**Շահեն Բաղդասարովիչ Բաղդասարով** (նոյեմբերի 25, 1916(1916-11-25), Ֆերգանա, Ֆերգանայի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 11, 2017(2017-07-11), Մոսկվա, Ռուսաստան), երկրաբան, հետախուզական հորատման մասնագետ, ՄՊՀԻ-ի հանքագործության ամբիոնի պրոֆեսոր, գիտությունների թեկնածու, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1916 թվականի նոյեմբերի 25-ին Սկոբելև քաղաքում (այժմ՝ Ֆերգանա)՝ Լեռնային Ղարաբաղում ծնված ցարական սպայի ընտանիքում։ 1920 թվականի ընտանիքը տեղափոխվել է Տաշքենդ, որտեղ Շահենը 1932 թվականին ավարտել է 7-ամյա դպրոցը։ 1932 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։

1935 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի № 1 տասնամյա դպրոցը։ Հասունության վկայականը նրան հանձնվել է Միությունների տան Սյունազարդ դահլիճում։ Եղել է Մոսկվայի բռնցքամարտի չեմպիոն։

1935-1940 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Ս. Օրջոնիկիձեի անվան երկրաբանահետախուզական ինստիտուտում։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո ստացել է «հանքագործության հետախույզ-ինժեների» որակավորում և «հանգագործական-հորատման հետախուզական աշխատանքներ» մասնագիտացում։ Այնուհետև երկու տարի աշխատել է որպես «Երկրաքիմիական հետազոտություն» խմբի պետ։

#### Մասնակցություն Հայրենական մեծ պատերազմին

Պատերազմի սկսվելու ժամանակ աշխատելիս է եղել Ղրղզստանի Չանգիր-Թաշ ծծմբի հանքում։

1942 թվականին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, զորակոչվել է Պարկենտի ՇԶԿ-ի կողմից։

Մարտնչել է Ստալինգրադի, 4-րդ Ուկրաինական և 1-ին Մերձբալթյան ճակատներում, մասնակցել Դոնբասի, Ղրիմի և Մերձբալթիկայի ազատագրմանը։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Սոֆիևկա բնակավայրի համար մղված մարտերին մասնակցելու համար պարգևատրվել է «Մարտական ծառայության» մեդալով որպես 82 միլիմետրանոց ականանետի նշանառու։ Վիրավորվել է, ունեցել է ծանր կոնտուզիա։ Պատերազմին մասնակցել է մինչև 1945 թվականը՝ այն ավարտելով մելիտոպոլյան հրաձգային 91-րդ դիվիզիայում՝ ավագ սերժանտի կոչումով։ Հաղթանակի օրը դիմավորել է Սարատովի ռազմական ուսումնարանում, որտեղ մասնակցել է վերապատրաստման կրտսեր սպաների համար նախատեսված դպրոցում։ 1985 թվականին հաղթանակի 40-ամյակի առթիվ ստացել է Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան։

Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել ՀՀՀԻ-ում, Ֆերգանայի արշավախմբում, մասնակցել է ուրանի հանքավայրերի հետախուզմանը։

#### Դասավանդում ՄՊՀԻ-ում

1950 թվականին պրոֆեսոր Ն. Կուլիչիխինի հրավերով ընդունվել է ասպիրանտուրա ՄՊՀԻ-ի «Հետախուզական գործի տեխնիկա» ամբիոնում։ Չորս տարի անց պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն հանքագործության ամբիոնում, որտեղ մինչև 2012 թվականը զբաղեցրել է պրոֆեսորի պաշտոն։

Պարգևներ և ձեռքբերումներ
------------------------

Պարգևատրվել է 18 մեդալներով և Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանով։ Նախապատրաստել է ավելի քան 3000 մասնագետներ հանքագործության և հետախուզական հորատման ոլորտում։ «Երկրաբանահետախուզական խմբերի հանքագործական ինժեներների տեղեկատու» (ռուս.՝ «Справочник горного инженера геологоразведочных партий») ձեռնարկի համահեղինակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Шаген Багдасаров: самому пожилому геологоразведчику России исполнилось 100 лет - Rusarminfo". *Rusarminfo* (in ռուսերեն). Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 12.
2. ↑  "Ушёл из жизни Багдасаров Шаген Багдасарович, профессор МГРИ-РГГРУ, ветеран ВОВ". mgri-rggru.ru. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 12.
3. ↑
4. ↑  "Память народа :: Документ о награде :: Богдасаров Шаген Богдасарович, Медаль «За боевые заслуги»". pamyat-naroda.ru. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 12.
5. 1 2  "Багдасаров Шаген Багдасарович". Бессмертный полк Москва. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 30-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Память народа :: Документ о награде :: Багдасаров Шаген Багдасарович, Орден Отечественной войны I степени". pamyat-naroda.ru. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 12.