**Թեոդոր Սուս Գեյսել** (անգլ.՝ Theodor Seuss Geisel, մարտի 2, 1904(1904-03-02)[…], Սփրինգֆիլդ (Մասաչուսեթս), Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 24, 1991(1991-09-24)[…], Լա Խոյա, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող և ծաղրանկարիչ։ Նա հայտնի էր իր մանկական գրքերով, որոնք նա գրել և նկարազարդել էր *Դոկտոր Սուս* («Dr. Seuss») կեղծանունով։ Նա օգտագործել է մի քանի կեղծանուններ, որոնցից են՝ Dr. Theophrastus Seuss-ը, որը օգտագործել է քոլեջում, Theo LeSieg-ը և Rosetta Stone-ը։

Գեյսելը հրատարակել է 46 մանկական գրքեր։ Նրա ամենահիշվող և ճանաչված գրքերն են՝ «Կանաչ ձվեր և խոզապուխտ», «Գլխարկով կատուն», «Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը», «Լորաքսը», «Մեկ ձուկ, երկու ձուկ, կարմիր ձուկ, կապույտ ձուկ», «Բարդուղիմեոս Քուբինսի 500 գլխարկները», «Գուլպաների միջի աղվեսները», «Թիդուիքը՝ մեծ սրտով եղջերուն», «Հորթընը լսում է հու», և այլն։ Նրա աշխատանքների հիման վրա ստեղծվել են 11 հեռուստահաղորդումներ, 4 առանձնահատուկ ֆիլմեր և 4 հեռուստատեսային շարքեր։

Նա արժանացել է «Lewis Carroll» մրցանակին 1958 թվականին «Horton Hatches the Egg» գրքի համար և կրկին 1961 թվականին «And to Think That I Saw It on Mulberry Street» գրքի համար։ «Ջերալդ ՄաքԲոինգ-Բոինգ» (1950) կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը, որը հիմնված է Սուսի օրիգինալ պատմության վրա, արժանացել է Օսկար մրցանակի՝ լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմի համար։

Գեյսելը նաև աշխատել է որպես նկարազարդող, գովազդային ընկերությունների համար և որպես քաղաքական ծաղրանկարիչ, Նյու Յորքի թերթերից մեկի՝ PM-ի համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, նա աշխատել է Միացյալ Նահանգների բանակի անիմացիոն բաժանմունքում, որտեղ նա գրեց «Design for Death»-ը, մի ֆիլմ, որը հետագայում արժանացել է 1947 թվականի «Academy Award»-ին։ Նա իր աշխատանքի մեջ եղել է կատարելագործ։ Երբեմն շուրջ տարի աշխատել է մեկ գրքի վրա, մինչև որ այն կատարելագործել է։ Հազվադեպ չեն դեպքերը, երբ նա իր գրածի 95%-ը ջնջել է գրքի հիմքը գտնելու համար։

Որպես գրող եղել է շատ արտասովոր, քանի որ նախընտրել է վճարվել գիրքը ամբողջովին ավարտելուց հետո։

Գեյսելի ծննդյան օրը՝ Մարտի 2-ը, արդեն ընդունվել է, որպես ամենամյա «ազգային ընթերցանության օր» Ամերիկայում։

Կյանք և կարիերա
---------------

Թեոդոր Սուս Գեյսելը ծնվել է Սպրինգֆիլդ, Մասաչուսեթսում։ Նրա ծնողներն են Թեոդոր Ռոբերտը (Theodor Robert) և Հենրիեթա (Սուս) Գեյսելը (Henrietta (Seuss) Geisel)։ Նրա բոլոր տատիկներն ու պապիկներն գերմանական էմիգրանտներ էին։ Նրա հայրը կառավարում էր ընտանեկան գարեջրի գործարանը և հետագայում՝ գործարանի փակումից հետո, քաղաքապետ Ջոն Ա Դենիսոնի կողմից նշանակվեց Սպրինգֆիլդի հանրային զբոսայգու վերահսկիչ։ Գեյսելը ընդունվեց Սպրինգֆիլդի կենտրոնական ավագ դպրոց 1917 թվականին և ավարտեց 1921 թվականին։ Նա առաջին կուրսում մասնակցել է արվեստի դասի և ավելի ուշ դարձել դպրոցի ֆուտբոլային թիմի կառավարիչ։

Ֆիլմեր իր գրքերի հիման վրա
--------------------------

| Տարի | Ֆիլմ | Ռեժիսոր | Գրող | Բաշխիչ | Բյուջե | Օգուտ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | Ինչպես Գրինչը գողացավ Նոր տարին | Ռոն Հովարդ | Ջեֆրի Փրինց և Ջեֆրի Փրինց և Փիթեր Ս.Սեմեն|Ջեֆրի Փրինց|Փիթեր Ս.Սեմեն | Universal Studios|Universal Pictures | $123 միլիոն | $345,141,403 |
| 2003 | Գլխարկով կատուն | Բո Ուելչ | Ալեք Բերգ, Դավիթ Բադել և Ջեֆ Սկաֆեր | $109 միլիոն | $133,960,541 |
| 2008 | Հորթենը լսում է մի հույի | Ջիմի Հայուարդ և Ստիս Մարթինո | Չիկո Պաուլ և Կեն Դաուրիո|Չիկո Պաուլ և Կեն Դաուրիո և Կեն Դաուրիո |Չիկո Պաուլ | 20th Century Fox | $85 միլիոն | $297,138,014 |
| 2012 | Լորաքսը | Քռիս Ռենադ և Քայլ Բալդա | Universal Pictures | $70 միլիոն | $348,840,316 |
| 2018 | Գրինչը | Սքոթ Մոզիեր և Յարո Չեյնի |  | Universal Pictures | $75 միլիոն |  |

### Վաղ կարիերա

Գեյսելը թողեց Օքսֆորդյան հալմասարանը առանց աստիճանի արժանանալու և վերադարձավ Միացյալ Նահանգներ 1927 թվականի փետրվարին, որտեղ նա անմիջապես սկսեց ներկայացնել իր աշխատանքը ամսագրերին, գրքերի հրատարակիչներին և գովազդային գործակալություններին։ Եվրոպայում, օգտվելով ժամանակից, նա «Life» ամսագրին տվեց մի շարք մուլտֆիլմեր, որոնք կոչվում էին «Eminent Europeans»։ Եվ այսպես, 25 դոլար վաստակելով Գեյսելը տեղափոխվում է Սպրինգֆիլդ, Նյու Յորք։

Ավելի ուշ այդ տարի, երբ նա ընդունեց աշխատանքի, որպես գրող և նկարազարդող «Judge» հումորային ամսագրի համար, Գեյսելը զգաց, որ ֆինանսապես կայուն է և ամուսնացավ Հելենի հետ։ Նրա առաջին մուլտֆիլմը՝ «Judge»-ը ցուցադրվեց հոկտեմբերի 22-ին, 1927 թվականին, իսկ Գեյսելները ամուսնացան նույն տարվա նոյեմբերի 29-ին։ Գեյսելի առաջին աշխատանքը, որը նա ստորագրեց «Dr. Seuss» կեղծանունով լույս է տեսել «Judge»-ից մոտ վեց ամիս հետո։

1936 թվականին, երբ զույգը վերադառնում էր օվկիանոսային ճանապարհորդությունից դեպի Եվրոպա, նավի շարժիչների ռիթմը ոգեշնչեց նրան գրել բանաստեղծություն, որը դարձավ իր առաջին գիրքը՝ «And to Think That I Saw It on Mulberry Street»-ը։ Գեյսելի զանազան հաշիվների հիման վրա էր, որ գիրքը մերժվեց 20-ից 43 հրատարակիչների կողմից։ Ըստ Գեյսելի, նա քայլում էր տուն ձեռագիրը այրելու, երբ հնարավորություն ունեցավ խոսելու իր վաղեմի դասընկերոջ հետ, և այդ հանդիպումը հանգեցրեց այդ գրքի հրապարակմանը։ Գեյսելը հասցրել է գրել ևս չորս գիրք, նախքան ԱՄՆ-ի երկրորդ համաշխարհային պատերազմին միանալը։ Այդ գրքերի մեջ են մտնում «Բարդուղիմեոս Քուբինսի 500 գլխարկները», որը գրել էր 1938 թվականին, ինչպես նաև «Թագավորի երկար ոտքերը»-ը և «Յոթ Կին Գոդիվաներ»-ը, որոնք գրել էր 1939 թվականին։

Արվեստի գործեր
--------------

Գեյսելն իր վաղ աշխատանքներում հաճախ օգտագործում էր մատիտով կամ ջրաներկով նկարված նկարներ, բայց հետպատերազմյան ժամանակահատվածում, մանկական գրքեր նկարազարդելիս նրան բավարարում էր գրիչ և թանաք։ Սովորաբար օգտագործում էր միայն սև, սպիտակ, և մեկ կամ երկու գույներ։ Հետագա գրքերում, ինչպիսիք են «Լորաքսը» օգտագործել է ավելի շատ գույներ։

Գեյսելի նկարած պատկերները հաճախ կլորացված։ Գրեթե բոլոր շենքերը և մեքենաները, որոնք Գեյսելը նկարել է զուրկ են ուղիղ գծերից։ Գեյսելը հավանաբար, սիրում էր նկարել ճարտարապետական մարմիններ, մշակել օբյեկտներ։ Երբեք իր նկարները նման չէին իրար։ Նա հաճույք էր ստանում նկարելուց։ Նկարում էր պալատներ, շենքեր, հարթավայրեր, և ազատ աստիճանավանդակներ։

Հետագա տարիներ
--------------

Պատերազմից հետո, Գեյսելը կնոջ հետ տեղափոխվեցին է Լա Ջոլլա, Կալիֆորնիա։ Չնայած նրան, որ նա ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ, իր ողջ կարիերայի ընթացքում, Գեյսելին չի հաջողվել ստանալ «Caldecott» և «Newbery» մեդալները։

1954 թվականի մայիսին «Life» ամսագիրը հրապարակեց զեկույց, որը եզրահանգեց, որ երեխաները չեն սովորում կարդալ, քանի որ նրանց գրքերը ձանձրալի են։

Հիվանդություն և մահ
-------------------

Գեյսելը մահացավ բերանային քաղցկեղից սեպտեմբերի 24-ին 1991 թվականին իր տանը Լա Ջոլլայում, 87 տարեկան հասակում։ Նա դիակիզվեց և նրա մոխիրը ցրվեց։ Դեկտեմբերի 1-ին, 1995 թվականին՝ նրա մահից չորս տարի անց, Կալիֆորնիայի համալսարանի, Սան Դիեգոյի համալսարանի գրադարանի շենքերը վերանվանվեցին Գեյսել գրադարան։

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեքստեր Վիքիդարանում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2  *Pace E.* Dr. Seuss, Modern Mother Goose, Dies at 87 // *The New York Times* / J. Kahn — Manhattan, NYC: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 1991. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
4. ↑  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
5. ↑
6. 1 2 3 4
7. ↑  Dr. Seuss
8. ↑
9. ↑  *Pace E.* Dr. Seuss, Modern Mother Goose, Dies at 87 / J. Kahn — Manhattan, NYC: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 1991. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
10. ↑  *Hicks L. W.* Legend of Dr. Seuss continues to thrive — Denver: 1999.
11. ↑  "Theodor Seuss Geisel". *Encyclopædia Britannica Online*. Retrieved December 19, 2009.
12. ↑  «The Return of Gerald McBoing Boing?». Նյու Յորք Թայմս.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Seussville site Random House
* Dr. Seuss biography on Lambiek Comiclopedia
* Dr. Seuss Went to War: A Catalog of Political Cartoons by Dr. Seuss Արխիվացված 2011-11-13 Wayback Machine
* The Advertising Artwork of Dr. Seuss
* The Register of Dr. Seuss Collection Արխիվացված 2012-11-19 Wayback Machine UC San Diego
* Hotchkiss, Eugene III (Spring 2004). «Dr. Seuss Keeps Me Guessing: A Commencement story by President Emeritus Eugene Hotchkiss III». *lakeforest.edu*. Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
* Dr. Seuss / Theodor Geisel artwork can be viewed at American Art Archives web site
* Dr. Seuss Internet Movie Database կայքում
* The Dr. Seuss That Switched His Voice - poem by Joe Dolce, first published in Quadrant magazine.
* Register of the Dr. Seuss Collection, UC San Diego
* Theodor Seuss Geisel (real name), Theo. LeSieg (pseud.), and Rosetta Stone (joint pseud.) at LC Authorities with 30, 9, and 1 records