Մալթական խաչ
**Մալթական խաչ** (անգլ.՝ Maltese cross), ութաթև աստղ, որ նախկինում եղել է Հիվանդախնամների ասպետական երբեմնի հզոր օրդենի խորհրդանիշը։ Միաբանությունը հիմնադրվել էր 12-րդ դարում Մերձավոր Արևելքի Պաղեստին պատմական շրջանում։ Խորհրդանիշը ծագում է իտալական Ամալֆի քաղաքի զինանշանից, որի բնակիչներից շատերը եղել են Հիվանդախնամների միության հիմնադիրները։

13-րդ դարում` Ռայմունդ դե Պյուի մագիստրոսի օրոք, լայն տարածում է գտել օրդենը, ինչպես և եկեղեցին, որը բաժանված էր ութ «լեզուների», որոնք ներկայացնում էին ֆեոդալական Եվրոպայի խոշորագույն միավորումները` Օվերնը, Պրովանսը, Ֆրանսիան, Արագոնը, Կաստիլիան և Պորտուգալիան, Իտալիան, Բավարիան և Անգլիան։ Ասպետները պահպանել են «Հովհաննես Մկրտիչի հիվանդախնամներ» անվանումը, ինչպես նաև կարմիր վերնազգեստների վրա սպիտակ մետաքսաթելով ասեղնագործած ութաթև աստղը, որ խորհրդանշում է իմաստնությունն ու ասպետական ութ առաքինությունները։ Դրանք են` հավատ, բարեգթություն, ճշմարտություն, արդարություն, անմեղություն, հաշտություն, անմիջականություն, համբերություն։ Խաչի չորս ուղղությունները խորհրդանշում են քրիստոնեական գլխավոր սկզբունքները` խելամտություն, արդարադատություն, հոգևոր ուժ և ժուժկալություն։ Օրդենի կնիքը պատկերում էր հիվանդին` գլխի մոտ նույնատիպ խաչով և ոտքերի մոտ ջահով։

Մալթական խաչը Ռուսական կայսրության զինանշանում
Մալթական խաչը երբեմն կոչվում է Հովհաննես Մկրտիչի կամ Գեորգիևյան խաչ։ Մալթական օրդենի խորհրդանիշը դարձել է ութաթև սպիտակ աստղը, որի ութ ծայրերը խորհրդանշել են ասպետական ութ առաքինությունները։ Ներկայումս այդ խորհրդանիշն օգտագործում են սուրբ Հովհաննես Մկրտիչի սանիտարական խմբերն Անգլիայում։

Մալթական խաչը` որպես սուրբ Հովհաննես Մկրտիչի օրդենի խորհրդանիշ, որոշ ժամանակ պատկերված է եղել Ռուսական կայսրության զինանշանում։ 1801 թվականին Ալեքսանդր I-ի հրամանով զինանշանից հանվել է խաչը։

* Մալթական խաչը ժամանակակից քաղաքային խորհրդահամակարգում
* Ամալֆիի զինանշանըԱմալֆիի զինանշանը
* Պավլովսկի զինանշանըՊավլովսկի զինանշանը
* Գատչինայի զինանշանըԳատչինայի զինանշանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Россия и Державный Орден: эмблематическое отражение межгосударственного союза


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Խաչերի տեսակներ |
| --- |
|  |
| 
* Լատինական խաչ Լատինական
* Սուրբ Պետրոսի խաչ Սուրբ Պետրոսի
* Լոթարինգիական խաչ/ Հայրապետական խաչ Լոթարինգիական/Հայրապետական
* Ուղղափառ խաչ Ուղղափառ
* Պապական խաչ
* Պապական
* Հուգենոտական խաչ
* Հուգենոտական

 |
|  |
| 
* Հունական խաչ Հունական
* Մալթական խաչ Մալթական
* Տաճարական խաչ Տաճարական
* Երուսաղեմի խաչ Երուսաղեմի
* Հայկական խաչ Հայկական

 |
|  |
| 
* Բյուզանդական խաչ Բյուզանդական
* Մակեդոնական խաչ Մակեդոնական
* Ավետարանչական խաչ Ավետարանչական
* Հրեշտակապետական խաչ Հրեշտակապետական
* Անդրեասյան խաչ Անդրեասյան
* Սվաստիկա Սվաստիկա

 |
|  |
| 
* Կելտական խաչ Կելտական
* Տևտոնական խաչ Տևտոնական
* Տաու խաչ Տաու խաչ (Անտոնյան)
* Անխ Անխ(Եգիպտական)
* Ղպտիական խաչ Ղպտիական

 |
|  |
| 
* Սուրբ Նունեի խաչ Սուրբ Նունեի
* Բոլնիսական խաչ Բոլնիսական
* Նովգորոդի խաչ Նովգորոդի
* Արևային խաչ Արևային
* Սուրբ Գևորգի խաչ Սուրբ Գևորգի
* Արևախաչ Արևախաչ

 |
|  |
|  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |