recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մատանսա** կամ **Ռիաչուելո** (իսպ.՝ Río Matanza-Riachuelo), արգենտինական գետ, որը հոսում է լատինաամերիկյան այդ երկրի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսի միջով։ Գետի ձախ ափին քաղաքի կենտրոնն է՝ Կապիտալ-Ֆեդերալը։ Աջ ափին են գտնվում Բուենոս Այրես պրովինցիայի կազմի մեջ մտնող Լոմաս-դե-Սամորա, Լանուս և Ավելյանեդա քաղաքները։ Գետն ունի 64 կիլոմետր երկարություն, նրա ջրահավաք ավազանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2240 քառակուսի կիլոմետր։ Սկիզբ է առնում Բուենոս Այրես նահանգում և Սուդ Դոք քաղաքի մոտ թափվում է Լա Պլատա գետը՝ դառնալով Բուենոս Այրես դաշնային շրջանի հարավային սահմանը։

Գետը Մատանսա է կոչվում իր հոսանքի մեծագույն մասում և միայն գետաբերանի մոտ է նրա անվանումը փոխվում՝ դառնալով Ռիաչուելո։ Երկրի համար անչափ կարևոր ջրային այս երակը չափազանց աղտոտված է։ Բավական է նշել, որ 2013 թվականի նոյեմբերին Շվեյցարիայի Կանաչ խաչ կազմակերպությունը և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Բլեքսմիթի ինստիտուտը, մանրակրկիտ ու հանգամանալի հետազոտությունների և ուսումնասիրությունների արդյունք հանդիսացող ամփոփիչ զեկույցում ներկայացնելով աշխարհի տասը ամենաաղտոտված վայրերը, Մատանսա-Ռիաչուելո գետը ընդգրկել էին այդ տասնյակում, նշելով, որ այստեղ ամենամեծ վտանգը ներկայացնում են ցնդող օրգանական միացությունների, տոլուոլի, մկնդեղի, պղնձի, կապարի, ցինկի՝ թույլատրելի չափերը մեծապես գերազանցող պարունակությունները գետի ջրերում։ Պատճառը Բուենոս Այրեսի և առափնյա այլ քաղաքների արդյունաբերական ձեռնարկությունների՝ ահավոր չափերի հասնող թափոններն են։

Հայրենի երկրում մեծ համբավ ձեռք բերած նկարիչ և շրջակա միջավայրի պահպանության Գրինփիս միջազգային կազմակերպության ակտիվիստ Նիկոլաս Գարսիա Ուրիբուրուն հասարակության ուշադրությունը գետի աղետալի վիճակի վրա բևեռելու նպատակով 1970 թվականի մարտի 22-ին՝ Ջրի համաշխարհային օրը, գետի ջրերը կանաչ ներկեց։

Կամուրջ՝ Մատանսա գետի վրա
1993 թվականին երկրի նախագահ Կառլոս Մենեմի՝ շրջակա միջավայրի պահպանության աշխատանքների գծով քարտուղար Մարիա Ալսոգարայը Ռիաչուելոն մաքրելու եռամյա ծրագիր ներկայացրից, որն արժանացավ երկրի կառավարության հավանությանը, բայց նախագծի իրագործման աշխատանքները հազիվ սկսված՝ դադարեցվեցին։ Այդ նախկին քաղաքացիական ծառայողը, բարձրաստիճան պետական պաշտոնյան, որ պահպանողական քաղաքական գործիչ Ալվարո Ալսոգարայի դուստրն է, մեղադրվեց հանրային միջոցները ոչ նպատակային ծախսելու մեջ (հատկացված 250 միլիոն դոլարից ընդամենը մեկ միլիոն դոլարն էր նպատակին քիչ թե շատ ծառայեցվել) :
Այսօր էլ գետի վիճակը շարունակում է մնալ խորապես մտահոգիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Arte al Día*: Nicolás García Uriburu (Իսպաներեն) Archived 2011-07-22 at the Wayback Machine.
2. ↑  "*Clarín*: Del esplendor de los noventa a la acumulación de causas penales (Իսպաներեն)". Արխիվացված է the original 2007 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 159518340 · WorldCat VIAF: 159518340 |

 |
**Համլետ Գուրգենի Շեկյան** (նոյեմբերի 17, 1935(1935-11-17), Քոլատակ, Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր (2003):

Կենսագրություն
--------------

Համլետ Շեկյանը ծնվել է 1935 թվականի նոյեմբերի 17-ին Քոլատակ (այժմ՝ Արցախ, Մարտակերտի շրջան) գյուղում։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1962-1963 թվականներին և 1970-1978 թվականներին աշխատել է էլեկտրամեխանիկայի Համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղում, 1963-1969 թվականներին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, 1979-1981 թվականներին՝ Երևանի էլեկտրամեքենաշինական գիտահետազոտական ինստիտուտի լաբորատորիայի վարիչ, 1981-1988 թվականներին՝ «Հայմարմարգրանիտ» գիտաարտադրական միավորումի գլխավոր ճարտարագետ, 1990 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Մեխանիկայի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։

Աշխատանքները վերաբերում են թրթռասողքի և լարումների ռելաքսացիայի, բարձր հաճախության տատանումների ազդեցությամբ աշխատող բարակապատ կառուցվածքների մեխանիկական վարքի հարցերին։ Լուծել է հակաօդային պաշտպանության և ժողտնտեսության զարգացման հետ կապված խնդիրներ, կատարել աերոդինամիկայի, հրթիռային, լազերային և երկաթուղային տեխնիկային վերաբերող աշխատանքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր 2, Երևան, 2005, էջ 259։
2. ↑  "Բանբեր Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի, N 1, Երևան" (PDF). 2017. Արխիվացված է the original (PDF) 2018 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Шекян, Гамлет Гургенович - Исследование и конструирование некоторых упругодемпферных опор для высокооборотных электрических машин [Текст] : Автореферат дис. на соискание ученой степени кандидата технических наук. (01.02.06; 05.025) - Search RSL". *search.rsl.ru*. Retrieved 2019 թ․ մարտի 16.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբրահամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մարինե Աբրահամի Աբրահամյան** (նոյեմբերի 25, 1951(1951-11-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դաշնակահարուհի, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2008)։

Կրթություն
----------

Ավարտել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոցը, 1975 թվականին՝ Մոսկվայի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժինը։

Ստեղծագործական գործունեությունը
-------------------------------

1975 թվականից Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի մենակատար է։ Կատարումներով հանդես է եկել «Համաշխարհային դաշնամուրային գրականության ընտրանի», «Նվիրումներ» համերգաշարերին, Էլդա Գրինի 85-ամյակին, Շառլ Ազնավուրի 90-ամյակին, Սերգեյ Փարաջանովի 90-ամյակին նվիրված համերգային երեկոներին, իսպանական, ֆրանսիական, գերմանական և հայ դաշնամուրային երաժշտությանը նվիրված թեմատիկ համերգներին և Հայոց ցեղասպանությանը (1915) նվիրված համերգներին։ 2012 թվականին մասնակցել է Մոսկվայում և Մինսկում կայացած Յ. Ֆլիերի 100-ամյակին նվիրված փառատոնին։

Մանկավարժական գործունեությունը
------------------------------

1989 թվականից դասավանդում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 1999 թվականից պրոֆեսոր է։

Սկավառակագրություն
------------------

Թողարկել է 5 ձայնասկավառակ և մեկ տեսասկավառակ։ Նկարահանել է շուրջ 17 տեսահոլովակ։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2008)
* Միջազգային մրցույթների դափնեկիր (1974, Չեխիա, 1979, Իսպանիա)։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Հոգեբան Էլդա Գրինի դուստրն է, դերասանուհի Աննա Էլբակյանի քույրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
3. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Մարինե Աբրահամյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ նոյեմբերի 30-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |

 |
**Միխայիլ Սերգեյի Միսաբեկյան** (ապրիլի 11, 1934(1934-04-11) - հունվարի 15, 2018(2018-01-15), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային հայ գիտնական, կուսակցական և պետական գործիչ, գործարար։ ԽՄԿԿ Երևանի գործկոմի առաջին քարտուղար (1988-1990 թթ.), ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր (1989-1991 թթ.):

Կենսագրություն
--------------

Միխայիլ Միսաբեկյանը ծնվել է 1934 թվականի ապրիլի 11-ին։ Ավարտել է Երևանի Մռավյանի անվան դպրոցը (1952) և Մոսկվայի Ն. Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարանի (1958)։ Կրթությունն ավարտելուց հետո մի քանի տարի աշխատել է Մոսկվայում՝ № 16 պաշտպանական կոնստրուկտորական բյուրոյում, ապա 1960-ական թվականներին վերադարձել Հայաստան ակադեմիկոս Անդրանիկ Իոսիֆյանի հրավերով և սկսել աշխատել «Հայէլեկտրոգործարանի» հիմքի վրա ստեղծված Կոմպլեքս էլեկտրասարքավորումների համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտում, հասել մինչև բաժնի պետի պաշտոնի։ Զբաղվել է ներքին այրման շարժիչների կատարելագործմամբ, գազատուրբինային սարքավորումներով։ Մասնակցել է Հայաստանում ավիացիոն գործիքաշինության գործարանի (Երևանի «Հրազդան» ավտոմատ համակարգերի գործարան) հիմնադրմանը, աշխատել է որպես «Արմավիակոմպլեքս» միավորման տնօրեն։

1975 թվականից աշխատել է որպես ԽՄԿԿ Երևանի քաղկոմի քարտուղար, հետևել գիտության, արդյունաբերության, տրանսպորտի, կապի, շինարարության հարցերին։ 1980 թվականից եղել է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի տրանսպորտի, կապի և ճանապարհաշինության բաժնի վարիչ։ Նրա ղեկավարությամբ վերակառուցվել է Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանը, որը եղել է ԽՍՀՄ միակ օդանավակայանը, որ Մինասբեկյանի նախաձեռնությամբ ստացել է անվանում ազգային լեզվով։

1988 թվականին Միխայիլ Մինասբեկյանն ընտրվել է կուսակցության Երևանի քաղկոմի առաջին քարտուղար։ Այդ պաշտոնում նա զբաղվել է նաև Լեռնային Ղարաբաղի հետ տնտեսական կապերի հաստատմամբ, մասնակցել Սպիտակի երկրաշարժի հետևանքների լիկվիդացման կազմակերպմանը։

1989 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական դեպուտատ Երևանից՝ Օրջոնիկիձեի № 388 ազգային-տարածքային շրջանից, ընդ որում՝ նա առաջադրվել է ոչ թե ԽՄԿԿ-ի կողմից, այլ որպես անկախ թեկնածու։ Դարձել է պատգամավորների «Արդարություն» խմբի և «Համաձայնություն» միջխմբավորումային միության կազմակերպիչ։ 1990 թվականից աշխատել է նաև որպես ԽՍՀՄ ազգային հարցերով պետական կոմիտեի նախագահի տեղակալ։

ԽՍՀՄ անկումից հետո ապրել է Մոսկվայում։ Աշխատել է որպես Ռուսաստանի Դաշնության ձեռնարկատիրության ու ներդրումների զարգացման տնտեսական խորհրդի նախագահ, մոսկովյան-հայկական «ՄԱԿօ» (ռուս.՝ «МАКо») առևտրաարդյունաբերական ընկերության ղեկավար։ 1990-ական թվականներին ընդգրկվել է Դեմոկրատական բարեփոխումների շարժման քաղխորհրդի կազմում։ Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս է, Հայաստանի գիտությունների ինժեներական ակադեմիայի ակադեմիկոս։

Միխայիլ Մինասբեկյանը մահացել է 2018 թվականի հունվարի 15-ին Մոսկվայում, 84 տարեկանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "МИНАСБЕКЯН Михаил Сергеевич". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Մոսկվայում մահացել է Միխայիլ Մինասբեկյանը
3. ↑  Не стало Михаила Минасбекяна: отстоявший название аэропорта «Звартноц»

Արտաքին հղումներ
----------------

* МИХАИЛУ МИНАСБЕКЯНУ 80 ЛЕТ
**Համլետ Աղադադաշ օղլի Ղուրբանով** (ադրբ.՝ Hamlet Ağadadaş oğlu Qurbanov, հոկտեմբերի 13, 1938(1938-10-13), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 16, 1995(1995-11-16), Բաքու, Ադրբեջան), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1982)։

Կենսագրություն
--------------

Համլետ Ղուրբանովը ծնվել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՝թատրոնի և կինոյի դերասան Աղադադաշ Ղուրբանովի և օպերային երգչուհի Գյուլխար Հասանովայի ընտանիքում։ Համլետ Ղուրբանովը ավարտել է Ադրբեջանի արվեստի պետական ինստիտուտը (ներկայիս Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարան) 1961 թվականին։ Սովորել է ռեժիսոր Մեհդի Մամեդովի դասարանում։ 1957-1992 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի ազգային դրամատիկական թատրոնում։ Նա հաջողությամբ կատարել է դոկտոր Լալբյուզի դերը Մամեդգուլուզադեի «Խելագարների հավաքույթը» պիեսում (1978): Համլետ Ղուրբանովը ներգրավված է եղել մի շարք ադրբեջանական հեռուստատեսային արտադրություններում և «Ադրբեջանֆիլմի» արտադրած ֆիլմերում։

Համլետ Ղուրբանովը մահացել է 1995 թվականի նոյեմբերի 16-ին քաղցկեղից։

Ընտանիք
-------

Համլետ Ղուրբանովը դերասան Աղադադաշ Ղուրբանովի և օպերային երգիչ Գյուլխար Հասանովայի որդին է։ Դերասանուհի Գյուլշան Ղուրբանովայի և ռեժիսոր և կինոնկարիչ Ֆիրանգիզ Ղուրբանովան եղբայրն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Համլետ Աղադադաշ օկլի Ղուրբանով
2. ↑  kino-teatr.ru
3. ↑  "Биография Актер Гамлет Курбанов". Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 24.

Աղբյուրներ
----------

* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası.Bakı.2008,səh.159

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համլետ Ղուրբանով
* Գյուլխար Հասանովա. Համլետ Ղուրբանովի մասին
**Մարինա Պոդոլյան** (ապրիլի 8, 1963(1963-04-08)), ռուսական, մոլդովական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի, ռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Մարինա Պոդոլյանը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 8-ին։ 1989 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանը՝ երաժշտական թատրոնի դերասան մասնագիտությամբ (Ալեքսանդր Կանևսկու արվեստանոց)։ 2005 թվականին ավարտել է Քիշնևի քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտը՝ միջազգայնագետ մասնագիտությամբ։ 2013 թվականին ավարտել է Մոսկվայի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանը՝ կինո, հեռուստա և տեսառեժիսոր մասնագիտությամբ (Ալեքսանդր Ցացուևի արվեստանոց)։

1991-2001 թվականներին աշխատել է Քիշնևի Ա․ Չեխովի անվան պետական ռուսական դրամատիկական թատրոնում որպես դերասանուհի։ 2001-2005 թվականներին եղել է Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի պատգամավոր (15-րդ գումարում, Մոլդովայի Հանրապետության կոմունիստական կուսակցություն, Գիտության, մշակույթի և ԶԼՄ-ի կոմիտե)։

2005 թվականի դեկտեմբերից բնակվում է Մոսկվայում։ 2006-2009 թվականներին որպես դերասանուհի աշխատել է «Թատրոն նախասրահում» թատրոնում։ Մի խումբ դերասանների հետ ստեղծել է «Տրոյա» արտ-թատրոնը, որտեղ աշխատում է որպես ռեժիսոր-բեմադրիչ և դերասանուհի։

Բեմադրել է 37 թատերական գործ, նկարահանել 3 փաստագրական և 1 խաղարկային ֆիլմ։

Գործունեություն
---------------

### Դերերը թատրոնում

| Հեղինակ | Ներկայացում | Դեր |
| --- | --- | --- |
| Դարիո Ֆո | Ես սպասում եմ քեզ, սիրելի՛ս | գլխավոր դեր |
| Ստեֆան Ցանև | Ժաննա դ'Արկի երկրորդ մահը | Ժաննա դ'Արկ |

### Ֆիլմագրություն

| Տարի | Ֆիլմ | Դեր |
| --- | --- | --- |
| 2016 | Ամեն ինչ օրենքով | ՔԿԱԳ-ի պետ |
| 2012 | Մոսկվա։ Երեք կայարան |  |
| 2010 | Թարմ հետքերով | Սուրենի մայր |
| 2010 | Հետախույզ Գուրովի նոր կյանքը։ Շարունակություն | խնամակալ |
| 2010 | Ճակատագրի նշաններ |  |
| 2010 | Իններորդ բաժին | շուկայի վաճառական |
| 2009 | Զինվորները 16։ Դեմբելն անխուսափելի է | դրվագ |
| 2009 | Վերցրո՛ւ ինձ քեզ հետ 2 |  |
| 2009 | Барвиха | դրվագ |
| 2008 | Չեմպիոն | դրվագ |
| 2008 | Հանցագործությունը կբացահայտվի | Վերա Իվանովնա |
| 2008 | Սարդոստայն 2 | դրվագ |
| 2008 | Глухарь | գրասենյակի աշխատակից |
| 2008 | Վերցրո՛ւ ինձ քեզ հետ | դրվագ |
| 2008 | Եղբայր հետաքննիչները | դրվագ |
| 2007 | Խնամախոսը | Ռիբակովա |
| 2007 | Անխոս վկան 2 | Սմիրնովա |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Подолян Марина". *www.zhar-ptica.com*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունվարի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ հունվարի 18.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Марина Подолян". *Кино-Театр.РУ*.
Հայերեն այբուբեն, Օշական
**Համացանցում հայատառ գրելու օր**, նշվում է յուրաքանչյուր տարի՝ փետրվարի 7-ին։ Նախաձեռնությունը սկիզբ է առել 2012 թվականի փետրվարին՝ ֆեյսբուքյան օգտատեր Զոհրաբ Եգանյանի գրառմամբ։ Նախաձեռնության նպատակն է համացանցի բոլոր հարթակներում հայերեն գրելը դարձնել հայատառ։

Պատմություն
-----------

2012 թվականի փետրվարի 5-ին իր ֆեյսբուքյան գրառման մեջ Զոհրաբ Եգանյանը կոչ է արել փետրվարի 7-ը հռչակել որպես համացանցում հայատառ գրելու օր՝ ի պաշտպանություն վիրտուալ հարթակներում մեսրոպատառ հայերենի։ Հեղինակը դա հիմնավորում էր նրանով, որ 2012 թվականին մեսրոպատառ հայերենը համացանցում բավականին վատ վիճակում էր գտնվում, և նույնիսկ հայտնի պետական գործիչներն իրենց գրառումները սոցիալական ցանցերում կատարում էին լատինատառ հայերենով։ Դրան նպաստում էր նաև հայատառ գրելու տեխնիկական հնարավորությունների բացակայությունը։

Ժամանակի ընթացքում նախաձեռնությունը մեծ ժողովրդականություն է ստացել, և դրան միացել են անհատներ, կազմակերպություններ, հասարակական-քաղաքական գործիչներ։ 2016 թվականին «ՎիվաՍել-ՄՏՍ» բջջային օպերատորը ևս միացել է նախաձեռնությանը՝ իր բաժանորդներին կարճ հաղորդագրությունները հայատառ ուղարկելով։ Աստիճանաբար հաղթահարվել են նաև տեխնիկական խոչընդոտները, և ստեղծվել են համացանցին միացող բոլոր սարքերից հայատառ գրելու հնարավորություն տվող անվճար ծրագրեր։ 

Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը նշում է․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Շատերը գրում են լատինատառ գրագիտության պակասից ելնելով, քանի որ հայերենի դեպքում ուղղագրական հարցեր են առաջանում, գրում են լատինատառ՝ շատ սխալներից խուսափելու համար։ |  |

Մարտիրոսյանն ընդգծում է նաև, որ այդ հարցում կարևոր դեր ունի դպրոցը։ Քանի որ հայերեն տառերը շատ են լատինատառից, ուստի դպրոցներում «Ինֆորմատիկա» առարկան պետք է դարձնել ավելի գործնական՝ երեխաներին սովորեցնելով ստեղնաշարով հայատառ գրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Համացանցում հայատառ գրելու նախաձեռնության աջակիցներն ավելանում են". *armenpress.am*. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 19.
2. 1 2  LLC, Helix Consulting. "Համացանցում հայատառ գրելու օրն է". *www.panorama.am* (in անգլերեն). Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 19.
3. ↑  ՄԱՄՈՒԼ.am. "Փետրվարի 7-ը համացանցում հայատառ գրելու օրն է". *ՄԱՄՈՒԼ.am*. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 19.
4. ↑  "Փետրվարի 7 ը համացանցում հայատառ գրելու օրն է". *A1Plus*. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 19.
5. ↑  "Երկիր Մեդիա". *yerkirmedia.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 19.
6. 1 2  "Փետրվարի 7-ը հռչակվել է համացանցում հայատառ գրելու օր". *artsakhpress.am*. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նախաձեռնության հեղինակ Զոհրաբ Եգանյանը համացանցում հայերեն գրելու օրվա մասին
* Փետրվարի 7-ը համացանցում հայատառ գրելու օրն է
* Այսօր նշում են համացանցում հայատառ գրելու օրը Archived 2020-02-07 at the Wayback Machine.
**Ղեկավարը**, 2014 թվականին ռեժիսոր Շալվա Շենգելիի կողմից նկարահանված վավերագրական ֆիլմ։

2014 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Ֆիլմեր առանց սահմանների» ծրագրում։

Սյուժե
------

«Մարդ չկա՝ խնդիր չկա». այս խոսքերի հեղինակ Ստալինը խնդիրներ է առաջացրել Վրաստանի փոքր գյուղերից մեկում։ Արդյոք անհրաժե՞շտ է թողնել նրա հուշարձանը կանգուն կուսանոցի բակում։ Ֆիլմի առանցքային հարցը գյուղացիների բախման պատճառն է։ Մի կողմում 7-րդ դարի Փրկչի տաճարում գտնվող կուսանոցն է, իսկ մյուսում՝ առաջնորդի հուշարձանը։ Հնարավո՞ր է գոյակցումը։ Ինչպե՞ս է եկեղեցին դարձել այն առաջնորդի ապաստանը, որի անունն առնչվում է կրոնի դեմ մղված պայքարին։ Ի՞նչ կարգի գաղափարական հակամարտություններ են բնորոշ 21-րդ դարի Վրաստանին։ Ֆիլմի հեղինակները փնտրում են այս հարցերի պատասխանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "The Ruler, Doc International Programme". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 24.
2. ↑  "«Ղեկավարը «Ոսկե Ծիրան»ի «Ֆիլմեր առանց սահմանների»-ում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 24.
3. ↑  The Ruler (Khelmtsipe)(չաշխատող հղում)
4. ↑  Ղեկավարը, տեխնիկական տվյալներ(չաշխատող հղում)
**«Ղարաբաղի պատմություն»** (պարսկերեն՝ *Թարիխ-ե Ղարաբաղ*), Ղարաբաղի պատմության մասին աշխատություն, որը գրել է Միրզա Ջամալ Ջևանշիրը 1847 թվականին։ Գրվել է Գյուլիստանի մելիքական տոհմի անդամ, գնդապետ Շամիրխան Մելիք-Բեգլարյանի պատվերով, այնուհետև ներկայացվել Կովկասի փոխարքա Մ. Ս. Վորոնցովին։ Գրված է պարսկերեն, որն այն ժամանակ Անդրկովկասի մուսուլմանների գրական լեզուն էր։ Անդրադառնում է Ղարաբաղի պատմությանը՝ արաբների ներխուժումից մինչև տարածաշրջանի նվաճումը Ռուսական Կայսրության կողմից՝ 1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ։

Գիրքը բաղկացած է ներածությունից, յոթ գլուխներից, վերջաբանից և տասնչորս ավելի կարճ հատվածներից։ Զգալի մասը նվիրված է Ղարաբաղի խանության պատմությանը՝ պարսից Նադիր շահի տիրապետությունից մինչև Իբրահիմ խանի սպանությունը 1806 թվականին։ Աշխատությունում նկարագրվում է Ղարաբաղի խաների և Արցախի հայկական մելիքությունների միջև հակամարտությունը։

Առաջին անգամ թարգմանվել է ռուսերեն Ադոլֆ Բերժեի կողմից 1855 թվականին, իսկ առաջին ադրբեջաներեն թարգմանությունը լույս է տեսել 1959 թվականին։ Առաջին անգլերեն թարգմանությունը արել է Ջորջ Բուռնությանը 1994 թվականին։ Երկի ձեռագիրը գտնվում է Բաքվում՝ Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արխիվում։ 1980-ական թվականներից ի վեր հրատարակված ադրբեջաներեն տարբերակներում դիտավորյալ հանվել են հայերի մասին հիշատակումները։

Աղբյուրներ
----------

* Bournoutian, George (1994). *A history of Qarabagh: an annotated translation of Mirza Jamal Javanshir Qarabaghi's Tarikh-e Qarabagh*. Mazda Publishers. ISBN 978-1568590110..
* Bournoutian, George (2008). "JAVĀNŠIR QARĀBĀḠI, JAMĀL". *Encyclopaedia Iranica, Vol. XIV, Fasc. 6*. pp. 602–603..
* Bournoutian, George (1992). "Rewriting History: Recent Azeri Alterations of Primary Sources Dealing with Karabakh". *Journal of the Society for Armenian Studies*. **6**: 185–190. Արխիվացված է the original 2001 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Retrieved 2021 թ․ դեկտեմբերի 16..
* Galichian, Rouben (2009). *The Invention of History: Azerbaijan, Armenia, and the Showcasing of Imagination*. Printinfo Art Books. ISBN 978-1903656860..
* Մաղալյան, Արտակ (2018). "Միրզա Ջամալ Ջևանշիրի «Ղարաբաղի պատմություն»-ը որպես Արցախի XVIII դարի պատմության սկզբնաղբյուր". *Պատմա-բանասիրական հանդես* (Համար 3): 307–314. ISSN 0135-0536.:
**Ղազախստանի ալ-Ֆարաբիի անվան ազգային համալսարան** (ղազ.՝ Əл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті), Ղազախստանի առաջատար բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը։ Հիմնվել է 1934 թվականին Ալմա Աթայում։

Ղազախստանի ազգային համալսարանում գործում է բազմաստիճան կրթական համակարգ, որ ներառում է բարձրագույն հիմնական կրթություն (բակալավրիատ), բարձրագույն հատուկ կրթություն, մագիստրատուրա, ասպիրանտուրա և դոկտորանտուրա։ Համալսարանում պատրաստվում են ավելի քան 180 բնագավառի մասնագետներ։ Նրա կազմում գործում են 14 ֆակուլտետ (մեխանիկա-մաթեմատիկական, ֆիզիկատեխնիկական, քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիաների, կենսաբանության, աշխարհագրական և բնօգտագործման, իրավաբանական, պատմության, հնէաբանության և ժողովրդագրության, փիլիսոփայության և քաղաքագիտության, բանասիրության, գրականագիտության և համաշխարհային լեզուների, ժուռնալիստիկայի, արևելագիտության և այլն), քոլեջ, որակավորման բարձրացման ինստիտուտ, գիտահետազոտական 7 ինստիտուտներ, 67 մասնագիտությունների գծով դոկտորական դիսերտացիաների պաշտպանության 25 դիսերտացիոն խորհուրդներ։ Համալսարանում կրթություն են ստանում ավելի քան 20 հազար ուսանողներ, մագիստրանտներ ու դոկտորներ։

Պատմություն
-----------

Համալսարանը բացվել է 1934 թվականի հունվարի 15-ին։ Այն ունեցել է կենսաբանական ու ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետներ, որտեղ սովորել են 54 ուսանողներ, և աշխատել են 25 դասախոսներ (այդ թվում՝ 5 պրոֆեսոր և 10 դոցենտ)։ 1934 թվականին համալսարանը կոչվում է Սերգեյ Կիրովի անվամբ։ Համալսարանը կայացմանն աջակցել են Մոսկվայի, Լենինգրադի, Կազանի, Ուկրաինայի բուհերը։ Այստեղ աշխատելու են եկել Ի. Մոլյուկովը, Դ. Սոկոլսկին Մոսկվայի համալսարանից, Կոնստանտին Պերսիդսկին Կազանի համալսարանից և այլ գիտնականներ։

1977/78 ուսումնական տարում համալսարանն ունեցել է շուրջ 15 հազար ուսանող, մոտ 1000 դասախոս և գիտական աշխատող։ Ղազախստանի համալսարանը հրատարակել է «Գիտական տեղեկագիր» (1938 թվականից) հանդեսը։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1971)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Բաց մատչելիության ամսագրերի տեղեկատու — 2003.
4. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 7, Երևան, 1981, էջ 18:
5. ↑  Алма-Ата. Энциклопедия — Гл.редактор Козыбаев М. К. Алма-Ата, Гл. ред. Казахской Советской энциклопедии, 1963
6. ↑  "Путеводитель по фондам советского периода". ЦГА РК. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Retrieved 14 июля 2014. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 10100142-3 · ISNI: 0000000088875266 · LCCN: no2004081375 · Microsoft: 185571130 · VIAF: 140879866, 129358227 · WorldCat VIAF: 140879866, 129358227 |

 |
**Միխայիլ Իվանովիչ Ան** (ռուս.՝ Михаил Иванович Ан, նոյեմբերի 19, 1952(1952-11-19), Tashkent Region, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 11, 1979(1979-08-11), Դնեպրոպետրովսկի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1976)։

Կենսագրություն
--------------

Ազգությամբ կորեացի է։ Ինչպես Անն, այնպես էլ ավագ եղբայրը՝ Դմիտրին, Սվերդլովի անվան կոլտնտեսության մանկական թիմի սան են։ Առաջին մարզիչներն են՝ Ն. Ա. Քիմը և Ա. Ս. Լյանը։ 1968 թվականին ընդունվել է Տաշքենդի՝ Գերման Ստեփանովիչ Տիտովի անվան սպորտային պրոֆիլի գիշերօթիկ դպրոց։ Կարիերայի սկիզբը անցկացրել է Տաշքենդի շրջանի «Պոլիտոտդել» ֆուտբոլային ակումբում, չեմպիոնատի երկրորդ մրցաշրջանից՝ 1971 թվականից, նա սկսել է խաղալ «Պախտակոր»–ում։

Անին անվանել են ուզբեկական ֆուտբոլի նոր սերնդի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա խաղում նշում էին բարձր շարժունակությունը, լավ խաղարկային մտածողությունը, գործընկերների հետ փոխըմբռնումը, ուժեղ և ճշգրիտ հարվածը։

ԽՍՀՄ չեմպիոնատի բարձրագույն առաջնությունում անցկացրել է 138 հանդիպում, խփել՝ 30 գոլ։ 1974 և 1978 թվականներին ընդգրկվել է ԽՍՀՄ մրցաշրջանի 33 լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկում՝ զբաղեցնելով երրորդ տեղը։

Ֆուտբոլի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում եղել է ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի ավագ։ ԽՍՀՄ ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 2 հանդիպում։

27 տարեկան հասակում մահացել է «Պախտակոր» թիմի հետ միասին՝ Դնեպրոձերժինսկու վրա ավիավթարի պատճառով։ Թաղվել Է Տաշքենդի Յ. Մ. Սվերդլովի անվան կոլտնտեսությունում։

Հետմահու՝ 2006 թվականին, պարգևատրվել է «Շուխրատ» մեդալով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Soccerway(բազմ․)
2. 1 2  FootballFacts.ru (ռուս.)
3. ↑  "Михаил Ан". Արխիվացված է the original 2022 թ․ օգոստոսի 25-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  О футболе, братьях Дмитрии и Михаиле Ан и Кореаде(չաշխատող հղում)
5. ↑  Михаил Ан
6. ↑  [ Зигзаги семидесятыхArchived 2012-01-18 at the Wayback Machine.
7. ↑  Указ Президента Республики Узбекистан Archived 2014-02-01 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Միխայիլ Իվանովիչ։ Կիսապաշտպան։ Սպորտի միջազգային վարպետ
* Սպորտային նեկրոպոլիս

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական |

 |
**Ղարսա բերդը բլիլ է** (հայտնի է նաև որպես՝ *Յաման յար*), հայկական գյուղական պարերգ։ Երգը գրի է առել հայ բանահավաք, երգահան Կոմիտասը։

Բառեր
-----

Սարերը կանաչ հոտով, յաման յար,  

Սիրտս լիքն է կարոտով, յաման յար։  

Յարըս ընձնից բեզարած, յաման յար,  

Տուն կուգա հանդի մոտով, յաման յար։  

Ղարսա բերդը բլիլ է, յաման յար,  

Յարըս տակին քնիլ է, յաման յար։  

Սարերը կանաչ խոտով, յաման յար,  

Սիրտըս լիքն է գարունով, յաման յար։

Կատարումներ
-----------

Երգով Բաալբեկի 1965 թվականի փառատոնին ներկայացել է հայ-լիբանանական պարային անսամբլը։

Պարերգի ջազային տարբերակի մշակումը կատարել է դաշնակահար Տիգրան Համասյանը, որը նաև երգի կատարողն է։ Այն «Կարս 1» անվանումով ներառվել է «Mockroot» ձայնասկավառակի մեջ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tigran Hamasyan: Mockroot review – a vibrant, personal take on songs from Armenia and beyond
* Armenian Folk Song\_ՅԱՄԱՆ ՅԱՐ (Oh'Darling Mine)
* Տիգրան Համասյան- Կարս/ Tigran Hamasyan- Kars

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Yaman Yar, Armenian Folk Songs & Dances (Baalbeck Festival 1965)".
2. 1 2  "Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 9.djvu/195".
3. ↑  "Ղարսա բերդը բլիլ է, Kars 1 - Tigran Hamasyan".
4. ↑  "Official Website of Tigran Hamasyan, Mockroot". Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2019 թ․ հունվարի 9.
5. ↑  "Tigran Hamasyan - Mockroot - Amazon.com Music".
6. ↑  "Tigran Hamasyan: Mockroot, jazztimes.com".
**ՄԱՊ գինու-կոնյակի գործարան**, ալկոհոլային խմիչքներ արտադրող առաջատար ձեռնարկություն Արմավիրի մարզի Լենուղի գյուղում։ Հիմնադրվել է 1942 թվականին Հայկական ԽՍՀՄ կառավարության կողմից որպես *Հոկտեմբերյանի գինու և կոնյակի գործարան*՝ Արարատյան դաշտի խաղողի մթերման համար։ Ընկերությունը հայտնի է գինու և կոնյակի *Արամե* ապրանքանիշով։

Պատմություն
-----------

Հոկտեմբերյանի գինու և կոնյակի գործարանը հիմնադրվել է 1942 թվականին՝ որպես Խորհրդային Հայաստանի կառավարության պետական ձեռնարկություն։ 1995 թվականին գործարանի սեփականաշնորհումից հետո դարձել է բաց բաժնետիրական ընկերություն, 2001 թվականին՝ փակ բաժնետիրական ընկերություն։

2016 թվականից ի վեր գործարանը տարեկան ունի 14 միլիոն լիտր արտադրություն՝ հիմնված ֆրանսիական և գերմանական տեխնոլոգիաների վրա։

Արտադրանք և ապրանքանիշեր
------------------------

*Գյումրի*, 7 տարեկան պրեմիում կոնյակ
Գործարանն արտադրում է գինի, մրգային գինի և կոնյակ։

ՄԱՊ գինու գործարանն արտադրում է կարմիր և սպիտակ գինիներ, հիմնականում *Արամե* ապրանքանիշի ներքո։ *Արամե* ապրանքանիշը ներառում է կարմիր և սպիտակ կիսաքաղցր գինի, ինչպես նաև մուսկատ, սապերավի և արենի խաղողներից ստացված գինի։ Գործարանն արտադրում է նաև *Տիգրան* կարմիր չոր գինի և *Հասմիկ* կարմիր կիսաքաղցր գինի։

Մրգային կիսաքաղցր գինիներից արտադրում է նռան, ելակի, կեռասի, սերկևիլի, սալորի, հոնի, ազնվամորու և մոշի։

ՄԱՊ-ը հայտնի է իր հայկական կոնյակի հավաքածուով՝ *Սուրբ Գրիգոր* 30 և 50 տարեկան, *Պարույր Սևակ* 40 տարեկան, *Մակար* 25 և 30 տարեկան, *Արամե* 20 և 30 տարեկան, *Ոսկե* 25 տարեկան, *Աշոտ Երկաթ* 22 տարեկան, *Մաշտոց* 15 տարեկան։  

Այլ կոնյակներ՝ *Ոսկե դասական* 3, 5, 7 և 10 տարեկան, *Անահիտ* 10 տարեկան, *Գյումրի* 7 տարեկան, *Արամե* 3 և 5 տարեկան, *Արմավիր* 5 տարեկան և *Արմինա* 3, 5, 7, 10, 15 և 20 տարեկան։

Պատկերասրահ
-----------

* ՄԱՊ գործարանՄԱՊ գործարան
* ՄԱՊ-ի խաղողի այգիներն ԱրմավիրումՄԱՊ-ի խաղողի այգիներն Արմավիրում
* ՄԱՊ-ի գինու մառաններըՄԱՊ-ի գինու մառանները
* Գինու մառաններԳինու մառաններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "MAP Company". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Aramé form ՄԱՊ ընկերություն". Արխիվացված է the original 2016 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  ՄԱՊ ՓԲԸ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Պաշտոնական կայք Archived 2016-11-26 at the Wayback Machine.
**Հաղորդակցության ուղիների ժողկոմիսարիատի պոլիկլինիկա** (ռուս.՝ Поликлиника Наркомата путей сообщения), շենք Մոսկվայում։ Հասցեն՝ Նովայա Բասմաննայա փողոց, տուն 5, շինություն 1։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է (գրանցման համար` 7733800000)։

Պատմություն
-----------

Պոլիկլինիկայի շենքը կառուցվել է ճարտարապետ Իվան Ֆոմինի նախագծով 1923-1933 թվականներին։ Մինչ այդ Ֆոմինը Հաղորդակցության ուղիների ժողկոմիսարիատի համար կառուցել է շենք փողոցի սկզբնամասում (տուն 2)։ Պոլիկլինիկան դարձել է նրա իրականացրած ծրագրերից վերջինը։ Շենքը կառուցվել է ար-դեկո ոճով, ինչը բավական հազվադեպ երևույթ է Մոսկվայի համար։

Հաղորդակցության ուղիների ժողովրդական կոմիսարիատի պոլիկլինիկան, որի համար շենքը կառուցվել էր, լավ կահավորվել էր ամերիկացիների մասնակցությամբ։ Կոմիսարիատի` ԽՍՀՄ հաղորդակցության ուղիների նախարարության վերափոխվելու ժամանակ փոխվել է նաև նրա անվանումը։ Ներկայումս հաստատությունը «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի կենտրոնական պոլիկլինիկան է։

Պոլիկլինիկան 2015 թվականին

Նկարագրություն
--------------

Շինությունն անհամաչափ է, այն կազմված է երեք ծավալներից։ Երկու երկար մասնաշենքերը կանգնած են հարևանությամբ անցնող երկաթուղուն զուգահեռ, աջի կարճ ճակատը կանգնած է փողոցի կարմիր գծով, ձախը կալվածքի փոքր-ինչ խորքում է։ Երրորդ մասնաշենքն ավելի կարճ է և առաջին երկուսը կապում է իրար։ Փողոցի կողմից մասնաշենքերն ավարտվում են կիսագլաններով, որոնք ճաղապատ ցանկապատի հետ սահմանափակում են գլխավոր բակը։ Շենքի մյուս կողմում գտնվում է ներքին տնտեսական բակը։ Հողամասի խորքում գտնվող ձախ մասնաշենքը մեկ հարկով բարձր է մյուս երկուսից։ Պատուհանները նման են 1920-ական թվականներին տարածված ժապավենաձևերին։ Երկաթուղու կողմի ճակատի աստիճանները գտնվում են կիսագլանաձև ելուններում։ Գլխավոր ճակատը բակում լրացված է առաջին հարկի սրահով և երկար պատշգամբներով։ Շենքի հարդարումը կատարվել է լակոնիկ պարզեցված օրդերային տարրերի կիրառմամբ. ատամնիկներով բարակ քիվ, քիչ նկատելի կոպտատաշ շարվածք, առանց խոյակների կրկանկի սյուներ։ Վերջինը Ֆոմինի սիրելի հնարքներից էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Распоряжение Правительства Москвы № 2844-РП от 02.09.2009
2. ↑  "Поликлиника Наркомата путей сообщения (МПС), 1923-1933 гг. архитектор И.А.Фомин" (in ռուսերեն). Департамент культурного наследия города Москвы. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 16-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3  Васильев, Николай. "Поликлиника НКПС" (in ռուսերեն). Узнай Москву. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 1.
4. ↑  Центральная поликлиника ОАО «РЖД»
**Ղամբար Մաշադի Մուխտար օղլի Հուսեյնլի** (ադրբ.՝ Qəmbər Məşədi Muxtar oğlu Hüseynli, ապրիլի 16, 1916(1916-04-16), Գանձակ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 31, 1961(1961-07-31), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961), Գանձակի պետական Ֆիլհարմոնիայի և Ադրբեջանի ռադիոյի հեռարձակման պետական կոմիտեի ազգային նվագարանների պետական նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավարը։

Կենսագրություն
--------------

Ղամբար Հուսեյնլին ծնվել է 1916 թվականին ապրիլի 16-ին Գանձակում։ 1925 թվականին նա սկսեց սովորել Գանձակի թիվ մեկ դպրոցում։ 1927 թվականին նա ընդունվել է Գանձակի միջնակարգ երաժշտական դպրոցի թառ դասարանը։ 1929 թվականին ընդունվել է Գանձակի մանկավարժական տեխնիկում։ 1934 թվականին ավարտել է տեխնիկումը և ուղարկվել Բաքու `մանկավարժական կոլեկտիվի որոշմամբ կրթությունը շարունակելու համար։ 1940 թվականին աշխատել է որպես Ադրբեջանի ազգային նվագարանների պետական նվագախմբում դիրիժորի օգնականը։ 1951 թվականին ընդունվել է Ա. Զեյնալլու անվան Բաքվի միջնակարգ երաժշտական դպրոցը։

Ղամբար Հուսեյնլիի ստեղծագործական հարուստ ժառանգությունը ներառում է երգեր, գործիքային կատարումներ, ռոմանսներ։ Նա ստեղծագործել է տարբեր ոճերով՝ դասական, էստրատա և այլն։ Հուսեյնլիի ստեղծագործական ոճը ձևավորվել է Ուզեիր Հաջիբեկովի և Ֆիքրեթ Ամիրովի ազդեցությամբ։ Կոմպոզիտորը մեծ հեղինակություն է վայելել և համագործակցել է պոետ Զեյնալ Խելիլի և երգիչ Սառա Ղադիմովայի հետ։

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

* Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի արվեստի վաստակավոր գործիչ - 1960;

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  e-qanun.az Archived 2021-09-18 at the Wayback Machine. Ղամբար Մեշեդի Մուխտար օղլի Հուսեյնլի
2. ↑  Ղամբար Մեշեդի Մուխտար օղլի Հուսեյնլի
3. ↑  "Qəmbər Hüseynli". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000044263516 · VIAF: 56308846 · WorldCat VIAF: 56308846 |

 |
**Հաղթանակի օր** (թուրքերեն՝ *Zafer Bayramı*, հայտնի է նաև **Զինված ուժերի օր**), ազգային տոն, որն այսօր էլ նշվում է Թուրքիայում։ Այն ամեն տարի նշվում է օգոստոսի 30-ին՝ 1922 թվականին Թուրքիայի անկախության պատերազմի ժամանակ Դումլուփընարի ճակատամարտում հաղթանակ տանելու պատվին։ Տոնը պաշտոնապես նշվել է 1935 թվականից ի վեր, և առաջին անգամ այն նշվել է 1923 թվականի օգոստոսի 30-ին։ Հաղթանակի տոնը նշվում է ողջ Թուրքիայում և Հյուսիսային Կիպրոսում և հանդիսանում է թուրքական բանակի և Թուրքիայի Հանրապետության տոն։ Տոնակատարությունն ավելի լայնամասշտաբ սկսվել տոնվել հատկապես 1960-ական թվականներից։
Օգոստոսի 30-ին Թուրքիայի ռազմական դպրոցների վերջին օրն է։ Հաղթանակի օրվա արարողությունները իրականացվում և կազմակերպվում են Արտաքին գործերի նախարարության արարողակարգերի գլխավոր տնօրինության կողմից` Զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի հետ համատեղ։ Հիմնական տոնակատարությունը տեղի է ունենում Թուրքիայի հանրապետության հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի դամբարանը՝ Անըթքաբիրում, որտեղ Թուրքիայի նախագահն առաջնորդում է ծաղկեպսակներ դնելով, իսկ հետո հանդես է գալիս ելույթի խոսքով։ Արարողությունը տեղի է ունենում նաև Ստամբուլի ռազմական ակադեմիայում, որտեղ բոլոր ռազմական գործողությունները տեղի են ունենում այդ օրը։

Տես նաև
-------

* Թուրքիայի տոներ
* Հաղթանակի օր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "Victory Day 2019 - Turkish Holidays - Office Holidays". *officeholidays.com*.
4. ↑  "Victory Day in Turkey - Go Turkey Tourism". *www.goturkeytourism.com*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 25-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Հաղթանակի հուշակոթող** (ռուս.՝ Монумент Победы), կոթող Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Գտնվում է Հաղթանակի հրապարակում, Պոկլոննայա լեռան վրա։ Ռուսաստանի ամենաբարձր հուշարձանն է։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Կառուցվել է 1995 թվականին։ Հեղինակներն են ճարտարապետներ Լեոնիդ Վավակինը, Վլադիմիր Բուդաևը և քանդակագործ Զուրաբ Ծերեթելին։

141,8 մետր բարձրությամբ կոթողը (պատերազմի յուրաքանչյուր օրվա համար` 1 դեցիմետր) ունի եռանիստ սվինի ձև և բարձրության մեծ մասում պատված է բրոնզե խորաքանդակներով։ 104 մետր բարձրության վրա ստելային ամրացված է 25-տոննանոց բրոնզե քանդակագործական խումբ, որի մեջ մտնում են հաղթանակի Նիկե աստվածուհին, որի ձեռքին պսակ է, և հաղթանակը շեփորող երկու ամուր։ Հուշարձանը բացվել է 1995 թվականի մայիսի 9-ին` Հաղթանակի հուշահամալիրի կազմում։

Հուշակոթողի հիմքի մոտ Մոսկվայի պաշտպան Սուրբ Գևորգի քանդակն է, որն իր նիզակով խոցում է չարիքի խորհրդանիշ օձին, տվյալ դեպքում` ֆաշիզմը։

Տեխնիկական նկարագրություն
-------------------------

Մետաղական հիմնակմախքը պատրաստված է հատուկ մշակված 09Г2У մակնիշի պողպատից, կառույցի ամբողջ զանգվածը մոտ 1000 տոննա է։ Կոթողի մետաղական կառուցվածքները կոռոզիայից պաշտպանվել են գազաջերմային փոշեպատման միջոցով` Ն. Պ. Մելնիկովի անվան շինարարական մետաղակոնստրուկցիաների գիտահետազոտական և նախագծային ինստիտուտի նախագծով։

Հուշակոթողը եզակի կառույց է և ճարտարապետական մտահղացմամբ որոշվող բարդ ձևերի պատճառով ունի օդադինամիկական անկայունություն։ Նախագծման ընթացքում հուշարձանի մոդելը փչահարվել է կենտրոնական օդադինամիկական ինստիտուտի օդադինամիկական խողովակում, ինչը թույլ է տվել որոշել կաղապարի մի շարք օդադինամկական պարամետրեր։

Քամու ազդեցությամբ առաջանալիք ինքնատատումները կանխելու համար հուշարձանը հագեցվել է տատանումների դինամիկ մարիչների համակարգով, որոնցից գլխավորն ունի 10 տոննա զանգված և գտնվում է Նիկայի քանդակի թիկունքում։ Բլրի ներսում, որի վրա կանգնած է հուշակոթողը, գտնվում են ծառայողական տարածքներ, որոնցում կահավորված է կառույցի վիճակի դիտարկման կայան։

Տես նաև
-------

* Աշխարհի ամենաբարձր արձանների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Книга рекордов России
2. ↑  К 15-летию открытия мемориала на Поклонной горе
3. 1 2 3 4  "Монумент Победы — самый высокий памятник в России". Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Мемориальный комплекс на Поклонной горе Archived 2018-03-24 at the Wayback Machine. — на сайте компании Моспромстрой, строителя комплекса
* Главный монумент Памятника Победы на Поклонной горе в Москве — на сайте строителя ЦНИИПСК им. Н.П. Мельникова
* Поклонная гора — официальный сайт Центрального музея Великой Отечественной войныArchived 2013-01-17 at the Wayback Machine.
* Парк Победы на Поклонной горе — фотографии мемориала Archived 2018-03-15 at the Wayback Machine.
Մեդալ **«Ղազախստանի Հանրապետության արտակարգ իրավիճակների մարմնի վետերաններին»**, այն գերատեսչական պարգև է Ղազախստանի հանրապետության արտակարգ իրավիճակների Կոմիտեի ներքին գործերի նախարարությունում։

Պատմությունը
------------

Մեդալը ստեղծվել է Ղազախստանի Հանրապետության նախագահի 2006 թվականի հունիսի 5-ի թիվ 129 հրամանագրի հիման վրա։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 30-ին գերատեսչական պարգևն դարձավ արատակարգ գործերի նախարարությանը, սակայն 2014 թվականին նախարարության լուծարման պատճառով, նրա գործառույրների նկատմամբ ունեցած ներքին գործերի նախարարության մրցանակը, դարձավ գերատեսչական պատկանելիություն։

Դիրքը
-----

Մեդալով պարգևատրվում են Ղազախստանի Հանրապետության արտակարգ իրավիճակների մարմնի աշխատակիցները, բացառություն են կազմում զինվորական ծառայության աշխատակիցները, երկարամյա և բեղումնավոր աշխատանքի դրական բնութագրում ունեցող, ընդհանուր ծառայությունում օրացույցային հաշվարկով 25 և ավել տարվա Ղազախստանի գործող օրենսդրության համապատասխան։

Մեդալի նկարագրություն
---------------------

Մեդալը պատրաստված է արույրից և ունի ուռուցիկ ձև, ութնիստ աստղ և երկնիստ դեղին ճառագայթներ։ Աստղի կենտրոնում պատկերված է երկրագունդը, որի վրա գրված է «վարդագույն քամիներ», պաշտպանության նախարարության նշանը, իսկ երկրագնդի եզրագծի ներքևի մասում գտնվում է ճախրող արծիվը։ Երիզում մակագրված է «Ղազախստանի հանրապետության արտակարգ իրավիճակների մարմիները» օղակի ֆոնի վրա կարմիր գույնով։ Երկրագնդի նշանը և սավառնող արծիվը, շրջապատված են կապույտ էմալով։ Տառերը եզրագծված են սավառնող արծիվով և երկրագնդի ոսկեզոծ գագաթներով։ Մեդալի մյուս կողմի կենտրոնում գրված է մակագրություն «Ղազախստանի Հանրապետության արտակարգ իրավիճակների մարմիների վետերան»։ Մեդալի ներքևի մասում կա գրություն «25 տարի»։ Մեդալի բոլոր պատկերները և գրությունները ուռուցիկ են։ Մեդալի չափերի ու ներքևի աստղի միջև տարբերությունը 38 միլիմետր է։ Փոքր ականջի և օղակի միջոցով իրար են միացվում 5 անկյուններով, 30 միլիմետր լայնությամբ և 50 միլիմետր բարձրությամբ քաշված մետաքսե մաուարե ժապավենը։ Ժապավենը գտնվում կապույտ շերտի 17 միլիմետր լայնության վրա։ Աջ եզրի երկայնքով տեղադրված են 4 նարնջագույն և 1 միլիմետր լայնությամբ ժապավեններ, իսկ մնացած 3 սև շերտերը հերթականությամբ 1 միլիմետր լայնությամբ։ Ձախ կողմի 2 նարնջագույն ժապավենների եզրերը, տեղադրված են մեկը 3 միլիմետր, իսկ մյուսը 1 միլիմետր լայնությամբ,դրանց միջև կապույտ շերտի լայնությունը 2 միլիմետր է։ Ժապավենի լայնությունը 30 միլիմետր է։
Մեդալը քորոցի օգնությամբ ամրացվում է հագուստին։

Աղբյուրներ
----------

* Ղազախստանի Հանրապետության նախագահի 2006 թվականի հունիսի 5-ի № 129 հրամանագրով. Ղազախստանի Հանրապետության նախագահի 2011 թվականին սեպտեմբերի 30-ի թիվ 155 հրամանագիրը կորցրեց ուժը:[http://wawards.org/azia/kaz/25/medal.html Награды мира(չաշխատող հղում)
* Униформиус
* Награды на сайте КЧС МВД РК Archived 2015-12-08 at the Wayback Machine.
* Награды на сайте ДЧС по городу Алматы

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Положение о медали". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հոկտեմբերի 3-ին. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 3.
**Մարիամ Բալադի** (արաբ․՝  مريم بلدي‎‎, ֆր.՝ Meriem Beldi, դեկտեմբերի 20, 1973(1973-12-20), Ալժիր, Ալժիր), ալժիրցի երաժիշտ-կատարող։

Կենսագրություն
--------------

Մարիամ Բալադին ծնվել է արաբա-անդալուզյան երաժշտության սիրահարների ընտանիքում։ 6 տարեկան հասակում հաճախում է արաբա-անդալուսական համերգ, որտեղ նվագախմբի դիրիժորն էր Ֆարիդ Բենսենսան, ով հետագայում դառնում է նրա երաժշտության ուսուցիչը։ Սովորել է Ալժիրի հեղինակավոր El Mossilia El Djazairia երաժշտական դպրոցում, որտեղ նրան դասավանդել են Սիդ Ահմեդ Սերին և Սիդ Ալի Բենմերաբետը։

Կարճ ժամանակահատված աշխատել է Էյր Ալժիրում (Air Algérie), այնուհետև թողարկել է երեք ալբոմներ։ Առաջինը՝ «*Y'a Rache el faten*», հանդիսականներին է ներկայացնում 2001 թվականին։ Ալբոմը բաղկացած է երկու մասից՝ «*Inkilabet Zidane*» (*y'a racha faten* et *y'a bahi djemel*)։ Երկրորդ ալբոմը կոչվում է *Nouba Hassine*:

Ինը տարի դադարից հետո (զբաղվել է երեխաների դաստիարակությամբ) 2014 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թողարկում է երրորդ ալբոմը՝ «*Nouba Zidane*»:

Համերգներով հանդես է եկել Ալժիրում, արտերկրում, մասնակցել է Լիսաբոնյան համաշխարհային ցուցահանդեսին և Ֆրանսիայում Ալժիրի տարի միջոցառմանը։

2004 թվականից բնակվում է Փարիզում։ Ունի երկու երեխա։

Սկավառակագրություն
------------------

* *Y'a Rache el faten*, 2001
* *Nouba Hassine*, 2002
* *Nouba Zidane*, 2014

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  *Meriem Bledi en concert à Alger*. L'Expression du 27 décembre 2014 Archived 2014-12-28 at the Wayback Machine..
3. ↑  "Émission « *Douga* » du 28 décembre 2014 sur Dzair TV". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 7-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16524145g · ISNI: 0000000122748536 · VIAF: 172678046 · WorldCat VIAF: 172678046 |

 |
**Մաշալլահ Բաբաքիշի օկլի Աբդուլաև** (ադրբ.՝ Abdullayev Maşallah Babakişi oğlu, մայիսի 27, 1950(1950-05-27), Kəpənəkçi, Գերանբոյի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 26, 2022(2022-10-26), Գերանբոյի շրջան, Ադրբեջան), Ադրբեջանի Հանրապետության ազգային հերոս։

Կենսագրություն
--------------

Մաշալլահ Աբդուլաևը ծնվել է 1950 թվականի մայիսի 27-ին Գորանբոյի շրջանի Կապանակչի գյուղում։ Մինչ ութերորդ դասարան նա սովորել է Գորանբոյի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում։ Նա ծառայել է բանակում 1969-1971 թվականներին։ Որոշ ժամանակ նա աշխատել է «Ազնեֆտ» միության Նավթային քարերում։ 1975 թվականին ընդունվել է Բաքվի ֆիզկուլտուրայի ուսումնարան։ Ավարտելուց հետո նրան ուղարկել են Գորանբոյ ՝ աշխատելու քաղաքի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում։

Երբ սկսվել է Ղարաբաղյան պատերազմը, նա կամավորների խումբ է ստեղծել և մասնակցել մարտերին։

Գործողություն
-------------

Մաշալլահ Աբդուլաևը ընտրվել է Հանրապետության Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ 1992 թվականին Մ.Աբդուլլաևը նշանակվել է Պաշտպանության նախարարությանը կից բրիգադի հրամանատարի տեղակալ։ Այս բրիգադը վերահսկում էր Թարթարը, Գորանբոյը և Եվլախը։ 1992 թվականին Մ.Աբդուլլաևը ստացել է մայորի կոչում։ 1992-1993 թվականներին նա աշխատել է որպես Գորանբոյի շրջանի գործադիր իշխանության ղեկավար։

Նա ԱՀ պատերազմի, աշխատանքի և զինված ուժերի վետերանների խորհրդի Գորանբոյի տարածաշրջանային մասնաճյուղի նախագահն է։

Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի 1992 թվականի հունիսի 23-ի թիվ 6 հրամանագրով նրան շնորհվել է «Ադրբեջանի ազգային հերոսի» կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Vüqar Əsgərov. "Savaş üçün doğulanlar", Bakı, "Azəri", 2015
2. ↑  Մաշալլահ Բաբաքիշի օկլի Աբդուլաև
3. ↑  Ադրբեջանի Հանրապետության ազգային հերոս
4. ↑  "Azərbaycan Respublikasının yeni Konstitusiyası layihəsinin hazırlanması haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərar". Արխիվացված է the original 2020 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 19.
5. ↑  "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularına "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 23 iyun 1992-ci il tarixli 6 nömrəli fərmanı" Archived 2018-12-09 at the Wayback Machine.(ադրբ). www.e-qanun.az.

Աղբյուրներ
----------

* Zeynalov R. Abdullayev Maşallah Babakişi oğlu: (1950)//Zeynalov R. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B. 1996.-S.120.
* Ənsər B. Müəllim, komandir, qəhrəman //Ənsər B. Ağrıdağlı qəhrəmanlar.- B. 2004.- S.38-40.
* Aslan Q. El yolunda yanan ürək //Aslan Q. Goranboy qartalları.- B. 1994.- S.8.
**Միլենա Հարիտո** (ալբ․՝ Milena Harito, հոկտեմբերի 4, 1966(1966-10-04), Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի կին քաղաքական գործիչ, Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ։ Ալբանիայի ինովացիայի և հանրային կառավարման նախարար (2013 թվականի սեպտեմբերի13-ից)։

Կենսագրություն
--------------

Միլենա Հարիտոն ծնվել է 1966 թվականին Տիրանայում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Տիրանայի Sami Frasheri ավագ դպրոցում։ 1984-1989 թթ. սովորել է Տիրանայի համալսարանի հասարակագիտական ֆակուլտետում, 1993 թվականին ավարտել է Պիեռ և Մարի Կյուրի համալսարանը մասնագիտացված բարձրագույն կրթության մագիստրոսի դիպլոմով, 1997 թվականին՝ նույն համալսարանի հեռահաղորդակցման և ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների բաժինը դոկտորի կոչումով։

Միլենա Հարիտոնը կարիերան սկսել է 1989 թվականին Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ինստիտուտում որպես գիտաշխատող, այնուհետև 1991 թվականի ապրիլից մինչև 1992 թվականի սեպտեմբեր Ֆրանսիայում մասնավոր կազմակերպությունում աշխատել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում։ Միաժամանակ իրականացնելով թեկնածուական գիտական աստիճանի աշխատանքները՝ ներգրավվել է Եվրոպական հեռահաղորդակցության ամենամեծ հետազոտական կենտրոնում, CNET, Ֆրանս Տելեկոմ, Փարիզ։

Հաջորդաբար աշխատել է Ֆրանս Տելեկոմ-Օրանժ կազմակերպության ռազմավարական վարչությունում՝ իրականացնելով ֆրանս-եվրոպական կարգավորող մարմնի գործառույթները։ Այնուհետև նույն կառույցում զբաղեցրել է մի շարք ղեկավար պաշտոններ։

2013 թվականին ընտրվել է Ալբանիայի պառլամենտի անդամ։ Տիրապետում է ֆրանսերենի, անգլերենի, իտալերենի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  "Միլենա Հարիտո, Ինովացիայի և հանրային կառավարման նախարար". Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 25-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 21.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Parliamentary Documents, Milena Harito