**Ջրաբեր**, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում։

Անուն
-----

Բնակավայրը Ջրաբերդ է վերանվանվել 1948 թվականին։ Մինչ այդ Ցարական Ռուսաստանի ժամանակաշրջանից անվանել են Ալափարս Փոքր, Նոր Նիկոլաևկա, Նիկոլաևկա Ներքին անուններով։

Աշխարհագրություն
----------------

Գյուղը գտնվում է Գութանասար լեռան արևմտյան ստորոտին։ Մարզկենտրոն Հրազդան քաղաքից հեռու է 18 կմ հյուսիս-արևմուտք, Աբովյան քաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևելք։

Պատմություն
-----------

Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում գյուղն եղել է Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։ Հայաստանի Հանրապետության անկախությունից հետո այն ընդգրկվել է Կոտայքի մարզում։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Հիմնական հոդված՝ Ջրաբերի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)
Գյուղից հյուսիս հայտնաբերվել են ստորին քարե դարի արեւելյան շրջանին բնորոշ քարե գործիքներ։

Բնակչություն
------------

Ըստ մարզպետարանի տվյալների, այսօր ունի շուրջ 400 բնակիչ՝ հայեր, եզդիներ և քրդեր։
Բնակչության նախնիների մի մասը 1915 թ.-ին գաղթել են Արեւմտյան Հայաստանի Ալաշկերտ գավառակի գյուղերից, մի մասն էլ Խորհրդային Հայաստանի Հրազդան քաղաքից ու Այլաբերք գյուղից։

Ջրաբերի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի
  | 1873 | 1897 | 1926 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2001 | 2011 |
| Բնակիչ
  | 172
  | 167
  | 96
  | 233
  | 395
  | 394
  | 315
  | 361
  | 451
  | 377 |
|

Ջրաբերի բնակչությունը (աղբյուրը՝ Զավեն Կորկոտյան, "Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)", ըստ տարիների, եղել է հետևյալը.

1831 թվական – տվյալներ չկան

1873 թվական – 172 հոգի, բոլորը՝ այլ [Կորկոտյանը երեք խումբ է առանձնացրել՝ հայեր, թաթարներ և այլ- ԱՆԻ]

1886 թվական – 156 հոգի, որից 96-ը՝ հայ, 60-ը՝ այլ

1897 թվական – 167 հոգի (համառուսական՝ ցարական մարդահամար), որից 121-ը՝ հայ, 46-ը՝ այլ

1904 թվական – 215 հոգի

1914 թվական – 315 հոգի, ըստ Կովկասյան օրացույցի

1914 թվական – 236 հոգի, ըստ արխիվային տվյալների

1916 թվական – 201 հոգի

1919 թվական – 20 հոգի

1922 թվական – 16 հոգի, բոլորը՝ հայ

1926 թվական – 96 հոգի (ԽՍՀՄ առաջին մարդահամար), որից 95-ը՝ հայ, 1-ը՝ թուրք

1931 թվական – 169 հոգի, բոլորը՝ հայ

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունը, դաշտավարությունն ու այգեգործությունն է։

Վերջին շրջանում զարկ է տրվել խնձորենու այգիների՝ գերժամանակակից տեխնոլոգիաներով մշակմանը (հակակարկտային ցանցեր, նորագույն սորտեր)։

Համայնքի տարածքում են գտնվում լիտոիդային ավազի ու օբսիդիանի մեծածավալ հանքերը՝ ժողովրդի կողմից հայտնի "Ջրաբերի հանքեր" անվանմամբ։ Հենց "Ջրաբերի ավազի ու խճաքարի" կիրառությամբ են իրականացվում երկրի հիմնական շինարարական աշխատանքները։

Տես նաև
-------

Երեւան-Սեւան ավտոճանապարհի՝ Ջրաբերի տարածքին կից հատվածում պատկերված է ՀՀ ազգային հերոս Մոնթե Մելքոնյանի հայտնի որմնանկարը։

Երեւան-Սեւան ավտոճանապարհի՝ Ջրաբերի տարածքին կից հատվածում մշտապես կարելի է հանդիպել կանգնած Ջրաբերցի ծաղկավաճառների, որոնք առաջարկում են տեղի դաշտային ծաղիկներով ծաղկեփնջեր։ Ծաղկավաճառներն արդեն հանրաճանաչություն են վայելում եւ որպես սիմվոլ՝ տեղ են գտել նաեւ ժամանակակից կինոֆիլմերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կոտայքի մարզի մարդահաշիվը (հայ.)
2. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 69
3. ↑  "Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 5" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2014 Փետրվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Կոտայքի մարզ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Հրազդան (Աղբյուրակ) • Աբովյան • Բյուրեղավան • Եղվարդ • Ծաղկաձոր • Նոր Հաճն • Չարենցավան |  |
|  |
| Գյուղեր | Ալափարս • Ակունք • Աղավնաձոր • Առինջ • Արագյուղ • Արամուս • Արգել • Արզական • Արզնի • Արտավազ • Բալահովիտ • Բջնի • Բուժական • Գառնի • Գեղադիր • Գեղաշեն • Գեղարդ • Գետամեջ • Գետարգել • Գողթ • Զառ • Զովաշեն • Զովունի • Զովք • Զորավան • Թեղենիք • Լեռնանիստ • Կաթնաղբյուր • Կամարիս • Կապուտան • Կարենիս • Կոտայք • Հանքավան • Հատիս • Հացավան • Ձորաղբյուր • Մայակովսկի • Մարմարիկ • Մեղրաձոր • Մրգաշեն • Նոր Արտամետ • Նոր Գեղի • Նոր Գյուղ • Նոր Երզնկա • Նուռնուս • Ողջաբերդ • Պռոշյան • Պտղնի • Ջրաբեր • Ջրառատ • Ջրվեժ • Սարալանջ • Սոլակ • Սևաբերդ • Վերին Պտղնի • Քաղսի • Քանաքեռավան • Քասախ • Քարաշամբ • Ֆանտան |
|  |
| Ոչ համայնքային գյուղեր | Գոռգոչ • Փյունիկ |
|  |
| Ավերակ և լքյալ գյուղեր | Թեզխարաբ |
|  |
| Պորտալ:Հայաստան |

 |



|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Նոր Բայազետի գավառ |
| --- |
|  |
| Գյուղեր | Աբդալաղալի • Աբուլլար • Աբուլքենդ • Ագարակ • Ագ-կալա • Ադաթափա • Ադամխան • Ադիաման • Ադիաման • Ազկալա • Ալակրըղ • Ալահվերդու գյուղ • Ալաչալու Ներքին • Ալավերդիքենդ • Ալափարս Փոքր • Ալեքսանդրովկա • Ալթունդաղ Ներքին • Ալթունդաղ Վերին • Ալթունսերա • Ալիչոփուռ • Ալուչալու Միջին • Ալուչալու Ներքին • Ալուչալու Վերին • Ախթի • Ախպարա • Ախսախ Թոուզ • Ախտա Ներքին • Կարաբուլաղ |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |