Վիլհելմ Լեմբրուկ: Ծնկի եկած: 1911թ.: Դույսբուրգ
**Վիլհելմ Լեմբրուկ** (գերմ.՝ Wilhelm Lehmbruck, հունվարի 4, 1881(1881-01-04)[…], Դույսբուրգ, Դյուսելդորֆ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն - մարտի 25, 1919(1919-03-25)[…], Բեռլին, Վայմարյան Հանրապետություն), գերմանացի քանդակագործ, նկարիչ և գրաֆիկ։

Կյանք և ստեղծագործական գործունեություն
--------------------------------------

Վիլհելմ Լեմբրուկը ծնվել է հանքագործի ընտանիքում։ Ավարտել է Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1910 թվականին Փարիզյան սալոնում ներկայացված «Կանգուն կնոջ կերպար» քանդակը հեղինակին միջազգային ճանաչում է բերել։ Նրա այս աշխատանքում զգացվում է քանդակագործության հնագույն վարպետների ավանդույթների ազդեցությունը։ Մարմինի ազատ, կենսունակ կառուցվածքն ավարտուն ուրվագծերով և ծավալով, կատարյալ և համամասնական պլաստիկայով, իր քանդակները բարձրացնում են մշտնջենության աստիճանի, այն դասելով քանդակագործության ժամանակից դուրս գտնվող գլուխգործոցների շարքին։

Վիլհելմ Լեմբրուկի վրա գեղարվեստական զգալի ազդեցություն է ունեցել Արիստիդ Մայոլի և Ժորժ Միննեի ստեղծագործությունները, սակայն, արդեն 1911 թվականին վարպետը զարգացրել է իր անձնական ոճը։ Բրոնզե քանդակներում և բարձրաքանդակներում, Լեմբրուկը կերտել է հանքագործների՝ աշխատանքի և հանգստի ժամանակ։ Քանդակագործը, գեղարվեստական ներդաշնակության իր պատկերացումների մասին գրել է. *«Արվեստում ամեն ինչ ենթակա է չափման։ Չափը՝ չափով նշանակում է ամեն ինչ։ Չափելը կամ կազմվածքների համար համամասնությունները՝ որոշում են տպավորությունը, որոշում են գործողությունները, որոշում են քանդակի ուրվագիծը և մնացած ամեն ինչ։ Հետևաբար, լավ քանդակը պետք է ստեղծվի՝ ինչպես լավ կոմպոզիցիան, ինչպես նախագծված շենքը, որտեղ նույնպես յուրաքանչյուր մեծություն որոշվում է ողջամիտ չափով»*։

Այս կարծիքի հիման վրա ստեղծելով իր քանդակները, Վիլհելմ Լեմբրուկը հիմնականում կենտրոնացել է համամասնությունների դասական համակարգի վրա։ Էրնստ Բարլախի հետ միասին նա մշակել է 19-րդ դարի քանդակագործության լճացումից հետո Ադոլֆ Հիլդենբրանդի արտահայտած նոր քանդակագործական գաղափարները, որոնք նախևառաջ նախանշել են ոչ թե սյուժեի և արտաքին շքեղության խնդիրները, այլ պլաստիկ ձևը և նրա օրինաչափությունները։

Լեմբրուկն ապրել է Փարիզում մինչև 1914 թվականը, որտեղ ծանոթացել է գեղանկարչության նոր ուղղությունների հետ, ուսումնասիրել է Արիստիդ Մայոլի քանդակները։ Ինչպես և Մայոլը, պատկերել է մարդու կառուցվածքը, որի միջոցով տվել է իր զգացմունքների և մտքերի խորհրդանշական արտահայտությունը։ Բնորոշ են կանանց կազմվածքների երկարացրած համաչափությունները, պլաստիկ ձևերը գծագրվում են, ընդգծվում է արտահայտչականությունը, ուրվագծերի գծերի ռիթմը, ձգված ցամաքած մարմինը, որը հոգևոր ուժի կրողն է։ Պլաստիկ ձևերի սրված արտահայտվածությունը, անկյունայնությունը, սրածայրությունը կապվում է այդ ժամանակ Գերմանիայում մեծ տարածվածություն գտած էքսպրեսսիոնիզմի հետ։ Հատկանշական են նաև նկարչի ժառանգություն թողած նկարները և փորագրությունները։

1919 թվականին Լեմբրուկն ինքնասպանություն է գործել դերասանուհի Էլիզաբեթ Բերգների հանդեպ ունեցած զգացմունքների պատճառով։

Վիլհելմ Լեմբրուկի ստեղծագործությունները ցուցադրվում են Դույսբուրգի արվեստի թանգարանում, որը կրում է իր անունը և գտնվում է մի շենքում, որը կառուցել է իր որդին՝ Մանֆրեդ Լեմբրուկը, որն էլ ճանաչվել է թանգարանային ճարտարապետության վարպետ։

Պատկերասրահ
-----------

* Քուն (1907)Քուն (1907)
* Կանգուն կնոջ կերպար (1910)Կանգուն կնոջ կերպար (1910)
* Ծնկածը (1911)Ծնկածը (1911)
* Ծնկածը (բրոնզ)Ծնկածը (բրոնզ)
* Ֆրից ֆոն Ունրուի դիմաքանդակը (1918)Ֆրից ֆոն Ունրուի դիմաքանդակը (1918)
* Տուգենհատ վիլայի ինտերիերը Վիլհելմ Լեմբրուկի քանդակներով (առաջին պլան, ձախից)Տուգենհատ վիլայի ինտերիերը Վիլհելմ Լեմբրուկի քանդակներով (առաջին պլան, ձախից)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Wilhelm Lehmbruck (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Wilhelm Lehmbruck — 2006.
3. 1 2  Wilhelm Lehmbruck — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2 3 4 5 6  Лембрук Вильгельм // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
6. ↑
7. ↑  Bazin, Germain (1968). *The History of World Sculpture*. Lamplight Publishing. p. 428.
8. ↑  Barcelona Pavilion. Mies van der Rohe & Kolbe - Architecture and Sculpture Արխիվացված 2012-05-15 Wayback Machine Jovis Publishing, Berlin.
9. ↑  «Lehmbruck Museum: Das Museum».

Գրականություն
-------------

* «Enzyklopädie des Wissens», Bd.6, Köln 1990
* «Ausgaben von der Heydt Museum Wuppertal.Skulpturen I» o.J.
* August Hoff. *Wilhelm Lehmbruck*, Berlin: Klinkhardt & Biermann, 1933 (German).
* Werner Hofmann, *Wilhelm Lehmbruck.* London: Zwemmer 1958
* August Hoff, *Wilhelm Lehmbruck: life and work.* New York: Praeger 1969
* Reinhold Heller (ed.), *The art of Wilhelm Lehmbruck,* Washington, National Gallery of Art, 1972
* Marion Bornscheuer; Raimund Stecker (eds.); *Kneeling woman 100 years. Wilhelm Lehmbruck with Matisse, Brancusi, Debussy, Archipenko, Rodin, Nijinsky in Paris 1911.* Lehmbruck Museum Duisburg. Cologne: DuMont Buchverlag, 2011, 978-3-83219-427-7
* Hans-Peter Wipplinger (ed.); *Wilhelm Lehmbruck. Retrospektive/Retrospective.* Leopold Museum Vienna, Cologne: Walther König 2016, 978-3-86335-902-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դույսբուրգի արվեստի թանգարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիլհելմ Լեմբրուկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1591365 · BNF: 14967588t, 11939441b · GND: 118571117 · ISNI: 0000000081117729 · LCCN: n85094151 · LNB: 000190798 · NKC: xx0059257 · NLA: 35298705 · NTA: 068649460 · NUKAT: n2003023632 · LIBRIS: 351462 · SUDOC: 027328333 · VIAF: 32269139 · ULAN: 500019056 · WorldCat VIAF: 32269139 |

 |

 |