«Ճեղքված օղակ» հուշահամալիր
«Հարձակում» հուշահամալիր
«Անանուն բարձունք» («Փառքի բլուր») հուշարձան
«Գետանց» հուշակոթող
«Ռումբոլովյան լեռ» հուշահամալիր
«Սեստրա» հուշահամալիր
«Պողպատե ուղի» հուշահամալիր
«Աշխարհազորայիններ» հուշահամալիր
**«Փառքի կանաչ գոտի» հիշատակային կառույցների համալիր** (ռուս.՝ Комплекс мемориальных сооружений «Зелёный пояс Славы»), հիշատակային կառույցների համալիր Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզում՝ 1941-1944 թվականներին Լենինգրադի համար պայքարի սահմանագծում։ Ստեղծվել է 1965-1968 թվականներին՝ հերոսական պաշտպանների հիշատակը հավերժացնելու նպատակով։ Այդ համալիրը ստեղծելու նախաձեռնողը եղել է բանաստեղծ Միխայիլ Դուդինը։

Պատմություն
-----------

«Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի հատակագծման հիմք է Լենինգրադի պաշտպանության սահմանագիծը, որտեղ 1941 թվականի սեպտեմբերին կանգնեցվել են թշնամու զորքերը։ Ռազմաճակատի գծի և զորքերի տեղակայման տեղերի ճշգրտման աշխատանքներն իրականացրել է Լենինգրադի ռազմական օկրուգի շտաբը։ Հուշահամալիրը կառուցվել է  «ժողովրդական շինարարության մեթոդով», նրա ստեղծմանը մասնակցել են Լենինգրադի բնակիչները և խոշորագույն կազմակերպությունները։ Հաղթանակի 20-րդ տարեդարձի նախօրեին ապագա հուշահամալիրների տեղերում տեղադրվել են հիմնաքարեր, տնկվել են առաջին ծառերը։ Ինչպես հաղորդում են փաստաթղթերն ու հոդվածները, «Փառքի կանաչ գոտու» ընդհանուր մտահղացումն իրականացնելու համար Լենինգրադի քաղաքային և շրջանային խորհուրդների գործադիր կոմիտեները որոշել են, որ քաղաքի և մարզի շրջանային խորհուրդների գործկոմները շեֆություն պիտի ստանձնեն նրա առանձին տեղամասերի նկատմամբ։ Աշխատանքներին ներգրավվել են արդյունաբերական ձեռնարկությունների, ուսումնական հաստատությունների կոլեկտիվներ, զորամասերի անձնակազմեր։

Նկարագրություն
--------------

«Փառքի կանաչ գոտու» ընդհանուր  երկարությունը ավելի քան 200 կմ է և ներառում է կանաչապատ տարածքներ, որոնց ներսում գտնվում է 26 կոթող։ Լրացուցիչ ինը հուշարձաններ տեղադրված է Օրանիենբամյան հենակետում, ևս յոթը՝ Կյանքի ճանապարհին։

Նախագիծը հասարակական հիմունքներով մշակել է ճարտարապետների կոլեկտիվը (ղեկավար՝ Գ. Ն. Բուլդակով, անդամներ՝ Մ. Ա. Սեմենտովսկայա և Վ. Լ. Գայկովիչ) 1958-1964 թվականներին։

«Փառքի կանաչ գոտին» կազմված է Մեծ և Փոքր շրջափակման օղակներից։ Մեծ օղակն սկսվում է Ուրիցկից, անցնում Պուլկովյան բարձունքներով, Կոլպինոյով, Կիրովսկով, Լադոգա լճի արևմտյան ափով, Վասկելովոյով, Լեմբոլովոյով, Բելոոստրովով և Ֆիննական ծոցի հյուսիսային ափի երկայնքով հասնում Սանկտ Պետերբուրգ։ Փոքր օղակը ներառում է Ֆիննական ծոցի հարավային ափը՝ Պետերֆոգից Լոմոնոսովով, Մեծ Իժորայով մինչև Կեռնովո գյուղ, այնուհետև Պորոժկիով դեպի Պետերգոֆ։ Ռազմաճակատի նախկին գծում տեղակայված է ավելի քան 80 հուշարձան, կոթող, ստելա և այլ կառույցներ, որոնք միավորված են հուշահամալիրներում։ «Փառքի կանաչ գոտու» խորհրդանշական կենտրոնն է «Քո սխրանքին, Լենինգրադ» հուշարձանը Հաղթանակի հրապարակում։

«Փառքի կանաչ գոտու» շատ համալիրներ մինչ օրս Հայրենիքի պաշտպանների պատվին անցկացվող հանդիսությունների և սգո արարողությունների ավանդական վայր են։ Դրանց մի մասը, սակայն, գտնվում է անմխիթար վիճակում և վերանորոգման կարիք ունի։

Հուշարձաններ
------------

* «Հարձակում» հուշահամալիր
* «Անանուն բարձունք» հուշարձան
* «Սպիտակ կղզի» հուշահամալիր
* «Քաջերի ափ» հուշակոթող
* «Գոստիլիցկի» հուշակոթող
* «Հեռավոր սահմանագիծ» հուշակոթող
* «Իժորյան բաբան» հուշահամալիր
* «Կատյուշա» հուշահամալիր
* «Կիրովյան պատնեշ» հուշահամալիր
* «Կրոնշտադտսկի» հուշահամալիր
* Լեմբոլովյան ամրություն հուշահամալիր
* Ստելա 1942 թվականի հուլիսին Ն. Գաստելոյի սխրանքը կրկնած օդաչուների զոհվելու վայրում
* «Նևայի սահմանագլուխ» հուշահամալիր
* «Չնվաճվածները» հուշահամալիր
* «Աշխարհազորայիններ» հուշահամալիր
* «Պրիմորսկի» հուշահամալիր
* «Գետանց» հուշակոթող
* «Ճեղքում» հուշահամալիր
* «Պուլկովյան սահմանագլուխ» հուշահամալիր
* «Ճեղքված օղակ» հուշահամալիր
* «Սահմանաքար» հուշահամալիր
* «Ռումբոլովյան լեռ» հուշահամալիր
* «Խաղաղության պարտեզ» հուշարձան
* «Սեստրա» հուշահամալիր
* «Պողպատե ուղի» հուշարձան
* Հաղթական մույթեր
* «Կյանքի ծաղիկ» հուշահամալիր
* «Գրոհ» հուշահամալիր
* «Խարիսխ» հուշահամալիր
* «Հունվարյան որոտ» հուշահամալիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Юлли Улетова. «Зелёный пояс Славы» (ռուսերեն). «Помните нас!». Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=403` (օգնություն)
2. ↑  *Раков Ю.* Энциклопедические заметки о Петербурге. — СПб. 2003. — С. 246—247
3. ↑  Ансамбль «Зеленый пояс Славы Ленинграда»: «Памятник «Берег мужественных» на «Ораниенбаумском пятачке»

Գրականություն
-------------

* *Гусаров А. Ю.* Памятники воинской славы Петербурга. — СПб.: Паритет, 2010. — 400 с. — ISBN 978-5-93437-363-5.
* *Дужников Ю. А.* Зелёный пояс славы. — Л.: «Лениздат», 1978. — 126 с.
* Зелёный пояс славы. — Л.: «Лениздат», 1972. — 280 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Зелёный пояс Славы Արխիվացված 2012-03-10 Wayback Machine
* Зелёный пояс Славы
* Карта-схема Зелёного пояса Славы Արխիվացված 2012-12-30 archive.today