**Շոտլանդական ֆուտբոլի թանգարան** (անգլ.՝ Scottish Football Museum), շոտլանդական թանգարան՝ նվիրված տեղական ֆուտբոլին։ Տեղակայված է երկրի գլխավոր մարզադաշտում՝ Գլազգո քաղաքի «Հեմպդեն Պարկում»։ Վերահսկվում է Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։

Պատմություն
-----------

Շոտլանդիան ունի ֆուտբոլային վառ ավանդույթներ։ Խաղի ժամանակակից կանոնների ձևավորման սկզբնական շրջանում՝ 1824 թվականին, Էդինբուրգում ստեղծվել է աշխարհի առաջին ակումբը, որ կոչվել է «Foot-Ball Club»։ 48 տարի անց «Հեմպդեն Պարկ» մարզադաշտում 1872 թվականին տեղի է ունեցել առաջին պաշտոնական միջազգային հանդիպումը, որին մասնակցել են Շոտլանդիայի ու Անգլիայի ազգային հավաքականները։ Նույն մարզադաշտում, որը ժամանակին եղել է ամենատարողունակներից մեկը, 1937 թվականին տեղի ունեցած «թարթանական բանակի» ու «երեք առյուծների» թիմի հանդիպմանը ներկա է գտնվել ռեկորդային թվով հանդիսատես՝ 149 415 մարդ։ Ընդ որում՝ այդ ժամանակ «Հեմպդեն Պարկը» կարող էր տեղավորել առավելագույնը 183 724 երկրպագու։

1990 թվականին, երբ ընթանում էին երկրի գլխավոր մարզադաշտի վերանորոգման աշխատանքները, առաջին անգամ բարձրացվել է նրա տարածքում այնպիսի տեղի առանձնացումը, որտեղ կցուցադրվեն տեղական ֆուտբոլի պատմությանը նվիրված իրեր ու ցուցանմուշներ։ Շոտլանդիայի ֆոտբոլի ասոցիացիայի ու Գլազգոյի քաղաքային խորհրդի համագործակցության արդյունքում 1994 թվականին անցկացվել է առաջին թեմատիկ ցուցահանդեսը, իսկ 2001 թվականի մայիսին թանգարանը տեղափոխվել է հիմնական վայր՝ «Հեմպդեն Պարկ»։

Ցուցադրություննեն
-----------------

Թանգարանն ունի 14 սրահ, որոնցում հավաքված են շուրջ երկուսուկես հազար ցուցանմուշներ։ Դրանց շարքում առավել արժեքավոր և նշանակալի են Շոտլանդիայի ու Անգլիայի ազգային հավաքականների միջև անցկացված առաջին միջազգային հանդիպման տոմսը, որ թվագրված է 1872 թվականի սեպտեմբերի 30-ով, 1873 թվականին պատրաստված Երկրի գավաթը, որը հնագույն ֆուտբոլային հաղթանշանն է աշխարհում (չնայած Անգլիայի գավաթն ստեղծվել է 1871/72 մրցաշրջանում, մրցանակը գողացվել է 1895 թվականին)։ Թանգարանի այցելուների ուշադրությունը գրավում է նաև այսպես կոչված Աշխարհի առաջնության գավաթը (անգլ.՝ The Championship of the World Trophy), որը խաղարկվել է 1888 թվականին Շոտլանդիայի գավաթի խաղարկության հաղթող «Ռենտոնի» և Անգլիայի համարժեք մրցանակի դափնեկիր «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոնի» միջև։ Եղանակային ծանր պայմաններում անցկացված խաղի արդյունքում հաղթել է շոտլանդական ակումբը 4:1 հաշվով, իսկ հանդիպումը կոչվել է «Միացյալ Թագավորության և ամբողջ աշխարհի առաջնություն»։

Թանգարանի երկու հատուկ սրահները հատկացված են որպես Շոտլանդական ֆուտբոլի փառքի սրահի և Տեղի ազգային հավաքականի պատվո ցուցակի անդամների («թարթանային բանակի» կազմում 50 և ավելի խաղ անցկացրած ֆուտբոլիստներ) դիմանկարների ցուցադրության համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Mapping Museums — 2016.
3. ↑  «Such kicking of shins and such tumbling». The National Archives of Scotland. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. (անգլ.)
4. 1 2 3  «Museum History». Scottish Football Museum. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. (անգլ.)
5. ↑  «Хемпден Парк». Советский спорт. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
6. 1 2  «About the Museum». Scottish Football Museum. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. (անգլ.)
7. ↑  «Любители становятся профессионалами». Футбольные клубы мира. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
8. ↑  David Currie. «Renton Crowned World Champions». BBC. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. (անգլ.)
9. ↑  «Hall of Fame». Scottish Football Museum. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. (անգլ.)
10. ↑  «Roll of Honour». Scottish FA. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի պաշտոնական կայք (անգլ.)
* Շոտլանդական ֆուտբոլի թանգարան (անգլ.)