**Լեսեր Ուրի** (գերմ.՝ Lesser Ury, նոյեմբերի 7, 1861(1861-11-07)[…], Międzychód, Greater Poland Voivodeship, Լեհաստան - հոկտեմբերի 18, 1931(1931-10-18)[…], Բեռլին, Վայմարյան Հանրապետություն), գերմանացի նկարիչ։ Գյուղական ու քաղաքային իր բնապատկերներով, նատյուրմորտներով մոտ է իմպրեսիոնիստներին։ Ուշ շրջանում ստեղծել է նաև մոնումենտալ գործեր` աստվածաշնչյան թեմաներով։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Ծնվել է 1861 թվականին Բիրնբաումում։ 1887 թվականից ապրել է Բեռլինում, 1920 թվականից մինչև իր մահը ստեղծագործել է բեռլինյան Շյոնեբերգ շրջանի Նոլենդորֆպլաց փողոցում գտնվող իր արվեստանոցում։ Մինչև Բեռլինում հաստատվելը Ուրին գեղանկարչություն է սովորել Դյուսելդորֆում և Բրյուսելում, մեծ փորձառություն է ստացել Փարիզում` աշակերտելով Ժյուլ Լեֆևրին, որոշ ժամանակ սովորել է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում։

Լեսեր Ուրիի սիրած թեմաներն են եղել Բեռլինի փողոցներն ու Բրանդենբուրգի տեսարանները։ Հսկայական Բեռլինի նկատմամբ Ուրին մեծ համակրանք է տածել։ Քաղաքի նկատմամբ սերը իր վառ դրսևորումն է գտել նրա արվեստում։ Ուրին վարպետորեն է տիրապետել թե՛ յուղաներկին և թե՛ գունամատիտներին, ինչը հնարավորություն էր տալիս բնանկարներում արտացոլելու լույսի և օդի նրբերանգները։

Ուրին մենակյաց մարդ է եղել. իր ուղին արվեստում հարթել է միայնակ այն դեպքում, երբ իր ժամանակակիցներ Լիբերմանը, Սլեֆոգտը և Կորինտը իրենց նպատակներին հասնելու համար միավորվել են` ստեղծելով ստեղծագործական միություն։ Ամենայն հավանականությամբ, ակադեմիայի նախագահ, արվեստի ազդեցիկ գործիչ Մաքս Լիբերմանի համար օրեցօր ավելի մեծ հեղինակություն վայելող Ուրին մրցակից է եղել։ Լիբերմանը ամեն կերպ փորձել է խոչընդոտել նկարչի կարիերայի աճը։ Ուրին մասնակցել է Բեռլինի սեցեսիոնի ցուցահանդեսներին միայն այն բանից հետո, երբ Լիբերմանին քարտուղարի պաշտոնում փոխարինել է Լովիս Կորինտը։ 1921 թվականին նկարիչը դարձել է Սեցեսիոնի պատվավոր անդամ։ Այդ տասնամյակում Ուրին շատ է ճանապարհորդել, եղել է Լոնդոնում, Փարիզում և Գերմանիայի մի շարք քաղաքներում։ Ամեն ուղևորությունից հետո նկարիչը բերել է մեծ քանակությամբ նոր աշխատանքներ։

Փարիզի հերթական այցելությունից հետո 1928 թվականին Ուրիի առողջությունը կտրուկ վատանում է։ 1931 թվականին ազգային պատկերասրահն ու Սեցեսիոնը պլանավորել էին մեծ շուքով նշել նկարչի 70-ամյակը։ Սակայն նկարիչը մահանում է այդ կարևոր իրադարձությունից երեք շաբաթ առաջ։

Մեծ տարածում է գտել իրական հիմքից զուրկ այն լեգենդը, թե նկարչի աշխատանքների մի մասը կորել է պատերազմի ժամանակ ազգայնամոլների իշխանության օրոք։ Ուրիի մահից հետո նրա արվեստանոցում հայտնաբերվել են մեծ թվով նկարներ և 30.000 ռեյխսմարկա (Վայմարյան հանրապետության դրամական միավոր)։ Նկարների մեծ մասը վաճառվել է աճուրդում` հայտնվելով մասնավոր հավաքածուներում։ Ուրիի աշխատանքների վերջին ցուցահանդեսը կայացել է 1995 թվականին Կետե Կոլվիցի թանգարանում։ Ուրին թաղված է բեռլինյան Վայսենզե շրջանի հրեական գերեզմանոցում։

Նկարիչների բարեկամության պատմական անեկդոտ
-----------------------------------------

Մի անգամ Լեսեր Ուրին Լիբերմանի արվեստանոցում քննադատում է նրա աշխատանքներից մեկը։ Ավելի ուշ նա հայտարարում է, որ Լիբերմանի վերջին գործը ավարտին է հասցվել իր շնորհիվ։ «Թող այդպես լինի,— ասել է Լիբերմանը և ավելացրել,— բայց եթե նա պնդի, որ իր նկարներից մեկը ես եմ ավարտել, ես նրան դատի կտամ»։

Պատկերասրահ
-----------

* Ֆրիդրիխշտրասե կայարանում, 1888Ֆրիդրիխշտրասե կայարանում, 1888
* Ունտեր դեն Լինդենը անձրևից հետո, 1888Ունտեր դեն Լինդենը անձրևից հետո, 1888
* Գիշերային լուսավորություն, 1889Գիշերային լուսավորություն, 1889
* Փողոց Լայպցիգում, 1889Փողոց Լայպցիգում, 1889
* «Բաուեր» սրճարանում, 1895«Բաուեր» սրճարանում, 1895
* Երեկոն «Բաուեր» սրճարանում, 1898Երեկոն «Բաուեր» սրճարանում, 1898
* Կառք նստած կինը, 1920Կառք նստած կինը, 1920
* Կամուրջ Լանդվեր ջրանցքում, 1920Կամուրջ Լանդվեր ջրանցքում, 1920
* Բյուլովշտրասե ստորգետնյա անցումը, 1922Բյուլովշտրասե ստորգետնյա անցումը, 1922
* Ունտեր դեն Լինդեն, 1922Ունտեր դեն Լինդեն, 1922
* Բեռլինյան փողոց անձրևին, 1925Բեռլինյան փողոց անձրևին, 1925
* Մեծ տիրգարտենի ծառուղին` Հաղթանակի սյունով, 1925Մեծ տիրգարտենի ծառուղին` Հաղթանակի սյունով, 1925

Գրականություն
-------------

* *Martin Buber*: Lesser Ury. In: Ost und West, 2. Jg. 1901, Heft 2, Februar 1901 (Ditigalisat Արխիվացված 2007-09-28 Wayback Machine)
* *A. Donath*, Lesser Ury, 1921
* *Hermann A. Schlögl, Karl Schwarz, Carl Hermann Ebbinghaus*: *Lesser Ury. Zauber des Lichts*. Ausstellungskatalog, Käthe-Kollwitz-Museum Berlin. Gebr. Mann, Berlin 1995, ISBN 3-7861-1794-2
* *Joachim Seyppel*: *Lesser Ury. Der Maler der alten City. Leben — Kunst — Wirkung. Eine Monographie*. Gebr. Mann, Berlin 1987, ISBN 3-7861-1510-9

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  *Delarge J.* Le Delarge (ֆր.) — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
4. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
5. ↑  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
6. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լեսեր Ուրիի գործերը Հեքթ թանգարանում Արխիվացված 2008-10-13 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լեսեր Ուրի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · RKDartists · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 144913590 · GND: 118625624 · ISNI: 0000000110469476 · LCCN: n83020086 · NKC: jn20000720311 · NTA: 112699162 · NUKAT: n01028650 · SUDOC: 067714757 · VIAF: 25395586 · ULAN: 500004839 · WorldCat VIAF: 25395586 |

 |

 |