recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Արմեն Գրիգորի Տեր-Մեսրոպյան** (մայիսի 20, 1959(1959-05-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լուսանկարիչ, ֆոտոթղթակից, ֆոտոլրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Տեր-Մեսրոպյանը ծնվել է 1959 թվականի մայիսի 20-ին, Երևանում, ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան Գրիգոր Տեր-Մեսրոպյանի ընտանիքում։ Հայրը սիրում էր լուսանկարել և երեխաներին (Թադևոս, Գայանե և Արմեն) է փոխանցել այդ սերը։ Պատանի տարիքում Արմենը երազել է դերասան դառնալ, սակայն հոր նվերները՝ հետպատերազմյան շրջանի ֆոտոխցիկը և Աշոտ Առաքելյանի «Ֆոտոնկարչություն» գիրքը, փոխեցին Արմենի կյանքը։ 1978 թվականին Արմենը ստացել է հագուստի մոդելավորողի որակավորում և աշխատանքի է անցել Արզնիի «Հայճենապակի» միավորման գործարանում։ 1979 թվականին լուսանկարիչ Գագիկ Հարությունյանի հրավերով որպես լուսանկարիչ աշխատանքի է անցել Արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերությունում։ Նույն տարում առաջին անգամ Etude Sovetik (Ֆրանսիա) ամսագրում հրատարակվում են աշխատանքներից։ 1981 թվականին «Կոմսոմոլեց» թերթում աշխատել է որպես ֆոտոլրագրող, երեք ամիս անց տեղափոխվել է «Կոմունիստ» թերթ։ 1983 թվականին Արմեն Տեր-Մեսրոպյանին հրավիրել են որպես ֆոտոլրագրող աշխատելու «Նորություններ» լրատվական գործակալության հայաստանյան մասնաճյուղում։ 1986 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա և շարունակել աշխատել «Նորություններ» լրատվական գործակալությունում։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո (1991 թ.) ընտրել է ազատ ֆոտոլրագրողի ուղին և սկսել աշխատել արտասահմանյան պարբերականների, հիմնականում` ամսագրերի հետ՝ «Famiglia Cristiana» и «Jesus» (Իտալիա), «Focus» և«Wirtschafts Woche» (Գերմանիա)։

1996 թվականին դարձել է «BURDA» հրատարակչատան առաջին լուսանկարիչներից մեկը և տպագրվել «Լիզա» ամսագրում։ Տեր-Մեսրոպյանի լուսանկարներից տպագրվել են «Добрые советы», «Woman», «Отдохни!», «Настя», «Автомир», «Вот так!», «COOL» և այլ ամսագրերում։
2001 թվականին ռուսական GEO-ի նախկին գլխավոր խմբագիր Ալեքսանդր Վելիչկինի հետ միասին Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի լիազոր ներկայացուցիչների համար ստեղծում են ամսագիր «Регион Центр» Կենտրոնական դաշնային շրջանում։ 2005 թվականին նշանակվել է «Регион Центр» ամսագրի գլխավոր խմբագրի առաջին տեղակալի պաշտոնում։ 2009 թվականին Մոսկվայի մարզի նահանգապետ Բորիս Գրոմովի հրավերով աշխատել է Մոսկվայի տարածաշրջանային մամուլում՝ «Ежедневные Новости ПОДМОСКОВЬЕ» թերթում որպես լուսաբանման բաժնի պետ։ 2011 թվականին Տեր-Մեսրոպյանին հրավիրել են որպես լուսանկարիչ աշխատելու Մոսկվայի մարզի Լենինսկի շրջանում։ 2014 թվականից կրկին զբաղվել է ազատ ֆոտոլրագրությամբ։

Անդամակցություն
---------------

* ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ (1986)
* Ժուռնալիստների միջազգային ֆեդերացիայի (անգլ.՝ International Federation of Journalists) անդամ (1996)
* Ռուսաստանի նկարիչների ստեղծագործական միության անդամ (2002)
* Հայաստանի կիրառական արվեստի և դիզայնի միության անդամ (2014)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՏԵՐ-ՄԵՍՐՈՊՅԱՆ, ԱՐՄԵՆ | Հայ լուսանկարչական արվեստների հետազոտական շտեմարան». *www.lusarvest.org*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 11-ին.
2. ↑  «Армен Тер-Месропян». *Армянский музей Москвы и культуры наций* (ռուսերեն). Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 11-ին.

Գրականություն
-------------

* Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, էջ 255։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Актуальный разговор
* Месропян Армен Григорьевич
**Էմին Անդրանիկի Անտոնյան** (փետրվարի 21, 1982(1982-02-21)), սպորտային ֆունկցիոներ և բասկետբոլի մարզիչ։ Մոսկվայի բասկետբոլի լիգայի (МБЛ) նախագահ։ Ռուսաստանի համակարգչային սպորտի դաշնության խորհրդի նախագահ, գլխավոր քարտուղար։

Կրթություն
----------

Առաջին բարձրագույն կրթությունը ստացել է Մոսկվայի պետական ավտոմոբիլային և ճանապարհային տեխնիկական համալսարանում (MADI)՝մասնագիտանալով որպես տնտեսագիտ-մենեջեր։ Էմինը շարունակել է ուսումը Օ.Ե Կուտաֆինի անվան Մոսկվայի պետական իրավաբանական ակադեմիայում, որտեղ պաշտպանել է տնտեսագիտության թեկնածուի թեզ։

Աշխատանքը ֆինանսական ոլորտում
-----------------------------

Մոտ 15 տարի աշխատել է ֆինանսական ոլորտում՝ զբաղեցնելով տարբեր պաշտոններ բանկերի և խորհրդատվական ընկերություններում։ Western Union համակարգում եղել է միջազգային վճարային համակարգում ապրանքների արտադրման համար պատասխանատու։

Սպորտային կարիերա
-----------------

2008 թվականից Էմինը Ռուսաստանի ամենահեղինակավոր ակումբներից մեկի՝ BC Moskovsky գլխավոր մարզիչն է և սիրողական բասկետբոլի ակումբի ղեկավարն էր։ 2010 թվականից ղեկավարում է Մոսկվայի բասկետբոլի լիգան (MBL)՝ որպես գործադիր տնօրեն, ապա՝ նախագահ։ Նա գլխավորեց Մոսկվայի քաղաքային առաջնությունը՝ Super Cup-ը և այլն։

Ռուսաստանի համակարգչային սպորտի ֆեդերացիա
-----------------------------------------

2016 թվականին նա զբաղեցրել է Ռուսաստանի Դաշնության համակարգչային սպորտի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը։ 2017 թվականի մարտին նա ընտրվել է ֆեդերացիայի խորհրդի նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Антонян Эмин - тренер МБЛ - mbl.su». www.mbl.su. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
2. ↑  «Структура - Федерация Компьютерного Спорта России» (ռուսերեն). resf.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
3. ↑ . 2012. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
4. ↑  «Эмин Антонян на LinkedIn».(չաշխատող հղում)
5. ↑  «БК ГазпромТранcгазМосква-Московский - mbl.su». www.mbl.su. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
**Լեոնիդ Վասիլևիչ Վավակին** (ռուս.՝ Леонид Васильевич Вава́кин, ապրիլի 6, 1932(1932-04-06), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 23, 2019(2019-08-23)), խորհրդային և ռուս ճարտարապետ և քաղաքաշինարար, 1977 թվականին և 1987-1996 թվականներին` Մոսկվայի գլխավոր ճարտարապետ, 1977-1981 թվականներին` Մոսկովյան շրջանի գլխավոր ճարտարապետ։ Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետությանը վաստակավոր ճարտարապետ (1981 թվական), ՌԴ-ի պատվավոր ճարտարապետ (2001 թվական), Ռուսաստանի ճարտարապետական և շինարարական գիտությունների ակադեմիկոս (1992 թվական, 1996-2003 թվականներին` փոխնախագահ), ՌԴ-ի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր (1995 թվական)։

Կյանքը
------

Ծնվել է 1932 թվականի ապրիլի 6-ին Մոսկվայում։ 1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ճարտարապետական համալսարանը ճարտարապետի որակավորմամբ։ 1956-1978 թվականներին աշխատել է Ռուսաստանի Խորհրադային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության Պետական համալսարանում, որտեղ սովորական ճարտարապետից դարձել է համալսարանի գլխավոր ճարտարապետ։ 1977 թվականին նշանակվել է Մոսկվայի Ճարտարապետանախագծային վարչության ղեկավար և Մոսկվայի տարածքի գլխավոր կոմիտեի կառավարիչ (Մոսկվայի շրջանի գլխավոր ճարտարապետ)։ 1981-1987 թվականներին ԽՍՀՄ քաղաքաշինության և ճարտարապետության պետական կոմիտեի փոխնախագահ։ 1987-1996 թվականներին Մոսկվայի Ճարտարապետանախագծային վարչության ղեկավար, Մոսկվայի ճարտարապետության և քաղաքաշինության հանձնաժողովի ղեկավար (Մոսկվա քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ)։ 1996-2003 թվականներին Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության ակադեմիայի փոխնախագահ։

Աշխատանք
--------

Իրականացրել է մոտ 100 քաղաքաշինարարական նախագծեր` շրջանների նախագծում, հատակագծերի նախագծում, մանրամասն պլանավորման նախագծեր, բնակելի տարածքների կենտրոնների նախագծում, ԽՍՀՄ շինարարական համայնքների կենտրոնների էսքիզներ (Անապա, Արզամասի, Վլադիվոստոկի, Դուբնիի, Կազանի, Կալինինգրադի, Կռասնայա Պոլյանայի, Կստովոյի, Նիժնի Տագիլի, Օմսկի, Սարատովի, Սվերդլովսկի, Սլավուտիչի, Սոչիի, Ստավրոպոլի, Տայշետայի, Թբիլիսիի, Տուապսեի, Տուլայի, Ֆրյազինոյի, Շախտի, Էլիստայի և այլն), ինչպես նաև Մոնղոլիա (Ուլան- Բատորի գլխավոր նախագծերը` Էրդենետա)։ Իրականացրել է Ղազախստանի մայրաքաղաք Աստանայի կենտրոնական մասի նախագծումը։ Վավակինի գլխավորությամբ է մշակվել Մոսկվայի և Մոսկովյան շրջանի նախագծումը։ Մայրաքաղաքի պատմական կենտրոնի վերածննդի նախագիծը, ինչպես նաև` բնության պահպանության և Ռուսաստանում պահուստների ստեղծման նախագիծը։

Պետական պարգևներ
----------------

* ԽՍՀՄ մինիստրների խորհրդի մրցանակի դափնեկիր (1977 թվական)
* ՌԴ-ի (1992 թվական) և Ուկրաինայի (1997 թվական) պետական մրցանակներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լեոնիդ Վավակին
2. ↑  «Մոսկվայից մինչև ծայրամաս». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեոնիդ Վավակին Վասիլևիչ(չաշխատող հղում)
**Մինաս (Մկրտիչ) Պատկերհանյան** (1885, Սպահան, Իրան - 1972), իրանահայ լուսանկարիչ, Սպահան քաղաքի լուսանկարչության վարպետներից։

Կենսագրություն
--------------

Մինաս Պատկերհանյանը ծնվել է Սպահանում 1885 թվականին։ 1900 թվականին մոր հետ մեկնել է Հնդկաստան, Կալկաթայում սովորել լուսանկարչություն և իր խնայողություններով գնել լուսանկարչական ապարատ։ Զբաղվել է սիրողական լուսանկարչությամբ։ Լուսանկարչության մեջ հմտանալուց հետո, 1910 թվականին վերադառնում է Իրան։ Որոշ ժամանակ Իրանի Արաք քաղաքում փոքր լուսանկարներ է պատրաստել, որոնք ամրացվել են հագուստի վրա իբրև զարդ։ 1911 թվականին Սպահանում հիմնել է իր լուսանկարչական արհեստանոցը և այն կոչել «Մինասի լուսանկարչատուն», որտեղ աշխատել է մինչև 1961 թվականը։

Լուսանկարել է Սպահանի պատմական հուշարձանները, հին ընտանիքներին։

Մահացել է 1972 թվականին։ Թաղված է Ջուղայում։

Որդին՝ Վահան Պատկերհանյանը, նույնպես լուսանկարիչ է։

Գրականություն
-------------

* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։
* Behdad, Ali (2016 թ․ օգոստոսի 12). *Camera Orientalis: Reflections on Photography of the Middle East* (անգլերեն). University of Chicago Press. ISBN 9780226356402.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Photographs from Esfahan taken by Minas Patkerhanian Machertich [1900-1970s]». *Endangered Archives Programme* (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 14-ին.
2. ↑  «#Armenian families in #Isfahan». *ShahreFarang* (ամերիկյան անգլերեն). 2016 թ․ ապրիլի 24. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 14-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Բորիս Գևորգյան** (հունվարի 2, 1938(1938-01-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 11, 2018(2018-07-11), Երևան, Հայաստան), հայ պարող, պարուսույց։ Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր աշխատող (1990), ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2013)։

Կարեն և Ստեփան Գևորգյանների հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Բորիս Գևորգյանը ծնվել է 1938 թվականին, Երևանում։ 1948 թվականին սովորել է Երևանի պիոներների և դպրոցականների քաղաքային պալատում։ 1956-1957 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, ծառայությունից հետո ընդունվել է Վանյա Ղարիբյանի ղեկավարած Երվանդ Սահառունու անվան երգի-պարի անսամբլ , եղել համույթի առաջատար պարողներից մեկը։ 1960-1963 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ 1963 թվականին հիմնադրել է «Բերդ» պարային համույթը, համերգներով հանդես եկել Հունաստանում, Լեհաստանում, Կիպրոսում, Բուլղարիայում, Հունգարիայում, Ալժիրում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում և մի շարք այլ երկրներում կայացած միջազգային փառատոների, պետական-կառավարական միջոցառումների, հայկական մշակույթի օրերի միջոցառումների ժամանակ։ 1976 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ՀԱՄԿԽ-ի Լենինգրադի բարձրագույն դպրոցը՝ «Ստեղծագործական աշխատանքների մեթոդիկան պարային կոլեկտիվներում» որակավորմամբ։ «Բերդ» համույթում իրականացրել է բազմաթիվ պարային բեմադրություններ։ 1995 թվականից եղել է Հայաստանի ազգային պարարվեստի միության վարչության անդամ։

Մահացել է Երևանում։

Պարգևներ
--------

* Հայաստանի ազգային պարարվեստի միության «Վահրամ Արիստակեսյան» ոսկե հուշամեդալ
* Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր աշխատող, 1990,
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2003
* Արաբկիրի պատվավոր քաղաքացի, 2008
* ՀՀ ժողովրդական արտիստ, 2013
* Երևանի քաղաքապետարանի ոսկե մեդալ, 2013
* ՀՀ սփյուռքի նախարարության ոսկե մեդալ, 2013
* ՀՀ ԱԺ հուշամեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կյանքից հեռացել է ՀՀ ժողովրդական արտիստ, պարուսույց Բորիս Գևորգյանը». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 2-ին.
2. ↑  One, Studio. «Բորիս Գևորգյանը բոլորի հուշերում կմնա որպես մեծ արվեստագետ, պարի տաղանդավոր վարպետ և մեծ մանկավարժ». *www.slaq.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հունվարի 12-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 2-ին.
3. ↑  ««Բերդ» պարային անսամբլ». *cult.am մշակութային պորտալ* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 2-ին.
4. ↑  «AV Production - Բորիս Գևորգյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 2-ին.
**Ադամ Ռայներ** (գերմ.՝ Adam Rainer, 1899, Գրաց, Ավստրո-Հունգարիա - մարտի 4, 1950(1950-03-04), Վիեննա, Ավստրիայի բռնազավթումը դաշնակիցների կողմից), ավստրիացի տղամարդ, որը իր կյանքի ընթացքում եղել է և՛ թզուկ, և՛ հսկա։

Կենսագրություն
--------------

Ադամ Ռայները ծնվել է 1899 թվականին Գրացի ավստրիական ընտանիքներից մեկում։ Նրա ծնողները սովորական հասակ են ունեցել։ Հայրը ունեցել է 1 մետր և 72 սանտիմետր հասակ, իսկ մայրը՝ 1 մետր և 65 սանտիմետր հասակ։ Եղբայրը նույնպես նորմալ հասակ է ունեցել։

1917 թվականին՝ 18 տարեկան հասակում, Ադամը ունեցել է 122,5 սանտիմետր հասակ, որի պատճառով էլ ազատվել է բանակից և չի զորակոչվել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Այնուհետ, 26 տարեկանում Ադամը սկսել է արագ հասակ առնել։ 1931 թվականին նրա հասակը կազմել է 218 սանտիմետր։ Գիգանտիզմի պատճառով գամվել է մահճակալին և տառապել կիֆոզից։ Ադամ Ռայների մոտ հայտնաբերել են հիպոֆիզի ուռուցք։ Բժիշկները այս հանգամանքը բացատրել են գիգանտիզմի առկայությամբ, մանավանդ, որ այդ տարիքում մարդիկ դադարում են հասակ առնել։ 1930 թվականին ուռուցքը հեռացվել է, սակայն Ադամը շարունակել է հասակ առնել, չնայած այն հանգամանքին, որ աճը սկսել էր դանդաղել։ Ռայները տառապել է նաև ակրոմեգալիայով, որի ժամանակ նկատվել են նյարդաներզատական հիվանդության բոլոր դրսևորումները՝ աննորմալ երկար ձեռքեր և ոտքեր, արտահայտիչ ճակատ և ծնոտ, մեծ շրթունքներ և քիչ ատամներ։

Երբ 1950 թվականի մարտի 4-ին Ադամը մահացել է, նրա հասակը եղել է 234 սանտիմետր։ Մահվանից հետո դիահերձվել է, իսկ թաղման վայրը անհայտ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Адам Райнер — единственный в истории человек, бывший и карликом и гигантом
2. ↑  Adam Rainer (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Адам Райнер — карликовый гигант
* Адам Райнер — Удивительная история низкого гиганта!
* Adam Rainer — 7 feet 8 inches (233.5 cm) Archived 2017-12-19 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* The Man Who Was a Dwarf and a Giant (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |

 |
**Մերի Հովհաննիսյան** (1986, Երևան, Հայկական ԽՍՀ), բալետի հայ մենապարող։

ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
--------------

ՄԵՐԻ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

ՀՀ վաստակավոր արտիստ

Առաջատար մենապարող

1995-2004 թթ․սովորել է Երևանի պարարվեստի պետական ուսումնարանում։

2003թ․դեռ ուսումնարանը չավարտած ընդունվել է Ա․Սպենդիարյանի անվան օպերայիև բալետի ազգային ակադեմիական թատրոն՝ որպես մենակատար և հանդես է եկել գլխավոր դերում՝ առաջին ջութակ «Հավերժություն» բալետում՝ ըստ Ա․Խաչատրյանի ջութակի կոնցերտ երաժշտության։

2007 թ․-ից մինչ օրս Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի առաջատար մենապարուհի է։

Խաղացանկ

• Ա. Խաչատրյան «Գայանե» (Նունե)

• Լ. Մինկուս «Դոն Կիխոտ» (Կիտրի)

• Ա. Ադան «Ժիզել» (Ժիզել)

• Ժ. Բիզե – Ռ. Շչեդրին «Կարմեն-սյուիտ» (Կարմեն)

• Պ.Ի․Չայկովսկի «Շչելկունչիկ» (Մաշա, Պա-դե-դե)

• «Տանգո», երաժշտությունը՝ Գոթան փրոջեքթի

• Ա. Խաչատրյան «Սպարտակ» (Էգինա, Ֆրիգիա)

• Ա. Խաչատրյան «Դիմակահանդես» (Նինա)

• Պ. Չայկովսկի «Կարապի լիճ» (Պա-դե-դե, Սև կարապ)

• Ա․Շոր «Բյուրեղապակյա դղյակ» (Սիրահարված ծաղրածու)

• Կ․Խաչատրյան «Չիպոլինո» (Բողկ)

• Ֆ․Շոպեն «Շոպենիանա» (11-րդ վալս)

• Ս․Պրոֆոկև «Ռոմեո և Ջուլիետ» (Ջուլիետ)

ՀՅՈՒՐԱԽԱՂԵՐ

2006թ․ մասնակցել է Չեբոքսառի քաղաքում կայացած համաշխարհային բալետային փառատոնի գալահամերգին՝ ներկայանալով Ա․Խաչատրյանի «Գայանե» (Լեզգինկա) և Լ․Մինկուսի «Դոն Կիխոտ» (Պա-դե-դե) կատարումներով։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել Մոսկվայի «Մեծ թատրոնում», Սանկտ Պետերբուրգի «Մարիինյան թատրոնում», Եգիպտոսում, Թուրքիայում, Սիրիայում, Բահրեյնում, Քաթարում, Արաբական Էմիրություններում և այլուր։ Ունեցել է բազում հրավերներ արտերկրում աշխատելու , բայց նախընտրել է մնալ և իր կարիերան շարունակել Հայրենիքում։

Աշխատել  է  բալետմայստեր` ԽՍՀՄ ժող արտիստ  Յուրի Գրիգարովիչի հետ, արվեստի վաստակավոր գործիչ Գենրիխ Մայորովի հետ, հանդես  է եկել ՀՀ ժող արտիստ Վիլեն Գալստյանի` բոլոր բալետային ներկայացումների գլխավոր դերերում։

Արժանացել է Յուրի Գրիգարովիչի հետևյալ խոսքերին`

\_Փոքրամարմին աղջնակ օժտված մեծ տեխնիկական տվյալներով։

Իսկ Գենրիխ Մայորովը ասել է`

\_ Նա ուղղակի կատարելություն է, փայլ։

2013 թվականին արժանացել է « Տարվա բալետի դերասանուհի» մրցանակին։

2019թ.\_ից առ այսօր աշխատում է Երևանի Պարարվեստի պետական քոլեջում, որպես դասական պարի ուսուցչուհի։

այլն

Խաղացանկ
--------

| Հեղինակ | Բալետ | Դեր |
| --- | --- | --- |
| Արամ Խաչատրյան | Գայանե | Նունե |
| Լյուդվիգ Մինկուս | Դոն Կիխոտ | Կիտրի |
| Ադոլֆ Ադան | Ժիզել | Ժիզել |
| Ժորժ Բիզե
Ռոդիոն Շչեդրին | Կարմեն Սյուիտ | Կարմեն |
| Պյոտր Չայկովսկի | Մարդու– Ջարդուկը | Մաշա, Պա-դե-դե |
| Աստոր Պիացոլա | Տանգո |  |
| Արամ Խաչատրյան | Սպարտակ | Էգինա |
| Պյոտր Չայկովսկի | Կարապի լիճ | Պա-դե-դե |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մերի Հովհաննիսյան(չաշխատող հղում)
**Ջեննի Վանդա Բարքման** (գերմ.՝ Jenny-Wanda Barkmann, մայիսի 30, 1922(1922-05-30), Համբուրգ, Վայմարյան Հանրապետություն - հուլիսի 4, 1946(1946-07-04), Գդանսկ, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), Շտուտհոֆի կանանց համակենտրոնացման ճամբարի վերակացու, նախկին ֆոտոմոդել։

Մանկություն
-----------

Ծնվել է 1922 թվականին։ Մանկությունն անց է կացրել Համբուրգում։

Մոդելային կարիերա
-----------------

1940 թվականից մինչև 1943 թվականի դեկտեմբեր աշխատել է որպես ֆոտոմոդել։

Համակենտրոնացման ճամբար
-----------------------

1944 թվականի հունվարին սկսել է աշխատել որպես վերակացու՝ Շտուտհոֆի ոչ մեծ համակենտրոնացման ճամբարում։ Այստեղ նա դաժանորեն ծեծի էր ենթարկում բանտարկյալ կանանց, մի քանիսին անգամ մահվան է հասցրել։ Նա մասնակցում էր նաև գազախցիկներ կանանց և երեխաների ընտրության գործընթացին։ Եղել է շատ դաժան, դրա հետ զուգընթաց այնքան գեղեցիկ, որ բանտարկյալ կանայք նրան անվանել են «Գեղեցիկ ուրվական»։

Փախուստ ճամբարից
----------------

Ջեննին համակենտրոնացման ճամբարից փախել է 1945 թվականին, երբ խորհրդային զորքերը մոտենում էին արդեն ճամբարին։ Սակայն բռնվել և ձերբակալվել է 1945 թվականի մայիսին՝ Գդանսկի կայարանը լքելու փորձի ժամանակ։ Նա, ինչպես ասում են, սիրախաղ է սկսել իրեն հսկող ոստիկանի հետ և ամենևին չի անհանգստացել սեփական ճակատագրի համար։ Ջեննի Վանդա Բարքմանը մեղավոր է ճանաչվել, որից հետո նրան տրվել է վերջին խոսքի իրավունք։ Նա հայտարարել է, որ կյանքը, իրոք, մեծ հաճույք է, իսկ հաճույքը, որպես կանոն, երկար չի տևում»։

Մահապատիժ
---------

Ջեննի Վանդա Բարքմանը հանրային մահապատժի է ենթարկվել (կախվել է) 1946 թվականի հուլիսի 4-ին Գդանսկից ոչ այնքան հեռու գտնվող Բիսկուպսկի Գորկե տեղանքում։ Նրա մարմինը այրել են, իսկ դիափոշին լցվել է այն տան զուգարանը, որտեղ նա ծնվել էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Tony Rennell. (2009 թ․ հունվարի 24). «Bitches of Buchenwald: Which death camp guard is the evil inspiration behind Kate Winslet's role in The Reader?» (անգլերեն). Daily Mail Online. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 11-ին.
2. ↑  Дженни-Ванда Баркманн

Արտաքին հղումներ
----------------

* Джени Баркман (Jenny Wanda Barkmann) - место, хроника казни Archived 2013-09-21 at the Wayback Machine.
* 200 tys. gapiów oglądało egzekucję zbrodniarzy ze Stutthofu
**Սթիվեն Մոլենկոլֆ** (անգլ.՝ Steven M. Mollenkopf, 1968, ԱՄՆ), Քուալքոմ կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն և տնօրենների խորհրդի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ստացել է բակալավրի աստիճան, էլեկտրատեխնիկայի բնագավառում Վիրջինիայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի և մագիստրոսի աստիճան Միչիգանի համալսարանում։

1994 թվականից սկսել է իր կարիերան Qualcomm ընկերությունում, որպես ինժեներ և այդ ընկերությունում աշխատում է արդեն ավելի քան 20 տարի։ 2008 թվականին դարձել է Qualcomm ընկերության ստորաբաժանումների մշակիչների ղեկավարը։

Ընկերությունում իր կարիերայի ընթացքում նա վերահսկել է բիզնես ընկերություններ, որոնք զբաղվել են ինտեգրալ սխեմաների և նմանատիպ տեխնոլոգիաների արտադրությամբ ինչպիսիք են CDMA, W-CDMA, LTE, 4G: Նա օգնել է Qualcomm ընկերությանը դառնալ աշխարհում առաջատարը բջջային ինտեգրալ սխեմաների մատակարարը։

2011 թվականի սկզբին, լինելով գործադիր փոխնախագահ, ղեկավարել է ընկերության ամենամեծ ձեռքբերումը, երբ Qualcomm 3.1 միլիարդ դոլարով Atheros Communications ընկերությանը դարձրել է իր դուստր ընկերությունը։ Գործարքը օգնել է Qualcomm բիզնես ընկերությանը ընդլայնել իր սահմանները սմարթֆոններից դուրս և շուկայում ձեռք է բերել նոր սեգմենտներ։

2011 թվականին զբաղեցրել է գլխավոր օպերացիոն տնօրենի պաշտոնը և այդ պաշտոնում համակարգել է ընկերության ներդրումները այլ ոլորտներում, որոնք Qualcomm ընկերությանը դարձրել են ժամանակակից շուկայում առաջատարը ինտեգրալ սխեմաների արտադրության ոլորտում գրաֆիկական, հաշվարկող և մուլտիմեդիա տեխնոլոգիաներում։ Նաև ընկերությունը ընդլայնել է իր առաջատար դիրքը 3G և 4G-մոդեմների շրջանակում։

2014 թվականի մարտին դարձել է Qualcomm ընկերության գլխավոր տնօրենը։

Գիտական աշխատանքները
--------------------

Մոլենկոլֆը համարվում է IEEE հրատարակումների հեղինակը և այդ ոլորտում ունի յոթ արտոնագրեր, ինչպիսիք են հզորության գնահատումը և անլար կապի մուլտի-ստանդարտի սենսորների չափումը։ Նա հանդիսանում է Global Semiconductor Alliance կազմակերպության նախագահ և Semiconductor Industry Association տնօրենների խորհրդի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Դավոս 2014 մասնակիցների ցանկ
2. 1 2
3. ↑  «Qualcomm завершила $3,1-млрд поглощение Atheros Communications» (ռուսերեն). 3DNews. 30.05.2011. Վերցված է 21.11.2014-ին.
4. ↑  «Qualcomm: Стив Молленкопф» (ռուսերեն). «ДэйлиКом». 16.12.2013. Վերցված է 21.11.2014-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը Qualcomm կայքում Archived 2014-11-29 at the Wayback Machine.

**Ինտերվյու**

* Стив Молленкопф: Qualcomm на два поколения обходит конкурентов. // «3DNews», 17 февраля 2013
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մինասյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աղվան Մինասյան** (1970 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիանի շրջանի Լծեն գյուղ -30 Օգոստոսի, 1993 թվական, ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանի Հակարի (Մուրադխանլու) գյուղ), Արցախյան ազատամարտի հերոս, բանաստեղծ, ազատամարտիկ։

Կենսագրություն
--------------

Աղվան Մինասյանը ծնվել է 1970 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիանի շրջանի Լծեն գյուղում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել և 1989 թվականին ավարտել է Սիսիանի պոլիտեխնիկումը։ 1989-1990 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1990 թվականին մեկնել է Արցախյան ռազմաճակատ, դարձել «Սիսական» կամավորական ջոկատի ազատամարտիկ, մարտնչել եղբոր՝ Աշոտ Մինասյանի հրամանատարությամբ։ 1992թ. ապրիլին ընկերների հետ Կապանում էր, որտեղ լռեցնում են թշնամու կրակակետերը։ 1992թ մայիսին մասնակցում է Լաչինի ազատագրմանը։ 1992թ Դեկտեմբերին մասնակցել է Կապանի գյուղերի ազատագրմանը։ 1993 թվականի մարտի վերջին մասնակցել է Քարվաճառի ազատագրելու համար կարևոր նշանակություն ունեցող Նարեշտար բարձրունքի ազատագրմանը։ 1993թ ապրիլին մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի պաշտպանությանը։ 1993թ․ օգոստոսին մասնակցել է Կուբաթլույի շրջանի ազատագրմանը։

Հեղինակ է հայրենիքին և ազգային-ազատագրական պայքարին նվիրված «Տապանագիր» և «Սուր և խաչ» բանաստեղծությունների ժողովածուների։ Զոհվել է 1993 թվականի օգոստոսի 30-ին ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանի Հակարի գյուղում 23 տարեկան հասակում։ Աղվան Մինասյանի կյանքն ու գործունեությունը իր գեղարվեստական արտացոլումն է գտել Սամվել Թադևոսյանի 2006 թվականին նկարահանած «Չկրակված փամփուշտներ» ֆիլմում։ Իսկ Աղվան Մինասյանի «Կարմիր դագաղով անիծյալ կյանքն են տանում թաղելու» «Զառանցանքին չկա վերջ» բանաստեղծությունը երգի է վերածել հայտնի երգիչ - ազատամարտիկ Դավիթ Ամալյանը։

Երկեր
-----

* «Տապանագիր», Երևան, 1994, 116 էջ։
* «Սուր և խաչ», Երևան, 1997, 104 էջ։

Պարգևներ
--------

* Աղվանը 1997 թվականին հետմահու արժանացել է Հայաստանի գրողների միության պատվավոր անդամի կոչման։
* Հայաստանի գրողների միության Եղիշե Չարենցի անվան մրցանակ։
* ՀՀ «Արիության» մեդալ։
* ԼՂՀ «Արիության» մեդալ։
* ԼՂՀ «Մայրական երախտագիտության Արցախի քաջորդիներին» մեդալ։

Աղբյուրներ
----------

* ԻՇԽԱՆԱՍԱՐԻ ԹԱԳՆ ՈՒ ՈՐՈՏԱՆԻ ՀԱՌԱՉԸ
* Archived 2016-02-07 at the Wayback Machine.

Գրականություն
-------------

* Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988-1994 թթ.) հանրագիտարան, Երևան, 2004, էջ 408։

Արտաքին հղումներ
----------------

* - Աղվան Մինասյան, Սեր և խաչ։
* - Աղվան Մինասյան
* Archived 2018-10-02 at the Wayback Machine. - Բանաստեղծը, մարտիկը, նվիրյալը
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սահակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լևոն Սահակյան (այլ կիրառումներ)

**Լևոն Սահակյան** (հունվարի 26, 1955(1955-01-26), Բռուն, Գորիսի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բանաստեղծ, ազատամարտիկ, Հայաստանի գրողների միության անդամ, Հայաստանի գրողների միության Սյունիքի մասնաճյուղի ղեկավար։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Սահակյանը ծնվել է 1955 թվականի հունվարի 26-ին, Գորիսի շրջանի Ակներ համայնքում։ Սովորել է Վերիշենի միջնակարգ դպրոցում։ Ավարտել է Կապանի շինարարական տեխնիկումը և Գորիսի «Սյունիք» համալսարանը՝ տնտեսագետի մասնագիտությամբ։ 1973-1975 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ Բանաստեղծություններ սկսել է գրել տասներեք տարեկանից։ 1988 թվականին նշանակվել է Ակների կամավորական ջոկատի շտաբի պետ։ Կռվել է նաև Շուռնուխի, Լաչինի և Հորադիսզի շրջանում։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1992 թվականին դարձել է երկրապահների միության անդամ։ 1976 թվականից անդամակցել է «Սյունիք» գրական միավորմանը (նախագահ՝ արձակագիր Սուրեն Այվազյան) ։ 1995 թվականին դարձել է Հայ գրողների միության անդամ։ 2013 թվականին դարձել է Հայաստանի գրողների միության անդամ։ Աշխատել է նաև Ակների համայնքապետարանում որպես աշխատակազմի ղեկավար։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի 2 որդի, մեկ դուստր և վեց թոռ։

Հրատարակված գրքեր
-----------------

* «Հանուն հավատի» 1991 թվական
* «Կատակում է Գորիսը» 1994 թվական
* «Հավատի խորան» (1996)
* «Ակների պատմություն» (2000)
* «Գորիսյան ժպիտներ» (2002)
* «Թռիչքներ» (2003)
* «Գրամատյան» (2006)
* «Ուղեծիր» (2010)
* «Բանաստեղծություններ» (2013)
* «Ընտրանի» (2015)
* «Երկեր» (2016)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԼԵՎՈՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ | Գրական Թերթ». *www.grakantert.am*. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 30-ին.
2. ↑  LLC, Spyur. «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅՈՒՆ, ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՄԱՍՆԱՃՅՈՒՂ. ՀԱՅԱՍՏԱՆ (ԵՐԵՎԱՆ). ՍՓՅՈՒՌ». *spyur.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 30-ին.
3. ↑  Սահակյան, Լևոն Կառլենի (1991). *Հանուն հավատի։ Բանաստեղծություններ*. Երևան: Նաիրի. ISBN 5550007452.(չաշխատող հղում)
4. ↑  «Կոհա առցանց քարտարան › Որոնման արդյունքներ համար 'au:"Սահակյան, Լ." and su-to:Հայ գրականություն'». *haygirk.nla.am*. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 30-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբրահամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վոլոդյա Ղազարոսի Աբրահամյան**  (1939, Փառակա), հայ ճարտարագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1982), պրոֆեսոր (1984)։ ՌԴ բարձրագույն մասնագիտական կրթության վաստակավոր գործիչ (2004)։

Կենսագրություն
--------------

Վոլոդյա Ղազարոսի Աբրահամյանը ծնվել է Նախիջևանի Օրդուբադի շրջանի Փառակա գյուղում, 1939 թվականի հուլիսի 20-ին։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիակական ինստիտուտը։ 1984-1994 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի ֆիզիկայի, 1994 թվականից` Սանկտ Պետերբուրգի կապի ռազմական ակադեմիայի բնագիտական գիտակարգերի ամբիոնների վարիչ։

Մի շարք գիտական աշխատանքների հեղինակ է։ Զբաղվել է ստատիկական էլեկտրականացման մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ, այդ երևույթի վնասակարության գնահատման հարցերով, ինչպես նաև արդյունաբերության տարբեր բնագավառներում ստատիկական էլեկտրականությունից պաշտպանվելու միջոցառումների մշակմամբ։

Երկեր
-----

* Абрамян В.К. Статическая электризация сыпучих материалов при их промышленной обработке, Е. 1976 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 219 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 5865 |

 |
**Լիլիամ Քեշիշյան** (անգլ.՝ Liliam Kechichián, մարտի 2, 1952(1952-03-02), Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), ուրուգվահայ հասարակական, պետական և քաղաքական գործիչ, Ուրուգվայի սպորտի և զբոսաշրջության նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Լիլիամ Քեշիշյանը ծնվել է 1952 թվականին Մոնտեվիդեո քաղաքում։ Հայրական կողմը Լիբանանից Ուրուգվայ է տեղափոխվել 1921 թվականին։
Պապիկը Ուրուգվայում զբաղվել է կոշկակարությամբ, իսկ տատիկը նավթ է վաճառել։ Որոշ ժամանակ անց նրանք խանութ են բացում։ 
Քեշիշյանը սովորել է իրավագիտություն, փաստաբանություն և ուսումնասիրել վիճակագրություն և աշխատել սոցիալական հետազոտությունների կենտրոններից մեկում, այնուհետև աշխատել է զբոսաշրջության մասնագիտական ինստիտուտում և դարձել այդ ինստիտուտի համակարգողը՝ ուսումնական գծով։ Քաղաքական գործունեությունը սկսել է այն տարիներին, երբ երկրում տիրում էր ռազմական դիկտատուրան։ Այդ ժամանակ նա 19 տարեկան էր։ Իր և իր թիմակիցների նպատակն էր դեմոկրատական մեթոդներով երկիրը ազատել զինվորական բռնապետերից։ Այդ տարիներին իր ընկերներից շատերը ենթարկվեցին հալածանքների ու բռնությունների։ Երկիրը բռնապետերից փրկելու գործում Քեշիշյանն իր ներդրումն է ունեցել։ 1984 թվականին իր թիմակիցների հետ տապալում են բռնապետերին և ստեղծում ժողովրդավարակական կարգի երկիր։ Բռնապետության վերացումից հետո նա ընտրվում է «Լայն ճակատ» ղեկավար մարմնի անդամ, 1990 թվականին ընտրվում է գերատեսչական օրենսդիր մարմնի անդամ։ 2000 թվականին Քեշիշյանը նշանակվել է Մոնտեվիդեոյի քաղաքապետարանի զբոսաշրջության և ժամանցի վարչության պետ, իսկ 2005 թվականին ընտրվել է Ուրուգվայի Ազգային ժողովի պատգամավոր և Մոնտեվիդեոյի մունիցիպալ խորհրդի անդամ։ Նույն թվականին նախաձեռնել է ստորագրահավաք՝ ուղղված Եվրոպական Միությանը, որով կոչ էր արվում մերժել Թուրքիայի անդամակցության հարցը, քանի դեռ Թուրքիան չի ընդունել Հայոց ցեղասպանությունը։ Նրա առաջարկով Ուրուգվայի դպրոցական դասագրքերում ընդգրկվել է հայոց ցեղասպանության թեման։ Նրա շնորհիվ վերացել է Հայաստանի և Ուրուգվայի միջև վիզային ռեժիմը։ Լիլիամ Քեշիշյանը ունի երկու որդի և թոռնիկներ։

Այցելությունը Հայաստան
----------------------

2005 թվականի նոյեմբերին Լիլիամ Քեշիշյանը առաջին անգամ այցելել է Հայաստան՝ ՀՀ խորհրդարանի 15 ամյակի տոնակատարություններին մասնակցելու նպատակով։ Նրա ջանքերով Ուրուգվայը դարձավ առաջին երկիրը, որը խորհրդարանական մակարդակով ուղիղ կապեր հաստատեց Արցախի հետ։ 2013 թվականի նոյեմբերին աշխատանքային այցով Հայաստանում գտնվելու ժամանակ Քեշիշյանը հանդիպումներ է ունեցել Հովիկ Աբրահամյանի, Տիգրան Սարգսյանի, Տարոն Մարգարյանի, Հրանուշ Հակոբյանի, Յուրի Վարդանյան հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Министром туризма и спорта Уругвая будет назначена Лилиан Кешишян
2. ↑  АРМЯНЕ И УРУГВАЙ
3. ↑  «ՍՊԱՍՈՒՄ ԵՆՔ ՅՈՒՐԻ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ-ԼԻԼԻԱՄ ՔԵՇԻՇՅԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՀԱՆԴԻՊՄԱՆԸ». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ նոյեմբերի 14-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 27-ին.
**Թեդո Ժորդանիա** (վրաց.՝ თედო ჟორდანია, 1854, ապրիլի 10, Մոկվի, Օչամչիրայի շրջան - 1916, հոկտեմբերի 22, Կասպի), վրացի պատմաբան, բանասեր, մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Թեդո Ժորդանիան ծնվել է 1854 թվականին, ուղղափառ քահանայի ընտանիքում։ Բանասիրություն ուսանել է Քութայիսում, Թբիլիսիում, Մոսկվայում։ Ռուս պատմաբան Վասիլի Կլուչևսկին նրան խորհուրդ է տվել ուսումը շարունակել Մոսկվայում, սակայն Ժորդանիան վերադարձել է Թբիլիսի, որտեղ աստվածաբանական քոլեջում սովորել է աշխարհագրություն։ Եղել է եկեղեցական դպրոցների վերահսկիչ։

Որպես սիրողական պատմաբան՝ Ժորդանիան բացահայտել, ուսումնասիրել և հրատարակել է մի շարք պատմական գրառումներ, որոնցից շատերի աղբյուրները կորել են և անհայտ են մնացել, բացի Ժորդանիայի հրատարակումից։

Մահացել է Կասպիում։ Թաղված է Դիդուբեի պանթեոնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Guntsadze, Manuchar; Turazashvili, Natia (2012). «თედო ჟორდანიას თხზულებათა კრებულის პუბლიკაცია» [On Publication of the Collection of Works by Tedo Zhordania] (PDF). *Georgian Studies* (Georgian and English summary). 13–14: 244–245. ISSN 1987-9563. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ ապրիլի 7-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**Էմանուիլ Բենակիս** (հուն․՝ Εμμανουήλ Μπενάκης, 1843, Էրմուպոլիս, Հունաստան - հունիսի 20, 1929(1929-06-20), Կիֆիսիա, Kifisia Municipality, Հյուսիսային Աթենք, Ատիկա, Հունաստան), հույն վաճառական, քաղաքական գործիչ, համարվում է Հունաստանի ազգային բարերար։

Կենսագրություն
--------------

Էմանուիլ Բենակիսը ծնվել է 1843 թվականին Էրմուպոլիսում։ Անգլիայում սովորելուց հետո Բենակիսը գաղթել է Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս, որտեղ աշխատել է բամբակի արդյունաբերող հույն Խորեմիի մոտ և դարձել այդ ընտանիքի փեսան։ Ունեցել է վեց երեխա, այդ թվում՝ գրող Պենելոպե Դելտան, արվեստի հավաքորդ Անտոնիս Բենակիսը։ Թողել է մեծ կարողություն։ Լինելով Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի մերձավոր բարեկամը՝ ընտրվել է Հունաստանի խորհրդարանի կազմում և պաշտոնավարել որպես գյուղատնտեսության և արդյունաբերության նախարար։ 1914 թվականին ընտրվել է Աթենքի քաղաքապետ։

Ի թիվս այլ նվիրատվությունների՝ Էմանուիլ Բենակիսը նպաստել է Հույն-թուրքական պատերազմի հետևանքով առաջացած փախստականների հարցերի կարգավորմանը։ Նվիրատվություններ է արել Կարմիր խաչի բուժքույրերի դպրոցի և Աթենքի քոլեջի համար։ Հետմահու իր կարողությունը թողել է տարբեր բարեգործական հիմնադրամներին։ Նրա հուղարկավորությունը կատարվել է հունական հասարակական ծախսերի հաշվին։ Բենակիս ֆիտոպատոլոգիական ինստիտուտը հիմնադրվել է նրա ժառանգության միջոցների հաշվին։

Գրականություն
-------------

* Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη, «H γνωριμία Eλευθερίου Bενιζέλου και Eμμανουήλ Mπενάκη», Πρακτικά Z' Διεθνούς Kρητολογικού Συνεδρίου (Pέθυμνο, 25- 31 Aυγούστου 1991, σελ. 75-85.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
2. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
3. ↑  «Antonis Benakis, The Founder». Benaki Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 27-ին. Վերցված է 2009 թ․ մայիսի 25-ին.. The Benakis museum hosts exhibits linked to his father
1819 թվական, Մարքսի տունը
**Հենրիխ Մարքս** (ապրիլի 15, 1777(1777-04-15), Սաարլուիս, Սաարլանդ - մայիսի 10, 1838(1838-05-10), Թրիեր, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն), հրեական ծագում ունեցող պրուսացի իրավաբան, ունևոր փաստաբան, մեծ ընտանիքի հայր։

Եղել է փիլիսոփա և տնտեսագետ Կառլ Մարքսի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Հենրիխ Մարքսը ծնվել է Մարքս Լև Մորոդեխայի և (Marx Levi Mordechai, 1746-1804) և Եվա Լվովի (Eva Lwow, 1757-1823) ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է ռաբբի, ավելի ուշ նրա ավագ եղբայր Սամուելը նույնպես ընտրեց այդ մասնագիտությունը (1775-1828)։ Նրա մայրը նույնպես ռաբբի էր։

1814 թվականին ավարտել է իրավաբանության բաժինը և նույն տարում ամուսնացել է նիդերլանդացի Հենրիտա Պրեսբուրգի հետ։ Հենրիտան նույնպես ռաբբի ընտանիքից էր, սակայն ուներ հունգարական արմատներ։

Քանի որ պրուսներին արգելված էր պետական պաշտոն, ինչպես նաև դատական վարույթն զբաղեցնել, Մարքսը 1818 թվականին ստիպված ընդունել է բողոքականությունը և միացել Լյութերական եկեղեցուն։ Նրա երեխաները և կինը մկրտվել են 1824 և 1825 թվականներին։

Որպես լավ կրթված և տաղանդավոր իրավաբան, Հենրիխ Մարքսը մեծ հեղինակություն էր վայելում՝ զբաղեցնելով իրավաբանի պաշտոնը Թրիերի բարձրագույն վերաքննիչ դատարանում։ Ֆրանսիական լուսավորականության և փիլիսոփայական ռացիոնալիզմի գաղափարներով կրթված լինենով, նա նախընտրում էր Վոլտերին և Ժան-Ժակ Ռուսոյին, Իմանուիլ Կանտի, Գոթֆրիդ Լայբնիցի, Ջոն Լոքի, Գոտհոլդ Լեսսինգի աշխատանքների գիտակ էր և առանձնանում էր ազատամտությամբ։ Հարում էր քաղաքական ինտելիգենցիայի լիբերալ֊ազատամտական հայացքներին։ 1834 թվականի հունվարին ելույթ է ունեցել Թրիերի խաղատանը՝ քննադատելով բացարձակապես կարգապահության և ներկայացուցչական համակարգի պաշտպանության։ Նա և Լյուդվիգ ֆոն Վեստֆալենը ընկերներ էին, որի դուստրը՝ Ժեննի Մարքսը ամուսնացավ Մարքսի որդու՝ Կառլ Մարքսի հետ։

Մարքսը ուներ մեծ ընտանիք, 9 երեխա, որոնցից չորսը լիարժեք չէին։ Կարլը երրորդն էր, Սոֆին և Հերմանը ավագն էին, ապա հաջորդում էին Էդուարդը, Կարոլինան, Լուիզան, Էմիլիան և Հենրիտտեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2  Советская историческая энциклопедия: Генрих Маркс
3. ↑  К. Маркс и Ф. Энгельс. Сочинения. Изд. 2-е. Т. 40, с.634, 640, 644, 645.
**Հովսեփ Շամամյան** (հոկտեմբերի 26, 1926(1926-10-26) - նոյեմբերի 21, 2004(2004-11-21), Երևան, Հայաստան), պարուսույց։ «Բարեկամություն» պարի համույթի գեղարվեստական ղեկավար։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող։

Կենսագրություն
--------------

Հովսեփ Շամամյանը ծնվել է 1926 թվականին վանեցու ընտանիքում։ 1933-1944 թվականներին սովորել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանում։ 13 տարեկան հասակում մասնակցել է Մոսկվայում կայացած Հայաստանի գրականության և արվեստի առաջին տասնօրյակին, որտեղ մեծ թատրոնի բեմի վրա կատարել է պար՝ Արամ Խաչատրյանի «Երջանկություն» բալետից։ 1944-1951 թվականներին, որպես կամավոր, ծառայել է սովետական բանակում։ Գնդում իրեն դրսևորել է որպես պարերի հմուտ բեմադրող և լավագույն կատարող։ 1955-1960 թվականներին սովորել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետում։ Ավելի քան 1 տարի դասավանդել է ակումբագրադարանային տեխնիկումում, ապա՝ երաժշտական գիշերօթիկ դպրոցում։ 1972-1985 թվականներին մեծածավալ աշխատանք է կատարել Երևանի Սունդուկյանի, Պարոնյանի անվան թատրոնների ստուդիաներում, Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ Իրականացրել է պարերի բեմադրություններ մի շարք ներկայացումների համար՝

* Արաքսմանյանի «Փիղը պարում է»
* Բեսի «Աղաֆոնը եւ իր փեսաները»
* Ջոջուայի «Երկու օրիորդ»
* Տեր-Գրիգորյանի «Հաջի Փայլակ»
* Հարությունյանի «Հարսնացուն հյուսիսից»
* Պետրոսյանի «Ծանր է Հիպոկրատի գլխարկը»
* Օստրովսկու «Կատաղի փողեր»

Իր անընդմեջ աշխատանքային գործունեության 70 տարիների ընթացքում, որից 30-ը՝ պիոներ-դպրոցականների պալատում, ստեղծել է մի շարք համույթներ՝ «Բարեկամություն» (1964), «Զարթոնք», «Արևիկ», «Ժպիտ», «Երջանիկ մանկություն», «Զորավար Անդրանիկ», «Գարուն», «Երիտասարդություն» և այլն։

Հիշատակ
-------

«Բարեկամություն» պարային համույթը Հովսեփ Շամամյանի մահից հետո անվանափոխվել է վարպետի անունով՝ Հովսեփ Շամամյանի անվան «Բարեկամություն» մանկապատանեկան համույթ։

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգիր
* «Գերմանիայի դեմ հաղթանակի համար» մեդալ
* Սպայի տանը զինվորական պարային համույթ ստեղծելու համար պատվոգիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հովսեփ Շամամյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ հունիսի 28-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 20-ին.
2. ↑  Լեգենդարը՝ երախտավորի մասին, Լուսահոգի Վանուշ Խանամիրյանը սիրով էր հիշում Հովսեփ Շամամյանին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հովսեփ Շամամյանի անվան «Բարեկամություն պարային համույթ
**Ֆելիքս Հայկի Կոստանդյան** (1929, Օձուն, Հայաստան - 2011, Օձուն, Լոռու մարզ, Հայաստան), ինժեներ-մեխանիկ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1972)։

Կենսագրություն
--------------

Ֆելիքս Կոստանդյանը ծնվել է 1929 թվականին Լոռու մարզի Օձուն գյուղում։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մեխանիզացիայի ֆակուլտետը։

### Անձնական կյանք

Կոստանդյանի կինը բժշկուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1970) Պայծառ Դիլբարյանն էր (1932, Սպիտակ - 2009, Օձուն), որը հատկապես ակտիվ գործունեություն է ծավալել երկրաշարժից տուժած տարածքներում։ Պարգևատրվել է Պատվո նշան շքանշանով (1966)։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Ֆելիքս Կոստանդյանն աշխատել է Կրասնոդարի երկրամասում, այնուհետև Ալավերդու քիմիական, ապա պղնձաքիմիական կոմբինատում։ Աշխատանքային գործունեությունը շարունակել է Ախթալշին տրեստում՝ որպես գլխավոր մեխանիկ, շինմեքենայացման գլխավոր վարչության պետ։ Երկար տարիներ եղել է շինմոնտաժային տրեստի կառավարիչ՝ ակտիվ մասնակցություն ունենալով Ալավերդու պղնձաքիմիական կոմբինատի շինարարական և արտադրատեխնիկական վերակառուցման աշխատանքներում։ Տրեստում նրա կառավարիչ աշխատելու ժամանակահատվածում վերակառուցվել է ոչ միայն պղնձաքիմիական կոմբինատը, այլև բուռն վերելք է ապրել նաև Ալավերդի քաղաքը։ Այստեղ ձևավորվել է Սանահինի նոր թաղամասը, կառուցվել են Ալավերդի-Սանահին ճոպանուղին, ավտոճանապարհը, դպրոցի, մանկապարտեզի, տեխնիկումի շենքերը, մշակույթի պալատը, հյուրանոցը։ Այդ տարիներին շինմոնտաժային տրեստի գործունեության շրջանակը ընդգրկել է նաև Ալավերդի քաղաքի վարչական տարածքի մեջ մտնող Սանահին, Ակներ, Թումանյան, Այրում, Ախթալա բնակավայրերը, նաև Ստեփանավանի, Թումանյանի, Կալինինոյիյի, Նոյեմբերյանի շրջանները։

1981 թվականից Կոստանդյանը ղեկավարել է «Հանրապետական շինարարական կենտրոն» վերապատրաստման դպրոցը։ Նա նաև կազմակերպել է հանրօգուտ միջոցառումներ և նախաձեռնություններ, եղել է հասարակական ակտիվ աշխատող։

Կոստանդյանը մեծ աշխատանք է կատարել Երևանաբնակ հայրենակիցների համախմբման, հայրենի բնաշխարհի հետ կապի ամրապնդման ուղղությամբ։ Երկար տարիներ գլխավորել է Երևանաբնակ օձունեցիների «Օձուն» և լոռեցիների «Թումանյան» հայրենակցական միությունը։

Պարգևներ
--------

1971 թվականին Կոստանդյանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Թումանյանական աշխարհ, Մշակութային գիտարան/Գ. Շախկյան Եր.։ 2016, 848 էջ
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, Երևան, 2007
**Աշոտ Ռուդոլֆի Չախոյան** (օգոստոսի 10, 1972(1972-08-10) - հունվարի 31, 1994(1994-01-31)), իրավագետ, գործարար, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Ռուդոլֆի Չախոյանը ծնվել է 1972 թվականի օգոստոսի 10-ին։ Ավարտել է Խաչիկ Դաշտենցի անվան թիվ 114 միջնակարգ դպրոցը։ 1991 թվականին ընդունվել է «Գալիք» համալսարանի իրավագիտության և մենեջմենթի բաժինը։

Արցախյան պատերազմ
-----------------

Մասնակցել է Խնձորեսկի, Կոռնիձորի պաշտպանական, Մարտակերտի, Քարվաճառի ազատագրական մարտերին։ 1994 թվականի հունվարի 31-ին Քարվաճառի բարձունքներից մեկում Աշոտը զոհվեց՝ փրկելով ընկերների կյանքը։ Զորամասում ստեղծվել է նրա անունով «Փառքի անկյուն», նրա անունը գրվել է «Հավերժ ապրողների» անվանացանկում։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Խաչիկ Դաշտենցի անվան թիվ 114 ավագ դպրոցում տեղադրվել է Աշոտ Չախոյանի կիսանդրին։ Կիսանդրին սկսել է ստեղծել Ազատ Հարությունյանը, իսկ ավարտին է հասցրել Վիլյամ Պետրոսյանը։

Պարգևներ
--------

ՀՀ նախագահի 1997 թվականի սեպտեմբերի 20-ի հրամանագրով սերժանտ Աշոտ Չախոյանը պարգևատրվել է «Արիության» մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ապրելու մեր ձևը։
2. ↑  «Բացվել է հետախույզ Աշոտ Չախոյանի կիսանդրին». *www.1lurer.am*. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 1-ին.
3. ↑  «aravot.am».
**Մերի Էլլա Դինյամ** (անգլ.՝ Mary Dignam, ծննդյան անունը՝ Մարի Էլլա Ուիլյամս, հունվարի 13, 1857(1857-01-13), Պորտ Բուրվել, Bayham, Elgin County, Օնտարիո, Կանադա - սեպտեմբերի 6, 1938(1938-09-06), Տորոնտո, Կանադա), կանադացի նկարիչ, ուսուցիչ, արվեստի կազմակերպիչ, Կանադայի կանանց արվեստի ասոցիացիայի (WAAC) հիմնադիր և առաջին նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Մերի Էլլա Ուիլյամսը ծնվել է Կանադայի Օնտարիո նահանգի Պորտ Բուրվել համայնքում։ Արվեստի դասեր է առել Օնտարիո նահանգի Լոնդոն քաղաքի Արվեստի և դիզայնի արևմտյան դպրոցում։ 1886 թվականին մեկնել է Նյու Յորք քաղաք, մասնակցել Նկարիչ-ուսանողների լիգայի դասընթացներին, այնուհետև մեկնել Փարիզ, մասնակցել նկարիչներ Ռաֆաել Կոլլենի (1850-1916) և Լյուկ Օլիվիեր Մերսոնի (1846-1920) դասընթացներին։

1886 թվականին Դինյամը հիմնադրել է Կանանց արվեստի ակումբը, որը հետագայում վերաճեց Կանադայի կանանց արվեստի ասոցիացիայի։ Իր նախագահության տարիներին (1887-1913, 1935-1938) Դինյամը Կաբոտի հիշատակի ճաշի սպասքի արտադրության շարժիչ ուժն էր։ Այն ձեռքով ստեղծված ութ կերակրատեսակի համար նախատեսված, 24 կտոր ճաշի սպասքի հավաքածու է, որը ներկայացնում է կանադական թեմաներ, որոնք պատրաստել էին Կանադայի կանանց արվեստի ասոցիացիայի անդամները Ջոն Կաբոտի Կանադայի հայտնաբերման 400-ամյակի կապակցությամբ։

1891 թվականին, Կանադա վերադառնալուց հետո, Մերին դասավանդել է Տորոնտոյի Կանանց արվեստի դպրոցում, այնուհետև ՄաքՄասթեր համալսարանի Կանանց Մուլտոն քոլեջում կազմակերպել է արվեստի ստուդիաներ։ 1898 թվականին Համայնքների պալատի խոսնակի տիկնոջ՝ Լեդի Էդգարի հետ Համայնքի և Սենատի անդամների համար կազմակերպել է 1000 դոլար բաժանորդագրություն սպասքի համար, որը պաշտոնապես ներկայացվեց Լեդի Աբերդին՝ նրա ամուսնու Կանադայի գլխավոր նահանգապետ նշանակվելու կապակցությամբ։ Հետագայում նա օգնեց կազմակերպելու Կին նկարիչների և քանդակագործների միջազգային ընկերությունը և 1900 թվականին կազմակերպեց կանանց առաջին միջազգային արվեստի ցուցահանդեսը։

Դինյամը եղել է Մոնրեալի արվեստի ասոցիացիայի (1886-1931), Օնտարիոյի նկարիչների միության (1883-1912), Կանադայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի (1883-1924), Տորոնտոյի արդյունաբերական ցուցահանդեսի (1891-1900) անդամ։ Նրա ստեղծագործությունները ցուցադրվել են Կանադայում և Նյու Յորքում, Լոնդոնում, Փարիզում և Չիկագոյում։

Մահ
---

Մերի Դինյամը մահացել է 1938 թվականին Տորոնտոյում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4  "Artist Database: Canadian Women Artists History Initiative". Canadian Women Artists History Initiative
3. ↑  «Elwood, Marie (Spring 1997). The State Dinner Service of Canada, 1898 (PDF). Ottawa: Droits reserves au nom de la couronne» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ հուլիսի 15-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Canadian Women Artists History Initiative (Concordia University) DIGNAM, Mary Ella biography

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no00075425 · VIAF: 4479448 · WorldCat VIAF: 4479448 |

 |
**Սանա ալ-Սայեհ**, Պաղեստինի համալսարանի Գիտության և տեխնոլոգիայի ֆակուլտետի դեկան։ Որպես համալսարանի ներկայացուցիչ հանդես է եկել տարբեր երկրներում։

Դավանափոխություն
----------------

2007 թվականի օգոստոսին Ալ-Սայեհի քրիստոնեությունից իսլամի դավանափոխությունը տարաձայնություններ առաջացրեց։ Ֆաթահի պաշտոնյաները մեղադրել են իրենց քաղաքական մրցակից Համասին՝ ալ-Սայեհին առևանգելու և ստիպելու դավանափոխվել և իսլամ ընդունել։ Համասը հերքել է այդ պնդումը։

Համասի պաշտոնյայի տանը հանդիպելով մորը, ալ-Սայեհը նրան ասել է. «Այո, աստված առաջնորդել է ինձ ճիշտ ճանապարհով»։ Սակայն մայրը, հետագայում պնդել է, որ իր դուստրը ստիպված է եղել հանդես գալ այդ հայտարարությամբ։ Ընտանիքին մոտ կանգնած աղբյուրները պնդում են, որ ալ-Սայեհը կոչ է արել իրենց ասել, որ ստիպված է եղել ամուսնանալ համալսարանի մուսուլման պրոֆեսորի հետ։

Ղազա քաղաքի ավագ մուսուլման քահանա Ալա Աքլուկը հայտնեց, որ հանդիպել է պրոֆեսորի հետ և եզրակացրել, որ ալ-Սայեհը իսլամ է ընդունել իր ազատ կամքով։
Քահանան հերքել է մեղադրանքները, որ ալ-Սայեհը ստիպված է եղել կրոնափոխվել մուսուլման տղամարդու հետ ամուսնության պատճառով։ Նա պնդել է, որ պրոֆեսորը «վախենում էր» իր ընտանիքին պատմել ալ-Սայեհի կրոնափոխության մասին։

Ղազայի Մարդու իրավունքների պաղեստինյան կենտրոնի (արաբ․՝ المركــز الفلسطيني لحقــوق الإنســـان‎‎) ակտիվիստ Հանան Մաթարն ասել է, որ ինքը հանդիպել է ալ-Սայեհի հետ, ով հերքել է, որ դավանափոխվել է ամուսնության պատճառով։ Ակտիվիստն ալ-Սայեհի վարքագիծը բնութագրել է որպես «հավատացյալ մուսուլման կնոջ» վարքագիծ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Shindler, Colin (2013 թ․ մարտի 25). *A History of Modern Israel* (անգլերեն). Cambridge University Press. ISBN 9781107311213.
2. ↑  «Hamas pressing Gaza Christians to become Muslims». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
3. ↑  Officials: Hamas forcibly converted Christian woman to Islam

Արտաքին հղումներ
----------------

* OneNewsNow.com - ACLJ Probes Forced Conversions to Islam
**Արտաշես Արամի Վրույր** (1897 - 1987, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լուսանկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1945)։

Արամ Վրույրի որդին, Արա Վրույրի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Արտաշես Վրույրը ծնվել է 1897 թվականին։ Հնագիտական լուսանկարչությամբ հետաքրքրվել է դեռևս մանուկ հասակից։ 1912 թվականին հոր հետ մեկնել է Անի, լուսանկարել Սուրբ Փրկիչ եկեղեցու մոտակայքում պեղված եկեղեցու դռան ճակատի արձանագրությունը։ 1915-1917 թվականներին որպես լուսանկարիչ մասնակցել է Նիկողայոս Մառի պեղումներին, Հովսեփ Օրբելու, Բորիս Պիոտրովսկու, Նիկոլայ Տոկարսկու արշավախմբերին։ 1926 թվականին Հուշարձանների պահպանման նորաստեղծ կոմիտեի գիտական քարտուղար Աշխարհբեկ Քալանթարի հրավերով Բաթումից տեղափոխվել է Երևան և ընդգրկվել Սևանի գիտարշավում որպես լուսանկարիչ։

1928-1936 թվականներին աշխատել է Երևանի բանվորական թատրոնում, միաժամանակ լուսանկարել է Աշտարակի, Էջմիածնի հուշարձանները։ Ավագ եղբոր՝ Արայի հետ շրջել է Հայաստանի մի շարք վայրեր և կատարել լուսագրումներ՝ Ամբերդ, Աշտարակ, Էջմիածին, Գառնի, Գեղարդ և այլն։ Ոտքով այցելել և լուսագրել է Գառնիի հեթանոսական տաճարի բեկորները։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Պահանջվեց շուրջ մեկուկես ժամվա էքսպոզիցիա, որպեսզի ժայռափոր եկեղեցիների ներքին տեսարանները տեսագրվեին լուսապակիների վրա։ Երեք տարվա ընթացքում ՝ 1928-1929-1930, յուրաքանչյուրը երեք շաբաթական այցելությամբ ինձ հաջողվեց Գեղարդում լուսագրել թվով հինգ ժայռափոր կառուցվածքների ներքին տեսարաններ։ Դրանցից երեքը ժայռափոր եկեղեցիներ էին, մեկը՝ միջանցք-տապանատուն և մեկն էլ միջանցք |  |

1936 թվականին Հովսեփ Օրբելու ղեկավարությամբ որպես լուսանկարիչ մասնակցել է Ամբերդի առաջին գիտարշավին։

1941 թվականին զորակոչվել է բանակ, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։

Սեդրակ Բարխուդարյանի կազմած և տարբեր տարիներին հրատարակած «Դիվան հայ վիմագրության» մատենաշարի 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ հատորներում հրատարակվել են Արտաշես Վրույրի 2787 արձանագրությունները։ 1960-1964 թվականներին մասնակցել է ՀԽՍՀ ԳԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Ադրբեջանի ԳԱ պատմության ինստիտուտի միացյալ աշխատանքներին և իր կատարած լուսագրումները հրատարակել «Դիվան հայ վիմագրության» մատենաշարի 5-րդ հատորում։ 1970 թվականին հնագետ-վիմագրագետ Գրիգոր Գրիգորյանի ընկերակցությամբ Ղրիմում (հիմնականում` Թեոդոսիայում) լուսագրել է տեղի հայկական ճարտարապետական կոթողները։ 1964 թվականին լույս է տեսել «Անիում» հուշագրությունը` Անի քաղաքի ու նրա պատմությունը ստեղծած երախտավորների մասին բազում արժեքավոր վավերագրերով։ 1979 թվականին «Անիում» հուշագրությունը վերահրատարակվել է որոշ հավելումներով։

1981 թվականին անձնական արխիվը հանձնել է Էրեբունի թանգարանին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Վահան Քոչար, «Հայ լուսանկարիչներ», Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2007
2. ↑  «Արամ և Արտաշես Վրույրների լուսանկարչական վաստակը». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 21-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 18-ին.
3. ↑  Փաշայան Ռ. Արամ և Արտաշես Վրույրներ, Երևան, 1989, էջ 49։
4. ↑  «Արտաշես Վրույրի արխիվը» (PDF).(չաշխատող հղում)