Շպայերի տաճար
**Կայսերական տաճարներ** (գերմ.՝ Kaiserdom), Հռոմեական Սրբազան կայսրության տիրակալների անմիջական հովանավորությամբ կառուցված ռոմանական տաճարներին տրվող ավանդական անուն։ Տաճարին կից սովորաբար կառուցել են արքայական պալատ։ Այդպիսի տաճարը մեխանիկորեն դարձել է եպիսկոպոսական նստավայր։

Կայսերական տաճարներին բնորոշ առանձնահատկությունն այն է, որ ունեցել են երգչախմբի համար նախատեսված երկու վերնասրահ նավի սկզբում և վերջում։ Լրացուցիչ վերնասրահը նախատեսված է եղել կայսրի և նրա ընտանիքի համար։ Այդպիսով` կայսեր իշխանությունը հավասարվել է Աստծո իշխանությանը, իսկ վերնատները խորհրդանշել են Աստծո և կայսեր իշխանության որոշակի տարբերությունը։

Հռենոսյան տաճարներ
------------------

Կայսերական առաջին տաճարը եղել է Շպայերի տաճարը, որի շինարարությունն սկսվել է 1030 թվականին Կոնրադ II կայսեր պատվերով։ Այն պետք է դառնար Սալյան արքայատոհմի տոհմական հանգստարանը։ Տաճարը վերակառուցվել է Հենրի IV-ի օրոք, իսկ 1082-1104 թվականին ավելացվել են կամարներ։

Հենրի IV-ի օրոք, բացի Շպայերի տաճարից, կայսերական տաճարի տիտղոս են ստացել ևս երկուսը` Մայնցի և Վորմսի տաճարները։ Մայնցի տաճարը կառուցվել է արքայի անմիջական հսկողությամբ, իսկ Վորմսի տաճարը կայսերական տաճարների շարքին է դասվել իր շքեղության և հանդիսավորության շնորհիվ։ Բոլոր երեք տաճարները գտնվել են Հռենոսի շրջակա քաղաքներում, ինչի համար դրանք երբեն կոչվում են «Հռենոսյան կայսերական տաճարներ»։

Այլ տաճարներ
------------

Կայսերական տաճարների կառուցումը չի սահմանափակվել արդեն եղածներով։ Հենց «Կայսերական տաճար» անվանված հերթական տաճարը կառուցվել է Քյոնիգսլուտերում Լոտար II կայսեր հովանավորությամբ։ Հենրի II Սրբակյաց կայսեր օրոք կառուցվել է Բամբերգի տաճարը, որտեղ իր մահից հետո արքան դասվել է սրբերի կարգը։ Կայսերական են համարվել նաև Աախենի և Ֆրանկֆուրտի տաճարները, քանի որ այնտեղ կատարվել են արքաների օծման արարողություններ։

XII դարից հետո կառուցված տաճարները չունեն այն հանդիսավորությունը, ինչ դրանց նախորդները։ Այսպես` Պրահայի Սուրբ Վիտուսի մայր տաճարը, կառուցված լինելով Կառլոս IV կայսրի կողմից, հռչակվել է կայսրության գլխավոր տաճար, սակայն այն երբեք չի համարվել «կայսերական»։

Տաճարների ցանկ
--------------

| Պատկեր | Անվանում | Նշանակություն |
| --- | --- | --- |
|  | Աախենի տաճար | Տաճարը հիմնվել է Կառլոս Մեծի պալատի հարևանությամբ գտնվող Պալատինյան մատուռի մոտ։ 936-1531 թվականներին Աախենի տաճարում կատարվել են գերմանացի արքաների թագադրման արարողություններ։ |
|  | Շպայերի տաճար | Սալյան արքայատոհմի հովանավորությամբ կառուցված տաճար, նրանց հանգստարանը։ |
|  | Մայնցի տաճար | Կառուցվել է Հենրի IV արքայի հովանավորությամբ։ Տաճարի տեղում գտնվող նախկին եկեղեցում թագադրվել են Հենրի II (1002) և Կոնրադ II (1024) արքաները։ |
|  | Վորմսի տաճար | Այստեղ են կայսր Հենրի V-ը և Հռոմի Կալիքստոս պապը կնքել Վորմսի համաձայնագիրը։ |
|  | Բամբերգի տաճար | Կառուցվել է Հենրի II Սրբագործի և նրա կնոջ` Կունիգունդա Լյուքսեմբերգցու նախաձեռնությամբ, որտեղ էլ թաղվել են հետագայում։ |
|  | Ֆրանկֆուրտի տաճար | Ներկայիս տաճարի տեղում նախկինում եկեղեցի էր հիմնել Լյուդովիկոս I-ը։ Ոսկե բուլլայի համաձայն` 1376 թվականին տաճարում տեղի է ունեցել Գերմանիայի արքայի ընտրություն։ 1531 թվականից այստեղ կատարվել են արքայի, իսկ 1562 թվականից` հռոմեա-գերմանական կայսրերի թագադրման արարողություններ։ |
|  | Քյոնիգսլութերի տաճար | Հիմնել է Լոտար II կայսրը։ Այստեղ է գտնվում այդ միապետի դամբարանը։ |

Գրականություն
-------------

* *Dethard von Winterfeld* Die Kaiserdome Speyer, Mainz, Worms und ihr romanisches Umland. Romanik in Deutschland. — 1-е. — Schnell & Steiner. — ISBN 3-7954-1293-5

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4465265-3 |

 |