recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Չիզքեյք սպիտակ շոկոլադից աստղերով. «Սպիտակ օրը» աղջկան տրվող նվեր
**Սպիտակ օր** (ճապ.՝ ホワイトデー, նաև անգլ.՝ Howaito day,, ճապոնական, կորեական և թայվանական ոչ պաշտոնական տոն, որը նշվում է մարտի 14-ին՝ Սուրբ Վալենտինի օրվանից (փետրվարի 14) 1 ամիս անց։ Սպիտակ օրը տղամարդիկ կանանց նվերներ են տալիս՝ պատասխան Սուրբ Վալենտինի օրվա նրանց նվերների։

Ծագում
------

1965 թվականին ճապոնական մի խոշոր հրուշակեղեն արտադրող ընկերություն (*Marshmallow company*), որը պատրաստում էր սպիտակ մրգապաստեղ (զեֆիր), մեկնարկում է գովազդային արշավ, որով կոչ էր անում տղամարդկանց՝ իրենց զեֆիրներով փոխհատուցել Սուրբ Վալենտինի օրվա նվերները։ Այդպես հայտնվեց Զեֆիրի օրը կամ Սուֆլեի (Մարշմելոուի) օրը (անգլ.՝ Marshmallow Day), որը հետագայում վերանվանվեց Սպիտակ օրվա, քանի որ նվերների ցանկը ընդլայնվեց շոկոլադով և այլ քաղցրավենիքներով ու տեղափոխվեց մարտի 14՝ սիրահարների օրվանից ուղիղ մեկ ամիս անց։ Առաջին անգամ տոնվել է 1978 թվականին։

Առանձնահատկություններ
---------------------

Ավանդաբար Ճապոնիայում Սուրբ Վալենտինի օրը կանայք տղամարդկանց տալիս են նվերներ (հիմնականանում քաղցրավենիք, շոկոլադ՝ գնած կամ իրենց ձեռքով պատրաստած) որպես իրենց սիրո նշան, այդ դեպքում Սպիտակ օրը տեղի է ունենում հակառակը. տղամարդիկ, որոնք փետրվարի 14-ին նվեր են ստացել այսպես կոչված *Giri Choco*, պետք է տան պատասխան նվեր։

Սպիտակ օրվա ավանդական նվերներից են թխվածքաբլիթը, զեֆիրը կամ մարշմելոուն, զարդերը, ներքնազգեստը (սպիտակ)։ Կա նաև եռակի վերադարձման կանոնը (ճապ.՝ 三倍返し), որի համաձայն Սպիտակ օրվա նվերի արժեքը պետք է երկու-երեք անգամ գերազանցի Սուրբ Վալենտինի օրվա համապատասխան նվերի արժեքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  "Howaito day". *Японские фестивали* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Культура Японии: Белый день" (in ճապոներեն). Iroha Dictionary. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2010 թ․ փետրվարի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի Տաճար** (ռուս.՝ Stolnica svetega Janeza Krstnika), կաթոլիկ տաճար Սլովենիայի Մարիբոր քաղաքում։ Մարիբորի արքեպիսկոպոսության մայր տաճարն է, ճարտարապետական հուշարձան։ Գտնվում է Սլոմշեկի հրապարակում։

Պատմություն
-----------

Տաճարը կառուցվել է 12-րդ դարի առաջին կեսին՝ որպես ռոմանական ոճով եռանավ բազիլիկ։ Սկզբնապես եկեղեցին օծվել է Սուրբ Թովմաս առաքյալի պատվին, 1254 թվականին ստացել է նոր հովանավոր՝ կոչվելով Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի անունով։  12-15-րդ դարերի ընթացքում բազմիցս ընդլայնվել և վերակառուցվել է, որի ընթացքում տաճարի ռոմանական միջուկին ավելացվել են գոթական տարրեր։ Ժամանակակից տաճարի գոթական պրեսբիտերիան թվագրվում է 14-րդ դարով, գլխավոր նավը՝ 15-րդ դարով։ 1623 թվականին կառուցվել է 76 մետր բարձրություն ունեցող զանգակատուն, որն ավելի ուշ քանդվել է կայծակից։ 18-րդ դարի վերջին ավերվածի փոխարեն կառուցվել է ժամանակակից 57 մետրանոց զանգակատունը (հին զանգերից պահպանվում է միայն Հովհաննես Մկրտչի (1651 թվական) զանգը)։ 18-րդ դարում եկեղեցում կառուցվել են բարոկկո ոճով մի քանի կողային մատուռներ, այդ թվում՝ Սուրբ Ֆրանցիսկ Քսավիերի և Սուրբ Խաչի մատուռները։

1857 թվականին Լավանտի եպիսկոպոսների ամբիոնը տեղափոխվել էՄարիբոր եպիսկոպոս Սլոմշեկի կողմից, ինչից հետո Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին ստացել է մայր տաճարի կարգավիճակ։

1996 թվականին Սուրբ Խաչի մատուռ են տեղափոխվել եպիսկոպոս Սլոմշեկի մնացորդները, որը դասվել է երանելիների շարքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Registry of Cultural Heritage of Slovenia — Ministry of Culture of Slovenia.
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 5.
3. ↑  "Mariborska stolnica – c. sv. Janeza Krstnika" [Maribor Cathedral – St. John the Baptist's Church]. *Arhitekturni vodnik* (in Slovenian). Zavod Trajekt. Retrieved 2014 թ․ մայիսի 9.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տաճարի պաշտոնական կայք Archived 2019-05-30 at the Wayback Machine.
* Տաճարի մասին (սլովեն.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7729478-6 · VIAF: 242806822 · WorldCat VIAF: 242806822 |

 |
**«Սպիտակ տուն»** (ռուս.՝ Белый дом, մինչև 1991 թվականը՝ Սովետների տուն, ռուս.՝ Дом Советов, հետագայում նաև հայտնի է որպես տարածաշրջանային կառավարության շենք), 24-հարկանի բարձրահարկ շենք Եկատերինբուրգի ‎Օկտյաբրսկայա հրապարակում։ Ի սկզբանե օգտագործվել է որպես Սվերդլովսկի շրջկոմի ԽՄԿԿ նստավայր, 1991 թվականից՝ Սվերդլովսկի մարզի կառավարության նստավայր։

Մինչև Խորհրդային Միության փլուզումն այս կառույցը եղել է ԽՍՀՄ շրջանային կոմիտեի ամենաբարձր շենքը (տարածքային կոմիտե)։ Ունի «Իմաստության ատամ» և «ԽՄԿԿ անդամ» ոչ պաշտոնական մականունները։

Կառուցման պատմություն
---------------------

Ֆետիսովսկայա 19 (ավելի ուշ՝ Հունվարի 9-ի փողոց, այժմ` Բորիս Ելցինի) հասցեում գտնվող ժամանակակից «Սպիտակ տան» տեղում 19-րդ դարի վերջին եղել է 2-րդ գիլդիայի վաճառական Անդրեյ Անդրեևիչ Մակարովի երկհարկանի քարե տունը։ 1974 թվականին տունը, հարակից շենքերի հետ միասին, քանդվել է։

«Սպիտակ տունը» 1975 թվականին ԽՄԿԿ տարածքային կոմիտեի համար կառուցվել է Բորիս Ելցինի կարգադրությամբ։ Շենքի կորպուսը կառուցվել է 1979 թվականին, 1982 թվականին ավարտվել են վերջնական աշխատանքները։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքը կառուցված է երկաթբետոնից և ծածկված է սպիտակ մարմարով, որի համար էլ ստացել է անունը։ Շենքի 24 հարկերից վերջին երկու հարկերը տեխնիկական են, իսկ 13-րդ և 14-րդ հարկերի առաստաղները բարձրացված են։ Նախկինում գործող շինարարական նորմերի և կանոնների (СНиП) համաձայն համարվել է 23-հարկանի (վերջին տեխնիկական հարկը հաշվի չի առնվել)։ Համաձայն գործող կանոնների՝ հարկերի քանակը որոշվում է ներառյալ ստորգետնյա, նկուղային, ցոկոլային, տեխնիկական, ձեղնահարկ և այլն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Русский биографический институт. Глеб Верстаков. «УРАЛЬСКИЙ РЕСПУБЛИКАНЕЦ»
2. 1 2  Борис Николаевич Ельцин Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. Музей истории Екатеринбурга
3. ↑  Гладкова, И. М. 25 Екатеринбургских тайн. - Екатеринбург: Уральское издательство, 2003. - С. 123. - 216 с. - ISBN 978-5-93667-037-6.
4. ↑  Виды Свердловска. 1979 год. Часть 3.
5. ↑  "«Белый дом» в Екатеринбурге дал трещину". Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  СНиП 2.08.02-89\*
7. ↑  СП 118.13330.2012\*, приложение Г (обязательное)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Фотографии здания(չաշխատող հղում)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սպիտակ տուն (Եկատերինբուրգ)** կատեգորիայում։ |
Սու Լին 2006 թ.-ին
**Սու Լին** Մեծ պանդա է, որը ծնվել է Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգում, 2005 թ.-ի օգոստոսի 2-ին։ Նրա անունը (առցանց հարցման հինգ տարբերակներից մեկն է) նշանակում է «ինչ-որ գեղեցիկ բան» չինարեն։

Սու Լին 3-րդ ձագն է, որ ծնվել է իր մայր Բայ Յանից և 2-րդը՝ իր քույր Գաո Գաոյի համար։ Սու Լին ունի մեկ քույր՝ Հուա Մեյը։ Իր քույրերի և եղբայրների նման Մեյ Շենգ, Զեն Զեն, Յուն Զի, և Սիյա Լիու քույրերի և եղբայրների նման, Սու Լին բեղմնավորվել է բնական զուգավորման միջոցով։

2010 թ.-ի սեպտեմբերի 24-ին Սու Լինին և իր քույր Զեն Զենին տեղափոխել են Չինաստանի Բիֆենգսիա Պանդա բազա։

Սու Լինին տեղափոխեցին Հեթոփինգ, որտեղ հուլիսի 7-ին ծնվեցին իր առաջին ձագերը։ Ավելի ուշ, Սու Լին և իր ձագը վերադարձան Բիֆենգսիա, որտեղ նրանք ապրում էին կիսավայրի միջավայրում, «Նոր Լեոպարդ» լեռան անունով մի վայրում։ Սու Լինի որդին՝ Յուն Հուին մահացավ 2015 թ.-ի հունվարին՝ ընդամենը 2 ամիս անց իր չորրորդ ծննդյան օրվանից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Su Lin gives birth at Hetaoping". www.giantpandazoo.com. 2011 թ․ հուլիսի 7.
2. 1 2  "Su Lin's cub is a boy". www.giantpandazoo.com. 2011 թ․ հուլիսի 8.
3. ↑  "Make Us Proud, Su and Zhen!". San Diego Zoo. 2010 թ․ սեպտեմբերի 25. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 7-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 19.
4. ↑  "Good luck to Su Lin and Zhen Zhen". Pandas Live On. 2010 թ․ սեպտեմբերի 25. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 19.
5. ↑  "Su Lin Gives Birth!". San Diego Zoo. 2011 թ․ հուլիսի 9. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 13-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* San Diego Giant Panda Research Center
* Panda Fix Archived 2018-10-12 at the Wayback Machine.
**Արվեստի ազգային թանգարան** (իսպ.՝ Museo Nacional de Arte, **Munal**), Մեքսիկայի ազգային արվեստի թանգարան Մեխիկոյի պատմական կենտրոնում։ Թանգարանը տեղակայված է նեոդասական ոճով կառուցված Tacuba 8 հասցեում գտնվող շինությունում։ Թանգարանում ներկայացվում է Մեքսիկայի արվեստի պատմությունը 16-րդ դարի կեսերից մինչև 20-րդ դար։ Թանգարանի մոտ է գտնվում Մանուել Տոլսնի կերտած Իսպանիայի Չարլզ IV-ի ձիարձանը, ով միապետ էր մինչև Մեքսիկայի անկախացումը։ Թանգարանը եղել է Սոկալոյում, սակայն տեղափոխվել է տարբեր վայրեր։ Ներկայիս վայրում թանգարանը հանգրվանել է 1979 թվականից։

Պատմություն
-----------

Որմնանկար Արվեստի ազգային թանգարանի առաստաղին
Թանգարանը հիմնադրվել է 1982 թվականին որպես Արվեստի ազգային թանգարան, վերաբացվել է 2000 թվականին որպես **MUNAL**` հագեցած տեխնիկական բարեփոխումներով։ Թանգարանը կենտրոնացած է 16-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի մեքսիկական և միջազգային արվեստի ցուցահանդեսների, ուսումնասիրությունների և տարածման գործում։ Մշտական հավաքածուն կազմում է ավելի քան 3,000 նմուշ, որը ներկայացված է 5,500 մ2 ցուցասրահներում։ Թանգարանը համարվում է Գեղարվեստի պալատի բաժին և որպես այդ կառույցի մաս ներգրավված է Մեքսիկայի գեղարվեստի պահպանման, ցուցադրման և ուսումնասիրման հարցերում։ Թանգարանը կազմակերպում է սեմինարներ։ Թանգարանում գործում են կամավոր նախագծեր, ինչպիսիք են Voluntariado և Amigos de MUNAL ընկերակցությունները։

Պատկերասրահ
-----------

* Կենտրոնական աստիճանասանդուղքԿենտրոնական աստիճանասանդուղք
* Խոսե Սալոմե Պինա, Սան Կարլոս ԲոռոմեոԽոսե Սալոմե Պինա, Սան Կարլոս Բոռոմեո
* Խոսե Մարիա Օբրեգոն, «Քրիստափոր Կոլումբոս»Խոսե Մարիա Օբրեգոն, «Քրիստափոր Կոլումբոս»
* Խուան Կորդերո, «Քրիստոբալ Կոլոն»Խուան Կորդերո, «Քրիստոբալ Կոլոն»
* Խուան Ռոդրիգես Խուարես «Լինարեսի Դուքսը»Խուան Ռոդրիգես Խուարես «Լինարեսի Դուքսը»
* Ռամոն Կանո Մանիլա, գեղանկար «India Oaxaqueña»Ռամոն Կանո Մանիլա, գեղանկար «India Oaxaqueña»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "MUNAL" (in իսպաներեն). Արխիվացված է the original 2009 թ․ հուլիսի 8-ին. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* **Արվեստի ազգային թանգարան** կայքը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12290319w · ISNI: 0000000093849003 · LCCN: n85027607 · SUDOC: 031744931 · VIAF: 137951343 · WorldCat VIAF: 137951343 |

 |
**Սուրբ Հարություն մատուռ**, հայկական մատուռ Նիկոսիայի Այոս Դոմետիոս արվարձանում՝ Նիկոսիայի երկրորդ հայկական գերեզմանատան տարածքում։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Հարություն մատուռը կառուցվել է 1938 թվականին բարերար Հարություն Բոհդջալյանի կողմից, որտեղ էլ թաղված է բարերարը։ Մատուռը նվիրվել է Հարություն Բոհդջալիանի հիշատակին։ Այն օծվել է 1949 թվականին։ 1974 թվականին թուրքական ներխուժումից հետո Սուրբ Հարություն մատուռը լքվել է։ Այն հայտնվել է ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտում և 1974 թվականից ի վեր պատարագներ չեն մատուցվել մինչև 2007 թվականին այցելությունները թույլատրվել են ամիսը մեկ անգամ և հատուկ առիթներով, այնուհետև այցելությունների թիվը ավելացել է՝ յուրաքանչյուր ամսվա երկու կիրակի։ Վարդգես Մահտեսյանի ջանքերով այցելություններն այժմ ամեն կիրակի են։ Մատուռը վերանորոգվել է 2010 թվականին և ակնկալվում է, որ այստեղ պատարագներ անցկացնելու թույլտվություն ձեռք կբերվի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Սուրբ Հարություն մատուռ". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 13-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 25.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Armenians of Cyprus (booklet)
* The Armenians of Cyprus
**Հունան նահանգային թանգարան** (չինարեն՝ 湖南省博物馆), Չինաստանի խոշոր և առավել հատնի գավառագիտական թանգարաններից մեկն է։ Այն գտնվում է Չանշա քաղաքում` Հեղափոխության հերոսների զբոսայգու մոտ և պահպանում է մեծ թվով ազգային նշանակության պատմական և մշակութային ցուցանմուշներ։

Թանգարանը զբաղեցնում է շուրջ 20000 քմ 2 տարածք, թանգարանի սրահները մի քանի հարկերում ընդգրկում են 50 հազար քմ 2 տարածք։ Մեծ թվով ցուցանմուշները նվիրված են Հան դինաստիային և կազմված են Չանշա քաղաքի շրջակայքի հնագիտական պեղումների հիման վրա։

Պատմություն
-----------

Նահանգային թանգարանը հիմնադրելու առաջին փորձը եղել է 1904 թվականին, որպես գավառական գրադարանի բաժանմունք, բայց թանգարանը կարողացել է իր գոյությունը պահպանել միայն մոտ մեկ տարի։ 1924 թվականի հունիսի 24-ին թանգարանը երկրորդ անգամ նորից հիմնադրվել է, բայց 1930 թվականի պատերազմի ժամանակ այրվել է։

Թանգարանն արդեն երրորդ անգամ հիմնադրվել է 1951 թվականին, բայց այցելությունների համար բացվել է միայն 1956 թվականի հուլիսին։

2012 թվականի հուլիսի 18-ին թանգարանը փակվել է չորս տարեվ` վերականգման համար։ Չինաստանի կենտրոնական ակադեմիան ճապոնացի ճարտարապետ Արատա Իսոզակիի օգնությամբ նախագծվել է թանգարանի շենքը ժամանակակից տեսքով։ Շինվածքն ավարտվեց և թանգարանը նորից բացվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Նոր շենքն ունի 48000 քմ2 ցուցահանդեսային տարածք։

Նկարագրություն
--------------

Թանգարանի հավաքածուն պահպանում է ավելի քան 180.000 ցուցադրանմուշներ, ներառյալ տիրուհի Սին Չժույի մումիան և ցուցանմուշներ նրա գերեզմանից, ինչպես նաև` բազմաթիվ գտածոներ Մավանդուի դամբարանից, որոնք տեղափոխվել են թանգարան, մասնավորապես, հին երկեր, մետաքսե քարտեզներ, մետաքսե խորհրդանշաններ։

Ցուցադրանմուշների նշանակալի մասը նվիրված է Հան դինաստիային։

Ցուցադրանմուշների մի նշանակալի հատված նվիրված է Չինաստանի արվեստի պատմությանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Մարտնչող թագավորությունների բրոնզե թմբուկըՄարտնչող թագավորությունների բրոնզե թմբուկը
* Արևմտյան Հան դինաստիայի թաղման դրոշը Սին Չժույի դամբարանից, ՄավանդույԱրևմտյան Հան դինաստիայի թաղման դրոշը Սին Չժույի դամբարանից, Մավանդույ
* 18-րդ դարի նկարիչ Մա Ցյուանի Խաղող և մանթաներ նկարը (葡萄螳螂图)18-րդ դարի նկարիչ Մա Ցյուանի *Խաղող և մանթաներ* նկարը (葡萄螳螂图)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "zh:湖南省博物馆新馆开馆 凭身份证可免费参观". *ifeng* (in չինարեն). 2017 թ․ նոյեմբերի 29.
2. ↑  "Hunan Museum". *enghunan.gov.cn*. 2017 թ․ նոյեմբերի 29.
3. ↑  "zh:那些历久弥香的岁月——湖南省博物馆建馆六十年间的故事". *sina* (in չինարեն). 2017 թ․ դեկտեմբերի 1.
4. ↑  "zh:马王堆辛追夫人有"新家"，湖南省博物馆扩建五年今开馆". *163.com* (in չինարեն). 2017 թ․ նոյեմբերի 29. Արխիվացված է the original 2017 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 1.
5. ↑  "zh:湖南省博物馆新馆来了 正式对外开放". *163.com* (in չինարեն). 2017 թ․ նոյեմբերի 29.
6. ↑  Կաղապար:Webarchiv. Abgerufen am 19. Februar 2015.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 15020195 · BNF: 12314874w · CiNii: DA02667371 · GND: 5518036-X · ISNI: 0000000121777562 · LCCN: n81149035 · NDL: 00777419 · NKC: ko2015867120 · NLA: 36608710 · NUKAT: n2022132240 · SUDOC: 032043740 · VIAF: 145432098 · ULAN: 500300089 · WorldCat VIAF: 145432098 |

 |

 |
Թարթառ գետը
Լև գետը
Կարկառ գետը
Ծար գետը
Հագարի գետը
Սարսանգի ջրամբար
Արցախի ջրային տարեկան միջին գումարային ռեսուրսները կազմում են 2,502 միլիարդ մ3, նրանցից 52%-ը վերերկրյա են, 47,92%-ը` ստորերկրյա և 0,08%-ը` հանքային ջրեր են։ Արցախում ջրային ռեսուրսների տարեկան ներքին միջին ջրօգտագործումը կազմում է ընդամենը 35%։

Գետեր
-----

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գետերը պատկանում են Կուր (Թարթառ, Խաչեն, Կարկառ) և Արաքս (Կենդելան, Իշխանագետ) գետերի ավազանին։ Տարածքի ռելիեֆի առանձնահատկությունների շնորհիվ հաանրապետության գրեթե բոլոր գետերը հոսում են արևմուտքից դեպի արևելք, Արցախի դաշտավայրով։

Առավել խոշոր գետերից են Թարթառը, Խաչենը, Արաքսը, Որոտանը։

| Գետ | Ձգվածությունը Արցախի Հանրապետության տարածքով |
| --- | --- |
| Արաքս | 102 |
| Խաչեն | 62 |
| Որոտան | 59 |
| Ծավ | 15 |
| Թարթառ | - |
| Ազատ | - |
| Հագարի | - |
| Լև | - |
| Ծար | - |
| Կարկառ | - |
| Բադարա | - |
| Վարանդա | - |
| Վարարակն | - |
| Իշխանագետ | - |
| Կենդելան | - |
| Քոլատակ | - |
| Մեղրագետ | - |
| Պիտիկետ | - |
| Թրղե | - |
| Թրղի | - |
| Դութխու | - |
| Խոչանց | - |
| Շալվա | - |
| Շիկահող | 1 |

Լճեր
----

Հանրապետության տարածքում լճերը հազվադեպ են։ Ծայր արևմուտքում տեղակայված են 5 ջրավազաններ։ Դրանք են Սև լիճը և Աղի լճերի համակարգը, որն իր մեջ ներառում է 4 լիճ (Մեծ Ալ, Փոքր Ալ և այլն), հյուսիսում տեղակայված են երկու` Սև և Գորտագարակ լճերը։

Ջրամբարներ
----------

Հանրապետության տարածքում են գտնվում երեք` Սարսանգի, Խաչենի և Արաքսի ջրամբարները։

Տես նաև
-------

* Արցախի աշխարհագրություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Экономика Ардаха нуждается в освоении местных энергосырьевых ресурсов". Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 26.
2. ↑  Энциклопедия туриста НАГОРНЫЙ КАРАБАХ
3. ↑  Wikimapia — Let’s describe the whole world!
**Ստեփանիա դը Բրիեն-Ռուբինյան** նույնպես հայտնի է որպես՝ **Ռիտա** (1195-1220), Ռուբինյանների արքայատոհմից Կիլիկիայի արքայադուստր, հետագայում նաև Երուսաղեմի թագուհի։ Եղել է Կիլիկիայի արքա՝ Լևոն Բ-ի ավագ դուստրը։

Կենսագրություն
--------------

Ստեփանիան ծնվել է մոտավորապես 1195 թվականից հետո հայ արքա Լևոն Բ-ի և Անտիքի արքայադուստր Իզաբելլայի ընտանիքում։ Տաս տարեկան հասակում կորցրել է մորը և Լևոնը ամուսնացել է երկրորդ անգամ։

1214 թ. ապրիլին Լևոնը Ստեփանիային ամուսնացրեց Երուսաղեմի արքա Ժան I–ի հետ։ Վերջինիս նախկին կինը՝ Մարիան Ստեփանիայի խորթ մորաքույն էր։ 1216 թ. ծնվում է զույգի առաջնեկ՝ Ժան-Հովհաննը։
1219 թվականին մահանում է Լևոն Բ-ն, իսկ 1220 թ. Ստեփանիայի ամուսին Ժան I-ը տապալված խաչակրաց արշավանքից մեկ տարի անց մտադրվում է գնալ Կիլիկիա և իր կնոջ գահակալելու պահանջ ներկայացնել հայկական կողմին։ Սակայն մինչև նրա Կիլիկիայի ափերին հասնելը Ստեփանիան իր որդու հետ միասին մահանում են։ Իր կնոջ և որդու մահից հետո դը Բրիենը այլևս իրավունքներ չուներ հայկական գահի նկատմամբ։

Գրականություն
-------------

* Ռուդ-Կոլլենբերգ։ *Ռուբինյանները, Հեթումյանները և Լուզինյանները։ Հայ-Կիլիկյան արքայատոհմերը*, Փարիզ, 1963.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Charles Cawley. "JERUSALEM, kings". *Medieval Lands*. Foundation of Medieval Genealogy. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ սեպտեմբերի 17.
2. ↑  Charles Cawley. "Lords of the Mountains, Kings of (Cilician) Armenia (Family of Rupen)". *Medieval Lands*. Foundation of Medieval Genealogy. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 26.
3. ↑  *Կլոդ Մութաֆյան* // Le Royaume Arménien de Cilicie, XIIe-XIVe siècle//«MEDIACRAT» հրատարակ. էջ. 48 (161) 2009 թ. ISBN 978-5-9901129-5-7

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · WeRelate · Rodovid |

 |
**Սուրբ Հակոբ եկեղեցի**, փոքրիկ հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Սիրիայի Հալեպ քաղաքի հին ասորական թաղամասի Ալ-Իման փողոցում։ Այն բացվել է 1943 թվականին, իսկ ավելի ուշ՝ 1962 թվականին ընդլայնվել։

Ընդհանուր ակնարկ
----------------

Այս փոքրիկ եկեղեցու հողօրհնեքի արարողությունը տեղի է ունեցել 1934 թվականի հունիսի 3-ին՝ Բերիո հայոց թեմից արքեպիսկոպոս Արդավազդ Սուրմեյանի օրոք, շուրջ 750 քառակուսի մետր տարածք զբաղեցնող հողատարածքի վրա, որը նվիրաբերել էր Հալեպում Իտալիայի գլխավոր հյուպատոս Ջորջիո Մարկոպոլլին։ Սակայն շինարարական աշխատանքները սկսվեց միայն 1940 թվականին՝ փոքր շենքի կառուցմամբ։ Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել 1943 թվականին՝ համայնքի առաջնորդների ներկայությամբ։ Եկեղեցին անվանակոչվել է ի պատիվ սուրբ Հակոբ Մծբնացու։

Եկեղեցու ներկայիս տեսքն ընդունվել է 1962 թվականին՝ լայնամասշտաբ ընդլայնման գործընթացից հետո։ Փոքր բակով շրջապատված եկեղեցին դեռևս առանց գմբեթի և զանգակատան է։

1988–89 թվականներին եկեղեցին հիմնովին վերանորոգվել է Բերիո հայոց թեմի կողմից։

Պատկերասրահ
-----------

* Գլխավոր զոհասեղանըԳլխավոր զոհասեղանը
* Եկեղեցու ներսը, ապրիլ 2017թԵկեղեցու ներսը, ապրիլ 2017թ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Aleppo Armenian Churches". Armenian Prelacy of Aleppo. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 15-ին. Retrieved 2010 թ․ օգոստոսի 26.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կիլիկիո Հայոց Կաթողիկոսության պաշտոնական կայք
* Բերիոյ Հայոց Առաջնորդարան (Հալեպ, Սիրիա)
*Ponto Chic* ռեստորանի ճակատամասը, որտեղ ստեղծվել է բաուրու սենդվիչը
**Բաուրու** (պորտ.՝ *Bauru*), հայտնի բրազիլական սենդվիչ, որը ստեղծել է բրազիլիացի ապագա ռադիոհաղորդավար Կազիմիրո Պինտու Նետոն։ 1937 թվականին *Ponto Chic* ռեստորանում (որը գտնվում է Լարդի-դու-Պայսանդու տարածաշրջանում, Սան-Պաուլո քաղաքում) առաջին անգամ ստեղծվել է սենդվիչը, որը հետագայում դարձել է հայտնի և կոչվել ի պատիվ իր ստեղծողի, որն իր մականունը ստացել էր իր հայրենի քաղաքի՝ Բաուրու անունից։

Բաուրու մականունով Կազիմիրոն, որը իրավաբանական ֆակուլտետի ուսանող էր և հաճախ է այցելել համալսարանական երիտասարդության շրջանում հայտնի *Ponto Chic* ռեստորան, 1937 թվականին մի օր երեկոյան խնդրել է խոհարարին պատրաստել սենդվիչ իր բաղադրատոմսով։ «Բաուրու սենդվիչը» միանգամից ձեռք է բերել հայտնիություն և այդ շրջանում դարձել է ամենավաճառվող ուտեստը։

Ավանդական բաղադրատոմսը կազմված է պանրից (հիմնականում մոցարելա), որը հալեցված է շոգու վրա, ռոստիբիֆի կտորներով, լոլիկով և մարնացված վարունգով ֆրանսիական բուլկու մեջ առանց միջուկի։

Սակայն այլ խորտկարաններ առաջարկում են բաուրու կոչվող սենդվիչը բաղադրամասերի տարբեր համադրությամբ, օրինակ, կտրատած խոզապուխտ ռոստբիֆի փոխարեն կամ կտրատած հաց՝ ֆրանսիական հացի փոխարեն։

Բաուրու քաղաքը արդյունքում ավանդական բաուրուն համարել է քաղաքի պաշտոնական սենդվիչ, բաղադրատոմսը պաշտպանելով քաղաքայն օրենքով և հաստատելով հավաստագրման պաշտոնական ծրագիր։

2018 թվականի դեկտեմբեին սենդվիչը ավելացվել է Սան-Պաուլու շրջանի ոչ նյութական ժառանգության ցանկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "A história do bauru, o sanduíche que sem tomate é misto". Jornal O Estado de S. Paulo. 15/09/2015. Արխիվացված from the original on 2022 թ․ օգոստոսի 26. Retrieved 8 de março de 2019.
2. ↑  "Biography of the creator" (in պորտուգալերեն). Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2007 թ․ հոկտեմբերի 23.
3. ↑  "Ponto Chic, the birthplace of the Bauru" (in պորտուգալերեն). Արխիվացված from the original on 2007 թ․ դեկտեմբերի 19. Retrieved 2007 թ․ նոյեմբերի 17.
4. ↑  "Casemiro tells the story himself" (in պորտուգալերեն). Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Retrieved 2007 թ․ նոյեմբերի 17.
5. ↑  "History of the sandwich" (in պորտուգալերեն). Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2007 թ․ հոկտեմբերի 23.
6. ↑  "Official recipe" (in պորտուգալերեն). Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2007 թ․ հոկտեմբերի 23.
7. ↑  "Certification program" (in պորտուգալերեն). Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2007 թ․ հոկտեմբերի 23.
8. ↑  "Sanduíche Bauru agora é patrimônio do Estado". Արխիվացված from the original on 2020 թ․ հոկտեմբերի 22. Retrieved 2022 թ․ օգոստոսի 26.
**Արտահանում**՝ հասկացությունն առաջացել է լատին․՝ exporto բառից, որը բառացիորեն նշանակում է երկրի սահմանից դուրս հանել ապրանքներ և ծառայություններ։ Այդպիսի ծառայությունների և ապրանքների գնորդին ընդունված է անվանել «ներմուծող», իսկ արտաքին վաճառողին՝ «արտահանող»։ Ներկայումս ցանակացած ապրանքների և ծառայությունների ներմուծումը, որը իրականացվում է իրավական օրենքներով մի երկրից մյուսը, համարվում է առևտրային ոլորտում ամենատարածված գործունեության տեսակներից մեկը։ Ահա թե ինչու, արտահանման հետ միասին ներմուծումը կազմում է միջազգային տնտեսական հարաբերությունների հիմքը։

Հիմնական տեղեկություններ
------------------------

Ապրանքների արտահանումը որոշակի հատկություններով նյութական բարիքների դուրսբերումն է։ Ծառայությունների արտահանումը արտադրական և սպառողական բնույթի ծառայությունների տրամադրումն է արտասահմանյան գործընկերներին։ Կապիտալի արտահանումը միջոցների ներդրումներն են՝ արտասահմանում սեփական արտադրություն կազմակերպելու համար։

Գոյություն ունեն ապրանքների արտահանման հետևյալ տեսակները՝ տվյալ երկրում արտադրվող և վերամշակվող ապրանքների դուրսբերում, ապրանքների արտահանում (հատկապես հում և կիսաֆաբրիկատ) արտասահմանում մշակելու և հետագայում վերադարձնելու համար, հայրենական ապրանքների ժամանակավոր արտահանում (ցուցահանդեսների, տոնավաճառների, աճուրդների և այլն), որին հաջորդում է հետվերադարձը, ապրանքների միջկորպորացիոն առաքում, վերարտահանում՝ ապրանքների դուրսբերում, որոնք նախկինում դուրս են բերվել երկրից առանց մշակման վերարտահանող երկրում կամ վաճառվել են միջազգային աճուրդներում, բորսաններում։

Ներմուծման և արտահանման արժեքների հիմնական ցուցանիշներից մեկը պետության համար համարվում է առևտրի հաշվեկշիռը։ Այն արտացոլում է ապրանքների ու ծառայությունների արտահանման և ներմուծման տարբերությունը երկրում։ 2010 թ. դրությամբ այդ վարկանիշում առաջատար դիրք են զբաղեցնում համապատասխանաբար Գերմանիան, ՉԺՀ-ն և Ռուսաստանի Դաշնությունը։ Միևնույն ժամանակ այս ցուցանիշը չի կարող ճշգրիտ արտահայտել երկրի տնտեսական դրությունը։ Արտահանման ծավալով Ռուսաստանը զբաղեցնում է միայն 10-րդ տեղը։ Առաջին տեղում ԵՄ-ն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բառարան «Ա. Բ. Բորիս Մեծ տնտեսագիտական բառարան։ Գրքերի աշխարհ, 2003. — 895 с.»
2. ↑  "The World Factbook". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12011950x · GND: 4016020-8 · LCCN: sh87004892 · NKC: ph116717 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 133)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Արմավիրի մարզի Ջանֆիդա գյուղում, կառուցվել է 21-րդ դարում։

Ջանֆիդա գյուղի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին հիմնադրվել է 2010 թվականին։ 
Գմբեթավոր տիպի եկեղեցի է կառուցված տուֆ տեսակի քարից։

Եկեղեցին կառուցվել է բարերար Կարապետյան եղբայրների կողմից։ Բարերարները եկեղեցին կառուցել են ի հիշատակ իրենց ծնողների։

2014 թվականի մայիսի 10-ին եկեղեցին օծվել է Արմավիրի թեմի Առաջնորդ Տ. Սիոն Եպիսկոպոս Ադամյանի ձեռամբ և ՀՀ ԶՈՒ հոգևոր Առաջնորդի՝ Տ. Վրթանես Եպիսկոպոս Աբրահամյանի ու Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Լուսարարապետի՝ Տ. Հովնան Եպսիկոպոս Հակոբյանի մասնակցությամբ։

Եկեղեցին մինչև 2016 թվական սկիզբ չի ունեցել հոգևոր հովիվ, որից հետո եկեղեցու հոգևոր հովիվն է դառնում Տեր Արիս քահանա Խաչատրյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ջաֆիդայի Սբ. Կարապետ եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2021 թ․ օգոստոսի 26-ին. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 26.
2. ↑  "Օծվեց սահմանամերձ Ջանֆիդա գյուղի Ս. Կարապետ եկեղեցին".

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում (չաշխատող հղում)
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
* Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ
**Արփինե Գագիկի Շահնուբարյան** (օգոստոսի 2, 1982(1982-08-02), Խնձորեսկ, Գորիսի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), թարգմանչուհի, երգչուհի, առավել հայտնի է **Արփի** և **R.P** բեմական անվամբ։

Կենսագրություն
--------------

Արփինե Շահնուբարյանը ծնվել է 1982 թվականի օգոստոսի 2-ին, Հայաստանի Սյունիքի մարզի Խնձորեսկ գյուղում։ Ավարտել է յոթնամյա երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը, իսկ հետո ուսանել է Երևանի պետական համալսարանի ռոմանոգերմանական ֆակուլտետի թարգմանչական բաժնում։ Հայաստանում, Էստոնիայում, Գերմանիայում, Ռուսաստանում և այլ երկրներում դարձել է մի շարք հանրապետական և միջազգային մրցույթների դափնեկիր։ 2004 թվականից որպես թարգմանիչ աշխատել է հայկական տարբեր հեռուստաընկերություններում և ամսագրերում։ 2007 թվականին Արփին թողարկել է «Կապույտ թռչուն» իր առաջին հիթը և արժանացել «Տարվա հայտնություն» անվանակարգին։ 2011 թվականին, որպես բեք-վոկալ մասնակցել «Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթին։ 2008 թվականից հանդես է գալիս «Հայվեյ» խմբի կազմում, որի հետ մասնակցել է մի շարք երաժշտական փառատոների, ելույթ ունեցել բազմաթիվ համերգային ծրագրերում։

Ընտանիք
-------

Արփին ամուսնացած է թմբկահար Ալբերտ Հովհաննիսյանի հետ, ամուսիններն ունեն երկու երեխա՝ աղջիկ և տղա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mediamax. "Արփիի գանձերը եւ ուրախության արցունքները". *Bravo.am*. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 14.
2. ↑  խոսնակ, Մամուլի. "R.P. «ՆՈՐ ՁԱՅՆԱՍԿԱՎԱՌԱԿ»". *Մամուլի խոսնակ - Անկախ հրապարակումների հարթակ*. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 14.
3. ↑  "Ծնվել է Արփիի երկրորդ երեխան. ծնողները նրան խորհրդանշական անուն են տվել". *www.tert.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ նոյեմբերի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 14.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «ՄԵՆՔ ՄԻՇՏ ՔԱՌԱԿՈՒՍԻ ԵՆՔ ՄՏԱԾՈՒՄ»
* Արփի Archived 2020-08-03 at the Wayback Machine.
**Սոչիի Սուրբ Խաչ եկեղեցի** (ռուս.՝ Храм Святого Креста), հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Սոչի քաղաքում։ Համարվում է Սոչիի հինգ հայկական եկեղեցիներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Սոչիի Սուրբ Խաչ եկեղեցու շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1992 թվականին և նույն թվականին էլ տեղի է ունեցել կրոնական այս կառույցի օծման արարողությունը։ Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմի առաջնորդ Տիրան արքեպիսկոպոս Կյուրեղյանի կողմից։

1993 թվականին եկեղեցին բացվել է և գործում է մինչ օրս։ 1996 թվականին եկեղեցու բակում տեղադրվել է հայկական խաչքար։

Եկեղեցին իր հարկի տակ կարող է տեղավորել ավելի քան 70 հավատացյալ և սպասավոր։ Տաճարը հանդիսանում է Սոչիում գործող «Սևան» հայկական մշակութային կենտրոնի կենտրոնը։

1993-1998 թվականներին այն եղել է Հայ առաքելական եկեղեցու հյուսիսկովկասյան առաջնորդարանի կենտրոնը։

Տես նաև
-------

* Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմ
* Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Սոչի)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Սուրբ Խաչ եկեղեցի՝ տարբեր կրոնների տաճարներ և եկեղեցիներ". *Ekskursii-Sochi.Ru*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 26.
2. 1 2  Հայ առաքելական եկեղեցի, Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանյան թեմ. "Սոչիի Սուրբ Խաչ եկեղեցի". *www.dikar-sochi.ru* (in ռուսերեն). Retrieved 2017 թ․ մայիսի 26.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Ռուսաստան**   **Հայաստան**   **Ճարտարապետություն**
 |
«Բասբիի փոքրիկները» օդային աղետից առաջ վերջին խաղին
**Բասբիի փոքրիկներ** (անգլ.՝ Busby Babes), «Մանչեսթեր Յունայթեդի» անգլիական ֆուտբոլային ակումբի ֆուտբոլիստների խմբի մականունը, ովքեր նախ մարզվել են երիտասարդական հավաքականի մարզիչ Ջիմի Մերֆիի, իսկ հետագայում` «Մանչեսթեր Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ Մեթ Բասբիի ղեկավարությամբ։

Պատմություն
-----------

«Բասբիի փոքրիկները» հայտնի են դարձել ոչ միայն իրենց երիտասարդ տարիքի և տաղանդի շնորհիվ, այլ նաև այն պատճառով, որ նրանք բոլորը եղել են «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի սաները։ Սա նշանակում է, որ նրանք չեն գնվել այլ ակումբներից (ինչն ընդունված պրակտիկա է ինչպես այժմ, այնպես էլ նախկինում)։ Տերմինը, որը ենթադրաբար ստեղծվել է «Manchester United Evening News» թերթի լրագրող Ֆրենկ Նիկլինի կողմից, սովորաբար օգտագործվում է` բնորոշելու այն ֆուտբոլիստներին, ովքեր հաղթել են 1955/56 և 1956/57 խաղաշրջանների Անգլիայի առաջնությունը։ Այս ֆուտբոլիստների միջին տարիքը եղել է 21-22 տարեկան։ Ութ «Բասբիի փոքրիկներ» մահացել են 1958 թվականի մյունխենյան օդային աղետի ժամանակ։ Նրանց մեջ էր նաև Դունկան Էդվարդսը, որը համարվում էր «Յունայթեդի» այդ կազմի ամենահեռանկարային ֆուտբոլիստը։ «Բասբիի փոքրիկներից» կարիերան վերջինն ավարտել է Բոբի Չարլտոնը՝ 1975 թվականին։

Կազմ
----

* Բիլ Ֆոուլկս-կենտրոնական պաշտպան
* Մարկ Ջոնս-հենակետային կիսապաշտպան
* Ջեկի Բլանչֆլաուեր-կենտրոնական կիսապաշտպան
* Ալբերտ Սկենլոն-եզրային կիսապաշտպան
* Էդի Կոլման-եզրային կիսապաշտպան
* Լիամ Ուիլան-եզրային կիսապաշտպան
* Բոբի Չարլտոն-կիսապաշտպան
* Դունկան Էդվարդս-կիսապաշտպան
* Դեվիդ Պեգ-եզրային կիսապաշտպան
* Դենիս Վայոլետ-հարձակվող
* Թոմի Թեյլոր-հարձակվող
* Էդի Լյուիս-հարձակվող

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Munich Remembered" (in անգլերեն). ManUtd.com. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 30-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 23.
2. ↑  "Munich Remembered" (in անգլերեն). BBC Sport. 2008 թ․ փետրվարի 4.
3. ↑  "Tributes paid to Busby Babes" (in անգլերեն). Sky Sports. 2008 թ․ փետրվարի 6.
4. ↑  "'Busby Babe' Eddie Lewis dies" (in անգլերեն). Sky Sports. 2011 թ․ մայիսի 3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բասբիի փոքրիկների հիշատակի կայք (անգլ.)
Թանգարանի կենտրոնական սրահը
Իշխան Կոնստանտինի սենյակը
Փոխգնդապետ Իոաննիս Պապակիրիազիսի զինվորական համազգեստը և որոշ իրեր
**Բալկանյան պատերազմների թանգարան** (հուն՝. *Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων*), Հունաստանի Կենտրոնական Մակեդոնիա նոմում (գավառում)՝ Սալոնիկ-Վոդին ավտոմայրուղու 25-րդ կիլոմետրի վրա ընկած Գեֆիրա փոքր քաղաքում գտնվող թանգարան։

Բալկանյան պատերազմների թանգարանը հիմնվել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։ Զբաղեցնում է 19-րդ դարի վերջերին կառուցված երկհարկանի մի շենք, որտեղ 1912 թվականի հոկտեմբերին տեղի են ունեցել հունական և թուրքական բանակների հրամանատարների բանակցությունները Սալոնիկ քաղաքը հունական կողմին փոխանցելու կապակցությամբ։ Թանգարանի ողջ կահ-կարասին հենց այն նույնն է, որ օգտագործել է հունական բանակի հրամանատար, գահի ժառանգորդ իշխան Կոնստանտինը, որը բանակցությունների ընթացքում ապրել է այդ իսկ շենքում։ Ցուցանմուշների մեջ զգալի են 1912-1913 թվականների կռիվներն արտացոլող լուսանկարներն ու փորագրանկարները։ Այցելուները մեծ հետաքրքրությամբ են դիտում Սալոնիկը հույներին հանձնած թուրք զորահրամանատարի՝ Հասան Թահսին փաշայի որդու՝ Քենան Մեսարի չորս գեղանկարչական աշխատանքները։ Ի դեպ, վերջինս դարձել է հույն նկարիչ և ուղեկցել է Կոնստանտինին Կամպանիայում ու Էպիրուսում, ինչպես նաև Բուլղարիայում՝ ռազմական գործողությունների ժամանակ։

Թանգարանի սրահներում ցուցադրված նկարներում պատկերված են Կիլկիսի մերձակայքում տեղի ունեցած ճակատամարտում հույների տարած հաղթանակը բուլղարացիների նկատմամբ։ Թանգարանում ներկայացված են հունական, բուլղարական, թուրքական զինվորական պարգևների հավաքածուներ, այդ թվում՝ մեդալներ, որոնց մեջ է նաև հազվագյուտ մի մեդալ, որի վրա պատկերված են բալկանյան չորս պետությունների ղեկավարները՝ խորհրդանշելով նրանց կարճատև դաշինքն ընդդեմ օսմանյան կայսրության։

Ցուցանմուշների մեջ բավականին շատ են զորականների կողմից զինվորական առօրյայում գործածված իրերը, համազգեստները։ Այցելուների հատուկ ուշադրությանն է արժանանում փոխգնդապետ Իոաննիս Պապակիրիազիսի (Ιωάννης Παπακυριαζής, 1857-1913 թթ.) մունդիրը, այն հերոս սպայի, ով անձնուրաց խիզախությամբ աչքի է ընկել Լոհանասի մերձակայքում բուլղարացիների դեմ հույների մղած հաղթական կռվում և զոհվել է մարտի դաշտում։ Մեծ հետաքրքրություն են առաջացնում նաև Հունատանի վարչապետ Վենիզելոսի՝ բանակցությունների վայրից ուղարկած բացիկները։

Թանգարանի ցուցադրանքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում բալկանյան պատերազմներում օգտագործված զինատեսակների նմուշները։ Այստեղ ցուցադրված են մաուզերներ, Mannlicher զինագործական ֆիրմայի արտադրած հրացաններ ու ատրճանակներ, Smith & Wesson ֆիրմայի ատրճանակներ, «Շվարցլոզե» գնդացիրներ, սառը զենքի ամբողջ տեսականին, որ գործածել են հույն, բուլղարացի, թուրք զինվորականները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων (ΤΟΨΙΝ)" (in հունարեն). Γενικό Επιτελείο Στρατού. 2014 թ․ սեպտեմբերի 1. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 28-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 15.
2. 1 2 3  Museums of Macedonia web site
3. ↑  "Στρατιωτικό Μουσείο Διδυμοτείχου". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 21-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 16.
4. ↑  Μουσειο Βαλκανικων Πολεμων

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.museumsofmacedonia.gr
* www.studylanguages.org Archived 2009-12-09 at the Wayback Machine.
* www.army.gr (in Greek) Archived 2010-09-17 at the Wayback Machine.
**Գեորգե Զամֆիր** (ռումիներեն՝ Gheorghe Zamfir, [ˈɡe̯orɡe zamˈfir]; ապրիլի 6, 1941(1941-04-06), Găești, Դիմբովիցա, Ռումինիա), ռումինացի երաժիշտ, ով հայտնի է որպես բազմաֆունկցիոնալ ֆլեյտայի՝ *նայի* կատարող։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1941 թվականի ապրիլի 6-ին Գաեշտի քաղաքում, Դիմբովիցա ժուդեցում։ Սկզբից պլանավուրում էր դառնալ ակորդեոնիստ, սակայն արդեն 14 տարեկանում սկսեց նվագել պան-ֆլեյտա։ Ավարտել է Բուխարեստի երաժշտության ակադեմիան, որտեղ եղել է Ֆենիկե Լուկիի աշակերտը։

Նվագում է ռումինական ազգային գործիք՝ պան-ֆլեյտայի (նայի) մոդեռնիզացված տեսակ, որը բաղկացած է 20-30 խողովակներից՝ լայնացած հնչյունային դիապազոնով և տոների մեծ քանակությամբ։
Գեորգե Զամֆիրն սկսել է ելույթ ունենալ լայն հասարակության առջև 1960-ականներին, մասնավորապես, ռումինական ազգային երաժշտության հետազոտող՝ շվեյցարացի երաժիշտ Մարսել Սելիեի շնորհիվ։ 1980-ական թվականներին նրա ելույթները թողարկվել են CNN ալիքով։ Սակայն իրեն բեմական ելույթների համար առաջին պարգևը նա ստացել է դեռ 1959 թվականին։
Ջեյմս Լաստի «Միայնակ հովիվ» («The Lonely Shepherd») հայտնի կոմպոզիցիան կատարվել է Ջեյմս Լաստի նվագախմբի կոլեկտիվի հետ համատեղ և թողարկվել 1977 թվականին որպես սինգլ գերմանական տարբերակով (գերմ.՝ Einsamer Hirte):

Դրսևորել է իրեն որպես գրող և նկարիչ՝ հրատարակել է բանաստեղծություններ, էսսեներ և ինքնակենսագրական գրքեր և ներկայացրել սեփական նկարները հայրենիքում և արտասահմանում։

1990 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ընտրվել է Քիշնևի պատվավոր քաղաքացի։

Այժմ ապրում է և դասավանդում երաժշտական արվեստ Բուխարեստում։

Նրա որդին նույնպես երաժիշտ է։

Պարգևներ
--------

* Հանրապետության շքանշան (Մոլդովայի Հանրապետություն, 2014)։

Սաունդտռեկներ
-------------

Նրա երաժշտությունը հնչում է ավստրալիական «Խնջույք Կախովի ժայռի մոտ» ֆիլմում, ինչպես նաև հոլիվուդյան շատ ֆիլմերում, օրինակ՝ «Սպանել Բիլին»։ Զամֆիրը նաև կատարել է նայի պարտիան «Բարձրահասակ շիկահերը սև կոշիկում»։ Նրա կատարած մեղեդին հնչում է «Դեռ երեկ» (Omohide poro poro) ճապոնական անիմե-ֆիլմում։

Մատենագրություն
---------------

Գեորգե Զամֆիրը գրում է գրքեր պան-ֆլեյտա նվագելու արվեստի մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  filmportal.de — 2005.
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. ↑  "История создания мелодии «Одинокий пастух»". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 20-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 18. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
5. ↑  LISTA persoanelor deţinătoare a titlului «Cetăţean de onoare al oraşului Chişinău»
6. ↑  Naistul roman Gheorghe Zamfir, decorat de Nicolae Timofti cu Ordinul Republicii: «Ma simt onorat»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (անգլ.)
* Георге Замфир. Флейта Пана. Концерт для Вас! // Журнал "Культура и общество", korostishevsky.org
* Георге замфир – король пан-флейты // Шансон-портал, shanson.org
Վաճառողն աշխատանքի ժամանակ
**Սպառողների իրավունքների օր** (Սպառողների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օր, Սպառողների իրավունքների միջազգային օր) (անգլ.՝ World Consumer Rights Day), ամենամյա տոն, որը նշվում է մարտի 15-ին։ Առաջին անգամ նշվել է 1983 թվականին։

Սպառողների իրավունքների օրն աշխարհում
-------------------------------------

Կարծիքների և առաջարկների գիրք
Սպառողների իրավունքների օրը հարմարեցված է 1962 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսում տեղի ունեցած Ջոն Քենեդու ելույթի օրվան։

Ամենաբարձր մակարդակով սահմանվել է *սպառող* հասկացությունը։ Ջոն Քենեդին սպառողների չորս հիմնարար իրավունք է առանձնացրել.

* տեղեկացված լինելու իրավունք,
* անվտանգության իրավունք,
* ընտրության իրավունք,
* լսելի լինելու իրավունք։

Ավելի ուշ նրանք բազմաթիվ երկրներում հիմք են դրել սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին օրենքը, այդ թվում՝ Հայաստանում։

1960 թվականին հիմնադրվել է «Consumers International (CI)» շահույթ չհետապնդող ընկերությունը՝ Սպառողների համաշխարհային կազմակերպությունը։ Կազմակերպությունն աշխատում է ավելի քան 50 տարի։ Միավորում է ավելի քան յոթանասուն զարգացած ժողովրդավարական պետություններից սպառողների իրավունքների պաշտպանության շուրջ երկու հարյուր հասարակական և պետական կազմակերպություն։

«Consumers International»-ի սկզբունքներն են.

* տեղեկացված լինելու իրավունք,
* անվտանգության իրավունք,
* ընտրության իրավունք,
* լսելի լինելու իրավունք,
* վնասը փոխհատուցելու իրավունք,
* առողջ շրջակա միջավայր ունենալու իրավունք
* սպառողական կրթության իրավունք,
* հիմնական պահանջմունքների բավարարման իրավունք։

«Consumers International»-ը պաշտպանում է սպառողների իրավունքները ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում և ՄԱԿ-ում, տրամադրում կրթական և իրավական օգնություն։

1985 թվականի ապրիլի 9-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան ամրագրել է սպառողների իրավունքների պաշտպանության ուղեցույցները։ Այսուհետ սպառողների իրավունքները իրավաբանորեն ճանաչված են։

Տես նաև
-------

* Սպառողների իրավունքների պաշտպանություն
* Սպառող

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Текст выступления Дж. Ф. Кеннеди на английском языке". Արխիվացված է the original 2018 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Перевод текста выступления Дж. Ф. Кеннеди на сайте Качество.ru". Արխիվացված է the original 2020 թ․ մայիսի 2-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Consumers International consumersinternational.org

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տոնացույց
* Մարտի 15` սպառողների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օր

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |

 |
**Արտեմիս**, ընտանեկան, գրական հանդես, հայ կանանց առաջին գրական ամսագրերից։ Այն 1902 թվականի հունվարից մինչև 1903 թվականի դեկտեմբերը խմբագրվել և հրատարակվել է Ալեքսանդրապոլում և Եգիպտոսում Մառի Պեյլերյանի կողմից։ Պեյլերյանը շատ էր երազում այդպիսի գրական հանդես ունենալ մասին, որտեղ հայ կանայք կարող էին ազատ արտահայտվել։ Միևնույն ժամանակ, երբ կանայք սկսում էին հասարակության մեջ մտնել։ «Արտեմիսը» տրամադրեց մի հարթակ, որտեղ կանայք կարող էին հրապարակել իրենց հայացքները հայ կանանց ժամանակակից կյանքի մասին։

Նվիրատվություններ ուղարկվում էին «Արտեմիսին» սփյուռքի բոլոր անկյուններից, ներառյալ Կարսը, Նոր Ջուղան (Սպահան), Թբիլիսին, Մոսկվան, Փարիզը և Նյու Յորքը։ Ամսագիրը բարձր գնահատվեց հայ սփյուռքում և գրավեց շատ սփյուռքահայերի ուշադրությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 2. — էջ 148.
2. ↑  "Եգիպտահայ մամուլը 100 տարում" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 4.
3. ↑  Rowe, Victoria (2003). A History of Armenian Women's Writing, 1880-1922. Cambridge Scholars Press. ISBN 978-1-904303-23-7

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | ՀՇՀՀԳ: 6735 |

 |
**Բրանկո Գավելլայի անվան դրամատիկական թատրոն** (խորվ.՝ **G**radsko **d**ramsko **k**azalište Gavella, դրամատիկական թատրոն Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում, երկրի գլխավոր թատերաբեմը, Զագրեբի և Խորվաթիայի կարևոր մշակութային կենտրոն։ Կոչվում է թատրոնի հիմնադիր, թատերական ռեժիսոր և մանկավարժ Բրանկո Գավելլայի անունով։

Պատմություն
-----------

Զագրեբի ազգային դրամատիկական թատրոնը հիմնադրվել է 1953 թվականի մայիսի 29-ին, որպես թատերական հաստատություն, որի հիմնական գործունեությունը դրամատիկական ներկայացումների արտադրությունն ու կատարումն է։ Թատրոնը ստեղծել են մի խումբ երիտասարդ դերասաններ ու ռեժիսորներ, որոնք հիմնականում «խռովարար» էին և եկել էին Խորվաթիայի ազգային թատրոնից դոկտոր Բրանկո Գավելլայի գլխավորությամբ։ «Անջատողական» թիմը սկզբում աշխատել է որպես «Փոքր թատրոն» Ֆրանկոպանսկի փողոցում (թիվ 10)։

Թատրոնի շենքի վերանորոգման առիթով սկզբում ներկայացումները բեմադրվում էին Սուբոտիցա քաղաքում։ 1954 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թատրոնն իր դռները բացեց Զագրեբում ներկայացնելով Միրոսլավ Կռլեժայի «Գողգոթա» պիեսը՝ Բրանկո Գավելլա բեմադրությամբ։

Ավելի քան 330 պրեմիերաների շնորհիվ, Ֆրանկոպանսկի փողոցի թատրոնը (այժմ զբաղեցնում է թիվ 8-10 տները) ընդլայնվել է՝ դառնալով Զագրեբի և Խորվաթիայի խոշորագույն թատրոններից մեկը։

1970 թվականին թատրոնը կոչվել է իր հիմնադրի՝ Բրանկո Գավելլայի անունով, իսկ ավելի ուշ անվանն ավելացվել է քաղաքային բառը։

Գավելլայի անվան քաղաքային դրամատիկական թատրոնի խաղացանկերը ներառում են ազգային, դասական, ժամանակակից, հիմնականում արտասահմանյան դրամատուրգիայի գործեր, յուրաքանչյուր թատերաշրջանում շուրջ 20 ներկայացում։ 2008/2009 թատերաշրջանում թատրոնի աֆիշաներում հայտնվել են խորվաթ դրամատուրգների, անգլիացի դասականների (Ուիլյամ Շեքսպիր, Թենեսի Ուիլյամս), ռուսախոս հեղինակների (Ալեքսանդր Պուշկին, Միխայիլ Բուլգակով, Իվան Տուրգենև), եվրոպական (Կառլո Գոլդոնի, Ալբեր Կամյու, Պեդրո Կալդերոն դե լա Բարկա, Գոցցի) ստեղծագործություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  БРЭ/Загреб
2. ↑  "Müllerovi - Povijest jedne zagrebačke obitelji - Jutarnji.hr". *web.archive.org*. 2016 թ․ մարտի 7. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 7-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 7.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2006123492 · VIAF: 137579256 · WorldCat VIAF: 137579256 |

 |
Քայլարշավ, Ատլասի լեռնաշղթա
**Արկածային տուրիզմ**, տուրիզմի տեսակ, որը ենթադրում է որևէ ուսումնասիրություն և իրական (կամ հավանական) ռիսկեր պարունակող ճամփորդություն։

Ըստ Արկածային տուրիզմի առևտրային ասոցիացիայի՝ արկածային տուրիզմ կարող է լինել ցանկացած ճամփորդական գործունեություն, որը ներառում է երեք բաղադրիչ՝ ֆիզիկական ակտիվություն, մշակութային փոխանակում և բնության հետ կապ։

Արկածային տուրիստները կարող են ձգտել հաղթահարելու լարված և դժվար իրավիճակներ, որոնք առաջանում են նրանց՝ հարմարավետության գոտին լքելու արդյունքում։ Սա կարող է տեղի ունենալ մշակութային շոկ (ցնցություն) ապրելու կամ կոնկրետ գործողությունների հետևանքով, որոնք պահանջում են զգալի ջանքեր և ներկայացնում են ֆիզիկական վտանգ կամ ռիսկի որոշակի աստիճան ունեն։

Արկածային տուրիզմի տեսակներ
---------------------------

Արկածային տուրիզմի տեսակներից են լեռնագնացությունը, բարձունքից պարանով թռիչքները, հեծանվային լեռնագնացությունը, թիավարությունը (կանոյե, կայակ), ջրասուզումը, լաստանավով ճամփորդությունը, զիպլայնը, պառապլանով թռիչքը, քայլարշավը, ձիարշավը, հետազոտական ճամփորդությունը, սենդբոարդինգը (ավազի վրայով), սպելեոտուրիզմը (քարանձավային տուրիզմ) և ժայռամագլցումը և հիչհայկինգը (ավտոստոպով ճամփորդություն)**:** Արկածային տուրիզմի որոշ տարօրինակ ձևեր ներառում են տուրիզմ աղետավայրերում և գեթո տուրիզմ։ Արկածային տուրիզմի այլ զարգացող ձևերից են սոցիալական տուրիզմը և տուրիզմը Ջունգլիներում։ Սպառողական մատչելի տեխնոլոգիաների կիրառումը, մասնավորապես Global Positioning Systems,flashpacking,social networking և լուսանկարչությունը բարձրացրին համաշխարհային հետաքրքրվածությունը դեպի արկածային տուրիզմ։

Հետաքրքրվածությունը դեպի անհատական արկածային տուրիզմը նույնպես բարձրացավ, քանի որ հայտնվեցին արկածային տուրիզմի վերոհիշյալ տեսակներն առաջարկող մասնագիտական ճամփորդական բազմաթիվ կայքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ATTA VALUES STATEMENT" (PDF). *adventuretravel.biz*. Adventure Travel Trade Association. February 2013. p. 2. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27.
2. ↑  Buckley, Ralf (2012). "Rush as a key motivation in skilled adventure tourism: Resolving the risk recreation paradox". *Tourism Management*. **33** (4): 961–970. doi:10.1016/j.tourman.2011.10.002.
3. ↑  "Adventure Travel". *Centers for Disease Control and Prevention*. 2013 թ․ ապրիլի 26. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27.
4. ↑  "Citypaper online". Արխիվացված from the original on հոկտեմբերի 13, 2007. Retrieved 2007 թ․ նոյեմբերի 10.
5. ↑  *The Development of Social Network Analysis* Vancouver: Empirical Press.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արկածային տուրիզմի գլոբալ զեկույց (Համաշխարհային տուրիզմի կազմակերպություն) Archived 2016-10-24 at the Wayback Machine.
* 10 ամենաարկածային ուղություններ
* Փաստեր արկածային տուրիզմի մասին