**AUKUS** (/ˈɔːkəs/) (հապավում՝ ըստ մասնակիցների կազմի Australia, United Kingdom, United States), եռակողմ պաշտպանական դաշինք, որը ձևավորվում է Ավստրալիայի, Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի կողմից։ Ստեղծման մասին հաղորդագրությունը հրապարակվել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին։ Դաշինքը նպատակ ունի հակազդել Հնդկա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում չինական էքսպանսիոնիզմին։ Դաշինքի շրջանակներում Ավստրալիայի ռազմածովային նավատորմն առաջին անգամ հնարավորություն կստանա ատոմային սուզանավեր կառուցել։

Նախադրյալներ
------------

Ավստրալիան, Մեծ Բրիտանիան և ԱՄՆ-ն անհանգստացած են Հնդկա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում ՉԺՀ-ի ռազմական ներկայության աճով։ Դաշինքի ստեղծման մասին համատեղ հայտարարության մեջ ասվում է, որ տարածաշրջանում կան իրավակարգի հնարավոր սպառնալիքներ, ներառյալ չլուծված տարածքային վեճերը, ահաբեկչությունը և կազմակերպված հանցավորությունը։

> 
> [Տարածաշրջանը] դարձել է անվտանգության սպառնալիքների նոր աղբյուր, այդ թվում ՝ կիբեռտարածքում։ 
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  
> 
> *It is on the frontline of new security challenges, including in cyberspace*
> 
> 
> 
> 

Չինաստանը համատեղ հայտարարության մեջ չի հիշատակվում. ԱՄՆ պաշտոնական ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ AUCUS-ն ուղղված չէ Չինաստանի դեմ։ Սակայն, փորձագետների կարծիքով, պայմանագիրը մատնանշում է տարածաշրջանում ռազմավարական և քաղաքական պարադիգմի փոփոխություն։

Բովանդակություն
---------------

Պակտը նախատեսում է համագործակցություն պաշտպանական տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ արհեստական ինտելեկտի, քվանտային տեխնոլոգիաների և հաշվողական տեխնիկայի հիման վրա սպառազինությունների ինքնավար համակարգերի ստեղծման գործում։ Պայմանագրի համաձայն՝ Ավստրալիան առաջին անգամ ատոմային սուզանավերի կառուցման հնարավորություն կստանա.

Մամուլի համար համատեղ վիրտուալ ճեպազրույցի ժամանակ ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենը, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնը և Ավստրալիայի վարչապետ Սքոթ Մորիսոնը հայտարարել են, որ նոր գործընկերությունն ուղղված է տարածաշրջանում «անվտանգության և բարգավաճման աջակցմանը»։

Համատեղ հայտարարության մեջ ասվում է (Բորիս Ջոնսոնի խոսքերը):

> 
> Սա պատմական հնարավորություն է մեր երեք երկրների և մեզ հետ համերաշխ դաշնակիցների ու գործընկերների համար, պաշտպանել մեր ընդհանուր արժեքները և աջակցել անվտանգությանն ու բարգավաճմանը Հնդկա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում։ 
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  
> 
> *This is an historic opportunity for the three nations, with like-minded allies and partners, to protect shared values and promote security and prosperity in the Indo-Pacific region.*
> 
> 
> 

Ընդ որում Բայդենը հայտարարել է։

> *Մենք պետք է հնարավորություն ունենանք հաշվի առնել ինչպես ընթացիկ ռազմավարական միջավայրը տարածաշրջանում, այնպես էլ այն, թե ինչպես այն կարող է զարգանալ*
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  
> 
> *We need to be able to address both the current strategic environment in the region and how it may evolve*
> 
> 
>

Գնահատումներ
------------

Ավստրալիայի հյուսիսային տարածքների կառավարության պաշտպանության գծով տնօրեն Գայ Բոկենսթեյնը հայտարարել է։

> 
> Դա կարևոր քայլ է, որը ցույց է տալիս, որ երեք տերությունները որոշել են հակազդել Հնդկա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում Չինաստանի կոմկուսի ագրեսիվ գործողություններին։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  
> 
> *It is a 'big deal' because this really shows that all three nations are drawing a line in the sand to start and counter the Chinese Communist Party's (CCP) aggressive moves in the Indo-Pacific.*
> 
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  UK, US and Australia launch pact to counter China, BBC, 16.09.2021
2. 1 2  Aukus: China denounces US-UK-Australia pact as irresponsible, BBC\_17.09.2021
3. 1 2  Aukus: UK, US and Australia pact signals Asia-Pacific power shift, BBC, 17.09.2021
4. ↑  Австралия построит атомные подлодки, чтобы противостоять Китаю. Ей помогут Британия и США
5. 1 2  The Associated Press (2021-09-16)։ «Joe Biden announces Indo-Pacific alliance AUKUS with UK, Australia ahead of Quad summit» (անգլերեն)։ Վերցված է 2021-09-17