**Բու Քսյանջի** (չինարեն՝ 卜祥志, դեկտեմբերի 10, 1985(1985-12-10), Ցինդաո, Շանդուն, Չինաստան), չինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր, 13 տարեկան, 10 ամսական և 13 օրական հասակում նա դարձել է Չինաստանի 10-րդ գրոսմայստերը՝ այն ժամանակ պատմության մեջ ամենաերիտասարդը։ 2008 թվականի ապրիլին Բու Քսյանջիի և Նի Հուայի էլոյի գործակիցը հատել է 2700-ը։

2004 թվականին Բու Քսյանջին դարձել է Չինաստանի չեմպիոն։ 2015 թվականի Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնությունում և 2018 թվականի շախմատի օլիմպիադայում հանդես է եկել երկրի հավաքականի կազմում և նվաճել ոսկի մեդալ։

Կենսագրություն
--------------

Բուն ծնվել է 1985 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Ցինդաո քաղաքում։ Նրա պապը եղել է փորցառու շախմատիստ։ Բուն շախմատին ծանոթացել է ավագ զարմիկի միջոցով՝ վեց տարեկան հասակում։ Բուի հետաքրքրությունը շախմատի հանդեպ ավելի է շատացել 1991 թվականին, երբ Կանանց աշխարհի առաջնությունում չինացի շախմատիստւհի Սե Ցզյունը դարձել է չեմպիոն։ Շախմատով լրջորեն զբաղվել է 9 տարեկանում։ Այդ ընթացքում «Qingdao Daily» թերթը հիմնել է տեղական շախմատի ակումբ, որտեղ հաճախել են քաղաքի շատ երեխաներ, այդ թվում՝ «Qingdao Daily»-ի գլխավոր խմբագրի որդին։ Նրա առաջին շախմատային գիրքը եղել է Բոբի Ֆիշերի «Իմ արժանահիշատակ 60 պարտիաները» աշխատությունը։

1993 թվականին Բուն հաղթել է Ցինդաոյի շախմատի պատանեկան առաջնությունում։ 1997 թվականին նա դարձել Երեխաների ազգային գավաթի չեմպիոն։ 1998 թվականին՝ 12 տարեկանում, նվաճել է դպրոցականների ազգային չեմպիոնի և մինչև 14 տարեկանների աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսները։ 1999 թվականին իր մարզիչ Ջի Յունկիի հետ մեկնել Եվրոպա՝ մասնակցելու շախմատի մի քանի միջազգային մրցաշարերի։ 1999 թվականի աշնանը նա երկու ամսվա ընթացքում լրացրել է գրոսմայստերի կոչում ստանալու համար անհրաժեշտ երեք նորմերը։ Նա 13 տարեկան, 10 ամսական և 13 օրական է եղել, երբ լրացրել է գրոսմայստերի վերջին նորմը։ Այդ պահին նա դարձել է ամենաերիտասարդ շախմատիստը, որը նվաճել է այդ տիտղոսը։ 2002 թվականի հուլիսին նա այդ ռեկորդը զիջել է Սերգեյ Կարյակինին։ 1999 թվականին Բուն դարձել է Գերմանիայի բաց առաջնության հաղթող։

Նաև 2000 թվականին Նյու Յորքում անցկացված «Future World Champions Match» մրցաշարում Բուն 6+1⁄2-1½ հաշվով հաղթել է ադրբեջանցի շախմատիստ Թեյմուր Ռաջաբովին։
Նույն թվականի մայիսին Բուն առաջին անգամ հանդես է եկել Միացյալ Նահանգների շախմատի ֆեդերացիայի հովանու ներքո անցկացվող մրցաշարում՝ «Նյու Յորքի օփենում»։ Նա համարվել է մրցաշարի ֆավորիտներից մեկ, սակայն 5 միավորով զբաղեցրել է 15-րդ տեղը։

2003 թվականի դեկտեմբերին Բուն 7 միավորով դարձել է 10-րդ «Aceimar International Open» մրցաշարի հաղթող։

2004 թվականի նոյեմբերին Լանժոու քաղաքում մասնակցել է Չինաստանի շախմատի առաջնությանը, 11 հնարավորից վաստակել 9 միավոր և դարձել երկրի չեմպիոն։

2006 թվականին Բուն հաղթել է Նիգերիայի Լագոս քաղաքում անցկացված շախմատի աշխարհի 9-րդ համալսարանական առաջնությունում։ Նա Նի Հուայի հետ կիսել է առաջին տեղը և վերջինիս հաղթել թայ-բրեյքում։

2007 թվականի հուլիսին Բուն հաղթել է Կանադայի շախմատի բաց առաջնությունում։ Նույն թվականի հոկտեմբերին Բիլբաոյում դարձել է կույր շախմատի աշխարհի գավաթակիր։ Մրցաշարի ընթացքում նա հաղթել է Վեսելին Տոպալովին, Մագնուս Կառլսենին, Պենտալա Հարիկրիշնային, Յուդիթ Պոլգարին և Սերգեյ Կարյակինին։

Ազգային հավաքականում
--------------------

2001 թվականից Բուն հանդես է գալիս Չինաստանի հավաքականում։ 2005 թվականին Բեեր Շևայում կայացած Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնությունում և Թուրինի 2006 թվականի շախմատի օլիմպիադայում առաջին խաղատախտակի վրա նա լավ արդյունքներ է ցույց տվել և նվաճել անհատական ​​և թիմային արծաթե մեդալներ։ Նա խաղացել է երկու նախորդ շախմատային օլիմպիադաներում՝ 2002 և 2004 թվականներին, երկուսում էլ չորրորդ խաղատախտակի վրա։

Բուն եղել է Չինաստանի հավաքականի կազմում, որը ոսկե մեդալ է նվաճել 2015 թվականին շախմատի աշխարհի թիմային առաջնությունում։ Նա 2018 թվականին եղել է 43-րդ շախմատային օլիմպիադայի հաղթող թիմի կազմում։ Այդ մրցաշարի ժամանակ Բուն 4 խաղատախտակի վրա նվաճել է նաև անհատական ​​բրոնզե մեդալ։

Բու Սյանչժին ամուսնացած է կանանց գրոսմայստեր Հուանգ Քյանի հետ։

Սպորտային արդյունքներ
---------------------

| Տարի | Քաղաք | Մրցաշար | + | − | = | Արդյունք | Տեղ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2001 | Շանհայ | 1-ին խաղ Ռուսաստան-Չինաստան | 3 | 0 | 3 | 6-ից 4½ |  |
| 2002 | Բլեդ | 35-րդ Օլիմպիադա | 3 | 0 | 7 | 10-ից 6½ |  |
| 2004 | Մոսկվա | խաղ Չինաստան-Ռուսաստան 2004|2-րդ խաղ Ռուսաստան — Չինաստան | 1 | 1 | 4 | 6-ից 3 |  |
| 2004 | Կալվիա | 36-րդ Օլիմպիադա | 5 | 3 | 5 | 13-ից 7½ |  |
| 2005 | Բեեր Շևա | Աշխարհի 6-րդ թիմային առաջնություն | 3 | 1 | 4 | 8-ից 5 | 2 |
| 2006 | Թուրին | 37-րդ Օլիմպիադա | 4 | 0 | 8 | 12-ից 8 | 2 |
| 2006 | Էրգունա | 3-րդ խաղ Ռուսաստան-Չինաստան | 1 | 1 | 8 | 10-ից 5 |  |
| 2007 | Բիլ | 40-րդ միջազգային մրցաշար | 2 | 4 | 3 | 9-ից 3½ | 7—10 |
| 2007 | Նիժնի Նովգորոդ | 4-րդ խաղ Ռուսաստան -Չինաստան | 2 | 2 | 6 | 10-ից 5 |  |
| 2007 | Խանտի-Մանսիյսկ | Աշխարհի գավաթ | 2 | 1 | 3 | 5-ից 3½ |  |
| 2008 | Սոֆիա | 4-րդ միջազգային մրցաշար | 1 | 5 | 4 | 10-ից 3 | 5 |
| 2008 | Նինբո | 5-րդ խաղ Ռուսաստան -Չինաստան | 1 | 1 | 3 | 5-ից 2½ |  |
| 2008 | Դրեզդեն | 38-րդ Օլիմպիադա | 1 | 1 | 7 | 9-ից 4½ |  |
| 2008 | Նանկին | Միջազգային մրցաշար | 2 | 2 | 6 | 10-ից 5 | 3 |
| 2010 | Խանտի-Մանսիյսկ | 39-րդ Օլիմպիադա | 3 | 1 | 6 | 10-ից 6 |  |
| 2012 | Ստամբուլ | 40-րդ Օլիմպիադա | 2 | 1 | 5 | 8-ից 4½ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  FIDE Ratings and Statistics
2. 1 2 3 4 5 6  OlimpBase
3. ↑  New York 2000
4. 1 2  10 Aceimar Intl.Open FIDE Accessed 16 January 2015
5. ↑  9th world University Chess Champions Chess-Results
6. ↑  «Bu Xiangzhi wins Blindfold Chess World Cup in Bilbao». ChessBase.com. 2007 թ․ հոկտեմբերի 21. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 27-ին.
7. ↑  Wojciech Bartelski. «World Men's Team Chess Championship :: Bu Xiangzhi». OlimpBase. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
8. ↑  Wojciech Bartelski. «Men's Chess Olympiads :: Bu Xiangzhi». OlimpBase. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
9. ↑  "China confirms domination, wins World Team Championship 2015". Chessdom. 2015-04-29.
10. ↑  McGourty, Colin (2018 թ․ հոկտեմբերի 6). «Quadruple Olympiad gold for China: 17 conclusions». *chess24.com*. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.
11. ↑  Peng, Zhaoqin (2013 թ․ հոկտեմբերի 14). «Tianjin Nankai University with Koneru leads in the Chinese League». *News About Chess*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
12. 1 2  В командном зачёте.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Bu Xiangzhi at Sina Sports (zh)
* Chessmetrics Ratings: Bu Xiangzhi
* NICBase Online Info at New In Chess
* Elo rating with world rankings and historical development since 1999 (benoni.de/schach/elo) for Bu Xiangzhi
* Biography of Bu Xiangzhi, Corus Chess 2007.
* Bu Xiangzhi: I would bet on Topalov for victory in Sofia (2008 Interview)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բու Քսյանջի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Sina Weibo |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · ՖԻԴԵ |

 |