**PEN միջազգային կազմակերպություն** (անգլ.՝ Pen International, մինչև 2010 թվականը հայտնի էր որպես International PEN), գրողների, բանաստեղծների, լրագրողների համաշխարհային իրավապաշտպան, ոչ պետական կազմակերպություն, հիմնադրվել է Լոնդոնում, 1921 թվականին` զարգացնելու աշխարհի տարբեր ծայրերից գրողների մտավոր համագործակցությունը։ Կազմակերպությունը ներկայացուցչություններ ու գրասենյակներ ունի աշխարհի ավելի քան 100 երկրում։ 
Կազմակերպության այլ նպատակներից են. ընդգծել փոխադարձ համաձայնության և համաշխարհային մշակույթում գրականության զարգացման կարևորությունը, պայքարել արտահայտվելու ազատության համար և որպես ազդեցիկ ձայն օժանդակել ճնշված, բանտարկված, երբեմն անգամ` սպանված գրողների շահերը պաշտպանելիս։ 

Քեթրին Էմի Դյուսոն Սքոթ, PEN-ի համահիմնադիրներից

Պատմություն
-----------

Առաջին PEN ակումբն ստեղծվել է Լոնդոնում, 1921 թվականին, Քեթրին Էմի Դյուսոն Սքոթի կողմից, Ջոն Գալսվորթիի հետ համատեղ։ Առաջին անդամներն էին Ժոզեֆ Կոնրադը, Էլիզաբեթ Քրեյգը, Ջորջ Բեռնարդ Շոուն և Հ. Գ. Ուելսը։
PEN-ը նախ «Poets, Essayists, Novelists (պոետներ, էսսեյիստներ, վիպասաններ)» բառերի հապավումն էր, իսկ հիմա այն համարվում է «Poets, Playwrights, Editors, Essayists, Novelists» (պոետներ, դրամատուրգներ, խմբագիրներ, էսսեյիստներ, վիպասաններ) բառերի հապավումը և ներառում է գրողների գրականության ցանկացած ուղղությունից, ինչպես, օրինակ, լրագրողներին կամ պատմաբաններին։

Կազմակերպությունն ունի հետևյալ նպատակները.

1. Զարգացնել մտավոր համագործակցություն գրողների միջև
2. Ստեղծել գրողների համաշխարհային համայնք, որը կբարձրացնի գրականության դերը համաշխարհային մշակույթի զարգացման մեջ
3. Պաշտպանել գրականությունը ժամանակակից տարբեր վտանգներից, որոնք առկա են այսօր աշխարհում։

PAN-ի վերջին նախագահներից են եղել Ալբերտո Մորավիան, Հայնրիխ Բյոլը, Արթուր Միլլերը, Մարիո Վարգաս Լյոսան, Հոմերո Արիդջիսը, Ժիրի Գրուշան և Ջոն Ռալսթոն Սաոլը։ Այսօր կազմակերպության նախագահը Ջենիֆեր Քլիմենթն է։

Կառուցվածք և կարգավիճակ
-----------------------

PEN-ի գլխամասը Լոնդոնում է։ Կազմակերպության մասնաճյուղեր կան աշխարհի ավելի քան 100 երկրներում, որոնցից յուրաքանչյուրը բաց է գրողների, լրագրողների, թարգմանիչների, պատմաբանների և գրական ոլորտում ներգրավված այլ անձանց համար, անկախ ազգային պատկանելությունից, ռասայից, մաշկի գույնից կամ կրոնական պատկանելությունից։ Այն ոչ պետական կազմակերպություն է և պաշտոնական խորհրդատվական հարաբերություններ ունի UNESCO-ի և Հատուկ խորհրդատվական կարգավիճակ` ՄԱԿ-ի Տնտեսական և Սոցիալական խորհրդի հետ։

PEN խարտիա
----------

PEN խարտիան հիմնված է կազմակերպության Միջազգային կոնգրեսներով ընդունված բանաձևերի վրա։ Խարտիայի ընդհանուր դրույթներն են.

**Գրականությունը** սահմաններ չի ճանաչում և պետք է ընդհանուր լինի բոնլոր մարդկանց համար, անկախ քաղաքական կամ միջազգային փոփոխություններից։

**Բոլոր իրավիճակներում**, և հատկապես` պատերազմի ժամանակ արվեստի գործերն ու գրադարանները, մարդկության ժառանգությունը պետք է հեռու մնան ազգային կամ քաղաքական «խարդավանքներից»։

**PEN-ի անդամները** պետք է մշտապես օգտագործեն իրենց ունեցած ազդեցությունը ի նպաստ ազգերի միջև փոխհամագործակցության և փոխադարձ հարգանքի, նրանք պարտավորվում են ամեն ինչ անել` նվազեցնելու ռասայական, դասային ու ազգային ատելությունը` նպատակ ունենալով ապրել ավելի խաղաղ աշխարհում։

**PEN-ը պաշտպանում է** գաղափարների առանց խոչընդոտների տարածումը մի ազգի շրջանակներում կամ ազգերի միջև, և կազմակերպության անդամները երաշխավորում են դիմակայել խոսքի ազատության ցանկացած ճնշման իրենց երկրում և համայնքում, ինչպես նաև` ամբողջ աշխարհում, որտեղ դա հնարավոր է։

**PEN-ը հայտարարում է** իր աջակցությունը ազատ մամուլին և դեմ է գրաքննությանը խաղաղ ժամանակներում։

Բանտարկված գրողների կոմիտե
--------------------------

PEN միջազգային կազմակերպության բանտարկված լրագրողների կոմիտեն աշխատում է ամբողջ աշխարհում բանտարկված գրողների համար։ Այն հիմնադրվել է 1960 թվականին ի պատասխան բանտարկված գրողների ձայները լռեցնելու աճող փորձերին։ Բանտարկված գրողների կոմիտեն ամեն տարի ուսումնասիրում է ավելի քան 900 գրողների գործեր, ում բանտարկել են, տանջանքների ենթարկել, սպառնացել, ում հանդեպ հարձակում է եղել և ում սպանել են իրենց մասնագիտական պարտքը կատարելիս։ Այն երկու տարին մեկ տպագրում է դեպքերի ցանկ` փաստելով խոսքի ազատության ոտնահարման դեպքերն ամբողջ աշխարհում։

Կոմիտեն նաև համակարգում է PEN-ի անդամների արշավները, որոնք նպատակ ունեն վերջ տալու այս հարձակումներին և ամբողջ աշխարհում խոսքի ազատության ոտնահարմանը։ PEN-ի Բանտարկված գրողների կոմիտեն 90 ոչ պետական կազմակերպություններից կազմված Արտահայտման ազատության միջազգային գլոբալ ցանցի հիմնադիր անդամ է. վերջինս ուսումնասիրում է գրաքննությունն աշխարհի տարբեր երկրներում ու պաշտպանում է լրագրողների, գրողների, համացանցի օգտատերերի և բոլոր այն մարդկանց իրավունքները, ում արտահայտվելու ազատությունը ոտնահարվում է։

2016 թվականի հունվարի 15-ին PEN-ը միացել է Freemuse և Մարդու իրավունքների համար միջազգային արշավին Իրանում` դեմ արտահայտվելով երաժիշտներ Մեհդի Ռաջաբիանի և Յուսեֆ Էմադիի, կինոռեժիսոր Հուսեյն Ռաջաբիանի 2013 թվականի ձեբակալությանն ու 2015 թվականի դատապարտմանը և կոչ անելով Իրանի արդարադատությանն ու իշխանության մյուս ներկայացուցիչներին հանել նրանց դեմ կիրառվող պատժամիջոցները։

Անդամներ
--------

* Հոմերո Արիդջիս
* Քարմեն Արիսթեգի
* Մարգարեթ Աթվուդ
* Թոմաս Գ. Բերջին
* Հեյնիխ Բոլ
* Ջորջ Լուիս Բորջես
* Մարսելո Մորաես Կատանո
* Ջ. Մ. Քոեթզե
* Ժոզեֆ Քոնրադ
* Էլիզաբեթ Քրեյգ
* Սիդնի Դարք
* Հերման Ֆրիդման
* Նադինե Գորիմեր
* Գլորիա Գուարդիա
* Մարիո Վարգաս Լլոսա
* Ռոբի Մաքալեյ
* Թոմաս Ման
* Պրեգրադ Մատվեևիչ
* Արթուր Միլլեր
* Չարլզ Լանգբրիջ Մորգան
* Թոնի Մորիսոն
* Օկտավիո Փազ
* Հարոլդ Փինթեր
* Ջ. Կ. Ռոուլինգ
* Միշել Սքամել
* Ջորջ Բեռնարդ Շոու
* Ուիլյամ Քթեյրոն
* Լուիզա Վալենզուելա
* Հ. Գ. Ուելս

Նախագահներ
----------

| PEN International-ի նախագահներ |
| --- |
| Ջոն Գալսվորթի | 1921–1932 |
| Հ. Գ. Ուելս | 1932–1935 |
| Ջուլս Ռոմեինս | 1936–1939 |
| Նախագահական խորհուրդ պատերազմի ժամանակ։ Դենիս Սորթ, Ֆրենսիս Մյուրիք, Թորնթոն Վայլդեր, Հու Շի | 1941–1946 |
| Մաուրիս Մաեթերլինք | 1947–1949 |
| Բենեդետո Քրոք | 1949–1953 |
| Չարլզ Լեմբրիջ Մորգան | 1954–1956 |
| Անդրե Շամսոն | 1957–1959 |
| Ալբերտո Մորավիա | 1960–1962 |
| Վիկտոր Է. վան Րիսլանդ | 1963–1965 |
| Արթուր Միլլեր | 1966–1969 |
| Պիեռ Էմանուել | 1970–1971 |
| Հենրի Բոլ | 1972–1973 |
| Վ. Ս. Փրիթչեթ | 1974–1976 |
| Մարիո Վարգաս Լլոսա | 1977–1979 |
| Փեր Վաթսբերգ | 1979–1986 |
| Ֆրենսիս Քինգ | 1986–1989 |
| Ռենե Թավերներ | 1989, մայիս-նոյեմբեր |
| Փեր Վասթբերդ | նոյեմբեր 1989 – մայիս 1990 |
| Ջիորջի Կոնրադ | 1990–1993 |
| Ռոնալդ Հարվուդ | 1993–1997 |
| Հոմերո Արիդջիս | 1997–2003 |
| Ջիրի Գրուսա | 2003–2009 |
| Ջոն Ռալսթոն Սոլ | 2009–2015 |
| Ջենիֆեր Քլեմենթ | 2015–մինչև հիմա |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 956.
2. ↑  "Our History". PEN International. 1995 թ․ նոյեմբերի 10. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 10.
3. ↑  Robert Halsband (1968 թ․ հունվարի 10). "LeRoi Jones Sentence – Free Preview – The New York Times". Select.nytimes.com. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 15.
4. ↑  "Our History PEN International". *www.pen-international.org*. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2016 թ․ փետրվարի 9.
5. ↑  "PEN International CHARTER"
6. ↑  "PEN International – Writers in Prison Committee". Pen-international.org. Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 9-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 10.
7. ↑  PEN condemns persecution of writers in Vietnam Archived 18 June 2007 at the Wayback Machine.
8. ↑  "PEN International – Case List". Pen-international.org. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 25-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 10.
9. ↑  "PEN International – Campaigns". Pen-international.org. 2012 թ․ դեկտեմբերի 10. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հուլիսի 31-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 10.
10. ↑  "Our Network". IFEX. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հուլիսի 12-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 10.
11. ↑  "Iran: Drop Charges Against Filmmaker and Musicians PEN International". *www.pen-international.org*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ ապրիլի 14.
12. ↑  "Margaret Atwood at Western". Usc.uwo.ca. 2011 թ․ հունվարի 19. Արխիվացված է the original 2011 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Retrieved 2011 թ․ նոյեմբերի 15.
13. ↑  "JK Rowling writes prequel for PEN". BBC News. 2008 թ․ հունիսի 11. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* PEN International
* PEN American Center (NYC)
* PEN Center USA (L.A.)
* PEN Canada
* PEN Sierra Leone
* PEN Argentina Archived 2014-05-02 at the Wayback Machine.
* PEN Turkish
* English PEN
* PEN Esperanto
* PEN South Africa
* PEN Poem Relay website, a protest related to the Beijing Olympics
* Vietnamese Abroad Pen


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11996307d · GND: 2014727-2 · ISNI: 0000000114225452 · LCCN: n50082474 · NKC: ko2006332912 · NLA: 36591673 · NUKAT: n2004014943 · SUDOC: 028049888 · VIAF: 167140998 · WorldCat VIAF: 167140998 |

 |

 |