**Լացո Նովոմեսկի** (սլովակ.՝ Laco Novomeský, դեկտեմբերի 27, 1904(1904-12-27)[…], Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա - սեպտեմբերի 4, 1976(1976-09-04)[…], Բրատիսլավա, Սլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն), սլովակ և չեխ բանաստեղծ, արձակագիր, հրապարակախոս, Չեխոսլովակիայի քաղաքական և պետական գործիչ։ Սլովակիայի Ազգային խորհրդի անդամ (1945-1946 և 1968-1971)։ Չեխոսլովակիայի հերոս (1969)։ Չեխոսլովակիայի ժողովրդական արտիստ (1964)։ Չեխոսլովակիայի Կլեմենտ Գոտվալդի անվան մրցանակի դափնեկիր (1964, 1974)։

Կենսագրություն
--------------

Լացո Նովոմեսկին ծնվել է 1904 թվականին Բուդապեշտում։ Ավարտել է Մոդրայի մանկավարժական սեմինարիան։ 1923-1925 թվականներին սովորել է Բրատիսլավայի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ 1924 թվականին հրատարակել է մի շարք ամսագրեր։ 1925 թվականին միացել է Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցությանը, եղել է կուսակցության ծայրահեղական թևի ակտիվիստ։ Զբաղվել է լրագրական և սոցիալ-քաղաքական աշխատանքներով։ 1929 թվականից ապրել է Պրահայում։ Նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են Չեխիայի և Սլովակիայի կոմունիստական հրապարակումներում։ Ներգրավվել է Չեխոսլովակիայի մտավորականների շրջանակում։ 1934 թվականին ստորագրել է հակաֆաշիստական մանիֆեստ։ 1938 թվականին վերադարձել է Սլովակիա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ 1943 թվականին եղել է Սլովակիայի ընդհատակյա կոմունիստական կուսակցության կազմակերպիչների և անդամների ցանկում, 1944 թվականին մասնակցել է Սլովակիայի Ազգային ապստամբությանը։ 1944 թվականի հոկտեմբերին ընդգրկվել է Սլովակիայի Ազգային խորհրդի պատվիրակության կազմում, եղել է Լոնդոնում, որտեղ բանակցություններ է վարել աքսորում գտնվող չեխ ղեկավարների հետ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Լացո Նովոմեսկին դարձել է ականավոր սլովակ քաղաքական գործիչ։ 1945 թվականի օգոստոսին ընտրվել է Սլովակիայի ազգային խորհրդի պատվիրակ։ 1945 թվականին դարձել է Սլովակիայի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, 1945-1950 թվականներին՝ Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ, ԽՄԿԿ կուսակցական համագումարների պատվիրակ։ 1948 թվականի հեղաշրջումից և կոմունիստների իշխանության գալուց հետո նրա կարիերան ավելի արագ է կերտվել։ 1951 թվականին ղեկավարել է Սլովակիայի «Matica slovenská» ազգային մշակութային և կրթական ընկերությունը։ 1950 թվականին նրան մեղադրանք է առաջադրվել բուրժուական նացիոնալիզմի համար, և նա զրկվել է բոլոր պաշտոններից։ 1951 թվականին ձերբակալվել է։ 1954 թվականի ապրիլին դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման («Գուստավ Հուսակայիի գործով»)։ Ավելի ուշ՝ պատժի կեսը կրելուց հետո, պայմանական վաղաժամկետ ազատ է արձակվել։ Ապրել է Պրահայում ոստիկանության հսկողության տակ, չունենալով թույլտվություն վերադառնալու Բրատիսլավա։

1963-1970 թվականներին եղել է Սլովակիայի գիտությունների ակադեմիայի Բրատիսլավայի գրականության ինստիտուտի տնօրենը։ 1963 թվականից հետո կարողացել է կրկին հրապարակել իր աշխատանքները, նորից միացել է Կոմունիստական կուսակցությանը և հանդիսավոր ընդունվել Գրողների միության կազմում։ 1968-1971 թվականներին եղել է Սլովակիայի Ազգային խորհրդի փոխնախագահ և անդամ, 1968-1974 թվականներին՝ «Matica slovenská»-ի նախագահ, 1974 թվականից՝ պատվավոր նախագահ։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

1920-1930-ական թվականներին Նովոմեսկին եղել է լրագրող և ակտիվ կերպով աշխատակցել է կոմունիստական մամուլին, եղել է ՉԿԿ-ի կենտրոնական օրգաններ «Ռուդե պրավո», «Պրավդա» և այլ թերթերի խմբագիր, 1930-ական թվականներին դարձել է մարքսիստական հասարակական-քաղաքական և գրական «Դավ» ամսագրի խմբագիրը։ 1927 թվականին լույս է ընծայել «Հարություն» բանաստեղծությունների ժողովածուն, որը նրան լայն ճանաչում է բերել։ Նովոմեսկու բանաստեղծական ժողովածուները տոգորված են հումանիստական գաղափարներով և բողոքով ընդդեմ սոցիալական անիրավահավասարության և տառապող համայն մարդկության նկատմամբ ունեցած ցավով («Ռոմբոիդ», 1932, «Բաց պատուհաններ», 1935, «Սրբազանը ցանկապատի այն կողմում», 1939)։ 1948 թվականին լույս է տեսել «Արգելված մատիտով» ժողովածուն, որը միավորել է 1930-ական թվականների վերջի և 1940-ական թվականների բանաստեղծությունները։ 1950-1960-ական թվականներին Նոմեսկին ստեղծել է քաղաքացիական ինտիմ և փիլիսոփայական լիրիկայի ցիկլը՝ «Այնտեղից», «Վիլլա», «Թերեզա» (1963) Հոկտեմբերյան հեղափոխության մասին պոեմը։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* Չեխոսլովակիայի ժողովրդական արտիստ (1964)
* Լյուդովիտ Շտուրի շքանշան (1967)
* Կլեմենտ Գոտվալդի շքանշան (1968)
* Սլովակիայի պետական մրցանակ (1969)
* Հաղթական փետրվար շքանշան (1973)
* Հանրապետության շքանշան (ՉԽՍՀ) (1974)
* Կլեմենտ Գոտվալդի անվան Չեխոսլովակիայի պետական մրցանակ (1964, 1974)
* Չեխոսլովակիայի հերոս (1969)
* Լենինի շքանշան (1969)
* Պրահայի Կարլի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Գրականություն
-------------

* PERNÝ, L. Modernista, ktorý chcel zmeniť slovenské myslenie. In Nové Slovo. 2014.
* BÚTOROVÁ-NOVOMESKÁ, Elena: Vzpomínání. In: Vertigo, časopis o poézii a básnikoch, 2014, č. 4, s. 7 – 12.
* PEKNÍK, M. PETROVIČOVÁ, E. 2006. Laco Novomeský – kultúrny politik, politik v kultúre.Bratislava: Ústav politických vied SAV. 2006. ISBN 80-224-0902-2
* VÁLEK, M. 1979. Laco Novomeský - Vo výbere Miroslava Válka. Kruh milovníkov poézie. Bratislava: Slovenský spisovateľ. 1979
* ŠMATLÁK, S. 1967. Básnik Laco Novomeský

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  Czech National Authority Database
4. ↑  Čestný titul národní umělec (չեխերեն) — 2015.
5. ↑  Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Լացո Նովոմեսկի***էջը Վիքիպահեստում |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12158391j · GND: 118786512 · ISNI: 0000 0001 0891 2256 · LCCN: n81139790 · NKC: jn20010525260 · NTA: 070127123 · NUKAT: n96019561 · SUDOC: 030100208 · VIAF: 41879148 · WorldCat VIAF: 41879148 |

 |

 |