**Մաշկաբանություն** (դերմատոլոգիա (հուն․՝ δέρμα, (սեռ. δερματός), «մաշկ» և λόγος - «գիտություն»)), գիտություն, բժշկության ճյուղ՝ մաշկային հիվանդությունների մասին, ուսումնասիրում է մաշկի, նրա հավելումների (մազեր, եղունգներ) և տեսանելի լորձաթաղանթների կառուցվածքն ու ֆունկցիաները նորմայում և ախտաբանության ժամանակ, պարզում է տարբեր մաշկային հիվանդությունների պատճառներն ու ախտաբանությունը, մշակում դրանց ախտորոշման, բուժման և կանխարգելման եղանակները։

Պատմություն
-----------

Մաշկաբանությունը բժշկության հնագույն ճյուղերից է, որն ինքնուրույն, պրակտիկ փորձերի արդյունքում առաջացել և ձևավորվել է տարբեր ժողովուրդների մոտ (առաջին հերթին՝ Չինաստանում, Հնդկաստանում, Հին Հունաստանում)։ Ենթադրվում է, որ մաշկային հիվանդությունների մասին առաջին տվյալները զետեղված են եղել հին եգիպտական մագաղաթներում (մ.թ.ա. 1552 թ.), իսկ որոշ տվյալներով՝ 3 հազար տարի առաջ, շումերական փաստաթղթերում։ Հիպոկրատը նկարագրել է մեծ թվով մաշկային հիվանդություններ, բաժանելով դրանք երկու խմբի՝ արտաքին գործոններից և ներքին գործոններից կախված։ Նա օգտագործում էր այնպիսի տերմիններ, որոնք պահպանվել են մինչև հիմա. հերպես, ալոպեցիա, կարցինոմա, էկթիմա, պետեխիա և այլն։ Հռոմեացի Ցելսը (մ.թ.ա. 25 թ.) իր 8-հատորանի "De medicina libri octo" տրակտատի մի շարք բաժիններ նվիրել է մաշկային հիվանդությունների նկարագրությանը. մասնավորապես՝ սիկոզ, պսորիազ, խորանիստ տրիխոֆիտիա, մազաթափություն և այլն։ Բուժման նպատակով առաջարկել է արևային ճառագայթների, ջերմության, ֆիզիկական վարժությունների կիրառումը։

Հայտնի գիտնական Ավիցենան նկարագրել է բշտախտը, քորպտիկը, տարբերել է բորը փղախտից։ Իր "Բժշկագիտության կանոն"-ում նկարագրել է նաև չինական, հնդկական, հունական բժշկությունը, այդ թվում՝ մաշկաբանությունը։

1571 թ.-ին իտալացի բժիշկ Մերկուրիալիսը հրատարակել է մաշկային հիվանդությունների մասին առաջին դասագիրքը՝ "De morbus cutaneus"։

Որպես գիտություն ձևավորվել է XVIII դարում, մաշկային ցանավորումների միասնական կառուցվածքային դասակարգում մտցնելուց 
հետո։ XIX դարում գոյություն ունեցող գերմանական, անգլիական, ռուսական և ամերիկյան դպրոցները խիստ տարբերվում էին մաշկային հիվանդությունների էության ընկալման հարցերում։ Սակայն XX դարի սկզբում այդ տարբերությունները հարթվեցին, և այժմ կարելի է խոսել միայն տարբեր դպրոցների գիտական հետազոտությունների ուղղվածությունների որոշ առանձնահատկությունների մասին։ Այդ գործում հսկայական դեր խաղացին միջազգային դերմատոլոգիական կոնգրեսները, դերմատոլոգիական պարբերականները, գիտնականների անձնական կապերը և այլն։

Մաշկաբանության անգլիական դպրոցի հիմնադիրը Ռ. Ուիլանն էր, ով առաջինն էր ժամանակակից մակարդակով նկարագրել էկզեման։ Ու. Ուիլսոնը նկարագրել է կարմիր տափակ որքին և այլ հիվանդություններ, 1867 թ.-ին Անգլիայում հրատարակվել է առաջին դերմատոլոգիական պարբերականը։ Ֆրանսիական մաշկաբանական դպրոցի հիմնադիրն էր Զ. Ալիբերտը, ով կազմել է մաշկային հիվանդությունների մասին ձեռնարկ և ատլաս։ Ֆրանսիացի մաշկաբան Է. Բազինը նկարագրել է քոսի տիզը ՝որպես քոսի հարուցիչ, և մակաբույծ սնկերը որպես դերմատոմիկոզների հարուցիչներ։ Գերմանական դպրոցի հիմնադիրն է համարվում Ֆ. Հեբրան, ով կազմել է մաշկային հիվանդությունների յուրահատուկ ձեռնարկ և ատլաս, նկարագրել պոլիֆորմ էքսուդատիվ էրիթեման և այլն։ Նրա աշակերտ Կապոսին նկարագրել է իդիոպաթիկ հեմոռագիկ սարկոման, որը ստացել է Կապոշիի սարկոմա անվանումը։ Ամերիկացի նշանավոր դերմատոլոգներից են եղել Լ. Ա. Դուրինգը, Ուայթը, Հայդը և այլք։

Ռուսական դերմատոլոգիական դպրոցը ձևավորվել է XVIII-XIX դարերում։ Հիմնադիրներն են եղել Զիբելինը, Մուդրովը, Բոտկինը, Ի․ Սեչենովը, Ի․ Մեչնիկովը և այլք։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Բժշկություն |
| --- |
|  |
| Մասնագիտություններևբաժիններ | 

|  |
| --- |
| Վիրաբուժություն |
|  |
| 
* Սրտային վիրաբուժություն
* Կրծքային վիրաբուժություն
* Պրոկտոլոգիա
* Ակնաբուժություն
* Ընդհանուր վիրաբուժություն
* Նյարդավիրաբուժություն
* Դիմածնոտային վիրաբուժություն
* Օրթոպեդիա
* Ձեռքի վիրաբուժություն
* Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն
	+ ԼՕՌ
* Մանկական վիրաբուժություն
* Պլաստիկ վիրաբուժության
* Վերարտադրողական վիրաբուժություն
* Վիրաբուժական ուռուցքաբանություն
* Օրգանների փոխպատվաստում
* Վնասվածքաբանական վիրաբուժություն
* Ուրոլոգիա
	+ Անդրոլոգիա
* Անոթային վիրաբուժություն

 |

|  |
| --- |
| Ներքին հիվանդություններ |
|  |
| 
* Ալերգիա / Իմունոլոգիա
* Անգիոլոգիա
* Սրտաբանություն
* Ներզատաբանություն
* Գաստրոէնտերոլոգիա
	+ Հեպատոլոգիա
* Ծերունաբուժություն
* Արյունաբանություն
* Հիվանդանոցային բժշկություն
* Վարակաբանություն
* Նեֆրոլոգիա
* Ուռուցքաբանություն
* Թոքաբանություն
* Ռևմատոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա |
|  |
| 
* Գինեկոլոգիա
* Գինեկոլոգիական ուռուցքաբանություն
* Պերինատալոգիա
* Մանկաբարձություն
* Վերարտադրողական էնդոկրինոլոգիա և անպտղություն
* Ուրոգինեկոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Ախտանուն |
|  |
| 
* Ռադիոլոգիա
	+ Ինտերվենցիոն ճառագայթաբանություն
	+ Միջուկային բժշկություն
* Ախտաբանություն
	+ Անատոմիա
	+ Կլինիկական պաթոլոգիա
	+ Կլինիկական քիմիա
	+ Ցիտոպաթոլոգիա
	+ Բժշկական մանրէաբանություն
	+ Տրանսֆուզիոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Այլ մասնագիտություններ |
|  |
| 
* Կախվածության բժշկություն
* Դեռահասների բժշկություն
* Անեսթեզիոլոգիա
* Մաշկաբանություն
* Աղետների բժշկություն
* Ջրասուզման բժշկություն
* Անհետաձգելի բժշկություն
	+ Mass gathering medicine
* Ընտանեկան բժշկություն
* Ընդհանուր բժշկություն
* Ինտենսիվ թերապիա
* Բժշկական գենետիկա
* Նարկոլոգիա
* Նյարդաբանություն
	+ Կլինիկական նյարդաֆիզիոլոգիա
* Մասնագիտական հիվանդությունների բժշկություն
* Ակնաբանություն
* Բերանի խոռոչի բժշկություն
* Ցավի բուժում
* Պալիատիվ օգնություն
* Մանկաբուժություն
	+ Նեոնատոլոգիա
* Ֆիզիոթերապիա և ռեաբիլիտացիա
* Կանխարգելում
* Հոգեբուժություն
	+ Նարկոլոգիական հոգեբուժություն
* Ռադիոթերապիա
* Վերարտադրողական բժշկություն
* Սեռական բժշկություն
* Քնաբանություն
* Սպորտային բժշկագիտություն
* Օրգանների փոխպատվաստում
* Տրոպիկական բժշկություն
	+ Ճանապարհորդության բժշկություն
* Վեներոլոգիա

 |

 |
|  |
| Բժշկական կրթություն | 
* Բժշկական դպրոց
* Բժշկության բակալավր
* Բժշկական գիտությունների բակալավր
* Բժշկական գիտությունների մագիստրոս
* Վիրաբուժության մագիստրոս
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր
* Օսթեոպատ գիտությունների դոկտոր
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր

 |
|  |
| Առնչվողհոդվածներ | 
* Այլընտրանքային բժշկություն
* Օժանդակ բժշկական անձնակազմ
	+ Ստոմատոլոգիա
	+ Պոդիատրիա
	+ Ֆիզիկական վերականգնում
* Մոլեկուլային ուռուցքաբանություն
* Նանոբժշկություն
* Անհատական բժշկություն
* Հանրային առողջություն
* Գյուղական առողջություն
* Ավանդական բժշկություն
* Անասնաբուժություն
* Բժիշկ
	+ Գլխավոր բժիշկ
* Բժշկության պատմություն

 |
|  |
| 
* Category Բժշկություն
* Commons page Վիքիպահեստ
* WikiProject Կարևորագույն հոդվածներ
* Portal Բժշկություն

 |

 |