**Հյուսիսային Մակեդոնիայում գրանցված թռչունների տեսակների ցանկ:** Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության օրնիտոֆաունան ընդհանուր առմամբ ունի 328 տեսակ, որոնցից ոչ մեկը ներմուծված կամ էնդեմիկ չէ:

Այս ցուցակի Տաքսոնոմիական մեկնաբանությունը (կարգերի, ընտանիքների և տեսակների նշանակումներ և հաջորդականություն) և անվանացանկը (ընդհանուր և գիտական անվանումներ) համապատասխանում են Կլեմենտսի 2022 թ.հրատարակություն Աշխարհի թռչունների ստուգաթերթին: Յուրաքանչյուր սյունակի սկզբում տրված ընտանիքների վերաբերյալ տեղեկատվությունը արտացոլում է այս տաքսոնոմիան, ինչպես նաև դրանցից յուրաքանչյուրում պարունակվող տեսակների քանակը:

Անհետացած տեսակները լուսաբանելու համար օգտագործվել են հետևյալ պիտակները. Չնշված թռչունները տարածված բնիկ տեսակներ են ։

A)Accidental պատահական-Հյուսիսային Մակեդոնիայում հազվադեպ կամ պատահական հանդիպող տեսակ:

(Ex) Extirpated ոչնչացված տեսակ, որն այլևս չի հանդիպում Հյուսիսային Մակեդոնիայում, չնայած պոպուլյացիաները գոյություն ունեն այլ վայրերում:

|  |
| --- |
|  |

Հյո**ւ**սիսիային Մակեդոնիայի թռչունների ցանկը ընդհանուր առմամբ իր մեջ ներառում է 336 տեսակ։ Տեսակներից տասը գտնվում են անհետացման եզրին։

Սագանմանների կարգ
-----------------

* Սագանմանների կարգը ներառում են բադեր, սագեր, կարապներ և այլն: Այս թռչունները հարմարեցված են ջրային միջավայրին ՝ շնորհիվ ցանցավոր ոտքերի, հարթ կտուցի և փետուրների, որոնք հիանալի են ջրի համար ։ Մակեդոնիայում կա 31 տեսակ, որոնցից մեկը վերացել են

* + - Մոխրագույն սագ, *Anser anser*
		- Սպիտակաճակատ սագ, *Anser albifrons*
		- Ծվվան սագ, *Anser erythropus* (A)
		- Կարմրախածի սագ, *Branta ruficollis* (A)
		- Թշշան կարապ, *Cygnus olor*
		- Ամերիկյան կարապ), *Cygnus columbianus bewickii* (A)
		- Ճչան կարապ, *Cygnus cygnus* (A)
		- Կարմիր բադ, *Tadorna ferruginea* (A)
		- Խայտաբադ, *Tadorna tadorna*
		- Ճքճքան մրտիմն, *Spatula querquedula*
		- Լայնակտուց բադ, *Spatula clypeata*
		- Մոխրագույն բադ, *Mareca strepera*
		- Կռնչան բադ, *Anas platyrhynchos*
		- Մարմարյա մրտիմն, *Marmaronetta angustirostris* (Ex)
		- Կարմրակտուց սուզաբադ, *Netta rufina*
		- Կարմրագլուխ սուզաբադ, *Aythya ferina*
		- Սպիտակաաչք սուզաբադ, *Aythya nyroca*
		- Տուրպան, *Melanitta fusca* (A)
		- Մեծ սղոցակտուց բադ, *Mergus merganser*
		- Սղոցակտուց բադ, *Mergus serrator*
		- Սպիտակագլուխ բադ, *Oxyura leucocephala* (А)

Փասիաններ
---------

Հավազգիներ

Փասիանները ցամաքային թռչունների ընտանիք են։ Ընդհանուր առմամբ դրանք մեծ են են (չնայած չափերով տարբեր են) և ունեն լայն, համեմատաբար կարճ թևեր։ Մակեդոնիայում կա 7 տեսակ.

* Սովորական լոր, *Coturnix coturnix*
* Կաքավ կամերգանկա, *Alectoris graeca*
* Անդրկովկասյան փասիան, *Phasianus colchicus*
* Մոխրագույն կաքավ, *Perdix perdix*
* Խլահավ, *Tetrao urogallus* (A)

Ֆլամենգո
--------

Ֆլամինգոները շարժվում են հոտերով, ունեն 3-ից 5 մետր բարձրություն, և նրանց անսովոր կտուցը հատուկ հարմարեցված է ցեխի և ցեխի մեջ սնունդ հավաքելու համար: Մակեդոնիայում կա մեկ տեսակ.

* Վարդագույն ֆլամենգո (Սովորական ֆլամինգո), *Phoenicopterus roseus* (А)

Սուզակներ
---------

Սուզակները փոքր և միջին չափի ջրային, սուզվող թռչուններ են: Նրանք ունեն միացված մատներ և հիանալի լողորդներ և սուզորդներ են: Նրանք ունեն ոտքեր, բայց դրանք գտնվում են ավելի ետևում իրենց մարմնի վրա, ուստի անշնորհք են ցամաքում: Մակեդոնիայում կա 5 տեսակ.

* Փոքր սուզակ, *Tachybaptus ruficollis*
* Մոխրաայտ սուզակ, *Podiceps grisegena* (А)
* Մեծ սուզակ, *Podiceps cristatus*

Աղավնիներ
---------

Աղավնիներն ու տատրակներն ունեն սլացիկ մարմին, կարճ պարանոց և հաստացած կտուցով կարճ բարակ կտուց։ Մակեդոնիայում կա 5 տեսակ.

* Թխակապույտ աղավնի, *Columba livia*
* Հոբալ, *Columba oenas*
* Անտառային աղավնի *Columba palumbus*
* Սովորական տատրակ, *Streptopelia turtur*
* Օղակավոր տատրակ, *Streptopelia decaocto*

Արոսներ
-------

Արոսները խոշոր ցամաքային թռչուններ են, որոնք հիմնականում ապրում են չոր բաց տարածքում: Նրանք ամենակեր են և բնադրում են գետնին։ Նրանք շարժվում են ուժեղ ոտքերի և մեծ մատների վրա, ունեն երկար, լայն թևեր և զարմանալի թռիչքներ են կատարում: Նրանցից շատերը հետաքրքիր զուգավորում են ։ Մակեդոնիայում ապրում է 2 տեսակ:

* Մեծ արոս, *Otis tarda* (А)
* Արոս (թռչուն), *Tetrax tetrax* (А)

Կկուներ
-------

Կկուները տարբեր չափերի թռչուններ են ՝ բարակ մարմիններով, երկար պոչերով և ուժեղ ոտքերով ։ Մակեդոնիայում ապրում են պսակի 2 տեսակ:

* Փուփուլավոր կկու, *Clamator glandarius* (А)
* Սովորական կկու, *Cuculus canorus*

Գիշերային ծիծեռնակներ
---------------------

Գիշերային ծիծեռնակները միջին չափի գիշերային թռչուններ են ՝ երկար թևերով, կարճ ոտքերով և շատ կարճ կտուցներով ։ Նրանք սովորաբար բնադրում են գետնին ։ Նրանց մեծ մասն ունի փոքր ոտքեր, որոնք հազիվ են օգտագործում քայլելիս և երկար, սրածայր թևեր ։ Նրանց փափուկ փետուրները նման են կեղևի կամ տերևների և ծառայում են քողարկման: Հյուսիսային Մակեդոնիայում մեկ տեսակ կա։

* Սովորական այծկիթ, *Caprimulgus europaeus*

Մանգաղաթևեր
-----------

Մանգաղաթևերը փոքր թռչուններ են, որոնք իրենց կյանքի մեծ մասն անցկացնում են թռիչքի մեջ։ Այս թռչունները շատ կարճ ոտքեր ունեն և երբեք չեն ընկնում գետնին: Նրանցից շատերն ունեն երկար թևեր, որոնք ուղղված են դեպի ետ, որոնք հիշեցնում են կիսալուսին կամ բումերանգ: Մակեդոնիայում ապրում է 3 տեսակ:

* Սպիտակափոր մանգաղաթև, *Tachymarptis melba*
* Սև մանգաղաթև *Apus apus*

Ջրահովվիկներ
------------

Ջրահովվիկները մանր և միջին թռչունների մեծ ընտանիք են։ Նրանք սովորաբար ապրում են խիտ բուսականության մեջ, խոնավ միջավայրում լճերի, ճահիճների կամ գետերի մոտ։ Նրանք հիմնականում ամաչկոտ և թաքնվող թռչուններ են, որոնք դժվար է դիտարկել: Տեսակների մեծ մասն ունեն ամուր ոտքեր և երկար մատներ, որոնք լավ են հարմարեցված փափուկ անհավասար մակերեսին: Նրանք ունեն կարճ, կոր թեւեր և վատ թռչողներ են: Մակեդոնիայում կա 7 տեսակ.

* Ջրահովվիկ, *Rallus aquaticus*
* Մարգահավ, *Crex crex*
* Մեծ ճահճահովվիկ, *Porzana porzana*
* Եղեգնահավ, *Gallinula chloropus*
* Սև փարփար, *Fulica atra*
* Եվրոպական ճահճահովվիկ, *Zapornia parva*
* Գաճաճ ճահճահովվիկ, *Zapornia pusilla* (A)

Կռունկներ
---------

Կռունկները խոշոր, երկար ոտքերով և երկար պարանոցով թռչուններ են։ Ի տարբերություն երաշտերի, կռունկները թռչում են ձգված վզով։ Նրանց բնորոշ է աղմկոտ սիրատիրությունը, որին հաջորդում է հատուկ պար: Մակեդոնիայում կա մեկ տեսակ.

* Եվրասիական կռունկ, Մոխրագույն կռունկ Grus grus

Ավդոտկաներ
----------

Միջինից մեծ թռչուններ են՝ սև կամ դեղնասև կտուցով, խոշոր դեղին աչքերով և անթափանց փետուրներով։ Չնայած դասակարգվելով որպես խոնավությունից անթափանց թռչուններ, տեսակների մեծ մասն ապրում է չոր կամ կիսաանապատային միջավայրերում: Մակեդոնիայում կա մեկ տեսակ.

* Եվրասիական Ավդոտկա, Burhinus oedicnemus

Բզակտուցավորներ
---------------

Charadriiformes(⎘ Քարադրանմաններ) **ընտանիք՝** Recurvirostridae

Խոոշոր թռչունների ընտանիք է ՝ երկար ոտքերով և դեպի վեր թեքված կտուցով ։ Մակեդոնիայում հանդիպում են 2 տեսակ:

* Ոտնացուպիկ, *Himantopus himantopus*
* Բզակտուց, *Recurvirostra avosetta* (А)

Կաչաղակներ
----------

Charadriiformes(⎘ Քարադրանմաններ) Ընտանիք՝ Haematopodidae

Կաչաղակները խոշոր և աղմկոտ թռչուններ են, որոնք նման են ավազաթմբերի, ամուր կտուցներով, որոնք օգտագործվում են կակղամորթեր կոտրելու համար:

* Եվրոպական կաչաղակ, *Haematopus ostralegus* (А)

Քարադրներ
---------

Քարադրները փոքր և միջին չափի թռչուններ են ՝ կոմպակտ մարմնով, կարճ հաստ պարանոցով և երկար սրածայր թևերով ։ Նրանք հիմնականում ապրում են ջրի մոտ, չնայած կան որոշ բացառություններ: Մակեդոնիայում կա 7 տեսակ:

* Մոխրագույն քարադր, *Pluvialis squatarola* (А)
* Ոսկեփայլ քարադր, *Pluvialis apricaria* (А)
* Սովորական կիվիվ *Vanellus vanellus*
* Թևաբտիկ կիվիվ, *Vanellus spinosus* (А)
* Փոքր քարադր, *Charadrius dubius*
* Փողկապավոր քարադր, *Charadrius hiaticula* (A)

Մորակտցարներ
------------

Փոքր և միջին չափի ափամերձ թռչունների մեծ և բազմազան ընտանիք են։ Տեսակների մեծ մասը ուտում է փոքր անողնաշարավորներին, որոնք նրանք հավաքում են ցեխի կամ հողի մեջ: Ոտքերի և կտուցի երկարության տատանումները թույլ են տալիս տարբեր տեսակների սնվել նույն միջավայրում` առանց սննդի համար ուղղակիորեն մրցակցելու: Մակեդոնիայում կա 23 տեսակ, որոնցից մեկը անհետացել է.

* Բծավոր արորիկ, *Numenius phaeopus* (А)
* Մեծ արորիկ, *Numenius arquata*
* Փոքր արորիկ, *Numenius tenuirostris* (Ex)
* Մեծ իլիկակտցար, *Limosa limosa*
* Камењарче, *Arenaria interpres* (А)
* Կռվան կտցար, *Calidris pugnax*
* Սպիտակ արոր, *Calidris falcinellus* (А)
* Սպիտակագլուխ արորիկ, *Calidris ferruginea* (А)
* Սպիտակապոչ արորիկ, *Calidris temminckii* (А)
* Սպիտակ արորիկ, *Calidris alba* (А)
* Սովորական արորիկ, *Calidris alpina*
* փոքր արորիկ, *Calidris minuta*
* Փոքր կտցար, *Lymnocryptes minimus*
* Անտառակտցար, *Scolopax rusticola* (А)
* Կրկնակտցար *Gallinago media* (А)
* Մորակտցար, *Gallinago gallinago*
* Սպիտակավիզ կտցար, *Actitis hypoleucos*
* Սևուկ կտցար, *Tringa ochropus*
* Սև կտցար, *Tringa erythropus*
* Կանաչաոտ կտցար, *Tringa nebularia*
* Ճահճի կտցար, *Tringa stagnatilis*
* Աղմկոտ կտցար, *Tringa glareola*
* Կարմրաոտ կտցար, *Tringa totanus*

Մարգագետնային ծիծառակտցար
-------------------------

Չվող թռչունների այս ընտանիքը ներառում է արտույտներ, որոնք ունեն կարճ ոտքեր, երկար սուր թևեր և երկար պատառաքաղսնման պոչեր: Մակեդոնիայում կա մեկ տեսակ.

* Մարգագետնային ծիծառակտցար, *Glareola pratincola* (A)

Որորներ
-------

Նրանք միջինից մեծ թռչուններ են, սովորաբար մոխրագույն կամ շագանակագույն փետրով, հաճախ սպիտակ թևերի հետքերով: Բնադրում են գետնին բարեխառն և արկտիկական շրջաններում և հեռավոր միգրանտներ են։

* Լայնապոչ որոր, *Stercorarius pomarinus* (A)
* Կարճապոչ ծովահեն որոր *Stercorarius parasiticus* (A)

Ճայեր և ջրածիծառներ
-------------------

Միջինից մեծ ծովային թռչունների ընտանիք է։ Նրանք սովորաբար մոխրագույն կամ սպիտակ են, գլխի կամ թեւերի վրա սև նշաններով: Նրանք ունեն սլացիկ մարմին, երկարավուն կտուց և ցանցավոր ոտքեր։ Մակեդոնիայում կա 19 տեսակ.

* Եռոտ ճայ, *Rissa tridactyla* (А)
* Ծովային աղավնի, *Chroicocephalus genei* (A)
* Սովորական որոր, *Chroicocephalus ridibundus*
* Փոքր ճայ, *Hydrocoloeus minutus*
* Վարդագույնն ճայ, *Rhodostethia rosea* (А)
* Սևագլուխ որոր, *Ichthyaetus melanocephalus*
* Սևագլուխ քրքջան, *Ichthyaetus ichthyaetus* (А)
* Թխակապույտ որոր, *Larus canus*
* Միջերկրածովյան որոր), *Larus michahellis*
* Քրքջան որոր), *Larus cachinnans* (А)
* Փոքր ծովաորոր), *Larus fuscus* (А)
* Փոքր ջրածիծառ), *Sternula albifrons* (А)
* Որորակտուց ջրածիծառ, *Gelochelidon nilotica* (А)
* Կասպիական ծովածիծառ, *Hydroprogne caspia* (А)
* Սև ջրածիծառ, *Chlidonias niger*
* Սպիտակաթև ջրածիծառ, *Chlidonias leucopterus* (А)
* Սպիտակաայտ ջրածիծառ, *Chlidonias hybridа* (А)
* Գետային ջրածիծառ, *Sterna hirundo*
* Սլացիկ ջրածիծառ, *Thalasseus sandvicensis* (А

Ջրային սուզահավեր
-----------------

Խոշոր թռչուններ են, լողորդներ և սուզորդներ, 53-ից 91 սմ երկարությամբ և 106-ից 152 սմ թևերի բացվածքով: Քաշը տատանվում է 1-ից մինչև 6,4 կգ՝ կախված տեսակից։ Սա նշանակում է, որ այս խոշոր տեսակները զգալիորեն ավելի ծանր են, քան սագերը: Այս թռչունները տարբերվում են սուզորդներից հիմնականում ամբողջական ցանցավոր կաշվով, որը միացնում է երեք դեպի առաջ ուղղված մատները (անիզոդակտիլիա), ինչպես նաև բարձր տեսանելի, թեև կարճ պոչը: Աշխարհում կա հինգ տեսակ, որոնցից երկուսը հանդիպում են Մակեդոնիայում.

* Կարմրախածի սուզահավ, *Gavia stellata* (А)
* Սևախածի սուզահավ *Gavia arctica*
* Մեծ ծովային սուզահավ, *Gavia immer* (А)

Արագիլներ
---------

Արագիլները խոշոր, երկար ոտքերով և երկար պարանոցով թռչուններ են, որոնք թռչում են վիզը պարզած։ Արագիլները համր են և շփվում են կտուցի փեղկի հետ։ Նրանց բները մեծ են և դրանք օգտագործում են նույնիսկ մի քանի տարի անց։ Աշխարհում կա 19 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 2.

* Սև արագիլ, *Ciconia nigra*
* Սպիտակ արագիլ, *Ciconia ciconia*Փոքր արագիլ

Ձկնկուլներ
----------

Ձկնկուլները միջինից մեծ ափամերձ թռչունների ընտանիք են, որոնք սնվում են ձկներով։ Նրանց փետուրների գույնը հիմնականում մուգ է, սև ու սպիտակ, բայց որոշները գունավոր են։ Աշխարհում կա 38 տեսակ, որից 2-ը՝ Մակեդոնիայում.

* Փոքր ձկնկուլ*, Microcarbo pygmeus*
* Մեծ ձկնկուլ, *Phalacrocorax carbo*

Հավալուսներ
-----------

Հավալուսները մեծ ջրային թռչուններ են, որոնց կտուցի տակ կա հատուկ պարկ: Նրանք ունեն ցանցավոր ոտքեր՝ 4 մատներով։ Աշխարհում կա 8 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 2.

* Վարդագույն հավալուսն, *Pelecanus onocrotalus*
* Գանգրափետուր հավալուսն, *Pelecanus crispus*

Ջրցուլեր և տառեղներ
-------------------

Ջրցուլերը միջինից մեծ թռչուններ են՝ երկար պարանոցով և ոտքերով։ Տառեղներն ավելի կարճ վիզ ունեն և ավելի զգույշ են։ Աշխարհում կա 61 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 9.

* Մեծ ջրցուլ, *Botaurus stellaris*
* Փոքր ջրցուլ, *Ixobrychus minutus*
* Մոխրագույն տառեղ, *Ardea cinerea*
* Շիկակարմիր տառեղ, *Ardea purpurea*
* Սպիտակ մեծ տառեղ, *Ardea alba*
* Փոքրիկ սպիտակ տառեղ, *Egretta garzetta*
* Եգիպտական տառեղ, *Bubulcus ibis* (A)
* Դեղին տառեղ, *Ardeola ralloides*
* Կվակվա, *Nycticorax nycticorax*

Քաջահավ
-------

Խոշոր ափամերձ թռչուններ են՝ երկար, լայն թեւերով, 11 առաջնային և մոտ 20 երկրորդական փետուրներով։ Աշխարհում կա 36 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 2.

* Քաջահավ, *Plegadis falcinellus* (A)

Արծիվ-ձկնորս
------------

Այս ընտանիքում կա միայն մեկ տեսակ՝ ձկնորսը, որը միջին չափի գիշատիչ թռչուն է, որի մասնագիտությունը ձկնորսությունն է։

* Ջրարծիվ, *Pandion haliaetus* (А)

Անգղներ, արծիվներ, ցիներ
------------------------

Անգղ
Այս ընտանիքի գիշատիչ թռչուններից են՝ բազեները, արծիվները և անգղերը: Նրանք ունեն ավարից միս պոկելու հզոր կտուց, ամուր ոտքեր, ամուր ճանկեր և սուր տեսողություն։ Աշխարհում կա 233 տեսակ, որից 25-ը՝ Մակեդոնիայում.

* Գառնանգղ, *Gypaetus barbatus* (Ex)
* Գիշանգղ, *Neophron percnopterus*
* Կրետակեր, *Pernis apivorus*
* Սև անգղ, *Aegypius monachus*
* Սպիտակագլուխ անգղ, *Gyps fulvus*
* Օձակեր արծիվ, *Cicaetus gallicus*
* Փոքր շահնարծիվ, *Clanga pomarina*
* Մեծ ենթարծիվ *Clanga clanga* (A)
* Գաճաճ արծիվ, *Hieraaetus pennatus*
* Տափաստանային արծիվ), *Aquila nipalensis* (А)
* Բլրային արծիվ) *Aquila heliaca*
* ոսկե արծիվ, *Aquila chrysaetos*
* Ճուռականման արծիվ *Aquila fasciatа* (А)
* Ճահճային մկնաճուռակ, *Circus aeruginosus*
* Դաշտային մկնաճուռակ, *Circus cyaneus*
* Տափաստանային մկնաճուռակ, *Circus macrourus* (А)
* Մարգագետնային մկնաճուռակ, *Circus pygargus*
* Եվրոպական ճնճղաճուռակ, *Accipiter brevipes*
* Լորաճուռակ, *Accipiter nisus*
* Ցախաքլորաորս, *Accipiter gentilis*
* Կարմիր ցին, *Milvus milvus*
* Սև ցին, *Milvus migrans*
* Սպիտակապոչ արծիվ, *Haliaeetus albicilla*
* Թավշաոտ ճուռակ, *Buteo lagopus* (А)արծիվ
* Մեծ ճուռակ, *Buteo buteo*
* Տափաստանային ճուռակ *Buteo rufinus*

Բվեր
----

Բվերը փոքրից մեծ միայնակ գիշերային գիշատիչ թռչուններ են: Նրանք ունեն դեպի առաջ ուղղված մեծ աչքեր և ականջներ, բազեի նման կտուց և յուրաքանչյուր աչքի շուրջ փետուրների ապշեցուցիչ շրջան, այսպես կոչված. դեմքի սկավառակ: Աշխարհում կա 195 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 9.

* Եվրոպական բվիկ, *Otus scops*
* Բվեճ *Bubo bubo*
* փոքր բու, *Glaucidium passerinum*
* Տնային բվիկ, *Athene noctua*
* Անտառաբու, *Strix aluco*
* Ականջավոր բու, *Asio otus*
* Ճահճային բու, *Asio flammeus*
* Թավշաոտ բվիկ, *Aegolius funereus* (А)

Հոպոպ
-----

Հոպոպները սև, սպիտակ և նարնջագույն են՝ գլխին մեծ կատարով (գագաթ): Աշխարհում կա 2 տեսակ և 1 տեսակ, որը հանդիպում է Մակեդոնիայում.

* Հոպոպ, *Upupa epops*

Մեղվակեր
--------

Մեղկերները տարբերվում են հարուստ գունավոր փետուրներով, սլացիկ մարմնով և սովորաբար երկարաձգված կենտրոնական պոչի փետուրով: Բոլորը գունեղ են և ունեն դեպի ներքև ուղղված երկար կտուց և սրածայր թևեր, մեղվին հեռվից տեսնելիս կուլ են տալիս։ Ամբողջ աշխարհում կա 26 տեսակ և 1 տեսակ, որը հանդիպում է Մակեդոնիայում.

* Ոսկեգույն մեղվակեր), *Merops apiaster*

Փայտփորներ
----------

Վիզգցուկ
Փայտփորները փոքր և միջին չափի թռչուններ են, որոնք նման են կտուցով, կարճ ոտքերով, կոշտ պոչով և երկար լեզվով, որոնք օգտագործում են միջատներ որսալու համար։ Որոշ տեսակներ ունեն ոտքեր երկու մատներով դեպի առաջ և երկու ետ, մինչդեռ մի քանի տեսակներ ունեն ընդամենը երեք մատ: Շատ փայտփորիկներ սովորություն ունեն կտուցով աղմկոտ հարվածել ծառերին: Աշխարհում կա 218 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 9.

* Վիզգցուկ, *Jynx torquilla*
* Փոքր խայտաբղետ փայտփոր, *Dryobates minor*
* Խայտաբղետ փայտփոր, *Dendrocopos major*
* Սև փայտփոր, *Dryocopus martius*
* Կանաչ փայտփոր), *Picus viridis*

Բազեներ
-------

Բազեները ցերեկային գիշատիչ թռչուններ են։ Նրանք տարբերվում են բազեներից, արծիվներից և անգղներից նրանով, որ սպանում են իրենց զոհին ոչ թե ճանկերով, այլ կտուցով։ Աշխարհում կա 62 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 9.

* Տափաստանային հողմավոր բազե, *Falco naumanni*
* Սովորական հողմավար բազե, *Falco tinnunculus*
* Մանրաբազե, *Falco vespertinus*
* Էլեոնորայի բազե, *Falco eleonorae* (А)
* Աղավնաբազե, *Falco columbarius*
* Արտույտաբազե), *Falco subbuteo*
* Միջերկրածովյան բազե, *Falco biarmicus*
* Բալոբա, *Falc*
* Սապսան, *Falco peregrinus*

Շամփրուկներ
-----------

Ճնճղուկանման թռչուններ են, որոնք հայտնի են այլ թռչունների և փոքր կենդանիների որսալու և չկերած մասերը փշերին կապելու իրենց սովորությամբ։ Նրանց կտուցը կեռ է: Ամբողջ աշխարհում կա 31 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 5.

* Մոխրագույն շամփրուկ, *Lanius excubitor*
* Սևաճակատ շամփրուկ, *Lanius minor*
* Կարմրակատար շամփրուկ*Lanius senator*

Ագռավներ
--------

Ագռավների ընտանիքի որոշ տեսակներ միջինից մեծ են, տեսակներից ոմանք ցույց են տալիս համապատասխան վարքագիծ սովորելու ունակության բարձր մակարդակ: Աշխարհում կա 120 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 10.

* Անտառային կաչաղակ, *Garrulus glandarius*
* Սովորական կաչաղակ *Pica pica*
* Մայրահավ, *Nucifraga caryocatactes*
* Կարմրակտուց ճայ, *Pyrrhocorax pyrrhocorax*
* Ալպիական ճայ, *Pyrrhocorax graculus*
* Ճայակ, *Corvus monedula*
* Սերմնաքաղ, *Corvus frugilegus*
* Արջնագռավ, *Corvus corax*
* Մոխրագույն ագռավ, *Corvus cornix*

Երաշտահավեր
-----------

Հիմնականում փոքր, ցածր և հաստավուն անտառային թռչուններ են՝ կարճ և բարակ կտուցով։ Նրանք հարմարվող թռչուններ են՝ խառը սննդակարգով, ներառյալ սերմերն ու միջատները: Աշխարհում կա 59 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 7.

* Սև երաշտահավ, *Periparus ater*
* Միջերկրածովյան երաշտահավ, *Poecile lugubris*
* Երկնագույն երաշտահավ *Cyanistes caeruleus*

Արտույտներ
----------

Արտույտները փոքրիկ ցամաքային թռչուններ են՝ շռայլ երգերով ու թռիչքներով և ոչ տպավորիչ արտաքինով: Սնվում են միջատներով և սերմերով։ Աշխարհում կա 91 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 6.

* Եղջերավոր արտույտ, *Eremophila alpestris*
* Տափաստանային արտույտ, *Melanocorypha calandra*
* Անտառային արտույտ, *Lullula arborea*
* Դաշտային արտույտ *Alauda arvensis*
* Փուփուլավոր արտույտ, *Galerida cristata*

Ճնճղուկանմաններ, եղեգնաթռչնակներ
--------------------------------

Սովորաբար բավականին մեծ սուլիչներ են: Շատերը բավականին պարզ ձիթապտղի շագանակագույն են վերևում, իսկ ներքևում՝ շատ դեղինից մինչև բեժ: Նրանք սովորաբար հանդիպում են բաց անտառներում, եղեգնուտներում կամ բարձր խոտերում: Մակեդոնիայում կա 9 տեսակ

* Շերտագլուխ եղեգնաթռչնակ, *Acrocephalus schoenobaenus*
* Եղեգնուտի եղեգնաթռչնակ, *Acrocephalus scirpaceus*
* Ճահճային եղեգնաթռչնակ, *Acrocephalus palustris*
* Կեռնեխանման եղեգնաթռչնակ, *Acrocephalus arundinaceus*
* Դալուկ մորեհավ, *Iduna pallida*

Ճնճղուկանմաններ,շահրիկներ
-------------------------

Նոր ճանաչված ընտանիք է: Փոքր թռչուններ են՝ պոչերով, որոնք սովորաբար երկար են և սրածայր։ Մակեդոնիայում կա մեկ տեսակ

* Սոխականման ճռիկահավ, *Locustella luscinioides*

Ծիծեռնակներ
-----------

Ծիծեռնակները ունեն սլացիկ մարմին, երկար սրածայր թեւեր և լայն բացվածքով կարճ կտուց։ Ոտքերը նախատեսված են վայրէջքի համար, իսկ առջեւի մատները գրեթե միացված են ոտքին։ Աշխարհում կա 75 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 5.

* Առափնյա ծիծեռնակ, *Riparia riparia*
* Ժայռային ծիծեռնակ, *Ptyonoprogne rupestris*
* Գյուղական ծիծեռնակ, *Hirundo rustica*
* Շիկագոտի ծիծեռնակ, *Cecropis daurica*
* Քաղաքային ծիծեռնակ, *Delichon urbica*

Ճնճղուկանմաններ, գեղգեղիկներ
----------------------------

Տեսակները տարբեր են չափերով՝ հաճախ վերևում կանաչ փետուրներով, իսկ ներքևում՝ դեղին, կամ ավելի խլացած մոխրագույն-կանաչից մինչև մոխրագույն-շագանակագույն, որոնք քիչ են տարբերվում կամ ընդհանրապես չեն տարբերվում

* Գարնանային գեղգեղիկ, *Phylloscopus trochilus*
* Ծնկլտան գեղգեղին *Phylloscopus collybita*

Ճնճղուկանմաններ, երգեցիկ թռչուններ, շահրիկներ
---------------------------------------------

Շահրիկները փոքրից միջին չափի են: Կտուցը ընդհանուր առմամբ բարակ է և սրածայր։ Նրանք ունեն բարակ ձև և աննկատ ու սովորական գույներ։

* Սևագլուխ շահրիկ, *Sylvia atricapilla*
* Այգու շահրիկ, *Sylvia borin*
* Մոխրագույն շահրիկ *Curruca communis*
* Մորուշահրիկ, *Curruca curruca*
* Ճուռականման շահրիկ, *Curruca nisoria*
* Երգող շահրիկ), *Curruca crassirostris*

Սարյակներ
---------

ճնճղուկի նման փոքր և միջին թռչուններ են։ Նրանց թռիչքը ուժեղ է և ուղիղ, և նրանք թռչում են երամներով։ Նրանց սիրելի բնակավայրը բաց երկիրն է: Նրանք ուտում են միջատներ և մրգեր: Նրանց փետուրները սովորաբար մուգ են, մետաղական փայլով: Աշխարհում կա 125 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 2.

* Վարդագույն սարյակ, *Sturnus roseus*
* Սովորական սարյակ, *Sturnus vulgaris*

Քարակեռնեխներ
-------------

Կեռնեխները ճնճղուկի նմանվող թռչունների խումբ են։ Նրանք հաստլիկ են փափուկ փետուրներով, փոքրից միջին, սնվում են միջատներով կամ երբեմն ամենակերներով։ Նրանցից շատերն ունեն գրավիչ երգեր։ Աշխարհում կա 335 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 6.

* Սպիտակախածի կեռնեխ *Turdus torquatus*
* Սև կեռնեխ, *Turdus merula*
* Սինակեռնեխ, *Turdus pilaris*
* Սպիտակահոնք կեռնեխ) *Turdus iliacus*
* Երգող կեռնեխ, *Turdus philomelos*
* Սոսնձակեռնեխ, *Turdus viscivorus*

Ճանճորսներ
----------

Մոխրագույն ճանճորս
Ճանճորսները փոքր ճնճղուկի նմանվող թռչունների մեծ խումբ են ։ Նրանք ապրում են ծառերի վրա, սնվում են միջատներով, ունեն թույլ երգեր և կոշտ կանչեր։ Աշխարհում կա 274 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 15.

* Խայտաբղետ քարակեռնեխ, *Monticola saxatilis*
* Կապույտ քարակեռնեխ, *Monticola solitarius*
* Մոխրագույն ճանճորս, *Muscicapa striata*
* Խայտաբղետ ճանճորս, *Ficedula hypoleuca*
* Սպիտակավիզ ճանճորս, *Ficedula albicollis*
* Կիսասպիտակավիզ ճանճորս, Ficedula semitorquata
* Փոքր ճանճորս, *Ficedula parva* (A)
* Արշալուսիկ, *Erithacus rubecula*
* Հարավային սոխակ, *Luscinia megarhynchos*
* Շիկապոչ սոխակ, *Cercotrichas galactotes* (A)
* Սևուկ կարմրատուտ, *Phoenicurus ochruros*
* Սովորական կարմրատուտ, *Phoenicurus phoenicurus*
* Մարգագետնային չքչան, *Saxicola rubetra*
* Սովորական քարաթռչնակ, *Oenanthe oenanthe*
* Սևախայտ քարաթռչնակ, *Oenanthe hispanica*

Ճնճղուկներ
----------

Ընդհանրապես, դրանք մանր, գեր, շագանակագույն կամ մոխրագույն թռչուններ են, կարճ պոչերով և կարճ հզոր կտուցներով։ Ճնճղուկները ուտում են սերմեր և մանր միջատներ։ Ամբողջ աշխարհում կա 35 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 5.

* Տնային ճնճղուկ, *Passer domesticus*
* Իսպանական ճնճղուկ, *Passer hispaniolensis*
* Դաշտային ճնճղուկ, *Passer montanus*
* Ժայռային ճնճղուկ, *Petronia petronia*
* Ձյան ճնճղուկ, *Montifringilla nivalis*

Խաղտտնիկներ և ձիաթռչնակներ
--------------------------

խաղտտնիկ
Ճնճղուկի նման փոքր թռչուններ են՝ միջինից երկար պոչերով։ Նրանք բարեկազմ թռչուններ են, որոնք սնվում են գետնից միջատներով։ Աշխարհում կա 54 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 8.

* Սպիտակ խաղտտնիկ *Motacilla alba*
* Դեղին խաղտտնիկ, *Motacilla flava*
* Լեռնային խաղտտնիկ, *Motacilla cinerea*
* Դաշտային ձիաթռչնակ, *Anthus campestris*
* Անտառային ձիաթռչնակ, *Anthus trivialis*
* Մարգագետնային ձիաթռչնակ, *Anthus pratensis*
* Կարմրախածի ձիաթռչնակ, *Anthus cervinus* (A)
* Լեռնային ձիաթռչնակ, *Anthus spinoletta*

Սերինոսներ
----------

սովորական սերինոս
Այս թռչուններն ունեն հզոր թռիչք՝ թեւերը թափահարելու և փակ թեւերով սահելու փոփոխվող պոռթկումներով: Նրանցից շատերը գեղեցիկ են երգում։ Աշխարհում կա 137 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 10.

* Ամուրիկ, *Fringilla coelebs*
* Սովորական սերինոս, *Fringilla montifringilla*
* Եղևնու խաչկտուց, *Loxia curvirostra*
* Կանաչ սերինոս, *Chloris chloris*
* Ազնվասարեկ, *Spinus spinus*
* Կարմրակատար, *Carduelis carduelis*
* Կանեփնուկ, *Linaria cannabina*
* Խածկտիկ, *Pyrrhula pyrrhula*
* Հատբեկիչներ, *Coccothraustes coccothraustes*

Դրախտապաներ
-----------

Պատկանում են ճնճղուկանման թռչունների մեծ ընտանիքին։ Նրանք սերմերակեր թռչուններ են՝ կտուցի յուրահատուկ ձևով։ Նրանցից շատերի գլխին հատուկ նախշեր կան։ Աշխարհում կա 275 տեսակ, իսկ Մակեդոնիայում՝ 7.

* Սովորական դրախտապան, *Emberiza citrinella*
* Լեռնային դրախտապան, *Emberiza cia*
* Այգու դրախտապան, *Emberiza hortulana*
* Սևագլուխ դրախտապան, *Emberiza melanocephala*
* Եղեգնուտի դրախտապան, *Emberiza schoeniclus*
* Կորեկնուկ, *Emberiza calandra*

Տեսնել նաև
----------

* Фауна на Македонија

* List of birds
* Lists of birds by region

Հղումներ
--------

* Lepage, Denis. «Checklist of birds of Macedonia». *Bird Checklists of the World*. Avibase.
* Clements, James F. (2000). *Birds of the World: a Checklist*. Cornell University Press. pp. 880. ISBN 0-934797-16-