recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջ** (ադրբ.՝ Naxçıvan Dövlət Texniki Kolleci), միջին մասնագիտական պետական քոլեջ Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության մայրաքաղաք Նախիջևանում։

Պատմություն
-----------

Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջը հիմնադրվել է 1925 թվականին։ 1972 թվականին միացվել է Շահմահմուդի գյուղական տնտեսությանը՝ վերանվանվելով Շահմահմուդի սովխոզ տեխնիկում։ 2002 թվականից ուսումնական հաստատությունը վերանվանվել է Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջ։

Կրթական ծրագիր
--------------

Ներկա դրությամբ քոլեջում դասավանդվում են 6 մասնագիտություններ՝ «Ճանապարհային երթևեկության կազմակերպում», «Տրանսպորտային բեռնափոխադրումներ», «Անասնաբուժություն», «Հաշվապահական հաշվառում», «Տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական սպասարկում», «Բանկային գործ»։

Ուսանողադասախոսական կազմ
------------------------

2016 թվականի դրությամբ պետական տեխնիկական քոլեջում առկա համակարգում սովորել են 358, իսկ հեռակա համակարգում՝ 71 ուսանող։ Ուսումնական հաստատության դասախոսական կազմը բաղկացած է 37 անձից։

Հայտնի շրջանավարտներ
--------------------

Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջը տարբեր ժամանակներում ավարտել են մի շարք հայտնի մարդիկ, այդ թվում՝ Հասան Աբդուլայև, պրոֆեսոր Յունուս Սաֆարով, Հաջի Հաջիևը, Փաշա Զամանովը, Խորհրդային Միության հերոս Գազանֆեր Ակբերովը, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Մամեդ Ասկերովը, Նարի Գուլիևը և այլք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջի մասին տեղեկատվություն nakhchivan.az (արխիվացված)։
**Նախնադարյան Հայաստան**, եզրույթ, որն օգտագործվում է բնութագրելու Հայաստանը (Հայկական լեռնաշխարհ) նախնադարում։

Մարդու ձևավորում
----------------

Երկրաբանական և հնագիտական հետազոտություններով ապացուցվել է, որ Չորրորդական դարաշրջանում (0, 6-3, 5 միլիոն տարի առաջ) Հայկական լեռնաշխարհում նախամարդու բնակության և մարդկային հասարակության զարգացման համար առկա են եղել բարենպաստ բոլոր պայմանները։ Այստեղ է ձևավորվել հայ ժողովուրդը ու անցել պատմական զարգացման բոլոր փուլերը։

Քարի դար
--------

Նախնադարյան հասարակության պատմությունն ընդգրկել է նախամարդու տարածումից մինչև վաղ դասակարգային հասարակության ձևավորման ժամանակաշրջանը (մոտ 2 միլիոն տարի առաջ - մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջ), որը համընկել է քարի դարաշրջանին։ Հնագիտական պարբերացմամբ՝ քարի դարաշրջանը բաժանվել է հնաքարի (հունարեն` պալեոլիթ), միջնաքարի (հունարեն` մեզոլիթ) և նորաքարի (հունարեն` նեոլիթ) ենթաշրջանների։ Նորաքարի ենթաշրջանի եզրափակիչ փուլում Հայկական լեռնաշխարհի բնակչությունը յուրացրել է պղնձի մշակությունը և աստիճանաբար անցել մետաղի դարաշրջանին։ Անցման այդ ժամանակաշրջանը (մ.թ.ա. 5-4-րդ հազարամյակներ) անվանում ենք պղնձաքարի (հունարեն` էնեոլիթ) դարաշրջան։

Բրոնզի դարաշրջան
----------------

Նախնադարյան համայնական հասարակարգի քայքայումը, ցեղային միությունների և վաղ պետականության սաղմերի ձևավորումը։ Մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջին Հայկական լեռնաշխարհում սկզբնավորվել է բրոնզի դարաշրջանը (մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջ - մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի վերջ), որը հատկանշվել է տոհմատիրական հասարակարգի քայքայմամբ, վաղ քաղաքային կյանքի և քաղաքացիական հասարակության ձևավորմամբ, նշանագրերի գյուտով։

Ցեղեր և ցեղային միություններ
----------------------------

Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի վերջին և հատկապես մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի 1-ին կեսին ձևավորվել են ցեղերն ու ցեղամիությունները։ Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում Հայկական լեռնաշխարհում այդ ցեղամիություններն առաջին քաղաքական կազմավորումներն էին, որոնք բովանդակել են վաղ պետականության սաղմեր՝ կիսանահապետական, կիսաավատապետական ձևի մեջ։ Խեթական և ասորեստանյան սկզբնաղբյուրների հավաստմամբ, մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի կեսին Հայկական լեռնաշխարհի ցեղերն արդեն համախմբված էին խոշոր ու մանր քաղ. կազմավորումների մեջ, որոնցից յուրաքանչյուրն ուներ դրացիներից սահմանազատված իր տարածքը՝ «երկիրը» կամ «աշխարհը», ինքնանվանումը, զինված ուժերն ու պաշտպանական կառույցները, ներքին վարչաբաժանումները, պաշտամունքը և կրոնական ընդհանուր տաճարը, ցեղաբարբառը և հոգևոր մշակույթի ինքնահատուկ գծերը, շերտավորված հասարակությունը, կառավարման մարմինները՝ ժառանգական մենաշնորհով օժտված իշխանատան գլխավորությամբ։

Քաղաքական կազմավորումներ
------------------------

Մ.թ.ա. XV-XIII դդ. խեթական արքունի արձանագրություններում Հայկական լեռնաշխարհի քաղ. կազմավորումներից առանձնապես հիշատակվում են Ալշե, Իշուվա և Բարձր «երկրները», որոնք համապատասխանաբար նույնանում են հին հայկական Աղձնիք, Ծոփք և Բարձր Հայք «աշխարհներին»։

Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքական կազմավորումներից է համարվում խեթական արձանագրություններում հիշատակվող Խայաշա-Ացցի (Հայասա-Ազզի) ցեղամիությունը։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Մոդուլյատոր**, մոդուլումն իրականացնող սարք։ Ինֆորմացիայի հաղորդման համակարգերում ապահովում է կրող տատանման պարամետրերի փոփոխումը հաղորդվող հաղորդագրության փոփոխման օրենքի համաձայն, էլեկտրակապի ևռադիոհաղորդման հաղորդիչ սարքերի անհրաժեշտ բաղադրամասն է։ 
Մոդուլյատորի սխեման և աշխատանքի սկզբունքը պայմանավորված են մոդուլման տեսակով։ 
Լինում են՝ 

* ամպլիտուդային
* հաճախային
* փուլային
* իմպուլսային և այլ մոդուլյատորներ։

Մոդուլյատորում կրող տատանման կառավարումը կատարվում է ոչ գծային դիմադրության կամ ռեակտիվ տարրի օգնությամբ։ 
Օրինակ, ամպլիտուդային մոդուլումը իրագործվում է եռէլեկտրոդ (բազմէլեկտրոդ) լամպային կամ տրանզիստորային սխեմաներում(Նկ. 1), իսկ հաճախային մոդուլումը՝ ռեակտիվ լամպի կամ տարրի օգնությամբ (նկ․ 2)։

Վերջին դեպքում մոդուլող լարումով (հաղորդագրությամբ) փոփոխելով ռեակտիվ լամպի կամ տարրի ունակությունը (ինդուկտիվությունը), փոփոխում են գեներատորի հաճախականությունը։ 
Մոդուլյատորի աշխատանքը հիմնականում գնահատվում է մոդուլման բնութագրով։ Ամպլիտուդային մոդուլման դեպքում՝ 

```
M=f(VΩ)
```

իսկ հաճախայինի դեպքում՝

```
Δω / ωo = f(VΩ)
```

երկու դեպքում էլ Ω= const, M-ը ամպլիտուդային մոդուլման գործակիցն է (մոդուլված տատանման պարամետրի առավելագույն և միջին արժեքների հարաբերությունը), VΩ-ն՝ մոդուլող լարման ամպլիտուդը մոդուլյատորի մուտքում, Δω/ωo-ն մոդուլվող հաճախականության հարաբերական շեղումն է մոդուլյատորի ելքում, Ω-ն՝ մոդուլող տատանման հաճախականությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 667)։*  |
**«Գողացված արևը»** (ռուս.՝ «Краденое солнце»), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված Կոռնեյ Չուկովսկու համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Սև-սպիտակ (գունավոր տարբերակը չի պահպանվել) հնչյունային մուլտֆիլմ է, որի տևողությունը կազմում է 11 րոպե 11 վայրկյան։ Պրեմիերան կայացել է 1944 թվականին։

Սյուժե
------

Երկնքում փայլում է արևը, ծաղիկները ծաղկում են, թռչունները՝ երգում, գազանները հոգ են տանում մեկը մյուսի հանդեպ։ Միայն չար կոկորդիլոսը, որը չի կարողանում ոչ ոքի բռնել, հարձակվում է արևի վրա ու կուլ տալիս նրան։ Մթություն է տիրում։ Գազանները խուճապի են մատնվում և նետվում արջի մոտ ու խնդրում արևը վերադարձնել երկինք։ Արջը, որը մթության մեջ չէր կարողացել գտնել իր ձագերին, գնում է կռվելու կոկորդիլոսի հետ։ Արջը մարտի է բռնվում կոկորդիլոսի հետ, հաղթում նրան ու ստիպում ազատել արևին։ Երջանիկ գազանները ուրախանում են արևի վերադարձով ու փառաբանում արջին։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Իվան Իվանով-Վանո |
| Ացենարիստ | Իվան Իվանով-Վանո, Էմանուիլ Դվինսկի |
| Ռեժիսորի օգնական | Ալեքսանդրա Սնեժկո-Բլոցկայա |
| Բեմադրող նկարիչներ | Եվգենի Միգունով, Անատոլի Սազոնով |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Ռոման Դավիդով, Գրիգորի Կոզլով, Ֆաինա Եպիֆանովա, Տատյանա Ֆեոդորովա, Լև Պոզդնեև, Արթուր Բերգենգրին |
| Նկարիչ-դեկորատորներ | Ն. Վերեշչագինա, Օլգա Գեմերլինգ, Գ. Նևզորովա, Վերա Ռոջերո, Վ. Սուտեևա, Ելենա Տանենբերգ, Իրինա Տրոյանովա |
| Կոմպոզիտոր | Յուրի Նիկոլսկի |
| Օպերատոր | Նիկոլայ Վոինով, Ն. Սոկոլով |
| Հնչյունային օպերատոր | Սերգեյ Ռենսկի |

Ստեղծման պատմություն
--------------------

> 
> 
> Պատերազմի տարիներին ֆիլմերի արտադրությունը գնում է շատ դանդաղ. իրենց ազդեցությունն են թողնում նյութի ու աշխատանքի պայմանների բացակայությունը, կադրային սովը, միջոցների ու ռեսուրսների մշտական տնտեսման ռեժիմը։ Պատերազմի ժամանակ ավարտված առավել նշանակալի ֆիլմերն են՝ Մ. Ցեխանովսկու և Պ. Նոսովի «Եղևնին» (1942), Ի. Իվանով-Վանոյի «Գողացված արևը» (1944), Վ. և Զ. Բրումբերգների «Հեքիաթ Սալթան թագավորի մասին» (1943) և «Սինդբադ ծովագնաց» (1944), Մ. Ցեխանովսկու «Հեռախոսը» (1944)։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *В годы войны производство фильмов идёт очень медленно — сказывается отсутствие материалов и условий работы, кадровый голод, постоянный режим экономии средств и ресурсов. Наиболее значительные фильмы, законченные в военное время — «Ёлка» М. М. Цехановского и П. Н. Носова (1942), «Краденое солнце» И. П. Иванова-Вано (1944), «Сказка о царе Салтане» (1943) и «Синдбад-мореход» (1944) В. С. и З. С. Брумберг, «Телефон» М. М. Цехановского (1944).*
> 
> 
> 
> — Գեորգի Բորոդին
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Бородин Г.* Киностудия «Союзмультфильм» Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. Краткий исторический обзор

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Գողացված արևը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
* «Գողացված արևը» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
* «Գողացված արևը» մուլտֆիլմը Յութուբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Ճանաչող մեքենա**, ազդանշանների ճանաչման տեխնիկական համակարգ։ Ազդանշանները կերպարի, պատկերի կամ որևէ իրադրության կարևոր հատկանիշների համախումբ են՝ ներկայացված էլեկտրական մեծություններով։ Կերպարի կարևոր հատկանիշների համախումբը կոչվում է *էտալոն*։ Ճանաչումը կատարվում է ընթացիկ պատկերի պատկանելիության որոշումով՝ կերպարի նախօրոք մշակված էտալոնի հետ պատկերի համեմատմամբ։ Ճանաչման մեթոդները կիրառություն են գտել գործնական խնդիրների լուծման բնագավառներում․ 1․ տառերի և թվանշանների ճանաչում՝ հաշվողական մեքենաների հիշողության մեջ տվյալներ ներմուծելու համար, 2․ բանավոր խոսքի բառերի ճանաչում՝ ավտոմատների կառավարման և հաշվողական մեքենա տվյալների ներմուծման համար, 3․ հիվանդությունների ախտորոշում, 4․ մեքենաների անսարքությունների որոշում, 5․ երկրաբանական հետախուզության տվյալների մշակում, 6․ ռադիոլոկացիոն ազդանշանների մշակում, 7․[կենդանի բջիջների ավտոմատ դասակարգում, 8․ տարրական մասնիկների հետքերի պատկերների մշակում ֆիզիկական փորձերում, 9․ արբանյակների նկարահանումների մշակում, 10․ տիեզերական նկարահանումների մշակում և այլն։ Առավել հեշտ խնդիրները լուծվում են նկարագրության և դասակարգման (էտալոնի հետ համեմատելու) միջոցով։ Բարդ խնդիրների լուծման համար օգտագործվում են ուսուցման և ինքնուսուցման մեթոդներ։ Գոյություն ունեն նկարագրության բազմաթիվ եղանակներ։ Օրինակ, տառի պատկերը դիտվում է որպես ուղղի և շրջանային աղեղների հատվածների համադրություն, տառի նկարագրությունը՝ հատվածների և նրանց փոխադարձ դասավորության թվարկում։ Տաճախ պատկերը նկարագրելու համար այն բաժանում են մեծ թվով քառակուսիների (256X256)։ Յուրաքանչյուր քառակուսի համապատասխանության մեջ է դրվում նրա լուսավորվածությունը բնութագրող թվի և տեղը որոշող կոորդինատների հետ։ Այդ դեպքում էտալոնը ստաց- վում է օբյեկտի սե-սպիտակ նկարից։ ճանաչման խնդիրների բարդությունը պայմանավորված է ազդանշանների հսկայական քանակով (այն հաղթահարվում է մեծ արագագործությանան հաշվողական մեքենայի օզտագործմամբ) և ազդանշանների բազմազան աղմուկներով (հաղթահարվում է ուսուցման և ինքնուսուցման միջոցով՝ մաթեմատիկական վիճակագրության, ինչպես նաև հարմոնիկ, կոռելյացիոն, պերսեպտրոնային և այլ մեթոդների կիրառություններով)։ Ճանաչող մեքենաներ են ա․ ընթերցող սարքը, բ․[ձայնաճանաչ սարքը, որը ձայնային ազդանշանը վեր է ածում տպագրված խոսքի, գ․ բժշկական ախտորոշող մեքենան, որի մուտքին տրվում են հիվանդի վիճակի մասին տվյալներ, իսկ ելքում ստացվում է բուժման եղանակը և դեղատոմսը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 63)։*  |
**Ավստրո-Հունգարիայի ռազմածովային ուժեր** (գերմ.՝ Österreichische Marine), Ավստրո-Հունգարիայի կայսրության զինված ուժերի երեք զորատեսակներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Ավստրո-Հունգարիայի կայսրության ռազմածովային ուժերը ձևավորվել է 1867 թվականին՝ Ավստրիայի կայսերական նավատորմի հիման վրա։ Որպես Ավստրիայի կայսրության ռազմածովային մարմին՝ նավատորմը 1866 թվականին մասնակցել է ավստրո-պրուսիական պատերազմին։

Ավստրո-Հունգարիայի զինված ուժերի մաս կազմող ռազմածովային նավատորմը եղել է ժամանակի նշանավորներից մեկը։ 1891 թվականի տվյալներով այն բազկացած էր զրահակիր նավերից և էսկադրային ականակիրներից։

Նախքան Առաջին համաշխարհային պատերազմը՝ Ավստրո-հունգարական նավատորմը բաղկացած էր երկու էսկադրաներից։ Բացի հիմնական նավոտորմից, Ավստրո-Հունգարիան ուներ նաև դանուբյան առանցքային նավատորմ։ Այն բաղկացած էր մոնիտորից, պարեկային և օժանդակ նավերից ։ Վերջինիս կենտրոնը պատերազմից առաջ եղել է Բուդապեշտը։

Ավստրո-Հունգարիայի դանուբյան նավատորմը արդյունավետ կերպով մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։

Ավստրո-Հունգարիայի ռազմածովային նավատորմը դադարել է գոյություն ունենալ 1918 թվականից։ Այն պայմանավորված էր համաշխարհային պատերազմում Ավստրո-Հունգարիայի կրած պարտությունից հետո կայսրության փլուզմամբ։ Ավստրո-Հունգարիայի ժառանգորդ երկու պետությունները՝ Ավստրիան և Հունգարիան, դեպի ծով ազատ ելք չունեին և դա էր պատճառը, որ նախկին կայսերական նավատորմը ցրվեց։

Գրականություն
-------------

* Donko, Wilhelm M. (2012). A brief history of the Austrian navy : Wilhelm M. Donko. Berlin: E-publi Verlag. ISBN 978-3-8442-2129-9.
* Hauke, Erwin; Schroeder, Walter; Tötschinger, Bernhard (1988). Die Flugzeuge der k.u.k. Luftfahrtruppe und Seeflieger, 1914–1918 (in German) (1. Aufl. ed.). Graz: H. Weishaupt. ISBN 978-3900310462.
* Kemp, Peter (1971). "The Otranto Barrage". History of the First World War. Bristol: BPC Publishing. Vol.6 (No.1): 2265–2272.
* Schupita, Peter (1983). Die k.u.k. Seeflieger: Chronik und Dokumentation der österreichisch-ungarischen Marineluftwaffe, 1911–1918. Koblenz: Bernard und Grafe.
* Sokol, Anthony (1968). The Imperial and Royal Austro-Hungarian Navy. Annapolis: United States Naval Institute.
**Վալդիվիայի միջազգային կինոփառատոն** (իսպ.՝ Festival Internacional de Cine de Valdivia (FICV o FICVALDIVIA)), միջազգային կինոցուցահանդես, մրցույթ, որն ամեն տարի տեղի է ունենում Չիլիի Լոս Ռիոս տարածաշրջանի Վալդիվիա քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Փառատոնը սկսվել է 1993 թվականին՝ տոնելու Չիլիի Հարավային համալսարանի Սինե ակումբի ( Cine Club) 30-ամյա հոբելյանը։ Հաջորդ տարի կինոփառատոնին ավելացավ նաև «Valdivia Cine & Video» մրցույթը։ Այդ միջոցառումը կարևոր ուղենիշ դարձավ Հարավային Չիլիի մշակութային գործունեության համար։ Փառատոնի վաղ տարբերակները անդրադառնում էին բնապահպանական խնդիրներին, և ստեղծվեց բնորոշ հաղթանշանային
մրցանակը՝ Պուդուն (Pudú: պուդուն Հարավային Չիլիին բնորոշ եղջերուի փոքր տեսակ է)։ 2001 թվականին մեկնարկեց խաղարկային ֆիլմերի մրցույթ-փառատոնը, որը Չիլիում դարձավ կարևորագույն ֆիլմ-իրադարձություն։

պուդու

Մրցանակներ
----------

I. - Միջազգային լիամետրաժ ֆիլմեր

* Լավագույն խաղարկային ֆիլմ
* Ժյուրիի հատուկ մրցանակ
* Ժյուրիի հատուկ հիշատակում մրցանակ

II. - Չիլիի Խաղարկային ֆիլմեր

* Լավագույն խաղարկային ֆիլմ
* Ժյուրիի հատուկ մրցանակ

III. - Միջազգային կարճամետրաժ ֆիլմեր

* Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի մրցանակ

IV. - Ֆիլմ-դպրոցներ

* Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի մրցանակ

Անվանակարգեր
------------

I. - Լիամետրաժ միջազգային ֆիլմեր. Չիլիական և օտարալեզու ֆիլմեր, առնվազն 60 րոպե տևողությամբ, գեղարվեստական կամ վավերագրական։ Այն ֆիլմերը, որոնք այս անվանակարգում նախկինում ցուցադրվել են Չիլիում ցանկացած իրավիճակում, չեն ընդունվում։

II. - Լիամետրաժ չիլիական ֆիլմեր. միայն չիլիական արտադրության ֆիլմեր, առնվազն 60 րոպե տևողությամբ, գեղարվեստական կամ վավերագրական։ Այն ֆիլմերը, որոնք այս անվանակարգում նախկինում ցուցադրվել են Չիլիում ցանկացած իրավիճակում, չեն ընդունվում։

Մուտքի ձևաչափը երկու անվանակարգերի համար է։ Թիմը կորոշի, թե որ չիլիական ֆիլմերը կընտրվեն յուրաքանչյուր մրցույթի համար։

III. - Լատինամերիկյան կարճամետրաժ ֆիլմեր, ընդունվում են խաղարկային, վավերագրական, փորձարարական և / կամ անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմեր, ցանկացած ձևաչափով. ֆիլմերը պետք է լինեն ոչ ավելի, քան 30 րոպե տևողությամբ, չիլիական և լատինամերիկյան ֆիլմեր։

IV. - Ֆիլմ-դպրոցների կարճամետրաժ ֆիլմերի մրցույթ. ընդունվում են խաղարկային, վավերագրական, փորձարարական և / կամ անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմեր՝ ստեղծված տեսալսողական կամ ֆիլմերի բաժնի ուսանողների կողմից (բակալավրիատ կամ ասպիրանտներ), ֆիլմերը կարող են լինել ցանկացած ձևաչափով և պետք է լինեն ոչ ավելի, քան 30 րոպե տևողությամբ։ ֆիլմերը պետք է լինեն չիլիական ընկերությունների կողմից կամ լատինամերիկյան ռեժիսորների աշխատանքներ։

Միջազգային պաշտոնական ընտրությանն ու Չիլիի պաշտոնական ընտրությանը մասնակցող խաղարկային ֆիլմերը եթե այլ լեզվով են, պետք է ունենան անգլերեն ենթագրեր։

Լատինական Ամերիկայի կարճամետրաժ ֆիլմերի ընտրության կարճամետրաժ իսպաներեն ֆիլմերը պետք է ներկայացնեն ցուցադրության պատճենը անգլերեն ենթագրերով։ Այն կարժամետրաժ ֆիլմերը, որոնք իսպաներեն չեն, պետք է ունենան իսպաներեն ենթագրեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  González, Francisca, Director del Festival de Valdivia: "Es un certamen que ya tocó techo y se le exige crecer"

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Sitio oficial del Centro Cultural de Promoción Cinematográfica de Valdivia
**Վագիֆ Բեհբուդ օկլի Մուսթաֆաև** (ադրբ.՝ Vaqif Behbud oğlu Mustafayev, օգոստոսի 28, 1953(1953-08-28), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի կինոռեժիսոր, դերասան, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ, Ադրբեջանի պետական մրցանակի դափնեկիր, «Պատվո շքանշան»-ի դափնեկիր (2018), Եվրասիայի Հեռուստատեսության ակադեմիայի առաջին փոխնախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Վագիֆ Մուսթաֆաևը ծնվել է 1953 թվականին Բաքվում։ Նախնական կրթությունը ստացել է թիվ 3 դպրոցում։ Ավարտել է Ադրբեջանի ժողովրդական տնտեսության պետական ինստիտուտը, հետագայում՝ Մոսկվայում բարձր ռեժիսորական դասընթացը։ Նա «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից նկարահանած մի շարք ֆիլմերի հեղինակ է։ Մուսթաֆաևի ֆիլմերը մրցանակներն են ստացել մի շարք միջազգային փառատոններում։ Պետական մրցանակի դափնեկիր է։ Ադրբեջանի մասնավոր տեղեկատվական-ժամանցային հեռուստառադիոընկերության *(Space TV)* տնօրենն է։

Կոչումներ և պարգևներ
--------------------

2000 թվականի դեկտեմբերի 18-ին նրան շնորհվել է Ադրբեջանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում `ադրբեջանական կինոյի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար։

2013 թվականի օգոստոսի 28-ին Վագիֆ Մուսթաֆաևը պարգևատրվել է «Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի պատվավոր դիպլոմ»-ով`Ադրբեջանում վավերագրական ֆիլմերի ստեղծման գործում ունեցած ներդրման համար։

Վագիֆ Մուսթաֆաևին շնորհվել է Սերբիայի արվեստի ակադեմիայի պատվավոր պրոֆեսոր։ Սերբիայի նախագահ Թոմիսլավ Նիկոլիչի որոշմամբ 2013 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Վագիֆ Մուսթաֆաևը շնորհվեց «Սերբական դրոշ» 3-րդ աստիճանի `Ադրբեջանի և Սերբիայի միջև բարեկամական հարաբերությունների զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար։

Վագիֆ Մուսթաֆաևը 2015 թվականի մայիսի 8-ին պարգևատրվել է Ռուսաստանի «Բարեկամություն» շքանշանով `Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև բարեկամության և համագործակցության զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։

2017 թվականին նա պարգևատրվել է Ուկրաինայի մեդիա աշխատողների ասոցիացիայի կողմից *«Согласия»* ոսկե մեդալով։

Վագիֆ Մուսթաֆաևը 2018 թվականի օգոստոսի 1-ին պարգևատրվել է «Պատվո» շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ria.ru
2. ↑  Вагиф Мустафаев(չաշխատող հղում)
3. ↑  Вагиф Мустафаев (Vaqif Mustafayev) / биография
4. ↑  Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի պաշտոնական կայքէջը
5. ↑  Վագիֆ Մուսթաֆաևին շնորհվել է Սերբիայի արվեստի ակադեմիայի պատվավոր պրոֆեսոր
6. ↑  Вагифу Мустафаеву вручат высшую награду Сербии
7. ↑  azvision.az


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
**Խալիլ Մուտրանը** (հուլիսի 1, 1872(1872-07-01), Բաալբեկ - հունիսի 1, 1949(1949-06-01), Կահիրե, Եգիպտոս), ամբողջական անուն՝ արաբ․՝  خليل مُطران‎‎, արաբ բանաստեղծ, համարվում է ժամանակակից արաբական ռոմանտիստական բանաստեղծության հիմնադիրներից մեկը։

Խալիլ Մուտրանն առաջինն էր այս պոետներից, նա հայտնի է «Երկու երկրների պոետ» (արաբերեն՝ "شاعر القطرين") մականունով։ Բացի պոետ լինելուց նա նաև լրագրող էր։ Խալիլը ծնվել է Լիբանանում և հաճախել է հունական կաթոլիկ դպրոց, որտեղ իր ուսուցիչներից էր Նասիֆ ալ-Յազիջին։

20-րդ դ. սկզբին արաբական պոեզիան նեոդասականությունից թևակոխում է նոր շրջան՝ ռոմանտիզմի։ Ռոմանտիկ պոետների հայացքների վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել սիրիա-ամերիկյան դպրոցը, չնայած ռոմանտիզմի պոեզիան առաջին հերթին մեծ զարգացում ունեցավ Եգիպտոսում։ Այս պոետները ձգտում էին վերցնել արաբական պոեզիայի ավանդական ձևերը և ստեղծագործել ժամանակին համապատասխան ոճով։ Ռոմանտիզմի պոեզիայի առաջացումը նաև արդյունք էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ժողովրդի մեջ ազգային-ազատագրական գործոնների աճին։ Ռոմանտիկ պոետները ձգտում էին պոեզիայի նորացմանը և նրանք գլխավորապես ազդված էին Արևմտյան Եվրոպայից։

Խալիլ Մուտրանի պոեզիան իր զարգացումը ստացավ իր հաջորդների օրոք 3 եգիպտացիների՝ Աբդ ալ-Ռահման Շուքրիի, Իբրահիմ Աբդ ալ Քադիր ալ-Մազինիի և Աբբաս Մահմուդ ալ-Ակկադի օրոք։ Նրանք ռոմանտիզմի պոեզիան ավելի կատարելագործեցին։ Այս երեք պոետներին հաճախ կոչում էին «Դիվանի» պոետներ, քանի որ նրանք Դիվան գիրքը, որը քննադատության և գրականության վերաբերյալ էր։ Նրանք մեծապես ազդված էին անգլիական գրականությունից։ Այս դիվանում նրանք քննադատութան ենթարկեցին նեոդասական պոետներին, հատկապես Ահմադ Շաուկին։

Շուտով Մուտրանը գաղթում է Եգիպտոս 1892 թ. և աշխատանքի անցնում «Ալ-Ահրամ» թերթում։ 1900 թ. հիմնադրում է «Եգիպտական ամսագիր» (արաբերեն՝ "المجلة المصرية", ալ-մաջալլա ալ-միսրիյան) և այնտեղ հրատարակում է իր և Մահմուդ Սամի ալ-Բարուդիի որոշ աշխատանքներ։ 1903 թ. նա սկսում է հրատարակել «Եգիպտական պատասխաններ» (արաբերեն՝ "الجوائب المصرية", ալ-ջաուաիբ ալ-միսրիյյա) թերթը, որն աջակցում էր Մուստաֆա Քամիլին։

Իր բանաստեղծությունները տեղ են գտել Դիվան ալ-Խալիլ հատընտիրում, որն իր կյանքի ընթացքում 4 անգամ հրատարակվել է։ Նա իր դիվանում արտահայտել է ազատագրական գաղափարներ անձնական տեսանկյունից։

Աղբյուրներ
----------

* Долинина А.А. Очерки истории арабской литературы нового времени. Египет и Сирия. Публицистика 1870-1914. М. 1968.
* Крымский А.Е. История новой арабской литературы (XIX - начало XX века). М, 1971.
* Сафронов В.В. Новая арабская литература. М. 1996.
* Ходжаева Р.У. Очерки развития египетской поэзии. Ташкент, 1985.
* Badawi, M.M. A Critical Introduction to Modern Arabic Poetry, Cambridge, 1992

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  AlKindi
2. ↑
**Հարշադի թիվ**, բնական թիվ, որն առանց մնացորդի բաժանվում է իր թվանշանների գումարի վրա։ Այդպիսի թիվ է, օրինակ, 1729-ը, քանի որ 1729 = (1 + 7 + 2 + 9) × 91։

Ակնհայտ է, որ *1-ից 10 բոլոր թվերը* հարշադի թվեր են։

10-ից մեծ առաջին 50 հարշադի թվերն են՝ 10, 12, 18, 20, 21, 24, 27, 30, 36, 40, 42, 45, 48, 50, 54, 60, 63, 70, 72, 80, 81, 84, 90, 100, 102, 108, 110, 111, 112, 114, 117, 120, 126, 132, 133, 135, 140, 144, 150, 152, 153, 156, 162, 171, 180, 190, 192, 195, 198, 200 (A005349-ի հաջորդականությունը OEIS-ում)։

Հարկ է նշել, որ այն թվերը, որոնք հարշադի թիվ են համարվում *բոլոր հաշվարկման համակարգերում*, անվանում են **հարշադի ընդհանրացված թվեր**։ Դրանք ընդամենը չորսն են՝ 1, 2, 4, 6։

«Հարշադի թվեր» հասկացությունը մաթեմատիկա է ներմուծել հնդիկ մաթեմատիկոս Դաթարի Ռամչադրա Կափրեքը։ «Հարշադ» բառը ծագել է սանսկրիտերեն harṣa ***IAST*** բառից, որն նշանակում է «մեծ ուրախություն»։

Հարշադի թվերի բաշխման խտության գնահատումը
-----------------------------------------

Համարենք, որ {\displaystyle N(x)}-ը x-ը չգերազանցող հարշադի թվերի քանակն է։ Այդ դեպքում ցանկացած ε > 0 արտահայտության համար

{\displaystyle x^{1-\varepsilon }\ll N(x)\ll {\frac {x\log \log x}{\log x}}}
ինչպես ցույց են տվել Ժան-Մարի դե Քոնինկը և Նիկոլաս Դոյոնին։ Ավելին, դե Քոնինկը, Դոյոնին և Քատաին ապացուցել են, որ

{\displaystyle N(x)=(c+o(1)){\frac {x}{\log x}}}
որտեղ

{\displaystyle c={\frac {14}{27}}ln10\approx 1.1939}։
**Ֆաբուլա** (լատ․ fabula — պատմություն), գրականագիտական հասկացություն, որը սերտորեն առնչվում է սյուժեի հետ և կարող է իմաստավորվել միայն վերջինիս հետ հարաբերակցվելով։ Չնայած ֆաբուլայի և սյուժեի տեսական մշակման հարուստ պատմությանը, գրականագիտության մեջ առ այսօր չկա դրանց ըմբռնման և տարբերակման միասնական սկզբունք։ Այդ տերմինները երբեմն օգտագործվում են մեկը
մյուսի փոխարեն։

Անտիկ գրականության մեջ «ֆաբուլա» բառով անվանում էին ոչ միայն պատմողական արձակի ամենափոքր ժանրերը՝ առակ, պատմվածք, հեքիաթ, ավանդություն, այլև գրական ստեղծագործության պատումային հիմքը։ Նոր ժամանակներում գրական երկում արտացոլված դեպքերի, գործողությունների ողջ ընթացքը բնորոշելու համար առաջանում է «սյուժե» հասկացությունը։ Ի տարբերություն դրա՝ ֆաբուլան սկսում է ընկալվել որպես այդ գործողությունների հիմնական համակարգ իրադարձային միջուկ, սյուժետային գլխավոր հանգույց։ Մեկ ուրիշ՝ նույնքան տարածված
տեսակետի համաձայն, ֆաբուլան դիտվում է որպես գործողությունների բնական պատճառա-հետևանքային ժամանակագրական կապ, իսկ սյուժեն՝ որպես ֆաբուլայի ստեղծագործական մարմնավորում։

Ֆաբուլան անմիջականորեն կապված է իրականության հետ և գրողի պատկերացումներում նախորդում է սյուժեի առաջացմանը կամ ներկայացնում է վերջինիս վերապատումը (սյուժեի «եզերապատում»)։

Ֆաբուլայի այս սպեցիֆիկ իմաստները թույլ են տալիս հասկանալ ստեղծագործական գործընթացի ընթացքն ու նպատակը՝ ինչու է գրողը խախտել գործողությունների ժամանակագրական կարգը, ընդգծել այս կամ այն դեպքը, ինչ կոմպոզիցիոն հնարանքներով է վերամշակվել իրականության նյութը գեղարվեստական սյուժեում։ Ֆաբուլան սյուժեի և ընդհանրապես գեղարվեստական տեքստի վերլուծությանը նպաստող անհրաժեշտ միջոց Է։

Գրականություն
-------------

* Է. Ջրբաշյան, Գրականության տեսություն, 5 վերամշակ․ և լրց․ հրատ․, Երևան, 1980։
* Գրական ստեղծագործություն։ Վերլուծության ուղիներն ու մեթոդները (ժող․), էջ 164—173, Երևան, 1983։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ֆաբուլա»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |
**Տորֆային հողեր**, տորֆաճահճային կամ ճահճատորֆային հողերի խումբ, ձևավորվում է մթնոլորտային տեղումներից, լճացած քաղցրահամ կամ թույլ հոսք ունեցող տարբեր աստիճանի հանքայնացած ստորգետնյա ջրերից առաջացած գերխոնավության պայմաններում, խոնավասեր բուսական խմբավորումների ծածկոցի տակ։ Հիմնականում տարածված են Հյուսիսային կիսագնդի բարեխառն գոտում։ Տորֆային հողերին բնորոշ հիմնական պրոցեսը տորֆառաջացման սկզբնական փուլն է։ Տորֆային հողերի նոր շերտերի առաջացման հետ մեկտեղ ստորին շերտերը դառնում են կենսաբանորեն նվազ ակտիվ, դրանցում կտրուկ նվազում է մանրէների քանակը, հողը կորցնում է բերրիությունը և վերածվում տորֆային ծագման ապարի։ Տորֆային հողերի ստորին սահմանը մոտավորապես համընկնում է ամառվա ընթացքում ստորգետնյա ջրերի մակարդակի իջեցման սահմանագծին։ Տորֆային հողերը մայրատեսակից տարբերվում են ավելի բարձր ֆիլտրացմամբ և ջրաթափանցելիությամբ։ Տարբերում են բարձրադիր տորֆային և ցածրադիր տորֆային հողատիպերը։ Բարձրադիր տորֆային հողերը զարգանում են ռելիեֆի ջրաբաժանային մասում և գետահովիտների վերին դարավանդներում։ Բնորոշվում են խոնավասեր, թթվածնի գրեթե լրիվ բացակայության, սննդատարրերի նվազ պարունակության և ուժեղ թթվային ռեակցիայի պայմաններում աճող բուսականությամբ։ Հողերին բնորոշ է ուժեղ թթվային ռեակցիան, մոխրային տարրերի ցածր պարունակությունը, ցածր ծավալային կշիռը, բարձր խոնավունակությունը։ Ցածրադիր տորֆային հողերը զարգանում են խորը իջվածքներում և գետահովիտների ստորին դարավանդներում։ Բուսածածկը կազմված է էվտրոֆ և մեցոտրոֆ տեսակներից։ Հողի ռեակցիան չեզոք կամ թույլ թթվային է, մոխրային նյութերը՝ 6–12%, երբեմն՝ 30–50%, խոնավունակությունը 500-700% է, ծավալային կշիռը՝ 0,15-0,20։ ՀՍՍՀ-ում տորֆային հողերը մեծ տարածք չեն զբաղեցնում։ Առանձին կղզյակներով զարգանում են Վարդենիսի, Կալինինոյի և Գուգարքի շրջաններում։ Պատկանում են ցածրադիր տորֆային հողերի տիպին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**«Շիկահավն ու արջը»** (ռուս.՝ «Малиновка и медведь»), Նաթան Լեռների մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը, որը պատմում է փոքրիկ շիկահավի հանդեպ արջի հուզիչ վերաբերմունքի մասին։

Սյուժե
------

Արջն անսպասելիորեն հանդիպում է մի միայնակ շիկահավի։ Արջը խղճում է նրան և որոշում է իր հետ տանել ձմեռելու։ Եվ ահա պարզվում է, որ թռչունը պոեզիայի մեծ սիրահար է. նա պաշտում է գարնան և ամռան մասին պատմող բանաստեղծությունները։ Ամբողջ օրը նրա մտքին հունիս ամիսն է։ Սակայն ինչպես կարող է հունիս լինել, եթե դրսում ցուրտ դեկտեմբերն է։ Արջը փորձում է կրկնել շիկահավին և նույնպես բանաստեղծություններ հորինել, սակայն նրա բանաստեղծությունները ոչ թե գարնան, այլ ձմեռային օրերի մասին են։ Իսկ շիկահավն անընդհատ իրենն էր կրկնում` ասելով «Հունիս, հունիս»։ Արջը բարկանում է և դուրս է անում շիկահավին, իսկ ինքն որոշում է հարմար տեղավորվել ձմռանը քուն մտնելուց առաջ։ Սակայն ծուռթաթը չի կարողանում քնել. նա սկսում է խղճալ բանաստեղծական թռչնակին. չէ՞ որ նա սառչում է անտառում։ Եվ նրան հետ է բերում իր որջը։

Նկարահող խումբ
--------------

* Ռեժիսոր` Նաթան Լեռներ
* Սցենարի հեղինակ` Մարինա Վիշնևեցկայա
* Բեմադրող նկարիչ` Յուրի Իսայկին
* Կոմպոզիտոր` Վլադիմիր Կրիվցով
* Օպերատոր` Լեոնարդ Կոլվինկովսկի
* Հնչյունային օպերատոր` Վ. Զոսիմովիչ
* Մուլտիպլիկատորներ` Օլգա Անաշկինա, Ալլա Գրիշկո, Աիդա Զյաբլիկովա
* Տիկնիկները պատրաստել են` Գ. Բոգաչյով, Մ. Բոգատսկայա, Ա. Դեկտյարյով, Ա. Կուզնեցով, Ն. Պանտելեևա, Ե. Պոկրովսկայա
* Մոնտաժող` Գալինա Դրոբինինա
* Խմբագիր` Ալիսա Ֆեոդորիդի
* Տնօրեն` Իգոր Գելաշվիլի

##### Դերերը հնչյունավոր էլ են

* Յուրի Վոլինցև` Արջ
* Օլգա Օստրոումովա` Շիկահավ
* Սվետլանա Տրավկինա` Աղվես

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Շիկահավն ու արջը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
2. ↑  Հայրենական մուլտիպլիկացիայի հանրագիտարան (հեղ.` Սերգեյ Կապկով, «Ալգորիթմ», 2006)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Էկրան» ստեղծագործական միավորում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**«Ճանապարհ դեպի աստղերը»** (ռուս.՝ «Дорога к звёздам»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որ նկարահանվել է ռեժիսոր Էդուարդ Պենցլինի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում՝ 1942 թվականին, էվակուացիայի պայմաններում։

Սյուժե
------

1941 թվականի հունիս։ Կոնսերվատորիայի ուսանող Միտյա Ելիսեևը փնտրում է թեմա իր դիպլոմային ստեղծագործության համար։ Սկսված Հայրենական մեծ պատերազմը փոխում է նրա պլանները, և նա որոշում է կամավոր մեկնել բանակ ու դառնալ օդաչու։ Միտյայի հայրը, որ ավիացիայի գնդապետ է, դեմ է որդու որոշմանը՝ նրան համարելով ոչ պիտանի այդ բարդ ու ծանր մասնագիտության համար։ Սակայն Միտյային հաջողվում է ընդունվել օդաչուական դպրոց։ Իր ջանքերի և դպրոցի տնօրեն Նովիկովի շնորհիվ նա դառնում է լավագույն կուրսանտներից մեկը։

Շուտով մայոր Նովիկովը մեկնում է ռազմաճակատ հերթական համալրման հետ։ Գնդապետ Ելիսեևի օդային զորամասի առջև դրված է խնդիր՝ գտնել խնամքով թաքցված ֆաշիստական օդակայանը։ Մի քանի հետախուզական թռիչքներ ավարտվում են անհաջող. խորհրդային ինքնաթիռներին խփում է ֆաշիտական հայտնի աս Վունդերլիխը։ Գնդապետ Ելիսեևը Նովիկովին հրամայում է հետախուզության ուղարկել լավագույն կուրսանտին։ Ընտրությունը կանգ է առնում Միտյայի վրա։

Վունդերլիխին հաջողվում է վնասել նրա ինքնաթիռը՝ կատարելով խարդավանական մանևր, բայց Ելիսեևը հասցնում է գտնել օդակայանը և հայտնել դրա տեղը։ Միտյան կատարում է վթարային վայրէջք։ Օդակայանը ռմբակոծվում է խորհրդային ավիացիայի կողմից։ Միտյան օդում նորից ընդհարվում է Վունդերլիխի հետ և այս անգամ վայր է գցում նրան։ Հաղթական մարտից հետո Միտյան հանդիպում է գեներալ Կոժուխարովին, որը պատերազմից առաջ նրան փրկել էր մեքենայի անիվների տակ ընկնելուց։ Գեներալը հարցնում է, թե չի հրաժարվել արդյոք երիտասարդ կոմպոզիտորը սիմֆոնիա գրելու երազանքից։ Միտյան պատասխանում է, թե սիմֆոնիա գրել է, բայց ծրագրում է գրել լավագույնը, երբ պատերազմն ավարտվի։

Դերերում
--------

* Չեսլավ Սուշկևիչ – *Միտյա Ելիսեև*
* Ալեքսանդր Խվիլյա – *գնդապետ Ելիսեև*
* Վասիլի Զայչիկով – *մայոր Նովիկով*
* Մարկ Բեռնես – *գեներալ Կոժուխարով*
* Նիկոլայ Չերկասով (Սերգեև) – *ռազմաճակատի հրամանատար*
* Իրինա Ֆեդոտովա – *Օլյա*
* Նիկոլայ Վոլկով – *մայոր Վունդերլիխ*
* Վիկտոր Կլյուչարև – *լեյտենանտ Գյունտեր*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Վլադիմիր Կրեպս
* Ռեժիսոր՝ Էդուարդ Պենցլին
* Օպերատոր՝ Վասիլի Սիմբիրցև
* Նկարիչ՝ Իոսիֆ Յուցևիչ
* Կոմպոզիտոր՝ Նիկիտա Բոգոսլովսկի
* Հնչյունային օպերատոր՝ Գ. Սենչիլո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Советские художественные фильмы. Аннотированный каталог. Т. 2. Звуковые фильмы (1930—1957 гг.). М.: Искусство, 1961. С. 298—299


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
|  |
| --- |
| **Զոպա նեղատերև** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խուլեղինջազգիներ (Lamiaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Կատվադաղձայիններ (Nepetoideae) |
| **Տրիբա** | *Mentheae* |
| **Ցեղ** | Զոպա *(Hyssopus)* |
| **Տեսակ** | **Զոպա նեղատերև** *(H. angustifolius)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Hyssopus angustifolius***M.Bieb. 1808 |

**Զոպա նեղատերև** (լատ.՝ Hyssopus angustifolius), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

Նկարագրություն
--------------

Հակադիր երկար նեղ և սրածայր տերևներով, կարճաթավ քառանիստ ցողուններով, 30-40 սմ բարձրությամբ կիսաթուփ է։ Տերևների մակերեսը երկու կողմերից ծածկված է եթերային յուղեր պարունակող գեղձային մազիկներով։ Գագաթնային տերևների անութներում աճող կապտամանուշակագույն ծաղիկները կազմում են միակողմանի ողկույզներ։ Նեղ նշտարաձև բաժակաթերթիկներից կազմված խողովակաձև և զանգականման բաժակը ծածկում է խողովակաձև պսակի կեսը։ Երկշուրթ պսակի վերին շուրթն ուղիղ է, ստորին եռաբլթակ շուրթը թեքված է ներքև, իսկ 4 երկուժ առէջները դուրս են գալիս պսակից։ Պտուղը կազմված է չորս եռանիստ ընկուզիկներից։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների քարքարոտ լանջերին և ժայռերի վրա։ Տարածված է Շիրակի, Լոռու, Տավուշի և Սյունիքի մարզերում։ Մեղրատու և գեղազարդային բույս է։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերին մասը տերևներով և ցողուններով։ Որոշ եվրոպական երկրներում՝ Ֆրանսիայում, Գերմանիայում և Պորտուգալիայում այս բույսի խոտային մասն օգտագործվում է որպես օֆիցինալ հումք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EUNIS: 175139
* GBIF: 5609276
* IPNI: 448481-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:448481-1
* Tropicos: 17603936

 |

 |
**Ֆելիպե Գոնսալես Մարկես** (մարտի 5, 1942(1942-03-05)[…], Սևիլյա, Իսպանիա), իսպանացի սոցիալ-դեմոկրատ, քաղաքական գործիչ։ Նա եղել է Իսպանիայի սոցիալական աշխատավորների կուսակցության (PSOE) գլխավոր քարտուղարը 1974 թ.-ից 1997 թվականներին։ Այս պահին նա ամենաերկար պաշտոնավարած Իսպանիայի վարչապետն է` չորս անգամ վերընտրվելով պաշտոնին 1982 թ.-ից 1996 թվականներին։ Նրա պաշտոնավարման օրոք Իսպանիան վերջին քայլը կատարեց ժողովրդականության տեղափոխման ճանապարհին, ինչը սկսվել է Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի մահից հետո 1975 թվականին։ 1996 թվականին վարչապետի պաշտոնը Ժողովրդական կուսակցության անդամ Խոսե Մարիա Ասնարին զիջելուց հետո, Ֆելիպեն ևս մեկ տարի մնաց իր կուսակցության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում։

Վաղ կյանք
---------

Գոնսալեսը ծնվել է Սևիլյայում ֆերմերի ընտանիքում։ Նա ուներ քույր, ում անունն էր Լոլա Գոնսալես Մակես։ Նա իրավագիտություն է ուսանել Սևիլյայի համալսարանում և իր կարիերան սկսել է աշխատանքի իրավունքից։ Նա նաև դարձավ Սոցիալական աշխատավորների կուսակցության անդամ և սկսեց մասնակցել նրա ժողովներին։ Ժամանակի ընթացքում նա տեղափոխվեց Մադիրդ։

Երբ Ֆրանկոն մահացավ, նա դարձավ ձախաթևյան ժողովրդական ընդդիմության կարևորագույն դեմքերից մեկը և մեծ ներդրում ունեցավ այդ ժամանակվա վարչապետ Ադոլֆո Սուարեսին օգնելով Իսպանիան վերածել ժողովրդական պետության։ Սուարեսի պաշտոնավարման ընթացքում փոխնախագահ Մանուել Գուտիերես Մելլադոն խնդրեց Գոնսալեսին չբարձրացնել քաղաքացիական պատերազմի և Ֆրանկոյի ռեժիմի քննադատական հարցերը, քանի ողջ են նրա ժառանգները։

Ֆրանկոյի մահից հետո առաջին ընտրությունները կայացան 1977 թվականին, որտեղ Գոնսալեսի կուսակցությունը հավաքած ձայներով երկրորդն էր, բացի այդ ընտրությունները ցույց տվեցին, որ Գոնսալեսը մեծ ապագա ունի որպես երիտասարդ քաղաքական գործիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
4. ↑  Merkel Wolfgang, Alexander Petring, Christian Henkes, Christoph Egle (2008)։ *Social Democracy in Power: the capacity to reform*։ London: Taylor & Francis։ ISBN 0-415-43820-9
5. ↑  Parties and Elections in Europe: The database about parliamentary elections and political parties in Europe, by Wolfram Nordsieck
6. ↑  Felipe González Marquez – GeneAll.net
7. ↑  González, Felipe and Cebrián, Juan Luis (2001) *El future no es lo sue era*
8. ↑  Luis Díez (2010) *Las listas de los esclavos del franquismo*, published in *Cuarto Poder*, 10 March 2010
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ճանապարհին (այլ կիրառումներ)

**Ճանապարհին**, 2011 թվականին Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի և վաստակավոր կոլեկտիվ Պարի պետական անսամբլի համատեղ նկարահանված հայկական գեղարվեստական, պարային, երաժշտական ֆիլմ։

Սյուժե
------

Ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել Երևանում, Հայաստանի մարզերում՝ Կոտայք, Արագածոտն, Շիրակ, Սյունիք։

Հայկը ֆիլմ է նկարահանում հայկական պարի մասին։ Նա սիրահարվում է պարուհիներից մեկին՝ Աստղիկին։ Աստղիկի ընտանիքը դեմ է նրանց միությանը։ Աստղիկի եղբայրը փորձում է ստիպել Հայկին հրաժարվել իր սիրուց։ Քաշքշոցի ժամանակ Աստղիկի եղբայրը պատահաբար սպանվում է։ Սկսվում է երկար ու ձիգ դատավարությունը։ Մեղադրյալի աթոռին Հայկն է։ Կյանքը կանգ է առնում սիրահարների համար։ Անհնարին է թվում սերը։ Բայց ով կարող է չափել անհնարինության սահմանը։

Դերերում
--------

* Վանուշ Խանամիրյան
* Երվանդ Մուրադյան
* Լիլիթ Ասատրյան
* Ժենյա Մկրտումյան
* Գնել Ուլիխանյան
* Լիլիթ Պիպոյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ճանապարհին, Հայաստանի` խանամիրյանական այցեքարտը

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ճանապարհին» (2011)
**Պավլենկոյի փողոց** (ռուս.՝ Улица Павленко), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս խորհրդային գրող և սցենարիստ, լրագրող, հատուկ թղթակից, առաջին աստիճանի Ստալինյան չորս մրցանակի դափնեկիր (1941, 1947, 1948, 1950) Պյոտր Անդրեևիչ Պավլենկոյի (1899-1951) պատվին, որն այստեղ ապրել է 1945-1951 թվականներին։ Սկիզբ է առնում Սադովայա փողոցից և ավարտվում թիվ 16 շենքի մոտ։ Երկարությունը 480 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Պավլենկոյի փողոցը սկսվում է Սադովայա փողոցից և ավարտվում թիվ 16 շենքի մոտ։ Փողոցում կա համարակալված 28 շինություն։ Կարճ փողոց է. երկարությունը 480 մետր է։

Պավլենկոյի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298600։

Փողոցն անվանվել է ռուս խորհրդային գրող և սցենարիստ, լրագրող, հատուկ թղթակից, առաջին աստիճանի Ստալինյան չորս մրցանակի դափնեկիր (1941, 1947, 1948, 1950) Պյոտր Անդրեևիչ Պավլենկոյի (1899-1951) պատվին։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նա եղել է «Պրավդա» և «Կրասնայա զվեզդա» թերթերի հատուկ թղթակիցը։ Առաղջական խնդիրների պատճառով 1945 թվականից մինչև կյանքի վերջ ապրել է Ղրիմում, որտեղ հիմնել է Ղրիմի գրողների կազմակերպությունը և ղեկավարել այն։ Հիմնել է «Ղրիմ» ալմանախը, եղել նրա խմբագիրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Платеография: улица Садовая (Ялта)»։ Վերցված է 2019 Մայիս 16
3. ↑  «Пётр Павленко»։ Վերցված է 2019 Մայիս 16

Աղբյուրներ
----------

* Улица Павленко в Ялте
* Подробная карта Улица Павленко, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Павленко, г. Ялта
**«Մի ավանդություն»**, Հովհաննես Թումանյանի առաջին ելույթը, որն անստորագիր տպագրվել է 1887 թվականի օգոստոսի 15-ին «Նոր դար» թերթի № 136-ում։

Պատմություն
-----------

Հոդվածի մասին տեղեկություն է հաղորդել Ա. Աբովյանը։ Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում գտնվող «Իմ հիշատակարանը» ձեռագիր հուշերում նա գրել է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Թումանյանը առաջին անգամ գրական ասպարեզ մտավ «Նոր-Դար» օրաթերթում՝ մի նամակ տպագրելով Դսեղ գյուղի ընդհանուր նկարագրությամբ և գյուղացիների նիստ ու կացի մասին։ |  |

Որպես բանաստեղծի ստեղծագործություն՝ առաջին անգամ հրատարակել է էդվարդ Ջրբաշյանը։

Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի վեցերորդ հատորում արտատպվել է «Նոր-Դարից»։

Առնչվում է «Քաջերի կյանքից» պատմվածքին։

Արամ Ինճիկյանը «Հովհաննես Թումանյան, կյանքի և ստեղծագործության պատմությունը» մենագրության մեջ անդրադարձել է այս հոդվածին և հիշատակված հուշարձաններին («Սիրուն Խաչ», Բարձրաքաշ Սուրբ Գրիգորի վանք և այլն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջ 568
2. ↑  ՀԽՍՀ ԳԱ Հասարակական գիտությունների Տեղեկագիր, 1963, №12, էջ 69-73։

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Մի ավանդություն**
Ավստրո-Հունգարիայի Կայսրության 1846 թվականի զինանշանը
**Ավստրո-Հունգարիայի պատմություն,** երբեմնի հզոր թագավորության պատմություն, որը սկսվել է Նոր դարերի ժամանակներից։ 17-19-րդ դարերում նա համարվում էր Եվրոպայի գերտերություննեից մեկը։ 1804 թվականին երկրը հասնելով հզորության գագաթնակետին՝ հռչակվեց կայսրություն։ Երկրում կառավարում էր գերմանական Հաբսբուրգների դինաստիան։ Ավստրիայի կայսրության կազմում գտնվում էր Հունգարիան, Խորվաթիան, Սլովակիան, Չեխիան, Հյուսիսային Իտալիան, Արևմտյան Սերբիան և Հարավային Լեհաստանը։ 19-րդ դարի 50-ական թվականներին Իտալիան և Հունգարիան ընդիմություններ ձևավորվեց՝ հեղափոխության կերպով, սակայն Ավստրիան ստանալով Ռուսաստանի օգնությունը կարողացավ ճնշել այն։ Ընդիմությունները ամբողջովին թուլացրեցին Ավստրիան և երկիրը կառավարող Հաբսբուրգները թուլացան։ 1866 թվականին Պրուսիան ջախջախեց ավստրիական հեծելազորին և երկիրը հայտնվեց վատ վիճակում։

Երկմիասնական պետության առաջացում
--------------------------------

Հաբսբուրգների դինաստիան փրկելու համար 1867 թվականին Ֆրանց Յոզեֆ I-ը ընդունեց սահմանադրություն, որով ավստրիական կայսրությունը դարձավ երկմիասնական պետություն՝ գահը կիսելով Հունգարիայի հետ։ Այս իրադարձությամբ Եվրոպայում թատերաբեմ դուրս եկավ մի նոր պետություն, որն է Ավստրո-Հունգարիան։ Ունենալով դաշնային կառուցվածք երկիրը հռչակվեց սահմանադրական միապետություն։ Իշխանությունը կիսված էր Ավստրիայի և Հունգարիայի միջև։ Պետության գլուխը համարվում էր Ավստրիական կայսրը, որը միաժամանակ նաև համարվում էր Հունգարիայի թագավոր։ Կայսրության երկու բաղկացուցիչ մասերը ունեին իրենց առանձին խորհրդարանը և սահմանադրությունը։ Երկրի ֆինանսները, զորքը և նախարարությունները միասնական էր։ Ավստրիական կառավարությունը այս քայլով ցանկանում էր պահպանել կայսրությունը, սակայն դա խթանեց Ռուսաստանի ենթակայության տակ գտնվող սլավոնների ազատագրական պայքարին, որը առաջացրեց Ռուսաստանի զայրույթը։

Տնտեսություն և սոցիալ-քաղաքական կյանք
-------------------------------------

19-րդ դարում Ավստրո-Հունգարիան տնտեսապես և սոցիալապես դարձավ զարգացած կայսրություն։ Երկրում զարգանում էր առևտուրը, արվեստի զանազան ճյուղեր և բնակչության ընդհանուր կրթվածության մակարդակը։ Սակայն Ավստրո-Հունգարիայի կազմավորումը ևս չլուծեց ազգային հիմնախնդիրը։ Ավստրիայի տիրապետության տակ գտնվող երկրները շարունակեցին իրենց անկախացման գործընթացը։ Ավստրո-Հունգարիան մասնատվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին։

Աղբյուրներ
----------

* Ա.Ստեփանյան, Ռ. Սաֆրասյան, Ա. Նազարյան «Համաշխարհային պատմություն, Նոր դարեր», 8-րդ դասարան Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. էջ 117-121, Զանգակ հրատարակչություն, Երևան, 2013
**Բելգիայի Թագավորական դրամահատարան** (ֆր.՝ Monnaie Royale de Belgique, հոլ.՝ Koninklijke Munt van Belgie), Բելգիայի Ազգային բանկի պատվերով դրամներ պատրաստող բելգիական պետական ձեռնարկություն է։ Ենթարկվում է Բելգիայի Ֆինանսների նախարարության Գանձապետարանին։

Բելգիայի տարածքում ֆեոդալական մասնատման ժամանակաշրջանում գոյություն են ունեցել մի քանի դրամահատարաններ։ Այն ժամանակահատվածում, երբ Բելգիան գտնվում էր Իսպանական Նիդերլանդների, ապա ավստրիական Նիդեռլանդների կազմում, Բրյուսելում գտնվող դրամահատարանը հատում էր Հաբսբուրգների մետաղադրամներ։ Այդ ժամանակ դրամների վրա որպես տարբերանշան սկսեց օգտագործվել Միքայել Հրեշտակապետի գլխապատկերը։

1695 թվականին, Աուգսբուրգի լիգայի պատերազմի ժամանակ, Բրյուսելը մարշալ Բուֆլերի հրամանատարությամբ ֆրանսիական բանակի կողմից կրակոցների էր ենթարկվել։ Դրամահատարանն ավերվել էր։ Մոտավորապես 1700 թվականին դրամահատարանի տեղում կառուցվել է Լա Մոննեի թատրոնի շենքը, իսկ դրամահատարանը վերականգնվել է այլ տեղում։

1790 թվականին, Բելգիական Միացյալ Նահանգների ժամանակահատվածում, դրամահատարանը թողարկեց կարճատև գոյություն ունեցած այս պետության մետաղադրամները։

1815 թվականից մինչև 1830 թվականը Բելգիայի տարածքը մտնում էր Նիդերլանդների կազմի մեջ։ Դրամահատարանն աշխատել է որպես Նիդերլանդների դրամահատարանների մասնաճյուղ։ 1832 թվականին դրամահատարանն սկսեց բելգիական դրամների հատումը։

1969 թվականին ձեռնարկության «Դրամահատարան», (ֆր.՝ Hôtel des Monnaies) անվանումը փոխարինվեց «Բելգիայի Թագավորական դրամահատարան» անվանումով։

2017 թվականի հունիսի 20-ին պաշտոնական հաղորդագրություն տարածվեց 2018 թվականից դրամահատարանների կողմից մետաղադրամների հատման դադարեցման մասին։ Այսուհետ բելգիական մետաղադրամները կհատվեն այլ դրամահատարաններում, որոնք կընտրվեն տենդերների միջոցով։ Դրամահատարանը, որպես կազմակերպություն, պահպանվում է, նրա կազմի մեջ են մնում փորձաքննության պալատը, լաբորատորիաները և այլ ստորաբաժանումներ, իսկ դրամահատության համար նախատեսված բոլոր սարքավորումները վաճառվում են։ 2018 թվականից բելգիական դրամների հատումը իրականացվում է Նիդեռլանդների Թագավորական դրամահատարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Vente totale des stocks de la Monnaie Royale de Belgique, сайт монетного двора (անգլերեն)
2. ↑  Бельгийский монетный двор закрывается, Euro-Coins.News
3. ↑  Королевский монетный двор Бельгии закрывается и объявляет тотальную распродажу, Золотой червонец

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт монетного двора(անգլերեն)
* Королевский монетный двор Бельгии, Планета монет
* Знаки на монетах евро Бельгии, euro-coins.info
* Монеты Бельгии Archived 2018-12-02 at the Wayback Machine. scandinav.eu
Բելգիական Լոթարինգիան Բելգիայի հարավում
**Բելգիական Լոթարինգիա** (ֆր.՝ Lorraine belge, լյուքս.՝ Belscht Loutrengen), շրջան Բելգիայի Լյուքսեմբուրգ նահանգի հարավում։ Այն գտնվում է Արդեններից հարավ։

Բելգիական Լոթարինգիայի տարածքը մոտ 1000 կմ² է։ Այն ներառում է իր մեջ 14 համայնքներ, որից 10-ը Վիրտոնում և 4-ը` Արլոնում։ Տարածաշրջանում տարածված են երկու լեզուներ` Գոմի բարբառ և լյուքսեմբուրգերեն։ Ըստ այդ առանձնահատկության, այն բաժանված է երկու մասի` ռոմանական (Գոմ) և գերմանա-լյուքսեմբուրգյան (Արլոնի հող)։

Տարածքով հոսում են Մաաս գետն իր Սեմուա, Շեր վտակներով և Հռենոսն՝ իր Զաուեր և Ալզետ վտակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Michel Anselme* Lorraine Belge: architecture rurale de Wallonie. — Editions Mardaga. — 259 с. — P. 1983. — ISBN 2802100564
2. ↑  Une introduction à la géologie de la Wallonie (Université de Liège).

Գրականություն
-------------

•Michel Anselme. Lorraine Belge: architecture rurale de Wallonie.— Editions Mardaga. — 259 с. — P. 1983. — ISBN 2802100564.
**Ելտկուզյան աթաբեկություն**, ֆեոդալական դինաստիա Ատրպատականում և Հյուսիսային Իրանում։ Գոյություն է ունեցել 1136-1225 թվականներին։ Հիմնադիրը եղել է Շամսադդին Ելտկուզը (Իլդեգիզը), ով ծագումով ստրուկ է եղել և իշխել է 1136-1174 թվականներին։ 1136 թվականին նրա կողմից գրավվել է Ատրպատականի և Իրանի մի մասը, ապա նվաճել է նաև Նախիջևանի գավառները և Սյունիքի թագավորությունը։ Հետագայում հարձակվել է Անիի և Վրաստանի վրա։ Նախիջևանը մի քանի տասնամյակ նրանց աթաբեկության կենտրոններից է եղել։ Այդ ժամանակ էլ Նախիջևանում 1161-1162 թվականներին ճարտարապետ Աջեմին կառուցել է Էպուճաբար Մուհամեդի դամբարանը։ Այն հայտնի է *Աթաբեկի դամբարան* մականունով։ Իսկ 25 տարի անց՝ 1186-1187 թվականներին, նույն ճարտարապետը կառուցել է Ելտկուզի կին Մոմինա խաթունի դամբարանը. վերջինիս շատերը համարում են աթաբեկ Ջահախան Փեհլևիի կինը։ Ադրբեջանի ուսումնասիրողները արդեն սեփականացրել են և վերագրում են Ադրբեջանին ինչպես այս հուշարձանները, այնպես էլ 12-րդ դարի վերջերի և 13-րդ դարի սկզբների Կարաբաղլարի և այլ նույնատիպ դամբարանները։
1220-1222 թվականներին տեղի ունեցած մոնղոլական արշավանքներից Ելտկուզյան Աթաբեկությունը թուլացել էր։ Այն վերջնականապես կործանվեց 1225 թվականին, երբ Խորեզմշահ Ջալալեդդինը հարձակվեց։ Դրանից հետո Նախիջևանում նույնպես վերացվեց Ելտկուզյան աթաբեկությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 39 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։