**Ֆրանցիսկ I-ի աղաման** (իտալ.՝ Saliera di Francesco I di Francia), իտալացի քանդակագործ, ոսկերիչ Բենվենուտո Չելինիի Ֆրանսիայի թագավոր Ֆրանցիսկ I-ի համար 1543 թվականին ստեղծած մասամբ արծնապատված սեղանի ոսկե արձանիկ, որը համարվում է մաներիզմի դեկորատիվ-կիրառական արվեստի լավագույն նմուշներից մեկը։

Գտնվում է Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանում։

Պատմություն
-----------

Աղամանն ի սկզբանե պատվիրել է կարդինալ Իպոլիտո դ'Էստեն։ Այնուհետև Չելինիի մոտ աղամանը որպես հողի (Սերեսի կերպար) և ծովի (Նեպտունի կերպար) այլաբանական միություն ստեղծելու միտք է հղացել, որի արդյունքում էլ ստեղծվել է աղամանը։ Ֆրանսիական միապետի պատվերով Չելինին սկսել է աղամանի վրա աշխատել 1540 թվականի սկզբում։

Նեպտունը պատկերված է ծովային ձիերով, կողքին տեղադրված է նավը, որը նախատեսված է աղի համար։ Սերեսը բազմել է փղին՝ կողքին հաղթակամարն է, որը բացվում է և նախատեսված է սև պղպեղի համար։ Սերերի ոտքերի մոտ սալամանդրերն են, որոնք համարվում են դրոշմանիշ կենդանիներ։ Աղամանի պատվանդանը պատրաստված է եբենոսափայտից և զարդարված է չորս քերովբեներով, որոնք խորհրդանշում են քամին և աշխարհի 4 կողմերը, որոնց վրա աղամանը առանց բարձրացնելու կարելի է տեղափոխել։

Աղամանն անգին է այն պատճառով, որ այն Չելինիի միակ ոսկերչական աշխատանքն է։ Ֆրանսիայի Շառլ IX թագավորն այն նվիրել է Ավստրիայի դուքս Ֆերդինանտ II-ին, ով 1570 թվականին հանդես է եկել որպես ամուսնական հավատարմատար նրա և Ավստրիայի Էլիզաբեթ թագուհու նշանադրության ժամանակ։ Մինչև 19-րդ դար աղամանը համարվել է Ինսբրուքի ամրոցի զարդը։ Վիեննայում արվեստի պատմության թանգարանի բացմամբ պայմանավորված՝ աղամանը տեղափոխվել է Ավստրիայի մայրաքաղաք։

Կողոպուտ և վերադարձ
-------------------

2003 թվականի մայիսի 11-ին աղամանը Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանից գողացել են. թանգարանն այդ ժամանակ գտնվել է վերանորոգման փուլում։ Չնայած քանդակը գնահատվել էր ավելի քան 50 միլիոն եվրո, ավստրիական կառավարությունը վերադարձնողին խոստացել էր 70 000 եվրո պարգև։ Սա բացատրվում էր այն հանգամանքով, որ հեշտորեն չէին կարող աղամանը վաճառել։ 2006 թվականի հունվարի 21-ին աղամանը հայտնաբերվել է Ավստրիայի Ցվետլ քաղաքի անտառներից մեկում՝ թաղված կապարե արկղի մեջ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  The Autobiography of Benvenuto Cellini by Benvenuto Cellini
3. ↑  Fred S. Kleiner. Gardner's Art through the Ages: A Global History, Volume II
4. ↑  Horst Woldemar Janson; Anthony F. Janson (2004). History of Art: The Western Tradition
5. ↑  "Selected masterpieces – The Goldsmith's Art: Sogenannte Saliera"
6. ↑  The world’s dearest pinch of salt taken in 54 seconds | World news | The Guardian
7. ↑  "Statement of Vienna's Museum of Art History Regarding Theft of Cellini's saliera | Market Wire | Find Articles at BNET". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 10. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 10.
8. ↑  "Украденная скульптура «Сальера» была застрахована только на половину стоимости | Новости. Новости дня на сайте Подробности". Արխիվացված է the original 2008 թ․ ապրիլի 19-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 16.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ֆրանցիսկ I-ի աղամանը» Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանի կայքում Archived 2011-01-11 at the Wayback Machine.
* Recuperada la 'Saliera' de Cellini, robada hace tres años del Museo de Historia del Arte de Viena


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ֆրանցիսկ I-ի աղաման***էջը Վիքիպահեստում |