**Ադայի կամուրջ** կամ **Կամուրջ Ադայի վրա** (սերբ.՝ Мост на Ади - բառացի՝ *Կամուրջ կղզու վրա*), Սավա գետի վրայով անցնող չորս թռիչքով կայմապարաններային կամուրջ։ Անցնում է Սավա գետի վրայով և Սերբիայի Բելգրադ քաղաքի Ադա-Ցիգանլիա թերակղզու արևելյան վերջում։ Այն միացնում է Բելգրադի Չուկարիցա և Նովի-Բելգրադ համայնքները։ Քաղաքի ամենաբարձր կամուրջն է, քաղաքի բարձրությամբ երկրորդ կառույցը՝ Ավալ հեռուստաաշտարակից հետո և վերջին 40 տարվա ընթացքում կառուցված քաղաքի առաջին կամուրջը։

Նկարագիր
--------

Կամուրջը կառուցված է պողպատից և բետոնից և ունի ընդհանուր 996 մ երկարություն (հիմնական թռիչքը՝ 376 մ, կողային բթռիչքը՝ 338 մ, հետևի բթռիչքը՝ 200 մ և վերջին թռիչքը` 50 մ)։ Կամրջի լայնությունը 45 մ է, սեփական բարձրությունը ՝ 200 մ, ճանապարհի երթևեկելի մասի հարթությունից մինչև ջուրը 22 մ է։ Կամուրջն ունի տրանսպորտի վեց երթևեկելի գոտի, մետրոյի երկու գոտի և հետիոտնային և հեծանվային երկու մայթ։ 2011 թվականի օգոստոսին շինարարության արժեքը գնահատվել է 118.6 -120 միլիոն եվրո , բայց բացման պահին այն կազմել է 161 միլիոն, չնայած հաշվի առնելով բազմամակարդակ երթևեկելի գոտիների հանգույցների և մետրոյի կայարանների ապագա շինարարությունը, ակնկալվում է, որ արժեքը կաճի մինչև 450 միլիոն։

Հիմնական թռիչքը պողպատե կառուցվածքից է և կշռում է 8600 տոննա, այն պահում են 80 պողպատաճոպան։ Գիշերը կամուրջը լուսավորվում է բազմաթիվ բազմագույն LED լույսերով։

Գլխավոր նախագծողը Վիկտոր Մարկելն է, գլխավոր ճարտարապետը՝ Պիտեր Գաբրիելչիչը։

Պատմություն
-----------

Դեռևս այն ժամանակ Ադա-Ցիգանլիա կղզու վրայով անցնող կամրջի առաջին նախագիծը հայտնվել է 1923 թվականին։ Ենթադրվում էր, որ այն պետք է դառնար ներքաղաքային մայրուղու կարևոր մաս։ Նախագծային անվանումը , բազմիցս փոխվել է և այժմ հայտնի է որպես «Ներքաղաքային կիսաշրջանաձև մայրուղի»։ Քաղաքաշինության տարբեր տարբերակներ նախատեսում էին այս մայրուղու տարբեր երթուղիներ, բայց մի կետ միշտ մնացել է անփոփոխ՝ այն, որ Ադա-Ցիգանլիայի վրա պետք է կամուրջ լինի։ Ենթադրվում էր, որ հիմնական հենարանը (հենասյունը) պետք է լիներ այս կղզում (այժմ՝ թերակղզի), և արդյունքում այն տեղադրվել է հենց կղզու վերջին կետում, որպեսզի հնարավորինս քիչ վնաս պատճառի լճի շրջակա միջավայրին։ Ադա-Ցիգանլիա կամրջի եզրից մինչև լճի ափի հեռավորությունը 600 մետրից ավելին է, առավել հեռավորության հասնելն անհնար էր։

Կամրջի պլանավորման առաջին նախագծերից մինչև կամուրջի կառուցումը երկար ժամանակ է պահանջվել։ Կամրջի տեսքի վերաբերյալ առաջին նախնական քննարկումները սկսվել են միայն 2004 թվականին։ Եվրոպական տասներկու ընկերություններ առաջարկել են իրենց ծառայությունները, նախապատվությունը տրվեցլ է սլովենական Պոնտինգ ընկերությանը, չնայած կամրջի շինարարությանը մասնակցում էին ավելի քան մեկ տասնյակ կապալառուներ և ենթակապալառուներ ինչպես Սերբիայից, այնպես էլ Սլովենիայից, Գերմանիայից, Ավստրիայից, Շվեյցարիայից և Չինաստանից։ 2005 թվականի գարնանը նախագիծը հաստատվել է ժյուրիի կողմից, որը նախագահում էր Սերբիայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի նախագահ, Նոր երկաթուղային կամուրջի ստեղծող Նիկոլա Խայդինը։ Նույն տարվա աշնանը նախագիծը հաստատվեց Բելգրադի ճարտարապետների ասոցիացիայի կողմից։ Շինարարությունն սկսվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ին և ավարտվել է երեք տարվա ընթացքում։ Կամրջի բացումը տեղի է ունեցել 2012 թվականի սկզբին՝ ուղիղ ամանորի կեսգիշերին։ Ադայի կամուրջը հնարավորություն է տվել որոշ չափով ազատել Բելգրադի կենտրոնը խցանումներից, մասնավորապես՝ նվազեցնել «Գազելա» կամրջի բեռը։

2011 թվականին «Համարձակ նախագծեր» («Հսկա շինարարություններ») վավերագրական հեռուստասերիալի իններորդ եթերաշրջանի հինգերորդ սերիան նվիրվել է Ադայի կամրջին։

* Տեսքը ներքևիցՏեսքը ներքևից
* Կամուրջը գիշերովԿամուրջը գիշերով
* Հիմնական հենասյունըՀիմնական հենասյունը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ada bridge — Belgrade’s new landmark (անգլ.) на сайте *belgrademyway.com*
2. 1 2  Most preko Ade biće jedinstven u svetu Archived 2012-04-02 at the Wayback Machine. (սերբ.) на сайте *portal.build-razvoj.com*
3. ↑  Most na Adi Archived 2014-01-19 at the Wayback Machine. (սերբ.) на сайте *beoland.com*, 7 сентября 2013
4. 1 2  Bridge Concept and Construction Archived 2011-12-31 at the Wayback Machine. (անգլ.) на сайте *savabridge.com*
5. 1 2 3  Čukarica i Novi Beograd «zagrljeni» preko Save - Spojen most na Adi Ciganliji, završetak projekta tokom 2013 (սերբ.) на сайте *ekapija.com*, 9 августа 2011
6. ↑  Spojen most na Adi Ciganliji (սերբ.) на сайте *b92.net*, 9 августа 2011
7. ↑  Most na Adi košta 161 milion evra (սերբ.) на сайте *b92.net*, 1 февраля 2012
8. ↑  Press Release: Ada Bridge Archived 2014-10-20 at the Wayback Machine. (անգլ.) на сайте *pulsarlight.com*
9. ↑  Потписан уговор за идејни пројекат новог моста преко Саве (սերբ.) на сайте *beograd.org.rs*, 1 апреля 2005
10. ↑  Друштво архитеката Београда подржало предложено решење моста на Ади Циганлији (սերբ.) на сайте *beograd.org.rs*, 22 сентября 2005
11. ↑  Build it Bigger 5x05 на сайте *myshows.ru*