recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի** (նաև՝ Բանանցի Սուրբ Աստվածածին), հայկական առաքելական եկեղեցի ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանի Բանանց գյուղի կենտրոնում՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հյուսիսային կողմում, գրեթե կից։

Պատմություն
-----------

Համաձայն Տեր-Պողոս Եպիսկոպոսյանցի վկայության՝ 19-րդ դարի վերջին Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում էր անմխիթար վիճակում.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ...յետ իսպառ քայքայման փայտակերտ տանեաց ս. Ա(ստուա)ծածին հին եկեղեցւոյ գեղջս սրբավայրն օրըստօրէ անշքանայր և լիներ կոխան մարդուց և անգամ անասնոց, քանզի ի վերջին ամս որմունքն ի տեղիս տեղիս փլեալ էին։ ...Շինութիւն սենեկաց սկսեալ է ի 1886 ամի արդեամբք եկեղեցւոյ, նուիրատութեամբ պ. Եագորի Յովհաննիսեանց ի յիշատակ որդւոց իւրոյ Աղէքսանդրի և եղբարց Տէր-Յովսեփեանց՝ դպիր Ներսեսի և Յովսեփայ ի յիշատակ բազմերախտ եղբօր իւր մահտեսի Աւետիքի, նոյնպէս և այլոց ոմանց բարեսիրաց և օժանդակութեամբ ժողովրդի... միայն թէ շինութիւնն յատկապէս կառուցեալ է վասն ...անհրաժեշտ պիտոյից եկեղեցւոյ ի տեղի և ի վերայ հիման հին եկեղեցւոյ |  |

1981 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին միանավ, թաղածածկ հորինվածքով, անմշակ քարով, կրաշաղախով իրականացված կառույց է (արտաքին չափերն են՝ 9,64 x 7,40 մ)։ Միակ մուտքը՝ 19-րդ դարի ձևափոխության ակնհայտ դրոշմով (լայնացվել է), բացված է արևմտյան ճակատից։ Լուսավորությունն իրականացվել է դեպի ներս լայնացող 2 լուսամուտների միջոցով։ Ունի լայն խորան, ավանդատներ չունի։ Կառույցն առանձնահատուկ է թե՛ ներքուստ և թե՛ արտաքուստ պատերի մեջ ագուցված բազմաթիվ խաչքարերով ու տապանաքարերով։ Մեր հաշվառմամբ դրանց ընդհանուր քանակը կազմել է 153 միավոր գերեզմանական հուշարձան, որոնցից 22-ը՝ տապանքար, 131-ը՝ խաչքար։ Ընդ որում, վերջիններս ագուցված են ամենուրեք՝ սկսած քիվատեղերից մինչև խորհրդարաններ ու լուսամուտներ։

Խաչքարերն ու տապանաքարերը ոճական և գեղարվեստական առումով վերաբերում են ԺԶ-ԺԷ դարերին։ Դրանցում զգալի թիվ են կազմում նաև արձանագրվածները։

Կալվածքներ
----------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կալվածներ ուներ նաև Գանձակում. «1845 ամի ի գիւղն Բանանց սբ. Աստուածածնայ եկեղեցի ունի զմի փոքր պարտեզ թթենեաց, ի քաղաքին Յելիզավետապոլ ունի զմի փոքրիկ մահլայ յորում է մի տուն»։ Ի դեպ, Գանձակում գտնվող այգին եկեղեցուն 1839 թ. նվիրել էր հանգուցյալ գանձակաբնակ բանանցեցի տիկին Հռիփսիմե Հարությունյանցը

Տես նաև
-------

* Բանանց (Դաշկեսանի շրջան)
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Բանանց)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. Պ461, ց. 1, գ. 9, թ. 161
2. ↑  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 160
3. ↑  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 160-161
4. ↑  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 161
5. ↑  Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3811, թ. 13-14, գ. 3798, թ. 242-243
ABS Jets ավիաընկերության Embraer 135 օդանավը Էդինբուրգի օդանավակայանում
**ABS Jets,** բաժնետիրական կոմերցիոն ավիաընկերություն, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Պրահայում (Չեխիա), շահագործում է բիզնես դասի ռեակտիվ ինքնաթիռներ։ Մասնագիտացած է չարտերային փոխադրումների մեջ,  կազմակերպման վաճառքի, իրականացնում է օդանավերի սպասարկում և վերանորոգում։

Պատմություն
-----------

Ընկերությունը հիմնադրվել է 2004 թվականի հունիսին և սկսել է օպերացիոն գործունեությունը նույն տարվա դեկտեմբերին։ Ի սկզբանե ընկերության կազմը բաղկացած էր երեսուն աշխատակիցներից։

2007 թվականին ABS Jets-ը ձեռք է բերել որպես ծածկ  Պրահայի միջազգային օդանավակայանում, դուրս գալով օդանավերի տեխնիկական սպասարկման և վերանորոգման շուկա, իսկ որոշ ժամանակ անց ստացել է սպասարկման կենտրրոնի կարգավիճակ՝ ինքնաթիռների գործարար ավիացիայի Embraer ավիաշինարարական կորպորացիայում։ Հետագա մի քանի տարիների ընթացքում ընկերությունը ընդլայնել է իր գործունեության ոլորտը, 2009 թվականին դառնալով լիազորված գործակալ՝ ուղևորների սպասարկման համար՝ Պրահայի և Բրատիսլավայիօդանավակայաններում։ 2009 թվականի ABS Jets ավիաընկերության աշխատակիցների թվաքանակը հասել է 150 մարդու։

ABS Jets-ը հանդիսանում է լիիրավ անդամ՝ Եվրոպական գործարար ավիացայի ասոցիացիայում (ԵԳԱԱ)։

Նավատորմ
--------

2010թ. Հունվարի տվյալներով՝ ավիաընկերության նավատորմը կազմել են հետևյալ օդանավերը. 

* 5 Embraer Legacy 600
* 1 Cessna Citation Bravo
* 1 Bombardier Learjet 60 XR

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5
3. 1 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ընկերության պաշտոնական կայքը ABS Jets
**Վալերի Խաիտ** (ուկրաիներեն՝ Хаит, Валерий Исаакович, մարտի 19, 1939(1939-03-19), Նովայա Պրիլուկա (գյուղ, Լիպովեցի շրջան), Լիպովեցի շրջան, Վիննիցայի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ուկրաինացի արձակագիր, բանաստեղծ, երգիծաբան, դրամատուրգ, խմբագիր, հեռուստահաղորդավար և լրագրող, 60-ականներին եղել է Օդեսայի հայտնի ՈւՀԱյի թիմի ավագը։ Երկու որդիների հայր է։ Որդիներից Ռոստիսլավը դերասան է, սցենարիստ և «Քառյակ I» ​​թատրոնի ստեղծողը, Եվգենին «Ջենթլմենների շոուի» գեղարվեստական ​​ղեկավարն է եղել 1991 թվականից 1999 թվականը։

Կենսագրություն
--------------

1946-1956 թվականներին սովորել է Օդեսայի մարզի Բելգորոդ-Դնեստրովսկի քաղաքի ավագ դպրոցում։ Ավարտել է Օդեսայի ինժիներա-շինարարական համալսարանը (1971 թվական)։

1986-1990 թվականներին եղել է «Ջենթլմենների շոու» կատակերգական հեռուստածրագրի գեղարվեստական ​​ղեկավարը։ 1988 թվականին հիմնել է Օդեսայի ջենթլմենների ակումբը։ Օդեսայի քաղաքացիների համաշխարհային ակումբի փոխնախագահ, «Ֆոնտան» ամսագրի խմբագիր։ «Ոսկե Օստապ» մրցանակի դափնեկիր։

Ստեղծագործություններ
--------------------

### Պիեսներ

* Հին տներ
* Ջութկահարների թագավորը
* Ճանապարհորդություն դեպի լուսին

### Այլ ստեղծագործություններ

* Հին տներ
* Պահանջարկի մասին (պոեզիա) (1988 թվական)
* Արթնացում (պոեզիա) (1995 թվական)
* Շրջան (1996 թվական)
* Կատակի բաժին (2006 թվական)
* Պապիկը պարում է պատշգամբում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Валерию Хаиту — 70 лет
2. ↑  Одесский юмористиеский журнал «Фонтан»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Валерий Хаит на радио «Эхо Москвы»

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 115843409X · ISNI: 0000000387938976 · LCCN: nr00036299 · LNB: 000239351 · NTA: 30331432X · VIAF: 280998975 · WorldCat VIAF: 280998975 |

 |

 |
Բելգորոդի դրոշը Ռուսաստանի Դաշնության Բելգորոդի շրջանի Բելգորոդ քաղաքի պաշտոնական խորհրդանիշներից մեկն է (զինանշանի հետ միասին)։ Դրոշը քաղաքի բնակիչների միասնության և փոխգործակցության խորհրդանիշն է։

Ներկայիս դրոշը հաստատվել է 1999 թվականի հուլիսի 22-ին Բելգորոդի պատգամավորների քաղաքային խորհրդի թիվ 321 որոշմամբ և 2002 թվականին մուտքագրվել է Ռուսաստանի Դաշնության պետական հերալդիկ ռեգիստր 978 գրանցման համարով։.

Նկարագրություն
--------------

Բելգորոդ քաղաքի դրոշը (ներքևում սպիտակ շերտով կապույտ կտավ) պատկերում է դեղին առյուծը, որը կանգնած է հետևի ոտքերի վրա, որի վերևում ճախրում է սպիտակ արծիվը։ Քաղաքի խորհրդանիշներն ավելի քան 300 տարեկան են և հայտնվել են Պետրոս I-ի օրոք։ Ռուսական ցարը Բելգորոդի ժողովրդին նվիրել է զինանշանը՝ ի պատիվ Պոլտավայի ճակատամարտում (1709) շվեդների նկատմամբ տարած հաղթանակի։ 1712 թվականին զինանշանը պատկերված է Բելգորոդի գնդի դրոշի վրա, որը հաղթեց թշնամուն, իսկ 1727 թվականին այն դարձավ նորաստեղծ գավառի խորհրդանիշը։.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Белгородского городского Совета депутатов от 22.07.1999 № 321 «О внесении изменений в решение городского Совета депутатов от 18 июня 1999 года № 279 „Об утверждении Положения о флаге города Белгорода"» Archived 2019-02-14 at the Wayback Machine.
2. ↑
**«Կարմիր թագ»** (ռուս.՝ Красная корона), Միխայիլ Բուլգակովի պատմվածքներից։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 22-ին «Накануне» թերթի «Գրական հավելվածում», և այնուհետև մոռացվել է։

Պատմվածքը վերահրատարակվել և առաջին անգամ մեկնաբանվել է գրականագետ Լիդիա Յանովսկայի կողմից 1977 թվականին։ Պատմվածքը «Historia morbi» ենթավերնագիր ունի։

Սյուժե
------

Պատմվածքը ներկայացվում է հոգեկան հիվանդի անունից, որին հետապնդում են Ուկրիանիայի վերջին քաղաքացիական պատերազմի ցնցումները։ Պատմողը տանջվում է մեղքի զգացումով մարտում զոհված եղբոր առջև՝ Սպիտակ բանակի հոժարակամ զինվորի, և Բերդիանսկում բանվորին մահապատժի ենթարկելու ժամանակ չարտահայտած բողոքի դառնության զգացումից։

Պատմության վայրը Բուլգակովի ստեղծագործական կենսագրության մեջ
------------------------------------------------------------

Չնայած պատմվածը ինքնակենսագրական չէ, (հերոսը նման չէ Բուլգակովին), այնտեղ հնչում է երկու շատ անձնական շարժառիթներ, որոնք ավելի ուշ ներկայացվել են Բուլգակովի այլ ստեղծագործություններում։ Այն չարտահայտած բողոքի շարժառիթն է, որը կրկին ի հայտ է գալիս «Ես սպանել եմ» պատմվածքում, այնուհետև երկու անգամ «Վազք» պիեսում (1926–1927): Այն նաև մահացած կրտսեր եղբոր կերպարն է, որը գրողին հետապնդել էր երկու տարի՝ մինչև եղբոր ճակատագրի պարզումը։

Մինչև «Կարմիր թագը» լույսը տեսնելը, Բուլգակովը արդեն գիտեր, որ Նիկոլայը ողջ է։

«Կարմիր թագը» մոտ է քաղաքացիական պատերազմի թեմային՝ «Սպիտակ գվարդիան» վեպի նախանշանակը, որի վրա Բուլգակովը սկսել էր աշխատել 1923 թվականին։

«Խեղճ հիվանդի» կերպարը հայտնվել է գրողի մեկ այլ աշխատանքի կենտրոնում՝ «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպու։ Ճիշտ է, սա այլ կերպար էր և նրա գեղարվեստական բովանդակությունը տարբեր էր, բայց այս վաղ պատմվածքի և հասուն վեպի «վշտի տան» նկարագրության անհատական մանրամասները համընկնում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Михаил Булгаков.* Красная корона // *Аврора*. — 1977. — № 6. — С. 50-53.. Публикация и комментарий Лидии Яновской.

Արտաքին հղումներ
----------------

**Лидия Яновская** Комментарий к рассказу «Красная корона» // Михаил Булгаков. Избранные произведения в двух томах. — Киев: Дніпро, 1989. — Т. 1. — ISBN 5-308-00396-3

Б.Соколов."Булгаковская энциклопедия"
Այս հոդվածը ալտահարի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Սամվել Ադամյան (այլ կիրառումներ)։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ադամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սամվել Օսիկի Ադամյան** (փետրվարի 2, 1941, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ- հուլիսի 30, 2011, Գյումրի, Հայաստան), հայ ալտահար, 2000 թվականից մինչև 2011-ը՝ Գյումրիի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Սամվել Ադամյանը ծնվել է 1941 թվականի փետրվարի 2-ին՝ Գյումրիում, զինվորական երաժշտի ընտանիքում։ Տիգրան Ադամյանի կրտսեր եղբայրը։ Երաժշտական կրթությունը ստացել է Արմեն Տիգրանյանի անվան դպրոցում։ 1956 - 65 թվականներին սովորել է նաև Գյումրիի Կարա - Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանում (Լևոն Կոստանյանի ջութակի դասարան), ապա Սարատով քաղաքի Սոբինովի անվան կոնսերվատորիայում։ Դրանից հետո ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայում (պրոֆեսոր Աբաջյանի ալտի դասարանում)։

1965-2000 թվականներին աշխատել է Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանում՝ իբրև ալտի դասատու, այնուհետև՝ լարային բաժնի վարիչ։ Այս ընթացքում տվել է դափնեկիր ուսանողներ (Անահիտ Սարգսյան, Թագուհի Քինակցյան, Արտաշես Ասատրյան)։ Նրա շրջանավարտները կատարում են ԱՄՆ-ի, Մեքսիկայի, Բուլղարիայի նվագախմբերում։ Պարբերաբար ղեկավարել է նվագախմբային բաժինը և համույթի սիմֆոնիկ նվագախումբը։

1997 թվականից դասախոսել է պետական կոնսերվատորիայի Գյումրիի մասնաճյուղում։ Եղել է նաև կատարողական ամբիոնի վարիչ։

2000 թվականից մինչև կյանքի վերջին օրերը եղել է Գյումրիի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավարը և գլխավոր դիրիժորը։ Բազմաթիվ համերգներով հանդես է եկել հանրապետության տարբեր մարզերում։ Նվագախմբի երգացանկն այդ տարիներին ընդգրկել է համաշխարհային դասական երաժշտության յոթանասունից ավել բազմաժանր ստեղծագործություններ։ Հեղինակել է տասնյակ գործիքավորումներ, փոխադրումներ և մեթոդական աշխատանքներ։ Սամվել Ադամյանի ղեկավարած համույթը մշտապես ներկա է եղել Վանաձորում և Երևանում կազմակերպված դասական երաժշտության համերգաշարերին, նաև Շիրակի մշակութային կյանքի առավել նշանավոր իրադարձություններին։

2002 թվականին, «Անուշ» օպերայի բեմադրության 90-ամյա հոբելյանին նվիրված մշակութային ծրագրերի շրջանակում Սամվել Ադամյանը տեղի արվեստագետների ուժերով իրականացրեց օպերայի բեմադրումը։ 2005 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի կոչում։
Սամվել Ադամյանը մահացել է 2011 թվականի հուլիսի 30-ին։

Աղբյուրներ
----------

* Գ. Վարդանյան, «Գյումրի», գիրք առաջին, Երևան, 2006 թ.:
«**Տապանագիր**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1890 թվականին։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 18-ում պահվում է մեկ ինքնագիր, որը հանվել է «Մուրճ» ամսագրի արխիվից։ Ա․ Ինճիկյանը տվել է հետևյալ ծանոթագրությունը․ «*Բանատեղծության ինքնագիրը գտնվել է «Մուրճի» արխիվում, ժամանակին չտպագրվելու պատճառը եղել է, հավանորեն, գրաքննության արգելքը կամ Արասխանյանի զգուշավորությունը։ Հետաքրքրական է, որ ժամանակի հասարակության ոսկի կուռքերի հավաքական դիմանկարը բնութագրող այս ոտանավորի վերջին տողը բանաստեղծը նույնությամբ օգտագործել է իր երգիծական պոեմի «Փողի քսա՜կը, փողի քսա՜կը...*» հատվածում»։

Ինչպես այս, այնպես էլ մի քանի ուրիշ երգիծական ոտանավորներ և էպիկական ֆրագմենտներ («Աղոթք», «Հայի զարմանքը», «Հայի տրտունջը», «Հայի ցավը», «Գրականության մազանդա», «Վայր ընկնող աստղեր», «Կտակ», «Հայոց անբախտ գրողը»), «որոնք գրեթե բոլորն էլ գրված են պոեմի ստեղծման ժամանակաշրջանում և իրենց վշտախառն ծաղրով ուղղված են գրողին և արվեստագետին խորթ հասարակության, նրա բարքերի ու կուռքերի դեմ», ուսումնասիրողն իրավամբ կապում է «Պոետն ու մուսան» երգիծական պոեմի հետ։

Այս բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել 1932 թվականին լույս տեսած Գրական թերթի № 27-ում, այնուհետև Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 441)։

Տպագրվել է ինքնագրից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 564

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Տապանագիր (բանաստեղծություն)**
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պանդորա (այլ կիրառումներ)
Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուս, 1896
**Պանդորայի արկղ**, ***Պանդորայի տուփ***, հին հունական դիցաբանության մեջ Պանդորայի մասին առասպելի հետ կապված առարկա, որը հին հույն բանաստեղծ Հեսիոդոսը հավերժացրել է իր «Աշխատանք և օրեր» պոեմում։ Առասպելի նախնական տարբերակում տարան հիշատակվել է հունարեն *πίθος* «պիթոս» բառով, որը նշանակում է մեծ կավե աման, կարասի պես մի բան, որը թաղում էին հողում և դրա մեջ պահ էին տալիս ցորեն, գինի, յուղ, սակայն բառը հետագայում սխալ է թարգմանվել և սկսել կոչվել արկղ։

Ժամանակակից շրջանում այն թևավոր խոսքի արժեք է ստացել, նշանակում է «մեծ ու անսպասելի տհաճությունների ցանկացած աղբյուր», «փորձանքների, դժբախտությունների աղբյուր», «արտաքին փայլի և գեղեցկության տակ թաքցնել բազմաթիվ անախորժություններ» կամ «նվեր, որը թվում է արժեքավոր, սակայն իրականում անիծված է»։ Կա նաև «Պանդորայի արկղը բացել» արտահայտությունը, որը նշանակում է «փորձանքների, դժբախտությունների սկիզբ տալ, պատճառ դառնալ»։ Ճակատագրական տարայի ավելի ուշ նկարագրությունները տարատեսակ են, ընդ որում առասպելի որոշ գրական և գեղարվեստական մշակումներում կենտրոնանում են ավելի շատ իդիոմատիկ արկղի, քան թե հենց Պանդորայի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hesiod, *Works and Days*. 47ff.
2. ↑  *Chambers Dictionary*, 1998
3. ↑  Պետրոս Սարգսի Բեդիրյան. Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան, ԵՊՀ հրատարակչություն, Երևան, 2011։
4. ↑  Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան և Սերգեյ Աշոտի Գալստյան. Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, Երևան, 1975։
5. ↑  *Brewer’s Concise Dictionary of Phrase and Fable*, 1992


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |

 |
**Ավստրիական Ամադեուս երաժշտական մրցանակաբաշխություն** (անգլ.՝ The Amadeus Austrian Music Awards), ավստրիական երաժշտական ոլորտում նշանակալից գործունեության համար տրվող ամենամյա մրցանակաբաշխություն է։ Այն տրվում է 2000 թվականից ի վեր՝ ամենահաջողակ ավստրիացի երաժիշտներին, և 2012 թվականից սկսած յուրաքանչյուր մարտ ամսին անց է կացվում Վիեննայի Ժողովրդական թատրոնում (գերմ.՝ Volkstheater)։ Այն Գրեմմի մրցանակաբաշխության (անգլ.՝ Grammys) ավստրիական համարժեք տարբերակն է։

Ամադեուս երաժշտական մրցանակաբաշխություն 2015-ը Վիեննայի Ֆոլքսթատրոնում

Պատմություն
-----------

Մրցանակաբաշխությունը հիմնադրվել է 2000 թվականին` Ավստրիայի ֆոնոգրամ արտադրողների միջազգային ֆեդերացիայի (IFPI, անգլ.՝ International Federation of the Phonographic Industry) կողմից և հեռարձակվել է ավստրիական ազգային հեռարձակող Ավստրիայի ազգային հեռուստառադիոընկերության (ORF, գերմ.՝ Österreichischer Rundfunk) կողմից։ Շոուն վարել է Անդի Նոլլը (անգլ.՝ Andi Knoll)։ 2008 թվականին Puls 4 և ProSiebenSat. 1 Media հեռարձակողներն սկսեցին միասին կազմակերպել միջոցառումը։ 2008 թվականից մինչև 2010 թվականը միջոցառումը վարել է Միխայիլ Օստրովսկին (Michael Ostrowski), իսկ 2012 թվականից վարել սկսել է Մանուել Ռուբեյը (Manuel Rubey)։ 2012 թվականից միջոցառումն անց է կացվել Ժողովրդական թատրոնում, իսկ նախկինում այն անց է կացվել Վիեննական գազոմետրերում, Վիեննայի արվեստի սրահում և Վիեննայի քաղաքային սրահում։ 2011 թվականի միջոցառումը չեղարկվել է և ավելի ուշ տեղափոխվել է որպես 2012 թվականի միջոցառում։

Մրցանակներ
----------

Մրցանակներ տրվում են Ավստրիայի քաղաքացիություն ունեցող կամ Ավստրիայում իր կարիերան հաստատած ցանկացած երաժշտի։ 2016 թվականին կային 19 կատեգորիաներ։

### Ընդհանուր

|  |  |
| --- | --- |
| * Տարվա երաժշտական խումբ
* Տարվա լավագույն երաժիշտ
* Տարվա լավագույն կին-երաժիշտ
* Տարվա ալբոմ
* Տարվա երգ
* Տարվա լավագույն կենդանի կատարում
 | * Տարվա տեսահոլովակ
* Տարվա երգահան
* FM4-ի մրցանակ
* Մեծ ներդրում
* Լավագույն մոնտաժված ալբոմ
 |

### Ժանր

|  |  |
| --- | --- |
| * Այլընտրանքային փոփ/ ռոք
* Ծանր
* Հիփհոփ/ Քաղաքային
* Ջազ/ Համաշխարհային/ Բլյուզ
 | * Էլեկտրոնիկ/ Պարային
* Փոփ/ Ռոք
* Հարվածային
* Ժողովրդական երաժշտություն
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Amadeus Austrian Music Awards auf Frühjahr 2012 verschoben*. 2 August 2011, retrieved 28 January 2016.
2. ↑  IFPI Austria: *And the Amadeus goes to…*, 7 May 2014.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ավստրիական Ամադեուս երաժշտական մրցանակաբաշխություն** կատեգորիայում։ |
**Ջոլոֆ**, բրնձով ուտեստ, որը տարածված է Արևմտյան Աֆրիկայի շատ երկրների բնակիչների շրջանում։ Մալին, Գանան, Սենեգալը, Սիերա Լեոնեն և Լիբերիան ունեն ջոլոֆի իրենց տարբերակները։

Ծագում և տարածում
-----------------

Ճաշատեսակի անվանումը գալիս է վոլոֆ ժողովրդի անունից։ Ֆրանսախոս շրջաններում այն կոչվում է *riz au gras*։ Մի շարք հետազոտողներ ջոլոֆը համարում են մայրցամաքի սահմաններից դուրս ամենահայտնի աֆրիկյան ուտեստը։

Նիգերիացիներն ու գանացիները վիճում են ջոլոֆի ծագման հարցի շուրջ. երկուսն էլ պնդում են, որ իրենց ժողովուրդն է ստեղծել ճաշատեսակը։ Այս հարցը բավական կարևոր և նուրբ է երկու ազգերի համար։ Ճաշատեսակի վերաբերյալ առաջին նշանները վերաբերում է Սենեգալին, որի տարածքները հին ժամանակներում եղել են Վոլոֆ նահանգի կազմում։ Սննդի և գյուղատնտեսության պատմաբան Ջեյմս Մաքքենը համաձայն է այս պնդման հետ՝ մատնանշելով Մալի կայսրության վաճառականների կողմից ջոլոֆի տարածման հնարավորությունը, որոնք տեղափոխվել են խոշոր կենտրոններ և իրենց հետ բերել դարբնության և գյուղատնտեսության մասին գիտելիքներ։

Հիմնական բաղադրիչներ
--------------------

Ճաշատեսակը սովորաբար բաղկացած է բրնձից, լոլիկից, տոմատի մածուկից։ Բաղադրիչների թվում կարող են լինել միսը, ձուկը, խեցեմորթները, ինչպես նաև տարբեր բանջարեղեններ՝ կարտոֆիլ, կաղամբ։ Արմավենու յուղի և տոմատի մածուկի օգտագործման շնորհիվ ջոլոֆի գույնը սովորաբար կարմիր է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  *Ayto, John* Jollof rice // The Diner's Dictionary: Word Origins of Food and Drink. — Oxford University Press, 2012. — С. 188. — ISBN 978-0199640249
3. 1 2  *McCann, James C.* A west African culinary grammar. Stirring the Pot: A History of African Cuisine. — Ohio University Press, 2009. — С. 133-135. — ISBN 978-0896802728
4. ↑  *Alan Davidson, Tom Jaine* Jollof rice // The Oxford Companion to Food. — Oxford University Press, 2014. — С. 434. — ISBN 978-0-19-967733-7
**«Երեխաների պաշտպանության օրը Աֆրիկայում»** (անգլ.՝ Day of the African Child) , միջազգային օր, որը կոչված է բոլոր երկրների քաղաքական գործիչների և համաշխարհային հասարակության ուշադրությունը հրավիրել այն խնդիրների վրա, որոնց առնչվում են աֆրիկյան երկրների երեխաները։ Այն տոնում են ամեն տարի, հունիսի 16-ին։

Առաջին անգամ տոնը նշվել է 1991 թվականին։ Իրականացման նախաձեռնությունը Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությանն էր։ Անցկացման ամսաթվի ընտրությունը պատահական չէր. այն յուրօրինակ հարգանքի տուրք է 1976 թվականի նահատակներին։ 1976 թվականի հունիսի 16-ին ՀԱՀ-ում, Սոուետոյում (Յոհաննեսբուրգի հարավ-արևմտյան ծայրամաս) շուրջ 10 հազար սևամորթ դպրոցականներ և ուսանողներ անցել են ավելի քան կես մղոն երկարությամբ շարասյունով, բողոքելով կրթության ցածր որակի դեմ և պահանջելով կրթություն ստանալ մայրենի լեզվով։ Արդյունքում, իշխանությունը առաջնորդվելով ապարտհեյդով հարյուրավոր երիտասարդների գնդակահարել են։ Հաջորդ երկու շաբաթների ընթացքում խռովության արդյունքում մահացել են ավելի քան 100 մարդ, իսկ հազարը ստացել են վնասվածքներ կամ վիրավորվել են։ Կրթության մեջ աֆրիկաանս լեզվի ներդրման դեմ բողոքող ուսանողների գնդակահարումից հետո, ապստամբություն սկսվեց ապարտհեյդի ամբողջ համակարգի և սպիտակամորթների գերիշխանության դեմ, որը ընդգրկել էր քաղաքի և ՀԱՀ- մյուս շրջանների և քաղաքների բնակչության բոլոր շերտերը։ 1976 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսների համընդհանուր քաղաքական գործադուլ սկսվեց։ Միայն պաշտոնական տվյալների համաձայն 1976 թվականի հունիսի 16-ից և 1977 թվականի փետրվարի 28-ը ապստամբության ընթացքում քաղաքական գնդակահարությունների արդյունքում մահացել է 575 մարդ, ձերբակալվել են շուրջ 6 հազար մարդ։ Ապստամբությունը դարձել է ազատագրական պայքարի նոր փուլ, որը ղեկավարվում էր Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի կողմից։ 1994 թվականի մայիսի 9-ին ՀԱՀ-ի նախագահ դարձավ Նելսոն Մանդելան, ապարհեյդի վարճակարգը անկում ապրեց։ 

Գրություն պաստառի վրա. «Յուրաքանչյուր 5 րոպեի ընթացքում քաղցից մահանում է ևս մեկ երեխա»
Սակայն այսքանով «մանկական» խնդիրները չլուծվեցին, և երեխաների իրավունքները Աֆրիկայում շարունակում են մնալ բարդ։ Եթե բարեկեցիկ Եվրոպայում և Ամերիկայում երեխաների իրավունքները հեռուստատեսության և համակարգչային խաղերի չարաշահման բացասական հետևանքն են, Աֆրիկայում երեխաներին սպառնում է քաղցը, ՄԻԱՎ-ը, անգրագիտությունը, նույնիսկ մահը ռազմական բախումների ժամանակ։ Երեխաների մահացիության մակարդակը Աֆրիկայի համեմատաբար զարգացած երկրներում, գրեե երկու անգամ բարձր են, քան զարգացող երկրներում։ Այս օրը Աֆրիկայում գործող բարեգործական հասարակական կազմակերպույթւոնները և ֆոնդերը անցկացնում եմ բազմազան ակցիաներ, որոնք ուղղված են աֆրիկյան երեխաների կյանքի բարելավմանը։ Անցկացվում են ուսուցողական դասախոսություններ և ֆիլմերի ցուցադրություններ, կազմակերպվում են համերգներ և ներկայացումներ։

«Աֆրիկայի երեխաների իրավունքների պաշտպանության օրը» ոչ աշխատանքային չէ, եթե չի համընկնում հանգստյան օրերի հետ։

Գրականություն
-------------

* *Городнов В. П.* Черные жители «белого города». — М. 1993.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  International Day of the African Child
2. ↑  День защиты детей Африки

Արտաքին հղումներ
----------------

* African Child Day (англ).
* BNF Youth League Commemorates Day of African Child (англ). Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
**Երեք պատմություն** (ռուս.՝ Три нове́ллы), նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը ստեղծել է ռեժիսոր Ելենա Բերինովան, 1986 թվականին, ըստ Ֆեոդոր Խիտրուկի սցենարի։

Նկարագրություն
--------------

Երեք պատմություններն այն մասին է, թե ինչպես է քաղաքի բնակիչներին անհրաժեշտ բնությունը։

Մուլտֆիլմը պարունակում է հսկայական քանակությամբ խնամքով կատարված ընդհանուր մուլտիպլիկացիա, որոշ տեսարաններ ստեղծված են որպես համակարգչային գրաֆիկայով։ Մուլտֆիլմում ոչ մի բառ չի արտասանվում. հնչում է միայն երաժշտություն։

Սյուժե
------

**Պատմություն 1**

Մի մեղու թռչում է դեպի գեղեցիկ ծաղիկները, բայց ամենուրեք հանդիպում է թափանցիկ պատնեշի։ Ծաղիկները փոխվում են, պատկերը հեռանում է, և հեռուստադիտողի համար պարզ է դառնում, որ սա ժամանակակից քաղաքի բարձրահասակ շենքի պատին տեղադրված մեծ էկրան է։

**Պատմություն 2**

Տարբեր տարիքի երկու տղա (հավանաբար` եղբայրներ) կանգնած են վանդակապատի մոտ, մաստակ են ծամում և նայում անցնող տրանսպորտային միջոցներին։ Նրանք պատկերացնում են, որ իրենք են վարում այդ մեքենաներն ու ինքնաթիռները։ Եվ հանկարծ նրանք տեսնում են մի կով։ Նրանք շատ զարմացած էին, քանի որ կենդանի կով երբեք չէին տեսել։

**Պատմություն 3**

Ժամանակակից քաղաքի հրապարակներից մեկում աշխատողները հողը ծածկում են սալաքարերով և էլեկտրոնային լցոններով տեղադրում են մի տարօրինակ սարքավորում, որը հեռավոր կերպով նման է մեծ արհեստական ​​ծառի։ Ժամանում է հանձնաժողովը, նվագախումբ է նվագում։ Պաշտոնական հագուստով տղամարդը ելույթ է ունենում և կոճակը սեղմում է։ Կառույցը սկսում է փայլել, բայց արագորեն դադարեցնում է աշխատանքը, քանի որ բոլոր ճեղքերից դուրս են գալիս կենդանի բույսեր։

Հեղինակներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Ելենա Բարինովա |
| Սցենարի հեղինակ | Ֆեոդոր Խիտրուկ |
| Բեմադրող նկարիչ | Նիկոլայ Կոշկին |
| Նկարիչներ | Ելենա Բոգոլյուբովա, Իրինա Սոբյանինա, Օլգա Բոգոլյուբովա, Է. Անտուշևա, Վիկտոր Չուգուևսկի |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Յուրի Կուլակով, Յուրի Կուզյուրին, Վ. Կայուկով, Տեննո Սոոստեր, Յուրի Մեշչերյակով |
| Օպերատոր | Ալեքսանդր Չեխովսկի |
| Տնօրեն | Լիլիանա Մոնախովա |
| Կոմպոզիտոր | Վլադիմիր Բիստրյակով |
| Հնչյունային օպերատոր | Վլադիմիր Կուտուզով |
| Խմբագիր | Անդրեյ Վյատկին |
| Մոնտաժող | Մարգարիտա Միխեևա |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երեք պատմություն մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երեք պատմություն(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Անարզաբայի պաշտպանություն**, Անարզաբա քաղաքի բնակչության և զորքերի պաշտպանական մարտերը բյուզանդական ու սելջուկ-թուրքական զորքերի դեմ։ Լևոն Ա իշխանը Բյուզանդիայից գրավեց Կիլիկիայի ծովափնյա քաղաքները։ 1136 թ.-ին նրա զորքերը պաշարեցին Սելևկիա քաղաքը։ Լևոն Ա-ի ձեռնարկումները, սակայն, խափանվեցին Բյուզանդիայի նոր արշավանքով։ Հովհաննես Կումնենոս կայսրը մեծ բանակով Միջերկրական ծովի վրայով 1137 թ.-ին ներխուժեց Կիլիկիա։ Հայկական զորքերը թողեցին Սելևկիան և ետ քաշվելով ամրացան Անարզաբայում, մասամբ էլ Վահկա բերդում։ Բյուզանդացիներին դաշնակցում էին սելջուկ-թուրքական զորամասերը, որոնք առաջինը հարձակվեցին Անարզաբայի վրա։ Հայկական ուժերին հաջողվեց նրանց ետ շպրտել։ Այնուհետև սկսվեց քաղաքի 35-օրյա պաշտպանությունը։ Բազմաթիվ զոհերի գնով թշնամուն հաջողվեց քանդել արտաքին պարիսպը և ներխուժել քաղաք, ուր կատաղի մարտեր բռնկվեցին միջնաբերդի համար։ Հայկական ուժերը գիշերով ճեղքեցին թշնամու պաշարման օղակը և դուրս եկան քաղաքից։ Բայց շուտով ընկան նոր շրջապատման մեջ։ Լևոն Ա-ն զինվորների փոքրաթիվ խմբով անձնատուր եղավ, որդիների`Թորոսի, Ռուբենի հետ գերի տարվեց։ Անարզաբայի անկումից հետո շուրջ 7 տարի (մինչև Թորոսի գերությունից ազատվելը և Ռուբինյանների իշխանության վերականգնվելը) տիրում էր Կիլիկիային`նրա բերդերում ու քաղաքներում պահելով մոտ 20 հզ. զինվոր։ Անարզաբայի պաշտպանությունը պետական անկախության համար հայ ժողովրդի մղած պայքարի հերոսական էջերից է։

Գրականություն
-------------

* Ալիշան Ղ.Մատթեոս Ուռհայեցի, Ժամանակագրութիւն, 2 հրտ. Վաղ–պատ, 1898
* Микаелян Г. Г. История Киликийского армянского государства, Е. 1952

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 376)։*  |
**«Եղբայր»** (վրաց.՝ ძმა), 1982 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ-դրամա, որը ստեղծվել է «Վրաստան-ֆիլմ» կինոստուդիայում։ Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Թեյմուրազ Բաբլուանին իր իսկ սցենարով։ Այս ֆիլմի համար Թեյմուրազ Բաբլուանին արժանացել է մրցանակի Տալլինի համամիութենական կինոփառատոնում։

Սյուժե
------

Ֆիլմի գործողություններ տեղի են ունենում 20-րդ դարի սկզբին։ 1905 թվականի հեղափոխությունը պարտություն է կրել։ Ֆիլմի գլխավոր հերոս Գիոն եղել է ընդհատակային և նույնպես մասնակցել է հեղափոխությանը։ Ցարական իշխանությունը դրա համար նրան դատապարտել է 25 տարվա ազատազրկման։

Ութ տարվա բանտարկությունից հետո Գիոն կարողանում է փախչել տաժանավայրից։ Այն ժամանակ, երբ նա գտնվում էր բանտում, նրան մեծ դժբախտություն է պատահել․ զոհվել էին նրա կինն ու դուստրը։ Գիոն ամեն ինչում մեղադրում է ցարիզմին և որոշում է իր ողջ գիտակցական կյանքում վրեժխնդիր լինել ժանդարմներից։ Գիոյին միանում է նաև նրա եղբայրը, միասին նրանք գնում են լեռները։

Դերերում
--------

* Արչիլ Սամխարաձե – *Բեկար*
* Լևան Թուրմանիձե – *Գիո*
* Օթար Մեգվինեթուխուցեսի – *Պագավա*
* Շոթա Նոզաձե – *հայր*
* Թեյմուրազ Դոլիձե – *բժիշկ*
* Լևան Պիլպանի
* Գիվի Չուգուաշվիլի
* Մեդեա Նեմսիցվերիձե
* Սոսո Ջաչվլիանի
* Ամիրան Ամիրանաշվիլի
* Լևան Ջափարիձե
* Պրիդոն Գուլեդանի
* Գելա Օթարաշվիլի
* Գուրամ Պիրցխալավա
* Ամիրան Թակիձե

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Թեյմուրազ Բաբլուանի
* Ռեժիսոր՝ Թեյմուրազ Բաբլուանի
* Ռեժիսորի օգնական՝ Ռոման Սևերյանովիչ Չիչուա
* Օպերատոր՝ Վիկտոր Անդրիևսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Յակով Բոբոխիձե
* Բեմադրող նկարիչ՝ Նուգզար Բայդարաշվիլի
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Գարրի Կունցև

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

* ԽՍՀՄ, 1981—1982
* Թբիլիսի, «Վրաստան-ֆիլմ»
* Դրամա, պատմական ֆիլմ, ընտանեկան ֆիլմ
* Գունավոր, ստերեո, 80 րոպե
* Բնօրինակ լեզու՝ վրացերեն

Մրցանակներ
----------

Ֆիլմը մրցանակ և դիպլոմ է ստացել Թեյմուրազ Բաբլուանիի ռեժիսորական դեբյուտի համար 1982 թվականին Տալլինում կայացած համամիութենական կինոփառատոնում (ՀԿՓ-82)։

Լրացուցիչ տեղեկություններ
-------------------------

* Ֆիլմը նկարահանվել է 1981 թվականին, իսկ էկրան է բարձրացել 1982 թվականին։

Այլ անվանումներ
---------------

* Անվանումը լատինատառ՝ **Dzma**
* Ռուսերեն անվանում՝ **Брат**
* Ռուսերեն անվանումը լատինատառ՝ **Brat**
* Անգլերեն անվանում՝ **Brother**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Եղբայր»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Եղբայր» ֆիլմը Մեդիատեկա կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Նորզելանդական մերձանտարկտիկական կղզիներ** (անգլ.՝ New Zealand Sub-Antarctic Islands), կղզեխումբ Նոր Զելանդիայի հարավային կողմում։ 1998 թվականանին ընդգրկվել են Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում.

Նորզելանդական մերձանտարկտիկական կղզիների կազմում ընդգրկված կղզեխմբեր
--------------------------------------------------------------------

Այս խմբի մեջ մտնում են 5 կղզեխումբ։

| № | Կոդ | Կղզիներ | Մակերես,կմ2 | Կոորդինատներ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 877-001 | Սներս | 3,41 | 48°02′00″ հվ. լ. 166°35′00″ ավ. ե.HGЯOL |
| 2 | 877-002 | Բաունտի կղզի | 1,35 | 47°45′00″ հվ. լ. 179°03′00″ ավ. ե.HGЯOL |
| 3 | 877-003 | Անտիպոդ | 20,97 | 49°41′00″ հվ. լ. 178°48′00″ ավ. ե.HGЯOL |
| 4 | 877-004 | Օկլենդի կղզիներ | 625,60 | 50°29′00″ հվ. լ. 165°52′00″ ավ. ե.HGЯOL |
| 5 | 877-005 | Քեմբլ | 113,31 | 52°33′00″ հվ. լ. 169°09′00″ ավ. ե.HGЯOL |
|

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզիները ցրված են օվկիանոսում՝ 3.5 մլն. կմ2 տարածքով, որ Ավստրալիայի ամբողջ տարածքի մոտավոր կեսն է։

Կղզիներից յուրաքանչյուր խումբ ունի իր միկրոկլիման և էնդեմիկ տեսակները`բուսական և կենդանական աշխարհի եզակի ներկայացուցիչներ (օրինակ՝ Մեծ պինգվին)։

Կղզիների կլիման մերձանտարկտիդականից սառը չափավոր է։ Կղզիները ծածկված են մերձանտարկտիդական ​​մարգագետիններով, որոնք պատկանում են Նորզելանդական շրջանի Անտարկտիկական թագավորությանը (ըստ Պ.Պ. Վտորովի և Ն. Դրոզդովի)։

Այլ տեղեկատվություն
-------------------

Կղզիները անմարդաբնակ են, բացառությամբ գիտական արշավախմբի կամ օդերևութաբանական կայանների աշխատակիցների։ Զբոսաշրջիկների այցելությունը կղզիներ սահմանափակված է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  UNESCO. New Zealand Sub-Antarctic Islands
2. ↑  Fox, M. (2 March 2014). "Birds, seals, penguins protected". Stuff News. Retrieved 9 August 2019.

Աղբյուրներ
----------

* Islas subantárticas
* Ficha del lugar de la UNESCO
* Naufragios: Arruinado a una isla subantártica
**Ռոբերտ Ներսեսի Ենգոյան** (հունիսի 15, 1932(1932-06-15), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 16, 2017(2017-11-16)), հայ ինժեներ-մեխանիկ, Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր (1995-1999)։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։ ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1932 թվականի հունիսի 15-ին, Լենինականում։

1950-1955 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1962-1965 թվականներին սովորել է ԽՍՀՄ հաստոցաշինական և գործիքաշինության նախարարության մետաղահատ հաստոցների փորձարարական գիտահետազոտական ինստիտուտի հեռակա ասպիրանտուրայում, ստացել տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

1955-1957 թվականներին Վլադիմիրի (ՌԴ) ռադիոգործարանում աշխատել է ավագ ինժեներ, 1957-1960 թվականներին՝ Երևանի փոքր հիդրոտուրբինների գործարանում, 1960-1962 թվականներին Երևանի ֆրեզերային հաստոցներիգործարանում՝ արտադրամասի պետ։ 1962-1975 թվականներին եղել է«Հայհաստոց» ԳԱՄ-ի փորձնական գործարանի տնօրեն, 1975-1982 թվականներին՝ Երևանի հաստոցաշինական ԱՄ-ի գլխավոր տնօրեն, 1982 թվականից՝ Քանաքեռի ալյումինի գործարանի գլխավոր տնօրեն, «Կանազ»ՓԲԸ-իխորհրդի նախագահ։

1995-1999 թվականներին եղել է ԱԺպատգամավոր թիվ 25 ընտրատարածքից։ Եղել է «Հանրապետություն» խմբակցության, ապա «Բարեփոխումներ» պատգամավորական խմբի անդամ։

1999 թվականի մայիսի 30-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Միասնություն» դաշինքի համամասնական ընտրացուցակով (ՀԺԿ)։ Եղել է ԱԺ ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտականհանձնաժողովի, ապա արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Միասնություն» խմբակցության անդամ։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972),
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1981),
* Անանիա Շիրակացու մեդալ (2000)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Ռոբերտ Ներսեսի Ենգոյան


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով |

 |
**«Էմմա Բրաուն»** (անգլ.՝ Emma Brown), Շառլոթ Բրոնտեի անավարտ վեպն է, որը շարունակել է Կլեր Բոյլանը և հրատարակել 2003 թվականին։

1854 թվականին Շարլոտա Բրոնտեն գրել է վեպի երկու գլուխները, սակայն նրան բախտ չի վիճակվել ավարտել այն։ 1855 թվականի մարտի 31-ին նա մահացել է։ Տարիներ անց, իռլանդացի գրող և լրագրող Կլեր Բոյլանը շարունակել է վեպը` պարգևելով բարդ և խճճված սյուժե, որը պատմում էր Էմմայի ճակատագրի մասին, որը ստիպված էր գոյատևել Լոնդոնի փողոցներում վիկտորիական ժամանակաշրջանում։ Վեպի գլխավոր թեման աղքատությունն, այլասերությունն, մանկական մարմնավաճառությունն ու փոքրոգիությունն է։

Ինչպես ասում է Կլեր Բոյլան, նախքան վեպին անդրադառնալը բազմաթիվ գրականություն է ուսումնասիրել վիկտորիական դարաշրջանի Անգլիայի վերաբերյալ, այդ թվում նաև Լոնդոնի փողոցներում աղքատների կյանքի մասին, այցելել է Բրոնտեի կերպարների թանգարան և զրուցել է Բրոնտե ընտանիքի արվեստն ուսումնասիրողների հետ։

Սյուժե
------

Էմմա Բրաուն անունով աղջիկը ոչինչ չի հիշում իր անցյալի մասին և փորձում է գտնել մորը։ Նա ստիպված էր իր վրա զգալ Լոնդոնի փողոցների աղքատության և անօթևան կյանքի սարսափները, հաց վաստակելու համար դժվարին աշխատանք կատարել։ Իր թափառումների ընթացքում նա ծանոթանում է Ջեննի Դրու անունով աղջկա հետ։ Նրանք միասին փորձում են պատսպարան գտնել և մի անգամ հայտնվում են Գադ պարկի ցուցադրությանը, որտեղ Էմման տեսնում է իր նկարները կախված Բյուրեղապակյա պալատի պատերին։ Ջեննին կարծում է, որ դրախտում է հայտնվել, քանի որ նա երբեք այդպիսի գեղեցիկ և հարուստ մարդկանց չի տեսել, չի կերել այնպիսի համեղ ուտելիքներ ինչպիսիք այդտեղ էին վաճառում։

Նման ցուցահանդես իրականում տեղի է ունեցել` Համաշխարհային ցուցահանդեսը անցել է լոնդոնյան Հայդ հրապարակում, 1851 թվականի մայիսի 1-ից հոկտեմբերի 15-ը։ Այն դարձել է արդյունաբերական հեղափոխության պատմության նշաձողը։

Ի վերջո Էմմայի հիշողությունը վերականգնվում է, նրա խորթ մոր` Իզաբել Չալֆոնտի խնամքի շնորհիվ։ Պարզվում է, որ Էմմա Բրաունը բարեկիրթ կնոջ դուստր է, որից գողացել են մանկանը և վաճառել փողոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Clare Boylan - Telegraph

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էմմա Բրաուն վեպի ամփոփ տարբերակը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |
**Ռուբեն Սևակի անվան թիվ 151 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Երևան, Արաբկիր վարչական շրջանում։

Պատմություն
-----------

1995 թվականից դպրոցը կրում է Մեծ եղեռնի նահատակ, արևմտահայ բանաստեղծ և բժիշկ Ռուբեն Սևակի անունը։ Ամեն տարի՝ փետրվարի 15-ին, նշվում է բանաստեղծի ծննդյան օրը։ Հովհաննես Չիլինկիրյանի հովանավորությամբ և անմիջական մասնակցությամբ դպրոցում ստեղծվել է Ռ. Սևակի հիշատակի տուն-թանգարանը, որը Նիս քաղաքում Հովհաննես Չիլինկիրյանի հիմնադրած տուն-թանգարանի նմանատիպն է։ Դպրոցում գործում է մեծանուն բանաստեղծի դստեր՝ Շամիրամ Սևակի անվան գրադարան-ընթերցարանը։ Մամուլում լույս են տեսնում դպրոցի ուսումնական և դաստիարակչական առօրյայի մասին հոդվածներ։ 

1997 թվականին դպրոցում ստեղծվել է «Զանգակներ» երգչախումբը (գեղարվեստական ղեկավար՝ Ռուզաննա Օհանջանյան)։ Երգչախումբը հանդես է եկել տարբեր մրցույթ-փառատոններում, արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների։

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդառաջ Ռուբեն Սևակի անվան թիվ 151 դպրոցում տեղի է ունեցել միջոցառում՝ նվիրված Ռուբեն Սևակի 130-ամյակին։

Շրջանավարտներ
-------------

* Սեդրակ Մամուլյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռուբեն Սևակի անվան թիվ 151 դպրոց (չաշխատող հղում)
2. ↑  ​«Հիշում ենք և պահանջում». միջոցառում՝ նվիրված Ռուբեն Սևակի 130-ամյակին
**Վալերի Վիկտորովիչ Ռյումին** (ռուս.՝ *Валерий Викторович Рюмин*, օգոստոսի 16, 1939(1939-08-16), Կոմսոմոլսկ-նա-Ամուրե, Խաբարովսկի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 6, 2022(2022-06-06), Միտիշչի, Մոսկվայի մարզ, Ռուսաստան), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1979, 1980), Հունգարիայի ժողովրդական Հանրապետության (1980), Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետության աշխատանքի (1980), Կուբայի Հանրապետության հերոս (1980)։

Ծնվել է 1939 թվականի օգոստոսի 16-ին՝ Խաբարովսկի երկրամասի Ամուրի Կոմսոմոլսկ քաղաքում։ Տիեզերագնացների ջոկատում է ընգրկվել 1973 թվականին։ Ավարտել է Մոսկվայի անտառատեխինստիտուտը։

1977 թվականի հոկտեմբերի 9-11-ին Վլադիմիր Կովալյոնոկի հետ, որպես բորտինժեներ, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-25» տիեզերանավով։ 1979 թվականի փետրվարի 25-ին, Վլադիմիր Լյախովի հետ, որպես բորտինժեներ, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-32» տիեզերանավով, և թռիչքը տևել է մինչև 1979 թվականի օգոստոսի 19-ը (175 օր)։ 1980 թվականի ապրիլի 9-ին Լեոնիդ Պոպով հետ, որպես բորտինժեներ, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-35» տիեզերանավով։ Ապրիլի 10-ին տիեզերանավը կցվել է «Սալյուտ- 6»—«Պրոգրես-8» ուղեծրային համալիրին, և տիեզերագնացները թռիչքը շարունակել են «Աալյուտ-6» ուղեծրակայանով։ Վերջինին թռիչքի ընթացքում կցվել են «Սոյուզ-36» (մայիսի 27-ին տիեզերագնացներ՝ Վալերի Կուբասով, Բերտալան Ֆարկաշ), «Սոյուզ Տ-2» (հունիսի 5-ին տիեզերագնացներ՝ Յուրի Մալիշև, Վլադիմիր Ակսյոնով), «Սոյուզ-37» (հուլիսի 24-ին տիեզերագնացներ՝ Վիկտոր Գորբատկո, Ֆամ Տուան), «Սոյուզ-38» (սեպտեմբերի 19-ին տիեզերագնացներ՝ Յուրի Ռոմանենկո, Առնալդո Տամայո Մենդես) տիեգերանավերը՝ «Պրոգրես-9, 10,11» ավտոմատ բեռնափոխադրական տիեզերանավերը։ 1980 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Լեոնիդ Պոպովի հետ վայրէջք է կատարել «Սոյուզ-37» տիեզերանավով (թռիչքը տևել է 185 օր)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Скончался космонавт Валерий Рюмин
2. 1 2  Рюмин Валерий Викторович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տիեզերագնաց Վալերի Ռյումին

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | ՏԱՍՍ տեղեկանք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GTAA: 146529 · LCCN: n88062775 · VIAF: 70473747 · WorldCat VIAF: 70473747 |

 |
**Պամպլոնա**, Կոլումբիայի ինքնավար քաղաք, գտնվում է Նորտե-դե-Սանտանդերի նախարարության հարավ-արևմտյան հատվածում։

Գտնվում է Արևելյան Անդերում, ծովի մակարդակից 2342 մ բարձրության վրա, 75 կիլոմետր հեռու Կուկուտայի ամենախոշոր քաղաքներից մեկից, որը երկրի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքապետարանի տարածքի մակերեսը 

Պամպլոնա
կազմում է 1176կմ², օդի միջին ջերմաստիճանը կազմում է 16 °C:

Բնակչությունը կազմում է 102 785 մարդ (2005)

Պատմություն
-----------

Քաղաքը հիմնադրվել է 1549 թվականի նոյեմբերի 1-ին, իսպաներեն՝ *Nueva Pamplona del Valle del Espíritu Santo* անունից։ 1555 թվականին Կառլ V կայսրը նրան տվել է քաղաքի կարգավիճակ` այն անվանելով «շատ ազնվական»։

### «Հերոս-քաղաք»

Սիմոն Բոլիվարը քաղաքն անվանեց «հերոս», քանի որ նա առաջինն էր, ով առաջինը հռչակեց անկախությունը 1810 թվականի հուլիսի 4-ին (ճանաչվել է հուլիսի 31-ին), իսկ հետագայում 1819-ից 1821 թվականներին Կոլումբիայի և Վենեսուելայի անկախության համար նշանակալի Կոլումբիայի ու Վենեսուելայի անկախության համար մղված պատերազմում որպես մարդաբանական ու տնտեսական ռեսուրսներ, ունենալով ոչ այնքան շատ նշանակություն, որքան երկրի մայրաքաղաք Բոգոտայի համար։

1910 թվականին Նորտե-դե-Սանտանդերի կառուցմանը զուգընթաց, քաղաքն անցավ նրա կազմի մեջ։

Տնտեսություն
------------

Քաղաքի տնտեսությունը կենտրոնացված է տեղական խոհանոցի մթերքների առևտրի (որը հիմնականում հրուշակեղեն է), կրոնական տոնակատարությունների ժամանակ զբոսաշրջության (հատկապես Սուրբ Զատկի տոնի ժամանակ), և Պամպլոնայի համալսարանի ուսանողների համար բնակարանի, սննդի, ժամանցի և այլ ծառայությունների մատուցման վրա։

### Գյուղատնտեսություն

Գյուղատնտեսության հիմնական արտադրությունը համարվում է կարտոֆիլը։ Աճեցվում է նաև ելակ, սխտոր, ցորեն, եգիպտացորեն, լոբի, ոլոռ, գազար։

Բազմաթիվ ֆերմերային տնտեսություններում բուծում են խոշոր եղջերավոր անասուններ, խոզեր, ձկներ, թռչուններ։

### Առևտրային գործունեություն

Լայնորեն տարածված է սնդդի արտադրությունը, զարգացած է տեքստիլ արդյունաբերությունը, հյուրանոցային բիզնեսն ու զբոսաշրջությունը։

Պամպլոնան ուսանողական քաղաք է, դրա համար 

Ռամիրես Ուիլյամսի անվան Արվեստի ժամանակակից թանգարան: Պամպլոնա Նորտե դե Սանտանդեր, Կոլումբիա
սպասարկման ոլորտը կենտրոնացված է հյուրանոցային բիզնեսի և տուրիզմի վրա, որը համարվում է քաղաքի հիմնական տնտեսությունը։ Քաղաքում մշտապես բնակվում են հազարավոր ուսանողներ, որոնց անհրաժեշտ է բնակարան և սնունդ, նրանք համարվում են նաև գիշերային ակումբների և Ինտերնետ-սրճարանների հիմնական հաճախորդները, որոնց մեծ մասը սկսեցին գործել համացանցի զարգացման շնորհիվ։

Տրանսպորտ
---------

Չունի սեփական օդանավակայան, բայց մայրուղիներով միացված է մի քանի խոշոր քաղաքներին։ Մինչև Կուկուտա կարելի է հասնել ավտոբուսով, ավտոբուսները մեկնում են յուրաքանչյուր ժամը մեկ, իսկ երթուղին կազմում է 1.5 ժամ։ Մինչև Բուկամարանգա քաղաք երթուղային տաքսիներով հասնելը տևում է 3,5 ժամ, իսկ ավտոբուսներով` 4 ժամ։ Քանի որ երկու ճանապարհն էլ ոլորապտույտ են, խորհուրդ է տրվում օգտվել ավտոբուսներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  DANE 2005 (իսպ.), Կաղապար:Ref-pdf

Հղումներ
--------

**Կրթություն**
Մարդու կալցիտոնինի պեպտիդը (սև) կապված կալցիտոնինի ընկալիչի հետ
**Կալցիտոնին** (անգլ.՝ Calcitonin), օրգանիզմի կալցիում-կարգավորիչ հորմոններից մեկը։

Այն պեպտիդային հորմոն է, կազմված է 32 ամինաթթվային մնացորդներից, հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը 3400 է։ Կալցիտոնինի հիմնական թիրախ օրգաններն են ոսկրերը, երիկամները և աղիները։ Այն հիպոկալցիեմիա առաջացնող հորմոն է, քանի որ արյան պլազմայում նվազեցնում է իոնային կալցիումի քանակը։

Ֆունկցիաները
------------

1. Ճնշում է ոսկրանյութը քայքայող օստեոկլաստների ակտիվությունն ու միաժամանակ ակտիվացնում ոսկրանյութի աճն ապահովող օստեոբլաստները։ Արդյունքում արյան պլազմայից կալցիումն անցնում է ոսկրեր։
2. Աղիներում ընկճում է կալցիումի ներծծումը, իսկ երիկամներում՝ հետներծծումը։ Այս մեխանիզմները ևս հանգեցնում են արյան կալցիումի նվազեցմանը։
3. Խթանում է ոսկրերի օրգանական հիմքի՝ կոլագենի սինթեզը և այն պաշտպանում քայքայումից։
4. Արգելակում է ֆոսֆատների հետներծծումը երիկամներում և ներծծումը աղիներում, որը հանգեցնում է արյան անօրգանական ֆոսֆորի նվազեցմանը։
5. Ունի թույլ արտահայտված նատրիում-միզամուղային ազդեցություն. նպաստում է Na+ իոնների՝ երիկամներով կորստին։
6. Ընկճում է գաստրինի և աղաթթվի արտադրությունը ստամոքսում՝ հանգեցնելով ստամոքսահյութի թթվայնության նվազման։

Կարգավորումը
------------

Ի տարբերություն յոդ պարունակող հորմոնների՝ կալցիտոնինն ուղղակիորեն չի ենթարկվում հիպոթալամուս-հիպոֆիզային համալիրի ազդեցությանը։ Նրա սինթեզի կարգավորման հիմնական գործոնը արյան պլազմայի իոնացված կալցիումի(Ca2+) քանակն է, որի մեծացումը հետադարձ կապի սկզբունքով խթանում է հորմոնի սինթեզը։ Կալցիտոնինի արտադրությունը խթանվում է նաև ստամոքսում առաջացող գաստրին հորմոնով։ Կալցիտոնինը, ընդհակառակը, ընկճում է գաստրինի սինթեզը։ Կալցիտոնինը, երկարատև ճնշելով օստեոկլաստների ակտիվությունը, հանգեցնում է նաև օստեոբլաստների ապաակտիվացմանը։ Այսինքն՝ այս հորմոնը երկարատև ազդելիս սկսում է կորցնել իր ուժը։ Փոխարենը նրա անտագոնիստի՝ պարաթիրեոիդ հորմոնի դերը Ca2+ իոնների կարգավորման հարցում շատ ավելի կարևոր է։

Աղբյուր
-------

*ՆՈՐՄԱԼ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ(գիրք)։ ԵՊԲՀ հրատարակչություն 2019թ։ Հեղինակներ՝ կ.գ.դ. պրոֆեսոր Հ.Ա. Հասրաթյան, կ.գ.դ. պրոֆեսոր Ա.Ս. Տեր-Մարկոսյան, բ.գ.թ. դոցենտ Հ.Կ. Ղամբարյան, կ.գ.թ. դոցենտ Ք.Ռ. Հարությունյան, ա.գ.թ. դոցենտ Գ.Ռ. Համբարձումյան, բ.գ.թ. դոցենտ Ա.Լ. Թորգոմյան, կ.գ.թ. ավագ դասախոս Կ.Վ. Մելքումյան։ ԵՊԲՀ Ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, բ.գ.դ պրոֆեսոր Դ.Ն. Խուդավերդյանի խմբագրությամբ*
**Ֆելիքս Արթուր Քլեյր Օսվալդ** (անգլ.՝ Felix Arthur Clair Oswald, նոյեմբերի 3, 1866(1866-11-03), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - նոյեմբերի 3, 1958(1958-11-03)), անգլիացի երկրաբան, դիվանագետ։ Նոթինգհեմի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։

Մասնակցել էր Հ․ Ֆ․ Լինչի 1898 թվականի հայկական գիտարշավին, ուսումնասիրել Հայկական Լեռնաշխարհի Ֆելիքս Օսվալդ երկրաբանական կառուցվածքը Տրապիզոն-Էրզրում-Վան կտրվածքով, հրատարակել լեռնաշխարհի երկրաբանական սխեմատիկ քարտեզը (1907)։ Ավելի ուշ, գրականության տվյալների հիման վրա (հիմնականում Հ․ Աբիխի), կազմել էր Կովկասի երկրաբանական քարտեզը և նրա բացատրագիրը (1914), հնագիտական պեղումներ կատարել։ Հայկական լեռնաշխարհի վերաբերյալ հետազոտությունների արդյունքներն առաջին անգամ շարադրվել էին Օսվալդի «Քննախոսություն Հայաստանի երկրաբանության» մոնումենտալ երկի մեջ (1906)։ Արժեքավոր էին Օսվալդի Սիփան և Նեմրութ հրաբխային լեռնազանգվածների վերաբերյալ մանրակրկիտ դիտողությունները։ Այնուհետև Օսվալդը հրատարակում էր «Հայկական լեռնաշխարհի տեկտոնական զարգացման պատմության շուրջը» աշխատությունը գերմաներեն լեզվով (1910)։ «Ռեգիոնալ երկրաբանության ձեռնարկ» մատենաշարով 1912 թվականին անգլերեն լույս է տեսնում նրա «Հայաստան» մենագրությունը։ Օսվալդը 1915 թվականին պետական պաշտոնյայի առաքելությամբ ճամփորդել էր Հյուսիսային Կովկասում, ծանոթացել տեղի նավթաբեր ավազաններին։ Օսվալդի գիտական հետազոտությունների եզրահանգումները արդի երկրաբանության հայեցակետից կարևոր նշանակություն ունեն։ Մինչև այժմ պահպանում է իր գիտական բարձր հավաստիությունը Օսվալդի եզրակացությունը Արարատյան գոգավորության շրջակայքի օլիգոցենի և Ապենինյան թերակղզու օլիգոցենի ծովային նստվածքների հասակակից լինելու մասին։ Արդիական էին նրա պատկերացումները Հայկական լեռնաշխարհի և Կովկասի սահմաններում երկրակեղևի խճանկարաբեկորային (մոզաիկբլոկային) կառուցվածքի, մագմայական պրոցեսների և բեկորների (բլոկների) սահմանները կազմող խզման գծերի կապի, Պոնտոսի, Թալիշի ու Էլբուրսի ծալքավոր բեկորային լեռնաշղթաների տեկտոնական փոփոխությունների վերաբերյալ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA05478681 · CONOR: 139216995 · GND: 117607274 · ICCU: SBLV104360 · ISNI: 0000000083393778 · LCCN: n85117824 · NKC: mzk2007390431 · NTA: 068213123 · SUDOC: 075172747 · VIAF: 13088967 · WorldCat VIAF: 13088967 |

 |

 |
|  |
| --- |
| **Ղարաբաղյան ոչխար** |
|  |

**Ղարաբաղյան ոչխար**, տեղական կոպտաբուրդ, մսաբրդատու ոչխարի ցեղ։

Նկարագրություն
--------------

Ստեղծվել է հնագույն ժամանակներում՝ Ղարաբաղում։ Իրանը կարճ է, կրծքավանդակը` խոր, հիմնականում անեղջյուր են կամ ունեն փոքր եղջյուրներ, կարճ ականջներ (հաճախ՝ առանց ականջների), երկար, կրկնակի կորացած, ճարպային (ամբողջ երկարությամբ, բացի վերջին ողերից) պոչ։ Խոյերի կենդանի զանգվածը 75–85 կգ է, մաքիներինը՝ 50–55 կգ։ Բուրդը ցածրորակ է՝ բաղկացած կոպիտ քստամազից, անցողիկ մազից, աղվամազից և մեծ քանակության մահացած մազերից։ Գույնը՝ հիմնականում սպիտակ, հանդիպում են նաև սև, սևագորշ, շեկ տիպերը։ Խոյերի բրդատվությունը՝ 3,2–3,6 կգ, մաքիներինը՝ 2,5–2,8 կգ։ Լավ արոտաբտվում են։ Սպանդային ելքը՝ 56%։ Կաթնատվությունը՝ 30–50 կգ։ Բուծվում է Արցախում, Սյունիքի մարզում (Գորիսի և Կապանի տարածաշրջաններում)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |