**Տեղեկատվության չափման միավորներ**, նախատեսված են տեղեկույթի հետ կապված տարբեր բնութագրերի չափման համար։
Առավել հաճախ տեղեկույթի չափումը վերաբերում է համակարգչի հիշողության ծավալի չափմանը՝ հիշող սարքերին և կապի թվային կանալներով փոխանցվող տվյալների ծավալի չափմանը։

Տեղեկատվության քանակի չափման միավորներ
--------------------------------------

Կիրառվում են տվյալների ծավալում **ինֆորմացիայի քանակի** չափման համար՝ տեղեկատվական էնտրոպիա։

**Տեղեկույթի քանակի չափման առաջին մոտեցում**

Համակարգչում ցանկացած տեղեկույթ ներկայացվում է երկուական կոդավորմամբ՝ մեկերի և զրոների հաջորդականությամբ (բիթերով)։ Այս դեպքում տեղեկույթի քանակը չափվում է զրոների և մեկերի հաջորդականության երկարությամբ, իսկ այդ հաջորդականության մեկ դիրքը համարվում է տեղեկույթի միավոր։

**Տեղեկույթի քանակի չափման երկրորդ մոտեցում**

Տեղեկույթի բովանդակությամբ է պայմանավորված նրա քանակը։ Վերջինս կապված է տեղեկույթի ստացման արդյունքում անորոշության աստիճանի կրճատման հետ։

Տեղեկույթի այն քանակությունը, որն անորոշությունը կրճատում է երկու անգամ, ընդունվում է որպես **տեղեկույթի քանակի միավոր**։

### Առաջնային միավոր

Տվյալների ծավալի առաջնային բնութագիրը հանդիսանում է **հնարավոր իրավիճակների քանակը**։
Տվյալների ծավալի առաջնային չափման միավորը հանդիսանում է **մեկ հնարավոր իրավիճակը** (արժեք, կոդ)։

### Երկրորդական միավորներ

**Տվյալների ծավալի** երկրորդական բնութագրիչը հանդիսանում է **կարգը**։
Մեկ կարգի տարողունակությունը (ծավալը) կարող է լինել տարբեր՝ կախված կոդավորման համակարգում ընդունված հիմքից։

Երկուական, երեքական և տասական կոդավորման համակարգերում մեկ կարգի տարողունակությունը.

Մեկ երկուական կարգ` (բիթ) ունի 2 **հնարավոր վիճակ** (արժեք, կոդ)։

Մեկ երեքական կարգ` (տրիտ) ունի 3 **հնարավոր վիճակ** (արժեք, կոդ)։

…

Մեկ տասական կարգ` (դեցիտ, դիթ) ունի 10 **հնարավոր վիճակ** (արժեք, կոդ)։

…

### Երրորդային միավորներ

Տվյալների ծավալի երրորդային բնութագրերն ունեն **բազմաթիվ կարգեր**։

**Բազմաթիվ կարգերի** թողունակությունը հավասար է այդ **բազմաթիվ կարգերի** **հնարավոր իրավիճակների քանակին**։ Այն որոշվում է Կոմբինատորիկայում, հավասար է կրկնողությունների տեղաբաշխմանը և հաշվվում է հետևյալ բանաձևով.

{\displaystyle {\bar {A}}(c,n)={\bar {A}}\_{c}^{n}=c^{n}} հնարավոր իրավիճակներ (կոդեր, արժեքներ)
որտեղ

{\displaystyle c} — մեկ կարգի (ընտրված կոդավորման համակարգի հիմքը) հնարավոր իրավիճակների քանակը ,
{\displaystyle n} — կարգերի բազմությունում կարգերի քանակը։
**Կարգերի բազմությունում** թողունակությունն իրենից ներկայացնում է Ցուցադրական ֆունկցիա հիմքերի կարգերի քանակից` հավասար մեկ կարգերի հնարավոր իրավիճակներին։

Օրինակ՝

1 բայթը բաղկացած է 8-ական ({\displaystyle n=8}) երկուական կարգերից ({\displaystyle c=2}) և կարող է ընդունել

{\displaystyle {\bar {A}}\_{c}^{n}=c^{n}=2^{8}=256} հնարավոր իրավիճակներ (արժեքներ, կոդեր)։

### Լոգարիթմական միավորներ

Տեղեկույթի չափման միավորներ
Երբ որոշ մեծություններ, այդ թվում տվյալների ծավալը, իրենցից ներկայացնում են Ցուցադրական ֆունկցիա, ապա նպատակահարմար է օգտվել ոչ թե հենց այդ մեծություններից, այլ նրանց լոգարիթմներից։

Տվյալների ծավալը նույնպես կարելի է ներկայացնել լոգարիթմական տեսքով՝ ինչպես **հնարավոր իրավիճակների քանակի** լոգարիթմ։

Տեղեկույթի ծավալը (տվյալների ծավալը) կարող է չափվել լոգարիթմով։

Երկուական տվյալների ծավալների համար նպատակահարմար է կիրառել երկուական լոգարիթմներ.

{\displaystyle 2^{1}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{2}2^{1}=1} **երկուական կարգ** = 1 **բիթ**
{\displaystyle 2^{8}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{2}2^{8}=8=2^{3}} **երկուական կարգ** = 1 **բայթ** (Օկտետ)
{\displaystyle 2^{8\*2^{10}}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{2}2^{8\*2^{10}}=8\*2^{10}=2^{13}} **երկուական կարգ** = 1 **Կիբիբայթ** (ԿիբիՕկտետ)
{\displaystyle 2^{8\*2^{20}}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{2}2^{8\*2^{20}}=8\*2^{20}=2^{23}} **երկուական կարգ** = 1 **Մեբիբայթ** (ՄեբիՕկտետ)
{\displaystyle 2^{8\*2^{30}}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{2}2^{8\*2^{30}}=8\*2^{30}=2^{33}} **երկուական կարգ** = 1 **Գիբիբայթ** (Գիբիօկտետ)
{\displaystyle 2^{8\*2^{40}}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{2}2^{8\*2^{40}}=8\*2^{40}=2^{43}} **երկուական կարգ** = 1 **Տեբիբայթ** (ՏեբիՕկտետ)
Նվազագույն ամբողջ թիվը, որի լոգարիթմը դրական է՝ 2-ն է։ Նրան համապատասխան բիթ միավորը հանդիսանում է թվային տեխնիկայում տեղեկույթի հաշվարկման հիմքը։ 

Երեքական տվյալների համար նպատակահարմար է կիրառել երեքական լոգարիթմներ։

{\displaystyle 3^{1}=3} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{3}3^{1}=1} **երեքական կարգ** (**տրիտ)**
{\displaystyle 3^{6}=729} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{3}3^{6}=6} **երեքական կարգ** (**տրիտ**) = 1 **Տրայտ**.
3 թվին համապատասխոնող միավորը՝ տրիտը, հավասար է log23≈1,585 բիթի։

Տասական տվյալների ծավալի համար նպատակահարմար է կիրառել տասական լոգարիթմներ.

{\displaystyle 10^{1}=10} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{10}10^{1}=1} **տասական կարգ** = 1 **դեցիտ**
{\displaystyle 10^{10^{3}}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{10}10^{10^{3}}=10^{3}} **տասական կարգ** = 1 **կիլոդեցիտ**
{\displaystyle 10^{10^{6}}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{10}10^{10^{6}}=10^{6}} **տասական կարգ** = 1 **մեգադեցիտ**
{\displaystyle 10^{10^{9}}} **հնարավոր իրավիճակներ**, {\displaystyle \log \_{10}10^{10^{9}}=10^{9}} **տասական կարգ** = 1 **գիգադեցիտ**
10 թվին համապատասխանող միավորը՝ **դեցիտ**, հավասար է log210≈3.322 բիթ։

Կապի մետաղալարային տեխնիկայում (հեռագիր, հեռախոս) և ռադիո, ինֆորմացիայի միավորը պատմականորեն առաջին անգամ ստացավ բոդ արժեքը։

Բիթից ստեղծված միավորներ
------------------------

### Տետրադա, կիսաբայթ, նիբբլ

Հիմնական նշանակություն ունեն չորս երկուական կարգերը՝ 4 բիթ տետրադա, կիսաբայթ, նիբբլ, որոնք իրենց մեջ համատեղում են մեկ հաշվարկման տասնվեցական համակարգի թվում պարունակվող ինֆորմացիայի քանակ՝

1  **տետրադա (կիսաբայթ, նիբբլ)**= 4 բիթ

### Բայթ

1 **բայթ**=8 բիթ
Սկզբունքորեն, բայթը որոշվում է կոնկրետ համակարգչի հիշողության հասցեավորման համար, որպես նվազագույն քայլ։ Հին մեքենաների համար պարտադիր չէր, որ բայթը հավասար լինի 8 բիթի։

Այժմ բայթը հաճախ հաշվում են հավասար 8 բիթի։

### Կիլոբայթ

Մեծ տարողությամբ հիշող սարքերի և մեծ քանակությամբ տեղեկատվության չափման համար կիրառում են չափման ավելի մեծ միավորներ՝ կիլոբայթ։
1 կիլոբայթ=1024 բայթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ինֆորմատիկա 10, ընդհանուր և հումանիտար հոսքեր". Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  «логарифм» на answers.com(անգլ.)
3. ↑  Տեղեկատվության քանակ

Տես նաև
-------

* Չափման միավորներ
* Բիթ
* Բայթ
* Կիլոբայթ
* Մեգաբայթ
* Գիգաբայթ
* Տերաբայթ
* Պետաբայթ