**Մարգարետ Հյուս** (անգլ.՝ Margaret Hughes, մայիսի 29, 1630(1630-05-29) կամ մայիսի 29, 1645(1645-05-29), *անհայտ* - հոկտեմբերի 1, 1719(1719-10-01), Էլթհեմ, Kent, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), հայտնի է նաև **Փեգ Հյուս** կամ **Մարգարետ Հյուս** անուններով, հաճախ նշվում է որպես անգլիական բեմի առաջին դերասանուհին, որը բեմ է բարձրացել 1660 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։ Հյուսը Անգլիական բուրժուական հեղափոխության գեներալ Հռենոսի Ռուփերտ արքայազնի սիրելին էր։

Կանայք Վերականգնման ժամանակաշրջանի դրամայում
--------------------------------------------

Հյուսը դերասանուհի է դարձել անգլիական դրամայի մեծ փոփոխությունների ժամանակաշրջանում։ Անգլիական դրաման մեծապես տուժել է Անգլիական բուրժուական հեղափոխության և Չարլզ 2-ի գահակալմանը նախորդած ժամանակաշրջանում` 1642 թվականին արգելվելով պուրիտանական Երկարատև պառլամենտի կողմից։ Այս արգելքը վերջապես հանվել է Չարլզ II Ստյուարտի կողմից։ Չարլզը թատրոնի մեծ երկրպագու էր և երկու արքայական արտոնագիր է տրամադրել Սըր Թոմաս Քիլիգրյուին և Սըր Վիլյամ Դավենանտին։ Վերածննդի ժամանակաշրջանում կանանց արգելված էր հայտնվել բեմում, ինչի արդյունքում տղամարդ դերասանները կանանց դերեր էին խաղում։ Մի անգամ արքայի` ներկայացում դիտելու ժամանակ այն հանկարծակի ընդհատվել է։ Պարզվել է, որ կնոջ դեր խաղալ պատրաստվող տղամարդը չէր հասցրել սափրվել։ Տղամարդկանց կողմից կանանց դերեր խաղալը ժամանակակիցների համար ավելացրել է համասեռամոլության տարածման վերաբերյալ մտահոգությունները, ինչն ի վերջո ստիպել է Չարլզին 1662 թվականին արքայական հրամանագիր ընդունել, ըստ որի կանացի դերերը պետք է խաղային միայն դերասանուհիները։ Քիլիգրյուն և Դավենանտը Վերականգնման ժամանակաշրջանից անմիջապես հետո սկսել են դերասանուհիներին ներգրավել ներկայացումներում, որոնք 1660-ականների սկզբից բեմում հայտնվելով` միանգամից ընդունելություն են գտել։ Քիլիգրյուն 1664 թվականին ըստ իր հեղինակած պիեսի բեմադրել է «Փարսոնի հարսանիքը» ներկայացումը, որտեղ զբաղված էին միայն դերասանուհիները։ Ներկայացումը կրկնվել է նաև 1672 թվականին։

Դորսեթ Գարդըն թատրոնը, որտեղ 1676 թվականին Հյուսը հագեցած խաղաշրջան է անցկացրել:
15 տարեկանում Մարգարետը թատրոնի պատմության էջ է բացել` դառնալով անգլիական բեմի առաջին դերասանուհին։
Նրա առաջին ներկայացումը տեղի է ունեցել 1660 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, երբ նա Վերե Սթրիթ թատրոնում Շեքսպիրի «Օթելլո» պիեսի բեմադրության մեջ խաղացել է Դեզդեմոնայի դերը։ Որոշ պատմաբաններ որպես անգլիական բեմ բարձրացած առաջին դերասանուհի ճանաչում են Աննա Մարշալին։ Այնուամենայնիվ, Ջոն Դոունեսի` 1660-ականների մասին հուշերում որպես առաջին դերասանուհի հիշատակվում է հենց Հյուսը։

Անձնական կյանք
--------------

Հյուսը հայտնի էր իր գրավչությամբ. հուշագիր Սեմյուել Փիփսը համարում էր նրան «չափազանց սիրունիկ կին», նրան նկարագրում էին որպես «մեծ գեղեցկության տեր, մուգ խոպոպիկներով, հիանալի կառուցվածքով և հատկապես գեղեցիկ ոտքերով» կին։ Ըստ Փիփսի` նա Սըր Չարլզ Սեդլիի սիրուհին էր։ Կարծիք կա, որ Մարգարետը կարճ ժամանակ կապված է եղել անձամբ Չարլզ II Ստյուարտի հետ ևս։ Համարվում է, որ Հյուսն Արթուր անունով արտամուսնական որդի է ունեցել, չնայած այս փաստն ապացուցող վնակություններ չկան։

Մարգարետ Հյուսի սիրեկանն ու գործընկերը` Ռուփերտ արքայազնը
Առավել հավանական է, որ Հյուսը կապված է եղել Հռենոսի արքայազն Ռուփերտի հետ։ Վերջինս սիրահարվել է նրան 1660 թվականների վերջին, չնայած Հյուսը հավանաբար ձգտել է նրա ուշադրությանն արժանանալ` իր համար կայուն բնակավայր ապահովելու նպատակով։ Ռուփերտն արքայական ընտանիքի ավագ անդամներից մեկն էր, և Հյուսը նրա հովանավորությամբ առավելությունների էր արժանանում։ 1669 թվականին Մարգարետը դարձել է King's Company նախաձեռնության անդամ, ինչը նրան կարգավիճակ է տվել և պաշտպանել պարտքերի պատճառով ձերբակալվելուց։ Դերասանուհին չորս անգամ նկարվել է ժամանակի պալատական ամենահայտնի նկարիչ Սըր Փիթեր Լելիի կողմից։

Ռուփերտն այդպես էլ պաշտոնապես չի ամուսնացել Հյուսի հետ, սակայն ընդունել է իրենց դստերը` Ռուփերտային, որը ծնվել է 1673 թվականին։ 1670-ական թվականներին Հյուսը շքեղ կյանք է վարել` վայելելով մոլախաղերն ու ոսկեղենը։ Իրենց հարաբերությունների ընթացքում Ռուփերտը նրան նվիրել է առնվազն £20,000 արժողությամբ թանկարժեք զարդեր։

Մարգարետը շարունակել է խաղալ նաև Ռուփերտայի ծնվելուց հետո` բեմ վերադառնալով 1676 թվականին։ Հաջորդ տարի Ռուպերտը Հյուսին տեղավորել է £25,000 արժողությամբ «հսկա շենքում», որը գնել էր Սըր Նիկոլաս Կրիսպեից։

Արքայազն Ռուփերտը մահացել է 1682 թվականին՝ իր հարստության մեծ մասը թողնելով Հյուսին և Ռուփերտային։ Հյուսի համար դժվար էր այրու կարգավիճակը` առանց Ռուփերտի աջակցության։ Հյուսն սկսել է վաճառել Ռուփերտի նվերները։ Նա վաճառել է նաև Համմերսմիթի իր տունը լոնդոնցի երկու վաճառականների։ Նրա դուստրը` Ռուփերտան, ամուսնացել է խորհրդարանի ապագա անդամ և գեներալ անգլիացի Էմանուել Սկրոպե Հոուի հետ։ Հյուսը մահացել է 1719 թվականին։

Մատենագրություն
---------------

* Gilder, Rosamond. *Enter the Actress: The First Women in the Theatre.* Boston, Houghton Mifflin, 1931.
* Halliday, F. E. *A Shakespeare Companion 1564–1964.* Baltimore, Penguin, 1964.
* Highfill, Philip H. Kalman A. Burnim and Edward A. Langhans. *Volume 8 of A Biographical Dictionary of Actors, Actresses, Musicians, Dancers, Managers and Other Stage Personnel in London, 1660–1800.* Southern Illinois University Press, 1982.
* Howe, Elizabeth. *The First English Actresses: Women and Drama, 1660–1700.* Cambridge, Cambridge University Press, 1992.
* Rennert, Hugo Albert. *The Spanish Stage in the Time of Lope de Vega.* Hispanic Society of America, 1909.
* Spencer, Charles. *Prince Rupert: The Last Cavalier.* London։ Phoenix, 2007. 9780753824016.
* Thomson, Peter, et al. eds. *The Cambridge History of British Drama.* 3 Volumes, Cambridge, Cambridge University Press, 2004.
* Wilson, John Harold. *All the King's Ladies: Actress of the Restoration.* Chicago, University of Chicago Press, 1958
* Macqueen-Pope, W. Ladies First; the Story of Woman's Conquest of the British Stage. London։ Allen, 1952

Ծանոթագրություներ
-----------------

1. 1 2  A Historical Dictionary of British Women — 2 — Routledge, 2003. — P. 232. — ISBN 978-1-85743-228-2
2. ↑  Այստեղ էական է ազգային դասակարգումը։ 1603 թվականին Ճապոնիայում առաջին կաբուկի ներկայացնողները կանայք էին։ Իտալացի դերասանուհու մասին վաղ վկայություններ են եղել 1565-66 թվականներից, տես` Rennert, *Spanish Stage,* p. 140: Թոմաս Կորյատը Վենետիկի դերասանուհիների մասին հիշատակումներ է արել 1611 թվականի վերաբերյալ, տես` Halliday, *Shakespeare Companion,* p. 22:
3. 1 2  Spencer, p. 314.
4. 1 2  Spencer, p. 315.
5. ↑  "Margaret Hughes, first lady of the stage". *Madame Guillotine*. 2010 թ․ դեկտեմբերի 8. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 2.
6. ↑  Pope, W. Macqueen (1952). *First Ladies*. London: W. H. Allen. pp. 35–36.
7. ↑  Halliday, *Shakespeare Companion,* p. 347.
8. ↑  Howe, p. 24.; Gilder, p. 166.
9. ↑  See Highfill, Burnim and Langhans, p. 24.
10. 1 2  Highfill, Burnim and Langhans, p. 24.
11. 1 2 3  Spencer, p. 318.
12. ↑  Spencer, p. 318; Highfill, Burnim and Langhans, p. 26.
13. 1 2  Spencer, p. 319.
14. 1 2 3 4  Spencer, p. 366.
15. ↑  Highfill, Burnim and Langhans, p. 26.
16. ↑  Highfill, Burnim and Langhans, p. 24; Spencer, p. 367.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WeRelate |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 139546278 · ISNI: 0000000078201903 · VIAF: 101274098 · WorldCat VIAF: 101274098 |

 |