**Իրենա Լիժբոա** (պորտ.՝ Irene do Céu Vieira Lisboa, դեկտեմբերի 25, 1892(1892-12-25), Arruda dos Vinhos - նոյեմբերի 25, 1958(1958-11-25), Լիսաբոն, Պորտուգալիա), պորտուգալացի գրող, բանաստեղծուհի, մանկավարժ, կրթության տեսաբան։ Երբեմն նրան անվանում են պորտուգալական գրականության ամենախոշոր կին գործիչներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Իրենա Լիժբոան ծնվել է Լիսաբոնից ոչ հեռու գտնվող Առուդա-դուշ-Վինյուշ կոմունայում։ Ավարտել է այդ քաղաքի տարրական դպրոցը, այնուհետև կրթություն է ստացել Ֆրանսիայում, Բելգիայում և Շվեյցարիայում (մասնավորապես` Ժան–Ժակ Ռոսոյի համալսարանում), որտեղ ուսանել է մանկավարժություն։ Կրթությունն ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել նախադպրոցական կրթության բնագավառում։ 1932 թվականին ստացել է Բրագա քաղաքի նախադպրոցական հաստատությունների տեսուչի պաշտոնը։ Սակայն շուտով Անտոնիո Սալազարի «Նոր պետության» գաղափարական քաղաքականության հետ անհամաձայնության պատճառով հեռացվել է այդ աշխատանքից և տեղափոխվել *Instituto de Alta Cultura* (արտասահմանում պորտուգալերեն լեզվի աջակցությամբ զբաղվող հաստատություն), իսկ 1940 թվականին աշխատանքի է անցել Կրթության նախարարությունում. նրան արգելված էր դասավանդել։

Իրենա Լիժբոան իր կյանքի վերջին հատվածը ամբողջությամբ նվիրեց գրականագիտական ստեղծագործություններ և մանկավարժության վերաբերյալ գիտական աշխատանքներ գրելուն, նրա բոլոր գրքերը խիստ գրաքննության էին ենթարկվում։ Մահացել է 1958 թվականին, իր 66-ամյակից մեկ ամիս առաջ։ 2013 թվականի հունվարի 25-ին նրա աճյունի մասունքները լիսաբոնյան *Cemitério da Ajuda* գերեզմանոցից տեղափոխել են հայրենի գյուղի գերեզմանոց։ Լիսաբոնի ուսուցիչների ազգային ֆեդերացիան կոչվում է Իրենա Լիժբոայի անունով։

Լիժբոայի առաջին գիրքը` երեխաների համար հեքիաթների *Treze Contarelos* ժողովածուն, տպագրվել է 1926 թվականին։ 1936 թվականին հրատարակվել է նրա բանաստեղծությունների ժողովածուն` *Um dia e outro dia… — Diário de uma Mulher* («Ջոն Ֆալկո» կեղծանունով, որը նա օգտագործում է նաև հետագա մի շարք ստեղծագործությունների համար)։ Իրենա Լիժբոայի ամենահայտնի վեպերից են` *Solidão — Notas do punho de uma mulher* (1939), *Começa uma vida* (1940), *Voltar atrás para quê?* (1956): Բացի այդ, նա բազմաթիվ հոդվածներ է գրել նախադպրոցական կրթության տեսության վերաբերյալ։

Ընտրյալ ստեղծագործություններ
----------------------------

* Apontamentos, writings resembling a diary, 1943.
* Começa uma vida, autobiographical story, 1940.
* Esta cidade!, reportage, 1942.
* Título qualquer serve reportage, 1958.
* Solidão, writings resembling a diary, 1965.

Մատենագիտություն
----------------

* Morão Paula, Irene Lisboa — vida e escrita, Editorial Presença, Lisboa, 1989.
* SAYERS, Raymond S.: «Irene Lisboa as a writer of fiction», em Hispania, Vol. XLV, n.º2, Maio 1962, págs. 224—232.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
3. ↑
4. ↑  Paula Morão. "Figuras da Cultura Portuguesa". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունվարի 13-ին. Retrieved 11-9-2010. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Rogério Fernandes. "Biografia de Irene Lisboa". *Biografia de Irene Lisboa* (in português). Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 15-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
6. ↑  "Restos mortais de Irene Lisboa são hoje trasladados para Arruda dos Vinhos". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մայիսի 22-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 5006747 · BNE: XX1000855 · BNF: 120659847 · CiNii: DA1440763X · CONOR: 39862883 · GND: 118918893 · ISNI: 000000006970631X · LCCN: n87842057 · NKC: kup20000000058106 · NTA: 068715854 · NUKAT: n2008144230 · PTBNP: 25804 · SUDOC: 068971567 · VIAF: 4952415 · WorldCat VIAF: 4952415 |

 |

 |