**Լորին Մաազել** (մարտի 6, 1930(1930-03-06)[…], Նյոյի սյուր Սեն - հուլիսի 13, 2014(2014-07-13)[…], Ռապհաննոկ շրջան, Վիրջինիա, ԱՄՆ), գերմանացի դիրիժոր, կոմպոզիտոր։ Եղել է Մյունխենի ֆիլհարմոնիայի երաժշտական տնօրենը (2012 թվականից), Վալենսիայի (Իսպանիա) Սոֆյա թագուհու անվան արվեստների պալատ օպերայի առաջին երաժշտական տնօրեն և Քասթելթոն փառատոնի հիմնադիր և գեղարվեստական տնօրեն։

Գործունեություն
---------------

Նրա առաջին օպերայի՝ «1984» (գրված Ջորջ Օրուելի գրական գլուխգործոցի հիման վրա) համաշխարհային պրեմիերան ունեցել է 2005 թվականի մայիսին, Քովենթ Գարդեն թագավորական օպերայում և հեռարձակվել Բի-Բի-Սի ռադիոհեռուստատեսությամբ և բազմաթիվ այլ ազգային ռադիոցանցերով ողջ աշխարհում։ Այս օպերան կրկին բեմադրվել է 2008 թվականի մայիսին Միլանի Լա Սկալայում, նույն ամսին իրականացել է լոնդոնյան բեմադրության DVD թողարկումը։ «1984» օպերայի հաջորդ բեմադրությունն իրականացել է Վալենսիայի Սոֆյա թագուհու անվան արվեստների պալատ օպերայում, 2011 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին։

Լորին Մաազելի կոմպոզիտորական ստեղծագործությունը ներառում է նաև կոնցերտների եռերգություն (թավջութակի, ֆլեյտայի և ջութակի համար), մի սիմֆոնիկ շարժում («Հրաժեշտներ», op. 14), որի պրեմիերան կայացել է 2000-ին Վիեննայի ֆիլհարմոնիայում, ինչպես նաև «1984» օպերայի սիմֆոնիկ տարբերակը, որն առաջին անգամ կատարվել է Վիեննայի ֆիլհարմոնիայի կողմից Մաազելի ծննդյան 80-ամյակի առթիվ (2010) և նվագախմբի հետ կատարվող մի քանի պատմողական տեքստեր, այդ թվում՝ երկու մանկական պատմություն՝ ՙՏվող ծառը՚ և ՙԴատարկ անոթը՚։ Փարիզում ծնված երկրորդ սերնդի ամերիկացի Լորին Մաազելը հինգ տարեկանում սկսել է ջութակի, իսկ յոթում՝ դիրիժորական դասերը։ Նա սովորել է Վլադիմիր Բակալեյնիկովի մոտ և ութ տարեկանում ունեցել առաջին հրապարակային ելույթը՝ ղեկավարելով համալսարանական նվագախումբը։ Իննից տասնհինգ տարեկանում նա ղեկավարել է ամերիկյան խոշոր նվագախմբերը, այդ թվում Արթուրո Տոսկանինիի հրավերով՝ NBC սիմֆոնիկ նվագախումբը։ 17 տարեկանում ընդունվել է Փիթսբուրգի համալսարան, ուսանել լեզուներ, մաթեմատիկա և փիլիսոփայություն։ 1951 թվականին Ֆուլբրայթի կրթաթոշակով մեկնել է Իտալիա՝ շարունակելու ուսումը, և երկու տարի անց որպես դիրիժոր ունեցել իր եվրոպական դեբյուտը, դարձել Մասիմո Բելլինի թատրոնի դիրիժորը Կատանիայում (Իտալիա)։ Նա արագ հաստատել է իրեն որպես խոշոր արվեստագետ՝ հանդես գալով Բայրոթի փառատոնում 1960 թվականին (դառնալով այնտեղ ելույթ ունեցած առաջին ամերիկացին), Բոստոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ 1961 թվականին և Զալցբուրգի փառատոնում 1963 թվականին։

Մաազելը ղեկավարել է ավելի քան 150 նվագախումբ, առնվազն 5000 օպերային և համերգային կատարումներ, կազմել է ավելի քան 300 ձայնագրություն, այդ թվում՝ սիմֆոնիկ շարքեր՝ Բեթհովենի, Բրամսի, Դեբյուսիի, Մալերի, Շուբերտի, Չայկովսկու, Ռախմանինովի և Ռիխարդ Շտրաուսի լիակատար նվագախմբային ստեղծագործությունները, որոնք տասը գլխավոր մրցանակ են ստացել։

Լորին Մաազելը եղել է Բավարիայի ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի երաժշտական տնօրեն (1993-2002), Փիթսբուրգի սիմֆոնիկի երաժշտական տնօրեն (1988-1996), Վիեննայի պետական օպերայի գլխավոր և երաժշտական տնօրեն (1982-1984, առաջին ամերիկացին, որ ստանձնել է այդ պաշտոնը)։ Նա եղել է նաև Քլիվլենդի նվագախմբի երաժշտական տնօրենը (1972-1982) և Բեռլինի Գերմանական օպերայի գեղարվեստական ղեկավարը և գլխավոր դիրիժորը (1965-1971)։ 1985 թվականին նրան շնորհվել է Իսրայելի ֆիլհարմոնիայի պատվավոր անդամի կոչում, երբ ղեկավարել է իր 40-ամյա գործունեության համերգը։ Նա նաև Վիեննայի ֆիլհարմոնիայի պատվավոր անդամ է, Բեռլինի ֆիլհարմոնիայի Հանս ֆոն Բյուլովի արծաթե մեդալակիր։ Վիեննայի ֆիլհարմոնիայի հետ նրա սերտ համագործակցությունը ներառում է 11 միջազգային հեռուստատեսային Ամանորյա համերգ Վիեննայից (հաճախ մաեստրո Մաազելը տոնակատարություններին հանդես է գալիս որպես ջութակահար)։

Մաազելը աշխատել է երիտասարդ արվեստագետների հետ՝ ելնելով հաջորդ սերնդի երաժիշտների հետ փորձը կիսելու իր համոզումից։ 2000 թվականին նա հիմնել է մի լուրջ մրցույթ երիտասարդ դիրիժորների միջև, որի կիզակետն է հանդիսացել երկու տարի անց Նյու Յորքի Քարնեգի սրահում տեղի ունեցած եզրափակիչ փուլը, և այդ ժամանակվանից ի վեր նա հովանավորում է բազմաթիվ հաղթողների։ Իր հիմնած Շատյովիլ հիմնադրամի միջոցով (գործում է Քասթլթոնում, Վիրջինիա) նա ստեղծել է մի նոր փառատոն և ռեզիդենցիայի ծրագիր երիտասարդ արվեստագետների համար, որ կենտրոնացած է կամերային օպերաների ամբողջական բեմադրությունների վրա՝ համախմբելով երգիչներին, երաժիշտ կատարողներին, դիրիժորներին, դիզայներներին, բեմադրիչներին և բեմական վարչարարներին՝ աշխատելու համար մի ինտենսիվ, համագործակցային միջավայրում, ավագ արվեստագետների, ուոսւցիչների (ներառյալ մաեստրո Մաազելի) առաջնորդությամբ։ Երկու տարվա ընթացքում Քասթլթոն փառատոնը (250 մասնակցով և ավելի քան 5000 հանդիսատեսով՝ հուլիս ամսվա ընթացքում, ) դարձել է հայտնի ամառային փառատոն՝ համագործակցելով տեղական և միջազգային կատարողական արվեստների այլ կենտրոնների հետ։

Մաեստրո Մաազելն մասնակցություն է ունեցել նաև բնապահպանական և հումանիտար բնագավառներում։ Նա հայթայթել է միլիոնավոր դոլարներ ավելի քան 50 անգամ՝ ի շահ այնպիսի կառույցների, որպիսիք են Միավորված ազգերի կազմակերպությունը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն, Բնության համաշխարհային հիմնադրամը, Կարմիր խաչը և ՄԱԿ Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարը։

Նախասիրություններ
-----------------

Լորին Մաազելը եղել է ընթերցասեր, դասական ֆիլմերի երկրպագու, թատերասեր։ Նա սիրել է խաղալ թենիս, լող և հավաքել ամերիկյան գեղանկարներ և Արևելքի արվեստի նմուշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Discogs — 2000.
4. 1 2
5. ↑
6. 1 2
7. 1 2
8. 1 2
9. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.lorinmaazel.com
* www.castletonfestival.org

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լորին Մաազել» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լորին Մաազել» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք (անգլ.) · Թվիթթեր (անգլ.) |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 67214 · BNE: XX848767 · BNF: 138969013 · CiNii: DA0397449X · GND: 118575635 · GTAA: 128354 · ICCU: RAVV089528 · ISNI: 0000000110363356 · LCCN: n81043282 · LNB: 000101817 · NKC: jn20000603846 · NLA: 35677516 · NLP: a0000002686516 · NSK: 000063275 · NTA: 070437130 · NUKAT: n02062299 · LIBRIS: 284078 · SUDOC: 029088720 · VIAF: 5118255 · WorldCat VIAF: 5118255 |

 |

 |