Մեծ պատկերասրահ, Շյոնբրունի պալատ, Վիեննա
**Շյոնբրունի պալատ** (գերմ.՝ Schloß Schönbrunn), Ավստրիական կայսրության Հաբսբուրգների արքայատոհմի կայսրերի ամառային նստավայրը։ Գտնվում է Վիեննայում, Ավստրիա։ 1441 սենյակ ունեցող, բարոկկո ոճով պալատը համարվում է Ավստրիայի ամենակարևոր ճարտարապետական, մշակութային և պատմական հուշարձաններից մեկը։

1996 թվականի դեկտեմբերին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Ցանկում ընդգրկվել են պալատը և այգին իրենց բազմաթիվ շատրվաններով և արձաններով, ինչպես նաև 1752 թվականին կառուցված Շյոնբրունի կենդանաբանական այգին, որը համարվում է ամենահինը աշխարհում։

Պատմություն
-----------

Շյոնբրունի պալատը գլխավոր մուտքից
Շյոնբրունի պալատի այգու հաղթակամարը
1569 թվականին Սուրբ Հռոմի կայսր Մաքսիմիլիան II-ը Վենա գետի գետահովիտում, բլրի ստորոտին ձեռք է բերում ընդարձակ տարածք, որտեղ նախկին սեփականատերը 1548 թվականին կառուցել էր *Կատերբուրգ* (գերմ.՝ Katterburg) անվանումով առանձնատուն։ Տարածքի մեջ էր մտնում ջրաղացը, ախոռը և այգին։

Լեգենդի համաձայն Սրբազան Հռոմի կայսր Մատիասը 1612 թվականին, որսորդության ժամանակ, դեմ է առնում «հրաշալի աղբյուրներին» (գերմաներեն «schonnen Brunnen»), որից էլ առաջացել է պալատի այժմյան անվանումը։ Ջրհորը պահպանվել է մինչև այսօր և գտնվում է նույնանուն այգում՝ հավերժահարսի արձանի մոտ։

1683 թվականին ամրոցը մեծ վնասեր է կրել թուրքերի հարձակումներից։ Լեոպոլդ I կայսրը որոշում է վերակառուցել ավերված դղյակը և 1696 թվականին Ֆիշեր Ֆոն Էռլախը սկսել է շինարարությունը՝ ներշնչվելով Վերսալի պալատի ճարտարապետությունից։
Աշխատանքների մեծ մասը ավարտվել է 1713 թվականին սակայն չի հասցվել ավարտի։

### Շյոնբրունը Մարիա Թերեզայի ժամանակ

Շյոնբրունը Մարիա Թերեզայի ժամանակ
1728 թվականին Կառլ VI կայսրը ձեռք է բերում Շյոնբրունը, որն էլ հետագայում նվիրում է իր դուստր Մարիա Թերեզային, ապագա կայսրուհուն։ Դղյակի պատմության մեջ Մարիա Թերեզայի կառավարման տարիները վճռական են եղել։ Հայտնի է, որ Շյոնբրունը դարձնելով քաղաքական և պալատական կյանքի կենտրոն, նա հիանցել է դղյակով և այգիներով։

1742-ից 1743 թվականներին շինարարական աշխատանքները վերսկսվում են և շենքը վերակառուցվում է, արդյունքում պալատը ստանում է այժմյան տեսքը։ Կայսրուհու ցանկությամբ հյուսիսային մասում կառուցվում է թատրոնը, որի տոնական բացումը տեղի է ունենում 1747 թվականին։ Թատրոնում ելույթ ունեցած երգիչների և դերասանների թվում եղել են կայսրուհու երեխաները։ Ինքը՝ Մարիա Թերեզան, նույնպես ցույց է տվել երգչի իր տաղանդը։

1752 թվականին Մարիա Թերեզայի ամուսինը՝ Ֆրանց I կայսրը, պալատի հարակից տարածքում հիմնադրում է կենդանաբանական այգի, որը աշխարհում համարվում է ամենահինը։

Այգուց դեպի արևմուտք կայսրը գնում է հողատարածք, որտեղ տեղադրվում են ջերմոցներ, անընդհատ թարմացվելով Հնդկաստանից և Կաբո գաղութից բերված էկզոտիկ բույսերով։

Մարիա Թերեզայի մահից հետո պալատը օգտագործվել է միայն որպես կայսրերի ամառային նստավայր։

### XIX—XX դարեր

1805 և 1809 թվականներին պալատը զբաղեցնում է Նապոլեոնը։ Ֆրանսիացի կայսր‌ը տեղավորվում է Ֆրանց I-ի սենյակներում՝ պալատի արևելյան թևում։ Պալատի այդ նույն մասում էլ 1830 թվականին ծնվում է Ֆրանց Յոզեֆ I-ը։

Ամրոցի պատմության մեջ Ֆրանց Յոզեֆ I -ի 1848 թվականին գահ բարձրանալը նշանավորվում է նոր, ուշագրավ դարաշրջանով։ Կայսրը Շյոնբրունը
ընտրում է որպես իր հիմնական նստավայր և այնտեղ է անցկացնում իր կյանքի մեծ մասը։

Պալատում էական փոփոխություններ են կատարվում Ֆրանց Յոզեֆ I կասրի և Բավարիայի արքայադուստր Ելիզավետայի ամուսնության նախապատրաստական աշխատանքների ժամանակ։

1945 թվականին պալատի մի մասը ռմբակոծությունից վնասվում է։ Պատերազմից հետո բրիտանական հրամանատարությունը պալատը ընտրում է որպես իրենց շտաբ։

1992 թվականից Շյոնբրունը (բացառությամբ պալատական այգիների) հանձնվում է Schloß Schönbrunn Kultur- und BetriebsGmbH ընկերությանը։

Զբոսաշրջիկություն
-----------------

Հանրապետության հռչակումից հետո 1918 թվականին այգին ու պալատը բացվում են այցելուների առջև։

Ամեն տարի Շյոնբրունի պալատ և այգի են այցելում մինչև վեց միլիոն զբոսաշրջիկ։ Համարվում է Վիեննայի և Ավստրիայի տուրիստական կարևորագույն վայրերից մեկը։

Շյոնբրունի պալատի համայնապատկերը
Շյոնբրունի պալատ
Շյոնբրունի պալատի համայնապատկերը, ետնամասում Վիեննան է

Պատկերասրահ
-----------

* A garden pavilion, Kammergarten pavilion A garden pavilion, Kammergarten pavilion
* Cafe Gloriette SchönbrunnCafe Gloriette Schönbrunn
* The Roman Ruin.The *Roman Ruin*.
* View from Great Parterre towards Gloriette(app. towards South).View from *Great Parterre* towards *Gloriette*  
(app. towards South).
* View of the gardensView of the gardens
* View of the gardens in autumnView of the gardens in autumn
* Orangery, in NE part of the gardens.Orangery, in NE part of the gardens.
* ColumbaryColumbary
* Palm pavilion in W part of the gardens.Palm pavilion in W part of the gardens.
* The Palm house, Schönbrunn Palace.The Palm house, Schönbrunn Palace.
* Sundial HouseSundial House
* Privy garden in Schönbrunn, winter picturePrivy garden in Schönbrunn, winter picture

Գրականություն
-------------

* Schloß Schönbrunn. Wien, 2014. E. Ibi. Kultur und Betriebsges m.b.H.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Official Schönbrunn (English) website
* Useful information about Schönbrunn
* Everycastle.com: Schönbrunn History and Pictures
* Schönbrunn Gigapixel Panorama (12,000 Megapixel)
* Surfvienna.net: 360° Panoramas
* Wien.info: Schönbrunn Palace—"Empress Sisi’s former summer residence"
* *Schönbrunn Palace: My Way of Telling History* Արխիվացված 2005-10-21 Wayback Machine (.pdf format)
* View on Google Maps Արխիվացված 2009-09-23 Wayback Machine—includes a short video
* Official Vienna city map: Schönbrunn—a far better aerial view, zoomable up to <1m resolution.  
\*Click "Orthophoto" and "Draw new map", then zoom in [there seems to be no direct link]
* Дворец Шёнбрунн в Советской исторической энциклопедии

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Official website
2. ↑  Schloß Schönbrunn. Wien, 2014. E. Ibi. Kultur und Betriebsges.m.b.H
3. 1 2  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.
4. ↑  «The Park under Maria Theresa». *Schloß Schönbrunn*. Schloß Schönbrunn. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
5. ↑  «Who owns the palace?». *Schloß Schönbrunn*. Schloß Schönbrunn. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
6. ↑  Schönbrunn ist Wiens beliebteste Sehenswürdigkeit. Die Presse, August 4, 2010. Retrieved 2010-08-15.
7. ↑  Vienna visitor statistics

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շյոնբրուն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX1115649 · GND: 4117646-7 · LCCN: sh86004962 · NKC: pna2006331925 · VIAF: 4345156012409549700007 · WorldCat VIAF: 4345156012409549700007 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Վիեննայի տեսարժան վայրեր |
| --- |
|  |
| Քաղաք | Ներքին քաղաք • Ռինգշտրասե • Գրաբեն  • Կոլմարկտ • Քերնտներշտրասե • Շտեֆանսպլաց • Կարլսպլաց • Ամ-Հոֆ |
|  |
| Պալատներ և կալվածքներ | Բելվեդեր • Շյոնբրուն • Հոֆբուրգ • Լիխտենշտայնների պալատ |
|  |
| Հասարակական շինություններ | Հունդերտվասերի տուն • Դանուբյան աշտարակ • Վիեննայի պետական օպերա • Կուրսալոն |
|  |
| Թանգարաններ և հուշարձաններ | Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա • Ալբերտինա պատկերասրահ • Բելվեդեր պատկերասրահ • Լեոպոլդ թանգարան • Բնագիտության պատմության թանգարան • Արվեստի պատմության թանգարան • Վիեննայի ռազմապատմական թանգարան • Զիգմունդ Ֆրոյդի թանգարան • Մոցարտի տուն |
|  |
| Վանքեր և տաճարներ | Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճար • Կապուցիներկիրխե • Կարլսկիրխե • Վոթիվկիրխե |
|  |
| Զբոսայգիներ, այգիներ | Վիեննայի համալսարանի բուսաբանական այգի • Պրատեր • Շյոնբրունի կենդանաբանական այգի • Դոնաուինզել |

 |