**Իրենա Իզիդորովնա Վեյսայտե** (լիտ.՝ Irena Veisaitė, փետրվարի 9, 1928(1928-02-09), Կաունաս, Լիտվա - դեկտեմբերի 11, 2020(2020-12-11), Վիլնյուս, Լիտվա), խորհրդային լիտվացի գրականագետ, թատերագետ և թատերական քննադատ, հասարակական գործիչ։ Արևմտյան Եվրոպայի գրականության և թատրոնի պատմության վերաբերյալ աշխատությունների հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կաունասում՝ հրեական ընտանիքում։ 1934-1941 թվականներին սովորել է Կաունասի Շոլոմ Ալեյխեմի անվան գիմնազիայում՝ իդիշերենի ուսուցմամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա կորցրել է ծնողներին Կաունասի գետտոյում։ Մայրը կարողացել է նրան հանձնել լիտվացի մի ընտանիքի, որը նրան ապաստան է տվել մինչև Կարմիր բանակի կողմից քաղաքի գրավումը։

1947 թվականին ավարտել է Վիլնյուսի Սալոմեա Ներիսի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1953 թվականին՝ Մոսկվայի պետական համալսարանը, որտեղ սովորել է գերմաներեն լեզու և գրականություն։ 1963 թվականին Լենինգրադի պետական համալսարանում պաշտպանել է ատենախոսություն բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար («Հայնեի ուշ քնարերգությունը՝ „ Ռոմանսերո"»)։

1953-1997 թվականներին դասավանդել է Վիլնյուսի մանկավարժական ինստիտուտում (1992 թվականին վերակազմավորվել է Վիլնյուսի մանկավարժական համալսարան) արևմտաեվրոպական գրականության, գերմանական գրականության և 20-րդ դարի թատրոնի պատմության դասընթացներ։ 1965 թվականից եղել է դոցենտ, 1999 թվականին նրան շնորհվել է Վիլնյուսի մանկավարժական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում։ 1963-1964 թվականներին հայտնի է եղել որպես թատերական քննադատ։

Իրենա Վեյսայտեն մահացել է 93 տարեկանում 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Վիլնյուսում՝ կորոնավիրուսային վարակի հետևանքներից։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

Նա ավելի քան 200 հոդված է հրապարակել Լիտվայի և այլ երկրների մամուլում։ Մի քանի գրքերի կազմող, դպրոցական դասագրքերի համահեղինակ է։

Հասարակական գործունեություն
---------------------------

1990 թվականին պրոֆեսոր Չեսլովաս Կուդաբայի հետ համատեղ հիմնել են «Լիտվայի Բաց հիմնադրամը» (Atviros Lietuvos Fondas): Մինչև 1993 թվականը եղել է Լիտվայի Բաց հիմնադրամի խորհրդի փոխնախագահ, 1993-2000 թվականներին՝ խորհրդի նախագահ, եղել է Բաց հասարակության ինստիտուտի (Բուդապեշտ) և այլ միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպությունների խորհրդի անդամ, Նիդի Թոմաս Ման մշակութային կենտրոնի կուրատորիումի անդամ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Լիտվայի ազգային կոմիտեի, Լիտվայի մշակույթի նախարարության գեղարվեստական խորհրդի անդամ։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* 1995 - Լիտվայի Մեծ իշխան Գեդիմինասի շքանշանի ասպետ,
* 2006 - Բարբարա Ռաձվիլի մեդալ մշակույթի և կրթության բնագավառում ունեցած վաստակի համար,
* 2008 - Լիտվայի գիտության և կրթության նախարարության պատվո նշան,
* 2012 - Գյոթեի մեդալ Լիտվա-գերմանական մշակութային փոխանակման գործունեության և քաղաքացիական արիության համար,
* 2015 - Լիտվայի կառավարության մրցանակ մշակույթի և արվեստի բնագավառում,
* 2018 - Լիտվայի բարօրության համար շքանշանի մեծ ասպետ,
* 2020 - Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության բարօրության համար շքանշանի ասպետ։

Գրքեր
-----

* *Ауримас Шведас, Ирена Вейсайте*. Жизнь должна быть чистой. Перевод с литовского Анна Георгиевна Герасимовой. М.: Пробел-2000, 2019.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. ↑  «Mirė koronavirusu sirgusi teatrologė, literatūrologė Irena Veisaitė». *DELFI*. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
5. ↑  «1K-1344 Dėl Lietuvos Respublikos ir užsienio valstybių piliečių apdovanojimo Lietuvos valstybės ordinais». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Gediminas Zemlickas. «Mokslas be sąžinės — pragaištingas»
* Irenai Veisaitei — Barboros Radvilaitės medalis už nuopelnus kultūrai ir švietimui
* Vytautas Toleikis «Irenos fenomenas»
* Fotokronika
* Irena Veisaitė «Holokaustas mano gyvenime»

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1080244042 · ISNI: 0000000410305764 · LCCN: n2018011471 · NKC: js20211133617 · NUKAT: n2019212060 · VIAF: 28197416 · WorldCat VIAF: 28197416 |

 |

 |