**Կողոսկր** (լատին․՝ costa, հին հունարեն πλευρά), մարդու զույգ աղեղնաձև տափակ ոսկրեր են, որոնք մի ծայրով հոդավորված են ողնաշարի ողերին, մյուս ծայրով առջևում միանալով կրծոսկրին ձևավորում են կրծքավանդակը։

Կառուցվածք
----------

Սովորաբար մարդն ունի 12 զույգ կողոսկր։ Այն կազմված է 3 մասից. 

* հետին մաս, որն ունի գլխիկ (лат. *caput costae*), վզիկ (лат. *collum costae*) և երկայնական թմբիկ, որը գտնվում է գլխիկի և վզիկի արանքում
* մարմին ( լատ․՝ corpus costae)
* առջևի մաս,որը միանում է աճառին (լատ․՝ cartilago costalis)

Կողոսկրի մարմինը ունի 2 մակերես

* արտաքին (ուռուցիկ)
* ներքին (աղեղնաձև)
* Այս երկու մակերեսները միացված են երկու եզրերով՝ վերին (գնդաձև) և ստորին (սուր)։

Առաջին կողոսկրի արտաքին մակերեսին գտնվում է Լիսֆրանկի թմբիկը ( լատ․՝ tuberculum m. scaleni anterioris), որին միանում է արտաքին միջկողային մկանը (լատ․՝ m. scalenus anterior)։ Այդ թմբիկի հետին մասում գտնվում է ակոսը, ենթակլավային զարկերակի ակոսը (լատ․՝ sulcus a. subclaviae), որին ամրանում է ենթակլավային զարկերակը։ Ակոսի առջևի մասում գտնվում է մեկ այլ՝ առավել հարթ ակոս որտեղ գտնվում են արյունատար անոթները (երակներ և զարկերակներ) և միջկողային նյարդերը։

Հոդավորում
----------

Կողոսկրը հոդագլխիկով հոդավորվում է կրծքային բաժնի ողերին (Th1—Th8)։ I, XI և XII զույգ կողոսկրերում հոդագլխիկի թմբիկը չի տարբերակվում։ Կողոսկրի վզիկի և մարմնի արանքում թմբիկն է, որը հոդավորվում է ողի կողմնային ելուստի հետ։ Առջևի 7 կողոսկրերը կրծոսկրին միանում են անմիջապես և կոչվում են իսկական կողեր։ 8-րդ 9-րդ 10-րդ կողերն աճառային աղեղով միանում են 7-րդ կողին։ 11-րդ և 12-րդ կողերը վերջանում են ազատ և կոչվում են ծփան։ 1-ին կողոսկրն ուղիղ է, մնացածը՝ աղեղնաձև։ Կողոսկրերը համարակալում են վերևից ներքև։

Այլ տեղեկություններ
-------------------

Որոշ մարդկանց մոտ կարող են բացակայել 11-րդ կամ 12-րդ զույգ կողոսկրերը, իսկ մյուսների մոտ՝ հակառակը՝ կարող է լինել 13-րդ զույգ ազատ կողեոսկրեր։ Երբեմն թերապևտիկ կամ կոսմետիկ պատճառներով վերջին զույգ կողոսկրերը վիրահատական ճանապարհով հեռացնում են (գոտկատեղն ավելի նեղ դարձնելու համար - կանանց մոտ ազատ կողերը սովորաբար ավելի փոքր են, քան տղամարդկանց մոտ)։

Զարգացման տարածված արատներից է նաև պարանոցային կողոսկրը։ Հանդիպում է մարդկանց 0,5%-ի մոտ, ընդ որում 70-85% -ով հանդիպում է կանանց մոտ։ Այս բնածին անոմոլիայի ժամանակ մարդկանց մոտ, սովորաբար 7-րդ ողից, դուրս են գալիս մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ կողոսկրեր։ Պարանոցային կողոսկրերի զարգացման աստիճանը տատանվում է ռուդիմենտի մակարդակից մինչև ձևավորված ոսկրային ստրուկտուրաներ։ Նման արատների զարգացման պատճառը ներարգանդային զարգացման խախտումն է։ Ծանր դեպքերում լրացուցիչ կողոսկրը վիրահատական ճանապարհով հեռացնում են։

Գործառույթներ
-------------

Կողոսկրերը կրծքային բաժնի ողերի և կրծոսկրի հետ ձևավորում են կրծքավանդակը, որտեղ գտնվում են կրծքավանդակի օրգանները։ Կողոսկրերն ունեն հենարանային գործառույթ՝ հանդիսանալով հենարան կրծքավանդակի օրգանների համար։ Ինչպես բոլոր տափակ ոսկրերում, այնպես էլ կողոսկրերում գտնվում է կարմիր ոսկրածուծը, որն արյունաստեղծ օրգան է, այսինքն՝ այստեղ առաջանում են արյան ձևավոր տարրեր։

Մկաններ
-------

Կողոսկրերին ամրանում են հետևյալ մկանները․

* առջևի միջկողային մկաններ
* միջին միջկողային մկաններ
* հետին միջկողային մկաններ

Պատկերասրահ
-----------

* Կրծքավանդակը ողնաշարովԿրծքավանդակը ողնաշարով
* Մարդու կողոսկրերն (ցուցադրված է կարմիրով): Այն բաղկացած է 24 կողոսկրերց։ Առաջին կողոսկրի ձախ և աջից մինչև տասներկուերորդ կողոսկրը:Մարդու կողոսկրերն (ցուցադրված է կարմիրով): Այն բաղկացած է 24 կողոսկրերց։ Առաջին կողոսկրի ձախ և աջից մինչև տասներկուերորդ կողոսկրը:
* կրծքավանդակի ռենտգենյան լուսանկարկրծքավանդակի ռենտգենյան լուսանկար

Կրոն
----

Քրիստոնյաները, իսլամի հետևորդներն ու հուդայականները գտնում են, որ առաջին կնոջը՝ Եվաին Աստված ստեղծել է առաջին տղամարդու՝ Ադամի կողոսկրից։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  *Cho K.* Periosteal osteosarcoma arising from the rib and scapula: imaging features in two cases // *Korean journal of radiology : official journal of the Korean Radiological Society* — Korean Society of Radiology, 2014. — Vol. 15, Iss. 3. — P. 370—375. — 6 p. — ISSN 1229-6929; 2005-8330 — doi:10.3348/KJR.2014.15.3.370 — PMID:24843242
2. ↑  անատոմիայի հիմնարար մոդել
3. ↑  *Борзяк Э. И.* Анатомия человека / под ред. М. Р. Сапина. — М.: Медицина, 1997. — С. 436—438. — 560 с.
4. ↑  Sly, Peter D.; Collins, Rachel A. (2008-01-01), Taussig, Lynn M.; Landau, Louis I. eds։, «Chapter 7 - Applied Clinical Respiratory Physiology» (անգլերեն), *Pediatric Respiratory Medicine (Second Edition)* (Philadelphia: Mosby): pp. 73–88, doi:10.1016/b978-032304048-8.50011-6, ISBN 978-0-323-04048-8, վերցված է 2020-11-03
5. 1 2  Gillen, Glen (2016-01-01), Gillen, Glen, ed։, «Chapter 18 - Trunk Control: Supporting Functional Independence» (անգլերեն), *Stroke Rehabilitation (Fourth Edition)* (Mosby): pp. 360–393, doi:10.1016/b978-0-323-17281-3.00018-6, ISBN 978-0-323-17281-3, վերցված է 2020-11-03