**Էմերիկո Ամարի** (իտալ.՝ Emerico Amari, մայիսի 10, 1810(1810-05-10), Պալերմո, Իտալիայի թագավորություն - փետրվարի 21, 1870(1870-02-21), Պալերմո, Իտալիայի թագավորություն), հայտնի իտալացի քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, վիճակագիր, հրապարակախոս, իրավաբան, հրատարակիչ և 19-րդ դարի մանկավարժ։ Իտալական Ռիսորջիմենտոյի ժամանակների լիբերալ քաղաքական շարժման կարկառուն գործիչներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ազնվական ընտանիքում։ Հայրը՝ Կոմս Ս. Ադրիանո Մարիանո Սալվատորե Ամարին (իտալ.՝ Conte di S. Adriano Mariano Salvatore Amari) 1812 թվականին եղել է Սիցիլիայի խորհրդարանի պատգամավոր, իսկ մայրը՝ Ռոզալիա Բայարդը (իտալ.՝ Rosalia Baiardi, Marchesi di S. Carlo) պատկանում է Ս. Կառլո մարկիզների ընտանիքին։

Ավարտելով Պալերմոյի Կալասանցիո քոլեջը, Ամաուրին ընդունվել է Պալերմոյի համալսարան, որտեղ ստացել է իրավաբանական և տնտեսական կրթություն՝ շեշտը դնելով պոլիտէկոնոմիայի վրա։ Որոշ ժամանակ աշխատելով որպես իրավաբան՝ սկսել է զբաղվել գիտությամբ, մասնավորապես՝ փիլիսոփայությամբ։ 1836 թվականից պարբերաբար իրավաբանական և տնտեսական թեմաներով հոդվածներ է հրապարակել *Giornale de Statistica* լիբերալ ամսագրում։ 1841-1848 թվականներին Էմերիկո Ամարին քրեական իրավունք է դասավանդել Պալերմոյի համալսարանում, որտեղ գրել է *«Առաջընթացի տեսության մասին տրակտատ»* և 1842 թվականի դեկտեմբերին Բուրբոնների ոստիկանության ուշադրությունը հրավիրել է մահապատժի մասին իր դասախոսությանը։

1842 թվականին Ամարին նշանակվել է Պալերմիտանի բանտի տնօրենի պաշտոնում, սակայն 1847 և 1848 թվականներին հանրապետական շարժումներին մասնակցելու համար ձերբակալվել է։

Իրադարձություններ Պալերմոյում (1848)
Պալերմոյի հեղափոխության ժամանակ ընտրվել է խորհրդարան, որտեղ զբաղեցրել է փոխնախագահի պաշտոնը։ Երբ 1849 թվականին Բուրբոնների զորքերը կրկին գրավել են Պալերմոն և վերականգնել միապետությունը, Էմերիկո Ամարին սկզբում փախել է Մալթա, իսկ հետո՝ Գենուա (Սարդինյան թագավորություն), որտեղ ապրել է 12 տարի։

Աքսորի ժամանակ Ամարին երկար նամակագրություն է վարել իր աքսորյալ ընկեր Ֆրանչեսկո Ֆերարայի հետ և համագործակցել գործարար թերթերի հետ։ Այս ժամանակահատվածը ներառում է նրա ամենակարևոր աշխատանքը՝ «Critica di una scienza delle legislazioni comparate» (Genoa, 1857): 1859 թվականին նա դարձել է Ֆլորենցիայի Բարձրագույն հետազոտությունների ինստիտուտում պատմության փիլիսոփայության պրոֆեսոր։ 1860 թվականին, Գարիբալդիի հաջող սիցիլիական արշավից հետո, վերադարձել է Պալերմո, ստացել ժամանակավոր կառավարության հանձնարարությունը, լուծումներ գտնելու համար, որոնք կօգնեն Սիցիլիային ինտեգրել Միացյալ Իտալիայի մնացած մասը, սակայն շուտով հրաժարական է տվել։ Նա հրաժարվել է իրեն առաջարկված պետական պաշտոններից, այդ թվում՝ սենատոր և ժողովրդական կրթության նախարար Միկելե Ամարիի Պալերմոյի համալսարանում իրավունքի և համեմատական օրենսդրության ամբիոնը ղեկավարելու առաջարկից։

1861 թվականին Էմերիկո Ամարին ընտրվել է Իտալիայի թագավորության առաջին խորհրդարանի պատգամավոր։ Մեկ տարի անց, Էնրիկոն որդու մահացու հիվանդության պատճառով, փորձել է հրաժարական տալ, սակայն նրա ներկայացրած խնդրագիրը մերժվել է։ 1867 թվականին կրկին ընտրվել է Իտալիայի խորհրդարան, բայց արդեն մեկ տարի անց վերջնականապես հեռացել է խորհրդարանական կյանքից։ Փոխարենը, 1868 թվականին նա ընտրվել է Պալերմոյի քաղաքային խորհրդի անդամ, որի անդամ է մնացել մինչև իր մահը, որը տեղի է ունեցել անհայտ հիվանդության պատճառով 1870 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, նույն օրը, երբ իտալական զորքերը մտան Հռոմ, դրանով իսկ ավարտելով Ռիսորջիմենտոյի գործընթացը։

Ամարիի մահից հետո նրա հայրենի քաղաքում կանգնեցվել է արձանը, իսկ Պալերմոյի կենտրոնական փողոցներից մեկը անվանակոչվել է նրա պատվին։

Գրականություն
-------------

* Замполо, «*Commemorazione di Emerico Amari*» (Палермо, 1871).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Aquarone A.* Dizionario Biografico degli Italiani (իտալ.) — 1960. — Vol. 2.
2. ↑
3. ↑  «Amari, Emerico in "Dizionario Biografico"» (իտալերեն)։ Treccani.it։ Վերցված է 2019-09-24  `|description=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
4. ↑  Riccardo Faucci, *L'economista scomodo. Vita e opere di Francesco Ferrara*, Palermo, Sellerio, 1995

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Амари, Эмерико»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1508575 · GND: 119305151 · ICCU: TO0V090652 · ISNI: 0000000121384021 · LCCN: no2006086688 · NTA: 236431447 · NUKAT: n2011146182 · SUDOC: 084106735 · VIAF: 69735935 · WorldCat VIAF: 69735935 |

 |

 |