**Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում։

Պատմություն
-----------

19-րդ դարում Կարծախ գյուղը տարածաշրջանիը ամենամարդաշատ գյուղերից էր, և գյուղի հին եկեղեցին, որը հիմնադրվել էր 1830-ական թվականներին, իր չափերով չէր բավարարում բնակչության կրոնական կարիքները հոգալուն։ Այս պատճառով 1880-ական թվականների վերջերին հին եկեղեցու տեղում սկսվում է նոր եկեղեցու կառուցումը, որի արժեքն էր 13.000 ռուբլի։ Ժամանակի հայերեն մամուլը գրել է, որ գյուղացիները եկեղեցու շինարարության համար 21 կմ հեռավորությունից քար են բերել։ Համաձայն եկեղեցու պատի արձանագրության՝ շինարարությունն ավարտվել է 1894 թվականին, սակայն դեռևս կային անավարտ հատվածներ։ Հայտնի է, որ թիֆլիսեցի հայ Եգոր Ավագյան Դավթյանը 100 ռուբլի է տրամադրել եկեղեցու անավարտ հատվածների կառուցման համար։

1896 թվականին եկեղեցու շենքն արդեն ամբողջությամբ կառուցվել էր, և սկսվել էր զանգակատան շինարարությունը։ Զանգը նվիրել էր թիֆլիսեցի Բագրատ Ալիբեգյանը, ով ներկա է եղել 1891 թվականին տեղի ունեցած եկեղեցու հիմնարկեքի արարողությանը։ Չցանկանալով, որ նորակառույց եկեղեցին ունենա հին, փոքր մաշված զանգ՝ նա պատվիրել է յոթ փուդ հինգ ֆունտ ծանրության նորաձույլ զանգ, որի վրա փորագրվել է հետևյալը՝ *«Բագրատ Ալիբէգեանից ի յիշատակ իւր հանգուցեալ եղբօր Յարութիւն Ալիբէգեանի...»*: Հայտնի է, որ զանգակատան շինարարությունն ավարտվել է 1896 թվականին։

### Վերաբացում

2012 թվականի հուլիսի 13-ին՝ հայազգի հայտնի աշուխ Ջիվանու մեծարման տոնի նախորդ օրը, Վիրահայոց Թեմի առաջնորդ, Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի մասնակցությամբ վերաօծվեց Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցին։ Վերաօծման արարողությունը սկսվեց հուլիսի 13-ի երեկոյան «Դռնբացեքի» արարողությամբ։ Վերաօծվեցին եկեղեցու 16 սյուները, խորանը, մկրտության ավազանը և սրբապատկերները։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին քարաշեն է և ունի 23.75 x 13.25 մ արտաքին չափեր։

Արձանագրություններ
------------------

Եկեղեցու արևմտյան մուտքի ճակատին առկա է եղել 9 տողից կազմված 1894 թվականով թվագրվող հայերեն արձանագրություն. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *ՈՂՈՐՄՈՒԹԵԱՄԲՆ Ա(ՍՏՈՒԾՈ)Յ ԿԱՌՈՒ ՑԱՒ Ս(ՈՒՐԲ) ԵԿԵՂԵՑԻՍ ՅԱՆՈՒՆ ՍՐԲՈՅ ԿԱՐ ԱՊԵՏԻՆ ՅՕՎՀԱՆՆՈՒ, ԱՐԴԵԱՄԲՔ ՀԱՅ ԱԶԳԻ ԺՈՂՈՎՐԴՈՑ ԿԱՐԶԱԽ ԳԵՂՋ, Ի ԹՈՒԱԿԱՆԻ ՓՐԿՉԻՆ 1894 ԵՒ ՀԱՅՈՑ ՌՅԽԳ, Ի ՀԱՅՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ Տ. Տ. ՄԿՐՏՉԻ Ա ԿԱԹՈՂԻԿՈ ՍԻ ԱՄ(ԵՆԱՅՆ) ՀԱՅՈՑ ԵՒ Ի ՔԱՀԱՆԱ ՅՈՒ(Թ)Ե(ԱՆ) Տ(Է)Ր ՄԱՐՏԻՐՈՍԻ ԱԲՈՎԵԱՆ։* |  |

Եկեղեցու արևմտյան ճակտոնին՝ զանգակատան մոտ եղել է 1896 թվականով թվագրվող 6 տողանի հայերեն գրություն. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *ԿԱՄԱՒՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ ԿԱՌՈՒՑԱՒ ԶԱՆ ԳԱԿՆԱՏՈՒՆՍ Ի ՅԻՇԱՏԱԿ ՍԱՐԳՍԻ, ԱՒ ԵՏԻՍԻ, ԶԱՐՈՒԽՏԻ, ԹԱԳՈՒՀԻՍ, ՓԱՌ ՆԱԿԷ, ՄԻՍԱՅԵԼԻ, ՀԱՅԿԱՆՈՒՇԻ ԱՂԱ ՊԱՊԵԱՆՑ, Ի 1896 ԱՄԻ ՓՐԿՉԻՆ ԵՒ ՀԱՅՈՑ ՌՅԽԵ։* |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Սամվել Կարապետյան «Ջավախք», Երևան 2006թ. էջ 285։» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 15-ին.
2. ↑  «Նոր-Դար», 1891, N 150, էջ 3։
3. 1 2 3  Վերաօծվեց Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղի Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցին:(չաշխատող հղում)
4. 1 2 3 4 5 6  «Սամվել Կարապետյան «Ջավախք», Երևան 2006թ. էջ 286։» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 15-ին.
5. ↑  «Նոր-Դար», 1896, N 180, էջ 3:
6. ↑  «Նոր-Դար», 1898, N 13, էջ 4։

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի (Կարծախ)** կատեգորիայում։ |