recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Արմենակ Գասպարի Սերայտարյան** (1880/1882, Սեբաստիա, Սեբաստիայի նահանգ- 1915, Եվդոկիա), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Արմենակ Սերայտարյանը ծնվել է 1880/1882 թթ. Սեբաստիայի նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում/ նույն նահանգի Եվդոկիայի գավառի Զիլե ավանում՝ բրուտ Կարոյեան Գասպարի ընտանիքում։

Դեղագործ Տիգ­րան Սե­րայ­տա­րյա­նի եղբայրն է։

Նախնական կրթությունն ստացել է Սեբաստիայի ազգային վարժարանում, միջնակարգը ` քաղաքի ավե­տա­րա­նա­կան­նե­րի վար­ժա­րա­նում։ 1903-1907 թթ. սո­վո­րել է Բեյ­րու­թի Ամե­րի­կյան հա­մալ­սա­րա­նի բժշկա­կան ֆա­կուլ­տե­տում և բժշկի վկա­յա­կան ստա­ցել։ Ըստ Ար­շակ Ալ­պո­յա­ճյա­նի` բժշկական կրթությունն ստացել է 1891 թվականին ԱՄՆ-ում։ 1907 թվականին վերադառնալով Սեբաստիա՝ բժիշկ է աշխատել։ Հետագայում աշխատել է Զիլեում։

Եղել է ՀՅԴ անդամ։ 1914 թվականին, Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և իբրև պահեստային զինվորական բժիշկ՝ թողնվել ծառայելու Եվդոկիայում։ 1915 թվականին Եվդոկիայում Շուուբերեիսի («[Զին­վո­րագ­րու­թյան] բաժ­նի պետ») Քեորբինբաշիի («Կույր մա­յոր») հրամանով ձերբակալվել է և բանտարկվել։

Մերժել է իս­լա­մու­թյունն ընդունել և ճաշակել է բանտի դառնությունները։ Որոշ ժամանակ անց, նույն հրամանատարի հրամանով, ազատվել է։ Բանտից դուրս գալուց և իր զինվորական համազգեստը վերստանալուց անմիջապես հետո, Սեբաստիայի հայ բնակչության տեղահանության ժամանակ, Եվդոկիայի ճանապարհին, ընտանիքի անդամների աչքի առաջ, եղբոր հետ միասին սպանվել է Քեորբինբաշիի հրամանով՝ մոտ 35 տարեկանում։ Նախապես բժշկից վերցրել են սուրը և նրան հանձնել ուղեկցող ոստիկան-զինվորների ծեծին ու տանջանքներին։

Այլ տվյալով՝ Եվդոկիայում կախաղան է հանվել իր երկու հայ բժիշկ պաշտոնակիցների՝ Մի­սաք Փա­նո­սյա­նի և մարզվանցի Հա­կոբ Էմի­նյա­նի հետ միասին։

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։

Գրականություն
-------------

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919 թ.
* Ալպօյաճեան Ա. Պատմութիւն Եւդոկիոյ հայոց, Գահիրէ, 1952 թ.
* Կարոյեա ն Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957 թ.
* Սահակյան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նույնիսկ մարդու կյանքը փրկողներին, «Առող­ջա­պա­հու­թյուն», Երևան, 1965 թ. , թ. 4
* Յուշամատեա ն Մեծ Եղեռնի (1915-1965 թթ.), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965 թ.
* Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985 թ.
* Թէո դ իկ, Յուշ արձ ան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985 թ.
* Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990 թ.
* Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալբոմ-ատլաս, Բ. հատոր, Գոյամարտ, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001 թ.
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001 թ.
* Խաչատրյան Լ. և ուրիշ. Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004 թ.
* Քէստ են եա ն Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012 թ.
**Քայլո**, հայտնի է նաև ոչ պաշտոնական **Չալո** կամ **Չայլո** անուններով, լոռեցի թափառող շուն, որն առաջին օրից՝ 2018 մարտի 31-ից, միացել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամների կազմակերպած Գյումրուց մեկնարկած բողոքի քայլերթին, դառնալով հետագայում տեղի ունեցած Հայկական թավշյա հեղափոխության խորհրդանիշերից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Տե՛ս նաև՝ Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)
«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության անդամ և ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը 2018 թվականի մարտի 31-ին ընդդեմ Սերժ Սարգսյանի հետագա իշխանավարմանը սկսեց բողոքի քայլերթը, որը մեկնարկեց Գյումրի քաղաքից՝ անցնելով Վանաձոր, Դիլիջան, Հրազդան, Աբովյան քաղաքներով և ապրիլի 13-ի հասավ մայրաքաղաք Երևանի Ազատության հրապարակ, որին հաջորդեցին շուրջօրյա հանրահավաքները և արդյունքում տեղի ունեցավ Թավշյա հեղափոխություն։ Ըստ Նիկոլ Փաշինյանի, Քայլոն քայլարշավի անմիջապես առաջին օրվանից միացել է երթի մասնակիցնեիրն՝ Գյումրի քաղաքից երկու-երեք կիլոմետր դուրս, քայլելով նախաձեռնության անդամների հետ մինչև Երևան։ Սակայն Երևան մտնելիս շունը ենթարկվեց վրաերթի և, ըստ Փաշինյանի, «եկավ, հասավ նաև Ազատության հրապարակ, Ֆրանսիայի հրապարակ, բայց արդեն լավ չէր զգում իրեն, և մեր մասնագետները նրան տարան և բուժեցին»։

Ցեղատեսակ
---------

Համաձայն Paws կլինիկայի անասնաբույժ Անայիս Աբեդիի Քայլոն ծնվել է 2016-2017 թվականներին։ Ըստ Աբեդիի, կասկած կա, որ նա գերմանական կուրցխար որսորդական շան խառնուրդ է։

Տես նաև
-------

* Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Քայլո. Լոռիից Երևան հասած հեղափոխության շունը
2. ↑  Technologies Peyotto։ «Լինելու են ոչ թե շուրջօրյա նստացույցեր, այլ շուրջօրյա հանրահավաքներ․ ՔՊ անդամ (տեսանյութ)»։ *1in.am*։ Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 8
3. ↑  «Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց 14-օրյա քայլարշավ սկսելու մասին»։ *www.panorama.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 8
4. ↑  «Ողջունեք, Չալոն մեզ հետ է». Նիկոլ Փաշինյան
**Արամ Գրիգորի (Գյոնջյան) Գյոքջյան** (1891 կամ 1893, Սիս, Ադանայի մարզ, Թուրքիա - ապրիլի 14, 1944(1944-04-14), Աթենք, Հունաստան), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Գյոքջյանը ծնվել է 1891/1893 թվականին, Ադա­նա­յի նա­հան­գի Կո­զա­նի գա­վա­ռի Սիս քաղաքում։ 1907 թվականին նախնական կրթությունն ստացել է Սիսի՝ Հովհաննես Խերոյանի ղեկավարած Ազգային վարժարանում։

1907-1910 թվականներին սովորել է ամերիկացի միսիոներների Տար­սո­նի Սեյնթ Պոլ քոլեջում։ 1910-1914 թվականներին սովորել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ 1914 թվականին, Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազմն սկսվելու պատճառով զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական օգնական բժիշկ ծառայել։ Սի­րի­այում մեծ օգնություն է ցուցաբերել հայ տարագիրներին։

Բանակի հետ զանազան վայրերում ծառայելուց հետո Երուսաղեմի ռազմաճակատում գերի է ընկել անգլիացիներին, որոշ ժամանակ բանտարկվել Սեյդի Բեշիրի բանտում։

Ազատվելուց հետո անգլիական բանակում օգնական բժիշկ է ծառայել։ Այնուհետև մի քանի տարի աշխատել է Կ. Պոլ­սում, Բեյ­րու­թում, Մեր­սի­նում։ Անգլիացիների՝ Կի­լի­կի­ան թողնելուց քիչ հետո տեղափոխվել է Կիպ­րոս, այստեղից էլ՝ Ֆրան­սիա։ Երկու տարի Ֆրանսիայի տարբեր բժշկական հաստատություններում կատարելագործել է բժշկական գիտելիքները։

1921 թվականին Փա­րի­զում ստացել է բժշկի վկայական (Diplome superieur d’hygiene), որին արժանացած առաջին հայն է իբրև մանկաբարձ, կանանց և մանկանց հիվանդությունների մասնագետ։

1948 թվականի դրությամբ բնակվել է Կիպ­րո­սի Լառ­նա­կա քաղաքում և եղել ճանաչված ու հարգված բժիշկ։ Դպրոցական տարիներից ի վեր սեր է ունեցել դեպի գիր գրականությունը։

1909 թվականին Կիլիկիայի կոտորածների առթիվ գրած իր բանաստեղծությունների ժողովածուն հրատարակել է «Ես­տա» ծածկանունով։ Բժշկական հանրամատչելի հոդվածներով թղթակցել է հունահայ պարբերական մամուլին, եղել թերթի խմբագիր։

Սպանվել է 1944 թվականի ապրիլի 14-ին, Աթեն­քում՝ 52 տարեկանում։

Աշ­խա­տու­թյու­ն
----------------

* Ցուրտ կիթառ, Ստամբուլ, 1909։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։

Գրականություն
-------------

* Քէլէշեան Միսաք, Սիս Մատեան, Պէյրութ, 1949։
* Հովակիմյան Բ. Հայոց ծածկանունների բառարան, Երևան, 2005։
**Արշակ Կիրակոսի Չորպաճյան** (մոտ 1880, Մարաշ, Մարաշի գավառ, Հալեպի նահանգ- ?), հայ դեղագործ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է մոտ 1880 թվականին Հա­լե­պի նա­հան­գի Մա­րա­շի գա­վա­ռի կենտ­րոն Մա­րաշ քա­ղա­քում՝ Հաջի Կի­րա­կո­սի ըն­տա­նի­քում։ 1902 թվականին ավար­տել է Մա­րա­շի ազ­գա­յին վար­ժա­րա­նը։ 1902-1903 թվականներին դա­սա­վան­դել
է Մա­րա­շի ազ­գա­յին վար­ժա­րա­նում։ 1904 թվականին ավար­տել է ամե­րի­կա­ցի միսիոներնե­րի Այնթապի Կենտրոնական Թուրքիայի քոլեջը։ 1907 թվականին ավար­տել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկա­կան ֆա­կուլ­տե­տի դե­ղա­գոր­ծա­կան բա­ժի­նը։ 1907 թվականին Եգիպտոս է տե­ղա­փոխ­վել։ Լի­նե­լով ՀՅԴ Կի­լի­կի­ա­յի շրջա­նի եռան­դուն ան­դամ­նե­րից մե­կը՝ 1907 թվականին ու­ղարկ­վել է Ժնև` ՀՅԴ «Դրոշակ» պաշ­տո­նա­թեր­թի խմբագ­րու­թյուն։ 1908 թվականին՝ օս­մա­նյան սահ­մա­նադ­րու­թյան վե­րա­հաս­տա­տու­մից հե­տո, Մարաշ է վե­րա­դար­ձել։

Ադանայի կոտորածի ժա­մա­նակ, որ­պես հե­ղա­փո­խա­կան-կազ­մա­կեր­պիչ, Մա­րա­շի Պա­տե­րազ­մա­կան ատյա­նը նրան դա­տա­պար­տել է մահ­վան։ Կա­րո­ղա­ցել է Թուրքիա­յից Եգիպտոս փախ­չել։ 1918 թվականին փոր­ձել է Թուր­քիա վե­րա­դառ­նալ, սա­կայն, տես­նե­լով Ադա­նա­յի ու Կի­լի­կի­ա­յի պայ­քար­նե­րը, ջար­դե­րը և հա­յա­թա­փու­մը, ստիպ­ված է եղել մեկ­նել Եգիպ­տոս, ուր դե­ղա­գոր­ծու­թյամբ է զբաղ­վել։ «Մա­րաշ» գրքի հրա­տա­րա­կու­թյա­նը նպաս­տել է ՀՅԴ գոր­ծու­նե­ու­թյան մա­սին տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­լով։

Գրականություն
-------------

* Գա­լուս­տե­ան Գրի­գոր Հ. Մա­րաշ կամ Գեր­մա­նիկ եւ հե­րոս Զէյ­թուն, Նիւ Եորք, 1988։

Աղբյուր
-------

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արշակ Պողոսյան (այլ կիրառումներ)

**Արշակ Պողոսյան** (Սեբաստիա, Սեբաստիայի նահանգ - ?), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Սեբաստիա նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում։ Ստացել է բժշկական կրթություն և աշխատել որպես բժիշկ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1914 թվականին, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։

Սարիղամիշում ծառայելու ընթացքում մի թուրք զինվորից տեղեկացվելով, որ բանակում ծառայող բոլոր հայ զինվորականները գաղտնի հրամանով դատապարտվել են մահվան, ընկերոջ՝ բժիշկ Սարգիս Հովսեփյանի հետ փախել է զորամասից և գերի հանձնվել ռուսական կողմին։ Հաջորդ օրը ամենուր տարածվել են յուրաքանչյուր դասալիքի գլուխը 50000 ոսկի գնահատումով ազդագրեր։ Հետագայում համարվել են անհետ կորած։ Բժիշկները ռազմագերիների հետ տեղափոխվել են Թիֆլիս և բանտարկվել։ Եռամսյա բանտարկությունից հետո նրանց հարկադրական աշխատանքի են ուղարկել Նաֆթլուղի զինվորական լազարեթում։

1915 թվականին Ամենայն հայոց կաթողիկոսի միջնորդությամբ ազատվելով գերությունից՝ բժիշկները տեղափոխվել են Էջմիածին, որտեղ նրանք օգնություն են ցուցաբերել սովից ու հիվանդություններից տառապող ավելի քան 75000 գաղթականների։

1918 թվականի սեպտեմբերին Արշակ Պողոսյանը գտնվել է Բաքվում և թաքնվել հրեա բարեկամի տանը, ականատես եղել Բաքվի հայության կոտորածին։ Հետագայում բնակություն է հաստատել Փարիզում, ամուսնացել և դարձել անվանի բժիշկ։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։

Գրականություն
-------------

* Թորլաքեան Միսաք, Օրերուս հետ, Պէյրութ, 2001։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Ստեփանյան Հ. Սարգիս Հովսեփյան - 115, «Առողջապահության լրատու», Երևան, 2003։
**Արարատյան որբանոց**, հիմնադրվել է Իրանի Համադան քաղաքում, 1918 թ.-ին՝ Վասպուրականի հայության բռնագաղթից հետո։ 1919 թ.-ին փոխադրվել է Իրաքի Բաքուբա և Բաղդադ քաղաքների միջև ընկած անապատը (Դիալա գետի ափին), ուր հաստատվել էին Վասպուրականից, Սալմաստից, Ուրմիայից բռնագաղթած հայեր, 1920 թ.-ին՝ Բաղդադի և Բասրայի միջև ընկած անապատը, 1921 թ.-ին՝ Երուսաղեմ և անվանվել Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Երուսաղեմի Արարատյան որբանոց (սաների թիվը 900 էր)։ 1924 թ.-ին Արարատյան որբանոցից 250 սան տեղափոխվել է Երուսաղեմի Խաչավանք հաստատությունը, ուր հիմնադրվել է Խաչավանքի Վասպուրական որբանոցը։ Նույն տարին Արարատյան որբանոցից 250 սան մեկնել է Սովետական Հայաստան, 40-ը՝ Եթովպիա, 40-ը՝ Կիպրոս՝ Մելգոնյան կրթական հաստատություն։ Արարատյան որբանոցում մնացած մեծահասակ սաները կյանք մտան, փոքրահասակները տեղափոխվեցին Բեյրութ (Լիբանան]՝ համալրելով Քելեկյան որբանոցը։ Արարատյան և Վասպուրսւկան որբանոցների ծախսերի մեծ մասը հոգում էր ՀԲԸՄ, մնացածը՝ Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեն։

Գրականություն
-------------

* Ընդարձակ տարեցույց, ԿՊ, 1925, էշ 98—99։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 1. — էջ 701.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 701)։*  |
**Քոջաթեփե մզկիթ** (թուրքերեն՝ Kocatepe Camii), Անկարայի ամենամեծ մզկիթը։ Համարվում է քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։ Գտնվում է Անկարայի համանուն թաղամասում՝ քաղաքի պատմական հատվածից դեպի հարավ։

Պատմություն
-----------

Մզկիթի կառուցումը սկսվել է 1967 թվականին։ Ճարտարապետ Վեդաթ Դալոքայի նախնական նախագծով նախատեսվում էր կառուցել ժամանակակից մզկիթ, սակայն հետո քաղաքային իշխանությունները վերանայեցին իրենց որոշումը և նախապատվությունը տվեցին ճարտարապետ Հյուսրեվ Թայլայի դասական ոճի նախագծին։ Մզկիթի կառուցումը տևել է ավելի քան 20 տարի և ավարտվել 1987 թվականին։ Քոջաթեփե մզկիթը ունի չորս մինարեթներ և մեծ գմբեթ՝ բնորոշ օսմանյան ճարտարապետական ոճի մնացած մզկիթներին։ Գլխավոր գմբեթի բարձրությունը կազմում է 48,5 մ, իսկ տրամագիծը՝ 25,5 մ։ Մինարեթների բարձրությունը, որոնք զարդարված են ոսկեզօծ կիսալուսիններ, կազմում է 88 մետր։ Մզկիթի ընդհանուր տարածքը կազմում է 4288 մ²։

Մզկիթը ներսից զարդարված է ապակենախշերով և ոսկե թիթեղիկներով, հախճապակե մեծ ջահերով, դեկորատիվ սալիկներով։ Հատակը պատված է մարմարով։ Մզկիթի կենտրոնում գտնվում է Մասջիդ ան Նաբավի մզկիթի մոդելը, որը գտնվում է Մեդինայում։ Մոդելը 1993 թվականին Թուրքիայի նախագահ Սուլեյման Դեմիրելին նվիրել է Սաուդյան Արաբիայի թագավոր Աբդուլլահ իբն Աբդուլ-Ազիզ ալ-Սաուդը։

Ստորգետնյա տարածքներում տեղակայված են սրճարաններ և քաղաքի ամենամեծ սուպերմարկետներից մեկը, որի վարձավճարը վճարվում է մզկիթի բյուջեից։

Պատկերասրահ
-----------

* Գմբեթը և մինարեթներըԳմբեթը և մինարեթները
* Կենտրոնական գմբեթի ներքին տեսքըԿենտրոնական գմբեթի ներքին տեսքը
* Սելիմիե մզկիթի բակըՍելիմիե մզկիթի բակը
* Քոջաթեփե մզկիթի մուտքի հատվածըՔոջաթեփե մզկիթի մուտքի հատվածը
* ՄինարեթՄինարեթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Мечеть Коджатепе (Турция, Анкара) — вОтпуск.ру»։ *Votpusk.ru*։ Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 2

Գրականություն
-------------

* As, Imdat, "Vedat Dalokay’s Unbuilt Project: A Lost Opportunity, "in «The Digital Mosque: A New Paradigm in Mosque Design» Journal of Architectural Education (JAE), Volume 60, Issue 1, 2006, pp.54-66(չաշխատող հղում)
* As, Imdat "The Kocatepe Mosque Experience, "in *Emergent Design: Rethinking Contemporary Mosque Architecture in Light of Digital Technology,* S.M.Arch.S. Thesis, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, MA, 2002. pp.24-46
| **՞**Գալապագոսյան կրիա |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
|
| Կարգ | Կրիաներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ցամաքային կրիաներ |
|
|
|
| Ցեղ | Ամերիկյան ցամաքային կրիաներ |
|
|
| Տեսակ | Գալապագոսյան կրիա |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| ***Chelonoidis elephantopus*** |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Խոցելի տեսակIUCN 3.1 *Vulnerable* : 9011 |
|  Բնապահպանական կարգավիճակը |
| 
**Խոցելի**
 |
|  |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | NCBI**165753**EOL**794300**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Գալապագոսյան կրիա** (լատին․՝ Chelonoidis nigra) կամ **փղային կրիա** (լատին․՝ Chelonoidis elephantopus), ցամաքային կրիաների տեսակ։ Համարվում է Գալապագոսյան կղզիների էնդեմիկ։ Գտնվում է ոչնչացման եզրին։ Ներկայումս ապրող ամենամեծ կրիան է և իր մեծությամբ տասներորդ սողունը։ Երկարությունը հասնում է մինչև 2 մետրի, իսկ քաշը՝ 400 կիլոգրամի։ Ազատ պայմաններում ապրելով 100 տարի` գալապագոսյան կրիան ամենաերկարակյաց կրիաներից է։ Անազատության մեջ գալապագոսյան կրիան կարող է ապրել մինչև 170 տարի։

Կրիայի այս տեսակի բնակության տարածքը սահմանափակվում է Գալապագոսյան յոթ հրաբխային կղզիներով, որոնք գտնվում են Էկվադորի ափից 1000 կմ արևմուտք։ Այդ կղզիները 16-րդ դարում հայտնաբերած իսպանացի կոնկիստադորները անվանեցին դրանք իսպաներեն բառով՝ «galápago», որը նշանակում է «կրիա»։

Գալապագոսյան կրիա (լատ.՝ Chelonoidis nigra) կամ փղային կրիա (լատ.՝ Chelonoidis elephantopus)
Գալապագոսյան կղզիների քարտեզը
 Գալապագոսյան կղզիների քարտեզը
Եռաչափ անիմացիոն ուղևորություն դեպի Գալապագոս

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4683293-2 |

 |
«**Հայ առաքելական եկեղեցու հայագիտության կենտրոն**», Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր-Նախիջևանի թեմի գիտական կենտրոն Մոսկվայում։

Պատմություն
-----------

Հայագիտությունը գիտության անկախ ճյուղերից է, որը զբաղվում է հայոց լեզվի, հայ ժողովրդի պատմության և մշակույթի ուսումնասիրությամբ։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի Հայագիտության կենտրոնը կազմավորվել է Սուրբ Էջմիածնի և Հայ Առաքելական Եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդ՝ պատրիարքական Էկզարխ Եզրաս արքեպիսկոպոսի օրհնությամբ, որպես պատմական ավանդույթների շարունակություն ռուս և օտարերկրյա փորձագետների, կազմակերպությունների և եկեղեցու մասնակցությամբ հայ ժողովրդի պատմության և մշակույթի հարցերում լայն և բեղմնավոր գործունեության համար բարենպաստ հարթակ։ Հայագիտության կենտրոնի կառուցվածքը բաղկացած է գիտական խորհուրդից, որի կազմում ընդգրկված են 9-12 փորձագետներ, պրոֆեսորներ, հայագիտության բնագավառի թեկնածուներ և գիտությունների դոկտորներ ու գիտական քարտուղարներ (կատարողներ)։

Գործունեություն
---------------

Հիմնական խնդիրները.

* Կապերի հաստատում հայոց պատմության, մշակույթի, բանասիրության, գրականության, արվեստի բնագավառում հայկական կազմակերպությունների և փորձագետների (ռուսական և օտարերկրյա) հետ և նրանց միջև համագործակցության համակարգում/զարգացում, աջակցություն
* Սեփական գրադարանի, տեսադարանների ստեղծում, զանգվածային գիտամշակութային միջոցառումների անցկացում (շնորհանդեսներ, ասուլիսներ, աջակցություն տաղանդավոր երիտասարդներին։

Գիտական գործունեությունը միավորում է 4 բաժիններ՝ լեզվի, պատմության, գրականության, արվեստի բաժիններ։ 
Կազմակերպչական գործունեությունը ներառում է համաժողովների, սեմինարների, կլոր սեղանների կազմակերպում, դասախոսությունների, ստեղծագործական երեկոների, շնորհանդեսների, ցուցահանդեսների կազմակերպում, հրատարակչական գործունեություն, համագործակցություն հայկական և ռուսական գիտական կենտրոնների հետ, համատեղ հետազոտական նախագծերի, միջոցառումների մշակում, համագործակցություն բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների (թեմական գիմնազիա) հետ, ուսուցում, հայերեն առարկաների վերահսկում, գիտական կադրերի պատրաստում, Հայաստանի երիտասարդական կազմակերպությունների գործունեության (համագործակցության) հարթակի ստեղծում, աջակցություն տաղանդավոր երիտասարդներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Российская и Ново-Нахичеванская Епархия Святой Армянской Апостольской Православной Церкви
2. ↑  Армянская советская энциклопедия. —Ер. 1980. — Т. 6. — С. 130.
3. ↑  Павел Вячеславович Густерин Становление востоковедения как науки. Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сокровища Армянской церкви: эксклюзив от музея «Тарпан» Youtube.com

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |

 |
Կանաչ գույնով՝ ձախ քունքոսկրը
**Քունքոսկրը** (լատ.՝ os temporale) ուղեղային գանգի զույգ ոսկր է, ունի բարդ կառուցվածք։

Մասնակցում է գանգի հիմի և կողմնային պատի կազմությանը, հաստության մեջ են գտվում լսողության և հավասարակշռության օրգանները

Կառուցվածքը
-----------

Քունքոսկրն ունի 4 մասեր՝ խրթեշային, թմբկային, վիմային(բրգային) և պտկաձևային։

**Խրթեշային մասը (pars squamosa)** տափակ ոսկրային թիթեղ է, որը մասնակցում է գանգատուփի կողմնային պատի կազմությանը։

**Թմբկային մասը (pars tympanica)** քառանկյուն ոսկրյա թիթեղ է, ձևավորում է արտաքին լսանցքի առաջային, հետին և ստորին պատերը։

**Պտկաձևային մասը(pars mastoidea)** կազմում է բրգի հետին մասը, որը դեպի վար վերջանում է պտկաձևային ելունով(processus mastoideus):

**Վիմային (բրգային) մասը (pars petrosa)** կարծր մաս է, նման է եռանիստ բուրգի, հիմը դարձած է դեպի դուրս, իսկ գագաթը՝ առաջ, դեպի սեպոսկրը։

Կոտրվածքներ
-----------

Քունքոսկրի կոտրվածքները պատմականորեն բաժանվել են երեք հիմնական կատեգորիաների՝ **երկայնական,** **հորիզոնական** և **թեք**։ Հորիզոնական կոտրվածքները կապված են դեմքի նյարդի վնասվածքների հետ, իսկ երկայնականը` միջին ականջի ոսկրերի վնասվածքների հետ։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Little Stewart C. Kesser Bradley W. (2006 թ․ դեկտեմբերի 1)։ «Radiographic Classification of Temporal Bone Fractures: Clinical Predictability Using a New System»։ *Archives of Otolaryngology–Head & Neck Surgery* **132** (12): 1300–1304։ ISSN 0886-4470։ doi:10.1001/archotol.132.12.1300

Գրականություն
-------------

Մարդու նորմալ անատոմիա (1995թ.): Հեղինակներ՝ Ա.Ա. Սարաֆյան և Գ.Պ. Քյալյան (էջեր՝ 38-39):

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

https://ysmubooks.am/uploads/ԳԱՆԳ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Foundational Model of Anatomy · NCI Thesaurus  · Terminologia Anatomica 98 |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11975547j · GND: 4125216-0 · LCCN: sh85133778 · Microsoft: 2777939775, 2909693691 · NKC: ph220686 |

 |
**Բաքոս** (իտալ.՝ Bacco), նախկինում հայտնի որպես **Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ** (իտալ.՝ San Giovanni Battista), նկար, որը պահվում է Փարիզի Լուվր թանգարանում։ Այն հիմնված է իտալացի Վերածննդի նկարիչ Լեոնարդո դա Վինչիի նկարի վրա։ Ենթադրվում է, որ այն ստեղծվել է իր անհայտ հետևորդի կողմից հնարավոր է հենց Լեոնարդո դա Վինչիի արհեստանոցում։ Արվեստաբան Սիդնեյ Ջ. Ֆրիդբերգը նկարը վերագրում է Լեոնարդոյի երկրորդ միլանյան շրջանին։ Բաքոս նկարի հնարավոր հեղինակների թվում էին լոմբարդյան նկարիչներ Չեզարե դա Սեստոն, Մարկո դ'Օջիոնոն, Ֆրանչեսկո Մելցին և Չեզարե Բեռնացանոն։ Նկարում պատկերված է տղամարդու մարմին՝ ծածկված ընձառյուծի մորթով, իսկ գլխին կար պսակ։ Նա նստած է հովվերգական բնապատկերի ֆոնին։ Նա աջ ձեռքով ցույց է տալիս ձախ կողմը, իսկ ձախ ձեռքով, իր թիրուսը սեղմելով, մատնանշում է գետինը։

Նկարում սկզբնապես պատկերված էր Հովհաննես Մկրտիչը։ 17-րդ դարի վերջին՝ 1683-1693 թվականներին, այն վերափոխվեց, և արական կերպարը սկսեց ներկայացնել Բաքոսին։

Իտալացի գիտնական Կասիանո դալ Պոցցոն, ով 1625 թվականին տեսել է նկարի բնօրինակը Ֆոնտենբլո պալատում, նկարագրել է, որ այն չունի ոչ բարեպաշտություն, ոչ պարկեշտություն, ոչ էլ նմանություն Հովհաննես Մկրտչին։ Գեղեցիկ, երիտասարդ և թեթևակի անդրոգեն Հովհաննեսը այս նկարում հակասում էր գոյություն ունեցող ավանդույթներին՝ որպես կանոն՝ տարեց ճգնավոր մարգարեի կերպարը աղավաղելով։ Բայց այս նկարի պատկերը շատ նման է Լեոնարդո դա Վինչիի Հովհաննես Մկրտիչին, որը նույնպես պահվում է Լուվրում։

Նկարի փոփոխության ժամանակ Հովհաննես Մկրտչի կերպարը վերածվել է հեթանոսական աստվածության կերպարի, երկար խաչաձև գավազանը դարձել է Բակոսի թիրուսը։ Ավելացվել է խաղողի ծաղկեպսակ։ Մորթյա հագուստը Հովհաննես Մկրտչի ժառանգությունն է, բայց այն ծածկված էր ընձառյուծի բծերով, որոնք, ինչպես ծաղկեպսակը, կապված էին Բաքոսի հետ՝ հռոմեական գինու և արբեցողության աստծուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  S.J. Freedberg, «A Recovered Work of Andrea del Sarto with Some Notes on a Leonardesque Connection» *The Burlington Magazine* **124** No. 950 (May 1982:266, 281—288) p. 285
2. ↑  Freedberg 1982, p. 285
3. ↑  A. Ottino della Chiesa, *Leonardo Pittore* (Milan) 1967:109
4. ↑  Marilyn Aronberg Lavin, «Giovannino Battista: A Study in Renaissance Religious Symbolism» *The Art Bulletin* **37**.2. (June 1955).

Գրականություն
-------------

* Musée du Louvre, *Hommage à Léonard de Vinci* 1952
**Քրիզանթեմով աղջիկը** (լեհ.՝ Dziewczynka z chryzantemami), յուղանկար, որն ստեղծվել է 1894 թվականին, լեհ պոստիմպրեսիոնիստ նկարչուհի Օլգա Բոզնանսկայի (1865–1940) կողմից։ Այն պահվում է Կրակովի ազգային թանգարանի 19-րդ դարի լեհական արվեստի պատկերասրահում։

Նկարագրություն
--------------

Նկարը պատկերում է փոքրիկ աղջկա, որը կանգնած է՝ ձեռքին սպիտակ քրիզանթեմ։ Աղջկա գունատ, մտահոգ դեմքը շփոթված ու անկեղծ արտահայտություն ունի։ Նա ունի բաց կարմիր մազեր, փոքրիկ կարմիր շուրթեր և թեթևակի փայլող սև աչքեր։ Նրա հագին կապույտ ու մոխրագույն գույների պարզ զգեստ է։ Աղջկա ստվերը պարզ տեսանելի է նրա հետևում գտնվող պատի վրա։ Կտավում պակասում են սուր գծերն ու ընդգծումները, թե' աղջկա պատկերը, թե' ֆոնը կազմված են ներկի բազմաթիվ կետերից։

Վերլուծություն
--------------

«Քրիզանթեմով աղջիկը» կտավը նկարչի ամենաշատ ներկայացված աշխատանքներից մեկն է։ Այն պատկերվել է 1894 թվականին, Մյունխենում։ Նկարչուհին հիացած էր Ջեյմս Ուիսթլերի նկարչական սկզբունքներով և ծանոթացել էր Փարիզում տարածված միտումների հետ, ինչի արդյունքում նա մերժել էր Մյունխենի դպրոցի սկզբունքները։ Նա որոշում է դեմ գնալ երեխաների դիմանկարներ պատկերելու համար ընդունված սկզբունքներին, որտեղ երեխաները սովորաբար կրում էին էլեգանտ ու թանկարժեք հագուստ և պատկերվում էին հարուստ կահավորանքով սենյակներում կամ բնության շքեղ տեսարանների ֆոնին։ Փոխարենը Բոզնանսկան պատկերել է երեխաներին չեզոք ֆոնին։ Ըստ Ուրսզուլա Կողակովսկա-Զաուխայի՝ նկարն «ստեղծում է խորության, տխրության, խորհրդավորության ու փոքրացման մթնոլորտ», որոնք հիշեցնում են Մորիս Մետերլինկի բանասատեղծությունները, ում Բոզնանսկան բարձր էր գնահատում։

1896 թվականին *Gazette des Beaux-Arts* ամսագրի համար գրախոսական գրելիս Ուիլյամ Ռիթերը նշել է, որ «նա էնիգմատիկ երեխա է, որ խենթացնում է նրանց, ովքեր իրեն երկար են նայում»։ Երեխայի անմեղության զգացումը, նրա հանգիստ դիրքն ու դեմքի նուրբ գծերը հակասության մեջ են նկարի մելանխոլիկ ու շփոթված տրամադրության հետ։ Նկարիչն աղջկա հոգեկան վիճակն ու նրան շրջապատող միջավայրը նրբորեն է պատկերել, ինչը ցույց է տվել արվեստագետի հետաքրքրությունը գրականության ու արվեստի այդ շրջանում հայտնված նոր միտումների հանդեպ։

Տես նաև
-------

* *Նեգրուհի (նկար)*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4   (польск.)
2. 1 2 3 4 5 6
3. ↑  «Dziewczynka z Chryzantemami» (լեհերեն)։ Վերցված է 2020-10-29 (չաշխատող հղում)
4. ↑  «DZIEWCZYNKA Z CHRYZANTEMAMI OLGI BOZNAŃSKIEJ - OSACZONA. UWAGI O SPOJRZENIU» (լեհերեն)։ Վերցված է 2020-10-29
5. ↑  «Olga Boznańska "Dziewczynka z chryzantemami"» (լեհերեն)։ Վերցված է 2020-10-29
**Ֆրեդ Կավլի** (անգլ.՝ Fred Kavli; օգոստոսի 20, 1927(1927-08-20), Eresfjord, Nesset municipality, Մյորե օգ Ռոմսդալ, Նորվեգիա - նոյեմբերի 21, 2013(2013-11-21), Սանտա Բարբարա, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), նորվեգական ծագումով ամերիկացի մուլտիմիլիոնատեր և մեկենաս։ Kavli Foundation-ի (United States) հիմնադիր և նախագահ։

Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղբոր հետ մատակարարել է բնափայտ և փայտե վառելանյութի բրեկետներ։ Կրթությունը ստացել է Նորվեգիայի տեխնոլոոգիական համալսարանում «Կիրառական ֆիզիկայի» մասնագիտությամբ։ 1956 թվականին մեկնել է Ամերիկա։ 1958 թվականին հիմնել է Kavlico ընկերությունը, որը զբաղվում էր օդագնացության, տիեզերանավերի և ավտոմոբիլային շարժիչների ցուցիչների մշակմամբ և արտադրությամբ։ Ֆրեդ Կավլին վաճառեց իր ընկերությունը 2000 թվականին 340 միլիոն դոլարի դիմաց։

2001 թվականին Կավլին Սանտա Բարբարայի կալիֆոռնիական համալսարանի Տեսական ֆիզիկայի համալսարանին (UCSB) նվիրաբերեց 7,5 միլիոն դոլար։ 2003 թվականին այդ համալսարանը կոչվել է նրա անունով։

2007 թվականին Կավլին սահմանեց մրցանակ աստղաֆիզիզիկայում, նանոտեխնոլոգիայում և նյարդաբանությունում իրենց նվաճումներով աչքի ընկածների համար (Կավլիի մրցանակ)։

Արժանացել է Բոուերի (2011) և Citation for Leadership and Achievement от Council for Scientific Society Presidents (2012) մրցանակների։ Արժանիքների շքանշանի աստղով կոմանդոր է (Նորվեգիա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
2. 1 2
3. ↑  Notable Names Database — 2002.
**«Քրիստոսը Պիղատոսի մոտ»** (ռուս.՝ «Христос у Пилата»), հայ գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Եղիշե Թադևոսյանի պաննոն, որը պահվում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում (գույքահամար՝ Инв. 22452)։ Պատկերասրահ է բերվել Կոստրոմայից՝ 1934 թվականին։

Պատմություն
-----------

Եղիշե Թադևոսյանի «Քրիստոսը Պիղատոսի մոտ» պաննոն ստեղծվել է Կոլոգրիվի կանանց գյուղատնտեսական ուսումնարանի եկեղեցի-սեղանատան համար, որը կառուցվել է հինգ այլ տեխնիկական ուսումնարանների հետ համատեղ՝ ձեռնարկատեր, գործարար, գրող, Նիկոլայ Գոգոլի և նկարիչ Ալեքսանդր Իվանովի ընկեր Ֆեոդոր Վասիլևիչ Չիժովի (1811–1877) միջոցներով նրա հայրենիքում՝ Կոստրոմայի նահանգում։ Այդ նախագծի իրականացմանը մասնակցել է նաև նկարիչ Վասիլի Պոլենովը։ Ելիզավետա Գրիգորևնա Մամոնտովային ուղղված նամակում առաջիկա աշխատանքի առանձնահատկությունների մասին հայտնել է Վասիլի Պոլենովի քույրը՝ նկարիչ Ելենա Պոլենովան.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Առանձին եկեղեցի կառուցելու փոխարեն նրանք ցանկանում են կառուցել մեծ շենք, դա կլինի սեղանատուն, իսկ կավարտվի այն բեմով և եկեղեցական բոլոր պարագաներով։ Աշխատանքային օրերին եկեղեցին ծածկվելու է վահաններով, և դա լինելու է սեղանատուն, իսկ ժամերգության ժամանակ վահանները կհանվեն, և շատ ընդարձակ եկեղեցի կստացվի։ Դահլիճի պատերին նրանք մտադրվել են մեծ պաննոներ պատրաստել և դրանք նկարազարդել Ալեքսանդր Անդրեևիչ Իվանովի ավետարանական սյուժեներով էսքիզներով <...> Այս որմնանկարչությունը կատարելու են Վասիլի Դմիտրիևիչի աշակերտները նրա ղեկավարությամբ։ |  |

Աշակերտներից մեկին՝ Եղիշե Թադևոսյանին, ուսուցիչն առաջարկել է պատրաստել ավետարանական սյուժեներով երկու կտավ՝ «Քրիստոսն ու սամարացի կինը» (1894, գտնվելու վայրն անհայտ է) և «Քրիստոսը Պիղատոսի առջև»։ Պայմանագրի պայմանների համաձայն՝ այս պատվերի կատարումը ստանձնած նկարիչները պետք է նախ փոքրիկ էսքիզ անեին։ Այդ նախապատրաստական աշխատանքը, որը կոչվում է «Պիղատոսը լվանում է ձեռքերը» (1893) պահպանվել է և ցուցադրվում է Վասիլի Պոլենովի պետական թանգարան-արգելոցում։

Նկարագրություն
--------------

Եղիշե Թադևոսյանը, հետևելով աստվածաշնչյան էսքիզների հեղինակի մտքահղացմանը, հմտորեն կրկնել է կոմպոզիցիան, միայն այն տարբերությամբ, որ խնամքով պատկերել է Քրիստոսին Պիղատոսի դատին բերած ամբոխից յուրաքանչյուր կերպարի, ինչպես նաև ճարտարապետության և հագուստի մանրամասները։ Ի տարբերություն Իվանովի, նա ներմուծել է վառ գույներ, որոնք ստեղծագործությանը տվել են դեկորատիվ հնչեղություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Христос у Пилата»։ *my.tretyakov.ru*։ Վերցված է 2023-05-08
Հրեական մշակույթի թանգարան, Բրատիսլավա
**Հրեական մշակույթ**, հրեաների միջազգային մշակույթը՝ Աստվածաշնչի ժամանակագրությունից սկսած։ Ավանդաբար բաժանվում է կրոնական և աշխարհիկ շրջանների, որոնց միջև կա որոշակի համադրություն։ Պետք է նկատել, որ հուդայականությունը մանրամասնորեն կարգավորում էր հավատացյալների կյանքը։ Լուսավորություն վերապրած Արևմուտքի մշակութային տարբերությունների պատճառով հրեականը, ի թիվս այլ մշակույթների, նաև այլ երևույթներ է պարունակում, որոնք չեն կարող վստահորեն վերաբերել միայն կրոնական կամ աշխարհիկ ավանդույթներին։

Հրեա տղամարդու կյանքի տարբեր փուլերը

Թատրոն
------

Հրեական թատրոնը իրականացվում էր իդիշերենով։

Երաժշտություն
-------------

Հրեաները նշանակալի ներդրում են ունեցել այլ երկրների երաժշտության զարգացման գործում։ Կան նաև բուն հրեական երաժշտական երևույթներ։ Իսրայելի երաժշտությունը, Իսրայելի ժողովրդական երաժշտությունը, կլեզմերները, սեֆարդների և լադինո երաժշտությունը, Միզրահի երաժշտությունը։ 

### Հանրաճանաչ երաժշտություն

Ամերիկացի մեծագույն երաժիշտներ, հայտնի երաժշտության և երգերի տեքստերի հեղինակներ, այդ թվում՝ ջազային երաժիշտներ, ծագմամբ հրեաներ են՝ Արլեն Հարոլդը, Քերն Ջերոմը, Ջորջ Գերշվինը։

Պար
---

Հրեական պարերը իրենց զարգացումը գտել են Արևելյան Եվրոպայում։ Պարը կլեզմերի երաժշտական ուղեկցությամբ հարսանեկան արարողությունների պարտադիր մասն էր կազմում։ Կրոնը պարերի դեպքում որոշակի սահմանափակումներ էր դնում։

Հումոր
------

Հումորը գոյություն ուներ Տորայում և միդրաշներում, սակայն նրա արդի վիճակը սկիզբ է առնում Եվրոպայից։ Հրեաները ծիծաղում էին իրենց վրա և անեկդոտներ էին գրում՝ ստեղծելով հարուստ բանավոր ավանդույթ։ ԱՄՆ-ում հրեական հումորը հետագա զարգացում է ստացել վերջին հարյուր տարում։ Ամերիկյան կոմիկների զգալի մասը հրեաներ են։

Խոհանոց
-------

* Հրեական խոհանոց

Հրեական խոհանոցը միավորում է բազմաթիվ մշակույթների սննդակարգը, որոնց միջավայրում ապրել են հրեաները, ներառյալ միջին եվրոպական, միջերկրածովյան, իսպանական, գերմանական և արևելաեվրոպական ճաշատեսակների պատրաստման ավանդույթները։ Հրեական շատ ուտեստներ, օրինակ, հումուսը, այլ մշակութային արդյունք են։

Պատկերասրահ
-----------

* 13-րդ դարի տապանաքարեր հրեական գերեզմանոցից, Փարիզ13-րդ դարի տապանաքարեր հրեական գերեզմանոցից, Փարիզ
* Սարաևո քաղաքի ավանդական ընտանիքըՍարաևո քաղաքի ավանդական ընտանիքը
* 
* Դավիթ ՌիկարդոԴավիթ Ռիկարդո
* ԱրարումԱրարում
* Հանա ՌովինաՀանա Ռովինա
* Հրեական ուտեստՀրեական ուտեստ

Տես նաև
-------

* Իսրայելի մշակույթ
* Հասկալա
* Հրեաների պատմություն

Գրականություն
-------------

* Landa, M.J. (1926). *The Jew in Drama*. New York: Ktav Publishing House (1969) (անգլ.)
* Veidlinger, Jeffrey.  *Jewish Public Culture in the Late Russian Empire.* Bloomington: Indiana University Press, 2009 (անգլ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Biale, David, *Not in the Heavens: The Tradition of Jewish Secular Thought*, Princeton University Press, 2011, p.15
2. ↑  Biale, David, *Not in the Heavens: The Tradition of Jewish Secular Thought*, Princeton University Press, 2011, pp.5-6
3. ↑  *Melamed, S.M.* «The Yiddish Stage» // New York Times, September 27, 1925 (X2)
4. ↑  Yiddish, Klezmer, Ashkenazic or 'shtetl' dances, Le Site Genevois de la Musique Klezmer. Accessed 12 February 2006.
**Օդը** (իտալ.՝ l'Aria), իտալացի նկարիչ Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի (իտալ.՝ Giuseppe Arcimboldo, 1527—1593) նկարը, որը նկարվել է 1566 թվականին։ Բնօրինակը չի պահպանվել։ Անհայտ ժամանակաշրջանի պատճենը պահվում է Շվեյցարիայում, մասնավոր հավաքածուում։ Նկարը տարբերվում է այդ շրջանի այլ աշխատանքներից ստեղծման տեխնիկայով և 74,4 × 56 սմ չափերով։ Նկարված է յուղաներկով, կտավի վրա։

Նկարագրություն
--------------

«Օդը» նկարը նկարչի «Չորս տարերք» նկարի շարքից է, որը նկարիչը նվիրել է Մաքսիմիլիան II կայսրին 1569 թվականին՝ «Տարվա եղանակներ» նկարների շարքի հետ՝ այդպիսով ստանալով կայսեր դրական վերաբերմունքն ու վստահությունը։

Մաքսիմիլիան 2-րդի պալատում Արչիմբոլդոն իր համար բարենպաստ միջավայր է գտել՝ ընկերակցելով բժիշկների, կենսաբանների, աստղագետների և ալքիմիկոսների հետ։ Եվ տաղանդավոր մարդ լինելով՝ նկարիչն այդ շրջանակում կարևոր տեղ էր զբաղեցնում։ Այստեղ գնահատվում էին գրքերը, արվեստը, ստեղծվում էր արտասովոր կենդանիներով հայտնի հավաքածուն։

Արչիմբոլդոն ապրել է մաներիզմի ժամանակաշրջանում և հետևում էր դրանց սկզբունքներին։ Նա նոր լեզու էր փնտրում իր նկարների համար՝ պատկերելով բնության տարրերը կենդանական ու բուսական աշխարհների նատուրալիստական տարրերով։

Արչիմբոլդոյի այլ նկարների նման «Օդը» ևս ստեղծվել է բնության մանրամասն ուսումնասիրությունից հետո։ Դա տղամարդու այլաբանական դիմանկար է, որն ամբողջությամբ կազմված է տարբեր թռչուններից՝ օդի խորհրդանիշից։ Նկարն ստեղծված է առավելագույն ճշգրտությամբ ու մանրուքների հանդեպ ուշադրությամբ. փասիանի պոչը նմանակում է սուր մորուքը, մազերը պատկերված են փոքրիկ թռչունների երամի տեսքով, իսկ թարթիչների փոխարեն բադի գլուխ է։ Բուն և թութակը շրջափակում են վիզը։ Դեմքի վրա կարելի է տարբերակել աքաղաղի և հնդկահավի։ Սիրամարգն ու դրա փետուրներից դուրս եկող արծիվը պատկերում են Օդի մարմինն ու Հաբսբուրգների դինաստիայի խորհրդանիշն են։ Օդը մարմնավորում է թռիչք, թեթևություն, ոգեշնչում։

«Չորս տարերք» շարքի նկարները
----------------------------

* Կրակ: 1566 թվական: Արվեստների պատմության թանգարան: ՎիեննաԿրակ: 1566 թվական: Արվեստների պատմության թանգարան: Վիեննա
* Ջուր: 1566 թվական: Արվեստների պատմության թանգարան: ՎիեննաՋուր: 1566 թվական: Արվեստների պատմության թանգարան: Վիեննա
* Հող: 1566 թվական: Լիխտեյնշտեյնների հավաքածու: ՎիեննաՀող: 1566 թվական: Լիխտեյնշտեյնների հավաքածու: Վիեննա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «GIUSEPPE ARCIMBOLDO DIE ERDE»։ Liechtenstein. The princely collections։ Վերցված է 2019-10-19
2. ↑  DaCosta Kaufmann Thomas. Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting. Chicago, 2009. Р. 78
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արեգի (այլ կիրառումներ)

**Արեգի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։ Գտնվում էր Ակն քաղաքից անմիջապես հարավ՝ նրա զառիթափի ծայրամասում, ծառաստանների մեջ։

Ակն քաղաքից բաժանված էր մի փոքրիկ հողամասով, որտեղով հոսում էր առվակ։ Տեղացիներն այն կոչում էին Արեգի ձոր։ Բնակավայրը Ակնին շատ մոտ լինելու պատճառով այն համարվել է քաղաքի արվարձանը։ Արեգին Ակնի մեծահարուստների համար հանդիսանում էր ամառանոց։

Անվանումներ
-----------

Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները․

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Գյուղն իր արևահայաց դիրքի պատճառով կոչվել է Արեգին։ Բնակիչները գյուղի անվանումը մեկնաբանում են որպես «Արև այգի»։

Պատմություն
-----------

Գյուղն ավերվել է 1896 թվականի կոտորածների ժամանակ։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու զանազան արհեստներն էր։ Որոշները զբաղվում էին պանդխտությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Արեգի բարձունքի վրա գտնվում էր Ս. Գրիգոր Լուսավորչի մատուռը և ուխտատեղին։ Գետահովտի աջ կողմում գտնվում էր Ս. Կոզմոսի և Ս. Դամիանոսի վանքը։ Վանքի դիմաց ընկած էր գյուղի գերեզմանատունը։

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Տես նաև
-------

* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 419

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ակնի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Ակն |
|  |
| Գյուղեր | Ագարակ • Ագարակ Շրզուի • Ագարակ Վերին • Ագրակ Հաբեղնոցի • Ազնի • Աթմա • Անջրդի • Ապուչեխ • Արեգի • Բարաձոր • Բենկա • Զմարա • Էհնեցիք • Թամար • Լիճք • Ծագ • Ծաթ • Կամարակապ • Կասմա • Կարուշլա • Հաբեղնոց • Հասթիսի • Ձորակ • Մաշկերտ • Միադուն • Մուշեղկա • Յաղուբցիք • Նարվեր • Շրզու • Սանտըգ • Վաղշեն • Վանք • Վարի գեղ • Ուչ փունղար • Ուռեկ • Քալմուքա |
|  |
| Իսլամացած գյուղեր | Խաչուկիլ • Կնքահայրկիլ • Վարդանկիլ |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**Օլաֆ Սկավլան** (նորվ.՝ Olaf Skavlan, ծննդյան անունը՝ Օլե Սկավլան, հունվարի 25, 1838(1838-01-25), Ստրանդա, Մյորե օգ Ռոմսդալ, Նորվեգիա - մայիսի 31, 1891(1891-05-31), Քրիստիանիա, Նորվեգիա), նորվեգացի գրականագետ, դրամատուրգ։

Կենսագրություն
--------------

Օլաֆ Սկավլանը ծնվել է Նորվեգիայի Ստրանդա կոմունայում, ծխական քահանա և քաղաքական գործիչ Օգե Շավլանի (1806-1876) և Գերհարդին Պոլին Բերգի (1817-1884) ընտանիքում։ Սիգվոլ Սկավլանի, Էյնար Սկավլանի, Օգե Սկավլան կրտսերի և Հարալ Սկավլանի եղբայրը։ 1879 թվականի օգոստոսին Ստավանգերում ամուսնացել է Դագմար Քիլանդի (1855-1931) հետ։ Եղել է Արնսթեյն Արնեբերգի կնոջ հայրը, դերասանուհի Մերետ Սկավլանի պապը։

Ստեղծագործել սկսել է դեռևս ուսանողական տարիքից։ 1871 թվականին պաշտպանել է «Holberg som Komedieforfatter» դոկտորական թեզը Լյուդվիգ Հոլբերգի մասին։ «Nyt norsk Tidsskrift» պարբերականում տպագրել է Հենրիկ Վերգելանի «Skabelsen, Mennesket og Messias» աշխատության ուսումնասիրությունը, որի շնորհիվ Վերգելանին ընդունել են որպես լիբերալ քաղաքական գործիչ և ոչ թե ապաքաղաքական գրող։ 1877 թվականին նշանակվել է Ֆրեդերիկ թագավորական համալսարանի (Օսլոյի համալսարան) պրոֆեսոր։ Օլաֆ Սկավլանը համահիմնադրել և խմբագրել է երգիծական Vikingen ամսագիրը։ 1882-1887 թվականներին Էրնստ Սարսի հետ հրատարակել են «Nyt tidsskrift» պարբերականը։

Մահացել է 1891 թվականի մայիսին Քրիստիանիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3  Aarnes Sigurd Aa.։ «Oluf Skavlan»։ in Helle, Knut։ *Norsk biografisk leksikon* (Norwegian)։ Oslo: Kunnskapsforlaget։ Վերցված է մայիսի 14, 2009
3. 1 2  Henriksen, Petter, ed. (2007)։ «Olaf Skavlan»։ *Store norske leksikon* (Norwegian)։ Oslo: Kunnskapsforlaget։ Վերցված է մայիսի 14, 2009
4. ↑  Aarnes Sigurd Aa (1990)։ «Wergeland-kultusen som nasjonsbyggende faktor»։ *Nytt Norsk Tidsskrift* (Norwegian) (2): 148–149

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BIBSYS: 90769940 · GND: 1055185410 · ISNI: 000000039406148X · NTA: 156302985 · VIAF: 310508854 · WorldCat VIAF: 310508854 |

 |
**Տորոնտո** (անգլ.՝ *Toronto*), քաղաք Կանադայի Օնտարիո նահանգում։ Երկրի ամենամեծ քաղաքն է, ինչպես նաև Օնտարիո նահանգի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Հարավային Օնտարիոյում՝ Օնտարիո լճի հյուսիսարևմտյան ափին։ 2011 թվականին կատարված մարդահամարի տվյալներով՝ Տորոնտոյի բնակչությունը կազմում է 2 615 060 մարդ։ Հանդիսանում է առավել ոչ միատարր բնակավայրերից. բնակչության 49%-ը ծնվել է Կանադայից դուրս։ Միսիսոգա, Բրեմթոն և Մարքեմ քաղաքների հետ Տորոնտոն ձևավորում է ***Մեծ Տորոնտոյի քաղաքային ագլոմերացիան*** (*Greater Toronto Area*, կրճատ՝ *GTA*)` 6 054 191 ընդհանուր բնակչությամբ (2011)։

Տորոնտոն համարվում է «Ոսկե պայտ» կոչվող պայմանական տարածաշրջանի մաս, որտեղ կենտրոնացված է երկրի հիմնական բնակչությունը։ Կանադայի ընդհանուր բնակչության մոտ մեկ երրորդը բնակվում է Տորոնտոյից 500 կմ շառավղի վրա։

Քաղաքը հարուստ է բազմաթիվ պատկերասրահներով և թանգարաններով։

Կանադայի «տնտեսական շարժիչն» է, որտեղ կենտրոնացված են բազմաթիվ ձեռնարկություններ։ «The Economist» պարբերականը 2011 թվականին Տորոնտոյին ներկայացրել էր որպես 4-րդ առավել բարձր կենսամակարդակ ունեցող քաղաք Տորոնտոյում է գտնվում Տորոնտոյի ֆոնդային բորսան, ինչպես նաև երկրի առաջատար բանկային կազմակերպությունների զգալի մասը։

Ունի հինգ բարձրագույն լիգաների սպորտային ակումբներ՝ «Տորոնտո Մեյփլ Լիֆս» (հոկեյ), «Տորոնտո Բլու Ջեյս» (բեյսբոլ), «Տորոնտո Ռեպտորս» (բասկետբոլ), «Տորոնտո Արգոնավթս» (կանադական ֆուտբոլ) և «Տորոնտո ՖԱ» (ֆուտբոլ)։

Անվանում
--------

Հիմնադրել են անգլիացիները 1793 թվականին որպես ամրացված ավան՝ Տորոնտո «հավաքավայր» հնդկացիական գյուղի տեղում, և ի պատիվ Յորքի դքսի անվանել *Յորք*։ 1834 թվականին դասվել է քաղաքների կարգը՝ Տորոնտո անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տորոնտոն հայտնվել է «Մեծ քսանյակի» մեջ
2. ↑
3. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Տուրիզմ Տորոնտո Archived 2006-04-09 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GitHub · Giant Bomb · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Կանադական · Համառոտ հրեական · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Catholic (1997—…) · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX455342 · BNF: 119381418 · GND: 4060459-7 · ISNI: 0000000404093523 · LCCN: n79079328 · NDL: 00628822 · NKC: ge134545 · NLA: 36291677 · NLG: 262613 · NSK: 000197475 · LIBRIS: 159532 · SUDOC: 027311694 · VIAF: 244542798 · WorldCat VIAF: 244542798 |

 |

 |
**Օձային կղզի** կամ **Սուրբ Թովմասի կղզի** (բուլղար․՝ Змийскы остров), Բուլղարիայի Հանրապետությանը պատկանող անմարդաբնակ կղզի, որը գտնվում է Սև ծովում՝ Բուլղարիայի սևծովյան ափից և Բուրգաս քաղաքից 36 կմ հեռավորության վրա։

Զբաղեցնում է 0,012 կմ² տարածք։ Իր անվանումը՝ Սուրբ Թովմասի կղզի, ստացել է կղզում գտնվող համանուն վանքի պատվին, սակայն շատ հաճախ այն նաև անվանվում է օձային կղզի։ Կղզու ոչ պաշտոնական այս անվանումը պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ բնակվում են մեծ քանակությամբ իժեր, որոնք սնվում են ձկներով։

1962 թվականից ի վեր Օձային կղզին Ռոպոտամո արգելոցի մաս է կազմում։ Այն գտնվում է Հումատա հրվանդանից և Արկուտինո ծոցից 0,2 ծովային մղոն դեպի հարավ-արևելք։

Օձային կղզին Բուլղարիայի միակ տարածքն է, որտեղ աճում է տատասկաթզենի։ Այս բուսատեսակն այստեղ է բերվել 1933 թվականին Բրատիսլավայից՝ Բուլղարիայի թագավոր Բորիս III-ի հրամանով։ Դրանք հատկապես գեղեցիկ են հունիս ամսին, երբ ծաղկում են տատասկաթզենու դեղին ծաղիկները։ Այս բույսերի ուտելի պտուղների չափը օգոստոսից սեպտեմբեր ամիսներին հասնում է սալորի չափի։

Տես նաև
-------

* Բուլղարիայի կղզիների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Բուլղարիայի սևծովյան ափի կղզիները՝ Օձային կղզին»։ *www.ranica.eu*։ Վերցված է 2017-06-12

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Օձային կղզի** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Բուլղարիա**   **Եվրոպա**   **Կղզի**   **Աշխարհագրություն**
 |
**Օմայանների մզկիթ** (արաբ․՝ الجامع الأموي‎‎), հայտնի է նաև որպես **Դամասկոսի Մեծ մզկիթ**, աշխարհի խոշորագույն և հնագույն մզկիթներից մեկը։ Գտնվում է հին քաղաք Դամասկոսի ամենասրբազան վայրերից մեկում, հանդիսանում է մեծ ճարտարապետական արժեք։

Մզկիթը բաղկացած է գանձատնից, որը, ինչպես ասում են, ներառում է Հովհաննես Մկրտչի գլուխը։ Հնարավոր է այն հայտնաբերվել է մզկիթի շինարարության համար ընթացող պեղումների ժամանակ։ Մզկիթում է նաև Սալահ ալ-Դինի գերեզմանը, գտնվում է փոքրիկ այգում, հարակից մզկիթի հյուսիսային պատին։

Պատմություն
-----------

Վայրը, որտեղ հիմա կանգնած է մզկիթը, արամեացիների ժամանակաշրջանում զբաղեցրել է Հադադ տաճարը։ Արամեացիների եղելությունը հավաստում է բազալտե կոթողի առկայությունը, սֆինքսի պատկերը և մզկիթի հյուսիս–արևելյան քանդված անկյունը։ Ավելի ուշ, հռոմեական դարաշրջանում, այդ վայրում գտնվում էր Յուպիտերի տաճարը, այնուհետև, բյուգանդական ժամանակաշրջանում, քրիստոնեական եկեղեցիները, որտեղ պահվում են քրիստոնեական սրբություններից մեկը՝ Հովհաննես Մկրտչի գլուխը։

636 թվականի Դամասկոսի արաբական նվաճումը չի ազդել եկեղեցու վրա, ինչպես մուսուլմանները, այնպես էլ քրիստոնեական ծխականները պահպանել են եկեղեցին և ժամերգությունը, այդուհանդերձ մուսուլմանները տաճարի հարավային պատի դիմաց կառուցել են աղյուսե հարդանոց։ Օմայանների խալիֆ Ալ–Վալիդ I–ը եկեղեցին գնել է և քրիստոնյանների առաջ ավերել։ Այս վայրերում կառուցվել են 706-715 թվականներին, այժմ գոյություն ունեցող մզկիթ։ Ըստ լեգենդի Ալ–Վալիդը անձամբ է սկսել եկեղեցու կործանումը, ոսկե սեպով։ Մզկիթի կառուցման համար հրավիրվել էին լավագույն նկարիչները, ճարտարապետները, քարերի վարպետները Աթենքից, Հռոմից, Կոստանդնուպոլսից, Մերձավոր Արևելքի երկրներից։ Մզկիթի շինարարության ժամանակ աշխատել է ավելի քան 12 հազար աշխատակից։ Այդ պահից Դամասկոսը դարձել է Մերձավոր Արևելքի կարևորագույն կետը, իսկ ավելի ուշ Օմայյան խալիֆայության մայրաքաղաքը։

Մզկիթում բազմիցս բռնկվել են հրդեհներ, վերջին վերականգնումը ընթացել է 1893 թվականին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Մզկիթը ինքնին հանդիսանում է մեծ համալիր։ Այն աղմկոտ քաղաքից բաժանված է հզոր պատերով։ Ներքին բակը ծածկված է սև–սպիտակ փայլուն սալիկներով և շրջապատված է քառակուսաձև սյունաշարով, երկարություն 125 մետր, իսկ լայնությունը՝ 50։ Երեք կողմից գավիթը շրջապատված է կամարաձև պատկերասրահով, չորրորդ կողմում գտնվում է աղոթելու սրահը։ Բակի մեջտեղում տեղակայված է շատրվան և լողավազան։

Մուտքի ձախ կողմում կանգնած են պատկառելի փայտե սայլակները, հաղթանդամ անիվների վրա։ Ներքին բակի ճակատային մասը և շրջապատող սյունաշարը պատված են գունավոր մարմարով, զարդարված խճանկարային սալիկներով և ծածկված են ոսկեջրով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2 3  Assalam.ru
3. 1 2 3  Низовский А.Ю. 2006

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Большая мечеть Омейядов в Дамаске»։ Assalam.ru։ Վերցված է 2013-12-03
* «Мечеть Омейядов в Дамаске (705-715)»։ Ислам.ру։ 2009-04-05։ Վերցված է 2013-12-03

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4212345-8 · LCCN: nr90002827 · VIAF: 140093358 · WorldCat VIAF: 140093358 |

 |
**Հեգելի տուն-թանգարան**, թանգարան Շտուտգարտում, որտեղ 1770 թվականին ծնվել է գերմանացի փիլիսոփա-իդեալիստ Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել Հեգելը Շտուտգարտում ապրել է 18 տարի։ Տունը որպես թանգարան օգտագործվում է 1991 թվականից և նվիրված է Հեգելի կյանքին և գործունեությանը։ 2019 թվականին թանգարանը ժամանակավորապես փակվել է վերանորոգման աշխատանքների համար և վերաբացվել է 2020 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ Հեգելի ծննդյան 250-ամյակի կապակցությամբ

Թանգարանային ցուցանմուշներ
--------------------------

Թանգարանի ցուցադրությունում ներկայացված են Հեգելի Թյուբինգեն քաղաքի վանական դպրոցում սովորելու հետ կապված տեղեկություններ։ Այնտեղ նա սկսել է իր բարեկամությունը բանաստեղծ Ֆրիդրիխ Հյոլդերլինի և ապագա փիլիսոփա Ֆրիդրիխ Շելինգի հետ։

Թանգարանում տեղ են գտել Հեգելի հիմնական աշխատությունների հրատարակությունները։ Թանգարանային բաժիններից մեկը նվիրված է Հեգելի ժամանակաշրջանի Շտուտգարտ քաղաքին։ Թանգարանը գտնվում է 16-րդ դարի կիսափայտե տանը, որտեղ 1770 թվականին ծնվել է Հեգելը։

Թանգարանի առաջին հարկում անցկացվում է երկու ցուցահանդես՝ «Շտուտգարտը Հեգելի ժամանակաշրջանում․ 1770-1831թթ.» և «Շտուտգարտից մինչև Բեռլին. Հեգելի կյանքի փուլերը»։ Ցուցադրվում են Հեգելի ձեռագրերը, պատկերներն ու փաստաթղթերը։

Տուն-թանգարան այցելությունը տևում է մոտ մեկ ժամ։

Գրականություն
-------------

* Маркина Л. Г. Муравлёва Е. Н. Муравлёва Н. В. ДОМ-МУЗЕЙ ГЕГЕЛЯ / ШТУТГАРТ // Культура Германии: лингвострановедческий словарь: свыше 5000 единиц / под общ. ред. проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 412—413. — 1181 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-038383-5.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Das neue Museum Hegel-Haus
2. ↑  «Webseite der Stadt Stuttgart (Trägerin des Hegel-Hauses)» (գերմաներեն)
3. ↑  Маркина Л. Г. Муравлёва Е. Н. Муравлёва Н. В. ДОМ-МУЗЕЙ ГЕГЕЛЯ / ШТУТГАРТ // Культура Германии: лингвострановедческий словарь: свыше 5000 единиц / под общ. ред. проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 412. — 1181 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-038383-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Museum Hegel Haus Stuttgart

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |