**Աբրահամ Նեմեթ** (անգլ.՝ **Abraham Nemeth**, հոկտեմբերի 16, 1918(1918-10-16), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 2, 2013(2013-10-02), Սաութֆիլդ, Օկլենդ շրջան, Միչիգան, ԱՄՆ), ամերիկացի մաթեմատիկոս և գյուտարար։ Նա Դետրոյթում և Միչիգանում Դետրոյթի Բարեգթության Համալսարանի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր էր։ Նեմեթը եղել է կույր։ Առավել հայտնի է դարձել կույրերի համար մաթեմատիկա կարդալու և գրելու համակարգը զարգացնելու շնորհիվ։ Աբրահամը շնորհալի երեխա էր և սովորեց դաշնամուր նվագել, օգտագործելով բրայլի գրերը։ Նրան աներևակայելիորեն հմայեց այն, ինչը հետո նա անվանեց «մաթեմատիկայի գեղեցկությունը»։

Կենսագրություն
--------------

### Մանկություն և երիտասարդություն

Նեմեթը ծնվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Նյու Յորքում Ստորին Իստ Սայդում (Մանհեթեն)՝ հունգարիացի հրեա ներգաղթյալների մի մեծ ընտանիքում, որանք խոսում էին իդիշ։ Նա կույր է ծնվել։

Սկզբում նա հաճախել է հանրային դպրոցներ, բայց նախնական և միջնակարգ կրթության մեծ մասը ստացել է Նյու Յորքի Յոնկերսի հրեական գիլդիայի կույրերի համար նախատեսված դպրոցում։

### Բարձրագույն կրթություն

Աբրահամն ավարտել է Բրուքլինի քոլեջը, որտեղ սովորել է հոգեբանություն։ Ուսանողական տարիներին՝ 1930-ական թվականներին, նրան մի քանի անգամ մերժել են, որն ընտրել էր մաթեմատիկան որպես հիմնական մասնագիտությունուն։

Այն ժամանակ կարծում էին, որ կույր մարդը չի կարողանա հետևել գրատախտակին գրված հավասարումներին և լուծումներին

Չնայած 1940-ին ավարտելուց հետո նա չէր կարողանում աշխատանք գտնել որպես հոգեբան, բայց նրան խորհուրդ տվեցին ավելի մասնագիտորեն կատարելագործվել։ 1942 թվականին նա ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը՝ հոգեբանության արվեստի մագիստրոսի կոչումով։

Այնուամենայնիվ, Կոլումբիայի համալսարանի նման հեղինակավոր հաստատության նույնիսկ ամենաբարձր աստիճանը չի օգնել նրան աշխատանք գտնել այդ ոլորտում։

### Հետագա կյանք

1944 թվականրն ամուսնացել է Ֆլորենս Ուայզմանի հետ։

Դեռ գործազուրկ լինելով՝ նրան կույրերի ամերիկյան հիմնադրամից մի քանի առաջադրանք հանձնարարվեց, այդ թվում՝ գործարանում բարձ կարելը, բեռնատար մեքենաներում տուփեր բեռնելը և ծրարներում գրամոֆոնային ասեղները հաշվելը։

Խոսակցություններից դրդված՝ նա թողել է իր ցերեկային աշխատանքը և սկսել աշխատել Կոլումբիայի համալսարանի մաթեմատիկայի դոկտորի գիտական աստիճանի վրա։

Նեմեթը սկսել է հաճախել մաթեմատիկայի երեկոյան դասընթացների՝ հաշվարկներ կատարելով իր սեփական կարճ ոճով։

Նա նաև կամավոր հանդես է եկել որպես Բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսուցիչ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո զորացրված զինվորների համար։

Աբրահամը սկսեց ոչ ֆորմալ կերպով կիսվել իր խորհրդանիշներով ուրիշների հետ, նրա ծածկագիրն արագորեն տարածվեց և ընդունվեց։

1950 թվականին նա տպագիր տառերը ներկայացրեց Ամերիկյան բրայլյան կոմիտեին։

1950-ականների կեսերին Նեմեթի օրենսգիրքն ընդունվեց ազգային խմբերի կողմից և ընդգրկվեց գրքերում՝ գյուտարարին հաղորդելով կարիերայի նոր մակարդակ։

1955 թվականին Նեմեթին հրավիրեցին Դեթրոյթի համալսարան՝ կավիճ օգտագործող տեսողություն չունեցող ուսանողներին մաթեմատիկա դասավանդելու համար։ Նա շարունակեց դասավանդել մինչ իր կենսաթոշակը `1988 թվականը։

Թոշակի ընթացքում Նեմեթը շարունակել է աշխատել ծածկագրի վրա։ Նա մանկուց եղել է հրեական կազմակերպության ակտիվ անդամ, իսկ թոշակի անցնելուց ի վեր եբրայերեն աղոթքների գրքերը բրայլյան լեզվով է արտագրել։

Եղել է Կույրերի ազգային ֆեդերացիայի անդամ։ Նա գրել է մի քանի պատմվածքներ և խոսել NSF-ի համար՝ խոսելով կույր մաթեմատիկոսի իր կյանքի մասին։

2006-ի փետրվարին նա սրտի կաթված է ստացել։

2009-ի հուլիսի 9-ին նա արժանացել է «Jacob Bolotin» մրցանակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
2. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.
3. ↑
4. 1 2  Yardley, William (2013 թ․ հոկտեմբերի 6). = The New York Times «Abraham Nemeth, Creator of a Braille Code for Math, Is Dead at 94». ISSN 0362-4331. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. `{{cite news}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
5. 1 2  Schudel, Matt (2013 թ․ հոկտեմբերի 5). = The Washington Post «Abraham Nemeth, 94, developer of Braille math code, dies» (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0190-8286. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. `{{cite news}}`: Check `|url=` value (օգնություն)(չաշխատող հղում)
6. 1 2 3 4  = nfb.org/accessdate = 2015-12-20 «Д Abraham Nemeth: Inventor, Professor, German Scholar, and Federationist Dies at 94». `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Profile of Abraham Nemeth at the MathSpeak Initiative web site Արխիվացված 2017-06-09 Wayback Machine
* North Carolina Conference on Visual Impairment and Blindness page with a biographical section on Nemeth
* Interview with Abraham Nemeth at nextbook.org
* Information on the origins and rules of MathSpeak
* "To Light A Candle with Mathematics": a short story by Nemeth published in the short story collection "As The Twig Is Bent", part of the NFB Kernel Book series.
* Nemeth's Braille Award
* «Speech by Nemeth» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2006 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 21-ին.
* Photo Blog to Nemeth's 3 day visit to The New York Institute for Special Education (October 2007)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Mathematics Genealogy Project |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000043556886 · LCCN: no2002073832 · VIAF: 36589103 · WorldCat VIAF: 36589103 |

 |