recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Պանդուխտն երգեց օտար երկրում...**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1890 թվականի ապրիլի 2-ին։ Տ․Փիրումյանի հուշերում Թումանյանն այս ոտանավորը գրել է «*մի մշակի՝ շինությունից վայր ընկնելու առիթով*»։

Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում է վերջին երեք տողերի ինքնագիրը։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1890 թվականին Մոսկվայում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների առաջին հատորում (էջ 72-73)։ Այնուհետև Երևանում 1940-1959 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության I հատորում (էջ 33)։

Արտատպվում է 1890 թվականին Մոսկվայում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների առաջին հատորից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 554

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Պանդուխտն երգեց օտար երկրում...**
**Պանեպիստիմիու փողոց** (հուն․՝ Οδός Πανεπιστημίου), Աթենքի կենտրոնական փողոցներից մեկը։ Բառացի թարգմանաբար փողոցի անունը նշանակում է Համալսարանային փողոց (ի պատիվ Աթենքի համալսարանի, քանի որ այդ համալսարանի գլխավոր պատմական մասնաշենքը գտնվում է Պանեպիստիմիու 30 հասցեում)։ Փողոցը ձգվում է Ամալիաս պողոտայից մինչև Սինտագմա հրապարակ։

Պատմությունը և ընդհանուր տեղեկություններ
----------------------------------------

1980-ական թվականներին փողոցի անունը պաշտոնապես փոխեցին Վենիզելոսա, սակայն հիմա էլ այդ փողոցը հայտնի է Պանեպիստիմիու անունով՝ այդ անունը օգտագործվում է Աթենքի պաշտոնական ուղեցույցներում։

Փողոցի ընդհանուր երկարությունը 1.2 կմ է։ Փողոցը ունի 6 հոծ գիծ, որից 5-ը նշանակված է ավատոմեքենաների շարժման համար և մեկը մեծ մեքենաների համար։ Փողոցի մեծ մասը տեղակայված է հարավ-արևելքի և հյուսիս-արևմուտքի անկյունագծով։ Համալսարանի շենքի դիմաց գտնվում է Աթենքի «Պանեպիստիմիո» մետրոպոլիտենը։

Հիմնական շենքեր
---------------

* Հունաստան բանկ
* Աթենքի եռապատումը՝ Աթենքի ակադեմիան, Աթենքի համալսարանը և Հունաստանի կենտրոնական գրադարան
* Աթենքի համալսարանի պատմական թանգարանը
* Աթենքի դրամագիտական թանգարան
* Հունաստանի Պետական խորհուրդ
* «Տիտանիա» հյուրանոց
* «Grand Bretagne» հյուրանոց
* «Ատտիկա» հանրախանութ
* Աթենքի կաթոլիկան տաճար
* Աթենքի հնաբանական հասարակություն

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*
**Կլոդ Էստեբան** (հուլիսի 26, 1935(1935-07-26), Փարիզ - ապրիլի 10, 2006(2006-04-10), Փարիզ), ֆրանսիացի բանաստեղծ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն և աշխատանքներ
----------------------------

Ծնվել է 1935 թ. հուլիսի 26-ին՝ Փարիզում ապաստանած իսպանացի հանրապետական ծնողներից։ Հեղինակ է բանաստեղծությունների, էսսեների և թարգմանությունների բազմաթիվ ժողովածուների։ Զբաղվել է հրատարակչությամբ՝ զուգահեռ դասավանդելով Սորբոնի Իսպանական գրականության բաժնում։ 1974-81 թթ. գլխավորել է Maeght հրատարակչության «Կավ» շքեղ ամսագիրը, իսկ 1984-93 թթ. հիմնադրել և գլխավորել է Flammarion հրատարակչության Պոեզիայի բաժինը։ Նմանապես 1998-2004 թթ. ղեկավարել է Գրողների տունը։ 
2001 թ. արժանացել է Պոեզիայի Գոնկուր մրցանակին՝ իր «Մի պատառ երկինք, գրեթե ոչինչ» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար։ Արժանացել է և մի շարք այլ մրցանակների՝ Մալլարմեի ակադեմիայի մրցանակին (1984), Ֆրանսիական Մշակույթի մրցանակին (1991), Գրականագետների միության Պոեզիայի մեծ մրցանակին ( 1997)։

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Ավարառության եղանակը» լույս է տեսել 1968 թ. որին հաջորդում են նրա բանաստեղծությունների մյուս ժողովածուները՝ «Երկրներ, սրտի աշխատանքներ» (1979), «Մարմնի և պարտեզի իրադրություն» (1983), «Անուն և կացարան» (1985), «Բիրտ մահվան էլեգիա» (1989), «Ինչ-որ մեկը սկսում է խոսել» (1995), «Օտարականը դռան առջև» (2001), «Վերջին հողակտորի վրա» (2001) և այլն։

Նրա արձակն ու էսսեները մեծիմասամբ նվիրված են լեզվին, պոեզիային կամ նկարչությանը. «Ամենայն տեղից դուրս մի տեղ» (1979), «Հետքեր, պատկերներ, ճանապարհորդություններ» (1985), «Բանաստեղծական բանականության քննադատություն» (1987), «Ընթերցված իրեր» (1988), «Բառերի մասնատումը» (1990), «Արև` դատարկ սենյակում» (1991), «Այն, ինչը վերադառնում է ի լռություն» (2004) և այլն։

Կատարել է և բազմաթիվ թարգմանություններ՝ դասականներից կամ իսպանալեզու ժամանակակիցներից (Խորխե Լուիս Բորխես, Ֆրանցիսկո Քևեդո, Լուիս դը Գոնգորա, Անտոնիո Մաչադո, Օկտավիո Պաս և այլն)։

Իր վերջին ժողովածուն՝ «Ճիգով գրված մի օր, 1967-1992» (2006), բաղկացած է 1967-1992 թթ. միջև հրատարակված չորս հիմնական ժողովածուների ընտրանուց։

Մահացել է 2006 թ. ապրիլի 10-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10235662 · BIBSYS: 90253984 · BNE: XX833018 · BNF: 11901940t · CONOR: 108675939 · GND: 119263785 · ISNI: 0000 0001 0901 8774 · LCCN: n80008564 · NTA: 069821860 · NUKAT: n2008112870 · SUDOC: 026853809 · VIAF: 54147408 · WorldCat VIAF: 54147408 |

 |

 |
**Մելկեֆոս** (նորվ.՝ Melkefoss kraftverk), հիդրոէլեկտրակայան Նորվեգիայում, Պացոկի հիդրոէլեկտրակայանների կասկադի մաս։ Տեղակայված է Ֆինմարքի կոմսության Սյոր-Վարանգեր համայնքում՝ Պացոկի գետի վրա, Ռուսաստանի Դաշնության և Նորվեգիայի սահմանին։

Էլեկտրակայանը պատկանում է Pasvik Kraft ընկերությանը։

Տուրբինները աշխատացնելու համար գետի մակարդակի իջեցվում է 10 մետրով։ Չնայած այն գտնվում է գետի վրա, այնուամենայնիվ ջրառը կարգավորվում է Ինարի լճի միջոցով, որով կարգավորվում է նաև Պացոկի հիդրոէլեկտրակայանի բոլոր կայանների ջրառը։ Ամբարտակը զինված է 26 մեգավատտ հզորությամբ մեկ դարձաթիակավոր հիդրոտուրբինով։

Մելկեֆոս հիդրոէլեկտրակայանի տարեկան միջին արտադրական հզորությունը 129 միլիոն կիլովատտ-ժամ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  NVE's database of hydroelectric power plants — Norwegian Water Resources and Energy Directorate.
2. 1 2 3  Melkefoss — Varanger Kraft.
3. 1 2  «Hydrologiske og tekniske data». Varanger kraft. Besøkt 22. mars 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

* NVE(նորվ.)
* Varanger kraft(նորվ.)
**«Ժլատը»** (ֆր.՝ L'Avare), ֆրանսիական կինոկատակերգություն՝ նկարահանված 1980 թվականին։ Ֆիլմի ռեժիսորներն են Լուի դը Ֆյունեսն ու Ժան Ժիրոն։ Կինոնկարի սցենարի հիմքում ընկած է ֆրանսիացի կատակերգակ Մոլիերի համանուն պիեսը։

Սյուժե
------

Հարպագոնը շատ հարուստ մարդ է, որը, սակայն, տառապում է հիվանդագին ժլատությամբ։ Իր ողջ ունեցվածքը՝ ոսկեդրամները, նա թաքցնում է սնդուկի մեջ, որը հորել է այգում։ Վերջինիս հանդեպ Հարպագոնը խիստ ուշադիր է, որպեսզի յուրայինները հանկարծակի չգտնեն այն։ Նրա կծծիությունից տառապում են ոչ միայն ծառաները, որոնք ցնցոտիներ են հագնում ու աշխատում են երկու հոգու փոխարեն, այլև իր սեփական զավակները։ Էլիզային, ով Հարպագոնի դուստրն է, հայրը ցանկանում է կնության տալ հարուստ ծերունի Անսելմեին միայն այն պատճառով, որ վերջինս հրաժարվել է օժիտից։ Որդու՝ Կլեանտի համար հայրը գտել է մի որբևայրի տարիքով կնոջ։ Միաժամանակ երկու երեխաների սրտերը արդեն ուրիշներին է պատկանում։ Էլիզան սիրում է Վալերին, ով մի անգամ փրկել է նրա կյանքը։ Իսկ Կլեանտը սիրում է տակավին երիտասարդ Մարիանային, ով հարուստ չէ և ապրում է մոր հետ միասին։ Հույս չփայփայելով իրենց հորից, զավակները որոշում են կայացնում ինքնուրույն կազմակերպել իրենց հարսանիքները՝ առանց հոր համաձայնության։ Էլիզան գաղտագողի նշանվում է Վալերի հետ։ Կլեանտը որոշում է կայացնում գումար խնդրել հարազատնեից, որպեսզի ամուսնանա Մարիանայի հետ, երբ հանկարծ պարզ է դառնում, որ Հարպագոնն ինքն է որոշել ամուսնանալ նրա հետ և արդեն պայմանավորվել է աղջկա մոր հետ։ Իրավիճակը փրկում է Կլեանտի ծառան՝ Լյաֆլեշը, որը հայտնաբերում է Հարպագոնի սնդուկը և դրա օգնությամբ համոզում Հարպագոնին, որպեսզի որդուն ամուսնացնի Մարիանայի հետ։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Լու դը Ֆյունես | Հարպագոն |
| Միշել Գալաբրյու | Ժաք |
| Կլոդ Ժանսակ | Ֆրոզինա |

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Այս ֆիլմը Լուի դը Ֆյունեսի առաջին և վերջին ռեժիսորական աշխատանքն է։ Հռչակավոր կատակերգուին այդ գործում օգնել է նրա լավագույն ընկերներից մեկը՝ Ժան Ժիրոն։
* «Ժլատը» Լուի դը Ֆյունեսի մասնակցությամբ վերջին կինոնկարն է, որը բարձրացել է ԽՍՀՄ կինովարձույթ։ Բացի այդ այն նաև միակ ֆիլմն է, որտեղ Հարպագոնին ձայնագրել է հայազգի դերասան Արտյոմ Կարապետյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑
3. 1 2 3
4. 1 2 3 4
5. ↑
6. ↑  Биография Луи де Фюнеса

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ժլատը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* Инфо и фотогалерея на web-yan.com Archived 2013-07-01 at the Wayback Machine. Доп. фотогалерея Archived 2014-12-26 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Ջերմաբուժություն**, **թերմոթերապիա**, ջերմային պրոցեդուրների կիրառումը բուժիչ նպատակներով։

Տեսակներ
--------

Տարբերում են՝

* տեղային ջերմաբուժության (ջեռակներ, տաքացնող կոմպրեսներ),
* ընդհանուր (ցեխային, ավազային, ջերմալուսային լոգանքներ)։

Տնային պայմաններում կիրառում են ջրային և էլեկտրական ջեռակներ, տաքացնող կոմպրեսներ, տաքացրած ավազ են, բուժհիմնարկներում ջերմաբուժությունը իրականացնում են Սինինի շիկացման լամպով, ինֆրակարմիր ճառագայթներով ցեխերով, պարաֆինով, օզոկերիտով և էլեկտրական հոսանքով։

Ազդեցության մեխանիզմ
--------------------

Ջերմաբուժության ազդեցության մեխանիզմը բավականին բարդ է, այն առաջանում է տեղային (օջախային) և ընդհանուր ռեակցիաներից։ Առաջինները դրսևորվում են արյան ու ավիշի շրջանառության և նյարդասնուցողական պրոցեսների լավացմամբ, որով էլ պայմանավորված են ջերմաբուժության հակաբորբոքային, ցավազրկող և ներծծող արդյունքները։

Ընդհանուր ռեակցիաները պայմանավորված են օրգանիզմի ինքնակարգավորումն ապահովող նյարդային, սիրտ-անոթային, ներզատիչ, իմունոկոմպետենտ և այլ համակարգերի վրա ռեֆլեքսային-հումորալ ազդեցությամբ։ Օպտիմալ ռեակցիան առաջանում է այն դեպքերում, երբ օրգանիզմի վրա չկա ջերմային ծանրաբեռնվածություն և հյուսվածքների գերտաքացման պրոցեսի հետևանքները չեն գերազանցում ջերմությունից առաջացած փոփոխություններին (բջջային, ենթաբջջային և մոլեկույային մակարդակներում)։

Կիրառում
--------

Ջերմաբուժությունը կիրառում են հենաշարժական ապարատի, ծայրամասային նյարդային համակարգի, ականջի, կոկորդի և քթի, միզասեռական օրգանների որոշ հիվանդությունների, վնասվածքների, որովայնի խոռոչի և փոքր կոնքի կպումային պրոցեսների ժամանակ։ Հակացուցված է ուռուցքների, տուբերկուլոզի ակտիվ ձևերի, արյան, սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների, արյան շրջանառության ապակոմպենսացման, սուր բորբոքային պրոցեսների և այլ դեպքերում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Termoterapia superficial(չաշխատող հղում)
* Cameron, Michelle H. Agents fisicos en rehabilitacion, de la investigacion a la pratica. Es, Elsevier - Saunders, 2009 Disponível no Google Livros Jan. 2011

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Կրտման բարդույթ,** հոգեվերլուծության մեջ ֆիզիկական կամ հոգեկան վախ՝ սեռական օրգանները վնասելու կամ կորցնելու հանդեպ, Զիգմունդ Ֆրոյդի ամենաառաջին հոգեվերլուծական տեսություններից մեկը[1]։ Ֆրոյդը գտնում էր, որ կրտման բարդույթը հրահրվում է նույն սեռին պատկանող ծնողի հասցրած հնարավոր վնասվածքային բնույթ կրող սպառնալիքների վախի պատճառով, որը շատ հաճախ կապված է մաստուրբացիայի հետ և պատիժ է՝ հակառակ սեռին պատկանող ծնողի հանդեպ սեռական ցանկություններ ունենելու համար[2]։ Ենթադրում է, որ կրտման վախն առաջանում է 3-5 տարեկան հասակում։ Ֆրոյդը ենթադրում էր, որ կրտման վախն առաջանում է այն բանի արդյունքում, որ երեխան սկսում է ուշադրություն դարձնել սեռերի միջև անատոմիական տարբերության վրա, իսկ ավելի կոնկրետ կանանց մոտ առնանդամի բացակայության վրա։ Ֆրոյդը ներմուծել է նաև «կրտման բարդույթ» հասկացությունը, որն առաջին անգամ օգտագործել է իր«Հինգամյա տղայի ֆոբիայի վերլուծության», այսինքն՝ փոքրիկ Հանսի հիվանդության պատմության մեջ (1909 թվական)։ Ֆրոյդի կարծիքով կրտման բարդույթը Էդիպի բարդույթի հետ միասին որոշակի իմաստով կազմում էին հոգեվերլուծական տեսության հիմքը։

Էդիպի բարդույթ
--------------

Կրտման բարդույթի տարբերությունը տղայի ու աղջկա միջև դրսևորվում են նրանում, որ կրտման բարդույթի ազդեցությամբ տղայի մոտ Էդիպի բարդույթը վերանում է, այն դեպքում, երբ աղջկա մոտ կրտման բարդույթի ազդեցությամբ կարող է առաջանալ Էդիպի բարդույթ։ Տղաների մոտ կրտման սպառնալիքը միանշանակ գալիս է հորից, այն դեպքում, երբ աղջիկների մոտ այդքան էլ հեշտ չէ որոշել, թե ումից է առաջինը գալիս կրտման սպառնալիքը։

Կրտման բարդույթը աղջիկների մոտ
------------------------------

Դասական հոգեվերլուծական տեսության համաձայն, աղջիկը որոշ ժամանակով փոխարինում է բացակայող առնանդամը ծլիկով, քանի որ նա, շատ է ցանկանում տղա լինել[3]։ Աղջիկը, նախանձելով տղաներին, զգում է առնանդամի բացակայությունը որպես սեփական թերլիարժեքություն, որը նա կարող է ժխտել, կոմպենսացնել կամ հաղթահարել։ Կրտման բարդույթը (և նրա հետևանքը՝ առնանդամի նկատմամբ նախանձը) կարող են բերել փոքրիկ աղջիկների ֆանտազիայի, որ նրանք ունեն առնանդամ (երևակայական առնանդամ) կամ էլ չնայած իրականացված կրտմանը՝ առնանդամը կրկին աճում է։ Որոշ կանանց մոտ դաշտանի նկատմամբ վախից հայտնաբերվում է պատկերացում այն մասին, որ դաշտանը վկայում է անցյալում կատարված կրտման մասին։ Եթե փոքրիկ աղջկան չի հաջողվում հաղթահարել առնանդամի նկատմամբ նախանձը, այսինքն կրտման բարդույթը չի լուծվում, ապա զարգանում է թերարժեքության զգացում։ Որպես պաշտպանություն, երբեմն, առաջանում է առնականության բարդույթ։ Կրտումը ընդունելու արդյունքում տղան դառնում է կանացի, իսկ աղջիկը դրա դեմ բողոքի արդյունքում ձեռք է բերում տղամարդկային գծեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Schwartz, Bernard J. (1955) The measurement of castration anxiety and anxiety over loss of love. Journal of Personality, 24 204-219.
2. ↑  Farlex Partner Medical Dictionary 2012
3. ↑  Fancher, Raymond E. & Rutherford, Alexandra *Pioneers of Psychology*, W.W. Norton & Company, Inc. New York, London. 2012 ISBN 978-0-393-93530-1
**Կառլ Գուստավ Վիտ** (գերմ.՝ Carl Gustav Witt, հոկտեմբերի 29, 1866(1866-10-29), Բեռլին, Պրուսիայի թագավորություն - հունվարի 3, 1946(1946-01-03), Ֆալկենզե, Հաֆելլանդ, Բրանդենբուրգ, Գերմանիա), գերմանացի աստղագետ։

Կենսագրություն
--------------

1887-1890 թվականներին սովորել է Բեռլինի Ֆրիդրիխ-Վիլհելմի համալսարանում, ուսումնասիրել է մաթեմատիկա և աստղագիտություն։ 1888 թվականից աշխատել է որպես պրուսական ներկայացուցիչների պալատի քարտուղար, 1890 թվականից դարձել է նույն տեղում գրագիր, 1898 թվականից՝ Գերմանիայի Ռեյխստագի գրագիր։ Այստեղ նա աշխատել է մինչև թոշակի անցնելը, 1931 թվականին։

Իր հիմնական աշխատանքին զուգահեռ 1892 թվականից աշխատել է Բեռլինի Ուրանիա աստղադիտարանում, որտեղ 1896 թվականին դարձել է բաժիններից մեկի ղեկավար։ Մինչ այս աշխատանքից 1900 թվականին դուրս գալը, նա հայտնաբերել է երկու աստերոիդ՝ (433) Էրոսը, առաջին հայտնաբերված աստերոիդը, որը գտնվում է Հիմնական աստերոիդների գոտուց դուրս, հատում է Մարսի ուղեծիրը և երբեմն մոտենում է Երկրին, և Բերոլինան, որը կրում է Վիտի հարազատ քաղաքի լատինական անվանումը։

Իր դոկտորական աշխատությունը Վիտը գրել է Յուլիուս Բաուլինգերի ղեկավարության տակ, պաշտպանել է այն 1905 թվականին։ 1909 թվականից դասավանդել է Բեռլինի Ֆրիդրիխ-Վիլհելմի համալսարանում, 1916 թվականից դարձել է պատվավոր պրոֆեսոր, իսկ 1921 թվականից աստղագիտության հաստիքային պրոֆեսոր։ Համալսարանի աստղադիտարանը սկսել է ղեկավարել 1913 թվականից։

1902 թվականին ամուսնացել է Կերոլայն Թիլի հետ, որը ֆաբրիկանտ Չարլզ Տիլի դուստրն էր։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր։

Նրա պատվին է անվանվել (2732) Վիտտ աստերոիդը։ Պարգևատրվել է II կարգի Երկաթյա խաչով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mitentdecker war Felix Linke (1879—1959). Vgl. Wolfgang R. Dick, Jürgen Hamel: *Beiträge zur Astronomiegeschichte*. Band 5. Harri Deutsch Verlag, Frankfurt 2002, ISBN 3-8171-1686-1, S. 214.
2. ↑  Laut

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Mathematics Genealogy Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 117416193 · ISNI: 0000 0000 2218 4593 · NUKAT: n2019061571 · SUDOC: 189548711 · VIAF: 5708202 · WorldCat VIAF: 5708202 |

 |
ավանդական ծովային *տելնյաշկա*Ռոսիա Հածանավի վրա նավաստիներին օղի բաժանելու պահը՝ երևում են տելնյաշկաները։խորհրդային ծովային հետևակը, 1985 г..Ֆրանսիացի նավաստի "Ժան Բար" (Jean Bart (D615) ֆրեգատից, հուլիսի 14 2008)
**Տելնյաշկա** (ռուս.՝ тельняшка) (խոսակցական՝ **տելնիկ** (ռուս.՝ тельник)), ծովային տրիկոտաժե վերնաշապիկ, որը հագնում են մարմնի վրա, այստեղից էլ անունը՝ մարմին-тело (տելո)։ Պատրաստվում է կապույտ և սպիտակ հաջորդող շերտերով տրիկոտաժե գործված կտորից։ Ռուսական ծովային նավատորմիղում տրամադրվում է նավաստիներին, ավագներին, ռազմածովային հաստատությունների կուրսանտներին, ծովային հետևակի և օդային դեսանտային զորքերի զինծառայողներին։

Առաջին տելնյաշկաները հայտնվեցին առագաստային նավատորմի ժամանակ։ Ռուսաստանում դրանք ներմուծեց Մեծ Իշխան Կոստանդին Նիկոլաևիչ Ռոմանովը 1874 թվականին։

Տելնյաշկան ֆիլատելիայում
------------------------

*Տելնյաշկան*, որպես հագուստի բաղկացուցիչ, պատկերված է ԽՍՀՄ զինված ուժերին, Կարմիր բանակին նվիրված ԽՍՀՄ փոստային նամականիշերի վրա։

* Փոստային նամականիշերի հոբելյանական թողարկումներից
* Կարմիր Բանակի 10-ամյակին նվիրված փոստային նամականիշ՝ Կարմիրբանակայինը Ավրորա հածանավից։
* Խորհրդային բանակի 20-ամյակը (1938)։ Կարմիր բանակի նավաստին Մարատ գծանավից։
* Խորհրդային բանակի 30-ամյակը (1948)
* Խորհրդային բանակի 40-ամյակը(1958)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տելնյաշկա և շապիկ (ռուս.)
**Հակոբ Խանլարյան** (դեկտեմբերի 7, 1885(1885-12-07), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1966), հայ բանաստեղծ, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ 1906 թ.-ին ավարտել է Շուշիի թեմական դպրոցը, այնուհետև, շուրջ 55 տարի, զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով, ուսուցչություն է արել Շուշիում, Բաքվում, Գորիսում, Թբիլիսիում։ Աշխատակցել է Թիֆլիսի «Լումա», «Աղբյուր», «Տարազ», «Լուսաբաց», «Գեղարվեստ», «Դարբնոց», «Կարմիր աստղ», «Մարտակոչ», «Պրոլետար» պարբերականներում։ Մտերմական կապեր է ունեցել Հովհաննես Թումանյանի, Վրթանես Փափազյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հակոբ Հակոբյանի հետ։

Նրա մի շարք բանաստեղծությունների տեքստերով երգեր են ստեղծել կոմպոզիտորներ Ազատ Մանուկյանը, Դանիել Ղազարյանը, Եղիշե Բաղդասարյանը, Արշակ Առստամյանը, Արշալույս Այվազյանը։

Ռուսերեն առանձին գրքով լույս է տեսել նրա «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն (Շուշի, 1919 թ. թարգմանիչ Մ. Ջանումյան)։

Պարգևներ
--------

Մանկավարժական երկարամյա աշխատանքի համար պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Մահ
---

Մահացել է 1966 թվականին։

Երկերի մատենագրություն
----------------------

* Բանաստեղծություններ, պրակ 1, Գորիս, տպարան «Սասուն», 1916, 98 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Գրական տեղեկատու*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ 1986։ էջ էջ 221-222


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10575 |

 |
Երկրագործ քարե դարից մարդ
**Մարդու կյանքը ստորին պալեոլիթի բնական պայմաններում**, մարդկային հասարակության կյանքն ու գործունեությունը ստորին պալեոլիթի ժամանակաշրջանում, երբ հնադարում բաժանվելով կենդանական աշխարհից, դեռևս շատ երկար ժամանակ ամբողջովին կախման մեջ է եղել իրեն շրջապատող բնությունից։ Սկզբում մարդիկ ծանոթ չէին կրակի գործածությանը։ Նրանք հագուստ չունեին և չէին կարողանում կառուցել թեկուզ ամենապարզ կացարանները, դրա համար էլ դուրս չէին գալիս արևադարձային և մերձարեվադարձային գոտիներից, որոնց հատուկ էր մեղմ կլիմա և մշտադալար բուսականություն։ Չափավոր կլիմա և համեմատաբար ցուրտ ձմեռ ունեցող երկրները այդ դարաշրջանում մարդու բնակության համար պիտանի չէին։ Չորրորդական շրջանի սկզբում, չնայած կլիման սկսում է ցրտանալ, մերձարևադարձային բուսականությունը տարածվում էր դեպի հյուսիս ' նշանակալիորեն ավելի հեռու, քան այժմ։ Այսպես, Հայաստանում աճում էին լայնատերև և մշտադալար անտառներ ' դափնի, սամշիտ, թզենի և այլ հարավային բույսեր այդ անտառներում կային այնպիսի ջերմասեր կենդանիներ, ինչպես հնագույն գետաձին (հիպոսլոտամը ), հարավային (հին ) փիղը։ էտրուսկական ռնգեղջյուրը և այլն։ Այսպիսի բնակլիմայական պայմաններում է ապրել մարդը ստորին պալեոլիթի փուլում, որն ընդգրկում է ժամանակի մի հսկայական հատված մ. թ. ա. 800000 - 100000 թվականները և հնագիտական իր հազվագյուտ հուշարձաններով բնորոշում է մարդկային պատմության զարգացման ամենավաղշրջանը, կամ, ինչպես ընդունված է ասել, մարդկության մանկության ժամանակաշրջանը։

Բրոնզե, արծաթե նուրբ քար

Վաղ չորրորդական շրջան
---------------------

Վաղ չորրորդական շրջանի՝ նստվածքներում հայտնաբերված քարե պարզ ու միօրինակ գործիքները, որոնք վերաբերում են ստորին պալեոլիթի մշակույթի զարգացման մինչշելյան, շելյան ու աշելյան շրջաններին, հնագույն մարդու պիթեկանթրոպի (կապկամարդ ) ու սինանթրոպի (չինական մարդ ) գործունեության արգասիք են։ Ստորին պալեոլիթյան մշակույթի հուշարձանների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ մարդն այն ժամանակ ապրել է խմբերով, թափառական կյանք վարել գետերի ու լճերի ափերին, արևադարձային անտառներում։ Նա իր ժամանակավոր կայաններն ընտրելիս նկատի ունեցել նաև գետերի առկայությունը մերձավոր վայրերում։ Մարդուն ապաստան են ծառայել քարայրները, անձավները, անտառները և այլն։ Ստորին պալեոլիթի շելյան ժամանակի նստվածքներում գտնված խոշոր կենդանիների ոսկորները վկայում են, որ այդ ժամանակ մարդիկ երբեմ նորստացել են հսկա կենդանիներ, սակայն միայն պարզ գործիքների առկայությամբ այդպիսի որսը սիստեմատիկ չէր կարող լինել։ Շելյան մարդկանց գոյության հիմնական աղբյուրը եղել է մանր կենդանիների որսը, ինչպես նաև միջատների ու սողունների, վայրի բույսերի ու պտուղների հավաքչությունը, որոնցով հարուստ էր Հայաստանի վաղ չորրորդական բուսական ու կենդանական աշխարհը։ Պատմական տեսակետից կարևորն այն է, որ շելյան մարդը արդեն հաստատուն կերպով կանգնում է կապկամարդու զարգացման, նրա մարդացման ճանապարհին, մարդկությունը սկսում է ընթանալ առաջադիմության ուղիով, որ պայմանավորված էր կոլեկտիվ աշխատանքային գործունեությամբ։

Աղբյուրներ
----------

* Հայ ժողովրդի պատմություն
**Տրիոդ** (< հուն՝ τρι-երեք (բարդ բառերում) և (էլեկտր) ոդ), էլեկարոնային լամպ, որն ունի 3 էլեկտրոդ՝ ջերմաէլեկտրոնային կաթոդ (ուղղակի կամ անուղղակի շիկացման), կառավարող ցանց և անոդ։ Տրիոդի գյուտը (1906) պատկանում է ամերիկացի ռադիոինժեներ Լի դը Ֆորեստին (De Forest, 1873-1961)։ Սկզբում տրիոդ օգտագործվել է միայն որպես ընդունիչ-ուժեղարար լամպ։ 1913 թվականին գերմանացի գիտնական Ա․ Մեյսները պարզել է, որ տրիոդ կարելի է օգտագործել նաև որպես գեներատորային լամպ։ Պարզագույն տրիոդում դժվարահալ մետաղից (Ni, Mo կամ Та) պատրաստված գլանաձև անոդի ներսում տեղադրված է նույն նյութից պատրաստված պարուրաձև ցանցը։ Անոդի և ցանցի ընդհանուր առանցքով տեղադրված է վոլֆրամե կաթոդը։ Կիրառության նպատակից կախված՝ արդի տրիոդների կառուցվածքն ու պարամետրերը խիստ բազմազան են։ Օրինակ, էլեկտրական տատանումների ուժեղարարների սկզբնական աստիճաններում և լարման կայունարարներում օգտագործվող ընդունիչ-ուժեղարար տրիոդներն ունեն ուժեղացման մեծ գործակից (30-100), իսկ ուժեղացման ելքի կասկադներում և հոսանքի կայունարարներում կիրառվում են, այսպես կոչված, ձախ ցանցային բնութագծով տրիոդներ, որոնք ունեն ուժեղացման փոքր գործակից (4-10) և անոդային ցրման համեմատաբար մեծ հզորություն (մինչև 20 վտ)։ Ընդունիչ–ուժեղարար տրիոդները հաճախ լինում են համակցված՝ միևնույն անոթում տեղավորում են էլեկտրոդների երկու (կամ ավելի) համակարգեր (այդպիսին են կրկնակի տրիոդները, դիոդ-տրիոդները, տրիոդ-պենաոդները և այլն)։ Տարածված են կոշտ ու ճկուն արտանցիչներով մանրակերտ տրիոդները և նուվիստորները։ 1 Գհց-ից ավելի հաճախականությունների տիրույթում աշխատող տրիոդներն արտադրվում են մետաղախեցեղեն ձևավորմամբ՝ հարթ էլեկտրոդների և օղակաձև արտանցիչների համակարգով։ Գեներատորային և մոդուլյատորային տրիոդներն արտադրվում են անոդային ցրման տարբեր թույլատրելի հզորություններով (և, հետևաբար, տարբեր օգտակար հզորություններով)։ Իմպուլսային ռեժիմում աշխատելու համար նախատեսված տրիոդները բնութագրվում են կաթոդի իմպուլսային բարձր էմիսիոն ունակությամբ և մեծ օգտակար (իմպուլսային) հզորությամբ (մի քանի հարյուր կվտ)՝ անոդային ցրման աննշան միջին հզորության դեպքում։ Կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի զարգացման հետ տրիոդները շատ բնագավառներում փոխարինվում են կիսահաղորդչային սարքերով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված* Հայկական սովետական հանրագիտարանի «Տրիոդ» *հոդվածից (հ․ 12, էջ 104 )։*  |
**Մարդու մորֆոլոգիա**, 

1. Լայն իմաստով՝ ուսմունք մարդու մարմնի կառուցվածքի մասին, ներառնում է մարդու անատոմիան, սաղմնաբանությունը, հյուսվածաբանությունը։
2. Նեղ իմաստով՝ մարդաբանության բաժին, ուսումնասիրում է մարդու օրգանիզմի և նրա առանձին մասերի փոփոխության (սեռային, տարիքային, էթնո-տարածքային, կազմվածքային և այլն) օրինաչափությունները։ Մարդու մորֆոլոգիայի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են ընձեռում որոշել մարդկային ռասաների նմանություններն ու տարբերությունները, հասկանալ նրանց ձևավորման պատմությունը, գնահատել ներկայիս մարդու և նրա բրածո նախորդների հարաբերակցությունը։ Մարդու մորֆոլոգիան ունի երկու ենթաբաժին․

ա․ մերոլոգիա՝ անատոմիական մարդաբանություն, ուսումնասիրում է մարդու օրգանների ու հյուսվածքների կապը և տարատեսակները (մաշկածածկույթները, զգացողության օրգանների արտաքին հատվածները, գանգը, գլխուղեղը, կմախքը, ընդերքը, ատամները, մկանները, անոթները և այլն),
բ․ սոմատոլոգիա, ուսումնասիրում է մարդու մարմնի կառուցվածքային հատկանիշների փոփոխականությունը (մարմնի ամբողջական չափերը՝ երկարություն, զանգված, մակերևույթ, ծավալ և դրանց փոխհարաբերությունները, առանձին մասերի արտաքին ձևերը, սեռային հատկանիշները, արյան որոշ բնութագրեր և այլն)։ 1960-1970 թվականներին մեծ զարգացում է ստացել մարդու տարիքային մորֆոլոգիան՝ կապված աքսելերացիայի (սեռական հասունացման արագացում) պրոբլեմների հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև մորֆոլոգիական առանձնահատկությունների կապերը օրգանիզմի կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական, էնդոկրինոլոգիական բնութագրերի հետ։ Մարդու մորֆոլոգիայի տվյալները լայնորեն օգտագործվում են մարդաբանական ստանդարտավորման և էրգոնոմիկայի (աշխատանքային պրոցեսներն ուսումնասիրող գիտություն) մեջ, օրինակ, լայն սպառման ապրանքների չափահասակային ստանդարտավորման և մարդու աշխատատեղի ռացիոնալ կազմակերպման համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 57)։*  |
**Տարամիտություն և զուգամիտություն** , մաթեմատիկական հասկացություններ, որոնցով անվանվում են տվյալ փոփոխական մեծության վերջավոր սահման ունենալը (զուգամետ) կամ չունենալը (տարամետ)։ Այս իմաստով են հասկացվում հաջորդականության, շարքի, անվերջ արտադրյալի, անիսկական ինտեգրալի տարամիտություն և զուգամիտություն։ Ասում են, որ [an] հաջորդականությունը զուգամիտում է a-ին, եթե liman = a։ Զուգամիտության հասկացությունն արդարացվում է, օրինակ, այն դեպքերում, երբ մաթեմատիկական որևէ օբյեկտ ուսումնասիրելիս կառուցվում է որոշ իմաստով ավելի պարզ այնպիսի օբյեկտների հաջորդականություն, որոնք հետզհետե մոտենում են տրվածին։ Այսպես, օրինակ, շրջանագծի երկարությունը սահմանելու և ցանկացած մոտավորությամբ հաշվելու համար օգտվում են շրջանագծին ներգծած կանոնավոր բազմանկյունների պարագծերի հաջորդականությունից։ Միևնույն մեծությունը կարելի է ներկայացնել տարբեր շարքերով։ Ուստի կարևոր նշանակություն ունի շարքի զուգամիտման «արագությունը», որի համար տրվում են տարբեր սահմանումներ, օրինակ, եթե Гп-ը և pn-ը երկու զուգամետ շարքերի մնացորդներ են և lim !ճ=0, ապա առաջին շարքը զուգամիտում է ավելի արագ։ Գոյություն ունեն շարքերի զուգամիտումը «լավացնելու», այսինքն՝ տվյալ շարքն ավելի արագ զուգամիտող շարքով փոխարինելու տարբեր եղանակներ։ Եթե {an} հաջորդականության անդամները պատկերենք որպես թվային ուղղի կետեր, ապա այդ հաջորդականության զուգամիտումն a-ին կնշանակի, որ ո-ը աճելիս an և a կետերի միջև հեռավորությունը ցանկացած չափով փոքրանում է։ Այս իմաստով տարամիտություն և զուգամիտություն հասկացություններն ընդհանրացվում են հարթության և տարածության կետերի, ընդհանրապես այնպիսի օբյեկտների հաջորդականության դեպքում, որոնց համար այս կամ այն իմաստով սահմանվում են հեռավորության, նորմայի, շրջակայքի հասկացություններ։ Ֆունկցիաների հաջորդականության համար սահմանվում են տարբեր իմաստներով զուգամիտություններ, զուգամիտություն որևէ կետում, բազմության վրա, բազմության վրա գրեթե ամենուրեք, բազմության վրա հավասարաչափ, ըստ չափի և այլն։ Արդի մաթեմատիկայի տարբեր բաժիններում դիտարկվում են նաև զուգամիտություններ ըստ նորմայի, թույլ, ըստ մասնակիորեն կարգավորյալ բազմության, ըստ հավանականության ևն։ Տարամետ շարքերը նույնպես լայնորեն օգտագործվում են մաթեմատիկայում և նրա կիրառություններում, տարբեր եղանակներով նրանց վերագրելով ընդհանրացված իմաստով գումարներ (տես շարքերի գումարման մեթոդներ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 612)։*  |
ԱՄՆ-ի առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնը
**Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կազմավորում,** պատմական ժամանակաշրջան, որի ընթացքում կազմավորվեց աշխարհի գերտերություններից մեկը՝ ԱՄՆ-ն։ Մինչ 18-րդ դարը ԱՄՆ-ն մյուս հյուսիսամերիկյան 13 մանր իշխանությունների հետ համարվում էր Անգլիայի գաղութ։ Այս արեալի հիմնական բնակիչները անգլիացիներն էին և Աֆրիկայից այստեղ բերված սևամորթ ստրուկները։ Ամերիկան ղեկավարում էր Անգլիայի միապետի կողմից նշանակված նահանգապետը։ 18-րդ դարի կեսերին անգլիացի ձեռներեցները այստեղ ստեղծեցին արդյունաբերական ձեռնարկություններ՝ զարկ տալով տնտեսությանը։

ԱՄՆ-ի ազատագրական պատերազմ
--------------------------

18-րդ դարի 60-70-ականներին ամերիկացիների մոտ ծավալվեցին ազատագրական գաղափարներ և ամերիկացի ժողովուրդը համագործակցելով հարևան Կանադայի հետ դեմ ելան Անգլիայի տիրապետությանը։ 1775 թվականին սկսվեց ԱՄՆ-ի կողմից մղվող անկախության պատերազմը և ավարտվեց միայն 1783 թվականին։ 1783 թվականին կնքվեց հաշտության պայմանագիր, որով ԱՄՆ-ն և Կանադան ստանում էին դոմինիոնի՝ կիսագաղութի կարգավիճակ։

ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագիր
---------------------------

ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագիրը Ֆիլադելֆիայում
ԱՄՆ-ն լինելով Անգլիայի դոմինիոնը իրավունք ուներ ունենալու սեփական բանակը։ Բանակի հավաքման գործը իր վրա վերցրեց Ջորջ Վաշինգտոնը։ 1775 թվականին Ջորջ Վաշինգտոնը նշանակվում է ԱՄՆ-ի հրամանատար և ստեղծում ամերիկյան կանոնավոր բանակ։ Վախենալով այս ամենից Անգլիայի արքան ի վերջո ճանաչեց ԱՄՆ-ի անկախությունը։ 1776 թվականի հուլիսի 4-ին Անգլիական սենատը ընդունում է ԱՄՆ-ի անկախությունը։
Ամերիկացիները շատ անգամներ են տպավորիչ հաղթանակներ տարել անգլիացիների նկատմամբ։ ԱՄՆ-ն կարողացավ ստանալ իր անկախությունը եվրոպական մեծ տերությունների աջակցությամբ։ Ֆրանսիան, Իսպանիան և Նիդեռլանդները բազմիցս սպառազինություն են տրամադրել ԱՄՆ-ին ընդդեմ Անգլիայի կռվելու համար։

Պետական կարգ
------------

Պետության ստեղծման առաջին տարիներին ԱՄՆ-ն հռչակվեց հանրապետություն։ 1787 թվականին ընդունվեց ամերիկյան սահմանադրությունը։ 1787 թվականին Ջ. Վաշինգտոնը հռչակվեց ԱՄՆ-ի առաջին նախագահ և մտցրեց իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը։

Աղբյուրներ
----------

* Ա.Ստեփանյան, Ռ. Սաֆրասյան, Ա. Նազարյան «Համաշխարհային պատմություն, Նոր դարեր», 8-րդ դասարան Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. էջ 23-24, Զանգակ հրատարակչություն, Երևան, 2013

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11931291d · LCCN: sh85140130 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 285)։*  |
**Գունավոր լուսանկարչություն** լուսազգայուն թաղանթների միջոցով բազմագույն պատկերների՝ լուսանկարների ստացման եղանակ։ Գունավոր պատկերները ստացվում են հատուկ լուսազգայուն շերտերի վրա, որոնք այնուհետև մշակվում են նեգատիվպոզիտիվային կամ դարձելի եղանակով։

1. Առաջին դեպքում նախ ստանում են լուսավորված առարկայի գունավոր նեգատիվ պատկերը, ապա պոզիտիվը՝ բնական գույներով։

1. Երկրորդ դեպքում օգտվում են դարձելի լուսազգա–յուն թաղանթներից, որոնց վրա ստանում են պատկերը բնական գույներով։

Գունավոր լուսանկարներ ստանալու հնարավորությունը նկարագրել է Մաքսվեչը 1861 թվականին։ Նա կարծում է, որ կապույտ, կանաչ և կարմիր լուսազտիչներ օգտագործելով ստացված նեգատիվների միջոցով հնարավոր է վերարտադրել լուսանկարվող առարկայի գույնը։ Այդ հնարավորությունն իրականացրեց ֆրանսիացի գյուտարար Դյուկլո դյու Օրոնը (1868—1869 թվականներին)։ Գունավոր լուսանկարչության տարածված եղանակը եռշերտ լուսազգայուն թաղանթների վրա լուսանկարելն ու հետագա գունավոր հայտածումն է։

Սովորաբար լուսանկարչական ժապավենը (թիթեղը, թուղթը) ունի հետևյալ կառուցվածքը։ I շերտը զգայուն է միայն սպեկտրի կապույտ մասի նկատմամբ և զգայունացված չէ։ II շերտը դեղին լուսազտիչ է, որը պաշտպանում է հաջորդ շերտերը կապույտ լույսի ազդեցությունից։ Նրա տակ գտնվում են կանաչ (III) և կարմիր (IV) ճառագայթների նկատմամբ զգայուն շերտերը։ Վերջին երկուսը զգայունացված են։ Լուսազգայուն շերտերը, բացի արծաթի հալոգենիդներից, պարունակում են նաև դեղին, ծիրանի և երկնագույն ներկեր առաջացնող բաղադրիչներ։ Սրանք միանալով հայտածիչում պարունակվող ն լավ դիֆուզվող բաղադրիչների օքսիդացման արդյունքների հետ, ստանում են անլուծելի ներկեր։ Լուսանկարելիս լուսազգայուն շերտերը ենթարկվում են լուսանկարվող առարկայից անդրադարձած ճառագայթների ներգործությանը։ Նրանց վրա ստացվում են առարկայի թաքնված երեք պատկերներ, որոնցից յուրաքանչյուրը համապատասխանում է մեկ հիմնական գույնի։

Եթե լուսազգայուն ժապավենը դարձելի է, նախ ենթարկվում է սև-սպիտակ հայտածման, ապա լուսավորվում և ենթարկվում գունավոր հայտածման։ Առաջին հայտածման ժամանակ չվերականգնված արծաթի հալոգենիդները վերականգնվում են։ Գունավոր հայտածիչի օքսիդացած բաղադրիչները միանում են լուսազգայուն շերտերում գտնվող ներկանյութերին՝ առաջացնելով անլուծելի ներկեր։ Ստացվում են եռշերտ գունավոր պատկերներ։ Այնուհետև հեռացվում է լուսազգայուն շերտերում եղած ողջ արծաթը։ Լուսանկարչական ժապավենի վրա մնում են առարկայի դեղին, ծիրանի ն երկնագույն պատկերները, որոնց համատեղ դիտումն առաջացնում է առարկայի բնական գույների զգացողությունը։ Նեգատիվ գունավոր ժապավենը լուսանկարելուց հետո ենթարկվում է գունավոր հայտածման, որի շնորհիվ ստացվում են առարկայի եռշերտ պատկերը լրացուցիչ գույներով։ Այնուհետև հեռացվում է լուսազգայուն շերտերում գտնվող ողջ արծաթը (վերականգնված և չվերականգնըված)։ Ստացված նեգատիվից պատկերը պատճենահան կամ խոշորացնող սարքով տեղափոխվում է պոզիտիվ ժապավենի վրա։ Վերջինը մշակվում է նեգատիվ ժապավենի նման։ Նրա վրա առաջանում են եռշերտ պատկերներ, որոնց համատեղ դիտումն առաջացնում է բնական գույների զգացողություն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 250)։*  |
**Ֆրանյա Կրալ** (սլովակ.՝ Fraňo Kráľ, մարտի 9, 1903(1903-03-09), Օհայո, ԱՄՆ - հունվարի 3, 1955(1955-01-03), Բրատիսլավա, Չեխոսլովակիա), սլովակ բանաստեղծ, արձակագիր, Չեխոսլովակիայի ժողովրդական գրող (1953), Չեխոսլովակիայի քաղաքական գործիչ։ Սլովակյան գրականության սոցիալիստական ռեալիզմի առաջին ներկայացուցիչներից։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրանյա Կրալը ծնվել է 1903 թվականին ԱՄՆ Օհայո նահանգի Բարտոն գյուղում, սլովակ էմիգրանտների ընտանիքում։ 1905 թվականին մոր հետ վերադարձել է Սլովակիա։ Չնայած ընտանեկան ծանր պայմաններին կարողացել է ավարտել Սպիշսկա Նովա Վեսի մանկավարժական ուսումնարանը։ Ուսման տարիներին ստիպված է եղել աշխատել, հիվանդացել է որովայնային տիֆով, որն անջնջելի հետք է թողել նրա մարմնի վրա, ապա դա հանգեցրել է թոքային հիվանդության բարդացման։ Զորակոչվել է զինվորական ծառայության, սակայն հիվանդացել է տուբերկուլյոզով և զորացրվել։ Որոշ ժամանակ բուժում ստանալուց հետո որպես ուսուցիչ աշխատել է Մոդրի Կամենում։ 1923 թվականից եղել է Չեխոսլովակիայի կոմկուսի անդամ։ 1931 թվականին տեղափոխվել է Բրատիսլավա, սակայն կոմունիստական հայացքների համար հեռացվել է աշխատանքից և ուղարկվել վաղ թոշակի։ Ֆաշիստական ռեժիմի տարիներին եղել է ընդհատակում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո աշխատել է կրթության նախարարությունում, եղել է Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ, Սլովակիայի Ազգային խորհրդի անդամ և Չեխոսլովակիայի գրողների միության նախագահության անդամ։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

1953 թվականին արժանացել է Չեխոսլովակիայի ժողովրդական գրողի կոչմանը։

Ֆրանյա Կրալի հուշարձանը Բրատիսլավայում

Ստեղծագործություններ
--------------------

Ֆրանյա Կրալը սոցիալական թեման վառ գույներով պատկերող գրող է և միաժամանակ լիրիկ բանաստեղծ։

**Բանաստեղծական ժողովածուներ**

* «Սև ներկը գունապնակի վրա», 1930
* «Բալթիկա», 1931
* «Փոստային բացիկներ», 1936
* «Գիշերվանից այգաբաց», 1945
* «Գարնանային ճամփաներով», 1952
* «Փշոտ ուղի», 1936

**Վեպեր**

* «Հանդիպում», 1945
* «Լավագույն կյանքի համար», 1949
* «Կլինի, ինչպես չի եղել», 1950

**Մանկական գրքեր**

* «Յանո», 1931
* «Չենկովայի երեխաները», 1932

Հիշատակ
-------

Բրատիսլավայում տեղադրվել է Ֆրանյա Կրալի հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
2. 1 2 3  Czech National Authority Database
3. ↑  Čestný titul národní umělec (չեխերեն) — 2015.
4. ↑  Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Ֆրանյա Կրալ*** հոդվածին

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ֆրանյա Կրալ***էջը Վիքիպահեստում |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Fraňo Kráľ

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 118777904 · ISNI: 0000 0001 0965 6629 · LCCN: n84121811 · NKC: jn20000603546 · NTA: 190850310 · NUKAT: n2007122857 · SUDOC: 174740883 · VIAF: 40174340 · WorldCat VIAF: 40174340 |

 |

 |
Հորդ անձրև
**Ջրաօդերևութաբանական վտանգավոր երևույթներ**. արտակարգ մթնոլորտային երևույթներ, որոնք ուժգնությամբ, տևողությամբ, տարածքային ընդգրկումով և այլ ցուցանիշներով բնորոշ են տվյալ աշխարհագրական շրջանին ու զգալի վնաս են պատճառում տնտեսությանը, բնակչությանը, ոչնչացնում նյութական արժեքներ. հաճախ ուղեկցվում են զոհերով։ 

Կարկուտ

Ջրաօդերևութաբանական վտանգավոր երևույթների տեսակներ
--------------------------------------------------

Ջրաօդերևութաբանական վտանգավոր երևույթներ են ավելի քան 25 մ/վ արագությամբ ուժգին քամին, փոթորիկը, պտտահողմը, ամպրոպը, ուժեղ անձրևը, ջրհեղեղը, առատ ձյունը, 50մ-ից ոչ ավելի տեսանելիությամբ մառախուղը, ձնաբուքը, մերկասառույցը (ավելի քան 20 մմ), տեղացող խոշորահատիկ (ավելի քան 20 մմ) կարկուտը, սելավներն ու ձնահյուսքերը, երաշտը վեգետացիայի շրջանում, ջերմաստիճանի անկումը (0 °C-ից ցածր)՝ ցրտահարությունը, գետում ջրի մակարդակի սրընթաց բարձրացումը՝ հորդացումը։ ՀՀ տարածքում ավելի հաճախ դիտվում և զգալի վնաս են հասցնում ցրտահարությունը, կարկուտը, երաշտը, ուժգին քամին, սելավը և այլն։ 1946 թվականի մայիսի 26-ին Գետառի սելավը մեծ վնաս է պատճառել Երևանին, ջրի ծախսը մեծացել է մոտ 100 անգամ։

Երաշտ

Աստվածաշնչյան Համաշխարհային ջրհեղեղ
-----------------------------------

Ըստ Աստվածաշնչի՝ Համաշխարհային ջրհեղեղով Արարիչը պատժել է մարդկանց՝ իր սահմանած արգելքների խախտման, վատաբարո վարքի և այլ մեղքերի համար։ Փրկվել է միայն Աստծու կամքին հպատակ Նոյը՝ իր կառուցած վիթխարի տապանում տեղավորելով իր ընտանիքը (ութ անձ), մեկական զույգ կենդանիներ, բույսեր ու սերմեր։ 40 օր ու գիշեր տեղացող հորդ անձրևից երկիրն ամբողջովին ծածկվել է ջրով։ 150 օր նավարկելուց հետո ի վերջո Նոյյան տապանը հանգրվանել է Արարատ լեռան գագաթին, որտեղից և սկիզբ է առել նոր՝ ներկայիս քաղաքակրթությունը։

Ջրհեղեղ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Իպրիտ**, մանանեխի գազ․ ß․ ß՛- դիքլորդիէթիլսուլֆիդ, ալիֆատիկ շարքի թիոեթեր, S(CH2CH2Cl)2։ Մաշկապալարային թունավոր նյութ է։ Առաջին անգամ օգտագործել են 1917 թ. հուլիսի 12-ին անգլոֆրանսիական զորքի դեմ Բելգիայի Իպր քաղաքի մոտ (այստեղից էլ անվանումը)։ Անգույն հեղուկ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 14,5 °C, եռմանը՝ 217 °C, խտությունը՝ 1280 կգ/մ³ (15 °C-ում), լուծելիությունը ջրում՝ 0,05%։ Հեշտությամբ լուծվում է օրգանական լուծիչներում։ Տեխնիկական իպրիտն անդուր հոտով, մուգ դարչնագույն կամ սև հեղուկ է։ Շատ դանդաղ հիդրոլիզվում է ջրով։ Հիդրոլիզի արագությունը կտրուկ մեծանում է ալկալիների ներկայությամբ, ինչպես նաև տաքացնելիս և խառնելիս։ Եռանդուն փոխազդում է քլորացնող և օքսիդացնող նյութերի հետ՝ առաջացնելով ոչ թունավոր նյութեր։ Այս փոխազդեցությունները կիրառվում են իպրիտն ապագազացնելու համար։ Ծանր մետաղների, աղերի հետ առաջացնում է գունավոր կոմպլեքս միացություններ, որոնց վրա հիմնված է իպրիտի հայտնաբերումը (ինդիկացումը)։ Իպրիտը ստացվում է երկու եղանակով` էթիլենից ու ծծմբի քլորիդներից և թիոդիգլիկոլից՝ S(CH2 CH2 OH)2, ու աղաթթվից։ Իպրիտը պրոտոպլազմային թույն է. վնասում է մաշկը և աչքերը։ Գոլորշիները շնչելիս առաջանում են վերին շնչառական ուղիների և թոքերի ծանր վնասվածքներ։ Իպրիտին բնորոշ է ազդեցության «թաքնված շրջանը» (մինչև 12 ժամ և ավելի)։ Իպրիտի ազդեցությունից շնչառական օրգանները և մաշկը պաշտպանելու համար օգտագործում են հակագազ և հատուկ պաշտպանական հագուստ։ Համանման ֆիզիոլոգիական հատկություններով օժտված են RN(CH2CH2Cl)2 ընդհանուր բանաձևով նյութերը (որտեղ R=CH3, C2H5, CH2CH2Cl), որոնք պայմանականորեն կոչվում են ազոտային իպրիտներ՝ անգույն, բարձրաեռ հեղուկներ։ Շատ դանդաղ հիդրոլիզվում են ջրով․ հիմքերի ներկայությամբ հիդրոլիզն արագանում է։ Քլորացնող կամ օքսիդացնող նյութերի փոխագդեցությունից առաջանում են ոչ թունավոր նյութեր։ Այս փոխազդեցությունները կիրառում են ազոտային իպրիտներն ապագազացնելու համար։ Ստացվում են երրորդային ß-օքսիէթիլամինների՝ RN(CH2CH2OH)2 (որտեղ R=CH3, C2H5, CH2CH2OH) հիդրօքսիլ-խմբերը քլորով փոխարինելով։ Ազոտային իպրիտները ճնշող ազդեցություն ունեն բջիջների բաժանման վրա, որի շնորհիվ մի քանիսը, ինչպես նաև դրանց ածանցյալները (էմբիխին, էնդօքսան են), կիրառվում են չարորակ ուռուցքների դեմ պայքարելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mustard gas
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Hoenig S. L.* Compendium of Chemical Warfare Agents — 1 — NYC: Springer Science+Business Media, 2007. — P. 1—3. — ISBN 978-0-387-34626-7
3. 1 2 3 4  CRC Handbook of Chemistry and Physics / W. M. Haynes — 97 — Boca Raton: 2016. — P. 3—52. — ISBN 978-1-4987-5428-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ChEMBL · KEGG · UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուս · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12289166t · GND: 4168174-5 · LCCN: sh85089113 · Microsoft: 2780644109, 2909720073 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 381)։*  |
**Արևմտյան Իրիան**, Նոր Գվինեա կղզու արևմտյան մասը Ինդոնեզիայի կազմում։ Վարչական նահանգ է։ Կենտրոնը՝ Ջայապուրա։ Տարածությունը 412, 8 կմ² է, բնակչությունը՝ 918 հզ․ (1969), գլխավորապես պապուասներ։ Արևմտյան Իրիանի տերիտորիայի 70%-ը ծածկված է արևադարձային անտառներով։ Բնակչությունն զբաղվում է որսորդությամբ, ձկնորսությամբ, սագոյի հավաքով, նավթի արդյունահանությամբ և հարոսային հողագործությամբ։ Հին և միջին դարերում ինդոնեզական պետությունները կապեր են ունեցել Արևմտյան Իրիանի մերձափնյա ցեղերի հետ։ XVII դ․ Արևմտյան Իրիանն ընկել է Տիդորե սուլթանության ազդեցության ոլորտը։

1828 թ.-ին նիդերլանդական գաղութարարները գրավել են Արևմտյան Իրիանի հարավարևմտյան, իսկ 1848 թ.-ից հետո՝ հյուսիսային մասը։ 1905 թ.-ին Տիդորեի սուլթանը իր իրավունքներն Արևմտյան Իրիանի նկատմամբ վերջնականապես զիջեց Նիդերլանդներին։ Ինդոնեզիայի անկախության հռչակումից հետո (1945 թ.) Նիդերլանդները պահպանեցին հսկողությունը Արևմտյան Իրիանի նկատմամբ և փորձեցին այդ տերիտորիան մտցնել Նիդերլանդների կազմի մեջ։ Ինդոնեզիայում Արևմտյան Իրիանի ազատագրման համար ծավալված շարժումների և միջազգային հասարակական կարծիքի ճնշման տակ՝ Նիդերլանդներն ստիպված եղան 1962 թ.-ի օգոստոսի 15-ին ստորագրել Արևմտյան Իրիան Ինդոնեզիային տալու համաձայնագիր, սակայն միայն 1969 թ.-ին, Արևմտյան Իրիանում կատարված հանրաքվեից հետո այն վերջնականապես միացվեց Ինդոնեզիային։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7645442-3 · LCCN: n80066811 · VIAF: 128179013 · WorldCat VIAF: 128179013 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 41)։*  |
**Ռարոտոնգա** (անգլ.՝ Rarotonga), կղզի Խաղաղ օվկիանոսում։ Կուկի կղզիներից ամենամեծն է։

Կղզու վրա գտնվում է միջազգային օդանավակայանը։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու ափը
Ռարոտոնգայի տեղագրական քարտեզ
Ըստ ծագման՝ համարվում է բարձրացած ատոմային օղակղզի գերաճած ներքին հրաբխային զանգվածով։

Պատմություն
-----------

Հիմնական հոդված՝ Ռարոտոնգայի թագավորություն

Բնակչություն
------------

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների, Ռարոտոնգայում ապրող 14,974 մարդկանցից 10,572-ը Կուկի կղզիներից է։ Տեղակայված է Ավարուա քաղաքի հյուսիսային մասում, Ե՛վ քաղաքի մայրաքաղաքն է, և՛ ամենամեծ բնակավայրը կղզում։

Վարչական բաժանում
-----------------

Ռառոտոնգան կազմված է 3 տարածաշրջաններից, որոնք համապատասխանում են Տե Աու Օ Տոնգա, Տակիտումի, Պուաիկիրա ցեղերին։ Սակայն նրանց ինքնակառավարումը կրկին դադարացվել է 2008 թվականին։

Տուրիզմ
-------

Ռարոտոնգանը շատ հայտնի տուրիստական վայր է, որ ունի բազմաթիվ առողջարաններ, հյուրանոցներ։

Անվանի տեղացիներ
----------------

* Ապեներա Շորթ (1916-2011) - Կուկի կղզիներում Մեծ Բրիտանիայի թագուհու ներկայացուցիչ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4116910-4 · LCCN: n82150382 · NKC: ge445886 · LIBRIS: 157729 · VIAF: 151297573 · WorldCat VIAF: 151297573 |

 |
**Ռաքը** (թուրքերեն՝ Rakı), թունդ ալկոհոլային ըմպելիք, որը մեծապես տարածված է Թուրքիայում։ Ըմպելիքը համարվում է թուրքերի ազգային ալկոհոլային ըմպելիքը և երկրի այցեքարտերից մեկը։ Ժամանակակից բրենդային ռաքըն իրենից ներկայացնում է թորված խաղողի գինի` պնդեցված անիսոնի արմատներով։ Սակայն տան պայմաններում պատրաստվող ռաքըն կարող է պատրաստվել տարբեր մրգերից, հատկապես թզից և խուրմայից։ Մինչ շշալցումը ռաքըն, ամենաքիչը մեկ ամիս, պահվում է կաղնե տակառներում։ Սովորաբար ռաքըի մեջ սպիրտի պարունակությունը 45% է, բայց որոշ տեսակներ կարող են տատանվել 40- 50%։

Ընդհանուր առմամբ, ռաքըն համարվում է ալկոհոլային այլ խմիչքների հիմք, որոնք պատրաստվում են անիսոնից։ Դրանք են հունական Ուզոն, ֆրանսիական պաստիսը, բուլղարական ռաքիան։

Օգտագործման կարգը
-----------------

Ռաքըն խմում են ջրի ավելացմամբ։ Սովորաբար մեկ լիտր ռաքըին ավելացվում երկու լիտր ջուր։ Հիմնականում մատուցվում է փոքր ապակե նեղ բաժակներով։ Ըստ ցանկության ստացված խառնուրդին կարելի է ավելացնել սառույց։ Բանն այն է, որ եթե անջուր ռաքըին ավելացնենք սառույց, ապա խմիչքը կբյուրեղանա և կկորցնի իր համային հատկանիշները։ Ռաքըն կարելի է խմել նաև առանց ջրի ավելացման, այդ դեպքում միայն պետք է խմիչքը դնել սառնարան, նոր խմել։ Այդ դեպքում ռաքըն խմելուց հետո, պետք է անմիջապես ջուր խմել։ Սովորաբար մեկ բաժակ ռաքըից հետո, մեկ բաժակ ջուր։ Անջուր ռաքըն ունի սուր այրող համ և անիսոնի ուժեղ հոտ, իսկ ջրախառն ռաքըն ունի հաճելի քաղցր համ և անիսոնի թույլ հոտ։

Ինչպես մնացած անիսոնային խմիչքները, այնպես էլ ռաքըն, ջուր ավելացնելու ժամանակ սպիտակում է, իսկ խառնուրդը նմանվում է կաթի։ Ստացված խմիչքի սպիտակ գույնը և ռաքըի թնդությունը նպաստեցին ռաքըի ավանդական անվան ի հայտ գալուն` «առյուծի կաթ» (թուրքերեն՝ aslan sütü): Հետաքրքիր է, որ նախկինում ռաքըի բաժակների վրա առյուծ է պատկերված եղել։

Սովորաբար ռաքըն խմում են ուտելու ժամանակ։ Համարվում է, որ ռաքըն թուրքական խոհանոցի անբաժանելի մասնիկն է. որոշ մարզերում ռաքըն խմում են որպես զովացուցիչ ըմպելիք։ Իսկ Թուրքիայի որոշ մարզերում, ինչպես օրինակ Ըսփարթայի մարզում, ռաքըն արգելված է։

Ռաքըի արտադրությունը ժամանակակից Թուրքիայում
--------------------------------------------

Մինչև վերջերս ռաքըի կոմերցիոն արտադրությամբ զբաղվում է «Թեքել» ընկերությունը։ Շուկայում ռաքըի բրենդային տեսակները քիչ էին։ Միչն 1970 ական թվականները արտադրվում էր միայն *Յենի* և *Քուլյուփ* տեսակները, իսկ դրանից հետո միացավ նաև երրորդ տեսակը` *«Ալթընբաշ»* (թուրքերեն՝ Altınbaş), որը արագ հայտնի դարձավ։ Չորրորդ բրենդը` *«Թեքիրդաղը»* (թուրքերեն՝ Tekirdağ) ի հայտ է եկել 2001 թվականին։ Ներկայումս Թուրքիայում տարեկան խմում են 60 միլիոն լիտր ռաքը։

Ռաքըի մեծ սիրահար է եղել թուրքական պետության հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Adabıyla Rakı ve Çilingir Sofrası. Vefa Zat, İletişim Yayınları, 1994.Albüm bölümü
2. ↑  Çilingir Sofrasında Rakı. Deniz Gürsoy, Oğlak Yayınları, 2001.s.37-38
3. ↑


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |