**Կուերնավակա** (անգլ.՝ Cuernavaca), քաղաք Մեքսիկայում, Մորելոս նահանգի մայրաքաղաքը և Կուերնավակա մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչության թվաքանակը կազմել է 338 650 մարդ։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

*Cuernavaca* («կովի եղջյուր») անվանումը արտասանությունն է *cuauhnāhuac* (*cuahuitl*, «ծառ» + *-nāhuac*, «մոտակայքում»)-ի իսպաներեն տարբերակն է նաուտալ լեզվով, ինչն էլ նշանակում է «ծառերով շրջապատված» կամ «ծառերի մոտ»։ Քաղաքային համայնքի զինանշանի վրա պատկերված է նախակոլումբիական ժամանակաշրջանի ժայռապատկեր, որն ունի երեք ճյուղերով և չորս կարմիր արմատներով ծառի բուն։ Ծառի բնի վրա կա բերանաձև կտրվածք, որի միջից դուրս է գալիս պարուրաջև մագաղաթյա թերթ, որը հավանաբար նաուատալ լեզվի խորհրդանիշն է։

Պատմություն
-----------

Գլխավոր մշակութը որը ստեղծված էր քաղաքի տարածքում, ացտեկների մշակույթն էր։ Միայն կային օլմեկների և տոլտեկների առավել վաղ շրջանի կենցաղի հետքեր։ Հյուսիսից ժողովուրդների առաջին ներխուժումները Մեխիկոյի հովիտ եղել է 12-րդ դարում։

Առաջին ացտեկ կայսր Ակամապիչտլին 1370-ական թվականներին սկսում է ընդարձակել իր կայսրությունը Մեխիկոյից դեպի հարավ։ Նրա հաջորդը Ուիտցիլիուիտլը ուզում էր նաև գրավել Կուերնավակիի շրջակայքը՝ բամբակի առատության համար այն վայրերում, որոնք այդ ժամանակ կոչվում էին Տլալնաուաթլ (Tlalnahuatl): Նա ցանկանում էր ամուսնանալ Տլալնաուաթլի տիրակալի դստեր հետ, սակայն մերժում է ստանում։ Այս հանգամանքը հանգեցնում է պատերազմի, որն ավարտվում է 1396 թվականին ացտեկների հաղթանակով։ Ուիցիլիուիթլը ամուսնանում է արքայադստեր հետ, և այդ միության արդյունքում ծնվում է ացտեկների ապագա կայսրը Մոնթեսումա I-ը։ Կուերնավակիի նվաճման թույլտվությունը տրվել է Akamapichtli-ին։ Բռնազավթված տարածքը գրեթե հավասար էր ժամանակակից Մորելոս նահանգի հրապարակին և շուտով վերանվանվում է ացտեկների կողմից։

1403-1426 թվականներին այդ նահանգը ամրացվում է հարևան ժողովուրդների կողմից։ Վերջ ի վերջո  նահանգը, որը այդ ժամանակ կառավարում էր Միքիուշին, ոտքի է կանգնում ընդդեմ Ացտեկների կայսրության։ Ապստամբությունը 1433 թվականին  ճնշվում է Տոտոկիուացինի կողմից։

Կորտեսի պալատի տեսքը։ Պահպանված հնագույն քաղաքացիական շենք Ամերիկայում գաղութային ժամանակաշրջանից
Հիմնական մշակույթը, որը հաստատվել է քաղաքի տարածքում, ացտեկների մշակույթն էր:338–340 հետո միանում է Կորտեսի տիրապետությանը, որը այստեղ թողել է իր նստավայրը։

Իսպանական նվաճման ժամանակ Կուերնավական ղեկավարել է Իցոուացին։ Դա եղել է հարուստ և խիտ բնակեցված քաղաք՝ խոշոր գյուղացիական տնտեսություններով։ Նույնիսկ մինչև Տենոչտիտլանի նվաճումը Կուերնավական գրավել է Սանդովալը հետո այն միացվել է Կորտեսի տիրապետությանը, որը այստեղ հիմնել է իր նստավայրը։

1529 թվականին ֆրանցիսկյանները հիմնադրել է Կուերնավակա վանքը՝ թվով հինգերորդը Նոր Իսպանիայում։ XVII և XVIII դարում այս նահանգը այս նահանգը մի քանի անգամ վերակազմավորվել է։ 

Մեքսիկայի անկախության և հաստատման հասնելուց հետո 1824 թվականին ընդունվում է Մեքսիկայի սահմանադրությունը։ Ժամանակակից Մորելոս նահանգի տարածքը դառնում է Մեխիկո քաղաքի շրջանը.:

1827-1829-թվականները Կուերնավակի շրջանը այս նահանգի շրջանն էր։ 1829-1833 թվականներին այն վերածվել է պրեֆեկտուրայի։ 1834 թվականին Կուերնավակին շնորհվել է քաղաքի կարգավիճակ։

Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմի ժամանակ քաղաքը գրավել է Կադվալադերի բրիգադը, և նա ստիպված է եղել վճարել ամերիկյան բանակի ռետրիբուցիաները։ 1854 թվականին Այութլայի ապստամբության ժամանակ Մեքսիկայի նախագահը Անտոնիո Լոպես դե Սանտա Աննան ստիպված է լինում հեռանալ Մեխիկոյից և 1855 թվականին տեղափոխվում է Կուերնավակ՝ հույս ունենալով քաղաքն օգտագործել որպես բազա իշխանության վերադառնալու համար, բայց անհաջող։ 1856 թվականին Կուերնավակայի շրջակայքը առանձնանում է Մեխիկոյի շրջակայքից։ 1861 թվականին Կուերնավականան վերապրել է նոր վերակազմավորում, որի ընթացքում Մեխիկոյի նահանգի կառավարությունը ստեղծել է Կուերնավակա, Մորելոս, Հոնակատեպեկ, Տաուտեպեկ և Տետեկալա շրջանները։

1869 թվականին Մորելոս նահանգի ստեղծումից հետո Կուերնավական դառնում է նրա մայրաքաղաքը։ 1877 թվականին կառուցվել է Կուերնավակայի Տոլուկա դե Լերդո մայրուղին, ինչպես նաև կազմակերպվել է երկաթուղային հաղորդակցություն քաղաքի և Մեխիկոյի միջև։ 1903 թվականին հիմնադրվել է Մորելոսի բանկը։ 20-րդ դարի առաջին տասնամյակներում իսկ Կուերնավաքան դառնում է հանգստի վայր և խաղային բիզնեսի օջախ։

Ժողովրդագրություն և հանցագործություն
------------------------------------

Մեխիկո մայրաքաղաքին կից տեղակայված Կուերնավական 2010-ական թվականների դրությամբ հանցագործության` բացառապես մեծ ցուցանիշ ուներ, ինչը նույնիսկ բարձր էր Սինալոա նահանգի տխրահռչակ կարգավիճակից։

Քույր-քաղաքները
---------------

* Արգենտինա Խեներալ-Վիլեգաս, Արգենտինա

Հռչակավոր մարդիկ
----------------

* Ռեուտեր Վալտեր (1906-2005), գերմանացի լուսանկարիչ, կինոօպերատոր։

Պատկերասրահ
-----------

* Կուերնավական
* Քաղաքային հրապարակՔաղաքային հրապարակ
* Կորտեսի նախկին պալատըԿորտեսի նախկին պալատը
* Հիդալգոյի փողոցՀիդալգոյի փողոց
* Զբոսաշրջային տրամվայԶբոսաշրջային տրամվայ
* Էկոլոգիական գազանանոցԷկոլոգիական գազանանոց
* Էկոլոգիական գազանանոցԷկոլոգիական գազանանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Cuernavaca, Mexico Caminando sin rumbo» (իսպաներեն). July 2006. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Municipality of Cuernavaca. «Historia» [History] (իսպաներեն). Cuernavaca, Mexico: Municipality of Cuernavaca. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հոկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
3. 1 2  Diaz, B. 1963, The Conquest of New Spain, London: Penguin Books, ISBN 0140441239
4. 1 2 3  «Enciclopedia de los Municipios de México Estado de Morelos Cuernavaca» (իսպաներեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
5. ↑  Site Suspended - This site has stepped out for a bit

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт муниципалитета Куэрнаваки
* Фотографии Куэрнаваки

Կատեգորիա:Քաղաքներ