recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Անհետ կորածը»**, Նար-Դոսի պատմվածքներից, որը լույս է տեսել 1920 թվականին։ Նար-Դոսի հոգեբանական ռեալիզմի գաղափարական նախահիմքը ժամանակի հասարակական հարաբերություններից ակնհայտ դժգոհությունն է, որ ինքնին հասկանալի է և ընդհանրական։ Նար-Դոսը տեսականորեն ընդունելով գրականության վերափոխիչ դերը, իր դժգոհությունը մարմնավորեց այդ իրականությունից դուրս մնացած ավելորդ մարդու կերպարներով։

Սյուժե
------

Հեղինակը պատմում է, որ նորատի կինը երեխայի և դայակի հետ վերադարձել էր զբոսանքից և պատրաստվում էր հագուստը փոխել, որպեսզի որդու և ամուսնու գալուց առաջ ճաշի սեղան պատրաստի, երբ աղախինը ներս է մտնում և հայտնում, որ մի պարոն ուզում է տեսնել նրան։ Տիկինը հետաքրրված հարցնում է, թե ի՞նչ պարոն է։ Աղախինը պատասխանում է, որ չգիտի, թե ով է հարցնողը։Նորատի կինը մոտենում դեպի փողոց նայող բարձր պատուհաններից մեկին, սակայն չի երևում, թե ով է հարցնողը։ Նա աղախնին ասում է, որ ներս հրավիրի պարոնին;Հյուրասենյակ մտնելուն պես նա հանկարծ կանգ է առնում, մեկ ուզում է ճչալ և ետ փախչել, սակայն հետաքրքրոթյունը այնքան մեծ է լինում, որ կանգնում է տեղը՝ աչքերը չորս արած։ Պարոնը մոտ 30-35 տարեկան, բարձրահասակ երիտասարդ էր, մաշված արևավառ դեմքով, մեկ ոտքով։ Արա՜մ, շշնջում է կինը կես սարսափով։ Արամը պատասխանում է, որ ինքն է։ Պարզվում է, որ Արամը Ֆլորայի առաջին սերն էր։ Ֆլորան արդարանում է, որ ինքը մեղավոր չէ։ Ասում է, որ նա կարող է հարցնել մորը, քրոջը, նրանք էլ կվկայեն այն մասին, որ Ֆլորան միշտ սպասել և համբերել է։ Արամը պատախանում է, որ ինքը ամեն բան արդեն հարցրել է։ Ֆլորան շարունակում է, որ Արամի անունը գրված է եղել ահետ կորածների շարքում։ Դրանից հետո մոտ չորս տարի ոչ մի լուր չեն ունեցել նրանից։ Արամը պատասխանում է, որ ինքը գերի ընկած է եղել։ Արամը հանկարծ լռում է և ականջները սրում դեպ հարևան սենյակը։ Այնտեղից լսվում է մանկան ձայն։ Ֆլորան Արամին ասում է, որ դա իր որդին է՝ Սուրիկը։ Արամը քար է կտրում զարմանքից։ Նայում էր որդուն, ըստ երևույթին չէր ուզում հավատալ, որ երեք տարեկան փոքրիկին, որին թողել էր մոր խնամքին, կարող էր այդքան հասակ առած լինել։ Մայրը բռնում է Սուրիկի ձեռքը, մոտեցնում Արամին և ասում, որ այդ պարոնը իր հայրիկն է, որը գնացել էր պատերազմ և չէր վերադարձել։ Արամը նստած էր ծնկան վրա և նույն րոպեին հարևան սենյակից լսվում է փոքրիկ երեխայի լացի ձայն և ապա տղամարդու ինքնավստահ և ինքնագոհ մի ձայն։ Սուրենը բացականչում է, որ հայրիկն է։ Մորն ասում է, որ իրեն տա վկայականը, որպեսզի ցույց տա հորը։ Երիտասարդ կինը Արամին հասկացնում է, որ նրա գնալու ժամանակն է։ Արամը դուրս է գալիս։ Հետևյալ օրը՝ կամրջի վրա, որի տակ հորդացած գետը կատաղի հորձանքով առաջ էր քշում իր գիրկն առած գարնանային ջրերը, մարդիկ գտնում են մի շինել և մի նեցուկ։

Կերպարներ
---------

* Ֆլորա
* Արամ
* Սուրեն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սաֆարյան, Վազգեն (2021). *Գրողի և կերպարի անհատականությունը*. Երևան ԵՊՀ. էջ 332.
**Արմատականություն** ( լատին․՝ radix - արմատ) , քաղաքականության մեջ վճռական գործողությունների և մեթոդների ձգտում, ընդդիմադիր ուղղություն։
Կուսակցության կամ անհատի դիրքորոշում,որը ենթադրում է գոյություն ունեցող սոցիալական, քաղաքական, մշակութային կարգերի հերքում և արմատական փոփոխման ձգտում։

Արմատականություն տերմինը սովորաբար օգտագործում են քաղաքական կուսակցությունների, խորհրդարանական խմբավորումների, քաղաքական շարժումների գործունեությունը բնութագրելու համար։ Տարբերում են 3 տեսակի արմատականություն՝

* աջ
* ձախ
* հեղափոխական։

Պատմություն
-----------

Արմատականություն տերմինն առաջացել է 18-րդ դար-ի վերջին Անգլիայում, արդյունաբերական հեղափոխության շրջանում և արագորեն տարածվել է Եվրոպայում ինրև քաղաքական, կրոնական, լուսավորական և մշակութային հոսանք։
Սկզբնական շրջանում արմատականները հանդես էին գալիս ընտրական իրավունքի, պետության կառավարմանը քաղաքացիների մասնակցության ընդլայնման քաղաքական ու քաղաքացիական իրավունքնեի ու ազատությունների կիառաման օգտին։ Այս հիմնախնդիրների լուծումից հետո, նրանք հանդես էին գալիս հօգուտ քաղաքական քննարկումների ընդլայնման։
Առանձին երկրներում, որտեղ ուժեղ է եկեղեցու ազդեցությունը, արմատական է համարվում հակակղերական կողմնորոշումը ։
19-20-րդ դարերում արմատականությունը դարձավ սոցիալիստական, սոցիալ-ժողովրդական կողմնորոշում ունեցող ձախ կուսակցությունների գաղափարախոսությունը։

Աղբյուրներ
----------

* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
* Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
* А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва
**Չախոխբիլի** (վրաց.՝ ჩახოხბილი), թռչնամսով ռագու, վրացական ազգային ուտեստ։

Սկզբում պատրաստում էին փասիանի (վրաց.՝ ხოხობი) մսից, բայց ներկայումս օգտագործում են ցանկացած թռչնի, հատկապես՝ հավի միս։

Չախոխբիլի
Ուտեստը պատրաստում են կտրտած, լոլիկի սոուսի մեջ շոգեխաշած թռչնամսից, որին ավելացնում են համեմունքներ և սխտոր։ Չախոխբիլիի բնորոշ առանձնահատկությունը նախապես (մինչև շոգեխաշելը) 15 րոպե թռչնամսի, այսպես կոչված, չոր տապակումն է՝ առանց որևէ տեսակի յուղ ավելացնելու։

Երբեմն այս ուտեստի պատրաստման ժամանակ ջուր չի ավելացվում, հեղուկի համար օգտագործվում է բանջարեղեն, առավելապես՝ սոխ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «Վրացական խոհանոց // kuking.net». Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-30-ին. Վերցված է 2015-10-02-ին.
2. ↑  Հավով չախոխբիլիի բաղադրատոմսը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չախոխբիլիի բաղադրատոմսը *«Путешествие в страну Кулинария»* կայքում Արխիվացված 2014-03-28 Wayback Machine
* Բաղադրատոմսը նկարներով
Փարոս Ջարիլգաչ կղզում
**Ջարիլգաչի բնության ազգային պարկ**, (ուկրաիներեն՝ Джарилгацький національний природний парк), Ուկրաինայի Խերսոնի մարզի Ջարիլգաչ կղզում գտնվող ազգային պարկ Հիմնվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Մակերեսը 10000 հա է։

Պարկի մեջ է մտնում նաև Ջարիլգաչի ծոցը, որը ըստ Ռամսարյան կոնվենցիայի հատուկ պաշտպանության ռեժիմով միջազգային նշանակության ջրային-ճահճային տարածք է։

Պատմություն
-----------

1923 թվականին Ջարիլգաչ կղզին ընդգրկվել է Ասկանիա-Նովա արգելոցի կազմում։ 1927 թվականին ստեղծվել է Պրիմորսկի արգելոցը 32000 հա տարածքով։ Արգելոցի տարածքում էին Ջարիլգաչ կղզին, Տենդրովսկայա ցամաքալեզվակը, Դոլգի, Օռլով, Բաբին, Սմոլենսկի կղզիները և Ջարիլգաչի ծոցի ջրատարածքի արևմտյան մասը։ Բայց շուտով արգելոցը լուծարվել է։ 1947 թվականին ստեղծվել է 300 հա տարածքով Ջարիլգաչի բուսաբանական համամիութենական նշանակության որսարգելոց։

Ջարիլգաչի բուսաբանական որսարգելոցի հիման վրա 2009 թվականին բնապահպանական, գիտական, գեղագիտական մեծ նշանակություն ունեցող Սև ծովի հյուսիսային ափի բնության և պատմա-մշակութային համալիրների պահպանման նպատակով, համաձայն Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոյի հրամանի ստեղծվել է Ջարիլգաչի բնության ազգային պարկը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վիկտոր Յուշչենկոյի հրամանը (ուկր.)
2. ↑  Մերձսևծովյան մարգարիտները Արխիվացված 2019-03-01 Wayback Machine (ուկր.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Ֆաթիհ շրջանի Թոփքափը թաղամասում։ Թեև այս թաղամասում եկեղեցու գոյության մասին հիշատակվում է դեռևս 1630 թվականի ձեռագրում, սակայն հայտնի չէ Սուրբ Նիկողայոսի կառուցման ստույգ թվականը։ Ըստ արձանագրությունների՝ եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1813 թվականին։ Երկրորդ անգամ վերակառուցվել է 1823 թվականին։ 1831-ին Պոլսո հայոց պատրիարք Ստեփանոս Բ Աղավնի Զաքարյանը դիմել է սուլթան Մահմուդ II-ին, որպեսի թույլատրի խարխուլ եկեղեցու շինարարությունը։ 1832 թվականին եկեղեցին երրորդ անգամ վերակառուցվել և օծվել է։ Նոր եկեղեցին կառուցել է ճարտարապետ Վարդան Թնկրյանը։

1894 թվականի երկրաշարժից վնասված եկեղեցին կրկին վերանորոգվել է հայկական համայնքի միջոցներով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եկեղեցին օգտագործվել է ռազմական նպատակներով, այնուհետև վերանորոգվել է 1927 թվականին և բացվել պատրիարք Մեսրոպ Ա Նարոյանի ձեռամբ։ Այն վերանորոգվել է նաև 1987 թվականին։ Վերջին վերանորոգումը եղել է 2000 թվականին և պաշտամունքի համար բացվել է Արամ Աթեշյանի ձեռամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «Surp Nigogayos Ermeni Kilisesi—St Nicholas Armenian Church ::: St. Nicholas Center». *www.stnicholascenter.org*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 28-ին.
2. ↑  «Topkapı Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi'nin Sevgi Sofrası». *SAT-7 TÜRK HABER* (թուրքերեն). 2023 թ․ նոյեմբերի 28. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 28-ին.
**Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Սկյուտար շրջանում։

Սկյուտարում հայկական համայնքը ձևավորվել է ինչպես Արևմտյան Հայաստանից գաղթած հայերի, այնդպես էլ Ստամբուլի այլ շրջաններից տեղափոխված հայերի շնորհիվ։ 1689 թվականին պալաթեցի Աբրահամ քահանան կառուցել է Սկյուտարի առաջ եկեղեցին։ 1727 թվականին Հովհաննես Թ Կոլոտ Բաղիշեցի պատրիարքի հրամանով եկեղեցին վերաշինվել է։ Եկեղեցին հիմնական վերանորոգության է ենթարկվել 1779, 1781, 1782, 1785, 1790, 1808 թվականներին։ Պալաթեցի Կարապետ Բ Կեսարացի պատրիարքի օրոք ավելի ընդարձակ հողի վրա Հովհաննես ամիրա Սերվերյանի ճարտարապետությամբ կառուցվել է քարով և կրով նոր եկեղեցի։ 1830 թվականի շինարարությանն իրենց ներդրումն են ունեցել արքունի ճարտարապետ Գրիգոր Պալյանը, պետական գործիչ Հարություն Պեզճյանը, Հարություն ամիրա Նորատունկյանը, Միքայել ամիրա Փիշմիշյանը և ուրիշներ։ 1882 թվականին եկեղեցու մուտքի մոտ Գրիգոր արքեպիսկոպոս Ալեաթճյանի նախաձեռնությամբ կառուցվել է սրբատաշ քարերով բարձրադիր զանգակատուն։ Եկեղեցին ունի 5 դռներ և վերնատուն։

Եկեղեցին 1950 թվականին վերանորոգվել է Գալուստ Գյուլբենկյանի միջոցներով, ով ծնունդով Սկյուտարից է և մկրտվել է հենց այդ եկեղեցում։ Սուրբ Խաչ եկեղեցու տանիքը գլանաձև բազիլիկ ոճով է։

Վերջին վերանորոգումը եղել է 1998 թվականին։ Եկեղեցու հյուսիսային կողմի պարտեզի մեջ է գտնվում եկեղեցու հիմնադիր տեր Աբրահամ քահանայի դամբարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Üsküdar Surp Haç Ermeni Kilisesi • Kültür Envanteri». *kulturenvanteri.com* (թուրքերեն). Վերցված է 2024-03-03-ին.
2. ↑  «Surp Haç Ermeni Kilisesi». *www.uskudar.bel.tr* (թուրքերեն). Վերցված է 2024-03-03-ին.
3. ↑  «Üsküdar Surp Haç Kilisesi - İstanbul'da Osmanlı Mimarisi - turanakinci.com». *www.turanakinci.com* (թուրքերեն). Վերցված է 2024-03-03-ին.
4. ↑  «Surp Haç Ermeni Kilisesi». *Tarihi İstanbul* (թուրքերեն). Վերցված է 2024-03-03-ին.
**Լիակատար ընկերակցություն**, ընկերակցություն, որի մասնակիցները (լիակատար ընկերներ), կանոնադրությանը համապատասխան, ընկերակցության անունից զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ և իրենց պատկանող գույքով պատասխանատվություն են կրում նրա պարտավորությունների համար։ Լիակատար է համարվում այն ընկերակցությունը, որի մասնակիցները, կանոնադրությանը համաձայն, ընկերակցության անունից զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, և իրենց պատկանող գույքով կրում են պատասխանատվություն նրա պարտավորությունների համար։ Անձը կարող է լինել միայն մեկ լիակատար ընկերակցության մասնակից։ Լիակատար ընկերակցության ֆիրմային անվանումը պետք է պարունակի նրա բոլոր մասնակիցների անունները և «լիակատար ընկերակցություն» բառերը։

Լիակատար ընկերակցությունը կառավարվում է բոլոր մասնակիցների ընդհանուր համաձայնությամբ։ Լիակատար ընկերակցության կանոնադրությամբ կարող են նախատեսվել մասնակիցների ձայների մեծամասնությամբ որոշում ընդունելու դեպքեր։

Լիակատար ընկերակցության կանոնադրությունը, պարտադիր տեղեկությունից բացի, պետք է պայմաններ պարունակի ընկերակցության բաժնեհավաք կապիտալի չափի և կազմի, բաժնեհավաք կապիտալում մասնակիցներից յուրաքանչյուրի բաժնեմասի չափի ու փոփոխման կարգի, ավանդներ ներդնելու պարտականությունները խախտելու համար մասնակիցների պատասխանատվության մասին։ Պետական բյուջետային հիմնարկը ընկերակցության գործընկեր կարող է լինել իր վերադաս մարմնի համաձայնությամբ։ Ընկերակցության գործընկերը առանց մյուս գործընկերների համաձայնության չի կարող լինել գործունեության մոտ տեսակով զբաղվող այլ ընկերակցության կամ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության անդամ։ Որակավորման որոշակի մակարդակ պահանջող գործունեությամբ ընկերակցությունը կարող է զբաղվել միայն այն դեպքում, եթե Հայաստանի Հանրապետության օրենադրական կամ նորմատիվ այլ ակտերին համապատասխան նրա գործընկերների կամ աշխատողների թվում կա անհրաժեշտ որակավորում ունեցող անձ։ Կարող են նախատեսվել այնպիսի դեպքեր, երբ որոշակի որակավորում ունենալը պարտադիր լինի ընկերակցության բոլոր գործընկերների համար։ Ընկերակցության գործընկերոջ ավանդը դառնում է ընկերակցության սեփականությունը կամ անցնում նրա օգտագործմանը՝ ընկերակցության հիմնադրման մասին պայմանագրի համաձայն և այդ ավանդի կապակցությամբ չի կարող նշանակվել վճարում կամ վճարումների տոկոս։

Ընկերակցությունը չի կարող իր անդամներից պահանջել նրանց ավանդների՝ ընկերակցության ստեղծման մասին պայմանագրով սահմանվածից ավելի մեծացում կամ դրանց ավելացում ընկերակցության վնասներ ունենալու դեպքում։

Ընկերակցության անդամ քաղաքացիները պարտավոր են անձամբ մասնակցել ընկերակցության գործունեությանը։ Ընկերակցության յուրաքանչյուր գործընկեր իրավունք ունի ղեկավարել նա ձեռնարկչական գործունեությունը և ներկայացնել այն։ Այդ իրավունքը լի գործում այն գործընկերների նկատմամբ, որոնց իրավունքների սահմանափակման ժամկետը չի լրացել ընկերակցության գործունեության հիմնական տեսակով զբաղվելու արգելանքի ժամկետը, ինչպես նաև այն գործընկերների նկատմամբ, որոնք շահադիտական հանցագործություն կատարելու համար ունեն դատվածություն։

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք

Տես նաև
-------

* Հայաստանի քաղաքացիական օրենսգիրք
* Իրավաբանական անձինք
Բիրմինգհեմի սիմֆոնիկ դահլիճը
**Շինարարական ձայնագիտություն**, գիտության բնագավառ, որը ճարտարապետա-հատակագծային և շինարարա-ձայնագիտական մեթոդներով ուսումնասիրում է շինությունները, շենքերը և բնակավայրերի տարածքները աղմուկից պաշտպանելու հարցեր։ Շինարարական ձայնագիտությունը դիտվում է ինչպես կիրառական ձայնագիտության բնագավառ, այնպես էլ շինարարական ֆիզիկայի բաժին։ Ճարտարապետահատակագծային մեթոդներն են․ շենքերի և շինությունների տարածական-հատակագծային ռացիոնալ (աղմուկից պաշտպանելու իմաստով) լուծումը, պաշտպանության ենթակա օբյեկտներից աղմուկի աղբյուրների հեռացումը, միկրոշրջանների թաղամասերի, ինչպես նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների տարածքների օպտիմալ հատակագծումը։ Շինարարա-ձայնագիտական մեթոդները ներառում են աղմուկի մակարդակի արդյունավետ իջեցումն ապահովող կոնստրուկցիաների և սարքավորումների կիրառումը։ Այս մեթոդները սերտորեն կապված են տեխնոլոգիական, սանիտարա-տեխնիկական և ինժեներական սարքավորումների, տրանսպորտի միջոցների, մեքենայացված գործիքների ու կենցաղային սարքերի աղմուկի նվազեցման պրոբլեմների հետ։ Շինարարական ձայնագիտության խնդիրներից են նաև ձայնամեկուսիչ նյութերի հետազոտումն ու մշակումը։

Հայաստանում շինարարական ձայնագիտության ուղղությամբ աշխատանքներ են կատարվել Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քաղաքացիական և արդյունաբերական շենքերի ամբիոնին կից ձայնագիտության, ինչպես նաև՝ ընդհանուր հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների ինստիտուտի հանրապետական ձայնագիտական կենտրոնի շինարարական և ճարտարապետական ձայնագիտության լաբորատորիաներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 500)։*  |
**Վիճակի երգեր**, ջանգյուլումներ, հայ ժողովրդական խաղիկների ծիսական տեսակ՝ բաղկացած քառատող, եռատող, երկտող տներից՝ հատուկ իմաստ ունեցող որոշակի կրկնակների հետ հարակցված։ Երգվել են համբարձման (տես Համբարձում) կամ ծաղկամոր տոնին, դեռատի աղջիկների և երիտասարդ կանանց կողմից, վիճակահանության ժամանակ (տես Վիճակ)։ Ծեսը կատարվել է բնության գրկում, ծաղիկներով, դալար ճյուղերով ու տերեւներով ծածկված աղբյուրի կամ առվի մոտ։ Բախտագուշակման խորհրդավոր արարողությունը կապված է եղել բնության զարթոնքի, պտղաբերման, ջրի և բույսերի պաշտամունքի հետ։ Վիճակի երգերն ունեցել են մեծ մասամբ սիրային բովանդակություն, կանխորոշել են ամուսնության և երջանկության հնարավոր տարբերակները և հիշատակել սոցիալական ու բարոյական կարգի այն երևույթները, որ կարող էին առնչվել տվյալ անձի հետ։ Վիճակի երգեր բանաձևված կայուն կրկնակներից հայտնի են․ I ու III տողից հետո՝ «Ջան գյուլում, ջան, ջան», II ու IV տողից հետո՝ «Ջան ծաղիկ, ջան, ջան», և երգի յուրաքանչյուր տնից հետո՝«Հարս, հան վիճակդ ի բարին, Աստված իր սրտի մուրազ կատարի» կրկնակները։ Վիճակահանությունը երգառատ ծես է։ Բացի բուն «բախտագուշակ» քառյակներից, որոնք արտասանվում, բայց ավելի հաճախ մեներգվում են խմբական կրկներգով, այդ ծեսը, հարսանեկանի նման, ընդգրկել է նաև իր առանձին դրվագներին մասնավորեցված հատուկ երգային հատվածներ ու պարերգեր։ Սրանցից են՝ աղջիկների նախատոնական գիշերվա «հսկումի» երգը (հսկում են, որպեսզի տղաները բաց երկնքի տակ թաքցված ջրամանը չգողանան),
Ը՝ սկլա, ըսկլա", պատին տամ,
Հավկուրը շուռ տամ,
Վախենամ քնեմ, քունս տանի,
Չիքիաս տանել տամ․․․
որը, կանացի հանդերձանքի տարրերի հաջորդական թվարկումով, տարբերակվելով կրկնվում է պարի ուղեկցությամբ (տես Կոմիտասի «Վիճակի երգեր» շարում 1-ին՝ «Երկնքի աստղերը» խմբերգը, Երկ․ ժող․, հ․ 3, 1969 թ.), վիճակահանության առավոտվա, բուն ծեսի հանդիսավոր ու երկարատև նախերգանքը՝ փոխ առ փոխ հնչող երգերով ու ընդհանուր խմբական պարերով (նույն շարում՝ «Հե՜յ, գյուլ եմ»), խմբական հաստատուն ռեֆրենը, որ հնչում է ամեն մի առանձին վիճակը հանելուց հետո (նույն շարում՝ «Ծաղիկ ունեմ նարնջի», Երևանի տարբերակ, ըստ Կոմիտասի՝ կրկնակը «Ջա՜ն, ծաղիկ, ջա՜ն, վիճակ․․․») են։ Ընդհանուր առմամբ ծեսի «երաժշտական ձևավորումը», բաղկացած տարբեր բնույթի ու տրամադրության երգերի համադրման և հակադրական հաջորդումներից, ներկայացրել է մի ծավալուն ու բազմերանգ ժողովրդաերաժշտական պատկեր։ Երգերի մեղեդիներում անդրադարձվել են տվյալ վայրերի ժողովրդական երաժշտության ոճից բխող ելևէջային ու կառուցվածքային (կամ՝ երաժշտա-բարբառային) հատկանիշներ, այստեղից էլ՝ Վիճակի երգեր մեղեդիական բազմազան տարբերակների առկայությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 450)։*  |
Քյավառի փախլավա
**Քյավառի փախլավա**, հայտնի է եղել նաև որպես **Բայազետի փախլավա**, քաղցրավենիք, որի պատրաստումը տարածված է հիմնականում Գավառի տարածաշրջանում։

Պատմական ակնարկ
---------------

Գավառի և շրջակա գյուղերի բնակչությունը այստեղ է եկել հիմնականում պատմական Հայաստանի Բայազետ քաղաքից։ Հենց բայազետցիներն էլ 1830 թվականին Գավառի տարածքում հիմնել են Նոր Բայազետ բնակավայրը։ Բայազետցիներն իրենց հետ բերել են փախլավայի պատրաստման ավանդույթներն ու սովորույթները և պահպանել դրանք։ Ըստ պահպանված տեղեկությունների՝ Քյավառի փախլավայի պատրաստումը տարածված է եղել մեծահարուստների շրջանում՝ հաշվի առնելով դրա պատրաստման բաղադրիչների արժեքը։

Պատրաստման եղանակ
-----------------

Քյավառի փախլավայի պատրաստումը տարբերվում է մյուս տարածաշրջաններում և ազգերի կողմից պատրաստվող փախլավաներից։ Քյավառի փախլավայի յուրահատկությունը դրա պատրասման մեջ օգտագործվող բաղադրիչներն են՝ անարատ մեղր, մաքրած և չորացրած ընկույզ, հալեցված կարագ և շաքար։ Քյավառի փախլավան հիմնականում ունենում է 22-25 շերտ, որոնց վրա լցվում են կտորների բաժանված շաքարը և հալեցված կարագից ստացված յուղը, բացառությամբ առաջին և վերջին շերտերի, որոնցից առաջինի վրա միայն յուղ է լցվում, իսկ վերջինի վրա քսվում է ձու։ Մեղրը լցվում է վերջում տաքացված վիճակում։ Քյավառի փախլավան կտրվում է եփելուց առաջ՝ շեղանկյունաձև։

Կիրառություն
------------

Լինելով բավականին թանկարժեք քաղցրավենիք և ունենալով պատրաստման բավականին ժամանակատար գործընթաց՝ Քյավառի փախլավան հիմնականում պատրաստվել է մեծ միջոցառումների և արարողությունների ժամանակ՝ հարսանիքներ, Ամանոր, ծնունդ, կնունք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հավելված ՀՀ կառավարության 2022 թվականի մարտի 24-ի N 397 - Ա որոշման» (PDF). *e-gov.am*. 2022 թ․ մարտի 25. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
2. ↑  «Գավառ». *Communities Association of Armenia*. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
3. 1 2 3  ««Քյավառի փախլավայի պատրաստման և կիրառման ավանդույթը» ընդգրկվել է ոչ նյութական մշակութային ժառանգության կենսունակ արժեքների ցանկում». *Առավոտ*. 2022 թ․ ապրիլի 25. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
4. 1 2  «Քյավառի փախլավա. քաղաքի «թագուհին»». *Hetq.am*. 2017 թ․ դեկտեմբերի 29. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
5. ↑  ««Քյավառի փախլավայի պատրաստման և կիրառման ավանդույթը»». *ՀՀ ՈՆՄԺ*. 2022 թ․ ապրիլի 25. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
**Մարտիրոս Շիրազեցի Մկրտչյան** (Մարտիրոս Դավթյանց, *անհայտ* - *անհայտ*), XIX դարի առաջին կեսի հնդկահայ գրող, խմբագիր, գրաքննադատ։

Գործունեություն
---------------

Կալկաթայում հրատարակել է «Շտեմարան»-ը (1821-1823 թթ.), որն առաջին աշխարհաբար պարբերականներից է։ Այստեղ էլ տպագրել է իր բանաստեղծությունները (մեծ մասամբ գրաբար), առակները («Ագռավի մասին», «Բժիշկ ամոթխած», «Դարվիշ և խափշիկ» և այլն), հոդվածները, որոնցում քննադատում է դաստիարակչական կոպիտ մեթոդներ կիրառող քահանաներին, հանդես գալիս ստրուկներին ու սպասավորներին գանակոծելու դեմ։ Հրատարակել է նաև մի կատակերգություն՝ «Խտրադիմա դժրողության» (1821), կից «Հասարակախոսություն» հավելված-ուսումնասիրությամբ, որտեղ տրվում են պիեսի ստեղծման հանգամանքները, կարևորվում թատրոնի նշանակությունը։ Մկրտչյանի գրած «Վիկտորիա» այբբենարանը (1841) երկար տարիներ ուսումնական ձեռնարկ է ծառայել Կալկաթայի հայկական դպրոցների համար։ Մասնակի թարգմանություններ է կատարել Շեքսպիրից, Մոլիերից։ Օգտագործել է Ներսես Ապողան, Անխաբ Եպիփան և այլ ծածկանուններ։

Գրականություն
-------------

* Կարինյան Ա. Ակնարկներ հայ պարբերական մամուլի պատմության, հ. 1, Երևան, 1956։
* Թերզիբաշյան Վ. Հայ դրամատուրգիայի պատմություն, գիրք 1, Երևան, 1959։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 643.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարտիրոս Մկրտչյան Արխիվացված 2021-06-02 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 643)։*  |
**Լուսակայման** **չափումը** եզրույթ է, որը վերաբերում է նրան, թե ինչպես է լուսանկարիչը որոշում նկարահանման համար անհրաժեշտ կադրի լուսակայումը։ Այն լինում է երեք տեսակի։

**Լուսակայման չափման ռեժիմը** ժամանակակից լուսանկարչական և կինոսարքավորումներում որոշում է պատկերի տարբեր մասերի պայծառության գնահատման եղանակը լուսակայումի գործիքային չափման ժամանակ, գլխավորապես, խցիկի մեջ ներկառուցված լուսակայացույցի միջոցով։ Այսպիսով չափման ռեժիմի տակ հասկանում են եղանակը, որով խցիկը որոշում է լուսակայումը։

Խցիկները սովորաբար թույլ են տալիս օգտվողին ընտրություն անել կետային, կենտրոնական կշռված կամ բազմագոտային չափման ռեժիմների միջև։ Չափման տարբեր ռեժիմները թույլ են տալիս օգտվողին ընտրել ամենահարմարը՝ լուսավորության տարբեր պայմաններում օգտագործելու համար։ Լուսային բարդ իրավիճակներում պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչները հակված են անցնել մեխանիկական ռեժիմին, այլ ոչ թե կախված լինել խցիկի կողմից սահմանված կարգավորումներից։

Օբյեկտի լուսավորվածությամբ
--------------------------

Լուսակայման չափումը oբյեկտի լուսավորվածությամբ
Լուսակայումը չափվում է հատուկ սարքով՝ լուսակայացույցով, իսկ եթե օգտագործվում են լույսի իմպուլսային աղբյուրներ՝ ֆլեշմետրով, որը նկարահանվող օբյեկտին անմիջականորեն մոտ է տեղադրվում և չափում է օբյեկտի վրա ընկնող լույսի քանակը։ Լուսակայաչափությունը հնարավոր է միայն հատուկ կառուցվածք ունեցող լուսակայացույցով. այն ունի փայլատ լուսազտիչ, որը տեղադրված է լուսատարրի դիմաց։

Օբյեկտի պայծառությամբ
---------------------

Լուսակայման չափումը oբյեկտի պայծառությամբ
Ամենատարածված ռեժիմն է, որի միջոցով նկարահանող սարքին անմիջականորեն մոտ տեղադրված լուսակայացույցով կամ լուսակայաչափման սարք ունեցող լուսանկարչական ապարատի միջոցով չափում են նկարահանվող օբյեկտից լույսի հոսքը։

Ձեռքի ռեժիմ
-----------

Նկարահանման բոլոր կարգավորումները (պահաժամ և դիաֆրագմա) ձեռքով են սահմանվում լուսանկարչի կողմից։ Լուսանկարչական ապարատները կա՛մ չունեն լուսակայացույց, կա՛մ առկա է տեղադրված, բայց ոչ զուգակցված լուսակայացույց։

Թվային խցիկի լուսակայացույց 
* «Լենինգրադ-4» լուսակայացույցը լուսազտիչով«Լենինգրադ-4» լուսակայացույցը լուսազտիչով
* «Լենինգրադ-4» լուսակայացույցն առանց լուսազտիչի«Լենինգրադ-4» լուսակայացույցն առանց լուսազտիչի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 4.djvu/686 — Վիքիդարան». *hy.wikisource.org*. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 6-ին.
**Իսա Ասպ** (ֆիններեն՝ Isa Asp, փետրվարի 4, 1853(1853-02-04), Ուտայարվի, Հյուսիսային Օստրոբոտնիա, Օուլու, Ֆինլանդիայի մեծ իշխանություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 12, 1872(1872-11-12), Յուվյասկյուլյա, Կենտրոնական Ֆինլանդիա, Ֆինլանդիա), առաջին ֆինն կին բանաստեղծ։ Մահացել է տասնինը տարեկան հասակում տուբերկուլոզից՝ թողնելով մոտավորապես 100 բանաստեղծություններ, որոնցից ամենատարածվածը «Օրոր ալիքին» բանաստեղծությունն է։ Նրա մահից հետո բանաստեղծությունները տպագրվել են, նրա պատվին կառուցվել են արձաններ, գրվել կենսագրականներ։

Կենսագրություն
--------------

Ասպը ծնվել է 1853 թվականին Ուտայարվի քաղաքում։ Նա եղել է Յաակու Ասպի և Բեատա Էլիզաբեթ (ծննդյան անունը՝ Պուհակա) Ասպի ողջ մնացած 9 երեխաներից մեկը։ Ասպը զարգացած երեխա է եղել և հոր պես գրել է բանաստեղծություններ։ Նրան շվեդերեն է սովորեցրել տատիկը։ Երբ նա առաջին անգամ դպրոց է գնացել, ունեցել է նախադպրոցական գիտելիքներ։

Ընտանիքը տեղափոխվել է Սուոմուսալմել, որտեղ Իսան 19 տարեկանում գրել է իր առաջին բանաստեղծությունը։ Բանաստեղծություններում արտահայտել է հոր և հայրենիքի հանդեպ հարգանքը։ 1864 թվականին Ռաահեում հաճախել է մասնավոր դպրոց, որտեղ սովորել է շվեդերենով։ Ընկերացել է տեղացի քահանա Ֆանի Հետալի հետ։ 1866 թվականին ավարտել է ուսումը և ընկերների հետ շփվել է նամակներով։ Ստեղծել է «Lahja» ամսագիրը, որը միայն ընտանիքին է ցույց տվել, սակայն այն ունեցել է 22 համար։ Մեկ տարի անց գտել է կյանքի ընկերոջը, սակայն հաջորդ գարնանը մահացել է թոքաբորբից։

Ասպը տպագրվել սկսել է Trollsländan (fi) ամսագիրը հայտնաբերելուց հետո, երբ նրանց է ուղարկել իր բանաստեղծությունները։ Trollslända ամսագիրը ստեղծել և ղեկավարում էին Ալեքսանդրա Գրիֆենբերգը, Զաքարիաս Տոպելիուսը և նրա դուստր Տոինի Տոպելիուսը։

1871 թվականին Ասպը սկսել է բանաստեղծություն գրել Ֆիններենով Յուվյասկյուլիայի ուսուցիչների վերապատրաստման քոլեջում դասընթաց անցնելուց հետո։

Մահ և ժառանգություն
-------------------

Ասպը մահացել է տուբերկուլոզից Յուվյասկյուլյայում 1872 թվականին՝ թողնելով մոտավորապես 100 լիրիկական բանաստեղծություններ, որոնցից ամենահայտնին «Օրոր ալիքին» բանաստեղծությունն է։ Ասպը համարվել է «Ֆինն առաջին կին բանաստեղծը»։ Նրա առաջին կենսագրականը 1912 թվականին տպագրվել է Հելմի Սետյալյայի կողմից։ Ասպի մահից հետո նրա պատվին ստեղծվել են հուշարձաններ, գրվել են կենսագրականներ և ստեղծվել են նրա բանաստեղծությունների գրքերը։

Գրականություն
-------------

* Krohn, Helmi (1912). Isa Asp : Nuoren pohjalaisen runoilijaneidon elämäntarina. Helsinki: Otava.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
2. 1 2  Jaakko Ahokas (1973). *A History of Finnish Literature*. Taylor & Francis. էջ 108. ISBN 978-0-87750-172-5.
3. ↑  Amelia Sanz; Francesca Scott; Suzan van Dijk (2014 թ․ օգոստոսի 15). *Women Telling Nations*. Editions Rodopi. էջեր 326–. ISBN 978-94-012-1112-3.
4. ↑  «Catalog record for "Isa Asp : Nuoren pohjalaisen runoilijaneidon elämäntarina"». Worldcat. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000484661753 · LCCN: no2019066055 · VIAF: 556155769082227880003 · WorldCat VIAF: 556155769082227880003 |

 |
**Մանտրա** կամ **մանթրէ** բառը սանսկրիտով սկզբնաղբյուրներում նշանակում է մարդու միտքը անարատ պահելու կոչված, պարզ ու ռացիոնալ շարադրված աֆորիզմ, որն առաջին հերթին պետք է հասկանալի լինի, այլապես դրա կիրառումը մարդու կյանքում անիմաստ է ու ոչ մի օգուտ չի կարող տալ։ «Մանտրա» բառը պղծում են զանազան կրոնական ուղղությունների կեղծ գուրուները (ուսուցիչները), որոնք, նորմալ չիմանալով սանսկրիտ (աշխարհի հնագույն լեզուներից մեկը), սխալ են թարգմանում իմաստներն ու աղավաղած ներկայացնում դրանք, որպեսզի պարզապես շահարկեն մանտրաների հեղինակությունն ու այդ միջոցով առաջ տանեն իրենց նեղ կրոնական (բուդդիստական, հինդուիստական և այլ) շահերը։

Ահա մանտրայի մի օրինակ. «Ուդվայամ տամասասպարի պասյանտա ուտտարամ. Դեվամ դեվատրա սուրյամագանմա ջյոտիրուտտարամ» / Ռիգվեդա, մանտրա 1/50/10։

**Չորս Վեդաներից** (**Ռիգվեդա, Յաջուրվեդա, Սամավեդա, Աթհարվավեդա**) ամենահնագույնից՝ Ռիգվեդայից մեջբերված Սանսկրիտերեն այս մանտրան բնագրից թարգմանած նշանակում է հետևյալը. «Մենք, հաղթահարելով խավարն ու տգիտությունը, մեր հայացքն ուղղում ենք առ նյութն ու դրանով կերտված աշխարհը, տեսնում ենք ինքներս մեզ, որպես հոգի, ապա տեսնում ենք ունիվերսալ հոգուն` Արարչին, որ աղբյուրն է լույսի ու էներգիայի»։ Ոչ բնագրից արված կամ բնագրից ոչ ճիշտ արված թարգմանություններում այս նույն մանտրան այլևս որևէ ռացիոնալ, տրամաբանական ու իմաստուն իմաստ չի կրում, այլ միայն կիսատ ու անհեթեթ մտքեր։

Աղբյուր
-------

* "Արիական Իմաստության Գոհարներ" գրքից / հեղինակ՝ Աչարյա Վայդյանաթ Շաստրի / տպագրված է "Սարվադեշիկ Արյա Պրատինիդհի Սաբհա"-ի կողմից, "Մահարիշի Դայանան Բհավան" տպագրատուն, հասցեն՝ Ռամլիլա Գրաունդ, Նոր Դելի-1։ Տպագրոթյունը 1968 թ.
* Ընդարձակ Բառարան Անգլիերէնէ Հայերէն Մեսրոպ Կ. Գույումճեան։ Կ. Տօնիկեան եւ Եղբայրք, Պէյրութ, 1981։
**Future Leaders Exchange (FLEX)**, ԱՄՆ պետդեպարտամենտի կողմից իրականացվող ծրագիր՝ 15-17 տարեկան աշակերտների համար։ Ծրագրին են մասնակցում նախկին ԽՍՀՄ երկրները՝ Հայաստանը, Ադրբեջանը, Վրաստանը, Ղազախստանը, Մոլդովան, Ղրղզստանը, Ռուսաստանը (2014 թ. օգոստոսի 1-ին դուրս եկավ), Տաջիկստանը, Թուրքմենստանը և Ուկրաինան։ Ծրագիրն հնարավորություն է տալիս մեկ տարի կյանքն անցկացնել ԱՄՆ-ում՝ ապրելով ամերիկյան ընտանիքում և ամերիկյան դպրոց հաճախելով։ Ծրագիրը ֆինանսավորվում է ԱՄՆ կառավարության կողմից։ Ծրագրի ստեղծումից հետո ԱՄՆ են մեկնել շուրջ 23 հազար աշակերտներ 12 երկրներից։

Պատմություն
-----------

Ծրագիրը ստեղծվել է 1992 թ.՝ Ջորջ Բուշ Մեծի ստորագրած «Ազատության աջակցման օրենքի» արդյունքում, որի նպատակն էր հաստատել ԱՄՆ-ի և աշխարհի միջև խաղաղություն, հնարավորություն տալ երիտասարդ մարդկանց «ծանոթանալ Միացյալ Նահանգների մշակույթին և ազգին, ինչպես նաև սովորեցնել ամերիկացիներին ավելի լավ հասկանալ մարդկանց և մշակույթը իրենց հայրենիքի»։

Ծրագրի շրջանավարտների թվում են հայտնի լրագրողներ՝ Ելենա Միլաշինան և Մարգարիտա Սիմոնյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  «ՌԴ-ն դուրս է գալիս ԱՄՆ-ի հետ համատեղ FLEX ծրագրից». Հայելի Ակումբ. 2014 թ․ հոկտեմբերի 2. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 3-ին.(չաշխատող հղում)
2. ↑  «VOA: Российские власти «закрыли» школьникам Америку». *ИноТВ*. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ծրագրի մասին Հայաստանի Ամերիկյան խորհուրդների պաշտոնական կայքում Արխիվացված 2020-02-13 Wayback Machine
* Ծրագրի պաշտոնական էջը՝ անգլերեն
Խառնուրդ
Բնության մեջ մաքուր նյութ գրեթե չկա։ Նրանք հանդիպում են խառնուրդների տեսքով։ Օրինակ՝ օդը տարբեր նյութերի խառնուրդ է (78% ազոտ, 20%-21% թթվածին, 0,03% ածխաթթու գազ,1% այլ գազեր)։ Բնական հանքային ջուրը պարունակում է՝ կատյոններ, ածխաթթու գազ, հանքային աղեր և այլն։ Մաքուր են համարվում այն նյութերը, որոնք կազմված են միատեսակ կառուցվածքային մասնիկներից (մոլեկուլ, իոն)։ Մաքուր նյութը ունի որոշակի հատկություններ՝ հաստատուն հալման և եռման ջերմաստիճաններ։ Խառնուրդները պարունակում են երկու կամ ավելի նյութերի կառուցվածքային միավորներ (ատոմ, իոն)։ Խառնուրդների բաղադրիչներին այլ կերպ անվանում են ` կոմպոնենտներ։ Խառնուրդները լինում են 2 տեսակ` համասեռ և անհամասեռ։ Համասեռ են կոչվում այն խառնուրդները, որոնց բաղադրիչ մասերը անզեն աչքով, նույնիսկ մանրադիտակով չեն երևում։ Համասեռ խառնուրդների օրինակներ են աղաջուրը,շաքարաջուրը,նաֆտը և այլն։ Անհամասեռ են կոչվում այն խառնուրդները, որոնց բաղադրիչ մասերը անզեն աչքով տեսանելի են։ Անհամասեռ խառնուրդների օրինակներ են օդը,ջուրը,հողը,քարը և այլն։ Մաքուր են համարվում այն նյութերը, որոնք կազմված են միատեսակ կառուցվածքային մասնիկներից (մոլեկուլ, ատոմ,իոն)։
Եթե նյութը մաքուր է, ապա նրա ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները հաստատուն են։
Հատկությունների հաստատունությունը նյութի մաքրության հատկանիշն է։ Շատ դժվար է ստանալ բացարձակ մաքուր նյութեր,որոնք,որպես խառնուկ,այլ մոլեկուլներ չեն պարունակում։ Գործնականում մաքուր անվանում են այն նյութերը,որոնք կազմված են միատեսակ մասնիկներից,իսկ խառնուկի մասնիկներն այնքան քիչ են,որ չեն ազդում տվյալ նյութի հատկությունների վրա։
Օրինակ՝ աղբյուրի ջուրը համարում ենք մաքուր և խմելու համար պիտանի, որովհետև նրանում առկա քիչ քանակով խառնուկները պարզապես մեզ համար զգալի չեն։ Նույնիսկ դեղանյութերը որոնց մաքրությանը ներկայացվում են հատուկ պահանջներ, պարունակում են այլ նյութերի աննշան քանակներ։ Բայց այդ խառնուկներն այնքան քիչ են,որ օրգանիզմի վրա դրանց ազդեցությունը զգալի չէ։

Աղբյուրներ
----------

* Քիմիայի 7-րդ դասարանի դասագիրք
**Ժեստ**, դիմացինին որևէ արտահայտություն փոխանցելու համար արվող մարմնի կամ մարմնի որևէ մասի կատարած համապատասխան շարժումը։
Ժեստեր անելու համար առավելապես օգտագործվում են ձեռքերը, ձեռքի մատները, գլուխը։ Գլխով արվող ամենատարածված ժեստը հենց այդպես էլ կոչվում է՝ գլխով անել, երբ գլխով վերև-ներքև թեքելու շարժումներ են արվում, որը նշանակում է՝ այո։ Եթե գլխով շաժումներն արվում են աջից ձախ և ձախից աջ, ապա դա նշանակում է՝ ոչ։ Կա նաև գլխով արվող մի այլ ժեստ, երբ ծնոտն է շարժվում աջ ու ձախ, դրանով արտահայտվում է հանդիմանություն։

Ձեռքի մատներով արվող ժեստերից ամենատարածվածը հավանության ժեստն է, երբ մատները բռունցք արած վիճակում են և միայն բութ մատն է վերև տնկած։ Եվրոպացիների մոտ այդ նույն ժեստը մատներով հաշվելիս արտահայտում է նաև 1 թիվը։

Ժեստերի լեզուն լայնորեն տարածված է խուլերի և դեբիլների միջավայրում և գոյություն ունի նույնիսկ ժեստերի այբուբեն։

Ժեստերը համարվում են ոչ վերբալ հաղորդակցության կարևոր մաս։ Ժեստերի մի մասի կոնկրետ իմաստը տարբեր կուլտուրանորում տարբեր է։ Սակայն բոլոր կուլտուրաներում կան ժեստեր, որոնց նշանակություն նույնն է։ **Այդ ժեստերից են՝**

1. հաղորդակցության- ողջույնի, հրաժեշտի, ուշադրություն գրավելու, արգելող, դրական, բացասական, հարցական ժեստեր,
2. մոդալ- այսինքն՝ գնահատական և վերաբերմունք արտահայտող, դրանք են՝ հավանություն, անբավարարվածություն, վստահության և անվստահության ժեստեր,
3. նկարագրող, որոնք իմաստ ունեն միայն խոսքային տեղեկության հետ օգտագործվելու դեպքում։

**Ժեստերի իմացությունը հնարավորություն է տալիս՝**

1. լրացուցիչ տեղեկություն ստանալ զրուցակցի մասին,
2. արագ ըմբռնել զրուցակցի համար արժեքավոր տեղեկությունը,
3. ցանկացած հաղորդակցման ընթացքում իրականացնել արագ և ճիշտ ընկալում,
4. Հմուտ կառուցել և պահպանել սեփական իմիջը։

Ժեստերի վերծանման առանձնահատկությունները
----------------------------------------

**Ժեստերի վերծանման առանձնահատկություններն են՝**

1. պետք չէ դատել զրուցակցի հոգեվիճակի կամ վերաբերմունքի մասին ելնելով առանձին ժեստերից,
2. պետք է հաշվի առնել իրավիճակը, որում տվյալ ժեստերը արտահայտվում են,
3. պետք է հաշվի առնել ժեստերի համապատասխանությունը խոսքային տեղեկությանը,
4. չպետք է խաբվել դերային ժեստերին, պետք է տարբերել իրական անձը դերից։
**Վլադիկ Ռաֆայելի Աբրահամյան** (մայիսի 1, 1944(1944-05-01), Տեղ, Գորիսի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ազատամարտիկ, դեղաբուսաբան, սորտափորձարկող, գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու (1987)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1944 թվականի մայիսի 1-ին, Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է գյուղի միջնակարգ դպրոցում, ապա սովորել՝ Գորիսի գյուղատնտեսական տեխնիկումում։ 1969 թվականին սովորել և ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը, 1973 թվականին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը, իսկ 1976 թվականին՝ ՀՍՍՀ հողագիտության և ագրոքիմիայի ԳՀԻ ասպիրանտուրան։ 1963-1964 թվականներին աշխատել է Տաթևի ՀԷԿ-ում, 1964 թվականին Գորիսի «Ավանգարդ» սովխոզում՝ անասնաբույժ։ 1965 թվականից աշխատել է Գորիսի «Գյուղտեխնիկա»-ի բաժնի վարիչ։ 1989-1991 թվականներին բուսաբուժ է աշխատել Երևանի թիվ 19 պոլիկլինիկայում։ 1990-1995 թվականներին եղել է Երևանի Շահումյանի շրջանի շրջխորհրդի պատգամավոր, 1996 թվականից՝ Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի ավագանի։ Հեղինակել է մոտ 100 գիտական հոդված։

Պարգևներ
--------

* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ - պարգևատրվել է 2014 թվականի հունվարի 21-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Գորիսի հանրագիտարան», Էդուարդ Զոհրաբյան, Համլետ Միրզոյան, Երևան, 2008, էջ 3.
2. ↑  Հայաստանի նախագահի հրամանագիրը. Հայաստանի Հանարպետության մեդալներով պարգևատրելու մասին
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Էյուփ շրջանում։

Իսլամբեյ փողոցի վրա գտնվով այս եկեղեցու կառուցման ստույգ թվականը հայտնի չէ, սակայն այն քանդվել է 1785 թվականին։ 1812 թվականին վերաշինվել է փայտից, որն էլ վերանորոգվել է 1841 թվականին։ 1855 թվականին եկեղեցին վերակառուցվել է քարով և կրով։ Եկեղեցու վերակառուցումը հնարավոր է դարձել շնորհիվ Դադյան ընտանիքի աջակցության։ 1926 թվականի վերակառուցման գործում մեծ ներդրում է ունեցել եպիսկոպոս Սմբատ Քազազյանը։ Ստամբուլի Էյուփ (Էյուփսուլթան) շրջանում հայկական եկեղեցի է եղել նաև Նիշանջա թաղամասի Քարայե փողոցում։

Էյուփի Սուրբ Աստվածածինը վերջին անգամ վերանորոգվել է 2000 թվականին և պաշտանմունքի համար վերաբացվել ձեռամբ Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարք Մեսրոպ Բ Մութաֆյանի։

Չնայած որ թաղամասում հայերը սակավաթիվ են, սակայն եկեղեցին շարունակում է գործել որպես հայ համայնքի համար աղոթատեղի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Asdvadzadzin Kilisesi, Eyüp». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2019-11-17. Վերցված է 2024-03-03-ին.
3. ↑  Belediyesi, T. C. Eyüpsultan. «Surp Asdvandzadzin Apostolik Ermeni Kilisesi». *Surp Asdvandzadzin Apostolik Ermeni Kilisesi* (թուրքերեն). Վերցված է 2024-03-03-ին.
4. ↑  «Էյուփի հայերը. թուրքական կայքի անդրադարձը 100-ամյա «ապրիլյան ցավերին»». *Hayern Aysor* (ամհարերեն). 2015-04-10. Վերցված է 2024-03-03-ին.
**Տեղադրություն**, **տեղադիրք**, գիտատեխնիկական դիսցիպլին, որը զբաղվում է տեղանքի աշխարհագրական և երկրաչափական ուսումնասիրությամբ՝ հանույթային աշխատանքների հիման վրա տեղագրական քարտեզներ կազմելով։

Տեղադրության ոլորտի մեջ են մտնում տեղագրական քարտեզների դասակարգման, դրանց բովանդակության մշակման և ճշտման, կազմման մեթոդիկայի, ինչպես նաև տեղանքի բազմակողմանի ուսումնասիրման հարցերը, որոնց ընթացքում բացահայտվում են տեղանքի մակերևույթի ձևերը, չափերը, տարածման օրինաչափությունները և այլն։

Առաջին տեղագրական հանույթային աշխատանքները կատարվել են դեռևս 16-րդ դարում։ Առավել ճշգրիտ տեղագրական քարտեզներ կազմվել են 18-րդ դարում, երբ հանույթային աշխատանքներն իրականացվեցին ճշգրիտ գեոդեզիական գործիքներով և սարքավորումներով։ Տեղագրական հանույթի եղանակներն ու ձևերը է՛լ ավելի կատարելագործվեցին 20-րդ դարում, երբ մշակվեցին հանույթի օդային, տիեզերական, աերոնկարների և տիեզերական նկարների վերծանման եղանակները, օգտագործվեցին ռադիոհեռաչափերն ու էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաները։

Ընդհանուր զարգացմանը համընթաց տեղադրությունը տրոհվել է առանձին ճյուղերի, ակնաչափական կամ բուսոլային, տախիոմետրիական, մենզուլային, աերոլուսանկարահանման, ֆոտոթեոդոլիտային, համակցված, տիեզերական, տարբեր կարգի նիվելիրացման։ Տեղագրական սովորական քարտեզների փոխարեն ստեղծվում են իրենց ճշտությամբ առավել հուսալի ֆոտոքարտեզներ, ֆոտոպլաններ և այլն։ Տեղագրական հանույթային աշխատանքների ժամանակ կիրառվող ժամանակակից մեթոդները հնարավորություն են տալիս քարտեզագրելու ոչ միայն Երկրի, այլև Լուսնի, Մարսի, Վեներայի և այլ մոլորակների տեսանելի և անտեսանելի մակերևույթները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 645)։*  |
**Վլադիմիր Գեորգիևիչ Գելֆրեյխ** (ռուս.՝ Влади́мир Гео́ргиевич Гельфре́йх ; մարտի 12 (24), 1885, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 7, 1967(1967-08-07), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային ճարտարապետ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1965)։ Սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1906–14), միաժամանակ աշխատել Վլադիմիր Շչուկոյի հետ․ 1918–39-ին՝ համահեղինակ (Սմոլնիի դարպասները, 1923–25, Լենինգրադ, Վ․ Ի․ Լենինի անվ․ ԽՍՀՄ գրադարանի նոր շենքը, 1928–40, Մոսկվա)։ 1935-ից Գելֆրեյխը մասնակցել է Մոսկվայի վերաշինությանը, կառուցել կամուրջներ, մետրոպոլիտենի «էլեկտրոզավոդսկայա» կայարանը (1944, ՍՍՀՄ պետ․ մրցանակ, 1946), արտաքին գործերի մինիստրության շենքը Սմոլենսկի հրապարակում (1948–52, Մ․ Ա․ Մինկուսի հետ, ԽՍՀՄ պետ․ մրցանակ, 1949)։

Ծնվել է պետական ծառայողի ընտանիքում։ Ավարտելով ուումնարան, 2 տարի մասնավոր դպրոցում զբաղվել է նկարչությամբ։ 1906 թվականին ընդունվել է Գեղարվեստի կայսրական ակադեմիայի բարձրագույն գեղարվեստական ուսումնարան, որը գերազանցությամբ ավարտել է 1941 թվականին, և որպես դիպլոմային աշխատանք նախագծել է Պետական խորհրդի մասնաշենքը, նախագծի ղեկավար` պրոֆեսոր Լեոնտի Բենուա։ Դեռևս սովորելու տարիներին սկսել է աշխատել Վլադիմիր Շչուկոյի ճարտարապետական ակադեմիայում, ինքը Շչուկոն մեծ ազդեցություն է թողել նրա հետագա ստեղծագործական ուղու վրա: Սկսած 1918 թվականիծ եղել է Շչուկոյի աշխատանքների համահեղինակը, մինչև վերջինիս մահը՝ 1939 թվականը։

1918-1935 թվականներին Գելֆրեյխը դասավանդել է Լենինգրադի բարձագույն գեղարվեստա-տեխնիկական համալսարանում, իսկ 1959-1967 թթ․ դասավանդել է Մոսկվայի բարձրագույն գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանում։

1935 թվականից Վլադիմիր Գելֆրեյխը ակտիվորեն մասնակցել է Մոսկվայի վերակուցմանը, մշակել Մոսկվայի հարավ-արևմուտքի նախագծային տարբերակ։

Մահացել է 1967 թվականի օգոստոսի 7-ին, հուղարկավորված է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4 5 6  Гельфрейх Владимир Георгиевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  *Ikonnikov A. V.* Gel’freykh, Vladimir // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T031208
3. ↑  Пекарева, 1988, էջ 175
4. ↑  Московская энциклопедия, 2007, էջ 362

Գրականություն
-------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 124246581 · ULAN: 500255602 · WorldCat VIAF: 124246581 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 706)։*  |
**Լորդ Բայրոնի անվան թիվ 20 միջնակարգ դպրոցը** հիմնադրվել է 1988 թվականին Գյումրիում, անգլիական կառավարության ֆոնդերի և անգլիացի քաղաքացիների նվիրատվությունների հաշվին, Սպիտակի երկրաշարժից հետո, որն ավերել էր Գյումրին։ Որպես շնորհակալության արտահայտություն, Հայաստանի կառավարությունը խաչքար է նվիրել անգլիական մի դպրոցին։

Պատմություն
-----------

Խաչքարը, որը նվեր է տրվել անգլիական դպրոցին, այժմ գտնվում է Հաքնալի այն եկեղեցու պատի վրա, ուր թաղված է Բայրոնը։
Դպրոցը կառուցվել է 1950 թվականին և կոչվել է գրող և դրամատուրգ Գաբրիել Սունդուկյանի անունով։ 1988 թվականին տեղական ժամանակով ժամը 11:41-ին Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ դպրոցի շենքը ավերվել է։ Փլատակների տակից դուրս են բերվել 44 աշակերտի և ուսուցիչների դիերը։

1990 թվականի փետրվարին Մեծ Բրիտանիայից լրագրողներ ժամանեցին Գյումրի և այցելեցին դպրոց, որը գտնվում էր երկրաշարժից հետո ժամանակավոր տներում։ Հարցին, թե ինչպես կարող են օգնել, աշակերտները պատասխանել են իրենց համար նոր դպրոց կառուցելու խնդրանքով։ Այդ մասին իմացել են բրիտանական կառավարությունը, Մեծ Բրիտանիայի հայ համայնքը, Rolls-Royce ընկերությունը և այլ կազմակերպություններ։ Փետրվարի 19-ին նրանց հանգանակած միջոցներով շինության հիմքը դրվեց, իսկ արդեն նույն թվականի հունիսի 10-ին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Մարգարետ Թետչերը Խորհրդային Միություն իր առաջին շրջագայության ժամանակ հանդիսավոր կերպով բացեց վերականգնված դպրոցը։ Ի երախտագիտություն բրիտանական կառավարությանն ու հասարակությանը, թիվ 20 դպրոցը կոչվել է բանաստեղծ Լորդ Բայրոնի անունով։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Hucknall - the only two khatchkar town in Western Europe Արխիվացված 2008-10-06 Wayback Machine, Սուրբ Աստվածածին Հայաստանյայց եկեղեցու կայք, Տորոնտո, սեպտեմբերի 25, 2008
**Տարեհաց** (հայերեն բառացի նշանակում է տարի-հաց), հայկական ազգային հաց է, ավանդաբար թխվում է Հայաստանում և հայկական սփյուռքում նոր տարվա կամ սուրբ ծննդի նախօրյակին։ Այն ցորենի ալյուրով, կաթով և տնական յուղով հունցված մեծ հաց էր։ Ավանդության համաձայն այն թխում էին տան տարեց կանայք։ Տարեհացի թխումը մեծ արարողություն էր։ Նրա մեջ դնում էին ոսկի կամ մետաղադրամ։ Գաթան կտրում են սուրբ ծննդի գիշերը, երբ սեղանի կողքին հավաքված են լինում ընտանիքի բոլոր անդամները։

Պատրաստի հացն իրենից ներկայացնում է օղագոտու վրա փոսիկներ ունեցող կլոր հաց, այն խորհրդանշում է պտղաբերությունն ու հարստությունը։ Տարեհացի երեսը սերմերով ու մրգերով զարդարելը խորհրդանշում է տարվա հացի և մրգերի առատության գաղափարը։ Երջանկության համար տարեհացի մեջ է դրվել մետաղադրամ կամ լոբու հատիկ և թխվել, իսկ հացը բաժանվել է տոնակատարության ժամանակ։ Համարվել է, որ նրան, ում տոնակատարության ժամանակ բաժին է հասնում լոբին, ապագա տարին կբերի երջանկություն և հարստություն։ Տարեհացի մեծություն կախված է ըստ ընտանիքի անդամների թվի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  С. А. Арутюнов, Т. А. Воронина //Хлеб в народной культуре: этнографические очерки // Изд-во «Наука», 2004 г.— стр-ца 405 (412)(ռուս.)
2. ↑  А. А. Шевцова //Хлеб на столе армянских мигрантов в республике Мордовия // Известия Самарского научного центра Российской академии наук, т. 13, № 3, 2011(ռուս.)
3. ↑  Руководством мэрии Еревана планируется грандиозная Новогодняя программа(ռուս.)

Աղբյուրներ
----------

* Ամանորյա «ամենաթանկ» խմորեղենը՝ «տարեհացը», Հին Հայաստանում Արխիվացված 2019-01-01 Wayback Machine
* Ամանորյա սեղանին պետք է դրված լինի տարեհաց
**Արցախի պատերազմի վետերանների միություն** (ԱՊՎՄ), ԼՂՀ և ՀՀ պաշտպանության մասնակիցների և աջակիցների հասարակական կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 2000 թվականի հունվարին. Ստեփանակերտում (նախագահ՝ գեներալ-մայոր Վիտալի Բալասանյան)։ Գործում է ԼՂՀ ողջ տարածքում՝ միավորելով վարչական շրջանների (շրջկենտրոններ, համայնքներ, գյուղեր) և Ստեփանակերտի (թաղամասեր) տարածքային կազմակերպությունները։

Նպատակներն ու խնդիրները
-----------------------

Արցախյան ազատամարտի վետերանների միություն շենք
Կազմակերպության նպատակն ու խնդիրներն են՝ աջակցել ԼՂՀ տնտեսության վերականգնմանը. մայր հայրենիքի հետ նրա վերամիավորմանը, հայոց պետականության ամրապնդմանը. հայ ժողովրդի անվտանգության ապահովմանը, օժանդակել բանակի հզորացմանը երիտասարդների ռազմահայրենասիրական դաստիարակությանը, բարելավել պատերազմի հաշմանդամների, զոհված և անհետ կորած ազատամարտիկների ընտանիքների սոցիալ-կենցաղային պայմանները, պաշտպանել նրանց քաղաքացիական իրավունքներն ու շահերը։

ԱՊՎՄ հրատարակում է «Հայրենյաց պաշտպան» ամսաթերթը, ունի «Հավատ» հեռուստածրագիր։

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Արցախյան ազատամարտի վետերանների միություն** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
| **՞**Պապլոր հայկական |
| --- |
| Պապլոր հայկական  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծաղկավոր բույսեր (Angiosperms) |
|
|
| Դաս | Միաշաքիլավորներ (Monocots) |
|
|
|
| Կարգ | Հովտաշուշանազգիներ (Asparagales) |
|
|
|
| Ընտանիք | Ծնեփակազգիներ (Asparagaceae) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| ***Muscari armeniacum***

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Պապլոր հայկական** (*Muscari armeniacum*), շուշանազգիների ընտանիքի բույս է։ Տիպիկ հայկական ծաղկաբույս է, որը լայն տարածում է ստացել ամբողջ աշխարհում։

Սոխարմատավոր բազմամյա բույս է, սակավաթիվ արմատամերձ գծանման տերևներով։ Ծաղիկները մանր են, բուրումնավետ, վերին ծաղիկները կապտաերկնագույն են, ներքինները՝ վառ մանուշակագույն՝ հավաքված կարճ ծաղկակիրի ծայրին գտնվող բազմածաղիկ, խիտ ողկույզներում։ Սոխարմատը բազմամյա է, թաղանթավոր՝ մոտ 2 սանտիմետր տրամագծով։ Ցողուն չունի։ Բարձրությունը հասնում է 15 սմ-ի։ Յուրաքանչյուր ողկույզ պարունակում է մինչև 50 ծաղիկ։

Դասակարգումը
------------

Նախկինում այս բույսը ընդգրկված է եղել Հակինթազգիների (Hyacinthaceae) ընտանիքում։ Նաև բաժանում էին երկու տեսակի Muscari armeniacum և Muscari szovitsianum։ Բայց համաձայն նոր տվյալների Պապլոր հայկականը հիմա ընդգրկվում է Ծնեփակազգիների (Asparagaceae) ընտանիքի մեջ, և M.szovitsianum օգտագործվում է ինչպես հոմանիշ։ Այսինքն,M. szovitsianum և M. armeniacum այլևս չեն դիտարկվում որպես տարբեր տեսակներ։

Մշակումը
--------

Բազմանում է սոխերով (մանրասոխերով) և սերմերով։ Սոխերը բաց գրունտում տնկում են սեպտեմբերի վերջին 4 սմ խորության վրա՝ բույսը բույսից 5-6 սմ հեռավորությամբ։ Նույն տեղում բույսերը կարելի է թողնել մի քանի տարի, որից հետո անպայման անհրաժեշտ է վերատնկել։ Սերմերով բազմացնելու դեպքում ցանքը կատարում են հոկտեմբերի վերջերին կամ ձմեռնամուտին, անմիջապես գրունտում։

Աղբյուրներ
----------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Под ред. А.Л. Тахтаджяна, ed. (2001). *Флора Армении, т.10*. A.R.G. Gantner Verlag KG Ruggell/Liechtenstein. էջ 270.
2. ↑  «Integrated Taxonomic Information System - Report».
3. ↑  «Muscari szovitsianum Baker».
4. ↑  Լևոն Հարությունյան (1987). *Քո շրջապատի ծաղիկները*. Երևան: «Արևիկ». էջ 186.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2775845105 |

 |