«**Ոսկու կարասը**», Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներից, որը գրվել է 1908 թվականին։ Հեքիաթը առանձին գրքով չի հրատարակվել։ Այն ներառված է Հովհաննես Թումանյանի «Ընտիր երկեր» ժողովածում, որը լույս է տեսել 1978 թվականին։

Սյուժե
------

Մի աղքատ հողագործ է լինում, ունենում է մի օրավար հող։ Ձմռանը նրա եզները սատկում են։ Գարնանը նա իր հողը վարձով տալիս է հարևանին։ Վերջինս վարելու ժամանակ հողում մի կարաս ոսկի է գտնում, հողի տիրոջն ասում, որ ոսկի է գտել, գա ու տանի, բայց նա հրաժարվում է վերցնել՝ ասելով, թե նա հողի վարձը տվել է, ուրեմն գտածն էլ թող մնա նրան։ Իմանալով վեճի մասին՝ թագավորը իր մարդկանց հետ գնում է ոսկին հանելու, բայց կարասի բերանը բացում է ու տեսնում մեջը լիքը օձ։ Զայրացած վերադառնում ու հրամայում պատժել իրեն խաբած գյուղացիներին։ Վերջիններս համոզում են նորից ստուգել, թագավորի ուղարկած մարդիկ հավաստում են, որ կարասում իսկապես ոսկի է, բայց երբ թագավորը նորից է գնում, էլի կարասը լիքը օձեր է տեսնում։ Երկրի իմաստունները բացատրում են. «Կարասով ոսկին աղքատ հողագործներին պարգև է ղրկած իրենց ազնվության ու արդար աշխատանքի համար։ Երբոր նրանք են գնում, իրենց արդար վարձին են գնում ու միշտ էլ ոսկի են գտնում, իսկ երբոր դու ես գնում, գնում ես ուրիշի բախտը հափշտակես, նրա համար էլ ոսկու տեղ օձ ես գտնում»։

Իմաստունների խորհրդով գյուղացիներն ամուսնացնում են իրենց երեխաներին ու ոսկին էլ տալիս են նրանց։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանի այս հեքիաթի գրման ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ։ Առաջին անգամ 1908 թվականին լույս է տեսել «Հասկեր» ամսագրի համար 3-ում (էջ 107-108)՝ *«Հեքիաթ Հովհաննես Թումանյան*ի» ենթավերնագրով, այնուհետև՝ 1908 թվականին լույս է տեսել «Լուսաբեր» դասագրքում (2-րդ տարի, (էջ 52-54), ինչպես նաև 1913 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ «Մեղրագետ» դասագրքում։ Ապա՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 149-150)։ Այս հեքիաթը գրելիս՝ Թումանյանն օգտագործել է հայկական «*Բախտ*», «*Տատ ու պետատ*» «*Աստոծ մարդի որ ուզենա հարստություն տա, կբվերի երդկով էլ վե կածի*» հեքիաթներից։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է «Հասկեր» ամսագրից։

Կերպարներ
---------

* Հողագործ
* Հարևան
* Թագավոր
* Ռանչպար
* Իմաստուններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան, Հովհաննես (1994). *Երկերի լիակատար ժողովածու*. Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն. էջեր 772–773.

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Ոսկու կարասը**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հովհաննես Թումանյան |
| --- |
|  |
| Պոեմներ | Ալեք  • Անուշ  • Դեպի անհունը  • Թմկաբերդի առումը  • Լոռեցի Սաքոն  • Հազարան Բըլբուլ  • Հառաչանք  • Հին կռիվը  • Մարոն  • Մեհրի  • Մերժած օրենք  • Պոետն ու Մուսան  • Սասունցի Դավիթ |  |
|  |
| Հեքիաթներ | Անխելք մարդը  • Չախչախ թագավորը  • Ծիտը  • Ուլիկը  • Սուտասանը  • Ճամփորդները  • Կացին ախպեր  • Խոսող ձուկը  • Խելոքն ու հիմարը  • Ոսկու կարասը  • Տերն ու ծառան  • Պոչատ աղվես  • Անհաղթ աքլորը  • Սուտլիկ որսկանը  • Բարեկենդանը  • Եդեմական ծաղիկը  • Անբան Հուռին  • Քեֆ անողի քեֆը չի պակասի  • Քաջ Նազար  • Կիկոսի մահը  • Ձախորդ Փանոսը  • Մարդակերի աղջիկն ու խորհրդավոր վարպետը  • Աստղերից իջած կինը  • Որոտ թագավորը  • Անգին քարը  • Կախարդի քսակը  • Ոսկի բանալին |
|  |
| Պատմվածքներ | Սովի ժամանակից  • Քաջերի կյանքից  • Աղքատի պատիվը  • Լեռների հովիվը  • Գիքորը  • Երկաթուղու շինությունը  • Եղջերուի մահը  • Արջաորս  • Խորհրդավոր ծերունին  • Գաբո բիձու շերամապահությունը  • Երկու հայր  • Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը  • Մայրը  • Ահմադը  • Գրազը  • Եղջերուն  • Քեռի Խեչանը  • Նեսոյի քարաբաղնիսը  • Ուրախ գիշեր  • Ալլահից ղրկված  • Գելը • Ծղրիդը  • Շունը  • Իմ ընկեր Նեսոն |
|  |
| Կատեգորիաներ | Բալլադներ  • բանաստեղծություններ  • հեքիաթներ  • հոդվածներ  • պատմվածքներ  • պոեմներ  • քառյակներ |

 |