**Ինդոնեզիայի զինանշան** (ինդոն.՝ Lambang Negara Republik Indonesia), Ինդոնեզիայի ազգային խորհրդանիշ, որի վրա պատկերված է ոսկեգույն Գարուդա՝ կրծքին վահան։ Վահանը քառամաս է՝ սրտում փոքրիկ վահանով։ Զինանշանի հինգ տարրերը խորհրդանշում են Պանչա Սիլային՝ Ինդոնեզիայի ազգային գաղափարախոսության հինգ սկզբունքները, այդ իսկ պատճառով զինանշանը կոչվում է նաև **Գարուդա Պանչա Սիլա**։ Գարուդայի ճանկերում *Bhinneka Tunggal Ika* ազգային նշանաբանով ժապավեն է, որը բառացի թարգմանած նշանակում է «Նա տարբեր է, [բայց] մեկն է», այսինքն՝ «Միասնությունը բազմազանության մեջ»։

Զինանշանը նախագծվել է Պոնտյանակի սուլթան Համիդ II-ի կողմից։ Նկարիչն է՝ Դուլլահը։ Գերբն ընդունվել է որպես ազգային խորհրդանիշ 1950 թվականի փետրվարի 11-ին։

Գարուդա
-------

Աիրլանգգա թագավորի արձանը պատկերված է որպես Վիշնու՝ Գարուդայի վրա, Բելահան տաճար, Ինդոնեզիա, Արևելյան Ճավա
Գարուդան առասպելական թռչուն է՝ հինդուիզմի և բուդդիզմի դիցաբանության բաղկացուցիչ մաս։ Հարավային և Հարավարևելյան Ասիայի երկրներում այն հաճախ օգտագործվում է հերալդիկայի, ճարտարապետության, կերպարվեստի և մոնումենտալ արվեստի մեջ։ Գարուդան Վիշնու աստծու փոխադրամիջոց թռչունն է (վահանա). Նրան կարելի է տեսնել հին Ինդոնեզիայի բազմաթիվ տաճարներում։ Մենդուտ, Բորոբուդուր, Սաջիվան, Պրամբանան, Կիդալ, Պետնատարա, Բելահան և Սուկուխ տաճարներում կան Գարուդայի պատկերներ (խորաքանդակ կամ արձան)։

Պրամբանան տաճարային համալիրի մի տաճար, որը գտնվում է Վիշնուի տաճարի դիմաց, Գարուդային է նվիրված։ Սակայն այսօր պալատում Գարուդայի արձան այլևս չկա։ Շիվայի տաճարում, նաև Պրամբանանի համալիրում, կա ռելիեֆ, որը ներկայացնում է Ռամայանայի մի դրվագ Գարուդայի եղբորորդու՝ Ջատայուի (որը նույնպես պատկանում է աստվածային թռչունների ռասային) մասին, ով փորձում է Սիտային փրկել Ռավանայի ձեռքից։ Ինդոնեզիայի Արևելյան Ճավա կղզում գտնվող Բելահան տաճարում տեղադրված արձանը, որում պատկերված է աստվածացված Էյրլանգգա թագավորը՝ որպես Գարուդայի վրա կանգնած Վիշնու, այժմ Արևելյան Ճավայի Թրոուլանի թանգարանի հավաքածուների կարևոր մասն է կազմում։ Այն համարվում է հին Ճավայում Գարուդայի ամենահայտնի արձանը։

Գարուդան բազմաթիվ ավանդույթների և պատմությունների կերպարներից է, հատկապես Ճավայում և Բալիում։ Շատ պատմություններում Գարուդան խորհրդանշում է գիտելիքի, զորության, քաջության, հավատարմության և կարգապահության արժանիքները։ Որպես Վիշնուի փոխադրամիջոց՝ Գարուդան կրում է Վիշնուի ատրիբուտները, որոնք խորհրդանշում են տիեզերական կարգի պահպանումը։ Բալիում մինչև իսլամի գալուստը հարգվել և մեծարվել է Գարուդան՝ որպես «բոլոր արարածների տեր, որոնք կարող են թռչել» և «թռչունների հոյակապ թագավոր»։

Բալիում Գարուդան ավանդաբար պատկերվել է որպես աստվածային էակ՝ արծվի գլխով, կտուցով, թեւերով և ճանկերով, բայց մարդու մարմնով։ Սովորաբար պատկերված է ոսկեգույն և վառ գույներով բարդ փորագրության մեջ՝ որպես Վիշնուի փոխադրամիջոց կամ Նագա (վիշապի, ջրային օձի) օձի դեմ ճակատամարտի տեսարանում։ Գարուդայի կարևոր և վեհ դիրքը ինդոնեզական ավանդույթներում հնագույն ժամանակներից հարգում է Գարուդային որպես Ինդոնեզիայի ազգային խորհրդանիշ, ինդոնեզական գաղափարախոսության մարմնավորում՝ Պանչա Սիլային։ Գարուդան, որը նաև ընտրվել է որպես Ինդոնեզիայի ազգային ավիաընկերության Garuda Indonesia անվանումը։ Ինդոնեզիայի հետ մեկտեղ Թաիլանդի թագավորությունը նաև օգտագործում է Գարուդան որպես իրենց ազգային խորհրդանիշ՝ Թաիլանդի զինանշան։

Ինդոնեզիայի զինանշանի գարուդան վերաբերում է Ինդոնեզիայի արշիպելագի նախագաղութային հինդուական թագավորություններին։ Գարուդան ինքնին խորհրդանշում է ուժն ու զորությունը, իսկ ոսկեգույնը՝ փառքը։ Գարուդայի յուրաքանչյուր թևի վրա կա 17 փետուր, 8-ը՝ պոչում, 19-ը՝ պոչի վերում (վահանի տակ), և 45-ը՝ պարանոցի շուրջը։ «17/8/1945» թվերը նշանակում են՝ օգոստոսի 17, 1945 թվական - Ինդոնեզիայի անկախության ամսաթիվ։

Խորհրդանիշներ
-------------

Գարուդա Պանկասիլայի արձանը ցուցադրված է Ջակարտայի Ազգային հուշարձանի (Մոնաս) Անկախության սրահում:

### Վահան

Վահանը քառամաս է՝ սրտում փոքրիկ վահանով։ Առաջին մասում ցուլի արծաթագույն և սև գլուխը կարմիր դաշտում, երկրորդում՝ բնական գույնի ծառ՝ կանաչ թագով արծաթե դաշտում, երրորդում՝ արծաթե դաշտում, ոսկեգույն բրնձի ընձյուղ բամբակի աջ կողում, չորրորդում՝ ոսկե շղթա կարմիր դաշտում։ Վահանի սև դաշտում ոսկե հնգաթև աստղ է։ Վահանի վերին և ստորին մասերը բաժանված են հասարակածի գիծը խորհրդանշող սև շերտով։ Վահանի յուրաքանչյուր տարր, բացի սև շերտից, նախատեսված է խորհրդանշելու Ինդոնեզիայի պետական գաղափարախոսության սկզբունքներից մեկը՝ Պանչա Սիլային։

### Աստղ

Կենտոնում, փոքր վահանի վրա, սև դաշտում ոսկե աստղը համապատասխանում է Պանչա Սիլայի (Պանչա շիլա) *առաջին սկզբունքին*՝ հավատ միակ Աստծուն։ Սև գույնը սովորաբար հասկացվում է որպես Մուհամմեդի (Մուհամմադ) խորհրդանիշ՝ Իսլամի մարգարեի խորհրդանիշ, որը Ինդոնեզիայի ամենակարևոր կրոնն է։ Ոսկե աստղը սոցիալիստական գաղափարախոսության խորհրդանիշն է։

Պանչա Սիլայի այս սկզբունքը միշտ վիճելի է եղել, քանի որ այն ենթադրում է պարտադիր հավատ մեկ Աստծո հանդեպ։ Սուկառնոյի ժառանգության (Սուկառնո) կողմնակիցները կարծում են, որ այս սկզբունքը նպատակ ուներ համախմբել Ինդոնեզիայի բնակչությանը, որոնց թվում կան տարբեր կրոններ և հավատքներ։

Աստղը տարածված է ոչ միայն Ինդոնեզիայում տարածված կրոնների՝ Իսլամի, Քրիստոնեության, Հինդուիզմի, Կաթոլիկության և Բուդդայականության խորհրդանիշն է, այլև սոցիալիզմի աշխարհիկ գաղափարախոսության մեջ։

### Ցուլ

Կարմիր դաշտի առաջին քառորդում գտնվում է ճավայական վայրի ցլի գլուխը՝ բանտենգը, որը խորհրդանշում է Պանչա Սիլայի չորրորդ սկզբունքը՝ ժողովրդավարություն՝ առաջնորդվելով խորհրդատվության և ներկայացուցչության ողջամիտ քաղաքականությամբ։ Բանտենգը սոցիալական կենդանի է, որով պայմանավորված է ողջ բնակչության կողմից կարևոր որոշումների ընդունումը։ Բանտենգը Ինդոնեզիայի ազգային կուսակցության խորհրդանիշն էր, որը հիմնադրվել էր երկրի առաջին նախագահ Սուկարնոն և հետագայում, համառության և պայքարի խորհրդանիշ ընդունվել է նրա իրավահաջորդների՝ Ինդոնեզիայի դեմոկրատական կուսակցության և Ինդոնեզիայի դեմոկրատական պայքարի կուսակցությունների կողմից (վերջինս գլխավորում է Սուկարնոյի դուստրը՝ Մեգավատի Սուկարնոպուտրին)։

### Ծառ

Երկրորդ քառորդ մասում, արծաթե դաշտում, բանյանի ծառ է, որը խորհրդանշում է Պանչա Սիլայի երրորդ սկզբունքը` Ինդոնեզիայի միասնությունը։ Բանյանը հայտնի է զարգացած արմատներով և ճյուղերով։ Իրականում, Սուկարնոյի և նրա կուսակցության ստեղծած Ինդոնեզիայի Հանրապետությունը մի երկիր է, որը կազմված է բազմաթիվ մշակույթներից։

### Բրինձ և բամբակ

Երրորդ քառորդում, արծաթե դաշտում, բրնձի ոսկե ցողուն է և բամբակի կանաչ գլուխներ։ Նրանք ներկայացնում են Պանչա Սիլի հինգերորդ սկզբունքը՝ սոցիալական արդարությունը։ Բրինձը և բամբակը ներկայացնում են հացն հանապազօրյա և ապրուստի միջոցներ։

### Շղթա

Չորրորդ քառորդում, կարմիր դաշտում, ոսկե շղթա է։ Այս շղթան ներկայացնում է սերնդափոխությունը՝ կլոր և քառակուսի օղակներով, որոնք ներկայացնում են համապատասխանաբար արական և իգական։ Շղթան համապատասխանում է Պանչա Սիլայի երկրորդ սկզբունքին՝ արդարամիտ և քաղաքակիրթ մարդասիրության։

Կարգախոս
--------

Գարուդայի ճանկերում Ինդոնեզիայի ազգային նշանաբանով ժապավեն է **Bhinneka Tunggal lka** բառերով։ ***Bhinneka*** սանդհերեն նշանակում է «տարբեր», ***Tunggal*** - «մեկ», և ***lka*** - «նա / այն / սա / դա»։

Սա հին ճավայական արտահայտություն է։ Արտահայտությունը մեջբերում է հին ճավայական *Կակավին Սուտասոմա* չափածո պոեմից, որը գրել է Մպու Տանտուլարը՝ ճավայական գրականության հայտնի բանաստեղծ Մաջապահիտի կայսրության օրոք (14-րդ դար), Ռաջասանագարա թագավորի (նաև հայտնի է որպես՝ Հայամ Վուրուկ) օրոք։

Բառացի նշանակում է «(Չնայած) մասերով, բայց միասնական» կամ այլ կերպ՝ «Միասնությունը բազմազանության մեջ»։ Ինչը նշանակում է, որ չնայած բազմազան լինելուն, Ինդոնեզիայի ժողովուրդը նախկինի պես միասնական է։ Այս կարգախոսն օգտագործվում է Ինդոնեզիայի Հանրապետության ազգի և միասնական պետության միասնությունն ու ամբողջականությունը նկարագրելու համար, որը բաղկացած է տարբեր մշակույթներից, տարածաշրջանային լեզուներից, ռասաներից, էթնոսներից, կրոններից և հավատքներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «National Symbols». Embassy of the Republic of Indonesia, Washington D.C. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 15-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 18-ին.
2. 1 2  «State Emblem». Indonesia.go.id. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 9-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 23-ին.
3. ↑  «Lagu Indonesia Raya asli dan yang dilecehkan oleh Malaysia» (ինդոնեզերեն). 4 сентябрря 2009 года. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 21-ին. Վերցված է 12 июля 2010-ին.
4. ↑  «Mojopahiht Kings : Airlangga Story - The Famous King In Java Island». *www.eastjava.com*. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 12-ին.
5. ↑  Department of Information, Republic of Indonesia (1999), pp46-47
6. ↑  Aghababian, A. H. (2015). «The Kakawin Sutasoma: A Look at "Bhinneka Tunggal Ika" and Perceptions of the Text's Religious Implications». *Inquiries Journal* (անգլերեն). **7** (09).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ինդոնեզիայի զինանշան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |