recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Յանկո Մատուշկա** (սլովակ.՝  Janko Matúška, հունվարի 10, 1821(1821-01-10), Դոլնի Կուբին, Ժիլինայի շրջան - հունվարի 11, 1877(1877-01-11), Դոլնի Կուբին, Ժիլինայի շրջան), սլովակ ռոմանտիկ բանաստեղծ, գրող, լրագրող, Սլովակիայի օրհներգի՝ «Տատրիի վրա կայծակն է փայլում», տեքստի հեղինակ (1993 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Յանկո Մատուշկայի կիսանդրին Դոլնի Կուբին քաղաքում՝ բանաստեղծի ծննդավայրում
Ծնվել է արհեստավորի ընտանիքում։ Մինչև 1844 թվականը աստվածաբանություն է սովորել Բրատիսլավայի Ավետարանական լյութերական լիցեյում, որտեղ ծանոթացել և ընկերացել է չեխ-սլովակերենի և գրականության ուսուցիչ Լյուդովիտ Շտուրի հետ։

Շտուրին դասախոսական գործունեությունից հեռացնելուց և հունգարական իշխանությունների կողմից ձերբակալությունից հետո Մատուշկան մյուս սլովակ ուսանողների հետ բողոքել է հունգարների գործողությունների դեմ։ Այդ ժամանակ էլ՝ 1844 թվականին, Բրատիսլավայից Լևոչա ճեմարանի ուսանողների արշավի ժամանակ, ի նշան Լյուդովիտ Շտուրի ձերբակալության դեմ բողոքի, նա երգ է գրել, որը Սլովակիայի օրհներգն է դարձել («Փորել է ջրհորը, նայել է նրա մեջ» ժողովրդական երգի երաժշտությամբ («Kopala studienku»):

1844 թվականի մարտին նա լքել է լիցեյը՝ ի նշան բողոքի։ Նույն թվականի կեսին վերադարձել է տուն, որտեղ մինչև 1848 թվականն աշխատել է որպես տնային ուսուցիչ։ Բնակություն է հաստատել Օրավայում, որտեղ ապրել է երկար տարիներ։

1848 թվականի Ավստրիական կայսրության հեղափոխության մասնակից։

Ապստամբությունը ճնշելուց հետո ծանր հիվանդացել է։ Թաքնվել է հետապնդումներից։ 1848 թվականի հեղափոխությունից հետո նա դադարել է զբաղվել գրական ստեղծագործությամբ։

Մահացել է 1877 թվականին՝ իր 56-ամյակի հաջորդ օրը։

Ստեղծագործություն
-----------------

Բանաստեղծություններ սկսել է գրել որպես լիցեյի ուսանող։ Բանաստեղծական բալլադների և առակների հեղինակ։ Հրատարակել է մի քանի արձակ և դրամատուրգիական ստեղծագործություններ։ Զբաղվել է լեհերենից թարգմանություններով (օրինակ՝ սլովակերեն է թարգմանել Ադամ Միցկևիչի «Նախահայրեր» դրամատիկական պոեմը)։

Ընտրված մատենագիտություն
------------------------

### Պոեզիա

* 1844. Nad Tatrou sa blýska
* Púchovská skala
* Svätý zákon
* Hrdoš
* Sokolíček plavý
* Preletel sokolík nad tichým Dunajom
* Slepý starec
* Po dolinách
* Vzdychy spod Lysice
* Kozia skala

### Արձակ

* Zhoda liptovská (նորավեպ)

### Դրամատիկական ստեղծագործություններ

* 1846. Siroty

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
2. 1 2  Brtáň, Rudo (1971). *Postavy slovenskej literatúry*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Janko Matúška

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5264341 · GND: 124097006 · ISNI: 0000000055411545 · LCCN: no2017136457 · NKC: jn20010316023 · NUKAT: n2011210923 · VIAF: 30462091 · WorldCat VIAF: 30462091 |

 |

 |
**Աննա Շաբանովան** (մարտի 6 (18), 1842, Smolensk Uyezd, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 25, 1932(1932-05-25), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս կին մանկաբույժ և Կանանց իրավունքների պաշտպանության պայքարում ակտիվիստ։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Շաբանովան եղել է հարուստ հողատերերի դուստր։ Դեռ երիտասարդ հասակում միացել է մի արմատական քաղաքական խմբի, որը քննադատել է ցարին, և 1865 թվականին ձերբակալվել է և բանտարկվել վեց ամսով։ Շաբանովան ցանկանում էր բժիշկ դառնալ, բայց չի կարողացել սովորել Ռուսաստանում, որտեղ կանանց համար նախատեսված ուսուցում չկար։ Տեղափոխվել է Ֆինլանդիա Հելսինկի՝ այնտեղ սովորելու, բայց վերադարձել է 1873 թվականին, երբ Սանկտ Պետերբուրգում սկսվել է կանանց բժշկական նոր կուրս։

Շաբանովան բժշկության դոկտոր է դարձել այն բանից հետո, երբ 1878 թվականին ստացել է Սանկտ Պետերբուրգի Բարձրագույն բժշկական դասընթացներ։ Եղել է Ռուսաստանում առաջին կանանցից մեկը, որը որակավորվել է որպես բժիշկ։ Իր ամբողջ կարիերան անց է կացրել Սանկտ Պետերբուրգի Օլդենբուրգի մանկական հիվանդանոցում, որտեղ, ի վերջո, դարձել է հիվանդանոցի ավագ բժիշկը։

Շաբանովան հիմնել է *Քրոնիկ հիվանդ երեխաների բուժման ընկերություն* և բացել մանկական Կլինիկաներ Գաթչինում (1882) և Վինդավայում (1900)։

Նաև հիմնել է Ռուսաստանի կանանց բարեգործական փոխօգնության միությունը՝ 1895 թվականին։ Նրա մասնակցությունը Ռուսաստանի կանանց շարժմանը հանգեցրեցլ է նրան, որ Աննան զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ կանանց առաջատար միջազգային կազմակերպություններում։ Շաբանովան բազում շնորհակալագրեր է ստացել իր մասնագիտական աշխատանքի համար, ներառյալ 1928 թվականին Ռուսաստանի աշխատանքի հերոսի մեդալը և 1929 թվականին Ֆիլադելֆիայում Ամերիկյան հասարակական գիտությունների ակադեմիայի անդամությունը։

Քաղաքական հայացքներ
-------------------

1905 թվականից Ռուսաստանի կանանց փոխադարձ բարեգործական հասարակությունը դրդել է քաղաքականության՝ կոչ անելով իր անդամներին քարոզարշավ անցկացնել կանանց ներկայացուցչության համար՝ ապագա ցանկացած ազգային ժողովում, որը կարող է ձևավորվել։ Ստեղծել և կազմակերպել է առաջին համառուսաստանյան կանանց կոնգրեսը 1908 թվականի դեկտեմբերի 10-ից 16-ը, որն անցել է ոստիկանության գրաքննիչների ուշադրության տակ։ Համաժողովին նրա փորձերը՝ կանանց ազգային կազմակերպություն հիմնելու և միջազգային կազմակերպություններին պատկանելիության համար, արգելափակվել են սոցիալիստական խմբերի կողմից։

Խիստ քննադատել է Նիկոլայ II-ին և ավտոկրատ միապետությանը։ Շաբոնովան ցանկացել է, որ Ռուսաստանը ունենա համընդհանուր ընտրական իրավունք, և որ Ռուսաստանի կառավարությունը թույլ տա խոսքի ազատություն և վերջ տալ թերթերի և գրքերի քաղաքական գրաքննությանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Brooklyn Museum: Anna Schabanoff». *www.brooklynmuseum.org*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 30-ին.
2. ↑  Stites, Richard; Stites, Formerly Professor of History and International Affairs Richard (1978 թ․ փետրվարի 21). *The Women's Liberation Movement in Russia: Feminism, Nihilism, and Bolshevism, 1860-1930* (անգլերեն). Princeton University Press. ISBN 978-0-691-10058-6.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1058619225 · VIAF: 311037374 · WorldCat VIAF: 311037374 |

 |
**Ատտալոս** (հունարեն՝ Ἄτταλος, մ.թ.ա. 4-րդ դար - մ. թ. ա. 336, Փոքր Ասիա, Թուրքիա), Փիլիպոս II Մակեդոնացու կարևոր պալատականներից մեկը։

Ազգակցական կապը Փիլիպոս II-ի հետ
--------------------------------

Մ․թ․ա․ 338 թվականին Ատտալոսի եղբոր աղջիկը՝ Կլեոպատրան, որի խնամակալն Ատտալոսն էր, ամուսնացել է Փիլիպոս II-ի հետ։ Հիշատակություն կա, որ նա աղոթել է, որ Կլեոպատրան որդի պարգևի Փիլիպոսին, որը կդառնա նրա օրինական ժառանգը․ այդ ամենը դիտվել է որպես Ալեքսանդր Մակեդոնացուն ուղղված բացահայտ վիրավորանք։ Հենց այդ ժամանակ էլ տեղի ունեցած վիճաբանությունը դարձել է Ալեքսանդրի աքսորի գլխավոր պատճառներից մեկը․ նա աքսորվել է նախ Էպիրոս, ապա Իլլիրիա։

Մ․թ․ա․ 336 թվականին Փիլիպոս II Մակեդոնացին Ատտալոսին և Պարմենիոնին նշանակում է դեպի Փոքր Ասիա և Աքեմենյան Պարսկաստան ուղղված սպասվելիք արշավանքի հրամանատարներ։

Պավսանիասի բռնաբարություն
-------------------------

Ըստ Արիստոտելի՝ Ատտալոսը սեռական բռնություն է գործադրել Պավսանիասի հանդեպ, որը եղել է Փիլիպոս II-ի սիրեկաններից։ Դրա դրդապատճառն էր այն, որ Պավսանիասն անարգել էր Ատտալոսի՝ նույն անունը կրող մեկ այլ ընկերոջը (հնարավոր է նաև բարեկամի)՝ Պավսանիասին։ Այս դեպքից հետո Պավսանիասը իրականացրել է իր նախկին սիրեկանի՝ Փիլիպոս II-ի սպանությունը, քանի որ նա չէր պատժել Ատտալոսին իր արարքի համար։ Կա կարծիք նաև, որ այս սպանությունը իրականացվել է որրէ մեկի (հնարավոր Ալեքսանդրի մոր) պատվերով։

Մահապատիժ Ալեքսանդր Մակեդոնացու կողմից
--------------------------------------

Այն բանից հետո, ինչ Փիլիպոս II-ը սպանվում է, իսկ Ալեքսանդրը դառնում թագավոր (մ․թ․ա․ 336 թվականի հոկտեմբեր), նրա խորթ մայրը՝ Կլեոպատրա Էվրիդիկան, և վերջինիս երկու երեխաները սպանվում են (հնարավոր է Կլեոպատրան ինքնասպան է եղել իր երեխաների մահից հետո)։

Փիլիպոս II-ի սպանության և Ալեքսանդրի գահին բազմելու պահին Ատտալոսը և Պարմենիոնը մակեդոնական զորքի հետ միասին գտնվել են Փոքր Ասիայում։ Այդ ժամանակ Դեմոսթենեսը նամակներ է ուղարկել Ատտալոսին՝ խոստանալով Աթենքի աջակցությունը երկու զորավարներին, եթե նրանք պատերազմ սկսեն ընդդեմ Ալեքսանդրի։

Այս ամենից հետո Ատտալոսն այդ նամակները ներկայացնրել է Ալեքսանդրին՝ իր հավատարմությունը հայտնելով նրան, սակայն Ալեքսանդրը հրամայել է մահապատժի ենթարկել նրան իրեն հասցրած նախկին վիրավորանքների համար՝ հասնակալով նաև, որ նա կարող էր վրեժխնդիր լինել իրենից Կլեոպատրայի և նրա երեխաների սպանության համար։

Տես նաև
-------

* Ալեքսանդր Մակեդոնացի
* Փիլիպոս II Մակեդոնացի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Peter Green. <italic>Alexander to Actium: The Historical Evolution of the Hellenistic Age</italic>. (Hellenistic Culture and Society, number 1.) Berkeley and Los Angeles: University of California Press. 1990. Pp. xxiii, 970. $65.00». *The American Historical Review*. 1991. doi:10.1086/ahr/96.5.1515. ISSN 1937-5239.
2. ↑  Habicht, 1998, էջ. 32.

Գրականություն
-------------

* Habicht, Christian (1998). *Ελληνιστική Αθήνα* [*Hellenistic Athens*] (Greek). Athens: Odysseas. ISBN 978-960-210-310-4.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Attalus Archived 2014-07-17 at the Wayback Machine. by Jona Lendering

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Դասական հնությունների իրական բառարան |

 |
**Էբրու Թիմթիկ** մոտ 1978 - օգոստոսի 27, 2020(2020-08-27), Ստամբուլ, Թուրքիա, ծագումով քուրդ թուրք իրավաբան և ակտիվիստ, որը զբաղվում էր մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ, ձերբակալվել էր Անկարայի կողմից ահաբեկչական համարվող խմբավորման մաս կազմելու մեղադրանքով, դատապարտվել է 13 տարի 6 ամիս ազատազրկման ժամկետով, արդար դատավարության պահանջով հացադուլ է հայտարարել բանտում, մահացել հացադուլից 238 օր անց՝ 2020 թվականի օգոստոսի 27-ին։

Կենսագրություն
--------------

Թիմթիկը 18 փաստաբաններից բաղկացած խմբում էր, որոնք ձերբակալվել էին 2017 թվականի սեպտեմբերին։ Խմբի անդամները եղել են «Առաջադեմ իրավաբանների ասոցիացիա» կամ «Ժողովրդի իրավաբանական բյուրո» կուսակցությունների անդամներ։

Գործը կապված էր նրա՝ նույն մեղադրանքով դատապարտված ակտիվիստների հետ, որոնք անդամակցում էին անօրինական ճանաչված Հեղափոխական ժողովուրդների ազատագրման կուսակցություն-ճակատին։

Թիմթիկը 2019 թվականին դատարանի որոշմամբ դատապարտվել էր 13 տարի 6 ամիս ազատազրկման ժամկետով։

2020 թվականի հունվարի 2-ին իր 7 գործընկերների հետ միասին հացադուլ էր սկսել։ 3 ամիս անց՝ ապրիլի 5-ին նա հրաժարվել էր շաքարի հավելումներ ընդունելուց։

Թիմթիկի բողոքարկումը Ստամբուլի շրջանային վերաքննիչ դատարան մերժվել էր, մահվան պահին նրա գործը քննվում էր Թուրքիայի Գերագույն դատարանի կողմից։

Հացադուլ
--------

2020 թվականի հունվարի 2-ին Թիմթիկը հացադուլ էր հայտարարել արդար դատաքննության համար։ Փետրվարի 2-ին նրան է միացել իրավաբան Այտաչ Յունսալը։ Հուլիսի 30-ին Թիմթիկը բանտից տեղափոխվել են Ստամբուլի առանձին հիվանդանոց։ Օգոստոսի 12-ին իրավաբանների եվրոպական ասոցիացիան բաց նամակ է հղել Միավորված ազգերի կազմակերպությանը, արտահայտելով իր լուրջ մտահոգությունը հացադուլավոր փաստաբանների վերաբերյալ։

2020 թվականի օգոստոսի 27-ին ՝ հացադուլից մոտ 238 օր հետո Էբրու Թիմթիկը մահացել է հիվանդանոցում։ Նա դարձել է չորրորդ թուրք բանտարկյալը, որը 2020 թվականին մահացել է հացադուլից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2   — 2020.
2. 1 2   — 2020.
3. 1 2
4. ↑
5. ↑  Kurdish human rights lawyer Ebru Timtik dies after 238-day hunger strike, By Dana Kennedy, New York Post, August 29, 2020
6. ↑  «Turkish human rights lawyer dies after hunger strike». *Al-Monitor*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 29-ին.
7. ↑  «Lawyers on hunger strike near death». *EJDM – ELDH European Association of Lawyers for Democracy & World Human Rights*. 2020 թ․ օգոստոսի 12. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 29-ին.
8. ↑  «Forced intervention to death-fasting arrested lawyers». *Bianet - Bagimsiz Iletisim Agi*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 29-ին.
9. ↑  «Turkey: Statement by the Spokesperson on the death of Ebru Timtik». *EEAS - European External Action Service - European Commission* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էբրու Թիմթիկի հուղարկավորումը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Աննա Ջորդանո** (իտալ.՝ Anna Giordano, 1965, Միլան, Իտալիա), իտալացի բնապահպան։ Սիցիլիայի Վայրի բնության համաշխարհային հիմնադրամի առաջնորդ, արժանացել է Գոլդմանի մրցանակի (1998)։

Ջորդանոն արհեստավարժ թռչնաբան է, բնական գիտությունների դոկտոր, առավելապես հայտնի է վայրի թռչուններին պաշտպանության և Մեսիանայի նեղուցի վրայով կամրջի կառուցման դեմ պայքարի իր աշխատանքով, ինչը, նրա կարծիքով, անուղղելի վնաս կհասցնի կենդանիներին և շրջակա միջավայրին։

Կենսագրություն
--------------

Վեց տարեկան հասակում Ջորդանոն միացավ *LIPU*-ին (Թռչունների պաշտպանության իտալական լիգա)։ 1981 թվականին՝ 15 տարեկանում, Աննան ականատես եղավ որսագողերի կողմից թռչունների ավանդական հրաձգությանը, որոնք թռչում էին Սիցիլիայի և մայրցամաքային Իտալիայի միջև գտնվող նեղուցի վրայով։ Ըստ լեգենդի, այն մարդը, ով նեղուցի վրա գոնե մեկ միջատակեր չի սպանել, այդ տարի կդառնա եղջյուրակիր( կինը կդավաճանի նրան)։ Ամեն տարի ծիսական որսը հանգեցնում էր հազարավոր թռչունների մահվան, այդ թվում՝ ծիծեռնակներ, պիրոլներ և արագիլներ։ Ջորդանոն այդ օրը երդվեց վերջ դնել այդ ավանդույթին։

Որպես կանոն, չնայած համապատասխան գործող օրենքների առկայությանը, որսագողերը երբեք չեն հետապնդվել դատական կարգով։ 1980-ականների սկզբին Ջորդանոն կամավորներ հավաքեց իր շուրջը` կանխելու ապօրինի որսը և ամեն տարի մշտադիտարկում իրականացնելու թռչունների վրա։ Սկզբում նրան լուրջ չէին վերաբերվում, բայց ավելի ուշ որսորդներին դիմակայելը պատճառ դարձավ բացահայտ թշնամություն Ջորդանոյի նկատմամբ։ 1986 թվականին նրա մեքենան հրկիզվեց հրավառ նյութերով լցված շշերով, այնուհետև ավերվեց նրա տունը, և նա ստացավ սատկած բազե` գրությամբ. «Քաջությունդ թանկ կարժենա քեզ»։ Այն բանից հետո, երբ Ջորդանոն մի խումբ կամավորների հետ հայտնվեցին հրետակոծության տակ, տեղական իշխանությունները առաջարկեցին օգնել նրան։

Թռչունների պաշտպանություն
-------------------------

Ջորդանոյի թիմի դիտարկումների համաձայն, 1984 թվականին, երբ նրանք առաջին անգամ սկսեցին իրենց աշխատանքը, տարածաշրջանում հաշվվում էր 3100 գիշատիչ թռչուն և արագիլ և արձանագրվել էր որսագողության 1100 դեպք, 2000 թվականին համապատասխանաբար` 35000 գիշատիչ և արագիլ և 5 ապօրինի որս։

Աննա Ջորդանոյի աշխատանքի շնորհիվ Սիցիլիայում տարեկան ապօրինի ոչնչածված թռչունների թիվը հինգ հազարից նվազել է հասնելով մի քանի հարյուրի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑
3. 1 2 3 4  «Anna Giordano: Making the Skies Safer». Time, Heroes for the Planet, March 13, 2000. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
4. 1 2  «Anna Giordano». FRONTLINE World, WGBH Boston. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
5. 1 2 3 4 5  The page on Anna Giordano Archived 2010-11-23 at the Wayback Machine. in Goldman Prize’s web site.
6. 1 2 3  Diane Hope, Vandana Shiva — *Earth Work: Women and Environments*, p.193 — Feminist Press at The City University of New York — ISBN 1558612661
7. ↑  LIPU UK: Conservation News from Italy Archived 2011-07-24 at the Wayback Machine. september, 2005

Արտաքին հղումներ
----------------

* WWF Italia
**Շանդորնե Բալին** (հունգ.՝ Bali Sándorné, նոյեմբերի 29, 1927(1927-11-29), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - մարտի 28, 2010(2010-03-28), Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի աշխատանքային ակտիվիստ, 1956 թվականի հակամունիստական հունգարական հեղափոխության և աշխատանքային խորհուրդների շարժման մասնակից։

Շանդոր Բալիի կինն է։ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետությունում այլախոհ է։ Հունգարիայում հասարակական կարգի փոփոխությունից հետո հայտնի հասարակական գործիչ է։

Ծագում և ամուսնություն
----------------------

Ծնվել է բուդապեշտցի աշխատավորի ընտանիքում։ Ծննդյան ժամանակ կրել է **Մարիա Սարչիկ** (հունգ.՝ Szorcsik Mária) անունը։ Աշխատել է գլխարկի արտադրությունում։

Ամուսնացել է գործիքագործ Շանդոր Բալիի հետ։ Ունեցել է երկու երեխա։ Հունգարական ավանդույթի համաձայն, ամուսնանալով կոչվել է **Շանդորնե**՝ ի պատիվ ամուսնու։

Ապստամբության մասնակից
----------------------

1956 թվականի հոկտեմբերին Մարիա Սորչիկը ամուսնու հետ վճռականորեն աջակցել է հունգարական հակակոմունիստական ապստամբությանը։ Մասնակցել են Բուդապեշտի ցույցերին։ Մարիան ակտիվորեն օգնում էր Շանդորին Կենտրոնական աշխատանքային խորհրդում, որտեղ նա զբաղեցնում էր նախագահի տեղակալի պաշտոնը։

Շանդոր Բալին և ԿԱԽ նախագահ Շանդոր Ռացը ձերբակալվել են 1956 թվականի դեկտեմբերի 11-ին և ազատ են արձակվել միայն 1963 թվականին։

Այլախոհ
-------

Յանոշ Կադարի կառավարման ժամանակ Շանդորնե Բալին ուղղակի ճնշումների չի ենթարկվել, սակայն գտնվել է ՆԳՆ մարմինների խիտ հսկողության տակ։ Մինչև թոշակի անցնելը աշխատել է որպես մատնահարդար։

Մասնակցել է հունգարական այլախոհական շարժմանը։ 1988 թվականին Արպադ Գենցի, Շանդոր Ռացի և Դյորդ Լիտվանի հետ կազմակերպել է Պատմական արդարության կոմիտեն։ Կարևոր դեր է խաղացել 1989 թվականին Իմրե Նաձի վերահուղարկավորման արարողության ժամանակ։ Այս գործոնը արմատական փոփոխություններ էր նշանակում հունգարական հասարակական-քաղաքական համակարգում։

Հասարակական գործունեություն
---------------------------

Հունգարիայում կոմունիստական ռեժիմի ապամոնտաժումից հետո Շանդորնե Բալին շարունակել է աշխատել Պատմական արդարության կոմիտեում։ Օգնել է նախկին քաղբանտարկյալների կազմակերպությանը։ 2004 թվականին պարգևատրվել է Իմրե Նաձի անվան «Վաստակի համար» շքանշանով՝ ռեժիմի խաղաղ փոփոխությանը մասնակցելու և ազգային միասնությանը աջակցելու համար։

2006 թվականին, Հունգարական ապստամբության 50-ամյակին, Շանդորի և Շանդորնե Բալիների թոռան՝ Շանդոր Բալի-կրտսերի մասնակցությամբ նկարահանվել է ֆիլմ 1956-ի իրադարձությունների մասին՝ «*Csapataink harcban álltak*»՝ «Մեր զորքերը կռվում էին»։ Ֆիլմում կարևոր տեղ է զբաղեցնում Շանդորնե Բալիի ելույթը։

Վախճան
------

Շանդորնե Բալին մահացել է 82 տարեկան հասակում։ Նրա մահվան օրը՝ 2010 թվականի մարտի 28-ը, համընկել է Շանդոր Բալիի ազատագրման 47-րդ տարեդարձի հետ։

Հատուկ հայտարարության մեջ Հունգարիայի վարչապետ Գորդոն Բայնաին Շանդորնե Բալիին անվանել է «հունգարական ազգի օրինակ»։

Տես նաև
-------

* Մարիա Ուիտներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Elhunyt Bali Sándorné
2. ↑  Öten kaptak Nagy Imre Érdemrendet
3. ↑  Csapataink harcban álltak
4. ↑  Video: Bali Sándor filmje : «Csapataink harcban álltak» 2006
5. ↑  «A kormányfő közleménye Bali Sándorné halálára». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 1-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 28-ին.
**Փոլ Քերն** (հունգ.՝ Kern Pál, հունվարի 8, 1884(1884-01-08), Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա - մարտի 6, 1955(1955-03-06), Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն և Էգեր, Հունգարիա), հունգարացի զինվորական, որը հայտնի է դարձել նրանով՝ իբր մոտ 40 տարի չի քնել։ Նրա մասին պատմությունը հրատարակվել է մի քանի թերթում, սակայն գիտական հետազոտություններով ոչ մի աղբյուրում չի հաստատվել։

Կենսագրություն
--------------

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Փոլ Քերնը զորակոչվել է ավստրո-հունգարական զինված ուժեր՝ որպես կադետ։ Մարտերից մեկի ժամանակ հարվածային զորքերի կազմում նա քաջաբար է հանդես եկել, ինչի համար պարգևատրվել է մեդալով։ Մեկ տարի անց տեղափոխվել է այլ վաշտ, որի կազմում մարտնչել է ռուսական ուժերի դեմ։ Մեկ այլ մարտում ռուս զինվորը կրակել է Քերնի գլխին, ինչի արդյունքում նա ծանր վիրավորում է ստացել և տեղափոխվել Լեմբերգի (Լվով) հիվանդանոց։

Արթնանալով հիվանդանոցում՝ Քերնը այլևս չի կարողացել քնել։ Պարզվել է, որ գնդակը դիպել է քներակին և վնասել գլխուղեղի ճակատային բլթի մի մասը։ Սովորաբար նման վիրավորումը մահացու էր, բայց Փոլին հաջողվել է գոյատևել։ Նրա խնդրի լուծմամբ զբաղվել է Բուդապեշտի համալսարանի պրոֆեսոր դոկտոր Ֆրեյը, բայց չի կարողացել օգնել Քերնին վերադառնալ իր նախկին կյանքին։

Դրա հետ մեկտեղ փամփուշտը ոչնչացրել է Քերնի նյարդային համակարգի մի մասը, ինչը հանգեցրել է ավելի անսպասելի հետևանքների. մինչև կյանքի վերջ Քերնը չի զգացել ցավ, ուժասպառություն և հոգնածություն՝ պնդելով, որ իրեն լավ է զգում։ Պատերազմից հետո նա շարունակել է աշխատանքը թոշակառուների օգնության կազմակերպությունում և մահացել 1955 թվականին՝ այդպես էլ 40 տարվա ընթացքում ոչ մի անգամ չքնելով։

Հնարավոր է, որ Փոլ Քերնի պատմությունը հմուտ կեղծարարություն է։ Գիտականորեն և փաստագրական կերպով գրանցված ռեկորդակիր է համարվում ամերիկացի դպրոցական Ռենդի Գարդները․ ռեկորդը կազմում է 11 օրից մի փոքր ավելի։ Նրա ռեկորդը կարող է գերազանցել վիետնամցի գեղջուկ Նգոկ Տհայը, որը որոշ տվյալներով չի քնել 1973 թվականից։

Զանգվածային մշակույթում
-----------------------

* Ամերիկյան «The Dimes» ֆոլկ խումբը Քերնի պատվին ձայնագրել է *Paul Kern Can’t Sleep* երգը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Doctor Baffled. Man who never sleeps. Going 24 hours». *Chronicle*. 1930 թ․ հունվարի 16. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
2. ↑  «Sleepless man still a puzzle». *The Milwaukee Sentinel*. 1938 թ․ սեպտեմբերի 25. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.(չաշխատող հղում)
3. ↑  «No sleep for 15 years. Night club life. Astonishing case of a wounded officer». *The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser*. 1930 թ․ փետրվարի 14. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 8-ին. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
4. ↑  «Adelaide doctor thinks man could go without sleep for 15 years». *The Register News-Pictorial*. 1930 թ․ հունվարի 15. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
5. ↑  «Paul Kern Can't Sleep». *The Dimes*. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Փանոսյան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Գևորգի Փանոսյան** (հունվարի 31, 1949(1949-01-31), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1994):

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Փանոսյանը ծնվել է 1949 թվականի հունվարի 31-ին, Երևանում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1975-1985 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում, 1985-1994 թվականներին եղել Բժշկական ճառագայթաբանության ինստիտուտի բժշկական քիմիայի և կենսաքիմիայի դեղաբանության լաբորատորիայի վարիչ, 1994-2004 թվականներին՝ Դեղերի և բժշկական տեխնիկայի հայկական գործակալության փոխտնօրեն, 2001-2004 թվականներին՝ «էքսլաբ» փորձաքննական վերլուծական լաբորատորիայի տնօրեն, 2002-2003 թվականներին՝ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի դեղերի և դեղորայքային քաղաքականության կարգավորման ամբիոնի պրոֆեսոր, 2003 թվականից՝ Շվեդիայի դեղաբույսերի ինստիտուտի գիտական նախագծերի տնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են բնական և ֆիզիոլոգիապես ակտիվ միացությունների, նաև կենդանական և բուսական ծագման դեղանյութերի ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին։

Անդամակցություն
---------------

* ՀՀ դեղաբանների ընկերության խորհրդի նախագահության անդամ (1995)
* Ջ. Սորոսի միջազգային գիտությունների հիմնադրամի անդամ (1995)
* Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա անդամ (1996)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 624։
2. ↑  EuroPharma Inc. «Dr. Alexander Panossian, Noted International Herbal Expert, Joins EuroPharma». *www.prnewswire.com* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 27-ին.
3. ↑  «Alexander Panossian - Google Scholar Citations». *scholar.google.se*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 27-ին.
**Էնտիսար Էլսաիդ** (**Entessar El-Saeed**, **Intisar al-Saeed**), կանանց իրավունքների պաշտպանության եգիպտացի ակտիվիստուհի, Կահիրեի զարգացման և իրավունքի հիմնադրամի հիմնադիր տնօրեն։ Նրա հիմնադրամի հիմնական նպատակը կանանց թլպատումների դեմ պայքարն է, ընտանեկան բռնության զոհերին օգնություն տրամադրելը և սեռական դաստիարակության զարգացումը։

Գործունեություն
---------------

### COVID-19 համաճարակ

COVID-19 համաճարակի ժամանակ Եգիպտոսում ընտանեկան բռնության դեպքերն աճել էին, ուստի Էլսաիդի հիմնադրամն իր աշխատանքը կենտրոնացրեց այդ ուղղությամբ։ Կանխատեսումների համաձայն` երկրում ներդրված կարանտինային միջոցառումների պատճառով տղամարդիկ սկսեցին ավելի շատ ժամանակ անցկացնել տանը, ինչը անխուսափելիորեն հանգեցրեց ընտանեկան բռնությունների աճի։ Բացի այդ, համաճարակի ընթացքում չեղյալ հայտարարվեցին սեռական դաստիարակության գործողությունները՝ անհնարին դարձնելով անվտանգ սեռական տեղեկատվության հասանելիությունը։ Վերջապես նշվեց, որ ընտանիքի անդամների անվտանգության և սոցիալական հեռավորության ապահովման պատասխանատվությունն առավել հաճախ ընկնում է մոր վրա։ Այդ փոփոխությունների հետ կապված՝ Էլսաիդի հիմնադրամը մեծացրեց ուսումնական նյութերի թողարկումն այդ հարցերի վերաբերյալ, ինչը նրանց թույլ տվեց շարունակել աշխատել ձևավորված միջավայրում՝ պահպանելով COVID-19 համաճարակի դեմ պայքարի անվտանգության միջոցառումները։

### Կանանց սեռական թլպատում

Էլսաիդը դեմ է Եգիպտոսում կանանց սեռական թլպատմանը, որտեղ մյուս երկրների համեմատ ավելի շատ կանայք են տուժում այս պրոցեդուրայից։ Նա ոգևորությամբ ընդունեց Եգիպտոսի կառավարության որոշումը` այս ընթացակարգի խախտումների համար դատապարտվածներին ավելի խիստ պատիժներ սահմանելու վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, նա կոչ էր անում հասարակության մեջ արմատախիլ անել այս ընթացակարգը։ Էլսաիդը մտահոգություն հայտնեց, որ որոշունը չի կատարվի, և դատավճիռները շատ հազվադեպ կլինեն։

### Խոսքի ազատություն

Էլսաիդը սատարել է «սեռական սանձարձակության դրդման համար» բանտարկված կանանց, ովքեր տեսանյութեր են տեղադրել Tik Tok-ում։

Նա մասնավորապես, ասել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սոցիալական ցանցերում ցանկացած տեսանյութ տեղադրելը պարզապես կարծիքի արտահայտման ազատություն է, բայց հասարակությունը դեռ չի հասկանում փոփոխությունները, որոնք ստեղծում են բոլորովին այլ միջավայր և մտածելակերպ։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  «OHCHR | Egyptian women and COVID-19». *www.ohchr.org* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 9-ին.
4. ↑  Farouk, Menna A. (2021 թ․ հունվարի 21). «Egypt's cabinet toughens law banning female genital mutilation». *Reuters*. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 9-ին.
**Գուրգեն Մարտիրոսի Տարախչյան** (**Մաշտի Գուրգեն**, 1897, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1943, Սարատով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ոսկերիչ։

Կենսագրություն
--------------

Գուրգեն Տարախչյանը ծնվել է 1897 թվականին, Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի) քաղաքում, Տարախչոնց գերդաստանում, որը տվել է ոսկերիչ վարպետների չորս սերունդ։ Աշակերտել է հորը՝ Տարախչոնց տոհմապետ Մարտիրոսին, որի պատրաստած ոսկեզօծ արծաթե գավը Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում 1889 թվականին Ոսկե մեծ մեդալի է արժանացել։ Տարախչյանը 1915-1916 թվականներին Հայկական 6-րդ կամավորական գումարտակի շարքերում մասնակցել է Վանի և այլ կռիվների։ Եղիշե Չարենցն իր «Հիշողություններ Երևանի ուղղիչ տնից» (1927) երկում հիշատակել է Գուրգենին, համարել է նրան «առաջնակարգ վարպետ-ոսկերիչ»։ Գուրգեն Տարախչյանը ստեղծագործել է Գյումրիի ոսկերիչ վարպետների ավանդույթներով. նրա ստեղծած զարդերը, արծաթե գավաթները, ծխախոտատուփերը, ծխամորճերը և այլն աչքի են ընկնում կատարման բարձր վարպետությամբ։ Առանձնապես ուշագրավ է դրսից՝ Նոյ նահապետի, Վարդան Մամիկոնյանի և ուրիշ մեծերի դիմաքանդակներով զարդարված, ունկը՝ օձի պատկերով, ներսից՝ ոսկեջրած, կենտրոնում՝ ձկնիկով արծաթե թասը։ 1920-ական թվականներին Տարախչյանը քանդակել-փորագրել է ՀԽՍՀ Աշխատանքի հերոսի շքանշանի, Խորհրդային Հայաստանի առաջին շքանշաններն ու կրծքանշանները, որոնցից մի քանիսի բնօրինակները, մեծարվեստ հոր գործիքների, կաղապարների և առանձին կերտվածքների հետ, պահվում են իրենց տան՝ թանգարանի վերածված մի սենյակում։

Գուրգեն Տարախչյանի կրտսեր որդին՝ Օնիկ (Հովհաննես) Տարախչյանը, ոսկերիչ վարպետ է։

Մահ
---

Գուրգեն Տարախչյանը մահացել է 1943 թվականին, Սարատով քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կարինե Բազեյան, Գրիգոր Աղանյան։ ԱլեքսանդրապոլԼ. Ազգագրական էսքիզներ (պատմազգագրական ուսումնասիրություն) Գիտ. խմբագիր՝ բ. գ. թ. Սվետլանա Վարդանյան» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2018 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 565։
**Ֆրենկ Լյուիս Փիթերս կրտսեր** (անգլ.՝ **Frank Peters Jr.**, հոկտեմբերի 19, 1930(1930-10-19), Սպրինգֆիլդ, Միսսուրի, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 14, 2007(2007-09-14), Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկացի լրագրող։ Նա 1972 թվականին շահել է «Պուլիտցերի մրցանակը»՝ քննադատության համար։

Կենսագրություն
--------------

Փիթերսը ծնվել է Միսուրիի Սփրինգֆիլդ քաղաքում՝ Ֆրանկ Լյուիս Փիթերսի, Սուրբ Մերի Ֆրիսելի մոտ։ Նա 1951 թվականին ավարտել է Դրուրիի քոլեջը՝ անգլերենի արվեստի բակալավրի աստիճան ստանալով։ Հաջորդ երկու տարիները նա անցկացրել է բանակում (1951-1953), նախքան Այովայի նահանգի համալսարանի ավարտական դպրոց հաճախելը։ Ֆրանկը 1954-ին վերադարձել է իր հայրենի քաղաք՝ ծառայելու տեղական KWTO (AM) և KGBX-FM տեղական ռադիոկայաններին՝ որպես նորությունների գրող և խմբագիր։ 1957 թվականին նա թողեց Սփրինգֆիլդի «Արկանզաս նահանգ» թերթը և երկրորդ անգամ վերադարձավ՝ 1959-ին միանալով «Սփրինգֆիլդի առաջնորդ և մամուլ»-ին։ Երկու տարի անց` 1962 թվականին Փիթերսը մեկնել է Իտալիա՝ աշխատելու Սենթ Լուի Փոստ Դիսպաչում։ Նա 1967-ին կոչվեց հրատարակության երաժշտական քննադատ, իսկ 1984-ին դարձավ արվեստի խմբագիր՝ զբաղեցնելով այդ պաշտոնը մինչև 1988 թվականին կենսաթոշակի անցնելը : Փիթերսը վախճանվեց սրտի կաթվածից 2007 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Սենթ Լուիսի Սուրբ Էնթոնի բժշկական կենտրոնում։ Նա 76 տարեկան էր։

Փիթերսն ամուսնացած էր Ալբա Մանչինիի հետ և ուներ երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Fischer, Heinz Dietrich; Fischer, Erika J. (2002). *Complete Biographical Encyclopedia of Pulitzer Prize Winners, 1917-2000*. Walter de Gruyter. էջ 186. ISBN 9783598301865.
2. 1 2 3  Brennan, Elizabeth A.; Clarage, Elizabeth C. (1999). *Who's who of Pulitzer Prize Winners*. Greenwood Publishing Group. էջ 92. ISBN 9781573561112.
3. ↑  Fischer, Heinz Dietrich (1992). *Cultural Criticism, 1969-1990*. Walter de Gruyter. էջ 37. ISBN 9783598301766.
4. ↑  «Frank Peters Jr. Won Pulitzer Prize as Post-Dispatch music critic». *St. Louis Post Dispatch*. 2007 թ․ սեպտեմբերի 16.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2013051484 · VIAF: 303179519 · WorldCat VIAF: 303179519 |

 |
**Յուսեֆինա Դելանդ** (շվեդ.՝ Josefina (Josephine) Deland, հոկտեմբերի 1, 1814(1814-10-01), Հորֆյորսամգլինգեն, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա - մարտի 8, 1890(1890-03-08), Փարիզ), շվեդ գրող, իրավապաշտպան, ֆեմինիստ, ֆրանսերենի ուսուցչուհի։ Շվեդիայի թոշակառու ուսուցիչների ասոցիացիայի (շվեդ.՝ Svenska lärarinnors pensionsförening) հիմնադիր և նախագահ (1855-1859 թվականներին)։

Կենսագրություն
--------------

Յուսեֆինա Դելանդը բալետի դերասան Լուի Դելանդի և դերասանուհի Մարիա Դելանդի դուստրն է։ Նրա հայրը, որ լյուքսեմբուրգյան արմատներ ուներ, մի քիչ ֆրանսերեն գիտեր. ինքը, Յուսեֆինան, Ֆրանսիա է մեկնել վաղ տարիքում։ Արդյունքում նա դարձել է ֆրանսերենի ուսուցչուհի Ստոկհոլմում, իսկ 1839 թվականին հրատարակել է իր գիրքը ֆրանսերենով։

Դելանդն ուսուցչի աշխատանքից բացի ակտիվորեն զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ` դառնալով շվեդ առաջին ֆեմինիստուհիներից մեկն այն պատմական ժամանակաշրջանում, երբ երկրում գոյություն չուներ կանանց իրավունքների համար կազմակերպված պայքար։ 1852 թվականին սկսել է հանրային քննարկում առ այն, որ պետությունը թոշակ չի հատկացնում կին ուսուցիչներին և դաստիարակներին, որոնք հաճախ են հայտնվում աղքատության շեմին։ 1855 թվականին նրա ջանքերի շնորհիվ ստեղծվել է պետական *Svenska lärarinnors pensionsförening* ֆոնդը։ Սակայն նրա առաջնային պահանջը, որը վերաբերում էր ֆոնդի` կանանց կողմից հիմնադրված լինելուն, ինչպես նաև` նրա «ագրեսիվ» պահվածքը ծաղրվել ու մերժվել է զանգվածային լրատվամիջոցների կողմից, և բանավեճը երկար ժամանակ հիշվել է նրա «Ոչ մի տղամարդ, ոչ մի տղամարդ» խոսքերով։ Յուսեֆինան ժամանակակիցների կողմից բնութագրվել է որպես «կրքոտ ու գրավիչ կին, որի տղամարդկային պահվածքը զազրելի տպավորություն կթողներ ներկաների վրա, եթե միայն այն չմեղմվեր նրա մազերի ոսկե փայլով ու նրա աչքերի վառ խաղով»։

1859 թվականին Դելանդը հեռացել է Շվեդիայից` մեկնելով Ֆրանսիա։ Կենսաթոշակային ֆոնդի նախագահի պաշտոնում նրան փոխարինել է հասարակական գործիչ Սոֆյա Ահլբոմը։

Նույն տարի Օգոստ Սաֆսթրյումի *Mamsell Garibaldi eller Inga herrar, inga herrar!* (Մամսել Գարիբալդին կամ Ոչ մի տղամարդ, ոչ մի տղամարդ) պիեսը ցուցադրվել է Ստոկհոլմի Հումլեգարդ թատրոնում, որը ծաղրանկարում էր Յուսեֆինա Դելանդին։

Մատենագրություն
---------------

* Wilhelmina Stålberg: Anteckningar om svenska qvinnor
* Chief editor: Nils Bohman, Svenska män och kvinnor. 2, C-F
* Johan Carl Hellberg : Ur minnet och dagboken om mina samtida personer och händelser efter 1815 / Åttonde delen. Oscar I:s sista regeringsår och riksdag, vicekonung och prinsregeringar, 1856—1857

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Josephine Deland — P. 16.
2. 1 2  Josephine Deland, urn: sbl:17409, Svenskt biografiskt lexikon (art av O. WlESELGREN.), hämtad 2015-06-20.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |

 |
**Սերգեյ Լեոնիդի Ֆեսենկո** (հունվարի 29, 1959(1959-01-29), Կրիվոյ Ռոգ, Դնեպրոպետրովսկի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ուկրաինայի ԽՍՀՄ լողորդ, ամառային օլիմպիական խաղեր 1980-ի չեմպիոն։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1978)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1959 թվականի հունվարի 29-ին Դնեպրոպետրովսկի մարզում՝ Կրիվոյ Ռոգում ։ 1982 թվականից Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն անդամ է։

Ավարտել Է Կիևի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտը։

Հանդես է եկել «Ավանգարդ»-ում (Կիև)։ Առաջին մարզիչը եղել է Վալենտին Մակարովան, հետո՝ Վերա Սմելովան։

Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու է։

1980 թվականի Օլիմպիական խաղերի բաթերֆլայի չեմպիոն է (1.59,76): 1980-ի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր(4.23, 43):

1982 թվականի բատերֆլայի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր է։

1982 թվականի աշխարհի առաջնության 400 մետր համալիր լողի բրոնզե մեդալակիր է։

1977 և 1981 թվականների 400 մ համալիր լողի Եվրոպայի չեմպիոն։

Բաթերֆլայի 1983 թվականի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր։

Բատերֆլայի 1981 թվականի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

Բատերֆլայի Եվրոպայի գավաթի 1979, 1981 մրցումների հաղթող, 1982 թվականին 400 մ համալիր լողում։

Բատերֆլայի 1981 և 1983 թվականների համաշխարհային ունիվերսիադայի հաղթող։

1977-1983 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ չեմպիոն ։

Եղելէ ԽՍՀՄ ժողովուրդների VII և VIII սպարտակիադաների հաղթող (1979, 1983)։

Ներկայումս լողի Կիևի քաղաքային ֆեդերացիայի փոխնախագահն է։

Ամուսնացած է, ունի 2 որդի։ Նրա որդին ՝ Սերգեյ Ֆեսենկոն, նույնպես զբաղվել է լողով։

Աշխատում է որպես լողի ավագ մարզիչ՝ մանկապատանեկան սպորտային դպրոցում՝ Բորիսպոլ քաղաքում։

Մրցանակներ
----------

* ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1978);
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Сергей Фесенко: «Я ушёл из дома в 12 лет…»
2. ↑  Фесенко Сергей.

Աղբյուր
-------

* Українська радянська енциклопедія: У 12 т. 2-е вид. / : Головна редакція Української радянської енциклопедії. Т.11, кн.1: Стодола-Фітогеографія. — 1984. — 606 с. — С. 565.(ուկր.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 
* Archived 2017-07-03 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FINA |

 |
**Ռաշիդ ալ-Սոհլ** (արաբ․՝ رشيد الصلح‎‎, հունիսի 22, 1926(1926-06-22), Լիբանան - հունիսի 27, 2014(2014-06-27), Բեյրութ, Լիբանան)), լիբանանցի պետական գործիչ, Լիբանանի վարչապետ (1974—1975, 1992)։

Կենսագրություն
--------------

Նա պատկանել է երկրի ամենահեղինակավոր սուննի մուսուլման Ալ-Սոլհ ընտանիքին։ Դաստիարակվել է Լիբանանի նախկին վարչապետ՝ Սամի աս-Սոլհի ընտանիքում։ Ավարտել է Սուրբ Հովսեփի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Աշխատել է որպես իրավաբան և դատավոր։

1960 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է Բեյրույթի Ազգային ժողովում։ Նա համարվում էր չափավոր քաղաքական գործիչ, որը պաշտպանում էր աշխատավոր դասակարգի շահերը և սերտ համագործակցում էր Քամալ Ջումբլաթի հետ։

1974—1975 թվականներին եղել է Լիբանանի վարչապետը։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը սկսվելուց մի քանի շաբաթ անց հրաժարական է տվել։ Հրաժարական տալուց առաջ նա մեղադրվել է այդ ժամանակաշրջանի բնորոշ վարչական կոռուպցիայի և նեպոտիզմի մեջ։ Նա հայտարարել է, որ առանց քաղաքական համակարգի կարդինալ փոփոխության երկիրը քաոսի կվերածվի և կկազմալուծվի։

1992 թվականի մայիսին պատերազմի ավարտից հետո նա նորից նշանակվել է կառավարության ղեկավար, որի գլխավոր խնդիրն էր անցկացնել խորհրդարանական ընտրություններ։ Սակայն դրա հետևանքով քրիստոնեական համայնքը նրանց դեմ բողոքեց և նույն տարվա հոկտեմբերին նա պաշտոնաթող եղավ։ Նա քննադատվել է սիրիամետ քաղաքականության համար։ Բեյրութում նրանց կողմից գլխավորվող ցուցակը ընտրություններում նշանակալից ձախողում է ունեցել։ Խորհրդարանական ընտրություններին ցուցակի սուննիներից միայն ինքն է ընտրվել։

1996 թվականին քաղաքականությունից հեռանալու մասին որոշում է ընդունել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Liban: décès de l'ancien Premier ministre Rachid al-Solh - L'Orient-Le Jour». Lorientlejour.com. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 28-ին.
2. ↑  .
3. ↑  Lebanese Premier Resigns *The Telegraph* (16 May 1975)
4. ↑  Haytham, Yusif (1976 թ․ փետրվար). «Lebanon Explodes: "Battles of Survival"». *MERIP Reports*. **44**: 3–14. JSTOR 3011712.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Rachid el-Solh (1926–2014) Archived 2020-08-15 at the Wayback Machine.
* Former Lebanese PM Rashid al-Solh passes away at 88 (*Ya Libnan*, 29. Juni 2014)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1189762943 · VIAF: 7629156253577808110002 · WorldCat VIAF: 7629156253577808110002 |

 |
Ռիտա Լոբատուն Բրազիլիայի նամականիշին, 1967 թվական
**Ռիտա Լոբատու Վելյո Լոպես դե Ֆրեյտաս** (պորտ.՝ Rita Lobato, հունիսի 7, 1866(1866-06-07), Rio Grande, Ռիու Գրանդի դու Սուլ, Բրազիլիա - հունվարի 6, 1954(1954-01-06), Rio Pardo, Ռիու Գրանդի դու Սուլ, Բրազիլիա), բրազիլացի բժշկուհի, քաղաքական գործիչ և ֆեմինիստուհի։

Բրազիլիայում բարձրագույն կրթություն ստացած (1887) և Բրազիլիայում բժշկության ոլորտում գիտական աստիճան ստացած առաջին կինն է։

Կենսագրություն
--------------

1827 թվականին բրազիլացի կանանց թույլ են տվել դպրոց հաճախել։ Սակայն թույլտվությունը ներառել է միայն տարրական կրթությունը։ Ավելի ուշ` 1879 թվականին, կայսերական հրամանագրով իգական սեռը ևս ստացել է բարձրագույն կրթության թույլտվություն։ Ռիտան ավարտել է դպրոցը։ Չնայած այս թույլտվության նվաճմանը` բոլոր կանայք, որոնք որոշել են գնալ այդ ճանապարհով, բախվել են մեծ նախապաշարմունքների և խտրականության։ Որոշ մարդիկ պնդել են, որ կանայք շատ փոքր ուղեղ ունեն բժշկությունը հասկանալու համար, կամ որ կին բժիշկը երբեք ամուսին չի գտնի։

Ռիտա Լոբատուն ընդունվել է Ռիո դե Ժանեյրոյի բժշկական ֆակուլտետ, որտեղ նրա կրտսեր եղբայրը սովորել է դեղաբանություն։ Ավելի ուշ իր համակուրսեցիների և պրոֆեսորների հետ կապված խնդիրների պատճառով տեղափոխվել է Սալվադորի բժշկական ֆակուլտետ (Բահիա)։

1887 թվականին նա դարձել է առաջին բրազիլացի կինը և երկրորդ լատինամերիկուհին, որը ստացել է բժշկի դիպլոմ (առաջինը չիլիացի Էլոիսա Դիաս Ինսունսան է, որն ավարտել է բուհը 1886 թվականի նոյեմբերի 20-ին)։

Բրազիլիայի թերթերը նրան որպես օրինակ են ընդունել բրազիլացի աղջիկների համար։ Ավելի ուշ Ռիտա Լոբատուն ամուսնացել է և մի քանի տարի զբաղվել բժշկական գործունեությամբ։

Ֆեմինիստական շարժման մասնակիցը պայքարել է կանանց ընտրական իրավունքի համար, ինչն ավելի ուշ Ռիտա Լոբատուին բերել է քաղաքականություն։ Բրազիլիայի ազատագրական կուսակցության («Partido Libertador») անդամ է։

Ընտրյալ հրատարակումներ
----------------------

Նրա ընտրյալ հրատարակումները կոչվում են «Ապաքինում», «Բժշկության պատասխանատվություն», «Ցուցումներ, որոնք պահանջում են կեսարյան հատում»։

Հիշատակ
-------

1967 թվականին Բրազիլիայի փոստը թողարկել է Ռիտա Լոբատուի պատկերով նամականիշ, որը նվիրված է նրա ծննդյան հարյուրամյակին։

Նրա անունն է (*Rua «Dra. Rita Lobato»*) կրում Պորտու Ալեգրիում և Ռիու Գրանդիում գտնվող փողոցները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Роль женщины в медицине». *Медицинские интернет-конференции*. 2017. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռիտա Լոբատու
* Գենդերային անհավասարություն

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n91123106 · VIAF: 16414008 · WorldCat VIAF: 16414008 |

 |
**Ուիլյամ Սարտեյն** (անգլ.՝ William Sartain,, նոյեմբերի 21, 1843(1843-11-21)[…], Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 25, 1924(1924-10-25)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ և Նյու Յորքի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ։

Կյանք
-----

Սարտեյնը ծնվել է 1843 թվականի նոյեմբերի 21-ին Ֆիլադելֆիայում։ Նրա հայրը Ջոն Սարտեյն է։ Նրա քույրը ՝ Էմիլի Սարտեյնն է, ով նույնպես նկարիչ է, եղել է Ֆիլադելֆիայի կանանց դիզայնի դպրոցի տնօրեն

Նա նկարիչներ Թոմաս Իկինսի և Չարլզ Լյուիս Ֆուսելի հետ հաճախել է կենտրոնական ավագ դպրոց (Ֆիլադելֆիա) և Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիա։ Իկինսը և Սարտեյնը միասին 1868 թվականին ճանապարհորդել են։ Սարտեյնը ապրել է Փարիզում մինչև 1875 թվականը հետո վերադարձել Ֆիլադելֆիա ապա տեղափոխվել Նյու Յորք։

Սարտեյնը մահացել է 1924 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Նյու Յորքի համալսարանական հիվանդանոցում։

Նրա աշխատանքները գտնվում են Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայում, Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանում, Բրուքլինի թանգարանում, ԱՄՆ Կապիտոլիումում և Ամերիկյան արվեստի ազգային թանգարանում։

Ջոն Սարտեյնը և երեխաները՝ Հենրին, Ուիլյամը և էմիլին (1868)

Պատկերասրահ
-----------

* Արաբի դիմանկար (1880)Արաբի դիմանկար (1880)
* Էդգար Ալան Պո (1890-1900)Էդգար Ալան Պո (1890-1900)
* Ուիլյամ Հենրի ՀարիսոնՈւիլյամ Հենրի Հարիսոն

Գրականություն
-------------

Սարտեյն, Ուիլյամ (1905)։ Նկարների ցուցահանդես. Նյու Յորք. MacBeth պատկերասրահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
2. 1 2 3 4  William Sartain (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2 3 4
5. ↑  «William Sartain». *The Philadelphia Inquirer*. 1924 թ․ հոկտեմբերի 27. էջ 23. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 11-ին – via Newspapers.com.
6. ↑  *The Sartain family: PAFA’s most famous artistic dynasty* Archived 2015-01-12 at the Wayback Machine.. Pennsylvania Academy of the Fine Arts. Retrieved October 16, 2014.
7. ↑  *History of the Congress and Capital: The Union Divides, 1861 – 1861* Archived 2013-03-02 at the Wayback Machine.. www.visitthecapitol.gov Retrieved October 16, 2014.
**Հարություն Կիվիրյան** (օգոստոսի 23, 1993(1993-08-23), Մայկոպ, Ռուսաստան), առաջին հայն է խորհրդային, ռուսական տիեզերագնացների ջոկատում։

2021 թվականի հունվարի 27-ին տիեզերագնացների ընտրության միջգերատեսչական հանձնաժողովի կողմից ընտրվել է «Ռոսկոսմոսի» տիեզերագնացների ջոկատում փորձարկող տիեզերագնացի մասնագիտությունը ուսանելու համար։ Տիեզերագնացների ընտրության ծրագիրը մեկնարկել էր 2019 թվականին, որի արդյունքում Յուրի Գագարինի անվան տիեզերագնացների պատրաստման գիտահետազոտական փորձարարական կենտրոնին առաջարկվել էր 2 229 թեկնածուներից «Ռոսկոսմոսի» տիեզերագնացների ջոկատում որպես փորձարկող տիեզերագնաց նշանակել չորս հոգու՝ Հարություն Կիվիրյանին, Սերգեյ Իրտուգանովին, Ալեքսանդր Կոլյաբինին և Սերգեյ Տետերյատնիկովին։

Կենսագրություն
--------------

Հարություն Կիվիրյանը ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 23-ին Մայկոպում։ 2015 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Ուստինովի անվան բալթյան պետական տեխնիկական համալսարանը, որպես ինժեներ, մասնագիտացումը` հրթիռաշինություն։

2012 թվականից մինչև 2015 թվականը ուսանել է «թևավոր հրթիռների համալիրների շահագործում և վերանորոգում» ռազմական ամբիոնում, ստացել՝ լեյտենանտի կոչում։

2019 թվականին Ս.Պ. Կորոլյովի անվան տեխնիկումում ուսանել է ծրագրային ղեկավարմամբ հաստոցների օպերատորի մասնագիտությունը՝ ստանալով 4-րդ կարգի որակավորում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. 1 2  «Կիվիրյանը տիեզերագնացների ջոկատի թեկնածուներից է. «Ռոսկոսմոսն» ընտրել է լավագույններին». *armeniasputnik.am*. 01.02.2021.
4. ↑  «Հայ երիտասարդը՝ տիեզերագնացների թեկնածուների շարքում». *hy.armradio.am*. 01.02.2021.
5. ↑  «Новости. Отбор в космонавты 2019: названы победители». *www.roscosmos.ru*. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 1-ին.
**Ալիս Օզի** (ֆր.՝ Alice Ozy, իրական անուն-ազգանունը՝ **Ժյուլի-Ժյուստին Պիյուա**, օգոստոսի 6, 1820(1820-08-06), Փարիզ - մարտի 3, 1893(1893-03-03), boulevard Haussmann, Փարիզի 8-րդ շրջան), ֆրանսիացի դերասանուհի և կուրտիզանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ալիս Օզի. Թեոդոր Շասերիոյի նկարը, 1849, Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ
Առաջին անգամ հանդես է եկել 1840 թվականին Վարիետե թատրոնում (ֆր.՝ Théâtre des Variétés)։ Որպես բեմական անուն վերցրել է մոր ազգանունը։ Դերասանական արվեստի նրա առաջին ուսուցիչը եղել է Բեռնար Լեոնը, որը նրան օգնություն է ցուցաբերել։ Ավելի ուշ Օզին նրա հետ խաղացել է Բատինյոլ թատրոնում։ Եղել է նաև Վոդևիլ, Պորտ Սեն Մարտեն և Պալե Ռոյալ (ֆր.՝ Théâtre du Palais-Royal) թատրոնների դերասանուհի։ Նրա համար հատկապես հեշտ են եղել կատակերգական բնութագրական դերերը։ Ճանաչման է հասել որպես քառյակերգերի կատարող։ Ժամանակակիցները Ալիսին նկարագրել են «կենդանի և հրապուրիչ դեմքով, շագանակահեր շքեղ մազերով, փափլիկ կազմվածքով, լավ հագնվող» անհատականության, իսկ նրա «շքեղ ադամանդները շողում էին գրեթե նույնչափ վառ, ինչքան նրա սեփական աչքերը»։

Բեմը թողել է 1855 թվականին։

Եղել է Օմալի դքսի, Թեոֆիլ Գոթիեի, Թեոդոր դե Բանվիլի, Թեոդոր Շասերիոյի, Շառլ և Վիկտոր Հյուգոների, Նապոլեոն III-ի սիրուհին։

Թաղվել է Պեր Լաշեզ գերեզմանոցում։ Գերեզմանատանը դրված է Լեոն Ֆագելի և Գյուստավ Դորեի ստեղծած հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  մահվան վկայական
3. 1 2
4. ↑  Charles Hervey, Alexandre Lacauchie. The theatres of Paris. 1847. p. 208.

Գրականություն
-------------

* *Charles Hervey, Alexandre Lacauchie.* The theatres of Paris. 1847. p. 208.
* Louis Loviot Alice Ozy. 1910.
* *Jean-Louis Vaudoyer.* Alice Ozy ou, l’Aspasie moderne. 1930. Trémois. Paris.
* *Une muse romantique, Alice Ozy et Théodore Chassériau*, Lucy Auge, Paris, 1925

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 14693984p · ISNI: 0000000001866069 · NTA: 09382663X · SUDOC: 156050226 · VIAF: 34719288 · WorldCat VIAF: 34719288 |

 |
**Նուրլան Ալիբեկովիչ Սաբուրով** (ղազ.՝ Нұрлан Әлібекұлы Сабыров, դեկտեմբերի 22, 1991(1991-12-22), Stepnogorsk, Աքմոլայի մարզ, Ղազախստան), ղազախ և ռուս կոմիկ, որը լայն ճանաչում է ստացել սթենդ ափ ժանրում ունեցած ելույթների շնորհիվ։ 2013 թվականին Սաբուրովը հանդես է եկել «ՏՆՏ» ալիքի «Stand Up» շոուի «Открытый микрофон» բաժնում։ Հայտնվելով հեռուստատեսությունում՝ հայտնի է դարձել հանդուգն վարվելակերպով և սուր սոցիալական կատակներով։

Ներառված է Ռուսաստանի 10 լավագույն երիտասարդ կոմիկների ցանկում։ 2019 թվականի ապրիլից վարում է «Что было дальше?» հաղորդումը, որը թողարկվում է Youtube-յան LABELCOM ալիքում։

Մանկություն և պատանեկություն
----------------------------

Նուրլան Սաբուրովը ծնվել և մեծացել է Ղազախստանի Ստեպնոգորսկ քաղաքում։ Փոքր տարիքում զբաղվել է բռնցքամարտով։ Դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Եկատերինբուրգ, որպեսզի բարձրագույն կրթություն ստանա Ուրալյան պետական համալսարանի ֆիզկուլտուրայի ֆակուլտետում։ Ելույթ է ունեցել ՈւՀԱ-ում, որտեղ հանդես է եկել համալսարանի կազմում, զբաղվել է սթենդ ափով։

Գործունեություն
---------------

Եկատերինբուրգում Նուրլանը ծանոթացել է կոմիկ Դմիտրի Ռոմանովի հետ, որը նրան խորհուրդ է տվել հայտ ներկայացնել «Открытый микрофон» շոուին մասնակցելու համար։ 2014 թվականին Սաբուրովը ընտանիքի հետ Եկատիրենբուրգից տեղափոխվել է Մոսկվա։ Այդ ժամանակ նա արդեն հանդես էր գալիս որպես «ՏՆՏ» ալիքի «Stand Up» հեռուստաշոուի ռեզիդենտ։

2017 թվականին ուղևորվել է «IQ» շրջագայության դեպի Ռուսաստանի և Ղազախստանի քաղաքներ։

2018 թվականի դեկտեմբերին նկարահանել է իր անհատական սթենդ ափ համերգը հեռուստատեսությամբ։

2019 թվականի ապրիլի վերջից YouTube-յան LABELCOM ալիքում թողարկվել է «Что было дальше?» հումորային հաղորդման առաջին եթերը, որի հաղորդավարն է Նուրլան Սաբուրովը։

2020 թվականի մայիսին Forbes-ը Սաբուրովին ներառել է մինչև 30 տարեկան ամենահեռանկարային ռուսների ցանկի մեջ՝ 28-ամյա կոմիկին ներառելով «Նոր մեդիա» կատեգորիայի «30-ից 30» վարկանիշում։ Ըստ պարբերականի՝ Սաբուրովի ելույթի հոնորարը գնահատվում է 10,000 դոլար։

Անձնական կյանք
--------------

Նուրլանն ամուսնացած է Դիանայի հետ, որի հետ ծանոթացել է Եկատերինբուրգում ուսանողական տարիներին։ Նրանք ունեն երկու երեխա՝ դուստրը՝ Մադինան (ծնվել է 2012 թվականին), և որդին՝ Տագիրը (ծնվել է 2017 թվականին)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  10 лучших стендап-комиков России
3. ↑  7 перспективных представителей российского юмора
4. ↑  Нурлан Сабуров: «У меня не возникает проблем с теми, кого я песочу»
5. ↑  НУРЛАН САБУРОВ: «КОМИК НЕ ОБЯЗАН БЫТЬ ОСТРОСОЦИАЛЬНЫМ. ОН ВООБЩЕ НИКОМУ НИЧЕГО НЕ ДОЛЖЕН»
6. ↑  «Рейтинг 30 до 30 | Новые медиа». *Forbes.ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.
7. ↑  «Нурлан Сабуров». *Forbes.ru*. 2020 թ․ ապրիլի 21. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 8-ին.
8. ↑  Нурлан Сабуров: «В отношении жены Дианы у меня присутствует голый сексизм»

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |