**Թաթարստանի Հանրապետության գիտությունների ակադեմիայի Կազանի գիտնականների տուն,** մշակութա-լուսավորչական հաստատություն, որը Ռուսաստանում հին հաստատություններից մեկն է։

Գտնվում է քաղաքի կենտրոնում՝ Բուտլերովի փողոցում։ Հաստատությունը Կազանի պատմության և մշակույթի հետաքրքիր հուշարձաններից է, որը սկզբում կառուցվել է Ալեքսանդրիայի մանկական մանկատան համար (1889 թվական)։

Այստեղ են գործում Հալիկովի անվան հնագիտության ինստիտուտը և Աշխատանքի և սոցիալական հարաբերությունների ակադեմիայի մասնաճյուղը, Արհմիությունների ուսումնահետազոտական կենտրոնը։

Պատմություն
-----------

Պաշտոնական բացման տարեթիվը հիշատակվում է 1925 թվականի նոյեմբերի 29-ը։ Սակայն 1921 թվականին Կազանի Դաշնային համալսարանի հայտնի վիրաբույժ Վիշնևսկին առաջարկել է Կազանում գիտնականների տան կառուցել։ Նախատեսվում էր բնակարաններով ապահովել հատկապես կարիքավոր գիտաշխատողներին, սեղան-ընթերցասրահ բացել, կազմակերպել հետաքրքրությունների ակումբներ։ Առաջարկը հավանության է արժանացել Ռաբպրոսին կից գիտաշխատողների բաժնի կողմից, և 1924 թվականին հատկացվել է երկհարկանի շինություն, որը գտնվում է Ստարո-Գորշեչնայա փողոցի (այժմ՝ Շչապովի փողոց) 43 տանը։ Այսպիսով, Կազանի գիտնականների տունը, փաստորեն, առաջացել է երկրում գիտնականների առաջին տների հետ (Պետրոգրադսկուց  մեկ տարի անց և Մոսկվայից մեկ տարի շուտ)։ Արդեն 1924 թվականի հուլիսին Նովոկոմիսարսկայա փողոցի 22 տանը հաջողվեց նոր տարածք ստանալ, որտեղ գիտնականների ընտանիքների համար բնակարաններից բացի կար 150 տեղանոց դահլիճ, ընթերցասրահ ունեցող գրադարան, բիլիարդի սենյակ և բուֆետ։

Ներկայիս շենքը գիտնականների տունը ստացել է 1935 թվականի ամռանը՝ Կազանի համալսարանի ռեկտոր Կամայի միջնորդությամբ։ Նույն տարվա նոյեմբերին տեղի է ունեցել գիտնականների և ինժեներների տան մեկ հաստատությունում միատեղում։

1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գիտնականների տան աշխատանքը դադարեցվել է. շենքն օգտագործվել է Պրիվոլժսկի ռազմական օկրուգի քաղաքական վարչության կողմից։

1944 թվականի հոկտեմբերից կրկին շենքի տերը դարձել է գիտական աշխատողների արհմիության շրջագիծը, սակայն պահանջվել է երկար՝ քառամյա վերանորոգում։ Գիտնականների տան բացումն արագացնելու համար 1947 թվականի ապրիլին ստեղծվել է կազմբյուրոն՝ պրոֆեսոր Բ. ի. Հորիզոնտով, պրոֆեսոր Ի. Վ. Սմիրնով, դոցենտ Տ. Տրոֆիմով, նախագահ-պրոֆեսոր Վ. Գ. Մենիկով։ Գիտնականների տան ճարտարապետական ներքին ձևավորման բոլոր էսքիզային նախագծերը կատարվել են հայտնի ճարտարապետ Վ.Վ. Եգերևի և արվեստաբան և մանկավարժ պ. մ. Դուլսկու ղեկավարությամբ։ Վերակառուցման նախագծի ճարտարապետը դարձել է Անատոլի Գուստովը։

1948 թվականի սեպտեմբերի 25-ին գիտնականների տունը կրկին սկսել է աշխատանքը։ Ընտրվել է վարչության տան 250 մարդ, առաջին նախագահ դարձել է Կազանի անասնաբուժական ինստիտուտի պրոֆեսոր Ն. Ա. Վասնեցովը, խորհրդի անդամներ դարձել են հայտնի գիտնականներ Բ. Ա. Արբուզովը,  Ռուսեցկին և այլն։

Գիտատեխնիկական քարոզչությունը, գիտության և արտադրության կապերի ամրապնդումը, ռացիոնալիզացիային և գյուտարարությանը տեսական օգնության կազմակերպումը, երիտասարդ գիտական կադրերի պատրաստումը տան առջև դրված խնդիրներն էին։ Սերտ համագործակցություն է հաստատվել «Գիտելիք» հանրապետական ընկերության հետ։

1965-1977 թվականներին կոչվել է *Գիտնականների և ուսանողների տուն*, որից հետո բազմաթիվ խնդրանքներով վերադարձվել է նախկին անվանումը։

1993 թվականի փետրվարից գիտնականների տունը վարում է Թաթարստանի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիան։

Կազանի գիտնականների տան պատմությունը հարուստ է իրադարձություններով, որոնք կապված են Թաթարստանի և Ռուսաստանի ականավոր գիտնականներ Ս. Ա. Ալտշուլերի, Ա. Ե. Արբուզովի և Բ. Ա. Արբուզովի, դիրիժոր, ջութակահար, մանկավարժ և երաժշտահան, հասարակական գործիչ Ա. Ա. Լիտվինովի, Կազանի արվեստաբանության հիմնադիր Դուլսկու, ռեկտոր Յու. Կ. Զաստելլիի, Միլոսլավսկու, Վ. Գ. Մենենկովի և այլոց անունների հետ։

### Վերջին միջոցառում

* 2011 թվականին Գագարինի՝ դեպի տիեզերք թռիչքի 50-ամյակին նվիրված գիտագործնական կոնֆերանս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  85 лет Казанскому Дому учёных(չաշխատող հղում)
2. ↑  Важнейшие практические шаги в космос были сделаны именно в Казани.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գիտնականների տուն, անհրաժեշտ է բոլորին(չաշխատող հղում)
* Լուսանկար