recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սոնփհյոն** (կոր․ 송편), տտոկ տեսակի կպչող բրնձից պատրաստված տարատեսակ կարկանդակներ, որոնք ավանդաբար պատրաստվում են Չհուսոկի տոնակատարության ժամանակ։ Բրնձի կարկանդակներն ունեն յուրահատուկ բուրմունք, քանի որ պատրաստվում են գոլոշու վրա եղևնու ճյուղերի հավելումով։ Սոնփհյոնի ձևն ու լցոնը տարբերվում են՝ կախված տարածաշրջանից, բայց ամենատարածված տեսակը գոլֆի գնդակից չափերով փոքր է և կիսալուսնաձև է։

Սոնփյոն
Կորեական ընտանիքում տոնի նախօրեին ավանդույթ է ամբողջ ընտանիքով սոնփհյոնի պատրաստումը։ Կա հետաքրքիր սովորույթ. եթե տոնակատարության ժամանակ սոնփհյոնը պատրաստում են գեղեցիկ ձևով, ապա ապագայում կծնվի գեղեցիկ դուստր։

Պատրաստման եղանակը
------------------

Սոնփհյոն պատրաստելու համար անհրաժեշտ է խմոր պատրաստել բրնձի այլուրից, պատրաստման ընթացքում ավելացվում են հավելյալ բաղադրիչներ, օրինակ՝ թարմ կանաչ լոբի, քունջութի սերմեր, մեղր և այլն։

Ըստ ավանդույթի՝ սոնփհյոնը գունավորում են հինգ՝ սպիտակ, շագանակագույն, վարդագույն, կանաչ և դեղին գույներով ներկված բնական բաղադրիչներով։ Այս երանգները տալիս են բնության ներշնչանք։ Սոնփհյոնի շագանակագույն երանգը ստանում են դարչինի օգնությամբ, վարդագույնը՝ ելակի համով փոշու ավելացմամբ, կանաչը՝ օշինդրի և դեղինի խառնուրդից, օգտագործվում են գարդենիայի սերմեր, իսկ սպիտակ սոնփհյոնը ներկանյութեր չի պարունակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Celebrating Chuseok with Signature Foods | Official Korea Tourism Organization". *english.visitkorea.or.kr*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2020 թ․ նոյեմբերի 26.
2. 1 2  "Сонпхён (송편) < Рецепты < Кухня < Путешествие в Корею". *russian.visitkorea.or.kr* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2020 թ․ նոյեմբերի 26.
**Բանվոր և կոլտնտեսական**, նաև **Ձոն միաբանության**, արձան Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում՝ Մոսկովյան պուրակում։ Հեղինակը քանդակագործ Երվանդ Քոչարն է։

Պատմություն
-----------

Համաձայն Երևանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկի՝ արձանը ստեղծվել է 1956 թ. իսկ համաձայն Երվանդ Քոչարի թանգարանի տվյալների՝ 1951-1952 թթ։

Արձանը ի սկզբանե նախատեսված է եղել Հայաստանի ազգային գրապալատի բակային տարածքում տեղադրելու համար։ Տարիներ շարունակ տեղադրված լինելով գրապալատի շենքի հետևի բակում՝ ջրավազանի մեջ՝ այն աննկատ է մնացել և մոռացվել։

Ժամանակի ընթացքում արձանի կոմպոզիցիոն ամբողջականությունը խաթարվել է, բաղկացուցիչ տարր համարվող որոշ դետալներ, մասնավորապես արձանի կերպարների ձեռքերում եղած երկու սկուտեղները, որոնց միջով ջուրը բարձրանում ու թափվում էր ջրավազանի մեջ, վերացել են։

Ներկայիս կարգավիճակը
--------------------

Երբ գրապալատին հարող տարածքի մի մասը մասնավորեցվեց և բակային տարածքը արգելափակվեց, բարձրացվեց արձանը տեղափոխելու հարցը։

Երվանդ Քոչարի թանգարանի տնօրեն Լալա Քոչարը դիմեց գրապալատի տնօրինությանը՝ արձանը թանգարանի բակ տեղափոխելու խնդրանքով, սակայն այն այդպես էլ չտեղափոխվեց։

2017 թ. մարտի 14-ին Մշակույթի նախարարությունը հայտարարեց, որ Երվանդ Քոչարի Բանվոր և կոլտնտեսական արձանը Երևանի գրապալատի հետնաբակից տեղափոխվելու է Գևորգ Քոչարի փողոց՝ Դրամատիկական թատրոնին կից Մոսկովյան պուրակ։ Նախքան տեղափոխումը կատարվել են արձանի հիմքի ամրապկայման աշխատանքներ, վերանորոգվել են վնասված հատվածները, տեղադրվել է բազալտե նոր պատվանդան։

Հատկանշական է, որ Երվանդ Քոչարի ժառանգները՝ Ռուբեն և Հայկազ Քոչարը հրավիրված չեն եղել արձանի տեղափոխման շուրջ քննարկմանը, մինչդեռ Հայաստանի «Հեղինակային և հարակից իրավունքների մասին» օրենքի համաձայն՝ ստեղծագործության ժառանգները պետք է նախօրոք տեղեկացվեն արձանի վերանորոգման և տեղափոխության մասին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Մոսկովյան պուրակ (Երևան)
* Նարդի խաղացողը (քանդակ, Երևան)
* Ամրագրիր քո ապագան (քանդակ)
* Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Մշակույթի նախարարության հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Երևան» ծրագիր՝ 16.03.2017
3. ↑  "Կառավարության որոշումներ - Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրոնային կառավարում | e-gov". *www.e-gov.am* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 5.
4. ↑  Երվանդ Քոչարի հեղինակած «Ձոն միաբանության» բրոնզաձույլ արձանը կտեղափոխվի
**Բանտային աշտարակ** (գերմ.՝ der Fangelturm), ամրոց պաշտպանական աշտարակ։ Քաղաքի պարսպի և քաղաքային դարպասների հետ մտնում է Նոյբրանդենբուրգ ամրոցի մեջ։ Նաև հայտնի է որպես վանական Աշտարակ (der Mönchenturm):

Աշտարակը գտնվում է քաղաքի կենտրոնական մասում ՝ Դարենշտրասսում։ Մոտակայքում է գտնվում Ֆրանցիսկյան վանքը, որի պատվին աշտարակն անվանում են վանական։ XIV-XV դարում կառուցվել է որպես բարձր պաշտպանական կառույց։ Ժամանակի ընթացքում աշտարակը կորցրել է իր պաշտպանական համակարգը և մինչև 19-րդ դարը աշտարակն օգտագործվել է որպես քաղաքային բանտ։

Աշտարակը, ներառյալ քարե ծիլերը, ունի 25 մետր բարձրություն, 6,5 մետր տրամագիծ, 2,30 մետր ստորոտում պատի հաստությունը։ Ներկայիս հասանելիությունը և անցումը մոտ աշտարակի կառուցվել են միայն XIX դարում։ Ծիլերը և ատամնավոր պատերը նույնպես կառուցվել են 19-րդ դարի վերակառուցումից հետո։

Նախկին մուտքի ետևում գտնվող գմբեթավոր պահոցում, 6 մետր բարձրության վրա, կա կլոր անցք, այսպես կոչված, «վախի անցք»։ «Վախի անցքի» միջոցով դատապարտյալները ապահովվում էին սնունդով, լույսով և օդով։

Ներկայումս աշտարակը բաց է այցելուների համար։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  "Mapbender3 - Baudenkmale". mb3.neubrandenburg.de. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 7.
2. ↑  "Fangelturm". tollense-see.de. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Fangelturm ist wieder offen / Stadt Neubrandenburg". www.neubrandenburg.de. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 7.
**Բետտինա Ֆրիմեն** (անգլ.՝ Bettina Freeman, 1889, Բոստոն, ԱՄՆ - ոչ վաղ քան 1920 և ոչ ուշ քան 2009), ամերիկացի օպերային երգչուհի (մեցցո սոպրանո), 1913-1920 թվականներին հանդես է եկել *«San Carlo Opera Company*»-ի թատերախմբում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բոստոնում 1889 թվականին։ Նրա մայրը ֆրանսուհի էր, հայրը ամերիկագերմանական ծագում ուներ։ Ստանալով կրթություն պետական դպրոցներում՝ 13 տարեկանից սկսել է դաշնամուրի դասեր ստանալ։ Նրա ուսուցչուհին էր մադամ դե Բերգ Լոֆգրենը, որը նրան 16 տարեկանում նաև երգի դասեր էր տալիս։ Երբ ստեղծվեց Բոստոնի օպերայի թատերախումբը, Լոֆգրենն իր երիտասարդ աշակերտուհուն ընդունեց օպերային դպրոց, և Մինետտիի ու Կոնտիի հետ մի քանի փորձերից հետո Ֆրիմենն ունեցավ իր առաջնախաղը Զիբելի դերով՝ «Ֆաուստ» օպերայում։ Նաև առաջին թատերաշրջանի ողջ ընթացքում Բետինան հանդես եկավ Բոստոնի օպերային թատրոնում։ Ավելի ուշ Ֆրիմենը տեղափոխվեց Նյու Յորք, որտեղ ընդգրկվեց *Quinlan Opera Company* օպերային թատրոնի երգչական կազմում, ինչպես նաև հյուրախաղերով հանդես եկավ Անգլիայում և Շոտլանդիայում՝ կատարելով առաջնային դերեր՝ մադամ Բատերֆլյայ, Միքայելլա, Գրետել և Էլիզաբեթ՝ «Տանհոյզեր» օպերայում։ Երգչուհու ձայնը տատանվում էր մեցցո-սոպրանոյի շրջանակներում՝ դրա համար ոչ բնութագրական դիապազոնով։ 1907 թվականին, ցանկանալով սովորել արտասահմանում, Ֆրիմենն ուղևորվեց Փարիզ, բայց շուտով հիվանդացավ և վերադարձավ Բոստոն, որպեսզի վերականգնի ուսումը մադամ Լոֆգրենի մոտ։ Այդպես նա կատարեց իր առաջին քայլերը օպերային աշխարհում՝ չունենալով եվրոպական բեմերում հանդես գալու փորձ։

Օպերային դերեր
--------------

* Տոսկա (1920)
* Տանհոյզեր (1920)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Henry C. Lahee (1912). *The grand opera singers of to-day*. L.C. Page and Company.
2. ↑  "Bettina Freeman as Tosca. Cibelli Sings Cavaradossi and Valle Scarpla at Manhattan" (PDF). *New York Times*. 1920 թ․ սեպտեմբերի 23. Retrieved 2009 թ․ հուլիսի 30.
3. ↑  "Bettina Freeman the Heroine in San Carlo Opera Production" (PDF). *New York Times*. 1920 թ․ հոկտեմբերի 6. Retrieved 2009 թ․ հուլիսի 30.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բետտինա Ֆրիմեն** կատեգորիայում։ |
**Ողջույն Բերմուդներ** (անգլ.՝ Hail to Bermuda) Բերմուդների ոչ պաշտոնական օրհներգը, խոսքերի և երաժշտության հեղինակը Բեթ Ջոնսն է։ Պաշտոնական օրհներգը հանդիսանում է Միացյալ Թագավորության պետական օրհներգը («God save our gracious Queen (King)!» «Աստվա՛ծ, պահի՛ր թագուհուն / թագավորին» («God save our gracious Queen (King)!)»։

Ոչ պաշտոնական օրհներգի անգլերեն տեքստ
-------------------------------------

Hail to Bermuda,  

My island in the sun.  

Sing out in glory  

To the nation we've become.  

We've grown from heart to heart,  

And strength to strength,  

The privilege is mine  

To sing long live Bermuda,  

Because this island's mine!  

Hail to Bermuda,  

My homeland dear to me.  

This is my own land  

Built on faith  

And unity.  

We've grown from heart to heart  

And strength to strength,  

For Loyalty is Prime  

So sing long live Bermuda,  

Because this island's mine!

Պաշտոնական օրհներգի բնագիր տեքստ
--------------------------------

**1**  

God save our gracious Queen (King)!  

 Long live our noble Queen (King)!  

 God save the Queen (King)!  

 Send her (him) victorious,  

 Happy and glorious,  

 Long to reign over us:  

 God save the Queen (King).  

  

**2**  

 O Lord, our God, arise,  

 Scatter her (his) enemies,  

 And make them fall:  

 Confound their politics,  

 Frustrate their knavish tricks,  

 On Thee our hopes we fix:  

 God save us all.  

  

**3**  

 Thy choicest gifts in store,  

 On her (his) be pleased to pour;  

 Long may she (he) reign:  

 May she (he) defend our laws,  

 And ever give us cause  

 To sing with heart and voice  

 God save the Queen (King)!

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "CIA World Factbook - Bermuda". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑   (անգլերեն) *Гимн Бермуд - Hail to Bermuda (Привет, Бермуды)*, վերցված է 2020-07-19
3. ↑  "Бермуди на русский - Украинский-Русский | Glosbe". *ru.glosbe.com* (in ռուսերեն). Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* nationalanthems.info "Hail To Bermuda"
* Государственный гимн Бермудских островов:
* Bermuda
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բերյոզա
**Բերյոզա** (ռուս.՝ Берёза), գետ Ռուսաստանի Դաշնության Տվերի մարզում։ Մեժա գետի ձախ վտակը։

Երկարությունը 106 կմ է, ջրավազանի մակերեսը՝ 720 կմ²։

Անվան ստուգաբանությունը կապված է գետի ափի գերակշռող բուսածածույթի առկայության հետ։

Հոսում է Օլենինսկի և Նելիդովսկի շրջանների տարածքով։ Գետն սկիզբ է առնում Կուլակովկա և Պուստինկա գյուղերի հարավարևելյան մասից՝ Շերեմետև Բոլշակի հարավում դառնալով բնական սահման։ Հյուսիսարևտյան ուղղության վերին հոսանքում լայնությունը 8 մ ից մինչև 18 մ է, խորւթյունը՝ մինչև 3 մ, իսկ հոսանքի արագությունը՝ 0,3 մ/վ։ Գետահովիտը թույլ կտրտված է։

Միջին հոսանքի հյուսիսում շրջանցում է Մոստովյան ջրամբարը և փոխում իր ուղղությունը դեպի հարավ–արևելք՝ մի քանի կիլոմետր հոսելով Հոկտեմբերյան երկաթուղու երկայնքով։ Գետի այդ մասի լայնությունը 18–28 մ է, խորությունը՝ 1–3 մ, հոսանքի արագությունը՝ 0,4 մ/վ։ Գետահովիտն ունի մարգագետին և գետափնյա ծառուղի։

Գետի հունը ներքին հոսանքում ավելի ոլորապտույտ է։ Գետի լայնությունը 12–17 մ է, խորությունը՝ 0,7–1,0 մ, հոսանքի արագությունը՝ 0,2 մ/վ, հատակը՝ ավազային ու կարծր, գետաբերանի մոտ՝ քարքարոտ։ Նովոսյոլոկ գյուղից ներքև հատում է Р136 ավտոճանապարհը և թափվում Մեժա գետը։

Սառչում է նոյեմբերի վերջին, հալվում ապրիլի սկզբին։ Ջրի տարեկան միջին ծախսը կազմում է 3,5 մ³/վ։ Խոշոր վտակը Վիտկա գետն է։

Գետի հոսանքի երկարությամբ տեղակայված են Գրիշինցկովյան, Նովոսյելկովյան և Մոստովյան գյուղական բնակավայրերը, որոնցից խոշորը Միրնի ավանն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Берёза". *Энциклопедический справочник «Тверская область»*. Тверская областная универсальная научная библиотека им. А. М. Горького. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 25.
2. ↑  *Воробьёв В. М.* Тверской топонимический словарь / Н. М. Лебедев. — М.: Русский путь, 2005. — С. 35. — 472 с. — 2000 экз. — ISBN 5-85887-178-X
3. ↑  "р. Берёза". *Публичная кадастровая карта*. Росреестр. Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑
5. 1 2
6. ↑
**Բաքվի կենդանաբանական այգի** (ադրբ.՝ Bakı Zooloji Parkı), պետական կենդանաբանական այգի Բաքվում։ Ամենահինը Ադրբեջանում։ Բացվել է 1928 թվականին։ Գտնվում է Ադրբեջանի տուրիզմի և մշակույթի նախարարությունների և Բաքվի քաղաքային իշխանության ենթակայության տակ։ Այգու ընդհանուր տարածքը կազմում է 4,25 հա։

Պատմություն
-----------

Աֆրիկյան առյուծ

Ազնիվ եղջերու
Ջայլամ
Բաքվի կենդանաբանական այգին բացվել է 1928 թվականին Անատոլի Լունաչարսկու անվան այգում։

1942 թվականին Ռոստովի տարհանված կենդանաբանական այգու հիմքի վրա ստեղծվեց նոր կենդանաբանական այգի, որի բացումը կայացավ երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ 1945 թվականին։ Մինչև 1958 թվականը կենդանական այգին տեղակայված էր ոչ մեծ զբոսայգում, երկաթգծերի կայարանի հարևանությամբ, որը հետագայում կրեց Իլիչի անունը։

1958 թվականին այն տեղափոխվեց Բաքվի շրջանի Բաիլովո բնակավայր, որտեղ մնաց մինչև 70-ական թվականների կեսը, երբ տեղի ունեցավ Բաիլովի հայտնի սողանքը, որի պատճառով սատկեցին առյուծը և արջը։ Այս դեպքը քաղաքային իշխանություններին ստիպեց գազանանոցը նոր, ավելի անվտանգ վայր տեղափոխել։ Մինչ 1985 թվականը այն գտնվեց Ռազինո բնակավայրում։

Այդ ժամանակ կենդանաբանների, կենսաբանների և այլ մասնագետների փորձագիտական խումբը որոշեց, որ գազանանոցի համար ավելի հարմար է Նարիմանովի շրջանը։ Բաքվի մանկական երկաթուղու հարևանությամբ սկսվեց նոր կենդանաբանական այգու շինարարությունը։

Կենդանիների թիվը
----------------

Ուղտայծ
Երկսապատ ուղտ
Այս պահին Բաքվի կենդանաբանական այգում պահվում է 160 տեսակի կենդանի՝ ընդհանուր մոտ 1200 գլուխ կենդանի։

* 2010 - 160 տեսակի 1200 կենդանի։

Կենդանիների տեսակներ
--------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * Նեղոսյան կոկորդիլոս
* Վարդագույն ֆլամինգո
* Գորշ արջ
* Հյուսիսային եղջերու
* Եգիպտական շուն
* Մեծ ճուռակ
* Սպիտակագլուխ անգղ
 |  | * Լուսան
* Գիշանգղ
* Ազնիվ եղջերու
* Առյուծ
* Վագր
* Զեբու
 |  | * Ուղտ
* Սև անգղ
* Սովորական շնագայլ
* Աղվես
* Սովորական գետաձի
* Պոնի
* Գառնանգղ
 |  | * Լամա
* Ընձառյուծ
* Կրիա
* Հովազ
* Գայլ
* Կապիկ
 |  | * Ջայլամ
* Ձկներ
* Գոմեշներ
* Որմզդեղն
* Յագուար
 |

Խորհրդանիշ
----------

Բաքվի կենդաբանական այգու խորհրդանիշը վարդագույն ֆլամինգոն է, որն առաջին անգամ Բաքու բերվել է 90-ական թվականների սկզբին։ Այժմ այգում կա 28 ֆլամինգո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В бакинском зоопарке будет увеличена площадь вольеров для хищников
2. ↑  Запарка вокруг зоопарка
3. ↑  Немного о проблемах бакинского зоопарка
4. ↑  "Баку зоопарк". Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 8-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շրջագայություն Բաքվում, Կենդանաբանական այգի Archived 2017-06-23 at the Wayback Machine.
**Սոնա Արամի Անտոնյան** մարտի 16, 1967(1967-03-16), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, հայ գրող, բանաստեղծ, Հայաստանի գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1967 թվականի մարտի 16-ին, Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ Ավարտել է Լենինականի Ասքանազ Մռավյանի անվան մանկավարժական ուսումնարանը, Գյումրու պետական մանկավարժական ինստիտուտի «Մանկավարժություն և հոգեբանություն» բաժինը։ Երևանի Գործնական հոգեբանության և սոցիոլոգիայի ինստիտուտում ուսումնասիրել է բժշկական հոգեբանություն և հոգեթերապիա։ Սոնա Անտոնյանի բանաստեղծությունները տպագրվել են հայաստանյան գրական մամուլում։ Հրատարակել է բանաստեղծական երկու ժողովածու։

Թարգմանվել է իտալերեն, գերմաներեն։ Նրա երկերից են՝ «Սուզումներ» (1999թ.), «Եվ» (2004թ.)։ 2012 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ է։ 1996 թվականին «Առավոտ» բանաստեղծական շարքի համար Սոնա Անտոնյանն արժանացել է Հայաստանի գրողների միության Դանիել Վարուժանի անվան մրցանակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՍՈՆԱ ԱՆՏՈՆՅԱՆ
2. ↑  "Սոնա Անտոնյան". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 28-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սոնա Անտոնյանի բանաստեղծությունները www.grakantert.am կայքում
**Բերք Ջանքաթ** (թուրքերեն՝ Berk Cankat; մայիսի 9, 1984(1984-05-09), Անկարա, Թուրքիա), չերքեզական ծագմամբ թատրոնի և կինոյի թուրք դերասան և մոդել։ Նկարահանվել է Աստղերն իմ վկաներն են հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով երգիչ Արասի դերը։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է Star TV-ով։

Կենսագրություն
--------------

Բերք Ջանքաթը ծնվել է 1984 թվականին Անկարայում։ Ունի չերքեզական ծագում։ Երբ Բերքը դեռ երեխա էր, նրա ընտանիքը Անկարայից տեղափոխվեց Էսքիշեհիր, այնուհետև՝ Հաթայ։ Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո Բերքը ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվել է Ստամբուլ։ Բերքը ավարտել է Անկարայի Բիլքենթի համալսարանի «գրաֆիկական դիզայն» բաժինը։ Նկարահանվել է գովազդներում, ինչպես նաև խաղացել է մի շարք թատերական ներկայացումներում։ Բերքը դերասանական արվեստի կուրսեր է անցել «35» թատերական ակադեմիայում։

Կարիերա
-------

2011 թվականին Բերքը խաղացել է «Ճայ» ներկայացման մեջ, որը հիմնված է Անտոն Չեխովի համանուն պիեսի վրա։ 2013 թվականին Բերքին առաջարկեցին Սավաշի դերը՝ «Ես կբացեմ քեզ գաղտնիք» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է թուրքական FOX հեռուստաընկերության եթերում։ Դերասանին առավել մեծ հռչակ բերեց Ջեմի դերը՝ «Մակընթացություն» հեռուստասերիալում։ 2015 թվականի նոյեմբերին Բերքը ստացավ Շեհզադե Իսքենդերի դերը՝ Հոյակապ Դար։ Քյոսեմ սուլթան հեռուստասերիալում։ Շեհզադեն օսմանյան սուլթան Մուրադ III-ի և Սաֆիյե սուլթանի որդին կորած որդին էր, ով սիրահարված էր Քյոսեմ սուլթանին (Բերեն Սաաթ)։ Նկարահանվել է Աստղերն իմ վկաներն են հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով երգիչ Արասի դերը։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է Star TV-ով։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի |  | Հայերեն անվանում | Բնօրինակ անվանում | Դեր
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013-2014 | ս | Ես կբացեմ քեզ գաղտնիք կհայտնեմ | *Sana Bir Sır Vereceğim* | Սավաշ |
| 2014 | ս | Մակընթացություն | *Medcezir* | Ջեմ |
| 2014-2015 | ս | Գյուղացի գեղեցկուհի | *Güzel Köylü* | Ջեմալ |
| 2015-2016 | ս | Հոյակապ Դար։ Քյոսեմ սուլթան | *Muhteşem Yüzyıl Kösem* | Իսքենդեր |
| 2017 | ս | Աստղերն իմ վկաներն են | *Yıldızlar Şahidim* | Արաս |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Güncel Biyografi Sitesi: Güzel Köylü Cemal (Berk Cankat) Boyu, Kilosu, Yaşı". biyografisi.blogspot.ae. 15 сентября 2014. Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 11-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 21.
2. ↑  "Berk Cankat". dizioyunculari.net. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 21.
3. ↑  "Berk Cankat ve Ekin Koç Muhteşem Yüzyıl Kösem Sultan dizisinde". haberneo.com. 1 июля 2015. Արխիվացված է the original 2016 թ․ փետրվարի 6-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 21.
4. ↑  "Berk Cankat Kimdir? Oynadığı Diziler Neler? ( Kösem Sultan - Alex )". Ajans Haber. 29 октября 2015. Արխիվացված է the original 2016 թ․ փետրվարի 4-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 21.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բերք Ջանքաթ (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
* Բերք ՋանքաթԹվիթթերում
* Բերք ՋանքաթԻնստագրամում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
**Բերկներ կղզի** կամ **Բերկներ բարձունք**, բարձր սառուցային կղզի Անտարկտիդայում, մոտավորապես 320 կմ երկարությամբ և 135 կմ լայնությամբ։ Հենված է պինդ հիմքերի վրա, որը գտնվում է Ուեդելի ծովի ստորջրյա բարձրության վրա։

Աշխարհագրություն
----------------

Մակերեսը 43 873,1 կմ² է։ Այն տարածքով երկրորդն է Անտարկտիդայում Ալեքսանդր առաջինի հողից հետո։ Տեղակայված է Արգենտինայի տարածքային պահանջների ոլորտում։ Բերկներ կղզին համարվում է ամենահարավային կղզին աշխարհում, թեև այդ անվանումը երբեմն սխալմամբ վերագրում են Ռոսսա կղզուն։ Սակայն ի տարբերություն Ռոսսա կղզու, Բերկներին չի կարելի հասնել ծով, քանի որ այն ամբողջովին շրջապատված է խութային սառցաբեկորներով։ Կղզու ամենահյուսիսսային կետը գտնվում է բաց ծովից 17 կմ հեռավորության վրա։

Կղզու ամենաբարձր կետը 869 մ (այլ աղբյուրներում՝ 975 մ ) է։ Արևելքում Բերկներ կղզու վրայով է անցնում Ֆիլհների խութային սառցաբեկորների միջև, իսկ արևմուտքում՝ Ռոնի խութային սառցաբեկորների միջև սահմանը։ Կղզում կա երկու գմբեթաձև բարձունք։ Հյուսիսում՝ Ռեյնվարտը (698 մ), 78°19′ հվ. լ. 46°20′ ամ. ե.HGЯOL իսկ հարավում՝ Թիշսենհեն (869 մ) 79°34′ հվ. լ. 45°42′ ամ. ե.HGЯOL: Ինչպես նաև արևելյան կողմում կա երեք ծովախորշ, թվարկված է հյուսիսից հարավ. Մաքքարտնիի ծովախորշը, Ռոբերտսի և Սպիլհաուսի ծովախորշերը։ Կա ևս մեկ ծովախորշ՝ Գուլդը, որը գտնվում է հյուսիսային կողմում։ Բերկներ կղզին գտնվում է մայրացամաքից 150 կմ հեռավորության վրա։

Պատմություն
-----------

Բերկներ կղզին հայտնաբերել են ամերիկական փորձաքննության մասնակիցները՝ Երկրաֆիզիկական միջազգային տարվա (USA-IGY), որը ղեկավարում էր կապիտան Ֆ. Ռոննը, ով 1957 թ.-ի հոկտեմբերին կատարել է հետախուզական թռիչք Էլսուորտի բազայից հարավ-արևմուտք և հայտնաբերել է զգալի մի գմբեթային բարձունք, որը ամբողջովին պատված է եղել սառույցով։

1990 թ.-ին Բերկներ կղզին դարձել է շարունակական բևեռային գիտարշավների շարքի սկզբնակետ։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  "На леднике Ронне". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 14.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Карта Острова Беркнер (PDF)" (PDF).`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)(չաշխատող հղում)
* "Исследования в период Международного геофизического года". Արխիվացված է the original 2008 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |
**Սոմալի** (ամհարերեն՝ ሶማሌ ክልል, Կաղապար:Lang-so), շրջան Եթովպիայի հարավ-արևելքում։ Վարչական կենտրոնը Ջիջիգա քաղաքն է։

Պատմություն
-----------

Մինչև 1992 թվականը շրջանի վարչական կենտրոնն էր Քեբրի Դահեր քաղաքը, սակայն մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Գոդե։ 1994 թվականին քաղաքական և ռազմավարական նպատակներով այն կրկին տեղափոխվել է Ջիջիգա։

2005 թվականի վերջում ջրհեղեղի արդյունքում զոհվել է մոտ 100 մարդ, ինչպես նաև 100 000 նեղաբնիկներ տուժել են։ Քենիայում ջրհեղեղը նաև ոչնչացրել է բնակարաններ՝ նախատեսված 25 000 սոմալիացի փախստականների համար։

Աշխարհագրություն
----------------

Սահմանակցում է Սոմալի պետության հետ հարավ-արևելքում և հյուսիս-արևելքում, Քենիայի հետ` հարավ-արևմուտքում, Օրոմիա, Աֆար և Դիրե Դաուա էթովպական շրջանների հետ` արևմուտքում։ Շրջանը զբաղեցնում է Օգադեն պատմական շրջանի տարածքի գերակշռող մասը, որտեղ 1995 թվականից տեղակայված է Հարերգե պրովինցիան։

Բնակչություն
------------

2007 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 4 445 219 մարդ, նրանց 2 472 490-ը տղամարդ են, 1 972 729-ը` կին։ Քաղաքային բնակչությունը հաշվվում է 623 004 մարդ (14,02 %): Բնակչության միջին խտությունը` 15,9 մարդ/կմ²։ Շրջանում հաշվվում են 685 986 առանձին տնտեսություններ, այս կերպ, միջինում մեկ տնտեսությանը բաժին է ընկնում 6,8 մարդ (6-ը` քաղաքային շրջաններում և 6,5-ը` գյուղական)։

Էթնիկ կազմ. սոմալիացիներ (97,2 %), օրոմո (0,46 %), ամհարա (0,66 %), գուրագե (0,12 %): Ամենատարածված լեզուն սոմալիերենն է, որը համարվում է մայրենի բնակչության 96,82 %-ի համար։ Բնակչության 0,51 % մայրենի են անվանել օրոմոն, 0,92 %-ը` ամհարերենը։ Մուսուլմանները կազմում են 98,4 %-ը, քրիստոնյա-մոնոֆիզիտները՝ 0,6 %-ը, այլ կրոնների ներկայացուցիչները՝ մոտ 1 %-ը։

Շրջանի տարածքում տեղակայվել է 8 ճամբար փախստականների համար և 1 տարանցիկ կենտրոն, որոնցում մնացել են 212 967 փախստականներ Սոմալիից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Floods plague Horn of Africa, wash away refugee shelters — UN
2. ↑  "« Census 2007 Tables: Somali Region»". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 14-ին. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help), Tables 2.1, 2.5, 3.1, 3.2, 3.4
3. ↑  "Registered Somali Refugee Population". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 8-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Էմիլի Քեյմ Կնգվարեյե** (1910[…], Հյուսիսային տարածք, Ավստրալիա - սեպտեմբերի 3, 1996(1996-09-03), Papunya), 20-րդ դարի ավստրալիացի նկարչուհի, աբորիգեն՝ Հյուսիսային տարածքի Ուտոպիա շրջանից։ Նա համարվում է ավստրալիայի բնիկ ցեղերի ժամանակակից պատմության ամենահայտնի և հաջողված նկարիչներից մեկը և ավստրալիացի այն քիչ աբորիգեն նկարիչներից մեկը, որը մեծ հռչակ է ստացել իր երկրի սահմաններից դուրս։

Ծագել է Անմատեռա խմբից, առաջին անգամ տեսել է սպիտակամորթ մարդու 9 տարեկան հասակում։ Մանկությունից աշխատել է հովիվ։ Սկզբնական գեղարվեստական գիտելիքները նա ստացել է մանկական տարիներին՝ ավանդական կանացի միջոցառումների շրջանակում և արդյունքում ընդգրկվել է ցեղախմբի ավագների կազմում։ 1970-ական թվականներին ուսումնասիրել է եվրոպական բատիկ տեխնիկան՝ Ուտոպիայում եվրոպացիների կազմակերպած մշակույթային ծրագրի շրջանակներում։ Իր առաջին գործերը նա ստեղծել է 1980 թվականին, իսկ հռչակ է ձեռք բերել համարյա 80 տարեկանում՝ 1988-1989 թվականներին, երբ սկսել է նկարել կտորի վրա ակրիլային ներկերով։ 1992 թվականին ստացել է կառավարական կրթաթոշակ, իսկ 1993 թվականին նրա նկարները ցուցադրվել են աշխարհի 50 երկրների ցուցահանդեսներում, շատ թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում, ինչը նրան մեծ եկամուտներ է բերել։

Կնգվարեյի նկարները նկարված են ավանդական աբորիգենային ոճով, դրանց թեման հանդիսանում է աբորիգենների առասպելները և բնությունը։ Իր ստեղծագործության ընթացքում նկարչուհին անդրադարձել է մի շարք ոճերի․ այսպես, 1992 թվականին նա սկսեց զուգահեռ իրար միացնել հորիզանական և ուղղահայաց գծերի վրա եղած կետերը, որոնք պատկերումում էին տեղանքը և կետերը, այդ ընթացքում օգտագործելով տարբեր գույներ։

2013 թվականին Չելտենհեմում բացվել է Էմիլիի թանգարանը։

Մատենագրություն
---------------

* Hart, D. (1995), *Emily Kame Kngwarreye: Paintings from 1989—1995*, Parliament House, Canberra

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Emily Kame Kngwarreye
3. 1 2  *Swartz A.* Emily Kame Kngwarreye — 2007.
4. 1 2  SNAC — 2010.
5. ↑  NMVW-collection
6. ↑  "The Emily Museum : Now Open". *web.archive.org*. 2018 թ․ հուլիսի 24. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 24-ին. Retrieved 2020 թ․ նոյեմբերի 18.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Статья в Encyclopedia Britannica.
* Emily Kame Kngwarreye review by Grafico Topico’s Sue Smith

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 9062819 · CiNii: DA12586538 · CONOR: 41541219 · GND: 120533367 · ISNI: 000000012209961X · LCCN: nr98024170 · NDL: 01124249 · NLA: 35134420 · NTA: 274585200 · NUKAT: n2010078999 · SUDOC: 076709752 · VIAF: 31910415 · ULAN: 500329368 · WorldCat VIAF: 31910415 |

 |

 |
Բերմուդյան համաժողով
**Բերմուդյան համաժողով,** միջազգային կոնֆերանս Մեծ Բրիտանիայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների միջև, որը տեղի է ունեցել 1943 թվականի ապրիլի 19-30-ը Համիլթոնում (Բերմուդյան կղզիներ)։

Թեմա և մասնակիցներ
------------------

Քննարկման թեման դարձել է հրեա փախստականների հարցը, որոնք ազատ են արձակվել դաշնակից զորքերի կողմից, և նրանց մասին, ովքեր դեռևս նացիստների վերահսկողության տակ են մնացել օկուպացված Եվրոպայի տարածքում։ Սակայն համաժողովն ի սկզբանե անցկացվել է ոչ թե հրեաներին փրկելու նպատակով, այլ ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում հասարակական կարծիքը հանդարտեցնելու նպատակով, որը վրդովմունք է հայտնել նացիստների կողմից հրեաների զանգվածային սպանությունների կապակցությամբ։ Կոնֆերանսը կազմակերպվել էր այնպես, որ լրագրողներն այնտեղ չընդգրկվեն, թույլ չտվեցին մասնակցել նաև հրեական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին։

Միացյալ Նահանգների պատվիրակությունը գլխավորում էր Հարոլդ Վ. Դոդդսը։ Բրիտանական պատվիրակությունը գլխավորում էր Ռիչարդ Լոուն՝ արտաքին գործերի նախարարությունում կրտսեր նախարարը։

Արդյուքներ
----------

ԱՄՆ-ն չի ավելացրել իր ներգաղթի քվոտաները հրեա փախստականների համար։ Չի հաջողվել նույնիսկ չեղարկել 1939 թվականի Սպիտակ գիրքը, որը սահմանափակում է հրեական ներգաղթը Պաղեստին 5 տարվա ընթացքում 75 հազար մարդու ընդհանուր թվի համեմատությամբ, չնայած դա հրեական կազմակերպությունների կարևորագույն պահանջներից մեկն էր։ Բերմուդյան կոնֆերանսի միակ ձեռքբերումը փախստականների հարցերով միջկառավարական կոմիտեի գործունեության վերսկսումն էր, որը ստեղծվել է դեռևս պատերազմից առաջ Էվիանի խորհրդաժողովում։

Արձագանք
--------

Մեկ շաբաթ անց ամերիկյան սիոնիզտական «Հրեական բանակի կոմիտեն» հայտարարություն է տվել «Նյու Յորք Թայմս»-ին՝ կոնֆերանսի արդյունքները դատապարտելով որպես ծաղրուծանակ՝ ավելի վաղ տրված խոստումների ֆոնին, որոնք կօգնեն հրեա ժողովրդին և կթեթևացներ հրեական տառապանքները գերմանական օկուպացիայի ներքո։ Սենատոր Հարրի Թրումանը ետ է կանչել իր անդամակցությունը կոմիտեին, քանի որ այդ հայտարարությունն ընդունել է որպես վիրավորանք այն ամերիկացի սենատորներին, որոնք մասնակցել են խորհրդաժողովին։

Ի նշան համաժողովի արդյունքների դեմ բողոքի, Լեհաստանի «Վտարանդի կառավարության» հրեական խորհրդատվական մարմնի անդամ Շմուել Զիգելբոյմը ինքնասպան է եղել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Bermuda Conference" (PDF) (in անգլերեն). Yad Vashem. Արխիվացված (PDF) from the original on 2016 թ․ մարտի 3. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 17.
2. ↑  David Blair, "The Bermuda Conference that Failed to Save the Jews, "*The Daily Telegraph* (London), Saturday 31 January 2015.
3. ↑   *Бермудская конференция*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
4. ↑  "To 5,000,000 Jews in the Nazi Death-Trap Bermuda was a Cruel Mockery, "*New York Times*, 4 May 1943, p. 17.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Allies' Refugee Conference--A «Cruel Mockery» by Dr. Rafael Medoff
Սուլիկո
**«Սուլիկո»** (վրաց.՝ სულიკო), վրացական քնարերգական ստեղծագործություն, որի խոսքերի հեղինակն է Վարինկո Ծերեթելին։ Երգի բառերը վերցված են վրացի նշանավոր գրող Ակակի Ծերեթելիի ստեղծագործությունից։

Հաճախ սխալմամբ նշվում է, որ «Սուլիկո»-ն ժողովրդական երգ է։ Սուլիկոն վրացական անձնանուն է, որը կիրառվում է, որպես և՛ արական, և՛ իգական անձնանուն։

Երգը թարգմանվել է ռուսերեն, ուկրաիներեն, լեհերեն, անգլերեն, գերմաներեն և չինարեն լեզուներով։

Պատմություն
-----------

«Սուլիկո» ստեղծագործությունը ոճավորվել է, որպես ժողովրդական երգ, որը գրվել է վրացի հայտնի բանաստեղծ, մանկավարժ և հասարակական գործիչ Ակակի Չխենկելիի կողմից՝ 1895 թվականին։ Նույն տարում այն հրապարակվում է Թիֆլիսում գործող վրացական սոցիալ-դեմոկրատական «Կվալի» (Ակոս) ամսագրում։

Որոշ ժամանակ անց բանատեղծը Զեստափոն քաղաքում ապրող իր բարեկամուհուն՝ Բարբարա (Վարինկու) Ծերեթելիին խնդրում է երգի բառերին համապատասխան պատրաստել նաև երաժշտություն՝ կիթառի նվագակցությամբ։ Վարինկուի հեղինակած երաժշտական ստեղծագործությունն առաջին անգամ կատարվել է 1898 թվականին՝ Թիֆլիսում, հայտնի գրող, լրագրող և թարգմանիչ Իվանե Մաչաբելիի տանը։ 1905 թվականին «Սուլիկո»-ն առաջին անգամ հնչեցվել է Քութայիսի ժողովրդական թատրոնում։

Խորհրդային Միությունում երգը սկսեց հայտնիություն ձեռք բերել 1937 թվականի հունվարից։ Այն սկսվեց տարածվել Մոսկվայի վրացական մշակութային տներում։ Հենց այս տարիներին էլ այն կատարվեց նշանավոր երգիչ Ավքսենթիա Մեգրելիձեի կողմից։ ԽՍՀՄ կենտրոնական կոմիտեի ազգությամբ վրացի քարտուղար Իոսիֆ Ստալինը ևս իր հերթին հավանություն է տվել երգին և թույլատրել երգի ձայնագրումը։

Հաճախ երգը կոչվում է ժողովրդական ստեղծագործություն, սակայն այն իր բնույթով հեղինակային բանաստեղծություն է։ 2006 թվականին ռեժիսոր Լիանա Ջակղելին նկարահանել է կես ժամ տևողությամբ վավերագրական ֆիլմ, որը ներկայացնում է «Որտե՞ղ ես, իմ Սուլիկո» երգի և հեղինակի պատմությունը։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* *«Որտե՞ղ ես, իմ Սուլիկո»* երգը երգվել է նաև հայ-ռուս-վրացական հայտնի գեղարվեստական «Միմինո» ֆիլմում։ Այնտեղ ռեստորանի անսամբլը կատարում է Ե. Եվտուշենկոյի բառերով «Мой пёс» («Իմ շունը»), վրացական ճանաչված «Սուլիկո» և հայկական ժողովրդական «Ով սիրուն, սիրուն․․․» երգերը, ինչպես նաև «Լեզգինկա», որի նվագակցությամբ պարում են Վալիկոն և Ռուբիկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ակակի Ծերեթելի, «Սուլիկո» հեղինակային ստեղծագործական կատարումը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 24.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
**Սիսեռի շիլա**, լիովին եփված սիսեռից պատրաստված շիլա՝ կարագի և համեմունքների ավելացմամբ կամ առանց դրանց։

Սիսեռի շիլան կարող է լինել ինքնուրույն, առանձին ճաշատեսակ (հաճախ օգտագործվում է բուսական յուղի մեջ տապակված սոխով և սև պղպեղով), ինչպես նաև օգտագործվում է որպես ձկան և մսի խավարտ։

Հատկանիշներ
-----------

Սիսեռի շիլան դիետիկ մթերք է, ունի բարձր սննդային արժեք և կալորիականություն։ Օգտագործվում է մարզիկների կողմից՝ ուժերը վերականգնելու համար, և բուսակերների կողմից՝ որպես սպիտակուցի աղբյուր և մսի փոխարինիչ։

Ինչպես նաև կիրառվում է հավատացյալների կողմից՝ Պահքի ժամանակաշրջանում, երբ կենդանական ծագմամբ սպիատկուցների հասանելիությունը խիստ սահմանափակ է։

Պատմություն
-----------

Ամենայն հավանականությամբ՝ ազդրապուխտով համեմված սիսեռի շիլան Լեհաստանում կիրառվել է միջնադարյան
 ժամանականերից։ Հայտնի է, որ ազդրապուխտով սիսեռը Սիգիզմունդ III արքայի սիրելի ճաշատեսակն էր։ XVI դարում այն արքունական սեղանների մշտական ճաշատեսակն էր։

Ազգային ուտեստ
--------------

Սիսեռի շիլան Թերքս և Քայքոս կղզիների ազգային ուտեստն է և կոչվում է «գրիթս», որն իրենից ներկայացնում է ծովամթերքով սիսեռի շիլա՝ կակղամորթների, ապխտած ձկան կամ թռչնամսի, ինչպես նաև տարատեսակ բանջարեղենի ավելացմամբ։

Տես նաև
-------

* Սիսեռ
* Շիլա
* Հնդկացորենի շիլա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wydawnictwo Naukowe PWN(լեհ.) // *Wikipedia, wolna encyklopedia*. — 2018-01-14.
2. ↑  "{title}" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 22.
3. ↑  "Polona". polona.pl. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 22.
**Բենց Վելո** (անգլ.՝ Benz Velo), ավտոմեքենա, ստեղծվել է 1894 թվականին՝ Կառլ Բենցի կողմից, արտադրվել է ընդամենը 7 տարի (մինչև 1901 թվականը)։

Կարելի է ասել հաջորդել է Benz Patent-Motorwagen-ին (1886), սակայն համարվում է աշխարհի առաջին ավտոմեքենան, քանի որ Benz Patent-Motorwagen-ը եղել է ընդամենը Բենցի տեսակ։ Արտադրվել է ընդամենը 134 օրինակ, սակայն, դրանից դուրս արտադրվել են կողմնակի ավտոմեքենաների օրինակներ, որոնցից են՝ Marshall-ը, Star (Wolverhampton)-ը, Arnold (Paddock Wood), նշված յուրաքանչյուր ավտոմեքենայից արտադրվել է 12 օրինակ (արտադրման վայրը՝ Մանչեսթեր)։

Սկզբնական օրինակում ավտոմեքենայի շարժիչը ունեցել է՝ 1045 սմ³ ծավալ, 1,5 ձիաուժ հզորություն և կատարել է՝ 450 պտույտ րոպեում։ 1896 թվականին լրացուցիչ աշխատանքների շնորհիվ, ավտոմեքենայի շարժիչը սկսել է ավելի լավ աշխատել և եղել է ավելի հզոր, ունեցել է՝ 2,5 ձիաուժ և կատարել է՝ 600 պտույտ րոպեում։ 1900 թվականին ունեցել է՝ 3 ձիաուժ հզորություն և կատարել է՝ 700 պտույտ րոպեում։ 1901 թվականին ունեցել է՝ 3,5 ձիաուժ հզորություն, կատարել է՝ 800 պտույտ րոպեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "eMercedesBenz Feature: The World's First Production Car, The Benz Patent Motor Car Velocipede Of 1894 | eMercedesBenz - The Unofficial Mercedes-Benz Weblog". *www.emercedesbenz.com*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 5-ին. Retrieved 2016 թ․ մարտի 30.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բենց Վելո - աշխարհում առաջին ավտոմեքենան Archived 2015-08-22 at the Wayback Machine.
**Բուդո (ճապ.՝ 武道)**, ժամանակակից ճապոնական մարտական արվեստներ։

Ստուգաբանություն
----------------

Տերմինը բաղկացած է երկու բառից՝ բու (武), պատերազմ, կռիվ կամ զինվոր և դո՝ (道), ճանապարհ։ Թարգմանվում է որպես «մարտական եղանակներ»։ Պետք է տարբերել «ռազմի եղանակներ»-ից՝ բուսիդո։

**Բուդզյուցու** բառը (ճապ.՝ 武術:じゅつ) օգտագործվում է ինչպես *«բուդո»* բառի հոմանիշ, սակայն «բուդզյուցու» տերմինն ավելի հաճախ նշանակում է ավանդական ճապոնական մարտարվեստ։

*Բու* հասկացությունը սկզբնական ճապոնական տեքստերում օգտագործվում էր որպես ռազմական տարածք հասկացությամբ։ Օրինակ, նա մտնում է այնպիսի բառերի մեջ, ինչպիսիք են *բուսին* (զինվորական ազնվականություն) և *բուկի սեյիձի* (զինվորական ղեկավարություն)։ *Ձույուցու* մոտավորապես կարելի է թարգմանել ինչպես «մեթոդ», «արվեստ», «տեխնիկա»։ Ճապոնիայում գոյություն ունեն հրացանի տարբեր տեսակներ և դրանց օգտագործման տարբեր տեսակներ, որոնցից կազմվում էին հատուկ մասնագիտություններ, իսկ *ձյուցու* բառը համարվում էր յուրաքանչյուր մասնագիտության հիմքը։ Ինչպես օրինակ կենդզյուցու բառը նշանակում է սրի տիրապետում, բաղկացած է *ձյուցու* (արվեստ) և *կեն* (սուր)։

Ժամանակակից Ճապոնիայի ընդունված դասակարգման համաձայն, բոլոր մարտական արվեստները բաժանվում են ավանդական մարտական արվեստների և այսպես կոչված ժամանակակից մարտական արվեստներ։

Բուդոյի հիմնական ուղղությունները
--------------------------------

* Կարատե
* Ձյուդո
* Իայդո
* Կենդո
* Կյուդո
* Ձյոդո
* Այկիդո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Armstrong, Hunter B.* The Koryu Bujutsu Experience *in* Kory Bujutsu - Classical Warrior Traditions of Japan. — New Jersey: Koryu Books, 1995. — С. 19—20. — ISBN 1-890536-04-0
2. ↑  *Dreager, Donn F.* Modern Bujutsu & Budo - The Martial Arts and Ways of Japan. — New York/Tokyo: Weatherhill[en], 1974. — С. 11. — ISBN 0-8348-0351-8
3. ↑  *Friday, Karl F.* Legacies of the Sword. — Hawai: University of Hawai'i Press[en], 1997. — С. 63. — ISBN 0-8248-1847-4
4. ↑  Ратти О. Уэстбрук А. Тайны древних цивилизаций. Самураи. — М.: Эксмо, 2006. — 640 с.
5. ↑  Diane Skoss. "A Koryu Primer" (in անգլերեն). Koryu Books. Արխիվացված է the original 2011 թ․ օգոստոսի 23-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 11. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|description=` (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Описание некоторых боевых искусств
* Японские иероглифы кандзи с названиями боевых искусств Archived 2020-01-29 at the Wayback Machine.
* Высказывания самураев и мастеров боевых искусств о Пути
**Բաստիլի հրապարակ** (ֆր.՝  la place de la Bastille), հրապարակ Փարիզում։ Իր անունը ստացել է Բաստիլի ամրոցից, որը ավերվել էր Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ։ Գտնվում է 3-րդ, 4-րդ, 11-րդ և 12-րդ շրջանների սահմանին։

Պատմություն
-----------

### Բաստիլի ամրոց

Հուլիսյան սյուն
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության սկզբին՝ 1789 թվականի հուլիսի 14-ին, ամրոցը գրավում է հեղափոխական տրամադրվածությամբ բնակչությունը։ Երեք տարի է պահանջվում, որ ամբողջությամբ հավաքվեն ամրոցի փլատակները։ Հենրի -րդի զբոսայգու 5-րդ տնից մինչև 49-րդ տունը կործանված ամրոցի պատերի տեղում սալիկներով նախանշվում է ուղի, ուր դրվում է հետևյալ գրությամբ ցուցանակ. «Այժմ այստեղ պարում են» («Désormais ici dansent»)։ Հետագայում այդ տեղում ամեն տարի կազմակերպվում են ժողովրդական տոնախմբություն։

### Բաստիլի փիղ

Նապոլեոն Բոնապարտը, հետևելով Փարիզի վերանախագծման ծրագրին, 1808 թվականի այնտեղ կառուցել տվեց փղի տեսքով հսկայական շատրվան (l'éléphant de la Bastille)՝ ի պատիվ Եգիպտոսում տարած իր հաղթանակի։ Փիղը պետք է պատրաստվեր իսլանդացիներից գրաված բրոնզե արկերից և ունենար 24մ բարձրություն։ Սանդուղքը պետք է լիներ փղի ոտքերից մեկում։

Ճարտարապետ Ժան-Անտուան Ալավուանը անցավ գործի, բայց 1813 թվականին պատրաստվում է ընդամենը փղի գիպսե մանրակերտը՝ բնական մեծությամբ։ Այն պատմության մեջ է մտել Վիկտոր Հյուգոյի շնորհիվ, ով «Թշվառները» վեպի հերոսներից մեկին՝ Գավրոշին, «բնակեցրել» է այդտեղ։ 1846 թվականին՝ արձանը ապամոնտաժելու ժամանակ պարզվել է, որ այնտեղ բնակվել են հազարավոր առնետներ։

### Հուլիսյան սյուն

1833 թվականին Լուի Ֆիլիպը որոշում է հրապարակում կառուցել Հուլիսյան սյունը՝ ի պատիվ 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխության «եռօրյա փառքի»:Սյան բացումը կայացել է 1840 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Պաստառ գիպսե փղի պատկերով իրական չափերով
2. ↑  "Հյուգոյի վեպի այն հատվածը, որտեղ պատմվում է Գավրոշի մասին, ով ապրում էր այդտեղ". Արխիվացված է the original 2004 թ․ օգոստոսի 11-ին. Retrieved 2004 թ․ օգոստոսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հրապարակի տեսքը Google քարտեզում
* Պատկերներ Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine.
* Հրապարակը 1900 թվականին և հիմա Archived 2007-12-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 121243495 · GND: 7568434-2 · VIAF: 247420182 · WorldCat VIAF: 247420182 |

 |
Սինտագմա հրապարակը և Հունաստանի խորհրդարանի շենքը
Սինտագմա հրապարակ
**Սինտագման**  (հուն․՝ Πλατεία Συντάγματος), կամ **Սահմանադրության հրապարակ**, հրապարակ Աթենքում։ Հրապարակում է գտնվում է թագավորական պալատը, որտեղ ներկայումս տեղակայված է Հունաստանի խորհրդարանը։ Կրում է հունական սահմանադրության անունը, որը առաջարկվել է Հունաստանի թագավոր Օտտոն I-ի կողմից 1843 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։

Հրապարակը սահմանակից Գեորգ I թագավորի փողոցին հյուսիսից, Օտտոնի փողոցին հարավից, Ֆիլելիոնի փողոցին՝ արևմուտքում և Ամալիասի պողոտային՝ արևելքում։

Հրապարակը ներառում է երկու կանաչ զոնաներ։ Հրապարակի հենց կենտրոնում կառուցված է շատրվան, որտեղ տեղադրված է Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանի արձանների կրկնօրինակները, որոնց նվիրել է քաղաքին 19-րդ դարում լորդ Բյութին, ով Օտտոն արքայի պաշտոնական ներկայացուցիչն էր։

Հրապարակի արևելյան հատվածում կանգնած է Թագավորական պալատը, որը ունի մարմարե աստիճաններ։ Այստեղից կարելի է անցում կատարել դեպի Ամալիաս պողոտա։ Յուրաքանչյուր ամը մեկ Անհայտ զինվորի հուշարձանի մոտ տեղի է ունենում էվզոնների պահակության հերթափոխ։ Տոն օրերին և կիրակի օրը պահակախմբի հերթափոխը տեղի է ունենում մեծ հանդիսավորությամբ։ Հերթափոխը տեղի է ունենում զինվորական երաժշտախմբի և ավելի քան 120 էվզոնների մասնակցությամբ։

Սինտագմա հրապարակի մոտ են գտնվում «Grande Bretagne», «Titania» հյուրանոցային համալիրները։

2011—2012 թվականներին Սինտագմա հրապարակը բազմիցս եղել է հույն ցուցարարների հավաքատեղի, ովքեր բողոքում էին հունական տնտեսության վատթար վիճակի դեմ։

Տրանսպորտ և կապ
---------------

Սինտագմա հրապարակը համարվում է հանգույց Աթենքի հասարակական տրանսպորտի համար։ Աթենական տրամվայի և ավտոբուսների միջոցով կարելի է հասնել քաղաքի ցանկացած հատված։

Հրապարակի տարածքում, տեղական իշխանությունների կարգադրությամբ, հասանելի է անվճար ինտերնետ հասանելիություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Беспорядки в Греции 29 июня 2011 года". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունվարի 26-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 3.
2. ↑  На улицы Афин вышли более 100 тысяч человек, произошли беспорядки. Центр города в дыму и обломках
3. ↑  Пожары и беспорядки в Афинах
4. ↑  На митинге против политики властей Греции произошли беспорядки
5. ↑  Syntagma Square Public Wireless Internet service (in Greek)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Площадь Синтгама / / Информационный справочник, посвященный Афинам(ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1077937547 · LCCN: sh2016001117 · VIAF: 7176147665836660670009 · WorldCat VIAF: 7176147665836660670009 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բելայա (այլ կիրառումներ)

**Բելայա** (ռուս.՝ Белая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սվեչինսկի շրջանում Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յումագետի աջ ափին՝ 48 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 67,8 կմ²։

Գետի ակունքը գտնվում է Գորյուշկի գյուղում, Սվեչա գյուղից 3 կմ հարավ-արևմուտք։ Հոսում է հարավ-արևելք, խոշոր վատկ՝ Չերնուշկա (աջ)։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **10010300412111100036610**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **111103661**
* Ավազանի կոդը — **10.01.03.004**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **11**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **1**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Բելայա". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 18-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Լեհ-իսրայելական հարաբերություններ,** դիվանագիտական և առևտրային կապեր Իսրայելի և Լեհաստանի միջև։ Իսրայելում Լեհաստանի նախկին դեսպան Մացեյ Կոզլովսկին (լեհ.՝ Maciej Kozlowski) Լեհաստանին բնութագրել է որպես Եվրոպայում Իսրայելի ամենաուժեղ դաշնակից։ Լեհաստանում Իսրայելի դեսպանը Աննա Ազարին է։

Պատմություն
-----------

Լեհական Orient Fair տաղավարը Թել Ավիվում, 1933 թվական
Լեհաստանի դեսպանատունը Թել Ավիվում
1967 թվականին Վեցօրյա պատերազմից հետո Լեհաստանը խզեց հարաբերություններն Իսրայելի հետ ԽՍՀՄ ազդեցության տակ գտնվող Արևելյան դաշինքի այլ երկրների օրինակով։ Լեհաստանը Արևելյան դաշինքի առաջին երկիրն էր, որը Իսրայելը կրկին ճանաչել է 1986 թվականին։ Ամբողջական դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1990 թվականին։ Իսրայելա-լեհական առևտրային Պալատը հիմնադրվել է 1988 թվականին։

Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի և Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկի միջև 2010 թվականի հունվարին Վարշավայում կայացած բանակցություններից հետո երկու առաջնորդները պարտավորվել են խորացնել և զարգացնել երկկողմ հարաբերությունները։ 2010 թվականին Իսրայելի Միջազգային հարաբերությունների խորհուրդը և Լեհաստանի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտը նշել են երկու երկրների միջև երկկողմ հարաբերությունների 20-ամյակը միջազգային քաղաքականության խորհրդաժողովում։

2019 թվականի փետրվարին Լեհաստանում ԱՄՆ կառավարության նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ մերձավորարևելյան գագաթաժողովը՝ Իսրայելի և Սաուդյան Արաբիայի, Եգիպտոսի, Հորդանանի, Մարոկկոյի, ԱՄԷ-ի, Բահրեյնի և իսլամադավան այլ երկրների, ինչպես նաև Ասիայի, Աֆրիկայի, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի և Եվրոպայի երկրների մասնակցությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Tsur, Nissan (2012 թ․ հոկտեմբերի 25). "Catholic Poles fight to ensure history doesn't repeat itself". The Times of Israel. Retrieved 2012 թ․ հոկտեմբերի 27.
2. ↑  Poland Resumes Full Diplomatic Ties With Israel, New York Times, February 28, 1990
3. ↑  "Israel-Poland Chamber of Commerce". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հուլիսի 7-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 21.
4. ↑  Poland and Israel to intensify bilateral relations
5. ↑  "Israel and Poland mark 20 years of ties". Արխիվացված է the original 2010 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 21.
6. ↑  Нетаниягу приглашен на антииранский саммит в Варшаву с участием лидеров арабских стран, NEWSru.co.il
7. ↑  Отношения Израиля с Польшей резко ухудшаются на фоне высказываний Нетаниягу и Каца, NEWSru.co.il
8. ↑  Чехия поддержала Польшу: «Вышеградский саммит» в Иерусалиме отменен, NEWSru.co.il

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեհաստանի դեսպանատունը Թել Ավիվում
* Իսրայելի դեսպանատունը Վարշավայում
**Բելառուսա-ադրբեջանական հարաբերություններ** (բելառուս․՝ Азербайджана-беларускіх адносін, ադրբ.՝ Azərbaycan-Belarus münasibətləri), դիվանագիտական հարաբերություններն Ադրբեջանի և Բելառուսի Հանրապետությունների միջև։

Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները գտնվում են բարձր մակարդակի վրա։ Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն Ադրբեջանը համարում է իր ղեկավարած երկրի գլխավոր դաշնակիցներից մեկը։

Մինչ անկախ պետականություն ձեռք բերելը և՛ Բելառուսը, և՛ Ադրբեջանը Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության մաս են կազմել։ Ներկայումս Մինսկում գործում է Ադրբեջանի Հանրապետության, իսկ Բաքվում՝ Բելառուսի արտակարգ և լիազոր դեսպանություն։

Երկու երկրներն էլ Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված ազգերի կազմակերպության լիիրավ անդամներ են։ Ադրբեջանը Եվրոպայի Խորհրդի անդամ է, իսկ Բելառուսը՝ թեկնածու։ Երկու պետություններն էլ հարում են Չմիացած երկրների շարժմանը։ Ներկայումս Բելառուսի Հանրապետության տարածքում բնակվում են ավելի քան 6 հազար ադրբեջանցիներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ադրբեջանի Հանրապետությունը պահպանում է իր անկախությունն ու սուվերենությունը՝ Բելառուսի Հանրապետության նախագահ". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 12.