**Համիլթոն Հովարդ Ալբերտ Ֆիշ** (Hamilton Howard "Albert" Fish), ամերիկացի սերիական մարդասպան էր, բռնաբարող, մանկապիղծ և մարդակեր, ով 1924 թվականի հուլիսից մինչև 1928 թվականի հունիս ընկած ժամանակահատվածում առնվազն երեք երեխաների սպանություն էր կատարել։ Նա նաև հայտնի էր որպես մոխրագույն մարդ, մարդագայլ, Բրուքլինի վամպիր, Լուսնի մոլագար և Բուգիմեն։ Ֆիշը կասկածվում էր իր կյանքի ընթացքում առնվազն տասը սպանությունների մեջ, չնայած նա խոստովանել է միայն երեք սպանություն, որոնք ոստիկանությունը կարողացել է կապել հայտնի սպանության հետ։ Նա նաև խոստովանել է, որ դանակահարել է առնվազն երկու այլ մարդկանց։

Ֆիշը մի անգամ պարծեցել է, որ յուրաքանչյուր նահանգում երեխաներ է ունեցել և ժամանակին հայտարարել է, որ իր զոհերի թիվը մոտ 100 է։ Այնուամենայնիվ, հայտնի չէ՝ նա նկատի ուներ բռնաբարությունները, թե մարդականց սպանելը, ինչպես նաև հայտնի չէ, թե արդյոք այդ հայտարարությունը ճշմարիտ է, թե ոչ։ Ֆիշը ձերբակալվել է 1934 թվականի դեկտեմբերի 13-ին և դատարանի առջև կանգնել Գրեյս Բադին առևանգելու և սպանելու համար։ Նա դատապարտվել և մահապատժի է ենթարկվել էլեկտրական աթոռի վրա 1936 թվականի հունվարի 16-ին՝ 65 տարեկան հասակում։

Վաղ կյանք
---------

Ալբերտ Ֆիշը ծնվել է 1870 թվականի մայիսի 19-ին Վաշինգտոնում, Ռանդալ Ֆիշի (1795-1875) և Էլեն Ֆրենսիս Հաուելի (1838-1903) ընտանիքում։ Ֆիշի հայրը անգլիական ծագումով ամերիկացի էր, իսկ մայրը՝ շոտլանդա-իռլանդական ծագումով ամերիկացի։ Ֆիշի հայրը քառասուներեք տարով մեծ էր մորից և նրա ծննդյան պահին նա 75 տարեկան էր։ Ֆիշը կրտսեր երեխա էր և ուներ երեք քույր ու եղբայր։ Նա ցանկանում էր, որ իրեն Ալբերտ անվանեն մահացած եղբոր անունով, որ խուսափեր «խոզապուխտով խառնած ձու» մականունից, որը նրան տրվել էր մանկատանը, որտեղ նա անցկացրել էր իր մանկության մեծ մասը։ Ֆիշի ընտանիքը հոգեկան հիվանդության պատմություն է ունեցել։ Նրա հորեղբայրը մոլուցք է ունեցել, եղբայրներից մեկը տեղափոխվել էր պետական հոգեբուժարան, հայրական խորթ եղբայրը շիզոֆրենիա ուներ, իսկ քրոջ՝ Էննիի մոտ ախտորոշվել էր հոգեկան խանգարում։ Մյուս երեք հարազատների մոտ ախտորոշվել է հոգեկան հիվանդություն, իսկ մոր մոտ՝ լսողական և տեսողական հալյուցինացիաներ։

Ֆիշի հայրը՝ պարարտանյութ արտադրող և գետի շոգենավի նախկին կապիտան էր, որը մահացու սրտի կաթված էր ստացել Բալթիմոր և Պոտոմակ երկաթուղային կայարանում 1875 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ Այնուհետև Ֆիշի մայրը որդուն հանձնել է Վաշինգտոնի Սուրբ Հովհաննեսի որբանոց, որտեղ նա հաճախ ֆիզիկական բռնության էր ենթարկվում։ Ֆիշը սկսել է սովորել ֆիզիկական ցավին։ 1880 թվականին Ֆիշի մայրը պետական աշխատանք է ստացել և կարողացել որբանոցից վերցնել Ֆիշին։ 1882 թվականին՝ 12 տարեկան հասակում, նա հարաբերություններ է սկսել հեռագրագետ տղայի հետ։ Երիտասարդները Ֆիշին ծանոթացրել են այնպիսի պրակտիկայի հետ, ինչպիսիք են ուրալագնիան (մեզի խմելը) և կոպրոֆագիան (կղանք ուտելը)։ Ֆիշը սկսել է այցելել հանրային լոգարաններ, որտեղ նա կարող էր դիտել, թե ինչպես են մյուս տղաները մերկանում՝ իրենց հանգստյան օրերի մեծ մասն անցկացնելով այս այցելություններում։ Իր կյանքի ընթացքում նա անպարկեշտ նամակներ է գրել այն կանանց, որոնց անունները նա իմացել է գաղտնի գովազդային և ամուսնության գործակալություններից։

1890-1918, վաղ հասունություն և քրեական պատմություն
--------------------------------------------------

1890 թվականին 20 տարեկան հասակում Ֆիշը տեղափոխվել է Նյու Յորք։ Այնտեղ նա զբաղվել է տղամարդկանց մարմնավաճառությամբ և սկսել բռնաբարել տղաներին, հիմնականում մինչև 6 տարեկան։ 1898 թվականին Ֆիշի մայրը կազմակերպել է նրա ամուսնությունը Աննա Մերի Հոֆմանի հետ, ով իրենից ինը տարով փոքր էր։ Նրանք ունեցել են վեց երեխա՝ Ալբերտը, Աննան, Գերտրուդը, Յուջինը, Ջոն և Հենրի Ֆիշը։ 1903 թվականին Ֆիշը ձերբակալվել է խոշոր գողության համար, դատապարտվել և բանտարկվել Սինգ-Սինգում։ Ավելի ուշ Ֆիշը պատմել է մի դեպքի մասին, երբ տղամարդ սիրեկանը նրան տարել է մոմե թանգարան, որտեղ նա հիացած էր մարդու սեռական խեղումներ կատարելու գաղափարով:

Ֆիշի կոնքի և պերինայի ռենտգենյան պատկերը, որը ներկայացվել է որպես իրեղեն ապացույց դատարանում, ցույց է տալիս ավելի քան երկու տասնյակ ինքնուրույն տեղադրված ասեղներ
Մի քանի տարի անց՝ մոտ 1910 թվականին, Ֆիշն աշխատել է Դելավեր նահանգի Ուիլմինգթոն քաղաքում, երբ հանդիպել է Թոմաս Բեդդեն անունով 19-ամյա մի տղայի։ Նա տղային տարել է այնտեղ, որտեղ նա կանգ է առել, և նրանք սկսել են մազոխիստական հարաբերություններ, անհասկանալի է, թե արդյոք Ֆիշ Բեդդենը ստիպել է այդ տղային, թե ոչ։ Բայց նրա խոստովանությունը ենթադրում էր, որ Բեդդենը մտավոր հետամնաց է եղել։ Տասը օր անց Ֆիշը Բեդդենին տարել է մի հին ֆերմա, որտեղ երկու շաբաթ խոշտանգել է նրան։ Ի վերջո, Ֆիշը կապել է Բեդդենին և կտրել նրա առնանդամի կեսը։ «Ես երբեք չեմ մոռանա նրա ճիչը կամ հայացքը, որը նա նետեց ինձ վրա», - հետագայում հիշեց Ֆիշը։ Նա ի սկզբանե մտադրվել էր սպանել Բեդդենին, կտրել նրա մարմինը և տուն տանել։ Փոխարենը, Ֆիշը պերօքսիդով լցրել է վերքը, փաթաթել այն նավթային ժելեով ներծծված թաշկինակի մեջ, դրել10 դոլար արժողությամբ թղթադրամի մեջ, հրաժեշտ տվել Բեդդենին և հեռացել։ «Նստեցի առաջին պատահած գնացքը, որով կարողացա տուն վերադառնալ։ Երբեք չեմ լսել, թե ինչ է պատահել նրա հետ և չեմ փորձել պարզել», - ասել է Ֆիշը։

1917 թվականի հունվարին Ֆիշի կինը թողել է նրան Ջոն Ստրաուբի մոտ՝ մի բանվոր, որն ապրում էր Ֆիշերի ընտանիքում։ Այնուհետև Ֆիշը ստիպված էր միայնակ մեծացնել իր երեխաներին։ Ձերբակալությունից հետո Ֆիշը թերթին պատմել է, որ երբ կինը հեռացել է իրենից, նա վերցրել է ընտանիքին պատկանող գրեթե ողջ ունեցվածքը։ Մի անգամ նա փաթաթվել է գորգի մեջ՝ ասելով, որ հետևում է Հովհաննես Առաքյալի ցուցումներին։ Մոտավորապես այդ ժամանակ Ֆիշը սկսե; է ինքնավնասում կատարել՝ ասեղներ խցկելով աճուկի և ստամոքսի մեջ։ Ձերբակալությունից հետո ռենտգենը ցույց է տվել, որ Ֆիշը կոնքի շրջանում առնվազն քսանինը ասեղ ունի։ Նա նաև մի քանի անգամ հարվածել է իրեն եղունգներով թաթախված սպաթուլայով և անուսի մեջ մտցրել կրակայրիչով հեղուկով թրջված բամբակ և այրել այն։ Չնայած ենթադրվում էր, որ Ֆիշը երբեք ֆիզիկապես չի հարձակվել կամ բռնության ենթարկել իր երեխաներին, նա խրախուսում էր նրանց և նրանց ընկերներին ապտակել իր հետույքին նույն մեխերով թաթախված սպաթուլայով, որը նա օգտագործում էր իրեն ահաբեկելու համար։

1919-1930 թվականների էսկալացիա
------------------------------

Մոտ 1919 թվականին Ֆիշը դանակահարել է մտավոր հետամնաց մի տղայի։ Որպես իր զոհեր՝ նա ընտրել է մարդկանց, ովքեր կա՛մ մտավոր հետամնաց էին, կա՛մ աֆրոամերիկացի՝ հետագայում բացատրելով, որ ենթադրում է, որ այդ մարդկանց չեն կարոտի, երբ սպանվեն։ Ավելի ուշ Ֆիշը պնդում էր, որ ժամանակ առ ժամանակ վճարում է տղաներին՝ իր համար այլ երեխաներ բերելու համար։ Ֆիշը խոշտանգել, խեղել և սպանել է փոքր երեխաներին իր դժոխային գործիքներով՝ մսի կտրիչով, միս կտրող դանակով և ձեռքի փոքրիկ սղոցով։ 1924 թվականի հուլիսի 11-ին Ֆիշը գտել է 8-ամյա Բեատրիս Քիլին, որը միայնակ խաղում էր իր ծնողների ֆերմայում՝ Սթեյթեն Այլենդում, Նյու Յորք։ Նա նրան գումար է առաջարկել, որպեսզի նա գա և օգնի նրան գտնել խավարծիլը։ Նա պատրաստվել է հեռանալ ֆերմայից, երբ մայրը հեռացրել է Ֆիշին։ Ֆիշը հեռացել է, բայց ավելի ուշ վերադարձել Քիլսի գոմ, որտեղ փորձել է քնել, բայց Բեատրիսի հոր կողմից հայտնաբերվել է և ստիպված եղել հեռանալ։ 1924 թվականին 54-ամյա Ֆիշը, որը տառապում էր փսիխոզով, զգացել է, որ Աստված իրեն հրամայում է խոշտանգել և սեռական խեղել երեխաներին։

Գրեյսի առևանգումից անմիջապես առաջ Բադդ Ֆիշը փորձել է փորձարկել իր «դժոխքի զենքերը» Սիրիլ Քուին անունով 10-ամյա երեխայի վրա, որի հանդեպ նա ոտնձգություն էր կատարել։ Քուինն ու նրա ընկերը գնդակ են խաղացել մայթին, երբ Ֆիշը հարցրել է նրանց, թե արդյոք նրանք ճաշել են։ Երբ նրանք ասել են, որ ոչ, նա նրանց հրավիրել է իր տուն սենդվիչների համար։ Մինչ երկու տղաներ կռվել են Ֆիշի մահճակալի վրա, նրանք տեղափոխել են նրա ներքնակը, դրա տակ դանակ է եղել, փոքրիկ ձեռքի սղոց և մսի կտրող դանակ։ Նրանք վախեցել են և դուրս վազել բնակարանից։

Թեև Ֆիշն արդեն ամուսնացած էր, նա ամուսնացել է Էստելլա Ուիլկոքսի հետ 1930 թվականի փետրվարի 6-ին Նյու Յորքի Վաթերլոո քաղաքում, նրանք բաժանվել են ընդամենը մեկ շաբաթ անց։ Ֆիշը ձերբակալվել է 1930 թվականի մայիսին՝ անպարկեշտ նամակ ուղարկելու համար այն կնոջը, ով արձագանքել է սպասուհի վարձելու մասին հայտարարությանը։ 1931 թվականին այս ձերբակալությունից և մեկ այլ ձերբակալությունից հետո նրան ուղարկել են Բելվյու հիվանդանոց՝ հսկողության համար։

Գրեյս Բադդի սպանություն
-----------------------

1928 թվականի մայիսի 25-ին Ֆիշը Նյու Յորք Ուորլդի կիրակնօրյա համարում տեսել է հայտարարություն, որում նշված է եղել հասցե. «Էդվարդ Բադդ, 406, Արևմտյան 15-րդ փողոց»։ Մայիսի 28-ին Ֆիշը, որն այն ժամանակ 58 տարեկան էր, այցելել է Մանհեթենում գտնվող Բադդի ընտանիքին՝ Էդվարդի համար տուն վարձելու պատրվակով։ Ավելի ուշ նա խոստովանել է, որ նախատեսում էր կապել Էդվարդին, խեղել նրան և թողնել, որ արյունահոսի մինչև մահ։ Ֆիշը ներկայացել է որպես «Ֆրենկ Հովարդ», ֆերմեր Ֆարմինգդեյլից, Նյու Յորք։ Նա խոստացել է վարձել Բադին և նրա ընկերոջը և ասել, որ մի քանի օրից կուղարկի նրանց։ Ֆիշը չի հայտնվել, բայց նա հեռագիր է ուղարկել Բադդի ընտանիքին՝ ներողություն խնդրելով և նշանակել է ավելի ուշ ամսաթիվ։ Երբ Ֆիշը վերադարձել է, նա հանդիպել է Էդվարդի կրտսեր քրոջը՝ 10-ամյա Գրեյս Բադին։ Նա ակնհայտորեն փոխել է իր մտադրությունները Գրեյսի հետ կապված և արագ հորինել մի պատմություն այն մասին, որ ստիպված է եղել մասնակցել իր զարմուհու ծննդյան երեկույթին։

Նա համոզել է ծնողներին՝ Դելիա Բրիջիթ Ֆլանագանին և Ալբերտ Ֆրենսիս ավագին, թույլ տալ, որ Գրեյսը ուղեկցի իրեն այդ երեկո տեղի ունենալիք երեկույթին։ Հետագայում Ֆիշը Գրեյսին տարել է լքված տուն, որը նա նախկինում ընտրել էր իր հաջորդ զոհին սպանելու համար՝ «359 Mountain Road-ի Wisteria» քոթեջը, որը գտնվում է Նյու Յորքի Իրվինգթոն քաղաքի Իսթ Իրվինգթոն թաղամասում։ Այնտեղ խեղդել է նրան, այնուհետև գլխատել և մասնատել նրա մարմինը և հաջորդ մի քանի օրվա ընթացքում կերել մնացորդների մեծ մասը։ Ոստիկանությունը ձերբակալել է 66-ամյա տեսուչ Չարլզ Էդվարդ Փոփին 1930 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ որպես Գրեյսի անհետացման մեջ կասկածվող, որը մեղադրվում էր Պապի նախկին կնոջ կողմից։ Փոփը 108 օր բանտում է անցկացրել միջև 1930 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։ Սակայն նա անմեղ է ճանաչվել։

Գրեյս Բադդի մոր նամակ
---------------------

1934-ի նոյեմբերին Գրեյսի ծնողներին ուղարկված անանուն նամակը, ի վերջո, ոստիկանությանը հանձնել է Ֆիշին։ Բադդի մայրը անգրագետ է եղել և չէր կարող ինքնուրույն կարդալ նամակը, ուստի խնդրել է որդուն կարդալ այն իր համար։

Ոստիկանությունը հետաքննել է այս նամակը, բայց չի հաջողվել ստուգել։ Այնուամենայնիվ, նամակի մի մասը, որը վերաբերում էր Գրեյսի սպանությանը, ճշմարիտ է համարվել առևանգման և հետագա իրադարձությունների նկարագրության մեջ, չնայած անհնար է եղել հաստատել, թե արդյոք ձուկը իրականում կերել է Գրեյսի մարմնի մասերը։

Նկարագրություն
--------------

Ֆիշը 1870 թվականի Միացյալ Նահանգների մարդահամարում
Նամակը առաքվել է «Նյու Յորքի մասնավոր վարորդական բարեգործական ասոցիացիան ներկայացնող N. Y. P. C. B. A.տառերով փոքրիկ վեցանկյուն խորհրդանիշով ծրարով։ Ընկերության հավաքարարը ոստիկանությանը հայտնել է, որ Ֆիշը գրենական պիտույքների մի մասը տուն է տարել, բայց դրանք թողել է իր բնակարանում՝ 200 Արևելյան 52-րդ փողոցում, երբ դուրս է եկել։ Բնակարանի տիրուհին ասել է, որ Ֆիշն այդ սենյակը ազատել է մի քանի օր առաջ։ Նա ասել է, որ Ֆիշի որդին իրեն գումար է ուղարկել, և նա խնդրել է նրան պահել իր համար հաջորդ չեկը։ Հետաքննող Ուիլյամ Քինգը՝ գործի գլխավոր քննիչը, սպասել է սենյակից դուրս, մինչև Ֆիշը վերադարձել է։ Նա համաձայնել է գնալ վարչություն՝ հարցաքննության, ապա թափահարել է ածելիի սայրը։ Քինգը զինաթափել է Ֆիշին և նրան տարել ոստիկանության բաժանմունք։ Ֆիշը չի փորձել հերքել Գրեյս Բադդի սպանությունը՝ ասելով, որ ինքը մտադիր է տուն գնալ՝ սպանելու իր եղբորը՝ Էդվարդին։ Ֆիշն ասել է, որ իր մտքով անգամ չի անցել բռնաբարել աղջկան, բայց ավելի ուշ նա իր փաստաբանին ասել է, որ երբ նա ծնկներով կանգնած էր Գրեյսի կրծքին և խեղդում էր նրան, նա իրականում երկու ակամա սերմնաժայթքում է ունեցել։ Այս տեղեկատվությունն օգտագործվել է դատարանում։

Ֆիշի ձերբակալությունից հետո բացահայտված լրացուցիչ հանցագործությունները
----------------------------------------------------------------------

### Ֆրենսիս Մակդոնել

1924 թվականի հուլիսի 14-ի գիշերը 9-ամյա Ֆրենսիս Մակդոնելը հայտարարվել է անհետ կորած այն բանից հետո, երբ չի կարողացել տուն վերադառնալ Սթեյթեն Այլենդ նահանգի Պորտ Ռիչմոնդ քաղաքում ընկերների հետ գնդակ խաղալուց հետո։ Որոնումները կազմակերպվել են և նրա մարմինը հայտնաբերվել է ծառից կախված՝ իր տան մոտակայքում գտնվող անտառապատ տարածքում։ Նա սեռական բռնության է ենթարկվել, իսկ հետո խեղդամահ է արվել իր շալվարակալով։ Դիահերձման արդյունքների համաձայն, Մաքդոնելը նաև ոտքերի և որովայնի պատռվածքներ է ստացել, իսկ ձախ ազդրի ջիլը գրեթե ամբողջությամբ պոկվել է մսից։ Ֆիշը հրաժարվել է պատասխանատվություն ստանձնել դրա համար, թեև ավելի ուշ հայտարարել է, որ մտադիր է ամորձատել նրան, բայց փախուստի է դիմել՝ լսելով, որ ինչ-որ մեկը մոտենում է այդ տարածքին։ Մակդոնելի ընկերները ոստիկանությանը հայտնել են, որ նրան առեվանգել է մոխրագույն բեղերով մի տարեց տղամարդ։ Իսկ հարևանը ոստիկանությանը հայտնել է, որ տեսել է, թե ինչպես է մի տղա Մակդոնելին նման տղամարդու հետ քայլում խոտածածկ արահետով դեպի մոտակա անտառ։

Ֆրենսիսի մայրը՝ Աննա Մակդոնելը, ասել է, որ այդ օրը ավելի վաղ տեսել է նույն մարդուն՝ լրագրողներին ասելով, որ «նա քայլում էր փողոցով, քթի տակ ինչ-որ բան փնթփնթում և ձեռքերով տարօրինակ շարժումներ անում։ Ես տեսա նրա հաստ մոխրագույն մազերը և կախված մոխրագույն բեղերը։ Նրա ամեն ինչը խունացած ու մոխրագույն էր թվում»։ Այս նկարագրությունը հանգեցրել է նրան, որ խորհրդավոր անծանոթը հայտնի է դարձել որպես «մոխրագույն մարդ»։ Մակդոնելի սպանությունը չի բացահայտվել մինչև Բադդի սպանությունը։ Երբ մի քանի ականատեսներ, այդ թվում՝ Սթեյթեն Այլենդի ֆերմեր Հանս Քիլը, ճանաչել են Ֆիշին որպես տարօրինակ անծանոթի, որը տեսել է Պորտ Ռիչմոնդի շրջակայքում Մաքդոնելի անհետացման օրը, Ռիչմոնդ շրջանի շրջանային դատախազ Թոմաս Ուոլշը հայտարարել է, որ մտադիր է Ֆիշին մեղադրանք առաջադրել տղայի սպանության համար։ Ուոլշը պնդել է, որ Ֆիշին մեղադրանք է առաջադրվել։ Սկզբում Ֆիշը հերքել է մեղադրանքները։ Միայն 1935 թվականի մարտին, Բադդի սպանության դատավարության ավարտից և Բիլլի Գաֆնիի սպանության մեջ նրա խոստովանությունից հետո, նա քննիչներին հաստատել է, որ ինքը բռնաբարել և սպանել է նաև Մակդոնելին։ Երբ Մաքդոնելի խոստովանությունը հրապարակվել է, «New York Daily Mirror»-ը գրել է, որ այս բացահայտումը ամրապնդել է Ֆիշի հեղինակությունը որպես հանցագործության պատմության ամենադաժան մանկասպան։

Բիլլի Գաֆնի
-----------

1927 թվականի փետրվարի 11-ին 3-ամյա Բիլի Բիթոնը և նրա 12-ամյա եղբայրը խաղում էին Բրուքլինի բնակարանի միջանցքում 4-ամյա Ուիլյամ Գաֆնիի հետ։ Երբ 12-ամյա պատանին գնացել է իր բնակարան, երկու կրտսեր տղաներն էլ անհետացել են։ Բիթոնին ավելի ուշ գտել են բնակարանի տանիքին։ Հարցին, թե ինչ է պատահել Գաֆնիին, Բիթոնն ասել է, որ ուրվականը նրան տարել է։ Գաֆնիի մարմինը երբեք չի հայտնաբերվել։ Ի սկզբանե սերիական մարդասպան Փիթեր Կուդզինովսկին է կասկածվել Գաֆնիի սպանության մեջ։ Այնուհետև Բրուքլինի տրոլեյբուսի մեքենավար Ժոզեֆ Միհանը թերթում տեսել է Ֆիշի լուսանկարը և դրանում ճանաչել մի ծերունու, որին նա տեսել էր 1927 թվականի փետրվարի 11-ին։ Տղամարդը փորձել է հանգստացնել տրոլեյբուսում իր հետ նստած փոքրիկ տղային։ Տղան բաճկոն չի ունեցել, նա կանչել է մորը, իսկ տղամարդը նրան քարշ է տվել և բարձրացրել տրոլեյբուս։ Բիթոնի կողմից տրված սարսափի նկարագրությունը համապատասխանում էր Ֆիշին։ Ոստիկանությունը երեխայի նկարագրությունը համեմատել է Գաֆնիի նկարագրության հետ։

Մանհեթենի անհայտ կորածների հետախուզման բյուրոյի հետախույզները կարողացել են պարզել, որ Ֆիշը նկարիչ է աշխատել Բրուքլինի անշարժ գույքի ընկերությունում 1927 թվականի փետրվարին, և որ Գաֆնիի անհետացման օրը նա աշխատել է մի վայրում, որը գտնվում է մի քանի մղոն հեռավորության վրա, որտեղից առևանգվել էր տղան։ Գաֆնիի մայրը՝ Էլիզաբեթ Գաֆնին, դետեկտիվ Քինգի ուղեկցությամբ այցելել է Ֆիշ Սինգ-Սինգ։ Նա ցանկացել է հարցնել նրան իր որդու մահվան մասին, բայց Ֆիշը հրաժարվել է խոսել նրա հետ։

Դատավարություն և մահապատիժ
--------------------------

Գրեյս Բադդի սպանության համար Ֆիշերի դատավարությունը սկսվել է 1935 թվականի մարտի 11-ին Նյու Յորքի Ուայթ Փլեյնս քաղաքում։ Ֆրեդերիկ Պ. Քլոուզը նախագահում էր որպես դատավոր, իսկ Ուեսթչեսթեր շրջանի շրջանային դատախազի գլխավոր օգնական Էլբերտ Ֆ.Գալագերը մեղադրող դատախազն էր։ Ֆիշի պաշտպանը Ջեյմս Դեմփսին էր, նախկին դատախազ և ժամանակին Նյու Յորքի Պիկսկիլ քաղաքի քաղաքապետ։ Դատավարությունը տևել է 10 օր։ Ֆիշն իրեն անմեղսունակ է ճանաչել և պնդել, որ Աստծուց ձայներ է լսել, որոնք իրեն հրամայում են սպանել երեխաներին։ Մի քանի հոգեբույժներ ցուցմունքներ են տվել Ֆիշի սեռական ֆետիշների մասին, որոնք ներառում էին սադիզմ և մազոխիզմ, խարազանում, էքսիբիսիոնիզմ, վուայերիզմ, պիկերիզմ, մարդակերություն, կոպրոֆագիա, ուրոֆիլիա, հեմատոլագոնիա, մանկապղծություն, նեկրոֆիլիա և ինֆիբուլյացիա։ Դեմփսին իր եզրակացության մեջ նշել է, որ իրավական կամ բժշկական գրառումներում ոչ մի տեղ չի եղել մեկ այլ անձ, ով ունեցել է այդքան շատ սեռական շեղումներ։ Նա նաև նշել է, որ Ֆիշը հոգեկան խանգարումներ ունի։

Պաշտպանության գլխավոր վկա փորձագետը Ֆրեդրիկ Վերտհեմն էր՝ երեխաների զարգացման մեջ մասնագիտացած հոգեբույժ, ով հոգեբուժական քննություններ էր անցկացնում Նյու Յորքի քրեական դատարանների համար։ Ցուցմունք տալու երկու օրվա ընթացքում Վերտհեմը բացատրում էր Ֆիշի մոլուցքը կրոնի նկատմամբ և, մասնավորապես, նրա մտահոգությունը Աբրահամի և Իսահակի աստվածաշնչյան պատմության վերաբերյալ (Ծննդոց 22:1-24)։ Վերթհեմն ասել է, որ Ֆիշը հավատում էր, որ տղայի նման զոհաբերելը պատիժ կլինի իր իսկ մեղքերի համար, և որ նույնիսկ եթե արարքը ինքնին սխալ լիներ, հրեշտակները կկանխեին նրան, եթե Աստված չհաստատեր։ Ֆիշն արդեն մեկ անգամ փորձել է զոհաբերություն կատարել, սակայն նրան խանգարել է կողքով անցնող մեքենան։ Էդվարդ բադը հաջորդ պլանավորված զոհն էր, բայց նա ապացուցել է, որ ավելի մեծ է, քան սպասվում էր, ուստի նա կանգ առավ Գրեյսի վրա։ Չնայած նա գիտեր, որ Գրեյսը կին է, ենթադրվում է, որ Ֆիշը նրան ընկալում էր որպես տղա։ Այնուհետև Վերտհեմը մանրամասն նկարագրեց ձկների մարդակերությունը, որն իր մտքում կապված էր հաղորդության հետ։ Վերջին հարցը, որը Դեմփսին տվեց Վերթհեմին, 15,000 բառ էր, մանրամասն նկարագրում էր ձկների կյանքը և ավարտվում էր այն հարցով, թե ինչպես է բժիշկը գնահատում նրա հոգեկան վիճակը՝ հիմնվելով այս կյանքի վրա։ Վերտհեմը պարզապես պատասխանեց.

«Գալագերը Վերթհեմին ենթարկեց խաչաձեւ հարցաքննության՝ պարզելու, թե արդյոք Ֆիշը գիտեր ճիշտի և սխալի տարբերությունը։ Նա պատասխանեց, որ գիտեր, բայց որ դա այլասերված գիտելիք էր՝ հիմնված մեղքի, քավության և կրոնի վերաբերյալ իր կարծիքների վրա, և այդպիսով խելագար գիտելիք էր»։ Պաշտպանությունը կանչեց ևս երկու հոգեբույժի՝ Վերթհեմի եզրակացությունները հաստատելու համար։ Հերքման չորս վկաներից առաջինը Մենաս Գրեգորին էր՝ Բելվյու հիվանդանոցի նախկին մենեջերը, որտեղ Ֆիշը բուժվում էր 1930 թվականին։ Նա ցույց տվեց, որ Ֆիշը աննորմալ է, բայց առողջ։ Խաչաձեւ հարցաքննության ժամանակ Դեմփսին հարցրեց, թե արդյոք կոպրոֆիլիան, ուրոֆիլիան և մանկապղծությունը վկայում են մարդու մեղսունակության կամ անմեղսունակության մասին։ Գրեգորին պատասխանեց, որ այդպիսի մարդը հոգեկան հիվանդ չէ, և որ դրանք սովորական այլասերվածություններ էին, որոնք լիովին նորմալ էին, և որ Ֆիշը ոչնչով չէր տարբերվում միլիոնավոր այլ մարդկանցից, մի քանի շատ նշանավոր և հաջողակ, ովքեր ունեին ճիշտ նույն այլասերվածություններ։

Հաջորդ վկան բժիշկ-օրդինատոր Թոմբս փերի Լիխտենշտեյնն էր։ Դեմփսին դեմ էր, որ հոգեբուժության ոլորտում կրթություն չունեցող բժիշկը ցուցմունք տա մեղսունակության հարցի վերաբերյալ, սակայն դատավոր Քլոուզը մերժեց որոշումը՝ պատճառաբանելով, որ ժյուրին կարող է որոշել, թե ինչ նշանակություն պետք է տա բանտի բժշկին։ Հարցին, թե արդյոք Ֆիշն ինքն իրեն ցավ պատճառելը հոգեկան վիճակի մասին է վկայում, Լիխտենշտեյնը պատասխանել է. «դա մազոխիզմ չէ, քանի որ նա ընդամենը պատժում էր իրեն սեռական բավարարվածություն ստանալու համար»։ Հաջորդ վկան՝ Չարլզ Լամբերտը, ցույց տվեց, որ կոպրոֆիլիան սովորական պրակտիկա է, և որ կրոնական մարդակերությունը կարող է հոգեբանական լինել, բայց ճաշակի խնդիր էր, այլ ոչ թե հոգեբանության վկայություն։ Վերջին վկան՝ Ջեյմս Վավասուրը, կրկնեց Լամբերտի կարծիքը։ Պաշտպանության մեկ այլ վկա էր Մերի Նիկոլասը՝ Ֆիշի 17-ամյա խորթ դուստրը։ Նա նկարագրել է, թե ինչպես է Ֆիշը իրեն և իր եղբայրներին ու քույրերին սովորեցրել մի քանի խաղեր, որոնք ներառում են մազոխիզմի և մանկապղծության ենթատեքստ։

Երդվյալ ատենակալներից ոչ մեկը չէր կասկածում, որ Ֆիշը անմեղսունակ է, բայց, ի վերջո, ինչպես ավելի ուշ բացատրեց նրանցից մեկը, նրանք կարծում էին, որ նա դեռ պետք է մահապատժի ենթարկվի։ Նրանք նրան մեղսունակ և մեղավոր ճանաչեցին, և դատավորը ամբաստանյալին մահապատժի դատապարտեց էլեկտրական ցնցումների միջոցով։ Ֆիշը բանտ է ժամանել 1935 թվականի մարտին և մահապատժի է ենթարկվել 1936 թվականի հունվարի 16-ին Սինգ-Սինգում էլեկտրական աթոռի վրա։ Նա խուց է մտել ժամը 11:06-ին և երեք րոպե անց հայտարարվել է մահացած։ Նա թաղվել է Սինգ Սինգ բանտի գերեզմանատանը։ Ասում են, որ Ֆիշը օգնել է դահիճին Էլեկտրոդներ կցել իր մարմնին։ Ըստ ներկա վկաներից մեկի, Ֆիշը մահացել է երկու ցնցումից հետո, որի արդյունքում լուր է տարածվել այն մասին, որ մեքենան անսարքացել է ասեղների պատճառով, որոնք Ֆիշը մտցրել է իր մարմինը։ Ավելի ուշ այդ լուրերը համարվում էին իրականությանը չհամապատասխանող, քանի որ հաղորդվում էր, որ Ֆիշը մահացել է նույն կերպ և նույն ժամկետում, ինչ մյուսները էլեկտրական աթոռի վրա։

Մահապատժից հետո լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ Ֆիշի փաստաբան Ջեյմս Դեմփսին հայտնել է, որ ունի իր հաճախորդի վերջին հայտարարությունը։ Սա կազմել է ձեռագիր գրառումների մի քանի էջ, որոնք Ֆիշը, ըստ երևույթին, գրել է իր մահից մի քանի ժամ առաջ։ Երբ հավաքված լրագրողները պահանջել են բացահայտել փաստաթղթի բովանդակությունը, Դեմփսին հրաժարվել է՝ հայտարարելով. «Դա անպարկեշտության ամենակեղտոտ տողն էր, որը ես երբևէ կարդացել եմ»։

Զոհեր
-----

### Հայտնի

* Ենթադրվում է, որ 1924-1928 թվականներին Ֆիշը սպանել է առնվազն երեք երեխայի։
* Ֆրենսիս Մակդոնել, 8 տարեկան, 1924 թվականի հուլիսի 15, Լոնգ Այլենդ, Նյու Յորք։
* Բիլլի Գաֆնի, 4 տարեկան, 1927 թվականի փետրվարի 11, Նյու Յորք։
* Գրեյս Բադդ, 10 տարեկան, 1928 թվականի հունիսի 3, Նյու Յորք։

Հնարավոր է
----------

Ֆիշը պնդում էր, որ սեռական բռնության է ենթարկվել առնվազն 100 տղաների նկատմամբ, որոնց մեծ մասը աֆրոամերիկացի էին կամ զարգացման շեղումներ ունեին։ Նա պնդում էր, որ ընտրել է նրանց, քանի որ կարծում էր, որ ոստիկանությունը լիովին չի հետաքննելու նրանց վրա հարձակումները։ Բացի այդ, նա պնդել է, որ սպանել է մեկ երեխա քսաներեք նահանգներից յուրաքանչյուրում, որտեղ նա ապրել է։

* Թոմաս Բեդդեն, 19 տարեկան, մոտ 1910 թվական։
* Էմմա Ռիչարդսոն, 5 տարեկան, 1926 թվականի հոկտեմբերի 3։
* Էմիլ, 4 տարեկան, 1930 թվականի հուլիսի 13։
* Ռոբին Ջեյն Լյու, 6 տարեկան, 1931 թվականի մայիսի 2։
* Բենջամին Քոլինգս, 17 տարեկան, 1932 թվականի դեկտեմբերի 15։

Նրա դերը ժողովրդական մշակույթում
--------------------------------

2007 թվականին Էկրան բարձրացավ ձկների մասին վավերագրական ֆիլմը, որի ռեժիսորն էր Ջոն Բորովսկին։ Նաև 2007-ին թողարկվեց մոխրագույն մարդը կենսագրական ֆիլմը, որի գլխավոր դերակատարն էր Պատրիկ Բաուչաուն ձկներ։

Կատակերգու Էմի Մակդոնալդը իր «Norm Macdonald Live podcast»-ում օգտագործեց «Fish crimes»-ի տեղեկատվությունը կատակ ստեղծելու համար։ Կատակը ներառում էր հանցագործության սարսափելի տարրերի նկարագրությունը դիտավորյալ հուսահատեցնող գագաթնակետից առաջ։

Ալբերտ Ֆիշի մասին մի քանի երգեր ձայնագրվել են ամերիկյան էքստրեմալ մետալ խմբի «Macabre»-ի կողմից, որոնք ընդգրկվել են նրանց «Grim Reality, Gloom, Sinister Slaughter, Behind,Killers» ալբոմներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2  GeneaStar
3. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑  Geni(բազմ․) — 2006.
5. ↑  Frasier David K. (1996)։ *Murder Cases of the Twentieth Century: Biographies and Bibliographies of 280 Convicted Or Accused Killers*։ McFarland։ ISBN 9780786401840
6. ↑  Kray Kate (2007)։ *The World's Twenty Worst Crimes - True Stories of 10 Killers and Their 3000 Victims*։ John Blake Publishing։ ISBN 9781784184360
7. ↑  Doidge Christina (2012)։ *Profile of Serial Killers*։ CreateSpace Independent Publishing Platform։ ISBN 978-1475050905
8. ↑  «Albert Fish, 65, Pays Penalty at Sing Sing»։ *The New York Times*։ January 17, 1936։ Արխիվացված է օրիգինալից July 4, 2018-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «Albert Fish, 65 years old, of 55 East 128th Street, Manhattan, a house painter who murdered Grace Budd, 6, after attacking her in a Westchester farmhouse in 1928, was put to death tonight in the electric chair at Sing Sing prison.»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
9. 1 2 3  «Wife Accuses Caretaker as Abductor Who Vanished With Girl Two Years Ago»։ *The New York Times*։ September 5, 1930։ Արխիվացված է օրիգինալից July 4, 2018-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «The kidnapping of 10-year-old Grace Budd, a mystery that has baffled the police for more than two years since the girl was lured from her parents' home at 406 West Seventieth Street on June 3, 1928, was believed to have been solved yesterday, detectives said, with the first actual arrest on the kidnapping charge.»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
10. ↑  Stone Michael H. Brucato Gary (2019)։ *The New Evil: Understanding the Emergence of Modern Violent Crime*։ Prometheus Books։ էջեր 167–171։ ISBN 9781633885332
11. ↑  Sing Sing Prison's receiving blotter indicates Fish was 33 when his mother died. Available on Ancestry.com under Albert H. Fish.
12. ↑  «Ancestry of Albert Fish»։ *wargs.com*։ William Addams Reitwiesner։ Արխիվացված է օրիգինալից April 23, 2016-ին։ Վերցված է April 14, 2016  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
13. 1 2 3 4 5 6 7 8  Schechter Harold (1990)։ *Deranged: The Shocking True Story of America's Most Fiendish Killer*։ Simon & Schuster։ ISBN 978-0-671-67875-3
14. 1 2 3 4 5 6  «Albert Fish»։ Crime Library։ Արխիվացված է օրիգինալից December 16, 2008-ին։ Վերցված է December 16, 2008  `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
15. 1 2  Wilson Colin, Seaman Donald (2004)։ *The Serial Killers*։ Virgin Publishing։ ISBN 978-0-7535-1321-7 – via Google Books (չաշխատող հղում)
16. 1 2  Berry-Dee Christopher (2011)։ *Cannibal Serial Killers: Profiles of Depraved Flesh-eating Murderers*։ Berkeley, CA: Ulysses Press։ էջ 157։ ISBN 978-1569759028
17. ↑  «New York City City Marriage Records, 1829-1940»։ *FamilySearch*։ Վերցված է July 22, 2017
18. ↑  «New York Marriages, 1686-1980»։ *FamilySearch*։ Վերցված է July 22, 2017
19. ↑  Capo Fran (2011)։ *Myths and Mysteries of New York*։ Guilford, CT: Morris Book Publishing, LLC։ էջ 114։ ISBN 978-0-7627-6107-4
20. ↑  Borowski John (September 5, 2014)։ *Albert Fish: In His Own Words*։ Waterfront Productions։ էջ 314։ ISBN 978-0692263754  `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
21. 1 2  Taylor, Troy. Albert Fish: The Life & Crimes of One of America's Most Deranged Killers." Archived June 8, 2011, at the Wayback Machine. *Dead Men Do Tell Tales*. 2004. Retrieved February 14, 2007.
22. ↑  «Fish is Sentenced. Admits New Crimes; Death in Electric Chair Fixed for Week of April 29, 1935. Move to Set Aside Verdict Denied»։ *The New York Times*։ March 26, 1935։ Արխիվացված է օրիգինալից July 4, 2018-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «As Albert H. Fish was sentenced to die in the electric chair at Sing Sing, Westchester authorities revealed today that he had confessed to a series of other crimes in various parts of the country.»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
23. ↑  «Albert Fish: real life Hannibal Lecter»։ Crime Library։ Արխիվացված է օրիգինալից October 24, 2008-ին։ Վերցված է November 7, 2008  `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
24. ↑  Marriner Brian (2011)։ *Cannibalism - The Last Taboo* (անգլերեն)։ Random House։ էջ 138։ ISBN 9781446492949
25. ↑  Taylor Troy (2004)։ «Albert Fish: The Life & Crimes of One of America's Most Deranged Killers»։ Prairieghosts.com։ Արխիվացված է օրիգինալից June 8, 2011-ին։ Վերցված է March 30, 2011  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
26. ↑  Borowski John (September 5, 2014)։ *Albert Fish: In His Own Words*։ Waterfront Productions։ ISBN 978-0692263754
27. ↑  «Ex-Wife Unconcerned»։ *The New York Times*։ December 15, 1934։ էջ 3։ Արխիվացված է օրիգինալից July 4, 2018-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «Mrs. Estella Wilcox of Waterloo, former wife of Albert Fish, said tonight that she did not care what happens to her former husband.»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
28. 1 2 3  «Police Try To Link Budd Girl's Slayer To 3 Other Crimes. Fish Questioned On O'Connor, Collings And Gaffney Cases. He Denies Part In Them»։ *The New York Times*։ December 15, 1934։ Արխիվացված է օրիգինալից June 5, 2011-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «Albert H. Fish, 65-year-old house painter who confessed that he had kidnapped and slain Grace Budd in 1928, will be surrendered to Westchester County for trial on murder charges as soon as the evidence against him is completed, it was announced yesterday.»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
29. ↑  «Mr. and Mrs. Budd Name Him on Stand as One Who Took Child Away Before Murder»։ *The New York Times*։ March 13, 1935։ Արխիվացված է օրիգինալից November 7, 2012-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «The parents of 10-year-old Grace Budd identified Albert Fish today as the man ... He criticized psychiatrists of Bellevue and Kings County Hospitals for ...»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
30. ↑  Sutton, Candace (December 30, 2016) "The million dollar house where Albert Fish, the real-life Hannibal Lecter, ate 10-year-old Grace Budd" *news.com.au*
31. ↑  «C. E. Pope Accused in Disappearance of Child From Her Home on June 3, 1928»։ *The New York Times*։ December 22, 1930։ Արխիվացված է օրիգինալից July 4, 2018-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «Charles Edward Pope, who has spent the last 108 days in jail after his arrest in connection with the disappearance of Grace Budd, 10 years old, who was last seen at her parents' home, 406 West Fifteenth Street, on June 3, 1928, will go on trial today before Judge Allen in General Sessions on a charge of kidnapping the missing girl.»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
32. ↑  Schechter Harold, Everitt David (2006)։ *The A to Z Encyclopedia of Serial Killers*։ Pocket Books։ էջ 163։ ISBN 978-1-4165-2174-7
33. ↑  Heimer Mel (1971)։ *Cannibal; The Case Of Albert Fish*։ Lyle Stuart
34. ↑  Schechter Harold (1998)։ *Deranged: The Shocking True Story of America's Most Fiendish Killer!*։ Gallery Books
35. ↑  Martingale Moira (1993)։ *Cannibal Killers: The Impossible Monsters*։ Robert Hale Ltd
36. ↑  Wilson Colin, Seaman Donald (2011)։ *The Serial Killers: A Study in the Psychology of Violence* (անգլերեն)։ Random House։ էջ 70։ ISBN 9780753547229
37. ↑  Wilson Colin, Seaman Donald (2011)։ *The Serial Killers: A Study in the Psychology of Violence* (անգլերեն)։ Random House։ էջ 69։ ISBN 9780753547229
38. ↑  Billy Gaffney's parents were Edward and Elizabeth Gaffney.
39. ↑  *The Charley Project* page on Billy Gaffney Archived January 1, 2010, at the Wayback Machine.. Retrieved January 26, 2010
40. ↑  "Albert Fish." Archived April 29, 2007, at the Wayback Machine. *The Life of a Cannibal*. Retrieved February 14, 2007
41. ↑  «Fish Held Insane By Three Experts. Defense Alienists Say Budd Girl's Murderer Was And Is Mentally Irresponsible»։ *The New York Times*։ May 21, 1935։ Արխիվացված է օրիգինալից July 4, 2018-ին։ Վերցված է March 29, 2010։ «Three psychiatrists testified in Supreme Court today that Albert H. Fish, on trial for the murder of Grace Budd in June, 1928, was legally insane when he committed the murder and has been insane since that date.»  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|df=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
42. ↑  Scott Gini Graham (2007)։ *American Murder: Volume 1: Homicide in the Early 20th Century*։ Westport, CT: Praeger։ էջ 85։ ISBN 978-0-275-999-77-3
43. ↑  Berry-Dee Christopher (2011)։ *Cannibal Serial Killers: Profiles of Depraved Flesh-eating Murderers* (անգլերեն)։ Ulysses Press։ էջ 160։ ISBN 9781569759028
44. ↑  Marriner Brian (2011)։ *Cannibalism - The Last Taboo* (անգլերեն)։ Random House։ էջ 134։ ISBN 9781446492949

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ալբերտ Ֆիշ Վիքիպահեստում |

* Ալբերտ Ֆիշի մատենագիտություն Archived October 20, 2020, at the Wayback Machine.