recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Օլսթեր** (անգլ.՝ Ulster, իռլանդերեն՝ Cúige Uladh), Իռլանդիայի պատմական նահանգներից մեկը, որի մեջ մտնում է կղզու 9 հյուսիսային կոմսությունները։ Այդ կոմսություններից վեցը՝ Անթրիմը, Արման, Դաունը, Ֆերմանան, Լոնդոնդերրին և Թիրոնը մտնում են Մեծ Բրիտանիայի մաս կազմող Հյուսիսային Իռլանդիայի մեջ, իսկ մյուս երեքը՝ Քավանը, Դոնեգոլը և Մոնահանը Իռլանդիայի Հանրապետության կոմսություններն են։ Օլսթերի բնակչությունը կազմում է մոտ 2 միլիոն մարդ։ Օլսթերի խոշորագույն քաղաքը Բելֆասթն է։

Լեզուներից այժմ հիմնականում տարածված է անգլերենը, իսկ իռլանդերենը միայն երկրորդ տեղում է։ Հյուսիսային Իռլանդիայի բնակչության 10%-ը սկզբնական մակարդակով տիրապետում են իռլանդերենին, չնայած որ լեզուն դասավանդում են բոլոր կոմսություններում։

Օլսթերը հիմնական քննարկումների առարկան էր 1920 թվականի խորհրդարանական դեբատներում, ինչի արդյունք հանդիսացավ Իռլանդիայի Կառավարման Մասին Ակտը։ Ըստ այդ ակտի Իռլանդիան բաժանվեց երկու տարածքի՝ Հարավային Իռլանդիա և Հյուսիսային Իռլանդիա, որոնց սահմանն անցավ հենց Օլսթերով։

Հաճախ Օլսթերը սխալմամբ Հյուսիսային Իռլանդիա են անվանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

Տես նաև
-------

* Օլսթերյան ազգայնականություն
* Օլսթերի գաղութացում

Արտաքին հղումներ
----------------

* BBC Nations Archived 2006-06-17 at the Wayback Machine. History of Ireland
* The British Isles Independent view of Ireland and the UK
* Inconvenient Peripheries Ethnic Identity and the United Kingdom Estate Archived 2005-09-05 at the Wayback Machine. The cases of «Protestant Ulster» and Cornwall’ by prof Philip Payton
* Mercator Atlas of Europe Archived 2006-04-05 at the Wayback Machine. Map of Ireland («Irlandia») circa 1564

Կաղապար:Իռլանդիայի վարչական բաժանում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11981288j · GND: 4078510-5 · LCCN: sh85139457 · NKC: ge131212 |

 |
**Մարտինիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Ֆրանսիայի անդրծովյան դեպարտամենտ Մարտինիկան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Գվադելուպայի հավաքականը չի հանդիսանում ՖԻՖԱ-ի անդամ, սակայն Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի որոշմամբ իրավունք ունի հանդես գալ տարածաշրջանային մրցաշարերում, այդ պատճառով էլ անդամակցում է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ին։ Վերահսկվում է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի բաժանմունքի՝ Մարտինիկայի ֆուտբոլային լիգայի կողմից։

ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի հատուկ կանոնակարգով գվադելուպական արմատներ ունեցող ֆրանսիացի ֆուտբոլիստները կարող են հանդես գալ Գվադելուպայի հավաքականի կազմում միայն այն դեպքում, եթե վերջին հինգ տարիների ընթացքում հանդես չեն եկել Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում։ Գվադելուպայի հավաքականի կազմում հանդես եկած ֆուտբոլիստները չունեն խոչընդոտներ Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում հանդես գալու համար։

ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ
---------------------

* 1991 - չի որակավորվել
* 1993 - խմբային փուլ
* 1998-2000 - չի որակավորվել
* 2002 - քառորդ եզրափակիչ
* 2003 - խմբային փուլ
* 2005-2011 - չի որակավորվել
* 2013 - որակավորվել է և մասնակցելու է

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարտինիկայի ֆուտբոլային լիգայի պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Transfermarkt |

 |
|  |
| --- |
|  |

**Վաղարշ**, հայկական տղամարդու անուն է։ Պահլավերեն՝ Valaks, պարսկերեն՝ Valas անուններից, նշանակում է «ուժեղ»։ Հայերի մեջ տարածված է հնագույն ժամանակներից։ Սրանից հայերենում կան Վաղարշյան, Վաղարշակյան ազգանունները, ինչպես նաև Վաղարշապատ տեղանունը։

Ոմանք սրա փաղաքշական տարբերակը՝ Վաղարշակ, որտեղ ակը փաղաքշական ածանցն է, սխալ են մեկնաբանում՝ իբրև «ուժեղ Արշակ»՝ մատնացույց անելով սանսկրիտի bals և լատիներեն valor բառերը՝ «ամուր», «ուժեղ» իմաստով։ Հրաչյա Աճառյանը այս ստուգաբանումը համարում է կեղծ և անընդունելի<ref>Է. Գ. Դուրգարյան, Անվանագիրք 1985 թ. Երևան։

### Հայտնի անվանակիրներ

* Վաղարշ Ա, (ծն. և մահվան թթ. անհայտ), Հայոց Արշակունի թագավոր 116-144–ին։ Սանատրուկ թագավորի որդին։
* Վաղարշ Բ, (ծն. թ. անհայտ – մոտ 198), Հայոց Արշակունի թագավոր 186–ից։
* Վաղարշ Ա Պարթև, (պարս.՝ بلاش *Balāsh*), Պարթևաստանի արքա մ.թ. 51-ից առ 78 թվականը։
* Վաղարշ Վաղարշյան, (*Վաղարշակ Բոգդանի Տեր-Պետրոսյան*, 1894, փետրվար 2 (14) - 1959, մայիսի 6), հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ։

#### Ուշագրավ փաստ

Արձակագիր Մովսես Արազու խորհրդով Վաղարշ Վաղարշյանն իր Վաղարշակ անունը բարեհնչունության համար դարձրել է Վաղարշ, այս Վաղարշ-ից էլ նոր ազգանուն սարքել և ընդունել Վաղարշ Վաղարշյան գրական անունը։
**Սոլյոնի Լիման** (ուկրաիներեն՝ Солоний Лиман), լիճ Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզում Զնամենովկա և Նովոտրոիցկոե գյուղերի միջև։ Գտնվում է Սամարյան անտառի անտառեզրին։ Լիճը ձևով նման է 1,8 կմ տրամագծով շրջանի։ Մակերևույթի մակերեսը կազմում է մոտ 3,5 կմ², ափեզրի երկարությունը կազմում է մոտ 11,5 կմ։ Լճի կենտրոնում գտնվում է ձգված կղզի։

Լճի հատակը ծածկված է բուժիչ ցեխերով։ Ցեխերը հատկացվում էն մայրցամաքային տեսակի մուլիտային սուլֆիդային ցեխերին, որոնք ունեն բարձր պլաստիկություն և մածուցիկություն։ Ցեխը ունի մանր-դիսպեսիոն կազմություն, մեծ մասնիկների մեծությունը 0,25 գ է և ավելին։

Սոլյոնի Լիմանի մոտակայքում գտնվում են նաև հանքային ջրերի աղբյուրներ, որոնք օգտագործվում են ջրաբուժության մեջ։ Այս ջրերի օգտագործման համար 1961 թվականին ստեղծվել է «Հանքային ջրերի արտադրության Նովոմոսկովսկի գործարանը»։ Գործարանը արտադրում է 0,2-0,5 գ/դմ³ միներալիզացիոյով ջրեր, որոնք դասվում են սեղանի օգտագործման ջրերին։

Տես նաև
-------

* Ուկրաինայի լճեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սոլյոնի լիմանի լուսանկարներ
* Առողջարանի նկարագիրը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ուկրաինա Ուկրաինայի լճեր |
| --- |
|  |
| 
* Դնեստրի լիման
* Սոլյոնի Լիման
* Սասիկ (Կունդուկ)
* Կիրլեուցի լիճ
* Տիլիգուլի լիման
* Ուզունլարի լիճ
* Մոլոչնի լիման
* Սվիտյազ
* Յալպուգ
* Ակտասկի լիճ
* Կագուլ
* Շաբոլատի լիման
* Կուրուգլույ
* Դոնուզլավ
* Սասիկ-Սիվաշ
* Կիտայ
* Ալիբեյ
* Կույալնիկի լիման
* Շագանի
* Կատլաբուխ

 |

 |
**Ֆիրուզե Վոքշուրի** (օգոստոսի 7, 1948(1948-08-07), Թեհրան, Իրան), հորդանանցի դիվանագետ և հորդանանյան թագավորական ընտանիքի նախկին անդամ։ Արքայազն Ասեմ բին Ալ Նայեֆի նախկին կինն է։

Ամուսնություն
-------------

Նա 1974 թվականին ամուսնացել է արքայազն Ասեմ բին Ալ Նայեֆի հետ։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1985 թվականին։ Ամուսնությունից հետո մինչ 2004 թվականը նա կրել է Նորին Թագավորական Մեծություն Հորդանանի Արքայադուստր Ֆիրուզե Վոքշուրի Ասեմ տիտղոսը, որից զրկվել է Հորդանանի թագավոր Աբդալլահ II-ի հրամանով։

Նրա հայրը Համիդ Վոքշուրին է Թեհրանից։

Երեխաներ
--------

Իր նախկին ամուսնուց ունի 3 աղջիկ․

* Արքայադուստր Յասմին բինթ Ասեմ (ծնվ․՝ հունիսի 30, 1975),
* Արքայադուստր Սարա բինթ Ասեմ (ծնվ․՝ օգոստոսի 12, 1978),
* Արքայադուստր Նուր բինթ Ասեմ (ծնվ․՝ հոկտեմբերի 6, 1982)։

Կարիերա
-------

Ֆիրուզե Վոքշուրին 1992 թվականից եղել է Մադրիդում Հորդանանի դիվանագիտական ներկայացուցչության կցորդ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jordan - Al-Hashimi Dynasty: Genealogy

Ծանոթագրություններ
------------------
**Էրիկ Սամվելի Աբրահամյան**, (սեպտեմբերի 24, 1961(1961-09-24), Հադրութ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 1, 1994(1994-03-01), Սեյիդահմեդլու, Հադրութի շրջան, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

1979-1981 թթ․ ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1989–1994 թթ․ մասնակցել է Հադրութի, Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի, Կուբաթլուի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1989–1992 թթ․ եղել է Հադրութի ՊՇ ինքնապաշտպանական ջոկատի հրամանատար։ 1993 թվականից եղել է օպերատիվ ծառայության պետ։ Զոհվել է Ֆիզուլիի շրջանի Սեյիդահմեդլու գյուղում։

Էրիկ Աբրահամյանը հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Արցախի Հադրութ քաղաքում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո  (էջ 29)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Святого Григория Просветителя), Հայաստանյայց Առաքելական եկեղեցու տաճար ՌուսաստանիԿրասնոդարի երկրամասի Նովոռոսիյսկ քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 2001 թվականին։ Կառուցվել է հավաքված նվիրատվություններով։ Տաճարի շինարարությունն ամբողջովին ավարտվել է 2008 թվականի վերջին։ Ճարտարապետական նախագծի հեղինակն է Կուբանի վաստակավոր ճարտարապետ Լևոն Արտավազդի Ավալյանը։

Նկարագրություն
--------------

Տաճարը երեսպատված է Հայաստանից բերված վարդագույն տուֆով։ Եկեղեցու տարածքը ցանկապատվել է դեկորատիվ պարիսպով, գիշերային ժամերին տաճարը լուսավորվում է՝ շենքի ճարտարապետության առանձնահատկությունն ընդգծելու և տաճարի թեթևության տպավորություն ստեղծելու համար։ Բացի այդ, եկեղեցու տարածքում կան եկեղեցական կայքի վաճառք իրականացնող կրպակ և սանիտարական շինություններ ծխականների համար։ Տաճարի ներսի որմնանկարներն իրականացրել են Էջմիածնի գեղարվեստական արվեստանոցի նկարիչ-վերականգնողները։

### Գմբեթներ

Եկեղեցին մոտ 30 մետր բարձրության վրա ունի չորս ոսկեզօծ գմբեթ, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում է 100 կգ։ Ըստ տաճարի վանահայր տեր Կոմիտասի՝ եկեղեցու բոլոր տարրերը խորապես խորհրդանշական են։ Այսպես, օրինակ, խաչերով չորս ոսկեզօծ գմբեթները խորհրդանշում են քրիստոնեության չորս հոսանքները։ Իսկ եկեղեցին թռչունի թռիչքի բարձրությունից նույնպես հիշեցնում է խաչ։ Տաճարի երկու հարկերը խորհրդանշում են Քրիստոսի մարդկային և աստվածային էությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------
**«Խազեր»**, կամավոր երաժշտասերներից կազմված երգչախումբ։

Պատմություն
-----------

**Խազեր երգչախումբ**

Երկիր՝ Հայաստան, քաղաք՝ Երևան, Գյումրի

Խազերը երգում են հայկական ազգային-դասական երաժշտություն, մեծմասամբ'Կոմիտաս։

Խազերի առանձնահատկությունն այն է, որ Կոմիտաս երգում են ոչ թե եվրոպական դասական կամ խիստ արևելյան ձևով, ինչպես ձևավորվել է մեր հասարակության մեջ' այլ պարզ բնական հայկական ֆոլկլորի օրենքներով, ինչպես որ ստեղծվել են այդ երգերը և ինչպես որ Կոմիտասն է ավանդել։

Ոչ միայն երգում են, այլև տարածում ազգային երաժշտությունը հասարակության ամենախոցելի տեղերում' քաղաքային տրանսպորտում, ծննդատներում։
Սկիզբ են դրել՝  հիմա արդեն պարբերական բնույթ կրող ազգագրական երգուսուցումներին։

«Խազերը» ստեղծվել են 2013 թ.- ին Երևանում’ կամավոր երաժիշտ և ոչ երաժիշտ, երիտասարդների կողմից։ Ժամանակի ընթացքում գոյություն են ունեցել մի քանի խմբեր։

2021-ից Խազերն ունեն 5 խումբ'
Երևանի 16 հոգանոց երկսեռ երգչախումբը

Երևանի Նարեկացի արվեստի միության հովանու տակ գտնվող «Փոքր խազեր» մանկական(6-ից 10 տարեկան) ու պատանեկան(10-ից 15 տարեկան) 2 խմբերը

Գյումրիի 5 հոգանոց անսամբլը

Գյումրիի «Փոքր խազեր» մանկական խումբը

2016-2017 թթ. գործել է Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրի պատանեկան երկսեռ կազմը

Երգչախմբերի հիմնադիր, գեղարվեստական ղեկավարն է երաժիշտ, խմբավար Անի Նավասարդյանը

Ալբոմներ
--------

«Խազեր» երգչախումբը թողարկել է երկու ալբոմ։ 1-ին ալբոմում ձայնագրված են Կոմիտասի, Էդգար Հովհաննիսյանի, Սերգեյ Աղաջանյանի խմբերգային 14 ստեղծագործություններ, 2-րդ ալբոմում՝ Կոմիտասի 15 աշխույժ պարերգ-խմբերգեր՝ նվիրված ծննդյան Կոմիտասի 150 ամյակին։Հղումներ

Youtube էջ 

Soundcloud էջ 

Facebook էջ 

Հայ երգը Երևանի ավտոբուսներում 

Հայ երգը Երևանի ծննդատներում
**Էլեն Չըրչ** (անգլ.՝ Ellen Church, սեպտեմբերի 22, 1904(1904-09-22), Cresco, Այովա, ԱՄՆ - օգոստոսի 22, 1965(1965-08-22), Տերրե Հոտ, Ինդիանա, ԱՄՆ), աշխարհում առաջին բորտուղեկցորդուհին։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1904 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, Կրեսկոյում (Այովա)։ Բուժքույրական դասընթացն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Սան Ֆրանցիսկոյի հիվանդանոցում, որին զուգընթաց ինքնաթիռ վարելու մասնավոր դասընթացների է հաճախել։ 1929 թվականին նա իր ծառայություններն է առաջարկել «Boeing Air Transit» (այժմ՝ United Airlines) ավիաընկերությանը։

Ընկերության մենեջերները, որոնք հենց այդ ժամանակ պատրաստվում էին գերմանական ավիափոխադրողների օրինակով մտցնել բորտուղեկցորդի հաստիք, մտածում են, որ կին բորտուղեկցորդների հաստատումը քարոզչական հաջող քայլ կլինի․ ինքնաթիռում ներկա երիտասարդ աղջիկները, որոնք չէին վախենում թռչելուց, կհանգստացնեին ուղևորներին և երկրի վրա գտնվող նրանց հարազատներին։ Բացի դրանից՝ բուժքրոջ հմտությունները կարող էին պետք գալ թռիչքի ընթացքում, եթե հաշվի առնենք այն փաստը, որ այդ ժամանակ ավելի ցածր բարձրություններով թռչող ինքնաթիռները սաստիկ ցնցվում էին և օրորվում, և շատ ուղևորներ վատ ինքնազգացողություն էին ունենում։

Էլեն Չըրչին առաջարկվել է խումբ կազմել բուժքույրերից, որոնց տարիքը չէր անցնի 25-ը, քաշը չէր անցնի 115 ֆունտից (մոտ 52 կգ), և որոնք պատրաստ կլինեին դառնալու բորտուղեկցորդուհիներ այն ժամանակների համար բավական լավ գումարի դիմաց՝ ամսական 125 դոլար աշխատավարձով։

Մի քանի ամսվա նախապատրաստական աշխատանքներից հետո բորտուղեկցորդուհիները սկսել են թռչել։ Խմբում առաջին թռիչքն իրականացրել է հենց Չըրչը 1930 թվականի մայիսի 15-ին Սան Ֆրանցիսկո-Շայեն թռիչքի ժամանակ։ Բորտուղեկցորդուհիների ներկայությունը, իրոք, նպաստել է քաղաքացիական ավիացիայի հանրահռչակմանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Էլեն Չըրչը որպես բուժքույր ծառայել է բժշկական ինքնաթիռում, որը վիրավոր զինվորներ էր տեղափոխում Հյուսիսային Աֆրիկայից ու Իտալիայից, այնուհետև Ֆրանսիայի գնացքում աշխատել է որպես սանիտար։

Էլեն Չըրչը պարգևատրվել է մի շարք շքանշաններով։ Հայրենի Կրեսկո քաղաքի օդանավակայանն անվանակոչվել է Չըրչի անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

Գրականություն
-------------

* *Վլադիսլավ Մորոզով* Հինգերորդ օվկիանոսի արքայադուստրերը(ռուս.) // *Ավիացիա և տիեզերագնացություն*. —М. 2018. — № 3. — С. 10—19. — ISSN 1682-7759.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Aviation innovators(անգլ.)
* Էլեն Չըրչի մասին հոդվածը *Iowa Pathways*-ում(անգլ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Էլեն Չըրչ** կատեգորիայում։ |
Լագաշ քաղաքի թագավորի նամակը շումերերեն (մոտավորապես մ.թ.ա. 2600 թ.)
**Շումերերեն** կամ **սումերերեն**, շումերների լեզուն։ Գիտությանը ծանոթ լեզուներից որևէ մեկի հետ շումերերենը ազգակից չէ։ Խոսվել է Միջագետքում, գլխավորապես հարավային շրջաններում առնվազն մ.թ.ա. V հազարամյակից մինչև մ.թ.ա. II հազարամյակի կեսերը, այնուհետև, որպես մեռած լեզու գործածվել է աքքադացիների և այլ ժողովուրդների կողմից՝ թագավորական արձանագրությունների մեջ կրոնական և գիտական բնագրերում մինչև մ.թ.ա. II դարը։

Տարբերում են շումերերենի հետևյալ շրջանները, մ.թ.ա. 2900 - 2500 թթ. շումերերեն հուշարձաններ՝ հնագույն շրջան, մ.թ.ա. 2500 - 2300 թթ. հուշարձաններ՝ հին շրջան, մ.թ.ա. 2300 - 2200 թթ.՝ անցման շրջան, մ.թ.ա. 2200 - 2000 թթ.՝ նոր շրջան և մ.թ.ա. 2000 - 1700-ական թթ.՝ ուշ շումերական շրջան։ Սրանց հաջորդում է ետշումերյան շրջանը, երբ շումերերենը դադարել էր խոսակցական լեզու լինելուց։

Շումերերենին բնորոշ է միևնույն արտասանությունն ունեցող տարբեր բառերի մեծաքանակ առկայությունը։ Տարբերակված են անցողական և անանցողական բայերը, անանցողականները երևան են գալիս որպես անուն-ստորոգյալ՝ միայն I և II դեմքերի արտահայտությամբ, որոշիչները լինում են նախադաս, չհոլովված, նախադասություններում հանդիպում են էրգատիվ կառուցվածքներ։ Գոյականն ունի շուրջ 10 հոլովաձև, որոնք կազմվում են բառերին հոլովական մասնիկների կցումով։

Շումերերենից բառային փոխառություններ են կատարել շրջակա լեզուները, ամենից ավելի աքքադերենը, ինչպես նաև հնդեվրոպական նախալեզուն։ Հայերենում կան մի շարք շումերական բառեր, այդ թվում՝ արագիլ (arakgilim - բարձրասրունք թռչուն), գագաթ (gaggud - գլուխ), ագարակ (agar) և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119333330 · GND: 4078069-7 · LCCN: sh85130413 · Microsoft: 558004440 · NDL: 00572426 · NKC: ph126273 |

 |

 |
**Առաջինն առաջնայինները** (անգլ.՝ First Things First) (1994) ինքնազարգացմանն ուղղված գիրք է գրված Սթիվեն Քովիի և Ռոջեր և Ռեբեկա Մերիլների կողմից։ Այն առաջարկում է ժամանակի կառավարման մոտեցում, որը օգնում է մարդուն հասնել արդյունավետության՝ սովորույթ դարձնելով առաջինը կատարել առաջնային գործերը։ Այս մոտեցումը հետագա զարգացումը ստացավ Սթիվեն Քովիի «Ամենաարդյունավետ մարդկանց յոթ սովորույթները» գրքում։
Գրքում ժամանակի կառավարման երեք փուլեր են առանձնացվում՝ առաջին փուլը գործերի ցանկն է, երկրորդ փուլը անձնական կազմակերպումը վերջնաժամկետներով և երրորդ փուլը խնդիրների արժեվորումն է, ինչպես Ֆրանկլինի պլանավորման մեջ։ "Ժամացույց և կողմնացույց"-ի անալոգով հեղինակները առաջարկում են որոշակիացնելով հիմնական ֆունկցիաները և սկզբունքները ապահովում են իսկական հյուսիսը և որոշում ենք, որ գործերն են ավելի կարևոր, այսինքն որոշումները կայացվում են ոչ թե ուղղակի ժամացույցով կարգավորելով, այլ կողմնացույցով՝ նպատակով և արժեքներով։ Նկատի ունենալով, որ մարդիկ ապրելու, սիրելու, սովորելու և ժառանգություն թողնելու պահանջ ունեն, նրանք առաջարկում են դուրս գալ «շտապի» շրջանակից դուրս գալ (նույնը, ինչ II քառակուսին է Քարտեզյան կոորդինատային համակարգում).
Իր գրքում, Քովին նկարագրում է հիմունքները, որով երկարաժամկետ նպատակներին ուղղված աշխատանքների գերակայություններն է որոշում հրատապ թվացող բայց իրականում ոչ կարևոր խնդիրների հաշվին։ Դա նրա մատրիցան է, որ դասակարգում է խնդիրները հրատապ ու ոչ հրատապ մի առանցքի շուրջ և կարևոր ու ոչ կարևոր մյուս առանցքի շուրջ։ Նրա 2 քառակուսին պարունակում է ոչ թե հրատապության, այլ կարևորության տարրեր։ Նա կարծում է, որ հավանաբար սրանք կանտեսեինք, մինչդեռ արդյունավետության հասնելու համար, պետք է կենտրոնանանք հենց այս գործերի վրա։

Կարևորության և հրատապության չորս քառակուսանի մատրիցա
Շաբաթական սևագիր թուղթ` դերերը բացահայտելու և կարևոր գործերը պլանավորելու համար, մինչ ժամանակացույցը լիովին լրացնելը։
Կարևոր տարրերը որոշվում են կենտրոնանալով մի քանի վճռորոշ գերակայությունների և վարքագծերի վրա, որոնք փոխփոխվում են ըստ անհատների, այնուհետ որոշելով փոքր նպատակներ յուրաքանչյուր վարքագծի համար յուրաքանչյուր շաբաթ կյանքի ամբողջական բալանսը պահպանելու համար։ Այդ որոշելու գործիքներից մեկը յոթ վճռորոշ դերերի ցանկն է, ամեն դերի համար երեքշաբաթյա նպատակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Stephen Covey, A. Roger Merrill, Rebecca R. Merrill, First Things First: To Live, to Love, to Learn, to Leave a Legacy. New York: Simon and Schuster, 1994. (ISBN 0-684-80203-1)
**Բյուզանդիայի օքսֆորդյան բառարան** (անգլ.՝ The Oxford Dictionary of Byzantium, կրճատ՝ **ODB**), եռահատոր պատմական բառարան, որը հրատարակվել է 1991 թվականի հունիսին՝ Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչությանկողմից։ Բյուզանդական կայսրության մասին պարունակում է բազմակողմանի տեղեկատվություն։ Գլխավոր խմբագիրը Ալեքսանդր Կաժդանն է։

Նկարագրություն
--------------

Բառարանը հասանելի է ինչպես տպագիր, այնպես էլ էլեկտրոնային տարբերակով *«The Oxford Digital Reference Shelf»*-ում (գրանցման ժամանակ միայն)։

Բառարանում առկա է 5000-ից ավելի հոդվածներ, որոնք ընդգրկում են Բյուզանդիայի պատմության ողջ ընթացքը։ Թերթը պարունակում է ականավոր քաղաքական և գրական գործիչների մասին կենսագրական տեղեկություններ, մանրամասն հոդվածներ կրոնական, սոցիալական, մշակութային, իրավական-քաղաքական թեմաներով։ Մշակութային թեմաները ներառում է երաժշտություն, աստվածաբանություն և արվեստ։ Հայտնաբերվել է նաև հարցեր ռազմական արվեստի, ժողովրդագրության, կրթության, գյուղատնտեսության, առևտրի, գիտության, փիլիսոփայության և բժշկության մասին։

Բառարանում կա ավելի քան 200 նկարազարդումներ, աղյուսակներ և քարտեզներ, որոնք ծառայում են որպես բյուզանդական քաղաքակրթությունը ուսումնասիրելու տեղեկատու նյութ։

Մրցանակներ
----------

Բյուզանդիայի օքսֆորդյան բառարանն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, այդ թվում.

* 1991 թ. — *Reference Reviews Մրցանակ*։ Լավագույն մասնագիտական տեղեկատու հրատարակություն։
* 1991 թ. — *R. R. Hawkins Award*: Առավել լուրջ մասնագիտական տեղեկատուի կամ գիտական հրատարակությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *The Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, New York and Oxford, 1991. 0195046528

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Oxford Dictionary of Byzantium. Оксфордский Византийский словарь (в трех томах)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռուհնու (այլ կիրառումներ)
Ռուհնու կղզին Ռիգայի ծոցում
Ռուհնու կղզու քարտեզը Լյուդվիգ Աուգուստ վոն Մելինի, Լիիվիմաա ատլասում 1798
**Ռուհնու** (շվեդ.՝ Runö; լատիշ․՝ Roņu sala), կղզի Բալթիկ ծովի Ռիգայի ծոցում։ Պատկանում է Էստոնիային և վարչական առումով մտնում է Սաարեմաա նահանգի մեջ։ Կղզու մակերեսը կազմում է 11,9 կմ2։

Այստեղ բնակվում են 100-ից քիչ բնակիչներ, հիմնականում էթնիկ էստոնացիներ։ Մինչև 1944 թվականը կղզին դարերով բնակեցված է եղել էստոնական շվեդներով և այստեղ կիրառվում էր Շվեդիական օրենքները։

1944 թվականից հետո կղզին բնակեցվել է էստոնացիներով, ինչպես նաև այստեղ է տեղակայվել փոքր ռազմական կայազոր։ Բնակիչների թիվը երբևիցե չի գերազանցել 400-ը, և 1970-ականներին տեղի ունեցած փոթորիկից հետո Ռուհնույի բնակչության մեծ մասը վերաբնակեցվել է։

Էստոնիայի անկախության վերահաստատումից հետո, 1991 թվականին, շինությունները, հողը և ունեցվածքը Ռուհնույի վրա հանձնվել է Էստոնիա վերադարձած մարդկանց, ովքեր ներկայացրել էին ունեցվածքի պահանջներ։ Ռուհնույի դեպքում դրանք հիմնականում Շվեդիայում ապաստան ստացած մարդիկ էին։

Ռուհնույի վրա աշխատում է օդանավակայանը, որտեղից իրականացվում են շաբաթական թռիչքներ դեպի Պյառնու և Կուռեսաառե։ Ամռանը այս թռիչքները կատարվում են շաբաթը երկու անգամ։

Կղզու վրա գտնվում է քառանկյուն աշտարակով փարոս, որը տեղակայված է կղզու ամենաբարձր կետում, Հաունյեռե բլուրի վրա։ Այն պատրաստվել է Ֆրանսիայում և տեղափոխվել և տեղադրվել է Ռուհնու կղզու վրա 1877 թվականին։ Փարոսի նախագծողն է եղել Գուստավ Էյֆելը։

Տես նաև
-------

* Էստոնական շվեդներ
* Էստոնիայի կղզիներ
* Էստոնական Ռուհնու ոչխար

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուհնու (էստոներեն)
* DMOZ Ռուհնու - Անգլերեն կայքերի ընտրանի կղզու մասին (անգլ.)
Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական(Uruguayan national football team) Հարավային Ամերիկայի ամենատիտղոսակիր հավաքականներից մեկն է։ Ուրուգվայի հավաքականը 15 անգամ դարձել է Հարավային Ամերիկայի առաջնության չեմպիոն, վերջին անգամ 2011 թ.ինչպես նաև 2 անգամ՝1930 և 1950 թթ. դարձել է Աշխարհի առաջնության չեմպիոն։

Պատմություն
-----------

1916 թ. սկսած Ուրուգվայի հավաքականը սկսել է հանդիպումներ անց կացնել։1919 թ. նրանք կրեցին առաջին պարտությունը, պարտվելով Բրազիլիայի հավաքականին։ 1924 թ. Ուրուգվայի հավաքականը մեկնեց
Փարիզ, դառնալով առաջին Հարավամերիկական ֆուտբոլի հավաքականը, որ մասնակցել է օլիմպիական խաղերին, և դարձել չեմպիոն։ Նրանք 1928 թ. կրկին դարձան օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, եզրափակչում հաղթելով Արգենտինայի հավաքականին 2-1 հաշվով։ 1930 թ. Ուրուգվայում առաջին անգամ անց կացվեց ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի առաջնությունը։ Այնտեղ բոլոր խաղերում հաղթեց և չեմպիոն դարձավ Ուրուգվայի հավաքականը, եզրափակչում հաղթելով Արգենտինայի հավաքականին։1950 թ. Աշխարհի առաջնությանը Ուրուգվայը երկրորդ անգամ դարձավ չեմպիոն, եզրափակչում հաղթելով Բրազիլիայի հավաքականին։

Նոր ժամանակներ
--------------

2010 թ. Ուրուգվայի նոր սերնդի ֆուտբոլիստները ստեղծեցին ամուր թիմ, որը համարվում է Ուրուգվայի համար լավագույնը վերջին 4 տասնամյակների ընթացքում։2010 թ. Աշխարհի առաջնությանը նրանք հասան մինչև կիսաեզրափակիչ, պարտվելով Հոլանդիայի հավաքականին, իսկ երրորդ տեղի համար պայքարում զիջեցին Գերմանիայի հավաքականին 2-3 հաշվով։ Առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ ճանաչվեց Ուրուգվայի հավաքականի առաջատար Դիեգո Ֆոռլանը։ 2011 թ. Ուրուգվայի հավաքականը դարձավ Հարավային Ամերիկայի առաջնության չեմպիոն, իսկ առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ ճանաչվեց Ուրուգվայի հավաքականի հարձակվող Լուիս Սուարեսը։

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Լատինական Ամերիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականներ (ԿՈՆՄԵԲՈԼ) |
| --- |
|  |
| 
* Արգենտինա
* Բոլիվիա
* Բրազիլիա
* Էկվադոր
* Կոլումբիա
* Չիլի
* Պարագվայ
* Պերու
* Վենեսուելա
* Ուրուգվայ

 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
**Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթի հաղթողներ** |
| --- |
|  |
| 

 Ուրուգվայ Ուրուգվայ **·**   Արգենտինա Արգետիննա **·**   Բրազիլիա Բրազիլյա **·**   Պարագվայ Պարագվայ **·**   Չիլի Չիլի **·**   Պերու Պերու **·**   Կոլումբիա Կոլումբիա **·**   Բոլիվիա Բոլիվիա
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Transfermarkt |

 |
**Աղյուսակ** (լատին․՝ tabula տախտակ), տվյալների կառուցվածքի միջոց է։ Դա տվյալների բաշխումն է տողերի և սյունակների վրա։

Աղյուսակները լայնորեն օգտագործվում են տարբեր ուսումնասիրությունների և տվյալների վերլուծության մեջ։ Աղյուսակներ հանդիպում են նաև ԶԼՄ-ներում, ձեռագիր նյութերում, համակարգչային ծրագրերում և ճանապարհային ցուցանակներում։

Նկարագրություն
--------------

Աղյուսակ
Աղյուսակը բաղկացած է տողերի և սյունակների դասավորված շարքերից.

* տողերի տարրերը հավասարեցվում են միմյանց հետ և ունեն իմաստային կապ
* սյունակում թվարկված են այս տարրերի հատկությունները, որոնցով հավասարեցվում են
* սովորաբար սյունակը վերնագիր ունի
* դրա անունը կարող է լինել բառ, արտահայտություն կամ թիվ
* տողի և սյունի հատումը հանդիսանում է աղյուսակի բջիջ։

Աղյուսակի տարրերը կարող են խմբավորվել կամ դասավորվել տարբեր ձևերով։ Բացի այդ, աղյուսակը կարող է ներառել մետատվյալներ, ծանոթագրություններ, վերնագիր, էջախորագիր։

Պարզ աղյուսակ
-------------

Հետևյալ օրինակը ներկայացնում է պարզ աղյուսակ՝ երեք սյունակով և վեց տողով։ (առաջին շարքը անտեսվում է, քանի որ այն օգտագործվում է միայն սյունակի անունները ցուցադրելու համար)։ Այս աղյուսակը վերնագիր ունի։

Ծրագրավորման բաժնի ուսուցիչներ| Ազգանուն | Անուն | Հայրանուն |
| --- | --- | --- |
| Զարոյան | Մարինե | Կարապետ |
| Դանիելյան | Վարսենիկ | Մարտին |
| Հարությունյան | Լուսինե | Ռուբեն |
| Մարտիրոսյան | Գոհարիկ | Սիրակ |
| Աբրահամյան | Արմենուհի | Մայիս |
| Կարապետյան | Քրիստինե | Արամ |
|

Բազմաչափ աղյուսակներ
--------------------

Ցանկացած պարզ աղյուսակ կարող է դառնալ բազմաչափ՝ տվյալների արժեքները կարգավորված հիերարխիայի նորմալացնելով (օրինակ՝ մարդկանց և նրանց տարիքի մասին պարզ աղյուսակից օգտագործելով տվյալներ, կարող եք ստեղծել բազմաչափ տարիքային աղյուսակ)։

Բազմաչափ աղյուսակի լավ օրինակ է բազմապատկման աղյուսակը։

Բազմապատկման աղյուսակ| \* | 1 | 2 | 3 |
| 1 | 1 | 2 | 3 |
| 2 | 2 | 4 | 6 |
| 3 | 3 | 6 | 9 |

Ծանոթագրություն. Բազմաչափ աղյուսակում շարքի վերնագրի և սյունակի վերնագրի արժեքների յուրաքանչյուր համադրություն կունենա յուրահատուկ արժեք (այն չի կարող փոխվել).

* 1-ին սյունակի և 1-ին տողի հատման կետը կհամապատասխանի միայն 1-ին, այսինքն՝ արժեքը կլինի 1։
* 1-ին սյունակի և 2-րդ տողի հատման կետը կհամապատասխանի միայն 2-ին, այսինքն՝ արժեքը կլինի 2 և այլն։

Տարիքային աղյուսակը կառուցվածքային առումով նման է բազմապատկման աղյուսակին։

Տարիքային աղյուսակ (միայն անուններ)| + | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Մհեր | Խաչատրյան Մհեր | Սարգսյան Մհեր | Գինոսյան Մհեր |
| Սերոբ | Համբարձումյան Սերոբ | Հունանյան Սերոբ | Իսրոյան Սերոբ |
|

Կիրառություն
------------

### Հրատարակություն

* խաչաձև հղումներ

### Մաթեմատիկա

* թվաբանություն (բազմապատկման աղյուսակ)
* տրամաբանություն (ճշմարիտ կամ ճշտության աղյուսակ)

### Բնական գիտություններ

* քիմիա (պարբերական աղյուսակ)
* օվկիանոսագիտություն (մակընթացության աղյուսակ)

### Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաներ

Աղյուսակներն օգտագործվում են ինչպես ծրագրերում, այնպես էլ դրանց նախագծման մեջ։
Ժամանակակից ծրագրերը թույլ են տալիս ստեղծել, ձևավորել և խմբագրել աղյուսակներ։ Դրանք են՝

* տեքստային խմբագրիչներ
* ծրագրեր` շնորհանդեսներ ստեղծելու համար
* HTML

Տես նաև
-------

* Օգնություն:Ինչպես ստեղծել աղյուսակներ

Ծանոթագրություններ
------------------
**Հայաստանի Ռեգբիի Ֆեդերացիա**, ռեգբիի միության ղեկավար մարմինը Հայաստանում։

Ֆեդերացիան հիմնադրվել է 2000 թվականին և միացել է FIRA-AER-ին (այժմ՝ Rugby Europe), իսկ որպես ասոցիացված անդամ՝ 2002 թվականին։ Ռեգբի Եվրոպան 2014 թվականի նոյեմբերին կասեցրել է Հայաստանի ռեգբիի ֆեդերացիայի գործունեությունը՝ անգործության պատճառով։

Պատմություն
-----------

Հայաստանում ռեգբի առաջին անգամ խաղացել են 1960-ականներին, երբ երկիրը Խորհրդային Միության կազմում էր։ Հայաստանը ԽՍՀՄ կազմում ուներ իր ներկայացուցչական թիմը, թեև այն չէր համարվում ազգային հավաքական։ Հայկական ակումբները, այդ թվում՝ Երևանի Դինամոն և Երևանի Սպարտակը հանդես են եկել ԽՍՀՄ առաջնության և Խորհրդային Միության գավաթի բարձրագույն դիվիզիոնում։ Ռեգբիի թիմերը լուծարվել են 1990-ականների սկզբին՝ անկախությունից հետո Հայաստանի տնտեսական դժվարությունների պատճառով։

Մինչև 2000 թվականին Հայաստանի ռեգբիի ֆեդերացիայի (ՀՀՖ) հիմնադրումը երկրում մոտ մեկ տասնամյակ ռեգբի չեն խաղացել։ Գագիկ Փանիկյանը 2002 թվականին դարձել է ՀՌՖ նախագահ։ Շուտով ստեղծվում են յոթ և տասնհինգ հոգու հավաքականներ, որոնք պետք է խաղային եվրոպական մրցաշարերում։ 2012 թվականի դրությամբ Հայաստանում կար ռեգբիի երեք ակումբ՝ Արարատ, Արտաշատ և Ուռենի։ Ռեգբի Եվրոպան 2014 թվականին դադարեցրել է Հայաստանի ռեգբիի ֆեդերացիայի գործունեությունը։

Ազգային հավաքականներ
--------------------

* Հայաստան - Ռեգբիի տղամարդկանց ազգային հավաքականը ձևավորվել է 2004 թվականին։ Այն բաղկացած էր հիմնականում Ֆրանսիայի հայկական ծագում ունեցող խաղացողներից։ Թիմը խաղացել է 2004 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում՝ հաղթելով Նորվեգիային և Իսրայելին։
* Հայաստանի ռեգբիի տղամարդկանց ազգային յոթ հոգանոց հավաքականը ստեղծվել է 2003 թվականին։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի ռեգբիի ազգային հավաքական
* Ռեգբին Հայաստանում
**Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության**, մատենաշար։

Պատմություն
-----------

Հայաստանի ազգային արխիվի հրատարակչություն է։ Հիմնադրվել է 1994 թվականին։ Նախաձեռնողը և կազմողը եղել է Սանդրո Բեհբուդյանը (գիրք 1-15)։ Մատենաշարի նպատակը Հայաստանի տարբեր դիվանատներում պահպանվող վավերագրերը հավաքելն ու դրանց քննարկման բնագրերը հրատարակելն է։ Յուրաքանչյուր հատոր ամբողջացնում է Հայ եկեղեցու պատմության 19-րդ դարի 2-րդ կեսի և 20-րդ դարի որոշակի շրջան։

Հատորներ
--------

Լույս են տեսել «Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության (1921–1938 թվականներ)» (հատոր Ա, 1994 թվական), «Խորեն Ա Մուրադբեկյան. կաթողիկոս Ամենայն հայոց (հոգևոր գործունեությունը 1901-1938 թվականներ)» (հատոր Բ, 1996 թվական), «Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը Առաջին հանրապետության տարիներին (1918-1920 թվականներ)» (հատոր Ե, 1999 թվական), «Գէորգ Զ Չորէքչեան. կաթողիկոս Ամենայն (1918-1920 թվականներ)» (հատոր Ե, 1999 թվական), «Գէորգ Զ Չորէքչեան. կաթողիկոս Ամենայն հայոց (1930-1955 թվականներ)» (հատոր Զ, 1999 թվական), «Խրիմյան Հայրիկը և ցարական բռնապետությունը (1903-1907 թվականներ» (հատոր Է, 2000 թվական), «Հայ առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմը (1813-1933 թվականներ)» (հատոր Թ, 2001 թվական), «Գէորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցի Քերեստեջեան. կաթողիկոս Ամենայն հայոց (1866-1882 թվականներ)» (հատոր ԺԱ, 2004 թվական), «Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանեան. Կոստանդնուպոլսի պատրիարք (1896-1908 թվականներ)» (հատոր ԺԵ, 2007 թվական) և այլն (ցայսօր՝ 17 գիրք)։ ԺԶ հատորը հրատարակվել է կրկնակի՝ «Կարապետ եպիսկոպոս Տէր-Մկրտչեան (1866-1915 թվականներ)» (2006 թվական, կազմող՝ Գրիգոր Ավագյան) և «Վազգէն Ա Պալճեան. Ամենայն հայոց կաթողիկոս (1955-1994 թվականներ)» (2008 թվական, կազմող՝ Գևորգ Յազըճյան)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Հարություն Մերժանիան** (մարտի 31, 1885(1885-03-31), Leningradskaya - հունվարի 30, 1951(1951-01-30), Կրասնոդար, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խաղողագործության բնագավառի խորհրդային գիտնական, 1936 թվականից գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, 1926 թվականից՝ պրոֆեսոր, Արտեմ Մերժանիանի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1885 թվականի մարտի 31-ին Ումանսկայա գյուղում (այժմ՝ Լենինգրադսկայա, Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամաս) գյուղացու ընտանիքում։ 1908 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։

1909-1914 թվականներին դասավանդել է Դոնի գյուղատնտեսական դպրոցում։ 1914-1915 թվականներին աշխատել է Նիկիցկիի բուսաբանական այգում։ 1915-1919 թվականներին՝ Օդեսայի գինու փորձարարական կայանում։ 1919-1920 թվականներին դասավանդել է Դոնի Ռոստովի համալսարանում։

1920-1926 թվականներին աշխատել է Հյուսիսային Կովկասի գինու տրեստում, միաժամանակ 1920-1922 թվականներին՝ Դոնի հողային վարչությունում, 1926-1951 թվականներին եղել է Կուբանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի խաղողագործության ամբիոնի վարիչ։ 1926-1938 թվականներին եղել է գիտական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն, Անապայի խաղողագործության և գինեգործության փորձարարական կայանի տնօրեն։

Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

Մահացել է Կրասնոդարում 1951 թվականի հունվարի 30-ին։

Որդին՝ Արտեմին, գինեոլոգ, Լենինյան մրցանակի դափնեկիր է (1961)։

Հարություն Մերժանիանի աշխատանքները վերաբերում են խաղողի հիմնական տեսակների կենսաբանությանը, թփերի ձևավորման և էտիտեսական հիմունքներին, խաղողագործության, կլոնային ընտրասերման և խաղողենու վնասատուների ու հիվանդությունների հարցերին։ Առաջարկել է «մորֆոլոգիական կորելյացիայի» նոր եղանակ։

Հեղինակ է բազմաթիվ ծրագրերի, դասագրքերի, ուսումնա-մեթոդական և գործնական ձեռնարկների, այդ թվում՝ «Այգեգործություն» (հայ.՝ 1941), «Խաղողագործություն» (1939, 1951, 1967, հայ.` 1957) դասագրքերի։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Տալեսի ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Tales), ավերակները գտնվում են Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Կաստելին (իսպ.՝ Castellón) գավառի Տալես (իսպ.՝ Tales) քաղաքի կենտրոնի ամենաբարձր հատվածում։ Ունենալով բարձր և գերիշխող դիրք, ամրոցը կատարել է պաշտապանողական ֆունկցիա տեղի բնակիչների համար։

1985 թվականի հունիսի 25-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Տալեսի ամրոցը ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0011527 գրանցման համարի տակ։

Պատմություն
-----------

Մեծ մասամբ պահպանված ամրոցի պարսպի մնացորդներից կարելի է ենթադրել, որ այն եղել է արաբական պաշտպանողական կառույց։ Նրա ներկայիս վիճակը, ինչպես նաև որ բացակայում է ամրոցի վերաբերյալ փաստաթղթային և արխիվային տեղեկատվություն, հստակ չի նշվում ամրոցի կառուցման ճշգրիտ տարեթիվը։ Քանի որ այն իրենից ներկայացրել է արաբական շինություն հավանաբար այն կառուցվել է 12-րդ դարում։

Ամրոցի կառուցում
----------------

### Առաջին փուլ

Ամրոցի միջուկի կոնստրուկցիայի կառուցման տեխնոլոգիան իրենից ներկայացնում է միջնադարում արաբական ժամանակաշրջանի շինությունների կոնստրուկցիայի կառուցման տեխնոլոգիան։ Արտաքին հատվածում օգտագործել են կրաքար։

### Երկրորդ փուլ

Երկրորդ փուլը ևս եղել է միջնադարում։ Կառուցվել են երկու քառակուսի հատակագծով աշտարակներ, իսկ երրորդ աշտարակը ունեցել է ազատ տեսք։ Աշտարակների դիրքը հնարավորություն է տվել որպեսզի նրանց վրա կատարեն շինարարական աշխատանքներ։ Օրինակ՝ տեղադրվել լուսամուտներ և այլն։ Շինարարական տեխնոլոգիան նման է առաջին փուլի ժամանակ կիրառված տեխնոլոգիային։

### Երկրորդ փուլ

Երրորդ փուլի կառուցման ընթացքը համընկնում է 19-րդ դարի ընթացքում տեղի ունեցած Կառլիստայի ճակատամարտի ընթացքում կառուցված ամրոցների տեսքի հետ։ Կառուցվել են երեք կիսաշրջանաձև աշտարակներ, որոնց նման նաև կառուցվեցին սենյակներն ու օժանդակ շինությունները։ Այն կառուցվել է երկրորդ փուլում կառուցված աշտարակների ու այլ շինությունների տեղը։ Նրա նոր կոնստրուկցիան թույլ էր տալիս առանց խոչընդոտի օգտագործել հրազենն ու հրետանին։

Նկարագրություն
--------------

Չնայած այն բանի, որ ներկայիս ժամանակահատվածում ամրոցը գտնվում է գրեթե ավերված վիճակում, սակայն պահպանվում են արտաքին հողապատնեշները։ Այն իրենից ներկայացնում է փոքր ամրոց, որը գտնվում է բլրի գագաթին և որտեղ մոտակա բնակավայրից կարելի է գնալ փոքր արահետով։ Մուտք հնարավոր էր կատարել հրելով դուռը, որը հավանաբար պաշտպանվում էր աշտարակի միջոցով, որի ավերակների մնացորդները դեռ պահպանվում են։ Պարիսպների մնացորդից ներս դեռ պահպանվում են երեք աշտարակների և ջրամբարի ավերակների մնացորդները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑
3. ↑  Ministerio de Cultura, Patrimonio Histórico(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տալեսի ամրոց Վիքիպահեստում |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ազդարար (այլ կիրառումներ)

**«Ազդարար»**, հասարակական-քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ, 1953 թվականից՝ օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1942-1955 թվականներին։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Մանուկ Ասլանյան։ Սկզբնական շրջանում թերթի տերն ու տնօրենը եղել է Հակոբ Տալյանը։ Մ. Ասլանյանի մահից (1944) հետո, խմբագիրներ են եղել Օննիկ (Հովհաննես) Թոփուզյանը, Խոսրով Թյությունճյանը և Զարեհ Զարգունը։ 1950 թվականին թերթը գնել ու շարունակել է հրատարակել О. Թոփուզյանը։

Հրապարակել է լիբանանյան, հայկական և միջազգային քաղաքական լուրեր, հայերեն և թարգմանական գրականություն, արտատպումներ կատարել հայաստանյան հեղինակների հրատարակված գործերից, ունեցել բժշկական բաժին։ Լայն տեղ է հատկացրել Թուրքիայում քաղաքական անցուդարձին։ Արտահայտված տեսակետները մոտ են եղել ՀՀԴ դիրքորոշումներին։ Աշխատակցել են Նիկոլ Աղբալյանը, Արշամ Խոնդկարյանը, Սիրան Սեզան, Նշան Պեշիկթաշլյանը, Խորեն Գաբիկյանը, Բյուզանդ Եղիայանը, էդվարդ Տարոնյանը, Վազգեն Այգունին (Գևորգ Պաղճյան), Շաքե Տեր-Մելքոնյանը և ուրիշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
| **՞**Ջրային մողես |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Վերնաթագավորություն | Էուկարիոտներ |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
|
| Կարգ | Թեփուկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Agamidae |
|
|
|
| Ցեղ | ***Istiurus*** |
|
|
| Տեսակ | **Ջրային մողես** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Istiurus lesueurii
(Gray, 1831) |
|  Հոմանիշներ |
| 
*Physignathus lesueurii* (Gray, 1831)
 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ջրային մողես**, կամ **ջրային լեգուան** (լատին․՝ Istiurus lesueurii), մողեսների տեսակ, որը պատկանում է Agamidae ընտանիքին։ Տեսակային անվանումը ստացել են ֆրանսիացի ճանապարհորդ Շառլ Ալեքսանդր Լեսյորի (1778-1846 թվականներ) պատվին։

Նկարագրությունը
---------------

Հանդիպում են Ավստրալիայի արևելյան մարզերում։ Ապրում են ջրերի շրջակայքում։ Հեշտությամբ հարմարվում են մարդկանց ներկայությանը։ Արուներն ունեն իրենց տարածքները։

Մեջքը և պոչը ունեն բաց կանաչ գունավորում՝ մուգ կանաչ բծերով։ Արուի մարմնի ստորին հատվածն ունի կարմիր գունավորում, ինչը տեսանելի է դառնում տարածքային կռիվների ժամանակ, երբ կենդանին բարձրացնում է գլուխը։ Կարող են սուզվել և մնալ ջրում մինչև 90 րոպե։

Բեղմնավորման շրջանը ձմռանն է։ Գարնանը էգը բույն է դնում 10-15 սմ խորությամբ փափկահողում, որը արևի ճառագայթների ներթափանցման տիրույթում է և այնտեղ դնում է 6-18 ձու։ Խաչասերման շրջանում էգերը դառնում են շատ ագրեսիվ, որպեսզի պաշտպանեն ձագերին գիշատիչներից։ Երիտասարդ մողեսները հավաքվում են 3-8 առանձնյակ ունեցող խմբերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ананьева Н. Б. Боркин Л. Я. Даревский И. С. Орлов Н. Л. Пятиязычный словарь названий животных. Амфибии и рептилии. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз. 1988. — С. 165. — 10 500 экз.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Reptile Database: Istiurus lesueurii

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777626061 |

 |
**Ռուսիլյոն** (Roussillon), պատմական մարզ Ֆրանսիայի հարավում, Միջերկրական ծովի ափին, Իսպանիայի սահմանի մոտ։ Ռուսիլյոնի տարածքում է Արևելյան Պիրենեյներ դեպարտամենտի մի մասը։ Տարածությունը 4,1 հազար կմ2 է, բնակչությունը 300 հազար (1975)։ Գլխավոր քաղաքը Պերպինյանն է։ 8-9-րդ դարի սահմանագծին Ռուսիլյոն իբրև կոմսություն մտել է Կարչոս Մեծի պետության կազմի մեջ։ 1172 թվականին կտակով անցել է Արագոնի թագավորին (մնալով սակայն Ֆրանսիայի սուվերենության տակ մինչև 1258 թվականը, երբ Լյուդովիկոս 9 հրաժարվել է Ռուսիլյոնի սուվերենությունից՝ հօգուտ Արագոնի թագավորների)։ 1276-1344 թվականինն Ռուսիլյոն մտել է Մայորկա թագավորության կազմի մեջ։ XII-XV դարում Ռուսիլյոնում զարգացել են արհեստները, առևտուրը, քաղաքները։ 1463 թվականին Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XI-ն անեքսիայի է ենթարկել Ռուսիլյոնի տարածքը։ 1493 թվականին, Բարսելոնի պայմանագրով, Ռուսիլյոն վերադարձվել է Իսպանիային, սակայն 1659 թվականին, Պիրենեյի պայմանագրով անցել Ֆրանսիային՝ իբրև պրովինցիա։ Ֆրանսիայի, բուրժուական մեծ հեղափոխության ժամանակ վարչական նոր բաժանմամբ Ռուսիլյոնի պրովինցիան վերացվել է։ Սակայն այդ տարածքում պահպանվել են տեղական բնակչության՝ կատալոնացիների լեզուն՝ կաուալաներենը և յուրահատուկ մշակույթը։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12255822j · GND: 16049625-1 · LCCN: n81054397 · VIAF: 312801592 · WorldCat VIAF: 312801592 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 96)։*  |
**Պորտուգալիայի ազգային տպագրատուն և դրամահատարան** (պորտ.` Imprensa Nacional-Casa da Moeda), Պորտուգալիայի դրամահատարան և տպարան, որը պատկանում է Պորտուգալիայի կառավարությանը, իսկ վարչական կերպով ենթարկվում է Պորտուգալիայի ֆինանսների նախարարությանը։ Այն գտնվում է Լիսաբոնում՝ *São Mamede*-ի (Santo António) հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Պորտուգալիայի դրամահատարանը հիմնադրվել է մոտավորապես 13-րդ դարի վերջերին։ Այն արտադրում էր օրինական վճարամիջոց հանդիսացող մետաղադրամներ և թղթադրամներ։ Այն արտադրում էր նաև մեդալներ և արժեթղթեր (այդ թվում` անձնագրեր, տոկեններ, փոստային նամականիշներ), որոնք օգտագործվում և թողարկվում են կառավարության կողմից ծառայություն մատուցողների կողմից։ 1972 թվականին այն միավորվեց Ազգային տպարանին՝ վերակազմավորվելով Պորտուգալիայի ազգային տպագրատան և դրամահատարանի հուլիսի 4-ի թիվ 225/72 որոշման հիման վրա։ Պորտուգալիայի ազգային տպագրատունը և դրամահատարանն ունի պաշտոնական տեղեկագրի (*Diário da República*) հրատարակման առաքելություն, որի միջոցով բոլոր քաղաքացիները իրազեկվում են պորտուգալական հասարակության կյանքը կառավարող որոշումների մասին։ Ինչպես ներկայացված է Պորտուգալիայի Սահմանադրության 119-րդ հոդվածում, եթե կարգավորող ակտերը հրապարակված չեն, նրանք իրավական ուժ չունեն։

Տես նաև
-------

* Պորտուգալական էսկուդո

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* http://www.incm.pt/ Պորտուգալիայի ազգային տպագրատուն և դրամահատարան. պաշտոնական կայք  (պորտուգալերեն)
**Հայկուշ Հակոբի Օհանյան** (Խաչատրյան), (մայիսի 6, 1958(1958-05-06), Գորիս, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող։

Կենսագրություն
--------------

1976—1978 թվականներին սովորել է Վ․ Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների ինստիտուտում։ 1978-1995 թվականներին աշխատել է Հայաստանի «Ավիահամալիր» բաժնետիրական ձեռնարկությունում։ Հեղինակ է 11 հեղինակային գրքերի` «Եզերք»1995թ, «Ծաղկանոցի փերին» 1996թ, «Սրտիս ձայնը» 1997թ. «Անմահ հրեշտակները»1999թ. «Հույսի ծառերը կխոսեն դարերում» 2001թ. «Ճերմակ աղավնիները» 2009թ. «Լուսե հեքիաթներ» 2010թ.«Գանձասարի մանուշակը» 2011թ. «Սյունյաց աշխարհի թագավորությունը» 2012թ. «Հայի զորեղ արմատներ» 2016թ.«Ոսկու կարասի առեղծվածը» 2021թ. «Համազարկ վասն նահատակյաց» համահեղինակաքյին գիրք առաջին հատոր, «Գրական մեղեդիներ» Գ.Լ. ալմանախներում, «Հավերժի բանաստեղծ՝ Եղիշե Չարենց» համահեղինակային գիրք, «Հայուհի» երկհատորյա հանրագիտարան, «Արցախյան պատերազմ» հանրագիտարան, «Գորիս» ալմանախ, «Հրաշեկ լեռներ» ալմանախ, «Մանկան ուրախ կանչ» համահեղինակային գիրք։ Հրատարակվել է մամուլում նրա բազմաթիվ հոդվածները։ 2018թ-ից համահայկական գրողների միության ՀԿ-ի անդամ է, արժանացել է «Հովհաննես Թումանյան» ոսկե մեդալի, Պն-ի կողմից «Մոնթե մելքոնյան» ոսկե մեդալի, «ՅՈՒՆԵՍԿՕ»-ի շրջանակում արժանացոլ է «GOLDEN PEN»-մրցանակի։ «Super star - 2022» մրցանակին արժանացել է Բաթումիում կայացած փառատոնի ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 26131 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Մեժևայա փողոց** (ռուս.՝ Улица Межевая), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Մեժևայա փողոցը ձգվում է Պրիդորոժնայա փողոցից մինչև Գնիլուշա գետի վրայով անցնող Սկելևատսկի կամուրջը։ Փողոցի երկարությունը 600 մետր է։ Այդպես է անվանվել, որովհետև 19-րդ դարում այստեղով է անցել Սուլինի մետալուրգիական գործարանի սեփականատերեր, հարուստ վաճառականներ և գործարանատերեր Պաստուխովների վարձակալած հողատարածքի և մյուս սեփականատերերի հողերի միջև սահմանը («մեժա», ռուս.՝ межа՝ *սահման, սահմանագիծ*)։ Փողոցը ձևավորվել է 20-րդ դարի սկզբին։ Ներկայիս ավտոդպրոցի տեղում նախկինում եղել է Պաստուխովների ձիանոցը, իսկ ավելի վաղ այդտեղ ապրել են հարուստ հույներ։ Հարևանությամբ՝ վաճառական Նեմովի տանը (գտնվում է 5-րդ դպրոցի և ավտոդպրոցի միջև) մինչև 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը տեղակայված է եղել Սուլինի հեղափոխական կոմիտեն։

Մեժևայա փողոցում ավարտվում են Մետալուրգների, Լենինի, Սովետսկայա, Պերվոմայսկայա, Բերեգովայա իրար զուգահեռ փողոցները, սկսվում են 1-ին Կուզնեչնայա և 2-րդ Կուզնեչնայա փողոցները, հատում է Պրիդորոժնայա փողոցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

Գրականություն
-------------

* Горная, Л. Пройдусь по Гимназической, сверну на Ярославскую / Л.Горная // Красный бумер. – 2006. - №36.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Межевая улица в Красном Сулине
**ColdFusion**, ինտերպրիտացվող սկրիպտային ծրագրավորման լեզու, որը նախատեսված է HTML կոդի գեներացումը վեբ-սերվերում ապահովելու համար և տվյալների բազային հետ աշխատանքի համար։ Ծրագրավորման այս լեզուն ստեղծվել է Ժերմեն և Ջոզեֆ եղբայրների կողմից, սակայն ներկա պահին ապրանքանիշը ղեկավարում է Adobe ընկերություն։

ColdFusion 1.0-ը թողարկվել է 1995 թվականի հուլիսին Allaire ընկերության կողմից։ Լեզուն անվանվել էր DBML (DataBase Markup Language), սակայն հետագայում վերանվանվել է դառնալով CFML (ColdFusion Markup Language)։ Սկսած 1․5 տարբերակից, ColdFusion-ը ապահովում էր C++-ի հետ համատեղելություն, որը թույլ է տալիս ծրագրավորողներին մշակել հավելումներ լեզվի համար։ Տարիներ անց դա հիմք հանդիսացավ ColdFusion Extension (CFX) Tags-ի ստեղծման համար, ներքին մեթոդ, որը նախատեսված լեզվի համար հավելումների մշակման համար։

Այդ ընթացքում, Allaire սկսեց աշխատել ColdFusion-ի միջուկի փոփոխման վրա, Java («Neo»)-ի օգնությամբ։ Սա պետք է ապահովեր նրա կրոսսպլատֆորմությունը։

2001 թվականի հունվարի 16-ին Allaire-ը հայտարարեց, որ միաձուլվում է Macromedia-ի հետ։ Միացումից հետո թողարկվեց ColdFusion 5.0 տարբերակը։ 2002 թվականի Macromedia թողարկեց Macromedia ColdFusion MX, անվանելով այն իր մնացած ապրանքանիշների պես։ ColdFusion MX ամբողջությամբ փոփոխված էր և գրված Java 2 Enterprise Edition (J2EE) հիման վրա։ Ինչպես նաև ColdFusion MX-ում տեղադրված էր Macromedia Flash-ի աջակցում։

Տարբերակների պատմություն
------------------------

| Տարբերակ | Ընկերություն | Թողարկման ամսաթիվ |
| --- | --- | --- |
| 1.0 | Allaire | 1995 թվականի հունիս |
| 1.5 | 1996 թվական |
| 2.0 | 1996 թվականի նոյեմբեր |
| 3.0 | 1997 թվականի հունիս |
| 3.1 | 1998 թվականի հունվար |
| 4.0 | 1998 թվականի նոյեմբեր |
| 4.5 | 1999 թվականի նոյեմբեր |
| 5.0 | Macromedia | 2001 թվականի հունիս |
| 6.0 | 2002 թվականի մայիս |
| 6.1 | 2003 թվականի հուլիս |
| 7.0 | 2005 թվականի փետրվարի 7 |
| 8.0 | Adobe | 2007 թվականի հուլիսի 30 |
| 9.0 | 2009 թվականի հոկտեմբերի 5 |
| 10 | 2012 թվականի մայիսի 15 |
| 11 | 2014 թվականի ապրիլի 29 |
| 2016 (12) | 2016 թվականի փետրվարի 16 |

Կոդի օրինակ
-----------

```
<cfquery name="nameofquery" datasource="odbc\_connection" username="simple" password="enough">
   SELECT * FROM table
   WHERE field = 'whateveryouaresearchingfor'
</cfquery>
<cfoutput query="nameofquery">
 #field\_from\_query#   
</cfoutput>

```

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* ColdFusion կայք
* ColdFusion կարճ պատմություն
* ColdFusion Կոնֆերանսների պատմություն
* ColdFusion օգտատերերի խումբ
* Free ColdFusion Հոսթինգ CFMLDeveloper Archived 2020-07-01 at the Wayback Machine.
* 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph228461 |

 |