**Անատահան** (անգլ.՝ Anatahan ), կղզի Խաղաղ օվկիանոսի Մարիանյան կղզեխմբում։ Պատկանում է Հյուսիսային Մարիանյան կղզիներին և Հյուսիսային կղզիների մունիցիպալիտետի կազմի մեջ է մտնում։

Աշխարհագրություն
----------------

Անատահան կղզին գտնվում է Մարիանյան կղզիների կենտրոնական մասում։ Ափերն ողողում են Խաղաղ օվկիանոսի ջրերը։ Կղզուց 53 կմ հյուսիս֊արևելք գտնվում է Սարիգան կղզին, իսկ 53 կմ հարավ-֊արևելք՝ Ֆարալոն դե Մեդինիլիա կղզին։ Ամենամոտ աշխարհամասը՝ Ասիան, գտնվում է 2700 կմ հեռավորության վրա։

Անատահան կղզին, ինչպես մյուս բոլոր Մարիանյան կղզիները, ունի հրաբխային ծագում և կազմված է երկու հրաբուխներից։ Կղզու կենտրոնական մասը ավելի անփոփոխ է, քան կողմնային հատվածներն, որոնք կազմված են հրաբուխներից։ Ամենամեծը դրանցից, գտնվելով Անատահանի արևմտյան մասում, ունի 2,3×3 կմ մակերես։ Առաջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 2003 թվականի մայիսի 11֊ին, և դրա հետևանքով առաջացել է նոր խառնարան։ 2005 թվականի ապրիլի 6֊ի ժայթքումից հետո մթնոլորտ է թախվել շուրջ 50 միլիոն կմ2 փոշի՝ 15 կիլոմետր բարձրության վրա։ Կղզու երկարությունը կազմում է 9 կմ, լայնությունը՝ 3 կմ։ Կղզու ամենաբարձր կետը ունի 787 մետր բարձրություն։ Անատահանի մակերեսը կազմում է 31.21 կմ2։

Կլիման թաց տրոպիկական է։ Կղզին ենթարկվում է հրաբուխներին և ցիկլոններին։

Հրաբուխների վերին մասում գտնվում են մարգագետիններ ու լճեր, իսկ կիրճերում՝ տրոպիկական անտառներ։

Պատմություն
-----------

Կղզու եվրոպացի հայտնաբերողը կաթոլիկ իսպանացի միսիոներ Դիեգո Լուիս դե Սանվիտորեսն է (իսպ.՝ Diego Luis de Sanvitores)։ Կղզին Իսպանիայի սեփականությունն էր։

1899 թվականի փետրվարի 12֊ին Իսպանիան վաճառեց Մարիանյան կղզիներն Գերմանիային։ 1902 թվականին գերմանացի ադմինիստրատոր Գեորգ Ֆրիցի(դան․՝ Georg Fritz ) ուսումնասիրությունների ժամանակ հայտնաբերվել են մի քանի տնակներ, որոնք պատկանում էին կարոլիններին։ Չամոռո ցեղի ներկայացուցիչների հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Գերմանական շրջանում մարդիկ, ովքեր ապրում էին կղզում, զբաղվում էին կոկոսյան ընկույզի միջուկի արտարդրությամբ։ 1907 թվականից Անատահանը եղել է գերմանական Նոր Գվինեայի մի մասը՝ ենթարկվելով կարոլինական կղզիների ղեկավարին։

1914 թվականի հոկտեմբերի 14֊ին Մարիանյան կղզիներն գրավվեցին ճապոնացիների կողմից, և 1914֊1944 թվականներին կղզին բնակեցված էր կարոլիններով և ճապոնացիներով, ովքեր աշխատում էին կոկոսային պլանտացիաներում։ 1920 թվականին Անատահանում սկսեց գործել Ազգերի լիգայի մանդատը։ 1944 թվականին կղզում ափ եկան ճապոնական նավի խորտակման 32 մարդիկ, ովքեր փրկվեցին միայն 1951 թվականին ։

Բնակչություն
------------

1990 թվականին բոլոր տեղացիներն՝ 23 մարդ, մահացան հրաբուխի ժայթքման պատճառով։

Հիմա կղզին անմարդաբնակ է։

Պատկերասրահ
-----------

* Պատկեր
* 
* Անատահանի նկարը արբանյակիցԱնատահանի նկարը արբանյակից
* Մոխիրը, որը առաջացել է հրաբխի ժայթքման հետևանքովՄոխիրը, որը առաջացել է հրաբխի ժայթքման հետևանքով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Oceandots.com*. Остров Анатахан.(անգլ.)
2. 1 2 3 4 5  "*UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site*. Северные Марианские острова.(անգլ.)". Արխիվացված է the original 2022 թ․ փետրվարի 14-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29.
3. 1 2  ["*Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. Остров Анатахан.(գերմ.)". Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29. *Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. Остров Анатахан.(գերմ.)]
4. 1 2 3  World *Statesmen.org*. Северные Марианские острова.(անգլ.)
5. 1 2  *PIBHMC*. Остров Аламаган.(անգլ.)
6. ↑  ["Вулкан Анатахан, Марианские острова.(անգլ.)". Արխիվացված է the original 2008 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 29. Вулкан Анатахан, Марианские острова.(անգլ.)]

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Lenta.ru* Հրաբուխը՝ Խաղաղ օվկիանոսում, նորից խանգարում է թռիչքներին Archived 2005-11-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4542216-3 · VIAF: 244732368 · WorldCat VIAF: 244732368 |

 |