**Ալեքսեյ Սուետին** (ռուս.՝ Алексе́й Степа́нович Суэ́тин, նոյեմբերի 16, 1926(1926-11-16), Կրոպիվնիցկի, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 10, 2001(2001-09-10), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային շախմատիստ, գրոսմայստեր (1965), շախմատի տեսաբան և գրող, եղել է Տիգրան Պետրոսյանի մարզիչը աշխարհի առաջնության մրցումներում (1963-1971, 1979-1980)։

Կենսագրություն
--------------

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Ալեքսեյի հայրը եղել է ռազմաճակատում, մայրը եղել է բուժքույր։ Ալեքսեյը մոր հետ ապրել է Տուլայում։

1943 թվականին Ալեքսեյ Սուետինն ավարտել է դպրոցը և և ընդունվել Տուլայի մեխանիկական ինստիտուտ (այժմ՝ Տուլայի պետական ​​համալսարան)։

Ալեքսեյը շախմատ խաղալ սովորել է հորից, որից հետո սովորել է Տուլա քաղաքի պիոներների պալատում։ Պատերազմից հետո ապրել է Տուլայում (մինչև 1953 թ.), Մինսկում (1953-1968 թթ.), ապա՝ Մոսկվայում։ 21 տարեկանում դարձել է մագիստրոսի թեկնածու և ավարտել ինստիտուտը։ 21 տարեկանում դարձել է շախմատի վարպետի թեկնածու, նույն տարիքում ավարտել ինստիտուտը։ 1950 թվականին նա լրացրել է վարպետի նորմը և իր նորամուտը նշել ԽՍՀՄ շախմատի առաջնության եզրափակիչում։ Ընդհանուր առմամբ նա 10 անգամ մասնակցել է այս մրցաշարերի եզրափակիչներին։ Լավագույն արդյունքները ցույց է տվել 1963 թվականին՝ 4-6-րդ տեղերը և 1965 թվականին՝ 4-5-րդ տեղերը։

1953 թվականին նա կնոջ՝ Կիրա Զվորիկինայի հետ տեղափոխվել է Մինսկ, որտեղ սկսվել է նրա ստեղծագործական համագործակցությունը գրոսմայստեր Իսահակ Բոլեսլավսկու հետ։ 1953-1961 թվականներին Ալեքսեյ Սուետին մասնակցել է Բելառուսական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության վեց առաջնության և հաճախ դարձել չեմպիոն։ Միաժամանակ նա սկսեց գրել գրքեր և հոդվածներ շախմատի մասին, ինչպես նաև վարել շախմատային հաղորդումներ բելառուսական հեռուստատեսությամբ։ Նա դարձել է Խորհրդային Բելառուսիայի առաջին շախմատիստը, որը նվաճել է միջազգային գրոսմայստերի կոչում։

ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում նա մասնակցել է Հունգարիայի, Լեհաստանի և Հարավսլավիայի հավաքականների հետ հանդիպումներին։

1961 թվականին Ալեքսեյ Սուետինը միացել է Տիգրան Պետրոսյանի թիմին՝ Միխայիլ Բոտվիննիկի հետ աշխարհի առաջնության մրցախաղում։ Շախմատի աշխարհի առաջնություն 1963 թվականի ռևանշ-մենամարտում Պետրոսյանը դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ 1965 թվականին Ալեքսեյ Սուետինը դարձել է գրոսմայստեր։ Դրանից հետո նա 10 հաղթանակ է տարել միջազգային մրցաշարերում։

1970-ականների սկզբից մինչև 1980-ականների վերջը Ալեքսեյ Սուետինը հիմնականում զբաղվել է մարզչական և գրական գործունեությամբ, իսկ 1970 թվականին մարզել է Բորիս Սպասկիուն։

Որպես շախմատի մեկնաբան աշխատել է Խորհրդային Կենտրոնական հեռուստատեսությունում, իսկ 1984 թվականից մեկնաբանել է Կարպովի և Կասպարովի աշխարհի առաջնության հանդիպումները։

1996 թվականին դարձել է «մեծահասակների» աշխարհի չեմպիոն։

Հեղինակ է սկզբնախաղերի և միջնախաղերի տեսության վերաբերյալ մոտն 40 գրքերի, ինչպես նաև արտերկրում հրատարակված խորհրդային աշխարհի չեմպիոններ Բոտվիննիկի և Պետրոսյանի, գրոսմայստերներ Պաուլ Կերեսի և Դավիդ Բրոնշտեյնի մասին աշխատությունների։

Ալեքսեյ Սուետին մահացել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, թաղվել է Դոնսկոյե գերեզմանատանը։

Ընտանիք
-------

Ալեքսեյ Սուետինը ամսուսնացել է երկու անգամ։ Նրա առաջին կինը՝ Կիրա Զվորիկինան, եղել է խորհրդային շախմատիստ, շախմատի գրոսմայստեր։ Այդ ամուսնությունից ծնվել է որդի Ալեքսանդրը, որը հետագայում դարձել է տնտեսագիտության դոկտոր։

Երկրորդ կինը՝ Եվգենյա Անտոնովնա Սուետինան, եղել է բանասեր, նրանք միասին ապրել են 40 տարի, նրանց դուստրը՝ Ելենան՝ նկարիչ է, պրոֆեսիոնալ արվեստագետների ստեղծագործական միության անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Память народа
3. ↑  А. С. Суэтин «Шахматы сквозь призму времени» (1998)
4. ↑  Aaron Shustin (2019 թ․ դեկտեմբերի 18). «Маэстро Алексей Суэтин и Беларусь» (անգլերեն). Independent Israeli site / אתר ישראלי עצמאי / Независимый израильский сайт / Незалежны iзраiльскi сайт. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
5. ↑  «Могила Суэтина». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
6. ↑  Алексей Суэтин

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շախմատիստի էջն ու խաղերը Chessgames.com կայքում
* Անձնական քարտը 365chess.com կայքում
* Խաղերը ԽՍՀՄ առաջնություններում
* Спортивный некрополь

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսեյ Սուետին» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess Games · Chess Tempo · Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1146111 · BNF: 12523250j · CONOR: 65390691 · GND: 1062919289 · ICCU: BVEV033493 · ISNI: 0000000108691289 · LCCN: n80108984 · NKC: mzk2006348834 · NLG: 72444 · NTA: 068494718 · NUKAT: n2003028862 · VIAF: 9956749 · WorldCat VIAF: 9956749 |

 |

 |