**Բեթի Ֆորդ** (անգլ.՝ Elizabeth Anne «Betty» Bloomer Ford, ապրիլի 8, 1918(1918-04-08)[…], Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ - հուլիսի 8, 2011(2011-07-08)[…], Ռանչո Միրաժ, Ռիվերսայդ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ԱՄՆ նախագահ Ջերալդ Ֆորդի կինը, ԱՄՆ առաջին տիկինը 1974 թվականի օգոստոսի 9-ից մինչև 1977 թվականի հունվարի 20-ը։

Վաղ տարիներ
-----------

Էլիզաբեթ էն Բլումերը ծնվել է 1918 թվականին Չիկագոյում, եղել է ընտանիքի երրորդ երեխան և միակ դուստրը։ Աղջկա մանկությունն անցել է հիմնականում Միչիգան նահանգի Գրանդ Ռեփիդս քաղաքում, որտեղ նա ավարտել է կենտրոնական միջնակարգ դպրոցը։ 1929 թվականի սև հինգշաբթի օրվանից հետո Բեթի Բլումերը զբաղվել է հագուստի մոդելավորմամբ, ինչպես նաև սկսել է սովորեցնել մյուս երեխաներին պարել վալս, ֆոքստրոտ և մեծ խնձոր։ Նա պարել է Կալի Թրևիսի պարային ստուդիայում, որտեղ ուսումը ավարտել է 1935 թվականին։ Երբ Բլումերը 16 տարեկան էր, շմոլ գազի թունավորումից մահացավ նրա հայրը՝ ավտոտնակում աշխատելու ժամանակ։

Կարիերայի կայացում
------------------

Դպրոցն ավարտելուց հետո Բեթին մտադիր էր շարունակել պարային ուսուցումը Նյու Յորքում, սակայն նրա մայրը դեմ էր այդ ամենին։ Դրա փոխարեն Բլումերը երկու տարի ամառաը հաճախել է Բենինգթոնի պարի դպրոց, որը գտնվում է Վերմոնտ նահանգի Բենինգտոն քաղաքում, սովորել է Մարթա Գրեմի ղեկավարությամբ։ Ուսման վարձը վճարելու համար զուգահեռաբար որպես մոդել աշխատում էր Ջոն Ռոբերտ Փաուերսի ընկերությունում։ Շուտով Բեթին մտավ Գրեմի օժանդակ պարային խումբ և սկսեց ելույթ ունենալ Կարնեգի հոլում։ Մայրը հավանություն չի տվել դստեր կարիերային ուղուն և Բեթիից պահանջել է վերադառնալ հայրենիք։ Սակայն շուտով մայրն ու դուստրը կարողացան փոխզիջման գալ։

1941 թվականին Բլումերը վերադարձել է Միչիգան, որտեղ սկսել է աշխատել տեղի հանրախանութում՝ նորաձևության համակարգող։ Նա նաև ստեղծել իր պարային խումբը և զբաղվել է պարարվեստի դասավանդմամբ, այդ թվում՝ կրթելով նաև հաշմանդամ երեխաներին։

Ամուսնություն և ընտանիք
-----------------------

A man in a suit leads a flower-carrying woman by the hand, walking out of a chapel.Ֆորդ ամուսինները ամուսնության օրը՝ 1948 թվականի հոկտեմբերի 15-ին
1942 թվականին Բլումերն ամուսնացել է կահույքի վաճառող Ուիլյամ Ուորենի հետ, ում նա ճանաչում էր 12 տարեկանից։ Ընտանեկան զույգը երեխաներ չուներ։ 1947 թվականին նրանք բաժանվեցին։ Բեթիի նոր ընտրյալը դարձավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի իրավաբան և վետերան Ջերալդ Ֆորդը։ Պսակադրությունը տեղի է ունեցել 1948 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Գրանդ Ռապիդսում։ Ընտանեկան զույգը 4 երեխա ուներ՝ Մայքլ Ջերալդ Ֆորդ (ծնված 1959 թվականին), Ջոն Գարդներ Ֆորդ (ծնված 1952 թվականին), Սթիվեն Մեյնս Ֆորդ (ծնված 1956 թվականին) և Սյուզան Էլիզաբեթ Ֆորդ (ծնված 1957 թվականին)։ 1974 թվականին Ուոթերգեյթյան սկանդալից հետո նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնը հրաժարական տվեց։ Ջերալդ Ֆորդը, որն այդ պահին զբաղեցնում էր փոխնախագահի պաշտոնը, ստանձնել է պետության ղեկավարի պաշտոնը։ Բեթին և Ջերալդը Սպիտակ տան ամենաազատ ընտանեկան զույգերից էին և չէին ամաչում բացեիբաց դրսևորել փոխադարձ սերը։

Հետագա կյանք
------------

1973 թվականի սեպտեմբերին Բեթի Ֆորդը հայտնվում է հիվանդանոցում։ Նրա մոտ հայտնաբերվում է կրծքի քաղցկեղ։ Բժիշկները հեռացրին նրա աջ կուրծքը։ Հոսպիտալում նրա վերականգնման ժամանակ նա հազարավոր նամակներ, հեռախոսազանգեր և ծաղիկներ է ստացել իրեն աջակցող մարդկանցից։ Նա որոշել է օգտագործել նախագահի կնոջ իր դիրքը, որպեսզի հասարակության ուշադրությունը հրավիրի կանանց կրծքի պարբերական հետազոտություններ անցկացնելու անհրաժեշտության վրա՝ վաղ փուլերում քաղցկեղի հայտնաբերման նպատակով։ Նա բացահայտ և ազնվորեն խոսում էր իր հիվանդության մասին՝ կոտրելով հասարակական կարծրատիպերը։ Փորձագետների կարծիքով՝ նրա գործունեությունը բազմաթիվ կանանց կյանքեր է փրկել։ Բեթի Ֆորդը հաջողությամբ վերականգնվել է և 1976 թվականին անցկացված ստուգումներից հետո բժիշկները հայտարարել են, որ հիվանդությունը նահանջել է։ 1978 թվականին Բեթի Ֆորդը հրատարակել է «The Times of My Life» ինքնակենսագրականը։ 1982 թվականին նա հիմնադրել է Բեթի Ֆորդ կենտրոնը՝ ալկոհոլիզմի և թմրանյութերի կախվածության դեմ պայքարի կազմակերպությունը, որով տառապել է վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում։ 1987 թվականին Ֆորդը հավերժացվել է Միչիգանի կանանց փառքի սրահում։ 1991 թվականին պարգևատրվել է նաև Ազատության նախագահական մեդալով, իսկ 1999 թվականին՝ Կոնգրեսի ոսկե մեդալով։

Մահ
---

Բեթի Ֆորդը մահացել է 2011 թվականի հուլիսի 8-ին 93 տարեկան հասակում Կալիֆոռնիայի Ռանչո-Միրաժ քաղաքում՝ ավելի վաղ տարված ինսուլտի բարդությունների հետևանքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Caroli B. B.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4 5 6  *Lundy D. R.* The Peerage
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2
5. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑  «Betty Ford: The Real Deal» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 25-ին.
11. ↑  Former first lady Betty Ford dies at 93(չաշխատող հղում)
12. ↑  «Betty Ford: Michigan Women's Hall of Fame» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография Արխիվացված 2012-05-09 Wayback Machine в National First Ladies' Library (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ԱՄՆ-ի առաջին տիկնայք |
| --- |
|  |
| • Մարթա Վաշինգտոն • Էբիգեյլ Ադամս • Մարտա Ջեֆերսոն Ռենդոլֆ • Դոլի Մեդիսոն • Էլիզաբեթ Մոնրո • Լուիզա Ադամս • Էմիլի Դոնելսոն • Սառա Ջեքսոն • Անժելիկա Վան Բյուրեն • Աննա Հարիսոն • Ջեյն Հարիսոն • Լետիցիա Թայլեր • Փրիսցիլա Թայլեր • Ջուլիա Թայլեր • Սառա Չիլդրես Փոլկ • Մարգարետ Թեյլոր • Աբիգայիլ Ֆիլմոր • Ջեյն Փիրս • Հարիեթ Լեյն • Մերի Լինքոլն • Էլիզա Ջոնսոն • Ջուլիա Գրանթ • Լյուսի Հեյզ • Լուկրեցիա Գարֆիլդ • Մերի Մաքելրոյ • Ռոուզ Քլիվլենդ • Ֆրենսիս Կլիվլենդ • Քերոլայն Հարիսոն • Մերի Հարրիսոն • Ֆրենսիս Կլիվլենդ • Իդա Մաք-Քինլի • Էդիթ Ռուզվելտ • Հելեն Տաֆտ • Էլեն Վիլսոն • Էդիթ Վիլսոն • Ֆլորենս Գարդինգ • Գրեյս Քուլիջ • Լու Հուվեր • Էլեոնոր Ռուզվելտ • Բես Թրումեն • Մեյմի Էյզենհաուեր • Ժաքլին Քենեդի • Լեդի Բյորդ Ջոնսոն • Փեթ Նիքսոն • Բեթի Ֆորդ • Ռոզալին Քարթեր\* • Նենսի Ռեյգան • Բարբարա Բուշ\* • Հիլարի Քլինթոն\* • Լորա Բուշ\* • Միշել Օբամա\* • Մելանյա Թրամփ\* • Ջիլ Բայդեն\* |  |
|  |
| \* այժմ ապրող |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բեթի Ֆորդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16550986x · CiNii: DA17122603 · GND: 121304469 · GTAA: 99632 · ISNI: 0000000109943425 · LCCN: n50024808 · NDL: 00928311 · NKC: kup19970000028261 · NTA: 072183055 · NUKAT: n2004090103 · SUDOC: 093479042 · VIAF: 84478887 · WorldCat VIAF: 84478887 |

 |

 |