**Ռուս-ասիական բանկ**- ռուսական, ապա՝ ֆրանսիական բանկ, որը 1910-1926 թվականներին աշխատել է Ռուսական կայսրությունում, Չինաստանում և Ֆրանսիայում։

Պատմություն
-----------

Ռուս-ասիական բանկի շենքը, 1914 թ
Ռուս-ասիական բանկը հիմնադրվել է 1910 թվականին ռուս-չինական և հյուսիսային բանկերի միաձուլմամբ, որոնք գտնվում էին ֆրանսիացի բաժնետերերի վերահսկողության տակ։ 1910 թվականի հունիսի 14-ին Նիկոլայ II-ը հաստատեց Նախարարների խորհրդի կանոնակարգը «Ռուս-ասիական բանկ» անվանմամբ բաժնետիրական առևտրային բանկի ստեղծման մասին։ Հաստատված կանոնակարգի համաձայն, Ռուս-Չինական բանկի կանոնադրությունը հիմք է ընդունվել նոր բանկի կանոնադրության համար, բացի այդ, կանոնակարգում ասվում է ոչ թէ երկու բանկկերի միաձուլման այ Հյուսիսային բանկի ռուս-չինական բանկին միանալու և վերջինիս ռուս-ասիական բանկի վերանվանման մասին։ Միևնույն ժամանակ, կանոնակարգով սահմանվել են երկու բանկերից յուրաքանչյուրի բաժնետոմսերի փոխարժեքները ռուս-ասիական բանկի նոր բաժնետոմսերով փոխանակելը։

Նոր բանկի բաժնետիրական կապիտալն ի սկզբանե որոշվել է 35 միլլիոն ռուբլի։ Ռուս-չինական բանկի գույքի մի մասը չի փոխանցվել նոր բանկի հաշվեկշռին և ենթակա է վաճառքի՝ ռուս-չինական բանկի բաժնետերերի միջև հասույթի բաշխմամբ։ Այսպիսով, ժամանակակից տերմինաբանությամբ, տեղի ունեցած խոշորացումը ոչ թե միացում է, այլ ձևերի միաձուլում։ Իրավաբանորեն, նշված ակտի 1-ը §1-ին III ծանոթագրության համաձայն, Ռուս-ասիական բանկը սկսել է իր գործունեությունը 1910 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, այն օրը, երբ այս ակտը հրապարակվեց օրինականացումների ժողովածուում։

Բանկի հիմնադրման ժամանակ՝ 1910 թվականին, ֆրանսիական կապիտալի մասնաբաժինը կազմում էր 4/5, իսկ ռուսական կապիտալի մասնաբաժինը 1/5։ Բանկի ղեկավարը, պարզվեց, Ալեքսեյ Իվանովիչ Պուտիլովն է (Ն.Ի. Պուտիլովի հեռավոր ազգականը), ով նաև միաժամանակ «Պուտիլովի գործարանի» խորհրդի նախագահն է։

Ռուս-ասիական բանկի գործունեության հիմնական ուղղությունը արդյունաբերության ֆինանսավորումն է։ Բանկի ներդրած միջոցների շնորհիվ զգալիորեն աճել է մի շարք ձեռնարկությունների արտադրությունը մետալուրգիական, մեքենաշինական, ռազմական և այլ ոլորտներում։ Բանկի ակտիվ մասնակցությամբ ստեղծվել են մի շարք մենաշնորհային միավորումներ մեքենաշինության, նավթի, ծխախոտի և այլ ոլորտներում։

Ռուս-ասիական բանկի մասնաբաժինը
Ամենահզորը բանկի շուրջ ստեղծված ռազմարդյունաբերական խումբն էր, որի հիմքում ընկած էին հրետանու, զինամթերքի, նավերի արտադրության մեջ կարևոր դերակատարում ունեցող Պետերբուրգի գործարանները՝ Պուտիլովսկի, Նևսկի, Բարանովսկի և այլն։

կրող,

1912թ. 1911թ.-ին բանկի խորհրդի նախագահ Ա.Ի.Պուտիլովը պահանջեց իրեն անհրաժեշտ ազատություն տալ բանկի գործունեության հիմնական ուղղությունները որոշելու և դրա առօրյա կառավարման հարցում։ Համոզված լինելով, որ Ռուսաստանում իրենց ստեղծած վարկային հաստատությունը Փարիզից կառավարելն անհնար է, Société Générale-ի և Paris-Ntherlands բանկի ղեկավարները փոխեցին իրենց ռազմավարությունը. պահպանելով վերահսկիչ փաթեթը բանկում, դադարեցին միջամտել դրա գործնական գործողություններին։ .

Ռուս-ասիական բանկի գովազդ, 1916 թ
Պուտիլովի ղեկավարությամբ ռուս-ասիական բանկը կարճ ժամանակում վերածվեց Ռուսական կայսրության ունիվերսալ տեսակի խոշորագույն վարկային հաստատության՝ լայնածավալ գործարար կապերով ամբողջ աշխարհում։

1912 թվականին կարճ ժամանակում Միջազգային բանկի հետ ստեղծվել է Ռուսաստանի գլխավոր նավթային կորպորացիան։

1913 թվականին Ռուս-ասիական բանկը, որպես Ռուսական բանկերի կոնսորցիումի մաս, հիմնեց Ռուսական ծխախոտային ընկերությունը։

1914 թվականին մի խումբ բանկեր (Ռուս-ասիական, Ազով-Դոն, Միջազգային, Սիբիրյան և Հաշվապահական բանկ) ստեղծեցին «Ռուսական կորպորացիա» ՍՊԸ-ն՝ անգլիական արժեթղթերի շուկայում ռուսական պետական և քաղաքային վարկերը, ինչպես նաև այլ բաժնետոմսեր և ձեռնարկությունների պարտատոմսեր բաշխելու համար ։

Մինչև 1917 թվականը Ռուս-ասիական բանկը առաջին տեղն էր զբաղեցնում Ռուսաստանի բաժնետիրական առևտրային բանկերի մեջ հիմնական միջոցների, վեկսելների և ապրանքային վարկերի, ավանդների և ընթացիկ հաշիվների առումով։ Ռուս-ասիական բանկի բաժնետիրական կապիտալի չափը կազմում էր 55 մլն ռուբլի։ (այս ցուցանիշով բանկը արտաքին առևտրով զիջում էր Ազով-Դոնի, Միջազգային առևտրային և Ռուսաստանի բանկերին), մասնաճյուղերի թիվը Ռուսաստանում և արտերկրում 107 է)։ Բանկը վերահսկում էր երկրի ավելի քան 160 ձեռնարկություն, որոնց բաժնետիրական կապիտալի չափը գերազանցում էր 1 միլիարդ ռուբլին.

* 124 առևտրաարդյունաբերական ձեռնարկություն;
* 20 երկաթուղային ընկերություն;
* 4 բեռնափոխադրող ընկերություններ;
* 3 ապահովագրական ընկերություն;
* 2 գյուղական /հողային/ բաանկ

Բանկի մասնաճյուղի շենք Իրկուտսկում
Ռուս-ասիական բանկի ռազմարդյունաբերական խումբը ներառում էր.

* + 8 խոշորագույն բաժնետիրական ընկերություններ 85 միլիոն ռուբլի կապիտալով, ներառյալ.
	+ Պուտիլովի գործարանը;
	+ Նևսկի նավաշինական գործարանը;
	+ Ռուս-բալթյան երկաթուղային վագոնի գործարան
	+ Ռուս-բալթյան նավաշինական գործարան.

Ռուս-ասիական բանկը առաջատար դիրք է զբաղեցրել նաև առևտրի վարկավորման հարցում, ինքն է ղեկավարել հացի և շաքարի ակտիվ առևտուրը։ Իր գործողություններում Ռուս-ասիական բանկը հենվել է բարեկամ բանկերի՝ Սանկտ Պետերբուրգի (Պետրոգրադ) մասնավոր առևտրային, սիբիրյան առևտրային, ռուսական առևտրային և արդյունաբերական բանկերի վրա, որոնց հետ կնքվել են համագործակցության հատուկ պայմանագրեր։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո այլ մասնավոր բանկերի նման Խորհրդային Ռուսաստանի տարածքում լուծարվել է (ազգայնացվել)՝ Համառուսաստանյան Կենտրոնական Գործադիր կոմիտեի 1917 թվականի դեկտեմբերի 14-ի հրամանագրով միանալով ՌԴ Պետական բանկին։ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի 1918 թվականի հունվարի 23-ի հրամանագրով բանկի բաժնետիրական կապիտալը այլ մասնավոր բանկերի բաժնետիրական կապիտալի հետ բռնագրավվել է հօգուտ Ռուսաստանի Հանրապետության Պետական բանկի։

Բանկի չինական մասնաճյուղերը վերակազմավորվեցին և շարունակեցին գործել նույն անունով։ Հարբինում 1918-1920 թվականներին բանկը թողարկել է «Հարբինի ռուբլի»։

Բանկի Փարիզի մասնաճյուղը վերակազմավորվեց գլխամասային գրասենյակի, որտեղ գտնվում էր վարչությունը։ 1926 թվականի սեպտեմբերի 27-ին բանկը դադարեցրեց իր աշխատանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կաղապար:Հովաած
2. ↑  տոնով Վ․Յու. 2014, էջ 245
3. ↑  Во французской Википедии — Banque de Paris et des Pays-Bas.
4. 1 2  Կասաատոնով Վ․Յու. 2014, էջ 258
5. ↑  Կասաատոնով Վ․Յու. 2014
6. ↑  *Петров Ю. А.* Из истории Банка России.
7. ↑  Весь Петроград на 1917 год, адресная и справочная книга г. Петрограда. — Петроград: Товарищество А. С. Суворина – «Новое время», 1917. — С. 11 рекламного блока. — ISBN 5-94030-052-9
8. ↑  Катасонов В.Ю. 2014
9. ↑  Կասաատոնով Վ․Յու. 2014, էջ 254
10. ↑  Декрет о конфискации акционерных капиталов бывших частных банков // *Декреты советской власти : сб. док. / Ин-т марксизма-ленинизма при ЦК КПСС ; Ин-т истории АН СССР* : [многотомное изд.]. — М.: Политиздат, 1957—1997. — Т. 1: 25 октября 1917 г. — 16 марта 1918 г. / подгот. С. Н. Валк и др. — С. 390—391. — ISBN 5-250-00390-7. (ISBN т. 1 отсутствует. Привязано к: Декреты советской власти: [многотомник]. М. 1957—1997.)
11. ↑  *Carley M. J.* From Revolution to Dissolution: The Quai d'Orsay, the Banque Russo-Asiatique, and the Chinese Eastern Railway, 1917—1926(անգլ.) // *The International History Review*. — 1990. — В. 4. — Т. 12. — С. 721—761.

Գրականություն
-------------

* *Պետրով Յու. Ա.* Ալեքսեյ Պուտիլովը և Ռուս-ասիական բանկը // *Ռուսաստանի Բանկի տեղեկագիր*. —Մ. 2005. — № 13.
* Շեպելյով Լ․Ե. Բաժնետիրական առևտրային բանկերը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին // Պատմական նշումներ. 1963. Հատոր 73
* *Կասատոնով Վ․Յու․* Սլավունոֆիլների և ժամանակակից Ռուսաստանի տնտեսական տեսությունը / Պատասխանատու խմբ. Օ.Ա.Պլատոնով. «Թղթե ռուբլի» Ս.Շարապով. — Մ.: Ռուսական քաղաքակրթության ինստիտուտ, 2014. — С. 245—523. — 656 с. — ISBN 978-5-901635-56-8