**Գուրու Դատ** (հինդի` गुरु दत्त, իրական անունը` Վասանթ Կումար Շիվաշանկար Պադուկոն, հուլիսի 9, 1925(1925-07-09), Բանդալոր, Մայսուրի թագավորություն, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - հոկտեմբերի 10, 1964(1964-10-10), Մումբայ, Հնդկաստան), հնդիկ ռեժիսոր, դերասան, պրոդյուսեր և սցենարիստ։ Նրա ֆիլմերից շատերը հնդկական կինոյի դասական նմուշներ են։ Արժանացել է Filmfare Awards մրցանակի՝ լավագույն ֆիլմի և տղամարդու լավագույն դերի համար։ Համարվում է հնդկական կինոյի մեծագույն ռեժիսորներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Գուրու Դատը ծնվել է Բանգալորում։ Նրա հայրը բանկի աշխատակից էր, իսկ մայրը դասավանդում էր դպրոցում, տալիս էր մասնավոր դասեր, գրում պատմվածքներ և վեպեր էր թարգմանում բենգալերենից կաննադա լեզվով։ Գուրու Դատն ուներ երեք կրտսեր եղբայր և մեկ քույր։ Մանուկ տարիքում ավտովթարի ենթարկվելուց հետո նրան տվել են Գուրու Դատ առավել երջանիկ անունը։

Սկզբնական կրթությունն ստացել է Կալկաթայում, իսկ 1941-1944 թվականներին սովորել է Ուդայ Շանկարի հնդկական մշակույթի կենտրոնում, որտեղ ուսումնասիրել է պարարվեստ։ Որոշ ժամանակ անց, կարճ ժամանակով աշխատել է հեռախոսավար։ 1944 թվականին որպես պարուսույց Գուրու Դատն աշխատել է Prabhat Films ստուդիայում, որտեղ ծանոթացել է դերասաններ Դև Անանդի և Ռեհմանի հետ։ Նրանց ընկերությունը Գուրու Դատին օգնեց՝ հետագայում Բոլիվուդում ստեղծելու իր կարիերան։ 1947 թվականին նա տեղափոխվեց Բոմբեյ և սկսեց աշխատել այն ժամանակվա առաջատար ռեժիսորների հետ։ Գուրու Դատի ստեղծագործական կյանքում շրջադարձային էր Դև Անանդի առաջարկը՝ ֆիլմ նկարել նորաստեղծ Navketan Films կինոստուդիայում։ Նրա ռեժիսորական դեբյուտը 1951 թվականին նկարահանված «Բարձր խաղադրույքներ» կինոնկարն էր՝ Դև Անանդի գլխավոր դերակատարմամբ։
Հետագայում հաջորդեցին «Բազե» (1953 թ.) և «Այնտեղ-այստեղ» (1954 թ.) ֆիլմերը։ Վերջինը հանդիսատեսի կողմից ընդունվեց ջերմությամբ։

Գուրու Դատի հետագա տարիների աշխատանքներից են «Ծարավ» (1957 թ.), «Թղթե ծաղիկներ» (1959 թ.), «Լիալուսին» (1961 թ.), «Տերը, տիրուհին և ծառան» (1962 թ.), «Վստահություն» (1963 թ.) և այլ ֆիլմեր։ Նրա «Ծարավ» և «Թղթե ծաղիկներ» կինոնկարները Time և Sight & Sound ամսագրերի վարկածով՝ մտել են բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկի մեջ։

Անձնական կյանքը
---------------

«Բարձր խաղադրույքներ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Գուրու Դատը ծանոթացել էր երգչուհի Գիտա Ռոյի հետ, և 1953 թվականին նրանք ամուսնացել են։ Համատեղ կյանքի ընթացքում ունեցել են երեք երեխա։ Սակայն նրանց ամուսնությունը երջանիկ չէր, և կյանքի վերջին տարիներին Գուրու Դատն ապրում էր կնոջից առանձին։ Գիտա Ռոյը մահացել է 1972 թվականին՝ 41 տարեկանում, լյարդի հիվանդությունից, որն առաջացել էր ալկոհոլը չարաշահելու պատճառով։

Գուրու Դատը ժամանակին սիրավեպ է ունեցել դերասանուհի Վահիդա Ռեհմանի հետ, սակայն նրանց հարաբերությունները դադարեցին, քանի որ Գուրու Դատն ամուսնացած էր։

1964 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Բոմբեյի իր վարձակալած բնակարանում 39-ամյա Գուրու Դատին հայտնաբերել են մահացած։ Մահվան պատճառը ալկոհոլի և քնաբերի մեծ քանակությունն էր նրա օրգանիզմում։ Մինչ օրս չի պարզվել՝ դա պատահականություն էր, թե իր կյանքում արդեն իսկ երրորդ ինքնասպանության փորձը։

Ֆիլմագրության ընտրանին
----------------------

**Դերասան**

| Թվական | Անվանում | Բնօրինակ անվանում | Կերպար |
| --- | --- | --- | --- |
| 1946 | Մենք մենակ ենք | Hum Ek Hain | - |
| 1953 | Բազե | Baaz | Ռաջ Կումար Ռավի |
| 1954 | Այնտեղ-այստեղ | Aar-Paar | Կալու |
| 1955 | Միսթր և միսիս 55 | Mr. & Mrs. '55 | Պրիտամ Կումար |
| 1957 | Ծարավ | Pyaasa | Վիջայ |
| 1958 | Կեսգիշերին | 12 O'Clock | Աջոյ Կումար |
| 1959 | Թղթե ծաղիկներ | Kaagaz Ke Phool | Սուրեշ Սինհա |
| 1961 | Լիալուսին | Chaudhvin Ka Chand | Ասլամ |
| 1962 | Տերը, տիրուհին և ծառան | Sahib Bibi Aur Ghulam | Ատուլյա Չակրաբորտի |
| 1963 | Վստահություն | Bharosa | Բանսի Դաս |
| 1963 | Հարսնացուն | Bahurani | Ռագհու Սինգհ |
| 1964 | Մայրամուտ և արևածագ | Sanjh Aur Savera | դոկ. Շանկար Չոուդհարի |

**Ռեժիսոր**

| Թվական | Անվանում | Բնօրինակ անվանում |
| --- | --- | --- |
| 1951 | Բարձր խաղադրույքներ | Baazi |
| 1952 | Կապանքներ | Jaal |
| 1953 | Բազե | Baaz |
| 1954 | Այնտեղ-այստեղ | Aar-Paar |
| 1955 | Միսթր և միսիս 55 | Mr. & Mrs. '55 |
| 1957 | Ծարավ | Pyaasa |
| 1959 | Թղթե ծաղիկներ | Kaagaz Ke Phool |
|

**Պրոդյուսեր**

| Թվական | Անվանում | Բնօրինակ անվանում |
| --- | --- | --- |
| 1954 | Այնտեղ-այստեղ | Aar-Paar |
| 1956 | Դետեկտիվ | C.I.D. |
| 1957 | Ծարավ | Pyaasa |
| 1959 | Թղթե ծաղիկներ | Kaagaz Ke Phool |
| 1961 | Լիալուսին | Chaudhvin Ka Chand |
| 1962 | Տերը, տիրուհին և ծառան | Sahib Bibi Aur Ghulam |
| 1966 | Սպասել գարնանը | Baharen Phir Bhi Aayengi |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11176039 · BNF: 14005817v · GND: 124401449 · ISNI: 0000 0000 8016 1664 · LCCN: n85102577 · NDL: 00838298 · NKC: xx0158593 · NTA: 183188128 · NUKAT: n2006142753 · SUDOC: 059540214 · VIAF: 64202713 · WorldCat VIAF: 64202713 |

 |

 |