**Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիա** (կրճատ՝ **ՀՇՖ**), հասարակական կազմակերպություն, որը զբաղվում է Հայաստանում շախմատ խաղի զարգացման հարցերով։ Կազմակերպում է տղամարդկանց և կանանց Հայաստանի անհատական և ակումբային առաջնություններ, հանրապետական նշանակության և միջազգային տարբեր մրցաշարեր, ձևավորում է Հայաստանի տղամարդկանց և կանանց հավաքականները։ Կազմակերպության ղեկավարն է Հայաստանի երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը (2004 թվականից), պատվավոր նախագահը՝ Վանիկ Զաքարյանը։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1927 թվականին որպես շախմատի սեկցիա։ 1959 թվականին վերածվել է ֆեդերացիայի։ 1958 թվականից Հայաստանի հավաքականը մասնակցել է ԽՍՀՄ առաջնություններին։

Ֆեդերացիան ամեն տարի կազմակերպում է տղամարդկանց և կանանց Հայաստանի առաջնություններ։ Առաջին առաջնությունն անցկացվել է 1934 թվականին։ Հայաստանի առաջին չեմպիոնը Հենրիկ Գասպարյանն է։ Հետագայում նա երկրի չեմպիոն է դարձել ևս ինը անգամ։ Գասպարյանը հայ առաջին վարպետն է, շախմատային կոմպոզիցիայի գծով՝ աշխարհում առաջին գրոսմայստերը։ Մինչև այժմ անցկացվել է Հայաստանի 75 առաջնություն։

Հայաստանը ՖԻԴԵ-ի անդամ է 1992 թվականից։ Հենց այդ թվականից Հայաստանի շախմատի հավաքականները մասնակցում են միջազգային թիմային մրցաշարերին և հասել են զգալի հաջողությունների։

Հայաստանում անցկացվել են ՀՇՖ-ի կազմակերպած բազմաթիվ խոշոր միջազգային մրցաշարեր, աշխարհի և Եվրոպայի պատանեկան առաջնություններ։ 1996 թվականին Երևանում անցկացվել է 32-րդ համաշխարհային օլիմպիադան, 2001 թվականին՝ աշխարհի 5-րդ թիմային առաջնությունը։ 2014 թվականի մարտին Երևանում կայացավ Եվրոպայի անհատական առաջնությունը։

1970 թվականից Երևանում գործում է շախմատի տունը, որը 1984 թվականից կոչվում է Տիգրան Պետրոսյանի անունով։ Խանջյան փողոցում գտնվող հենց այդ շենքում է տեղակայված ՀՇՖ-ն։ 1971-ին հիմնվել է շախմատի մասնագիտացված դպրոցը, որը կոչվում է Հենրիկ Գասպարյանի անունով։ 1972 թվականից լույս է տեսնում «Շախմատային Հայաստան» հանդեսը։ 2002 թվականին հիմնադրվել է Հայաստանի շախմատի ակադեմիան։

Ղեկավար կազմ
------------

ՀՇՖ-ի նախագահ Սերժ Սարգսյանը և Հայաստանի շախմատի հավաքականի առաջատար Լևոն Արոնյանը 2008 թ. շախմատային օլիմպիադայում (Դրեզդեն, Գերմանիա)Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիայի ղեկավարը նախագահն է, որն ընտրվում է երկու տարով ֆեդերացիայի հաշվետու-ընտրական ժողովում։ 2004 թվականից Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիայի նախագահն է Սերժ Սարգսյանը՝ ընտրվելու պահին Հայաստանի պաշտպանության նախարար, այնուհետև Հայաստանի վարչապետ, ապա՝ Հայաստանի նախագահ։ 2006, 2009, 2011, 2013, 2017 և 2022 թվականներին նա վերընտրվել է այդ պաշտոնում։

ՀՇՖ-ի ղեկավար մարմինը խորհուրդն է, որի կազմը հետևյալն է.

* Սերժ Սարգսյան, ֆեդերացիայի նախագահ
* Սմբատ Լպուտյան, նախագահի առաջին տեղակալ
* Լևոն Յոլյան, նախագահի տեղակալ
* Մարիա Գևորգյան, գլխավոր քարտուղար
* Հրաչիկ Թավադյան, գործադիր տնօրեն
* Վանիկ Զաքարյան, պատվավոր նախագահ

ՀՇՖ-ի նախագահությունը կազմված է 59 անդամից։

Հանձնաժողովներ
--------------

ՀՇՖ-ն ձևավորում է հանձնաժողովներ, որոնք համակարգում են շախմատի տարբեր բնագավառներ և կայացնում են համապատասխան որոշումներ։

* Ակումբների հետ տարվող աշխատանքի հանձնաժողով (նախագահ՝ Հովիկ Խալիկյան)
* Գրոսմայստերների խորհուրդ (նախագահ՝ Ռաֆայել Վահանյան)
* Էթիկայի հանձնաժողով (նախագահ՝ Լևոն Յոլյան)
* Լրատվության հանձնաժողով
* Կանանց շախմատի հանձնաժողով (նախագահ՝ Արգեն Գեղամյան)
* Կոմպոզիցիայի հանձնաժողով (նախագահ՝ Ալեքսեյ Գասպարյան)
* Շախմատում ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման հանձնաժողով (նախագահ՝ Հաջյան Արամ)
* Մասսայական աշխատանքի հանձնաժողով (նախագահ՝ Սմբատ Լպուտյան)
* Մարզչական (մանկապատանեկան) խորհուրդ (նախագահ՝ Հրաչիկ Թավադյան)
* Մրցավարական հանձնաժողով (նախագահ՝ Արմեն Նիկողոսյան)
* Որակավորման հանձնաժողով (նախագահ՝ Գագիկ Գևորգյան)
* Վարկանիշների հանձնաժողով (նախագահ՝ Աշոտ Վարդապետյան)
* Վետերանների հանձնաժողով (նախագահ՝ Յուրի Առուստամյան)
* Վերստուգիչ հանձնաժողով (նախագահ՝ Արմեն Գևորգյան)

Աղբյուրներ
----------

* Պաշտոնական կայքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիա". Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 30-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 1.
2. 1 2 3  "Տեղի է ունեցել Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիայի հաշվետու-ընտրական կոնֆերանսը". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունվարի 14-ին. Retrieved 2017 Հուլիս 10.
3. 1 2 3 4 5  Սերժ Սարգսյանը վերընտրվեց Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահ
4. ↑  Ֆեդերացիայի խորհրդի կազմը
5. ↑  Նախագահության կազմը
6. ↑  "Հանձնաժողովների որոշումները". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 10-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 1.
7. ↑  Հանձնաժողովների կազմեր, որոշումներ, արձանագրություններ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Սպորտը Հայաստանում |
| --- |
|  |
| Հիմնական մարզաձևեր | 
* Ֆուտբոլը Հայաստանում
* Շախմատը Հայաստանում
* Ըմբշամարտը Հայաստանում
* Ծանրամարտը Հայաստանում
* Բռնցքամարտը Հայաստանում
* Հայաստանի ռեգբիի միություն
* Ռեգբին Հայաստանում

 |
|  |
| Օլիմպիական խաղեր | 
* Հայաստանը օլիմպիական խաղերում
* Հայաստանը պարալիմպիկ խաղերում
* Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտե
* Հայ օլիմպիական մեդալակիրների ցանկ

 |
|  |
| Ֆուտբոլ | 
* Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
* Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիա
* Ակումբների ցանկ
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ
* Մարզադաշտերի ցանկ

 |
|  |
| Շախմատ | 
* Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիա
* Շախմատի Հայաստանի առաջնություն
* Հայ շախմատիստների ցանկ

 |

 |