recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ֆերդինանդ Մյունց** (հունիսի 23, 1888(1888-06-23), Կրակով, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - օգոստոսի 16, 1969(1969-08-16), Glashütten, Վերին Տաունուս, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), ավստրիացի քիմիկոս, որն առաջին անգամ սինթեզել է EDTA (էթիլենդիամինետտրաքացախաթթու) IG Farben-ում 1935 թվականին։ Անանուն նա արտոնագրել է այն Գերմանիայում և՛ իր անունով ԱՄՆ-ում։ Նպատակը, կիտրոնաթթվի փոխարինող արտադրելը` և այդպիսով Գերմանիայի կառավարության կախվածությունը արտերկրյա քիմիական ներկրումներից նվազեցնելու էր։ Մյունցը նշել է, որ ամինոկարբոքսիլաթթուն շատ ավելի լավ է գործում որպես քելացնող նյութ, քան կիտրոնաթթուն, և այդպիսով կարծում է, որ պոլիամինոպոլիկարբոքսիլաթթուն ավելի լավ է արդյունքներ կցուցաբերի։

1945 թվականին սերտորեն համագործակցել է ապագա Նոբելյան մրցանակակիր Կուրտ Ալդերի (1902–1958) հետ։ 1949 թվականին նրանք համատեղ աշխատություն են հրատարակել դիեննի սինթեզի և հավելումների վերաբերյալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Database of the Terezín Memorial
2. ↑  Paolieri, Matteo (December 2017). «Ferdinand Münz: EDTA and 40 years of inventions». *Bull. Hist. Chem*. ACS. **42** (2): 133–140.
**Պրևեզա** (հուն․՝ Πρέβεζα), նոմոս Հունաստանի Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Էպիրուսի պերիֆերիայում։ Հյուսիսում սահմանակցում է Յանինա և Թեսպրոտիա նոմոսներին, արևելքում՝ Արտայի նոմոսին։

Արևմուտքում Պևեզայի նոմոսը ափերը ողողում են Հոնիական ծովի ջրերը։ Տարածքը՝ 1 036 կմ²։

Նոմոսի մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքը համարվում է նույնանուն Պրևեզա քաղաքը։ Պրևեզա նոմոսը իր հերթին ներառում է 8 քաղաքներ և 1 գյուղ։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2001 թվականին Հունաստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների, նոմոսի բնակչությունը կազմում է 59 356 մարդ։ Բնակչության հիմնական մասը հույներն են, որոնք խոսում են հունարենով և դավանում քրիստոնեության առանձին հունական ճյուղը։

Բացի հույներից, նոմոսում ապրում են նաև մեծ թվով էթնիկ փոքրմասնություններ՝ վրացիներ, ալբանացիներ և գնչուներ։

Բնակչության խտությունը կազմում է 57,3 մարդ/կմ²

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Պրևեզա նոմոսի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n86074397 · VIAF: 133774750 · WorldCat VIAF: 133774750 |

 |
**Խալդայներ** կամ **խալդեր**,(հուն․՝  Χαλδοι, Χαλδία, *Khaldia*, ուրարտ. Ḫaliṭu) , ցեղ վկայված մ. թ. ա. 1-ին հազարամյակում, պատմական Հայաստանի հյուսիս-արևմտյան մասերում, որից էլ ծագում են Խաղտիք, Խաղտոառիճ տեղանունները։ 
Ըստ Քսենոփոնի, սակավահող ու աղքատ խալդերը, որոնց չափահաս բոլոր այրերը կրում էին նիզակներ և ճյուղերից հյուսած վահաններ, հաճախ տրվում էին վարձկանության հարևան երկրների, գլխավորապես Պարսից և Հայոց բանակներում։ Այդ ռազմասեր լեռնականները պատեհ առիթներով խուժում էին Հայաստանի սահմանամերձ շրջանները, կողոպտում երկրագործ հայերին և արագորեն ապաստանում լեռների ծերպերին կառուցած իրենց ամրություններում։

Քսենոփոնը Կյուրոպեդիա գրքում վկայում է, որ մ. թ. ա. VI դ. 1-ին կեսին Պարսից զորավար Կյուրոս Աքեմենյանի միջամտությամբ հայերը համաձայնել են օգտվել խալդայների լեռնային արոտավայրերից, իսկ խալդայները՝ հայերի երկրագործական արդյունքներից։

Ինքնություն
-----------

Որոշ ուսումնասիրողներ (Լեհման-Հաուպտ, Հ. Մանանդյան և ուրիշներ) առաջարկել են են, որ խալդերը ուրարտացիների մնացորդներն էին, որոնց իբր հայերը մղեցին լեռները։ Այս կարծիքը խիստ քննադատվել է, քանի որ ուրարտական պետության ժամանակ խալդայները հիշատակվում են որպես ուրարտացիներից տարբեր ցեղախումբ Խալիտու անվամբ։ Էնթոնի Բրայերը համարում է, որ խալդերի անունը կապվածը Խալդի աստծո պաշտամունքի հետ։ Մինչ օրս էլ հալտ ( խալտ ) եզրը օգտագործվում է Թուրքիայի Պոնտոսի շրջանի որոշ լեռնաբնակների նկատմամբ։

Կապը խալյուբների հետ
--------------------

Մի շարք գիտնականներ կարծիք են հայտնել թե խալիբներ ցեղը նույն խալդերն են։ Բայց ոչ բոլորն են այն ընդունելի համարել։

Խալդիա թեմը
-----------

Բյուզանդական կայսրության վարչատարածքային միավորներից էր Խալդիա թեմը Պոնտոսի շրջանում։ Այն ստեղծվել էր 9-րդ դարում։ Թեմի անունը ծագում էր հին խալդեր ցեղանունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bryer, Anthony (1975). «Greeks and Türkmens: The Pontic Exception». *Dumbarton Oaks Papers*. **29**: 113–148. doi:10.2307/1291371. ISSN 0070-7546.
2. ↑  Пиотровский, Б. Б. (2013). *Ванское царство (Урарту)* (ռուսերեն). Рипол Классик. ISBN 978-5-458-39383-6.

Գրականություն
-------------

* Քսենոփոն, Անաբասիս, Ե. 1970։
* Ксенофонт, Киропедия, М. 1976;
* Страбон, География в 17 книгах, Л. 1964;
* Шмидт Р. В. Металическое произвоство в мифе и религии Античной Греции, M. 1931;
* Пиотровский Б. Б. Ванское царство (Урарту), M. 1959.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 705)։*  |
2012 թ արբանյակային լուսանկարը, որը ցույց է տալիս կոնուրբացիան՝ Սիդնեյ քաղաքը կենտրոնում, ձախից տեսանելի է Վոլոնգոնգը, իսկ աջից՝ Կենտրոնական ափ (Նոր Հարավային Ուելս)
**Կոնուրբացիան** բնակավայրի կամ տարածաշրջանի տեսակ է, որն ընդգրկում է մի շարք մեգապոլիսներ, խոշոր և փոքր քաղաքներ, և այլ քաղաքային տարածքներ, որոնք բնակչության աճի և ֆիզիկական ընդլայնման միջոցով միավորվելով ստեղծել են մեկ շարունակական քաղաքային կամ արդյունաբերական զարգացած տարածք։ Շատ դեպքերում կոնուրբացիան բազմակենտրոն քաղաքաշինական տարածք է, որտեղ զարգացել է տրանսպորտը՝ տարածքները կապելու համար և ստեղծելու միասնական քաղաքային աշխատանքի շուկա։

Նյու Յորքի գիշերային տեսարան՝ աշխարհի ամենավառ լուսավորությամբ կոնուրբացիան: Լոնգ Այլենդը տարածվում է 120 մղոն դեպի արևելք Մանհեթենից ՝ շրջանի կենտրոնական առանցքը
Քաղաքաշինության մեջ այս եզրույթը առաջին անգամ օգտագործեց իր «Քաղաքները էվոլյուցիայի մեջ» (1915) գրքում Պատրիկ Գեդդեսը։ Նա ուշադրություն հրավիրեց այն ժամանակ էլեկտրաէներգիայի և շարժիչային տրանսպորտի նոր տեխնոլոգիայի հնարավորությանը ՝ քաղաքները ընդլայնելու և միավորելու գործում, և որպես օրինակ բերեց Անգլիայի Արևմտյան Միդլանդ կոնուրբացիան, Գերմանիայի Ռուր տարածքը, Նիդերլանդների Ռանդստադը և Միացյալ Նահանգների հյուսիսային Ջերսին։

Ռեյն-Ռուր, եվրոպական մայրցամաքի ամենամեծ կոնուրբացիան
Քաղաքների պլանավորման տերմինաբանության մեջ նկարագրված եզրույթն օգտագործվում է Բրիտանիայում, մինչդեռ ԱՄՆ-ում յուրաքանչյուր պոլիկենտրոնային քաղաքային տարածք կարող է ունենալ իր սեփական անվանումը, ինչպիսիք են Սան Ֆրանցիսկոյի ծոցային տարածքը կամ Դալաս – Ֆորտ Ուորթ մետրոպեքսը։ Միջազգայնորեն, «քաղաքային համախմբում», կամ «քաղաքային ագլոմերացիա» եզրույթը հաճախ օգտագործվում է «կոնուրբացիա» բառի իմաստը փոխանցելու համար
.

Կոնուրբացիան պետք է նաև հակադրվի մեգապոլիսին, որտեղ քաղաքային տարածքները մոտ են, բայց ֆիզիկապես հարակից չեն, և որտեղ աշխատաշուկաների միաձուլումը դեռ զարգացած չէ։

Գրականություն
-------------

1. Պատրիկ Գեդդես «Քաղաքները էվոլյուցիայի մեջ» (1915) *"Cities In Evolution"*
2. Էդվարդ Սոջա «Պոստմետրոպոլիս» (Edward Soja *"Postmetropolis"*)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «zconurbation». *Encyclopedia.com*.
2. ↑  Hall, Peter (2002). *Cities of Tomorrow*. ISBN 978-0-631-23252-0.
3. ↑  «World Urbanization Prospects - Population Division - United Nations». Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 16-ին.
4. ↑  «Vision of Britain - Guide to Census Reports - Census Geographies». *Visionofbritain.org.uk*.
**Միխայիլ Վիկտորովիչ Կոսիցին** (հոկտեմբերի 31, 1948(1948-10-31), Բլագովեշչենսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 19, 2010(2010-06-19)), երաժիշտ, կատարող, մենակատար, մանկավարժ՝ Նովոսիբիրսկի ֆիլարմոնիայի սիմֆոնիկ օրկեստրում, Նովոսիբիրսկի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում օրկեստրի անդամ է, Նովոսիբիրսկյան կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, ՌԽՖՍՀ-ի արժանի գործիչ է, կավալեր է (2007)։

Կենսագրություն
--------------

1968 թվականին Կոսիցինը ավարտել է Նովոսիբիրսկի Մուրֆովի անվան երաժշտական քոլեջը և Նովոսիբիրսկի Գլինկի անվան պետական կոնսերվատորիան՝ փողահար Իոսիֆ Բոբրովսկու և Պետրուշենկոյի դասարանում, 1978 թվականին ավարտել է ասպիրանտուրան։ 1965 թվականից մինչև 1970 թվականը նվագել է Նովոսիբիրսկի ֆիլարմոնիայում։ 1970 թվականին նա դարձել է Նովոսիբիրսկի ֆիլարմոնիայի սիմֆոնիկ օրկեստրի անդամ, իսկ 1973 թվականին օրկեստրի մենակատար։ 1974 թվականից Միխայիլ Կոսիցինը սկսեց դասավանդել Նովոսիբիրսկի կոնսերվատորիայում։ Նրա աշակերտներից Վասիլի Սոկոլովը Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ է ճանաչվել։ Նաև դասավանդել է Նովոսիբիրսկի պետական կոնսերվատորիայի հատուկ դպրոցում։ 1982 թվականին նա արդեն ուներ վաստակավորի կոչում։ 2007 թվականին պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Կաղապար:Книга:Справочник Болотина
2. ↑  Կաղապար:Книга:Справочник Болотина
3. ↑  «Состав — Новосибирская государственная филармония». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 11-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 29-ին.
4. ↑  «Благодарность Учителю». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 1-ին.
5. ↑  «Награждён указом президента РФ № 1025 от 06.08.2007». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 11-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 29-ին.

Գրականություն
-------------

* {{Գիրք:Բոլոտինայի ուղեցույց|էջեր = 136}}
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Քանքանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արամազդ Պարգևի Քանքանյան** (մարտի 6, 1959(1959-03-06), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ստոմատոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (1997):

Կենսագրություն
--------------

Արամազդ Քանքանյանը ծնվել է 1959 թվականի մարտի 6-ին, Երևանում։ 1981 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1987-1990 թվականներին և 1994-1996 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի Ստոմատոլոգիական կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1990-1994 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ստոմատոլոգիայի ամբիոնում։ 1997 թվականից եղել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր, 1997-2001 թվականներին՝ ստոմատոլոգիայի և դեղագիտության ֆակուլտետների դեկան, 2002 թվականից՝ «Լազեր դենտ» ստոմատոլոգիական կլինիկայի հիմնադիր-տնօրեն։

ՀՀ-ում առաջինն է կիրառել (2004 թվականին) ատամի կարծր և հարատամնային հյուսվածքների բորբոքային հիվանդությունների, բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի, ատամների արմատների բշտուռուցքների (կիստա) լազերային բուժումը «Միլենիում» լազերային սարքի օգնությամբ։ Հեղինակ է ուսումնական ձեռնարկների, համահեղինակ՝ «Հյուսվածաբանական տերմինների բառարանի» (2000):

Երկեր
-----

* Болезни пародонта (новые подходи в этиолпгии патогенезе и терапии), Е. 1998 (համահեղինակ).
* Ատամնաբուժություն։ Ուսումնական ձեռնարկ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի ուսանողների համար։ Երևան։ Ստամպա, 2000։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 650։
2. ↑  Քանքանյան, Արամազդ (2000). *Ատամնաբուժություն ։ Ուսումնական ձեռնարկ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի ուսանողների համար*. Երևան: Ստամպա.(չաշխատող հղում)
Ասքեր կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Ասքեր** (նորվ.՝ Asker), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ասքեր քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 100.73 կմ² տարածք։

Ասքեր կոմունան կազմավորվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։

Ասքերի զինանշանը
----------------

Ասքեր կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 7-ին և իրենից ներկայացնում է կանաչ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը կլոր, որի վրա պատկերված է սպիտակ գույնի ծառի երեք հատ արմատ, ինչը խորհրդանշում է այդտեղ ապրող ժողովրդի նվիրվածությունը իրենց բնակավայրին։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ասքեր կոմունայում բնակվում է 54079 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում աճ է գրանցել։

Մշակութային - հասարակակն կյանք
------------------------------

Չնայած Ասքերի բնակչությունը վարում է գյուղական կենցաղ, բայց Օսլոյի ընդլայնումով այն վերածվեց սոցիալ-մշակութային կենտրոնի։ Նորվեգիայի բազմաթիվ հայտնի մարդիկ, այդ թվում՝ արվեստագետներ, բնակվում են հենց այս կոմունայում։ Համաձայն Նորվեգիայի վիճակագրական ծառայության տվյալների՝ Ասքերը համարվում է Նորվեգիայի երկրորդ կոմունան ըստ միջին եկամտի։

Ակտիվ է նաև սպորտային կյանքը։ Գործում է Ասքեր կանանց ֆուտբոլային ակումբը։

Ծնունդով Ասքերից հայտնի անձինք
------------------------------

* Հոկոն, Նորվեգիայի թագաժառանգ
* Մեթթե Մարիթ, Նորվեգիայի ապագա թագուհի
* Ինգրիդ Ալեքսանդրա, Նորվեգիայի թագուհի
* Սվերե Մագնուս, Նորվեգիայի իշխան
* Թրյուգվե Անդերսեն (1866—1920), գրող

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-09-30 Wayback Machine (նորվ.)
* Asker municipality’s official website. (նորվ.)
* Asker Museum. Արխիվացված 2011-09-27 Wayback Machine (նորվ.)
* Asker public library. Արխիվացված 2005-10-30 Wayback Machine (նորվ.)
* Asker skiklubb. (նորվ.)
* Frisk Asker Tigers. (նորվ.)
* Budstikka (local newspaper for Asker and Bærum) (նորվ.)
* Asker videregående skole (School for Upper Secondary Education) (նորվ.)
* The Open University in Asker (Folkeuniversitetet). Արխիվացված 2006-07-11 Wayback Machine (նորվ.)
* Church of Asker. (նորվ.)
* Asker Svømmeklubb. (նորվ.)
**Ջրաբերդի մելիքություն**, ավատատիրական իշխանություն պատմական Արցախ նահանգի հյուսիսում՝ Ջրաբերդ գավառում (17-րդ դարի վերջ - 19-րդ դարի սկիզբ)։

Պատմություն
-----------

### Ուշ միջնադար

Ջրաբերդի մելիքությունը եղել է Ղարաբաղի կուսակալության (1524-1722) կազմում։ 1724-1731 թվականների Արցախի ազատագրական պայքարից հետո կազմել է հայկական ինքնուրույն միավորի՝ Խամսայի մելիքությունների միության մասը, ապա մտել է Ղարաբաղի խանության (1747-1822) մեջ։

Ջրաբերդի մելիքության առաջին տերերը՝ Մելիք-Իսրայելյանները, սերել են Հասան-Ջալալյաններից։ Այս տան նահապետ Մելիք-Իսրայելն ապրել է 17-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Նրա անունով էլ տոհմի անդամները սկսել են կոչվել Մելիք-Իսրայելյաններ։ Իշխանանիստ կենտրոնը Ջրաբերդ ամրոցն էր, ինչպես նաև Հին Մոխրաթաղի ապարանքը և Մայրաքաղաք (Քաղաքատեղ) բերդավանը։

17-րդ դարի վերջից Ջրաբերդի մելիքությանյան կազմի մեջ է մտել նաև Ծարի մելիքության մի մասը։ Այստեղ էր Երից Մանկանց վանքը (17-րդ դարի կեսից մինչև 1800 թվականը եղել է Գանձասարի հակաթոռ կաթողիկոսության աթոռանիստը), ինչպես նաև միջնադարյան Արցախի երկու նշանավոր վանական համալիրներից Դադիվանքը։

### Նոր ժամանակներ

Երից Մանկանց վանքը Թարթառ գետի հովտում
Ջրաբերդի մելիքության տիրակալները մասնակցել են 18-րդ դարի առաջին երեսնամյակին Արցախում բռնկված ազգային-ազատագրական պայքարին։ Այդ շարժման ղեկավարների՝ Ռուսաստանի կայսր Պետրոս I-ին հասցեագրած 1721 թվականի նամակը ստորագրել է նաև Ջրաբերդի մելիք Եսային։

Եսայու հաջորդ և եղբայր Ալլահկուլի Սուլթանն աչքի է ընկել Անդրկովկաս ներխուժած օսմանյան զորքերի դեմ մղած կռիվներում, որի համար Իրանի Նադիր շահից արժանացել է «սուլթան» կոչմանը։ Ալլահկուլի Սուլթանը, ապա նաև նրա եղբայր մելիք Հաթամը (Ադամ) 1740-ական թվականների վերջին և 1750-ական թվականներին պայքարել են հզորացած Փանահ խանի և Վարանդայի դավաճան մելիք Շահնազար Բ-ի դեմ։ Մելիք Հաթամը ստիպված է եղել իր հպատակներով առժամանակ հեռանալ Ջրաբերդից և հաստատվել Գանձակի խանությունում։ Մելիք Հաթամին (մահացել է 1783 թ.) հաջորդած որդին՝ մելիք Մեջլումը, կյանքն անցկացրել է Ջրաբերդի մելիքության սահմաններից դուրս՝ դաշնակիցներ փնտրելով և պայքար մղելով Փանահ խանի որդու՝ Իբրահիմ խանի դեմ։ Մելիք-Մեջլումը 1796 թ. սպանվել է Գանձակի բերդի պաշտպանության ժամանակ։

Ջրաբերդի իշխանությունն անցել է Մելիք-Ալլահվերդյաններին, ովքեր 19-րդ դարի սկզբում տեղափոխվել են Ռուսական կայսրության Ելիզավետպոլի նահանգի Նուխիի գավառ (այժմ՝ Շաքի)։

Ջրաբերդի մելիքության վերջին իշխանները Աթաբեկյաններն էին։ 1814 թվականին մելիքությունն անցել է իշխան Հովհաննես Աթաբեկյանին, որը տիրել է Ջրաբերդին մինչև իր մահը՝ 1854 թվականի մարտի 7-ը։ Մելիք Վանի Աթաբեկյանի մահից հետո, Ռուսական կայսրությունը լուծարել է մելիքությունները հյուսիսարևելյան Հայաստանի ամբողջ տարածքում։

Մելիքներ
--------

Լեռնային Ղարաբաղի հինգ մելիքությունները, 16-րդ դար
1. Մելիք-Եսայի (մոտ 1687-1728)
2. Մելիք-Ալաղուլի (մոտ 1730 - մահ. 1749)
3. Մելիք-Հաթամ (1750-1783)
4. Մելիք-Մեջլում (1783-1796)
5. Ռոստոմ (1796-1798)
6. Մելիք-Հաթամ Բ (1798-1814)
7. Հովհաննես (Մելիք-Վանի Աթաբեկյան) (1814-1854)

Տես նաև
-------

* Արցախի մելիքություններ
* Մելիք-Վանի Աթաբեկյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ատլանտյան Պիրենեյներ** (ֆրանսերեն՝ *Pyrénées-Atlantiques*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում։

* Ատլանտյան Պիրենեյներ դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 64։

Պատմական տեղեկություններ
------------------------

Օլորոն-Սենտ-Մարի
Ատլանտյան Պիրենեյներ դեպարտամենտը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ՝ 1790 թ. մարտի 4-ին ստեղծված առաջին դեպարտամենտներից մեկն է։

Աշխարհագրական տվյալներ
----------------------

Ատլանտյան Պիրենեյներ դեպարտամենտի տեղագրական քարտեզը
Ատլանտյան Պիրենեյներ դեպարտամենտը գտնվում է Աքվիտանիա երկրամասում, սահմանակից է Լանդեր, Վերին Պիրենեյներ և Ժեր դեպարտամենտներին, ինչպես նաև հյուսիսում՝ Բիսքայի ծոցին։ Իր մեջ է ներառում Լաբարդին և Բասկերի երկրի հյուսիսային մասի պատմական տարածքները։
Բնակչությունը 647.4 հազար մարդ է։

Տարածքը 7645 քառ.կմ է, ունի 547 համայնք։

Տնտեսություն
------------

Ատլանտյան Պիրենեյները սահմանային դեպարտամենտ է, Իսպանիայի հետ ունի տնտեսական և մշակութային կապեր։  

Դեպարտամենտի արևելքում և արևմուտքում կա երկու ուրբանիստական կենտրոնացում, Փոն` իր 145 հազար բնակիչներով և շրջակա տարածքի 344 հազար աշխատողներով, և Բայոն-Անգլեթ-Բիարիցը, որն ունի 166.4 հազար բնակիչ և շրջակա տարածքում` 235 հազար աշխատող։

Լեզուներ
--------

Դեպարտամենտում տարածված լեզուներն են գասկոներենն ու բասկերենը։ Գասկոներենը նախկինում Ֆրանսիայի հարավի գլխավոր լեզու եղած օքսիթաներենի բարբառներից է, և ավելի կապված է կատալաներենին, քան՝ ֆրանսերենին։ Բասկերենը մեկուսացված և հայտնի լեզուներից որևէ մեկի հետ կապեր չունեցող լեզու է։ Այսօր ֆրանսերենն այստեղ միակ պաշտոնական և գերակշռող լեզուն է, այդ լեզվով խոսում են, ըստ էության, բոլոր տեղացիները։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 1998-12-01 Wayback Machine


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Նոր |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11872782q · GND: 4213411-0 · ISNI: 0000000121654845 · LCCN: n83143766 · SUDOC: 02648899X · VIAF: 153171915 · WorldCat VIAF: 153171915 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Էրքեջ)**, Հայ Առաքելական Եկեղեցի, կառուցվել է 18-րդ դարում։ Գտնվում է Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Էրքեջ գյուղի Մռավ և Քյափազ լեռնագագաթներից մոտ 30 կմ դեպի հյուսիս, հին թաղամասի կենտրոնում։ Բնիկ ժողովուրդը՝ (Էրքեջցիները)որոնք զբաղվում էին հողագործությամբ ու անասնապահությամբ։
1912 թվականին Էրքեջն ուներ 1 եկեղեցի, 136 բնակելի տուն, 140 տնտեսական կառույց, 3 խանութ և 9 ջրաղաց, ուներ նաև ծխական դպրոց։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Սարգիս եկեղեցու մասին մասնավոր վկայություններ հայտնի չեն, սակայն մուտքի և հյուսիսային ավանդատան բարավորներին առկա արձանագրությունները հուշում են, որ այն կառուցվել է հենց 1710-ական թվականներին։
Եկեղեցին կառուցվել է տեր Դանիելի ջանքերով, 1716 թվականին։ Պատերը հաստ են ու ամուր, իսկ դռները կաղնու փայտից են։ Հետագայում տեր Դանիելի մահից հետո, նրա աճյունը ամփոփվել է եկեղեցում։
Սուրբ Սարգիս եկեղեցու մասին հանդիպում ենք նաև վավերագրերում 1841-ից 1880 թվականների։
1881 թվականին եկեղեցի է այցելում մեծն Րաֆֆին։
1928 թվականին եկեղեցին փակվում է։
Խորհրդային տարիների սկզբում Ներքիշենի եկեղեցու նման ցանկանում են այս եկեղեցին ևս քանդել, բայց այդ անգամ չի հաջողվում, իսկ 1930-ական թվականներին բոլշևիկները որոշում են ավերել եկեղեցին։ 
Տեղացի տարեց Էրքեջցիները իրենց զավակներին ետ են պահում այդ պիղծ գործից, միայն երկու կոմերիտականներն բարձրանում են եկեղեցու տանիքին, պոկում են գմբեթը, բայց իրենք էլ ցած են ընկնում, մեկը թևն է կոտրում, մյուսը՝ ոտքը։
Դրանից հետո այլևս չեն համարձակվում քանդել։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1990 թվականին, Արցախի թեմի առաձջնորդ Պարգև սրբազանը եկավ Շահումյան,նորից օծեց եկեղեցին։ |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1992 թվականին, եկեղեցին կանգուն էր, բայց քայքայված վիճակում։ |  |

Քահանաներ
---------

| Քահանա | Ծննդյան թիվ | Ձեռնադրվել է՝ |
| --- | --- | --- |
| Դանիել Ղուկասյան Հարությունյանց | 1792 թվական | 1816 թվականին |
| Կարապետ Տեր-Դանիելյան Հարությունյանց | 1816 թվական | 1848 թվականին |
| Հովհաննես (Ավանես) Տեր-Դանիելյան Հարությունյանց | 1820 թվական |  |
| Սարգիս Տեր-Հովակիմյան Տեր-Սարգսյանց | 1840 թվական |  |
| Դանիել Տեր-Կարապետյան Տեր-Դանիելյան | 1843 թվական | 1890 թվականին |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մռակավանք գրքի 86-ից 91 էջեր» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2021 թ․ հունիսի 2-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 4-ին.
2. 1 2  Մռակավանք գրքի 88-րդ էջ
**Գալինա Պետրովնա Սախարովա** (մայիսի 2, 1914(1914-05-02), Բեժիցա, Բրյանսկի գավառ, Օրյոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 17, 1999(1999-12-17)), խորհրդային երգչուհի, սոպրանո, Համամիութենական ռադիոյի մեներգչուհի, Արմեն Գեորգիանի կինը, Կարինե Գեորգիանի մայրը։

Կենսագրություն
--------------

Գալինա Սախարովան ծնվել է ծնվել է 1914 թվականի մայիսի 2-ին Բրյանսկի նահանգի Բեժիցա քաղաքում, անասնաբույժ Պյոտր Ալեքսեևիչ Սախարովի և երաժշտության ուսուցչուհի Պելագեա Իվանովնա Նիկոլսկակի ընտանիքում։

1942 թվականին Գալինա Սախարովան ավարտել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանը և դարձել Համամիութենական ռադիոյի մեներգչուհի։ Նա երգել է սոլո, ինչպես նաև դուետներով հանդես եկել Զառա Դոլուխանովայի, Վալենտինա Լևկոյի, Անտոնինա Կլեշչևայի, Նինա Պոստավնիչևայի, Վլադիմիր Բունչիկովի, Վլադիմիր Նեչաևի հետ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին երգչուհին ելույթ է ունեցել հիվանդանոցներում՝ վիրավոր զինվորների համար։ 1969 թվականից անցել է թոշակի։ Արժանացել է ՌՍՖՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչման։

Գալինա Սախարովան մահացել է 1999 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, թաղել է Մոսկվայում՝ Վագանկովյան գերեզմանատանը, ամուսնու կողքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ICS EXCLUSIVE INTERVIEW!!! CONVERSATION WITH KARINE GEORGIAN by Tim Janof
2. ↑  «Джакомо Пуччини - Богема (на русском языке, 1948). Вся опера по ссылке:». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 24-ին.
3. ↑  ГАЛИНА ПЕТРОВНА САХАРОВА
4. ↑  «Галина Петровна Сахарова (1914-1999), сопрано». *classicalforum.ru*. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 24-ին.
5. ↑  «Россия XX века в песенном творчестве - 19 - Все о Музыке - 13 мая - 43913618736 - Медиаплатформа МирТесен». *Все о Музыке - МирТесен* (ռուսերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Галина Сахарова
**Տրոնկետտո դի կապրա** (իտալ.՝ Tronchetto di capra), իտալական պանիր՝ պատրաստված այծի կաթից։ Արտադրվում է Պիեմոնտ մարզում։

Պատրաստում
----------

Տրոնկետտո դի կապրա պատրաստելու համար օգտագործում են այծի պաստերիզացված կաթ, աղ, մակարդման համար ֆերմենտներ, երբեմն նաև այծի կաթի սերուցք։ Պանիրը բավականին կարճ ժամանակահատվածում է հասունանում՝ 10 օրից 1 ամիս։ Պանիրն ունի երկար գլանի ձև։ Կեղևը պատված է սպիտակ բորբոսով։ Կաթնաշոռային զանգվածը սկզբնական շրջանում բավականին սպիտակ է և փխրուն, բայց հասունացումից հետո դառնում է կրեմային։ Տարբեր համեր տալու համար կաթնաշոռային զանգվածին ավելացնում են հարդ, փայտածուխ, մեղր, պղպեղ։ Տրոնկետտո դի կապրան ունի նուրբ համ, թեթև թթվաշություն, երբեմն էլ մրգահամ։

Կիրառում
--------

Տրոնկետտո դի կապրան մատուցում են նարնջի մուրաբայով, հացով, չրերով, ընկուզեղենով և խաղողով։ Այն ավելացնում են աղցաններին, թխվածքների միջուկներում և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Tronchetto di capra - Guffanti Formaggi, selezione e affinamento Formaggi Italiani ed esteri». *Guffanti formaggi* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023-09-05-ին. Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
2. ↑  «Tronchetto di Capra(իտալ.)». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 15-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Տրոնկետտո դի կապրա** կատեգորիայում։ |
**Լիչկո Սենսկա** (խորվ.՝ Ličko-senjska županija), ժուպանություն, որը գտնվում է Խորվաթիայի կենտրոնական հատվածում՝ Բալկանյան թերակղզու վրա։

Վարչական կենտրոնը և խոշորագույն քաղաքը Գոսպիչն է՝ 5 695 բնակչությամբ։

Պրիմորսկո Գորանսկայի ժուպանությունը գտնվում է Ադրիատիկ ծովի ափին։ Ցամաքային սահման ունի Բոսնիա և Հերցեգովինայի հետ։

Աշխարհագրություն
----------------

Պրիմորսկո Գորանսկան տարածքով ամենամեծ վարչատարածքային միավորն է Խորվաթիայում (զբաղեցնում է 5353 կմ² տարածք)։

Ափամերձ գոտիներում կլիման միջերկրածովային է և ամբողջ տարին տաք է։ Ցամաքային տարածքներում, մասնավորապես՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի սահմանամեձ գոտում, կլիման ցածրալեռնային է։

Տարվա ամենատաք ամիսը հուլիսն է, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։

Երկրամասի տարածքում գտնվում են երկու ազգային պարկեր։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Պրիմորսկո Գորանսկայի բնակչությունը կազմում է 50 927 մարդ (այս ցուցանիշով քսանմեկերորդը ամբողջ Խորվաթիայում)։

Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը խորվաթներն են, որոնք կազմում են ամբողջ ժուպանության բնակչության 86,15 %-ը։

Մյուս խոշոր ազգային փոքրամասնություններն են սերբերը (11,54 %) և ալբանացիները (0,20 %)։

Տես նաև
-------

* Խորվաթիայի վարչական բաժանում
* Ադրիատիկ ծով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Խորվաթիայի Հանրապետության վարչա-տարածքային բաժանում, Լիչկո Սենսկա, Գոսպիչ, Խորվաթիա

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Խորվաթիա Խորվաթիայի վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
| Մայրցամաքային Խորվաթիա | 
* Բյելովարսկո Բիլոգորսկա
* Բրոդսկո Պոսավսկա
* Վարաժդինսկա
* Վիրովիտիչկո Պոդրավսկա
* Վուկովարսկո Սրիեմսկա
* Մայրաքաղաք Զագրեբ
* Զագրեբաչկա
* Կառլովաչկա
* Կրապինսկո Զագորսկա
* Մեջիմուրսկա
* Մեջիմուրսկա
* Պոժեշկո Սլավոնսկա
* Օսյեչկո Բարանսկա
* Սիսաչկո Մոսլավաչկա

 |  |
|  |
| Ադրիատիկ Խորվաթիա | 
* Դուբրովնիկ Ներետվա
* Զադար
* Իստրիա
* Լիչկո Սենսկա
* Պրիմորսկո Գորանսկա
* Սպլիտսկո Դալմատինսկա
* Շիբենիկ Կնին

 |
|  |
|  Խորվաթիա |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4555687-8 |

 |
Րելինգեն կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Րելինգեն** (նորվ.՝ Rælingen), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ֆհորդինքբյու քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 71.68 կմ² տարածք։

Րելինգեն կոմունան կազմավորվել է 1929 թվականի հուլիսի 1-ին։ Անվանումը առաջին անգամ գրավոր վավերագրերում հանդիպում է 1400 թվականներին։

Րելինգենի զինանշանը
-------------------

Րելինգեն կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1981 թվականի ապրիլի 30-ին և իրենից ներկայացնում է դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է կարմիր գույնի անմոռուկ ծաղիկ։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Րելինգեն կոմունայում բնակվում է 15112 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում մոտ կրկնակի աճ է գրանցել։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 13. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
Լյորենսկուգ կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Լյորենսկուգ** (նորվ.՝ Lørenskog), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Սուլհեյմ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 70.53 կմ² տարածք։

Կոմունայն իր անվանումը ստացել է Leirheimr բնակավայրի անունից։ Այստեղ է գտնվում 1150 թվականին կառուցված եկեղեցի, որը հանդիսանում է կոմունայի տեսարժան վայրերից մեկը։

Լյորենսկուգի զինանշանը
----------------------

Լյորենսկուգ կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1957 թվականի հուլիսի 26-ին և իրենից ներկայացնում է դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է նավի կարմիր գույնի ղեկ։ Այն խորհրդանշում է նավագնացությունն ու ձկնորսությունը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Լյորենսկուգ կոմունայում բնակվում է 31.853 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում կրկնակի աճ է գրանցել։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2008-06-14 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 13. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
| **՞**Արոսենի Հայաստանի |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Վարդածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Վարդազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Արոսենի |
|
|
| Տեսակ | Արոսենի Հայաստանի |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Sorbus hajastana

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Արոսենի Հայաստանի** (լատին․՝ Sorbus hajastana), վարդազգիներ ընտանիքի, արոսենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր ծառ կամ խոշոր թուփ է, 3-5 մ բարձրությամբ և 8-15 սմ բնի տրամագծով։ Տերևներն էլիպսաձև են, 913 սմ երկարությամբ և 5-9 սմ լայնությամբ, գագաթում և հիմքում՝ սեպաձև սեղմված, խիստ կաշվեկերպ, վերևի կողմից մերկ, փայլուն, ներքևի կողմից ձյունասպիտակ աղվամազով, խոշոր ատամնաեզր։ Բաժակը խիտ, սպիտակ թաղիքանման աղվամազապատ, բաժակաթերթիկները եռանկյուն, երկար-սրածայր, ներսից և դրսից խիտ մազմզուկապատ։ Պսակաթերթիկներն ունեն հիմքից չորս ճյուղավորությամբ ջղեր։ Առէջներն ունեն խոշոր, ուղղանկյուն փոշեպարկեր։ Պտուղները մուգ կարմիր են, ամբողջ մակերեսի վրա սփռված բաց գույնի ոսպնյակներով։ Էնդոկարպում կան քարաբջիջներ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Ապարանի շրջանում, Սևանի ավազանում և Գեղարդի շրջակայքում, վերին լեռնային գոտում, լեռնալանջերում, ծովի մակերևույթից մինչև 2000 մ բարձրությունների վրա։ Տիպիկ հայկական տեսակ է, որը Հայաստանից դուրս հանդիպում է միայն Կովկասում։ Լավ մեղրատու է։ Բավականին դիմացկուն ծառատեսակ է։ Լավ է դիմանում սառնամանիքներին, երկարատև ձմռանն ու առատ ձյունատեղումներին, ուժեղ քամիներին։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, չորադիմացկուն է ու բավականին լուսասեր։

Կիրառություն
------------

Բարձր դեկորատիվ ծառատեսակ է։ Առանձնապես գեղեցիկ են տերևները, որոնք քամոտ եղանակին հրաշալի կոնտրաստ են առաջացնում ստորին մակերեսի սպիտակ և վերին մակերեսի մուգ կանաչ գույների շնորհիվ։ Գեղեցիկ է նաև ծաղկման և պտղակալման շրջանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2400 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ զառիթափ լանջերին, մնացորդային անտառներում, անտառի վերին սահմանի ենթալպյան բարձրախոտերում։ Գերադասում է հյուսիսային և հյուսիսարևմտյան էքսպոզիցիաները։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-հոկտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։

Պահպանության գործողությունների չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 362։
2. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.
**Գորտ**, կամ «լյագուշկա»՝ մանկական բակային խաղ գնդակով։
Խաղի համար պահանջում է հարթ տարածություն, պատ և գնդակ։ Խաղացողների քանակը առնվազն երկուսն են։

Խաղի կանոններ
-------------

Խաղացողները կանգնում են իրար ետևից կամ պարզապես հետևում են վիճակահանությամբ համաձայնեցված հաջորդականությանը։ Առաջինը գնդակը նետում է պատի դեմ և, երբ գնդակը վերադառնում է և հարվածում գետնին, այդ պահին խաղացողը պետք է ցատկի դրա վրայով։ Նետումը չպետք է ցածր լինի նշված բարձրությունից (կավիճով գիծված)։ Հաջորդ խաղացողը վերցնում է գնդակը և նույնը կրկնում է և այդպես շարունակ։ Այն խաղացողը, որը չի կարողացել բռնել կամ ցատկել գնդակի վրա, տուգանային միավոր է ստանում տառի տեսքով (առաջին՝ լ և հերթականությամբ լ-յ-ա-գ-ու-շ-կ-ա։
Նա, ով հավաքեց բոլոր տառերը որպես տուգանային միավորներ, պարտվում է։ Տուգանքները կարող են ներառել նաև ուրիշ տեսակի պատիժներ, օրինակ, ասել «կվա-կվա» յուրաքանչյուր սխալի համար)։

Խաղը բարդացնելու համար գնդակը գցում են գլխի վրայից կամ ոտքի տակից։ Ամենադժվար տարբերակը գնդակը գլխի վրայից նետելն ու հետևից ցատկելն է։

Խաղը դինամիկ է և պահանջում է որոշակի հմտություններ, հատկապես՝ բարդ տարբերակում։ Պարզ տարբերակում այն խաղում են աղջիկներն ու տղաները, տղաները հաճախ բարդացնում են խաղը[*փա՞ստ*]:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Կոլիսնիչենկո Ժ.Ա. Գնդակով, վոլանով և ռակետկայով խաղեր և վարժություններ դասի ժամանակ և դասից դուրս // Ժողովրդական ուկրաինական ակադեմիա; էջ 22.
Yerevan Leather Production Factory named after Stepan Shahumyan.jpg
**Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան կաշվի արտադրական միավորում**, խորհրդային շրջանի թեթև արդյունաբերության ձեռնարկությունների համախումբ Հայաստանում։

Հիմնադրվել է 1965 թվականին։ Ներառել է **Երևանի կաշվի գործարանը** (գլխամասային ձեռնարկություն) և **կոշիկի հումքի ընդունման և նախնական մշակման Մասիս քտա-ի մասնաճյուղը**։

Երևանի կաշվի գործարանը հիմնադրվել է 1894 թվականին։ Սկզբնական տարիներին կիսատնայնագործական եղանակով տարեկան մշակել է մոտ 3 հազար մորթի։ 1902-1903 թվականին ներդրվել են թմբկագլանման եղանակով կաշվի մշակման մեքենաներ։ Հայաստանի ժողկոմխորհի 1921 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշմամբ գործարանը պետականացվել է։ 1928 թվականին մասնակիորեն վերակառուցվել է։ Դրա շնորհիվ 1940 թվականին, 1920 թվականի համեմատ, կաշվի արտադրության ծավալն աճել է 20 անգամ (ըստ Հայկական սովետական հանրագիտարանի)։ 1961 թվականից սկսվել է գործարանի նոր վերակառուցումը. գործարկվում են արտադրական մասնաշենքը, օժանդակ և կենցաղային նշանակության մի շարք շինություններ, ներդրվում ներկող, մամլող, փայլեցնող բարձրարտադրողական մեքենաներ ու սարքավորումներ։ Գործարանն ունեցել է կրային դաբաղման և ներկման-հարդարման 2-ական, կոշտ կաշվի մշակման արաադրամասեր։ Թողարկել է կոշտ ու փափուկ կաշի (1977 թվականին, համապատասխանաբար՝ 50 և 247 միլիոն դմ2)։ Արտադրությունը կազմակերպվում է տեղական (քառորդ մասը) և ներմուծվող (Ուկրաինայից, Ղազախստանից, մերձբալթյան հանրապետություններից, նաև ոչ խորհրդային պետություններից) հումքի բազայի վրա։ Կոշտ կաշին ամբողջովին, փափուկ կաշվի 80%-ն առաքվում է կոշիկի տեղական (հիմնականում Երևանի կոշիկի «Մասիս» արտադրական միավորման), մնացածը՝ Ուկրաինայի, Վրաստանի և Ադրբեջանի ձեռնարկություններին։ 1953 թվականին կրել է բոլշևիկ Ստեփան Շահումյանի անունը։

Մասիսի մասնաճյուղը (հիմնադրվել է 1965 թվականին)։ իրականացրել է կաշվի հումքի ընդունման, նախնական մշակման, արտադրական խմբաքանակների կազմման և գլխամասային ձեռնարկությանը մատակարարման ֆունկցիաները։ 1971 թվականին միավորումը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 246)։*  |
**Արիս Մովսեսյան** (սերբական կիրիլիցա՝ Арис Мовсесијан,մարտի 22, 1966(1966-03-22), Բելգրադ, ՀՍՖՀ) սերբ ատամնաբույժ, գրող, սցենարիստ, կինոռեժիսոր, բլոգեր և քաղաքական գործիչ։ Նա այժմ ծառայում է որպես Նոր կուսակցություն, սոցիալ-լիբերալ քաղաքական կուսակցության քաղաքական խորհրդի նախագահ ։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ կյանք և կարիերա

Մովսեսյանը ծնվել է 1966 թվականին Բելգրադում, որն այդ ժամանակ մաս էր կազմում Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության։ Նրա հայրական պապերը հայ էին, իսկ պապը ներգաղթել էր Հարավսլավիայի Թագավորություն։

Նա « *Ապորիա»* կինոնկարի ռեժիսորն էր (2006) և « *Սվետսկո Շուդովիչտե» -ի* սցենարիստը (2003)։

Նա նաև գրել է « *Անձնավորություններ և գրողներ»* գիրքը*:*

### Քաղաքական կարիերա

Ներկայումս Մովսեսյանը « Նոր կուսակցություն» սոցիալական սոցիալ-լիբերալ քաղաքական կուսակցության քաղաքական խորհրդի նախագահն է։

2016-ի Սերբիայի խորհրդարանական ընտրությունների համար նա ստացել է 148-րդ հորիզոնականը ՝ Դեմոկրատական կուսակցության, Նոր կուսակցության, Վոյվոդինայի Խորվաթների ժողովրդավարական դաշինքի և « Միասին Սերբիայի համար» ընտրական ցուցակում։

2017-ին նա ասաց, որ վստահ է, որ Սերբիան մի օր կճանաչի, որ Թուրքիան ցեղասպանություն է իրականացրել հայերի նկատմամբ, սակայն ներկայումս դա չի անում Թուրքիայի հետ ամուր հարաբերությունների պատճառով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Radovanović, Piše: Rade. «Vrteške u mojoj glavi». *Dnevni list Danas* (սերբերեն). Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
2. ↑  «Aris Movsesijan». *IMDb*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
3. ↑  «ARIS MOVSESIJAN – BIOGRAFIJA». *Klikeri video blog*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
4. ↑  «Živković: Na sastanku opozicije o formiranju ideoloških kolona za naredne izbore». *N1 Srbija* (Serbian (Latin script)). Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
5. ↑  «Kandidati za poslanike 2016: Lista Za pravednu Srbiju – Demokratska stranka (Nova, DSHV, ZZS)». *Nedeljnik Vreme*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
6. ↑  Vojvodine, Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija. «Movsesijan: Srbija će osuditi genocid nad Jermenima». *JMU Radio-televizija Vojvodine*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000035947342 · VIAF: 46044362 · WorldCat VIAF: 46044362 |

 |
**Մերի** իգական սեռի անուն է՝ *Մարիա* անվան անգլերեն ձևը, որն իր հերթին հունարեն Մարիամ անվան լատիներեն ձևն է, որը հանդիպում է Նոր Կտակարանում։

Ստուգաբանություն
----------------

Անունը կարող է ծագել Եգիպտերենից, որը նշանակում է «սեր, սիրելի»

Անունը հնում ստուգաբանվել է որպես եբրայերեն արմատ, որը նշանակում է «դառը» կամ նշանակում է «ապստամբ»։

Ռաշին՝ 11-րդ դարի հրեա Աստվածաշնչի մեկնաբանը, գրել է, որ անունը տրվել է Մովսեսի քրոջը՝ Եգիպտոսում հրեաների նկատմամբ կոշտ վերաբերմունքի պատճառով։ Ռաշին գրել է, որ իսրայելացիները Եգիպտոսում ապրել են 210 տարի, այդ թվում՝ 86 տարի դաժան ստրկության, որը սկսվել է Մովսեսի ավագ քրոջ ծնվելու ժամանակ։ Ուստի աղջկան կոչեցին Միրիամ, քանի որ եգիպտացիները դառնացրել էին իր ժողովրդի կյանքը։

Օգտագործում
-----------

Արամեական «Մարիամ»-ից ստացված ժամանակակից անունները հաճախակի են քրիստոնեական մշակույթում, ինչպես նաև իսլամական մշակույթներում։

*Մարիա* անվան առաջին արձանագրված օգտագործումը եղել է 3-րդ դարում։

Անգլերեն «Մերի» ձևն առաջանել է ֆրանսերեն Մարի ( Merie ) անվան ընդունմամբ միջին անգլերեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  A. Maas, "The Name of Mary", *The Catholic Encyclopedia* (1912), citing Fr. von Hummelauer (*in Exod. et Levit.*, Paris, 1897, p. 161)
2. ↑  Isaiah 40:15 HE
3. ↑  Rashi. «Commentary on Shir Hashirim (Song of Songs)». էջ 2:13. "From the time that Miriam was born, the Egyptians intensified the bondage upon Israel; therefore, she was called Miriam, because they made it bitter (מַר) for them."
4. ↑  Patrick Hanks, Kate Hardcastle and Flavia Hodges (2006). *A Dictionary of First Names*. Oxford University Press. ISBN 0198610602.
5. ↑  See Iain Gardner, Alanna Nobbs and Malcolm Choat, "P. Harr. 107: Is This Another Greek Manichaean Letter?" *Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik*, *131* (2000), pp. 120f. JSTOR 20190663.
Էգ կռնչան բադ (Anas platyrhynchos): Anas-ը Anatidae ընտանիքի ցեղատեսակն է:
Կենսաբանական կարգաբանությունում տիպային ցեղ։ Կենսաբանական ընտանիք և ծագման արմատ սահմանող։

Կենդանաբանական անվանակարգություն
--------------------------------

Համաձայն Կենդանաբանական անվանացանկի միջազգային օրենսգրքի՝ ընտանիք-խմբային կարգաբանության մեջ անվանում կրող տեսակը անվանական ցեղ է, որը կոչվում է «տիպային ցեղ», ընտանիքի անվանումը հիմնված է տիպային ցեղի անվան վրա։

Ցանկացած ընտանիք ներկայացնող խումբը պետք է ունենա տիպային ցեղ։ Տիպային ցեղին ավելացվում է -idae վերջավորությունը (ընտանիքների համար)։

Օրինակ․ Formicidae ընտանիքը պատկանում է Formica Linnaeus տիպային ցեղին։

Բուսաբանական անվանակարգություն
------------------------------

Բուսաբանական անվանակարգության մեջ ոչ պաշտոնապես է օգտագործվում տիպային ցեղ արտահայտությունը։ ICN-ում(Ջրիմուռների, սնկերի և բույսերի անվանացանկի միջազգային օրենսգիրք) այս արտահայտությունը կարգավիճակ չունի։ Այն օգտագործում է տիպը մինչև ընտանիք դասակարգման համար։
Օրինակ․ Poa-ն Poaceae ընտանիքի և Poales կարգին է պատկանում։ Poaceae և Poales անունները հիմնված են Poa ընդհանուր անվան վրա։

Մանրէաբանական անվանակարգություն
-------------------------------

Մանրէաբանական օրենսգրքի 2008թ.-ի վերանայման մեջ ասվում է,որ ցեղից վեր գտնվող կարգաբանական միավորի անվանական տեսակը՝ ներառյալ կարգը, ցեղի օրինական անվանումն է։

Կարգաբանական միավորների անվանումները, որոնք ներառում են տիպային ցեղը, պետք է ձևավորվեն համապատասխան վերջածանցի ավելացումով։ 2019թ․-ին առաջարկվում էր, որ ցեղից բարձր բոլոր դասակարգումերը պետք է օգտագործեն ցեղի անվանումն որպես անվանակարգման տեսակ։ Այս առաջարկն այնուհետև ընդունվեց տիպի անվանման համար։

Օրինակ․ Pseudomonadales կարգը պատկանում է Pseudomonadaceae ընտանիքին, Pseudomonadota դասին և *Pseudomonas* տիպային ցեղին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ICZN Code Art. 63. "Name-bearing types."
2. ↑  [No authors listed] (2019). «International Code of Nomenclature of Prokaryotes». *Int J Syst Evol Microbiol*. **69** (1A): S1–S111. doi:10.1099/ijsem.0.000778. PMID 26596770. S2CID 41561549.
3. ↑  «Names above the rank of genus; the radical approach». *Int J Syst Evol Microbiol*. **69** (6): 1833–1834. 2019. doi:10.1099/ijsem.0.003169. PMID 30543321. S2CID 56143159. `{{cite journal}}`: Cite uses deprecated parameter `|authors=` (օգնություն)
4. ↑  Oren A, Arahal DR, Rosselló-Móra R, Sutcliffe IC, Moore ERB. (2021). «Emendation of Rules 5b, 8, 15 and 22 of the International Code of Nomenclature of Prokaryotes to include the rank of phylum». *Int J Syst Evol Microbiol*. **71** (6). doi:10.1099/ijsem.0.004851. PMID 34161220. S2CID 235625014.
**Ալ Քասիմ** (արաբ. منطقة القصيم), վարչական շրջան Սաուդյան Արաբիայի կենտրոնում։

* Վարչական կենտրոնը Բուրաիդա քաղաքն է։
* Մակերեսը 58 046 կմ² է, բնակչությունը՝ 1 215 858 մարդ (2010 թվական)։

Աշխարհագրությունը
-----------------

Հյուսիս-արևմուտքից այն սահմանակից է Հեյիլի, հարավ-արևելքում՝ Առ Ռիյադ, հարավ-արևմուտքում ՝ Մեդինա վարչական շրջանների հետ։

Ալ-Քասիմի տարածքը գրեթե ամբողջությամբ զբաղեցված է անապատով։ Չնայած իր չոր անապատային կլիմային՝ Ալ Քասիմը զարգացած գյուղատնտեսական շրջան է և աշխարհի ամենամեծ փյունիկ արտադրողներից մեկը։

Պատմությունը
------------

16-րդ դարի վերջին Բանու Թամիմ ցեղը գավառի մեջ ստեղծեց էմիրություն, որի կենտրոնը Բուրայդայում է։ Առաջին էմիրը Շեյխ Ռաշիդ ադ-Դուրայբին էր, որը հիմնել է Աբու Ուլայանի դինաստիան և Բուրայդա բնակավայրի տեղում կառուցել ամրացված քաղաք։ 1817 թվականին այստեղ մեկ այլ կայսրություն ծագեց, որի կենտրոնը Ունեյզա քաղաքում էր և ղեկավարվում էր Ալ Սուլիմի դինաստիայի կողմից։ 1907 թվականին Բուրայդայի էմիրությունը ներառվեց Սաուդիտների նահանգում, իսկ 1914 թվականին նրանց իշխանությանը ճանաչվեց Ունայզայի էմիրը։ 1908 թվականին ստեղծվեց Ալ-Քասիմ նահանգը և նշանակվեց առաջին նահանգապետը՝ Ալ-Սաուդ դինաստիայի կողային մասնաճյուղի իշխանը Աբդուլահ իբն Ջիլյուվին։

Կառավարումը
-----------

Ներկայումս վարչական շրջանի (նախկինում նահանգ) ղեկավարը էմիր կոչում ունեցող նահանգապետն է, որին թագավորը նշանակել է Ալ Սաուդ դինաստիայի իշխաններից։

Վարչական բաժանում
-----------------

Վարչական շրջանը բաժանված է 11 նահանգների (փակագծերում բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ).

1. Al Asyah (26 336)
2. Al Badai (57 164)
3. Al Bukayriyah (57 621)
4. Al Midhnab (44 043)
5. An Nabhaniyah (47 744)
6. Ar Rass (133 482)
7. Ash Shimasiyah (10 605)
8. Buraydah (614 093)
9. Riadh Al Khabra (34 497)
10. Ունայզա (163 729)
11. Uyun Al Jiwa (26 544)

Էմիրները
--------

* 1908-1912. արքայազն Աբդուլահ իբն Ջիլյուվի
* 1912-1918. արքայազն ալ-Ազիզ Մուսաիդ ալ-Ջիլյուվի
* 1935-1947. արքայազն Աբդուլահ բին Ֆեիսալ
* 1947-1956. արքայազն Աբդուլահ բին Աբդ ալ-Ազիզ բին Մուսաիդ
* 1980-1992. արքայազն Աբդուլ-Իլահ ալ Սաուդ, Աբդ ալ-Ազիզի որդին
* 1992-2015. արքայազն Ֆեյսալ իբն Բանդար Ալ Սաուդ, Աբդ ալ-Ազիզի թոռը
* 2015- մինչ հիմա. արքայազն ֆեյսալ իբն Միշալ Ալ Սաու, Սաուդ արքայի թոռը և Աբդ ալ-Ազիզ արքայի ծոռը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Poverty in the Kingdom of Gold". 2 November 2012. Archived from the original on 17 March 2014. Retrieved 17 March 2014.
Բյուգն համայնքը Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության քարտեզին
**Բյուգն** (նորվ.՝ Bjugn), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Բոթնգորդ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Բուկմոլը։ Զբաղեցնում է 383.78 կմ² տարածք։

Համայնքը ստեղծվել է 1853 թվականին, երբ այն առանձնացվեց Օրլան համայնքից։ Համայնքի անունը թարգմանաբար ինչը նշանակում է մեկուսի։ Հավանաբար նկատի է առնվել Բյուգնի ֆյորդի մեկուսի դիրքը։

Տարածքում տարածքում ակտիվ գործունեություն է իրականացնում Նորվեգական եկեղեցին, որն այստեղ ունի բազմաթիվ եկեղեցիներ։

Բյուգնի զինանշանը
-----------------

Բյուգն համայնքի զինանշանը հաստատվել է 1989 թվականի փետրվարի 17-ին-ին և իրենից ներկայացնում է կապույտ վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա նավի դեղին գույնի ավտողեկ է պատկերված։ Այն խորհրդանշում է համայնքի տարածքում ձկնորսության ոլորտի կարևորույունը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Բյուգն համայնքում բնակվում է 1758 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի պահպանվել է գրեթե նույն մակարդակի վրա։

Տնտեսություն
------------

Բյուգն համայնքի տնտեսության կարևորագույն ոլորտներից է ձկնորսությունն ու վերջինիս հետ կապված արտադրական գործընթացները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 65. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. pp. 93–94.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: (նորվեգերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |
**AutoRuns**, անվճար ծրագիր, որը աշխատում է 32 և 64-բիթային Microsoft Windows օպերացիոն համակարգի վրա։ Ծրագիրը մշակվել է Sysinternals ընկերության կողմից, սակայն հետագայում այն գնվել Microsoft ընկերության կողմից։ Ծրագիրը ունակ է ղեկավարել այլ ծրագրերի, սերվիսների, մոդուլների և դրայվեռների ինքնաբեռնումը։

Autoruns-ը ցուցադրում է բացառապես ամեն ինչ, ինչը թողարկվում է համակարգի միանալու հետ մեկ տեղ։ Ցուցադրվում է ծրագրերը, բեռնվող մոդուլները, դրաիվեռները, համակարգային ծառայությունները, նշանակված առաջադրանքները, Winlogon։ Ծրագիրը կարող է ցուցադրել ցանկացած օբյեկտ, նրա թողարկման ճանապարհը և կարգավորումները, ինչպես նաև կարող է չեղարկել ինքնաթողարկումը։

Autoruns կարող է որոնում կատարել ինչպես ամբողջ համակարգում, այնպես էլ նշված կատեգորիաներում։

Կա հնարավորություն ժամանակվոր կասեցնելու ինքնաբեռնում, սակայն դրա հետ մեկ տեղ այն պահպանում է կարգավորումները։

13-րդ տարբերակի թողարկման հետ մեկ տեղ հնարավորություն ավելացավ ստուգել ինքնաբեռնվող ֆայլերը ըստ հեշերի VirusTotal սերվիսում, դրա հետ մեկ տեղ անհայտ ֆայլերը կարելի է ուղարեկել անալիզի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Microsoft покупает Winternals и Sysinternals». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* AutoRuns-ի պաշտոնական կայքը
* «Ծրագրեր։ Autoruns v.10.02». iXBT. 23 июля 2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 9-ին. Վերցված է 2010 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
* Սերգեյ և Մարիա Բոնդարենկո (2010 թվականի հուլիսի 23). «Autoruns 10.02: Համակարգի թողարկման ղեկավարում». 3DNews. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2010 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
* Օգնություն