**Յուսուֆ Ռեզա Գիլանի** (ուրդու՝ مخدوم سيد يوسف رضا گیلانى‎, հունիսի 9, 1952(1952-06-09), Կարաչի, Սինդ, Պակիստան), Պակիստանի քաղաքական գործիչ։ Պակիստանի վարչապետը 2008 թվականի մարտի 24-ից մինչև 2012 թվականի հունիսի 19-ը։

Կենսագրություն
--------------

Յուսուֆ Ռեզա Գիլանին ծնվել է 1952 թվականի հունիսի 9-ին Պակիստանի Կարաչի քաղաքում։ Ծագումով հողատերերի և սերաիկայի ժողովրդի իսլամական հոգևոր առաջնորդների ազդեցիկ կլանից։ Գիլանին պատկանում է ազդեցիկ շիա ընտանիքին, որը Պակիստանին բազմաթիվ քաղաքական և կրոնական գործիչներ է տվել։ Ենթադրվում է, որ այս ցեղի նախնիները երկար ժամանակ ապրել են Պարսկաստանի տարածքում։ Յուսուֆը ընտանիքի չորրորդ սերնդի ներկայացուցիչն է, որը մասնակցել է իշխանության ընտրովի մարմինների աշխատանքին. նրա նախապապը դեռևս 1921 թվականին ընտրվել է Հնդկաստանի օրենսդիր խորհրդում։ Նշանավոր քաղաքական գործիչներ էին նաև նրա բազմաթիվ այլ ազգականներ։ Յուսուֆի հայրը՝ Ալամդար Հուսեյն Գիլանին, 1950-ականներին Փանջաբ նահանգի կառավարության առողջապահության նախարարն էր։

### Քաղաքական կարիերա

Լրագրողական կրթություն է ստացել, սակայն ուսումն ավարտելուց հետո որոշել է գնալ հոր ճանապարհով և զբաղվել քաղաքականությամբ։ Գիլանին քաղաքական կարիերան սկսել է 1978 թվականին։ Դրանից մեկ տարի առաջ զինվորականները գեներալ Մուհամեդ Զիա ուլ-Հակի ղեկավարությամբ տապալել էին երկրի վարչապետ Զուլֆիկար Ալի Բհուտոյին, որն այնուհետև մահապատժի էր ենթարկվել 1979 թվականին։ 1983 թվականին Գիլանին ընտրվել է Մուլտանի շրջանային խորհրդի նախագահ։ Երկու տարի անց տեղի ունեցան ոչ կուսակցական հիմունքներով անցկացված խորհրդարանական ընտրությունները, և Գիլանին ընտրվեց Պակիստանի Ազգային ասամբլեայում։ Մուհամեդ Խանի դաշնային կառավարությունում Ջունեջո Գիլանին 1985-1988 թվականներին եղել է բնակարանային շինարարության և երկաթուղային հաղորդակցության նախարար։

Ջունեջոյի և Գիլանիի միջև ծագած հակամարտությունից հետո վերջինս հեռացել է ՄԼԿ-ից և անցել է ՊԱԿ-ի կողմը, որը ղեկավարում էր հանգուցյալ վարչապետի դուստրը՝ Բենազիր Բհուտոն։ Դրանից կարճ ժամանակ անց՝ 1988 թվականի մայիսին, Զիա-ուլ-Հաքը լուծարեց Ջունեջոյի խորհրդարանն ու կառավարությունը և նշանակեց նոր ընտրություններ, որոնցում հաղթանակ տարավ ՊԱԿ-ը։ 1988-1996 թվականներին աշխատել է Բհուտոյի կառավարությունում, իսկ նրա հաջորդ վարչապետական ժամկետի ընթացքում 1993-1996 թվականներին զբաղեցրել Է խորհրդարանի խոսնակի պաշտոնը։ Մուշառաֆի իշխանության գալուց հետո Գիլանի վրա սկսվել է իշխանությունների ճնշումը։

### Բանտարկյալ և ընդդիմադիր

2001 թվականին Գիլանին բանտ է ընկել իշխանության ղեկին գտնվելու ժամանակ ծառայողական լիազորությունները չարաշահելու մեղադրանքով, որտեղ անցկացրել է վեց տարի։ Գիլանին բանտում գիրք է գրել՝ պատմելով իր քաղաքական հայացքների մասին։ Դրանում խոսվում էր ուժեղ բանակ ստեղծելու անհրաժեշտության մասին, որը միաժամանակ տարանջատված էր քաղաքականությունից։ Բացի այդ, Գիլանին կոչ է արել չեղարկել Մուշարաֆի նախաձեռնած սահմանադրական բոլոր փոփոխությունները։

Մարտի 22-ին Գիլանիի թեկնածությունը հաստատել են ՊԱԿ-ը, նախկին վարչապետ Նավազ Շարիֆի Պակիստանյան մուսուլմանական լիգան, ազգայնականների Մութահիդ Քաումի շարժում կուսակցությունը՝ երկրում ամենամեծ Սինդի նահանգից և Հյուսիսարևմտյան սահմանային նահանգի աշխարհիկ փուշթունների ժողովրդական կուսակցությունը։ Նրանց համատեղ հայտարարությունը կարդացել է Ֆահմիդ Միրզան՝ Պակիստանի պատմության մեջ առաջին կին խոսնակը։ Այն բանից հետո, հայտնի դարձավ, որ իր առաջադրման մասին Գիլանին ասել է։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այս պաշտոնում ես մի խնդրանք ունեմ ժողովրդին՝ աղոթել ինձ համար, քանի որ մենք պետք է մեծ և շատ բարդ աշխատանք կատարենք։ |  |

Վարչապետ
--------

2008 թվականի փետրվարին կայացած խորհրդարանական ընտրություններից հետո ՊԱԿ-ն ամենաշատ պատգամավորական տեղերն է ստացել։ 2008 թվականի մարտի 24-ին Պակիստանի խորհրդարանը Գիլանիին ընտրեց Պակիստանի նոր վարչապետ։ Գիլանին խորհրդարանի քվեարկության ժամանակ, հավաքելով 264 ձայն, առաջ է անցել գործող նախագահ Շոդրի Փերվեզ Էլախիից, որի օգտին քվեարկել է 42 պատգամավոր։ Իր առաջին ելույթում նոր վարչապետը կարգադրել է անհապաղ ազատ արձակել արտակարգ դրության ժամանակ կալանքի տակ գտնվող բոլոր դատավորներին։ Գիլանիի երկրորդ հայտարարությունը երկրի նախկին վարչապետ Բենազիր Բհուտոյի սպանության միջազգային հետաքննության պահանջն էր։ Նա մասնավորապես ասել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ժողովրդավարությունը փրկվեց Բենազիր Բհուտտոյի կյանքի գնով։ |  |

Նոր վարչապետը խորհրդարանի անդամներին կոչ է արել օգնել իրեն կառավարության ղեկավարի պաշտոնում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Իմ նախորդ փորձը խորհրդարանում ցույց տվեց ինձ, որ երկրում ինչ-որ բան փոխելու համար խորհրդարանը պետք է ունենա գերակայություն, Սահմանադրությունը պետք է լինի սրբազան, իսկ օրենքը պետք է իրական ուժ ունենա։ |  |

### Պայքար ահաբեկչության դեմ

Երկրի վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց հինգ օր անց Յուսուֆ Գիլանին մոջահեդներին կոչ է արել.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | …զենքը մի կողմ դնել Պակիստանի և Աֆղանստանի ցեղերի համատեղ բնակության շրջաններում պատերազմի արյունալի հետևանքներ ունեցող պետության քաղաքական կյանքին մասնակցելու համար։ |  |

Իր ուղերձում նա ընդգծել է, որ միայն 2007 թվականի հունվարից Արևելյան Վազիրիստանում ԻԴՏ-ի և Ալ-Քաիդայի զինյալների ձեռքով զոհվել են ավելի քան հազար խաղաղ բնակիչներ։ Հաջորդ օրը Թալիբանի առաջնորդ մոլլա Օմարը հայտարարել է Պակիստանի իշխանությունների հետ երկխոսություն վարելու պատրաստակամության մասին։

### Հրաժարական

2012 թվականի հունիսին Պակիստանի Գերագույն դատարանը Յուսուֆ Գիլանիին զրկել էր վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնելու իրավունքից՝ համարելով, որ Յուսուֆ Ռազա Գիլանին ապօրինաբար զբաղեցնում է կառավարության ղեկավարի պաշտոնը։ Դա կապված է նախագահ Ասիֆ Ալի Զարդարիի հաշվեհամարի բացահայտման վերաբերյալ դատարանի կողմից նախկինում տրված խնդրանքը չկատարելու հետ։

Մրցանակներ
----------

* Հանրապետության շքանշան (Թուրքիա, 2010)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1027567843 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  Newsru.com: Премьера Пакистана отправили в отставку: оказывается, он с апреля занимал пост незаконно
6. ↑  Новым премьером Пакистана сегодня станет 55-летний парламентарий Юсуф Реза Гилани(չաշխատող հղում)
7. ↑  Profile: Yusuf Raza Gillani. — BBC News
8. ↑  Profile: Yousaf Raza Gilani
9. ↑  Profile: Meet Syed Yousuf Raza Gillani
10. ↑  Премьер-министром Пакистана избран Сайед Юсаф Раза Гилани
11. ↑  Бхутто вернулась в политику в виде Гилани
12. ↑  Партия Беназир Бхутто выдвинула кандидата в премьеры Пакистана
13. ↑  "Юсуф Реза Гилани стал премьер-министром Пакистана". Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 10-ին. Retrieved 2008 թ․ մարտի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
14. 1 2  Премьер Пакистана приведен к присяге
15. ↑  Лидер талибов готов к диалогу с властями Пакистана
16. ↑  РИА-Новости: Суд Пакистана постановил, что Гилани незаконно занимает пост премьера

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լենտապեդիա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1027567843 · GTAA: 212537 · ISNI: 0000000039922089 · LCCN: n2006212918 · VIAF: 9289181 · WorldCat VIAF: 9289181 |

 |