**Վայնա Ֆեյ Ռեյ** (անգլ.՝ Vina Fay Wray, սեպտեմբերի 15, 1907(1907-09-15), Cardston, Ալբերտա, Կանադա - օգոստոսի 8, 2004(2004-08-08), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), կանադական ծագմամբ ամերիկացի դերասանուհի, որը հայտնի է դարձել առաջին հերթին 1933 թվականին «Քինգ-Քոնգ» ֆիլմով՝ Էնն Դերոու դերի շնորհիվ։ Իր կարիերայի ընթացքում Ռեյը վեց տասնամյակ ճանաչում է ստացել որպես սարսափ ֆիլմերի դերասանուհի՝ դառնալով առաջին «ճիչերի թագուհիներից» մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆեյ Ռեյը ծնվել է 1907 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Կանադայում գտնվող Ալբերտա նահանգի Կարդստոն քաղաքում՝ մորմոնների ընտանիքում։ Նրա մայրը՝ Էլվինա Մարգարետ Ջոնսը, ծնունդով Սոլթ Լեյք Սիթիից էր, իսկ հայրը՝ Ջոզեֆ Հաբեր Ռեյը, Քինգսթոն-ափոն-Հալ քաղաքից էր։ Ռեյը ընտանիքի վեց երեխաներից մեկն էր և մորմոնների պիոներ Դենիել Վեբստեր Ջոնսի թոռնուհին։

1912 թվականին դերասանուհու ընտանիքը տեղափոխվել է Սոլթ Լեյք Սիթի, իսկ մի քանի տարի անց՝ Լոս Անջելես։ 1923 թվականին՝ 16 տարեկանում, Ֆեյ Ռեյը առաջին անգամ հայտնվել է կինոէկրաններում՝ համր կարճամետրաժ ֆիլմում։ Դրան հաջորդել են մի շարք փոքր դերեր, մինչև 1925 թվականը դերասանուհին խաղացել է «Առափնյա պարեկ» դրամայի գլխավոր դերում։ Մեկ տարի անց Ռեյն ընդգրկվել է «Wampas Baby Stars»-ի ցուցակում՝ որպես խոստումնալից սկսնակ կինոաստղերից մեկը։ 1926 թվականին «Paramount Pictures» ստուդիան դերասանուհու հետ պայմանագիր է կնքել, որից հետո Էրիխ ֆոն Շտրոհայմը նրան հաստատել է «Հարսանեկան երթ» ռոմանտիկ դրամայի գլխավոր դերում։ 1928 թվականին Ֆեյ Ռեյը ամուսնացել է դրամատուրգ և սցենարիստ Ջոն Մոնկ Սանդերսի հետ, որից 1939 թվականին բաժանվել է։

«Paramount Pictures»-ից հեռանալուց հետո դերասանուհին համագործակցել է տարբեր կինոստուդիաների հետ, սակայն նրա աշխատանքը առավել արդյունավետ է դարձել «RKO Pictures»-ի հետ, որտեղ Ֆեյը հայտնի է դարձել «Ամենավտանգավոր խաղը» (1932), «Վամպիրը չղջիկ է» (1933) և «Մոմե ֆիգուրների թանգարանի գաղտնիքը» (1933) սարսափ ֆիլմերով։ Նրա կարիերայի գագաթնակետը նշանավորվել է 1933 թվականին «Քինգ-Քոնգ» ֆիլմում խաղացած Էնն Դերոուի դերակատարմամբ (որը նա համարյա «տանուլ է տվել» մեկ այլ հայտնի դերասանուհի Ջին Հարլոուին) որը նրան զանգվածային կինոյի պատմության մեջ դարձրել է պաշտամունքային կերպարներից մեկը՝ «Քոնգի աղջիկը»։

Հետագայում Ֆեյ Ռեյը դերեր է ստացել հիմնականում ցածր բյուջետային բեմադրություններում։ 1942 թվականին նա դադարել է նկարահանվել՝ ամուսնանալով սցենարիստ Ռոբերտ Ռիսկինի հետ։ 1955 թվականին՝ Ռիսկինի մահից հետո, նա որոշ ժամանակով վերադարձել է կինո, սակայն 1958 թվականին վերջնականապես բաժանվել է կինոկարիերայից։ Դերասանուհին գրել է մի քանի պիեսներ, որոնք հաջողություն չեն ունեցել, ինչպես նաև ինքնակենսագրություն՝ «Մյուս կողմից» (1989)։

1996 թվականին Ջեյմս Քեմերոնը դերասանուհուն առաջարկել է «Տիտանիկ» աղետ-ֆիլմում խաղալ ծերացած Ռոզայի դերը, սակայն նա մերժել էր այդ առաջարկը։ 2004 թվականին ռեժիսոր Փիթեր Ջեքսոնը Ֆեյ Ռեյին փոքրիկ դեր է առաջարկել նոր «Քինգ-Քոնգ» ֆիլմում, որտեղ նա պետք է արտասաներ եզրափակիչ ռեպլիկան։ Սկզբում նա հրաժարվել է։ Չնայած դրան, Ջեքսոնը հույս է ունեցել հասնել նրա համաձայնության, սակայն նույն թվականի օգոստոսի 8-ին՝ 96 տարեկանում, Ֆեյ Ռեյը մահացել է Մանհեթենի իր բնակարանում։

Նրա մահից երկու օր անց, ի հիշատակ դերասանուհու, Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի բոլոր լույսերը մարվել են 15 րոպեով։ Դերասանուհուն հուղարկավորել են Հոլիվուդում՝ «Hollywood Forever» գերեզմանատանը։ Ամերիկյան կինոարտադրության մեջ ունեցած ավանդի համար Ֆեյ Ռեյը հոլիվուդյան փառքի ծառուղում պարգևատրվել է աստղով։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի | Հայերեն անվանում | Բնօրինակի անվանումը | Դեր |
| --- | --- | --- | --- |
| 1925 | «Բեն-Հուր. Քրիստոսի պատմությունը» | *Ben-Hur* | ստրուկ |
| 1926  | «Մարդը թամբի մեջ» | *The Man in the Saddle* | Պոլին Ստյուարտ |
| 1928  | «Հարսանեկան երթ» | *The Wedding March* | Միտզերլ Շրամել |
| 1928 | «Մեղքի փողոց» | *Street of Sin* | Էլիզաբետ |
| 1928 | «Առաջին համբույրը» | *The First Kiss* | Աննա Լի |
| 1929  | «Չորս գրիչներ» | *The Four Feathers* | Էտնա Յուստաս |
| 1931  | «Գողացված զարդեր» | *The Stolen Jools* | ինքն իր դերում |
| 1932  | «Ամենավտանգավոր խաղը» | *The Most Dangerous Game* | Իվ |
| 1932 | «Բժիշկ X» | *Doctor X* | Ջոան Քսավիեր |
| 1933 | «Քինգ-Քոնգ» | *King Kong* | Էնն Դարոու |
| 1933  | «Վամպիր-չղջիկ» | *The Vampire Bat* | Ռութ Բերտին |
| 1933  | «Մոմե քանդակների թանգարանի գաղտնիքը» | *The Mystery of the Wax Museum* | Շարլոտ Դունկան |
| 1934  | «Վիվա, Վիլյա՜» | *Viva Villa!* | Թերեզա |
| 1934  | «Չելինիի Վեպերը»  | *The Affairs of Cellini* | Անժելա |
| 1955  | «Սարդոստայն» | *The Cobweb* | Էդնա Դեվենալ |
| 1955  | «Մեղուների թագուհին» | *Queen Bee* | Սյու Մակինոն |
| 1957  | «Կրքի հանցագործություն» | *Crime of Passion* | Ալիս Պոուպ |
| 1957  | «Թեմին և ամուրին» | *Tammy and the Bachelor* | տիկին Բրենտ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2 3 4  GeneaStar
4. ↑  «Ancestry of Fay Wray». Wargs.com. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 9-ին.
5. ↑  «Fay Wray - Northern Stars». Northernstars.ca. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 9-ին.
6. ↑  «Utah-Hollywood connection runs deep», p. B2, *The Salt Lake Tribune*, January 26, 2009.
7. ↑  *Parish, James Robert; Mank, Gregory W.; Stanke, Don E.* The Hollywood Beauties. — New Rochelle, New York, 1978. — С. 203. — ISBN 0-87000-412-3
8. ↑  «Social Security Death Index». Ssdi.rootsweb.ancestry.com. 2010 թ․ հուլիսի 15. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 9-ին.
9. ↑  «report of Wray's death». BBC News. 2004 թ․ օգոստոսի 9. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 9-ին.
10. ↑  «Fay Wray - Empire State Building To Dim Lights In Remembrance Of Actress Fay Wray». UPI.com. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 9-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆեյ Ռեյ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կանադական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 99008666 · BNE: XX1065172 · BNF: 13982603z · GND: 118887416 · ISNI: 0000000080944538 · LCCN: n86041342 · NKC: xx0205076 · NTA: 101074484 · SUDOC: 067202136 · VIAF: 43145857787723020295 · WorldCat VIAF: 43145857787723020295 |

 |

 |