**Իսրայելի միջամտությունը Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմում**, Իսրայելի և Սիրիայի հարաբերությունները չի կարելի անվանել բարիդրացիական, քանի որ դրանք բարդացել են արաբա-իսրայելական մշտական ​​հակամարտությամբ և Իսրայելի կողմից սիրիական Գոլանի բարձունքների բռնազավթման պատճառով։ Սիրիայում 2011 թվականի քաղաքացիական պատերազմի սկզբից ի վեր նախադրյալներ են ստեղծվում տարածաշրջանում Իրանի և «Հեզբոլլահ» խմբավորման ներկայության ուժեղացման, որոնք ավանդաբար հակաիսրայելական դիրքորոշում ունեն։ Իսրայելի պաշտոնական դիրքորոշումը Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի վերաբերյալ եղել է խիստ չեզոք։ Այնուամենայնիվ, Իսրայելը ներգրավվել է քաղաքական և ռազմական առումներով՝ կանխելու իրանական ուժերի և նրա վստահված անձանց աճող ազդեցությունն ու ամրացումը ողջ Սիրիայում։ Իսրայելի ռազմական գործունեությունը, որը պաշտոնապես կոչվում է «Շախմատ» օպերացիա, հիմնականում սահմանափակվել է Սիրիայում իրանական թիրախների, ինչպես նաև նրա վստահված անձանց, հատկապես «Հեզբոլլահի» դեմ հրթիռային և օդային հարվածներով։ Այդ հարձակումները պաշտոնապես չեն ճանաչվել մինչև 2017 թվականը։ Իսրայելը Սիրիայում օդային հարվածներ է հասցրել նաև «Հեզբոլլահ»-ին զենքի մատակարարումը խափանելու համար։ Մինչև 2022 թվականի օգոստոսը բրիտանական հետազոտական ​​ոչ առևտրային «Airwars» կազմակերպությունը գնահատում էր, որ 2013 թվականից ի վեր իսրայելական ավիահարվածների հետևանքով Սիրիայում զոհվել է 17-45 խաղաղ բնակիչ, ևս 42-101 խաղաղ բնակիչ վիրավորվել է։ Սիրիական զեկույցներում այս թվերը շատ ավելի ցածր են, քան հակամարտությունում այլ օտարերկրյա մասնակիցների թվերը։ Իսրայելը նաև մարդասիրական օգնություն է տրամադրել քաղաքացիական պատերազմի զոհերին 2013 թվականից մինչև 2018 թվականի սեպտեմբերը, և այդ ջանքերն ակտիվացել են 2016 թվականի հունիսից՝ «Բարի հարևանություն» օպերացիայի մեկնարկից հետո։

Նախապատմություն
---------------

2013 թվականին Իսրայելցի պաշտոնական ներկայացուցիչները հայտարարում են Սիրիայի նախագահ Բաշշար ալ-Ասադի հրաժարականի ցանկության մասին։

Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հրադադարի գծի երկայնքով տեղի ունեցած միջադեպերը
--------------------------------------------------------------------------------------

2013 թվականին Իսրայելը հարձակվում է Ջամրայա քաղաքում գտնվող սիրիական ռազմական հետազոտական ​​ինստիտուտի վրա։

2016 թվականի օգոստոսին հաղորդվում է Իսրայելի ռազմաօդային ուժերի կողմից Գոլանի բարձունքներում սիրիական դիրքերի վրա հարձակման մասին։

Դամասկոսի հարավային արվարձաններին իսրայելական հարվածների մասին առաջին հաղորդումները հայտնվում են 2017 թվականին։ Հարձակումը տեղի է ունեցել հունվարին և դեկտեմբերին։ Առաջին թիրախը Էլ-Մազզայի ռազմական օդանավակայան է եղել։ Որպես երկրորդ թիրախ նշված է եղել իրանական ռազմաբազան։

2018-ի ապրիլին իսրայելական ռազմաօդային ուժերը (2 հատ F-15 կործանիչ) հարձակվում են սիրիական Տիֆոր օդանավակայանի վրա։ Ամռանը Իսրայելը խոցում է սիրիական Սու-22 ինքնաթիռ։ Երբ սեպտեմբերին Սիրիայում ռուսական ինքնաթիռի հետ միջադեպ տեղի ունեցավ, անձնակազմի մահվան պատասխանատվությունը դրվեց Իսրայելի վրա։

2022 թվականի դեկտեմբերին Իսրայելը սիրիա-իրաքյան սահմանի մոտ ռմբակոծում է զինամթերք տեղափոխող շարասյունը։

2023 թվականի օգոստոսին Իսրայելը հարձակվում է Հալեպի վրա։ Հոկտեմբերին Իսրայելը հարձակվում է Դամասկոսի և Հալեպի սիրիական օդանավակայանների վրա։

2024 թվականի հունվարի 2-ին Իսրայելը օդային հարվածներ է հասցնում Դամասկոս քաղաքի մերձակա օբյեկտներին։ Սիրիացի զինվորականները հայտնում են, որ գրոհը կատարվել է Գոլանի բարձունքների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *haaretz.com* (անգլերեն). 2018 թ․ մայիսի 10. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն); Text "titleIsrael Launches Most Extensive Strike in Syria in Decades After Iranian Rocket Barrage" ignored (օգնություն)
2. ↑  Gross, Judah Ari. «IDF reveals 'Operation Chess,' its effort to keep Iranian reprisals in check». *www.timesofisrael.com*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 22-ին.
3. ↑  «IDF official said to confirm attack in Syria: 'First strike on Iranian targets'». *The Times of Israel*. 2018 թ․ ապրիլի 16.
4. ↑  Dilanian, Ken; Kube, Courtney (2018 թ․ ապրիլի 9). «U.S. officials confirm Israel launched pre-dawn airstrike on Syria». NBC News.
5. ↑  «Israeli Military in Syria & the Gaza Strip». Airwars. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 6-ին.
6. ↑  «Израиль: Мы хотим отставки Б.Асада с начала гражданской войны». *rbc.ru* (ռուսերեն). 2013 թ․ սեպտեմբերի 17. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
7. ↑  «Израиль разбомбил сирийский военный исследовательский институт». *mk.ru* (ռուսերեն). 2013 թ․ հունվարի 31. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
8. ↑  «ВВС Израиля нанесли удар по Сирии из-за минометного снаряда». *gazeta.ru* (ռուսերեն). 2016 թ․ օգոստոսի 22. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
9. ↑  «Предупреждающее послание: зачем Израиль наносит удары по территории Сирии». *rbc.ru* (ռուսերեն). 2017 թ․ հունվարի 13. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
10. ↑  «Сирия отбилась от израильских ракет». *gazeta.ru* (ռուսերեն). 2017 թ․ դեկտեմբերի 2. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
11. ↑  «СМИ связали ракетный удар Израиля по Сирии с иранской военной базой». *rbc.ru* (ռուսերեն). 2017 թ․ դեկտեմբերի 3. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
12. ↑  «Зачем Израиль ударил по сирийской авиабазе и откуда взялся фейк, из-за которого запад активно грозит Дамаску?». *1tv.ru* (ռուսերեն). 2018 թ․ ապրիլի 9. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
13. ↑  «Израиль сбил истребитель Су-22 сирийских ВВС». *iz.ru* (ռուսերեն). 2018 թ․ հուլիսի 24. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
14. ↑  «Израиль разбомбил колонну с оружием в Сирии». *7kanal.co.il* (ռուսերեն). 2018. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
15. ↑  «Израиль нанес удары по аэропорту Алеппо в Сирии». *ria.ru* (ռուսերեն). 2023 թ․ օգոստոսի 28. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
16. ↑  «Израиль начал бомбить объекты в Сирии. Что известно о ракетных ударах по аэропортам Дамаска и Алеппо». *lenta.ru* (ռուսերեն). 2023 թ․ հոկտեմբերի 12. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 11-ին.
17. 1 2  «Սիրիացի զինվորականները հայտնել են, որ Իսրայելը գրոհել է Դամասկոսի մերձակայքում գտնվող օբյեկտները». *news.am*. 2024 թ․ հունվարի 2. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 16-ին.