**Մարիա Անտոնիետա Վալերիա Ռիվաս Մերկադո Կաստելյանոս** (իսպ.՝ María Antonieta Valeria Rivas Mercado Castellanos, ապրիլի 28, 1900(1900-04-28), Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ - փետրվարի 11, 1931(1931-02-11), Փարիզ, Ֆրանսիա), մեքսիկացի պարուհի, գրող, ֆեմինիստ, արվեստի հովանավոր։

Ճարտարապետ Անտոնիո Ռիվաս Մերկադոյի դուստրը։

Կենսագրություն
--------------

Անտոնիետա Ռիվաս Մերկադոն ծնվել է 1900 թվականին, Մեխիկոյում։ Մանկուց տիրապետել է մի քանի եվրոպական լեզուների։ Ծնողները բաժանվել են, երբ նա դեռ երեխա է եղել. աղջիկը մնացել է հոր մոտ։ Ցանկացել է իրեն նվիրել բալետին, բայց հոր հավանությունը չի ստացել։ Հանդես է եկել որպես արվեստի հովանավոր, օգնել Կառլոս Չավեսի մեքսիկական սիմֆոնիկ նվագախմբին, ժամանակակիցների խմբի մեջ մտնող գրողներին և արվեստագետներին։ Նրա ընտանեկան կյանքը անգլիացի ինժեներ Ալբերտ Էդվարդ Բլերի հետ (նրանք ամուսնացել են 1919 թվականին) անհաջող է ստացվել, ամուսինը հավանություն չի տվել նրա «ձախ» զբաղմունքներին, մասնավորապես` Դիեգո Ռիվերայի հետ նրա ընկերությանը, փորձելով թաքնվել ամայի վայրերում և այլն։ 1928 թվականից Անտոնիետան եղել է Խոսե Վասկոնսելոսի ընկերուհին ու օգնականը. իր գրքերում նա իր ընկերոջը կոչել է իր անուններից մեկով՝ Վալերիա։ Վասկոնսելոսի քաղաքական հակառակորդների կողմից 1929 թվականի ընտրություններից առաջ կազմակերպված սկանդալից հետո Անտոնիետան հետևել է նրան` արտագաղթելով Լոս Անջելես, Նյու Յորք (որտեղ նա հանդիպել է Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկային և սկսել է նրա դրամաները թարգմանել անգլերեն), այնուհետև` Փարիզ։ Զբաղվել է Անդրե Ժիդի ստեղծագործությունների թարգմանությամբ և լրագրությամբ։ Մերժված լինելով սիրեցյալի կողմից` նա Փարիզի Աստվածամոր տաճարում վերջ է տվել իր կյանքին օգտագործելով ատրճանակը, որը Վասկոնսելոսը միշտ կրել է իր հետ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* 87 cartas de amor y otros papeles. Xalapa: Editorial UV, 1980 (переизд. 1981, 1984)
* Obras completas. México: Editorial Oasis; SEP, 1987
* Correspondencia. Xalapa: Universidad Veracruzana, 2005

Կերպարն պատմության մեջ և արվեստում
----------------------------------

Տինա Մոդոտտին 1929 թվականին ստեղծել է Անտոնիետայի լուսանկարը։

Մեխիկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանի դահլիճը անվանակոչվել է Անտոնիետայի անունով։

Անտոնիետայի կյանքը հիմք է դարձել մեքսիկացի գրող Անդրես Էնեստրոզայի կենսագրական վեպի համար, որը 1920-ականներին ընկերություն է արել Անտոնիետայի հետ և վայելել նրա աջակցությունը։ 1982 թվականին Կառլոս Սաուրան նրա վեպի հիման վրա նկարահանել է «Անտոնիետա» ֆիլմը (հեղինակ՝ Ժան-Կլոդ Քարիեր, որը աշխատել է Լուիս Բունյուելի հետ)։ Իզաբել Աջանին խաղում է գլխավոր դերը, Հաննա Շիգուլան խաղում է մեկ այլ գլխավոր դերում, Վասկոնսելոսի դերը կատարում է մեքսիկացի դերասան և «ձախ» քաղաքական գործիչ Կառլոս Բրաչոն։ Մեքսիկայում նախատեսվում է նկարահանել «Անտոնիետա» կենսագրական հեռուստասերիալը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Lilia Peralta: *Antonieta Rivas Mercado (1900-1931)* (Spanish), University of Arizona, October 20, 2008.

Գրականություն
-------------

* Bradu F. Antonieta, 1900—1931. México: Fondo de Cultura Económica, 1991 (биография, выдержала 4 издания).
* Blair K.S. A la sombra del Angel. México: Alianza Editorial, 1997 (биографический роман, написанный невесткой Антониеты Ривас Меркадо; англ. пер. 2001, многократные переиздания на обоих языках).
* Antonieta Rivas Mercado/ Sandra Benito Vélez, Alejandra Cortés Guzmán, eds. México: Instituto Nacional de Bellas Artes; GM Editores; Espejo de Obsidiana Ediciones, 2008 (каталог выставки в крупнейшей культурной институции страны — Национальном институте изящных искусств).

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12125353n · GND: 119533227 · ISNI: 0000000032379052 · LCCN: n82116434 · NTA: 143107410 · SUDOC: 029681545 · VIAF: 4963976 · WorldCat VIAF: 4963976 |

 |

 |





1. ↑  «NameBright - Coming Soon». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 9-ին. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 31-ին.