**Ֆլորենս Նայթինգեյլ Գրահամ** (անգլ.՝ Florence Nightingale Graham, դեկտեմբերի 31, 1881(1881-12-31), Woodbridge, Օնտարիո - հոկտեմբերի 18, 1966(1966-10-18), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), գործարար աշխարհում **Էլիզաբեթ Արդեն** անունով հայտնի կանադա-ամերիկացի գործարարուհի, մերօրյա «Elizabeth Arden, Inc.» կոսմետիկական ընկերության հիմնադիրը, որն ԱՄՆ-ում կոսմետիկայի կայսրություն է ստեղծել։ Մինչև 1929 թվականը Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում ունեցել է 150 գեղեցկության սրահ[*փա՞ստ*]։ Նրա 1,000 ապրանքատեսակները վաճառվել են 22 երկրներում[*փա՞ստ*]։ Հանդիսացել է միակ սեփականատեր և կարիերայի գագաթնակետին եղել է ամենահարուստ կանանցից մեկն աշխարհում[*փա՞ստ*]։

Նախապատմություն
---------------

Ծնվել է 1881 թվականի Նոր տարվա նախօրյակին Կանադայի Օնտարիո նահանգի Վուդբրիջ համայնքում։ Ծնողները Կանադա էին ներգաղթել 1870-ական թվականներին Միացյալ Թագավորության Կոռնուոլ թերակղզուց։ Հայրը՝ Ուիլյամ Գրահամը, շոտլանդացի էր, իսկ մայրը՝ Սյուզանը, կելտական կոռնուոլ էթնիկ ցեղախմբի ներկայացուցիչ, որը Կոռնուոլում գտնվող հարուստ հորաքրոջ հետ պայմանավորվածություն է ունեցել, որ վերջինս պետք է վճարեր իր երեխաների կրթության համար։ Արդենը դուրս է մնացել Տորոնտոյի քույրական դպրոցից։

Մեկնել է Մանհեթեն ավագ եղբոր մոտ և կարճ ժամանակ որպես հաշվապահ աշխատել «E. R. Squibb Pharmaceuticals Company» դեղագործական ընկերությունում։ Աշխատելու ընթացքում երկար ժամանակ է անցկացրել նրանց լաբորատորիայում ու սովորել մաշկի խնամքի մասին, որից հետո, կրկին կարճ ժամանակ, աշխատել է գեղեցկության մասնագետ Էլեանոր Ադեյրի մոտ։

Իր սրահներում ու շուկայավարման քարոզարշավների ընթացքում կարևորել է կանանց դիմահարդարում օգտագործել սովորեցնելը, ինչպես նաև առաջին անգամ ներկայացրել է այնպիսի գաղափարներ, ինչպիսիք են կոսմետիկայի գիտական ձևակերպումը, դիմահարդարումը, աչքերի, շրթունքների ու դիմահարդարման գույների համաձայնեցումը[*փա՞ստ*]։

Արդենին է վերագրվում դիմահարդարումը որպես բարձրաշխարհիկ տիկնոջ կերպարի պատշաճ ու տեղին, նույնիսկ անհրաժեշտ հատկանիշի հաստատումն այն դեպքում, երբ նախկինում այն համարվել է ստորին խավին կամ անբարոյականներին բնութագրող հատկանիշ։ Նա թիրախավորել է միջին տարիքի ու անհրապույր կանանց, որոնց համար իր ապրանքատեսակները երիտասարդ ու գեղեցիկ տեսք էին ապահովում[*փա՞ստ*]։

Քաղաքականության մեջ Արդենը պահպանողական էր և աջակցել է Հանրապետական կուսակցությանը։

Կարիերա
-------

Էլիզաբեթ Արդենի գերեզմանաքարը
Էլիզաբեթ Արդենի գերեզմանը Սլիփի Հոլոու գերեզմանատանը
1909 թվականին գեղագետ Էլիզաբեթ Հաբարդի հետ գործընկերություն է սկսել, որը սակայն լուծարվել է 1910 թվականին։ Գրահամը, որը ձգտում էր ֆիրմային անուն ունենալ, օգտագործել է «Էլիզաբեթ» անունն իր սրահների ցուցանակների համար գումար խնայելու նպատակով, իսկ «Արդեն» անունը վերցրել է մոտակայքում գտնվող ագարակից։ Այսպես ձևավորվել է «Էլիզաբեթ Արդեն» ֆիրմային անունը։ 1910 թվականին Նյու Յորքում հիմնել է «Red Door» սրահը, որն այդ ժամանակից ի վեր օգտագործվել է նրա անվանը զուգահեռ[*փա՞ստ*]։

1912 թվականին մեկնել է Ֆրանսիա՝ Փարիզի գեղեցկության սրահներում դեմքի մերսման տեխնիկաներ սովորելու նպատակով։ Վերադարձել է իր կողմից ստեղծված կարմրաներկի ու երանգավորված դիմափոշու հավաքածուով։ 1915 թվականին ընդլայնել է միջազգային գործունեությունը՝ ամբողջ աշխարհում սրահներ բացելով։ 1934 թվականին Մեն նահանգի Հռոմ քաղաքում բացել է ԱՄՆ-ում առաջին նպատակային գեղեցկության սպան, որը գործել է մինչև 1970 թվականը։

1962 թվականին ֆրանսիական կառավարության կողմից կոսմետիկայի արդյունաբերության մեջ ունեցած ներդրումների համար արժանացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի։

Վախճանվել է 1966 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Մանհեթենի «Լենոքս Հիլ» հիվանդանոցում և հուղարկավորվել Նյու Յորք նահանգի Սլիփի Հոլոու բնակավայրի համանուն գերեզմանատանը։

Մշակույթում
-----------

«War Paint» մյուզիքլում արտացոլված է Արդենի մրցակցությունը Հելենա Ռուբինշտեյնի հետ։ Չիկագոյի Գուդմեն թատրոնում փորձաշրջան անցնելուց հետո 2017 թվականի ապրիլի 6-ին բեմադրվել է Բրոդվեյի «Հոլանդացի» թատրոնում և արժանացել չորս Թոնի մրցանակի, այդ թվում «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում գլխավոր դերակատարման համար․ բեմադրությունն ավարտվել է նոյեմբերի 5-ին։

«Մերդոքի առեղծվածները» կանադական դետեկտիվ հեռուստասերիալի 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ի սերիայում Էլիզաբեթ Արդենը որպես Ֆլորենս Նայթինգեյլ Գրահամ մարմնավորվել է կանադացի դերասանուհի Քեթրին Ալեքսանդրի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Elizabeth Arden
3. 1 2  *Martin A.* Arden, Elizabeth (31 December 1878?–18 October 1966), businesswoman // *American National Biography Online* / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1000046
4. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
5. ↑  LIBRIS — 2018.
6. ↑  Ancestry — 1996.
7. ↑
8. ↑
9. ↑  Sawyers, June Skinner (1966). *Famous Firsts of Scottish-Americans*. Pelican Publishing, p. 11.
10. ↑  Davidson, Hilary. *Frommer's Guide to Toronto 2004*. p. 262. 0-7645-4060-2.
11. ↑
12. 1 2  Lewis, Jone Johnson (2015). «Elizabeth Arden Biography». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
13. ↑  «BUSINESS TROUBLES». *New York Times*. 1910 թ․ օգոստոսի 16.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
14. ↑  McMillan, Susan (2014 թ․ հունիսի 13). «Former Elizabeth Arden estate on Long Pond for sale». *Kennebec Journal*. Augusta, Maine. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 13-ին.
15. ↑  «Who Was Elizabeth Arden?». *ThoughtCo*. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 27-ին.
16. ↑  «The Original Beauty Queen: The Story of Elizabeth Arden». *Hanna* (ամերիկյան անգլերեն). 2017 թ․ հունվարի 30. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 27-ին.
17. ↑  Wilson, Scott. *Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons*, 3d ed.: 2 (Kindle Locations 1480-1481). McFarland & Company, Inc. Publishers. Kindle Edition.
18. ↑  «Tony Awards 2018 - Broadway.com». *www.broadway.com*. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
19. ↑  «LuPone Surgery Forces 'War Paint' to Announce Early Closing». Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
20. ↑  «Operation Murdoch». Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 4-ին – via www.imdb.com.

* Woodhead, Lindy (2004). *War Paint*. Virago. էջ 94. ISBN 978-1-84408-049-6.

Հետագա ընթերցանություն
----------------------

* Haag, Karin Loewen (1999). «Arden, Elizabeth». In Commire, Anne (ed.). *Women in World History: A biographical encyclopedia*. Vol. 1. Waterford, CT: Yorkin Publications, Gale Group. էջեր 442–446. ISBN 978-0787640804.
* Marshall, Mary (2008). *Great Breeders and Their Methods*. Russell Meerdink Co. Ltd. ISBN 978-0-929346-82-3.
* Peiss, Kathy (2011). *Hope in a jar: The making of America's beauty culture*. University of Pennsylvania Press.
* Willett, Julie A. (2010). *The American Beauty Industry Encyclopedia*. ABC-CLIO. էջեր 22–25.
* Woodhead, Lindy (2004). *War Paint*. Virago Press. ISBN 978-1-84408-049-6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Elizabeth Arden at Elizabeth Arden, Inc.
* Elizabeth Arden at Elizabeth Arden, Inc. corporate
* FBI dossier on Elizabeth Arden

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էլիզաբեթ Արդեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Broadway Database · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CONOR: 296742243 · GND: 118947710 · ISNI: 0000000066790413 · LCCN: n79054990 · NDL: 00971223 · NLP: a0000001721256 · NUKAT: n2004254317 · LIBRIS: 355391 · SUDOC: 233971726 · VIAF: 77115120 · WorldCat VIAF: 77115120 |

 |

 |