**Բուրկա** (արաբ․՝ برقع‎‎, Աֆղանստանում հայտնի է որպես չադրա (փուշթու՝ چادري), Կենտրոնական Ասիայում՝ որպես փարանջա), մարմինն ու դեմքը ծածկող վերնահագուստ, որը կանայք, ըստ իսլամական որոշ ավանդույթների, կրում են հանրության առաջ։

Բուրկա

Տերմին
------

Բուրկա տերմինը երբեմն ասոցացվում է նիկաբի հետ։ Նիկաբը դեմքի քող է, որը կրելիս աչքերը բաց են մնում, մինչդեռ բուրկան ծածկում է ամբողջ մարմինը գլխից մինչև գետին, ինչը թույլ է տալիս կրողին տեսնել ցանցի օգնությամբ։ Բուրկան չպետք է շփոթել նաև հիջաբի հետ, որը սովորաբար ծածկում է մազերը և պարանոցը, բայց ոչ դեմքը:

Բուրկա հագած փուշթուն կանայք, Քաբուլ, 1840

Պատմություն
-----------

Բուրկան և դեմքը ծածկող հագուստի այլ տեսակներ հայտնի են դեռևս նախաիսլամական ժամանակներից, հատկապես փուշթու և արաբ կանանց շրջանում։ Դեմքը ծածկելը իսլամում կրոնական պարտադիր պահանջ չի համարվում։ Իսլամական իրավագետների մեծ մասը նույն կարծիքին են։ Մուսուլմանական իրավագետների մի մասը պնդում է, որ ցանկալի է՝ կինը ծածկի իր դեմքը՝ գայթակղություն չառաջացնել համար։

Իսլամ կանայք
2021 թվականի դրությամբ 14 երկիր արգելում է բուրկա կրել, դրանց թվում են Ավստրիան, Կանադայի Քվեբեկ նահանգը, Դանիան, Ֆրանսիան, Բելգիան, Տաջիկստանը, Լատվիան, Բուլղարիան, Կամերունը, Չադը, Կոնգոյի Հանրապետությունը, Գաբոնը, Նիդեռլանդները, Մարոկկոն, Շրի Լանկան.

Բուրկա կրող կանանց խումբ
Աշխարհի քարտեզը, որտեղ բուրկա կրելն արգելված է
Երբ դեմքին քող կրելը քննարկվում էր վաղ իսլամական իրավագիտության մեջ՝ աղոթքի համատեքստից դուրս, այն սովորաբար համարվում էր «սոցիալական կարգավիճակի և ֆիզիկական անվտանգության խնդիր»։ Միջնադարում իսլամական իրավաբանները սկսեցին ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել ավրատի (ինտիմ մասեր) հայեցակարգին և այն հարցին, թե արդյոք կանայք պետք է ծածկեն իրենց դեմքը։ Մալիկիի և հանաֆիի գիտնականների մեծ մասը կարծում էր, որ կանայք հանրության առաջ պետք է մարմնի բոլոր հատվածները ծածկեն բացի դեմքից։ Հանբալիի և Շաֆիի իրավաբանները կնոջ դեմքը համարում էին ավրատի (ինտիմ հատված) մի մասը՝ եզրակացնելով, որ ամբողջ դեմքը, բացի աչքերից, պետք է ծածկված լինի։ Հանբալի իրավաբան Իբն Թեյմիյան (մահ՝ 1328) վերջին տեսակետի կողմնակիցն էր, մինչդեռ հանաֆի գիտնական Բուրհան ալ-Դին ալ-Մարգինանին (մահ՝ 1197) ընդգծեց, որ կնոջ համար հատկապես տղամարդկանց հետ ամենօրյա գործնական հարաբերությունների ժամանակ կարևոր է չծածկել դեմքն ու ձեռքերը։ Իրավաբանական բուհերում այս հարցի շուրջ տարակարծություններ կային։ Այսպիսով, Յուսուֆ ալ-Քարադավին մեջբերում է դասական շաֆիական և հանբալի իրավաբաններին՝ պնդելով, որ անհրաժեշտ չէ ծածկել դեմքը։

Ջաֆարիական մազհաբում դեմքը ծածկելը պարտադիր չէ։

Բուրկա
Համաձայն սալաֆիստական ​​տեսակետի՝ կնոջ համար պարտադիր է (ֆարդ) ամբողջ մարմինը ծածկել, երբ նա գտնվում է հանրության մեջ կամ մտերիմ ազգականներից (մահրամներ) չհանդիսացող տղամարդկանց ներկայությամբ։ Որոշ գիտնականներ ասում են, որ ծածկվելը արտադիր չէ կույրերի, ասեքսուալների կամ միասեռականների առջև։

Բուրկա
Սալաֆի աստվածաբան Նասիրուդին ալ Ալբանին, երբ ուսուցիչ էր Մեդինայի իսլամական համալսարանում, գիրք է գրել, որտեղ ընդգծում է իր կարծիքը, ըստ որի՝ դեմքի քողը պարտադիր չէ մուսուլման կանանց համար։ Այդ պատճառով Սաուդյան Արաբիայի վերնախավում նրա հակառակորդները կարողացան խզել նրա պայմանագիրը համալսարանի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Hadia Mubarak (2009). «Burqa». In John L. Esposito (ed.). *The Oxford Encyclopedia of the Islamic World*. Oxford: Oxford University Press.
2. ↑  «Закрытие лица и рук женщины». *islamdag.ru*. ISLAMDAG.RU. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 14-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 14-ին.
3. ↑  «A European government has banned Islamic face veils despite them being worn by just three women». 2016 թ․ ապրիլի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 21-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 1-ին.
4. ↑  «Bulgaria the latest European country to ban the burqa and [niqab in public places]». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 14-ին. Smh.com.au: accessed 5 December 2016.
5. ↑  Halasz; McKenzie, Stephanie; Sheena (2018 թ․ հունիսի 27). «The Netherlands introduces burqa ban in some public spaces». No. June 27, 2018. CNN. CNN. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 9-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 9-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
6. ↑  Phillips, Tom (2015 թ․ հունվարի 13). «China bans burqa in capital of Muslim region of Xinjiang». No. 13 January 2015. The Telegraph. The Telegraph. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 9-ին.
7. ↑  «Morocco 'bans sale of the burka'» (անգլերեն). 2017 թ․ հունվարի 10. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 15-ին. `{{cite news}}`: More than one of `|accessdate=` and `|access-date=` specified (օգնություն)
8. ↑  «Covering the face banned from tomorrow». *Daily Mirror*. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 14-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 14-ին.
9. 1 2  *Bucar, Elizabeth* The Islamic Veil: A Beginner's Guide. — Oneworld Publications (Kindle edition), 2013. — С. 54—55.
10. ↑  Siddiqui, Mona (2006). «Veil». In Jane Dammen McAuliffe (ed.). *Encyclopaedia of the Qurʾān*. Brill. doi:10.1163/1875-3922\_q3\_EQCOM\_00103.
11. ↑  al-Qaraḍāwī, Yūsuf. «Is Wearing the Niqāb Obligatory for Women?». *SuhaibWebb.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 9-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 16-ին.
12. ↑  «The Islamic Modest Dress». Mutahhari. 2008 թ․ մարտի 7. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունիսի 15-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 2-ին.
13. ↑  IslamQA.info (2008 թ․ մարտի 7). «Awrah». IslamQ&A. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 17-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 2-ին.
14. ↑  IslamQA.info (2008 թ․ մարտի 7). «Ruling on covering the face, with detailed evidence». IslamQ&A. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 2-ին.
15. ↑  «Is it permissible to take off the khimar in front of a blind man?». *Islamqa.info*. 2006 թ․ նոյեմբերի 7. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 28-ին.
16. ↑  «Women revealing their adornment to men who lack physical desire - Islam web ladies'». *Islamweb*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 28-ին.
17. ↑  *Queer Spiritual Spaces: Sexuality and Sacred Places*, p. 89, Kath Browne, Sally Munt, Andrew K. T. Yip — 2010
18. ↑  Meijer, *Global Salafism*, pg. 66.