**Ալեքսանդր Արամի Սահինյան** (հուլիսի 15, 1910(1910-07-15), Վարդաբլուր, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1982, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961), ճարտարապետության թեկնածու (1952)։

Արձակագիր, հրապարակախոս Անահիտ Սահինյանի եղբայրն է։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Սահինյանի դիմաքանդակը, քանդակագործ` Սամվել Ղազարյան, Ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ 1937 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։

1938-1940 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտում, 1946 թվականից՝ ԽՍՀՄ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում (1958-1982 թվականներին ճարտարապետության ամբիոնի վարիչ)։ 1952 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիան «Քասաղի բազիլիկայի ճարտարապետությունը» թեմայով։

Սահինյանի նախագծերով Երևանում ստեղծվել են սանիտարաբակտերիոլոգիական ինստիտուտի շենքը (1938), կրկեսի դահլիճը (1939-1940)։

1984 թվականին հետմահու արժանացել է ՀՀ ԳԱԱ Թորոս Թորամանյանի անվան մրցանակի։

Ուսումնասիրություններ
---------------------

Ուսումնասիրությունները նվիրված են Հայաստանի անտիկ և վաղ միջնադարի ճարտարապետությանը։ Մասնակցել է Գառնիի ամրոցի պեղումներին, ղեկավարել է Էջմիածնի մայր տաճարի, Երերույքի և Քասաղի բազիլիկների, Զովունիի պեղումները, կազմել Գառնիի տաճարի վերակազմության նախագիծը (1967-1968), ղեկավարել վերականգնման աշխատանքները (1969-1975, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1975)։

1944 թվականին Ապարանի շրջկենտրոնի Քասաղի բազիլիկի պեղումները սկսելու օրվանից մինչև կյանքի վերջը Սահինյանը նվիրվել է հայ հին ճարտարապետության ուսումնասիրության գործին։ Սահինյանը մշակել է Հայաստանի վաղ քրիստոնեական բազիլիկները և Հայաստանի նախաքրիստոնեական ճարտարապետությունը։

Էջմիածնում պեղումներ կատարելիս Սահինյանը պարզել է Մայր տաճարի բազիլիկ բնույթը (նախ՝ միանավ, ապա՝ եռանավ), որի զարգացման առանձնահատկությունն է կազմել բազիլիկի վերականգնում-վերափոխումը խաչաձև կենտոնագմբեթ շենքի` 480 թ. Վահան Մամիկոնյանի օրոք կատարված եկեղեցու վերանորոգման ժամանակ։

Հռիփսիմեի տաճարի հիմքերն ուսումնասիրելիս Սահինյանը գտել է վանքի մերձակայքում, կամ գուցե և նրա տեղում երբեմնի անտիկ կառույցի, ըստ երևույթին` տաճարի մշակված մանրամասներ։

1949 թվականին աշխատում էր Գառնիում որպես արշավախմբի ճարտարապետ։ Նրա ուսումնասիրությունների առարկան են դարձել Գառնիի ամրոցի պարիսպը, հեթանոսական տաճարը, Արշակունիների պալատական համալիրն անտիկ բաղնիքով։

Աշխատություններ
---------------

Ալեքսանդր Սահինյանը հեղինակ է ՀՍՍՀ ԳԱ գիտական հանդեսներում տպագրված մի շարք հոդվածների, ինչպես նաև «Քասաղի բազիլիկայի ճարտարապետությունը», «Հայաստանի անտիկ ու վաղ միջնադարյան ժամանակաշրջանի ճարտարապետություն» գլուխները «Հայ ճարտարապետության ակնարկներում», «Գառնի-Գեղարդ», «Գառնի ամրոցի անտիկ շրջանի ճարտարապետական կառույցները», «Էջմիածին» և այլ աշխատությունների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ
3. 1 2  MAK (польск.)
4. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

Աղբյուրներ
----------

* Գ. Ա. Տիրացյան «Ալեքսանդր Սահինյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 1982, էջ 231-232

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 140)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 10311 · BNF: 16200804x · GND: 144032872 · ISNI: 0000000121317435 · LCCN: nr93010047 · NTA: 069516324 · NUKAT: n2015076063 · SUDOC: 179395912 · VIAF: 49098045 · WorldCat VIAF: 49098045 |

 |

 |