recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սամվելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արամ Հարությունի Սամվելյան** (Սամուելյան), (սեպտեմբերի 28, 1908(1908-09-28) - հոկտեմբերի 1, 1991(1991-10-01)), հայ օպերային երգիչ, դրամատիկ տենոր, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1956)։ Երևանի Հ․ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Ախալցխայում։ 1919 թվականին տեղափոխվել է Բաթում, որտեղ 1926-1931 թվականներին աշխատել է տեղի պետական թատրոնում՝ որպես դիմահարդարի օգնական, 1933-1939 թվականներին՝ հայկական և հունական թատերական ստուդիաներում՝ որպես դիմահարդար։ 1939 թվականին ավարտել է Աջարիայի պետական երաժշտական ուսումնարանի վոկալ բաժինը և տեղափոխվել Երևան։ 1939-1940 թվականներին եղել է Հայաստանի նորաստեղծ պետական ջազ նվագախմբի մենակատար։ 1939-1945 թվականներին սովորել է Երևանի կոնսերվատորիայի վոկալ-երգեցողության բաժնում։ 1941-1943 թվականներին աշխատել է որպես դիմահարդար։ 1942 թվականին հրավիրվել է նոր ստեղծվող Երևանի Հ․ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոն և եղել է հիմնադիրներից ու արտիստներից մեկը։ Եղել է թատրոնում բեմադրված դասական գրեթե բոլոր օպերետների հերոսների առաջին մարմնավորողը։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

1944-1959 թվականներին աշխատել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնում՝ որպես մեներգիչ (դրամատիկ տենոր)։ Հանդես է եկել հետևյալ օպերաներում՝

* Ջակոմո Պուչինիի «Չիո-Չիո-Սան» (Պինկերտոն)
* Պյոտր Չայկովսկիի «Մազեպա» (Անդրեյ)
* Պյոտր Չայկովսկիի «Պիկովայա դամա» (Գերման)
* Պյոտր Չայկովսկիի «Իոլանտա» (Վեդեմոն)
* Սեն Սանսի «Սամսոն և Դալիլա» (Սամսոն)
* Տիգրան Չուխաճյանի «Լեբլեբիջի» (Արմեն)
* Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Երկրորդ» (Տիրիթ)
* Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» (Սարո)
* Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» (Խոսե)
* Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա» (Ռադամես)
* Ջուզեպպե Վերդիի «Տրուբադուր» (Մանրիկո)

1959 թվականին կրկին վերադարձել է երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոն՝ որպես առաջատար մենակատար։ Հանդես է եկել հետևյալ ներկայացումներում՝

* Ռ.Նելսոնի «Թագավորը զվարճանում է» (Լեոնդ)
* Իմրե Կալմանի «Բայադերա» (Ռաջամ)
* Իմրե Կալմանի «Սիլվա» (Էդվին)
* Վալենտինովի «Հրո քրմուհի» (Լյուսիեն Բոմիե)
* Տիգրան Չուխաճյանի «Կարինե» (Արմեն)
* «Մարիցա» (Տասիլո)

Անձնավորել է հայ ժամանակակից օպերետների և երաժշտական կատակերգությունների հերոսներին, խաղացել բնութագրական դերեր։ Կատարել է նաև դասական և ազգային երգեր։

Մրցանակներ
----------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1956 թվական
* ԽՍՀՄ Պատվո շքանշան, 1956 թվական
* ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության մեդալ, 1967 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արամ Սամվելյանի մասին avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2021 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18.
**Արև Հարությունի Սամուելյան** (հունվարի 15, 1976(1976-01-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարապետ, քաղաքական-հասարակական գործիչ, ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ (2009-2018)։

Կենսագրություն
--------------

1986-1991 թվականներին սովորել է Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոցում, 1992-1998 թվականներին՝ Երևանի ճարտարապետաշինարարական համալսարանի ճարտարապետության ֆակուլտետում, 1998-2002 թվականներին՝ ԵրՃՇՊՀ ասպիրանտուրայում։ 2000-2001 թվականներին մասնակցել է Ֆրանսիայի Կլերմոն-Ֆերանի բարձրագույն ճարտարապետության դպրոցի ավարտական դասընթացին։ 2000 թվականից Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ է, 2002 թվականից՝ Ֆրանսիայի Ճարտարապետների Օրդենի անդամ (գրանցված Օվերն նահանգի ռեգիստրում, այնուհետև՝ 2008 թվականին Ռոն-Ալպ նահանգի ռեգիստրում)։ 2009 թվականի հուլիսի 21-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ։ 2012 թվականի մարտ ամսից ՀՀԿ անդամ է։ 2013 թվականից ԵրՃՇՊՀ դասախոս է։ 2018 թվականի հունիսի 8-ին ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարի տեղակալի պաշտոնից։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1998 թվականին աշխատել է «Բիզնես Սթայլ» կազմակերպությունում որպես դիզայներ, 1998-2000 թվականներին՝ «Երևաննախագիծ» ինստիտուտում՝ ճարտարապետ, (Ջիմ Թորոսյանի ստեղծագործական արվեստանոց), 2000-2001 թվականներին Ֆրանսիայի Կլերմոն-Ֆերանի «Ժան-Ֆրանսուա Պանթեոն» ճարտարապետական արվեստանոցի ճարտարապետ, 2001-2002 թվականներին Ֆրանսիայի Կլերմոն-Ֆերանի «Պատրիկ Լեո» ճարտարապետական արվեստանոցի ճարտարապետ, 2002 թվականի հոկտեմբերից՝ Երևանի «Րաֆի Արև» ճարտարապետական արվեստանոցի համահիմնադիրն է, 2003-2006 թվականներին Կլերմոն-Ֆերանում հիմնադրել է «Արև Սամուելյան» անհատական ճարտարապետական արվեստանոցը։ 2003 թվականից դասախոսում է Կլերմոն-Ֆերանի բարձրագույն ճարտարապետական դպրոցում, 2006 թվականից՝ Վալանսի «2AB» ճարտարապետական արվեստանոցի համատեր։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Հայաստանում և արտերկրում համակարգել է մշակութային մի շարք միջոցառումներ։ Մասնագիտական 8 հոդվածի հեղինակ է։ Մասնակցել, շահել և իրականացրել է ճարտարապետական բազմաթիվ մրցույթներ։ Հայաստանում, Լեռնային Ղարաբաղում և Ֆրանսիայում քաղաքաշինական հանգույցների, բազմաթիվ ցածրահարկ և բարձրահարկ բնակելի տների, հասարակական նշանակության շինությունների, հուշատեղերի հեղինակ է։

Մրցանակներ
----------

* 2004 թվականին արժանացել է «Էկեր դ’արժան» եվրոպական մրցանակի՝ «Երիտասարդ հույս» անվանակարգի 2-րդ մրցանակին։
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2014)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՍԱՄՈՒԵԼՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ(չաշխատող հղում)
2. ↑  "Վարչապետի որոշումներ - Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրոնային կառավարում | e-gov". *www.e-gov.am* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Արև Սամուելյանի կենսագրությունը ՀՀ մշակույթի նախարարության կայքում
4. ↑  Ա. Հ. ՍԱՄՈՒԵԼՅԱՆԻՆ ՄՈՎՍԵՍ ԽՈՐԵՆԱՑՈՒ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**Վեռա Խոլոդնայայի հուշարձան** (ռուս.՝ Па́мятник Ве́ре Холо́дной), համր կինոյի դերասանուհի Վերա Խոլոդնայայի բրոնզե հուշարձանը, որը կանգնեցվել է Օդեսայում (Պրեոբրաժենսկայա փողոցում՝ Մայր տաճարի հրապարակի մոտ)։

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2003 թվականին, Քաղաքի օրվա տոնակատարության ժամանակ, որը Օդեսայում նշվում է սեպտեմբերի 2-ին։ Հուշարձանի բացմանը ներկա է գտնվել դերասանուհու թոռնուհին՝ Լյուդմիլա Իվանովնա Սոկոլովան։ Մոնումենտալ կոմպոզիցիան իրենից ներկայացնում է Վերա Խոլոդնայայի մարդկային հասակով բրոնզե արձանը, որը տեղադրված է բեմի տեսքով բարձր պատվանդանին։ Հուշարձանը ստեղծել է օդեսացի քանդակագործ Ալեքսանդր Տոկարևը, որը մի շարք փոքր քանդակների հեղինակ է, որոնք զարդարում են Օդեսայի փողոցներն ու պուրակները։

Հուշարձանի հեղինակների ցուցակ
Վերա Խոլոդնայայի բրոնզե արձանը ձուլվել է Կիևի «*Художник*» մասնագիտացված ստեղծագործական ասոցիացիայում։ Սկզբում դերասանուհու ոտքերի տակ դրված է եղել բրոնզե ծաղկեփունջ։ Վանդալները բազմիցս ոչնչացրել են կոմպոզիցիայի այս մանրամասնությունը, մի քանի անգամ գողացված բրոնզե ծաղիկները փոխարինվել են նորերով, բայց դրանք նորից անհետացել են։

Հուշարձանը կանգնեցվել է դերասանուհու մահվան վայրում, որտեղ գտնվել է հետագա տարիներին քանդված Պապուդովի տան թևաշենքը։ Այդտեղ դերասանուհին բնակվել է մահից առաջ։

Տես նաև
-------

Քանդակագործ Ալեքսանդր Տոկարևի կողմից ստեղծված մյուս հուշարձանները, որոնք տեղադրված են Օդեսայում`

* Ուտյոսովի հուշարձան
* Պուշկինի հուշարձան (Օդեսա, Պուշկինսկայա փողոց)
* Նավաստու կնոջ հուշարձան
* Սերգեյ Ուտոչկինի հուշարձան
* Գոցմանի հուշարձան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Бронзовая королева экрана" (in ռուսերեն). Информационный городской портал «Одесская жизнь». Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 7-ին. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "В Одессе у памятника Вере Холодной второй раз оторвали бронзовый цветок" (in ռուսերեն). Сегодня.ua. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 7-ին. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2007 թվականի հանրապետական բողոքի ցույցերը՝ ի պաշտպանություն քեմալական բարեփոխումների, հատկապես պետական աշխարհիկության և ժողովրդավարության և ընդդեմ Թուրքիայի ենթադրյալ իսլամացման՝ «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության ղեկավարությամբ
Աշխարհիկությունը սահմանադրական սկզբունք է Թուրքիայի Հանրապետությունում։ Այն առաջին անգամ ներդրվել է 1928 թվականի փոփոխություններով՝ 1924 թվականի Սահմանադրության մեջ, որը վերացրել է այն դրույթը, որ երկրի պետական կրոնը իսլամն է։ Աշխարհիկությունը կապված է նաև Թուրքիայի առաջին նախագահ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի հետագա բարեփոխումների հետ, որոնք սահմանել է վարչական և քաղաքական պահանջներ ժամանակակից, ժողովրդավարական, աշխարհիկ պետություն ստեղծելու համար, որը համապատասխանում է քեմալիզմի սկզբունքներին։

Առաջին ներդրումից ինը տարի անց աշխարհիկությունը բացահայտորեն նշված էր նաև 1937 թվականի Թուրքիայի սահմանադրության երկրորդ հոդվածում։ 1982 թվականի գործող սահմանադրությունը նույնպես չի ճանաչում պաշտոնական կրոնը և չի խրախուսում այն։

Թուրքական աշխարհիկության սկզբունքը և պետության և կրոնի տարանջատումը պատմականորեն բացատրվել են պետության արդիականացման անհրաժեշտությամբ։ Այս կենտրոնացված առաջադեմ մոտեցումը անհրաժեշտ էր համարվում ոչ միայն կառավարության արդյունավետ աշխատանքի, այլև հասարակության մշակութային կյանքի վրա ազդելու համար, որտեղ, քեմալականների կարծիքով, գերակշռում էին սնահավատությունը, դոգմաները և տգիտությունը։

Թուրքական «laiklik»-ը կոչ է անում տարանջատել եկեղեցին պետությունից, ինչպես նաև պետության դիրքորոշումը նկարագրում է որպես «ակտիվ չեզոքության» դիրքորոշում, որն արտահայտվում է կրոնի գործերի վերահսկողության և իրավական կարգավորման մեջ։ Երկրում կրոնական հարաբերությունները մանրակրկիտ վերլուծվում և գնահատվում են կրոնական գործերի գրասենյակի կողմից (Diyanet Işleri Başkanlığı կամ պարզապես Diyanet)։ Կրոնական գործերի վարչության պարտականությունները ներառում են «իսլամի հավատալիքների, երկրպագության և էթիկայի վերաբերյալ աշխատանքներ կատարելը, հասարակությանը կրթելը իրենց կրոնի մասին և հոգ տանելը երկրպագության սրբազան վայրերի մասին»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Emily Jones (2010). "The Conflicts of Secularization and Islam in Turkey". *Salve Regina University Digital Commons @ Salve Regina*. Արխիվացված from the original on 2021 թ․ նոյեմբերի 29. Retrieved 2022 թ․ մայիսի 18.
2. ↑  "Turkey". *The World Factbook*. Central Intelligence Agency (US). 2008 թ․ հուլիսի 24. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 10-ին. Retrieved 2008 թ․ օգոստոսի 1.
3. ↑  Öztürk, Ahmet Erdi. "Diyanet as a Turkish Foreign Policy Tool: Evidence from the Netherlands and Bulgaria". *Religion and Politics Section of the American Political Science Association* (in անգլերեն): 3, 5. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ սեպտեմբերի 19. Retrieved 2022 թ․ մայիսի 18.
4. ↑  Ahmet Erdi Öztürk (2016). "Turkey's Diyanet under AKP rule: from protector to imposer of state ideology?" (PDF). *Southeast European and Black Sea Studies*. **16** (4): 619–635. doi:10.1080/14683857.2016.1233663. Արխիվացված (PDF) from the original on 2022 թ․ հունվարի 20. Retrieved 2022 թ․ մայիսի 18.
**Ավշարյան համալիր**, Բուլղարիայի Շումեն քաղաքի ազգագրական թանգարանի մի մասն է։ Գտնվում է Շումենի Ստարա Պլանինա 2 հասցեում։ Շինությունը տեղական նշանակության մշակութային հուշարձան է։

Պատմություն
-----------

2016 թվականի ապրիլին Շումենի քաղաքային խորհուրդը որոշում է կայացրել շենք տրամադրել ազգագրական թանգարանի վարչությանը։ 2017 թվականի մարտի 31-ին ն համալիրը պաշտոնապես բացվել է այցելուների համար։ 2018 թվականին բուլղարիայի թանգարանների միավորումը թանգարանը հայտարարել է 2017 թվականի թանգարան։

Շինարարություն
--------------

Տունը կառուցվել էր Շումենի հայկական թաղամասում, երկու փողոցների խաչմերուկում և պատկանել էր գորգերի արտադրող և վաճառական Հովհաննես Ավշարյանին։ Շինությունը եռահարկ է, ընդարձակ բակով։ Կառուցապատված է մոտ 100 մ²։ Սենյակները այնպես են կառուցված, որ նրանց ետևի պատը ամբողջովին պատված է փայտյա պահարաններով, որոնց համակցված է անկյունային դուռը։ Առաստաղները փայտից են։ Շենքը վերականգնվել է 1985 թվականին։

Ցուցադրություն
--------------

Ավշարյան համալիրը վերարտադրում է 19-րդ դարի վերջից մինչև 1930-ական թվականների Շումենի հարուստ տան մթնոլորտը։ Ցուցադրանմուշները վերաբերում են ազգագրությանը և նոր պատմությանը։ Ննջասենյակի կահույքը պատրաստված է Շումենի գործարանում։ Լուսամփոփները նախատեսված են եղել գազի համար, էլեկտրաֆիկացիայից հետո հարմարեցվել են էլեկտրական հոսանքով աշխատելու համար։ Յուրահատուկ է աշխատանքային սեղան-բուֆետը ճաշասենյակում, որին ներկառուցված է սկուտեղ՝ ճաշ մատուցելու համար։ Ցուցահանդեսը կազմակերպված է հինգ սենյակներում։ Շինության առաջին հարկում հյուրասենյակն ու ճաշասենյակն են, երկրորդ հարկում՝ ննջարանը, աշխատանքային սենյակն ու Հովհաննես Ավշարյանի գոբելեններով զարդարված առանձնասենյակը; Շինությանը կից կրպակներ կան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Комплекс „Авшарян"". *museum-shumen.eu*.
2. ↑  "Отвориха за посетители къща „Авшарян", първата експозиция е „Градски бит"". shum.bg. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 27.
3. 1 2  "Музей на годината". shmoko.bg. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 27.
4. ↑  Даниела Стоянова. "Отвориха нов музей в Шумен". kmeta.bg. Արխիվացված է the original 2018 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Վարագա Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Ֆրանսիայի Առնուվիլ լե Գոնես քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Վարագա Սուրբ Խաչ եկեղեցին կառուցվել է 1931 թվականին բարերար Արմենակ Համբարձումյանի նվիրած հողատարածքի վրա։ Եկեղեցու շինարարության թույլտվությունը եղել է 1931 թվականի հուլիսի 23-ին։ Եկեղեցու առաջին քարը դրել է եպիսկոպոս Վռամշապուհ Կիբարիանը 1931 թվականի օգոստոսի 2-ին։ Եկեղեցու առաջին քահանան եղել է Հայր Հուսիկ Ադամյանը։ Եկեղեցին ունի հայկական ոճով ութանկյուն աշտարակավոր գմբեթ։ Եկեղեցու հոգևոր հովիվն է Տեր Հարություն քահանա Տաշճյանը։

Եկեղեցու ճարտարապետն է Արմեն Աոփյանը։

Եկեղեցու բակում է գտնվում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Վարագա Սուրբ Խաչ եկեղեցի". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 23.
2. ↑  Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Առնուվիլ լե Գոնեսի քաղաքապետին
3. ↑  Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքար(չաշխատող հղում)
**Աննա (Էլմիաննա) Արտյոմի Հեքեքյան** (օգոստոսի 15, 1955(1955-08-15), Երևան), հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ։ Բնական գիտությունների եվրոպական ակադեմիայի իսկական անդամ է, ակադեմիկոս (2006)։

Կենսագրություն
--------------

1978 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը, 1980 թվականին՝ Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի բեմական խոսքի ամբիոնի ասպիրանտուրան։ 1980-1981 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ռադիոյի ռեժիսոր, 1990 թվականից աշխատում է ռադիոյի մշակութային հաղորդումների խմբագրությունում, որտեղ հեղինակել է «Սատիրա և հումոր», «Մեկ դերասանի թատրոն», «Փաթեթ համար...» և այլ հաղորդումներ։ 1983-1988 թվականներին եղել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի բեմական խոսքի ամբիոնի լաբորանտ. դասավանդում է նույն ամբիոնում, 2003 թվականից՝ դոցենտ։

1992 թվականից աշխատում է «Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ» երգչախմբում, որի տնօրենն է։ 1975-1977 թվականներին դասավանդել է Երևանի Խորեոգրաֆիայի պետական, մինչ 1990 թվականին՝ Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարաններում, 1980-1986 թվականներին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 1975-1977 թվականներին եղել է Երևանի Մյասնիկյանի շրջանի պատգամավոր, 1993 թվականին՝ «Աշտարակ-93» առաջին միջազգային հայկական փառատոնի կազմակերպիչը։ 2003 թվականից դասավանդում է նաև ՀՀ ԳԱԱ գիտակրթական կենտրոնի մագիստրատուրայում։ 2016 թվականից Հայաստանի ազգային մշակութային հեռուստաընկերության մրցանակաբաշխության մասնագիտական ժյուրիի կազմում է։

Հաղորդաշարեր,հեռուստաֆիլմեր
---------------------------

* «Կոմիտասը աշխարհի բեմերում»
* «Քրիստոսի ծնունդից մինչ մեր օրերը»
* «Փոքրիկ երգիչներն Եգիպտոսում»

Մրցանակներ
----------

* ՀՀ «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալ, 2010
* ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ, 2014
* Մովսես Խորենացու մեդալ, 2018

Ընտանիք
-------

* Մայրը՝ Էլմիրա Հեքեքյան
* Եղբայրը՝ Տիգրան Հեքեքյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ռուբեն Գևորգյանցի կենսագրությունը AV Production կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Վարչապետի որոշումներ - Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրոնային կառավարում | e-gov". *www.e-gov.am*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ". *նախագահ.հայ*. Retrieved 2018 թ․ մարտի 8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեր մեջ ասած, Աննա Հեքեքյան Archived 2015-05-13 at the Wayback Machine.
* Չակերտներ, Աննա Հեքեքյան Archived 2015-11-13 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
**«Արևային հարավ»** (անգլ.՝ The Sunny South), ավստրալիացի նկարիչ, Հեյդելբերգի դպրոցի՝ XIX դարի վերջի ավստրալիական գեղանկարչության ռեալիստական շարժման խոշորագույն ներկայացուցիչներից Թոմ Ռոբերտսի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1887 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 30,8 × 61,4 սմ։

Այսօր «Արևային հարավ» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահում (Մելբուռն, Ավստրալիա)։

Նկարագիր
--------

«Արևային հարավ» ստեղծագործությունում Թոմ Ռոբերտսը նկարել է մերկ տղաների խմբի, որոնք լողում են Բոմարիսի Ռիքեթս Փոյնթս շրջանում, Մելբուռնի արվարձանում։

Պատմություն
-----------

Նկարի անվանումը կարող է վերաբերել 1883 թվականին «*Արևային հարավ*» շոուին՝ հայտնի պիես, որն առաջին անգամ բեմադրվել է Մելբուռնում Ջորջ Դարելի կողմից․ դրա գլխավոր դերակատարն էր Էսսի Ջենիսը։

Բոմարիսի Ռիքեթս Փոյնթս շրջանը հատկապես ժողովրդականություն էր վայելում ամռանը․ այդ իսկ պատճառով էլ նկարիչը հենց ամառային տաք օր է պատկերել կտավում։

«Արևային հարավ» ստեղծագործությունը 1940 թվականին ձեռք է բերում Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահը *Felton Bequest* ֆոնդի գումարներով․ ցայսօր էլ նկարն պյդտեղ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  "The Sunny South". *Collection*. National Gallery of Victoria. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունվարի 12-ին. Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "The Sunny South". *Coastal Arts Trail*. Bayside City Council. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հուլիսի 20-ին. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Poorten, Helen M. Van Der, «Darrell, George Frederick Price (1851–1921)», *Australian Dictionary of Biography* (National Centre of Biography, Australian National University), արխիվացված  օրիգինալից 2014-08-15-ին, վերցված է 2018-09-23

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Արևային հարավ» ստեղծագործության մասին

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Արևային հարավ** կատեգորիայում։ |
**Վարթո Տերյան** (մայիսի 11, 1896(1896-05-11), Թավրիզ, Իրան - հոկտեմբերի 2, 1974(1974-10-02), Թեհրան, Իրան, պարս.՝ وارتو طریان), իրանահայ դերասան։

Արտո Տերյանի կինը, Ալենուշ Տերյանի մայրը։

Կենսագրություն
--------------

Վարթո Տերյանը ծնվել է 1896 թվականին Թավրիզում։ Նախնական կրթություն ստացել է Թեհրանում, այնուհետև ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել է Շվեյցարիա, որտեղ սովորել է նաև բեմական խոսքի արվեստ։ Վերադարձել է Թեհրան, ամուսնացել Արտո Տերյանի հետ, և միասին հանդես են եկել բազմաթիվ ներկայացումներում։ Շուրջ 25 տարի գործել է թատերական ասպարեզում։

Խաղացել է պարսկական պիեսներում, արժանացել «Իրան», «Միություն», «Իրանի աստղ», «Ազատ Իրան», «Օրենք», փարիզյան «Մերքուր դը Ֆրանս» ամսագրերի գովասանքին ու մեծարմանը։

Մահացել է 1974 թվականին Թեհրանում։

Գրականություն
-------------

* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2
3. ↑  Bedrosian, Narek Hartunian and Narbeh. "فصلنامه فرهنگی پیمان". *www.paymanonline.com*. Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Աննա Մոլկա Ահմեդ** (ուրդու՝ اینا مولکا احمد‎, օգոստոսի 13, 1917(1917-08-13)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - ապրիլի 20, 1994(1994-04-20), Լահոր, Պակիստան), պակիստանցի նկարչուհի, Փենջաբի համալսարանի արվեստի պրոֆեսոր, նախագահական մրցանակի դափնեկիր (1979), Տամգա-և-Իմտիազի քաղաքացիական աստիճանի շքանշանի ասպետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծննդյան անունը՝ Մոլլի Բրիդգեր, ծնվել է 1917 թվականին Լոնդոնում, հրեական ընտանիքում։ Մայրը ծագումով Լեհաստանից էր, հայրը՝ Ռուսաստանից։ Գեղանկարչություն, քանդակագործություն և դիզայն ուսումնասիրել է Սուրբ Մարտինի քոլեջում։ Ուսումնառության համար կրթաթոշակ է ստացել Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայից։

1935 թվականին, 18 տարեկան հասակում, ամուսնանում է պակիստանցի ուսանող Շեյխ Ահմադի հետ և ընդունում իսլամ։ Ուսումն ավարտելուց հետո 1939 թվականի հոկտեմբերին տեղափոխվում է Պակիստան։ 1940 թվականից բնակվել է Լահորում։ Չնայած 1951 թվականին ամուսնալուծվել է, շարունակել է մնալ Պակիստանում։

1940 թվականին, Աննա Մոլկայի ջանքերով Փենջաբի համալսարանում բացվում է գեղեցիկ արվեստների բաժին (այժմ՝ Գեղարվեստի և դիզայնի քոլեջ) Պակիստանում առաջին նմանատիպ հաստատությունը, որն ընդունում է կանանց։ Այդ դպրոցն ամբողջ Պակիստանում արագորեն դառնում է գեղարվեստի ուսուցման կենտրոն։ Պրոֆեսոր Ահմեդի աշակերտներից են եղել Կոլին Դավիդը, Շաուքաթ Մահմուդը, Աբրար Թերմիզին, Գուլյամ Ռասուլը, Շահնավ ազ-Զայիդը, Ջավեդ Իգբալը և այլ նշանավոր նկարիչներ։ Քոլեջի համար կարողանում է ստանալ բակալավրի և մագիստրոսի թոշակի նշանակման արտոնագիր։ Գրել է նաև բանաստեղծություններ։

Մահացել է 1994 թվականի ապրիլի 21-ին Լահորում։

Պարգևներ
--------

* Տամգի-և-Իմտիազի շքանշան (1963)
* 1979 թվականի նախագահական մրցանակ
* Կուադ-Է-Ազամի մրցանակ (1982)
* Խուդեյա-տուլ-Կուբրայի մրցանակ (1983)

Ընտանիք
-------

* Ամուսին՝ Շոյխ Ահմեդ, նկարիչ (ամուսնալուծվել են 1951 թվականին)
* Դուստրեր՝ Թահիրա Այազ, Զարա Դավիդ

Հիշատակ
-------

* 2006 թվականի օգոստոսի 14-ին Պակիստանի փոստային վարչությունը թողարկել է Անե Մոլկե Ահմեդին նվիրված նամականիշ։ 4 ռուփի անվանական արժեքով նամականիշը պակիստանյան նկարիչներին նվիրված 10 դրոշմանիշերի շարքից է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Միջազգային տիպօրինակ անունների նույնացուցիչ — 2012.
2. 1 2  Anna Molka Ahmed
3. 1 2 3 4  Anna Molka Ahmed — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2  Union List of Artist Names — 2005.
5. 1 2  Artnet — 1998.
6. ↑  "The First Female Painter of Pakistan". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մայիսի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. 1 2  Աննա Մոլկա Ահմեդ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Remembering Anna Molka Ahmed Archived 2016-01-10 at the Wayback Machine.
* Ana Molka Ahmed — the first woman painter of Pakistan

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000078961996 · LCCN: n98062247 · VIAF: 96589878 · ULAN: 500123107 · WorldCat VIAF: 96589878 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Խաչատրյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Խաչատրյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Վանիկի Խաչատրյան** (մարտի 5, 1954(1954-03-05), Արմավիր, Արմավիրի մարզ), հայ նկարիչ։ «Художник Петербурга» («Պետերբուրգի նկարիչ») թերթի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Խաչատրյանը ծնվել է 1954 թվականին Հոկտեմբերյան քաղաքում։ 1973 թվականին ավարտել է Երևանի դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ուսումնարանը։ Երկու տարի սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնում, այնուհետև՝ 1977 թվականին տեղափոխվել է Լենինգրադ։ 1978-1981 թվականներին եղել է Իլյա Ռեպինի անվան քանդակագործության, նկարչության և ճարտարապետության ինստիտուտի ազատ ունկնդիր։ 1999 թվականից «Պետերբուրգի նկարիչ» թերթի համահեղինակն ու գլխավոր խմբագիրն է։ 1992 թվականից Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության, 2002 թվականից՝ վարչության, 1998 թվականից՝ Ռումինիայի նկարիչների միության անդամ է։

Աշխատանքները գտնվում են Էջմիածնի մայր տաճարի թանգարանում, Սանկտ Պետերբուրգի և Բուխարեստի հայկական առաքելական եկեղեցիներում, Հայաստանի, Դանիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի, Իտալիայի, Գերմանիայի, Անգլիայի, Շվեդիայի, Ֆինլանդիայի, Շվեյցարիայի և այլ երկրների մասնավոր հավաքածուներում։

Ցուցահանդեսներ
--------------

1981 թվականից մասնակցել է բազմաթիվ հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների Ռուսաստանում, Հայաստանում, Շվեդիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Չինաստանում, Լիտվայում և այլուր։

### Անհատական ցուցահանդեսներ

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Սանկտ Պետերբուրգում (1991, 1995, 2002-2005, 2009, 2010, 2012, 2014), Մոսկվայում (2006), Նիդերլանդներում (2011), Երևանում (2014)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Աշոտ Խաչատրյան". *avproduction.am*. Retrieved 2017 թ․ մարտի 5.(չաշխատող հղում)
2. ↑  "Открытие выставки живописи «Моя палитра» Ашота Хачатряна". *Искусство ТВ*. Արխիվացված է the original 2013 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 5. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Media, Noev Kovcheg. "Гранат, распахнувшийся солнцу". *noev-kovcheg.ru* (in ռուսերեն). Retrieved 2017 թ․ մարտի 5.
4. ↑  "АртРу.инфо - Художники - Хачатрян Ашот Ваникович". *artru.info* (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Ցուցահանդեսներ - Միջոցառումներ - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ". *www.gallery.am* (in անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ մարտի 5.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2017-05-23 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Համբարձումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Հովհաննեսի Համբարձումյան** (հոկտեմբերի 29, 1955(1955-10-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ, բեմանկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (2013)։

ՀՀ վաստակավոր արտիստ Լալա Մնացականյանի ամուսինն է։

Կենսագրություն
--------------

1978 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1984 թվականին՝ Երևանի Գեղարվեստի պետական ակադեմիայի գեղանկարի բաժինը։ 1985-1995 թվականներին աշխատել է ՀՀ մշակույթի նախարարության փորձարարական կոմբինատում՝ որպես գլխավոր նկարիչ, 1980-2002 թվականներին` Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում` որպես բեմադրող նկարիչ, 1982-1994 թվականներին` Գեղագիտության ազգային կենտրոնում։ 1998 թվականից դասավանդում է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի մշակույթի բաժնում, 2013 թվականից` դոցենտ։ 2004 թվականից Երևանի Մհեր Մկրտչյանի անվան արտիստական թատրոնի գլխավոր նկարիչն է։ Ստեղծագործական գործուղումներով եղել է Ռումինիայում, Հարավսլավիայում, Սիրիայում, Լիբանանում, Իրանում, Գերմանիայում, Մոսկվայում։ 1984 թվականից ցուցադրվում է հանրապետական ցուցահանդեսներում։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Եղել է «Էրեբունի-Երևան», «Քրիստոնյա Հայաստան-1700», «Ավարայր-1550», «Մեկ ազգ, մեկ մշակույթ», «Համահայկական խաղեր», «Հայոց գրեր-1600» և բազմաթիվ այլ տոնախմբությունների բեմադրող նկարիչը։ Ավելի քան 40 ազգային տարազների, զինանշանների հեղինակ է։

### Հեռուստատեսային ներկայացում

* «Սինյոր Պապագատտո»
* «Հովնան Խութեցի»
* «Սպենսեր Դոնովանի գործը»
* «Մուսա լեռան 40 օրը»
* «Զաբուղոն»
* «Ինկած բերդի իշխանուհին»

### Թատերական գործեր

* «Կարմեն» բալետ
* «Լիլիթ» փոփ օպերա
* «Ֆիլումենա Մարտուրանո»
* «Դիոգենես»
* «Հացթուխի կինը»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
2. ↑  "Աշոտ Համբարձումյանի կենսագրությունը AV Production կայքում". Արխիվացված է the original 2022 թ․ օգոստոսի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 12.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Թարմ ուղեղով»` Աշոտ Համբարձումյանի հետ
**Վավելի վիշապի արձան** (լեհ.՝ Pomnik Smoka Wawelskiego), լեհական դիցաբանության հայտնի Վավելի վիշապին նվիրված հուշարձան Լեհաստանի Կրակով քաղաքում, Վավել բարձունքի ստորոտում՝ Վավելի վիշապի քարանձավի առջև։

Նկարագրություն
--------------

Արձանը նախագծել է լեհ քանդակագործ Բրոնիսլավ Խրոմին։ Աշխատանքներն ավարտվել են 1969 թվականին։ Ներկայիս վայրում արձանը տեղադրվել է 1972 թվականին (այս տարեթիվը կրկնվում է նաև այլ աղբյուրներում): Բելովիչը նշում է, որ արձանը ստեղծվել է 1969 թվականին, սակայն մինչև 1972 թվականը չի տեղադրվել իր ներկայիս վայրում։ 6 մետր բարձրություն ունեցող արձանի նյութը բրոնզ է։ Այն տեղադրված է կրաքարի վրա։

Արձանի որոշ վաղ նախագծերում ներառված էր նաև ավելի ավանդական շատրվան։ Ավելի ուշ ներկայացված տարբերակն առաջարկում էր, որ այն պետք է մասնակիորեն ընկղմվի մոտակա Վիստուլա գետի մեջ, սակայն այդ առաջարկը մերժվեց։ Ի վերջո, արձանը նախագծվեց կրակ շնչող վիշապի տեսքով։ 

Կրակ շնչող արձանը (տեսանյութ)
2010-ական թվականներին արձանն այնպես է արդիականացվել, որ կրակե շունչը կարելի է ուղարկել տեքստային հաղորդագրությամբ (արձանը կարող է կրակ շնչել առնվազն 15 վայրկյան ընդմիջումով): Այս ծառայությունը մեծ տարածում է գտել, և յուրաքանչյուր օր ստացվում է առնվազն 2500 հարցում։ Որպես վառելիք՝ կրակի համար օգտագործվում է բնական գազ։ Առանց որևէ տեքստային հաղորդագրության՝ վիշապի կրակե շունչը տեղի է ունենում մոտ հինգ րոպե ընդմիջումով։

Արձանը նկարագրվում է որպես ժամանակակից Կրակովի «ավանդական» տարր և քաղաքի տուրիստական գրավչությամբ վայր, մասնավորապես երեխաների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  PREKURSOR 2005, Tomasz Szymański. "Dragon's Den | Wawel Royal Castle | Wawel Krakow Poland
2. ↑  Zacharski, Konrad. "Galeria Autorska Bronisława Chromego". *bronislawchromy.pl*. Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Kazimierz Kuczman (1980). Wawel Hill: Guide-book. Krajowa agencja wydawnicza publishers. p. 1972".
4. ↑  "Roman Marcinek (2002). Poland: A Guidebook : Cultural Heritage, Landscape, History, Tourist Information. R. Kluszczyński. p. 45. ISBN 978-83-88080-54-8".
5. ↑  Marc E. Heine (1 July 1987). Poland. Hippocrene Books. p. 113. ISBN 978-0-87052-380-9
6. ↑  ""Smok wawelski". Ekrakow.org". Արխիվացված է the original 2014 թ․ ապրիլի 7-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  ""Pracowity smok wawelski". E-krakow.com".
8. ↑  "BRONISŁAW CHROMY Rzeźba i malarstwo - DESA Unicum". *desa.pl*. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 24.
9. ↑  "Smok Wawelski". *www.infoarchitekta.pl*. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 24.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վավելի վիշապ (արձան)** կատեգորիայում։ |
**Վարդուհի,** իսկական ազգանունը և անունը՝ **Աննա Նամուրազյան-Չիլինգարյան** ( օգոստոսի 3 (15), 1862, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 14, 1945(1945-03-14), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Վարդուհին ծնվել է 1862 թվականի օգոստոսի 3-ին (15-ին) Թիֆլիսում։ Բեմական գործունեությունը սկսել է 1879 թվականին՝ Թիֆլիսում, Գևորգ Չմշկյանի հրավերով։ Խաղացել է հայկական տարբեր թատերախմբերում, հյուրախաղերով հանդես եկել Հարավային Կովկասի քաղաքներում։ Եղել է Գևորգ Չմշկյանի և Գաբրիել Սունդուկյանի աշակերտուհին։

Հայ բեմում զարգացրել է ռեալիստական սկզբունքները։ Մեծապես գնահատվել է հին Թիֆլիսի բարքերի կնիքը կրող թե՛ դրամատիկական, թե՛ կատակերգական դերերում ՝ Շուշան, Խամփերի, Խախո (Սունդուկյանի «Պեպո», «Խաթաբալա», «Քանդած օջախ»)։ Խանումա (Ցագարելիի «Խանումա»)։

Ժամանակակիցներին հիացմունք է պատճառել Վարդուհու բացառիկ ստուգապատում խաղը, այն նրբությունը, որով կերտել է հին Թիֆլիսի ծնունդ տված կերպարները՝ նիստուկացի, բարբառի, տարազի ու շարժուձևի բոլոր մանրամասներով։ Մեծ հաջողությամբ խաղացել է նաև Կուկուշկինայի դերը (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Եկամտաբեր պաշտոն»)։ 1922 թվականին Երևանի Առաջին պետթատրոնի բացմանը հանդես է եկել Շուշանի դերում (Սունդուկյանի «Պեպո»)։ Նույն թվականին հիվանդության պատճառով թողել է բեմը։ Մահացել է 1945 թվականի մարտի 14-ին Թբիլիսիում։

Դերերը թատրոնում
----------------

| Հեղինակ | Ներկայացում | Դեր |
| --- | --- | --- |
| Գաբրիել Սունդուկյան | Խաթաբալա | Խամփերի |
| Գաբրիել Սունդուկյան | Պեպո | Շուշան |
| Ալեքսանդր Օստրովսկի | Եկամտաբեր պաշտոն | Կուկուշկինա |
| Ավքսենտի Ցագարելի | Խանում | Խանում |
|  | Սեր առանց խափանման | Լիդա |
|  | Փարիզի աղքատները | Գլոտեդ |
|  | Անջելո | Ռեջինելդա |
|  | Հարստահարված առաքինություն | Լուիզ |
|  | Կույրը | Ժյուլիետ |
|  | Մայրական սեր | Մարգարիտ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Вардуи". *Кино-Театр.РУ*. Retrieved 2017 թ․ դեկտեմբերի 24.
2. ↑  "AV Production - Վարդուհի". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ալեքսանդր Գոլիկով** (ռուս.՝ Александр Григорьевич Голиков, 1896, Սիրոտինսկ, Second Don Okrug, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 10, 1937(1937-12-10), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի կոմբրիգ, Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, Կարմիր դրոշի կրկնակի շքանշանակիր (1920, 1921)։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Գոլիկովը ծնվել է 1896 թվականին Վոյսկա Դոնսկի մարզի Սիրոտինսկ ստանիցայում (ներկայումս` Վոլգոգրադի մարզի Իլովլինսկի շրջան), (այլ տվյալներով` Նովո Նովոխոպյորսկում)։ Ծառայել է Ցարական բանակում, մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մարտերին` հասնելով պորուչիկի կոչման, զբաղեցնելով մարտկոցի հրամանատարի պաշտոն։ 1918 թվականի հունիսին կամավորական հիմունքներով ծառայության է անցել Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում։ Սկզբում եղել է դիվիզիայի հրամանատարի օգնական և 23-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրետանու հրամանատար, այնուհետև դիվիզիայի հրամանատարի պաշտոնում փոխարինել է Ֆիլիպ Միրոնովին։ Ավելի ուշ եղել է 7-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ Բազմիցս աչքի է ընկել մարտերում։

Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 260 հրամանով 1920 թվականին դիվիզիայի հրամանատար Ալեքսանդր Գոլիկովը պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի առաջին շքանշանով։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 353 հրամանով 1921 թվականին դիվիզիայի հրամանատար Ալեքսանդր Գոլիկովը երկրորդ անգամ պարգևատրվեց ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի շքանշանով։

1921 թվականի մարտին ձերբակալվել է Հակահեղափոխության և դիվերսիայի դեմ պայքարի համառուսական հանձնաժողովի կողմից Ֆիլիպ Միրոնովի (եղել է նրա փեսան) դավադրությանը մասնակից լինելու կասկածանքով, պահվել է Բուտիրյան բանտում, սակայն շուտով ազատվել է և վերականգնվել Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի կադրային կազմում։ Շարունակել է ծառայությունը բանակում։ Ավարտել է ռազմական ակադեմիան։ 1937 թվականին զբաղեցրել է ԽՍՀՄ Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի հեծելազորի տեսուչի օգնականի պաշտոնը։ Բնակվել է Մոսկվայում։

1937 թվականի հուլիսի 17-ին ձերբակալվել է ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի օրգանների կողմից, ռազմա-ֆաշիստական դավադրության կազմակերպմանը մասնակցելու մեղադրանքով։ Նույն տարվա դեկտեմբերի 10-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի Ռազմական կոլեգիայի որոշմամբ դատապարտվել է պատժի առավելագույն չափին` գնդակահարության։ Գնդակահարվել է նույն օրը։ Գոլիկովի աճյունը թաղված է «Կոմունարկա» հրաձգարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Голиков Александр Григорьевич" (in ռուսերեն). Сахаровский центр. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 8. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help)
2. 1 2  "Протокол допроса Ф.К. Миронова в Особом отделе ВЧК (по делу № 8382)" (in ռուսերեն). Фонд Александра Яковлева. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 8. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help)
3. 1 2  Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием.

Գրականություն
-------------

* «Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием». Воениздат, 1926.
**Ատամանի տուն** (ռուս.՝ Дом атамана), մշակութային ժառանգության օբյեկտ և XX դարի սկզբի ճարտարապետության հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Գտնվում է հետևյալ հասցեով` Մոսկովյան փողոց, տուն 49։

Նկարագրություն
--------------

Տունը կառուցվել է 1907 թվականին։ 1915 թվականի տեղեկատու փաստաթղթերում այդ շենքը նշվում է որպես «Ատամանի տուն»։ Թեև Ատամանների պալատը քաղաքում պաշտոնական նստավայր էր, որտեղ ատամաններն անցկացնում էին շատ ժամանակ, սակայն անհրաժեշտ էր նաև շենք` անձնական կարիքների համար։ Նման կառույց էր Մոսկովյան փողոց, 49 հասցեի ատամանի տունը։

Հուշատախտակ շենքի ճակատին
Տունը կառուցվել է մոդեռն ոճով։ Նախագծի հեղինակը ճակատը ձևավորելու համար օգտագործել է նախշային ներդրումներ և եզրակալումներ։ Շքամուտքը շեղված է կենտրոնական առանցքից։ Այն ներկայացված է կոպտատաշ քարից կառուցված պատուհանով կամարի տեսքով, կողքերին նուրբ բուսական հյուսվածքի տեսքով զարդանախշ է։ Շքամուտքն ավարտվում է ատտիկոս ունեցող լայն քիվով։ Տան ձախ և աջ կողմերում տարբեր քանակությամբ պատուհաններ են, որոնք զարդարված են հյուսված նախշերով։ Տունը զարդարում է երկաթե ծածկը, իսկ դարպասները ատամանի տունը բաժանում են Կիրյունինի տնից։

Տան շինարարության ժամանակ տարածքում ստեղծվել է տարբեր ոճի երկու դարպաս։ Առաջին դեպքում օգտագործվել են հորիզոնական և ուղղահայաց գծեր, երկրորդ դեպքում կիրառվել են կորագիծ ուրվագծեր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո` 1940-ական թվականներին, այդ տանը գտնվում էր Նովոչերկասկի կայազորի պետի բնակարանը։ Այդ տանն ապրել են Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի հերոսներ Եպիֆան Կոֆտյուխը և Ստեպան Վոստրեցովը։

1992 թվականից տունը համարվում է ճարտարապետական հուշարձան ու մշակութային ժառանգության օբյեկտ և պաշտպանվում է օրենքով։

XXI դարում այդ շենքում գործում է մանկապարտեզ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Решение Малого совета Ростовского областного совета народных депутатов № 325 от 17.12.1992
2. 1 2 3  Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.93-94
3. ↑  "Объект культурного наследия". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 28-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Մարտիրոսյան (այլ կիրառումներ)

**Աշոտ Մերուժանի Մարտիրոսյան** (սեպտեմբերի 16, 1949(1949-09-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ Միջուկային անվտանգության կարգավորման պետական կոմիտեի նախկին նախագահ (1993-2022)։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1949 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Երևանում։ 1973 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Էներգետիկայի ֆակուլտետը։

Մինչ 1987 թվականը, ծառայել է որպես Հայկական ԱԷԿ-ի տուրբինային արտադրամասի պետ։ Ապա աշխատել է «Կովկասատոմէներգակարգավորում» պետական ձեռնարկությունում որպես գլխավոր ճարտարագետի տեղակալ։ 1992 թվականից մեկ տարով եղել է ՀՀ էներգետիկայի և վառելիքի նախարարության վարչության պետ։

1993 թվականից, ՀՀ միջուկային կարգավորման մարմնի ստեղծման հետ միասին, ծառայել է որպես գլխավոր պետ, այնուհետև, կարգավորման մարմնի վերակազմավորման և փոփոխման հետ միասին, եղել է նախ որպես ՀՀ ԿԱ ատոմային էներգիայի օգտագործման միջուկային և ռադիացիոն անվտանգության պետական հսկողության վարչության պետ (մինչև 2002), ապա՝ ՀՀ բնապահպանության նախարարության աշխատակազմի միջուկային և ճառագայթային անվտանգության պետական կարգավորման տեսչության պետ (մինչև 2008 թվական)։

2008 թ. սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր միջուկային անվտանգության կարգավորման պետական կոմիտեի նախագահ։ Շարունակում է պաշտոնավարումը 2018 թվականի հունիսի 11-ի որոշմամբ որպես ՀՀ կառավարությանն առընթեր միջուկային անվտանգության կարգավորման պետական կոմիտեի իրավահաջորդ՝ ՀՀ միջուկային անվտանգության կարգավորման պետական կոմիտեում։

2022 թվականի ապրիլի 22-ին ըստ դիմումի ազատվել է պաշտոնից։ Ժամանակավոր պաշտոնակատարն է առաջին տեղակալ Խաչատուր Խաչիկյանը։

Պարգևներ
--------

Արժանացել է ՀԽՍՀ Գերագույն Սովետի պատվոգրի և Անանիա Շիրակացու մեդալի։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  "Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆՆ ԱՌԸՆԹԵՐ ՄԻՋՈՒԿԱՅԻՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ". Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 26-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Որոշում--Հայաստանի Հանրապետության միջուկային անվտանգության կարգավորման կոմիտեի կանոնադրությունը հաստատելու մասին
3. ↑  Աշոտ Մարտիրոսյանն ազատվել է միջուկային անվտանգության կարգավորման կոմիտեի նախագահի պաշտոնից
4. ↑  Ա. Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻՆ ԱՆԱՆԻԱ ՇԻՐԱԿԱՑՈՒ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**Արևմտյան Կենտուկիի համալսարան** (անգլ.՝ Western Kentucky University (WKU)), հանրային համալսարան ԱՄՆ-ի Կենտուկի նահանգի Բոուլինգ Գրին քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1906 թվականին։ Սովորում է 21 048 ուսանող։

Պատմություն
-----------

Արևմտյան Կենտուկիի համալսարանի պատմությունն սկսվել է 1875 թվականին, երբ հիմնադրվել է Գլազգոյի մանկավարժական մասնավոր ուսումնարանը։ 1885 թվականին այս ուսումնական հաստատությունը տեղափոխվել է Բոուլինգ Գրին քաղաք և ստացել նոր անուն՝ Հարավային մանկավարժական ուսումնարան և բիզնեսի քոլեջ։ 1906 թվականին Կենտուկի նահանգի Օրենսդիր ժողովի որոշմամբ այդ բուհի հիման վրա ստեղծվել է Արևմտյան Կենտուկիի մանկավարժական համալսարանը։ 1922 թվականին բուհում ներմուծվել է 4-ամյա ուսուցման համակարգ։ Հենց այդ ժամանակ համալսարանը փոխել է անունը՝ Արևմտյան Կենտուկիի մանկավարժական ուսումնարան և քոլեջ։ 1927 թվականին համալսարանը միավորվել է հարևան Օգդենի քոլեջի հետ։ 1930 թվականին համալսարանը փոխել է անվանումը՝ Արևմտյան Կենտուկիի մանկավարժական քոլեջ։ 1931 թվականին քոլեջն սկսել է առաջարկել արվեստի մագիստրոսի աստիճան։ 1948 թվականին քոլեջը փոխել է անվանումը՝ Արևմտյան Կենտուկիի քոլեջ։ 1963 թվականին քոլեջը միավորվել է Բոուլինգ Գրինի առևտրական քոլեջի հետ։ 1966 թվականին Արևմտյան Կենտուկիի քոլեջը անվանափոխվել է Արևմտյան Կենտուկիի համալսարան։

Ուսանողական լրագիր
------------------

1924 թվականից համալսարանում կանոնավոր կերպով լույս է տեսել ուսանողական լրագիր՝ «College Heights Herald»:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  IPEDS — 1992.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "Enrollment". Արխիվացված է the original 2008 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արևմտյան Կենտուկիի համալսարան
* College Heights Herald (WKU Student Newspaper)
* Forensics Team
* Athletics Site
* Coach Bill Powell’s Homepage Archived 2021-01-16 at the Wayback Machine.
* WKU-UFT Speech-Language Pathology Cohort Program Archived 2010-04-19 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ISNI: 0000000122862224 · LCCN: n79046632 · Microsoft: 94339441 · NKC: kn20110329009, ko2011407488 · SUDOC: 117755109 · VIAF: 132509426 · WorldCat VIAF: 132509426 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վարդան Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Վարդան Ռուբենի Հովհաննիսյան** («տուն շինող Վարդան», 1947, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), շինարար, «Գյումրու երախտավոր» տիտղոսակիր։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Գյումրիի թիվ 18 դպրոցում։ Շինարարությունում կատարել է տարբեր աշխատանքներ՝ բանվոր, կռունկավար, տասնապետ, աշխղեկ։ Սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարության բաժնում։ Առաջին տունը կառուցել է 19 տարեկանում։ Եղել է բազմապրոֆիլ մասնագետ՝ նախագծող, նախահաշվող, ճարտարապետ, շինարար։ Ստեղծել է բրիգադ և այն ղեկավարելով, բազմաթիվ մասնավոր տներ է կառուցել (տարեկան 3 – 4 տուն) քաղաքի տարբեր հատվածներում։ Երկրաշարժից հետո, 1989 թվականի փետրվարին առաջին տան հիմքը նա է փորել։

Մեջբերումներ Վարդան Հովհաննիսյանից
----------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես կառուցել եմ, կառուցում եմ ու պիտի կառուցեմ, քանի դեռ Աստված կամենում է, որ ապրեմ։ Աստված տա, մինչև մեռնելս քաղաքը կառուցված տեսնիմ՝ մե հատըմ դոմիկ չտեսնիմ։ Ինձ համար առաջնահերթը տունը ամուր կառուցելն է և տնակներից ազատվելը։ |  |

Մրցանակներ
----------

2013 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, «Գյումրու երախտավոր» պատվավոր տիտղոսը շնորհող հանձնախումբը Գյումրի քաղաքի շինարարության ասպարեզում ունեցած բազմամյա վաստակի և Գյումրու վերականգնման գործում իր նշանակալի ներդրման համար, Վարդան Հովհաննիսյանին շնորհել է «Գյումրու երախտավոր» պատվավոր տիտղոսը։

Գրականություն
-------------

* Գագիկ Վարդանյան, «Տուն շինող Վարդան»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  66-ամյա շինարարն արժանացավ «Գյումրու երախտավոր» տիտղոսին
2. ↑  "Երկրաշարժից մեկուկես ամիս անց Գյումրիում առաջին տան հիմնաքարը դրեց". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 16-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Աննե Յարեն** (նորվ.՝ Anne Jahren, հունիսի 20, 1963(1963-06-20), Բերում, Նորվեգիա), նորվեգուհի նախկին դահուկորդ, Ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից և մեդալակիր(անգլ.):

Յարենը կրթություն է ստացել Նորվեգիայի սպորտային մարզաձևերի դպրոցում։

1984 թվականին տեղի ունեցած Ձմեռային օլիմպիական խաղերում Աննե Յարեն 4х5 կմ փոխանցավազքի մրցումներում նվաճել է չեմպիոնի տիտղոսը։ 1988 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերին նա կրկին մասնակցել է և փոխանցավազքում զբաղեցրել երկրորդ հորիզոնականը՝ նվաճելով արծաթե մեդալ։ Նույն օլիմպիական խաղերում Յարեն նաև նվաճել է 20 կմ վազք կատեգորիայում բրոնզե մեդալ։

Աննե Յարենը դահուկավազքի աշխարհի առաջնություններում ընդհանուր հաշվով նվաճել է մեկ ոսկե (1987 թվականին 10 կմ վազքում), երկու արծաթե (1985 և 1987 թվականներին 4 х 5 կմ մրցավազքում) և մեկ բրոնզե (1989 թվականին 4 х 5 կմ վազքում) մեդալակիր։

Նորվեգիայի դահուկավազքի կանանց առաջնությունում Աննե Յարենը զբաղեցրել է 13-րդ հորիզոնականը։ Նա իր մարզական կարիերայի ընթացքում երկու անգամ՝ 1986 և 1987 թվականներին, նվաճել է նաև աշխարհի գավաթը։

Մարզական կարիերան ավարտել է 1990 թվականին 27 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
3. ↑  "10 km Terrengløp/Cross Country". Norwegian Athletics. Արխիվացված է the original 2011 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Bugge, Mette (2008 թ․ սեպտեմբերի 5). "40 år og fortsatt full fart". *Aftenposten* (in Norwegian). p. 20.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Օգտագործված աղբյուրներ
----------------------

* Աննե Յարենի կենսագրությունը Դահուկավազքի միջազգային ֆեդերացիայի կայքում:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FIS (դահուկներով մրցավազք) · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Munzinger |

 |