**«Փրատ ընդ Ուիտնի »** (անգլ.՝ Pratt & Whitney) — ամերիկյան քաղաքացիական և ռազմական ավիացիայի համար ավիացիոն շարժիչներ արտադրող ընկերություն։ Ներկա պահին համարվում է United Technologies ֆինանսաարդյունաբերական կորպորացիայի մասը։ Ընկերությունը մտնում է ավիաշարժիչների արտադրողների «մեծ եռյակի» մեջ` բրիտանական Rolls-Royce Group plc և ամերիկյան Ջեներալ էլեկտրիկ ընկերությունների հետ միասին։ Բացի ավիաշարժիչներից, «Փրատ ընդ Ուիտնի » արտադրում է մոդուլային և տեղափոխող գազատուրբինային կայաններ` արդյունաբերական նպատակների համար, լոկոմոտիվների և հռթիռային շարժիչներ։

Պատմություն
-----------

### Հիմնադրում

«Փրատ ընդ Ուիտնի Քոմփանի» ընկերությունը հիմնադրվել է 1860 թվականին՝ Փրատ Ֆրենսիսի և Ուիթնի Էմոսի կողմից Հարթֆորդում։ Ընկերությունը զբաղվում էր հաստոցների, կարի մեքենաներ արտադրողների համար պահեստամասերի և Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում Հյուսիսի (Միություն) բանակի համար հրազենի արտադրության համար նախատեսված սարքավորումների արտադրությամբ։

### Ավիաշարժիչների արտադրություն

1925 թվականին ավիացիոն ինժեներ Ֆրեդերիկ Ռենչլերը դիմեց «Փրատ ընդ Ուիտնի » ընկերությանը` իրեն նոր ավիացիոն շարժիչների արտադրության համար միջոցներ և վայրեր տրամադրելու նպատակով։ «Փրատ ընդ Ուիտնի » ընկերությունը տրամադրեց նրան 250 հազար դոլարի չափով վարկ և տարածք իրենց շենքերում՝ «Փրատ ընդ Ուիտնի » անունն օգտագործելու իրավունքով։ «Փրատ ընդ Ուիտնի » առաջին «Pratt & Whitney R-1340 Wasp» շարժիչի աշխատանքներն ավարտվել են 1925 թվականին՝ Սուրբ Ծննդի նախօրյակին։ Այն հեշտությամբ անցավ որակավորման փորձարկումները ռազմածովային նավատորմում 1926 թվականի մարտին, և Միացյալ Նահանգները հոկտեմբերին պատվիրեց 200 շարժիչ։ Ինքնաթիռները «Pratt & Whitney R-1340 Wasp» շարժիչներով ցուցաբերեցին այնպիսի արագություն, բարձրություն, կատարում և հուսալիություն, որ դա դարձավ ամերիկյան ավիացիայի հեղաշրջումը։

### Ավիաշարժիչների ինքնուրույն արտադրություն

1929 թվականին Ֆրեդերիկ Ռենչլերը ավարտեց «Փրատ ընդ Ուիտնի Մաշինե Տուլ» ընկերության հետ համագործակցությունը և հիմնադրեց «Յունայթեդ Էյքրաֆթ ընդ Տրանսպորտ» ընկերությունը, որը նախապես եղել է «Յունայթեդ Թեքնոլոջիս» ընկերությունը։ Նախկինում կազմված համաձայնագրի համաձայն՝ Ռենչլերն իրավունքները սահմանափակված չէին «Փրատ ընդ Ուիտնի » մակնիշի նկատմամբ և օգտվելով դրանից՝ նա իր նոր ընկերությունն անվանեց «Փրատ ընդ Ուիտնի»։

### Ներկայիս վիճակ

2005 թվականի օգոստոսի 2-ին «Փրատ ընդ Ուիտնի ն» ընկերությունը Rocketdyne հեղուկա-հրթիռային շարժիչ արտադրող ընկերությունից ձեռք է բերել Boeing օդանավաշինական ընկերության համար շարժիչներ արտադրելու իրավունք և անվանափոխվել այն «Փրատ ընդ Ուիտնի Ռոքեյդայն Ինք.»-ի։

Արտադրանք
---------

### Քաղաքացիական ավիացիայի համար տուրբոռեակտիվ շարժիչներ

* JT3D/TF33
* JT4A
* JT8D
* JT9D
* JT12/J60
* PW1000G
* PW2000/F117
* PW4000
* PW6000
* PW7000
* PW8000
* Engine Alliance GP7200
* International Aero Engines V2500

### Ռազմական տուրբոռեակտիվ շարժիչներ

* J42 (JT6) (Rolls-Royce Nene)
* J48 (JT7) (Rolls-Royce Tay)
* J52 (JT8A)
* J57 (JT3C)
* TF33 (JT3D)
* J58 (JT11D)
* J75 (JT4A)
* TF30 (JT10)
* F100 (JTF22)
* Pratt & Whitney F119 (PW5000)
* Pratt & Whitney F135 (մշակված է F119-ից)
* PW1120 (մշակված է F100-ից)

### Մխոցային ներքին այրման շարժիչներ

* Pratt & Whitney R-1340 Wasp
* Pratt & Whitney R-1690 Hornet
* Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior
* Pratt & Whitney R-1535 Twin Wasp Junior
* Pratt & Whitney R-1830 Twin Wasp
* Pratt & Whitney R-2000 Twin Wasp
* Pratt & Whitney R-2180 Twin Wasp E
* Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp
* Pratt & Whitney R-4360 Wasp Major

### Տուրբոպտուտակավոր շարժիչներ

* Pratt&Whitney T34
* Pratt&Whitney PT6A-27
* Pratt&Whitney Canada PT6A-114A

### Արդյունաբերական տուրբիններ

* Pratt&Whitney GG3/FT3
* Pratt&Whitney GG4/FT4
* Pratt&Whitney FT8

Շարժիչները «Ֆորմուլա 1»-ում
---------------------------

1971 թվականին Ֆորմուլա 1-ի ավտոմրցաշարի աշխարհի առաջնության ժամանակ երևան եկավ «Փրատ ընդ Ուիտնիի» «Լոտուս» գազատուրբինային շարչիչը։ Սակայն, երեք մրցակցություններից ոչ մեկում այն չի կարողացել հասել հաջողության։ Միակ լավագույն արդյունքը եղել է Ֆորմուլա 1-ի ապագա կրկնակի չեմպիոն Էմերսոն Ֆիտտիպալդի հաշվին՝ 1971 թվականի Իտալիայի գրան-պրիի ժամանակ, որտեղ նա գրավել է 8-րդ տեղը։։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ROR release v1.27 — v1.27 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.8071924
2. ↑  Funder Registry — doi:10.13039/100004684


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000040637859X · LCCN: n92075573 · Microsoft: 133010875 · VIAF: 129149506 · WorldCat VIAF: 129149506 |

 |