**Բաշկորտոստանի պետական բնական արգելոց** գտնվում է Հարավային Ուրալի լեռնաճյուղավորումներում։

Պատմություն
-----------

Արգելոցը կազմակերպվել է 1930 թվականի հուլիսի 11-ին։ Մակերեսը կազմում է 49 609 հեկտար։

Բաշկորտոստանի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության նախարարության խորհրդի 1951 թվականի որոշմամբ արգելոցը լուծարվել է, վերջինիս տարածքում ձևավորվել է անտառային տնտեսություն և անտառը ինտենսիվ շահագործվել է։

1958 թվականի նոյեմբերին Բաշկորտոստանի առաջին արգելոցը վերականգնվեց։ Մինչև 1986 թվականը արգելոցը բաղկացած էր երեք տարածքներից՝ Ուրալ Տաու, Հարավային Կրակ և Պրիբելսկի։ Վերջինս 1986 թվականին վերածվել է անկախ արգելոցի՝ Շուլգան Տաշ։

2006 թվականին Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կենտրոնի և Մոսկվայի պետական համալսարանի (աշխարհագրության ֆակուլտետի) աշխատակիցների և ուսանողների ջանքերով մշակվել է արգելոցի տարածքային համալիրների քարտեզը։

Աշխարհագրություն
----------------

Արգելոցը գտնվում է Բաշկորտոստանի (Հարավային) Ուրալի կենտրոնական մասում, Բաշկորտոստանի՝ Բուրզյանսկի, Աբզելիլովսկի, Բելորեցկի շրջանների տարածքում։ Հսկվող տարածքի բնական սահման են՝ Կագա գետը հյուսիսից, Ուրալտաու լեռնաշղթայի արևմուտյան լանջերը արևելքից, հարավից Ուզյան գետը և Կրակ լեռնաշղթայի հարավային հատվածի արևելյան լանջերը հարավից։

Արգելոցի ռելիեֆը լեռնային է։ Լեռնաշղթաներից շատերի գագաթները հարթ են և ծածկված են անտառներով։ Խիտ անտառային ծածկույթներին հաջորդում են հարավային լեռնաշղթայի տափաստանները, տարբեր բուսատեսկաներով հարուստ մեծ և փոքր մարգագետիններով։ Երկու տարածքներում էլ ռելիեֆն ունի իր առանձանահատկությունները։

Արգելոցի տարբեր տարածքներում կիման տարբեր է, բայց հիմնականում խիստ է, ջերմաստիճանն հասնում է մինչև -45 աստիճան։ Լեռներում ցրտահարություններ լինում են նույնիսկ ամռան ամիսներին։ Սառցահոսանք կարող է նկատվել ապրիլի առաջին կեսերին, իսկ ամսվա վերջին ձյունը հալվում է, պահպանվելով միայն լեռների հյուսիսային լանջերին։ Տեղումները ավելի քանի 500 մմ են, որոնց մեծ մասը տեղում է ամռան և աշնան ընթացքում։

Բուսական և կենդանական աշխարհ
----------------------------

Արգելոցում աճում են ավելի քան 700 տեսակ խոտային, թփային և ծառային բույսեր, բնակվում են կաթնասունների 51, թռչունների 155, ձկների 27, երկկենցաղների 4 և սողունների 6 տեսակներ։ Արգելոցի տարածքում հանդիպում են նաև բաշկորտոստյան վայրի մեղրատու մեղուներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Башкирский заповедник
2. ↑  МГУ и Центр «СканЭкс» разработали карту Башкирского заповедника, 10.08 2006

Գրականություն
-------------

* *Позднякова Э. П. Лоскутов А. В. Скокова Н. Н.* Башкирский заповедник // Заповедники европейской части РСФСР. II / Под ред. В. В. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1989. — С. 234—263.
* *Салихова Галина.* Билет за границу «Седьмого климата».// Статья в ж.«Ватандаш». 2013, № 11. Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
* *Кучеров Е. В. Мулдашев А. А. Галеева А. Х.* Охрана редких видов растений на Южном Урале. М. 1987.
* *Мартыненко В. Б. Соломещ А. И. Жирнова Т. В.* Леса Башкирского государственного заповедника. Уфа, 2003.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Башкирский заповедник на сайте ООПТ России
* МГУ и Центр «СканЭкс» разработали карту Башкирского заповедника
* *Кучеров Е. В. Нигматуллин А. Ф. Япаров И. М.* Башкирский заповедник. // Статья в Башкирской энциклопедии(չաշխատող հղում)