**Փառքի կոթող** (ռուս.՝ Обелиск Славы в Тольятти), ստելա Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Տոլյատի քաղաքի Ազատության հրապարակում՝ նվիրված Հայրենական Մեծ պատերազմի և Հեղափոխության հերոսներին։

Պատմություն
-----------

Ստավրոպոլի (Տոլյատի քաղաքի նախկին անվանումը) կառուցապատման նախագծի համաձայն ջրհեղեղի գոտուց քաղաքի տեղափոխումից հետո քաղաքի կենտրոնում պետք է լինեին Պուշկինի հրապարակը և Պուշկինի զբոսայգին։ Սակայն 1957 թվականի ապրիլին երիտասարդ շինարարներն առաջարկեցին սեփական միջոցներով հրապարակի կենտրոնում կառուցել հուշարձան «Հանուն ազատության մարտիկների»։ Թղթի թափոնների և մետաղի ջարդոնի հավաքման և հանձնման միջոցով կուտակվեց 30 հազար ռուբլի։

Հուշարձանի համար հայտարարված նախագծերի մրցույթում հաղթեց քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Միխայիլ Սորոկինը։ Նրան պարգևատրեցին Մոսկվայի երիտասարդության և ուսանողության VI միջազգային փառատոնի ուղեգրով։ 

Հուշարձանին տրվեց դասական քառանիստ կոթողի տեսք։ Նրա յուրաքանչյուր նիստի վրա պատկերված էր ազատության համար պայքարող մարտիկների հարթաքանդակներ (քաղաքի բնակիչներ)։ 

* Հայրենական Մեծ պատերազմի հերոսներ
	+ օդաչու Վիկտոր Նոսովի
	+ հետևակ Վասիլի Ժիլինի
	+ նավաստի Եվգենի Նիկոնովի
* ինչպես նաև 1918 թվականին սպանված քաղգործկոմի առաջին նախագահ Վասիլի Բանիկինի

Հավերժական կրակ կոթողի մոտ
1958 թվականի հոկտեմբերի 26-ին կայացավ հուշարձանի հանդիսավոր բացումը։ Այդ օրվանից Ազատության հրապարակը դարձավ քաղաքի կենտրոնական հրապարակը։ 

1958 թվականի նոյեմբերի 7-ից քաղաքային հանդիսությունները և շքերթները սկսեցին կայանալ հենց այստեղ։ «Հանուն ազատության մարտիկների» հուշարձանի անվանումով սկսվեց կոչվել հրապարակը, իսկ հարակից զբոսայգին կոչվեց Երիտասարդական։

Վերակառուցում
-------------

1975 թվականի ապրիլին Հայրենական Մեծ պատերազմի 30-ամյակի նախապատրաստման ընթացքում կոթողը վերակառուցվեց և ձևափոխության ենթարկվեց։ 

Հանվեցին եզրային մասում գտնվող չորս քարե գնդերը և դեկորատիվ շղթաները, ինչպես նաև փոխվեցին հերոսների կիսապատկերներով մեդալիոնները։ Տոլյատինցի քանդակագործներ Ա. Ն Պրոնյուշկինը և Ն. Ի. Կոլեսնիկովը կերտեցին հերոսների բրոնզե հարթաքանդակները։ Հուշարձանը երեսապատվեց գրանիտով։

Կոթողի մի կողմում տեղադրված հուշատախտակին գրված էր`

*В битве великой  

не сгинут бесследно  

павшие с честью  

во имя идей.  

Их имена с нашей  

Песней победной  

Станут священны  

мильонам людей*
Մյուս կողմում գրված էր, ժողովրդի ազատության և երջանկության համար ընկած մարտիկներին։

1978 թվականի նոյեմբերի 3-ին հուշարձանում վառվեց անմար կրակը, որը բերվել էր Սամարայի Փառքի կոթողից զրահամեքենայով։ Աստիճանաբար հուշարձանը սկսեցին կոչել «Փառքի կոթող»։

2006 թվականին Տոլյատիի քաղաքապետ Նիկոլայ Ուտկինն առաջարկեց վերականգնել հուշարձանը։ Հայրենական Մեծ պատերազմի 70-ամյակի տոնակատարությունների հետ կապված հուշարձանը վերականգնվեց և հանդիսավորապես բացվեց 2015 թվականի մայիսի 8-ին։

Գրականություն
-------------

* Овсянников В. А. Часть I // Ставрополь - Тольятти. Страницы истории. - Тольятти: Изд-во Фонда «Развитие через образование», 1997. - С. 345. - 364 с илл. с. - ISBN 5-88299-016-5.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Обелиск славы
2. ↑  "Обелиск Славы". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 4.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Փառքի կոթող (Տոլյատի)** կատեգորիայում։ |