**Հյուսիսային թագ** (լատին․՝ Corona Borealis), համաստեղություն երկնքի հյուսիսային կիսագնդում՝ Օձ, Եզնարած, Հերկուլես համաստեղությունների միջև։ Ամենապայծառ աստղը՝ Դեմման (Հյուսիսային թագի), երկրորդ աստղային մեծության է։ Այն հյուսիսային միջին լայնություններից երևում է ամբողջ տարին։ Հյուսիսային թագը 2-րդ դարի աստղագետ՝ Պտղոմեոս նկարագրած 48 համաստեղություններից մեկն է և ժամանակակից 88 համաստեղությունների շարքին է պատկանում։ Հյուսիսային թագի ամենապայծառ աստղերը հյուսիսում ստեղծում են կիսաշրջանաձև աղեղ։ Անվանումն էլ հենց արտացոլում է այս ձևը, քանի որ այն նման է թագի։ Դիցաբանության մեջ այն խորհրդանշում է Դիոնիսոսի կողմից Կրետեի արքայադուստր Արիադնեին տրված թագը։ Այլ մշակույթներում համաստեղության ձևը կապվել է նախնիների, արծվի բույնի, արջի որջի և նույնիսկ ծխնելույզի հետ։ Պտղոմեոսը նաև առանձնացրել է Հարավային թագը, նորից նույն տեսքով, սակայն՝ հարավում։

Ամենապայծառ աստղն ունի 2,2 մագնիտուդ, այն Հյուսիսային թագի ալֆան է։ R Հյուսային թագը դեղին գերհսկա աստղ է, որը պատկանում է հսկա աստղերի հազվադեպ հանդիպող տեսակին, որոնցում ջրածնի պարունակությունը շատ քիչ է։ Т Հյուսիսային թագը, հայտնի է նաև Բռնկվող աստղ (Blaze star) անվամբ, գերնոր աստղերի արտասովոր տեսակ է։ Այն սովորաբար ունի 10 մագնիտուդ, բայց 1946 թվականին այն ունեցել է 2 մագնիտուդ։ ADS 9731-ն և Հյուսիսային թագի սիգմա աստղը, բազմակի աստղային համակարգեր են՝ համապատասխանաբար վեց և հինգ բաղադրիչներից կազմված։ Աստղերից հինգը ունեն Յուպիտերի չափսեր ունեցող էկզոմոլորակներ։ Աբել 2065-ը Արեգակնային համակարգից 1 միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող մեծ խտություն ունեցող գալակտիկաների կուտակում է, որը կազմված է ավելի քան 400 անդնամներից և որն իր հերթին ավելի մեծ Հյուսիսային թագի գերկուտակման մի մասն է կազմում։

Առանձնահատկություններ
---------------------

Հյուսիսային թագը ծածկում է երկնքի 179 քառակուսի աստիճանը՝ 0,433%-ը։ Այն իր մակերեսով 73-ն է՝ ժամանակակից 88 համաստեղությունների մեջ։ Երկնքի հյուսիսային կիսագնդում գրաված դիրքը հուշում է, որ այն տեսանելի է հարավային 50-րդ զուգահեռականից հարավ գտնվող դիտորդների համար։

Հարավում և արևմուտքում սահմանակցում է Եզնարածին, հարավում՝ Օձին, արևելքում՝ Հերկուլեսին։ Աստղագետների միջազգային միության կողմից 1922 թվականին ընդունված համառոտագրությունը Հյուսիսային թագի համար «CrB»-ն է։ Հասարակածային կոորդինատային համակարգում, Հյուսիսային թագի ուղիղ ծագման սահմանը ընկնում է 15ժ 16,0ր և 16ժ 25,1ր միջակայքում, թեքման կոորդինատային միջակայքն է 39.71° - 25.54°։ Հյուսիսային թագի հակառակը Հարավային երկնքում՝ Հարավային թագն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ridpath, Ian։ «Constellations: Andromeda–Indus»։ *Star Tales*։ self-published։ Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 9
2. ↑  Russell Henry Norris (1922)։ «The New International Symbols for the Constellations»։ *Popular Astronomy* **30**: 469։ Bibcode:1922PA.....30..469R
3. ↑  «Corona Borealis, Constellation Boundary»։ *The Constellations* (International Astronomical Union)։ Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 12.
4. ↑  Cornelius Geoffrey (2005)։ *Complete Guide to the Constellations: The Starwatcher's Essential Guide to the 88 Constellations, Their Myths and Symbols*։ London, United Kingdom: Duncan Baird Publishers։ էջեր 70–71։ ISBN 978-1-84483-103-6

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
88 ժամանակակից համաստեղություններ |
| --- |
|  |
| Ագռավ · Աղավնի · Աղեղ · Աղեղնավոր · Աղվես · Այծեղջյուր  · Անդրոմեդա · Անկյունակապ · Առագաստ · Առյուծ · Արծիվ · Բերենիկեի Գես · Գայլ · Գավաթ · Դանակ · Դելֆին · Դրախտային Թռչուն · Եզնարած · Եռանկյունի · Երկվորյակներ · Զոհասեղան · Էրիդան · Ընձուղտ · Թռչող Ձուկ · Ժամացույց · Լուսան · Խեցգետին · Խոյ · Կառավար · Կասիոպեա · Կարապ · Կարիճ · Կարկին · Կենդանագիր · Կենտրավրոս · Կետ · Կշեռք · Կողմնացույց · Կռունկ · Կույս · Հայկ · Հարավային Եռանկյունի · Հարավային թագ · Հարավային Խաչ · Հարավային Հիդրա · Հարավային ձուկ · Հեռադիտակ · Հիդրա · Հյուսիսային թագ · Հնդկացի · Ձկներ · Ճանճ · Մանրադիտակ · Մեծ Արջ · Մեծ Շուն · Միաեղջյուր · Մողես · Նապաստակ · Նավախել · Ողնուց · Ոսկե Ձկնիկ · Որսկան շներ · Պեգաս · Պերսևս · Պոմպ · Ջրհոս · Սեղանասար · Սեքստան · Սիրամարգ · Վահագն · Վահան · Վառարան · Վիշապ · Տուկան · Ցանց · Ցեֆեոս · Ցուլ · Փյունիկ · Փոքր Առյուծ · Փոքր Արջ · Փոքր ձի · Փոքր շուն · Քամելեոն · Քանդակագործ · Քնար · Օկտանտ · Օձ · Օձակիր |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 446)։*  |