recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ներսես Մոկացի** նաև **Ներսես Վանեցի**, **Ներսես Բեղլու** (մոտ 1575, գյուղ Հասկնջավ (Վանի նահանգի Մոկսի գավառ) - 1625, Վանա լճի Լիմ կղզի), բանաստեղծ, կրթական-լուսավորական գործիչ, փիլիսոփա։

Կենսագրություն
--------------

Կրթություն է ստացել հորեղբոր՝ Հայրապետ վարդապետի մոտ, այնուհետև աշակերտել է Բարսեղ Աղբակեցուն։ Ներսես Մոկացու գործունեությունը կապված է Բաղեշի Ամրդոլու վանքի, Հարանց անապատի և Լիմ անապատի ու իր հիմնադրած դպրոցի (1622) հետ։

Ներսես Մոկացու փիլիսոփայական հայացքները դրսևորվել են «Վիճաբանութիւն երկնի եւ երկրի» այլաբան, բանաստեղծության մեջ։ Հոգու և մարմնի փոխհարաբերության հարցում գերադասությունը տալիս է մարմնին, երկնքի և երկրի հակադրության հարցում՝ երկրին։

Ներսես Մոկացու գործունեությունը կապված է Բաղեշի Ամրդոլու վանքի, Սյունյաց Մեծ անապատի և Լիմ կղզու միաբանության հետ, որի հիմնադիրն է (1622) ինքը։ Ավանդել է արտաքին գիտություններ։ Ներսես Մոկացու ստեղծագործությունը կարելի է բաժանել 3 խմբի՝ պատմական, հոգու և մարմնի փոխհարաբերության, ավանդական-առասպելական։ Պատմական երկերում հեղինակը հաղորդում է այնպիսի փաստեր, որոնք չկան այլ աղբյուրներում։ Այդպիսին է «Օրհնեալ Տեր Յիսուս փրկիչ» տողով սկսվող ներբողը նվիրված է Հարանց անապատի հիմնադրմանը։ Մի այլ գրվածքում պատկերել է Անդրեաս քահանայի նահատակությունը՝ Շահ Աբբասի հրամանով (1617)։ «Ի հոլովել ժամանակին» տողով սկսվող ողբում նկարագրել է Սալահ ադ Դինի կողմից Երուսաղեմի գրավումը (1187)։ Ներսես Մոկացու փիլիսոփայական հայացքները դրսևորվել են «Վիճաբանություն երկնի և երկրի» այլաբանական բանաստեղծության մեջ։ Հոգու և մարմնի պայքարի հարցում նա համարձակորեն առավելությունը տալիս է մարմնին, երկնքի և երկրի հակադրության հարցում՝ երկրին։

Երկեր
-----

* Բանաստեղծություններ, Երևան, 1975, 208 էջ։
* Բանաստեղծություններ, Երևան, 1985, 165 էջ։

Գրականություն
-------------

* Ալիշան Ղ․, Հայապատում, Վենետիկ, 1901։
* Ակինյան Ն․, Բաղեշի դպրոցը, Վիեննա, 1952։
* Մնացականյան Ա․, Հայկական միջնադարյան ժողովրդական երգեր, Երևան, 1956։
* Խաչատրյան Պ․, Հայ միջնադարյան պատմական ողբեր, Երևան, 1969։
* Լևո, Երկ․ ժող․, հ․ 3, գիրք Ա Երևան, 1969։
* Աբեղյան Մ․, Երկ․, հ․ 7, Երևան, 1975։

Տես նաև
-------

* Լիմի գրչության կենտրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 254)։*  |
**Ամիր Աբեդզադե** (պարս.՝ امیر عابدزاده, ապրիլի 26, 1993(1993-04-26), Թեհրան, Իրան), իրանցի ֆուտբոլիստ, պորտուգալական «Մարիտիմու» ակումբի և Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դարպասապահ։

Ակումբային կարերիա
------------------

Ամիր Աբեդզադեն Իրանի ֆուտբոլի հավաքականի դարպասապահ Ահմադ Րեզա Աբեդզադեի որդին է։ Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել թեհրանական «Պերսեպոլիս» ակումբում, ինչպես նաև` Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում, որտեղ մասնակցել է Ամերիկիան ֆուտբոլի առաջնությանը։ 2014 թվականի հուլիսի 3-ին տեղափոխվել է իրանական «Ռահ Ահան» ֆուտբոլային ակումբ, որտեղ այդ ժամանակ դարպասապահների մարզիչն իր հայրն էր։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ամիր Աբեդզադեն իր նորամուտն է նշել իրանական Պրո լիգայում` 34-րդ րոպեին փոխարինման դուրս գալով «Պերսեպոլիսի» դեմ տնային հանդիպման ժամանակ։

2017 թվականի հունվարի 23-ին պայմանագիր է կնքել պորտուգալական «Մարիտիմու» ակումբի հետ` «Բարեյրենսի» ակումբի կազմում խորտուգալիական իր նշանակությամբ երրորդ լիգայում հաջող հանդես գալուց հետո։

Կարիերան հավաքականում
---------------------

2018 թվականի մայիսի 19-ին Ամիր Աբեդզադեն իր նորամուտն է նշել Իրանի ազգային հավաքականում` հիմնական կազմում մասնակցելով Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ տնային ընկերական խաղին։ Նա ընդգրկվել է Իրանի Ազգային հավաքականի կազմում` մասնակցելու 2018 թվականին Ռուսաստանում կայացած աշխարհի առաջնությանը։

Ելույթների վիճակագրություն
--------------------------

| Ամիր Աբեդզադեի խաղերը և խփած գոլերը Իրանի հավաքականի կազմում |
| --- |
| № | Ամսաթիվ | Անցկացման վայր | Մրցակից | Հաշիվ | Գոլ | Մրցույթ |
| 1 | 19 мая 2018 | Ազադի մարզադաշտ, Թեհրան | Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական | 1:0 | — | ընկերական |

Արդյունքում` 1 խաղ/ 0 գոլ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Iran 1:0 Uzbekistan» (անգլերեն) — teammelli.com. Վերցված է 15 июня 2018-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը teammelli.com կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամիր Աբեդզադե» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFutbol · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Soccerbase (խաղացող) · Soccerway · playmarkerstats.com (խաղացող) · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան**  (ռուս.՝ Памятник героям Первой мировой войны), հուշարձան Ռուսաստանի Կալինինգրադ քաղաքում։ Տեղադրվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հարյուր տարի անց և նվիրված է այդ պատերազմում զոհված ռուս զինվորների ու սպաների հիշատակին։

Հուշարձանը գտնվում է Աստղագիտական բաստիոնի (Астрономический бастион) մոտ՝ Գվարդիական պողոտայի ու Գորնայա փողոցի հատման վայրում։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի տեղադրման նախաձեռնությունը պատկանում է Ռուսաստանի ռազմա-պատմական միությանը։ Հուշարձանի լավագույն տարբերակի համար հայտարարված մրցույթում հաղթել է Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարիչ Սալավատ Շչերբակովը։ Հուշարձանն ստեղծվել է բացառապես ժողովրդի նվիրաբերումների հաշվին, որի հավաքումը նույնպես կազմակերպել է Ռուսաստանի ռազմա-պատմական միությունը։

Հուշարձանը տեղադրվել է Կալինինգրադ քաղաքի Աստղագիտական բաստիոնի մոտ գտնվող հրապարակում. քաղաքը նախկինում եղել է Արևելյան Պրուսիայի վարչական կենտրոնը և այդ վայրում հարյուր տարի առաջ՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում, ռուսական բանակը մարտեր է մղել գերմանացիների դեմ։ Հուշարձանն առաջինն էր նմանատիպ հուշարձանների շարքում, որոնք Ռուսաստանի պատմա-ռազմական միության կողմից կանգնեցվել են երկրի տարբեր քաղաքներում 2014 թվականին՝ ի նշանավորումն Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելու հարյուրամյա տարելիցի։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2014 թվականի մայիսի 30-ին։ Բացման արարողությանը մասնակցել են Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարար, Ռուսաստանի ռազմա-պատմական միության նախագահ Վլադիմիր Մեդինսկին, Կալինինգրադի մարզի նահանգապետ Նիկոլայ Ցուկանովը, Կալինինգրադի հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։

Հուշարձանը ներկայացնում է չորս բրոնզե արձաններ, որոնք խորհրդանշում են տարբեր դասակարգերի ներկայացուցիչներին, ովքեր մասնակցել են Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Նրանք են ազնվական սպան, տարատոհմիկ ուսանողը, պրապորշչիկն ու գյուղացի զինվորը։ Ըստ հուշարձանի հեղինակների խոսքերի՝ այն խորհրդանշում է բոլոր դասակարգերի համախմբումը պատերազմի սկզբում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Памятник героям Первой мировой войны открыт в Калининграде» (ռուսերեն). Российское военно-историческое общество. 08.08.2014. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
2. 1 2  Галина Белоглазова. (30.05.2014). «В Калининграде открыли памятник героям Первой мировой» (ռուսերեն). Российская газета. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
3. ↑  «В Калининграде открыли памятник героям Первой мировой войны» (ռուսերեն). Клопс.Ру. 30.05.2014. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
Ակադեմիայի շենքը
**Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիա** (անգլ.՝ Royal Academy of Dramatic Art (*RADA*)), աշխարհում ամենահայտնի թատերական դպրոցներից մեկը, ինչպես նաև Միացյալ Թագավորությունում ամենահին թատերական դպրոցներից մեկը։ Ակադեմիան կառուցվել է 1904 թվականին՝ անգլիացի թատրոնի դերասան Հերբերտ Բիրբոմ Թրիի կողմից, գտնվում է լոնդոնյան թաղամաս Բլուսբերիում։ Ակադեմիան գտնվում է Թագավորական քոլեջի կառավարման տակ, որը իր հերթին համարվում է Լոնդոնյան համալսարանի մաս։

Ակադեմիան ամեն տարի ընդունում է 28 նոր ուսանող՝ երեքտարյա դասընթացի համար։ Ակադեմիան պատրաստում է ոչ միայն դերասաններ, այլ նաև թատրոնի տեխնիկական անձնկազմ։ Ակադեմիայի շրջանավարտները դարձել են մեծ ճանաչում ունեցող դերասան և դերասանուհիներ, նրանց շարքում են՝ Ութա Հագենը, Ջոան Գրինվուդը, Մարգարեթ Լոքվուդը, Մեգգի Ալբանեզին, Ջոն Գիլգուդը, Ջոան Քոլինզը, Մայքլ Քեյնը, Յոան Գրիֆիթը, Թիմոթի Դալթոնը, Էնթոնի Հոփքինսը, Յան Մաքշեյնը, Էրիկ Ռոբերտսը, Թոմ Հիդելսթոնը, Մեթյու ՄաքՖեյդենը, Շոն Բինը, Բեն Ուիշոուն, Ալան Ռիքմանը և այլք։

2007 թվականից ակադեմիայի նախագահն է Ռիչարդ Աթենբորոն (մինչև իր մահը՝ 2014 թվականի օգոստոսը), ներկայացուցիչը՝ սեր Սթիվեն Ուեյլի-Քոենը, իսկ նրա փորաինողներն են Ալան Ռիքմանը (մինչև իր մահը՝ 2016 թվականի հունվարի 14-ը) և Մայքլ Աթենբորոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Catherine Shoard (2016 թ․ հունվարի 14). «Alan Rickman, giant of British film and theatre, dies at 69». *The Guardian* (անգլերեն). Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1025818-8 · ISNI: 0000000405158931 · LCCN: nb2005012507 · VIAF: 242287019 · WorldCat VIAF: 242287019 |

 |
**Կազարատ**, միջնադարյան հայկական քաղաք Ղրիմում, որը գոյություն է ունեցել 14-15-րդ դարերում։

Բնակեցվել է 1330 թվականից սկսած, դադարել է գոյություն ունենալ 1475 թվականին՝ Թուրքիայի կողմից Ղրիմի գրավումից հետո։

Կազարատում եղել է մի պալատ, որտեղ, մասնավորապես, ապրել է Մուգալենցների տոհմից հայ իշխան Մարգարը։ Քաղաքում եղել է բանակ, որը նախատեսված է եղել Կաֆֆան պաշտպանելու համար, ինչը պայմանավորված է եղել ջենովացի իշխան Շիրինի հետ։

Քաղաքի գտնվելու ստույգ վայրը պարզված չէ։ Ենթադրաբար այն գտնվել է Գրիցցա լեռան լանջին, հավանաբար հենց այդ քաղաքի հետքերն են հայտնաբերվել լեռան հյուսիսային լանջին գտնվող Կազարատ-1 հնագիտական բնակավայրում։ Մոտակա խոշոր բնակավայրը եղել է Հին Ղրիմ քաղաքը (14-15-րդ դարերում այն եղել է հայկական Սոլխաթ քաղաքը)։ Մոտակայքում է գտնվում նաև Սուրբ Խաչ վանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Байбуртский А. М. Тимиргазин А. Д.* К вопросу о локализации средневекового армянского города Казарат в Крыму // *Историко-филологический журнал*. —Ереван, 2001. — № 3. — С. 265—269. — ISSN 0135-0536.
«**Cops & Doughnuts**», սրճարան ԱՄՆ-ի Միչիգան նահանգի Քլեր քաղաքում։ Բացվել է 2009 թվականին, մասնագիտացած սուրճի և քաղցր թխվածքների վրա։ Հայտնի է դարձել որպես ոստիկանության քաղաքային բաժանմունքի աշխատակիցներին սպասարկող հասարակական սննդի հաստատություն։

Պատմություն
-----------

«**Cops & Doughnuts**» բացվել է 2009 թվականին, երբ 9 ոստիկաններ բացեցին (1896 թվականին հիմնադրված) «**Clare City Bakery**» թոնրատունը, որը պատրաստվում էր փակվել ֆինանսական խնդիրների պատճառով։ Այդ սպաներից մեկը՝ Գրեգ Ռայնարսոնը, ազատվել է ոստիկանությունից, որպեսզի իր ամբողջ ժամանակը նվիրի բաց սրճարանին։

Բացի սուրճ եւ փքաբլիթներ պատրաստելուց, սրճարանը նաեւ մասնագիտացած է ոստիկանության հետ կապված հուշանվերների վաճառքի մեջ։ 2015 թվականին սրճարան է այցելել ավելի քան 500 000 մարդ։ Ժամանակի ընթացքում սրճարանի սեփականատերերը նույնպես սկսել են վաճառել իրենց փքաբլիթներն ու սուրճը տեղական այլ հաստատություններում։ Ինչպես նաև բացվել են «**Cops & Doughnuts**»-ի մի քանի մասնաճյուղեր։ Սրճարանում ուտեստների անվանումները կապված են ոստիկանական թեմատիկայի հետ։ Նրանց թվում են Night Stick դարչինային ձողիկները («ոստիկանական մահակ»), կիտրոնի լցոնով փքաբլիթներ Taser («թազեր»), լոնգ-ջոններ բեկոնով եւ թխկու օշարակով Squealer («մատնիչ»), Felony Fritter խնձորի ֆրիտերներ («հանցագործություն»)։ Սովորական սուրճը կոչվում է «Առավոտյան հերթափոխ», խիստ տապակած՝ «Գիշերային հերթափոխ», իսկ առանց կոֆեինի սուրճը՝ «Հանգստյան օր»։ Թեմատիկ անուններ կրում են նաև հետագայում բացված մասնաճյուղ-ճաշարանի սենդվիչները։ Սրճարանին կից գրեթե անմիջապես բացվել է հուշանվերների խանութ, որի հիմնական ապրանքներից մեկը դարձել են պրոֆիլի և անֆասի լուսանկարներով (անգլ.՝ mug shots) և հումորային ստորագրությամբ բաժակները։

Հաստատությունը մեծ ճանաչում է ստացել ԱՄՆ-ում, քանի որ դա ֆրանչայզինգի աշխարհում բացարձակ նորարարություն էր։

Ծանոթագրություներ
-----------------

1. ↑  Marchetti, Domenica (2013 թ․ հոկտեմբերի 4). «Cops & Doughnuts an arresting success». *American Food Roots*. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 14-ին.
2. ↑  Powers, Rebecca (2016 թ․ ապրիլի 6). «At this Michigan doughnut shop, cops are the owners, not the customers». *The Washington Post*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 14-ին.
3. ↑  Lavy, Kathleen (2016 թ․ մայիսի 11). «Cops & Doughnuts: A raised, glazed success story». *Detroit Free Press*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 14-ին.
4. 1 2  Johnson, Elizabeth (2013 թ․ մարտի 5). «Cops & Doughnuts». *American Profile*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Ալեքսանդր Զիմինի քաղաքային դաստակերտ** (ռուս.՝ Городская усадьба Александра Зимина), դաստակերտ Մոսկվայում (Ռուսաստան)։ Հասցեն՝ Գոնչարնայա փողոց, տուն 34/11։ Մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է։

Պատմություն
-----------

Տան սեփականատերն է եղել ժառանգական պատվավոր քաղաքացի Ալեքսանդր Իվանովիչ Զիմինը՝ Իվան Նիկիտիչ Զիմինի որդին, որը եղել է Ռուսաստանի խոշորագույն բաժնետիրական ընկերության՝ «Ի. Ն. Զիմինի Զուևյան մանուֆակտուրա ընկերակցության» հիմնադիրը։ Ալեքսանդր Իվանովիչը առանձնատան շինարարությունը 1911 թվականին պատվիրել է ճարտարապետ Վլադիմիր Դմիտրիևիչ Ադամովիչին, որի հետ վաղուց ծանոթ էր. ճարտարապետը նախկինում իրականացրել է նրա հոր ֆաբրիկայի համար ծրագրերը։ Շինարարությունն իրականացվել է 1912-1914 թվականներին։

Նկարագրություն
--------------

Երկհարկանի տունը կառուցվել է նեոկլասիցիզմի ոճով։ Դեպի Գոնչարնայա փողոց նայող ճակատը համաչափ է, նրա կենտրոնական մասում կամարաձև երեք պատուհաններով քիչ առաջ եկած ելուն է։ Ելունը պսակվում է եռանկյունաձև ատտիկոսով, որում բացված է կլոր ձեղնալուսամուտ։ Կողային ճակատն անհամաչափ է, այն ևս ունի ելուն, որն առանձնացնում է մուտքը։ Ելուստում գտնվող բարձր պատուհանը դուրս է գալիս դեպի տան շքասանդուղք։ Առաջին հարկի պատուհանների մի մասի վերևում արվել են կողպեքային քարեր։ Տան պատերը հարթ են, զարդարված ծեփածո դրասանգներով, ծաղկամաններով, մեդալիոններով, որոնք նման են 1812 թվականի հրդեհից հետո կառուցված տների դեկորին (ճակատի ծեփվածքը մասամբ կորսված է)։ 1910-ական թվականներին նման ծեփածո դետալները կրկին ձեռք են բերել ժողովրդականություն և հաճախ կիրառվել են նեոդասական տները ձևավորելիս։ Տան հետնամասում եղել է մրգային այգով և ծառայողական շինություններով (որոնց թվում կար ավտոտնակ) բակ։ Զիմինը 16 ձիաուժ հզորությամբ «Բենց» ավտոմեքենայի սեփականատեր էր։ Տան ներսույթների ձևավորումը չի պահպանվել.

Պատկերասրահ
-----------

* Առանձնատունը XX դարի սկզբին. լավ տեսանելի են դեկորի կորցրած տարրերը և մուտքը բակի կողմիցԱռանձնատունը XX դարի սկզբին. լավ տեսանելի են դեկորի կորցրած տարրերը և մուտքը բակի կողմից
* Գլխավոր ճակատըԳլխավոր ճակատը
* Պատուհանի դեկորՊատուհանի դեկոր
* Կողային ճակատըԿողային ճակատը
* Բակի կողմի ճակատըԲակի կողմի ճակատը
* Պատուհաններից մեկի վերևում պահպանվել է ծեփածո ծաղկամանՊատուհաններից մեկի վերևում պահպանվել է ծեփածո ծաղկաման

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Распоряжение Правительства Москвы № 1608-РП от 10.08.2004
2. ↑  «Главный дом, 1912-1914 гг. архитектор В.Д. Адамович» (ռուսերեն). Департамент культурного наследия города Москвы. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 20-ին.
3. 1 2  Ульянова и др. 2010, էջ 156-158

Գրականություն
-------------

* *Г.Н. Ульянова, Н.С. Датиева, М.В. Золотарев* Часть III. Места проживания. // Династии Зиминых и Гучковых в истории Москвы и Московской губернии (конец XVIII - XX века). — М. 2010.
**Էվոզմոն** (հուն․՝ Εύοσμον), քաղաք Հունաստանում, Սալոնիկի հյուսիսային արվարձանը։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 35 մետր բարձրության վրա, Սալոնիկ կենտրոնից 5 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք և Մակեդոնիայի միջազգային օդանավակայանից 17 կմ դեպի հյուսիս։ Կորդելիա-Էվոզմոն համայնքի վարչական կենտրոնն է՝ Սալոնիկի, Կենտրոնական Մակեդոնիայի ծայրամասային տարածքում։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 74 686 մարդ է։ Տարածքը 9,927 քառակուսի կմ է։

Պատմություն
-----------

1818 թվականին՝ հունական հեղափոխությունից քիչ առաջ, կառուցվել է Հայոս-Աթանասիոս եկեղեցին։ 1922 թվականին բնակեցվել է Կուկլուջայի փախստականներով, Զմյուռնիայի արվարձանում (այժմ Ալթինդագ) մալոազիական աղետից և հույն-թուրքական բնակչության փոխանակությունից հետո։ Կուկլուջա անունը ծագել է «kokulu»՝ «հոտավետ, բուրավետ» բառից։ 1926 թվականին ստեղծվել է Նեոս-Կուկլուդզաս (Νέος Κουκλουτζάς) քաղաքը։ 1934 թվականին ստեղծվել է Կորդելիոյի համայնքը՝ Նեո-Կորդելիո կենտրոնով։

1953 թվականին Նեոս-Կուկլուդզասը դարձել է համայնքի կենտրոն։ 1955 թվականին քաղաքը և համայնքը վերանվանվել են Էվոզմոն։ Անունը ստացել է հուն․՝ εύοσμος «բուրավետ» բառից, որը թուրքական անվան թարգմանություն է։

Էվոզմոնում տեղադրված է հնագետ Մանոլիս Անդրոնիկոսի մարմարե հուշարձանը, որը ծնունդով Բուրսայից էր (Փոքր Ասիա)։ Հուշասյունում պատկերված է վերգինյան աստղը և երեք քաղաքների անունները՝ Բուրսա, Վերգինա և Սալոնիկ։

Բնակչություն
------------

| Տարի | Բնակչություն, մարդ |
| --- | --- |
| 1991 | 29331 |
| 2001 | 54825 |
| 2011 | ▲ 74686 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2021 Greek census
2. ↑  «Πανδέκτης: Neos Koukloutzas -- Evosmon». *pandektis.ekt.gr*. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
3. ↑  William. Shakespeare, (2020). *King Henry V*. Project Gutenberg. OCLC 1237152642.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
4. 1 2  «Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991» (հունարեն). Ελληνική Στατιστική Αρχή. Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 22-ին.
**Ստեփանոս Հակոբի Ներսիսյան (Ներսեսյան)** (1807, Երևան - մարտի 23 (ապրիլի 4), 1884, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), հայազգի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

1840-1842 թվականներին ավարտել Է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիան (դասատուներ՝ Ա․ Զաուերվեյդ և Ա․ Վառնեկ)` ոչ դասական» նկարչի կոչումով։ Ներսիսյանի լուսավորական գաղաֆարների ձևավորմանը նպաստել է նաև նրա մտերմությունը ժամանակի անվանի մտավորականների (Գաբրիել Սունդուկյան, Ս․ Նազարյան, Միրզա Ֆաթալի Ախունդով, Հովհաննես Այվազովսկի, Պերճ Պռոշյան, Գևորգ Ախվերդյան և ուրիշներ) հետ։ 1846-1965 թվականներին (ընդմիջումներով) նկարչություն Է դասավանդել Թիֆլիսի, Շուշիի դպրոցներում։ Ստեղծագործել Է պատմական ու կենցաղաղային պատկերի, դիմանկարի ու բնանկարի բնագավառներում։ Ներսիսյանի «Խնջույք Քուռ գետի ափին» (1860-ական թվականներ) նկարը նոր շրջանի հայ կերպարվեստի առաջին կենցաղապատկերն է։ Նրա Մ. Զ. Արղության-Երկայնաբազուկի (1849), Անհայտ տղամարդու, Ա. Տեր-Ղուկասյանի, Գ. Ակիմյանի և այլ դիմանկարներում առկա է Հ. Մ. Հովնաթանյանի արվեստի որոշակի ազդեցությունը։ «Իշխան Բ. Հ. Բեյբութովի դիմանկարը» (1857) հանդիսային է՝ գեներալի պատվանշանների շեշտադրումով։ «Անհայտ կին», «Մելիք-Ադամյան», «Գ. Իզմիրյան» գործերում պարզորոշ է ժամանակի արվեստի գաղափարական ու գեղագիտիական ազդեցությունը, իսկ «Մեսրոպ Մաշտոց» և «Սահակ Պարթև» (երկուսն էլ՝ 1882) պատկերներն ազգային ինքնագիտակցությունից բխած տրամադրությունների գեղարվեստական արտահայտությունն են։ Ներսիսյանն իր ստեղծագործությամբ ավարտին է հասցրել 17-18-րդ դարերի հայ կերպարվեստի զարգացումը՝ այն կապելով 19-րդ դարի 2-րդ կեսի արվեստի հետ։

Ներսիսյանի գործերը պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Սուրբ էջմիածնի Վեհարանում, ԳԱԹ-ում, Վրաստանի արվեստի (Թբիլիսի), Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստների թանգարաններում։

Գրականություն
-------------

* Ղազարյան Մ, Ստեփանս Ներսիսյան, «Տեղեկագիր ՀԽՍՀ ԳԱ, հաս, գիտ», 1962, № 1

Պատկերասրահ
-----------

* Մեսրոպ Մաշտոց, գտնվում է Էջմիածնի վեհարանում, 1882Մեսրոպ Մաշտոց, գտնվում է Էջմիածնի վեհարանում, 1882
* Իշխան Վ. Հ. Բեհբութովի դիմանակարը (1857)Իշխան Վ. Հ. Բեհբութովի դիմանակարը (1857)
* Խնջույք Քուռ գետի ափին. Թիֆլիս (1860-ական)Խնջույք Քուռ գետի ափին. Թիֆլիս (1860-ական)
* Սուրբ Սահակ Պարթև, 1882Սուրբ Սահակ Պարթև, 1882

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ստեփանոս Ներսիսյանի ստեղծագործությունները ՀԱՊ-ում
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.
3. ↑  «Ղազարյան Մ, Ստեփանս Ներսիսյան, «Տեղեկագիր ՀԽՍՀ ԳԱ, հաս, գիտ», 1962, № 1». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստեփանոս Ներսիսյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 260)։*  |
**«Ավետիս»,** Նար-Դոսի պատմվածքներից, որտեղ նկարագրվում է ծերունի ժամկոչի ու նրա թոռանը ցույց տված ընդունելությունը՝ հավատացյալներին Քրիստոսի ծնունդը ավետելու համար։ Այն գրել է 1894 թվականին։

Սյուժե
------

Մի ծերունի է լինում, ով երեսուն տարի ծառայում էր սուրբ Հովհաննես եկեղեցուն։ Ծերունի ժամկոչը նաև տիրացություն էր անում եկեղեցում, բայց կար նաև մի շիլ տերտեր։ Ծերունին ապրում էր իր փոքրիկ թոռան հետ։ Ամեն գիշեր, երբ դեռ դրսում սաստիկ մութ էր, ծերունին դուրս էր գալիս և եկեղեցու բակում գտնվող տնակից և երկու անգամ ծլնգացնում էր «հիվանդների զանգը»։ Երբ լույսը կամաց բացվում էր, դուրս էր գալիս և ծլնգացնում երրորդ անգամ։ Ծերունին և շիլ տերտերը օրը բացվելուն պես սկսում էին իրենց ժամասացությունը։ Եկեղեցի սովորաբար մարդ չէր մտնում։ Միայն մոտիկ ապրող մի որևէ պառավ կին։ Ծերունին ուրախ էր, որովհետև թոռան հետ «Ավետիս» պետք է ման գար։«Ավետիս»-ն ու տնօրհենքը եկամուտի ամենալավ աղբյուրներն էին նրանց համար։ Ծերունին թոռան հետ մտնում էր տնե-տուն և ավետում հավատացյալներին Քրիստոսի ծնունդը։ Եվ ամեն տնից էլ ստանում էին սև ու սպիտակ դրամներ։ Մի տան առջև կանգ առան, ներսից աղմուկ էր լսվում։ Երբ ներս մտան, տեսան, որ տան բոլոր անդամները հավաքվել են սեղանի շուրջ, որի վրա ՛արված էր ձկնեղեն, փլավ։ Նավակատիկ էր։ Ծերունին թոռան հետ սկսեց երգել։ Վերջացնելուն պես շնորհավորեցին միմյանց՝ տան նահապետի գլխավորությամբ։ Վերջինս կարգադրեց երիտասարդներին, որպեսզի ամեն մեկը մի աբասի տա ծերունուն։ Հրավիրեցին միասին ճաշի, ծերունին գինուց չէր հրաժարվում և խմում էր իրար ետևից, բայց հինգերորդից հրաժարվեց, քանի որ շատ տներ պիտի այցելեր։ Շրջագայած տների մեջ ամենից հարգանքովն էին և հյուրասերը։ Նախորդ տան դուռը բացվելուն պես սկսել էին հայհոյել ծորունուն։ Պապ ու թոռ հասան մի երկհարկանի դռան դիմաց։ Երկար մտածելուց հետո վճռեցին մտնել։ Երբ բարձրացան, դռան մոտ մի կին մոտեցավ, բայց այնպես վախեցած տուն մտավ, կարծես ուրվական էր տեսել։ Հետո դուրս եկավ մի պարոն և, կարծելով, թե նրանք տունն են ուզում թալանել, բղավելով կանչեց դռնապանին՝ Սիմոնին։ Հրամայեց, որ նրանց հանձնի գարադավոյի ձեռքը, բայց վերջինս այնքան բարի էր, որ ճանապարհից բաց թողեց։ Խորհուրդ տվեց այլևս «Ավետիս» ման չգան և անգամ գումար վերցրեց ծերունու վաստակից։

Կերպարներ
---------

* Ծերունի ժամկոչ
* Ծերունու թոռը
* Տերտեր
* Տան տիկինը
* Տան պարոնը
* Դռնապան՝ Սիմոն
* Գարադավո

Տողատակեր
---------

* Հայկական եկեղեցու մեջ մի հնավանդ սովորություն կար, որի համաձայն կեսգիշերին երկու անգամ զանգահարում էին, որպեսզի ծանր հիվանդներն ուրախանան, կարծելով թե լուսադեմը մոտ է։ Այդ զանգահարումը կոչվում է «հիվանդների զանգ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նար-Դոս (1977). *Երկեր*. Երևան: Սովետական գրող. էջեր 129–136.
**Ռաջարհատ**, տեղանք Հնդկաստանի Արևմտյան Բենգալիա նահանգի Հյուսիսային 24 Պարգանաս շրջանի Բիդհաննագար մունիցիպալ կորպորացիայի մեջ։ Այն մոտ է Կալկաթային, մասնավորապես Հյուսիսային Կալկաթային, ինչպես նաև այն տարածքի մի մասը, որը ծածկված է Կալկաթայի Մետրոպոլիտեն զարգացման մարմնի (ԿՄԶՄ) կողմից։ Նոր քաղաքի ծայրամասում, Ռաջարհատ-Գոպալպուրը ունեցելել է անշարժ գույքի զարգացման հսկայական աճ։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի, Ռաջարհատ-Գոպալպուր քաղաքապետարանն ուներ ընդհանուր բնակչություն 402,844 մարդ, տղամարդիկ կազմում են բնակչության 50,55%-ը, իսկ կանայք՝ 49%-ը։ Ռաջարհատ-Գոպալպուրում գրագիտության միջին մակարդակը կազմում է 89,69%։

Վարչություն
-----------

Բիդհաննագար քաղաքային կորպորացիան բաղկացած է 41 ծխական համայնքներից։ Այն բաղկացած էր բազմաթիվ բնակավայրերից, ինչպիսիք են՝ Կեստոպուր, Չանդիբերիա, Ռաբինդրա Պալլի, Սամար Պալլի, Բագույաթի, Ուդայան Պալլի, Սանտոշ Պալլի, Ջագատպուր, Աշվինի Նագար, Նարայանտալա, Ռագունաթպուր, Արջունպուր, Թեգորիա, Ջյանգրա, Հելաբոտտալա, Նոապարա, Պալլի, Պրամոդշա։ Ջյոտի Նագար, Հաթիարա, Կայխալի, Չինար պարկ, Աթղարա, Դասադրոն, Սալուա, Բաբլատալա, Նարայանպուր, Բերաբերի, Բիդիշա Պալլի, Սարադա Պալլի, Գանտի և NSCBI օդանավակայանի մի մասը։ 2015 թվականի հունիսի 18-ին Բիդհաննագարի մունիցիպալ կորպորացիան (BMC) ստեղծվեց Ռաջարհատ-Գոպալպուր քաղաքապետարանի, Բիդհաննագարի քաղաքապետարանի և Մահիշբաթան II Գրամ Փանչայաթի տարածքների միաձուլմամբ։ Այժմ Ռաջարհաթ-Գոպալպուրն ունի 26 հիվանդասենյակ (թիվ 1-ից մինչև 26 թ.) Բիդհաննագար մունիցիպալ կորպորացիայի ներքո։

Տարածքը գտնվում է Բիդհաննագարի ոստիկանության հանձնակատարի իրավասության ներքո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Census of India 2011 (West Bengal): North Twenty Four Parganas District Primary Census Abstract — Office of Registrar General & Census Commissioner of India.
2. ↑  «Rajarhat Gopalpur City Population 2011 - 2021». Census of India, Government of India.
3. ↑  «Rajarhat-Gopalpur Municipality».
4. ↑  «Bidhannagar Municipal Corporation about to be formed soon».
5. ↑  Govt nod to new police posts, civic bodies’ merger The new corporation will thus be named Bidhannagar-Rajarhat-Gopalpur Municipal Corporation
6. ↑  «BMC». Արխիվացված է օրիգինալից 2020-09-20-ին. Վերցված է 2023-04-02-ին.
Արիանան տաշտում խաղող է ճզմում արցախյան գինու երրորդ փառատոնի ժամանակ, Տողի մելիքական ապարանք, Հադրութի շրջան, Արցախ
**Արցախյան գինու փառատոն**, անց է կացվում 2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ից, Արցախի Հադրութի շրջանի Տող գյուղում։ Փառատոնը շարունակական բնույթ է կրում և կազմակերպվում է յուրաքանչյուր տարի սեպտեմբեր ամսվա երրորդ շաբաթ օրը։

Պատմություն
-----------

Հադրութի մանկապատանեկան կենտրոնի սաների աշխատանքների ցուցադրությունը փառատոնի ժամանակ
Այն նախաձեռնվել էր Արցախի ԿԱ զբոսաշրջության և պատմական միջավայրի պահպանության վարչության կողմից՝ զբոսաշրջության միջոցով Հարավային զբոսաշրջային երթուղու վրա գտնվող համայնքների զարգացումն աշխուժացնելու և Արցախի զբոսաշրջության զարգացմանը նպաստելու համար։ Փառատոնը կոչված է արցախյան գինեգործության ավանդույթները վերծանելու։ Արցախյան գինու արտադրողների, ինչպես նաև Հայաստանի գինեգործների համար ստեղծվում է մի հարթակ, որտեղ հնարավորություն է ընձեռնվում կազմակերպել իրենց արտադրության վաճառքը, իրականացնել փորձի փոխանակում, գովազդել նրանց արտադրությունը և այլն։ Ամենամյա փառատոնի ծրագիրն ներառում էր գինեգործության հնագույն և ինքնատիպ ծիսակատարությունը՝ տաշտում գինի ճզմելը, արցախյան ավանդական ուտեստների հյուրասիրություն, արվեստի գործերի ցուցահանդես-վաճառք, Տողի Մելիքական ապարանքի հնագիտական գտածոների ցուցադրություն և, իհարկե, գինի արտադրողների ցուցահանդես-տոնավաճառ, որտեղ ներկայացված էին Արցախի 5 շրջանների և Հայաստանի գինիները։ Փառատոնն ավանդաբար ուղեկցվում է հայկական ազգային երգ ու պարով։ Փառատոնը տարեցտարի վերածվում է ազգային տոնի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Տող գյուղում կանցկացվի Արցախյան գինու երրորդ փառատոնը».. 8 սեպտեմբերի 16:05. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (օգնություն)
2. ↑  Գինու փառատոն Արցախում
3. ↑  «Գինու փառատոն Արցախում». *armarlur.com*. ՄԱՐՏ 3, 2015Թ. 09:31. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.
4. ↑  «Տողում կայացել է արցախյան գինու 6-րդ փառատոնը. մասնակցում էին երեք տասնյակից ավելի գինեգործներ (լուսանկարներ)». *artsakhpress.am*. 21 սեպտեմբերի, 2019, 19:04.
**Վահանակային խաղ** կամ **կոնսոլ խաղ** (անգլ.՝ console game), համակարգչային խաղ, որը նախատեսված է խաղային բարձակի վրա աշխատելու համար և ոչ թե որևէ այլ սարքի վրա, ինչպիսին է անհատական համակարգիչը կամ արկադային ավտոմատը։ Վահանակի համար նախատեսված բազմամակարդակ համակարգչային խաղի տարբերակը կոչվում է խաղի վահանակային տարբերակ։

Նկարագրություն
--------------

Բոլոր խաղային կոնսոլները կարելի է մոտավորապես բաժանել երկու տեսակի. ինքնուրույն ավտոնոմ կոնսոլներ, որոնք կոչվում են նաև դյուրակիր խաղային համակարգեր (օրինակներ *անգլ.՝ PlayStation Portable, Nintendo DS*), և կոնսոլներ, որոնք միացվում են պատկերի և ձայնի ելքային սարքերին։ Այս երկրորդ տեսակի կոնսուլները կոչվում են նաև խաղային վահանակներ (PlayStation 4, Xbox one): Ձեռքի վահանակների խաղերը կարող են անվանվել նաև «խաղեր դյուրակիր համակարգիչների համար», «խաղեր գրպանի կոնսուլների համար» և «խաղեր ձեռքի ղեկավարմամաբ կոնսուլների համար» (անգլ.՝ Handheld video game): Երկրորդ տեսակի կոնսոլների համար խաղերը կարող են անվանվել «կցորդի համար խաղեր» կամ «կցորդային խաղեր»։

Բարձակային խաղերի կառավարման սարքերը տարբերվում են համակարգչային խաղերի այլ տեսակների կառավարումից։ Ձեռքի վահանակների դեպքում կառավարման միջոցները տեղադրվում են հենց բարձակների վրա։ Կցորդային կոնսոլների դեպքում ղեկավարման համար կիրառվում են խաղաբարձիկներ և ջոյսթիքներ, որոնք, որպես կանոն, մշակվում են այս վահանակի արտադրողի կողմից և վաճառվում են հավաքածուի հետ միասին։ Սակայն այս առանձնահատկությունը «խիստ» չէ. շատ կոնսուլներ թույլ են տալիս այլ մուտքային սարքերի միացում, ինչպիսիք են ստեղնաշարն ու մկնիկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Markets, Research and (2019 թ․ նոյեմբերի 7). «Global Console Games Market Projections to 2030 - The Competition of Mobile Gaming is a Fierce Industry Hurdle». *GlobeNewswire News Room*. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 27-ին.
2. ↑  «Xbox head of first-party: 'We need to use established franchises as a home base from which we can expand' - MCV». *web.archive.org*. 2018 թ․ հուլիսի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 27-ին.
3. ↑  «New Xbox video shows off Project Scorpio XDK». *MCV/DEVELOP* (բրիտանական անգլերեն). 2017 թ․ հունիսի 6. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 27-ին.
4. ↑  «Nintendo begins sending NX development kit to devs». *MCV/DEVELOP* (բրիտանական անգլերեն). 2015 թ․ հոկտեմբերի 16. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 27-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Игры (games): компьютерные игры / Термины / Игровая индустрия / GameDev.ru — Разработка игр». *www.gamedev.ru*. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 27-ին.
* «Михаил Фёдоров: Разработка консольных игр. / Разработка / Статьи / Игровая индустрия / GameDev.ru — Разработка игр». *www.gamedev.ru*. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 27-ին.
* 

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վահանակային խաղ** կատեգորիայում։ |
**ՓԵրիսավալ Քոուլ (Փերսի)** (անգլ.՝ Percival Cole (Percy) Oliver, ապրիլի 1, 1919(1919-04-01), Պերթ, Ավստրալիա - հուլիսի 9, 2011(2011-07-09), Պերթ, Ավստրալիա, ավստրալիացի լողորդ։ 1936 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Փերսի Օլիվերը ծնվել է 1919 թվականի ապրիլի 1-ին Ավստրալիայի Պերտ քաղաքում։

Լողի մրցումներում հանդես է եկել Պերտ ակումբի կազմում։ 13 անգամ դարձել Է Ավստրալիայի չեմպիոն ազատ ոճում և մեջքի վրա։

1936 թվականին Բեռլինի ամառային Ամառային օլիմպիական խաղեր 1936-ում ընդգրկվել է Ավստրալիայի հավաքականի կազմում։ Մեջքի վրա 100 մետր մրցատարածությունում քառորդ եզրափակչում 1 րոպե 10,2 վայրկյան արդյունքով զբաղեցրել է 2-րդ տեղը, կիսաեզրափակչում՝ 3-րդ տեղը (1.09,4), եզրափակչում՝ վերջինը՝ 8-րդը (1.10,7)՝ 4,8 վայրկյան զիջելով ոսկի նվաճած Ադոլֆ Կիֆերին, որը ԱՄՆ-ից էր։

1938 թվականին Սիդնեյում կայացած Բրիտանական կասրության խաղերում նվաճել է 2 մեդալ։ Ոսկի՝ մեջքի վրա 110 յարդ մրցատարածությունում և բրոնզե մեդալ՝ Ավստրալիյի հավաքականի կազմում՝ Էռնեստ Հոբսի և Բիլ Ֆլեմինգի հետ միասին 3x110 յարդ համալիր լողի փոխանցումավազքում։

Ելույթներն ավարտելուց հետո Մաունթ Լոուլիի ավագ դպրոցում աշխատել է որպես ուսուցիչ և դպրոցի ադմինիստրատոր։ Զբաղվել է առագաստային սպորտով։

Մահացել է 2011 թվականի հուլիսի 9-ին Պերտում՝ այդ պահին լինելով Արևմտյան Ավստրալիա նահանգի ամենատարեց օլիմպիականը։ Թաղվել է 2011 թվականի հուլիսի 15-ին Պերտ քաղաքի մոտակայքում գտնվող Քարաքաթ գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Sports-Reference.com
2. 1 2
3. 1 2 3  «Olympedia – Percy Oliver». *www.olympedia.org*. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
4. ↑  «Olympedia – 100 metres Backstroke, Men». *www.olympedia.org*. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
5. ↑  «Swimming 110 Yard Backstroke - Men Gold Medals | Commonwealth Games Federation». *thecgf.com* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
6. ↑  «Swimming 330 Yard Medley Relay - Men Gold Medals | Commonwealth Games Federation». *thecgf.com* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
7. 1 2  «Tributes as WA s oldest Olympian is laid to rest - The West Australian». *web.archive.org*. 2016 թ․ մայիսի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 21-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում Լյուքսեմբուրգի օբյեկտը մեկն է (2014 թվականի դրությամբ), որը կազմում է ընդհանուր թվի 0,1 %-ը (1073՝ 2017 թվականի դրությամբ)։ Վերջինս ընդգրկված է մշակութային չափանիշներով։ Լյուքսեմբուրգի դքսությունը վավերացրել է Համաշխարհային ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիան 1983 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։ Լուքսեմբուրգի միակ օբյեկտն ընդգրկվել է ցանկում 1994 թվականին, Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 18-րդ նիստում։

Ցանկ
----

Տվյալ աղյուսակում տեղանքն ընդգրկված է Համաշխարհային ժառանգության կողմից դասակարգված ձևով։

| # | Պատկեր | Անվանում | Տեղադրություն | Ստեղծման տարեթիվ | Ցանկում ընդգրկվելու տարեթիվ | № | Չափանիշներ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Լյուքսեմբուրգ քաղաքի հին թաղամասեր և ամրաշինություններ(լյուքս.՝  D'Alstad an d'Festung vun der Stad Lëtzebuerg) | Քաղաք՝ Լյուքսեմբուրգ  Լյուքսեմբուրգ օկրուգ | XVI դար | 1994 | № 699 | iv |

### Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն

Լյուքսեմբուրգում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ (Լյուքսեմբուրգ)Լյուքսեմբուրգում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ (Լյուքսեմբուրգ)ԼյուքսեմբուրգԼյուքսեմբուրգում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ

Տես նաև
-------

* Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպություն
* Համաշխարհային ժառանգություն
* Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The States Parties - Luxembourg». unesco.org. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2010 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Список объектов всемирного наследия ЮНЕСКО в Люксембурге (անգլ.)
* Каталог ссылок Всемирному наследию в Люксембурге(չաշխատող հղում)
 (անգլ.)
**Օլե Դանբոլթ Մյոս** (նորվ.՝ Ole Danbolt Mjøs, մարտի 8, 1939(1939-03-08), Բերգեն, Նորվեգիա - հոկտեմբերի 1, 2013(2013-10-01)), նորվեգացի բժիշկ և քաղաքական գործիչ (Քրիստիանայի ազգային կուսակցության անդամ), Թրոմսյոյի համալսարանի ռեկտոր (1989—1995), Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի հանձնաժողովի նախագահ (2003—2008)։

Կենսագրություն
--------------

Օլե Դանբոլթ Մյոսը ծնվել է Բերգենում 1939 թվականին։ 1972 թվականին նա ստացել է բժշկագիտության դոկտորի աստիճան։ 1975 թվականին Մյոսը նշանակվել է Թրոմսյոյի համալսարանի ֆիզիոլոգիայի պրոֆեսոր, իսկ 1989—1995 թվականներին զբաղեցրել է նույն համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը։

Մյոսը նաև բավականին հայտնի է գիտության ոլորտում։ 1990—1994 թվականներին գլխավորել է հեռուստառադիոհաղորդումների խորհուրդը, ինչպես նաև զբաղվել է քաղաքական գործունեությամբ։ 1998-2000 թվականներին Մյոսը գլխավորել է այսպես կոչված «Մյոսի կոմիտեն», որն իրենից ներկայացնում էր 2000:14 պաշտոնական տեղեկագիրը՝ 2003 թվականի կրթության ոլորտում նախագծելով «որակի բարեփոխումների» ուղին։

2003-2008 թվականներին Մյոսը ղեկավարել է Նորվեգիայի Նոբելյան հանձնաժողովը, որը շնորհում է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը։ Նրա ղեկավարման ժամանակ մրցանակի դափնեկիրներ դարձան Շիրին Էբադին (2003), Վանգարի Մաաթաին (2004), ԱՏԷՄԻԳ-ը և Մուհամեդ էլ Բարադեյը (2005), Մուհամադ Յունուսը և *Grameen Bank*-ը (2006), Ալբերտ Գորը և ԿՓՄԽ (Կլիմայի փոփոխության միջկառավարական խումբ) (2007), Մարթի Ահթիսաարին (2008)։ 2009 թվականին նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Թուրբյորն Յագլանդը։

Մյոսը հրատարակել է սրտանոթային ֆիզիոլոգիային վերաբերող մի շարք գիտական աշխատանքներ, որոնք թույլ տվեցին նորովի մեկնաբանել սրտի նոպայի պատճառները։

Մյոսը պարգևատրվել է Սուրբ Օլաֆի և Ֆինլանդիայի Առյուծի շքանշաններով։

Մահացել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 1-ին 74 տարեկան հասակում երկարատև հիվանդությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ole Danbolt Mjøs er død
2. 1 2 3 4  «Ole Danbolt Mjøs» (նորվեգերեն). Store norske leksikon. 2007. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
3. ↑  «The Nobel Peace Prize 2003» (անգլերեն). Nobel Foundation. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
4. ↑  «The Nobel Peace Prize 2004» (անգլերեն). Nobel Foundation. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
5. ↑  «The Nobel Peace Prize 2005» (անգլերեն). Nobel Foundation. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
6. ↑  «The Nobel Peace Prize 2006» (անգլերեն). Nobel Foundation. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
7. ↑  «The Nobel Peace Prize 2007» (անգլերեն). Nobel Foundation. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
8. ↑  «The Nobel Peace Prize 2008» (անգլերեն). Nobel Foundation. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
9. ↑  «Jagland blir leder av Nobelkomiteen» (նորվեգերեն). Norwegian News Agency. 2008 թ․ դեկտեմբերի 3. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
10. ↑  Jan Arild Holbek, Trygve W. Jordheim. (2013 թ․ հոկտեմբերի 1). «Ole Danbolt Mjøs er død» (նորվեգերեն). Vårt Land. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 6-ին.
**Ռեդպատ թանգարան** (ֆր.՝ Musée Redpath), Մոնրեալի ՄաքԳիլի համալսարանի բնագիտության ֆակուլտետի մի մասը։ Հանդիսանում է պատմության և կյանքի բազմազանության հետազոտման և ուսումնասիրման կենտրոն։

Պատմություն
-----------

Կանադայի հնագույն թանգարաններից մեկն է, կառուցվել է 1882 թվականին շաքարային արդյունաբերող Փիթեր Ռեդպատի կողմից։ Առաջին ցուցահանդեսը կազմված էր կանդացի գիտնական Ուիլյամ Դոուսոնի հավաքածուից։ Առաջին հերթին թանգարանը նախատեսված է ՄաքԳիլի համալսարանի և քոլեջի ուսանողների համար, այնուհետև բնագիտության ֆակուլտետի ուսանողների և հանդիսատեսի համար։ 1952 թվականին թանգարանը վերափոխվել էր նաև դպրոցականների համար, բայց 1971 թվականին ֆինանսական ճնշումների պատճառով թանգարանը կրճատել է հանրային այցելությունները, կենտրոնանալով գիտական հետազոտությունների և ուսումնասիրությունների ուղղությամբ։ 1985-1986-ական թվականներին թանգարանի դռները վերաբացվել են հանրության համար։

Թանգարանում առկա է մի քանի հետազոտական լաբորատորիաներ և ձվաձև լսարան։

### Թանգարանի շենքը

ԹանգարանԻ շենքը տեղակայված է ՄաքԳիլի համալսարանի հյուսիս-արևմտյան բաժնում, Արվեստի տան(անգլ.՝ Arts Building) դիմաց։ Շենքը նախագծել են Ալեքսանդր Կոուպեր Հաչինսոնը և Ա. Դ. Ստիլը` նեո-հունական ոճով, զուգորդված էկլեկտիկական վիկտորիանական կլասիցիզմի հետ։

Հավաքածու
---------

Թանգարանի հավաքածոՒներում տեղ են գտել ցուցադրանմուշներ հնէաբանության, կենդանաբանության, միներալոգիայի և ազգագրության բնագավառներից` ընդհանուր առմամբ 3 միլիոն առարկա։ Դրանց թվում են վտանգված և ոչնչացված կենդանիների եզակի տաքսիդերմիկ նմուշները, հնագույն ողնաշարների մնացորդներ և Կանադայում մեծությամբ երկրորդ հին եգիպտական արտեֆակտերի հավաքածուն։

### Ազգագրության բաժին

Ազգագրության բաժնում ներկայացված են Եգիպտոսի նոր թագավորության և Պտղոմեոսների ժամանակաշրջանի երկու մումիաներ, կենդանիների մի քանի մումիաներ, գեղազարդ սարկոֆագ, Ռոզետայի քարի բեկորներ (որի շնորհիվ Ֆրանսուա Շամպոլոնը գաղտնազերծել է եգիպտական հիերոգլիֆները)։

Այս բաժնում ներկայացված են նաև աֆրիկյան երաժշտական գործիքներ և դիմակներ, նախապատմական ժամանակաշրջանի իրեր։

### Հանքաբանության բաժին

Քարերի և հանքանյութերի հարուստ հավաքածուն հիմնականում հավաքվել է անցյալ դարի վերջին։

Այցելություն
------------

Թանգարանը աշխատանքային օրերին բաց է 9:00-17:00, իսկ կիրակի օրերին` 11:00-17:00։ Հանգստյան օրը ծաբաթ է և պաշտոնական տոնական օրերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   — 2019.
2. 1 2 3 4 5 6 7  «Tea and Fossils» (անգլերեն). Redpath Museum. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 9-ին.
3. 1 2  «Mandate and History» (անգլերեն). Redpath Museum. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 9-ին.
4. ↑  «A.C. Hutchison - habicurious.com» (անգլերեն). habicurious.com. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 9-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռեդպատ թանգարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռեդպատ թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000096735212 · LCCN: nr95003032 · SUDOC: 132256282 · VIAF: 142999378 · WorldCat VIAF: 142999378 |

 |
| **՞**Ալվարեսզավր |
| --- |
| ԱլվարեսզավրAlvarezsaurus calvoi  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
| Ենթադաս | Արխոզավրեր |
|
| Վերնակարգ | Դինոզավրեր |
| Կարգ | Սողունակոնքայիններ |
| Ենթակարգ | Տերոպոդներ |
|
| Վերնաընտանիք | Alvarezsauroidae |
| Ընտանիք | Alvarezsauridae |
|
|
|
| Ցեղ | **Ալվարեսզավր** |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Alvarezsaurus (J. Bonaparte, 1991)

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Ալվարեսզավր** (լատիներեն, Alvarezsaurus - «Ալվարեսի Սողուն»), դինոզավրերի ցեղ, որը ապրել է մոտ 88-74 միլիոն տարի առաջ ներկայիս Արգենտինայի Նեուկեն պրովինցիայի տարածքում։ Այս դինոզավրը ուներ մոտ 2 մետր երկարություն, 0.7 մետր հասակ և 20 կիլոգրամ քաշ։ Առաջին անգամ նկարագրվել է Խոսե Ֆեռնանդո Բոնապարտեի կողմից 1991 թվականին։

Նկարագրություն
--------------

Ունի փշեր մեջքային ողերի վրա, ինչի հետևանքով մարմինը կոմպակտ տեսք է ստանում։ Մեջքի երկայնքով ձգվող կատարի բացակայությունը ապացուցում է, որ նա շատ նման է եղել թռչունի։ Պոչը տափակած և շատ երկար, մոտավորապես երկու անգամ մարմնից և վզից երկար։ Վիզը երկար և ճկուն։ Ալվարեսզավրը ուներ երկար և թեթև որքեր, որոնք բնորոշ են արագավազ կենդանիներին։ Ալվարեսզավրը համարվում է ալվարեսզավրիդ խմբի ամենապրիմիտիվ ներկայացուցիչը։ Հավանաբար այս դինոզավրերը սնվում էին միջատներով, փոքր կենդանիներով և այլ դինոզավրերի ձվերով։ Նրանց վերջույթների կառուցվածքը թույլ է տալիս ենթադրել, որ եղել են լավ մագլցողներ և հեշտությամբ բարձրացել են ծառերի վրա։

Հայտնաբերման պատմությունը
=========================

Առաջին գտնված կմախքում բացակայում էին գանգը և առջևի վերջույթները։ Հետագայում հայտնաբերվեցին խմբի մյուս անդամների մնացորդները և գիտնականները կարողացան գնահատել, թե որքան արտասովոր է եղել այս կենդանին։ Սկզբնական շրջանում նրան վերականգնել են տիպիկ ցելուոզավրիդի վերջույթներով և այդ ռեստավրացիան պահպանվում է մինչև օրս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ալվարեսզավրին անվանել են արգենտինացի պատմաբան Գրեգորիո Ալվարեսի պատվին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Առաջացման նոր գաղափարներ» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 25-ին.

Գրականություն
-------------

* Դինոզավրերի համաշխարհային հանրագիտարան - Դուգալ Դիքսոն - Մոսկվա, Эксмо, 2009 - ISBN 978-5-699-22144-8 - էջ 198.
* Դինոզավրերի պատկերազարդ տեղեկատու -Ա. Շարանով - Մոսկվա, ОНИКС, 2008 - ISBN 978-5-9603-0089-6 - էջ 16.
* Դինոզավրերի մեծ ատլաս - Սուսաննա Դավիդսոն, Ստեֆանի Տերենբուլ, Ռեիչել Ֆերտ - Մոսկվա, Росмэн, 2004 - ISBN 5-353-01605-X - էջ 118.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալվարեսզավր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780676422 |

 |
**Աշոտ Յուրիի Մարգարյան** (Մարկարյան, հունվարի 12, 1968(1968-01-12), Արմավիր, Կրասնոդարի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս սամբիստ և ձյուդոիստ, ԽՍՀՄ առաջնությունների չեմպիոն և մեդալակիր, Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ, Արմավիրի քաղաքային դումայի պատգամավոր, Արմավիր քաղաքի պատվավոր քաղաքացի, տնտեսական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Մարգարյանը ծնվել է Արմավիրում, 1968 թվականի հունվարի 12-ին, ծառայողների ընտանիքում։ 1984 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, որից հետո ընդունվել է Արմավիրի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ինդուստրիալ-մանկավարժական ֆակուլտետ։ 1986-1988 թվականներին ծառայել է բանակում։ 1991 թվականին ավարտել է ինստիտուտը։ 2003 թվականին ավարտել է Ադիգեայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Պաշտպանել է թեկնածուական թեզ «Համակարգային շուկայավարման գործիքները մարզչական և սպորտային-առողջարարական ծառայությունների ռուսական շուկայում» թեմայով։

Անհատ ձեռնարկատեր է, «Բակար» արտադրական և առևտրային միավորման նախագահը, «Օլիմպ-2000» ՍՊԸ-ի տնօրենը։

Մանկուց հրապուրվել է սպորտով՝ մարմնամարզությամբ, բասկետբոլով, սամբոյով և ձյուդոյով։ Նրա մարզիչն է եղել Ռուդոլֆ Մկրտչի Բաբոյանը։ 17 տարեկանում դարձել է սպորտի վարպետ։ ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի սամբոյի և ձյուդոյի առաջնությունների բազմակի չեմպիոն և մեդալակիր է, Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն։ 1997 թվականից սամբոյի և ձյուդոյի Արմավիրի մարզական դպրոցի մարզիչ է։

2004 թվականից Արմավիրում անցկացվում են ամենամյա միջազգային մրցաշարեր Ա. Յու. Մարգարյանի մրցանակների համար։ 2005 թվականի փետրվարի 24-ին Աշոտ Մարկարյանին շնորհվել է «Արմավիրի պատվավոր քաղաքացու» կոչում։

Սպորտային արդյունքներ
---------------------

* ԽՍՀՄ սամբոյի գավաթ 1991 - 2-րդ տեղ,
* Ռուսաստանի սամբոյի առաջնություն 1992 - 3-րդ տեղ,
* Ռուսաստանի սամբոյի առաջնություն 1993 - 1-ին տեղ,
* Ռուսաստանի սամբոյի առաջնություն 1994 -1-ին տեղ,
* Ռուսաստանի սամբոյի առաջնություն 1995 -1-ին տեղ,
* Ռուսաստանի սամբոյի առաջնություն 1997 -2-րդ տեղ։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Маркарьян Ашот Юрьевич

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Маркарьян Ашот Юрьевич» (ռուսերեն). Всероссийская федерация самбо. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 5-ին.
* «МАРКАРЬЯН Ашот Юрьевич» (ռուսերեն). Армавирская городская дума. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 5-ին.
* «Ashot Markaryan» (անգլերեն). judoinside.com. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 5-ին.
* «Маркарьян Ашот» (ռուսերեն). Внутри самбо. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 23-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | JudoInside |

 |
**Չա-չա-չա** (լատին․՝ cha cha cha), կուբայական պար, որը տարածված է Լատինական Ամերիկայում, ինչպես նաև Միացյալ Նահանգների լատինական համայնքներում։ Չա-չա-չա պարն ստեղծվել է կուբայացի կոմպոզիտոր Էնրիկե Խորինիի (Enrique Jorrin, 1926-1987) կողմից դանսոն պարի հիման վրա 20-րդ դարի 1950-ական թվականներին։ Չա-չա-չան հայտնի պար է, որը ժամանակին պարում էին Կուբայի սրճարաններում և փողոցային երեկույթներում։
Երաժշտական չափը 4/4, ռիթմը- 30 հարված րոպեում։ Հաշիվը՝ չա-չա 1 2 3, չա-չա 1 2 3
Չա-չա-չա - 5 լատինաամերիկյան պարերից մեկն է։

Երաժշտություններ
----------------

Գոյություն ունեն շատ ստեղծագործողներ, ովքեր գրում են երաժշտություններ չա-չա-չա ոճում.

* Ալեն Սուշոն - Foule sentimentale
* Բերրի Ուայթ - Sha la la means «I love You»
* Դալիդա - Itsi bitsi petit bikini
* Ֆրանսուազա Արդի - Comment te dire adieu
* Ժոե Դասին - Guantanamera
* Լես Ռիտա Միցուկո - Marcia Baila
* Նիագարա - L’amour à la plage
* Պասկալ, Փարիզո - Que je sache (Quizas)
* Սերժ Գենսբուր - Cha cha cha du loup
* Վանեսսա Պարադի - Joe le taxi
* Կառլոս Սանտանա և Տիտո Պուենտե — Oye Como Va

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Երիտասարդ տարիներին Բրյուս Լին հաղթել է չա-չա-չա պարի առաջնություններից մեկում՝ Հոնկոնգում։ Հենց այդ ժամանակ նա որոշեց լուրջ զբաղվել ուշու-կունգ ֆուով։ Կունգ ֆուի նրա առաջին ուսուցիչը հիշում է, որ Բրյուսը եկել է իր մոտ և ասել. «Ուսուցի′չ, ես գիտեմ, որ Դուք հինալի կունգ ֆու եք դասավանդում, իսկ ես բոլորից լավ պարում եմ չա-չա-չա։ Այսպես եկեք փոխանակվենք մեր գիտելիքներով. Դուք ինձ կսովորեցնեք կունգ ֆուի տեխնիկան, իսկ ես Ձեզ կսովորեցնեմ պարել չա-չա-չա»։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Одевался в женское, танцевал ча-ча-ча и погиб от загадочной таблетки: тайны жизни и смерти Брюса Ли». *МИР 24* (ռուսերեն). Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 25-ին.

Աղբյուրներ
----------

* Հիմնական չա-չա-չա