**Վիտո Ակոնչի** (*Vito Acconci*, հունվարի 24, 1940(1940-01-24)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - ապրիլի 27, 2017(2017-04-27)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), իտալա-ամերիկացի բանաստեղծ, նկարիչ, ճարտարապետ։

Կենսագրություն
--------------

Վիտո Ակոնչին ծնվել է 1940 թվականի հունվարի 24-ին Բրոնքսում։ Նրա հայրը իտալացի ներգաղթյալ էր, ով նրան տանում էր թանգարաններ և թատրոններ և տալիս նրան տարրական գեղարվեստական կրթություն։ Աքոնչին սովորել է գրականություն College of the Holy Cross և University of Iowa պոեզիա։

Ակոնչին իր գործունեությունը սկսել է որպես բանաստեղծ։ 1960-ականների վերջին Ակոնչին զբաղվեց ներկայացմամբ և վիդեոարվեստով`օգտագործելով իր մարմինը որպես օբյեկտ լուսանկարչության, տեսանյութի և ներկայացման համար։ «Սերմնաբուծարան» (1972 թվական հունվար) ներկայացման մեջ Ակոնչին պառկած էր Սոննաբենդի պատկերասրահի թեքահարթակի տակ և ինքնաբավ էր վարվում՝ բարձրացնելով իր երևակայությունները բարձրախոսով իր գլխավերևում զբոսնող այցելուների մասին։ 1980-ականների ընթացքում Ակոնչին կենտրոնացավ ճարտարապետության և լանդշաֆտային դիզայնի վրա։ Որպես օրինակ կարելի է նշել քայլուղիները պատի միջով։ 1960-ականներին նա ամուսնացավ նկարչուհի Ռոզմարի Մայերի հետ։

Մեկ այլ օրինակ է «Dirt Wall» (1992) Կոլորադոյի Arvada Center Sculpture Garden-ում։ Պատը սկսվում է կենտրոնից դուրս և շարունակվում է ներսից՝ տարածվելով գետնից մինչև 24 ոտնաչափ բարձրություն։ Ապակու և պողպատե պատը պարունակում է հրաբխային քարի, ավազի, հողի խառնուրդ, որը տեսանելի է ապակե վահանակների միջոցով։ Դասավանդել է բազմաթիվ ինստիտուտներում, այդ թվում՝ Nova Scotia College of Art and Design, Halifax, California Institute of the Arts, Valencia; Cooper Union; School of the Art Institute of Chicago; Yale University; Parsons School of Design։ Նաև դասավանդում էր Բրուքլինի քոլեջում։

«Հսկողություն» և «Քայլ»
-----------------------

Ակոնչին Սոլա Լեվիտայի գաղափարը հասցրեց այն սահմանին, որ նախնական պլանավորումը և կրկնությունը ստեղծագործության հիմնական որոշիչներն են։ Սկզբում Ակոնչինն եկավ մի տեղադրման, օրինակ. «Ընտրել պատահական մարդ, փողոցում, ցանկացած վայրում և դա անել 23 օր անընդմեջ։ Հետևեք նրան ուր էլ որ նա գնա՝ անկախ երթուղու հեռավորությունից և երկայնությունից։ Ակցիան ավարտվում է, երբ այն մտնում է ինչ-որ մասնավոր տեղ՝ տուն, գրասենյակ և այլն»։ Հենց նման ձևաչափ է կիրառվել լուսանկարչի կողմից փաստագրված «Հսկողություն» (1969), ով գնում էր Ակոնչիի հետևից և արձանագրում նկարչի ու նրա զոհի գրեթե անիմաստ գործողությունները։ Այս և նրա նման աշխատանքներում Ակոնչին ինքն էր գործուն նյութ։ Եվ հենց այդ գործողությունների աննշան լինելն է, որ արդյունքում դրանք վերափոխեց արվեստի ստեղծագործությունների կառուցվածքին և բովանդակությանը։ Նույն կերպ, նրա աշխատանքը կառուցվել է «Քայլ», 1970 թվականի իր բնակարանում տեղադրելով 18 դյույմ (46 սմ) բարձրությամբ աթոռակ, նա այն օգտագործել է որպես քայլ։ «Ամեն ամիս առավոտյան նշանակված ամիսների ընթացքում ես քայլում և դուրս եմ գալիս աթոռակից վեր ու վար, րոպեում մոտ 30 քայլ։ Գործողությունը տևում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ ես ունակ եմ դա անդադար կատարել, և այնուհետև գրանցվում է քայլերի քանակը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Vito Acconci (նիդերլ.)
3. 1 2  Vito Acconci — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2 3
5. 1 2  *Itaú Cultural* Enciclopédia Itaú Cultural (порт.) — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7
6. 1 2  Mort de Vito Acconci, artiste hors limite (ֆր.) — 2017.
7. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
8. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
9. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑  *Mary Leclère* Mary Leclère. Review of "Challenging Art: Artforum 1962–1974" by Amy Newman. // *caa.reviews*. — 2001-07-12. — ISSN 1543-950X. — doi:10.3202/caa.reviews.2001.12

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт художника.
* Guide to the 0 TO 9 archive from the Fales Library at NYU.
* Artist’s page in Artfacts.Net with actual major exhibitions.
* An appreciation of Acconci by critic Jerry Saltz.
* 2 pieces of Sound Poetry on UBUWEB.
* An interview with Acconci by designboom.
* Лекция Ирины Кулик в Музее «Гараж». Вито Аккончи — Деннис Оппенгейм

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Structurae · ČSFD · Internet Movie Database · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2063937 · BNC: a10035734 · BNE: XX1555455 · BNF: 13180731m · CiNii: DA08916300 · CONOR: 43822947 · GND: 118958143 · ICCU: CFIV118981 · ISNI: 0000000109275383 · LCCN: n87937711 · LNB: 000000261 · NKC: xx0144308 · NLA: 35771472 · NLG: 323644 · NSK: 000060881 · NTA: 071696245 · NUKAT: n01097851 · LIBRIS: 326418 · SUDOC: 035308028 · VIAF: 95770120 · ULAN: 500014538 · WorldCat VIAF: 95770120 |

 |

 |