**Աֆամեա** (լատին․՝ Apamea, արաբ․՝ ‏أفاميا/‏آفاميا‎‎, *Afāmya*, հին հունարեն՝ Ἀπάμεια τῆς Συρίας), պատմական քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Ապամենե շրջանի գլխավոր քաղաքն էր, ավելի ուշ հռոմեական Երկրորդ Սիրիա (լատին․՝ Syria Secunda) պրովինցիայի կազմում էր։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը տեղակայված է Սիրիայի հյուսիսում՝ Ալ-Ասի (Օրոնտես) գետի աջ ափին, Համայից 50 կմ հյուսիս։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը սկզբնական շրջանում կրում էր Փարնակես անվանումը։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու կողմից գրավվելուց հետո քաղաքն ստանում է մակեդոնական Պելլա անվանումը։ Մ.թ.ա. շուրջ 300 թ. քաղաքն ամրացվում և ընդարձակվում է Սելևկիոս I Նիկատորի կողմից, ով քաղաքին տալիս է նոր անվանում՝ իր բակտրիացի կնոջ՝ Ապամայի անունով։ Աֆամեան ձիաբուծություն կենտրոն էր։ Այստեղ հատվում էին Սելևկյանների դրամներ։

Մ.թ.ա. 1–ին դարում Պոմպեոս Մեծն ավերում է Աֆամեան։ Քաղաքը վերակառուցվում է մ.թ. առաջին դարում Կլաուդիա Ապամեա անվանմամբ։ Այն Արևելքի խոշորագույն քաղաքներից էր։ Այստեղ էր գտնվում ստոիկների և պլատոնիկների փիլիսոփայական հայտնի դպրոցը։
Հուստինիանոս Ա-ի օրոք կառուցվում են քաղաքի նոր պարիսպները։ 540 թ. քաղաքը կողոպտվում և ավերվում է պարսից արքա Խոսրով Ա Սասանյանի կողմից։ Հետագայում այն մասնակիորեն վերակառուցվում է, սակայն նորից ավերվում է 1152 թ. տեղի ունեցած երկրաշարժից։ Խաչակրաց արշավանքների շրջանում Աֆամեան դեռ բարգավաճող կարևոր քաղաք էր, գտնվում էր Տանկրեդի իշխանության ներքո։ Այս շրջանում Աֆամեան նաև Լատինական եկեղեցու արքեպիսկոպոսական նստվայր էր։

Ներկայումս քաղաքի միջնաբերդի բլուրը զբաղեցնող ավերակները կոչվում են Կալաաթ ալ-Մադիկ։

Հին քաղաքից կանգուն է հատկապես Մեծ սյունաշարը, որը նմանատիպ հուշարձանների շարքում համեմատաբար լավ պահպանվածներից է։

Սիրիայում վերջերս տեղի ունեցած քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով հնագույն քաղաքի ավերակները վնասվել և կողոպտվել են։ 2017 թ. ապրիլին Al-Masdar News-ն արբանյակային պատկերներ է հրապարակել, որոնք վկայում են, որ հնագույն քաղաքի տարածքը ծածկված է հնագիտական գտածոներ փնտրող կողոպտիչների կողմից փորված հարյուրավոր փոսերով։

Բնակչություն
------------

Մ.թ. 6-7 թվականներին անցկացված հաշվեհամարի տվյալներով Աֆամեայում ապրում էր 117 000 ազատ, ինչը նշանակում է, որ ընդհանուր բնակչությունը կազմում էր մոտ կես միլիոն, իսկ քաղաքը Հին Արևելքի խոշորագույն քաղաքներից էր։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Shocking satellite images show illicit archeological excavation in Syria». *AMN - Al-Masdar News | المصدر نيوز* (ամերիկյան անգլերեն). 2017 թ․ ապրիլի 19. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 29-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աֆամեա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Ուղղափառ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2007015925 · NKC: ge1140164 · VIAF: 139775666 · WorldCat VIAF: 139775666 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
 Սիրիայի քաղաքներ |
| --- |
|  |
| Ալ-Հասաքայի մարզ | Ալ-Կամիշլի  • Ալ-Հասաքա  • Ալ-Մալիքիա  • Ռաս ալ-Այն |
|  |
| Ալ-Կունեյտրայի մարզ | Ալ-Կունեյտրա  • Ֆիկ |
|  |
| Ալ-Ռակկայի մարզ | Ալ-Ռակկա  • Ալ-Սաուրա  • Թել Աբյադ |
|  |
| Ալ-Սուեյդայի մարզ | Ալ-Սուեյդա  • Շահբա  • Սալխադ |
|  |
| Ռիֆ Դիմաշկի մարզ | Ալ-Զաբադանի  • Ալ-Թելլ  • Ալ-Կուդսայա  • Ալ-Կուտեյֆա  • Ալ-Յաբրուդ  • Ալ-Նաբք  • Դարայյա  • Դումա  • Կատանա |
|  |
| Դառաայի մարզ | Ալ-Սանամեյն  • Դառաա  • Իզրաա |
|  |
| Դեյր-էլ-Զորի մարզ | Աբու Քամալ  • Ալ-Մայադին  • Դեյր-էլ-Զոր |
|  |
| Իդլիբի մարզ | Առիհա  • Իդլիբ  • Հարեմ  • Մաարրաթ ալ-Նուման  • Ջիսր ալ-Շուղուր |
|  |
| Լաթակիայի մարզ | Ալ-Հաֆֆա  • Ալ-Կարդահա  • Լաթակիա  • Ջաբլե |
|  |
| Հալեպի մարզ | Ազազ  • Ալ-Բաբ  • Ալ-Սաֆիրա  • Այն ալ-Արաբ  • Ալ-Աթարիբ  • Աֆրին  • Դեյր Հաֆիր  • Սիմեոն լեռան գավառ  • Մանբիջ  • Ջարաբուլուս  • Հալեպ |
|  |
| Համայի մարզ | Ալ-Սալամիա  • Ալ-Սուկայլաբիա  • Համա  • Մահարդա  • Մասյաֆ |
|  |
| Հոմսի մարզ | Ալ-Կուսեյր  • Ալ-Մուխարրամ  • Ալ-Ռասթան  • Թադմոր  • Թալքալախ  • Հոմս |
|  |
| Տարտուսի մարզ | Ալ-Շեյխ Բադր  • Բանիաս  • Դուռեյքիշ  • Սաֆիթա  • Տարտուս |
|  |
| Պորտալ։Սիրիա |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՅՈւՆԵՍԿՕ Համաշխարհային ժառանգությունը Սիրիայում Սիրիա |
| --- |
|  |
| Կառույցներ | Դամասկոս (հին քաղաք)  • Հալեպի բերդ  • Բոսրայի ամֆիթատրոն  • Պալմիրա  • Ալ-Հուսն բերդ  • Սալահ ալ-Դինի բերդ  • Հյուսիսային Սիրիայի գյուղեր |  |

 |