**Կոնստանտին Ալեքսանդր Փեյն** (անգլ.՝ Constantine Alexander Payne փետրվարի 10, 1961(1961-02-10), Օմահա, Նեբրասկա, ԱՄՆ), ամերիկացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ, երկակի Օսկարակիր (2005, 2012)։ Նրա ֆիլմերը հայտնի են իրենց սև հումորով և ժամանակակից ամերիկյան հասարակության երգիծական նկարագրությամբ։

Վաղ տարիներ
-----------

Փեյնը ծնվել է Հունաստանից արտագաղթածների ընտանիքում (նրա հայրական պապը, նախքան ԱՄՆ մեկնելը կրել է Պապադոպուլոս ազգանունը)։ Նրա ծնողները եղել են ռեստորանի սեփականատերեր, և նա երեք որդիներից ամենաերիտասարդն էր։ Փեյնը մեծացել է այն նույն շրջանում, որտեղ և Ուորեն Բաֆեթը։ Ալեքսանդր Փեյնը ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը, ուր նա, խորապես ուսումնասիրել է պատմություն և իսպաներեն։ Իսպաներենի իմացության մակարդակը բարելավելու համար նա սովորել է Սալամանկի համալսարանում (Իսպանիա)։ 1990 թվականին *Թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության արվեստի դպրոցում* ստացել է Մագիստրոսի աստիճան։

Կարիերա
-------

Փեյնը մի քանի տարի աշխատել է կինոյում և հեռուստատեսությունում, մինչև 1996 թվականը նա գրել է սցենար և նկարահանել իր առաջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Քաղաքացի Ռութը»։ Նրա «Ընտրություն» ֆիլմը, որտեղ գլխավոր դերերում խաղացել է Մեթյու Բրոդերիկն և Ռիզ Ուիզերսփունը, պատմում է Ամերիկայում քաղաքականության և կրթության մասին։ Ֆիլմն ուշադրություն է գրավել այն ժամանակ, երբ կինոքնադատ Դավիթ Դենբին The New Yorker շաբաթաթերթում այն անվանել է 1999 թվականի լավագույն ֆիլմը։ 2000 թվականին Փեյնը Լավագույն ադապտացված սցենարի համար առաջադրվել է «Օսկար»-ի։

Նույն թվականին նա գրել է «Ծանոթացեք ծնողների հետ» կատակերգության սցենարը, բայց այդ տարբերակը մերժվել է։ 2001 թվականին մասնակցություն է ունեցել «Յուրայի դարաշրջանի այգի 3» ֆիլմի սցենարի ստեղծմանը։ Երկու տարի անց Ալեքսանդր Փեյնը արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի «Շմիդտի մասին» ֆիլմի սցենարի համար։ Շատերը զարմացել են, որ այս սցենարի համար Փեյնը և նրա մշտական համահեղինակ Ջիմ Թեյլորը չեն առաջադրվել Օսկարի։ 2005 թվականին «Ճամփեզրին» ֆիլմի սցենարով Փեյնը հաղթել է BAFTA, «Ոսկե գլոբուս» և «Օսկար» մրցանակաբաշխություններում։ Նաև այս կինոնկարը ստացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակը «Լավագույն ֆիլմ՝ կատակերգություն կամ մյուզիքլ»։ Ընդհանուր առմամբ «Ճամփեզրին» ֆիլմը ստացել է հինգ «Օսկար» անվանակարգ։

Փեյնը նաև «Իմ խենթ հայրը» և «The Savages» ֆիլմերի պրոդյուսերն է։ Բացի այդ, Փեյնը Ջիմ Թեյլորի հետ միասին ներգրավվել են Դենիսս Դուգանի «Չակ և Լարրի՝ կրակե հարսանիք» կատակերգության սցենարում։ Փեյնին դուր չի գալիս սցենարի վերջնական տարբերակը։ Ադամ Սենդլերն փոփոխել էր ամբողջ պատմությունը, և այն ամենը, ինչ գրել էին Փեյնը և Թեյլորը, հեռացվել էր։

Փեյնի ֆիլմերը պատմում է ամուսնական դավաճանությունների և մարդկանց միջև փոխհարաբերությունների մասին։ Բացի այդ, նա փորձում է իր ֆիլմերը նկարահանել Օմահայում։ Որոշ տեսարաններում նա սիրում է ցույց տալ պատմական հուշարձաններ, թանգարաններ։ Նրա կինոնկարներում էպիզոդիկ դերերում հաճախ նկարահանվել են իրական մարդիկ (իրական ուսուցիչները խաղում են որպես ուսուցիչ, իսկական ոստիկանները՝ ոստիկան և այլն)։ Որպես դրամատիկ հնար նրա ֆիլմերում հաճախ օգտագործվում են հեռախոսային մենախոսություններ։ Փեյնը հանդիսանում է այն քիչ ռեժիսորներից մեկը, ով նաև կարողանում է ֆիլմեր մոնտաժել։

2005 թվականից նա դարձել է Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիայի կառավարիչների խորհուրդի անդամ (Ռեժիսորների բաժին)։ Նրա մշտական համահեղինակն է Ջիմ Թեյլորը։

Փեյնի վերջին երկու ֆիլմերն են՝ «Հետնորդները» (2011) և «Նեբրասկա»ն (2013), որոնցում հանգամանալից անդրադառնում են ընտանեկան փոխհարաբերությունների թեմային։ Երկու ֆիլմերն էլ առաջադրվել են «Օսկարի» որպես տարվա լավագույններ, իսկ «Հետնորդները» ֆիլմի սցենարի համար Փեյնն արժանացել է երկրորդ արձանիկին։

Անձնական կյանք
--------------

2003 թվականի հունվարի 1-ին Փեյնը ամուսնացել է կորեական ծագում ունեցող կանադացի դերասանուհի Սանդրա Օհի հետ։ Նրանք միասին աշխատել են «Ճամփեզրին» ֆիլմում։ 2005 թվականի մարտի 12-ին հաստատվել է, որ նրանք բաժանվել են։ Ամուսնալուծությունը ձևակերպվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։ Նրա լավ ընկերների թվում կան այնպիսի ռեժիսորներ, ինչպիսիք են՝ Ջեյ Ռոուչը, Դևիդ Ռասսելը և Սփայք Ջոնզը։ Նա Օմահայում ոչ կոմերցիոն կինոթատրոնի տնօրենների խորհրդի անդամ է։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Ռեժիսոր և սցենարիստ |
| --- |
| Տարի | Հայերեն անվանումը | Պաշտոնական անվանումը |
| 1996 | «Քաղացի Ռութը» | Citizen Ruth |
| 1999 | «Ընտրություն» | Election |
| 2002 | «Շմիդտի մասին» | About Schmidt |
| 2004 | «Ճամփեզրին» | Sideways |
| 2006 | «Փարիզ, ես քեզ սիրում եմ» | Paris, je t’aime |
| 2011 | «Հետնորդները» | The Descendants |
| 2013 | «Նեբրասկա» | Nebraska |
| 2017 | «Նվազեցում» | Downsizing |

Մրցանակներ և անվանակոչություններ
--------------------------------

| Մրցանակաբաշխություն | Ֆիլմ | Անվանակարգ | Արդյունք |
| --- | --- | --- | --- |
| «Օսկար» | Ընտրություն | Լավագույն ադապտացված սցենարի համար | Անվանակարգ |
| Ճամփեզրին | Լավագույն ադապտացված սցենարի համար | Հաղթանակ |
| Լավագույն ռեժիսոր | Անվանակարգ |
| Հետնորդները | Լավագույն ռեժիսոր | Անվանակարգ |
| Լավագույն ադապտացված սցենարի համար | Հաղթանակ |
| Նեբրասկա | Լավագույն ռեժիսոր | Անվանակարգ |
| «Ոսկե գլոբուս» |
| Շմիդտի մասին | Լավագույն սցենարիստ | Հաղթանակ |
| Լավագույն ռեժիսոր | Անվանակարգ |
| Ճամփեզրին | Լավագույն սցենարիստ | Հաղթանակ |
| Լավագույն ռեժիսոր | Անվանակարգ |
| Հետնորդները | Լավագույն սցենարիստ | Անվանակարգ |
| Լավագույն ռեժիսոր | Անվանակարգ |
| Նեբրասկա | Լավագույն ռեժիսոր | Անվանակարգ |
| «BAFTA» | Ճամփեզրին | Լավագույն ադապտացված սցենարի համար | Հաղթանակ |
| Հետնորդները | Լավագույն ռեժիսուր | Անվանակարգ |
| Լավագույն ադապտացված սցենարի համար | Անվանակարգ |
| Կաննի կինոփառատոն | Շմիդտի մասին | «Ոսկյա արմավենու ճյուղ» | Անվանակարգ |
| Նեբրասկա | «Ոսկյա արմավենու ճյուղ» | Անվանակարգ |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
2. 1 2
3. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
4. ↑
5. 1 2 3  «Sideways director keeps it real» (անգլերեն). bbc.co.uk. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 24-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Сайт некоммерческого театра в Омахе, членом совета директоров является Пэйн» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 24-ին. Վերցված է 2.05.2010-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11076719 · BNF: 141270976 · CiNii: DA15314374 · GND: 138395934 · GTAA: 1393438 · ISNI: 000000011495054X · LCCN: n99835556 · NDL: 00849720 · NKC: js20050801015 · NLP: a0000002536103 · NTA: 170895238 · NUKAT: n2009106193 · SUDOC: 087937557 · VIAF: 89942936 · WorldCat VIAF: 89942936 |

 |

 |