recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հակոբ Նազարի Քեշիշյան** (դեկտեմբերի 22, 1911(1911-12-22), Կեսարիա, Թուրքիա - նոյեմբերի 28, 1986(1986-11-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գորգանկարիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1954)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կեսարիայում 1911 թվականին։ 1921 թվականին Սալոնիկում ուսանել է Կյուլպենկյան վարժարանում, զուգընթաց աշխատել մորեղբոր՝ Կ․ Ղազարյանի հիմնած գորգի գործարանում (1928 թվականից՝ գորգանկարիչ)։ 1932 թվականին Քեշիշյանի ընտանիքը հայրենադարձվել է Սովետական Հայաստան։ 1932-1944 թվականներին աշխատել է Գորգմիության կենտրոնական վարչությունում (հետագայում «Հայգորգ») որպես նկարիչ, 1944-1962 թվականներին՝ գլխավոր նկարիչ։ 1957-1976 թվականներին գորգանկարչություն է դասավանդել Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում (1972 թվականից՝ դոցենտ)։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Քեշիշյանի գծագրությամբ վերարտադրվել են մի քանի վիշապագորգեր («Երևան», «Անահիտ» նոր անվանումներով)։ Հեղինակել է շուրջ 60 անուն գորգ՝ ձեռքի և մեքենայական արտադրության համար։ Քեշիշյանի հայտնագործությունն է չմանված գույնզգույն բրդերով գորգ գործելը, որի շնորհիվ գորգը ձեռք է բերում գեղանկարչականություն։ Քեշիշյանի հեղինակած գորգերն արժանացել են միջազգային մրցանակների (Փարիզ, 1937, ոսկե մեդալ, Նյու Յորք, 1939, Մեծ մրցանակ, Բրյուսել, 1958, արծաթե մեդալ, Լայպցիգ, 1965, ոսկե մեդալ)։ 1957 թվականին ձևավորել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերայի զգեստները, 1939 թվականին՝ Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայի վարագույրը։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

### Ստեղծագործություններ

* Փարիզի 1937 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսի հաար կատարված երկու գորգ
* Սասունցի Դավթի հոբելյանական գորգ
* Մատենադարանի, Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի դահլիճների գորգեր
* «Կոլտնտեսականների հանդիպումը Կարմիր բանակի հետ»
* «Երևան»
* «Վիշապ»

Գրականություն
-------------

* Թեմուրճյան Վ․ Ս․, Գորգագործությունը Հայաստանում, Ե․, 1955, էշ 151 - 155։
* Շահնուրյան Մ. Գորգանկարիչ վարպետը, «Սովետական Հայաստան», 1954, 18 սեպտեմբերի։
* Бабенчиков М․ В․, Народное декоративное искусство Закавказья и его мастера, М․, 1948, с․ 70․
* М. Казарян, Акоп Кешишян, (Буклет). Ереван, 1971 г.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 12. — էջ 441.
2. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Հակոբ Քեշիշյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ հոկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Դանիել Դզնունի, Հայ կերպարվեստագետներ, համառոտ բառարան
4. ↑  Հակոբ Քեշիշյանի աշխատանքներից ՀԱՊ-ում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կորոլևկա (այլ կիրառումներ)

**Կորոլևկա** (ռուս.՝ Королевка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սոտ գետի աջ ափում՝ 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<ref name='МПР России'>"Государственный водный реестр РФ: Королевка". Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 22-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)</ref.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020100312103000006837**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103000683**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Հակոբ Տիրոյան** (ապրիլի 23, 1863(1863-04-23), Կարին, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 29, 1933(1933-07-29), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն), հայ բնագետ, մանկավարժ, բանասեր, գրող։

Աթանաս Տիրոյանի եղբայրը։

Գործունեություն
---------------

1884 թվականից՝ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։ Բնագիտություն և պատմություն է դասավանդել Մուրատ–Ռափայելյան վարժարանում, Տրապիզոնում, Պոլսում։ 1897 թ. Վենետիկում հրատարակել է «Համառոտ դասագիրք ընդհանուր պատմութեան» Ա և Բ հատորները։ Ուշագրավ է «Ուսումն բնական և բնաբանական գիտությանց» պատկերազարդ դասագիրքը, ուր քննարկված են ֆիզիկայի, քիմիայի, երկրաբանության և կենսաբանության հարցեր։ 1919 թ. Վենետիկում հրատարակված «Ուսումնական հավաքածոյք»-ը հանրաճանաչ բնագետների աշխատություններից վերցրած ծաղկաքաղ–քրեստոմատիա է։ Տիրոյանը կազմել է նաև «Արջառաբանություն», «Հավաբուծություն», «ճագարաբուծություն» ձեռնարկները։ Զբաղվել է գրական թարգմանությամբ։

Տիրոյանի «Խաղամոլը» թատերգության նյութը վերցված է Դոնի Ռոստովի հայոց կյանքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Հակոբ Տիրոյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 19)։*  |
**Հակոբ Կարենյան** (Կարինյան) 1818, Կարին, Օսմանյան կայսրություն - մարտի 30, 1872(1872-03-30), Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), հայ բանասեր, մանկավարժ, թատերագիր, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հակոբ Կարենյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Էրզրում քաղաքում։ Սովորել է Էրզրումի (Կարին) Կարապետյան վարժարանում։ 1830 թվականին գաղթել է Ախալցխա, ապա հաստատվել Թիֆլիսում։ Երկար տարիներ հայոց լեզու, ճարտասանություն, կրոն է դասավանդել Ներսիսյան դպրոցում։ 1846-1847 թվականին նախ Հ. Արզանյանի, այնուհետև Միքայել Պատկանյանի հետ խմբագրել է «Կովկաս» թերթը։ Կարենյանի առաջին տպագիր գործը աշխարհաբարով գրված «Ճառ վասն փրկագործ չարչարանաց» (1841) կրոնական բովանդակությամբ երկն է։ Նույն թվականին Մոսկվայում նրա գրաբար թարգմանությամբ լույս է տեսել իտալացի թատերագիր Մետաստազիոյի «Եղերգութիւնք...» պիեսների ժողովածուն, իսկ 1854 թվականին՝ Լ. Գալուայի «Ինկվիզիցիայի պատմությունը» (Մ. Պատկանյանի հետ)։ Կարենյանի արժեքավոր գործերից են «Բաղդատութիւն Պատմութեան Մովսիսի Խորենացւոյ...» (1858) պատմա-բանասիրական աշխատությունը և «Վարդան Մամիկոնեան» (անտիպ), «Շուշանիկ» (1860) ողբերգությունները, որոնք երկար ժամանակ ներկայացվել են հայկական բեմում։ 1863 թվականին Կարենյանը հրատարակել է Դ. Շահնազարյանցի «Մայր ցուցակ ձեռագիր մատենից գրադարանի «Ս. աթոռոյն Էջմիածնի» գիրքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  "Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ԿՈՎԿԱՍ". Retrieved 2023 թ․ հունվարի 11.
3. ↑  "Համահայկական թվանշային գրադարան".
4. ↑  "«Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007։". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 25-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "AV Production - Հակոբ Կարենյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ օգոստոսի 3-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 320)։*  |
**Ձայնավորների ծառ** (ֆր.՝  Arbre des voyelles), բրոնզե քանդակ, որն ստեղծվել է իտալացի քանդակագործ Ջուզեպպե Պենոնեի կողմից և գտնվում է Փարիզի Տյուիլրի այգում։ Քանդակն ստեղծվել է 1965 թվականին։

Ջուզեպպե Պենոնեն հարում է «արտե պովերի» գեղարվեստական հոսանքին։ Իր ստեղծագործություններում նա հակադրում է բնականն ու արհեստականը, ինչպես նաև ցույց է տալիս կենդանի բնության մեջ տեղի ունեցող գործընթացները՝ ծնունդ, աճ, մետամորֆոզներ, անկում և մահ։

Պենոնեի ստեղծագործության մեջ հատուկ տեղ են զբաղեցրել ծառերը։ 1999 թվականին նա Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության պատվերով ստեղծել է քանդակ, որը պատկերում է ընկած, արմատախիլ եղած ծառ։ Որպես մոդել Պենոնեն օգտագործել է երեսունմետրանոց կաղնին, որն այնուհետև ձուլել է բրոնզով, այդ պատճառով քանդակը խիստ իրատեսական է թվում։ Այն գտնվում է Տյուիլրի այգու հարավային մասում, շրջապատված է տարբեր բույսերի, և դրանով շնորհիվ մարդկային ստեղծագործությունը ներգրավված է շրջակա միջավայր աստիճանական էվոլյուցիայում։

Ծառի արմատներն իրենց ուրվագծերը հիշեցնում են A-E-I-O-U-ի ձայնավորները։ Ֆրանսիացիների մեծամասնության մոտ դա ասոցացվում է Արթյուր Ռեմբոյիյի «Ձայնավորներ» հայտնի սոնետի հետ, սակայն Պենոնեն պնդում է, որ իր համար ոգեշնչման աղբյուր է ծառայել դրուիդների վարկածային այբուբենը, որը, որոշ մասնագետների կարծիքով, կարող էր ներառել ծառերի անվանումները։ Մասնավորապես, այս այբուբենը մանրամասնորեն նկարագրում է Ռոբերտ Գրեյվսն իր «Սպիտակ աստվածուհի» գրքում։

Բացի հինգ արմատներից, ծառն ունի նաև հինգ երկար ճյուղեր։ Այն վայրերում, որտեղ ճյուղերը հպվում են գետնին, տնկվել է հինգ ծառ, որոնք կաղնու տարբեր տեսակներ են։ «Մեռած ծառը» խորհրդանշական կերպով կյանք է տալիս «կենդանի» ծառերին, ինչպես սովորաբար տեղի է ունենում բնության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "La sculpture contemporaine au jardin des Tuileries. Inauguration par Catherine Tasca et Michel Duffour" (in ֆրանսերեն). Ministère de la Culture et de la Communication. 2000. Retrieved 2017 թ․ մարտի 29.
2. ↑  Sabourdin
3. ↑  *Elizabeth Legros Chapuis* Dans la forêt des livres: Essai. — BoD - Books on Demand, 2016. — P. 113—114. — ISBN 978-2-322-02242-7
4. ↑  "L'Arbre des voyelles (Giuseppe Penone)" (in ֆրանսերեն). Public Art Museum. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* *Daniel Soutif.* Guiseppe Penone, Arbre des voyelles. — Paris: Musée du Louvre, 2010. — 64 p. — ISBN 978-2-84056-308-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Philippe Sabourdin. "L'arbre des Voyelles de Penone" (in ֆրանսերեն). L'Académie de Paris. Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* "Фотографии скульптуры" (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ մարտի 29.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16179857z |

 |
**Կոլե Նեդելկովսկի** (իսկական անուն-ազգանունը՝ *Նիկոլա Կրիստև Նեդելկով*, մակեդոներեն՝ Коле Неделковски, դեկտեմբերի 16, 1912(1912-12-16), Vojnica, Čaška Municipality, Հյուսիսային Մակեդոնիա - սեպտեմբերի 1, 1941(1941-09-01), Սոֆիա, Բուլղարիա), մակեդոնացի բանաստեղծ և հեղափոխական, հակաֆաշիստ : Մակեդոնիայի նոր գրականության հիմնադիրներից է։ Եղել է Բուլղարիայի կոմունիստական կուսակցության և Հարավսլավիայի կոմունիստների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Հուշատախտակ Սոֆիայում` Կոլե Նեդելկովսկու մահվան վայրում
Գյուղացու որդի է։ Եղել է հակաֆաշիստական դիմադրության անդամ։ Կոմունիստական շարժումներին մասնակցելու և սերբացման քաղաքականության դեմ պայքարելու պատճառով հալածվել է իշխանությունների կողմից։ 1933 թվականին արտագաղթել է Հունաստան, այնուհետև՝ Բուլղարիա։ Բնակություն է հաստատել Սոֆիայում, որտեղ շուտով կապ է հաստատել կոմունիստների ակտիվիստների հետ։

Դարձել է Սոֆիայում մակեդոնական գրական միջավայրի ակտիվ անդամ, միացել մակեդոնական երիտասարդական ընդհատակյա կազմակերպությանը։ 1940 թվականին ընդգրկված էր ահաբեկչական խմբի մեջ։ Ձերբակալվել է ոստիկանության կողմից։

Որպես Կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական ռազմական խորհրդի անդամ՝ զբաղվել է գերմանական զորամասերը ոչնչացնելու գործունեությամբ։ Կազմակերպել է զենքերի, փաստաթղթերի տեղափոխում։ 1941 թվականին, երբ նրան փորձում էին ձերբակալել, ինքնասպանություն է գործել՝ նետվելով պատուհանից։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գրական գործունեությունն սկսել է 1938 թվականին։ Նեդելկովսկին հրատարակել է բանաստեղծությունների 2 ժողովածուներ՝ «Կայծակ» (մակեդոներեն՝ «Молскавици», 1940) և «Ոտքով աշխարհի շուրջը» (մակեդոներեն՝ «Пеш по светот», 1941): Բանաստեղծություններում հեղափոխական-ռոմանտիկ ոճով Մակեդոնիայի ժողովրդին մղել է ազգային-ազատագրական պայքարի թուրքական հպատակության դեմ՝ կոչ անելով դիմադրել ֆաշիզմին։ Օգտագործել է ժողովրդական պոեզիայի պատկերներն ու ռիթմերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  The Former Yugoslavia's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook, Matjaž Klemenčič, Mitja Žagar, p 146
3. ↑  Historical Dictionary of the Republic of Macedonia, D. Bechev, p.160.
4. ↑  "100 години од раѓањето на поетот Коле Неделковски". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 16-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16283068b · CONOR: 29782115 · GND: 118926519 · ISNI: 0000000055377471 · LCCN: n82239622 · NKC: kup20030000069444 · NTA: 158669037 · NUKAT: n2004048441 · VIAF: 30335925 · WorldCat VIAF: 30335925 |

 |

 |
**Հակոբ Գասարճեան** (1946, Լիբանան), լիբանանահայ քաղաքական և հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանը, զբաղվել գործարարությամբ։ Երիտասարդ տարիքից ակտիվ գործունեություն է ծավալել Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միությունում, Ռամակավար ազատական կուսակցությունում և Թեքեյան մշակութային միությունում։ Այնուհետև Հակոբ Գասարճեանը հաստատվել է Ֆրանսիայում, ակտիվորեն զբաղվել է համայնքային գործունեությամբ, վարել է ՀԲԸՄ Ֆրանսիայի շրջանային հանձնաժողովի ատենադպիրի պաշտոնը։ 1995 և 1998 թվականներին ընտրվել է Ռամակավար ազատական կուսակցության կենտրոնական վարչության ատենապետ։ Նրա աջակցությամբ հիմնադրվել է Հայաստանի Ռամկավար ազատական կուսակցությունը։ Հակոբ Գասարճեանը Հայաստանում իրականացրել է մի շարք բարեգործական ծրագրեր։

Այնուհետև Հ.Գասարճեանը վերադարձել է Լիբանան։ 2000 թվականին նա ընտրվել է Լիբանանի խորհրդարանի պատգամավոր, 2005 թվականին՝ վերընտրվել։ Եղել է Թեքեյան մշակութային միության Հիմնադիրների մարմնի անդամ, այնուհետև՝ նույն մարմնի ատենապետ։

Ներկայումս «Անելիք» բանկ ՓԲԸ խորհրդի նախագահն է։

Պարգևներ
--------

* Մխիթար Գոշի մեդալ (2011)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հակոբ Գասարճեան". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության մեդալներով պարգևատրելու մասին
**Հրանտ Շահինյանի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Հրանտ Շահինյանի անվան մարմնամարզության օլիմպիական մանկապատանեկան մարզադպրոցի առջև, տեղադրվել է 2014 թվականին։

Հեղինակներ
----------

* Ճարտարապետ՝ Սարգիս Սարդարյան
* Քանդակագործ՝ Գերասիմ Շահվերդյան

Տվյալներ
--------

Հուշարձանը կառուցված է միատարր բազալտից, բարձրությունը 5 մետր է, քաշը՝ 31 տոննա։

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից օլիմպիական խաղերի հայ առաջին չեմպիոն Հրանտ Շահինյանի հուշարձանը կառուցվել է ՀԱՕԿ-ի նախագահ Գագիկ Ծառուկյանի միջոցներով։ Բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 2014 թվականի հոկտեմբերի 9-ին՝ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Թոմաս Բախի Հայաստան կատարած այցի շրջանակներում։ Արարողությանը մասնակցել են և արձանը բացել են Թոմաս Բախը, Գագիկ Ծառուկյանը, Հրանտ Շահինյանի այրին՝ Էմմա Շահինյանը։ Հանդիսությանը ներկա է եղել նաև Եվրոպայի օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Պատրիկ Հիկեն։

Ամուսնու մասին պատմել և Գագիկ Ծառուկյանին շնորհակալական խոսք է ուղղել Էմմա Շահինյանը։ Նա մեծ պատիվ է համարել այն, որ հուշարձանի բացմանը ներկա են ՄՕԿ-ի և ԵՕԿ-ի նախագահները։ Ելույթ է ունեցել նաև Թոմաս Բախը, որը կարևորել է, որ Հայաստանում փառաբանում են հերոսացած օլիմպիականներին և հավերժացնում նրանց հիշատակը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Երևանում բացվեց Հրանտ Շահինյանի հուշարձանը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 15-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  ՄՕԿ և ՀԱՕԿ նախագահները բացեցին Հրանտ Շահինյանի արձանը

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հրանտ Շահինյանի հուշարձան (Երևան)** կատեգորիայում։ |
**Կոչիվան** (անգլ.՝ Cowichan River) գետ, որը գտնվում է Վանկուվեր կղզու հարավում (Բրիտանական Կոլումբիայի մարզ, Կանադա)։

Աշխարհագրություն
----------------

Գետը սկիզբ է առնում Լեյք Կովիչան քաղաքի համանուն լճից, հոսում համանուն հովտով դեպի հարավ֊արևելք և թափվում Դունկան քաղաքի համանուն ծովախորշ։ Գետի երկարությունը կազմում է 47 կմ, իսկ ավազանի մակերեսը՝ 795 կմ²։

Ֆլորա և ֆաունա
--------------

Գետի գետաբերանը հանդիսանում է ջրային թռչունների ձմեռելու վայր, մասնավորապես՝ կարապների և կանադական սագերի, իսկ գետի հովիտը՝ ավելի քան 200 տեսակ թռչունների բնակվելու վայր, այդ թվում՝ ջրարծիվներ, բվեր, բադեր, սպիտակագլուխ ծովարծիվներ, սև ագռավներ։

Հովտում բնակվող կաթնասուններից են սև արջերը, պումաները, գայլերը, Ռուզվելտա եղնիկները, կուղխերը, կղաքիսները, ջրասամույրները և կուղբերը։ Գետի ջրերում բնակվում եմ ձկների 7 տեսակներ, այդ թվում՝ կետա, սաղմոն, ծիածանափայլ իշխան։ Ինչպես նաև բնակվում են քարալեզներ, քաղցրահամ ջրերում ապրող փափկամարմիններ, երբեմն՝ թառափ։

Գետի երկարությամբ աճում են թխկիներ, ուռենիներ, բարդիներ, լաստենիներ։ Անցյալում Կովիչան գետի և լճի շրջանը եղել է փայտամթերման կենտրոն։ Ներկայումս ուշադրության տակ է գտնվում զբոսաշրջության զարգացումը։ 1995 թվականին գետի հովտում ստեղծվել էր Կովիչան Ռիվեր գավառական զբոսայգին, որտեղ տարեկան այցելում են 88 000 այցելուներ։

Անվանում
--------

Գետի անվանումը թարգմանաբար նշանակում է «տաք երկիր» կամ «արևից տաքացված երկիր», քանի որ գետը գործնականորեն երբեք չի սառչում ձմռանը։

1997 թվականին գետը առաջադրվել էր, իսկ 2003 թվականին՝ ներառվել Կանադայի հսկվող գետերի ցանկի մեջ (Canadian Heritage Rivers)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 14.
2. ↑  apps.gov.bc.ca/pub/bcgnws/names/4085.html
3. ↑  Կանադայի հսկվող գետերի ցանկի
4. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 7.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 247853255 · WorldCat VIAF: 247853255 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Դանիելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հրանտ Արամի Դանիելյան** (դեկտեմբերի 13, 1926(1926-12-13), Մեծշեն, Ադրբեջան - հունիսի 18, 2003(2003-06-18), Երևան, Հայաստան), հայ ռենտգենաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1977)։

Կենսագրություն
--------------

Հրանտ Դանիելյանը ծնվել է Մեծշեն գյուղում (այժմ՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Մարտակերտի շրջան)։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժ-կանխարգելման ֆակուլտետը։ 1955-1956 թվականներին եղել է Կիրովականի թիվ 1 հիվանդանոցի ռենտգենաճառագայթաբանության բաժանմունքի վարիչի տեղակալ։

1957 թվականից աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ռենտգենաճառագայթաբանության ամբիոնում, 1957-1994 թվականներին եղել է նույն ամբիոնի վարիչ։ Անդամակցել է Հայկական ասոցիացիայի բժշկական ախտորոշման խորհրդին։

Առաջարկել է կերակրափողի հետազոտման կողմնադրության եղանակ։ Հաստատել է, որ ռենտգենահեռուստատեսային լուսադիտումը, զուգակցված նշանոցով ռենտգենագրության հետ, կերակրափողի հիվանդությունների տարբերակիչ ախտորոշման արդյունավետ եղանակ է։ Ռենտգենաբանական կինեմատոգրությունը նպաստում է կերակրափողի և ստամոքսամուտքի ֆունկցիայի առավել մանրակրկիտ հետազոտմանը։ Շուրջ 135 հրապարակումների հեղինակ է։

Պարգևներ
--------

* «Առողջապահության գերազանցիկ» շքանշան

Երկեր
-----

* Рентгенотелевизионная кинематография пищевода, Масква, 1969 (համահեղինակ).

Գրականություն
-------------

* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. Ер. 1998 - 276 с. ISBN 99930-1-001-7.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  "Знаменитые люди Kарабаха". *www.karabagh.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ փետրվարի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Հրանտ Դանիելյանի կենսագրությունը ru.hayazg.info կայքում
4. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Հվան Յեջի** (կորեերեն՝ 황예지, անգլ.՝ Hwang Yeji, մայիսի 26, 2000(2000-05-26), Սեուլ, Հարավային Կորեա, առավել հայտնի է որպես **Յեջի**), հարավկորեացի երգչուհի և պարուհի։ Հանդիսանում է հավարկորեական Itzy գըրլ բենդի անդամ, որտեղ զբաղեցնում է լիդերի, վոկալիստի, գլխավոր պարուհու, ուղեկցող ռեփերի և խմբի դեմքի դիրքերը։

Կենսագրություն
--------------

### 2000-2018: Կարիերայի սկիզբ

Ծնվել է 2000 թվականի մայիսի 26-ին Հյուսիսային Չունգչոնգ նահանգի Չոնջու քաղաքում։ 2014 թվականին դարձել է Չոնջուի «Blue Rump (Jeonju Youth Dance Club)» պարային խմբի անդամ։ Ավագ դպրոցի առաջին տարում դարձել է «Near Art Story» պարային դպրոցի աշակերտուհի։

2015 թվականի դեկտեմբերին JYP Entertainment լեյբլում անցել է լսումները Twice խմբի «Like Ohh-Ahh» երգով։ Առաջին անգամ հայտնվել է 2016 թվականի օգոստոսին լեյբլի շոուքեյսում։

2017 թվականին, Itzy խմբի ապագա անդամների հետ միասին հայտնվել է «Stray Kids» ռեալիթի շոուում՝ որպես JYP-ի նախադեբյուտային կանացի թիմի անդամ։

2018 թվականի վերջին դարձել է SBS հեռուստաալիքի «The Fan» շոուի անդամ, սակայն հինգերորդ սերիայում դուրս է մնացել՝ բավարար միավորներ չհավաքելու արդյունքում։

### 2019-ներկա։ Դեբյուտը ITZY-ում

2019 թվականի հունվարի 20-ին, JYP Entertainment-ի պաշտոնական ՅուԹյուբյան ալիքում թողարկվել է ֆիլմ, որտեղ ներկայացվել են խմբի բոլոր անդամները։ Հունվարի 28-ին և փետրվարի 5-ին թողարկվել են Յեջիի անհատական թիզեր լուսանկարները։

Խումբը դեբյուտ է կատարել 2019 թվականի փետրվարի 11-ին՝ «IT’z Different» սինգլային ալբոմով։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Ռեալիթի շոուներ խմբի հետ

| Տարեթիվ | Անվանում | Հեռուստաալիք | Ամսաթիվ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | *«Itzy? Itzy!»* | Naver TV Cast, V Live, ՅուԹյուբ | Փետրվարի 20 |
| *«I See Itzy»* | Օգոստոսի 7 |
| *A to Z <M2 Special – Itzy Vlog> «Itzy in Paris»* | M2 | Նոյեմբերի 14 |
| *Itzy It’z Tourbook* | Naver TV Cast, V Live, YouTube | Դեկտեմբերի 13 |
| 2020 | *100 Hours of Romantic Travel «Paris et Itzy»* | M2 | Հունվարի 21 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "The Official Position Of ITZY Members Confirmed By JYP Entertainment". *Kpopmap - Kpop, Kdrama and Trend Stories Coverage* (in ամերիկյան անգլերեն). 2019 թ․ փետրվարի 13. Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 20-ին. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "PROLOGUE FILM : ITZY? ITZY!".
**Հսկա կաղնի** (ռուս.՝ Дуб-исполин), **Նահապետ կաղնի** (ռուս.՝ Дуб-патриарх), ծառ-հուշարձան Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետություն-Ալանիայի Մոզդոկ քաղաքում։ Հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 1,04 կիլոմետր է։

Պատմություն
-----------

Մոզդոկի առավել անսովոր հուշարձանը հսկա կաղնին է, որը քաղաքի տարեկիցն է։ Ծառը պարսպապատված է շղթաներով։ Ներկայում Թերեք գետի ողողվող անտառները կտրվել են, սակայն ի հիշատակ խուլ տեղերի` Մոզդոկում պահպանում են այս մեծ կաղնին։ Նահապետ ծառի տարիքն ավելի քան 2,5 դար է։

Սաղարթածավալ ծառը շրջապատված է ձևավոր սյունակներին ամրացված շղթաներով։ Կաղնու հզոր բնի տակ տեղադրված է մարմարե մի սալիկ, որի վրա փորագրված է բանաստեղծություն, որն այս ծառը կոչում է Մոզդոկի տարեգիր.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Кто-то добрый посадил тебя у дороги, Может, терский казак иль седой осетин. Так шуми же листвою, без бурь и тревоги, Летописец Моздока, наш Дуб-исполин».- Лев Пальцев |  |



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Բարի մեկը տնկել է քեզ ճանապարհի մոտ,Գուցե թերեքյան կազակ կամ ալևոր մի օս։Ուրեմն աղմկիր տերևներովդ, առանց հողմերի ու տագնապի,Մոզդոկի տարեգիրն ես, մեր Հսկա կաղնի։- Լև Պալցև *(բառացի թարգմանություն)* |  |

Նկարագրություն
--------------

Ամառային կաղնին ունի 15 մ բարձրություն և կրծքի մակարդակին` 1,3 մ բնի տրամագիծ։ Ծառը մոտ 250 տարեկան է։ Առասպելի համաձայն` այս կաղնու տակ նստել է ռուս մեծ բանաստեղծ Ալեքսանդր Պուշկինը և այն կարող է տեսած լինել գյուղացիական պատերազմի առաջնորդ Եմելյան Պուգաչովը։ Ծառը շրջապատված է շղթայով, իսկ սաղարթի տակ կա հուշատախտակ, որը կոչ է անում պահպանել «ծերունուն»։

*Գտնվելու վայրը`* ք. Մոզդոկ, Ֆորշտադսկայա փողոց, Կոմերիտական պուրակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Дуб-исполин". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունվարի 5-ին. Retrieved 2019 Հունվար 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4  "Дуб-патриарх". Retrieved 2019 Հունվար 10.
**Էստոնիան** Եվրոպայի ամենանվազ կրոնականացված պետություններից մեկն է, որի բնակչության մոտ 70 %-ն իրեն համարում է ոչ կրոնական։ Կրոնականացված բնակչության թվում գերիշխում են լյութերական և ուղղափառ քրիստոնյանները։

Համաձայն վերջին 2010 թվականի հարցումների` Էստոնիայի քաղաքացիների 18 %-ը պատասխանել է, որ «իրենք հավատում են Աստծու գոյությանը», այն դեպքում, երբ 50 %-ն ասել է, որ «հավատում են որոշակի ոգու կամ կենդանի ուժի գոյությանը» և 29 %-ը, որ «չի հավատում որևէ տեսակի ոգու, աստծու և կենդանի ուժի»։ Ըստ այս հարցման՝ Էստոնիան Եվրոպական Միության 25 անդամներից ամենաքիչ կրոնականացվածն է։ Gallup-ի կողմից 2006-2008 թվականներին անց կացված հարցումները ցույց են տալիս, որ էստոնացիների 14 %-ն է դրական պատասխանել «Արդյո՞ք կրոնը կարևոր դեր ունի Ձեր առօրյայում» հարցին, որով նվազագույն արդյունքն ունի 143 հարցված երկրների շրջանակում։

Բնակչության ամեն 3-րդից պակաս մարդ իրեն համարում է հավատացյալ, որոնցից մեծամասնությունը Լյութերական է, այն դեպքում, երբ ռուս փոքրամասնությունը դավանում է արևելյան ուղղափառություն։ Գիշերահավասարի հնագույն ավանդույթները (ինչպես սբ. Հովհաննեսի տոնը) անց է կացվում մեծ հարգանքով։ Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչության այն մասը, ովքեր իրենց պատկան են համարում որևէ կրոնի.

* 13.6 % Լյութերական եկեղեցի
* 12.8 % Ուղղափառություն
* 6,009 Մկրտչական եկեղեցի
* 5,745 Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
* 4,254 Եհովայի վկաներ
* 2,648 Հիսունական եկեղեցի
* 2,515 Հնադավաններ
* 1,561 Ադվենտիստներ
* 1,455 Մեթոդիզմ
* 1,387 Իսլամ
* 5,008 այլ կրոններ

Նաև կան քիչ թվով բողոքականություն, հուդայականություն և բուդդայականություն դավանողներ։ *Maavalla Koda (Taaraism)* կազմակերպությունը միավորում է ավանդական բնապաշտական կրոնների հետևորդներին։ Ռուսական նորհեթանոսական «Vene Rahvausu Kogudus Eestis» կազմակերպությունը գրանցված է Տարտու քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Is Estonia really the least religious country in the world?". The Guardian. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 9–ին.
2. ↑  *Biotechnology report 2010* p.383
3. ↑  Crabtree, Steve; Pelham, Brett (2013 թ․ դեկտեմբերի 9). "What Alabamians and Iranians Have in Common". The Gallup Organization. Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 21.
4. ↑  "Statistical database: Population Census 2000 – Religious affiliation". Statistics Estonia. 2002 թ․ հոկտեմբերի 22. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 9–ին.
5. ↑  Ahto Kaasik. "Old estonian religions". Maavalla Koda. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 9.
6. ↑  Barry, Ellen (2008 թ․ նոյեմբերի 9). "Some Estonians return to pre-Christian animist traditions". *The New York Times*.
7. ↑  "Uut usuühendust juhib ülemvaimulikuna Vene Erakonna Eestis poliitik". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունվարի 9-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 9.
**Կով Բուրյոլ** (ռուս.՝ Ков-Буръёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կովյու գետի ձախ ափից 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000016743
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 111100069
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության։ Կով Բուրյոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 20.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Հույները Գերմանիայում** (հուն․՝ Έλληνες στη Γερμανία, գերմ.՝ Griechen in Deutschland), Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հունական համայնքը։

Ըստ 2014 թվականի տվյալների՝ Գերմանիայի տարածքում բնակվում են թվով 394 000 հույներ։

Պատմություն
-----------

Գերմանիայի ժամանակակից տարածքը հույները բնակեցրել են դեռևս Հռոմեական կայսրության տարիներին։

Նշանակալից էր հույների առաջին ներգաղթը, որը սկսվեց 1700-ական թվականներին այն բանից հետո, երբ Օսմանյան կայսրությունը բացեց իր արտաքին սահմանները։ Գերմանիայի առաջին հունական համայնքը ստեղծվեց Լայպցիգում։

Հունաստանից դեպի Գերմանիայի տարածք արտագաղթի երկրորդ ալիքը սկսվել է Հունաստանի թագավորության անկախության հռչակումից հետո։ Սկզբնական շրջանում երկիրը կառավարվում էր դրածո թագավորների կողմից և 1832 թվականին Հունաստանի կառավարության ղեկն անցավ Բավարիայի արքայազն Օտտոյին։ Շատ հույներ, որպես տեղափոխվեցին գաղթեցին Բավարիա։

Գերմանիայի ներկայիս հույն բնակչությունը այստեղ հաստատվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։ Բացի այդ, մի շարք հույն կոմունիստներ 1973 թվականին բնակեցրեցին Արևելյան Գերմանիայի տարածքը, որպես քաղաքական փախստականներ։

Մի շարք հույներ տեղափոխվել են Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն Հունաստանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին։

Տես նաև
-------

* Հույն-գերմանական հարաբերություններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում ապրող ազգային փոքրամասնություններ". *Գերմանիայի ազգային վիճակագրական ծառայություն*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 30-ին. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 18.
2. ↑  "Ներգաղթի ցուցանիշը Գերմանիայում 2014 թվականին". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 30-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 7.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հույները Գերմանիայում** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Գերմանիա**
 |
«Թռիչք դեպի լույս», Կոսովոյի ազգային բալետի թատերախումբ
**Կոսովոյի ազգային բալետ** (ալբ․՝ Baleti Kombëtar i Kosovës), Կոսովոյի բալետային կոլեկտիվ, որը կազմավորվել է 1972 թվականին։ Առանձնացվում է երկու սերունդ. առաջինին են պատկանում կոլեկտիվի հիմնադիրները, որոնք հանդես են եկել թատերախմբի հետ մինչև նրա հարկադիր լուծարումը։ Երկրորդ սերնդի (նաև կոչվում է նոր) ներկայացուցիչներն են մի խումբ պարողներ, որոնք սովորել են Ահմեդ Բրահիմայի ղեկավարությամբ և վերակենդանացրել են բալետը Հարավսլավական պատերազմներից հետո։

Առաջին սերունդ
--------------

Կոսովոյի ազգային բալետի առաջին սերնդի բալետի արտիստները Սկոպիեի միջնակարգ բալետի դպրոցում են սովորել Տատյանա Պետկովսկայայի ղեկավարությամբ։ Այդ դպրոցն ավարտելուց հետո 25 պարող վերադարձել է Պրիշտինա, որտեղ նրանք Կոսովոյի ազգային թատրոնի կազմում պաշտոնապես ձևավորել են Կոսովոյի բալետի առաջին թատերախումբը։ Նա շրջագայել է ողջ Հարավսլավիայի տարածքում՝ ելույթ ունենալով Լյուբլյանայի բալետային բիենալեում և Դուբրովնիկի ամառային խաղերում։ Խումբը բռնի կերպով կազմալուծվել է 1991 թվականին Կոսովոյում շարունակվող բռնության և հարավսլավական պատերազմների ընթացքում էթնիկ զտումների սպառնալիքի պատճառով։

Երկրորդ սերունդ
---------------

2001 թվականին՝ Հարավսլավական պատերազմների ավարտից հետո, Ահմեդ Բրահիման որոշում է կայացրել վերականգնել բալետային խումբը։ Իր ծրագրի իրականացման շրջանակներում նա հիմնադրել է և՛ Բալետային բարձրագույն դպրոց՝ Պրենկո Յակոբի հետ համագործակցելով, և՛ միջնակարգ երաժշտական դպրոց ու սկսել է հավաքագրել երիտասարդներին։ Այս դպրոցի առաջին շրջանավարտները, որոնք այն ավարտել են 2006 թվականին, այժմ կազմում են Կոսովոյի ազգային բալետի թատերախմբի հիմքը և հայտնի են որպես երկրորդ կամ նոր սերունդ։

Թատերախումբն ակտիվորեն համագործակցում է ալբանացի պարուսույց Գերգեմ Պրևազիի հետ` բեմադրելով նրա ժամանակակից պարային չորս ստեղծագործություններ` «Անցում II» (ալբ․՝ Tranzicioni II), «Չեմ լսում կոչնազանգը» (ալբ․՝ S'po dëgjohet gong), «Հակադրություն» (ալբ․՝ Kontrast) և «Պերֆոմանս» (ալբ․՝ Performance): Թատերախումբը նաև աշխատում է Էլթոն Ցեֆայի հետ դասական բալետի բեմադրությունների վրա։ Նրա ղեկավարությամբ թատերախումբը կատարել է հատվածներ «Դոն Կիխոտից», «Ժիզելից», «Կորսարից» և «Կարապի լճից»։ Բուլղարիայի պրիմա-բալերինա Սիլվիա Տոմովայի հետ հաջող համագործակցության պատմությունը սկիզբ է դրել դասական լիարժեք բալետների, այդ թվում՝ Չայկովսկու «Քնած գեղեցկուհու» բեմադրությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Conference "Dance as an expression of cultural diversities"
2. ↑  Baleti i Kosovës. "About". Baleti i Kosovës. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հուլիսի 28-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 3.
3. ↑  "Kosovo's Ballet, no institutional ties with Albania's Ballet". *www.balkaneu.com* (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 3.
4. ↑  Darby, Seyward (2012 թ․ հուլիսի 24). "Setting The Stage: The Kosovo National Ballet (PHOTOS)". *Huffington Post* (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 3.
5. ↑  Teatri Kombëtar. "Historiku i Baletit". Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Հույն-ռումինական հարաբերություններ**, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հունաստանի և Ռումինիայի միջև։ Երկու երկրներն էլ հանդիսանում են ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպական միության անդամներ։

Պատմություն
-----------

Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Կիրիակոս Գերոնտոպուլոսը Բուխարեստում Հունական «Աֆինա» դպրոցի (նախակրթարան՝ միջնակարգ դպրոց) նոր շենքի բացման ժամանակ: 2014 թվականի հոկտեմբերի 21
1913 թվականին երկրները դաշնակիցներ էին Բալկանյան երկրորդ պատերազմում, որն ավարտվեց Բուլղարիայի պարտությամբ և Հունաստանի ու Ռումինիայի տարածքային ձեռքբերումներով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում հունական և ռումինական զորքերը մարտնչել են Անտանտի կողմից։ 1934 թվականի փետրվարի 9-ին Ռումինիան Թուրքիայի, Հարավսլավիայի և Հունաստանի հետ միասին հիմնադրեց Բալկանյան Անտանտի ռազմաքաղաքական միությունը։ 1939 թվականին Բալկանյան Անտանտան, որպես ռազմաքաղաքական դաշինք, դադարեց գոյություն ունենալ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ռումինիան կռվել է նացիստական բլոկի կողմից, իսկ Հունաստանը Հակամիջոցային կոալիցիայի անդամ էր։

Վերջին տարիներին երկու երկրների միջև բարեկամական հարաբերություններ են ձևավորվել, Հունաստանը հետևողականորեն աջակցել է ՆԱՏՕ-ին և Եվրամիությանը անդամակցելու ռումինական հայտերին։ 2015 թվականին Հունաստանն ու Ռումինիան նշել են դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 135 տարին։

Առևտուր
-------

2011 թվականին շուրջ 200 հունական ձեռնարկություններ տեղակայվել են Ռումինիայի տարածքում։ Հունաստանը Ռումինիայի տնտեսության մեջ չորրորդ խոշորագույն ներդրողն է։ 2009 թվականին հույները 720 միլիոն եվրո են ներդրել Ռումինիայում, իսկ 2010 թվականին՝ 570 միլիոն եվրո։ 2012 թվականին 500 000 ռումինացիներ զբոսաշրջային նպատակով այցելել են Հունաստան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Political Relations - ROMANIA
2. ↑  "Romania, Greece celebrate 135 years of diplomatic relations - Nine O' Clock". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Αρχική - Enterprise Greece - Προσέλκυση - Προώθηση Επενδύσεων & Προώθηση Εξαγωγών". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Greek-Romanian Relations Flourishing amidst Crisis - Romania". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Կոսմոս 419** (ռուս.՝ Космос 419, կամ **3ՄՍ համար 170**, **Մարս-3ՄՍ**), խորհրդային ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Մարսի հետազոտությունների համար, սակայն արագացուցիչի խնդրի պատճառով մնաց Երկրի ուղեծրում։ 1971 թվականին Խորհրդային Միության կողմից արձակված երեք Մարսի հետազոտման համար նախատեսված կայաններից մեկն էր, մյուսները՝ Մարս-2 և Մարս-3։ Ի տարբերություն մյուս երկուսին, որոնք կառուցված էին նոր 4ՄՎ հենքի վրա, Կոսմոս 419 կայանը կառուցված էր 3ՄՎ հենքի վրա, և կազմված էր միայն ուղեծրակայանից, առանց իջեցվող սարքի։

Արձակում
--------

Կայանը արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից 1971 թվականի մայիսի 10-ին, արձակման համար օգտագործվեց Պրոտոն կրող հրթիռ։ Կրող հրթիռի առաջին երեք աստիճանները աշխատեցին նորմալ, և կայանը դուրս բերվեց Երկրի ուղեծիր։ Այնուհետև պետըք է աշխատեր Բլոկ Դ արագացուցիչ աստիճանը, սակայն նրա մեկնարկի ժամը սխալ էր ծրագրավորված, 1,5 ժամի փոխարեն, տրված էր 1,5 տարի։ Քանի որ կայանը գտնվում էր ցածր ուղեծրում, այն սկսեց կորցնել արագություն, մտավ մթնոլորտ և այրվեց 1971 թվականի մայիսի 12-ին՝ մեկնարկից երկու օր անց։

Կոսմոս 419 անվանումը Երկրի ուղեծրում գործող խորհրդային արբանյակների ընդհանուր անվանումն էր. այն ժամանակ խորհրդային միջմոլորակային կայանները, որոնք չէին կարողանում հեռանալ Երկրի ուղեծրից, նշանակվում էին «Կոսմոս» անունով, ձախողումը քողարկելու նպատակով։

Տես նաև
-------

* Մարս ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "NASA—NSSDC—Spacecraft—Details". Nssdc.gsfc.nasa.gov. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 17.
2. ↑  "In Depth | Kosmos 419". *Solar System Exploration: NASA Science*. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 26.
3. ↑  "Космические аппараты серии Марс-71 НПО им. С.А.Лавочкина". Laspace.ru. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 17.
4. ↑  "Chronology of Mars Missions". *ResearchGate* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Մարս ծրագիր |
| --- |
|  |
| Իրականացված | **1Մ** (*1Մ համար 1* | *1Մ համար 2*) || **2ՄՎ** (*2ՄՎ-4 համար 1* | **Մարս-1** | *2ՄՎ-3 համար 1*) || **2Մ/Մ69** (*2Մ համար 521* | *2Մ համար 522*) || **3ՄՎ** (*3ՄՍ համար 170* (Կոսմոս-419)) || **4ՄՎ** (**Մարս-2** | **Մարս-3** | **Մարս-4** | **Մարս-5** | **Մարս-6** | **Մարս-7**)  |
|  |
| Չեղարկված | Մարս-4ՆՄ | Մարս-5ՆՄ | Մարս-5Մ |
|  |
| *Շեղագիրը* նշանակում է արձակման վթար |

 |
**Հովհաննես Ջումշուդի Քոչինյան** (մայիսի 10, 1955(1955-05-10), Նոյեմբերյան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Հովհաննես Քոչինյանը ծնվել է 1955 թվականի մայիսի 10-ին Նոյեմբերյանի շրջանի Կողբ գյուղում։ 1977 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Ստացել է մանկավարժ-պատմաբանի որակավորումը։ Եղել է պատմական գիտությունների թեկնածու։ 1977-1978 թվականներին Թումանյանի շրջանի Շնող գյուղում աշխատել է ուսուցիչ, 1978 թվականին՝ ՀԿԿ Թումանյանի շրջկոմի հրահանգիչ, 1979-1981 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Թումանյանի շրջկոմի քարտուղար, իսկ 1981-1984 թվականներին եղել է Թումանյանի շրջսպորտկոմիտեի նախագահ։ 1984-1986 թվականներին եղել է ՀԿԿ Թումանյանի շրջկոմի քաղլուսկաբինետի վարիչ, 1986-1988 թվականներին եղել է պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչ, 1988-1991 թվականներին՝ Թումանյանի շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1991-1994 թվականներին՝ նույն շրջանի հարկային տեսչության բաժնի պետ, 1994-1997 թվականներին՝ Ալավերդու գարեջրի գործարանի տնօրեն, իսկ 1997-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի տրանսպորտի աշխատողների արհկոմիտեի կազմակերպչական բաժնի վարիչ։ 1990-1995 թվականներին եղել է Գլխավոր Խորհրդի պատգամավոր (թիվ 197 ընտրատարածք)։

1999 թվականի մայիսի 30-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր թիվ 52 ընտրատարածքից։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է «Կայունություն», իսկ 2001 թվականի հուլիսից եղել է «Ագրարային-արդյունաբերական ժողովրդական միավորում» վերանվանված պատգամավորական խմբի անդամ։ Եղել է ՀՀԿ անդամ։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հովհաննես Ջումշուդի Քոչինյան". *www.parliament.am*. 24․06․2021.
2. ↑  Ноемберян, Ованес Джумшудович Кочинян арм Հովհաննես Քոչինյան Армянский политик Дата рождения: 10 мая 1955 Место рождения:; ССР, Армянская. "Кочинян Ованес Джумшудович - это... Что такое Кочинян Ованес Джумшудович?". *Словари и энциклопедии на Академике* (in ռուսերեն). Retrieved 2021 թ․ հունիսի 24.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
3. ↑  "Реферат Кочинян Ованес Джумшудович". *wreferat.baza-referat.ru*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունիսի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |

 |
**Կոջեդո**, կղզի Ճապոնական ծովում, Կորեական թերակղզու ափերին, Պուսանին մոտ, պատկանում է Հարավային Կորեային։ Հարավային Կորեայում կղզիներից մեծությամբ երկրորդն է(383,44 км²): Բնակչությունը տեղակայված է Կոջե քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Կորեական պատերազմների ժամանակ կղզում տեղակայված է եղել համակենտրոնացման ճամբար «№ 76»-ը ռազմագերիների համար՝ հյուսիսկորեացի և չինական զինվորների։ 1952 թվականի մայիսի 7-ին Ամերիկյա զորքերի կողմից հայրենադարձությունը կասեցնելու փորձից հետո ռազմագերիները ապստամբեցին, գրավեցին և դատեցին ճամբարի ղեկավար Ֆ. Դոդդային։ Ըստ սովետական աղբյուրների՝ ապստամբությունը ճնշելու համար ամերիկյան զորքերը օգտագործել են տանկեր, և օգտագործել են քիմիական զենք։ 2010 թվականից Հարավային Կորեայի հետ կապված է 8.2 կմ-անոց թունելով՝ Busan-Geoje Fixed Link[en]:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  http://www.citypopulation.de/php/southkorea-admin.php|
2. ↑  Также в литературе встречается название *Кочжедо*,
3. ↑  "География Кодже" (in անգլերեն). `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(չաշխատող հղում)
4. ↑  "TRUCE TENT AND FIGHTING FRONT". Արխիվացված է the original 2002 թ․ հուլիսի 1-ին. Retrieved 2009 թ․ փետրվարի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Война в Корее, 1950—1953. — СПб.: Полигон, 2003.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կուսանաց վանք (այլ կիրառումներ)

**Կուսանաց վանք**, հայկական վանք Անիում։

Տեղադրություն
-------------

Վանքը գտնվում է քաղաքից դուրս՝ Ախուրյան գետի ափին գտնվող ժայռի վրա։

Պատմություն
-----------

Վանքը կառուցված է Սուրբ Հռիփսիմեի զոհված կույսերի հիշատակին և ամենայն հավանականությամբ որպես ապաստան է ծառայել միանձնուհիների համար։ Բակի ներսում կան մի քանի շինությունների ավերակներ։ Դրանցից ամենանշանակալիցը ենթադրաբար 13-րդ դարում կառուցված փոքր եկեղեցին է։ Չնայած եկեղեցու վրա չկան արձանագրություններ, սակայն Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու արձանագրություններից մեկում խոսվում է մոտակայքում գտնվող Բեխենց անունով մի վանքի մասին, որը վերանորոգվել է Տիգրան Հոնենցի կողմից։ Որոշ հետազոտողներ կարծիք են հայտնում, որ Բեխենցը հենց Կուսանաց վանքն է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վանքի հատակագիծը
Վանքը պարունակում է փորագրված զարդաքանդակներ, իսկ արտաքին որոշ հատվածները զարդարելու համար օգտագործվել է ներկ։ Վանքը կառուցվել է կարմրավուն քարից։

Ներսի հատվածը հասարակ է, առանց որմնանկարների։ Մուտքի առջև ժամանակին գտնվել է գավիթ։ Եկեղեցուն հարավից միանում է մատուռ։

Չնայած բազմաթիվ աբսցիսներով կենտրոնագմբեթ եկեղեցին հայկական ճարտարապետության մեջ նորություն չէ, սակայն բնութագրական չէ այսքան ուշ ժամանակաշրջանի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 22)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սայադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հովիկ Յախշիբեկի Սայադյան** (հոկտեմբերի 23, 1971(1971-10-23), Ելփին, Եղեգնաձորի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայկական աշխարհագրական ընկերության գիտքարտուղար, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի, Երևանի պետական համալսարանի և Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի դասախոս։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1971 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Վայոց ձոր մարզի Ելփին գյուղում։

Կրթություն
----------

1994 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության ֆակուլտետի «Աշխարհագրություն» մասնագիտության մագիստրատուրան։ 1994-1997 թվականներին սովորել է ԵՊՀ ֆիզիկական աշխարհագրության ամբիոնի ասպիրանտուրայում։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1995-1997 թվականներին աշխատել է ՀՀ հիդրոօդերևութաբանության վարչության հիդրոլոգիայի և ջրային ռեսուրսների կենտրոնում որպես առաջին կարգի մասնագետ։ 1996-1998 թվականներին աշխատել է ՀՀ հիդրոօդերևութաբանության օպերատիվ կենտրոնի ջրային կանխատեսումների բաժնում որպես առաջատար մասնագետ և ապա բաժնի վարիչ։ 1997-1998 թվականներին Հիդրոօդերևութաբանական և կենսաաշխարհագրական առարկաներ է դասավանդել Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության ֆակուլտետում։ 1998-2000 թվականներին եղել է ՀՀ Հիդրոօդերևութաբանության վարչության հիդրոլոգիայի և ջրային ռեսուրսների կենտրոնի պետի տեղակալ։ 2001 թվականից ՀԳԱ արտաքին կապերի բաժնի վարիչն է, ՀԳԱ-ի ագրոէկոլոգիայի ամբիոնի դասախոս։ 2005 թվականի փետրվարին նշանակվել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի արտաքին կապերի դեպարտամենտի պետ։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

1997 թվականին ստացել է աշխարհագրական գիտությունների թեկնածուի (Ֆիզիկական աշխարհագրություն), 2005 թվականին՝ աշխարհագրական գիտությունների դոկտորի (Գեոէկոլոգիա) գիտական աստիճանները։ 2012 թվականից դոցենտ է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանում։

Պարգևներ
--------

2005 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանի շնորհակալագրով, 2008 թվականին «Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի» կողմից Հովիկ Սայադյանն արժանացել է «Տարվա մարդ գիտության մեջ» կոչման, 2010 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի շնորհակալագրով։

Գիտական հրապարակումներ
----------------------

Հեղինակ է հիսուներկու գիտական հոդվածների, ինը մեթոդական ցուցումների, մեկ դասագրքի, դասախոսությունների երկու ժողովածուի, մեկ մենագրության։ Տիրապետում է հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հովիկ Սայադյան» - նշված հոդվածները Archived 2014-11-08 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սայադյան Հովիկ Յախշիբեկի, http://persons.anau.am
2. ↑  "Հովիկ Սայադյանը ԵՊՀ պաշտոնական կայքում". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 25.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 24379 |

 |
**Եղեգնամոր վանք**, հայկական վանական համալիր պատմական Այրարատ նահանգի Գաբեղյանք գավառում։ Այսօր գտնվում է Թուրքիայի Կարսի մարզի Կաղզվանի շրջանի Չանգլի գյուղում։ 1920 թվականին թուրքերի արշավանքի հետևանքով լքվել է և ավերվել։ Եկեղեցին օգտագործվում է որպես գյուղական ընդհանուր պահեստ։

Նկարագիր
--------

Եկեղեցու վրա պահպանվել են երկու վրացատառ արձանագրություն։ Դրանցից մեկը արևմտյան վերնաճակատին է և 1362 թվականին է արվել։ Մյուսը հարավային հատվածում է՝ քիվի տակ։ Գրված են երկու անուն՝ Մոլա Զիբիադա և Ռուբեն։ Ցավոք այդ անունները ոչինչ չեն ասում շինարարության մասին։ Եկեղեցին հայ քաղկեդոնական է։ Տարածքում պահպանվել են հայկական գերեզմաններ, որոնցից մեկը 989 թվականի է, մյուսը՝ 1024: Հայոց ցեղասպանությունից հետո եկեղեցին լքվել է։ Այսօր օգտագործվում է որպես ձիանոց։

Պատմություն
-----------

Եղեգնամոր եկեղեցին կառուցվել է այն վայրում, որը եղել է Մամիկոնյանների հսկողության ներքո։ Սակայն 9-րդ դարում այն անցնում է Բագրատունիներին։ 19-րդ դարավերջին գյուղը դեռևս հայաբնակ էր. տեղաբնակները եկեղեցին անվանում էին Սուրբ Աստվածածին։ Այսօր գյուղը քրդաբնակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Armenian Architecture - VirtualANI - The church of Çengelli". *www.virtualani.org*. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 18.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *The Church in Çengelli Village.* Virtual Ani
* Վրացիների՝ այդտեղ լինելու փաստերը