recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Աղասի Խանջյանի առանձնատուն**, տեղական նշանակության պատմամշակութային հուշարձան Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում՝ Հրազդանի կիրճում։ Գտնվում է Հրազդան մարզադաշտից դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ներկայում առանձնատանը բնակվում է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, ում պաշտոնաթողությունից հետո, համաձայն Հայաստանի Սահմանադրության, սեփականության կարգով հանձնվել է այս առանձնատունը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Աղասի Խանջյանի առանձնատունը նախագծվել է 1920-ականների վերջին՝ Կենտկոմի և Թամանյանի պատվերով։ Նախագծումը կատարվել է ոչ թե նախագծային հիմնարկում, այլ հեղինակի՝ ճարտարապետ Հովհաննես Մարգարյանի տանը՝ իր գրասենյակում, քանի որ համարվել է գաղտնի օբյեկտ։

Շենքը երկհարկանի է՝ կառուցված սև տուֆից։ Ունի ներքևից դեպի տանիք ձգվող չորս սյուներ, որոնք ավարտվում են խոյակներով։ Առաջին հարկում սյուները կապված են կամարներով։ Շենքն ունի երկու թև։ Շրջապատված է ընդարձակ այգիով և այլ նշանակության տարածքներով, որոնք առանձնացված են բարձր քարե պարիսպով։

Աղասի Խանջյանի խնդրանքով ճարտարապետը պահպանել է 1900-ականների սկզբի երևանյան սև շենքերի ճարտարապետական ոճը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Տես նաև
-------

* Աղասի Խանջյանի ամառանոց
* Աղասի Խանջյանի կիսանդրի (Երևան)
* Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)

Ծանոթագրություններ
------------------


Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Աղասի Խանջյանի առանձնատուն** կատեգորիայում։ |
**Հակապապ,**եզրույթ, որով Կաթոլիկ եկեղեցում ընդունված է անվանել այն մարդուն, ով ապօրինի կրել է Պապի կոչում։ Սովորաբար այն հարցը, թե ովքեր են հավակնորդները, որոնք միաժամանակ վիճարկել են հայրապետական սանը, ո՞վ է եղել օրինական պապ, իսկ ո՞վ՝ հակապապ, վճռվել է արդեն հավակնորդներից մեկի պատմական «հաղթանակի» արդյունքում։ Պապության որոշ հավակնորդների վերաբերյալ խնդիրը մինչ օրս չի լուծվել։

Ավանդաբար համարվում է, որ առաջին հակապապն էր սուրբ Հիպպոլիտոսը (3-րդ դար), իսկ վերջինը՝ Փելիքս V-ը (1440-1449)։ Եկեղեցու առավել լուրջ պառակտում լինում էր, երբ միաժամանակ իշխում էին տարբեր երկրների կողմից ճանաչված երկու պապեր (ապա և երեք՝ Հռոմում, Ավինյոնում և Պիզայում). դա 14-րդ դարի վերջերիև 15-րդ դարի սկզբերի Արևելյան մեծ երկպառակությունն էր։  Միանգամից մի քանի հակամարտող պապերի առկայությունը, ինչպես նաև պապական ընտրությունների ժամանակ կոռուպցիայի մասին խոսակցությունները էապես քայքայել էին եկեղեցու հեղինակությունը։

Պապերի կողմից հերթական համարն ընդունելիս սովորաբար հակապապ ճանաչված պապի համարը հաշվի չի առնվում։ Բայց այսպես լինում է ոչ միշտ. օրինակ՝ Ալեքսանդր VI-ը ընդունել է վեցերորդ համարը, թեև Ալեքսանդր V-ը եղել հակապապ։

Հակապապերը (մինչ Ֆելիքս V-ը) ներառվում են Հռոմի պապերի պաշտոնական ցանկում (*Annuario pontifico*)՝ համապատասխան նշումով։

Հակապապերի ցանկ
---------------

Հիմնական հոդված՝ Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ

20-րդ դարի հակապապեր
--------------------

Սեդեվականտիստների որոշ խմբեր, ովքեր հայտարարեցին հայրապետական աթոռը թափուր (sede vacante) Վատիկանի երկրորդ խորհրդից հետո, ընտրեցին իրենց սեփական «Հռոմի պապերին», որոնց հաճախ անվանում են հակապապեր։ Ի դեպ, դրանք անհամեմատ ավելի քիչ հետևորդներ ունեին, քան միջնադարյան հակապապերը։ Վատիկանի կողմից հրապարակվող պապերի պաշտոնական ցանկերում նրանք չեն ընդգրկվում։

| Անունը | Աշխարհիկ անունը | Մեկնաբանություն |
| --- | --- | --- |
| Պետրոս II | Ignatius Солтыс (Ігнатій Солтис) | ինքնահռչակ հակապապ (1954-1981), "Սլավոնական Սուրբ Հոգու եկեղեցու առաջնորդ (Слов’янська Церква Святого Духа) |
| Գրիգորի XVII | Կղեմենտ Դոմինգես ի Գոմես (Clemente Domínguez y Gómez) | ինքնահռչակ հակապապ (1978-2005), Իսպանիա, Պալմարիայի կաթոլիկ եկեղեցու առաջնորդը (Palmarian Catholic Church) |
| Պետրոս II | Մանուել Ալոնսո Կոռալ (Manuel Alonso Corral) | հակապապ, փոխարինել է 2005 թվականին Պալմարիայի կաթոլիկ եկեղեցու գահին Գրիգոր XVII-ին, մահացել է 2011 թվականին։ |
| Գրիգորի XVIII | Սերխիո Մարիա | փոխարինել է 2011 թվականին մահացած Պալմարիայի կաթոլիկ եկեղեցու գահին Պետրոս II-ին |
| Միխայիլ I | Դավիթ Բոուդենը (David Bawden) | հակապապ, ինքնահռչակվել է 1990 թվականին, Միացյալ Նահանգներ։ |
| Պիոս XIII | Լյուցիան Պուլվերմախեր (Lucian Pulvermacher) | հակապապ, ինքնահռչակ (1998-2009), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Ճշմարիտ կաթոլիկ եկեղեցու (True Catholic Church) առաջնորդ։ |
| Հովհաննես XX | Ռոբերտո Կարնևալե | իտալացի, 2005 թվականին իրեն հռչակեց պապ և իրեն անուն է վերցրել պապական ցուցակում ազատ անունը։ |

Նշումներ
--------

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Антипапа»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
**Կրետեի ծովային թանգարան** (հուն․՝ Ναυτικό Μουσείο Κρήτης), թանգարան է Հունաստանի Կրետե կղզում գտնվող Խանիա քաղաքում։ Դրա հավաքածուն ներառում է նավի նախագծեր, ծովային գործինքներ, նկարներ, պատմական ֆոտոնկարներ և պատերազմի մասունքներ։ Նյութը դասակարգված է ժամանակագրական կարգով` սկսած Բրոնզի դարից մինչև մեր օրեր։

Հիմնական հավաքածու
------------------

Հիմնական հավաքածուն տեղակայված է Ֆիրկա բերդի մուտքի մոտ, Խանիա նավահանգստի արևմտյան մասում։

Առաջին հարկում արվող ցուցադրությունները ներառում են հնագույն նավերի նախագծեր, Վենետիկյան կանոնի տակ գտնվող ամրացված քաղաքի և նավահանգստի նախագծեր, նախագիծ, որը ցույց է տալիս նավաշինություն և շենքերի վերանորոգում, ներսում թիավարող նավով։

Երկրորդ հարկում գտնվող ցուցադրությունները ներառում են ժամանակակից Հոնական նավատորմի նավեր, կործանիչներ, հրթիռային նավ, վայրէջք կատարող նավ՝ բեռնատարներով և APV-ներով։ Ցուցադրությունները ներառում են կործանիչի ամբողջական կամուրջ և երկու շարժիչային ստորաբաժանումներ։ Թանգարանի մի մասը նվիրված է գերմանացիների ներխուժմանը Կրետե։

Հին նավատորմի ճարտարապետության հավաքածու և Մինոական նավերի կրկնօրինակ
---------------------------------------------------------------------

Մորո նավաշինարանում, նավահանգստի արևելյան վերջնամասում կա ավելի փոքր ցուցադրություն` նվիրված հին ռազմածովային ճարտարապետութանը։ Դրանում գերակշռում է 17 մ փորձարարական կրկնօրինակը՝ Մինոյան նավը, որը կառուցվել է 2001-2004 թվականներին (և ի վերջո նավարկել և թիավարել է դեպի Պիրեա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Maritime Museum of Crete»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hellenic Ministry of Culture and Tourism Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
* Municipality of Chania
* www.greece-museums.com
* www.greeka.com
* www.crete-kreta.com Archived 2018-10-07 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 6052590-3 · VIAF: 140554620 · WorldCat VIAF: 140554620 |

 |
**Իսպանական Նիդերլանդներ** (իսպ.՝ Países Bajos españoles; հոլ.՝ Spaanse Nederlanden), այսպես են անվանել Սրբազան Հռոմի կայսրության այն մարզերի ամբողջությունը, որոնք գտնվել են պատմական Նիդերլանդների տարածքում և միության մեջ գտնվել Իսպանիայի հետ (Հաբսբուրգյան Իսպանիա) 1581-ից 1714 թվականներին։ Այս տարածաշրջանը գտնվում էր ներկայիս Բելգիայի և Լյուքսեմբուրգի տարածքում, ինչպես նաև Ֆրանսիայի և Գերմանիայի որոշ հատվածներում։ Մայրաքաղաքը Բրյուսելն էր։

Բուրգունդյան Նիդերլանդների նախկին տարածքները ժառանգեցին ավստրիացի Հաբսբուրգները Բուրգունդյան և Վալուայի տոհմերի միավորումից հետ, որը տեղի ունեցավ Մարի Բուրգունդացու մահից հետո՝ 1482 թվականին։ Տասնյոթ պրովինցիաներից ստեղծվեց Հաբսբուրգյան Նիդերլանդները, որը 1556 թվականին կայսր Կառլ V-ը հանձնեց իսպանացի Հաբսբուրգներին։ Նիդերլանդների մի մասը անկախացավ 1581 թվականին և կոչվեց Հոլանդիայի հանրապետություն, մնացած մասը մնաց իսպանացիների տիրապետության տակ մինչև Իսպանական ժառանգության համար պատերազմը։

Պատմություն
-----------

Մինչև Իսպանիայի տիրպատության տակ ընկնելը Նիդերլանդները գտնվում էր Բրաբանտի դքսության տիրապետության տակ, որը կառավարում էր Բուրգունդյան դուքս Ֆիլիպ Բարեպաշտը, որը նշանակվել էր Սրբազան Հռոմի կայսրության կողմից 1437 թվականին։ Նրա թոռնուհու՝ Մարի Բուրգունդացու կառավարման ժամանակ՝ 1477 թվականին տարածաշրջանին տրվեցին մեծ առավելություններ։ Նրա ամուսնու՝ Մաքսիմիլիան I Ավստրիացու իշխանության գալուց հետո, տարածաշրջանը հաստատեց իր առավելությունները։ Մաքսիմիլիանը մի քանի ապստամբություններ ճնշելուց հետո 1493 թվականին կարողացավ տիրապետություն հաստատել Հաբսբուրգյան Նիդերլանդների ամբողջ տարածքում։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4077647-5 · ISNI: 0000000121827814 · NKC: ge821756 · SUDOC: 027214397 · VIAF: 149711049 · WorldCat VIAF: 149711049 |

 |
**Աշոտ Կարապետի Բալայան** (նոյեմբերի 13 (26), 1906, Մարտակերտի շրջան, Արցախ - հունիսի 10, 1961(1961-06-10), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ինժեներ, ռադարների ոլորտի մասնագետ, ԽՍՀՄ Ռազմածովային նավատորմի ռադիոտեղորոշիչ առաջին կայանների և համալիրների գլխավոր կոնստրուկտոր, նավային ռադիոտեղորոշման ոլորտի առաջատար ու գլխավոր մասնագետ, Ստալինյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Բալայանը ծնվել է 1906 թվականի նոյեմբերի 26-ին, Արցախի Մարտակերտի շրջանի Առաջաձոր գյուղում։ Որպես խառատ 1922- 1929 թվականներին աշխատել է Բաքվի Արևմտյան երկաթուղու դեպոյում։ 1934 թվակա ավարտել է Մոսկվայի Էներգետիկ ինստիտուտը։

1943-1961 թվականներին եղել է «Ալտաիր»՝ համար 10 Գիտահեզոտական ինստիտուտի գլխավոր ինժեներն ու լաբորատորիայի վարիչը։ Եղել է Տորպեդո նավերի «Զարնիցա» փոքր չափի ռադարի գլխավոր կոնստրուկտոր։

Մահացել է 1961 թվականի հունիսի 10-ին Մոսկվայում, թաղված է Վվեդենսկի գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

* Պատվո շքանշանի ասպետ
* Ստալինյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր
* Լենինի մրցանակի կրկնակի շքանշանակիր
* Հայրենական պատերազմում ցուցաբերած անաբասիր ծառայության մեդալակիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Балаян Ашот Карапетович

Արտաքին հղումներ
----------------

* Балаян Ашот Карапетович
**Աչո** (իսպ.՝ Hacho), ցածր լեռ, որը գտնվում է Աֆրիկայի հյուսիսային ափին, իսպանական Սեուտա քաղաքի մոտ։ Աչոն գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին, Ջիբրալթարի նեղուցի վրա, Ջիբրալթարի դիմաց։ Ոմանք ասում են, որ այն Հերկուլեսի սյուներից մեկն է (հարավային սյունի մյուս թեկնածուն Մուսան է)։ Հերկուլեսի լեգենդի համաձայն` երկու լեռները հեռացան և կապեցին Միջերկրական ծովի և Ատլանտյան օվկիանոսի միջև կապը։

Աչոն գտնվում է Ալմինա թերակղզում, որը կանգնած է նեղուցի վրա այնպես, որ բարձրությունը ռազմավարական նշանակություն անենա, և բյուզանդական ժամանակահատվածում կառուցված բերդը (Աչոն) հետագայում օժանդակվել և ընդարձակվել է մարոկկացիների, պորտուգալացիների և իսպանացիների կողմից։ Ներկայումս այն պատկանում է իսպանացի զինվորներին։ Լեռան վրա է գտնվում գեներալ Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի (Generalissimo Francisco Franco) հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Фотографии крепости

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**«Մատթէոս Ծարեցի» տպարան**, հիմնադրվել է 1660 թվականին Ամստերդամում` Մատթէոս Ծարեցու կողմից։ Կաթողիկոս Հակոբ Ջուղայեցի հանձնարարությամբ, Մատթէոս Ծարեցին 1656 թվականին Էջմիածնից ուղևորվում է Արևմտյան Եվրոպա` գաղութահայության նյութական օժանդակությամբ այնտեղ հայկական տպարան հիմնելու` հայերեն «Աստվածաշունչը» և այլ գրքեր տպելու մտադրությամբ։

Պատմություն
-----------

Մատթէոս Ծարեցու պատվերով տպարանի տառերը պատրաստել է ամբողջ Եվրոպայում իրենց տպագրություններով հռչակ հանած տպագրիչ-հրատարակիչ Էլզեվիր եղբայրների փորագրիչը` Խրիստոֆել վան Դեյկը։ Սակայն Ծարեցուն վիճակված չէր տեսնելու դժվարությամբ ստեղծած իր տպարանի պտուղները։ 1661 թվականին նա վախճանվում է և նրա սկսած գործը շարունակում են ուրիշները։ Այս տպարանում աշխատել ու գործել է որպես կենտրոնական դեմք Ոսկան Երևանցին։

Տպագրված աշխատություններ
------------------------

Տպարանում տպագրված «Աստվածաշնչի» բարձրորակ տպագրությունը արժանացել է ֆրանսիական Լյուդովիկոս XIV թագավորի հատուկ ուշադրությանն ու հավանությանը (1666)։

Այստեղ է տպագրվել՝

* Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» առաջին հրատարակությունը (1695),
* Առաքել Դավրիժեցու «Պատմություն»ը (1669),
* Ղուկաս Վանանդեցու «Համատարած աշխարհացոյց» քարտեզը (1695),
* Եվրոպացի առաջին հայագետ Սկրոդերի «Գանձ Արամեան լեզուի» ուսումնասիրությունը (1711) և մի շարք այլ ստեղծագործություններ։
Քեմալ Աթաթուրքի արձանը Մարմարիսի լողափին
**Մարմարիս** (թուրքերեն՝ Marmaris), քաղաք և հանգստավայր Թուրքիայի հարավարևմտյան մասում` Մուղլայի մարզում։ Այն համանուն շրջանի շրջկենտրոնն է։ Գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին` Թուրքիայի հարավ-արևմուտքում։ Միջերկրական ծովի և Էգեյան ծովի սահմանաբաժանը գտնվում է Դալամանի և Մարմարիսի միջև։ 2014 թվականի տվյալներով քաղաքը ընդունել է շուրջ երկու միլիոն զբոսաշրջիկ ամբողջ աշխարհից։

Աշխարհագրություն
----------------

Մարմարիսը երեք կողմերից շրջափակված է լեռներով։ Չորրորդ կողմից այն եզրափակվում է ծովախորշով։ Ծովախորշի մուտքը պաշտպանում է կղզին, այդ իսկ պատճառով փոթորիկները և ուժեղ քամիները չեն հասնում Մարմարիսի ափերին։ 
Կա շուրջօրյա ծովային կապ հունական Հռոդոս կղզու հետ։ Քաղաքը ունի մի քանի համայնքներ` Սիթելեր, Արմութալան, Մերկեզ։ Մերկեզը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում, Արմութալանը (թուրքերեն՝ Armut- տանձ) գտնվում է քաղաքի ծայրամասում։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Մարմարիսի ամրոց- թանգարանը
Փողոց Մարմարիսում
* Մարմարիսի ամրոց` հին ամրոց, որը գտնվում է քաղաքի հին մասում, որը հիմա ունի թանգարանի կարգավիճակ
* Բարերի փողոց (Bar street)` գտնվում է քաղաքի արևելյան մասում և հայտնի զբոսավայր է, որտեղ տեղակայված են մեծ քանակությամբ սրճարաններ և ռեստորաններ
* Aqua Dream ակվապարկ` Մարմարիսի գլխավոր ակվապարկը։ Գտնվում է քաղաքի արևելյան մասում։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքը գտնվում է Դալամանի օդանավակայանից 95 կիլոմետր հեռավորության վրա։

Քաղաքի հյուսիս- արևելքում է գտնվում Մարմարիսի ավտոկայարանը (Otogar), որից կարելի է մեկնել Թուրքիայի այլ քաղաքներ` Դատչա (Datcha), Մուղլա (Mugla), Կուշադասը (Kusadasi), Այդին (Aydin), Ակյակա (Akyaka), Դալաման (Dalaman), Դալյան (Dalyan), Անթալիա, Անկարա, Ստամբուլ, Իզմիր, Մերսին և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայք էջը Archived 2011-09-02 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 15955797s · GND: 4246465-1 · LCCN: n91019643 · NLG: 259685 · VIAF: 135004386 · WorldCat VIAF: 135004386 |

 |

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Մուղլայի մարզի վարչական բաժանում**

|  |  |
| --- | --- |
| **Քաղաքատիպ բնակավայրեր**: | **Մուղլա** |
| **Գյուղատիպ բնակավայրեր**: | Բոդրում | Դալաման | Դատչա | Ֆեթհիյե | Քավաքլըդերե | Քյոյջեգիզ | Մարմարիս | Միլյաս | Օրթաջա | Ուլա | Յաղաթան |

 |
Գոկտա ջրվեժ
**Գոկտա** (իսպ.՝ Catarata del Gocta)՝ երկրագնդի ամենաբարձր ջրվեժներից մեկը։ Այն գտնվում է Պերուի Բոնգարա նահանգում` Ամասոնաս տարածաշրջանի ադմինիստրատիվ կենտրոն Չաչապոյասից մոտավորապես 20 կիլոմետր հյուսիս։ Ջրվեժի բարձրությունը 771 մետր է։ Ջրի ծավալը խիստ տատանվում է, կախված 2500-ից 3000 մետր բացարձակ բարձրություն ունեցող, փոքր, քարքարոտ ջրային ավազան թափվող տեղումների քանակից։

Ջրվեժն իր անունը ստացել է տեղի գյուղի անվանումից։ Մի քանի կիլոմետր հյուսիս գտնվում է Յումբիլլա ջրվեժը, որն ունի 900 մետր բարձրություն, սակայն գործում է միայն տարվա անձրևային սեզոնին։

Հայտնագործում
-------------

Առաջին անգամ ջրվեժը նկատվել է 2002 թվականին Շտեֆան Ցիմենդորֆֆի կողմից՝ անանցանելի բնության արգելոցով արշավի ժամանակ։ 2006 թվականին Ցիմենդորֆֆը պերուական հետազոտական խմբի հետ վերադարձավ՝ ջրվեժի բարձրությունը չափելու համար։ Չափման սխալը կարող էր կազմել 13,5 մետր։

Վերջին պրես-կոնֆերանսի ժամանակ Ցիմենդորֆֆը հայտարարեց, որ Գոկտան իր բարձրությամբ 3-րդ ջրվեժն է աշխարհում, և այն զիջում է միայն Վենեսուելայում գտնվող Անխելին (972 մետր) և Հարավաֆրիկյան հանրապետությունում գտնվող Տուգելին (948 մետր), իսկ Յոսեմիտին զբաղեցնում է 4-րդ տեղը։ Դրա հետ մեկտեղ նա հղում կատարեց Ազգային աշխարհագրական ընկերության 2005 թվականի տվյալներին։ Սակայն չափանիշները, որոնցով տարբերակում են ջրվեժները վիճելի են։

Ֆլորա և ֆաունա
--------------

Ջրվեժի տեղանքում խոնավ անտառներ են, որտեղ ապրում են՝ վերացման վտանգի տակ գտնվող բազմաթիվ կենդանատեսակներ։ Այդ շարքում են ակնոցավոր արջը, պուման, սղոցակտուցը, ինչպես նաև կոլիբրիի և թութակի հազվագյուտ տեսակներ։ Խոնավ ջունգլիները նույնպես բնության արգելոցի մի մասն են և կազմում են 3300 կմ² տարածք։

Զբոսաշրջություն
---------------

Բնության այս հրաշքին սպառնում է տարածուն գյուղատնտեսությունը (շաքարեղեգի աճեցում), որը հանդիսանում է մոտակայքում գտնվող Կոկա և Կոկաչիմբա գյուղերի միակ եկամուտի աղբյուրը։ Տեղի բնակչությունն ապրում է շատ հասարակ պայմաններում։ Բնակիչները զբոսաշրջիկներին առաջարկում են օգտվել իրենց էքսկուրսավարների ծառայություններից և գնել իրենց մթերքը։ Սրանով պայմանավորված՝ պետք է որ տեղացիների սոցիալական վիճակը լավանա։ Յուրաքանչյուր այցելու պետք է տեղում գրանցվի և վճարի 10 սոլ մեկ անձի համար։ Երկու ժամանոց քայլարշավի համար անհրաժեշտ է էքսկուրսավար։ Առանց էքսկուրսավարի ջրվեժ կարելի է այցելել միայն հնարավոր վտանգների մասին տեղյակ լինելու գրավոր հաստատումից հետո։

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 
* Archived 2016-08-21 at the Wayback Machine.
* Archived 2016-08-12 at the Wayback Machine.
* 
*
**Կորեական մեդալ**, Նորվեգիայի պետական պարգև, որը տրվում է Նորվեգիայի զինված ուժերի կողմից։

Պատմություն
-----------

Կորեական մեդալը հաստատվել է 1955 թ.-ի ապրիլի 29-ին նորվեգական դաշտային հիվանդանոցի անձնակազմին պարգևատրելու համար։ Հոսպիտալը ստեղծվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության հովանու ներքո Կորեայում Կորեական պատերազմի ժամանակ։ 
Մեդալը տրվել է Նորվեգիայի զինված ուժերի կողմից դաշտային հոսպիտալի այն աշխատողներին, ովքեր այնտեղ աշխատել են նվազագույնը 2 ամիս։

Նկարագրություն
--------------

Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված բրոնզից։ Դիմային մասում պատկերված է Նորվեգիայի զինանշանը դեկորատիվ ճաղավանդակի ետևում։ Հակառակ կողմում 2 դափնետերևից պատրաստված դափնեպսակի վրա պատկերված է երեք դրոշ՝ Նորվեգիայի, ՄԱԿ-ի և Կորեայի Հանրապետության դրոշները։ Եզրերին գրված է *«NORSK • FELTSYKEHUS • KOREA • 1951–1954 •»* (*Կորեայի նորվեգական դաշտային հոսպիտալ 1951-1954* թթ.):

* Նորվեգիայի դրոշՆորվեգիայի դրոշ
* ՄԱԿ-ի դրոշՄԱԿ-ի դրոշ
* Կորեայի Հանրապետության դրոշԿորեայի Հանրապետության դրոշ

 Մեդալի ժապավենը նորվեգական ազգային գույներով է ներկված։

Աղբյուրներ
----------

* Den norske Koreamedalje.(չաշխատող հղում)
 (նորվեգերեն)
* Kingdom of Norway: Norwegian Korean Medal. (անգլերեն)
**Գերմանական կայսրության Հարավային բանակ** (գերմ.՝ Südarmee / Armeeoberkommando Süd / A.O.K. Süd), գերմանական բանակի մաս կազմող զորամիավորում։ Ստեղծվել է 1915 թվականի հունվարի 11-ին Ռուսական կայսրության դեմ ռազմական արշավանքներ կազմակերպելու նպատակով; Հիմնականում մասնակցել է Արևելյան ռազմաճակատի մարտերին։ Կազմալուծվել է 1918 թվականի հունվարի 25-ին։

Պատմություն
-----------

Գերմանական կայսրության Հարավային բանակը ստեղծվել է 1915 թվականի հունվարի 11-ին Բրեսլաուի տարածքում 2-րդ կորպուսի՝ բանակի ձևափոխման ճանապարհով։ Այն պետք է մասնակցեր հունգարական Կարպատի շրջանում։ Հրամանատար էր նշանակվել հետևազորի գեներալ Ալեքսանդր ֆոն Լիզինգը։ 1915 թվականի հուլիսի 8-ին վերջինս դարձավ Բուգյան բանակի հրամանատար։ Հարավային բանակի ղեկավարումը ստանձնեց 2-րդ Բավարական պահեստային կորպուսի հետևազորի գեներալ Ֆելիքս ֆոն Բոտմերա։

Պատերազմից Ռուսական կայսրության դուրս գալուց հետո (Բրեստ-Լիտովսկի համաձայնագրի կնքում) և մասամբ գրավյալ տարաքծներից գերմանական զորքերի դուրս բերումից հետո Հարավային բանակը կազմալուծվեց։

Տարբեր ժամանակներում բանակի շտաբը տեղակայված է եղել Մուկաչևո (1915 թվականի հունվարի 11-ից), Ստրի (1915 թվականի հուլիսի 5-ից), Բերեժանի (1915 թվականի սեպտեմբերի 4-ից), Խոդորով (1916 թվականի նոյեմբերի 15-ից) և Չորտկով (1917 թվականի օգոստոսի 4-ից)։

Ծանոթագրություններ
------------------

Գրականություն
-------------

* *Сron, Hermann.* Imperial German Army 1914-18: Organisation, Structure, Orders-of-Battle. — Helion & Co, 2002 (репринт 1937 года). — ISBN 1-874622-70-1(անգլ.)
* *Ellis, John; Cox, Michael.* The World War I Databook. — Aurum Press Ltd, 1993. — ISBN 1-85410-766-6(անգլ.)
**Դամալ** (թուրքերեն՝ Damal, նախկինում՝ **Փեթերեքե**), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևելյան հատվածում, Արդահանի մարզում։ Գտնվում է Կարսից Պոսոֆ ընկած ճանապարհին։

Պատմություն
-----------

Դամալի տարածքը ընկած է եղել Մետաքսի ճանապարհի վրա, որը կապում էր Կովկասը Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի հետ։ Տարբեր ժամանակներում այն գտնվել է Միդիայի, Հռոմեական կայսրության, Պարսկաստանի, Մեծ Հայքի, Բյուզանդական կայսրության, Օսմանյան կայսրության։ Տարածքը որոշ ժամանակ եղել է նաև Ցարական Ռուսաստանի կազմում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից Դամալի տարածքը վերադարձվել է Թուրքիային։

Աշխարհագրություն
----------------

Դամալի տարածքը բարձր լեռնային է։ Ձմռանը շրջանի ջերմաստիճանը իջնում է մինչև -38 °C (36,4 °F)։

Դամալում արտադրվող տիկնիկները ցուցադրվում են երկրում տեղի ունեցող փառատոներում։.

Դամալի գյուղերը
---------------

* Բուրմադերե
* Դերեքյոյ
* Էսքիքըլըչ
* Իքիզդերե
* Օթաղլը
* Սեյիթյորեն
* Թեփեքյոյ
* Յուչդերե

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · GeoNames |

 |
**Կիտուբա**՝ Բանտու լեզուներից մի լեզու Կենտրոնական Աֆրիկայում տարածված է որպես Լինգվա ֆրանկա։ Ձևավորվել է Կոնգոյի լեզվի բառապաշարի հիման վրա։ Համարվում է Կոնգոյի Հանրապետություն և Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն պետությունների պետական լեզուն։

Կիտուբան համարում են նաև կրեոլական լեզու, որը սակայն հաստատ չէ ։

Անվանում
--------

Կիտուբա լեզվով խոսող մարդիկ իրենց լեզուն անվանում են տարբեր լեզուներով։ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում այն անվանվում է *Munukutuba или Kituba*: Սակայն այս ձևը շարահյուսական առումով սխալ է համարվում, քանի որ բառացի նշանակում է «ես խոսել»։ Կոնգոյի Հանրապետությունում այս լեզուն անվանվում է *Kituba*: Վերջինս նշանակում է «խոսք»։

Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում Կիտուբա լեզուն պաշտոնական ձևով անվանվում է Kikongo ya leta , սակայն շատ շրջաններում ՝ հատկապես Կոնգո ցեղերի շրջաններում այն անվանվում է պարզապես Kikongo: Կոնգոյի Դեմոկրատական հանրապետության սահմանադրության համաձայն կիտուբա լեզուն պետական լեզու է։

Լեզվի տարածվածության արեալը:մուգ դեղին գույնը կոնգո լեզուն է ,իսկ բաց դեղին գույնը ՝ կիտուբան

Տարածվածությունը
----------------

Կիտուբան համարվում է Կոնգոյի Հանրապետություն և Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն պետությունների պետական լեզուն։ Այսինքն այս լեզուն օգտագործվում է պետությունների կառավարման և կրթության մեջ։

Բացի այդ լեզուն օգտագործվում է մասսայական տեղեկատվություն ստանալու գործում։ ԿԴՀ-ում և ԿՀ-ում Կիտուբա լեզուն օգտագործվում է որպես հեռուստա- և ռադիոտեսությունների մեջ։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 027614085 |

 |
**iOS 11**` iOS օպերացիոն համակարգի տարբերակ Apple ընկերությունից, iOS 10-ի հաջորդողը։ Օպերացիոն համակարգը ներկայացվել է Apple ընկերության մշակողների կողմից Համաշխարհային ցուցադրման ժամանակ 2017 թվականի հունիսի 5-ին։ Նախնական տարբերակը թողարկվել է մշակողների համար հիմնական ցուցադրումից հետո և վերջնական տարբերակը թողարկվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին օգտվողների համար։ iOS 11-ի վերջնական ռելիզը տեղի է ունեցել 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

Պատմություն
-----------

iOS 11-ը ներկայացվել է Apple Worldwide Developers Conference կոնֆերանսում 2017 թվականի հունիսի 5-ին։ Առաջին բետա-տարբերակը մշակողների համար թողարկվել է անմիջապես ցուցադրումից հետո իր բոլոր բետա-հավաքածույով, ավելի ուշ 2017 թվականի ամռանը հրապարակայնորեն թողարկվելու համար և 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին վերջնական թողարկումով։ iOS 11-ի վերջնական ռելիզը տեղի է ունեցել 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

Ներքևում նշված է այն սարքերի ցանկը, որոնք պարունակում են iOS 11-ը։

**iPhone**

* IPhone 5S
* iPhone 6
* iPhone 6 Plus
* iPhone 6s
* iPhone 6s Plus
* iPhone 7
* iPhone 7 Plus
* iPhone 8
* iPhone 8 Plus
* iPhone SE
* iPhone X

**iPad**

* iPad Air
* iPad Air 2
* iPad 7
* iPad mini 2
* iPad mini 3
* iPad mini 4
* iPad Pro

**iPod touch**

* iPod touch 6

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт(անգլ.)
**Արինա Մարտինովա** (ռուս.՝ Мартынова, Арина Валерьевна, փետրվարի 27, 1990(1990-02-27), Մոսկվա, ԽՍՀՄ). խորհրդային մենասահորդ-գեղասահորդուհի։ 2005/2006 և 2006/2007 մրցաշրջաններում պատանիների կարգում Ռուսաստանի կրկնակի չեմպիոն։

### Կարիերա

Չորս տարեկանից սկսել է սահել։ Արինայի առաջին մարզիչն էր Լարիսա Գեն։ Ութ տարեկանում հայտնվել է մարզիչ Ժաննա Գրոմովայի խմբում։ Տասնհինգ տարեկանում տեղափոխվել է ԲԿՄԱ`Սվետլանա Սոկոլովսկայի մոտ։

2006 թվականի հոկտեմբերից Արինան մարզվել է Մարինա Կուդրյավցևայի ղեկավարությամբ։

Դեբյուտը եղել է 2006 թվականին Կալգարիում կայացած աշխարհի գեղասահքի առաջնությունում, որտեղ զբաղեցրել է տասնիններորդ տեղը;

2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել է տասնիններորդ տեղը։

2007 թվականի աշխարհի առաջնությունում տասնվեցերորդն էր։

Արինա Մարտինոովան 2007 թվականի «Nebelhorn Trophy» մրցույթին
2007-2008 թվականների մրցաշրջանում վատ ելույթ ունեցավ Գրան-Պրի փուլում։ Նա նախավերջինն էր «Cup of China»-ում և վերջինը` «Cup of Russia»-ում։ Հետագայում պարզվեց, որ այս մրցաշարերում նա հանդես է եկել ոտքի սթրեսային կոտրվածքով։ 2008 թվականի Ռուսաստանի առաջնությունը և հաջորդ մրցաշրջանի մրցումները Արինան բաց թողեց այդ վնասվածքի բուժման պատճառով։

2008 թվականի ապրիլին Արինա փոխեց մարզչին` տեղափոխվելով Վիկտորյա Վոլչկովայի խումբ։

2008-2009 թվականների մրցաշրջանի սկզբում չի մասնակցել միջազգային մրցաշարերին։ Մրցաշրջանի առաջին լուրջ մեկնարկը Ռուսաստանի առաջնությունն էր, որտեղ Արինան զբաղեցրեց յոթերորդ տեղը և չընդգրվեց Եվրոպայի կամ աշխարհի առաջնության հավաքականի կազմում։ 2009 թվականի փետրվարին ուղարկվեց XXIV համաշխարհային ունիվեսիդային, որտեղ էլ զբաղեցրեց տասնհինգերորդ տեղը։

2009-2010 թվականների մրցաշրջանից սկսած այլևս չի մասնակցում մրցաշարերին։

### Սպորտային ձեռքբերումներ

| մրցումներ/Մրցաշրջան | 2003—2004 | 2004—2005 | 2005—2006 | 2006—2007 | 2007—2008 | 2008—2009 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն |  | 19 | 16 |  |  |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն պատանիների կարգում |  |  | 12 | 13 |  |  |
| Գեղասահքի Ռուսաստանի առաջնություն | 9 | 8 | 6 | 4 | WD | 7 |
| Գեղասահքի Ռուսաստանի առաջնություն պատանիների կարգում |  | 4 | 1 | 1 |  |  |
| Գրան-Պրիի փուլեր |  |  |  |  | 11 |  |
| Գրան-Պրիի փուլեր |  |  |  | 7 | 12 |  |
| Գրան-Պրիի փուլեր |  |  |  | 7 |  |  |
| Ձմեռային ունիվերսիադայում գեղասահքի մեդալակիրների ցանկը |  |  |  |  |  | 15 |
| Finlandia Trophy |  |  |  |  | 8 |  |
| Nebelhorn Trophy |  |  |  | 2 | 9 |  |

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FSkate.ru · ISU |

 |
**Սնահավատության լեռներ**, ժողովրդականորեն կոչվում է «Սնահավատություն», լեռնաշղթա է Արիզոնայում և տեղակայվում է Ֆինիքս մետրոպոլիտենի տարածքի արևելքում։ Նրանք ամրացված են Սնահավատության լեռան կողմից՝ մեծ լեռ, որը հայտնի վայր է հանդիսանում Արիզոնայի Ֆինիքս քաղաքի բնակիչների համար։

Լեռնաշղթան ֆեդերալ կերպով որակվել է ամայի տարածքի և ներառում է բնական հատկանիշների բազմությունը՝ հավելելով անվանական լեռը։ *Weavers Needle*՝ նշանավոր սահմանագծային նշանով և լեռնագնացության կոչումով տեղակայվում է Սնահավատության լեռան արևելքում՝ բարձր հրաբխային մնացորդ, որը կարևոր դեր է խաղում կորած հոլանդացիների ոսկու հանքավայրի լեգենդի մեջ։ *Peralta Canyon*-ը գտնվում է Սնահավատության լեռան հյուսիսարևմտյան կողմում, պարունակում է հայտնի ճոպանուղի, որը տանում է *Fremont Saddle*՝ որը ապահովում է Weavers Needle-ի գեղատեսիլ տեսքը։ Weavers Needle-ը ևս մեկ ճանաչված ձևավորում է անապատում և հայտնի զբոսավայր։

Ինչպես տեղանքի մեծ մասը՝ շրջապատելով Ֆինիքս մետրոպոլիտենի տարածքը, Սնահավատության լեռները ունեն անապատային կլիմա՝ բարձր ամառային ջերմաստիճանով և մի շարք բազմամյա ջրերի աղբյուրներով։ Բարձրությունը ավելի հեռավոր մասերում՝ արևելյան մասում անապատը բարձր է արևմտյան մասից, որի ջերմաստիճանը ցածր է։ Բազմաթիվ քայլարշավներ անցնում են լեռները բազմաքանակ մուտքային կետերից՝ ներառելով *Peralta Trailhead*-ն՝ ամենահանրաճանաչը։ The Lost Dutchman State Park-ը, որը գտնվում է Սնահավատության լեռների արևմտյան մասում՝ ներառում է քանի կարճ քայլեր արահետներով։

Սնահավատության լեռները Իսպանիայում հայտնի են *Sierra de la Espuma* անվանումով։

Սնահավատության լեռների առավելագույն բարձրությունը կազմում է 1910 մետր և 520 մետր՝ Mound լեռան հեռավոր շրջանից արևելյան հատվածից։

Սնահավատության լեգենդ
---------------------

Կորած հոլանդացու ոսկու հանքավայրի լեգենդը կենտրոնանում է Սնահավատության լեռների շուրջը։ Համաձայն լեգենդի՝ *Jacob Waltz* անունով գերմանացի մի ներգաղթող, հայտնաբերել է ոսկու հանք Սնահավատության լեռներում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* HikeArizona.com: Numbered Trails Map
* Official Apache Trail website: Superstition Mountains
* Tonto National Forest: Superstition Wilderness Area
* Wilderness.net: Superstition Wilderness Area Archived 2012-10-12 at the Wayback Machine.
* GORP.com: Superstition Wilderness Archived 2011-09-06 at the Wayback Machine.
* Ajpl.org: History of the Superstitions
* JustRoughinIt.com: Superstition Wilderness Average Climate Archived 2016-06-07 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85130663 · VIAF: 315129146 · WorldCat VIAF: 315129146 |

 |
**Ավետիք Հենրիկի Խալաթյան** (առավել հայտնի է **Ավո Խալաթյան** անունով, սեպտեմբերի 23, 1981, Երևան), հայազգի դերասան, երգիչ։

Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, երգչուհի Նունե Եսայանի ամուսինը։

Կենսագրություն
--------------

Ավո Խալաթյանը ծնվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Երևանում։ Մայրը դերասանուհի Փիրուզա Կոզակյանն է։ 1998 թվականին ավարտել է Նիկոլ Աղբալյանի անվան միջնակարգ և Հակոբ Կոջոյանի անվան արվեստի դպրոցները։ 1998-2002 թվականներին եղել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական բաժնում՝ Մ․ Ռաֆայելյանի արհեստանոցում։ Որպես մյուզիքլի ժանրի դերասան՝ ուսանողական տարիներից խաղում է Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում։

Աշխատել է նաև Երևանի Համազգային և Կամերային թատրոններում ու Նարեկ Դուրյանի թատերախմբի «Օպերացիա Նեմեսիս» բեմադրությունում կերտել է Սողոմոն Թեհլերյանի կերպարը։ Որպես երգիչ՝ մասնակցել է մշակութային բազմաթիվ միջոցառումների, ինչպես նաև հեռուստատեսային մեծամասշտաբ նախագծերի։ Տիգրան Չուխաճյանի «Կարինե» օպերայի համար 2015 թվականին արժանացել է Պողոսյան մրցանակին, իսկ 2016 թվականին արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր արտիստի կոչման։

Դերեր
-----

* Աղասի Այվազյանի «Չարենցի ուղղիչ տունը» (Չարենց)
* Հակոբ Պարոնյանի «Պաղդասար աղբար» (Կիպար)
* Բերտոլդ Բրեխտի «Երեք գրոշանոց օպերա»
* Ա. Ցագարելիի «Խանումի արարքները» (Կոտե Փանդիաշվիլի)
* Ժորա Հարությունյանի «Պարոն Բաբիկը և մյուսները» (Բաբիկ)
* Գուրգեն Խանջյանի «Էսպես մինչև երբ» (Ոստիկան)
* Գուրգեն Խանջյան «Ինձնից պրծում չկա» (Շխո)
* 
* «Ինձնից պրծում չկա» (Շխոն)
* Ուիլյամ Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր» (Խեղկատակ)
* Էդուարդո դե Ֆիլիպո «Գողը դրախտում/ Դե Պրետորե Վինչենցո» (Վինչենցո դե Պրետորե)
* Պաուելո Կոելիո «Վերոնիկան որոշում է մեռնել» (Էդուարդ)

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ավո Խալաթյան Archived 2021-10-27 at the Wayback Machine.
**Օտտո Աուգուստ Շտրանդման** (էստ․՝ Otto August Strandman, ռուսալեզու աղբյուրներում կարող է օգտագործվել ազգանվան էստոնականընթերցումը` **Страндман**; նոյեմբերի 30, 1875(1875-11-30), Վանդու, Կադռինա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիա - փետրվարի 5, 1941(1941-02-05), Կադռինա, Կադռինա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիա), Էստոնիայի պետական գործիչ։

Կրթություն
----------

Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում (1899-1901), ավարտել է Յուրիևսկի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1903)։ Տարտուի համալսարանի (1928 թվական) և Վարշավայի համալսարանի (1930 թվական) իրավագիտության դոկտոր։

Գործունեություն մինչ 1918 թվական
--------------------------------

Մինչև համալսարան ընդունվելը նա աշխատել է Պետական բանկի Ռևելեի (այժմ` Տարտու) գրասենյակում։ 1903-1905 թվականներին եղել է փաստաբան Նարվայում և Ռևելեում։ 1904-1905 թվականներին և 1917 թվականներին Ռևելեի քաղաքային խորհրդի անդամ։ Մասնակցել է 1905 թվականի հեղափոխական իրադարձություններին, 1905-1909 թվականներին ապրել է Շվեյցարիայում։ 1909-1917 թվականներին զբաղվել է փաստաբանական գործունեությամբ Ռևելեում։ 1917 թվականին, փետրվարյան հեղափոխությունից հետո, Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության կողմից նշանակվել է Ռևելեի շրջանային դատարանի դատախազ։ 1917-1918 թվականներին Էստյլանդիայի նահանգի ժամանակավոր զեմստվոների խորհրդի նախագահ։

Անկախ Էստոնիայի քաղաքական գործիչ և դիվանագետ
--------------------------------------------

* 1918 թվականին՝ արդարադատության նախարար։
* 1918—1919 թվականներին` գյուղատնտեսության նախարար Էստոնիայի ժամանակավոր կառավարությունում։ 1918 թվականին ձերբակալվել է գերմանացի զավթիչ ուժերի կողմից։
* 1919 թվականի մայիսի 9-ից մինչև 1919 թվականի նոյեմբերի 18-ը` վարչապետ և ռազմական նախարար։
* 1920—1921 թվականներին` արտաքին գործերի նախարար։
* 1921 թվականին՝ Ռիյգիկոգուի (խորհրդարանի) նախագահ։ Նա առաջին-հինգերորդ գումարումների Ռիյգիկոգուի անդամ էր։
* 1924 թվականին՝ արտաքին գործերի նախարար, ապա ֆինանսների նախարար։
* 1927—1929 թվականներին` Էստոնիայի դեսպանը Լեհաստանում, Չեխոսլովակիայում և Ռումինիայում։
* 1929 թվականի հուլիսի 9-ից մինչև 1931 թվականը` պետական ավագ (պետության ղեկավար).
* 1933—1939 թվականներին` Էստոնիայի դեսպանը Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Իսպանիայում Վատիկանում։

Էստոնիայի աշխատանքային կուսակցության առաջնորդներից մեկն էր։

Մահ
---

1939 թվականին վերադարձել է հայրենիք, ապրել է Կադրինայի խուտորում։ 1941 թվականին նա ծանուցում է ստացել ներկայանալ Ներքին գործերի ժողկոմիսարիատ (*НКВД*), որը նշանակում էր անխուսափելի ձերբակալություն, որից հետո ինքնասպան է եղել։

Պարգևներ
--------

Առաջին աստիճանի երրորդ կարգի ազատության խաչ` քաղաքացիական վաստակի համար։

Մատենագրություն
---------------

* Էստոնական կենսագրական բառարան, Տալլին, 2002։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
**Դմիտրի Կոնստանստինովիչ Գիրս** (ռուս.՝ Дмитрий Константинович Гирс, 1836, Տագանրոգ, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 2 (14), 1886, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս գրող և լրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Դմիտրի Գիրսը ծնվել է 1837 թվականի հուլիսի 24-ին Տագանրոգ քաղաքում, որտեղ նրա հայրը՝ Գիրսերի ցեղից սերող Կոնստանտին Կառլովիչ Գիրսը, զբաղեցնում էր կարանտինի պետի պաշտոնը։ Սովորել է կադետային կորպուսում և ճարտարագիտական ուսումնարանում։

1855-1864 թվականներին Դմիտրի Գիրսը ծառայել է որպես սակրավոր։ 1868 թվականին նա ստիպված էր մեկնել Պետերբուրգից՝ Պիսարևի թաղման արարողության ժամանակ ունեցած ելույթի պատճառով։

Գրել սկսել է «Կոնստանտինով» կեղծանվամբ 1862 թվականին «Ռուսսկի վեստնիկ» ամսագրում։ «Օտեչեստվեննիե զապիսկի» ամսագրի 1868 թվականի 3-րդ և 4-րդ համարներում Գիրսը հրապարակել է «Հին և նոր Ռուսաստան» վեպի սկիզբը, որն ուժեղ տպավորություն է թողել և մեծ հույսեր արթնացրել։ Սակայն այս հույսերը չեն իրականացել։ Գիրսի մնացած ստեղծագործությունները («Անդունդի եզրին»՝ «Դելո», 1870 թվական), «Կալիֆորնիական հանքարան»՝ «Օտեչեստվեննիե զապիսկի», 1872 թվական, «Նոտարական գրագրի օրագիրը»՝ նույն տեղում, 1883 թվական, «Երկամուսին Ավդոտյան»՝ 1884 թվական, «Ռուսսկայա միսլ» և այլն) ունեն միջակից ցածր մակարդակ։

1876 թվականին Գիրսը «Սանկտ-Պետերբուրգսկիե վեդոմոստիի» Սերբիայի թղթակիցն էր, իսկ 1877 թվականին Վ. Ֆ. Կորշի «Սևեռնի վեստնիկի» թղթակիցը ռազմաճակատում։ 1878-1880 թվականներին Գիրսը հրատարակում էր «Ռուսսկայա պրավդա» թերթը (որտեղ գրում էր ֆելիետոններ Դոբրո-Գլագոլ կեղծանունով), որը մեծ հաջողություն չունեցավ, բայց իր պատվավոր տեղն ունեցավ պարբերական մամուլում։ Թերթը ենթարկվել է բազմաթիվ վարչական տույժերի և կասեցումների։ Առանձին հրատարակվել են «Զինվորականի գրառումները» և «Կալիֆոռնիական հանքարանը» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1872)։

Դմիտրի Կոնստանտինովիչ Գիրսը մահացել է 1886 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

Աղբյուրներ
----------

* Венгеров С. А. (1890–1907)։ «Гирс, Дмитрий Константинович»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ

Գրականություն
-------------

* О. Давыдова. Гирс, Дмитрий Константинович // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М. 1896—1918.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ռուսական կենսագրական · Սիտինի ռազմական |

 |
**Ալեքսանդր Շուբին** (ռուս.՝ Александр Александрович Шубин, հուլիսի 14, 1983(1983-07-14), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս գեղասահորդ, հանդես է եկել տղամարդկանց մենասահք ձևում։ 2003 թվականի պատանիների կարգում Աշխարհի առաջնության չեմպիոն։ Ռուսաստանի սպորտի միջազգային վարպետ։

Սպորտային կարիերա
-----------------

Գեղասահքով սկսել է զբաղվել 1988 թվականին Մոսկվայում։ Մարզվել է Նատալյա Դուբինսկայայի, Ռաֆայել Հարությունյանի, Վիկտոր Կուդրյավցևի ղեկավարությամբ։

2001 թվականին առաջին անգամ նվաճեց Ռուսաստանի պատանիների առաջնության մեդալ (արծաթ), որից հետո իրավունք ստացավ Աշխարհի առաջնության պատանիների կարգում ներկայանալու, որտեղ լավ հանդես չեկավ՝ գրավելով ընդամենը 11-րդ հորիզոնականը։

Հաջորդ մրցաշրջանում Ռուսաստանի «մեծահասակների» առաջնությունում նա դառնում է միայն 14-րդը և հնարավորություն չի ունենում մասնակցելու 2002 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությանը։ 2002-2003 մրցաշրջանում Ալեքսանդրը զբաղեցրեց 1-ին հորիզոնականը Ռուսաստանի պատանեկան առաջնությունում և կրկին իրավունք ստացավ մասնակցել Չեխիայի Օստրավայի պատանիների միջև 2003 թ. Աշխարհի առաջնությանը։ Առաջնության ժամանակ նա մասնակիցներից միակն էր, ով ազատ ծրագրի ժամանակ կատարեց չորս շրջադարձ։ Արդյունքում Ալեքսանդրը դարձավ չեմպիոն՝ առաջ անցնելով երկրորդը դարձած ամերիկացի Էվան Լայսաչեկից՝ ապագա օլիմպիական չեմպիոնից։

Մարզչական կարիերա
-----------------

2007 թվականին վնասվածքների պատճառով Ալեքսանդր Շուբինը ավարտեց մարզական կարիերան և դարձավ մարզիչ։ Առաջին սաներից մեկը ղազախ երիտասարդ գեղասահորդուհի Էլիզաբեթ Տուրսինբաևան էր։

Արդյունքներ
-----------

| Մրցույթներ/Մրցաշրջան | 1998—99 | 1999—00 | 2000—01 | 2001—02 | 2002—03 | 2003—04 | 2004—05 | 2005—06 | 2006—07 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Գեղասահքի Աշխարհի առաջնություն պատանիների կարգում |  |  | 11 |  | 1 |  |  |  |  |
| Գեղասահքի Ռուսաստանի առաջնություն | 11 | 10 |  | 14 | 4 |  |  | 11 | 15 |
| Գեղասահքի Ռուսաստանի առաջնություն պատանիների կարգում |  | 4 | 2 | 3 | 1 |  |  |  |  |
| NHK Trophy |  |  |  |  |  |  | 11 |  |  |
| Skate America |  |  |  |  |  |  | 11 |  |  |
| Cup of Russia |  |  |  |  |  | WD |  |  |  |
| Trophee Lalique |  |  |  |  |  | 6 |  |  |  |
| Crystal Skate of Romania |  |  |  |  |  |  |  | 2 |  |
| Skate Israel |  |  |  |  |  |  |  | 3 |  |
| Գրան-Պրիի պատանի երի եզրափակիչներ |  |  |  |  | 1 |  |  |  |  |
| Գրան-Պրիի պատանի երի եզրափակիչներ.Սլովակիա |  |  |  |  | 1 |  |  |  |  |
| Գրան-Պրիի պատանի երի եզրափակիչներ.Ֆրանսիա |  |  |  |  | 1 |  |  |  |  |
| Գրան-Պրիի պատանի երի եզրափակիչներ.Նիդերլանդներ |  |  |  | 6 |  |  |  |  |  |
| Գրան-Պրիի պատանի երի եզրափակիչներ.Իտալիա |  |  |  | 2 |  |  |  |  |  |
| Գրան-Պրիի պատանի երի եզրափակիչներ.Ուկրաինա |  |  | 5 |  |  |  |  |  |  |
|

* WD = դուրս է եկել մրցումներից

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FSkate.ru · ISU |

 |
**Թղթադրամների թանգարան** (հուն․՝ Νομισματικό Μουσείο), դրամագիտական թանգարան, որը գտնվում է նույնանուն քաղաքի Կերկիրա կղզու վրա։ Թանգարանում ներկայացվել է առավել ամբողջական թղթադրամների հավաքածու, որոնք ծագել են Հունաստանի տարածքում։

Պատմություն
-----------

Թղթադրամների թանգարանը բացվել է 1981 թվականին Իոնիական բանկի (Ionian Bank) նախկին շենքում։ Այդ շենքը կառուցվել է 1840 թվականին ճարտարապետ Այոենիս Քրոնիսի նախագծով։ 2000 թվականին Իոնիական բանկը միացել է Ալֆա բանկի հետ և թանգարանի գործունեությունը դադարեցվել է։ 2003 թվականից անց են կացվել մասշտաբային ցուցադրություններ և թանգարանի շինության վերականգնումը։ Թղթադրամների թանգարանի կրկին բացումը տեղի է ունեցել միայն 2005 թվականին։ 2007 թվականի հուլիսին թանգարանի երկրորդ հարկում բացվել է ցուցասրահ` ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար։

Հավաքածու
---------

Թղթադրամների թանգարանի հավաքածուն իր մեջ ներառում է շուրջ 2000 հունական դրամանիշների օրինակներ, 1822 թվականից սկսած և մինչ այժմ։ Թանգարանում ներկայացվել են փաստաթղթեր, հաշվապահական մատյաններ, չեկեր, լուսանկարներ, կապված Հունաստանի փողի օգտագործման պատմության հետ։ Հավաքածույի մեջ մտնում են Եվրո միավորյալ արժույթների եվրոպական օրինակներ, որոնք 2002 թվականին փոխարինել են հունական ազգային արժույթին` Հունական դրախմային։

Յուրահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում թղթադրամները, առաջինը թողարկվել է Հունաստանի անկախ նախագահ Գրիս Կապոդիստրիասի կողմից։ Թանգարանային հավաքածուներում պահվում են գանձատան բաժնետոմսերը, թողարկվել է հունական ժամանակավոր կառավարության կողմից։ Թանգարանում կարելի է տեսնել շատ քիչ թղթադրամներ, որոնք թողարկվել են 1920 թվականին և լայն տարածում չեն ստացել։ Նրա մեջ պատկերված է Սոֆիայի Սուրբ ժողովը Կոստանդնուպոլսում առանց օսմանյան մինարեների։ Թանգարանում ներկայացվում են թղթադրամներ, որոնք թողարկվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի օկուպացիոն կառավարության ժամանակ։ Թղթադրամները, որոնք թողարկվել են ժամանակավոր կառավարության և արժևորությունների կողմից, ցորենի համարժեքային կիլոգրամով։ Թղթադրամները 100 միլիարդ դրախմ են, որոնք հայտնվել են 1944 թվականի գեր գնաճների պատճառով։

Այցելուներին առաջարկել են մասնակցել ժամանակակից թղթադրամների պատրաստման գործընթացին, էսքիզից մինչև փորագրումներ և կնիքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Музей банкнот Корфу, Греция
* Электронный каталог музея
* Banknotes Museum Archived 2018-06-09 at the Wayback Machine.
**Զինովի Դավիդով** (ռուս.՝ Давыдов, Зиновий Самойлович, ապրիլի 16 (28), 1892, Չեռնիգով, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 7, 1957(1957-10-07), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գրող։

Կենսագրություն
--------------

1912-1917 թվականներին սովորել է Կիևի համալսարանում՝ իրավագիտության, պատմության և բանասիրությանան ֆակուլտետներում։ Նա ուսումը շարունակել է Արվեստի պատմության ինստիտուտում։

Զnինովի Դավիդովի գրական դեբյուտը «Քամին» բանաստեղծությունների ժողովածուն էր (1919 թվական)։ Հետագայում նա անցել է պատմական արձակին, գրել է ինչպես մեծահասակների, այնպես էլ` երեխաների համար։

Թաղված է Մոսկվայի մերձակայքում գտնվող Պերեդելկինոյի գերեզմանատանը։ 1960 թվականից նոր գերեզմանի կողքին է գտնվում է Բորիս Պաստեռնակի գերեզմանը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Բերուններ (1940 և 1947 թվականներ՝ «Ռուսական ռոբինսոններ» վերնագրով)։
* Հյուր Գոշայից Մ. 1962 թվական
* Նավի կողքը
* Ավերված տարին (1958 թվական, առաջաբանը՝ Ս. Loլոբինի)։
* Աստղեր աշտարակների վրա. Հին Կրեմլի պատկերներ Մ. 1963 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

Գրականություն
-------------

* Советские детские писатели. — М. 1961.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16616054m · GND: 1029300291 · ISNI: 0000000057437589 · LCCN: nr90024907 · NKC: kup19980000020319 · SUDOC: 130888494 · VIAF: 84483211 · WorldCat VIAF: 84483211 |

 |

 |
**Ինբրիդինգ**, (անգլ. inbreeding, < in – ներս և breeding – բուծել), օրգանիզմների մեկ պոպուլյացիայի սահմաններում ազգակցական ձևերի տրամախաչում։ Բուսաբուծության մեջ հայտնի է *ինցուխտ* (գերմ. Inzucht) անունով։ Բնության մեջ ինբրիդինգի առավել ակնառու ձևն ինքնափոշոտումն է։ Ինբրիդինգը մեծացնում է հոմոզիգոտությունը և նվազեցնում հետերոզիգոտությունը։ Եթե միևնույն անհատը հանդես է գալիս որպես և" հայր, և՝ մայր (ինքնափոշոտվող բույսեր, անողնաշարավորներ ևն), ապա ինբրիդինգի առաջին սերնդում ըստ մեկ գենի ({\displaystyle Aa}) հետերոզիգոտն ունի գենոտիպերի {\displaystyle 1AA:2Aa:1aa} կամ {\displaystyle 1:1} հարաբերակցություն, երկրորդ սերնդում դրանց քանակը կազմում է {\displaystyle 1/4}, երրորդում՝ {\displaystyle 1/8}, {\displaystyle n}–ում՝ {\displaystyle (1/2)n} մասը։ Ի վերջո, պոպուլյացիա կազմող անհատները ունենում են {\displaystyle AA} կամ {\displaystyle aa} գենոտիպը, որով էլ պայմանավորված է ինբրիդինգի օգտակարությունը և վնասակարությունը։ Հոմոզիգոտության աստիճանը որոշելու համար օգտվում են ինբրիդինգի գործակցից {\displaystyle (F)}, որի մեծությունը կախված է ծնողների ազգակցական մոտիկության աստիճանից։ Ըստ Ռայտի, {\displaystyle X} կենդանու ինբրիդինգի գործակիցն է՝ 


|  |  |
| --- | --- |
| {\displaystyle F\_{x}=\sum [({\frac {1}{2}})^{n+n\_{1}-1}(1-F\_{a})]}, |  |

որտեղ {\displaystyle n}–ը տոհմագրության մայրական, իսկ {\displaystyle m}-ը հայրական կողմում հանդիպող ընդհանուր նախնու զբաղեցրած շարքն է, իսկ {\displaystyle F\_{a}}-ն ընդհանուր նախնու ինբրիդինգի գործակիցն է՝ արտահայտված միավորի տասնորդական մասերով։ Ինքնափոշոտվող բույսերի մոտ ինբրիդինգը բնական երևույթ է։ Տևական ինբրիդինգի դեպքում բուսական և կենդանական օրգանիզմները ենթարկվում են ռեցեսիվ զեների ազդեցության, նկատվում են այլասերումներ, կենսունակության և մթերատվության նվազում և անկում։ Դրա հետ մեկտեղ, ռեցեսիվ գեների քանակը սերունդների մոտ կարող է պակասել և հասնել նվազագույնի, իսկ պոպուլյացիան ազատվում է ռեցեսիվ գեների վնասակար հետևանքներից։

Տես նաև
-------

* Մենդելի առաջին օրենք
* Հետերոզիս
* Գենետիկա

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 333)։*  |
**Լը Նեն** (LeNain), ֆրանսիացի գեղանկարիչ եղբայրներ։

* **Անտուան** (մոտ 1588, Լան, Պիկարդիա – 25.5.1648, Փարիզ)
* **Լուի** (մոտ 1593, Լան – 23.5.1648, Փարիզ)
* **Մատիո** (մոտ 1607, Լան – 2.4. 1677, Փարիզ)

1620-ական թթ. վերջերին Փարիզում ունեցել են ընդհանուր արվեստանոց և հաճախ աշխատել միասին։ Անտուան Լը Նենին վերագրվող պղնձե թիթեղի վրա արված խմբադիմանկարները կոմպոզիցիայով և կերպարների բնութագրմամբ միօրինակ են («Ընտանեկան դիմանկար», 1642, Լուվր, Փարիզ)։

Անտուանի աշակերտ Լուի Լը Նեն 1630-ական թթ. կրել է կարավաջիզմի ազդեցությունը։ Հիմնականում նկարել է գեղջկական կյանքի տեսարաններ («Վերադարձ խոտհնձից», 1641, «Դարբնոց», երկուսն էլ Լուվրում, «Կաթնավաճառուհու ընտանիքը», 1640-ական թթ. Էրմիտաժ, Լենինգրադ)։

Մատիո Լը Նեն գեղջկական պատկերների և պալատական կենցաղից վերցրած մոտիվների հեղինակ է («Տրիկ–տրակ խաղացողները», Լուվր)։

Լուի Լը Նենի «Թռչունների բներ քանդողները» աշխատանքը գտնվում է Հայաստանի պետական պատկերասրահում։

* Լը Նեն եղբայրների նկարներից
* Անտուան Լը Նեն Réunion musicaleԱնտուան Լը Նեն   
*Réunion musicale*
* Լուի Լը Նեն  Երջանիկ ընտանիք, (Լուվր)Լուի Լը Նեն   
 *Երջանիկ ընտանիք*, (Լուվր)
* Մատիո Լը Նեն  MusiciansՄատիո Լը Նեն   
 *Musicians*

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Լը Նեն Վիքիպահեստում |

* LE NAIN brothers(անգլ.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 595)։*  |
**Երաժշտական ընկերություններ**, երաժիշտների և երաժշտասերների միավորումներ։

Նպատակը
-------

Երաժշտական ընկերությունների երաժշտական մշակույթի տարածումն է, երաժշտական արվեստի որոշ տեսակների ուսումնասիրությունը։ Տարբերում են կատարողական 
(նվագախմբային, երգչախմբային, կամերային), ստեղծագործական (կոմպոզիտորական, երաժշտագիտական), գիտական և լուսավորական երաժշտական ընկերություններ։

Հիմնադրում
----------

Երաժշտական ընկերությունները հիմնադրվել են XVI դարում Իտալիայում՝ «երաժշտական ակադեմիա» անվամբ, որոնք հիմնականում զբաղվել են երաժշտական գործերի կատարմամբ։ Գերմանիայում և եվրոպական այլ երկրներում ստեղծվել են XVII դարում՝ որպես «երաժշտական կոլեգիումներ»։ XIX դարում կազմակերպվել են տղամարդկանց երգչախմբային ընկերություններ Գերմանիայում (առաջինը՝ Բեռլինում, 1809 թվական), Ավստրիայում, Շվեյցարիայում, ավելի ուշ՝ Ֆրանսիայում (1835 թվական)։ Ռուսաստանում առաջին երաժշտական ընկերությունը հիմնադրվել է XVIII դարի վերջին («Երաժշտական ակումբ», 1772 թվական, Սանկտ Պետերբուրգ)։ 
Կան նաև միջազգային Երաժշտական ընկերություններ, որոնց մեծ մասը Միավորված ազգերի կրթական, գիտական և մշակութային կազմակերպությանը կից միջազգային երաժշտական խորհրդի (հիմնադրում՝ 1949 թվական, Փարիզ) անդամ է։

Հայ իրականության մեջ առաջին երաժշտական ընկերությունը՝ «Քնար հայկականը», հիմնադրվել է 1862 թվականին Կոստանդնապոլսում։ XX դարիի սկզբին ստեղծվել են Սանկտ Պետերբուրգի հայ գեղարվեստական (1903 թվական), Մոսկվայի հայ խմբերգային (1910 թվական), Թիֆլիսի հայկական խմբերգային (1910 թվական), Արևելյան երաժշտական (1907 թվական), «Երաժշտական լիգան» (1908 թվական), Հայոց երաժշտական (1912 թվական), Հայ երաժշտական տեսաբանների (1919 թվական) և այլն ընկերություններ, խորհրդային տարիներին` Հայաստանի պրոլետական երաժիշտների ընկերակցությունը (1930 թվական), Հայաստանի երգչախմբային (1958 թվական), Հայաստանի երաժշտական (1987 թվական)
և այլ ընկերություններ, անկախության տարիներին՝ «Հայ փոքրիկ երգիչներ» մանկական միջազգային ընկերակցությունը (1993 թվական) և այլն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |