**Աիշա Ռաթեբ** (արաբ․՝ عائشة راتب‎‎, փետրվարի 22, 1928(1928-02-22), Կահիրե, Եգիպտոս - մայիսի 4, 2013(2013-05-04), Գիզա, Եգիպտոս), եգիպտացի իրավաբան, քաղաքական գործիչ և Եգիպտոսի առաջին կին դեսպանը։ Կահիրեի համալսարանում եղել է միջազգային իրավունքի պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ռաթեբը ծնվել է Կահիրեում միջին խավի և կրթված ընտանիքում։ Քոլեջ ընդունվելուց հետո նա սկզբում Կահիրեի համալսարանում ուսումնասիրել է գրականություն, սակայն ընդամենը մի շաբաթ անց փոխել է ֆակուլտետը՝ սովորելով իրավունք։ 1949 թվականին նա ավարտել է Կաhիրեի համալսարանը, կարճաժամկետ ուղևորություն է ունեցել Փարիզում, ապա 1955 թվականին դարձել է գիտությունների թեկնածու։

Կարիերա
-------

Ռաթեբը 1949 թվականին դիմել էր Conseil de'Etat-ում (Եգիպտոսի բարձրագույն դատական համակարգը) դատավոր լինելու համար, սակայն իր սեռի պատճառով մերժվել է։ Այդ ժամանակի վարչապետ Հուսսեյն Սերրի Փաշան կին դատավոր լինելու առիթով ասել է, որ դա «դեմ է հասարակության ավանդույթներին»։ Նա դատական գործ է հարուցել իր սահմանադրական իրավունքների ոտնահարման պատճառով։ Նրա դատական գործը իր տեսակով առաջիննն էր Եգիպտոսում, և երբ նա տանուլ է տվել գործը, Պետական խորհրդի նախագահ Աբդել-Ռազեկ ալ-Սանուրի այս առիթով նշել է, որ նա կորցրել է այն միայն քաղաքական և մշակութային պատճառներով, այլ ոչ թե եգիպտական կամ շարիայի իրավունքներով։ Դատական գործը և ալ-Սանուրի կարծիքը դատավոր դառնալու համար ոգեշնչման աղբյուր էին մի շարք կանանց համար, թեև մինչև 2003 թվականը Եգիպտոսում կին դատավոր չկար (առաջին կին դատավորը Թահանի ալ-Գեբալին է)։ 2010 թվականին Եգիպտոսի վարչապետը հանձնարարել է վերանայել կանանց դատավոր դառնալու թույլատվության որոշումը։ 2015 թվականի հուլիսից կանանց վարջապես թույլատրվում է դատավոր դառնալ։

1971 թվականին Ռաթեբը «Արաբ սոցիալիստական միության» Կենտրոնական կոմիտեի անդամ էր, որտեղ նա օգնել է Եգիպտոսի համար նոր Սահմանադրության մշակման գործերում։ Կոմիտեի բոլոր անդամներից նա միակն էր, որը դեմ էր «նախագահ Անվար Սադաթին տրվող արտակարգ լիազորություններին»։

Սրանից հետո նա 1974-1977 թվականներին եղել է Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար՝ լինելով այդ պաշտոնը ստանձնած առաջին կինը։ Այդ ընթացքում նա կարողացել էր երկրում կանանց համար բարեփոխումներ իրականացնել։ Ռաթեբը դա անում էր անգամ այն ժամանակ, երբ ֆունտամենտալիստ շեյխերը փորձելում էին գցել նրա հեղինակությունը։ Ռաթեբը շարունակել էր սահմանադրական փոփոխություններ անել բազմակնության ոլորտում և երաշխավորում էր, որ ամուսնալուծությունը օրինական է միայն այն ժամանակ, երբ վկայվում է դատավորի կողմից։ Նա աշխատել է աղքատ մարդկանց օգնելու համար և օրենք է անկցացրել հաշմանդամների` աշխատանքի գտնելու իրավունքների վերաբերյալ։ Երբ կառավարությունը բարձրացնում էր առաջին անհրաժեշտության ապրանքների սուբսիդավորումը, մի բան, որը կազդեր Եգիպտոսի ամենաաղքատ քաղաքացիների վրա, նա 1977 թվականին ցույցեր է նախաձեռնել հացի գնի բարձրացման ժամանակ։

1979 թվականին Ռաթեբը նշանակվել էր Եգիպտոսի առաջին կին դեսպանի պաշտոնում։ Նա 1979-1981 թվականներին եղել է Դանիայում Եգիպտոսի պաշտոնական ներկայացուցիչը, 1981-1984 թվականներին` Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության դեսպանը։

Ռաթեբը խիստ քննադատում էր Եգիպտոսի նախկին նախագահ Հոսնի Մուբարաքին, քանի որ կարծում էր, որ նրա կառավարման մեթոդները տարանջատում էին հարուստներին և աղքատներին։

Ռաթեբը մահացել է 2013 թվականին Գիզայում՝ սրտի կանգից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Arab Women by First Name - All". *Dubai Women's College*. Արխիվացված է the original 2006 թ․ հունիսի 14-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Reda, Angele (2013 թ․ մայիսի 24). "Aisha Rateb (1928-2013)". *Watani*. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.
3. ↑  Hatem, Mervat F. (1994). "Privatization and the Demise of State Feminism in Egypt". *Mortgaging Women's Lives: Feminist Critiques of Structural Adjustment*. United Nations. p. 41. ISBN 1856491013.
4. ↑  "Aisha Rateb". *Egypt Today*. 2013 թ․ նոյեմբերի 20. Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Elbendary, Amina (January 2003). "Women On the Bench". *Al-Ahram* (620). Արխիվացված է the original 2006 թ․ հունվարի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.
6. 1 2  Messieh, Nancy; Gaber, Suzanne (2015 թ․ հուլիսի 22). "A Win for Women in Egypt's Courts". *Atlantic Council*. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.
7. ↑  Khalil, Ashraf (2003 թ․ սեպտեմբերի 23). "Egypt's First Female Judge May Remain 'The Only'". *Women's eNews*. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.
8. ↑  Kenyon, Peter (2010 թ․ ապրիլի 3). "Female Judges In Egypt Battle Against Old Ideas". *NPR*. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.
9. 1 2  Sami, Aziza (2013 թ․ մայիսի 9). "Obituary: Aisha Rateb (1928-2013) Women's Struggle: One Champion Down". *Al-Ahram Weekly* (1147). Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  Sadat, Jehan (1987). *A Woman of Egypt*. New York: Simon & Schuster. pp. 360. ISBN 0743237080.
11. 1 2  "Egypt's First Female Ambassador Dies at 85". *Aswat Masriya*. 2015 թ․ մայիսի 5. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 15.(չաշխատող հղում)
12. ↑  Sullivan, Earl L. (1986). *Women in Egyptian Public Life*. Syracuse, New York: Syracuse University Press. pp. 82. ISBN 0815623542.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| EGAXA: vtls000891726 · GTAA: 142118 · ISNI: 0000000388198818 · LCCN: nr94029547 · NUKAT: n2014186238 · SUDOC: 243872569 · VIAF: 281305623 · WorldCat VIAF: 281305623 |

 |

 |