recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ծռված անտառ** (լեհերեն՝ **Krzywy Las**), բնության հուշարձան Լեհաստանի Հանրապետության Արևմտապոմերյան վոևոդության Գրիֆինոյի շրջանում, Նովե Չառնովո գյուղի և Դոլնա Օդրա էլեկտրակայանի աշխատողների ավանի մերձակայքում։ Զբաղեցնում է 1,7 հեկտար տարածք։ Այդ անտառով է անցնում Շչեցին Կլյուչից Մեշկովիցե տանող զբոսաշրջային կարմիր երթուղի-արահետը։

Անվանումն առաջացել է անտառի մի հատվածում աճող, սովորական տեսակի, սակայն ինչ-որ պատճառով միանման ծռված շուրջ 100 սոճիների կապակցությամբ։ Այդ ծառերը գետնից 20 սանտիմետր բարձրության վրա ծռված են մոտավորապես 90 աստիճանի տակ, և ծռվածքը որոշ դեպքերում հասնում է մինչև 3 մետր բարձրության։ Ծառերի ամբողջական բարձրությունը 11–12 մետր է։ Դրանք տնկվել են 20-րդ դարի 30-ական թվականներին, ամենայն հավանականությամբ՝ 1934-ին):

Ուսումնասիրողները տարբեր վարկածներ են առաջ քաշել ծառերի միատեսակ ծռվածությունը բացատրելու համար։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ այդ ծառերը տնկած մարդկանց նպատակադրված գործողությունների արդյունք է դա։ Վերջիններս ծառերին այդպիսի տեսք են հաղորդել հետագայում դրանցից կահույք, մակույկներ, սահնակներ պատրաստելու նպատակով։

*Galileo* ծրագրում ընդգրկված պրոֆեսոր Կրեմերի կարծիքով՝ այդ սոճիները 6-10 տարեկանում հատել են ամանորյա տոնածառ դարձնելու նպատակով, կտրել են նաև հատված բնի ճյուղերը՝ թողնելով միայն ամենացածր ճյուղերից մեկը, որը շարունակել է աճել, բայց արդեն ուղղահայաց, և ժամանակի ընթացքում ծառն ստացել է յուրահատուկ ծռված տեսք։

Պատկերասրահ
-----------

* Ծռված անտառը Նովե Չառնովոյի մերձակայքումԾռված անտառը Նովե Չառնովոյի մերձակայքում
* Ծռված անտառը քարտեզի վրաԾռված անտառը քարտեզի վրա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nadleśnictwo Gryfino (3 lutego 2016). "Krzywy Las". gryfino.szczecin.lasy.gov.pl. Վերցված է 2017-02-19-ին.
2. ↑  Wrota Gryfina: Krzywy las Archived 2012-03-11 at the Wayback Machine.
3. ↑  Powiat gryfiński - Referat Informatyki. "Walory przyrodnicze - Krzywy Las". *Turystyka*. Վերցված է 2015-01-26-ին.
4. ↑  Urząd Miasta i Gminy w Gryfinie. "Turystyka". *7. Turystyka (7.3. Środowisko kulturowe)*. Վերցված է 2015-01-26-ին.
5. ↑  Daniel Pogorzelec (2016). "Krzywy Las". gryfino.szczecin.lasy.gov.pl. Վերցված է 2017-02-19-ին.
6. ↑  "Galileo odcinek 531". 2016. pp. (9:42-18:15). Վերցված է 2019-09-24-ին.

}}

Արտաքին հղումներ
----------------

* Krzywy Las - magia natury Archived 2019-11-28 at the Wayback Machine.
* Justine Alford: What Could Have Caused Poland's Crooked Forest? {{{2}}}

1. ↑  "Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody". Վերցված է 2018-09-16-ին.
**«Դեղձ Մելբա»** դասական աղանդեր պաղպաղակով, ստեղծվել է 1892 կամ 1893 թվականին Օգյուստ Էսկոֆյեյի կողմից (Լոնդոնի «Սավոյ» հյուրանոցի ռեստորանի ֆրանսիացի շեֆ խոհարար) ի պատիվ օպերային երգչուհու Նելլի Մելբայի։ Աղանդերը պատրաստվում է կեղևազրկված դեղձից, ազնվամորու սոուսով և վանիլային պաղպաղակով։ Աղանդերը հայտնի է ԱՄՆ-ում 20-րդ դարի սկզբից, և այնտեղ համարվում է դեղձով պատրաստված ամենատարածված աղանդերը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

1892 թվականին Նելլի Մելբան Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում հանդես էր գալիս Ռիխարդ Վագների  Լոհենգրին օպերայում։ Դուքս Ֆիլիպ Օռլեանցին ճաշկերույթ է կազմակերպել նրա պատվին հաղթանակը նշելու համար։ Այս առիթով Օգյուստ Էսկոֆյեն ստեղծեց նոր աղանդեր։ Աղանդերը մատուցել է այն զարդարելով կարապի սառցե քանդակով, որի վրա վանիլային պաղպաղակով եղել է դեղձ։ Լուրեր էին պտտվում, որ երգչուհին շատ էր սիրում պաղպաղակ, բայց չէր համարձակվում այն հաճախ ուտել, որպեսզի չվնասի կոկորդը։ Աղանդերում պաղպաղակը բաղադրիչներից միայն մեկն էր, ուստի նման աղանդերը նույնքան վնասակար ազդեցություն չի կարող ունենալ երգչուհու ձայնալարերի վրա։ Աղանդերը կարապի սառցե քանդակով ձևավորելը պատահական չէր։ Հենց նավով (որին կախարդը վերածում է փոքրիկ իշխանին՝ Գոտֆրիդին), օպերայի առաջին և երրորդ ակտերի ժամանակ երկու անգամ գալիս է ասպետ Լոենգրինը։ Լոենգրին օպերան գրվել է Կարապի ասպետ Լոենգրինի մասին լեգենդների մոտիվներով։

1900 թվականին Էսկոֆյեն ստեղծեց աղանդերի նոր տարբերակը։ Կարլտոն հյուրանոցի բացման առիթով, որտեղ նա գլխավոր խոհարարն էր, Էսկոֆյեն արդեն չէր օգտագործում սառցե կարապը և դեղձի վրա դնում էր ազնվամորու պյուրե։ Այս աղանդերի այլ տարբերակներում դեղձի կամ ազնվամորու սոուսի փոխարեն օգտագործվում է տանձ, ծիրան կամ ելակ։ Մյուս տարբերակում ազնվամորու պյուրեի փոխարեն օգտագործում են կարմիր հաղարջի դոնդող։

Հունվարի 13-ին Միացյալ Նահանգներում նշվում է Մելբա դեղձի ազգային օրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Peach Melba Archived 2012-02-25 at the Wayback Machine.
2. ↑  The Oxford companion to American food and drink. / By Andrew F. Smith.
3. ↑  *Larousse Gastronomique*. — New York City, N. Y.: Clarkson Potter, 2001. — P. 733.
4. ↑  "American Holidays — United States National Holidays". Արխիվացված է the original 2011 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 29. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 18 (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Մասաի Մարա,** արգելոց Քենիայի հարավ-արևմուտքում, Նարոկ շրջանում։ Սերենգետի ազգային պարկի Հյուսիսային շարունակությունն է։ Արգելոցն անվանվել է մասայ ցեղի անունով՝ տարածաշրջանի ավանդական բնակչությունը և այն բաժանող Մարա գետը։ Մասաի Մարան հայտնի է դրանում բնակվող մեծ թվով կենդանիներով, ինչպես նաև տարեկան վայրի բնության միգրացիայով, որը տեղի է ունենում սեպտեմբերին և հոկտեմբերին։

Աշխարհագրություն
----------------

Տարածքը 1510 կմ² է։ Գտնվում է Արևելյան Աֆրիկայի ճեղքվածքային համակարգում, որը տարածվում է Կարմիր ծովից մինչև Հարավային Աֆրիկա։ Մասաի Մարայի լանդշաֆտները խոտածածկ սավաննա են՝ հարավ-արևելյան մասում գտնվող ակացիաների պուրակներով։ Արգելոցի արևմտյան սահմանը ձևավորվում է Ռիֆտ հովտի լանջերից մեկի կողմից, և հենց այստեղ են ապրում կենդանիների մեծ մասը, քանի որ ճահճային տարածքը երաշխավորում է ջրի հասանելիությունը։ Արևելյան սահմանը գտնվում է Նայրոբիից 220 կմ հեռավորության վրա, որն ամենից շատ այցելում են զբոսաշրջիկները։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Մասաի Մարան առավել հայտնի է իր առյուծներով, որոնք այստեղ ապրում են մեծ քանակությամբ։ Այստեղ է ապրում առյուծների ամենահայտնի հպարտությունը, որը կոչվում է ճահճի հպարտություն։ Նրա դիտարկումն, ըստ ոչ պաշտոնական տվյալների, իրականացվում է 1980-ական թվականների վերջից։ 2000-ական թվականների սկզբին գրանցվել է մեկ հպարտության մեջ առանձնյակների քանակի ռեկորդ՝ 29 առյուծ։

Արգելոցում ապրում են հեպարդներ, որոնք ոչնչացման վտանգի տակ են, հիմնականում պայմանավորված են զբոսաշրջիկների գրգռվածության գործոնով, որոնք խանգարում են նրանց ցերեկային որսին։

Մասաի Մարան ունի ընձառյուծի ամենամեծ պոպուլյացիան աշխարհում։

«Մեծ հնգյակի» մնացած բոլոր կենդանիները նույնպես ապրում են արգելոցում։ Սև ռնգեղջյուրի բնակչությունը ոչնչացման վտանգի տակ է, 2000 թվականին գրանցվել է ընդամենը 37 անհատ։ Գետաձիերը մեծ խմբերով ապրում են Մարա և Թալեկ գետերում։

Արգելոցի կենդանիների շրջանում ամենամեծ բնակչությունը վայրի բնության այծքաղներն են։ Ամեն տարի, մոտավորապես հուլիսին, Այս կենդանիները հսկայական նախիրներով սերենգետիի հարթավայրերից գաղթում են Հյուսիս՝ թարմ խոտ փնտրելու համար, իսկ հոկտեմբերին վերադառնում են Հարավ։ Այլ այծքաղներ նույնպես բնակվում են Մասաի Մարայում՝ Թոմսոնի Գազելը, Վիթ Գրանտիլը, իմպալան, տոպին և այլն։ Բնակվում են նաև զեբրաներ, ընձուղտներ։ Մասաի Մարան խայտաբղետ բորենու հետազոտության հիմնական կենտրոնն է։ Արգելոցում գրանցվել է ավելի քան 450 տեսակի թռչուն։

Անվտանգություն
--------------

Մասաի Մարան կառավարվում է Քենիայի կառավարության, միջազգային կազմակերպությունների կողմից։ Որպես արգելոց ժամանակակից սահմաններում հիմնադրվել է 1961 թվականին։ Արգելոցի հեռավոր տարածքներին օգնում են հետևել մասայներին։

Պատկերասրահ
-----------

Սավաննան Մասաի Մարայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Павлюк, 2012, էջ 108—109

Գրականություն
-------------

* *Павлюк С.* Кения и Танзания. — М.: Вокруг света, 2012. — С. 252. — ISBN 978-5-9862-399-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Mara Triangle — Official website for the north western section of the Maasai Mara National Reserve
* "Ministry of Tourism Kenya — Masai Mara National Reserve". Արխիվացված է the original 2008 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 26 (help)
**Havok Physics** կրճատ **Havok**, ֆիզիկայի շարժիչ, որը մշակվել է իռլանդական Havok ընկերության կողմից։ Շարժիչը ստեղծում է ֆիզիկական փոխազդեցության սիմուլյացիա իրական ժամանակում, ինչը խաղի աշխարհը դարձնում է ավելի կենդանի և իրատեսական՝ նման լաթնիկ ֆիզիկայի։ Havok Physics-ը խաչաձև պլատֆորմային շարժիչ է։

Պատմություն
-----------

Havok-ը հիմնադրվել է Դուբլինում, Իռլանդիա 1998 թվականին Հյու Ռեյնոլդսի և Սթիվեն Քոլլինսի կողմից։

Havok SDK-ի 1-ին տարբերակը ներկայացվել է 2000 թվականին Խաղերի մշակողների կոնֆերանսում։

2007 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Intel կորպորացիան հայտարարեց Havok-ի ձեռքբերման մասին։

2008 թվականի հունվարին ԱՄՆ հեռուստատեսային արվեստների և գիտությունների ազգային ակադեմիան հանձնեց Էմմի մրցանակը «Լավագույն ֆիզիկական շարժիչ» համար Հավոկի համար։

2008 թվականի փետրվարի 20-ին Havok-ը հայտարարեց, որ Havok Physics շարժիչը դառնում է անվճար ներբեռնման համար ԱՀ խաղեր մշակողների համար, բայց միայն ոչ առևտրային օգտագործման համար։ Բազմպլատֆորմ մշակողների համար Havok-ը դեռևս կմնա վճարովի։

2008 թվականի հունիսի 1-ին Havok Physics և Havok Animation շարժիչները հասանելի դարձան Microsoft Windows-ի համար համակարգչային խաղերի մշակողների կողմից ներբեռնման և կոմերցիոն օգտագործման համար։

2008 թվականի հունիսի 11-ին Հավոկը՝ Intel Corporation ընկերությունը, համաձայնագիր կնքեց AMD-ի հետ աշխատելու համար՝ օպտիմալացնելու ATI Radeon գրաֆիկական քարտերը և AMD պրոցեսորները Havok ֆիզիկայի շարժիչի համար։

Havok շարժիչի 6-րդ տարբերակում առաջին անգամ ներդրվում են այնպիսի գործիքներ, ինչպիսիք են Havok Cloth-ը (գործվածքների, հագուստի իրատեսական վարքագիծ) և Havok Destruction-ը (տարբեր ոչնչացումների իմիտացիա)։

2009 թվականի հոկտեմբերին Ubisoft-ը պայմանագիր ստորագրեց Havok-ի հետ, որի համաձայն Havok-ը երկար տարիներ կօգտագործվի Ubisoft-ի կողմից մշակված խաղերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Havok «Havok 5 Launches Integrated Character & Physics Solution» Archived 2007-10-12 at the Wayback Machine.
2. ↑  "Intel To Acquire Havok". Intel Corporation. 2007 թ․ սեպտեմբերի 14. Արխիվացված from the original on 2009 թ․ մայիսի 2. Retrieved 2007 թ․ սեպտեմբերի 15.
3. ↑  "AG // Игровые новости за 8 января 2008 года, вторник". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 28-ին. Retrieved 2008 թ․ դեկտեմբերի 9.
4. ↑  Да здравствует Havok! Archived 2008-12-20 at the Wayback Machine.
5. ↑  "Havok — Professional Game Development". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 8-ին. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 29. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 6 (help)
6. ↑  Havok — Home. Archived 2008-06-26 at the Wayback Machine.
7. ↑  Павел Шубский (2009-10-09). "Ubisoft задействует Havok для физических спецэффектов". Игромания (журнал). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ մարտի 11. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 9.
**Մոնիկա Կրիմադի** (ալբ․՝ Monika Kryemadhi, ապրիլի 9, 1974(1974-04-09), Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի քաղաքական գործիչ, Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավոր, Ինտեգրացման սոցիալիստական շարժում կուսակցության առաջատար անդամներից ։

Կենսագրություն
--------------

Մոնիկա Կրիմադին ծնվել է 1974 թվականին Տիրանայում։ 1992 թվականին իրավունք է ստացել սովորելու Տիրանայի համալսարանի բնագիտական ֆակուլտետի բիոքիմիայի բաժնում, 1999 թվականին Գարմիշ-Պարտենկիրխենի Ջորջ Մարշալի կենտրոնում տարածաշրջանային անվտանգության քաղաքականության համար կատարել է ուսումնասիրություններ։ 2000-2002 թվականներին բիզնես վարչարարություն է ուսանել Տիրանայի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետում՝ համագործակցելով Նեբրասկայի համալսարանի հետ։ Կատարել է նաև ասպիրանտական այլ աշխատանքներ։

Քաղաքականություն
----------------

Քաղաքական գործունեությունն սկսել է 1991 թվականին, եղել է FRESSH-ի (Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության երիտասարդական կազմակերպություն) հիմնադիրներից։ 1992 թվականի հունվարին ընտրվել է նախագահության անդամ, նույն տարվա մայիսին՝ FRESSH-ի I և II համագումարի գլխավոր քարտուղար։ Մինչև 2002 թվականի ապրիլ եղել է FRESSH-ի նախագահ, 1995-2000 թվականներին ընտրվել է Երիտասարդ սոցիալիստների միջազգային միության փոխնախագահ, 1991-2004 թվականներին՝ Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ, միաժամանակ՝ 2001-2005 թվականներին՝ Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավոր, ինչպես նաև երկու անգամ ընտրվել է Տիրանայի քաղաքային խորհրդի անդամ, որտեղից ընտրվել է Եվրոպայի խորհրդի տեղական կառավարական պատվիրակության քարտուղար։ 2004 թվականի սեպտեմբերին եղել է Սոցիալիստական ինտեգրացման շարժում կուսակցության (LSI) համահիմնադիրներից։ Սոցիալիստական ինտեգրացման շարժում կուսակցության Տիրանայի մասնաճյուղի գլխավոր քարտուղարն է և Սոցիալիստական ինտեգրացման շարժում կուսակցության անդամ։

Ընտանիք
-------

Մոնիկա Կրիմադին ամուսնացած է Իլիր Մետայի հետ։ Զույգն ունի երեք երեխա՝ Բորան, Բեսարը և Էրան։

Հեռուստատեսություն
------------------

2005 թվականին Kënga Magjike երաժշտական մրցույթի ժամանակ դուետով հանդես է եկել Մայլինդա Բրեգուի հետ։ Նույն մրցույթում հանդես է եկել նաև ժյուրիի կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  "Profilet e Kryesise se Lsi — LSI". Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 19. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 27 (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* MONIKA KRYEMADHI INTERVISTA ABC NEWS 30 PRILL
**Մարկևիչ-Եվտուշևսկու տուն** (ռուս.՝ Дом Маркевича-Евтушевского), տեղական նշանակության պատմության հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Շենքը կառուցվել է XIX դարի առաջին քառորդում Անտոն Գլուշկոյի նրբանցք, 40 հասցեում։ Դա հինգ պատուհաններով մեկհարկանի շենք է, որի քիվի վրա դասավորված են ատամիկներ։

Պատմություն
-----------

Տունը, որը հետագայում դարձավ Տագանրոգ քաղաքի պատմական հուշարձան, կառուցվել է XIX դարի առաջին քառորդում։ Այն պատկանել է տեղացի վաճառական Ա. Ն. Կամբուրովին, այնուհետև վաճառվել է և դարձել Մարկևիչ-Եվտուշևսկու սեփականությունը։ Վերջինս պաշտոն է զբաղեցրել Տագանրոգի քաղաքագլխի գրասենյակում։ Պատմական աղբյուրներում տան սեփականատիրոջ անվան և հայրանվան սկզբնատառերի մասին տվյալներն էականորեն տարբերվում են։

Ամուսնանալուց հետո պաշտոնյան տեղափոխվել է ապրելու կնոջ տանը, իսկ Անտոն Գլուշկոյի նրբանցք, 40 հասցեի անշարժ գույքը որոշել է հանձնել վարձակալությամբ։

Տան ժառանգորդներից մեկը դարձել է Մարկևիչ-Եվտուշևսկու դուստրը` Լյուդմիլա Պավլովնան։ Նա եղել է Մ. Ե. Չեխովի կինը և ռուս մեծ գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի մորաքույրը։ Հայտնի է, որ տան վարձակալների մեջ եղել է Պավել Չեխովի ընտանիքը, և հենց այդ տանն էլ ծնվել է ապագա մանկավարժ, ժողովրդական ուսուցիչ, Անտոն Չեխովի եղբայր Իվան Չեխովը։ Ընտանիքները կապված են եղել բարեկամական հարաբերություններով. նույնիսկ տարիներ անց Անտոն Չեխովը շփվում էր Մարկևիչ-Եվտուշևսկիների հետ։ Չեխովների ընտանիքն ապրել է այդ տանը 1861-1862 թվականներին։ 

Տան պատին փակցված հուշատախտակը
Տան պատին փակցված է հուշատախտակ, ըստ որի` Անտոն Չեխովը, դառնալով հայտնի գրող, Եվտուշևսկու համար միջնորդել է «քաղաքային գործերով պաշտոն»։ Ա. Պ. Եվտուշևսկու կյանքի դրվագներից մեկը դրվել է Չեխովի «Սառը արյուն» պատմվածքի հիմքում և հիշատակվել է «Տեղաբնիկներ» պատմվածքում (երկուսն էլ գրվել են 1887 թվականին)։

XXI դարում այն բնակելի տուն է, 1992 թվականից որպես տեղական նշանակության պատմության հուշարձան պաշտպանվում է պետության կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Дом П. Н. Маркевич-Евтушевского, в котором жила семья Чеховых". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 7. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 7 (help)
2. 1 2 3  Энциклопедия Таганрога
3. 1 2 3 4  Дом П. И. Маркевич-Евтушевского
**Արտաշես Կարագեդով**, հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Մինչև 1919 թ. Բաք­վում բժիշկ է աշխատել։ Ռուսի նման շեկ կին և մեկամյա որդի է ունեցել։ 1919 թվականին տեղափոխվել և բնակություն է հաստատել Կար­սում, որի քաղաքային հիվանդանոցում բժիշկ է աշխատել։ Այդ հիվանդանոցում աշխատում էին գլխավոր բժիշկ կաղզվանցի Արմենակ Ասոյանը, գլխավոր վիրաբույժ թիֆլիսեցի Լևոն Արեշյանը, բժիշկ Անահիտ Յաղջօղլյանը, բուժքույրեր Շուրա Սարգսյանը, Էլիչկան, Մարուսյան, բուժակներ Կարո Շահխաթունին, Կարպ Ղուկասյանը, Լևոն Տեր-Գրիգորյանը և այլք։ Այնուհետև զորակոչվել է բանակ և ծառայել Կարսի ամրոցի զինվորական հիվանդանոցում, որի գլխավոր բժիշկն էր գնդապետ Մելքոնյանը։ Նրա դասալքությունից ու փախուստից հետո հիվանդանոցը ղեկավարել է միայնակ։ Այստեղ Կարագեդովի տրամադրության տակ եղել են 2 բուժակ և 6 սանիտար։

1920 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թուրքական զորքը, չհանդիպելով հայկական բանակի դիմադրությանը, գրավել է Կարսը։ Թուրքերը ձերբակալել են Կարսի 1-ին տեղամասի կոմիսարի օգնական Կարագեդովին, բանտարկել և բոլոր գերիների պես ամբողջովին մերկացրել։ Սակայն մի քանի օրից նրան հաջողվել է ազատվել բանտից։ Նույն օրը 5 թուրք ասկյարներ շրջապատել են բժշկին (որի գրկին որդյակն էր, իսկ կողքին՝ կինը) և բոլորին դուրս հանել իրենց
տան բակից։ Բժիշկը նկատելով որբանոցի՝ հեռվում կանգնած մայրապետին, փորձել է երեխային տալ նրան՝ ռուսերեն աղերսելով. «Սպա­սի­տե րե­բյոն­կա» («Փրկեք երե­խա­յին»), սակայն կողքից քայլող ասքյարը հրացանի կոթով
բժշկին հրել է առաջ։ Նրանք այլևս չվերադարձան։

Գրականություն
-------------

* Ալեքսանդրյան Արտաշես, Կարս. 1920-21, Երևան, 1986։
* Ալեքսանդրյան Արտաշես, Մղձավանջ, Երևան, 2001։
* Ներսիսյան Մկրտիչ, Հայոց ցեղասպանության անհերքելի փաստաթղթեր, Երևան, 2005։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Մոսկվայի Ա.Վ. Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտ** (ռուս.՝ Институт хирургии имени А. В. Вишневского), գիտահետազոտական բժշկական կենտրոն, բազմապրոֆիլ վիրաբուժական հաստատություն Ռուսաստանի Դաշնության առողջապահության նախարարության համակարգում։

Պատմություն
-----------

Ինստիտուտն իր գործունեությունն սկսել է 1945 թվականի նոյեմբերին և համարվում է Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի համակարգի առաջին բժշկական հետազոտական կենտրոններից և բազմապրոֆիլ վիրաբուժական հաստատություններից մեկը։

Մինչև 1947 թվականը ինստիտուտը գլխավորել են վիրաբույժներ Միխայիլ Նիկոֆորովիչ Ախուտինը, Սերգեյ Սերգեևիչ Յուդինը և Բորիս Վասիլևիչ Պետրովսկին։ 1947 թվականին ինստիտուտը ղեկավարել է պրոֆեսոր Ալեքսանդր Վասիլևիչ Վիշնևսկին։ Նրա մահից հետո` 1948 թվականին ինստիտուտը կոչվել է նրա անունով, իսկ ինստիտուտը ղեկավարել է նրա որդին` ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Վիշնևսկին, 1976-1988 թվականներին ինստիտուտը ղեկավարել է ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Միխայիլ Իլյիչ Կուզինը, 1988-2010 թվականներին` Վլադիմիր Դմիտրիևիչ Ֆյոդորովը, 2011 թվականից` ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Կուբիշկին Վալերի Ալեքսեյևիչը, 2015 թվականից` Ռևիշվիլի Ամիրան Շոթաևիչը։

Գործունեություն
---------------

Յուրաքանչյուր տարի ինստիտուտն իրականացնում է մոտ 3500 վիրահատություններ։ Ինստիտուտը մասնագիտացած է հետևյալ ոլորտներում` որովայնային վիրաբուժություն, անոթային վիրաբուժություն, սրտային վիրաբուժություն, կրծքային վիրաբուժություն, թարախային վիրաբուժություն, ջերմային վնասվածքների բուժում, դիմածնոտային վիրաբուժություն։ Ինստիտուտի հիմնական խնդիրներից մեկը նոր վիրահատությունների մշակումն ու իրականացումն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  GRID Release 2017-05-22 — 2017-05-22 — 2017. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5032286
2. ↑  ՌԴ իրավաբանական անձանց միասնական պետական ռեեստր
3. 1 2 3  "История института имени А. В. Вишневского". Արխիվացված է the original 2011 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 24. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 27 (help)
4. ↑  Владимир Дмитриевич Фёдоров на сайте biograph.ru
5. 1 2  "Институт хирургии имени Вишневского отмечает 65-летие". Արխիվացված from the original on 2010 թ․ դեկտեմբերի 10. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Տելեգրամ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 305082190 · WorldCat VIAF: 305082190 |

 |
**ՈՒԱԶ 452/2206/3741/3909/3962** (խոսացկացնում անվանվում է «Բուխանկա», «Հաբ»), մեքենան նախատեսված է դժվար և անանցանելի ճանապարհների համար և արտադրված է Ուլյանովսկում։ ՈՒԱԶ 452-ի սերիական թողարկումը սկսվել է 1965 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

УАЗ-330362
ՈՒԱԶ 452-ը ամենաերկար թողարկվող ռուսական մեքենան է։ Արտաքին տեսքից նման է «բոքոն» հացի, երբեմն անվանում են բոքոն (ռուս.՝ «Буханка»), ինչպես նաև «հաբ» (ռուս.՝ «Пилюля», «Таблетка»), քանի որ տվյալ մեքենայից հիմնականում օգտվում են բժիշկները։Մեքենան արտադրվում է ինչպես թափքով, այնպես էլ կողային տարբերակով։ Շարժիչի տարբերակը ԳԱԶ-21։ Անվային բանաձևը 4 × 4։

2011 թվականի մարտին 3962/39625 (սանիտարական բեռնատար) և 2206 (միկրոավտոբուս) մոդելների թարմացվեցին։ Ավելացվեց հիդրավլիկ ղեկ, անվտանգության գոտիներ Եվրո-4 ստանդարտով, շարժիչը՝ Եվրո-4 ստանդարտով։

Դիզայն
------

1965 թվականին թողարկվել է առաջին մեքենան, որի երկարությունը 4363 մմ է, լայնությունը՝ 1940 մմ և բարձրությունը՝ 2064 մմ։ Առավելագույն բեռնվածությունը կազմում է 800 կգ։ Այս Բազային դիզայնը փակ է, ունի չորս դռներ։

Փոփոխություն
------------

* ՈՒԱԶ 452՝ բեռնատար, հիմնական տարբերակ։
* ՈՒԱԶ 452Ա՝ սանիտարական մեքենա, որն ընդունակ է հասնել ամենահեռավոր վայրերը։

* ՈՒԱԶ 452ԱՑ՝ սանիտարական մեքենա, նախատեսված հյուսիսային հատվածի համար։
* ՈՒԱԶ 452Դ՝ բեռնատար երկտեղանի նստարանով և փայտե թափքով։
* ՈՒԱԶ 452Գ՝ սանիտարական մեքենա․ ՈՒԱԶ-452Ա տեսակից տարբերվում է իր հզորությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Herstellerwebseite zum UAZ-39625
3. ↑  *Де Агостини* Автолегенды СССР. УАЗ-452 Москва ISSN 2071-095X
4. ↑  "DISA — Продукция — Спецтехника — бронированный автомобиль Диса-1912". Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 15-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 22. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 5 (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՈՒԱԶ֊ի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph912456 |

 |
**Դորա Դուրո** (հունգ.՝ Dúró Dóra, մարտի 5, 1987(1987-03-05), Szentes, Szentes District, Չոնգրադ, Հունգարիա), հունգարացի ծայրահեղ աջակողմյան քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է անասնաբույժի ընտանիքում, մանկությունն անցկացրել է գյուղում։ Ստացել է քաղաքագիտական կրթություն Բուդապեշտի համալսարանում, ուսումը շարունակել է Կորվինի համալսարանում։

Բուդապեշտ տեղափոխվելու պահից 2005 թվականին աշխատել է «Յոբբիկ»-ի ազգայնական քաղաքական կուսակցության համար, 2007 թվականից եղել է վերջինիս ազգային մամուլի քարտուղար։

2010 թվականից դառնում է Հունգարիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Պաշտոնը ստանձնելով 23 տարեկանում՝ նա մինչև 2018 թվականը եղել է խորհրդարանի ամենաերիտասարդ պատգամավորը։ Որոշ ժամանակ եղել է իր կուսակցության խմբակցության ղեկավարի տեղակալ (2014-2016), ինչպես նաև գլխավորել է նրա կրթական կաբինետը։

2018 թվականին ամուսնու հետ Յոբբիկի ղեկավարության համար պայքարում աջակցել է ավելի արմատական թեկնածու Լասլո Թորոցկային։ Խորհրդարանական խմբակցությունից հեռացվել է այն բանից հետո, երբ միայնակ աջակցեց պարտված Տորոցկաիի «Մենք ինքներս» քաղաքական ծրագրից։ Հեռացումից հետո նա միացել է նոր ուլտրաաջ «Մեր տունը» շարժմանը՝ Տորոցկաիի գլխավորությամբ․ հանդիսանում է նրա միակ պատգամավորը։

Անձնական կյանք
--------------

2008 թվականին ամուսնացել է իր կուսակից Էլեդ Նովակի (Յոբբիկի առաջնորդի նախկին տեղակալ) հետ։  Նրանք ունեն դուստր և երկու որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *National Assembly* Parliamentary Information System
2. ↑  "Brand New far-right Party Emerges from the Ashes of Jobbik". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 29-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 28.
3. ↑  "DÚRÓ DÓRA — Йоббик — 2015-ÖS VAGYONNYILATKOZAT — 26 января 2016". Արխիվացված է the original 2017 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 28. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 10 (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Автобиография на сайте парламента
* Страница в Facebook

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |

 |
**Հայաստանի Հանրապետության Արտաքին հետախուզության ծառայություն, ՀՀ ԱՀԾ**, Հայաստանի հատուկ ծառայություններից մեկը։ ՀՀ ԱԱԾ (ներքին անվտանգություն) հետ կազմում է հայկական հետախուզության համակարգը։ Վարչապետին ենթակա մարմին է։

Նպատակներ
---------

ՀՀ ԱՀԾ գործունեությունն ուղղված է «արտաքին սպառնալիքներից անձի, հասարակության եւ պետության պաշտպանությանը, Հայաստանի Հանրապետության կենսական շահերին առնչվող տեղեկատվություն ստանալուն եւ մշակելուն, Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության, ռազմաքաղաքական, տնտեսական, գիտատեխնիկական, շրջակա միջավայրի պահպանության եւ կենսական այլ ոլորտներում պետական քաղաքականության իրականացմանն աջակցելուն»։

Պատմություն
-----------

Արտաքին հետախուզության մարմնի ստեղծումը նախատեսված է եղել ՀՀ կառավարության 2021-2026 թվականների գործունեության ծրագրի։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ՀՀ ԱԺ կողմից ընդունվել է «Արտաքին հետախուզական գործունեության և արտաքին հետախուզության ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի, որն էլ հանդիսանում է կառույցի հիմնադրման օրը։

Կառուցվածք
----------

ԱՀԾ կառուցվածքի, անձնակազմի թվաքանակի և հաստիքացուցակի մասին տեղեկությունը պետական գաղտնիք է։ ԱՀԾ անմիջական ղեկավարումն իրականացնում է ծառայության պետը, որը անմիջականորեն ենթակա և հաշվետու է վարչապետին։ Ծառայության համակարգում գործում է ուսումնական կենտրոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ՀՀ օրենքը «Արտաքին հետախուզական գործունեության և արտաքին հետախուզության ծառայության մասին»

Տես նաև
-------

* ՀՀ ԱԱԾ
**Ավարական խանություն**, ֆեոդալական տիրապետություն Դաղստանում 12-19 դարերում։ Ումմա-խանի (մահացել է 1634) օրոք ֆեոդալական խոշոր միություն էր։

Պատմություն
-----------

Ավարական խանությունը զորացել է հատկապես 18-րդ դարում, երբ նրան հարկատու են դարձել ոչ միայն Դաղստանի ժողովուրդները, այլև Դերբենդի և Ղուբայի խաները։ Ավարական խանությունում ֆեոդալական հարաբերությունները խճճված էին տոհմատիրական կարգերի մնացուկներով։

16-րդ դարից սկսած ավարական խանութունը մի քանի անգամ ընդունել է Ռուսաստանի հովանավորությունը, իսկ 1803 թվականին մտել նրա կազմի մեջ։ 1864 թվականին ցարական կառավարությունը վերացրել է ավարական խանություն, փոխարենը ստեղծելով Ավարական օկրուգը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Curta, Florin (2004). "The Slavic *lingua franca* (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)" (PDF). *East Central Europe/L'Europe du Centre-Est*. **31** (1): 132.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 607)։*  |
**Բուլղարիայի իշխանություն** (բուլղար․՝ Княжество България), սահմանադրական միապետություն ժամանակակից Բուլղարիայի տարածքում, որը գոյություն է ունեցել 1878-1908 թվականներին։

Պետության ղեկավարը եղել է իշխանը, ով հանդես էր գալիս *«բուլղարաց իշխան»* տիտղոսով։ Սկզբնական շրջանում իշխանությունը ղեկավարել են Բատենբերգների, իսկ ապա Սաքսեն Կոբուրգ Գոտայի ազնավականական տոհմերի ներկայացուցիչները։

Օսմանյան կայսրությունից անկախացել է 1878 թվականին՝ Սան Ստեֆանոյի հաշտության պայմանագրով։ 1908 թվականի հոկտեմբերի 5-ին բուլղարական հողերի միավորումից հետո իշխանությունը վերածվել է անկախ թագավորության։

Պատմություն
-----------

Բալկանյան թերակղզու տարածքում անկախ բուլղարական պետության ստեղծման գաղափարն առաջացել է Բուլղարիայում ժամանակավոր ռուսական տիրապետության շրջանում, երբ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո Օսմանյան կայսրության բանակը ստիպված եղավ լքել Բուլղարիան։ Ռուսական կարճատև տիրապետության ժամանակահատվածում բուլղարական պետությունը ազգային զարթոնք ապրեց։

Նորանկախ Բուլղարիայի սահմանները որոշեց 1878 թվականին գումարված Բեռլինի վեհաժողովը, որը բավականաչափ նվազեցրեց ազատագրված բուլղարական հողերը՝ հօգուտ Օսմանյան կայսրության։ Փաստացիորեն, Բեռլինի վեհաժողովը խափանեց Սան Ստեֆանոյի պայմանագրով նախատեսված բուլղարական պետության ստեղծումը։ 1879 թվականին Միջնադարյան Բուլղարիայի մայրաքաղաք Վելիկո Տիռնովոյում հրավիրվեց սահմանադիր ժողով, որի արդյունքում երկրում հաստատվեց սահմանադրական միապետություն։

Սակայն Բուլղարիան չուներ լիակատար անկախություն, քանի որ ղեկավարվում էր գերմանական ծագմամբ դրածո իշխանների կողմից։ 1887 թվականին երկրում տեղի ունեցավ իշխանափոխություն և երկրի ղեկն իրենց ձեռքը վերցրեցին Սաքսեն Կոբուրգ Գոտայի ազնավականական տոհմի ներկայացուցիչները։ Կարճ ժամանակ անց Բուլղարիայի իշխանությունը պատերազմ մղեց Սերբիայի դեմ, որտեղ բուլղարացիները հասան առավելության։ Օսմանյան կայսրության դիրքերի թուլացմանը զուգընթաց 1908 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Բուլղարիան հռչակվեց թագավորություն։ Սա թվով երրորդ անկախ թագավորությունն էր Բուլղարիայի պատմության մեջ։

Տես նաև
-------

* Բուլղարիայի թագավորություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կայսրությունից մինչև իշխանություն․ պատերազմներ ընդդեմ Օսմանյան կայսրության՝ Բուլղարական իշխանություն
2. ↑  Բուլղարական իշխանությունը օտարի լծից անկախ

|  |
| --- |
| 
  **Բուլղարիա**   **Պատմություն**   **Եվրոպա**
 |
**Արցախի Հանրային Հեռուստառադիոընկերություն**, Արցախի հեռուստաընկերություն։ Եթեր է հեռարձակվում 1988 թվականի հունիսի 1-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի տարածքում։ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզում հեռուստատեսությունը ստեղծվել է ԽՍՀՄ ինքնավար հանրապետություններում և մարզերում տեղական հեռուստատեսությունների ստեղծման ծրագրի շրջանակներում, որի իրականացումը ձգձգվում էր Ադրբեջանի կողմից մարզի հայ բնակչության նկատմամբ տարվող քաղաքականության պատճառով։ 1988-ին շուրջ վեց տասնամյակի կենսագրություն ունեցող մարզային ռադիոյի կողքին հեռուստատեսություն ունենալու արցախցիների երազանքն իրականություն դարձավ։ 2003 թվականին *Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին* օրենքի ընդունմամբ Արցախի հեռուստատեսությունը ստացավ հանրայինի կարգավիճակ։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է լրատվական, հասարակական, քաղաքական, մշակութային, կրոնական, սպորտային, երիտասարդական, մանկապատանեկան, ժամանցային հաղորդումներ։ Ընկերության ներկայիս խորհրդի նախագահն է Նորեկ Գասպարյանը։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 130, 000 է։

Հաղորդումներ
------------

* Օր (լրատվական)
* Երեկոն մեզ հետ
* Հայրենիք - Սփյուռք
* Կլոր սեղան
* Հավաքական արժեքներ
* Մեր Երկիրը
* Մայրաքաղաք
* Ագրո-Արցախ
* Շինհարթակ
* Վերնագիրը վերջում
* Մեր դպրոցը
* Մեր շենը
* Անիվ Art
* Start Up
* Կարկաչ
* Պահոց
* Արցախի ներդրումային հիմնադրամ
* Նռան հատիկ
* Մարզաշխարհ
* Վեստնիկ (լրատվական ռուսերեն լեզվով)
* Առողջություն
* Ասուպ
* Գրադարակ
* Կինոդահլիճ
* ՉԵՄՊԻՈՆ
* ԵՐԵԿՈՆ ՄԵԶ ՀԵՏ
* ԵՐԻՏ COM
* ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
* ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԱԿԱՆ ԺԱՄ
* ԱՆՈՒՆԸ ԿԻՆ Է
* ՕՐԱԽՆԴԻՐ
* ԿՐԹԱՐԱՆ
* ՀՈԲԲԻ
* ՄԵՐ ՏՈՒՆ ՈՒ ՏԵՂ
* Շուշի
* ՀՈԲԲԻ
* ԻՐԱԿԱՆ ՀԱՏՎԱԾ
* ՇԻՆՀԱՐԹԱԿ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ փետրվարի 6-ին. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 20.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2016-02-03 at the Wayback Machine.
* Վիդեոալիքը ՅուԹյուբ կայքում
* [ՅուԹյուբ]
* Archived 2014-07-12 at the Wayback Machine. [Րութուբ]
* [Թվիթեր]
**Մարկ Ռոթկոյի անվան արվեստի կենտրոն** (պաշտոնապես Մարկ Ռոթկոյի անվան Դաուգվպիլյան արվեստի կենտրոն լատին․՝ Daugavpils Marka Rotko mākslas centrs) Ժամանակակից արվեստի և մշակույթի բազմաֆունկցիոնալ կենտրոն, որը գտնվում է Դաուգավպիլսում։

Այն բացվել է 2013 թվականի ապրիլի 24-ին, Դինամուրգ ամրոցի «Արսենալ» շենքում։ Մարկ Ռոտկոյի անվան արվեստի կենտրոնը Արևելյան Եվրոպայի միակ տեղն է, որտեղ կա Մարկ Ռոթկոյի ստեղծագործությունների մշտական ցուցադրություն։

Արվեստի կենտրոնի պատմություն
----------------------------

2007 թվականին Դաուգավպիլսի քաղաքային խորհուրդը հաստատում է նրանց՝ արվեստի կենտրոն ստեղծելու հայեցակարգը։ Նախագծի իրականացումն սկսվել է 2011 թվականի մայիսին, իսկ վերակառուցման աշխատանքներն ավարտվել են 2012 թվականի դեկտեմբերին։ Շինարարական աշխատանքների ընթացքում առավելագույնս պահպանվել են պատմական շենքը և հրապարակը, ինչպես նաև «Արսենալ» շենքի կառուցվածքը։ Նախագիծը կազմել է «Արհիս» ընկերությունը։

2012 թվականի փետրվարի 1-ին կենտրոնի տնօրեն է նշանակվել Ալեքսեյ Բուրոնովը։ Այն բացվել է 2013 թվականի ապրիլի 24-ին։

Հավաքածուներ
------------

Քրիստոֆեր Ռոթկոն և Քեյթ Ռոթկո-Պրայզելը հավաքածուի համար ներկայացնում են իրենց հոր 6 նկարները։ Հետագայում հավաքածուն թարմացվում է յուրաքանչյուր 3 տարին մեկ։ Արվեստի կենտրոնում ներկայացվում են Լատվիայի և այլ երկրների նկարիչների հավաքածուները։

Այցելուներ
----------

2013 թվականի օգոստոս ամսին կենտրոն է այցելել 74 339 մարդ։

2016 թվականին կենտրոն է այցելել 102 997 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Официальный сайт Арт-центра
2. ↑  В Даугавпилсе открылся арт-центр Марка Ротко Lenta.ru/25 апреля 2013
3. ↑  80% посетителей Центра Ротко — жители Даугавпилса и Латвии
4. ↑  «Статистический анализ туристических услуг Даугавпилса в 2016 году | Вне столицы, Латвия | BalticTravelnews». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 25-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 18-ին.
5. ↑  Кто получил призы в туристической отрасли » Новости Даугавпилса и Латвии. Видео новости дня на Грани.LV

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: nb2015023433 · VIAF: 305381548 · WorldCat VIAF: 305381548 |

 |
**Մաքսիմ Գորկու տուն թանգարան** (ռուս.՝ Музе́й-кварти́ра Макси́ма Го́рького), հուշահամալիր թանգարան Մոսկվայում` նվիրված ռուս գրող, արձակագիր և դրամատուրգ Ալեքսեյ Մաքսիմովիչ Պեշկովի կյանքին և ստեղծագործությանը, որը հայտնի է Մաքսիմ Գորկի գրական կեղծանունով։

Պատմություն
-----------

Մաքսիմ Գորկի, Մ. Պեշկով, Ն. Պեշկովա, թոռնուհիներ՝ Մարֆա և Դարյա Պեշկովաներ, 1928
1902 թվականին ռուս ճարտարապետ Ֆեոդոր Շեխտելի կողմից մոդեռն ոճով կառուցված շենքը սկզբում պատկանել է միլիոնատեր Սերգեյ Ռյաբուշինսկուն։ Շինարարությունը սկսվել է, երբ Ռյաբուշինսկին 26 տարեկան էր։ Այս տանը նա ընտանիքով ապրել է մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը, երբ ամբողջ ընտանիքը ենթարկվել է հալածանքների և փրկվել արտագաղթելով։ 1917 թվականից հետո առանձնատունն անցավ քաղաքապետարանի տիրապետության ներքո և այնտեղ հերթով տեղակայվեցին Պետական հրատարակչությունը, Արտասահմանի հետ մշակութային կապերի համամիութենական ընկերությունը, Հոգեվերլուծության ինստիտուտը և մանկապարտեզը։ 1932 թվականին Գորկին վերջնականապես տեղափոխվում է ԽՍՀՄ, որտեղ մինչ այդ լինում էր տարեկան մի քանի շաբաթ, դրանից հետո նրան այլևս արտասահման գնալ չթույլատրեցին։ Ռյաբուշինսկու նախկին առանձնատունը, ինչպես նաև Գորկայի և Ղրիմի ամառանոցները ԽՍՀՄ Կառավարության կողմից հատկացվեցին Գորկուն և նրա ընտանիքին՝ որպես կեցավայր։ Հենց այստեղ էլ նա անցկացրեց կյանքի մնացած տարիները մինչև իր մահը՝ 1936 թվականը։ 1965 թվականին շենքին պաշտոնապես տրվեց թանգարանի կարգավիճակ։

Գորկու մահից հետո նրա որդու այրին՝ «Տիմոշան» (Նադեժդա Ալեքսեևնա Պեշկովա) մնաց բնակվելու առանձնատանը մինչև 1965 թվականը, որից վերջին 20 տարիներն իր նախաձեռնությամբ նա նվիրեց Գորկու թանգարանի ստեղծմանը

Ներքին և արտաքին տեսք
---------------------

Հիմնական հոդված՝ Ստեպան Ռյաբուշինսկու առանձնատուն

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանն ունի հինգ հուշահասենյակներ` գրադարան, աշխատասենյակ, ննջարան, ճաշասենյակ և ընդունարան, պահպանվել են Գորկու անձնական իրերը, կահավորանքը։ Թանգարանը պահպանել է Գորկու եզակի հարուստ գրադարանը, որն օգտագործվում է գիտական հետազոտություններում։

Մաքսիմ Գորկին բնակվում էր շենքի առաջին հարկում, երկրորդ հարկում բնակվում էր նրա ընտանիքը՝ որդին Մաքսիմ Ալեքսեյևիչը, կնոջ Նադեժդա Ալեքսեևնայի և թոռների Դարյայի ու Մարֆայի հետ։ Այն ժամանակ, երբ Ռյաբուշինսկիները լքեցին տունը և այն անցավ քաղաքապետարանի տիրապետության ներքո, այդ ժամանակվա կահույքի որոշ առարկաներ և լուսավորության սարքեր, որոնք պատրաստվել էին Շեխտելի էսքիզներով, կորել են, քանդվել է օդափոխության համակարգը և կարարական մարմարից պատրաստված եզակի բուխարին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Дом-музей М.Горького». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 22-ին.
2. ↑  Дом-музей Музей-квартира А. М. Горького

Արտաքին հղումներ
----------------

* Музей-квартира Максима Горького на сервисе Яндекс.Панорамы
* Музей-квартира А. М. Горького Archived 2019-06-22 at the Wayback Machine. на «CityOut Москва»
* Классика московского модерна пост в Livejournal.com
* VR 360 экскурсия по особняку
**Գայլն ու գառը**, առակի պատկերազարդում, Փոլատի լավագույն ստեղծագործություններից է, որն ստեղծված է չոր ասեղի տեխնիկայով։ Գեղարվեստական հարուստ միջոցներով ստեղծված այս գործը առակների պատկերազարդման գլուխգործոցներից է։

Նկարագրություն
--------------

Առվակի վերևում հայտնված գայլը մեղադրում է առվակից ներքև ջուր խմող գառնուկին, որն իբր պղտորում է իր ջուրը և այդ պատրվակով ուտում է իր զոհին։

Հարազատ մնալով առակի հիմքում դրած գաղափարին, որ «միշտ հզոր իրավունքն է զորավոր», Փոլատն այլափոխել է կենդանիներին՝ գայլի փոխարեն պատկերելով մի ահազդու ծերունու, որը, թաքնված թփերի հետևում, գաղտագողի հետևում է լողանալու պատրաստվող մանկամարդ աղջկան։
Մինչ ծերուկը չռած աչքերով աղջկան էր հետևում, աղջիկը կծկվել էր ափին և ամոթխածորեն շապիկով ծածկում էր իր մերկությունը։
Աղջիկը ներկայացված է անօրինակ գեղեցկությամբ, քնքուշ, փխրուն, կուսական անբիծ մաքրությամբ, անմեղ տեսքով՝ նման հին առասպելներում ներկայացված չքնաղ հավերժահարսերի

Մտահղացում և գեղարվեստական մարմանավորում
----------------------------------------

Փոլատը հնարամիտ մտահղացումով կերպարանափոխելով կենդանիներին՝ հարստացրել է առակի բովանդակությունը՝ ընթերցողին համակելով անմոռաց տպավորությամբ։
Փոլատը մնացել է առակի ոգուն հարազատ՝ ստեղծելով կենդանիներին համանշանակ մարդկային կերպարներ և օժտելով նրանց առակի իմաստին համապատասխան հոգեբանական ապրումներով՝ պատշաճ բծախնդրությամբ համազոր դարձնելով նրանց ֆիզիկական նկարագիրը։

Կերպարներ
---------

Պատկերազարդման մեջ ծերունին ներկայացված է դարանակալ գիշատչի նման, որը պատրաստ է հարձակվելու աղջկա վրա։ Նա ունի կոպիտ արտաքին։
Աղջիկը ներկայացված է գեղեցիկ, համաչափ, նուրբ, ողորկ, դյուրաթեք մարմնով։ Նա ունի մեղմ արտաքին, օգնության կարոտ է և գտնվում է անելանելի վիճակում։
Չոր ասեղի տեխնիկայի մշակման հնարավորությունները հասցված են իրենց սահմանին հատկապես աղջկա մարմնի մշակումով։ Աննշան քանակությամբ նուրբ գծիկների միջոցով գերազանցորեն է պատկերված նրա մարմինը՝ պահպանելով մարմնի ծավալները,
ստեղծելով հմայիչ կերպար։ Պղնձի մակերեսին թռչկոտող ասեղի հետքերը ճշմարտացիորեն արտահայտում են կանաչապատ առվակի թափանցիկությունը և առաջ բերում բնության կարոտի զգացում
։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "﻿ Փոլատ Տիգրան Պետրոսի | Գայլն ու գառը (ինվենտար համար` 19271) - Database - Collection - National Gallery of Armenia". *www.gallery.am*. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 24. `{{cite web}}`: line feed character in `|title=` at position 2 (help)
2. ↑  Եղիշե Մարտկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987
**Ռոքաս օղակղզի** (պորտ.՝ Atol das Rocas), օղակղզի Ատլանտյան օվկիանոսում։ Մտնում է Բրազիլիայի Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգի կազմի մեջ։ Գտնվում է Նատալ քաղաքից մոտավորապես 260 կմ դեպի հյուսիս-արևելք և Ֆեռնանդու դի Նորոնիա կղզեխմբից 145 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Կազմված է կորալներից։

Հին փարոսի ավերակներ (առջևի պլանում) և նոր փարոս (հետևում)

Աշխարհագրություն
----------------

Օղակղզին ունի հրաբխային ծագում, ձևավորվել է կորալներից։ Հարավային Ատլանտիկայի միակ օղակղզին է, աշխարհի ամենափոքր օղակղզիներից մեկը։

Օղակղզին ձվաձև է, նրա երկարությունը մոտավորապես 3,7 կմ է, լայնությունը՝ 2,5 կմ։ Ծովալճակի խորությունը 6 մ է, մակերեսը՝ 7,1 կմ²։ Օղակղզու երկու կղզյակների (Cemitério՝ հարավ-արևմուտքում և Farol Cay՝ հյուսիս-արևմուտքում) տարածքը 0,36 կմ² է, որի մոտ երկու երրորդը կազմում է Farol Cay-ը։ Ամենաբարձր կետը Farol Cay-ի հարավում ավազաթումբն է, որի բարձրությունը կազմում է 6 մ։ Օղակղզին բաղկացած է հիմնականում կորալներից և կարմիր ջրիմուռներից։ Կորալային օղակը գրեթե փակ է, բացառությամբ հյուսիսային կողմում գտնվող 200 մետր լայնությամբ նեղուցի, իսկ արևմտյան կողմում գտնվող շատ ավելի նեղ նեղուցի։

Երկու կղզիները գերաճած են խոտերով, թփերով, դրանց վրա աճում են նաև մի շարք արմավենիներ։ Կղզիներում ապրում են ծովախեցգետիններ, սարդեր, կարիճներ, ավազի ոջիլներ, բզեզներ, ինչպես նաև թռչունների շատ տեսակներ։ Օղակղզու մոտ բնակվում են կրիաներ, շնաձկներ, դելֆիններ։

Օղակղզին արգելոցային տարածք է։ 2001 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն այն ճանաչել է որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ` Ֆեռնանդու դի Նորոնիա կղզեխմբի հետ միասին։ Իրենց հեռավոր դիրքի պատճառով կղզիները հիմնականում զերծ են մնում մարդու ազդեցությունից։ Օգտագործվում են միայն գիտական հետազոտության համար։

Պատմություն
-----------

Հայտնաբերվել է 1503 թվականին Gonçalo Coelho նավի նավաբեկությունից հետո։ Կղզին ունի բրազիլական ռազմածովային նավատորմի փարոս, որը կառուցվել է 1960-ականներին Farol ծովածոցի հյուսիսային ծայրամասում։ Դրա կողքին գտնվում է լքված փարոս, որը կառուցվել է 1933 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Amado-Filho, G. M. (2012-09-17), «The mesophotic zone of the only South Atlantic Atoll is dominated byrhodolith beds», in Aguirre, Julio, *IV International Rhodolith Workshop*, Granada, Spain: Universidad de Granada, Facultad de Ciencias, pp. 10–11

Տես նաև
-------

* Իլյա Գրանդե

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Sigep — Brazilian Commission of Geological and Palaeobiological Sites" (in պորտուգալերեն). Արխիվացված է the original 2005 թ․ փետրվարի 22-ին.
* UNESCO — World Heritage (անգլ.)
* Радиолюбительская станция Атолл Рокас ZV0R

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2015024032 · VIAF: 314906727 · WorldCat VIAF: 314906727 |

 |
Մեծամոր հնագույն ամրոց-բնակատեղին համաշխարհային մշակույթի յուրահատուկ հուշարձաններից է։ Գտնվում է Երևան քաղաքից 35 կմ հարավ-արևմուտք, Մեծամոր գետի ափին, Տարոնիկ գյուղի մոտ։ 1965 թվականից մինչև այժմ Մեծամորում պարբերաբար պեղումներ են կատարվում։ Պեղված մշակութային շերտերը վերաբերում են բրոնզի և երկաթի պարբերաշրջաններին։

Պատմություն
-----------

Պեղված նյութերը վկայում են, որ բրոնզի դարաշրջանում (մ.թ.ա. IV-II դդ․) Մեծամորը մշակույթի ծաղկուն կենտրոն էր։ Բավականին լավ պահպանվել է պղնձաձուլարանի ամբողջ համակարգը՝ հնոցներն ու հալոցը, որոնք կառուցվել են ժայռերի մեջ։ Գիտնականները պարզել են, որ Մեծամորը եղել է խոշոր բնակատեղի, որը զբաղեցրել է 10․5 հա տարածք, ունեցել է կիկլոպյան պարսպով շրջապատված միջնաբերդ և զիկուրատ՝ «աստղադիտարան»։

Վաղ երկաթի շրջափուլում (մ.թ.ա. XI-IX դդ․) Մեծամորը քաղաք էր։ Այն Արարատյան դաշտի արքունի քաղաքներից էր և հանդիսանում էր կարևոր վարչաքաղաքական ու մշակութային կենտրոններից մեկը։ Միջնաբերդը, «աստղադիտարանը» և բնակավայրերը զբաղեցնում էին շուրջ 100 հա տարածք։ Ամրոցում են կենտրոնացվել պալատական շինությունները, արտադրական համալիրները և տաճարական համալիրը՝ յոթ սրբատեղիներով։ Միջնաբերդից 0․5 կմ հյուսիս-արևելք տարածվող դամբարանադաշտում պեղվել են կարմիր սուֆակերտ կրոմլեխներով օղակված հսկայածավալ դամբարաններ։ Այստեղ են թաղվել ցեղային առաջնորդները, նրանց պատվին զոհաբերվել և թաղվել են նաև շատ նժույգներ, շներ, մանր և խոշոր եղջերավոր անասուններ և նույնիսկ ստրուկներ և ծառաներ։ Դամբարաններում թաղված առարկաններից ուշագրավ են հատկապես քանդականախշ փայտե զարդատուփերը, կիսաթանկարժեք քարերից, ոսկուց, արծաթից պատրաստված պերճանքի առարկաները և ջնարակված կավամանները։

Հայտնաբերված իրերի շարքում ամենանշանավորը բաբելոնյան թագավոր Ուլամ Բուրարիաշի ագաթից պատրաստված գորտ-կշռաքարն է (մ.թ.ա. XVI դար), մեկ այլ բաբելոնյան տիրակալ Կուրիգալզուին պատկանող եգիպտական հիերոգլիֆ տեսքով սարդոնիքսե կնիքը (մ.թ.ա. XV դար)։ Այս գտածոները վկայում են, որ Մեծամորը հնագույն ժամանակներից ի վեր եղել է առևտրական ճանապարհների խաչմերուկ, որոնք անցել են Արարատյան դաշտով և կապել են իրար Հյուսիսային Կովկասը և Առաջավոր Ասիան։

«Մեծամոր» պատմահնագիտական արգելոց -թանգարանը բացվել է 1968 թվականին։ Ներկայումս այն գործում է «Պատմամշակութային արգելոց -թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի կազմում։

Տես նաև՝ Մեծամոր (հնագույն բնակատեղի)

Ժառանգություն
-------------

Թանգարանում հավաքվել և ցուցադրվել են հուշարձանից պեղված 27 000 -ից ավելի առարկաներ։ Առաջին հարկում ցուցադրվում են ամրոցում և դամբարանադաշտում հայտնաբերված նյութերը, որոնք վերաբերում են վաղ բրոնզի շրջանից մինչև ուշ միջնադար։ Երկրորդ հարկում ներկայացված են հնագույն Մեծամորի արհեստներն ու ծեսերը։ Նկուղային հարկում գտնվում է հատուկ զետեղարանը, ուր ներկայացված են Վանի թագավորության շրջանի ոսկե, արծաթե, սաթե, կիսաթանկարժեք քարերից պատրաստված եզակի մշակութային արժեքներ։

Պատկերասրահ
-----------

* ՏարոնիկՏարոնիկ
* ԱստղադիտարանԱստղադիտարան
* Ձուլարանների համալիրՁուլարանների համալիր
* ՄիջնաբերդՄիջնաբերդ

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ- պաշտոնական կայք։
**Սեբաստիան Ռուլի** (լրիվ անվանում՝ **Սեբաստիան Օսկար Ռուլի** իսպ.՝ Sebastián Óscar Rulli, հուլիսի 6, 1975(1975-07-06), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինական ծագմամբ մեքսիկացի դերասան և ֆոտոմոդել։

Կենսագրություն
--------------

Սեբաստիան Ռուլին իր կարիերան սկսել է որպես մոդել՝ հանդես գալով Իսպանիայի, Իտալիայի, Շվեյցարիայի, Ֆրանսիայի, Ճապոնիայի, ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի պոդիումներում։ Մեքսիկայում նա ընդունվել է Televisa հեռուստաընկերության արտիստական արվեստների կենտրոն։

Հեռուստատեսությունում Սեբաստիանի առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1995 թվականին՝ նկարահանվելով արգենտինական «Ամերիկյան բլուրներ.վերադարձ» հեռուստասերիալում։ 2000 թվականին նկարահանվել է մեքսիկական «Առաջին սեր» հեռուստասերիալում։ Դրանից հետո նա մեծ ճանաչում է ձեռք բերել և նկարահանվել բազմաթիվ հեռուստասերիալներում, այդ թվում «Դասարան 406» և «Ռուբի» հեռուստասերիալներում։

Անձնական կյանք
--------------

Սեբաստիանը 2007 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ոչ մեծ եկեղեցում, մոտ 30 ընկերների և բարեկամների ներկայությամբ ամուսնացել է իր մանկության ընկերուհի Սեսիլիա Գալյանոյի հետ։ Նրանք ունեցել են որդի՝ Սանտյագոն։ Զույգը բաժանվել է 2011 թվականին։ Ներկայումս ամուսնացած է մեքսիկացի դերասանուհի Արասելի Արամբուլայի հետ։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1995 — Ամերիկյան բլուրներ.վերադարձ- Իգնասիո
* 2001 — Առաջին սեր- Մաուրիսիո
* 2001 — Ծնված առանց մեղքի- Մարկո
* 2004 — Ռուբի- Հեկտոր Ֆերեր Գարսա
* 2005 — Ճակատագրին հակառակ- Սեբաստիան Կարդենաս
* 2006 — Հիմարիկ- Պեդրո
* 2007 — Կիրք- Սանտիագո
* 2008 — Հարված սրտին - Մաուրիսիո
* 2010 — Երբ ես սիրահարված եմ- Ռոբերտո Գամբա
* 2010 — Թերեզա- Արտուրո դելա Բարրերա Ասուելա
* 2012 — Իրական սեր - Ֆրանսիսկո Գուսման

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "m3 talent — Sebastian Rulli". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 21. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 10 (help)
2. ↑  Sebastián Rulli — Biography

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000111012013 · LCCN: no2011001956 · VIAF: 161206489 · WorldCat VIAF: 161206489 |

 |
**Ուշակովի ապարանք** (ռուս.՝ Палаты Ушакова), տեսարժանություն Մոսկվայում։ Շենքը գտնվում է Իպատևսկի նրբանցք, տուն 12, շինություն 1 հասցեով։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։

Պատմություն
-----------

Ապարանքը կառուցվել է մոտավորապես 1650-1670 թվականներին այն կալվածքում, որի տերը XVII դարի կեսերից վաճառական Իվան Չուլկովն էր։ 1673 թվականին տունը հանձնել են սրբանկարիչ Սիմոն Ֆեոդորովիչ Ուշակովին՝ այնտեղ սրբապատկերների արվեստանոց հիմնելու նպատակով։

Նկարագրություն
--------------

Քարե տունը կառուցված է երկու հարկով, ունի նաև ներքնահարկ, գտնվում է փողոցի կարմիր գծին։ Հարևանությամբ, կարճ կողմով դեպի փողոցը, կառուցվել էր մեկհարկանի կողաշենք, երկու շինությունները միանում էին կամարաձև հզոր դարպասով։ Արտաքին ճակատը, որը նայում է նրբանցքին, անհամեմատ համեստ է ներքիններից։ Ճակատների դեկորն արված է տաշած աղյուսից՝ մոսկովյան բարոկկո ոճով, և զբաղեցնում է պատերի մակերեսի զգալի մասը։ Պատուհանները ձևավորված են ողնուցաձև եզրեր ունեցող երեսկալներով սյունակներով, շենքի անկյուններում թիակներ են։ Հարկերը բաժանվում են խիստ պրոֆիլավորված գոտիներով։

Տան ներսույթը պահպանել է բնօրինակ հատակագիծը, որի կենտրոնում գտնվում է լայն առմուտքը, որը կիսում է սենյակները։ Ներքնահարկում և երկրորդ հարկի սենյակների մի մասում պահպանվել են օրիգինալ կամարները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 1327 от 30.08.1960
2. ↑  "Палаты Симона Ушакова, XVII в." Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 16-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 5. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 28 (help)
3. 1 2 3  Москва: Энциклопедия, 1997, էջ 849

Գրականություն
-------------

* Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3.