**Հաննա Կուջո** (ծննդյան անուն՝ Հաննա Դադսոն, անգլ.՝ Hannah Kudjoe, դեկտեմբեր 1918, Busua, Արևմտյան շրջան, Գանա - մարտի 9, 1986(1986-03-09)), 1940-1950-ական թվականների Գանայի անկախության ակնառու ակտիվիստ։ Համարվել է շարժման առաջին բարձրապրոֆիլ կին ազգայնականը, եղել է Ժողովրդական կուսակցության համագումարի ազգային քարողչության քարտուղարը։ Եղել է ակտիվ բարեգործ և ջանացել է բարելավել կանանց կենսակերպը Հյուսիսային Գանայում։

Կենսագրություն
--------------

Հաննան ծնվել է Բուսուայում, եղել է ընտանիքի 10 երեխաներից ամենակրտսերը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Տարկվայում աշխատել է որպես դերձակ, որտեղ ամուսնացել է Ջ. Ս. Կուջոյի հետ, ով եղել է ոսկու հանքի կառավարիչ։ Ամուսնությունը երկար չի տևել, և Հաննան տեղափոխվել է բնակվելու եղբոր՝ Կ. Դադսոնի հետ, ով եղել է Ոսկե ափի միացյալ համագումարի (UGCC) ակտիվիստ։ Նա տարվեց քաղաքականությամբ, երբ Քվոմե Նքրուման հյուրընկալվեց նրանց տանը 1947 թվականի հունիսին և նրան ոգևորեց և համոզեց քաղաքականության մեջ կանանց դերի կարևորության մասին։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

Նքրումային հանդիպելուց հետո Կուջոն դարձավ Ոսկե ափի միացյալ համագումարի աջակից։ Երբ 1948 թվականի մարտին «Մեծ վեցնյակի» առաջնորդները ձերբակալվեցին, նա հանգանակությամբ գումար հավաքեց և նրանց ազատության համար քարոզարշավ սկսեց։ Նա ակտիվորեն ընդգրկվեց Ոսկե ափի միացյալ համագումարի Երիտասարդական կազմակերպության կոմիտեում CPP-ի ձևավորման համար։ Կուջոն ակտիվորեն ներգրավվեց Դրական գործողությունների արշավում։ Զանգվածային քաղաքացիական անհնազանդությունների այս արշավը հանգեցրեց գաղութային տիրապետության ավարտին։ Արշավի ժամանակ Կուջոն ստացավ CPP աջակցությունը, որից հետո դարձավ նրա Ազգային պրոպագանդայի քարտուղարը։ Աչքի էր ընկնում արդյունավետ կազմակերպչական ջիղով, համախմբում էր մարդկանց, այդ թվում կանանց՝ միանալու CPP-ին։

Անկախության ձեռքբերումից հետո, 1957 թվականին Կուջոն հիմնադրեց Համա-աֆրիկյան կանանց միությունը, որը հետագայում դարձավ Գանայի կանանց միություն։ Նա աշխատանքներ տարավ երկրում մանկապարտեզներ ստեղծելու համար, որոնց գործունեության համար ներգրավվեց ուսուցիչների և այլ աշխատակիցների։ Հյուսիսային Գանայում նա հադես եկավ հակա-նուդիստական արշավով , որն ներառում էր հագուստի անվճար տրամադրում այլ երկրներից։ Կանանց նա տալիս էր հիգենայի դասեր, սովորեցնում՝ ինչպես ջուր եռացնել երեխաներին լողացնելու համար։ Այս մեծածավալ աշխատանքները նա ձեռնարկեց կառավարությունից անկախ՝ չստանալով կառավարության հավանությունը։ Սովի ժամանակ նա աջակցեց՝ ուտելիքներ բաժանելով և կանանց ոգևորեց զբաղվելու ֆերմերությամբ և աճեցնելու իրենց ուտելիքը։

Մահ
---

Հաննա Կուջոն մահացել է 1986 թվականի մարտի 9-ին։ 1986 թվականի մայիսի 6-ին տպագրված նրա մահախոսականում ասվում է 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նա անգին գոհար է, ով իր ներդրումն է ունեցել Գանայի քաղաքական ազատության համար։ Նրանից հետո թողած բացը դժվար է լրացնել։ |  |

Հաննա Կուջոյի թաղման արարողությունը տեղի է ունեցել Աքրայի Կալվարի մեթոդական եկեղեցում 1986 թվականի հուլիսի 6-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑
3. 1 2 3 4 5 6  Allman, 2009
4. 1 2 3  Ghana Culture, 2015
5. ↑  Owusu-Ansah, 2014, էջ 107
6. 1 2 3 4  Little, 1973, էջ 210
7. ↑  Allman, 2004, էջ 152
8. ↑  Allman, 2004, էջ 156
9. ↑  Allman, 2004, էջ 157

Աղբյուրներ
----------

* Allman, Jean, ed. (2004). *Fashioning Africa: Power and the Politics of Dress*. Indiana University Press. ISBN 9780253111043. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 15-ին.
* Allman, Jean (2009). «The Disappearing of Hannah Kudjoe». *Journal of Women's History*. **21** (3): 13–35.
* Little, Kenneth (1973). *African Women in Towns: An Aspect of Africa's Social Revolution*. Cambridge: Cambridge University Press.
* Owusu-Ansah, David (2014). *Historical Dictionary of Ghana*. Rowman & Littlefield. ISBN 9780810875005. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 15-ին.
* «Hannah Cudjoe». *www.ghanaculture.gov.gh*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 29-ին.