**Ջերի Ալան Ֆոդոր** (անգլ.՝ Jerry A. Fodor, ապրիլի 22, 1935(1935-04-22), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - նոյեմբերի 29, 2017(2017-11-29), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի փիլիսոփա և շատ կարևոր աշխատությունների հեղինակ մտքի փիլիսոփայության և ճանաչողական գիտության ոլորտներում։ Այս ոլորտներում նրա ստեղծագործությունները հիմք դրեցին մտքի մոդուլյարության և մտքի լեզվի վարկածների համար, և նա համարվում է, որ «հսկայական ազդեցություն է ունեցել մտքի փիլիսոփայության գրականության գրեթե բոլոր հատվածների վրա 1960 թվականից ի վեր»։ 2017 թվականին իր մահվան ժամանակ նա զբաղեցրել է Նյու Ջերսի նահանգի փիլիսոփայության պրոֆեսորի, պատվավոր պրոֆեսորի պաշտոնը Ռաթգերսի համալսարանում և նախկինում դասավանդել է Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտների կենտրոնում և MIT-ում։

Վաղ տարիք և կրթություն
----------------------

Ջերի Ֆոդորը ծնվել է Նյու Յորքում 1935 թվականի ապրիլի 22-ին և ծագումով հրեա էր։ Նա ստացել է իր A.B. degree (summa cum laude) 1956թ.-ին Կոլումբիայի համալսարանի դիպլոմը, որտեղ նա թեզ է գրել Սորեն Կիրկեգորի մասին և սովորել Սիդնի Մորգենբեսերի մոտ, իսկ փիլիսոփայության դոկտորի կոչում ստացել է Փրինսթոնի համալսարանից 1960 թվականին՝ Հիլարի Փութնամի ղեկավարությամբ։

Ակադեմիական կարիերա
-------------------

1959-1986 թվականներին Ֆոդորը եղել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Քեմբրիջում, Մասաչուսեթս։ 1986-1988 թվականներին եղել է Նյու Յորքի քաղաքային համալսարանի (CUNY) լրիվ պրոֆեսոր։ 1988 թվականից մինչև 2016 թվականը թոշակի անցնելը նա Նյու Ջերսիի Ռութգերս համալսարանի փիլիսոփայության և ճանաչողական գիտության պրոֆեսոր էր, որտեղ նա վաստակավոր էր
: Բացի փիլիսոփայության հանդեպ իր հետաքրքրությունից, Ֆոդորը կրքոտ հետևում էր օպերային և պարբերաբար գրում էր հայտնի սյունակներ London Review of Books-ի համար այդ և այլ թեմաներով։

Փիլիսոփայական աշխատանք
----------------------

Ֆոդորը պնդում էր, որ հոգեկան վիճակները, ինչպիսիք են համոզմունքներն ու ցանկությունները, փոխհարաբերություններ են անհատների և մտավոր ներկայացուցչությունների միջև։ Նա պնդում էր, որ այս ներկայացումները կարող են ճիշտ բացատրվել միայն մտքի լեզվով (LOT): Ավելին, մտքի այս լեզուն ինքնին իրականում գոյություն ունեցող բան է, որը կոդավորված է ուղեղում և ոչ միայն օգտակար բացատրական գործիք։ Ֆոդորը հավատարիմ էր ֆունկցիոնալիզմի մի տեսակին՝ պնդելով, որ մտածողությունը և այլ մտավոր գործընթացները հիմնականում բաղկացած են հաշվարկներից, որոնք գործում են մտքի լեզուն կազմող ներկայացումների շարահյուսության վրա։

Ֆոդորի համար մտքի զգալի մասերը, ինչպիսիք են ընկալման և լեզվական գործընթացները, կառուցված են մոդուլների կամ «օրգանների» առումով, որոնք նա սահմանում է իրենց պատճառահետևանքային և ֆունկցիոնալ դերերով։ Այս մոդուլները համեմատաբար անկախ են միմյանցից և մտքի «կենտրոնական մշակման» մասից, որն ունի ավելի գլոբալ և ավելի քիչ «տիրույթի հատուկ» բնույթ։ Ֆոդորը ենթադրում է, որ այս մոդուլների բնույթը թույլ է տալիս արտաքին օբյեկտների հետ պատճառահետևանքային կապերի հնարավորությունը։ Սա, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս հոգեկան վիճակներին ունենալ բովանդակություն, որը վերաբերում է աշխարհի բաներին։ Կենտրոնական մշակման մասը, մյուս կողմից, հոգ է տանում տարբեր բովանդակության և մուտքերի ու ելքերի միջև տրամաբանական հարաբերությունների մասին։ 

Թեև Ֆոդորն ի սկզբանե մերժում էր այն միտքը, որ հոգեկան վիճակները պետք է ունենան պատճառահետևանքային, արտաքինից որոշված ասպեկտ, վերջին տարիներին նա իր գրելու և ուսումնասիրության մեծ մասը նվիրեց լեզվի փիլիսոփայությանը, մտավոր բովանդակության իմաստի և հղման խնդրի պատճառով։ Նրա ներդրումն այս ոլորտում ներառում է, այսպես կոչված, ասիմետրիկ պատճառահետևանքային տեսությունը և իմաստային ամբողջականության դեմ նրա բազմաթիվ փաստարկները։ Ֆոդորը կտրականապես դեմ էր մտքի ռեդուկտիվ հաշիվներին։ Նա պնդում էր, որ հոգեկան վիճակները բազմաթիվ իրագործելի են, և որ գիտության մեջ կա բացատրական մակարդակների հիերարխիա, այնպիսին, որ հոգեբանության կամ լեզվաբանության ավելի բարձր մակարդակի տեսության ընդհանրացումներն ու օրենքները, օրինակ, չեն կարող ընկալվել ցածր մակարդակի բացատրություններով։ նեյրոնների և սինապսների վարքագիծը. Նա նաև հայտնվեց որպես բնական ընտրության վատ հիմնավորված դարվինյան և նեոդարվինյան տեսությունների ականավոր քննադատ։

Անձնական կյանք և մահ
--------------------

Ֆոդորն ապրում էր Մանհեթենում իր կնոջ՝ լեզվաբան Ջանեթ Դին Ֆոդորի հետ և ուներ երկու երեխա։ Ֆոդորը մահացել է տանը 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան — 1937.
2. 1 2  In Memoriam: Jerry Fodor (1935-2017)
3. 1 2  Jerry Fodor (1935-2017)
4. 1 2  Jerry A. Fodor, Philosopher Who Plumbed the Mind’s Depths, Dies at 82 // *The New York Times* / J. Kahn — Manhattan, NYC: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2017. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
5. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
6. ↑  CONOR.Sl
7. 1 2  Mathematics Genealogy Project — 1997.
8. ↑
9. ↑  Կաղապար:Cite IEP
10. ↑  Կաղապար:Cite IEP
11. ↑  Shook, John. R. (2005). *Dictionary of Modern American Philosophers*. A&C Black. էջ 817. ISBN 9781843710370 – via Google Books.
12. ↑  "Remembering Jerry Fodor and his work"
13. ↑  Norfleet, Phil. "Consciousness Concepts of Jerry Fodor". Academic Studies of Human Consciousness. Consciousness2007.tripod.com. Accessed 22 March 2010.
14. ↑  "LRB: Jerry Fodor". *London Review of Books*. Lrb.co.uk. Accessed 22 March 2010.
15. ↑  «Emeritus Faculty». *www.philosophy.rutgers.edu*.
16. ↑  Mercier, H. &, *The Enigma of Reason* (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2017), pp. 73–75.
17. ↑  Fox, Margalit (2017 թ․ նոյեմբերի 30). «Jerry A. Fodor, Philosopher Who Plumbed the Mind's Depths, Dies at 82». *The New York Times* – via NYTimes.com.