recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բիսկայան կամուրջ** (իսպ.՝ Puente de Vizcaya), կամուրջ Իսպանիայում։ Հատում է Ներվիոն գետը, կապում է Բիսկայա պրովինցիայի Պորտուգալետե և Լաս-Արենաս քաղաքները։

Տեղացիները անվանում են Պուենտե-Կոլգանտե կամուրջ, որն իսպաներեն նշանակում է «կախովի կամուրջ»։ Այդ անվանումը չի համապատասխանում կամրջի տեսակի հետ (կախովի կամուրջն ունի այլ դիզայն), սակայն լայնորեն օգտագործվում է, այդ թվում նաև պաշտոնական կայքում։

Կամուրջը համարվում է ինժեներական շինություն և ձևավորված չէ։ Հենապատերը իրենցից ներկայացնում են երկու զույգ մետաղական աշտարակներ՝ 61 բարձրությամբ, առանձնացված են մետաղական ամրալարերով, որոնց վերջնամասերը ամրացված են 110 մետր հեռավորության վրա գտնվող զանգվածային բետոնե բլոկներին։ Հանդիպակաց ափերի վրա կանգնեցված աշտարակների միջև ձգված են ամրալարեր։ Դրանք ձևավորվում են պարաբոլներ` որոնցից 45 մետր բարձրությունից կախված է կամրջի կենտրոնական թռիչքը։ Վերջինիս երկարությունն ավելի քան 160 մետր է։

Պատմություն
-----------

Բիսկայան կամուրջը ամենահին այս տիպի կամուրջն է, կառուցվել է 1893 թվականին բասկ ճարտարապետ Ալբերտո դե Պալասիոյի աշակերտներից մեկի` Գուստավ Էյֆելի նախագծով։ Ճարտարապետի դիմաց դրված խնդիր էր` կազմակերպել «հաղորդակցություն» քաղաքների միջև՝ չխախտելով Պորտ Բիլբաոյի նավային երթևեկությունը։ Կամուրջը կառուցվել է նոր հարմարություններով՝ այն ժամանակներում նոր օգտագործվող պողպատե ճոպաններոով, դրա համար այն ճանաչվում է որպես կարկառուն ճարտարապետական մետաղական կառույցների մեկը՝ արդյունաբերական հեղափոխության մեջ և դառնում է մոդել նմանատիպ շատ կամուրջների համար աշխարհի տարբեր մասերում։

Կամրջի աշխատանքները 4 տարով հետաձգվեցին Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի շրջանում, երբ որոշված էր Ներվիոնի միջոցով ոչնչացնել բոլոր հնարավոր տեղափոխվելու միջոցները, որպեսզի կանգնեցնեն գեներալ Ֆրանկոյի զորքերի առաջխաղացումը։ 1937 թվականի հունիսի 17-ին կամրջի վերին հատվածը վնասված էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բիսկայան կամրջի պաշտոնական կայք (իսպ.) (անգլ.)
* UNESCO: Բիսկայան կամուրջ (Բիլբաո քաղաքի շրջակայք) Արխիվացված 2008-04-11 Wayback Machine
* Tourism in the Basque Country
* Արխիվացված 2007-02-11 Wayback Machine
* UNESCO World Heritage Official Site with the Vizcaya Bridge profile
* Puente Vizcaya

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բիսկայան կամուրջ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 316735476 · WorldCat VIAF: 316735476 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միքայել Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Միշա** (իրական անունը՝ *Միքայել Գրիգորյան*), (մայիսի 4, 2008(2008-05-04), Ստեփանակերտ), հայ երգիչ, երաժիշտ։

Կենսագրություն
--------------

Միշան ծնվել է Արցախի մայրաքաղաքում՝ Ստեփանակերտում։ Մայրը և հայրը նույնպես ծագումով արցախցիներ են, մայրը տեղական մանկապարտեզում երաժշտության ուսուցչուհի է, իսկ հայրը՝ Արցախի բանակի նվագախմբի դիրիժոր։ Ընտանիքում 3 երեխաներից երրորդն է։ Նա սովորում է Ստեփանակերտի Ալ. Գրիբոյեդովի անվան հ․ 3 միջնակարգ դպրոցում։ Միշան զբաղվում է երաժշտությամբ 4 տարեկանից։ Նա «Արցախի ձայներ» երաժշտական խմբի անդամ է, պրոդյուսերը Լիրա Քոչարյանն է, ով այդ խմբի հիմնադիր, ղեկավարն է։ Միշան կարողանում է նվագել դաշնամուր, ջութակ, տիրապետում է հարվածային գործիքի։
2019 թվականի վերջից նա միջազգային W-Music Entertainment-ի արտիստ է։ Այս լեյբլի գլխավոր պրոդյուսեր Ռոբերտ Ռուբենին էլ նրա երկրորդ պրոդյուսերն է։ Ռոբերտը նրան տվել է Michel Grig (Միշել֊Միքայել անվան անգլերեն տարբերակը,Գրիգ֊Գրիգորյան ազգանվան կրճատ տարբերակը)։
Նա ունի 6 տեսահոլովակ՝ «Փոքրիկ Ղարաբաղցին», «Հորովել», «Ես եմ», «Բումերանգ», «Մամա» (հայ. անգլ), (այսքանը մինչև 2019 թվականի վերջը՝ Լիրա Քոչարյանի գլխավորությամբ)։ «Confetti»,«Мой Арцах» և «Что ты делаешь со мной» երգի տոսահոլովակը շուտով կլինի համացանցում (2019 թվականի վերջից հետո՝ Ռոբերտ Ռուբենու գլխավորությամբ)։
Միքայելն ունի նաև երգեր որոնք տեսահոլովակ չունեն, դրանք են՝
«Карантин», «Танцы до утра».
Միխայիլը սկսել է հենց ինքը գրել իր երգերը Արցախյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ՝ երբ գտնվում էր Մոսկվայում՝ գրել է Мой Арцах երգը։

Միշան արժանացել է մի շարք մրցանակների՝ մասնակցելով միջազգային մրցույթներին։ 2016 թվականին նա մասնակցել է Նոր ալիք մրցույթի մանկական տարբերակին, իր «Փոքրիկ Ղարաբաղցին» երգով՝ զբաղեցնելով 2-րդ տեղը և դառնալով սիրված ժյուրիի կողմից։ 2017 թվականին մասնակցել է Ավրորա մրցանակաբաշխությանը և երգել է «Սոխակ» երգը։ 2017 թվականի նոյեմբերի 26-ին մասնակցել է Թբիլիսիում Մանկական Եվրատեսիլ 2017 մրցույթին իր «Բումերանգ» երգով և զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը։
2019 թվականին մասնակցել է ռուսական «Մանկական Ձայն» մրցույթին և հաղթել։ Նույն թվականին էլ հայկական «I Like It» մանկական մրցույթի պատանի ժյուրիի անդամ էր, նրա ավագ գործընկերը Սոնա Ռուբենյանն էր, հաղթողը լինում է հենց իրենց թիմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  About Misha (in Portuguese)
2. ↑  García, Belén (2017 թ․ հուլիսի 18). «Misha to represent Armenia at Junior Eurovision 2017». esc-plus.com.
3. ↑
**Միշա Կարապետի Բիչախչյան** (1916, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), հայ մանկավարժ։ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1966): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Միշա Բիչախչյանը ծնվել է 1916 թվականին Լենինականում։ Ավարտել է երկաթուղային ֆաբգործուսը, աշխատել է որպես փականագործ, 1937 թվականին անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ Արթիկ քաղաքի № 1 դպրոցում դասավանդել է մաթեմատիկա։ 1938 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։

1941 թվականին, համալսարանը չավարտած, կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Ավարտել է Վրացական ԽՍՀ Թելավիի ռազմական ուսումնարանը և լեյտենանտի կոչումով նշանակվել է վաշտի հրամանատարի տեղակալ։ 1942 թվականի օգոստոսին 89-րդ հայկական դիվիզիայի կազմում մասնակցել է Մոզդոկի շրջանում մղված մարտերին։ Այնուհետև դիվիզիան տեղափոխվել է Նալչիկի շրջան։ Մարտեր են մղվել Գիզելի շրջանում, այնուհետև մարտեր են մղել Արդոն բնակավայրի համար։ Դասակին հաջողվել է գրավել Օրջոնիկիձե-Պրոխլադնոյե երկաթգծի մի հատված։ Հարձակման ժամանակ Բիչախչյանը ծանր վիրավորվել է։ Այդ մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Ծառայել է նաև 261-րդ դիվիզիայի 978-րդ գնդում։

1945 թվականի նոյեմբերին զորացրվել է բանակից և բարձրագույն կրթությունը շարունակել Երևանի պետական համալսարանում։ 1948 թվականից Բիչախչյանը ֆիզիկա և աստղագիտություն է դասավանդել Լենինականի № 16 դպրոցում։ 1966 թվականին արժանացել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի կոչման։ Պարգևատրվել է «Աշխատանքի վետերան» և այլ մեդալներով։

Մահ
---

Միշա Բիչախչյանը մահացել է 1991 թվականին, թաղված է Գյումրի քաղաքի գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

* Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1966)
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Արևշատ Աշոտի Բլբուլյան** (1919, Իջևան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Արևշատ Բլբուլյանը ծնվել է 1919 թվականին, Իջևանում։ Երբ սկսվեց մեծ պատերազմը, Արևշատը նոր էր ավարտել քաղաքի № 1 միջնակարգ դպրոցը։

1941 թվականի հուլիսի վերջին մեկնել է կարմիր բանակ, ծառայել է 75-րդ հրետանային գնդի կապի դասակում։ 1941 թվականի դեկտեմբերին 958-րդ հրետանային գնդի կազմում Անապայից անցել է Կերչ քաղաքը։ Անցումը դժվար է եղել, որովհետև Սև ծովի այդ մասերն ականապատված են եղել։ Նավը ականազերծված ուղիով շարժվել է դեպի Կերչ։ 1942 թվականի մարտի 23-ին ֆաշիստական զորամասերն ուժեղ հարձակում են սկսել Ղրիմ ափ իջած մեր զորքերի վրա։ Այդ մարտերում Արևշատը վիրավորվել է ձեռքից և ոտքից ու փոխադրվել է Կիսլովեդսկ։ Բուժումը շարունակել է Բաքվում, և 1942 թվականի վերջին, որպես երկրորդ կարգի հաշմանդամ, զորացրվել է բանակից։ Բլբուլյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», Վ. Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի մեդալներով։

Բլբուլյանը 1943 թվականի հունվարից աշխատել է Իջևանի № 1 դպրոցում, եղել է դպրոցի զինղեկը։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտն ու ֆիզկուլտուրա դասավանդել։ Նրա անմիջական ջանքերով դպրոցի տարբեր տարիներին լավագույն մարզիկներ է պատրաստել։ Սաներից մի քանիսը եղել են հանրապետության չեմպիոններ, իսկ նրա ղեկավարած վոլեյբոլի թիմը 1968 թվականին «Արծաթե գնդակ» համամիութենական մրցումներում դարձել է Խորհրդային Միության չեմպիոն։

Գերմանա-խորհրդային պատերազմի 170 իջևանցիների լուսանկարները Բլբուլյանը հավաքել և հատուկ վահանակում փակցրել էր դպրոցի ռազմահայրենասիրական թանգարանում։ Նրա գերդաստանից 21-ը տուն չեն վերադարձել։ Նրանց հիշատակին Իջևանի անտառի մի անկյունում կառուցվել է աղբյուր-հուշարձան, որի մոտ գտնվող գերեզմանոցում, թաղված է Կերչի, Ստալինգրադի, Նիկոլաևի զանգվածային գերեզմանից բերված հողում։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* Վ. Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Տյորնին** (իսլ.՝ Tjörnin), լիճ Իսլանդիայի մայրաքաղաք Ռեյկյավիկի կենտրոնում։ Tjörnin բառը իսլանդերենում նշանակում է «լճակ» կամ «լիճ»։

Նախկինում լիճն ուներ ավազան՝ Լայկյուրիդն բաց ջրանցքը, որն անցնում էր քաղաքի կենտրոնով, սակայն 1911 թվականին ջրանցքը փակվել է Լայքյարգաթա փողոցի տակ։ Ձմռանը լիճը սովորաբար սառչում է և երբեմն օգտագործվում է որպես սահադաշտ։ Երկու ափերի երկայնքով տեղակայված են կրպակներ։ Լճի հյուսիսարևմտյան հատվածում է գտնվում Ռեյկյավիկի քաղաքապետարանը, իսկ արևելյան ափին՝ Ռեյկյավիկի ազատ եկեղեցին։ Լճից հարավ գտնվում է Հլյոումսքաուլագարդուր այգին, իսկ դրա կողքին` Իսլանդիայի համալսարանն ու Ազգային թանգարանը։ Լճի հյուսիսային ծայրի մոտ, քաղաքապետարանի ետևում, Ալթինգսհուսիդն է, այն շենքը, որտեղ գումարվում է Իսլանդիայի խորհրդարանը։

Լճի մոտ ապրում են շատ ջրլող թռչուններ, ինչպիսիք են արկտիկական ճայը, մոխրագույն բադը և սագը, կռնչան բադն ու ծովային սուզաբադը։ Լճի թռչուններին կերակրելը հաճելի ժամանց է քաղաքի բնակիչների համար։։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Óla, Árni (1979 թ․ մայիսի 12). «Lækjartorg» (pdf). *Morgunblaðið* (Icelandic). Reykjavik. էջ 10. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  Lonely Planet; Fran Parnell; Brandon Presser (2010 թ․ սեպտեմբերի 1). *Lonely Planet Iceland*. Lonely Planet. էջեր 83–. ISBN 978-1-74220-346-1.
3. ↑  Riley, Laura; Riley, William (2005 թ․ հունվարի 1). *Nature's Strongholds: The World's Greatest Wildlife Reserves*. Princeton University Press. էջեր 384–. ISBN 978-0-691-12219-9.
4. ↑  *Top 10 Iceland*. DK Publishing. 2012 թ․ հունիսի 1. էջեր 105–. ISBN 978-0-7566-9442-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տյորնին լիճը www.norsktour.com կայքում Արխիվացված 2019-07-24 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տյորնին» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315527836 · WorldCat VIAF: 315527836 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հրաչյա Կարապետի Գրիգորյան** (մայիսի 14, 1909(1909-05-14), Ախալցխա - հուլիսի 3, 1979(1979-07-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գյուղատնտես, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1964), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչյա Գրիգորյանը ծնվել է 1909 թվականի մայիսի 14-ին Ախալցխայում։ 1931 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։

1946-1956 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Տեխնիկական մշակաբույսերի, 1956-1962 թվականներին՝ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտների ագրոտեխնիկայի և ցանքաշրջանառությունների բաժինների վարիչ, 1962-1973 թվականներին, միաժամանակ՝ փոխտնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են բամբակենու և դաշտային բույսերի մշակության տեխնոլոգիաներին, ցանքաշրջանառությունների, հողի արդյունավետ օգտագործման, ագրոտեխնիկայի տարբեր հարցերին։

Հրաչյա Գրիգորյանը մահացել է 1979 թվականի հուլիսի 3-ին Երևանում։

Երկեր
-----

* Առվույտի բարձր բերքի ստացման ագրոտեխնիկան Արարատյան դաշտավայրում, Ե. 1958 (համահեղինակ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Մանուկյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանուկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Բադալի Մանուկյան** (1916, Լծեն, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Մանուկյանը ծնվել է 1916 թվականին Սիսիանի շրջանի Լծեն գյուղում։ 1936 թվականին ավարտել է Գորիսի մանկավարժական ուսումնարանը, ընդունվել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, միաժամանակ աշխատել որպես Լծենի յոթնամյա դպրոցի տնօրեն։

1939 թվականին զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ Սկզբում ծառայել է Արևմտյան Ուկրաինայում, 175-րդ գնդում, որի հրամանատարն էր փառաբանված գեներալ Նվեր Սաֆարյանը։ Այնուհետև սովորել է գնդի դպրոցում, ստացել սերժանտի կոչում՝ տեղափոխվել է 154-րդ գունդը։

Գերմանական ֆաշիստների դեմ կռվել է 1941 թվականի հունիսի 22-ից, Լուցկ քաղաքի շրջանում։ 1941 թվականի հուլիսի 17-ին Ժիտոմիրի պաշտպանության համար մղված մարտերի ժամանակ Աշոտը կատարել է հրամանատարության առաջադրանքը, կենդանի «լեզու»՝ ֆաշիստ սպա է գերեվարել, որի համար արժանացել է Կարմիր աստղի շքանշանի։ 1941 թվականի սեպտեմբերին նրանց զորամասը կռվել է Կիևից ոչ հեռու Բորիսպոլ քաղաքի մերձակայքում։ Ջոկատը նահանջելով ընկել է շրջապատման մեջ։ Խրամատում ծանոթացել է ռուս գրող Արկադի Գայդարի հետ։ Ջոկատ են կազմել և ազատագրել են Բերեզան քաղաքը, այնուհետև սեպտեմբերի 26-ին շարժվել են Պերեյասլավ-Յագոտինի ուղղությամբ, որտեղ հանդիպելով հիտլերականների հարձակմանը, ետ են նահանջել։ Աշոտը վիրավորվել է, Գայդարը կապել է նրա վերքը և որպես հիշատակ նրան նվիրել է ածելի, որը երեսուն տարի որպես սուրբ մասունք պահելուց հետո 1972 թվականին նվիրել է Գայդարի անվան գրադարան-թանգարանին։ Մանուկյանը ապաքինվելուց հետո վերադարձել է ռազմաճակատ, ծառայել 795-րդ Բոգդան Խմելնիցկու անվան գնդում, մասնակցել Կոտովսկ և այլ քաղաքների ու բնակավայրերի ազատագրմանը, իր զորամասի կազմում մարտերով հասել Բուխարեստ, Բուդապեշտ, Պրահա։ Արժանացել է «Խիզախության համար» երեք մեդալների և այլ պարգևների։

Մասնակցել է հաղթանակի տոնահանդեսին Մոսկվայի Կարմիր հրապարակում։ Մանուկյանը անցել է կենսաթոշակի։ Ապրելով Ղափանում նամակագրական սերտ կապեր է պահպանել հանրապետության, երկրի շատ պիոներ-դպրոցականների հետ, նրանց պատմել պատերազմական տարիների իր մարտական ընկերների և Արկադի Գայդարի սխրագործությունների մասին։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Խիզախության համար» եռակի մեդալակիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Բեյազըթ Օզթյուրք** (թուրքերեն՝ Beyazıt Öztürk, մարտի 12, 1969(1969-03-12), Բոլու, Թուրքիա), հայտնի է նաև **Բեյազ** անվամբ, թուրքական հաղորդավար, սթենդափ կատակերգու և դերասան։ Նա թուրքական հայտնի «Beyaz Show» թոք շոուի հաղորդվարն է, որը ցուցադրվում է Kanal D հեռուստատեսությամբ։ 2018 թվականին նա դարձել է «Թուրքիայի ձայնը» (թուրքերեն՝ O Ses Türkiye) հեռուստաշոուի ժյուրիի անդամներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Օզթյուրքը ծնվել է 1969 թվականին Թուրքիայի Բոլու քաղաքում։ Մանկության մեծ մասն անց է կացրել Բուրսա քաղաքում։ Օզթյուրքն ունի վրացական արմատներ։

Ավարտել է Էսքիշեհիրի Անատոլիական համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետը։ Իր կարիերան սկսել է որպես ռադիոհաղորդավար, այնուհետ տեղափոխվել հեռուստատեսություն։ Բացի այդ, հանդես է եկել նաև որպես դերասան և երաժիշտ։ Օզթյուրքը առավել հայտնի է դարձել «Beyaz Show» հաղորդաշարով, որը Թուրքիայում սկսել է հեռարձակվել 1996 թվականի դեկտեմբերից սկսած և ցուցադրվել է Kanal D-ով։

Կարիերա
-------

Օզթյուրքն իր կարիերան սկսել է Number One TV-ում։ 1996 թվականից նա վարում է «Beyaz Show» երեկոյան թոք շոուն։ Օզթյուրքը զբաղվում է նաև դերասանությամբ և երաժշտությամբ։ 1998 թվականին ձայնագրել է իր առաջին դեբյուտային ալբոմը։ Այն կոչվում է «Beyaz, Türküler»։

Ընտրված ֆիլմագրություն
----------------------

| Տարի | Վերնագիր | Դեր | Ծանոթագրություններ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2001 | *Պորտապարուհին* |  |  |
| 2006 | *Սպանելով ստվերները* |  |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Öztürk, Beyazıt (2014 թ․ դեկտեմբերի 12). «Beyaz Show». *Beyaz Show* (Turkish). Istanbul. Doğan Media Group. Kanal D. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. «He says: "Bizim de baba tarafı Gürcü'dür / Our paternal side is Georgian" at 6:20-6:24»`{{cite episode}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բեյազըթ Օզթյուրք Internet Movie Database կայքում
* Official website of Beyazıt Öztürk Արխիվացված 2018-10-30 Wayback Machine
* Beyazonline.com - *His brief biography* Արխիվացված 2016-01-22 Wayback Machine
* Who is Who Database - *Beyazıt Öztürk*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բեյազըթ Օզթյուրք» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000004581253X · LCCN: no2004000140 · VIAF: 21845705 · WorldCat VIAF: 21845705 |

 |
**Ռուբեն Մարտիրոսի Մանուսաճյան** (1909, Գոման, Ախալքալաքի շրջան, Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Վրաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1940): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ռուբեն Մանուսաճյանը ծնվել է 1909 թվականին, Վրացական ԽՍՀ Ախալքալաքի շրջանի Գոման գյուղում։ Մանուկ հասակից զրկվելով ծնողներից, մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել է տարբեր մանկատներում։ Ավարտել է Լենինականի մանկավարժական տեխնիկումը, աշխատել Անիի շրջանի գյուղերում, իսկ 1933 թվականից՝ Լենինականի տարբեր դպրոցներում։ 1940 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

1941 թվականի հունիսին մեկնել է բանակ։ Թբիլիսիում զինվորական 6-ամյա դասընթացներն ավարտելուց հետո նշանակվել է 197-րդ բուժսանգումարտակի վաշտի քաղղեկ։ 1943 թվականին Ռուբենը նշանակվել է 227-րդ տանկային բրիգադի գումարտակի հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ։ 1944 թվականի մարտ ամսից 89-րդ հայկական թամանյան հրաձգային դիվիզիայի 526-րդ գնդի գնդացրային վաշտի հրամանատար Մանուսաճյանը մասնակցել է Կերչի, Թեոդոսիայի ազատագրման մարտերին։ 1944 թվականի մայիսին Սևաստոպոլի մոտ ծանր վիրավորվել է և տեղափոխվել հոսպիտալ։ Հայրենական մեծ պատերազմում մարտական ծառայությունները կատարելու համար Ռուբենը պարգևատրվել է «Կովկասի պաշտպանության համար», «Խիզախության համար», «Արիության համար» և այլ մեդալներով։

Պատերազմի ավարտից հետո Մանուսաճյանը զորացրվել է բանակից և աշխատանքի անցել Լենինականի № 15 միջնակարգ դպրոցում՝ որպես տնօրեն։ Այնուհետև քաղաքի տարբեր դպրոցներում և երկաթուղային տեխնիկումում դասավանդել է քիմիա և կենսաբանություն։

Պարգևներ
--------

* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Արիության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Սեմ Քեթլին** (անգլ.՝ Sam Catlin, 20-րդ դար, ԱՄՆ), ամերիկացի սցենարիստ և հեռուստատեսության պրոդյուսեր, հայտնի է իր աշխատանքով AMC հեռուստաալիքի «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի վրա, որի համար նա ստացել Է ԱՄՆ սցենարիստների գիլդիայի (WGA) մրցանակը։

Կենսագրություն
--------------

Քեթլինը սկսեց գրել հեռուստատեսային սցենարներ 2005 թվականից, սկսած «Մեծ նոր հրաշք» ֆիլմից։ Այնուհետև 2006 թվականին նա դարձել է «Առևանգվածը սերիալի» սյուժեների խմբագիր և առաջին սեզոնի սցենարիստ։ Նա գրել է «Stringers»-ի դրվագի սցենարը։ 2007 թվականին նա դարձել է «Քենթերբերի օրենք» կարճամետրաժ սերիալի սցենարիստ և սյուժեների գործադիր խմբագիր, որտեղ նա գրել է «Baggage» դրվագը։ 2009 թվականին Քեթլինը միացավ «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի կազմին որպես համապրոդյուսեր և երկրորդ սեզոնի սցենարիստ։ Նա սցենարներ է գրել երկրորդ սեզոնի, «Down»-ի և «4 Days Out»-ի դրվագների համար։ 2010 թվականի փետրվարին տեղի ունեցած WGA արարողության ժամանակ երկրորդ սեզոնի սցենարիստների կազմը 2010 թվականին առաջադրվել է մրցանակի լավագույն դրամատիկական սերիալի համար.։ Քեթլինը 2010-ին երրորդ սեզոնում ստացավ սուպերվայզեր պրոդյուսերի պաշտոնը։ Այնուհետև չորրորդ սեզոնում նա կրկին բարձրացավ միչև համանախագահ գործադիր պրոդյուսերի պաշտոնը։ Հաջորդ երեք WGA արարողությունների ժամանակ սցենարիստների կազմը արժանացավ մրցանակին որպես լավագույն դրամատիկական սերիալ։ 2013 թվականին Քեթլինը պայմանագիր է կնքել Sony Pictures Television-ի հետ, որպեսզի օգնի մշակել օրիգինալ նախագծեր, Ընդ որում դառնալով Fox հեռուստաալիքի ավստրալիական ոչ երկարաժամկետ սերիալ-ադապտացիա «Ռեյք»-ի համահեղինակ, Քեթլինը գրել է պիլոտային դրվագի սցենարը և դարձել «Քարոզիչ» սարսափ դրամատիկ սերիալի պրոդյուսեր։ Քեթլինը մասնակցել է Նյու Յորքի համալսարանին կից Տիշ արվեստի դպրոցի դերասանական ասպիրանտուրայի ծրագրին, որտեղ նա ստացել է արվեստի մագիստրոսի կոչում 1998 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «2009 Writers Guild Awards Television, Radio, News, Promotional Writing, and Graphic Animation Nominees Announced». WGA. 2008. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.
2. ↑  «Sam Catlin Signs Overall with Sony Pictures Television». Variety. 2013. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 19-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 10-ին.
3. ↑  «More Details on the Preacher Pilot: Comic-to-Screen Changes and Characters». WGA. 2008. Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սեմ Քեթլին Internet Movie Database կայքում
**Տիաա** (մ.թ.ա. 15-րդ դար - *անհայտ*, Թեբե), հին եգիպտական տասնութերորդ արքայատոհմի թագուհի, որը փարավոն Ամենհոտեպ II-ի օրոք «անդեմ հարճ» է եղել։ Փարավոնը նրանից վերցրել է մեծ թագուհու տիտղոսը, սակայն երբ նրա որդի Թութմոս IV-ը դարձել է փարավոն, նա վերանայել է մոր կարգավիճակը և նրան տվել այդ կոչումը։

Կյանք
-----

Տիաան երբեք չի անվանվել «արքայադուստր», հետևաբար նրա ծագումն անհայտ է։ Ենթադրվում է, որ նա Ամենհոտեպի քույրը կամ խորթ քույրն է եղել, բայց դա հստակ չէ։ Իր ամուսնու գահակալության տարիներին արքայական ընտանիքի կանայք ավելի քիչ են ներկայացվել, քան տասնութերորդ արքայատոհմի ավելի վաղ ժամանակահատվածում․ սա հավանաբար այն պատճառով էր, որ փարավոնը չէր ցանկանում, որ նրանցից որևէ մեկը յուրացնի իշխանությունը, ինչպես Հատշեփսուտն էր արել ընդամենը մի քանի տասնամյակ առաջ։ Տիաան Ամենհոտեպի միակ կինն է, որի մասին տեղեկություններ կան և նրա անունն այսօր հայտնի է միայն այն պատճառով, որ նա եղել է հաջորդ փարավոնի՝ Թութմոս IV-ի մայրը։ Մեծ թագուհու տիտղոսն ստացել է իր որդու գահակալության օրոք․ ամուսնու կենդանության օրոք այդ տիտղոսը կրել է Ամենհոտեպի մայրը՝ Մերիտրա-Հատշեպսուտը։

Իր ամուսնու կառուցած որևէ հուշարձանի վրա Տիաան պատկերված չէ։ Նա պատկերվել է միայն այն հուշարձանների վրա, որոնք ավարտին են հասցվել իր որդու օրոք։ Թութմոս IV-ի գահակալության տարիներին նա հայտնիություն է ստացել․ բացի մեծ թագուհու տիտղոսից ստացել է նաև «արքայամայր» և «աստծո կին» տիտղոսները։ Բազմաթիվ արձանների վրա Տիաան և Թութմոսի գլխավոր կինը՝ Նեֆերտարին ուղեկցում են փարավոնին։ Մերիտրա-Հատշեպսուտի մի քանի պատկերումներ փոփոխության են ենթարկվել ու պատկերում են Տիաային։ Թութմոսի դուստրերից մեկը՝ Տիաան, հավանաբար անվանակոչվել է նրա պատվին։

Մահ և հուղարկավորություն
------------------------

Տիաան հուղարկավորվել է արքաների հովտի KV32 դամբարանում, որտեղ հայտնաբերվել են նրա թաղման իրերի մասնիկներ։ Ջրհեղեղը դրանց մի մասը լցրել է KV47 դամբարան՝ 19-րդ արքայատոհմի փարավոն Սիպտահի դամբարանը, որով ստիպել են եգիպտագետներին հավատալ, որ նրանք պատկանել են Սիպտահի նույնանուն մորը, բայց այդ ժամանակից ի վեր Սիպտահի մայրը ճանաչվել է որպես Սութեյջա անունով սիրիացի հարճ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Arielle P. Kozloff, *Amenhotep III*
Egypt's Radiant Pharaoh*, Cambridge, 2012, pp 33-34*
2. 1 2  Կաղապար:Dodson, p.140
3. ↑  Peter Der Manuelian, *Studies in the Reign of Amenophis II,* 1987. p.171
4. 1 2  The Oxford History of Ancient Egypt. Edited by Ian Shaw
5. ↑  Shaw, p.275
6. ↑  Dodson & Hilton, p.139
7. ↑  KV32 from the Theban Mapping Project
8. ↑  Dodson & Hilton, p.181

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տիաա» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արթուր Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արթուր Ա. Գրիգորյան**, հայ բժիշկ։ ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի նյարդավիրաբուժական ինստիտուտի նյարդավիրաբույժ։

Կենսագրություն
--------------

Արթուր Գրիգորյանը ծնվել և մեծացել է Հայաստանում։ 1991 թվականին ավարտել է Ուկրաինայի բժշկական ինստիտուտը։ Ասպիրանտուրան շարունակել է ԱՄՆ տեղափոխվելուց հետո՝ Նյու Յորքի Ալբերտ Այնշտայնի անվան բժշկական քոլեջում։ Նա անցել է լիարժեք ռեզիդենտուրա նյարդավիրաբուժության գծով Նյու Ջերսիի բժշկության և ատամնաբուժության համալսարանում։ 2004 թվականին Գրիգորյանը պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Ներգանգային անևրիզմաների բուժում» թեմայով։

Բժիշկ Գրիգորյանը մեծ ներդրում ունի Երևանի պետական բժշկական համալսարանի «Լևոն և Քլոտիա Նազարիան» ռադիոլոգիայի կենտրոնի զարգացման գործում և այդ կենտրոնում վիրահատել է նյարդավիրաբուժական հիվանդություններով տառապող բազմաթիվ հիվանդների։ Բժիշկ Գրիգորյանի հովանավորությամբ և աջակցությամբ ԵՊԲՀ օրդինատորները հնարավորություն են ստացել վերապատրաստվելու Ջորջիայի նյարդավիրաբուժական ինստիտուտում։

Պարգևներ
--------

* Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակ, 2012

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dr. Arthur A. Grigorian, MD
2. ↑  Welcome to Georgia Neurosurgical Institute
3. ↑  «ԵՊԲՀ, Արթուր Գրիգորյան». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 3-ին.
4. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակ շնորհելու մասին
**Լատվիայի համալսարանի բուսաբանական այգի**, բուսաբանական այգի է Լատվիայի մայրաքաղաք Ռիգայում։ Այն Լատվիայի ամենահին բուսաբանական այգին է։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1922 թվականին, իսկզբանե գտնվում էր Դրեյլինում և ղեկավարվում էր Լատվիայի համալսարանի Բույսերի մորֆոլոգիայի և սիստեմատիկայի ինստիտուտի կողմից։ 1926 թվականից տեղակայված է նախկին Վոլֆշմիդտշոֆ կալվածքի տեղում։

Լատվիայի համալսարանի բուսաբանական այգին ուներ մի քանի բաժիններ, որոնք հետագայում բաժանվել են սեկտորների՝ լաբորատորիաների։ Գործունեությունը վերաբերում է դեկորատիվ այգեգործության և կանաչապատման գիտելիքների բազայի զարգացմանը, նոր բույսերի ներդրմանը և փորձարարական հետազոտություններին։ Բուսաբանական այգու տարածքում է Լատվիայի համալսարանի աստղագիտության ինստիտուտի Երկրի դիտակայանը և լատվիական եռանկյունաչափական ցանցի գեոդեզիական ելակետը։

Բուսաբանական այգու բույսերի հավաքածուն բաղկացած է մոտ 8300 տաքսոններից, որոնցից մոտ 2000-ը արևադարձային և մերձարևադարձային բույսեր են։ Դենդրոպարկում կարելի է գտնել մոտ 750 տաքսոն, ինչպես նաև դեկորատիվ բույսերի և բուժիչ բույսերի հավաքածու, արմավենու նարինջներ։

*Tropical Butterfly House*-ը գտնվում է Լատվիայի համալսարանի բուսաբանական այգում 2012 թվականից, որտեղ ապրում են Հարավային Ամերիկայի, Ասիայի և Աֆրիկայի արևադարձային ջունգլիների թիթեռները։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բուսաբանական այգու պաշտոնական կայք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  University of Latvia. Botanical Garden.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  (lv) Latvijas enciklopēdija 1. sējums. Rīga : Valērija Belokoņa izdevniecība. 2002. 742.—743. lpp. 9984-9482-1-8.
3. ↑  Butterfly House
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վազգեն Սևոյի Բաբայան** (հունվարի 25, 1931(1931-01-25), Նուկզար, Շամխորի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 4, 2016(2016-12-04)), հայ մեքենագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1981), պրոֆեսոր (1988): ՀԳԳԱ թղթակից անդամ (1999):

Կենսագրություն
--------------

Վազգեն Բաբայանը ծնվել է 1931 թվականի հունվարի 25-ին, Նյուզգեր (այժմ՝ Նուկզար, Ադրբեջանի Շամխորի շրջան) գյուղում։ 1954 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1957-1960 թվականներին աշխատել է Շամխորի ոռոգման մեքենայացման կայանի փորձարար-մեխանիկական լաբորատորիայի վարիչ, 1960-2003 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսության մեքենայացման և էլեկտրիֆիկացման գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1972-2003 թվականներին՝ լեռնային երկրագործության քարքարոտ և աղուտ հողերի մեքենայացման բաժնի վարիչ, 1981-1993 թվականներին, միաժամանակ՝ «Հայգյուղմեքենայացում» գիտաարտադրական միավորման գլխավոր տնօրենի տեղակալ։

Աշխատանքները վերաբերում են քարքարոտ և աղուտ հողերի յուրացման մեքենաների համալիրի մշակման, լեռնային երկրագործության մեքենայացման խնդիրներին։ Ստեղծված մեքենաները (քարհավաք ԿՈւՄ-1, 2, ՍԿՆ-3, 2, քարհավաք և քարջարդ ԿԴԿ-50 և այլ) ներդրվել են արտադրության մեջ (խՍՀՄ-ում և Կուբայում)։

Պարգևներ
--------

* ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ արծաթե (1983) և բրոնզե (1977) մեդալներ։

Երկեր
-----

* Машины для освоения каменистых земель, М.1979 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Бабаян Вазген Севоевич — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 16-ին.
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005, էջ 182։

Գրականություն
-------------

* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб. 2005. - 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վազգեն Բաբայան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17514 |

 |
**Վանյա Աղաջանի Ղազարյան** (1906, Վաչագան - 1973, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայկական ԽՍՀ Գերագույն սովետի դեպուտատ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կրթություն
----------

Վանյա Աղաջանի Ղազարյանը ծնվել է 1906 թվականի օգոստոսի 15-ին Ղափանի շրջանի Վաչագան գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստանում է գյուղի դպրոցում։ Այնուհետև նա 1930-1933 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի 26 կոմիսարների անվան անդրկովկասյան կոմհամալսարանում։

Մասնակցություն Հայրենական պատերազմին
------------------------------------

Երբ սկսվեց Հայրենական մեծ պատերազմը, ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից Լենինյան դասընթացների ունկնդիր Վանյա Ղազարյանն առաջիննների թվում մեկնեց ռազմաճակատ։ Նա կուսակցական-քաղաքական ծավալուն աշխատանք էր կատարում Հարավ-Արևմտյան, Ստալինգրադյան, Դոնի, Առաջին Բելոռուսական ռազմաճակատներում։ Ստացել է մայորի զինվորական կոչում։

Պարգևներ
--------

* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Հայրենական պատերազմի» I աստիճանի շքանշան
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Պատանի հասակից աշխատել է Ղափանի պղնձահանքային կոմբինատում, իսկ 1930 թվականին ընդունվել է հայրենի գյուղի կոլտնտեսության վարչության առաջին նախագահ։ Այնուհետև ընտրվում է Ալավերդու կուսշրջկոմի քարտուղար, իսկ հետագայում աշխատել է Վայքում։ 

* 1946-1948 թվականներին նա նշանակվում է Ղափանի կուսշրջկոմի առաջին քարտուղար

Վանյա Ղազարյան (1949, Ղափան)
* 1948-1951 թվականներին աշխատել է Հայաստանի արհեստակցական միության խորհրդի նախագահ։
* 1951-1958 թվականներին վարում է Հայաստանի կոմունալ տնտեսության մինիստրի առաջին տեղակալի պաշտոնը։
* 1958 թվականին հոկտեմբերին նշանակվում է հանրապետության հացամթերքների վարչության պետ, իսկ 1970 թվականին՝ Հայկական ՍՍՀ մթերումների մինիստրի առաջին տեղակալ։

Նա բազմիցս ընտրվել է ՀԿԿ Կենտկոմի կազմում, եղել ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամության թեկնածու, ՀԱՍԿԽ-ի անդամ։ 
Նաև բարերարությամբ էր զբաղվում հայրենի գյուղում։

Մահացել է 1973 թվականին Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ղազարյան Վանյա Աղաջանի».
2. ↑  «Казарян Ваня Агаджанович» (ռուսերեն).
3. ↑  *Վաչագանցիները Հայրենական մեծ պատերազմում*. էջեր 170–171.
**Ավստրիայի խորհրդարան** (գերմ.՝ Österreichisches Parlament), Ավստրիայի Հանրապետության բարձրագույն օրենսդիր մարմինը, որը բաղկացած է 245 պատգամավորներից։ Երկպալատ խորհրդարանը բաղկացած է դաշնային և ազգային խորհուրդներից։

Ազգային խորհուրդ կամ նացիոնալռատը բաղկացած է 183 պատգամավորներից, որոնք ընտրվում են համամասնական ընտրակարգով։ Այլ կերպ անվանվում է *«ստորին պալատ»*։ Դաշնային խորհրդի կամ բունդեսռատի անդամների թիվը փոփոխական է։ Ներկայումս այն բաղկացած է 62 պատգամավորներից։

Յուրաքանչյուր պատգամավոր ունի վետոյի իրավունք։ Ավստրիայի խորհրդարանի շենքը տեղակայված է մայրաքաղաք Վիեննայում։

Պատմություն
-----------

Ավստրիայի խորհրդարանը հիմնադրվել է 1861 թվականին։ 1934-1945 թվականներին խորհրդարան չի գործել և օրենսդիր մարմնին փոխարինել է դաշնային աշխարհաժողովը։

1918 թվականին ձևավորվել է ժամանակավոր ազգային ժողով, որը երկար կյանք չի ունեցել։ 1873 թվականին ազգային ժողովի անդամների ընտրությունը դարձավ ընտրովի, սակայն ընտրելու իրավունք ունեին միայն Ավստրիայի արական սեռի ներկայացուցիչ քաղաքացիները։

1907 թվականին առաջին անգամ կանայք ևս ստացան ընտրական իրավունք։ 1907 թվականին առաջին անգամ Ավստրիայում տեղի ունեցավ համատարած խորհրդարանական ընտրություններ։

1861 թվականին ձևավորվել է Ավստրո-Հունգարիայի կայսրության նոր օրենսդիր մարմինը՝ կայսերական խորհուրդը, որն այլ կերպ անվանվում է ռայխսրաթ։ 1849 թվականին ռայխսրաթը ցրվել է։

1848 թվականին Ավստրո-Հունգարիայի կայսր Ֆերդինանդ I-ը թողարկել է Ավստրիայում միապալատ խորհրդարանի բացման վերաբերյալ հրամանագիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Ավստրիայի Հանրապետության ֆեդերալ խորհրդի՝ բունդեսռատի պատգամավորների ցանկ». *www.parlament.gv.at*. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 14-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ավստրիայի խորհրդարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000107001549 · LCCN: no95024178 · NKC: ko2008467779 · VIAF: 145715547 · WorldCat VIAF: 145715547 |

 |
**Աստվածաշնչյան երկրների թանգարան** (եբրայերեն՝ מוזיאון ארצות המקרא‎, անգլ.՝ Bible Lands Museum), Թանախում հիշատակված ժողովուրդների, այդ թվում հին եգիպտացիների, քանանիացիների, փղշտացիների, արամեացիների, խեթերի, էլամիտների, փյունիկցիների և պարսիկների մշակույթը ուսումնասիրող թանգարան Երուսաղեմում։ Թանգարանի նպատակն է պատմական համատեքստում այդ ժողովուրդների մշակույթի ներկայացումը։ Թանգարանը գտնվում է Գիվաթ Ռամ թանգարանային համալիրում՝ Իսրայելի թանգարանի, Իսրայելի հնագիտության ազգային համալսարանի և Բլյումֆիլդի անվան գիտության թանգարանի մեջ տեղը։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնել է 1992 թվականին Էլի Բորովսկին սեփական հավաքածուն ներկայացնելու համար։ 1981 թվականին Երուսաղեմ այցելության ընթացքում հյուրանոցում նա ծանոթացել էր Բաթյա Վայս անունով մի կնոջ հետ, ով էլ առաջարկել է իրեն տեղափոխել իր հավաքածուն Իսրայել Տորոնտոյում դրա համար թանգարան ստեղծելու փոխարեն, ինչպես դա ի սկզբանե էր նախատեսված։ Բաթյա Վայսի աջակցության շնորհիվ Բորովսկուն ներկայացրել էին Երուսաղեմի քաղաքապետ Թեդի Քոլեքին, որի հետագա աջակցության շնորհիվ Երուսաղեմում բացվեց Աստվածաշնչյան երկրների թանգարանը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Bringing civilizations together», by Michael Green, Jerusalem Post , May 29, 2008
2. ↑  Jewish Pride: Prime Minister’s Son Wins Bible Contest

Գրականություն
-------------

* דוד קרויאנקר. «ירושלים — מבט ארכיטקטוני, כתר הוצאה לאור», 1996 (եբրայերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2013-10-30 Wayback Machine
* Աստվածաշնչյան երկրների թանգարանը Արխիվացված 2015-09-24 Wayback Machine ilMuseums.com կայքում
* Աստվածաշնչյան երկրների թանգարան (1/2) Յություբ կայքում
* Աստվածաշնչյան երկրների թանգարան (2/2) Յություբ կայքում
* «A Biblical Love Story» Յություբ կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աստվածաշնչյան երկրների թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14430583x · GND: 5117172-7 · ISNI: 0000000122383418 · LCCN: nr93044257 · NUKAT: n2015060583 · SUDOC: 070468303 · VIAF: 123412310 · WorldCat VIAF: 123412310 |

 |

 |
**Դիմոնա** (եբրայերեն՝ דִּימוֹנָה‎, արաբ․՝ ديمونا‎‎), քաղաք Իսրայելի հարավային հատվածում՝ Հարավային Իսրայելի մարզում։

Գտնվում է Մեռյալ ծովից 35 մետր հեռավորության վրա։ Բնակչությունը՝ ▲34 135 մարդ (2018)։

Աշխարհագրություն
----------------

Դիմոնա քաղաքը գտնվում է Իսրայելի հարավում։ Այն գտնվում է մարզկենտրոն Բեեր Շևայից 36 կմ հեռավորության վրա։ Մարզկենտրոնի հետ կապված է ավտոխճուղիով։

Դիմոնան գտնվում է ծովի մակարդակից 550-600 մետր բարձրության վրա։ Այն գտնվում է Նեգևի անապատում և դա է պատճառը, որ քաղաքին բնորոշ է տաք ցամաքային կլիման։

Ամառները բավականին շոգ են. առավելագույն օգոստոսյան ջերմաստիճանը՝ 33 °C: Օգոստոսը տարվա ամենատաք եղանակն է։ Տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 100 մմ։ Ամենատեղումնաշատ եղանակը ձմեռն է։

Պատմություն և անվան ստուգաբանություն
------------------------------------

Քաղաքի անվանումը տրվել է ի պատիվ Աստվածաշնչի Հեսու գրքում հիշատակված քաղաքների մեկի անվանման։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սա է Հուդայի որդիների ցեղի ժառանգությունը՝ իրենց տոհմերի համեմատ։ Ծայր հարավում՝ Եդոմի սահմանի մոտ, Հուդայի որդիների ցեղի քաղաքները սրանք էին. Կաբեսելը, Եդերը, Հագուրը, Կինան, Դեմոնան, Ադադան, Կեդեսը, Հասորը, Հեթնանը, Զիփը, Տելեմը, Բաալոթը...- «Աստվածաշունչ», Հեսու 15:21-22 |  |

Քաղաքի պատմությունը սկսվել է 20-րդ դարում։ Այն մեկն էր, այն զարգացած քաղաքներից, որոնք հիմնադրվել են Իսրայելի առաջին վարչապետ Դավիդ բեն Գուրիոնի կառավարման տարիներին։ Ծրագրավորված էր քաղաքը հիմնադրել 1953 թվականին, սակայն այն հիմնադրվեց 1955 թվականին։

Քաղաքի առաջին բնակիցները դարձան Հյուսիսային Աֆրիկայից ժամանած գաղթականները։ Քաղաքի զինանշանը ընդունվել է 1961 թվականի մարտի 2-ին։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Անդերնախ, Գերմանիա (1975)
* Ուվեյ, Չինաստան (2010)
* Սինայա, Ռումինիա
* Վենչժոու, Չինաստան (նոյեմբեր 2020)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  «Բեն Ամմի». Իսրայել՝ նոր քաղաքներ երկրի սահմաններում. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դիմոնա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Համառոտ հրեական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n82062402 · VIAF: 5961162301492120270006, 168091782 · WorldCat VIAF: 5961162301492120270006, 168091782 |

 |
**Ստեֆանո Բեննի** (իտալ.՝ Stefano Benni, օգոստոսի 12, 1947(1947-08-12)[…], Բոլոնիա, Իտալիա), իտալացի արձակագիր, բանաստեղծ, երգիծաբան, դրամատուրգ, կինոդրամատուրգ, լրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Ստեֆանո Բեննին իր գրական գործունեությունը սկսել է 1976 թվականին՝ հրատարակելով «Bar Sport» երգիծական պատմվածքների ժողովածուն։ 1997 թվականի հրատարակում է այդ ժողովածուի շարունակությունը՝ «Bar Sport 2000» պատմվածքների ժողովածուն, իսկ 1987 թվականին հրատարակել էր «Il bar sotto il mare» սյուրռեալիստական պատմվածքների ժողովածուն։

Ստեֆանո Բեննի ստեղծագործություններն հրատարակվել են իտալական բազմաթիվ պարբերականներում, այդ թվում՝ «Panorama»-ում և «MicroMega»-ում, սակայան ամենից շատ ճանաչում է ստանում «Cuore»-ում տպագրված երգիծական պատմվածքներով, որտեղ գրոտեսկային ու սյուրռեալիստական մոտիվներով ներկայացնում է Իտալիայի հասարակական կյանքի թերությունները։ Բացի այդ, Ստեֆանո բեննին աշխատակցել է «Libération», «la Repubblica», «il manifesto», «L'Espresso» և արաբական «Ալ Դոհա» պարբերականներին։ 1989 թվականին իր «Comici spaventati guerrieri» գրքի հիման վրա ռեժիսոր Ումբերտո Անջելուչչիի հետ նկարահանում է «Musica per vecchi animali» («Երաժշտություն ծեր կենդանիների համար») ֆիլմը, որտեղ հանդես են գալիս դասական և ջազային երաժշտության բազմաթիվ ներկայացուցիչներ։ Առաջին վեպը՝ «Երկիր» («Terra!»), լույս է տեսնում Ջանջակոմո Ֆելիտրինելլիի հրատարակչությունում։ 1987 թվականին գրում է «Topo Galileo» («Գալիլեյ մկնիկը») կատակերգության սցենարը, որը նկարահանում է ռեժիսոր Ֆրանչեսկո Լաուդադիոն։ Արժանացել է բազմաթիվ գրական մրցանակների։

Ստեֆանո Բեննին՝ հայերեն
-----------------------

* Բումերանգ, Գարուն ամսագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2  BD Gest' (ֆր.)
4. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi — 1808.
5. ↑  Encyclopedia of Italian Literary Studies, 2006, p. 179.
6. ↑  Biografieonline.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստեֆանո Բեննի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90210664 · BNE: XX1147996 · BNF: 120180504 · CiNii: DA04197075 · CONOR: 13634659 · EGAXA: vtls002457233 · GND: 119337266 · ICCU: CFIV009181 · ISNI: 0000000121385702 · LCCN: n84165373 · NDL: 00511987 · NKC: xx0014981 · NLG: 62041 · NTA: 073620904 · NUKAT: n2005098277 · PTBNP: 88870 · LIBRIS: 288985 · SUDOC: 028320417 · VIAF: 71374556 · WorldCat VIAF: 71374556 |

 |

 |
**Լոբու** **սերմնաբզեզ** (Acantoscelides obtectus), սերմնաբզեզների ընտանիքի բզեզ, հատիկաընդավոր մշաաբույսերի (լոբի, ոլոռ, տափոլոռ, ոսպ, սիսեռ, բակլազգիներ) վնասատու։ Ներքին կարանտինի օբյեկտ է։

Նկարագրություն
--------------

Երկարությունը՝ 3,5–4 մմ, մարմինը՝ վերևից բաց կամ մուգ գորշավուն՝ ծածկված մոխրագույն կամ դեղին մազիկներով, որոնք գոյացնում են բազմաթիվ ոչ ցայտուն բծեր, ներքևից՝ գորշ։ Վերնաթևերի վրա՝ երկայնական կետագծավոր շերտեր։ Հասուն թրթուրները՝ դեղնավուն սպիտակ, երկարությունը՝ մինչև 5 մմ, ոտքերի փոխարեն ոչ մեծ թմբիկներ։ Բազմանում է դաշտում և պահեստներում՝ 13-31C°-ում։ Բնական պայմաններում տարեկան զարգանում է 3-4 սերունդ, ջեռուցվող շինություններում՝ երբեմն 4-ից ավելի։ Ձմեռող բզեզները գարնանը սնվում են բակլազգի բույսերի վերարտադրողական օրգաններով, լոբու վրա կուտակվում են ունդերի հասունացման սկզբին, որի փեղկերի վրա ձվադրում են (պահեստներում՝ հատիկների վրա)։ Թրթուրները կրծելով՝ մտնում են սերմի մեջ, որտեղ սնվում են, աճում և հարսնյակավորվում։ 1 հատիկի մեջ կարող է զարգանալ մինչև 28 թրթուր։ Վնասված հատիկը կորցնում է սննդային և սերմային որակները։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Արագ բերքահավաք՝ մինչև ունդերի ճաքճքելը, վարակված լոբու սառեցում, պահեստների ծխահարում։ Վեգետացիայի ընթացքում մշակաբույսերի մշակում՝ բորյեով, էֆորիա ԴԺի-ով:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Պրոկլետիե** (սերբ.՝ Bjeshkët e Nemuna, սերբ.՝ Проклетије, բառացի՝ *անեծք*), լեռնազանգված Բալկաններում՝ Ալբանիայի, Չեռնոգորիայի ու Սերբիայի (Կոսովո) սահմանին։ Գտնվում է Դինարյան բարձրավանդակի հարավային մասում, արևելքից արևմուտք ջգվում է 100 կմ։

Ամենաբարձր գագաթը Մաժա Եզերցա լեռն է (2692 մ)։ Մյուս գագաթներից են Ռադոխինան (2750 մ), Ջյարավիցան()(2656 մ, Կոսովոյի ամենաբարձր գագաթն է), Շկելնեզին (2366 մ)։ Լեռնազանգվածը գտնվում է երեք երկրների՝ Ալբանիայի, Չեռնոգորիայի և Սերբիայի (Կոսովո) սահմանին։ Լեռնազանգվածի մոտ տեղակայված են Պեչ, Ջյակովիցա (Կոսովո), Բայրամ Ցուրին (Ալբանիա), Պոդգորիցա և Գուսինե (Չեռնոգորիա) քաղաքները։

Լեռնազանգվածը սկսվում է Շկոդեր լճի հյուսիսարևմտյան վերջավորությունից։ Հարավային լանջերը ողողվում են Դրին գետի, հյուսիսային լանջերը՝ Լիմ գետի, իսկ հյուսիսարևմտյան լանջերը՝ Մորաչա գետի ջրերով։

Լեռնազանգվածը բազկացած է կրաքարի, թերթաքարերի, դոլոմիտի շերտերից, տարածված է կարստը։ Լանջերը կտրատված են. ծովի մակարդակից մինչև 1700-1800 մ բարձրության վրա կան անտառներ, որտեղ աճում են կաղնի, հաճարենի, թխկի, շագանակենի, եղևնի։ Ավելի բարձր ալպյան մարգագետիններն են՝ տեղ-տեղ ձյան ծածկույթով։

2009 թվականին այստեղ 1980-2440 մ բարձրության վրա հայտնաբերվել են չորս սառցադաշտեր։ Դրանք գտնվում են հյուսիսարևելյան հատվածի խոր հատվածներում՝ ձյան սահմանից զգալիորեն ցածր՝ շնորհիվ բքի ու ձնահյուսի, որն այստեղ կուտակվում է 4-5.5 մ ջրին համարժեք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Gjeografia fizike e Shqipërisë (ալբ.) / Akademia e Shkencave e Shqipërisë — Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 1990. — Vol. Vëprimi 1, Vëprimi 2.
2. 1 2  Карта Албании, масштаб 1:600 000, ГУГК, 1978 год, 1982 год.
3. ↑  *Պրոկլետիե* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում
4. ↑  Prokletije Արխիվացված 2009-01-04 Wayback Machine — BirdLife
5. ↑  «Twenty-first Century Glaciers and Climate in the Prokletije Mountains, Albania». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 7-ին.
6. ↑  «Little Ice Age glaciers in the Balkans: low altitude glaciation enabled by cooler temperatures and local topoclimatic controls».`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Prokletije — summitpost.org
* «Peace parks of Prokletije» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2009 թ․ մարտի 5-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պրոկլետիե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4068519-6 · NKC: ge118164 · VIAF: 236808280 · WorldCat VIAF: 236808280 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բոյախչյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վեներա Գեղամի Բոյախչյան** (մայիսի 8, 1940(1940-05-08), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հոգեբույժ, թմրաբույժ, հոգեթերապևտ։

Կենսագրություն
--------------

Վեներա Բոյախչյանը ծնվել է 1940 թվականին Կիրովական քաղաքում։ 1956-1962 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական-կանխարգելողական ֆակուլտետում։ 1962-1965 թվականներին աշխատել է Սևանի հանրապետական հոգեբուժական հիվանդանոցում՝ որպես բաժանմունքի վարիչ։ 1965-1967 թվականներին կլինիկական օրդինատուրա է անցել Երևանի բժշկական ինստիտուտի հոգեբուժության ամբիոնում։ 1967-1973 թվականներին աշխատել է Երևանի հանրապետական հոգեբուժական կլինիկական հիվանդանոցում՝ որպես օրդինատոր։ 1973-1976 թվականներին աշխատել է Երևանի քաղաքային հոգեբուժական դիսպանսերում՝ որպես ստացիոնար բաժանմունքի օրդինատոր։ 1976-1983 թվականներին աշխատել է Երևանի հանրապետական թմրաբուժական դիսպանսերում՝ որպես թմրաբույժ։ 1983 թվականից աշխատում է Երևանի թիվ 4 պոլիկլինիկայում՝ որպես հոգեթերապևտ։ 1964, 1989, 1996 (Երևան) և 1966, 1978 (Մոսկվա) թվականներին անցել է հոգեբուժության, թմրաբուժության, հոգեթերապիայի վերապատրստման դասընթացներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հարություն Մինասյան, «100 հայ հոգեբույժներ», Գիրք Ա, Երևան, 2002*.