recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կամեննովի տուն** (ռուս.՝ Дом Каменнова), 19-րդ դարի կեսերի երկհարկանի շենք Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնում։ Գտնվում է Իտալական նրբանցք, 27 հասցեում։ Շենքը մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է` համաձայն 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման։

Պատմություն
-----------

Կամեննովի տունը Տագանրոգում սկզբնապես կառուցվել է որպես եկամտաբեր տուն։ Կառուցվել է 1850 թվականին՝ վաճառական Ա. Ա. Մոնետիի միջոցներով, 1880 թվականի վերջում դարձել է կալվածատեր Միխայիլ Պետրովիչ Կամեննովի սեփականությունը։ Տագանրոգ քաղաքի պատմության մեջ Մոնետիի անունը հանդիպում է որբերին հույն գաղթական երեխաներին Պետերբուրգ ուղեկցելու և Ղրիմի պատերազմի ընթացքում դեսանտային կորպուսի ափհանման հետմղման կապակցությամբ, երբ կանխվել է քաղաքի հրդեհը։ Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքն ազգայնացվել է։

Այս տանն ապրել են բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի Սոֆյա Յակովլևնա Պառնոկը, բանաստեղծ, երաժիշտ, խորհրդային ջազի ռահվիրաներից, թարգմանիչ, պարող, պարուսույց Վալենտին Պառնախը, բանաստեղծուհի Ելիզավետա Տարախովսկայան։

Գավառագիտական շրջանակներում այս տունն անվանում են վերջին սեփականատիրոջ անունով՝ Կամեննովի տուն։ Այն կառուցվել է հարավային կլասիցիզմին բնորոշ ոճով։ Մի կողմից դուրս է գալիս դեպի Ալեքսանդրի փողոց։

Ճարտարապետություն
-----------------

Նկուղային տարածքներով այս երկհարկանի շենքի պատուհանները շրջանակված են երեսկալներով և կողպեքային քարերով։ Երկրորդ հարկում պատուհանների վերևում զարդաքիվեր են։ Երկրորդ հարկն առանձնանում է քիվի ատամնիկներով և լողաթավոր միջհարկային գոտիով։ Մուտքեր ունի ինչպես Ալեքսանդրի փողոցի, այնպես էլ բակի կողմից։

Շենքի ճակատը սվաղված է և երկգույն է ներկված։ Ընդհանուր ֆոնն ուներ դեղին գույն, ճարտարապետական մանրամասները ներկված էին սպիտակ, ինչն ընդգծում էր դրանք։ Ներկայումս սա բնակելի տուն է, ներկված է բաց կանաչ։ Գտնվում է բավարար վիճակում։ 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման համաձայն՝ ընդգրկված է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտների ցանկում։

Գրականություն
-------------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0
* *Волошин В.* Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А. 2012. — С. 9. — ISBN 978-5-904585-27-3.
* *Гаврюшкин О. П.* Мари Вальяно и другие. Таганрог. Изд. МИКМ. 2001.
* *Мислер Н*. Парнах Валентин Яковлевич // Энциклопедия русского авангарда / Авторы-составители В. И. Ракитин, А. Д. Сарабьянов; Научный редактор А. Д. Сарабьянов. — М.: RA, Global Expert & Service Team, 2013. — Т. II: Л—Я. — С. 227. — ISBN 978-5-902801-11-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Итальянский переулок. 27 на сайте «Исторический Таганрог» Archived 2017-02-11 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Баташев А.* Советский джаз. — М.: Музыка, 1972. — 176 с.
Չիաբատտայի կտորներ
**Չաբատտա**, **չիաբատտա** (իտալերեն՝ ciabatta՝ «հողաթափ»), իտալական սպիտակ հաց, որը պատրաստում են ցորենի ալյուրից ավելացնելով խմորիչ, կամ ցորենի ալյուրի խմորումից՝ ավելացնելով ձիթապտղի ձեթ։ Հացի առանձնահատկություններից մեկը հացի խրթխրթան կեղևն և թեփոտ միջուկը, որն անհավասարաչափ է բաշխված հացի վրա։ 1990-ական թվականներին հացի այս տեսակը մեծ տարածում է գտել Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում։ Այն սկսել է մեծապես օգտագործվել սենդվիչներ պատրաստելու ժամանակ։

Չաբատտան սկզբնական շրջանում թխվել է միայն Լիգուրիայում, սակայն ներկայումս հացի այս տեսակը տարածված է ոչ միայն Իտալիայում, այլև նրա սահմաններից դուրս, օրինակ Կատալոնիայում, որտեղ այն հայտնի է *շապատա* (կատ.՝ xapata) անվամբ։ Կոմո լճի հարակից շրջաններում թխվող չաբատտան ունի խրթխրթան կեղև, փափուկ միջուկ, իսկ հացի կեղևի վրա առկա են անցքեր։ Տոսկանայում, Ումբրիայում և Մարկեում թխվող չաբատտան լինում է տարբեր տեսակների։ Կարող է հանդիպել կոշտ կեղևով և չոր միջուկով, կարող է հանդիպել նաև փափուկ կեղևով և լցոնված միջուկով չաբատտաներ։ ԱՄՆ-ում չաբատտան սովորաբար թխում են թաց խմորից, ինչը պահանջում է հատուկ ֆերմենտների ավելացում և թթվեցում։

Գոյություն ունեն չաբատտայի տարբեր տեսակներ։ Հացը, որը պատրաստվում է ցորենի ամբողջական հատիկներից պատրաստված ալյուրից կոչվում է *ciabatta integrale*(իտալ.) («Ամբողջական չիաբատտա»)։ Հռոմում չիաբատտան հաճախ պատրաստում են՝ ավելացնելով ձիթապտղի ձեթ, աղ և սուսամբար (խնկածաղիկ)։ Եթե խմորի մեջ ավելացնեն կաթ, ապա կստացվի *ciabatta al latte*(իտալ.) («Կաթով չիաբատտա»)։

Չիաբատտան օգտագործվում է արագ սննդի կետերում՝ պատրաստելու սենդվիչներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Зорько Г. Ф.* Ciabatta // Новый большой итальянско-русский словарь. — Дрофа, 2011. — 1236 с. — ISBN 978-5-358-09298-3


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |
**6-րդ բանակ** (իտալերեն՝ 6 Armata), իտալական բանակի ենթակառուցվածք, որը մասնակցություն է ունեցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Բանակը մասնակցել է Սիցիլիայում տեղի ունեցող ռազմական գործողություններին։

Մարտական ճանապարհ
-----------------

3-րդ բանակի փոխարեն Ապենինյան թերակղզին, Սիցիլիան և Սարդինիան պաշտպանելու համար, 1941 թվականի փետրվարի 15-ին ձևավորվեց իտալիական 6-րդ բանակը։ Բանակի ձևավորումից հետո նրանք Իտալիայի հարավում դիրքեր գրավեցին՝ Սիցիլիան և Կալաբրիան պաշտպանելու համար։ Սիցիլիայում պաշտպանների հարձակումից հետո՝ 6-րդ բանակը շատ մեծ կորուստներ կրեց և բանակը ստիպված էր էվակուացվել դեպի Հարավային Իտալիա։ Իտալիայի անձնատուր լինելուց հետո՝ 1943 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, բանակը դադարեց գոյություն ունենալ, իսկ բանակի զինվորների մի մասը գերի ընկան գերմանացիների մոտ։

### Բանակի կառուցվածք

1943 թվականի հուլիս՝ սիցիլիական ռազմագործողություն

* 12-րդ ջոկատ
* 16-րդ ջոկատ
* 14-րդ տանկային ջոկատ
* Ծովային կայազոր

Բանակի հրամանատարներ
--------------------

* գեներալ Էզիո Ռոսի (1941—1943)
* գեներալ Մարիո Ռոատա (1943)
* գեներալ Ալֆրեդո Գուցոնի (1943)

Գրականություն
-------------

* W. Victor Madeja — Italian Army Order of Battle: 1940—1944 — Between Fascism and Monarchy
* John Joseph Timothy Sweet — Iron Arm: The Mechanization of Mussolini’s Army, 1920—1940
**Նատրիումի հեքսաքլորոիրիդատ(III)**, անօրգանական նյութ՝ {\displaystyle Na\_{3}[IrCl\_{6}]} բանաձևով։ Առաջացնում է մուգ-կանաչ բյուրեղներ։ Լավ լուծվում է ջրում։

Ստացումը
--------

* Ստացվում է իրիդիումի քլորիդի և նատրիումի քլորիդի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {IrCl\_{3}+3NaCl\ {\xrightarrow {}}\ 2Na\_{3}[IrCl\_{6}]}}}

Ֆիզիկական հատկությունները
-------------------------

Նատրիումի հեքսաքլորոիրիդատը առաջացնում է մուգ-կանաչ բյուրեղներ։

Լավ լուծվում է ջրում։

Առաջացնում է բյուրեղներ՝ Na3[IrCl6]•12H2O քիմիական բանաձևով։

Քիմիական հատկությունները
------------------------

* Բարձր ջերմաստիճաններում քայքայվում է.

{\displaystyle {\mathsf {2Na\_{3}[IrCl\_{6}]\ {\xrightarrow {800-1000^{o}C}}\ 2Ir+6NaCl+3Cl\_{2}}}}
* Անջուր աղը վակուումում քայքայվում է.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{3}[IrCl\_{6}]\cdot 12H\_{2}O\ {\xrightarrow {50^{o}C,vacuum}}\ Na\_{3}[IrCl\_{6}]+12H\_{2}O}}}
* Փոխազդում է թթուների հետ.

{\displaystyle {\mathsf {3Na\_{3}[IrCl\_{6}]+6H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {}}\ Ir\_{2}(SO\_{4})\_{3}+3Na\_{2}SO\_{4}+12HCl\uparrow }}}
* Փոխազդում է տաք ազոտական թթվի ջրային լուծույթի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{3}[IrCl\_{6}]+4HNO\_{3}+H\_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ IrO\_{2}\downarrow +NO\_{2}+3NaNO\_{3}+6HCl\uparrow }}}
* Փոխազդում է ալկալիների հետ իներտ միջավայրում.

{\displaystyle {\mathsf {2Na\_{3}[IrCl\_{6}]+6NaOH\ {\xrightarrow {CO\_{2}}}\ Ir\_{2}O\_{3}\downarrow +12NaCl+3H\_{2}O}}}
* Փոխազդում է նատրիումի հիդրօքսիդի և թթվածնի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {4Na\_{3}[IrCl\_{6}]+O\_{2}+12NaOH\ {\xrightarrow {CO\_{2}}}\ 4IrO\_{2}\downarrow +24NaCl+6H\_{2}O}}}
* Վերականգնվում է ջրածնով.

{\displaystyle {\mathsf {2Na\_{3}[IrCl\_{6}]+3H\_{2}\ {\xrightarrow {400-450^{o}C}}\ 2Ir+6NaCl+6HCl}}}
* Փոխազդում է քլորի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {2Na\_{3}[IrCl\_{6}]+Cl\_{2}\ {\xrightarrow {400-500^{o}C}}\ 2Na\_{2}[IrCl\_{6}]+2NaCl}}}
* Փոխազդում է կալիումի քլորիդի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{3}[IrCl\_{6}]+3KCl\ {\xrightarrow {10^{o}C}}\ K\_{3}[IrCl\_{6}]\downarrow +3NaCl}}}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  15702-05-3

Գրականություն
-------------

* Քիմիական գրադարան / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Խորհրդային գրադարան, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5.
* Քիմիական ուղեցույց / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Лидин Р.А. и др. Անօրգանական նյութերի քիմիա։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.։ Քիմիա, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
* Рипан Р. Четяну И. Անօրգանական քիմիա։ Մետաղների քիմիա։ — М.։ Мир, 1972. — Т. 2. — 871 с.
|  |
| --- |
| **Ցախակեռաս Մորրովի** |
| Ցախակեռաս ՄորրովիՑախակեռաս Մորրովի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ակքանածաղկավորներ (Dipsacales) |
| **Ընտանիք** | Այծատերևազգիներ (Caprifoliaceae) |
| **Ցեղ** | Ցախակեռաս *(Lonicera)* |
| **Տեսակ** | **Ցախակեռաս Մորրովի** *(L. morrowii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Lonicera morrowii***A.Gray |

**Ցախակեռաս Մորրովի** (լատ.՝ Lonicera morrowii), ցախեկեռասազգիներ ընտանիքի, ցախակեռաս ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 2 մ բարձրությամբ, լայն տարածված, սնամեջ, դարչնամոխրավուն կեղևով ծածկված ճյուղերով։ Երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են նուրբ աղվամազով։ Տերևները էլիպսաձև են, երկարավուն ձվաձևից մինչև երկարավուն հակառակ ձվաձև, սուր կամ տաւիակ գագաթով, հիմքում կլորավուն, 3-5 սմ երկարությամբ և 1,5-3 սմ լայնությամբ, նուրբ մազմզուկապատ կարճ կոթունավոր, վերևի կողմից ցրված մազմզուկապատ կամ մերկ, ներքևի կողմից ծածկված խիտ, նուրբ մազմզուկներով։ Ծաղիկները զույգերով են, ծոցային, երկշուրթ, բաց դեղնավուն, տերևակոթուններից կրկնակի անգամ երկար, թույլ մազմզուկապատ ծաղկակիրներով։ Բաժակը ունի երկարավուն, թարթիչաեզր ատամիկներ։ Սերմնարանը ազատ է, գրեթե մինչև գագաթը ծածկված մազմզուկապատ ծաղկակիցիկներով։ Ծաղկակիցները երկար են, աղվամազապատ։ Պսակը ունի մոտ 1,5 սմ երկարություն, բացվելիս սպիտակ, հետագայում՝ դեղնավուն, արտաքինից՝ մազմզուկապատ։ Առէջները ամրացած են ծռվածքի հիմքին, նրանից կարճ են, սռնակը մազմզուկապատ է, առէջներից կարճ։ Հատապտուղները մուգ կարմիր են, հազվադեպ՝ դեղին, ազատ, 1-9 սերմերով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են հուլիս-օգոստոսին։

Էկոլոգիական խումբը՝ XIIբ։ Մշակության հավանական շրջանները՝ 1-32:

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Ճապոնիայում։ Մեր հանրապետությունում հաճախ է հանդիպում։ Հեշտությամբ է բազմանում կտրոններով։ Ստվերատար է։ Առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է ոչ միայն միջին և ստորին, այլ նաև բարձր լեռնային գոտիներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 290-292։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Ազոտի ենթախումբ,** Մենդելեևի պարբերական համակարգի 5-րդ խմբի ոչ մետաղներ։ 5-րդ խմբի ոչ մետաղներն ենˋ ազոտ՝ ˋN, ֆոսֆորˋ P, արսենˋ As, ծարիր՝ ˋSb և բիսմութˋ Bi, տարրերը։ Դրանք բոլորն էլ p-տարերր են, արտաքին էլեկտրոնային թաղանթում ունեն հնգական էլեկտրոն։

5-րդ խմբի տարրերից առավել մեծ նշանակություն ունեն ազոտը և ֆոսֆորը։ Արսենի միացությունները թունավոր են։ «Սպիտակ արսենը» միջին դարերում օգտագործվել է որպես թույն։ Գինեթթվի անտիմոնային աղը երկար ժամանակ օգտագործվել է բժշկության մեջ։ Ծարիրը և բիսմութը մտնում են որոշ համաձուլվածքների բաղադրության մեջ։

Քննարկվող ենթախմբի տարրերի ատոմների արտաքին էներգիական մակարդակում առկա է հնգական էլեկտրոն, որոնցից երեքը զույգված չեն։ Դրանից բխում է, որ այս ենթախմբի տարրերի ատոմը կարող է այլ տարրերի ատոմներից երեք էլեկտրոն միացնելˋ համապաստխան միացություններում -3 օքսիդացման աստիճան դրսևորելով։ Սակայն դա տեղի է ունենում միայն իրենցից ավելի փոքր էլեկրաբացասականությամբ տարրերի, օրինակˋ ջրածնի ու մետաղների ատոմներին միանալիս։

Իսկ իրենցից ավելի մեծ էլեկտրաբացասականությամբ տարրերի ատոմներին միանալիս 5-րդ խմբի տարրերի ատոմներն էլեկտրոններ են տրամադրում ու դրական լիցքավորում։

Ազոտի ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակում թափուր օրբիտալներ չկան, և այդ ատոմը չի կարող գրգռվել։ Ահա թե ինչու ազոտի բնութագրական վալենտականությունը 3 է։ Սակայն, դոնորակցեպտորային մեխանիզմով չորրորդ կապն առաջանալիս ազոտի ատոմը կարող է և քառավալենտ լինել։

5-րդ խմբի տարրերի ատոմի շառավիղը կարգաթվի մեծացման հետ մեծանում է, էլետրաբացասականությունըˋ փոքրանում, ուստի մետաղական հատկությունները մեծանում են. ազոտն ու ֆոսֆորը տիպական ոչ մետաղներ են, արսենն ու ծարիրը երկդիմի տարրեր են, իսկ բիսմութը մետաղ է։
Ազոտի մոլեկուլը երկատոմ է, իսկ ենթախմբի մնացած տարրերի առաջացրած պարզ նյութերի մոլեկուլները բարձր ջերմաստիճաններումˋ գազային վիճակում, հիմնականում 4-ական ատոմներից են կազմված։
**Դրամա** (հուն․՝ Δράμα), քաղաք Հունաստանում, որը գտնվում է Արևելյան Մակեդոնիայում։ Քաղաքի դարավոր պատմությունը, բազմաթիվ ճարտարապետական հուշարձաններն են ։ Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի Դրամայի բնակչությունը կազմում է 42 501 մարդ։

Պատմությունը
------------

Բյուզանդական պատ Դրամայում
Հռոմեական ժամանակներում հայտնի էր որպես Դրամա Դրավիսկոս հունական. Δραβήσκος, և դա կարևոր առևտրային կենտրոն և ռազմական ճամբար էր, Էգնատիեվոյ ճանապարհի մոտ։ Դրաման լավ է մատակարարվում ջրով լեռնային աղբյուրներից։ Մեկ տարբերակի անունը գալիս է բառի ԳիԴրամա (հունական Γηδράμα - Ջրի)։ Քաղաքը գտնվում է այն նույն վայրում, որտեղ հնում։

Սկսած 20-րդ դարի վերջից քաղաքն ունեցել է բազմազգ բնակչություն։ 1900 թ. Վասիլա Կինչեվա «Մակեդոնիայի Ազգագրության և վիճակագրությունը» ցույց է տալիս, 6.3 հազար հայերով բնակեցված քաղաքը, թուրքերին 1.5 հազար հույներ, 350 բուլղարական քրիստոնյաներ, 300 հանքերի 240 գնչուներ, 150 հրեաներ, 50 չերքեզներ և 150 ուրիշներ : Նախքան Բալկանյան պատերազմների դա նաև կարևոր տնտեսական կենտրոն է։ Դրաման օկուպացվել է բուլղարական զորքերի Բալկանյան առաջին պատերազմում, և մտել է Հունաստանի Երկրորդ Բալկանյան պատերազմում։ 

Բուլղարիայի ռազմական լուսանկարները ցույց տալով severed ղեկավարներին հույն ապստամբների, հետո դրամատիկական ապստամբության։ 1941 թվականի սեպտեմբեր:Այնուհետև 1941-1944 թթ էր կրկին օկուպացված է Բուլղարիայի Գերմանիայի դաշնակից լինելը։ 1941 թ. սեպտեմբերի 29-ին, հետո վաղաժամ ապստամբության նախաձեռնած հունական կոմունիստների, բուլղարական օկուպանտները գնդակահարել են մոտ 2 հազար բնակիչների Դրամայում։

Տնտեսություն
------------

Ոչ վաղ անցյալում Դրամայի տնտեսության տեքստիլ արդյունաբերությունը ռեկորդային էր։ Սակայն, այդ արդյունաբերությունը փակվել է։ Դրամա է նաև ժամանակ ամենամյա փառատոնի կարճամետրաժ ֆիլմերը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011 (հուն.) — Ελληνική Στατιστική Αρχή, 2011.
2. ↑  Кънчов, Васил. «Македония. Етнография и статистика». София, 1900, с.197.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ուղղափառ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n85137341 · NKC: xx0117477 · VIAF: 154836556 · WorldCat VIAF: 154836556 |

 |
**Ախ, արքայադուստր** (ռուս.՝ Ах, принцесса!), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ։ Նկարահանվել է ըստ ուզբեկական ժողովրդական հեքիաթների մոտիվների։ Հնչում է Օմար Խայամի, Ալիշեր Նավոիի, Նիզամիի, Զահիրեդդին Մուհամմեդ Բաբուրի և այլ բանաստեղծների բանաստեղծություններից։

Սյուժե
------

Թափառող բանաստեղծը սիրահարվում է իշխանի աղջկան` արքայադստերը։ Ժողովրդին հայտարարում են. «Ով որ կկատարի մեծ իշխանի հրամանը, նա թույլտվություն կստանա ամուսնանալ արքայադստեր հետ ստանա թագավորության կեսը»։ Իշխանն ասում է` «Ես հրամայում եմ բռնել կատաղի վիշապին»։ Շատ ասպետներ շտապում են կատարել իշխանի հրամանը` թագավորության կեսը ստանալու համար։ Երբ նրանք հասնում են, վիշապը կրակ է բաց թողում նրանց վրա, իսկ ասպետները նահանջում են։ Իսկ այս բանաստեղծը սկսում է վիշապի համար կարդալ սիրային բանաստեղծություններ։ Վիշապը հուզվում է, լաց է լինում և անմիջապես գնում է բանաստեղծի հետևից։ Իշխանն ևս մեկ հրաման է արձակում։ «Գնացեք և ոչնչացրեք չար կախարդ Երաշտին»։ Բանաստեղծը կախարդում է կախարդին բանաստեղծություններով, և նա նույնպես լաց է լինում և գնում բանաստեղծի հետևից։ Իշխանը նոր հրաման է արձակում. «Ինձ մոտ բերեք լեռների տիրոջը` Դիվին։ Դիվը լսում է բանաստեղծի բանաստեղծությունները, գնում է նրա հետևից կրկնելով. «Ա՜խ, արքայադուստր»։ Բայց իշխանը չի ցանկանում նրան տալ իր դստերը, այդ ժամանակ Դիվը ծածկում է նրան թանկարժեք քարերով, և իշխանը ճչում է. «Էլի»։ Արքայադուստրը դուրս է գալիս աշտարակից, և բանաստեղծը նրան ավանակով տանում է դեպի հեռուներ։

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ` Աննա Արբատովա
* Ռեժիսոր` Յուլիա Կալիշպեր
* Բեմադրող նկարիչներ` Լյուդմիլա Տանասենկո, Ելենա Զելենինա
* Օպերատոր` Լեոնարդ Կալվինկովսկի
* Կոմպոզիտոր` Վլադիմիր Նազարով
* Հնչյունային օպերատոր` Օլեգ Սալոմանով
* Դերերը հնչյունավորել են` Ալբերտ Ֆիլազով, Մարինա Լևատովա
* Նկարիչ մուլտիպլիկատորներ` Ֆազիլ Գասանով, Օլգա Դեգյարովա, Բորիս Սավին
* Բեմադրող նկարիչներ` Ե. Լոպատնիկովա, Ե. Եգորիչեվա
* Մոնտաժող` Ս. Սիմուխինա
* Խմբագիր` Ալիսա Ֆեոդորիդի
* Նկարահանող խմբի տնօրեն` Իգոր Գելաշվիլի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ախ, արքայադուստր» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «ԷԿՐԱն» ստեղծագործական միավորում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եմեն (այլ կիրառումներ)
**Եմեն**, պատմաաշխարհագրական երկրամաս, զբաղեցնում է Արաբական թերակղզու հարավ-արևմտյան և հարավային մասը։ 

Եմենում Հին մզկիթը

Անվանում
--------

Եմենի արաբական անվանումը (ալ-Յաման, բառացի՝ աջ կողմ, կար նաև ձախ կողմ՝ ալ-Շամ, որը Սիրիան Էր) հայտնի է հնուց, երբ Հյուսիսային Արաբիայի բնակիչների համար այն նշանակում էր իրենցից ձախ ընկած երկիր։

Տարածք
------

Հնում Եմենին էր վերագրվում գրեթե ամբողջ Արաբական թերակղզու տերիտորիան՝ արևմուտքում, Աքաբայի ծովածոցից մինչև Եփրատի ստորին հոսանքը՝ արևելքում։

Պատմություն
-----------

### Յահյա և Ահմեդ Իմամներ

Առաջին համաշխարհային պատերազմում Թուրքիայի կրած պարտությունից (1918 թվական) և Օսմանյան կայսրության քայքայումից հետո Եմենը դարձավ անկախ թագավորություն՝ Յահյա իմամի գլխավորությամբ։ 1928 թվականին կնքվեց սովետա-եմենական բարեկամության և առևտրի պայմանագիրը (նորոգվել է 1955 թվականին), 1945 թվականին Եմենը մտավ Արաբական երկրների լիգայի մեջ, 1947 թվականին՝ ընդունվեց ՄԱԿ։ 1948 թվականին Յահյա իմամը դավադրության զոհ գնաց։ Սակայն Յահյայի կողմնակիցները թագավոր հռչակեցին նրա որդուն՝ Ահմեդ իմամին։ 1950ական թվականներին Եմենի բանակի առաջադեմ սպաները ստեղծեցին «Ազատ սպաներ» խումբը, որի նպատակն էր տապալել միապետական կարգերը երկրում։ Նպաստավոր առիթ ծառայեց Ահմեդ իմամի մահը (1962 թվականի սեպտեմբեր), որին հետևեց հակամիապետական հեղափոխությունը և Հյուսիսային Եմենում հռչակվեց Եմենի Արաբական Հանրապետությունը (ԵԱՀ)։

### Հարավային Եմենի ժողովուրդների ազատագրական պայքարը Անգլիայի դեմ

1920—1930ական թվականներին Անգլիան քանիցս փորձեց իր ազդեցությանը ենթարկել Եմենը, բայց ապարդյուն։ 1934 թվականին անգլո-եմենական պայմանագրով կողմերը պարտավորվեցին պահպանել Եմենի հարավային սահմանների ստատուս-քվոն։ Հարավային Եմենի ժողովուրդների ազատագրական պայքարը անգլիական գաղութային տիրապետության դեմ նոր թափ ստացավ հատկապես երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Իր դիրքերը Ադենում և նրան հարակից տերիտորիաներում ամրապնդելու նպատակով Անգլիան 1959 թվականի փետրվարին ստեղծեց հարավի արաբական Էմիրությունների ֆեդերացիան (1962 թվականի ապրիլից՝ Հարավային Արաբիայի Ֆեդերացիա, ՀԱՖ)։ Սակայն ժողովրդական զանգվածները հայրենասիրական կազմակերպությունների ղեկավարությամբ շարունակում էին պայքարը իսկական անկախության համար։ 1963 թվականին Ազգային ճակատի գլխավորությամբ սկսվեց զինված պայքար անգլիական գաղութարարների և տեղական տիրակալների (սուլթաններ, Էմիրներ, շեյխեր) դեմ։ Անգլիական կառավարությունը ստիպված ճանաչեց Հարավային Եմենի անկախությունը և հռչակվեց Հարավային Եմենի ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետություն [[[1970 թվական]]ի նոյեմբերի 30-ից՝ Եմենի ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետություն (ԵԺԴՀ)]։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 511)։*  |
**Kings Road**, Kings Road համակարգչային խաղի գործողությունները ծավալվում են Ալդերսթոուն մոլորակում, որն էլ խաղացողը պետք է ազատի չարիքից։ Խաղն առաջարկում է հետաքրքիր արկածներ, արագընթաց մարտեր, արտեֆակտերի ու գանձերի որոնում, հին քաղաքների և կիսավեր պալատների հետազոտություններ։ Այստեղ կգտնենք նաև խավար ու մութ ստորգետնյա վայրեր ու հազարավոր ամրոցներ։

Փորձառու գեյմերների մոտ այս խաղը միանգամից ասոցացվում է հայտնի Diablo խաղի հետ։ Բայց ընթացքում նրանք իհարկե տեսնում են հատկանշական տարբերությունները։ Խաղն ընդհանուր առմամբ ունի երեք դաս։ Յուրաքանչյուր դասի համար այստեղ նախատեսված են ինչպես ակտիվ, այնպես էլ պասիվ հմտություններ։ Դրանք խաղացողը կարող է ծախսել նոր ունակությունների ձեռքբերման համար,. կամ եղածի բարելավման։ Դրանցով կարելի է նաև ձեռք բերել նոր սարքավորումներ։
Խաղում իհարկե աչքի է ընկնում զենքը և սարքավորումները։ Խաղային լոկացիաներում սպասում են ոչ միայն սովորական հրեշները, այլև ավելի ուժեղ բոսերը, որոնք օժտված են շատ ավելի ուժեղ կարողություններով ու կյանքով։ Բոսերը նաև հրաշալի մարտեր են վարում։ Նման արարածների ոչնչացման համար խաղացողը պետք է լինի սովորական ռեժիմում։ Իսկ ահա հերոսական ու էպիկական ռեժիմներում պետք է լիենելու հավաքել խոհակիցների խումբ։ Դա դժվար չէ. հարկավոր է ընդամենը մեկ կոճակ սեղմել…

Իհարկե խաղացողը պետք է ձեռք բերի թուր, փայտ կամ նետ։ Կամ էլ ինքը պետք է պատրաստի ինչ-որ գործիք, որը կկոչվի կրաֆթ։ Դրա համար անհրաժեշտ է տանել դարբնինն որոշ պարագաներ, որոնցից էլ նա կպատրաստի այդ կրաֆթը։ Զենքի գրեթե բոլոր տեսակներն ունեն սլոտեր քարերի համար. դրանք կարող են բարելավվել և ունենալ մոգական հատկություն։ Իհարկե կախարդանքը բավականին բարդ պրոցես է։ Այն պահանջում է պարագաների բազմազանություն և իհարկե՝ ժամանակ՝ դրանք հավաքելու համար։

Ի տարբերություն Diablo խաղի, այստեղ գոյություն ունեն միություններ՝ գիլդիաներ։ Ընդունվելով միություն, խաղացողը կարող է ստանալ տարատեսակ բոնուսներ՝ խանութներում գործող զեղչեր, առողջության լավացում…. 
Խաղիի նպատակը մեկն է. հաղթել հրեշներին ու ազատ արձակել արքայադստերը։ 
Ոչնչացնելով հրեշներին՝ խաղացողը ստանում է մակարդակ և առաջ տանում իր կերպարին։ Խաղում գոյություն ունի նաև գլոբալ քարտեզը՝ Ալդերսթոունի աշխարհը։ Այն բաղկացած է 50 լոկացիաներից, որոնց պետք է հերթով բացել։ Խաղի կերպարները երեքն են. զինվոր, մոգ և աղեղնավոր։

Kings Road խաղը բոլորիս համար հերթական մի արկած է՝ լի հետաքրքիր իրադարձություններով, պայքարով և հաղթելու մեծ ցանկությամբ։ Այնպես որ՝ առաջ։ Պետք է անպայման փրկել արքայադստերը։
**Դոզմերկա** (ռուս.՝ Дозмерка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իսակովկա գետի ձախ ափին 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000064358

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Государственный водный реестр (2009-03-29)։ «Дозмеръёль»։ *textual.ru* (ռուսերեն)։ Минприроды России։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-03-29-ին։ Վերցված է 2018-12-20  `|deadlink=` պարամետրը գոյություն չունի: Խորհուրդ է տրվում օգտագործել (`|dead-url=`-ը) (օգնություն)
**Ադվեկցիա**  (լատ.՝ advectio - տեղ հասցնելը) օդերևութաբանության մեջ, օդի և նրա հատկությունների հորիզոնական փոխանցում, ի տարբերություն կոնվեկցիայի, որն է օդի ուղղաձիգ փոխանցումը։

Օդային զանգվածների ադվեկցիայից բացի կա նաև նրա հետ կապված ջերմության, ջրային գոլորշու, շարժման պահի, դեպի օդ գնացող հեղուկ և կոշտ նյութերի ադվեկցիան։

Սառը և տաք, չոր և խոնավ օդային զանգվածների ադվեկցիան կարևոր դեր է խաղում օդերևութաբանական պրոցեսներում և ազդում եղանակի վրա։ Ադվեկցիայի հետևանքով առաջացած մթնոլորտային երևույթները կոչվում են *ադվեկտիվ*. օրինակ, ադվեկտիվ ամպեր, ցրտահարություն են։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4206361-9 · Microsoft: 5072599 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 77)։*  |
**Օսմանյան կայսրության տնտեսական պատմությունը** ներառում է 1299 թվականից 1923 թվականը ընկած ժամանակահատվածը։ Այն բաժանված է երկու ենթախմբերի, որոնցից առաջինը դասական ժամանակաշրջանն է (ընդլայնում), որը հիմնված էր մեծ մասամբ երկրագործության վրա։ Երկրորդ ժամանակաշրջանը բարեփոխումների ժամանակաշրջանն էր, որը մտցրեց փոխգործակցություն պետական ապարատի և տնտեսական առանձին միավորների միջև։ Փոփոխությունները սկսվեցին զինվորական բարեփոխումներից՝ կապված ասոցացված գնդերի հետ (օսմաներեն՝ لنكا) և հանրային գնդերի հետ։

Օսմանցիները դիտարկում էին ռազմական ընդլայնումը որպես հարստության հիմնական աղբյուր, հետևաբար տեսնում էին երկրագործությունը՝ որպես ավելի նախընտրելի ճյուղ, քան մանուֆակտուրան և արտադրությունը։ Արևմտյան մերկանտալիստները հարստություն-ուժ-հարստություն հավասարությունում շեշտը դնում էին մանուֆակտուրայի և արտադրության վրա՝ շարժվելով դեպի կապիտալիստական տնտեսություն և շուկաների ընդլայնում, մինչ օսմանցիները շարունակում էին տարածքային ընդլայնումն ու երկրագործությունը։

Երկրագործություն
----------------

Օսմանյան կայսրության տարածքների մեծությունը ենթադրում էր, որ այն պիտի լիներ երկրագործական զարգացման երկիր։ Թեև երկրի տերերը քոչվորներ էին, հպատակ ժողովուրդները դարեր ի վեր այդ տարածքներում բնակվող ժողովուրդներ էին, որոնք ունեին զարգացած երկրագարծական ավանդույթներ։ Ուստի, օսմանցիները շուտով սկսեցին տեղաբնկիների պես հողագործությամբ զբաղվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  In economic terms, neither the Marxian Asiatic mode of production, nor the feudal mode found in mediaeval Europe reflect the Ottoman economy accurately, as it falls somewhere in between the two - excess peasant production was taxed by the state as opposed to it being paid in rent to feudal lords - Faroqhi, S, 1999, pp. 189-91
**Օսմանյան դրամատիկ թատերախումբ**, հայ դերասաններից կազմված թրքախոս թատրոն։ Հիմնադրել է Արևելյան թատրոնի առաջատար դերասան Մարտիրոս Մնակյանը 1885-ին, Կոստանդնուպոլսում՝ որպես Արևելյան թատրոնի և Վարդովյան թատրոնի ավանդների շարունակողը։ Թատերախմբում էին Մարի Նվարդը, Գավիթ Թրյանցը, Պայծառ Ֆասուլաճյանը, Մանուկ Սիսակը, Գևորգ Հոլասը, Հարություն Ալեքսանյանը, Գոհարիկ Շիրինյանը, Զապել Հեքիմյանը, էդուարդ Չափրաստճյանը և ուրիշներ։ 1890-ական թթ. թատրոնը հասաաավել է Գատըգյ ուղում։ Բեմադրվել են Դյումա որդու «Կամելիազարդ տիկինը», Օ. Ֆելիեի «Գալիրսն», ժ. Օնեի «Գարբնոցապետը» են։ 1892-93-ին Մ. Մնակյանը փորձել է հայացնել թատրոնը՝ բեմադրելով Պետրոս Գուրյանի «Թատրոն կամ Թշվառներ», Արշակ Չոպան յանի «Մութ խավեր» և այլ գործեր։ 1895-ից Կոստանդնուպոլսում արգելվել են հայկական ներկայացումները։ 1903-04-ին խումբը շրջագայել է Զմյուռնիայում, Տրապիզոնում, Բուրսայում և այլուր։ Երիտթուրքական հեղափոխությունից (1908) հետո Մնակյանր բեմադրել է թուրք ժամանակակից հեղինակների գործերից։ Թատրոնր նպաստել է թուրք պրոֆեսիոնալ դրամատիկական թատրոնի զարգացմանը։ Փակվել է 1914-ին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մետալուրգ (մարզադաշտ, այլ կիրառումներ)

**«Մետալուրգ» մարզադաշտ** (ռուս.՝ Стадион «Металлург»), մարզադաշտ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։

*Հասցեն`* Կրասնի Սուլին, Օկտյաբրսկայա փողոց, 1։

Պատմություն
-----------

«Մետալուրգ» մարզադաշտը «Սուլին» ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտն է։ Այստեղ իր տնային խաղերն է անցկացնում «Սուլին» ֆուտբոլային ակումբը։ Այստեղ է մարզվում «Նիկա» մանկական մարզական ակումբը։ Մարզադաշտն ունի մարզադահլիճ, կացարան պատանի ֆուտբոլիստների համար։ 2017 թվականի դրությամբ օլիմպիական ռեզերվի «Նիկա» մարզական մանկապատանեկան դպրոցում պարապում էր մոտ 200 ֆուտբոլիստ, առկա էր կանանց ֆուտբոլային թիմ։ 2017 թվականին ակումբը պլանավորում էր խաղալ Ռոստովի մարզի առաջին խմբի առաջնությունում։

«Մետալուրգ» մարզադաշտի հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 73 մետր է։

2015 թվականին մարզադաշտը բարեկարգվել է։ Ֆուտբոլային դաշտի հարևանությամբ գտնվող հողից քերվել է վերին շերտը, որն աղտոտված է եղել մոլախոտով։ 2014 թվականի աշնանը դաշտում ցանվել է մշակախոտ։

2014 թվականին ակումբը բոլոր խաղերն անցկացրել է Էներգետիկների ավանում, ինչն անհարմարություն է ստեղծել ինչպես մարզիկների, այնպես էլ երկրպագուների համար։

Բարեկարգման ընթացքում կարգի են բերվել տրիբունաները, կատարվել են այլ աշխատանքներ։ Նախկինում մարզադաշտը տեղավորել է մինչև 10 հազար հանդիսական, սակայն հարավային տրիբունան ապամոնտաժելուց հետո այն սկսել է տեղավորել 7-8 հազար հանդիսական։ Նոր պլաստիկ նստատեղեր տեղադրելուց հետո այնտեղ կարող են հարմարավետորեն տեղավորել ավելի քան երկու հազար երկրպագուներ։

«Մետալուրգ» մարզադաշտում ֆուտբոլից բացի անցկացվում են նաև այլ մրցումներ, օլիմպիադաներ և մրցաշարեր։

1997 թվականին այստեղ կայացել է քաղաքի համար պատմական հանդիպում։ Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչում տեղի «Մետալուրգ» թիմն ընդունել է երկրի բազմակի չեմպիոն Մոսկվայի «Սպարտակին»։ Հիմնական կազմով հանդես եկած հյուրերը հաղթել են 2:0 հաշվով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Стадион Металлург»։ Վերցված է 2019 Մարտ 28
2. 1 2 3 4  «В Красном Сулине стадион «Металлург» готовится к летнему сезону»։ Վերցված է 2019 Մարտ 28
3. ↑  «НА СТАДИОНЕ ЗА НЕДЕЛЮ СДЕЛАЛИ ТРИБУНУ, А В ГОРОДЕ ПОЛОЖИЛИ АСФАЛЬТ [ФОТО, ВИДЕО]»։ Վերցված է 2019 Մարտ 28 (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 1990-2015 թվականներին «Մետալուրգ» մարզադաշտում կայացած խաղերի վիճակագրություն
**Մետալեզու**, միջանկյալ լեզու, որն օգտագործվում է որոշ դասի լեզուների ուսումնասիրության ու նկարագրության համար։ Մետալեզուն որոշակի կանոններով սահմանափակած բնական լեզվի համակարգ է, որտեղ բացակայում են բազմիմաստությունը, փոխանունությանը և այլն։ Մետալեզվի գաղափարը ներմուծվեց ալգորիթմական՝ ծրագրավորման լեզուների ուսումնասիրության ու նկարագրության կապակցությամբ։ Մետալեզվի կիրառումը հնարավորություն տվեց մշակելու այդ լեզուներով գրված Էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների ծրագրերի շարահյուսական վերլուծության ու վերահսկման ալգորիթմներ, որոնք հիմք ստեղծեցին մեքենաների մուտքային ու ելքային լեզուների տրանսլյատորների նախագծման ու իրականացման համար։ Եթե առկա է ձևային համակարգ, ապա նրա ճշգրիտ նկարագրությունը և քննությունը կարելի է կատարել մետալեզվի միջոցներով, որոնք ամփոփվում են մետատեսության մեջ։ Օրինակ, մետամաթեմատիկան ձևային համակարգերի հատկությունների քննություն է, որը կատարվում է բովանդակային մաթեմատիկայի մեթոդներով որևէ մետալեզվի շրջանակներում։ Որպես մետալեզու կարելի է օգտագործել հայերենը (կամ այլ բնական լեզու), ընդ որում այն օգտագործվելու է բովանդակային իմաստով, այսինքն՝ ոչ թե ձևային կանոնների, այլ բառիմաստների հիման վրա։ Ուսումնասիրվող լեզուն առարկայական լեզու է տվյալ մետալեզվի նկատմամբ։ Առանձին դեպքերում թե՛ առարկայական լեզուն, թե՛ մետալեզուն կարող են հանդես գալ որպես բնական լեզուներ։ Այսպես, եթե անգլերենի կամ ռուսերենի ուսումնասիրության (կամ ուսուցման) համար որպես օժանդակ լեզու օգտագործվում է հայերենը, ապա վերջինս կհամարվի մետալեզու, իսկ անգլերենը կամ ռուսերենը՝ առարկայական լեզուներ։ Հայերենի (այսինքն՝ մետալեզվի) միշոցներով ձևակերպվում է մի մետատեսություն, որի նպատակն է տվյալ մետալեզվի (այսինքն՝ հայերենի) օգնությամբ ներկայացնել ու մեկնաբանել առարկայական լեզվի (տվյալ դեպքում՝ անգլերենի կամ ռուսերենի) բառային կազմը, բառակազմական ու ձևակազմական օրենքները, շարահյուսությունը և այլն։ Քանի որ առարկայական լեզվի ուսումնասիրության ու նկարագրության ժամանակ նրանում հանդիպող բոլոր օբյեկտներն ու երևույթներն արտահայտվելու են մետալեզվի միջոցներով, ապա վերջինս պետք է՝ ա․ ունենա բավարար միջոցներ առարկայական լեզվի առանձնահատկությունները նկարագրելու համար, բ․ լինի այնչափ հարուստ, որ առարկայական լեզվի յուրաքանչյուր արտահայտություն համարժեքության մեջ դրվի մետալեզվով գրված արտահայտության հետ, գ․ պարունակի առարկայական լեզվից ոչ պակաս հարուստ տրամաբանական բառարան։ Նշված պայմանների խախտման դեպքում առաջ են գալիս տարիմաստային մեկնաբանություններ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 473)։*  |
**Սահասավառակներ**, առանց շարժիչի թեթև օդանավեր։

Սահասավառնակներ
---------------

**Սահասավառակները** պարզունակ կառուցվածքով թռիչքի համար նախատեսված սարքեր են, որոնք թռչում են տրամատի և թերմալների(տաք օդի հոսանքներ) շնորհիվ։ Տրամատը թևի լայնակի կտրվածքն է։ Այն ապահովում է վերսլացք՝ օդի շատ փոքր հակազդեցությամբ։Որքան արագ է օդը հոսում թևերի վրայով, այնքան ավելի է բարձրանում սահասավառնակը։ Իսկ թերմալները օդաչուները փնտրում են օդում, որոնք պտտվում են և բարձրանում մթնոլորտ՝ վերսլացք ապահովելու նպատակով։ Փոռձառու օդաչուները կարող են ժամերով մնալ օդում հենց թելմանների շնորհիվ։
Սահասավառնակը չունի շարժիչ և օդ բարձրանալու համար անհրաժեշտ է այն քաշել օրինակ ավտոմեքենայով կամ օդանավով։ Երբ սահասավառնակը բարձրանում է օդ, օդաչուն արձակում է քաշող պարանները և կարողանում է սահուն սավառնել։ Սահասավառնակների թևերին և պոչին ինչպես շարժիչով օդանավերի վրա կան կառավարման մակերևույթներ, որը օդաչուին հնարավորություն է տալիս շարժվել ճշգրիտ ուղղությամբ։ Սահասավառնակները ունեն նաև «օդային արգելակներ», որոնք դուրս են գալիս թևերից՝ ապահովելով ուղղաձիգ և արագ վայրէջք։

Աղբյուրներ
----------

* Տ. Հովսեփյան ՙՙ«1000 հարց և պատասխան» Երևան, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն
**Վենչուրային ֆինանսավորում**, մասնավոր կապիտալի երկարաժամկետ (5-7 տարի) բարձր ռիսկային ներդրում նորաստեղծ փոքր բարձր տեխնոլոգիական հեռանկարային ընկերությունների (կամ լավ դրսևորած վենչուրային կապիտալի ձեռնարկությունների) սեփական կապիտալում, որը կենտրոնացած է գիտատար արտադրանքի զարգացման և արտադրության վրա, դրանց զարգացման և ընդլայնման համար՝ ներդրված միջոցների արժեքի աճից շահույթ ստանալու նպատակով։

Ի տարբերություն դասական ներդրումների (ենթադրելով միջոցների վերադարձ), վենչուրային ֆինանսավորման մոդելը ներառում է ներդրումների մեծ հավանական կորուստ յուրաքանչյուր կոնկրետ ընկերությունում (սովորաբար 50%-ից ավելի հավանականությամբ)։ Շահութաբերությունը ձեռք է բերվում ամենահաջող ներդրումների բարձր եկամտաբերության շնորհիվ։

Վենչուրային ֆինանսավորման ներգրավումը, մի կողմից, սթարթափներին ապահովում է ավելի շատ դրամական, սոցիալական և մարդկային կապիտալով, քան «բիզնես հրեշտակները», բայց մյուս կողմից, լավ համբավ, փորձ և կապեր ունեցող վենչուրային ներդրողները հաճախ առաջարկում են ֆինանսավորում անբարենպաստ պայմաններով։ Բացի այդ, վենչուրային կապիտալի ֆինանսավորման առկայությունը մեծապես կախված է շուկայի վիճակից, ինչն անկայուն է դարձնում ներդրումների այս տեսակը։ Վենչուրային ֆինանսավորման օգտագործումը կարող է նաև հանգեցնել սեփականության բաշխման փոփոխության և որոշումների կայացման նկատմամբ վերահսկողության կորստի։

Վենչուրային ֆինանսավորումը սկսել է զարգանալ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ նկատելի մասշտաբների հասնելով 1980-ական թվականներին։ Միացյալ Նահանգները միշտ եղել է առաջատարը վենչուրային արդյունաբերության ոլորտում։ Եվրոպայում վենչուրային բիզնեսը նույնպես ակտիվորեն զարգացած է, թեև շատ ավելի քիչ, քան ԱՄՆ-ում։ Մեծ Բրիտանիան առաջատարն է այս տարածաշրջանում։ Իսրայելը վենչուրային ֆինանսավորման կազմակերպությունների հատուկ կատեգորիա է աշխարհում։

Տես նաև
-------

* Վենչուրային կապիտալ
* Շուկայի սեգմենտավորում
* Շուկայական հետազոտություն
* Գնագոյացում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ноам Вассерман, 2014, էջ 207

Գրականություն
-------------

* *Ноам Вассерман* Главная книга основателя бизнеса: Кого брать с собой, как делить прибыль, как распределять роли и другие вопросы, которые надо решить с самого начала = The Founder’s Dilemmas Anticipating and Avoiding The Pitfalls that Can Sink a Startup. — М.: Альпина Паблишер, 2014. — 364 с. — ISBN 978-5-9614-4445-2
* *Семенов А. С. Еремеева Е. А.* Детерминанты уровня развития венчурной отрасли на примере России и США // Cloud of Science. 2016. Т. 3. С. 137-170.
**Սապֆոյական տուն**, անտիկ տաղաչափության տուն՝ կազմված 4 տողից (լոգաեդներ), առաջին անգամ կիրառել է հույն բանաստեղծուհի Սապֆոն։ Փոքր սապֆոյական տունը հռոմեական քնարերգություն են փոխադրել և կիրառել Կատուլլուսը և Հորացիոսը, մեծը՝ Հորացիոսը։

Փոքր սապֆոյական տուն
Փոքր սապֆոյական տունը ուշ անտիկ քնարերգության շրջանի ամենակիրառելի ձևերից էր, կազմված էր 3 տասնմեկավանկ «սապֆոյական փոքր» բանատողերից և 4-րդ՝ ադոնիայից՝ կարճ կիսատող-անդամ։

—U ¦ —X | —UU— | U— ¦ X  

—U ¦ —X | —UU— | U— ¦ X  

—U ¦ —X | —UU— | U— ¦ X  

```
—UU— | X
```

հին հունարեն՝ Φαίνεταί μοι κῆνος ἴσος θέοισιν  

ἔμμεν ὤνηρ, ὄστις ἐναντίος τοι  

ἰζάνει καì πλασίον ἆδυ φωνεύ-  

       σας ὑπακούει.

*(Սապֆո, 31)*

լատ.՝ Iām satīs tērrīs nivis ātque dīrāe  

grāndinīs mīsīt Pater ēt rubēntē  

dēxterā sācrās iaculātus ārcēs  

       tērruit Ūrbem.

*(Հորացիոս, Carmina I 2, 1—4)*

Но́чь была́ прохла́дная, све́тло в не́бе,   

Зве́зды бле́щут, ти́хо исто́чник лье́тся,   

Ве́тры не́жны ве́ют, шумя́т листа́ми  

```
То́поли бе́лы.
```

*(Ռադիշչև, «Сапфические строфы» («Սապֆոյական քառյակներ»), 1—4)*(ռուս.)

Հայ գրականության մեջ ևս կան սապֆոյական տան նմանակման օրինակներ.

Եվ արբած կյանքի անուշ գաղտնիքով,   

Ողջույն կըտամ ես ջրին ու հողին,   

Կըկանչեմ զվարթ ու արբուն երգով  

```
Անց ու դարձողին...
```

*(Վ. Տերյան, «Թափառումի սեր»)*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մելս Սանթոյան (2009)։ *Գրականագիտական բառարան*։ Երևան: «Վան Արյան»։ էջ 169

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Սապֆոյական տուն» հոդվածը «Սովետական մեծ հանրագիտարանում»

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85117455 |

 |
**Մարինա Ալեքսանդրի Սպենդիարովա** (օգոստոսի 10, 1903(1903-08-10), Յալթա, Տավրիկյան նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 1, 1982(1982-08-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժշտագետ, երգչուհի, գրող, մշակութային գործիչ։ Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (1971), ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1972)։ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի դուստրը։

Կենսագրություն
--------------

Մարինա Սպենդիարովան ծնվել է 1903 թվականի օգոստոսի 10-ին Յալթայում։ Սովորել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանի երաժշտագիտական, ապա՝ երգեցողության բաժիններում (1928-1930)։ 1934 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժինը, 1938 թվականին՝ ասպիրանտուրան։

1938 թվականից աշխատել է Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայում, համերգներով հանդես եկել Մոսկվայում և այլ քաղաքներում։

Մարինա Սպենդիարովայի ջանքերով 1940-ական թվականներին գրավված Ղրիմից հոր ձեռագրերը, կյանքին ու գործունեությանը վերաբերող փաստաթղթերի մեծ մասը, անձնական իրերը ուղարկվել են Երևան։

1945 թվականին ենթարկվել է բռնաճնշումների (Մեղադրվել է 1926 թվականին Ստալինի դեմ մահափորձ կատարելու մեջ) և մինչև 1956 թվականն անցկացրել աքսորավայրերում, որտեղ տորֆի հանքում աշխատելու արդյունքում կորցրել է ձայնը։ Հետագայում տեղափոխվել է Հայաստան։

Սպենդիարովան մեծապես նպաստել է Ա. Սպենդիարյանի տուն-թանգարանի ստեղծմանը Երևանում (1967)։

Մարինա Սպենդիարովան մահացել է 1982 թվականի օգոստոսի 1-ին Երևանում։

Մատենագիտություն
----------------

* Սպենդիարով, Երևան, 1966։
* Երաժշտի կյանքը, Երևան, 1971։
* Летопись жизни и творчества А. А. Спендиарова, Ереван, 1975.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սպենդիարովա Մարինա Ալեքսանդրովնա
2. ↑  Несгибаемая Марина Спендиарова
3. ↑  «Если нас будут расстреливать, давайте встретим смерть гордо»: сталинские репрессии не обошли стороной дочь Александра Спендиарова
4. ↑  Спендиарова Марина Александровна (1903-1982)


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Բուդապեշտի ձեռագործ իրերի տոնավաճառ
Գյուղատնտեսական տոնավաճառ Հայաստանում
**Տոնավաճառ**, կանոնավոր կազմակերպվող լայն նշանակության վաճառավայր, սահմանված վայրում պարբերաբար կազմակերպվող շուկա, մի կամ բազմաթիվ տեսակի ապրանքների սեզոնային իսպառ վաճառք։ Տոնավաճառներն առաջացել են Եվրոպայում, վաղ միջնադարում։ Դրանք մանրածախ առևտրի շուկաներ էին, որոնք ուղեկցվում էին կրոնական ու ժողովրդական տոների կապակցությամբ կազմակերպվող զվարճալի միջոցառումներով։ Հետագայում տոնավաճառների բնույթը փոխվել է, դրանցում լայն տարածում է ստացել մեծածախ առևտուրը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո լայն տարածում ստացան միջազգային տոնավաճառները, որոնք իրենցից ներկայացնում են առևտրական բնույթի ցուցադրական միջոցառումներ։ Տարբերում են ունիվերսալ (Պլովդիվի, Իզմիրի), բազմաճյուղ (Պոզնանի, Փարիզի), մասնագիտացված (Մյունխենի՝ սպորտային ապրանքների, Բազելի՝ տրանսպորտային սարքավորումների) տոնավաճառներ։ Առավել խոշոր միջազգային տոնավաճառներից են նաև Լայպցիգի, Զագրեբի, Բռնոյի, Բուդապեշտի, Բուխարեստի, Հանովերի, Լիոնի, Միլանի, Տորոնտոյի, Բաղդադի ևն։ Միջազգային տոնավաճառների գործունեությունը կարգավորում է Միջազգային տոնավաճառների միությունը, որը ստեղծվել է 1925-ին Փարիզում։ ԽՍՀՄ-ում տոնավաճառները տարածում են ստացել 1960-ից հետո, երբ ապրանքների մեծածախ վաճառքի համար կազմակերպվեցին ներպետական, միջհանրապետական, հանրապետական, տեղական, արտադրության միջոցների և ժողովրդական սպառման ապրանքների, գալիք տարվա, ապրանքների ավելցուկների, մասնագիտացված, ունիվերսալ ևն տոնավաճառներ։ Դրանք մեծ դեր են կատարում արդյունաբերության և առևտրի տնտեսական կապերի ամրապնդման գործում, նպաստում բնակչության աճող պահանջմունքների բավարարմանը։ ՀԽՍՀ–ում առաջին անգամ մասնակցել է 1921-ին Նիժնի Նովգորոդի (այժմ՝ Գորկի) միջազգային տոնավաճառին, ուր վաճառքի համար ցուցադրվել են բուրդ, մորթի, կաշի, մուշտակներ, մրգեր, կոնյակ, տնայնագործական արտադրանք։ Հետագայում ցուցանմուշների մեջ մեծացել է արդիական արտադրանքի (1950-ական թթ․՝ մեքենայական տեխնիկայի) ծավալը։ 1961-ից ՀԽՍՀ արդյունաբերական արտադրանքը ցուցադրվել է արտասահմանյան միջազգային 26 տոնավաճառներում։ Հանրապետության 23 ձեռնարկություններ այդ ստուգատեսներին ուղարկել են ինչպես ավանդաբար ցուցադրվող ապրանքներ (կոնյակ, գինի, հանքային ջրեր, տնայնագործական-գեղարվեստական իրեր, ձեռագործ գորգեր ևն), այնպես էլ մետաղամշակման հաստոցներ, էլեկտրատեխնիկական սարքեր, կոմպրեսորներ ևն։ 1965-ից արտասահմանում միջազգային տոնավաճառների խորհրդային տաղավարների շրջանակներում ՀԽՍՀ-ն հանդես է գալիս ինքնուրույն բաժնով։ ՀԽՍՀ էկոնոմիկայի զարգացման հետ ցուցանմուշների մեջ աճում է մեքենատեխմիկական, հատկապես էլեկտրոնային արդյունաբերության արտադրանքի (միկրոէլեկտրոնիկա, ռադիոտեխնիկա, կապի միջոցներ ևն) ծավալը։ Միջազգային տոնավաճառներում ՀԽՍՀ բաժինները (Նյու Դելիում, Պլովդիվում, Ալժիրում, Բաղդադում) և ցուցանմուշները (Լայպցիգ-գարուն 1975 և 1980, Պլովդիվ-գարուն 1983) արժանացել են ոսկե ու արծաթե մեդալների և պատվոգրերի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Գրասա Մարիա դա Ֆոնսեկա Կաետանու Գոնսալվեշ** (պորտ.՝ Graça Fonseca, օգոստոսի 13, 1971(1971-08-13), Լիսաբոն, Պորտուգալիա), պորտուգալացի քաղաքական և պետական գործիչ։ Պորտուգալիայի մշակույթի նախարար (2018 թվականից)։ Պորտուգալիայի Հանրապետական ասամբլեայի պատգամավոր։ Սոցիոլոգ է։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Լիսաբոնի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Կոիմբրայի համալսարանում ստացել է սոցիոլոգիայի մագիստրոսի աստիճան։ Այնուհետև՝ Լիսաբոնի համալսարանում փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Կոիմբրայի համալսարանում աշխատել է որպես դասախոս։

2000-2002 թվականներին եղել է Արդարադատության նախարարության պլանավորման և օրենսդրական քաղաքականության վարչության տնօրենի օգնական, 2005-2008 թվականներին՝ արդարադատության նախարարի և ներքին գործերի նախարարի աշխատակազմի ղեկավար։

Քաղաքական գործիչ և Պորտուգալիայի Սոցիալիստական կուսակցության անդամ է։

2009-2015 թվականներին եղել է Լիսաբոնի մունիցիպալ իշխանության անդամ, որտեղ զբաղվել է տնտեսության, նորարարության և կառավարման հարցերով։

Պորտուգալիայի խորհրդարանական ընտրություններում 2015 թվականին ընտրվել է Սոցիալիստական կուսակցությունից։ Նույն թվականի նոյեմբերին դարձել է պետական քարտուղարի օգնական, որը պատասխանատու է վարչական արդիականացման համար (մինչև 2018 թվականը)։

2018 թվականի հոկտեմբերին Անտոնիու Կոշտայի կառավարությունում նշանակվել է մշակույթի նախարար։

Բացահայտ լեսբի է։ Պորտուգալիայի կառավարության առաջին լեսբի անդամն է, որը հրապարակավ հայտարարել է իր սեռական կողմնորոշման մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  New ministers for Defence, Culture, Health and Economy
3. ↑  PressReader.com - Your favorite newspapers and magazines

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրասա Ֆոնսեկա(պորտ.)
* Գրասա Ֆոնսեկա(պորտ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | PTBNP: 1799009 · VIAF: 4601161030926423920002 · WorldCat VIAF: 4601161030926423920002 |

 |
**Նատրիումի հեքսաֆտորսիլիկատ**, անօրգանական նյութ՝ {\displaystyle Na\_{2}[SiF\_{6}]} բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Վատ է լուծվում ջրում։

Ստացումը
--------

* Ստացվում է նատրիումի ֆտորիդի և սիլիցիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {2NaF+SiF\_{4}\ {\xrightarrow {}}\ Na\_{2}[SiF\_{6}]}}}
* Ստացվում է {\displaystyle H\_{2}[SiF\_{6}]} -ի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {H\_{2}[SiF\_{6}]+2NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Na\_{2}[SiF\_{6}]+2H\_{2}O}}}
* Ստացվում է {\displaystyle H\_{2}[SiF\_{6}]} -ի և նատրիումի կարբոնատի փոխազդեցությունից.

{\displaystyle {\mathsf {H\_{2}[SiF\_{6}]+Na\_{2}CO\_{3}\ {\xrightarrow {}}\ Na\_{2}[SiF\_{6}]+H\_{2}O+CO\_{2}\uparrow }}}

Ֆիզիկական հատկությունները
-------------------------

Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=0,886 նմ, c=0,504 նմ։

Քիմիական հատկությունները
------------------------

* Տաքացնելիս քայքայվում է.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{2}[SiF\_{6}]\ {\xrightarrow {570-600^{o}C}}\ 2NaF+SiF\_{4}}}}
* Փոխազդում է ծծմբական թթվի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{2}[SiF\_{6}]+H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {}}\ Na\_{2}SO\_{4}+SiF\_{4}\uparrow +2HF\uparrow }}}
* Փոխազդում է նատրիումի հիդրօքսիդի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{2}[SiF\_{6}]+8NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Na\_{4}SiO\_{4}+6NaF+4H\_{2}O}}}
* Տաքացման պայմաններում փոխազդում է նատրիումի կարբոնատի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{2}[SiF\_{6}]+2Na\_{2}CO\_{3}\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ 6NaF+SiO\_{2}+2CO\_{2}\uparrow }}}
* Տաքացման պայմաններում փոխազդում է ֆտորաջրածնի հետ.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{2}[SiF\_{6}]+2HF\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ 2Na(HF\_{2})+SiF\_{4}\uparrow }}}
* Տաքացման պայմաններում վերականգնվում է ալյումինի հետ մինչև սիլիցիումի տետրաֆտորիդ.

{\displaystyle {\mathsf {Na\_{2}[SiF\_{6}]+2Al\ {\xrightarrow {700^{o}C}}\ Na\_{3}[AlF\_{6}]+2Na(HF\_{2})+SiF\_{4}\uparrow }}}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sodium hexafluorosilicate

Գրականություն
-------------

* *Лидин Р.А.* и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
Նգորոնգորո**Նգորոնգորո**, հրաբխային խառնարան, որը գտնվում է հյուսիսային Տանզանիայի գեղատեսիլ վայրում։ Այն աշխարհի ամենամեծ, ամբողջական տեսքով պահպանված հրաբխային խառնարանն է։ Տեղանքում հանգրվանում են ավելի քան 25000 կենդանիներ՝ ներառյալ զեբրեր, գնուներ, սև ռնգեղջյուրներ, առյուծներ և փղեր, որոնք խառնարանը դարձնում են նմանը չունեցող որսատեղի։

Պատմություն
-----------

Խառնարանը, որը գրեթե 1970 ոտնաչափ (700 մ) խորություն ունի և 100 քառ. մղոն (260 կմ քառ.) մակերես, առաջացել է 2 մլն տարի առաջ։ Նախկինում այն եղել է Կիլիմանջարո լեռան չափի հրաբուխ, սակայն կրկին ժայթքելուց հետո ինքնաքայքայվել է և վերածվել խառնարանի։

### Կենդանական աշխարհ

Խառնարանի հատակի մեծ մասի արոտավայր լինելու պատճառով այստեղ գերակշռում են խոտակեր կենդանիները, ինչպիսիք են զեբրը, գնուն, վիթը, գոմեշը, եզնայծը և աֆրիկյան վարազը։ Խառնարանի թեք պատերը ծառայում են այն բանին, որ կենդանիները չգաղթեն՝ ի տարբերություն մոտակայքում գտնվող Սերենգետիի սարահարթերի կենդանիների։ Ամեն տարի աճում է այստեղ եկող մարդկանց թիվը, ովքեր հույս ունեն տեսնելու ռնգեղջյուր, առյուծ կամ բորենի։

### Բուսական աշխարհ

Այսօր Նգորոնգորոն ջուր ու արոտավայր է ապահովում կլոր տարին՝ իր անտառային տարածքներով, խոտհարհքներով, ճահիճներով, ինչպես նաև խառնարանի կենտրոնում գտնվող Մագադի լճով, որտեղ վխտում են ֆլամինգոներ և այլ ջրային կենդանիներ։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսարան Նգորոնգորոյից Քրատերի կողմից
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մարկ Տրուման, Աշխարհի Հրաշալիքները, 100 ամենատեսարժան վայրերն աշխարհում