**«Իմ քնքուշ և նուրբ գազան»,** խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1978 թվականին՝ Էմիլ Լոտյանուի կողմից, Չեխովի «Դրամա որսի ժամանակ» պատմվածքի մոտիվենրով։

Նկարահանումների մեծ մասը տեղի է ունեցել Վալուևո քաղաքի XVIII դարի մի դաստակերտում, որը երբևէ պատկանելիս է եղել կոմս Մուսին-Պուշկինին։ Քաղաքային տեսարանները նկարահանվել են Սուզդալում։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։

Սյուժե
------

XIX դարի վերջում, Կենտրոնական Ռուսաստանի անտառներում ապրում էր անտառապահի աղջիկը՝ Օլգա Սկորցովան (Գալինա Բելյաևա), ով գեղեցիկ  տասնինն տարեկան աղջիկ էր, առաջին տպավորությունից բնական և թեթև,  սակայն հետագայում պարզվում է, որ նա ապրում է զգուշավոր և սնափառ կյանքով։ Նրան սիրահարվում են երեք ծեր տղամարդիկ, որոնք ապրում են կալվածքի շրջակայքում։ Նրանցից մեկը հիսունամյա մռայլ այրի Ուրբենինն էր, (Լեոնիդ Մարկով), ավելի մեծ տարիքի, բայց երիտասարդ և ուրախ Կոմս Կարնեևը (Կիրիլ Լավրով) և ստատիկ գեղեցիկ քառասունամյա դատական քննիչ Կամիշևը (Օլեգ Յանկովսկին)։

Օլգան՝ ցանկանալով ազատվել ծայրահեղ աղքատությունից, անխոհեմ ամուսնանում է գույքի կառավարիչ ազնվական Ուրբենինի հետ։ Իր հարսանիքի օրը նա փախչում է տոնակատարությունից և սեր է խոստովանում Կամիշևին, սակայն հրաժարվում է նրա հետ գնալ։ Կամիշևի հոգում բռնկվում է ուժեղ կիրք և այրող խանդ։ Նա գաղտնի հույսեր է փայփայում, որ կկարողանա Օլգայի ընտրությունը իր օգտին դարձնել։ Օլգան  հույս ուներ, որ Կամիշևի հարուստ լինելը հնարավոր կդարձնի դուրս գալ աղքատությունից, սակայն շուտով իմանում է, թե ինչպիսի անբարենպաստ պայմաններում է ապրում իր սիրեցյալը։ Այդ հիասթափությունից հետո Օլգան դառնում է Կոմս Կարնեևի կենակցուհին, մինչդեռ նրա օրինական ամուսինը՝ Ուրբենինը, ապրելով քաղաքում, դառնում է հարբեցող և անկում է ապրում։

Աշնանային որսորդության և խնջույքի ժամանակ Օլգան սկսում է բացատրություն տալ կատաղած, խանդոտ Կամիշևին և որոշ ժամանակ անց, բարձր աղաղակ է լսվում։ Օլգա ստանում է մահացու վնասվածք իր սեփական դանակով։ Մեծ արյունահեղությունից երկու օր անց երիտասարդ կինը մահանում է՝ այդպես էլ չհայտնելով հետաքննությանը, թե ով է նրա դեմ մահափորձ կատարել։ Կասկածանքի տակ է ընկնում նրա ամուսինը՝ Ուրբենինը, նրան դատապարտում են և աքսորում են, որտեղ չորս տարի անց նա մահանում է։

Դերերում
--------

* Գալինա Բելյաևա — Օլգա Սկորցովա
* Օլեգ Յանկովսկի — Սերգեյ Պետրովիչ Կամիշև
* Կիրիլ Լավրով — կոմս Ալեքսեյ Կարնեև
* Լեոնիդ Մարկով — Պյոտր Եվգորովիչ Ուրբենին
* Սվետլանա Տոմա — գնչուհի Տինա
* Գրիգորե Գրիգորի — Ա. Կալիդիս
* Վասիլի Սիմչիչ — Նիկոլայ Սկորցով
* Օլեգ Ֆյոդորով — *հրատարակիչ*
* Վիկտոր Լազարև — հարսանիքի հյուր
* Վադիմ Վիլսկի — *դոկտոր*
* Եվգենի Մարկով — *խնջույքի հյուր*
* Մարիա Զորինա — *Սիչիխա*
* Վալերի Սոկոլովերով — Կամիշևի ծառա
* Նիկոլայ Ժեմչուժնի — *գնչու*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարի հեղինակ՝ Էմիլ Լոտյանու
* Ռեժիսոր՝ Էմիլ Լոտյանու
* Օպերատոր՝ Անատոլի Պետրիցկի
* Նկարիչ՝ Բորիս Բլանկ
* Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Դոգա
* Ռեժիսորի ընթերակա՝ Բախիտժան Կանապյանով
* Ձայնաօպերատոր՝ Կուրգանսկի
* Երաժշտության ձայնագրություն՝ Բաբուշկին
* Երաժշտական խմբագիր՝ Լապիսով

Ճանաչում
--------

* Մասնակցել է մրցույթային Կաննի կինոփառատոնին (1978)։
* 1979 թվականին առաջադրվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։

Ֆիլմից ամուսնական վալս
----------------------

Բացի բուն ֆիլմից՝ արվեստի ինքնուրույն և լայնորեն հայտնի ստեղծագործություն է դարձել նրանում հնչող կոմպոզիտոր Եվգենի Դոգայի վալսը։ Հարսանեկան վալս ստեղծելու և տագնապալի ֆոնային երաժշտություն ստեղծելու համար ռեժիսոր Էմիլ Լոտյանուն հրավիրել է իր վաղեմի ընկերոջը և հայրենակցին, որի հետ նա ավելի վաղ արդյունավետ համագործակցել է մի քանի կինոնկարներում, որոնցից առավել հայտնի է «Թափառախումբը գնում է երկինք»։

Մելոդրամայի ռոմանտիկ վալսը կոմպոզիտորը գրել է Մերձմոսկովյան կալվածքում՝ Վալուեոյում, մեկ գիշերվա ընթացքում դաշնամուրով հորինելով։ Նրա առաջին դերակատար Գալինա Բելյաևան, ինչպես և բոլորը նկարահանման հրապարակում լսել և պարել է՝ մտածելով, որ հեռավոր անցյալից հնչում է անհայտ դասական ստեղծագործություն, սակայն ապշել է՝ իմանալով, որ ստեղծագործությունը յուրօրինակ է, հենց նոր հորինված։

Հանդիսավոր, հուզիչ, տագնապալի կանխազգացումներով լի վալսը մեծապես ավելացրել է հուզական արտահայտչականության պատկերը և նպաստել է Լոտյանուի մելոդրամայի արտասովոր ժողովրդականությանը, որին շատ քննադատներ մեղադրում էին գրական նյութի հետ չափազանց ազատ վերաբերմունքի և վարկաբեկված գնչուական շարժառիթների համար։ Ռեժիսորի և կոմպոզիտորի դաշինքի արդյունքում ֆիլմը Չեխովի էկրանավորված ստեղծագործությունների շարքում դարձել է առավել դիտարժան և հաջողակ։

Վալսը դարձել է պաշտամունքային սիրային մեղեդի, շատ նորապսակներ ընտրում են այն իրենց առաջին հարսանեկան պարի համար։ Երաժշտությունը հաճախ հնչում է ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Այդ փառքը ես էլ էի զգում, երբեք չեմ մոռանա այգու երաժշտական խանութում հերթի հսկայական պոչը, որտեղ վաճառում էին <<իմ քնքուշ ու նուրբ գազանը» ֆիլմի երաժշտությամբ ձայնագրություններ», հետագայում հիշում էր երգահանը |  |

:

Մեղեդին կատարվում է փողոցային երաժիշտների կողմից, հաճախ օգտագործվում է պարուսույցների և մարզիկների կողմից՝ բալետի և պարային համարների համար, ինչպես մանրահատակի, այնպես էլ սառույցի վրա։ Այս աշխատանքը աշխարհի ամենահայտնի կինովալսերից մեկն է։

Առանց պաշտոնական աղբյուրների նշման՝ 2014 թվականին, ՅՈՒՆԵՍԿՕի հատուկ որոշման համաձայն, Դոգա վալսը ճանաչվել է 20-րդ դարի 4 երաժշտական գլուխգործոցներից մեկը։ Սակայն, իրականում ՅՈՒՆԵՍԿՕի կայքում բանավոր և ոչ նյութական մշակութային ժառանգության գլուխգործոցների ցանկում տվյալ վալսի ոչ մի հիշատակում չկա։

ԶԼՄ-ներում հիշատակվել է նաև, որ ԱՄՆի նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը, որը քաղաքականություն է եկել Հոլիվուդում հաջող դերասանական կարիերայից հետո, այդ երաժշտական ստեղծագործությունն անվանել է «դարի վալս»։

Հրապարակում
-----------

Ռուսաստանում 2005 թվականից ի վեր ֆիլմը լիովին վերականգնվել է և վերաթողարկվել տնային վիդեո համակարգի և DVD-ի «խոշոր պլան» միավորման կողմից՝ պատկերի և ձայնի լավ որակով։ DVD-ում այն թողարկվել է Dolby Digital 5.1 և Dolby Digital 2.0 ձայնային համակարգում։

2013 թվականին լույս է տեսել Blu-ray Disc ձևաչափով Full HD տարբերակը, որը նույնպես վերականգնվել է «խոշոր պլան» ընկերության կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
3. ↑  «Festival de Cannes (Official Selection 1978: In Competition)». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
4. ↑  Мой ласковый и нежный зверь// КиноПоиск Արխիվացված 2014-12-03 Wayback Machine
5. ↑  Евгений Дога принимает поздравления. Запись с эфира телеканала «Культура», 1.03.2007
6. ↑  *Олимпиада - 80. Церемония открытия* (Фильм.). Ясное ТВ. `{{cite AV media}}`: Unknown parameter `|date2=` ignored (օգնություն)1-46-50
7. ↑  *The Complete Sochi 2014 Opening Ceremony* (Motion picture). Olympics. `{{cite AV media}}`: Text "Sochi 2014 Winter Olympics" ignored (օգնություն)1-46-50
8. ↑  Бульвар Гордона. Արխիվացված 2014-08-14 Wayback Machine 1.11.2011
9. ↑  *Eugen Doga in Portugalia*. `{{cite AV media}}`: Unknown parameter `|date2=` ignored (օգնություն)
10. ↑  *Sasha Cohen - 2002 Worlds (SP)*. iheartskating2. `{{cite AV media}}`: Unknown parameter `|date2=` ignored (օգնություն)
11. ↑  *Anissina & Peizerat 1999 Worlds OD Waltz*. lingc999. `{{cite AV media}}`: Unknown parameter `|date2=` ignored (օգնություն)
12. ↑  Автор самого известного киновальса принимает поздравления. Сегодня Евгению Доге исполняется 75 лет // НТВ, 1.03.2012
13. ↑  *Концерт в честь 20-летия программы Андрея Караулова "Момент истины"*. Pravda. `{{cite AV media}}`: Unknown parameter `|date2=` ignored (օգնություն)
14. ↑  «ЮНЕСКО признала вальс Доги одним из 4-м музыкальных шедевров XX Века» (ռուսերեն). Locals. 2014 թ․ հուլիսի 10. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 13-ին.
15. ↑  Список объектов нематериального культурного наследия на сайте ЮНЕСКО
16. ↑  «Мой ласковый и нежный зверь: 5 знаменитых композиций Евгения Дога». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 31-ին.
17. ↑  Евгений Дога был любимым композитором президента США Рональда Рейгана
18. ↑  UNESCO ruled: Eugen Doga’s Waltz, the 4th music masterpiece of the XX-th century

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Իմ փափուկ և նուրբ գազանը» վիքիքաղվածքում
* ֆիլմը Յություբում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |