Մեծ Բրիտանիան գտնվում է Բրիտանական կղզիներում և Եվրոպա մայրցամաքից բաժանվում է Հյուսիսային ծովով՝ Պա դե Կալե և Լա Մանշ նեղուցներով։ Մեկուսացված դիրքն իր ազդեցությունն է ունեցել Մեծ Բրիտանիայի պատմական զարգացման վրա։ Նրա կազմի մեջ են մտնում Անգլիան, Շոտլանդիան և Ուելսը՝ տեղակայված Մեծ Բրիտանիա կղզու վրա, և Հյուսիսային Իռլանդիան՝ տեղակայված մեծությամբ երկրորդ Իռլանդիա կղզու հյուսիսային մասում։ Վերոնշյալ երկու կղզիների մեջտեղում տեղակայված Մեն կղզին և Նորմանդիան կղզիները ստեղծել են առանձին վարչական միավոր։

Մեծ Բրիտանիայի մակերեսը կազմում է 243 809 կմ², ցամաքը կազմում է 240 579 կմ², ներքին ջրային տարածքները՝ 3 230 կմ²։ 1993 թվականի տվյալներով ցամաքի 10 % ծածկված է անտառներով, 46 % օգտագործվում է որպես արոտավայրեր, ևս 25 % օգտագործվում է գյուղատնտեսության մեջ։
Ափերի երկարությունը կազմում է 17 820 կմ։ Հարավային ափեզրը միացած է Մայրցամաքային Եվրոպայի հետ 50 կմ երկարությամբ Եվրոթունելով, որից 38 կմ անցնում է ջրի տակով, սա աշխարհում ամենաերկար ստորջրյա թունելն է։ Հյուսիսային Իռլանդիան ունի 360 կմ երկարությամբ ցամաքային սահման Իռլանդիայի հետ և սա Մեծ Բրիտանիայի միակ ցամաքային սահմանն է։

Լոնդոնի Գրինվիչյան աստղադիտարանը հանդիսանում է զրոյական միջօրեականի տեղորոշման կետը։ Ընդհանուր առմամբ Մեծ Բրիտանիան գտնվում է հյուսիսային լայնության 49° - 61° և արևմտյան երկայնության 9° և արևելյան երկայնության 2° միջև։

Անգլիան զբաղեցնում է ամբողջ Մեծ Բրիտանիայի տարածքի կեսից մի փոքր ավելի տարածք, 130 395 կմ²։ Նրա մեծ մասը զբաղեցնում են իջվածքները լեռնային տարածքով հյուսիս-արևմուտքում, ներառյալ Լճային երկրամասի Կամբիրիական լեռները, Պենինյան լեռները և Լեռնային երկրամասի, Էկսմուրի և Դարտմուրի կրային բլուրները։ Հիմնական գետերն են Թեմզան, Սևերնը և Համբերը։ Սքոֆել-Պայկը Լճային երկրամասում Անգլիայի ամենաբարձր կետն է, բարձրությունը 978 մ։

Բեն-Նևիս, Շոտլանդիայում - Բրիտանական կղզիների ամենաբարձր կետն է։
Շոտլանդիան զբաղեցնում է Մեծ Բրիտանիայի ամբողջ տարածքի երրորդ մասից մի փոքր քիչ տարածք, 78 772 կմ², և ներառում է մոտ ութ հարյուր կղզիներ, որոնք հիմնականում ընկած են կղզու հիմնական տարածքից արևմուտք և հյուսիս։ Այս կղզիներից արժե առանձնացնել Հեբրիդյան կղզիները, Օրկնեյան կղզիները և Շետլանդյան կղզիները։ Շոտլանդիայի տոպոգրաֆիան հիմնականում որոշվում է Լեռնային սահմանային ճեղքվածքով, որը հատում է Շոտլանդիան Արան կղզուց արևմուտքում մինչև Սթոունհեյվենը արևելքում։ Այս ճեղքվածքի գիծը բաժանում է երկու բոլորովին տարբեր շրջաններ, հյուսիսում և արևմուտքում Լեռնային երկիրը և հարավային և արևելյան կողմում Հարթավայրային Շոտլանդիան։ Խիստ լեռնային շրջանը ներառում է Շոտլանդիայի գործնականորեն բոլոր լեռները, ներառյալ Բեն-Նևիսը, որը 1343 մ բարձրությամբ հանդիսանում է Բրիտանական կղզիների ամենաբարձր կետը։ Հարթավայրային շրջանը հատկապես Ֆյորտ-օֆ-Կլայդի ու Ֆյորտ-օֆ-Ֆորտի միջև ընկած ցամաքի նեղացումը, որը հայտնի է որպես «Կենտրոնական Գոտի», անհամեմատ հարթ է և այստեղ է ապրում բնակչության մեծ մասը, այստեղ են գտնվում նաև Շոտլանդիայի մեծ քաղաքները՝ Գլազգոն և Էդինբուրգը։

Ուելսի ընդհանուր տարածքը մի փոքր ավելին է Մեծ Բրիտանիայի տարածքի տասներորդ մասից, 20 779 կմ²։ Ուելսը հիմնականում լեռնային տարածք է, սակայն Հարավային Ուելսը ավելի քիչ լեռնային է քան մնացած մասերը։ Հիմնական բնակչությունը և արդյունաբերական տարածքները գտնվում են հենց Հարավային Ուելսում, ներառյալ ափամերձ քաղաքներ՝ Կարդիֆը, Սուոնսին և Նյուպորտը։ Ուելսի ամենաբարձր լեռները գտնվում են Սնոուդոնիայում, այստեղ է գտնվում Սնոուդոն լեռը, 1085 մ բարձրությամբ, որը Ուելսի ամենաբարձր կետն է։ 14-15 ուելսյան լեռներ, որոնց բարձրությունը ավելին է քան 3000 ֆուտը (մոտ 900 մ) բոլորը միասին հայտնի են որպես Ուելսյան Երեք Հազարականները։ Ուլեսի ափեզրը կազմում է 1200 կմ։ Ուելսի կազմի մեջ են մտնում նաև մի քանի կղզիներ, որոնցից ամենախոշորն է Անգսլին, հյուսիս-արևմուտքում։

Հյուսիսային Իռլանդիան զբաղեցնում է ընդամենը 13 843 կմ² տարածք և ունի հիմնականում բլրոտ ռելիեֆ։ Այստեղ է գտնվում Լոխ-Նեյը, Բրիտանական կղզիների ամենամեծ լիճը, մակերեսը՝ 388 կմ²։ Հյուսիսային Իռլանդիայի ամենաբարձր կետն է Սլիվ Դոնարդը Մոուրն լեռներում, բարձրությունը՝ 852 մ։

### Կլիման

Հիմնական հոդված՝ Մեծ Բրիտանիայի կլիման
Մեծ Բրիտանիան ունի չափավոր օվկիանոսային կլիմա մեծ քանակությամբ անձրևներով, տարվա ամբողջ ընթացքում։ Ջերմաստիճանը փոփոխվում է տարվա եղանակից կախված, սակայն հազվադեպ է իջնում −11°C-ից կամ բարձրանում 35 °C-ից։ Հիմնականում քամիները փչում են հարավ-արևմուտքից և հաճախ բերում են սառը և խոնավ եղանակ Ատլանտյան օվկիանոսից, սակայն երկրի արևելյան մասերը հիմնականում պաշտպանված են այս քամիներից, և քանի որ տեղումների հիմնական մասը տեղում է արևմտյան շրջաններում, արևելյան շրջանները բավականին չորային են։ Ատլանտյան հոսանքները, որոնք տաքացվում են Գոլֆստրիմի կողմից, բերում են փափուկ ձմեռներ, երբեմն ձմռանը և վաղ գարնանը լինում է ձյուն, սակայն այն արագ հալվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Լաթիմեր Քլարկ Քորփորեյշն Փթի ՍՊԸ. "Մեծ Բրիտանիա – Ատլապեդիա օնլայն". Atlapedia.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2010 թ․ հոկտեմբերի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
2. ↑  Քլեր Նիլ. "Ինչպիսի՞ն է Մեծ Բրիտանիայի ափեզրի երկարությունը". Բրիտանական քարտեզագրության միությունը. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2010 թ․ հոկտեմբերի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
3. ↑  "Եվրոթունել". Եվրոթունել. Retrieved 2010 թ․ նոյեմբերի 29.(անգլ.)
4. 1 2 3  "Մեծ Բրիտանիա". *Աշխարհի փաստերի գիրք*. ԿՀԳ. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունվարի 7-ին. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 3–ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
5. ↑  "Անգլիա – նկարագիրը". *Բի-Բի-Սի Նյուս*. 2010 թ․ փետրվարի 11.(անգլ.)
6. ↑  "Փաստեր Շոտլանդիայի մասին". Շոտլանդիայի առցանց դարպասները. Արխիվացված է the original 2008 թ․ հունիսի 21-ին. Retrieved 2008 թ․ հուլիսի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
7. ↑  Վինթեր, Ջոն (2001 թ․ մայիսի 19). "Շոտլանդական կղզիների ամբողջական ուղեցույց". *Ինդեփենդանթ*. Լոնդոն. Արխիվացված է the original 2011 թ․ մարտի 1-ին. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 8. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
8. ↑  "Լեռնային սահմանային ճեղքվածքի դիտարկումը". *Գազետեր ֆոր Սքոթլանդ*. Էդինբուրգի համալսարան. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
9. ↑  "Բեն-Նևիսի եղանակը". Բեն-Նևիսի եղանակը. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2008 թ․ հոկտեմբերի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
10. ↑  "Բնութագիր` Ուելս". *Բի-Բի-Սի Նյուս*. 2010 թ․ հունիսի 9. Retrieved 2010 թ․ նոյեմբերի 7.(անգլ.)
11. ↑  "Հյուսիսային Իռլանդիայի աշխարհագրությունը". Ալսթերի համալսարան. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2006 թ․ մայիսի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)
12. ↑  "Մեծ Բրիտանիայի կլիմայի համառոտագիրը". Մետի գրասենյակ. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2011 թ․ մայիսի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Եվրոպայի երկրների աշխարհագրություն |
| --- |
|  |
| Երկրներ | Ադրբեջան1 • Ալբանիա • Անդորրա • Ավստրիա • Բելառուս • Բելգիա • Բոսնիա և Հերցեգովինա • Բուլղարիա • Գերմանիա • Դանիա • Էստոնիա • Թուրքիա¹ • Իռլանդիա • Իսլանդիա • Իսպանիա • Իտալիա • Լատվիա • Լեհաստան • Լիխտենշտայն • Լիտվա • Լյուքսեմբուրգ • Խորվաթիա • Կիպրոս² • Հայաստան2 • Հունաստան • Հունգարիա • Ղազախստան¹ • Մալթա • Մակեդոնիա • Մեծ Բրիտանիա • Մոլդովա • Մոնակո • Նիդերլանդներ • Նորվեգիա • Շվեդիա • Շվեյցարիա • Չեխիա • Չեռնոգորիա • Պորտուգալիա • Ռուսաստան¹ • Ռումինիա • Սան Մարինո • Սերբիա • Սլովակիա • Սլովենիա • Վատիկան • Վրաստան¹ • Ուկրաինա • Ֆինլանդիա • Ֆրանսիա |  |
|  |
| Կախյալ տարածքներ | Ակրոտիրի և Դեկելիա • Ալանդյան կղզիներ • Ջերնսի • Ջիբրալթար • Ջերսի • Մեն կղզի • Ֆարերյան կղզիներ • Սվալբարդ • Յան Մայեն |
|  |
| Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչվածպետություններ | Աբխազիա3 • Կոսովո4 • Արցախ • Մերձդնեստր • Հյուսիսային Կիպրոս5 • Հարավային Օսիա³ |
|  |
| ¹ Գտնվում է նաև Ասիայում: ² Մշակութային առումով մտնում է Եվրոպայի կազմի մեջ, սակայն աշխարհագրականորեն Ասիայի: ³ Ճանաչված է ՄԱԿ-ի 4 պետություն-անդամների կողմից: 4 Ճանաչված է ՄԱԿ-ի 60 պետություն-անդամների կողմից: 5 Ճանաչել է Թուրքիան: |

 |