**Սերգեյ Դմիտրիի Մերկուրով** (ռուս.՝ Сергей Дмитриевич Меркуров, հոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1881, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 8, 1952(1952-06-08)[…], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հունահայ նշանավոր քանդակագործ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, ակադեմիկոս և Պուշկինի անվան արվեստի թանգարանի տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1881 թ. հոկտեմբերի 26-ին (նոյեմբերի 7-ին) Ալեքսանդրապոլում (ներկայումս՝ Գյումրի) հայ քաղկեդոնացի գործարարի ընտանիքում։ Գեորգի Գյուրջիևի զարմիկն է։ 1901 թ. ավարտել է Թիֆլիսի ռեալական դպրոցը և ընդունվել Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, որտեղից վտարվել է քաղաքական գործունեության համար։ 1902 թ. Մերկուրովը ուսումը շարունակել է Շվեյցարիայում Ցյուրիխի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում, ուսանել է Ադոլֆ Մեյերի մոտ, Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում մինչև 1905 թ.։ 1905 թ. աշնանից մինչև 1907 թ. ապրել և ուսանել է Փարիզում, եղել է Օգյուստ Ռոդենի և բելգիացի Կ. Մանյեի աշակերտը, որը անդրադարձել է նրա աշխատանքների վրա։ 1907 թ. վերադարձել է Հայաստան՝ Խրիմյան Հայրիկի հետմահու դիմակը ստեղծելու նպատակով։ Հետագայում ապրել է Թիֆլիսում, Յալթայում, Մոսկվայում, ուր հրավիրվել է Լ. Ն. Տոլստոյի հետմահու դիմակը պատրաստելու համար։ Երևանում կանգնեցված Ստեփան Շահումյանի արձանի (1931) հեղինակն է, Լենինի ու Ստալինի մի շարք բարձրարվեստ հուշարձանների (այդ թվում՝ Երևանում) հեղինակ է։ Մոսկվայում տեղադրված Տոլստոյի, Տիմիրյազևի, Բուրդենկոյի և այլ արձանների հեղինակն է։ Մերկուրովը ժամանակակից ակադեմիական ոճի երևելի ներկայացուցիչ է։ Եղել է ազատախոհ անձնավորություն[*փա՞ստ*], ծանոթ է եղել Լենինի և ժամանակի շատ այլ նշանավոր գործիչների հետ։

Մահ
---

Մահացել է 1952 թ. հունիսի 8-ին Մոսկվայում և թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (հողակտոր №2) 1984 թ.

Հիշատակ
-------

Սերգեյ Մերկուրովի տուն-թանգարան
Գյումրիում՝ Մերկուրովի հայրական տանը բացվել է քանդակագործի թանգարանը, որին նրա կտակով փոխանցվել են մեծաթիվ արժեքավոր աշխատանքներ։ Այնտեղ են պահվում Տոլստոյի, Թումանյանի, Լենինի, Մայակովսկու մահվան դիմակները։

ԽՍՀՄ-ում և Հայաստանում թողարկվել են Մերկուրովին նվիրված փոստային նամականիշեր։

«Միտք» (1913 թ.) խորհրդանշական քանդակը 1956 թվականին տեղադրվել է Մերկուրովի գերեզմանին։

Պատկերասրահ
-----------

* Հայկական դրոշմանիշ նվիրված Ս.ՄերկուրովինՀայկական դրոշմանիշ նվիրված Ս.Մերկուրովին
* Ս.Դ.Մերկուրովը ավարտում է Լ.Ն.Տոլստոյի քանդակը։ 1913 թ.Ս.Դ.Մերկուրովը ավարտում է Լ.Ն.Տոլստոյի քանդակը։ 1913 թ.
* Ֆելիքս Ձերժինսկու հուշարձան (Ձերժինսկ, Նիժնի Նովգորոդի մարզ)Ֆելիքս Ձերժինսկու հուշարձան (Ձերժինսկ, Նիժնի Նովգորոդի մարզ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Большая российская энциклопедия (ռուս.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
2. 1 2 3 4  Меркуров Сергей Дмитриевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
3. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
5. ↑  Rosenberg Suzanne (1991)։ *A Soviet odyssey*։ Toronto: Penguin։ էջ 55։ ISBN 9780140129274
6. ↑  Grossman Vasily (2013)։ *An Armenian Sketchbook*։ New York Review of Books։ էջ 127։ ISBN 9781590176351
7. ↑  Մահվան դիմակներ ստեղծողը. Մերկուրովի տուն-թանգարանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սերգեյ Մերկուրով Archived 2021-04-11 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Armeniapedia · AV Production · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1025838513 · ISNI: 0000 0000 6707 0717 · LCCN: n89611212 · NKC: xx0076291 · VIAF: 53293066 · ULAN: 500077983 · WorldCat VIAF: 53293066 |

 |

 |