**Օսվալդ Թեոդոր Ռայներ** (անգլ.՝ Oswald Theodore Rayner, նոյեմբերի 29, 1888(1888-11-29), Սմեթուիք, Սենդուել, Ուեսթ Միդլանդս, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մարտի 6, 1961(1961-03-06), Բոթլի, Նորթ Հինքսի, Botley and North Hinksey, Vale of White Horse, Օքսֆորդշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), Ռուսական կայսրությունում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական գաղտնի հետախուզական ծառայության (SIS) գործակալ։ Վարկածներից մեկի համաձայն եղել է Գրիգորի Ռասպուտինի սպանության մասնակիցներից մեկը։ Ավելի ուշ դարձել է Ֆինլանդիայում The Daily Telegraph թերթի թղթակից (1920 թվական)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Մեծ Բրիտանիայի Սթաֆորդշիր կոմսության Սմեթուիք ավանում՝ կտորի առևտրական Թոմաս Ռայների ու նրա կնոջ՝ Ֆլորենսի ընտանիքում։ Օքսֆորդի Oriel College-ում սովորել է ժամանակակից օտար լեզուներ։ 1907-1910 թվականներին այնտեղ էլ ծանոթացել է իշխան Ֆելիքս Յուսուպովի հետ, որը համարվում է Ռասպուտինի սպանության կազմակերպիչը։ Ռայներին ու Յուսուպովին որոշ պատմաբաններ վերագրում են միասեռական հարաբերություններ։

1910 թվականից Ռայները եղել է Inner Temple-ում փաստաբան, ընդունվել փաստաբանների կոլեգիա։ Ռայներն ազատորեն տիրապետել է ֆրանսերենին, գերմաներենին ու ռուսերենին։ Հավաքագրվել է բրիտանական գաղտնի հետախուզական ծառայության (SIS) կողմից և Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին որպես սպա ծառայության անցել բրիտանական հետախուզությունում՝ Մենսֆիլդ Սմիթ Քամինգի հրամանատարության ներքո։

Ծառայությունը գաղտնի հետախուզական ծառայությունում
-------------------------------------------------

1915 թվականի դեկտեմբերի 15-ին զորակոչվել է բանակ և լեյտենանտի կոչումով ուղարկվել Պետրոգրադում SIS-ի ռեզիդենտություն, որտեղ սկզբում ծառայել է փոխգնդապետ Սեմյուել Հորի ղեկավարությամբ։ Ռայներից բացի SIS-ի ռեզիդենտությունում աշխատել են նաև Ջոն Սքեյլը, Քադբերթ Թորնհիլը և Սթեֆեն Էլեյը։

Վարկածներից մեկի համաձայն՝ Ռայները 1916 թվականի դեկտեմբերի 17-ի գիշերը մասնակցություն է ունեցել Գրիգորի Ռասպուտինի սպանությանը։ Նշվում էր, որ սպանությունն իրականացվել է բրիտանական հետախուզության հանձնարարությամբ։ Դա պայմանավորված էր Ռասպուտինի կողմից՝ ռուսական կայսերական կառավարությունից բրիտանամետ նախարարների հեռացմամբ ու Առաջին համաշխարհային պատերազմից ռուսական զորքերի դուրսբերման պահանջով։ Բրիտանացի մի շարք հետազոտողների կարծիքով՝ հենց Ռեյներն է կրակել Ռասպուտինի գլխին։

1917 թվականին Օսվալդ Ռայները ստացել է կապիտանի կոչում։ 1918 թվականին ուղարկվել է SIS-ի Ստոկհոլմի ռեզիդենտություն, որտեղ ծառայել է Ջոն Սքեյլի ղեկավարության ներքո։ Այնտեղ նա զբաղվում էր ռուսախոսների հավաքագրմամբ՝ Ռուսաստան հետագայում ուղարկման համար։ Ռայները 1919 թվականին վերադարձել է Ռուսաստան, ծառայել Վլադիվոստոկում։ 1920 թվականին զորացրվել է բրիտանական բանակից, սակայն 1921 թվականին առևտրային պատվիրակության կազմում այցելել Մոսկվա։

1927 թվականին Ռայները, Ֆելիքս Յուսուպովի հետ համատեղ ջանքերով, անգլերեն է թարգմանել Յուսուպովի «Ռասպուտին՝ նրա կործանարար ազդեցությունն ու սպանությունը»։

Իր որդուն Ռայներն անվանել է Ֆելիքս Յուսուպովի պատվին՝ Ջոն Ֆելիքս Ռայներ։ Օսվալդ Ռայների մահվանից հետո նրա որդին ապրեց ընդամենը չորս տարի։ Կյանքի վերջին տարիներին Ռայներն ապրել է Օքսֆորդշիր կոմսության Բոթլի տեղանքում, որտեղ ընդհուպ մինչև մահն օգնել է տեղական եկեղեցուն գումարի հավաքման հարցում։ Օսվալդ Ռայները մահացել է 1961 թվականին Բոթլիում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mickael Smith, Central Intelligence Agency, *Six: a History of Britain’s Secret Intelligence Service*, Part 1 : "Murder and Mayhem, 1909—1939 "éditeur London, Dialogue, 2010,  Archived 2016-12-29 at the Wayback Machine.
2. ↑  1891 Census of Kings Norton, RG12/2363, Folio 42, Page 27, Oswald Theodore Rayner, aged two, 89 Soho Street, Smethwick.
3. ↑  "Контрольный выстрел". Արխիվացված from the original on 2021 թ․ օգոստոսի 15. Retrieved 2021 թ․ օգոստոսի 15.
4. ↑  Michael Smith. Six: A History of Britain’s Secret Intelligence Service, Part 1: Murder and Mayhem 1909—1939 (2010)
5. ↑  "Джон Скейл на сайте spartacus-educational". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ հուլիսի 3. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 24.
6. ↑  "Кадберт Торнхилл на сайте spartacus-educational". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ հունիսի 27. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 24.
7. ↑  "Стефен Эллей на сайте spartacus-educational". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ հունիսի 27. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 24.
8. ↑  Giles Milton, Russian Roulette: A Deadly Game: How British Spies Thwarted Lenin’s Global Plot, Hachette UK, 2013, p. 29.
9. 1 2  "Oswald Rayner на сайте spartacus-educational.com". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ հունիսի 28. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 19.
10. ↑  To Kill Rasputin : the life and death of Grigori Rasputin, by Andrew Cook. Stroud: Tempus, 2005 ISBN 0-7524-3409-8
11. ↑  To Kill Rasputin, by Andrew Cook. A review by Greg King
12. ↑  Rasputin — His Malignant Influence and his Assassination. Hardcover — by Feliks Feliksovich Yusupov (Author) Translated by Oswald Rayner (1927)
13. ↑  "Контрольный выстрел. Журнал «Итоги» № 41/2004". Արխիվացված from the original on 2014 թ․ օգոստոսի 26. Retrieved 2014 թ․ օգոստոսի 2.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000390096829 · NLP: a0000003661998 · NTA: 074732390 · VIAF: 283631520 · WorldCat VIAF: 283631520 |

 |