**Զոլտան Կոդայ** (հունգ.՝ Zoltán Kodály, դեկտեմբերի 16, 1882(1882-12-16)[…], Կեչկեմետ, Ավստրո-Հունգարիա - մարտի 6, 1967(1967-03-06)[…], Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն), հունգարացի մեծանուն կոմպոզիտոր, էթնոերաժշտագետ, լեզվաբան, փիլիսոփա և մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ավստրո-հունգարական Կեչկեմետ քաղաքում։ Փոքրիկ Կոդայը վաղ հասակից սկսում է ջութակ նվագել։ Նրա հայրը՝ Ֆրիգյես Կոդայը ինքնուս ջութակահար էր և իրական մասնագիտությամբ կայարանապետ էր։ Նա տարբեր հունգարական քաղաքներում էր աշխատում։ Կոդալին տարրական դպրոց է հաճախում Գալանտա կաղաքում, այնուհետև տեղափոխվում է Տրնավա (այժմ Սլովակիա), որտեղ էլ հաճախում արքեպիսկոպոսական դպրոց։

1900-1904 թվականներին նա սովորում է Բուդապեշտի Ֆրանց Լիստի անվան երաժշտական ակադեմիայում։ Այստեղ նա աշակերտում է Հանս Կոսսլերին (կոմպոզիցիա)։ Այնուհետև նա սովորում է Բուդապեշտի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում։ 1905 թվականին նա ստանում է իր հունգարերեն և գերմաներեն լեզուների դիպլմները։ Կոդայը սկսում է հետաքրքրվել հունգարական երաժշտությամբ և նրա արմատներով։ 1906 թվականից նա արդեն դառնում է արվեստների դոկտոր։ Նա ծանոթանում է բազմաթիվ էթնոգրաֆիստների հետ, այդ թվում նա կոմպոզիտոր Բելա Բարտոկի հետ, որի հետ միասին նա սկսում է ֆոլկլորային երաժշտության խորը հետազոտումները։

Կոդայը շատ շրջագայում է և ծանոթանում է այլ երկրների կոմպոզիտորների արվեստի հետ։ Իր Փարիզում եղած ժամանակ նա հայտնաբերում է իմպրեսսիոնիստ կոմպոիզիտորներին։ Նա հիմնականում տարվում է Կլոդ Դեբյուսիի արվեստով։ 1907 թվականից նա դասավանդում է Ֆրանց Լիստի ակադեմիայում։ Շատ ազդված լինելով Առաջին Համաշխարհային Պատերազմից նա միանում է հեղափոխական մի խմբի։

1919 թվականից ստանձնում է Ֆրանց Լիստի ակադեմիայի փոխտնօրենի պաշտոնը։ Հունգարա-ռումինական բախումների պատճառով նա հեռացվում է իր պաշտոնից և միայն 1921 թվականին է որ նա կարողանում է նորից դասավանդել ակադեմիայում։

1926 թվականին նա գրում է որ առաջին օպերան՝ "Հարի Ժանոս"։ Նա միանում է «Universal-Edition» ընկերությանը։ 1932 թվականին նա ստեղծագործում է իր հայտնի սյուիտը նվագախմբո համար՝ "Պսալմոս Հունգարոկուս"։ Այնուհետև նա ստեղծագործում է իր "Դե Տեումը" ՝ նվագախմբի սոլիստենրի և երգչախմբի համար։ 1938 թվականին նա Բարտոկի հետ մեկտեղ ընդդիմանում է ռասիզմին և դուրս է գալիս «Universal-Edition» ընկերությունից, քանի որ այս վերջինս հարում էր նացիզմին։ Պատերազմի պատճառով 1940 թվականին Բարտոկը լքում է Հունգարիան։ Կոդայը երկու տարվա հանգիստ է վերցնում, որպեսզի կարողանա վերսկսել իր ազգային երաժշտության հրատարուկությունը։ 
1945-49 թվականներին նա ստանձնում է Հունգարական Գիտությունների Ակադեմիայի տնօրենի պաշտոնը։

1951 թվականին նա հրատարում է իր չորս հատորանի "Հունգարական Ազգային Երաժշտության" առաջին հատորը։ 
Նա շրջանարության մեջ է մտնում նոր ուսումնական մեթոդ, որի հիման վրա էլ նա ստեղծագործում է մոտ հազար վոկալ և երգչախմբային ստեղծագործություններ։ 
Նա հրատարակում է բազմաթիվ հոդվածներ տարբեր թեմաներով։ Կոդայը տարբեր ակադեմիաների պատվավոր անդամ է եղել։ Աշխատել է Բուդապեշտում ինչպես նաև Օքսֆորդում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Nationalencyklopedin (շվեդերեն) — 1999.
3. 1 2 3 4  *Kuiper K.* Encyclopædia Britannica
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118564145 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  Magyarországi felsőoktatási intézmények (1580-1918)
6. ↑   — P. 52.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rate Your Music · Find A Grave · gravsted.dk · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11526341 · BIBSYS: 90264563 · BNC: a10109365 · BNE: XX878844 · BNF: 140298684 · CiNii: DA02139238 · CONOR: 16997475 · GND: 118564145 · GTAA: 119954 · ICCU: LO1V088382 · ISNI: 0000000120958118 · LCCN: n81026598 · LNB: 000048845 · NDL: 00446001 · NKC: jn19990210338 · NLA: 35277985 · NLG: 72399 · NLP: a0000001183157 · NSK: 000175611 · NTA: 068233930 · NSZL: 000000014826 · NUKAT: n97025237 · PTBNP: 1253189, 429667 · LIBRIS: 254493 · SUDOC: 026951630 · VIAF: 27266146 · WorldCat VIAF: 27266146 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 505)։*  |