|  |
| --- |
| **Ապոլլոն** |
| ԱպոլլոնԱպոլլոն |
| Ապոլլոն (արու)Ապոլլոն (արու) |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Թիթեռներ (Lepidoptera) |
| **Ընտանիք** | Առագաստավորներ (Papilionidae) |
| **Ցեղ** | **Parnassius** |
| **Տեսակ** | **Ապոլլոն** *(P. apollo)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Parnassius apollo***Linnaeus, 1758 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Ապոլլոն** (լատ.՝ Parnassius apollo), առագաստաթիթեռների ընտանիքին պատկանող խոշոր և գեղեցիկ թիթեռ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։ Հայաստանում հանդիպում է Սյունիքի և Կոտայքի մարզերում։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Թևերի բացվածքը 70-90 մմ է։ Թևերն սպիտակ են, արտաքին եզրը՝ թեփուկազուրկ և ապակենման թափանցիկ։ Արտաքին թևերի վրա կան տարբեր մեծության 5 սև պտեր, հետին թևերի վրա՝ 2 խոշոր կարմիր պտեր՝ սև օղակով և սպիտակ միջուկներով, թևերի անկյունային մասում՝ նույն տիպի աչքանման պտեր ավելի փոքր և միմյանց կպած։ Սև թրթուրի մեջքային մասը ավելի մուգ երկայնական գծով է։

* ♀♀
* ♀△♀△
* ♂♂
* ♂ △♂ △

Սննդառություն
-------------

Սնվում է թանթռնիկի տերևներով։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Ձմեռում է թրթուրը, որը տարեկան տալիս է 1 սերունդ։ Թիթեռի թռիչքը սկսվում է հունիս-օգոստոսին։ Բնակվում է ասեղնատերևների թավուտներում, անտառեզրերին և քարքարոտ լեռնալանջերին։ Նվազող տեսակ է։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, դեպի արևելք և հարավ-արևելք` մինչև Հարավային Սիբիրում, Մոնղոլիայում, Տյան Շանում, Փոքր Ասիայում, Կովկասում և Անդրկովկասում։ Հայաստանում հայտնի է Գեղարքունիքի (քաղաք Սևան, գյուղ Սեմյոնովկա), Տավուշի (քաղաք Դիլիջան), Կոտայքի (Հանքավան, Արզական, Ծաղկաձոր), Վայոց ձորի (Ջերմուկ քաղաք, Գնիշիկ գյուղի շրջակայք), Սյունիքի (Լիճք, Շիշկերտ գյուղերի շրջակայք, քաղաք Քաջարան, Փխրուտ լքված գյուղ) մարզերից և Արայի լեռից։

Պահպանություն
-------------

Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ, որը ընդգրկված է Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված II–ում։

Թվաքանակը բավականաչափ բարձր է, իսկ մարդու գործունեությամբ չվնասված վայրերում բավական բարվոք է։

Վտանգման հիմնական գործոններն են ինքնաթիռների միջոցով անտառային տարածքների մշակումը թունաքիմիկատներով և անասունների գերարածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցում և «Դիլիջան», «Սևան» ու «Արևիկ» ազգային պարկերում, ինչպես նաև մի շարք անտառային արգելավայրերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4357469-5 · LCCN: sh87000371 · Microsoft: 2779821442 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |