recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ստեֆկա Գեորգիևա Կոստադինովա** (բուլղ․՝ *Стефка Георгиева Костадинова*, ծնվ.՝ մարտի 25, 1965 թ.), բուլղարացի նախկին աթլետուհի, օլիմպիական խաղերի ոսկե (1996) և արծաթե (1988) մեդալակիր, Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոնուհի, կանանց բարձրացատկի աշխարհի գործող ռեկորդակիր, Բուլղարիայի Օլիմպիական կոմիտեի (ԲՕԿ) նախագահը 2005 թվականից։

Մարզական կարիերայի ընթացքում հաղթել է 1987 և 1995 թվականների աշխարհի բացօթյա առաջնությունները, ինչպես նաև ռեկորդային հինգ անգամ հաղթանակ է տարել 1985, 1987, 1989, 1993 և 1997 թվականների փակ առաջնություններում։

Կենսագրություն
--------------

Կոստադինովա ծնվել է 1965 թվականի մարտի 25-ին՝ Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում։ Հաճախել է մարզական դպրոց, որտեղ ուսանելու վեցերորդ տարում սկսել է ծանոթանալ աթլետիկայի հիմնական տարրերին։ Նախավարժանքներից մեկի ժամանակ Կոստադինովային հաջողվել էր 1,66 մ ցատկ կատարել։ Ավելի ուշ տեղեացել էր, որ ցատկն իր տարիքային խմբում աշխարհի նոր ռեկորդի էր համարժեք։

Մասնակցելով Հռոմի 1987 թվականի աթլետիկայի աշխարհի առաջնությանը, Կոստադինովային հաջողվում է 2,09 մետրի ցատկ կատարել, ինչը մինչ օրս անգերազանցելի ռեկորդ է կանանց աթլետիկայում։

Նվաճել է նաև օլիմպիական արծաթե մեդալ 1988 թվականի Սեուլի օլիմպիական խաղերում։ 1996 թվականի Ատլանտայի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Կոստադինովան 2,05 մետր ցատկ կատարելով օլիմպիական ռեկորդ է սահմանում և արժանանում ոսկե մեդալի։

1987 և 1985 թվականներին նվաճել է ոսկե մեդալներ աշխարհի բացօթյա առաջնությունների ժամանակ։ Բացի այդ, ռեկորդային հինգ անգամ (1985-1997) նվաճել է աշխարհի փակ առաջնությունները։ Բացարձակ հաղթանակներ է տարել մասնակցած բոլոր Եվրոպայի առաջնություններում, մասնավորապես՝ 1986 թվականի բացօթյա և 1985, 1987, 1988, և 1994 թվականների փակ առաջնություններում։ Կարիերայի ընթացքում 197 անգամ արձանագրել է 2 և ավելի մետրի ցատկ։

Ընդհանուր առմամբ, սահմանել է աշխարհի յոթ ռեկորդ (3-ը՝ փակ, իսկ 4-ը բաց առաջնություններում)։

Հայրենի Բուլղարիայում չորս անգամ արժանացել է «Տարվա մարզիկ» տիտղոսին (1985, 1987, 1995, 1996)։ Մարզական կարիերայից հեռացել է 1997 թվականին։ Կարճ ժամանակով զբաղեցրել է Բուլղարիայի աթլետիկայի ֆեդերացիայի, այնուհետև՝ Բուլղարիայի օլիմպիական կոմիտեի փոխնագահի պաշտոնը։ 2003-2005 թթ. ստանձնել է Բուլղարիայի սպորտի նախարարի օգնականի պաշտոնը։ 2005 թվականի նոյեմբերի 11-ին ընտրվել է որպես Բուլղարիայի Օլիմպիական կոմիտեի (ԲՕԿ) նախագահ

Անձնական կյանք
--------------

Կոստադինովան երկար տարիներ ամուսնացած է եղել իր անձնական մարզիչ Նիկոլայ Պետրովի հետ։ 1995 թվականին ծնել է միակ երեխային՝ Նիկոլայ կրտսերին։ Պետրովի հետ ամուսնալուծվել է 1999 թվականին՝ նույն տարի հեռանալով մարզական կարիերայից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  iaaf.org էջ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը Աթլետիկայի միջազգային ֆեդերացիայի կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · ՄՕԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Munzinger |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2018021920 · VIAF: 3727151965369200470002 · WorldCat VIAF: 3727151965369200470002 |

 |
**Ֆելիքս Անդրեասի Գուլանյան** (դեկտեմբերի 19, 1937(1937-12-19), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 5, 1991(1991-10-05), Երևան, Հայաստան), հայ գեղանկարիչ, գրաֆիկ, նկարիչ-ձևավորող։

Կենսագրություն
--------------

Ֆելիքս Գուլանյանը ծնվել է 1937 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Լենինականում (ներկայում՝ Գյումրի)։ 1957 թվականին ավարտել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջը, 1963 թվականին՝ Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։ 1964ժ-1971 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հեռուստառադիոպետկոմում՝ որպես նկարիչ-ձևավորող։ 1977-1981 թվականներին եղել է «Ծիծեռնակ» մանկական ամսագրի, 1982-1990 թվականներին՝ «Սովետական գրող» հրատարակչության գեղարվեստական խմբագիր։ 

Նկարազարդել է Գրիմ եղբայրների «Հեքիաթներ» (1981), Խ. Դաշտենցի «Ֆայտոն Ալեքը» (1982), Վ. Սարոյանի «Ես» (1983), Պ. Սևակի «Ձեր ծանոթները» (1984), Հ. Թումանյանի «Ոսկի քաղաք» (1984, 2003), Ղ. Աղայանի «Հազարան բլբուլ» (1985), Ռ. Շառոյանի «Խաղաղ կեսօր» (1986), Ս. Հարությունյանի «Հայ հին վիպաշխարհը» (1987), Գ. Զոհրապի «Երեք նովել» (1988), Ս. Լիսիցյանի «Աբու-Հասանի մաշիկները» (1991) և այլ գրքեր։ 

Ձևավորել է Վ. Դրագունսկու «Դենիսկայի պատմվածքները» (1981), Րաֆֆու «Սամվել» (1982), Ն. Վնուկովի «Լսեցեք փետուրների երգը» (1982), Ա. Շեկոյանի «Ճոճք» (1984), Է. Միլիտոնյանի «Կյանքի ծառը» (ռուս. 1985), Գի դը Մոպասանի «Նովելներ» (ռուս. 1985), Ն. Միքայել­յանի «Հիշողություն լեռներից» (1986), Վ. Սարգսյանի «Հացի փորձություն» (1986), Մետաքսեի «Լեռները լալիս են գարնանը» (1987), Ա. Պարսամյանի «Աստղականչ» (1987), Գ. Մահարու «Ծաղկած փշալարեր» (1988) և այլ գրքերի կազմեր։ 

1985 թվականին Մոսկվայում անցկացված Համամիութենական գրքի ցուցահանդեսում արժանացել է արծաթե մեդաի։

Ֆելիքս Գուլանյանը մահացել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Երևանում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆելիքս Գուլանյանի «Մարզիկները» (1967) կտավը ՀԱՊ կայքում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Սպիտակի վիմափոր բնակավայր**, ժայռափոր բնակատեղի ՀՀ Լոռու մարզում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականին՝ շինարարական աշխատանքների ժամանակ, Փամբակ գետի ձախ ափին, Գեղասար գյուղի տարածքում։

1977-1980 թվականներին պեղել է ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության ինստիտուտի արշավախումբը։

Բնակավայրն առաջացել է 12-13-րդ դարերում, առևտրական բանուկ ճանապարհների վրա և ապրել տնտեսական աշխույժ կյանքով։ Անձավները փորված են սև տուֆի հսկայածավալ զանգվածի մեջ։ Շուրջ 300 մետր երկարությամբ բնակավայրը ոչ խորը կիրճով բաժանվում է երկու թաղամաս-հատվածի։ Խանդակների վրա բացվել են 4-5 սենյականոց մոտ 40 համալիր։ Քարանձավների մի մասը կրկնահարկ ու եռահարկ են։ Դրանք միմյանց հետ հաղորդակցվել են գաղտնուղիներով և քարե (հավանաբար՝ նաև փայտե) աստիճաններով։ Ճարտարապետական հղացմամբ, հատակագծային հորինվածքով ու ներքին հարդարանքով բնակավայրն աղերսվում է Անիի ստորգետնյա «քաղաքի» և Վրաստանի ժամանակամերձ նույնտատիպ հուշարձանների (Վարձիա և այլն) հետ։ Հստակ առանձնանում են շինությունների 4 տիպեր՝ պաշտամունքային, հասարակական, բնակելի և արտադրական։ Արևելյան թաղամասի կենտրոնում, երրորդ խանդակի վրա փորված է ոչ մեծ եկեղեցի (պահպանվել է միայն կեսը՝ երկայնական կտրվածքով), որից արևմտյանը գտնվում է վիմափոր տապանատունը՝ մի շարք դամբարաններով։ Տապանատան հատակի ձևն ու կեղծ կամարներն ստեղծում են հայկական ավանդական զավիթների տպավորություն։ Բնակավայրի արևելյան ծայրամասում բացվել է մի քանի բաժանմունքներից բաղկացած քարավանատունը։ Ներքին պարզ հարդարանքով բնակելի սենյակներում կան թոնիրներ և ոչ լայն հարթակներ (ծառայել են որպես ննջարաններ)։ Շինությունների հիմնական խումբը կազմում են արտադրական համալիրները, որոնց հատակներին փորված են վառարաններ և փոքրիկ առվակներով միմյանց միացած զանազան տեսակի հորեր ու փոսեր։ Քարանձավների առաստաղները թաղաձև են, ունեն կեղծ կամարներ, պատուհաններ, պատերի մեջ՝ ճրագներ դնելու և այլ նպատակների ծառայող զանազան փորվածքներ։ Պատերի վրա և առաստաղի կենտրոնում կան փոքրիկ օդանցքներ։ Մուտքերը փակվել են փայտե դռներով կամ մեծ տախտակներով։ Պեղումների ընթացքում գտնվել են ջնարակած ու հասարակ խեցեղեն, աշխատանքային երկաթե գործիքներ ու զենքեր, պղնձե ու ոսկրե զարդեր, երկաթի ու սիլիկատային մնացորդների խարամ, արտադրության հետ կապված տարբեր բնույթի հարմարանքներ, մոնղոլական, վրացական, բյուզանդական դրամներ և այլ առարկաներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 78)։*  |
Լուիջի Կապուանա
**Վերիզմ** (իտալ․՝ verismo, vero — ճըշմարիա, ճշմարտացի), XIX դարի վերջի ռեալիստական ուղղություն իտալական գրականության, երաժշտության և կերպարվեստի մեջ։

Գրականության մեջ Վերիզմի վրա հակասական ազդեցություն են գործել Է․ Զոլայի նատուրալիզմի տեսությունը, ֆրանսիական և ռուսական, գրականության քննադատական ռեալիզմը, ինչպես նաև իտալական սոցիալիստական շարժման գաղափարները։ Վերիզմի ազգագրական յուրահատկությունը խոր համակրանքն է ճնշված աշխատավոր ժողովրդի նկատմամբ, որի կյանքն էլ եղել է Վերիզմի տեսաբանների (Զ․ Վերգայի, Լ․ Կապուանայի, ինչպես նաև՝ Դ․ Չամպոլիի, Ռ․ Ֆուչինիի, Մ․ Սերաոյի և ուրիշների) վեպերի ու նովելների հիմնական բովանդակությունը։ Վերիստները, լայնորեն օգտագործելով բարբառները, գրականություն մտցրին ժողովրդական լեզուն, ստեղծեցին կենցաղային թատրոնը, պոեզիային տվին նոր բովանդակություն [О․ Դուերինի (գրական անունը՝ Լ․ Ստեկետտի), Ա․ Բոյտո]։ Իտալիայի առաջադիմական գրականություն զարգացնում է Վերիզմի լավագույն ավանդույթները։ Երաժշտության մեջ Վերիզմ դրսևորվել է օպերային ստեղծագործություններում։ Կոմպոզիտորներն իրենց երկերի հերոսներ են դարձրել գեղջուկներին, աղքատ քաղաքացիներին, բոհեմայի ներկայացուցիչներին և ուշադրությունը սևեռել հիմնականում սիրային խնդիրներ արծարծող դրամաների վրա։ Վերիստական օպերայի առաջին նմուշներն են՝ Պ․ Մասկանյիի «Գեղջկական պատիվ»-ը (բեմ․ 1890) և Ռ․ Լեոնկավալլոյի «Պայացներ»-ը (բեմ․ 1892)։ Օպերային Վերիզմի նշանավոր նվաճումներ են Ջ․ Պուչչինիի ստեղծագործությունները («Մանոն Լեսկո», բեմ․ 1893, «Բոհեմա», բեմ․ 1896, «Տոսկա», բեմ․ 1900, «Չիո-Չիո սան», բեմ․ 1904 են)։ Վերիզմիի երկերի հաջողությանը նպաստել են մեղեդայնորեն արտահայտիչ երաժշտությունը, ընդգծված հուզականությունը։ Սակայն նատուրալիստական միտումները, մելոդրամատիզմը, մակերեսային լուսաբանվածությունը, չափազանցված արտահայտչականությունը, միօրինակ մեղեդայնացված ռեչիտատիվի նըկատմամբ բուռն հակումն ազդել են կերպարների ամբողջականության վրա։ Վերիզմին մոտ հոսանքներ գոյություն են ունեցել Ֆրանսիայում (Ա․ Բրյունոյի օպերաները, Գ․ Շարպանտիեյի «Լուիզա» երաժշտ․ վեպը), Գերմանիայում (Է․ դ Ալբերի «Դաշտավայր») և այլ երկրներում։ Կերպարվեստում Վերիզմ արտահայտվել է գյուղացիների և բանվորների կյանքի նկատմամբ հետաքրքրությամբ, սոցիալքաղաքական միտումներով, միաժամանակ, հոռետեսական, երբեմն իրականության պասիվ նատուրալիստական ընկալմամբ (գեղանկարիչներ՝ Ֆ․Պ․ Միկետտի, Ջ․ Պելլիցցա դա Վոլպեդո, քանդակագործներ՝ Վերիզմ Վելա, Վ․ Զեմիտո)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 402)։*  |
**Ֆելիքս Արտավազդի Քեֆչիյան** (հուլիսի 12, 1938(1938-07-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - փետրվարի 29, 2008(2008-02-29), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս կինոօպերատոր, որն աշխատել է նաև հեռուստատեսությունում։

Կենսագրություն
--------------

Ֆելիքս Քեֆչիյանը ծնվել է դերասան Արտավազդ Քեֆչիյանի ընտանիքում։ Ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի օպերատորական ֆակուլտետը։ Կանգնած է եղել հայրենի հեռուստատեսության ակունքներում, ղեկավարել է Առաջին ալիքով գունավոր հեռարձակման աշխատանքները։ Աշխատել է «Էկրան» հեռուստատեսային միավորումում։ Նկարահանել է ավելի քան 20 գեղարվեստական ֆիլմեր («Արտոնյալ սեր», «Գրեթե ծիծաղելի պատմություն», «Վտանգավոր տարիք» և այլն), եղել է НТВ հեռուստաալիքի հայտնի հեռուստատեսային նախագծերի բեմադրող-ռեժիսոր («Նավերը մտան մեր նավահանգիստ», «Ժողովրդի ձայն»), «Արդյունքներ», «Երգեր Ֆոմենկոյի հետ», «Ֆուտբոլային ակումբ», «Խոսքի ազատություն», «Անկախ հետաքննություն», «Առերեսում» և այլն)։

Եղել է ՀՌՀԻ-ի պրոֆեսոր։ Իր կյանքի վերջին 15 տարիներին զբաղեցրել է Մ. Ա. Լիտովչինի անվան Հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների հումանիտար ինստիտուտի կինոհեռուստաօպերատորական ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնը։
Մահացել է 2008 թվականի փետրվարի 29-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատան 5-րդ տեղամասում, հոր՝ դերասան Արտավազդ Քեֆչիյանի կողքին։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Օպերատորական աշխատանքներ

* «Տրապեցիա», 1970
* «Անսովոր համերգ», 1972
* «Գրեթե ծիծաղելի պատմություն», 1977
* «Ռիսկի ռազմավարություն», 1978
* «Տեսուչ Գուլլ», 1979
* «Մասնավոր անձ», 1980
* «Վտանգավոր տարիք», 1981
* «Վաղ, վաղ առավոտ», 1983
* «Իմ ընկերուհին», 1985
* «Արական տագնապներ», 1985
* «Իմ մանկության երկիրը», 1986
* «Ժանգոտ գեներալի կղզին», 1988
* «Արտոնյալ սեր», 1989
* «Հեռու, հեռվում», 1990
* «Բրեգետ», 1997
* «Մաքսիմիլիան», 1998

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Могила Ф. А. Кефчияна


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Տարաս Միխայլովիչ Ռիբաս** (ուկրաիներեն՝ Тарас Рибас, մարտի 14, 1919(1919-03-14), Ստարիե Սանժարի, Նովի Սանժարիի շրջան, Ուկրաինա - ապրիլի 30, 1977(1977-04-30), Պոլտավա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային գրող։

Կենսագրություն
--------------

Տարաս Ռիբասը ծնվել է 1919 թվականին Պոլտավայի մարզի Ստարիե Սանժարի գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ 1937 թվականին սովորել է Նովոչերկասկի ինժեներական ինստիտուտում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողություններին, ծառայել է հակաօդային պաշտպանությունում։ 1952 թվականին ավարտել է Լուգանսկի մանկավարժական ինստիտուտի պատմա-բանասիրական ինստիտուտը։ 14 տարի աշխատել է «Լուգանսկայա պրավդա» քաղաքական թերթում, այլ թերթերի խմբագրություններում և մարզային հրատարակչությունում։ Եղել է Ուկրաինայի գրողների միության Լուգանսկի կազմակերպության պատասխանատու քարտուղարը։

Մահը
----

Մահացել է 1977 թվականի մարտի 12-ին Կիևից գնացքով վերադարձի ճանապարհին։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Տպագրվել սկսել է 1946 թվականից։ Առանձին հրատարակությամբ լույս են տեսել Ռիբասի վեպերը, պատմվածքներն ու վիպակները։

### Պատմվածքներ

* «Հանդիպումներ», 1955
* «Մարիյկա», 1959
* «Երկինքը կպարզվի», 1962
* «Ուրախ լեռը», 1968
* «Բնակարանամուտ», 1969
* «Երկինքը պարզ կլինի» (1962)
* «Հուսահատություն» (1966)

### Վեպեր

* «Զոհված որդին», 1965
* «Կամիր ձյունը», 1974
* «Ջինջ աղբյուների ձայնը» (1977)

### Ակնարկ

* «Հրապուրանք»

Հիշատակ
-------

Ռիբասի անունով են կոչվում փողոցներ Ստարոբելսկում և Լուգանսկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Փոքր քաղաքի մեծ մարդը
2. ↑  Տարաս Միխայլովիչ Ռիբաս
3. ↑  Ուկրաինական պատմվածքներ, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան, 1977


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1053016085 · NUKAT: n2010122953 · VIAF: 41699691 · WorldCat VIAF: 41699691 |

 |
Ստվարաթուղթ
**Ստվարաթուղթ**, թղթի տարատեսակ, որը բնութագրվում է մեծ տեսակարար զանգվածով։ Թղթի և ստվարաթղթի խիստ սահմանազատման միասնական միջազգային դասակարգում գոյություն չունի։ Ստվարաթղթի մշակման հիմնական տեխնոլոգիական գործողությունները (աղում, ձուլում, մամլում և չորացում) սկզբունքորեն չեն տարբերվում թղթի մշակման նման գործողություններից, սակայն ստվարաթղթի ստացման համար առավել հաճախ օգտագործում են ավելի կոպիտ և կոշտ թելքավոր նյութեր՝ գորշ փայտազանգված, կիսաթաղանթանյութ, սուլֆատային թաղանթանյութ, ստվարաթղթի մակուլատուրա։

Ըստ նշանակման ստվարաթղթերը կարող են ստորաբաժանվել․ *փաթեթավորման* (արկղերի և տուփերի պատրաստման համար), պոլիգրաֆիական (կազմարարական, մատրիցային և այլն), *շինարարական* (երեսապատման, պատի շարվածքի և այլն), *տեխնիկական* (միջադիրի, աղմուկա- և ջերմամեկուսացման և այլն)։

Ստվարաթուղթ պատրաստում են հատուկ մեքենաներով։ Տարբերում են միաշերտ և բազմաշերտ ստվարաթղթեր։ Բազմաշերտ Ստվարաթղթի շերտերը սովորաբար մշակում են տարբեր թելքավոր զանգվածներից, ներքին շերտերը ձուլում են էժան թելքավոր նյութերից, իսկ արտաքին շերտերը՝ առավել ամուր և թանկ մանրաթելերից։ Ստվարաթղթի հատկությունները գնահատվում են մի շարք ընդհանուր (1/2-ի զանգվածը, հաստությունը, խոնավությունը և այլն) և հատուկ տեխնիկա (ներծծելու ունակությունը, էլեկտրամեկուսիչ հատկությունները, ձևափոխումը՝ խոնավացնելիս ու չորացնելիս և այլն) ցուցանիշներով։

Ստվարաթղթի յուրաքանչյուր տեսակից պահանջվող հատկությունների ապահովումը ձեռք է բերվում համապատասխան կիսաֆաբրիկատների ընտրությամբ, մշակմամբ և ստվարաթղթի բաղադրության մեջ սոսնձող, կապակցող, հագեցնող, ներկող նյութերի ավելացմամբ, մակերևույթի վրա պոլիմերային թաղանթների, մետաղական փայլաթիթեղի սոսնձմամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 150)։*  |
**Սվեյդն Բյորնսոն** (իսլ.՝ Sveinn Björnsson, փետրվարի 27, 1881(1881-02-27), Կոպենհագեն, Դանիա - հունվարի 25, 1952(1952-01-25), Ռեյկյավիկ, Իսլանդիա), անկախ Իսլանդիայի առաջին նախագահը։

Կենսագրություն
--------------

Սվեյդն Բյորնսոնը ծնվել է 1881 թվականի փետրվարի 27-ին Կոպենհագենում։ 1912 թվականին դարձել է Ռեյկյավիկի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 1914-1916 թվականներին և 1920 թվականին եղել է Իսլանդիայի խորհրդարանի` Ալտինգի պատգամավոր։ 1918 թվականին Իսլանդիան ինքնավարություն ձեռք բերելուց հետո Բյորնսսոնը դարձավ Ռեյկյավիկի քաղաքային խորհրդի նախագահ (մինչև 1920 թվականը)։ Նույն տարիներին ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել Իսլանդիայի տարբեր ընկերություններում և բանկային հաստատություններում։ 1920-1924 և 1926-1940 թվականներին եղել է Իսլանդիայի բանագնացը Դանիայում։ 1941-1944 թվականներին եղել է Իսլանդիայի ռեգենտը։

1944 թվականի մայիսի 25-ին Իսլանդիայում հանրաքվե անցկացվեց Դանիայից անկախանալու վերաբերյալ։ Հանրաքվեի ժամանակ ընդունվեց դրական որոշում և 1944 թվականի հունիսի 17-ին Ալթինգը Սվեյդն Բյորնսոնին ընտրեց որպես Իսլանդիայի առաջին նախագահ 1 տարի ժամկետով։

1945 և 1949 թվականներին եղել է նախագահական ընտրությունների միակ թեկնածուն և օրենքով սահմանված կարգով, առանց քվեարկության համարվել է վերընտրված հաջորդ ժամկետի համար։ Նա մահացել է 1952 թվականի հունվարի 25-ին հաջորդ նախագահական ժամկետի ժամանակ։ Նրա մահից հետո երկիրը ղեկավարում է Ալթինգի նախագահից, վարչապետի և Գերագույն դատարանի գլխավոր դատավորից կազմված եռյակը՝ մինչև հաջորդ նախագահական ընտրությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2 3 4  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Who's who (բրիտ․ անգլ.) — *(untranslated)*, 1849. — ISSN 0083-937X
| **՞**Տաֆա |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Phascogale tapoatafa
(Gould, 1844) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակIUCN 3.1 *Near Threatened* : 16890 |
|  |
| 
* *P. t. tapoatafa*
* *P. t. pirata*

 |
|  |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Տաֆա** կամ **մեծ պարկավոր առնետ**, (լատին․՝ Phascogale tapoatafa), Առնետների տեսակի մսակեր պարկավոր։ Ունի երկար, սև մազեր պոչի վրա։ Կենդանին վայրի պարկավոր ընտանիքից է։

Սննդառություն
-------------

Այս տեսակները հանդիպում են հիմնականում ծառերի վրա։ Նրանց ակտիվ ժամանակահատվածը համարվում է գիշերը։ Առավոտյան նրանք թաքնվում են իրենց բներում։ Մեծ պարկավոր առնետները սնվում են փոքրիկ հոդվածոտանիներով, միջատակերներով, մանր թռչուններով, մողեսներով և հիմնականում սարդերով։ Դրանից բացի նա սնվում է նեկտարով։

Նկարագրություն
--------------

Տաֆայի մարմնի երկարությունը կազմում է 16-22 սմ.` մինչև պոչը։ Այս պարկավորների մարմնի վերին մասը մոխրագույն է, իսկ փորի հատվածը ունի հիմնականում սպիտակ։ Ունի երկար պոչ, որի մազերը սև են։

Դասակարգում
-----------

Նրան առաջին անգամ նկարագրել է գերմանացի կենդանաբան Ֆրիդրիխ Մեիերը` 1793 թվականին։ Ֆրիդրիխից հետո, ավելի ճշգրիտ նկարագրությունը տվել է Յակոբ Տեմինկը 1800 թվականին։ Երկար տարիներ նրան դասել են կռնչապոչների դասին, սակայն հետագայում կենդանու ճիշտ նկարագրությունը ապացուցեց նրա առնետ լինելը։

Նրա լատիներեն անվանումը թարգմանվել է Ավստրալիայի աբորիգենների լեզուներից մեկով։ Նրա լատիներեն անվանումն է "Phascogale tapoatafa"։

*Հայտնի է այս կենդանատեսակների երկու տեսակ.*

* P. t. tapoatafa — տարածված է Հարավային Ավստրալիայում
* P. t. pirata — տարածված է Հյուսիսային Ավստրալիայում

Տարածվածություն
---------------

Տաֆա առնետները այժմ կենտրոնացված են միայն հյուսիսարևմտյան Ավստրալիայի մի փոքր հատվածում։ Սակայն կան նաև Ավստրալիայի այլ հատվածներում՝ շատ քիչ քանակությամբ։ Բացառություն է կազմում միայն Թասմանիան։ Վերջին տարիներին կենդանիների թիվը կտրկուկ նվազել է։ Ոչնչացման պատճառներն են մայրցամաքում տարածված կարմիր աղվեսները և կատուները, որոնք համարվում են այս կենդանների հիմնական հակառակորդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Soderquist, T. (1995), «Brush-tailed Phascogale», in Strahan, Ronald, *The Mammals of Australia*, Reed Books, pp. 104–106, ISBN 0-7301-0484-2


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
Աստրախանի գրավումը ռազինականների կողմից
**Ստեպան Ռազինի ապստամբություն** (ռուս.՝ *Восстание Степана Разина*), կազակային-գյուղացիական ապստամբություն Ռուսաստանում 1670—1671 թվականներին։ Ուղղված Էր ճորտատիրական կարգերի դեմ։ Տարածվել է Դոնում, Վոլգայի միջին և ստորին ավագանում։ Շարժման պատճառը Պերովի ֆեոդալական շահագործման ուժեղացումն էր, Լեհաստանի (1654—1667) և Շվեդիայի (1656—1658) դեմ երկարամյա պատերազմների ընթացքում բնակչության դրության վատթարացումը։ Ապստամբությանը նախորդել է Վասիլի Ուսի ջոկատների արշավանքը դեպի Տուլա (1666)։

Սկզբնական շրջանում շարժումը ուներ ավարառուական բնույթ։ 1667 թվականին Դոնում հավաքված կազակներն ու գյուղացիները Ստեպան Ռազինի գլխավորությամբ շարժվել են Վոլգա, գրավել Յաիցկը, ապա Կասպից ծովով հասել իրանական ափերը և 1669 թվականին հարուստ ավարով վերադարձել Դոն։ Չերկասկամ Ռազինն ընտրվել է կազակական զորքի ղեկավար։ 1670 թվականին մայիսին ապստամբները կրկին արշավեցին դեպի Վոլգա։ Ապստամբությունը, որին միացել են փախած գյուղացիներ ու ստրելեցներ, ընդունել է հակաֆեոդալական բնույթ։

Կառավարությունը զորքեր ուղարկեց ապստամբությունը ճնշելու համար։ Ռազինը գրավեց Ցարիցինը, Աստրախանը, Սարատովը, Սամարան, Սիմբիրսկը, սակայն Սլոբոդյան Ուկրաինայում ապստամբները հաջողության չկարողացան հասնել։ Ապստամբները գրաված վայրերում ստեղծեցին կազակային ինքնավարություն, կազմակերպեցին կալվածատերերի և աստիճանավորների սպանդ։ 1670 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ռազինը Սիմբիրսկի մոտ պարտվեց և նահանջեց Դոն։ 1670 թվականի վերջերին և 1671 թվականի սկզբներին ապստամբները կառավարական մեծաթիվ զորքերի հարվածների տակ աստիճանաբար նահանջեցին։

Անհաջողությունները ոտքի հանեցին ունևոր կազակներին, որոնք հարձակվելով Կագալնիկի վրա (մոտ 1671 թվականի ապրիլի 9-ին)՝ գերեցին Ռազինին և նրա եղբայր Ֆրոլին։ Ապրիլի 25-ին նրանց տեղափոխեցին Մոսկվա և հունիսի 6-ին մահապատժի ենթարկել։ Ապստամբության վերջին օջախը Աստրախանն էր, որն ընկավ նոյեմբերի 27-ին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 129)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մամիկոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ստեփան Մամիկոնյան** (1859, Ախալցխա, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1921), հայ հրապարակախոս, խմբագիր, մշակութային գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է նախ Լազարյան ճեմարանում, ապա՝ Մոսկվայի համալսարանում։ Աշխատել է որպես իրավաբան։ Եռանդուն մասնակցություն է ունեցել Մոսկվայի հայ համայնքի մշակութային կյանքին։ 1905 թվականին հրատարակել է կադետական ուղղության «Չաս» («Час») և «Պարուս» («Парус») թերթերը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է Մոսկվայում կազմակերպված հայկական կոմիտեի նախագահը։ Այդ կոմիտեի առաջարկությամբ և օժանդակությամբ Վ. Բրյուսովը հրատարակել է «Հայաստանի պոեզիան...» («Поэзия Армении», 1916) ժողովածուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 193.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 193)։*  |
Սոցիալական նորմի օրինակ է սպորտում մրցակցիների ձեռքսեղմումը
**Սոցիալական նորմ**, պատմականորեն ծագած կամ այլ կերպ հաստատված գործունեության եղանակ, որն ապահովում է հասարակության մեջ, հանրույթներում և խմբերում մարդկանց փոխգործողությունները։ 

Սոցիալական համակարգերը ինտեգրացման անհրաժեշտությունը ամրագրվում է սոցիալական նորմերում, դրանց միջոցով են իրականանում սոցիալականացումը, սոցիալական վերահսկողությունը և կառավարումը։ Սոցիլական նորմն առկա է մարդու դրսևորման բոլոր մակարդակներում (պահանջմունքներում, դրդապատճառներում, արժեքներում, վարքում, ապրելակերպում)։ Սոցիլական նորմերը կարելի է դասակարգել ըստ գործողության ոլորտի (քաղաքական, ընտանեկան և այլն), սատարման եղանակի (իրավական, կրոնական և այլն), գիտակցվածության ձևի (գեղարվեստական, բարոյական և այլն), ֆունկցիաների (շեղումային, հաշտվողական և այլն), ընդգրկման աստիճանի (խմբային, դասակարգային, զանգվածային, էթնոմշակութային և այլն)։ Սոցիալական նորմերի մի մասը, լինելով գործունեությունից չտարազատված, մնում է չգիտակցված և բացահայտվում է հատուկ հետազոտություններով։ Պատմականորեն առաջինը ծագել են չգիտակցված սոցիալական նորմերը՝ սովորույթները, որոնք ընկած են գիտակցության հիմքում և հետագայում դարձել են կանոնպատվիրաններ ու նորմակարգադրություններ։ 

Զարգացած հասարակարգերում գործում են նաև կոդեքսներ և նորմանպատակներ։ Վերջիններս պահանջում են իրադրությանը համապատասխան կոնկրետացում, հետևաբար դրանցում ենթադրվում են տարատեսակություններ և անհատականացում։ Սա ծնում է սոցիալական նորմերի հակասական գործառություններ և փոփոխություններ ցանկալի նորամուծությունների կողքին ծագում է հանցավոր վարք, սոցիալական նորերը ենթարկվում է նորաձևության և զանգվածային գիտակցության այլ գործոնների ազդեցությանը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 25)։*  |
**Ստեփանոս Սափան-Գյուլյան** (փետրվարի 14, 1861, գյուղ Ճահուկ (Նախիջևանի գավառ) - ապրիլի 28, 1928, Նյու Ջերսի), հասարակական-քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս։ Հնչակյան կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, եղել ծննդավայրի, ապա Երևանի թեմական դպրոցի ուսուցիչ և նույն շրջանի դպրոցների թեմական տեսուչ։ 1887 թվականին, քաղաքական գործունեության համար բանտարկվել է Երևանում։ Փախել է բանտից և անցել Պարսկաստան (Սալմաստ), Վան-Վարագ և Մուշ, դասավանդել տեղի, 1888 թվականից՝ Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարանում։ 1890-1895 թվականներին բարձրագույն կրթություն է ստացել Փարիզում, թղթակցել «Նոր դար» թերթին։ 1895-1896 թվականներին ապրել է Լոնդոնում, այնուհետև եղել Ռուսչուկի (Բուլղարիա) հայկական դպրոցի տնօրենը։ Ընդհարվելով դաշնակցականների հետ՝ 1898 թվականի վերջին մեկնել է Լոնդոն, խմբագրել «Հնչակ» թերթը։ 1903 թվականից Բոստոնում խմբագրել է «Երիաասարդ Հայաստան» կիսաշաբաթաթերթը, ապա Փարիզում՝ դարձյալ «Հնչակը»։ 1912 թվականին Կոստանդնուպոլսում մասնակցել է հնչակյան «Նոր աշխարհ» թերթի խմբագրմանը։ Փարիզում և Պողոս Նուբարի հետ զբաղվել է Հայկական հարցով, ունեցել պատրանքներ արևմտյան տերությունների օգնության վերաբերյալ։ Այնուհետև ԱՄՆ-ում աշխատել է «Երիտասարդ Հայաստանի» խմբագրությունում։ Եղել է հնչակյան կուսակցության տեսաբաններից, զարգացրել սոցիալիզմի վերաբերյալ մանրբուրժուական գաղափարներ։ Իր աշխատություններում և հոդվածներում անդրադարձել է հայ ազատագրական շարժման պատմությանը [«Ինքնավար Հայաստան», դատապարտել երիտթուրքերի շովինիստ քաղաքականությունը, Մեծ եղեռնի հանցավորներին («Պատասխանատուները», 1916)։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15549306m · GND: 1158359217 · ISNI: 000000003753682X · LCCN: n99022000 · SUDOC: 234054336 · VIAF: 15084780 · WorldCat VIAF: 15084780 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 185)։*  |
Չառլզ Դարվին
**Տեսակառաջացում**, կենսաբանական նոր տեսակների ծագումը և դրանց փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։ Տեսակների առաջացման Դարվինի տեսությունից և կենսաբանական գիտությունների զարգացման ընթացքից հետևում է, որ տեսակները փոփոխվում են ժամանակի ընթացքում, ձեռք բերում նոր հատկանիշներ ու հատկություններ և տարբերակվում են այնպես, որ մեկ տեսակից առաջանում են երկու կամ ավելի նոր տեսակներ։ Տեսակառաջացման կյանքի նոր տեսակի ձևառաջացման պրոցեսն է պոպուլյացիաների ադապտիվ վերափոխությունների հիման վրա, ժամանակի և տարածության մեջ։ Բնության մեջ տեսակառաջացման էվոլյուցիայի պրոցեսի կարևորագույն փուլն է։ Տեսակառաջացման հիմքը կազմում են ժառանգականությունը և փոփոխականությունը, իսկ շարժիչ ուժը՝ բնական ընտրությունը։ Գոյության պայմանների փոփոխության դեպքում տեսակի ներսում կատարվում է հատկանիշների տարամիտում։ Տարբերում են տեսակառաջացման երկու ձև՝ ալլոպատրիկ և սիմպատրիկ։ Ալլոպատրիկ տեսակառաջացումը տեղի է ունենում, երբ տարամիտման ենթարկվող պոպուլյացիաները մեկուսացվում են իրարից աշխարհագրականորեն։ Նման մեկուսացումը սահմանափակում է գենետիկական նյութի փոխանակումը պոպուլյացիաների միջև և նախադրյալներ ստեղծում նոր բնակավայրերում բնական ընտրության ստեղծագործական գործունեության համար։ Ալլոպատրիկ տեսակառաջացման օրինակ է Գալապագոսյան կղզիների սերինոսների տարբեր տեսակների առաջացումը։ Սիմպատրիկ տեսակառաջացման իրականանում է սկզբնական տեսակի բնակության սահմաններում, ոչ տարածական մեկուսացման հիման վրա։ Միասնական պոպուլյացիայի տարամիտման պատճառներ են դառնում տեսակի տարբեր խմբերի կենսաբանական մեկուսացման վարքագծային, գենետիկական, էկոլոգիական և ժամանակագրական մեխանիզմները։ 

Միմպատրիկ տեսակառաջացման օրինակ է Սևանա լճում իշխան ձկան տարամիտումը 4 ձևերի (ամառային բախտակ, ձմեռային բախտակ, գեղարքունի, բոջակ)։ 

Տեսակառաջացման ալլոպատրիկ և սիմպատրիկ ձևերը պոպուլյացիաների ներսում առաջացնում են դուստր խմբավորումներ և նպաստում դրանց հետագա մեկուսացմանը։ Պոպուլյացիայի ներսում ստեղծված խմբավորումների մրցակցությունը նպաստում է պոպուլյացիայի հետագա տարամիտմանը։ Տեսակառաջացման երկու ձևերի մեջ կան նաև միջանկյալ ձևեր։ Բնության մեջ տեսակառաջացման բոլոր պրոցեսները կոմպլեքս են և ընթանում են էվոլյուցիոն տարբեր տարրական գործոնների ազդեցության հետևանքով, որոնք տարբեր կերպ են ներգործում պոպուլյացիայի խառը գենոտիպային կազմի վրա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 654)։*  |
Տետրագոնային բյուրեղի նմուշ (վուլֆենիտ)
**Տետրագոնային համակարգ** ( հուն․՝ *τετράγωνος* -քառանկյուն), քառանկյունային համակարգ, միջին կարգի բյուրեղագիտական համակարգ, բնութագրվում է չորրորդ կարգի մեկ պարզ կամ ինվերսիոն առանցքով։ Տետրագոնային համակարգին պատկանում համաչափության 7 տեսակ (տետրագոնա-բուրգային -4, տետրագոնա-երկբուրգային - {\displaystyle {\tfrac {4}{m}}}mm տրագոնա-երկբուրգային, m տերագոնա-տրապեցոէդրային -422,․ աեարագոնա-տեարաէդրային 4, տետրագոնա-սկալենոէդրային -42m)։ Տետրագոնային համակարգի բյուրեղներին հատուկ է ուղղանկյուն կոորդինատային համակարգը, որտեղ չորրորդ կարգի առանցքը երրորդ (ուղ ղաձիգ) առանցքն է, մյուս երկուսը գտնվում են հորիզոնական հարթության վրա, իրար հետ կազմելով 90°-ի անկյուն։ Բյուրեղացանցի պարամետրերն են՝ a=b=f=c, a=3=7=90°

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 659)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 170751736 |

 |
Չշփոթել դեմոկրատական սոցիալիզմ հոդվածի հետ։

**Սոցիալիստական դեմոկրատիա**, ժողովրդավարության ձև, որը ներառում է այնպիսի գաղափարախոսություններ, ինչպիսիք են բանվորական սովետների կոմունիզմը, դեմոկրատական սոցիալիզմը և սոցիալ-ժողովրդավարությունը, ինչպես նաև մարքսիստական ժողովրդավարությունը, ինչպիսին պրոլետարիատի դիկտատուրան է։ Կիրառվել է խորհրդային և այլ միակուսակցական մարքսիստ-լենինիստական համակարգերում (1917–1991)։

Սկզբունքները մշակել են Կարլ Մարքսն ու Ֆրիդրիխ Էնգելսը, որպես պետության մասին ուսմունքի բաղկացուցիչ մաս։ Վլադիմիր Լենինը լրացուցիչ զարգացրել է ուսմունքը։ Զարգացումն արտահայտվել է ԽՄԿԿ ծրագրում, մարմնավորվել սովետական սահմանադրություններում։ Լենինի պնդմամբ, սոցիալիստական դեմոկրատիան մշտապես զարգացող և կատարելագործվող երևույթ էր։ Ժողովրդական ներկայացուցչության սկզբունքը ԽՍՀՄ-ում պետք է կենսագործվեր ժողովրդական դեպուտատների խորհուրդների միջոցով։ Անմիջական դեմոկրատիայի մեթոդներն էին՝ բարձր կարևորության օրենքների նախագծերի համաժողովրդական քննարկումը, կուսակցական, արհմիութենական, կոմերիտական և հասարակական այլ կազմակերպությունների գործունեությունը, ժողովրդական վերահսկողության համակարգը և այլն, որոնց միջոցով խորհրդային քաղաքացիները ենթադրաբար պետք է մասնակցեին քաղաքական, արտադրական, կենցաղային և այլ հարցերի լուծմանը։ Ըստ ուսմունքի, կոմունիստական կուսակցությունը, որը մինչև 20-րդ դարի 80-ական թվականների ավարտը խորհրդային համակարգում մենաշնորհ դիրք ուներ, պետք է ենթադրաբար հանդես գար որպես «ամբողջ ժողովրդի շահերի արտահայտիչ», միաժամանակ հաշվի առներ բնակչության տարբեր խմբերի առանձնահատուկ շահերը, ապահովեր դրանց բավարարումը միասնական քաղաքականությամբ։

Սոցիալիստական դեմոկրատիաի կարևորագույն սկզբունքներից էր իրավահավասարությունը։ Սոցիալիստական հասարակության քաղաքացիների քաղաքական իրավահավասարությունն արտահայտվում էր այն բանում, որ բոլոր քաղաքացիները կարող են մասնակցել պետության գործերի կառավարմանը, անկախ ռասայական և ազգային պատկանելությունից, սեռից, կրոնից, դավանանքից, կրթությունից և այլ գործոններից։ Սոցիալիստական դեմոկրատիայի ձևերը բազմազան են։ Մարքսիս-լենինյանները մերժում էին ձախ ռևիզիոնիստական գաղափարախոսների «մաքուր», «անդասակարգ» դեմոկրատիայի գոյությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 35)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ասլանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Վիլեն Մկրտչի Ասլանյան** (փետրվարի 18, 1932(1932-02-18), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 17, 1989(1989-08-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆիզիկոս։ ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր՝ (1975)։

Մկրտիչ Ասլանյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1964 թվականից եղել է ԵՊՀ օպտիկայի ամբիոնի վարիչ, 1967-1973 թվականներին՝ ԵՊՀ պոլիմերների ֆիզիկայի և կենսաֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են օպտիկային և մոլեկուլային կենսաֆիզիկային։ Ուսումնասիրել է միջմոլեկուլային փոխազդեցության և միկրոմոլեկուլի երկարության ազդեցությունը մոլեկուլների օպտիկական ակտիվության վրա։ Հետազոտել է կենսաբանական մակրոմոլեկուլների կառուցվածքի ձևավորման ֆիզիկական սկզբունքները և այդ մակրոմոլեկուլները կայունացնող ուժերի բնույթը։ Առաջարկել է պոլիպեպտիդներում պարույր-կծիկ անցման միկրոսկոպիկ տեսություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10124 |

 |
**Վիլլեմս Ֆլորան** (ֆր.՝ Florent Willems, հունվարի 8, 1823(1823-01-08)[…], Լիեժ, Վալոնիա, Բելգիա - հոկտեմբերի 23, 1905(1905-10-23), Փարիզ)՝ բելգիացի գեղանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Գեղարվեստական կրթություն չի ստացել։ Գեղանկարչության մեջ կայացել է կրկնօրինակման և Միլանում հին կտավների վերանորոգման ճանապարհով։ Տեղի ակադեմիայում հաճախել է դասախոսությունների։ Հետագա ուսման համար անհրաժեշտ միջոցներ ստանալու համար Բրյուսելի պատկերասրահում ռեստավրատոր էր աշխատում։ Ուսումնասիրում էր XVII դարի հոլանդացի նկարիչների վարպետությունը։

Կարևոր նամակ
1842 թվականին 19 տարեկանում առաջին անգամ ցուցսդրեց իր աշխատանքները Բրյուսելյան պատկերասրահում։ 1844 թվականին հաստատվեց Փարիզում, որտեղ նրա նկարները մեծ հեղինակություն էին վայելում։

Գեղանկարչություն էր դասավանդում Բրյուսելի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Նրա հայտնի աշակերտների շարքում էին Շառլ Բոնեն և այլք։

Ստեղծագործություն
-----------------

Դիմանկարիչ և ժանրային նկարիչ։ Նկարների համար սյուժե քիչ քանակությամբ վերցնում էր պատմությունից, հատկապես ֆլամանդական և ժամանակակից բելգիական հասարակության արիստոկրատական խավի ներկայացուցիչների կենցաղից։ Նրա ստեղծագործությունների բնորոշ գիծը եզակի նրբագեղությունն էր, նա հատկապես հռչակ ձեռք բերեց մետաքսե և կերպասե գործվածքներին փայլ հաղորդելով, որով նա մոտենում էր Գաբրիել Մետսյուի և Գերարդ Տերբորխի վարպետությանը։

Նրա հայտնի կտավներից են՝ «Այց», «Մարիա Մեդիչին այցելում է Ռուբենսին», «Զինագործ», «Թութակով տիկինը», Չիկագոյի թանգարանում «Ամուսնական մատանի», «Ժաննա դ Արկի գերումը», «Բարև»

Պարգևներ
--------

* Լեոպոլդ 1-ի շքանշանի ասպետ (1851)
* Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի ասպետ (1853)
* Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի սպա (1854)
* Լեոպոլդ 1-ի շքանշանի սպա
* Լեոպոլդ 1-ի շքանշանի կոմանդոր (1860)
* Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի կոմանդոր (1878)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Florent Willems (նիդերլ.)
3. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
5. ↑  RKDartists (նիդերլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Florent Willems(1823—1905)(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13176847h · GND: 117580864 · ISNI: 0000000078359452 · SUDOC: 182114465 · VIAF: 22922611 · ULAN: 500008123 · WorldCat VIAF: 22922611 |

 |

 |
**Սուրբ Աննայի եկեղեցի (Բուդապեշտ)** (հունգ.՝ Szent Anna-plébánia), կաթոլիկ եկեղեցի Բուդապեշտում՝ Դանուբի աջ ափին։ Տեղակայված է Բատյանի հրապարակում, Բուդա ամրոցի տակ։ XVIII դարում իտալական բարոկկո ոճով կառուցված հուշարձան։ Վիզիվարոշի շրջանի համար կատարում է ծխական կաթոլիկ եկեղեցու դերը։

Պատմություն
-----------

1740 թվականին հին ճիզվիտական եկեղեցու տեղում նոր եկեղեցու կառուցման նախագիծը կազմել է հունգարացի ճարտարապետ Քրիստոֆա Համոնը։ Եկեղեցու շինարարությունն ավարտել է մեկ այլ հունգարացի վարպետ` Մատյաշ Նեպաուերը, հնարավոր է` շինարարական աշխատանքներին մասնակցություն են ունեցել նաև իտալացի վարպետները։ Եկեղեցին հիմնական շինարարությունն ընթացել է 1753 թվականին, սակայն 1763 թվականին երկրաշարժից վնասվել է։ 1773 թվականին արձակվել է ճիզվիտական ուխտը, ինչի պատճառով վերականգնողական աշխատանքները հետաձգվել են մինչև 1805 թվական։ 1805 թվականին եկեղեցին վերջապես վերականգնվել է և օծվել։ 
Եկեղեցին հրդեհներից և ջրհեղեղներից չի տուժել։ XX դարի կեսին եկեղեցին ողորմելի վիճակում էր, և նույնիսկ քննարկվել է եկեղեցու քանդման ծրագիրը` տեղում մետրոպոլիտենի երկրորդ գիծ կառուցելու համար։ Սակայն որոշվել է պահպանել եկեղեցին և վերանորոգել այն։ Վերանորոգումը հաջողությամբ անցկացվել է 1970-1984 թվականներին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին համարվում է Հունգարիայի լավագույն եկեղեցիներից մեկը։ Եկեղեցու ճակատին տեղադրված է Հավատի, Հույսի և Սիրո, Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի, Հիսուսի և իրեն շրջապատող հրեշտակների արձանները, ինչպես նաև` Բուդայի զինանշանը։ Գերակա դիրք ունեն բարձր աշտարակները, որոնք լավ երևում են և՛ բլուրից, և՛ Դանուբից։ Ներքին հարդարանքի մեջ ուշադրության են արժանի գմբեթի որմնանկարները (1771 թվական, Վոգլ)։ Որմնանկարներն ավելի ուշ են պատկերվել (1938 թվական, Պ.Մոլնար)։ 1773 թվականին վարպետ Կարեն Բեբոի նախագծով կառուցվել է գլխավոր զոհասեղանը։ Եկեղեցում տեղադրված է հին երգեհոն, որը Սուրբ Աննայի եկեղեցի է տեղափոխվել կարմելիտների եկեղեցուց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Сартакова М.С.* Венгрия. — М.: Вокруг Света, 2007. — ISBN 5-98652-117-6
2. ↑  Charles Hebbert,Dan Richardson. The Rough Guide to Budapest. P. 54

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт церкви (հունգարերեն) Archived 2013-03-18 at the Wayback Machine.
* Magyar Katolikus Lexikon (հունգարերեն)
**Վազգեն Հարությունի Մինասյան** (մարտի 24, 1940(1940-03-24), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆլեյտահար, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։ Հոգեբան-մանկավարժական գիտությունների համահայկական ակադեմիայի ակադեմիկոս։

Կենսագրություն
--------------

Վազգեն Մինասյանը ծնվել է 1940 թվականի մարտի 24-ին Լենինականում։ 1966 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ֆլեյտայի բաժինը (Հ. Ղասաբյանի դասարան)։ 1960-1967 թվականներին եղել է Երևանի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի նվագախմբի, 1964-1986 թվականներին՝ Հայաստանի սիմֆոնիկ նվագախմբի ֆլեյտահար։ 1976 թվականին սկսել է դասավանդել ՀՊՄՀ-ում (2004 թվականից՝ դոցենտ): 2002 թվականին դարձել է «Կարին» հայրենակցական միության նախագահ։ 2007 թվականից Երևանի պետական կոնսերվատորիայում վարել է «Երաժշտական զրուցակից» համերգաշարը։ 

Հեղինակել է մի շարք ուսումամեթոդական ձեռնարկներ, ժողովածուներ և փոխադրություններ («Փոխադրումեր և մշակումներ շվիի համար. մեթոդական ցուցումներով», 2004, ևն)։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

2015 թվականին արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վազգեն Մինասյան


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Տերպանդրոս** (հունարեն՝ *Τέρπανδρος', մ. թ. ա. 712, Antissa, Հունաստան - մ. թ. ա. 645, Սպարտա, Սպարտայի Մունիցիպալիտետ, Laconia Regional Unit, Պելոպոնես, Հունաստան), հին հույն բանաստեղծ։*

Քնարերգության այն տեսակը, որի մեջ գերիշխում է երաժշտությունը, կապված է Տերպանդրոսի անվան հետ։ Մելոսյան բանաստեղծության՝ խմբական քնարերգության առանձնահատկությունն այն է, որ նրա մեջ երաժշտությունը խաղում է հիմնական դեր, իսկ բանաստեղծությունը՝ ոչ էական։ Տերպանդրոսը զարգացնում է քնարերգության այս ճյուղը։ Տերպանդրոսին վերագրվում են սկոլիաները-սեղանի կամ խնջույքի երգերը, որոնք գոյություն են ունեցել վաղ ժամանակներից ժողովրդի մեջ և երգվել խնջույքի ժամանակ, հերթով, սեղանակիցների կողմից։

Ըստ ավանդության Տերպանդրոսը Պյութոսի հրամանով գալիս է Սպարտա քաղաքը և իր երգերով հանգստացնում քաղաքացիներին, որոնց մեջ քաղաքական գժտություն կար։ Սպարտան գրավել էր Մեսսինա քաղաքը և 7-րդ դարի սկզբին դարձել ուժեղ պետություն։ Սպարտացիները սիրում էին երաժշտություն և, նույնիսկ, նրանք թշնամու վրա հարձակվում էին սրնգի նվագի տակ, չափական քայլերով և սերտ կապակցություն տեսնում իրենց քաջության և զորքի երաժշտության միջև։ Սպարտայի հրավերով այստեղ էին համախմբվում ժամանակի նշանավոր երաժիշտները և բանաստեղծները։ Տերպանդրոսը նույնպես հրավիրվում է և մասնակցում բանաստեղծական հանդեսներին ու մրցանակ ստանում։

Տերպանդրոսը բնիկ լեսբոսցի էր, բայց ապրում էր Սպարտայում և սիրում սպարտական կարգերը։ «Այնտեղ ապրում է քաջարի երիտասարդությունը,- ասում է Տերպանդրոսը,- այնտեղ հնչում է երաժշտության ձայները, այնտեղ իշխում է արդարությունը»։

Տերպանդրոսը երաժշտության մեջ նորարար է։ Կիթառը մինչ այդ բաղկացած էր չորս լարից, որի շնորհիվ հնարավոր էր նվագել միայն պարզ եղանակներ, բայց Տերպանդրոսը եղավ առաջինը, որ լարերի թիվն ավելացրեց և չորսից հասցրեց յոթի։ Մելոսյան բանաստեղծները հորինեցին բազմաթիվ մելոդիաներ, որոնք կոչվել են «Նոմոս»-ներ։ Նոմոսի մշակողը համարվում է Տերպանդրոսը։ Այս կարգի նշանավոր երգիչ է նաև թեբեացի Կոլոնասը, իսկ ամենախոշորը՝ արգոսցի Սակադոսը, որ հեղինակելով Պիթյան նոմոսը, առանց երգելու նվագել է սրնգի վրա։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Ա.Առաքելյան (1968)։ *Հունական գրականության պատմություն*։ Երևան: «Լույս»։ էջ 128-129


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14936559c · GND: 118801635 · ISNI: 0000000388171279 · LCCN: n91128768 · NTA: 081084838 · NUKAT: n2017036824 · LIBRIS: 96410 · SUDOC: 155828452 · VIAF: 281232934, 288810837 · WorldCat VIAF: 281232934, 288810837 |

 |

 |
**Փոլ Վան Հավեր** (ֆրանսերեն՝ Paul Van Haver, մարտի 12, 1985, Բրյուսել), ավելի հայտնի որպես *Stromae* (Ստրոմայ), ռուանդական ծագումով հայտնի բելգիացի երգիչ, ռեփեր, երգահան և պրոդյուսեր։

Բեմական անուն
-------------

2002 թվականին Փոլը ներկայանում է Opmaestro անունով, սակայն այնուհետև փոխում է իր բեմական անունը որպես Stromae, որը ֆրանսիական ժարգոնով նշանակում է մաեստրո։

Կենսագրություն
--------------

Փոլը ծնվել է աղքատ ռուանդական ընտանիքում։ Նրա հայրը թողնում է ընտանիքը և 1994 թվականին զոհվում է Ռուանդայի Ցեղասպանությունում։ Նրա մայրը մեծ դեր է ունեցել իր երաժշտական տաղանդի առաջացման գործում։ 11 տարեկանում Փոլը սովորում է թմբուկ նվագել «L'académie musicale de jette»-ում։ 2005 թվականին նա վերջնականապես որոշում է, որ պետք է շարունակի իր կարիերան հիփ հոփ ժանրում։ 18 տարեկանում փոլը ռեփեր JEDI-ի հետ խումբ է ստեղծում, որը սակայն երկար չի գոյատևում։ Չնայած դրան՝ դա օգնեց նրան իր ապագա կարիերայի սկիզբը դնելուն։

2006 թվականին Փոլը իր մասնակցությունն է ունենում Hip-hop Family-ին, իսկ մեկ տարի անց Juste Debout Benelux-ին։

2008 թվականին նա ձայնագրում է երգ Մելիսսա Էմի հետ, որը կոչվում է «Cette fois interprété»:

2009 թվականին ձայնագրում է իր «Alors on danse» սինգլը, որը շուտով լուրջ հաջողություններ է ունենում եվրոպական հիթ շքերթներում։ Այն վաճառքի քանակով զբաղեցնում է առաջին հորիզոնականը Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Բելգիայի հիթ շքերթներում։

2010 թվականի հունիսին նա թողարկում է իր «Cheese» դեբյուտային ստուդիական ալբոմը։ Նրա «Racine carrée» կոչվող երկրորդ ստուդիական ալբոմը լույս է տեսնում 2013-ի օգոստոսին։

Սկավառակագրություն
------------------

### Ստուդիական ալբոմներ

* «Cheese» (2010)
* «Racine carrée» (2013)
* «Multitude» (2022)

### EP

* «Juste un cerveau, un flow, un fond et un mic…» (2007)

### Mixtapes

* «Freestyle Finest» (2006)
* «Mixture Elecstro» (2009)

### Video albums

* «Racine carrée Live» (2015)

### Սինգլներ

* «Faut qu’t’arrêtes le rap...» (2005)
* «Up saw liz» (2009)
* «Alors on danse» (2009)
* «Bienvenue chez moi» (2010)
* «Te quiero» (2010)
* «House’llelujah» (2010)
* «Rail de musique» (2010)
* «Peace or Violence» (2010)
* «Silence» (2010)
* «Je cours» (2010)
* «Papaoutai» (2013)
* «Formidable» (2013)
* «Tous les mêmes» (2013)
* «Ta fête» (2014)
* «Ave Cesaria» (2014)
* «Meltdown» (feat. Lorde, Pusha T, Q-Tip & Haim) (2014)
* «Carmen» (2015)
* «Quand c'est?» (2015)
* «Repetto X Mosaert» (2017)
* «Défiler» (2018)
* «Santé» (2021)
* «L'enfer» (2022)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը
**Ֆորսետի** (հին սկանդ. Forseti - նախագահ), գերմանա-սկանդինավյան դիցաբանությունում Բալդրի և Նաննայի որդին, արդարության և արդարադատության աստվածը, ով լուծում է ծագած վեճերը և հաշտեցնում վիճաբանողներին։ Ֆորսետին ամենաիմաստուն և ամենապերճախոս ասերից էր։

«Դատարանում նստած Ֆորսետին», Կարլ Էմիլ Դյոպլեր, 1881 թ.
Ասգարդում՝ խորհրդի դահլիճում, նրան գահ շնորհվեց, ընդ որում՝ աստվածները որոշեցին, որ նա արդարության և արդարադատության հովանավորը պետք է լինի։ Ֆորսետին իշխում էր Գլիտնիրում (հին սկանդ. Glitnir - փայլող)։ Այստեղ էլ նստած նա լուծում էր մարդկանց և աստվածների վեճերը` համբերատար կերպով հարցեր տալով նրանց և լսելով երկու կողմերին էլ, և այնպիսի որոշումներ էր կայացնում, որ ոչ ոք երբեք կասկածի տակ չէր դնում դրանց արդարացիությունը։ Ֆորսետիի պերճախոսությունն ու համոզելու ընդունակությունն այնքան մեծ էին, որ նրա խոսքերը միշտ հասնում էին լսողների սրտերին, և նրան միշտ հաջողվում էր հաշտեցնել նույնիսկ ամենաանհաշտ թշնամիներին։ Բոլոր նրանք, ովքեր հեռանում էին նրա դղյակից, ապրում էին խաղաղությամբ և չէին համարձակվում դրժել նրան տրված երդումը, քանի որ վախենում էին նրա բարկությունից, ինչին անմիջապես հետևելու էր մահը։

Որպես արդարության աստված՝ Ֆորսետին պարտավոր էր նախագահել յուրաքանչյուր դատական նիստի ժամանակ։ Նրան դիմում էին բոլորը, ովքեր պետք է ենթարկվեին դատաքննության և ասում էին, որ նա միշտ օգնում էր նրանց, ովքեր արժանի էին դրան։ Նա այնպիսի սիրով էր լուծում բոլոր վեճերը, որ վիճաբանողներն անպայման հաշտվում էին։

Նա ասում է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | - Ես այստեղ եմ և հետևում եմ ձեր յուրաքանչյուր քայլին և շրջադարձին։ Թվում է, թե արդարության անիվը դանդաղ է պտտվում, սակայն ես միշտ ձեզ հետ եմ և հանդես եմ գալիս ձեր անունից։

Ինչպիսի իրավական շղթաներով էլ ձեզ կապեն, ես միշտ ձեր կողքին կլինեմ, որ անմիջապես քանդեմ դրանք։ Ինձ վերաբերվեք որպես ձեր փաստաբանի, ով հոգ է տանում իրավական աշխարհի և արդարության մասին. ինձ պետք չէ վճարել, ես գալիս եմ ձեր տուն և արձագանքում ձեր դիմումներին։ |  |

Գրականություն
-------------

* Régis Boyer, L'Edda Poétique, Fayard,‎ 1992, 685 p. (ISBN 2-213-02725-0)
* Rudolf Simek, Dictionary of Northern Mythology (trans։ Angela Hall), Cambridge,‎ 2007, 424 p. (ISBN 978-0-85991-513-7)
* Snorri Sturluson, L'Edda ։ traduit, introduit et annoté par François-Xavier Dillmann, Gallimard,‎ 1991, 319 p. (ISBN 2-07-072114-0)

Արտաքին հղումներ
----------------

Հին Սկանդինավիային նվիրված կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |