**Բեատրիս Վուդ** (անգլ.՝ Beatrice Wood, մարտի 3, 1893(1893-03-03)[…], Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - մարտի 12, 1998(1998-03-12)[…], Օխայ, Վենտուրա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ, գրող, լրագրող, ով ստեղծագործել է դադաիզմի և սյուռեալիզմի բնագավառներում։

Կենսագրություն
--------------

Բեատրիսը ծնվել է հարուստ, հարգարժան ընտանիքում։ 1898 թվականին Վուդեր ընտանիքը տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղից հաճախ նրանք ուղևորվում էին Եվրոպա։ Աղջկա երիտասարդությունը մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը, անցել է Փարիզում, որտեղ նա 1912 թվականից Ժյուլիանայի գեղարվեստի ակադեմիայում ուսումնասիրել է արվեստի պատմություն։ Մի որոշ ժամանակ Բեատրիսն ապրել է Ժիվերնիում, Կլոդ Մոնեի քաղաքում։ Ռազմական գործողությունները սկսվելուն պես նա վերադարձել է Նյու Յորք։ Այստեղ Բեատրիս Վուդը Մարսել Դյուշանի և Անրի-Պիեռ Ռոշեի հետ միասին հրապարակում է Ամերիկայում առաջին դադաիզմի ամսագիրը՝ The Blind Man: 1920-ական թվականներին Բեատրիս Վուդին սկսեցին անվանել «Մամա դադա»։

Վուդն ուներ անկախ, արտասովոր բնավորություն։ Անհաջող սիրային արկածի և ամուսնության արդյունքում նա հասնում է Մոնրեալ, որտեղ որոշ ժամանակ հանդես է գալիս որպես պարային շոուի պարուհի։ Նրա հարաբերությունները հարուստ ծնողների հետ շատ լարված էին, քանի որ նրանք չէին ցանկանում, որ իրենց աղջիկը բոհեմական ապրելակերպով ապրի։ Ցանկանալով դառնալ ազատ նկարիչ և այդ միջոցով վաստակել իր ապրուստը՝ Բեատրիսը մեկնում է Լոս Անջելես, այնտեղ ուսումնասիրում կերամիկայի հմտությունները և 1930-ական թվականների սկզբից զբաղվում է այդ արվեստով։ Այնուհետև բնակություն է հաստատում Կալիֆոռնիայի Օխայ քաղաքում, որտեղ շատ ժամանակ է տրամադրում արևելյան առեղծվածային ուսմունքներին և փիլիսոփայությանը։ Նա կապ է հաստատել գուրու-թեոսոֆիստ Ջիդդու Կրիշնամուրտիի հետ, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել նկարչուհու վրա։ 1938 թվականին նա նորից ամուսնանում է, այս անգամ ճարտարագետ Սթիվ Հոգգի հետ։

1961 թվականին Ճապոնիայում տեղի է ունենում Վուդի աշխատանքների ցուցահանդեսը, 1961-1965 թվականներին նա ապրել և ստեղծագործել է Հնդկաստանում, 1972 թվականին կրկին այցելել է Հնդկաստան։

Չհարելով որևէ կոնկրետ քաղաքական կամ գաղափարախոսական տեսությունների՝ Բեատրիս Վուդը զգալիորեն ազդել է իր ժամանակի գեղարվեստական ուղղությունների վրա, մասնավորապես՝ դադաիզմի։ Իր մտերիմ ընկերների և սիրեցյալների շարքում են եղել 20-րդ դարի համաշխարհային մշակույթի այնպիսի խոշոր գործիչներ, ինչպեսիք են՝ կոմպոզիտոր Էդգար Վարեզը, քանդակագործ Կոնստանտին Բրանկուզին, նկարիչներ Ֆրանսիս Պիկաբիան, Ման Ռեյը և Ջոզեֆ Ստելլան, գրող Անաիս Նինը։

Վուդը մի շարք գրական ստեղծագործությունների հեղինակ է, ինչպիսիք են The Angel Who Wore Black Tights, ինքնակենսագրական I Shock Myself, ինչպես նաև Pinching Spaniards և 33rd Wife of a Maharajah: A Love Affair in India: Ստեղծագործել է «Countess Lola Skrevinskaya» (Կոմսուհի Լոլա Սկրևինսկայա) կեղծանվամբ։

Luster Chalice, Բեատրիս Վուդ, Բեատրիս Վուդի արվեստի կենտրոն և Հեփի Վալլի հիմնադրամ, մշտական հավաքածու
Վուդի ծննդյան հարյուրամյակին ընդառաջ նկարահանվել է «Բեատրիս Վուդ։ Մադա Դադա» (Beatrice Wood: Mama of Dada) վավերագրական ֆիլմը։ Նա Ջեյմս Քեմերոնի Տիտանիկ ֆիլմում եղել է 101-ամյա մի այրու՝ Ռոզա Դյուիտ Բյուկեյտերի հերոսի նախատիպը, որը մարմնավորել է դերասանուհի Գլորիա Ստյուարտը։

Վուդը մահացել է 1998 թվականի մարտի 12-ին, իր 105-ամյա ծննդյան տարեդարձից 9 օր անց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119204592 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
6. ↑  RKDartists (նիդերլ.)
7. 1 2
8. ↑
9. ↑
10. ↑  Beatrice Wood Collection : Historical Note
11. ↑  Beatrice Wood

Գրականություն
-------------

* Wood, Beatrice (1985). I Shock Myself: The Autobiography of Beatrice Wood. San Francisco: Chronicle Books.
* Clark, Garth (2001). Gilded Vessel: The Lustrous Life and Art of Beatrice Wood. Guild Publishing.
* Wallace, Marlene (1994). Playing Chess With the Heart: Beatrice Wood at 100. San Francisco: Chronicle Books.
* "Beatrice Wood". New Mexico Museum of Art. Retrieved 9 December 2013.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Beatrice Wood papers, 1894-1998, bulk 1930-1990. Archives of American Art, Smithsonian Institution
* Beatrice Wood Center for the Arts
* Archives at New Mexico Museum of Art
* Oral history interview with Beatrice Wood, 1976 Aug. 26, Archives of American Art, Smithsonian Institution

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բեատրիս Վուդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14058128b · GND: 119204592 · ISNI: 0000000114780376 · LCCN: n84014830 · NTA: 186438036 · VIAF: 95736362 · ULAN: 500009062 · WorldCat VIAF: 95736362 |

 |

 |