**Կոնդրատի Ֆեոդորովիչ Ռիլեև** (սեպտեմբերի 18 (29), 1795 կամ սեպտեմբերի 18, 1795(1795-09-18), Բատովո, Ցարսկոսելսկիյ ուեզդ, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 13 (25), 1826 կամ հուլիսի 13, 1826(1826-07-13), Պետրոպավլովյան ամրոց, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս բանաստեղծ, դեկաբրիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բատովո գյուղական համայնքում (այժմ՝ Գատչինսկի շրջանի մաս)։ Հայրն աղքատացած ազնվական էր, մանր կալվածատեր, ով հետագայում աշխատանքի անցավ որպես իշխան Գոլիցինի կալվածքներից մեկում, որպես կառավարիչ։ Սովորել է Պետերբուրգի առաջին կադետական կորպուսում (1801-1814)։ Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակաշրջանում մասնակցել է ռուսական բանակի արտասահմանյան արշավանքներին դեպի Լեհաստան, Ֆրանսիա և Գերմանիա։

1818 թվականին պաշտոնաթող է եղել, 1821 թվականից ծառայել է Պետերբուրգի քրեական պալատում որպես ատենակալ, 1824 թվականից՝ որպես ռուս-ամերիկյան ընկերության գրասենյակի կառավարիչ, 1823 թվականին դարձել է դեկաբրիստների Հյուսիսային ընկերության անդամ։

Ռիլեևի քաղաքական հայացքները չափավոր սահմանադրական-միապետականից աստիճանաբար վերաճել են հանրապետականի։ Ռիլեևն առաջատար դեր է կատարել 1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ի ապստամբության կազմակերպման և ռուսական միապետության տապալման փորձի գործում։ Մահապատժի է ենթարկվել Պետրոպավլովյան ամրոցում, ի թիվս ապստամբության 5 ղեկավարների։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Ռիլեևին գրական ճանաչում է բերել «Առ ժամիշխանը» (1820) երգիծանքը, որում քննադատել է արակչեևյան վարչակարգը։ 1823-1825 թվականներին Ա․ Բեստուժևի հետ Ռիլեևը լույս է ընծայել «Պոլյարնայա զվեզդա» («Полярная звезда») ամենամյա ալմանախը։

1821-1823 թվականներին ստեղծել է «Խոհեր» (1825) պատմական երգերի շարքը։ Անդրադառնալով Ռուսաստանի հերոսական անցյալին՝ բանաստեղծն այն վերաիմաստավորել է իր սեփական քաղաքացիական իդեալների ոգով։

Դեկաբրիստական ներշնչանքով և այդ շարժման սպասվելիք ճակատագրի զգացողությամբ է ներթափանցված նրա հիմնական ստեղծագործությունը՝ «Վոյնարովսկի» (1825) պոեմը։ Բարձր քաղաքացիական նվիրումով հայրենիքին ծառայելու մասին իր մտքերը Ռիլևը արտահայտել է Պետրոս I-ի դեմ Մազեպայի բարձրացրած խռովությանը մասնակցելու համար Սիբիր աքսորված հերոսի խոստովանության մեջ։ «Նալիվայկո» (հատվածներ 1825) անավարտ պոեմի թեման շլյախտայի ճնշման դեմ 16-րդ դարի ուկրաինական կազակության ազգային-ազատագրական պայքարն է։ Ռիլեևի քնարերգության քաղաքացիական պաթոսի առավել ամբողջական արտահայտությունը «Քաղաքացի» բանաստեղծությունն է։

Գրականություն
-------------

* Cornwell, Neil (1998). *Reference Guide to Russian Literature*. FitzRoy Dearborn Publishers.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · Ռուսական կենսագրական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90772109 · BNE: XX995015 · BNF: 119964050 · CiNii: DA05699625 · CONOR: 118403683 · GND: 118793853 · ISNI: 0000 0001 0964 234X · LCCN: n81040581 · LNB: 000144861 · NKC: kup20010000085562 · NLA: 35316627 · NLP: A11844875 · NSK: 000322210 · NTA: 069424225 · NUKAT: n97027661 · РГБ: 000085780 · SUDOC: 028051270 · VIAF: 35252682 · WorldCat VIAF: 35252682 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |