869)։

Պատկերասրահ
-----------

* Մարիայի ճանապարհը դեպի լեռներ (1841թ.)*Մարիայի ճանապարհը դեպի լեռներ* (1841թ.)
* Ճանապարհ դեպի Էմաուս*Ճանապարհ դեպի Էմաուս*
* Մարիամը Հիսուսի և Հովհաննես Մկրտչի հետ (1826թ.)*Մարիամը Հիսուսի և Հովհաննես Մկրտչի հետ* (1826թ.)
* Մադոննան նորածինով, Սուրբ Ադերգեյդի և Սուրբ Ֆրանցիսկի հետ (1835թ.)*Մադոննան նորածինով, Սուրբ Ադերգեյդի և Սուրբ Ֆրանցիսկի հետ* (1835թ.)
* Մոցարտի տրիումֆ (1857թ.)*Մոցարտի տրիումֆ* (1857թ.)
* Յակովը հանդիպում էՌախիլի հետ (1836թ.)*Յակովը հանդիպում էՌախիլի հետ* (1836թ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Josef von Führich (նիդերլ.)
3. 1 2  Josef von Führich — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. ↑  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
5. ↑  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
6. ↑  Biographisches Jahrbuch und Deutscher Nekrolog (գերմ.) / Hrsg.: A. Bettelheim — B. — Vol. 2, 1897. — S. 395.
7. 1 2 3 4 5 6 7  Moriz Dreger: Josef Führich. Wien: Verlag von Artaria & Co. 1912.(գերմ.)
8. ↑  Joseph von Führichs Briefe aus Italien an seine Eltern. Freiburg 188.(գերմ.)
9. ↑  oseph von Führich. Eine Lebensskizze. Wien 1875.(գերմ.)
10. ↑  Lukas Führich: Joseph von Führich. In: Graphikschen Künsten. Wien 1886.(գերմ.)
11. 1 2 3 4 5 6  Heinrich von Wörndle: Joseph Ritter von Führich. Sein Leben und seine Kunst. Allgemeine Vereinigung christlicher Kunst, München 1925.(գերմ.)
12. ↑  Joseph von Führich, Von der Kunst. Wien 1866-1869.(գերմ.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Allgemeine Deutsche Biographie · American Cycl. (1879) · Catholic (1997—…) · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10064491 · BNF: 149742994 · CiNii: DA05521463 · CONOR: 39221603 · GND: 11869409X · ISNI: 0000000110981242 · LCCN: nr00036544 · NKC: jn19990002509 · NLG: 168505 · NLP: a0000001230785, a0000001984400 · NTA: 070310955 · NUKAT: n2010152261 · SUDOC: 099105063 · VIAF: 12578830 · ULAN: 500006708 · WorldCat VIAF: 12578830 |

 |

 |