**Նիժեգորոդյան տոնավաճառ**, պատմական շրջան, կենտրոն, Նիժնի Նովգորոդի պատմական թաղամաս, որտեղ գտնվում էր Ռուսական կայսրության խոշորագույն տոնավաճառը։ Կենտրոնական ցուցահանդեսային կենտրոն է Նիժնի Նովգորոդում։

Պատմություն
-----------

### Նախորդները

Առևտուրը Վոլգայում սկսվել է XIII դարի առաջին կեսին Արիական դաշտում՝ Կազանի մոտ։ 1524 թվականին Վասիլի III-ը, օգտվելով այն հանգամանքից, որ ռուս-կազանյան պատերազմներին թաթարները կողոպտել են ռուս վաճառականներին, արգելել է նրանց մեկնել Կազան և հիմնել է ռուսական տոնավաճառ Վասիլսուրսկում։ Տեղը անհաջող է ընտրվել, քանի որ Վասիլսուրսկը, որպես սահմանային քաղաք, ծառայել է որպես Կազանի դեմ ռազմական գործողությունների ելակետ;

Կազանի խանության նվաճումից հետո 1552 թվականին արդեն առևտրի համար ավելի բարենպաստ պայմաններ կային։ Դրանից անմիջապես հետո Սբ. Մակարիոսի վանքում տոնավաճառ է ստեղծվում, որը, շնորհիվ գտնվելու բարենպաստ վայրի, ակտիվորեն զարգանում է։ 1641 թվականին թագավորը՝ Միխայիլ Ֆյոդորովիչը, վանքին իրավունք է տալիս առևտրականներից մեկ օրվա ընթացքում մաքսատուրք հավաքել։ 1648 թվականին Ալեքսեյ Միխայլովիչը թույլ է տալիս հինգ օր վաճառել առանց տուրք տալու, իսկ հետո հրամայում է վճարել հատուկ հարկ։ 1666 թվականին արդեն տոնավաճառ են ժամանում վաճառականներ ոչ միայն ռուսական թագավորությունից, այլև արտերկրից։ XVII դարի սկզբին ապրանքների ներկրումը հասնում էր 80 հազարի, XVII դարի երկրորդ կեսին՝ 490 հազարի, իսկ XVII դարի վերջին՝ 30 միլիոնի։ Կառուցվել է նաև 1800 խանութ։ Ռուսական կայսրության գանձարանը 1790 թվականին խանութների վարձումից ստացել է 15 հազար ռուբլի, իսկ 1810 թվականին՝ մինչև 120 հազար։ Տոնավաճառի շինությունները ժամանակավոր բնույթ էին կրում՝ ներկայացնելով փայտե շինություններ, կրպակներ։ 18-րդ դարի կեսերին շատ շինություններ անօգտակար էին և 1751 թվականի հունիսի 18-ին թագավորական հրամանագիր է ստորագրվում հին փայտե բակի տեղում քարե հյուրասենյակ կառուցելու մասին; Պահպանվել են XVIII-XIX դարասկզբի տոնավաճառի վերակառուցման բազմաթիվ նախագծեր։ 1809 թվականի վերջին ավարտվել է տոնավաճառի վերակառուցումը։ 1816 թվականի օգոստոսի 16-ին հրդեհ է բռնկվել, որը ոչնչացրել է բակը (բացառությամբ քարե մասնաշենքի)՝ բոլոր ժամանակավոր շինությունները։ Հրդեհը տեղի է ունեցել արդեն աճուրդի ավարտից հետո։ Վնասը կազմել է ավելի քան 2 մլն ռուբլի։ Հրդեհի պատճառով առաջ է եկել տոնավաճառը տեղափոխելու հարցը, քանի որ վանքը քիչ տեղ ուներ և, բացի դրանից, Վոլգայի ընթացքով ամեն տարի ողողվում էր Մակարևսկի ափը։

Տոնավաճառի տեղափոխում
---------------------

Հասկանալով նոր տնտեսական կենտրոնի կառուցման կարևորությունը՝ կայսրը Ալեքսանդր I-ը հետաձգեց Ձմեռային պալատի վերակառուցումը՝ դրա համար հատկացված գումարը տոնավաճառի կառուցմանը ուղղելով։ Ընդհանուր առմամբ, կենդանի բակի կառուցման համար գանձարանից հատկացվել է 6 միլիոն ռուբլի։ Շինարարությունը գլխավորել է մայրաքաղաքի շինությունների կոմիտեի նախագահ գեներալ-լեյտենանտ Օգոստին Բետանկուր։ Ճարտարապետական անսամբլի ստեղծման համար հիմք է ծառայել այն ծրագիրը, որը մշակվել է դեռևս 1804 թվականին ճարտարապետ Անդրեյ Զախարովի կողմից։ 1817 թվականի փետրվարի 15-ին սկսվում է շինարարությունը, որը տևում է 4 տարի;

1822 թվականի հուլիսի 15-ին քարե հյուրատան բակում և փայտե ժամանակավոր շինություններում սկսվում է առևտուր։ Տոնավաճառի տևողությունը կազմել է ավելի քան մեկ ամիս. դրոշները բարձրացվել են հուլիսի 15-ին և իջեցվել օգոստոսի 25-ին։ Սակայն առավել բուռն առևտուրը սկսվել է օգոստոսից և շարունակվել մինչև սեպտեմբերի սկիզբը։

Տոնավաճառը զբաղեցնում էր մոտ 8 քառ. կմ տարածք Օկի գետի ձախ ցածր ափին՝ մեծ հրվանդանի վրա, որը 
ձևավորվում է Վոլգա մտնելիս։

Նախնական շինություն
-------------------

Ավգուստին Բետանկուր, տոնավաճառի նախնական ճարտարապետը
Հին տոնավաճառային տուն մինչև վերակառուցումը
Տոնավաճառի կենտրոնական մասը՝ նախագծված Ավգուստին Բետանկուրի կողմից, բաղկացած է 60 առանձին շենքերից՝ 25-30 խանութների հետ միասին։ Գլխավոր տունը՝ կառուցված կլասիցիզմի ոճով, և կողային վարչական կորպուսը ձևավորում է կենտրոնական շքերթային տարածքը։ Այս վայրը գարնանային ջրերից պաշտպանելու համար լցվում է 3,5 մետր բարձրությամբ հիմքը։ Շրջանցիկ ջրանցքի ափերին առևտրի և ապրանքների պահեստի համար ավելի քան 40 քարե մեծ շենքեր են կառուցվել։

Ջրանցքը 100 մետր լայնությամբ երեք կողմից շրջապատել է ճարտարապետական անսամբլի կենտրոնական մասը։ Եզակի հիդրոտեխնիկական կառույցը, որը ստացել է Բետանկուրի ջրանցք անվանումը, միացվել է Մեչերսկի լճով Պիրան ջրանցքի հետ։ Ըստ մասշտաբի՝ համալիրը համեմատվել է հիդրոտեխնիկական կառույցների հետ։ Ներկայումս ջրանցքից և կամուրջների համակարգից ոչինչ չի մնացել։

Հատուկ ուշադրություն էր գրավում այն ժամանակվա համար եզակի «աղոտ» կամուրջը; Ունենալով 510 մետր երկարություն՝ այն ժամանակի ամենաերկար կամուրջն էր;

Միևնույն ժամանակ կառուցվել է Սպասսկի տոնավաճառային տաճարը, որը մինչև 21-րդ դարը պահպանված մի քանի շենքերից մեկն է։ Տաճարի շինարարությունը սկսվել է 1818 թվականի օգոստոսի 20-ին Օգյուստ Մոնֆերրան ճարտարապետի նախագծով (որը միաժամանակ նախագծել էր Իսահակիական տաճարը)։ Տաճարը նախագծվել է Կենտրոնական կոմպոզիցիայի տեսքով՝ 25×25 մետր քառակուսի պլանում՝ խորանով և երեք ձևերով։ Շինության ընդհանուր բարձրությունը (խաչի հետ միասին) 39 մետր է։ 1822 թվականի ամռանը ավարտվում է տաճարի զարդարումը։ Տաճարի օծումը տեղի է ունեցել 1822 թվականի հուլիսի 25-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Шумилкин С. М. Архитектура Макарьевской ярмарки, см. список источников
2. ↑  "Нижегородская ярмарка в XIX—XX вв. как хозяйственно-культурный комплекс. Культовый комплекс". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2007 թ․ հուլիսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Օդնոկլասնիկի · Օդնոկլասնիկի · Ֆեյսբուք · Տելեգրամ · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Նոր |

 |