**Բալինտ Բալաշի՝ Կեկյոյի և Գյարմատի բարոն** (հունգ.՝ Gyarmati és kékkői báró Balassi Bálint, սլովակ.՝ Valentín Balaša barón z Ďarmôt a Kameňa, հոկտեմբերի 20, 1554(1554-10-20)[…], Զվոլեն, Թագավորական Հունգարիա - մայիսի 30, 1594(1594-05-30)[…], Էստերգոմ, Թագավորական Հունգարիա), հունգար բանաստեղծ, թարգմանիչ, Վերածննդի դարաշրջանի քնարերգու։ Մեծ մասամբ ստեղծագործել է հունգարերեն, գրել է նաև սլովակերեն ու թուրքերեն։ Վարժ տիրապետել է նաև լատիներենին, իտալերենին, գերմաներենին, լեհերենին, խորվաթերենին, ռումիներենին։ Համարվում է ժամանակակից հունգարական քնարերգության և էրոտիկ (տարփահարույց) պոեզիայի հիմնադիրը։

Կենսագրություն
--------------

Բալաշին ծնվել է Հունգարիայի թագավորության Զոլյոմ (ներկայումս՝ Զվոլեն, Սլովակիայում) քաղաքում, ազնվականական, կալվինիստական ընտանիքում։ Մեկ տարի սովորել է գերմանական Նյուրնբերգ քաղաքի դպրոցում, այնուհետև վերադարձել ծննդավայր, որտեղ նրա կրթության գործով զբաղվել է մտավոր արտասովոր ունակությունների տեր և մոլեռանդ բողոքական մայրը՝ Աննա Սուլյոկը։ Բալաշին աշակերտել է նաև հայտնի բարեփոխիչ Պետեր Բորնեմիսային։

Երիտասարդ հասակում Բալինտը կորցրել է ունեցվածքը, մտել զինվորական ծառայության։ Կռվել է թուրքերի ու լեհերի դեմ, հայտնվել լեհական գերության մեջ։ 1586 թվականին կաթոլիկություն է ընդունել։ Մահացել է Էստերգոմի պաշարման ժամանակ ստացած վերքերից։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Լույս ընծայած առաջին երկը եղել է լյութերական պաստոր Միխաել Բոկի *«Բուժիչ բույսերի փոքրիկ պարտեզ՝ ցաված հոգիների համար»* գերմաներեն գրքի թարգմանությունը։ Գրել է հոգևոր, հայրենասիրական, ռազմական, սիրային երգեր, թարգմանություններ կատարել լատիներենից ու գերմաներենից։ Քաջածանոթ լինելով զինվորականի աստանդական, վտանգներով լի կյանքին՝ գովերգել է մարտական նժույգի սլացիկ վարգելը, կռիվներում եփված ռազմիկների խիզախությունն ու սխրանքները, տափաստանների լայնարձակ հեռուները, ոսկեշող գինու դառը, բայց և դուրեկան համը... Հայրենիքի ճակատագրի համար տագնապը Բալաշիի հոգում ոչ թե ողբերգական հեծեծանքներ է առաջ բերում, այլ հանուն հայրենյաց կյանքն ուրախությամբ զոհաբերելու պատրաստակամություն։ Նրա պոեզիան անչափ մոտ է ու հոգեհարազատ ժողովրդական երգեցիկ ստեղծագործությանը։

Բալաշիի հոգևոր բանաստեղծությունները հրատարակվել են 1631 կամ 1632 թվականին, իսկ սիրային երգերը տարածվել են ձեռագիր տեսքով և առաջին անգամ լույս ընծայվել միայն 1874 թվականին, երբ պատահականորեն հայտնաբերվել են Ռադվանիի գրադարանում։ Նրա «*Յուլիային*» խորագիրը կրող բանաստեղծաշարը, որ հասցեագրված է բանաստեղծի անպատասխան սիրո էակին՝ Աննա Լաշոնցիին, իրավամբ համարվում է բոլոր ժամանակների հունգարական պոեզիայի շողարձակող մարգարտաշարը։ Թեև Բալաշիի սիրային բանաստեղծությունների վրա զգացվում է իտալացի մեծ պոետներ Դանթեի ու Պետրարկայի որոշ ազդեցությունը, այդուհանդերձ դրանք չափազանց ինքնատիպ են ու տպավորիչ։

Հիշատակ և մեծարանք
------------------

Բալինտ Բալաշիի պատվին գրական մրցանակ է հիմնել Պոլ Մոլնարը։ Մրցանակը կոչվում է Բալինտ Բալաշիի հիշատակի թուր։

Գրականություն
-------------

* *Голенищев-Кутузов И. Н.* Балашши и поэзия на венгерском языке
* *Юрий Гусев*. Прорыв Балинта Балашши
* История культуры стран Западной Европы в эпоху Возрождения: Учеб. для вузов / Л. М. Брагина, О. И. Вальяш, В. М. Володарский и др.; Под ред. Л. М. Брагиной. — М.: Высшая школа, 2001. — 479 с. — ISBN 5-06-003216-7.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119268779 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  "Bálint Balassi". *Encyclopædia Britannica*. 2008. Retrieved 2009 թ․ հուլիսի 22.
6. ↑  Homepage of The Bálint Balassi Memorial Sword Award
7. ↑  His biography in the Hungarian Biographical Encyclopedia in Hungarian
8. 1 2  István Nemeskürty, Tibor Klaniczay, A history of Hungarian literature, Corvina, 1982, p. 64
9. ↑   One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Balassa, Bálint". *Encyclopædia Britannica* (in անգլերեն). Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 240. `{{cite encyclopedia}}`: Invalid `|ref=harv` (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Homepage of Balassi Sword www.balassi.eu
* A History of Hungarian Literature(անգլ.)
* Балинт Балашши в «Журнальном зале»

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12176262m · CiNii: DA13203587 · CONOR: 13264227 · GND: 119268779 · ISNI: 0000000108880135 · LCCN: n83000634 · NKC: jn20000700107 · NTA: 07914442X · NSZL: 000000000230 · NUKAT: n94006163 · SUDOC: 030323711 · VIAF: 36959976 · WorldCat VIAF: 36959976 |

 |

 |