**Պաուլա Մոդերզոն-Բեկեր** (գերմ.՝ Paula Modersohn-Becker, փետրվարի 8, 1876(1876-02-08)[…], Դրեզդեն, Գերմանական ռայխ - նոյեմբերի 20, 1907(1907-11-20), Worpswede, Osterholz, Գերմանիա), գերմանացի նկարչուհի, վաղ էքսպրեսիոնիզմի հայտնի ներկայացուցիչ։ Ստեղծագործական գործունեության 14 տարիների ընթացքում Մոդերզոն-Բեկերը ստեղծել է 750 գեղանկարչական աշխատանք, շուրջ 1000 գծագիր և 13 փորագրություններ, որոնք ներառում են 20-րդ դարասկզբի արվեստի հիմնական ուղղությունները։

Ընտանիք
-------

Պաուլա Բեկերը ինժեներ Կառլ Վալդեմար Բեկերի ընտանիքում երրորդ երեխան էր։ Նրա կինը՝ Մաթիլդան, ծնունդով Թյուրինգյան ազնվականներից է եղել ֆոն Բյուլցինգսլևեն ընտանիքից։ Հայր Պաուլային ուղղված նամակներից հայտնի է, որ Բեքերը լավ ծանոթ էր Փարիզին, Սանկտ Պետերբուրգին և Լոնդոնին և, բացի ռուսերենից, գիտեր Ֆրանսերեն և անգլերեն։ Նրա մայրական կողմը տարբերվում էր կոսմոպոլիտիզմով։ Նրա հայրը ֆոն Բյուլցինգսլևեն արտասահմանյան ռազմական զորախմբերի հրամանատար է եղել,Պաուլայի եղբայրները գաղթել են Ինդոնեզիա, Նոր Զելանդիա և Ավստրալիա։ Բեկերի ընտանիքում արվեստը, գրականությունը և երաժշտությունը մեծ տեղ էին գրավում երեխաների մեծացման գործում։ Պաուլան եղբայրների և քույրերի հետ միասին սովորում էր դաշնամուր նվագել։ Պաուլայի քույրերից ավագը, ով գեղեցիկ ձայն ուներ, զբաղվում էր վոկալով։ Ամբողջ ընտանիքը, բացառությամբ Պաուլայի, պաշտում էր Ռիչարդ Վագներին, բայց Պաուլան նրան համարում էր անբավարար «գերմանացի»։

### Վաղ տարիներ

#### Դրեզդեն և Բրեմեն

Ֆրիդրիխստադտ: Տուն Ֆրիդրիխստրաս 29-ում Դրեզդենում (ներկայումս Ֆրիդրիխստրաս 46)
Նրա կյանքի առաջին տասներկու տարին, որի մասին շատ քիչ բան է հայտնի, Պաուլա Բեկերը անցկացրեց Ֆրիդրիխստադտի արվարձաններում (այժմ ՝ Դրեզդենի քաղաքային թաղամաս)։ Տեղեկություն կա այն դժբախտ դեպքի մասին, որը տեղի է ունեցել տաս տարեկան Պաուլայի և նրա երկու զարմիկների՝ Կորայի և Մայդլի Փարիզոյի հետ, երբ աղջիկները մնացել են մեծ քանակությամբ ավազի տակ։ Պաուլոյին և Մեյդլիին հաջողվեց փրկել, իսկ տասնմեկամյա Կորա Փարիզոն շնչահեղձ եղավ ավազի զանգվածի տակ։ Նամակներից, որոնք Պաուլա Մոդերսոն-Բեկերը հետագայում գրել է Ռայներին ՝ Մարիա Ռիլկեին, հայտնի է, որ այս ողբերգությունը խորը հետք թողեց նրա հետագա կյանքի վրա։

Առանձնատուն Բրեմենում, որտեղ 1888-1899 թվականներին ապրում էին Բեկերի ընտանիքը
1888 թվականին Կարլ Վոլդեմար Բեկերը ստացավ ճարտարապետի պաշտոն Բրեմենում, և Բեքերի ընտանիքը տեղափոխվեց Դրեզդենից և բնակություն հաստատեց Շվախհաուզեր Հերերստրասեի 23 տանը։ Այստեղ Պաուլան սկսեց արվեստի բնագավառում իր առաջին քայլերը։ Այդ ժամանակ արվեստը Բրեմենում վերելք էր ապրում, և մոր ծանոթությունների միջոցով Պաուլան ծանոթանում է մի շարք նկարիչների հետ, որոնք աջակցում էին Բեկերի ամբողջ ընտանիքին։

#### Նկարչության առաջին դասեր

1892 թվականի ամռան սկզբին ծնողների խնդրանքով Պաուլան գնաց Անգլիա։ Լոնդոնի արվարձանում ապրում էր Պաուլայի հոր խորթ քույրը։ Իր տանը Պաուլան ստիպված էր սովորել տնային տնտեսություն և անգլերեն։ Հորեղբոր օգնությամբ Պաուլան նաև նկարչությամբ էր զբաղվում Անգլիայում։ Նկարչության առաջին դասերից հետո Պաուլան գնաց մասնավոր արվեստի դպրոց։ Յուրաքանչյուր օր ժամը 10:00-ից մինչև 16:00-ն անց էին կացվում նկարչության դասընթացներ, որոնք երկար չտևեցին։ Ծնողները հույս ունեին, որ Պաուլան կմնա Լոնդոնում մեկ տարի, բայց նա շատ էր ձանձրացել ուստի վեց ամիս հետո վերադարձավ տուն։

#### Ուսուցչական դասընթացներ

1893 թվականից ի վեր, նրա հոր պնդմամբ, Պաուլան, ավագ քրոջը հետևելով, սովորում էր Բրեմենում ուսուցչուհիների պատրաստման դասընթացներում նաև հայրը թույլ տվեց Պաուլային մասնավոր նկարչության դասեր անցել նկարիչ *Բերնհարդ Վիգանդտի մոտ*։ Այսպիսով, Պաուլան նախ հնարավորություն ստացավ գրել մարդկանց։ 1895 թվականի սեպտեմբերին Պաուլան հաջողությամբ հանձնեց քննությունը ուսուցչուհու մոտ։

#### Բեռլինում սովորելու տարիներ

1896 թվականի գարնանը Պաուլա Բեկերը մեկնել է Բեռլին և վեց շաբաթ *մասնակցել Բեռլինի նկարիչների միության* հայտնի գեղարվեստի դպրոցում նկարչության և  գեղանկարչության դասընթացներին։ Այս դպրոցում սովորել է, օրինակ, Քեթի Կոլվիցը։ Կանայք իրավունք չունեին սովորելու Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Այս դասընթացի ավարտին Պաուլա Բեկերը ուսումը շարունակեց արվեստի դպրոցում։ Նրա մորը հաջողվեց զեղչ ստանալ ուսման վարձի դիմաց։ Մաթիլդայի եղբայրը ՝ Բեքեր *Վոլֆ ֆոն Բալտցինգսլվենը* և նրա կինը՝ *Կորան,* Պաուլային ապահովեցին բնակարանով։

Դասընթացների ընթացքում նրանք նկարում էին կենդանի բնությունը։ Նկարելու դասեր թույլ տրվեց միայն նրանց, ովքեր վստահորեն տիրապետում էին նկարչության տեխնիկային։ 1897 թվականին Պաուլան ընդունվել է նկարչական դասընթացների նկարիչ *Ժաննա Բաուկի մոտ*։ Պաուլան ուրախացավ իր ուսուցչով և երազում էր որոշ ժամանակ անցկացնել Փարիզում։

Պաուլա Բեքերի ծնողները որոշել են արծաթե հարսանիքը տոնել 1897 թվականի ամռանը իրենց ամբողջ ընտանիքի հետ Բրեմենի մերձակայքում գտնվող Վորպսվդա փոքրիկ գյուղում։ Բնության գույների, վայրի մենության և Վորպսվդայում բնակություն հաստատած նկարիչների անջնջելի տպավորություն թողեց Պաուլոյի վրա։ 1897 թվականի աշնանային կիսամյակից առաջ Պաուլան կրկին ընկերոջ հետ եկավ Վորպսվդա, քայլեց այնտեղ և խոսեց նկարիչների հետ։ 1898 թվականի հունվարին Պաուլան ստացել է 600 նամականիշի ժառանգություն, իսկ նրա անտուն հարազատները՝ Արթուրն ու Գրետա Բեքերը, նրան հատկացրին տարեկան նպաստի 600 նիշ` երեք տարի շարունակելու ուսումը։ Ծնողների համաձայնությամբ Պաուլան որոշեց մեկնել Վորպսվդա։ Սկզբնապես նախատեսվում էր արձակուրդների համար ընդամենը կարճատև ուղևորություն։ Մաթիլդա Բեկերը առաջարկել է, որ իր դուստրը երկու շաբաթ զբաղվի նկարչությամբ և գեղանկարչությամբ, և աշնանը նա կուղևորվի Փարիզ՝ որպես տնային դաստիարակչուհի։ Պաուլայի հոր ազդեցության շնորհիվ Ֆրից Մակենսենը իսկապես համաձայնվեց ուսուցանել աղջկան նկարչություն։ Բայց արդեն 1898 թվականի սեպտեմբերին Պաուլան երկար ժամանակ բնակություն հաստատեց Որորպվեդայում։

### Փարիզ

#### Ամուսնություն

1901 թվականի մայիսի 25- ին Օտտո Մոդերսոնը և Պաուլա Բեկերը ամուսնացան։ Ծնողների ճնշման ներքո Պաուլա Մոդերսոն-Բեկերը նույնիսկ հարսանիքից առաջ գնում էր Բեռլինի խոհարարական դասընթացներ, բայց արագ լքեց դրանք։ Ծնողները դեմ էին այդ միությանը։ Պաուլայի հետ ապրելու առաջին երեք տարիները շատ ուրախ էին Օտտո Մոդերսոնի համար։ Նրա օրագրից հայտնի է, որ Մոդերսոնը համոզված էր, որ նա ամուսնացած է արվեստի մեջ նոր ուղղություն ներկայացնող նկարչի հետ, չնայած դրան ոչ ոք չէր նկատում։ Պաուլա Բեքերը Օտտո Մոդերսոնում գտավ սիրող ամուսին, որը ոչ միայն չխոչընդոտեց նրան հետագա ստեղծագործական զարգացմանը, այլև օգնեց նրան իր խորհուրդներով։ Այնուամենայնիվ, Պաուլան նույնիսկ իր ամուսնու կողմից իրական զգացողություն չէր զգում իր կատարած աշխատանքի մասին։ Ամբողջ կյանքի ընթացքում Պաուլայի հետ միասին նա զարմացավ, թե որքան սերտ կապ է ունեցել փարիզացի նկարիչների հետ աշխատանքում։

#### Փարիզ 1905

Վերադառնալով 1903 թվականին Փարիզից՝ Պաուլան անմիջապես հայտարարեց, որ կցանկանար որոշ ժամանակ վերադառնալ Փարիզ։ Մեդերսոնը, ով իրեն գերմանացի նկարիչ էր համարում և հերքում էր ֆրանսիական արվեստը, որն ավելի ու ավելի հաճախ հայտնվում էր Գերմանիայի ցուցահանդեսներում և արվեստի պատկերասրահներում, կնոջ այս ցանկությունը հասկացողություն չգտավ։ Այնուամենայնիվ, Պաուլան համառ էր իր ցանկության մեջ։ 1905 թվականի փետրվարի 14-ին նա կրկին քրոջ՝ *Գերմա Բեկերի* հետ մեկնել է Փարիզ՝ մի քանի անգամ հրավիրելով իր ամուսնուն միանալ իրենց։ Փարիզում նա նորից սովորեց մասնավոր ակադեմիաներում, բայց կամաց-կամաց հասել է այն եզրակացության, որ նա արդեն զարգացրել է իր պատկերապատման ոճը։ Պաուլան հանդիպել է նաև Նաբիի շրջապատի մի շարք նկարիչների, այդ թվում՝ Մորիս Դենիսի։

### Կյանքի վերջին տարիներ

Փարիզ կատարած երրորդ ուղևորությունը ոգեշնչել է Պաուլա Մոդերզոն Բեկերին նատյուրմորտներ ստեղծելու համար։ Մինչև 1905 թվականը նրա աշխատանքների մեջ կային միայն տասը նատյուրմորտներ, իսկ 1905-1907 թվականներին ստեղծվեց մոտ հիսուն։ Պաուլայի ստեղծագործական զարգացումը ավելի ու ավելի է քննադատվում նրա ամուսնու կողմից։ Եվ Պաուլան նորից ցանկացավ մեկնել Փարիզ։ 1907 թվականին նա և իր ամուսինը որոշեցին վերջնականապես տեղափոխվել Փարիզ։ Նոյեմբերի 20-ին ծննդաբերության ժամանակ մահանում է Պաուլա Մոդերզոն-Բեկերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Paula Modersohn-Becker (նիդերլ.)
3. 1 2  Paula Modersohn-Becker — 2008.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118582933 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պաուլա Մոդերզոն-Բեկեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90096063 · BNE: XX1066973 · BNF: 118870032 · CiNii: DA0254311X · GND: 118582933 · ISNI: 0000000083726579 · LCCN: n50000154 · LNB: 000164773 · NDL: 00947183 · NKC: jn20011211248 · NLA: 35357223 · NLP: a0000001955947 · NSK: 000145617 · NTA: 068449712 · NUKAT: n01043711 · PTBNP: 1554609, 1572442 · LIBRIS: 194688 · SUDOC: 026664607 · VIAF: 36913211 · ULAN: 500422180 · WorldCat VIAF: 36913211 |

 |

 |