Աղոթագորգ

Rug styleԽմբագրել Wikidata| Ենթակատեգորիա | ուղեգորգԽմբագրել Wikidata |

Նամազի արարողությունը Կահիրեում
**Աղոթագորգ, սաջադա** (արաբ․՝ سجادة‎‎, թուրքերեն՝ seccade *namazlık*; պարս.՝ جانماز, ուրդու՝ جانماز‎ *jānamāz*, բենգալերեն՝ জায়নামাজ *jaênamaj*, թաթ.՝ намазлык), հատուկ գորգ, որի վրա մուսուլմանները կատարում են իրենց աղոթքները՝ նամազը։ Աղոթագորգի մի մասի ծայրի նախշը կամարաձև-սրածայր վերջավորություն ունի. նամազ անելուց միշտ գորգը փռում են այնպես, որպեսզի այդ սուր մասը ուղղված լինի Քաաբայի կողմը։

Կիրառություն
------------

Արաբական «սաջադա» բառն ունի նույն արմատը, ինչ-որ «մասջիդ» (մզկիթ) բառը։ Աղոթագորգը իսլամադավանների համար համարվում է գործունեության ինքնուրույն վայր պաշտամունքային արարողություն կատարելու համար։ Հիմնականում դրանք նախատեսված են որպես անմաքրությունից՝ նաջիսից պաշտպանվելու միջոց։ Շատ մուսուլմաններ աղոթագորգերին տալիս են մեծ կրոնական նշանակություն և դրանց շնորհիվ, իբր թե, անջատվում են շրջակա աշխարհից ու մեկուսանում։ Աղոթագորգերի կիրառությունը նամազի ժամանակ պարտադիր նախապայման չի համարվում։ Իսկ չափից ավելի կիրառությունը (օրինակ մզկիթում փռած գորգի վրա դնելը) որոշ իսլամական աստվածաբանների կողմից պարսավանքի է ենթարկվում։

Սուֆիզմում աղոթագորգը համարվում է հոգևոր գահ, որը ժառանգաբար փոխանցվում է թարիկատի հիմնադրիրց նրա ղեկավարին։

Չափս
----

Աղոթելու գորգերն ունեն սահմանափակ չափեր. դրանք թույլ են տալիս ազատորեն կատարել սուջուդը՝ երկրպագություն՝ դուրս չգալով գորգի սահմաններից։

Սովորական աղոթագորգի լայնությունը կազմում է 0, 4-ից մինչև 0, 6 մետրի։ Երկարությունը կազմում է 1-ից մինչև 1, 5 մետր։

Նյութ
-----

Սաջադա պատրաստելու համար որպես հումք են օգտագործվում «մաքուր» կենդանիների մորթին՝ այծ, կով, ոչխար, ուղտ։ Դրանց բրդից են հաճախ գործում աղոթագորգերը։ Որպես սաջադա կիրառվում են նաև տերևները, հիմնականում արմավենու։ Աղոթագորգի բացակայության ժամանակ կարող են որպես գորգ ծառայել հագուստը (վերարկուներ, խալաթներ և այլն), սովորական գործվածքները, թուղթը, որի վրա չկան պատկերված որևէ նկարները և այլն։

Պատմություն
-----------

Սաջադա եզրույթը Ղուրանում բացակայում է։ Սակայն պահպանվել են դրա մասին հիշատակություններ հադիսներում։ Այստեղ դրանք նախատեսված են կամ սաստիկ շոգից, կամ էլ սառը գետնից պաշտպանվելու նպատակով։

Եզրույթներ
----------

* Ֆարրաշ՝ ծառա, ով աղոթողի տիրոջ ոտքերի տակ է փռում աղոթագորգը։
* Սաջադա՝ թարիկատի հոմանիշը և սիլսիլի հաջորդականությունը։
* Սահիբ աս սաջադա՝ թարիկատի ղեկավար։
* Սաջադատ իրշիդ՝ դաստիարակչական գործունեություն անցկացնելու տեղ և իրավունք։

Արվեստ
------

Իսլամադավան ժողովուրդների մոտ աղոթագորգեր պատրաստելը դարձել է տնայնագործական արտադրության և արվեստի գլխավոր ուղղություններից մեկը։

Պատկերասրահ
-----------

* Թուրքական աղոթագորգեր
* 
* 
* 
* 

* Շուշիում պատրաստած աղոթագորգՇուշիում պատրաստած աղոթագորգ
* Արցախի աղոթագորգԱրցախի աղոթագորգ
* Աղոթագորգ կողմնացույցովԱղոթագորգ կողմնացույցով
* Այնթապի աղոթագորգԱյնթապի աղոթագորգ
* Աֆղանական աղոթագորգԱֆղանական աղոթագորգ
* Քրդական աղոթագորգՔրդական աղոթագորգ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Пять столпов ислама // Кругосвет
2. ↑  *Ибн Таймия*. «Маджмуу ль-фатава» — (22/16, 177).
3. 1 2  Ислам: ЭС, 1991
4. ↑  *Аль-Бухари*. хадис № 379 // сб. хадисов «Сахих»; *Муслим*. хадис № 513 // сб. хадисов «Сахих»
5. ↑  *Гамзатова П. Р.* Функции молитвенного ковра в культуре ислама. сб. ГИТИС «Искусство и религия», Москва 1998. — С.260-272

Գրականություն
-------------

* *Резван Е. А.* Саджжада // Իսլամ. հանրագիտարանային բառարան / отв. ред. С. М. Прозоров. — М.: Наука, 1991. — С. 202—203.
* *A. J. Wensinck.* Sadjdjada // The Encyclopaedia of Islam. 1—4. Ley de-London, (1908), 1913—1934.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "prayer rug." Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica Online. 23 Oct. 2008 <.
* Faid, Abbo Muhammed Samir. "Islam" All Experts. 16 Mar 2005. < Արխիվացված 2010-02-24 Wayback Machine>
* Sure 24, Vers 35-45. Übersetzung: Friedrich Rückert (1836–1839)
* Anatolische Gebetsteppiche in *Encyclopædia Britannica*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աղոթագորգ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4279322-1 |

 |