recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գալստյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հրաչ Գալստյան** (1991, Գյումրի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլ 2016, Թալիշ, Մարտակերտի շրջան, Արցախ), ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոս, ավագ լեյտենանտ։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչ Գալստյանը ծնվել է 1991 թվականի մարտի 20-ին, Գյումրի քաղաքում։ Սովորել է Գյումրու 42 դպրոցում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 2003 թվականին ընդունվել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտ։ 2007 թվականին ավարտելով ինստիտուտը ծառայության է անցել Արցախի Մարտակերտի շրջանի՝ Թալիշ գյուղում։ Երիտասարդ ավագ լեյտենանտի կինը նույնպես զինվորականի ընտանիքից էր, Ադրբեջանի սահմանին մոտ գտնվող՝ Մատաղիս գյուղից։ 1988 թվականի երկրաշարժից հետո Գալստյանների ընտանիքը հայտնվել է ծանր, ողբերգական իրավիճակի մեջ։ Հրաչի հայրը՝ Վարդանը կորցրել է ընտանիքը։ Սակայն որոշ ժամանակ անց կարողացել է հաղթահարել դժվարությունները։ Հրաչն ունի մեկ եղբայր։ Եղբայրը նույնպես պայմանագրային զինծառայող է Թալիշում։ Հրաչի զոհվելուց մեկ ամիս անց՝ մայիսի 6-ին ծնվում է Հրաչ Գալստյանի առաջնեկ՝ Անահիտ Գալստյանը։

Մարտական գործողություններ
-------------------------

Հրաչը մասնակցել է Թալիշի ուղղությամբ ընթացող մարտական գործողություններին։ Ապրիլի 2-ի լույս ապրիլի 3-ի գիշերը, թեժ մարտերի ընթացքում ժամեր շարունակ կռվելով հակառակորդի դեմ զոհվել է հերոսի մահով։ ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանով Հրաչ Գալստյանը Թալիշի դիրքը ամուր պահելու համար հետմահու պարգևատրվել է Արիության մեդալով։

Պարգևներ
--------

* «Մարտական ծառայություն» մեդալ
* Արիության մեդալ

Հուղարկավորություն
------------------

Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 4-ին ժամը 17:00-ին, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 5-ին, ժամը 13:00-ին Թալիշի եկեղեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հերոս Հրաչ Գալստյանը
2. ↑  Թալիշում նահատակված գյումրեցի ավագ լեյտենանտ Հրաչ Գալստյանը սպասում էր առաջնեկին
3. ↑  «ՀԷՑ-ը բնակարան է նվիրել Թալիշում զոհված Հրաչ Գալստյանի ընտանիքին». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 26-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 2-ին.
4. ↑  «Հերոս ծնված». Հրաչ Գալստյան, Tsayg.am

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նվիրյալները․ Հրաչ Գալստյան, Գևորգ Վարդանյան
* 168 Hours. Հրաչ Գալստյան
* Aprelu April 13.09.16 Hrach Galstyan
* Բացվեց պուրակ գյումրեցի ավագ լեյտենանտ Հրաչ Գալստյանի հիշատակին
* Ծնվել է Թալիշում հերոսաբար զոհված Հրաչ Գալստյանի դուստրը
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կումայրի (այլ կիրառումներ)

**Կումայրիի ճակատամարտ**, ռազմական բախում Արմինիա կուսակալության և Արաբական խալիֆայութան միջև, որը տեղի է ունեցել 774 թվականին Կումայրիում։ Հայկական կողմի հրամանատարն էր Արտավազդ Մամիկոնյանը, իսկ արաբական կողմինը՝ զորավար Հասան իբն-Քահթաբան։ Այս ճակատամարտում հայերը հաղթանակ են տանում։

Նախապատմություն
---------------

8-րդ դարում Արմինիայում տեղի են ունենում հակաարաբական ապստամբություններ, որոնք գլխավորում էին հիմնականում Մամիկոնյան ու Բագրատունի իշխանական տոհմերի ներկայացուցիչները։ Այդ ապստամբություններից մեկը 774 թվականին մեկնարկած ապստամբությունն է։

Ծրագրավորված և նախապատրաստած զինված ելույթը սկսում է Հմայակ Մամիկոնյանի որդի Արտավազդը։ Ստեղծված զորամասը փոքրաթիվ էր և մեծամասշտաբ ապստամբական շարժում սկսելու համար անբավարար։ Հայ զորավարը դիմում է վտանգավոր քայլի և ներկայանում ոստիկան Հասան իբն-Քահթաբային։

Հայոց հեծելազորն այդ ժամանակ աչքի էր ընկնում իր մարտունակությամբ և ամբողջ տարածաշրջանում մեծ հռչակ էր վայելում։ Այրուձին պահպանելու համար ծախսերը հոգալու նպատակով արաբները համաձայնվել էին գանձվող հարկերից դրամական հատկացում էին կատարում հայոց իշխաններին։ Արաբները հայոց իշխաններին չէին թողնում նույնիսկ զորամասեր պահել, քանի որ դրանք համարում էին ապստամբությունների ընթացքում ամենակազմակերպված ռազմական ուժը։ Այս պատճառով արաբները սկսել էին վարել այրուձին կրճատելու քաղաքականություն, որից հետո Արտավազդի համար ակնհայտ էր դառնում, որ արաբները չէին զինելու հայկական զորամասը։ Հայկական զորամասը զինելու համար հիմնավորումը պետք է արաբներին արժանապատիվ թվար, մյուս կողմից՝ հայկական զորամասին ոչնչի չպարտավորեցներ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սույն դեպքերի սկիզբը կատարվեց Արտավազդի ձեռքով, որ Մամիկոնյան տնից էր։ Գնալով Դվին մայրաքաղաքը, մեծ չափով կազմակերպեց իր զորքը, ստացավ զենք ու պատերազմի գործիքներ, զինվեց զրահով ու սաղավարտով, ամենայն սպառազինությամբ և իրեն մտերիմ ձևացրեց Իսմայելի զորքերին, իμր թե կամենում էր մարտնչել նրանց թշնամիների դեմ։ 
Բաժանվելով նրանցից` նա (Արտավազդը) հասավ Շիրակ գավառի Կումայրի գյուղը և սպասեց գլխավոր հարկահանին ու նրա մոտ եղած ամեն ինչը վերցնելով` ամբողջ տնով գնաց Վրաց աշխարհի կողմերը։- Ղևոնդ, Հայոց պատմություն, գլուխ ԼԴ |  |

Ճակատամարտ
----------

Արտավազդն իր մարտիկներին զինելուց հետո շարժվում է դեպի Կումայրի, որտեղ հանդիպում է արաբ հարկահաններին պաշտպանող զինված ստորաբաժանմանը։ Ըստ հայկական հրամանատարության ընդունած որոշման՝ գրոհը պետք է լիներ հանկարծակի և սրընթաց, որից հետո արաբները չէին կարողանա միասնական մարտաշար ձևավորել։ Գրոհից հետո, ինչպես մտածել էին հայերը, արաբները խուճապի են մատնվում, որից հետո չեն կարողանում ամբողջական մարտակարգ ձևավորել և պարտություն են կրում։ Արտավազդի մարտիկները խլում են արաբ հարկահանների վերցրած հարկերը, որից հետո հեռանում դեպի հյուսիս-արևմուտք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *«Մեր հաղթանակները», հատոր Բ*. Երևան: «Նորավանք» հրատարակչություն. 2009. էջեր 149–153.
**Ինվերնեսի պաշարում**, 17-րդ դարի Շոտլանդական քաղաքացիական պատերազմի մաս, որը տեղի է ունեցել 1649 թվականին․ այն իր հերթին Երեք թագավորությունների պատերազմի մասն էր։

1649 թվականի փետրվարի 5-ին իր հոր մահապատժից հետո Չարլզ II-ը հռչակվել էր թագավոր։ Որոշվել էր, որ Չարլզը և իր աքսորված դաշնակիցները պետք է նորից փորձեն վերականգնել թագավորությունը՝ թագավորական բանակի առաջնորդ, Մոնտրոզի 1-ին մարքիզ Ջեյմս Գրահամի կողմից առաջնորդվելով։ Սրան ի պատասխան, Շոտլանդիայի հյուսիսում գեներալ Հաֆ Ֆրեյզերի ղեկավարությամբ տեղի է ունեցել ապստամբություն, որին միացել էին Ջոն Մունրոն Լամլերից, Թոմաս Մաքքենզին Փլասքարդինից և սըր Թոմաս Ուրգուհարթը Քրոմարթիից։ Փետրվարի 22-ին նրանք մտել են Ինվերնես, որտեղ նախ հեռացրել են Ինվերնես ամրոցի կայազորը, հետո քանդել պարիսպներն ու ամրությունները։ Փետրվարի 26-ին ռազմական խորհուրդ է անցկացվել։ Այստեղ նրանք հստակեցրել են գործողությունների որոշակի շրջանակ, որով Շոտլանդիայի հյուսիսային վեց կոմսությունների մաքսերն ու հարկերը վերցրել են իրենց ձեռքը։ Շուտով Նյուարքի լորդ, գեներալ Դեյվիդ Լեսլին ուղարկվել է հյուսիս՝ նրանց վրա հարձակվելու համար։ Դաշնակիցները շուտով հետ են նահանջել Ինվերնեսից դեպի Ռոսշայր։ Լեսլին կայազոր է տեղադրել Չանոնրի օֆ Ռոս ամրոցում, և անձնատուր լինելու ժամկետներ են սահմանվել նրա և բոլոր դաշնակիցների միջև, բացի Մաքենզիներից։ Հենց որ Լեսլին մեկնել է հարավ, Մաքենզիները հարձակվել ու վերանվաճել են Չանոնրի օֆ Ռոս ամրոցը։

Մոնտրոզի 1-ին մարքիզ Ջեյմս Գրահամը հասել է Ռոս-շայր 1650 թվականին՝ ակնկալելով այն կլանների աջակցությունը, որոնք ապստամբել էին 1649 թվականին։ Սակայն մինչ այդ նրանցից շատերը փոխել էին իրենց դիրքորոշումը և Քարբիսդեյլի ճակատամարտում դեմ են դուրս եկել նրան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Inverness Castle | Highlands | Castles, Forts and Battles». *www.castlesfortsbattles.co.uk*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 8-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Mackenzie, Alexander. (1896). *History of the Frasers of Lovat, with genealogies of the principal families of the name: to which is added those of Dunballoch and Phopachy*. Inverness: A. & W. Mackenzie. pp. 186–187.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ինվերնեսի պաշարում (1649)** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իսոսի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)

**Իսոսի ճակատամարտ**, եղել է Սեպտիմիոս Սևերոս կայսեր ուժերի և նրա թշնամի Պեսցենիոս Նիգերի միջև տեղի ունեցած 3-րդ և վերջնական բախումը։ Տեղի է ունեցել 194 թվականին։ Կազմում է Հինգ կայսրերի տարվա մի մասը։

Նախապատմություն
---------------

Պեսցենիոս Նիգերը Սիրիայի հռոմեական կառավարիչն էր, որը Պերտինաքսի սպանությունից հետո իր զորքերի կողմից հռչակվել էր կայսր, ինչպես տեղի էր ունեցել Սևերոսի դեպքում։

Կիզիկոսի և Նիկեայի ճակատամարտերում 193 թվականին պարտություն կրելուց հետո Նիգերի զորքը հաջողությամբ նահանջել է դեպի Տավրոսյան լեռնահամակարգ, որտեղ սկսել է պաշտպանել Կիլիկիայի դարպասները։ Այդ ժամանակ Սևերոսի զորքերի հրամանատար Տիբերիոս Կլաուդիոս Կանդիդոսին փոխարինեց Պուբլիոս Կոռնելիոս Անուլինոսը, քանի որ Տիբերիոսը չէր կարողացել թույլ չտալ հակառակորդի հաջող նահանջ։

Ճակատամարտ
----------

Ի վերջո Անուլինոսը մուտք է գործել Կիլիկիա և վճռական ճակատամարտի բռնվել Նիգերի զորքերի դեմ։ Այն տեղի է ունեցել 194 թվականին Իսոսի մոտ՝ այնտեղ, որտեղ Ալեքսանդր Մակեդոնացին մ․թ․ա 332 թվականին պարտության էր մատնել Դարեհ III-ի զորքերին։ Սևերոսը օգտագործեց այն իշխանությունը, որն ուներ Հռոմը լքած գավառային և տարածաշրջանի քաղաքների իշխանների երեխաների վրա, ինչի արդյունքում մի շարք կառավարիչներ անցան իր կողմը, իսկ մի քանի քաղաքներ ապստամբեցին ընդդեմ Նիգերի։

Մինչև Նիգերի զորքերը քարանետ մեքենաների միջոցով հարվածներ էր հասցնում, Սևերոսի զորքերը նախահարձակ են լինում։ Ըստ Դիոն Կասսիոսի՝ Սևերոսի լեգեոնները օգտագործում էին «կրիա» ռազմավարությունը՝ վահանները միացնելով պաշտպանում էին և՛ իրենց, և՛ իրենց քարանետներին (ամեն դեպքում, թվում է, որ դա իրական «կրիա» չէր, որն օգտագործվում էր պաշարումների ժամանակ)։ Նույն պահին Սևերոսի հեծելազորը թիկունքից հարվածում է հակառակորդին։ Ճակատամարտը բարդ էր, սակայն այն ավարտվեց Սևերոսի հաղթանակով, Նիգերը փախավ Անտիոք։ Հանկարծակի սկսված ամպրոպը որոշակի դեր է ունեցել Նիգերի զինվորների մարտական ոգու անկման գործում, քանի որ այն վերագրվում էր աստվածային միջատությանը։

Ճակատամարտի վայրում կանգնեցվել է հաղթական կամար, որը խորհրդանշում է Սևերոսի հաղթանակը։

արդյունք
--------

Եթե Արևելքի իշխանության համար պայքարող երկու հակառակորդների թշնամանքը ավարտվեց ռազմի դաշտում, ապա Բյուզանդիոն քաղաքը Սևերոսի ուժերի պաշարմանը դիմադրեց մինչև 196 թվականը` հույս ունենալով, որ Սևերոսի մյուս հակառակորդը՝ Բրիտանիայի, Գալլիայի ու Իսպանիայի կառավարիչը՝ Կլոդիոս Ալբինոսը, Արևմուտքում հաղթանակ կտանի ընդդեմ Սևերոսի։ Սակայն Լուգդունիումի ճակատամարտում տեղի է ունենում հակառակը։ արդյունքում Սևերոս Սեպտիմիոսը ավարտում է քաղաքացիական պատերազմները և դառնում միահեծան կայսր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Potter 2004, p. 104
2. ↑  *The Cambridge History of Greek and Roman Warfare: Rome from the Late Republic to the Late Empire*, Cambridge University Press, 2007, pp. 130-31. 0-521-78274-0.
3. 1 2  Erdcamp, Paul. *A Companion to the Roman Army*, John Wiley and Sons, 2010, p. 263. 1-444-33921-4.
4. ↑  Campbell, J. B. *War and Society in Imperial Rome, 31 BC-AD 284*, Routledge, 2002, p. 60. 0-415-27881-3.

Աղբյուրներ
----------

* Դևիս Ս․ Փոթեր, *«The Roman Empire at Bay AD 180-395»*, Routledge, 2004 թվական 0-415-10058-5.
**Լենկթեմուրի արշավանքները Հնդկաստան**, էմիր Լենկթեմուրի ռազմական արշավանքը Հնդկաստան, որն իրականացվել է 1398-1399 թվականներին։ Արշավանքի գաղափարական հիմնավորումը ջիհադն էր,անկախ այն հանգամանքից որ այդ ժամանակ Հնդկաստանում իշխում էր Դելիի սուլթանությունը։ 

Արշավանքի երթուղին
Ռազմական գօրծողությունները սկսվել են 1398 թվականին։ Պիր-Մուհամեդի բանակը,որը բաղկացած էր մոտ 30 000 հազար հեծյալներից, շարժվեց դեպի Մուլտան։ Ճանապարհն անցնում էր Սուլեյմանյան լեռների միջով։ Լենկթեմուրը քաղաքը պաշարեց 6 ամիս։ Լենկթեմուրի անձնական զորքերը շաըժվեցին Սամանգան Թերմեզի մոտով։ Բագլանի շրջանում հաղթահարելով Հինդուկուշը՝ Լենկթեմուրի բանակը ժամանեց Անդառաբ։ Առաջին զոհերը դարձան կաֆիր-նուրիստանցիները,սիյախփուշինները։ «Անհավատների գլուխներից վեր խոյացան աշտարակներ»,-հաղորդում է Շառաֆադդին Յազդին։ Օգոստոս ամսին Լենկթեմուրը արդեն Քաբուլում էր և ընդունում էր դեսպաների, սեպտեմբեր ամսին նա արդեն անցել էր Ինդոս գետը և հասել Ջելամ գետի իջվածքի մոտ գտվող մի վայրում։ Լենկթեմուրի և նրա թոռան՝Պիր-Մուհամեդի բանակներ կրկին վերամիավորվեցին, սակայն վերջինս կորցրել էր գրեթե ամբողջ ձիերը։Հոկտեմբերի վերջին նա հասավ Սախիվալ, այնուհետև Պենդջաբ։ Նոյեմբերի կեսին գրավվեց Սիրսան, իսկ աշնան վերջում Կայտխալը։ Դեկտեմբեր ամսին գրավված էր Պանիպատը որտեղ բնակվում էին գեբրներ և մանիհիեներ։ Այնուհետև Լենկթեմուրը Դելիի մերձակայքում հանդիպեց Մալու-հանի 30-հազարանոց բանակի դիմադրությանը։

1398 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Դելիի տիրակալի զորքերը ջախջախիչ պարտություն կրեցին։Քանի որ գերիների ներկայությունը դանդաղեցնում էր Լենկթեմուրի հետագա տեղաշարժը,Լենկթեմուրը հրամայեց կախաղանի բարձրացնել 100 000 հնդիկի (ըստ Շառաֆադդին Յազդիի)։ Մի շաբաթ անց Դելիի սուլթանները հավաքագրեցին 50-հազարանոց բանակ,սակայն նրանց այստեղ ևս սպասվում էր ջաղջախիչ պարտւթյուն։Հաղթանակից հետո Լենկթեմուրը գրավեց Դելին,սակայն այսքանով նրա արշավանքը չէր վերջանում։1399 թվականի փետրվարի 7-ին Լենկթեմուրը գրավում է Միրատը որտեղ բնակություն էին հաստատել գեբրերը։Այնուհետև շարունակելով գնալ արևելք, Լենկթեմուրը հասնում է Գանգեսի ափերին, որտեղ նա հետապնդում և ոչնչացնում է գեբրերին։ Փետրվար ամսին Լենկթեմուրը անցնում է Ջամնա գետը.։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Marozzi (2005), p. 236-238

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гийас ад-Дин Али. «Дневник похода Тимура в Индию» на сайте «Восточная литература» Часть 1 Часть 2 Часть 3 Часть 4 Часть 5
* Сражение за город Дели 1399 г. Поход Тамерлана в Индию на сайте «Library of battles» Արխիվացված 2016-09-15 Wayback Machine
**Դողսի ճակատամարտ**, արաբական արշավանքների ընթացքում տեղի ունեցած բախում Բագրատունյաց հայոց արքա Սմբատ Ա-ի և Սաջյան Ատրպատականի Յուսուֆ ամիրայի զորքերի միջև, որը տեղի է ունեցել 894 թվականին՝ Մեծ Հայքի Արագածոտն գավառի Դողս գյուղի շրջակայքում։

Ճակատամարտի շարժառիթը Սմբատ արքայի իշխանության ամրապնդումն էր, որն անմիջականորեն հակոտնյա էր Արաբական խալիֆայության ու Սաջյան ամիրայության զավթողական ծրագրերին։

Նախապատմություն
---------------

Արաբական արշավանքների պայմաններում 885 թվականին հայոց իշխանաց իշխան Աշոտ Բագրատունին իրեն հռչակել էր հայոց արքա՝ Մեծ Հայքի թագավորությունում սկիզբ դնելով Բագրատունիների հարստության ժառանգական իշխանությանը։ 890 թվականին Աշոտին փոխարինում է որդին՝ Սմբատը, որը ևս որդեգրում է իր նախորդի միասնական պետության ստեղծման քաղաքականությունը։

Նորընտիր արքան նախ ամրապնդում է իր դիրքերը և Արաբական խալիֆայության սպառնալիքին փոխազդելու նպատակով 893 թվականին դաշինք կնքում Բյուզանդիայի Լևոն Զ Իմաստասեր կայսեր հետ։ Այս ժամանակաշրջանում Հայաստանի առջև ծառացած խնդիրներից էր նաև օրեցօր հզորացող Ատրպատականի Սաջյան ամիրայությունը, որի գահակալները նշանակվում էին Աբբասյանների կողմից։ Վերջիններս դեռևս Աշոտ Բագրատունու կառավարման տարիներին ձգտում էին նվաճել Մեծ Հայքի թագավորությունը։

Ճակատամարտ և հաջորդիվ
---------------------

Բյուզանդիայի հետ հակաարաբական պայմանագրի կնքումից որոշ ժամանակ անց՝ 894 թվականին, Սաջյան ամիրայության բանակը հարավից ասպատակում է Մեծ Հայքի Բագրատունյաց թագավորության սահմանները։ Հայերը շարժվում են թշնամուն ընդառաջ և զորաբանակների բախումը տեղի է ունենում Արագածոտն գավառում՝ Դողս բնակատեղիում։ Այս ճակատամարտում Յուսուֆ ամիրայի գլխավորած սաջյան հրոսակները՝ խալիֆայության օժանդակող խառնիճաղանջ զորքերի հետ մեկտեղ, ջախջախիչ պարտություն են կրում և ստիպված վերադառնում Ատրպատական։

Չկարողանալով զինված պայքարի միջոցով ծնկի բերել հայերին՝ թշնամին փորձում է հայոց արքային ծնկի բերել ներքին երկպառակտության ճանապարհով։ Դողսի ճակատամարտից շատ չանցած Նախճավան քաղաքի պատկանելությունը վիճարկում են Սյունիներն ու Արծրունիները, սակայն Սմբատ արքայի վճռով Նախճավանը դառնում է Սյունիների տոհմական տիրույթ։ Թագավորի վճռից դժգոհ Գագիկ Արծրունի իշխանը Սմբատին խնդրում է առ ոչինչ հայտարարել վճիռը, քանզի նախճավանը մշտապես եղել է Արծրունիների տիրույթներում, սակայն արքայի որոշումը մնում է անհողդողդ։

Տես նաև
-------

* Արաբական արշավանքները Հայաստան
* Ձկնավաճառի ճակատամարտ
* Սևանի ճակատամարտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մելքոնյան, Ա․. ««Հայոց պատմություն», ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքեր, Հայկական քաղաքակրթության ձևավորումն ու զարգացումը // Բագրատունյաց Հայաստան, Մեծ Հայքը 9-րդ դարում». *online.fliphtml5.com*. «Զանգակ» հրատարակչություն. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 15-ին.
**Դիլմանի ճակատամարտ (1915)**, տեղի է ունեցել ռուսական կայսրության և թուրքական զորքերի միջև, ապրիլի 17—18-ին, Ուրմիա լճի շրջանում, Դիլման գյուղաքաղաքի մոտ (Իրան), Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Թուրքական հրամանատարությունը Իրանի, ապա և Աֆղանստանի վրա ճնշում գործադրելու, նրանց Ռուսաստանի և Անգլիայի դեմ պատերազմի մեջ ներքաշելու նպատակով ապրիլի սկզբներին ռազմական մեծ ուժեր շարժեց դեպի թուրք-իրանական սահմանը։ Հաջողության դեպքում թուրքերը մտադիր էին գրավել Ատրպատականը, ապա Նախիջևանի վրայով շարժվել Սիսիան-Գորիս-Շուշի և դուրս գալ Գանձակ՝ կազմալուծելով Կովկասյան ռազմաճակատի թիկունքը։ Խալիլ բեյը իր հրամանատարության ներքո ունենալով 3-րդ հավաքական դիվիզիան, ոստիկանական և սահմանապահ զորախմբեր, ինչպես նաև քրդակաև հեծյալ գնդեր, 12 հրանոթ, հարձակում ձեռնարկեց Դիլմանի ուղղությամբ, որի շրջակայքում էին տեղավորված ռուսական 4-րդ կորպուսի զորամասերը գեներալ Չեռնոզուբովի հրամանատարությամբ։ Դիլմանի պաշտպանությունը ուժեղացնելու համար ռուսական, հրամանատարությունը այնտեղ ուղարկեց 5-րդ, 6-րդ Կովկասյան հրաձգային և 1-իև Սունժեն-Վլադիկավկազյան կոզակային գնդերը և գեներալ Թովմաս Նազարբեկյանին նշանակևց Դիլմանի շրջանում գործող զորամասերի ընդհանուր հրամանատար։ Մինչ ռուսական զորամասերը զբաղված էին իրենց ուժերի կենտրոնացումով, թուրքական զորքերն անցան հարձակման և գրավեցին Դիլմանը (ապրիլի 16-ին)։ Առաջինը թուրքերի հետ ընդհարվեց ռուսական բանակում գործող հայկական կամավորական ջոկատը Անդրանիկ Օզանյանի հրամանատարությամբ։ Խալիլ բեյը Անդրանիկից պահանջեց առանց կռվի ճանապարհ տալ դեպի Խոյ, բայց վճռական մերժում ստացավ։ Ապրիլի 18-ի առավոտյան թուրքերը անցան հարձակման, և սկսվեց ճակատամարտը։ Թեև ուժերը անհավասար էին (հայերը շուրջ 1300 զինվոր, թուրքերը՝ 1600 սվին), կամավորները կռվեցին հերոսաբար և դիմադրեցին՝ մինչև վրա հասած ռուսական զորքերի հետ մտան Դիլման։ Ապրիլի 19-ին ռուսական զորքերը անցան հակահարձակման, սկսվեցին թուրքական նահանջող բանակի երկարատև հետապնդումները։ Դիլմանի ճակատամարտում Անդրանիկի և նրա կամավորների քաջագործության մասին գովեստով են գրել գեներալներ Չեռնոզուբովը, Տրուխինը և ուրիշներ, իսկ գեներալ Նազարբեկյանը նշել է․ «*Դիլմանի համբավավոր ճակատամարտը շահողը զորավար Անդրանիկն էր*»։ Դիլմանի ճակատամարտում թուրքերի կրած պարտությամբ ձախողվեցին Անդրկովկաս ներխուժելու և Իրանն ու Աֆղանստանը Անտանտի դեմ հանելու գերմանաթուրքական ռազմաքաղաքական պլանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bryce, James (2000). *The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915-1916*. էջ 109.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 387)։*  |
Սալոնիկի թալանը
**Սալոնիկի գրավում**, 904 թվականին արաբ ծովահենների կողմից Բյուզանդական կայսրության նշանակությամբ երկրորդ քաղաք Սալոնիկի գրավումը և թալանը։ Համարվում է Բյուզանդական կայսրության 10-րդ դարի մեծագույն աղետներից մեկը։

Մուսուլմաններին առաջնորդում էր բյուզանդացի դավաճան Լեո Տրիպոլացին։ Արշավանքի սկզբնական նպատակը Կոստանդնուպոլիսն էր, սակայն, որոշելով հարձակվել Սալոնիկի վրա, նրանք անակնկալի մատնեցին Բյուզանդական կայսրությանը, որի նավատորմը չհասցրեց ժամանակին պատասխան տալ։ Քաղաքի պարիսպները, հատկապես ծովի կողմից, վատ վիճակում էին, իսկ քաղաքի երկու հրամանատարները տալիս էին իրար հակասող հրամաններ։

Կարճ պաշարումից հետո արաբները հուլիսի 31-ին կամ 29-ին մտան քաղաք։ Թալանը շարունակվեց շուրջ մեկ շաբաթ, որից հետո արաբները ետ վերադարձան Լևանտի իրենց հենակետերը։ Ընդհանուր առմամբ ''սարակինոսները'' ազատեցին 4,000 մուսուլման գերու, գրավեցին 60 նավ և մեծ ավարի հետ իրենց հետ տարան նաև 22,000, հիմանակում երիտասարդ գերու։ Հետագայում գերիների մեծ մասը, այդ թվում պաշարման ականատես Հովհաննես Կամինիատեսը, փրկագնի և մուսուլման գերիների դիմաց ազատ արձակվեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կրոն և թուր. քրիստոնեաիսլամական հակամարտությունների կարճ պատմություն (անգլ.՝ Faith and sword: a short history of Christian-Muslim conflic), Ալան Ջ. Ջամիեսոն, էջ 32
2. ↑  ըստ Հովհաննես Կամինիատեսի վկայության

Աղբյուրներ
----------

* Թրեդգոլդ, Ուարրեն (1997), *Բյուզանդական պետության և հասարակության պատմություն [[անգլերեն|անգլ.]]՝ A History of the Byzantine State and Society*, Սթանֆորդ: Stanford University Press, էջ 467, ISBN 0-8047-2630-2 `{{citation}}`: URL–wikilink conflict (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «904 թ-ի Սալոնիկի գրավումը. Հովհաննես Կամինիատեսի նամակը». De Re Militari. 2009 թ․ սեպտեմբերի 27. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 7-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 19-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ոսխայի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)

**Ոսխայի ճակատամարտ**, ռազմական բախում Արշակունիների թագավորության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև, որը տեղի է ունեցել 364 թվականին։ Վասակ սպարապետը հասկացել էր, որ Գանձակի ճակաամարտից հետո պարսիկները շարունակելու են արշավանքները։ 364 թվականին Սկսվում է երեք ճակատով հարձակում։ Շապուհը զորքը բաժանում է երեք մասի, որից մեկի ղեկավարությունը իր վրա է վերցնում պարսից արքա Շապուհը և շարժվում դեպի Ոսխա։ Նա այնտեղ հանդիպում է հայկական զորաջոկատի դիմադրությանը, որի ղեկավարը հայոց արքա Արշակ Բ-ն էր։ Հայերը կարողանում են հաղթանակ տանել ճակատամարտում։

Նախապատմություն
---------------

359 թվականին սկսվել է հերթական հռոմեա-պարսկական պատերազմը, որն ավարտվել է Հռոմի պարտությամբ։ Հռոմում կայսր է դառնում Հուլիանոսը, որը զոհվում է Տիզբոնի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում։ Հաջորդ կայսրը՝ Հովիանոսը, չի շարունակում պատերազմը և պայմանագիր է կնքում Պարսկաստանի հետ։ Ըստ այդ պայմանագրի՝ հայոց հարավային 5 նահանգները՝ 15 բերդերով և քաղաքներով հանդերձ, անցնելու էին պարսիկների տիրապետության տակ։ Նրանց էր զիջվում նաև հռոմեական տարածք համարվող Հյուսիսային Միջագետքը՝ Մծբին կենտրոնով։ Հռոմի կնքված այս պայմանագիրը 4-րդ դարի հռոմեացի պատմիչ Ամմիանոսը անվանել է «ամոթալի»։ Այս պայմանագիրը թույլ է տվել պարսից արքա Շապուհ Երկարակյացին ազատորեն իրագործել իր՝ Մեծ Հայքի հետ կապված պլանները։

363 թվականին սկսվում է հայ-պարսկական պատերազմը, որի առաջին բախումը տեղի է ունենում Գանձակի մոտ։ Ճակատամարտի արդյունքում հայոց սպարապետ Վասակ Մամիկոնյանը կարողանում է կասեցնել հակառակորդի ներխուժումը Մեծ Հայքի թագավորություն։

Ճակատամարտ
----------

364 թվականին Շապուհ Երկարակյացը հարձակում է սկսում ընդդեմ Արշակունիների թագավորության․ նա պարսկական զորքերը բաժանում է երեք մասի, որոնք տարբեր ուղղություններով ներխուժում են Հայաստան։ Շապուհի ու Արշակ Բ-ի զորքրեը միմյանց հանդիպում են Բասեն գավառի Ոսխա գյուղում։ Իր զոքրեը Ոսխայում ռազմական կարգով շարելը Շապուհի հիմնական ռազմավարական սխալներից էր։ Նա վստահ էր իր հաղթանակի վրա, քանի որ հայերի նկատմամբ ուներ քանակական առավելություն։

Արշակ Բ-ն անմիջապես չի գրոհում հակառակորդի վրա, այլ սպասում է գիշերվան, որի ժամանակ անակնկալ գրոհով հարձակվում է պարսիկների վրա։ Անակնկալի եկած պարսից զորքը չի հասցնում մարտաակարգ ընդունել, որի հետևանքով պարտություն է կրում և փախուստի դիմում։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Գալիս հասնում էր Արշակ թագավորը իր զորքերի հետ և գտնում էր իրեն` Շապուհ թագավորին, որ եկել կուտակվել բանակ էր դրել Բասյան գավառում, Ոսխա կոչված տեղերում։ Ապա Արշակ թագավորը գիշերով հարձակվում էր Պարսից բանակի վրա, բոլորին սրի էր անց կացնում. հազիվ Շապուհ թագավորը միայն մեկ ձիով ճողոպրում էր, փախչում Պարսից աշխարհն ընկնում։ Այն ժամանակ (Հայոց) երեք գնդերից հաղթության ավետաբերները հանդիպում էին միմյանց։- Փավստոս Բուզանդ, Հայոց պատմություն, Դ, գլ. ԻԲ |  |

Տես նաև
-------

* Գանձակի ճակատամարտ (363)
* Երևյալի ճակատամարտ
* Առեստի ճակատամարտ (364)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *«Մեր հաղթանակները», հատոր Բ*. Երևան: «Նորավանք» հրատարակչություն. 2009. էջեր 16–21.
2. 1 2  *«Մեր հաղթանակները», հատոր Բ*. Երևան: «Նորավանք» հրատարակչություն. 2009. էջեր 12–15.
**Ախալցխայի ճակատամարտ** (վրաց.՝ ახალციხე ბრძოლა, ռուս.՝ Ахалцихское сражение, թուրքերեն՝ Akhaltsikhe Savaşı), ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 1828 թվականի օգոստոսի 9-ին (մեկ այլ աղբյուրում նշվում է օգոստոսի 21-ին) օսմանյան տիրապետության ներքո գտնվող Ախալցիխա (Վրաստանի ժամանակակից Ախալցխա քաղաք) բերդի շրջակայքում։

Ճակատամարտը համարվում է 1828-1829 թվականներին ռուս-թուրքական պատերազմի կարևոր ռազմավարական մարտերից մեկը։ Ռուսական զորքերին գլխավորում էր հանրաճանաչ ռազմական առաջնորդ Իվան Պասկևիչը, իսկ օսմանյան ուժերին՝ Քիոս Մեհմեդ փաշան։

Վաղ առավոտյան բռնկված ծանր ամրպոպը ստիպում է երկու պետությունների բանակներին օգտագործել միայն սառը զենք։ Ռուսական զորքերը ի տարբերություն օսմանյանի շատ ավելի զարգացած էին և դա է պատճառը, որ ռուսները սակավ կորուստներով կարողացան գրավել Ախալցխա քաղաքը և նրա բերդը։

Օսմանյան զորքերը դիմել են փոխուստի միայն օգոստոսի 16-ին և այս օրն էլ համարվում է ճակատամարտի ավարտի ամսաթիվը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Сражение у крепости Ахалцих». *www.hrono.ru*. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
**Արաբիատա** (իտալ.՝ arrabbiata, իտալերենից՝ arrabbiato — «զայրացած») ավանդական իտալական տաք սոուս մակարոնեղենը համեմելու համար։

Սոուսի հայրենիքը համարվում է Կենտրոնական Իտալիան (Լացիոյի շրջանի), բայց դրա բաղադրատոմսը լայնորեն հայտնի է ինչպես Իտալիայում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս: Ուտեստը պատրաստվում է արագ, պարզ և ընդամենը մի քանի բաղադրիչներով:

«Արաբիատա» սոուսի պատրաստման համար օգտագործվում են սխտոր, կծու կարմիր պղպեղ (չիլի պղպեղ), լոլիկներ, ձիթապտղի յուղ, մաղադանոս:

Սոուսը հիմնականում օգտագործվում է պենե մակարոնեղենը համեմելու համար, հազվադեպ՝ սպագետտի համեմելու համար:

Արաբիատան պենեի հետներկայացվում են մի քանի իտալական ֆիլմերում, որոնցից ամենահայտնիներն են՝ Ֆեդերիկո Ֆելինիի «Հռոմը», Լուկա Վերդոնեի «7 կգ 7 օրում» և Մարկո Ֆերերիի «Մեծ զոհը»:

Պատրաստում
----------

Թավայի մեջ կամ կաթսայի մեջ ցածր կրակի վրա տապակել սխտորի ատամիկը ձիթապտղի յուղի մեջ, ավելացնել մանրեցված չիլի պղպեղը և տապակել ևս 10-15 վայրկյան: Այնուհետև տապակի մեջ դնել կտրտած պահածոյացված լոլիկն առանց կևեղի և շոգեխաշել 10-15 րոպե մինչև թանձրանա, ավելացնել աղ:

Մինչև аl dente մակարդակի խաշած մակարոնը ավելացնել սոուսին, ավելացնել մանրեցված մաղադանոս և խառնել: Ուտեստը մատուցել տաք վիճակում:

Տես նաև
-------

* Մարինարա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Giorgioni, Livio (2002). *La grande abbuffata : percorsi cinematografici fra trame e ricette*. Pontiggia, Federico, 1978-, Ronconi, Marco, 1972-. Cantalupa (Torino): Effatà. էջ 25. ISBN 9788874020225. OCLC 50875311.
2. ↑  «Penne all'Arrabbiata». *Ricette di cucina - Le Ricette di GialloZafferano.it* (իտալերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023-04-09-ին. Վերցված է 2023-04-09-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Silvia. Spagni (2010). L’arte di cucinare alla romana : ricette tradizionali e curiosi aneddoti per piatti da imperatore. Roma: Newton Compton. ISBN 9788854122574.
**«Երեք կանայք եկեղեցում»** (գերմ.՝ Drei Frauen in der Kirche), գերմանացի նկարիչ Վիլհելմ Լայբլի՝ ռեալիզմի ոճով, յուղաներկով կտավի վրա նկարը՝ ստեղծված 1878-1882 թվականներին, չափերը՝ 113×77 սմ։ Ներկայումս պահվում է Համբուրգի պատկերասրահում։

Ստեղծում
--------

Կտավում պատկերված են Միսբախի շրջակայքից (ինչի մասին վկայում է նրանց հագուստը) երեք տարբեր տարիքների գեղջկուհիներ։ Նրանք նստած են եկեղեցու նստարանին, աղոթում են և կարդում։ Նկարի համար նմուշ է ծառայել Բադ Այբլինգ շրջանի Բերբլիգի Սուրբ Խաչ եկեղեցու ներքին հարդարանքը։ Հեղինակը որպես բնորդ ընտրել է տեղի գյուղացիներից, որոնք նրա համար կեցվածք են ընդունել շուրջ երեք տարի։ Աննա Շտաբերը (նա, ով աջում է նստած) և Մարիա Բուխները (մեջտեղում է նստած) ծնունդով Բերբլինգից էին։ Ձախում աղոթող կինը՝ Մարիա Ֆոգլը, ի ծնե՝ Տումին, ծագումով Միտրահինգից էր՝ ոչ հեռու Բադ Այբլինգից։ Երիտասարդ աղախին Աննա Շտաբերը համաձայնվել է կեցվածք ընդունել նկարչի համար, քանի որ հիվանդ էր և չէր կարող աշխատել։ Աշխատանքն սկսելուց կարճ ժամանակ անց՝ 1878 թվականին, մահացել է քահանան, որը թույլատրել էր գեղանկարչին աշխատել եկեղեցում։ Նրան փոխարինողը պահանջել է դադարեցնել եկեղեցին որպես արվեստանոց օգտագործելը։ Իրադրությունը հարթվել է Լուիտպոլդ Բավարացու միջամտությամբ։ 

Նկարի կոմպոզիցիան և ռեալիստական պատկերումը մեծ տպավորություն են թողել ժամանակակիցների վրա, ներառյալ Վինսենթ վան Գոգի, որն իր գնահատանքն է հայտնել հեղինակին։ 1878 թվականի հոկտեմբերի 26-ին մորն ուղղված նամակում Վիլհելմ Լայբլն իր աշխատանքը գնահատել է հետևյալ կերպ.

> «Այժմ ես նկարում եմ մի աղջկա և երկու պառավների, որոնք պատրաստվում են խոստովանանքի և ջերմեռանդորեն աղոթում են։ Նրանցից յուրաքանչյուրը կրում է միսբախյան հագուստ, որոնք շատ սիրուն են նայվում նրանց հագին, հատկապես աղջկանը։ Ես չեմ հիշում, որ որևէ մեկը նկարած լինի նման մարդկանց։ Այնպես, ինչպես ես չարչարվել եմ այս նկարի վրա, ինձնից շատ ջանք է խլել, սակայն այն տեսնողների խոսքերով՝ դա լավագույնն է, որ ես նկարել եմ մինչ այժմ»։
> 
>

Պատմություն
-----------

1882 թվականին կտավը ցուցադրվել է Վիեննայում Կյունստլերհաուսի առաջին միջազգային գեղարվեստական ցուցահանդեսի ժամանակ։ Քննադատ Հերման Բարը նկարն անվանել է «լրջամիտ, ազդու գերռեալիզմի իսկական գլուխգործոց»։

Նկարիչը 1883 թվականին վաճառել է կտավը Վորմսից Շոն ընտանիքին 40,000 մարկով։ 1884 թվականին այն ցուցադրվել է Վիեննայում, Փարիզում և Լոնդոնում։ Համբուրգի պատկերասրահում ցուցադրվել է 1906 թվականից։ Ռոկոկո ոճով նստարանը և կտավի կրկնօրինակը մինչ այժմ գտնվում են եկեղեցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Büro für Kunstgeschichte: Bildbesprechung des Monats — Wilhelm Leibl (1844—1900), Drei Frauen in der Kirche, 1878—1882, Öl auf Holz, 113 × 77 cm, Hamburg Kunsthalle
Տարբեր կազմակերպությունների և խմբերի կողմից ուղարկված էստաֆետային փայտիկները Տիտոյին Ծաղիկների տանը (Հարավսլավիայի թանգարանում), Դեդինյե, Բելգրադ:
Երիտասարդական էստաֆետը Սլովենիայում (1960)
**Երիտասարդության էստաֆետ** ( սերբոխորվաթերեն և սլովեներեն՝ *Štafeta mladosti* (կիրիլիցա՝ *Штафета младости*), մակեդոներեն՝ *Штафета на младоста*, ալբաներեն՝ *Stafeta e Rinise*), խորհրդանշական էստաֆետ (փոխանցումավազք), որն անցկացվում էր Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետությունում ամեն տարի։ Էստաֆետում փոխանցում էին հատուկ քանդակված էստաֆետային փայտիկներ Յոսիպ Բրոզ Տիտոյի ծննդյան օրվա խոստումով, իբր Հարավսլավիայի բոլոր երիտասարդներից։ Մրցավազքը սովորաբար սկսվում էր Տիտոյի ծննդավայր Կումրովեցում և անցնում էր երկրի բոլոր խոշոր քաղաքներով և բնակավայրերով: Այն ավարտվում էր Բելգրադում՝ Պարտիզան մարզադաշտում՝ մայիսի 25-ին՝ Տիտոյի պաշտոնական ծննդյան օրը և ազգային տոն՝ Երիտասարդության օրը։

Առաջին էստաֆետը տեղի է ունեցել 1945 թվականին, իսկ որպես ազգային տոն պաշտոնականացվել է 1957 թվականին։ Այն շարունակվե

լ է 1980 թվականին Տիտոյի մահից հետո և վերջին անգամ անցկացվել է 1988 թվականին։

1987 թվականին էստաֆետին վերաբերող հաղթող պաստառի դիզայնը ազգային սկանդալ է առաջացրել, քանի որ պարզվել է, որ այն հիմնված էր նացիստական քարոզչական պաստառի վրա։ Հեղինակը՝ Neue Slowenische Kunst-ի դիզայներական բաժինը, ներկայացրել էր դիզայնը՝ Տիտոյի անձի պաշտամունքի դեմ բողոքելու նպատակով, որի հիմնական մասն էր կազմում էստաֆետը: Հարավսլավիայի պետության աճող ճգնաժամի հետ մեկտեղ, համարվում է, որ այս սկանդալը զգալիորեն նպաստել է Էստաֆետներըը դադարեցնելու որոշման կայացմանը:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Maja Mikula. "Virtual Landscapes of Memory(չաշխատող հղում)
". *Information, Communication and Society*. 6(2003):169-186. (needs subscription) (չաշխատող հղում)
2. 1 2  "Relay Baton and the Day of Youth" NSKSTATE.COM.
3. ↑  Although Tito's birthday was celebrated on May 25, he was in all probability born on May 7.
4. ↑  "Poster Scandal - Youth Day" NSKSTATE.COM.
5. ↑  Regina Hackett. "Slovenian art collective is adept at working politics and art". *Seattle Post-Intelligencer*, Friday, November 19, 2004.
6. ↑  Bartolj, Jaka (12 August 2014). «A Slovenian poster challenged Yugoslavia's Communist orthodoxy». *Radiotelevizija Slovenija*.
**«Միսիս Ֆիսկ Ուորրենն (Գրեթխեն Օսգուդ) ու իր դուստր Ռեյչելը»** (անգլ.՝ Mrs. Fiske Warren (Gretchen Osgood) and Her Daughter Rachel), ամերիկացի նկարիչ, հիասքանչ դարաշրջանի ներկայացուցիչներից Ջոն Սինգեր Սարջենթի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1903 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 152,4 × 102,55 սմ։

Այսօր «*Միսիս Ֆիսկ Ուորրենն (Գրեթխեն Օսգուդ) ու իր դուստր Ռեյչելը*» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Բոստոնի Գեղարվեստի թանգարանում (Բոստոն, ԱՄՆ)։

Պատմություն
-----------

Մարգարետ Գրեթխեն Օսգուդ Ուորրենը ծնվել է 1871 թվականին բոստոնցի մեծահարուստի ընտանիքում՝ Բիկոն-Հիլլ թաղամասում։ Նա զբաղվել է երաժշտությամբ ու երգեցողությամբ, ելույթ է ունեցել հանդիսատեսի առաջ, բանաստեղծություններ է գրել։ Սովորել է Փարիզի կոնսերվատորիայի մեցցո-սոպրանո խմբում՝ Գաբրիել Ֆորեի ղեկավարությամբ։ 1891 թվականին ամուսնացել է թղթի արտադրությամբ զբաղվող հարուստ Ֆիսկ Ուորենի հետ։

1903 թվականի ապրիլին Ֆիսկ Ուորենը նկարիչ Ջոն Սինգեր Սարջենթին պատվիրում է նկարել Գրեթխենին և իրենց աղջկան՝ Ռեյչելին։ Վերջիններս կեցվածք են ընդունել Իզաբելլա Ստյուարտ Գարդների տանը։

«Միսիս Ֆիսկ Ուորրենն (Գրեթխեն Օսգուդ) ու իր դուստր Ռեյչելը» ստեղծագործությունը Բոստոնի Գեղարվեստի թանգարանը ձեռք է բերել 1964 թվականի մայիսի 13-ին։

Նկարագիր
--------

«Միսիս Ֆիսկ Ուորրենն (Գրեթխեն Օսգուդ) ու իր դուստր Ռեյչելը» ստեղծագործությունում Գրեթխեն Ուորրենը նստած է վերածննդի ոճի բազկաթոռին։ Նրա հետ է դուստրը՝ Ռեյչել Ուորրենը։ Սաջենթը փորձել է նկարել նրանց ազնվական կեցվածքով՝ օգտագործելով իմպրեսիոնիզմի տարրերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   (PDF). `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
2. ↑  «TBT: When the Gardner Museum Opened to the Public». *Boston Magazine* (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-15-ին. Վերցված է 2017-09-15-ին.
3. ↑  «Mrs. Fiske Warren (Gretchen Osgood) and Her Daughter Rachel». *collections.mfa.org* (անգլերեն). Վերցված է 2024-04-11-ին.

Գրականություն
-------------

* Green, Martin Burgess (1989). *The Mount Vernon Street Warrens : a Boston story, 1860-1910*. New York: Charles Scribner's Sons. էջեր 150–156. ISBN 0-684-19109-1.
**Բուգոյնո** , քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Նույնանուն շրջանի կենտրոն Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնում։ Վարչականորեն կապվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության Միջբոսնիական կանտոնին։ Քաղաքը գտնվում է Սարաևո քաղաքից 80 կիլոմետր հյուսիս արևմուտք։ Բնակչությունը՝ 50.000 մարդ (2007 թվականի հուլիս)։

Հյուսիսում Կուպերսի ուղղությամբ գտնվում է Կոպռիվիցա շրջանը։ Այդ անտառը եղել է Հարավսլավիայի նախագահ Տիտոյի սիրելի որսատեղը։ Անտառում չկա ոչ մի մարդու ձեռքի կառույց, սա արգելոց է՝ արջերի, գայլերի, եղնիկների և այլ կենդանիների համար։

Աշխհարագրութուն
---------------

Բուգոյնոյի մունիցիպալիտետը ծովի մակարդակից ունի միջին բարձրություն՝ 570 մետր։ Նրա տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են անտառները (366 կմ²)։ Տարածքը մեծ մասամբ լեռնային է։ Բուգոյնոյի ամենաբարձր լեռներն են՝ Ստոցեր (1662 մ), Կալին (1530 մ) և Ռուդինա (1385 մ) լեռները։

Բնակչություն
------------

### 1961 թվական

* Ընդհանուր— 24,114 (100 %)
* Խորվաթներ — 9,682 (40,15 %)
* Բոսնիացիներ — 7,194 (29,83 %)
* Սերբեր — 5,212 (21,61 %)
* Հարավսլավցիներ — 1,871 (7,76 %)
* Այլ — 155 (0,64 %)

### 1971 թվական

* Ընդհանուր— 31,856 (100 %)
* Բոսնիացիներ — 13,050 (40,96 %)
* Խորվաթներ — 12.040 (37,79 %)
* Սերբեր — 6,295 (19,76 %)
* Հարավսլավցիներ — 197 (0,61 %)
* Այլ — 274 (0,88 %)

### 1981 թվական

* Ընդհանուր— 39,969 (100 %)
* Բոսնիացիներ — 16,214 (40,56 %)
* Խորվաթներ — 14,187 (35,49 %)
* Սերբեր — 7,458 (18,65 %)
* Հարավսլավցիներ — 1,731 (4,33 %)
* Այլ — 379 (0,97 %)

### 1991 թվական

#### Համայնք

* Ընդհանուր — 46,889 (100 %)
* Բոսնիացիներ — 19,697 (42,01 %)
* Խորվաթներ — 16,031 (34,19 %)
* Սերբեր — 8,673 (18,50 %)
* Հարավսլավցիներ — 1,561 (3,33 %)
* Այլ — 927 (1,98 %)

#### Քաղաք

* Ընդհանուր — 22, 641
* Բոսնիացիներ — 6878
* Խորվաթներ — 6836
* Սերբեր — 6809
* Հարավսլավցիներ — 1449
* Այլ — 667

Տնտեսություն
------------

Առաջ Բուգոյնոն եղել է արդյունաբերական կենտրոն Բոսնիա և Հերցոգովինայում։ 1981 թվականին Բուգոյնոյի ՀՆԱ-ն միջին հարավսլավցու հաշվով կազմել է 98 %։ Բայց պատերազմից հետո արդյունաբերությունը դադարեց նույն ծավալներով աշխատել։ Միայն վերջին տարիներին Բուգոյնոյում զարգացավ ձմեռային զբոսաշրջությունը։

Դեպքեր
------

Մինչև Հարավսլավիայի քայքայումը քաղաքը հայտնի է եղել շախմատի առաջնություններով։ 1980 թվականի առաջնություն եղել է տարվա ամենահզոր առաջնությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Радован Радовинович; Иван Бертич (1984) (на хорватском). Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju (3-е издание).
**Խարկովի երաժշտական կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն**, թատրոն, հիմնադրվել է Խարկովում, 1929 թվականի նոյեմբերի 1-ին։ Իր գործունեության ընթացքում թատրոնը 40-ից ավելի ներկայացումներ է բեմադրել։ Թատրոնի անձնակազմը հյուրախաղեր է ունեցել Կիևում, Ռիգայում, Երևանում և Բաքվում։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1929 թվականի նոյեմբերի 1-ին Խարկովում` որպես Ուկրաինայում առաջին օպերետի թատրոն։ Նախ գտնվում էր «Մուսուրի» թատրոնի շենքում, իսկ 2004 թվականից աշխատում է «Պիշչևիկ» կինոկենտրոնի շենքում։ Առաջին ռեժիսորները, ովքեր աշխատում էին թատրոնում, եղել են Ուկրաինական ԽՍՀ-ի վաստակավոր արտիստ Բորիս Բալաբանը և Ուկրաինական ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ Դոմիան Կոզաչկովսկին։ Նրանք բեմադրել են առաջին ներկայացումները`«Զապորոժեցը Դանուբի մոտ», «Գնչուական բարոնը» և «Սուրբ ծննդյան նախորդ գիշերը»։ 1980-ական թվականներին Խարկովի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում առաջին անգամ բեմադրվում են մյուզիքլներ, որոնցից են «Քույր Քերին», «Յունոնան և Ավոսը» և «Հիսուս Քրիստոս սուպերսթար»։ 2006 թվականին թատրոնն արժանացել է ակադեմիականի կարգավիճակի` ուկրաինական երաժշտական արվեստի զարգացման եւ պրոֆեսիոնալիզմի համար։ 2009 թվականի նոյեմբերին Խարկովի շրջանային թատրոնը պարգևատրվել է «Слобожанская слава» նշանով.:

Հայտնի դերասաններ
-----------------

Խարկովի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում ելույթ են ունեցել շատ հայտնի դերասաններ, որոնցից են ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Տատյանա Շմիգան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Գերարդ Վասիլևը, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Միխայիլ Վոդյանովը և շատ ուրիշներ։ Իրենց կարիերան այս թատրոնում են սկսել ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, կոմպոզիտոր Իսահակ Դունաևսկին և ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, հայտնի դերասանուհի Կլաուդիա Շուլժենկոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Харьковский Академический Театр Музыкальной Комедии» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 27-ին.
2. 1 2 3 4 5  «Главная / Компании Харькова / Театры Харькова» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 27-ին.
3. 1 2 3 4  «ХАРЬКОВ СПРАВОЧНИКИ ОТДЫХ | РАЗВЛЕЧЕНИЯ ТЕАТРЫ Харьковский академи» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 27-ին.
4. 1 2 3 4 5  «Харьковский академический театр музыкальной комедии - досье - харьковские новости Status Quo» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 27-ին.
5. 1 2 3  «Украина, Харьков, ул. Карла Маркса, 32» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 27-ին.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  «Наша история» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 27-ին.
**Հյուսիսարևմտյան արշավանք** (չինարեն՝ 长征, բառացիորեն՝ *երկար արշավանք*) Չինաստանի կարմիր բանակի (ՉԿԲ) հիմնական ուժերի նահանջը Գոմինդանի ուժերից՝ Կենտրոնական և Հարավային Չինաստանի խորհրդային շրջաններից հյուսիսարևմտյան՝ Շենսի և Դանսու նահանգներ։

Կենտրոնական խորհրդային շրջանում գտնվող ՉԿԲ գոմինդանական բանակի շրջապատումից դուրս բերելու նպատակով ՉԿԿ ԿԿ 1934 թվականի սեպտեմբերին որոշեց ճեղքել շրջապատումը ՉԿԲ 1-ին ռազմաճակատի գլխավոր ուժերով։ ՉԿԲ 1-ին ռազմաճակատի ուժերը (ՉԿԿ ԿԿ հետ) 1934 թվականի հոկտեմբերի 16-ից, մարտեր մղելով գոմինդանական զորքերի դեմ, շարժվեցին հյուսիսարևմտյան, անցնելով մի քանի նահանգ, 1935 թվականի հունիսի սկզբին Սիչուան նահանգի արևմուտքում միավորվեցին ՉԿԲ 4-րդ ռազմաճակատի զորքերի հետ։ 1935 թվականի օգոստոսի սկզբին ՉԿԿ ԿԿ-ի Քաղբյուրոյի խորհրդակցությունում որոշվեց շարունակել արշավանքը երկու զորասյուների (արլ. և արմ.) միացյալ ուժերով հս.՝ ԽՍՀՄ սահմանի մոտ գտնվող շրջաններ։ Մակայն ՉԿԿ ղեկավարության մեջ պայքարի սրման (Մաո Ցզե Դունի, որը ձգտում էր զավթել կուսակցության և բանակի ղեկավարությունը, և 4-րդ ռազմաճակատի հրամանատարներից Չժան Դո Տաոյի ու նրա կողմնակիցների միջև) հետևանքով կուսակցությունը և նրա զինված ուժերը պառակտվեցին։ 1-ին ռազմաճակատի 1-ին և 3-րդ կորպուսները (մտնում էին արլ. զորասյան մեջ), որոնց հետ էին ՉԿԿ ԿԿ-ի և Քաղբյուրոյի անդամների մի մասը, այդ թվում՝ Մաո Ցզե Դունը, 1935 թվականի հոկտեմբերին հասան Շենսի և Դանսու նահանգների սահմանագծի մոտ գտնվող խորհրդային շրջանը։ ՉԿԲ մնացած զորամիավորումները (արմ. զորասյուն), 2-րդ և 6-րդ կորպուսների (2 ռազմաճակատ) հետ, 1936 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբերին հասան Շենսի և Դանսու նահանգների սահմանամերձ շրջանը։ Հյուսիսարևմտյան արշավանքն ավարտվեց։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 449)։*  |
**Մալյորկայի իտալական ռազմակալումը** տեղի է ունեցել 1936-1939 թվականներին՝ Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում։ Իտալիան ներքաշվել է պատերազմական գործողությունների մեջ 1936 թվականին՝ Բալեարյան կղզիների տարածքը ռազմակալելու նպատակով։

Դրանով իսկ նրանք կկարողանային կապ հաստատել Ֆրանսիայի իտալական տիրույթների, Հյուսիսային Աֆրիկայի իտալական գաղութների, Ջիբրալթարի, ինչպես նաև Մալթայի հետ։ Ռազմական գործողությունների արդյունքում իտալացիները զբաղեցրեցին  ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող երկու քաղաքներ՝ Ալկուդիան և Պալման։

Պատմություն
-----------

Իսպանիայում բռնկված քաղաքացիական պատերազմում իտալական դիվերսիոն խմբերը ղեկավարում էր Արկոնովալյդո Բոնակորսին, որ մասնակցել էր Մալյորկա կղզու գրավմանը։

Կղզու գրավումից հետո Բոնակորսկին Մալյորկայում հայտարարել է իտալական անժամկետ տիրապետություն։ 

Կղզու ռազմակալման ընթացքում իտալացի ռազմահրամանատարը եղել է Մալյորկայի դաժան ահաբեկչության նախաձեռնողը, որի զոհ գնացին ավելի քան 3000 մարդ, որոնց մեծ մասը կոմունիստներ էին։ Այդ թվում էին նաև բոլոր բանտարկյալները։

Նա վերանվանել է Մալյորկայի գլխավոր փողոցը, այն կոչելով հռոմեական փողոց։ Ավելի ուշ կղզու ռազմակալման գործողությունների մասնակիցները պարգևատրվել են արիության մեդալներով։

Մալյորկան վերածվեց Իտալիայի ռազմաօդային ուժերի ավիաբազայի։ Այստեղից իտալական օդուժը կարողանում էր հետախուզական այցեր կատարել դեպի Իսպանիայի ափամերձ շրջաններ։ Իտալացինեն ամեն կերպ փորձում էին խուսափել Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի հետ ռազմական բախումներից։ Այուսուամենայնիվ Իտալիան շարունակում էր բռնազավթել Իսպանիայի տարածքները։ 1938 թվականի հունվարին Բալեարյան կղզիներում կայանված իտալական ուժերի թիվն աճել է 2 անգամ։ Իտալացիները հաճախակի հարձակումներ էին գործում հանրապետական իսպանացիների վրա։ Իսպանացիների իտալական ռմբակոծությունների պատճառը համարում էին ֆրանսիական սադրիչ գործողությունների արդյունք։

1939 թվականի ապրիլի 11-ին Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմն ավարտվեց գեներալ Ֆրանկոյի հաղթանակով։ Իտալական ուժերը ռազմախուժեցին Ալբանիա և սկսեցին բռնազավթել Բալկանյան թերակղզու տարածքը։ Իտալիայի ֆաշիստական առաջնորդ Բենիտո Մուսոլինին հրամայեց դուրս բերել իտալական զորքերն Իսպանիայի անդրծովյան տարածքներից։ Պատճառն այն էր, որ Իտալիայի կառավարությունը չէր ուզում հրահրել հարաբերությունները Իսպանիայի հետ, իսկ իտալական զորքերը պետք էին արևելաեվրոպական, մասնավորապես՝ չեխոսլովակական ճակատում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  R. J. B. Bosworth.
2. ↑  John J. Mearsheimer.
3. ↑  LIFE 22 November 1937.
4. ↑  Mr. Ray Moseley.
5. ↑  Raanan Rein.
6. ↑  Abulafia, David. 2001.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մալյորկայի բռնազավթումն իտալացիների կողմից** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Իսպանիա**   **Պատմություն**
 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարիղամիշի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)

**Սարիղամիշի ճակատամարտ** (թուրքերեն՝ Sarıkamış Muharebesi), Հայաստանի առաջին հանրապետության տարածք ներխուժած թուրքական բանակի սանձազերծած հայ-թուրքական պատերազմի առաջին խոշոր ռազմական առճակատումը, որն ավարտվել է թուրքերի կողմից Սարիղամիշի և Կաղզվանի գրավմամբ։

Թուրքական 12-րդ բանակային զիվիզիան առաջորդում էր թուրք գեներալ, օսմանյան ռազմական հանցագործ Քյազըմ Կարաբեքիրը, ում ղեկավարած զինուժը ապօրինաբար հատել էր Հայաստանի սահմանները։

Նախապատմություն
---------------

Թուրքիայի քեմալական կառավարության և վերջինիս գլխավոր դաշնակից Բոլշևիկյան Ռուսաստանի համատեղ ջանքերով ձևավորած «Քարոզչության և գործողության» խորհուրդը սեպտեմբերի 18-ին ընդունում է բանաձև-փաստաթուղթ, որն ուղղված էր Հայաստանի Հանրապետության դեմ։ Դրանում առաջարկվում էր հնարավոր բոլոր միջոցները գործադրել Հայաստանի տարածքային ամբողջականության և ազգային անկախության դեմ։ Նախքան թուրք-հայակական պատերազմի սանձազերծումը՝ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև կնքվել էր գաղտնի համաձայնություն, որով թուրքերը պետք է արևմուտքից օկուպացնեին հայկական հողերը, իսկ ռուսները հընթացս խորհրդայնացնեին երկիրը՝ այն դիտարկելով իրավիճակի միակ լուծում։

Ելնելով վերջիններիս հանցավոր համաձայնությունից՝ թուրքական բանակը 1920 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ներխուժում է Հայաստանի Հանրապետություն։ Թուրքական բանակի հրամանատար Քյազըմ Կարաբեքիրի տրամադրության տակ էր 12-րդ դիվիզիան՝ շուրջ 40 հազար զինվորորով։

Ճակատամարտ
----------

Հայկական բանակը թվապես բավականաչափ կերպով զիջում էր թուրքականին։ Պատերազմի սկսելուն պես Հայաստանում հայտարարվում է զինապարտների և պահեստայինների համընդհանուր զորակոչ, որի արդյունքում խստորեն պատիժներ է սահմանվում (ընդհուպ մինչև գնդակահարություն) զինվորագրումից արհեստականորեն խուսափող դասալիքների նկատմամբ։

Հարկ է նշել, որ հայկական բանակի մի մասն էլ այս ժամանակահատվածում կայանված էր Դիլիջան-Իջևան շփման գծում՝ խորհրդային բանակի հնարավոր ինտերվացիան կանխելու համար։ Սեպտեմբերի 29-ին թուրք հրոսակները շարժվում են Սարիղամիշի ուղղությամբ։ Նրանց դեմ է դուրս գալիս Թովմաս Նազարբեկյանի և Արտաշես Բաբայանի գլխավորած հայկական զորաբանակը, սակայն թուրքերը կարողանում են օգտվել իրենց թվային առավելությունից և ճեղքել հայկական փոքրաթիվ ուժերի պաշտպանությունը։

Արյունարբու մարտերից հետո թուրքերը սեպտեմբերի 28-ին նվաճում են նախ Սարիղամիշը և ապա Կաղզվանը։ Վերջիններիս ուղի են բռնում դեպի Կարս։

Տես նաև
-------

* Թուրք-հայկական պատերազմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mehmet Saray: *Kafkas araştırmaları*, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 1996, page 101.

|  |
| --- |
| 
  **Թուրքիա**   **Հայաստան**   **Պատմություն**
 |
**Այա Միյամա** (),ճապոնացի ֆուտբոլիստ 2011 թվականի աշխարհի չեմպիոն, 2010 թվականի ասիական խաղերի չեմպիոն։

Սպորտային կարիերա
-----------------

Այան մեծ ֆուտբոլում իր նորամուտը նշել է 1999 թվականին NTV Beleza ակումբում, որի սանն էր։ Հետագայում Միյաման տեղափոխվեց Okayama yunogo Belle ակումբ, որը պարբերաբար հեռանում էր ԱՄՆ-ի առաջնության խաղերի համար։ WPS-ում հենակետ ձեռք բերելու մի քանի փորձերը դրական արդյունքի չհանգեցրին, և այժմ նա կրկին խաղում է Օկայամայի ակումբում՝ իր շարքերում անցկացնելով ավելի քան հարյուր հանդիպում և խփելով ավելի քան վեց տասնյակ գոլ:

2003 թվականին ես առաջին անգամ կանչվեցի Ճապոնիայի ազգային հավաքականի գույները պաշտպանելու։ Այդ ժամանակից ի վեր Միյաման բավականին պարբերաբար հայտնվում է թիմի հայտացուցակում տարբեր մրցաշարերի համար՝ իր շարքերում անցկացնելով 68 հանդիպում և խփելով 16 գոլ։ Ասիայի գավաթ-2008-ում երրորդ տեղը և Ասիական խաղերի-2010-ի և աշխարհի գավաթի-2011-ի տիտղոսները նվաճվեցին նաև ոչ առանց բնիկ Տիբայի մասնակցության: Ընդ որում, հենց Միյամայի գոլն էր, որ ԱԱ-2011-ի եզրափակիչը տեղափոխեց լրացուցիչ ժամանակ։

Ելույթների Վիճակագրություն
--------------------------

### Ազգային հավաքական

Գոլերը եզրափակիչ մրցաշարերում

| Տվյալներ |
| --- |
| № | Ամսաթիվ | Վայր | Մրցակից | ԽՀ | ՎՀ | Մրցույթ |
| 1 | 2007 թվականի սեպտեմբերի 11 | Hongkou Stadium, Շանհայ, Չինաստան | Անգլիա Անգլիա Անգլիա | **1**:0 | 2:2 | 2007 թվականի Աշխարհի առաջնություն |
| 2 | 2007 թվականի սեպտեմբերի 11 | Hongkou Stadium, Շանհայ, Չինաստան | Անգլիա Անգլիա} Անգլիա | **2**:2 | 2:2 | 2007 թվականի Աշխարհի առաջնություն |
| 3 | 2008 թվականի օգոստոսի 6 | Qinhuangdao Olympic Sports Center Stadium, Ցինհուանդաո, Չինաստան | Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա | **1**:2 | 2:2 | 2008 թվականի Օլիմպիադա |
| 4 | 2011 թվականի հունիսի 27 | Ruhrstadion, Բոխում, Գերմանիա | Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա | **2**:1 | 2:1 | 2011 թվականի Աշխարհի առաջնություն |
| 5 | 2011 թվականի հուլիսի 17 | Commerzbank-Arena, Մայնի Ֆրանկֆուրտ, Գերմանիա | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ ԱՄՆ | **1**:1 | 2:2(3:1 պ) | 2011 թվականի Աշխարհի առաջնություն |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

Կաղապար:Commonscat-inline

* Профиль на сайте JFA(անգլ.)