recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Առաջարկվել է այս հոդվածը ջնջել**  

Վիքիպեդիայի մեկ կամ մի քանի մասնակիցներ առաջարկել են այս հոդվածը ջնջել։ Մանրամասներին ծանոթանալու, ինչպես նաև Ձեր տեսակետը հայտնելու համար այցելեք **Ջնջման ներկայացված հոդվածների** քննարկման էջը։ 
  

**Ուշադրություն** նախքան վերոհիշյալ քննարկման էջում համաձայնության գալը, պետք չէ հեռացնել այս կաղապարը։ Եթե համաձայն չեք առաջարկված ջնջմանը, կարող եք քննարկմանը զուգահեռ ուղղել և բարելավել այս հոդվածը՝ այդպիսով նպաստելով, որ այն պահպանվի։ 

---

**Հիշեցում**. եթե դուք եք տեղադրել այս կաղապարը, ապա մի մոռացեք ջնջման առաջադրված հոդվածանվանումն ավելացնել Ջնջման առաջադրված հոդվածներ քննարկման էջում, մեկ կամ երկու տողով նշելով ջնջման առաջադրելու ձեր պատճառաբանությունը։ Եթե հոդվածը ենթակա է անմիջապես հեռացման, ապա օգտագործեք `{{արագ ջնջում}}` կաղապարը։   
**Ծանոթացեք նաև Վիքիպեդիայի Ջնջման կանոնակարգին։**  

**Ջնջման ներկայացնողին՝** Խնդրում ենք տեղադրել այս `{{subst:Ծանուցում/Ջնջման առաջարկ|Աբդօղլի|}}-- ~~~~` հաղորդագրությունը հոդված ստեղծողի կամ հոդվածի վրա առավել շատ աշխատանք կատարած մասնակցի քննարկման էջում։



**Աբդօղլի**, գյուղ Կիլիկիայում, Ադանայի նահանգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 6 — 992 էջ։
**Աբենա Բուսիա** (ապրիլի 28, 1953(1953-04-28), Գանա), գանացի գրող, բանաստեղծ, ֆեմինիստ և դասախոս։ Նա Գանայի նախկին նախագահ Կոֆի Աբրեֆա Բուսիայի աղջիկն է։ Նա անգլերեն լեզվով գրականության և կանանց և գենդերային գիտությունների դոցենտ է Ռուտգերս համալսարանում։

Կենսագրություն
--------------

Աբենան ծնվել է Գանայի մայրաքաղաք Աքքրայում Կոֆի Աբրեֆա Բուսիայի՝ երկրի նախկին նախագահի, և Նաա Մորկոր Բուսիայի ընտանիքում։ Նրա քույրը դերասանուհի, կինոռեժիսոր և գրող Ակուսա Բուսիան է։ Նա իր մանկությունն անց է կացրել հայրենիքում, ինչպես նաև Հոլանդիայում և Մեքսիկայում մինչ Օքսֆորդ տեղափոխվելը, որտեղ էլ նա ի վերջո հաստատվել է։

Կրթություն
----------

Աբենան 1976 թվականին հումաննիտար գիտությունների անգլերեն լեզու և գրականության բակալավրի կոչում է Օքսֆորդի Սուրբ Աննա քոլեջում և հասարակական մարդաբանության (ռասայական հարաբերություններ) գիտությունների դոկտորի աստիճան Սուրբ Անտոնի քոլեջում 1984 թվականին։ Նա եղել է արտաքին ուսուցիչ Ռասկին քոլեջում և Օքսֆորդի համալսարանի մասնաճյուղերից մեկի՝ Աշխատանքային Հարաբերությունների քոլեջում, ինչպես նաև Յեյլ համալսարանի կողմից հրավիրված դասախոս աֆրիկյան և աֆրոաֆրիկյան գիտության բնագավառի ծրագրին։ Նա նաև շահել է հետդոկտորոկան մի շարք կրթաթոշակներ, ինչպիսիք են Բրայան Մոր քոլեջի անգլիական բաժնի Էնդրյու Մելոն կրթաթոշակը և Կալիֆորնիայի Ամերիկյան մշակույթների գիտահետազոտական ինստիտուտի աֆրոամերիկյան տեսությունների կրթաթոշակ։

Աշխատություններ
---------------

Աբենայի գիտական աշխատանքներն են․

1. Տարագրի վկայություննեռը (1990)
2. Թեորիզացնող սև ֆեմինիզմ(1993)
3. Փրկությունից անդին (1999)
4. Աֆրիկայի մասին գրող կանայք․ Արևմտյան Աֆրիկա և Սահել(2005)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  «Abena P. A. Busia». *The Feminist Press*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 29-ին.
4. ↑  «Busia, Abera P.A. 1953– - Black Literature Criticism: Classic and Emerging Authors since 1950 | Encyclopedia.com». *www.encyclopedia.com*. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 29-ին.
5. ↑  «Celebrating Professor Abena Busia: Works and Achievements | The African Women's Development Fund (AWDF)». *awdf.org*. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 29-ին.
6. ↑  Serwaa, Abena (2009 թ․ սեպտեմբերի 22). «Ramblings of a Procrastinator in Accra: When Samia met Abena: Two Daughters, Two Legacies and One Meeting». *Ramblings of a Procrastinator in Accra*. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 29-ին.
7. ↑  Motovidlak, Dave. «Busia, Abena». *womens-studies.rutgers.edu*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 29-ին.
| **՞****Աբիդոզավր** |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
| Վերնակարգ | Դինոզավրեր |
| Կարգ | Մողեսներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Բրախիոզավրիդներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Abydosaurus mcintoshi

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Աբիդոզա՛վր** (լատ. *Abydosaurus*, բառացի՝ Աբիդոսի մողես)՝ դինոզավր-զաուրոպոդների դաս բրախիոզավրիդների ընտանիք, ապրել են կավճային ժամանակաշրջանի սկզբում (մ.թ.ա. 109.0 մլն.- մ.թ.ա. 93.5 մլն.) Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքում։ Դասի միակ ներկայացուցիչը՝ ***Abydosaurus mcintoshi***:

Բնութագիր
---------

Դինոզավրի առաջին մնացորդները, որոնք պատկանում էին այս դասին, հայտնաբերվել են ԱՄՆ-ում քարհանքի հատակին *Dinosaur National Monument* ազգային պարկի տարածքում, Կոլորադո և Յուտա նահանգների սահմանին։ 2009 թվականին Աբիդոզավրերի ոսկորները լեռներից դուրս բերելիս օգտագործվել է
դինամիտ։ Այս փաստը գրանցվել է 2010 թվականին հնէաբաննների խմբի կողմից՝ Դանիել Չիրիի գլխավորությամբ։ Հնէաբանները հայտնաբերել են 4 աբիդոզավրի կմախքի ոսկորների տարբեր տեսակներ և 4 գանգ, որոնցից 2-ը պահպանվել են գրեթե ամբողջությամբ։

Աբիդոզավր անվանումը նա ստացել է Եգիպտոսի դիցարանի Աբիդոս աստծո անունից, ով եղել է Օսիրիսի երկրպագության կարևորագույն կենտրոնը․ ինչպես ենթադրվում էր այստեղ է թաղված աստծո գլուխը։ Այս տեսակը կոչվել է *Abydosaurus mcintoshi* Ջեկ Մակինտոշի պատվին *(John S. («Jack») McIntosh).*

Վերականգնում

Վիճակագրություն
---------------

*Abydosaurus* տեսակի դինոզավրի ոսկորների հետազոտությունը ցույց են տվել, որ այս տեսակի դինոզավրերը սերտ կապված են ավելի հին ծագում ունեցող՝ Բրանխոզավր տեսակի դինոզավրերի հետ։ Այս փաստից ելնելով Դ. Ջ. Չիրին (2010) այս տեսակը դասեց Բրախիոզավրիդների ընտանիքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «*Abydosaurus*». *Paleobiology Database Classic* (անգլերեն).(Ստուգված է 14 Նոյեմբերի 2016).
2. 1 2  *Chure, Daniel; Britt, Brooks; Whitlock, John A.; and Wilson, Jeffrey A.* (2010). «First complete sauropod dinosaur skull from the Cretaceous of the Americas and the evolution of sauropod dentition»(չաշխատող հղում)
. *Naturwissenschaften* **97**(4): 379—391. doi:10.1007/s00114-010-0650-6.
3. ↑  Аммонит.ру: «Взрывные работы и поиск динозавров».
4. ↑  «BYU: «Abydosaurus: New dinosaur discovered head-first, for a change» (англ.)». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 12-ին.
5. ↑  Dinosaur Central: New dinosaur species of 2010 Archived 2010-05-26 at the Wayback Machine..

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779392637 |

 |
Ավանդական աբխազական դանակ իր պատյանով
**Աբխազական դանակ** կամ **Аҧсуа ҳәызба** (աբխազերեն а́ҳәызба - «դանակ» բառից), աբխազների ավանդական դանակ։ Սովորաբար ունեցել է 13-25 սմ երկարությամբ շեղբ և 11-12 սմ երկարությամբ բռնակ։ Շեղբը կտրվածքի մեջ սովորական սեպ է, կռնակի հաստությունը 3 մմ-ից ոչ պակաս։ Բռնակը պատրաստվում է եղջյուրից, հաճախ բազմագույն (սև՝ քարայծի, գոմեշի եղջյուր, ավելի բաց երանգի եղջյուրի ներդիրով կամ եղջերուի, ցուլի եղջյուր) կամ ընկուզենու փայտից։ Բռնակի ձևը սովորաբար կլորավուն է, սակայն կողքերից տափակացված է։ Բռնակի և շեղբի լայնությունը նույն է՝ մոտ 20-25 մմ։ Այն կրում են ձախ կողմից, պատյանից հանվում է երկու ձեռքով։ Աբխազական դանակը խաչարդ չունի։ Բռնակի վերին մասում առկա է մետաղական օղակ, որին ամրացվում է կաշվե դաստապանածոպը՝ պատյանից դանակն ավելի հեշտությամբ հանելու համար։

Դանակի պատմությունը
-------------------

Աբխազական դանակի ծագման պատմությունն ունի շատ հին արմատներ։ Աբխազական հովվական և որսորդական դանակը շատ հին զենք է, որը պահպանել է իր ձևը և իմաստը գրեթե առանց փոփոխությունների հարյուրամյակների ընթացքում։

Դանակի բաղկացուցիչ մասերը
-------------------------

Ավանդական աբխազական դանակը բաղկացած է հետևյալ մասերից՝ շերտաձող, շեղբ, պոչ, աշխատանքային (մարտական հատված), շեղբի բարձրություն, կռնակ, ակոս, ուսեր, շեղբի կողային հարթություն, բերան (սուր ծայր), կտրող եզրաշերտ (սայր), առբերում, բռնակի պտուտակ, բռնակ։

Պատյան
------

Ավանդական աբխազական պատյանները համարվում են աբխազական դանակի անբաժան մասը։ Պատյանները հիմնականում լինում են ետին կարով, երբեմն՝ կողային։ Դանակը պատյանի մեջ ընկղմվում է ամբողջությամբ՝ երևում է բռնակի միայն 1-2 սմ-ը։ Տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ պատյանները կիսով չափ պատրաստված են փայտից և կիսով չափ կաշվից։ Փայտե մասը իրենից ներկայացնում է սովորական փայտե պատյանի կեսը։ Այն պատրաստվում է այն հաշվարկով, որ ծածկի շեղբը և բռնակը։ Այնուհետև այն երեսպատվում է կաշվով, որը ֆիքսում է բռնակը հակառակ կողմից։ Պատյանը պատրաստելու համար սովորաբար օգտագործվում է ընկուզենու փայտը։ Դանակի գունազարդման համար օգտագործվում են սև, կարմիր և շագանակագույն գույները։

Դանակի կիրառություն
-------------------

Աբխազները միշտ իրենց հետ ունեցել են ոչ մեծ դանակ, որը կարող էր կիրառվել կենցաղային նպատակներով, միսը կտրտելու, կացնի, եղանի և գերանդիի համար բռնակ պատրաստելու համար։ Աբխազները այդ դանակը օգտագործում էին ոչ միայն տանը, այլ նաև լեռներում։

Ծիսական նշանակություն
---------------------

Հին արհեստավորները նախապատրաստվում էին այդպիսի դանակների պատրաստմանը, ինչպես սխրագործությանը։ Արհեստավորը աղոթքներ էր կարդում, բացարձակ հրաժարվում էր ալկոհոլային խմիչքներից, իրեն հեռու էր պահում կնոջից (կինն ընդհանրապես չպետք է ոտք դներ դարբնոց)։ Դրանք աշխատանքի անբաժան պայմաններն էին։

Տես նաև
-------

* Յակուտական դանակ
* Որսորդական դանակ
* Պուուկո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Бычак — нож каждого карачаевца
2. ↑  «Архив журнала «ПРОРЕЗ»». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 6-ին.
3. ↑  Абхазский нож. Апсуа хузба
4. ↑  История Абхазии. С древнейших времён до наших дней
**Էդուարդ Վահանի Յոլյան** (օգոստոսի 20, 1926(1926-08-20), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 6, 2009(2009-04-06), Դոնի Ռոստով, Ռուսաստան), հայկական արմատներով օդաչու և Խորհրդային Միության հերոս։ Ունի գնդապետի կոչում։ Սովորել է Խորհրդային Միության տարբեր քաղաքներում (հիմնականում՝ Ռուսաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում) և ստացել օդաչուի և տիեզերագնացի որակավորում։

Կենսագրություն
--------------

Էդուարդ Յոլյանը ծնվել է 1926 թվականի օգոստոսի 20-ին Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Բաքու քաղաքում՝ հայկական ընտանիքում։ 1938-1944 թվականներին ապրել է Նորիլսկում, Մոսկվայում և ապա Սվերդլովսկում։ 1944 թվականին Սվերդլովսկում ավարտում է ռազմաօդային ռուսական հատուկ դպրոց։

1948 թվականին ավարտել է 9-րդ ռազմական ավիացիայի դպրոցի օդաչուների նախնական ուսումնական հաստատությունը։ Նույն թվականին տեղափոխվել է սովորելու Բորիսոգլեբսկ քաղաքի Ռազմական ավիացիոն դպրոցում, որն էլ ավարտել է 1951 թվականին։ 1953 թվականին ավարտել է փորձարկման պիլոտային դպրոցը և 1960 թվականին տեղափոխվել Մոսկվա։ Մասնակցել է T-3, PT-8, T-49, T-5, U-1, CY-7 գերձայնային կործանիչների ստեղծմանը։

1960-1982 թվականին երկարաժամկետ ուսուցումից հետո Մոսկվայում անցել է աշխատանքի։ Նա բարձրանում է երկինք, և փորձարկվել է աշխարհի առաջին գերձայնային ուղևորատար ինքնաթիռը՝ Tu-144: Նա մասնակցել է թեստերի Tu-22 ինքնաթիռի, ինչպես նաև Տու 124, Tu-134, Tu-154: 1971 թվականի ապրիլի 26-ին խիզախության և հերոսության ցուցաբերման համար Էդուարդ Յոլյանը գերագույն խորհրդի նիստում պարգևատրվել է Խորհրդային Միության հերոսի և Լենինի շքանշանով։ 1982 թվականին ստացել է գնդապետի պաշտոն։

1982-1996 թվականներին աշխատել է որպես ինժեներ՝ Մոսկվայում և Բաքվում։ Իր կյանքի վերջին տարիները Էդուարդ Յոլյանն անցկացրել է Դոնի Ռոստովում։ Մահացել է 2009 թվականի ապրիլի 6-ին Ռուսաստանում։ Թաղված է Խորհրդային Միության հերոսների հուշահամալիրում։

Գրականություն
-------------

* Амирханян М. Д. Армяне — Герои Советского Союза. — Ер. 2005. — 202 с. — ISBN 99930-4-342-7.
* Большая русская биографическая энциклопедия. (3 CD).
* Васин В. П. Симонов А. А. Испытатели ЛИИ. — Жуковский: Авиационный Печатный Двор, 2001. — С. 55. — 192 с. — ISBN 5-93705-008-8.
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. — СПб. 2005. — 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5.
* Симонов А. А. Заслуженные испытатели СССР. — М.: Авиамир, 2009. — С. 76—77. — 384 с. — ISBN 978-5-904399-05-4.
**Ստոիկը** (անգլ.՝ *The Stoic*), ամերիկացի գրող Թեոդոր Դրայզերի վեպը՝ կազմված 1947 թվականին։ Հեղինակի Ցանկության եռերգություն վիպաշարի վերջին՝ ավարտուն վեպը։ Վեպը Չարլզ Յորքսի կյանքի մասին է, որտեղ նկարագրվում է այդ գործարարի կյանքի վերջին տարիները։ Վեպն անավարտ է մնացել և լույս է տեսել միայն հեղինակի մահից հետո։

Դրայզերը 1914 թվականին Տիտանը վեպի լույս տեսնելուց հետո երկար ժամանակ դադար տվեց երրորդ մասն ստեղծել և վերսկսեց ստեղծագործել 1922 թվականին։ 1926 թվականին նա գնում է Լոնդոն՝ ֆինանսիստ Չարլզ Յորքսի մասին տեղեկություններ հավաքելու։ 1932 թվականին Դրայզերը ինտենսիվորեն աշխատում է վեպի վրա՝ գրելովստեղծագործության մոտ 2/3 մասը, բայց արդյունքում ավարտեց այն 1945 թվականին՝ իր մահից մի քանի օր առաջ։

Բովանդակություն
---------------

Չիկագոյում հաջողության չհասնելուց հետո, երբ մրցակիցները թույլ չտվեցին նրան երկարաձգել տրանսպորտային կոնցեսիաները, Կաուպերվուդը գործունեություն շարունակում է Լոնդոնում՝ որոշելով զբաղվել մետրոպոլիտենի գծակայանների կառուցմամբ։ Կաուպերվուդին հաջողվում է ստանալ լորդ Սթեյնի օգնությունը, ով լայն կապեր ուներ Անգլիայում։

Բերենիս Ֆլեմինգը համաձայնում է դառնալ Կաուպերվուդի սիրուհին։ Կաուպերվուդը նաև սիրային կապեր է հաստատում իր 20-ամյա բարեկամուհու՝ Լորն Մերիսի հետ (նրա նախատիպը Յորքսի բարեկամուհի Էթել Յորքսն է), որը չի հանգեցնում Բերենիսի հետ կապերի խզմանը։ Բայց Բերենիսը մտածում է փոխադարձ պատասխանել՝ կապվելով լորդ Սթեյնի հետ, ով հետաքրքրվում էր նրանով։

Բերենիսի հետ Անգլիայում հանգստանալու ժամանակ, Կաուպերվուդը հիվանդանում է երիկամների հիվանդությամբ։ Վիրաբույժները վախենում են, որ նա չի ապրի մեկ տարուց ավելի։ Կաուպերվուդը հասկանում է, որ անխուսափելի է կամքի ուժ գտնել ֆինանսական գործերով զբաղվելու համար։ ԱՄՆ մեկնելու ճանապարհին շոգեքարշում նրա մոտ երիկամների ցավեր են սկսվում։ Կաուպերվուդը տեղափոխվում է հիվանդանոց։ Էյլինի և Բերենիսի հետ խոսելուց հետո նա մահանում է։ Բերենիսը մեկնում է Հնդկաստան։ Էյլինը մահանում է։ Բերենիսը, յոգայի դպրոց հաճախելով, աղքատների համար հիվանդանոց է հիմնում և աշխատում է որպես բուժքույր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Դրայզեր Թեոդոր». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին. Վերցված է 2016-03-25-ին.
2. ↑  Thomas P. Riggio. Biography of Theodore Dreiser Archived 2010-07-10 at the Wayback Machine. // University of Pennsylvania Library
3. ↑  Pizer D. The Novels of Theodore Dreiser: A Critical Study. U of Minnesota Press, 1976. ISBN 0816607680

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4281757-2 |

 |
**Նաան**, ցորենի բլիթ, հնդկական ազգային խոհանոցի ուտեստ։ Բացի այդտեղից ուտեստը տարածված է Աֆղանստանում, Իրանում, Նեպալում, Պակիստանում, Տաջիկստանում, Ուզբեկստանում և հարակից շրջաններում։ Թյուրքական լեզուներում (օրինակ՝ ղազախերեն, ղրղզերեն, ուզբեկերեն, ույղուրերեն և այլն) հացը կոչվում է *նան* (փոխառություն է պարսկերենից)։

Բլիթի թխման հիմքը հացահատկային թթխմորն է։ Գառան աղացած միսը, բանջարեղենը, պանիրը և կարտոֆիլը ավելացվում են որպես լցոն։ Համեմունքներից օգտագործվում է քեմոն, սխտոր և չամիչ։

Այն մատուցում են ապուրի կամ թեյի հետ, ինչպես նաև կարող է հանդիսանալ որպես հիմնական ուտեստ։

Տարատեսակներ
------------

### Ինդոնեզիա

Ինդոնեզիայում նաանը տարածված է ինդոնեզական և արաբական համայքներում, ինչպես նաև մալայական, աչեխական և մինանգկաբաում՝ ռոթիի այլ տարատեսակի հետ, ինչպիսին օրինակ ռոթի չանաի։ Այս ուտեստը, որը սովորաբար հայտնի է որպես ռոթի նաան կամ ռոթի նան, պատրաստվում է ինդոնեզական համեմունքներով, ինչպիսիք են սխտորը տեղական համեմունքներով։

Պատկերասրահ
-----------

* Հնդկական նաանի բլիթներՀնդկական նաանի բլիթներ
* Աֆղանական նաանԱֆղանական նաան
* Թոնրում հենց նոր թխված նաան, Կարաչի, ՊակիստանԹոնրում հենց նոր թխված նաան, Կարաչի, Պակիստան
* Պանրով նաանՊանրով նաան
* Նաան պայա ապուրով (ոչխարի մսով), Մյանմայում երբեմն մատուցվում է նախաճաշին*Նաան պայա* ապուրով (ոչխարի մսով), Մյանմայում երբեմն մատուցվում է նախաճաշին
* Ույղուրական նաան ԿաշգարումՈւյղուրական նաան Կաշգարում

Տես նաև
-------

* Թոնիր նան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Baking with Eda: 'Naan' Indonesian Flatbread». *Baking with Eda*. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Թոռնիկե Շենգելիա** (վրաց.՝ თორნიკე შენგელია, ծնվ.` հոկտեմբերի 5, 1991(1991-10-05), Թբիլիսի, Վրաստան), վրաց պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայի «Կախա Լաբորալ» ակումբում։ Նախկինում խաղացել է նաև Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Չիկագո Բուլս» և «Բրուքլին Նեթս» ակումբներում։

2012 թ.-ի դրաֆթում ընտրվելով «Բրուքլին Նեթսի» կողմից՝ Շենգելիան ամռանը մասնակցություն է ունենում այսպես կոչված NBA-ի ամառային լիգայում, որտեղ մասնակցում են միմիայն ակումբների նորեկները (դրաֆթներում ընտրված կամ անկախ կերպով պայմանագիր կնքած), ինչպես նաև պոտենցիալ բասկետբոլիստներ, ովքեր կարող են դառնալ տվյալ ակումբների խաղացողներ։ Շենգելիայի արդյունքները ամառային լիգայում բավականին տպավորիչ էին՝ 10, 2 միավոր և 3, 6 անդրադարձ։ Այն բանից հետո, երբ Շենգելիան հուժկու խաղ է ցույց տալիս «Ֆիլադելֆիա Սիքսերսի» (17 միավոր, 6 անդրադարձ, 2 փոխանցում) և «Ինդիանա Փեյսերսի» (16 միվավոր, 4 խլում, 3 բլոկ) հետ կայացած խաղերում, «Նեթսի» գլխավոր մարզիչ Էվերի Ջոնսոնը *New York Post* հանդեսին տված հարցազրույցում նշում է, որ ակումբի նախագահական կազմը կորոշի՝ արդյոք Շենգելիային կթողնի ակումբում, թե կուղարկի հետ՝ դեպի Եվրոպա։ 2012 թ.-ի հուլիսի 24-ին «Բրուքլին Նեթսը» 2 տարվա պայմանագիր է կնքում Շենգելիայի հետ։

Շենգելիան հանդես է գալիս նաև Վրաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականի կազմում։ 2011 թ.-ի Եվրոպայի առաջնությունում Նրա միջին տվյալներն էին 8, 8 միավոր, 4, 6 անդրադարձ և 1, 1 արդյունավետ փոխանցում։

2014 թվականի հունվարի 21-ին Շենգելիան փոխանակվում է Մարքիզ Թիգի դիմաց և հայտնվում «Չիկագո Բուլսում», սակայն հեռացվում է թիմի կազմից նույն թվականի ապրիլի 14-ին։ Հունիսի 21-ին նոր պայմանագիր է կնքում ACB լիգայի «Կախա Լաբորալ» ակումբի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  ««Բրուքլին Նեթսը» պայմանագիր է կնքում Թոռնիկե Շենգելիայի հետ». *NBA.com*. Հուլիսի 24, 2012 թ. Վերցված է 2012 թ․ Հուլիսի 24 թ.-ին.
4. ↑  «Բուլսը ձեռք է բերում հարձակվող Թոռնիկե Շենգելիային». *NBA.com*. «Թըրներ սպորտս ինտերակտիվ». 2014 թ․ հունվարի 22. Վերցված է 2014 թ․ Հունվարի 21-ին.
5. ↑  «ԲՈՒԼՍԸ ԽԶՈՒՄ Է ԹՈՌՆԻԿԵ ՇԵՆԳԵԼԻԱՅԻ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐԸ». *«NBA.com»*. «Թըրներս սպորտս ինտերակտիվ». 2014 թ․ ապրիլի 14. Վերցված է 2014 թ․ Ապրիլի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* NBA.com էջը
* Էջը 2011թ.-ի Եվրոպայի առաջնության պաշտոնական կայքում Archived 2013-02-08 at the Wayback Machine.
* Euroleague.net էջը
**Վան**, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթում։ Կենտրոնը Վան քաղաքն էր։

Վանից Արծկեն, Արճեշը, Բերկրին, Մոկսը, Շատախը, որոնք նաև հանդիսանում էին առևտրաարհեստավորական կենտրոններ։

Աշխարհագրություն
----------------

Գավառը հյուսիսից սահմանակից էր Էրզրումի նահանգի Բայազետի, արևմուտքից՝ Բիթլիսի վիլայեթի Մուշի և Սղերդի գավառներին, հարավից և հարավ-արևելքից Վանի վիլայեիթի Հեքյարիի գավառին, հյուսիս-արևելքից՝ Պարսկաստանի Մակուի և Խոյի գավառներին։

Տարածքով մոտավորապես համապատասխանում էր պատմական Վասպուրական աշխարհի Տոսպ գավառի տարածքին։ Գավառն ունի արգավանդ հողեր, խմելու ջուր և հանքային աղբյուրներ։

Կլիմա
-----

Ունի բարեխառն և առողջարար կլիմա։

Պատմություն
-----------

Կազմվել է 1897-1902 թվականներին։ Գավառի հայության մեծ մասը ոչնչացվեց 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները հիմնականում գաղթեցին Արևելյան Հայաստան։

Բնակչություն
------------

XX դարի սկզբին ուներ մոտ 13000 բնակիչ, որից կեսից ավելին հայեր էին, իսկ մնացածը՝ քրդեր և թուրքեր։

Տնտեսություն
------------

Հայերի հիմնական զբաղմունքը հացահատիկների (ցորեն, գարի, կորեկ, եգիպտացորեն, բրինձ), կերային (կորնգան, առվույտ) և յուղատու (կտավատ, կանեփ) կուլտուրաների մշակություն, խաղողագործությունն ու պտղաբուծությունն (դեղձ, ծիրան, սալոր, տանձ, խնձոր, ընկույզ) էր։ Հռչակված էր Արտամետի խնձորը, Շատախի ընկույզը և Վանի դեղձը։

Կարևոր տեղ էին գրավում ձկնորսությունը (Վանա լիճ, Աղբակ) և մեղվաբուծությունը։ Լեռնային և նախալեռնային շրջաններում կարոևեր տեղ էին զբաղեցնում անասնապահությունը՝ խոշոր և մանր եղջերավոր անասնապահություն, ձիաբուծություն։

Առևտրով և արհեստներով հիմնականում զբաղվում էին հայերը։ Զարգացած էր մետաղագործությունը (երկաթագործություն, ոսկերչություն), ատաղձագործությունը, գորգագործությունը, շալագործությունը, ներկարարությունը։ Հայերի ապրանքը մեծ համբավ ուներ ողջ Հայաստանում։ Գավառի արտադրած գորգերն ու ձեռագործ իրերը նաև վաճառում էին արտասահմանում։

Օգտակար հանածոներ
-----------------

Գավառի ընդերքը պարունակում է պղինձ, քարածուխ, երկաթ, ծծումբ, նավթ, ոսկի, արծաթ, բազմազան շինարարական քար և ավազ։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

1903 թվականին գավառան ուներ 25 վանք ու 114 եկեղեցի, որոնց կից գործում էին նաև հայկական վարժարաններ։ Գավառը հայտնի է հնագույն և միջնադարյան հայկական հուշարձաններով ու հնություններով՝ Վանի բերդ, Աղթամար և այլն։

Վարչական բաժանում
-----------------

1909 թվականին գավառի կազմում մտնում էին հետևյալ գավառակները.

* Արծկե (Ալջավազ)
* Արճեշ
* Բերկրի-Աբաղա
* Գավաշ
* Մոկս
* Շատախ

Տես նաև
-------

* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 4, էջ756

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Վանի վիլայեթ |
| --- |
|  |
| Հեքյարիի գավառ | Աղբակ • Բեթելշաբաբ • Գավառ • Թիար • Համիդիե • Խոշաբ • Շամդինան • Շեբաբ • Ջուլամերկ • Օրամար |
|  |
| Թիմարի գավառ | Արճակ • Թիմար |
|  |
| Վանի գավառ | Աբաղա • Արծկե • Արճեշ • Բերկրի • Գավաշ • Կարճկան • Հայոց Ձոր • Մոկս • Նորդուզ • Շատախ • Սարսու • Վան |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ռոստոմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գագիկ Ռոստոմյան** (մարտի 28, 1955(1955-03-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։ ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2007)։

Կենսագրություն
--------------

Գագիկ Ռոստոմյանը ծնվել է 1955 թվականին Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի Հովհաննես Հովհաննիսյանի անվան թիվ 52 միջնակարգ դպրոցը։ 1969-1973 թվականներին, դպրոցում սովորելուն զուգահեռ, Երևանի տարայի ֆաբրիկայում աշխատել է որպես բանվոր։ 1973 թվականից եղել է Կամոյի Լևոն Քալանթարի անվան միջշրջանային պետական դրամատիկական թատրոնի դերասան, 1974 թվականից՝ Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան պետական տիկնիկային թատրոնի դերասան։ 1992-1995 և 1998-1999 թվականներին, համատեղության կարգով, եղել է նաև Տիկնիկային թատրոնի փոխտնօրեն, 1999 թվականին՝ տնօրեն, 2001 թվականից՝ կրկին փոխտնօրեն։ 1989-1994 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի թատերական արվեստի ակադեմիայում։ 1998 թվականից Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում դասավանդում է բեմական խոսք (2010 թվականից՝ դոցենտ), 2005 թվականից՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի մշակույթի ֆակուլտետում։

Հեռուստատեսություն
------------------

Նույն թվականից միաժամանակ որպես հաղորդավար աշխատում է Հայաստանի հանրային ռադիոյում, 2000 թվականից վարում է «Կուլիսներ» հեղինակային հաղորդաշարը։ 2001 թվականից «Հայրենիք» հեռուստաընկերությունում վարել է «Մեր հայրենիքի պատմությունը» հաղորդաշարը, 2005 թվականից «Ար» հեռուստաընկերությունում՝ «Պատմություն հայոց», 2008 թվականից՝ «Հայկական հետք», 2009 թվականից վարում է «Մեր մեծերը» հաղորդաշարերը։

Ֆիլմեր
------

1977 թվականից մասնակցել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի կրկնօրինակման աշխատանքներին, կրկնօրինակել է գլխավոր և էպիզոդիկ դերեր։  

Նկարահանվել է՝

* «Երջանկության մեխանիկա», 1982
* «Կապիտան Առաքել», 1988

Պարգևներ
--------

* ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգիր, 2005
* ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2007
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2010
* Երևան քաղաքի մշակույթի պատվավոր գործիչ, 2015

Տես նաև
-------

* Երևանի պետական տիկնիկային թատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Թատրոնի հանդեպ սերը երեխայի մեջ պետք է արմատավորել դպրոցում.Գագիկ Ռոստոմյան». *Հայաստանի Հանրային Ռադիո*. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 28-ին.
2. 1 2 3  Գագիկ Ռոստոմյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում(չաշխատող հղում)
**Կոսիորի փողոց** (ռուս.՝ Улица Косиора), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Սկելևատկա միկրոշրջանում։ Անվանվել է խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ Ստանիսլավ Վիկենտևիչ Կոսիորի (1889-1939) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մեժևայա և Կիրովի փողոցների հանգույցից՝ Գնիլուշա գետի վրայով անցնող Սկելևատսկի կամրջից, և ավարտվում քաղաքի ծայրամասում՝ «Շախտոչկա» տեսարժանության մոտակայքում։ Երկարությունը 2100 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Կոսիորի փողոցը սկսվում է Մեժևայա և Կիրովի փողոցների հանգույցից՝ Գնիլուշա գետի վրայով անցնող Սկելևատսկի կամրջից, հատում Սևեռնայա փողոցը, 1-ին Սկելևատսկի, 4-րդ Սկելևատսկի, Ուչիտելսկի, 2-րդ Շկոլնի, 8-րդ Սկելևատսկի նրբանցքները, Կրասնոպարտիզանսկայա փողոցը և ավարտվում քաղաքի ծայրամասում՝ «Շախտոչկա» տեսարժանության մոտակայքում։ Երկարությունը 2100 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 180 շինություն։

Կոսիորի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346360։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ Ստանիսլավ Վիկենտևիչ Կոսիորի (1889-1939) պատվին։ Ստանիսլավ Կոսիորը 1928-1934 թվականներին եղել է Ուկրաինայի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր, ապա՝ մինչև 1938 թվականը՝ առաջին քարտուղարը։ 1938 թվականի հունվարին նշանակվել է ԽՍՀՄ կառավարության նախագահի տեղակալ, սակայն նույն թվականի մայիսին զրկվել է բոլոր կոչումներից ու պաշտոններից և ձերբակալվել։ 1939 թվականին դատապարտվել է գնդակահարության։ 1956 թվականին նա արդարացվել է։ 2010 թվականին Կիևի վճռաբեկ դատարանը Կոսիորին ճանաչել է 1932-1933 թվականների Հոլոդոմորի՝ Ուկրաինայում արհեստական սովի կազմակերպիչներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Косиор, Станислав Викентьевич». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 31-ին.
2. ↑  «Постанова Апеляційного суду міста Києва за кримінальною справою, порушеною за фактом вчинення геноциду в Україні в 1932-1933 роках». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 31-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Улица Косиора в Красном Сулине
* Подробная карта улица Косиора, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, улица Косиора Archived 2019-03-31 at the Wayback Machine.
**Վասակ Պապաջանյան** (1847, Երևան, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1893, Ծաղկաձոր, Հայաստան), հայ խմբագիր, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։ Եղել է Երևանի առաջին պարբերական «Պսակ» լրագրի խմբագիր-հրատարակիչը։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Թիֆլիսի դասական գիմնազիան, ուսումը շարունակել Հայդելբերգի, Բոննի, Լայպցիգի համալսարաններում, ստացել դոկտորի աստիճան։ 1876 թվականին վերադարձել և 1877 թվականին ստանձնել է Շուշիի թեմական դպրոցի տեսչի պաշտոնը։ Եվրոպական մանկավարժության սկզբունքներով կազմել է դպրոցական նոր ծրագիր։ Առաջադիմական հայացքները հարուցել են Ղարաբաղի հոգևոր թեմի և էջմիածնի սինոդի դժգոհությունը, և Վասակ Պապաջանյանը 1878 թվականին հեռացվել է տեսչությունից։ Հրատարակել է «Պսակ» պարբերականը, աշխատակցել «Հայկական աշխարհ» հանդեսին։ 1882—1883 թվականներին Գևորգյան ճեմարանում վարել է փիլիսոփայության և մանկավարժության դասընթացներ։ 1883 թվականին սարքավորել է իր սեփական տպարանը, որտեղ նույն թվականին տպագրվել է բժիշկ Լևոն Տիգրանյանի «Առողջապահական թերթ»-ը։ «Հայասեր-ազգասեր» հայրենասիրական խմբակին գործակցելու համար 1885 թվականին արտաքսվել է Կովկասից, 1889 թվականին վերադարձել Երևան, 1893 թվականին բնակություն հաստատել Դարաչիչակ գյուղում (այժմ՝ Ծաղկաձոր), որտեղ էլ մահացել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Պսակ լրագրի». *greenstone.flib.sci.am*. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 30-ին.
2. ↑  ««Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր` Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007։». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 30-ին.
3. ↑  «AV Production - Վասակ Պապաջանյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 30-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 130)։*  |
**Համրը (Ռաֆայել)** (իտալ.՝ La Muta), Ռաֆայելի վրձնին պատկանող անհայտ երիտասարդ կնոջ դիմանկարի պայմանական անվանումը, որը դասվում է նկարչի ֆլորենտական շրջանի ստեղծագործությունների շարքին։

Պատմություն
-----------

Նկարի ստեղծումը թվագրվում է 1507 կամ 1508 թվականով։ Ելիզավետա Գոնզակային՝ Ուրբինիստական դուքս Գվիդոբալդո Մոնտեֆելտռոյի կնոջը կամ դուքս Ջովաննայի քրոջը սովորաբար անվանել են Ռաֆայելի բնորդուհի։ Մինչև 1631 թվականը «Համրը» պահվել է Ուրբինոյում, ապա տեղափոխվել Ֆլորենցիա։ 1927 թվականին նկարը Ուֆֆիցիից վերադարձվել է Մարկեի Ազգային պատկերասրահ՝ հեղինակի հայրենիք։

1975 թվականի փետրվարի 6-ին «Համրը» «Սենեգալյան մադոննայի» և Պիեռո դելլա Ֆրանչեսկայի «Քրիստոսի խարազանումը» կտավների հետ գողացվել է թանգարանից և սահմանից դուրս բերվել։ Մեկ տարի անց Ինտերպոլը բոլոր երեք նկարները հայտնաբերել է Լոկարնոյում (Շվեյցարիա)։

Նկարի կառուցվածք
----------------

Աղջիկը պատկերված է երեք քառորդ շրջադարձի դիրքով նստած։ Նայում է հանդիսատեսին աջից ձախ, նրա մազերը մեջտեղից բաժանված են 2 մասի․ դրանով էլ «Համրը» նման է Լեոնարդո դա Վինչիի հայտնի «Մոնա Լիզային»։ Սակայն կան նաև տարբերություններ․ նկարի ֆոնը մուգ է, իսկ զգեստը նկարված է ամենայն մանրամասնությամբ։ Բնորդուհու ձեռքերը հենված են անտեսանելի ճաղաշարին։ Դրանում կարելի է նկատել ֆլամանդական բնանկարիչ Հանս Մեմլինգի ազդեցությունը, որը կրում էր դեռևս Ռաֆայելի ուսուցիչը՝ Պիետրո Պերուջինոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մարկե ազգային պատկերասրահ
2. ↑
3. ↑  Portrait of a Gentlewoman (The Silent One) Archived 2012-11-29 at the Wayback Machine. (անգլ.)
4. ↑  «The cheek! From hapless chancers to masters of audacity» (անգլերեն). The Independent. 21.08.2011.
5. ↑  Обе картины написаны примерно в одно и то же время; скорее всего, Рафаэль сознательно копировал манеру Леонардо.
6. ↑  H. Chapman, T. Henry, C. Plazzotta. «Raphael from Urbino to Rome» P. 83. (անգլ.)

Գրականություն
-------------

* Pierluigi De Vecchi, *Raffaello*, Rizzoli, Milano 1975.
* Paolo Franzese, *Raffaello*, Mondadori Arte, Milano 2008. ISBN 978-88-370-6437-2
* Comando Carabinieri — TPC, *Anno Operativo 2001*, Edizioni De Luca, Roma 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Portrait of a Woman (La Muta) (անգլ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պետրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գարուշ Պետրոսի Պետրոսյան** (հուլիսի 9, 1941(1941-07-09), Ալաթուման, Ախալքալաքի շրջան, Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆիզիկոս, մանկավարժ։ Մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր (2002)։ Մանկավարժական կրթության միջազգային ԳԱ անդամ (2004)։

Կենսագրություն
--------------

Գարուշ Պետրոսյանը ծնվել է 1941 թվականին Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանի Ալաթուման գյուղում։ 1963 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզմաթ ֆակուլտետը։ 1965-1969 թվականներին եղել է Ալաթումանի միջնակարգ դպրոցի ֆիզիկայի ուսուցիչ, 1969-1971 թվականներին՝ ՀՊՄՀ-ի ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի լաբորանտ, 1971-1979 թվականներին՝ ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի ասիստենտ, 1979-1983 թվականներին՝ ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի ավագ դասախոս։ 1983-1985 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1986-1993 թվականներին եղել է ՀՊՄՀ ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի դոցենտ, 1993-2008 թվականներին՝ ՀՊՄՀ-ի ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ֆիզիկայի ուսուցման մեթոդիկայի հարցերին։ Հեղինակ է «Մոլեկուլյար ֆիզիկայի և թերմոդինամիկայի խնդիրների լուծման մեթոդիկա» (ռուսերեն, 1983) ուսումնական ձեռնարկի, համահեղինակ՝ բնագիտության դպրոցական դասագրքերի և մեթոդական ձեռնարկների։

Երկեր
-----

* Հետաքրքրաշարժ ֆիզիկան մեր շրջապատում, Երևան, 1996։
* Ֆիզիկայի ուսումնական խնդիրների վերլուծությունը և լուծումը համակարգային մոտեցմամբ, Երևան, 2000։
* Հետաքրքրաշարժ հանրագիտարան. ֆիզիկան մեր շրջապատում, գիրք 1-2, 2 լրացուցիչ բարեփոխված հրատարակություն, Երևան, 2005։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Գարուշ Պետրոսի Պետրոսյան». *aspu.am*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8694 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պիխտովկա (այլ կիրառումներ)

**Պիխտովկա** (ռուս.՝ Пихтовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի ձախ ափին՝ 1687 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 22 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000057559
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005755
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Պիխտովկա». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 30-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**«Մուլեն դը լա Գալետի ինտերիերը»** (իսպ.՝ Interior del Moulin de la Galette), իսպանացի գեղանկարիչ, գծանկարիչ, դիմանկարի և ծաղրանկարի վարպետ, ազգային մոդեռնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Ռամոն Կասասի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է մոտավորապես 1890 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 78.5 × 69 սմ։ «Մուլեն դը լա Գալետի ինտերիերը» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Կատալոնական արվեստի ազգային թանգարանում (Բարսելոնա, Իսպանիա)։

Պատմություն
-----------

«Մուլեն դը լա Գալետի ինտերիերը» ստեղծագործությունը պատկանում է Մոնմարտրի Մուլեն դը լա Գալետ կաբարեի ինտերիերի շարքին, որոնք հեղինակը վրձնել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում ապրելու և ստեղծագործելու տարիներին՝ 1890 թվականի ձմեռվանից մինչև 1891 թվականի ամռան սկիզբ։ Առաջին անգամ կտավը հասարակության համար ցուցադրության է ներկայացվել 1891 թվականի նոյեմբերին Բարսելոնայի Սալա Պարես պատկերասրահում։ «Մուլեն դը լա Գալետի ինտերիերը» և «Պլենէր» կտավները Ռամոն Կասասի այդ ժամանակաշրջանի միակ ստեղծագործություններն են, որոնք պահպանվում են Ազգային թանգարանում։ 2011 թվականին Կատալոնական արվեստի ազգային թանգարանին կտավը հանձնվեց Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից. այն բռնագրավվեց նախորդ սեփականատիրոջից՝ հարկերը չվճարելու դիմաց։

Նկարագիր
--------

«Մուլեն դը լա Գալետի ինտերիերը» ստեղծագործությունում կտավի հեղինակը՝ Ռամոն Կասասը, պատկերել է փարիզյան ամենահայտնի կաբարեներից մեկի՝ Մուլեն դը լա Գալետի ինտերիերը։ Նկարում հաստատության այն անկյունն է պատկերված, որը հեղինակը վրձնել էր մեկ այլ ստեղծագործությունում՝ «Պարահանդես Մուլեն դը լա Գալետում». այդ անկյունը օրկեստրի հարևանությամբ է գտնվում։ Այսօր այդ նկարը պահպանվում է Կաու Ֆերրա թանգարանում՝ Սիտխեսում։

Կտավում Ռամոն Կասասը վրձնել է և՛ սովորական ունայնություն, և՛ ինտիմ տեսարան։ Նկարում պատկերված են երեք հոգի։ Գլխավոր հերոսուհին աղջիկ է, կիսաշրջված դիտողից. նա անտարբեր նստած է սեղանի մոտ։ Այդ աղջկա դիմաց նստած է սիրահար զույգ։ Աղջիկն անտարբեր է նաև երաժշտության նկատմամբ, որը վերևում նվագում է միայնակ երաժիշտը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Museu Nacional d'Art de Catalunya Database
2. ↑
3. ↑  *Barral i Altet X.* Tresors artístics catalans. — Barcelona: Generalitat de Catalunya, 1994. — Vol. VII. — P. 262. — 311 p. — (Som i serem). — ISBN 978-8-43-933153-7

Գրականություն
-------------

* Doñate, Mercè; Mendoza, Cristina: *Ramon Casas. El pintor del modernismo*. MNAC. 2001. ISBN 84-8043-077-X

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ramon Casas. Interior del Moulin de la Galette». www.museunacional.cat — Museo Nacional de Arte de Cataluña. Վերցված է 31.10.2017-ին. (իսպ.)
* «Ramon Casas y Carbó — Artworks». www.the-athenaeum.org — The Athenaeum. Վերցված է 31.10.2017-ին. (անգլ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մուլեն դը լա Գալետի ինտերիերը (նկար)** կատեգորիայում։ |
**Ալեքսեյ Տոլստոյի թանգարան-դաստակերտ** (ռուս.՝ Музей-усадьба А.Н. Толстого), կառույց Սամարա քաղաքի Ֆրունզեի փողոցի 155 հասցեում։

Պատմություն
-----------

Շենքը կառուցվել է 1881-1882 թվականներին պաշտոնաթող շտաբս-կապիտան Ա. Ի. Վեռների հրամանով։ 1899 թվականի վերջին այն դարձել է Ալեքսեյ Տոլստոյի խորթ հոր՝ Ալեքսեյ Ապոլոնովիչ Բոստրոմի սեփականությունը և նրան է պատկանել մինչև 1918 թվականը, երբ ազգայնացվել է և դարձել կոմունալ բնակարան։

Նկարագրություն
--------------

Թանգարանի մուտքը
Աշխատասենյակ
Հուշատախտակ
Դաստակերտի մեջ էին մտնում երկու երկհարկանի միանման նախագծված տուն, քարե բակաշենք և տնտեսական կառույցներ։ Շենքի դիմացի հատվածում եղել են հինգ սենյականոց բնակարաններ՝ յուրաքանչյուր հարկում երկուական, հետևի հատվածում (կողաշենք), ծառայողների, շենքը, դարակաշարեր, խոհանոցի սենյակներ։ Տան սեփականատիրոջ՝ Ա. Բոստրոմի ընտանիքը զբաղեցնում էր երկրորդ հարկի աջ կողմում գտնվող բնակարանը։ Մնացած բնակարանները վարձով էին հանձնում։ Կողաշենքի առաջին հարկում էր գտնվում խոհանոցը, նկուղում` լվացքատունը։ Բակի մի մասը զբաղեցրել էին տաղավարով երկու այգիները՝ մեծահասակների և երեխաների համար նախատեսված խաղահրապարակով։ Դաստակերտի տարածքը պահպանվել է իր պատմական սահմաններում և այնտեղ վերականգնվել են բակային շինությունները։

Թանգարան
--------

Թանգարանի ցուցադրությունը ներառում է Ալեքսեյ Տոլստոյի և նրա մոր՝ գրող Ալեքսանդրա Բոստրոմի արխիվը՝ նամակներ, օրագրեր, լուսանկարներ, գրքեր, անձնական իրեր։ Թանգարանի ֆոնդերում կան ավելի քան 10 հազար փաստաթղթեր և նյութեր, որոնք վերաբերում են Տոլստոյի կյանքին և գործունեությանը։ Ցուցադրության կենտրոնական մասը զբաղեցնում է հուշատունը, որտեղ ապագա գրողն ապրել է ծնողների հետ։ Սրահների տնային կահավորանքն այցելուներին տանում է գավառական քաղաքի 19-20-րդ դարերի միջավայր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Музей-усадьба А.Н.Толстого в Самаре
2. ↑  «Музей-усадьба А.Н.Толстого / Музей-усадьба А.Н.Толстого / Музеи Самары / Музеи / Гостиницы,турбазы,санатории / ru / Туристский информационный центр г.Тольятти». *www.city-on-volga.ru*. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 15-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարան-դաստակերտը Յանդեքսում. քարտեզներ
* Թանգարանի պաշտոնական կայք
**ԱՄՆ (եռերգություն)** (անգլ.՝ The U.S.A.) ամերիկացի գրող Ջոն Դոս Փասոսի երեք վեպերից կազմված շարք, որը ստեղծվել է Ռուսաստան կատարած ճանապարհորդությունից անմիջապես հետո և կոմունիզմի գաղափարներից հիասթափվելուց առաջ. «42-րդ զուգահեռը» (պատմվածքը գրված է 1930 թվականին), «1919» (գրված 1932 թվականին) և «Մեծ փողեր» (գրված 1936 թվականին)։ Բոլոր երեք աշխատանքները մեկ գրքում՝ «ԱՄՆ», առաջին անգամ տպագրվել է 1938 թվականի հունվարին՝ Harcourt-ի կողմից։ Ըստ «Modern Library» հրատարակչության, այն ընդգրկված է XX դարում գրված անգլերեն լեզվով հարյուր լավագույն վեպերի ցանկում, որում այն զբաղեցնում է 23-րդ տեղ։

Առանձնահատկություն և բովանդականություն
--------------------------------------

Վեպերից յուրաքանչյուրում գրողը նկարագրել է տարբեր ամերիկացիների պատմություններ, որոնց ճակատագրերը, այնուամենայնիվ, հատվում են սյուժեի զարգացման ընթացքում, ովքեր 20-րդ դարի առաջին կեսին փորձել են իրենց տեղը գտնել ամերիկյան հասարակության մեջ։ Մեջբերել է նաև կարճ կենսագրական պատմություններ երկրի հայտնի քաղաքացիների մասին, ինչպիսիք են Այսեդորա Դունկան կամ Ֆրեդերիկ Թեյլորը, երբեմն` իրենց գործունեության բացասական գնահատմամբ, երբեմն էլ դրական կամ չեզոք։ Այս աշխատության մեջ Դոս Փասոսը ստեղծեց կոլաժների նման մի բան՝ հիմնված թերթի հրապարակումների և ժողովրդական երգերի վրա, տեղադրեց ինքնակենսագրական գլուխներ՝ գրված գիտակցության հոսքի եղանակով։ Ընդհանուր առմամբ, եռագրության մեջ կարելի է առանձնացնել պատմվածքի չորս ձև։ Չնայած «ԱՄՆ»-ում ակնհայտ հերոսի բացակայությանը, Եկատերինա Սալմանովայի խոսքերով «կարելի էր կռահել միայնակ տղամարդու կերպարը, որը օգնության և աջակցության կարիք ունենալով կորել էր այս խառնաշփոթ և անտարբեր աշխարհում»։

Վեպերում մեծ ուշադրություն է դարձվում աշխատող դասակարգի` իրենց իրավունքների համար պայքարի հարցերին։ «Մեծ փողեր»-ի էջերում նկարագրում է «Սակոյի և Վանզետիի գործը»)։

«ԱՄՆ»-ի տեքստը մի քանի անգամ հարմարեցվել է ռադիոհաղորդումների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «100 книг по версии Modern Library» (ռուսերեն). the-best-books.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 14-ին.
2. ↑  «Романы Джона Дос Пассоса» (ռուսերեն). litresp.ru. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 14-ին.
3. ↑  «Текст романа «Большие деньги» в русском переводе» (ռուսերեն). litresp.ru. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 14-ին.(չաշխատող հղում)
4. ↑  Sackler, Howard. «42nd Parallel Radio Production, 1/6». *SoundCloud*. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12192056k |

 |
**Խոշաբ**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում կամ Վանի գավառում։ Գտնվում է Վանի նահանգի հարավ-արևելյան մասում և ընդգրկում էր Խոշաբ գետից մինչև Բաշկալա (Աղբակ) ընկած տարածքը։ 1897 թվականի դրությամբ հանդիսացել է Վանի վիլայեթի 14 գավառակներից մեկը։

Հաճախ համարվել է գավառ, օկրուգ, իշխանություն և շրջան։ Կենտրոնը Խոշաբ բերդաքաղաքն էր, որը XX դարում արդեն ավերակ էր և ուներ սակավաթիվ բնակչություն։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Գավառակը կոչվում է ի պատիվ Չուխի լեռների ստորոտներից բխող սառնորակ աղբյուրներից գոյացած Խոշաբ գետի։

Աշխարհագրություն
----------------

Խոշաբը սահմանակից էր Վանի և Հայոց ձորի գավառակներին։ Տարածքի մի մասը լեռնային էր, իսկ մյուսը՝ դաշտային։ Հարավ-արևելքից գավառակի երկայնքով ձգվում են Չուխի լեռները։ Այդ լեռների ստորոտներից բխող բազմաթիվ սառնորակ աղբյուրներից սկիզբ է առնում Խոշաբ գետը, որն իր երկու ճյուղերով ոռոգում է գավառակի իրարից անջատված ընդարձակ հովիտները։

Ունի բերրի հողեր և ընդարձակ արոտավայրեր։

Կլիմա
-----

Կլիման բարեխառն է։

Պատմություն
-----------

Գավառակը սահմանակից էր Մակվի խանությանը և հեռու էր հայաբնակ շրջաններից։ Դրա համար գավառակի հայ բնակչությունը քրդերի հարձակումներից անընդհատ նոսրացել է։

Բնակչություն
------------

1877-1878 թվականներին ուներ 50184 բնակիչ, որից 25934 քուրդ և 24250 հայ։ Ըստ Վ. Քինեի 1891 թվականին ուներ 31680 բանկիչ, որից 25680՝ մուսուլմաններ, 2500՝ հայեր և 3500՝ այլք։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, անասնապահություն և շալագործությունն ու գորգագործությունն էր։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Խոշաբն ուներ 2 եկեղեցի։

Կրթություն
----------

Գավառակում գործում էր 2 հայկական վարժարան։

Վարչական բաժանում
-----------------

Բաժանվում էր Վերին և Ներքին Խոշաբների։ 1877-1878 թվականներին ուներ 426 գյուղ։ 1909 թվականին գավառակն ուներ 83 գյուղ, որից 11-ն էր միայն հայկական՝ 1253 բնակչով

Տես նաև
-------

* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 772

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Խոշաբի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Խոշաբ |
|  |
| գյուղեր | Ագրակ • Ալմալու • Ախոռիկ • Առազ • Բոթ • Բութ • Գոլան • Գրդիկան • Դիմգոստնի • Զենիս • Զեռնակ • Խազինե • Կասր • Կասրիկ • Կենգեվեր • Հուրթուկ • Մզրե • Չամուռլու • Չելիկ Ներքին • Չելիկ Վերին • Պահանց • Պըհանս • Սալախանա • Տարախոն • Ուռի • Փակակատուկ • Փաչան • Քիլիսա • Քռել |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Վանի վիլայեթ |
| --- |
|  |
| Հեքյարիի գավառ | Աղբակ • Բեթելշաբաբ • Գավառ • Թիար • Համիդիե • Խոշաբ • Շամդինան • Շեբաբ • Ջուլամերկ • Օրամար |
|  |
| Թիմարի գավառ | Արճակ • Թիմար |
|  |
| Վանի գավառ | Աբաղա • Արծկե • Արճեշ • Բերկրի • Գավաշ • Կարճկան • Հայոց Ձոր • Մոկս • Նորդուզ • Շատախ • Սարսու • Վան |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**Թիմար**, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթում։ Գտնվում էր Վան քաղաքից հյուսիս, լճի արևելյան ափամերձ շրջանում։ Կենտրոնը Ջանիկ գյուղն էր։

Հայտնի գլխավոր բնակավայրերից էր հարավում՝ Ավանց նավահանգիստը և հյուսիսում՝ Ամյուկ բերդը։

Աշխարհագրություն
----------------

Գավառը արևմտյան կողմից խորանալով Վանա լճի մեջ գոյացրել է թերակղզի, որը գավառի անունով կոչվում է Թիմար։ Թիմարն իր մեջ ընդգրկում էր պատմական Վասպուրական աշխարհի Բոգունիք գավառը և Առբերան գավառի որոշ մասը։

Գավառի միջով անցնող գլխավոր գետը Մարմետն է, որն արևելքից թափվում է Վանա լիճը։

Պատմություն
-----------

1895 թվականների կոտորածները ծանր անդրադարձ ունեցավ հայերի վրա, որի արդյունքում պակասեց գյուղերի քանակը և նվազեց հայության թիվը։ 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ հայերեից շատերը կոտորվեցին, իսկ մնացածները ակտիվորեն մասնակցեցին Վանի հերոսական ինքնապաշտպանական կռիվներին և շատերի հետ գաղթեիցն արևելյան Հայաստան։ 1970-ական թվականներին թուրքական կառավարությունը զգալի թվով թուրքերի տարել ու վերաբնակեցրել է Կիպրոս կղզու իրենց կողմից զավթած հյուսիս-արևելյան մասի վրա։

Բնակչություն
------------

1881 թվականին գավառն ուներ 38899 հայ և 230 թուրք բնակչություն։

Տնտեսություն
------------

Գավառն ուներ բերրի ու արգավանդ հողեր և ոռոգման բավարար հնարավորություն։

Հայության հիմնական զբաղմունքը հողագործություն, անասնապահությունն ու արհեստագործությունն էր։ Գավառն հայտնի էր իր հացահատիկով։ Մարմետ գետի և նրա ճյուղավորումների հովիտներում մշակում էին նաև խաղող, և տարատեսակ պտուղներ ու բանջարեղեն։ Լճափի գյուղերի բնակիչները նաև զբաղվում էին նավարկությամբ։ Բացի գյուղատնտեսական մթերքներից Արճիշակի լճակից արյունահանում էին բորակ ու տանում Բիթլիս, Արճեշ, Խլաթ և այլ վայրեր վաճառելու համար։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Թիմարն ուներ 65 եկեղեցի և 13 վանք։ Գավառի տարածքում գտնվում էին մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ու հնավայրեր։

Կրթություն
----------

Գավառում գործում էր 14 հայկական վարժարաններ։

Վարչական բաժանում
-----------------

1881 թվականին գավառն ուներ 118 գյուղ։ Ըստ Վ. Մաևսկու տվյալներով գյուղերի թիվը 61 էր։ 1916 թվականին Թիմարն ուներ մոտ չորս տասնյակ հայաբնակ գյուղ՝ 3318 հայ բնակչով։

Գավառը բաժանված էր հետևյալ գավառակների.

* Արճակ
* Թիմար

Տես նաև
-------

* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 452

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Վանի վիլայեթ |
| --- |
|  |
| Հեքյարիի գավառ | Աղբակ • Բեթելշաբաբ • Գավառ • Թիար • Համիդիե • Խոշաբ • Շամդինան • Շեբաբ • Ջուլամերկ • Օրամար |
|  |
| Թիմարի գավառ | Արճակ • Թիմար |
|  |
| Վանի գավառ | Աբաղա • Արծկե • Արճեշ • Բերկրի • Գավաշ • Կարճկան • Հայոց Ձոր • Մոկս • Նորդուզ • Շատախ • Սարսու • Վան |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
«**Ա՜խ, ես երանի...**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից գրված՝ 1891 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1891 թվականի հունվարի 13-ին։

Ինքանագիրը չի պահպանվել։

Այս բանաստեղծությունն առաջին անգամ առանց վերնագրի տպագրվել է 1891 թվականին լույս տեսած «Մուրճ» ամսագրի №3-ում (էջ 341)։ Այնուհետև՝ Մոսկվայում 1892 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորում ( էջ 85)՝ թվագրված՝ «*1891 թվականի հունվարի 13*»։ Հետո՝ 1903 թվականին՝ Թիֆլիսում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների գրքում։ 1908 թվականին Բաքվում լույս է տեսել Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների գիրքը՝ դարձյալ առանց վերնագրի ( էջ 15)։ Ապա՝ Երևանում 1940-1959 թվականին Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (Էջ 60)։

Արտատպվում է 1908 թվականին Բաքվում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ գրքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան, Հովհաննես (1988). *Երկերի լիակատար ժողովածու*. Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակություն. էջ 565.

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Ա՜խ, ես երանի...**