**«Թոմ Քենտի»** (ռուս.՝ Том Кенти), առաջին պիեսներից, որոնք գրել է Սերգեյ Միխալկովը երեխաների և պատանիների համար։ Կատակերգություն 3 գործողությամբ, 6 պատկերներով։ Ստեղծվել է 1938 թվականին։ Նույն թվականին առաջին անգամ բեմադրվել է պրոֆեսիոնալ բեմում Մոսկվայի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։

1930-ական թվականներին երեխաների համար բեմադրությունների նկատմամբ մոտեցումների փոփոխություն է տեղի ունեցել։ Երիտասարդ հանդիսատեսի հետ համատեղ հեղինակները և դերասանները սկսել են խոսել իրենց հասակակիցների, ավագ և երիտասարդ սերնդի միջև մարդկային բարդ փոխհարաբերությունների մասին։ 20-ամյա Սերգեյ Միխալկովի «Թոմ Քենտի» պիեսն արտացոլում է պատանի հերոսների բարոյական և բարոյագիտական խնդիրների իրապես լայն բազմազանություն։ Մարկ Տվենի «Արքայազնը և աղքատը» վեպի հիման վրա դրամատուրգն ստեղծել է ինքնուրույն գեղարվեստական ստեղծագործություն ոչ միայն բոլորովին այլ գաղափարական հայացքներով, այլև բանաստեղծական հարուստ կառուցվածքով․ պիեսը հագեցած է բանաստեղծություններով, իսկ բանաստեղծական խոսքը երեխաներն ավելի լավ են ընկալում։ Հեղինակին ժամանակակից քննադատները նրան մեղադրել են դասական ստեղծագործության հետ չափից ազատ վարվելու մեջ։ Ավելի ուշ դրամատուրգի հասցեին հնչել են պիեսի երկրորդական լինելու և բնագրի սյուժեի կույր պատճենման հակադիր մեղադրանքներ։

Սյուժե
------

Սյուժետային գծերը կրկնում են դասական սկզբնաղբյուրը։ Առաջին տեսարանում տեղի է ունենում Էդուարդի և Թոմի հանդիպումը և երկխոսություն նրանց միձև, որտեղ Թոմի ժողովրդական խոսակցական արտահայտությունների և արքայազնի ճիշտ խոսքի հակադրությունը տպավորություն է ստեղծում, որ կերպարները շփվում են «տարբեր լեզուներով»։ Երիտասարդ արքայազնին հոգնեցրել է ապրելը շքեղության մեջ, իսկ Թոմը հոգնել է աղքատությունից։ Տղաները փոխում են իրենց հագուստները։ Առաջին գործողության երկրորդ մասում պանդոկում թափառաշրջիկի զրույցի ժամանակ ներկայացվում է թագավորության հասարակ մարդկանց կյանքը։ Մենեստրեն Թեյլորը արտահայտում է բռնապետերից ազատվելու իրենց երազանքը։

Երկրորդ գործողության իրադարձությունները տեղի են ունենում թագավորական պալատում, որտեղ քննարկվում է Էդվարդի հոգեկան վատառողջ լինելու հարցը, որն անսպասելիորեն դարձել է միապետ։ Լորդ Գերդֆորդը պատրաստ է երկրի իշխանությունը տալ խելագարին․ «Նա խելագար է, բայց նա գահաժառանգ է, և առողջ կամ խենթ, նա կառավարելու է թագավորությունը... Թեկուզ նա հազար անգամ ավելի խենթ լինի, նա թագավոր է, և ով խոսում է նրա հիվանդության մասին, ոտնձգություն է կատարում իշխանության խաղաղության և տերության կարգի նկատմամբ և կուղարկվի կախաղան»։ Լեդի Ջեյնի հետ Թոմի զրույցի ժամանակ պարզվում են պալատականների երեխաների կյանքի և կենցաղի մանրամասները։

Սոցիալական և բարոյական հակասությունների սրությունը գագաթնակետին է հասնում երրորդ գործողությունում։ Թոմը՝ որպես թագավոր, ընդունում է շրջապատի մարդկանց համար անհավատալի մի շարք օրենսդրական որոշումներ։ Եզրափակիչ հատվածը ամեն ինչ դնում է իր տեղը. անշուշտ ապացուցված է, որ Էդուարդը թագավոր է, իսկ Թոմը՝ միայն նրա նման մի տղա, որը թեթևությամբ լքում է պալատը։

Հավանական է, որ պիեսի ու վեպի գլխավոր տարբերությունը միակ գլխավոր հերոս Թոմ Քենտին է՝ մի տղա, որ սիրում է ազատությունը։ Արքայազնի դեգերումները արտացոլվում են կարեկցանքի երանգով։ Միխալկովի մոտ արքայազն Էդուարդն ամբարտավան և կասկածամիտ բռնակալ է։

Բեմադրություն և էկրանավորում
----------------------------

### Սիրողական բեմում

Առաջին բեմադրությունն իրականացրել է Մոսկվայի գիտնականների տանը կից մանկական դրամատիկական խմբակը։ Գլխավոր դերակատար Վ․ Յակովլևան ներկայացրել է Ս. Միխալկովի հետևյալ երկխոսությունը խմբակի ղեկավարի՝ Վախթանգովի անվան թատրոնի անանուն դերասանուհու հետ․

> 
> 
> Միխալկով․ «Ցանկանում եմ փորձել ինձ դրամատուրգիայում։ Պիես եմ գրել Մարկ Տվենի «Արքայազնը և աղքատը» հայտնի ստեղծագործության հիման վրա։ Եվ հիմա չգիտեմ, թե որ թատրոնին առաջարկեմ։ Կկարողանա՞ն արդյոք լավ բեմադրել։ Ի վերջո, այս առաջինից կախված կլինի շատ բան»։ 
> Զրուցակից․ «Իսկ ես մանկական դրամատիկ խմբակ ունեմ, երեխաները լավն են, ձգտում են մարտի։ Իրենց ուժերը կներդնեն մինչև վերջ։ Դե, իսկ վերջինի դեպքում դժբախտությունը մեծ չէ, հեղինակը մեղավոր չէ։ Ի՞նչ սպասել երեխաներից»։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *Михалков: «Хочется попробовать себя в драматургии. Написал пьесу по знаменитому произведению Марка Твена „Принц и нищий". И теперь не знаю, в какой театр предложить. Сумеют ли хорошо поставить? Ведь от этого первого блина будет многое зависеть».*
> 
> 
> Собеседница: «А у меня есть детский драматический кружок, ребятишки хорошие, рвутся в бой. Будут выкладываться до последнего. Ну, а в случае чего беда невелика, автор не виноват. Что с детей взять?»
> 
> 
> 
> 

Եվ հետագայում՝

> 
> 
> Կամ գարնանային օրը էր հաջող, կամ սկսնակ դրամատուրգն էր տաղանդավոր, կամ դերասանները արեցին հնարավոր ամեն ինչ, կամ այդ ամենը միասին, բայց ներկայացումն անցավ հիանալի։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  
> 
> *То ли весенний день выдался на славу, то ли драматург-дебютант был талантлив, то ли актёры выкладывались, то ли сошлось всё вместе, но спектакль прошел на «ура».*
> 
> 
> 
> 

### Մոսկվայի ՊՀԹ (1938 թվական)

Առաջին պրոֆեսիոնալ ներկայացումը եղել է ռեժիսոր Վալենտին Կոլեսաևի աշխատանքը Մոսկվայի պատանի հանդիսատեսի պետական կենտրոնական թատրոնի բեմում 1938 թվականին։ Պիեսը, որը մինչ այդ կոչվում էր «Արքայազնը և աղքատը», Խաղացանկի վերահկման գլխավոր վարչությանի պնդմամբ վերանվանվել է «Թոմ Քենտի»։ Դեռահաս հերոսի գլխավոր դերը կատարել է Վալենտինա Սպերանտովան, որն այդ ժամանակ 33 տարեկան էր։ Ներկայացման պրեմիերային ներկա է եղել դրամատուրգ Բեռնարդ Շոուն։ Բեմադրության մասնակիցների հիշողությունների համաձայն՝ ներկայացումից հետո նա գրկել է Թոմին մարմնավորած «դերասան տղային»։ «Սը՛ր, նա կին է և ունի դուստր»,- ասել են Շոուին։ Նա ծնկի է եկել և համբուրել Սպերանտովայի ձեռքը։

### Սարատովի ՊՀԹ (1950 թ.)

1950 թվականին Սարատովի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում ռեժիսոր Վադիմ Դավիդովի կողմից բեմադրվել է Սերգեյ Միխալկովի պիեսը սեփական խմբագրությամբ, որը կոչվում է «Աղքատը և արքայազնը» (ռուս.՝ «Нищий и принц»): Ներկայացումը մտածվել է որպես երաժշտական, իսկ որպես կոմպոզիտոր հանդես է եկել Եվգենի Կամենոգրադսկին։

### Մոսկվայի ՊՀԹ (1970 թվական)

Բեմադրությունը՝ Պավել Խոմսկու, բեմադրող ռեժիսոր՝ Իոսիֆ Սեկիրին, նկարիչ՝ Վլադիմիր Թալալայ, կոմպոզիտոր՝ Էդուարդ Կոլմանովսկի, գլխավոր դերում՝ Լիդիա Կնյազևա։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Чумакевич Э. В. (2011). "Курс лекций по мировой и отечественной детской литературе: Правда хижин и дворцов (С. В. Михалков «Том Кенти»)" (in ռուսերեն). Брестский государственный университет имени А. С. Пушкина. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ սեպտեմբերի 13. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 27.
2. 1 2  *Михалков С. В.* Сам о себе. Литературная автобиография. — Библиотека мировой литературы для детей. — М.: Детская литература, 1981. — Т. 22, книга 3.
3. ↑  "С. Михалков. Досье" (in ռուսերեն). Мульти-портал KM.RU. 2009. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ սեպտեմբերի 13. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 27.
4. ↑  Яковлева В. (2003 թ․ ապրիլի 8). "Как Сергей Михалков стал драматургом" (in ռուսերեն). Московская правда. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 27.(չաշխատող հղում)
5. ↑  "Страница памяти. Валентина Александровна Сперантова" (in ռուսերեն). РАМТограф (газета Российского академического молодёжного театра. выпуск № 10, январь-февраль 2011. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ սեպտեմբերի 13. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 27.
6. ↑  Саратовский академический театр юного зрителя имени Ю. П. Киселёва. Официальный сайт
7. ↑  *Лев Новогрудский* Тридцать лет спустя // *Советская Культура*. — 1970. — С. 3.