recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լոկառնոյի պայմանագրեր**, Գերմանիայի արևմտյան սահմանների երաշխիքի և իրավարարության վերաբերյալ պայմանագրեր, նախաստորագրվել են Լոկառնոյի (Շվեյցարիա) կոնֆերանսում հոկտեմբերի 16-ին և ստորագրվել՝ Լոնդոնում՝ դեկտեմբերի 1-ին։ Գլխավոր փաստաթուղթը Գերմանիայի, Բելգիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի և Մեծ Բրիտանիայի միջև կնքված Հռենոսյան երաշխիքային պակտն էր։ 

Նախատեսվում էր պահպանել տարածքային ստատուս քվոն (ներառյալ Հռենոսի ապառազմականացված գոտին) և ապահովել գերմանա-ֆրանսիական ու գերմանա-բելգիական սահմանների անձեռնմխելիությունը։ Իրավարարության (արբիտրաժի) վերաբերյալ պայմանագրերը, որ Գերմանիան կնքել էր Լեհաստանի և Չեխոսլովակիայի հետ, ինչպես նաև ֆրանս-լեհական ու ֆրանս-չեխոսլովակյան պայմանագրերը, թեպետ լրացնում էին այդ պակտը, սակայն արևելյան սահմանների անխախտության իրական երաշխիքներ չէին ստեղծում[*փա՞ստ*]։ 

Լոկառնոյի պայմանագրերը որոշակիորեն թուլացնում էին Ֆրանսիայի արզմ. և քաղաքական դիրքերը Եվրոպայում, քանի որ նրա հիմնական թշնամին՝ Գերմանիան, այլևս դիտվում էր «իրավահավասար կողմ» և մշտական տեղ էր ստանում Ազգերի լիգայի խորհրդում որպես մեծ տերություն։ 

1936 թվականի մարտին Ֆաշիստական Գերմանիան միակողմանիորեն լուծեց Լոկառնոյի պայմանագրեր և զորք մտցրեց Հռենոսի ապառազմականացված գոտին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 655)։*  |
**Կարմրան կոչի** — Гребенщик кочи-Tamarix kotschyi [կարմրանազգինեри ընտանիքի, կարմրան ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է' մինչև 6 մ բարձրությամբ, որը հաճախ աճում է ծառանման, մոխրագույն կամ գորշամոխրագույն կեղևով։ Միամյա շիվերը ուղիղ են, հաստ, բաց դարչնագույն կամ կարմրադարչնագույն։ Տերևները լայն-ձվաձև են, մինչև 2 մմ երկարությամբ, ամուր հպված ճյուղերին, կղմինդրաձև դասավորված, կռճիկանման ծայրերով։ Ամռանը և աշնանը ծածկված են աղաշերտով, որը ամբողջ բույսին տալիս է կապտամոխրագույն գունավորում։ Ծաղկաողկույզները կողմնային են, վարդագույն, միայնակ, մինչև 4 սմ երկարությամբ, նստած կարճ կոթունների վրա։ Ծաղկապատը հասնում է մինչև 2,5 մմ երկարության, չոր, կաշվեկերպ է, շիկավուն, կիսաթափանցիկ, ձվաձև-նշտարաձև կամ լայն գծանման կեռիկավոր։ Ծաղիկը 4 անդամանի է, բաժակը 1 մմ երկարությամբ, օվալաշեղանկյուն մասնիկներով։ Պսակաթերթիկները վարդագույն կամ հարդագույն են, մինչև 2 մմ երկարությամբ։ Ենթավարսանդային սկավառակը 4 մասանի է, գրեթե խաչաձև, մուգ գույնի։ Փոշանոթները սպիտակ են կամ բաց դեղնավուն։ Վարսանդը ունի կոնաձև սերմնարան և 3-4 բլթականի սռնակ։ Տուփիկը մինչև 5 մմ երկարություն ունի, բաց դեղնավուն է և պարունակում է մինչև 15 սերմ, որոնք գագաթին փուփուլիկ ունեն։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում։ Հայաստանում հանդիպում է Արարատյան դաշտում, Վայքում և Մեղրիում, որտեղ աճում է նախալեռնային և ստորին լեռնային գոտիներում, ծովի մակերևույթից մինչև 1600 մ բարձրության վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 236։
**Ժան Գաստոն դը Բուրբոն** (ֆր.՝ Jean Gaston de Bourbon, օգոստոսի 17, 1650(1650-08-17), Լյուքսեմբուրգյան պալատ, Quartier de l'Odéon, Փարիզի 6-րդ շրջան, Փարիզ - օգոստոսի 10, 1652(1652-08-10)), Բուրբոնների արքայատոհմից ֆրանսիացի արյունակից արքայազն, Գաստոն Օռլեանցու, Վալուայի դքսի միայն որդին իր կարճատև կյանքի ընթացքում։

Կենսագրություն
--------------

Ժան Գաստոնը ծնվել է 1650 թվականի օգոստոսի 17-ին Փարիզի Օռլեանի պալատում՝ Գաստոն դը Բուրբոնի, Օռլեանի դքսի և նրա երկրորդ կին Մարգարիտա Լոթարինգիացու ընտանիքում։ Երեխայի հայրը Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ի կրտսեր եղբայրն էր։ Հետևաբար Ժան Գաստոնը համարվում էր այն ժամանակ կառավարող Լյուդովիկոս XIV-ի եղբայրը և արյունակից արքայազն, «Ֆրանսիայի թոռը»։ Նա Գաստոնի և Մարգարիտայի միակ որդին էր և չորրորդ զավակը. Օռլեանի դուքսի առաջին ամուսնությունից Մարիա դը Բուրբոն-Մոնպասիեի հետ ծնվեց ևս մեկ աղջիկ։

Ծնվելուց անմիջապես հետո երեխան ստացավ Վալուայի դուքս տիտղոսը (այս տիտղոսը մտնում էի Գաստոն Օռլեանցու ապանաժի կազմի մեջ)։ Ժան Գաստոնի արյունակից քույր Աննա դը Մոնպասիեն նրա ծնվելու կապակցությամբ կազմակերպել է հրաշալի տոնակատարություն՝ հրավառությամբ։ Բայց երեխան ծնվել էր ծուռ ոտքով, ինչը կապում էին դքսուհի Օռլեանցու՝ հղիության ժամանակ կողքի վրա քնելու սովորության հետ։ Ժան Գաստոնն այդպես էլ չկարողացավ քայլել և չխոսեց։ Նա մահացավ փորլուծությունից իր երկամյակից մեկ շաբաթ առաջ՝ 1652 թվականի օգոստոսի 10-ին։ Վալուայի դուքսին հուղարկավորեցին Սեն Դենիում՝ Ֆրանսիայի թագավորների և նրանց ընտանիքի անդամների թաղման վայրում։

Դքսուհին այդ պահին դարձյալ հղի էր, և նոյեմբերին ծնվեց ևս մեկ աղջիկ, որը դարձավ նրանց վերջին երեխան։ Արդյունքում՝ Բուրբոնների առաջին Օռլեանյան ճյուղը մարեց 1660 թվականին դուքս Գաստոնի մահվամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jean Gaston d’Orléans, Duc de Valois
2. 1 2 3  Агамов А. Династии Европы 400—2016: Полная генеалогия владетельных домов. М.: Ленанд, 2017. С. 958.
3. ↑  Montgomery-Massingberd H. Burke's Royal Families of the World. V. 1: Europe & Latin America. London, U.K.: Burke's Peerage Ltd, 1977. P. 84.
4. ↑  West V. Daughter of France: The Life of Anne Marie Louise d’Orléans, Duchesse de Montpensier, 1627—1693, La Grande Mademoiselle. L.: Doubleday & Company, 1959. P. 124—125.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · WikiTree · WeRelate · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2011175937 · VIAF: 214018379 · WorldCat VIAF: 214018379 |

 |
**Խդրբեկ**, Իտտեյր, հայաբնակ գյուղ Մուսա լեռան հյուսիս-արևելքում։ Գյուղը տարածված է բերրի և ջրառատ վայրում։ 1913 թվականին ուներ 195 տուն (1150 շունչ) հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, մետաքսագործությամբ։ Մշակում էին նարինջ, ձիթապտուղ։ Արտահանում էին մետաքսաթել, փայտե շերեփ-գդալներ, աղամաններ։ Գյուղում կար երկու եկեղեցի՝ կից վարժարաններով։ Խդրբեկը 1915 թվականին Մուսա լեռան ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցած յոթ գյուղերից մեկն էր։ 1924 թվականին, երբ կազմակերպվեց Մուսա լեռան գյուղախումբը, Խդրբեկը դարձավ նրա վարչական կենտրոնը, որտեղ նստում էր գավառապետը (ազգությամբ՝ հայ)։ 1939 թվականին, երբ Ալեքսանդրետի սանջակը հանձնվեց Թուրքիային, Խդրբեկի հայ բնակիչները գաղթեցին Սիրիա, ապա՝ Լիբանան, որտեղից նրանց զգալի մասը 1946-1947 թվականներին ներգաղթեց Արևելյան Հայաստան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 44)։*  |
| **՞**Կարմրավոտ կտցար |
| --- |
| Կարմրաոտ կտցար  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդարդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Մորակտցարներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | **Կարմրավոտ կտցար** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Tringa totanus

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 22693211 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կարմրաոտ կտցար** (լատին․՝ Tringa totanus), մորակտցարների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարկարություը 27-29 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 59-66 սմ։ Կտուցը սև է, հիմքը՝ նարնջագույն-կարմիր։ Թռչելիս մեջքի հետին մասը, գոտկատեղը, թևավերևի հետին եզրը սպիտակ են, ոտքերը՝ նարնջագույն-կարմիր։ Բնադրման շրջանում մոխրագույն-դարչնագույն է, գլուխը, մարմինը ներքևից՝ մուգ դարչնագույն՝ խիտ խայտերով։ Հետբնադրման շրջանում վերևից մոխրագույն է, կուրծքը՝ մոխրավուն։ Զգույշ է, հաճախ առաջինն է ազդարարում վերահաս վտանգը։ Լավ տեսանելի է ու ճանաչելի բնորոշ սրնգային ձայների շնորհիվ։ Բնակվում է լճափերին, ճահճուտներում։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է անողնաշարավորներով։

Բնադրում
--------

Արարատյան դաշտի լճակներում ու ճահճուտներում հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են ապրիլի ընթացքում։ Բները հայտնվում են ապրիլի 2-րդ կեսից մայիսի վերջ։ Բույնը ոչ խորը փոսիկ է (տրամագիծը՝ 90-120 սմ)՝ մի քանի խոտաբույսերի ցողուններից ու թփերից, անփույթ դասավորված։ Բնադրում է գետնին։ Հաճախ ձվադրում է առանց բույն պատրաստելու, ուղղակի գետնին՝ արևի ճառագայթներից չպաշտպանված։ Դնում է 44 մմ տրամագծով, դեղին-սպիտակ՝ դարչնագույն պտերով 3-4 ձու։ Թարմ փետրածածկով երիտասարդ անհատները հանդիպում են հուլիս-օգոստոսին։ Ուշացած բնադրման դեպքում մի քանի օրական նորելուկ ձագերը ծնողների հսկողությամբ կարող են հանդիպել օգոստոսի սկգբին։ Սովորաբար կազմում են զույգեր կամ փոքր խմբեր (1-30 թռչուն), առանձին դեպքերում դրանք կարող են միավորվել (մինչև 300 թռչուն)։ Որպես սիրողական և մարզական որսատեսակ՝ առանձին հետաքրքրություն չի ներկայացնում։

Պատկերասրահ
-----------

* Կարմրաոտ կտցարը կողքից Կարմրաոտ կտցարը կողքից
* Կարմրաոտ կտցարը դիմացից Կարմրաոտ կտցարը դիմացից
* Կարմրաոտ կտցարը թռչելիս Կարմրաոտ կտցարը թռչելիս
* 
* Museum specimenMuseum specimen

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռուսաստանի ողնաշարավոր կենդանիները:Կարմրավոտ կտցար Archived 2021-11-30 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4178551-4 |

 |
|  |
| --- |
| **Խեժափիճի եվրոպական** |
| Խեժափիճի եվրոպականԽեժափիճի եվրոպական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Մերկասերմեր (Pinophyta) |
| **Դաս** | *Pinopsida* |
| **Կարգ** | Ասեղնատերևավորներ (Pinales) |
| **Ընտանիք** | Սոճազգիներ (Pinaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Խեժափիճայիններ (Laricoideae) |
| **Ցեղ** | Խեժափիճի *(Larix)* |
| **Տեսակ** | **Խեժափիճի եվրոպական** *(L. decidua)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Larix decidua***Mill. 1768 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Խեժափիճի եվրոպական** (լատին․՝ Larix decidua), սոճազգիներ ընտանիքի, խեժափիճի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Խոշոր ծառեր են՝ 30-50 մ բարձրությամբ և 80-150 սմ բնի տրամագծով։ Աճում են չափազանց արագ։ Փշատերևները ունեն 10-40 մմ երկարություն և 0,6-1,6 մմ լայնություն, բաց կանաչավուն են, հաճախ կապտավուն երանգով, կարճացած ընձյուղների վրա դասավորված են 20-40-ական փնջերով։ Կոները ձվաձև են կամ երկարավուն-ձվաձև, 20-60 մմ երկարությամբ, գորշավուն, կազմված 6-8 շարքերով, դասավորված 45-70 թեփուկներից։ Սերմնային թեփուկները թեթևակի կերպով դեպի դուրս են փքված, մեջքի կողմում ունեն երկայնակի շերտեր, ամբողջական են, ալիքաեզր, մերկ կամ թեթևակիորեն պատած մազմզուկներով։ Ծածկող թեփուկները օվալաձև են, երկար, սուր ծայրերով, որոնք դուրս են գալիս սերմնային թեփուկի սահմաններից։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Ալպերում և Կարպատյան լեռներում։ Աճում է հիմնականում 1000-2500 մ բարձրության վրա, գլխավորապես լավ լուսավորված, նոսր տնկարկներում։
Ապրում է մինչև 500 տարի։
Արմատային համակարգը առանցքային է՝ խորը գնացող։ Հաճախ տուժում է ուշ գարնանային ցրտահարություններից, ինչպես նաև վնասատուներից և հիվանդություններից։ Վատ է տանում հողի ճահճացումը։ Չափազանց լուսասեր է։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Լավ է դիմանում քաղաքի յուրահատուկ պայմաններին և հատկապես
ծխին ու գազին։
Երևանում հանդիպում է ընդամենը մի քանի օրինակ, ընդ որում ամենախոշորը 28 տարեկան հասակում ունի 3 մ բարձրություն՝ 15 սմ բնի տրամագիծ։ Աճը խիստ ճնշված է։

Կիրառություն
------------

Էկոլոգիական խումբը՝ V: Խորհուրդ է տրվում լայնորեն փորձարկել մեր հանրապետության պայմաններում։ Մշակության հավանական շրջանները՝ 7, 9-10, 19-20:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 47։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4034042-9 · LCCN: sh85045829 · NKC: ph386380 |

 |
**Ժաննա Մարի Դարե** (հուլիսի 30, 1905(1905-07-30), Ժիվե - հունվարի 26, 1999(1999-01-26), Le Port-Marly), ֆրանսիացի դաշնակահարուհի։ Ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիան (1919), Իզիդոր Ֆիլիպի և Մարգրիտ Լոնգի աշակերտուհին է։ Իր դեբյուտը կատարել է 14 տարեկան հասակում, 16 տարեկանում կատարել է առաջին ձայնագրությունները, 21 տարեկանում կատարել է (Լամուրի նվագախմբի հետ Պոլ Պարեի ղեկավարությամբ) Կամիլ Սեն–Սանսի բոլոր հինգ ֆորտեպիանոյի կոնցերտները մեկ երեկոյի ընթացքում (հետագայում Դարեն կրկնել է այդ ծրագիրը մի քանի անգամ, 1955 թվականին այն ձայնագրել է Լուի Ֆուրեստե դիրիժորի հետ և ընդհանրապես հայտնի է եղել հարգալից–ծաղրական) «տիկին Սեն–Սանս» մականունով։ Ելույթ է ունեցել Եվրոպայում, առաջին անգամ այցելել է ԱՄՆ միայն 1962 թվականին (Կարնեգի հոլլում համերգ Բոստոնյան սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ Շառլ Մյունշայի ղեկավարությամբ)։ Դարեի երգացանկի զգալի մասը զբաղեցրել է ֆրանսիական երաժշտությունը, քանի որ երիտասարդ տարիքում նրա հետ աշխատել են հենց հեղինակները, հատկապես՝ Սեն–Սանսը, Գաբրիել Ֆորեն, Մորիս Ռավելը, բացի այդ Ֆերենց Լիստի ստեղծագործության սիրահար Դարեն խորհրդակցում է նրա աշակերտ Իշտվան Տոմանի հետ։ Նրա ձայնագրություններում բացի Սեն–Սանսի կոնցերտներից մեծ հաջողությամբ օգտագործվել են Վենսան դը Էնդիի ֆրանսիական երգի թեմայով Սիմֆոնիան (Լամուրեի նվագախմբի հետ Լուի Ալբեր Վոլֆի ղեկավարությամբ, 1931) Ֆերենց Լիստի և Ֆրեդերիկ Շոպեն ստեղծագործությունները։ 1958–1975 թվականներին Փարիզի կոնսերվատորիայի պրոֆեսորը, երկար տարիների ընթացքում անցկացրել է ամառային մաստեր–կլասներ Նիսում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
3. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
4. ↑  Bryce Morrison. Champagne piano // The Guardian, 20 February 1999.(անգլ.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2118530 · BNE: XX1558073 · BNF: 139269056 · CiNii: DA12926749 · GND: 135144337 · ISNI: 0000000073289539 · LCCN: n84180013 · NSK: 000477425 · SUDOC: 161775950 · VIAF: 71660563 · WorldCat VIAF: 71660563 |

 |

 |
**«Հա Նոի ՖԱ»**՝ վիետնամական ֆուտբոլային ակումբ՝ Հանոյում։ Հանդես է գալիս V-լիգայում։

Ակումբը ստեղծվել է 2006 թվականին, այն անվանվել է վիետնամական տուրիստական բիզնեսային կազմակերպության անունով։ Երեք սեզոնի ընթացքում ակումբը գրավել է 3-րդ տեղը, 2-րդ և 1-ին դիվիզյոններում, իսկ 2009 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել V-լիգայում։ Ակումբը մեծ հայտնություն ունի Վիետնամում և բավականին բյուջե վիետնամական ամենահզոր խաղացողներին իր թիմ կանչելու համար։ Այսպես, երբ ակումբը հանդես էր գալիս 1-ին դիվիզյոնում, պայմանագիր է կնքում Վիետնամի հավաքականի դարպասապահ՝ Զիոնգ Հոնգ Շոնի հետ, իսկ 2009 թվականին T&T եկավ երկրի լավագույն ֆուտբոլիստ Լե Կոնգ Վինը։ Թիմի անհամեմատ ուժեղացումը թույլ է տալիս T&T-ին դառնալ 2010 թվականի չեմպիոն և հաջորդ տարի առաջին անգամ ելույթ ունենալ ԱՖկ գավաթի խաղերին։

Նվաճումներ
----------

* **Վիետնամի մրցաշար:**

**Չեմպիոն** (6)։ 2010, 2013, 2016, 2018, 2019, 2022
**Արծաթե մեդալակիր** (4)։ 2011, 2012, 2014, 2015
* **Վիետնամի սուպեր գավաթ:**

**Հաղթողներ**։ 2010

Վիետնամի մրցաշարերի մասնակցություն
----------------------------------

| Շրջան | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Դիվիզիոն | 4 | 3 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Տեղ | 1 | 2 | 2 | 4 | 1 | 2 | 2 |

ԱՖԿ մրցաշարերի մասնակցություն
-----------------------------

* **ԱՖԿ գավաթ:**

2011: *խմբային փուլ*

Հայտնի խաղացողներ
-----------------

* Վիետնամ Վիետնամ՝ Լե Կոնգ Վին
* Վիետնամ Վիետնամ՝ Զիոնգ Հոնգ Շոն
* Վիետնամ Վիետնամ՝ Ֆամ Տհալ Լիոնգ
* Մեքսիկա Մեքսիկա, Կամերուն Կամերուն՝ Ֆրանսուա Անդեն
* Արգենտինա Արգենտինա՝ Լուկաս Կանտորո
* Բրազիլիա Բրազիլիա՝ Քրիստիանո Ռոլանդ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт фан-клуба T&T Archived 2014-12-18 at the Wayback Machine.
* T&T на официальном сайте V-лиги Archived 2009-10-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Soccerway · Transfermarkt |

 |
| **՞**Մոռամբ բերբերի |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | Երկշաքիլավորներ |
|
|
|
| Կարգ | *Solanales* |
|
|
|
| Ընտանիք | Մորմազգիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Lýcium bárbarum
L. (*1753*) |
|  Հոմանիշներ |
| 
* Boberella halimifolia (Mill.) E.H.L.Krause
* Jasminoides flaccidum Moench
* Lycium halimifolium Mill.
* Lycium lanceolatum Veill.
* Lycium turbinatum Veill.
* Lycium vulgare Dunal
* Teremis elliptica Raf.

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**503599**NCBI**112863**EOL**487010**

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Մոռամբ բերբերի** (լատին․՝ Lýcium bárbarum), 1-3 մ բարձրությամբ, տերևաթափ, խիտ ճյուղավորված թուփ մորմազգիների ընտանիքից։ Ծայրերը աղեղնաձև խոնարհված ընձյուղներով, ծոցային փշերով, բարակ, երկար, բաց դեղնավուն։ Ունի 2,5-6 սմ երկարությամբ և 0,3-0,8 սմ լայնությամբ էլիպսանշտարաձև կամ նեղ էլիպսաձև տերևներ, վերևից կանաչ, ներքևի կողմից կապտավուն, մի փոքր մսալի։ Կարճացած ընձյուղների վրա փնջերով կան ծաղիկներ բաց վարդագույն կամ վարդամանուշակագույն (յուրաքանչյուր փնջում կա 2-6-ական ծաղիկ)։ Հատապտուղը երկրավուն ձվաձև է, կարմիր, 0,8-2 սմ երկարությամբ և 0,5-1 սմ լայնությամբ։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին, պտուղները հասունանում են հուիլս-հոկտեմբերին։

Տարածված է հյուսիսային Աֆրիկայում, Իրանում, Կովկասում։ Հայաստանում այն հանդիպում է Նոյեմբերյանում, Երևանում, չոր, քարքարոտ թեքություններին ծովի մակերևույթից 900-1500 մ բարձրությունների վրա։ Երաշտադիմացկուն է, հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, լուսասեր է, ցրտադիմացկուն, ջերմասեր։

Բազմանում է սերմերով և կտրոնավորմամբ։ Բարձր է գնահատվում նաև որպես երկարատև ծաղկող տեսակ։

Գրականություն
-------------

* Լ.Վ.Հարությունյան - Քո շրջապատի թփերը, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան 1984 թվական

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 156296511 · GND: 7603419-7 · NDL: 00566972 |

 |
|  |
| --- |
| **Խինձ գորովանի** |
| Խինձ գորովանիԽինձ գորովանի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Եղերդակայիններ (Cichorioideae) |
| **Ցեղ** | Խինձ *(Scorzonera)* |
| **Տեսակ** | **Խինձ գորովանի** *(S. gorovanica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Scorzonera gorovanica***Nazarova, 1988 |

**Խինձ գորովանի** (լատին․՝ Scorzonera gorovanica), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

4-14 (18) սմ բարձրությամբ, ձվաձև պալարով և ոստայնանման թավշոտությամբ բազմամյա բույս է։ Տերևները ունեն 6-10 մմ լայնություն, խիստ ալիքավոր-գանգրահեր են և մինչև ծաղկելը սեղմված հողին։ Զամբյուղները նեղ-գլանաձև են, սերմիկները երբեմն մերկ են, 15 մմ երկարության և կողերի երկարությամբ թմբիկավոր։ Պապուսը սպիտակավուն կամ դեղին է։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Երևանի (Գոռավան, Վեդի, Արարատ, Երասխ) և Դարեղեգիսի (Վերնաշեն գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում, ինչպես նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800–1400 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ և խոտածածկ լանջերին, տրագականտային համակեցություններում, կիսաանապատում և ավազային անապատում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–սեպտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²–ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²–ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվ ածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը աճում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի՝ «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · WoRMS |

 |
**Լովիսա Օրբերգ (Արբերգ)** (շվեդերեն՝ Lovisa Åhrberg, լրիվ անունը՝ *Maria Lovisa Åhrberg*, մայիսի 17, 1801(1801-05-17), Ուփսալա, Շվեդիա - մարտի 26, 1881(1881-03-26), Ստոկհոլմ, Շվեդիա), շվեդ բժշկուհի, վիրաբույժ։ Նա գործող վիրաբույժ էր շատ ավելի վաղ, երբ կանանց պաշտոնապես թույլատրվել է համալսարանում բժշկություն սովորել (1870 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1801 թվականի մայիսի 17-ին Ուփսալայում՝ Էրիկ Օրբերգի, որն աշխատում էր Ուփսալայի համալսարանում, և նրա կնոջ՝ Բրիտի Մարի Ուփգրենի ընտանիքում, որը ժողովրդական հեքիմ էր։

«Քաղաքացիական վաստակի համար» մեդալ
Վաղ տարիքում հետաքրքրություն է ցուցաբերել բժշկության և առողջապահության նկատմամբ, երբ օգնել է իր մորը և տատիկին, որոնք իրենց աշխատանքի ընթացքում խնամում էին հիվանդներին։ Տեղափոխվել է Ստոկհոլմ, մասնավոր տանն աշխատել է սպասուհի, ընկերները հաճախ են դիմել նրան հիվանդ ժամանակ։ Չնայած նրան, որ նա ինքնուս էր, նրա դրական հեղինակությունը արագորեն տարածվել է, և շուտով Լովիսան ունեցել է այնքան հաճախորդներ, որ դադարել է աշխատել որպես սպասուհի և կարողացել է տարբեր շերտերի հասարակության հիվանդների շրջանում իր սեփական պրակտիկայի շնորհիվ կայանալ որպես բժիշկ։ Նա բժշկական շրջանակների կողմից հանդիպել է որոշակի դիմադրություն, բայց հետո նրա գիտելիքները ստուգվել են, նրա բժշկական գործունեությունը խաբեություն չի եղել, և նրան թույլատրվել է աշխատել որպես բժիշկ։ Իր քաղաքացիական գործերի համար Լովիս Օրբերգը 1852 թվականի մայիսի 12-ին Շվեդիայի թագավոր Օսկար I-ի կողմից ստացել է «Քաղաքացիական վաստակի համար» թագավորական մեդալ (För medborgerlig förtjänst)՝ ոսկու տասներկուերորդ չափով (GMmf12):

Այսպիսով, նա ճանաչվել է շվեդ առաջին գործող կին բժիշկը։ Լովիսա Օրբերգը եղել է շատ հայտնի, նրա բժշկական ծանրաբեռնվածությունն այնքան լարված էր, որ նրա սեփական առողջությունը սկսել է վատթարանալ, բազմիցս ճանապարհորդել է և հանգստացել Կարլսբադի (այժմ՝ Կարլովի Վարի) սպա հանգստավայրերում։ Լովիս Օրբերգին ժողովուրդը անվանել է «Աստվածամայր Արբերգ» (Jungfru Åhrberg): Իր բժշկական պրակտիկան սկսելով 1820-ական թվականներին՝ նա աշխատել է մինչև 1860-ական թվականները։

1871 թվականին Օրբերգը կուրացել է ու գնացել վաստակած հանգստի։ Նրա մահից մեկ տարի առաջ բժշկի մասնագիտությունը Շվեդիայում պաշտոնապես բացվել է կանանց համար, և կանայք կարողացել են ուսում ստանալ համալսարանների բժշկական ֆակուլտետներում։ Շվեդիայում համալսարանական կրթությամբ առաջին կին բժիշկը դարձել է Կարոլինա Վիդերստրյոմը։

Մահացել է 1881 թվականի մարտի 26-ին, Ստոկհոլմում։

1856 թվականին շվեդ գրող և ֆեմինիստ Ֆրեդրիկա Բրեմերն իր «Գերտա, Կամ մի հոգու պատմություն» վեպում հիացմունքն է հայտնել Լովիսա Օրբերգին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Uppsala domkyrkoförsamlings kyrkoarkiv
2. ↑  Bo S. Lindberg, *Kirurgernas historia. Om badare, barberare och fältskärer*, 2017
3. ↑  Lovisa Åhrberg la primera médica cirujana sueca
4. ↑  Hertha eller en själs historia(շվեդ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Svenskt biografiskt handlexikon - Åhrberg, Maria Lovisa(շվեդ.)
* Maria Lovisa Åhrberg(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 9142154983566067860004 · WorldCat VIAF: 9142154983566067860004 |

 |
**Կարտոֆիլ մաքրող կինը**, Սարգիս Երկանյանի նկարներից, աշխատանքային դրվագներից մեկը, որը գեղանկարչական որակի առավելությամբ անգերազանցելի է։ Ենթադրվում է, որ Երկանյանը իր մորն է պատկերել Թիֆլիսում ապրած տարիներին տնային պայմաններում։

Նկարագրություն
--------------

Մայրը պատկերված է խոհանոցում, սեղանի առջև նստած ճաշ պատրաստելիս։ Կարտոֆիլ մաքրելու պրոցեսը տեղի է ունենում բնական պայմաններում, անմիջական տպավորությամբ կենդանի գործողությամբ։ Թվում է, թե նկարչին ավելի շատ զբաղեցրել է մոր կերպարը, քան տեղի ունեցող գործողությունը։ Բարեհամբույր արտաքինով, խաղաղ տրամադրությամբ, պատկառանք առաջացնող իր համակրելի էությամբ նա հայ նահապետական տանտիկնոջ օրինակելի տիպար է՝ նվիրվածության, հոգատարության, համեստության հատկանիշներով։ Սարգիս Երկանյանը որդիական երախտագիտության զգացումով է պատկերել մորը՝ ամենայն բծախնդրությամբ մշակելով գեղանկարի համար շատ նպաստավոր նրա հետաքրքիր դիմագծերը։ Երկանյանի՝ այդ շրջանին բնորոշ կոլորիտը ջերմություն է հաղորդում մոր կերպարին։

Գեղարվեստական արտահայտության միջոցներ
-------------------------------------

Պատկերում ընդգրկված առարկաները նույնպես ներկայացված են գեղանկարչորեն, իրենց նյութական առանձնահատկությամբ, կոլորիտի հարազատությամբ։ Սեղանին դրված խոհանոցային իրերը և բանջարեղենը՝ կարտոֆիլ, սոխ, նաև ամաններ, սրբիչ և այլ առարկաներ պատկերված են գեղանկարչական այնպիսի որակով, որ, առանձին վերցված, կարող են դիտել որպես լավ նատյուրմորտ։
Պատկերի կոլորիտը չնայած մուգ է, բայց գույներն առավելագույն չափով հագեցած են, ստվերոտ մասերում` թափանցիկ, մշակումով փափուկ, տաք և սառ երանգներով են։ Հակադրված են լույսի ու ստվերների անցումներով, որոնք սահուն են և տեսողության համար հաճելի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ե.Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987

Արտաքին հղումներ
----------------

*
**Խնայողություն**, գործողությունների համակարգ, որը հանգեցնում է ցանկացած ռեսուրսների չափավոր սպառմանը։

Հնում
-----

Արիստոտելը խնայողությունը չէր համարում բարգավաճում։ Նրան ավելի շատ գրավում էր առատաձեռնությունը, որը միջին տեղ էր զբաղեցնում ագահության և շռայլության միջև։

Հռոմեացիները խնայողությունը ավելացրել են իրենց արժանիքների ցանկի մեջ՝ այն որակելով որպես խնայողություն առանց ագահության։

Նոր ժամանակներ
--------------

Խնայողությունը հաստատապես ընդգրկվել է բուրժուական հասարակության արժանիքների մեջ մի փոքր փոփոխված իմաստով՝ փողեր վատնելու պարտադիր պլանավորում։

Ադամ Սմիթը, կրկնօրինակելով Արիստոտելի հայացքները, խնայողությունը սահմանեց որպես ագահության և շռայլության միջինը՝ առաջինը հայտարարելով որպես թերություն, երկրորդը՝ որոշ իրերի հանդեպ ավելորդ հետաքրքրություն։

Խնայողության նոր նշանակությունն այն է, որ այն ոչ թե հակասում է նյութական արժեքների հետապնդմանը, այլ կարգավորում է այն՝ հետագա տիրապետումը առավելագույնի հասցնելու նպատակով։ Սա իր արտահայտությունն է գտել Բենջամին Ֆրանկլինի աֆորիզմներում. «Խնայված կոպեկը աշխատած կոպեկ է» (անգլ.՝ a penny saved is a penny earned) և «Մի՛ վատնիր, որ չզղջաս» (անգլ.՝ waste not, want not)։

Գերմանիայում Ֆրիդրիխ Վիլհելմ I-ի օրոք խնայողությունը ընդգրկվեց պրուսական արժանիքների ցանկի մեջ։ Ինքը՝ արքան, այնքան ակտիվ էր կիրառում այս արժանիքը, որ ձևավորվեց «Հանուն պրուսական արքայի» արտահայտությունը ֆր.՝ pour le Roi de Prusse։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pour le Roi de Prusse. NYT, դեկտեմբերի 1 1889 թ.

Աղբյուրներ
----------

* Հոդված «Խնայողություններ» Եֆրեմովի ժամանակակից բացատրական բառարան
* Միքայել Դ. Չան. Արիստոտելը և Համիլթոնը առևտրի և ղեկավարության մասին. Միսսուրիի համալսարան, 2006.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779645999 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ժիրայր Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Ժիրայր Գրիգորի Վարդանյան** (հուլիսի 2, 1911(1911-07-02), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 5, 1989(1989-05-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կինոօպերատոր։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963)։ ՍՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

1930-1933 թվականներին սովորել է կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական ինստիտուտում։ 1927 թվականից աշխատում է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։ 1949-1954 թվականներին եղել է վավերագրական ֆիլմերի կենտրոնական ստուդիայի Հայաստանի թղթակից-օպերատորը։ Վարդանյանը նկարահանել է բազմաթիվ վավերագրական սյուժեներ և տասնյակ փաստագրական ֆիլմեր՝ «Երկիր հայրենի» (1945), «Հայաստանի շինանյութերը», «Զիթհանքովի կոլտնտեսության մարդիկ» (երկուսն էլ՝ 1947), «Սովետական Հայաստան» (1950), «Ասք մեծ ճշմարտության մասին» (1970) և այլն։ Որպես օպերատոր հեղինակել է հայկական առաջին մուլտիպլիկացիոն («Շունն ու կատուն», 1937), գունավոր («Սոցիալիստական Երևանի ճարտարապետությունը», 1952) և լայնէկրան («Ճանապարհ դեպի կրկես», 1963) ֆիլմերը։ Հայկինոյի կոմբինացված նկարահանումների կազմակերպիչներից է («Քաջ Նազար», 1940, «Դավիթ Բեկ», 1944)։

Ֆիլմեր
------

Վարդանյանի նկարահանած գեղարվեստական կինոնկարներից են՝

* «Ոսկե ցլիկ» (1955)
* «Սիրտն է երգում» (1956)
* «Ինչու է աղմկում գետը» (1959)
* «Լուսաբացից առաջ» (1960)
* «Լալվարի որսկանը» (1965)
* «Հուշարձան» (1971)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Արագ պատրաստման կարտոֆիլի «Ռոլլտոն» պյուրե
**Կարտոֆիլի խյուս** կամ **կարտոֆիլի պյուրե** (ֆր.՝ Purée), փափկացրած զանգված կարտոֆիլից։ Կարտոֆիլի խյուսը, սովորաբար օգտագործվում է որպես խավարտ, սակայն, իր հերթին կարող է նաև օգտագործվել որպես բաղադրիչ այլ ուտելիքների պատրաստման ժամանակ։ 

Պարզապես մանրացված (փափկեցրած, քերած) եփած կարտոֆիլը կարտոֆիլի խյուս սխալ է անվանել։ Ամբողճական ուտեստը կարելի է ստանալ կարտոֆիլի մեջ լրացուցիչ բաղադրիչներ ավելացնելով, դա կարող է լինել՝ կաթ, ինչպես նաև կարագ, երբեմն՝ ձու։ 

Պատրասման համար կարտոֆիլը եփում են, այնուհետև տաք-տաք փափկեցնում և դարձնում համասեռ զանգված։

Բացի այդ, կարտոֆիլի խյուսի մեջ կարող են ավելացնել բաղադրիչներ, որոնք չեն դառնում համասեռ զանգված խյուսի հետ (ինչպիսիք են բեկոնը, տապակած սոխը, պղպեղի կտորներ), սակայն արժի նկատել, որ դրանք արդեն ինքնուրույն ուտեստներ կլինեն, կարտոֆիլի մաքուր խյուս չեն հանդիսանա։ 

Գոյություն ունի նաև կարտոֆիլի լուծվող խյուս. կարտոֆիլային չոր փոշիներ, որոնց ավելացնում են ջուր կամ կաթ։ Կարտոֆիլը փափկեցնելու համար օգտագործում են կարտոֆիլի տապակիչ։

* Կարտոֆիլի պյուրեի արդյունաբերական պատրաստումԿարտոֆիլի պյուրեի արդյունաբերական պատրաստում
* Կաղամբով և սոխով սոուսով Երշիկով և կարտոֆիլի պյուրեով ափսեԿաղամբով և սոխով սոուսով Երշիկով և կարտոֆիլի պյուրեով ափսե
* Կարագով և սխտորով կարտոֆիլի պյուրեԿարագով և սխտորով կարտոֆիլի պյուրե

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *В.Г. Значкова* Дешёвый стол. — Москва: Воениздат, 1993. — С. 265. — 415 с. — ISBN 5-203-01591-0

Գրականություն
-------------

* Пюре // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства / под ред. А. И. Ревина. — М.: Советская энциклопедия, 1960. — Т. 2. — С. 508. — 770 с.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4196560-7 |

 |
**Լուիջի Կառլո Ֆարինի** (իտալ.՝ Luigi Carlo Farini, հոկտեմբերի 22, 1812(1812-10-22)[…], Ռուսի, Ռավեննա, Էմիլիա Ռոմանիա - օգոստոսի 1, 1866(1866-08-01)[…], Ռուսի, Ռավեննա, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն), իտալացի պետական գործիչ, մասնագիտությամբ բժիշկ, լրագրող և գրող, մոտ տարի ու կես գլխավորել է Նախարարների խորհրդի նախագահ։

Ստացել է բժշկական կրթություն, անցել է բժշկական պրակտիկա Ռոմանիայի տարբեր բնակավայրերում։

1844 թվականին ստիպողաբար լքել է երկիրը Պապական ոստիկանության հետապնդումների պատճառով։ 

1847 թվականին համաներման հիմքով վերադարձել է, որը հայտարարել էր Հռոմի պապ Պիոս IX-ը, և հենց նույն տարում ստանձնել է երկրի ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը։

1848 թվականին Իտալիայի սահմանադրության հրապարակումից հետո ընտրվել է հռոմեական պառլամենտի դեպուտատ, այնուհետև հրաժարվել է պաշտոնից և մեկնել է Թուրին համակագործակցելով «Risorgimento» թերթի հետ, որոշ ժամանակ հրատարակել է սատիրական «La Frusta» բացիկներ։

Հեղինակել է «Storia dello stato romano dall'anno 1814 al 1850» և «Storia d'Italia dall'anno 1814 la 1850» աշխատությունները։

1851—1852 թվականներին եղել է ժողովրդական լուսավորության նախարար, այդ պաշտոնից նույնպես հրաժարական է տվել։
1859 թվականին ուղարկվել է Միջին Իտալիա որպես սարդինական լիազոր, սկզբում Մոդենի, ապա Պարմաի և Ռոմանիի բնակչությունը նրան ճանաչել է դիկտատոր։

Պայքար է մղել Ջուզեպպե Գարիբալդիի հետ, 1860 թվականի մարտ ամսին իր ղեկավարած տարածքները միավորել է Իտալական թագավորությանը Էմիլիա պրովինիցայի անվան տակ։ 

1860 թվականի հուլիս հոկտեմբեր ամիսներին Ֆարինին նորից ստանձնել է ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը, ապա եղել է Նեապոլում թագավորական հանձնակատար, կրկին պայքարի մեջ լինելով Գարբալդիի հետ։

1862 թվականին Ուրբանո Ռատացիի կաբինետի լուծարման ժամանակ ձևավորել է նոր կառավարություն, սակայն արդեն 1863 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով ստիպված հրաժարական է ներկայացրել, ունեցել է նյարդային լուրջ խանգարումներ, որոնք հետո դարձել են հոգեկան խանգարման պատճառ։ 

1878 թվականին Ռավեննայում քանդակագործ Է. Պացցին տեղադրել է նրա արձանը, որը սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քանդվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1695202 · BNF: 124968897 · CONOR: 233805667 · GND: 11914929X · ICCU: RAVV017938 · ISNI: 0000000121023605 · LCCN: n88175421 · NKC: nlk20000085346 · NLG: 152145 · NTA: 100968155 · SUDOC: 034184783 · VIAF: 73956815 · WorldCat VIAF: 73956815 |

 |

 |
**Հալշտատյան մշակույթ**, վաղ երկաթիդարի (մ.թ.ա. մոտ 900—400) հնագիտական մշակույթ Միջին Եվրոպայի հարավում։ Անվանումն ստացել է Ավստրիայի Հալշտատ (Hallstatt) քաղաքի մոտակա դամբարանադաշտից։ Պայմանականորեն բաժանվում է տարածման արևելյան (Ավստրիա, Հարավսլավիա, Ալբանիա, մասամբ՝ Չեխոսլովակիա) և արևմտյան (ԳԴՀ, ԳՖՀ հվ. շրջանները, Ֆրանսիայի մերձհռենոսյան դեպարտամենտները) շրջանների, նաև Պո գետի (Իտալիա) արևելյան հովտում։ Օդեր և Վիսլա գետերի ավազաններում Հալշտատյան մշակույթին է պատկանում ուշ շրջանի լուժեցյան ցեղերի մշակույթը։ Հալշտատյան մշակույթի տարածման սկզբնական շրջանում բրոնզի փոխարեն աստիճանաբար տիրապետող է դառնում երկաթը, տնտեսության մեջ գերակշռում է հողագործությունը, քայքայվում են տոհմատիրական կարգերը, և ձևավորվում դասակարգային հարաբերությունները։ Հալշտատյան մշակույթին բնորոշ են զանգակաձև կամ աղեղնաձև բռնակներով բրոնզե ու երկաթե սրերը, բրոնզե կոնաձև սաղավարտները, դաշույնները, կացնակները, դանակները, նիզակների երկաթե և պղնձեսայրերը, բրոնզե թիթեղներից (կաշվի վրա կարված) զրահները, անթափանց ապակուց դեղին ուլունքները՝ կապույտ ակներով, բրոնզե, ոսկե, ապակե, ոսկրե տարատեսակ զարդերը, գազանների պատկերներով ճարմանդները, բազմագույն, դեղին և կարմիր, փորագիր ու չավածո նախշերով խեցեղենը ևն։ Կավամանների, բրոնզե գոտիների երիզների վրա պատկերված են խնջույքների, տոնակատարությունների, որսի, կրոնական ծիսակատարությունների և այլ տեսարաններ։ Արևմտյան շրջաններում Հալշտատյան մշակույթին աստիճանաբար փոխարինել է լատենյան մշակույթը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 50)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5341975 · BNF: 11942233p · GND: 4072254-5 · LCCN: sh85058486 · LNB: 000339892 · Microsoft: 2777516927 · NKC: ph162015 · SUDOC: 027364682 |

 |

 |
**Լուծելիություն՝** Ըստ ջրում լուծվելու հատկության՝ նյութերը կարելի է բաժանել երեք խմբի՝ լավ լուծվող, քիչ լուծվող և չլուծվող (գործնականում անլուծելի)։

Տարբեր լուծելիության նյութերի օրինակներ

|  | Լավ Լուծվող | Քիչ Լուծվող | Չլուծվող (գործնականում) |
| --- | --- | --- | --- |
| Պինդ Նյութեր | {\displaystyle NaCl,Mg(SO)\_{4},Cu(NO\_{3})\_{3}} | {\displaystyle MgS,Ag\_{2}SO\_{4}} | {\displaystyle AgCl,BaSO\_{4},CuS}, ճարպ, {\displaystyle KOH,Ba(OH)\_{2}} |
| Հեղուկ Նյութեր | {\displaystyle H\_{2}SO\_{4},HClO\_{4},C\_{2}H\_{5}OH,CH\_{3}COOH} |  | {\displaystyle C\_{1}2H\_{2}6}, ձեթ |
| Գազային Նյութեր | {\displaystyle NH\_{3},HCl} | {\displaystyle O\_{2},CO\_{2}} | {\displaystyle H\_{2},He} |

Լուծելիությունը նշանակում են s տառով.

Այստեղ m (լ.ն.)–ն լուծվող նյութի զանգվածն է (գ), իսկ {\displaystyle V}(լչ)–ն լուծիչի, մասնավորապես՝ ջրի ծավալն է (լ)։ Նախկինում լուծիչի 1 լիտրի փոխարեն ընդունված է եղել 100 գրամը։ Խնդիրներում կարող է հանդիպել նաև այս մեծությունը։

s = m (լ .ն.)\V (լչ)

Լուծելիությունը լուծվող նյութի առավելագույն զանգվածն է, որը տվյալ ջերմաստիճանում կարող է լուծվել 1 լիտր ջրում։ Լուծելիությունը կախված ջերմաստիճանից, քանի որ լուծման բուն գործընթացն ունի քիմիական բնույթ։ Պինդ նյութերի լուծելիությունը, որպես կանոն, ջերմաստիճանի բարձրացման հետ մեծանում է, որովհետև դրանց լուծման ժամանակ մեծ մասամբ դիտվում է ջերմության կլանում։Գազերի լուծելիությունը, ընդհակառակը, ջերմաստիճանի բարձրացման հետ փոքրանում է։ Սա բացատրվում է այն հանգամանքով, որ գազերի լուծումն ուղեկցվում է ջերմության անջատմամբ։ Գազերի լուծելիության վրա ազդում է նաև գազի ճնշումը. որքան մեծացվում է ճնշումը, նույնքան մեծանում է լուծելիությունը։

Լաբորատոր փորձ
--------------

### Նատրիումի հիդրոկարբոնատի լուծելիության կախումը ջերմաստիճանից

50 մլ–անոց երեք բաժակի մեջ լցնել հավասար ծավալներով տարբեր ջերմաստիճանների ջուր՝ ~15° (ծորակից), 20° և 30°: Յուրաքանչյուր բաժակի մեջ ավելացնել փոքր գդալով սննդային սոդա և լավ խառնել ապակե ձողով։ Կարելի է տեսնել, որ լուծումը կատարվել է տարբեր չափերով։

Հեղուկների լուծելիության կախումը ջերմաստիճանից ունի բարդ բնույթ։ Եթե լուծույթը պարունակում է առավելագույն քանակով լուծված նյութ, ապա կոչվում է հագեցած, այսինքն՝ այլևս հնարավոր չէ տվյալ պայմանում լուծել նոր քանակներ։ Աղի հագեցած լուծույթ կարող է ստացվել նաև այն դեպքում, երբ մեծ քանակով աղը հպման մեջ դրվի ջրի հետ։ Որոշ ժամանակ անց կստեղծվի հավասարակշռություն. միավոր ժամանակում որքան աղ նստվածքից անցնի լուծույթ, նույնքան աղ էլ կանցնի լուծույթից նստվածք։ Նստվածքի վրայի լուծույթը կլինի հագեցած։ Եթե լուծույթը պարունակում է ավելի քիչ լուծված նյութ, քան համապատասխանում է հագեցած վիճակին, ապա կոչվում է չհագեցած, այսինքն՝ կարելի է լուծել նոր քանակներ։ Որոշ դեպքերում հնարավոր է ստանալ նաև գերհագեցած լուծույթ, որըտվյալ պայմանում պարունակում է ավելի շատ նյութ, քան հագեցած լուծույթում է։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քիմիա 10. ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքեր, Լուծելիություն Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 677)։*  |
**Խոսրով Համբարձումի Քեշիշյան** (1879 կամ 1880, Մալաթիա, Թուրքիա - հունիսի 15, 1915(1915-06-15), Մալաթիա, Թուրքիա) հայ դեղագործ, գրող, հասարակական և քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1879/1880 թվականին, Խարբերդի նահանգի Մելիտինեի գավառի կենտրոն Մելիտինե քաղաքում։ Բժիշկ Միքայել Քեշիշյանի եղբայրն է։ Կրթությունն ստացել է ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­նե­րի Խարբերդի Եփրատ քոլեջում։ 1900-1902 թվականներին ուսանել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում և դեղագործի կոչում ստացել։ Վերադառնալով Մելիտինե՝ եղբոր՝ Միքայելի նյութական աջակցությամբ բացել է սեփական դեղատուն և դեղագործ աշխատել։ Դավանանքով ավետարանական է։ Եղել է ՀՅԴ գործիչ, գրող։

1915 թվականին թուրքերը, իմանալով բժիշկ եղբոր՝ Միքայելի՝ օսմանյան բանակից փախուստի ու Զորավար Անդրանիկի բանակին միանալու մասին, անմիջապես ձերբակալել են Խոսրովին։ Թշնամու ձեռքով չսպանվելու համար Խոսրովը Մելիտինեի բանտում թույն է խմել։ Սակայն թուրք դահիճները նրան շտապ դեղաթափ են արել, և ի պատիժ այդ հանդգնության, դաժանաբար կացնահար արել 1915 թվականի հունիսի 15-ին՝ 36 տարեկանում։ Այդ մասին Արշակ Ալպոյաճյանը գրում է. «…1915 թվականին Մե­լի­տի­նեի մէջ ալ առա­ջին ան­գամ ձեր­բա­կա­լո­ւե­ցան մտա­ւո­րա­կան առաջ­նորդ­ներ, որոնց հետ էր Խոս­րով Քե­շի­շե­ա­նը, որ դժո­խա­յին տան­ջանք­նե­րէ յե­տոյ կա­ցի­նա­հար սպան­նո­ւած է թուրք ճի­ւաղ­նե­րու կող­մէ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ար­շակ Ալ­պօ­յա­ճե­ան, Պատ­մու­թիւն Արաբ­կի­րի հա­յոց, Պէյ­րութ, 1915։

Գրականություն
-------------

* Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն Արաբկիրի հայոց, Պէյրութ, 1915։
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
* Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Խաչատրյան Լ. Բաբլումյան Ա. Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։
* Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 4820 |

 |
**Ժողովրդական երգ**, բանահյուսերաժշտական ստեղծագործություն, ժողովրդական ստեղծագործության առավել տարածված տեսակը։ 

Ժողովրդական երգի բազմաճյուղ և բազմաժանր բնույթը պայմանավորված է ստեղծման ու կենցաղավարման միջավայրի և կյանքի հետ ունեցած կապերի բազմազանությամբ։ Քաղաքային ժողովրդական երգի առավել տարածված ժանրերն են՝ ազգ-ազատագրական, կենցաղային, քնարական, գեղջկական ժողովրդական երգինը՝ աշխատանքային (հորովելներ, կալերգեր, սայլերգեր և այլն), ծիսական (հարսանեկան, վիճակի, ուխտագնացության երգեր և այլն), վիպապատմական, կենցաղային (օրորոցային երգեր և այլն), սիրային-քնարական։ Ժողովրդական երգերում անդրադարձել են նաև ժողովրդի սոցիալական կյանքի թեմաների՝ առաջացնելով սոցիալական ժանրը (պանդխտության երգեր և այլն)։

Երաժշտական արտահայտչամիջոցների որևէ ընտրություն (ձայնակարգաելևէջային, ռիթմական նախասիրություններ, կատարողական կերպեր և այլն) լեզվաբանաստեղծական հատկանիշների հետ որոշում են ժողովրդական երգի ազգային պատկանելությունը։ 

Հայկական ժողովրդական երգը պատմական երկարատև գոյության ընթացքում շարունակ զարգացել և նորացել է։ Հնագույն և միջնադարյան գուսանական երգերի տեքստերը գրավոր պահպանվել են պատմիչների երկերում և Տաղարաններում։ Բանավոր պահպանված և 19-րդ դարի վերջերից գրառված գուսանական երգերից են «Սասնա ծռեր» էպոսի երգային հատվածները։ Վիպաքնարական ժանրի լավագույն նմուշներից են «Մոկաց Միրզան», նաև ուշ միջնադարից պահպանված հայրեններն ու անտունիները։ Սոցիալական ժանրի օրինակներ են՝ «Ծիրանի ծառ», «Սիրտս նման էր», «Կռունկ», սիրային-քնարական՝ «Գարուն ա», «Քելեր, ցոլեր», «Ալագյազ սարն ամպել ա», կենցաղային՝ «Ակնա օրորը»։ 

Հայկական ժողովրդական երգի պահպանված ժանրերում կենսական փոփոխություններով պայմանավորված՝ նորացել է բանաստեղծաերաժշտական կերպարային բովանդակությունը։ Այս ամենը գոյատևում են և՛ ժողովրդական, և՛ պրոֆեսիոնալ վարպետների կատարումներով։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Լույս»**, հրատարակչություն։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1955 թվականին Երևանում՝ Հայպետհրատի ուսումնամանկավարժական բաժնի հիման վրա՝ որպես ուսումնական գրականուրյուն հրատարակող մասնագիտացված հրատարակչություն։ 

Հրատարակել է հանրակրթական դպրոցների, բուհերի, տեխնիկումների և Սփյուռքի հայկական դպրոցների համար դասագրքեր, գիտահանրամատչելի, ուսումնաԼՈՒՅՍ «Լրոյ գիր», 1832–1850 թվականներին, Կոստանդնուպոլիս «Լումայ», 1896–1912 թվականներին, Թիֆլիս «Լույս» հրատարակչության տպագրած գրքերից 468 մեթոդական ու մանկական գրական, ինչպես նաև գեղարվեստական գրքեր ու բառարաններ։ 

Տարեկան միջին հաշվով լույս է ընծայել 200–250 անուն գիրք։ 

1994 թվականից վերակազմավորվել է փակ բաժնետիրական ընկերության։ «Լույս»-ի տնօրեններ են եղել Արմենակ Մալխասյանը, Երվանդ Մկրտչյանը, Վաչե Օհանյանը, Միքայել Մկրտչյանը, Մնացական Հայրապետյանը, Գրիգոր Բալասանյանը, Սոս Մովսիսյանը, Պերճ Ստեփանյանը, Հովհաննես Հարությունյանը (1995 թվականից)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**«Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցություն** (ԺԴՀԿ), գործող քաղաքական կուսակցություն Հայաստանում։ Հիմնադրվել է 2021 թվականի փետրվարի 27-ին։ Նախագահն է Սուրեն Պետրոսյանը։

ԺԴՀԿ-ն իր գործունեության գաղափարական հենք է սահմանել՝ քաղաքական հարթությունում՝ ազատականությունը, տնտեսական հարթությունում՝ սոցիալական մոտեցումը, մշակութային հարթությունում՝ պահպանողականությունը։

«Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցությունը սահմանում է **«հզոր պետությունը, անկախ հայրենիքը և ազատ անհատը»**՝ որպես իր գործունեության գերակայություն։

Գործունեություն
---------------

### 2021

«Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցությունը Երևանում և Գյումրիում իրականացրել է «Արցախի կորսված կոթողները» խորագրով ցուցահանդես։ Ցուցահանդեսի նպատակն էր հանրության և օտարերկյա հյուրերի շրջանում բարձրացնել Արցախյան 44 օրյա պատերազմի հետևանքով Ադրբեջանի կողմից օկուպացված տարածքներում հայկական պատմամշակութային հուշարձանների վերաբերյալ իրազեկվածությունը։

«Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցությունը մայիսին հիմնել է Ժողովրդավարության հայկական դպրոցը։ Դպրոցի ստեղծման նպատակներից է՝ ազգային ինքնության արդիականացումը, հանրային քաղաքականության իրականացումը և ժողովրդավարության սեփական մոդելի ձևավորումը։ Ժողովրդավարության հայկական դպրոցը միտված է փոխարինել «ընդդեմի» հարացույցը «հանունի» հարացույցով, միավորել գիտելիքներն ու ողջ ներուժը՝ ձևավորելով ապագայի միասնական տեսլական։

Դեկտեմբերի 3-ին Ստեփանակերտում բացվել է «Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցության Արցախի ներկայացուցչությունը։ Ներկայացուցչության գործունեությունը միտված է նպաստել հետպատերազմյան հետևանքների հաղթահարմանը, հայկական երկու պետությունների կայացմանը և պետականության ամրապնդմանը։

### 2022

«Ժողովրդավարկան համախմբում» կուսակցությունն ուսումնասիրել է Ադրբեջանի հայատյաց պետական քաղաքականությունը, մասնավորապես ընդգծված հակահայկական քարոզչության առկայությունը ադրբեջանական դասագրքերում։ «Հայատյացության քարոզչությունը Ադրբեջանում՝ դպրոցահասակ երեխաների շրջանում» գրքույկում հայերեն և ադրբեջաներեն ամփոփ ներկայացվում են Ադրբեջանի դպրոցներում դասավանդվող 3-9-րդ դասարանների «Ադրբեջաներեն» և «Գրականություն» առարկաների դասագրքերի շրջանակներում մատուցվող այն ստեղծագործությունները, որոնք վերաբերում են հայի կերպարի կերտմանը։ Նշյալ գրքույկը թարգմանվել է ռուսերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներով։

«Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցությունը 2021 թվականի փետրվարի 19-ին իրականացրեց «Ադրբեջանական հայատյացությունը որպես հայկականության միջազգային սպառնալիք» թեմայով հանրային քննարկում․ նպատակն էր հայ հանրության լայն շրջանակներին իրազեկել, Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդների միջև ներկայումս հնարավոր բարեկամության և խաղաղ գոյակցության անհնարինության վերաբերյալ։ Բանախոսությամբ հանդես են եկել ոլորտի առաջատար մասնագետները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   ԺԴՀ կուսակցության հիմնադրումը
2. ↑  Շառլ Ազնավուրի հրապարակում «Արցախի կորսված կոթողները» ցուցահանդես
3. ↑  Գյումրիում «Արցախի կորսված կոթողները» ցուցահանդես
4. ↑  Արցախում ԺԴՀ կուսակցության ներկայացչության բացումը
5. ↑  Հանրային քննարկում՝ «Ադրբեջանական հայատյացությունը որպես հայկականության միջազգային սպառնալիք» թեմայով