**Նատալյա Գորբանևսկայա** (ռուս.՝ Ната́лья Евге́ньевна Горбане́вская, մայիսի 26, 1936(1936-05-26), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 29, 2013(2013-11-29), Փարիզ, Ֆրանսիա), ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, իրավապաշտպան, ԽՍՀՄ-ում այլախոհական շարժման մասնակից։ Հեղինակ է բանաստեղծությունների մեկուկես տասնյակ գրքերի, թարգմանել է լեհերենից, չեխերենից, սլովակերենից և ֆրանսերենից։

1953 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ։ 1956 թվականին ձերբակալվել է Հունգարիայում խորհրդային ներխուժման դեմ ընդվզող Անդրեյ Տերեխինի և Վլադիմիր Կուզնեցովի հետ ծանոթ լինելու պատճառով։ Երեք օր անց նրան բաց են թողել, բայց 1957 թվականին հեռացրել են համալսարանից՝ իբր դասերին չներկայանալու համար։ 1958 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ, ավարտել 1964 թվականին։ Աշխատել է Մոսկվայում՝ գրադարանավար, մատենագետ, տեխնիկական և գիտական թարգմանիչ։ Ծանոթ է եղել Ալեքսանդր Գինզբուրգի և Յուրի Գալանսկովի հետ, տպագրել է սամիզդատային նյութեր։ Խորհրդային մամուլում նրա բանաստեղծությունները գրեթե չեն հրատարակվել։ 1969 թվականից Արևմուտքում լույս են տեսնում նրա բանաստեղծական ժողովածուները։

Եղել է մարդու իրավունքների ակտիվ պաշտպան։ 1968 թվականի օգոստոսի 25-ին երեխան գրկին մասնակցել է Չեխոսլովակիա խորհրդային զորքեր մտցնելու դեմ կազմակերպված բողոքի ցույցին։ Ձերբակալվել է, բայց ազատ է արձակվել կրծքի երեխա ունենալու պատճառով։ Ցույցի մասին նրա ստեղծած փաստավավերագրական գիրքը թարգմանվել է եվրոպական լեզուներով։ Ձերբակալվել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ մեղադրվելով հակախորհրդային գաղափարախոսության համար։ Պատիժը կրել է Բուտիրյան բանտում։ 1971 թվականի հունվարից մինև 1972 թվականի փետրվարը հարկադիր բուժման է ուղարկվել հատուկ հոգեբուժարան։ 1975 թվականին Գորբանևսկայան արտագաղթել է ԽՍՀՄ-ից։ Ապրել է Փարիզում, աշխատել հանդեսների խմբագրություններում և «Ազատություն» ռադիոկայանում։

Ռուսաստանում Գորբանեւսկայան հրատարակվում է 1990 թվականից։ Հետխորհրդային ժամանակաշրջանում հաճախ է այցելել հայրենիք։ 2008 թվականին նրան շնորհվել է Լյուբլինի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում։ 2010 թվականին «Ռուսկայա պրեմիա» միջազգային գրական մրցանակ է ստացել «պոեզիա» անվանակարգում։ Արժանացել է մի շարք այլ մրցանակների։

Թաղված է Փարիզում, Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

Նատալյա Գորբանևսկայան հայերեն
-----------------------------

* «Տե՛ր, նրանց վրա գիշեր է իջել...»; Դասական բալլադ; «Վառարանի մեջ վերջին կրակն է...»; «Այս աշխարհն է...»; «Երբ լռում են արքաները...»; «Առավոտ է։ Քամի։ Պտտվում է...»; «Եվ զանգեր են, և գմբեթներ...»; «Գժանոցում գնա պառկիր...»; «Այտերդ մաքրիր երանությունից կեսքուն վիճակիդ...»; «Քսաներորդ դարում՝ ինձ հարազատ այսքան...»; «Ընդմիշտն ի՞նչ է...»; «Եվ խուլ լեռներ, և հովիտներ վայրի...»; «Ինչպես հալածյալ եղնիկն է փախչում...»: Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 124-140։ Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
2. 1 2  Русская литература XX века. Прозаики, поэты, драматурги (ռուս.) / под ред. Н. Н. Скатов — 2005. — С. 523—524. — ISBN 5-94848-245-6
3. 1 2  Natalya Gorbanevskaya - obituary, Наталя Горбаневська - некролог
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
5. ↑
6. ↑
7. ↑   (словацк.)
8. ↑  Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 122-123։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ԿենդանիՄատյան |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 32795 · BNF: 120574844 · GND: 12071597X · ISNI: 0000000109303970 · LCCN: n50034296 · NKC: js20020805443 · NLA: 35134829 · NSK: 000429941 · NTA: 070136165 · NUKAT: n94110077 · РГБ: 000037427 · SUDOC: 076902900 · VIAF: 107027694 · WorldCat VIAF: 107027694 |

 |

 |