**Mendeley,** ծանոթագրությունների մենեջեր ծրագիր ստեղծված 2007 թվականին։ Հեղինակներն են գերմանացի PhD ուսանողներ Պոլ Ֆոկլերը, Վիկտոր Հեննինգը և Յան Ռայխելտը։ 2013 թվականին Elsevier-ը ձեռք բերեց Mendeley-ը։ Գիտնականները կիրառում են Mendeley-ը գիտական հոդվածներով կիսվելու և դրանք կարգավորելու, ինչպես նաև հղումներ, ծանոթագրություններ ստեղծելու և հոդվածները մեջբերելու (ցիտելու) համար։

Պատմություն
-----------

Mendeley կազմակերպությունը, որն անվանված է կենսաբան Գրեգոր Մենդելի և քիմիկոս Դմիտրի Մենդելեևի պատվին, հիմնադրվել է Լոնդոնում 2007 թվականի նոյեմբերին։ Ծրագրի առաջին հանրային բետա տարբերակը թողարկվել է 2008 թվականի օգոստոսին։ Կազմակերպության մեջ ներդրում են ունեցել անձինք Last.fm-ից, Skype-ից, Warner Music Group-ից, ինչպես նաև ակադեմիկոսներ Քեմբրիջի և Ջոնս Հոփկինսի համալսարաններից։

Վիկտոր Հեննինգը և Յան Ռայխելտը Plugg-ի «2009 թվականի եվրոպական սթարթափ» մրցանակը ստանալիս, 2009
2009 թվականին Mendeley-ը հաղթեց մի շարք մրցանակներ, ինչպիսիսք են Plugg.eu-ի «2009 թվականի եվրոպական սթարթափ», TechCrunch Europas-ի «Հանրությանը աջակցող լավագույն հասարակական նորարարություն 2009», և զբաղեցրել է 6-րդ տեղը The Guardian-ի «Թոփ 100 տեխ մեդիա կազմակերպություններ» ցուցակում։

2012 թվականին Mendeley-ը Փիթեր Սուբերի կողմից առաջարկվող պահոցներից մեկն էր Green Open Access-ի համար։ Առաջարկությունը չեղյալ է համարվել Elsevier-ի կողմից Mendeley-ը գնելուց հետո։

Վաղ 2013 թվականին ակադեմիական հրատարակիչ Elsevier-ը գնեց Mendeley-ը։ Ենթադրվում է, որ գործարքը արժեցել է €50 միլիոն ($65 միլիոն)։ Վաճառքը հանգեցրեց մի շարք բանավեճերի գիտական համայնքում և Open Access-ով հետաքրքրված մեդիայում, և հատկապես վրդովված էին գիտական համայնքի այն անդամները, ովքեր կարծում էին, որ Mendeley-ի ձեռք բերումը Elsevier-ի կողմից հակասում է ազատ համօգտագործման մոդելին։

Ըստ Դեյվիդ Դեբսի *The New Yorker-*ի հոդվածի, Elsevier-ը գնել է Mendeley-ը որպեսզի ձեռք բերի իր օգտատերերի տվյալները և/կամ «կործանի կամ միաձոիլի իրեն ազատ գիտության կերպար, որը սպառնալիք է իր բիզնես մոդելի համար»։ Ի տարբերություն Mendeley-ի, շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն Unpaywall-ը, պնդում է, որ այն չի վաճառվի Elsevier-ին։

Ապրանքներ
---------

Վաճառքից հետո Mendeley-ի թիմը ընդլայնեց արտադրությունները, բայց միաժամանակ շարունակեց զարգացնել ծանոթագրությունների մենեջեր ծրագիրը (Mendeley Desktop):

2013 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Mendeley-ը հայտարարեց iPhone-ի և iPad-ի համար նախատեսված հավելվածների ստեղծման մասին։ Քիչ հետո հրապարակվեց Android օպերացիոն համակարգի համար նախատեսված հավելվածը։

2015 թվականի հունվարի 12-ին Mendeley-ը հայտարարեց Newsflo-ն գնելու մասին, որը հնարավորություն է տալիս լինքեր տրամադրել գիտնականների աշխատանքները մամուլում լուսաբանելու համար։ Այս գործիքը հետագայում ներկառուցվեց Mendeley Feed-ի և Mendeley Profile-ի մեջ։

2016 թվականի ապրիլին Mendeley Data-ն, որը մեջբերվող հետազոտական տվյալների հավաքածուների հարթակ է, դուրս եկավ բետա կարգավիճակից։

2016 թվականի հոկտեմբերին սկսեց գործել Mendeley Careers-ը, որն օգնում է հետազոտողներին գտնել աշխատանք։

2019 թվականի մայիսի 24-ին Elsevier-ը հայտարարեց նոր ապրանքների թողարմնան մասին՝ Mendeley Reference Manager և Mendeley Cite.

2021 թվականի մարտի 15-ին Mendeley հավելվածը հեռացվեց Apple App Store-ից և Google Play-ից։ Այսպիսով օգտատերերը կարող էին օգտվել Mendeley-ի ծառայություններից միայն կայքէջով կամ դեսքթոփում գտնվող Mendeley Reference Manager ծրագրով։ Գրականության որոնում իրականացնող գործիքը նույնես հեռացվեց դեսքթոփ ծրագրից։

2022 թվականի սեպտեմբերին Elsevier-ը դադարեցրեց Mendeley Desktop-ի ներբեռնումները, որը նպատակ էր հետապնդում անցում կատարել դեպի ավելի շատ համացանցի վրա հիմնված Mendeley Reference Manager ծրագիրը։ Կազմակերպությունը պատրաստվում է դադարեցնել մուտք գործելու հնարավորությունը դեպի Mendeley Desktop ավելի ուշ։

Հատկություններ
--------------

Ծրագիրը կարող է գրանցել կարդացողների թվաքանակը, որը կարող է կիրառվել մեջբերումների ազդեցությունը (citation impact) վիճակագրորեն կանխատեսելու համար, մինչդեռ այն գործիքները, որոնք օգտագործում են ամսագրերի տվյալները, ունեն կանխատեսման ցածր հավաստիություն։ Գործում է նաև PDF ֆայլերից մետադատայի ավտոմատ դուրս բերման գործիք։ Mendeley-ը կարող է ինտեգրվել Microsoft Word-ի, OpenOffice-ի և այլ հարթակների մեջ։ Ծրագիրը պատրաստվում է համապատասխանեցնել հարթակը հեղինակային իրավունքի նորմերին՝ թույլ տալով օգտատերերին կիսվել ֆայլերով մասնավոր խմբերում։

Միջադեպեր
---------

2018 թվականին Mendeley-ի թարմացումներից մեկի պատճառով կորան որոշ օգտատերերի հաշիվներում պահպանված PDF ֆայլերը և անոտացիաները։ Elsevier-ը լուծեց հարցը օգտատերերի մեծ մասի համար մի քանի շաբաթ հետո։

Ծանոթագրություններ և նշումներ
-----------------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *(unspecified title)* — doi:10.5281/ZENODO.4154665
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Victor Henning, How our name evolved from B-movie monster to Mendeley, 23 April 2008
6. ↑  «Case study – Mendeley shares scientific research to build a better future»։ *www.gov.uk* (անգլերեն)։ 1 August 2014։ Վերցված է 2017-12-29
7. ↑  Plugg.eu (2009-03-12)։ «Winners for Plugg Start-Ups Rally 2009 announced»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-03-18-ին։ Վերցված է 2009-03-25  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
8. ↑  TechCrunch (2009-03-12)։ «Plugg wraps with two very capable winners»։ Վերցված է 2009-03-25
9. ↑  TechCrunch (2009-07-09)։ «The Europas: The Winners and Finalists»
10. ↑  The Guardian (2009-09-07)։ «The top 100 tech media companies»։ London
11. ↑  Suber, Peter (2012)։ *Open Access*։ MIT Press Essential Knowledge։ Cambridge, Massachusetts: The MIT Press։ ISBN 978-0-262-51763-8 Կաղապար:OpenAccess
12. ↑  Peter Suber (2013-04-09)։ «Elsevier bought Mendeley»
13. ↑  Confirmed: Elsevier Has Bought Mendeley For $69M-$100M To Expand Its Open, Social Education Data Efforts. 8 April 2013.
14. ↑  *Elsevier takes over Mendeley: And you, what do you think?,* MyScienceWork Archived 2013-05-24 at the Wayback Machine.
15. ↑  «The Empire acquires the rebel alliance: Mendeley users revolt against Elsevier takeover»։ paidContent։ Apr 9, 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից 17 December 2013-ին։ Վերցված է 13 March 2014  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
16. 1 2  "When the Rebel Alliance Sells Out", David Dobbs, *The New Yorker*, April 12, 2013
17. ↑  «Unpaywall: a beautiful way to help everyone Get The Research»։ 2018-10-28։ Վերցված է 2020-04-25
18. ↑  Bonasio Alice (2015-01-12)։ «Newsflo brings new impact metrics to Mendeley»։ *Mendeley Blog* (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-08-29
19. ↑  «Elsevier Acquires Media Monitoring Company Newsflo»։ *www.elsevier.com*։ Վերցված է 2019-08-29
20. ↑  Josh (2016-04-28)։ «Mendeley Data is out of beta»։ *Mendeley Blog* (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-08-29
21. ↑  Desai Shruti (2016-09-30)։ «Search thousands of science and technology jobs at Mendeley Careers – launching in October»։ *Mendeley Blog* (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-08-29
22. ↑  sallyransom (2019-05-24)։ «Supporting researchers with the new Mendeley Reference Manager»։ *Mendeley Blog* (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-08-29
23. ↑  «Accessing your Mendeley library after the mobile app is no longer available»։ *Mendeley Support Center*
24. ↑  «Introducing Mendeley Reference Manager – designed for today's researcher workflow»։ *Mendeley Blog*
25. ↑  Thelwall Mike (2018-06-01)։ «Early Mendeley readers correlate with later citation counts»։ *Scientometrics* (անգլերեն) **115** (3): 1231–1240։ ISSN 1588-2861։ doi:10.1007/s11192-018-2715-9  `|s2cid=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|hdl=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|hdl-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
26. ↑  Brembs Björn (2018)։ «Prestigious Science Journals Struggle to Reach Even Average Reliability»։ *Frontiers in Human Neuroscience* **12**: 37։ PMC 5826185 Ստուգեք `|pmc=`-ի արժեքը (օգնություն)։ PMID 29515380։ doi:10.3389/fnhum.2018.00037  `|doi-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
27. ↑  «Thousands of researchers hit by Mendeley update glitch»։ *Times Higher Education (THE)* (անգլերեն)։ 2018-06-15։ Վերցված է 2018-07-04
28. ↑  «Update on the missing PDF issue»։ *Mendeley Blog* (en-US)։ 2018-06-27։ Վերցված է 2018-07-04

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք