**Արթուր Ուիլյամ Ֆադեն** (գերմ.՝ Arthur Fadden, ապրիլի 13, 1894(1894-04-13), Ինգեմ, Քվինսլենդ, Ավստրալիա - ապրիլի 21, 1973(1973-04-21), Բրիսբեն, Ավստրալիա), ավստրալիացի քաղաքական գործիչ, երկրի տասներեքերորդ վարչապետը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆադենը կնոջ՝ Իլմայի, և դստեր՝ Բեթիի հետ պարահանդեսում. 1951 թվական
Արթուր Ֆադենը իռլանդացի ներգաղթյալների՝ Ռիչարդ և Էնի Ֆադենների տաս երեխաներից (7 տղա, 3 աղջիկ) ավագն էր։ Ռիչարդ Ֆադենը Ուոլքերսթոնի (Մակկայ) ոստիկանությունում սպա էր։ Իր միակ պաշտոնական կրթությունը ստացել է Ուոքերսթոնի հանրային դպրոցում։ 15 տարեկանում Արթուրն սկսել է աշխատել շաքարեղեգի ֆերմայում, իսկ հետո սկսել է աշխատել Պլեյստոյի շաքարի ջրաղացում։ 18 տարեկանում նա դարձել է դպիրի օգնական Մակկայի քաղաքային խորհրդում, իսկ 21 տարեկանում՝ դպիր։ Նա ուսումնասիրել է հաշվապահական հաշվառում և 1918 թվականից սկսել է Թաունսվիլում աշխատել որպես հաշվապահ։ Այնտեղ նա հետաքրքրություն է ցուցաբերել քաղաքականության նկատմամբ և 1930 թվականին դարձել է Թաունսվիլի քաղաքային խորհրդի անդամ։

1916 թվականին ամուսնացել է Իլմա Թորնբերի հետ։ Նրանք ունեցել են չորս երեխա՝ Գորդոնը, Ջոնը, Մավիսը և Բեթին։ Նրա ավագ որդին՝ Գորդոնը, մահացել է նրանից առաջ. նա մահացել է 1956 թվականին՝ 34 տարեկանում։

Քաղաքական կարիերայի ավարտից հետո Ֆադենը գրել և հրատարակել է իր հուշագրությունները՝ «They Called Me Artie» (1969):

Թոշակի հանգիստ տարիներից հետո նա կյանքից հեռացել է 1973 թվականի ապրիլի 21-ին՝ Բրիսբենում՝ իր 79-րդ տարեդարձից երկու շաբաթ անց։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

1932-1935 թվականներին Արթուր Ֆադենը Քվինսլենդ նահանգի խորհրդարանում էր։

1936-1958 թվականներին Ֆադենը դաշնային խորհրդարանի անդամ էր՝ առաջադրված ագրարային կուսակցությունից։ Նա հաջորդաբար ներկայացնում էր Դարլինգ Դաունս շրջանը (անգլ.՝ Darling Downs, 1936-1949 թվականներին) և Մաքֆերսոնը (անգլ.՝ McPherson, 1949-1958 թվականներին)։

1940 թվականին Ֆադենը կուսակցությունում երկրորդ մարդն էր։ Այս ժամանակաշրջանը՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը, բնութագրվում է Ավստրալիայում քաղաքական անկայունությամբ։ Երբ 1940 թվականի հոկտեմբերին ագրարային կուսակցությունը չկարողացավ ընտրել իր առաջնորդին (հիմնական թեկնածուներն էին Էրլ Փեյջը և Ջոն Մաքյուենը), Ֆադենը զբաղեցրեց առաջնորդի պաշտոնակատարի պաշտոնը։ 1941 թվականի մարտի 21-ին նա դարձավ կուսակցության գործող առաջնորդը՝ մնալով իր պաշտոնում 17 տարի։

1940 թվականին Ֆադենը հաջորդաբար զբաղեցրել է մի շարք նախարարական պաշտոններ Ռոբերտ Մենզիսի կառավարությունում։ Նա եղել է գանձապետի օգնական-նախարար, պարենի և զարգացման նախարար, քաղաքացիական ավիացիայի նախարար, գանձապետ։ 1941 թվականի հունվարին Ֆադենը դարձել է վարչապետի տեղակալ, իսկ նույն թվականի օգոստոսի 28-ին՝ Ավստրալիայի վարչապետ այն բանից հետո, երբ Մենզիսը հրաժարական տվեց։ Ֆադենը վարչապետ է մնացել միայն երկու ամիս։ 1941 թվականի հոկտեմբերին նա կորցրել էր երկու անկախ պատգամավորների աջակցությունը, ինչից հետո իշխանության եկավ լեյբորիստական կուսակցությունը՝ Ջոն Քերթինի գլխավորությամբ։

1949 թվականին Ռոբերտ Մենզիսը վերադարձավ իշխանության, իսկ Ֆադենը կրկին դարձավ վարչապետի տեղակալ և գանձապետ։ Նա մնացել է գանձապետ 1949-1958 թվականներին։ Այս ժամանակահատվածը բնութագրվում է տնտեսության բուռն աճով, երկրի բնակչության թվաքանակի ավելացմամբ, արդյունաբերական զարգացմամբ։

1951 թվականին նա առաջին անգամ Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի խորհրդի կողմից օծվել է որպես Սուրբ Միքայելի և Սուրբ Գևորգի շքանշանի ասպետների հրամանատար (KCMG): 1958 թվականին նրա կարգավիճակը բարձրացվել Է մինչև Մեծ Խաչի ասպետի (GCMG):

Մեծարանք
--------

* Նրա պատվին են կոչվել Կանբերրա մայրաքաղաքի մերձակա շրջանը՝ Ֆադեն, և մի շրջան Քվինսլենդում։
* 1975 թվականին Ավստրալիայի փոստի կողմից նրա անունով թողարկվել է անվանական փոստային նամականիշ։
* 1976 թվականին Բրիսբենի արվարձանում՝ Օմանեյ լեռան վրա, հիմնադրվել է Արթուր Ֆադենի հիշատակի պարտեզ, որը բաղկացած է 3000 ծառից։

Պատկերասրահ
-----------

* Արթուր Ֆադեն. 1938 թվականԱրթուր Ֆադեն. 1938 թվական
* Ռազմախորհրդատվական խորհուրդ. 1942 թվականՌազմախորհրդատվական խորհուրդ. 1942 թվական
* Ֆադենի դիմանկարը խորհրդարանի շենքում` արված Ուիլյամ Դարջիի կողմից. 1947 թվականՖադենի դիմանկարը խորհրդարանի շենքում` արված Ուիլյամ Դարջիի կողմից. 1947 թվական
* Սըր Արթուր Ուիլյամ Ֆադենը կառավարության նիստումՍըր Արթուր Ուիլյամ Ֆադենը կառավարության նիստում
* Ֆադենի կիսանդրին. քանդակագործ Ուոլես ԱնդերսոնՖադենի կիսանդրին. քանդակագործ Ուոլես Անդերսոն

Հետագա ընթերցում
----------------

* Arklay, T. (2014) *Political Silhouette*, Australian Scholarly: Melbourne. 978 1 925003 84 0.
* Fadden, Arthur (1969), *They Called Me Artie*, Jacaranda Press
* Colin Hughes|Hughes, Colin A (1976), *Mr Prime Minister. Australian Prime Ministers 1901-1972*, Oxford University Press, Melbourne, Victoria, Ch.14. 0-19-550471-2

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Australian Honours Search Facility
2. ↑  Australian Honours Search Facility
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Արթուր Ուիլյամ Ֆադենը Ավստրալիայի Ազգային թանգարանի կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
4. ↑  Fast facts: Arthur Fadden Archived 2019-03-11 at the Wayback Machine. - National Archives of Australia. Retrieved 22 March 2018.
5. ↑  It's an Honour - Fadden KCMG Archived 2 October 2008 at the Wayback Machine.
6. ↑  It's an Honour - Fadden GCMG Archived 2 October 2008 at the Wayback Machine.
7. ↑  «Arthur Fadden». Australian Coin and Stamp Company. Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
8. ↑  «Australian Stamps - Year 1975». Australia Postage Stamps. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
9. ↑  «Sir Arthur Fadden». Monument Australia. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 8-ին.
10. ↑  «Sir Arthur Fadden Memorial Garden» (PDF). Centenary Suburbs Historical Society. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արթուր Ուիլյամ Ֆադենը Համաշխարհային պատմական նախագծի կայքում
* Արթուր Ուիլյամ Ֆադենը Ավստրալիական կենսագրական բառարանի կայքում
* Премьер-министры Австралии: Արթուր Ուիլյամ Ֆադենը Ավստրալիայի ազգային արխիվի կայքում Archived 2010-07-26 at the Wayback Machine.
* Արթուր Ուիլյամ Ֆադենը Ավստրալիայի Ազգային թանգարանի կայքում Archived 2011-03-17 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ավստրալիական կենսագրական · Բրիտանիկա · Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1073665283 · ISNI: 0000000064058931 · LCCN: n2008076724 · NLA: 35637486 · VIAF: 75794869 · WorldCat VIAF: 75794869 |

 |