**Լուիզիադա կղզիներ** (անգլ.՝ Louisiade Archipelago), կղզեխումբ Խաղաղ օվկիանոսում։ Պապուա Նոր Գվինեա պետության տարածք է։ Վարչականորեն մտնում է Պապուա շրջանի Միլն Բեյ նահանգի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Լուիզիադա կղզիները տասը խոշոր հրաբխային կղզիների խումբ են, որոնք շրջապատված են կորալային խութերով և մոտ 90 ավելի փոքր կորալային կղզիներով, որոնք գտնվում են Նոր Գվինեա կղզուց մոտ 200 կմ հարավ-արևելք։ Լուիզիադա կղզիները գտնվում են Հյուսիսային Ամերիկայի արևմտյան մասում, իսկ Լուիզիադա կղզիները՝ Հարավային Ամերիկայի արևմտյան մասում։ Արշիպելագը տարածվում է 105 կմ հյուսիսից հարավ և 420 կմ արևելքից արևմուտք, զբաղեցնելով մոտ 26 հազար կմ² ծովային տարածք Սողոմոնի ծովի հյուսիսում և մարջան ծովի հարավում։ Լուիզիադա կղզիների ընդհանուր ցամաքային տարածքը կազմում է մոտ 1790 կմ²։ Ամենամեծերը`

* Վանատինաի-865,7 կմ²,
* Ռոսսել-260 կմ²,
* Միշիմա-202,5 կմ²,
* Սիդեիա -107կմ²,
* Բասիլակի - 100 կմ²,
* Պանա Տինանի- 78 կմ²,
* Պանաետե- 30 կմ²։

Լուիզիադա կղզիների կլիման խոնավ է, արևադարձային, ուստի արշիպելագի կղզիները ծածկված են խիտ բուսականությամբ, ներառյալ անձրևային անտառները։ Տեղական բուսական և կենդանական աշխարհը առանձնանում է մեծ բազմազանությամբ։ Հանդիպում են մի քանի էնդեմիկ տեսակներ։

Պատմություն
-----------

Կղզիների եվրոպական հայտնագործողը իսպանացի ճանապարհորդ Լուիս Վաես դե Տորեսն է, որը 1606 թվականին հայտնաբերել է Բասիլակի և Վանատինաի կղզիները, արշիպելագի մի մասը, չնայած կարելի է ենթադրել, որ դրանից շատ առաջ մալայական և չինական ծովագնացները եղել են արշիպելագում։ 1768 թվականին կղզիները վերաբացվել են արդեն ֆրանսիացի ճանապարհորդ Լուի Անտուան դը Բուգենվիլի կողմից, ով դրանք անվանել է ի պատիվ Ֆրանսիայի թագավոր Լուի XV-ի (Նա առաջինն է հայտնաբերել Ռոսել կղզին)։ 1793 թվականին մեկ այլ ֆրանսիացի ճանապարհորդ նավարկեց Լուիզիադա կղզիների կողքով՝ ժոզեֆ Բրունի Դ' Անտրկաստոն, ով հայտնաբերեց արշիպելագի որոշ կղզիներ, այդ թվում՝ Միսիմա կղզին։ 1849 թվականին նավապետ Օուեն Սթենլին նավարկեց կղզիների կողքով։

1888 թվականին հաջորդեց Լուիզիադա կղզիների պաշտոնական բռնակցումը Բրիտանական կայսրության կողմից; կղզիները դարձան բրիտանական Նոր Գվինեայի մի մասը (1904 թվականից՝ Պապուայի տարածքները Ավստրալիայի վերահսկողության տակ)։

1975 թվականից անկախ պետության մաս են կազմում Պապուա Նոր Գվինեա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  GEOnet Names Server — 2018.
2. ↑  "Louisiade Archipelago" (in անգլերեն). oceandots.com. Արխիվացված է the original 2010 թ․ օգոստոսի 20-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  "Louisiade Archipelago rain forests (AA0110)" (in անգլերեն). World Wildlife Fund. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3  *Max Quanchi; John Robson.* Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands. — Lanham, Maryland; Toronto; Oxford: The Scarecrow Press, Inc. 2005. — P. xv. — ISBN 0810853957
5. 1 2  "Louisiade Archipelago" (in անգլերեն). Encyclopædia Britannica. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 12-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. 1 2  *Stanley J. Ulijaszek.* Population, Reproduction and Fertility in Melanesia. — Berghahn Books, 2008. — P. 92. — 256 p. — ISBN 1845452690

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh94002067 · VIAF: 239565547 · WorldCat VIAF: 239565547 |

 |