Հրաձգային սպորտի մարզուհի
**Հրաձգային սպորտ**, մարզաձև, որի տարբեր մրցումներում մարզիկները մրցում են 300 մետր մրցատարածության վրա 3 դիրքից՝ կամավոր հրացանից 40-ական կրակոց արձակելու, նույն դիրքերից 50 մ մրցատարածությունում փոքր տրամաչափի հրացանից 40-ական կրակոց արձակելու, նմանատիպ հրացանից 50 մ տարածության վրա պառկած դիրքից 60 կրակոց արձակելու, փոքր տրամաչափի ատրճանակից 50 մ տարածության վրա 60 կրակոց արձակելու, նույն տիպի ատրճանակից 25 մ տարածության վրա ուրվապատկերների վրա 60 արագընթաց կրակոց արձակելու «վազող եղնիկ» և «վազող վարազ» մրցաձևերում։ Բացի այս մրցաձևերից՝ աշխարհի, Եվրոպայի և այլ առաջնություններում մարզիկները մրցում են հրաձգության շուրջ 30 տարբեր տեսակի մրցություններում։ Այդ մրցումները կրում են անհատական-թիմային բնույթ։ Հրաձգության որոշ մարզաձևերի մրցումներին մասնակցում են նաև կանայք։

Պատմություն
-----------

Գնդակային հրաձգության առաջին մրցումները կայացել են 1924-ին Շվեյցարիայում։ Գնդակային հրաձգության տարբեր մրցաձևեր ընդգրկում են այլ մարզաձևերում (ծովային բազմամարտ, բիաթլոն, ժամանակակից հնգամարտ, ռազմակիրառական բազմամարտ և այլն)։

Հրաձգային սպորտը Հայաստանում
----------------------------

Հրաձգությամբ Հայաստանում զբաղվում են 1920-ից, 1930-ին հայաստանցի հրաձիգները մասնակցել են Անդրկովկասի, իսկ 1948-ից՝ համամիութենական մրցումներին։ Հայաստանի առաջատար գնդակային հրաձիգներից են համարվել Կ. Բոստանջյանը, Ա. Ավետիսյանը, Ս. Անժելովան, Ս. Պողոսյանը, Ռ. Մկրտչյանը, Գ. Զոհրաբյանը, Զինաիդա Սիմոնյանը, Ս. Մնացականյանը, Հրաչյա Պետիկյանը, Նորայր Բախտամյանը և այլք։

Հայաստանը ստենդային հրաձգությամբ սկսել է զբաղվել 1939-ից, իսկ պաշտոնական մրցումներ կազմակերպվել են 1956-ից։ Ճանաչված ստենդային հրաձիգներից են եղել Դ. Թուշիկյանը, Վ. Այվազյանը, Մ. Չալդրանյանը, Ռ. Սահակյանը, Պ. Բալյանը, Ս. Հակոբյանը, Մ. Այվազյանը, Հ. Հովհաննիսյանը, Վ. Պետրոսյանը, Մ. Կատրանջյանը, Բ. Գինոսյանը, Ե. Ավետիսյանը և այլք։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Միքայել Իսպիրյան, Վահրամ Առաքելյան, Մարզական հանրագիտարան, Երևան, 2007, էջ 215-216։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
 Օլիմպիական մարզաձևեր |
| --- |
|  |
| Ամառային | Աթլետիկա (ՕԽ) | Ակադեմիական թիավարություն (ՕԽ) | Առագաստային սպորտ (ՕԽ) | Բադմինթոն (ՕԽ) | Բայդարկաներով և կանոեներով թիավարություն (ՕԽ) | Բռնցքամարտ (ՕԽ) | Բասկետբոլ (ՕԽ) | Գեղալող (ՕԽ) | Գեղարվեստական մարմնամարզություն (ՕԽ) | Գոլֆ (ՕԽ) | Ըմբշամարտ (ՕԽ) (Ազատ ոճի ըմբշամարտ (ՕԽ) / Հունահռոմեական ըմբշամարտ (ՕԽ)) | Թաեքվոնդո (ՕԽ) | Թենիս (ՕԽ) | Ժամանակակից հնգամարտ (ՕԽ) | Լող (ՕԽ) | Ծանրամարտ (ՕԽ) | Հանդբոլ (ՕԽ) | Հեծանիվ (ՕԽ) | Հրաձգություն (ՕԽ) | Ձիասպորտ (ՕԽ) | Ձյուդո (ՕԽ) | Մականախաղ (ՕԽ) | Նետաձգություն (ՕԽ) | Ջրագնդակ (ՕԽ) • Ջրացատկ (ՕԽ) | Ռեգբի-7 (ՕԽ) | Սեղանի թենիս (ՕԽ) | Սպորտային մարմնամարզություն (ՕԽ) | Սուսերամարտ (ՕԽ) | Վոլեյբոլ (ՕԽ) | Տրիաթլոն (ՕԽ) | Ցանցացատկ (ՕԽ) | Ֆուտբոլ (ՕԽ) |
|  |
| Ձմեռային | Բիաթլոն (ՕԽ) | Դահուկապար (ՕԽ) | Ղեկասահնակ (ՕԽ) | Լեռնադահուկային սպորտ (ՕԽ) | Կերլինգ (ՕԽ) | Չմշկավազք (ՕԽ) | Դահուկավազք (ՕԽ) | Դահուկային երկամարտ (ՕԽ) | Տրամպլինացատկ (ՕԽ) | Սահնակային սպորտ (ՕԽ) | Սկելետոն (ՕԽ) | Սնոուբորդ (սպորտ) (ՕԽ) | Գեղասահք (ՕԽ) | Տափօղակով հոկեյ (ՕԽ) | Շորթ թրեկ (ՕԽ) |
|  |
| Բացառվածներ | Բասկական պելոտա (ՕԽ) | Բեյսբոլ (ՕԽ) | Ջրամոտորային սպորտ (ՕԽ) | Ժե-դե-պոմ (ՕԽ) | Կրիկետ (ՕԽ) | Կրոկետ (ՕԽ) | Լակրոս (ՕԽ) | Պարանի ձգում (ՕԽ) | Պոլո (ՕԽ) | Ռեգբի (ՕԽ) | Ռոքի (ՕԽ) | Ռեքեթս (ՕԽ) | Սոֆթբոլ (ՕԽ) |
|  |
| Ցուցադրական | Գնդակով հոկեյ (ՕԽ) |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 618)։*  |