**«Ֆանտասմագորիա»**, կարճամետրաժ համր մուլտֆիլմ՝ ստեղծված Էմիլ Կոլի կողմից: Առաջին նկարված մուլտֆիլմն է աշխարհում: Պրեմիերան տեղի է ունեցել Փարիզում 1908 թվականի օգոստոսի 17-ին:

Սյուժե
------

Ինչ-որ մեկի ձեռքը նկարում է մի մարդուկ, որը կախված էր զուգափայտից: Մարդուկն ընկնում է, և նրա տեղում հայտնվում է մեկ այլ մարդուկ՝ գեր ու գլխարկով: Գլխարկը հանելով և կեղծամը կորցնելով՝ նա նստում է կինոթատրոնի իր տեղում: Նրա դիմաց նստում է հսկայական գլխարկով մի տիկին: Այդ պատճառով մարդուկը ոչինչ չի տեսնում, և նա գլխարկից պոկում է բոլոր փետուրները՝ պարբերաբար վախենալով հանկարծակի հայտնված սարդից: Գլխարկի վրայի փետուրները պոկելուց հետո արդեն ինչ-որ բան երևում է, բայց գլխարկը հանելուց հետո գեր մարդուկը տեսնում է նրա սանրվածքը, որը շատ ավելի մեծ է, քան գլխարկը: Հուսահատությունից նա այրում է տիկնոջ մազերը, բայց գլուխը հանկարծ պայթում է, և մարդուկը դուրս է ցատկում դրանից:

Մարդուկը հայտնվում է ինչ-որ տուփի մեջ, որը լցված է կշռաքարերով, բայց հեշտությամբ բացում է այն՝ կշռաքարերը գցելով գետնին։ Վերցնելով կարթը՝ նա բռնում է մի անցորդի, բայց նա վերածվում է ինչ-որ լպրծուն զանգվածի։ Այդ պահին հայտնվում է հսկա հրացանակիր, որին մարդուկը վառում է մոմով։ Քաղաքում քայլելիս նա կորցնում է գլուխը, և այն գնդակի պես թռվռում է այնքան ժամանակ, մինչև մի մարդ բռնում է նրան։ Այն անմիջապես վերածվում է շշի, և մարդուկը, որի գլուխն արդեն իր տեղում է, անմիջապես հայտնվում է նրա մեջ: Շիշը վերածվում է ծաղկի, այնուհետև փղի կնճիթի: Նկատելով ոստիկանի՝ փիղը վերածվում է տան: Մարդուկը վազում է ներս, բայց չի նկատում, որ ոստիկանը դուռը կողպել է դրսից: Մարդուկը դուրս է ցատկում պատուհանից և «կոտրվում»: Կոլի հանկարծակի հայտնված ձեռք վերանորոգում է մարդուկին, որը ոտքի է կանգնում, նստում ձիու վրա և հրաժեշտ տալով հանդիսատեսին, անցնում է յոթ սարի հետև:

Մասնակցություն
--------------

* 1915 թվական – Գիշերային շոու
* 1977 թվական – Անիմացիայի միջազգային փառատոն
* 2003 թվական – Անիմացիայի դար

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
-----------------------------------

* Կինոժապավենի երկարությունը - 36 մետր։
* Ձևաչափ - 35 մմ։
* Մուլտֆիլմի բնութագրական առանձնահատկությունն այն է, որ սպիտակ գծերով գծված կերպարները տեղաշարժվում են սև ֆոնի վրա: Ըստ որոշ տվյալների՝ դա պայմանավորված է նրանով, որ Կոլը նկարահանված նյութը չի վերածել պոզիտիվի՝ մուլտֆիլմը թողնելով միայն նեգատիվի վրա։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ սպիտակ ֆոնը կարող էր կուրացնել հանդիսատեսի աչքերը։ Ընդհանուր առմամբ ստեղծվել է շուրջ 700 նկար։
* Կոլը մուլտֆիլմի վրա աշխատել է մի քանի ամիս՝ 1908 թվականի փետրվարից մայիս։

Վերականգնում
------------

Մուլտֆիլմի հարուրամյակի առթիվ 2008 թվականին սերբ ռեժիսոր Ռաստկո Չիրիչը Սերբիայի մշակույթի նախարարության աջակցությամբ նկարահանել է «Ֆանտասմագորիա 2008» ֆիլմը։ Մուլտֆիլմի սյուժեն մասամբ կրկնում է Կոլի «Ֆանտասմարոգիայի» սյուժեն, սակայն հիմնական սյուժետային գիծը երկու մարդուկների՝ 1908 թվականի Կոլի և 2008 թվականի ժամանակակից մարդուկների հանդիպումն է։ Մուլտֆիլմը պատրաստված է համակարգչային և նկարված մուլտիպլիկացիայի տեխնոլոգիաներով, ինչպես նաև Կոլի մուլտֆիլմի հատվածներով:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В. Комаров. История зарубежного кино. Том 1. Немое кино. — М.: «Искусство», 1965.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ֆանտասմագորիա»(անգլ.) Big Cartoon DataBase կայքում
* «Ֆանտասմագորիա»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |