**Չիկագոյի սկզբունքները**, որը նաև հայտնի է որպես **Չիկագոյի հայտարարություն** առաջնորդող սկզբունքների մի շարք է, որոնք նպատակ ունեն ցույց տալ նվիրվածությունը խոսքի ազատությանը և արտահայտվելու ազատությանը Միացյալ Նահանգների համալսարաններում։ Սկզբնապես ընդունվել է Չիկագոյի համալսարանի կողմից՝ 2014 թվականին Խոսքի ազատության հարցերով նշանակված կոմիտեի կողմից հրապարակված զեկույցից հետո դրանք հայտնի դարձան որպես «Չիկագոյի հայտարարություն» կամ «Չիկագոյի սկզբունքներ», քանի որ Կրթության մեջ անհատական իրավունքների հիմնադրամը (FIRE) խրախուսում էր երկրի այլ համալսարաններին ստորագրել սկզբունքները կամ մոդելավորել իրենց սեփական սկզբունքները հիմնված նմանատիպ նպատակների վրա։

2014 թվականից ի վեր մի շարք այլ համալսարաններ հավատարիմ են մնացել սկզբունքներին, այդ թվում՝ Փրինսթոնի համալսարանը, Փուրդյու համալսարանը և  Վաշինգտոնի համալսարանը Սենտ Լուիսում։ 2022 թվականի ապրիլի դրությամբ FIRE-ը հայտնել է, որ ԱՄՆ 84 քոլեջներ և համալսարաններ «ընդունել կամ հաստատել են Չիկագոյի հայտարարությունը կամ էականորեն նմանատիպ հայտարարություն»։

Համատեքստ և ձևակերպում
----------------------

2014 թվականին տեղի ունեցած մի շարք միջադեպերից հետո, երբ տարբեր դպրոցների աշակերտները փորձում էին կանխել վիճահարույց ելույթները, Չիկագոյի համալսարանի Խոսքի ազատության կոմիտեն ստեղծվեց և նախագահ Ռոբերտ Ջ. Զիմմերը և Պրովոստ Էրիկ Դ. Այզեքը 2014-ի հուլիսին մշակեցին հայտարարություն, որը կհստակեցներ Չիկագոյի համալսարանի «համընդհանուր հանձնառությունը ազատ, ամուր և անկաշկանդ բանավեճերին և քննարկումներին մասնակցելու համալսարանի համայնքի բոլոր անդամների միջև հնարավորությունը»։

Հայտարարություն
---------------

Զեկույցը մեջբերել է համալսարանի նախկին նախագահների պատմական նախադեպերը՝ Ուիլյամ Ռեյնի Հարփերի 1902 թվականին, Ռոբերտ Մ. Հաթչինսի 1932 թվականին, Էդվարդ Հ. Լևիի 1968 թվականին եւ Հաննա Հոլբորն Գրեյի, ով նախագահ է եղել 1978-ից 1993 թվականներին։ Հանձնաժողովը ցուցադրել է զեկույց, որը վերստին ընդգծում է դպրոցի հավատարմությունը ազատ արտահայտվելու սկզբունքներին՝ որպես «համալսարանի մշակույթի էական տարր»։ Զեկույցում պարզաբանվում է, որ քաղաքավարության և փոխադարձ հարգանքի մթնոլորտը պահպանելու համար համալսարանական համայնքի պատասխանատվությունը արդարացում չի համարվում «գաղափարների քննարկումը կանխելու համար, նույնիսկ եթե համալսարանի որոշ կամ նույնիսկ շատ անդամներ գտնեն դրանք անհավանական, վիրավորական, անխոհեմ կամ անբարոյական»::

«Խոսքի ազատության ընդհանուր սկզբունքից նեղ բացառություններ» կարող են ներառել «արտահայտություն, որը խախտում է օրենքը, որը կեղծ զրպարտում է կոնկրետ անձին, որը իրական սպառնալիք է կամ ոտնձգություն է ցուցաբերում, որը անհիմն կերպով ներխուժում է անձնական տարածք»,կամ որն այլ կերպ ուղղակիորեն անհամատեղելի է Համալսարանի գործունեության հետ։ Բացի այդ, Համալսարանը կարող է ողջամտորեն կարգավորել ժամանակը, տեղը և արտահայտման ձևը՝ ապահովելու, որ այն չխաթարի Համալսարանի սովորական գործունեությունը։

Կոմիտեն գրել է, որ համալսարանի պատասխանատվությունը կրկնակի է՝ «խթանել բանավեճի և քննարկման աշխույժ և անվախ ազատությունը, բայց նաև պաշտպանել այդ ազատությունը, երբ ուրիշները փորձում են սահմանափակել այն»։

Արձագանք
--------

Համալսարանի հավատարմությունը խոսքի ազատությանը գրավեց ազգային լրատվամիջոցների ուշադրությունը 2016 թվականի օգոստոսին, երբ ուսանողների դեկան Ջոն Էլիսոնը նամակ ուղարկեց 2020 թվականի առաջին կուրսեցիներին՝ հաստատելով խոսքի ազատության սկզբունքները և նշելով, որ համալսարանը չի աջակցում ձգան նախազգուշացումներ օգտագործմանը։ Սկզբունքներն ընդունելիս Փրդյուի նախագահը Միչ Դենիելսը ավելի ուշ ասաց, որ «մենք չտեսանք, թե ինչպես կարող ենք բարելավել լեզուն։

Թեև Չիկագոյի սկզբունքներն ընդունելու արշավը մեծ տարածում է գտել մասնավոր համալսարանների շրջանում, որոշ քննադատներ վիճարկում են սկզբունքների տարածման բնույթը հանդես է գալիս որպես հուսահատեցնող ակտիվ բանավեճ համալսարանների քեմփուսներում։ Սոցիալական բարեփոխումների որոշ ակտիվիստներ պնդում են, որ արշավը Չիկագոյի համալսարանի մարքեթինգային հնարք է կամ ուսանողական ակտիվությունը անտեսելու միջոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Zimmer Robert J. Isaacs Eric D.։ «Report of the Committee on Freedom of Expression»։ *uchicago.edu*։ Committee on Freedom of Expression at the University of Chicago։ Վերցված է 31 July 2018
2. ↑  «FIRE launches campaign in support of University of Chicago Free Speech Statement»։ *thefire.org* (en-US)։ September 2015։ Վերցված է 2019-03-16
3. ↑  «Purdue adopts 'Chicago principles' to protect free speech»։ *chicagotribune.com* (en-US)։ 3 May 2015։ Վերցված է 2017-03-29
4. ↑  «Opening inquiry | The University of Chicago Magazine»։ *mag.uchicago.edu*։ Վերցված է 2017-03-29
5. 1 2  Kingkade Tyler (2015-05-15)։ «Purdue Takes A Stand For Free Speech, No Matter How Offensive Or Unwise»։ *Huffington Post* (en-US)։ Վերցված է 2017-03-29
6. ↑  «Chicago Statement: University and Faculty Body Support»։ *www.thefire.org*։ 2022-04-05։ Վերցված է 2020-05-02
7. ↑  «Against Endorsing the Chicago Principles»։ *InsideHigherEd* (en-US)։ 11 Dec 2018։ Վերցված է 2019-03-16
8. ↑  «Freedom of Expression Resolution Based on University of Chicago Statement»։ *thefire.org/* (en-US)։ 3 Apr 2018։ Վերցված է 2019-03-16
9. ↑  «When "Free Speech" Is a Marketing Ploy»։ *slate.com/* (en-US)։ 23 Mar 2018։ Վերցված է 2019-03-16
10. ↑  «What University Of Chicago Students Think Of Their School's Campaign Against 'Safe Spaces'»։ *ThinkProgress* (en-US)։ 27 Aug 2016։ Վերցված է 2019-03-16