**Վալենտինա Եվգենևնա Լիսիտցա** (ռուս.՝ Валентина Евгеньевна Лисица, մարտի 25, 1970(1970-03-25), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ամերիկացի ծագմամբ ռուս դաշնակահար։ Յութուբյան իր էջում ունի 160 միլիոնից ավելի դիտում։

Կենսագրություն
--------------

Վալենտինա Լիսիտցան ծնվել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Կիևում։ Իրինա Իգորևնայի և Եվգենի Սերգեևիչի ընտանիքում։ Դաշնամուր սկսել է նվագել 3 տարեկանից , որպեսզի մեկ տարի անց տեղի ունենա առաջին սոլո  համերգը։ Չնայած նրա վաղ երաժշտական ունակություններին , նրա մանկության երազանքն էր դառնալ պրոֆեսիոնալ շախմատիստ։ Մանուկ հասակից Լիսիտցան հաճախել է Կիևի Լիսենկոյի անվան հատուկ միջնակարգ երաժշտական դպրոցը, հետագայում ապագա ամուսնու՝ Ալեքսեյ Կուզնեցովի հետ , սովորել է Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստուհի և դաշնակահարուհի Լյուդմիլա Ցվերկոյի մոտ` Կիևի կոնսերվատորիայում։ 1991 թվականին ամուսնու հետ միասին հեղինակավոր միջազգային մրցույթում , երաժշտական դուետով, նվաճեցին առաջին «Dranoff International Two Piano Competition» մրցանակը։ Նրանք տեղափոխվեցին ԱՄՆ , շարունակելու իրենց դաշնակահարի կարիերան։ 1995 թվականին ելուլթ են ունեցել նյույորքյան Լինկոլն կենտրոնում «Mostly Mozart Festival» մրցույթում, դիրիժոր Ջերարդ Շվարցի ղեկավարությամբ։ Ժամանակի ընթացքում Լիսիտցայի կարիերան կանգ է առնում , հատկապես իր մենեջերի մահից հետո։ 2007 թվականին նա թողարկել է իր առաջին տեսահոլովակը «Յութուբ» տեսանախագծային կայքում, որտեղ նա նվագում է Ռախմանինովի էտյուդը։ Դրանից հետո ձայնագրում է Շոպենի էտյուդների շարքը, որը DVD ձայնասկավառակով թողարկվել է 2004 թվականին։ Այն Amazon ինտերնետային խանութում ամենամեծն է իր վաճառքի թվով։ 2012 թվականին նա պայմանագիր է կնքում ձայնագրող Decca ձայնագրման լեյբլ ընկերության հետ։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացել է դաշնակահար Ալեքսեյ Կուզնեցովի հետ , որը եղել է Լիսիտցայի զուգընկերը երաժշտական մի շարք դուետներում։ Նրանք ունեն որդի՝ Բենջամինը, որի հետ միասին ապրում են Հյուսիսային Կարոլինայում (ԱՄՆ)։ Ազատ ժամանակ Լիսիտցան սիրում է պատրաստել իտալական ճաշատեսակներ, վերանորոգել իր առանձնատունը և աշխատել այգում։

Կարիերա
-------

Վալենտինա Լիսիտցան և Հիլարի Հանը, մարտի 3, 2009
Անսպասելի հաջողություններից հետո Լիսիտցան շարունակել է իր համերգային կարիերան։ 2008-2009 թվականներին նա հանդես է եկել ավելի քան 80 hամերգներով, որոնցից հայտնի դարձան Սան-Պաուլոյի և Նոր Զելանդիայի սիմֆոնիկ նվագախմբում, Վարշավայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում և Փարիզի կամերային նվագախմբում տեղի ունեցած ելույթները։ Կատարել է մի քանի կամերային դուետ ամերիկացի թավջութակահար Լին Հարրելլի, ջութակահար Ջիմմի Լինի, ալտահար Ռոբերտո Դիասի, բրիտանացի ջութակահար Իդա Հենդելի հետ։ Ամենակարևոր համագործակցութունը, ըստ դաշնակահարի եղել է ամերիկացի ջութակահար Հիլարի Հանի հետ ունեցած դուետը։ 2010 թվականին նվագել է Ռոտերդամի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում, իսկ 2011 թ.-ին՝ Բրազիլիայի սիմֆոնիկ նվագախմբում։ Լիսիտցայի ելույթները հանրությանն առավել հայտի դարձան Քարնեգի Հոլ և Էվերի Ֆիշեր Հոլ (Նյու Յորք, ԱՄՆ), Կոնսերտգեբաուն (Ամստերդամ, Նիդեռլանդներ) և Վիեննայի Մեծ («Wiener Musikverein») համերգասրահներում տեղի ունեցած ելույթների շնորհիվ։ Դաշնակահարի համերգային ծրագրում ներառվել են Բեթհովենի, Ռախմանինովի, Շոստակովիչի, Գրիգի, Լիստի և ուրիշների ստեղծագործությունները։

2015 թվականի հունիսի 22-ին նա ելույթ է ունեցել Դոնեցկում, նվիրված Հայրենական Մեծ պատերազմի տարելիցին (կատարել է Ռախմանինովի, Չայկովսկու, Շոստակովիչի ստեղծագործությունները)։ Հեռուստաալիքներից մեկում տված հարցազրույցում նա կոչ է արել ուկրաինացիներին մասնակցել ահաբեկչական գործողությունների կանխարգելման միջոցառումներին։ Իսկ Ուկրաինայի քաղաքական իրավիճակը նա անվանել է «վերադարձ ֆաշիզմին»։ Երկրորդ այցելությունը տեղի է ունեցել Դոնեցկում, 2016 թվականի գարնանը։ Լիսիտցան մասնակցել է «Պրոկոֆևյան գարուն» փառատոնին և մի շարք համերգներ է ունեցել Դոնեցկի մարզի մի քանի ռմբակոծված քաղաքներում՝ Դեբալցևոյում և Գորլովկայում։ Դաշնակահարի երրորդ այցելությունը տեղի է ունեցել դարձյալ Դոնեցկում, 2017 թվականի սեպտեմբերին, կապված Մեծ Հայրենական պատերազմում Դոնբասի ազատագրման օրվան նվիրված տոնակատարությանը։ Համերգը կայացել է բաց երկնքի տակ, սիմֆոնիկ նվագախմբի ուղեկցությամբ և ինչպես նաև 2 սոլո համերգ Դոնեցկի ֆիլհարմոնիայի մասնակցությամբ։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ալբոմներ

* *Valentina* (1996)
* *Virtuosa Valentina! vol. 1* (1996)
* *Virtuosa Valentina! vol. 2* (1997)
* *Ida Haendel in Recital* (2003) — Իդա Հենդելի հետ (ջութակ).
* *Piano Recital* (2010)
* *Charles Ives: Four Sonatas* (2011) — Հիլարի Հանի հետ (ջութակ).
* *Permit Me Voyage: Transcriptions for Trumpet* (2011) — Քրեյգ Մորրիսի հետ (շեփոր).
* *Live at the Royal Albert Hall* (2012)
* *Valentina Lisitsa plays Liszt* (2013)
* *Rachmaninov: Moments Musicaux* (2013)
* *Rachmaninov: The Piano Concertos; Rhapsody on a Theme of Paganini* (2013) — Լոնդոնյան սիմֆոնիկ նվագախմբում, դիրիժոր՝ Մայքլ Ֆրենսիս.
* *Chasing Pianos: The Piano Music of Michael Nyman* (2014)
* *Valentina Lisitsa Plays Philip Glass* (2015)

### Տեսանյութեր

* *F. Chopin, 24 Etudes for Piano op. 10, op. 25* (2004)
* *Schubert-Liszt Schwanengesang* (2005)
* *Black & Pink* (2006)
* *Live at the Royal Albert Hall* (2012)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիսիտցայի պաշտոնական կայքը Յութուբում
* Լիսիտցայի պաշտոնական կայքը Մայսփեյսում
* Դաշնակահարուհի (Վալենտինա Լիսիտցա) // blog.poltava.pl.ua կայքում
* Վալենտինա Լիսիտցայի հարցազրույցը ՌՏ-ին. Մարդիկ սկսում են հասկանալ ինչ է կատարվում Ուկրաինայի արևելքում // հուլիսի 25, 2015
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1028751168 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. ↑
5. ↑  Официальная биография
6. ↑  Одна из лучших пианисток в мире – Валентина Лисица
7. ↑  «Valentina Lisitsa(biography, photo, video)». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 20-ին.
8. ↑  «Internationally renowned pianist Valentina Lisitsa returns to George Fox - News Releases». *News Releases* (ամերիկյան անգլերեն). 2010 թ․ սեպտեմբերի 14. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 20-ին.(չաշխատող հղում)
9. 1 2 3  «Audiofon Records». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 1-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 20-ին.
10. ↑  All Music
11. ↑  All Music
12. ↑  All Music
13. ↑  All Music
14. ↑  All Music
15. ↑  All Music
16. ↑  All Music
17. ↑  All Music
18. ↑  All Music
19. ↑  All Music