recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Միրաքյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Մարտիրոս Կարապետի Միրաքյան**  (1883, Շուլավեր, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - 1913, Դոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն, կուսակցական ծածկանունները՝ *Շանթ*, *Գյուղական ուսուցիչ*), պրոֆեսիոնալ հեղափոխական, հրապարակախոս, ՌՍԴԲԿ անդամ (1903)։

Եղել է բոլշևիկներ Ստեփան Շահումյանի և Կամոյի համախոհներից։ Հեղափոխական շարժումների մեջ ընդգրկվել է 1900 թվականից։ Մասնակցել է ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության ստեղծմանը։ 1904 թվականի վերջերին ուղարկվել է Հայաստան՝ տեղում ամրապնդելու սոցիալ-դեմոկրատների խմբակների աշխատանքը և կազմակերպելու նորերը։ 1905 թվականի մայիսին ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Երևանի նորաստեղծ կազմակերպության կոմիտեի անդամ։ Նույն թվականի նոյեմբերին ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության IV կոնֆերանսում ընտրվել է զինված ապստամբությունը նախապատրաստող Ռազմատեխնիկական հանձնաժողովի կազմում։

1906-1907 թվականներին աշխատակցել է «Բանվորի ձայն», «Կայծ», «Նոր խոսք», «Օրեր», «Ֆակտի» (ռուսերեն), «Կոչ-Դևեթ» (հայերեն և ադրբեջաներեն) բոլշևիկյան թերթերին։ Հեղափոխական ակտիվ գործունեության համար քանիցս բանտարկվել է։ Փախել է Ալեքսանդրապոլի (Գյումրի) և Բաքվի՝ Բայիլովի բանտերից։

1911 թվականին ձերբակալվել է Հյուսիսային Կովկասում։ Մահացել է Դոնի Ռոստովի բանտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 615.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 615)։*  |
**Արև և լուսին**, բալլադ, որը մշակել է հայ գրող Հովհաննես Թումանյանը։ Սյուժեն վերցված է ժողովրդական բանահյուսությունից։

Պատմություն
-----------

Այս բալլադը գրելիս Թումանյանն օգտվել է ավանդության Լոռվա տարբերակից, որը նա վերցրել է բանավոր աղբյուրներից։ Այդ մասին Մոսկվայում 1890 թվականին տպագրված բանաստեղծությունների ժողովածուում կա հեղինակային ծանոթագրություն. «Այս ավանդությունը Լոռի են պատմում»։

Բալլադը գրվել է 1887 թվականին։ Թումանյանն այս բալլադի մասին գրել է 1916 թվականի օգոստոսի 24-ին Ցոլակ Խանզադյանին ուղղած նամակում։

Բալլադի ինքնագիրը չի պահպանվել։ Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում են սևագիր հատվածներ։

Թումանյանն այս բալլադին անդրադարձել է նաև «Թե ինչպես իմ «Անբախտ վաճառականները» դարձավ американскаяа» հոդվածում։

Առաջին տպագրության մասին պարզ է դառնում 1890 թվականի հուլիսի 29-ին Անուշավան Աբովյանին ուղղած նամակում, երբ Թումանյանը գրում է, թե «Արև և լուսինը» Ղ. Աղայանի խորհրդով կհանձնի «Աղբյուր» ամսագրին, իսկ օգոստոսի 27-ով թվագրված նամակում տեղակացնում է, որ բալլադն արդեն տպագրվել է նշված ամսագրում։

Առաջին անգամ բալլադը տպագրվել է Թիֆլիսի «Աղբյուր» ամսագրի 1890 թվականի համար 8-9-ի 20-րդ էջում, իսկ հետո` 1890 թվականին Թիֆլիսում տպագրված բանաստեղծությունների ժողովածուի 62-66 էջերում, այնուհետև` Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 272-274 էջերում։

Այդ ավանդության առաջին հրատարակությունից մի քանի շաբաթ անց Մոսկվայում տպագրված բանաստեղծությունների ժողովածուում բալլադը ենթարկվել է մի շարք փոփոխությունների` հատկապես լեզվական առումով։ Այդ փոփոխությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ իր «Բանաստեղծությունների» 1-ին հատորի ձեռագիրը տպագրության համար Մոսկվա ուղարկելուց առաջ Թումանյանն արդեն ստեղծած է եղել բալլադի մի նոր տարբերակ, որն էլ տպագրվել է գրքում։

Սյուժե
------

Բալլադը պատմում է մի կնոջ մասին, որն ապրում էր ապարանքում և ուներ 2 երեխա. մեծը` աղջիկը` Արեգակն էր, իսկ փոքրը` տղան` Լուսնյակը։ Մի օր մայրը խմոր հունցելիս նրանց երկուսին էլ կանչում է իր մոտ և ասում, որ նրանցից մեկը պետք է լուսավորի ցերեկը, իսկ մյուսը` գիշերը։ Լուսնյակն ուզում էր լուսավորել ցերեկը, բայց Արեգակը վախենում էր դուրս գալ գիշերը։ Մայրը Լուսնյակին փորձում է բացատրել, որ նա պետք է զիջի քրոջը, բայց Լուսնյակը չի համաձայնում։ Մայրը նրան խմորոտ ձեռքով ապտակում է, Լուսնյակը նեղանում է, հեռանում, և այդ օրվանից Լուսնյակի քիթ ու մռութը խմորոտ է։ Արեգակին մայրը տալիս է սուր-սուր ասեղներ, որ մարդիկ չկարողանան նրան նայել։ Այդպես քույր ու եղբայր իրար հերթափոխելով սկսում են իրենց գործը, բայց կարոտը նրանց խանգարում էր, և աստված նրանց տալիս է մեկ ժամ, որպեսզի իրար տեսնեն. այդ մեկ ժամը նրանք իրար գրկած են լինում, և մարդիկ մեկ ժամ լույսի երես չեն տեսնում։ Մարդիկ չեն կարողանում նայել Արեգակին, քանի որ այն աչք է ծակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջեր 551–552
«Արջուն։ Ռազմիկ արքայազնը» 2012 թ. Ստեղծված հնդկական անիմացիոն ֆիլմ է։ Ֆիլմի ռեժիսորը Առնաբ Չաուդուրին է։ Արտադրված է «UTV Motion Pictures»-ի և «Walt Disney Pictures»-ի կողմից։ Թողարկվել է Հնդկաստանում 2012 թ. մայիսի 25-ին։

Բովանդակություն
---------------

Պատմությունը հիմնված է Պանդավա եղբայրների կյանքի վաղ շրջանի վրա՝ վերցված հին հնդկական ավանդությունից՝ Մահաբհարատաից։ Պատմությունը սկսվում է Արջունով՝ իննամյա տղայով, և հետևում է նրան մինչ մեծանալը, երբ նա դառնում է ռազմիկ։ Այն պատմում է իր և եղբայրների կյանքի մասին Հաստինապուրում, նրա ուսուցման, կրթության և ռազմիկ դառնալու մասին։
Ֆիլմի սկզբում Վիրատնագարի երիտասարդ արքայազնը խնդրում է աղախնին պատմել նրան մի պատմություն։ Աղախինը պատմում է նրան Արջունի պատմությունը։
Նա պատմում է, որ Արջունը Դրոնի ուսանողն էր, և պատերազմի արվեստը սովորել է նրանից։ Արջունը շատ ավելի հմուտ էր, քան Դրոնայի մյուս ուսանողենրը։ Նրա եղբայրներից և զարմիկնեից ոչ մեկը չէր կարող հավասարվել նրան մարտարվեստում։ Դուրյոդհանան և մյուս Կուրվասները աչհամարհում էին Պանդավաներին, քանի որ վախենում էին, որ նրանք կարող են զավթել Դուրյոդհանայի գահը։ Երբ Դրիտրաշտրան հասունացավ, իր որդիների և Պանդավաների միջև մրցակցությունը սրվեց։ Երկու անգամ Դուրյոդհանան փորձեց սպանել բոլոր Պանդավաներին, բայց ձախողեց։ Հետագա կոնֆլիկտից խուսափելու համար Դրիտրաշտրան Դուրյոդհանային հռչակեց Հաստինապուրի թագաժառանգ և խնդրեց Յուհիցիրային լինել կայսրության հեռավոր տարածքների թագավոր։
Միևնույն ժամանակ Արջունը հաղթել էր սվայամվարան և ամուսնացել Դրաուպադի՝ Պանչալայի թագավորի դստեր հետ։ Դուրյոդհանան, ով ատում էր Պանդավաներին, պայմանավորվեց իր քեռու՝ Շակունիի հետ և չաուպար կոչվող խաղում հաղթեց ու սեփականացրեց այն ամենը, ինչ պատկանում էր Պանդավաներին։ Դրաուպադին վիրավորված էր բոլորի առջև, բայց Արջունը չէր կարող ոչինչ ասել, որովհետև Յուհիցիրան թագավորն էր, և վերջին խոսքերը պատկանում են թագավորին։ Պանդավաները՝ ըստ խաղի կանոնների, պետք է արտաքսվեին երկրից տասներկու տարի։ Երբ բոլոր պանդավաները գնում էին մի ուղղությամբ, Արջունը ճանապարհորդեց դեպի հյուսիս՝ տապասի համար։ Հեռանալուց առաջ, Դրաուպադին նրան հարկադրեց խոստանալ, որ Արջունը վրեժխնդիր կլինի իր վիրավորանքի համար։ Դրանից հետո նա հեռանում է և անում տապասվա, որի ընթացքում վաստակում է Լորդ Շիվայի աղեղը։
Այնուհետև պատմությունը վերադառնում է իրական ներկա ժամանակներին Վիրատնագարում։ Այսպիսով Արջունը վերադառնում է։ Նա բացում է իր ինքնությունը և պարզվում է, որ նա հենց պատմությունը պատմող սպասուհին էր։ Նա կոտորում է հակառակորդի բանակը և հասնում հաղթանակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑

Աղբյուրներ
----------

* «Արջուն։ Ռազմիկ արքայազնը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
**Յոն Մելքոնի Շահիկյան** (ռումիներեն՝ Ion Șahighian, նոյեմբերի 16, 1897(1897-11-16), Բուխարեստ, Ռումինիա - մարտի 11, 1965(1965-03-11), Բուխարեստ, Ռումինիա), հայազգի ռեժիսոր Ռումինիայում։ ՌԽՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1953 թվական)։

Գրող, հրապարակագիր Ալեքսանդրու Շահիկյանի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

1913-1916 թվականներին սովորել է Բուխարեստի գեղարվեստի վարժարանում, 1919-1922 թվականներին՝ Դրամատիկական արվեստի կոնսերվատորիայում (Կ․ Նոտարայի դասարան)։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1919 թվականին, որպես դերասան, 1923 թվականից՝ ռեժիսոր։ Իրականացրել է Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքա» պիեսի բացօթյա բեմադրությունը (Բուխարեստ)։ Աշխատել է Ազգային, «Կոմեդիա», «Սըրինդարի», «Մշակույթի լիգա» և այլ դրամատիկական, օպերային և օպերետային թատրոններում, Ռումինիայի ազատագրումից հետո նպաստել նոր կազմակերպված պետական թատրոնների առաջընթացին։ 1944-1952 թվականներին եղել է Բուխարեստի Ազգային, 1952 թվականից՝ Կ․ Նոտարայի անվան թատրոնների գլխավոր ռեժիսորը։ Շահիկյանի բեմադրություններից են՝ Շեքսպիրի «Օթելլո», «Ռիչարդ երրորդ», Շիլլերի «Ավազակներ», Շոուի «Պիգմալիոն», Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր», Լև Տոլստոյի «Կենդանի դիակ», Բարդու Դելավրանչայի «Հաջի Տուդոսեն», Ն․ Յորգայի «Խեղճ ծերունին և դոժը», Վ․ Ալեքսանդրիի «Բլանդուզիայի աղբյուրը» և այլն։ Մտերիմ կապեր է ունեցել ռումինահայ արվեստագետների հետ, այցելել ԽՍՀՄ, եղել Հայաստանում։ 1952 թվականից Բուխարեստի Ցո․ Լ․ Կարաջալեի անվան թատրոնի և կինոարվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Եղել է նաև կինոռեժիսոր։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է ՌՍՀ-ի շքանշաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 422)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1042801169 · ISNI: 0000000418746687 · LCCN: no2014071462 · VIAF: 305273530 · WorldCat VIAF: 305273530 |

 |



1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
**Յուսուֆ Չիմ** (թուրքերեն՝ Yusuf Çim, սեպտեմբերի 26, 1991(1991-09-26), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք փոփ երաժիշտ, դերասան, հանդիսավար և մոդել։ 2011 թ-ին ճանաչվել է Թուրքիայի լավագույն մոդել։ Առավել մեծ ճանաչում է ստացել՝ նկարահանվելով Ելակի բույրը հեռուստասերիալում։ Յուսուֆ սերիալում մարմնավորել է միլիոնատեր Բուրաք Մաժարօղլուի դերը։ Յուսուֆը կինեմատոգրաֆիայում սկսել է հանդես գալ 24 տարեկանից։

Կենսագրություն
--------------

Յուսուֆ Չիմը ծնվել է 1991 թ-ի սեպտեմբերի 26-ին Ստամբուլում։ Նա ընտանիքի կրտսեր երեխան է։ Յուսուֆը սովորել է Անատոլիական պրոֆեսիոնալ տեխնիկական բարձրագույն դպրոցում։ Այնուհետև ընդունվել է Ստամբուլի Արելի համալսարանի հեռուստատեսության և ռադիոյի ֆակուլտետը։ 2009 թ-ից սկսած նկարահանվում է գովազդային հոլովակներում (Avea, GS Mobile, Castrol, Blast, İpragaz)։ 2011 թ-ին ճանաչվել է Թուրքիայի լավագույն մոդել։ Դրանից հետո սկսել է մասնակցել մի շարք հայտնի նորաձևության տների ցուցադրություններին՝Günsel Ülkü, Forever Young, Damat, Kiğili, Tween, Ralp Lauren, Hatemoğlu, Polo, Mango, Marks&Spencer: Յուսուֆը մանկուց հետաքրքրվում է երաժշտությամբ։ 2013 թ-ի օգոստոս ամսին նա թողարկեց իր առաջին սոլո ալբոմը՝ "Olsun Bi Kere"-ն։ Յուսուֆը զբաղվում է նաև բարեգործությամբ։ Նա հաճախ է այցելում Դաունի համախտանիշով հիվանդ երեխաների հետ, տալիս է նրանց համար բարեգործական համերգներ։ Նկարահանվել է երկու հեռուստասերիալներում։ Էզրա հեռուստասերիալում մարմնավորել է Մուստաֆայի դերը, իսկ Ելակի բույրը հեռուստանովելում մարմնավորել է միլիոնատեր Բուրաք Մաժարօղլուի դերը։ 2014 թ-ին ռեժիսոր Թայֆուն Գյունեյերը Չիմին հրավիրեց նկարահանվելու Էզրա հեռուստասերիալում, որտեղ նա մարմնավորում էր թուրքական ոստիկանության կոմիսար Մուստաֆայի դերը։ Նկարահանումներին զուգընթաց նա աշխատում է նաև նոր սոլո ալբոմի վրա։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չիմի Ինստագրամի պաշտոնական էջը
* Յուսուֆ Չիմ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |




1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
**Իգնատ Իվանովիչ Նազարով** (ռուս.՝ Игнат Иванович Назаров, 1904, Դոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1982), խորհրդային դրամատուրգ։

Կենսագրություն
--------------

Իգնատ Նազարովը ծնվել է Դոնի Ռոստովում բանվորի ընտանիքում։ Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցությանն անդամագրվել է 1929 թվականին, նույն թվականից էլ սկսել է տպագրվել։ 1938 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտին կից կինոակադեմիան։

Ստեղծագործություն
-----------------

Մարդասիրությամբ և հայրենասիրությամբ տոգորված ստեղծագործություններում Իգնատ Նազարովը ցույց է տվել խորհրդային ժողովրդի հերոսությունը Ռուսաստանի քաղաքացիական և Հայրենական մեծ պատերազմներում, ինչպես նաև իր ժամանակակից երիտասարդության կյանքը։ Նազարովը սիրել է պատմական սյուժեները, փորձել է պահպանել շարադրանքի վավերականությունը, թեպետ նրան բնորոշ էր նաև բանաստեղծականությունը։

Նազարովը «Պանֆիլովցիները» դրամայի (1963, «Սերգեյ Լազո» ռադիոպիեսի (1971), «Կրակն իր վրա» հերոսական կատակերգության (1962), «Տատյանա» (1936), «Փոքր քույր» (1959) «Սեփական ցանկությամբ» (1976) պիեսների, «Սարսափելի գտածո» (1954), «Մեկ հասկը դեռևս հաց չէ», «Թեյ խմելը փայտ կոտրել չէ» (1943) և «Ուղևորներ» կատակերգությունների, «Մարուսյա» (1962) և «Ժողովուրդն անմահ է» հերոսական դրամաների, ինչպես նաև այլ ստեղծագործությունների հեղինակ է։ Նրա գրչին է պատկանում նաև «Մայր. Դոնում քաղաքացիական պատերազմի տարիները» դրամատիկ նորավեպը։

Իգնատ Իվանովիչ Նազարովի «Սերգեյ Լազո», «Ապստամբություն Վոլգայում», «Զինվորի ծնունդը», «Կրակն իր վրա» պիեսները 1981 թվականին լույս են տեսել մեկ գրքով։

Աղբյուրներ
----------

* Краткая литературная энциклопедия (КЛЭ)
* Игнат Назаров. Пьесы



1. 1 2 3 4  Czech National Authority Database
**Զձիսլավ Մարիան Օբերտինսկի** (լեհ.՝ *Zdzisław Marian Obertyński*, դեկտեմբերի 1, 1894(1894-12-01) կամ 1894 - մայիսի 12, 1978(1978-05-12) կամ 1978), լեհ պատմաբան, հայագետ։

1913-1914 թվականներին և 1919-1924 թվականներին սովորել է Կրակովի, Ինսբրուքի, Հռոմի, Լվովի համալսարաններում։ 1935-1939 թվականներին և 1940-1954 թվականներին եղել է Վարշավայի համալսարանի պրոֆեսոր։

Հեղինակ է ավելի քան 80 գիտական աշխատությունների, որոնց մի մասը վերաբերում են Լեհաստանի և Ուկրաինայի հայկական գաղթավայրերի պատմությանը, Հայոց եկեղեցուն, պատմական ավանդություններին։ Աշխատությունների հավելվածներում հրատարակել է Լեհաստանի և Ուկրաինայի հայկական գաղթավայրերի պատմությանն առնչվող բազմաթիվ փաստաթղթեր։ Արժեքավոր են հատկապես «Լեհահայերի Ֆլորենտյան միությունը և նրանց եպիսկոպոսների ցուցակը» (1934, գերմաներեն) և «Լեհահայերը և անոնց Անդրեաս արքեպիսկոպոսը Եազլովիցի մեջ» (հայկական թարգմանությունը՝ «Հանդես ամսօրյա», 1962, № 1-12, 1963, № 1-6) մենագրությունները, որոնցում քննվում են հայ-լեհական և հայ-ուկրաինական փոխհարաբերությունների մինչ այդ անհայտ շատ դրվագներ ու խնդիրներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 507)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90787599 · CiNii: DA04405161 · GND: 127820116 · ISNI: 0000000081773339 · LCCN: n79081358 · NKC: jo20221163156 · NTA: 075225794 · NUKAT: n97017098 · VIAF: 111054038 · WorldCat VIAF: 111054038 |

 |

 |



1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
**Ֆրանսիս Բեբեյ** (անգլ.՝ Francis Bebey, հուլիսի 15, 1929(1929-07-15)[…], Դուալա, Կամերուն - մայիսի 28, 2001(2001-05-28)[…], Փարիզի 13-րդ շրջան, Փարիզ), կամերունցի քանդակագործ, երաժիշտ, երգիչ և գրող։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրենսիս Բեբեյը ծնվել է Դուալայում՝ Կամերունում։ Ավարտել է Սորբոնի համալսարանը Ֆրանսիայում և այնուհետև շարունակել է կրթություն Միացյալ Նահանգներում՝ Նյու Յորքի համալսարանում։ 1957 թվականին Բեբեյը Գանա էր տեղափոխվել Քվամե Նքրումաի հրավերով և նշանակվել էր ռադիոյի հաղորդավար և լրագրող։

1960 թվականների սկզբին Բեբեյը տեղափոխվել է Ֆրանսիա և սկսել աշխատել արվեստի բնագավառում՝ իրեն ցուցադրելով որպես երաժիշտ, քանդակագործ և գրող։ Նա նաև աշխատել է որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համընդհանուր երաժշտական ծրագրի խորհրդատու։ Գրել է մի շարք գեղարվեստական ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ «*Le Fils d 'Agatha Moundio»* վեպը, որի համար 1968 թվականին արժանացել է սև Աֆրիկայի գրականության գծով մրցանակի։

Իր առաջին երաժշտական ալբոմը պատրաստել է 1969 թվականին, այն ձայնագրել է 1972 թվականին և 1974 թվականից որոշել է իրեն ամբողջությամբ նվիրել երաժշտությանը։ Նվագել է հիմնականում կիթառ, չնայած իր ելույթները ուղեկցել է նաև ավանդական աֆրիկյան երաժշտական գործիքներով։ Նրա ոճը այս առումով նորարարական էր, որը կամերունյան ավանդական քաղաքային մակոսսի երաժշտության համադրությունն էր դասական կիթառի, ջազի և փոփ երաժշտության հետ։ Իր երգերը, որոնք կարող էին լինել փիլիսոփայական, հումորային կամ ժամանակակից խնդիրներին նվիրված՝ նա Դուալայում կատարում էր անգլերենով և ֆրանսերենով։ Իր հումորային երգերից մեկի համար 1977 թվականին ստացել է *Sacem* մրցանակը։ Իր կյանքի ընթացքում ձայնագրել է ավելի քան 20 ալբոմ, երաժշտություն է գրել մի քանի կամերունյան ֆիլմերի համար, համերգներ է ունեցել աշխարհի 75 երկրներում։ Մահացել է Փարիզում սրտի կաթվածից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  Discogs — 2000.
4. 1 2 3 4 5
5. 1 2  Երաժշտություն (ֆր.)
6. 1 2
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑  "Francis Bebey". The Independent. 31 May 2001. Archived from the original on 11 August 2010. Retrieved 18 October 2016.
13. ↑  Southern, Eileen (1982). Biographical Dictionary of Afro-American and African Musicians. Westpoint, Conn: Greenwood Press. ISBN 978-0-313213-397.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Բենդքեմփ · Last.fm · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90196744 · BNF: 11890863n · CiNii: DA03753300 · GND: 119240335 · ISNI: 0000000114675728 · LCCN: n79090152 · NLA: 35016036 · NLP: a0000001845196 · NTA: 072493208 · NUKAT: n2002099435 · LIBRIS: 177040 · SUDOC: 026713276 · VIAF: 163046178 · WorldCat VIAF: 163046178 |

 |

 |
**Նուբարաշենի սարավանդ**, *Նուբարաշենի սարահարթ*, սարավանդ Երևանից հարավ-արևելք։ Զբաղեցնում է Արարատյան դաշտի կենտրոնական մասը, Արտաշատի ջրանցքի ձախափնյակում։ Բարձրությունը 800-1300 մ է։Մակերևույթը թույլ ալիքավոր է, տեղ-տեղ՝ հարթ։ Բարձրությունը 800-1300 մ է։ Ունի հյուսիս-արևելքից հարավ-արևմուտք թեքություն և աստիճանաբար ցածրանալով ձուլվում է Արարատյան դաշտի հետ։ Կազմված է գլաքարային (20-30 մ-ից մինչև 70 մ հզորությամբ) շերտերից՝ ծածկված Էլյուվիալ նստվածքներով։ Սովետաշենի սարավանդը կտրտված է մինչև 100 մ խորությամբ սելավաբեր հովիտներով։ Կլիման չոր ցամաքային է, տարեկան միջին ջերմաստիճանը՝ 8-10 °C, տեղումները՝ 300-400 մմ։ Տարածված են լեռնային շագանակագույն, ցածրադիր մասերում՝ կիսաանապատային ալկալի հողերը։ Գերակշռում են օշինդրը և աղասեր անապատային բույսերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 91 — 150 էջ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 10)։*  |
**Շամքորի դեպքեր**, **Շամքորի կոտորած**, 1918 թվականին Կովկասյան ռազմաճակատից Ռուսաստան վերադարձող ռուս զինվորների ջարդ հունվարի 9-12-ին՝ ադրբեջանական զինված խմբերի կողմից՝ Անդրկովկասյան կոմիսարիատի հրամանով։

Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակից հետո անդրկովկասյան ռեակցիան ձգտում էր երկրամասն անջատել Խորհրդային Ռուսաստանից և ազգային զորամասերը զինելու պատրվակով (ենթադրաբար Թուրքիայի հարձակումից պաշտպանվելու նպատակով) զինաթափում էր բոլշևիկների կողմն անցած Կովկասյան բանակի զինվորներին և հաշվեհարդար տեսնում նրանց հետ։ Շամքորում կոտորածը իրականացրին այնտեղ ուղարկված զրահագնացքի հրամանատար Աբխազական, մուսուլմանական ազգային կոմիտեն, հակաբոլշևիկյան տարրերից կազմված «վայրի դիվիզիան», որի գլուխ կանգնած էին Ասլան բեգ Սաֆիքյուրդսկին, իշխան Մաղալովը, Իադուդան բեգ Ի աս Մամեդովը և այլք։ Զոհվեց մոտ 1000 զինվոր, զինյալները զավթեցին 12 հրանոթ, 70 գնդացիր, շուրջ 15 000 հրացան։

Շամքորի դեպքերին հաջորդեց զինվորների ջարդը Ելիզավետպոլում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 443)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարակոլ (այլ կիրառումներ)

**Կարակոլ**  (ռուս.՝ Каракол), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Անույ գետի ձախ ափից 294 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 32 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Բելայա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Իրտիշա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝.

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 13010200312115100008283
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 115100828
* Ավազանի կոդը — 13.01.02.003
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Государственный водный реестр РФ: Каракол (Потайнуха)»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Մասալա թեյ** (բառացի՝ համեմունքներով թեյ)  խմիչք Հնդկաստանում, որը ստացվում է եռացրած թեյի, հնդկական խոտերի և համեմունքների խառնուրդից։

Բաղադրություն
-------------

Տղան մասալա թեյ է պատրաստում՝ Մայսորում, Հնդկաստան
Մասալա թեյի պատրաստման կոնկրետ տեսակ գոյություն չունի, շատ ընտանիքներ ունեն իրենց բաղադրատոմսը։ Կան թեյը պատրաստելու բազմաթիվ տեսակներ, սակայն միասնական են մնում չորս բաղադրիչները՝ թեյը, քաղցրեղենը, կաթն ու համեմունքները։

### Թեյ

Մասալա թեյի պատրաստելու համար կիրառվում են թեյի տարբեր տեսակներ։ Հիմնականում օգտագործում են սև թեյը, որպեսզի քաղցրեղենն ու համեմունքները չխանգարեն համին։

### Անուշեղեն

Հասարակ սպիտակ շաքար, դարչնագույն շաքար, մեղր։ Հնդկաստանի գյուղական վայրերում կիրառում են արմավի շաքարավազը։ Որպեսզի համեմունքների համն ավելի լավ լինի, շաքարավազը կարող է ավելի շատ պետք գալ։ Խտացրած կաթը կարող է երկու նպատակով կիրառվել՝ որպես կաթ և շաքարավազ։

### Կաթ

Հիմնականում օգտագործվում է կաթ։ Թեյ մասալան պատրաստվում է կաթն ու ջուրն իրար խառնելով՝ 1:2, 1:4 հարաբերակցությամբ և ստացված խառնուրդը եռացվում է։

Թեյի փաթեթի մեջ թեյ մասալա է․ համեմունքներ և թեյի տերևներ
### Համեմունքներ

Մասալա թեյը հաճելի առույգություն հաղորդող ըմպելիք է, որը պատրաստվում է «տաք» համեմունքներով։ Կիրառվում են մեկ կամ մի քանի համեմունք՝ հիլ, դարչին, կոճապղպեղ, սև պղպեղ և մեխակ։

Հիմնականում գերակշռում են հիլը, մեխակը, որոնք ավելացվում են թեյի փաթեթի մեջ։ Հնդկաստանում հաճախ օգտագործում են թարմ կոճապղպեղ։ Այլ համեմունքներից են մշկընկույզը, վարդի թերթիկները, շաֆրանը, նուշը։

Գրականություն
-------------

* *Стрелкова, Гюзэль Владимировна* Яства и напитки в индийской жизни и литературе // Еда и культура [сборник статей]. — М.: Центр по изучению взаимодействия культур, 2015. — С. 95—103. — 362 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94800-033-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Рецепт чая масала в Викиучебнике (անգլ.)
* Приготовление чая масала на YouTube
Դուշկո Սավանովիչը և Էրսան Իլյասովան (աջից) Սերբիա-Թուրքիա հանդիպման ժամանակ (ՖԻԲԱ-ի Աշխարհի առաջնություն, 2010 թ.)
**Էրսան Իլյասովա** (թուրքերեն՝ *Ersan İlyasova*, մայիսի 15, 1987(1987-05-15), Էսքիշեհիր, Թուրքիա), թուրք պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվուղ։ Վերջին անգամ հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ոսոցիացիայի (NBA) «Յութա Ջազ» ակումբում։

Մարզական կարիերա
----------------

### Թուրքիայում

Թուրքական «Յուլքերսպոր» ակումբի երիտասարդական հավաքականում հանդես գալուց հետո, Իլյասովան 2004-05 խաղաշրջանում պրոֆեսիոնալ մակարդակով միանում է «Յուլքերսպորի» հիմնական հավաքականին, որի կազմում անցկացնում է 11 խաղ՝ միջինը բերելով 4, 5 միավոր և 3, 2 անդրադարձ։

### NBA-ում

Իլյասովոան ընտրվում է 2005 թ.-ի NBA-ի դրաֆթի 2-րդ ռաունդում (ընդհանուր՝ 36-րդ ընտրությամբ) «Միլոուքի Բաքսի» կողմից և 2 տարվա պայմանագր է կնքում վերջինիս հետ։ Չնայած դրան, Իլյասովան 2005-06 խաղաշրջանում չի մասնակցում և ոչ մի NBA-ի հանդիպման, դրա փոխարեն միանում է NBA-ի զարգացման լիգայի «Տուլսա Սիքստի Սիքսերս» ակումբին, որտեղ անցկացնելով 46 հանդիպում, Իլյասովայի միջին ցուցանիշներն էին 12,5 միավոր և 7,0 անդրադարձ։

Իլյասովան կատարում է իր NBA-յան առաջնաելույթը 2006 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ որպես «Բաքսի» բասկետբոլիստ։ Խաղաշրջանի ավարտին Իլյասովոն լքում է ակումբը և միանում Իսպանիայի ACB լիգայում և Եվրալիգայում հանդես եկող «Բարսելոնա» բասկետբոլային ակումբին։

### Իսպանիայում

2007 թ.-ի հունիսի 16-ին Էրսան Իլյասովան 2 տարվա պայմանագիր է կնքում «Բարսելոնայի» հետ՝ դառնալով ակումբի պատմության առաջին թուրք բասկետբոլիստը։

### Վերադարձը NBA

2009 թ.-ի հուլիսին Իլյասովան վերադառնում է Միլոուքի՝ կնքելով 3 տարվա 7 000 000 դոլար արժողությամբ պայմանագիր։

2012 թ.-ի փետրվարի 19-ին՝ «Նյու Ջերսի Նեթսի» (այժմ՝ «Բրուքլին Նեթս») հետ հանդիպման ժամանակ, Իլյասովան սահմանում է կարիերայի բարձրագույն՝ 29 միավոր և 25 անդրադարձ՝ դառնալով «Բաքսի» պատմության մեջ 3-րդ բասկետբոլիստը ով մեկ խաղի ժամանակ իր հաշվին գրանցել է առնվազն 25-ական միավոր և անդրադարձ (Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարից ու Սվեն Լեյտերից հետո)։ Դրանից հետո նա արժանանում է «շաբաթվա խաղացող» միկրոկոչմանը՝ մարտի 5-ից 11-ը ցուցադրած խաղի համար։

Վերադարձը Թուրքիա
-----------------

2011 թ.-ի ամռանը՝ NBA-ի լոկաուտի ժամանակ, Իլյասովան պայմանագիր է կնքում թուրքական «Էֆես Պիլսենի» հետ

Անձնական կյանք
--------------

Իլյասովան ամուսնացած է ոմն բելառուսական ծագում ունեցող Ջուլիա անունով կնոջ հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Enciclopèdia de l'esport català (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 2012.

Արտաքին հղումներ
----------------

* nba.com էջ
* DraftExpress.com - Էրսան Իլյասովա Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine.
* Euroleague.net էջ
* Tblstat.Net էջ
* TurkSports.Net էջ Archived 2010-09-17 at the Wayback Machine.
Հիպոֆիզի հիստոլոգիա
**Հիպոֆիզ**, ստորին մակուղեղ (hypophysis cerebri, glandula pituitaria), մարդու և ողնաշարավոր կենդանիների ներզատական գեղձ, որը կարևոր դեր է խաղում հորմոնային կարգավորման գործընթացներում։ Գտնվում է գանգի խոռոչում՝ թրքական թամբի փոսիկում և ոտիկով միացած է գլխուղեղի հետ։ Հիպոֆիզի ձևը, չափերը և կշիռը առանձին տեսակների մոտ տարբեր են և կախված են տարիքից ու օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակից։ Մարդու հիպոֆիզի կշիռը 0,5—0,6 գրամ է։

Նշանակություն
-------------

Հիպոֆիզը բաղկացած է երեք բլթից. առաջային՝ գեղձային (ադենոհիպոֆիզ), միջին (միջանկյալ) և հետին՝ նյարդային (նեյրոհիպոֆիզ)։ Առավել բարդ և բազմազան է հիպոֆիզի առաջային բլթի ֆիզիոլոգիական դերը, նրա բնականոն ֆունկցիայով են պայմանավորված օրգանիզմի աճն ու բազմացումը, հիմնական, ածխաջրային, հանքային, ճարպային և սպիտակուցային փոխանակությունը։ Առաջային բլթի մզվածքից անջատել են 6 հորմոն՝ աճի կամ սոմատոտրոպ հորմոն, թիրեոտրոպ հորմոն, ֆոլիկուլխթանիչ հորմոն, լյուտեինացնող հորմոն, պրոլակտին (լյուտեոտրոպ հորմոն), և ադրենոկորտիկոտրոպ (ԱԿՏՀ)։ Միջանկյալ բիլթն արտադրում է մելանոխթանիչ (ինտերմեդին) հորմոնը, որը մասնակցում է մաշկի և աչքի ցանցաթաղանթի գունավորման (պիգմենտացիայի) կարգավորմանը։ Հետին բլթի հիմնական զանգվածը բաղկացած է նեյրոգլիայից, որի մեջ պարփակված են նյարդաթելերի խրձեր։ Մասնակցում է արյան ճնշման, միզարտադրության (վազոպրեսին) և արգանդի մկանունքի գործունեության (օքսիտոցին) կարգավորմանը։

Հիպոֆիզի արյունամատակարարումը հարուստ է և բազմաթիվ նյարդային հաղորդչական ուղիներով կապված է գլխուղեղի, մասնավորապես՝ հիպոթալամուսի հետ։ Նեյրոգլիայի և նյարդային թելերի միջև կուտակվում է արտազատուկ, որը մշակվում է հիպոթալամուսի կորիզների բջիջներում և անցնում արյան հոսքի մեջ։ Հիպոֆիզի բնականոն գործունեության խանգարումները կարող են արտահայտվել նրա առանձին ֆունկցիաների ուժեղացմամբ (հիպերպիտուիտարիզմ) կամ թուլացմամբ (հիպոպիտուիտարիզմ), հազվադեպ՝ լրիվ անհետացմամբ։ Հիպոֆիզի գերֆունկցիան արտահայտվում է աճման խանգարմամբ և մանկական տարիքում գիգանտիզմի, մեծահասակների մոտ՝ ակրոմեգալիայի զարգացմամբ։ Ֆունկցիայի թուլացումը կամ անկումը վաղ տարիքում առաջացնում է գաճաճահասակություն, հոգեկան թերզարգացում, ինֆանտիլիզմ, ածխաջրային և ճարպային փոխանակության խոր փոփոխություններ, օքսիդացման պրոցեսների նվազում, մեծահասակների մոտ՝ ճարպակալում, սեռական ցիկլի ընդհատում, վահանագեղձի, սեռական գեղձերի և մակերիկամների կեղևի ապաճում։ Որոշ հիպոֆիզային հիվանդությունների (Իցենկո-Կուշինգի, անշաքար դիաբետ, վաղաժամ սեռական հասունացում) զարգացման մեխանիզմում կարևոր դեր ունեն հիպոթալամուսի գործունեության առաջնային խանգարումները։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 422)։*  |

1. ↑  անատոմիայի հիմնարար մոդել
2. ↑
**Հիլդա Սյոլին** (շվեդերեն՝ Hilda Sjölin, հուլիսի 28, 1835(1835-07-28), Մալմյո - հունիսի 7, 1915(1915-06-07), Հյորբոյու, Հյորբոյու մունիցիպալիտետ, Մալմյոհուս համայնք, Շվեդիա), շվեդ լուսանկարիչ, երկրում առաջին հայտնի պրոֆեսիոնալ կին լուսանկարիչներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Սյոլինը մեծացել է Մալմյոում։ 1860 թվականի մայիսի 24-ին նա Մալմյոում հայտնի է դարձել ապակու, մոմի և թղթի վրա լուսանկարներ անելով, իսկ 1861 թվականի փետրվարից Վեստերգատանում բացեցել է իր սեփական ստուդիան այն տանը, որտեղ նա մեծացել է։

Հիլդա Սյոլինը շուտով դարձել է քաղաքի մյուս լուսանկարիչ Սի. Էմ. Թիլբերգի «իրավասու մրցակիցը»։ Նա հայտնի է իրեղել բացիկների և դիմանկարայինների լուսանկարներով, 1864 թվականից աշխատել է որպես քաղաքային տեսարանների լուսանկարիչ։ Նա առաջին լուսանկարիչն է, որ ստեղծել է Մալմյոյի ստերեոգրաֆիկ պատկերները։ 1870 թվականից հետո ակտիվ գործունեություն չի ծավալել։ 1884 թվականին հեռացել է Մալմյայից և 1910 թվականին իր չամուսնացած քրոջ հետ տեղափոխվել Հյորբի։

Հիլդա Սյոլինը պատկանում է Շվեդիայի կին պրոֆեսիոնալ ռահվիրա լուսանկարիչների սերնդին Բրիտա Սոֆիա Հեսելիուսից հետո. Նույն ժամանակ. Հիլդայի ակտիվ գործունեության շրջանում Ստոկհոլմում ակտիվ գործունեություն է ծավալել Հեդվիգ Սյոդերստրյոմը (1857), Ուփսալայում՝ Էմմա Շենսոնը, Էրբրոյում՝ Վիլհելմինա Լեգերհոլմը (1862)։ 1860-ականների ընթացքում Շվեդիայում գործում էին առնվազն 15 կին լուսանկարիչներ, որոնցից երեքը՝ Ռոզալի Սյոմանը, Կարոլին ֆոն Կնորորինգը և Բերտա Վալերիուսը իրենց գործի վարպետն էին։

Աղբյուրներ
----------

* Carin Österberg (in Swedish): *Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare* (Swedish women; predecessors, pioneers) Lund: Signum 1990. (91-87896-03-6)
* 
* Värmland förr och nu 1984. Karlstad framför kameran. Bromander, Carl Wilhelm: Från dagerrotypi till kamerakonst. Ett yrkes åttioårshistoria i Karlstad.
* Dahlman, Eva: Kvinnliga pionjärer, osynliga i fotohistorien

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LIBRIS: 406985 · VIAF: 7449151247961144270009 · WorldCat VIAF: 7449151247961144270009 |

 |

1. 1 2 3 4 5 6  KulturNav — 2015.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Շվեդիայի մահվան գիրքը
**Նավզիկե**, հայ գրող Եղիշե Չարենցի պոեմներից, գրված 1936 թվականին։

Բնութագիր
---------

«Նավզիկե» պոեմը Եղիշե Չարենցը գրում է իր կյանքի դժվարին ժամանակներում և կոչել է իր «ամենաչքնաղ երկը»։ Պոեմը բնույթով քնարական է։ Հեղինակը պոեմը նվիրել է իր երկու կանանց՝ Արփենիկին և Իզաբելային։ Պոեմում ներկայացված է գունավոր, անհասանելի, առեղծվածային, մերթ աղջկա նման, մերթ եգիպտուհու, մերթ կնոջ և մերթ արվեստի գլուխգործոց կանանց նկարագիրը։ «Նավզիկե»-ում Չարենցը իր երազանքները նկարագրող բոլոր կանանց կերպարները ամբողջացրել է մի կնոջ մեջ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նախ` կարոտի նման դեռ անծանոթ կյանքի,

Բիլ ծովերում նավող նավակի մեջ`
Իբրև ցնորք գայթող, կամ երազանք անգին –
Հեռուներից կանչեց իմ Նավզիկեն
 |  |

Պոեմում ներկայացվում է բեկբեկվող սիրո և մարդկայնության աննինջ կարոտների խորությունը։

Սիրո իդեալի փնտրտուք
--------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մերթ աղջկա նման, մերթ մանկական տեսքով,

Մերթ որպես կին՝ տեսած երազի մեջ,—
Մերթ իբրև կույս անեղծ, մերթ մի Մանոն Լեսկո —
Պատկերացել է ինձ — իմ Նավզիկեն ։ |  |

Սա մի խոստովանություն է, որը ամենաբնութագրական գծերով նկարագրում է կնոջ ու սիրո իդեալի որոնման պատմությունը։ Այս որոնումների ճանապարհը Չարենցի մոտ ընթացել է բարդ ու հակասական, սխալներով, գտնումներով և կորուստներով։ Այս ամենին զուգահեռ նրա սիրո երգը մե՛կ բեկբեկուն թրթռացել է, մե՛կ զրնգացել հստակ, մեկ էլ տխուր ղողանջել։ Հեղինակի մոտ առաջացած բազմաթիվ ապրումներ՝ կարոտ, հիասթափություն ու վայելքի տարբեր ելևէջներ, պայմանավորված են եղել նրա խառնվածքով, ապրած կյանքով, ընթերցած գրքերով և այդ գրքրերից ստացած ազդեցություններով։ Չարենցը բռնում է անվերջ որոնումների ուղին։ Այդ որոնումները նրա մոտ սկսվում են անորոշ, թախծոտ ու տարտամ երազանքից։ Իր սիրո իդեալի փնտրտուքի ճանապարհը ձգվում է «Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան»-ից մինչև «Նավզիկե»։ Չարենցի, ինչպես նաև յուրաքանչյուր տղամարդու երազանքն է իր Նավզիկեն, ում կարոտում է ու չի հասնում երբեք։ Չարենցը ներկայացնում էր ամբողջ կյանքում իր որոնած և այդպես էլ չգտած Նավզիկեի մասին․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նայադների՜ նման, նայադների՜ նման

Կարոտներիս ձայնով կանչում է ինձ,
Խոստանալով սիրո անհատնելի հմայք
Եվ թողնելով մորմոք ու կորուստի կսկիծ… |  |

Անվան մեկնաբանություն
---------------------

Նավզիկեն փեակների արքա Ալքինոոսի դուստրն էր։ Իթակե նավարկելու ժամանակ նավաբեկության պատճառով ալիքները Ոդիսևսին նետում են փեակների կղզի։ Նավզիկեն գտնում է կիսամեռ Ոդիսևսին, այնուհետև նրան ներկայացնում հորը։ Երբ պարզվում է Ոդիսևսի ով լինելը, արքան օգնություն է տալիս Ոդիսևսին և նա շարունակում է նավարկել դեպի հայրենիք։
Ահա 1930-ական թվկաններին մղձավանջի մեջ գտնվող Չարենցն իր Նավզիկեին էր որոնում։ Ժամանակի քաղաքական փոթորիկները խորտակել էին Չարենցի նավը։ Նա ևս մահվան օրհասական տագնապների մեջ էր, բայց նրա Նավզիկեն այդպես էլ չհայտնվեց՝ ի տարբերություն Ոդիսևսի։ Նա մահացավ բանտում՝ իր երազանքների հանգրվանին չհասած։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Եղիշե Չարենց։ «Նավզիկե»
2. 1 2 3  Եղիշե Չարենց (1987)։ *Երկերի ժողովածու, չորս հատորով*։ Երևան: Սովետական գրող։ էջեր 307–312։
3. ↑  Եղիշե Չարենց (1983)։ *Երկեր*։ Երևան: Սովետական գրող հրատարակչություն։ էջեր 22։
4. ↑  Ժենյա Քալանթարյան (2012)։ *Եղիշե Չարենց, ուսումնասիրություններ*։ Երևան: ԵՊՀ Հրատարակչություն։ էջեր 111։
Կլեմենտինումի գլխավոր մուտքը
**Կլեմենտինում** (լատին․՝ Clementinum), ճիզվիտական կոլեգիումի բարոկկո ոճի շենքերի ամբողջություն, որը ներկայումս զբաղեցնում է Չեխական Հանրապետության Ազգային գրադարանը։ Այն գտնվում է Պրահայի Ստարե-Մեստո թաղամասում, Կառլի կամուրջի մոտ։ Իր 20 000 քառակուսի մետր մակերեսով Կլեմենտինումը չեխական մայրաքաղաքի պատմա-ճարտարապետական կոմպլեքսների մեջ չափերով զիջում է միայն Պրահայի ամրոցին։ 2005 թվականից հաշվառված է «Աշխարհի հիշողություն» միջազգային ցուցակում։

Կլեմենտինում անունն առաջացել է Միջնադարում այդ տեղում եղած սբ. Կլիմենտի ժամատան անունից։ Ճիզվիտական կոլեգիումը Պրահայում ի հայտ է եկել 1552 թվականին և արդեն 17-րդ դարում վդարձել էր ճիզվիտների պատրաստման աշխարհի խոշորագույն կենտրոններից մեկը։ 1622 թվականին Կլեմենտինում է տեղափոխվում Կառլի համալսարանի գրադարանը։ Կլեմենտինումի ղեկավար Յան Մարեկ Մարչին, ի վիճակի չլինելով վերծանել ձեռագրերից մեկը, ուղարկում է այն Հռոմ՝ հանրագիտակ Կիրխերին։ Ձեռագիրն այժմ հայտնի է Վոյնիչի ձեռագիր անվամբ և առաջվա նման մնում է չվերծանված։
Ճիզվիտների միաբանության վերացումից հետո՝ 1773 թվականին, Մարիա Թերեզիայի հրամանով կոլեգիումը վերաձևավորվում է կրթական-գրադարանային կենտրոնի։

Կլեմենտինումի շենքերի ամբողջությունն ներառում է 18-րդ դարի հասարակական շենքերի մի ամբողջ շարք, որոնք նախագծել են հաբսբուրգյան բարոկկոյի այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Կառլո Լուգարոն. Կիլիան Իգնաց Դինցենգոֆերը և Ֆրանտիշեկ Մաքսիմիլիան Կանկան.

* աստղագիտական աստղադիտարանը (1722 թվական),
* Հայելային մատուռը (1724 թվական,
* համալսարանայի գրադարանը (1727 թվական),
* մաթեմատիկական թանգարանը (1752 թվական),
* Կենտրոնական Եվրոպայում առաջին օդերևութաբանական կայանը (1751 թվական)։

Պատկերասրահ
-----------

* Կլեմենտինումի բակի շատրվանըԿլեմենտինումի բակի շատրվանը
* Կլեմենտինումի արևմտյան կողմի մուտքըԿլեմենտինումի արևմտյան կողմի մուտքը
* Փրկչի ճիզվիտական կաթոլիկ եկեղեցին գիշերային լուսավորմամբՓրկչի ճիզվիտական կաթոլիկ եկեղեցին գիշերային լուսավորմամբ
* Պրահան Կլեմենտինումի տանիքիցՊրահան Կլեմենտինումի տանիքից
* Կլեմենտինումի միջանցքըԿլեմենտինումի միջանցքը
* Կլեմենտինումի ընթերցասրահըԿլեմենտինումի ընթերցասրահը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ
**Դավիթ Խան** (1795 - 1851), պարսկահայ դիվանագետ, դեսպան, Ղաջարական Պարսկաստանի պետական ծառայող և թագավորական բժիշկ Պարսից շահի մոտ։ Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ խանը ծնվել է Շիրազում 1795 թվականին։ Ավելի քան քսան տարի ակտիվ գործունեություն է ծավալել Հնդկաստանում բրիտանական կառավարության դիվանագիտական ծառայության մեջ։ Հետագայում նա վերադարձել է Պարսկաստան, որտեղ ծառայել է որպես ղաջարիների կառավարության պաշտոնյա և որպես բժիշկ՝ շահի մոտ։

Ընտանիք
-------

Նրան արյունակից են Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամներ Մարտիրոս խան Դավիթխանյանը, Մարգար խան Դավիթխանյանը և այլք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Navasargian Alice (2012)։ *The Immortals*
2. 1 2  Iranica Encyclopedia։ «INDIA vii. RELATIONS: THE AFSHARID AND ZAND PERIODS»
3. ↑  Rain Ismail։ Armenian Iranians։ Iran: Amirkabir Publishing Institute
4. 1 2  Yarshater Ehsan (1996)։ *Encyclopaedia Iranica*։ Columbia University Center for Iranian Studies։ OCLC 1126595250
5. ↑  Yaghoubian David (2014)։ *Ethnicity, Identity, and the Development of Nationalism in Iran* (English)։ Syracuse University Press
**Ֆայեզ էլ-Ղոսեյն** (արաբ․՝ فايز الغصين‎‎) (1883-1968), արաբ գործիչ, Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդի գավառի նախկին կառավարիչ։ 1915 թ. ծառայելով Դիարբեքիրում, Ղոսեյնն ականատես է եղել թուրքական իշխանությունների հակահայկական գործողություններին, որոնք նկարագրել է «Մի արաբ մուսուլմանի վկայությունը հայերի անմեղության և կոտորածների վերաբերյալ» գրքույկում (1917-18 թթ. հրատարակվել է ֆրանս. անգլ. և գերմ.)։ Նախաբանում Ղոսեյնը գրում է. «Երբ ավարտվի պատերազմը, այս գրքի ընթերցողները կհամոզվեն, որ ես գրել եմ ճշմարտությունը, և որ այս պատմությունը միայն փոքր մասն է դժբախտ հայ ժողովրդի հանդեպ կատարված չարագործությունների»։ Ղոսեյնը, փորձելով բացահայտել «հայ ժողովրդի հետ կատարվածի» պատճառները, հանգել է այն եզրակացության, որ հայերի կոտորածների պատասխանատուն երիտթուրքական կառավարությունն է. «Հրապարակելով այս գրքույկը, ես ամենից առաջ նպատակ ունեի մերժել այն բոլոր մեղադրանքները, որոնք կարող են հարուցվել իսլամի դեմ և ապացուցել, որ հայերի հանդեպ կատարված դաժանությունների պատասխանատվությունն ընկնում է «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեի անդամների վրա, որոնց ձեռքում է իշխանությունը, և որոնք ղեկավարվել են ցեղապաշտ մոլեռանդությամբ և հայերի հանդեպ նախանձով։ Իսլամը մերժում է նրանց»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  **(not translated to mul)** Գուտենբերգ նախագիծ(բազմ․) — Project Gutenberg Literary Archive Foundation, 1971.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. ↑  Մի արաբ մուսուլմանի վկայությունը հայերի անմեղության և կոտորածների վերաբերյալ, ֆրանս. հրտ. էջ 3-4:
4. ↑  Նույն տեղում, էջ 43-44:

Երկեր
-----

* Тhmoignagе d’un Arabe musufman sur L innocence et /в massacre des Armdniens, Bombey, 1917.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**«Ազոտովիտ-1»**, էկոլոգիապես մաքուր, տեղական արտադրության, համապիտանի ազոտական կենսապարարտանյութ։

Նկարագրություն
--------------

Մշակել է «Կենսատեխնոլոգիայի Գիտահետազոտական ինստիտուտ» Փակ բաժնետիրական ընկերություն, արտադրում է «Սիս-95» Սահմանափակ պատասխանատվության ընկերություն։ Օգտագործվում է սերմերի, սածիլների, հացահատիկային, բանջարաբոստանային, տեխնիկական, կերային, պտղատու և հատապտղային մշակաբույսերի մշակման, նաև հողի պարարտացման համար։ Պարունակում է մակրո- և միկրոտարրեր (կալիում, կալցիում, ֆոսֆոր, երկաթ, ցինկ, ալյումին, մոլիբդեն, մագնեզիում և մանգան)։ Բարձրացնում է սերմերի ծլունակությունն ու դրանց ծլման էներգիան, մշակաբույսերի բերքատվությունը (մինչև 40%-ով), նպաստում է բերքի վաղ հասունացմանը, մեծացնումսպի տակուցների, վիտամինների, ածխաջրերի պարունակությունը հողում, նվազեցնում է բույսերի հիվանդությունները, բերքի մեջ նիտրատների պարունակությունը՝ մինչև 70%։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Թաիլանդի թագավորական դրամահատարան** (թաի.՝ พระบรมมหาราชวัง), Թաիլանդի պետական ձեռնարկություն է, հիմնադրվել է 1860 թվականին։

Պատմություն
-----------

Չուլալոնգկորն թագավորի 1908 թվականի մետաղադրամ
Սկզբում գտնվում էր Բանգկոկի Մեծ Պալատում։ 1875 թվականին այս կառույցը տեղափոխվեց շենքի արտադրական տարածքի անբավարարության պատճառով, որն այժմ զբաղեցնում է Վատ Փհրաքեի թանգարանը։ 1902 թվականին դրամահատարանը նորից տեղափոխեցին Չաո Ֆա փողոց, այն շենք, որտեղ այժմ գտնվում է Թաիլանդի Ազգային պատկերասրահը։ Նոր շենքում դրամահատարանը կարողացել է բարձրացնել դրամահատման ծավալը տարեկան ավելի քան 40 միլիոն մետաղադրամ։ 1930 թվականին Տնտեսական ճգնաժամի պատճառով մետաղադրամների արտադրությունը զգալիորեն նվազել էր։ Սրան նպաստեց նաև արտասահմանում հատված մետաղադրամների ներմուծումը Թաիլանդի տարածաշրջան։ Դրամահատարանի նախկին գործունեությունը վերականգնել հաջողվեց միայն 1933 թվականին։

1972 թվականին դրամահատարանը տեղափոխվեց Փադիփաթ փողոց։ Փաթհում Թհանիում (Բանգկոկի մերձակայք) դրամահատարանը հաստատվեց 2002 թվականինլ, որպեսզի արդյունաբերական արտանետումներով չկեղտոտի Բանգկոկի շրջակա միջավայրը։ Փաթհում Թհանիում դրամահատարան ըը պաշտոնապես բացվեց 2003 թվականի հուլիսի 2-ին արքայադուստր Մահա Չակրի Սիրինդհորնի կողմից։

Գործունեություն
---------------

Դրամահատարանը Թաիլանդի Ֆինանսների նախարարության Գանձապետարանի ենթագերատեսչություն է։

Թաիլանդի Թագավորական դրամահատարանը պատասխանատու է թաիլանդական մետաղադրամների, մեդալների, թագավորական թաիլանդական շքանշանների և զարդերի արտադրության համար։

Դրամահատարանն արտադրում է դեղին համաձուլվածքից, նիկելից մետաղադրամներ շրջանառության համար, ինչպես նաև Թաիլանդի կարևոր իրադարձություններին նվիրված երկմետաղ մետաղադրամներ և հուշադրամներ։

Մետաղադրամների դիստրիբյուտորը պատասխանատու է դրամավարկային կառավարման բյուրոյի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

Royal Thai Mint website.
**Դենիել Գիլլիս** (անգլ.՝ Daniel Gillies, մարտի 14, 1976(1976-03-14), Վինիպեգ, Մանիթոբա, Կանադա), կանադացի դերասան։ Հայտնի է դարձել «Վամպիրի օրագրերը» և դրա սպին-օֆ «Առաջնածինները» («Հները») հեռուստասերիալներում Էլայջոյի դերի շնորհիվ։

Կենսագրություն
--------------

Դենիել Գիլլիսը ծնվել է 1976 թվականի մարտի 14-ին Կանադայի Մանիտոբա մարզի Վիննիպեգ քաղաքում։ Իր ողջ մանկությունն ու երիտասարդությունը դերասանն անցկացրել է Նոր Զելանդիայում։ Չնայած նրան, որ նրա հայրը մանկաբույժ էր աշխատել և ցանկանում էր, որ որդին իր ուղով ընթանա, Դենիելը որոշեց դերասան դառնալ։

Կարիերա
-------

Նոր Զելանդիայում նա հասցնում է նկարահանվել «Street Legal» հեռուստասերիալում (2002-2003 թվականներին)։ Շուտով նա տեղափոխվում է Ավստրալիա, որպեսզի մասնակցի մի նոր ֆիլմի նկարահանումներին, սակայն այն հաջողություն չի ունենում։ Դենիելը տեղփոխվում է ԱՄՆ։ Մինչ ԱՄՆ մեկնելը նա կարճ ժամանակով այցելում է իր հայրենիք՝ Կանադա։

Վերադռնալով Լոս Անջելես, Դենիելը սկսում է ակտիվորեն աշխատանք փնտրել։ Շուտով նա 2004 թվականի «Սարդ-մարդը 2» բլոկբաստերում ստանում է Ջոն Ջեյմսի դերը։ Ֆիլմից հետո դերասանի կարիերան աննախադեպ վերելք է ապրում։ Ինչպես նշում են քննադատները՝«դերասանը իր դերը հոյակապ է տարել»։ Չնայած նրան, որ Դենիելը առաջին անգամ էր նման խոշոր դեր տանում, նա իրեն շատ վստահ էր պահում՝ ասես արդեն մեծ փորձ ուներ։ Պետք է նաև նշել, որ դերասանը մասնակցել է «Հարսնացուն և նախապաշարմունքները» երաժշտական կոմեդիայի նկարահանումներին, որի սյուժեի հիմքում ըկած է Ջեյն Օստինի «Հպարտություն և նախաստրամադրվածություն» վեպը։

2007 թվականին դերասանը նկարահանվում է աղմուկ բարձրացրած «Առեվանգում» թրիլլերում։ Հետո դրան հաջորդում են դերեր «Մի ընդհարվիր աստղերի հետ» ֆիլմում, «Իրական արյուն» հեռուստասերիալում։ «Վամպիրի օրագրերը» և «Առաջնածինները» հեռուստասերիալներում դերասանը խաղում է առաջնածին վամպիր Էլայջոյի դերը։ Ինչպես նաև Դենիելը նկարահանում է «Կործանված թագավորություն» ֆիլմը, որտեղ էլ տանում է գլխավոր դերը։ 2011 թվականին դերասանը ստանում է «Պահելով հույսը» ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկը։ Հեռուստաերիալի առաջին սերիան դուրս է եկել 2012 թվականի հունիսի 8-ին «NBS» հեռուստաալիքով։

Անձնական կյանքը
---------------

2004 թվականից ամուսնացած է Ռեյչել Լի Կուկի հետ։ Ամուսինները ունեն մեկ դուստր՝ Շարլոտտա Իստոն Գիլլիս(ծնվ.՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 28-ին)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դենիել Գիլլիսը Թվիթերում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5146271 · BNF: 150205715 · CONOR: 158525795 · GND: 137190492 · ISNI: 0000000114485991 · LCCN: no2005037625 · NTA: 387123423 · NUKAT: n2018130955 · SUDOC: 143299565 · VIAF: 76595013 · WorldCat VIAF: 76595013 |

 |

 |



1. ↑
2. ↑  *Warrington L.* Theatre Aotearoa — 2004.
**Կոկչետավի մարզ**, Ղազախստանի կազմում։ Կազմվել է 1944 թվականի մարտի 16-ին։ Տարածությունը՝ 78, 1 հազար կմ2, 617 հազար բնակչություն (1979)։ Ունի 16 վարչական շրջան, 4 քաղաք, 7 քաղաքատիպ ավան։ Կենտրոնը՝ Կոկչետավ։ 1958 թվականի հոկտեմբերի 28-ին պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Գտնվում է Ղազախստանի հյուսիսային մասում, Արևմտա-Սիբիրական հարթավայրի և Ղազախական մանրաբլուրների սահմանում։ Մակերևույթի մեծ մասը բլրաշատ է։ Կլիման խիստ ցամաքային է։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 19-20 °C է, հունվարինը հյուսիսում՝ -19 °C, հարավում՝ -16 °C, տարեկան տեղումները հյուսիսում՝ 280-300 մմ, հարավ-արևելքում 239 մմ, լեռներում՝ 400 մմ։ Բնորոշ են հարավարևմտյան չոր քամիները։ Ունի նոսր գետային ցանց։ Ծայր հյուսիսում հոսում է Իշիմ գետը։ Գետերի վրա կառուցված են ջրամբարներ։ Կան աղի և քաղցրահամ շատ լճեր։ Տարածված են տափաստաններն ու անտառատափաստանները։ Անտառածածկ է 300 հազար հեկտարը։ Կենդանական աշխարհին բնորոշ են գայլը, աղվեսը, ճագարամուկը, նապաստակը, թռչուններ։ Կլիմայավարժեցված է մշկամուկը։

Կոկչետավի մարզում բնակվում են ղազախներ (23%), ռուսներ (40%), ուկրաինացիներ, գերմանացիներ, բելառուսներ, թաթարներ, մորդվաներ և այլք։ Միջին խտությունը 1 կմ² վրա 7, 8 մարդ է։ Քաղաքային բնակչությունը 33% է (1975)։ Քաղաքներն են՝ Կոկչետավը, Շչուչինսկը, Կրասնոարմեյսկը, Ստեպնյակը։ Գերիշխում է անջրդի հողագործությունը, մսակաթնատու և մսաբրդատու անասնապահությունը։ Զարգացած են գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ճյուղերը, մետաղամշակումը։ Մշակում են հացահատիկ, կերային, մասամբ՝ տեխնիկական կուլտուրաներ, բանջարեղեն, կարտոֆիլ։ Զարգացած է խոշոր եղջերավոր անասնապահությունը։ Երկաթուղիների երկարությունը 896 կմ է, ավտոճանապարհներինը՝ 7, 7 հազար կմ։ Կոկչետավի մարզում կա մանկավարժական ինստիտուտ, 516 մասսայական գրադարան, 373 ակումբ, 2 թանգարան, մարզային 2 թերթ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 527)։*  |

1. ↑