**Ագադիր** (արաբ․՝ أكادير‎‎, նշանակում է «բերդ», բերբերեն լեզվով՝ «պատ» ), քաղաք Մարոկկոյի հարավ-արևմուտքում, Սուս շրջանի պատմական կենտրոնը։

Ագադիրը Սուս Մասա Դրաա վարչական շրջանի պրեֆեկտուրան է։

Քաղաքի նկարագրություն
---------------------

Քաղաքը գտնվում է Աֆրիկայի Ատլանտյան ափին՝ Սուսի գետաբերանի մոտակայքում, Կասաբլանկայից 508 կմ հարավ։

Ագադիրի ագլոմերացիան իր մեջ ներառում է Ինեզգան և Այթ-Մելուլ քաղաքները։ Այն Մարոկկոյի քաղաքային գլխավոր կենտրոններից է, երկրի յոթերորդ քաղաքը Մեկնեսից հետո։

Օվկիանոս։ Տեսարանը *Անեզի* հյուրանոցից
Քաղաքը բաժանված է թաղամասերի․

### Քաղաքի կենտրոն

Ընդարձակ և դինամիկ, որը բաղկացած էր Մոհամմեդ V և Հասան II բուլվարներից, գեներալ Քեթանի, Մուհամմեդ VI, Մուլեյ Աբդելլահ, Մոհթար Սուս և Ֆար (FAR) պողոտաներից։ Այն ներառում է նաև Սալամի և Հույսի հրապարակները։

Տեսարժան վայրերի թվում են «Թռչունների հովիտ» զբոսայգին, հիշողության պատը և Լուբնան մզկիթը (լիբանանյան)։

### Ափ

Ագադիրի աշխույժ ափը կազմված է 20 բուլվարներից, Թավադա (Tawada) և Սուս գետի (oued Souss) պողոտաներից, Կարնիզա (ափ) և Աբդերահ Բուաբիդ բուլվարներից։ Ափին և տուրիստական գոտում կան բազմաթիվ ռեստորաններ, հյուրանոցներ և ժամանակակից սրճարաններ։ Լողափի երկայնությամբ գտնվում են նաև բնակելի թաղամասեր։ Նախատեսվում է իրականացնել ափերի վերակառուցման մի քանի նախագծեր։

### Նոր Տալբորժտ

Աշխույժ թաղամաս է։ Գլխավոր ճանապարհը Մոհամմեդ Սիդի շեյխ բուլվարն է։ Մյուս խոշոր պողոտաներն են՝ Նախագահ Ջոն Քենեդին, Մուլայ Իսմայիլը և Մուլայ Յուսեֆը։ Այնտեղ է գտնվում նաև Մոհամմեդ V մզկիթը, Պորտուգալիայի քույր քաղաք Ագադիրի անունը կրող Օլգաոյի այգին, նրա «Ագադիրի հիշողություն» թանգարան հուշահամալիրը և Իբն Զայդուն այգին։ Գլխավոր ճանապարհներին կառուցվել են մի քանի լավ հյուրանոցներ և ռեստորաններ։

### Բնակելի թաղամասեր

Բազմաթիվ վիլլաներ գտնվում են ՖԱՐՍ պողոտայի հարևանությամբ։ Մեծահարուստ ագադիրցիների մեծ մասն ապրում է այս թաղամասում։ Մի քանի հեկտար բուսածածկ տարածքներ շրջապատում են բնակելի թաղամասը, որի գլխավոր արտերիան Կահիրեի և Միավորված ազգերի կազմակերպության պողոտան է։

### Նավահանգիստներ

Ագադիրում է գտնվում երկրի ամենախոշոր ձկնորսական նավահանգիստը։

Ձկնորսական, առևտրային և նավերով զբոսնելու նավահանգիստները հագեցած են առողջարանային համալիրով։ Գլխավոր ճանապարհը՝ Նավահանգստի պողոտան, շրջապատված է պահածոների գործարաններով և ունի մի քանի սարդինի ռեստորան։ Ժամանակակից նավահանգիստը նույնպես գրավում է զբոսաշրջիկներին։

### Քաղաքի հին մաս

Կառուցվել է 1992 թվականին Ագադիրի կենտրոնից 4,5 կմ հեռավորության վրա գտնվող փոքր բնակելի թաղամաս Բեն Սերգաոյում՝ քաղաքի հին մասը, որը զբաղեցնում է 5 հեկտար տարածք, նման է փոքր ավանդական բացօթյա թանգարանի։ Այն ներառում է փոքր բիզնեսների ձեռնարկություններ, թանգարան, անհատական բնակավայրեր, փոքր հյուրանոց և էկզոտիկ այգի։

### Հին Տալբորժտ

Այս երբեմնի աշխույժ առևտրային թաղամասը գերիշխում է ծովափնյա բուլվարը և Թիլդի գետի բուլվարը, որն այժմ ծածկված է բուսականությամբ, քանդվել է երկրաշարժի ժամանակ (1960), ներկայումս կառուցապատման համար պիտանի չէ։ Գլխավոր ճանապարհը Էլ Մուն երկար պողոտան է, որը ձգվում է ավելի քան 2 կմ։

### Ամրոց

Ուֆելի ամրոցը (նաև հայտնի է որպես Ագադիրի կասբա) Ագադիրի ամենահին թաղամասն է, որը կառուցվել է 16-րդ դարում և իրենից ներկայացնում է իսկական միջնաբերդ՝ ոլորուն ու աշխույժ փողոցներով։ Այսօր ամրոցից մնացել է միայն երկրաշարժից հետո վերականգնված պատը (1960)։ Ներքին մասը նույնպես հարմար չէ շինարարության համար, բայց Ագադիրի բացառիկ տեսարանը միշտ գրավում է զբոսնողներին։

Կլիմա
-----

| Ագադիրի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Ռեկորդային բարձր °F (°C) | 75 (24) | 76 (24) | 82 (28) | 92 (33) | 99 (37) | 108 (42) | 112 (44) | 107 (42) | 100 (38) | 95 (35) | 80 (27) | 75 (24) | 112 (44) |
| Միջին բարձր °F (°C) | 40.6 (4.8) | 45.2 (7.3) | 54.2 (12.3) | 63.0 (17.2) | 72.1 (22.3) | 80.6 (27) | 89.4 (31.9) | 88.7 (31.5) | 77.9 (25.5) | 64.5 (18.1) | 49.4 (9.7) | 39.2 (4) | 63.7 (17.6) |
| Միջին օրական °F (°C) | 28.1 (−2.2) | 32.0 (0) | 40.0 (4.4) | 48.5 (9.2) | 57.4 (14.1) | 65.8 (18.8) | 73.1 (22.8) | 71.7 (22.1) | 61.4 (16.3) | 49.7 (9.8) | 36.9 (2.7) | 27.3 (−2.6) | 49.3 (9.6) |
| Միջին ցածր °F (°C) | 15.6 (−9.1) | 18.8 (−7.3) | 25.7 (−3.5) | 33.9 (1.1) | 42.7 (5.9) | 51.0 (10.6) | 56.8 (13.8) | 54.6 (12.6) | 45.0 (7.2) | 34.8 (1.6) | 24.4 (−4.2) | 15.5 (−9.2) | 34.9 (1.6) |
| Ռեկորդային ցածր °F (°C) | −39 (−39) | −49 (−45) | −34 (−37) | −5 (−21) | 14 (−10) | 26 (−3) | 37 (3) | 28 (−2) | 18 (−8) | −11 (−24) | −28 (−33) | −41 (−41) | −49 (−45) |
| Տեղումներ դյույմ (մմ) | 0.47 (11.9) | 0.47 (11.9) | 0.97 (24.6) | 1.65 (41.9) | 2.23 (56.6) | 2.28 (57.9) | 1.43 (36.3) | 0.79 (20.1) | 1.37 (34.8) | 1.38 (35.1) | 0.61 (15.5) | 0.53 (13.5) | 14.18 (360.1) |
| Միջ. տեղումների օրեր (≥ 0.01 in) | 4.2 | 4.1 | 5.8 | 7.9 | 9.4 | 9.9 | 6.2 | 4.9 | 6.1 | 6.3 | 4.8 | 4.6 | 74.1 |
| *աղբյուր: NOAA (extremes 1894–present)* |

Քույր քաղաքներ
--------------

Ագադիրը հետևյալ քաղաքների քույր քաղաքն է․

* Նանտ (Ֆրանսիա)
* Օլյան (Պորտուգալիա)
* Մայամի (ԱՄՆ)
* Օքլենդ (ԱՄՆ)

Պատկերասրահ
-----------

* Մուտքը դեպի ԿասբաՄուտքը դեպի Կասբա
* Ժյուլ Էրկմանի 1885 թվականի Ագադիրի քարտեզըԺյուլ Էրկմանի 1885 թվականի Ագադիրի քարտեզը
* Ագադիրի կառամատույցԱգադիրի կառամատույց
* Ագադիրի ձկնային նավահանգիստԱգադիրի ձկնային նավահանգիստ
* Կասբայից երևացող ձկորսական նավահանգիստԿասբայից երևացող ձկորսական նավահանգիստ
* Հին Կասբայի բլուրՀին Կասբայի բլուր
* Կասբան գիշերովԿասբան գիշերով
* Լա ՄեդինաԼա Մեդինա
* Մայրամուտը ԱգադիրումՄայրամուտը Ագադիրում
* Ագադիրի Լուբնան մզկիթըԱգադիրի Լուբնան մզկիթը
* Ագադիրի լողափԱգադիրի լողափ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  2014 Moroccan census / High Commission for Planning
2. ↑
3. ↑  
"MT Billings WTP". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 19.
4. ↑  "Города-побратимы". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* *Уткин Г. Н.* Агадир // Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов т др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 217—218. — 672 с. с илл.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Ագադիր". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX450668 · GND: 4085101-1 · LCCN: n79078774 · NKC: xx0168635 · VIAF: 151258370 · WorldCat VIAF: 151258370 |

 |