**Ջոն Բրեթ** (անգլ.՝ John Brett, դեկտեմբերի 8, 1831(1831-12-08), Bletchingley, Tandridge, Սըրրի, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունվարի 7, 1902(1902-01-07), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), պրեռաֆայելիտների շարժմանը մոտ անգլիացի նկարիչ (ինքն իրեն պրեռաֆայելիտ չի համարել), առավել հայտնի է մանրազնին արված բնանկարներով։

Կենսագրություն
--------------

Բրեթը ծնվել է Ռեյգեյթից ոչ հեռու, 1831 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, զինվորական վետերանի ընտանիքում։ 1851 թվականին սկսել է գեղանկարչության դասեր ստանալ բնանկարիչ Ջեյմս Դաֆիլդ Հարդինգից։ Բրեթի հետ սովորել է նաև մեկ այլ անգլիացի նկարիչ Ռիչարդ Ռեդգրեյվը։ 1853 թվականին Բրեթն ընդունվել է Թագավորական ակադեմիայի դպրոց, սակայն առավել հետաքրքրված է եղել Ջոն Ռասկինի և Ուիլյամ Հոլման Հանտի գաղափարներով, որոնց հետ ծանոթացել է իր ընկեր բանաստեղծ Քովենթրի Փեթմորի միջոցով։ Ոգեշնչվելով գիտական բնանկարի վերաբերյալ Հանթի գաղափարներով՝ Բրեթն այցելել է Շվեյցարիա, որտեղ աշխատել է տեղագրական բնանկարների վրա, իսկ ավելի ուշ ընկել է նկարիչ Ջոն Ինչբոլդի ազդեցության տակ։

*Քար ջարդողը*
1858 թվականին Բրեթը ներկայացրել է «Քար ջարդողը» նկարը, որը նրան ճանաչում է բերել։ Նկարում պատկերված է տղա, որը ճանապարհների կառուցման նյութ է պատրաստում արևոտ, մանրակրկիտ նկարված հովտի ֆոնին։ Երկրաբանական և բուսաբանական մանրամասների ճշգրտությունը ուժեղ տպավորել են Ջոն Ռասկինին, որը բարձր է գնահատել նկարը և ասել Բրեթին, որ նա գլուխգործոց կնկարի, եթե այցելի Իտալիայի Վալլե Դ'Աոստա։ Բրեթը մեկնել է ճամփորդության (գումարի մի մասը նրան տվել էր Ռասկինը), նոր նկարը ցուցադրության հանել 1859 թվականին՝ կրկին արժանանալով Ռասկինի գնահատանքին, որը նույնիսկ գնել է նկարը։ Մյուս քննադատներն ավելի զուսպ են արտահայտվել։ Նրանցից մեկն ասել է, որ դա «շիրմաքար է հետռասկինության վրա»։

*Վալլե Դ'Աոստա*, 1858
Բրեթը շարունակել է ստեղծել մանրամասն նկարված բնանկարներ, այդ թվում Իտալիայում, որտեղ հաճախ է եղել 1860-ական թվականներին։ Նա միշտ ուշադիր է եղել բնության պատկերման գիտական ճշգրտությանը, սակայն Ռասկինի խորհրդով հաճախ է նկարներում դրել բարոյական և կրոնական թեմաներ։ Վերջին տարիներին Բրեթը տարվել է ծովային բնանկարների առափնյա թեմաներով՝ շնորհիվ սեփական 210 տոննայանոց «Վիկինգ» երկկայմ առագաստանավի, որը կառավարում էր 12 հոգանոց անձնակազմը։ Դրանով Բրեթը ճանապարհորդել է Միջերկրական ծովում։

1880-ական թվականներին Բրեթն ամեն ամառ զբաղեցրել է Փեմբրուքշիրի Նյուպորտ ամրոցը, որտեղ տեղավորվել է նրա ողջ մեծ ընտանիքը, մինչ նա գրում, նկարում և լուսանկարում էր Ուելսի հարավային և արևմտյան ափերը։ Այդ շրջանի նկարները միասին հավաքվել և ներկայացվել են 2001 թվականին «Պրեռաֆայելիտ Ջոն Բրեթը և Ուելսի ափերը» ցուցադրության ժամանակ Քարդիֆի Ուելսյան թանգարանում։

Բրեթը նաև փոքրուց հետաքրքրված է եղել աստղագիտությամբ։ 1871 թվականին նա ընտրվել է Աստղագիտության թագավորական միության անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
4. ↑  The Critic, XVIII, 1859, p.544, quoted in Tate Gallery, *The Pre-Raphaelites*, 1984, p. 175
5. ↑  «Tate Collection – John Brett». Tate Online. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 11-ին.

Գրականություն
-------------

* Bridgman, Roger. «Brett, John Watkins (1805–1863)». *Oxford Dictionary of National Biography* (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/3345. (Subscription or UK public library membership required.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բիրմինգհեմի թանգարանի և պատկերասրահի առցանց հավաքածու,Արխիվացված 2011-07-21 Wayback Machine պարունակում է Ջոն Բրեթի 3 նկար
* The Pre-Raph Pack
* Ջոն Բրեթի առցանց ցուցադրություն
* Profile on Royal Academy of Arts Collections

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջոն Բրեթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography (2nd suppl.) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16505416j · CONOR: 83820899 · GND: 117631051 · ICCU: TO0V642120 · ISNI: 0000000116903579 · LCCN: no89008594 · NKC: jx20100823004 · NTA: 332357384 · SUDOC: 145849309 · VIAF: 95704250 · ULAN: 500003891 · WorldCat VIAF: 95704250 |

 |

 |