|  |
| --- |
| **Սովորական ոզնի** |
| Սովորական ոզնիՍովորական ոզնի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Վերնադաս** | Չորքոտանիներ (Tetrapoda) |
| **Դաս** | Կաթնասուն (Mammalia) |
| **Կարգ** | *Eulipotyphla* |
| **Ընտանիք** | Ոզնիներ (Erinaceidae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Erinaceinae* |
| **Ցեղ** | Եվրասիական ոզնի *(Erinaceus)* |
| **Տեսակ** | **Սովորական ոզնի** *(E. europaeus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Erinaceus europaeus***Linné, 1758 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Սովորական ոզնի** (լատին․՝ *Erinaceus europaeus*), ոզնիների ընտանիքի եվրասիական ոզնիներ ցեղի կաթնասուն։ Լայն տարածում ունի Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Արևմտյան Սիբիրում, Ղազախստանի և Ամուրի մարզի հյուսիսարևմտյան հատվածներում, հյուսիսային և հյուսիսարևելյան Չինաստանում։

Արտաքին տեսք
------------

Ոզնին ձագի հետ
Սովորական ոզնու փշերը
Սովորական ոզնին ոչ մեծ չափերով կենդանի է։ Մարմնի երկարությունը հասնում է 20—30 սանտիմետրի, պոչը մոտ 3 սմ է զանգվածը՝ 700—800 գ։ Ականջները համեմատբար մեծ չեն (սովորաբար 3,5 սմ-ից կարճ)։ Դունչը երկարավուն է։ Կենդանու քիթը սուր է և մշտապես խոնավ։ Սովորական ոզնիների մոտ, որոնք բնակվում են Կիպրոսում, ականջներն ավելի խոշորեն։ Վերին ծնոտի վրա ունեն 20 մանր և սուր ատամներ, իսկ ստորին ծնոտի վրա՝ 16։ Վերին կտրիճները լայն առանձնացված են՝ տեղ թողնելով ստորին կտրիճներին կծելու համար։ Գլուխը համեմատաբար մեծ է։ Թաթերի վրա ունի 5 մատներ՝ սուր եղունգներով։ Ետին վերջույթներն ավելի երկար են, քան առջևի վերջույթները։ Սովորական ոզնիների փշերը կարճ են, ոչ երկար, քան 3 սմ։ Գլխի վրայի փշերը բաժանվում են 2 «հատվածների»։ Փշերի վերին մակերևույթը հարթ է, գունավորումը՝ փոփոխական՝ բաց գույնից մինչև գորշագույն։ Մեջքին, կողքերին և գլխին փշերի երկարությունը հասնում է 2 սմ-ի։ Ներսից դրանք սնամեջ են՝ լցված օդով։ Փշերն աճում են այնքան արագ, որքան մազերը։ Փշերի միջև աճում են ոչ խիտ, կարճ մազեր։ Գլուխը ծածկված է կոշտ և սսովորաբար մուգ գունավորմամբ մազերով։ Հասսուն առանձնյակներիմոտ սովորաբար հանդիպում է 5000-6000 փուշ, իսկ ավելի երիտասարդների մոտ՝ մոտ 3000։

Սովորական ոզնիների դնչի, ոտքերի և փորիկի գուբժնավորումը տատանվում է դեղնասպիտակավունի և մուգ շականակագույնի միջև։ Փշերը գորշագույն են՝ բաց երանգոավորմամբ։ Կուրծքը և պարանոցը միագույն են, առանց սպիտակ բծերի։ Իսպանիայի տարածքում հանդիպող տեսակները ունեն խամրած գույն։

Տարածվածություն
---------------

Սովորական ոզնու բնական արեալն ընդգրկում է Արևմտյան Եվրոպան և Կենտրոնական Եվրոպան, Բրիտանական կղզիները, Սկանդինավյան երկրների հարավային հատվածը, Ռուսաստանի եվրոպական մասի հյուսիս-արևմուտքը, Արևմտյան Սիբիրը։ Սովորական ոզնին նաև բնակեցվել է Նոր Զելանդիայում։

### Հայաստանում

Հայաստանում հանդիպում է ծովի մակարդակից 700-2500 մ բարձրության վրա։ Հանդիպում է Աշոցքից մինչև Նոյեմբերյան ընկած հատվածներում, հարավում հասնում է մինչև Մեղրու շրջան։ Հանդիպում է կիսաանապատներում, լեռնատապաստաններում, մարգագետնատափաստաններում և անտառային գոտում։

Սովորաբար հանդիպում է այգիներում, թփուտներով և բուսականությամբ առկա գետերի հովիտներում, երբեմն՝ հացահատիկային ցանքատարածքներում և բանջարանոցներում։

Հայաստանի տարածքում կատարված ուսումնասիրությունների ընթացքում երկու անգամ այս տեսակը գրանցվել է Ամուլսարի հարավային ամենաստորին հատվածում՝ Գորայք գյուղից ոչ հեռու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ёж обыкновенный". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 19.
2. 1 2  *С. П. Наумова, А. П. Кузякина*. Жизнь животных в 6 томах. Том 6 Млекопитающие или звери. — М.: Просвещение, 1971 — С. 69
3. ↑  Обыкновенный еж | Животный мир России
4. 1 2 3 4  Энциклопедия животного мира
5. 1 2  "Обыкновенный ёж на сайте Московского зоопарка". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 19.
6. ↑  Флинт, Владимир Евгеньевич, Ю.Д.Чугунов, Смирин, Владимир Моисеевич, *Отряд Насекомоядные*, Млекопитающие СССР, Մոսկվա 21-22, էջեր 21-22 — 21-22 էջ. — 50 000 հատ։
7. ↑  Флинт, Владимир Евгеньевич, Ю.Д.Чугунов, Смирин, Владимир Моисеевич, *Отряд Насекомоядные*, [,  Млекопитающие СССР]։
8. ↑  *Павлинов И.Я.* Систематика современных млекопитающих. — М.: Из-во Московского Ун-та, 2003. — С. 50. — 297 с.
9. ↑  "Mammalian Species of the World. Erinaceus europeus". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հունիսի 3-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 19.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4026509-2 |

 |