**Դոմինիկյան Հանրապետությունը** (իսպ.՝ República Dominicana), կամ **Դոմինիկանան** պետություն է Կարիբյան ծովի Հայիթի կղզու արևելյան մասում և մերձափյան կղզիների վրա։ Կղզու արևմտյան մասը զբաղեցնում է Հայիթիի Հանրապետությունը։ Կղզին մտնում է Անտիլյան կղզեխմբի մեջ։ Մայրաքաղաքը Սանտո Դոմինգոն է։ Բնակչությունը գնահատվում է 10,090,000 մարդ (2009)։

Բնական պայմանները
-----------------

Մակերևույթը լեռնային է։ Այստեղ են գտնվում Կորդիլիերա Սենտրալ (առավելագույն բարձրությունը` 3157մ` Դուարտե լեռ), Կորդիլիերա Սեպտենտրիոնալ, Կորդիլիերա Օրիենտալ լեռնաշղթաները։ Գետերը (Սան Խուան, Յունա) կարճ են, ջրառատ, հարավ-արևմուտքում Էնրիկիլիո լիճն է։ Կլիման արևադարձային, պասսատային է։ Հաճախակի են արևադարձային փոթորիկները, որոնք մեծ վնաս են պատճառում երկրի տնտեսությանը։ Ամսական միջին ջերմաստիճանը 25°-27 °C է։ Անձրևային սեզոնը ձգվում է հուլիսից` հոկտեմբեր։ Տարեկան տեղումները` 1000-2000մմ։ Կան նիկելի, արծաթի, բոքսիտների, ոսկու, երկաթի պաշարներ։

Բնությունը
----------

Լեռները ծածկված են խոնավ արևադարձային անտառներով, չոր շրջաններում տարածված են սավանաները։ Կենդանական աշխարհը հարուստ չէ, կան մողեսներ, կրծողներ, բազմատեսակ գունագեղ թռչուններ, միջատներ։

Բնակչությունը
-------------

Բնակչության թիվը 10,219,000 մարդ է։ Բնակչության միջին խտությունը` 184.8 մարդ։ Կյանքի միջին տևողությունը` 72.2 տարի։ Ազգային կազմը` մուլատներ (73%), եվրոպացիներ (16%), սևամորթներ (11%)։ Ուրբանիզացման մակարդակը` 65%։ Պետական լեզուն` իսպաներեն։

Պետական կառուցվածքը
-------------------

Դոմինիկյան Հանրապետությունը անդամակցում է Միացյալ Ազգերի Կազմակերպությանը, Արժույթի Միջազգային Հիմնադրամին, Ամերիկյան Պետությունների Կազմակերպությանը։ Պետական կարգը` նախագահական հանրապետություն։ Պետության և կառավարության ղեկավարը նախագահն է։ Բարձրագույն օրենսդիր մարմինը` երկպալատ պառլամենտ` Ազգային կոնգրես` կազմված Սենատից և Պատգամավորների պալատից։
Երկիրը բաժանվում է 31 պրովինցիայի և 1 ազգային օկրուգի։ Մայրաքաղաքը` Սանտո Դոմինգո (1 887 հազար մարդ)։ Խոշոր քաղաքները` Սանտյագո (500 հազար մարդ), Պուերտո Պլատա (100 հազար մարդ)։ Քաղաքական կուսակցություններն են` Դոմինիկյան ազատագրման կուսակցություն, Դոմինիկյան հեղափոխական կուսակցություն, Սոցիալ-քրիստոնեական ռեֆորմիստական կուսակցություն և այլն։

Տնտեսություն
------------

Տնտեսության հիմքը նախկինում գյուղատնտեսությունն էր։ Ներկայումս ստեղծվել է ազատ առևտրի գոտի, զարգացել է զբոսաշրջությունը։ Մշակում են շաքարեղեգ, ադամաթուզ, բրինձ, սուրճ, լոբի, կակաո, ծխախոտ և այլն։ Կան գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման, տեքստիլ, ցեմենտի արտադրության ձեռնարկություններ, երկաթի, նիկելի, ոսկու, արծաթի արդյունահանում։ Արտահանվում է շաքար, սուրճ, ոսկի, արծաթ, ծխախոտ։ Ներմուծում է նավթ, նավթամթերք, տրանսպորտային միջոցներ, արդյունաբերական ապրանքներ։ Առևտրական գլխավոր գործընկերներն են` ԱՄՆ, Մեքսիկա, Վենեսուելա, Ճապոնիա, Հարավային Կորեա։ ՀՆԱ-ն` մեկ շնչի հաշվով 6 767 ԱՄՆ դոլար։ Ազգային արժույթը` դոմինիկյան պեսո (միջազգային նշանակումը DOP):

Պատմությունը
------------

Մինչև XV դարի վերջը Հայիթի կղզում բնակվում էին հնդկացիական ցեղեր։ 1492թ-ին Կոլումբոսի արշավախումբը հայտնագործեց կղզին և այն անվանեց Էսպանյոլա` իր հայրենի Իսպանիայի անունով։ 1496թ-ին իսպանացիներն այստեղ հիմնեցին Սանտո Դոմինգո գաղութը։ Կղզու նկատմամբ հավակնություն ցուղաբերեցին նաև Անգլիան և Ֆրանսիան։ XV դարի վերջից կղզու արևելյան մասը (այժմյան Դոմինիկյան Հանրապետության տարածքը) մնաց Իսպանիայի տիրապետության տակ։ Անկախություն է ձեռք բերել 1865թ-ին։ 1916թ-ին երկրում բռնկվեց հակաիմպերալիստական ապստամբություն, և ամերիկյան զորքերը օկուպացրեցին երկիրը։ 1930թ-ին իշխանության գլուխ անցավ Ռ. Տրուխիլիոն, որը քաղաքական ահաբեկչական արյունոտ ռեժիմ հաստատեց երկրում։ 1962թ-ին ընտրություններում հաղթանակ տարավ Դոմինիկյան հեղափոխական կուսակցության ղեկավար Խուան Բոշը, որի օրոք ընդունվեցին մի շարք ժողովրդավարական օրենքներ։ 1965թ-ին երկիրը ենթարկվեց ինտերվեցիայի ԱՄՆ-ի կողմից։ 2006թ-ին ընտրություններում հաղթանակ տարավ Խոակին Բալագերը, ով մոտ 30 տարի կառավարում էր երկիրը։ Երկար տարիներ երկիրը չէր կարողանում դուրս գալ ճգնաժամային իրավիճակից։ Երկրի նախագահն է Դանիլո Մեդինան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  29 // Me pica el ojo :D — 1844.
2. ↑
3. ↑  Human Development Report — UNDP, 2022.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հյուսիսային Ամերիկայի երկրների և կախյալ տարածքների ցանկ |
| --- |
|  |
| Ինքնիշխան պետություններ | ВДеа
 

|  |  |
| --- | --- |
| Ամբողջությամբ | 
* Անտիգուա և Բարբուդա
* Բահամյան Կղզիներ
* Բարբադոս
* Բելիզ
* Կանադա
* Կոստա Ռիկա
* Կուբա
* Դոմինիկա
* Դոմինիկյան Հանրապետություն
* Սալվադոր
* Գրենադա
* Գվատեմալա
* Հայիթի
* Հոնդուրաս
* Ճամայկա
* Մեքսիկա
* Նիկարագուա
* Պանամա
* Սենթ Քիթս և Նևիս
* Սենթ Լյուսիա
* Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
* Տրինիդադ և Տոբագո
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ

 |
|  |
| Մասամբ | 
* Կոլումբիա
	+ Սան Անդրես և Պրովիդենսիա
* Ֆրանսիա
	+ Գվադելուպա
	+ Մարտինիկա
* Կարիբյան Նիդերլանդներ
	+ Բոնեյրե
	+ Սաբա կղզի
	+ Սինթ Էվստատիուս
* Վենեսուելա
	+ Նուևա Էսպարտա
	+ Կախյալ տարածքներ

 |

 |  |
|  |
| Կախյալ տարածքներ | 

|  |  |
| --- | --- |
| Գրենլանդիա | 
* Գրենլանդիա

 |
|  |
| Ֆրանսիա | 
* Կլիպպերտոն
* Սուրբ Բարդուղիմեոսի կղզի
* Սեն Մարտեն
* Սեն Պիեռ և Միքելոն

 |
|  |
| Նիդերլանդներ | 
* Արուբա
* Կյուրասաո
* Սինտ Մաարտեն

 |
|  |
| Միացյալ Թագավորություն | 
* Անգիլիա
* Բերմուդյան կղզիներ
* Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներ
* Կայմանյան կղզիներ
* Մոնտսերատ
* Թերքս և Քայքոս կղզիներ

 |
|  |
| Միացյալ Նահանգներ | 
* Պուերտո Ռիկո
* Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներ

 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա (12-րդ) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Շվեյցարական կենսագրական · Ուղղափառ · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · MESH ID · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX451435 · BNF: 13162779p, 118654278 · CiNii: DA14059180 · GND: 4012694-8 · ISNI: 0000000123700622 · LCCN: n79094586 · NDL: 00561679 · NKC: ge129063 · NLA: 35740210 · PTBNP: 558371, 567219 · SUDOC: 026399520, 027379647 · VIAF: 158288801, 157820855 · WorldCat VIAF: 158288801, 157820855 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 433)։*  |