**Յալմար Փեթեր Թեսեն** (անգլ.՝ Hjalmar Peter Thesen, 1925, Հարավային Աֆրիկա - 2006), չորրորդ սերնդի հարավաֆրիկացի բնագետ գրող։ Նրա բոլոր աշխատանքները նկարագրում են վայրի կենդանիների վտանգներով լի կյանքը Նայսնա քաղաքի շրջակայքում կամ Հարավային Աֆրիկայում։ Հեղինակը նաև լավ ծանոթ է Հարավային Աֆրիկայի պատմությանը և աֆրիկյան աբորիգենների կյանքին, որը հաճախ նկարագրում է իր աշխատանքներում։

Ինքնակենսագրություն
-------------------

Յալմարի հայրը՝ Չարլզ Վիլհելմ Թեսենը, կիսով չափ անգլիացի է, կիսով չափ նորվեգացի, մայրը՝ Ջորջենա Թեսենը (Էլիզա Բեսի Ջորջիանա, անգլ.՝ Eliza Bessie Georgiana) ծնվել է Կանադայում՝ շոտլանդական ընտանիքում։

1943 թվականի վերջին Յալմար Թեսենը դպրոցական ատեստատ է ստացել Գրեյամսթաունում և ընդունվել Հարավային Աֆրիկայի ռազմածովային նավատորմ, որտեղից ավելի ուշ գործուղվել է Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական նավատորմ և ծառայել Հեռավոր Արևելքում։

Քեյփթաունի համալսարանն ավարտելուց հետո ապագա գրողը սկսել է աշխատել ընտանեկան ընկերությունում, որին պատկանում էին փայտասղոցման գործարանը և մեծ անտառային տարածքները։ Հետագայում Յալմարն ամուսնացել է Ջուդի անունով մի կնոջ հետ, բայց նրանք չունեին տուն և հորեղբայրը նրանց տվել է լողացող տուն, որը կառանված էր Քրեբս Քրիք գետում, և հարսանիքից հետո այս «մեղրամիսի տունը» մեկ տարի շարունակ կոչվում էր անգլ.՝ «Seahorse» («Ծովային ձի»), ավելի ուշ՝ «Thesen»։ Ջուդիի և Յալմարի ընտանիքի պատվին կոչվել է նաև նախկին ռազմածովային երրորդ նավակը, որը Կնիսնա ծովից փրկել է կապիտան-լեյտենանտ Սթիվ Էրիքսենը (անգլ.՝ Steve Eriksen)։

Մատենագիտություն
----------------

«Վտանգավոր հարևանություն» (անգլ.՝ A Deadly Presence)
Գրողի առավել հայտնի ստեղծագործությունը, որը գրի է առնված անգլ.՝ National Character in South African English Children's Literature գրքում։ Գիրքը լույս է տեսել 1982 թվականի օգոստոսի 31-ին, իսկ 1997 թվականին «Վտանգավոր հարևանություն» վեպը թարգմանվել է ռուսերեն և տպագրվել «Դրոֆա» և «Ալֆա-գիրք» հրատարակչությունների կողմից ստեղծված «Կանաչ շարք» գրքերի շարքում։

Այս վեպն այն մասին է, թե ինչպես է հազվագյուտ սև ընձառյուծը խեղվել մարդկանց կողմից և ստիպված եղել որսալ նրանց գոյատևելու համար։ Վեպի գործողության վայրը Նայսնա քաղաքի շրջակայքն է, որը գտնվում է Հարավային հրվանդանի վայրի անտառներում և լեռնաշղթաներում։

«Վերադարձ» (անգլ.՝ The Way Back)
Գիրքը թողարկվել է 1993 թվականի հունիսի 30-ին։ Ռուսերենով հրատարակվել է 1997 թվականին «Կանաչ շարք» գրքերի շարքում։ Այն պատմում է Աննա անունով մի կնոջ մասին, որը ծանր հիվանդությունից հետո վերադառնում է բնականոն կյանքին։ Դրան զուգահեռ պատմվում է նաև նրա սիրելի *Ուրբաթ* կատվի պատմությունը, որը մոլորվել էր վայրի Հարավային Աֆրիկայում և վերադառնում է Աննայի մոտ։

«Ծովի կապանքները» (անգլ.՝ Bond of the Sea)
Գիրքը թողարկվել է 1991 թվականին և վերահրատարակվել 1993 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Ռուսերենով հրատարակվել է 1997 թվականին «Կանաչ շարք» գրքերի շարքում։ Այն պատմում է Հարավային Աֆրիկայի ծովային բնակիչների մասին։

«Ժայռերի արձագանքները» (անգլ.՝ The Echoing Cliffs)
Գիրքը պատմում է քարե դարի վերջին քարանձավային բնակիչների մասին, որոնք պատմության քմահաճույքով դեռ գոյատևել են ընդամենը երեք դար առաջ, երբ Հարավային Աֆրիկայում վայրէջք կատարեցին առաջին սպիտակամորթները։ Այն առաջին անգամ հրատարակվել է 1963 թվականին։

«Օրերի երկիրը․ Քնիսնայի և հարավային հրվանդանի տարեգրությունը» (անգլ.՝ Country days: Chronicles of Knysna & the southern Cape)
Գիրքը լույս է տեսել 1974 թվականին։ Այն բնագետ գրողի գրառումն է Հարավային Աֆրիկայի մասին։

«Հսկաների ամրոցը» (անգլ.՝ The Castle of Giants)
Գիրքը լույս է տեսել 1969 թվականին։ Այն պատմում է Բուշմենների Հոտենտոտներ ցեղի մի տղայի հարաբերությունների և նրանց կողմից սպիտակամորթ մարդկանց տեսլականի մասին։

«Անծանոթներ ծովից» (անգլ.՝ Strangers from the Sea)
Գիրքը լույս է տեսել 1969 թվականին։ Վերահրատարակվել է 1989 թվականին։ Գիրքը պատմում է Հարիբ անունով աֆրիկացու կյանքի մասին։

«Վարպետ Ոչ մեկը» (անգլ.՝ Master of None)
«Մահացու ներկայություն» (անգլ.՝ A Deadly Presence)
Գիրքը թողարկվել է 1982 թվականին։

«Բանաստեղծություններ Աֆրիկյան տապանից» (անգլ.՝ Poems In Out of The African Ark)
Գիրքը լույս է տեսել 1988 թվականին։

Անձնական կյանք
--------------

Յալմարը և նրա կինը՝ Ջուդին, ունեցել են երկու որդի՝ Գայը և Քրիստոֆերը, և երկու դուստր՝ Ջորջինան և Հարիեթը (Հաթի)։ Նրանք ամբողջ ընտանիքով ապրում էին Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում՝ Կնիսնա քաղաքում, որը հայտնի տուրիստական ուղղություն է։ Ջուդին մահացել է 2010 թվականին։

Ժառանգություն
-------------

Հեղինակի անգլերեն աշխատանքներին կարելի է ծանոթանալ Ազգային գրական-անգլիական թանգարանում (անգլ.՝ Nasionale Afrikaanse Letterkunde Museum en Navoringsentrum), որի հիմնական հավաքածուների թվում պահվում են նաև Յալմար Թեսենի գրառումները, որոնց հետազոտություններով զբաղվում է «Աֆրիկյան հետազոտությունների տեղեկատու ծառայությունների ազգային կենտրոնը» (անգլ.՝ NISC AS),որը բացվել է 1995 թվականին Գրեյամսթաունում։

Թեսենի գրառումները պահվում են նաև ԱՄՆ-ի խոշորագույն ազգային գրադարանում՝ Կոնգրեսի գրադարանում, Աֆրիկյան կառավարման համալսարանի գրադարանում (անգլ.՝ The Management University of Africa) և Օքսֆորդի մանկական գրականության հանրագիտարանում։

Հարուստ պատմություն ունեցող ժառանգած կալվածքը, որը դարձել է Քնիսնայի պատմության մի մասը և բազմաթիվ սերունդների հուշարձան-թանգարանը, ինչպես նաև տեղական ֆլորան և ֆաունան, ոչնչացվել է 2017 թվականի հրդեհից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Creator Hjalmar Thesen» (HTML). *www.tvtropes.org* (անգլերեն). Վերցված է 23.6.2019-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)CS1 սպաս․ url-status (link)
4. 1 2  Seahorse II named to honour Thesens — Knysna-Plett Herald.
5. ↑  National Character in South African English Children's Literature
6. 1 2 3 4 5 6  «Thesen, Hjalmar Peter» (HTML). *www.encyclopedia.com* (անգլերեն). Վերցված է 23.6.2019-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)CS1 սպաս․ url-status (link)
7. 1 2 3  ««Часть истории Книсны в дыму»» (HTML). *www.knysnaplettherald.com* (անգլերեն). 2.7.2017. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 19-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)CS1 սպաս․ url-status (link)
8. ↑  ««Информация для всей Африки (ранее — NIPAD для всей Африки): исследования в Южной Африке»» (HTML) (անգլերեն). Научная библиотека Университета Канзаса. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 19-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
9. ↑  Профессор Ина Фьюри (անգլ.՝ Ina Fourie), доцент кафедры информатики Университета Претории, Линнвуд-Роуд Претория, г-жа Марлен Бургер (անգլ.՝ Marlene Burger), кафедра информатики, Университет Южной Африки. Bibliographic control in South Africa. World library and information congress: 73rd ifla general conference and council. 19—23 August 2007, Durban, South Africa.
10. ↑  «NISC AS» (HTML). *www.nisc.co.za* (անգլերեն). «Национальный центр справочных служб африканских исследований». Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 20-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)CS1 սպաս․ url-status (link)
11. ↑  «Книги Ялмара Тесена» (HTML) (անգլերեն). Библиотека Конгресса. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 20-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
12. ↑  Ялмар Тесен среди авторов в библиотеке Африканского университета управления Archived 2021-04-17 at the Wayback Machine.(անգլ.) — The Management University of Africa (Library and Information Services)
13. ↑  «Содержание в Оксфордской энциклопедии детской литературы» (HTML). *www.catdir.loc.gov* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 20-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)CS1 սպաս․ url-status (link)
14. ↑  ««Усадьба Книсна — здание наследия»» (HTML). *www.knysnamanor.co.za* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 20-ին. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)CS1 սպաս․ url-status (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* ««Краткая история семьи Тесен и её связи с Книсной и окружающим районом»». *www.thesenknysna.co.za* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (HTML) 2019 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 19-ին.
* *Review by J. D. Seddon* Четвертичные образования Северо-Западной Сахары(անգլ.) = Formations Quaternaires du Sahara Nord-Occidental // *South African Archaeological Society*. — doi:10.2307/3887900

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NUKAT: n2006001877 · VIAF: 311238339 · WorldCat VIAF: 311238339 |

 |