recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սեյրան Պայքարի Քոչարյան** (ծնվ.՝ 1985թ. հուլիսի 22), հայ կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետ, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, Երևանի պետական բժշկական համալսարանի գիտության վարչության պետ, բժշկական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, դոցենտ։

ՀՀ առողջապահության նախարարին կից գիտական խորհրդի անդամ է, ԵՊԲՀ գիտակոորդինացիոն խորհրդի փոխնախագահ, Քրոնոկենսաբանների հայկական ասոցիացիայի անդամ, «Գրեյթմեդ» գիտաբժշկական հասարակական կազմակերպության հիմնադիր-նախագահ, «Առողջապահության կազմակերպիչների միավորում» ՀԿ անդամ, Գաստրոէնտերոլոգների հայկական ասոցիացիայի անդամ, Կենսաֆիզիկայի հայկական ասոցիացիայի անդամ։

Կրթություն
----------

Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։

1985-1987թթ.՝ ԵՊՀ հումանիտար մասնագիտությունների ֆակուլտետ (հոգեբանություն մասնագիտությամբ)։

2004-2005թթ. Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի անգլերեն լեզվի ֆակուլտետ։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1989թ. ից աշխատում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։

1995-1998թթ. զբաղեցրել է ԵՊԲՀ գիտահետազոտական կենտրոնի փոխտնօրենը

1998-2000թթ.՝ ԵՊԲՀ վարչական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր

2001-2002թթ. ԵՊԲՀ գրանտային ծրագրերի համակարգման հանձնաժողովի նախագահ, այնուհետև՝ գրանտային ծրագրերի համակարգման կենտրոնի տնօրեն

2004թ.՝ ԵՊԲՀ գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն

2008-2011թթ. եղել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության գիտության պետական կոմիտեի, Գիտական քաղաքականության և զարգացման ծրագրերի բաժնի պետ, ԳՊԿ աշխատակազմի քարտուղարության պետ

2013թ. ից զբաղեցնում է ԵՊԲՀ գիտական վարչության պետի և 2016թ. ից՝ բժշկական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչի պաշտոնները։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

2000թ.-ին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ ստանալով կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան

2002թ.-ին շնորհվել է դոցենտի գիտական կոչում կենսաբանություն մասնագիտությամբ

Զեկույցներով հանդես է եկել բազմաթիվ տեղական և միջազգային կոնֆերանսներում, եղել է մի շարք միջազգային գիտաժողովների անդամ։

### Հրատարակումներ

50 գիտական հոդվածների, բժշկական ինֆորմատիկայի ուսումնամեթոդական ձեռնարկների և 1 գյուտի (արտոնագիր` N1009, 2001թ.) հեղինակ է։

Պարգևներ
--------

2000թ.-ին պարգևատրվել է ԵՊԲՀ ոսկե մեդալով, 2005թ.-ին՝ ԵՊԲՀ 75-ամյակի ոսկե մեդալով, 2014թ.-ին՝ ՀՀ ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ռեկտորատ». *ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԽԻԹԱՐ ՀԵՐԱՑՈւ ԱՆՎԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ*. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
2. ↑  «Սեյրան Պայքարի Քոչարյան». *ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԽԻԹԱՐ ՀԵՐԱՑՈւ ԱՆՎԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ*. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
3. ↑  «Supreme Certifying Committee». *bok.am*. 2000 թ․ դեկտեմբերի 6. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
4. ↑  «Սեյրան Քոչարյան | ԵՊԲՀ ֆեյսբուքյան էջ». *www.facebook.com*. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
5. ↑  «Սեյրան Պայքարի Քոչարյան | ՊԱՐԳԵՎՆԵՐ». *ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԽԻԹԱՐ ՀԵՐԱՑՈւ ԱՆՎԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ*. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
**Տրդատ Սարգսի Պալյան**, (1850, Թալաս, Կեսարիայի մոտ - հուլիսի 2, 1923, Աթենք), բանասեր-մատենագետ, բանահավաք, Հայաստանյայց եկեղեցու եպիսկոպոս։

Կենսագրություն
--------------

Մանուկ հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Զմյուռնիա, սովորել Ներսիսյան նախավարժարանում։ Ավարտելուց հետո անցել է Երուսաղեմ, ընդունել հոգևորական կարգ, օծվել վարդապետ։

* 1884-1887 թվականներին եղել է տեղի Սուրբ Հակոբյանց վանքի ավագ թարգմանիչը։
* 1887 թվականին ընտրվել է Կեսարիայի թեմի առաջնորդ։ Կեսարիայի Ս․ Կարապետ վանքում 1888 թ. բացել է Ժառանգավորաց վարժարան, որը գործել է մինչև 1915 թվականը։

Այն դարձել է Կեսարիայի և շրջակայքի հայության կրթական և մշակութային կենտրոնը։ Վարժարանին կից հիմնել է գրադարան-թանգարան, որտեղ հավաքել է հայ հին ձեռագրեր, հնատիպեր, այլ գրականություն, հին իրեր։ Պալյանը շրջել է Փոքր Ասիայի, Կիլիկիայի, Պաղեստինի հայաբնակ վայրերը, գրի առել հայ ժող․ բանահյուսության նմուշներ։

1910 թվականին հրաժարվել է առաջնորդի պաշտոնից, տեղափոխվել նախ Երուսաղեմ, ապա՝ Մաղնիսա (Զմյուռնիայի մոտ)։

1922 թվականի սեպտեմբերյան հալածանքների ու ջարդերի ժամանակ Զմյուռնիայում բռնագրավել են Պալյանի անտիպ գործերը, հին ձեռագրերը, գրականությունը, իրերը։ Գաղթականության հետ փախել է Աթենք։

1900-ական թվականների սկզբներից թղթակցել է «Բազմավեպ», «Հանդես ամսօրյա», «Բյուզանդիոն», «Լույս», «Բանասեր», «Արևելյան մամուլ», «Բյուրակն» պարբերականներին՝ հրապարակել բանասիրական հոդվածներ, ձեռագրացուցակներ, մատենագիտական ցանկեր, նյութեր հայոց եկեղեցիների մասին և այլն։

Հայտնաբերել է մի շարք հայ հնատիպ գրքեր և հրապարակել դրանց ցուցակները, կարևոր դեր կատարել Հակոբ Մեղապարտի հրատարակությունների ժամանակը որոշելու գործում։ Առանձին գրքերով հրատարակված ուսումնասիրություններից են․ «Սուրբ երկիր» (հտ․ 1, ԿՊ, 1892 թ.), «Ցուցակ հայերեն ձեռագրաց ի Թուրքիա» (հտ․ 1, տետր 1-2, ԿՊ, 1892-1893 թթ.), «Հայ աշուղներ, Զմյուռնիա» (հտ․ 1-2, 1911-1912 թթ.), «Հայ վանօրայք ի Թուրքիա. մասն Ա. Գաղատիոյ, Սեբաստիոյ եւ Տրապիզօնի կուսակալութեան մէջ եղած վանօրայք», Զմիւռնիա, տպ. Քէշիշեանի, 1914 թ. Ը, 200 էջ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Նոր հրատարակութիւնը տե՛ս Տրդատ Եպս. Պալեան, Հայ վանօրայք, (հրատարակութեան պատրաստեց՝ Կարինէ Աւետիսեան), Երեւան, հրատ. Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի, 2008։» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10913 · BNF: 15597310d · ISNI: 0000000059597607 · VIAF: 66787762 · WorldCat VIAF: 66787762 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 86)։*  |
**Մագդալենա Դավալոս ի Մալդոնադո** (իսպ.՝ Magdalena Dávalos Maldonado, 1725, Chambo Canton, Չիմբորասո (պրովինցիա), Էկվադոր - հունվարի 8, 1806(1806-01-08), Guano Canton, Չիմբորասո (պրովինցիա), Էկվադոր), հարավամերիկացի գիտնական, գրական և հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է խոշոր հողատիրոջ ընտանիքում։ Էկվադորցի գիտնական, քաղաքական գործիչ, ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, աստղագետ, տեղագրագետ և աշխարհագրագետ Պեդրո Վիսենտե Մալդոնադոյի զարմուհին է։ Ընտանիքում սեր է արմատավորվել արվեստի, գրականության և գիտության նկատմամբ, ունեցել են մեծ գրադարան։ Մագդալենան առանձնացել է լեզուների, հատկապես ֆրանսերենի, ինչպես նաև նկարչության, երաժշտության և գրականության նկատմամ իր ընդունակություններով։

Ինչպես ընդունված է եղել այդ ժամանակաշրջանում, 1738 թվականին, 13 տարեկանում, նա ամուսնացել է դոն Խուան Մանուել դե Լիզարզաբուրուի հետ, ով 15 տարեկան է եղել՝ բասկերի ընտանիքի ժառանգներից։ Նրանք որդի են ունեցել։ 1757 թվականին Մագդալենան այրիացել է։ Նա եղել է գրական սալոնի սեփականատեր։

Ժամանակակից Էկվադորում Մագդալենան հայտնի է իր կրթությամբ, ակադեմիական գիտելիքներով և գրական տաղանդով։ Նա Էկվադորում հայտնի *Escuela de la Concordia* (Համերաշխության դպրոց, որը հայտնի է որպես Կիտո երկրի բարեկամների հայրենասիրական ընկերություն) գրական ընկերության միակ կին անդամն է եղել։

Թաղված է Ռիոբամբայում՝ Սան Ֆրանցիսկո եկեղեցու մոտ, որը կառուցվել է նրա որդու՝ Խոսե Անտոնիոյի օժանդակությամբ։ Մագդալենա Դավալոս ի Մալդոնադոյի հիշատակին անվանակոչվել է փողոց Ռիոբամբայում և քաղաքի դպրոցներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Magdalena Dávalos Maldonado
**Ռիչարդ Սոլ Վուրմեն** (անգլ.՝ **Richard Saul Wurman**, մարտի 26, 1935(1935-03-26), Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի ճարտարապետ և գրաֆիկ դիզայներ։ Վուրմենը գրել և մշակել է ավելին քան 83 գիրք, ստեղծել TED համաժողովը, ինչպես նաև EG համաժողովը, TEDMED-ը և WWW համաժողովի հավաքակազմը։

Կարիերա
-------

Ռիչարդ Սաուլ Ուուրմանը գրել, ձևավորել և տպագրել է տարբեր թեմաներով ավելի քան 83 գիրք։ Դրանցից երկուսը՝ «the Notebooks and Drawings of Louis I. Kahn»-ը (1963) և «What Will Be Has Always Been»-ը (1986), Լուիս Կանի բառերի կարևոր հավաքածուներն են։

1972 թվականինին Ուուրմանը ղեկավարել է IDCA խորհուրդը, 1973 թվականին Դիզայներական առաջին դաշնային խորհուրդը և Ամերիկայի ճարտարապետների ինստիտուտը։

Ուուրմանը ստացել է իր բակալավրիատի և մագիստրոսի աստիճանը Փենսիլվանիայի համալսարանում։ Ավարտելով 1959 թվականին՝ արժանացել է Arthur Spayed Brooks ոսկե մեդալին։ Նա պարգևատրվել է մի շարք պատվավոր դոկտորների ՝ Գրեհամ Ֆելոուշիփսի, Գուգգենհեյմի, Արվեստի ազգային հիմնադրամի և Հյուսիս-արևելյան համալսարանի պատվարժան պրոֆեսորների կեղմից։ Ուուրմանը պարգևատրվել է Դուբլինի Թրիթինի քոլեջի ամենամյա ոսկե մեդալով, նաև 2014թ. հոկտեմբերի 14-ին պարգևատրվել Բոստոնի Գիտությունների թանգարանի 50-րդ ամենամյա Bradford Washburn մրցանակով։ Նա Ամերիկայի ճարտարապետների ինստիտուտի և Գեղարվեստական ղեկավարների փառքի սրահի անդամ է։

Այժմ նա շարունակում է աշխատել ESRI-ի և RadicalMedia-ի հետ իր համեմատական քարտեզագրական նախաձեռնության` քաղաքային պարամետրերի քարտեզագրման համար, որը կեզրափակվի ամբողջ աշխարհում քաղաքաշինության կենդանի ցանցի ստեղծմամբ։

Ուուրմանն աջակցում է նաև SENS հետազոտական հիմնադրամին,որը շահույթ չհետապնդող կենսատեխնոլոգիաների կազմակերպություն է և ձգտում է վերականգնել ծերացումից հասցրված վնասները և ընդլայնել առողջ ապրելակերպը։

Անձնական կյանքը
---------------

Ուուրմանը բնակվում է Ֆլորիդայի Golden Beach քաղաքում իր կնոջ՝ վիպասան Գլորիա Նեգիի և իրենց 3 շների հետ։ Նրանք ունեն չորս երեխա և վեց թոռ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Guggenheim Fellows-ի տվյալների բազա
2. ↑  «The 30th birthday of TED: Richard Saul Wurman at TED2014». *Blog.ted.com*. 2014 թ․ մարտի 17. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 20-ին.
3. ↑  "Richard Saul Wurman Archived 2017-08-19 at the Wayback Machine.". *AIGA: the professional association for design*. aiga.org. Retrieved 2016-11-03.
4. ↑

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15046500h · CiNii: DA00218989 · CONOR: 139288419 · GND: 12940859X · ISNI: 0000000121037062 · LCCN: n79054879 · NDL: 00461518 · NKC: ntk20211099466 · NTA: 072816147 · NUKAT: n00053319 · SUDOC: 128185716 · VIAF: 108178371 · ULAN: 500222770 · WorldCat VIAF: 108178371 |

 |

 |
**Արթուր Մամիկոնի Ղանդիլյան** (դեկտեմբերի 21, 1965(1965-12-21), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), «Ցայգ» հեռուստաընկերության հիմնադիր և սեփականատեր, «Շիրակ» հանրային հեռուստառադիոընկերության գործադիր տնօրեն, մասնագիտությամբ՝ ինժեներ։ Գյումրու նկարիչների միության պատվավոր անդամ։

Գործունեություն
---------------

1988 թվականի երկրաշարժից հետո, Արմեն Անտոնյանի և Արթուր Եզեկյանի օգնությամբ ստեղծեց Ցայգ մարզային հեռուստաընկերությունը։ 1991 թվականի հունվարի 3-ին Գյումրիում գրանցվեց Ցայգ ՀԸ-ը։ Սկզբնական շրջանում հեռուստաընկերությունը վարձակալեց մեկ աշխատասենյակ, մեկ սիրողական տեսախցիկ, ձեռք բերեց երկու տեսամագնիտոֆոն, որից հետո կատարվեցին եթերի նախապատրաստական աշխատանքները։ 1992 թվականին «Ցայգ»-ը ձեռք է բերում անկախ լրատվականի կարգավիճակ և ստանում 8 ժամ եթերի տևողության հնարավորություն հանդիսանալով առաջին մասնավոր հեռուստաալիքը Հայաստանում։

Պարգևներ
--------

Մովսես Խորենացու մեդալ, 2017։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Պատմությունը պաշտոնական կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
2. ↑  «ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ». *նախագահ.հայ*. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 7-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աթաբեկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ալեքսանդր Մովսեսի Աթաբեկյան** (փետրվարի 2, 1868, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 5, 1933, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, ականավոր անարխիստ, բժիշկ։

Հովսեփ Աթաբեկյանցի հորեղբորորդին։ Պյոտր Կրոպոտկինի մտերիմ գործակիցը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել 1868 թվականի փետրվարի 2-ին Շուշի քաղաքում (Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), Աթաբեկյանների մելիքական տոհմի շառավիղ բժշկի ընտանիքում։ 1886 թվականին ավարտել է Շուշիի հիմնական դպրոցը։ 1889-ից 1896 թվականներին սովորել է Ժնևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Անդամակցել է Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցությանը, ներդրում է ունեցել Ավետիս Նազարբեկյանի խմբագրությամբ հրատարակվող «Հնչակ» թերթի տպագրության գործում, սակայն շուտով դուրս է գալիս դրա կազմից և դառնում է անիշխանական։ Ժնևում դասավանդել է անարխիստական գրականություն՝ հայերեն և ռուսերեն լեզուներով։ 1891 թվականին (ոչ թե 1893 թվականին, ինչպես ինքն է նշում իր հիշողություններում) բուլղարական անարխիստ Պ. Ստոյանովի հետ միասին մեկնում են Լոնդոն՝ Պյոտր Կրոպոտկինի մոտ՝ հրատարակչական նախագծերի մասին պայմանավերվելու։ Հետագայում, գտնվելով վտարանդիության մեջ, ակտիվ քաղաքական գործունեությունից հեռանում է։ 1914 թվականի վերջից ռուսական բանակի բժիշկ, կովկասյան ճակատի հոսպիտալում հրամանատար։
1917 թվականի օգոստոսին ժամանում է Մոսկվա, վերականգնում կապերը անարխիստների հետ, այդ թվում և Պյոտր Կրոպոտկինի և սկսում է համագործակցել նրանց հետ։ Հոկտեմբերին մասնակցում է «Անարխիա» (ռուս.՝ «Анархия») թերթում լուսաբանված քննարկմանը, որտեղ խոսվում էր անարխիստների՝ Ժամանակավոր կառավարության կոնկրետ գործողությունների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի մասին։

Աթաբեկյանը ձեռբակալվել է 1930-ականներին և համարվում է գուլագում մահացած։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացել է բժիշկ Եկատերինա Սոկոլովայի հետ, ունեցել է 3 երեխա՝ Ալեքսանդրը (1896-1952), Արսենը (1902-1960) և Արիանան (1910-1977)։ Երեխաների ազգանունը եղել է «Աթաբեկ»։

Աշխատություններ
---------------

### (Ռուսերեն)

* Возможна ли анархическая социальная революция?, М. 1918;
* Вопросы теории и практики, М. 1918;
* Против власти. Сборник статей, М. 1918.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Selbuz, Cemal (2006 թ․ հուլիս). «An anarchist on the roads of freedom». *Abolishing the Borders from Below* (25). Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 29-ին.
2. ↑  «Alexander Atabekian papers». International Institute of Social History. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 14-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 29-ին.

Աղբյուրներ
----------

* *Бирюков А. Кривенький В.* Атабекян А. М. // Политические деятели России. 1917: Биографический словарь. М.: Большая Российская энциклопедия, 1993. С. 26-27.
* *Maiz Jordi.* Ni zares ni sultanes // Anarquistas y revolucionarios del Caucaso 1890 - 1925. Madrid, 2019.
**Յուրի Միքայելի Մեչիտով** (մայիսի 10, 1950(1950-05-10), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացահայ լուսանկարիչ, վավերագրող, մանկավարժ։ 12 տարի եղել է Սերգեյ Փարաջանովի կողքին և լուսանկարել այն ամենը, ինչ առնչվել է կինոռեժիսորին։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Փարաջանովի հուշարձանը Թբիլիսիում, որը ստեղծվել է Յուրի Մեչիտովի լուսանկարի հիման վրա
Յուրի Միքայելի Մեչիտովը ծնվել է 1950 թվականի մայիսի 10-ին Թբիլիսի քաղաքում։ Լուսանկարել սկսել է 8 տարեկանից։

1972 թվականին ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, լեռնային ինժեներ է։

Առաջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Թբիլիսիում 1979 թվականին։ Աշխատել է հիմնականում վավերագրական ժանրում։ Նրա ուսուցիչներն էին նկարիչ Մարկ Պոլյակովը, ռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովը, Վլադիմիր Պիչխաձեն։

Յուրի Մեչիտովը մեծ կինոռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի բազմաթիվ դիմանկարների հեղինակ է։ Նա աշխատել է որպես լուսանկարիչ ֆիլմերի նկարահանման հրապարակում, 12 տարի նկարահանել է ռեժիսորին և ստեղծել «Սերգեյ Փարաջանով։ Երկխոսության քրոնիկոն» գիրք-ֆոտոալբոմը։ Մեչիտովը լուսանկարել է նաև Փարաջանովի բազմաթիվ ընկերներին և հյուրերին, այդ թվում՝ Անդրեյ Տարկովսկուն, Մարչելո Մաստրոյանիին, Տոնինո Գուերրայինն, Մայա Պլիսեցկայային և այլոց։

Յուրի Մեչիտովը Վրաստանում լուսանկարչության պատմության վերաբերյալ ալբոմի հեղինակներից ու կազմողներից է, իսկ նրա լուսանկարչական դպրոցը Թբիլիսիի այցեքարտ է։

«Հին Թբիլիսիի» Շարդեն փողոցում տեղադրված Սերգեյ Փարաջանովի հուշարձանը քանդակագործ Վաժա Միքաբերիձեն կերտել է Յուրի Մեչիտովի լուսանկարի հիման վրա։

2012 թվականին Յուրի Մեչիտովը եղել է Վրաստանի մշակույթի և հուշարձանների պահպանության նախարարի տեղակալ։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Յուրի Մեչիտովն անցկացրել է 20 անհատական և 50 խմբակային ցուցահանդեսներ Վրաստանում և արտերկրում։

Պատկերասրահ
-----------

* Սերգեյ Փարաջանովը՝ Յուրի Մեչիտովի լուսանկարներում
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Мечитов Юрий Михайлович».
2. ↑  «101 портрет в объективе Юрия Мечитова». *Эхо Кавказа* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 24-ին.
3. 1 2  «Юрий Мечитов. «Параджанов – территория свободы»». *Ельцин Центр* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 24-ին.
4. ↑  «Параджанова в Тбилиси не "сберегли", или Как улетел сумасшедший гений».
5. ↑  «იური მეჩითოვი (1950)». *www.nplg.gov.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 25-ին.

Երկեր
-----

* *Мечитов Юрий* "Сергей Параджанов. Хроника диалога". Тбилиси 2009. ISBN 978-9941-0-1754-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Յուրի Մեչիտով․ Փարաջանովից առաջ կադրը որսում էի, հետո՝ բեմադրում
* Աշխարհի հայերը. Յուրի Մեչիտով
**Ալի Մահաման Լամինե Զեյն** (ֆր.՝ Ali Mahamane Lamine Zeine, 1965, Զինդեր (Նիգեր), Նիգեր), նիգերիացի պետական և քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ։ 2003 թվականի հոկտեմբերի 24-ից մինչև 2010 թվականի փետրվարի 18-ը աշխատել է որպես Նիգերի էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարար։ Ռազմական խունտայի կողմից Նիգերի վարչապետ է նշանակվել 2023 թվականի օգոստոսի 8-ին։

Կենսագրություն
--------------

Ալի Լամին Զեյնը ծնվել է 1965 թվականին և ավարտել է Մարսելի ֆինանսական, տնտեսական և բանկային հետազոտությունների կենտրոնը և Փարիզ 1 Պանթեոն-Սորբոն համալսարանը։ ծառայել է որպես Աֆրիկյան զարգացման բանկի մշտական ներկայացուցիչ Չադում, Կոտ դ'Իվուարում և Գաբոնում։

Նախագահ Մամադու Տանջիի կաբինետի տնօրենը աշխատելուց հետո Զեյնը կառավարությունում նշանակվել է էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարար 2003 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։

Այն բանից հետո, երբ թերթի խմբագիր Բուսադա Բեն Ալին հայտարարել է, որ Զեյնը գողացել է գումար, որը Նիգերի և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության միջև նավթային պայմանագրի մաս է կազմում, Բեն Ալին ձերբակալվել է 2009 թվականի հունվարի 23-ին և դատապարտվել երեք ամսվա ազատազրկման՝ կեղծ տեղեկություններ տարածելու համար։

Նախագահ Տանջան տապալվեց 2010 թվականի փետրվարի 18-ին ռազմական հեղաշրջման արդյունքում, և նրա կառավարությունը լուծարվեց։ Լինելով Թանջիի առանցքային դաշնակիցներից մեկը՝ Զեյնը մեկն էր այն երեք նախարարներից, որոնք անմիջապես չազատվեցին տնային կալանքից հեղաշրջմանը հաջորդած օրերին։ Խունտայի առաջնորդներից մեկի՝ գնդապետ Ջիբրիլա Համիդու Հիմայի խոսքով, նախարարները, «դեռ հսկողության տակ, ունեին շատ գաղտնի պորտֆելներ, ուստի անհրաժեշտ էր ապահովել նրանց անվտանգությունը»։ «Ազգային զարգացման հասարակության շարժում» կուսակցությունը կոչ է արել ազատ արձակել Զեյնին, Տանջային և այլոց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Photos des Ministres des Finances». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 29-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին.
2. ↑  «En direct : la junte militaire dit ne pas pouvoir accueillir une délégation ouest-africaine». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին.
3. ↑  Niger junta appoints transitional prime minister
4. ↑  «Niger : Ali Lamine Zeine nommé premier ministre par les putschistes, une émissaire américaine reconnaît des discussions "difficiles "». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին.
5. ↑  Ali Lamine Zeine
6. ↑  GOUVERNEMENTS DE LA TRANSITION DE TANDJA MAMADOU
7. ↑  «Journalist Boussada Ben Ali convicted of «disseminating false information likely to disturb public order», sentenced to three month imprisonment». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին.
8. ↑  «Niger coup leaders promise fresh elections». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին.
9. ↑  «Niger: la junte s'installe, appels à un retour rapide de la démocratie». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին.
10. ↑  «Junta to run country until elections, promises new constitution». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 8-ին.
**Վարդան Սերգեյի Գաբրիելյան** (հոկտեմբերի 13, 1956(1956-10-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

1975 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 
1983 թվականին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչական ֆակուլտետը։ 1987 թվականից ԽՍՀՄ նկարիչների միության երիտասարդական սեկցիայի անդամ է, 2001 թվականից՝ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։ Ստեղծագործում է վերացական, կոնստրուկտիվ, ֆիգուրատիվ, կրոնական թեմաներով։

Վարդան Գաբրիելյանի գործերը գտնվում են տարբեր երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Մասնակցել է բազմաթիվ հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների Երևանում, Մոսկվայում, Հելսինկիում, Բազելում, Շարժայում, Նյու Ջերսիում, Թեհրանում, Ֆլորենցիայում, Օլդենբուրգում, Վենետիկում, Բեյրութում, Դուբայում։

### Անհատական ցուցահանդեսներ

* 2000 Հայաստանի նկարիչների միություն
* 2001 Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
* 2004 Արարատյան թեմի առաջնորդարան
* 2008 Հայաստանում Ամերիկյան դեսպանատուն
* 2015 Գալա Արտ ցուցասրահ

Վարդան Գաբրիելյանի աշխատանքները ցուցադրվում են

* 1991 թվականից ԱՄՆ Նյու Ջերսի «Ջեյն Վուրհես Զիմմերլի» թանգարանում
* 1992 թվականից Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում
* 2006 թվականիցՎենետիկի Մխիթարյան միաբանության թանգարանում
* 2006 թվականից Երևանի պատմության թանգարանում
* 2010 թվականից Շուշիի թանգարանում
* 2011 թվականից Հայաստաի ազգային պատկերասրահում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վարդան Գաբրեիյանի մասին Գալա արտ պատկերասրահի կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիլիթ Արզումանյան,Վարդան Գաբրիելյան
**Տիգրան Գեորգիի Ավետիսյան** (վրաց.՝ ტიგრან გიორგის ძე ავეტისიანი, փետրվարի 18, 1891(1891-02-18), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 26, 1938(1938-05-26), Կրասնոյարսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ և վրացի քաղաքական գործիչ, Վրաստանի հիմնադիր ժողովի անդամ (1919-1921)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Կայսերական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

Ձերբակալվել է 1908 թվականին՝ քաղաքական դրդապատճառներով։ 1918թվականին  ընտրվել Է Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության խորհրդարանի անդամ։

1919 թվականի սեպտեմբերին լրացուցիչ ընտրություններում ընտրվել Է Վրաստանի հիմնադիր ժողով։

Բազմիցս ձերբակալվել է խորհրդային ռեժիմի հաստատումից հետո։ 1935 թվականին ստացել է հինգ տարվա աքսոր Տուրուխանսկ։ Աշխատել է Տուրուխանսկի երկրամասի Յարցևո գյուղում որպես անտառտնտեսության իրավախորհրդատու։ Կրկին ձերբակալվել է 1938 թվականի փետրվարի 7-ին՝ հակահեղափոխական ընդհատակյա կազմակերպության անդամ լինելու և ահաբեկչական գործունեության մեղադրանքով։ Գնդակահարվել է 1938 թվականի մայիսի 26-ին։

Արդարացվել է 1957 թվականի հունիսի 8-ին Կրասնոյարսկի շրջանային դատարանի կողմից, իսկ 1989 թվականի հուլիսի 10-ին՝ Կրասնոյարսկի դատախազության կողմից։

Գրականություն
-------------

* ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. გვ. 147—148, თბ. 2016

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Сталинские списки из Грузии». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 15-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918—1921)
**Գուրգեն Գառնիկի Ներսիյան** (հոկտեմբերի 15, 1985(1985-10-15), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության 2021-2023 թվականների գլխավոր դատախազ, 2023 թվականի փետրվարի 23-ին Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը առաջարկել է ստանձնել Արցախի Հանրապետության Պետական նախարար պաշտոնը։

Կենսագրություն
--------------

Գուրգեն Ներսիսյանը ծնվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 14-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում։ Ստեփանակերտի՝ Ավետիք Իսահակյանի անվան թիվ 10 դպրոցն ավարտել է 2002 թվականին, իսկ 2007 թվականին իրավագետի որակավորմամբ ավարտել է Արցախի պետական համալսարանի տնտեսաիրավաբանական ֆակուլտետը։ 2007 թվականից աշխատել է Արցախի Հանրապետության դատախազության համակարգում և նշանակվել Մարտակերտի շրջանի դատախազի օգնական-ստաժոր։ 2008-2009 թվականներին զբաղեցրել է Մարտակերտի շրջանի դատախազի օգնականի և նույն դատախազության դատախազի պաշտոնը։ 2009-2011 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտ քաղաքի դատախազության դատախազի պաշտոնում։ 2011-2015 թվականներին զբաղեցրել է գլխավոր դատախազության կոռուպցիոն, սեփականության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով բաժնի դատախազի, իսկ մինչև 2019 թվականը՝ ավագ դատախազի պաշտոնը։ 2019-2020 թվականներին. աշխատել է գլխավոր դատախազության ավագ դատախազի պաշտոնում։ 2020 թվականի հուլիս ամսից զբաղվել է իրավապաշտպան գործունեությամբ։

2021 թվականի փետրվարի 11-ին Գուրգեն Ներսիսյանը Արցախի Հանրապետության Ազգային Ժողովի որոշմամբ ընտրվել Արցախի Հանրապետության գլխավոր դատախազի պաշտոնում։ 2023 թվականի փետրվարի 23-ին Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյան առաջարկել է ստանձնել Արցախի Հանրապետության Պետական նախարար պաշտոնը։

Գուրգեն Ներսիսյանը 2014 թվականից զբաղվում է գիտամանկավարժական գործունեությամբ։ Հեղինակ է հինգ գիտական հոդվածի և մեկ տասնյակից ավելի հրապարակումների։

Պարգևներ
--------

* «Մխիթար Գոշ մեդալ» Արցախի Հանրապետության Նախագահի պարգևատրվել է 2016 թվաականի հոկտեմբերի 13-ին. (ՆՀ-232-Ա հրամանագիր)։
* «Իրավակարգի ամրապնդման համար մեդալ» պարգևատրվել է ՀՀ գլխավոր դատախազի 2019 թվականի նոյեմբերի 22-ի հրամանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Գուրգեն Գառնիկի Ներսիյան
2. ↑  «Գուրգեն Ներսիսյանն ընդունել է Արցախի պետնախարար նշանակվելու առաջարկը». *ankakh.com* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 26-ին.
3. 1 2 3  Արմենիա, Sputnik (20230223T1627+0400). «Ռուբեն Վարդանյանը ազատվել է պետնախարարի պաշտոնից. Հարությունյանը մանրամասներ է հայտնել». *Sputnik Արմենիա* (ամհարերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 26-ին.
4. 1 2  www.genproc.am. «Գուրգեն Գառնիկի Ներսիսյան | Արցախի Հանրապետության Դատախազություն». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 26-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 26-ին.
**Ոսկան Մարտիկյան** (1867, Երզնկա, Օսմանյան կայսրություն - 1947), հայկական ծագումով օսմանցի քաղաքական գործիչ, գրող և խմբագիր։

Կյանք
-----

Ոսկան Մարտիկյանը ծնվել է Երզնկայում, հայկական ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիքում բարձրագույն կրթություն ստանալու համար տեղափոխվել է Ստամբուլ։

Կրթություն ստանալուց հետո նա բազմաթիվ պաշտոններ է ստացել օսմանյան կառավարությունում և նախարարություններում։ Նա ղեկավարում էր Օսմանյան փոստ հեռագրային ծառայությունը և բազմաթիվ բարեփոխումներ է արել, որոնք մեծ հակազդեցություն գտան։ Օսմանյան խորհրդարանի ընտրություններից հետո ընտրվել է պատգամավոր։

«*Թանին*» թերթի ազգայնական խմբագիր Հուսեյն Քահիթ բեյը զրպարտել է Մարտիկյանին՝ պնդելով, որ նա օսմանյան նոր թղթադրամների նախագիծը կազմել է հայի համար, և որ նրա տպագրության մեջ եղել են գաղտնագրված հայկական ծածկագրեր։ Օսմանյան հանձնաժողովը հետաքննել է մեղադրանքները և հերքել է Մարտիկյանի դեմ զրպարտությունները։ Այնուամենայնիվ, նրա հեղինակությունը որպես վստահելի քաղաքական գործիչ խիստ վնասվեց երիտթուրքերի շրջանում։ 1914-ին առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում, երբ Օսմանյան խորհրդարանը քննարկում էր, թե արդյոք պետք է երկիրը մտնի պատերազմի մեջ, Մարտիկյանը չէր թաքցնում իր, որ հավանություն չի տալիս այդ մասնակցությանը։ Սա հետագա պառակտում ստեղծեց Օսմանյան իշխանությունների և իր միջև։ Մեծ ճնշումների ներքո նա հրաժարական տվեց խորհրդարանում իր մանդատից։

1918 թվականին Ոսկան Մարտիկյանը մեկնել է Եվրոպա և աուդիտոր դարձել տարբեր համալսարաններում։ Իրաքի նորաստեղծ կառավարությունը Մարտիկյանին հրավիրել է ծառայության և նրան շնորհվել է «Բեյ» կոչում։ Նա նաև հայ համայնքի ուժեղ կողմնակիցն էր՝ որպես Ստամբուլի Ազգային քաղաքական ժողովի անդամ։  Նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել բազմաթիվ գրական և հասարակական նախաձեռնություններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Astoyan, Anahit. «Armenians in the Service of the Ottoman State Apparatus». Hetq. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 10-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
2. ↑  Payaslian, Simon (2005). *United States policy toward the Armenian question and the Armenian genocide* ([Online-Ausg.]. ed.). New York [u.a.]: Palgrave Macmillan. ISBN 9781403970985.
3. ↑  Kévorkian, Raymond H. (2010). *The Armenian genocide : a complete history*. London: I. B. Tauris. ISBN 9781848855618.
4. 1 2  Astoyan, Anahit. «Armenians in the Service of the Ottoman State Apparatus». Hetq. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 10-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.Astoyan, Anahit. "Armenians in the Service of the Ottoman State Apparatus". Hetq. Archived from the original on 10 January 2013. Retrieved 16 December 2012.
**Հովհաննես Չոլաքյան** (ապրիլի 12, 1919(1919-04-12), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 16, 2016(2016-09-16)), Հայ Կաթողիկե եկեղեցու արքեպիսկոպոս Թուրքիայում։

Չոլաքյանը ծնվել է 1919 թվականին, Ստամբուլում։ Քահանա է ձեռնադրվել 1943 թվականի ապրիլի 25-ին։ Նա արքեպիսկոպոս է ընտրվել 1966 թվականի մայիսի 23-ին և ձեռնադրվել 1967 թվականի հունվարի 16-ին։

1967-2015 թվականներին նա ծառայել է որպես Ստամբուլի արքեպիսկոպոս։ 2015 թվականի մարտին Կիլիկիո հայ կաթողիկե պատրիարք Ներսես Պետրոս ԺԹ Թարմունին ընդունել է արքեպիսկոպոս Չոլաքյանի հրաժարականը տարիքի պատճառով։

Հովհաննես Չոլաքյանը մահացել է 2016 թվականի սեպտեմբերին՝ 97 տարեկան հասակում։ Թաղված է Շիշլիի հայկական գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990.
2. ↑  «Former spiritual leader of Catholic Armenians of Turkey passed away».
3. ↑  «Ոչ եւս է Տէր Յովհաննէս Արքեպիսկոպոս Չոլաքեան։». *www.archivioradiovaticana.va*. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կաթոլիկ-Հիերարխիա
**Արթուր Ասատրյան** (մայիսի 30, 1960(1960-05-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ալտահար, պրոդյուսեր։ Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (2011 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

1967–79 թվականներին սովորել է Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում, 1985 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ալտի բաժինը։ 1985–87 թվականներին դասավանդել է Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Նորաշեն գյուղի երաժշտական դպրոցում, 1987–92 թվականներին՝ Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի ջութակի դասարանում։

1995-2019 թվականներին եղել է Հայաստանի երգի պետական թատրոնի տնօրեն։

Արթուր Ասատրյանի նախաձեռնությամբ անցկացվել են «Ասուպ» ամենամյա մրցանակաբաշխությունը, Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետությունում՝ «Ընծա» ամենամյա համահայկական մրցույթ-փառատոնը։ Երևանի «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում անցկացվել է «Մենք վերանորոգում ենք մեր թատրոնը» վերնագրով 10 համերգ, հաշմանդամ երեխաների աջակցության համար կազմակերպել է «Փյունիկ» համերգաշարը, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անկախության և Շուշիի ազատագրման տարեդարձին նվիրված համերգ-միջոցառումներ։

1997 թվականից Հայաստանի պետական ջազնվագախմբի, նաև երգիչներ Ալլա Լևոնյանի, Շուշան Պետրոսյանի, Արամոյի, Էմմա Պետրոսյանի, Զարուհի Բաբայանի թատերականացված մենահամերգների, 2008 թվականից՝ Ինգա և Անուշ Արշակյանների պրոդյուսերն է, եղել է «Հայկական ջազը 70 տարեկան է» հասարակական կազմակերպության տնօրեն, մի շարք միջոցառումների և համերգների պրոդյուսեր՝ «Հայկական Ջազ 70», «Մարտին Վարդազարյան-70», համաշխարհային համբավ ունեցող աստղերի` Ջերի Բերգոնզիի, Ալ Ջերոյի, Նինո Քատամաձեի, Գեորգի Գարանյանի, Իգոր Բուտմանի, Ջորջ Բենսոնի, «Շակատակ» խմբի մենահամերգներ, «Կոստանտին Օրբելյան-80» և այլն։ 2010 թվականին կազմակերպել է Տիգրան Համասյանի մենահամերգը Երևանում։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարարության ոսկե մեդալ, 2007
* ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2011։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *www.armenianmusic.am*. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 22-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Սամսոն Սերյոժայի Ղազարյան** (հունվարի 28, 1953(1953-01-28), Տուֆաշեն, Արթիկի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 31, 2022(2022-12-31), Երևան, Հայաստան), հայ քաղաքական գործիչ, «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ, Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի առաջին և երկրորդ գումարման պատգամավոր, ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, Արցախյան առաջին ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սամսոն Ղազարյանը ծնվել է 1953 թվականի հունվարի 28-ին Արթիկի շրջանի Տուֆաշեն գյուղում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը` պատմաբանի որակավորմամբ։ 1976-1980 թվականներին աշխատել է «Հայկապշին» տրեստում որպես բանվոր։ 1982 թվականին՝ Երևանի Օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնում տեխնիկ և Փանոս Թերլեմեզյանի անվ. գեղարվեստի ուսումնարանում ուսուցիչ։ 1983-1987 թվականներին` լրագրական աշխատանք է կատարել ՀՀ Ռադիոյի և հեռուստատեսության պետական կոմիտեում և «Ավանգարդ» թերթում։ 1987-1990 թվականներին ուսուցիչ է աշխատել Մխիթար Սեբաստացու անվան կրթահամալիրում։ 1988 թվականից եղել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի երկրորդ կազմ կոմիտեի անդամ։ 1988 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ձերբակալվել և մինչև 1989 թվականի մայիսի 31-ը բանտարկվել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի մյուս տասը անդամների հետ։ Ընտրվել է ՀՀ ԳԽ պատգամավոր։ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ԱԺ «Հանրապետություն» խմբակցության անդամ։ Եղել է անկուսակցական։ Արցախյան առաջին ազատամարտի ժամանակ եղել է «Մուշ» ջոկատի հիմնադիր հրամանատարներից։

2006 թվականին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել «Այլընտրանք» հասարակական-քաղաքական նախաձեռնությանը, իսկ 2007 թվականին Իմպիչմենտ դաշինքի ձևավորմանը։ 2008 թվականի համաժողովրդական շարժման մասնակից էր։

Սամսոն Ղազարյանը երկարատև հիվանդությունից հետո մահացել է Երևանում 2022 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «National Assembly of Armenia». *www.parliament.am*. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. `{{cite web}}`: Text "Official Web Site" ignored (օգնություն); Text "parliament.am" ignored (օգնություն)
2. 1 2  Սամսոն Ղազարյան (1953-2022). In Memoriam
3. ↑  ՄԱՄՈՒԼ․ամ. «Մահացել է Ղարաբաղ կոմիտեի անդամ Սամսոն Ղազարյանը». *ՄԱՄՈՒԼ․ամ*. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
4. ↑  Արմենիա, Sputnik (20221231T1850+0400). «Մահացել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ Սամսոն Ղազարյանը». *Sputnik Արմենիա* (ամհարերեն). Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
5. ↑  «Մահացել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ Սամսոն Ղազարյանը». *news.am*. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
**Մատա դու Ժակարե էկոլոգիական կայան** (պորտ.՝ Estação Ecológica Mata do Jacaré), (նախկինում՝ Սան Կառլոսի էկոլոգիական կայան), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Սան Պաուլու նահանգում։ Պահպանում է Ատլանտյան անտառ բիոմի մեկուսացված հատվածները՝ ափամերձ կիսատերև բուսականությամբ։

Պատմություն
-----------

75.26 հա տարածքով Ժակարե անտառը, որը գտնվում է Սան Պաուլու նահանգի Բրոտաս մունիցիպալիտետում, հիմնադրվել է 1961 թվականի օգոստոսի 25-ի 38.957 պետական որոշմամբ։ 1987 թվականի մարտի 12-ի 26.890 պետական որոշմամբ այն դարձավ Սան Կառլոսի էկոլոգիական կայան (պորտ.՝ Estação Ecológica de São Carlos)։ 2002 թվականի դաշնային որոշմամբ ասվում է, որ պահպանման միավորման անվանումը, հնարավորության դեպքում, պետք է հիմնված լինի իր ամենակարևոր բնական հատկանիշի կամ ամենահին անվան վրա, ուստի այն 2012 թվականի հուլիսի 20-ի 53.237 նահանգային որոշմամբ դարձավ Մատա դու ժակարե էկոլոգիական կայան։ Կառավարվում է Շրջակա միջավայրի պետական քարտուղարության Անտառային ինստիտուտի կողմից։

Միավորումը տեղակայված է ջրամբարի հարավային ափի երկայնքով, որը ձևավորվում է Սանտանա ամբարտակի կողմից Ժակարե Գուասու գետի վրա, ինչը բաժանում է Բրոտաս և Սան Կառլոս մունիցիպալիտետները։ Տարածքը լեռնային է և ներառում է էրոզիայի ենթակա զառիթափ լանջեր։ Բարձրությունները տատանվում են 600-692 մետրի սահմաններում։ Թափվում է 74.80 հա տարածքով Սանտանա ջրամբարի մեջ։

Շրջակա միջավայր
---------------

Մատա դու Ժակարեն ունի Ատլանտյան անտառ բիոմին բնորոշ սեզոնային կիսատերև անտառային բուսականություն։ Միավորումն ունի ափամերձ բուսականություն։ Այն մեկուսացված հատված է՝ շրջապատված շաքարեղեգի դաշտերով։ 2002 թվականի ուսումնասիրությունը հայտնաբերել է թռչունների ընդամենը 145 տեսակ՝ անհետացման վտանգի տակ գտնվող տեսակների ցածր հաճախականությամբ։ Դա, ըստ երևույթին, պայմանավորված է միավորման փոքր չափերով և մեկուսացվածությամբ։ Առաջարկվել է շրջակայքի պաշտպանության ընդլայնում՝ ինչպես կենսաբազմազանությունը, այնպես էլ ջրամբարի ջրի որակը պահպանելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2

Աղբյուրներ
----------

* Feliciano, Ana Lícia Patriota; Santos, José Eduardo dos; Pires, José Salatiel Rodrigues; Cavalheiro, Felisberto; Moschini, Luiz Eduardo, *CARACTERIZAÇÃO AMBIENTAL E PROPOSTA PRELIMINAR DE ZONEAMENTO DE UMA UNIDADE DE CONSERVAÇÃO...*, Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ դեկտեմբերի 1-ին, Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 12-ին
* Geraldo Alckmin (2012 թ․ հուլիսի 20), *Decreto Nº 58.237, de 20 de Julho de 2012* (Portuguese), Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 12-ին`{{citation}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**Պիեռ Շամմասյան** (մարտի 9, 1949(1949-03-09), Բուրջ Համուդ, Մաթնի շրջան, Լեռնային Լիբանան, Լիբանան), լիբանանահայ նշանավոր կատակերգակ դերասան, «Սթենդ-ափ» կատակերգու և երգիծաբան։ Մեծ ճանաչում է վայելում Լիբանանի արաբների և հայերի, ինչպես նաև հայկական սփյուռքի կողմից։ Նա հատկապես հայտնի է «Բաթալ»-ի դերակատարմամբ։

Կենսագրություն
--------------

Պիեռ Շամմասյանը ծնվել է 1949 թվականի մարտի 9-ին Լիբանանի Բուրջ Համուդ քաղաքում։ Պատանեկան շրջանում, 1965-1966 թվականներին հաճախել է թատերական «Ալիշան» խմբակ։ 1973 թվականից աշխատանքի է անցել լիբանանահայ կատակերգակ դերասան Սամի Խայյաթի կողմից հիմնադրված թատերախմբում, որը կոչվում էր «Սամի Խայյաթի թատրոն» (անգլ.՝ Theater Sami Khayat)։

Մասնակցել է արաբական մի շարք հեռուստաշոուների։ Համարվում է «Սթենդ-ափ» կատակերգական ժանրի հայ հայտնի դերասաններից մեկը։ Ելույթներ է ունեցել սփյուռքի հայաշատ գաղթօջախներում։ Կանոնավոր շրջագայություններ է անում այնտեղ, որտեղ կան հայկական և լիբանանյան համայնքներ։ Անդրե Ժադաայի, Միշել և Ժան-Պիեռ Չիխանիների հետ միասին Շամմասյանը պատասխանատու էր Լիբանանում «Le Théâtre de Dix-Heures» թատերական խմբակի վերակենդանացման համար։ Նա Հայ Կոթողիկե եկեղեցու հետևորդ է և ՀՅԴ կուսակցության աջակից։

Շամմասյանը իր գործունեության ընթացքում շատ դերեր է կերտել, բայց առավել հայտնի է իր Բաթալ Շվարաձյանի դերակատարումով, այդ կերպարով նա խաղացել է մի շարք ներկայացումներ՝ «Շատ Մի Խառներ», «Պաթալ Տան Փեսայ», «Փորձանք Պաթալ» և «Չըլլալիք Պաթալ»։ Նրա այլ նարկայացումներից են՝ «Հարսս Բռնեցի» եւ «Լեզուն Ոսկոր Չունի» բեմադրությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Պիեռ Շամմասյանը ելույթ կունենա Հայաստանում». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 2-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
2. 1 2 3  «Հարցազրոյց Փիեր Շամմասեանին Հետ». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 2-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
3. ↑  «Living or Dead? Pierre Chammassian». *Living or Dead*. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 20-ին.
4. ↑  «Լիբանանահայ կատակերգակ Սամի Խայեաթ. «Իմ թատրոնը սիրելու մեծագոյն ներշնչանքս հայրս Է»». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 2-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 2-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000077581334 · LCCN: n2010013774 · VIAF: 107935444 · WorldCat VIAF: 107935444 |

 |
**Մանսուր Մուստաֆայևիչ Մազինով** (1906 - 1983, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Խորհրդային ռազմական օդաչու, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Ղրիմի առաջին թաթար օդաչուն (1906—1983):

Կենսագրություն
--------------

Մանսուր Մազինովը ծնվել է 1906 թվականին Ռուսական կայսրության Ղրիմի Յալթայի շրջանի Գուրզուֆ քաղաքում։ Նրա ավիացիոն կարիերան սկսվել է Սիմֆերոպոլում, երբ 1930 թվականին նա ընդունվել է Ղրիմի ԽՍՀՄ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի անվան օդաչուական դպրոցի առաջին ընդունարանը։ 1932 թվականից նա ինքն է սովորեցրել թռչել այլ օդաչուներին՝ աշխատելով որպես հրահանգիչ Սիմֆերոպոլի, Ուլյանովսկի, Սարատովի ավիացիոն դպրոցներում։

Ծառայողական գործունեություն
---------------------------

Մանսուր Մազինովին Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Սիմֆերոպոլի քաղաքային զինկոմիսարիատը զորակոչել է Կարմիր բանակ։ Եղել է տրանսպորտային ավիացիայի օդաչու, ծառայել է 1-ին օդային բանակի 147-րդ ավիագնդում։ 1942 թվականի փետրվարից եղել է առաջնագծում (Կալինինի ճակատ)։ Պատերազմի ժամանակ նա թռիչքներ է իրականացրել պաշարված Լենինգրադի պարտիզանների մոտ։ Նա եղել է *R-5*, *UT2*, *Po-2* ինքնաթիռների օդաչուն։ Մանսուր Մազինովը երկու անգամ պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշաններով, «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Քենիգսբերգի գրավման համար» մեդալներով։ Ավարտել է պատերազմը կապիտանի կոչումով՝ Իստենբուրգի 142-րդ տրանսպորտային ավիացիոն գնդի օդային ջոկատի հրամանատարի տեղակալի պաշտոնում։ Պատերազմի ավարտից հետո Մազինովը ծառայել է Ստարոբելսկու օդաչուների դպրոցում, իսկ այնուհետև 1952 թվականին ղեկավարել է Ղազախական ԽՍՀ Պավլոդարի օդանավակայանը և ստացել մայորի կոչում։

Տես նաև
-------

* Ահմեդ Խան Սուլթան ռուս.՝ Амет-Хан, Султан
* Էմիլ Հուսեին Չալբաշ ռուս.՝ Чалбаш, Эмир Усеин
* Աբդրահիմ Իզմայիլովիչ Ռեշիդով ռուս.՝ Решидов, Абдраим Измаилович

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Маргарита Небольсина, Булат Хамидуллин* Война… Судьбы… Память… Песни…. — Казань: Idel-Press, 2015. — С. 216. — ISBN 9785852477965
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Асан Хуршутов (2015 թ․ ապրիլի 29). «Мансур Мазинов окончил войну кавалером трёх орденов». *Милли Фирка*. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
**Քրիստինա Մարանչի** (անգլ.՝ Christina Maranci, 1968[…]), ամերիկահայ պատմաբան, Հարվարդի համալսարանի Մաշտոցի անվան հայագիտության պրոֆեսոր, Թաֆթս համալսարանի հայկական արվեստի նախկին պրոֆեսոր։ Համարվում է հայկական ճարտարապետության պատմության առաջատար մասնագետ։

Կենսագրություն
--------------

Քրիստինա Մարանչին ծնվել է 1968 թվականին, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Մեծացել է ԱՄՆ Քոնեկտիկուտ նահանգում։ Հայրը Ստամբուլում է ծնվել, իսկ մայրը՝ ԱՄՆ-ում։ 1990 թվականին ավարտել է Վասար քոլեջի արվեստի պատմության բաժինը, ստանալով բակալավրի աստիճան։ Այնուհետ մագիստրոսի աստիճան է ստացել Փրինսթոնի համալսարանի արվեստի և հնագիտության բաժնից։ «Միջնադարյան հայկական ճարտարապետությունը պատմագրության մեջ. Յոզեֆ Ստժիգովսկին և նրա ժառանգությունը» խորագրով ատենախոսությունը հաջողությամբ պաշտպանելուց հետո Փրինսթոնի համալսարանի արվեստի և հնագիտության բաժնից ստացել է դոկտորի աստիճան։ 2001-2008 թվականներին դասավանդել է Միլուոքիում Վիսկոնսինի համալսարանում։ 2008-2022 թվականներին եղել է Թաֆթս համալսարանի հայկական արվեստի դասախոս (նախապես դոցենտի, ապա պրոֆեսորի աստիճանով)։ 2022 թվականին նշանակվել է Հարվարդի համալսարանի Մաշտոցի անվան հայագիտության պրոֆեսորի պաշտոնին։ Նա առաջին կինն է և առաջին հայազգի մարդը, որ զբաղեցրել է այդ պաշտոնը։

Գիտական աշխատանք
----------------

Մարանչիի հետազոտությունները հիմնականում վերաբերում են միջնադարյան հայոց պատմությանը և հայերի՝ Սասանյան, Բյուզանդական և Իսլամական կայսրությունների հետ հարաբերություններին։ Մարանչիի 2001 թվականի «Միջնադարյան հայկական ճարտարապետություն. ցեղի և ազգի կառուցումներ*»* գիրքն արծարծում է արվեստի պատմաբան Յոզեֆ Ստրժիգովսկու կարևոր ներդրումներն ու ազդեցությունը հայկական ճարտարապետության ուսումնասիրության մեջ։ Նրա վերջին աշխատանքները վերաբերում են հայկական արվեստի և ճարտարապետության վրա բյուզանդական ազդեցությանը վրա։

Մարանչին համարվում է հայ-թուրքաքան սահմանի մոտ գտնվող Մրենի տաճարի առաջատար ուսումնասիրողներից մեկ։

### Գրքեր

* *Medieval Armenian Architecture: Constructions of Race and Nation* (2001)
* *A Survival Guide for Art History Students* (2004)
* *Vigilant Powers: Three Churches of Early Medieval Armenia* (2015)
* *The Art of Armenia: An Introduction* (2018)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  opac.vatlib.it
2. 1 2  AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)
3. 1 2  MAK (польск.)
4. 1 2 3 4  Kezelian, Harry (2022 թ․ օգոստոսի 24). «Christina Maranci Brings Fresh Yet Experienced Leadership to Harvard's Armenian Studies Chair». *The Armenian Mirror-Spectator* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 26-ին.
5. 1 2 3 4  «Curriculum Vitae - CHRISTINA MARANCI».
6. ↑  «"Rock, Paper, Scissors: The Excavation and Reconstruction of Zvartnots" A Talk by Dr. Christina Maranci, Arthur H. Dadian and Ara Oztemel Chair of Armenian Art and Architecture at Tufts University». Armenian Library and Museum of America. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 22-ին.
7. 1 2 3  Hovannisian, Richard G. ed. (2004). *Armenian Sebastia/Sivas and Lesser Armenia*. Costa Mesa, Calif.: Mazda Publ. ISBN 1568591527.
**Մյունիբա Մազարի** (ուրդու՝ منیبہ مزاری‎‎, մարտի 3, 1987(1987-03-03), Rahim Yar Khan, Bahawalpur Division, Փենջաբ, Պակիստան), պակիստանցի նկարիչ, մոդել, ակտիվիստ, մոտիվացիոն խոսնակ և հեռուստահաղորդավար։ Սայլակ օգտագործող պակիստանցի առաջին մոդելն է։ Նա նաև ՄԱԿ-ի Պակիստանի կանանց ազգային դեսպանն է։ Մյունիբան նաև երգիչ է և ակտիվիստ։

Կենսագրություն
--------------

Մյունիբա Մազարին ունի բելուջիական ծագում։ Բարերարների ջանքերի միջոցով Մյունիբան ստեղծել է իր ապրանքանիշը՝ «Muniba's Canvas» (Մունիբա կտավ)՝ «Թողեք ձեր պատերը գույներ հագնեն» կարգախոսով։

Մյունիբա Մազարին ներկայումս ՄԱԿ-ի Կանանց Պակիստանի ազգային դեսպանն է։ Նա մասնակցել է տարբեր համաժողովների և ֆորումներում որպես մոտիվացիոն խոսնակ՝ առաջին անգամ ելույթ ունենալով TEDx Իսլամաբադում։ Նա այն երկու պակիստանցիներից մեկն է, որոնք 2015 թվականին ընդգրկվել են BBC-ի 100 առավել ոգեշնչող կանանց ցանկում և Պակիստանի հեռուստատեսային կորպորացիայում աշխատում է որպես ոչ մշտական հաղորդավար՝ լինելով սայլակ օգտագործող առաջին աշխատակիցը։ Բացի այդ, Մյունիբան Toni&Guy-ի սայլակ օգտագործող առաջին մոդելն է Պակիստանում։

Մյունիբան մոտիվացիոն ելույթներ է ունեցել տարբեր հարթակներից, ինչպիսիք են TEDx, Ձեռնարկատերերի կազմակերպություն (EO), Երիտասարդ նախագահների կազմակերպություն (YPO), Երիտասարդական ձեռնարկատիրական կազմակերպություն (ԵԿԿ), Համաշխարհային առաջնորդների համաժողով (GLC) 2016, VCON Մալայզիա 2017, Vcon Դուբայ 2017, Պակիստանի առաջնորդության գագաթնաժողով և այլն։ Նա Պակիստանի առաջին բարի կամքի դեսպանն է ՄԱԿ-ի կանանց համար։ Մյունիբան 2016 թվականին Ֆորբսի մինչև 30 տարեկան 30-ներից մեկն է մեդիա և մարկետինգ անվանակարգում, ինչպես նաև հանդիսանում է Պակիստանի ազգային հեռուստատեսության հաղորդավար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Muniba Mazari – Courageous and hopeful in the face of disability». ARY News.tv. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
2. ↑  «Inspiration on a wheelchair». *The Frontier Post.com*. 2015 թ․ հունիսի 29. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
3. ↑  «Up Close and Artsy with Muniba Mazari». Times of Youth.com. 2015 թ․ ապրիլի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 20-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Why Am I Even Alive? | Muniba Mazari

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մյունիբա Մազարի** կատեգորիայում։ |
**Օշենտիոս Վրզարյան** (ռումիներեն՝ Oxendius Vărzărescu, լատին․՝ Oxendius Verzellescus, հունգ.՝ Verzár Oxendius, մոտ 1655, Բոտոշանի, Ռումինիա - մարտի 10, 1715(1715-03-10), Վիեննա, Հաբսբուրգի միապետություն), Գեռլայի Հայ կաթողիկե եկեղեցու առաջին եպիսկոպոսը։ Ռումինիայի «հայկական քաղաքի»՝ Գեռլայի հիմնադիրը։

Կենսագրություն
--------------

Օշենտիոս Վրզարյանը ծնվել է 1655 թվականին Բոտոշանիում։ Նա հայ առաքելական քահանա էր, որը Բիստրիցա էր եկել մոլդովահայերի հետ։

1670 թվականին Վրզարյանը գտնվել է Հռոմում, որտեղ սովորել է և նշանակվել Տրանսիլվանիայի հայոց եպիսկոպոս։ 1672-1686 թվականներին նա կնքել է իր եկեղեցու միությունը Հռոմի հետ։ 1687 թվականին նա եպիսկոպոս է ձեռնադրվել (օծվել) Լվովի հայ կաթոլիկ եկեղեցու եպիսկոպոս Վարդան Հունանյանի կողմից։

Հայկական ոսկով նա գնացել է Վիեննա՝ գնելու մի տարածք, որտեղ կարող էին բնակություն հաստատել հայերը՝ քաղաք կառուցելու համար։ Այսպես ծնվել է Գեռլա քաղաքը, որտեղ նա իր հովվական գործը կատարել է գրեթե տասներկու տարի։

Թուրքերի հետ մարտերի ժամանակ Օշենտիոս Վրզարյանը գերի է ընկել և երեք տարի կալանավորված է եղել Կոստանդնուպոլսում։

1712 թվականին Վրզարյանը գնացել է Վիեննա, որտեղ մահացել է 1715 թվականի մարտի 10-ին։ Կասկածներ կան, որ նրան թունավորել են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990.
3. 1 2 3 4 5 6  «OXENDIUS, Vărzărescu (1655-1715) | Personalități Armene». Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 10-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Bálint Kovács - "Über Rom nach Siebenbürgen", in "Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde", nr. 1/2006, pp. 44–50.
* Ernst Christoph Suttner - "The Armenians and the Episcopate of Gherla" in "Studia Universitatis Babeş-Bolyai, Theology Catholic", Year XLIX, 2004, pp. 7–28.
* Ernst Christoph Suttner - "The Armenians of Poland and Hungary in the 17th Century in Concomitant Communion with the Church of Rome and the Armenian Patriarchal Church" in "Studia Universitatis Babeş-Bolyai" Theologia Catholica, no. 3/2008, pp. 101–110.

Արտաքին հղումներ
----------------

* OXENDIUS, Vărzărescu (1655-1715)
* ZILELE CULTURII ARMENE – DEDICATE EPISCOPULUI VĂRZĂRESCU