recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լաերտ Պողոսյան** (հունիսի 28, 1931(1931-06-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կինոօպերատոր։

Կենսագրություն
--------------

Լաերտ Պողոսյանը ծնվել է 1931 թվականի հունիսի 28-ին Երևանում։ Ճարտարապետ Հրաչյա Պողոսյանի եղբայրն է։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1958 թվականից աշխատել է հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայում՝ որպես օպերատոր։ 1960 թվականին դուրս է եկել Լաերտ Պողոսյանի առաջին ֆիլմը՝ Դեպի բարձունքներ։ 1959 թվականին եղել է «Մատենադարան», 1967 թվականին՝ «Առնո Բաբաջանյան՝ քո ժամանակակիցը», 1969 թվականին՝ «Մենք», 1972 թվականին՝ «Հայաստանի գագաթները», 1974 թվականին՝ «Չարենց», 1979 թվականին՝ «Ձորի Միրո», 1982 թվականին՝ «Մեր դարը», 1983 թվականին՝ «Արամ Խաչատուրյան», 1990 թվականին՝ «Երկրորդ ձմեռը», 2001 թվականին՝ «Պավել Լիսիցյան» ֆիլմերի օպերատորը։ 1966 թվականին հեղինակել է «Սովորիր կինո նկարահանել» աշխատությունը։

1980 թվականից դասավանդել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանում։ 1983 թվականին արժանացել է Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչման։ Բնակվում է ԱՄՆ-ում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայաստանի Կինեմատոգրաֆիստների Միություն. միության անդամներ". *UCA.AM*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ օգոստոսի 14-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.
2. ↑  "Laert Poghosyan". *MUBI* (in ամերիկյան անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.
3. ↑  "Լաերտ Պողոսյան. «Ֆիլմի գնահատականը փառատոները չեն տալիս, այլ՝ ժողովուրդը»". *Kinoashkharh*. 2013 թ․ հոկտեմբերի 26. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.
4. ↑  "Լաերտ Պողոսյան (Laert Pogosyan)". *Կինոմանիա*. 2012 թ․ դեկտեմբերի 31. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.
5. ↑  "Նախագահը շնորհավորել Է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, կինոօպերատոր Լաերտ Պողոսյանին՝ ծննդյան առթիվ - Շնորհավորական - Լրատվություն - Հայաստանի Նախագահ". *president.am*. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 28.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԼԱԵՐՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Սուլթան Հուսեյնի մզկիթը
Սինգապուրի բնակչության մոտ 15%-ը մուսուլմաններ են։ Նրանց մեծ մասը մալայ-սունիներ են։ Բացի նրանցից երկրում կան հնդկական, պակիստանյան և չինական համայնքներ։ Սինգապուրի մուսուլմանների 17 տոկոսն ունի հնդկական ծագում։ Իսլամադավանների մեծամասնությունը հետևում են շաֆիական իրավական դպրոցին, մի քիչ ավելի պակաս են հանաֆիականները (պակիստանցիներ) և շիաները (իմամականներ, իսմայիլներ և այլն)։

Պատմություն
-----------

1915 թվականին բրիտանական գաղութային իշխանություններն ստեղծել են Մուսուլմանական խորհրդատվական խորհուրդը, որին հանձնարարվել է գաղութային իշխանության խորհրդատվությունը իսլամական կրոնի և սովորույթների հետ կապված հարցերով։ 1963 թվականին Սինգապուրը դարձել է Մալայզիայի մի մասը, իսկ 2 տարի անց անջատվել նրանից և անկախացել։ Սինգապուրի ընդունած նոր Սահմանադրությունը երաշխավորում է կառավարության  պատասխանատվությունը  մալայզիացիների  քաղաքական, կրթական, կրոնական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային պաշտպանությունը, աջակցումն ու զարգացումը։

1968 թվականին ուժի մեջ է մտել օրենք, որը սահմանել է Սինգապուրի Իսլամական կրոնական խորհրդի, Շարիաթի դատարանի, Մուսուլմանական ամուսնությունների գրանցումների բաժնի լիազորություններն ու իրավազորությունը։

Մզկիթներ
--------

Սինգապուրում կառուցվել է 69 մզկիթ։ Նրանք բոլորը, բացառությամբ Տեմենգգոնգ Դաենգ Իբրահիմի, գտնվում են Սինգապուրի Մաջլիս Ուգամա Իսլամի տնօրինության տակ։ 23 մզկիթ կառուցվել է մզկիթների շինարարության հիմնադրամի հաշվին։ Հիմնադրամի կողմից կառուցված վերջին մզկիթը՝ Մասջիդ ալ-Մավադդան, կառուցվել է 2009 թվականին։ 1974 թվականից ազանը հաղորդվում է միայն մզկիթների ներսում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "CIA Factbook - Singapore". Արխիվացված է the original 2010 թ․ դեկտեմբերի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 29.
2. ↑  International Religious Freedom Report 2006 - Singapore
3. ↑  singapore local news Archived 2012-10-20 at the Wayback Machine. channelnewsasia.com
4. ↑  Lysloff, René T. A. Music and technoculture.
**Իսմայիլ Գյունեշ** (թուրքերեն՝ İsmail Güneş, հունիսի 10, 1961(1961-06-10), Սամսուն, Թուրքիա), թուրք ռեժիսոր և սցենարիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1961 թվականին Սամսունում։ Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի արվեստաբանության ֆակուլտետը։ Այնուհետև աշխատել է որպես լուսանկարիչ և լրագրող։

1976 թվականից եղել է ռեժիսոր Նատուկ Բայթանի օգնականը։ 1977 թվականին նկարահանել է իր առաջին կարճ ֆիլմը, դրա համար 1982 թվականին իր առաջին մրցանակը։ 1986 թվականին նկարահանել է իր առաջին խոշոր ֆիլմը՝ ճանապարհային պատմությունը, որը ստացել է «Արևածագից առաջ» անվանումը (թուրքերեն՝ Gündoğmadan)։

1991 թվականին նկարահանել է «Երկարաճիտ կոշիկներ» քաղաքական ֆիլմը (թուրքերեն՝ Çizme)։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Ռիզե նահանգի քաղաքներից մեկում։ Այս քաղաքը ղեկավարում է քեմալիստ նահանգապետը, ով շատ է սիրում իր բարձր Սև կոշիկները։ Նահանգապետի և քաղաքների կրոնական բնակիչների միջև կոնֆլիկտ է տեղի ունենում։

2005 թվականին Գյունեշի նկարահանած «Իմամ» ֆիլմը (թուրքերեն՝ İmam), նվիրված է ժամանակակից աշխարհի և ավանդական ինստիտուտների հակամարտության թեմային։

2012 թվականին նկարահանել է «Որտեղ այրվում է կրակը» ֆիլմը։ Այն պատմում է մի հոր մասին, որը պետք է սպանի սեփական դստերը, ով արատավորել է ընտանիքի պատիվը։ Այս ֆիլմը արժանացել է մի շարք մրցանակների և Թուրքիայի կողմից առաջադրվել է «Օսկարի»։

Բացի այդ, նկարահանել է մի շարք ֆիլմեր հեռուստատեսության համար։ Մի շարք մրցանակների դափնեկիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
2. 1 2 3 4 5 6  "Masters of 'white cinema': Çakmaklı, Diriklik, Uçakan, Güneş". Արխիվացված from the original on 2020 թ․ հոկտեմբերի 31. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 24.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 7226153126244024750000 · WorldCat VIAF: 7226153126244024750000 |

 |
**Ժխտում**, հոգեկան գործընթաց, դասվում է հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմների շարքին։ Այս մեխանիզմի կիրառման դեպքում անձը հրաժարվում է ընդունել որևէ անցանկալի երևույթի գոյությունը։

Նկարագրություն
--------------

Ժխտումը շատ պարզ ընկալելի հոգեբանական մեխանիզմ է։ Անվանումն ինքնին տալիս է բացատրությունը. անձը, ով կիրառում է այս մեխանիզմը, ժխտում է այն իրադարձությունը կամ տեղեկատվությունը, որը չի ցանկանում ընդունել։

Ժխտումը տարբերվում է արտամղումից։ Հիմնական տարբերությունն այն է, որ արտամղման ենթակա տեղեկատվությունը նախ գիտակցվել է, իսկ ժխտման ենթակա նյութը գիտակցության մեջ չի լինում։ Գործնականում դա նշանակում է, որ որոշակի ջանքերի դեպքում արտամղված տեղեկատվությունը հնարավոր է հիշել, և սուբյեկտի կողմից դա կընկալվի որպես մոռացված։ Մինչդեռ ժխտված տեղեկատվությունը մարդու կողմից չի կարող հիշվել. այն կարող է միայն ճանաչվել, քանի որ անձի կողմից դա չի ընկալվել որպես գոյություն կամ նշանակություն ունեցող։

Ժխտման տիպիկ օրինակ է անձի՝ կորստին տրվող առաջին արձագանքը։ Հարազատ մարդու կորստի մասին լուրն իմանալու դեպքում սովորաբար մարդիկ ասում են. «Ոչ։ Ես ոչ մեկի չեմ կորցրել։ Դուք սխալվում եք»։ Կարելի է նաև ժխտել անթույլատրելի զգացմունքները կամ մտքերը։

Ժխտումը համարվում է իդեալականացման տարր, երբ իդեալականացվող անձի բացասական որակները չեն ընկալվում։

Այս մեխանիզմը կարող է օգտակար լինել քննադատական իրադրություններում, երբ հարկավոր է պահպանել սառնասրտությունը և սառը դատողությունը։

Ժխտման հիմնական խնդիրն այն է, որ թույլ չի տալիս պաշտպանել իրականությունից։ Կարելի է ժխտել հարազատի մահը, սակայն դրանից այդ կորուստը չի վերականգնվում։ Կամ կարելի է ժխտել որևէ հիվանդության առկայությունը, սակայն դրանից մարդը չի առողջանում։

Կապ հոգեկան խանգարումների և անձնային տիպերի հետ
-----------------------------------------------

Ժխտումը բնորոշ է հատկապես մանյակալ ախտանիշին, հիպոմանիային և, առհասարակ, մանյակալ աստիճանի երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարումներին։ Այդ վիճակում անձը կարող է շատ երկար ժամանակ ժխտել հոգնածությունը, սովը, բացասական հույզերը և խնդիրները։ Դա կարող է տևել այնքան, մինչև օրգանիզմի ֆիզիկական պաշարները սպառվեն։ Ժխտումը հանդիսանում է պարանոիդ անձնային խանգարմանը բնորոշ հիմնական պաշտպանական մեխանիզմներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Нэнси Мак-Вильямс, «Психоаналитическая диагностика», глава «Отрицание»". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Нэнси Мак-Вильямс, «Психоаналитическая диагностика», глава «Параноидные личности»". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Տես նաև
-------

* Պաշտպանական մեխանիզմներ
* Նույնականացում (հոգեբանություն)
* Ինտրոյեկցիա (հոգեբանություն)
* Պրոյեկցիա (հոգեբանություն)
* Դիսոցիացիա (հոգեբանություն)

Գրականություն
-------------

* Мак-Вильямс Н. Психоаналитическая диагностика: Понимание структуры личности в клиническом процессе = Psychoanalytic diagnosis: Understanding personality structure in the clinical process. — М.: Класс, 1998. — 480 с. — ISBN 5-86375-098-7.
**Շվաց** (գերմ.՝ Schwaz), քաղաք Ավստրիայում՝ Տիրոլ վարչական շրջանում։

Մտնում է Շվաց շրջանի կազմի մեջ։ Ունի մոտ 12802 բնակիչ (2008 թվականի հունվարի 30-ի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 2020,50 կմ2 տարածք։

Պատմություն
-----------

Ավելի քան 120 տարի աշխարհում եղել է առաջատարը արծաթի արդյունահանման մեջ։ Շվացն անվանել են «լեռնային արդյունաբերության հայր»։ Քաղաքը բարգավաճել է 1500 թվականին, երբ այնտեղ ապրում էր 20 000 մարդ, և այն երկրորդն էր իր մեծությամբ Վիեննայից՝ Հաբսբուրգյան միապետության քաղաքից հետո։ Շվացական արծաթից կտրեցին և դրվագեցին մետաղադրամներ, իսկ պղնձից սարքեցին թնդանոթներ։ Քաղաքի նախկին հարստության մասին վկայում է 14 000 պղնձյա ափսեներով ծածկված ծխական եկեղեցին։

Լեռնային գործը Շվացում անկում ապրեց 1550 թվականից, երբ Հարավային Ամերիկայում հայտնաբերվեցին արծաթով հարուստ հանքեր։ Քաղաքն աստիճանաբար սկսեցին լքել շատ բնակիչներ։ Արծաթի հին հանքավայրերից շատերն այժմ վերածվել են Ավստրիայի լավագույն թանգարանների։

Քաղաքական իրավիճակ
------------------

Համայնքի ղեկավար՝ Հանս Լինտներ (ԱԺԿ)՝ 2004 թվականի ընտրության արդյունքով։

Համայնքի ներկայացուցչական խորհուրդը (գերմ.՝ Gemeinderat) կազմված է 21 տեղից։

* ԱԺԿ՝ զբաղեցնում է 12 տեղ։
* ԱՍԴԿ՝ զբաղեցնում է 6 տեղ։
* Կանաչներ՝ զբաղեցնում է 3 տեղ։

Եղբայր քաղաքներ
---------------

Շվացը հանդիսանում է հետևյալ քաղաքների եղբայր քաղաք.

* Ֆրանսիա Բուր-դե Պեաժ, Ֆրանսիա
* Գերմանիա Մինդելհայմ, Գերմանիա
* Իտալիա Տերմենո սուլա Ստրադա դել Վինո, Իտալիա
* Իտալիա Տրենտո, Իտալիա
* Իտալիա Վերբանիա, Իտալիա
* Ռումինիա Սատու-Մարե, Ռումինիա
* Իսպանիա Սան Ֆելիու դե Գիշոլս, Իսպանիա
* Միացյալ Թագավորություն Իստ Գրինստիդ, Մեծ Բրիտանիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Швац". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ մարտի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Серебряная шахта в Шваце
4. ↑  Города Австрии: Швац

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (գերմ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4053810-2 · LCCN: n82085612 · NKC: ge293160 · VIAF: 129027809 · WorldCat VIAF: 129027809 |

 |
Դերասան Նակամուրա Տոմիձյուրոն հեծյալի դերում, Օկումուրա Մասանոբու, 1740 թ.
**Ուրուսի-է** (ճապ.՝ 蒔絵, լաքապատ նկար), ուղղություն ճապոնական կերպարվեստում, որը կապված է լաքի օգտագործման հետ։ Տերմինը վերաբերվում է երկու տեխնիկաների՝ նկարներ և թղթագլաններ, որտեղ որպես աշխատանքային նյութ օգտագործվել է լաքը և փայտափորագրական պատկերազարդումներ՝ մեծաքանակ մուգ ուրվագծերով և մանրամասնություններով, որոնք պատված են խիտ սև լաքով։

Փայտափորագրություն
------------------

Ուրուսի-է ոճի նկարազարդումները ստեղծվել են լայն սև ուրվագծերի օգտագործմամբ, որոնք երբեմն ներկվել են ձեռքով։ Երբեմն թանաքը խառնվում էր կենդանական հիմքի վրա ստեղծված նիկավա սոսնձի հետ, որը ուրվագծերին տալիս էր մուգ ներկված տեսք և վառ փայլ, այդպիսով նկարազարդումը նմանվում էր լաքային արվեստի ստեղծագործության։ Սովորաբար սոսինձը նկարազարդման ողջ մակերեսի վրա չէր օգտագործվում, այլ օգտագործվում էր որոշ տարրերի առանձնացման նպատակով, օրինակ մազերի, գոտիների, հագուստի որոշ տարրերի, դրանով կերպարին տալով ավելի նուրբ և հաճելի տեսք։ Ուրուսի-է ոճի փայտափորագրական շատ աշխատանքների համար օգտագործվում էր նաև սլյուդա, թանկարժեք մետաղների փոշի և այլ նյութեր, որոնք նկարին տալիս էին ավելի հարուստ և նրբագեղ տեսք։ Այդ տեխնիկան հայտնի էր 18-րդ դարի սկզբից, որից օգտվում էին ուկիյո-է ոճի վարպետներ Օկումուրա Մասանոբուն և Թորիի Կիյոնոբուն։

Գեղանկարչություն
----------------

Գեղանկարչության մեջ ուրուսու-է տերմինը վերաբերվում է գունավոր լաքերի օգտագործմամբ նկարների ստեղծմանը, որոնք ստացվում են սովորական պարզ լաքին (սուկի- ուրուսի) գունանյութեր խառնելով։ Գունավոր լաքերի կիրառությունը սկսվել է Ձյոմոնի ժամանակաշրջանից և իր գագաթնակետին է հասելՆարայի ժամանակաշրջանում (8-րդ դար), երբ մասսայականություն էր վայելում սև ֆոնի վրա կարմիր լաքերի օգտագործումը։ Այդ տեխնիկայով առաջին աշխատանքներից մեկը կարելի է տեսնել Հորյու-ձի տաճարում (Նարա պրեֆեկտուրա)։ Մինչև 19-րդ դարը, բնական ներկանյութերի կիրառմամբ նկարիչներին հայտնի գունային սպեկտրը սակմանափակվում էր կարմիր, սև, դեղին, կանաչ և բաց շագանակագույն գույներով։ Միայն 19-րդ դարում հայտնագործվեց սպիտակ լաքը։

Այդ տեխնիկայի նորարարը եղել է նկարիչ Սիբատա Ձեսին (1807-1891)։ Հավանաբար հենց նա առաջինը սկսեց դեկորատիվ կիրառական արվեստում լաքն օգտագործել ոչ միայն որպես ծածկույթ, այլ որպես նյութ թղթագլանների վրա նկարներ ստեղծելիս։ Սիբատա Ձեսինը շատ փորձեր կատարեց տարբեր լաքերի և դրանց խառնուրդների հետ և նրան հաջողվեց ստեղծել մետաղական և յուղաներկային գեղանկարչության նմանության տպավորություն։

Գրականություն
-------------

* N. S. Brommelle, Perry Smith. Urushi: Proceedings of the Urushi Study Group. - Getty Publications, 1988.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Urushi-e　漆絵". Japanese Architecture and Art Net Users System.
2. ↑  "About Urushi-e". Taiwa Matsuoka Museum. Արխիվացված է the original 2010 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 25.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ուրուսի-է** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ժամանակակից արվեստի թանգարան (այլ կիրառումներ)

**Մեխիկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարան**, (իսպ.՝ Museo de Arte Moderno) գտնվում է Մեխիկոյի Չապուլտեպեկ զբոսայգում։ Բացվել է 1964 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, կառուցվել է նախագահ Ադոլֆո Լոպես Մաթևոսի նախաձեռնությամբ։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանում ցուցադրվում են Մեքսիկայի ժամանակակից արվեստի գլուխգործոցները՝ սկսած 1930 թվականից։ Մշտական ցուցադրություններում ընդգրկված են մեքսիկացի մեծանուն արվեստագետներ՝ Ֆրիդա Կալո, Խուլիո Կաստելիանո, Ռոբերտո Մոնտենեգրո, Խոսե Կլեմենտե Օրոզկո, Դիեգո Ռիվերա, Մարիա Իսկերեդո, Ռոսա Կասիլյո, Աբրահամ Անխել, Լուիս Լոպես Լոզա և այլք։

Թանգարանի նախասրահներն ու այգիները զարդարում են մեքսիկացի և օտարազգի քանդակագործների աշխատանքները։

Թանգարանային ցուցանմուշների թեմատիկան Մեքսիկայի գեղանկարչական դպրոցի և «Տարանջատված սերնդի» (Generación de la Ruptura) գործերն են։ Միաժամանակ ներկայացված են միջազգային ժամանակակից արվեստի նմուշներ։

Թանգարանի հավաքածուում ներառված են նաև մեքսիկացի մեծանուն լուսանկարիչ Մանուել Ալվարես Բրավոյի աշխատանքները։

Թանգարանի շենքը
---------------

Մեխիկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանի շենքը կառուցվել է ճարտարապետներ Պեդրո Ռամիրես Վասկեսի, Կառլոս Կասարես Սալսիդոյի և Ռաֆայել Միխարես Ալսեռեկայի համատեղ նախագծով։ Բնօրինակ նախագծի մի մասն անավարտ է, որը ներառում է դահլիճ, գրադարան, գինետուն։

Սրահներ
-------

Թանգարանն ունի չորս սրահներ, որոնք կրում եմ 20-րդ դարի մեքսիկացի մշակութային գործիչների անունները՝ Խավիեր Վիլյաուրուտիյա, Կառլոս Պելիսեր, Անտոնիետա Ռիվաս Մերկադո, Խոսե Խուան Տաբլադա, ինչպես նաև Ֆեռնանդո Գամբոա ցուցասրահը։ Մշտական ցուցադրվող հավաքածուն ներկայացված է գլխավոր մասնաշենքի "C" սրահի առաջին հարկում։

* Քանդակ թանգարանի տարածքումՔանդակ թանգարանի տարածքում
* Թանգարանի այգիներըԹանգարանի այգիները

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑
3. ↑  "Historia del Museo de Arte Moderno, 14 de junio de 2011". Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 31-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Museo de Art Moderno Archived 2011-07-02 at the Wayback Machine. (իսպ.)
* Instituto Nacional de Bellas Artes (իսպ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CiNii: DA14997158 · LCCN: n78020474 · NKC: kn20110303014, ko2011425592 · VIAF: 157593994 · WorldCat VIAF: 157593994 |

 |
**Ժամանակակից արվեստի թանգարան** հունական Ֆլորինա քաղաք, Արևմտյան Մակեդոնիա (հուն․՝ Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Φλώρινας), Հունաստանի ժամանակակից արվեստի ամենանշանավոր թանգարաններից մեկն է։ Թանգարանը հիմնադրվել է 1977 թվականին և գտնվում է Սակուլևաս գետի ափին գտնվող նեոկլասիկ շենքում։

Թանգարանի հավաքածուում կա ավելի քան 600 աշխատանք, որոնք ներառում են գեղանկարչություն, քանդակագործություն և փորագրություն։

Այստեղ ներկայացվել են 20-րդ դարի հայտնի նկարիչներ և քանդակագործներ` Պլակոտարիս Ռենգոսը, Կանիարիս Մավրիդիսը, Կանիարիս Տետիսը, Դիմիտրիս Միտարասը, Կանակարիս Կոնդոսը, Տսարաս Կոնդոյաննիսը, Բոտսոգլու Կսանտոպուլոսը, Սախինիս Դիմիտրեասը, Գոլֆինոս Լախասը, Դիմիտրիս Կալամարասը, Գեորգիադիս Պապայանիսը, Պերանտինոս Զոնգոլոպուլոսը, Կուլիանդինոս Նիկոսը, Լապաս Կուլիանդինոսը, Յանուլիս Հալեպասը, Պապագեորգոպուլոս Հաձիկիրիակոս-Գիկասը, Կոստոս Գրամատոպուլոսը, Քսենաքիս Պապադակիսը, Նիկոլայ Սիկոլիոտիսը, Մորալիս Տսոկլիսը, Յանսակիս Յանիսը և Նեդելկոսը։

Վերջերս թանգարանում ավելացրել են մի նոր հավաքածու «*Դան Էլ Գրեկո*» անունով։ Հավաքածուն բերվել է թանգարան հույն նկարիչների կողմից 1999 թվականի օգոստոսին, որի արդյունքում Ազգային գեղարվեստական պատկերասրահը (Աթենք) տրամադրվել է Դոմենիկո Թեոտոկոպուլոսի «Սուրբ Պյոտր» թանգարանին, ինչպես նաև Ֆլորենցիայից 44 փորագրություններ և 31 օտարերկյա նկարիչներ։

Մշտական ցուցահանդեսներից բացի, թանգարանը նաև կազմակերպում է արվեստի սիմպոզիումներ և կիրառական արվեստի ցուցահանդեսներ։

* Գրամատոպուլոս, Էգեյան ծովԳրամատոպուլոս, Էգեյան ծով
* Պլակոտարիս, Ֆլորինայի բնանկարըՊլակոտարիս, Ֆլորինայի բնանկարը
* Միտարաս, ՍլավաՄիտարաս, Սլավա
* Հալեպասի քանդակըՀալեպասի քանդակը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Δήμος Φλώρινας-Μουσείο Σύγχρονη Τέχνης
2. ↑  "Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Φλώρινας". Արխիվացված է the original 2014 թ․ օգոստոսի 15-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Hellenic Ministry of Culture and Tourism Archived 2012-07-23 at the Wayback Machine.
* www.museumsofmacedonia.gr
* www.greece-museums.com
* www.planetware.com
* Tourist service of Florina Prefecture (in Greek)
* www.greecetravel.com

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2011182007 · VIAF: 2146937643513830762 · WorldCat VIAF: 2146937643513830762 |

 |
**Շպրոտների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник шпротам), շպրոտներին նվիրված հուշարձան Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Մամոնովո քաղաքում, ձկան պահածոյացման կոմբինատի հարևանությամբ։ Տեղադրվել է 2008 թվականի հուլիսի 19-ին։ Հուշարձանը խորհրդանշում է խորհրդային ժամանակաշրջանում հայտնի ապխտած ձկան նրբախորտիկի «ռուսական գրանցումը»։

Նկարագրություն
--------------

Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է երկու մետր բարձրությամբ մարմարե ծածկոցով ծածկված սեղան, որի վրա դրված է շպրոտներով բրոնզե պահածոյատուփը, որի բացված բերանից դուրս են հորդում շպրոտները, որոնցից մեկի գլխին ոսկե թագ կա։ Սեղանի վրա կա մակագրություն.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Շպրոտները ձկնորսական արդյունաբերության թագավորության մարգարիտներն են։ |  |

Պատմություն
-----------

Մամոնովո քաղաքում պահածոյացման գործարանը գործում է 1949 թվականից։ Ռուսները սովորաբար Լատվիան են համարում «շպրոտի մայրաքաղաք»՝ մոռանալով իրենց բարիքների մասին։ Բալթիկ ծովի ափին գտնվող Մամոնովո քաղաքը երկար տարիներ զբաղվել է ձկնորսական արհեստով, ինչը հավերժացրել է շպրոտների հուշարձանը։ Հուշարձանի տեղադրման նախաձեռնությունը պատկանում է Մամոնովոյի քաղաքապետ Օլեգ Շլիկին։ Հուշարձանի արժեքը կազմել է 500 հազար ռուբլի։ Այն ստեղծել է տեղացի քանդակագործ Ֆեոդոր Մորոզը, որի աշխատանքները տեղադրված են նաև Կալինինգրադում և Սվետլոգորսկ առողջարանային քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Памятник шпротам в Мамоново Калининградской области на фото и карте". *russights.ru*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 24-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  В Калининградской области поставили памятник шпротам, lenta.ru
3. ↑  В Мамоново установили памятник балтийским шпротам

Արտաքին հղումներ
----------------

* Памятник шпротам в Мамоново Archived 2016-12-07 at the Wayback Machine.
* Памятник Шпротам в Мамоново, Достопримечательности Калининградской области
* Памятник шпротам (Мамоново)
**Շվան Յոլ** (ռուս.՝ Швань-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վաշկա գետի աջ ափին՝19 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 մ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<ref name='МПР России'>"Государственный водный реестр РФ: Швань-Ёль". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 18. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 21.</ref.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020200212103000022323**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103002232**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.02.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Ժայռ**, Վրթանես Փափազյանի դրաման, որ գրվել է 1904 թվականին։ Առաջին անգամ բեմադրվել է 1905 թվականին՝ ունենալով մեծ հաջողություն։ Պիեսն արժանացել է Հայոց դրամատիկական ընկերության մրցանակի և առաջնակարգ դերասանների մասնակցությամբ ներկայացվել է Թիֆլիսի Արտիստական թատրոնում։ Պիեսը Վարդան Աճեմյանի բեմադրությամբ (1944 թվական) և Գուրգեն Ջանիբեկյանի բարձրարվեստ խաղով (Գրիգոր աղայի դերում) գրեթե 25 տարի պահպանվել է Սունդուկյանի անվան թատրոնի բեմում։

Պիեսի հիման վրա 1973 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանվել է համանուն ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Վարդան Աճեմյան)։

Սյուժե
------

Մոսկվայում իրավաբանական կրթություն ստանալուց հետո գյուղ է վերադառնում Ալեքսանդր Մանուկյանը՝ 25-28 տարեկան մի երիտասարդ, ով տարված է հայրենի գյուղում բարեփոխումներ կատարելու և վաշխառուների կողմից կեղեքվող ժողովրդին հնարավորինս օգնելու մտքերով։ Հենց հաջորդ օրը Ալեքսանդրին տեսնելու և նրա ծնողներին աչքալուսանք տալու պատրվակով նրանց են այցելում գյուղաքաղաքի հաշտարար դատավոր Մատվեյ Եգորիչը, ու գյուղի ամենահարուստ կալվածատերը՝ վաշխառու Գրիգոր աղա Վարակյանը՝ հույս ունենալով, որ Ալեքսանդրը չի մնա գյուղում և չի խանգարի իրենց։ Սակայն Ալեքսանդրը հայտարարում է, որ պատրաստվում է մնալ գյուղում և օգնել գյուղացիներին, թեկուզ վաստակը նվազագույնը լինի։ Նրան աջակցելու պատրաստակամություն է հայտնում երիտասարդ տանուտերը՝ Արշակը։

Շուտով Ալեքսանդրն իմանում է, որ Գրիգոր աղային պարտք է նաև իր հայրը՝ Սահակ բեկը, ով ստիպված պարտքեր է արել, որպեսզի կարողանա վճարել որդու ուսման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վ. Փափազեան, Ժայռ։ Դրամա 4 գործողութեամբ, 1907։
2. ↑  Հայ դրամատուրգիա։ Ընտրանի, Երևան, 1985, էջ 4։
3. ↑  "Armenian cinema կայքում «Ժայռը» ֆիլմի մասին". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 26-ին. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 13.

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**«Ժայռ»**
**Լակիերների երկրորդ տուն** (ռուս.՝ Второй дом Лакиеров), պատմության և ճարտարապետության հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Հունական փողոց, 44 հասցեում։

Պատմություն
-----------

XIX դարի սկզբին և կեսերին Տագանրոգի Հունական փողոցի երկու տները` թիվ 42-ն ու թիվ 44-ը, որոնք կառուցված էին աղյուսային ոճով, Իվան Անդրեևիչ Վարվացիի սեփականությունն էին, այնուհետև պատկանել են նրա ժառանգներին։ 1906-1910 թվականներին թիվ 44 տունը եղել Ալեքսանդրա Պոպուդովայի և Ելենա Լակիերի սեփականությունը։

Այս տնատիրության հետ է կապված տագանրոգցի մի քանի ընտանիքների կյանքի պատմությունը։

1836 թվականին տան սեփականատեր, կոլեգիալ խորհրդական, Ռոստովի նահանգի ազնվականության առաջնորդ Մարկ Նիկոլաևիչ Վարվացին ամուսնացել է տիտուլյար խորհրդականի դուստր Սոֆյա Դմիտրիևնա Ալֆերակիի հետ։ Վարվացիների ընտանիքն ունեցել է երկու դուստր` Ալեքսանդրա և Ելենա։ Ալեքսանդրան ամուսնացել է հունական թագավորի պալատական Պոպուդովի հետ, իսկ Ելենան դարձել է «Ռուսական հերալդիկայի» հեղինակ Ալեքսանդր Բորիսովիչ Լակիերի կինը։ Այդ գիրքը լույս է տեսել 1854 թվականին, և նրա հեղինակն այս աշխատության համար արժանացել է Դեմիդովյան մրցանակի։

Ալեքսանդր Լակիերը մահացել է 1870 թվականին, իսկ նրա կինը` Ելենան` 1915 թվականին։ Ալեքսանդր ու Ելենա Լակիերներն ունեցել են հինգ երեխա. որդիները` Մարկ, Իվան, և դուստրերը՝ Սոֆյա, Ալեքսանդրա և Ելենա (ըստ մեկ այլ տարբերակի` Մարիա)։

1892 թվականին այդ տանը գործել է Ի. Յ. Ֆիվիչի կարի արհեստանոցը։ Խորհրդային տարիներին այստեղ էր գտնվում «Տոպոլյոկ» մանկապարտեզը։ Ներկայումս շենքը զբաղեցնում է դատախազությունը։

Նկարագրություն
--------------

Հունական փողոց, տուն 44 շենքը ձևավորված է ավելի համեստ, քան Լակիերների թիվ 42 տունը։ Այս շենքի ճարտարապետական կոմպոզիցիան համաչափ է, նրա դասական ոճը խախտվում է քիվի վերևի ատտիկոսի կորաձև տարրերով։ Տունն ունի ցածր առաջին հարկ, քառալանջ տանիք, միջհարկային քիվ, ճակատին` ութ պատուհան։ Ճակատի ճարտարապետական ձևավորումը բաղկացած է առաջին հարկի համատարած լուսամուտագոգից, միջհարկային գոտուց, պսակող քիվից և կոպտատաշ քարով շարված անկյունային թիակներից։ Պատուհանների ուղղանկյուն բացվածքները եզրակալված չեն։

Շենքը մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է` համաձայն 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Энциклопедия Таганрога
2. 1 2 3  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
3. 1 2 3  "Дома Лакиеров". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
*Իստմեյն* գետի բնական ավազանը ներկայացված է դեղինով և նարնջագույնով, վերափոխված՝ նարնջագույնով։
**Իստմեյն** (ֆր.՝ Rivière Eastmain; անգլ.՝ Eastmain River), գետ Քվեբեկի հյուսիս֊արևմուտքում։ Երկարությունը 756 կմ, ակունքները գտնվում են մարզի կենտրոնում, իսկ գետը թափվում է Ջեյմսի ծոցը։ Իստմեյնը (անգլ.՝ East Main` արևելյան Մեյն) Ջեյմսի ծոցի արևելյան մասի հին անվանումն է։ Ավազանի մակերեսը 46400 կմ² է։ Գետի գետաբերանին գտնվում է հնդկական կրի ժողովրդի Իստմեյն գյուղը։

Տեղանունություն
---------------

Գետն իր անվանումը ստացել է Հուդզոնի ծոցի ընկերության բաժանմունքից Արևելյան Մեյնում, որտեղ ներառված են Հուդզոնի ծոցի արևելյան և հարավային ափերը։ Ընկերության ամենահին առևտրական կետը այստեղ հիմնադրվել է 1685 թվականին։

Հիդրոէներգետիկա
---------------

Սկսած 1980-ական թվականներից ջրի մեծ մասը հեռացվում է գետից և ջրանցքներով թափվում Ջեյմսի ծոցի պրոեկտի, Ռոբերտ Բուրասի ջրամբարներից մեկը, որը պատկանում է Hydro-Québec ընկերությանը։ Այժմյան հոսքը նշանակալիորեն զիջում է բնականին, որի շնորհիվ գետը սկսել է ձմռանը սառցակալել։

Գետի վերին մասերում շարունակվում է հիդրոտեխնիկական կառուցումներ Ջեյմսի և Հյուսիսային Քվեբեկի մասին պայմանագրի շրջանակներում (1975 թվական)։ Հիմնականում Իստմեյն ջրամբարի հայելու մակերեսը կազմում է 600 կմ², իսկ Հէկ Իստմեյն-1 կստանա մինչև 900 մեգավատտ էներգիա։

### Էկոլոգիական խնդիրներ

Նեկտոնի անխափան գործունեության ապահովման համար գետում ՀԷԿ Իստմեյն-1 կոնստրուկցիայում նախատեսվել են հատուկ ջրանցքեր, որոնցով ձուկը պետք է անցներ պատվարի անցում, սակայն փորձարկումների ժամանակ հայտնաբերվել է, որ ջրի հոսքի չափազանց մեծ արագությունները չեն թողնում ձկանը վեր բարձրանալ հոսքի ուղղությամբ։.

### Պրոեկտի քննադատություն

Իստմեյն գետի ավազանից ջրի փոխադրման պրոեկտի իրագործումը հասցրել է գետի ծանծաղեցման գետի ներքևի հոսանքում, որը առաջացրել է տեղաբնակների, այդ թվում՝ կրի հնդկացիների բողոքը։.

Գետի ավազանում օգտակար բրածոներ
-------------------------------

Իստմեյն գետի ավազանում գտնվում է ոսկու համանուն հանքավայրը (անգլ.՝ Eastmain), հանքաքարի պոտենցիալ պահուստներ, որի մեջ գնահատվում է 1015000 տոննա (ոսկու քանակ — 15 գ/տ)։

Տես նաև
-------

* Hydro-Québec
* Ջեյմսի ծոց պրոեկտ
* Կանադայի գետերի ցուցակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cree Nation of Eastmain
2. ↑  "Fishway Optimization Validation | Tecsult". Արխիվացված է the original 2010 թ․ օգոստոսի 21-ին. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Death of Eastmain River - Ottertooth
4. ↑  "Истмейн - Месторождения золота". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 12-ին. Retrieved 2016 թ․ հուլիսի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իստմեյն և Ռուբերտ ավազանում ջրի переброски վիդեո ներկայացում
* Hydro-Québec ընկերության ՀԷԿ Eastmain-1 պրոեկտ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կանադական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2018000501 |

 |
Թոնիրյան բլիթներ՝ Օշի շուկայում
Ուզբեկական բլիթները՝ որպես թոնիրհաց
**Թոնիր նան, թոնիրյան բլիթներ, թոնիրյան հաց** (ղազ.՝ тандыр нан, ղրղզ.՝ тандыр нан, наабай нан, ուզբ.՝ tandir non, ույգ.՝ تونۇر نان, tonur nan, тонур нан, թուրքմ.՝  Tamdyr çörek, tamdyr nan), միջինասիական ժողովուրդների՝ ղազախների, ղրղզների, ուզբեկների, ույղուրների, տաջիկների և թուրքմենների ավանդական հացը՝ ավանդական վառարանում՝ թոնիրում, բլիթի տեսքով պատրաստված։ Բլիթների բաղադրությունը՝ ցորենի ալյուր, ջուր, դրոժ, կաթ, մարգարին, քունջութի և կակաչի սերմեր։

Սովորաբար ուտում են ինչպես թեյի հետ, այնպես էլ տարատեսակ ուտեստների՝ փլավների, խորովածի, շուրպայի հետ։ Ույղուրները հաճախ առավոտյան ուտում են տաք թոնիր-նան՝ ավանդական էթքենշայ ըմպելիքով, ինչպես նաև կիրառվում է որպես բուտերբրոդ (կայմակով, պանիրով, երշիկով, հալած յուղով, մեղրով և այլն)։

Գոյություն ունեն թոնիր-նանի բազմաթիվ տեսակներ, որոնց բազմազանությունը կապված է պատրաստման եղանակի, բաղադրության, ինչպես նաև ազգային ավանդույթների և բաղադրատոմսերի հետ։

Թոնիրի բլիթների մի քանի տեսակներ, որոնք առկա են Ալմա-Աթա քաղաքում։

* Տոկաշ-նան (tokach nan)Տոկաշ-նան *(tokach nan)*
* Кіші пәтер-нан կամ Патыр-нан, փոքրիկ (kichik pitir nan)*Кіші пәтер-нан* կամ *Патыр-нан*, փոքրիկ *(kichik pitir nan)*
* Ուզբեկական բլիթները ժամանակակից թոնիրումՈւզբեկական բլիթները ժամանակակից թոնիրում
* 
* Թոնիր-նան ԱդրբեջանումԹոնիր-նան Ադրբեջանում
* Чоң нан (chong nan)Чоң нан *(chong nan)*
* Ուզբեկական Ширмай-нанՈւզբեկական *Ширмай-нан*
* Узбекская Патыр-нан (կտորներ)Узбекская *Патыр-нан* (կտորներ)

Տես նաև
-------

* Հաց
* Հացաբուլկեղեն
* Թոնիր
* Լավաշ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  gotovim.ru. "тандыр-нан" (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 17. Retrieved 21 января 2010.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թոնիր-նան
* Թոնրում թխված բլիթներ Archived 2020-09-28 at the Wayback Machine.
* Թոնիր նանի բաղադրատոմսը
«**Շչուկար պապի հուշարձան**» (ռուս.՝ Дед Щукарь), Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի «Հերկած խոպան» վեպի գլխավոր հերոսներից մեկի հուշարձանը Դոնի Ռոստովի առափնյայում` գետի կայանի հարևանությամբ։ Բացվել է 1981 թվականին։

Պատմություն
-----------

«Հերկած խոպան» վեպի գործող անձ Շչուկար պապի նախատիպը եղել է ատաղձագործ Տիմոֆեյ Տիմոֆեևիչ Վորոբյովը, որը բնակվում էր Գրեմյաչի Լոգ խուտորում և նախկինում Շոլոխովին հաճախակի հյուր էր գալիս։ Նա այդ մականունը ստացել էր դեռևս երեխա ժամանակ, և այն մնաց նրա հետ մինչև իր կյանքի վերջին օրերը։

Վառ և յուրօրինակ կերպարի հուշարձան ստեղծելու գաղափարը, որի անունը հետագայում դարձավ հասարակ անուն, ծագել է 1980 թվականին, երբ ստեղծագործության հեղինակ Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովին շնորհվեց Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի երկրորդ կոչումը։

Հուշարձանի հեղինակներն են Ուկրաինայի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, քանդակագործ Նիկոլայ Վասիլևիչ Մոժաևը և ճարտարապետ Վիտալի Իվանովիչ Վոլոշինը։

Նկարագրություն
--------------

Ոչ բարձր բետոնե պատվանդանի վրա տեղադրված քանդակը կերտված է ամբողջ հասակով, բրոնզից է և պատկերում է գանգուր մորուքով և բարեսիրտ դեմքով նիհար մի ծերունու` հագին ռուսական ժողովրդական հագուստ։ Շչուկար պապը պատկերված է ծնկները կիսածալված, աջ ձեռքը ծնկի վրա, ձախ ձեռքը բարձրացրած և ցուցամատը դեպի առաջ, ըստ երևույթին, պատմում է իր ուսանելի պատմություններից մեկը։ Նրա կողքի հենարանի վրա կախված է մի փոքրիկ կասթա, որի մեջ ձկնապուրն է եփվում։

«Շչուկար պապի հուշարձանից» ոչ հեռու գտնվում է Շոլոխովի մեկ այլ հերոսի` Դոնի պատմվածքների «Անպատկառի» բրոնզե հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Памятники литературным героям Шолохова". *rostov-gorod.ru*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 17.
2. 1 2  "Памятник "Дед Щукарь" в Ростове-на-Дону". *RostovGid*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 17.
3. ↑  "Скульптура "Дед Щукарь"". *ростовгород.рф*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2019 թ․ սեպտեմբերի 17.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ուստյանկա (այլ կիրառումներ)

**Ուստյանկա** (ռուս.՝ Устьянка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Նիզյովա գետի աջ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 14 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000080703
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103008070
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Ուստյանկա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 4.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չերնովայա (այլ կիրառումներ)

**Չերնովայա** (ռուս.՝ Черновая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեսչանայայի գետի աջ ափով՝ 87 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։

Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
-----------------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Государственный водный реестр РФ: Акчан". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 19. Retrieved 2015 թ․ մարտի 19.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
**Չարենցավանի քաղաքային մարզադաշտ**, բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ Կոտայքի մարզի Չարենցավան քաղաքում, որը հիմնականում օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի, ինչպես նաև աթլետիկայի տեղական միջոցառումների համար։ Մարզադաշտը հանդիսանում է Վան ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը։

Պատմություն
-----------

Այն բացվել է 1970 թվականին և ունի 5000 հանդիսականի տարողություն։ Մարզադաշտը ծառայել է որպես Չարենցավանի «Մուշ» ֆուտբոլային ակումբի սեփական դաշտը 1990-1994 թվականներին, երբ ակումբը լուծարվեց և հեռացավ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլից։

*2017 թվականի Չարենցավանի՝ Հայաստանի երիտասարդական մայրաքաղաք* հռչակվելու կապակցությամբ 2016 թվականի սեպտեմբերին մարզադաշտի խոտածածկը փոխարինվել է արհեստականի։ Վերանորոգման գործընթացը ֆինանսավորվել է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան։

Ներկայումս մարզադաշտից օգտվում են Կոտայքի մարզի մի քանի մանկապատանեկան ֆուտբոլային դպրոցներ և Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի ակումբներից` Վան ՖԱ-ն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Athletics Championship of Armenia Archived 4 December 2014 at the Wayback Machine.
2. ↑  "Չարենցավանի «Քաղաքային» մարզադաշտում փոփոխություններ կան (PHOTO)". *Ֆուտբոլ365*. 2022 թ․ հուլիսի 27. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 13-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 13.
Կմախքն ու խաչված ոսկորները թունավորության, ինչպես նաև՝ առհասարակ վտանգի ընդհանուր նշան են համարվում
**Թունայնություն** (լատին․՝ toxicus «թունավոր»), թունաչափական ցուցանիշ, այն հաշվարկվում է որպես մեծություն, որը հակադարձ է միջին մահացու չափաքանակին կամ թունային նյութի միջին մահացու կոնցենտրացիային։

Թունայնության ցուցանիշներ
-------------------------

Նյութի թունայնությունը գնահատվում է փորձառական կամ հետադարձ տվյալների օգնությամբ։ Հաճախ թունայնությունը գնահատելու համար օգտագործում են LD50 ցուցանիշը։

Ըստ տաքարյուն կենդանիների համար թունայնության` թույները բաժանվում են չորս խմբի` ըստ գործող նյութի զանգվածի` կենդանի օրգանիզմի 1 կիլոգրամ զանգվածի դիմաց.

1. **Չափազանց թունային**` միջին մահացու չափաքանակը՝ 15 մգ/կգ-ից պակաս։

2. **Բարձր թունային**` միջին մահացու չափաքանակը` 15-150 մգ/կգ։

3. **Չափավոր թունային**` միջին մահացու չափաքանակը` 151-1500 մգ/կգ։

4. **Քիչ թունային**` միջին մահացու չափաքանակը` առավել 1500 մգ/կգ։

Տես նաև
-------

* Թունագիտություն
* Թույն
* Քաղցկեղածին
* Մուտագեններ
* Տոքսիններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Vet-spravka.biz Отравления". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հուլիսի 12-ին. Retrieved 2009 թ․ սեպտեմբերի 1.
2. ↑  Է.Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ, Ա.Վ. ՄԵԴՐԱԿՅԱՆ (2010). *ԴԵՂԱԲԱՆԱԿԱՆ ՈԻ ԴԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ ՏԵՐՄԻՆՆԵՐԻ ՌՈ ԻՍ ԵՐԵՆ-ՀԱՅ ԵՐԵՆ-ԱՆԳԼԵՐԵՆ ԲԱՑԱՏՐԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆ*. ԵՐԵՎԱՆ: ՀՀ ԳԱԱ «ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ» ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Agency for Toxic Substances and Disease Registry(անգլ.)
* Chemical and Other Safety Information — Oxford University Archived 2013-08-31 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Whole Effluent, Aquatic Toxicity Testing FAQ Archived 2021-04-14 at the Wayback Machine.(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4078372-8 · LCCN: sh85136331 · Microsoft: 29730261, 2910804846 · NKC: ph165184 |

 |
**Շեհիդների պուրակ** (ադրբ.՝ Şəhidlər Xiyabanı մինչև 1990 թ.՝ **Կիրովի այգի** / **Լեռնային այգի** ադրբ.՝ Киров Паркы / Дағлыг Парк), եղբայրական գերեզմանոց Բաքվում, որտեղ թաղված են այսպես կոչված «շեհիդները»՝ հիմնականում Բաքվում հայերի կոտորածներին մասնակցած ադրբեջանցի ջարդարարները (126 մարդ) և Արցախյան պատերազմում զոհված ադրբեջանցի զինվորները։ Պուրակում նաև անաուն գերեզման գոյություն ունի, որտեղ թաղված են անհայտ սպանվածների դիակները։ Շեհիդների պուրակը Բաքվի այն վայրերից է, որը, սովորաբար, այցելում են արտասահմանից ժամանած պատվիրակությունները։

Պատմություն
-----------

Շեհիդների պուրակ ավելի վաղ մուսուլմանական գերեզմանոց էր, որտեղ թաղված էին Բաքվում 1918 թվականի մարտ ամսին տեղի ունեցած իրադարձությունների զոհերը։ 1920 թվականին խորհրդային իշխանության հաստատումից ի վեր գերեզմանոցը ոչնչացվել է, թաղված դիակները դուրս հանվել, իսկ այդ տեղում բացել են Սերգեյ Կիրովի անվան այգի։

### 1990 թ. իրադարձություններ

1990 թվականի հունվարին Լեռնային այգի են տեղափոխել հունվարի 19-ից հունվարի 20-ը տևած ողբերգական իրադարձությունների ընթացքում զոհվածների դիակները «Ազադլըղ» հրապարակից (ադրբ.՝ Azadlıq meydanı — «ազատության հրապարակ», նախկին «Լենինի հրապարակ»-ը)։ Հունվարի 20-21 պուրակում ավելի քան 120 գերեզման է փորվել։ Թաղումները շարունակվում էին մի քանի ժամ։ Հունվարի 22-ին թաղել են ևս 50 մարդու դիակեր, որոնց երեքը եղել է 1918 թվականի մարտյան կոտորածի զոհերը։ Այդ երեք դիակը գտել են այգում գերեզմանների փորման ժամանակ։ Երեք գերեզմանոցի վրա էլ գրված է *«1918 թվականի շեհիդները»*։ Գերեզմաններին և զոհվելու վայրերում երկրում արդեն սգո ծաղիկ դարձած կարմիր մեխակներ են դրված։

Հիշատակը
--------

2000 թվականի հունվարի 17-ին Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահ Հեյդար Ալիևը«*„հունվարի 20-շեհիդ"* պատվո կոչման շնորհման մասին» հրամանագիտ է ստորագրել, որտեղ ներկայացված է զոհվածների և անհայտ կորածների ամբողջական ցանկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Մայքլ Սմիթ. Ադրբեջանական հասարակությունը". Արխիվացված է the original 2011 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 2012 թ․ սեպտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Շեհիդների պուրակ Վիքիպահեստում |

* Բաքվի ջարդեր
**Շելթոն Ջեյմս Բենջամին** (անգլ.՝ *Shelton James Benjamin*, հուլիսի 9, 1975(1975-07-09), Orangeburg, Հարավային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր) և նախկին օլիմպիական ըմբիշ։ Առավել հայտնի է «WWE» և «ROH» կազմակերպություններում ելույթ ունենալու տարիներից։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «New Japan Pro Wrestling» (NJPW) կազմակերպությունում՝ **Շելթոն Էքս Բենջամին** (Shelton X Benjamin) ռինգային անվամբ։

Մինչև ռեստլինգով զբաղվելը, հանդես է եկել օլիմպիական ըմբշամարտի մրցասպարեզում, ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո հաճախելով Լասենի համայնքային քոլեջ և հաղթանակներ տանելով NJCAA առաջնությունում, ինչպես ըմբշամարտի, այնպես էլ թեթև աթլետիկայի մրցույթներում։ Քոլեջից հետո համալսարանային առաջնություններում ներկայացրել է Մինեսոտայի համալսարանը։ Համալսարանն ավարտելուց հետո սկզբնապես որոշում է կայացրել որակավորվել 2000 թվականի Սիդնեյի օլիմպիական խաղերի մասնակցության համար, սակայն գերադասել է մուտք գործել ռեստլինգի արդյունաբերություն։

Մասնագիտական կարիերան մեկնարկել է «WWE»-ի նախկին կրտսեր առաջնությունում՝ «Ohio Valley Wrestling»-ում (OVW), որտեղ ելույթներ ունենալու ընթացքում 4 անգամ նվաճել է OVW հարավային թիմային տիտղոսները (որոնցից 3-ը՝ Մինեսոտայի համալսարանի թիմակից Բրոք Լեզնարի հետ)։ 2002 թվականին «WWE»-ի հիմնական կազմ տեղափոխվելուց հետո, Քուրտ Էնգլի և Չառլի Հաասի հետ ձևավորում է «Թիմ Էնգլ» խմբավորումը, իսկ ավելի ուշ «Աշխարհի լավագույն թիմ» անվամբ Հաասի հետ հանդես գալիս թիմային դիվիզիոնում։ «WWE»-ում ելույթներ ունենալու տարիներին 3 անգամ նվաճել է WWE միջմայրցամաքային, և 1 անգամ՝ WWE Միացյալ Նահանգների և 2 անգամ՝ WWE թիմային չեմպիոնական տիտղոսները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "OWoW Էջը". «Ռեստլինգի առցանց աշխարհի». Retrieved 2007 թ․ հունիսի 17.
2. ↑  Միլներ, Ջոն (2005 թ․ ապրիլի 17). "Շելթոն Բենջամինի էջը". «SLAM! Wrestling». Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 17-ին. Retrieved 2007 թ․ հունիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Շելթոն Բենջամին***էջը Վիքիպահեստում |

* Պաշտոնական կայք Archived 2011-04-30 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Էջը NJPW պաշտոնական կայքում(ճապոներեն)
* Էջը GFW պաշտոնական կայքււմ(անգլ.)
* Էջը WWE.com կայքււմ(անգլ.)
* Էջը IMDb կայքում (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | National Wrestling Hall of Fame · Internet Movie Database |

 |
**Լաուրա Սարգսի Սարգսյան** (**Շահանե Սարգսյան**) (հունվարի 31, 1936(1936-01-31), Խաչիկ, Միկոյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարչուհի, մանրանկարչուհի, ԽՍՀՄ և Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Լաուրա (Շահանե) Սարգսի Սարգսյանը ծնվել է 1936 թվականի հունվարի 31-ին, Խաչիկ գյուղում։ Հայրը՝ այդ տարիներին Խաչիկ գյուղի գյուղապետ Սարգիս Սարգսյանը, ոգեշնչվելով Սերգեյ Եսենինի բանաստեղծություններից, իր դստերը Շահանե է կոչել, սակայն հարազատները նախընտրել են Լաուրա անունը։ Հայրը զոհվել է Հայրենական մեծ պատերազմում՝ 1944 թվականին, Կերչում։

1939 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Երևան։
Սովորել է Փ. Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, ապա Ռուսաստանի Իվանովոյի մարզի Պալեխ ավանի Մ. Գորկու անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։

### Աշխատանքային գործունեություն

Ստեղծագործում է հայ մանրանկարչության և ռուսական ազգային կիրառական արվեստի ավանդույթների համադրմամբ (զարդատուփեր, սրբապատկերներ, գեղանկարներ)։ Մասնակցել է Հայաստանում և Խորհրդային Միությունում կազմակերպված ցուցահանդեսների։ Նրա ստեղծագործությունները պահպանվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Քսանութ տարի եղել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Առաջինի անձնական մանրանկարչուհին։ 1970 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "19 մայիսի 2020 - «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ էջ 4". *alikonline.ir*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ մայիսի 26-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 1.
2. ↑  Քրիստոնյա Հայաստան, 2020, մարտ Բ, թիվ 6(554), էջ 7-8
**Իվան Կռիլովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Ивану Крылову), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս բանաստեղծ, առակագիր, թարգմանիչ Իվան Անդրեևիչ Կռիլովին։ Տեղադրված է Հայրապետական լճակների մոտ՝ Մալայա Բրոննայա փողոցում։

Պատմություն
-----------

Իվան Կռիլովի հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Անդրեյ Ալեքսանդրովիչ Դրևինը (1921-1996) և ճարտարապետ Արմեն Չալտիկյանը (1937-1994)։ Հուշարձանը բացվել է 1976 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։

Առակագիրը պատկերված է զբոսայգու նստարանին նստած։ Իվան Կռիլովը ցույց է տրված այնպես, ինչպես նկարագրում են նրա ժամանակակիցները՝ հագնված փոքր-ինչ թափթփված, ծույլ, ֆլեգմատիկ և բարեհոգի մարդ։ Կռիլովի պատկերաքանդակն ունի դիմանկարային նմանություն գրողի հետ, տեղադրված է լայն և ցածր գրանիտե պատվանդանին, որի վրա արված է պարզ մակագրություն. «Իվան Անդրեևիչ Կռիլով»։

Քանդակագործական հորինվածքը ներառում է նաև Ի. Ա. Կռիլովի 12 առակների հերոսների բարձրաքանդակները։ Դրանց հեղինակն է քանդակագործ Դանիել Միտլյանսկին։ Բարձրաքանդակները գտնվում Կռիլովի քանդակից որոշակի հեռավորության վրա։ Պատկերված են քառյակի երաժիշտները (Կապիկը, Էշը, Այծը և ծուռթաթ Արջուկը), Փիղն ու Մոսկան, ակնոցով Կապիկը, Ագռավն ու Աղվեսը և այլն։ Արձանի շուրջ տեղադրվել են դեպի լճակը նայող նստարաններ։

Կռիլովի և նրա առակների հերոսների հուշարձանը պարբերաբար վերանորոգվում է։

Պատկերասրահ
-----------

* Հուշարձանը ձմռանըՀուշարձանը ձմռանը
* Հուշարձանը հեռվիցՀուշարձանը հեռվից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "На Патриарших прудах реставрируют памятник Ивану Крылову". РИА Новости, Центральный округ. Retrieved 2005 թ․ հուլիսի 8.(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* "Памятник Ивану Крылову". intomoscow.ru. Արխիվացված է the original 2019 թ․ նոյեմբերի 18-ին. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* "Памятник И.А. Крылову". Московский туристический портал. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)