Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թիմար (այլ կիրառումներ)

**Թիմար** (թուրքերեն՝ Timar), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում։

Գավառ Արևմտյան Հայաստանի Վանի նահանգում, Մարմետ գետի (Կարասու) ստորին հոսանքի շրջանում։ Հյուսիսից և հյուսիս արևելքից սահմանակից էր Բերկրի, արևելքից Արճակ գավառ, հարավից՝ Վան-Տոսպ գավառներին։ Թիմարի վարչական տարածքը կազմում էին նաև Վանա լճի Լիմ և Կտուց կղզիները։ Տարածքը՝ հիմնականում հարթ, որոշ լեռնային շրջաններով։ Արևմուտքում, լճափի երկայնքով, ձգվում է կաղնու անտառներով ծածկված Էրերինի լեռնաշղթան՝ Ս. Սահակ (Խաչգլուխ կամ Էրերին, 2250 մ) լեռնագագաթով, իսկ հյուսիսում՝ Խանագահի լեռները։ Հնում Թիմարի հիմնական մասն ընդգրկել է Բոգունիքը, Ամյուկ բերդի շրջակայքը՝ Առբերանին։ Ավելի ուշ, Թիմարը կոչվել է Գնունիք կամ Ամկու երկիր։ 16-րդ դարում թուրքական
տիրապետության տակ ընկնելուց հետո Գնունիքը և Ամյուկը դարձել են Վանի փաշայի թիմարը (հողատիրույթը), որտեղից առաջացել է գավառի Թիմար անվանումը։ 19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին՝ Վանի գավառի համանուն գավառակի գյուղախումբ՝ ավելի քան 60 բնակավայրով։ Կենտրոնը՝ Ջանիկ (ուներ աղահանք)։ Միշտ ունեցել է հոծ հայ բնակչություն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Թիմարի 20-25 հազար հայերը (բնակչության մոտ 70 տոկոսը), զբաղվում էին հիմնականում հողագործությամբ (ընտիր հացահատիկների մշակություն, այգեգործություն) և արհեստագործությամբ (հռչակված էին Ջիրաշենի և Մարմետի բրուտները), որոշ գյուղերում՝ նաև ձկնորսությամբ։ 1915 թվականին, Մեծ Եղեռնի ժամանակ, Թիմարի հայերի մեծ մասը հերոսական ինքնապաշտպանությամբ փրկվել է թուրքական կոտորածից և գաղթել 
Արևելյան Հայաստան։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

Տես նաև
-------

* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վանի նահանգ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Գրականություն
-------------

Վանի, Բիթլիսի և Էրզրումի վիլայեթները, Ե. 1912: Սրվանձտյանց Գ. Երկ. հ. 1, Ե. 1978թ. Маевский В. П. Военно-статисти1еское вилайетов, Тифлис, 1904.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 188)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Գավաշի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Ոստան |
|  |
| Գյավաշի գյուղախումբ | Գյավաշ • Ազաբ • Աթանան • Ախավանց • Ախկ • Ախպերս • Աղրսավ • Աղուն • Անկշտանց • Բախվանց • Բելու • Բողոնիս • Գանձակ • Դեղձիս • Զևան • Ընձակ • Թաղիկ • Թիմար • Իլի • Հարբերդ • Հիրիճ • Մատմանց • Սարե • Սպիտակվանք • Սուրբ Սահակ • Վառենց • Տախմանց • Տշող • Փայխներ • Փշավանց • Քարադաշտ |
|  |
| Կարճկանի գյուղախումբ | Կարճկան • Կանչառս • Կարբ • Կենդրանց • Կութ • Հնձան • Մրորս • Նանիկանց • Շիկրանց • Սմբոն • Սորբ • Ստուս • Գավառ-Վանիկ • Դաշտի-Վանիկ • Ուրանց • Ուրենդուս • Փիկանց • Փրխուս • Քարվակ • Օղվանց • Օրանց |
|  |
| Վերին Կարկառի գյուղախումբ | Վերին Կարկառ • Արկենց • Ծոկու • Կիճի • Հաղթ • Ձախող • Մճկանց • Մուլք • Տափ |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |