**Առաջադիր պլացենտայի շերտազատումը** պլացենտայի տեղակայման անոմալիա է, երբ այն ամրանում է արգանդի ստորին սեգմենտին և փակելով արգանդի ներքին օղը խոչընդոտ է հանդիսանում ծնվող պտղի համար։

Առաջադիր պլացենտա շերտազատում
-----------------------------

Նկարագրող անիմացիա
Սովորաբար պլացենտան ամրանում է արգանդի մարմնի հատվածում, ազատ թողնելով ստորին եզրը՝ չխոչընդոտելու համար պտղի ծննդին։ Առաջադիր պլացենտան հանդիպում է 0․2-0․6% դեպքերում։ Մայրական մահացությունն այս դեպքում կազմում է 0-0․9% և հիմնական պատճառը արյունահոսությունն է։ Այս անոմալիայի դեպքում վաղաժամ ծննդաբերությունները կազմում են 20%։ 17-26% դիտվում է ներարգանդային մահացություն, ինչը պայմանավորված է պտղի անհասությամբ։

### Առաջացման պատճառները

Տվյալ անոմալիայի առաջացման պատճառները բավարար ուսումնասիրված չեն, բայց գույություն ունի մի քանի վարկած։ Այսպիսով, եթե պտղաձվի պրոտեոլիտիկ հատկությունները նվազում են՝ այն ամրանում է արգանդի ստորին հատվածում, ինչը հնարավոր է արհեստական սերմնավորման, արտամարմնային բեղմնավորման և սաղմի տեղափոխման դեպքերում։ Ավելի հաճախ առաջադիր պլացենտայի առաջացման պատճառ հանդիսանում է արգանդի լորձատաղանթի փոփոխությունը, որն առաջանում է արգանդի քրոնիկ բորբոքման, բազմաթիվ ծննդաբերությունների և աբորտների հետևանքով։

### Առաջացման մեխանիզմը

Արգանդի ստորին սեգմենտի ձևավորման ժամանակ կրճատվում են արգանդի ստորին հատվածի մկանաթելերը։ Ի տարբերություն արգանդի՝ պլացենտան չի կրճատվում և առաջանում է անհամապատասխանություն, ինչն էլ հանդիսանում է պլացենտայի շերտազատման պատճառ։ Սկսվում է արյունահոսություն, որը կարող է դադարել միայն արգանդի կծկանքների ավարտից հետո և անոթների թրոմբոզի հետևանքով։

Ռիսկային գործոններն իրենց գործակիցներով| Ռիսկի գործոններ | Գործակից |
| --- | --- |
| հղիի տարիք ≥ 40 | 9.1 |
| հոգեմետ դեղեր | 2.8 |
| հղիության մեկից ավելի ընդհատումներ | 2.7 |
| 5-ից ավելի հղիությունները | 2.3 |
| 2–4 հղիություններ | 1.9 |
| հղիության ընդհատում | 1.9 |
| ծխելը | 1.6 |
| բնածին անոմալիաներ | 1.7 |
| արական սեռի պտուղ | 1.1 |
| հղիությամբ պայմանավորված գերճնշում | 0.4 |

Դասակարգում
-----------

Առաջադիր պլացենտայի շերտազատման դասակարգման ժամանակ օգտագործվում էր չորս աստիճան։ Սակայն հիմա տարածված է ավելի պարզ տարբերակումը՝ մեծ և փոքր․

| Տիպ | Բնութագրում |
| --- | --- |
| Փոքր | Պլացենտան տեղակայված է արգանդի ստորին սեգմենտում, սակայն ստորին եզրը չի փակում նրա ներքին օղը |
| Մեծ | Պլացենտան տեղակայված է արգանդի ստորին սեգմենտում և ստորին եզրը ամբողջապես փակում է ներքին օղը |

Նախանշաններ
-----------

Առաջադիր պլացենտայի շերտազատման ժամանակ դիտվում է արյունահոսություն, որն ունի իրեն բնորուշ առանձնահատկություններ։ Արյունն ունի ալ կարմիր գույն։ Արյունահոսությունը շատ հաճախ սկսվում է գիշերը, հանգստի պայմաններում, ցավ չկա և ունի կրկնվող բնույթ, ինչն էլ կարող է բերել հղիի հարաճող սակավարյունության, ինչի հետևանքով ծննդաբերության ժամանակ չնչին արյունահոսությունը կարող է հանգեցնել հեմոռագիկ շոկի և պտղի հիպօքսիայի զարգացմանը։

### Ախտորոշում

Ախտորոշման ժամանակ կարևոր նշանակություն ունի անամնեզը։ Արտաքին զննման ժամանակ պտղի ոչ ճիշտ դիրքի, կոնքային առաջադրության և պտղի առաջադիր մասի բարձր տեղակայման դեպքում հնարավոր է առաջադիր պլացենտայի շերտազատում ախտորոշման հաստատում։ Առավել ինֆորմատիվ մեթոդ է ԳՁՀ-ը, որի հավաստիությունը 98% է։ Ախտորոշիչ նպատակով հեշտոցային քննություն կատարվում է միայն խիստ անհրաժեշտության դեպքում, զգուշորեն, ընդլայնված վիրահատարանի պայմաններում։

Բուժում
-------

Եթե ախտորուշվում է առաջադիր պլացենտա, ապա հղին ենթարկված է բարձր ռիսկի գործոնին, նրանց բուժումը խիստ անհատական է։
Բուժումը կարող է լինել պահպանողական կամ վիրաբուժական։ Եթե չկա արյունահոսություն և հղիությունը փոքր ժամկետի է, ապա կիրառվում են բուժման դասական կոնսսերվատիվ մեթոդներ՝ արգանդի կծկողականությունը նվազեցնող, հակաանեմիկ և պտղի վիճակը բարելավող միջոցներ։ ԳՁՀ-ի միջոցով ախտորոշվում է առաջադիր պլացենտան և պլացենտայի ցածր տեղակայումը, որից հետո արգանդի պարանոցի ներքին օղի մակարդակին դրվում են կարեր, որոնք նվազեցնում են վաղաժամ ծննդաբերությունները և պերինատալ մահացությանը։ Այս անոմալիան կեսարյան հատման ցուցում է միայն լրիվ առաջադիր պլացենտայի դեպքում ՝ կատարվում է 38 շաբաթականում մինչև արյունահոսության սկսվելը, իսկ մասնակի առաջադիր պլացենտայի դեպքում` պլանային կեսարյան հատման համար անհրաժեշտ են նաև այլ ախտաբանական խնդիրներ։ Ուժեղ կամ կրկնվող արյունահոսությունը շտապ կարգով կեսարյան հատման ցուցում է` անկախ հղիության ժամկետից, պտղի վիճակից և
առաջադիր պլացենտայի տեսակից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Jr [edited by] E. Albert Reece, John C. Hobbins ; foreword by Norm F. Gant, (2006)։ *Clinical obstetrics : the fetus and mother.* (3 ed.)։ Malden, MA: Blackwell Pub.։ էջ 1050։ ISBN 978-1-4051-3216-9
3. ↑