Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սանսկի Մոստ (այլ կիրառումներ)

**Սանսկի Մոստ** (սերբ.՝ Сански Мост / Sanski Most), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կազմի մեջ։ Տեղակայված է Սանա գետի ափին՝ Պրիեդորի և Կլյուչի միջև։

Աշխարհագրություն
----------------

Սանսկի Մոստ քաղաքը և համայնքը տեղակայված են Բոսնիական Կրաինա պատմական շրջանում։ Համայնքից արևմուտք տեղակայված է Գրմեչ լեռը, իսկ արևելք՝ Մուլեժ և Բեհրեմագինիցա լեռները։ Այդտեղ հոսում են ութ խոշոր գետեր՝ Սանիցա, Դաբար, Զդենա, Բլիհա, Մայդանսկա Ռիեկա, Յապրա, Սասինկա և Կոզիցա։ Մի քանի ոչ մեծ գետեր Սանայի վտակներն են։ Շրջանն առանձնանում է նրանով, որ Իլիցա գյուղով հոսում է ռադիոակտիվությամբ հագեցած գետ, որի ջուրը ունի բուժիչ հատկություն։ Համայնքում գոյություն ունեն մի քանի մեծ քարանձավներ, որոնցից առավել հայտնի են Խրուստովացկայա և Դաբարսկայա քարանձավները։ Այստեղ գերակշռում է բարեխառն միջերկրածովային կլիման։

Բնակչություն
------------

Ըստ 1991 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ համայնքի 75 քաղաքներում ապրել է 60307 մարդ։

|  |
| --- |
| **Սանսկի մոստ համայնքի բնակչությունը** |
| **Մարդահամարի թվական** | **1991** | **1981** | **1971** |
| **Բոսնիացիներ** | 28,136 (46,65 %) | 27,083 (43,35 %) | 24,839 (39,99 %) |
| **Սերբեր** | 25,363 (42,05 %) | 26,619 (42,61 %) | 30,422 (48,98 %) |
| **Խորվաթներ** | 4,322 (7,16 %) | 5,314 (8,50 %) | 6,307 (10,15 %) |
| **Հարավսլավներ** | 1,247 (2,06 %) | 2,772 (4,43 %) | 195 (0,31 %) |
| **Այլազգիներ** | 1,239 (2,05 %) | 679 (1,08 %) | 339 (0,54 %) |
| **Ընդհանուր** | **60,307** | **62,467** | **62,102** |

1991 թվականի դրությամբ համայնքի ազգային կազմը եղել է հետևյալը.

* Սանսկի Մոստ համայնք, ընդհանուր՝ 55146 մարդ
	+ Բոսնիացիներ - 27841 (50,48 %)
	+ Սերբեր - 22100 (40,07 %)
	+ Խորվաթներ - 2840 (5,14 %)
	+ Հարավսլավներ - 1170 (2,12 %)
	+ Այլազգիներ - 1195 (2,19 %)
* Օշտրա Լուկա համայնք (Սանսկի Մոստ համայնքի սերբական տարածքը), ընդհանուր՝ 5161 մարդ
	+ Սերբեր - 3263 (63,22 %)
	+ Խորվաթներ - 1482 (28,71 %)
	+ Բոսնիացիներ - 295 (5,71 %)
	+ Հարավսլավներ - 77 (1,49 %)
	+ Այլազգիներ - 44 (0,87 %)

Պատմություն
-----------

Համայնքի տարածքի վրա գոյություն են ունեցել բնակավայրեր դեռ Հռոմեկան կայսրության ժամանակներից։ Առաջին բնակավայրը ստեղծվել է մոտավորպես 820 թվականին, որը կրել է Լուկա անվանումը։ Սանսկի Մոստ քաղաքը առաջին անգամ հիշատակվել է 1244 թվականին՝ Զանա անունով։ Օսմանյան տիրապետության օրոք քաղաքը մտել է Բոսնիական սանջակի կազմում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքում ուժեղ է եղել պարտիզանական գործունեությունը բոսնիացի հակաֆաշիստների շրջանում։

Բոսնիական պատերազմի տարիներին համայնքը 1992-ի գարնանից մինչև 1995 թվականը եղել է Սերբական Հանրապետության զորքերի տիրապետության տակ։ Սերբական զորքերը, ի պատասխան սերբերի սպանության, անխղճորեն հաշվեհարդար են տեսել բոսնիացիների հետ և վռնդել իրենց տներից։ 1995 թվականի հոկտեմբերին քաղաքն ազատվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի բանակի կողմից։ Ամբողջ համայնքը հայտնվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կազմում, սակայն 2004 թվականին Սերբական Հանրապետության պահանջմամբ բոսնիացիներն Օշտրա Լուկան զիջել են սերբերին։

Քաղաքի տեսարժան վայրեր
----------------------

Սանսկի Մոստ քաղաքում գոյություն ունի ուղղափառ եկեղեցի և մզկիթ, նաև այնտեղ տեղակայված են բարեգործական «Խաղաղության կառուցման կենտրոն» և «Ֆենիքս կենտրոն» ընկերությունների գլխավոր գրասենյակները։ Սանսկի Մոստը հայտնի է իր ռեստորանների, սրճարանների և նախաճաշիկարանների ցանցով, այնտեղ աշխատում է «Radio Sana» ռադիոկայանը։

Սպորտ
-----

Քաղաքում տեղակայված է «Պոդգրմեչ» ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտը, որը հանդես է գալիս Երկրորդ լիգայում։ 1985 թվականին այստեղ հիմնադրվել է «Սանա» բասկետբոլի կանանց ակումբը, որը եղել է ամենահաջողակը Հարավսլավիայում, սակայն 1995 թվականին ակումբը դադարեցրել է իր գոյությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ուղղափառ եկեղեցիՈւղղափառ եկեղեցի
* Փոստի շենքՓոստի շենք
* ՆորակառույցներՆորակառույցներ
* Սանա գետըՍանա գետը
* Համզիբեգովի մզկիթՀամզիբեգովի մզկիթ
* Համզիբեգովի մզկիթՀամզիբեգովի մզկիթ
* «Կոնզում» խորվաթական սուպերմարկետը«Կոնզում» խորվաթական սուպերմարկետը
* Քաղաքային հրապարակՔաղաքային հրապարակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Vjekoslav Klaić (1878)։ *Bosna: podatci o zemljopisu i poviesti Bosne i Hercegovine*։ Naklad. "Matice Hrvatske"։ էջ 192

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի և քաղաքի պաշտոնական կայքէջը (բոսն.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4780882-2 · LCCN: n99007193 · NKC: ge1125385 · VIAF: 149108663 · WorldCat VIAF: 149108663 |

 |