**Բալդասսարե Տոմազո Պերուցցի** (իտալ.՝ Baldassare Tommaso Peruzzi,մարտի 7, 1481, Սիենա, Տոսկանա, Իտալիա - հունվարի 6, 1536[…], Հռոմ, Պապական մարզ),Բարձր Վերածննդի և վաղ մաներիզմի իտալացի ճարտարապետ և նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Սիենայի մոտակայքում գտնվող փոքրիկ քաղաքում։ 1503 թվականից աշխատել է Հռոմում։ Արագորեն ճանաչում է ստացել որպես ճարտարապետ և ճարտարապետական տարածքի շարունակության էֆեկտ ստեղծող պատրանքային որմնանկարների վարպետ։ Այդ պատճառով Պերուցին համարվում է ֆասադային որմնանկարների հռոմեական դպրոցի, հիմնականում` գրիզայլի հիմնադիրը, որոնք չեն հասել մեր ժամանակներ։ Նախ Պերուցին աշխատում էր Դոնատո Բրամանտեի հետ, հետո սկսել է աշխատել Ռաֆայել Սանտիի հետ։ Կենսագիրները համարում են, որ Հռոմի Պապ Լեո 10-րդին ուղղված հայտնի «Ռաֆայելի նամակի» հեղինակը հենց Պերուցին է։

Palazzo Massimo alle Colonne, Հռոմ
1508-1511 թվականներին Բալդասսարե Պերուցին Ռաֆայելի, Սեբաստիանո դել Պիոմբոյի և այլոց հետ մասնակցել է Հռոմում գտնվող Վիլլա Ֆարնեզինայի կառուցմանը և որմնանկարչությանը։ 1520 թվականին Ռաֆայելի մահից հետո Անտոնիո դա Սանգալլո Կրտսերի հետ միասին նա ղեկավարել է Սուրբ Պետրոսի տաճարի կառուցման աշխատանքները։ 1527 թվականին Հռոմի սարսափելի կողոպուտից հետո Բալդասսարե Պերուցին վերադարձել է իր հայրենի Սիենա և այնտեղ աշխատել որպես հանրապետության ճարտարապետ։ 1535 թվականին նա վերադարձել է Հռոմ։ Նրա կառուցած վերջին շենքը եղել է Հռոմում գտնվող *Palazzo Massimo alle Colonne-ն* (1532-1536 թվականներ)։

Պերուցին թաղված է Հռոմի պանթեոնում՝ Ռաֆայելի գերեզմանի հարևանությամբ։ Պերուցիի աշակերտը եղել է մաներիստ ճարտարապետ և տեսաբան Սեբաստիանո Սերիլոն։ Բալդասսարե Պերուցիի որդին` Ջովաննա Սալյուստիոն, նույնպես ճարտարապետ էր։ Մյուս որդին՝ Օնորիոն, հոր մոտ նկարչություն է սովորել, այնուհետև դոմինիկացի քահանա է դարձել Հռոմի Սանտա Մարիա սոպրա Միներվա վանքում։

Ոճի առանձնահատկություններ
-------------------------

Պերուցին տարվել է անտիկ հնագիտությամբ, մաթեմատիկայով, աստղագիտությամբ, երկրաչափությամբ և հեռանկարով։ Նա Վերածննդի նվիրյալ էր, բայց իր անհատական ոճում զարմանալիորեն միացրել է Բրամանտեի և Ռաֆայելի կողմից ստեղծված հռոմեական կլասիցիզմի նորմերը մաներիզմի տարրերի և Սիենայի գեղանկարչության դպրոցի իր հարազատ գոթական արխաիզմի հետ։ Նրա ճարտարապետական աշխատանքներում մաներիզմն ըստ Վիպերի նուրբ դիտարկման, ի հայտ է եկել Պալացո Մասսիմո Ալլե Կոլոննեի անսովոր կոր ֆասադում, ոչ համահունչ սյուներում ու պատուհանների որմնախոռոչների համամասնություններում։ Նրա գեղանկարչական աշխատանքներում գրավում է անսովոր արտահայտչականությունը, նկարչական ամբողջ տարածքը ֆիգուրներով լցնելու մաներիզմին բնորոշ ձևը։

Պերուցիի վրձնին են պատկանում Սանտա Մարիա դելա Պաչեում, Պալացո Մադամայում, Սանթ Օնոֆրիո Ալ Ջանիկոլոյի, Սան Պիետրո ին Մոնտորիոյին և Սան Ռոկոյի հռոմեական եկեղեցիներում գտնվող որմնանկարները, որմնանկարներ Սան Ջովաննի կապելլայում (Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ)։ Երաժշտական գործիքների պատկերագրության տեսանկյունից հետաքրքիր է Պերուցիի «Չորս երաժշտական աստվածներ» ստեղծագործությունը, որի վրա պատկերված են Պան, Ամֆիոն, Մուսեյը և Մարսին (ցուցադրվել է Լուվրում)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  BeWeB
3. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
5. 1 2  Union List of Artist Names — 2017.
6. ↑
7. ↑  *Виктор Власов*. Стили в искусстве. В 3-х т. — СПб.: Кольна. Т. 3. — Словарь имен, 1997. — С. 151—152

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Перуцци, Бальдассаре». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
* Католическая энциклопедия: Бальдассаре Перуцци(անգլ.)
* Работы в музеях мира

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բալդասսարե Տոմազո Պերուցցի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11450482, ADV10155945 · BNC: a11516100 · BNE: XX1150512 · BNF: 14957480k · GND: 118740091 · ICCU: VEAV005411 · ISNI: 000000008118944X · LCCN: n83032025 · NKC: jcu2010571377 · NLA: 35172318 · NLG: 226832 · NLP: a0000002749968 · NTA: 069842183 · NUKAT: n00097715 · SUDOC: 028929055 · VIAF: 39646794 · ULAN: 500030776 · WorldCat VIAF: 39646794 |

 |

 |