Վրացուհին ազգային տարազով
**Վրաստանում կանայք** ապրում են դարերի ընթացքում փոխված հասարակության մեջ, որտեղ տասնամյակներ անց խորհրդային ռեժիմից հետո՝ սկսած 1990-ականներից, մշակույթը ենթարկվել է արագ սոցիալական փոփոխության և նոր ձևավորվող արժեքների, բայց նաև տուժել է տնտեսական անկայունությունից։

Պատմական համատեքստ
------------------

Մարիամ Ջամբակուր-Օրբելիանի, 19-րդ դարի վրացի բարերար և ֆեմինիստուհի։
20-րդ դարի մեծ մասի ընթացքում Վրաստանը ԽՍՀՄ կազմում էր։ 1991 թվականին Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Վրաստանը դարձավ անկախ երկիր։ Ինչպես նախկին կոմունիստական բլոկի մյուս երկրներում, պլանային տնտեսությունից շուկայական տնտեսության անցումը դժվար էր, և գործազրկությունը, տնտեսական ապակայունացումը և հակամարտությունները վնասեցին բնակչությանը, հատկապես 1990-ականներին։ Բնակչության առումով 10 բնակիչներից ավելի քան 8-ը էթնիկ վրացիներ են, սակայն կան նաև փոքրամասնություններ, ինչպիսիք են ադրբեջանցիները, հայերը, ռուսները և այլն։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ուղղափառ է, սակայն յուրաքանչյուր տասներորդը Մուսուլման է։ Երկրի ուրբանիզացիան կազմում է 53,6% (2015 թվականի գնահատականը)։ Մեկ կնոջ հաշվով ծնված 1,76 երեխայի ծնելիության ընդհանուր գործակիցը (2015 թվական) փոխարինման մակարդակից ցածր է։ Մայրական մահացության մակարդակը կազմում է 36 մահ 100,000 կենդանի ծնվածի հաշվով (2015 թվական)։

Սահմանադրական դրույթներ
-----------------------

Վրաստանի Սահմանադրության 14-րդ հոդվածում ասվում է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Յուրաքանչյուր ոք ի ծնե ազատ է և հավասար է օրենքի առաջ՝ անկախ ռասայից, մաշկի գույնից, լեզվից, կրոնից, քաղաքական կամ այլ կարծիքից, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումից, ծագումից, ունեցվածքից, կոչումից կամ բնակության վայրից։ |  |

Կանանց սոցիալական դերը
----------------------

Քանի որ Վրաստանի մշակույթը պատրիարխալ է, կանանց ասպետական հարգանք է տրվում։ Կանայք կարող են իրականացնել և՛ կերակրողի, և՛ տնային տնտեսուհու դերակատարում։ Տնային գործերի մեծ մասը կանայք են անում։ Չկա «աշխատանքի բացահայտ բաժանում»՝ ըստ սեռի, բացառությամբ, այսպես կոչված, «ձեռքի աշխատանքի ոլորտների» (օրինակ՝ հանքարդյունաբերության ոլորտում)։ Մայր Քարթլիի («Քարթլիս Դեդա») արձանը, որը կանգնած է Թբիլիսիի վերևում գտնվող բլուրների վրա գտնվող հուշարձանի մոտ, թերևս լավագույնս խորհրդանշում է այս ազգային բնավորությունը. ձախ ձեռքում նա մի բաժակ գինի է պահում, որով նա ողջունում է իր ընկերներին, իսկ իր մեջ. աջ ձեռքը թշնամիների դեմ ուղղված սուր է։ Վրաստանի ամենակարևոր և հզոր կառավարիչներից էր Թամարա թագուհին։ Ավելի նորագույն պատմության մեջ վրացի կանայք կարողացել են տարբեր պաշտոններ ստանձնել զինված ուժերում, այդ թվում՝ դառնալով երկրի փոքր օդային ուժերում կործանիչների և ուղղաթիռների պրոֆեսիոնալ օդաչուներից մեկը, ինչպես նաև ծառայել հատուկ գործողությունների ուժերում։ Շատ կանայք աշխատում են նաև իրավապահ մարմիններում և կառավարությունում։ Այնուամենայնիվ, կանանց արգելվում է քահանա դառնալ նույն ուղղափառ եկեղեցում։

Այսպես կոչված «սեռով որոշվող սոցիալական դերերի ավանդական կարծրատիպերը» փոփոխության են ենթարկվում՝ պայմանավորված կանանց նոր սերնդի կրթության շնորհիվ։ Հագուստի բաժնում ասվում է, որ եկեղեցիներում կանանցից սովորաբար պահանջվում է գլխաշոր կրել և կամ զգեստ կամ կիսաշրջազգեստ։

Աշխատանք
--------

Վրաստանի աշխատանքային օրենսգիրքը որոշակի միջոցներ է նախատեսում կանանց պաշտպանության համար։ 2-րդ հոդվածի «Աշխատանքային հարաբերություններ» 3-րդ կետն արգելում է խտրականությունը «ռասայի, մաշկի գույնի, լեզվի, էթնիկական կամ սոցիալական ծագման, ազգության, ծագման, ունեցվածքի, ծննդյան վայրի, բնակության վայրի, տարիքի, սեռի, սեռական կողմնորոշման, հաշմանդամության, կրոնական պատկանելության հիման վրա, սոցիալական, քաղաքական կամ այլ միավորումներ, ներառյալ արհմիությունները՝ հիմնված ամուսնական կարգավիճակի, քաղաքական կամ այլ կարծիքների վրա»։ 27-րդ հոդվածը երաշխավորում է ծննդաբերության արձակուրդը, 36-րդ և 37-րդ հոդվածներն ընդհանրապես (և մասնավորապես հոդված 36(2)-ի բաժինները 37(3) հոդվածի հետ միասին) պաշտպանում են կանանց մայրության, ծննդաբերության և երեխայի խնամքի համար աշխատանքից ազատվելուց, երեխաների խնամքի համար լրացուցիչ արձակուրդ են սահմանում։

«Գենդերային հավասարության մասին Վրաստանի օրենքը» լրացուցիչ պաշտպանություն է ապահովում։

Կանանց նկատմամբ բռնություն
--------------------------

2006 թվականին Վրաստանն ընդունել է «Ընտանեկան բռնության վերացման, ընտանեկան բռնության զոհերի պաշտպանության և աջակցության մասին» Վրաստանի օրենքը։ Վրաստանը նաև վավերացրել է մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի 2007թվականի Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիան ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Georgian Foundation for Strategic and International Studies» (PDF). *Gfsis.org*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 17-ին.
2. ↑  «The World Factbook». *cia.gov*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 17-ին.
3. ↑  «THE CONSTITUTION OF GEORGIA» (PDF). *Parliament.ge*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 17-ին.
4. 1 2 3  «Culture of Georgia - history, people, traditions, women, beliefs, food, customs, family, social». *everyculture.com*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 17-ին.
5. ↑  Корсо, Молли (2013 թ․ մարտի 12). «Грузия: Женщины-военнослужащие сражаются за право воевать наравне с мужчинами».
6. 1 2 3  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 10-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
7. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 10-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
8. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 11-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
9. ↑  «Full list». *coe.int*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lomsadze, Giorgi. The Virginity Institute: Sex and the Georgian Woman, EURASIANET.org