**«Смуглянка»** (հայերեն՝ Թուխ աղջիկ), ռուսական երգ՝ գրված 1940 թվականին։ Տեքստի հեղինակը ռուս բանաստեղծ Յակով Շվեդովն է, երաժշտության հեղինակը՝ Անատոլի Նովիկովը։

2015 թվականին «Русский репортёр» ամսագրի անցկացրած հարցումների արդյունքներով՝ երգի տեքստը զբաղեցրել է 24-րդ հորիզոնականը Ռուսաստանում ամենամեծ ժողովրդականություն վայելող բանաստեղծական տողերի շարքում, որում ընդգրկված էին ռուսական ու համաշխարհային դասական քնարերգության նմուշներ։

Պատմություն
-----------

Երգը եղել է կոմպոզիտոր Անատոլի Նովիկովի ու բանաստեղծ Յակով Շվեդովի ստեղծած սյուիտի մի մասը, որ նրանք գրել են Կիևի հատուկ ռազմական շրջանի անսամբլի պատվերով։ Երգը նվիրված է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին մասնակցած պարտիզանուհուն, իսկ ողջ սյուիտը նվիրված է Գրիգորի Կոտովսկուն։ Սակայն նախքան Հայրենական մեծ պատերազմը երգը չի կատարվել։ Երգի կլավիրը կորել է, և հեղինակների մոտ մնացել են միայն սևագրերը։ Կոմպոզիտորն այդ երգի մասին հիշել է չորս տարի անց, երբ նրան դիմել է Կարմիր դրոշի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար Ալեքսանդր Ալեքսանդրովը՝ խնդրելով ցույց տալ իր կոլեկտիվի նոր ծրագրի համար նախատեսված երգերը։ Մյուս երգերի շարքում Նովիկովը ներկայացրել է նաև «Смуглянка» երգը, որ վերցրել էր համենայն դեպս։ Հենց այդ երգն էլ հավանել է Ալեքսանդրովն ու անմիջապես սկսել սովորեցնել այն երգչախմբին ու մենակատարներին։

Անսամբլը երգն առաջին անգամ կատարել է Չայկովսկու անվան համերգասրահում 1944 թվականին։ Այն երգել է Կարմիր դրոշի անսամբլի մենակատար Նիկոլայ Ուստինովը, ում շնորհիվ էլ երգը մեծ հաջողություն է ունեցել։ Համերգը հեռարձակվել է ռադիոյով, և արդյունքում այն ունկնդրել են մեծ թվով մարդիկ, այն տարածում է գտել թիկունքում ու ռազմաճակատում։ Երգը, որը վերաբերում է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին, ընդունվել է որպես երգ նրանց մասին, ովքեր Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ մասնակցել են Մոլդովայի ազատագրմանը։

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո «Смуглянка» երգը տարբեր մշակումներով ընդգրկվել է այնպիսի կատարողների երգացանկերում, ինչպիսիք են Իոսիֆ Կոբզոնը, Սոֆյա Ռոտարուն, Նադեժդա Չեպրագան, *Zdob şi Zdub* և այլք։ Երգը հնչել է «Մարտի են գնում միայն „ծերուկները"» (ռուս.՝ В бой идут одни «старики», 1973) ֆիլմում. ըստ սյուժեի՝ ֆիլմի գլխավոր հերոսներից մեկը՝ երիտասարդ օդաչուն, այդ երգը կատարում է իր էսկադրիլիայի անդամների համար և ստանում «Սմուգլյանկա» մականունը։ Երգը հնչում է նաև «Ազատության զինվորները» կինոշարքի չորրորդ մասում (1977 թվական), որտեղ այն կատարվում է Յասկո-Քիշնևի գործողությունից առաջ կազմակերպված համերգում։ Մենակատարուհու դերում հանդես է գալիս Վալենտինա Տոլկունովան։ 1975 թվականին երգը Միկի Եվրեմովիչի ու Սոֆյա Ռոտարուի կատարմամբ դարձել է «Песня-75» փառատոնի մրցանակակիր (այն հազվադեպ դեպքերից մեկը, երբ երգը կրկնվել է երկրորդ անգամ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռուս-հայերեն բառարան, Արարատ Սահակի Ղարիբյան, «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան, 1977։
2. ↑  Виталий Лейбин, Наталья Кузнецова (26 июня 2015). «Слова не выкинешь. Какие песни мы поем в душе и какими стихами говорим». rusrep.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-04-19-ին. Վերցված է 2016-04-10-ին.
3. ↑  *Цицанкин В.* Тернистый путь «Смуглянки» // *Красная Звезда*. — 30 июня 2001. Архивировано из первоисточника 25 փետրվարի 2009.
4. ↑  «Смуглянку» не пускали на фронт. Московский Комсомолец № 25343 от 5 мая 2010 г.
5. ↑  Музфонд СССР, 1945 год.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гитарные аккорды, ноты и версии песни в исполнении разных певцов
* «Смуглянка» в исполнении Надежды Чепраги
* «Смуглянка» в исполнении Вики Цыгановой и детского хора "Пионерия" в сопровождении оркестра русских народных инструментов "Душа России" Российской академии музыки им. Гнесиных

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |