«**Եվայի երեք դուստրերը»** (թուրքերեն՝ Havva'nın Üç Kızı), թուրք գրող Էլիֆ Շաֆաքի վեպ։ Վեպը հրատարակվել է 2016 թվականին։ Այն պատմություն է միջին տարիքի հարուստ տնային տնտեսուհու, Ստամբուլում անցկացրած նրա մանկության, ինչպես նաև Օքսֆորդի համալսարանում նրա ուսանողական կյանքի մասին։ Հենց այստեղ էլ նա սիրահարվում է փիլիսոփայության իր դասախոսին։ Վեպում գլխավոր հերոսուհին իր ինքնության բացահայտման շարունակական փնտրտուքի մեջ է։ 2018 թվականին գիրքը ներառվել է «լավագույն գրքերի» մի քանի ցանկում։

Նկարագրություն
--------------

Գրքում նկարագրված է Փերիի անցյալն ու ներկան, Թուրքիայում ծնողների հետ անցկացրած կյանքը։ Նա ունի 2 եղբյար, որոնք էապես տարբերվում են նրանից։ Նրա ծնողները նույնպես տարբերվում են իրարից. հայրը անտարբեր է կրոնի նկատմամբ, մայրը մոլի մուսալման է, իսկ Փերին կրոնական հարցերում դեռևս չունի հստակ կողմնորոշում։ Հենց այս հարցերի պատասխանները գտնելու ակնկալիքով էլ Օքսֆորդի համալսարնում ուսանելու տարիներին Փերին հաճախոււմ է պորֆեսոր Ազուրի՝ Աստծո մասին դասախոսություններին։ Գրքում հեղինակը պատմում է նաև Փերիի պատանեկան սիրո և դրա թողած հետևանքների մասին։ Կարճ ասած՝ ընթերցողին անմիջապես կլանող այս գրքի դեպքերը, որոնք տեղի են ունենում ժամանակակից Ստամբուլում, Փերիին տեղափոխում են իր հիշողություների գիրկը, որտեղ նա ևս մեկ անագամ պետք է առերեսվի իր կյանքի ոչ այդքան հաճելի իրադարձություններին։

Սյուժե
------

### Ստամբուլ (1980-աներից–2016)

Սկզբում գրքի դեպքերը զարգանում են Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքում, որտեղ Փերիի և նրա աղջկա նկատմամբ կատարվում է կողոպտման և բռնության փորձ։ Փերիի մանկության իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունենում 1980-ական թվականներին, նույնպես կաատարվում են Ստամբուլում։

### Օքսֆորդ

Երիտասարդության տարինեին Փերին ընդունվում է Օքսֆորդի համալսարան, որտեղ հանդիպում է պրոֆեսոր Ազուրին։ Պրոֆեսորը ամբողջովին փոխում է Փերիի կյանքը։ Համալսարանում Փերին ծանոթանում է երկու աղջիկների՝ Մոնային և Շիրինի հետ։ Մոնան եգիպտացի ճշմարիտ մուսուլման էր, իսկ կրոն ու հավատք չընդունող Շիրինը՝ Իրանից։ Գրքում այս 3 կերպարնները՝ Շիրինը, Մոնան և Փերին, նկարագրվում են որպես «մեղավոր», «հավատացյալ» և «շփոթված»։

Կերպարներ
---------

### Փերի

Նազփերի Նալբանդօղլուն գրքի գլխավոր հերոսուհին է։ Նա ծնվել և մեծացել է Ստամբուլում, ամուսնացած է և ունի երկվորյակ երեխաներ։ Փերին կերպար է, որը «երկու քարի» արանքում է՝ հավատի և կասկածի։ «Իսլամը նրան հիշեցնում էր իր մանկությունը՝ ծանոթ և հարազատ, բայց ինչ-որ տեղ անորոշ, տարածության և ժամանակի մեջ գոյություն չունեցող՝ նման սուրճում լուծվող շաքարի կտորին...»: Վեպում Փերին «շփոթված» կերպարն է։

### Դենիզ

Դենիզը Փերիի աղջիկն է։ Նա նկարագրվում է գրքի սկզբում և ևս մի քանի այլ դրվագներում։

### Ազուր

Պրոֆեսոր Ազուրը մեծ համբավ ունեցող փիլիսոփայության դասախոս է Օքսֆորդի համալսարանում։ Վեպում Փերին սիրահարվում է Ազուրին, որը մեծ ազդեցություն է ունենում նրա վրա։ Ազուրի նկատմամբ որոշ գործողություններ հանգեցնում են նրան, որ Փերին հեռացվում է համալսարանից։

### Շիրին

Շիրինը Փերիի ընկերն է՝ իրանցի աղջիկ, որը չունի ոչ մի հետաքրքրություն կրոնի հանդեպ։ Վեպում նա նկարագրվում է որպես «մեղավոր»։

### Մոնա

Մոնան՝ ընկերներից երրորդը, ճշմարիտ մուսուլման է, որը Օքսֆորդ է եկել Եգիպտոսից։ Նա կրում է հիջաբ և միաժամանակ ֆեմինիստ է։ Վեպում Մոնան մարմնավորում է «հավատացյալի» կերպարը։

Թեմա
----

Պատմությունը հավատի և անորոշության մասին է։ Շաֆաքը հարցազրույցներից մեկի ժամանակ խոսել է կրոնի նկատմամբ հավատի և անորշության մասին.

> «Ինձ հետաքրքրում է հավատի և պայքարի միջև պայքարը։ Ես ոչ մի առումով կրոնական անձ չեմ և իրականում հավանություն չեմ տալիս կրոնական կազմավորումներին և կոլեկտիվ ինքնություններին, բայց ինքնս հոգևոր եմ իմ ձևով։ Ես հարգում եմ և՛ հավատը, և՛ կասկածը։ Ես և ինձ նման մարդիկ՝ ագնոստիկները, հետերոդոքս միստիկները և հումանիստները, Թուրքիայում կազմում ենք փոքրամասնություն։ Բայց մենք գոյություն ունենք և կարող ենք հաղթահարել աթեիզմի և բացարձակ կրոնականության միջև առկա դուալիզմը»։
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Farid, Faiza. "Trying to find a middle ground in religion, Three Daughters of Eve raises more questions than it answers", *The Express Tribune*, March 7, 2019
2. ↑  "Three Daughters of Eve", *NY Journal of Books*
3. ↑  Dillo, Cathy. "Three Daughters of Eve by Elif Shafak", *The Irish Times*, May 20, 2017
4. ↑  Rahim, Sameer. "Elif Shafak: The consequences of telling untold stories", *The Sydney Morning Herald*, January 21, 2019
5. ↑  Winston, Kimberly. "We recommend 4 new novels exploring spiritual themes" Archived 2019-08-20 at the Wayback Machine. *The Oakland Press*, February 28, 2018
6. ↑  «The World Economic Forum Book Club – 12 months, 12 great books»։ *World Economic Forum*։ Վերցված է 2019-12-17
7. 1 2  "Book Review: Three Daughters of Eve – journey into romance, religion", *The Nation*, August 15, 2019
8. ↑  Ragsdale, Melissa "The 11 Best Fiction Books Coming Out In December 2017", *Bustle*, December 1, 2017"
9. 1 2  «Three Daughters of Eve by Elif Shafak»։ *World Literature Today* (անգլերեն)։ 2017-12-07։ Վերցված է 2019-12-17
10. ↑  Williams, John."Tell Us 5 Things About Your Book: Elif Shafak on Mixing Faith and Doubt", *The New York Times*, December 17, 2017
11. ↑  "Ten Questions with Elif Shafak", www.vanityfair.com, February 5, 2019
12. ↑  Akbar, Arifa. "Three Daughters of Eve by Elif Shafak — among the faithful", *Financial Times*, February 3, 2017
13. 1 2  Walter Natasha (2017-02-22)։ «Three Daughters of Eve by Elif Shafak review – a rich journey into romance and religion»։ *The Guardian* (en-GB)։ ISSN 0261-3077։ Վերցված է 2019-12-17
14. 1 2  «Elif Şafak Official Website • Books»։ *www.elifsafak.com.tr*։ Վերցված է 2019-12-17
15. ↑  Abidin,Zeynel."Tell Us 5 Things About Your Book: Elif Shafak on Mixing Faith and Doubt","The New York Times",December 17, 2017
16. ↑  "Books: Turkey slipping backwards, says novelist Shafak" Archived 2020-11-08 at the Wayback Machine. "ANSA med", November 17

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Review: Three Daughters of Eve, Elif Şafak By Merve Pehlivan", *Bosphorus Review Of Books*
* "Three Daughters of Eve", www.curtisbrown.co.uk
* "Three Daughters of Eve Adventure", adventuresbythebook.com
* "#RivetingReviews: Rosie Goldsmith reviews THREE DAUGHTERS OF EVE by Elif Shafak", *European Literature Network*, April 12, 2017