**Ստանիսլավ Ֆիլիբերտ Ֆլյորի** (**Ստանիսլավ Ֆլերի**, լեհ.՝ Stanisław Filibert Fleury, լիտ.՝ Stanislovas Filibertas Fleris, 3 օգոստոսի, 22 օգոստոսի (3 սեպտեմբերի) 1858, ըստ այլ աղբյուրների՝ 4 սեպտեմբերի, 1858, Վիլնայի մոտ գտնվող Պապաի գյուղ, այժմ՝ Պուպոյայ՝ Վիլնյուսի սահմաններում - 4 մայիսի , 1915, Վիլնո), լեհ նկարիչ և լուսանկարիչ, ով աշխատել է Լիտվայում։ Ստերեոսկոպիկ լուսանկարչության հիմնադիրներից։ Նկարչուհի Վացլավ Ֆլյորիի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ֆրանսիական ծագում ունեցող ազնվական ընտանիքում։ Նրա նախապապը՝ Ֆիլիպ դե Ֆլյորին, եղել է թագավոր Ստանիսլավ Օգոստոս Պոնյատովսկու համհարզը։ 1869-1873 թվականներին սովորել է Վիլնայի երկրորդ գիմնազիայում, սակայն ֆինանսական ծանր պայմանների պատճառով չի ավարտել ուսումը։ 1874-1878 թվականներին սովորել է նկարիչ Իվան Տրուտնևի Վիլնայի նկարչական դպրոցում։ Միաժամանակ լուսանկարչություն է սովորել Ալեքսանդր Ստրաուսի արվեստանոցում։

1884 թվականին Ռիշարդ Բաչանսկու և Ֆաուստին Լոպատինսկու հետ համատեղ հիմնադրել է լուսանկարչական ստուդիա Վիլնոյում՝ Բոլշայա փողոցի 70 հասցեում գտնվող Սուրբ Հոգու վանքի տանը։ 1886 թվականին Լոպատինսկու մահից հետո ընկերությունը գործել է «*Fleury i Baczański*» և «*S. Fleury et Co*» անվանումով: 1892-1915 թվականներին եղել է Բոլշայա փողոցի 47 հասցեում Բրոնիսլավ Վրուբլևսկու տանը գտնվող իր սեփական արվեստանոցի սեփականատերը։ 1904 թվականին Վիլնոյում հիմնել է ցինկագրության առաջին ձեռնարկությունը։ 1897 և 1899 թվականներին մասնակցել է գեղարվեստական ​​ցուցահանդեսների։

Պարգևատրվել է Կայսերական արվեստների ակադեմիայի արծաթե մեդալով՝ նկարչության մեջ հաջողության հասնելու համար և Սանկտ Պետերբուրգի լուսանկարչական ընկերության արծաթե մեդալով՝ պոզիտիվների մրցույթում հաղթելու համար (1899)։

1908 թվականից եղել է Վիլնոյի գեղարվեստական ընկերության անդամ և մասնակցել 1909-1913 թվականներին նրա ցուցահանդեսներին։

Մահացել է Վիլնոյում 1915 թվականի մայիսի 4-ին։ Թաղվել է Բերնարդինի գերեզմանատանը։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Նկարել է յուղաներկով, ջրաներկով և տեմպերայով («Արոտավայրում», 1874, «Ճամփորդ դարպասի մոտ», 1900, «Ապակե փողոց», 1910, «Բելմոնտ», «Բեռնարդինյան եկեղեցու միջանցքը», «Վիլնոյի բակը ձմռանը», 1914):

Լուսանկարել է Վիլնոյի համայնապատկերներ, փողոցներ և արվարձաններ, շուկաներ, տոնավաճառներ («Կազիմիրովյան տոնավաճառ Լուկիշսկի հրապարակում», 1900-1910), ճարտարապետական ​​հուշարձաններ, բնակչության տարբեր խմբերի։ Հեղինակ է վիլենյան կալվարիայի մի շարք լուսանկարների (նկարազարդել է Էմմա Դմոխովսկու «*Kalwarya pod Wilnem*», 1903), դիմանկարների (մասնավորապես, Միկալոյուս Կոնստանտինաս Չյուռլյոնիսի, 1908, Ինքնանկար, մոտ․ 1910): Երբեմն նկարները նկարում էր ջրաներկով։

Զբաղվել է նաև «կենդանի նկարների» բեմադրությամբ և սրահների ձևավորման գործով։ Լուսանկարելով Վիլնայի հանրային գրադարանի հնությունների թանգարանի ցուցանմուշները, եկեղեցական արվեստի գործերը և հնագիտական ​​գտածոները՝ նա ներդրում է ունեցել Լիտվայի մշակութային պատմության մեջ:
Նկարներով նկարազարդել է երգիծանքի և հումորի «Kartki satyryczno-humorystyczne» պարբերական հրատարակությունը (4 համար, 1881-1882, ստորագրել է *Filiberti*, *V. Letuvis*, *Pycz* կեղծանուններով։ Նա լուսանկարներով նկարազարդել է գավառագետ, դոկտոր Վլադիսլավ Զագորսկու գիրքը Վիլնայի Սուրբ Ստանիսլավ տաճարի և Սուրբ եպիսկոպոս Վլադիսլավի *Katedra Wileńska-*ն (1904)։ 

Պրոֆեսոր Պաուլ Վեբերի «*Wilna, eine vergessene Kunststadt*» գիրքը (Wilna, 1917), որը հրատարակվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ լուսանկարչի մահից հետո, պատկերազարդվել է Ֆլերիի լուսանկարներով։

* Միկալոյուս Կոնստանտինաս Չյուռլյոնիսի դիմանկարըՄիկալոյուս Կոնստանտինաս Չյուռլյոնիսի դիմանկարը
* Ապստամբի դիմանկար, 1863Ապստամբի դիմանկար, 1863
* Պետրոս և Պողոս եկեղեցի (Վիլնյուս)Պետրոս և Պողոս եկեղեցի (Վիլնյուս)
* Վիլիա գետը՝ Հակոբոս և Փիլիպոս եկեղեցու տեսարանովՎիլիա գետը՝ Հակոբոս և Փիլիպոս եկեղեցու տեսարանով

Ժառանգություն
-------------

Ֆլյորիի ստեղծագործությունները պահվում են Լիտվայի գեղարվեստի թանգարանում, Լիտվայի գիտությունների ակադեմիայի Վրուբլևսկու գրադարանում, Լիտվայի ազգային թանգարանում, Միկալոյուս Կոնստանտինաս Չյուռլյոնիսի ազգային արվեստի թանգարանում, Լեհաստանի թանգարաններում և այլ հավաքածուներում։

Ֆլյորիի լուսանկարները հրապարակվել են «Spójrzenia na Wilno: Fotografia wileńska 1839–1939» (1999), «Vilniaus fotografija, 1858–1915» (2001) ֆոտոալբոմներում։ Լույս է տեսել «Stanisław Filibert Fleury, 1858–1915, fotografijos» լուսանկարների ալբոմը (2007, երկրորդ թարմացված հրատարակությունը 2016):

1996 թվականին Վիլնյուսում տեղի է ունեցել Ֆլյորիի լուսանկարների ցուցահանդեսը։ 2001 թվականին Ֆլյորիի լուսանկարների ցուցահանդեսները անցկացվել է Լիտվայի ազգային թանգարանում և Լիտվայի լուսանկարիչների ընկերության *Prospekto* պատկերասրահում։ 2015 թվականին Գդանսկի լուսանկարչական պատկերասրահում տեղի է ունեցել Ֆլյորիի լուսանկարների ցուցահանդեսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Stanisław Filibert Fleury
2. 1 2  Stanislaw Filibert Fleury. 1858–1915, 2016, էջ 10
3. 1 2 3  Fotografas Stanislovas Filibertas Fleris
4. ↑  Stanislaw Filibert Fleury. 1858–1915, 2016, էջ 9
5. 1 2 3 4  Fotografia w Polsce
6. 1 2  Życie codzienne mieszkańców Wilna
7. 1 2  Stanislaw Filibert Fleury. 1858–1915, 2016, էջ 11
8. ↑  VLE
9. ↑  Stanislaw Filibert Fleury. 1858–1915, 2016, էջ 7

Գրականություն
-------------

* Stanislaw Filibert Fleury. 1858–1915: Fotografijos / Jūratė Gudaitė (sudarytoja). — Vilnius: Lietuvos nacionalinis muziejus, 2016. — 584 с. — 22 000 экз. — ISBN 978-609-8039-83-2(լիտվ.)

Աղբյուրներ
----------

* «Fotografas Stanislovas Filibertas Fleris: Vilniaus archyvas». *Made in Vilnius* (լիտվերեն). Made in Vilnius. 2014-08-16. Վերցված է 2017-12-17-ին.
* «Stanisław Filibert Fleury, виленский фотохудожник». *Baltnews.lt*. Балтийские новости. 2015-09-03. Վերցված է 2017-12-17-ին.
* «Stanisław Filibert Fleury (1858–1915)». *Fotografia w Polsce* (լեհերեն). foto-info.pl. 2015-08-14. Արխիվացված է օրիգինալից 2015-09-02-ին. Վերցված է 2017-12-17-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)
* Dominika Malinowska (2015-09-14). «Życie codzienne mieszkańców Wilna na fotografii przełomu XIX i XX w. – wystawa czasowa w Gdańsku». *Historia.org.pl* (լեհերեն). Historia.org.pl. Վերցված է 2017-12-17-ին.
* Margarita Matulytė (2018-08-14). «Stanisław Filibert Fleury». *Visuotinė lietuvių enciklopedija* (լիտվերեն). Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras. Վերցված է 2022-07-27-ին.