**Ջուբլետա** (ալբ․՝ xhubleta), ալբանական տարազ` ալիքաձև, զանգակաձև ժողովրդական կիսաշրջազգեստ, որը կրում են ալբանացի կանայք։ Այն սովորաբար կախված է ուսերից՝ երկու լայն ժապավենի միջոցով։ Ալբանական ավանդական հագուստի այս մասը կազմված է 13-ից 17 նեղ ժապավենի շերտից և 5 կտոր թաղիքից։ Կուրծքը և գոգնոցով ծածկված ջուբլետայի հատվածը պատրաստված են սև բրդյա հելունե գործվածքից։ Զանգակաձևը հատկապես ընդգծված է շրջազգեստի ետևի մասում։

Ջուբլետան զգեստի յուրահատուկ տեսակ է իր հատուկ ձևի, կառուցվածքի և զարդարման համակարգով։ Այն կրում են Հյուսիսային Ալբանիայի, Կոսովոյի, Հյուսիսային Մակեդոնիայի և Չեռնոգորիայի ալբանացիները։ Գոյություն ունի ջուբլետայի երկու տեսակ՝ մեկը նեղ, մյուսը՝ լայն։ Ինչ վերաբերում է գույներին, ապա այսօր օգտագործվում է միայն երկու գույն՝ սպիտակը չամուսնացած կանանց համար և սևը՝ ամուսնացածների համար, սակայն նախկինում շատ գույներ են օգտագործվել, ինչպես վկայում է 17-րդ դարի հեղինակը, ով պնդում էր, որ սիրամարգը այնքան գույն չուներ, որքան ջուբլետան, որ կրում էին քելմենդցի կանայք։ Ենթադրվում է, որ վերջին երկու դարերում գույների նվազումը պայմանավորված է միայն հեռավոր լեռնային շրջաններում դրա օգտագործման սահմանափակմամբ։

Ջուբլետան ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից 2022 թվականին հրատապ պահպանման կարիք ունեցող ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

Պատմություն
-----------

Ալբանացի կանայք ջուբլետով Logu i Bjeshkëve 2017 փառատոնի ժամանակ
Ջուբլետան հնագույն ծագում ունի։ Այն ներկայացնում է Բոսնիայում, ինչպես նաև միջերկրածովյան տարածաշրջանի այլ տարածքներում, որոնք պատկանում են մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակին, հայտնաբերված նեոլիթյան որոշ արձանիկ-ֆիգուրներ վրա և համապատասխանաբար կապվում է հին միջերկրածովյան քաղաքակրթության հետ։ Այն սովորաբար զարդարված է հին հեթանոսական ծագման ալբանական խորհրդանշական տարրերով, ինչպիսիք են արևի, լուսնի, աստղերի, արծիվների և օձերի խորհրդանիշները։ Հիմնականում երկրաչափական զարդանախշերը ցույց են տալիս այս տարազի արխայիկ բնույթը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding, Liste du patrimoine immatériel nécessitant une sauvegarde urgente, Lista del Patrimonio Cultural Inmaterial que requiere medidas urgentes de salvaguardia
2. ↑  Gjergji Andromaqi (2004)։ *Albanian Costumes Through the Centuries: Origin, Types, Evolution*։ Academy of Sciences of Albania։ էջ 153։ ISBN 978-99943-614-4-1
3. 1 2 3  Selami Pulaha, Seit Mansaku, Andromaqi Gjergji (1982)։ *Shqiptarët dhe trojet e tyre*։ 8 Nëntori։ էջեր 136–138
4. 1 2  *Etudes et documents balkaniques et méditerranéens*։ Paul Henri Stahl։ 2001։ էջեր 34–37
5. ↑  «UNESCO - Xhubleta, skills, craftsmanship and forms of usage»։ *ich.unesco.org* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 13
6. ↑  «Xhubleta shqiptare, tashmë pasuri e gjithë njerëzimit, UNESCO e merr në mbrojtje bashkë me dijebërjen e saj! Margariti: Vendim unanim, copëz Shqipërie për botën - Shqiptarja.com»։ *shqiptarja.com* (ալբաներեն)։ Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 13
7. ↑  Gjergji, 2004, էջ 185
8. ↑  «Database of Cultural Heritage of Kosovo»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 21-ին։ Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 24  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
9. 1 2  Condra Jill (2013 թ․ ապրիլի 9)։ *Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing around the World [2 volumes]*։ ISBN 9780313376375

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ջուբլետա** կատեգորիայում։ |