**Զաքարիա Ճիճինաձե** ((վրաց.՝ ზაქარია ჭიჭინაძე), փետրվարի 8, 1853(1853-02-08) կամ 1854, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 27, 1931(1931-12-27)),վրացի պատմաբան, գրող, գրահրատարակիչ։ Հանդես է եկել **Մթածմինդելի** կեղծանունով։

Կենսագրություն
--------------

Զաքարիան եղել է իրենց բազմանդամ ընտանիքի վերջին՝ տասնհինգերորդ երեխան։ Թիֆլիսում մի քանի դպրոց է փոխել՝ դասընկերներից մեկի հետ ունեցած բախումների ու մաթեմատիկայից հետ մնալու պատճառով և ի վերջո կիսատ է թողել դպրոցական ուսումը՝ չնայած ծնողների հորդորներին։ Տասներեք տարեկանից սկսել է աշխատել, սկզբում՝ ծխախոտի ֆաբրիկայում, ապա՝ մի հյուրանոցում, այնուհետև գրքերի պահեստում, որտեղ աշխատելու ժամանակաշրջանում մոլի կերպով տարվել է ընթերցանությամբ։ Շատ կարդացած լինելը նպաստել է, որ մի շարքային պաշտոն ստանա գրաքննության կոմիտեում, որտեղ նրան հասանելի է դարձել նաև արգելված գրականությունը։

Պատմությամբ հրապուրվելով՝ սկսել է հոդվածներ գրել վրաց գրականության և գրահրատարակության պատմության վերաբերյալ։ 1869 թվականին փողոցում պատահմամբ ծանոթացել է վրացի բանաստեղծ, հրատարակիչ և հասարակական գործիչ Սերգեյ Մեսխու (1845—1883) հետ, որը նրան հրավիրել է աշխատակցելու իր խմբագրած «Дроеба» («Ժամանակ») թերթին։

Թերթերում հոդվածներով հանդես գալու հետ մեկտեղ՝ Զաքարիան գրահրատարակչական լայն գործունեություն է ծավալել, բացել է իր սեփական գրախանութը, գրքեր է վաճառել նաև շուկայի վաճառասեղանից... Բացի այդ, շատ է ճամփորդել, ոտքի տակ է տվել Վրաստանի մի շարք շրջաններ, վրացական գրականություն վաճառել, երբեմն էլ՝ բաշխել, այդ թվում՝ մահմեդականացած վրացիներին Աջարիայում։

Ճիճինաձեն հավաքել ու հրատարակել է վրացերեն հին պատմական հարյուրավոր ձեռագրեր, փաստաթղթեր, ժողովրդական ավանդազրույցներ, հեքիաթներ, ոտանավորներ։ Շատ է գրել Վրաստանի պատմության ու մշակույթի մասին։ Հրատարակել է «Քարթլիս ցխովրեբան»՝ «Վրաստանի կյանքը» ութ հատորով, պատրաստել ու տպագրել է կոնյակի և այլ ոգելից խմիչքների մի քանի խոշոր գործարանի տեր Դավիթ Սարաջաշվիլու մասին երկհատորյակը, ինչպես նաև առանձին գրքեր Գեորգի Քարթվելաշվիլու, նավթարդյունաբերող ու մեկենաս Զուբալաշվիլու և վերջինիս տոհմի մասին...

Ճիճինաձեն իր քաղաքական հայացքներով համակրում էր սոցիալիստներին, նրա թիֆլիսյան գրախանութ հաճախ էին այցելում հեղափոխականորեն տրամադրված երիտասարդներ, այդ թվում Իոսիֆ Ջուղաշվիլին (Ստալինը)։

Ճիճինաձեի աճյունը հուղարկավորվել է Մթածմինդայի պանթեոնում ՝ Վրաստանի այլ նշանավոր զավակների շիրիմների կողքին։

Նրա անունով է կոչվել Թբիլիսիի փողոցներից մեկը։

Ժամանակակցի գնահատական
----------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Զաքարիա Ճիճինաձեն բազմակողմանի գործունեություն է ծավալել։ Վրաստանում ոչ մի քաղաքական կուսակցություն այնքան բան չի արել, ինչքան Զաքարիան՝ մեն-մենակ։ Անհնար է որոշել նրա հրատարակած գրքերի քանակը։ Նա ինքն էր գրում, հավաքում տեքստը, տպագրում-հրատարակում ու նաև իրացնում. Նա գրքի ասպետ էր։- Նիկո Նիկոլաձե |  |

Մատենագրություն
---------------

Грузинские евреи в Грузии / Закария Чичинадзе; [Подгот. к изд. и послесл. с. 80-96, В. Чиковани]. — Тбилиси : Б. и. 1990 (ошибоч. 1904). — 96 с.

История Осетии по грузинским источникам (второе издание) Издательство: Цхинвал, 1993, 169 с.

Գրականություն
-------------

Захарий Чичинадзе и вопросы новой истории Грузии (Диссертация)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
3. ↑  Каталог РНБ

Արտաքին հղումներ
----------------

Рыцарь грузинской книги(չաշխատող հղում)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1076102700 · ISNI: 0000 0000 6186 8664, 0000 0000 8231 4273 · LCCN: no93007810 · SUDOC: 194588556 · VIAF: 51259519 · WorldCat VIAF: 51259519 |

 |