**Կոնստանցա** (Constanta), քաղաք և նավահանգիստ Ռումինիայում, Սև ծովի ափին, Կոնստանցա գավառի վարչական և առողջարանային շրջանի կենտրոնն է։ 260 հզ. բն. (1979)։ Տրանսպորտային հանգույց է, օդանավակայան, նավթամուղով կապված է Պլոեշտիի հետ։ Ձկնորսական բազա է։ Զարգացած է սննդի և թեթև արդյունաբերությունը, մեքենաշինությունը։ Ունի հնագիտական և գեղարվեստի թանգարաններ։ Կոնստանցայի տեղում հոնիացի-հույները VI դ. հիմնել են Տոմիս քաղաք-պետությունը, որը մ. թ. ա. 29-ին նվաճել են հռոմեացիները։ Մ. թ. 8—17-ին այստեղ աքսորված է եղել բանաստեղծ Օվիդիոսը։ Հռոմեական կայսր Կոստանդին Մեծը (իշխել է 306—337 թվականներին) քաղաքը վերանվանել է Կոստանդինիանա։ 1413—1878 թվականներին Կոնստանցան (թուրք. Քյոսթենջե) գտնվել է օսմանյան տիրապետության տակ։ 1878-ից Ռումինիայի կազմում է։

Անվանում
--------

Մ․ թ․ ա․ 6-րդ դարում հոնիացի հույներն այստեղ հիմնել են Տոմիս քաղաք-պետությունը, որը մ․ թ․ ա․ 29 թվականին նվաճել են հռոմեացիները։ Մոտ 320 թվականին հռոմեական Կոնստանտին Մեծը Տոմիսը վերանվանեց Constantiniana (իր քրոջ անունով)․ այստեղից էլ այժմյան Կոնստանցա անվանումը։ Օսմանյան տիրապետության տարիներին (1413-1878) քաղաքի թուրքերեն անվանումը եղել է Քյոսթենջե։

Հայերը Կոնստանցայում
--------------------

Հայերը Կոնստանցայում սկսել են բնակություն հաստատել XVIII դ. (1760 թ.-ին ունեցել են մատուռ)։ 1877—1878 թ.-ի ռուս-թուրքական պատերազմից հետո, երբ Կոնստանցան անցավ Ռումինիային, հայերի վիճակը բարելավվեց, նրանք 1879—1880 թ.-ին կառուցեցին Ս. Աստվածածին եկեղեցին և դպրոց։ Հետագայում հայերի թիվը ստվարացավ ի հաշիվ 1894—1896 թ.-ի հայկական կոտորածներից և 1922 թ.-ի Զմյուռնիայի աղետից փրկված հայերի (1926 թ.-ին՝ 3000, 1932 թ.-ին՝ 3200 մարդ)։ Հիմնականում զբաղվել են արհեստներով ու առևտրով, ոմանք ունեցել են աղյուսի, հյուսվածքեղենի, երկաթաձուլական փոքրիկ գործարաններ։ Բացի 1879 թ.-ին ստեղծված թաղական խորհրդից, հայերի կյանքը ղեկավարել և կազմակերպել են բարեգործական-մշակութային ընկերությունները՝ «Հայ երիտասարդների միությունը» (հիմն. 1900 թ.-ին), «Բարեգործական ընկերությունը» (հիմն. 1901 թ.-ին), ՀԲԸՄ Կ թ.-ի մասնաճյուղը՝ 1911 թ.-ից, 1920-ական թթ. ՀՕ Կոնստանցայի մասնաճյուղը, որին 1940 թ.-ին փոխարինել է «Զանգու» կազմակերպությունը։ 1945 թ.-ին ստեղծվել է «Հայաստանյան ճակատ» թերթի մասնաճյուղ, որը կարևոր դեր է կատարել կոնստանցահայերի՝ Սովետական Հայաստան հայրենադարձման գործում։ 1948—1959 թ.-ին գործել է Հայ դեմորատական կոմիտեն։ Թատերական, երաժշտական, մարզական ևն միջոցառումներ են անցկացրել «Քնար» երգեցիկ-թատերական ընկերությունը (1905), «Արաքս» թատերասրահը (1908) ու կրթական միությունը (1920-ական թթ.)» «Երևան», «Րաֆֆի» մշակութային միությունները, «Կոմիտաս», «Քնար», «Մևան» երգչախմբերը, ՀՄԸՄ, «Աշակերտական միությունը»։ Առաջին հայկ. վարժարանը՝ «Լուսավորչյան»-ը, բացվել է 1879 թ.-ին, որին հաջորդել է «Հայկազյան»-ը (1896—1959)։ 1979 թ.-ին Կոնստանցայում ապրել է շուրջ 1200 հայ, որոնք ակտիվորեն մասնակցում էին սոցիալիստական հասարակարգի կառուցմանը Ռումինիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Constanta County at the 2011 census" (PDF) (in Romanian). INSSE. 2012 թ․ փետրվարի 2. Արխիվացված է the original (PDF) 2012 թ․ հունիսի 2-ին. Retrieved 12 апреля 2012.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). *Աշխարհագրական անունների բառարան*. Երևան: «Լույս».

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռումինիա Ռումինիայի քաղաքներ |
| --- |
|  |
| 1 000 000 + | Բուխարեստ *(մայրաքաղաք)* | Ռումինիայի զինանշանը |
|  |
| 300 000 + բնակչությունով | Յասի | Կլուժ Նապոկա | Տիմիշոարա | Կոնստանցա | Կրայովա |
|  |
| 200 000 + բնակչությունով | Գալաց | Բրաշով | Պլոեշտի | Բրեիլա | Օրադյա |
|  |
| 100 000 + բնակչությունով | Բակեու | Արադ  | Պիտեշտի | Սիբիու | Տիրգու Մուրեշ | Բայա Մարե | Բուզեու | Սատու Մարե | Բոտոշանի | Ռիմնիկու Վիլչա | Սուչավա | Պյատրա Նյամց | Դրոբետա-Տուրնու-Սևերին | Ֆոքշանի |
|  |
| 50 000 + բնակչությունով | Տիրգու Ժիու | Տուլչա | Տիրոգվիշտե  | Ռեշտիցա | Բիստրիցա  | Սլատինա | Խունեդոարա | Վասլույ | Կելերաշի | Ջուրջու  | Ռոման  | Դևա | Բիրլադ | Ալբա Յուլիա | Զալեու | Սֆինտու Գեորգե | Տուրդա | Մեդիաշ | Սլոբոզիա | Օնեշտի | Ալեքսանդրիա |
|  |
| Պորտալ:Ռումինիա |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Դասական հնությունների իրական բառարան · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX462371 · BNF: 152917514 · GND: 4096764-5 · LCCN: n87812880 · NKC: ge117443 · SUDOC: 035466669 · VIAF: 316431252 · WorldCat VIAF: 316431252 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 576)։*  |