**Միցա Տոդորովիչ** (բոս․՝ Mica Todorović, 1900, Սարաևո, Austro-Hungarian rule in Bosnia and Herzegovina - 1981, Սարաևո, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), բոսնիացի նկարչուհի, Բոսնիա և Հերցեգովինայի նկարիչների ընկերակցության (ասոցիացիայի) հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Միցա Տոդորովիչը ծնվել է 1900 թվականին Սարաևոյում։ Ծննդավայրի իգական դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1920 թվականին ընդունվել է Զագրեբի գեղարվեստի ակադեմիան (միակ աղջիկն է եղել իրենց դասարանում)։ 1926 թվականին ավարտելով բարձրագույն ուսումնական այդ հաստատությունը՝ վերադարձել է Սարաևո, որը կերպարվեստի բոլոր տեսակների կենտրոնն էր տարածաշրջանում։ Որոշ ժամանակ անց Միցան Վերածննդի դարաշրջանի արվեստն ուսումնասիրելու նպատակով մեկնել է Իտալիա։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կալանավորվել է, նետվել Ստարա Գրադիշկայի համակենտրոնացման ճամբար, այնուհետև արտաքսվել Ավստրիա՝ հարկադիր աշխատանքի։ 1945 թվականին Միցա Տոդորովիչը դարձել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի նկարիչների ընկերակցության (ասոցիացիայի) հիմնադիրներից մեկը։ Հետագայում դարձել է Բոսնիայի, ապա նաև Սերբիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիաների իսկական անդամ, ընդ որում՝ Բոսնիայում այդպիսի բարձր պատվի արժանացած առաջին կինն է եղել։ Նա եղել է նաև Սարաևոյի կիրառական արվեստների դպրոցի առաջին պրոֆեսորներից մեկը։

Մահացել է 1981 թվականին։

Գործունեությունը
----------------

Տոդորովիչի առաջին անհատական ցուցահանդեսը կազմակերպվել է 1930 թվականին Մեծ Բրիտանիայում։ Լինելով սոցիալիստ՝ նա կապվել է նկարիչների Zagreb Zemlja խմբի հետ, այդ խնբի կազմում իր աշխատանքները ներկայացրել Լյուբլյանայում, եվրոպական այլ քաղաքներում։ Խումբը կազմված էր բանվոր դասակարգի կյանքը պատկերող նկարիչներից։ 1932 թվականին Միցան վերադարձել է Սարաևո, որտեղ անդամագրվել է Հարավսլավիայի կոմունիստական կուսակցությանը։ 1937 թվականից նա հիմնականում ներկերով է աշխատել, ձեռք բերել չափազանց զարգացած գունընկալում։

1945 թվականին նկարչուհին Բելգրադում ցուցմունք է տվել ռազմական հանցագործությունները քննող պետական հանձնաժողովին, որտեղ որպես ապացույցներ օգտագործվել են նաև նրա «Յասենովացի և Գրադիշկայի համակենտրոնացման ճամբարների վերջին զոհերը» նկարաշարերը կազմող ստեղծագործությունները։ Հետագայում Բելգրադում և Սարաևոյում երկուական անգամ (համապատասխանաբար 1954 ու 1968 թթ. և 1962 ու 1975 թթ.) կազմակերպվել են նրա աշխատանքների անհատական ցուցահանդեսներ։ 1980 թվականին էլ Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային պատկերասրահում կազմակերպվել է Տոդորովիչի նկարների հետահայաց ցուցադրությունը։

1992 թվականին փլվել է «Oslobođenje» օրաթերթին պատկանող տասհարկանի շենքը, որի հետևրանքով կորստի են մատնվել նաև Միցա Տոդորովիչի հեղինակած լուսանկարները՝:

2019 թվականին Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային պատկերասրահում ցուցադրվել են 1929-1933 թվականների միջակայքում Միցա Տոդորովիչի ստեղծած կտավները։ Այդ պատկերասրահի հավաքածուում ընդգրկված են նրա 300-ից ավելի աշխատանքներ, որոնցից մի քանիսը մշտական ցուցադրության են ներկայացված։

Պարգևներ
--------

* Ժողովրդին մատուցած ծառայությունների համար շքանշան
* Աշխատանքի շքանշան (ՀՍՖՀ)

Հիշատակ
-------

Միցա Տոդորովիչի պատվին Սարաևոյի Գորիցե շրջանի փողոցներից մեկը, որտեղ գտնվել է նկարչուհու տունը, կոչվել է նրա անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  CONOR.Sl
2. 1 2  *Brelet C.* Le Dictionnaire universel des créatrices (ֆր.) / B. Didier, A. Fouque, M. Calle-Gruber — Éditions des femmes, 2013. — ISBN 978-2-7210-0628-8
3. 1 2 3  "Mica Todorović - Jedna od najvećih bosanskohercegovačkih umjetnica". *Impuls* (in բոսնիերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3 4 5 6  Dženeta (2018 թ․ նոյեմբերի 5). "Mica Todorović je bila Sarajka i prva članica Akademije nauka BiH". *Sarajke.com* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Calic, Marie-Janine (2019 թ․ հունիսի 10). *The Great Cauldron: A History of Southeastern Europe* (in անգլերեն). Harvard University Press. p. 547. ISBN 978-0-674-98392-2.
6. 1 2 3  "Mica Todorović | UGBiH.ba" (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 8.
7. ↑  "Mica Todorović - Jedna od najvećih bosanskohercegovačkih umjetnica". *Impuls* (in բոսնիերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. ↑  Rowlands, Marc. "27 incredible images from the current Zemlja exhibition". *Time Out Croatia* (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 8.
9. ↑  Dizdarević (1993). *Sarajevo : a war journal*. ISBN 978-0-88064-149-4.
10. ↑  "SMICALICE – Mica Todorović's Drawings 1929-1933 | UGBiH.ba" (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 8.
11. ↑  "Permanent Exhibition: Intimacies of space | UGBiH.ba" (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Творчество художницы Мицы Тодорович из Республики Сербской на конференции в Ульяновске". Представительство Республики Сербской в Российской Федерации. 2018 թ․ սեպտեմբերի 20.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 149375557 · CONOR: 199991139 · GND: 1276278861 · LCCN: n86837092 · VIAF: 55649310 · WorldCat VIAF: 55649310 |

 |