recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կարեններ** (թայ. กะเหรี่ยง - կարիանգ), ժողովուրդների խումբ, ովքեր բնակվում են Մյանմայի հարավում և հարավ-արևելքում (Կարեն, Կայա, Մոն և Շան նահանգներում, Իրավադի, Պեգու և Տանինթայի մարզերում), ինչպես նաև Թաիլանդի հյուսիս-արևմուտքում։ Խոսում են Տիբեթա-Բիրմանական լեզուների կարենյան լեզվով։

Հիմնականում բուդդիստներ են, կան նաև քրիստոնյաներ։ Մի մասը պահպանում է ավանդական հավատալիքները։ Կարենների խմբին են պատկանում ման, կայա, պադաունգ և այլ ժողովուրդներ։

Կայաները (կարմիր կարեններ) բնակվում են Մյանմայի Կայա նահանգում, ինչպես նաև Թաիլանդի սահմանային գյուղերում։ Նրանք հիմնականում անիմիզմի հետևորդներ են։ Հաճախ կազմակերպում են զոհաբերություններ՝ նվիրված հոգիներին։

Պադաունգները բնակվում են Մյանմայի Կայա, Կարեն և Շան նահանգներում, ինչպես նաև Թաիլանդում։ Հիմնականում ապրում են բարձրլեռնային գյուղերում։ Աճեցնում են բրինձ, զբաղվում փղեր պահելով և նույնպես անիմիզմի հետևորդներ են։ Մշտապես զոհաբերություններ են մատուցում հոգիներին, հատկապես ցեղի գերագույն կանացի հոգուն։

Պադաունգ ցեղի կանայք հինգ տարեկան հասակից պարանոցի վրա կրում են պղնձյա պարուրաձև օղակներ։ Հետզհետե օղակների քանակը (պարույրների շրջանակը) ավելացնում են, որը երկար պարանոցի պատրանք է ստեղծում։ Մեծահասակ կանանց օղակների քանակը կարող է հասնել երկու տասնյակի, իսկ զանգվածը՝ 4-5 կգ-ի։ Հաճախակի օղակները ըստ ցանկության կամ անհրաժեշտության դեպքում հանում են և կրկին հագցնում պարանոցին։ Դա առողջական խնդիր չի առաջացնում։ Իսկ օղակներից ընդհանրապես հրաժարվելու դեպքերում, պարանոցը 1-3 տարվա ընթացքում ընդունում է իր սովորական տեսքը։
Ռենտգեն հետազոտությունները ցույց են տվել, որ օղակների հաշվին պարանոցը երբեք չի երկարում, այլ դեֆորմացվում է ուսերի շրջանը։ Ուսագոտին օղակների ծանրության տակ աստիճանաբար ցած է իջնում, քանի որ այն միացված է կմախքին ընդամենը մեկ հոդի միջոցով։ Արդյունքում ստեղծվում է երկար պարանոցի պատրանք, սակայն իրականում պարանոցը ոչ մի փոփոխության չի ենթարկվում։ Հետաքրքիրն այն է, որ օղակները տեսնելու նպատակով այս ցեղի գյուղեր են այցելում տարեկան հազարավոր տուրիստներ։
**Սավա Գոլովանիվսկի** (ուկրաիներեն՝ Сава Овсійович Голованівський, մայիսի 16 (29), 1910, Ելիզավետգրադկա, Yelizavetgradka Volost, Ալեքսանդրիայի շրջան, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 2, 1989(1989-05-02), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1942 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Յոթնամյա կրթությունն ստացել է հայրենի գյուղում։ 1927 թվականին տեղափոխվել է Խարկով՝ գյուղատնտեսական ինստիտուտում կրթությունը շարունակելու նպատակով։ Նույն թվականին լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների անդրանիկ ժողովածուն։ Այնուհետև տպագրվել են նրա բանաստեղծությունների, հոդվածների, դրամատիկական ստեղծագործությունների ժողովածուները, որոնց մի մասը թարգմանվել է ռուսերեն։ Ուկրաինայի ինդուստրացման առաջին տարիներին անց է կացրել Կռիվոռոժստրոյի, Դնեպրոհէկի, Դոնբասի մեծ կառույցներում։ Պատերազմի տարիներին եղել է զինվորական թղթակից։ Ետպատերազմյան տարիներին հրատարակել է բանաստեղծությունների ժողովածուներ, գրել է մի շարք պիեսներ, որոնք բեմադրվել նաև արտասահմանյան թատրոններում։ Գրել է նաև երկու ծավալուն վեպ՝ «Բարդին այն ափին» և «Կորսուն»։

Գրել է հուշեր Իսահակ Բաբելի մասին։ Ուկրաիներեն է թարգմանել Բայրոնի, Պուշկինի, Վլադիմիր Մայակովսկու ստեղծագործությունները։

Սավա Գոլովանիվսկին հայերեն
--------------------------

* «Քայլում ես լայն մի դաշտով՝ դեռ կենդանի մնացած...»; Սոճիներ; Տիեզերագնաց; Էլեգիա; Ձգողականության օրենքը; Սխոլաստները։ Ոսկե դարպասներ (ուկրաինական քնարերգություն), Ե. «Սովետական գրող», 1977 էջ 107-110։ Թարգմ.՝ Վ. Բաբայան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
2. ↑  Ոսկե դարպասներ (ուկրաինական քնարերգություն), Ե. «Սովետական գրող», 1977 էջ 106։


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 12443455X · ISNI: 0000 0001 1071 2325 · LCCN: n81127315 · NKC: xx0019179 · NTA: 182925099 · NUKAT: n2009151123 · SUDOC: 160397561 · VIAF: 74784878 · WorldCat VIAF: 74784878 |

 |

 |
**Խուջանդ** (տաջ.՝ Хуҷанд, պարսկերեն՝ خجند, հին հունարեն՝ Ἀλεξάνδρεια Ἐσχάτη), քաղաք Տաջիկստանի հյուսիսային մասում, Սոգդիյան մարզում։ Սովետական տարիներին կրել է Լենինաբադ անվանումը (սկսած 1936 թ.)։ Բնակչությունը 163 հազար մարդ։ Միջին Ասիայի հնագույն քաղաքներից մեկն է, զարգացած մետաքսագործությամբ։ Սովետական իշխանության տարիներին, Դուշանբեից հետո, Խուջանդը դարձել է հանրապետության արդյունաբերական խոշոր կենտրոն։ Խուջանդում են ՍՍՀՄ մետաքսի խոշոր կոմբինատներից մեկը, գրենայի և բամբակազտիչ գործարաններ, կարի, կոշիկի, կահույքի ֆաբրիկաներ, սննդարդյունաբերության ձեռնարկություններ, ապակետարայի, «Տորգմաշ» գործարանները և այլն։ Ունի մանկավարժական ինստիտուտ, տեքստիլ, շինարարական, հաշվապլանային տեխնիկումներ, մանկավարժական, բժշկական և երաժշտական ուսումնարաններ, երաժշտական կոմեդիայի թատրոն, պատմա-հայրենագիտական թանգարան, Տաջիկական ՍՍՀ ԳԱ բուսաբանական այգի։ Խուջանդը հիշատակվում է VII դարի 2-րդ կեսից։

Բնակչություն
------------

Խուջանդը բնակչության քանակով երկրորդն է մայրաքաղաք Դուշանբեյից հետո։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Տարի** | 1897 | 1926 | 1959 | 1973 | 1989 | 2002 | 2007 | 2010 |
| **Բնակչություն,  հազ. մարդ** | 30 | 37 | 77 | 113 | 160 | 147 | 149 | 163 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Իրանիկա · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4214666-5 · VIAF: 242159731 · WorldCat VIAF: 242159731 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Վլադիմիր Վիսոցկու և Մարինա Վլադիի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Владимиру Высоцкому и Марине Влади), հուշարձան Եկատերինբուրգ քաղաքում։ Տեղադրվել է 2006 թվականին «Անտեյ» առևտրա-ժամանցային կենտրոնի գլխավոր մուտքի մոտ` Կրասնոարմեյսկայա փողոցի թիվ 10 հասցեում։

Նախագծի հեղինակ
---------------

* Մտահղացման հեղինակ` Անդրեյ Գավրիլովսկի
* Նախագծի հեղինակ` ճարտարապետ Ալեքսանդր Սիլնիցկի
* Կառուցող` Սվերդլովսկի մարզի Նովոալեկսեևսկոե գյուղի դարբնագործական արհեստանոց

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Հուշարձանի տեղադրումը կատարվեց հունվարի 25-ին, այն հարմարեցվել էր Վիսոցկու ծննդյան օրվա հետ։ Հուշարձանի գաղափարը և Վլադիմիր Վիսոցկու կերպարը կիթառով Մարինա Վլադիի երգը կատարելիս, նախապես համաձայնեցվել է արտիստի որդու` Նիկիտա Վիսոցկու հետ։

Հուշարձանի նկարագիր
-------------------

Վլադիմիր Վիսոցկու և Մարինա Վլադիի հուշարձանը ձուլված է բրոնզից։ Կերպարները բնական տեսք ունեն, քանի որ դրանց համամասնությունները համապատասխանում են մարդկային չափերին։ Վիսոցկին նվագում է կիթառի վրա, Վլադին նստած է նրա կողքին։ Հուշարձանը տեղադրված է «Մեծ Ուրալ» հյուրանոցի դիմաց, որտեղ հյուրախաղերի ժամանակ հյուրընկալել է Վիսոցկին։

Հուշարձանի բացում
-----------------

Հուշարձանը բացվել է 2006 թվականի փետրվարի 5-ին (այլ աղբյուրներով` փետրվարի 3-ին): Բացմանը ներկա են եղել Նիկիտա Վիսոցկին, Վալերի Զոլոտուխինը և Ալեքսանդր Ֆիլիպպենկոն։ Մարինա Վլադիին նույնպես հրավիրել էին հուշարձանի բացմանը։ Նա չէր եկել, բայց խոստացել էր, երբ հաջորդ անգամ Ռուսաստան գա, անպայման կայցելի Եկատերինբուրգ։

Հուշարձանը բացեցին Եկատերինբուրգի քաղաքապետ Արկադի Չերնիցկին և մտահղացման հեղինակ Անդրեյ Գավրիլովսկին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Памяти Высоцкого

Արտաքին հղումներ
----------------

* В Екатеринбурге открыт памятник Владимиру Высоцкому Archived 2017-05-17 at the Wayback Machine.
**Դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումներ**, այս ասպարեզում 1930-ական թվականներին ստացվել են որոշ արդյունքներ պարաբոլական հավասարումների վերաբերյալ։ Համակարգված հետազոտություններ սկսվել են 1948 թվականից՝ Ռ. Ալեքսանդրյանի աշխատանքներով, հիմնական ուղղություններն էին՝ էլիպսային, հիպոէլիպսային, հիպերբոլական ու թույլ հիպերբոլական և ինտեգրալ (այդ թվում՝ սինգուլյար ինտեգրալ) հավասարումները։ Հետազոտվել են նոր բնույթի եզրային խնդիրներ՝ որոշ ոչ դասական դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի համար, Դիրիխլեի խնդիրը՝ լարի տատանման հավասարման համար, ներմուծվել է ընդհանրացված սեփական ֆունկցիայի հասկացությունը։ Մ. Ջրբաշյանը և Հանրի Ներսիսյանն առաջինն են դիտարկել նոր բնույթի եզրային խնդիրներ և սպեկտրային վերլուծություններ՝ կոտորակային կարգի դիֆերենցիալ օպերատորներին առնչվող։ Ուսումնասիրվել են Շտուրմի-Լիուվիլի խնդրի սպեկտրային վերլուծությունները, և ստացված արդյունքները տարածվել են Դիրակի միաչափ համակարգերի վրա (Իշխան Սարգսյան)։ Արդյունքները շարադրված են Բորիս Լևիտանի և Ի. Սարգսյանի «Սպեկտրային տեսության ներածություն։ Ինքնահամալուծ սովորական դիֆերենցիալ օպերատորներ» (ռուսերեն, 1970) մենագրությունում։ Ուսումնասիրվել են Շտուրմի-Լիուվիլի հակադարձ խնդիրը, ինչպես նաև բարձր կարգի հավասարումների դեպքում ցրման տեսության հակադարձ խնդիրը։ Հ. Ներսիսյանն ուշացող արգումենտով հավասարման եզրային խնդրի համար ստացել է, ըստ սեփական ֆունկցիաների վերլուծության, թեորեմներ, մշակել է թույլ (ոչ խիստ) հիպերբոլական հավասարումների համար որոշ խնդիրների ուսումնասիրության եղանակ, ներմուծել և օգտագործել է Վոլտերայի ինտեգրալ հավասարման ընդհանուր հասկացությունը, ինչպես նաև առաջարկել ինտեգրալ օպերատորների շրջման մի եղանակ, երբ կորիզը բավարարում է մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարմանը։

Ուսումնասիրվել են որոշ ոչ ինքնահամալուծ դիֆերենցիալ օպերատորների սպեկտրի վարքը և գրգռումները։ Նազարեթ Թովմասյանը և ուրիշներ հետագոտել են Դիրիխլեի և Նեյմանի խնդիրները խզվող եզրային տվյալների դեպքում, ստացել մի շարք արդյունքներ ընդհանուր էլիպսային համակարգերի վերաբերյալ։ Հետազոտվել են նաև սովորական դիֆերենցիալ հավասարումներ՝ ընդհանրացված ֆունկցիաների դասում, ստացվել մի շարք արդյունքներ սինգուլյար ինտեգրալ հավասարումների վերաբերյալ (Ն. Թովմասյան)։ Ուսումնասիրվել են Վիների-Հոպֆի ինտեգրալ հավասարումները եզակի դեպքում (Ն. Թովմասյան, Նորայր Ենգիբարյան)։ Հետազոտվել են նաև ճառագայթման տեղափոխության տեսության ինտեգրալ և ինտեգրադիֆերենցիալ հավասարումները (Ն. ենգիբարյան)։ Հայկ Ղագարյանն ուսումնասիրել է ընդհանուր դիֆերենցիալ օպերատորներին համապատասխանող բազմանդամների վարքը և դրանով իսկ բացահայտել հիպոէլիպսականության պայմանը ոչ ռեգուլյար օպերատորների որոշ դասի համար, ինչպես նաև ստացել լուծումների որոշ գնահատականներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Բրոգոլմեր** (*Բրոհոլմեր*), շան տեսակ՝ ճանաչված FCI։

Պատմություն
-----------

Բրոգոլմերն հին դանիական շուն է, որը հին գերմանացիների հարձակվող շների սերունդն է։ Այս շներն տվեցին նոր սկիզբ մի շարք եվրոպական շների տեսակներին։ Հենց նրանցից էլ եկել է «Դանիական շուն» անվանումը, որի տակ գերմանացիներն հասկանում են գերմանական շուն։

Բրոգոլմերի մաքուր արյունակցական անջատումը տեղի է ունեցել 20֊րդ դարի վերջին՝ Բրոհոլմ Ֆյուն անունով որսորդի կողմից։ Նա հավաքեց շներ ամբողջ աշխարհով, որոնք, ըստ նրա, համապատասխանում էին տեսակային հատկանիշով և ընդունեց դրա հիման վրա ազնվացեղ բաժանումը։ Բրոգոլմերներն մեծ ճանաչում էին վայելում իրենց հայրենիքում և օգտագործվում էին եղնիկների ու մեծ կենդանիների որսորդության համար, մասնավորապես առյուծների ու վարազների։ Նաև օգտագործվում էին որպես պահակային շներ։

Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին բրոգոլմեր տեսակն մեծ մասամբ անհետացավ, սակայն 1975 թվականին գործարարների մի խումբ՝ կինոլոգ Յու․ Վեյսի (U.Weiss) գլխավորությամբ, մեծ գործունեություն ծավալեց տեսակը հետ բերելու համար։ Ներկայումս շներն հայտնի են Դանիայի սահմաններից ներս։

Հատկանիշներ
-----------

Բրոգոլմերներն ունեն մեծ գլուխ՝ լայն գանգային հատվածով ու դնչով, լայն, մեծ կրծքավանդակ, ուղիղ և ուժեղ մեջք, կարճ, հարթ մորթի՝ թույլ զարգացած բրդատակով։ Գույնը բաց դեղին է՝ սև դիմակով, շականակագույն դեղին՝ սև դիմակով՝ թողնելով սև նշաններ կրծքավանդակին, թաթերին և պոչին։

Բնավորությամբ աչալուրջ և անվախ շներ են, շատ հավատարիմ, ոչ ագրեսիվ և վարժվող։ Բայց այդ ամենի հետ մեկտեղ նա մարդամոտ է ու հանգիստ բնավորության տեր և կարող է դառնալ հաճելի տնային ընկեր։

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
*
|  |
| --- |
| **Բիեներցիա շուրջաթև** |
| Բիեներցիա շուրջաթևԲիեներցիա շուրջաթև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales) |
| **Ընտանիք** | Հավակատարազգիներ (Amaranthaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Suaedoideae* |
| **Տրիբա** | *Bienertieae* |
| **Ցեղ** | Բիեներցիա *(Bienertia)* |
| **Տեսակ** | **Բիեներցիա շուրջաթև** *(B. cycloptera)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Bienertia cycloptera***Bunge, 1879 |

**Բիեներցիա շուրջաթև** (լատ.՝ Bienertia cycloptera), թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-40 սմ բարձրությամբ, սուկուլենտ, մերկ, բաց կանաչ միամյա բույս է։ Տերևները գլանաձև են, բութ, աղեղնաձև կորացած, հիմքով ցողունի հետ սերտաճած։ Ծաղիկները երկսեռ են և վարսանդավոր։ Պտուղները ափսեանման են, փափուկ, թևանման։

Տարածում
--------

Հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատ, Երասխ, Մասիս, Երասխահուն)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Եվրոպայի հարավում, Արևելյան Անատոլիայում, Հարավարևմտյան և Կենտրոնական Ասիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1000 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Աղակալված տարածքների յուրացման հետևանքով Արարատյան հարթավայրում կրճատվել են տարածման և բնակության շրջանները։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Որդան կարմիր» արգելավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Bienertia cycloptera
* EPPO: BJECY
* EUNIS: 167827
* GBIF: 3760931
* iNaturalist: 931390
* IPNI: 164507-1
* NCBI: 224142
* Plant List: kew-2675801
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:164507-1

 |

 |
**Ֆրանկի վիլլա** (ռուս.՝ Вилла Франка, այլ տարբերակով` Պաստորի վիլլա), Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Սովետսկ քաղաքի Լենինի փողոցում գտնվող ճարտարապետական հուշարձան։

Շենքը մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։ Ոչ ֆորմալ կերպով այն համարվում է Սովետսկ քաղաքի տեսարժանություն և ամենագեղեցիկ պատմական շենք։

Պատմություն
-----------

Շենքը 1887-1888 թթ. կառուցվել է որպես տիլզիտցի վաճառական Ֆրանց Ֆրանկի սեփական տուն և կոչվել է «Ֆրանկշե վիլլա»։ Երկար ժամանակ, ընդհուպ մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը, տունը տրվել է վարձով, այդ թվում նաև ավետարանական-լյութերական համայնքի անդամների համար։ Արդյունքում, շենքը ստացել է երկրորդ անունը` «Պաստորի (հովվի) տուն»։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո շենքը մի քանի անգամ փոխել է իր նշանակությունը։ Սկզբում այստեղ տեղավորվել է զինվորական կոմիսարիատը, ապա` «Իկորկա» մանկան տունը, իսկ այժմ առանձնատունը պատկանում է ՌՈւԵ-ին։ Շենքն անհատույց եկեղեցուն հանձնելը հասարակության մեջ տարբեր արձագանքների արժանացավ, քանի որ դա կատարվել էր ռուսական օրենսդրության կոպիտ խախտմամբ, որի վերաբերյալ կա դատախազության գրավոր հրամանը։ Փորձագետ Ի. Վ. Բելինցևան իր եզրակացության մեջ նշել է, որ շենքը կարելի է օգտագործել թանգարանային ցուցահանդեսների կազմակերպման համար։ Ներկա պահին շենքը դատարկ է և աստիճանաբար քայքայվում է։

Նկարագրություն
--------------

Ֆրանկի ամառանոցի շինությունները իրենցից ներկայացնում են ճարտարապետա-քաղաքաշինական արվեստի յուրահատուկ ստեղծագործություններ։ Դա ձեղնահարկով երկհարկանի շենք է, որը զարդարված է գեղարվեստական զարդատարրերով։ Փողոցների խաչմերուկում գտնվելու տեղադիրքը կանխորոշել է նրա «г»-աձև հատակագիծը։ Քաղաքի կողմից շինության արտաքին տեսքում առանձնանում է անկյունային գմբեթավոր շենքը, որը ծածկված է բարձր գնդաձև ծայրաձողով պսակազարդված գմբեթով։ Շենքի ճակատային մասը կառուցված է այդ ժամանակաշրջանում գերակշռող պատմականության ոճով։ Ձևավորման հիմքում դրված է հյուսիսային մաներիզմի զարդարվեստի ոճով։ Առաջին հարկը շարված է հորիզոնական շերտերով կոպտատաշ քարով։ Երկրորդ հարկի պատուհանները զարդարված են փորագրված կիսասյուներով և հարթ քառանկյուն որմնասյուներով։ Ձեղնահարկի պատուհանները զարդարված են ծեփագործության արվեստի հարուստ կահավորմամբ։ Շենքի ներսակողմում պահպանվել են շինության նախնական հատակագծով նախատեսված մանրամասնությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Правительства Калининградской области № 132 от 23.03.2007
2. ↑  Вилла Франка
3. ↑  Белинцева И. В. Экспертное заключение по архитектурному сооружению «Дом Франка» 14.02. 2010.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Прокуратура: здание бывшего детского дома в Советске передано РПЦ незаконно Archived 2014-07-15 at the Wayback Machine.
**Հավայան հրաբուխներ** (անգլ.՝ Hawai'i Volcanoes National Park), ազգային այգի ԱՄՆ-ում, որը գտնվում է Հավայան կղզու՝ Հավայի նահանգում։ Այն հիմնվել է 1916 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Այգու հրապարակը 1348 կմ² է։

### Պատմություն

Պարկի տարածքում կան գործող հրաբուխներ՝ Կիլաուեա և Մաունա-Լոա։ 1983 թվականից Կիլաուէայում տեղի են ունենում անդադար ժայթքումներ։ Սա աշխարհի ամենաակտիվ գործող հրաբուխներից մեկն է։ Պարկում կարելի է տեսնել հազարամյակի հրաբխային արդյունքը, էլեմենտի միգրացիայի և էվոլուցիայի գործընթացը, որոնք ձևավորել են ցամաքի օվկիանոսի շուրջը եզակի էկոհամակարգով։
Պարկն ընդգրկում է ամբողջ բարձունքը, սկսած ծովի մակարդակից մինչև կղզու բարձունքը՝ Մաունա-Լոա հրաբուխը (4169)։ Իսկ Կիլաուեա հրաբուխը մեկն է այն հրաբուխներից, որը տալիս է գիտնականներին ինֆորմացիա Հավայան կղզիների ծննդի և միտք է ծնում առաջին հրաբխային լանդշաֆտների մասին։ Պարկի կեսից ավելին տեղակայված է անապատում և այն լի է անսովոր հետիոտնային արահետներով և տեղ է զբոսաշրջային ճամբարների դրամատիկական պեյզաժների համար։ Հրաբուխները ստեղծել են նաև Կալապաներ և սև ավազներով ուրիշ լողափներ։ Պարկի գլխավոր տեսարժան վայրը դա Կիլաուեա հրաբուխն է, որն իրենից շատ մեծ վտանգ է ներկայացնում, քանի որ հանդիսանում է ամենաակտիվ հրաբուխներից մեկը մոլորակի վրա։ Կիլաուեան ամենաակտիվ հրաբուխն է Հավայան կղզիներում։ Մի խոսքով այն ամենաերիտասարդն է հավայան հրաբուխներում։ Կիլաուեային ոչ այնքան մոտ տարածված է Մաունա-Լոա հրաբուխը, որը ծովի մակարդակից դասավորված է 4170 մ բարձրության վրա։ Նրա ուժեղ ժայթքումը տեղի է ունեցել 1983 թվականին և շարունակվում է մինչ օրս։ Կիլաուեա հրաբուխն ունի 4.5 կմ տրամագծով խառնարան, որի առավելագույն խորությունը կազմում է 230 մ։ Այսօր այդ խառնարանի եզրերը վերածվել են իսկական թանգարանի, որի հիմնադիրն էր Թոմաս Ջագերը-առաջին ղեկավարը հրաբխային աստղադիտարանի, որտեղ ցուցադրվում են գիտական սարքավորումներ, հագուստներ և ուրիշ իրեր կապված հրաբուխների հետ։ Ըստ տեղի լեգենդի Կիլաուեա հրաբխի աստվածուհին Պելեն է։ Հնում հավայացիները բերել են նվերներ այդ աստվածուհուն և գցել անմիջապես խառնարանի մեջ։ Զարմանալի չէ, որ այդ աստվածային անունը կրում են մի շարք հավայան հրաբուխներ։

Գրականություն
-------------

* Hawai’i Volcanoes National Park
* Описание парка
* Национальный парк «Гавайские вулканы» Archived 2013-01-10 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4289892-4 · ISNI: 0000 0004 1794 4593 · LCCN: n2005055783, sh92004106 · VIAF: 154981137 · WorldCat VIAF: 154981137 |

 |
**Եմոնա** (բուլղար․՝ Емона), գյուղ Բուլղարիայի ծայր արևելքում, վարչականորեն՝ Բուրգասի մարզում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 23 մարդ։

Եմոնան առանցքային նշանակության զբոսաշրջային կենտրոն է Բուրգասի մարզում։ Նրա զբոսաշրջային կարևորությունը պայմանավորված է պատմամշակութային հուշարձանների առկայությամբ և ծովափնյա դիրքով։

Պատմություն
-----------

Հին շրջանի ձեռնագրերում բնակավայրը հիշատակված է Ստարա Պլանինա անվանումով։ Գյուղի մասին առաջին հիշատակումները եղել են հույն նշանավոր պատմիչ Հոմերոսի «Իլիականը» աշխատությունում, որտեղ Եմոնան եղել է Ռեզա թագավորի նստավայրը։ Ռեզան մասնակցել է Տրոյական պատերազմին և սպանել է Օդիսոսին և Դիոմեդեսին։

Գյուղի տարածքում հայտնաբերվել են ամրոցի մնացորդներ։ Կենտրոնական հատվածում վեր է խոյանում միջնադարից պահպանված վանք։ Ամենայն հավանականությամբ այդ վանքում ժամանակին գինի և այլ ոգելից խմիչքներ են եփել և առևտրային նավերի միջոցով մատակարարվել տարբեր շրջանների։

Կան գյուղի շուրջը հյուսված բազմաթիվ լեգենդներ։ Համաձայն դրանցից մեկի՝ Եմոնայի քարանձավներում մինչ օրս կան թաքնված գանձեր։ Հետաքրքիր պատմություն ունի նաև գյուղի մյուս եկեղեցին։ 1847 թվականին մի առևտրական նավ Հունաստանից ժամանել է Եմոնո, սակայն Սև ծովում ենթարկվել է նավաբեկության։ Ողջ մնացած միակ նավաստին, որպես երախտագիտություն գյուղում եկեղեցի է կառուցել։

Օսմանյան ժամանակահատվածում գյուղը եղել է հունաբնակ։ Այն բանից հետո, երբ գյուղը դարձավ Բուլղարիայի մաս, գյուղը վերստին բնակեցվեց բուլղարացիներով։

Աղբյուրներ
----------

* Վիճակագրական տվյալներ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Հավայան տոստ** (գերմ.՝ *Hawaii-Toast*), բոված հացի կտոր խոզապուխտով, արքայախնձորով և պանրով, գերմանական խոհանոցի ուտեստ։ Պատրաստելու համար բոված հացին քսում են կարագ, վրա դնում խոզապուխտ (երբեմն երշիկ), այնուհետև պահածոյացված արքայախնձոր, ապա մի կտոր հալած պանիր։ Թխելուց հետո զարդարում են կոկտեյլային բալով։

Նույն ձևով պատրաստում են նաև հավայան պիցցան։ Առաջին անգամ հավայան տոստը հայտնվել է 1955 թվականին առաջին գերմանական հեռուստատեսային գլխավոր խոհարար Կլեմենս Վիլմենրոդի հեռուստահաղորդման ժամանակ, ինչով արտացոլեց գերմանացիների հետաքրքրվածությունը տարասովոր երկրների նկատմամբ։ Հետպատերազմյան տարիներին նման ուտեստ հայտնվեց և ԳԴՀ-ում. այն կոչվում էր «կարլսբադյան» և պատրաստվում էր առանց արքայախնձորի, բայց լոլիկի մածուկով։

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  eatsmarter.de: Diese DDR-Gerichte sind Kult(գերմ.)

Գրականություն
-------------

* Նատալյա Շինկարյովա, Նադեժդա Բոնդարենկո, *Հավայան տոստ*, Խոհարարական հանրագիտարան (Кулинарная энциклопедия), հ. 5 (խմբ. Օլգա Իվենսկայա), «Litres», 2017։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Bild.de. Հավայան տոստի ստեղծումը ՀՏ-հաղորդման եթերում(գերմ.)
**Հավասարաչափ զուգամիտություն**, զուգամիտության կարևոր մասնավոր դեպք։ {\displaystyle \{fn(x)\}} ֆունկցիաների հաջորդականությունը հավասարաչափ զուգամիտում է սահմանային f(x) ֆունկցիային {\displaystyle X} բազմության վրա (նշանակվում է՝ {\displaystyle f\_{n}(x){\rightrightarrows }f(x)}, {\displaystyle x{\mathcal {2}}X}, եթե կամայական {\displaystyle {\varepsilon }>0}-ի համար գոյություն ունի x-ից անկախ այնպիսի {\displaystyle N({\varepsilon })}, որ {\displaystyle |f\_{n}(x)-f(x)|<{\varepsilon }} անհավասարությունը տեղի ունի կամայական {\displaystyle n>N{\varepsilon }}-ի դեպքում՝ բոլոր {\displaystyle x{\mathcal {2}}X}-երի համար միաժամանակ։ Գործնականում ավելի կիրառական է վերը նշվածին համարժեք հետևյալ սահմանումը. {\displaystyle f\_{n}(x){\rightrightarrows }f(x)}, {\displaystyle x{\mathcal {2}}X}, եթե {\displaystyle limSup|f\_{n}(x)-f(x)|=0}։ {\displaystyle n{\rightarrow }{\mathcal {1}}~~x{\mathcal {2}}X}

Օրինակ, {\displaystyle {x^{n}}} ֆունկցիոնալ հաջորդականությունը [0,1] հատվածում զուգամիտում {\displaystyle {\varphi }(x)=0} երբ {\displaystyle 0{\eqslantless }x<1} և {\displaystyle {\varphi }(x)=0} երբ {\displaystyle x=1} ֆունկցիային, սակայն՝ անհավասարաչափ, քանի որ {\displaystyle Sup~~|x^{n}-{\varphi }(x)|}։ 
{\displaystyle x{\mathcal {2}}[0,1]}։ Ընդ որում՝ կամայական {\displaystyle [0,a]}, {\displaystyle 0<a<1} հատվածում տեղի ունի հավասարաչափ զուգամիտություն՝ {\displaystyle {x^{n}}{\rightrightarrows }{\varphi }(x)}, քանի որ {\displaystyle Sup~~|x^{n}-{\varphi }(x)|=a^{n}{\rightarrow }0}, երբ {\displaystyle {\rightarrow }{\mathcal {1}}}։ {\displaystyle x{\mathcal {2}}[0,2]}

Երկրաչափորեն հավասարաչափ զուգամիտությունը նշանակում է, որ կամայական {\displaystyle {\varepsilon }>0}-ի համար ինչ-որ ո0 համարից սկսած բոլոր {\displaystyle f\_{n}(x)}, {\displaystyle (n{\geqslant }n\_{0})} ֆունկցիաների գրաֆիկները ընկնում են սահմանային f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը շրջապատող {\displaystyle 2{\varepsilon }} լայնությամբ շերտի մեջ։ Հավասարաչափ զուգամիտող ֆունկցիոնալ հաջորդականություններն ունեն մի շարք կարևոր հատկություններ, օրինակ, {\displaystyle X}-ի վրա հավասարաչափ զուգամիտող անընդհատ ֆունկցիաների հաջորդականության սահմանային ֆունկցիան դարձյալ անընդհատ է {\displaystyle X}-ի վրա, անհավասարաչափ զուգամիտման դեպքում սահմանային ֆունկցիան կարող է լինել և խզվող։ Մաթեմատիկական անալիզում կարևոր դեր է խաղում Վայերշտրասի թեորեմը, փակ հատվածում անընդհատ կամայական ֆունկցիան կարող է ներկայացվել որպես հավասարաչափ զուգամիտող բազմանդամների (կամ եռանկյունաչափական բազմանդամների) հաջորդականության սահման։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 262)։*  |
**Կրասնոդարի հայկական թատրոն** (ռուս.՝ Краснодарский армянский театр), Եկատերինոդարում հայկական ներկայացումներ տրվել են 1882 թվականից՝ դերասան և ռեժիսոր Տ․ Գալֆայանի ղեկավարությամբ։ Տեղի թատերախմբի հետ հանդես են եկել Մ․ Սարդարյանը (1883), Պետրոս Ադամյանը, Զաբելը, Ա․ Վրույրը (1886)։ Նոր Նախիջևանի բարբառով բեմադրվել են Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնությունը» (1889)։

Պատմություն
-----------

1890-ական թվականներին դերասան Հովսեփ Կարինյանի, Ա․ Շատվորյանի բեմադրությամբ ներկայացվել են Գաբրիել Սունդուկյանի «Էլի մեկ զոհ», Թովմաս Թերզյանի «Սանդուխտ կույս», Սրապիոն Հեքիմյանի «Սմբատ Ա» և այլն։ 1901 թվականին Հ․ Աբելյանի ղեկավարությամբ ելույթներ են ունեցել Բաքվի հայ դերասանախումբը (1903), ինչպես և թատերախմբի հետ՝ Կարապետ Գալաֆյանը (1903), Հ․ Ստեփանյանը (1907) և ուրիշներ։

Աբելյան-Արմենյան, Աբելյան-Սիրանույշ թատերախմբերը 1911-1912 թվականներին ներկայացրել են Շիրվանզադեի, Յուժին-Սումբատովի և այլոց գործերից, Արմավիրի թատերախումբը (ղեկ․՝ Հ․ Շահեն)՝ Շիլլերի «Ավազակներ», «Սեր և խարդավանք» պիեսները։

1919 թվականին Վաղարշ Վաղարշյանի ղեկավարությամբ Կրասնոդարում կազմակերպվել է Հայ դերասանների աշխատանքային կոլեկտիվ՝ «Կոմունա» անունով (1921 թվականին կոչվել է Ստեփան Շահումյանի անունով)։ Թատերախմբում էին Վաղարշ Վաղարշյանը, Հ․ Բաղդասարյանը, Մ․ Դավթյանը (Սուրաբյան), Մ․ Մանուկյան, Ա․ Արաբյանը և ուրիշներ։ Բեմադրություններից են Շիրվանզադեի «Պատվի համար», Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ», Շեքսպիրի «Օթելլո» և այլն։

Թատրոնը որոշ ժամանակ եղել է նաև դրամա-օպերետային (Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ», Երիցյանի «Ուշ լինի, նուշ լինի» և այլն)։ 1922 թվականինթատրոնը հյուրախաղերի է մեկնել Դոնի Ռոստով, միավորվել տեղի թատրոնին։ Կրասնոդարի թատերական ուժերի աջակցությամբ ելույթներ են ունեցել Հայաստանի օպերային արտիստներ (ղեկ․՝ Շարա Տալյան, 1925), Դոնի Ռոստովի օպերետային (1926-1927) խմբերը, Հ․ Աբելյանը (1926) և ուրիշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 2003, 18 էջ։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սև խաչ (այլ կիրառումներ)

**«Սև խաչ»**, նկարել է Կազիմիր Մալևիչը 1915 թվականին։ Նկարը պատկանում է ռուսական անառարկայական նկարչության նոր ուղղությանը, որը Մալևիչն անվանել է սուպրեմատիզմ։ «Սև խաչը», «Սև շրջանը» և «Սև քառակուսին» կազմում են տրիպտիխ։

«Սև խաչ» 1923 թվական

Նկարագրություն
--------------

Մալևիչը ընտրել է քառակուսու ձևը։ Սպիտակ ֆոնի վրա պատկերված է սև հավասարակողմ խաչ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«Սև խաչ» նկարը Մալևիչը նկարել է 1915 թվականին, սակայն մի քանի սուպրեմատիկ աշխատանքների նման թվագրել է 1913 թվական։ Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է «Նկարների վերջին ֆուտուրիստական 0,10 ցուցահանդեսում» 1915 թվականին։ 1923 թվականին Մալևիչի աշակերտները նկարեցին «Սև խաչի», «Սև քառակուսու» և «Սև շրջանի» նոր տարբերակներ 1924 թվականին կայանալիք Վենեցիայի 16-րդ Բիեննալի համար։ Այդ աշխատանքները ներկայումս պահվում են Ռուսական Պետական թանգարանում։

### Գողություն

«Սև խաչը» ձեռք բերեց կոլեկցիոներ Նիկոլայ Իվանովիչ Խարջիևը։ 1977 թվականին շվեդ գրականագետ Բենգտ Յանգֆելդտը Խարջիևից գողացավ Մալևիչի չորս նկարները, այդ թվում՝ նաև «Սև խաչը», և տեղափոխեց Շվեդիա։ 1980 թվականին նա վաճառեց «Սև խաչը» փարիզյան Պոմպիդու կենտրոնին 4,5 միլիոն ֆրանկով (այդ ժամանակից նկարի գինը բարձրացել է մոտ 70 անգամ)։ Վաճառքն իրականացվել է իրավաբան Տուրա Ստենհոլմի օգնությամբ (նրա կինն այդ ժամանակ դատախազ էր Ստոկհոլմում) արվեստի ստեղծագործությունների առևտրական Վիլյամ Արանովիչի փոխանձի միջնորդությամբ, սակայն ձևակերպվել է որպես նվեր Ֆրանսիայում մշակութային նախագծերը ֆինանսավորող ամերիկյան ֆոնդին։ Դա է պատճառը, որ պաշտոնապես նկարը համարվում է որպես «նվեր թանգարանին»։

Նշանակություն
-------------

Սուպրեմատիզմի տեսության մեջ քառակուսին շարժման արդյունքում վերափոխվել է «սև խաչաձև հարթության»՝ սուպրեմատիզմի երեք առաջնային ձևերից մեկի, որի նշանակությունը մեծ մասամբ գերազանցել է դրա տեսողական նյութական կառուցվածքին։

Տես նաև
-------

* Սև քառակուսի
* Կարմիր քառակուսի
* Սպիտակը սպիտակի վրա
* Սև շրջան
* Չորս քառակուսի

Գրականություն
-------------

* *Шатских А. С.* Казимир Малевич. — М.: Слово, 1996. — 96 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Супрематизм /suprematism Archived 2016-03-26 at the Wayback Machine. (ռուս.)
* Кража века, или Идеальное преступление: Харджиев против Янгфельдта (ռուս.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Կազիմիր Մալևիչի նկարներ |
| --- |
|  |
| Նկարներ |  Լուսնյակ գիշեր (մոտ 1894)  • Գյուղացի աղջկա գլուխը (1913) • Կարմիր քառակուսի (1915)  • Չորս քառակուսի (1915)  • Սև խաչ (1915)  • Սև շրջան (1915)  • Սուպրեմատիկ կոմպոզիցիա (1916)  • Սպիտակը սպիտակի վրա (1918)  • Սպիտակ խաչ (1920-1927)  • Սպիտակ շրջան (1923)  • Սև քառակուսի  |  |
|  |
| Ցուցահանդեսներ |  «Տրամվայ Վ» նկարների առաջին ֆուտուրիստական ցուցահանդես  • «0,10» նկարների վերջին ֆուտուրիստական ցուցահանդես  |

 |
Մերձկովկասյան ավազանի գորշ ածուխ
**Ստորերկյա գազացում**, ածխի, անմիջականորեն Երկրի ընդերքում, ազատ կամ կապված թթվածնի օգնությամբ ածուխը այրվող գազերի փոխարկելու ֆիզիկաքիմիական պրոցես։ Ածխի ստորերկյա գազացման գաղափարը պատկանում է Դմիտրի Մենդելեևին (1888)։ Ավելի ուշ (1912) այդ նույն գաղափարն արտահայտել է անգլիացի քիմիկոս Ու․ Ռամգայը։ Կախված լեռնաերկրաբանական պայմաններից և աշխատանքների ընդունված համակարգից՝ կիրառվում են ուղղաձիգ, թեք և հորիզոնական-թեք հորատանցքեր։ Շերտի մեջ անհրաժեշտ ռեակցիաների ուղիներ ստեղծելու համար օգտագործվում են հորատանցքերի ֆիլտրացիոն-կրակային (կամ ֆիլտրացիոն) միացում, շերտի հիդրավլիկ խզում և հորատանցքերի ուղղորդված հորատում ածխային շերտի ուղղությամբ։ Գազացման ուղիներում ձևավորվում են ռեակցիաների զոնաները, և սկսվում է գազացման պրոցեսը, որը սովորաբար ընթանում է օդափչման միջոցով։ Ստորգետնյա գազացման ուղիներում ընթացող քիմիական ռեակցիաները համանման են գազագեներատորային պրոցեսին։ Ածխային շերտի գազազերծման հետևանքով ռեակցիաների զոնաները տեղաշարժվում են։

Լեռնային ճնշման ներգործությամբ շերտի առաստաղի ապարները նույնպես տեղաշարժվում են և լցնում գազազերծված տարածությունը։ Դրա շնորհիվ գազացման ուղիների չափերը և կառուցվածքը երկար ժամանակ համեմատաբար անփոփոխ են մնում, որը պայմանավորում է ստացվող գազի բաղադրության կայունությունը։ Օդափչման միջոցով ստացվող գազի այրման ամենացածր ջերմությունը կազմում է 3,2-5 Մշ/մ3, թթվածնով (60-65%) հարստացված փչման դեպքում՝ 7,6 Մշ/մ3։ Ըստ քիմիական կազմի՝ գազը կարելի է օգտագործել ամոնիակ և ածխաջրածիններ սինթեզելու համար։ Վառելիքի օգտագործումը ածխի ստորգետնյա գազացմանման մեթոդով հնարավոր է նաև այն դեպքում, երբ ածխի հանքավայրերի արդյունահանումը հանքահորային եղանակով շահավետ չէ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 148)։*  |
**Բաստիլի օպերա** (ֆր.՝ Opéra de la Bastille, Opéra Bastille), օպերայի թատրոն Փարիզում։ Մտնում է «Փարիզի ազգային օպերայի» սոցիալական և առևտրային ձեռնարկությունների կազմի մեջ։

Պատմություն
-----------

Բաստիլյան երկաթուղային կայարան 20-րդ դարից սկսած
1982 թվականին նախագահ Ֆրանսուա Միտտերանն ընդունում է Փարիզում նոր օպերա կառուցելու որոշումը, «ժամանակակից և սիրված», կրելով զանգվածային դասական երաժշտության հիմնական մասը, որով Գարնեյի օպերան գլուխ չի հանել։

Որպես տեղանք, կառավարությունը որոշում է վերցնել նախկին Բաստիլյան երկաթուղային կայարանի տեղը և այդտեղ սկսել օպերայի շինարարությունը (*gare de Paris-Bastille*)։ Այն քաղաքին ծառայում էր 1859 թվականից մինչև 1969 թվականի դեկտեմբերի 14-ը, գտնվում էր Լիոնի և Շարանտոնի փողոցների միջև (la rue de Lyon et la rue de Charenton)։

1983 թվականին հանրապետությունում կազմակերպվել է օպերայի նախագծման և լավագույն ճարտարապետական մրցույթ։ Այդ մրցույթը հաղթել է 1984 թվականի նոյեմբերի 10-ին կանադա-ուրուգվայցի ճարտարապետ Կարլոս Օթը։

1984 թվականին արդեն սկսվում են Բաստիլյան երկաթուղու ապամոնտաժման աշխատանքները, որից հետո էլ նախապատրաստություն էին տեսնում նրա պաշտոնապես փակման ցուցահանդեսի արարողություննը։ Բաստիլյան հրապարակի (place de la Bastille) նոր շինարարությունը կանգնեցվել է ճարտարապետ Օթ Կառլոսի կողմից 1989 թվականին։

1989 թվականի հուլիսի 13-ին Բաստիլիի պաշարման երկու հարյուրամյակին տեղի է ունենում օպերայի պաշտոնական բացումը, շոու բեմադրողը Ռոբերտ Ուիլսոնն էր և իր շոու ծրագիրն կոչել էր «Առավոտից առաջ գիշերը» (*La Nuit avant le jour*)։ Օպերան սկսել է իր աշխատանքները 1990 թվականի մարտի 10-ից, իսկ առաջինը բեմադրվել է Հեկտոր Բերլիոզի «Տրոյացիներ» օպերան։

Սրահների տեղունակություն
------------------------

* Մեծ սրահը տեղավորում է 2.703 մարդ։
* Ամֆիթատրոնը տեղավորում է 450 մարդ։
* Ստուդիայի սրահը՝ 237 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Աղբյուրներ
----------

* Официальный сайт Оперы Бастилии(չաշխատող հղում)
* Парижская национальная опера

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 121282893 · ISNI: 0000 0001 0789 5001 · LCCN: n90641950 · SUDOC: 029723507 · VIAF: 132140538 · WorldCat VIAF: 132140538 |

 |
|  |
| --- |
| **Սև արագիլ** |
| Սև արագիլՍև արագիլ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Արագիլանմաններ (Ciconiiformes) |
| **Ընտանիք** | Արագիլներ (Ciconiidae) |
| **Ցեղ** | Արագիլներ *(Ciconia)* |
| **Տեսակ** | **Սև արագիլ** *(C. nigra)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Ciconia nigra***Linnaeus, 1758 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Սև արագիլ** (լատ.՝ Ciconia nigra), արագիլների ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Ներառված է Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Վոլգոգրադի շրջանի Կարմիր գրքերում։ Սև արագիլը Հայաստանում ավելի հազվադեպ է հանդիպում, քան սպիտակ արագիլը։ Բնադրում է Եվրոպայում և Ասիայում։ Հայաստանում հանդիպում է Սևանա լճի ավազանում, հյուսիսային և հարավարևմտյան շրջաններում։ Բնադրող-չվող թռչուն է։ Չափազանց զգուշավոր է և հիմնականում ապրում է խուլ անտառներում։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Արևմտյան Եվրոպայում, Ռուսաստանում, Փոքր և Միջին Ասիայում և Հարավային Աֆրիկայում։ Հայաստանում բնադրում է հյուսիսային շրջաններում։

Էկոլոգիա
--------

Բնադրում են գետերի, անտառային ճահիճների, լճերի մոտակայքում գտնվող անտառային զանգվածներում և ժայռոտ ձորերում։ Բույնը կառուցում են ծառերի վրա կամ ժայռերի խորշերում։ Տարվա մեջ բնադրում են մեկ անգամ, դնում են 3-6 ձու։

Պահպանություն
-------------

Քիչ քանակությամբ նեղ տարածված տեսակ է, որն ընդգրկված է եղել նախկին ԽՍՀՄ-ի Կարմիր գրքում։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։ Գրանցված է CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված 2-ում։

Ըստ նախնական գնահատման՝ Հայաստանում կազմում են 2-5 զույգ։ Առնվազն 5 անհատ բնադրում է կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական տարածաշրջանային ասոցիացիայի կենդանաբանական այգիներում։

Վտանգման հիմնական գործոններն են խառն անտառների տարածքների կրճատման և անտառների նոսրացման հետ կապված բնադրավայրերի կրճատումը, հնարավոր է նաև բնադրման շրջանում անհանգստացման գործոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սև արագիլը Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4343488-5 · LCCN: sh85014628 · NKC: ph128192 |

 |
**Միառասպել** կամ *Միասնական առասպել*, ամերիկացի գիտնական Ջոզեֆ Քեմփբելի կողմից առաջին անգամ տվյալ իմաստով կիրառված եզր, որը նա փոխարինել է Ջեյմս Ջոյսի «Ֆիննեգանի հոգեհացը» վեպից։ Միառասպելի տակ Քեմփվելը ի նկատի ուներ յուրաքանչյուր առասպելաբանական համակարգի դեպքում հերոսի ճանապարհորդությունների և կյանքի միասնական կառուցվածքը։ Նրա կարծիքով, մեզ հայտնի յուրաքանչյուր առասպելում հերոսը անցնում է միևնույն փորձությունները և կյանքի միևնույն ճանապարհ։ Միևնույն կառուցվածքը բնորոշ է, օրինակ, ինչպես Հին Հունաստանին կամ Սկանդինավիային, այդպես էլ Հին Հնդկաստանին։

Միառասպելը որպես համապարփակ առասպել
-----------------------------------

Միառասպելը բոլոր ժողովուրդների համար ոչ թե միայն միասնական նախօրինակ է, այլ նաև միասնական, համապարփակ առասպել։ Այդ իմաստով միառասպելը ի հայտ է գալիս դեռ Հին Հունաստանի ժամանականերում, երբ Իսիդայի պաշտամունքը սկսվում է տարածվել Միջերկրայքով։ Ընդ որում առասպելը ընկնելով տարբեր մշակույթների մեջ դրանց ազդեցության տակ ոչ թե փոխվում է, այլ սկսում է ժամանակի ընթացքում բոլոր մշակույթների համար ընդհանուր գծեր յուրացնել, այդպիսով ջնջելով դրանց միջև եղած սահմանները

Տես նաև
-------

* Հիմնական առասպելի տեսություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միառասպելի շրջանը
* Հերոսի ճանապարհորդության ամեն փուլի օրինակները «Աստղային պատերազմներում»
* Հերոսի ճանապարհորդությունը Archived 2013-03-14 at the Wayback Machine.
* Ջոզեֆ Քեմփբելի ռոմանտիկ կոչը Archived 2007-01-07 at the Wayback Machine.


|  |
| --- |
| 
  **Դիցաբանություն**   **Պատմություն**
 |
Պեպոյի արձանը Երևանում (քանդակագործ՝ Գրիգոր Ահարոնյան)
**Հայկական հնչուն կինո**, հայկական արտադրության հնչուն ֆիլմեր։ 1935 թվականին նկարահանվել է հայկական առաջին հնչուն ֆիլմը՝ «Պեպոն» (ռեժիսոր՝ Համո Բեկնազարյան), որն ամփոփել է համր կինոյի նվաճումները և արժանացել միջազգային ճանաչման։ Ֆիլմն իր պարզությամբ, փայլուն դերակատարումներով, պատկերաշարի գունեղությամբ իրավամբ դարձել է ժողովրդական։

Ձևավորման և կայացման շրջանը
---------------------------

Հայկական կինոյի ազգային դպրոցի ձևավորման և կայացման շրջանը 1920-1930-ական թվականներն են։ 1930-ական թվականների վերջերին կինոյում նկատվել է ճգնաժամ, որը պայմանավորված էր տիրող վարչակարգի գաղափարախոսությամբ. գեղարվեստական ստեղծագործությունը արհեստականորեն պարփակել են որոշակի սխեմաների և կաղապարների մեջ։ Այդ տարիներին առավել կարևորվել է պատմահայրենասիրական թեման։ Ուշագրավ է «Զանգեզուր» (1938, ռեժիսոր՝ Համո Բեկնազարյան) ֆիլմը, որն աչքի է ընկնում ժողովրդական գունեղ կերպարներով։ Արտաշես Հայ-Արտյանի «Կարո» ֆիլմը (1937) Հայաստանում քաղաքացիական կռիվների մասին է։ Պատմահեղափոխական թեմայով ֆիլմեր են նկարահանել Գուրգեն Մարինոսյանը («Սևանի ձկնորսները», 1938) և Ստեփան Կևորկովը («Լեռնային արշավ», 1939)։ Այդ ֆիլմերում նկատելի են մոտիվների ևիրավիճակների նմանությունն ու կաղապարայնությունը, որոնք առավել ցայտունորեն են արտացոլվել ժամանակակից թեմայով կինոնկարներում («Լեռնային հեղեղ», ռեժիսոր՝ Պ. Բարխուդարյան, «Մեր կոլխոզի մարդիկ», ռեժիսոր՝ Արտաշես Հայ-Արտյան, երկուսն էլ՝ 1939)։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին
----------------------------------

Հայրենական մեծ պատերազմը (1941-1945) նոր խնդիրներ է առաջադրել հայ կինեմատոգրաֆիստներին. բազմաթիվ կինոօպերատորներ մեկնել են ռազմաճակատ, երկրի կինոստուդիաների մեծ մասը թողարկել է պատերազմի մասին կարճամետրաժ ֆիլմեր։ Այդ շրջանի գեղարվեստական կինոնկարներն ստեղծվել են առավելապես հայրենասիրական թեմայով՝ «Գվարդիականի կինը» (1942, ռեժիսոր՝ Պատվական Բարխուդարյան), «Դուստրը» (1943, ռեժիսոր՝ Հ. Բեկնազարյան) և այլն։ 1944 թվականին Հ. Բեկնազարյանը նկարահանել է «Դավիթ Բեկ» ֆիլմը, որը նվիրված է 18-րդ դարի 1-ին կեսի հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարին։ Դավիթ Բեկի կերպարը Հրաչյա Ներսիսյանի անձնավորմամբ խորհրդային կինոյում համալրել է «Ալեքսանդր Նևսկի» (1938), «Բոգդան Խմելնիցկի», «Սուվորով» (երկուսն էլ՝ 1941) կինոնկարների պատմական հերոսների շարքը։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Էվանջելիստա Տորիչելի
**Տորիչելլիի փորձ**, մթնոլորտային ճնշման նպատակով 17-րդ դարում իտալացի ֆիզիկոս և մաթեմատիկոս Էվանջելիստա Տորիչելլիի կողմից իրականացած փորձ։ Փորձի հիմքում պատմության մեջ առաջին անգամ ստեղծված պարզագույն սնդիկային ճնշաչափն էր։

Փորձը մեծ հայտնիություն է ձեռք բերել կողմնակի երևույթի՝ վակուումի առաջացման շնորհիվ։ Վերջինս ստացել է «**տորիչելյան դատարկություն**» անվանումը։

Փորձի նկարագրություն
--------------------

Տորիչելիի փորձ
Տորիչելլին մոտ 1 մետր երկարությամբ ապակե խողովակը, որը մի կողմից հալափակված էր, լցրել է սնդիկով և ձեռքով փակել։ Այնուհետև այդ խողովակը շրջված ընկղմել է սնդիկով լցված տարայի մեջ և բացել այն։ Սնդիկի մի մասը լցվում է տարայի մեջ և ապակե խողովակի վերին մասում առաջանում է անօդ տարածություն կամ, այսպես կոչված, տորիչելյան դատարկություն, ընդ որում, սնդիկի սյան բարձրությունը մնում է հաստատուն՝ մոտ 760 մմ՝ հաշված տարայի սնդիկի մակերեսից։

Բացատրություն
-------------

Մթնոլորտային ճնշումը տարայի սնդիկի վրա վերևից ներքև գործադրում է ճնշում, իսկ Պասկալի օրենքի համաձայն ապակե խողովակի սնդիկի վրա գործադրում է ճնշում՝ ներքևից վերև։ Հեղուկն ունի զանգված և այդ պատճառով ծանրության ուժի կողմից ձգվում է դեպի ներքև։ Երկու ուժերը հավասարակշռվում են այնպես, որ անոթում մնա այնքան հեղուկ,որպեսզի վերջինիս առաջացրած ճնշումը հավասարվի արտաքին մթնոլորտային ճնշմանը։ Յուրաքանչյուր հեղուկի համար իր ρ խտությունից կախված սյան բարձրությունը կլինի`

{\displaystyle h=P/g\rho },

որտեղ *P* -ն մթնոլորտային ճնշումն է, իսկ *g* -ն՝ ազատ անկման արագացումը։ Այս բանաձևից հետևում է, որ ջրի սյան բարձրությունը հավասար է մոտ 10 մ։

Տես նաև
-------

* Վակուում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
**Դուրրասի շրջան** (ալբ․՝ Rrethi i Durrësit), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Ալբանիայի Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հյուսիսարևմտյան մասում։ Հանդիսանում է Դուրրասի գավառի երկու շրջաններից մեկը։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Դուրրասի գավառը գտնվում է աԱդրիատիկ ծովի ափին։ Նրա տարածքը հարթավայրային է։ Հարավ-արևելքում ու արևմուտքում ձգվում են բլուրների շարքեր։ Հարթավայրի ծովափնյա հատվածը Երկրորդ աշխարհամարտից հետո չորացվել է և օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով։

Հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք հոսում է Էրզենի գետը, որը թափվում է Ադրիատիկ ծով։ Գետաբերանը գտնվում է ծովախորշի մոտ (ալբ․՝ Gjiri i Lalzit), որտեղ կա ոչ մեծ թերակղզի և Ռոդնիտ հրվանդանը (ալբ․՝ Kepi i Rodonit).

Транспорт[править | править вики-текст]
Дуррес — также и транспортный узел. Автобан соединяет Дуррес с Тираной, а затем переходит в шоссейную дорогу на юг. В Дурресе находится главное управление албанской железной дороги и порт.

Բնակչություն
------------

2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ շրջանի բնակչությունը կազմում է 242 801 մարդ, որոնց ստվար հատվածն ապրում է Դուրրաս քաղաքում։ Երկրորդ խոշոր քաղաքը նրանից արևելք ընկած Շիակուն է։

Տնտեսություն
------------

Ալբանիայի տնտեսության գլխավոր առանցքը Տիրանա-Դուրրաս միջազգային ճանապարհն է։ Տիրանան երկրի մայրաքաղաքն է, որտեղ գտնվում է Ալբանիայի միակ օդանավակայանը, իսկ Դուրրասը գլխավոր նավահանգիստն է։ Այդ ճանապարհին գտնվում են բազմաթիվ գործարաններ ու ֆաբրիկաներ։

Միջերկրածովյան լեռնային կլիման նպաստում է գյուղատնտեսության զարգացմանը։ Շրջանի հիմնական բնակչությունը ապրում է 76 գյուղերում և զբաղվում երկրագործությամբ՝ այգեգործությամբ, ձիթենու ու խաղողի արտադրությամբ, իսկ լեռնային շրջաններում զարգացած է անասնապահությունը։ Հայտնի են տեղական կարմրաբուրդ ընտանի այծերը։

Շրջկենտրոն Դուրրասը, որն իրենից առանձին համայնք է ներկայացնում, ունի սննդի արդյունաբերություն, որոշակի զարգացման վրա է սպասարկման ոլորտը։ Ամռանը այստեղ բարգավաճում է զբոսաշրջության ոլորտը։

Վարչական բաժանում
-----------------

Դուրրասի շրջանը բաղկացած է 10 քաղաքային ու գյուղական համայնքներից՝ Դուրրաս, Մամինաս, Մանեսա, Սուկտի, Շիակու, Գյեպալայ, Իսհամ, Ռաշբուլ և Ջաֆզոտայ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  GeoNames — 2005.
2. ↑  Ալբանիայի մարդահամար, 2010


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ալբանիա Ալբանիայի վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
| 
* Բերատ
* Բուլկիզա
* Գիրոկաստրա
* Գրամշի
* Դելվինա
* Դիբար
* Դրենովա
* Դուրրաս
* Էլբասան
* Լեժա
* Լիբրաժդի
* Լյուշնյա
* Կավայա
* Կոլյոնյա
* Կորչա
* Կրույա
* Կուկես
* Կուչովա
* Կուրբին
* Հաս
* Մալակաստրա
* Մալեսի-Մադի
* Մատի
* Միրդիտա
* Շկոդեր
* Պեկինի
* Պերմետի
* Պոգրադեց
* Պուկա
* Սարանդա
* Սկրապար
* Վլյորա
* Տեպելենա
* Տիրանա
* Տրոպոյա
* Ֆիերի

 |  |
|  |
| Պորտալ:Ալբանիա |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n99053489 |

 |
**Ուխտագնացության երգեր**, հայկական Ժողովրդական երաժշտության մեջ ընդհանուր առումով՝ ժողովրդական նույնանուն ծեսի տարբեր պահերը արծարծող քնարական երգերի ամբողջությունը, որ կազմում է ծիսական ժանրի մի բաժինը։ Երգվում են սովորական քնարական բնույթի եղանակներով։

Մասնավոր առումով՝ զանազան ուխտատեղերի նկարագրության և գովքի երգերի ամբողջությունը, կազմում է վիպական ժանրի մի բաժինը։ Այդ բաժնում գլխավոր տեղը գրավում են «մուրազատու» «Մշո սուլթան» Ս․ Կարապետ վանքին նվիրված երգերը (կոչվում են նաև «Ս․ Կարապետի երգեր»), որոնցում արտացոլվել է ազատ և բարեկեցիկ կյանքի համար աշխատավոր ժողովրդի դարավոր երազանքը։ Սրանց մեղեդիական մարմնավորումը երկտեսակ է․ հանդարտ-պատմողական բնույթի կարճաշունչ եղանակով, որը տարբերակվելով շարունակ կրկնվում է (պարզ մեղեդիացված արտասանություն), կամ տուն-տուն կառուցված, վիպական բնույթի անհատականացված եղանակով, սկզբի պատմողական-նկարագրական մասում՝ ասերգային ոճի գերակշռությամբ, կրկնակային մասում՝ լայնաշունչ երգային։

Առաջին տեսակը շարունակում է հայկական հնագույն փոքրածավալ վիպերգերի (օրինակ, «Կարոս խաչ») մեղեդիական ոճը, երկրորդը ներկայացնում է «Աասնա ծռեր» վեպի եղանակավոր երգատեսակների զարգացումը (նման հայտնի «Մոկաց Միրզա» երգ-բալլադին)։

Ուխտագնացության երգերի, մասնավորապես Ս․ Կարապետի երգերի, բանաստեղծական տեքստերը բազմիցս հրատարակվել են (Ա․ Սեդրակյանի «Քնար մշեցվոց և վանեցվոց», 1874, էջ 6 - 9)։ Եղանակները հայտնաբերել է Կոմիտասը։ Կան նաև հատուկ ուխտագնացության պարեր, ինչպես Կոմիտասի գրառած ու մշակած հանդիսավոր «Մշո Շորորը»։

Ուխտագնացության երգերը հայ գեղջկական և հին-գուսանական երգաստեղծության լավագույն նմուշներից են։ Դրանց լավատեսական բովանդակությունը ոգեշնչող աղբյուր է դարձել Բարսեղ Կանաչյանի՝ ժողովրդական խոսքերով գրված «Նանոր» խմբերգային երաժշտա-դրամատիկական ընդարձակ պատկերի համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |