**«Դրամա Լիֆլյանդիայում»** (ֆր.՝ Un drame en Livonie), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի դետեկտիվ վեպը, որը գրվել է 1893 թվականին։ Վեպի առաջին հրատարակությունը տեղի է ունեցել Էտցելի «Magasin d’Education et de Récréation» ամսագրում՝ 1904 թվականի հունվարի 1-ից մինչև հունիսի 15-ը, իսկ առաջին գրքային հրատարակությունը լույս է տեսել նույն թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ «Աշխարհի վարպետները» վեպի հետ։

Սյուժե
------

Գլխավոր թեման, որի շուրջ ծավալվում է վեպի սյուժեն, հանդիսանում է Ռիգայի քաղաքային դումայի երկու հակամարտող կուսակցությունների դիմակայությունը՝ «սլավոնական» կուսակցության, որին, հիմնականում, աջակցում է բնակչության ներքին խավը՝ պրոլետարիատը և գյուղացիությունը, և «գերմանական» կուսակցության, որին, բնականաբար, աջակցում է բարձր խավը՝ ազնվականությունը և խոշոր բուրժուազիան։

Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսական կայսրությունում՝ Լիֆլյանդիայում։ Վեպի գլխավոր հերոսներն են հանդիսանում պրոֆեսոր Դմիտրի Նիկոլևը և նրա երկու զավակները՝ դուստր Իլկան և նրա կրտսեր եղբայր Իվանը՝ Դերպտի համալսարանի ուսանողը։ Իլկան սիրահարված է երիտասարդ իրավաբան Վլադիմիր Յանովին, որը վեպի գործողությունների սկզբից ութ տարի առաջ ձերբակալված է եղել հեղափոխական գործունեության համար և դատապարտվել ցմահ աքսորի Սիբիրում։ Ռիգայում մոտենում է քաղաքային դումայի ընտրությունները, որին մասնակցում են երկու կուսակցություն՝ «գերմանական», որը ղեկավարում է գերմանացի բանկիր Ֆրանկ Յոխաուզենը և «սլավոնական»-ը, որը ղեկավարում է պրոֆեսոր Նիկոլևը։ Դմիտրի Նիկոլևը ամուրի է, ապրում է իր դուստր Իլկայի հետ մեծ աղքատության մեջ, իր և դստեր ապրելու և որդու ուսման փողը վաստակում է դասավանդումով, բայց այդ գումարը բավարար չի, իսկ պրոֆեսորը, այդ ամենին ավելացված, պարտք է իր քաղաքական ընդիմադիրներին՝ Յոխաուզեն եղբայրներին, խոշոր գումար՝ տասնութ հազար ռուբլի, որը պետք է վերադարձնի մինչև մայիսի 15-ը, այսինքն, վեպի գործողությունների սկսվելուց մեկ ամսից ոչ ուշ։ Դմիտրի Նիկոլաևը պատրաստվում է մի քանի օրով մեկնել՝ իր գործերով, ոչ մեկին չասելով թե ուր և ինչի համար։ Որոշ ժամանակ անց՝ «Ջարդված խաչ» պանդոկում տեղի է ունենում կողոպուտ և բանկային ինկասատոր Պոխի սպանությունը։

Այդ գործով միակ կասկածյալը Կրոֆն է՝ պանդոկի սեփականատերը, որտեղ կատարվել է սպանությունը և պրոֆեսոր Նիկոլևը, որը, նույնպես, հանգրվանել էր այդ պանդոկում։ Պրոֆեսորը կտրականապես հրաժարվում է պատասխանել ոստիկանության հարցերին՝ ուր և ինչի համար է նա մեկնել, բայց շուտով դա պարզվում է՝ քաղաքում հայտնվում է Վլադիմիր Յանովը՝ Իլկայի նախկին փեսացուն, որը մի քանի ամիս առաջ փախել էր Սիբիրից։ Պարզվում է, որ Վլադիմիրի հայրը՝ մահանալուց առաջ, Դմիտրի Նիկոլևին է հանձնել պահելու 20 հազար ռուբլի և որ պրոֆեսորը նամակ ստանալով Յանովից՝ հաջող փախուստի մասին, մեկնել է Պերնով որպեսզի նրան հանձնի այդ գումարը։ Վլադիմիրին ձերբակալում են, բայց շուտով նա համաներման է արժանանում և նրան ազատ են արձակում։ Բայց և այնպես պրոֆեսոր Նիկոլևը առայժմ կասկածյալների մեջ է, բայց, քանի որ ուղղակի ապացույցներ նրա և Կրոֆֆի դեմ չկան, նրանց որոշում են թողնել ազատության մեջ՝ չբացակայելու մասին ստորագրություն վերցնելով և պատշաճ վարքի պայմանով։

Մինչդեռ մոտենում է վճարման ժամանակը։ Վլադիմիր Յանովն իմանում է այդ մասին և որոշում է վճարել Նիկոլևի պարտքը իր հաշվից՝ պրոֆեսորի կողմից իրեն հանձնված գումարից, բայց, երբ գալիս է բանկ, պարզվում է, որ դա այն նույն փողերն են, որոնք գողացվել էին Պոխից՝ այն ճանաչում են համարներից։ Վլադիմիրը այդ մասին հայտնում է Նիկոլևին և վերջինս սարսափահար տնից փախչում է։ Նիկոլևի մոտ է ժամանում ոստիկանությունը՝ պրոֆեսորի ձերբակալման հրամանով, բայց նրան տանը չգտնելով Իլկայի, Իվանի և Վլադիմիրի հետ միասին ուղևորվում են նրան փնտրելու և շուտով նրան գտնում են քաղաքի արվարձանում մահացած։ Հետազոտելով նրան, ոստիկանությունը գալիս է այն ենթադպության, որ Դմիտրի Նիկոլևը, ըստ երևույթին, ծախսել է Վլադիմիրի հոր կողմից իրեն հանձնված գումարը և ստանալով նրա որդու նամակը ուղևորվել է Պերնով, որպեսզի խոստովանի այդ մասին բայց ճանապարհին հանդիպելով ինկասսատորին սպանել է նրան՝ որպեսզի տիրանա նրա փողերին, իսկ երբ նրա մեղքը ապացուցվել է՝ ինքնասպանություն է գործել։

Արդյունքում պրոֆեսորի բարի անունը անարգվել է, նրա կուսակցությունը պարտություն է կրում ընտրություններում, իսկ Իլկան և Իվանը ստիպված են լինում վճարել նրա պարտքերը՝ որոնք առայժմ համարվում են չվճարված և այդ ամենի համար ստիպված են լինում վաճառել ընտանեկան գույքը։ Չնայած այդ ամենին, Վլադիմիրը դեռևս Իլկային է առաջարկում իր ձեռքը և սիրտը, բայց վերջինս հրաժարվում է, որովհետև չի ցանկանում, որ նա ամուսնանա մարդասպանի աղջկա հետ։ Մի քանի ամիս անց Կրոֆը մահանում է։ Մահից առաջ նա խոստովանում է քահանային՝ առաջարկելով նրան գրանցել խոստովանությունը և այն փոխանցել Նիկոլևներին։ Նրանից պարզվում է, որ ինկասատորի իրական սպանողը հանդիսանում է Կրոֆը և որ նա ոչ միայն սպանել է Պոխին, այլ նաև մեղքը գցել է Նիկոլևի վրա և այնուհետև սպանել է և նրան։ Արդյունքում պրոֆեսորի բարի անունը լիովին վերականգնվում է, իսկ Վլադիմիրը և Իլկան ամուսնանում են։

Հերոսներ
--------

* *Դմիտրի Նիկոլև*, 47 տարեկան, ուսուցիչ, սլավոնական կուսակցության կողմից քաղաքային դումայի թեկնածու։
* *Իլկա Նիկոլևա*, 24 տարեկան, Դմիտրի Նիկոլևի դուստրը։
* *Իվան Նիկոլև*, 19 տարեկան, Դմիտրի Նիկոլևի որդին, Դերպտի համալսարանի ուսանող։
* *Վլադիմիր Յանով*, 32 տարեկան, Նիկոլևի հանգուցյալ ընկերոջ որդին, իրավաբան, հեղափոխական, Իլկայի փեսացուն։
* *Բժիշկ Գամին*, 50 տարեկան, Նիկոլևի լավագույն ընկերներից մեկը։
* *Դե լա Պորտ*, 40 տարեկան, ֆրանսիացի դեսպան, Նիկոլևի լավագույն ընկերներից մեկը։
* *Ֆրանկ Յոխաուզեն*, Յոխաուզեն բանկային տան սեփականատեր, գերմանական կուսակցության կողմից քաղաքային դումայի թեկնածու։
* *Կարլ Յոխաուզեն*, Ֆրանկ Յոխաուզենի որդին Դերպտի համալսարանի ուսանող։
* *Պոխ*, ինկասսատոր։
* *Բրոկս*, վագոնավար։
* *Էկ*, ենթասպա, գերմանացի։
* *Կրոֆֆ*, «Կոտրված Խաչ» պանդոկի սեփականատեր, որտեղ և տեղի է ունեցել Պոխի սպանությունը։
* *Կերսդորֆ*, Պոխի սպանության գործի հետաքննիչ։
* *Վերդեր*, մայոր։
* *Ռագենով*, գնդապետ։
* *Գորկո*, գեներալ։

Էկրանավորում
------------

* 1973 թվական, ԽՍՀՄ, «Կոտրված պայտ»

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

«Դրամա Լիֆլանդիայում», Վեռնի ինը վեպերից վերջինը, որոնցում գործողությունները կատարվում են Ռուսաստանում և մեկը երկուսից («Միխայիլ Ստրոգով»-ի հետ), որտեղ դեպքերը ամբողջությամբ կատարվում են Ռուսական կայսրության տարածքում։

Նկարազարդումներ գրքից
---------------------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* "Драма в Лифляндии"

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ժյուլ Վեռնի վեպեր |
| --- |
|  |
| 

Հինգ շաբաթ օդապարիկով (1863)
• Նավապետ Հատերասի ճանապարհորդություններն ու արկածները (1864—1866)
• Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը (1864)
• Երկրից դեպի Լուսին (1865)
• Նավապետ Գրանտի որդիները (1867—1868)
• Քսան հազար լյո ջրի տակ (1869—1870)
• Լուսնի շուրջը (1869)
• Լողացող քաղաքը (1871)
• Երեք ռուսների և երեք անգլիացիների արկածները Հարավային Աֆրիկայում (1872)
• Մորթիների երկրում (1873)
• Աշխարհի շուրջը 80 օրում (1873)
• Խորհրդավոր կղզին (1875)
• Չենսլեր. ուղևոր Ժ.- Ռ. Կազալլոնի օրագիրը (1875)
• Մարտին Պաս (1875)
• Միխայիլ Ստրոգով (1876)
• Հեկտոր Սերվադակ (1877)
• Սև Հնդկաստան (1877)
• Տասնհինգամյա նավապետը (1878)
• Բեգումի հինգ հարյուր միլիոնը (1879)
• «Բաունտիի» ապստամբները (1879)
• Չինացու ձախորդությունները Չինաստանում (1879)
• Շոգետուն (1880) 
• Ժանգադա (1881)
• Ռոբինզոնների դպրոցը (1882)
• Կանաչ ճառագայթ (1882) 
• Համառ Քերաբան (1883)
• Հարավային աստղ (1884)
• Արշիպելագը կրակի մեջ (1884)
• Մաթիաս Շանդոր (1885)
• Ռոբուր նվաճողը (1886)
• Վիճակախաղի տոմս № 9672 (1886)
• Հյուսիսը Հարավի դեմ (1887)
• Ճանապարհ դեպի Ֆրանսիա (1887)
• Երկու տարի արձակուրդ (1888)
• Անանուն ընտանիք (1889)
• Տակն ի վեր (1889)
• Կասկաբել Կեսար (1890)
• Միսիս Բրանիկան (1891)
• Ամրոցը Կարպատներում (1892)
• Կլադիուս Բոմբառնակ (1892)
• Մանուկը (1893)
• Քեռի Անտիֆերի զարմանահրաշ արկածները (1894)
• Լողացող կղզին (1895)
• Հայրենիքի դրոշը (1896)
• Կլովիս Դարտանդոր (1896)
• Սառցե սֆինքս (1897)
• Սքանչելի Օրինոկոն (1898)
• Տարօրինակ մարդու կտակը (1899)
• Երկրորդ հայրենիք (1900)
• Գյուղը օդում (1901)
• Ժան Մարի Կաբիդուլենի պատմությունները (1901)
• Կիպ եղբայրները (1902)
• Թոշակառուների ճանապարհորդությունը (1903)
• Դրամա Լիֆլանդիայում (1904)
• Աշխարհի տիրակալը (1904)
• Ծովի ներխուժումը (1905)
• Փարոսն աշխարհի ծայրին (1905)
• Ոսկե հրաբուխ (1906)
• Թոմփսոն գործակալությունը և Կ° (1907)
• Մրցարշավ ասուպի հետևից (1908)
• Դանուբի լոցմանը (1908)
• «Ջոնաթանի» նավաբեկյալները (1909)
• Վիլհելմ Շտորիցի գաղտնիքը (1910)
• Բարսակի արշավախմբի անհավանական արկածները (1919)
• Փարիզը 20-րդ դարում (1863 — մերժվել է հրատարակչի կողմից, 1994 — առաջին հրատակչություն) |
|  |
| Պատմվածքներ | Դրամա Մեքսիկայում (1845) • Դրամա օդում (1851) • Վարպետ Զախարիուս (1854) • Ձմեռումը սառույցներում (1855) • Շրջափակումը ճեղքողները (1865) • Որսի տասը ժամերը (1881) • Ժիլ Բրալթար (1886) |
|  |
| Ժյուլ Վեռն և Անդրե Լորի | Խորտակված «Ցինտիայի» ընկեցիկը (1885) |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դրամա Լիֆլանդիայում» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 177578955 · VIAF: 308306971 · WorldCat VIAF: 308306971 |

 |