recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սիգյուր Ռոս**, իսլանդական պոստ-ռոք խումբ,որն իր ակտիվ գործունեությունը սկսել է դեռևս 1994 թվականից։
Խումբը առանձնանում է վոկալիստ Ջոնսիի ֆալցետ վոկալով,ինչպես նաև երգերում մինիմալիստական ու դասական տարրերի  ներառմամբ։Խումբը անվանվել է Սիգյուր Ռոս ի պատիվ Ջոնսիի քույր Սիգյուրռոս Էլինի։

Պատմություն
-----------

### 1997-1998

Խումբ ստեղծվել է Ջոուն Պոուր Ջոնսի Բիրգիսընի(կիթառ եւ վոկալ), Ջորջ Հյոլմի (բաս) և Աուգուստ  Էյվար  Գյունարսընի (հարվածային գործիքներ) նախաձեռնությամբ,1994 թվի հունվարին Ռեյկավիկում։Կա տարբերակ,որ խմբի անունը իսլանդերենով բառախաղ է․Sigur և  Ro's բառերն առանձին համապատասխանաբար նշանակում են հաղթանակ և վարդ,բայց քերականորեն ճիշտ չէր  դրանց համակցությունը։Իրականում անունը փոխառել են Ջոնսիի մի քանի օր առաջ ծնված  քրոջ անունից։

### 2013–այժմ

Սիգյուր խմբի համերգը  Անգլիայում, 2013-ին
24 հունվարի 2013-ին խումբը սոցիալական նորությունների  տեղեկատու Ռեդիթի հետ նիստ անցկացրեց հարց–պատասխան ձևաչափով,որի միջոցով և խումբը հաստատեց Կյարթան Սվեյնսոնի հեռանալու մասին լուրերը,ասելով՝«այն՛,նա լքել է խումբը։Նա ասել է,որ իր կյանքի կեսը նա նվիրել  է խմբին և ժամանակն է ինչ–որ նոր բանի»։Կյարթանի հեռանալը խումբը վերածեց եռյակի(ինչպես նշում է  հենց ինքը՝խումբը)։

Չնայած Կյարթանի  մեկնելուն, խումբը մարտի 22-ին թողարկեց յոթերորդ ստուդիական ալբոմը, որը կոչվեց *Kveikur*:Նույն օրը նրանք թողարկեցին նաև ալբոմի  առաջին սինգլը՝ "Brennisteinn"-ը։Ալբոմն ինքը   թողարկվեց  հունիսի 14-ին ( երկու օր առաջ թողարկվելով Ճապոնիայում, իսկ չորս օր անց՝ ԱՄՆ-ում) եւ այն  նշվում է, որպես երաժշտական և թեմատիկ հերթափոխ խմբի համար, որն  ավելի ագրեսիվ է հնչում, համեմատած նախորդ ալբոմների։

Մասնակիցներ
-----------

### Ընթացիկ

* ՛՛Ջոնսի՛՛ Բրգիսոն – վոկալ, կիթառ, ստեղնաշարային գործիքներ, harmonica, բանջո, բաս-կիթառ (1994–մեր օրերը)
* Գեորգ "Goggi՛՛ Հյոլմ– բաս-կիթառ,մետալաֆոն,մանկական դաշնամուր, ստեղնաշարային գործիքներ, բեք-վոկալ (1994–մինչ օրս)
* Орри Páll Դյարսոն – հարվածային գործիքներ, դաշնամուր, сэмплы, ստեղնաշարային գործիքներ (1999–մինչ օրս)

### Նախկին

* Աուգուստ Ævar Գյունարսոն՛՛  – հարվածային գործիքներ, դաշնամուր (1994-1999)
* Кьяртан "Kjarri" Свейнссона – սինթեզատոր, ստեղնաշարային գործիքներ, դաշնամուր, մարմինները, ծրագրավորում, կիթառ, ֆլեյտա, հոբոյ, բանջո, բեք-վոկալ (1998-2013)

#### Համույթները

* Amiina – strings (1999–2008)
* Brassgat í bala *(The Horny Brasstards)* – brass (2005–2008)
* The Okkur Ensemble (2012–2013)
	+ Sigrún Jónsdóttir – trombone
	+ Laufey Jensdóttir – violin
	+ Ingrid Karlsdóttir – viola
	+ Guðbjörg Hlín "Guggý" Guðmundsdóttir – violin
	+ Eiríkur Orri Ólafsson – trumpet
	+ Bergrún Snæbjörnsdóttir – French horn

Ալբոմներ
--------

* *Von* (1997)
* *Ágætis byrjun* (1999)
* *( )* (2002)
* *Takk...* (2005)
* *Með suð í eyrum við spilum endalaust* (2008)
* *Valtari* (2012)
* *Kveikur* (2013)
* *Átta* (2023)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Reddit Q&A Announcement». *Sigur Rós (official page)*. Facebook. 2013 թ․ հունվարի 23. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 23-ին.
2. ↑  «iTunes – Musik – iTunes Festival: London 2013 af Sigur Rós». Itunes.apple.com. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 13-ին.
**«Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ» հիմնադրամ** (ՀՖԿՍՊհ) հիմնադրվել է 1945 թվականին։

Պատմություն
-----------

«Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ» հիմնադրամը (կրճատ՝ ՀՖԿՍՊԻ, նախկին անվանումը՝ Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ) հիմնադրվել է 1945 թ. հուլիսի 21-ին Հայաստանի ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդի որոշմամբ։

Հիմնադրման պահին ՀՖԿՍՊԻ–ն ունեցել է 114 ուսանող, 13 ամբիոն, 26 դասախոս։ 1948 թ. առաջին 42 շրջանավարտները ստացել են ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցչի որակավորում։

Ինստիտուտի առաջին ռեկտորն է Հայկ Փարսադանյանը, հետագայում այդ պաշտոնը զբաղեցրել են Աղասի Չարչօղլյանը, Լորիս Քալաշյանը, Հրաչ Թոփալյանը և Ռոբերտ Գալստյանը, Վահրամ Առաքելյանը։ 2019 թվականից բուհը ղեկավարում է Դավիթ Խիթարյանը։

Ինստիտուտի ուսանողները և շրջանավարտները մասնակցել են արցախյան բոլոր պատերազմներում։

Օլիմպիական խաղերին ինստիտուտի ուսանողներն ու շրջանավարտները նվաճել են 10 ոսկե, 7 արծաթե և 7 բրոնզե մեդալներ։

2015 թվականին բուհում կազմակերպվել և անցկացվել է «Օլիմպիական սպորտ և սպորտ բոլորի համար» խորագրով միջազգային գիտական կոնգրեսը, որին մասնակցել են շուրջ 20 երկրների ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի մասնագետներ, Եվրասիական օլիմպիական ասոցիացիայի անդամ բուհերի ներկայացուցիչներ։

2016 թվականին Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական  ինստիտուտի իրավական կարգավիճակը փոխվեց դառնալով՝ «Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ» հիմնադրամ։

Բուհում սովորող ուսանողների թիվը շուրջ 2500 է։ Մենք պատրաստում ենք ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչներ և մարզիչներ տարբեր մարզաձևից, առողջարարական և ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրայի մասնագետներ, մարզական լրագրողներ, կինեզիոլոգներ, սպորտային հոգեբաններ, սպորտի կառավարիչներ, մարկետոլոգներ։

Ըմբշամարտի զարգացման գործում ունեցած հատուկ վաստակի համար ինստիտուտը պարգևատրվել է դիպլոմով և Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի ոսկե մրցանակով, ինչպես նաև արժանացել է ՄՕԿ-ի և Օլիմպիական ակադեմիայի «Սպորտը և համերաշխությունը» մրցանակին։

Բուհում աշխատում են 4 դոկտոր, 61 գիտությունների թեկնածու, 12 պրոֆեսոր և 53 դոցենտ։

Բուհը ֆիզիկական կուլտուրայի համալսարանների միջազգային ասոցիացիայի անդամ է։ Ինստիտուտն այն կենտրոնն է, որի բազայի վրա գործում է Հայաստանի ազգային օլիմպիական ակադեմիան, որը հանդիսանում է Միջազգային օլիմպիական ակադեմիայի անդամ, իսկ 2020 թվականի հունվարից նաև Եվրոպական օլիմպիական ակադեմիայի անդամ է։

2022 թվականից սկսել է գործել ՀՖԿՍՊԻ հենակետային «Սպորտուս» քոլեջը, որտեղ իրականացվում է միջին մասնագիտական և նախնական (արհեստագործական) կրթություն 4 մասնագիտացումներով՝ ֆիզիկական կուլտուրա և սպորտ, զբոսաշրջություն, բուժական մերսում և թիկնապահական գործ։

Տես նաև
-------

* Ֆիզիկական կուլտուրա

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 648)։*  |
**«Կռունկ»**, ուշ միջնադարի անհայտ հայ հեղինակի ստեղծած երգերը։

Պատմություն
-----------

«Կռունկ»-ը ժողովրդականացել է, դարձել հայրենիքի կարոտի, պանդխտության և հայրենասիրության խորհրդանիշ։ «Կռունկ»-ը քնարական և քնարադրամատիկական տաղ է։ Բանաստեղծական բարձր արվեստով հորինված խոսքերը պահպանվել են XVII դ. ձեռագիր տաղարաններում։ Ազատ իմպրովիզացիոն շարադրանքով հավաք ձևում հոսող մեղեդին, որ ներկայացնում է հայ միջնադարյան աշխարհիկ տաղերի ժանրը (հավանաբար ծագում է Ակնա երգարվեստից), բազմաթիվ տարբերակներով գրառված է ժողովրդական կատարումից։ Բազմիցս մշակվել է ձայնի և դաշնամուրի (առաջիններից է Ն. Կլենովսկու մշակումը, կատարվել է Մոսկվայի I ազգագրական համերգում, 1893 թ.-ին, առավել տարածվածը և գեղարվեստականը Կոմիտասի մշակումն է, XIX դ. վերջ), երգչախմբի, ջութակի, թավջութակի համար։ Օգտագործվում է հայ հեղինակների սիմֆոնիկ երկերում և կինոերաժշտության մեջ։ «Կռունկ»-ի կատարումը հաճախ գնահատվում է որպես հայ երգի կատարողական վարպետության չափանիշ։ «Կռունկ»-ը թարգմանվել է եվրոպական լեզուներով, մեղեդին, որպես ժողովրդական արվեստի կատարյալ նմուշ, համաշխարհային ճանաչում է վայելում։

Երգի 1768 թվականի հրատարակությունը
Կռո՛ւնկ, ուստի կուգաս, ծառա եմ ձայնիդ,   

Կռո՛ւնկ, մեր աշխարհեն խապրիկ մը չունի՞ս,   

Մի՛ վազեր, երամիդ շուտով կըհասնիս,   

Կռո՛ւնկ, մեր աշխարհեն խապրիկ մը չունի՛ս։  

  

Թողել եմ ու եկել մըլքերս ու այգիս,  

Քանի որ ա՛խ կանեմ, կը քաղվի հոգիս,   

Կռո՛ւնկ, պահ մի կացիր, ձայնիկդ ի հոգիս,  

Կռո՛ւնկ, մեր աշխարհեն խապրիկ մը չունի՞ս։  

  

Աշունն է մոտեցել, գնալու ես թետպիր,  

Երամ ես ժողովել հազարներ ու բյուր,  

Ինձ պատասխան չտվիր, ելար գնացիր,   

Կռունկ, մեր աշխարհեն գնա՛, հեռացի՛ր։

Հիշատակություններ
-----------------

«Կռունկ» տաղին են անդրադարձել մի շարք բանաստեղծներ և երաժշտագետներ՝ Կոմիտասը, Քրիստափոր Քուշնարյանը, Սպիրիդոն Մելիքյանը, Ռոբերտ Աթայանը, Նիկողոս Թահմիզյանը, Շուշանիկ Նազարյանը և ուրիշներ։ 1977 թվականին Շուշանիկ Նազարյանը գրել է ««Կռունկ» երգը և նրա պատմությունը» աշխատությունը։ Արտավազդ արքեպիսկոպոս Սյուրմեյանի կազմած «Ցուցակ հայերեն ձեռագրաց Հալեպի» առաջին հատորում (Երուսաղեմ, 1935, էջ 334) պահպանվում է «Կռունկ»-ի ամենահին ձեռագիրը՝ գրված 1679 թվականին։ 1847 թվականին Վենետիկում հրապարակվող «Բազմավեպում» լույս է տեսել «Կռունկ» տաղը՝ որպես տպագրված առաջին անտունի։ Առաջին ձայնագրությունը մշակել է երաժշտագետ Գրիգոր Գալաֆյանը և հայերեն-ֆրանսերեն տարբերակը տեղադրել է «Կռունկ» երկլեզվյա ամսագրի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լուսինե, Հարությունյան (). ««Կռունկ» տաղի հետքերով». *Երաժշտական Հայաստան*. `{{cite journal}}`: External link in ``|date=`` (օգնություն)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 668)։*  |
**Նիկոլ Շմիդհոֆեր** (գերմ.՝ Nicole Schmidhofer, մարտի 15, 1989(1989-03-15), Ֆրիզախ, Sankt Veit an der Glan District, Կարինտիա, Ավստրիա),ավստրիացի դահուկորդ, որը մասնագիտացված է արագընթաց մրցումներում։ Աշխարհի սուպերլիգայի չեմպիոն է։

Կարիերա
-------

Միջազգային մրցումներին սկսել է մասնակցել 2005 թ.: 2007 թվականին դարձել է հաղթող աշխարհի առաջնությունում։ Այնտեղ նա նվաճել է ոսկե մեդալ սուպերլիգայում և հսկա ոլորավայրէջքում, զբաղեցրել  է  երկրորդ  հորիզոնականը համակցությունում և երրորդը՝ արագընթաց  վայրէջքում։ Առաջնության ավարտից մի  քանի  օր  հետո  տեղի է ունեցել աշխարհի Գավաթի  խաղարկությունը՝ շվեյցարական Լեցերհայդում, որտեղ անմիջապես ստացել է գավաթային միավորներ, ցույց տալով 14 միավոր սուպերլիգայում և 18՝ հսկա ոլորավայրէջքում։

2008 թվականին Շմիդհոֆերի առաջնությանը մեդալ չի նվաճել (լավագույն տեղը  9-րդն  է  սուպերլիգայում), իսկ 2009 թվականին նույն մրցաշարում բրոնզե մեդալակիր է դարձել արագընթաց  վայրէջքում։

2010 թվականին ավստրիացին մտել  է Ավստրիայի  օլիմպիական հավաքականի  կազմի  մեջ՝  մասնակցելու Վանկուվերի  խաղերին։  Այնտեղ նա մասնակցել է միայն սուպերլիգային, որտեղ չկարողացավ հասնել ավարտական  գծին։

2013 թվականի հունվարին Շմիդհոֆերի ողջ կարիերայի ընթացքում առաջին անգամ հայտնվել է   աշխարհի Գավաթի  փուլում՝ դառնալով երկրորդը սուպերլիգայում Կորտինա դ’Ամպեցոյում։  Այն թույլ է տալիս մտնել նրան  աշխարհի առաջնության  Ավստրիայի  կազմի  մեջ, որտեղ նա գրավեց 11-րդ տեղը։ 2015 թվականի աշխարհի առաջնությունում ԱՄՆ-ում զբաղեցրել  է  առաջին  տեղն արագընթաց  վայրէջք  մրցաձևում  և  ստացել  է  ոսկե  մեդալ։

"Աշխարհի 2017 թվականի  առաջնությունում Շվեյցարիայում,  Շմիդհոֆերը  բարձր  մակարդակում  չունենալով  հաղթանակներ, բավական անսպասելիորեն հաղթել է ոսկե մեդալը՝ սուպերլիգայում  0.33  վայրկյանով  առաջ  անցնելով Լիխտենշտեյնի  դահուկորդ Թինա Վայրատերից։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նիկոլ Շմիդհոֆեր
* Օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com (англ.) կայքում Արխիվացված 2012-12-14 Wayback Machine
**«Խաղաղ օր պատերազմի վերջում»** (ռուս.՝ «Спокойный день в конце войны»), 1970 թվականի խորհրդային կարճամետրաժ կինոֆիլմ, Նիկիտա Միխալկովի ռեժիսորական աշխատանքը Ռուստամ Իբրահիմբեկովի «Հանգիստ օր» վեպի մոտիվներով։

Սյուժե
------

1944 թվական։ Ռազմաճակատը տեղափոխվել է դեպի արևմուտք, և Բելառուսի ազատագրված տարածքում պատերազմն ավարտվել է։ Հին եկեղեցում հանգստանում են երկու վիրավոր զինվորներ, որոնցից մեկը Վոլոգդայի մարզի Իրխինո գյուղից միամիտ-երազկոտ, բացսիրտ և ուրախ զինվոր Անդրյուշան է, մյուսը՝ հոգնած, ցինիկ սերժանտը։ Անդրյուշան հայտնաբերում է գողացված նկարներով գերմանացիների թողած արկղերը։ Դրանք նայելու համար նա թույլ չի տալիս նկարները տանել մեքենայով՝ ասելով, որ դրանք չի տա առանց փաստաթղթի։ Մեքենայով գնում է սերժանտը, սակայն տեղ չլինելու պատճառով կազակ աղջիկ Ադալաթը մնում է սպասելու այլ տրանսպորտի։ Անդրյուշան նկարները կախում է պատին և հիանում նրանցով։

Անդրյուշան և Ադալաթը խոսում են, ծիծաղում, լողանում են գետում, և ամեն ինչ սովորական խաղաղ օր է հիշեցնում։ Բայց գետից վերադառնալով՝ նրանք ցախատան մոտ տեսնում են գերմանացի զինվորների խումբ։ Նրանք քիչ են, և տղան հնարավորություն ունի հաղթել թշնամիներին։ Նա ամեն ինչ հաշվարկում է և գործում հանգիստ՝ մեկ առ մեկ սպանելով թշնամիներին։ Արդյունքում կենդանի է մնում միայն մեկ գերմանացի զինվոր, որն այրում է ցախատունը նկարների հետ։ Փրկելով նկարները կրակից՝ Անդրեյը զոհվում է։ Ադալաթը կրակում է փախչող գերմանացի զինվորի վրա, բայց վրիպում է, և նա փախչում է։ Ադալաթը դասավորում է նկարները և գիշերը խփում է եկեղեցու զանգը, որպեսզի գրավի անցնող մեքենայի ուշադրությունը։

Դերերում
--------

* Սերգեյ Նիկոնենկո – *Անդրեյ*
* Նատալյա Արինբասարովա – *Ադալաթ*
* Ալեքսանդր Կայդանովսկի – *Կոլյա, վիրավոր սերժանտ*
* Իրինա Դյոմինա – *փորձագետ արվեստաբան*
* Յուրի Բոգատիրյով – *գերմանացի*
* Լև Դուրով – *գերմանացի*
* Ալեքսանդր Պորոխովշչիկով – *գերմանացի*
* Վալենտին Սմիրնիտսկի – *գերմանացի*
* Ալեքսանդր Յուդին – *գերմանացի*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հանգիստ օր պատերազմի վերջում» ֆիլմը *kino-teatr.ru* կայքում
2. ↑  «Հանգիստ օր պատերազմի վերջում» ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |
**Dance with Me** (*Պարիր ինձ հետ*), հունգարացի երգիչ Զոլի Ադոկի երգն է Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթի համար։ Երգի բառերի հեղինակն է՝ Կասաին, իսկ երաժշտության հեղինակը՝ Զե Սզաբոն։ 2008 թվականի հոկտեմբերին երգը ընդգրկվել է Զոլիի՝ «Tánclépés» դեբյուտային ալբոմում։

Երգը Հունգարիայի Եվրատեսիլի ազգային ընտրությունում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը, սակայն առաջին հորիզոնականը զբաղեցրած մասնակիցը որակազրկվում է իսկ երկրորդ հորիզոնականում գտնվող մասնակիցը հրաժարվում է ներկայացնել երկիրը և արդյունքում Զոլին իր Dance with Me երգով հաղթող է ճանաչվում և հնարավորություն ստանում ներկայացնելու Հունգարիան Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում։

Նախքան Եվրատեսիլի կիսաեզրափակիչ փուլին մասնակցելը մայիսի 6-ին Զոլին մրցույթի բեմում կատարում է իր առաջին փորձը իսկ մայիսի 9-ին երկրորդ փորձը։

Երգը Եվրատեսիլում ներկայացվում է մայիսի 14-ին՝ երկրորդ կիսաեզրափակչի ժամանակ՝ 11-րդ համարի ներքո և չի անցնում եզրափակիչ փուլ՝ զբաղեցնելով է 15-րդ հորիզոնականը 16 միավորով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երգի տեսահոլովակը
* Առաջին փորձը մրցույթի բեմում
* Երկրորդ փորձը մրցույթի բեմում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Ádok/\_/Dance With Me Last.fm · SoundCloud |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs |

 |
Ուրագ
Փորձարարական փայտի կտրում քարե ուրագով
**Ուրագ** (անգլ.՝ adze; ֆր.՝ herminette; գերմ.՝ Dechsel, Querbeil), ատաղձագործի գործիք, որը կացին է հիշեցնում։ Ի տարբերություն կացնի ունի ուղղահայաց կտրող բերան։ Այն օգտագործվում է տարբեր փայտե արտադրատեսակներ (օրինակ` կերակրատաշտ, նավակ և այլն) կտրելու համար։ Որոշ ազգեր գերադասում են ուրագի հենց այդ ձևը։ Բրոնզե դարից սկսած իրականության մեջ գոյություն ունեն համակցված գործիքներ` ուրագ, կացին (անգլ.՝ adze-axe):

Ողորկ ուրագ Շվեդիայից
Քարե արդյունաբերության մեջ ուրագ են անվանում կտրող գործիքները, որոնք ունեն ասիմետրիկ բերանի ձև։ Ըստ երևույթին ուրագանման գործիքներ օգտագործվել են գյուղատնտեսական աշխատանքների մեջ, ինչպես թոխրը (անգլ.՝ hoe, mattock, գերմ.՝ Hacke) կամ բահը (անգլ.՝ spade): Ուրագներին միշտ չէ որ ամրացրել են բռնակներ։ Դրանք նաև օգտագործվել են շորթելի նմանությամբ ։ Քարե ուրագները լայնորեն օգտագործվել են քարերի կոտրման և վերամշակման մեջ, օգտագործվել են առանց բռնակների կամ քլունգի տեսքով։ Բրոնզե (I ի սկզբանե` պղնձե) այնուհետև երկաթե ուրագները նույնպես լայնորեն օգտագործվել են հին քարտաշների կողմից։ Միայն Նոր Զելանդիայում են մշտապես ուրագ օգտագործել, որպես զենք։

Դեկսել
------

Դեկսելը գործիք է, որը օգտագործվում է երկաթուղային շինարարության մեջ

Գրականություն
-------------

* *Деревянко А. П. Маркин С. В. Васильев С. А.* Палеолитоведение: введение и основы. — Новосибирск: ВО «Наука». Сибирская издательская фирма, 1994. — С. 118, 119. — ISBN 5-02-030873-0.
* *Стоун, Джордж Кэмерон|Стоун Дж. К.* Большая энциклопедия оружия и доспехов. Оружие и доспехи всех времён и народов / Пер с англ. — М.: АСТ, Астрель, 2008. — C. 608, 609. — ISBN 978-5-17-052742-7, ISBN 978-5-271-21108-9, ISBN 978-5-17-052752-6, ISBN 978-5-271-21109-6, ISBN 0-486-40726-8 (англ.).

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ուրագ» խորհրդային մեծ հանրագիտարան
**Բերեզնիկիի դրամատիկական թատրոն** (ռուս․՝ Березниковский драматический театр), դրամատիկական թատրոն Պերմի երկրամասի Բերեզնիկի քաղաում, ՌԴ։

Թատրոնի պատմությունը
--------------------

Բերեզնիկիի պետական դրամատիկական թատրոնն ստեղծվել է 1936 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ Բ․ Ռայսկիի ղեկավարությամբ և Վ․ Գուսևի «Փառք» ներկայացումով։

Թատրոնի բեմում տարբեր ժամանակաշրջաններում աշխատել են Բրունո Ֆրեյնդլիխը, Գեորգի Բուրկովը, Վասիլի Մերկուրևը, Յուրի Տոլուբեևը, Իգոր Գորբաչյովը։

Մրցանակները
-----------

**1975, 1976 թթ**՝ ԽՍՀՄ չեխական և գերմանական դրամատուրգիային նվիրված համախորհրդային փառատոնի մրցանակներ Կարել Չապեկի «Սպիտակ հիվանդություն» և Բերտոլդ Բրեխտի «Կուրաժ մայրիկը և նրա երեխաները» (ռեժիսոր Ա․ Մատվեև)

**2006 թ**՝ Տամբովում կայացած (մարտի 24-29) «Թատրոնը երեխաներին և երիտասարդությանը» փառատոնին ստացել է մրցանակ «Ամենահեքիաթային ներկայացում» անվանակարգում «Իվան Յոթերորդ» ներկայացման համար։ Բացի այդ մրցանակ է ստանում գլխավոր դերակատար Եվգենի Բեզբոգը «Տղամարդու լավագույն դերակատարում» և հանդիսատեսի համակրանք անվանակարգերում։

**2006 թ**՝ Ռուսաստանի փոքր քաղաքների թատրոնների հինգերորդ փառատոնին, որն անց է կացվել Վիշնի Վոլոչյոկում սեպտեմբերի 21-26 ստացել է գրան-պրի։ Բացի այդ թատրոնի դերասաններ Նատալյա Պոպովային և Էլվիրա Կովզանին տրվել է մրցանակ «կանացի լավագույն դերակատարման» համար։

Թատերախումբը
------------

* Նադյա Ախունովա
* Վյաչեսլավ Բելյակով-Նեստերով
* Անատոլի Բուտոր
* Ելենա Վոժակովա
* Նիկոլայ Վոլխոնսկի
* Տատյանա Գլադենկո-Գուրևիչ, ՌԴ վաստակավոր արտիստուհի
* Վասիլի Գուսև
* Իլյա Երեմեև
* Մարիա Կանկովա
* Ալեքսեյ Կորսուկով
* Սվետլանա Պատրաևա, Բաշկորտոստանի վաստակավոր արտիստուհի
* Դմիտրի Պոդուբնի
* Մարիա Սիդորովա
* Նատալյա Սոկոլովա
* Մարինա Սպիրինա
* Իլյա Տրետյակ
* Նատալյա Շիլովա
* Օլգա Շիմյակինա
* Մարիա Շլեյխեր

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  «Բերեզնիկովիի դրամատիկական թատրոնը վերադարձավ միջշրջանային փառատոնից մրցանակներով». Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ մայիսի 25-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
2. ↑  Բերեզնիկովիի դրամատիկական թատրոնը ստացել է գրան պրի(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բերեզինսկիի դրամատիկական թատրոնի պաշտոնական կայքը
* Բերեզնիկովյան փոքր հանրագիտարան
* Հին պատերը և ավելորդ մարդիկ
* ՌԴ ժողովրդական արտիստ Ա․ Սեյոմովի ինքնակենսագրությունը
**Վլադիմիր Թևանի Վարտանով** (առավել հայտնի որպես **Վովա Վարտանով** (դեկտեմբերի 10, 1965(1965-12-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հետախույզ, ազատամարտիկ, հասարակական և ռազմական գործիչ, «Ողջ մնալու արվեստ» կազմակերպության հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ Ավարտել է Երևանի Բելինսկու անվան թիվ 38 դպրոցը։ 1984–1986 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում՝ Լագոդեխում տեղակայված բազայում։ Մասնակցել է Արցախյան պատերազմին որպես հատուկ նշանակության ջոկատի հետախուզական դիվիզիայի հրամանատար։

### Մասնակցությունը Արցախյան պատերազմին

Վարտանովի խոսքերով, Հայաստանի հետախուզության հիմնադիր, «Ղարաբաղ-2» գաղտնի կոմիտեի Սամվել Շահինյանի հրահանգով զորացրված հատուկջոկատայիններից 1989 թվականի դեկտեմբերին սկսել հավաքել հատուկ նշանակության խումբ հակառակորդի խոր թիկունքում աշխատելու համար, իսկ 1990 թվականի հունվարին խումբը գնացել է իր անդրանիկ առաջադրանքի կատարմանը։

### Կրթություն

* 1986-1994, սովորել է ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետում։

### Աշխատանքային գործունեութուն

* 2012 թվականից FM106.5 Լրատվական ռադիոյում վարում է «Հետախույզի օրագիրը» հեղիանակային հաղորդաշարը։

Ընտանիք
-------

Ունի երկու զավակ՝ Արշակ և Վաղինակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Վարդանով Վլադիմիր Թևանի
2. ↑  Հետախույզի օրագիրը
Մովսեսը բարձրացնում է պղնձե օձը իսրայելցիներին օձերի խայթոցներից բուժելու համար: Եզեկիան օձն այս անվանում է Նեհուշտան
Աստվածաշնչյան Թվեր գրքում **Նեհուշտանը** (կամ **Նոհեստան**) (եբրայերեն։ נחושתן կամ נחש הנחושת) բրոնզե (պղնձե) օձ է բարձրացված ձողի (շտանդարտ) վրա, որն Աստված պատվիրել էր կանգնեցնել թունավոր օձերի (կրակե օձեր) խայթոցներից իսրայելցիներին պաշտպանելու համար (Թվեր գիրք, 21:9)։

Եգիպտոսից անապատներով Քանան տեղափոխվելու երկար տարիներ շարունակվող ճանապարհորդության ընթացքում իսրայելցիները կորցնում են հավատը և սկսում բողոքել։ Սրան հետևում է Աստծո կողմից որպես պատիժ ուղարկված թունավոր օձերի տեսքով անձրևը (Մովսեսի դեմ խոսելու և իրեն չհավատալու համար)։ Եզեկիա արքան հետագա պատկերամարտության կրոնական ռեֆորմների շրջանում ոչնչացնում է Նեհուշտանը կռապաշտական դրսևորումներից խուսափելու նպատակով (4 թագ. 18:4)։

Գրադարձությունը և թարգմանությունը
---------------------------------

Անվանումը գրադարձվում է «Նոհեստան» (Nohestan) Դուայ-Ռեյմսի 1899 թ. աստվածաշնչում։ Ուղղափառ Հրեական Աստվածաշնչում հանդես է գալիս "Nechushtan" ձևով։

Աստվածաշնչի հայերեն տարբերակում, անգլերեն ստանդարտ տարբերակում և ժամանակակից մեծաքանակ թարգմանություններում հայտնի է Պղձե օձ ձևով։

Օձի պատկերումը
--------------

1508 թ. Սիքստինյան Կապելլա:
Օձի պաշտամունքը հայտնի է եղել Քանանի տարածքում Բրոնզի դարում։ Աստվածաշնչյան այս դրվագը բազմիցս վերարտադրվել և ներկայացվել է կտավներում։ Դրանցից մեկը Ֆեոդորա Բրունի «Պղնձե օձ» ստաղծագործությունն է, մյուս համանուն նկարը ստեղծվել է նկարիչ Յակոպո Տինտորետոյի կողմից 1575 թ. և զբաղեցնում է Վենետիկի Սան-Ռոկկո եկեղեցու նկարազարդված առաստաղի կենտրոնական հատվածը։

Նոր Կտակարանում Քրիստոսը համեմատում է Մարդու Որդու համբարձումը Նեհուշտանի բարձրացման (կանգնեցման) հետ (Հովհաննես, 3:14-15)

*Պղնձե Օձը*, Բենջամին Վեստ

Տես նաև
-------

* Կադուցեուս
* Կռապաշտություն
* Ասկլեպիուսի գավազան
* Օձերն Աստվածաշնչում
* Օձի սիմվոլիկան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Numbers 21:4-9
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Gordon Loud, *Megiddo II: Plates* plate 240: 1, 4, from Stratum X (dated by Loud 1650-1550 BC) and Statum VIIB (dated 1250-1150 BC), noted by Joines 1968:245f.
5. ↑  R.A.S. Macalister, *Gezer II*, p. 399, fig. 488, noted by Joiner 1968:245 note 3, from the high place area, dated Late Bronze Age.

Արտաքին հղումներ
----------------

* [./File:PD-icon.svg ] Այս հոդվածը ներառում է տեքստը հրապարակման այժմ հանրային տիրույթում։ Kaufmann. Իսահակ Хусик, Jastrow Morris - կրտսերը, Ջ. Ֆրեդերիկ Маккарди (1901-1906). "Պղնձե օձը". *Հրեական Հանրագիտարան*.
* Բա, Մարտին (1968). *Թվերը։ Մեկնաբանություն* (N 613, Այն Է. 7 խմբ.). Вестминстер Ջոն Knox Մամլո. PP. 155-8. Թիվ ISBN 978-0-664-22320-5.
* Օլսոն, Դենիս Տ. (1996). Olson, Dennis T. (1996). Numbers. Louisville:

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Հրեական Հանրագիտարան*, *ս. վ.* "Нехуштан"
* Naassian*". "Համալիրի Mystica.*
* Բրոնզե Օձ։ Ամսի 21:4-9, Հովհ 3:9-15
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բասեն (այլ կիրառումներ)

**Բասեն** (թուրքերեն՝ Pasinler, հայերեն՝ Բասենից; հին անվանումները՝ **Հասանկալա**, **Հասանքալե** և **Հեսենքելե**, որը նշանակում է «Հասանի ամրոց»), քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի նահանգի Բասեն գավառի կենտրոնը, Էրզրումից մոտ 42 կմ արևելք։ Հնում եղել է նշանավոր բերդաքաղաք (կոչվել է Դարույնք)։ Ղևոնդ Ալիշանի ենթադրությամբ՝ Բասենի բերդը կառուցել է Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու ազգական Հասանը։ Բասենի դաշտում, ժայռոտ բլուրների վրա կառուցված բերդն ունեցել է անկանոն աշտարակներով կրկնապարիսպ (իր հերթին պարսպապատ Բասենն այդ պատճառով կոչվել է եռապարիսպ քաղաք)։ 1829 թվականի հուլիսի 24-ին ռուսական բանակը գրավել է մոտ 500 բնակչություն (հայ և թուրք) ունեցող Բասենը, սակայն Ադրիանուպոլսի պայմանագրով (1829) քաղաքը մնացել է թուրքական տիրապետության տակ։ Բասենի հայերի զգալի մասը 1830 թվականին գաղթել է Արևելյան Հայաստան։ Ռուսական զորքը Բասենը գրավել է նաև 1878 թվականին, 1916 թվականին, սակայն թուրքերը 1918 թվականին դարձյալ զավթել են այն։ Բասենի հայերը (1909 թվականին՝ 45 ընտանիք) բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ Եղեռնի ժամանակ, փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շրջանի պաշտոնական կայք էջը
* Քաղաքի պաշտոնական կայք էջը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Օպերացիոն թաղանթները հատուկ ծրագրատեսակներ են, որոնք հեշտացնում են օպերացիայի հաղորդումը և ընկալումը, փոխում են համագործակցության ոճը աղյուսակայինի և գրաֆիկակայինի, աշխատանքին տալով առավել հարմարավետ և երկխոսական բնույթ։ Ամենատարածված թաղանթներից է **Nortօn commander**-ը (NC), որն օգտագործողի հետ համագործակցում է հատուկ գրաֆիկական օբյեկտների՝ պատուհանների օգնությամբ, որոնք օգտագործվում են տրամաբանական առումով շաղկապված տվյալների արտապատկերման համար։

Պանելներ
--------

NC-ի տարատեսակ պատուհանների ցանկում առանձին տեղ են զբաղեցնւմ **պանելները**, որոնք գտնվում են աջ և ձախ կեսերում, և կոչվում են աջ և ձախ պանելներ, որոնցից յուրաքանչյուրին համադրվում է մագնիսական սկավառակների կուտակիչ՝ ընթացքը և, այդ կուտակիչի սկավառակի դիրեկտորիաներից մեկը։
Պանելները կարող են արտապատկերել դիրեկտուրիաների և ֆայլերի ցանկեր, որոնք կարող են ներկայացվել լրիվ և կարճ տարբերակներով, ֆայլերի և դիրեկտուրիաների չափսերով, ստեղծման տարեթվերով և ժամանակներով, և առանց այդ տվյալների։

### Պանելների տեսակները

Գոյություն ունեն 

#### Full (լրիվ)

Full պանելը արտապատկերում է ընթացիկ դիրեկտուրիայի բաղկացուցիչների ցանկը, նրանց չափսերը, ստեղծման տարեթվերը և ժամանակները։

#### Brief (կարճ)

Brief պանելը արտապատկերում է համադրված դիրեկտուրիայի բաղկացուցիչ դիրեկտուրիաների և ֆայլերի ցանկը։

#### Tree (ծառ)

Tree (ծառ) տեսակի պանելները ներկայացնում են ֆայլային կառուցվածքը։

#### Info (ինֆորմացիոն)

Info (ինֆորմացիոն)-ն՝ տեղեկություն հիշողության և սկավառակների մասին։  

Ժամանակի յուրաքանչյուր պահին էկրանի վրա արտապատկերված պանելներից մեկը ակտիվացած է։ Պանելը ակտիվացվում է **Tab** ստեղնով։ Ակտիվացած պանելը բնորոծվում է լուսային կուրսորի առկայությամբ, որը կարելի է տեղափոխել պատուհանի տարածքով, նշել և ընտրել առանձին կետերը։ 
Կուրսորի տեղափոխումների կետերի նշումների համար օգտագործվում են կուսորի ղեկավարման ստեղները՝ Page Up, Page Down, Home, End, Left, Right և այլն։ NC-ն ունի հրամաններ, որոնց օգնությամբ ղեկավարվում են համակարգչի աշխատանքները ու թողարկվում են ֆայլային կառուցվածքային մշակման գործողությունները։ Սեփական հրամանները ունենալով հանդերձ՝ NC-ն պահպանում է նաև MS-DOS օպերացիոն համակարգի հրամանների կատարման հնարավորությունները։ NC-ի օգնությամբ կարող են ստեղծել և հեռացնել դիրեկտուրիաներ, դիտել ֆայլերի կառուցվածքը։ NC-ի օգնությամբ ստեղծելու և հեռացնելու համար օգտագործվում են MKDIR (Make Directory) և Delete հրամանները, որոնք թողարկվում են նաև F7 և F8 ստեղների օգնությամբ ((F7-MKDIR), իսկ (F8-Delete))։ Դիրեկտուրիաները և ֆայլերը կարող են վերանավանվել, որի համար էլ օգտագործվում է REMORE-ով, այսինքն Rename-ով և Move-տեղափոխման հրամանով, որը թողարկում է F6 ստեղնի սեղմով։
NC համակարգի օգնությամբ կարող են ստեղծվել տեքստային ֆայլեր, խմբագրել դրանք, տեղափոխել և պատճենահանել(copy)։ Copy հրամանը ունի նաև մեկ ուրիշ կարևոր կիրառում՝ կարող է օգտագործվել ֆայլերի տպման համար, որի համար ֆայլը նշվում է կուրսորով, թողարկվում է copy հրամանը և երկխոսական պատուհանում հավաքվում է Print (Prn)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ph117928 |

 |
**Հայկական Տվյալների տեղեկատու Բազա** նախագիծը ստեղծվել է 2011 թվականի մայիսին։
Սույն նախագծի նպատակն է ստեղծել հայկական ամբողջական տեղեկատու։ Ի հակակշիռ հայկական բիզնես տեղեկատուների, այս նախագծում տեղեկատուի տեսքով ներկայացվում է հայկական միջավայրը, կենցաղը, ներկան ու անցյալը։

Իմանալ, թե ի՞նչ կա մեր շրջապատում, ի՞նչ կենցաղով է ապրում մեր միջավայրը, տեղեկացված լինելը ընդլայնում է մարդու գործողությունների և հնարավորությունների դաշտը՝ դառնալով նաև ապահով կյանքի գրավականներից մեկը։ Սրան հակառակ, անտեղյակ մարդն ինչ-որ առումով թերի, թերարժևորված կամ թերընկալված մարդն է։

Տեղեկացված լինելը անհատի սահմանադրական իրավունքի անքակտելի մասն է։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի խոսքի ազատության իրավունք, ներառյալ՝ տեղեկություններ և գաղափարներ փնտրելու, ստանալու, տարածելու ազատությունը, տեղեկատվության ցանկացած միջոցով՝ անկախ պետական սահմաններից։ Լրատվամիջոցների և տեղեկատվական այլ միջոցների ազատությունը երաշխավորվում է։

Մեջբերված սահմանադրական իրավունքի կիրառման համար կարևորագույն միջոցներից է նաև ինտերնետը, որը, անկախ պետական սահմաններից, յուրաքանչյուրիս ազատորեն լայն հնարավորություն է տալիս փնտրելու, ստանալու և տարածելու տեղեկատվություն։

Ահա այս լույսի ներքո Հայկական տվյալների տեղեկատու բազան՝  Արխիվացված 2020-06-12 Wayback Machine (Armenian Database) կայքէջը, ևս նմանատիպ գործիք է՝ կյանքի կոչելու վերոգրյալ սահմանդրաիրավական նորմը, դյուրացնելու և նպաստելու սահմանադրական իրավունքի կիրառմանը։

Հայկական տվյալների տեղեկատու բազան ամենօրյա լրատվական կայք կամ նախագիծ չէ, այլ տվյալների բազա, որը Ձեզ հնարավորություն կտա հասկանալ, թե ի՞նչ կա Ձեր միջավայրում, որտե՞ղ է այն գտնվում, ինչպե՞ս կարելի է կապ հաստատել այդ սուբյեկտի կամ օբյեկտի հետ և ինչպե՞ս կարելի է այդ մասին տեղեկացնել մեկ ուրիշին։ Ավելին, տվյալների բացակայության դեպքում այստեղ յուրաքանչյուրն ինքը կարող է իր ցանկալի տվյալները մուտքագրել տվյալների բազայում։

Սույն նախագծի մասին առավել մանրամասն կարդացեք Հայկական տվյալների տեղեկատու բազայի Ուղեցույց և հաճախ տրվող հարցեր Արխիվացված 2020-06-12 Wayback Machine էջում։

2013 թվականի հուլիսի 7-ից նախագիծը  հասցեից տեղափոխվել է  Արխիվացված 2020-06-12 Wayback Machine

Նախագիծը ստեղծել է ԱԲՍՏՐԱԿՏ ընկերության կողմից։
**Ալիքային ալգորիթմը** — ալգորիթմ է, որը թույլ է տալիս գրաֆում գտնել ամենակարճ ճանապարհը։ Հիմնված է լայնությամբ փնտրման ալգորիթմի վրա։ Կիրառվում է գրաֆում ամենակարճ ճանապարհը գտնելու համար։

Ալգորիթմի իմաստը
----------------

Երկչափանի վանդակավոր քարտեզի վրա (մատրից), որը բաղկացած է անցանելի և անանցանելի վանդակներից, նշված են սկզբնակետի և վերջնակետի կոորդինատները։ Ալգորիթմի նպատակն է ցույց տալ ամենակարճ ճանապարհը սկզբնակետի վանդակից դեպի վերջնակետի վանդակը, իհարկե, եթե դա հնարավոր է։ Սկզբնակետից բոլոր ուղղություններով տարածվում է ալիքը, ընդ որում ալիքի յուրաքանչյուր անցած վանդակը նշվում է որպես «անցած»։ Ալիքը, իր հերթին, չի կարող անցնել այն վանդակների միջով, որոնք նշված են «անցած» կամ «անանցանելի»։ Ալիքը շարժվում է, մինչև որ չի հասնում վերջնակետի կետին կամ մինչև որ չմնա չանցած վանդակ։ Եթե ալիքը անցել է բոլոր հասանելի վանդակները, բայց այդպես էլ չի հասել վերջնակետի վանդակին, նշանակում է ճանապարհը սկզբնակետից դեպի վերջնակետը անցնել հնարավոր չէ։ Ալիքի միջոցով վերջնակետին հասնելուց հետո վերջնակետից տեղադրվում է ճանապարհ մինչև սկզբնակետը և պահպանվում է զանգվածում։

Տարատեսակները
-------------

Մատրիցայում անցումը չորս ուղղություններով Լիի ալգորիթմն է։ Ավելի ճշգրիտ, բայց դանդաղ մեթոդ։

```
    i+1
i+1  i  i+1
    i+1

```

Անցումը մատրիցայում ութ ուղղություններով ավելի արագ, բայց ոչ այնքան ճշգրիտ մեթոդ է։ Ճանապարհը անկյունագծով մոտավորպես 1.4 անգամ ավելի մեծ է, քան ուղղահայաց և հորիզոնական ուղղություններով։ Հենց այդ պատճառով էլ վանդակները, որոնք դասավորված են անկյունագծով, ունեն +3 գործակից, իսկ հորիզոնական և ուղղահայացը՝ +2 գործակից։

```
i+3 i+2 i+3
i+2  i  i+2
i+3 i+2 i+3

```

Գոյություն ունի նաև ալգորիթմ A\* (A-աստղ) — ուղղված ալիքային ալգորիթմ։

Գործնական կիրառությունը
-----------------------

Ալիքային ալգորիթմի ամենաբնութագրիչ հատկությունը նրա կիրառությունն է ստրատեգիական խաղերի մեջ՝ ամենակարճ ճանապարհը գտնելու համար։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Описание алгоритма
**Անդաուի կամուրջ** (գերմ.՝ Brücke von Andau, հունգ.՝ Andaui-híd), փոքր կամուրջ Այնզերկանալի (գերմ.՝ Einserkanal), (հունգ.՝ Hansági-főcsatorna), Ավստրիայի ու Հունգարիայի սահմանի մաս հանդիսացող փոքրիկ գետակի վրա։ Կամուրջը գտնվում է Անդայի կոմունայից ոչ հեռու (Բուրգենլանդ, Ավստրիա)։

Բովանդակություն
---------------

Սկսած 1956 թվականի իրադարձություններից` ավելի ու ավելի շատ հունգարացիներ հեռացան դեպի արևմուտք Ավստրիայի սահմանով։ Չնայած համեստ չափերին` փոքրիկ գետակի վրայի փայտյա կամուրջը փրկության ճանապարհ դարձավ ավելի քան 70 հազար հունգարացիների համար հունգարական ապստամբության ժամանակ։ Կամուրջն անցնելուց հետո փախստականները պետք է անցնեին ինը կիլոմետրանոց ազատության ճանապարհը մինչև Անդայի կոմունա, որտեղ նրանք հանդիպեցին Անդայի հյուրընկալ բնակիչների հետ։ 1956 թվականին կամուրջը պայթեցվում է խորհրդային զորքերի կողմից։

1996 թվականին ապստամբության 40-ամյակի կապակցությամբ կամուրջը վերականգնվում է որպես խորհրդանշան հանդուրժողականության և աջակցության։ Այդ ժամանակ Ազատության ճանապարհի վրա`բաց երկնքի տակ, բացվում է ցուցահանդես` Վշտի ճանապարհ անունով։ Ցուցադրված էր մոտ 900 քանդակ և արվեստի ուրիշ նմուշներ հունգարական և ավստրիական ստեղծագործողների կողմից։ Հանդիսանալով որպես ազատության իսկական խորհրդանիշ` կամուրջը դարձել է համաշխարհային հայտնի հուշարձան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Der Bockerer III»-ը IMDB-ում անգլ.՝
* Ջեյս Մինչերը Кругосвет-ում Արխիվացված 2008-03-15 Wayback Machine
* Արխիվացված 2005-01-14 Wayback Machine
| **՞**Չորաքիթ պրիմատներ |
| --- |
| Բաբուին (Papio cynocephalus)Բաբուին (*Papio cynocephalus*)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
|
|
|
| Կարգ | Պրիմատներ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ցեղ | **Չորաքիթ պրիմատներ** |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Haplorhini
Pocock, 1918 |
|  Կարգեր |
| 
* *Tarsiiformes*
* *Simiiformes*

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Չորաքիթ պրիմատներ** (լատին․՝ Haplorrhini), պրիմատների ենթակարգի ներկայացուցիչներ, որոնք ունեն չոր քիթ և թույլ հոտառություն։ Ենթակարգը ներառում է շուրջ 300 տեսակի կապիկներ, որոնք բնակավում են Ամերիկայի, Ասիայի և Աֆրիկայի արևադարձային ու մերձարևադարձային շրջաններում, հանդիպում են նաև Եվրոպայում և Ճապոնիայում։

Սովորաբար ունենում են մեկ ձագ, էվոլյուցիոն առումով ավելի զարգացած են, քան խոնավաքիթ պրիմատները։ Այս ենթակարգի ներկայացուցիչն է համարվում մարդը։ Ենթակարգը բաժանվում է երկու ինֆրակարգի՝ երկարակրունկներ և կապկակերպեր։

Երկարակրունկների ինֆրակարգը կազմված է երկարակրունկների ընտանիքից (Tarsiidae) և ներառում է 3 ցեղի 10 տեսակի կենդանիներ, որոնք բնակվում են Հարավարևելյան Ասիայում` ինդոնեզական և ֆիլիպինյան կղզիներում։ Երկարակրունկների մարմնի երկարությունը 9-16 սմ է, քաշը` մինչև 160 գ։ Պոչը մարմնից ավելի երկար է։ Գլուխը կարող է պտտվել մինչև 3600։

Երկարակրունկները ունեն անսովոր խոշոր դեղին աչքեր, որոնք լույս են արձակում խավարում։ Ապրում են ծառերի վրա, ակտիվ են գիշերը, սնվում են միջատներով։ Հրաշալի մագլցում են, ծառից ծառ։ Երկարակրունկները միակ պրիմատներն են, որոնք բացառապես կենդանական սնունդ են օգտագործում։

Տես նաև
-------

* Darwinius masillae
* Eosimias

Գրականություն
-------------

* Կենդանիների հանրագիտարան, Վահագն Աբրահամյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* American Journal of Physical Anthropology 2009 Vitamin C biosynthesis in prosimians: Evidence for the anthropoid affinity of Tarsius Արխիվացված 2012-06-28 archive.today

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Չորաքիթ պրիմատներ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Չորաքիթ պրիմատներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777470312 |

 |
**Ռոբերտ Մակ** (սլովակ.՝ Róbert Mak, մարտի 8, 1991(1991-03-08), Բրատիսլավա, Սլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն), սլովակ ֆուտբոլիստ, գերմանական «Նյուրնբերգ» ակումբի և Սլովակիայի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։

Ակումբային կարիերա
------------------

Մակը սկսել է իր կարիերան Բրատիսլավայի «Սլովան» մանկական ակումբում։ 13 տարեկան հասակում նրան նկատում է անգլիական «Մանչեսթր Սիթի» ակումբը։ Շուտով նրան հրավիրում են Մանչեսթր Սիթիի երիտասարդական ակումբ, որտեղ նրա խաղընկերներն էին իր հայրենակիցներ Վլադիմիր Վայսը և Ֆիլիպ Մենտելը։ 17 տարեկանում Մակն արդեն ակումբի պահեստայինների թվում էր, բայց չկարողացավ իր տեղը գտնել հիմնական կազմում, որովհետև մրցակցությունը շատ մեծ էր։

2010 թ. հունիսի 11-ին Մակը ստորագրեց 3 տարվա պայմանագիր գերմանական «Նյուրնբերգ» ակումբի հետ։ Օգոստոսի 28-ին Մակն անկացրեց իր մեկնարկային հանդիպումը Նյուրնբերգի կազմում, երբ թիմը մրցում էր «Ֆրայբուրգ» ակումբի հետ Գերմանիայի առաջնության ժամանակ։ Այդ խաղում Մակը դուրս եկավ փոխարինման՝ փոխարինելով Մայկ Ֆրանցին։ Նոյեմբերի 11-ին Մակը կարողացավ խփել իր առաջին գոլը Նյուրնբերգի կազմում, երբ թիմը մրցում էր «Կայզերսլաուտերն» ակումբի հետ։

Ազգային հավաքականի կազմում
--------------------------

Մակը հանդես է եկել Սլովակիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։ Նրա մեկնարկային հանդիպումը Սլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում եղել է 2013 թ. փետրվարի 6-ին, երբ թիմն ընկերական հանդիպում էր անցկացնում Բելգիայի ազգային հավաքականի հետ։ Այդ խաղում Մակը դուրս եկավ փոխարինման՝ փոխարինելով Միրոսլավ Ստոխին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
3. 1 2  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռոբերտ Մակը int.soccerway.com կայքում
* Ռոբերտ Մակը footballprospects.wordpress.com կայքում
* Ռոբերտ Մակը www.transfermarkt.co.uk կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Մակ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFA · eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · Fussballdaten.de · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ՈւԵՖԱ · ՖԻՖԱ |

 |
**Աքրամ Խան** ({բենգալերեն՝ আকরাম হুসেইন খান), անգլիացի պարող և պարուսույց։ Մասնագիտացած է ժամանակակից պարերի և հնդկական դասական Կաթակի պարերի ուսուցման մեջ։

Կենսագրություն
--------------

Աքրամ Խանը ծնվել է 1974 թվականի հուլիսի 29-ին Ուիմբլդոնում (Լոնդոն), Դաքայից ներգաղթյալների ընտանիքում։ Յոթ տարեկանից սովորել է հնդկական ավանդական Կաթակ պարը։ Սովորել է հնդիկ պարող Շրի Պրատապ Պավարի մոտ։ Առաջին անգամ բեմում հանդես է եկել մաուգկիի դերում՝ «Մաուգլիի *արկածները*» (1984-1985) բեմադրության մեջ, որը ներկայացվել է Լոնդոնի Հնդկական պարերի ակադեմիայի կողմից ։ 13 տարեկանում մասնակցել է Փիթեր Բրուքի «Մահաբհարատա» ներկայացման մեջ (միջազգային հյուրախաղեր 1987-1989 թվականներին) և նկարահանվել դրա 
հեռուստատեսային տարբերակում (1988 թվական)։

Սովորել է Լեսթերի Դե Մոնֆորտ համալսարանում ժամանակակից պար մասնագիտությամբ և կատարողական արվեստ՝ Լիդսի Ժամանակակից պարի հյուսիսային դպրոցում ( NSCD ): Աշխատել է Անն Թերեզա Դե Կիրսմաեկերի բրյուսելյան X-Group նախագծում։ 1990-ականներից սկսել է բեմ դուրս գալ սեփական մշակված մենահամերգներով։

2000 թվականի օգոստոսին հիմնադրել է *«Աքրամ Խան»* պարախումբը։ Նրա առաջին լայնածավալ ներկայացումը եղել է *Kaash-ը*, որը գրվել է Անիշ Կապուրի և երաժիշտ Նիթին Սոունիի հետ համատեղ, որի պրեմիերան կայացել է Էդինբուրգի Fringe փառատոնի շրջանակներում՝ 2002 թվականին։

2005 թվականից հանդիսանում է Բրիտանական կայսրության շքանշանի անդամ։

2008 թվականին Թագավորական ազգային թատրոնում հանդես է եկել Ժյուլիետ Բինոշի հետ «*in-i»* պարային դրամայում։

Աքրամ Խանը և իր թատերախումբը մասնակցել են 2012 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  SNAC — 2010.
2. ↑  «Our History | Akademi». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Akram Khan ընկերության պաշտոնական կայքը
* Akram Khan ընկերության պաշտոնական YouTube ալիքը
* Կարճ հարցազրույց Աքրամ Խանի հետ «Մշակույթ» ալիքի «Գեղարվեստական խորհուրդ» հաղորդաշարում
**Սանտա Մարիա** կղզի (պորտ.՝ Santa Maria ['sɐ̃tɐ mɐ'ɾiɐ]), մտնում է Ատլանտյան օվկիանոսում գտնվող Ազորյան կղզեխմբի արևելյան խմբի մեջ, պատկանում է Պորտուգալիային։ Կղզին անվանում են նաև «Դեղին կղզի»։

Գոնսալու Վելյուի փարոս
Կղզու մակերեսը կազմում է 97,18 կմ²։ Սանտա Մարիայում է գտնվում Վիլա դու-Պորտույի՝ կղզեխմբի ամենահին բնակավայրի քաղաքապետարանը։

Գտնվելու վայր
-------------

Սանտա Մարիան կղզիներից ամենահարավայինն է։ Նա գտնվում է Սան Միգել կղզուց 82 կմ հարավ։ Քրիստափոր Կոլումբոսը Ամերիակայից վերադառնալիս այստեղ կատարել է Սուրբ Հոգուն նվիրված երախտապարտության պատարագ՝ Հրեշտակների Աստվածածնի մատուռում։

Պատմություն
-----------

Ելնելով երկրաբանական տվյալներից՝ կղզու տարիքը կազմում է 4,8 միլիոն տարի։ Այս կղզին կղզեխմբում ամենաառաջինն է հայտնաբերվել։ Կղզին հայտնաբերել է Դիեգու Սիլվեշը 1427 թվականին Մադեյրա կղզի նավարկելու ժամանակ։ Առաջին բնակիչը եղել է Գոնսալու Վելյուն, որը այստեղ հիմնավորվել է ընտանիքով և ընտանեկան կենդանիների հոտով։

Տրանսպորտ
---------

Կղզում գտնվում է միջազգային օդանավակայանը։ Կղզին կապված է Սան Միգել կղզու հետ լաստանավային հաղորդակցությամբ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Սուրբ Հոգու եկեղեցի (*Igreja de Santo Espírito*),
* Նոսսա-Սենիորա դուշ-Անժուշի մատուռ (*Ermida de Nossa Senhora dos Anjos*),
* Մի քանի հողմաղացներ և ջրաղացներ

Կղզում պահպանվել է 15-րդ դարի տուն, որը պատկանել է կապիտան Դոնատարիոին։ Ամեն տարի կղզում անցկացվում են ավտոմրցարշավներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  José Damião Rodrigues (1995), p.33

Արտաքին հղումներ
----------------

* The Azores Islands, Site with abundant information about Santa Maria Island

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սանտա Մարիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7594143-0 · LCCN: sh85117381 · VIAF: 315126875 · WorldCat VIAF: 315126875 |

 |
**Արքայազն Ուիլյամի և Քեյթ Միդլթոնի հարսանիքը** տեղի է ունեցել Վեստմինստերյան աբբայությունում 2011 թվականի ապրիլի 29-ին։ Հարսանիքը արարողությունը սկսել է Լոնդոնի ժամանակով ժամը 11.00-ին, իսկ Երևանի ժամանակով ժամը 15.00։ Արքայազն Ուիլյամը առաջին անգամ Քեյթ Միդլթոնին հանդիպել է 2001 թվականին, երբ նրանք միասին սովորում էին Սենտ Էդրյույի համալսարանում։ Նրանց պսակադրման լուրը հաստատվել է 2010 թ-ի նոյեմբերի 16ին Բուքինգեմյան պալատում։
Մեծ Բրիտանիայի իշխան Ուիլյամն ու Քեթրին Միդլթոնը ամուսնական երդման խոսքերն են արտասանել մեծ շուքով անցկացվող հարսանեկան իրենց հանդեսի ժամանակ։ Նման հարսանյաց հանդես Բրիտանիայում տեղի չի ունեցել Ուիլյամի ծնողների՝ իշխան Չարլզի և հանգուցյալ իշխանուհի Դիանայի 1981 թվականին կայացած հարսանյաց հանդեսից ի վեր։

Ուիլյամը և Քեյթը
Երիտասարդ զույգը երդման խոսքեր է արտասանել 1.900 հյուրերի և հարսանյաց հանդեսը հեռուստատեսությամբ, համացանցով և այլ լրատվամիջոցներով հետևող մոտ 2 միլիարդ հանդիսատեսի առջև։ Լոնդոնի փողոցներում հավաքվել են արքայական զույգին տեսնել ցանկացող հարյուր հազարավոր մարդիկ։
Հարսանյաց հանդեսին հրավիրվածների շարքում էին Մեծ Բրիտանիայի ֆուտբոլի աստղ Դևիդ Բեքհեմը և ճանաչված երաժիշտ Էլթոն Ջոնը։ Ներկա է եղել նաև Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Ջոն Մեյջորը։

Նորապսակները Բուքինգեմյան պալատի պատշգամբում
Լոնդոնում հավաքված ժողովրդի հոծ խմբերին վերահսկելու համար քաղաքի փողոցներ է դուրս եկել ոստիկանության հինգ հազար ծառայող։ Ոստիկանությունը հայտնել է, որ հինգշաբթի ուշ երեկոյան ձերբակալել է երեք մարդու՝ հասարակական անդորրը և հանգիստը խախտելու դավադրություն ծրագրելու կասկածանքով։
Նորապսակները հանդես են եկել հայտարարությամբ, որի համաձայն իրենք «անչափ զգացված են» անցյալ տարվա նոյեմբերին նշանադրության ժամանակից ի վեր հասարակության կողմից իրենց նկատմամբ ուղղված բարյացակամ տրամադրվածության համար, և շնոհրակալություն են հայտնել ժողովրդին՝ իրենց կյանքի ամենաերջանիկ այս տոնակատարությանը միանալու համար։

Բուքինգեմյան պալատի կողմից տարածված հաղորդագրության համաձայն, Ուիլյամին ու Քեյթին, որին ամուսնանալուց հետո պաշտոնապես անվանելու են Քեթրին, տրվելու են Քեմբրիջի դուքս և դքսուհի տիտղոսները։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հարսանյաց հանդեսը տեսագրությունը
**Սահմանապահների հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник пограничникам), հուշարձան ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Բացվել է 2014 թվականի հոկտեմբերին, գտնվում է Դոն գետի առափին։

*Հասցե`* ք. Դոնի Ռոստով, Բերեգովայա փողոց, թիվ 53 տան մոտ։

Պատմություն
-----------

Դոնի Ռոստով քաղաքը երկար ժամանակ Ռուսական կայսրության հարավային սահմանների ֆորպոստն էր։ Ներկայումս Դոնի ափերին բնակվում է շուրջ 60 հազար մարդ, որոնք ժամանակին ծառայել են սահմանապահ զորքերում։ Հուշարձանին հարակից տարածքում գարնանը` Սահմանապահի օրը, անցկացվում են ամենամյա ավանդական հանդիպումներ սահմանապահ զորքերի վետերանների հետ։ 2012 թվականի մայիսին այստեղ դրվել է արձանի հիմնաքարը։

2014 թվականի հոկտեմբերին Դոնի Ռոստովի Բերեգովայա փողոցում բացվեց «Բոլոր սերունդների սահմանապահներին» հուշարձանը։ Նախագծի հեղինակը ռոստովահայ քանդակագործ Դավիթ Ռուբենի Բեգալովն է։ Հուշարձանը ստեղծվել է Դոնի Ռոստովի և Ռոստովի մարզի վետերան սահմանապահների խորհրդի նախաձեռնությամբ` սահմանապահ զորքերի վետերանների միջոցներով։

Նկարագրություն
--------------

«Բոլոր սերունդների սահմանապահներին» հուշարձանը
Հուշարձանի կոմպոզիցիան արտացոլում է Ռուսաստանում, այդ թվում` Դոնում սահմանապահ զորքերի պատմությունն ու ավանդույթները։ Հուշարձանը երեսպատված է կանաչ գրանիտով և ունի չորսմետրանոց սալաքարի տեսք, որի վրա պատկերված են երեք սահմանապահ զինվորներ, որոնք տարբեր ժամանակներում պաշտպանել են հայրենի եզերքները։ Նրանց թվում են տապարն աջ ձեռքին ցարական ժամանակների զինվորը, խորհրդային և ռուսաստանյան սահմանապահները իրենց ժամանակների զինվորական համազգեստով։ Սահմանապահների կողքին նստած է բրոնզե ծառայողական շունը։ Սալաքարի վերևում ամրացված է սահմանապահ զորքերի տարբերանշանը «Սահմանապահ ծառայություն» մակագրությամբ։ Սահմանապահների քանդակների ստորին մասում սալիկ է, որի վրա քանդակված են բրոնզե գլխարկ, բուդյոնովկա, սուսեր և հեռադիտակ։

Քանդակի հակառակ կողմում Ռուսաստանի քարտեզն է Ղրիմի թերակղզով և հետևյալ մակագրությամբ. *«Ռուսաստանի սահմանը սուրբ է և անձեռնմխելի»*։

Արտաքին հղումներ
----------------

* В Ростове открыли памятник «Пограничникам всех поколений»
* Памятник пограничникам в г.Ростове-на-Дону
* Фото места Памятник пограничникам в Ростове-на-Дону(չաշխատող հղում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  95-й годовщине учреждения Пограничных войск - достойную встречу!
**Անմիզություն**, **անուրիա** (հին հուն․՝ ἀν - ժխտական մասնիկ + οὖρον — մեզ), մեզի արտազատման բացակայություն։

Պատճառներն են՝ երիկամների սուր և քրոնիկական անբավարարությունը, երիկամների բնածին բացակայությունը կամ թերզարգացումը և այլն։ Անմիզությունը կարող են առաջացնել նաև արտաերիկամային գործոնները՝ արյան անբավարար հոսքը դեպի երիկամները և արյան զարկերակային ճնշման անկումը։ Անմիզությյան հաճախակի պատճառներից են՝ միզոսլիների փակումը, խցանումը միզաքարերով, սեղմումը՝ հարևան հյուսվածքների ուռուցքների ճնշմամբ։ Անմիզությունը կարող է լինել նաև նյարդա-ռեֆլեկտոր ծագումով։ Անմիզությունը ուղեկցվում է բերանի չորության և ծարավի զգացումով, փսխումներով, սրտխառնոցով և այլն։ Բուժելու համար անհրաժեշտ է վերացնել անմիզության պատճառը։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-10 · DiseasesDB · ICPC 2 · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5547789 · BNF: 14577549f · Disease Ontology · LCCN: sh85005820 · Microsoft: 2776422910 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 429)։*  |