**Դեժյո Դյարմատի** (հունգ.՝ Gyarmati Dezső, 23 հոկտեմբերի, 1927, Միշկոլց – 18 օգոստոսի, 2013, Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի ջրագնդորդ, Օլիմպիական խաղերում ամենաշատ տիտղոսները նվաճած մարզիկը ջրագնդակի պատմության մեջ։ Մասնակցել է հինգ Օլիմպիական խաղերի անընդմեջ (1948-1964), որոնցում ազգային հավաքականի կազմում վաստակել է երեք ոսկե (1952, 1956, 1964), մեկ արծաթե (1948) և մեկ բրոնզե (1960) մեդալներ։ Եվրոպայի երկակի չեմպիոն (1954, 1962)։ Հանդես է եկել հունգարական «Ույպեշտ» և «Ֆերենցվարոշ» ակումբներում։

Կենսագրություն
--------------

Դեժյո Դյարմատին ծնվել է 1927 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Հունգարիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Միլկոլց քաղաքում։ Դեժյո Դյարմատին համարվել է իր ժամանակի ամենաարագ ջրագնդորդներից մեկը։ Նրա անձնական ռոկորդը 100 մետր տարածությունում կազմել է 58,5 վայրկյան։ Լինելով ձախլիկ՝ խաղի ժամանակ նա երկու ձեռքերն էլ օգտագործել է նետում կատարելիս։ Նա կարող էր հանդես գալ ինչպես առջևի գծում, այնպես էլ հետևում։ Ազգային հավաքականի կազմում նա անցկացրել է ավելի քան 100 հանդիպում, այդ թվում նա մասնակցել է 1956 թվականի Օլիմպիական խաղերում Հունգարիայի ու ԽՍՀՄ հավաքականների հայտնի խաղին, որը կոչվել է «Արյուն ջրավազանում»։ Հավաքականի կազմում նա մասնակցել է 1948 թվականին Լոնդոնում, 1952 թվականին Հելսինկիում, 1956 թվականին Մելբուրնում, 1960 թվականին Հռոմում և 1964 թվականին Տոկիոյում անցկացված Օլիմպիական խաղերին՝ արժանանալով տարբեր հարգի մեդալների։

Խաղացողի կարիերան ավարտելուց հետո աշխատել է որպես մարզիչ. եղել է Վենեսուելայի հավաքականի մարզիչը, ապա գլխավորել է Հունգարիայի հավաքականը։ Վերջինս Դեժյո Դյարմատիի գլխավորությամբ 1976 թվականին Մոնրեալում անցկացված Օլիմպիական խաղերում արժանացել է ոսկե, 1972 թվականին Մյունխենում անցկացված Օլիմպիական խաղերում՝ արծաթե, իսկ 1980 թվականին Մոսկվայում անցկացված Օլիմպիական խաղերում՝ բրոնզե մեդալների։ Դեժյո Դյարմատին Հունգարիայի ջրագնդակի ֆեդերացիայի ղեկավարներից մեկը, գրել է այդ մարզաձևին նվիրված մի շարք գրքեր։

1990 թվականին Դեժյո Դյարմատին ընտրվել է Հունգարիայի խորհրդարանի անդամ Հունգարիայի դեմոկրատական ֆորում կուսակցության կողմից, որ հաղթել էր ընտրություններում։

1976 թվականին Դեժյո Դյարմատին ընդգրկվել է Լողի միջազգային փառքի սրահում։ 1994 թվականին դարձել Հունգարական «Վաստակի համար» շքանշանի կոմանտորական խաչի ասպետ, 2010 թվականին՝ «Վաստակի համար» շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ (բարձրագույն պարգևը, որ շնորհվում է պետության ղեկավար չհանդիսացող անձանց)։

Դեժյո Դյարմատին մահացել է 2013 թվականի օգոստոսի 18-ին Բուդապեշտում, 85 տարեկան հասակում։

Ընտանիք
-------

Դեժյո Դյարմատին ամուսնացած էր հունգարացի լողորդուհի Էվա Սեկեյի հետ, ով 1952 թվականի Օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալի է արժանացել 200 մետր բրասով մրցատարածությունում, իսկ 1956 թվականին նույն մրցատարածությունում վաստակել է արծաթե մեդալ։ Նրանց դուստրը՝ Անդրեա Դյարմատին (ծնվել է 1954 թվականին) նույնպես դարձել է լողորդուհի և մասնակցել է 1968 և 1972 թվականների Օլիմպիական խաղերին։ 1972 թվականին նա արժանացել է երկու օլիմպիական մեդալների՝ 100 մետր մեջքի վրա լողում զբաղեցնելով երկրորդ իսկ 100 մետր բաթերֆլայով լողում՝ երրորդ տեղը։ Անդրեա Դյարմատին ամուսնացել է հունգարացի մարզիկ Միխայ Խեսի (ծնվել է 1943 թվականին) հետ, ով 1968 թվականին օլիմպիական չեմպիոն է դարձել թիավարությունում (բայդարկա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  «FINA in mourning - Water polo legend Dezso Gyarmati passed away». *fina.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 14 հոկտեմբերի, 2016-ին.
3. ↑  «HISTORY OF THE GAME OF WATER POLO». *collegiatewaterpolo.org*. Վերցված է 14 հոկտեմբերի, 2016-ին. (անգլ.)
4. ↑  Profile: "Dezsõ Gyarmati" *databaseOlympics.com* (Retrieved on January 25, 2008)
5. ↑  «Sport: Meghalt Gyarmati Dezső» (հունգարերեն). HVG.hu. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 20-ին.
6. ↑  Meghalt Gyarmati Dezső (հունգարերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դեժյո Դյարմատի Արխիվացված 2009-02-12 Wayback Machine - օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com կայքում (անգլ.)
* FINA in mourning — Water polo legend Dezso Gyarmati passed away Արխիվացված 2016-10-19 Wayback Machine — *19 օգոստոսի, 2013* (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դեժյո Դյարմատի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · ՄՕԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000079060073 · LCCN: n97063156 · NSZL: 000000020737 · VIAF: 1754974 · WorldCat VIAF: 1754974 |

 |