**Հուդա Մակավեյ** *(եբրայերեն՝ יהודה המכבי‎ մ․թ․ա․ 1 հազարամյակ,* անհայտ *- մ. թ. ա. 160, Էլազա, Հուդեա, Իսրայել*), Մատաֆիա (Մատիտյագու) Հասմոնեայի (անգլ.՝  Mattathias) երրորդ որդին, ով հոր մահվանից առաջ ստացած պատգամի համաձայն ղեկավարել է *Անտիոքոս Եպիփանեսի* դեմ հրեական ապստամբությունը։

Կենսագրություն
--------------

Հուդա Մակավեյը քահանա Մատաֆիա Հասմոնեայի որդին է եղել, որը նախանձախնդիր էր Մովսեսի օրենքին։ Հոր մահից հետո Հուդա Մակավեյը և իր եղբայրները, ովքեր մանկուց նույն եռանդով էին վերաբերվում Մովսեսի օրենքներին, ապստամբել են Անտիոքոսի՝ հուդայիզմը արմատախիլ անելու և դրա փոխարեն հունական պաշտամունք ներմուծելու փորձերի դեմ։ Հավաքելով իր շուրջ Աստծո բոլոր հետևորդներին՝ Հուդա Մակավեյը մի քանի դաժան հակահարվածներ է տվել Անտիոքոսի բանակին և որոշ ժամանակ խաղաղության կնքման է հասել, որն էլ նա օգտագործել է տաճարում երկրպագության մաքրությունը վերականգնելու համար։

### Անվան ծագումնաբանություն և նշանակություն

Ապստամբության հենց սկզբում Հուդան ստացել է «Մակավեյ» մականունը։ Մականվան իմաստը բացատրելու համար առաջ են քաշվել մի քանի վարկածներ։ Համաձայն ամենատարածված վարկածի՝ այս անունը ծագել է արամերեն «մակկաբա» բառից (ժամանակակից եբրայերենով` *մակեբետ*), որը նշանակում է «մուրճ» կամ «դարբնի մուրճ»՝ ի նշան ճակատամարտերում ցուցաբերած նրա քաջության։ Հնարավոր է նաև, որ Մակավեյ անունը հանդիսանում է Թորա գրքի բանաստեղծության ակրոնիմ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ո՞վ է յ աստուածների մէջ քեզ պէս, ով Եհովայ։- (Ելից 15:11) 

*Բնօրինակ տեքստ* (եբրայերեն)  

*מי כמוך באלים יהוה*
 |  |

Ռաբբի Մոշե Շրեյբերը գրել է, որ մականունը Հուդայի հոր անվան՝ Մատիտյագու Կոհեն Բեն Յոչանանի ակրոնիմն է։ Որոշ գիտնականներ համարում են, որ «Մակավեյ» անունը եբրայերեն *մակկաբ-յագու* արտահայտության կրճատ ձևն է (մակաբ` «նշել, նշանակել») և կրում է Եհովայի կողմից «նշանակված» իմաստը։ Ինչպես Հրեական, այնպես էլ *Նոր Կաթոլիկ* հանրագիտարաններում նշվում է, որ առաջադեմ վարկածներից ոչ մեկը լիովին գոհացուցիչ չէ։

### Խանուկա

Տաճարը, որը, ըստ հրեական պատկերացման, պղծվել է հեթանոսական կռապաշտության կողմից, մաքրվել և օծվել է։ Ի հիշատակ տաճարի վերականգնման ստեղծվել է հատուկ տոնակատարություն՝ Խանուկա։

### Մահ

Հուդա Մակավեյը երկու մարտերում հաղթել է սիրիացիներին (Էմմաուս, Վեֆսուրա), բայց Վեֆսահարում պարտություն է կրել։ Վերսկսված պատերազմում Հուդա Մակավեյը զոհվել է, բայց նրա գործը շարունակել են նրա եղբայրները, որոնց նույնպես անվանել են Մակավեյներ։

Պատկերասրահ
-----------

* Հուդա ՄակավեյՀուդա Մակավեյ
* Հուդա ՄակավեյՀուդա Մակավեյ
* Հուդա Մակավեյի հաղթանակըՀուդա Մակավեյի հաղթանակը
* Հուդա Մակավեյի մահըՀուդա Մակավեյի մահը
* Հուդա Մակավեյը Նիքանորի բանակի դիմացՀուդա Մակավեյը Նիքանորի բանակի դիմաց
* Հուդա Մակավեյը հետապնդում է ամմոնացիների առաջնորդ ՏիմոթեոսինՀուդա Մակավեյը հետապնդում է ամմոնացիների առաջնորդ Տիմոթեոսին

Տես նաև
-------

* Մասադա ամրոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 271)։*  |
3. ↑  Աստվածաշունչ Արարատ թարգմանություն խմբ․՝ Fred Skolnik, Michael Berenbaum.
4. ↑  ռուս.՝ Кто среди богов подобен тебе, о Иегова?
5. ↑  NEW CATHOLIC ENCYCLOPEDIA, 2 ed. vol. 9, p. 9
6. ↑  Encyclopaedia Judaica|մաս՝ JUDAH MACCABEE, մաս 11, էջեր 509—511

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Иехуда Маккавей*՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Համառոտ հրեական · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ուղղափառ · Catholic (1997—…) · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90352923 · BNE: XX983971 · GND: 118886673 · ISNI: 0000000098665131 · LCCN: n86034996 · NLA: 56568122 · NTA: 07425149X · NUKAT: n2010141543 · LIBRIS: 73448 · SUDOC: 067346464 · VIAF: 424149066350365600146, 28151776731818010608, 114160307361957741150, 44160307377057741547, 590159233924403370257 · WorldCat VIAF: 424149066350365600146, 28151776731818010608, 114160307361957741150, 44160307377057741547, 590159233924403370257 |

 |

 |

Կատեգորիա:Ապստամբություն
Կատեգորիա:«Աստվածային կատակերգության» կերպարներ
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի անձինք
Կատեգորիա:Ապստամբություններ ըստ դարի
Կատեգորիա:Առաջնորդներ