Օլդենբուրգը 1930 թվականին
**Սերգեյ Ֆեոդորովիչ Օլդենբուրգ** (ռուս.՝ Серге́й Фёдорович Ольденбу́рг; 1863 թվականի սեպտեմբերի 26, Բյանկինո, Անդրբայկալյան մարզ – փետրվարի 28, 1934, Լենինգրադ), ռուս արևելագետ, մասնագիտացել է բուդդիզմի ուսումնասիրության մեջ։ Նա ռուսական հնդկագիտության հիմնադիր Իվան Մինաևի աշակերտն էր։

Սերգեյ Ֆեդորովիչ Օլդենբուրգը ծնվել է Ռուսաստանում 1863 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Անդրբայկալյան շրջանի Բիանկինո գյուղում։ Նրա հայրը սերում էր Լիվոնյան ազնվականությունից. նրա պապը Ռուսաստանի կայսերական բանակի գեներալ էր։ 1880-ականներին, Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում սովորելիս, Օլդենբուրգը մասնակցեց ուսանողների գիտական և գրական ասոցիացիային՝ եղբայրություն, որը կիսում էր ազատական և արմատական հայացքները։ Այստեղ նա հանդիպեց Ալեքսանդր Ուլյանովին, քանի որ երկուսն էլ այս կազմակերպության ներքին շրջանակի մաս էին կազմում։ Ուլյանովը դուրս եկավ նրա մերձավոր շրջապատից, երբ սկսեց մահափորձ ծրագրել Ալեքսանդր III կայսեր դեմ։ Փորձը ձախողվեց, և 1887 թվականին Ուլյանովի մահապատժից հետո նրա եղբայրը՝ Վլադիմիր Լենինը, 1891 թվականին այցելեց Օլդենբուրգին Սանկտ Պետերբուրգում։ Օլդենբուրգը նոր էր վերադարձել Լոնդոն, Փարիզ և Քեմբրիջ երկամյա ուղևորությունից։

Սերգեյ Օլդենբուրգը և նրա ավագ եղբայրը Fyodor
Օլդենբուրգը 1900 թվականին ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ և զբաղեցրել նրա մշտական քարտուղարի պաշտոնը 1904-1929 թվականներին։ 1905 թվականից դարձել է Կայսերական Ռուսական աշխարհագրական ընկերության ակտիվ անդամ։ 1909-10 և 1914-15 թվականներին նա ճանապարհորդել է Կենտրոնական Ասիայում, որտեղ հայտնաբերել է սանսկրիտի տեքստեր։ Նա նախաձեռնել է գիտական արշավներ դեպի Տիբեթ և Ջունգարիա, որոնց ընթացքում հայտնաբերվել են եզակի բուդդայական ձեռագրեր։ Նոր հայտնաբերված ձեռագրերը հրատարակելու համար Օլդենբուրգը 1897 թվականին գործարկեց բուդդայական տեքստերի հեղինակավոր հրատարակությունը ՝ Bibliotheca Buddhica,որը շարունակվում է մինչ օրս։

Օլդենբուրգը 1905 թվականին անդամակցել է Լիբերալ սահմանադրական-դեմոկրատական կուսակցությանը (կադետներ)։ 1912-1917 թվականներին եղել է Կայսերական Ռուսաստանի Պետական խորհրդի անդամ։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո նա ծառայել է Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարությունում ՝ որպես կրթության նախարար։ Նա այդ ժամանակ ստեղծեց հանձնաժողով ՝ ուսումնասիրելու Ռուսաստանի սահմանային շրջանների բնակչության ցեղային կազմը։ Ի տարբերություն իր կադետ կոլեգաների, նա մնաց Ռուսաստանում այն բանից հետո, երբ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը բոլշևիկներին իշխանության բերեց։ Հիմնվելով Վլադիմիր Լենինի հետ իր ծանոթության վրա ՝ նա կարողացավ դաշինք ստեղծել բոլշևիկների և ռուս ազգագրագետների միջև, ընդ որում առաջիններն ավելի շատ հետաքրքրված էին ազգայնականությամբ նախկին Ռուսական կայսրության եվրոպական ժողովուրդների շրջանում, ազգագրագետներն ավելի շատ կենտրոնացած էին նրա ասիական ժողովուրդների ազգային հարցի վրա։

Չնայած նա 1919 թվականին կարճ ժամանակով բանտարկվեց Չեկայի (հակահեղափոխության դեմ պայքարի արտակարգ հանձնաժողով) կողմից, բայց ծառայեց որպես Գիտությունների ակադեմիայի մշտական քարտուղար մինչև 1929 թվականը, երբ Կոմունիստական կուսակցությունը աշխատանքից հեռացրեց հարյուրավոր աշխատակիցների ՝ բոլշևիզացիային դիմակայելու համար։ Օլդենբուրգն իր կյանքի մնացած մասը նվիրել է խորհրդային Արևելագիտության ինստիտուտի ղեկավարմանը, որի նախորդը (Ասիական թանգարանը) նա ղեկավարել է 1916 թվականից։

Մահացել է 1934 թվականի փետրվարի 28-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Նրա թոռնուհին ՝ Զոի Օլդենբուրգը, դարձավ հայտնի ֆրանսիացի գրող և պատմաբան։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Francine Hirsch, *Empire of Nations: Ethnographic Knowledge and the Making of the Soviet Union* (Cornell University Press, 2005), p.22.
2. ↑  Hirsch, *Empire of Nations*, p. 23.
3. ↑  Hirsch, *Empire of Nations*, p. 31.
 

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Սերգեյ Օլդենբուրգ***էջը Վիքիպահեստում |