**Մուհամմադ Դիբ** (արաբ․՝ محمد ديب‎‎, ֆր.՝ Mohammed Dib, հուլիսի 21, 1920(1920-07-21)[…], Tlemcen, Ալժիր - մայիսի 2, 2003(2003-05-02)[…], La Celle-Saint-Cloud), ալժիրցի արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, ֆրանսերենով ավելի քան 30 վեպի, ինչպես նաև` բազմաթիվ պատմվածքների, պոեզիայի և մանկական գրականության հեղինակ։ Ալժիրի ամենաբեղուն և հայտնի գրողներից մեկը։ Նրա աշխատանքները նկարագրում են Ալժիրի պատմությունը 20-րդ դարում՝ կենտրոնանալով Ալժիրի անկախության պայքարի վրա։

Կենսագրություն
--------------

Դիբը ծնվել է Արևմտյան Ալժիրի Տլեմսեն քաղաքում՝ Մարոկկոյի սահմանի մոտ, միջին դասի աղքատացած ընտանիքում։ Հորը կորցնելուց հետո Դիբն սկսել է բանաստեղծություններ գրել 15 տարեկանում։ 18 տարեկանում նա սկսել է աշխատել որպես ուսուցիչ Մարոկկոյի մոտակա Ուջա քաղաքում։ 1920-1930-ականներին նա աշխատել է որպես ջուլհակ, ուսուցիչ, հաշվապահ, թարգմանիչ (ֆրանսիական և բրիտանական զորքերի համար), ինչպես նաև` լրագրող Alger Républicain-ում և կոմունիստական Liberté թերթում։ Այս ընթացքում նա նաև գրականություն է ուսումնասիրել Ալժիրի համալսարանում։ 1952 թվականին, Ալժիրի հեղափոխությունից երկու տարի առաջ, նա ամուսնացել է ֆրանսիացի կնոջ հետ, անդամագրվել է Ալժիրի կոմունիստական ​​կուսակցությանը և այցելել է Ֆրանսիա։ Նույն թվականին նա հրատարակել իր առաջին՝ La Grande Maison (Մեծ տուն) վեպը։

1959 թվականին Ֆրանսիայի իշխանությունները վտարել են նրան Ալժիրից` իր երկրի անկախությանը սատարելու, ինչպես նաև` իր վեպերի ունեցած հաջողության համար (որը նկարագրում էր ալժիրցիների դժվար կյանքը ֆրանսիացիների լծի տակ)։ Ալժիրցի շատ ազգայնականների օրինակով` Կահիրե տեղափոխվելու փոխարեն նրան օգնել են մնալ Ֆրանսիայում։ 1967 թվականից նա ապրում էր Փարիզի մերձակայքում գտնվող Լա-Սել-Սեն-Կլու քաղաքում։

1976-1977 թվականներին Դիբն աշխատել է որպես դասախոս Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում։ Նա Սորբոնի և Մոսկվայի պետական ​​համալսարանների պրոֆեսոր էր։ Հաջորդ տարիներին նա հաճախ էր այցելում Ֆինլանդիա, որտեղ գրել է իր հետագա մի քանի վեպերը։ Մահացել է Լա-Սել-Սեն-Կլու քաղաքում, 2003 թվականի մայիսի 2-ին։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Նրա «La Grande Maison» դեբյուտային վեպը Ալժիրի բազմանդամ ընտանիքի մասին պատմող եռագրության առաջին մասն է։ Գլխավոր հերոսը՝ Օմարը, երիտասարդ տղա է, որը մեծացել է Ալժիրում, աղքատության մեջ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին։ Երկրորդ՝ «Կրակ» («L'Incendie») մասը, որը լույս է տեսել նույն թվականին, նկարագրում է Օմարի կյանքը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Եռագրության վերջին` «Ջուլհակի արհեստը» մասը (Le Métier à tisseer) նկարագրում է քրտնաջան աշխատող Օմարի չափահաս կյանքը։ Եռագրությունը մասամբ ինքնակենսագրական էր։ 1985-1994 թվականներին նա գրել է ինքնակենսագրական վեպ Հյուսիսային Աֆրիկայի բնիկներից մեկի հյուսիսային երկրներ կատարած այցի, հյուսիսային կնոջ հետ այդ տղամարդու ունեցած հարաբերությունների և նրանց համատեղ երեխայի` իր հոր հայրենիք այցելության մասին։ Դիբը նաև օգնել է ֆիններեն մի քանի գրքեր ֆրանսերեն թարգմանել.

* La grande maison (1952);
* L’incendie (1954);
* Au café (1957);
* Le métier à tisser (1957);
* Baba Fekrane (1959);
* Un Éte africain (1959);
* Ombre gardienne (1961);
* Qui se souvient de la mer (1962);
* Cours sur la rive sauvage (1964);
* Le talisman (1966);
* La danse du roi (1968);
* Formulaires (1970);
* Dieu en barbarie (1970);
* Le Maitre de chasse (1973);
* L’histoire du chat qui boude (1974);
* Omneros (1975);
* Habel (1977);
* Feu beau feu (1979);
* Mille hourras pour une gueuse (1980);
* Les terrasses d’Orsol (1985);
* O vive — poèmes (1987);
* Le sommeil d’Eve (1989);
* Neiges de Marbre (1990);
* Le Désert sans détour (1992);
* L’infante Maure (1994);
* L’arbre à dires (1998);
* L’Enfant-Jazz (1998);
* Le Cœur insulaire (2000);
* The Savage Night (2001) (trans. by C. Dickson);
* Comme un bruit d’abeilles (2001);
* L.A. Trip (2003);
* Simorgh (2003);
* Laezza (2006).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Диб Мухаммед // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
4. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
5. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Mohammed Dib: Algeria recalled — Al-Ahram article
* Guardian obituary

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90208693 · BNC: a11963748 · BNE: XX1132998 · BNF: 11900111s · CiNii: DA03331423 · CONOR: 49474147 · EGAXA: vtls001724122 · GND: 118671812 · ISNI: 0000000121257882 · LCCN: n50028785 · NDL: 00465589 · NKC: xx0003104 · NLA: 35035416 · NTA: 068444222 · NUKAT: n98080792 · PTBNP: 1731495 · SUDOC: 026831074 · VIAF: 29533055 · WorldCat VIAF: 29533055 |

 |

 |