**Ամասիայի մարզ** (թուրքերեն՝ Amasya ili), վարչական միավոր Թուրքիայի հյուսիսում՝ Սևծովյան տարածաշրջանում։

Աշխարհագրություն
----------------

Ամասիայի մարզը գտնվում է Փոքր Ասիայի հյուսիսում, սահմանակցում է հետևյալ մարզերով. Սամսուն (հյուսիս), Թոքաթ (արևելք), Չորում (արևմուտք), Յոզգաթ (հարավ)։

Մարզի տարածքը գտնվում է Սև ծովի և ներքին Անատոլիայի միջև։ Հիմնականում լեռնային է, հովիտներում հոսում են Եշիլըրմաք, Չեքերեք և Թերսաքան գետերը։ Սև ծովի մերձակայքում լինում են տաք ամառներ և չափավոր ցուրտ ձմեռներ։

Պատմություն
-----------

Մարզի տարածքը բնակեցված է եղել հնագույն ժամանակներից՝ խեթերի, ապա նաև՝ փռյուգիացիների, կիմերների, լիդիացիների կողմից։ Մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի կեսին այստեղ իրենց գերիշխանությունն են հաստատել Աքեմենյանները։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու գլխավորությամբ ողջ թերակղզին ազատագրվեց պարսիկներից, ապա և վերացվեց նրանց պետականությունը։ Դրանից հետո սևծովյան ափերին հիմնվեց Պոնտոսի հունական թագավորությունը, որն արագորեն իր գերիշխանությունը հաստատեց Գալաթիայում (կենտրոնական Անատոլիա) և Փոքր Հայքում։ Մինչ այժմ պահպանվել է Պոնտոսի արքաների դամբարանը։ Մ.թ.ա. 1-ին դարում թագավորությունը նվաճվեց Հռոմի կողմից։ Այստեղ է ծնվել հույն աշխարհագրագետ Ստրաբոնը։ Հունա-հռոմեական, ապա բյուզանդական դարաշրջանը տևել է մոտ 1.5 հազարամյակ (մ.թ.ա. 4-րդ դար - մ.թ. 11-րդ դար)։

11-րդ դար վերջից մարզի և ամբողջ Փոքր Ասիայի տարածքը գրավվել էր թյուրքալեզու առաջնորդների կողմից։ Տեղի հույն կամ հելլենացած բնակչության կողքին աստիճանաբար հայտնվում են բազմաթիվ թյուրքալեզու ցեղեր։ Այդուհանդերձ՝ հույները շարունակել են մնալ բացարձակ մեծամասնություն։ Ամասիան նվաճվում է Սելջուկյան պետության, Դանեշմանդի ամիրայության, Իկոնիայի (Ռումի) սուլթանության, ապա՝ Իլխանության կողմից։ Անատոլիայի թյուրքական իշխանությունների շրջանում տարածքը գրավում են Էրեթնիները (1335-1390)։ Օսմանյան պետության գերիշխանությունն այստեղ հաստատվել է 14-րդ դարի վերջից։ Տարածքը մտել է Ռումի կուսակալության (1398-1864)։ 19-րդ դարի թանզիմաթի դարաշրջանում ստեղծվում է առանձին միավոր՝ Սեբաստիայի վիլայեթը (Ամասիայի գավառ-սանջաք)։ 1920-ական թվականներին ձևավորվել են ժամանակակից մարզերը, այդ թվում՝ Ամասիան։

Վարչական բաժանում
-----------------

Հիմնական հոդված՝ Թուրքիայի շրջաններ
Մարզի տարածքը 5,520 կմ² է, բաժանվում է 7 շրջանների։ Դրանք են՝

1. **Ամասիա**, թուրքերեն՝ Amasya
2. Գյոյնյուջեք, (թուրքերեն՝ Göynücek
3. Գյումյուշհաջըքյոյ, թուրքերեն՝ Gümüşhacıköy
4. Թաշովա, թուրքերեն՝ Taşova
5. Համամյոզյու, թուրքերեն՝ Hamamözü
6. Մարզվան, թուրքերեն՝ Merzifon
7. Սուլուովա, թուրքերեն՝ Suluova

Բնակչությունը հասել է 337,508 մարդու (2018 թվականի տվյալներով)։ Կենտրոնը Ամասիա քաղաքն է։ Այստեղ գործում է մարզի միակ՝ Ամասիայի համալսարան համալսարանը, հիմնադրված 2006 թվականին։

Տնտեսություն
------------

Մարզի եկամտի հիմնական աղբյուրներն է գյուղատնտեսությունը։ Հայտնի է որպես երկրի խնձորի աճեցման լավագույն մարզ, նաև արտադրում են ծխախոտ, դեղձ, կեռաս։ Մարզում երկաթուղիներ չկան, գործում է տեղական նշանակության մեկ օդային դարպաս՝ Ամասիայի Մերզիֆոն օդանավակայանը։

Պատկերասրահ
-----------

* Ամասիա քաղաքԱմասիա քաղաք
* Բայազետ II-ի մզկիթԲայազետ II-ի մզկիթ
* Եշիլըրմաք գետԵշիլըրմաք գետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Population of provinces by years - 2000-2018". Turkish Statistical Institute. Retrieved 9 March 2019.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Amasya Weather Forecast Information

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամասիայի մարզ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4710914-2 · VIAF: 125593855 · WorldCat VIAF: 125593855 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Թուրքիա Թուրքիայի վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
| Արևելյան Անատոլիա | Աղրը  • Արդահան  • Բինգյոլ  • Բիթլիս  • Էլազըղ  • Էրզինջան  • Էրզրում  • Թունջելի  • Իգդիր  • Կարս  • Հաքյարի  • Մալաթիա  • Մուշ  • Վան | Թուրքիայի շրջաններ |
|  |
| Եգեյան տարածաշրջան | Այդըն  • Աֆյոնքարահիսար  • Դենիզլի  • Իզմիր  • Մանիսա  • Մուղլա  • Քյութահյա  • Ուշաք |
|  |
| Կենտրոնական Անատոլիա | Աքսարայ  • Անկարա  • Էսքիշեհիր  • Կայսերի  • Յոզգաթ  • Նիղդե  • Նևշեհիր  • Չանքըրը  • Սիվաս  • Քարաման  • Քոնյա  • Քըրըքքալե  • Քըրշեհիր |
|  |
| Հարավարևելյան Անատոլիա | Ադըյաման  • Բաթման  • Գազիանթեփ  • Դիարբեքիր  • Մարդին  • Շանլըուրֆա  • Շըրնաք  • Սիիրթ  • Քիլիս |
|  |
| Մարմարածովյան տարածաշրջան | Բալըքեսիր  • Բիլեջիք  • Բուրսա  • Էդիրնե  • Թեքիրդաղ  • Յալովա  • Չանաքքալե  • Սաքարյա  • Ստամբուլ  • Քըրքլարելի  • Քոջայելի |
|  |
| Միջերկրածովյան տարածաշրջան | Ադանա  • Անթալիա  • Բուրդուր  • Ըսփարթա  • Հաթայ  • Մերսին  • Քահրամանմարաշ  • Օսմանիե |
|  |
| Սևծովյան տարածաշրջան | Ամասիա  • Արդվին  • Բայբուրթ  • Բարթըն  • Բոլու  • Գիրեսուն  • Գյումյուշհանե  • Դյուզջե  • Զոնգուլդաք  • Թոքաթ  • Չորում  • Ռիզե  • Սամսուն  • Սինոփ  • Տրապիզոն  • Քասթամոնու  • Քարաբյուք  • Օրդու |

 |