**Էլիզաբեթ Առնոլդ Հոփկինս Պո** (անգլ.՝ Elizabeth Arnold Poe, 1787 թվական - դեկտեմբեր 8 1811 թվական), ամերիկացի դերասանուհի, Էդգար Ալլան Պոյի մայրը։

Ծնողները
--------

Ծնվել է Հենրի և Էլիզաբեթ Առնոլդների ընտանիքում 1787 թվականին Լոնդոնում։ Մայրը դերասանուհի էր և լոնդոնյան բեմերում հանդես էր գալիս 1791 թվականից մինչև 1795 թվականը։ Հայրը պատշար էր։ Նա մահացել է 1789 թվականին, իսկ 1795 թվականի նոյեմբերին Էլիզաբեթը դստեր հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ, 1796 թվականին՝ Բոստոն։

Առաջին ելույթը
--------------

ԱՄՆ տեղափոխվելուց երեք ամիս անց իննամյա Էլիզան առաջին անգամ բեմ է բարձրանում։ Նա դեր է ստանում Դեյվիդ Գարրիկի պիեսներից մեկում։ Թերթերը սկսում են գրել այն մասին, որ չնայած աղջիկը ինը տարեկան է, սակայն նա ցանկացած տարիքի դերակատարում կարող է իր վրա վերցնել։

Թատերախումբ
-----------

Նույն տարում Էլիզայի մայրը ամուսնանում է երաժիշտ Չարլզ Թաբսի հետ, ով Առնոլդների հետ եկել էր Անգլիայից։ Այդ ժամանակ Էդգարը ընտանիքի հետ հիմնել էր «Չարլստոնյան կոմեդիանտներ» թատերախումբը։ Էլիզայի մայրը մահանում է Հյուսիսային Կարոլինայում հյուրախաղերի ժամանակ։ Նրա մահվան մասին քիչ բան է հայտնի։ Անունը 1798 թվականին անհետացել է ազդագրերից։ 
Մոր մահից հետո Էլիզան շարունակել է ելույթ ունենալ։ Սովորաբար թատերախումբը ներկայացումներ էր տալիս մի քանի ամսվա ընթացքում, իսկ հետո տեղափոխվում նոր վայր։ Առավել հայտնի վայրերի շարքում, որտեղ հանդես է եկել Էլիզան, Ֆիլադելֆիան է՝ երկու հազար հանդիսատես տեղավորող։ Էլիզան խաղացել է մոտ երեք հարյուր դեր՝ ներառյալ Ջուլիետայի և Օֆելիայի դերերը։ 1802 թվականի ամռանը տասնհինգամյա Էլիզան ամուսնանում է Չարլզ Հոփկինսի հետ։ Վերջինս մահանում է ամուսնական համատեղ կյանքի երրորդ տարում դեղին տենդից։

Ամուսնություն
-------------

Նորֆոլքում հյուրախաղերի ժամանակ Էլիզան հանդիպում է ծագումով Բալթիմորից Դեյվիդ Պոյին, ով որոշել էր թողնել իրավագիտությունը և միանալ թատերախմբի։ Հոփկիսնի մահից վեց ամիս անց Դեյվիդն ու Էլիզան ամուսնանում են։ Ամուսինները շրջագայում են հյուսիս-արևելյան նահանգներում՝ ներկայացումներ տալով բազմաթիվ քաղաքներում՝ Ռիչմոնդ, Ֆիլադելֆիա, Նյու Յորք։ Ի վերջո, զույգը բնակություն է հաստատել Բոստոնում, որտեղ երեք մրցաշրջանների ընթացքում (իննսուն շաբաթ) ելույթ է ունեցել խոշոր թատրոնում՝ հազարվոր հանդիսկանների առջև։ Այդ շրջանի թատերական մամուլը հաճախ էր անդրադառնում Էլիզայի «հետաքրքիր կերպար»-ին և «մեղեդային հաճելի ձայն»-ին։

Ընտանեկան կյանք
---------------

Էլիզան և Դեյվիդը ունենում են երկու որդի՝ Վիլյամ Հենրի Լեոնարդ և Էդգար։ Ենթադրվում է, որ փոքր որդուն անվանել են Էդգար՝ ի պատիվ թատերախմբի գլխավոր ղեկավարի։ Ընտանիքը ֆինանսապես ապահովված չէր։
1809 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է Նյու Յորք։ Էլիզայի դերասանական վարպետությունը մշտապես գրավում էր
մամուլի ուշադրությունը, բայց միևնույն ժամանակ քննադատվում էր Դեյվիդի թատերական կերպարը։ Այդ ամենից Դեյվիդը սկսում է անհավասարակշիռ պահվածք դրսևորել և հակում՝ ալկոհոլի հանդեպ։ Նա Նյու Յորք տեղափոխվելուց կես տարի անց լքում է բեմը և ընտանիքին։ Նրա հետագա ճակատագիրը հայտնի չէ։ Կան վկայություններ, որ նա մահացել է 1811 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Նորֆոլկում։ 1810 թվականի դեկտեմբերին, արդեն Դեյվիդի հեռանալուց հետո, Էլիզան ծնեց երրորդ երեխային՝ Ռոզալի անունով մի աղջկա, որը, ըստ շրջապատի արձագանքների, մտավոր հետամնաց էր։ Աղջկա ծնվելուց հետո Էլիզան շարունակել է ելույթ ունենալ բեմերում։

Էլիզա Հոպկինսի տապանաքարը, Ռիչմոնդ (Վիրջինիա)

Մահը
----

1811 թվականին Ռիչմոնդում հյուրախաղերի ժամանակ Էլիզայի մոտ սկսել է արյունոտ հազի նոպա։ Նրա ելույթները գնալով քչանում են, իսկ նույն տարվա հոկտեմբերին նա վերջնականապես թողնում է բեմը։ Վերջին անգամ նա ելույթ է ունենում 1811 թվականի հոկտեմբերի 11-ին «Անծանոթը» պիեսում։ Էլիզայի ընկերներն ու գործընկերները, Աշեր ամուսինները հոգ էին տանում երեխաներին նրա հիվանդության ժամանակ։ Բազմաթիվ մարդիկ ցավել են դերասանուհու ճակատագրով, իսկ Ռիչմոնդի թատրոնը ներկայացումներ է տվել նրա պատվին։
Էլիզան Մահանում է 1811 թվականի դեկտեմբերի 8-ին 24 տարեկանում։ Ենթադրվում է, որ նրա մահվան պատճառը տուբերկուլոզն էր։ Նրան հուղարկավորել են եպիսկոպոսական սուրբ Եկեղեցու գերեզմանատանը։ 
Մոր մահից հետո երեխաների ճակատագրերը բաժանվում են իրարից։ Վիլյամը շարունակում է ապրել հոր ծնողների մոտ, Էդգարին որդեգրում են Ալանների ընտանիքը, իսկ Ռոզալիին որդեգրում է Ռիչարդ Մաքքենզիի զույգը։

Ազդեցությունը Էդգար Ալլան Պոյի ստեղծագործության վրա
---------------------------------------------------

Չնայած գրողը որբացել է վաղ մանկությունից, բայց մոր կերպարը լուրջ ազդեցություն է ունեցել նրա կյանքի և ստեղծագործությունների վրա։ Իր առաջին ստեղծագործություններից մեկում նա նկարագրում է հրդեհ և այրվող ազնվական կալվածք։ Հնարավոր է, որ այս սյուժեն իրական իրադարձություն է, որը տեղի է ունեցել Ռիչմոնդի թատրոնում, որը բռնկվեց Էլիզայի մահից երեք շաբաթ անց։ Մոր, ինչպես նաև իր սիրելի Վիջինիայի մահը կերպավորվում են Ագռավը բանաստեղծության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3  Sova, 192.
3. 1 2  Meyers, 2
4. ↑  Silverman, 2.
5. 1 2  Silverman, 3.
6. 1 2  Stashower, 3.
7. ↑  Meyers, 6.
8. ↑  *Hoffman, Daniel*. Poe Poe Poe Poe Poe Poe Poe. — Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1972. — P. 25. — ISBN 0807123218
9. ↑  Silverman, 8.
10. ↑  *Thomas, Dwight and David K. Jackson*. The Poe Log: A Documentary Life of Edgar Allan Poe 1809—1849. — New York: G. K. Hall & Co. 1987. — P. 12. — ISBN 0783814011
11. ↑  *Allen, Hervey*. Israfel: The Life and Times of Edgar Allan Poe. New York: Farrar & Rinehart, Inc. 1934. — P. 683.
12. ↑  Stashower, 7.

Գրականություն
-------------

* *Meyers, Jeffrey*. Edgar Allan Poe: His Life and Legacy. — New York City: Cooper Square Press, 1992. — ISBN 0-8154-1038-7 (անգլ.)
* *Silverman, Kenneth*. Edgar A. Poe: Mournful and Never-ending Remembrance. — New York City: Harper Perennial, 1991. — ISBN 0-06-092331-8 (անգլ.)
* *Smith, Geddeth*. The Brief Career of Eliza Poe. — Fairleigh Dickinson University Press: April 1988. (անգլ.)
* *Sova, Dawn B*. Edgar Allan Poe: A to Z. — New York: Checkmark Books, 2001. — ISBN 0-8160-4161-X (անգլ.)
* *Stashower, Daniel*. The Beautiful Cigar Girl: Mary Rogers, Edgar Allan Poe, and the Invention of Murder. — New York: Dutton, 2006. — ISBN 0-525-94981-X (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 121816365 · GND: 119327686 · ISNI: 0000000049921303, 0000000078591307 · LCCN: nr95042837, n85265033 · VIAF: 68823372, 819191 · WorldCat VIAF: 68823372, 819191 |

 |