**Ցյուրիխի գեղարվեստի թանգարան** (գերմ.՝ Kunsthaus Zürich), պատկերասրահ Շվեյցարիայի Ցյուրիխ քաղաքում, որտեղ տեղակայված են տարիների ընթացքում *Zürcher Kunstgesellschaft* արվեստի ասոցիացիայի ձեռք բերած Շվեյցարիայի կարևորագույն հավաքածուները։ Հավաքածուն սկսվում է միջնադարից՝ ներկայացնելով ժամանակակից արվեստը՝ շեշտադրելով շվեյցարական արվեստը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Թանգարանը նախագծել են ճարտարապետներ Կարլ Մոզերը և Ռոբերտ Քյուրջելը, բացվել է 1910 թվականին։ Հատկապես ուշագրավ են թանգարանի սկզբնական հատվածում պահպանված Մոզերի ստեղծած մի շարք ինտերիերները՝ զարդարված սոցեսիոն ոճի նեո-հունական տարբերակով։ Ճակատային մասում գտնվող ռելիեֆները ստեղծել է Մոզերի վաղեմի գործընկեր Օսկար Կիֆերը։ Թանգարանի բուն շենքն ընդլայնվել է 1925, 1958 և 1976 թվականներին։

230 միլիոն դոլար արժողությամբ ճարտարապետական մրցույթը հաղթել է լոնդոնաբնակ Դեյվիդ Չիպպերֆիլդը, ով նախագծել է զանգվածային ուղղանկյուն ավազաքարով ծածկված շինություն։ Ընդլայնման շնորհիվ կավելանա 5,040 քմ պատկերասրահ՝ 78%-ով ավելացնելով ցուցադրման տարածքը։ Կունստհաուսը կդառնա ամենամեծ շվեյցարական պատկերասրահը՝ առաջ անցնելով Բազելից։ Երկու վերին հարկերը կլինեն արվեստի համար, առաջին հարկում կլինեն տարբեր ծառայություններ՝ փողոցի նկուղային հարկով միանալով բուն թանգարանին։

Արվեստի հայտնի ցյուրիխցի հովանավոր Լիդիա Էշերի (1858–1891) 150-ամյակի կապակցությամբ *Gesellschaft zu Fraumünster* ասոցիացիան շենքի առջևի մասում բացեց նրա հուշատախտակը։ 2008 թվականի օգոստոսի 20-ին Ցյուրիխի քաղաքապետարանի կողմից այս վայրն անվանվել է *Lydia Welti-Escher Hof*:

Հավաքածու
---------

Թանգարանի հավաքածուն ներառում է հետևյալ նկարիչների գլխավոր գործերից՝ Կլոդ Մոնե (մի շարք աշխատանքներ, ներառյալ հսկայական ջրաշուշանների նկարը), Էդվարդ Մունկ, Պաբլո Պիկասո, Ժակ Լիպշից և Ալբերտո Ջակոմետի։ Ներկայացված են նաև շվեյցարացի այլ արվեստագետներ, այդ թվում՝ Յոհան Հենրիխ Ֆուսլին, Ֆերդինանդ Հոդլերը, կամ ժամանակներից՝ Պիպիլոտի Ռիստը և Պիտեր Ֆիշլին։ Կարելի է տեսնել նաև Վինսենթ վան Գոգի, Էդուարդ Մանեի, Անրի Մատիսի և Ռենե Մագրիտի աշխատանքներից։

Չորեքշաբթի օրերին հավաքածուն տեսնելու մուտքն անվճար է բոլոր այցելուների համար։

Կառավարում
----------

Կունստհաուսը ղեկավարում է Kunstgesellschaft հիմնադրամը։ 2013 թվականին թանգարանն ունեցել է 315000 այցելու։ 2017 թվականի հունվարի 12-ի մամլո հաղորդագրության մեջ հաստատությունը հայտարարել է, որ 2016 թվականին այցելուների թիվը հասել է 320000-ի։

Հանրային տրանսպորտ
------------------

Թանգարան կարելի է հասնել Ցյուրիխի տրամվայով՝ իջնելով *Kunsthaus* կանգառում։ Այն տեղակայված է *Pfauenplatz*-ում՝ թանգարանի շենքի և Շաշպիլհաուս (գերմ.՝ Schauspielhaus Zürich) գերմանական թատրոնի շենքի միջև։

Պատկերասրահ
-----------

* Բերներ Նելկենմեյստեր, «Հովհաննես Մկրտիչն անապատում»Բերներ Նելկենմեյստեր, «Հովհաննես Մկրտիչն անապատում»
* Ուիլյամ Թըրներ, Die Teufelsbrücke St. GotthardՈւիլյամ Թըրներ, *Die Teufelsbrücke St. Gotthard*
* Յոհան Հենրիխ Վյուստ, Der RhonegletscherՅոհան Հենրիխ Վյուստ, *Der Rhonegletscher*
* Առնոլդ Բյոկլին, Der KriegԱռնոլդ Բյոկլին, *Der Krieg*
* Էդուարդ Մանե, Die Flucht des RochefortԷդուարդ Մանե, *Die Flucht des Rochefort*
* Անրի Ռուսո, Am WaldrandԱնրի Ռուսո, *Am Waldrand*
* Ավգուստ Մակե, Landschaft mit Kühen und KamelԱվգուստ Մակե, *Landschaft mit Kühen und Kamel*
* Պիտ Մոնդրիան, «Կոմպոզիցիա II կարմիր, կապույտ և դեղին»Պիտ Մոնդրիան, «Կոմպոզիցիա II կարմիր, կապույտ և դեղին»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Swiss GLAM Inventory, 16 September 2016 — 2016.
2. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
3. ↑
4. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2021 // *The Art Newspaper* — 2022. — ISSN 0960-6556
5. ↑
6. ↑
7. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #2016862-7 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
8. ↑  The Telegraph, The Director's Guide: Kunsthaus Zurich, by John O'Ceallaigh, June 9, 2017.
9. 1 2 3  Martin Bailey (June 20, 2014), A tale of two extensions Արխիվացված 2014-06-25 Wayback Machine *The Art Newspaper*.
10. ↑  «Ehrung der Kunstmäzenin Lydia Welti-Escher (press release)» (PDF) (German). Gesellschaft zu Fraumünster. 2008 թ․ մարտի 27. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 29-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
11. ↑  Stadtrat von Zürich (2008 թ․ օգոստոսի 20). «Strassenbenennungskommission; Benennung von "Lydia-Welti-Escher-Hof" (press release)» (German). Stadt Zürich. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 29-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
12. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 3-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 14-ին.
13. ↑  Kunsthaus Press Release Արխիվացված 2017-12-29 Wayback Machine

Արտաքին հղումներ
----------------

* Kunsthaus Zürich
* Kunsthaus Zürich at Google Cultural Institute

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գեղարվեստի թանգարան (Ցյուրիխ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10021640 · BNE: XX144073 · BNF: 11870362h · GND: 2016862-7 · ISNI: 0000000109442102 · LCCN: n80103756 · NKC: kn20070427013 · NLA: 36530868 · NUKAT: n98069292 · PTBNP: 220820 · SUDOC: 125930593, 132959992 · VIAF: 227051459, 154750947 · ULAN: 500245760 · WorldCat VIAF: 227051459, 154750947 |

 |

 |