**Սիմոն Բոլիվար Բաքներ** (անգլ.՝ Simon Bolivar Buckner, ապրիլի 1, 1823(1823-04-01), Հարտ շրջան, Կենտուկի, ԱՄՆ - հունվարի 8, 1914(1914-01-08), Հարտ շրջան, Կենտուկի, ԱՄՆ), ամերիկացի ռազմական գործիչ, որը մասնակցել է Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմին` ԱՄՆ-ի կողմից և Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմին` համադաշնության կողմից։ Ավելի ուշ նա դարձել է Կենտուկի նահանգի 30-րդ նահանգապետը։

Վաղ տարիներ
-----------

Բաքները ծնվել է Կենտուկի նահանգի իր հայրական "Glen Lily" կալվածքում։ Նա ընտանիքի երրորդ երեխան էր և Այլեթ Հարթսվելի և Էլիզաբեթ Էն Մորհեդի երկրորդ որդին։ Իր անունը նա ստացել Է վենեսուելացի հերոս Սիմոն Բոլիվարի պատվին։ 9 տարեկան հասակում նա Մանֆորդվիլում ընդունվել է մասնավոր դպրոց, որտեղ ընկերացել է Թոմաս Վուդի հետ։ 1838 թվականին նրա հայրը տեղափոխվել է Մյուլենբերգի շրջան, որտեղ հիմնադրել է երկաթագործական արդյունաբերության միություն։ Բաքները դպրոց է գնացել Գրիննվիլում, այնուհետև սեմինարիա` Հոփկինսվիլում։ 1840 թվականին Բաքներն ընդունվել է Վեստ-Փոինթի ակադեմիա` 1844 թվականին ավարտելով 11-րդ դասարանը։ Երկրորդ հետևակային գնդում ստացել է երկրորդ լեյտենանտի ժամանակավոր կոչում։ Նրան ուղարկել են Օնտարիո լճի կայազոր, սակայն 1845 թվականի օգոստոսի 28-ին նա վերադարձել է ակադեմիա և սկսել է դասավանդել աշխարհագրություն, պատմություն և էթիկա։

Մեքսիկական պատերազմ
-------------------

Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմի տարիներին թողել է դասավանդելը` միանալով գործող բանակին և մասնակցելով շատ խոշոր մարտերի։ 1855 թվականին Բաքները հրաժարական է տվել` Իլինոյս նահանգի Չիկագո քաղաքում իր աներոջ անշարժ գույքի կառավարման գործին անցնելու համար։

Միջպատերազմական շրջան
---------------------

1857 թվականին նա վերադարձել է իր հայրենի Կենտուկի նահանգ, իսկ 1861 թվականին նշանակվել է նահանգապետ Բերիա Մագոֆնի (անգլ.՝ Beriah Magoffin) գեներալ-համհարզ և նահանգի ոստիկանության հրամանատար։ Այս պաշտոններում Բաքները փորձել է ապահովել Կենտուկի նահանգի չեզոքությունը Քաղաքացիական պատերազմի առաջին օրերին։

Քաղաքացիական պատերազմ
---------------------

Երբ պետության չեզոքությունը խախտվել է, Բաքները միացել է Համադաշնային բանակին` մերժելով Միության բանակի կողմից հնչած նմանատիպ առաջարկը։ Նա մասնակցել է Բրեգ Բրեքսթոնի չհաջողված ներխուժմանը Կենտուկի, իսկ 1862 թվականին դարձել է Էդմունդ Քիրբի Սմիթի շտաբի ղեկավարը Տրանս-Միսիսիպիի վարչությունում։ Սակայն հենց նույն 1862 թվականին Բաքներն ընդունել է գեներալ Ուլիսես Ս. Գրանթի` կապիտուլյացիայի անվերապահ պայմանները Ֆորթ Դոնելսոնի ճակատամարտում։ Նա դարձել է դաշնակցային առաջին գեներալը, որը հանձնվել է պատերազմում։

Պատերազմից հետո առաջին տարիներին Բաքները ակտիվորեն ներգրավվել է քաղաքականության մեջ։ 1887 թվականին նա ընտրվել է Կենտուկիի նահանգապետ։ Սա նրա երկրորդ արշավն էր` այս պաշտոնն ստանալու փորձով։ Նրա պաշտոնավարման ընթացքում նահանգի արևելյան մասում տեղի են ունեցել մի քանի զինված բախումներ, այդ թվում` Հաթթֆիլդների և Մաքքոյների միջև տոհմային թշնամությունն ու պատերազմը Ռոուան կոմսությունում։ Նրա վարչակազմը ցնցված էր այն սկանդալով, որը ծագել էր, երբ պետական գանձապահ Ջեյմս Թեյթը` «Ազնիվ Դիք» մականունով, անհետացել էր 250.000 դոլարով։ Որպես նահանգապետ, Բաքները առավել հայտնի էր դարձել վետոյի կիրառման նկատմամբ իր մեծ սիրով։ Օրենսդիր մարմնի միայն մեկ նիստում նա ավելի շատ է վետո կիրառել, քան նախորդ տասը նահանգապետերը միասին վերցրած։ 

1895 թվականին նա անհաջող փորձ է կատարել ԱՄՆ Սենատում պաշտոն զբաղեցնելու համար։ Հաջորդ տարի նա անդամագրվել է Ազգային ժողովրդավարական կուսակցությանը, որը պաշտպանում էր կոշտ արժութային քաղաքականությունը։ Նա կուսակցության փոխնախագահի թեկնածուն էր, 1896 թվականի ընտրություններում ընտրողների միայն 1%-ն էր կողմ քվեարկել այդ կուսակցության նախագահի թեկնածու Ջոն Պալմերի օգտին։ Դրանից հետո Բաքներն այլևս երբեք չի ձգտել պետական պաշտոնների։ Մահացել է երիկամների սուր վնասման հետևանքով, 1914 թվականի հունվարի 8-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  *Wall B. H.* Buckner, Simon Bolivar (01 April 1823–08 January 1914), Confederate lieutenant general and governor of Kentucky (1887-1891) // *American National Biography Online* / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.0500098
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑  Harrison in The Kentucky Encyclopedia, стр. 136
5. ↑  Cullums Register
6. ↑  Stickles стр. 348–355, 367, 360–361, 374–375

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Stickles, Arndt M.* Simon Bolivar Buckner: Borderland Knight. — Chapel Hill, North Carolina: University of North Carolina Press, 1940. — ISBN 978-0-8078-5356-6
* *Lowell H. Harrison* Simon Bolivar Buckner // The Kentucky Encyclopedia / Kleber, John E.. — Lexington, Kentucky: The University Press of Kentucky, 1992. — ISBN 0-8131-1772-0

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա (12-րդ) · American National Biography |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16740008s · LCCN: n84018369 · VIAF: 6325267 · WorldCat VIAF: 6325267 |

 |