**Ուրումչի** ( չինարեն հեշտ. 乌鲁木齐市 , պինին: *Ürümqi*), Չինաստանի Սինծիան շրջանի կենտրոնը։ Բնակչությունը կազմում է 3,112,555 մարդ՝ 2010 թվականի տվյալներով, իսկ տարածքը՝ 10,989.6 քառ. կմ։

Կլիմա
-----

Ուրումչիում կլիման ցամաքային է։
Քաղաքը գտնվում է միջերկրածովյան դաշտերի և անապատային գոտում` ծովի մակերևույթից 800 մ բարձրության վրա։ 
Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը + 24 °C (75 °F), հունվարին՝ -12 °C (10 °F): Ամառը տաք և չոր է, ձմեռները ցուրտ են, ցրտաշունչ, քիչ ձյունով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը + 7,4 °C (45,3 °F) է, տեղումների միջին քանակը՝ 300 մմ։


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Ուրումչիում** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| բացարձակ առավելագույնը (°C) | −34,1 | −41,5 | −33,4 | −14,9 | −2,4 | 4,6 | 8,8 | 5 | −5 | −12,4 | −36,6 | −38,3 | −41,5 |
| միջին առավելագույնը (°C) | −7,2 | −4,5 | 4,1 | 16,4 | 23,2 | 27,9 | 29,9 | 29 | 23,1 | 13,6 | 2,9 | −4,7 | 12,8 |
| միջին ջերմաստիճանը (°C) | −12,1 | −9,3 | −0,5 | 10,4 | 17 | 21,8 | 23,9 | 22,7 | 17 | 8,4 | −1,5 | −9,4 | 7,4 |
| միջին նվազագույնը (°C) | −15,9 | −13 | −4 | 5,4 | 11,8 | 16,6 | 18,7 | 17,2 | 11,6 | 3,8 | −4,9 | −12,9 | 2,9 |
| բացարձակ նվազագույնը (°C) | 9,9 | 13,5 | 23,7 | 32,5 | 37 | 40,9 | 41 | 42,1 | 37 | 30,5 | 19,2 | 15,6 | 42,1 |
| տեղումների քանակը (մմ) | 8 | 8 | 18 | 29 | 28 | 36 | 20 | 16 | 24 | 22 | 17 | 10 | 236 |

Բնակչություն
------------

Բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով, քաղաքի բնակչությունը կազմել է 3,112,559 մարդ, որը Նախորդ՝ 2000թվականի մարդահամարի արդյունքներից 49,51% -ով (2,081,834-ից) ավելի է։

Բնակչության տարեկան միջին աճը կազմում է 4,10%։ 2013 թ.-ի դրությամբ, Ուրումչի մշտական բնակչությունը 3,5 միլիոն մարդ է։

Ուրուգիրի բնակչությունը սկսեց արագորեն աճել 1960-ական թվականներից ի վեր, երբ տարածաշրջանում մեծ զանգվածային գործընթաց էր սկսվել` Չինաստանի (Հան) արևելյան շրջաններից վերաբնակեցնելու նպատակով` տարածաշրջանի ինտեգրումը Չինաստանի ժողովրդի տաղանդավոր մարդկանց մշակութային եւ լեզվական միջավայրում։
Հաշվի առնելով ՉԺՀ հսկայական ժողովրդագրական ներուժը, այս ծրագիրը հանգեցրեց քաղաքի և տարածաշրջանի բնակչության էթնիկական պատկերացումների զգալի փոփոխությունների։ Եթե ավելի վաղ Urumqi- ը փոքրիկ Ուժի բնակավայր էր, ապա այժմ դա իրական չինական մեգապոլիս է։
2000 թ. Մարդահամարի տվյալներով, քաղաքի ժամանակակից էթնիկ կազմի մեջ չինացիները գերակշռում են երկրի արևելքի բնակիչներից՝ 1-3-րդ սերնդի 75.3% -ը (1.567 մլն մարդ), քաղաքի ամենախոշոր փոքրամասնությունը թուրքերեն լեզվով խոսող տոհմիկ ույգուրներն են, սակայն նրանք կազմում են քաղաքի բնակչության ընդամենը 12.8 % -ը (266 հազար մարդ), որին հաջորդում են դունգանները (8.0 % կամ 166 հազար), ղազախները (2.3% կամ 48 հազար մարդ), մնացած 1.6 % -ը (33 հազ. Մարդ) օյրաթներ (կալմիկներ), այդ թվում՝ 2603 ռուս (0,13 %) և 767 թաթար (0,04 %)։
Քաղաքի բնակիչների շրջանում ազնվականները հիմնականում աթեիստներ են (հիմնականում չինացիները), երկրորդ տեղում է իսլամը, որին հարում են ույգուրներըr, դոնգանսներն ու կազակները (միայն քաղաքի բնակչության քառորդ մասը)։

Անցյալ դարի կեսերի համեմատ զգալիորեն փոփոխվել է նաև խոսակցական լեզուն. քաղաքը բացարձակապես տիրապետում է չինարեն լեզվին, առանց որի իմացության թուրքերեն լեզվով խոսող տեղացիներն ու ղազախականները դժվարանում են ծառայողական պաշտոնյաների հետ շփվել։ Ուրումչիում կալմիկական լեզվով տպագրվում են թերթեր և ամսագրեր, եթեր են հեռարձակում հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդումներ։



| Տարի | Բնակչություն |
| --- | --- |
| 2010 | 3 112 559 մարդ |  |
| 2020 | 4 054 369 մարդ |  |

Վարչական բաժանում
-----------------

Ուրումչի քաղաքը բաժանված է 7 շրջանների, 1 թաղամասի։

| Քարտեզ | # | Կարգավիճակ | անվանում | Հիերոգիֆներ | Պինին | լեզու  (Արաբերեն տառատեսակ) | լեզու  (լատինական տառատեսակ) | Բնակչություն  (2003  գին.) | Տարածք  (км²) | Խտություն բնակչության թիվը  (/կմ²) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |
| **Ուրբանիզացիոն կենտրոն** |
| 1 | Շրջան | Տյանշան | 天山区 | Tiānshān Qū | تىيانشان رايونى | Tiyanshan Rayoni | 490,000 | 171 | 2,865 |
| 2 | Շրջան | Սայբագ | 沙依巴克区 | Shāyībākè Qū | سايباغ رايونى | Saybagh Rayoni | 450,000 | 422 | 1,066 |
| 3 | Շրջան | Սինշի | 新市区 | Xīnshì Qū | يېڭىشەھەر رايونى‎ | Yéngisheher Rayoni | 390,000 | 143 | 2,727 |
| 4 | Շրջան | Շիիմոգու | 水磨沟区 | Shuǐmògōu Qū | بۇلاقتاغ رايونى | Bulaqtagh rayoni | 180,000 | 92 | 1,957 |
| **քաղաքատիպ ավաններ** |
| 5 | Շրջան | Տոուտունխե | 头屯河区 | Tóutúnhé Qū | تۇدۇڭخابا رايونى | Tudungxaba Rayoni | 120,000 | 276 | 435 |
| 6 | Շրջան | Դաբանչան | 达坂城区 | Dábǎnchéng Qū | د اۋانچىڭ رايونى | D Avanchyng Rayoni | 40,000 | 5,188 | 8 |
| 7 | Շրջան | Միդուն | 米东区 | Mǐdōng Qū | میدونگ رايونى | Midong Rayoni | 290,000 | 3,594 | 56 |
| **գյուղական բնակավայրեր** |
| 8 | Վարչաշրջան | Ուրումչի | 乌鲁木齐县 | Wūlǔmùqí Xiàn | ئۈرۈمچى ناھىيىسى | Ürümchi Nahiyisi | 80,000 | 4,332 | 18 |

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* Դիվոպու օդանավակայանԴիվոպու օդանավակայան
* 
* 
* Արտաքին օղակաձև ճանապարհԱրտաքին օղակաձև ճանապարհ
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ՉԺՀ յոթերորդ ազգային մարդահամար
2. ↑  Sixth National Population Census of the People's Republic of China

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13193352d · GND: 4215400-5 · LCCN: n78054284 · SUDOC: 113422253 · VIAF: 124315112 · WorldCat VIAF: 124315112 |

 |