**Ջոզեֆ Ֆայնս** (անգլ.՝ Joseph Fiennes, լրիվ անունը՝ Ջոզեֆ Ալբերիք Իսքարիոթ Թուիսլթոն Վիքհեմ Ֆայնս, անգլ.՝ Joseph Alberic Iscariot Twisleton Wykeham Fiennes ), բրիտանացի դերասան՝ թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության։ Ծնվել է 1970 թվականի մայիսի 27-ին Սոլսբերի, Ուիլթշիր, Անգլիա։ Խաղացել է մի շարք հայտնի ֆիլմերում, ներկայացումներում և սերիալներում։ Դերասանական գործունեությունից բացի զբաղվում է սոցիալ-քաղաքական պրոբլեմներով, ընդգրկված է մի քանի բարեգործական ծրագրերում, ֆինանսավորում է քաղցկեղային հիվանդությունների հետ կապված գիտական հետազոտությունները։ Արքայազնի վստահության (The Prince's Trust), բարեգործական հիմնադրամի դեսպաններից է, զբաղվում է նաև
թենիսով, ալպինիզմով, սերֆինգով և ձիարշավով։ Ֆայնսը սերում է ազնվական ընտանիքից և հանդիսանում է Ուելսի արքայազն Չարլզի 8-րդական զարմիկը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆայնսը ծնվել է հարավարևելյան Անգլիայի Սոլսբերի քաղաքում (Ուիլթշիր կոմսություն), լուսանկարիչ և ֆերմեր Մարկ Ֆայնսի և վիպասանուհի Ջենիֆեր Լեշի բազմազավակ ընտանիքում։ Նրա ավագ եղբայրը հայտնի դերասան Ռայֆ Ֆայնսն է, քույրերը՝
Մարթա և Սոֆի Ֆայնսերը ռեժիսորներ են, եղբայրը՝ Մագնուս Ֆայնսը կոմպոզիտոր
է, իսկ Յակոբ Ֆայնսը, որը նրա երկվորյակ եղբայրն է, էկոլոգ է և վայրի բնության պաշտպան։ Ֆայնսն ունի ևս մեկ որդեգրված եղբայր՝ Մայքլ Էմերին, որը զբաղվում է հնագիտությամբ։

Ֆայնսը մեծացել և կրթություն է ստացել սկզբում Իռլանդիայում (Արևմտյան Քորք), որից հետո տեղափոխվել է Անգլիա։ Ֆինանսական պրոբլեմների հետ կապված ընտանիքի հաճախակի այս ու այն կողմ տեղափոխվելու պատճառով, նա ստիպված է եղել սովորել 14 տարբեր դպրոցներում։ Ծնողների, հատկապես մոր մեծ սերը մշակույթի նկատմամբ և երեխաներին տված դաստիարակությունը արվեստի և գրականության սիրո մթնոլորտում, մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագայում երեխաների մասնագիտության ընտրության մեջ։ Ֆայնսը հիշում է, որ իրենք հեռուստացույց չունեին, փոխարենը միշտ կարդում էին։ 16 տարեկանում Ֆայնսը մեկ տարի սովորել է Սաֆոլկի գեղարվեստական դպրոցում, բայց այն թողել է միանալու համար Young Vic Youth Theatre-ին։ Թագավորական ազգային թատրոնում չորս տարի աշխատել է որպես զգեստապահ։ Այնուհետեև երեք տարի սովորելով Լոնդոնի
Գիլդհոլի երաժշտական և դրամայի դպրոցում և ավարտելով այն 1993 թ.-ին՝ Ֆայնսը սկսում
է զբաղվել դերասանական իր կարիերայով։

Կարիերա
-------

Ֆայնսի կարիերան սկսվում է թատրոնից։ Նա իրեն նախ և առաջ համարում է թատրոնի դերասան և շատ անգամ հրաժարվել է ֆիլմում նկարահանվելուց՝ գերադասելով բեմը կինոյից։ Ֆայնսի առաջին թատերական պրոֆեսիոնալ դեբյուտը եղել է Լոնդոնի Վեստ Էնդ թատրոնում, «Կինը սևի մեջ» ներկայացման մեջ։ Երկրորդ, «Մեկ ամիս արվարձանում» բեմադրման ժամանակ նրա խաղընկերուհին հայտնի բրիտանացի դերասանուհի Հելլեն Միրրենն էր։ Այնուհետև Ֆայնսը երկու տարի աշխատում է Շեքսպիրյան թագավորական թատրոնում և ցուցաբերած փայլուն դերասանական խաղի համար բարձր գովասանքի է արժանանում թատերական քննադատների կողմից։ Մեծ հաջողություն է ունենում «Մարդու Որդին» ներկայացումը, որտեղ Ֆայնսը մարմնավորում է Հիսուս Քրիստոսին։ Ֆայնսի դեբյուտային ֆիլմը «Փոփփի Քերյուի անվճռականությունն» է՝ 1995 թ-ին, սակայն նրա առաջին լուրջ դերը գեղարվեստական կինոյում Քրիստոֆերի կերպարն է՝ 1996 թ. իտալացի ռեժիսոր Բելուչչիի նկարահանած «Հպանցիկ գեղեցկություն» ֆիլմում։ Կինոյում նրա առաջին քայլերը աչքի չեն ընկնում, փոխարենը նա ակտիվ զբաղվում է թատրոնով, խաղում է մի շարք ներկայացումներում՝ «Տեսարանը կամրջից», «Դրախտի երեխաները», «Թրոլյուսն ու Քրեսիդան», «Ինչպես դա քեզ դուր է գալիս», «Խոտե մահճակալը»։

1998 թ-ին նրա գլխավոր դերակատարմամբ էկրան են բարձրանում միանգամից երեք ֆիլմ՝ «Ինչ-որ բան Մարթայի մասին» (Լաուրենս) կատակերգությունը, և Օսկարի ներկայացված երկու ֆիլմերը՝ «Ելիզաբեթ» (Ռոբերտ Դադլի) պատմական դրաման և «Սիրահարված Շեքսպիրը» (Ուիլլ Շեքսպիր) ռոմանտիկ կատակերգությունը, որը տարվա լավագույն ֆիլմ անվանակարգում ճանաչվում է տարվա լավագույն ֆիլմ։ Երկու ֆիլմերը՝ «Ելիզաբեթ» և «Սիրահարված Շեքսպիրը», որտեղ նրա խաղընկերուհիներն են Քեյթ Բլանշետը և Գվինեթ Փելթրոուն, Ֆայնսին բերում են համաշխարհային ճանաչման։ Սիրահարված Շեքսպիրում Ֆայնսը մարմնավորում է երիտասարդ դրամատուրգ Ուիլյամ Շեքսպիրի կերպարը։ Շեքսպիրի դերկատարման համար Ֆայնսը արժանանում է Լաս Վեգասի կինոքննադատների
ասոցիացիայի, ինչպես նաև Chicago film Critics Association Awards-ի կողմից որպես ամենախոստումնալից
դերասան, MTV Movie Awards-ի կողմից՝ լավագույն համբույրը մրցանակներին և առաջադրվում է BAFTA-ի, MTV Movie Awards-ի, Screen Actor Guild Awards-ի կողմից տարվա լավագույն դերասան անվանակարգում։ Նա Miramax ընկերության հետ միանգամից հինգ ֆիլմի պայմանագիր է կնքում, սակայն ավելի ուշ չեղյալ է համարում՝ պատճառաբանելով, որ չի ցանկանում կորցնել իր ազատությունը։

Սիրահարված Շեքսպիրի հաջողությունից չշլացած, և անկախ կինոյում բացված փայլուն հեռանկարից իր համար՝ բավականին համեստ դերասանը, խուսափելով «Սեքս խորհրդանիշ» ճանաչվելուց, մի քանի ամիս անհայտանում է գլամուր աշխարհի տեսադաշտից։
Վերադառնում է թատրոն և խաղում է «Իրական լավ գործ» ներկայացման մեջ. թատրոնում շաբաթական 200 ֆունտ աշխատավարձով։ Հաճախ Հոլլիվուդը քննադատել է Ֆայնսին, որ նա չկարողացավ որսալ իր հաջողության պահը Շեքսպիրից հետո և մտնել այն դռներով, որ «Սիրահարված Շեքսպիրն» էր բացել իր առջև։ Ֆայնսը սիրում է թատրոնը, որտեղ նա կարող է կերտել։ 2001 թ. «Էդուարդ Երկրորդ» թատերական բեմականացման մեջ նա խաղում է Էդուարդ Երկրորդի դերը, և հենց նույն թվականին էլ էկրան է բարձրանում նրա գլխավոր դերակատարմամբ «Թշնամին դարպասի մոտ» ռազմական դրաման, որտեղ նա մարմնաորում է ռուս կոմիսար «Դանիլովի» կերպարը։ Ստանալով մեծ թվով առաջարկներ հայտնի ռեժիսորների և պրոդյուսերների կողմից ֆիլմերում նկարահանվելու՝ նա միևնույն է հավատարիմ է մնում թատրոնի նկատմամբ իր դերասանական կրքին և չի հրաժարվում թատրոնում իր դերերից։ 2002 թ. «Սպանիր ինձ նրբորեն» էրոտիկ թրիլերը, որը պատմություն է Ալիսի և առեղծվածային Ադամ Թելիսի անկառավարելի սեքսուալ կրքերի մասին, որտեղ Ֆայնսը խաղում է Ադամ Թելիսի կերպարը, նորից թարմացնում է Ֆայնսի Շեքսպիրյան փառքը։ Դրան հաջորդում են 2003 թ. «Լյութեր»(Մարտին Լյութեր) և 2004 թ. «Վենետիկի վաճառականը» (Բասսանիո) ֆիլմերը, վերջինս նաև Ալ Պաչինոի և Ջերեմի Այրոնսի մասնակցությամբ։ 2006 թ. Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետությունում Դայան Քրյուգերի, Դեննիս Հեյսբերթի և իր գլխավոր դերակատարմամբ Ֆայնսը նկարահանվում է «Մնաս բարով Բաֆանա», քաղաքական բանտարկյալ, հեղափոխական Նելսոն Մանդելայի՝ բանտում անցկացրած տարիների, բանտապահ Ջեյմս Գրիգորիի և Մանդելայի միջև ձևավորված ընկերության մասին պատմող ֆիլմում։
2007 թ. Ֆայնսը Ռուսաստանի հետ համատեղ, առաջին անգամ որպես ռեժիսոր, նկարահանում է «Ոգին» կարճամետրաժ ֆիլմը։

Մասնակցել է «Անիմացիոն դյուցազնավեպ» 1999 թ. «Սինդբադ. Յոթ ծովերի լեգենդը» 2003 թ. և «Մարդկային զգայնության կորած և գտնված արկղը» 2010 թ. անիմացիոն մուլտֆիլմերի հնչյունավորմանը, ինչպես նաև 1998 թ. BBC Radio4 ռադիոալիքով հեռարձակվող «Ավան», «Աղոթողի դիմակը» վեպերի ռադիոբեմականացմանը և 2002 թ. թողարկված Շեքսպիրի սոնետների ամբողջական հավաքածուի՝ «Երբ սերն է խոսում» CD ալբոմի աուդիոընթերցումներին։ 2010 թ. Ֆայնսը հրավիրվում է մասնակցելու հայտնի ֆրանսիական սուրճի «Carte Noir» ապրանքանիշի կողմից կազմակերպված «Carte Noire-ի ընթերցողները» դասական ստեղծագործությունների ընթերցման տեսաշարում։
Ֆայնսի կարիերան շարունակվում է առ այսօր. նա 2009-2010-2011-2012 թվականներին նկարահանվել է «FlashForward» (Գալիքի պահը), «Քամելոթ», «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» հեռուստասերիալներում։

Ընտանիք
-------

Ֆայնսն իր կնոջ՝ արմատներով իսպանացի, շվեյցարական մոդել Մարիա-Դոլորես Դիեգեսի հետ ծանոթացել է 2005 թ. Տաորմինայում (Սիցիլիա) անցկացվող կինոփառատոնի ժամանակ։ Նրանք ամուսնացել են 2009 թվականին Տոսկանայում։ Զույգն այժմ ունի երկու դուստր՝ Սեմ ծնվ. 2010 թ. և Իզաբել ծնվ. 2011 թ.։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարեթիվ | Ֆիլմի անվանում | Կերպարը | Ֆիլմի բնօրինակ անվանում |
| --- | --- | --- | --- |
| 1995 | Փոփփի Քերյուի անվճռականությունը | Ուիլլի | The Vacillations of Poppy Carew |
| 1996 | Հպանցիկ գեղեցկություն | Քրիստոֆեր | Stealing Beauty |
| 1998 | Ինչ-որ բան Մարթայի մասին | Լաուրենս | Martha, Meet Frank, Daniel and Laurence |
| 1998 | Ելիզաբեթ | Ռոբերտ Դադլի | Elizabeth |
| 1998 | Սիրահարված Շեքսպիրը | Ուիլլ Շեքսպիր | Shakespeare in Love |
| 1999 | Հավերժ իմը | Ալեն Ռիփլի | Forever Mine |
| 2000 | Ժանգոտ ալյումին | Շոն Դինի | Rancid Aluminum |
| 2001 | Թշնամին դարպասի մոտ | Կոմիսար Դանիլով | Enemy at the Gates |
| 2001 | Աճյուն | Էլիջահ | Dust |
| 2002 | Լեո | Ստեֆան | Leo |
| 2002 | Սպանիր ինձ նրբորեն | Ադամ Թելիս | Killing Me Softly |
| 2003 | Լյութեր | Մարտին Լյութեր | Luther |
| 2004 | Վենետիկի վաճառականը | Բասսանիո | The Merchant of Venice |
| 2005 | Մարդը մարդուն | Ջեմի Դոդ | Man to Man |
| 2005 | Մեծ արշավ | Դանիել Գիբսոն | The Great Raid |
| 2006 | Սուր սահմանի վրա | Նեյլ Բուքման | Running with Scissors |
| 2006 | Դարվինի մրցանակը | Մայքլ Բուրոուզ | The Darwin Awards |
| 2007 | Մնաս բարով, Բաֆանա | Ջեյմս Գրեգորի | Goodbye Bafana |
| 2007 | Ոգի | ֆիլմի ռեժիսոր | The Spirit |
| 2008 | Փախուստ | Լեննի Դրեյք | The Escapist |
| 2008 | Դու, ես և կապիտան Լոնբրիջը | Լյուկ՝ հեղինակի ձայն | You Me and Captain Longbridge |
| 2008 | Կարմիր բարոնը | Ռոյ Բրաուն | The Red Baron |
| 2008 | Հմայիչ/Գեղեցիկ | Բոբ Ֆիցփեյն | Pretty/Handsom |
| 2008 | 1941-ի գարունը | Արթուր Պլանկ | Spring 1941 |
| 2009 | Գալիքի պահը | Մարկ Բենֆորդ | FlashForward |
| 2009 | Հոսանքին հակառակ | Փոլ Թոմսոն | Against the Current |
| 2011 | Քամելոթ | Մերլին | Camelot |
| 2012 | Ամերիկյան սարսափ պատմություն | Թիմթի Հոուարդ | American Horror Story |
| 2014 | Խաղեր ստեղծողը | Մորոդյան | The Games Maker |
| 2014 | Հերակլես | Եվրիսթյոս | Hercules |
| 2015 | Քլավիոս | Քլավիոս | Clavius |
| 2015 | Պիղծը | - | The Unholy |
| 2015 | Անծանոթ երկիր | Մեթյու Փարքեր | Strangerland |
| 2015 | Դիպլոմատը | Մայք Շեփարդ | The Diplomat |

Թատերագրություն
---------------

| Տարեթիվ | Ներկայացման անվանում | Կերպար | Բնօրինակ անվանում |
| --- | --- | --- | --- |
| 1993 | Կինը սևի մեջ | - | The Woman In Black |
| 1994 | Մեկ ամիս քաղաքից դուրս | Բելյաև | A Month In The Country |
| 1995 | Տեսարան կամրջից | Ռոդոլֆո | A View From The Bridge |
| 1996-1997 | Մարդու որդին | Հիսուս Քրիստոս | Son of Man |
| 1996 | Դրախտի երեխաները | Լեսենար | Les Enfants du Paradis |
| 1996-1997 | Թրոլյուսն ու Քրեսիդան | Թրոլյուս | Troilus and Cressida |
| 1996-1997 | Խոտե մահճակալը | Ռեյֆ Սմիթ | The Herbal Bed |
| 1997 | Ինչպես դա քեզ դուր է գալիս | Սիլվիոս | As You Like It |
| 1998 | Իրական լավ գործ | Բիլլի | Real Classy Affair |
| 2001 | Էդուարդ II | Էդուարդ II | Christopher Marlowe’s Edward II |
| 2001 | Մարտիկ պոետի ընթերցումը | - | War Poet’s Reading |
| 2002 | Օթելլո | Լագո | Othello |
| 2003 | Սիրո անպտուղ ջանքերը | Բերոուն | Love’s Labour’s Lost |
| 2005-2006 | Էպիտաֆիա Ջորջ Դիլոնի համար | Ջորջ Դիլոն | Epitaph for George Dillon |
| 2008 | 2000 մետր | Շերիֆի օգնական(Մոս) | 2,000 Feet Away |
| 2009 | Սիրանո դը Բերժերակ | Սիրանո | Cyrano de Bergerac |

Անիմացիոն կրկնօրինակումներ
--------------------------

| տարեթիվը | անվանումը | կերպարը | բնօրինակ անվանումը |
| --- | --- | --- | --- |
| 1998 | Անիմացյոն Դյուցազնավեպ | Բավուլֆ (ձայն) | Animated Epics։ Beowulf |
| 2003 | Սինդբադ. Յոթ ծովերի լեգենդը | Պրոթեոս (ձայն) | Sinbad: Legend of the Seven Seas |
| 2010 | Մարդկային զգայնության կորած և գտնված արկղը | տղա (ձայն) | A Lost and Found Box of Human Sensation |

Մրցանակներ
==========

* **Las Vegas Film Critics Society Awards**
	+ Ամենախոստումնալից դերասան՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1998
* **Broadcast Film Critics Association Awards**
	+ Նորահայտ դերասան՝ *Ելիզաբեթ* 1999
* **Screen Actors Guild Awards**
	+ Գլխավոր դերի փայլուն կատարում՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1999
* **Blockbuster Entertainment Awards**
	+ Լավագույն սկսնակ դերասան՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1998
* **MTV Movie Awards**
	+ Լավագույն համբույրը՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1998
* **Chicago Film Critics Association Awards**
	+ Ամենախոստումնալից դերասան՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1998
* **Cinema For Peace Awards**
	+ Տարվա լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ՝ *Ոգին* 2008

***Ներկայացված է եղել***

* **BAFTA** *awards*
	+ Լավագույն դերասան՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1999
* **MTV Movie Awards**
	+ Լավագույն դերասան՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1999
* **Screen Actors Guild Awards**
	+ Լավագույն դերասան՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1999
* **Teen Choice Awards**
	+ Ամենասեքսուալ սիրային տեսարան՝ *Սիրահարված Շեքսպիրը* 1999
* **Satellite Awards**
	+ Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան՝ *Վենետիկի վաճառականը* 2005

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  filmportal.de — 2005.
2. ↑  Discogs — 2000.
3. ↑  Munzinger Personen (գերմ.)
4. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage
5. ↑  «Joseph Fiennes Charity Work, Events and Causes»
6. ↑  LEWIS SIMON (2008 թ․ մարտի 28)։ «The Triumph of Joseph Fiennes»
7. ↑  Hoad Phil (2008 թ․ հունիսի 11)։ «Why won't Joseph Fiennes make life easy for himself?»
8. ↑  Iley Chrissy (2007 թ․ հունվարի 14)։ «No ordinary Joe»
9. ↑  Brooks Xan (2005 թ․ սեպտեմբերի 21)։ «Joseph Fiennes tells Xan Brooks why he rejected a five-picture deal in Hollywood for £200 a week at the Royal Court Theatre»։ Վերցված է 24.01.2015
10. ↑  Grice Elizabeth։ «In Fiennes form»
11. ↑  Долин Антон։ «Сыграть живого человека всегда трудно»
12. ↑  Tunzelmann Alex (2012 թ․ մայիսի 10)։ «Reel history: Goodbye Bafana»
13. ↑  Федина Анна։ «Глаза в кино говорят больше, чем губы»
14. ↑  «The Spirit/Дух»։ 2008
15. ↑  ORR GILLIAN (2010 թ․ մարտի 19)։ «Joseph Fiennes is the new face of Carte Noire Readers»

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · The Peerage · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10317843 · BNE: XX1490588 · BNF: 14177261s · CONOR: 28436323 · GND: 129578282 · ISNI: 0000000121486618 · LCCN: no99071044 · NKC: pna2006322524 · NLP: a0000001647938 · NTA: 239344014 · NUKAT: n2009086669 · SUDOC: 069319936 · VIAF: 117030282 · WorldCat VIAF: 117030282 |

 |

 |