**Ալան Օբրի Բուսակ** (աֆրիկաանս՝ Allan Aubrey Boesak, փետրվարի 23, 1946(1946-02-23), Kakamas, ZF Mgcawu District Municipality, Հյուսիսային Կապ, ՀԱՀ), հարավաֆրիկացի հոգևորական, Նիդերլանդական ռեֆորմատյան եկեղեցու հոգևորական, կրոնական, հասարակական և քաղաքական գործիչ, որը հանդես է եկել Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում ապարտեիդի ռեժիմի դեմ։ 1999 թվականին նա դատապարտվել է ազատազրկման խարդախության համար, սակայն հետագայում նրան պաշտոնապես ներում է շնորհվել և 2004 թվականի վերջին վերականգնվել է ծառայության մեջ։

Կենսագրություն
--------------

### Աստվածաբան, քահանա և ակտիվիստ

Բուսակը ծնվել է Կակամսայում և դարձել է առանձին միսիոներական ռեֆորմատ եկեղեցու ակտիվ անդամ և դարձել է Քեյփթաունի Պարլում հովիվ։ Նիդեռլանդներում աստվածաբանական կրթություն ստանալով (1970-1976), հայտնի է դարձել որպես ազատագրման աստվածաբանության համակրում, սկսած իր դոկտորական աշխատանքի հրապարակումից։

Հաջորդ տասնամյակում լայնորեն հայտնի են դարձել նրա գրքերը, էսսեների և քարոզների ժողովածուները։ Ապարտեիդի դեմ Բուսակի ելույթներից մեկը նկարահանվել է բրիտանական The Shamen էլեկտրոնային խմբի կողմից։

Բուսակն ընտրվել է ռեֆորմատյան եկեղեցիների համաշխարհային դաշինքի նախագահ և այդ պաշտոնը զբաղեցրել մինչև 1991 թվականը։

Նա 1980-ական թվականներին ճանաչում է ձեռք բերել որպես ապարտեիդի ռեժիմի կտրուկ քննադատ և Ազգային կուսակցության (այդ թվում՝ այսպես կոչված սահմանադրական բարեփոխումների) կառավարության քաղաքականության հակառակորդ։ Հնդկական և աֆրիկյան բնակչության միասնության ջատագով Բուսակը կարևոր դեր է խաղացել ապարտեիդի դեմ պայքարում որպես Միացյալ ժողովրդավարական ճակատի կազմակերպիչներից և առաջնորդներից մեկը՝ օրինական ընդդիմադիր կազմակերպությունների լայն կոալիցիան՝ 1983 թվականից մինչև 1991 թվականը։

1985 թվականին հանդես է եկել ՀԱՀ-ի կառավարության դեմ բազմակողմանի միջոցներ ձեռնարկելու կոչով, ՀԱՀ վերադառնալուց հետո ձերբակալվել է նույն թվականի օգոստոսին։ 1991 թվականին Բուսակն ընտրվել է Արևմտյան Կապսի նահանգի Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի (ՀԱԿ) նախագահ։

### Սկանդալներ, կոռուպցիայի մեղադրանքներ և դատարան

Բուսակը ստիպված է եղել Նիդեռլանդների ռեֆորմատյան եկեղեցին լքել 1990 թվականին, երբ հայտնի են դարձել հաղորդավարուհի Էլնա Բոտի հետ նրա արտամուսնական կապի մանրամասները, ավելի ուշ նրանք ամուսնացել են։

Արևմտյան Կապսի նահանգում ՀԱԿ-ի կուսակցության ղեկավար փոխարինվելուց հետո Նելսոն Մանդելան որպես փոխհատուցում Բուսակին առաջարկել Է Ժնևում ՄԱԿ-ին առընթեր դեսպանի պաշտոնը։ Սակայն նրա պաշտոնավարումից մի քանի շաբաթ առաջ ի հայտ է եկել կոռուպցիայի մասին առաջին վկայությունը։

Մեղադրանքը վերաբերում էր Բուսակի կողմից խաղաղության և արդարության բարեգործական հիմնադրամին տրամադրված օտարերկրյա օգնությանը։ DanChurchAid-ը (դանիական եկեղեցական օգնություն) դիմել է Յոհանեսբուրգի Bell Dewar իրավաբանական ընկերության ՝ խնդրելով հետաքննել 1985 թվականին արված 1 միլիոն ԱՄՆ դոլարի նվիրատվության ծախսերը։ Վեց շաբաթ անց մամուլում սկանդալի լուսաբանումից հետո տնտեսական լուրջ հանցագործությունների հետաքննության վարչությունը սեփական հետաքննությունն է սկսել, և Բուսակին համոզել են հեռանալ արտաքին գործերի նախարարությունից։

Եվս մեկ բողոք է ներկայացվել արքեպիսկոպոս Դեսմոնդ Տուտուի կողմից, որը ոստիկանություն է դիմել հարցումով, թե ինչ է տեղի ունեցել ամերիկացի երգիչ Փոլ Սայմոնից 423 հազար ռանդ նվիրատվության հետ, որոնք Տուտուն փոխանցել է Բուսակի հիմնադրամին։

Եռամսյա հետաքննությունից հետո Յոհանեսբուրգի իրավաբանական ընկերությունը հրապարակել է 600 էջանոց հաշվետվություն, որում դատապարտել են Բուսակի գործողությունները։

Մինչդեռ կառավարությունը խնդրել է իր իրավախորհրդատուներից մեկին անցկացնել սեփական հետաքննությունը։ Խորհրդատուն պատրաստել է երեք էջանոց հաշվետվություն, որում փորձ է արվել բացել իրավաբանական ընկերության հաշվետվության մեջ առկա թերությունները և այդպիսով կասկածները հանել Բուսակից։ Ի պատասխան Յոհանեսբուրգի իրավաբանական ընկերությունը կառավարական զեկույցը նկարագրել է որպես «աբսուրդ» և թողարկել է 18 էջանոց հերքում։

Սակայն Մանդելան, չսպասելով հանցանշանների ճշմարտացիության կշռադատմանը և անտեսելով տնտեսական լուրջ հանցագործությունների հետաքննության վարչության աշխատանքը, Բուսակին անմեղ է հայտարարել։

Թեև, ի վերջո, հանրային դժգոհությունը հանդարտվել է, բայց տեղի ունեցածը լայնորեն ընկալվել է որպես կոռուպցիայի կոծկում, քաղաքական քիրվայություն և արդարադատության խաթարում, ինչպես նաև այն բանի օրինակ, որ Մանդելան ընդունակ է կոպիտ սխալների պետական գործեր վարելու մեջ։

1999 թվականին Բուսակը կանգնել է դատարանի առաջ, սակայն հրաժարվել է ցուցմունք տալ։ Նա մեղավոր է ճանաչվել 1999 թվականի մարտի 24-ին տեղի ունեցած խարդախության մեջ։ Նա բանտարկվել է 2000 թվականին և ազատ է արձակվել 2001 թվականին՝ իր երեք տարվա բանտարկությունից մի փոքր ավելի քան մեկ տարի հետո։

Չնայած Բուսակն իր ազատ արձակումից հետո ներման խնդրագիր է ներկայացրել նախագահ Թաբո Մբեքիին, նա չի բավարարվել, քանի որ իշխանությունները համարել են, որ նա չի ընդունել կատարված հանցագործությունը։ Սակայն 2005 թվականի հունվարի 15-ին հայտարարվել է, որ նա ներում է ստացել նախագահի կողմից, և նրա դատվածությունը հանվելու է։

### Գործունեությունը 21-րդ դարում

2004 թվականին Բուսակը հանդես է եկել Հարավային Աֆրիկայում միասեռ ամուսնությունների օգտին այն բանից մեկ տարի առաջ, երբ երկրի Սահմանադրական դատարանը որոշել է, որ գեյերի և լեսբուհիների համար ամուսնության ձևակերպման մերժումը խտրական է և խախտում է երկրի Սահմանադրությունը։ 2008 թվականին լինելով Հարավային Աֆրիկայում Միավորված ռեֆորմատյան եկեղեցու Կապսի Սինոդի մոդերատոր Բուսակը ցնցել է բազմաթիվ եկեղեցական առաջնորդներին՝ հայտարարելով, որ պատրաստվում է հեռանալ եկեղեցում իր բոլոր պաշտոններից ԼԳԲՏ մարդկանց նկատմամբ իր խտրական դիրքորոշման պատճառով։ Նա վկայակոչել է 1986 թվականի եկեղեցական փաստաթուղթը, որը դատապարտում է խտրականության բոլոր ձևերը։

2008 թվականի վերջին Բուսակը Զիմբաբվեի ճգնաժամով տուժած քաղաքացիներին կոչ էր արել ապստամբել նախագահ Ռոբերտ Մուգաբեի և նրա ավտորիտար իշխող ZANU-PF կուսակցության դեմ։ Նա նաև դատապարտել Է ՀԱՀ-ի նախագահ Տաբո Մբեքիին այն բանի համար, որ նա չի կարողացել եկեղեցիների կոչով կատարել Աֆրիկայի հարավի երկրների զարգացման հարցերով հանրակցության պաշտոնական միջնորդի իր դերը։

Նույն 2008 թվականին Բուսակը ՀԱՀ-ի ղեկավարությանը հրապարակավ կոչ է արել հիշել, թե ինչու է երկիրը որոշել վերացնել ռասայական արգելքները և ստեղծել միասնական Հարավային Աֆրիկա։ 2008 թվականի դեկտեմբերին նա պաշտոնապես դուրս է եկել ՀԱԿ-ի շարքերից և միացել է Ժողովրդական Կոնգրեսին։ Ի պատասխան ՀԱԿ-ը մամուլին է հաղորդել Բուսակի կազմած հուշագիրը, որում նա խնդրել է նշանակումներ Կատարել տարբեր պաշտոններում, նախևառաջ ՄԱԿ-ում ՀԱՀ-ի ներկայացուցչին։

2009 թվականի փետրվարին ընտրվել է որպես իր նոր կուսակցության գլխավոր թեկնածու Արևմտյան Կապայի գավառում 2009 թվականի նահանգային և ազգային ընտրություններում։ Սակայն արդեն 2009 թվականի նոյեմբերին Բուսակը հեռացել է Կոնգրեսից։

Պարգևներ
--------

Բեյերս Նայուդի և Վինի Մանդելայի հետ միասին 1985 թվականին պարգևատրվել է Մարդու իրավունքների ոլորտում Ռոբերտ Ֆ. Քենեդիի մրցանակով, որն ամեն տարի շնորհվում է արդարադատության և մարդու իրավունքների կենտրոնի կողմից՝ մի մարդու կամ մի խումբ անձանց, որոնց խիզախ գործունեությունն ընկած է Մարդու իրավունքների համար շարժման հիմքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Encyclopædia Britannica
3. ↑  «Reverend Allan Aubrey Boesak | South African History Online»։ Sahistory.org.za։ Վերցված է 27 August 2014
4. ↑  An Adulterous Indiscretion Scandalizes South Africa, *People*, August 6, 1990
5. ↑  Downfall of the preacher who took Paul Simon’s conscience for a ride, *The Independent*, 18 March 1999
6. 1 2 3 4  Meredith Martin (2010)։ *Mandela: A biography*։ Simon and Schuster
7. ↑  «Africa | South Africa to have gay weddings»։ BBC News։ 1 December 2005։ Վերցված է 2 December 2012
8. ↑  «afrol News – Same-sex marriage approved in South Africa»։ Afrol.com։ Վերցված է 2 December 2012
9. ↑  Terreblanche «Zim must rise against Mugabe — Boesak» 2008.
10. ↑  ANC entrenches racism — Boesak Archived 2008-08-05 at the Wayback Machine. Archived 5 August 2008 at the Wayback Machine. *News24*
11. ↑  Allan Boesak — reflections twenty-five years after the launch of the UDF Archived 2011-07-16 at the Wayback Machine. Archived 16 July 2011 at the Wayback Machine. *Africafiles*
12. ↑  Allan Boesak joins Cope Cape Argus, 16 December 2008
13. ↑  ANC refusal to clear Boesak’s name pushed him to join Cope. *Cape Argus*
14. ↑  Boesak quits Cope Archived 2021-04-15 at the Wayback Machine. News Today, 3 November 2009
15. ↑  Anti-Apartheid Activist Allan Boesak Appointed by Butler, Christian Theological Seminary Butler University Newsroom, 14 June 2013
16. ↑  «Robert F Kennedy Center Laureates»։ Արխիվացված է օրիգինալից 7 April 2014-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 118852345 · GTAA: 83613 · ISNI: 0000000084061847 · LCCN: n79089625 · NKC: skuk0001750 · NTA: 068353111 · NUKAT: n2012067917 · SUDOC: 181755173 · VIAF: 108772848 · WorldCat VIAF: 108772848 |

 |

 |