**Սաֆի Ֆայե** (Safi Faye, նոյեմբերի 22, 1943(1943-11-22), Դակար, Սենեգալ - փետրվարի 22, 2023(2023-02-22), Փարիզի 14-րդ շրջան, Փարիզ), սենեգալցի կինոռեժիսոր, ազգագրագետ։ Ենթասահարական Աֆրիկայի առաջին կին ռեժիսորն է, որ նկարահանել է կոմերցիոն ֆիլմ՝ *Kaddu Beykat*, որը թողարկվել է 1975 թվականին։ Նկարահանել է մի շարք վավերագրական և գեղարվեստական ֆիլմեր, որոնք ներկայացնում են Սենեգալի գյուղական կյանքը։

Կենսագրություն
--------------

Սաֆի Ֆայան ծնվել է 1943 թվականին, Սենեգալի Դակար քաղաքում, արիստոկրատ երեր էթնիկ խմբից սերող ընտանիքում։ Նրա ծնողները, Ֆայեները, Դակարից հարավ գտնվող Ֆադջալ գյուղից էին։ Սաֆի Ֆայան սովորել է Ռյուֆիսկի նորմալ դպրոցում, 1962 կամ 1963 թվականին ստացել է ուսուցչի վկայական և սկսել դասավանդել Դակարում։

1966 թվականին նա մասնակցել է «Սև արվեստի» Դակարի փառատոնին, որտեղ հանդիպել է ֆրանսիացի ազգագրագետ և ռեժիսոր Ժան Ռուշին, ով խրախուսել է նրան կինոն օգտագործել որպես ազգագրական գործիք։ Ֆայեն նկարահանվել է 1971 թվականին իր նկարահանած *Petit à petit* ֆիլմում։ Ֆայեն ասել է, որ ինքը չի սիրում Ռուշի ֆիլմերը, բայց նրա հետ աշխատելը հնարավորություն է տալիս սովորել ֆիլմերի ստեղծման և սինեմա վերիտեի մասին։ 1970-ական թթ. ազգագրություն ՝ ուսանել Բարձրագույն հետազոտությունների գործնական դպրոցում, այնուհետև՝ Լումիեր կինոդպրոցում։ Սաֆի Ֆայեն աշխատել է որպես մոդել, դերասան։ 1979 թվականին Փարիզի համալսարանից ստացել է ազգագրության թեկնածուի աստիճան։ 1979-1980 թթ. տեսանյութերի արտադրություն է ուսանել Բեռլինում, Բեռլինի ազատ համալսարանում եղել է այցելու դասախոս։ 1988 թվականին Սորբոնից ստացել է ազգագրության գիտական աստիճան։

### Կինոգործունեություն

Ֆայեսի առաջին ֆիլմը՝ La Passante (ԱՆցորդը), որտեղ նա նաև հանդես է եկել որպես դերասան, նկարահանվել է 1972 թվականին։ Այն ներկայացնում է օտարերկրյա կնոջ փորձը Փարիզում։ Նա քայլում է փողոցում և նկատում անցնող մարդկանց արձագանքը։ Ֆայեի առաջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ *Kaddu Beykat* («Նամակ իմ գյուղից»), ինչը վոլոֆ լեզվով նշանակում է *Գյուղացիների ձայնը*, միջազգայնորեն հայտնի է որպես *«Նամակ իմ գյուղից»* կամ *«Նորություններ իմ գյուղից»*։ Ֆիլմի համար Ֆայեն ֆինանսական աջակցություն է ստացել Ֆրանսիական համագործակցության նախարարությունից։ Ֆիլմը թողարկվել է 1975 թվականին և առաջին լիամետրաժ ֆիլմն էր, որ ստեղծվել է Ենթասահարական Աֆրիկայի կին ռեժիսորի կողմից և Ֆայեին միջազգային ճանաչում է բերել։ Թողարկվելուց հետո ֆիլմի ցուցադրումն արգելվել էր Սենեգալում։ 1976 թվականին ֆիլմն արժանացել է Ֆիլմերի քննադատների միջազգային ֆեդերացիայի և Համաշխարհային կաթոլիկ ասոցիացիայի մրցանակներին։

1983 թվականին Ֆայեի նկարահանած «Սելբե. շատերից մեկը» փաստավավերագրական ֆիլմը պատմում է Սելբե անունով կնոջ մասին, որն աշխատում է ապահովելու իր ութ երեխաներին, քանի որ ամուսինը թողել է իրենց գյուղը աշխատանք փնտրելու համար։ Սելբեն պարբերաբար զրուցում է Ֆայեի հետ, ով մնում է էկրանից այն կողմ և նկարագրում է իր հարաբերություններն ամուսնու հետ ու գյուղի առօրյա կյանքը։

Ֆայեի ֆիլմերն ավելի հայտնի են Եվրոպայում, քան իր հայրենի Աֆրիկայում, որտեղ դրանք հազվադեպ են ցուցադրվում։

Անձնական կյանք
--------------

Ֆայեն ապրում է Փարիզում։ Ամուսնալուծված է, ունի մեկ դուստր։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1972: *La Passante*
* 1975: *Kaddu Beykat* (*Նամակ իմ գյուղից*)
* 1979: *Fad'jal* (*Արի և աշխատիր*)
* 1979: *Goob na nu* (*Բերքը պատրաստ է*)
* 1980: *Man Sa Yay* (*Ես, Ձեր մայրը*)
* 1981: *Les âmes au soleil* (*Հոգիներն արևի տակ*)
* 1983: *Selbe: One Among Many* (կամ *Սելբեն և շատ ուրիշներ*)
* 1983: *3 ans 5 mois* (*Երեք տարի հինգ ամիս*)
* 1985: *Racines noires* (*Սև արմատներ*)
* 1985: *Elsie Haas, femme peintre et cinéaste d'Haiti* (*Elsie Haas, Haitian Woman Painter and Filmmaker*)
* 1989: *Tesito*
* 1996: *Mossane*

### Մատենագիտություն

* Ellerson, Beti (2004). "Safi Faye's Gaze: The Evolution of an African Woman's Cinema". In Pfaff, Françoise (ed.). *Focus on African Films*. Indiana University Press. pp. 185–202. ISBN 978-0-253-21668-7.
* Foster, Gwendolyn Audrey (1995). *Women Film Directors: An International Bio-critical Dictionary*. Greenwood Publishing Group. pp. 130–132. ISBN 0-313-28972-7.
* Petrolle, Jean; Virginia Wright Wexman (2005). *Women and Experimental Filmmaking*. University of Illinois Press. pp. 177–192. ISBN 0-252-03006-0.
* Schmidt, Nancy J. (1999). "Sub-Saharan African Woman Filmmakers". In Harrow, Kenneth W. (ed.). *African Cinema: Postcolonial and Feminist Readings*. Africa World Press. ISBN 978-0-86543-697-8.
* Spaas, Lieve (2001). *The Francophone Film: A Struggle for Identity*. Manchester University Press. pp. 185–188. ISBN 0-7190-5861-9.
* Thackway, Melissa (2003). *Africa Shoots Back: Alternative Perspectives in Sub-Saharan Francophone*. James Currey Publishers. pp. 151–155. ISBN 0-85255-576-8.
* Ukadike, Nwachukwu Frank; Teshome H. Gabriel (2002). *Questioning African Cinema: Conversations with Filmmakers*. University of Minnesota Press. pp. 29–40. ISBN 0-8166-4004-1.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  filmportal.de — 2005.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Fichier des personnes décédées
3. 1 2
4. 1 2 3 4 5  Petrolle, p. 177.
5. 1 2 3 4 5  Foster, p. 130.
6. 1 2 3 4  Pfaff, Françoise. "Safi Faye". FilmReference.com. Retrieved 2008 թ․ մայիսի 4.
7. 1 2  Ukadike, p. 29.
8. 1 2 3 4  Spaas, p. 185.
9. 1 2  Schmidt, p. 286.
10. ↑  Schmidt, p. 287.
11. ↑  Ukadike, p. 30.
12. ↑  "Africa Beyond". BBC. 2007. Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Retrieved 2008 թ․ մայիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
13. ↑  Thackway, p. 153.
14. ↑  Thackway, p. 154.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15027116m · GND: 141722738 · ISNI: 0000000083545882 · LCCN: n85376677 · NTA: 304703672 · SUDOC: 118587110 · VIAF: 7666922 · ULAN: 500464085 · WorldCat VIAF: 7666922 |

 |

 |