recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հանս Հինրիխ** (գերմ.՝ Hans Hinrich, նոյեմբերի 27, 1903(1903-11-27), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - հոկտեմբերի 30, 1974(1974-10-30), Բեռլին, Արևելյան Գերմանիա), գերմանացի կինոդերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1903 թվականին Բեռլինում։ 1928 թվականին ամուսնացել է գերմանացի կինոդերասանուհի Մարի Կրանի հետ։ 1931 թվականին UFA-ում սկսել է կր ռեժիսորի կինոկարիերան։ Նրա ֆիլմերում նկարահանվել են այդ ժամանակվա հայտնիները (Հենրիխ Գեորգե, Հանս Ալբերս և ուրիշներ), սակայն ֆիլմերն այդքան էլ հաջող չէին։

Հանս Հենրիխն ուներ հրեական ծագում և ՆՍԳԲԿ-ի իշխանության գալու հետ միասին նրա կարիերայում և կյանքում առաջացան արագ զարգացող խնդիրներ։ Նա դարձավ կաթոլիկ։ Նրան հեռացրեցին Մշակույթի կայսերական պալատից, սակայն կարողացավ խուսափել վատագույն ճակատագրից՝ թույլտվություն սատնալով գնալ Իտալիա։

Իտալիայում Հենրիխն ապրել և աշխատել է Հռոմում, մասնակցել է իտալական ֆիլմերի նկարահանումներին, սովորաբար Ջովանի Հենրիխ և Ջովանի Հայնրիխ կեղծանուններով։ Պատերազմից հետո սկսեց նրա դերասանական կարիերայի երկրորդ փուլը, այժմ արդեն Իտալիայում։

1953 թվականին կատարել է բժիշկ Բոնահովենի դերը «Հռոմեական արձակուրդներ» ֆիլմում։ Ֆիլմի տիտրերում նրա անունը գրված էր նոր կեղածանունով՝ Հայնս Հենդրիխ։

1955 թվականին Հանս Հենրիխը վերադարձավ Արևմտյան Գերմանիա, դարձավ մի քանի արդեն գերմանական ֆիլմերի ռեժիսոր։ 1958 թվականին նա դառնում է Գելզենկիրխեն քաղաքի Ռուր երաժշտական թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը։ Իր պաշտոնը նա ստանձնել է մինչև 1966 թվականը։

Մահացել է 1974 թվականին Արևմտյան Գերմանիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
3. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
4. ↑  «Հանս Հենրիխ»։ Unicorn Media։ Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 29
5. ↑  Hans Hinrich (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
**Կարեն Յուրիի Ասլանյան** (հուլիսի 22, 1995(1995-07-22), Երևան, Հայաստան), հայ հունահռոմեական ըմբիշ, 2018, 2019 և 2020 թվականների ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ Ներկայացրել է Հայաստանը Մինսկում տեղի ունեցած 2019 թվականի Եվրոպայի 2-րդ խաղերում, զբաղեցրել է 5-րդ տեղը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1995 թվականի հուլիսի 22-ին Երևանում։ Ակտիվորեն սկսել է զբաղվել ըմբշամարտով 2006 թվականից։ 2012 թվականին դարձել Է Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն, 2013 թվականին՝ պատանիների աշխարհի չեմպիոն։

2014 թվականին պատանիների աշխարհի առաջնությունում Կարեն Ասլանյանը նվաճել է արծաթե մեդալ։ 2015 թվականին դարձել է Համաբանակային 6-րդ ամառային խաղերի փոխչեմպիոն, 2017 թվականին՝ հունահռոմեական ըմբշամարտի բանակայինների աշխարհի առաջնության չեմպիոն։ 2015 թվականին պարգևատրվել է ՀՀ զինված ուժերի «Վազգեն Սարգսյան» մեդալով։

2018 թվականին մինչև 67 կգ քաշային կարգում դարձել է Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2019 թվականին Բուխարեստում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում կրկին նվաճել է բրոնզե մեդալ։

2020 թվականի փետրվարին Իտալիայի մայրաքաղաքում տեղի ունեցած մայրցամաքի առաջնությունում մինչև 67 կգ քաշային կարգում Կարենը նվաճել է բրոնզե մեդալ։

Կարեն Ասլանյանը հանդես է գալիս նաև ակումբային առաջնություններում․ 2017 թվականին «Սամուրգաշև եղբայներ» մարզական ակումբի թիմի կազմում դարձել է Ռուսաստանի գավաթակիր, նույն թվականին Իրանում անցկացված հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի ակումբային առաջնությունում իրանական «Սինա Սանաթ Իզեհ» թիմի կազմում դարձել է փոխչեմպիոն։

2021 թվականի մայիսի 8-ին Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում անցկացված հունահռոմեական ըմբշամարտի վերջին վարկանիշային մրցաշարում նվաճել է Տոկիո 2020-ի օլիմպիական ուղեգիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «2018 European Wrestling Championships Results»։ *United World Wrestling*։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 April 2020-ին։ Վերցված է 12 April 2020  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «2019 European Wrestling Championships Results»։ *United World Wrestling*։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 April 2020-ին։ Վերցված է 12 April 2020  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. 1 2  «2020 European Wrestling Championships Results»։ *United World Wrestling*։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 April 2020-ին։ Վերցված է 12 April 2020  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
4. ↑  «2019 European Games Wrestling Results»։ *United World Wrestling*։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 April 2020-ին։ Վերցված է 4 April 2020  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
5. ↑  Ըմբիշներ Կարեն Ասլանյանն ու Արմեն Մելիքյանն օլիմպիական խաղերի ուղեգրեր ապահովեցին
6. ↑  Shefferd Neil (8 May 2021)։ «Armenia and Romania book multiple Tokyo 2020 places at UWW World Olympic Games qualifier»։ *InsideTheGames.biz*։ Վերցված է 8 May 2021
7. ↑  Etchells Daniel (12 February 2020)։ «Armenia claim two Greco-Roman titles on day three of European Wrestling Championships»։ *InsideTheGames.biz*։ Վերցված է 12 February 2020  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Aslanyan, Karen (ARM)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · TheSports.org · Միասնական պայքարի աշխարհ |

 |
**Կապիտալի շահույթ**, ոչ ընթացիկ ակտիվների՝ արժեթղթի, պարտատոմսի կամ անշարժ գույքի վաճառքից ստացված շահույթ, որի վաճառքի գինը գերազանցում է գնման գնին։

Կապիտալի շահույթը վաճառքի ավելի բարձր գնի և գնման ցածր գնի տարբերությունն է։ Կապիտալի կորուստ է առաջանում, երբ ակտիվի գնման գինը գերազանցում է դրա վաճառքից հասույթին։

Կապիտալի շահույթ կարող է համարվել նաև ներդրված եկամուտը՝ դրամական միջոցների կամ պասիվ եկամտի տեսքով, որի միջոցով ձեռք են բերվում նյութական ակտիվները (օրինակ՝ հիմնական միջոցներ), ֆինանսական ակտիվները (բաժնետոմսեր, արժեթղթեր կամ պարտատոմսեր) և ոչ նյութական ակտիվները։

Կապիտալի շահույթի հարկում
-------------------------

Աշխարհի երկրների մեծամասնությունում սահմանված է կապիտալի շահույթի հարկ՝ ֆիզիկական անձանց կամ կազմակերպությունների համար։

### Հարկերից ազատում

Հարկային արձակուրդը կամ հարկերից ազատումը կարող է օգտակար լինել որոշակի ակտիվներ տնօրինելու դեպքում (օրինակ՝ բաժնետոմսեր ունեցող ձեռնարկատեր ընկերությունների համար)։ Հարկային արձակուրդի տրամադրումը կամ հարկերից ազատումը իրականացվում է ձեռնարկատիրական գործունեության խթանման, գնաճի ունեցած հետևանքների փոխհատուցման կամ «կրկնակի հարկումից» խուսափելու նպատակով։

### Կապիտալի շահույթը ազգային եկամուտների հաշվառման մեջ

Կապիտալի շահույթըը կամ վնասը չեն հաշվառվում ազգային եկամուտներում, քանի որ դրանք կապված են միայն բաժնետոմսերի և ակտիվների նկատմամբ իրավունքների փոխանցման հետ և չեն հանդիսանում նոր արտադրական գործընթաց։

Տես նաև
-------

* Դրամական հոսք
* Ներդրում (բանկային)
* Շահույթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  O'Sullivan Arthur, Sheffrin Steven M. (2003)։ *Economics: Principles in Action*։ Upper Saddle River, New Jersey 07458: Pearson Prentice Hall։ էջեր 268, 508։ ISBN 0-13-063085-3  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «President Discusses Taking Action to Strengthen America's Economy»։ *georgewbush-whitehouse.archives.gov*։ Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 9
**Կարեն Մնացականյան** (մարտի 3, 1977(1977-03-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հունահռոմեական ոճի հայ ըմբիշ, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն, աշխարհի առաջնության մեդալակիր, 2000 և 2008 թվականների Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Կարեն Մնացականյանը ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել դեռահաս տարիքում 1988 թվականից՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հունահռոմեական ոճին։ Չափահաս դառնալուց հետո զորակոչվել է բանակ և դարձել «Դինամո Երևան» մարզական ակումբի անդամ։ Նրան մարզել են հիմնականում Գեորգի Կոժարյանը և Սամվել Գևորգյանը։ Ավելի ուշ վերապատրաստվել է Երևանի սպորտային գիտությունների ինստիտուտում։

Կարենը մասնակցել է ըմբշամարտի մի շարք միջազգային մրցաշարերի՝ սկսած պատանեկան տարիքից։

1997 թվականին Կարեն Մնացականյանը մեծահասակների մակարդակում իր առաջին իսկ մեկնարկին նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնական տիտղոսը։ Մեկ ամիս անց Ստամբուլում նա կրկին դարձել է Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն մինչև 60 կգ քաշային կարգում։

1999 թվականին Սոֆիայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Կարեն Մնացականյանը բրոնզե մեդալ է նվաճել թեթևագույն քաշային կարգում՝ կիսաեզրափակչում պարտություն կրելով Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Վալերի Նիկոնորովից։ 1999 թվականին Աթենքում կայացած աշխարհի առաջնությունում երկու հաղթած մենամարտերից հետո պարտվել է Հարավային Կորեայի ներկայացուցիչ Կիմ Ին-Սոպին՝ արդյունքում զբաղեցնելով 15-րդ տեղը։

2000 թվականին կարողացել է որակավորվել Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար։ Սակայն Սիդնեյում թեթևագույն քաշային կարգում պարտվել է իր մասնակցած երկու մենամարտերում՝ մասնավորապես պարտություն կրելով Բելառուսի ներկայացուցիչ Իգոր Պետրենկոյից և ԱՄՆ-ն ներկայացնող Ջեյմս Գրունվալդից։ Արդյունքում զբաղեցրել է 15-րդ տեղը։

2001 թվականին Ստամբուլում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում զբաղեցրած 9-րդ տեղից հետո Կարեն Մնացականյանը մեծ հաջողությունների է հասել նույն թվականին Պատրասում կայացած աշխարհի առաջնությունում։ Այնտեղ նա հաղթել է Նորբերտ Ֆուտոյին, Յուրի Էստևասին, Կան Են Իրին, ինչպես նաև օլիմպիական և աշխարհի բազմակի չեմպիոն Արմեն Նազարյանին՝ Բուլղարիան ներկայացնող իր հայրենակցին։ Այսպիսով, եզրափակչում նա հանդիպել Է Ուզբեկստանից Դիլշոդ Արիպովի հետ, սակայն այդ մենամարտում պարտվել է 3-6 հաշվով՝ դառնալով աշխարհի փոխչեմպիոն։

Կարեն Մնացականյանը չի կարողացել որակավորվել 2004 թվականի Աթենքի Օլիմպիական խաղերին, բայց 2006 թվականին կրկին մեծ հաջողությունների է հասել։ Մոսկվայում նա երկրորդ անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։

2008 թվականին կրկին կարողացել է որակավորվել Օլիմպիական խաղերի համար։ Այնուամենայնիվ, Պեկինում իր առաջին մենամարտում պարտվել է Ճապոնիայից Մակոտո Սասամոտոյին և դուրս մնացել մրցաշարից՝ զբաղեցնելով 17-րդ տեղը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sports-Reference.com
2. ↑  «Karen Mnatsakanyan»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 18-ին։ Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 27  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
**Կարինե Յուրիի Խալաթովա** (հունիսի 20, 1953(1953-06-20), Գանձակ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող։ Հայաստանի գրողների միության (1989), Մոսկվայի գրողների միության (1996) անդամ է։

Կենսագրություն
--------------

Կարինե Խալաթովան ծնվել է 1953 թվականին, Կիրովաբադում։ Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը։ Ռուսերեն է թարգմանել հայ գրողների մի շարք ստեղծագործություններ, հեղինակ է հայ մշակույթին և գրականությանը նվիրված մի շարք հոդվածների։ Հրատարակվել է «Գրական Հայաստան», «Գրքերի աշխարհ», «Կոմունիստ», «Հայաստանի Հանրապետություն», «Ուրարտու», «Կոմսոմոլեց» և այլ հայկական և ռուսական պարբերականներում։

Թարգմանել է Մուշեղ Գալշոյանի, Զորայր Խալափյանի, Վալտեր Արամյանի, Ստեփան Ալաջաջյանի, Շահեն Թաթիկյանի, Վախթանգ Անանյանի, Մկրտիչ Սարգսյանի, Հրաչյա Քոչարի, Կարինե Խոդիկյանի և այլ գրողների ստեղծագործություններից։ 
1993-2008 թվականներին ապրել է Մոսկվայում, «Центрполиграф», «Эксмо», «Акпресс» և այլ պարբերականներում աշխատել որպես լրագրող և խմբագիր։ 2008 թվականին վերադարձել է Հայաստան և եղել է ԱՊՀ և Բալթյան երկրների թարգմանիչների մի քանի գիտաժողովների կազմակերպիչներից։ 2010-2011 թվականներին եղել է «ԱՊՀ և Բալթյան երկրների թարգմանիչներ» կայքի առաջին խմբագիրը, 2011-2012 թվականներին՝ Հայաստանի գրողների միության միջազգային գրական կապերի կենտրոնի ղեկավարը։ Մասնակցել է թարգմանչական մի շարք միջազգային գիտաժողովների և կոնֆերանսների։ Մոսկովյան «Меценат и мир» և «Առագաստ» ամսագրերի հեղինակ և թարգմանիչ (2010)։

Երկեր
-----

* «Гранатовое кабаре» (2009)
* «В поисках утерянного сна» (2012)
* «Նրանք սիրել են Հայաստանը» (2011)
* «Старый Ереван» («Հին Երևանը 1920-1940-ական թվականների հայ դասականների պատմվածքներում և հուշերում», 2016 թվական)

Մրցանակներ
----------

* ՀԳՄ Միքայել Նալբանդյանի անվան մրցանակ, 2012։
* Մայր Աթոռ Սբ. Էջմիածնի և ՀԳՄ «Կանթեղ» մրցանակ, 2013։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կարինե Խալաթովայի կենսագրությունը avproduction.amկայքում(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Каринэ Халатова: Картина распятия. Стихотворение»։ *Центр поддержки русско-армянских стратегических и общественных инициатив*։ 2017-10-27։ Վերցված է 2018-04-18
3. ↑  «КАРИНЭ ХАЛАТОВА - ЛАУРЕАТ ПРЕМИИ "КАНТЕХ"»։ *www.golosarmenii.am*։ Վերցված է 2018-04-18
4. ↑  Ճամփորդություն 20-րդ դարի հին Երևանում՝ Կարինե Խալաթովայի գրքով

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐ ԵՎ ԿՅԱՆՔ՝ ԱՆԻՎՆԵՐԻ ՎՐԱ / Մոսկովյան իմ մեմուարներից/Կարինե Խալաթովա
* Կիրակի. եկեղեցում/Կարինե Խալաթովա Archived 2017-05-27 at the Wayback Machine.
**Կասիա (Կասյա) Ստրաս**, իսկական անուն՝ **Կատաժինա Ստրուսինսկայա** (լեհ.՝ Katarzyna Strusińska, նոյեմբերի 23, 1987(1987-11-23), Ցեխանուվ, Ciechanów County, Մազովեցի վոյեվոդություն, Լեհաստան), լեհ թոփ-մոդել։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է նոյեմբերի 23-ին Լեհաստանի Ցեխանուվ քաղաքում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո սկսել է մոդելային կարիերա 16 տարեկան հասակում։ Նրա համար կարևոր իրադարձություն է եղել հանդիպումը Avant Models գործակալության սեփականատիրոջ հետ։ Մի քանի ամիս անց նրան հաջողվել է պայմանագրեր կնքել Լոնդոնում և Փարիզում առաջատար գործակալությունների հետ։

Կարիերա
-------

2008 թվականին բրիտանական Vogue ամսագիրը հրապարակել է հարցազրույց Ստրասի հետ։ 2010 թվականի հունվարին Կասիան հայտնվել է Vogue ամսագրի թոփ-30 մոդելների ցանկում։ 2011 թվականին զբաղեցրել է 13-րդ հորիզոնականը համաշխարհային մոդելների «Թոփ-50 մոդելներ» ցանկում։

Կասիա Ստրասը 2008 թվականի Caroline Herrera ցուցադրությունում
Կասիան առաջին լեհ աղջիկն է, որ մասնակցել է Dior ընկերության գովազդային արշավին։ 2010 թվականին Աննա Վինտուրը, որ Vogue ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է, ընտրել է Ստրասին ԱՄՆ-ում հունվարին և փետրվարին կայանալիք ֆոտոսեսիաների համար։ Շուտով մոդելը հայտնվել է *Vogue*-ի երեք ամսագրերի շապիկներին՝ Պորտուգալիայում, Կորեայում և Հունաստանում։ Նրա լուսանկարները հայտնվել են *Vogue* ամսագրի իտալական, ֆրանսիական, ամերիկյան և գերմանական հրատարակություններում և ֆրանսիական Numéro հրատարակությունում:։

Նա մասնակցել է այնպիսի դիզայներների դեֆիլեների, ինչպիսիք են՝ Prada, Louis Vuitton, Miu Miu, Versace, Roberto Cavalli, Fendi, Marc Jacobs, Calvin Klein, Dolce & Gabbana, Gucci, Givenchy, Chanel, Chloe, Christian Dior, Alexander McQueen, Balenciaga, Ջոն Գալյանո, Kenzo, Diesel, Viktor & Rolf, DKNY, Donna Karan, Burberry Prorsum, Alessandro Dell’Acqua, Sonia Rykiel, Julien Macdonald, Yves Saint Laurent, Balenciaga, Costume National, Jil Sander, Jil Stuart, Loewe:

Ստրասը փոխարինել է Լինդսի Վիքսոնին 2011 թվականին կայացած *Miu Miu* գարնանային հավաքածուի գովազդային արշավում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Les 30 Mannequins des Années 2000 Archived 2012-04-10 at the Wayback Machine..
2. ↑  Лим Джеймс (հունվարի 4, 2011)։ «Новые рекламные кампании для весенних коллекций Dior, Prada, Versace, Gucci, и других»։ New York Magazine։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-22-ին։ Վերցված է փետրվարի 18, 2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* Avant Management
* Կասիա Ստրասի լուսանկարների պատկերասրահը avantmodels.pl կայքում
* Կասիա Ստրասի լուսանկարները style.com կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
**Էրսան** (հին հուն․՝ Ἔρσα, Ἔρση) հունական դիցաբանության մեջ ցողի աստվածուհին է։

Դիցաբանություն
--------------

Էրսան, ինչպես իր երկու քույրերը՝ Պանդիան և Նեմեան, Զևսի և Լուսնի (Սելենե) դուստրն էր։ Էրսայի խոնավությունը սնուցում էր երկրի բույսերը, որոնք փոխվում էին՝ կախված Լուսնի ուժից։

Գրականության մեջ
----------------

Անտիկ գրականության մեջ Էրսա աստվածուհուն հիշատակում է երեք տեղ միայն Պլուտարքոսը՝ իր «Բարոյականություն» աշխատության մեջ։ Այնտեղ նա մեջբերում է հույն բանաստեղծ Ալկմանին, ով ապրել է մ.թ.ա. 7-րդ դարում։ Վերջինիս աշխատանքները հիմնականում կորել են, հիմնականում հայտնի են միայն առանձին հատվածներ, որոնք հետագայում մեջբերել են այլ հեղինակներ։ Այնուամենայնիվ, Էրսայի անունը, ինչպես առասպելների մեկ այլ հերոսուհի Գերսայի (հին հուն․՝ Ἔρση) անունը, նշանակում է *ցող*։ Այնուամենայնիվ, ըստ Ալկմանի, «հաստատ չէ, որ դու [Էրսան] կարող ես հավասարեցնել Սեկրոփսի և Ագլավրայի դուստր Գերսային, չնայած նրա [Էրսա] քույր Պանդրոսոսը անուն ունի, որը նրան նույնպես կապում է ցողի հետ»։

Կերպարվեստում
-------------

Ֆրիդրիխ Դիսթելբարտ. Արտեմիս-Սելենեի բարձր ռելիեֆը Շտուտգարտի Ռոզենշտեյնյան պալատի վերնաճակատ վրա: 1830 թ,
Էրսա աստվածուհու պատկերով անտիկ հուշարձաններ կամ ընդհանրապես գոյություն չեն ունեցել, կամ դրանք մեզ չեն հասել։ Միակ ստեղծագործությունը, որտեղ պատկերված է նրա կերպարը, ավազաքարերից հարթաքանդակն է, որը 1830 թվականին պատրաստել է Ֆրիդրիխ Դիստելբարտը՝ նկարիչ Յոհան Ֆրիդրիխ Դիտրիխի նախագծով, գերմանական Շտուտգարտում՝ Ռոզենշտայն պալատի գլխավոր մուտքի վրա։ Ֆրիզայի վրա, ի թիվս այլ բաների, պատկերված են Սելենեն (կամ Արտեմիսը), որը ջահը ձեռքին սլանում է երկու ձիերի վրա, և երիտասարդ էրսա աստվածուհին, որը սավառնում է իր մոր ետևից։

Վյուրտեմբերգի Դքսության շինարարության և այգեգործության վարչության ղեկավար Էռնստ Էբերհարդ Սեյֆերը, ով բարձրաքանդակի մասին տեղեկատվություն է ստացել անմիջապես Ի. Ֆ. Դիտրիխից, այսպես է նկարագրել նրա աշխատանքը. «Նրա (Սելենեյի կամ Արտեմիսի) ետևում Ցողը ճախրում է կանացի պատանեկության մեջ» («Hinter ihr schwebt der Thau in weiblicher Jugend»): Իհարկե, երկու աստվածուհիներից, որոնք մարմնավորում են ցողը, Էրսը և Գերսան, նա կարող էր նկատի ունենալ միայն Էրսային, քանի որ նա էր Սելենեի դուստրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Эрса Archived 2020-11-16 at the Wayback Machine. // Мифология и легенды Вики. Fandom.
2. ↑  *E. E. F. von Seyffer*. Seyffer 1831. — S. 30.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Гесиод*. Теогония. Полное собрание текстов / Пер. В. В. Вересаева, О. П. Цыбенко. Вступительная статья В. Н. Ярхо. Комментарии О. П. Цыбенко и В. Н. Ярхо. — М.: Лабиринт, 2001. — 256 с.
**Հայաստանի ժամանակ** (**AMT**) ժամային գոտի Հայաստանում։ Հայաստանի ժամանակը չորս ժամ առաջ է համաշխարհային կոորդինացված ժամանակից (UTC)՝ UTC+04:00։

Հայաստանում ժամացույցի ժամանակը մոտ մեկ ժամ ուշ է արևային կեսօրից։ Հետևաբար, բնակչության ակտիվության ժամերը նման են Փարիզի կամ Բարսելոնայի ժամերին, որոնք արևային ժամանակի մոտավորապես նույն տեղաշարժն ունեն։ Դրանք մոտ մեկ ժամ ուշ են Բեռլինի և Վիեննայի համեմատ, և երկու ժամ ուշ Վարշավայի և Նյու Յորքի համեմատ։

Ամառային ժամանակ
----------------

Հայաստանը չի օգտագործում ամառային ժամանակը։ Հայաստանի կառավարությունը որոշում է կայացրել, որով 2012 թվականից չեղյալ է հայտարարվել ամառային ժամանակի պահպանումը, որն այլ կերպ կոչվում է Հայաստանի ամառային ժամանակ (**AMST**):

Այլ ժամային գոտիներ UTC +4-ում
------------------------------

Ընթացիկ ժամային գոտիների աշխարհի քարտեզ
Կան որոշ ժամային գոտիներ, որոնք ունեն նույն տեղաշարժը, ինչ AMT-ն, բայց այլ երկրներում կարելի է գտնել այլ անունով, դրանք են՝

* Վրաստանի ժամանակ
* Ադրբեջանի ժամանակ
* Ծոցի ստանդարտ ժամանակ
* Մավրիկիոսի ժամանակ
* Արաբական Միացյալ Էմիրությունների ստանդարտ ժամանակ
* Ռեյունիոն Ժամային Գոտի
* Սամարայի ժամանակ
* Սեյշելյան ժամանակ

Արցախ
-----

Արցախի Հանրապետությունը նույնպես օգտագործում է Հայաստանի ժամանակը (AMT)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Nautical Almanac Office (U S ) (2013 թ․ մայիսի 17)։ *The Nautical Almanac for the Year 2014*։ Government Printing Office։ էջ 262։ ISBN 978-0-16-091756-1
2. ↑  Armenia Time Zone - Armenia Current Time - Daylight Saving Time. *TimeTemperature.com*.
3. ↑  AMT – Armenia Time (Standard Time). *TimeAndDate.com*.
**Կարլսբերգ թանգարան** (անգլ.՝ Carlsberg Museum), գտնվում է Կարլ Յակոբսենի նախկին տան մոտ, Կոպենհագենի Կարլսբերգ տարածքում։ Այն նրա քանդակագործության հավաքածուների առաջին տունն էր, որն այժմ ցուցադրվում է Նոր Կարլսբերգ Գլիպտոտեկում, քաղաքի կենտրոնում։ Շենքը բաղկացած է քսան պատկերասրահներից, որոնցում ցուցադրվող հավաքածուները հավաքվել են 1892 թվականից մինչև 1895 թվականը` Վիլհելմ Դահլերափի և Հակ Կամփմանի նախագծերի շարքերի միջոցով։ Այստեղ այժմ անց են կացվում խորհրդաժողովներ, ընդունելություններ և այլ միջոցառումներ։

Պատմություն
-----------

Պեդեր Սևերին Կրոյեր. *Խնջույք Գլիպտոտեկում*, 1888
Բակենգարդենը գնելուց և իր ընտանեկան տունը դարձնելուց հետո Կարլ Յակոբսենն ընդլայնել է այն ձմեռային այգով 1882 թվականին։ Շատ նվիրված արվեստի հավաքորդ լինելով, Կարլ Յակոբսենն օգտագործել է այն իր քանդակների համար, որոնք շուտով գերազանցել են բույսերի թիվը։ 1882 թվականի աշնանը նա բացել է հավաքածուն հանրության համար։

Հավաքածուներն արագորեն աճել են, և 1885 թվականին Դահլերափը ընդլայնել է թանգարանը չորս նոր պատկերասրահով, իսկ հաջորդ տարի` ևս իննով։ Հակ Կամփմանը, որը Յակոբսոնի համար նոր տուն է կառուցել 1892 թվականին, ընդլայնել է թանգարանը վեց նոր պատկերասրահներով և դարձրել այն ներկայիս չափերին 1896 թվականին։ Նա նաև հարմարեցրել է հին սենյակներից շատերը` թողնելով միայն 2-4 պատկերասրահներն անփոփոխ։

Կարլսբերգ թանգարանը, Ֆրեդերիկ Ռիիսեի լուսանկարը
1896 թվականի ժամանակակից հավաքածուն և 1905 թվականի դասական հավաքածուն Կարլսբերգի Նոր Գլիպտոտեկ տեղափոխվելուց հետո կառույցը ծառայել է որպես արվեստանոց և մասնավոր վայր Յակոբսեն ընտանիքի տոնակատարությունների համար։ 1915 թվականին Վագն Յակոբսենը, Կարլ Յակոբսենի որդին և ժառանգորդը որպես Կարլսբերգ ընկերության տնօրեն, շինությունը դարձրել է թանգարան` գարեջրատան պատմության մասին ցուցադրություններով։ Երկար տարիներ այն միակ վայրն էր, որտեղ գարեջրատան պատմության վերաբերյալ էքսկուրսիաներ էին անցկացվում, բայց Կարլսբերգ ընկերությունը բացել է այցելուների նոր կենտրոն այլ վայրում, և 2009 թվականի հունիսի մեկին թանգարանը վերջնականապես փակվել է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շենքը կառուցվել է կարմիր աղյուսով։ Հատուկ ուշադրության է արժանի Կայսրուհու պատկերասրահը, որը բաղկացած է ռոտոնդայից, որը ցուցադրում է չորս Հոնիական օրդեր, աբսիդի հետ նույն շարքում։ Մյուս պատկերասրահները ցուցադրում են հատակների, պատերի և առաստաղների զարդարանքների տարբեր տեսակներ։

Կարլսբերգ բիզնես կենտրոն
------------------------

Կարլսբերգ թանգարանը այժմ վարձով է տրվում որպես փոքր գիտաժողովների, հանդիպումների, ճաշկերույթների, ընդունելությունների և ուրիշ տարբեր միջոցառումների համար անցկացման վայր։ Այն ղեկավարվում է «Այցելիր Կարսլբերգ» ընկերության կողմից։

* Շենքի ճակատային մասըՇենքի ճակատային մասը
* Ճակատային մասի զարդանախշերՃակատային մասի զարդանախշեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Bygningesbeskrivelser - eksisterende bygninger» (Danish)։ Carlsberg Byen։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-10-26-ին։ Վերցված է 2012-10-12  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «Carlsberg Museum» (Danish)։ Visit Carlsberg։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-08-13-ին։ Վերցված է 2012-10-12
**Հավկիթի աղցան**, կտրտած պինդ եփած հավկիթից կամ կաթնաձվածեղից, մանանեխից և մայոնեզից պատրաստված ուտեստ, հաճախ պարունակում է այլ բաղադրիչներ, ինչպես օրինակ՝ նեխուրը։

Այն պատրաստվում է խոտաբույսերի, համեմունքների և այլ բաղադրիչների խառնուրդով՝ համեմված մայոնեզով։ Այն նման է հավի աղցանին, խոզապուխտի աղցանին, մակարոնի աղցանին, թունա ձկով աղցանին, օմարի աղցանին և ծովախեցգետնի աղցանին։ Ձվի աղցանը պարունակում է հետևյալ բաղադրիչները՝ կտրատված խաշած հավկիթ, մայոնեզ, մանանեխ, մանրացված նեխուր, սոխ, աղ, սև պղպեղ և աղացած պղպեղ։ Այն հաճախ օգտագործվում է որպես միջուկ՝ ձվի սենդվիչների համար։ Հաճախ սրանով են լցոնվում նաև կանաչ աղցանները։

Պատմություն
-----------

Ձվի աղցանով սենդվիչների ամենավաղ հայտնի տպագիր բաղադրատոմսը հրապարկվել է Բոստոնի Խոհարարական դպրոցի 1896 թվականի Խոհարարության գրքում, որը գրվել է Ֆաննի Ֆարմերի կողմից։

Տարատեսակներ
------------

*Թաիլանդական կծու աղցան՝ տապակած ձվով*
Ձվի աղցանը կարելի է պատրաստել ցանկացած քանակի այլ սառը մթերքների հավելումով։ Բեկոնը, բուլղարական պղպեղը, կապարը, պանիրը, վարունգը, սոխը, հազարը, թթու դրած համեմունքները, թթու դրած վարունգը և կետչուպը հիմնական ավելացվող բաղադրիչներն են։

Սենդվիչների համար ամենալավ լցոնը *ձվի մայոնեզն* է, որի մեջ միայն պինդ խաշած կտրատված հավկիթ է՝ մայոնեզով խառնած։

Ռուսաստանում և նախկին խորհրդային պետություններում հայտնի տարատեսակը օլիվիե աղցանն է։

Հրեական խոհանոցում այն պատրաստվում է շմալցով, սոխով և երբեմն էլ սնկով (իդիշ՝ גריבענעס, [ˈɡrɪbənəs])։ Այն կարելի է մատուցել հալայի հետ՝ որպես Շաբաթվա ընթիրքի առաջին ուտեստի մաս, կամ մացայի հետ։ Մինչև 1980 թվականներն այս ուտեստը անվանվում էր նաև «Հրեական հավկիթ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Egg Salad Sandwich - Culinary Encyclopedia»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 27-ին։ Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 17  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «The Nibble: Egg Salad»։ *www.thenibble.com*։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 14
3. ↑  Russo Susan (2010)։ *The Encyclopedia of Sandwiches*
4. ↑  «Something comforting, special about egg salad | Pacific Daily News | guampdn.com»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 15-ին։ Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 5  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
5. ↑  «Cucumber-Basil Egg Salad»։ 2011 թ․ մարտի 31։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 14
6. ↑  «Classic Egg Salad Sandwich With Cheese - What to Expect»։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 14
7. ↑  «HEINZ Classic Egg Salad Sandwich Recipe»։ Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 2
8. ↑  «Egg Mayonnaise Sandwich Recipe - Egg Salad Sandwich Recipe»։ 2009 թ․ սեպտեմբերի 8։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 14
9. ↑  «Russian Salad (Olivier)»։ *EnjoyYourCooking*։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 14
10. ↑  Schwartz Arthur։ *Arthur Schwartz's Jewish Home Cooking: Yiddish Recipes Revisited*։ էջ 4
11. ↑  «How "Jewish eggs" regained their place in Hungary's kitchens»։ *Tablet*։ Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 25

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2909345629 |

 |
**«Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակ»**, միջոցառումների շարք՝ նվիրված հայ գրող, ազգային և հասարակական գործիչ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակին։ Միջոցառումները տեղի կունենան Երևանում, Դսեղում և Թբիլիսիում։ 2017 թվականի նոյեմբերին Փարիզում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենտրոնակայանում տեղին ունեցած գլխավոր կոնֆերանսի 39-րդ նստաշրջանի ժամանակ Կոմիտասի և Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյա հոբելյաններն ընդգրկվել են «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի՝ Հռչակավոր մարդկանց և կարևոր իրադարձությունների» 2018-2019 թվականների օրացույցում։

2018 թվականի հունիսին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրամանով ստեղծվել է Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակը նշող հոբելյանական հանձնաժողով։ Հոբելյանական միջոցառումների մեկնարկը կտրվի 2019 թվականի փետրվարի 19-ին՝ Թումանյանի թանգարանում։ Հոբելյանական հանձնաժողովի նախագահ է նշանակվել ՀՀ Կրթության և գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը։

Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակի առթիվ՝ 2019 թվականի փետրվարի 18-ին Հովհաննես Թումանյանի թանգարանում «Հայփոստ» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից մարվել և շրջանառության մեջ է դրվել մեկ նամականիշով գեղաթերթիկ։ Գեղաթերթիկի մարման արարողությանը մասնակցել են ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Արտակ Ապիտոնյանը, ՀՀ կրթության և գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը, ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Հակոբ Արշակյանը, «ՀայՓոստ» ընկերության խորհրդի նախագահ Խուան Պաբլո Գեչիջյանը, ՀՀ Ֆիլատելիստների միության նախագահ Հովիկ Մուսայելյանը։

Միջոցառումներ
-------------

### Դսեղ

Հովհաննես Թումանյանի 150-ամյակի առթիվ փետրվարի 19-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է Դսեղ։ Նիկոլ Փաշինյանը ծաղիկներ է դրել Հովհաննես Թումանյանի կիսանդրու առաջ և շրջել տուն-թանգարանի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  LLC Helix Consulting։ «Կոմիտասի և Թումանյանի ծննդյան 150-ամյա հոբելյաններն ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի՝ Հռչակավոր մարդկանց և կարևոր իրադարձությունների 2018-2019 թթ. օրացույցում - Այսօր` թարմ լուրեր Հայաստանից»։ *www.aysor.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 19
2. ↑  «The 150th anniversaries of Komitas and Hovhannes Tumanyan are included in the UNESCO Calendar of anniversaries of eminent personalities and important events for the 2018-2019 cycle»։ *www.mfa.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 19  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
3. ↑  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ՈՐՈՇՈՒՄ
4. ↑  «Վաղը մեկնարկում են Թումանյանի 150-ամյակին նվիրված միջոցառումները»։ *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան* (հայերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 18  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
5. ↑  «Շրջանառության մեջ դրվեց Հովհաննես Թումանյանի 150-ամյակին նվիրված գեղաթերթիկը»։ *Hayern Aysor* (ամհարերեն)։ 2019 թ․ փետրվարի 18։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 19
6. ↑  «Մեկ նամականիշով նոր գեղաթերթիկ՝ նվիրված «Մեծանուն հայեր. Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակը» թեմային»։ *Hetq.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 19  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
**Հայաստանի պարի պետական անսամբլ**, կազմավորվել է 1958 թվականին Գեորգի Ասատրյանի, Էդուարդ Մանուկյանի, կոմպոզիտոր՝ Խաչատուր Ավետիսյանի նախաձեռնությամբ՝ նպատակ ունենալով պահպանել հայկական ժողովրդական պարի բազմադարյա ժառանգությունն ու ավանդույթները և, բազմապատկելով այն, փոխանցել հաջորդ սերունդներին։

Պատմություն
-----------

Անսամբլի առաջին համերգային ծրագրի ստեղծման գործում մեծ է բալետմեյստեր Իլյա Արբատովի (Յաղուբյան) վաստակը։
1959 թվականից անսամբլն սկսել է հյուրախաղերը Խորհրդային երկրներում, Լիբանանում, Սիրիայում, Իրաքում, Եգիպտոսում, Ալժիրում, Թունիսում, Մարոկկոյում, Իսրայելում, Իրանում, Կիպրոսում, Չեխոսլովակիայում, Ֆինլանդիայում, Հունգարիայում։

1968 թվականից անսամբլը ղեկավարել է ՀՀ վաստակավոր արտիստ Վանուշ Խանամիրյանը։ 1971 թվականի հյուրախաղերը Լատինական Ամերիկայում հանդիսանում են անսամբլի տարեգրության փայլուն էջերից. շուրջ երեքուկես ամիս՝ Արգենտինա, Ուրուգվայ, Չիլի, Պերու, Էկվադոր, Բոլիվիա, Կոլումբիա, Վենեսուելա։ 1974 թվականին անսամբլը հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ի տասնմեկ նահանգների քաղաքներում։

1993-2005 թթ. անսամբլը ղեկավարել է ՀՀ վաստակավոր արտիստ Սուրեն Չանչուրյանը։ Գլխավոր բալետմեյստր են եղել 1995-1998 թվականներին՝ եղել է Գագիկ Կարապետյանը։

2005-2007 թվականներին գեղարվեստական ղեկավարն է եղել Գագիկ Կարապետյանը։

2007 թվականից անսամբլը ղեկավարում է Էրիկ Չանչուրյանը, գլխավոր բալետմեյստր՝ Ասատուր Կարապետյան։

Պարգևներ
--------

* Հայաստանի մշակույթի նախարարության շնորհակալագիր, 2017

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Պարի պետական անսամբլ(չաշխատող հղում)
2. ↑  ԿԳՄՍՆ ՀՀ։ «Հայաստանի պարի պետական անսամբլ»։ *ՀՀ ԿԳՄՍՆ*։ Վերցված է 2021-05-18

Գրականություն
-------------

* Կամո Մկրտչյան, Օ. Մարկոսյան, Ա. Առաքելյան, Ա. Հովսեփյան, «Պարարվեստ. Հայաստանի պարի պետական անսամբլ», Երևան։ Սովետական գրող, 1981

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 149)։*  |
Շահամիր Շահամիրյան
**Հայաստանի ազատագրության Հարավային ծրագիր**, ստեղծվել է 1770-ական թվականներին՝ Մադրասի խմբակի կողմից, որի ղեկավարն էր Շահամիր Շահամիրյանը։ Հարավային ծրագիրը կազմված էր 20 կետերից, որոնց շնորհիվ Ռուսաստանի օգնությամբ պետք է վերականգնվեր Հայաստանի անկախությունը։ Ըստ այս ծրագրի՝ Հայաստանը պետք է հռչակվեր խորհրդարանային հանրապետություն։ Հայաստանը պետք ունենար *օրենսդիր* և *գործադիր* մարմիններ։ Կառավարությունը՝ գործադիր մարմինը, պետք է ղեկավարվեր ազգությամբ հայ նախարարի կողմից։ Օրենսդիր մարմինը ծրագրի մեջ անվանվում էր *Հայոց տուն*։ Հայոց տան ընտրությունները տեղի էին ունենալու 3 տարին մեկ անգամ՝ երկաստիճան համակարգով։ Տեղական ընտրատեղամասից պետք է ընտրվեին 2 անձինք, որոնցից մեկը դառնալու էր Հայոց տան, իսկ մյուսը գործադիր մարմնի՝ կառավորության անդամ։ Գործադիր մարմնի ղեկավարը ընտրվելու էր Հայոց տան կողմից։ Հայաստանում 20 տարի ժամկետով պետք է մնար ռուսական 6 հազարանոց զորքը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում Հայաստանը պետք է ռազմական օգնություն տրամադրեր Ռուսասատանին պատերազմի դեպքում։ Հայաստանը պարտավորվում էր նաև տարեկան հարկ վճարել Ռուսաստանին։ Երկու երկրների միջև հաստատվելու էր ազատ երթևեկություն։ Հայաստանը պետք է Պետերբուրգում ունենար սեփական դեսպանությունը։ Հայաստանի բարձրագույն պաշտոնյաներ և հողի սեփականատերեր կարող էին լինել միայն Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ։

Ինչպես Հովսեփ Արղությանի ծրագրի դեպքում, այնպես էլ այս ծրագրի դեպքում, լուրջ հաջողություններ չգրանցվեցին, քանի որ այն նույնպես չքննարկվեց ռուսական կառավորության կողմից։

Տես նաև
-------

* Հայ-ռուսական հարաբերություններ
* Հակառուսականությունը Հայաստանում
* Ռուսական վտանգը
* Երկաթե և թղթե շերեփ
* Հյուսիսային ծրագիր

Նշումներ
--------

1. ↑  Համապատասխանում է ներկայիս վարչապետի պաշտոնին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «37. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ԵՎ ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԵՐԸ։»։ *anunner.com* (հայերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 3  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  «Հայաստանի ազատագրության Հարավային (Շահամիր Շահամիրյանի) ծրագիրը»։ *findarmenia.org* (հայերեն)։ Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 3  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարո Մինասյան (այլ կիրառումներ)

**Կարո Մինասյան** (1897 - 1973), իրանահայ բժիշկ, գիտնական, հնագետ։

Կենսագրություն
--------------

Կարո Մինասյանը ծնվել է 1897 թվականին Չհալմահալի Բախթիարի շրջանի Մամակա գյուղում։ Սովորել է տեղի դպրոցում։ Այնուհետև կրթությունը շարունակելու համար մեկնել է Հնդկաստան, սակայն հիվանդության պատճառով վերադարձել է Իրան, կրթությունը շարունակել Ջուղայի գիշերօթիկ դպրոցում։ Հնդկաստանի համալսարանից ստացել է առողջապահության դոկտորի դիպլոմ` հեռակա կարգով, այնուհետև կրթությունը շարունակելու համար մեկնել է Հնդկաստան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռազմաճակատում աշխատել է որպես բժիշկ և հիմնել հիվանդանոց։ 1920 թվականին Կարո Մինասյանը շարունակել է կրթությունը Լոնդոնի և Լոզանի համալսարաններում և ստացել ընդհանուր և պլաստիկ վիրաբույժի մասնագիտություն։

Վերադառնալով Իրան` Ահվազում, Թեհրանում և Սպահանում աշխատել է որպես բժիշկ, հիմնել իր սեփական պոլիկլինիկաները։

Կարո Մինասյանը եղել է Չհարմահալի և Ֆերեյդանի հիվանդանոցների հիմնադիրներից, եղել է Իրանի հնագիտության, հուշարձանների պահպանման հանձնաժողովի մշտական անդամ։ Նա ստեղծել է Սպահանի ամենամեծ անձնական գրադարանը, որտեղ հավաքված էին հին տպագրության և ձեռագիր գրքերի հազարավոր հատորներ։

Կարո Մինասյանի հայկական հավաքածու
---------------------------------

Կալիֆոռնիայի Լոս Անջելեսի մասնաճյուղի համալսարանը 1968 թվականին ձեռք է բերել Կարո Մինասյանի հավաքածուն, որը բաղկացած է հայկական ձեռագրերից, որոնց մեջ է Գլաձորի Ավետարանը, վաղ շրջանի հայկական տպագիր գրքեր՝ պարսկերեն, արաբերեն, օսմանյան թուրքերեն և ուրդու ձեռագրեր։ Այս ձեռագրերի նյութերը հետևյալն են՝ պարսկերեն և արաբերեն լեզվաբանություն, պարսկերեն գրականություն և պատմություն, Շիա աստվածաբանություն և օրենսդրություն, արվեստ, փիլիսոփայություն, տրամաբանություն։ Հավաքածուն կազմված է պարսկերեն ձեռագրերի նմուշներից, զանազան առարկաներից և պատմական իրերից։ Հայկական այս հավաքածուն, որը հիմնականում Սպահանի հայկական գաղութի կենցաղի մասին է, բաղկացած է նամակներից, որոնք նաև առևտրի մասին են։ Հավաքածուն ուշագրավ է իր հաշվեգրերով, նկարներով, տպագիր և ձեռագիր գրքերով, նամակածրարներով, բացիկներով և փաստաթղթերով, որոնք 17-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի կեսերի ժամանակաշրջաններից են։

Մահ
---

Կարո Մինասյանը մահացել է 1973 թվականին։ Իր կտակի համաձայն` թաղվել է Ջուղա քաղաքի գերեզմանոցում` հոր կողքին։

Երկեր
-----

Կարո Մինասյանը հնէաբանության և բժշկության բնագավառում մի քանի գրքերի և հոդվածների հեղինակ է`

* «Ծխախոտի ազդեցությունը», Փարիզ, 1929
* Des Anomlies peno ureteralse contibution a letude, Լոզան, 1929
* Gilantets the Chronicle of Petros di Sarkis, Լիսաբոն, 1929
* Shah diz of Islamic Fame, Լոնդոն, 1971

Գրականություն
-------------

* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Caro Minasian collection of Armenian material, ca. 1600-1968, Կարօ Մինասեան հայկական հաւաքածոյի ցուցակը, մօտ. 1600-1968»։ *www.oac.cdlib.org*։ Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 3
**Կարինե Շադոյան** (մարտի 4, 1975(1975-03-04), Կիսլովոդսկ, Ստավրոպոլի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Ռուսաստանում ծնված հայ ազատ ոճի ըմբիշ։ Եվրոպայի 2006 թվականի ըմբշամարտի առաջնության բրոնզե մեդալակիր․ առաջին կին ըմբիշն է Հայաստանից, որը մեդալ է նվաճել ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1975 թվականի մարտի 4-ին Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ Տատը եղել է Երևանից (Հայաստան)։ Կարինե Շադոյանն իր մարզական կարիերան սկսել է լողի և թեթև աթլետիկայի ոլորտում։ 22 տարեկանում սկսել է լրջորեն հանդես գալ ազատ ոճի ըմբշամարտում, որտեղ արժանացել է Ռուսաստանի սպորտի վարպետի կոչմանը։ Հանդես է եկել Ուզբեկստանի մինչև 2004 թվականի հավաքականում, այնուհետև տեղափոխվել է Հայաստանի հավաքական, որտեղ նվաճել Է 2006 թվականի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալ։

Կարինե Շադոյանի կարիերայի վերջին լուրջ մեկնարկը տեղի է ունեցել 2014 թվականի աշխարհի առաջնությունում։

Հետագայում բնակություն է հաստատել Մախաչկալայում, սկսել է զբաղվել Դաղստանում կանանց ըմբշամարտի զարգացմամբ, որտեղ Նատալյա Սմիռնովայի հետ միասին մարզում է մի քանի հայտնի մարզիկներ (Եվգենյա Զախարչենկո, Դանիելլա և Միլենա Վինոգրադովներ)։

Կարինե Շադոյանը Ռուսաստանի չեմպիոն Քսենիա Բուրակովայի անձնական մարզիչն է։

Մարզական նվաճումներ
-------------------

* Ասիայի առաջնություն 2004 - 5
* Ալեքսանդր Մեդվեդի Գրան պրի 2005 - 01 1st
* Եվրոպայի առաջնություն 2006 - 03 3rd
* Աշխարհի առաջնություն 2006 - 7
* Դան Կոլով-Նիկոլա Պետրով 2007 - 03 3rd
* Կիևի միջազգային մրցաշար 2011 - 03 3rd

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Shadoyan, Karine (ARM)»։ www.fila-official.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 9 October 2011-ին։ Վերցված է 12 November 2012  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. ↑  «Ո՞վ է Կարինե Շադոյանը՝ Հայաստանի միակ ներկայացուցիչը կանանց ըմբշամարտում»։ sport.news.am։ Վերցված է September 11, 2014
3. ↑  Вольная борьба

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ո՞վ է Կարինե Շադոյանը՝ Հայաստանի միակ ներկայացուցիչը կանանց ըմբշամարտում
**Կարինե Պողոսյան** (), հայ դաշնակահար, բնակվում է Նյու Յորքում։ Նվագախմբի հետ առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 14 տարեկանում՝ նվագելով Լյուդվիգ վան Բեթհովենի դաշնամուրի կոնցերտ No.1-ը, իսկ առաջին մենաելույթը եղել է Քարնեգի հոլում 23 տարեկանում։ Այդ ժամանակվանից արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, ինչպես նաև ելույթ է ունեցել աշխարհի ամենահեղինակավոր համերգասրահներում։

Կենսագրություն
--------------

Պողոսյանի երաժշտական ուսումնառությունը սկսվել է հայրենի Երևանում, Արվեստի թիվ 1 դպրոցում, իսկ ավելի ուշ՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան վարժարանում, ինչպես նաև Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ Հայաստանում նրա ուսուցիչներն են եղել Իրինա Ղազարյանը, Վաչե Ումր-Շատը և Սվետլանա Դադյանը։ 1998 թվականին Միացյալ Նահանգներ տեղափոխվելուց հետո նա Կալիֆորնիայի նահանգային համալսարանում, Նորթրիջ, ստացել է իր երաժշտության բակալավրի կոչում (summa cum laude) պրոֆեսոր Ֆրանսուազա Ռեգնատի ղեկավարությամբ։ Մանհեթենի երաժշտական դպրոցում դոկտոր Արկադի Արոնովի ղեկավարությամբ ստացել է Երաժշտության մագիստրոսի և երաժշտական արվեստի դոկտորի կոչումներ՝ երաժշտական արվեստի դոկտորատուրան ավարտելով ռեկորդային երկու տարում Արամ Խաչատրյանի դաշնամուրային գործերի մասին թեզով։ Կարինե Պողոսյանը ներկայումս բնակվում է Նյու Յորքում, որտեղ դասավանդում է իր մայր բուհում՝ Մանհեթենի երաժշտական դպրոցում և՛ քոլեջային, և՛ նախադպրոցական ֆակուլտետներում։ Նրա ամենանշանավոր աշակերտը Չարլի Փութն է, որին նա դասավանդել է նախաքոլեջում։

Երաժշտական գործունեություն
--------------------------

Պողոսյանը մոլի երաժիշտ է, որին նկարագրել են որպես «արտասովոր» և «կյանքից մեծ», և ելույթ է ունեցել Քարնեգի հոլում, Մերկին համերգասրահում, Սթայնվեյ համերգասրահում, Տրինիտի եկեղեցում մենահամերգներով։

2007 թվականի աշնանը նա կազմակերպել և կատարել է երեք մանրամասնական համերգաշար Յամահա դաշնամուրի սրահում՝ «Քսաներորդ դարի դաշնամուրի սոնատ» խորագրով։ Վերջին շրջանում նա օգնել է կազմակերպելու «Ռեքվիեմ և Հարություն» համերգը՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 95-րդ տարելիցին, Նյու Յորքի Սուրբ Վարդան հայկական տաճարում, որտեղ Խաչատրյանի դաշնամուրի սոնատի կատարումը բուռն ծափահարությունների է արժանացել և բնութագրվել է որպես «բաց բերան»։ *Armenian Mirror Spectator*-ը գրել է. «Խաչատրյանի եռաշարժ սոնատը՝ հազվադեպ կատարվող ստեղծագործություն, իսկական տուր-դե-ֆորս է վիրտուոզ դաշնակահարի համար։ Տեխնիկապես անաղարտ լինելով, տիկին Պողոսյանը ի հայտ բերեց արտաքին շարժումների և սրտի ուժեղ հատկություններ, միջին հատվածի փխրուն գեղեցկություն»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Pianist Karine Poghosyan to Play St. Vartan Cathedral»։ *BWWClassical MusicWorld by www.broadwayworld.com*։ 2013 թ․ օգոստոսի 27։ Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 29

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական ֆան էջ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000447413793 · LCCN: no2015035027 · VIAF: 315185471 · WorldCat VIAF: 315185471 |

 |
Հարբած անտառ. ՌԴ, Արևելյան Սիբիր
**Հարբած անտառ** (անգլ.՝ drunken forest), ծառերի ծռված, թեքված բներով անտառ։ Այսպիսի անտառն առաջանում է ծառերի աճման ընթացքում գրունտի դեֆորմացիայի և խառնման հետևանքով։ Հարբած անտառները առավել շատ հանդիպում են հավերժական սառցույթի, մերձարկտիկական տայգայի շրջաններում։ Ծառերի բները թեքվում են հավերժական սառցույթի հալման արդյունքում։ Հարբած անտառներում սովորաբար գերիշխում են փշատերև ծառերը։ Այդ ծառերն ունեն արմատների զարգացած համակարգ, որոնք առավելապես տարածվում են երկրի մակերևույթին մոտ, քանի որ հավերժական սառցույթը չի թողնում նրանց տարածվել խորությամբ։

Հարբած անտառ կարող է առաջանալ սողանքների կամ հողի ոչ համաչափ նստելու հետևանքով։

Շինություններ, ճանապարհներ, խողովակաշարեր կառուցելիս անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել հարբած անտառի առկայությանը։ Դրանց գոյության փաստը տվյալ տեղանքում կարող է վկայել գրունտի դեֆորմացիայի մասին։ Հավերժական սառցույթի շրջանում ծառերի բների թեքումը հողի դեգրադացիայի վկայություն է։ 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին հարբած անտառներ են ի հայտ եկել Սիբիրում և Ալյասկայում։

Երբեմն հավերժական սառցույթի հետևանքով դիտարկվում է ծառերի մահ։ Ծառերի օղակների ուսումնասիրումը կարող է ցույց տալ, թե երբ է սկսվել ծառի բնի թեքումը, հետևաբար և հողի դեգրադացիան։

Տես նաև
-------

* Պարող անտառ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Stevens William K. (1998 թ․ օգոստոսի 18)։ «Dead Trees and Shriveling Glaciers as Alaska Melts»։ *The New York Times*։ Վերցված է 2007 թ․ դեկտեմբերի 19։ «Here and there, roadside utility poles destabilized by the melting tilt at crazy angles. So do trees, creating a phenomenon known as drunken forest.»
2. ↑  de Villiers Marq (2001)։ *Water: The Fate of Our Most Precious Resource*։ Boston: Mariner Books։ ISBN 978-0-618-12744-3։ «…caused what the locals call "drunken forests," the trees tilting and leaning…»  `|url-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նեդ Ռոզել, «Հարբած անտառների ձևավորումը հավերժական սառցույթում»Archived 2012-04-27 at the Wayback Machine.
* Հարբած անտառ. աշխարհագրական բառարան
**Հարություն (Հարուն) Ծերունյան** (ապրիլի 19, 1883(1883-04-19), Դևելի, Կայսերիի մարզ, Թուրքիա - օգոստոսի 8, 1969(1969-08-08), Կարլսրուե, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), հայ կոմպոզիտոր և խմբավար, որն իր գործունեությունը ծավալել է Գերմանիայում։

Կենսագրություն
--------------

Հարություն Ծերունյանը ծնվել է Կեսարիայի Էվերեկ գյուղում։ Փոքր հասակից ծնողների հետ տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ կրթություն է ստացել Կետիկ փաշայի ազգային վարժարանում։ 1895-1896 թվականների հայկական ջարդերից հետո, ի թիվս այլ որբերի, տեղափոխվել է Գերմանիա, այնուհետև մեկնել է Շվեյցարիա, որտեղ շարունակել է ուսումը։ Ավարտելուց հետո աշխատել է որպես ուսուցիչ՝ հասնելով պրոֆեսորի աստիճանի։

1918 թվականից սկսած երկար տարիներ պաշտոնավարել է Կարլսրուեում, որտեղ հաճախել է տեղի կոնսերվատորիայի կոմպոզիտորական դասընթացներին։ Գերմանիայում հայտնի է եղել Հարուն Ծերունյան (գերմ.՝ Harun Dzerunian) անունով։

Նա ունեցել է երաժշտական բեղուն գործունեություն։ 1922 թվականից, մոտ 20 տարի եղել է Կարլսրուեի լութերական եկեղեցու երգչախմբի ղեկավարը, այդ երգչախմբի համար գրել բազմաթիվ երգեր, որոնք կատարվել են տարբեր համերգներում։ Գրել է մի շարք խմբերգեր, մեներգեր, նախերգանքներ երգեհոնի համար. մշակել է նաև հայ եկեղեցական երգեր։

Հայ բանաստեղծների տեքստերով հորինել է հարյուրից ավելի երգեր։ Մասնավորապես, օգտագործել է Րաֆֆու, Ալեքսանդր Ծատուրյանի, Պետրոս Դուրյանի, Ավետիք Իսահակյանի տեքստերը։ Գերմանական մամուլը հաճախ է դրվատական խոսքերով անդրադարձել նրա ստեղծագործություններին։

Հարություն Ծերունյանը մահացել է 1969 թվականի օգոստոսի 8-ին Կարլսրուեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Dzerunian, Harun (geb. 19.04.1883 in Ewerek (Kleinasien), gest. 08.08.1969 in Karlsruhe). Musiklehrer und Komponist, ab 1918 als Lehrer in Karlsruhe tätig, ab 1922 Leiter des Kirchenchors der Lutherkirche - Deutsche Digitale Bibliothek
2. 1 2 3 4  Ստեփանյան Գառնիկ (1981)։ *Կենսագրական բառարան. հայ մշակույթի գործիչներ, երեք հատորով*։ հատոր Բ, Ժ-Մ։ Երևան: Սովետական գրող։ էջ 79։ ISBN 5-550-00265-5
3. 1 2 3  «Dzerunian, Harun (geb. 19.04.1883 in Ewerek (Kleinasien), gest. 08.08.1969 in Karlsruhe). Musiklehrer und Komponist, ab 1918 als Lehrer in Karlsruhe tätig, ab 1922 Leiter des Kirchenchors der Lutherkirche - Deutsche Digitale Bibliothek»։ *www.deutsche-digitale-bibliothek.de* (գերմաներեն)։ Վերցված է 2021-07-30
**«Հույս»**, Բուլղարիայում հրատարակված առաջին հայալեզու շաբաթաթերթը։ Լույս է տեսել Վառնայում 1884 թվականի հունվարի 4-ից մինչև 1885 թվականի մայիսի 1-ը։

Թերթի առաջին երկու համարների խմբագիրն էր Անդրանիկ Իոնեսկուն (Իոանիսյան), 3-ից 12-րդ համարներինը՝ Պետրոս Ատրունին, 13-ինը` Գ. Գասպարյանը։ Տպագրվել է «Հույսի» տպագրատանը։ Թերթի առաջին երեք էջերը հայերեն էին՝ լատիներեն տառերով, իսկ չորրորդը՝ ֆրանսերեն էր։

Թերթը հասարակական-քաղաքական, լուսավորչական, մշակութային և կրոնական թեմաներ էր արծածում։ Անդրադառնում էր հայ գրականությանն ու լեզվական բարեփոխումներին։ Այն Եվրոպայի հայ գաղթօջախի մարմին էր։ «Հույսի» նպատակն էր հայերենը տարածել լատիներեն այբուբենի միջոցով։ Իր էջերում թերթը շնորհակալություն է հայտնել բուլղարական կառավարությանը, որը «ուրախությամբ մեզ հյուրընկալեց երկրում և թույլ տվեց թերթը հրատարակել»։ Ոչ հայատառ լինելու, լեզվական թերությունների պատճառով թերթը հայ ընթերցողի շրջանում ժողովրդականություն չվայելեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Български периодичен печат, 1844 – 1944: анотиран библиографски указател»։ Наука и изкуство, София,։ 1969։ էջ 10։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 27
**Կենդանի հերթն** ինչ-որ բանի սպասող մարդկանց հաջորդականությունն է (օրինակ՝ խանութից գնումներ կատարելու հնարավորություն, բնակելի տարածքի տրամադրում և այլն)։ Կան հերթերի տարբեր տեսակներ՝ սկսած իրականում ոտքերի վրա կանգնած մարդկանց շարքից մինչև համակարգչի վրա գրանցված անունների հաջորդականություն։

Հերթի մեջ կանգնած մարդկանց առաջին գրավոր նկարագրությունը կարելի է գտնել 1837 թվականին՝ Թոմաս Կարլայլի «Ֆրանսիական հեղափոխություն. պատմություն» գրքում
Ռուսաստանում առաջին հերթերը ի հայտ եկան Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ տարբեր ապրանքների պակաս կար։ 1915-16թթ. հերթերը կոչվում էին պոչեր, նույնիսկ կար «պոչ» բայ, այսինքն՝ հերթ կանգնել։ Սակավ ապրանքների համար հերթերը բնորոշ էին խորհրդային կյանքին։

Լուվրի այցելուների հերթ
Կատրինա փոթորկից հետո Նոր Օռլեանում ապաստանների հերթ

Ծառայություններ հերթերում
-------------------------

Հերթում սպասելու ծառայությունը լայն տարածում է գտել։ Հերթում կանգնած մարդիկ, հաճախ փողի համար, ուրիշի փոխարեն էին հերթ կանգնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Watson Jim։ «Better layouts for queue lines»։ *jamesrobertwatson.com*։ Վերցված է 2018 թ․ մարտի 18
2. ↑  Keiles Jamie Lauren (2018 թ․ հունվարի 17)։ «Why We Wait in Lines»։ *Racked* (անգլերեն)։ Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 28

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Юрий Дружников.* Я родился в очереди
* *Николаев, В. Г.* Советская очередь как среда обитания: социологический анализ. М.: ИНИОН РАН, 2000.
* *Николаев, В. Г.* Советская очередь: Прошлое как настоящее // Неприкосновенный запас (журнал)|Неприкосновенный запас. № 5. 2005.
* *Осокина Е.* Прощальная ода советской очереди // Неприкосновенный запас (журнал). № 5. 2005.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4189150-8 |

 |