**Անդրե Բազեն** (ֆր.՝ André Bazin, ապրիլի 18, 1918(1918-04-18), Անժե, Մեն և Լուար, Ֆրանսիա - նոյեմբերի 11, 1958(1958-11-11), Նոժան սյուր Մարն, Սենա, Ֆրանսիա)` ֆրանսիացի կինոքննադատ, ազդեցիկ պատմաբան և կինոտեսաբան։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Սեն Կլուի Էկոլ նորմալում, 1941 թվականին ընդհատեց ուսումը, օկուպացիայի ժամանակ Փարիզում հիմնեց կինոակումբ, 1943 թվականին սկսեց գրել կինոյի մասին։ Պատերազմից հետո ակտիվորեն մասնակցել է հանրային կրթության զարգացմանը՝ Գերմանիայի, Ալժիրի, Մարոկկոյի գործարաններում ստեղծելով կինոակումբների ցանց։ Մշտապես Կինոյի մասին գրում էր թերթերում և ամսագրերում, ստեղծել է «Ռադիո-կինո-հեռուստատեսություն» ամսագիրը այժմ՝ ⟨«Տելեռամա»⟩՝ երիտասարդ Ֆրանսուա Տրյուֆոյի մասնակցությամբ։

1951 թվականին մի խումբ համախոհների հետ տտեղծեց «Les Cahiers du cinéma» ամսագիրը, որը շարժման տեսական հիմք է տվել «Նոր ալիք» շարժմանը և դարձել յուրօրինակ դարբնոց նոր ֆրանսիական կինոյի կադրերի համար։ Քարոզել է իտալական նեոռեալիզմ, Չարլի Չապլինի, Օրսոն Ուելսի, Շտրոհայմի, Ֆրից Լանգի, Դրեյերի, Բունյուելի, Հիչքոքի, Մարսել Կառնեի, Ժակ Բեկկերի, Ակիրա Կուրոսավայի ֆիլմերը՝ հիմք դնելով Տրոուֆոյի, Էրիկ Ռոմերի, Կլոդ Շաբրոլի, Ժակ Ռիվետի և այլոց կինոգեղագիտության ապագայի համար։ Մահացել է լեյկեմիայից Տրյուֆոյի առաջին ֆիլմը թողարկելուց մեկ տարի առաջ և, ցավոք, չի տեսել իր գաղափարների և աշակերտների հաղթանակը։
Թյուրիմացաբար համարվում է, որ Բազենի աշխատանքները համարվել էին «Ինչ է կինոն» գրքի չորս մասերում նրա մահից հետո միայն։ Գրքի քառամաս կառուցվածքը, ինչպես նաև առաջին երկու հատորների կառուցվածքը, բնորոշվել են հենց Բազենի կողմից, ինչը նա մատնացույց է արել առաջին հատորի «Գոյաբանություն և լեզու» նախաբանում։

> Դա շարքի առաջին գիրքն է, որը բաղկացած է ամենաքիչը չորս հատորից, որը միավորում է հոդվածները, որոնք հրատարակվել են պատերազմից հետո։ Հեղինակը, որքանով որ դա հնարավոր էր, ընտրում էր հոդվածներ, որոնք ուղղակիորեն պայմանավորված էին չարաբաստիկ լրագրութամբ։ Հետևաբար, այստեղ զետեղված հոդվածների հնչերանգը և գլխավորապես չափսը, էականորեն փոփոխվելու էր, չափանիշները, որոնցով մենք ղեկավարվում էինք, բովանդակութան գերակայություն է ձևի նկատմամբ, այդ պատճառով այս կամ այն հոդվածը, որը հայտնվում է շաբաթաթերթում, այս գրքի տեքստում ունի ոչ պակաս արժեք, քան ամբողջ ամսաթերթի ուսումնասիրությունը կամ մեր կողմից կառուցվող շենքի համար նույնիսկկարող է դառնալ հիմնաքար՝ ճակատի հուսալիության համար։ Ամեն անգամ, երբ դա մեզ նպատակահարմար էր թվում, մենք ոչ մի կերպ դրանց ուղղելուց չէինք ամաչում՝ ինչպես ձևը, այնպես էլ բովանդակությունը։
> 
> Փոխանակ բռնի կերպով արդեն գոյություն ունեցող հոդվածների մեջ ներառեինք մեր այսօրվա մտորումները, որպեսզի չխախտենք մտքերի բնական հոսքը։ «Ինչ է կինոն» գրքի երկրորդ հատորն ուղղված է լինելու հարակից արվեստների, երկրի, թատրոնի և կերպարվեստի հետ ֆիլմի հետ հարաբերությունների հասկացողության խորացմանը։ Երրորդ հատորի թեման լինելու է կինոյի հարաբերությունը հասարակության հետ։ Եվ, վերջապես, չորրորդ հատորը նվիրված է լինելու ժամանակակից կինոյի յուրահատուկ միտմանը՝ նեոռեալիզմին։
> 
> 

Հավելյալ մանրամասներ, կապված Բազենի վերջին աշխատանքի հետ, բացահայտում է նրա ընկեր ու գաղափարակից, իսկ Բազենի կյանքի վերջին տարիներին նաև «Cahiers du cinéma» համախմբագիր Էրիկ Ռոմերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
3. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
5. ↑  В отечественное киноведение ошибка проникла вместе с неточностью, которую допустил в предисловии к единственному русскоязычному изданию итоговой работы Базена киновед И. Вайсфельд: «…основной труд „Что такое кино?"… <…> …составлен уже после его смерти» (Вайсфельд И. Андре Базен и современное киноискусство [Текст] / И.Вайсфельд // Базен А. Что такое кино. — М.: Искусство, 1972. — С.6).
6. ↑  Bazin A. Avant-Propos // Bazin A. Qu’est-ce que le cinéma? T.1: Ontologie et Langage. — Paris: Les Éditions du Cerf, 1958. — P.7-9. Цит. перевода по Штейн С. Ю. Онтология кино в концепции Андре Базена : дисс. … канд.искусствоведения : 17.00.03 : защищена 20.04.2011 [Место защиты: Всерос. гос. ун-т кинематографии им. С. А. Герасимова] : утв. 09.02.2012 [Текст] / С. Ю. Штейн. — М. 2011. — С.9-10.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1083447 · BNF: 11890727h · CiNii: DA02813917 · CONOR: 15141219 · GND: 118657704 · ISNI: 0000000121243843 · LCCN: n50005549 · NDL: 00432606 · NKC: ola2002152239 · NLG: 268514 · NTA: 069902585 · NUKAT: n2003095591 · PTBNP: 27783 · LIBRIS: 176952 · SUDOC: 026711478 · VIAF: 24597539 · WorldCat VIAF: 24597539 |

 |

 |