recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Դեղին թփի գաղտնիքը»** (ռուս.՝ «Тайна жёлтого куста»), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված 1982 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմն ուղղված է երեխաների ծխելու դեմ։ Այն պատմում է ուրախ կենդանիների՝ անտառային դպրոցի աշակերտների մասին։ Իսկ այնտեղ, ինչպես ցանկացած դպրոցում, կան և՛ գերազանցիկներ, և՛ ծույլեր։ Գերազանցիկ աղվեսն ընկնում է վատ շրջապատ՝ մտերմանալով խուլիգաններ գայլի ու գորշուկի հետ, ինչից հետո սկսում է անբավարար գնահատականներ ստանալ։ Հայր աղվեսը չի հասկանում, թե ինչ է պատահել իր որդու հետ, որը նախկինում առանց հուշելու անգիր էր ասում բոլոր հեքիաթները, իսկ այժմ դասերը սովորելիս չի կարողանում հիշել նույնիսկ երկու տող։ Եվ սպորտի բնագավառում էլ նրա ցուցանիշները վատ են։ Այդ ցավալի փոփոխությունների պատճառը, ինչպես պարզվում է, թաքնված է դեղին թփի տերևների մեջ, որտեղ աղվեսը ծխում էր իր նորաթուխ ընկերների հետ։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Բորիս Բուտակով |
| Սցենարիստ | Պյոտր Ֆրոլով |
| Բեմադրող նկարիչներ | Ս. Սկրեբնևա, Գելի Արկադև |
| Նկարիչներ | Նիկոլայ Միտրոխին, Սվետլանա Սիչկար, Իրինա Սվետլիցա |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Վլադիմիր Զախարով, Նատալյա Բոգոմոլովա, Մարինա Ռոգովա, Վիտալի Բոբրով, Անտոնինա Ալյոշինա |
| Օպերատոր | Միխայիլ Դրույան |
| Տնօրեն | Նինել Լիպնիցկայա |
| Կոմպոզիտոր | Իրակլի Գաբելի |
| Հնչյունային օպերատոր | Բորիս Ֆիլչիկով |
| Խմբագիր | Տատյանա Պապորովա |
| Դերերը հնչյունավորել են | Սվետլանա ԽառլապՆինա ԴրոբիշևաԶինաիդա Նարիշկինա – *ուսուցիչ բու*Վսևոլոդ Լարիոնով – *հայր աղվես, բժիշկ կեռնեխ*Մարիա Վինոգրադովա – *աղվես, գայլ* |
| Մոնտաժող | Գ. Սմիրնովա |
| Երգերի տեքստի հեղինակ | Հենրիխ Սապգիր |

Վերաթողարկում տեսաերիզով
------------------------

1980-ական թվականներին ԽՍՀՄ-ում մուլտֆիլմը տարածվել է մուլտֆիլմերի հավաքածուներում VHS տեսաերիզներով SECAM համակարգով, 1990-ական թվականներին՝ PAL։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Դեղին թփի գաղտնիքը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
2. ↑  «Դեղին թփի գաղտնիքը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Тайна жёлтого куста»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
| **՞***Schumanniophyton problematicum* |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Plantae |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Tracheophyta |
|
|
| Դաս | Magnoliopsida |
|
|
|
| Կարգ | Gentianales |
|
|
|
| Ընտանիք | Rubiaceae |
|
|
|
| Ցեղ | Schumanniophyton |
|
|
| Տեսակ | **Schumanniophyton problematicum** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Schumanniophyton problematicum

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Խոցելի տեսակIUCN 3.1 *Vulnerable* : ??? |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Շումաննիոֆիթոն պրոբլեմատիկում** (Schumanniophyton problematicum): Պատկանում է տորոնազգիների ընտանիքին։ Հայտնաբերել է բուսաբան Ֆրենսիս Ալլենը Աֆրիկայի Փղոսկրե ափ (ներկայումս կոչվում է Կոտ դ'Իվուար) կոչվող վայրում։ Ունենում է 6-12 մետր բարձրություն, ունի չափազանց լայն ու խոշոր տերևներ, որոնք դասավորված են մաթեմատիկական ճշտությամբ։ Տերևները դասավորված են այնպես, որ յուրաքանչյուր ճյուղին բաժին է հասնում երեքական տերև։ Ծառն այլ կերպ անվանում են նաև մաթեմատիկական ծառ։

Այս զարմանահրաշ ծառի աճման առանձնահատկությունները կարելի է արտահայտել հետևյալ բանաձևով. N=(y\*12)+ 4: Բանաձևը ճշտությամբ ցույց է տալիս ծառի տերևների թիվը։ y-ը ցույց է տալիս ծառի տարիքը։ Ծառի վրա յուրաքանչյուր տերևահանգույցից դուրս են գալիս 4 ընձյուղ, յուրաքանչյուրը ունի 1 մետր բարձրություն։ Հետևաբար ամեն հանգույցի 4 ընձյուղները միասին կրում են 12 տերև։ Բանաձևի վերջում 4 թվանշանն ավելացվում է, քանի որ ծառի գագաթնային ընձյուղը իր վրա է կրում 4 տերև։ 1 տարի հետո այդ տերևները վերափոխվում են 4 ընձյուղների և գագաթնային մասում կրկին առաջանում են 4 նոր տերևներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ. Վ. (2003)։ *Հետաքրքրաշարժ բուսաբանություն*։ Երևան: Երևան. Հայբուսակ հրատարակչություն։ էջ 238
**Մարտա Մարիա Թուիլստոն-Յայկեմ-Ֆայնս** (անգլ.՝ Martha Maria Twisleton-Wykeham-Fiennes, փետրվարի 5, 1964(1964-02-05), Սուֆոլք, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։

Կենսագրություն
--------------

Մարտա Մարիա Թուիլստոն-Յայկեմ-Ֆայնսը ծնվել է 1964 թվականի փետրվարի 5-ին Սաֆֆոլկում (Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն)՝ լուսանկարիչ և պատկերազարդող Մարկ Ֆայնսի (1933-2004) և նրա առաջին կին՝ նովելիստ և նկարչուհի Ջենիֆեր Լեշի (1938-1993) ընտանիքում, որոնք 31 տարի ամուսիններ են եղել՝ 1962 թվականից մինչև Ջենիֆերի մահը։ Ջենիֆերը մահացել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, կրծքագեղձի քաղցկեղից 55 տարեկան հասակում։ Մարտան ունի 5 քույր և եղբայր․ դերասան Ռեյֆ Ֆայնս (ծնվ.1962), երաժիշտ Մագնուս Ֆայնս (ծնվ.1965), ռեժիսոր Սոֆի Ֆայնս (ծնվ.1967), դերասան Ջոզեֆ Ֆայնս (ծնվ.1970) և էկոլոգ Ջեյկոբ Ֆայնս, ինչպես նաև նա ունի որդեգրված եղբայր՝ հնագետ Մայքլ Էմերի, որին դաստիարակել են նրա ծնողները, սակայն նրանց կողմից պաշտոնապես որդեգրված երբեք չի եղել։

Գործունեություն
---------------

Մարտայի գործունեությունը որպես կինոռեժիսոր, սցենարիստ և կինոպրոդյուսեր տևել է 6 տարի՝ 1999-2005 թվականներին։ Որպես ռեժիսոր իր առաջին աշխատանքը եղել է 1999 թվականին նկարահանված «Օնեգին» ֆիլմը, որի համար Ֆայնսը Տոկիոյի միջազգային կինոփառատոնում մրցանակի է արժանացել։ Բացի այդ մրցանակից նա արժանացել է նաև Լոնդոնի քննադատների միության մրցանակի։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1999 - «Օնեգին» (անգլ.՝ Onegin)
* 2005 - «Գունավախ» (անգլ.՝ Chromophobia)

Անձնական կյանք
--------------

Մարտան ամուսնացած է ռեժիսոր, օպերատոր և սցենարիստ Ջորջ Թիֆինի հետ։ Նրանք ունեն 3 երեխա՝ 2 տղա և 1 աղջիկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage
3. ↑  *Robert Murphy* Directors in British and Irish Cinema: A Reference Companion. — British Film Institute, 2006. — С. 190. — 672 с. — ISBN 9781844571260
4. ↑  Onegin (1999)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարտա Ֆայնսի պաշտոնական կայէջ Archived 2019-07-09 at the Wayback Machine.
* Մարտա Ֆայնս (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · The Peerage · Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14097624x · GND: 143639838 · ISNI: 0000 0001 1772 9509 · LCCN: no00047296 · NKC: pna2006322526 · NTA: 218170262 · NUKAT: n2012155499 · SUDOC: 244353964 · VIAF: 85095369 · WorldCat VIAF: 85095369 |

 |

 |
|  |
| --- |
| **Իլենի Բունգեի** |
| Իլենի ԲունգեիԻլենի Բունգեի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Իլենածաղկավորներ (Celastrales) |
| **Ընտանիք** | Իլենազգիներ (Celastraceae) |
| **Ցեղ** | Իլենի *(Euonymus)* |
| **Տեսակ** | **Իլենի Բունգեի** *(E. maackii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Euonymus maackii***Rupr. 1857 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Իլենի Բունգեի** (լատ.՝ E. bungeana Maxim.), iլենազգիներ ընտանիքի, իլենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր, տերևաթափ ծառ է, 4—6 մ բարձրությամբ, որը հաճախ թփանման տեսք է ունենում։ Երիտասարդ ընձյուղները թեթևակի 4 անկյունանի են, հաճախ հազիվ նկա տելի 4 խցանային երկայնական ելուստներով։ Տերևները ձվաձև են կամ երկարավուն ձվաձև, երբեմն` գրեթե կլորավուն, 3—1 0 սմ երկարությամբ և 1,5—6 սմ լայնությամբ, միանգամից սրացող գագաթով, լայն սեպանման կամ կլորավուն հիմքով, սուր սղոցաեզր, ամուր, հարթ, կապտավուն, կոթունավոր։ Կիսահովանոցները կրկնակի, եռակի ճյուղավորված են` կազմված 7—1 5 ծաղիկներից։ Ծաղիկները 4 անդամանի են, 0,6—1 սմ տրամագծով, սպիտակավուն կամ թեթևակի դեղնավուն։ Փոշանոթները վառ ծիրանագույն են։ Տուփիկը 4 բլթականի է` մոտ 1 սմ տրամագծով, անթև, հասունները` վարդագույն կամ դեղնավուն։ Բլթակները ձվաձև են։ Սերմերը բաց կարմրավուն են, ծածկված նարնջակարմրավուն սերմնապատով։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է հյուսիսային և հյուսիսարևելյան Չինաստանում։ Հայաստանում մշակվում է Երևանում, Վանաձորում և Սևանում։ Ամենուրեք լավ է աճում, առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։ Միանգամայն հեռանկարային է ստորին և միջին լեռնային գոտիների համար։ Էկոլոգիական խումբը` Xllp: Մշակության հավանական շրջանները` 1 —32:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (հատոր 2), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 182։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI |

 |
Սուլուխ
**Սուլուխի կռիվ**, տեղի է ունեցել 1907 թվականի մայիսի 27-ին Սուլուխ գյուղում, Գևորգ Չավուշի ֆիդայիների խմբի և թուրքերի միջև։ 1904 թվականին Սասունի ապստամբությունից հետո ՀՀԴ կուսակցության ղեկավարությունը որոշեց հրաժարվել պայքարի ֆիդայական գործելակերպից՝ որպես անհեռանկար և թուրքական իշխանությունների հակահայկական քաղաքականությունը ուժեղացնելու առիթ ստեղծող։

ՀՀԴ արևելյան բյուրոյի հրահանգով Գևորգ Չավուշը (որը չէր պատկերացնում իր գոյությունն առանց հայդուկային կռիվների) Տարոնից անցնելու էր Կովկաս, սակայն ձգձգում էր իր մեկնումը։ Սուլուխ գյուղում (ուր մայիսի 26-ին եկել էր նաև ՀՀԴ Տարոնի լիազոր ներկայացուցիչ Ռուբենը) Գևորգին և իր ֆիդայիներին շրջապատել են թուրքերը, սկսվել է մարտը։ Կռվի սկզբին ֆիդայիները հետ են մղել թշնամու հարձակումը, զոհվել է Գալեն, ծանր վիրավորվել Գևորգը։ Թուրքերը խուժել են գյուղ, գրավել պաշտպանվողների դիրքերը, սակայն թուրքական զորքի հրամանատար Քեոսե Բինբաշու մահը խուճապի է մատնել նրանց։ Գիշերային անսպասելի հարձակումով ֆիդայիները ճեղքել են թշնամու օղակը, դուրս բերել վիրավոր Գևորգին և հեռացել։ Մայիսի 28-ին Գևորգը մահացել է, նրան թաղել են Մուշում։ Սուլուխի կռվում զոհվեցին 3 ֆիդայի, 18 գյուղացի, 130 թուրք։

Գևորգ Չաուշի և ՀՅԴ-ի մեջ էական հակասություններ կային։ ՀՅԴ-ն պահանջում էր դադարեցնել ֆիդայական շարժումը և անցնել համընդհանուր ապստամբության։ Գևորգը դիրքավորված է եղել կտուրին, իսկ գնդակը մտել է թիկունքից, և դուրս գալով կրծքից՝ փշրել է ծունկը։ Ենթադրվում է, թե թիկունքից նրան հարվածել է ՀՅԴ գործիչ Ռուբեն Տեր Մինասյանը, ով հետագայում պետք է նաև մեղադրվեր Սասունը և Տարոնը լքելու համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Լետիսիա Սաբատելլա** (պորտ.՝ *Letícia Sabatella*, մարտի 8, 1972(1972-03-08), Բելու Օրիզոնտի, Բրազիլիա), իտալական ծագմամբ բրազիլացի դերասանուհի և երգչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Նա 21 տարեկանում ընդհատեց իր ուսումը և որոշեց զբաղվել հեռուստատեսությամբ։ Նրա առաջին քայլը հեռուստատեսությամբ եղել է Ժորժի Ամանդուի «Թերեզա Բատիստա» ֆիլմում, որտեղ խաղացել է գլխավոր դերը, սակայն այն նրան հաջողություն չի բերել, բայց հնարավորություն տվեց խաղալ այլ դերեր։ Հաջորդ տարի նա՝ իր գեղեցիկ արտաքինի շնորհիվ ստանում է անառակի դեր մի սերիալում։ Ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ նա սիրահարվում է իր խաղընկեր Անժել Անտոնիոյին և ամուսնանում է նրա հետ, 2001 թվականին՝ «Կլոն» սերիալում նկարահանվելուց հետո, դերասանուհին արժանանում է հարազատների, մտերիմների քննադատությանը. 2003 թվականին ամուսնալուծվում է՝ միայնակ ստանձնելով որդու խնամքը։ Սակայն դա պատճառ չի հանդիսանում ընկճվելու ու կարիերային վերջ դնելու համար, հակառակը, դերասանուհին շարունակում է նկարահանվել արդեն 2008 թվականին՝ հանդես գալով Հնդկաստանի ճանապարհներ (հեռուստասերիալ) սերիալում։ Առ այսօր նկարահանվել է շուրջ 40 ֆիլմերում։ 1993 թվականին ժամանակից շուտ ծնվում է նրա առաջնեկը՝ Կլարան։ Շուրջ 3 ամիս աղջկան պահում են հիվանդանոցում։ 2001 թվականին Կլոն հեռուստասերիալի Լատիֆայի դերը նրան բերում է մեծ համբավ և քննադատություններ։ 2003 թվականին նա բաժանվում է ամուսնուց։

Լետիսիան ուտում է բացառապես բանջարեղեն։ 1998 թվականին նկարահանվել է Բաբելոնի աշտարակը (սերիալ)ում։ 2016 թվականին Ազատություն, Ազատություն սերիալում մարմնավորել է երկրորդական դեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լետիսիա Սաբատելլան Dramaturgia Brasileira կայքում Archived 2010-08-20 at the Wayback Machine.
* Լետիսիա Սաբատելլային նվիրված բլոգ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes |

 |
|  |
| --- |
| **Լեսպեդեցիա երկնագույն** |
| Լեսպեդեցիա երկնագույնԼեսպեդեցիա երկնագույն |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Desmodieae* |
| **Ցեղ** | Լեսպեդեցա *(Lespedeza)* |
| **Տեսակ** | **Լեսպեդեցիա երկնագույն** *(L. bicolor)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Lespedeza bicolor***Turcz. |

**Լեսպեդեցիա երկնագույն** (լատ.՝  Լespedeza bicolor), բակլազգիների ընտանիքի, լեսպեդեցիա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Թուփ է` մինչև 2,5 մ բարձրությամբ, բարակ, ամուր, ոսպնյակներով ծածկված առանցքներով։ Ճյուղերը ճիպոտանման են, դեպի վեր ուղղված, ընձյուղները անկյունավոր են, կանաչ, ցրված-հպված աղվամազապատ, տարեկան ընձյուղները կարմրագորշավուն են, մերկ։ Տերևները եռամասն են, տերևիկները էլիպսաձև են կամ հակառակ ձվաձև, գագաթում կլորավուն կամ փոսիկավոր, հաճախ` փոքրիկ, կարճ փշիկով, հիմքում սեպաձև, 2—5 սմ երկարությամբ և 1,5—3 սմ լայնությամբ, ամբողջաեզր, նոր բացված ժամանակ ծածկված մետաքսանման աղվամազով, ավելի ուշ` համարյա մերկ, վերևից` բաց կանաչավուն, ներքևից` կապտավուն, ծածկված սպիտակ, պառկած մազմզուկներով (հատկապես ջղերի ուղղությպմբ)։

Ծաղիկները կարմիր են կամ ծիրանավարդագույն, ծայրերում` մուգ ծիրանագույն, հազվադեպ` սպիտակ, նավակների ծիրանագույն ծայրերով, հավաքված 4—8 սմ երկարությամբ ծոցային ողկույզներում, որոնք առաջացնում են ծայրային բրգաձև ծաղկաբույլեր։ Ողկույզները տերևներից երկար են, գտնվում են երկար, նոսր ծաղկակիրների վրա։ Բաժակը խողովակազանգականման է, 3,5—4 մմ երկարությամբ, 4 ատամիկներով, որոնցից ներքևինը ավելի երկար է, գծանման, վերինը` փոսիկավոր։ Պսակն ունի 0,9—1,3 սմ երկարություն, նավակից ավելի կարճ թևիկներով, ծաղկակիցները 2-ն են, գծանման։ Ունդերը լայն, թեք էլիպսաձև են, տափակ, 5—7 մմ երկարությամբ, կարճ, սուր քթիկով, ծածկված ջղերի ցանցով, պարունակում են 1 սերմ։ Սերմերը երիկամաձև են, մոտ 2,5 մմ երկարությամբ, գրեթե սև, բաց դարչնագույն բծերով ծածկված։ Ծաղկում է հուլիսից մինչև սեպտեմբեր, պտղաբերում է սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Դահուրիայում (Արևելյան Սիբիր), Հեռավոր Արևելքում, արևելյան Մոնղոլիայում, հյուսիսարևելյան Չինաստանում, Կորեայում։ Աճում է խառը և տերևավոր անտառների ենթանտառներում, քարքարոտ վայրերում։ Ապրում է 50—55 տարի։ ձեռավոր Արևելքում տերևակալում է մայիսի վերջերին։ Առատ արմատային մացառներ է տալիս, լավ է տանում խուզումը։ Ներկայումս մշակվում է միայն Երևանի բուսաբանական այգում և Վանաձորում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 73-74։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777308003 |

 |
**Սաակաշվիլու նախագահական գրադարան** (վրաց.՝ სააკაშვილის საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკა), մասնավոր գրադարան Թբիլիսիում։

Գրադարանը մատուցում է ընթերցողներին.

* Քաղաքագիտության և հասարակական գիտությունների, ճարտարապետության գրականություն, գիտագրադարանային համալիր ռեսուրսների նախագծում
* Բանավեճի ժամանակաից հարթակ երիտասարդնեիր և ակտիվ քաղաքացիների համար
* Ակտիվ քաղաքացինեիր ցանցի զարգացում
* Ուսանողների և երիտասարդ հետազոտողների գիտական համագործակցություն
* Տեղեական և արտասահմանյան ԶԼՄ-ների, քաղաքագետների տեղեկատվական կենտրոն

Ընթերցասրահ
-----------

Ընթերցասրահի գրքերը
Գրադարանի ընթերցասրահում է գտնվում շուրջ 6 հազատ գիրք։ Հիմնականում ներկայացված է քաղաքականության տեսության, տարածաշրջանային հետազոտությունների, ազգային անվտանգության, իրավունքի, պատմության, ճարտարապետության, դիզայնի և ուրբանիզացիայի թեմատիկայով գրականություն։

Սոցիալական գիտությունների բաժինը ընդգրկում է տնտեսագիտության, մարդաբանության, սոցիոլոգիայի և հոգեբանության գրականությունը։ Գրադարանը համագործակցում է միջազգային այնպիսի առաջատար հրատարակչությունների հետ, ինչպիսիք են. SAGE, Cambridge, Wiley, Chicago University Press, издательство Harvard University Press, Bloomsbury, Palgrave, Person, Rutledge:

Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գինեգործության գրականությանը՝ որպես Վրաստանի առանցքային թեմատիկաներից մեկի։ Ընթերցասրահը կազմված է Միխեիլ Սաակաշվիլիի անձնական հավաքածուից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ინფორმაცია ბიბთლიოთეკის ბუკლეტებიდან

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (վրաց.)
* Ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջ (վրաց.)
* Գրադարանի գրքերի կատալոգ (վրաց.)

|  |
| --- |
| 
  **Վրաստան**
 |
**Կալկուլյացիա** (հաշվարկում), արտադրության գործընթացում պատրաստվող արտադրանքի մեկ միավորի կամ շինարարության, նորոգման և այլ աշխատանքների ու ծառայությունների մեկ միավորի վրա կազմակերպության կատարած ծախսումների հաշվարկման և ինքնարժեքի որոշման աշխատանք։

Պարզ է, որ այդպիսի հաշվարկը հնարավոր է կատարել միայն դրամական գնահատմամբ, որովհետև արտադրանքի ինքնարժեքի մեջ մտնում են տարբեր բնույթի ծախսեր(դրամական, նյութական, աշխատանքային)։ Արտադրության գործընթացում արտադրանքի վրա կատարված ծախսումները, որոնք ներառվում են ինքնարժեքի մեջ, բաժանվում են՝ ուղղակի և անուղղակի ծախսումների։

Այն ծախսերը, որոնց կատարման կամ հաշվարկման պահին հնարավոր է որոշել, թե արտադրանքի որ տեսակին են կոնկրետ վերաբերում, համարվում են ուղղակի և միանգամից ներառվում են տվյալ արտադրատեսակի ինքնարժեքի մեջ։ Օրինակ, արտադրանքի թողարկման ժամանակ ծախսված նյութերը, արտադրանքը թողարկող բանվորների աշխատավարձերը և այլն։ Անուղղակի ծախսումներ են համարվում այն բոլոր ծախսումները, որոնց կատարման կամ հաշվարկման պահին հնարավոր չէ որոշել, թե այդ ծախսումների որ մասը որ արտադրատեսակին է վերաբերում։ Այդպիսի ծախսումներ են արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի աշխատավարձը, դրանց սոցապ հատկացումները, արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների մաշվածությունը, նորոգման և սպասարկման ծախսումները և այլն։

Բոլոր անուղղակի ծախսումները հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում հավաքվում են հատուկ այդ նպատակով բացված հաշիվներում, իսկ ժամանակաշրջանի վերջում պայմանական եղանակով բաշխվում են թողարկված արտադրատեսակների միջև և դուրս են գրվում հիմնական արտադրության վրա՝ միացնելով ուղղակի ծախսումներին։ Բոլոր ուղղակի և անուղղակի ծախսումները գումարելով՝ ստացվում է թողարկված արտադրանքի ինքնարժեքը։ Անուղղակի արտադրական ծախսումների բաշխումը կատարվում է ըստ ուղղակի ծախսումների, ըստ ուղղակի նյութական ծախսումների, ըստ ուղղակի աշխատանքային ծախսումների և այլն։ Բաշխման եղանակի ընտրությունը կախված է կազմակերպության նյութատարության, աշխատատարության մակարդակներից և այլն։

Անուղղակի ծախսումների բաշխման գործակիցը որոշելու համար անուղղակի ծախսումների գումարը բաժանում ենք ուղղակի աշխատանքային ծախսումների հանրագումարի վրա։ Սրանից հետո յուրաքանչյուր արտադրատեսակի պատրաստման համար կատարված ուղղակի աշխատանքային ծախսումների գումարը բազմապատկում են անուղղակի ծախսումերի բաշխման գործակցով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 178)։*  |
**Լևոն Միքայելի Արսլանյան** (գրվել է նաև **Ասլանյան**, կոչել են նաև **Լևոն Արսլան**, 1867, Խարբերդ, Խարբերդի գավառ, Խարբերդի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1915, Գյումուշխանե, Գյումուշխանեի գավառ, Տրապիզոնի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Արսլանը ծնվել է 1867 թվականին, Խար­բեր­դի նա­հան­գի Խար­բեր­դի գա­վա­ռի Մե­զի­րե քաղաքում՝ կաթոլիկ ծնողների բազմազավակ ընտանիքում։ Բժիշկներ` Զարեհ Պողոս, Արտաշես ու Հրանտ Արսլանյանների եղբայրն է։

Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի հայ կաթոլիկների ծխական դպրոցում, այնուհետև սովորել Մեզիրեի Սուլթանիե (պետական) երկրորդային վարժարանում։ 1905 թվականին ավարտել է Կ. Պոլ­սի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Երկար տարիներ Տրապիզոնի թաղապետական բժիշկ է աշխատել և հայ, հույն ու թուրք բնակչության շրջանում մեծ հարգանք վայելել։ Ամուսնացած է եղել և 2 զավակ ունեցել՝ Հիլտա և Քայել։

1915 թվականի մայիսին ընտանիքի անդամների և եղբոր՝ Արտավազդ Արսլանյանի հետ տեղահան է արվել։ Դարձել է Տրապիզոնի առողջապահական տնօրեն բժիշկ Ալի Սայիբի սադրանքների զոհը։ Այդ վայ-բժշկին կոչել են նաև «Երե­խա­ներ թու­նա­վո­րող»։ Այդ ընթացքում հիվանդացել է ժանտախտով ու ապաքինվել։ 1915 թվականի հունիսին կամ հուլիսին, Կարինի զինվորական հրամանատարից հեռագիր է ստացել, թե զինվորական հիվանդանոցի բժիշկ է նշանակվել։ Մի քանի օրից եղբոր՝ Հրանտի և այլոց հետ իր վարձած կառքով ճամփա է ընկել դեպի Կարին։ Գյումյուշխանե հասնելուն պես, օսմանյան բանակի զինվորները Ալի Սայիբի հրամանով նրան, Հրանտ եղբորը և մյուս ճամփորդներին մի ախոռ են տարել և սպանելու պատրաստվել։ Բժիշկը խնդրել է իրեն սպանել մի գնդակով, սակայն թուրքերը 48 տարեկան Լևոնին ու եղբորը սրախողխող են արել։ Ականատես զինվորներից մեկը, ազգությամբ հույն, բժիշկ եղբայրներին գիշերը գաղտնիորեն տարել և թաղել է մի փոսում։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965 թվականներ), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Սահակյան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նույնիսկ մարդու կյանքը փրկողներին, «Առողջապահություն», Երևան, 1965, թ. 4:
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Խաչատրյան Լ. Բաբլումյան Ա. Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թվականներ), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Հենրի Ջոն վան Լեննեփ** (անգլ.՝ Henry John Van Lennep, 1815[…], Իզմիր, Անատոլիայի էլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1889[…], Գրեյթ Բարինգտոն, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), ամերիկացի նշանավոր միսիոներ, գրող, մանկավարժ, նկարիչ, օրիենտալիզմի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Հենրի Ջոն վան Լեննեփը ծնվել է 1815 թվականին Զմյուռնիա քաղաքում։ 1830 թվականին նա մեկնում է Միացյալ Նահանգներ՝ կրթություն ստանալու համար։ Նա պատրասվում էր ընդունվել Mound Pleasant ինստիտուտին կից Ամհերստի քոլեջը և Հարտֆորդի հանրային դպրոցը։ 1837 թվականին Ամհերստի քոլեջն ավարտելուց հետո նա մեկ տարի մասնակցեց Անդովերի աստվածաբանական սեմինարիայի դասընթացներին:1839 թվականին վան Լեննեփը նշանակվեց համալսարանական խորհրդի անդամ։ Հաջորդ տարվանից նա սկսում է ծառայել որպես Ամերիկյան խորհրդի հանձնակատարների Արտասահմանյան առաքելության միսիոներ՝ մեկնելով Զմյուռնիա։ Իր առաքելությամբ նա եղավ Զմյուռնիայում (1840-1844 թվականներին և 1863-1869 թվականներին), Կոստանդնուպոլսում (1844-1854) և Թոքատում (1854-1856)։ Վան Լեննեփը այս ողջ ընթացքում նաև շրջագայել է Արևմտյան Ասիայում և Եգիպտոսում։
1869 թվականին կատարակտի պատճառով կորցնելով տեսողությունը, վան Լեննեփը վերադառնում է Միացյալ Նահանգներ։ Այս ընթացքում նա դասավանդել է Ինգհեմի համալսարանում՝ որպես բնական գիտությունների ու լեզուների պրոֆեսոր։

Վան Լեննեփը տիրապետում էր մի շարք լեզուների ու հմուտ նկարիչ էր և իր ճամփորդության ընթացքում նկատած տպավորիչ տեսարանները թղթի վրա պատկերում էր մատիտով, գրիչով ու թանաքով։ Նրա նկարներից շատերը հայտնվել են հրատարակված ստեղծագործությունների շարքում՝ ընդգրկվելով Արևելյան ժողովածուի մեջ. «Քսան յուղանկար՝ բացատրական և նկարագրական տեղեկություններով Թուրքիայի ժողովուրդների և տեսարանների վերաբերյալ» (1862 թ.), «Ճանապարհորդություն Փոքր Ասիայի քիչ հայտնի հատվածով՝ աստվածաշնչյան գրերի համադրությամբ և հնագիտական հետազոտությունների նկարագրություններով» (1870 թ.), «Բիբլիական երկրներ. դրանց ժամանակակից տարազները՝ պատկերազարդումներով և ծանոթագրություններով» (1875 թ.):

Վան Լեննեփն ամուսնացել է երեք անգամ՝ Էմմա Բլիսի (1839-1840 թթ.), Մերի Հոուսի (1843-1844 թթ.) և Էմիլի Էնն Բըրդի հետ (1850 թվականից)։ Ուներ վեց զավակ։ Վան Լեննեփը մահացել է 1889 թվականին Մասաչուսեթսի Գրիթ Բարինգթոն քաղաքում։

Վան Լեննեփի՝ հայկական թեմաներով նկարները
----------------------------------------

Հենրի Ջոն վան Լեննեփը Օսմանյան կայսրությունում կատարելով իր առաքելությունը, ինչպես տեսանք, շրջագայել է Փոքր Ասիայով և «Բիբլիական երկրներով», այսինքն եղել է նաև թուրքահպատակ Հայաստանի բնակավայրերում, ծանոթացել հայերի կենցաղին, ավանդույթներին ու տարազային՝ այդ ամենը նկարելով և հետագայում ներկայացնելով ամերիկացի և առհասարակ՝ Արևմուտքի ժողովուրդներին։ Հայկական թեմաներով նրա նկարներից հայտնի են «Հայ հարսնացուն», «Հայուհին տանը», «Հայ գեղջկուհին», «Հայ տիկինը տանը», «Հայ և թուրք կանայք արտասահմանում» աշխատանքները, որտեղ մանրամասնորեն ներկայացված են հայկական կանացի տարազները։

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2017-10-31 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Swartz A.* Open Library — 2007.
2. 1 2 3  *Swartz A.* Open Library — 2007.
3. 1 2 3
4. ↑  Record #35951703 // Միջազգային նույնականացման վիրտուալ նիշք(բազմ․) — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
**Լուկա Վոնիֆատևիչ Բիստրով** (ռուս.՝ Лука Вонифатьевич Быстров, հոկտեմբերի 11, 1887(1887-10-11), Պոպովկա (Կաշարսկի շրջան), Կաշարսկի շրջան, Ռոստովի մարզ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 23, 1916(1916-08-23)), ռուս հոգևոր գրող։

Կենսագրություն
--------------

Լուկա Բիստրովը ծնվել է 1887 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Վոյսկա Դոնսկի մարզի Պոպովկա գյուղում։ Նրա պապը գյուղի հոգևորականն էր, նա թոռանը գրագիտություն էր սովորեցնում աստվածաբանական գրքերով, և Լուկան յոթ տարեկանից եկեղեցու ծխական դասի համար կարդում էր այդ գրքերը։ Շուտով նրա հայրն էլ է դառնում հոգևոր ծառայող և ընտանիքով տեղափոխվում են Վոյսկա Դոնսկի մարզի հեռավոր շրջաններից մեկը։ Այստեղ Լուկան թվաբանություն և գրաճանաչություն է սովորում կազակ սպայի մոտ։ Ունենալով երգեցողության ընդունակություններ՝ Լուկան 15 տարեկանից ելույթ էր ունենում եկեղեցական երգչախմբում ավագ երգչի հետ։ Երկու տարի հետո Լուկա Վոնիֆատևիչը հիմնավորվում է Վոյսկա Դոնսկի օկրուգի Նիժնեչիրսկի ստանիցայում։ Այստեղ նա զբաղվում է ստեղծագործական գործունեությամբ և պատրաստվում էր ուսուցչի կոչման համար քննությունների։ 1908 թվականին հանձնում է քննությունները և սկսում աշխատել ժողովրդական ուսուցիչ։ Սոցիալական արատների ցասկոտ բացահայտումների համար նա ընկնում է Կոնստանտինովյան բանտ։ Բանտից ազատվելուց հետո նա թողնում է ուսուցչությունը և զբաղվում ինքնակրթությամբ, սովորելով Նովոչերկասսկում երկամյա դասընթացներում, ստանում է հասունության ատեստատ և Դոնում իրականացնում հոգևոր-լուսավորչական և գրականագիտական գործունեություն։ Լուկա Վոնիֆատևիչը զոհվել է ռազմաճակատում 1916 թվականի օգոստոսի 23-ին։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Լուկա Վոնիֆատևիչը հրատարակվել սկսել է 1908 թվականից։ Իր ստեղծագործությունների սյուժեն նա վերցնում էր Նիժնեչիրսկի ստանիցայի աշխույժ կյանքից։ Իր պատմվածքներում և ուրվագծերում նա նկարագրում էր կազակական կենցաղի կոլորիտը։ Նրա ստեղծագործությունները տպագրում էին «Եկեղեցի», «Եկեղեցական երգեցողություն» և այլ ռուսական ամսագրերում ու թերթերում։

«Դառը ճակատագիր», «Հարբեցողության համար պայքարում», «Քարոզչական կեղծիք», «Տիրակալ», «Ինքնախաբեություն», «Երգչախմբային երգեցողություն», «Կարգադրիչներին և երգիչներին», «Հին անտառի վիպակը» հոդվածներում նա բարձրացնում էր իր ժամանակի կյանքի հոգևոր և մշակութային հարցերը։ Հնածեսական տպագրության ստեղծումով նա սկսեց հրատարակվել «Հնածեսական միտք» ծանրաբարո հրատարակչությունում։

Բիստրովի հանրաճանաչ ուրվագծերից են «Նահանջողականության հոգեբանությունը», «Վոլտերը ուխտադրժության մասին», «Երգեցողության գրքերի հարցերի մասին»։ Բիստրովը հրատարակել է դասագրքեր հնադավանական դպրոցների համար։ Բիստրովի գրքերն ու ստեղծագործությունները հրատարակվում էին մինչհեղափոխական Մոսկվայում, Սանկտ-Պետերբուրգում և Կիևում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Быстров Лука Вонифатьевич, духовный писатель

Արտաքին հղումներ
----------------

* Валерий Волков: «Старообрядческая апологетика представляет собой нечто похожее на систему Менделеева...»
**Ուսուցման տեխնիկական միջոցներ** ուսուցման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով ուսուցման ընթացքում ինֆորմացիայի հաղորդման և մշակման համակարգեր, սարքեր ու սարքավորումներ։ Ըստ նշանակության դասակարգվում են ինֆորմացիոն, ստուգիչ, ուսուցանող ուսուցման տեխնիկական միջոցներ․։ Ինֆորմացիոն ուսուցման տեխնիկական միջոցները հիմնականում լսողա-տեսողական են։ Ստուգիչ ուսուցման տեխնիկական միջոցներով որոշում են ուսուցման նյութի յուրացման աստիճանը և որակը՝ ուսուցման բոլոր փուլերում։ Ստուգումը ուսման պրոցեսի անքակտելի մասն է և ապահովվում է սովորողի ու սովորեցնողի փոխադարձ կապը։ Ստուգիչ սարքերի օգնությամբ պարզում են ուսուցման ընթացիկ նյութի որոշ ծավալի յուրացման աստիճանը և անցկացնում ուսման պրոցեսի որոշակի փուլում ձեռք բերված գիտելիքների ամփոփիչ ստուգում։ Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում գործում են ստուգիչ սարքերով կահավորված դասարաններ և լսարաններ, որոնցում դասախոսը ղեկավարում է ստուգման ընթացքը, վիճակագրական անհրաժեշտ տվյալներ ստանում ուսուցանվող նյութի յուրացման խորության վերաբերյալ։ Ուսուցման տեխնիկական միջոցներին առաջադրվող պահանջներին առավել ամբողջական համապատասխանում են ուսուցանող ավտոմատացված համակարգերը, որոնք, հնարավորություն են ընձեռում օգտվել արագագործ ԷՀՆ-ներից։ ՈԻԱՀ-ի կիրառումր լուծելի է դարձնում մանկավարժության մի շարք հիմնական խնդիրներ, գլխավորր ընդհանուր կրթության պայմաններում ուսուցման անհատականացումն է, ընդունակությունների և ճանաչողական գործունեության նկատմամբ սովորողների ստեղծագործական ակտիվության զարգացումը, ուս–մեթոդական նյութի միասնականացումը՝ լավագույն դասատուների փորձը տարածելու նպատակով։ Ինֆորմացիայի արտացոլման սարքերով դասասենյակների կահավորումը հնարավորություն է ընձեռնում երկխոսել ԷՀՄ–ների հետ, ինչն առավել մոտ է սովորող–դասատու հարաբերության բնական ձևին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալ (այլ կիրառումներ)
**Ալ** (երբեմբ նաև *ալք*), առասպելական կենդանիներ կամ չար ոգիներ՝ մի շարք ժողովուրդների հին հավատալիքներում։ Պարսիկների պատկերացմամբ՝ կնոջ կերպարանքով ժանտատեսիլ կենդանիներ են, ըստ վրացիների՝ անտառային ոգի։ Ալերը լինում են երկու սեռի, ինչպես հռոմեական ստրիգներն ու սիլվաները։ Հայոց ժողովրդական հավատալիքներում Ալերը բրդոտ են, կես–մարդկային, կես–կենդանական կերպարանքով, հրեղեն աչքով, պղնձե եղունգներով։ Համարվել են թշնամի՝ առանձնապես ծննդկան կանանց և նորածինների։ Այս հավատքը ծագել է նախապատմական ժամանակներում՝ մարդու և շրջապատող աշխարհի մասին մութ պատկերացումներից։ Նույնչափ հին են այդ ոգիներից պաշտպանվելու հմայական միջոցները (օրինակ, ծննդկանի բարձի տակ երկաթե իրեր դնել)։ Պահպանվել են բերանից «ծննդկանի աղոթքներ», գրավոր հմայեկներ։ Ըստ ժողովրդական հավատալիքի, ծննդկանին օգնում են նաև բարի ոգիները՝ երկու աղջիկներ (Ուրբաթամուտն ու Չորեքմուտը) և նրանց կրտսեր եղբայրը (Կիրակմուտը)։ Այստեղ նկատելի են ծննդկան կանանց խնամակալ Աստղիկ դիցուհու և նախնիների պաշտամունքի հետքերը։ Կան նաև զրույցներ Ալերի մասին։ Այս հավատքը հայերից անցել է քրդերին «ալք» անվանումով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 133)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայկական դիցաբանություն |
| --- |
|  |
| Սրբազանվայրեր | 
Արագած •
Արարատ •
Նեմրութ •
Պորտաքար •
Քարահունջ
 |  |
|  |
| Հավատալիքներև ծեսեր | 
Տոներ
(Բարեկենդան •
Նավասարդ •
Վարդավառ)
Բագին •
Մատաղ •
Սոսյաց անտառ
 |
|  |
| Գլխավոր աստվածներ | 
Անահիտ •
Անգեղ •
Ամանոր •
Աստղիկ •
Արա Գեղեցիկ •
Արամազդ •
Արեգ •
Բարշամին •
Գիսանե •
Դեմետր •
Լուսինե•
Ծովինար •
Հայկ •
Միհր •
Նանե •
Սպանդարամետ •
Տիր •
Վահագն •
Վանատուր •
 |
|  |
| Այլ աստվածներ,աստվածություններ և ոգիներ | 
Աժդահակ •
Ալ •
Արալեզ •
Բախտ •
Գիշերամայրեր •
Գրող •
Դև •
Ժուկ ու ժամանակ •
Նար •
Նուրին •
Տորք Անգեղ •
Վիշապ •
Քաջքեր
 |
|  |
| Հերոսներև նահապետեր | 
Ամասիա •
Արա Գեղեցիկ •
Արամանյակ •
Արամայիս •
Զարմայր •
Գեղամ •
Հայկ Նահապետ •
Հարմա
 |
|  |
| Տաճարներ | 
Աշճիշատ •
Արամազդի դպիրի դիվանը •
Արմավիր •
Բագառիճ •
Բագարան •
Գառնի •
Երիզա •
Թորդան •
Կուառս •
Յոթնփորակյան բագինք
 |

 |
**Runnin' Blue**-ը ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doors-ի երգն է։ Երգը ընդգրկվել է խմբի չորրորդ ստուդիական ալբոմում՝ *The Soft Parade*-ում 1969 թվականին։ Թողարկվել է որպես ալբոմի չորրորդ և վերջին սինգլ նույն թվականին և սինգլի Բ կողմը եղել է *Do It* երգը։ Երգը զբաղեցրել է 64-րդ հորիզոնականը Ամերիկայի չարթերում։

Ռոբի Կրիգերի կրկներգի ժամանակ ձայնակցում է Ջիմ Մորիսոնին, և սա այն քիչ երգերից որտեղ Ռոբի Կրիգերը կատարում է վոկալային հատվածը։

Երգը նաև հայտնի Ջիմ Մորիսոնի նախաբանով, որը նվիրված է այն ժամանակ դեռ նոր մահացած Օթիս Ռեդինգին։

> *Poor Otis, dead and gone*  
> 
> *Left me here to sing his song*  
> 
> *Pretty little girl with the red dress on*  
> 
> *Poor Otis, dead and gone*  
> 
> 
> 
> 
> Այս բառերը կատարվում են ակապելա տարբերակով, և վերցված են Լիդ Բելլիի «Po' Howard» (կամ «Poor Howard» որոշ հավաքածու ալբոմներում) որտեղ Մորիսոնը Հովարդ անունը փոխում է Օթիսով։ Երբեմն այս երգի նախաբանը համերգների ժամանակ կատարվել է «When the Music's Over» երգի վերջնամասում։ Երգը նաև որոշ բառաևին փոխառումներ է ունեցել Օթիս Ռեդինգի «(Sittin' On) The Dock of the Bay» երգից։
> 
> 
> Ջեսսի Մքռեյնոլդս նվագում է մանդոլինը երգի ժամանակ։
> 
> 
> Անձնակազմ
> ---------
> 
> 
> * Ջիմ Մորիսոն - վոկալ
> * Ռեյ Մանզարեկ - ստեղնաշարային գործիքներ
> * Ռոբի Կրիգեր - կիթառ
> * Ջոն Դենսմոր - հարվածային գործիքներ
> 
> 
> Չարթեր
> ------
> 
> 
> 
> 
> | Չարթեր (1967) | Ամենաբարձր հորիզոնական |
> | --- | --- |
> | Ամերիկա *Billboard* Hot 100 | 64 |
> 
> 
> Ծանոթագրություններ
> ------------------
> 
> 
> 
> 1. ↑
> 2. ↑
> 
> 
> 
>
**Սատաղ**, Սատալա, Սադալա, Սատաղացվոց քաղաք, քաղաք Փոքր Հայքում, Գայլ գետի վերին հոսանքի շրջանում։ Հավանաբար կոչվել է համանուն գավառի անունով։

Ըստ Պտղոմեոս Կլավդիոսի, գտնվել է Օրբալիսենե ստրատեգիայի կամ զորավարության կազմում։ Որոշ ուսումնասիրողներ Սատաղը նույնացնում են Պլինիոս Ավագի հիշատակած Կեսարեա քաղաքին։ Մ․ թ․ ա․ 2-րդ դարի վերջին Փոքր Հայքի հետ միացվել է Պոնտական թագավորությանը, վերջինիս անկումից (մ․ թ․ ա․ 66) հետո՝ Հռոմեական կայսրությանը։ Պարթևա-հռոմեական մրցակցության շրջանում խիստ աճել է Սատաղի ռազմաստրատեգիական նշանակությունը։ Սատաղը դարձել է Հռոմեական կայսրության արևելյան յոթ լեգեոններից մեկի բանակատեղին։ Հռոմեական նվաճողները (Անտոնիոս, Կորբուլոն, Տրայանոս և ուրիշներ) հիմնականում Սատաղի վրայով են մտել Մեծ Հայք։ Միաժամանակ, Սատաղը կարևոր առևտրական հանգուցակետ է եղել Մեծ Հայքի և Ամիսոս, Սինոպ, Տրապիզոն սևծովյան քաղաքների միջև։ Օտար աղբյուրները Սատաղը հիմնականում հիշատակում են՝ կապված Հռոմեական և Բյուզանդական կայսրությունների մղած պատերազմների հետ։

Հայ պատմիչ Փավստոս Բյուզանդը Սատաղը հիշում է 330-ական թվականներին մազքթաց Սանեսան թագավորի ասպատակությունների և Ոսխայի ճակատամարտում պարսկական զորաբանակի դեմ հայ-հռոմեական միացյալ ուժերի տարած հաղթանակի կապակցությամբ։ Վկայություն կա, որ վաղ միջնադարում Սատաղը եղել է Փոքր Հայքի եպիսկոպոսական թեմական կենտրոններից, որի Եվթիոս եպիսկոպոսը մասնակցել է Նիկիայի տիեզերական ժողովին (325)։

Փոքր Հայքի 378-386 թվականների բաժանմամբ Սատաղը մտել է Առաջին Հայքի մեջ, որի կազմում է մնացել նաև Հուստինիանոս I կայսեր 536 թվականի վարչական նոր վերափոխությունից հետո։ Հուստինիանոս I քանդել է տվել Սատաղի խարխլված պարիսպները և քաղաքը շրջապատել նոր ամրություններով (նախապարիսպ և պարիսպ)։ Պարսկական զորքերը 7-րդ դարի սկզբին պարտության մատնելով բյուզանդական ուժերին, գրավել են Սատաղը։ Արաբա-բյազանդական կռիվների ժամանակաշրջանում Սատաղը աստիճանաբար անշքացել է և վերածվել փոքրիկ բնակավայրի։ Ներկայումս Սատաղը (թուրքերեն՝ Սադաղ) գյուղ է Թուրքիայի Գյումուշխանեի իլում։

Սատաղի մոտակայքից է գտնվել Անահիտ աստվածուհու պղնձաձույլ արձանի գլուխը (պահվում է Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Catholic (1997—…) |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 207)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վեներայի ծնունդը (այլ կիրառումներ)

**Վեներայի ծնունդը** (իտալերեն՝ Nascita di Venere), իտալական տոսկանական դպրոցի հայտնի նկարիչ Սանդրո Բոտիչելլիի նկարը։ Նկարն իրենից ներկայացնում է տեմպերայով գեղանկարչություն՝ 172,5 × 278,5 սմ չափի կտավի վրա։ Նկարը պահվում է Ուֆֆիցի պատկերասրահում՝ Ֆլորենցիա քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Վեներա: Մի հատված նկարից
Իտալացի գեղանկարիչ Ջորջո Վազարին իր կենսագրության մեջ հիշատակում է, որ «Վեներայի ծնունդը» և «Վեներայի թագավորությունը» պահվում էին Ֆլորենցիայում գտնվող Կաստելլո պալատում, որը պատկանում էր Կոսիմո Մեդիչիին։ Նկարն ուսումնասիրող պատմաբանների մեծ մասը պնդում է, որ նկարը նկարվել է Կոսիմո Մեդիչիի համար, ով 1486 թվականին Կաստելլո պալատի տերն էր։ Լորենցո դե Պիերֆրանչեսկո Մեդիչին (Կոսիմո Մեդիչի) Ֆլորենցիայի դուքս Լորենցո Մեդիչիի ազգականն էր։ Հետագայում Լորենցոյի պալատում հայտնաբերված գեղանկարչություններից պարզ է դառնում, որ նա իր պալատում ունեցել է «Վեներայի թագավորությունը» նկարը։ Սակայն հավաստի տեղեկություններ, որ հենց նա է պատվիրել «Վեներայի ծնունդը» չկան։
Վեներայի մոդել համարվում է Պորտովեներեի Լիգուրիական ափին ծնված Սիմոնետտա Վեսպուչին։ Հնարավոր է, որ նկարն իր մեջ պարունակում է այդ մասին ակնարկը։ Ինչպես նաև պատմաբանների մի մասը պնդում է, որ Բոտիչելլին այդ նկարը նկարել է իր ժամանակակիցներից մեկի համար, իսկ Լորենցոյի պալատում այն ավելի ուշ է հայտնվել։

Սյուժե
------

Այս նկարը ներկայացնում է Վեներայի (Աֆրոդիտե) ծննդյան միֆը։
Մերկ աստվածուհին ափին է մոտենում գեղեցիկ խեցու մեջ կանգնած։ Նկարի ձախ մասում պատկերված է Զեփյուռը՝ արևելյան քամին իր ամուսնու հետ, ով իր հետ խեցու վրա բերում է ծաղիկներով պատված թեթև քամի։ Իսկ ծովի ափին աստվածուհուն դիմավորում է Քարիտներից մեկը։

Պատկերագրություն
----------------

Վեներայի քանդակը
Նկարում Վեներան պատկերված է հարմոնիայի և գեղեցկության կանոնին համապատասխան՝ նա հենված է մի ոտքի վրա և կոնքի գիծը թեքված է վերևից ներքև։ Նկարների հերոսներին պատկերելու այսպիսի դիրքը մշակել է դեռ Պոլիկլետոսը։ Սա համարվում է արձանների և նկարների հերոսների հունական դասական տեսք։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* Վեներայի ծնունդը ՝ որմնանկար Պոմպեյից Վեներայի ծնունդը ՝ որմնանկար Պոմպեյից
* Մեդիչիի պալատում գտնվող Վեներայի արձանը Մեդիչիի պալատում գտնվող Վեներայի արձանը
* Որմնանկար Պոմպեյից Որմնանկար Պոմպեյից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8
2. ↑  Make Lists, Not War — 2013.
3. ↑  *Nancy Steen* The Charm of Old Roses. — Wellington: A. H. & A. W. Reed, 1966.

Գրականություն
-------------

* Burke, Peter, Culture and society in Renaissance Italy, London։
* Ufizzi, Studi e Ricerche 4: La Nascita di Venere e l'Annunziazione del Botticelli ristaurate, Firenze։
* Rose-Marie & Rainer Hagen, What Great Paintings Say, հ. 1 (Taschen) — 146—151, էջեր 146—151 — 146—151 էջ, ISBN 978-3-8228-4790-9։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12565227b · GND: 4485048-7 · LCCN: n98108914 · SUDOC: 034955321 · VIAF: 179550380 · WorldCat VIAF: 179550380 |

 |
**Վիճակի դիագրամ**, ֆազային հավասարակշռության դիագրամ, թերմոդինամիկական համակարգի բոլոր հնարավոր ֆազային վիճակների գրաֆիկական պատկերումը վիճակի հիմնական պարամետրերի (ջերմաստիճան, ճնշում, բաղադրություն ևն) տարածության մեջ։ Վիճակի դիագրամում համակարգի յուրաքանչյուր իրական վիճակին համապատասխանում է որոշակի կետ (ֆիգուրատիվ կետ), Վիճակի դիագրամ բնորոշում է համակարգի ֆազային հավասարակշռությունը։ Վիճակի դիագրամների կառուցման և մեկնաբանման համար որպես տեսական հիմք ծառայում են ֆազերի կանոնը և ֆազային հավասարակշռության ընդհանուր պայմանը (բաղադրիչներից յուրաքանչյուրի քիմիական պոտենցիալի հաստատուն արժեքը ողջ համակարգում)։ Վիճակի դիագրամի ճշգրիտ կառուցումը տեսականորեն դժվար է, այդ պատճառով օգտագործվում են փորձնական արդյունքներ։ Պարզագույն դեպքում, երբ համակարգը միաբաղադրիչ է, Վիճակի դիագրամ սովորաբար կառուցում են ջերմաստիճան-ճնշում հարթության վրա։ Ֆազերից յուրաքանչյուրին համապատասխանում է որոշակի դաշտ (I, II, III, երկվարիանտ հավասարակշռություն), որը սահմանափակված է երկու ֆազերի համատեղ գոյության վիճակի կորերով (1, 2, 3, 4, միավարիանտ հավասարակշռություն)։ Կորերը հատվում են եռակի կետում (ազատության աստիճանը 0 է), որը համապատասխանում է երեք ֆազերի համատեղ հավասարակշռային գոյության վիճակին։ Գոլորշիացման կորը ավարտվում է կրիտիկական կետում (Կ), որտեղ վերանում է հեղուկի և գոլորշու հատկությունների տարբերությունը։ Եթե նյութը պինդ վիճակում առաջացնում է պոլիմորֆ ձևափոխություններ, ապա նրանցից յուրաքանչյուրին համապատասխանում է որոշակի դաշտ։ Երկբաղադրիչ և եռբաղադրիչ համակարգերի Վիճակի դիագրամներն արտահայտում են առանձին ֆազերի և նրանց համատեղ գոյության մարզերը համակարգում։ Վիճակի դիագրամի լրիվ պատկերը պահանջում է բազմաչափ տարածության օգտագործում; Պարզության համար վիճակի դիագրամ կառուցում են եռաչափ կամ ավելի հաճախ երկչափ տարածության մեջ (մյուս պարամետրերի հաստատուն արժեքների համար)։ Երկբաղադրիչ կոնդենսված համակարգի համար սովորաբար կառուցում են բաղադրություն-ջերմաստիճան (հազվադեպ՝ ճնշում) Վիճակի դիագրամ, որը եռաչափ Վիճակի դիագրամ հատում է որոշակի ճնշման (և այլ պարամետրերի) համապատասխանող հարթությամբ։ Հաճախ կառուցում են նաև հատկություն-բաղադրություն իզոթերմերը։ Բյուրեղացման սկզբին համապատասխանող ջերմաստիճանների կորը կոչվում էլիկվիդուսի կոր, բյուրեղացման ավարտին համապատասխանողը՝ սոլիդուսի կոր։ Լիկվիդուսի կորերի վրա ջերմաստիճանի նվազագույն արժեքը (Е) համապատասխանում է էվաեկաիկային։ Եթե բաղադրիչներն իրար մեջ լուծվում են պինդ վիճակում, ապա առաջացնում են պինդ լուծույթներ, եթե առաջացնում են քիմիական միացություն, լիկվիդուսի կորը անցնում է լավ արտահայտված մաքսիմումով։ Վիճակի դիագրամները լայնորեն կիրառվում են տեխնոլոգիական պրոցեսների, հատկապես քիմիական, մետալուրգիական, հաշվարկների և կառավարման համար։

Տես նաև
-------

Ֆիզիկաքիմիական վերլուծություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 449)։*  |
**Mercedes-Benz CLK-դաս** (գերմ.՝ Coupe Leicht Kurz) կուպե միջին դասի, ստեղծվել է W202 և W203 բազային պլատֆորմերի վրա, այն դուրս է գալիս 1996 թվականին և արտադրվում մինչև 2009 թվական։

Արտադրությունից մինչև 2008 թվական ավտոմեքենան վաճառվել է 700 000 օրինակով։

Առաջին սերունդ (W208/A208)
--------------------------

CLK-ի առաջին շարքը ցուցադրվել է 1996 թվականին, 3 տարի անց ինչ ստեղծվել էին Mercedes-Benz W202-ը և C-դասը։ ներառում է կայունության հսկողությունը, քարշի հսկողություն և հակաարգելափակման համակարգ։ Ավտոմեքենան ներառում է ավտոմատ փոխանցման տուփ (4 աստիճան արագության փոխանցման տուփ և 5 աստիճան փոխանցման տուփ) և ունի տարատեսակ բենզինային շարժիչներ։

* CLK 200։ 2լ ծավալով շարժիչ, 4 մխոցանի և 136 ձիաուժ
* CLK 200 Kompressor։ 2լ ծավալով շարժիչ, 4 մխոցանի և 163 ձիաուժ
* CLK 230 Kompressor։ 2,3 ծավալով շարժիչ, 4 մխոցանի և 193/197 ձիաուժ
* CLK 320։ 3,2 ծավալով շարժիչ, 6 մխոցանի և 218 ձիաուժ
* CLK 430։ 4,2 ծավալով շարժիչ, 6 մխոցանի և 279 ձիաուժ
* CLK 55 AMG։ 5,4 ծավալով շարժիչ, 8 մխոցանի և 347 ջիաուժ

### CLK GTR

Mercedes-Benz CLK GTR-ը իրենից ներկայացնում է էքսկլյուզիվ մոդել, 6,9լ ծավալով բենզինային շարժիչ, ամենաբարձր 620 ձիաուժ հզորությամբ։
Ճանապարհային տարբերակը արտադրվել է սահմանապակ չափով՝ 25 օրինակով։

Երկրորդ սերունդ (C209/A209)
---------------------------

CLK-ի երկրորդ սերնդի դիզայնը գծագրվել է 2003 թվականին, սա դարձավ 2004 թվականին արտադրվող կաբրիոլետի նախատիպը։ Այս շարքը CLK դասը ունի 61 մմ երկարություն, 18 մմ լայնություն և 28 մմ բարձրություն։

Պատկերասրահ
-----------

* 2009 Mercedes-Benz CLK63 AMG2009 Mercedes-Benz CLK63 AMG
* CLK 55 AMGCLK 55 AMG
* 2007–2009 Mercedes-Benz CLK5502007–2009 Mercedes-Benz CLK550
* C209/A209C209/A209
* Mercedes-Benz CLKMercedes-Benz CLK
* Mercedes-Benz CLK DTM cabrioletMercedes-Benz CLK DTM cabriolet
**Զինվորական գերեզմանատուն № 222** (լեհ. Cmentarz wojenny nr 222), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Բժոստեկ քաղաքում։ Քաղաքը Լեհաստանի Կարպատյան վոևոդությունում է։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի շրջանի Արևմտագալինցյան գերեզմանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրո-Վենգերյան բանակի զինվորականները, ովքեր զոհվել են 1915 թվականի մայիսին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատան 72 քառակուսի մետր տարածքում գտնվում է 3 եղբայրական գերեզմաններ, որտեղ թաղված են 46 ավստրիացի զինվորներ։ Գերեզմանատան հեղինակն է ավստրիացի ճարտարապետ Գուստավ Ռոսմանը։

1996 թվականի նոյեմբերի 29-ին գերեզմանատունը մտցվել է Կարպատյան վոևոդության մշակույթի հուշարձանների ցուցակ։

Աղբյուրներ
----------

* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. II Okolice Tarnowa (Okręgi V—VII), Oficyna Wydawnicza «Rewasz», Pruszków 1998, ISBN 83-85557-38-5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գերեզմանատան «ծննդյան վկայականը» (լեհ.)
* Տեղեկություն գերեզմանատան մասին Archived 2016-04-07 at the Wayback Machine. (լեհ.)
**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ գրանցման համար՝ *A-399*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 141 (Չենժկովիցե)** (լեհ.՝ Cmentarz wojenny nr 95 - Stróżówka), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Չենժկովիցե գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, Յան Շեպսկովսկու նախագծով։ 30 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 2 եղբայրական և մի քանի տասնյակ անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 33 ավստրիացի, 60 գերմանացի և 255 ռուս զինվորներ։

1996 թվականի դեկտեմբերի 13-ին գերեզմանատունը ներառվել է Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձանների ռեեստրի մեջ (№ А — 399):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych — województwo małopolskie(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma, Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I, Pruszków, 1998.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Метрика кладбища (լեհ.)
* Cmentarze wojenne okręgi — IV Łużna Archived 2017-02-03 at the Wayback Machine. (լեհ.)