recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էդիթ Քլիվզ Բառի** (անգլ.՝ Edith Cleaves Barry, 1884, Բոստոն, ԱՄՆ - 1960), Բոստոնում ծնված ամերիկացի քանդակագործ, նկարիչ, նկարազարդող և դիզայներ։ Արվեստ ուսումնասիրել է Նյու Յորքի ուսանող նկարիչների լիգայում Ֆրենկ Դյումոնդի և Ռիչարդ Է. Միլլերի հետ։ Մեն նահանգի Քենեբանկ քաղաքում հիմնադրել և 1936-1945 թվականներին աշխատել է որպես Բրիք Սթոր թանգարանի տնօրեն։

1939 թվականին, Մեծ ճգնաժամի տարիներին, ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության գեղանկարչության և քանդակագործության բաժնից հանձնարարություն է ստացել նկարել *The Arrival of the First Letter – Kennebunk Post Office from Falmouth – June 14, 1775* փոստային բաժանմունքի որմնանկարն իր հայրենի Քենենբանկ քաղաքում։

Վաղ կյանք
---------

Ծնվել է 1884 թվականի մարտի 10-ին Մասաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում Չառլզ Դամեր Բառիի և Իդա Մորտոն (Թոմփսոն) Բառիի ընտանիքում։ Հայրը Henry W. Peabody & Co. ընկերության ներմուծման / արտահանման գործակալ էր նախ Բոստոնում, ապա՝ Նյու Յորքում։ Հասակ է առել Նյու Ջերսի նահանգի Մոնտկլար քաղաքում։ Նրա երկու ծնողներն էլ կապ են ունեցել Մեն նահանգի Քենեբանկ քաղաքի հետ և ունեցել ընտանեկան տուն այդ քաղաքի պատմական շրջանի Ամառային փողոցում։

Էդիթը նախապատրաստական դպրոց է հաճախել Ռոդ Այլենդ նահանգի Պրովիդենս քաղաքի Միսս Ուիլերի դպրոցում (այժմյան Ուիլերի դպրոց) և ավարտել 1904 թվականին։

1906 թվականից ամեն տարի ճանապարհորդել է Եվրոպա և զբաղվել իր արվեստով այնպիսի վայրերում, ինչպիսին է Ժիվերնին Ֆրանսիայում, Հռոմն Իտալիայում, Ավստրիան, Իսպանիան և Լոնդոնը։ Նա սովորել է Ֆրանսիայում բնակվող ամերիկացի նկարիչներ Ֆրեդերիկ Ֆրիզեկեի և Ֆրեդերիկ Մակմոնիսի մոտ։ Նրա եվրոպական ճանապարհորդությունների և արվեստի ուսուցման մասին գրառումներն ընդգրկված են Բրիք Սթոր թանգարանի արխիվներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Opitz, Glenn B, Editor, *Mantle Fielding's Dictionary of American Painters, Sculptors & Engravers*, Apollo Book, Poughkeepsie NY, 1986
2. ↑  McGlauflin, ed. *Who’s Who in American Art 1938–1939* vol.2, The American Federation of Arts,Washington D.C. 1937
3. ↑  Petteys, Chris, *Dictionary of Women Artists: An international dictionary of women ratites born before 1900*, G.K. Hall & Co. Boston, 1985
4. ↑  Falk, Peter Hastings, *Who Was Who in American Art*, Sound View Press, Madison Connecticut, 1985
5. ↑  Marling, Karal A. (1982). *Wall-to-Wall America : A Cultural History of Post Office Murals in the Great Depression* (First ed.). University of Minnesota Press. էջեր 272 to 276. ISBN 0816611165.
6. ↑  «Our History». *www.hwpeabody.com*. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 18-ին.
7. ↑  «Collections | Learn More | Brick Store Museum» (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Edith Cleaves Barry on artnet

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n95024993 · VIAF: 36158964 · ULAN: 500042578 · WorldCat VIAF: 36158964 |

 |
**Թավշե արջուկ**, 20-րդ դարի և 21-րդ դարասկզբի ամենասիրված ու տարածված խաղալիքներից է փափուկ նյութից խաղալիք արջուկը։ Արևմտյան Եվրոպայում ու Ամերիկայում այն հայտնի է հիմնականում «Թեդդի» անունով (անգլ.՝ teddy bear, գերմ.՝ Teddybär)՝ ավանդաբար նույնականացնելով ԱՄՆ նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտի հետ։

Ժամանակակից թավշե արջուկներ

Պատմություն
-----------

1902 թվականի Կ. Բերիմենի ծաղրանկարը «Վաշինգտոն Պոստ» լրագրում
1902 թվականին ԱՄՆ նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը որսի ժամանակ խնայեց ծառին կապված ամերիկական սև արջին, որին ուժասպառ էին արել որսաշները։ Ռուզվելտին հրավիրել են կրակել որսի վրա։ Նա հրաժարվեց կրակել՝ մեկնաբանելով, որ դա «ոչ սպորտային է», բայց հրամայեց կրակել արջի վրա, որպեսզի դադարեցվեն նրա տառապանքները։ Պատմությունը լուսաբանվեց լրագրային ծաղրանկարներում, բայց ժամանակի ընթացքում հարմարեցվեց, և արջը վերածվեց արջուկի։

Ռուսերենում հաստատվել է «Թավշե արջուկ» անունը, թեև հիմա ոչ բոլոր խաղալիք արջերն են պատրաստվում թավիշից։ 20-րդ դարի սկզբի ⟨մինչև երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արտադրության⟩ տարբեր եվրոպական և ամերիկյան ընկերությունների արջուկները հավաքածուների տարածված նմուշներ են։ Մի անգամ փոքրացված չափսերով արջուկի ծաղրանկարներից մեկը տեսավ Մորիս Միչտենի՝ Ռուսաստանից արտագաղթած կինը ⟨իսկական անունը՝ Միխայիլ Միշիմ⟩:

Մյուս վարկածի համաձայն՝ առաջին արջուկը պատրաստել է Մարգարիտա Ստայֆը՝ իր զարմիկ Ռիչարդի մտահղացմամբ, որը 1902 թվականին նախագծել է առաջին թավշյա արջուկը՝ թավշյա թևերով։ 1903 թվականին Լեյպցիգի խաղալիքների ցուցահանդեսում մի ամերիկացի պատվիրեց միանգամից երեք հազար օրինակ, իսկ 1904 թվականին Սենտ-Լուիսի ցոցւահանդեսում վաճառվել էր արդեն տասներկու հազար արջուկ, ինչի համար Մարգոն և Ռիչը ստացել են ոսկե մեդալ։

Թեդդիների հավաքածուների ստեղծում
--------------------------------

Այժմ աշխարհում հաշվվում է շուրջ 20 թանգարան, որոնք նվիրված են թավշե արջուկներին, և այդ խաղալիքի մի քանի տասնյակ հազարավոր կոլլեկցիոներ։ Հատուկ նրանց համար թողարկվում են սահմանափակ քանակությամբ թավշե արջուկներ, օրինակ՝ *«Steiff»*, *«Dean’s»*, *«Merrythought»* ընկերությունները, կամ ժամանակակից նկարիչ-թեդդիստների յուրահատուկ արջուկները, որոնք ստեղծվում են եզակի օրինակով։ *«Christie's»* ընկերությունը պարբերաբար անցկացնում է աճուրդներ, որոնցում ցուցադրվում են միայն թավշյա արջուկներ։ Ամենաթանկ Թեդդի արջուկը անգորական այծի մորթուց պատրաստված խաղալիքն է, որը պատրաստվել է 1929 թվականին։ Այն վաճառվել է 90 հազար ԱՄՆ դոլարով։

Պատկերասրահ
-----------

* Արջը ստեղծվել է 1900 թվականին,հետագայում պատկանել է Քերմիթ Ռուզվելտին:Արջը ստեղծվել է 1900 թվականին,հետագայում պատկանել է Քերմիթ Ռուզվելտին:
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Наволоцкая А. Город игрушки. // «Ведомости Законодательного Собрания Новосибирской области», № 3(1247) от 18 января 2013.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թավշե արջուկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4135141-1 · LCCN: sh85133198 · NKC: ph258270 |

 |
**Երկու օվկիանոսների ակվարիում** (անգլ.՝ Two Oceans Aquarium), Հարավային կիսագնդի խոշորագույն ակվարիումը (Քեյփթաուն, Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն)։ Ակվարիումը տեղակայված է Բարեհուսո հրվանդանից ոչ հեռու, որտեղ միախառնվում են Ատլանտյան և Հնդկական օվկիանոսների ջրերը։ Ակվարիումը գտնվում է Քեյփթաունի «Վիկտորիայի և Ալֆրեդի» (Victoria & Alfred Waterfront) ծովափում։ 

Բացվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Համարվում է աշխարհի խոշորագույն ակվարիումներից մեկը։ Ավելի քան 30 ավազաններում լողում են Ատլանտյան և Հնդկական օվկիանոսների 300 տեսակներ, ինչպես նաև բազմաթիվ անողնաշարավոր կենդանիներ (հողմածաղիկներ, մեդուզաներ, ճիճուներ (Lamellibrachia), երկփեղկանիներ, փորոտանիներ և խեցգետնանմաններ։ Հատուկ ատրակցիոնները տեղավորում են 2 միլիոն լիտր Open Ocean Tank, որտեղ կարելի է տեսնել շնաձկներ և կատվաձկներ, և Living Kelp Forest (ջրիմուռների անտառ), որը արտացոլում է ծովափի կենդանական աշխարհը։ Պինգվիններով և փոկերով ավազե լողափում նմանակվում է հրվանդանի տեղատվությունը և մակընթացությունը։

«Երկու օվկիանոսների ակվարիումում» լայնորեն ցուցադրվում են հարավաֆրիկյան ափամերձ գոտիներում բնակվող կենդանական և բուսական աշխարհի ներկայացուցիչները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Аквариум двух океанов на www.zooclub.com.ua Крупнейшие аквариумы

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* - For more tourist activities around Two Oceans Aquarium

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Երկու օվկիանոսների ակվարիում» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000406022606 · LCCN: no2011071552 · VIAF: 171109543 · WorldCat VIAF: 171109543 |

 |
**Թերեզե Պեդերսեն** (նորվ.՝ Terese Pedersen, ապրիլի 27, 1980(1980-04-27), Սանեֆյորդ, Վեստֆոլ, Նորվեգիա), նորվեգացի հանդբոլիստ, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն։

Կարիերա
-------

### Ակումբի կազմում

Թերեզե Պեդերսենը «Սանդար», «Լարվիկ», «Ռունար» ակումբների սանուհի է։ Իր կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել «Թերթնես», «Ռանդերս», «Հիփո Նիդերոսթերայխ» ակումբների համար։ 2011-ից 2014 թվականներին խաղացել է «Բյոսեն» ակումբում։ 2013/2014 թվականին հայտարարեց կարիերայի ավարտի մասին։

### Հավաքականի կազմում

2004 թվականի օգոստոսի 3-ին իր դեբյուտն է կատարել Շվեդիայի դեմ մրցախաղում։ Իր կարիերայի ընթացքում խաղացել է 82 անգամ։ Երեք անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն՝ 2004, 2006, 2008 թվականներին։ 2007 թվականին աշխարհի խաղերին արծաթե մեդալ է վաստակել, իսկ 2009 թվականի աշխարհի խաղերին՝ բրոնզե մեդալ։

Հաջողություններ
---------------

### Եվրոպայի առաջնություն

1 Ոսկի Հունգարիա, 2004
1 Ոսկի Շվեդիա, 2006
1 Ոսկի Մակեդոնիա, 2008

### Աշխարհի առաջնություն

2 Արծաթ Ֆրանսիա, 2007
3 Բրոնզ Չինաստան, 2009

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Oversigt over klubskifter TOMS-ligaen (նորվ.)
2. ↑  Til- og afgange GuldBageren Ligaen (նորվ.)
3. ↑  Hypo NÖ mit zwei Abgängen (գերմ.)
4. ↑  GRUNDIGligaen KVINNER 2014/15(չաշխատող հղում)
 (նորվ.)
5. ↑  Профиль на сайте Норвежской гандбольной федерации (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте ЕГФ (անգլ.)
* Профиль на сайте клуба «Рандерс» Արխիվացված 2009-02-21 Wayback Machine (դան.)
* Spelersprofiel en interlandstatistieken
* Interlandstatistieken Արխիվացված 2017-12-25 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Եվրոհանդբոլ · Նորվեգիայի հանդբոլի ասոցիացիա |

 |
**Թայկո** (ճապ.՝ 太鼓), թմբուկների ընտանիք, որն օգտագործվում է Ճապոնիայում։ Թայիկո նշանակում է «*Մեծ թմբուկ*»։

Պատմություն
-----------

Ամենայն հավանականությամբ, այդ հարվածային գործիքները բերվել են Չինաստանից կամ Կորեայից 3-րդ և 9-րդ դարերի միջև, իսկ 9-րդ դարից հետո դրանք պատրաստվել են տեղի արհեստավորների կողմից։ Դրանք օգտագործվել են սինիտոիզմում, երբ երկրպագել են քամու աստված Սուսանոյին։ Դրանք այսօր էլ օգտագործվում են ինչպես ժողովրդական, այնպես էլ դասական երաժշտության մեջ։

Ճապոնիայի հարվածային գործիքները հավաքականորեն կոչվում են թայիկո, դիզայնով դրանք բաժանվում են երկու մեծ խմբերի՝ բյո դայկո, որի թաղանթը ամրացված է մեխերով` առանց ճշգրտման հնարավորության և սիմէ դայկո, որը կարելի է ճշգրտել լարերով կամ պտուտակներով։ Թմբուկի մարմինը պատրաստված է ամուր փայտի ամբողջական կտորից։

Բիո-դայկոյին վերաբերում են` օ-դայկոն և կո-դայկոն։ Նիհոնգոն և Նիհոնգոն։ Լարերի օգնությամբ լարվում են դա-դայկոն, նի-դայկոն, կակկոն, ուտա-դայկոն և ցուձումին։

Թմբուկահարների երաժշտական համույթները, որոնք Ճապոնիայի ազգային խորհրդանիշն են, հայտնի են նույն անվան տակ։ Նրանք հատկապես հայտնի էին 1970-ական թվականներին, երբ թմբուկային խմբերը սկսեցին ելույթ ունենալ Ճապոնիայի սահմաններից դուրս։ Նրանք արտահայտել են սամուրայների ոգին` կարգապահություն, բարձր ֆիզիկական և բարոյական մարզում, խմբային համակարգում և կատարելագործում։

Ի տարբերություն արևմտյան պրակտիկայի, տայկոյի կատարման տեսողական մասը նույնքան կարևոր է, որքան ձայնային ազդեցությունը։ Կատայի շարժումները կազմում են տայկո նվագելու անբաժանելի մասը և հիմնված են պալատական ներկայացումների սովորույթների վրա։ Կատան կապում է թմբուկին և թմբկահարին, մերձավորություն է ստեղծում կատարողի և գործիքի միջև։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Worlds of music : an introduction to the music of the world's peoples*. Titon, Jeff Todd, 1943-, Fujie, Linda. (Shorter version, 2nd ed ed.). Belmont, CA: Schirmer/Thomson Learning. 2005. ISBN 0-534-62757-9. OCLC 56632773. `{{cite book}}`: `|edition=` has extra text (օգնություն)CS1 սպաս․ այլ (link)

Գրականություն
-------------

* Alaszewska, Jane (2008). Mills, Simon (ed.). *Analysing East Asian Music: Patterns of Rhythm and Melody*. Semar Publishers SRL. ISBN 978-8877781048.
* Alves, William (2012). *Music of the Peoples of the World* (3rd ed.). Cengage Learning. ISBN 978-1133712305.
* Ammer, Christine (2004). *The Facts on File: Dictionary of Music* (4th ed.). Facts on File. ISBN 1438130090.
* Cossío, Óscar Cossío (2001). *La Tensión Espiritual del Teatro Nô* (Spanish). Dirección de Literatura, UNAM. ISBN 9683690874.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Nippon Taiko Foundation, part of the Agency for Cultural Affairs

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թայկո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7577474-4 · NDL: 00572538 · NKC: ph818616 |

 |
**Մարմարա** (թուրքերեն՝ Marmara), ավելի վաղ **Պրոկոնեսոս** (հուն․՝ Προκόννησος),կղզի, որը գտնվում է Մարմարա ծովի արևմտյան հատվածում։ Այն պատկանում է Թուրքիային և վարչականորեն մտնում է Բալըքեսիրի մարզի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Մարմարան համանուն ծովի մեծ կղզիներից մեկն է համարվում։ Կղզու տարածքը կազմում է 130 կմ²։ Ամենաբարձր կետը 699 մետր է՝ Քափը լեռը։ Մարմարայի ափերը կտրտված են փոքր ծովախորշերով։ Ռելիեֆը լեռնային է։ Այն համարվում է Մարմարայի շրջանի Բալըքեսիրի մարզի կենտրոնը։

Պատմություն
-----------

Կղզին հայտնի է սպիտակ մարմարի հանքերով, որից էլ ստացել է իր անվանումը և՛ ծովը, և՛ կղզին։ Մարմարի հանքաքարի շահագործումը շարունակվում է ցայսօր։ Անտիկ շրջանից մինչև Օսմանյան տիրապետության ի հայտ գալը կղզին կոչվում էր Պրոկոնեսոս (Προκόννησος): Այդ անվանումը մինչև հիմա էլ արդիական է ու գործածական Հունաստանում։

Կղզին գաղութացվել է հոնիական հույների կողմից դեռևս անտիկ շրջանում, գրեթե 3-րդ հազարամյակում՝ մեր թվարկությունից առաջ։ Սկսած կայսր Կոնստանտինի տիրապետությունից, մեր թվարկության IV դարում, կղզին հռչակված էր որպես հանգստավայր բյուզանդացի արիստոկրատների համար։ Հուստինիանոսի տիրապետության ժամանակահատվածում այստեղ կառուցվում է կայսերական պալատ։ Ընդհուպ մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը կղզու բնակչությունը բացառապես հույներից էր բաղկացած։ Հավարտ պատերազմի Լոզանի պայմանագրով, 1923 թվականին տեղի ունեցավ բնակիչների փախանակություն Հունաստանի և Թուրքիայի միջև։ Արդյունքում բոլոր հույները տեղափոխվեցին Հունաստան և աշխարհի շատ երկրներ՝ Գերմանիա, Կանադա, ԱՄՆ։

1935 թվականի հունվարի 4-ին, տեղական ժամանակով 16:41:29-ին այստեղ տեղի ունեցավ երկրաշարժ։

1942 թվականին կղզու ափամերձ գոտում խորտակվեց SS *Kurtuluş* նավը։

Տրանսպորտ
---------

Դեպի կղզի կարելի է հասնել Ստամբուլից նավով կամ լաստանավով։ Իսկ Թեքիրդաղից և կարելի է այստեղ հասնել մոտորանավակով։

Մշակույթ
--------

Մարմարա քաղաքում, որը գտնվում է կղզու տարածքում, կա այսպես կոչված՝ թանգարան բաց երկնքի տակ։ Այստեղ ցուցադրվում են Հին Հռոմի և Բյուզանդիայի ժամանակաշրջանի ցուցանմուշներ։

Մարմարա կղզու համայնապատկերը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Marmaron, Henry George Liddell, Robert Scott, *A Greek-English Lexicon*, at Perseus
2. ↑  «Erdek-Marmara Adaları Depremi 04 Ocak 1935» (Turkish). İBB AKOM. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 8-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Papers Արխիվացված 2012-10-21 Wayback Machine presented to the II. National Symposium on the Aegean Islands, 2–3 July 2004, Gökçeada, Çanakkale

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարմարա (կղզի)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Catholic (1997—…) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh97000458 · NKC: ge800153 · VIAF: 247902286 · WorldCat VIAF: 247902286 |

 |
**Մարգարետ Վուդրո Վիլսոն** (անգլ.՝ Margaret Woodrow Wilson, ապրիլի 16, 1886(1886-04-16), Ջորջիա, ԱՄՆ - փետրվարի 12, 1944(1944-02-12), Պոնդիչերի, Պոնդիչերրի, Հնդկաստան), ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի և Էլեն Լուիզ Աքսոնի ավագ դուստրը, Ջեսիի և Էլեոնորի քույրը։ 1914 թվականից՝ մոր մահից հետո Մարգարետը եղել է Սպիտակ տան տիրուհին։ Հայրը կրկին ամուսնացել է 1915 թվականին։

Կենսագրություն
--------------

Մարգարետ Վուդրո Վիլսոնը ծնվել է 1886 թվականին Ջորջիա նահանգի Գեյնսվիլ քաղաքում։ Վիլսոնի ծնողներն ապրում էին հյուսիսում։ Հայրը դասավանդում էր։ Մայր չէր ցանկանում, որ իրենց երեխաները յանկի լինեն։ Էլեն Էքսոն Վիլսոնը մնաց Գեյնսվիլում մինչև իր առաջին երկու դուստրերի ծնունդը։ Մարգարետը սովորել է տեղի դպրոցում, երբեմն հաճախել է քոլեջ, որտեղ հայրն էր դասավանդում։

Կտակում Մարգարետ Վիլսոնի հայրը նրան էր թողել տարեկան 2,500 դոլար (այժմ համարժեք է 34,519 դոլարի), քանի դեռ գումարը չէր գերազանցել իր ունեցվածքի եկամուտի 1/3-ը։ Վիլսոնը երգում էր, և 1918 թվականին նա մի քանի ձայնագրություններ է արել։

1940 թվականին Մարգարետ Վիլսոնը մեկնել է Ֆրանսիական Հնդկաստանի Պոնդիչերի քաղաք և որոշել մինչև կյանքի վերջ մնալ այնտեղ։ Նա դարձել է սադհու։ Աշրամում անդամագրվելուց հետո ստացել է «Նիստա» անունը, ինչը սանսկրիտերեն նշանակում է «նվիրում»։ Գիտնական Ջոզեֆ Կամփբելի հետ խմբագրել են միստիկ հինդուիզմի դասական Ռամակրիշնայի, Ռամակրիշնայի Ավետարանի անգլերեն թարգմանությունը, որը 1942 թվականին լույս է տեսել Նյու Յորքի Ռամակրիշնա-Վիվեկանադա կենտրոնում։

Մահ
---

Վիլսոնը մահացել է Հնդկաստանում ուրեմիայից (միզարյունություն)։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Էլեն Վիլսոն | **ԱՄՆ առաջին տիկին*De facto*Մարգարետ Վուդրո Վիլսոն**1914–1915 | **Հաջորդող**Էդիթ Վիլսոն |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
2. ↑  *Wills of the U.S. Presidents*, edited by Herbert R Collins and David B Weaver (New York: Communication Channels Inc. 1976) p. 176, ISBN 0-916164-01-2.
3. ↑  
Nikhilananda, Swami (1942). «Preface». *The Gospel of Ramakrishna*. Chennai: Sri Ramakrishna Math.
4. ↑  «Woodrow Wilson Daughter Dead». *The Milwaukee Sentinel*. 1944 թ․ փետրվարի 14. էջ 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Woodrow Wilson's Letters to his *Darling Daughter* from the Shapell Manuscript Foundation Արխիվացված 2013-04-15 archive.today

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարգարետ Վուդրո Վիլսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16692963r · ISNI: 0000000040209627 · LCCN: n2008068565 · VIAF: 16702853 · WorldCat VIAF: 16702853 |

 |
**Այոս Կիրիկոս** (հուն․՝ Άγιος Κήρυκος), քաղաք և նախկին տարածաշրջանային միավոր Հունաստանի Հյուսիսային Եգեյան կղզիների մաս կազմող Իկարիա կղզու տարածքում։

2011 թվականի վարչատարածքային բաժանման վերաբերյալ բարեփոխումներից հետո քաղաքը Իկարիայի տարածաշրջանային միավորի մաս է կազմում։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Այոս Կիրիակոսի բնակչությունը կազմում է 3511 մարդ։

Քաղաքը զբաղեցնում է 74,7 կմ² տարածք (28 քառակուսի մղոն)։ Իկարիայի նոմոսի վարչական կենտրոնն է և կղզու խոշորագույն քաղաքը, որը ծառայում է նաև, որպես նավահանգիստ։ Քաղաքն անվանված է ի պատիվ արևելյան ուղղափառ եկեղեցու ամենաերիտասարդ նահատակի, ով Փոքր Ասիայում մահացել է երեք տարեկան հասակում։

Քաղաքում գործում է նրան նվիրված տաճար։ Այոս Կիրիկոսում է տեղի ունենում ամենամյա «Իկարոս» մրցաշարը, որն ամեն տարի տեղի է ունենում հուլիս ամսին։

Այոս Կիրիկոսի տեսարժան վայրերն են անտիկ դպրոցը, հնագիտական թանգարանը, ավանդական հրապարակը, մարզադաշտը, ինչպես նաև միջնադարյան եկեղեցին։ 1928 թվականին այստեղ են տեղի ունեցել համահունական Եգեյան 10-րդ սպորտային խաղերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կալիկրատիսյան բարեփոխումներ Արխիվացված 2018-11-13 Wayback Machine Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարություն (հուն.)
2. ↑  «2001 թվականի մարդահամարի տվյալներ» (PDF) (հունարեն). Հունաստանի ազգային վիճակագրական ծառայություն.
3. ↑  Հույն ուղղափառ եկեղեցու նահատակներ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Այոս Կիրիակոսի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2008-07-27 Wayback Machine (հուն.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Այոս Կիրիկոս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n97009368 · VIAF: 144419240 · WorldCat VIAF: 144419240 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Եվրոպա**   **Աշխարհագրություն**
 |
**Էրվին Սաբոյի անվան քաղաքային գրադարան** (հունգ.՝ Fővárosi Szabó Ervin Könyvtár), գրադարանների խոշոր հանրային ցանց Բուդապեշտում։ Գլխավոր շենքը գտնվում է Բուդապեշտի Յորժեֆվարշոն պատմական շրջանում՝ Էրվին Սաբոյի անվան հրապարակում, Կալվին տեր մետրոյի հրապարակին կից։

Պատմություն
-----------

Գրադարանը հիմնադրվել է 1904 թվականին։ 1927 թվականին գրադարանի համար տարածք է հատկացվել Վենկհեյմ (Wenckheim) ընտանիքի պալատից, որը 19-րդ դարի Յորժեֆվարշոն պատմական շրջանի ճարտարապետական հուշարձաններից է։ Չորս տարի վերանորոգումից հետո գրադարանը նոր շենքում բացվել է 1931 թվականին։ Գրադարանի ֆոնդերի ավելացմանը զուգընթաց՝ Վենկհեյմյան պալատին կից կառուցվեցին մի քանի ժամանակակից կառույցներ, որոնք պատմական կառույցի հետ միասին դարձան մեկ ընդհանուր համալիր։ Բացի գլխավոր շենքը, քաղաքային գրադարանի ցանցի կազմի մեջ են մտնում նաև շուրջ 50 ոչ մեծ գրադարաններ, որոնք գտնվում են Բուդապեշտի տարբեր շրջաններում։

Յորժեֆվարշոն շրջանում են գտնվում մեծ թվով ուսումնական հաստատություններ, այդ թվում՝ Բուդապեշտի համալսարանը, Զեմելվայսի անվան համալսարանը, Գասպար Կարոլիի անվան բողոքական համալսարանը, Պյոտր Պազմանի անվան կաթոլիկ համալսարանը և մի շարք այլ հաստատություններ։ Այս հաստատությունների ուսանողները լայնորեն օգտվում են գրադարանի գլխավոր մասնաշենքից։

Գրադարանն անվանվել է հունգար սոցիալ-դեմոկրատական գործիչ Էրվին Սաբոյի անունով, ով եղել է գրադարանի առաջին տնօրենը։ 2010 թվականին աջակողմյան ուժերն առաջարկել են գրադարանը անվանափոխել՝ Սաբոյին համարելով «կոմունիստական գաղափարախոս» և «տոտալիտար ձախակողմյան մտավորական», սակայն Հունգարիայի մշակույթի և արվեստի մի խումբ գործիչներ դեմ են արտահայտվել անվանափոխմանը, և գրադարանը շարունակել է կոչվել Էրվին Սաբոյի անունով։

1904 թվականին գրադարանի գրացուցակում եղել է 33 000 գիրք, 2010 թվականին գրադարանի հավաքածուն կազմել է 3 217 759 փաստաթուղթ, որից 2 372 540 գիրք՝ և պարբերական, 6 437 քարտեզներ, 53 389 պարտիտուրաներ, 147 861 աուդիո նյութեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  The Metropolitan Ervin Szabo Library. Introduction
3. 1 2  The Metropolitan Ervin Szabo Library. The history of the library
4. ↑  List of libraries
5. ↑  «Egy öntörvényű baloldali értelmiségi». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրադարանի պաշտոնական կայք
* Գրացուցակներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էրվին Սաբոյի անվան քաղաքային գրադարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 118695652 · ISNI: 0000000109462904 · LCCN: n50053580 · NKC: olak2002157531 · SUDOC: 060265981 · VIAF: 156675669 · WorldCat VIAF: 156675669 |

 |

 |
**Մագնհիլդ Մելթվեյթ Քլեպպա** (նորվ.՝ Magnhild Meltveit Kleppa, նոյեմբերի 12, 1948(1948-11-12), Fister Municipality, Ռուգլան), նորվեգացի քաղաքական գործիչ, Նորվեգիայի Կենտրոնամետ կուսակցության անդամ։

1970 թվականին ուսանելով Ագդերի համալսարանում Մագնհիլդ Քլեպպան ստացել է ուսուցչի որակավորում։ 1967 թվականից մինչև 1992 թվականն աշխատել է որպես ուսուցիչ և ներկայումս, 2013 թվականից, հանդիսանում է որպես Ռուգլանի ֆյուլքեի նահանգապետ։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

1997 թվականից մինչև 2000 թվականը եղել է Նորվեգիայի Աշխատանքի և սոցիալական ներգրավվածության նախարար, 2007 թվականի սեպտեմբերի 21-ին նշանակվել է Նորվեգիայի տեղական ինքնակառավարման և տարածաշրջանային զարգացման նախարար։

2009 թվականի հոկտեմբերի 20-ին նա փոխել է դեպարտամենտը և դարձել Նորվեգիայի տրանսպորտի և հաղորդակցուղիների նախարար։ Մագնհիլդ Մելթվեյթ Քլեպպայի քաղաքական խորհրդականն է Կենտրոնամետ կուսակցության անդամ Սիգրիդ Բրատտաբոյ Հենեգարդը։

Քլեպպան Նորվեգիայի խորհրդարանում առաջին անգամ ընտրվել է 1993 թվականին և հետագայում վերընտրվել է չորս անգամ, վերջինը՝ 2009 թվականին։ 2005 թվականի ընտրություններից հետո, մինչև կառավարություն տեղափոխվելը, եղել է խորհրդարանական Կենտրոնամետ կուսակցության նախագահ։ 2013 թվականի Նորվեգիայի խորհրդարանական ընտրություններում չի վերընտրվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  Å kunne snu (норв.) / *(not translated to no)*, *(not translated to no)*, *(not translated to no)*, *(not translated to no)* — 1902.
3. 1 2  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
4. ↑  Kjetil Løset: Sp-topp trekker seg fra Stortinget (in Norwegian) TV2, June 25, 2012. Retrieved December 9, 2012.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Stortinget.no – Կենսագրություն

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մագնհիլդ Մելթվեյթ Քլեպպա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BIBSYS: 11038184 · ISNI: 0000000365673751 · VIAF: 229217830 · WorldCat VIAF: 229217830 |

 |
**Էրոլ Բյույուքբուրչ** (թուրքերեն՝ Erol Büyükburç, օգոստոսի 8, 1936(1936-08-08), Ադանա, Թուրքիա - մարտի 12, 2015(2015-03-12), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք երգիչ, կոմպոզիտոր և դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Էրոլ Բյույուքբուրչը ծնվել է 1936 թվականի մարտի 22-ին Ադանայում։ Հայրենի քաղաքում ստացել է նախնական դպրոցական կրթություն։ Դպրոցն ավարտել է Ստամբուլում։ Ստամբուլի համալսարանում ուսումնասիրել է տնտեսագիտություն, սակայն կիսատ է թողել ուսումնառությունը։ Էրոլը որոշում է ընտրել երաժշտի կարիերան։ Կրթությունը շարունակում է Ստամբուլի համայնքային կոնսերվատորիայում, որը և ավարտում է։

1964 թվականից նկարահանվել է երաժշտական ֆիլմերում։ 2007 թվականին Բյույուքբուրչը որպես ժյուրի է հանդես եկել հեռուստատեսային՝ «Şarkı Söylemek Lazım» (Դու պետք է երգես) երաժշտական նախագծում։

2015 թվականի մարտի 12-ին մահացած են գտել իր բնակարանում։ Թաղված է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։

Անձնական կյանք
--------------

Էրոլն ամուսնացած էր Էմել Բյույուքբուրչի հետ։ 2001 թվականին վերջինս մահանում է լյարդային անբավարարությունից։ Նրանց դուստրը՝ Աժլան Բյույուքբուրչը երգչուհի էր, որը մահացել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի արդյունքում։

### Երաժշտական կարիերա

Էրոլ Բյույուքբուրչի երաժշտական կարիերան սկսվել է 1961 թվականից, երբ հանդես եկավ «Little Lucy» անգլերեն երգով։ Սկսել է հանդես գալ Շերիֆ Յուզբաշիօղլուի նվագախմբի հետ։ 1964 թվականին Թյուլայ Գերմանի և Թանժու Օքանի հետ մասնակցել է Բալկանյան առաջին փառատոնին:

1975 թվականին ձայնագրել է իր անդրանիկ ալբոմը՝ «Sevgi Çiçekleri» (Սիրո ծաղիկներ), որը նրան հռչակ բերեց ողջ Թուրքիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Discogs — 2000.
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑  «Erol Büyükburç». *Discogs* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 31-ին.
5. 1 2  Turkish pop star found dead
6. ↑  Turkey’s 'Elvis' Erol Büyükburç buried in Istanbul
7. ↑  Popstar Erol Büyükburç, known as Turkey’s 'Elvis', found dead in Istanbul home
8. ↑  «Турецкий Элвис» Эрол Бюйюкбурч обнаружен мертвым в своём доме

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էրոլ Բյույուքբուրչ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 17791034r · LCCN: n2017067081 · VIAF: 1223151051852933530006 · WorldCat VIAF: 1223151051852933530006 |

 |
**Էննի Բրեմեր** (անգլ.՝ **Anne Milly Bremer**, մայիսի 21, 1868(1868-05-21), Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 26, 1923(1923-10-26), Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարչուհի, պոստիմպրեսիոնիզմմի ներկայացուցիչ, գրել է նաև բանաստեղծություններ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1868 թվականի մայիսի 21-ին Սան Ֆրանցիսկոյում՝ Կալիֆոռնիայի նահանգ, միջին դասի գերմանա-հրեական փախստականներ՝ Ջոզեֆ և Միննա Բրեմերների ընտանիքում։ 1880-1881 թվականներին ծնողների հետ ճանապարհորդել է Եվրոպայով։ Նրանք Դուբլինում այցելել են Ալբերտ Բենդերին՝ Էննիի զարմիկին, ով ապրում էր իր քեռու՝ Ուիլյամ Բրեմերի հետ (անգլ.՝ William Bremer):

Արվեստ ուսումնասիրել է Էմիլ Կարլսենի հետ *San Francisco Art Students League* դպրոցում և Արթուր Մեթյուսի *California School of Design* և *Mark Hopkins Institute of Art*-ում՝ 1898 թվականին ստանալով համապատասխան սերտիֆիկատ ուսման վերաբերյալ։ Բրեմեռն այդ ժամանակ հանդիսանում էր Սան Ֆրանցիսկոյի կին-նկարիչների *Sketch Club* կազմակերպության անդամ և հանդիսացել է նրա նախագահը մինչև 1906 թվականի Սան Ֆրանցիսկոյի երկրաշարժը։ 1916 թվականին նա ընտրվել է *San Francisco Art Association*-ի քարտուղար, որտեղ մասնակցել է Սան Ֆրանցիսկոյում Կերպարվեստի պալատի ստեղծմանը։ 1921 թվականին հիվանդանալով լեյկեմիայով՝ Էննին դադարում է զբաղվել գեղանկարչությամբ և սկսում է գրել բանաստեղծություններ։

Մահացել է 1923 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Սան Ֆրանցիսկոյում։ Թաղված է Կոլմա քաղաքում (անգլ.՝ Colma), Կալիֆորնիայի նահանգ, *Home of Peace Cemetery and Emanu-El Mausoleum* գերեզմանոցում։

Նրա մահվանից հետո Ալբերտ Բենդեռը կատարեց մի շարք հիշատակային գործողություններ ի պատիվ իր զարմուհու՝ Էննի Բրեմեռի անվան մրցանակ ուսանող-նկարիչների համար, Էննի Բրեմեռի գրադարան *San Francisco Art Institute*-ում, քանդակ *Mills College*-ում։ Նա նաև հովանավորել է սահմանափակ քանակությամբ բանաստեղծությունների գրքի՝ *The Unspoken and Other Poems and Tributes to Anne Bremer* (1927) հրատարակությունը։ Նրա ազդեցությամբ Բենդեռը դարձավ նկարիչների հովանավոր և գեղարվեստի թանգարանների ստեղծող, մասնավորապես նա եղել է հիմնադիրը Սան Ֆրանցիսկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանի։

Աշխատանքներ
-----------

Էննի Բրեմեռի աշխատանքները գտնվում են ԱՄՆ-ի շատ թանգարաններում, մասնավորապես Կրոկեռ գեղարվեստի թանգարանում, Օկլենդի Կալիֆորնիայի թանգարանում, Սան Դիեգոյի Գեղարվեստի թանգարանում։

* Некоторые работы
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  *Yoshiki-Kovinick M.* Bremer, Anne M(illy) // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T096229
3. ↑  Poems by Anne Bremer(անգլ.)
4. ↑  Anne Milly Bremer(անգլ.)
5. ↑  Anne Bremer Memorial Library Արխիվացված 2015-04-11 Wayback Machine(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Anne M. Bremer (1868—1923)(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էննի Բրեմեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 7402159477581527990003 · ULAN: 500013420 · WorldCat VIAF: 7402159477581527990003 |

 |
**Էտելկա Գերստեր** (հունգ.՝ Gerster Etelka, հունիսի 27, 1855(1855-06-27), Կոշիցե, Abaúj county, Հունգարիայի թագավորություն, Ավստրիական կայսրություն - օգոստոսի 20, 1920(1920-08-20), Սասո Մարկոնի, Բոլոնյա գավառ, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն),հունգարացի օպերային երգչուհի (սոպրանո), երաժշտական մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Էտելկա Գերստերը ծնվել է 1855 թվականին Կոշիցում։ Սովորել է Մատիլդա Մարկեզի դե Կաստրոնեի մոտ։ Առաջին անգամ հանդես է եկել 1876 թվականին Իտալիայում Ջուզեպպե Վերդիի Ռիգոլետտո օպերայում։ Վերդիի խորհրդով հրավիրվել է կատարելու Ջիլդայի պարտիան։ Հաջորդ տարի հանդես է եկել Լոնդոնում (Լյուչիա՝ «Գիշերվա թագուհի», Ամինա՝ Վինչենցո Բելլինիի «Լուսնոտը» օպերայում)։

1878 թվականին մեծ հաջողությամբ հանդես է եկել Նյու-Յորքի երաժշտական ակադեմիայում, որտեղ համարվել է իր ժամանակի առաջատար երգչուհիներից մեկը։ 1870-ական թվականների վերջին մեծ հաջողությամբ հանդես է եկել Սանկտ Պետերբուրգի իտալական բեմում։

Երգել է նաև Վիոլետսյի, Ռոզինայի, Մարգարիտայի, Էլզայի (Ռիխարդ Վագների Լոհենգրին) և այլ պարտիաներ։

Երեխա ունենալուց հետո կորցրել է ձայնը և այլևս երբեք չի երգել օպերային բեմում։

1889 թվականից ապրել է Բեռլինում, որտեղ բացել է երգեցողության դպրոց և այն ղեկավարել մինչև 1918 թվականը։ Նրա աշակերտներից են եղել Կլարա Բատը, Թերեզա Բեր-Շնաբելը, Իլոնո Դուրիգոն, Լոտտա Լեմանը, Լուլա Միշ-Գմայները և շատ ուրիշներ։

1918 թվականին մեկնել է Իտալիա։

Մահացել է 1920 թվականի օգոստոսի 20-ին Սասո Մարկոնիում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ծնունդների գրանցամատյան
2. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
3. ↑  Соловьёв, Николай Феопемптович (1890–1907). «Герстер, Этелька». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Этелька Герстер

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էտելկա Գերստեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ռիմանի երաժշտական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 116438975 · ICCU: INTV019883 · LCCN: n2012066725 · LNB: 000316434 · VIAF: 57366873 · WorldCat VIAF: 57366873 |

 |
**Կոստրենա** (խորվ.՝ Fužine), գյուղ Խորվաթիայի հյուսիսային հատվածում, վարչականորեն՝ Պրիմորսկո Գորանսկա ժուպանությունում։

Գտնվելով Ադրիատիկ ծովի ափին՝ Կոստրենան, ինչպես նաև հյուսիսային Խորվաթիայի մյուս բնակավայրերը գրավիչ են դառնում երկիր ժամանած զբոսաշրջիկների համար։

Աշխարհագրություն
----------------

Կոստրենա գյուղը տեղակայված է Խորվաթիայի հյուսիսում։ Ադրիատիկ ծովը մեծ ազդեցություն ունի բնակավայրի կլիմայի ձևավորման գործում։ Մերձակա շրջաններում ակնառու է տաք օդային հոսանքների ազդեցությունը։

Բարձրադիր լեռները գյուղում գրեթե բացակայում են։ Զբաղեցնում է ընդհանուր հաշվով 86 կմ² տարածք։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2001 թվականին Խորվաթիայի Հանրապետությունում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ բնակավայրի բնակչությունը կազմում է 3897 մարդ։

Գյուղի հիմնական բնակիչները խորվաթներն են, որոնք մեծ մասամբ դավանում են քրիստոնեություն։ Գյուղի պաշտոնական լեզուն խորվաթերենն է, որը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի սլավոնական լեզվախմբին պատկանող լեզու է։

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է սպասարկման ոլորտի աշխատանքներով։

Տես նաև
-------

* Պրիմորսկո Գորանսկա
* Զբոսաշրջությունը Խորվաթիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կոստրենա, Խորվաթիայի Հանրապետություն – Տուրեր, էկսկուրսիաներ և լուսանկարներ». *croatia.tury.ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2017 թ․ մարտի 22-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge1180797 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Խորվաթիա**   **Եվրոպա**   **Աշխարհագրություն**
 |
Էմինե Էրդողանը և Միշել Օբաման
**Էմինե Էրդողան** (թուրքերեն ճիշտ արտասանություն *Էրդոան*, թուրքերեն՝ Emine Erdoğan, փետրվարի 21, 1955(1955-02-21), Սկյուտար, Ստամբուլի մարզ, Թուրքիա), Թուրքիայի 12-րդ նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Էմինե Էրդողանը ծնվել է 1955 թվականի փետրվարի 21-ին Ստամբուլի Յուսքյուդար շրջանում։ Էթնիկ արաբ է։ Նրա ծնողները ծնունդով Թուրքիայի Սիիրտ քաղաքից են։ Եղել է ընտանիքի կրտսեր զավակը։ Մեծացել է Ստամբուլում, որտեղ սովորել է Mithat Paşa Akşam արվեստի դպրոցում։ Ուսումը կիսատ է թողել։ Մասնակցել է «կին- իդեալիստների ասոցիացիայի» աշխատանքներին, որտեղ էլ ծանոթացել է Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ։ Զույգը ամուսնացել է 1978 թվականի հուլիսի 4-ին։ Նրանք ունեն չորս զավակներ՝ որդիներ Ահմեդ Բուրաքը և Բիլալը և դուստրերը՝ Էսրան և Սյումեյյեն։

2010 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Պակիստանի վարչապետ Ուսուֆ Ռեզա Գիլանին Էմինե Էրդողանին պարգևատրել է Հիլալ ի Պակիստան մրցանակով։ Դրանով Պակիստանի վարչապետի իր շնորհակալությունն էր հայտնում Թուրքիայի առաջին տիկնոջը՝ ջրհեղեղի ժամանակն ցուցաբերած մեծ օգնության համար։ 2010 թվականի հոկտեմբերին Էմինե Էրդողանը այցելել է Պակիստանի՝ ջրհեղեղից տուժած շրջաններ և կազմակերպել է հանգանակություն՝ ջրհեղեղից տուժածներին օգնելու համար։

2011 թվականի փետրվարի 16-ին Բրյուսելում Էմինե Էրդողանին է հանձնվել Քրանս Մոնտանա ֆորումի մրցանակը։ Էմինե Էրդողանը պայքարում է Թուրքիայում մանկական ամուսնության դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Emine Erdoğan» (Turkish). biyografi.net. 2008 թ․ հոկտեմբերի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2008 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «PM confers Hilal-e-Pakistan award on Emine Erdogan». *Associated Press of Pakistan*. 2011 թ․ փետրվարի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 16-ին.
3. ↑  «Turkish PM's wife presented with women's award». *Anatolian Agency*. 2011 թ․ փետրվարի 16. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 16-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էմինե Էրդողան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1198398264 · LCCN: n2007228571 · VIAF: 11771446 · WorldCat VIAF: 11771446 |

 |
**Դրեզդենի խորան,** Ալբրեխտ Դյուրերի խորանի պատկեր (կենտրոնական վահանակ՝ 117×96,5 սմ, կողային վահանակներից յուրաքանչյուրը 114×45 սմ), որը թվագրվում է 1496-1497 թվականներին (վերջնականապես ավարտվել է 1503-1504 թվականներին)։ Ներկայումս գտնվում է Դրեզդենի պատկերասրահում։

Պատմություն
-----------

Այս աշխատանքն առաջին պատվերներից մեկն է եղել, Դյուրերի «Յոթ վշտեր» պոլիպտիխի հետ միասին, որը Դյուրերը կատարել է սաքսոնական կուրֆրյուստ Ֆրիդրիխ III-ի համար։ Դյուրերը կուրֆրյուստի հետ հանդիպել է 1496 թվականի ապրիլին՝ Նյուրնբերգ կատարած այցի ընթացքում։

Խորանը նախատեսված էր Վիտենբերգ (գերմ.՝ das Schloss Wittenberg) ամրոցի մատուռի համար, սկզբում դրա միայն կենտրոնական մասն է պատրաստված եղել Մարիամ Աստվածածնի և մանկան պատկերով։ Տեմպերային նկարչության տեխնիկայի ընտրությունը, հավանաբար, կապված է եղել աշխատանքը արագացնելու ցանկության հետ (մինչդեռ այս տարածաշրջանում յուղանկարչությունը արդեն տարածված է եղել)։

1503-1504 թվականներին, հնարավոր է, ժանտախտի համաճարակի հետ կապված, խորանին ավելացվեցին երկու կողային վահանակներ՝ «Անտոնիուս կրակով» հիվանդների հովանավոր Սուրբ Սեբաստիանի և Անտոն Մեծի պատկերներով։ Կողային վահանակների հեղինակությունը շատ հակասությունների առարկա է եղել, ենթադրվել է, որ դրանք պատրաստել են Դյուրերի աշակերտները, կամ հոլանդացի նկարիչները կամ Լուկաս Կրանախ Ավագը, ով այդ ժամանակ ապրել էր Վիտենբերգում։

Կառուցվածք
----------

Տրիպտիխը, հակառակ ավանդույթի, նախատեսված չէ եղել ծալելու համար, նաև նրա թևերի հակառակ կողմերը ներկված չեն եղել։

Կենտրոնական մասում պատկերված է Մարիամ Աստվածածինը՝ կռացած քնած Հիսուսի վրա։ Երեխայի կողքին, բարձին պառկած լայն պատուհանագոգի վրա պատկերել է մի գիրք, որը Սուրբ Գրությունների խորհրդանիշն է, և տանձ, որը կուսական մեղքն է։ Մարիայի կերպարը հիշեցնում է Դիրկ Բաուտսի աշխատանքները, որի կտրուկ քանդակագործական մոդելավորումը նմանվում է Ֆրանչեսկո Սկվարչոնեի և Անդրեա Մանտենյայի ոճին։ Ենթադրվում է, որ նկարիչը Մերիին նկարել է իր կնոջ՝ Ագնես Դյուրերի նկարից։ Հետին ֆոնին տեսանելի է Սուրբ Հովսեփի արհեստանոցը, նաև Դյուրերը ցույց է տալիս սենյակի խորությունը՝ համապատասխան գծային հեռանկարի օրենքների։ Նկարի գունագեղությունը շատ զուսպ է։ Երկու հրեշտակները պահում են Կույսի գլխի վրայի առատորեն զարդարված պսակը, մյուսները զբաղված են սենյակի մաքրման աշխատանքներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Dresden Altarpiece». *Encyclopedia Britannica* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. `{{cite web}}`: Text "painting by Dürer" ignored (օգնություն)
2. ↑  Costantino Porcu, ed. (2004). *Dürer*. Milan: Rizzoli.

Գրականություն
-------------

* *Геташвили Н.* Дрезденская галерея. — М.: Олма-Пресс, 2005. — 128 с. — (Шедевры мировой живописи в вашем доме).
* Costantino Porcu, Dürer, Rizzoli, Milano 2004.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դրեզդենի խորան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Շտուրովո**  (սլովակերեն՝ *Štúrovo*, մինչև 1948 թվականը՝ *Parkan*; գերմաներեն՝ *Gockern* ; հունգարերեն՝ *Párkány*), քաղաք Սլովակիայի հարավ-արևմուտքում, Դանուբ գետի ափին՝ նրա Հրոն վտակի գետաբերանի մերձակայքում, հունգարական Էստերգոմ քաղաքի դիմաց, որի հետ միացված է Մարիա Վալերիայի պատվին անվանակոչված կամրջով։

Պատմություն
-----------

Ռազմավարական կարևոր դիրքի շնորհիվ քաղաքի ներկայիս տարածքը բնակեցվել է դեռ նախապատմական ժամանակներում։ 9-րդ դարում այստեղ են եկել հունգարական ցեղեր, որոնք հիմնել են *Կակատ* բնակավայրը (պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ այն հիշատակվել է 1075 թվականին)։ 16-րդ դարի կեսերին բնակավայրն ընկել է թուրքերի լծի տակ։ 1683 թվականին Յան Սոբեսկի Երրորդի զորքերը ջախջախել են թուրքերին և ազատագրել բնակավայրը, որին Մարիա Թերեզա կայսրուհին 1740 թվականին քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել։ 1850 թվականին գործարկվել է երկաթուղային կայարանը (Վիեննա-Բուդապեշտ երկաթգծի վրա)։ 1895 թվականին շահագործման է հանձնվել Մարիա Վալերիայի անվան կամուրջը, որը հետագայում երկու անգամ՝ Առաջին և Երկրորդ աշխարհամարտերի ավարտական փուլերի շրջանում պայթեցվել է և, վերջնական վերակառուցումից հետո, արդեն երրորդ անգամ շահագործման հանձնվել 2001 թվականին։ 1948 թվականին քաղաքը, որ մինչ այդ *Պարկան* էր կոչվում, վերանվանվել է *Շտուրովո* (սլովակ նշանավոր հեղափոխական և գրող Լյուդովիտ Շտուրի անունով)։

### Ժողովրդագրություն

*Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.*

Զբոսաշրջություն
---------------

Շտուրովոյով է անցնում «*Սուլթանի արահետ*» անվանումը կրող զբոսաշրջային հետիոտն երթուղին, որն սկսվում է Վիեննայից և ավարտվում է Ստամբուլում՝ անցնելով Ավստրիայի, Սլովակիայի, Հունգարիայի, Խորվաթիայի, Սերբիայի, Ռումինիայի, Բուլղարիայի, Հունաստանի և Թուրքիայի տարածքներով։

Գործընկեր քաղաքներ
------------------

Շտուրովոն գործընկերային կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

* {{{2}}}Հունգարիա Էստերգոմ
* Չեխիա Բրունտալ
* {{{2}}}Իտալիա Կաստելարանո
* {{{2}}}Ռումինիա Բարաոլտ
* Սերբիա Նովի Բեցեյ
* Լեհաստան Կլոբուցկ

Գրականություն
-------------

* *Párkány*, in: Guy Miron (Hrsg.): *The Yad Vashem encyclopedia of the ghettos during the Holocaust*. Jerusalem : Yad Vashem, 2009 ISBN 978-965-308-345-5, S. 576f.

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսարան քաղաքիցՏեսարան քաղաքից
* Մարիա Վալերիա կամուրջըՄարիա Վալերիա կամուրջը
* Տեսարան քաղաքիցՏեսարան քաղաքից
* Քաղաքում առանձնացված հետիոտնային գոտինՔաղաքում առանձնացված հետիոտնային գոտին
* Յան Սոբեսկու հուշարձանըՅան Սոբեսկու հուշարձանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The 2021 Population and Housing Census — Bratislava: Statistical Office of the Slovak Republic.
2. ↑
3. ↑  Dezobry et Bachelet, *Dictionnaire de biographie*, t.1, Ch.Delagrave, 1876, P.
4. ↑  Partnerské mestá
5. ↑  Website der Stadt

Արտաքին հղումներ
----------------

Քաղաքի պաշտոնական կայքէջը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շտուրովո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4441244-7 · LCCN: n81043341 · NKC: ge131556 · VIAF: 159454704 · WorldCat VIAF: 159454704 |

 |
**Ռեթիմնո** (հուն․՝ Ρέθυμνο), քաղաք Կրետե կղզու հյուսիսային ափին։

Աշխարհագրություն
----------------

Ռեթիմնոն կրետական ամենագեղեցիկ քաղաքներից է, որը տեղակայված է վարչական կենտրոն Հերակլիոնից 78 կմ հեռավորության վրա՝ Խանիայից 59 կմ դեպի արևելք։ Նավահանգստային այս փոքրիկ քաղաքը կառուցվել է վենետիկցիների կողմից։

Կրետե կղզու զբոսաշրջային, ինչպես նաև առողջարանային նշանավոր կենտրոններից է։ Քաղաքը հայտնի է իր ֆեստիվալներով՝ կուլտուրական ձեռնարկումներով զուգակցվող տոնակատարություններով։ Այստեղ է գտնվում նաև կղզու մայր բուհը՝ Կրետեի համալսարանը։ Կղզու գլխավոր տեսարժանությունը համարվում է վենետիկյան Ֆորտեզա ամրոցը։ Այս ամրոցը համարվում է ամենամերձափնյա պաշտպանական ամրությունն ամբողջ Կրետեում, որի շինարարական աշխատանքներին մասնակցել են ավելի քան 100000 մարդ։

Հայտնի է նաև չորս նահատակների հրապարակը՝ համանուն եկեղեցու հարևանությամբ, որտեղ պահպանվել են գլխատված Կրետեի թուրքերի մասունքները։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Կիպրոսի Հանրապետություն Այիա Նապա, Կիպրոսի Հանրապետություն
* Ռուսաստան Պուշկին, Ռուսաստան
* Իտալիա Կաստենազո, Իտալիա

Աղբյուրներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռեթիմնո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12460127p · GND: 4274296-1 · LCCN: n79091243 · NKC: ge360079 · SUDOC: 126824657 · VIAF: 132512127 · WorldCat VIAF: 132512127 |

 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Աշխարհագրություն**
 |
**Հիմքեր**, քիմիական նյութեր, որոնք թթուների հետ փոխազդելիս առաջացնում են աղեր։ Մեծ մասամբ մետաղների հիդրօքսիդներ են։ Ջրում դիսոցվելիս առաջացնում են հիդրօքսիլ իոններ՝ OH-։ Ըստ դիսոցման աստիճանի մեծության լինում են ուժեղ, միջին և թույլ հիմքեր։ Ուժեղ հիմքեր են ալկալինները։ Հիմքի լուծույթների ջրածնական ցուցիչը՝ pH>7։ Ըստ մոլեկուլում պարունակած OH- իոնների թվի լինում են միահիմն (NaOH և այլն), երկհիմն Ca(OH)2 և այլ հիմքեր։ Դանիացի քիմիկոս Ջ. Բրենստեդի տեսության համաձայն հիմքեր են համարվում պրոտոն միացնելու ունակ բոլոր մոլեկուլներն ու իոնները (օրինակ, NH3, ամիններ են), իսկ ըստ ամերիկացի քիմիկոս Դ. Լյուիսի՝ հիմքեր են չօգտագործված էլեկտրոնային զույգ պարունակող (էլեկտրոնային զույգի դոնոր) բոլոր նյութերը։

Հետևյալ բոլոր բանաձերը արտահայտում են հիմքերի տեսակներ.
{\displaystyle {\mathsf {NH\_{3}+H\_{2}O}}\rightleftharpoons {\mathsf {NH\_{4}^{+}+OH^{-}}}}

{\displaystyle K\_{b}={\frac {[{\mathsf {NH\_{4}^{+}}}]\cdot [{\mathsf {OH^{-}}}]}{[{\mathsf {NH\_{3}}}]}}=1{,}79\cdot 10^{-5};}

{\displaystyle \ \mathrm {p} K\_{b}=-\log K\_{a}=4{,}75.}

{\displaystyle {\mathsf {PO\_{4}^{3-}+H\_{2}O}}\rightleftharpoons {\mathsf {HPO\_{4}^{2-}+OH^{-}}};K\_{\mathrm {b1} }={\frac {[{\mathsf {HPO\_{4}^{2-}}}]\cdot [{\mathsf {OH^{-}}}]}{[{\mathsf {PO\_{4}^{3-}}}]}}=2{,}10\cdot 10^{-2};}

{\displaystyle {\mathsf {HPO\_{4}^{2-}+H\_{2}O}}\rightleftharpoons {\mathsf {H\_{2}PO\_{4}^{-}+OH^{-}}};K\_{\mathrm {b2} }={\frac {[{\mathsf {H\_{2}PO\_{4}^{-}}}]\cdot [{\mathsf {OH^{-}}}]}{[{\mathsf {HPO\_{4}^{2-}}}]}}=1{,}58\cdot 10^{-7};}

{\displaystyle {\mathsf {H\_{2}PO\_{4}^{-}+H\_{2}O}}\rightleftharpoons {\mathsf {H\_{3}PO\_{4}+OH^{-}}};K\_{\mathrm {b3} }={\frac {[{\mathsf {H\_{3}PO\_{4}}}]\cdot [{\mathsf {OH^{-}}}]}{[{\mathsf {H\_{2}PO\_{4}^{-}}}]}}=1{,}32\cdot 10^{-12}.}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Рабинович В. А. Хавин З. Я.* Краткий химический справочник. — Изд. 2-е, испр. и доп. — Ленинград: Химия, 1978. — С. 232—236.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 409)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հիմքեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | KEGG |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Նոր · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11982608d · GND: 4144090-0 · LCCN: sh85012058 · Microsoft: 132493445, 2910623874 |

 |