**Հակոբ Շահամիրի Շահամիրյան** (1745, Չեննայ, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - 1774, Մալակկա, Մալայզիա), հայ իրավագետ, առևտրական։

Հայրը քաղաքական, առևտրական իրավական, հայ ազգային-ազատագրական շարժման նշանավոր գործիչ Շահամիր Շահամիրյանն էր։ Շահամիրյանները սերում են ջուղայեցի վաճառականներ Սուլթանում տոհմից։ Հետագայում տեղափոխվելով Հնդկաստան՝ Մադրաս քաղաք, առևտրական խոշոր գործունեությունից զատ զբաղվել են հայ կրթական, մշակութային և ազգային-ազատագրական գործունեությամբ։ Հակոբ Շահամիրյանը, ստանալով հիմնարար կրթություն, հոր հանձնարարությամբ շարադրում է Մադրասի հայերի ինքնավարության կանոնադրությունը։ Հակոբ Շահամիրյանը 18-րդ դարի հայ, նաև համաշխարհային իրավական մտքի հանճարներից էր։ Ընդամենը 27-28 տարեկանում, գրում է աշխարհում առաջին իրավաբանական փաստաթուղթը՝ «Որոգայթ փառացը», որը ժամանակի իրավական գործերի գագաթներից մեկն է հանդիսանում։ Կա կարծիք, որ գրքի հեղինակն ինքը՝ Հակոբ Շահամիրյանն է։ Սակայն գրքի համահեղինակն է նաև հայրը՝ Շահամիր Շահամիրյանը։ Այդ է փաստում գրքի տիտղոսաթերթին առկա հրատարակության թվականը։ Գիրքն ամբողջությամբ լույս է տեսել միայն 1788-1789 թթ. երբ Հակոբ Շահամիրյանն արդեն մահացել էր (1774 թվականին)։ Գրքի ստեղծմանն իրենց ներդրումն են ունեցել նաև Հ. Էմինը և Մ. Բաղրամյանը։ Այսպիսով, «Որոգայթ փառացը» հանդիսանում է Շ. Շահամիրյանի նախաձեռնությամբ Մադրասում գործող խմբակի հրատարակությունը, որի իսկական հեղինակը Շ. Շահամիրյանն է, որն էլ վաղամեռիկ որդու հիշատակն անմահացնելու համար գիրքն ամբողջովին վերագրել է որդուն։

Լինելով ժամանակի իրավական խոշոր փաստաթուղթ, անվանյալ սահմանադրություն՝ նրանից օգտվել են աշխարհի շատ երկրներ։ Հայ տաղանդավոր իրավաբան Հակոբ Շահամիրյանը դեռևս ԱՄՆ-ի սահմանադրության ընդունումից տասնչորս տարի առաջ՝ 1787 թվականին, տվել է դրա փայլուն օրինակը։ Աշխարհում կազմված առաջին սահմանադրությունը Շահամիրյանները նախատեսել էին ապագայում ստեղծվող հայկական անկախ պետության համար։ Այն իր էությամբ ավելի շուտ սահմանադրության նախագիծ էր, որը մասնակիորեն գործածվել է Մադրասի հայ համայնքում։

Հակոբ Շահամիրյանը մահացել է երիտասարդ տարիքում՝ 1774 թվականին և թաղվել Մալայզիայի Մալակա թերակղզում եղած իր ընդարձակ կալվածքներից մեկում։ Հետագայում նրա աճյունը տեղափոխվում է Մալաքա քաղաք և հողին հանձնվում Անգլիկանների Քրայստ Չորչ եկեղեցու ներսում։ Այստեղ, նրա տապանաքարի վրա գրված է. «Ողջույն ընդ քեզ դամբարանիս տառն ընթերցող, տուր ինձ լուրն ազատութեան ազգին իմոյ, որ եմ տենչող...»: Մեծ հայրենասերը մահվանից հետո էլ ցանկանում է իմանալ իր ազգի՝ հայերի ազատության և անկախության լուրը, որի համար նա գրել է օրենքների օրենքը՝ Սահմանադրությունը։ 
1998 թվականի Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայում կազմակերպվել էր գիտաժողով նվիրված Հայոց առաջին սահմանադրության՝ «Որոգայթ փառացի» 225-ամյակին։

Գրականություն
-------------

* Սերգեյ Ավագյան, Հայ իրավաբաններ. VII-XXI դդ. (Զանգակ-97), Երևան, 2005 — 236 էջ. — 200 հատ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գիրք անուանեալ Որոգայթ փառաց վասն կալանաւորելոյ ամենայն գործ անկարգութեան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայ իրավունք |
| --- |
|  |
| Հայ իրավունքի պատմությունն և ներկան | 
* Ուրարտական իրավունք
* Կիլիկիյան Հայաստանի իրավունք
* Մեծ Հայքի իրավունք
* Ավատատիրական Հայաստանի իրավունք
* Հայաստանի Հանրապետության իրավունք

 |   |
|  |
| Ճյուղեր | 
* Քաղաքացիական
* Քաղաքացիական դատավարություն
* Քրեական
* Քրեական դատավարություն
* Քրեակատարողական
* Հողային
* Սահմանադրական
* Աշխատանքային
* Վարչական

 |
|  |
| Հուշարձաններ | 
* Լվովի հայերի կանոնադրություն
* Աստրախանի հայերի դատաստանագիրք
* Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք
* Որոգայթ փառաց
* Ներսես Լամբրոնացու օրենքներ
* Կանոնագիրք Հայոց

 |
|  |
| Անձինք | 
* Ներսես Լամբրոնացի
* Մխիթար Գոշ
* Հովհաննես Գ Օձնեցի
* Դավիթ Ալավկաորդի
* Իգնացի Գժեգոժ
* Կոստանդին Արմենոպուլոս
* Յուրի Ղամբարյան
* Շահամիր Շահամիրյան
* Հակոբ Շահամիրյան

 |
|  |
| Կապված | Հայաստանի Սահմանադրություն |
|  |
| Պորտալ:Իրավունք |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Մադրասի խմբակ |
| --- |
|  |
| Անդամներ | Շահամիր Շահամիրյան • Մովսես Բաղրամյան • Հովսեփ Էմին  • Հակոբ Շահամիրյան |
|  |
| Աշխատություններ | Որոգայթ փառաց • Նոր տետրակ որ կոչի հորդորակ • Նշավակ |
|  |
| Կապված | Հայերը Հնդկաստանում |
|  |
| **Category Կատեգորիա** |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 13463 · BNF: 17826746m · GND: 1166274853 · ISNI: 0000000476937828 · LCCN: n00050167 · SUDOC: 232657904 · VIAF: 75084118 · WorldCat VIAF: 75084118 |

 |

 |