18-րդ դարում Սենթ Լյուսիայի դեմ անընդհատ կռվել են բրիտանացիները և ֆրանսիացիները: Այս նկարը պատկերում է Սենթ Լյուսիայի ճակատամարտը, 1778 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, երբ 12 ֆրանսիական նավերը ծովակալ դ'Էստենի գլխավորությամբ (ձախից) հարձակվեցին բրիտանական յոթ նավերի վրա (աջից): Հրամանատարն էր ծովակալ Բարինգթոնը:
Մինչև 16-րդ դարի սկզբի եվրոպական շփումները Սենթ Լյուսիան բնակեցված էր Կարիբյան ավազանի արավակ և կալինագո ժողովուրդներով։ Այն գաղութացվել է բրիտանացիների և ֆրանսիացիների կողմից 17-րդ դարում և մինչև 1814 թվականը եղել է մի քանի սեփականության փոփոխությունների առարկա։ 1814 թվականին Ֆրանսիան այն վերջնականորեն զիջել է բրիտանացիներին։ 1958 թվականին Սենթ Լյուսիան միացել է կարճատև կիսաինքնավար Արևմտյան Հնդկաստանի ֆեդերացիային։ Սենթ Լյուսիան 1967-1979 թվականներին Միացյալ Թագավորության ասոցիացված նահանգն է եղել, այնուհետև 1979 թվականի փետրվարի 22-ին ձեռք է բերել լիարժեք անկախություն։

Նախագաղութային շրջան
--------------------

Սենթ Լյուսիայում առաջին անգամ բնակություն են հաստատել ցիբոնեյները, մ.թ.ա. 1000-ից մինչև 500 թվականներին, սակայն կղզում նրանց ներկայության մասին շատ ապացույցներ չկան։ Առաջին ապացուցված բնակիչները եղել են խաղաղ արավակները, որոնք ենթադրվում է, որ եկել են Հարավային Ամերիկայի հյուսիսից մոտ 200-400 թվականներին, քանի որ կղզում կան բազմաթիվ հնագիտական վայրեր, որտեղ հայտնաբերվել են արավակների լավ զարգացած խեցեղենի նմուշներ։ Կան ապացույցներ, որոնք ցույց են տալիս, որ այս առաջին բնակիչները կղզին անվանել են *Իուանալաո*, որը նշանակում է «Իգուանաների երկիր»՝ կղզում իգուանաների մեծ քանակի պատճառով։

Ավելի ագրեսիվ կարիբները ժամանել են մոտ 800 թվականին և իրենց տիրապետության տակ վերցրել արավակներին՝ սպանելով տղամարդկանց, իսկ կանաց ձուլելով իրենց հասարակությանը։ Նրանք կղզին անվանել են *Հևանարաու*, իսկ ավելի ուշ *՝ Հևանորրա* (Ioüanalao, կամ «այնտեղ, որտեղ իգուանաները հանդիպում են»)։ Այստեղից է առաջացել Վիե Ֆորտի Hewanorra միջազգային օդանավակայանի անվանումը։ Կարիբներն ունեին բազմազան հասարակություն՝ ժառանգական թագավորներով և շամաններով։ Նրանց պատերազմական նավակներում կարող էր տեղավորվել ավելի քան 100 մարդ և դրանք բավարար արագ էին առագաստանավ բռնելու համար։ Հետագայում դրանց վախեցրին ներխուժած եվրոպացիները՝ մարտերում իրենց դաժանության պատճառով։

16-րդ դար
---------

Քրիստոֆեր Կոլումբոսը, հավանաբար, տեսել է կղզին 1502 թվականին՝ իր չորրորդ ճանապարհորդության ժամանակ, քանի որ նա իջել է Մարտինիկայում, սակայն Կոլումբոսը իր մատյանում կղզու մասին ոչինչ չի նշել։ Խուան դե լա Կոսան նշել է կղզին 1500 թվականի իր քարտեզի վրա՝ այն անվանելով *Էլ Ֆալկոն*, և մեկ այլ կղզի դեպի հարավ *՝ Լաս Ագուջաս*։ 1511 թվականի իսպանական Սեդուլայում կղզին նշվում է իսպանական տիրույթում, իսկ Վատիկանում 1502 թվականին ստեղծված գլոբուսը ցույց է տալիս կղզին որպես *Սանտա Լյուսիա*։ 1529 թվականի իսպանական քարտեզը ցույց է տալիս *Ս. Լուզիա* :13–14

1550-ականների վերջերին ֆրանսիացի ծովահեն Ֆրանսուա լե Կլերը (հայտնի է որպես *Ջամբե դե Բուա* ՝ իր փայտե ոտքի պատճառով) ճամբար է հիմնել Pigeon Island-ում, որտեղից հարձակվել է անցնող իսպանական նավերի վրա։ :21

17-րդ դար
---------

Իսպանական նավեր և Կարիբյան նավակներ Սենթ Լյուսիայում, 17-րդ դարի սկիզբ:
1605 թվականին *Օլիֆ Բլոսոմ* անունով անգլիական նավը պայթեցվել է դեպի Գայանա գնալիս, և 67 գաղութարարները բնակություն են հաստատել Սենթ Լյուսիայում՝ կարիբների ղեկավար Էնթոնիի կողմից ընդունվելուց հետո։ 1605 թվականի սեպտեմբերի 26-ին կարիբի պետ Աուգրաումարտի շարունակական հարձակումներից հետո միայն 19-ը ողջ մնաց, այդ պատճառով էլ նրանք փախան կղզուց։ :16–211626 թվականին Compagnie de Saint-Christophe-ը կանոնադրվեց կարդինալ Ռիշելյոյի Ֆրանսիայի Լյուդովիկոս XIII- ի գլխավոր նախարարի կողմից, որ Փոքր Անտիլյան կղզիները գաղութացվի տասնմեկերորդ և տասնութերորդ զուգահեռների միջև։ Հաջորդ տարի Անգլիայի Չարլզ I-ի կողմից թագավորական արտոնագիր տրվեց Ջեյմս Հեյին՝ Կարլայլի 1-ին կոմսին ՝ իրավունք տալով Կարիբյան կղզիներին, որոնք գտնվում են հյուսիսային լայնության 10° և 20° միջև, և ստեղծելով մրցակցային պահանջ։ 1635 թվականին Compagnie de Saint-Christophe-ը վերակազմավորվեց Compagnie des Îles de l'Amérique-ի նոր արտոնագրով, որը ընկերությանը տվեց նախկին ընկերության բոլոր գույքն ու վարչակազմը և իրավունք՝ շարունակելու գաղութացնել հարևան դատարկ կղզիները։

Անգլիական փաստաթղթերում ասվում է, որ Բերմուդյան գաղութարարները բնակություն են հաստատել կղզում 1635 թվականին, մինչդեռ Պիեռ Բելեն դ'Էսնամբուկի կողմից արտոնագրային հայցերի կարգավորման ֆրանսիական նամակում նշվում է 1635 թվականի մարտի 8-ը։ Պիեռ Բելեն դ'Էսնամբուկին հաջորդել է նրա եղբորորդին՝ Ժակ Դիել դյու Պարկետը։ Թոմաս Ուորները կապիտան Ջուդլիին ուղարկեց 300-400 անգլիացիների հետ՝ Պրասլին ծովածոցում բնակություն հաստատելու, սակայն կարճ ժամանակ անց նրանց վրա հարձակվել են կարիբները։ Մի քանի մնացած գաղութարարներ փախել են 1640 թվականի հոկտեմբերի 12-ին:22–27: 1642 թվականին Լյուդովիկոս XIII-ը քսան տարով երկարաձգել է Compagnie des Îles de l'Amérique-ի կանոնադրությունը։ Հաջորդ տարի, Դյու Պարկետը, ով դարձել էր Մարտինիկայի նահանգապետը, նշել է, որ բրիտանացիները լքել են Սենթ Լյուսիան, և նա սկսել է պլաններ մշակել բնակավայրի համար :

1650 թվականի հունիսին նա ուղարկել է Լուի դը Կերենգոանին, Սյոր դը Ռուսելանին և 40 ֆրանսիացիների՝ ամրոց հիմնելու Ռիվիեր դյու Կարենաժի գետաբերանում՝ ներկայիս Կաստրիսի մոտ։ Քանի որ ընկերությունը կանգնած է եղել սնանկացման առաջ, Դյու Պարկետը նավարկել է Ֆրանսիա 1650 թվականի սեպտեմբերին և գնել Գրենադայի, Գրենադինների, Մարտինիկայի և Սենթ Լյուսիանի անհատ ձեռնարկատիրությունը 41,500 ₣-ով։ Ֆրանսիացիները հետ են մղել անգլիական ներխուժման փորձը 1659 թվականին, բայց 1654 թվականին հոլանդացիներին թույլ են տվել կառուցել ռեդաբտ Վիե Ֆորտ Բեյի մոտ։ 1663 թվականի ապրիլի 6-ին կարիբները Սենթ Լյուսիան վաճառել են Ֆրենսիս Ուիլոբիին՝ Պարհամի 5-րդ բարոն Ուիլոբին, Կարիբյան ավազանի անգլիական նահանգապետը։ Նա կղզի է ներխուժել 1100 անգլիացիների և 600 ամերիկացիների հետ, 5 ռազմանավերով և 17 պիրոգաներով` ստիպելով 14 ֆրանսիացի պաշտպաններին փախչել։ Այդ ժամանակ անգլիական գաղութում հիվանդություն է տարածվել։ Ֆրանսիացիները կրկին տիրացել են, բայց անգլիացիները վերադարձել են 1664 թվականի հունիսին և պահպանել իրենց տիրապետությունը մինչև 1665 թվականի հոկտեմբերի 20-ը, երբ դիվանագիտությամբ կղզի են վերադարձել ֆրանսիացիները։ Անգլիացիները կրկին ներխուժել են 1665 թվականին, բայց հիվանդությունը, սովը և կարիբները ստիպել են նրանց փախչել 1666 թվականի հունվարին։ Բրեդայի պայմանագիրը (1667) կղզու վերահսկողությունը վերադարձրել է ֆրանսիացիներին։ Անգլիացիներն արշավել են կղզի 1686 թվականին, բայց 1687 թվականի պայմանագրով և 1697 թվականի Ռիսվիկի պայմանագրով հրաժարվել են բոլոր պահանջներից :22–27:

18-րդ դար
---------

Քաղաքական հսկողություն 1674 - 1814 թվականներին| Ամսաթիվ | Երկիր |
| --- | --- |
| 1674 | Ֆրանսիական թագի գաղութ |
| 1723 | Չեզոք տարածք (համաձայնեցվել է Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի հետ) |
| 1743 | Ֆրանսիական գաղութ (Sainte Lucie) |
| 1748 | Չեզոք տարածք (դե յուրե համաձայնեցվել է Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի հետ) |
| 1756 | Ֆրանսիական գաղութ (Sainte Lucie) |
| 1762 | Բրիտանական օկուպացիա |
| 1763 | Վերականգնվել է Ֆրանսիա |
| 1778 | Բրիտանական օկուպացիա |
| 1783 | Վերականգնվել է Ֆրանսիա |
| 1796 | Բրիտանական օկուպացիա |
| 1802 | Վերականգնվել է Ֆրանսիա |
| 1803 | Բրիտանական օկուպացիա |
| 1814 | Բրիտանական տիրապետությունը հաստատվել է |

Ե՛վ բրիտանացիները՝ իրենց կենտրոնակայանը Բարբադոսում, և՛ ֆրանսիացիները, որոնք կենտրոնացել էին Մարտինիկայում, գրավիչ համարել են Սենթ Լյուսիան այն բանից հետո, երբ 1763 թվականին զարգացել է ստրուկների վրա հիմնված շաքարի արդյունաբերությունը, և 18-րդ դարում կղզին փոխել է կարգավիճակը և տասնյակ անգամ հայտարարվել չեզոք տարածք։ Չնայած դրան ֆրանսիական բնակավայրերը մնացել են, և կղզին դե ֆակտո ֆրանսիական գաղութ է եղել մինչև 18-րդ դարը։

1722 թվականին Մեծ Բրիտանիայի Ջորջ I-ը և՛ Սենթ Լյուսիան և՛ Սենթ Վինսենթը շնորհել է Մոնտագուի 2-րդ դուքս Ջոն Մոնտագուին։ Նա իր հերթին փոխնահանգապետ է նշանակել Նաթանիել Ուրինգին, ով առևտրական ծովային կապիտան և արկածախնդիր մարդ է եղել։ Ուրինգը յոթ նավերից բաղկացած խմբով գնացել է կղզիներ և բնակություն հաստատել Փիթ Քարենաժում։ Չկարողանալով բավարար աջակցություն ստանալ բրիտանական ռազմանավերից՝ նա և նոր գաղութարարներն արագ փախել են ֆրանսիացիներից։

1730 թվականի մարդահամարը ցույց է տվել կղզու 463 բնակիչների, որոնց թվում ընդամենը 125 սպիտակամորթներ, 37 կարիբներ, 175 ստրուկներ և 126 ազատ սևամորթներ կամ խառը ռասայից։ Ֆրանսիացիները տիրել են կղզուն 1744 թվականին, իսկ 1745 թվականին կղզին ուներ 3455 բնակչություն, այդ թվում՝ 2573 ստրուկ :31,36:

Յոթնամյա պատերազմի ժամանակ Բրիտանիան 1762 թվականին գրավել է Սենթ Լյուսիան, սակայն 1763 թվականի փետրվարի 10-ին Փարիզի պայմանագրով կղզին վերադարձվել է։ Բրիտանիան կրկին օկուպացրել է կղզին 1778 թվականին՝ Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմի ժամանակ, Կուլ դե Սակի Մեծ ճակատամարտից հետո։ Բրիտանացի ծովակալ Ջորջ Ռոդնին 1779-1782 թվականներին կառուցել է Ռոդնի ֆորտը :36,47–50:

Մինչև 1779 թվականը կղզու բնակչությունն ավելացել է մինչև 19230 մարդ, որոնց թվում 16003 ստրուկներն էին, որոնք աշխատում էին շաքարի 44 պլանտացիաներում։ Այնուամենայնիվ, 1780 թվականի Մեծ փոթորիկից սպանվել է մոտ 800 մարդ։ Այդ ընթացքում կղզին վերադարձվել է Ֆրանսիայի տիրապետության տակ 1784 թվականին՝ Փարիզի խաղաղության (1783) պայմանագրով, 300 պլանտացիա այդ ժամանակ լքվել էր, կղզու վրա մնացել էր մի քանի հազար մարոններ :40,49–50:

1758 թվականի Սենթ Լյուսիայի քարտեզը
1791 թվականի հունվարին՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ, Ազգային ժողովը չորս *կոմիսարներ* է ուղարկել Սենթ Լյուսիա՝ հեղափոխության փիլիսոփայությունը տարածելու համար։ Օգոստոսին ստրուկները սկսել են լքել իրենց կալվածքները, իսկ նահանգապետ դե Գիմատը փախել։ 1792 թվականի դեկտեմբերին լեյտենանտ Ժան-Բատիստ Ռայմոնդ դե Լակրոսը ժամանել է հեղափոխական բրոշյուրներով, և աղքատ սպիտակամորթներն ու ազատ գունավոր մարդիկ սկսել են կոչել իրենց հայրենասերներ։ 1793 թվականի փետրվարի 1-ին Ֆրանսիան պատերազմ է հայտարարել Անգլիային և Հոլանդիային, և գեներալ Նիկոլա Քսավյե դե Ռիկարը ստանձնել է նահանգապետի պաշտոնը։ Ազգային կոնվենցիան վերացրել է ստրկությունը 1794 թվականի փետրվարի 4-ին, սակայն Սենթ Լյուսիան բրիտանական արշավանքի է ենթարկվել, որը գլխավորել է փոխծովակալ Ջոն Ջերվիսը 1794 թվականի ապրիլի 1-ին։ Մորն Ֆորչունը դարձել է *Ֆորտ Շառլոտ*։ Շուտով դիմադրության հայրենասեր բանակը՝ *L'Armee Francaise dans les Bois-ը*, սկսել է հակահարված տալ։ Այսպիսով սկսվել է **Առաջին բրիգադական պատերազմը**:60–65:

Կարճ ժամանակ անց բրիտանացիները ներխուժել են՝ ի պատասխան պլանտացիաների հարուստ սեփականատերերի մտահոգությունների, որոնք ցանկանում էին շարունակել շաքարի արտադրությունը։ 1795 թվականի փետրվարի 21-ին մի խումբ ապստամբներ՝ Վիկտոր Հյուգի գլխավորությամբ, ջախջախել են բրիտանական զորքերի գումարտակը։ Հաջորդ չորս ամիսների ընթացքում նոր ազատված ստրուկների խումբը, որը հայտնի էր որպես բրիգանդներ, կղզուց դուրս է մղել ոչ միայն բրիտանական բանակին, այլև բոլոր սպիտակամորթ ստրկատերերին (գունավոր ստրկատերերը մնացել են մենակ, ինչպես Հաիթիում։ Անգլիացիներն ի վերջո պարտվել են հունիսի 19-ին և փախել կղզուց։ Պլանտատոր ռոյալիստները փախել են նրանց հետ՝ թողնելով մնացած Սենտ Լյուսիացիներին վայելելու «l'Année de la Liberté»-ն՝ «ստրկությունից ազատության մեկ տարին…»: Ֆրանսիացի Գասպար Գոյրանը, որը Սենթ Լյուսիայի կոմիսարն էր, հետագայում դարձել է Սենթ Լյուսիայի նահանգապետ և հռչակե ստրկության վերացումը։ Գոյրանդը դատի է ենթարկել ազնվական պլանտատորներին։ Մի քանիսը գլխատվել են գիլիոտինով, որը զորքերի հետ բերվել է Սենտ Լյուսիա։ Ապա նա անցել է կղզու վերակազմակերպմանը։

Բրիտանացիները շարունակել են կղզին վերագրավելու հույսեր փայփայել, և 1796 թվականի ապրիլին սըր Ռալֆ Աբերքրոմբին իր զորքով գրավելու փորձ է արել։ Կաստրիսն այրվել է որպես հակամարտության մի մաս, և մոտավորապես մեկամսյա դաժան մարտերից հետո ֆրանսիացիները հանձնվել են Մորն Ֆորչունում մայիսի 25-ին։ Աբերքրոմբին գեներալ Մուրին նշանակել է Սենթ Լյուսիայի նահանգապետ` 5000 զինվորներով որոնք ավարտելու էին ամբողջ կղզին հնազանդեցնելու խնդիրը։

Բրիտանական Գեներալ Ջոն Մուրը նշանակվել է զինվորական կառավարիչ 1796 թվականի մայիսի 25-ին և մասնակցել **Երկրորդ բրիգանդական պատերազմին**։ Որոշ *բրիգանդներ* սկսել են հանձնվել 1797 թվականին, երբ խոստացել են, որ իրենց ստրկության չեն վերադարձնի։ Վերջնականապես ազատություն են ստացել և ռազմական գործողություններն ավարտվել են 1838 թվականին:74–86:

19-րդ դար
---------

1802 թվականի Ամիենի պայմանագիրը կղզին վերադարձրել է ֆրանսիական վերահսկողությանը, իսկ Նապոլեոն Բոնապարտը վերականգնել է ստրկությունը։ Բրիտանացիները վերադարձրել են կղզին 1803 թվականի հունիսին, երբ կոմոդոր Սամուել Հուդը հաղթել է ֆրանսիացի նահանգապետ գեներալ Անտուան Նոգեսին։ Կղզին պաշտոնապես անցել է Բրիտանիային 1814 թվականին:113:

Նաև 1838 թվականին Սենթ Լյուսիան ընդգրկվել է Բրիտանական Հողմակողմ կղզիների վարչակազմում, որի կենտրոնակայանը գտնվել է Բարբադոսում։ Դա տևել է մինչև 1885 թվականը, երբ մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Գրենադա։

20-րդ դարից մինչև 21-րդ դար
---------------------------

1953 թվականի նամականիշ՝ Եղիսաբեթ II թագուհու դիմանկարով
Կարիբյան ծովի ճակատամարտի ժամանակ գերմանական U-boat-ը հարձակվել և խորտակել է երկու բրիտանական նավ Կաստրիս նավահանգստում 1942 թվականի մարտի 9-ին:275:

Աճող ինքնակառավարումը նշանավորել է Սենթ Լյուսիայի 20-րդ դարի պատմությունը։ 1924 թվականի սահմանադրությունը կղզուն տվել է ներկայացուցչական կառավարման իր առաջին ձևը՝ նախկինում բոլոր առաջադրված օրենսդիր խորհրդում ընտրված անդամների փոքրամասնությամբ։ Չափահասների համընդհանուր ընտրական իրավունքը մտցվել է 1951 թվականին, և ընտրված անդամները դարձել են խորհրդի մեծամասնությունը։ Նախարարական կառավարությունը մտցվել է 1956 թվականին, իսկ 1958 թվականին Սենթ Լյուսիան միացել է Արևմտյան Հնդկաստանի կարճատև ֆեդերացիային, որը Միացյալ Թագավորության կիսաինքնավար կախվածությունն էր։

Երբ ֆեդերացիան փլուզվել է 1962 թվականին, Ճամայկայի դուրս գալուց հետո, կարճ ժամանակով փորձ է արվել ավելի փոքր ֆեդերացիա ստեղծել։ Միացյալ Թագավորության երկրորդ ձախողումից հետո հողմակողմ և հողմահակառակ կղզիները՝ Գրենադա, Սենթ Վինսենթ, Դոմինիկա, Անտիգուա, Սենթ Քիթս և Նևիս և Անգուիլա, և Սենթ Լյուսիան, մշակել են համագործակցության նոր ձև, որը կոչվել է ասոցացված պետականություն։

1957 թվականին բանանը գերազանցել է շաքարավազին՝ որպես արտահանման հիմնական բերք :303: Որպես Միացյալ Թագավորության ասոցիացված պետություն 1967-1979 թվականներին՝ Սենթ Լյուսիան ամբողջ պատասխանատվություն է ունեցել ներքին ինքնակառավարման հարցում, սակայն իր արտաքին գործերի և պաշտպանության պարտականությունները թողել է Միացյալ Թագավորությանը։ Այս միջանկյալ պայմանավորվածությունն ավարտվել է 1979 թվականի փետրվարի 22-ին, երբ Սենթ Լյուսիան ձեռք է բերել ամբողջական անկախություն։ Սենթ Լյուսիան սահմանադրական միապետություն է, որի թագավոր Չարլզ III-ը Ազգերի Համագործակցության ակտիվ անդամ է։ Կղզին շարունակում է համագործակցել իր հարևանների հետ Կարիբյան համայնքի և ընդհանուր շուկայի ( CARICOM ), Արևելյան Կարիբյան ընդհանուր շուկայի (ECCM) և Արևելյան Կարիբյան պետությունների կազմակերպության (OECS) միջոցով։

2016 թվականի հունիսին Միավորված աշխատավորական կուսակցությունը (UWP)՝ Ալեն Մայքլ Չաստանեթի գլխավորությամբ, ընդհանուր ընտրություններում շահել է 17 մանդատներից 11-ը՝ պաշտոնանկ անելով գործող վարչապետ Քենի Էնթոնիի Սենթ Լյուսիա Լեյբորիստական կուսակցությանը (SLP): Այնուամենայնիվ, Սենթ Լյուսիա Լեյբորիստական կուսակցությունը հաղթեց հաջորդ ընտրություններում 2021 թվականի հուլիսին, ինչը նշանակում է, որ նրա առաջնորդ Ֆիլիպ Ջ Պիեռը դարձավ Սենթ Լյուսիայի իններորդ վարչապետը անկախությունից ի վեր։

Տես նաև
-------

* Ամերիկայի բրիտանական գաղութացումը
* Ամերիկայի պատմություն
* Հյուսիսային Ամերիկայի պատմություն
* Կարիբյան ավազանի պատմություն
* Ամերիկայի իսպանական գաղութացումը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Saint Lucia History». *All about St Lucia*. Արխիվացված է օրիգինալից 2022-01-31-ին. Վերցված է 2024-01-25-ին.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21  Harmsen, Jolien; Ellis, Guy; Devaux, Robert (2014). *A History of St Lucia*. Vieux Fort: Lighthouse Road. էջ 10. ISBN 9789769534001.
3. ↑  Peytraud, Lucien Pierre (1897). *L'esclavage aux Antilles françaises avant 1789* [*Slavery in the French West Indies before 1789*] (French). Paris: Librairie Hachette. էջ 10. OCLC 503705838.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  Vérin, Pierre (1959). «Sainte-Lucie et ses derniers Caraïbes» [Saint Lucia and the Last Caribs]. *Les Cahiers d'Outre-Mer* (French). Bordeaux, France: Presses Universitaires de Bordeaux. **12** (48): 349–361. ISSN 0373-5834. OCLC 7794183847. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 13-ին.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. 1 2  «World Statesmen: Saint Lucia Chronology». Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 20-ին.
6. 1 2  Կաղապար:DNB
7. ↑  Crouse, 1940
8. 1 2  «Soufriere History». *Soufriere Foundation*. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 19-ին.
9. ↑  *They Called Us the Brigands. The Saga of St. Lucia's Freedom Fighters* by Robert J Devaux
10. ↑  Hubbard, Vincent (2002). *A History of St. Kitts*. Macmillan Caribbean. էջ 117. ISBN 9780333747605.
11. 1 2   `{{cite news}}`: Empty citation (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Crouse, Nellis M. (1940). *French Pioneers in the West Indies 1624-1664*. New York, New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-374-91937-5.
* Higgins, Chris (2001). *St. Lucia*. Montreal: Ulysses Travel Guides. ISBN 2-89464-396-9.
* Honychurch, Lennox (1995). *The Dominica Story: A History of the Island* (3rd ed.). London: Macmillan Publishers. ISBN 0-333-62776-8.
* Philpott, Don (1999). *St Lucia*. Derbyshire: Landmark Publishing Ltd. ISBN 1-901522-28-8.
* Roulet, Éric (2014). ««Mousquets, piques et canons…». La défense des Antilles françaises au temps de la Compagnie des îles (1626–1648) ['Muskets, Pikes and Cannons…': The Defense of the French Antilles in the Days of the Compagnie des Îles (1626–1648)]». In Plouviez, David (ed.). *Défense et colonies dans le mode atlantique: XVe-XXe siècle* [*The Atlantic Style of Defense and Colonies: XV-XX Centuries*] (French). Rennes, France: Presses Universitaires de Rennes. էջեր 201–217. ISBN 978-2-7535-6422-0.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
* Servant, Georges (1914). *Les compagnies de Saint-Christophe et des îles de l'Amérique (1626-1653)* [*The Companies of Saint-Christophe and the Islands of America (1626–1653)*] (French). Paris: Édouard Champion for the Société de l’Histoire des Colonies françaises. OCLC 461616576.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
* «History of Saint Lucia». Արխիվացված է օրիգինալից 2005 թ․ օգոստոսի 2-ին. Վերցված է 2005 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jedidiah Morse (1797). «St. Lucia». *The American Gazetteer*. Boston, Massachusetts: At the presses of S. Hall, and Thomas & Andrews. OL 23272543M.
* Website for the Permanent Mission of St. Lucia to the United Nations: *History of Saint Lucia*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սենթ Լյուսիայի պատմություն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |