recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Թերի ՄքԼոուլին** (անգլ.՝ Terry McLaughlin, հուլիսի 24, 1956(1956-07-24), Տորոնտո, Կանադա), կանադացի նավաստի, որը մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին։

Կենսագրություն
--------------

ՄքԼոուլինը ծնվել է 1956 թվականի հուլիսի 24-ին, Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում։ Նրա հայրը Փոլ ՄքԼոուլինն էր, որը մասնակցել է 1948 թվականի Օլիմպիական խաղերի առագաստանավերի մրցույթին։ Նրա եղբայրը Ֆրանկ ՄքԼոուլինն էր, որը բրոնզե մեդալ է հաղթել 1988 թվականի Ամառային օլիմպիադայի Թռչող հոլանդացի մրցաշարում։

ՄքԼոուլինը հաճախել է Սուրբ Միքայելի քոլեջ և հետո ուսումը շարունակել է Քուինի համալսարանի տնտեսագիտության բաժնում։

ՄքԼոուլինը պետք է մասնակցեր Մոսկվայի 1980 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին, սակայն չի մասնակցել արևմտյան երկրների կողմից այդ միջուցառումը բոյկոտելու պատճառով։

ՄքԼոուլինը հաղթել է արծաթե մեդալ Թռչող հոլանդացի մրցաշարում` Լոս Անջելեսում անցկացվող 1984 թվականի օլիմպիական խաղերում, Էվերթ Բասթեթի հետ։

ՄքԼոուլինը հինգ անգամ հաղթել է Յորքի գավաթի մրցաշարը։

ՄքԼոուլինը եղել է *Canada One* նավի նավապետը 1983 թվականի Լուի Վիտոնի գավաթում։

Եղել է *Defiant* նավի նավապետը և հաղթել է 2001 և 2003 թվականների Կանադայի գավաթը։

ՄքԼոուլինը եղել է 2001 թվականի Ռոլեքսի տարվա նավաստին։

ՄքԼոուլինը եղել է Կանադայի արքայական զբոսանավերի ակումբի *Daring* զբոսանավի նավապետը` հաղթելով 2011 և 2013 թվականների Նյու Յորքի զբոսանավերի ակումբի Հրավիրված գավաթը և 2013 թվականի *Swan* քառասուներկու ազգային առաջնությունները։ Արդյունքում, նա դարձել է 2013 թվականի Կանադա Ռոլեքսի տարվա նավաստին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sports-Reference.com
2. 1 2 3  "Terry McLaughlin". SR/Olympic Sports. Արխիվացված է the original 2020 թ․ ապրիլի 18-ին.
3. ↑  sports-reference.com: "Paul McLaughlin "
4. 1 2  "Terry McLaughlin - Profile"
5. ↑  "Terry McLaughlin Honoured as Rolex Sailor of the Year". *Sailing.org*.
6. ↑  "New York Yacht Club Home". *NYYC.org*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 13.
7. ↑  nauticwebnews.com: "Canadians winner of the Rolex New York Yacht Club Invitational Cup 2011" Archived 2018-11-26 at the Wayback Machine. September 18, 2011
8. ↑  "Royal Canadian Yacht Club Succeeds in Defending Title". *NYYC.org*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 26-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 13.
9. ↑  "*Daring* Grinds Out 2013 Swan 42 National Title". *NYYC.org*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 26-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 13.
10. ↑  "Terry McLaughlin named Rolex Sailor of the Year 2013". *Sail-World.com*.
11. ↑  sailingscuttlebutt.com: "Terry McLaughlin awarded Sail Canada’s Rolex Sailor of the Year", March 4 2014

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Կանադայի օլիմպիական կոմիտե · ՄՕԿ |

 |
**Էդգար Կրան** (էստ․՝ Edgar Krahn, հոկտեմբերի 1, 1894(1894-10-01), Լաիուսե, Յիգևա, Յիգևամաա, Էստոնիա - մարտի 6, 1961(1961-03-06), Ռոքվիլ, Մերիլենդ, ԱՄՆ)՝ էստոնացի մաթեմատիկոս։

Կենսագրություն
--------------

Էդգար Կրանը ծնվել է 1894 թվականին Սոտագա գյուղում (այժմ՝ Յիգևամաայի Լաիուսե ավան), գործակատարի ընտանիքում։ Նրա ծնողներն ունեցել են էստոնա-գերմանական բալթյան ծագում։ 1912 թվականին ավարտել է Դերպտի (Տարտուի) միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև մաթեմատիկա և ֆիզիկա է ուսանել Դորպատի համալսարանում։ 1918 թվականին ավարտել է համալսարանը և որպես ուսուցիչ աշխատել Դերպտում և Ռևելեում (Տալլին)։ 1922 թվականի ձմեռային կիսամյակից սովորել է Գյոթինգենի համալսարանում, որտեղ 1926 թվականին Ռիխարդ Կուրանտի ղեկավարությամբ պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն (Über Minimaleigenschaften der Kugel in drei und mehr Dimensionen): Հերման Յաակսոնից (1891-1964 թթ.) հետո Կրանը երկրորդ էստոնացին է, որը ստացել է մաթեմատիկայի դոկտորի գիտական աստիճան։ Դերպտում Կրանը դարձել է պրոֆեսոր։ 1940-ական թվականներին Գյոթինգենում աշխատել է Աէրոդինամիկ հետազոտությունների ինստիտուտում, որտեղ նա (ինչպես հետագայում Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում) հիդրոմեխանիկայի բնագավառում զբաղվել է հետազոտություններով։ 1950-ականներին սկզբում Կրանն աշխատել է Մեծ Բրիտանիայի Ծովակալության գիտահետազոտական լաբորատորիայում, այնուհետև՝ ԱՄՆ Մերիլենդ նահանգի Ուայթ Օուկի Ռազմածովային հրետանիների լաբորատորիայում։

Կրանը զբաղվել է դիֆերենցիալ հավասարումներով, դիֆերենցիալ երկրաչափությամբ, գրաֆների տեսությամբ, ապահովագրական մաթեմատիկայով (հատկապես շինարարական ընկերությունների համար), հավանականությունների տեսությամբ, գազային դինամիկայով և առաձգականության տեսությամբ։ Կրանը համարվում է Ռելեյ-Ֆաբեր-Կրան անհավասարության համահեղինակներից։

Հիշատակ
-------

1983 թվականին Կրանի այրին Մերիլենդի համալսարանի մաթեմատիկայի ուսանողների համար հիմնել է Էդգար Կրանի անվան կրթաթոշակ։

Գրականություն
-------------

* Edgar Krahn 1894-1961: A Centenary Volume. IOS Press, 1994.(անգլ.)
* Album Academicum Universitatis Tartuensis. III köide. Tartu 1994. Lk. 134.(էստոներեն)
* Ulo Lumiste, Jaak Peetre (Herausgeber): *Edgar Krahn 1894—1961. A Centenary Volume.* IOS Press, Amsterdam 1994 (in Zusammenarbeit mit der Estnischen Mathematischen Gesellschaft).(գերմ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Biographisches Lexikon in Mathematik promovierter Personen
2. ↑  Mathematics Genealogy Project
3. ↑  Lumiste, Ü. Peetre, J. (Eds.), 1994. Edgar Krahn 1894—1961. IOS Press.
4. ↑  "Krahn Fellowship". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Mathematics Genealogy Project · Zentralblatt MATH database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16523727z · GND: 119275503 · ISNI: 0000000121240992 · LCCN: n2001006916 · NTA: 123179920 · VIAF: 22947576 · WorldCat VIAF: 22947576 |

 |

 |
**Էդմունդ Համբարձումի Ծատուրյան** (մարտի 18, 1937(1937-03-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 14, 2010(2010-05-14), Երևան, Հայաստան), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր,

Կենսագրություն
--------------

Էդմունդ Ծատուրյանը ծնվել է 1937 թվականի մարտի 18-ին Երևանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ճարտարագետ-մեխանիկի որակավորումը։ Եղել է Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի իսկական անդամ, Միջազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի իսկական անդամ։ 1960-1964 թվականներին Երևանի էլեկտրաապարատների գործարանում աշխատել է ճարտարագետ-կոնստրուկտոր, եղել է խմբի ղեկավար, արտադրության գծով գլխավոր տնօրենի տեղակալ, 1964-1966 թվականներին Աբովյանի ռադիոդետալների գործարանում աշխատել է գլխավոր մեխանիկ, 1966-1969 թվականներին Սևանի գործադիր սարքերի գործարանում` գլխավոր ճարտարագետ։ 1969-1978 թվականներին եղել է Երևանի մեխանիկական գործարանի տնօրեն, քաղխորհրդի գործադիր կոմիտեի արդյունաբերության վարչության գլխավոր ճարտարագետ, քաղպլանի նախագահի տեղակալ, 1978-1982 թվականներին եղել է «Գառնի» գործարանի գլխավոր ճարտարագետ, իսկ 1982-1999 թվականներին՝ «Էլեկտրաճշգրիտսարք» գործարանի տնօրեն։

1999-2003 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր («Միասնություն» դաշինքի համամասնական ընտրացուցակով)։ Եղել է Ազգային Ժողովի պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է «Միասնություն» խմբակցության, ապա «Ժողովրդի ձայն» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2003 թվականի մայիսի 25-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր «Արդարություն» դաշինքիհամամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է Ազգային Ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է «Արդարություն» խմբակցության անդամ, ՀԺԿ վարչության անդամ։ Մահացել է 2010 թվականի մայիսի 17-ին։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի մեկ երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am". *www.parliament.am*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 22.
2. ↑  "Цатурян Эдмунд Амбарцумович — Энциклопедия фонда «Хайазг»". *ru.hayazg.info*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 22.
3. ↑  Ереван, Эдмунд Амбарцумович Цатурян арм Էդմունդ Ծատուրայան Армянский депутат Дата рождения: 18 марта 1937Место рождения:; ССР, Армянская. "Цатурян, Эдмунд Амбарцумович - это... Что такое Цатурян, Эдмунд Амбарцумович?". *Словари и энциклопедии на Академике* (in ռուսերեն). Retrieved 2021 թ․ հունիսի 22.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
4. ↑  "Цатурян, Эдмунд Амбарцумович - машиностроители. Цатурян Э". *Blog* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունիսի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 22.
5. ↑  "Цатурян, Эдмунд Амбарцумович — Википедия (с комментариями)". *wiki-org.ru*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 22.
6. ↑  "Ցավակցություն". *Armtimes.com*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 22.

Արտաքին հղումներ
----------------
**Էդուարդ Մամադով (Մամեդով)** (ադրբ.՝ Eduard Tofiq oğlu Məmmədov, հունվարի 2, 1978(1978-01-02), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի մարզիկ, ով հանդես է գալիս պրոֆեսիոնալ քիքբռնցքամարտում, ունեցել է «Սպիտակ գայլ» մականունը։

Կենսագրություն
--------------

1996-1999 թվականներին ծառայել է բանակի ռազմական սպորտի ակումբում։ Բանակից հետո ընդունվել է Սպորտային ակադեմիա, որն ավարտել է 2004 թվականին։ 2004-2008 թվականներին սովորել է Ոստիկանական ակադեմիայում, որտեղ 2010 թվականին ավարտել է որակավորման բարձրացման դասընթացները։ Ներկայումս աշխատում է Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարությունում, ունի ոստիկանության փոխգնդապետի կոչում, արժանացել է մի շարք պարգևների, որոնց թվում Հայրենիքի համար մեդալը (2007)։

### Սպորտային կարիերա

1993 թվականին Մամադովը զբաղվել է պրոֆեսիոնալ քիքբոքսինգով, հանդիսանում է ադրբեջանական քիքբռնցքամարտի ֆեդերացիայի անդամ։ Հանդես է եկել «Նեֆթչի» ակումբի համար։ Առաջին հաղթանակը նվաճել է 1995 թվականին Ադրբեջանում ընթացող քիքբռնցքամարտի առաջնությանը։ Նրա մարզիչը եղել է Ադրբեջանի հանրապետության վաստակավոր մարզիչ Չինգիզ Էյվազովը։

Իր կարիերայի ընթացքում Էդուարդ Մամադովը հաղթել է աշխարհի չեմպիոնի 23 տիտղոսներ, եվրոպական չեմպիոնների 7 տիտղոս և 15 անգամ դարձել է Ադրբեջանի չեմպիոն։

Այժմ զբաղվում է մարզչական աշխատանքային գործունեությամբ։

2003 թվականին ստացել է Սպորտի աստակավոր վարպետի կոչում, 2013 թվականին՝ վաստակավոր մարզչի կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Эдуард Мамедов победил армянина и стал 23-кратным чемпионом мира". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 12.
2. ↑  Эдуард Мамедов: Человек должен верить в свою силу

Արտաքին հղումներ
----------------

* Персональный сайт Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
* Eduard Mammadov (անգլ.)
**Էդուարդ Անատոլևիչ Չուդնովսկի** (հունվարի 3, 1991(1991-01-03), Մինսկ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Մոսկովյան մասնավոր ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ Այնտեղ նա սովորել է մինչև 14 տարեկանը, որից հետո տեղափոխվել է ԲԱՏԷ-ՌՄ։ 1991 թվականին ծնվածների թիմը՝ Վադիմ Մուրսալովի գլխավորությամբ, բազմիցս բարձր տեղեր է գրավել Բելառուսի երիտասարդական առաջնությունում։ Չուդնովսկին, որը խաղում էր «հարձակվողների մոտ» դիրքում, և նրա գործընկերները, այդ թվում՝ Ռոման Ստեպանովը, Կիրիլ Ալեքսիյանը և Օլեգ Պատոցկին, երկու անգամ արծաթ են նվաճել, մեկ անգամ՝ բրոնզ։ Իսկ մարզիչ Դմիտրի Շևչուկի գլխավորությամբ բավական մեծ խմբով տեղափոխվել են «դեղնակապույտների» դուբլ։

Չուդնովսկին այնտեղ անցկացրել է չորս մրցաշրջան և գործել ոչ միայն դաշտի կենտրոնում, այլև կիսապաշտպանության ձախ եզրում։ Էդուարդին հիշել են «ստանդարտների» կատարմամբ, գրոհը ցրելու, խելացի փոխանցում տալու, հեռվից ճեղքելու ունակությաամբ։ 2011 թվականին նա պահեստային թիմերի կազմում դարձել է Բելառուսի առաջնության հաղթող՝ 33-ից մասնակցելով 32 հանդիպման։

ԲԱՏԷ-ի հիմնական թիմի համար Չուդնովսկին երկու հանդիպում է անցկացրել 2011/12 թվականներին։ Նա փոխարինման է դուրս եկել «Գորոդեայի» և Բրեստի «Դինամոյի» հետ հանդիպումների վերջնամասում։

Հաջորդ տարվա սկզբին որոշվեց ֆուտբոլիստին տալ նոր ասպարեզ, նա հասցրեց չորս սեզոն խաղալ «Դնեպր Մոգիլյով», «Բելտրանսգազ Սլոնիմ» և «Պինսկ Վոլնա» ակումբներում։

2014 թվականին նա ազատ գործակալի կարգավիճակով հեռացավ ԲԱՏԷ-ից։ Փետրվարի վերջին տեղափոխվել է Երևանի Արարատ։ Սակայն Չուդնովսկին երկար չմնաց հայկական ակումբում և վերադարձավ Բելառուսի առաջնություն՝ տեղափոխվելով Կլեցկ։

2015 թվականի սկզբին նա պայմանագիր է կնքել Լիդա ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Նա դարձավ թիմի առաջատարներից մեկը, անցկացրեց բոլոր 30 հանդիպումները 2015 թվականի մրցաշրջանում, 2016 թվականի սկզբին նա տեղափոխվեց Սմորգոն, որտեղ նույնպես հենակետային խաղացող էր։ 2018 թվականի առաջին կեսում նա անցկացրել է ընդամենը չորս հանդիպում և հուլիսին լքել թիմը՝ միանալով Օրշային։ Մրցաշրջանի ավարտին նա հեռացավ «Օրշա» ակումբից։

2019 թվականի ապրիլին միացել է «Մոլոդեչնո»-ին, որտեղ ելույթ ունեցավ մինչև ամառ։

Ազգային հավաքական
-----------------

Չուդնովսկին 2007 թվականին հանդես է եկել Բելառուսի մինչև 17 տարեկանների երիտասարդական հավաքականի կազմում՝ նրա կազմում 3 հանդիպում անցկացնելով։ Ինչպես նաև Էդուարդը 3 հանդիպում է անցկացրել Բելառուսի երիտասարդական հավաքականի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  "Чудновский в «БАТЭ»". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2023 թ․ հուլիսի 8.
3. ↑  Эдуард Чудновский пополнил ереванский «Арарат»
4. ↑  "Ковалюк, Чудновский и Лозко пополнили ряды «Лиды»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2023 թ․ հուլիսի 8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էդուարդ Չուդնովսկու էջը ԲԱՏԷ-ի կազմում Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine.
* Էդուարդ Չուդնովսկու էջը Լիդա-ի կազմում Archived 2018-07-17 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սաֆարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Էդուարդ Արամի Սաֆարյան** (ապրիլի 23, 1923(1923-04-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 1, 2015(2015-12-01), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1971)։

Կենսագրություն
--------------

Էդուարդ Սաֆարյանը ծնվել է 1923 թվականին, Երևանում։ 1951 թվականին ավարտել և 1967-1977 թվականներին դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1958 թվականից աշխատել է Երևաննախագիծ ինստիտուտում (1977-1985 թվականներին՝ ճարտարապետության արվեստանոցի ղեկավար)։

Ստեղծագործական աշխատանք
-----------------------

Էդուարդ Սաֆարյանի նախագծերով Երևանում կառուցվել են Կինոյի տունը (1975), Հայէլեկտրագործարանի բնակելի թաղամասը (1982), դեկորատիվ շատրվան Նորքի բնակելի զանգվածում (1982), Զեյթուն թաղամասի հանգստի գոտին (1985)։

Համահեղինակ է Աբովյան փողոցի բնակելի տների (1966), Պատանի մարմնամարզիկների դպրոցի (1967), Հարավարևմտյան շրջանի Ա-1 և Ա-2 միկրոշրջանների կառուցապատման (1976), «Անի» (1972) և «Դվին» (1978, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1979) հյուրանոցների, «Հայաստան» կինոթատրոնի (1985), Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի համալիրի (1991, այժմ՝ Ռազմական ինստիտուտի ուսումնական մասնաշենք) և այլ նախագծերի։

Պարգևներ
--------

Խորհրդային ճարտարապետության նվաճումների (1958, 1967, 1972, 1985) և սիրողական ֆիլմերի («Քարերն են խոսում») 1962 թվականի համամիութենական ստուգատեսների դափնեկիր։ 2012 թվականին խրախուսվել է ՀՀ Վարչապետի շնորհակալագրով։ 2013 թվականի մայիսի 24-ի ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Անանիա Շիրակացու մեդալով։

Պատկերասրահ
-----------

* Դավիթ Անհաղթի հուշարձան (Երևան)Դավիթ Անհաղթի հուշարձան (Երևան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Էդուարդ Սաֆարյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
3. ↑  Հայաստանի Հանրապետության շքանշանով և մեդալներով պարգևատրելու մասին
Էսկիմոսական համբույր
Կունիկ
**Էսկիմոսական համբույր**, ժամանակակից արևմտյան մշակույթի մեջ գործողություն, որը նման է էսկիմոսյան ավանդական կունիկի ողջույնին։ Կունիկը ջերմության արտահայտության ձև է՝ սովորաբար մեկ ընտանիքի անդամների կամ սիրահարների միջև։ Մասնակիցներից մեկը քիթը և վերին շրթունքը հպում է երկրորդի մաշկին (սովորաբար ճակատին կամ թշերին) և շնչում է օդը՝ քաշելով նրա մաշկն ու մազերը։

Պատմություն
-----------

Կա կարծիք, որ այս ավանդույթն էսկիմոսների մոտ առաջացել է այն պատճառով, որ նրանց շուրթերը սովորական համբույրի ժամանակ սաստիկ ցրտի պատճառով սառչում են։ Իրականում այս գործողությունը չունի էրոտիկ իմաստ, այլ բարեկամական ողջույնի ձև է մտերիմ մարդկանց մոտ, որոնց հանդիպման ժամանակ բաց է լինում միայն քիթն ու աչքերը։

Երբ առաջին արկտիկական հետազոտողներն առաջին անգամ տեսան այս գործողությունը, այն կոչեցին «էսկիմոսյան համբույր»։

Արտահայտում
-----------

Էսկիմոսյան համբույրի առաջին պատկերավորումներից մեկը Ռոբերտ Ֆլաերթի «Նանուկը հյուսիսից» ֆիլմն է, որն առաջին վավերագրական և էթնոգրաֆիկ ֆիլմն է։ Հավանաբար այս ֆիլմի միջոցով էսկիմոսյան համբույրը հայտնի դարձավ ոչէսկիմոսներին։

Նմանատիպ ողջույներ կան նաև այլ ժողովուրդների մոտ։ Ուշագրավ է «հոնգի» ողջույնը, որն օգտագործվում է Նոր Զելանդիայի մաորի ցեղի մոտ։

Տես նաև
-------

* Համբույր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Elder, Jeff (2005 թ․ փետրվարի 16). "An 'Eskimo kiss' is a kunik, and maybe not what you think". *South Coast Today*. Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2008 թ․ հունվարի 9.
2. ↑  "Eskimo Kisses, Arm Hair, Moon Flags & Spike Lee vs. Stan Lee vs. Bruce Lee". *Esquire Magazine*. 2007 թ․ մայիսի 9. Retrieved 2008 թ․ հունվարի 9.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Էսկիմոսական համբույր** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պավլոս Պրոսալենտիս (այլ կիրառումներ)

**Պավլոս Պրոսալենտիս կրտսեր**, (հուն․՝ Παύλος Προσαλέντης, ο νεότερος, 1857, Կերկիրա, Corfu Regional Unit, Հոնիական կղզիներ, Հունաստան - 1894, Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս), հույն նկարիչ։ Արվեստագետների կողմից կնքվել է կրտսեր, որպեսզի տարբերվի Հունաստանական պատմության մեջ առաջին պրոֆեսիոնալ հույն քանդակագործ Պավլոս Պրոսալենտիս (1784-1837), ով նրա պապն էր։

Կենսագրություն
--------------

Պավլոս Պրոսալենտիսը ծնվել է 1857 թ-ին Աթենքում։ Սերում է կղզու հայտնի գերդաստանից և որդին է նկարիչ Սպիրիդոն Պրոսալենտիսի։ Նրա եղբայր էմիլիոսը նույնպես դարձել է հայտնի ծովանկարիչ, իսկ քույրը՝ Էլենի, դարձել է հայտնի դիմանկարիչ։

Պավլոսը, ինչպես իր եղբայրը, նկարում էր նկարներ ծավային թեմաներով։

Պավլոս Պրոսալենտիսը սովորել է Աթենքում, Վենետիկում և Փարիզում։
Պրոսալենտիսը վերադարձել է Հունաստան 1870 թ.-ին։

Ապրելով և աշխատելով Ալեքսանդրիայում, Պավլոսը նկարել է նկարներ և դիմանկարներ եգիպտական և արևելյան թեմաներով, ինչպես նաև նկարել է Եգիպտոսում հունական համայնքի ներկայացուցիչների դիմանկարներ։ Այնուամենայնիվ, հույն բարերար Գեորգի Ավերոֆֆայի դիմանկարը, նա նկարել է բարերարի լուսանկարով։

Նկարը պատկանում էր հունական Ավերոֆֆա Ալեկսանդրիա գիմնազիային։ Գիմնազիայի փակումից հետո, նկարը փոխանցվել է Ավերոֆֆ պատկերասրահին, որը գտնվում է Հունաստանում։

Պավլոս Պրոսալենտիսը մահացել է Ալեքսանդրիայում 1894 թ.-ին։

Պավլոսի աշխատանքները ցուցադրվում են Աթենքի Պատմական թանգարանում, Հունաստանի խորհրդարանում, Աթենքի Քաղաքային պատկերասրահում և այլ հասարակական պատկերասրահներում։ Որոշ նկարներ պահպանվում են մասնավոր հավաքածուներում և ցուցադրվում են աճուրդներում անգլ.՝ Sothebys։

Պատկերասրահ
-----------

* Նավը ծովումՆավը ծովում
* Գեորգի ԱվերոֆֆըԳեորգի Ավերոֆֆը
* Արևելյան գեղեցկուհինԱրևելյան գեղեցկուհին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Artnet — 1998.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "National gallery". *www.nationalgallery.gr*. Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "kathimerini.gr | APXEIO - EΠTA HMEPEΣ". Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Averoff Museum". *www.averoffmuseum.gr*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "20.195 ευρώ για τον "Μπαλωματή" του Κερκυραίου Παύλου Προσαλέντη - Κέρκυρα". *www.corfuland.gr*. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 10.
**Պավլոդարի Ս. Թորայգիրովի անվան պետական համալսարան** (ռուս.՝ **Павлодарский государственный университет им. С. Торайгырова**, հայտնի է որպես **Պավլոդարի ինդուստրիալ ինստիտուտ**), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Պավլոդարում (Ղազախստան)։ Համալսարանը մասնագետներ է պատրաստում 8 ֆակուլտետների և 11 գիտա-պրակտիկ, խորհրդատվական կենտրոնների և ուսանողական կոնստրուկտորական բյուրոյի հիման վրա։

Պատմություն
-----------

Պավլոդարի Ս. Թորայգիրովի անվան պետական համալսարանը ստեղծվել է 1996 թվականի մայիսին 1960 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ԽՍՀՄ Նախարարի խորհրդի որոշմամբ ստեղծված արդյունաբերական ինստիտուտի հիման վրա։ Ինստիտուտը տեղակայված էր նախկին 24-րդ ռազմական դպրոցի երկու զորանոցներում և 10 մեկհարկանի զորանոցներում։ Երեք ֆակուլտետներում՝ մեքենաշինության, ինժեներա-շինական և էներգետիկայի, սովորել են 400 ուսանողներ։ Դասընթացները վարել են 16 մանկավարժներ, որոնցից միայն մեկն ուներ դոցենտի գիտական աստիճան։

Ներկայումս համալսարանը բազմաբնույթ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն է, որտեղ ավելի քան 63 մասնագիտություններով սովորում են շուրջ 22000 ուսանողներ։ Դասընթացն իրականացնում են 530 ուսուցիչներ, այդ թվում՝ 20 պրոֆեսորներ, 40 գիտությունների դոկտորներ և 177 գիտությունների թեկնածուներ, 104 դոցենտ։

Պավլոդարի համալսարանի հետազոտական աշխատանքների հիմնական ուղղություններն են էներգետիկա և էներգախնայողության տեխնոլոգիաներ, շինարարական, մեքենաշինության, հոգեբանության մանկավարժության բնագավառում հետազոտություն, շրջակա միջավայրի պահպանության, բնական ռեսուրսների իռացիոնալ օգտագործում, տարածաշրջանի տնտեսության խնդիրներ, սոցիոլեզվաբանություն։

2003 թվականին Պավլոդարի Ս. Թորայգիրովի անվան պետական համալսարանի գլխավոր շենքի դիմացի հրապարակում տեղադրվել է Պավլոդարի մարզի 9 ակնառու գործիչների կիսանդրիները։ Այդ ցուցադրությունը կոչվել է լուսավորիչների և ակադեմիկոսների ճեմուղի։

Վարկանիշ
--------

2014 թվականին «Էքսպերա ՌԱ» գործակալությունը համալսարանը ներառեց ԱՊՀ երկրների լավագույն բուհերի ցանկում, որտեղ նրան շնորհվել է «D» վարկանիշային դաս։

Հայտնի դասախոսներ և շրջանավարտներ
---------------------------------

* Դանիալ Ախմետով
* Ալմազ Իբրահիմով
* Սերժան Կանապյանով
* Նուրլան Նաբիև
* Նիկոլայ Նիկոլայչուկ
* Ռոման Վալիև
* Մեյրամ Բեգենտաև

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Павлодарский государственный университет им.С.Торайгырова". Արխիվացված է the original 2022 թ․ հունվարի 9-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 28.
3. ↑  Рейтинг высших учебных заведений России и стран членов Содружества Независимых Государств.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2008-06-19 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000403878046 |

 |
**Էստադիոն Միլտոն Կորրեա** (պորտ.՝ Estádio Milton Corrêa), կամ հայտնի է որպես **Զերան** (պորտ.՝ Zerão), մարզադաշտ Բրազիլիայի Մակապա քաղաքում, օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի համար։ Այստեղ տեղի են ունենում է Ամապա, Մակապա, Օրատորիո, Տրեմ, Սանտոս, Սան Պաուլու և Իպիրանգա ֆուտբոլային ակումբների տնական խաղերը։ Մարզադաշտի տարողությունը 10 000 մարդ է։ Կառուցվել է 1990 թ.։ Մարզադաշտի Զերան անվանումը (*Zerão*՝ պորտուգալերեն նշանակում է զրո) կապված է նրա հասարակածի վրա գտնվելու հետ։ Զրոյական զուգահեռականը անցնում է դաշտի մեջտեղով և թիմերից յուրաքանչյուրը խաղում է տարբեր կիսագնդում։

Մարզադաշտը գտնվում է Ամապա նահանգի իրավասության տակ։ Անվանված է Միլտոն դե Սոուզ Կորրեայի պատվին, ով Ամապա նահանգի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահն էր։ Մարզադաշտից ոչ հեռու գտնվում է Հասարակածի հուշարձանը՝ «Մարկո զերո»-ն։

Պատմություն
-----------

Մարզադաշտը կառուցվել 1990 թվականին և նախապես կոչվել է Ֆորմուլա 1-ի արշավորդ Այրտոն Սենայի անվամբ՝ «Էստադիո Այրտոն Սենա»։ Առաջին խաղը տեղի է ունեցել 1990 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, որտեղ «Ինդեպենդենտե» թիմը 1։0 հաշվով պարտության է մատնել «Տրեմ» թիմին։ Մարզադաշտում առաջին գնդակը խփել է Միրանդինյան։ Մարզադաշտը այդ խաղի ժամանակ լեփ-լեցուն է եղել։

1994 թվականին Միլտոն դե Սոուզ Կորրեայի մահվանից հետո մարզադաշտը ստացավ ներկայիս «Էստադիոն Միլտոն Կորրեա» պաշտոնական անունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  "CNEF - Cadastro Nacional de Estádios de Futebol" (PDF) (in Portuguese). Confederação Brasileira de Futebol. Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 25.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
3. ↑  Մարզադաշտը Google քարտեզի վրա

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Enciclopédia do Futebol Brasileiro*, Volume 2 - Lance, Rio de Janeiro։ Aretê Editorial S/A, 2001. (պորտ.)
* Templos do Futebol (պորտ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Համբարձումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Էդվարդ Հակոբի Համբարձումյան** (հոկտեմբերի 10, 1909(1909-10-10) - մայիսի 1, 1978(1978-05-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1950)։

Կենսագրություն
--------------

Էդվարդ Համբարձումյանը ծնվել է 1909 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Դաշբուլուն գյուղում՝ մանկավարժների ընտանիքում։ Համբարձումյանների ընտանիքը ստիպված էր փախչել թուրքական ջարդերից և 1917 թվականին ապաստան են գտել Կրասնոդար քաղաքում։ Ավելի ուշ Էդվարդ Համբարձումյանը տեղափոխվել է Երևան։ 1936 թվականին ավարտել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի դերասանական ստուդիան, 1938 թվականին՝ թատերական ստուդիան։ Երկու տարի աշխատել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, այնուհետև մեկնել Մոսկվա, ուսումը շարունակել հայ Մշակույթի տանը կից ստուդիայում։ 1941 թվականին ավարտել է ուսումը և վերադարձել Երևան։

Խաղացել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի, Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի, Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական և դրամատիկական թատրոններում։ Կյանքի վերջին տարիներին դասավանդել է և եղել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնի տնօրենը։

Ներկայացումներ
--------------

* Թագավոր՝ Ռ. Նելսոնի «Թագավորը զվարճանում է»
* Թափառնիկոս՝ Հակոբ Պարոնյանի «Ատամնաբույժն արևելյան»
* Էդվին՝ «Սիլվա»
* Մարգար՝ Տիգրան Չուխաճյանի «Կարինե»
* Մուրադ՝ Արտեմի Այվազյանի «Աշուղ Մուրադ»
* Յանկո՝ Իսահակ Դունաևսկու «Ազատ քամի»
* Բարոն՝ Շտրաուսի «Գնչուական բարոն»
* Էտյեն՝ «Կրկեսի արքայադուստրը կամ Միստր Իքս»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Էդվարդ Համբարձումյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2022 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 20.
**Էստոնիայի գեների ազգային բանկը** կամ **Էստոնիայի գենոմ նախագիծը** (էստ․՝ EGF) Էստոնիայի բնակչության կենսաբանական տվյալների պաշար է և գեների բանկ, որը ստեղծվել է 2000 թվականին՝ Էստոնիայի առողջապահությունը բարելավելու նպատակով։ Այս գեների բանկը պարունակում է Էստոնիայի բնակչության մեծամասնության առողջության տվյալներ և կենսաբանական նմուշներ։

Պատմություն
-----------

2000 թվականի հունիսին «Էստոնիայի Գենոմ» հիմնադրամը Էստոնիայի կառավարությանն է ներկայացրել Էստոնիայի գենոմ նախագիծը և պահանջում նախագծի կայացման ուղղությամբ իրականացնել օրենսդրական փոփոխություններ։ Նախագիծը ունի նաև մշակութային նպատակ. պահպանել ազգային ինքնությունը, միաժամանակ ներդրում ունենալ համաշխարհային նմանատիպ հետազոտությունների մեջ։ Էստոնիայի գենոմի նախագիծը աշխարհում ամենամեծն է նմանատիպ նախաձեռնությունների շարքում։

Նախագծի սկզբնական նպատակն էր 10 տարվա ընթացքում հավաքել Էստոնիայի բնակչության 70%-ի կենսաբանական նմուշները և տվյալները 2004 թվականին EGF-ը հավաքել էր տվյալներ 10 000 մարդուց, սակայն նրանց գլխավոր հովանավորը EGeen-ը հրաժարվում է համագործակցությունից։

2009 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով հավաքվել էր 40 000 մարդու տվյալներ։ Հենց նույն թվականին EGP-ն նվազեցնում է իր նպատակային ցուցանիշը մինչև բնակչության 5%։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aligned ISNI and Ringgold identifiers for institutions // *zenodo* — 2017. — doi:10.5281/ZENODO.758080
2. ↑  Frank, Lane (2000 թ․ հոկտեմբերի 6). "Give and Take—Estonia's New Model for a National Gene Bank". *genomenewsnetwork.org*. Retrieved 2011 թ․ դեկտեմբերի 19.
3. ↑  "Landmark research project hits impasse". *baltictimes.com*. 2004 թ․ դեկտեմբերի 22. Retrieved 2011 թ․ դեկտեմբերի 19.
4. ↑  "What is the Genome Center?". Estonian Genome Center, University of Tartu. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 3-ին. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էստոնիայի գեների ազգային բանկի անգլերեն կայքը
**Էվա Ժոլի** (ֆր.՝ Eva Joly, ի ծնե **Գրու Եվա ֆարսեթ** ֆր.՝ Gro Eva Farseth, դեկտեմբերի 5, 1943(1943-12-05), Grünerløkka, Օսլո, Նորվեգիա), ֆրանկո-նորվեգական ծագմամբ ֆրանսիացի պետական և քաղաքական գործիչ։

2009 թվականին Եվրոպա էկոլոգիա կուսակցության ընտրական կոալիցիայից դարձել է Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր։ 2011 թվականի հուլիսի 12-ին Ժոլին դարձել է Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու՝ «Եվրոպա էկոլոգիա կանաչներ» կուսակցությունից։

Կենսագրություն
--------------

Գրու Էվա Ֆարսեթը ծնվել է 1943 թվականին աղքատ ընտանիքում, որը բնակվում էր Օսլոյի բանվորական թաղամասերից մեկում։ «Միսս Նորվեգիա» գեղեցկության մրցույթի ժամանակ զբաղեցնելով երրորդ հորիզոնականը՝ 18-ամյա Եվան լքել է հայրենի երկիրը և ընդունվել Փարիզի համալսարաններից մեկի իրավագիտության ֆակուլտետ։ Ուսմանը զուգընթա՝ աշխատանքի է ընդունվել Ժոլի ազգանունով մի ընտանիքի մոտ՝ որպես սպասուհի։ Հենց այս աշխատանքի ժամանակ է նա ծանոթացել Պասկալ Ժոլիի հետ։ Վերջինս ընտանիքի ավագ զավակն էր և սովորում էր բժշկական ֆակուլտետում։ Պասկալը ու Էվան ամուսնացել են 1967 թվականին։ Զույգը ունեցել է դուստր, ով հետագայում դարձել է իրավաբան և որդի, ով հետագայում դարձել է ճարտարագետ։

### Կարիերա

Ավարտելով համալսարանը՝ Ժոլին հոգեվերլուծական կլինիկայում աշխատել է որպես իրավաբան-խորհրդատու։ Սակայն 38 տարեկանում Ժոլին որոշում է դադարեցնել գործունեությունը՝ ընդունվելով Փարիզի Դատավորների դպրոց։ Օռլեանի դատավորի օգնականից Ժոլին հասել է Փարիզի արդարադատության պալատի ֆինանսական բաժնի ղեկավար։

Ավելի ուշ, Ժոլին դարձել է տնտեսական հարցերով զբաղվող (արբիտրաժային) բավականին հայտնի դատավոր։ Առավել հայտնի է դարձել, ի շնորհիվ, սկանդալային «Էլֆի գործի» (ֆր.՝ Affaire Elf), որի համաձայն, 1996 թվականին Elf Aquitaine նավթային ընկերության ղեկավարությունը և որոշ քաղաքական գործիչներ մեղադրվեցին կաշառք վերցնելու մեջ։ Կաշառքի չափը կազմել է մի քանի միլիոն եվրո։ Ընդ որում, պայմանագրերը կնքվել են Աֆրիկայի մի քանի երկրներում, իսկ պետական գործիչները մեղադրվում էին պետական միջոցները մսխելու մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000
2. ↑  "E.V.A J.O.L.Y 2012 – Le site beauté et shopping d'Eva". *evajoly2012.fr* (in ֆրանսերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 15-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Кандидаты: большие и маленькие". *Le Courrier de Russie* (in ռուսերեն). 2012 թ․ ապրիլի 21. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2.(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Кто такая Ева Жоли, кандидат «зелёных»?". *Le Courrier de Russie* (in ռուսերեն). 2012 թ․ փետրվարի 6. Retrieved 2018 թ․ մարտի 2.(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Եվրախորհրդարան · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1013973 · BNF: 135647206 · GND: 124374832 · ISNI: 0000000114383098 · LCCN: n2001096849 · NTA: 343273241 · PTBNP: 1180299 · LIBRIS: 341089 · SUDOC: 052568628 · VIAF: 14939047 · WorldCat VIAF: 14939047 |

 |

 |
**Զիմբաբվեի հումանիտար գիտությունների թանգարան** (անգլ.՝ Zimbabwe Museum of Human Sciences), նախկինում կոչվել է **Վիկտորյա թագուհու թանգարան**, գտնվում է Կենտրոնական Հարարե անունով հայտնի տարածքում (Զիմբաբվե)։ Բացվել է 1903 թվականին։

Թանգարանն ունի գրադարան, պատկերասրահ, հնագիտական և ազգագրական ցուցանմուշներ, մասնավորապես շոնաների գյուղի մակետը։ Թանգարանում ներկայացված են նաև վայրի բնության ցուցանմուշներ, որոնք ցուցադրվում են հանրային պատկերասրահներում։ Թանգարանի զգալի մասը նվիրված է մարդկային էվոլյուցիային ու պատմությանը և պատմում է հնագույն մարդկանց կողմից գործիքների օգտագործման մասին։ Թանգարանի գլխավոր ցուցանմուշը լեմբա ժողովրդի յոթհարյուրամյա արտեֆակտն է` նգոնա լունգունդուն, որը ոմանք համարում են Ուխտի Տապանակի կրկնօրինակը։ Դա ամենահին փայտե առարկան է, որը երբևէ հայտնաբերվել է Աֆրիկայում` Սահարայից հարավ։

Տես նաև
-------

* Մաշոնաներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Museum of Human Sciences". *Zimbabwe Field Guide* (in անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 10.
2. ↑  "Զիմբաբվեի թանգարանները". *Africana.ru* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Zimbabwe displays 'Ark of Covenant replica'". *BBC* (in անգլերեն). 2010 թ․ փետրվարի 18. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 10.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2007207855 · VIAF: 143292894 · WorldCat VIAF: 143292894 |

 |
**Էստոնիայի սահմանադրությունը** Էստոնիայի Հանրապետության իրավական համակարգի հիմքն է՝ երկրի հիմնական օրենքը, որը սահմանում է կառավարման խորհրդարանական ձևը։ Համաձայն սահմանադրության հիմնական սկզբունքների, Էստոնիայի Հանրապետությունը համարվում է ինքնուրույն անկախ դեմոկրատական հանրապետություն, որը կառավարում է ժողովուրդը։

Սահմանադրության տեքստը կազմված է ներածությունից և 15 գլխից, բաժանված 168 հոդվածի։ Առաջին սահմանադրությունը ընդունվեց 1920 թվականի հունիսի 15-ին և ուժի մեջ մտավ 1920 թվականի դեկտեմբերի 21-ից։ Երկրորդ սահմանադրությունը ընդունվեց 1934 թվականի հունվարի 24-ին, հետևելով 1933 թվականի հանրաքվեի արդյունքներին, և սկսեց գործել մինչև 1938 թվականի հունվարի 1-ին երրորդ սահմանադրության ընդունումը։ Այն դե ֆակտո կերպով ուժի մեջ մտավ մինչև 1940 թվականի հունիսի 16-ը, երբ Խորհրդային Միությունը օկուպացրել էր Էստոնիան, և ապա դե յուրե, մինչև 1992 թվականի հունիսի 28-ը, երբ հանրաքվեով ընդունվեց Էստոնիայի չորրորդ, ներկայիս սահմանադրությունը։

Տես նաև
-------

* Էստոնիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Էստոնիկա» հանրագիտարան (անգլ.)". Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 5.
2. ↑  "«Էստոնիկա» հանրագիտարան (անգլ.)". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 5.
3. ↑  "«Էստոնիկա» հանրագիտարան (անգլ.)". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 5.
4. ↑  "«Էստոնիկա» հանրագիտարան (անգլ.)". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ դեկտեմբերի 5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սահմանադրության տեքստը անգլերեն Archived 2016-10-19 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ |

 |
**Պաստիլա**, իտալ.՝ pastiglia, ռուսական խոհանոցի քաղցր ուտեստ։ Մինչև 20-րդ դարը այս բառը հաճախ գրում էին «պոստիլա»։

Առաջին անգամ հիշատակվում է Իվան Գրոզնիի ստեղծագործություններից մեկում 1573 թվականին։ Պոխլյոբնիկի տվյալներով՝ պաստիլան հայտնի է 14-րդ դարից՝ ընդ որում այն հայտնաբերվել է Կոլոմնա քաղաքի բնակիչների կողմից։ 19-րդ դարից կոլոմնական պաստիլան սկսվեց արտահանվել եվրոպական երկրներ։

Կոլոմենյան պաստիլա
Պաստիլան պատրաստում էին խնձորի ծեծված խառնուրդից, ռուսական թթու տեսակներից և խնձորի միջուկից։ Պաստիլայի կարևորագույն երկրորդ բաղադրիչը մեղրն էմ իսկ 19-րդ դարից սկսած՝ նաև շաքարավազը։ Երրորդ (ոչ պարտադիր) բաղադրիչը, որ օգտագործվում է 15-րդ դարից, ձվի սպիտակուցն է, որ անհրաժեշտ էր պաստիլային սպիտակ գույն տալու համար։ Ավանդական պաստիլան պատրաստվում էր ռուսական վառարանում։ Այն տալիս էր նրան քիչ-քիչ իջնող ջերմաստիճան, որը թույլ էր տալիս բաղադրիչներին հավասարապես բաշխվել պաստիլայի մակերեսով։

Համաձայն Ակսակովի՝ 18-րդ դարի վերջին ռուսական պաստիլան անվանում էին գեր, շաքարային կամ մեղրային, իսկ թաթարականը՝ մաշկի պես բարակ, նուրբ, խնձորի կորիզներով և համային կծվություն ունեցով։ Սակայն երկուսը պատրաստելու համար էլ օգտագործվում էին թարմ, նոր հավաքվծ խնորներ։

Մինչ 1917 թվականի հեղափոխությունը յուրահատուկ հայտնիությամբ էր օգտագործվում կոլոմենյան, ռժևյան և բելյովյան պաստիլան։ Ռժևյան պաստիլայում օգտագործվում էր երկու կամ երեք այլ սնունդ, որոնցից մեկը արոսենին էր։ 1888 թվականին մեծ արդյունահանող և գնող Ամվրոսի Պրոխորովը բացեց Բելյովում շերտավոր բելյովյան պաստիլայի արտադրություն։

Սովետական ժամանակաշրջանում ստեղծվել է ռուսական պաստիլայի տարբերակը ոչ մեծ, սպիտակ բրուսկերի տեսքով, որոնք ստեղծվում էին արտադրական ճանապարհով և այն լայն տարածում գտավ։ Համով այն ավելի շատ նման էր ֆրանսիական զեֆիրին։

կոլոմենյան պաստիլայի թանգարան
Կոլոմենյան մինչհեղափոխական բաղադրատոմսի վերածնունդը կապված է կոլոմենյան պաստիլայի թանգարանի բացման հետ Կալոմենում 2009 թվականին, որտեղ հաճապորդները կարող են փորձել ստեղծել հին բաղադրատոմսով անտոնովսկ տեսակի խնձորներով։

Պաստիլայի տնային բաղադրատոմսով պատրաստման ավանդույթը Բելյովում պահպանվել է ցայսօր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2013 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 11.
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 11.
3. ↑
4. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 11.
**Պերվոմայսկայա փողոց** (ռուս.՝ Первомайская улица), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Քաղաքի ամենահին փողոցն է։ Նախկինում կոչվել է Դմիտրիի փողոց։

Պատմություն
-----------

Կրասնի Սուլինում բանվորների և ծառայողների համար առաջին տները հայտնվել են քաղաքի հնագույն՝ Դմիտրիի փողոցում, որն այդպես էր անվանվել Սուլինի մետալուրգիական գործարանի սեփականատեր Դմիտրի Ալեքսանդրովիչ Պոստուխովի պատվին։ Հետագայում փողոցը վերանվանվել է Պերվոմայսկայա («Մայիսմեկյան»)։

Փողոցը սկիզբ է առնում քաղաքի ամենահին արդյունաբերական ձեռնարկության՝ մետալուրգիական գործարանի մուտքի մոտից։ Այստեղ 1977 թվականին կառուցվել է Սուլինի մետալուրգիական գործարանի բանվորների հուշահամալիրը, որը նվիրված է գործարանի՝ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին զոհված աշխատակիցներին։ Հուշահամալիրի և հորինվածքի հեղինակն է ՌԽՖՍՀ Ռոստովի գեղարվեստական արվեստանոցը (քանդակագործ` Վլադիմիր Բատյայ, նախագծի հեղինակ` Յան Զանիս)։

Գնիլուշա գետի կամրջի դիմաց կա մի հինավուրց շենք։ Այս շենքի շինարարության տարեթիվը հայտնի չէ, սակայն փաստաթղթերը վկայում են, որ 1910 թվականին ջրի վրա կցակառույցով շենքը վերակառուցվել է։ Սկզբում այդ շինությունները նախատեսված էին պոմպակայանի համար, իսկ 1930-ական թվականների կեսերին կամրջի մոտ գտնվող առաջին շենքը վերածվեց մարզադահլիճի։ Պատերազմից հետո այդ շենքերում տեղակայվեցին գործարանի բոլոր հասարակական բաժինները։ Այս գեղատեսիլ տարածքը ժողովուրդն անվանում է «Սուլինի Վենետիկ»։

Պերվոմայսկայա փողոցի երկարությունը մոտ մեկ կիլոմետր է, որի փոքր մասը՝ մոտ 400 մետրը, կառուցապատված է բազմահարկ շենքերով, իսկ մնացածում մասնավոր տնատիրություններ են։ Փողոցն ավարտվում է Մեժևայա փողոցում։

Պերվոմայսկայա փողոց, 3 հասցեով՝ թիվ 4 դպրոցի տարածքում գտնվում են Ալեքսանդր Նևսկու հին տաճարից մնացած շինությունները։ Քաղաքում ժամանակավոր տաճարում վերաբացվել է Սուրբ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու անվան ուղղափառ ծուխը, գործում է կիրակնօրյա դպրոց, կատարվում են եկեղեցու վերականգնման աշխատանքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Улица Первомайская".
2. ↑  "Мемориал заводчанам, погибшим в годы Великой Отечественной войны". Retrieved 2019 Մարտ 22.
3. ↑  "Мемориал Заводчанам, погибшим в годы ВОВ".
4. ↑  "В Красном Сулине начнется реставрация храма Святого Благоверного князя Александра Невского". Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2021 թ․ դեկտեմբերի 26.

Գրականություն
-------------

* Абрамова, Р. На улице Первомайской / Р.Абрамова // Власть Советов. – 1982. – 1 мая.
* Абрамова, Р. Наш город нам дорог / Р.Абрамова // Красносулинский вестник. – 1995. – 29 апреля.
* Подгорная, О. Шаги в большое будущее / О.Подгорная // Красносулинский вестник. - 2006. – 27 июля.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Первомайская улица в Красном Сулине
**Պապկովի տուն** (ռուս.՝ Дом Папкова, հայտնի է նաև որպես *Ռեմիի տուն*, ռուս.՝ Дом Реми), XIX դարի սկզբի առանձնատուն Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնում (Շմիդտի փողոց, № 17)։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցվել է 1808 թվականին ռուսական գավառական կլասիցիզմի ոճով։ Տունը եղել է Տագանրոգի քաղաքագլուխ Պյոտր Պապկովի մասնավոր կալվածքը։ Տագանրոգից նրա հեռանալուց հետո տունը դարձել է եկամտաբեր։ 1847-1856 թվականներին այստեղ դուստրերի հետ բնակվել է Պապկովի անժամանակ վախճանված ընկերակից Յ. Մորոզովի այրին։ Նրա դուստրերից մեկը` Եվգենյան, հետագայում դարձել է Անտոն Չեխովի մայրը։

Պապկովից հետո շենքը ժառանգաբար անցել է նրա զարմուհուն` բարոնուհի Ֆիտինգոֆին, և արդեն նրանից տնատիրությունն անցել է գեներալ-մայոր, զորացրվելուց հետո` կալվածատեր Ալեքսանդր Ռեմիին։ 1840-1841 թվականներին Կովկաս գնալու ճանապարհին Պապկովի շենք է այցելել Ռեմիի ծառայակից Միխայիլ Լերմոնտովը։ 1890-ական թվականներից շենքը պատկանել է Ռեմիի կնոջը` Մարիային, XX դարի սկզբից` դստերը` Եկատերինային, իսկ նրա եղբայր Նիկոլայը տան սեփականատեր է դարձել 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից անմիջապես առաջ։

1900-ական թվականներին Ռեմիի ժառանգները սկսել են իրենց կալվածքը վարձակալությամբ հանձնել քաղաքային և պետական հաստատություններին։ Սկզբում այստեղ գործել է զինվորական ղեկավարության վարչությունը, այնուհետև 1910 թվականից Զորքերի բնակարանային բավարարման շրջանային վարչությունը, շրջանային տպարանը, Տագանրոգի շրջանային պետի վարչությունը։ 1914 թվականին սկսված Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով տունն անհատույց փոխանցվել է վիրավորների համար առողջարանին։ Խորհրդային տարիներին շենքում եղել են կոմունալ բնակարաններ։

1976 թվականից Պապկովի շենքը մշակութային ժառանգության տեղական նշանակության օբյեկտ է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքի կոմպոզիցիան պարզ է։ Ճակատը համաչափ է, զարդարված է դորիական օրդերի վեց հարթ սյուներով, որոնք պահում են եռանկյունաձև ճակտոնը։ Ներքևում սյուները միանում են ճաղաշարքերով։ Առաջին (տնտեսական) հարկի պատուհանները քառակուսի են։ Երկրորդ և երրորդ հարկերի ուղղանկյուն պատուհանները զարդարված են զարդաքիվերով։ Երկրորդ հարկի ամբողջ պարագծով ուղղանկյուն ատամնիկներով ամբողջական քիվ է։ 1828 թվականին կիսահարկի վերնակառուցման արդյունքում եռանկյունաձև ճակտոնը բարձրացվել է մեկ հարկ վերև։ Վերանորոգումից հետո սյունաշարքն իր վրա է վերցնում երրորդ հարկի լայն պատշգամբի ծանրությունը, որը ստեղծում է ատտիկոսի տպավորություն։ Մշակութային ժառանգության տեղական նշանակության օբյեկտ է։

Տես նաև
-------

* Քաղաքագլխի տուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Дмитрий Зиньковский, Оксана Пурахина. *Дом Папкова*. Борсолино. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 25.
2. ↑  "Дом 17". Исторический Таганрог. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 15-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Дом градоначальника Папкова". Retrieved 2017 Փետրվար 16.(չաշխատող հղում)
4. ↑  "Русский классицизм" (in ռուսերեն). Rostov Region. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 24.
**«Պերսևս և Անդրոմեդա»** (անգլ.՝ Perseus and Andromeda), բրիտանացի նկարիչ Ֆրեդերիկ Լեյթոնի նկարը՝ ստեղծված 1891 թվականին կտավի վրա յուղաներկով։ Նույն թվականին այն ցուցադրվել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ Կտավում պատկերված է Անդրոմեդայի մասին հին հունական դիցաբանության առասպելը։ Լեյթոնի աշխատանքի գոթական ոճը հակադրվում է դասական սյուժեի հետ։ Նկարն այժմ պահվում է Ուոքերի գեղարվեստի թանգարանի հավաքածուում։

Նկարագրություն
--------------

Անդրոմեդայի մասին առասպելը պատկերված է դրամատիկ ոճով։ Ստեղծագործության կենտրոնում պատկերված է ժայռին գամված Անդրոմեդան։ Պերսևսը պատկերված է Անդրոմեդայի գլխավերևում իր թևավոր Պեգաս ձիով։ Նա բարձրից նետ է արձակում, որը դիպչում է դեպի հերոսը գլուխը վերև թեքող ծովային հրեշին։ Անդրոմեդայի գրեթե մերկ, կորացած մարմինը գտնվում է ծովային հրեշի թևի ստվերում, որը տեսողականորեն ստեղծում է անխուսափելի վտանգի տպավորություն։ Անդրոմեդայի կեռացած մարմինը հակադրվում է հրեշի անհամաչափ ու քառթավոր մարմնի հետ։ Անդրոմեդայի սպիտակաթույր մարմինն ընդգծում է նրա անմեղությունը՝ ցույց տալով այդ զոհաբերության անիրավացիությունը որպես աստվածային պատիժ, որն ուղղված էր ոչ թե նրան, այլ նրա մորը։ Պեգասը և Պերսևսը լուսապսակի մեջ են, որը տեսողականորեն կապում է նրանց թագավորի՝ ժայռին գամված դստեր մարմնի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  "Perseus and Andromeda". www.liverpoolmuseums.org.uk. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 4.
4. ↑  "Lord Leighton". Royal Academy of Arts. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 13.
5. ↑  "Perseus and Andromeda". www.google.com. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 8.
6. 1 2 3  "andromeda". www.loggia.com. Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 14-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 8.
7. ↑  Munich, Adrienne (1993), *Andromeda's Chains: Gender and Interpretation in Victorian Literature and Art*, Columbia University Press, ISBN 978-0-231-06873-4,
8. ↑  "Perseus and Andromeda". *Art UK*. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 13.
**Էթամբուտոլ/իզոնիազիդ/պիրազինամիդ/ռիֆամպիցին**, նաև հայտնի է որպես **էթամբուտոլ/իզոնիազիդ/պիրազինամիդ/ռիֆամպին**, տուբերկուլոզի դեմ օգտագործվող դեղորայք։ Այն էթամբուտոլի, իզոնիազիդի, պիրազինամիդի և ռիֆամպիցինի ֆիքսված դեղաչափերով կոմբինացված դեղամիջոց է։ Oգտագործվում է առանձին կամ այլ հակատուբերկուլոզային դեղերի հետ միասին։ Այն օգտագործվում է պերօրալ։

Կողմնակի ազդեցությունները համապատասխանում են առանձին դեղերի կողմնակի ազդեցություններին։ Համրության ռիսկը իջեցնելու համար կարող է օգտագործվել պիրիդօքսին։ Լյարդի կամ երիկամի ծանր խնդիրներ ունեցող մարդկանց համար խորհուրդ չի տրվում օգտագործումը։ Երեխաների դեպքում խորհուրդ չի տրվում օգտագործել։ Հղիության դեպքում անվտանգությունը հայտնի չէ։

Այն ԱՀԿ դեղերի ցանկում է որպես առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաանվտանգ և արդյունավետ դեղամիջոցներից մեկը։ 2015 թվականին Անգլիայում արժեքը 98.75₤ է արժեցել՝ 1 ամսվա օգտագործման դեպքում։ Այն նաև վաճառվում է Որակտիվ և Ռիմսթար անվանումներով Անգլիայում։

Տես նաև
-------

* Իզոնիազիդ
* Էթամբուտոլ
* Տուբերկուլոզ
* Հակատուբերկուլյոզային դեղամիջոցներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *WHO Model Formulary 2008* (PDF). World Health Organization. 2009. p. 142. ISBN 9789241547659. Արխիվացված (PDF) from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 13. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8.
2. 1 2  *British national formulary : BNF 69* (69 ed.). British Medical Association. 2015. p. 403. ISBN 9780857111562.
3. 1 2 3  "Rimstar Film-coated Tablet / Voractiv Film-coated Tablet - Summary of Product Characteristics (SPC) - (eMC)". *www.medicines.org.uk*. February 2016. Արխիվացված from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 20. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 18.
4. ↑  "WHO Model List of Essential Medicines (19th List)" (PDF). *World Health Organization*. April 2015. Արխիվացված (PDF) from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 13. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8.