**Բենջամին Հարիս** (անգլ.՝ Benjamin Harris, 1647 - 1720, հրատարակչի գործունեություն 1673-1716 թվականներին), անգլիացի խմբագիր, հրատարակիչ և լրագրող։ Հրատարակել է առաջին ամերիկյան բազմալեզու թերթը՝ «Publick Occurrences Both Forreign and Domestick»-ը, և առաջին ամերիկյան դասագիրքը՝ «Նոր Անգլիայի այբբենարանը»։

Կենսագրություն
--------------

Ամերիկայի առաջին թերթ, 1690
Բենջամին Հարիսը ծնվել է մոտ 1647 թվականին Լոնդոնում, վարսահարդար Ուիլյամ Հարիսի ընտանիքում։ 1663 թվականի ապրիլի 6-ից մինչև 1670 թվականի օգոստոսի 1-ը եղել է գրավաճառի աշակերտ։

Բենջամին Հարիսի առաջին հայտնի հրատարակությունը (Ռոբերտ Կլավելի հետ համատեղ), որը լույս է տեսել 1673 թվականին, բապտիստ քահանա Բենջամին Քիչի տեքստն է, որի կրոնական համոզմունքների հետ Բենջամինը համամիտ էր։

1673 թվականից հրատարակել է գրքեր, բրոշյուրներ և թերթեր։ Անգլիայում ունեցել է իր տպարանը։ Հրապարակումների մեծ մասը հակակաթոլիկ էին։ 1679 թվականին Հարիսի հրատարակչությունը հրատարակել է Չարլզ Բլաունթի ընդդիմադիր թերթը՝ «Դիմում երկրից քաղաք»։ Բրոշյուրում հեղինակները դեմ էին, որ անգլիական գահը ժառանգի Ջեյմս II-ը, ինչը դիտվում էր որպես ապստամբության հրահրում։ Հարիսը դատապարտվել է տուգանքի, որը չէր կարող իրեն թույլ տալ։ Բանտից դուրս գալուց հետո շարունակել է իր հակակաթոլիկ արշավը։ 1679-ից 1681 թվականներին թողարկել է նորությունների «The Loyal protestant and true domestick intelligence, or, News both from city and countrey» բրոշյուրը։ 1686 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոն՝ սրճարան բացելու նպատակով, որը ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց օգտվելու հնարավորություն էր տալիս արտասահմանյան թերթերից և գրքերից։ Հետագայում անգլիական իշխանությունների կողմից բռնաճնշումներից փախել է Ամերիկա։ Ներգաղթից հետո բնակություն է հաստատել Բոստոնում։ 1688 թվականին (ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1690 թվականին) հրատարակել է Բրիտանական Ամերիկայի առաջին դասագիրքը՝ «Նոր Անգլիայի այբբենարանը»։ 1690-1695 թվականներին ղեկավարել է իր սրճարանը և շարունակել գրքեր հրատարակել։ 1692 թվականին ստացել է Մասաչուսեթսի նահանգի ակտերն ու օրենքները տպագրելու պաշտոնական հանձնարարություն։

1695 թվականին վերադարձել է Լոնդոն, որտեղ շարունակել է թողարկել նորությունների բրոշյուրներ։ 1699 թվականին հրատարակել է «London Post» թերթը («Լոնդոն փոստ»), որը լույս է տեսել մինչև 1706 թվականը։ Տպագիր ալմանախները, թերթերն ու գրքերը վաճառել է տպարանում և իր խանութում։ Բենջամին Հարիսի մահվան ամսաթիվը և վայրը անհայտ են (աղբյուրներում նշված է 1716 կամ 1720 թվականները)։ Ամուսնացած էր և ուներ երկու որդի։ Նաև աջակցել է բարեգործությանը՝ հովանավորել է անօթևանների կացարաններն ու մանկատները։

«Publick Occurrences Both Forreign and Domestick»
-------------------------------------------------

Հարիսը ամերիկյան առաջին բազմալեզու թերթի՝ «Publick Occurrences Both Forreign and Domestick»-ի («Հասարակական իրադարձություններ ինչպես արտասահմանյան, այնպես էլ տեղական») հրատարակիչն ու խմբագիրն էր, որը լույս է տեսել 1690 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բոստոնում։ Թերթը բաղկացած էր չորս էջից. առաջին երեքը պարունակել են տպագիր տեքստ՝ նորություններ և բամբասանքներ, չորրորդը մնացել է դատարկ։ Այն թողել են, որպեսզի այն մարդիկ, ովքեր թերթ են գնել, կարողանան վերջին էջում հետաքրքիր նորություններ գրել և փոխանցել իրենց ծանոթներին։ Առաջին թողարկումը վերաբերել է Ամերիկայի բնիկ բնակչության նկատմամբ դաժան վերաբերմունքին, գաղութային իշխանությունների քննադատությանը և Ֆրանսիայի դեմ պատերազմի մասին բացասական արտահայտություններին։ Նույն օրը թերթը փակվել է Մասաչուսեթսի նահանգապետի որոշմամբ։ Փակման հիմնական պատճառը պաշտոնական լիցենզիայի բացակայությունն էր, ինչը օրենքի լուրջ խախտում էր։ Իշխանության ներկայացուցիչներին զայրացրել են նաև տարբեր «կասկածելի և անհուսալի հաղորդագրությունները», որոնք պարունակվում էին այդ թերթում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004.
2. 1 2 3  Mindich, 1999
3. ↑  Смит, 2018, էջ 26
4. ↑  Vaughn, 2007, էջ 83
5. ↑  IsaiahThomas, 1874, էջ 93—95
6. ↑  Маршуба, 2021, էջ 347
7. ↑  «First Publisher Harris». *www.mparaschos.com*. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 6-ին.
8. ↑  Лучинский, 1996
9. ↑  Георгиева, 2015, էջ 68

Գրականություն
-------------

* *Георгиева Е. С. Быков А. Ю. Михайлов С. А* История зарубежной журналистики / Михайлов С. А.. — М.: Юрайт, 2015. — 366 с. — ISBN 9785040261246
* *David T. Z. Mindich* Harris, Benjamin. — Oxford University Press, 1999. — ISBN 9785040261246.
* *Isaiah Thomas* The History of Printing in America: With a Biography of Printers, and an Account of Newspapers. — J. Munsell, 1874. — Т. 5.
* *Лучинский Ю. В.* Очерки истории зарубежной журналистики. — Краснодар: Кубан. гос. ун-т. 1996. — 140 с. — ISBN 5-230-21777-4
* *Маршуба Д. А.* Рождение американской прессы: исторический опыт и проблемы развития // *Известия Саратовского университета* : журнал. — 2021. — Т. 21. — № 3. — С. 345—352.
* *Stephen L. Vaughn* Encyclopedia of American Journalism. — Routledge, 2007. — 664 с. — ISBN 978-0415999083
* *Сэмюэл Джеймс Смит* Букварь Новой Англии // *Время науки* : журнал. — 2018. — № 3—4. — С. 26—30.