recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Երկրպագւթյուն Մանուկ Հիսուսին Քարե օրորոց
**Քրիստոսի մսուր**, մսուր (կերակրաման անասունների համար), որտեղ, ըստ ավետարանական պատմության, որում Աստվածամայրը, ինչպես օրորոցում, դրել է նորածին մանկանը։ Հայտնի է երկու մասունք՝ որպես Քրիստոսի մսուր, որոնցից մեկը Բեթղեհեմում է, մյուսը՝ Հռոմում։

Ավետարանական պատմություն
------------------------

Իր Ավետարանում մյուսների մասին հիշատակում է առաքյալ Ղուկասը։ Հրեշտակը, ավետելով հովիվներին փրկչի ծննդյան լուրը, ասում է. «Ահա' ձեզ նշան։ Դուք կգտնեք մանկանը` պառկած մսուրում»։ Բացի կանոնական Ավետարանից, որը վկայում է, որ նորածին Հիսուսին դրել են մսուր, հաստատում են նաև Արաբական Ավետարանը Փրկչի մանկության մասին և Մատվեի Ավետարանը։

Մսուր Ծննդյան Քարանձավում

Ծնունդ քարայրի մսուրում
-----------------------

Բեթղեհեմի բազիլիկում գտնվում է Քրիստոսի ծննդյան քարանձավը։ Քարանձավում դրված է մսուրների սահմանը։ Այդ սահմանից աջ դրված է այն մսուրը, որտեղ դրվել է Քրիստոսը ծննդից հետո։ Մսուրների վրա վառվում են անմար լամպեր, իսկ նրանց հետևում՝ պատերի մոտ, դրված է փոքրիկ պատկեր՝ բեթղեհեմյան հովիվների՝ մանկան առջև խոնարհումը պատկերող։ Հերոնիմ Ստրիդոնսկու վկայությամբ՝ հին ժամանակներում մսուրը պատրաստվել էր կավից, իսկ հետո այն պատրաստել են. ոսկուց և արծաթից։
19-րդ դարում Միխայիլ Սկաբալլանովիչը նկարագրում է Քրիստոսի մսուրը՝ պատրաստված ներքևի մասը՝ սպիտակ մարմարից, իսկ կողային մասերը՝ շագանակագույնից։ Մսուրում դրված է Մոմից պատրաստված մանուկ Քրիստոսը։

Մսուր Սանտա-Մարիա-Մաջորիում

Մսուր Սանտա-Մարիա-Մաջորիում
---------------------------

Հռոմեական բազիլիկ Սանտա-Մարիա-Մաջորիում պահպանվում է սալիկներ՝Քրիստոսի մսուրը համարվող։ Նրանց կոչում են Սաքրա կոլա, Քունամբուլում կամ Պրեսեպե։ Նրանք պատրաստված են ձիթենու ծառից և իրենցից ներկայացնում են սալիկներ՝ մետաղական շերտերով։ Նրանց վրա կա հունարեն մակագրություն 
VII-IX դարերի քրիստոնեական սրբերի անուններով։ Սալիկների պատրաստման ժամանակը չի նշված։ Սալիկները՝ որպես թանկագին մասունքներ, տեղադրված են նկուղում` բազիլիկի գլխավոր խորանում։ Խորանի աջ և ձախ սանդուղքները տանում են դեպի նկուղ։ Մասունքների դիմաց դրված է պապի ծնկաչոք արձանը, որը Ջակոմետտիի աշխատանքն է։ Ավանդության համաձայն` ամեն ամսվա 25-ին մսուրի մոտ են թողնում հավատացյալների, որ խոնարհվեն, իսկ Ծննդյան տոնի նախօրեին նրանց հետ կատարում են խաչով երթ բազիլիկի շուրջ։

Տես նաև
-------

* Սուրբծննդյան տիկնիկարկղ
* Մանուկների կոտորած

|  |  |
| --- | --- |
|  | Քրիստոսի մսուր Վիքիպահեստում |
Բոշաներ՝ 19-րդ դար
**Բոշաներ** (ինքնանվանումը՝ ***լոմ***), Հարավային Կովկասում բնակվող գնչուների հայախոս քրիստոնյա ենթախումբ։ Առաջին անգամ Հայկական լեռնաշխարհում հայտնվել են 11-12-րդ դարերում՝ Հնդկական թերակղզուց դեպի Իրանական սարահարթ ձգվող ուղիներով, որը երեքդարյա միգրացիայի արդյունք է։

Բոշաների մեծ մասը նախկինում բնակվում էր Արևմտյան Հայաստանում (հիմնականում Սինոպ, Եվդոկիա (Թոխաթ), Կարս, Էրզրում, Օլթի և Սարիղամիշ քաղաքներում)։ 1720-ական թվականներին հիշատակվում են Երևանի Կոնդ թաղամասի բոշաները։ 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմներից հետո Կարապետ արքեպիսկոպոսի առաջնորդությամբ բոշաները գաղթեցին Էրզրումի վիլայեթից և բնակություն հաստատեցին Ախալքալաքում, Ախալցխայում, Ալեքսանդրապոլում, Ախթալայում, քիչ թվով նաև Երևանում։ Գերակշռում է այն կարծիքը, որ ինչպես մյուս գնչուների, այնպես էլ բոշաների նախահայրենիքը եղել է հյուսիսարևմտյան Հնդկաստանը։

Բոշաները միջահասակ են, դեղնամորթ, կլորագանգ, երկարավուն դեմքով, նեղ, ետ ընկած ճակատով, սևակն ու սևահեր։ Լեզուն (լոմավրեն)՝ ունի հնդարիական ծագում և բառապաշար, հայերենի քերականության ազդեցությամբ։ Այն դասվում է նոր հնդկական լեզվախմբում և կրել է հիմնականում հայերենի, մասամբ նաև պարսկերենի ազդեցությունը։ Բոշաներն իրենց լեզուն գործածում են հազվադեպ, երբ չեն ցանկանում, որ դիմացինը հասկանա թե ինչի մասին է խոսքը։ Այն այժմ գրեթե դուրս է եկել գործածությունից։

Նախկինում բոշաները վարում էին թափառական կյանք։ Տղամարդիկ զբաղվում էին մանր արհեստագործությամբ (մաղագործություն և այլն), երկրագործությամբ, որոշ չափով նաև անասնապահությամբ, կանայք՝ փոխանակությամբ, մանր առևտրով, գուշակությամբ և մուրալով։ Որպես փոխադրամիջոց օգտագործել են միայն էշը։ 19-րդ դարի վերջին արդեն հիմնականում կիսանստակյաց էին, իսկ ներկայումս անցել են նստակեցության։

1989 թ-ի տվյալներով Հայաստանում կար 48, իսկ Վրաստանում՝ 1,744 բոշա։ Բոշաների թաղամասեր կային Երևանում (Սարի թաղ, Քանաքեռ, Մարաշ) և Գյումրիում (Բոշի մայլա)։ Բնակվում էին նաև Նոր Խարբերդ գյուղում։ Վրաստանում բացի Ախալքալաք և Ախալցխա քաղաքներից, բոշաներ ապրում են նաև Շահումյանում (Շուլավեր) և Մառնեուլում։ Տեղեկություններ կան, որ Թուրքիայում դեռևս բնակվում են իսլամ ընդունած բոշաներ։ Հայաստանում ներկայումս շուրջ 5 հազար գնչու է բնակվում։

Քանի որ բոշաները գնչուական սոցիալական հիերարխիայում գրավում են ցածր դիրք, ուստի թաքցնում են իրենց ազգային ծագումը՝ հաճախ ներկայանալով որպես հայ, այդպիսով արագացնելով ձուլման գործընթացը։ Այդ իսկ պատճառով կարծիքներ կան, որ մոտ ապագայում բոշաները կարող են ամբողջովին վերանալ։

Աղբյուրներ
----------

* Փափազեան, Վ. (1898) Հայ-բոշաներ. Ծագումն. Ազգագրական հանդէս, 4 (2). pp. 203–218.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 519)։*  |
**Հայաստանի պարաշյուտային սպորտի ֆեդերացիա**, սպորտային ֆեդերացիա է Հայաստանում։ Պաշտոնապես գրանցվել է 2002 թվականին, պարաշյուտային սպորտի վետերանների ժողովի որոշմամբ։ Ստեղծվել է 1934 թվականին ԴՕՍԱԱՖ-ի կազմում գործող աէրոակումբի հիման վրա։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Խորհրդային Հայաստանի մայրաքաղաքում՝ Երևանում 1934 թվականին ստեղծվեց աէրոակումբ։ Շուտով կազմակերպվում են ցուցադրական պարաշյուտային թռիչքներ ջրէջքով Սևանա լճի վրա։ Երիտասարդությանը ոգևորելու նպատակով Երևանում և Կիրովականում ստեղծվում են պարաշյուտային աշտարակներ, կատարվում թռիչքներ։

Հայրենական Մեծ Պատերազմի ժամանակ աէրոակումբի սաները իրենց մասնակցությունը ունեցան Հայրենիքի ազատագրման գործում։ Պատերազմի ավարտից հետո 1948 թվականին Երևանում ստեղծվեց աէրոտեխնիկական ակումբ, որտեղ պատրաստում էին պարաշյուտիստ-հարդարիչներ։

Գիտելիքների և հմտության փոխանցման նպատակով, 1951 թվականին Մոսկվայից Երևան է ժամանում հրահանգչական անձնակազմ Լի-2 ինքնաթիռով, որոնք կատարում են Հայաստանի աէրոակումբի պարաշյուտիստների նետում։

1956 թվականին աէրոակումբը պարաշյուտային թռիչքներ կատարելու նպատակով ստանում է աէրոստատ, որն էլ նպաստում է պարաշյուտիստ-մարզիկների պատրաստմանը։ 1965 թվականին Երևանյան աէրոակումբը ունեցավ Ան-2 և Յակ-12 ինքնանթիռներ։

Խորհրդային տարիներին Հայաստանի աէրոակումբը տվել է 23 սպորտի վարպետ, 1200 կարգային մարզիկ-պարաշյուտիստ և 10000 սկսնակ պարաշյուտիստ։

Մասնակցությունը սպարտակիադիաներին և առաջնություններին
-----------------------------------------------------

* Անդրկովկասյան առաջնություն, 1960 թ.
* ԽՍՀՄ ժողովրդների II Սպարտակիադիա, 1961 թ.
* ԽՍՀՄ ժողովրդների III Սպարտակիադիա, 1965 թ.
* ԽՍՀՄ-ի առաջնություններ,
* ԴՕՍԱԱՖ-ի առաջնություններ,
* «Սպիտակ ոսկի» գավաթ

Հայաստանի աէրոակումբի մարզիչները
--------------------------------

* Ա. Դունաեվ, 1961 թ.
* Ռ. Կալինկին, 1962 թ.
* Ե. Դրոզդով, 1965 թ.
* Դ. Ֆադեեվ, 1966–1972 թթ.
* Վ. Կարապետյան, 1973 թ.
* Թ. Իլիկչյան, 1988–1992 թթ.
**20 mm/65 Mod. 1935/1939/1940**, 20 միլիմետրանոց ավտոմատ զենիթային հրետանային հրանոթ, որը մշակվել է Իտալիայում Breda ընկերության ուժերով։ Այն դարձել է 13,2 մմ գնդացիր Breda Mod-ի նախագծման զարգացումը։ Ունեցել է երեք հիմնական փոփոխություններ, որոնք հիմնականում տարբերվել են հրետանային կայանքի կառուցվածքով։ Նախատեսված էր Իտալիայի թագավորական ռազմածովային ուժերի համար։ Այն տեղադրվել է իտալական ռազմանավերի բազմաթիվ տեսակների վրա՝ հանդիսանալով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում նավատորմի մերձավոր հակաօդային պաշտպանության միջոց։ Ունեցել է նաև ցամաքային տարբերակ։

Օգտագործվել է 20 մմ/70 Scotti Mod զենքի հետ միասին։ 1939/1941, արտադրության Scotti ընկերության, որն ուներ մոտ հատկանիշներ և օգտագործում էր նույն 20×138 մմ B զինամթերքները և սարքավորումները։

Նախագծի գնահատում
-----------------

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում բացահայտվել է 20-25 մմ տրամաչափի զենիթային ավտոմատ հրանոթների հրաձգության ցածր արդյունավետությունը։ Փոքր տրամաչափի արկերի հարվածող գործողությունը չափազանց աննշան էր, որպեսզի խփեր հարձակողական ինքնաթիռը, իսկ այդ ժամանակվա ինքնաձիգների արագությունը չէր ապահովում կրակի պահանջվող խտությունը։ Հրաձգության հեռահարությունը թույլ էր տալիս ավիացիան գնդակոծել միայն մոտ տարածությունում, հաճախ այն բանից հետո, երբ ինքնաթիռներն արդեն կիրառել են իրենց զենքը։ Արդեն 1943 թվականին մեկ զենիթային ինքնաձիգն անօգուտ միջոց էր ճանաչվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Hogg I. V.* Twentieth-Century Artillery — Friedman/Fairfax Publishers, 2000. — P. 101. — ISBN 978-1-58663-299-1
2. ↑  *Платонов А.В.* Противовоздушная оборона сил флота 1941-1945. — СПб: Гангут, 2010. — С. 29, 36. — ISBN 978-5-904180-15-7

Գրականություն
-------------

* *Campbell J.* Naval weapons of World War Two. — Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985. — ISBN 0-87021-459-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* 20 mm/65 Models 1935, 1939 and 1940
**Asche zu Ashce** (գերմ.՝ Մոխիրը մոխիրի վրա), գերմանական Rammstein ինդաստրիալ-մետալ-խմբի երգն է։ Խմբի թվով ութերորդ սինգլն է, և երրորդը «Herzeleid» ալբոմից։ Թողարկվել է 2001 թ. հունվարի 15-ին Մոթոռ Մյուզիք լեյբլի կողմից։ Սկավառակը պարունակում է «Asche zu Asche» երգը և 5 երգ «Live aus Berlin» համերգից։ Սինգլը տարածվել է միայն Ավստրալիայում` Big Day Out փառատոնը ազդարարելու համար, որտեղ խումբը ելույթ է ունեցել։

Կենդանի կատարում
----------------

Երգը կատարվում էր «Herzeleid», «Sehnsucht» և «Mutter» շրջագայությունների ժամանակ։ 2005-ի մայիսին համերգների երգացանկերում «Asche zu Asche»-ն փոխարինեց «Rein Raus» երգին և նվագվում էր մինչ «Reise, Reise» շրջագայության վերջը։ «Liebe ist für alle da» համերգներին երբեմն փոխարինում էր «Ich tu dir weh» երգին։ Ներկայումս երգը կատարվում է «Made in Germany 1995-2011» շրջագայության յուրաքանչյուր համերգին։
Asche zu Asche երգի ռիֆֆը

Երգացանկ
--------

| # | Անվանում | Տևողություն |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Asche zu Asche (Studio Version)» (Մոխիրը մոխիրի վրա) | 3:51 |
| 2. | «Spiel mit mir (Live Version)» (Խաղա ինձ հետ) | 5:22 |
| 3. | «Laichzeit (Live Version)»   | 5:14 |
| 4. | «Wollt ihr das Bett in Flammen sehen? (Live Version)» (Դուք ուզում էք տեսնել մահճակալը կրակի մեջВ?) | 5:52 |
| 5. | «Engel (Live Version)» (Հրեշտակ) | 5:57 |
| 6. | «Asche zu Asche (Live Version)»   | 3:24 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երգի կատարումը YouTube կայքում
* Երգի տեքստը և ռուսերեն թարգմանությունը de.lyrsense.com կայքւմ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |

 |
**13 աթոռ** (գերմ.՝ 13 Stühle), Էմերիխ Յոզեֆ Վայտեկի գերմանակնան սև ու սպիտակ ֆիլմը։ Նկարահանվել է Wien-Film ստուդիայի օգնությամբ՝ Եվգենի Պետրովի և Իլյա Իլֆի՝ «12 աթոռ» վեպի հիման վրա։ Չնայած դրան նրանց անունները ֆիլմի ներկայացման մեջ չկան։ Սցենարը գրվել է Էմոյի և Պեռո Շվոնցերի համատեղ գործունեությամբ։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1938 թվականի սեպտեմբերի 16-ին՝ Դրեզդենում, սեպտեմբերի 20-ին՝ Վենում և հոկտեմբերի 18-ին Բեռլինում։

Սյուժե
------

Գեղեցկության սրահի սեփականատեր Ֆելիքս Ռաբեն (Հայնց Ռյուման) գնում է Վիեննա, որպեսզի ստանա իր մահացած բարեկամուհու՝ մորաքույր Բառբառայի ժառանգությունը։ Բայց այդ տեղում պարզվում է, որ մորաքույրը նրան ժառանգություն է թողել 12 աթոռ։ Որպեսզի նա գնի հետադարձ տոմս գլխավոր հերոսը ստիպված է լինում վաճառել ժառանգած աթոռները հնոտիավաճառ Ալոնսու Խաֆբաուեռին (Հանս Մոզեռ)։ Գիշերով լուսահոգի մորաքրոջ տուն վերադառնալիս՝ նա գտնում է մի նամակ, որի համաձայն ամբողջ կարողությունը՝ 100 000 վճարանիշ (մարկա) պահված էր աթոռենրից մեկի մեջ։ 
Քանի որ այդ ժամանակ բոլոր աթոռները արդեն վաճառված էին տարբեր հաճախորդների Ֆելիքսը Խաֆբաուեռին խոստանում է ժառանգության տասը, քսան, ապա ավելի մեծ տոկոսներ, եթե միայն նա հերոսին վերադարձնի աթոռները։ Աթոռների որսը սկսվում է։ Ակտիվ փնտրտուքներ սկսվեցին տարբեր խավերի մարդկանց տներով։ Իրար ետևից հերոսները գտնում են աթոռները, սակայն ապարդյուն՝ դրանք դատարկ էին։ Վերջին աթոռը, որում իսկապես պահպանվում էին փողերը, գտնվում էր մանկատանը։ Պարզվում է, որ փողերը արդեն հանվել էին աթոռի միջից, իսկ մանկատան ավագ աղջիկը դրանք համարել էր ինչ-ոչ մեկի բարեգործության նշան։ Ռաբեն և Խաֆբաուեռին հասկանում են, որ մնացել են ընչազուրկ։ Սակայն շուտով՝ ի շնորհիվ Ռաբենի բացած հնարավորությունների՝ նրանք հարստանում են։

Գրականություն
-------------

* Ադոլֆ Խայնցելմայեր, Բեռնտ Շուլց, Lexikon "Filme im Fernsehen", Համբուրգ, «Rasch und Röhring» — 172, էջեր 172 — 172 էջ, ISBN 3-89136-392-3։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  filmportal.de — 2005.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «13 Stühle», filmportal.de (գերմ.)
* Էկրանացում՝ « 12 աթոռ» Երրորդ Ռեյխում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database |

 |
| Կոմպիլյատորի կառուցումը  |
| --- |
| 
Ընդհանուր թեմաներ |
| * Լեքսիկական վերլուծություն
* Շարահյուսական վերլուծություն
* Ծրագրի կատարում
* Կապերի խմբագրիչ
* Դինամիկ կապերի խմբագրիչ
* Ծրագրի բեռնիչ
* Տրանսլյատոր
* Կոմպիլյատոր
* Դեկոմպիլյատոր
* Կրոսս կոմպիլյատոր
* Դինամիկ կոմպիլյացիա
* JIT-կոմպիլյացիա
* AOT-կոմպիլյացիա
* Ինտերպրետատոր
* Run-time գրադարան
* Ծրագրի կատարման ժամանակ
* Կոմպիլյացիայի ժամանակ
* Ելակոդ
* Օբյեկտային կոդ
* Բայթկոդ
* Մեքենայական կոդ
* Միկրոկոդ
* Բացարձակ կոդ
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Միկրոկոդը** (*միկրոծրագիր*) ծրագիր է, որը նախատեսված է պրոցեսորի հրամանների շարքը իրականացնելու համար։ Ինչպես նաև, երբ բարձր մակարդակի լեզվի մեկ հրաման փոխակերպվում է մեքենայական հրամանների շարքերի, միկրոկոդ օգտագործող պրոցեսորում յուրաքանչյուր մեքենայական հրաման իրականացվում է միկրոհրամանների շարքի տեսքով՝ միկրոծրագրի։

Միկրոկոդ օգտագործող համակարգերի մեծամասնությունը, այն հիմանկան հիշողությունում չի գտնվում, այլ հատուկ արագագործ հիշողությունում (англ. *control store*)։ Այդ հիշողությունը կարող է թողնել միայն կարդալ կամ կարդալ-գրել, վերջին դեպքում պրոցեսորի բեռնման ընթացքում միկրոկոդը կարող է բեռնվել հիմնական հիշողություն։ Միկրոկոդի փոփոխության հնարավորությունը թույլ է տալիս մշակել գտնված սխալները և ավելացնել նոր իրականացված հրամաններ։ Միկրոկոդը նաև հնարավորություն է տալիս կարգավորել համակարգիչների միկրոսխեմաները էմիլյացնելով այլ (որպես կանոն ավելի դժվար) ճարտարապետությունների (*architecture*) վրա։

Միկրոծրագրերը կազմված են միկրոհրամաններից, հաճախ կոչվում են *էլեմենտար օպերացիաներ։* Միկրոհրամնները ղեկավարում են պրոցեսորով՝ ամենացածր մակարդակում։ Առանձին միրոհրամանը կարող է պարունակել ներքոնշյալ գործողությունները՝

* Միացնել 1 ռեգիստը «Ա» թվաբանակն-տրամաբանական սարքի մուտքին (arithmetic logic unit (ALU))
* Միացնել 7 ռեգիստրը «Բ» ԹՏՍ-ի մուտքին
* Կարգավորել ԹՏՍ-ն օպրացիաներ իրականացնելու համար
* Կարգավորել ԹՏՍ-ի մուտքի փոխանցումը 0-ի։
* Պահել օպերացիայի արդյունքը ռեգիստր 8-ում
* Թարմեցնել կոդի վիճակը ԹՏՍ-ի կարգավիճակի ֆլագի հետ («Բացասական», «զրո», «գերլցում», «փոխանցում»)
* Տեղակայել միկրոհրամանի ցուցիչ nnn միկրոհրամանի համարով։

Որպեսզի մեկ միկրոհրամանը կարողանա այդ համարը նկարագրել, միկրոհրամանները հաճախ արվում են բավականչափ «ընդարձակ», օրինակ 56 բիթ կամ ավել։ Միկրոհրամանները, իրենց հերթին նախաձեռնեւմ են *միկրոօպերացիաներ*։ Դրանք հենց տվյալների համար էլեմենտար փոխարկումներն են, որպես օրինակ՝ 

1. Ռեգիստրում պատճենել օպերանդը
2. դնել 1 ֆլագ
3. օպերանդը դնել շինայում
4. ստեկի գագաթը 1-ով մեծացնել և այլն։

* Basics of Compiler Design  Archived 2015-11-08 at the Wayback Machine.
* Language Implementation Patterns Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
**«Extreme Championship Wrestling»**, **ECW** (*Էքստրիմ չեմպիոնշիփ ռետլինգ*, *Ի-Սի-Դաբլյու*, թարգ.՝ *Էքստրեմալ ըմշամարտի առաջնություն*), պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) ամերիկյան նախկին կազմակերպություն՝ հիմնադրված Ֆիլադելֆիա քաղաքում (Փենսիլվանիա նահանգ) 1992 թվականին, պրոմոտեր Թեդ Գորդոնի կողմից։ Հայտնի է եղել ռեստլինգի բազմաթիվ ենթատեսակների ցուցադրմամբ, այդ թվում՝ լուչա լիվրե, պուրորեսու և հարդքոր ռեստլինգ, ինչպես նաև աչքի է ընկել առավել տարբերվող երկրպագուների բանակով, որոնց համար կազմակերպության թողարկած շոուները ծառայում էին որպես այլընտրանք՝ առավել մեծամասշտաբ կազմակերպությունների կողմից ցուցադրվող համեմատաբար մուլտֆիլմային շոուներից։

Գոյությունը դադարեցրել է 2001 թվականի ապրիլին, երբ այդ ժամանակվա սեփականատեր Փոլ Հեյմանը հայտարարում է կազմակերպության սնանկացման մասին։ 2003 թվականին կազմակերպության ողջ ակտիվները ձեռք բերելուց հետո, արդյունաբերության առաջատար «World Wrestling Entertainment»-ը (WWE) «ECW»-ն վերստեղծում է որպես սեփական հեռուստատեսային ապրանքանիշ՝ ավելացնելով «Raw» և «SmackDown» ապրանքանիշներին։ Նորաստեղծ հեռուստաշոուի առաջին էպիզոդը եթեր է հեռարձակվել 2006 թվականի հունիսի 13՝ տևելով չորս տարի։ 2010 թվականին փոխարինվել է «WWE NXT» հեռուստաշոուով։

«ECW»-ի առավել կարկառուն շրջանավարտներից են Թոմի Դրիմերը, Թերի Ֆանկը, Սաբուն, Ռոբ Վան Դամը, Թազը, Շեյն Դուգլասը, Սենդմենը, Կակտուս Ջեքը, Դին Մալենկոն, Էդդի Գերերոն, Ռեյվենը և այլք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Գրականություն
-------------

* *Hardcore History: The Extremely Unauthorized Story of ECW* (ISBN 1-59670-021-1) – Scott Williams
* *The Rise and Fall of ECW* (ISBN 1-4165-1058-3) – Thom Loverro for World Wrestling Entertainment
* *Turning the Tables* (ISBN 1-905363-78-8) – John Lister
* *Sex, Drugs, and Wrestling – The Truth, The Lies, and the Extreme – a Rob Van Dam story* – Tod Gordon

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)
* WWE ECW պաշտոնական կայքը(անգլ.)
* Հարդքոր հիշողություններ՝ ECW, նոստալգիա և պատմություն(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Extreme Championship Wrestling Վիքիպահեստում |
**1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմում զոհված բժիշկների հուշարձան** (**Հուշարձան բժիշկներին**, բուլղար․՝ Докторска градина), 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ Բուլղարիայի տարածքում զոհված բժիշկներին, դեղագործներին, բուժակներին, գթության քույրերին և հիվանդապահներին նվիրված հուշարձան Սոֆիայում։

Պատմություն
-----------

Կառուցվել է 1882-1884 թվականներին ճարտարապետ Անտոնի Տոմիշկոյի նախագծով, իտալացի Լուիջի Ֆարաբոսկոյի կողմից։ Հուշարձանը կառուցվել է Դաշքեսան գյուղից բերված ավազաքարով ու գրանիտով։ Հուշարձանը սպիտակ քարից պատրաստված քառանիստ բուրգ է, որի վրա փորագրված են 531 ռուս բժիշկների անունները։ Բուրգի հիմքում քառանիստ հրապարակ է, որի եզրերը զարդարված են բրոնզե ծաղկեպսակներով։ Հուշարձանի չորս կողմերում գրված են այն վայրերի անունները, որտեղ զոհվել են ավելի մեծ թվով բժիշկներ՝ Մեչկա, Պլևեն, Շիպկա և Պլովդիվ։ Առջևի մասում գրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1877-1878 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմում զոհված բժիշկներին։ |  |

Հուշարձանը գտնվում է մայրաքաղաքի կենտրոնում՝ Օբորիշչե և Շիպկա փողոցների միջև, «Սուրբ Կիրիլի և Մեֆոդիայի» Ժողովրդական գրադարանի մոտ։ Նրա մոտ գտնվող այգին կոչվում է «Բժիշկների այգի» ի պատիվ զոհված բժիշկների և «Բժիշկների հուշարձանի»։

Ամեն տարի փետրվարի վերջին, մարտի 3-ի նախօրեին, երբ կնքվել է Սան Ստեֆանոյի հաշտության համաձայնագիրը, Բուլղարական Կարմիր խաչի ընկերությունը հուշարձանի տարածքում կազմակերպում է հանդիսավոր արարողություն՝ ի պատիվ զոհված բժիշկների։ Տրվում է զինվորական պատիվներ, հարգանքի և մեծարանքի տուրք, ռուսական եկեղեցու վանականները կատարում են զոհվածների հոգեհանգստյան արարողություն։ Արարողությանը ներկա են գտնվում Բուլղարիայի պետական պաշտոնատար անձինք, Ռուսաստանի Դաշնության, Ուկրաինայի, Մոլդովայի, Բելառուսի, Ֆինլանդիայի և Ռումինիայի դեսպանները, բուժաշխատողներ և երախտապարտ բուլղարացի քաղաքացիներ։

Պատկերասրահ
-----------

* «Բժշկական այգին» Սոֆիայում
* Հուշարձան բժիշկներինՀուշարձան բժիշկներին
* Հուշարձանի հարևանությամբ գտնվող այգինՀուշարձանի հարևանությամբ գտնվող այգին
* Մանկական հրապարակ այգումՄանկական հրապարակ այգում
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Генов, Ц.* Русско-турецкая война 1877—1878 гг. и подвиг освободителей

Աղբյուրներ
----------

* Бюлетин на Българския червен кръст, 25 февруари — 3 март 2009 г.

Արտաքին հղումներ
----------------

* БЧК организира традиционното поклонение на Докторския паметник в София(չաշխատող հղում)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմում զոհված բժիշկների հուշարձան** կատեգորիայում։ |
**F-15E Eagle**, ամերիկյան արտադրության չորրորդ սերնդի բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Ամերիկյան McDonnell Douglas ընկերության կողմից ստեղծված F–15E կործանիչը չորրորդ սերնդի ամերիկյան մարտավարական բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ է։ Այն իր ուրույն տեղն ունի բոլոր ժամանակների կործանիչների շարքում։ F–15 կործանիչն ԱՄՆ-ի պատմության այն յուրահատուկ ինքնաթիռներից է (նախորդ փառահեղ Մուսթանգ, Սեյբր, Ֆանտոմ-2 կործանիչների կողքին), որը մեծ համբավ է բերել ԱՄՆ-ի օդուժին։

Մարտավարատեխնիկական տվյալներ
----------------------------

F-15E Կործանիչն Աֆղանստանում
Չնայած F-15E կործանիչների արտադրությունը սկսվել է բավականին շուտ՝ 1976 թվականին, սակայն մինչև հիմա այն պահպանում է իր փոփոխությունների չենթարկված մարտավարատեխնիկական տվյալները։ Այս կարծանիչների երկարությունը կազմում է 19.43 մ, թևերի բացվածքը շուրջ 13.05 մ, իսկ բարձրությունը ավելի քան 5.63 մ։ Այս կործանիչների մարտական քաշը կազմում է 14380 կգ (14.38 տ),իսկ մարտական բեռնվածքով մարտական քաշը 36740 կգ (36.74 տ)։ F-15E կործանիչներն իրենց մեջ ներառում են ժամանակակից էլեկտրոնային սարքավորումներ, բարձր քաշազինվածություն։ Նրանք ընդունակ են մարտեր վարել մեծ հեռավորությունների վրա։ F–15E կործանիչն իրեն մրցակից կործանիչներից տարբերվում է իր յուրօրինակ հատկանիշներով։ Ինքնաթիռում տեղադրված է մարտավարական ռադիոէլեկտրոնային հակազդեցության համակարգ։

Առանձնահատկություններ
---------------------

Թեև F–15E կործանիչը ստեղծվել է հեռավոր 1976 թվականին, սակայն մինչ օրս մնում է բոլոր ժամանակների լավագույն կործանիչներից մեկը։ F–15E կործանիչն իր կիրառության ընթացքում ռեակտիվ դարաշրջանի ամենաահեղ օդային մարտերում (1980-1990-ականների հակամարտություններ) կարողացել է ունենալ ավելի քան 100 օդային հաղթանակ` առանց որևէ կորստի։ Սա չգերազանցված ցուցանիշ է և հավանաբար չի գերազանցվի մրցակիցների կողմից։ Ինքնաթիռի համար պատերազմի դաշտն ամենալուրջ և ամենակարևոր փորձություն է, որը F–15E կործանիչը փառքով է անցել։

Սպառազինություն
---------------

F-15E Eagle կործանիչներ ունեցող երկրներ
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
* Իսրայել Իսրայել
* Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա
* Սինգապուր Սինգապուր

Տես նաև
-------

* ՄիԳ-29
* ՄիԳ-31
* Սու-30
* F-22 Raptor
* F-18E
* F-16
* Dassault Rafale

Աղբյուրներ
----------

* McDonnell Douglas F-15 Eagle(անգլ.)
* F-15 Eagle

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
**Աշտարակի պետական թատրոն**, կազմակերպվել է 1940 թվականին, Սուրեն Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ՝ Ազով-Սևծովյան երկրամասի հայկական պետական թատրոնի և տեղի դերասանական ուժերով։

Բեմադրություն
-------------

Բացվել է Սունդուկյանի «Պեպո» պիեսի ներկայացումով։ Խաղացանկում էին՝ Մուրացանի «Ռուզան» , Լյուդվիգ Միքայելյանի «Գոշ», Շիրվանզադեի «Չար ոգի», «Նամուս», «Պատվի համար», Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Սեր և խարդավանք», Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն», Շկվարկինի «Ուրիշի երեխան» և այլն։

Թատրոնի կազմում են եղել ռեժիսորներ Ա․ Բարսեղյանը, Ս․ Բադալյանը, Կ․ Չալաբյանը, նկարիչներ Կ․ Տիրատուրյանը, Ռ․ Նալբանդյանը, Ս․ Արուտչյանը և ուրիշներ։ Տարբեր տարիներին թատրոնում են աշխատել դերասան-դերասանուհիներ Ի․ Մկրտչյանը, Ա․ Մուրադյանը, Ա․ Վաչյանը, Ա․ Պապայանը, Ն․ Բեմսկին, Գրիգոր Չալիկյանը, Գ․ Գևորգյանը, Հ․ Մախմուրյանը, Գևորգ Ոսկանյանը և ուրիշներ։

Հյուրախաղերով հանդես են եկել Ավետ Ավետիսյանը, Հրաչյա Ներսիսյանը, Գուրգեն Ջանիբեկյանը բեմադրել է Կոռնեյչուկի «Պլատոն Կրեչետը»։ Թատրոնը փակվել է 1950 թվականին։

Տես նաև
-------

* Արթիկի պետական թատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, Չորս հատորով (ՀԽՀ խմբ․ կոլեգիա՝ Կ․ Ս․ Խուդավերդյան (գլխ․ խմբ․) և ուրիշներ), ― հատոր 1, Երևան, ՀԽՀ գլխ․ խմբ․, 1990, էջ 242։
**F-22 Raptor** ամերիկյան արտադրության հինգերորդ սերնդի բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

F-22 կործանիչը ստեղծվել է կործանիչների կատարելացման ATF (Advanced Tactical Fighter) ծրագրի շրջանակներում։ F-22-ը հինգերորդ սերնդի կործանիչն է աշխարհում և մինչև օրս միակ խմբաքանակով արտադրվածը։ F-22 կործանիչները համալրված են նոր, երկու տուրբոռեակտիվ երկկոնտուրային շարժիչներով, որոնք ունեն թվային կառավարում և ամենահզորն են իրենց տեսակի մեջ։

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

F-22 Raptor կործանիչ
Չնայած նրան որ F-22 կործանիչների արտադրությունը սկսվել է 2003 թվականին, սակայն մինչև հիմա ոչ մի մարտավարատեխնիկական փոփոխությունների չի ենթարկվել։ Այս կործանիչների երկարությունը կազմում է 18.92 մ, թևերի բացվածքը շուրջ 13.56 մ, իսկ բարձրությունը ավելի քան 5.9 մ։ Այս կործանիչների մարտական քաշը կազմում է 11000 կգ (11 տ),իսկ մարտական բեռնվածքով մարտական քաշը 28000 կգ (28 տ)։ Այս կործանիչների հիմնական առավելություններից է նաև նրա թռիչքի առավելագույն բարձրությունը, որը կազմում է շուրջ 19800 մ։

Հիմնական առանձնահատկություններ
------------------------------

Այս կործանիչի հիմնական հատկանիշներն են` գերձայնային, հիմնական (կրեյսերական) արագություն, քիչ նկատելիություն` հակառակորդի ՌՏԿ-ների տեսադաշտում, հիանալի մանևրելու ունակություն (այդ թվում` նաև գերձայնային արագության պայմաններում), բարձր արդյունավետությունը` օդային մարտի բոլոր տեսակներում, առանձնակի հնարավորություններ` ոչ մոտակա օդային մարտում։ F-22 կործանիչները փայլուն են գործում նաև խմբային գործողությունների ժամանակ։ F-22 կործանիչների նոր ռադիոլոկացիոն համակարգը ընդունակ է ոչ միայն տեղեկություն տալ օդաչուին` օդում հայտնաբերված ինքնաթիռի մասին, այլև նշել նրանում գտնվող թերություններն ու վառելիքի եղած պաշարը և այլ տվյալներ, ինչը բացառիկ է և շատ կարևոր օդաչուի համար `օդային մարտը կազմակերպելու գործում։

Օդային մարտերում արձանագրած հաջողություններ
-------------------------------------------

F-22 Raptor կործանիչ
F-22 կործանիչները համարվում են բոլոր ժամանակների ամենաահեղ, ամենաթանկ կործանիչներն աշխարհում։ Այս կործանիչները բոլոր համեմատություններից դուրս են։ Ահա այս բոլոր հատկանիշների շնորհիվ` F-22 Raptor կործանիչները լավագույն տասնյակում գրավում է առաջին հորիզոնականը։ Հետաքրքիր է այն փաստը, որ սպառազինությունում գտնվող միակ, լիարժեք, հինգերորդ սերնդի կործանիչը նախորդ սերնդի` ամերիկյան F-15E, F-16, F-18 կործանիչների հետ ուսումնական օդային մարտերում արձանագրել է հաղթանակներ` 144:0 փոխհարաբերությամբ։ Օդային մարտերն ընթացել են մեկը չորսի հարաբերությամբ` հօգուտ վերջիններիս, իսկ հաղթանակները հիմնականում արձանագրվել են հեռակա մարտերում։ Խառը մարտակարգով օդային մարտերում F-22 կործանիչներ հաղթել են 241:2 փոխհարաբերությամբ։ Երկու պարտությունները կրել են F-22 կործանիչների կողմից ղեկավարվող F-15E կործանիչները, որոնց օդաչուները համեմատաբար անփորձ են եղել։

Տես նաև
-------

* ՄիԳ-29
* ՄիԳ-31
* Սու-30
* F-18E
* F-16
* F-15E
* Dassault Rafale

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Աղբյուրներ
----------

* F-22 Raptor(անգլ.)
* Ֆ-22
**Yammer**, ամերիկյան ընկերություն, որը համարվում նույն անունը կրող հաղորդակցման ծառայության հեղինակը։ Հիմնադրվել է 2008 թվականին, 2012 թվականին գնվել է Microsoft-ի կողմից։

Yammer-ը իրենի ներկայացնում է Enterprise 2.0 նախագծով աշխատող պլատֆորմ, որը նախատեսված է կազմակերպությունների մասշտաբով հաղորդագրությունների փոխանակման համար։ Yammer-ին հասանելիություն կարող են ստանալ միայն այն օգտատերերը, ովքեր ունեն հատուկ գրանցված էլեկտրոնային հասցե։

Պատմություն
-----------

Yamme-ի սկզբնական տարբերակը մշակվել է Geni կայքում ներքին հաղորդակցությունը կազմակերպելու համար։

Yammer ընկերությունը իր աշխատանքը սկսել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 8-ին TechCrunch50 կոնֆերանսի շրջանակում։ Ծառայության հիմքում ընկած էր Yammer-ի նախագիծը, որը ստարտափի մշակման ընթացքում մշակել էր ընկերության աշխատակից՝ Դեյվիդ Սակստ, ով մինչև 2002 թվականը PayPal-ում զբաղվել է կառավարման գործերով։ Բացի հաղորդակցման ֆունկցիաներից, Yammer-ը ծրագրավորողներին հնարավորություն է տալիս մշակել հավելումներ և վաճառել դրանք պլատֆորմի այլ օգտատերերին։

2010 թվականի սեպտեմբերի տվյալներով ծառայություննից օգտվում էր ավելի քան 3 միլլիոն օգտատեր և 80 000 ընկերություն ողջ աշխարհից, այդ թվում Fortune 500-ի 80 տոկոսը։ Այդ շրջանում էլ թողարկվեց Yammer 2․0-ն և նոր տարբերակը սկսեցին անվանել «Ֆեյսբուք բիզնեսի համար»։

2012 թվականի հուլիսին Yammer-ը ստացավ ավելի քան 142 մլն դոլլար ներդրում այնպիսի վենչուրային կազմակերպությունների ինչպիսիքն են՝ Charles River Ventures, Founders Fund, Emergence Capital Partners, Goldcrest Investments։ Ծառայությանը ընդհանուր բաժանորդագրումների թիվը հասնում է 8 միլլիոնի։

2012 թվականի հուլիսի 25-ին Microsoft ձեռք բերեց Yammer-ը 1,2 մլրդ դոլլարով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  CrunchBase — 2007.
2. ↑  What the Heck Is Yammer? | PCWorld
3. ↑  Yammer Launches at TC50: Twitter For Companies | TechCrunch
4. ↑  Microsoft Buys Yammer For $1.2 Billion
5. ↑  The Way I Work: David Sacks, Yammer | Inc.com
6. ↑  Yammer Debuts A Facebook For The Enterprise | TechCrunch
7. ↑  Enterprise 2.0 Roll-up: Yammer Turns Facebook, Mobile Outshines Social Media Tools
8. ↑  Yammer: Microsoft’s billion-dollar social bid — CSMonitor.com
9. ↑  With $1.2 Billion Yammer Buy, Microsoft’s Social Enterprise Strategy Takes Shape | TechCrunch
10. ↑  Yammer | CrunchBase Profile
11. ↑  A Year After Microsoft Bought It, Yammer Nears 8M Users, Deeper MSFT Integration… And Klout | TechCrunch

Արտաքին հղումներ
----------------

* Yammer-ի պաշտոնական կայք
* Enterprise Social Network Yammer Archived 2015-06-27 at the Wayback Machine.
Կինեսկոպով հեռուստացույցի ցուցիչը
**Կինեսկոպ** (կազմված հին հունարեն՝ κινέω «շարժում եմ» և σκοπέω - «տեսնում եմ» բառերից), էլեկտրա-լուսային սարք, որը էլեկտրական ազդակները ձևափոխում է լուսայինի։ Օգտագործվում է հեռուստացույցների արտադրությունում՝ հեռուսատացույցները մինչև 1990-ական թթ. պատրաստվում էին բացառապես կինոսկոպների միջոցով։

Պատմություն
-----------

Կինոսկոպային հեռուստացույցները այլ կերպ հայտնի են նաև էլեկտրոնաճառագայթային խողովակով հեռուստացույցներ անվամբ։ Սրանց աշխատանքը հիմնված է կինոսկոպի վրա, որոնք գոյություն են ունեցել շատ վաղուց։
Դեռևս 1879 թվականին անգլիացի հայտնի քիմիկոս և ֆիզիկոս Վիլյամ Կրուկսը ստեղծեց էլեկտրոնային խողովակի նախատիպը և հաստատեց, որ կատոդային ճառագայթները տեղաբաշխվում են գծորեն, բայց կարող են վանվել մագնիսական դաշտի կողմից։ Նա նաև հայտնաբերեց, որ երբ կատոդային ճառագայթները ընկնում են որոշ առարկաների վրա, սկսում են լուսավորվել։ 1895 թվականին Կրուկսի այս հայտնագործությունների հիման վրա գերմանացի ֆիզիկոս Կարլ Ֆերդինանտ Բրաունը ստեղծեց կատոդային խողովակը, որն էլ իր պատվին ստացավ Բրաունի խողովակ անվանումը։ Ըստ այդմ ճառագայթը էլեկտրոմագնիսի օգնությամբ վանվում է մի ուղղությամբ, իսկ մյուս ուղղությամբ պտտվում էր շնորհիվ պտտվող հայելու։ Բրաունի խողովակը հետագայում տարբեր գիտնականների կողմից կատարելագործվեց, իսկ ահա 1903 թվականին Արթուր Վենելտը խողովակի մեջ տեղադրեց ցիլինդրային էլեկտրոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս փոխել էլեկտրոնային ճառագայթների ինտեսիվությունը, հետևաբար նաև լյումինաֆորի լուսավորման պայծառության աստիճանը։ Այս հայտնագործությունները հետագայում ուսումնասիրվեցին և որոշակի փոփոխությունների ենթարկվեցին։ Այդ բոլոր ուսումնասիրությունները հանգեցին հետևյալին, որ էլեկտրոնաճառագայթային խողովակով հեռուստացույցների աշխատանքը հիմնված է կինոսկոպի վրա, և առհասարակ մինչև 1990-ական թվականները օգտագործվում էին բացառապես կինոսկապի աշխատանքի վրա հիմնված հեռուստացույցներ։

Նկարագրություն
--------------

Կինոսկոպն իրենից ներկայացնում է մակերևույթը լյումինաֆորով պատված մակերես, որն ունի էլեկտրոնաճառագայթային խողովակ, որոնք լուսարձակում են ճառագայթները, վառվում են բազմերանգ լյումինաֆորով և ստեղծվում է պատկերը։ Սակայն այս հեռուստացույցների թերությունն այն է, որ երբ շատ ենք մոտենում հեռուստացույցին, ապա կարող ենք տեսնել պատկերի թարթումը, ինչը լյումնիաֆորների վատ լուսավորման արդյունք է, որի հետևանքով էլ ստացվում են երկրաչափական շեղումներ։

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Կինեսկոպ Վիքիպահեստում |

* С. В. Новаковский. 90 лет электронному телевидению // Электросвязь № 6, 1997
* П. Соколов. Мониторы // iXBT, 1999
* Mary Bellis. The History of the Cathode Ray Tube(չաշխատող հղում)
 // About։Inventors
* Электронно-лучевые трубки // Кругосвет
* Евгений Козловский. Старый друг лучше Archived 2010-06-22 at the Wayback Machine. «Компьютерра» № 692, 27 июня 2007
* Мухин И. А. Как выбрать ЭЛТ-монитор Компьютер-бизнес-маркет № 49(286), ноябрь-декабрь 2004. С. 366 - 371

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 432)։*  |
**Կորագիծ ինտեգրալ** մաթեմատիկական անալիզի հիմնական հասկացություն, հարթ, ողորկ {\displaystyle G} կորի (որը տրված է {\displaystyle x=\phi (t),y=\psi (t),t\_{o}\leqslant t\leqslant T} պարամետրական տեսքով) և նրա վրա որոշված անընդհատ {\displaystyle f(x,y)} ֆունկցիայի համար առաջին սեռի կորագիծ ինտեգրալ կարող է սահմանվել այսպես՝

{\displaystyle \int \limits \_{G}f(x,y)\,ds=\int \limits \_{t\_{o}}^{T}f(\phi (t),\psi (t))[(\phi '(t))^{2}+(\psi '(t)^{2})]^{1/2}\,dt}։

Երկրորդ կարգի կորագիծ ինտեգրալ
------------------------------

Երկրորդ կարգի կորագիծ ինտեգրալ կարող է սահմանվել այսպես.

{\displaystyle \int \limits \_{G}f(x,y)\,dx+g(x,y)\,dy=\int \limits \_{t\_{o}}^{T}[f(\phi (t),\psi (t))\phi '(t)+g(\phi (t),\psi (t))\psi '(t)]\,dt}

բանաձևով։ Ինչպես նշված, այնպես էլ ավելի ընդհանուր բնույթի կորագիծ ինտեգրալները բնականորեն սահմանվում են նաև որպես որոշյալ ինտեգրալ գումարների սահմաններ։

Ենթադրենք {\displaystyle xoy} հարթության վրա տրված է {\displaystyle ({\breve {AB}})} ուղղելի կորը, որի վրա ընտրված է ուղղություն՝ {\displaystyle A\longrightarrow B}: {\displaystyle {\breve {AB}}} կորը {\displaystyle A\_{1},A\_{2},A\_{3},...A\_{i},A\_{i}+1,...A\_{n}-1,} կետերով տրոհենք n մասերի։

{\displaystyle Ai}-ի կոորդինատները նշանակենք {\displaystyle Ai(x\_{i},y\_{i})}: Տրոհման կետերը համարակալենք կորի վերցրած ուղղության հետ։

Նշանակենք նաև {\displaystyle \vartriangle x\_{i}=x\_{i+1}-x\_{i}} և {\displaystyle \vartriangle y\_{i}=y\_{i+1}-y\_{1}}, որտեղ {\displaystyle i={\overline {0,n-1}}}:

Նշանակենք նաև {\displaystyle \lambda =\max(A\_{i},A\_{i}+1)}:

{\displaystyle {A\_{i},A\_{i}+1}} ուղղի վրա վերցնենք կամայական {\displaystyle M\_{i}} կետ, որի կոորդինատները նշանակենք {\displaystyle M\_{i}({\xi \_{i},\eta \_{i}})}:

Դիտարկենք գումար՝ {\displaystyle \sigma x=\sum \_{i=0}^{n-1}f(M\_{i})\cdot \vartriangle x\_{i}} (1)

{\displaystyle \sigma x}-ին անվանում են երկրորդ տիպի ինտեգրալի համար ինտեգրալային գումար։

**Սահմանում:** Եթե {\displaystyle \lambda }-ն 0-ի ձգտելիս {\displaystyle \sigma x} ինտեգրալային գումարը, անկախ {\displaystyle {\breve {AB}}} կորի տրոհման եղանակից և անկախ {\displaystyle M\_{i}} կետի ընտրությունից ունի վերջավոր {\displaystyle \Im } սահման, ապա {\displaystyle \Im }-ն կոչվում է {\displaystyle f\_{(}x,y)} ֆունկցիայի երկրորդ տիպի կորագիծ ինտեգրալ {\displaystyle ({\breve {AB}})} կորով։

Այն նշանակում ենք՝ {\displaystyle \int \limits \_{({\breve {AB}})}f(x,y)\equiv \Im \equiv \lim \_{\lambda \rightarrow 0}\sigma x=\lim \_{\lambda \rightarrow 0}\sum \_{i=0}^{n-1}f(\xi \_{i},\eta \_{i})\vartriangle x\_{i}}

Տես նաև
-------

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 642)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4166227-1 · Microsoft: 75023562 · NKC: ph122154 |

 |
**Կարինե Սերգեյի Ասլամազյան** (ապրիլի 8, 1956(1956-04-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարչուհի, Հայաստանի նկարիչների միության պատվավոր անդամ (2014)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1956 թվականի ապրիլի 8-ին Երևանում։ Մինչև 7 տարեկանն ապրել է Թբիլիսիում։ Հայրիկի մահից հետո՝ մոր և ավագ քրոջ հետ 1963 թվականին տեղափոխվել է Երևան, ուր ապրում է մինչ օրս։

1973 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 132 միջնակարգ դպրոցը։ Կարինե Ասլամազյանն իր առաջին նկարը նկարել է 15 տարեկանում, իսկ այսօր նրա նկարներին կարելի է հանդիպել տարբեր երկրների ցուցասրահներում։ 1973-1979 թվականներին սովորել է Երևանի երաժշտական մանկավարժական ուսումնարանի դաշնամուրի բաժինը։ Երկար տարիներ աշխատել է տարբեր երաժշտական դպրոցներում՝ որպես դաշնամուրի ուսուցչուհի։ 1988-1994 թվականներին սովորել է Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի գեղանկարի բաժնում։ 2004 թվականին Նկարիչների տանը տեղի է ունեցել Կարինե Ասլամազյանի առաջին անհատական ցուցահանդեսը «Հայաստանը բարձր մշակույթի երկիր» խորագրով՝ նվիրված Սվյատոսլավ Ռերիխի ծննդյան 100-ամյակին։ Նա նաև ցուցահանդես է ունեցել Ս. Ռերիխի անվան թանգարանում։

2006 թվականին նկարչուհին ներկայացրել է իր աշխատանքները Լոս Անջելեսում և Նյու Յորքում։ 2011 թվականին Կարինե Ասլամազյանը ցուցահանդես է ունեցել նաև Մոսկվայում։ Մշակույթի բնագավառում և կերպարվեստի զարգացման գործում ունեցած վաստակի համար 2009 թվականին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ խրախուսվել է շնորհակալագրով։ 2013 թվականին Հայաստանի նկարիչների միության ցուցասրահում տեղի է ունեցել նկարչուհու հաջորդ անհատական ցուցահանդեսը, որտեղ նա ներկայացրել է ավելի քան 60 նկար։ Նկարչուհու նկարները զարդարել են ինչպես տարբեր երկրների թանգարանների ու ցուցասրահների պատերը, այնպես էլ մանկական մի շարք գրքերի շապիկները։ Կարինե Ասլամազյանի նկարազարդած «Իմաստուն Խաչո» գրքի առաջին և երկրորդ հատորները Մոսկվայի գրքի միջազգային փառատոնում 2010 թվականին ճանաչվել են տարվա լավագույն մանկական գիրք։ Նրան են պատկանում նաև «Պատգամ Առաջնորդին» և «Տիեզերական իրականության փիլիսոփայություն» գրքերի շապիկների նկարազարդումները, իսկ «Արևելյան կրիպտոգրամներ» գիրքն ընթերցողին ճանաչելի է դարձել նկարչուհու «Մայտրի և Սիթհարթհա» նկարով։

2014 թվականից Կարինե Ասլամազյանը Հայաստանի նկարիչների միության պատվավոր անդամ է։

Պատկերասրահ
-----------

* Կարինե Ասլամազյանի աշխատանքների ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունումԿարինե Ասլամազյանի աշխատանքների ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունում
* Կարինե Ասլամազյանի աշխատանքների ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունումԿարինե Ասլամազյանի աշխատանքների ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունում

Ծանոթագրություններ
------------------
|  |
| --- |
| **Էյմերիաներ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Քրոմիստներ (Chromista) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Halvaria* |
| **Տիպ/Բաժին** | Սպորակենդանիներ (Apicomplexa) |
| **Դաս** | *Conoidasida* |
| **Ենթադաս** | *Coccidia* |
| **Կարգ** | *Eucoccidiorida* |
| **Ընտանիք** | *Eimeriidae* |
| **Ցեղ** | **Էյմերիաներ** *(Eimeria)*Schneider, 1875 |

**Էյմերիաներ** (լատին․՝ Eimeria), կոկցիդիաներ, սպորավորների դասի էյմերիդե ընտանիքի միաբջիջ նախակենդանիներ։ Մակաբուծվում են ոչխարների, տավարի, ճագարների և թռչունների օրգանիզմում (հիմնականում՝ աղիների լորձաթաղանթներում)՝ պատճառելով զգալի տնտեսական վնասներ։ Հայաստանում լայնորեն տարածված են հատկապես ճագարների և հավերի էյմերիոզները։

Զարգացում
---------

Կենդանիները վարակվում են՝ կերի կամ ջրի միջոցով էյմերիաների ինվազիոն ձվերը ներս ընդունելով, որոնք անցնում են զարգացման 3 հաջորդական փուլեր, առաջին երկուսը (շիզոգոնիա, գամետոգոնիա) տեղի են ունենում տիրոջ օրգանիզմում, իսկ 3-րդը (սպորոգոնիա)՝ արտաքին միջավայրում։ Գամետոգոնիայի հետևանքով գոյացած օոցիստները, տիրոջ արտաթորանքի հետ ընկնելով արտաքին միջավայր, համապատասխան պայմանների առկայության դեպքում դառնում են ինվազիոն (գոյանում է սպոր՝ սպորոզոիտներով)։ Ինվազիոն օոցիստներն ընկնելով կենդանիների օրգանիզմ՝ շարունակում են հետագա զարգացումն աղիների էպիթելային բջիջներում, և, այդպես շարունակ։

Ճագարների և հավերի էյմերիոզներն ընթանում են զանգվածային անկումներով, միաժամանակ նկատվում է աճի դանդաղում, կենդանի զանգվածի և ստացված մթերքի որակի նվազում։

Բուժում
-------

էյմերիոզի բուժման և կանխարգելման նպատակով օգտագործում են ամպրոլում, կոկցիդին, կոկցիդիովիտ, սուլֆանիլամիդներ, տետրացիկլին և այլն։

էյմերիոզի կանխարգելման համար վճռական նշանակություն ունի նաև տնտեսության պատշաճ սանիտարական վիճակի պահպանումը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
38,7 °C ջերմություն ցույց տվող բժշկական ջերմաչափ
**Ջերմաչափություն**, կիրառական ֆիզիկայի բաժին, որը զբաղվում է ջերմաստիճանի չափման մեթոդների ու միջոցների մշակման հարցերով։ Ջերմաչափությունը նաև չափագիտության բաժին է, որի խնդիրներից են ջերմաստիճանային չափումների միասնականության ու ճշգրտության ապահովումը, ջերմաստիճանային ցուցնակների և էտալոնների ստեղծումը, ջերմաստիճանի չափման սարքերի աստիճանավորման ու ստուգման մեթոդների մշակումը։ Ջերմաստիճանը հնարավոր չէ անմիջականորեն չափել։ Նրա փոփոխությունն արտահայտվում է մարմինների ֆիզիկական այն հատկությունների (ծավալ, ճնշում, էլեկտրական դիմադրություն, էլեկտրաշարժ ուժ, ճառագայթման ինտենսիվություն և այլն) փոփոխությամբ, որոնք ջերմաստիճանի հետ կապված են որոշակի օրինաչափություններով։ Ուստի ջերմաստիճանի չափման մեթոդներն ըստ էության հանգում են թվարկված ջերմաչափական հատկությունների չափման մեթոդներին։ Կոնկրետ մեթոդի կամ սարքի մշակման ժամանակ անհրաժեշտ է ընտրել ջերմաչափական այնպիսի նյութ, որի համապատասխան հատկությունը լավ վերարտադրվում է և նկատելիորեն փոփոխվում ջերմաստիճանի հետ։ Ջերմաստիճանի չափման համար (ցանկացած մեթոդի դեպքում) անհրաժեշտ է ընտրել նաև ջերմաստիճանային ցուցնակ։

Ջերմաչափության մեթոդներ
-----------------------

Ջերմաստիճանի չափման մեթոդները բազմազան են․ դրանք կախված են օգտագործվող սարքերի՝ ջերմաչափերի և պիրոմետրերի գործողության սկզբունքից, չափվող ջերմաստիճանների տիրույթից, չափումների պայմաններից ու պահանջվող ճշգրտությունից։ Այդ մեթոդները կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբի, կոնտակտային մեթոդներ (դա հենց բուն ջերմաչափությունն է) և անկոնտակտ մեթոդներ (ճառագայթման ջերմաչափություն կամ պիրոմետրիա)։ 

### Կոնտակտային մեթոդներ

Չափման կոնտակտային մեթոդների համար ընդհանուրն ու էականը այն է, որ միջավայրի ջերմաստիճանը չափող յուրաքանչյուր սարք պետք է ջերմային հավասարակշռության մեջ գտնվի միջավայրի հետ, այսինքն՝ ունենա վերջինիս ջերմաստիճանը։ Ջերմաստիճանի չափման սարքերի հիմնական հանգույցներն են՝ զգայուն տարրը, որը դրսևորում է ջերմաչափական հատկությունը և վերջինիս թվային արժեքները որոշող չափիչ սարքը։ Չափիչ սարքերը՝ մանոմետրերը, պոտենցիոմետրերը, չափիչ կամրջակները, միլիվոլտմետրերը են, կոչվում են երկրորդային սարքեր։ Ջերմաստիճանի չափման ճշգրտությունը կախված է երկրորդային սարքերի ճշգրտությունից։ Տեխնիկական կիրառության ջերմաչափերը սովորաբար առանձին-առանձին չեն աստիճանավորվում, այլ դրանց կցվում են համապատասխան երկրորդային սարքեր, որոնց ցուցնակներն աստիճանավորվում են հենց°C-ով։ 

### Անկոնտակտ մեթոդներ

Ցածր և գերցածր ջերմաստիճանային տիրույթներում, չաւիման սովորական մեթոդներից բացի, կիրառում են նաև յուրահատուկ մեթոդներ, դրանցից են մագնիսական ջերմաչափությունը, ϒ-ճառագայթման անիզոտրոպության և Մյոսբաուերի էֆեկտի ջերմաստիճանային կախման վրա հիմնված մեթոդները և այլն։ Գերցածր ջերմաստիճանների տիրույթում ջերմաչափության հիմնական դժվարությունը միջավայրի և ջերմաչափի միջև ջերմային կոնտակտի ստեղծումն է։ Ջերմաստիճանային չափումների միասնականությունն ու ճշգրտությունն ապահովում է ջերմաստիճանի միավորի՝ կևինի պետական էտալոնը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանվելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ռաֆայել Լևոնի Մանվելյան** (հունիսի 3, 1896(1896-06-03), Գանձակ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 30, 1978(1978-04-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային բժիշկ, ինֆեկցիոնիստ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1961), պրոֆեսոր (1962)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1943)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Դոնի Ռոստովի Վարշավյան համալսարանի բնագիտության (1919) և Բաքվի համալսարանի բժշկական (1923) ֆակուլտետները։ 1926-1933 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ներքին հիվանդությունների պրոպեդնաիկայի ամբիոնում, 1937-1973 թվականներին՝ վարակիչ հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են աղիքային վարակի կլինիկա-համաճարակաբանական ուսումնասիրություններին։ Մանվելյանը ՀԽՍՀ-ում ինֆեկցիոն ծառայության հիմնադիրն է, եղել է առողջապահության մինիստրության ինֆեկցիոնիստը, ՀԽՍՀ ինֆեկցիոնիստների ընկերության պատվավոր նախագահ (1973 թվականից)։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10693 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 242)։*  |
**Շալյապինի գլխաքանդակը**, Հակոբ Գյուրջյանի քանդակներից։

Նկարագրություն
--------------

Քանդակը կատարված է մեծ տաղանդով։ Արտիստը ներկայացված է գլուխը վեր պահած, իր մեծությունն զգացողի հպարտ գիտակցությամբ։ Նա այդպիսին է եղել նաև առօրյա կյանքում, մանավանդ որ դրան նպաստում է նրա ֆիզիկականը` հաղթանդամ կազմվածքը, բեմական շարժուձևը, արտիստիկ կեցվածքը։ Մեծ տաղանդով օժտված լինելու հանգամանքը նրան իրավունք է տվել յուրահատուկ դիրք գրավել հասարակության շրջանում։ Այդպիսի ճանաչումով են նրան ներկայացրել նաև ռուս անվանի նկարիչներ Վալենտին Սերովը, Բորիս Կուստոդիևը, Իլյա Ռեպինը։ Գյուրջյանը նույնպես նկատել էր նրան հատուկ ցուցադրական կեցվածքը։

Մշակման տեխնիկա
---------------

Շալյապինի կերպարը պահանջել է նաև մշակման տարբեր տեխնիկա և տարբեր նյութ։ Իհարկե ոչ մարմարը և ոչ մշակման հղկված եղանակը չէին համապատասխանելու այդպիսի առնական նկարագրով արտիստի կերպարին, դրա համար էլ նյութ է ընտրված բրոնզը, իսկ մշակման տեխնիկան՝ անհարթ։ Շալյապինի դիմաքանդակի դինամիկ կոմպոզիցիան թելադրված է նրա արտիստական նկարագրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ե․ Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* 
*
**Puteal de la Moncloa** կամ **Puteal de Madrid**, ջրհորի վերին հատված, որը պաշտպանում է մարդկանց ջրհորի մեջ ընկնելուց (լատիներեն` puteal): Ստեղծվել է Հին Հռոմում 1-ին դարում, գտնվում է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանում 2691 համարի ներքո։

Պատմություն
-----------

Նմուշի մասին առաջին տեղեկությունները ի հայտ են եկել 1654 թվականին, երբ այն պատկանել է շվեյցարիայի թագուհի Քրիստինային, ում մահից հետո, այն անցել է Պոմպեոին, հետագայում` Լիվիո Օդելսկաչին, այնուհետև արքայազն Էրբային, որի քանդակների հավաքածուն ձեռք է բերել Ֆիլիպ V-ը։ Այն գտնվել է Արանխեսի արքայական պալատում, Մոնկլոա պալատում 1868 թվականի հեղափոխությունից հետո դարձել է Զարգացման նախարարության սեփականությունն, այնուհետև համալրել է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի հավաքածուն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Domingo, 2000, էջ 8

Գրականություն
-------------

* Domingo, Beatriz (2000). Museo Arqueológico Nacional de España, ed. «Artículo sobre el Puteal correspondiente al ciclo "la Pieza del Mes" del Museo Archived 2016-08-07 at the Wayback Machine.»

Արտաքին հղումներ
----------------

* El Puteal de la Moncloa


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Puteal de la Moncloa***էջը Վիքիպահեստում |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կառնուտ (այլ կիրառումներ)

**Կառնուտի ջրամբար**, գտնվում է Հայաստանի Շիրակի մարզում, Կառնուտ գյուղի մոտ, Հովիտ գյուղից 1 կմ արևմուտք, Կառնուտի հեղեղատարի վրա` Գյումրի քաղաքից մոտ 8 կմ դեպի արևելք։ Կառուցվել է 1968-1975 թվականներին։ Պատվարը հողային է, ունի 34, 6 մ բարձրություն, 713 մ երկարություն, ընդհանուր ծավալը՝ 22,6 միլիոն մ³, օգտակարը՝ 21, 8 միլիոն մ³, մակերեսը՝ 215 հա։ Կառուցված է համասեռ հողային լիցքով, որն ունի 34,6 մ բարձրություն և 660 մ երկարություն։ Շահագործման է հանձնվել 1973 թվականին։

Կառուցվել է ոռոգում իրականացնելու նպատակներով` Խորհրդային Միության տարիներին` հիմնականում հանդես գալով որպես Շիրակի ՄՈՋ համակարգի լցնովի (առանց ներհոսող գետի) ջրամբար։ Սնվում է Ախուրյան գետից ստացված ջրերով։ Ջրամբարը սեփական ջրհավաքից, ինչպես նաև Ջաջուռ գետից ստանում է խիստ փոքր ծավալի ջուր։

Հիմնականում սնվում է Շիրակի ջրանցքից և Կառնուտի հեղեղատարից։ Ձմռանը սառցակալում է։ Այգաբացի ջրանցքի, Շիրակի ջրանցքի 15-րդ բաժանարարի և Արթիկի ջրհան կայանի միջոցով ոռոգվում է Ախուրյանի, Արթիկի և Անիի տարածաշրջանների մոտ 7000 հա հողատարածություն։

Պատկերասրահ
-----------

* Կառնուտի ջրամբարի տեսարանԿառնուտի ջրամբարի տեսարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 65 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 959 — 992 էջ։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 273)։*  |