recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ադանայի գրչության կենտրոնը** գործել է XIII-XVIII դարերում։ Հիշատակվող առաջին գրիչը Ստեփանոսն է, որը 1244 թվականին Սմբատ Սպարապետի պատվերով ընդօրինակել է Արիստոտելի «Ստորոգութիւնքը»։ 1284 թվականին Ադանայի գրչության կենտրոնում գրիչ Կոստանդինը ընդօրինակել է մի ժողովածու, որը պահվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում (ձեռագիր` N 4207), իսկ 1290 թվականին գրիչ Խաչատուրը` Ավետարան։ XIII դարի վերջին նշանավոր գրիչներ Ստեփանոս Գոյներերիցանցին, Պետրոսը և ուրիշներ ընդօրինակել են Աստվածաշունչ, որը սրբագրել և գլխագրել են Գևորգ Սկևռցի և Խաչատուր վարդապետները։ XIV-XVI դարերից ձեռագրեր չեն պահպանվել։ 1610 թվականին Ադանայի գրչության կենտրոնում ընդօրինակվել է Մաշտոց։ Հիշատակություններ են մնացել գրչության ուսուցիչ Աբրահամի մասին, որից մեզ է հասել 1639 թվականին ընդօրինակած շարակնոց։ Շարակնոց են ընդօրինակել նաև Մանուկ Մովսեսը (1646թվական) և Սահակը (1659 թվական)։ XVII-XVIII դարերից հայտնի են տասից ավելի ձեռագրեր, որոնց մի մասը գտնվում է է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում,:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մխիթարյանց Ա. Պատմութիւն ժողովոց Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, Վաղարշապատ, 1874
2. ↑  Օրմանյան Մ. Ազգապատում, հ.2, ԿՊ, 1914
**Տատյանա Զինչենկո** (ռուս.՝ Зинченко, Татьяна Петровна, ապրիլի 24, 1939(1939-04-24), Խարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 2001, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), ռուս և խորհրդային հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, փորձարարական և կոգնիտիվ հոգեբանությունների մասնագետ։

Կենսագրություն
--------------

Տատյանա Զինչենկոն ծնվել է 1939 թվականի ապրիլի 24-ին Խարկովում` հայտնի հոգեբան Պյոտր Զինչենկոյի ընտանիքում։ Վլադիմիր Զինչենկոյի հարազատ քույրն է։ 

1983 թվականին պաշտպանել է բժշկական դիսերտացիան` «Ճանաչման ֆունկցիոնալ կառուցվածքը» թեմայով։ Ավելի քան 40 տարի որոշ ժամանակ աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում, եղել է Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ, ինչպես նաև եղել է կոգնիտիվ հոգեբանության եվրոպական ասոցիացիայի անդամ։ 

Մահացել է 2001 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Սանկտ Պետերբուրգում։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

Տատյանա Զինչենկոն զբաղվել է կոգնիտիվ պրոցեսների, հիշողության, ուշադրության հետազոտությամբ, մասնավորապես ուսումնասիրել է ուշադրության կառուցվածքում ընտրովի ինտերֆերենցիայի գործընթացները։ Ապացուցել է, որ Ստրուպ էֆեկտի արտահայտվածությունը կախված է պատասխանից պահանջվող քննվողների բնութագրերից։ Նա իր հետազոտության ժամանակ ցույց է տվել կոգնիտիվ քարտեզների ձևավորման յուրահատկությունն անհատի կողմից լուծվող խնդիրների շրջանակներում, որը կապված է մասնագիտական, մասնավորապես օպերատորական գործունեության հետ։

Տատյանա Զինչենկոն, Ալեքսանդր Ֆրումկինի հետ միասին, մշակել է պրոֆեսիոնալ հոգեդիագնոստիկայի`պրոֆեսիոնալ հոգեդիագնոստիկայի ավտոմատացնող համակարգի խնդիրների որոշման մեթոդը։

Հիմնական հրապարակումներ
-----------------------

* Брушлинский А. В. Зинченко В. П. Зинченко Т. П. Кондратьев М. Ю. Котова И. Б. Лейтес Н. С. Введение в психологию. — М.: «Academia», 1997.
* Зинченко Т. П. Когнитивная и прикладная психология. — М.-Воронеж: «МОДЭК», «МПСИ», 2000.
* Зинченко Т. П. Память в экспериментальной и когнитивной психологии. — СПб.: «Питер», 2002.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Психологическая газета // *Зинченко Татьяна Петровна*
2. ↑  Мир психологии // *Зинченко Т. П.*
3. ↑  Хронос // *Татьяна Петровна Зинченко*
4. 1 2 3  Всё о памяти и способах запоминания

Արտաքին հղումներ
----------------

* Династия. Три фотографии из личного архива В. П. Зинченко.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 329154260591124480009 · WorldCat VIAF: 329154260591124480009 |

 |
**Լի Լի Հուա** (անգլ.՝ Li Li-Hua, հուլիսի 17, 1924(1924-07-17), Շանհայ, Ցզյանսու, Beiyang Government - մարտի 19, 2017(2017-03-19), Հոնկոնգ, Չինաստան), չինացի դերասանուհի և երգչուհի, շանհայական (1940-ականներ) և հոնգկոնգյան (1950-70-ականներ) կինեմատոգրաֆի ամենահայտնի և հաջողակ դերասանուհիներից մեկը, «Shaw Brothers» ստուդիայի աստղերից ավագը, որը կրում էր «ասիական կինոյի թագուհի» տիտղոսը։ Իր չթառամող երիտասարդության համար երկրպագուների կողմից կոչվել է «Մշտադալար ծառ»։

Ի տարբերություն չինական կինեմատոգրաֆի վաղ շրջանի շատ այլ դերասանուհիների՝ Լի Լի Հուան, նախքան կինոյում նկարահանվելը, պեկինյան օպերայի դերասանական վարպետություն է սովորել։ 1930-ական թվականների վերջին նա դարձավ շանհայական կինեմատոգրաֆի «ոսկե դարի» վերջին նոր դերասանուհիներից մեկը։ Ճապոնական շրջափակման տարիներին Լի Հուան ակտիվորեն համագործակցում էր ճապոնացիների հետ, որի համար պատերազմի ավարտից հետո մեղադրվեց «մշակութային լրտեսության» մեջ։ 1940-ական թվականների վերջին Լին տեղափոխվում է Բրիտանական Հոնգկոնգ, որտեղ դառնում է ժամանակի ամենապահանջված դերասանուհին։ Այդ ժամանակ նա ակտիվորեն համագործակցում է մի քանի առաջատար կինոստուդիաների հետ, նկարահանվում է ոչ միայն Հոնգկոնգում, այլև Թայվանում, Ճապոնիայում և ԱՄՆ-ում։ Լի Լի Հուան դարձավ առաջին հայտնի չինացի դերասանուհին, որը հրավեր ստացավ նկարահանվելու Հոլիվուդում։ 1950-ական թվականների կեսերին, երբ Հոնգկոնգի կինեմատոգրաֆ եկավ դերասանուհիների նոր սերունդ, Լի Լի Հուայի դիրքերը զգալիորեն թուլացան։ Այդուհանդերձ, դերասանուհուն հաջողվեց պահպանել իր հանրահայտությունը մինչև իր կարիերայի ավարտը՝ 1982 թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  ‘China Doll’ Actress Li Li-hua Dies at 92 — New York, Los Angeles, CA: Variety Media, Penske Media Corp. 2017. — ISSN 0042-2738
2. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2 3  Munzinger Personen (գերմ.)
4. ↑
5. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5005199 · BNF: 141991664 · GND: 1248088077 · ISNI: 0000000106005230 · LCCN: no2007045914 · VIAF: 158927179 · WorldCat VIAF: 158927179 |

 |

 |
**Քյոնիգսզեե** (գերմ.՝ Königssee), ձևով հարավից հյուսիս ձգված լիճ է Բավարիայի հարավ-արևելքում, տեղակայված է Բերխտեսգադենի շրջանում՝ շրջապատված այնպիսի բարձր լեռներով, ինչպես Վացմանն է (Գերմանիայի երրորդ գագաթը)։ Լիճը գտնվում է Շյոնաո ամ Քյոնիգսզեե համայնքի տարածքում։ Քյոնիգսզեե են թափվում հարավ-արևելքում գտնվող Օբրեզե լճի ջրերը։ Քյոնիգսզեեն ներառված է Բերխտեսգադենի Ազգային պարկում։

Գերմանիայի ամենախոր լճերի շարքում Քյոնիգսզեեն գտնվում է երրորդ տեղում։ Այն ձևավորվել է վերջին սառցե դարաշրջանի ժամանակ, սառցադաշտի հալման հետևանքով։ Լիճը և հարակից շրջակայքը մեծ ճանաչում ունեն զբոսաշրջիկների և ճանապարհորդների շրջանում։

Հետաքրքիր փաստեր և տեսարժանություններ
-------------------------------------

Քյոնիգսզեեն լիճը գովազդվում է որպես ամենամաքուրը Գերմանիայում։ Այդ պատճառով լճով տեղաշարժվելու համար 1909 թվականից թույլատրված են միայն Էլեկտրաշարժիչով, թիերով և ոտնակներով նավեր։

Բարձր լեռների միջև լճի տեղակայումը ստեղծում է մաքուր և պարզ ձայնով արձագանք։ Ըստ ավանդույթի, ընդունված է ջրի վրա էքսկուրսիայի ժամանակ կանգ առնել և փողահարել՝ արձագանքը ցուցադրելու համար։

Լճի կենտրոնական մասում, արևմտյան ափին` հենց ջրի մոտ, գտնվում է զբոսաշրջային տեսարժանություն սուրբ Բարդուղեմեոսի եկեղեցին։

Լճի հյուսիսային եզրին է գտնվում Քյոնիգսզեե հայտնի սահնակա-բոբսլեյնային ճանապարհը, որտեղ անցնում են Բոբսլեյի և տոբոգանի միջազգային ֆեդերացիայի պաշտոնական մրցույթները։

Լճի հյուսիսային մասում գտնվող միակ կղզին հայտնի է այնտեղ 1711 թվականին տեղադրված Յան Նեպոմուցկովի մարմարե արձանով, ինչպես նաև այլ կառույցներով, որոնցից է քարանձավը։

Լճի շրջակայքում էր գտնվում Դախաու համակենտրոնացման ճամբարի մասնաճյուղերից մեկը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Dokumentation von Zustand und Entwicklung der wichtigsten Seen Deutschlands: Teil 11 Bayern Archived 2012-02-23 at the Wayback Machine. (գերմ.) на сайте *www-docs.tu-cottbus.de*
* Прогулка на катере по озеру. Капитан играет на трубе. ՅուԹյուբում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 131899273 · GND: 2034995-6 · LCCN: n88128124 · NKC: ge383772 · VIAF: 159551686 · WorldCat VIAF: 159551686 |

 |
**Գեորգի XII** (նոյեմբերի 10, 1746(1746-11-10), Թելավ, Վրաստան - դեկտեմբերի 28, 1800(1800-12-28), Թիֆլիս, Քարթլի-Կախեթի թագավորություն), Քարթլի Կախեթի (Արևելյան Վրաստան) վերջին թագավորը (1798 թ.-ից) Բագրատունիների դինաստիայից։

Հերակլ II-ի ավագ որդին։

1770 թվականին մասնակցել է Ասպինձայի ճակատամարտին, որտեղ վրաց-հայկական զորքերը պարտության են մատնել թուրքերին։ Վերականգնել է 1783 թվականի Գեորգիևսկի պայմանագիրը։ Գեորգին սերտ կապերի մեջ է եղել Տայոց կաթողիկոսների հետ, իմացել է հայերեն։ Նրա արքունիքում կարևոր պաշտոններ են վարել հայազգի իշխաններ Դարչի Բեհբությանը (Տփղիսի մելիքը), Սուլխան Թումանյանը (Տփղիսի մովրովը), Մկրաում Սուրգունյանը (Տփղիսի ոստիկանապետը), Տովսեփ Բեհբությանը, որը դեսպանի (բանագնացի) պաշտոն է վարել, Սուլխան Բեկթաբեկյանը (փոխկանցլեր), Միրզա Աբրահամ Ենիկոլոփյանը, որը նույնպես դեսպանի պաշտոն է վարել, իսկ Տովհաննես Կարայանը եղել է արքունի բժիշկը։ Գեորգի խնդրանքով Ղուկաս Ա Կարնեցի կաթողիկոսը Աղա Մահմեդ խանի կողմից ավերված Տփղիսը վերականգնելու համար նվիրաբերել է 1000 թուման։ Ուժ չունենալով պայքարելու Իրանի հարձակումների, ինչպես և իր եղբայրների գահակալական ոտնձգությունների դեմ, Գեորգին խնդրել է Պավել 1-ին Ռուսաստանի հպատակության տակ ընդունել Վրաստանը։ 1800 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Պավել 1-ինը ստորագրել է Վրաստանը Ռուսաստանին միացնելու մանիֆեստը, որը հրապարակվել է Գեորգիի մահից հետո։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n79114997 · VIAF: 274149919423006650007 · WorldCat VIAF: 274149919423006650007 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 16)։*  |

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  WikiTree — 2005. — ed. size: 23699588
**Ֆոկաչա** (իտալ.՝ focaccia, լատին․՝ panis focacius, բառացի՝ «օջախում թխված հաց»), ցորենից պատրաստված իտալական հաց (լիպոշ), որը պատրաստվում է տարբեր խմորներից։ Ավանդական *focaccia* խմորը պարունակում է երեք բաղադրիչ` ալյուր, ջուր և ձիթապտղի յուղ:

Ֆոկաչան լինում է կլորավուն և ուղղանկյունաձև, բարակ կամ հաստ (բայց սովորաբար լինում է բարակ), դա կախված է հացթուխի նախապատվությունից: Երբեմն կաթ է ավելացվում խմորին (դա երբեք չի կիրառվում պիցցայի պատրաստման մեջ), և այն դառնում է ավելի փքուն։ Եթե խմորիչը չի ավելացվում, ապա այն լինում է բարակ և փխրուն։ Երբեմն ֆոկաչան պատրաստվում է լցոնմամբ, ավելի հաճախ` պանրով։ Ֆոկաչան լինում է և՛ քաղցր, և՛ աղի։

Պատմություն և ներկայում
-----------------------

Ըստ Իսիդոր Սևիլյացու «Ստուգաբանություն» գրքի, *focaccia* բառը (լատին․՝ focacia) նշանակում է «օջախում թխված հաց» («կամ մոխրում թխված»)։

Ներկայիս Իտալիայում ֆոկաչան համարվում է պիցցայի հնագույն ձևը, որը սովորական սննդամթերք էր գյուղացիների և զինվորների համար։ Որոշ հեղինակներ կարծում են, որ ֆոկաչան պիցցայի նախորդն է։

Պատրաստման մեթոդը գրեթե նույնն է, ինչպես պիցցայինը, բայց ֆոկաչան եփվում է արագ և բարձր ջերմաստիճանում (280-320 °C): Այն, ինչպես և պիցցան, դրվում է ջեռոցում և դուրս բերվում այնտեղից թիակով, բայց եթե պատրաստի պիցցայի միայն եզրերն են բարձրանում, ապա ֆոկաչան բարձրանում է ամբողջությամբ։

Ավանդական ֆոկաչան պարունակում է պարզ «լցոն»` ձիթապտղի յուղ և աղ։ Ավելի ուշ ավելի բարդ խճողակներ առաջացան, ինչպես օրինակ համեմունքներ (ռեհան, օրեգանո), պանիր, լոլիկ, ձիթապտուղ, սոխ, մրգեր և այլն։ Բաղադրիչներից շատերը թխվելուց առաջ դրվում են խմորի վրա, բացառությամբ թարմ կանաչուց, սխտորից և ձիթապտղի յուղից։ Դրանք ավելացվում են այն ժամանակ, երբ արդեն լիպյոշը պատրաստ է և տաք։

Իտալիայի յուրաքանչյուր շրջանում ֆոկաչան պատրաստվում է յուրովի․

* *Focaccia genovese*, բարակ խմորով՝ համեմված ձիթապտղի յուղով և աղով, հաճախ նաև սոխով։
* *Focaccia di Recco* (անվանվել են Ռեքո և Լիգուրիա քաղաքների պատվին), բաղկացած է երկշերտ բարակ խմորներից՝ լցոնված պանրով, բարակ կտրտած ապխտած երշիկով, վրան՝ կծու համեմունք (պղպեղ, սխտոր)։
* *Focaccia alla barese*, հարավային Իտալիային բնորոշ ֆոկաչա, Բարի քաղաքից, մատուցվում է թարմ լոլիկով և ձիթապտղով։
* Կան նաև քաղցր ֆոկաչաներ, ինչպես օրինակ՝ *Focaccia veneta*, որն իրենից ներկայացնում է զատկական քաղցրավենիք և տարածված է Վենետիկի տարածաշրջանում։

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Арефьев, 2006, էջ 207

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆոկաչայի բաղադրատոմս Archived 2018-04-15 at the Wayback Machine. // vsemzastol.ru

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh94002313 |

 |
**Օնիքս** (ճապ.՝ イワーク, անգլ.՝ Onix), թույն տեսակի պոկեմոն: Պոկեմոն ապրանքանիշի՝ մանգայի և անիմե սերիաների կերպար:

Օնիքսի համարը պոկեմոնների ցանկում՝ #095: Համարվում է Սթիլիքսի զարգացման առաջին մակարդակը: Հասակը կազմում է 880 սմ, իսկ քաշը՝ 210 կգ:

Ըստ Պոկեմոն անիմեի՝ Օնիքսի հիմնական պոկեմարզիչը համարվում է Բրուքը՝ Էշի ընկերը:

Հազվադեպ հանդիպում է նաև Օնիքսի ադամանդե տեսակը:

Նկարագրություն և հատկություններ
-------------------------------

Օնիքսը հող և քար տեսակի պոկեմոն է: Զարգացման երկրորդ ձևը Սթիլիքսն է: Օնիքսից Սթիլիքս հատկությունները կտրուկ փոխվում են: Սթիլիքսի մոտ հող հատկությունները ուժեղանում են, իսկ քար պոկեմոնին բնորոշ հատկանիշները փոխարինվում են պողպատով:

Օնիքսը քարե անձրևաորդ է: Պոկեմոնների պաշտոնական ցանկում նախորդում է Դրոուզիին և հաջորդում Գենգարին: Ըստ պոկեդեքսի՝ Օնիքսի գլխում կա մագնիս, որը ստիպում է պոկեմոնին երբև չկորցնել սթափ մտածելու կարողությունը: Տարիքի աճելու հետ մեկտեղ նրա մարմինը դառնում է ավելի հզոր և հարթ: Կարողանում է հեշտությամբ սողոսկել գետնի տակ:

Օնիքսի արտաքին տեսքը հիշեցնում է մեծ քարե շղթայի, որը դեպի ներքև գնալով փոքրանում է: Այս պոկեմոնը ունի քարքարոտ ողնաշար, իսկ ուղեղին փոխարինում է մագնիտիկ մարմին, որը Օնիքիս մոտ ծառայում է, որպես «ներքին կողմնացույց»: Նրա մարմնի մեջ ներծծվում են շատ ծանր առարկաներ՝ դարձնելով վերջինիս մարմինը չափազանց կոշտ և ծանր:

Օնիքսը կարող է խորանալ գետնի տակ մինչև 50 մղոն (80 կմ)՝ 1 ժամվա ընթացքում: Մարտերի ընթացքում բազմիցս բղավում է՝ արձակելով չափազանց հզոր ձայն, որը ստիպում է հակառակորդ պոկեմոնին լքել մենամարտի դաշտը: Օնիքսը սիրում է ուտել մեծ քարեր և ժայռի կտորներ: Այս պոկեմոնը նույնիսկ ընդունակ է պտտել գլուխը և մարմնի բոլոր մասերը լիարժեք 360 աստիճանով: Նա նաև շատ ագրեսիվ է և կարող է կամայական ժամանակ հարձակվել մարդկանց վրա: Ապրում է լեռներում և քարայրներում, սակայն գերադասում է բնակվել ստորգետնյա թունելներում՝ քիչ լույսի ներքո:

Հանդիպում է երկու տարբեր սեռերով (արական, իգական): Հիմնական կարողությունները երկուսն են: Երկրորդ կարողության գլխավոր առանձնահատկությունը այն է, որ պոկեմոնը չի կարող պարտվել ցանկացած պոկեմոնի առաջին հարվածից:

Արագությունը և պաշտպանությունը վիճակագրության մեջ գտանահատվում է գերազանց:

Պոկեմոնի վրա առավել հզոր ազդեցություն ունեն բուսական, ջուր, մարտական, հող, սառույց և պողպատ տեսակի պոկեմոնները:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Օնիքս պոկեմոնի մասին պոկեդեքսում, պոկեմոնի ընդհանուր նկարագիր, զարգացումներ
2. ↑  Օնիքս պոկեմոնի մասին բուլբապեդիայում, պոկեմոնի ընդհանուր հատկություններ և նկարագիր, զարգացումներ
3. 1 2 3  #095 Օնիքս, պոկեմոնների ընդհանուր վիճակագրություն, ազդեցություններ և հատկություններ

Գրականություն
-------------

* Պոկեմոններ, Պոկեմոն պլատինիում. պոկեմոնների պաշտոնական խաղ-ուղեցույց, պրիմա խաղեր, 2009, էջ 399, ISBN 978-0-7615-6208-5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էշը ընդդեմ Բրուքի. Պիկաչուն ընդդեմ Օնիքիս, Գեոդուդը ընդդեմ Պիջոտոյի
* Հատված անիմեից. Ի՞նչ է ադամանդե Օնիքսը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |

 |
**Օլիմպիական մարզադաշտ (Կինգ Մարզադաշտ)** (ֆր.՝ Stade olympique de Montréal (Finale Royale Arena)) - մարզադաշտ Մոնրեալում (նահանգ Քվեբեկ, Կանադա): Կառուցվել է որպես 1976 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի գլխավոր մարզադաշտ: Այդ մարզադաշտում իրականացվել են օլիմպիական խաղերի բացման և փակման արարողությունները: Կանադայի ամենաշատ տեղ ունեցող մարզադաշտը:

Խաղերի ժամանակ Մոնրեալում անցկացվել են մրցույթներ թեթև ատլետիկայով, դահուկային սպորտով, ինչպես նաև ֆուտբոլային մրցույթի 10 խաղ, ներառելով երրորդ տեղի համար խաղը և ֆինալը (ԳԴՐ - Լեհաստան):

Համարվում է Կանադական ֆուտբոլի լիգայի՝ «Ալուետ դե Մոնրեալ»-ի որոշիչ խաղերը: Կանադական ֆուտբոլի լիգայի ուրիշ խաղերը անցկացվում են Մոնրեալի Պերսիվալ Մոլսոն անվան ստադիոնում: 2012 թվականի հուլիսի 17-ին ստադիոնին լրացավ 36-ամյակը և նրա 36-ամյակի օրոք ստդիոնը փակվեց վերակառուցումի համար: 2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ստադինոը նորից բացվեց և առաջին օրը այնտեղ անցկացվեց Արսենալի և Մանչեստեր Յունայթեդի ընկերական խաղը: 2014 թվականի սեպտեմբերի 15-ին որոշում էր կայացվել, որ ստադիոնը վերանվանեն "Քինգ Ֆինալ Մարզադաշտ": Եվ այդ ժամանակ սկսվեց աթոռները կառուցումը: 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Կանադայի ֆուտբոլական խումբը անցկացրել է փորձնական խաղ Գանայի ֆուտբոլի խմբի հետ: Այդ օրվանից "Քինգ Ֆինալ Մարզադաշտը" սկսվեց համարվել Կանադայի ֆուտբալի խմբի տնային մարզադաշտը: 2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը ստադիոնին տվեց ամենաէլիտային ստատուսը:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Microsoft Start

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մոնրեալի օլիմպիական խաղերիվկայքի ստադիոնը: Archived 2013-04-26 at the Wayback Machine. (անգլ.) (ֆր.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · StadiumDB |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 173356460 · WorldCat VIAF: 173356460 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վիշապաքար (այլ կիրառումներ)

**Վիշապաքար** (անգլ.՝ Vishapakahr), ամերիկահայ երաժշտական խումբ, կազմավորվել է 2006 թվականի ամռանը Լոս Անջելեսում։ Հանդես է գալիս բլեք-մետալ և հեթանոսական մետալ ոճերով։ Խումբը հիմնվել է Անդրե Ավանեսյանի և Արին Զաքարյանի կողմից, որպես երկու երաժիշտների նախագիծ։ Երկուսն էլ ցանկություն ունեին փորձարկումներ կատարել բլեք-մետալը հնագույն հայկական միջավայրի հետ միաձուլելու գաղափարի շուրջ։ 2006 թ. վերջին խմբին միանում է կիթառահար Վահե Յայմանյանը, որին հաջորդում են մի քանի ամիս աշխատանք երգերի ձայնագրությունների վրա։ 2007 թ. ամռանը մասնակիցների սեփական ֆինանսավորմամբ թողարկվում է առաջին համանուն ալբոմը։ 2008 թ.-ին Անդրե Ավանեսյանը լքում է խումբը, իսկ Արինը ու Վահեն որոշում են շարունակել աշխատանքը խմբում։ Քիչ անց խմբին են միանում բաս-կիթառահար Զարեհ Տեր-Սիմոնյանը, որը նաև ստանձնում է վոկալիստի դերը, և թմբկահար Միքայել Սեմերջյանը, և արդեն 2009 թ. աշնանը խումբը թարմացված կազմով թողարկում է երկրորդ «Red Demo» ալբոմը։

Կազմը
-----

* *Արին Զաքարյան* - ռիթմ կիթառ
* *Վահե Յայմանյան* - կիթառ
* *Զարեհ Տեր-Ստեփանյան* - բաս, վոկալ
* *Միքայել Սեմերջյան* - հարվածային

Սկավառակագրություն
------------------

* 2007 - **Վիշապաքար**

1. Ինտրո
2. Ուրարտեան վիշապ
3. Քարահունջ
4. Արամազդի հիմնը
5. Առաքել Մուշեղ

* 2009 - **Red Demo**

1. Spitting the Blood of Ages
2. Ride on Nightmares
3. Solstice
4. The Vanishing

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խումբը MySpace կայքում
* Խումբը Last.fm կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Մետալում հանրագիտարան |

 |
**Քրիստիան Տետեյան** (ապրիլի 4, 1910(1910-04-04), Իզմիր, Զմյուռնիայի սանջակ, Այդինի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 10, 2000(2000-10-10) կամ օգոստոսի 10, 2000(2000-08-10), Bazoches-au-Houlme), հայազգի ֆրանսիական գրող։

Շառլ Տետեյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

1922 թվականից ապրել է Փարիզում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Նոյի Ս․ Խաչ քոլեջում, ապա ավարտել է Սորբոնի համալսարանի իրավագիտության և փիլիսոփայության ֆակուլտետը։ Գրական ասպարեզ է իջել 1931 թվականին, «Սգավորված դիմակահանդես» վեպով։ Գրել է ֆրանսերեն և հայերեն։

Աշխատանքներ
-----------

Լույս են տեսել Քրիստիան Տետեյանի «Կորած երաժշտությունը» (1942), «Բարձր ծով» (1943), «Ջութակն ու խաչը» (1952 թ. Ֆրանսիս Զեյմս մրցանակ) վեպերը, «Աղոթք՝ մահվան հրեշտակին» (1947), «Իսպանական օպերա» (1965 թ.), «Ներքին աշուն» (1973 թ.) պոեմները, «Ալեն Ֆուրնիե և գաղտնի իրականությունը» (2 հրատարակություն 1967 թ. ֆրանսիական ակադեմիայի մրցանակ), «Ներվալը՝ գիշերային ուխտավորը» (1966 թ.) Էսսեները։ «Տետեյաններ» (հատոր 1-2, 1972-1982 թթ.) ուսումնասիրության մեջ մանրամասնորեն ուսումնասիրել է Տետեյան գերդաստանի բոլոր նշանավոր գործիչների, ինչպես նաև այդ գերդաստանի հետ կապված նշանավոր ընտանիքների՝ Հայրապետյանների, Շեհրիմանյանների, Շահումյանների գործունեությունը, տվել Թոմարգայի (Փոքր Հայք) և Զմյուռնիայի պատմության նոր լուսաբանումներ։

Քրիստիան Տետեյանը Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության պատվավոր անդամ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Who's Who in France (ֆր.) — Paris: 1953. — ISSN 0083-9531; 2275-0908


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11899063m · ISNI: 0000000063036773 · LCCN: no2007061488 · NTA: 074113690 · NUKAT: n98007977 · SUDOC: 026816997 · VIAF: 29532757 · WorldCat VIAF: 29532757 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 658)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աթաբեկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Տիգրան Նազարի Աթաբեկյան** (օգոստոսի 10, 1888(1888-08-10), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 13, 1959(1959-07-13), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ աշխարհագրագետ։ Պրոֆեսոր (1938)։

Կենսագրություն
--------------

Տիգրան Աթաբեկյանը ծնվել է 1888 թվականին Թիֆլիս քաղաքում։ 1914 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տնտեսագիտական բաժինը, 1917 թվականին՝ Մոսկվայի առևտրային ինստիտուտը։

Դասավանդել է Թբիլիսիի, Անդրկովկասի կոմիտեի (աշխարհագրության ամբիոնի վարիչ), Քութայիսի մանկավարժական համալսարաններում, Վրաստանի կոմերտմիության բարձրագույն դպրոցում։

1933-1935 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսական աշխարհագրության ամբիոնի վարիչ։ 1938-1947 թվականներին դասավանդել է Քութաիսիի մանկավարժական ինստիտուտում և Թբիլիսիի համալսարանում։ Պրոֆեսոր Աթաբեկյանը թողել է գիտական աշխատություններ, որոնք վերաբերում են Անդրկովկասի տնտեսական աշխարհագրության հարցերին։

Աշխատանքները վերաբերում են Հարավային Կովկասի տնտեսական աշխարհագրության հարցերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17170 |

 |
**Իսկուհի Մինաս** (*Մինասյան*, հոկտեմբերի 2, 1884(1884-10-02), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 7, 1951(1951-09-07), Փարիզ), հայ գրող։

Կենսագրություն
--------------

Նախնական կրթությունն ստացել է Կ․ Պոլսի իտալական օրիորդաց դպրոցում և իտալական Քերց վարժարանում։

1900-1901 թվականներին տպագրել է առաջին գործերը։ Իսկուհի Մինասի նախընտրած ժանրերն են արձակ բանաստեղծությունը և նովելը։ Գրել է ֆրանսերեն։ «Վենետիկյան մարգարիտներ» (1914), «Հեծեծանքներ», «Ուժգին ժամեր», «Ինչ որ մեռնում է», «Աթենքի վարդերը», «Իտալիայի լուսաստվերը» (1928) ժողովածուներում գերիշխող թախիծը հոռետեսության հետևանք չէ, այլ լույսին, գեղեցկին հասնելու յուրօրինակ աստիճան։ «Ապրել» (1930) ժողովածուի նովելներից մեկը պատկերում է Գրիգոր Զոհրապի կյանքը։ Վերջինիս թարգմանությամբ Իսկուհի Մինասի որոշ նովելներ լույս են տեսել հայ մամուլում Դանիել Վարուժանի, Գրիգոր Զոհրապի, Զապել Եսայանի թարգմանությամբ։

Ժողովածուներ
------------

* «Հեծեծանք», 1913 թ.
* «Ներկուռ ժամեր», 1914 թ.
* «Վենետիկյան մարգարիտներ», 1914 թ.
* «Վիպակներ և հեքիաթներ», 1918 թ. Փարիզ
* «Գիշերային ձայներ», 1925 թ.
* «Անտիկ ծաղիկներ», 1925 թ.
* «Իտալական լուսաստվերը», 1928 թ.
* «Ինչ որ մեռնում է», վեպ, 1928 թ.
* «Ապրել», 1930 թ.
* «Հպարտ ցեղեր», 1933 թ.

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է եղել «Պատրի» ֆրանսերեն պարբերականի խմբագիր Ժան Մինասյանի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 554.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 554)։*  |
**Տիգրան Սուրենի Հախնազարյան** (մարտի 13, 1978(1978-03-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ջութակահար, դիրիժոր։ Սուրեն Հախնազարյանի որդին, Նարեկ Հախնազարյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Տիգրան Հախնազարյանը ծնվել է 1978 թվականի մարտի 13-ին, Երևան քաղաքում։

1999 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիան (Ի. Մուսինի դասարան)։ Ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դիրիժորության (2000 թվական, Էմին Խաչատրյանի դասարան), ջութակի (2001 թվական, Սուրեն Հախնազարյանի դասարան) բաժինները։ Վարպետության դասեր է առել Կ. Մազուրից (2004 թվական, Լեհաստան)։ 

2003–2004 թվականներին եղել է Բաշկորտոստանի սիմֆոնիկ նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր։

2013–16 թվականներին՝ որպես Խաբարովսկի սիմֆոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։

2016 թվականից եղել է Սախալինի կամերային նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր, 2018 թվականից՝ նաև Սախալինի երիտասարդական սիմֆոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար։ Որպես դիրիժոր շրջագայել է Ճապոնիայում, Չինաստանում, Մալթայում և այլուր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տիգրան Հախնազարյան
2. ↑  Tigran Hakhnazaryan, conductor


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Վիպական երգեր** վիպական բանահյուսության չափածո երգային ստեղծագործություններ են՝ հորինված առասպելական, կրոն, և պատմական անձանց ու իրադարձությունների շուրջը։

Հնագույնը առասպելաբանական վիպերգեր
----------------------------------

Հնագույնը առասպելաբանական վիպերգերն են՝ նվիրված աստվածների, դյուցազունների ծննդի ու արարքների նկարագրությանը, հիմնված առասպելական հավատալիքների ու պատկերացումների վրա(«Վահագնի երգը»)։ Համեմատաբար ուշ շրջանի արգասիք են կրոնական վիպերգերը («Նարեկացի», «Կարոս խաչ»)։ Դրանց մի մասը (ծննդյան ավետիսներ) ունի ծիսական բնույթ, կատարվում է Քրիստոսի ծննդյան կամ Նոր տարվա տոնական արարողություններին։

Ամենատարածվածը պատմական վիպերգերն են․ հորինված են իրական դեպքերի և պատմական անձանց անունների շուրջը, ունեն հակիրճ սյուժե։ Մեզ ամբողջությամբ հասած ամենավաղ պատմական վիպերգը «Լեոնի երգն է»՝ հորինված 13-րդ դարի Կիլիկիայի Հեթում Ա թագավորի որդու գերման առիթով։

Դասական պատմական վիպերգեր
-------------------------

Դասական պատմական վիպերգի նմուշ է «Մոկաց Միրզան»։ Համեմատաբար շատ են պահպանվել 19–20-րդ դարերի ռուս–պարսկական և ռուս–թուրքական պատերազմների հայազգի հերոսների (Ռոստոմ Բեկ, Լոռիս–Մելիքով, Տեր-Ղուկասով, Հասանղալայի ճակատամարտ)և հայ ազատագրական կռիվների հերոսների (Աղբյուր Սերոբ, Գևորգ Չաուշ, Անդրանիկ և այլն) վերաբերյալ երգերը՝ պատմա–հերոսական և պատմաողբերգական բովանդակությամբ։ Կան նաև բազմաթիվ տեղային պատմակենցաղային վիպերգեր («Դուլաբեցի Արշակի երգը»)։ Այս հիմնական խմբերից բացի, կան նաև ընդհանուր բնույթի ծավալուն վիպերգեր, որոնց մեջ հարակցվել ու միաձուլվել են կրոնա–առասպելաբանական, պատմական ու կենցաղային մոտիվներ, սյուժեներ, կերպարներ («Ասլան աղա», «Մեռավ էն, ինչ շատ մալ ուներ»)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**«Սեքսը մեծ քաղաքում»** (անգլ.՝ Sex & The City, վերնագրի բառացի թարգմանություն՝ *«Սեքս և քաղաք»*), լրագրող Քենդես Բուշնելի հոդվածների ժողովածուն, որոնք միավորվել են գրքի մեջ։ Բուշնելը հոդվածներում նկարագրել է իր ու ընկերների կյանքը։ Առաջին անգամ գիրքը հրատարակվել է 1997 թվականին, իսկ ավելի ուշ վերահրատարակվել 2001, 2006 և 2008 թվականներին (վերջին հրատարակությունը նվիրված է լիամետրաժ ֆիլմի թողարկմանը)։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Գիրքը Բուշնելի հոդվածների ժողովածու է, որոնք նա սկսել է գրել 1994 թվականին *The New York Observer*-ի համար։ Книга представляет собой сборник статей Бушнелл, которые она начала писать в 1994 году для *The New York Observer*: Գլխավոր խմբագիրը նրան առաջարկել է սեփական սյունակը՝ ասելով, որ Բուշնելը կարող է գրել, ինչի մասին կցանկանա։

Էկրանավորում
------------

Գրքի մոտիվներով *HBO* հեռուստաալիքը թողարկել է «Սեքսը մեծ քաղաքում» հեռուստասերիալը, որը նկարահանվել է 1998-2004 թվականներին։ 2008 թվականին էկրան է բարձրացել ֆիլմ-շարունակությունը, իսկ երկու տարի անց՝ 2010 թվականի ամռանը, երկրորդ մասը։

### Տարբերություններ

Չնայած գիրքը, ինչպես և սերիալը, մեծ մասամբ պատմում է լրագրող Քերրի Բրեդշոուի արկածների մասին, գրքում շատ ավելի մեծ թվով կերպարներ են հայտնվում. սերիալում նրանց պատմություններից շատերը տեղի են ունենում Քերրիի լավագույն ընկերուհիների՝ Սամանթայի, Միրանդայի և Շառլոտայի կյանքում։ Գրքում նրանք երկրորդական կերպարներ են և իրենց տեսակով բավականաչափ տարբերվում են սերիալում ներկայացվածներից։

Գրքում Շառլոտան սեքսով համակված անգլուհի է։ Միրանդան կաբելային հեռուստատեսությունում աշխատում է որպես գործադիր պրոդյուսեր։ Իսկ Սամանթան կինոպրոդյուսեր է։

### Օգտագործված սյուժեներ

Սցենարի հեղինակները բազմաթիվ պատմություններ են հորինել իրենց կերպարների համար, սակայն քննարկման համար մի քանի գաղափարներ, այնուամենայնիվ, փոխառվել են գրքից․

* Մոդելների երկրպագուները
* «Խենթ մայրիկները»
* Մոնոգամիա․ կողմ կամ դեմ

Այս թեմաները առանցքային են դարձել առաջին եթերաշրջանի սերիաներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sex and the City by Candace Bushnell

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Սեքսը մեծ քաղաքում» գիրքը Amazon.com կայքում(անգլ.)
* «Սեքսը մեծ քաղաքում» գիրքը Ozon.ru կայքում(ռուս.)
* *Գիրքը սերիալից լավն է* - ակնարկ(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |
**Վիտալի Միխայլովիչ Պինյասկին** (ռուս.՝ Виталий Михайлович Пиняскин, օգոստոսի 24, 1972(1972-08-24), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս ֆուտբոլիստ, խաղացել է կիսապաշտպանի դիրքում։ Խաղացել է ԽՍՀՄ-ի, Ռուսաստանի, Լատվիայի և Մոլդովայի բարձրագույն դիվիզիոններում։

Կենսագրություն
--------------

Մոսկվայի «Դինամոյի» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ 1989 թվականին երեք խաղ է անցկացրել երկրորդ կազմերի առաջնությունում սպիտակ-երկնագույն ռեզերվային թիմի կազմում, սակայն չի կարողացել ամրապնդվել թիմում։ 1989 թվականին Մոսկվայի հավաքականի կազմում դարձել է համամիութենական «Նադեժդա» պատանեկան մրցաշարի հաղթող։ 

1991 թվականին. տեղափոխվել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ»։ Նորամուտը Երկաթուղայինների կազմում 1991 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Օդեսայի «Չեռնոմորեցի» դեմ խորհրդային բարձրագույն լիգայի խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 75-րդ րոպեին Վլադիսլավ Մատվիենկոյի փոխարեն։ Այդ հանդիպումը միակն էր ֆուտբոլիստի համար «Լոկոմոտիվի» հիմնական թիմում։

1992-1995 թվականներին մինի-ֆուտբոլ է խաղացել Մոսկվայի «Սպարտակի» կազմում։

1995 թվականին տեղափոխվել է Նովոռոսիյսկի «Չեռնոմորեց», որի կազմում մասնակցել է Ռուսաստանի Բարձրագույն խմբի 6 խաղի։

1996 թվականից ի վեր մի քանի տարի ընդմիջումներով հանդես է եկել Լատվիայի բարձրագույն լիգայում «Դինաբուրգում»։ 1996 և 1997 թվականներին նվաճել է երկրի առաջնության բրոնզե մեդալները, իսկ 1997 թվականին դարձել է Լատվիայի Գավաթի եզրափակիչի մասնակից։ Ընդամենը «Դաուգավպիլսի» կազմում մասնակցել է Բարձրագույն խմբի 81 խաղի։ Հանդես է եկել Ռուսաստանի Առաջին լիգայի ակումբներում՝ «Սպարտակ» (Նալչիկ), «Ժեմչուժինա» (Սոչի), «Խիմկի» ակումբներում, ինչպես նաև մոսկովյան սիրողական թիմերում։

Պինյասկինի վերջին պրոֆեսիոնալ ակումբը Տիրասպոլի «Տիլիգուլ Տիրասն» է, որը հանդես է եկել Մոլդովայի բարձրագույն դիվիզիոնում։ Նրա կազմում ֆուտբոլիստը 12 հանդիպում է անցկացրել երկրի առաջնությունում և մասնակցել է եվրագավաթներին։

Պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտելուց հետո սիրողական մակարդակով խաղացել է Մոսկվայի և Դաուգավպիլսի ակումբներում։ 2009 թվականին «Դիտտոն Դաուգավա» թիմի կազմում դարձել է չեմպիոն և գավաթակիր Դաուգավպիլսի համար։ 2013 թվականին դարձել է վետերանների Լատվիայի առաջնության հաղթող Դաուգավպիլսի հավաքականի կազմում։ 2014-ին հանդես է եկել Մոսկվայի «Դինամոյի» վետերանների թիմում և դարձել Թուրքիայում մրցաշարի հաղթող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Московский футбол. XX век. стр. 138
2. ↑  Матч Черноморец О — Локомотив М. footballfacts.ru
3. ↑  Футбол. Лауреаты летнего сезона
4. ↑  50-я СПАРТАКИАДА ВЕТЕРАНОВ СПОРТА ЛАТВИИ — ФУТЗАЛ — ДАУГАВПИЛС 04.05.13
5. ↑  Ветераны «Динамо» одержали победу на турнире в Турции

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
**Վահան Ֆրանկյուլի Մալեզյան** (սեպտեմբերի 21, 1871(1871-09-21), Սուլինա, Տուլչա, Ռումինիա - մայիսի 4, 1967(1967-05-04), Նիս), հայ գրող, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

1871 թվականին Մալեզյանների ընտանիքը տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս։ 1887 թվականին Մալեզյանը ավարտել է Կոստանդնուպոլսի հայկական կրթարանը, 1895 թվականին՝ իրավաբանական վարժարանը։ 1896 թվականին տեղափոխվել է Մերսին։ Հարել է Հնչակյան կուսակցությանը, 1897 թվականին բանտարկվել է, մեկ տարի անց ազատվել, այնուհետև մեկնել է Եգիպտոս, որտեղ զբաղվել է իրավաբանությամբ։ Մալեզյանն Եգիպտոսում ռամկավար կուսակցության հիմնադիրներից է (1908)։ Ապրել է Կահիրեում, Բրյուսելում, Փարիզում, Նյու Յորքում, ապա՝ Նիսում, վարել ՀԲԸՄ ընդհանուր քարտուղարի պաշտոնը։ Գրական ասպարեզ է իջել 1880-ական թվականների վերջերին, տպագրվելով «Մասիս» և «Արևելք» պարբերականներում՝ «Զեփյուռ» ծածկանունով։ Նրա չափածո և արձակ գործերի (1895) մի մասն ամփոփվել է «Մրմունջք» (1890) ժողովածուում։ Աշխատակցել է «Արևելյան մամուլ», «Ծաղիկ», «Անահիտ», «Բանբեր գրականության և արվեստի», «Շիրակ» և այլ պարբերականների։ Հրատարակել է «Հուշարձան մը Արվփարյանի» (1911) կենսագրական գրքույկը, «Անիծյալը» (1892) և «Կերոններ» (1912) չափածո, «Տարագրի մը հուշատետրը» (1915) արձակ գործերը։ Ֆրանսիայում ապրած տարիներին լույս է ընծայել «Անցած օրեր...» (1927), «Կարապի երգը» (1949), «Հոգիի ձայներ» (1949), «Մեծ հայրս Հովսեփ Մալեզյան պատվելի» (1949), «Ճամբուս վրայ» (1950, հուշագրություններ, նամակներ և այլ նյութեր), «Ճամբուս ծայրը» (1954-1955 թվականներ, հուշեր, հոդվածներ, զանազան գրություններ) գործերը։ Թարգմանություններ է կատարել Ա. Բարբյուսից, Վ. Հյուգոյից, Մորիս Մետերլինկից, Ալբեր Սամենից և ուրիշներից։ Գրել է նաև ֆրանսերեն և թուրքերեն։

Բանաստեղծ Վահան Մալեզյանի ազգային ու գրական վաթսունամյա գործունեությունը, Փարիզ, 1951 թվական։ Ձոնամատյան Վահան Մալեզյանի ութսունհինգամյակի առթիվ, Փարիզ, 1956 թվական։

Գրականություն
-------------

* Վահան Մալեզեանի կեանքն ու գործը։ Յուշամատեան իր ութսունամեակին առթիւ (1871–1951), Փարիզ, 1951։

Երկեր
-----

* Սփյուռքահայ բանաստեղծություն (ժողովածու), Ե.1981։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 7. — էջ 154—155.
2. 1 2 3 4 5 6  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: 2005. — հատոր 2. — էջ 16.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 17763 · BNF: 12181589g · GND: 1072494205 · ISNI: 0000000038893108 · LCCN: n2001057201 · VIAF: 56653235 · WorldCat VIAF: 56653235 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 154)։*  |
Տեսամագնիտոֆոն
Տնային տեսամագնիտոֆոն
**Տեսամագնիտոֆոն**, հեռուստատեսային ծրագրերը և դրանց ձայնային ուղեկցումը մագնիսական ժապավենի վրա գրառող և վերարտադրող ապարատ։ Աշխատում է մագնիտոֆոնի սկզբունքով, սակայն 6-7 Մհերց հաճախականությունների շերտը զբաղեցնող տեսաազդանշանների մագնիսական գրառման համար անհրաժեշտ է ժապավենի՝ մագնիսական գլխիկի նկատմամբ տեղաշարժման ավելի մեծ արագություն (20 սմ/վրկ առաջին երկու ժապավենի և 40 սմ/վրկ՝ վերջինի համար)։ Սովորաբար կիրառում են մի քանի պտտվող մագնիսական գլխիկներով և մագնիսական լայն ժապավենով (12,7, 25,4 և 50,8 մմ) տեսամագնիտոֆոններ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 655)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11932394z · LCCN: sh92003033 · Microsoft: 65492689 · NDL: 00560658 · NKC: ph127094 |

 |
**Ալեքսանդր Իվանովիչ Պետրելի** (ռուս.՝ Александр Иванович Петрелли, նոյեմբերի 9, 1968(1968-11-09), Օդեսա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս նկարիչ, «Վերարկու» (ռուս.՝ «Пальто») պատկերասրահի ստեղծող։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Պետրելին ծնվել է 1968 թվականի նոյեմբերի 9-ին Օդեսայում։ 1996 թվականին միավորվելով «Перцы» խմբի հետ՝ հիմնադրել է «Վերարկու» ​​ցուցահանդեսը։ «Վերարկու» պատկերասրահի ցուցահանդեսը ներառում է ոչ մեծ չափի ստեղծագործություններ, որոնք ցուցադրվում են վերարկուի աստառի վրա, որը Պետրելին բացում է հանդիսատեսի առջև, երբ գնում է Վերնիսաժ ու այլ մշակութային միջոցառումների։ «Վերարկուի» առաջին ցուցադրությունը եղել է Ալեքսանդր Վինոգրադովի և Վլադիմիր Դուբոսարսկու «Նկարիչները հանուն սեքսի» ցուցահանդեսում, որն անցկացվել է 1986 թվականին «Մանհեթեն-Էքսպրես» ակումբում։

1997 թվականին Ալեքսանդր Պետրելին եղել է «Դի Փափլը նրբատախտակի տակ» (ռուս.՝ «Ди Папл под фанеру») խմբի հիմնադիրներից էր (որը գոյատևել է մինչև 2004 թվականը)։

2010 թվականին Ալեքսանդր Պետրելիի «Վերարկու» ցուցահանդես» նախագիծը ներառվել է Սերգեյ Կուրյոխինի մրցանակի կարճ ցուցակում՝ «Արվեստը հանրային տարածքում» անվանակարգում։

2012 թվականի սեպտեմբերին Ալեքսանդր Պետրելին համակարգել է «Mos. Koop» նախագիծը, որը եղել է նկարիչների ստեղծագործությունների վաճառքի համար նախատեսված տարածք, որտեղ դրանք վաճառվել են շուկայական արժեքից էականորեն ցածր գնով։ Նախագծին, որը բացվել է նկարիչ Նիկոլայ Օվչիննիկովի արվեստանոցում, մասնակցել են Նիկիտա Ալեքսեևը, Կոնստանտին Զվեզդոչյոտովը, Իգոր Մակարևիչը և ուրիշներ։

Անհատական ​​ցուցահանդեսներ
--------------------------

* 2012 – «Լիմպոպո», Մեկ հանդիսատեսի պատկերասրահ, Մոսկվա
* 2010 – «Սողոմոնի չափանիշներ» (ռուս.՝ «Параметры Соломона», Ե. Կ. Արտբյուրո պատկերասրահ, Մոսկվա
* 1992 – Անանուն («Бобинный магнитофон»), Տրյոխպրուդնի նրբանցքի պատկերասրահ, Մոսկվա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Кравцова М.* Коллекционирование современности Archived 2018-12-02 at the Wayback Machine. // Коммерсантъ. — 2006. — 20 окт.
2. ↑  *Сидорова Н.* ДИ ПАПЛ под фанеру Archived 2012-01-05 at the Wayback Machine. // aroundart.ru. — 2010. — 5 марта.
3. ↑  *Собств инф.* Художники открыли «крестьянский рынок» // artchronika.ru. — 2012. — 25 сент.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Александр Петрелли на сайте «Арт-кладовка»
* Галерея Гельмана. Интервью Александра Петрелли
* «Александр Петрелли. Ди Папл» на сайте Андрея Ерофеева
* Галерея Одного Зрителя (ГОЗ) — А. Петрелли. «Лимпопо» Archived 2016-06-03 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ամատունի ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Վլադիմիր Նապոլեոնի Ամատունի** (սեպտեմբերի 5, 1939(1939-09-05), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 24, 1999(1999-02-24), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), հայ բժիշկ, թունաբան, հասարակական գործիչ, բժշկական գիտությունների թեկնածու (1969)։ 

Ամատունիների ազնվական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Վլադիմիր Ամատունին ծնվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Լենինգրադում, էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտի ուսանողներ՝ Նապոլեոն և Ալեքսանդրա Ամատունիների ընտանիքում։ 1942 թվականին նրան դուրս են հանել շրջափակման ենթարկված Լենինգրադից, իսկ պատերազմից հետո ետ բերել քաղաք։

### Կրթություն

1954 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական համալսարանի երեկոյան բաժին, միառժամանակ աշխատում է, որպեսզի աջակցի ընտանիքին։ 1959 թվականին դառնում է Առաջին բժշկական համալսարանի ուսանող, համատեղելով ուսումը երկու համալսարաններում։ 1966 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ Առողջապահության նախարարության Թունաբանության ինստիտուտի ասպիրանտուրա։

### Աշխատանքային գործունեություն

1965-1966 թվականներին, ըստ բաշխման՝ աշխատել է Կիրովի մարզի Պելեսի գյուղական հիվանդանոցում, որպես գլխավոր բժիշկ և վիրաբույժ։ 1969 թվականին պաշտպանել է ատենախոսոթյուն՝ բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան ստանալու համար։ 1981-1991 թվականներին աշխատել է Թունաբանության ինստիտուտում, որպես ավագ գիտաշխատող։ 1991-1993 թվականներին, մինչև Լենինգրադ-Պետերբուրքի քաղաքային խորհրդի լուծարումը, աշխատել է խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ Բ․Ա․ Մոիսեևի խորհրդական, այնուհետև՝ քաղաքային խորհրդի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ։ 1995-1998 թվականներին աշխատել է Սանկտ-Պետերբուրգի Օրենսդիր ժողովում՝ բյուջեի և ֆինանսների համակարգող խմբում, իսկ այնուհետև՝ պատգամավոր Իգոր Արտեմևի օգնական։

### Հասարակական գործունեություն

1993 թվականին ստեղծվում է «Սանկտ Պետերբուրգի հայերի միություն»-ը, որը գլխավորում է նշանավոր հասարակական գործիչ Վլադիմիր Ամատունին։ Նա անգնահատելի ներդրում է ունենում համայնքի վերծննդի և ռուս-հայկական հարաբերությունների ամրապնդման գործում։ 1994 թվականին, նրա անմիջական մասնակցությամբ, Սանկտ-Պետերբուրգում կազմակերպվում է Գերոնտոլոգիական բժշկական կենտրոնը։

Աշխատություններ
---------------

1994 թվականին կազմել և հրատարակել է «Սմոլենսկի հայկական գերեզմանատուն» հոդվածը՝ «Սանկտ Պետերբուրգի Պատմական գերեզմանոցները» գրքում (1994)՝ հոդվածում ներկայացնելով հուղարկավորությունների պատմությունների ցուցակ և նրանց ուրվագիծը։

Վլադիմիր Ամատունին մահացել է 1999 թվականի փետրվարի 24-ին Սանկտ-Պետերբուրգում։ Հուղարկավորվել է Սանկտ Պետերբուրգի հայկական գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  АМАТУНИ Владимир Наполеонович
2. 1 2 3 4 5 6  «Հավատամք», Սանկտ Պետերբուրգի Հայ համայնքի պարբերաթերթ, №3 (249), 2014 թ. ПАМЯТИ ВЛАДИМИРА АМАТУНИ
**Ժան-Մարի Պերիե** (ֆր.՝ Jean-Marie Périer, փետրվարի 1, 1940(1940-02-01), Նյոյի սյուր Սեն, Սենա, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի լուսանկարիչ և կինոռեժիսոր, դերասան Մարկ Պորելի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1940 թվականին, նրա պաշտոնական հայրը հայտնի դերասան Ֆրանսուա Պերիեն է, իսկ կենսաբանական հայրը՝ երգիչ Անրի Սալվադորը։ Մայրը՝ դերասանուհի Ժակլին Պորելն է՝ լեգեդար դերասանուհի Գաբրիել Ռեժանի թոռնուհին։

Սալվադորից բաժանվելուց և Պերիենի հետ հարաբերություններ սկսելուց հետո Ժակլինը չի իմացել, որ արդեն երեխայի է սպասում։

Ժան-Մարի Պերիեն սկսել է լուսանկարչությամբ զբաղվել 1956 թվականին՝ որպես Դանիել Ֆիլիպաչիի օգնական, որն աշխատում էր Մերի Քլեր ամենամսյա կանացի ամսագրում։ Որոշ ժամանակ Պերիեն եղել է «Jazz» ամսագրի, «Paris Match» և «Tele7jours» թերթերի լուսանկարիչը։ Զինվորական ծառայություն է անցել Ալժիրում։

1962-1974 թվականներին աշխատել է «Salut Les Copain»s թերթում։ Ժան-Մարի Պերիե բացի լուսանկարիչությունից զբաղվել է նաև ռեժիսորի աշխատանքով։ Նա գովազդային հոլովակներից աստիճանաբար անցել դեպի վավերագրական ու գեղարվեստական ​​ֆիլմեր։ Նրա «Հանրային հեռախոս» ֆիլմը 1980 թվականին ներկայացվել է Կաննի կինոփառատոնին։

Նա աշխատել է համաշխարհային կինոյի, երաժշտության, նորաձևության այնպիսի աստղերի և խմբերի հետ, ինչպիսիք են «The Beatles֊ը», «The Rolling Stones֊ը», Ալեն Դելոնը, Ժակ Դյուտրոն, Ֆրանսուազա Արդին, Ջոնի Հալիդեյն, Ժան Պոլ Գոտյեն, Նատալի Փորտմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. 1 2  GeneaStar
3. ↑
4. ↑  Festival de Cannes My Account
5. ↑  Jean-Marie Périer, el fotógrafo de las estrellas, rinde homenaje a grandes figuras de la música y la moda de los 60 y los 90 en La Malagueta

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website Archived 2022-07-25 at the Wayback Machine.
* TO DO LIST FOCUS / EXPO : « LES BEATLES À PARIS »

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119191502 · GND: 124920489 · ISNI: 0000000078294361 · LCCN: nr99020912 · NUKAT: n2019062953 · SUDOC: 027065243 · VIAF: 39382363 · WorldCat VIAF: 39382363 |

 |

 |
Համագործակցող երկրների ցանկը
**Արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության և մշակութային կապի հայկական ընկերություն**, (մինչև 1958-ը՝ Կուլտուրական կապի հայկական ընկերություն) կազմալուծվաց կամավոր հասարակական կազմակերպություն։

Պատմություն
-----------

Ստեղծվել էր 1944 թվականին։

Մինչև 1958 թ. կոչվել է Կուլտուրական կապի հայկական ընկերություն։

Աջակցում էր ՀԽՍՀ աշխատավորության և արտասահմանյան երկրների ժողովուրդների միջև բարեկամության, փոխըմբըռնման և մշակութային համագործակցության զարգացմանն ու ամրապնդմանը։ Տարբեր երկրների ազգային տոների և հիշարժան տարեթվերի առթիվ կազմակերպում է երեկոներ, ցուցահանդեսներ, կինոֆիլմերի ցուցադրումներ և այլն։

Մինչև Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեի ստեղծումը (1964 թ.) սերտ կապեր է ունեցել արտասահմանյան երկրներում գործող հայկական կազմակերպությունների և գործիչների հետ։

1975 թ. դրությամբ՝ ընկերությունը բարեկամական կապեր է ունեցել աշխարհի 67 երկրների 245 կազմակերպությունների և 466 գործիչների հետ։ Այդ երկրներից մոտ 28-ում եղել են բարեկամության ընկերություններ։ 1986 թ. արեկամական կապեր ուներ շուրջ 70 երկրների մշակութային ու հասարակական կազմակերպությունների հետ, ր մշակույթի, գիտության ու տեխնիկայի 7 ճյուղային սեկցիա, հանրապետության 20 բաժանմունք։ Ունեցել է շուրջ 2650 մասնակից։

Շենք
----

Հիմնական հոդված՝ ԱՕԿՍ-ի շենք
Ստեղծման օրվանից ընկերությունը տեղակայված է եղել բժիշկ Հովհաննես Հովհաննիսյանի բուժարանի շենքում։ Վերջինս կառուցվել է 1914-1917 թթ՝ Հովհաննիսյանի պատվերով։

ԱՕԿՍ-ի շենքը Երևանի հետխորհրդային ճարտարապետության լավագույն նմուշներից է։

Ամսագիր և տեղեկատու
-------------------

1945-1964 թթ. հրատարակվել է «Սովետական Հայաստան» ամսագիրը։

1965 թվականից ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և իսպաներեն լույս է ընծայում «Հայաստանն այսօր» երկամայա տեղեկատու բյուլետենը, որն ուղարկվել է աշխարհի 36 երկրների 90 կազմակերպությունների։ Տեղեկատուում տեղ էին գտնում Խորհրդային Հայաստանի գիտական, մշակութային կյանքին վերաբերող իրադարձությունները։ Տեղեկատուի գլխավոր խմբագիրն էր Կոնստանտին Խոնդոյանը։

Նախագահներ
----------

* Մ. Ի. Պետրոսյան (1944-1946 թթ)
* Լ. Ա. Քալանթար (1947-1949 թթ)
* Գ. Խ. Հարությունյան (1949-1951 թթ)
* Բ. Ա. Աստվածատրյան (1951-1953 թթ և 1955-1958 թթ)
* Գ. Ս. Սևունց (1953-1955 թթ)
* Բ. Ա. Գրիգորյան (1958-1967 թթ)
* Ռ. Հ. Պարսամյան (1967-1972 թթ)
* Ռ. Մ. Սամսոնով (?-?)
* Նորա Հակոբյան (?-?)
* Ա. Սմբատյան (1997-ից-?)

Տես նաև
-------

* Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտե
* ԱՕԿՍ-ի շենք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 2. — էջ 142.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «ԱՕԿՍ-ի շենք»` կենդանի պատմություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 142)։*  |
Լիսաբոնի գերմանական դպրոցի լոգո
**Լիսաբոնի գերմանական դպրոց,** մասնավոր դպրոց, որը հիմնադրվել է Պորտուգալիայում Գերմանիայի բողոքական համայնքի նախաձեռնությամբ՝ 1848 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Այն համարվում է ամենահին գերմանական միջազգային դպրոցը Պիրենեյան թերակղզում (Իսպանիա, Պորտուգալիա, Ջիբրալթար, Անդորրա)։ 1963 թվականի հունվարի 1-ին փոխվել է դպրոցի շենքի տեղակայության վայրը և այն տեղափոխվել է Լիսաբոնի կենտրոնական թաղամաս՝ քաղաքապետարանի հարևանությամբ։ Դպրոցի պարտարապետը համարվում է դպրոցի համահիմնադիր Օտտո Բարթինգը (1883-1959)։

2004-2006 թվականներին դպրոցը ենթարկվել է արմատական կառուցվածքային արդիականացման։ Շինարարություններ կատարվեցին և վերակառուցեցին դպրոցի մարզադահլիճը, լսարանը, քիմիայի լաբորատորիան և դպրոցը սկսեց համապատասխանել Պորտուգալիայի միջազգային դպրոցների չափանիշներին։ Շինարարական աշխատանքները կատարել է պորտուգալացի ճարտարապետ Խուան Լուիս Կարիլհո դա Գրացան։

Լիսաբոնի գերմանական դպրոցի մեթոդական ծրագիրը կազմվել է Գերմանիայում գործող ուսումնական հաստատությունների ծրագրերով։ Այն ներառում է բացի ավագ դպրոցից, նաև հիմնական դպրոց։ Այս ուսումնարանը ավարտած աշակերտները կարող են հեշտորեն ընդունվել համալսարան Պորտուգալիայում կամ այլ երկրներում։ Այս դպրոցը համարվելով միջազգային դպրոց, ներառոււմ է տարբեր աշակերտներ՝ Պորտուգալիայից և Գերմանիայից։ Դպրոցում գործում է նաև հարակից մանկապարտեզ՝ գերմաներեն և պորտուգալերեն լեզուներով։

2014 թվականի տվյալներով, դպրոցի 1,125 ուսանողներից մոտ 60 %-ը եղել են պորտուգալացի։ Գերմանական դպրոցը համարվում է մասնավոր դպրոց, որը աշխատում է պաշտոնական հաստատմամբ Պորտուգալիայի կրթության և գիտության նախարարության։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիսաբոնի գերմանական դպրոցի պաշտոնական կայքը
* Լիսաբոնի գերմանական դպրոցի շրջանավարտների կայքը
* ԼԳԴ-ի ֆեյսբուքյան խմբավորումը