|  |
| --- |
| Հին Եգիպտոսի Փարավոն |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Սմենխքարե |  |  Էյե (Եգիպտոսի փարավոն)  |
| **Թութանհամոն** |
| **18-րդ դինաստիա**  |

 |

**Թութանհամոն III** (արաբ․՝ توت عنخ آمون‎‎, բառացիորեն՝ **Ամոնի կենդանի պատկերը**), Հին Եգիպտոսի 18-րդ դինաստիայի (Նոր թագավորություն) փարավոն (մեր թվարկությունից առաջ մոտ 1332-1323 թվականներին։ Ամենհոթեպ 4-ի (էխնաթոն) և Նեֆերտիտիի դստեր ամուսինը և, հավանաբար, Էխնաթոնի կրտսեր եղբայրը։

Գահ է բարձրացել 9 տարեկանում, մահացել է 20 տարին չբոլորած։ Թութանհամոնի օրոք վերացվել են Էխնաթոնի կրոնական ռեֆորմները, վերականգնվել է Ամոնի պաշտամունքը։

Փարավոնի աթոռանիստն Ախեթաթոնից տեղափոխվել է Թեբե։ 1922 թվականին անգլիական հնագետ Հ. Կարտերը հայտնաբերել է Թութանհամոնի հարուստ դամբարանը։

Ծագումն ու ընտանիքը
-------------------

#### Ծագում

Թութանհամոնի ստույգ ծագումը ցույց տվող գրառումներ չեն հայտնաբերվել։ Եգիպտոլոգները նրա ծագման 2 վարկած են առաջ քաշել։

* Նա փարավոն Էխնաթոնի որդին էր։
* Թութանհամոնի հայրը Սմենխքարեն էր, ով Էխնաթոնի եղբայրը կամ էլ որդին էր։

2010 թ․-ի փետրվարի 17-ին Զախի Խավասն ու Եգիպտոսի մշակույթի նախարար Ֆարուկ Խոսնին հրապարակեցին 2007-2009 թվականների հետազոտության արդյունքները, հետազոտությունները իրենցից ներկայացնում էին մումիաների ԴՆԹ համակարգված վերլուծություն և ռադիոլոգիական ուսումնասիրություն։ Արդյունքները ցույց տվեցին, որ Թութանհամոնը Էխնաթոնի և իր չիդենտիֆիկացված քրոջ որդին է եղել։ 
Նույն 2010 թ․-ին ռուս եգիպտագետ Ա․Օ․ Բոլշակովը կասկածեց Խավասի հետազոտության արդյունքները։ Ըստ իրեն՝ էպիգրաֆիկայի տվյալները ցույց են տալիս, որ Էխնաթոնը Թութանհամոն անունով որդի չունի։

#### Ընտանիք

Թութանհամոնը ամուսնացել է Անխեսենամոնի (մումիա KV21A) հետ, ով Էխնաթոնի երրորդ դուստրն էր։ Նա երկու անգամ ծննդաբերել է, երկու անգամն էլ մահացած պտուղ է եղել։ Մահացած նորածինները գտնվել են Թութանհամոնի դամբարանում։

Կառավարումը
-----------

#### Գահ բարձրանալը

Գահ է բարձրացել շուրջ 10 տարեկանում։ Նրանից հետո կառավարել են վեզիր Էյեն և գեներալ Խորեմհեբը։

Մանուկ հասակում նրան անվանել են Թութանհաթոն՝ Աթոն աստծու պատվին, բայց հոր մահից և նրա կրոնի անկումից հետո վերցնում է Թութանհամոն անունը՝ Ամոն աստծու պատվին։

#### Վերադարձ հին աստվածներին

Գահ բարձրանալու առաջին երեք տարիներին շարունակում էր հոր կրոնը։ Բայց չորրորդ տարուց արդեն փոխում է անունը, Թութանհաթոնը փոխում է Թութանհամոնի, իսկ նրա կին/քույր/թագուհի Անխեսենաթոնը համապատասխանաբար փոխում է անունը՝ Անխեսենամոնի։ Այսպիսով Թութանհամոնի գահակալած տարիներին վերականգնվում է հին աստվածների պաշտամունքը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Անուն
-----

Թութանհամոնի անվանումը հիերոգլիֆներով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Zahi Hawass et al. JAMA, vol. 303(7), pp 638—647, 2010
2. ↑  Исследования мумий так и не открыли всех тайн фараона Тутанхамона. РИА Новости (17 февраля 2010). Проверено 14 августа 2010. Архивировано из первоисточника 28 августа 2011.
3. ↑  The Tutankhamun DNA Project. www.igenea.com. Проверено 1 апреля 2016.
4. ↑  Тутанхамон — статья из Большой советской энциклопедии (3-е издание).



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդ** | **Հին Եգիպտոսի Փարավոն****XVIII դինաստիա** | **Հաջորդ** |
| **Սմենխքարե**(մոտ 1351-1332 մթա) | **Թութանհամոն**(մոտ 1332-1323 մթա) | **Էյե**(մոտ 1323-1319 մթա) |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 230)։*  |