**Թղթի ձևաչափ**, թղթի էջի ստանդարտացված չափ։ Տարբեր երկրներում տարբեր ժամանակ ընդունվել են որպես ստանդարտ տարբեր ձևաչափեր։ Ներկայումս գերիշխում են երկու համակարգեր` միջազգային ստանդարտ (A4 և հարակից) և հյուսիսամերիկյան։

Միջազգային ստանդարտ ISO 216
---------------------------

ISO թղթի ձևաչափերը
Թղթի ձևաչափերի միջազգային ստանդարտը` ISO 216, հիմնված է չափման մետրային համակարգի վրա, և որպես ելակետային ձևաչափ է վերցնում այնպիսի թղթի թերթը, որն ունի 1 քառ/մետր մակերես (А0 չափս)։ ISO ստանդարտի բոլոր թերթերի ձևաչափերն ունեն կողմերի միևնույն հարաբերակցությունը, որը հավասար է երկուսի քառակուսի արմատին, այդ հարաբերակցությունը մոտավորապես հավասար է 1:1,4142։
Այս ստանդարտն ընդունված է բոլոր երկրների կողմից` բացառությամբ Միացյալ Նահանգների և Կանադայի. Մեքսիկայում և Ֆիլիպիններում, չնայած միջազգային ստանդարտի ընդունմանը, շարունակում են լայնորեն կիրառել ամերիկյան "Letter" ձևաչափը։

Բաղկացած է ձևաչափերի երեք սերիաներից (նույնանման համարների համար մոտ չափսերով).

* A - որպես հիմք է վերցվել սերիայի առավելագույն թերթի 1 մ2 մակերեսը
* B - հիմք է ընդունվել սերիայի առավելագույն թերթի կարճ կողմի 1 մետր երկարությունը
* C - ծրարների ձևաչափն է A սերիայի թերթերի համար (չափերը ավել են մոտ 9% - ով)։

B ձևաչափի մակերեսը և չափսերը սահմանվում են որպես միջին երկրաչափական A ձևաչափի համապատասխան պարամետրերից, իսկ C ձևաչափի մակերեսը և չափսերը` միջին երկրաչափական A և B հարևան համապատասխան ձևաչափերի[*աղբյուրը չի նշված 358 օր*].

Առավել լայնորեն հայտնի ISO ձևաչափը A4-ն է։ Ռուսաստանում տեխնիկական փաստաթղթերի համար (գծագրեր, սխեմաներ, տեքստեր, դիագրամներ) ստանդարտացված են A4-ից մինչև A0 ձևաչափերը (պատճենները մինչև A4 ծալելու կանոններով)։ A3 ձևաչափը օգտագործման տարածվածությամբ երկրորդն է A2-ից հետո, որը թերթերի ստանդարտ չափսն է։

ISO 216 էջի չափսերը| Ձևաչափը | Սերիա A | Սերիա B | Սերիա C |
| --- | --- | --- | --- |
| Չափ | մմ | դյույմ | մմ | դյույմ | մմ | դյույմ |
| 0 | 841 × 1189 | 33,11 × 46,81 | 1000 × 1414 | 39,37 × 55,67 | 917 × 1297 | 36,10 × 51,06 |
| 1 | 594 × 841 | 23,39 × 33,11 | 707 × 1000 | 27,83 × 39,37 | 648 × 917 | 25,51 × 36,10 |
| 2 | 420 × 594 | 16,54 × 23,39 | 500 × 707 | 19,69 × 27,83 | 458 × 648 | 18,03 × 25,51 |
| 3 | 297 × 420 | 11,69 × 16,54 | 353 × 500 | 13,90 × 19,69 | 324 × 458 | 12,76 × 18,03 |
| 4 | 210 x 297 | 8,27 × 11,69 | 250 × 353 | 9,84 × 13,90 | 229 × 324 | 9,02 × 12,76 |
| 5 | 148 × 210 | 5,83 × 8,27 | 176 × 250 | 6,93 × 9,84 | 162 × 229 | 6,38 × 9,02 |
| 6 | 105 × 148 | 4,13 × 5,83 | 125 × 176 | 4,92 × 6,93 | 114 × 162 | 4,49 × 6,38 |
| 7 | 74 × 105 | 2,91 × 4,13 | 88 × 125 | 3,46 × 4,92 | 81 × 114 | 3,19 × 4,49 |
| 8 | 52 × 74 | 2,05 × 2,91 | 62 × 88 | 2,44 × 3,46 | 57 × 81 | 2,24 × 3,19 |
| 9 | 37 × 52 | 1,46 × 2,05 | 44 × 62 | 1,73 × 2,44 | 40 × 57 | 1,57 × 2,24 |
| 10 | 26 × 37 | 1,02 × 1,46 | 31 × 44 | 1,22 × 1,73 | 28 × 40 | Գերազանցում է 1.10 × 1,57 |

Բացի այդ, տեխնիկական փաստաթղթերի համար կիրառվում են ավելի մեծ հարաբերակցությամբ կողմերով ձևաչափեր, որոնք ձևավորվում են ստանդարտ ձևաչափերից որևէ մեկը թերթի երկայնակի կողմից ավելացնելով։ Օրինակ, A սերիայի համար կարելի է ձևավորել հետևյալ լրացուցիչ ձևաչափերը.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A0
841×1189 մմ  | A0×2
1682×1189 մմ | A0×3
2523×1189 մմ  | A0×4
3364×1189 մմ  | A0×5
4204×1189 մմ  | A0×6
5045×1189 մմ  |
| A1
594×841 մմ  | A0 | A1×3
1784×841 մմ  | A1×4
2378×841 մմ  | A1×5
2973×841 մմ  | A1×6
3568×841 մմ  |
| A2
420×594 մմ  | A1 | A2×3
1261×595 մմ  | A2×4
1682×595 մմ  | A2×5
2102×595 մմ  | A2×6
2523×595 մմ  |
| A3
297 x 420 մմ  | A2 | A3×3
892×420 մմ  | A3×4
1189×420 մմ  | A3×5
1487×420 մմ  | A3×6
1784×420 մմ  |
| A4
210 x 297 մմ  | A3 | A4×3
631×297 մմ  | A4×4
841×297 մմ  | A4×5
1051×297 մմ  | A4×6
1261×297 մմ  |
| A5
148×210 մմ  | A4 | A5×3
446×210 մմ  | A5×4
595×210 մմ  | A5×5
743×210 մմ  | A5×6
892×210 մմ  |

"Կրկնակի" ձևաչափերը այս դեպքում չեն կիրառվում, քանի որ համընկնում են ստանդարտ ձևաչափերի շարքից որևէ մեկի հետ.

Թղթի ձևաչափերի նշման նախկին խորհրդային ստանդարտը
Ավելի վաղ Խորհրդային Միությունում ընդունված է եղել A սերիայի ձևաչափերով թերթերի մեկ այլ սկզբունք. երկնիշ թվերի տեսքով, որտեղ թվերը նշանակում էին, թե տվյալ ձևաչափը ստանալու համար քանի անգամ պետք է ծալել բազային ձևաչափի երկար և կարճ կողմերը, որոնք համապատասխանում են ներկայիս A4 ձևաչափին։ Այսպիսով, ժամանակակից A4 թերթիկին համապատասխանում հին նշանակումներից "11"-ը, A3 թերթին` "12", A2 թերթին` "22", A1 թերթին` "24", իսկ A0 թերթին` "44": Ժամանակակից A5 թերթը նշվում էր "1/2·1"։

Հյուսիսամերիկյան ստանդարտ
-------------------------

ANSI թղթի ձևաչափերը
Ներկայումս օգտագործվող ամերիկյան ձևաչափերը հիմնվում են ավանդաբար օգտագործվող ձևաչափերի վրա, և որոշվում են Ստանդարտների ամերիկյան ազգային ինստիտուտի (ANSI) կողմից։ Առավել հաճախ առօրյա գործունեության մեջ օգտագործվում են "letter", "legal" և "ledger"/tabloid ձևաչափերը։ "letter" (8,5 × 11 դյույմ կամ 216 × 279 մմ) ձևաչափի աղբյուրը չշգրիտ հայտնի չէ և ավանդաբար է կիրառվում։

Հյուսիսամերիկյան ձևաչափերը հանդիսանում են պետական ստանդարտ ԱՄՆ-ում և Ֆիլիպիններում (սակայն ֆիլիպինական "legal"-ը 8,5 × 13 դյույմ է, որը տարբերվում է ամերիկյան "legal"-ից), ինչպես նաև լայնորեն կիրառվում են Կանադայում, Մեքսիկայում և Հարավային Ամերիկայի որոշ երկրներում։

Հյուսիսամերիկյան ձևաչափերով թուղթ| Տարածված 
անվանումը  | Դասակարգումը 
ANSI  | մմ | դյույմ | Հարաբերակցությունը 
կողմերի  | Նման ձևաչափը ISO |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Letter | ANSI Ա | **216 × 279** | **8,5 × 11** | 1 ։ 1,2941 | A4 (210 x 297) |
| Legal | 216 × 356 | 8,5 × 14 | 1 ։ 1,6471 |
| Ledger կամ 
Tabloid | ANSI B | 432 × 279 | 17 × 11 | 1 ։ 1,5455 | A3 (297 x 420) |
| ANSI C | 432 × 559 | 17 × 22 | 1 ։ 1,2941 | A2 (420 × 594) |
| ANSI D | 559 × 864 | 22 × 34 | 1 ։ 1,5455 | A1 (594 × 841) |
| ANSI E | 864 × 1118 | 34 × 44 | 1 ։ 1,2941 | A0 (841 × 1189) |

Ճապոնական ստանդարտ
------------------

Թղթի ձևաչափերը Ճապոնիայում սահմանվում են JIS ստանդարտով։ A սերիայի JIS ձևաչափերը համապատասխանում են ISO 216-ի A սերիային, սակայն JIS ձևաչափերի B սերիան տարբերվում է ISO-ի B սերիայից, ճապոնական B-ի մակերեսը 1.5 անգամ ավել է համապատասխան A-ից (այլ ոչ թե 1,414 անգամ, ինչպես ISO-ում)։ Ճապոնական B սերիան կիրառվում է նաև Թայվանում. Ճապոնիայում չկան ձևաչափեր, որոնք համարժեք են ISO-ի C սերիային.

Բացի այդ, մինչև օրս օգտագործվում են թղթի ավանդական ճապոնական ձևաչափերը, այդ թվում ՝ "սիրոկուբան" (ճապ.՝ 四六判四六判, անգլ.՝ shiroku-ban) և "կիկուբան" (ճապ.՝ 菊判菊判, անգլ.՝ kiku-ban)։ Սիրոկուբանի (788×1091 մմ) և կիկուբանի (636×939 մմ) լրիվ թերթիկի չափսերը ստանդարտացված են, սակայն փոքր ձևաչափերի համար թղթի տարբեր արտադրողներ կտրում են ամբողջական թերթիկ տարբեր համամասնություններով` 2×2, 2×4, 2×5, 3×3, 4×4 և այլն

Ճապոնական ձևաչափերով թուղթ| JIS շարքը B | Սիրոկուբան (四六判) | Кикубан (菊判) |
| --- | --- | --- |
| Ձևաչափը | չափը, մմ | Ձևաչափը | ճապ. անվանումը | չափը, մմ | Ձևաչափը | ճապ. անվանումը | չափը, մմ |
| B0 | 1030×1456 |
| B1 | 728×1030 | ամբողջական թերթ | 四六全判 | 788×1091 | ամբողջական թերթ | 菊全判 | 636×939 |
| B2 | 515×728 | 1/2 | 四六半切 | 545×788 | 1/2 | 菊半切 | 469×636 |
| B3 | 364×515 | 1/4 | 四六４切 | 394×545 | 1/4 | 菊４切 | 318×469 |
| B4 | 257×364 | 1/8 | 四六８切 | 272×394 | 1/8 | 菊８切 | 234×318 |
| B5 | 182×257 | 1/16 | 四六16切 | 197×272 | 1/16 | 菊16切 | 159×234 |
| Բ 6 | 128×182 |
| B7 | 91×128 |

Տես նաև
-------

* Ծրարի ձևաչափ
* Լրագրային թղթի ձևաչափ
* ISO 269
* ISO 217

Նշումներ
--------

1. ↑  Ֆորմատ թղթի վրա // Հրատարակչական բառարան-տեղեկատու : [էլեկտրոն. խմբ.] / Ա. Мильчин. — 3-րդ խմբ. ամրագրում, չն. և լր.. — Մ.: ОЛМА Մամուլի կողմից, 2006.
2. ↑  Покрыщенко Վ. Ֆ. Կրավչենկոն Ե. Ի. Ուղեցույց աշխատանքային плазовщика — Լենինգրադ։ Судпромгиз, 1961
3. ↑  Օրինակ, տես ձևաչափը թուղթ փաստաթղթերի  Archived 2015-10-08 at the Wayback Machine.
4. ↑  "Japanese B-series" (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 3. Retrieved 20 июля 2010.
5. ↑  "Guide to International Paper Sizes" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 3-ին. Retrieved 20 июля 2010.
6. ↑  "四六判 — 断裁仕上寸法表 — 大河内紙業（株）" (in ճապոներեն). Արխիվացված է the original 2005 թ․ փետրվարի 27-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. 1 2  Ձևաչափերով տրվում "[9021][用語]紙のサイズについて［Ａ判・菊判・四六判・A1・B2など］" (in ճապոներեն). Компания 吉田印刷所 (Yoshida Printing). 5 августа 2005. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 3. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 20.