recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մանրուսում, մանրուսմունք**, հայ միջնադարյան երգչածիսական մատյան, խազգիրք։

Մանրուսման ժողածուները տարածվել են մասնավորապես 12-րդ դարից Կիլիկյան Հայաստանում՝ Ներսես Շնորհալու անմիջական նախաձեռնությամբ։ Որպես առավել բարդ, զարդոլորուն ոճի հոգևոր երգերին վերաբերող ձեռնարկներ՝ սերտորեն առնչվել են եկեղեցական երգեցողության և խազագիտության գործնական ուսուցման հետ։ Կոմիտասը «Մանրուսում» անվանումը բացատրել է որպես «ուսումն եկեղեցական երգերի, եղանակների և խազերի մասին»։ Ներսես Շնորհալին իր «Թուղթ ընդհանրական»-ում քահանաների համար պարտադիր է համարել մանրուսման արվեստի տիրապետումը։ Մ­անրուսման երգերի (մեղեդիներ, ալելուաներ, ժամամուտներ, փառքեր, եղիցիներ, Պատարագի սրբասացություններ և այլն) խազավորումն աչքի է ընկնում խիտ և հարուստ հյուսվածքով, որի համար այդ ժողածուները կոչվել են նաև «խազգրքեր»։

Մ­անրուսման խազերի նկարագրերը տարբերվում են շարականի խազերից։ Ըստ տվյալների՝ Ներսես Շնորհալին է նոր, ածանցյալ բնույթի և բարդ նկարագրով խազերի խումբը ներմուծել այդ ժողածուների մեջ։

Մանրուսումն ամենաքիչ հետազոտված միջնադարյան երաժշտական մատյանն է. հիմնական պատճառը հայ միջնադարյան խազային նոտագրության վերծանման խնդիրն է, թեև ՄՄանրուսման մի քանի մասեր հնարավոր է վերականգնել՝ ըստ Ժամագրքի և Խորհրդատետր­-Պատարագամատույցի հետ ունեցած ընդհանուր բաժինների։ Մանրուսումն ընդհանրություններ ունի բյուզանդական «Փսալտիկոն» և «Պապադիկի» կոչվող երգչական մատյանների հետ։ Մանրուսման երգերի զգալի մի հատված դուրս է եկել գործածությունից ուշ միջնադարում։

Ներկայում Մանրուսումը պահպանում է իր նշանակությունը՝ որպես խազագրության ուսումասիրման կարևորագույն աղբյուրներից մեկը։

Ազգային հավաքածուներում պահվում են բազմաթիվ ընտիր գրչագիր Մանրուսման գրքեր, որտեղ զետեղված են նաև Մ­անրուսման ձայնեղանակների անվանացուցակները, որոնց առաջինն անդրադարձել և հրապարակել է Ղ. Ալիշանը։ Մ­անրուսման խազերի և ձայնեղանակների հետազոտմամբ հատուկ զբաղվել է Կոմիտասը։ Նա դասակարգել է դրանք ըստ ութձայնի և հաշվարկել ձայնեղանակների ընդհանուր քանակը (12-14-դր դարերում՝ 152 չափանմուշ եղանակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդուարդ Բագրատի Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան, 1976։
2. ↑  Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան, Երևանի պետական համալսարան, Երևան, 2009։

Գրականություն
-------------

* Ալիշան Ղ. Շնորհալի և պարագայ իւր, Վնտ. 1873, էջ 448։
* Ալիշան Ղ. Սիսուան, Վնտ. 1885, էջ 154։
* Կոմիտաս, Յօդուածներ և ուսումնասիրութիւններ, Ե. 1941, էջ 112–125։
* Աթայան Ռ. Հայկական խազային նոտագրություն, Ե. 1959, էջ 82–83, 89–92։
* Թահմիզյան Ն. Ներսես Շնորհալին՝ երգահան և երաժիշտ, Ե. 1973, էջ 12–15։
* Թահմիզյան Ն. Երաժշտությունը Հայկական Կիլիկիայում, Ե. 1989, էջ 24–25։
* Մանրուսում։ Հոգևոր երաժշտության պատմության, տեսության և գեղագիտության հարցեր, կազմ.՝ Ա. Արևշատյան, Ե. 2002:
* Аревшатян А. Сборник «Манрусум» и монастырская певческая традиция XII–XIV вв. Киликийской Армении, сб. "Монастырские певческие традиции в древнерусской музыке" (к 600-летию Кирилло-Белозерского монастыря), СПб, 1997.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
բյուրեղացանցի կառուցվածքը՝ [Si2O52-]n
**Ալյումասիլիկատներ**, ապար կազմող կարևորագույն միներալների ամենալայն տարածված խումբ։

Կազմ
----

Պարունակում են սիլիցիումի և ալյումինի (հաճախ նաև այլ մետաղների) օքսիդներ։ Կազմում են երկրակեղևի հիմնական մասը։ Ալյումասիլիկատների խմբի մեջ մտնում են՝

 [AlSi3O8-]n 
* դաշտային սպաթները,
* ֆելդսպաթոիդները (նեֆելին, լեյցիտ և այլն),
* ցեոլիտի,
* սոդալիտի,
* սկապոլիտի,
* փայլարի
* քլորիտի խմբերի միներալները։

Բնական գործոնների ազդեցությամբ (հիմնականում՝ CO2 և H2O) ալյումասիլիկատներ հողմահարվելով՝ առաջացնում են կավ, երբեմն էլ՝ բոքսիտ։

Կիրառություն
------------

Ալյումասիլիկատներ լայնորեն տարածված են նաև ՀԽՍՀ-ում։ Բնական ալյումասիլիկատից բացի լայն կիրառություն ունեն արհեստական ալյումասիլիկատները, որպես իոնափոխանակիչներ, ադսրբենտներ, կատալիզատորներ են։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4335823-8 · Microsoft: 85704489 · NKC: ph656350 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 184)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շամիլով

**Արաբ Շամիլով** (1897, Սուսուզ, Կարսի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1978, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայաստանցի քուրդ արձակագիր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1918 թվականից։ Ստեղծագործել է քրդերեն և հայերեն։ Կրել է նաև **Արաբե Շամո** գրական անունը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կարսի մարզի Սուսուզ գյուղում։ 1912 թվականին տեղափոխվել է Թիֆլիս, աշխատել պեմզայի գործարանում, ապա որպես թարգմանիչ՝ կազակական երրորդ գնդում։ 1916 թվականին տեղափոխվել է Կարս և աշխատել Սարիղամիշ-Էրզրում երկաթուղագծի շինարարությունում։ 1920 թվականին 11-րդ կարմիր բանակի հետ մտել է Բաքու։ Նույն թվականին մեկնել է Մոսկվա՝ Լազարյան ինստիտուտում սովորելու։ 1924 թվականին վերադարձել է Երևան։ Աշխատել է «Ռյա թազա» քրդերեն թերթի խմբագրությունում։ Հետագայում սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ ասպիրանտուրայում (Լենինգրադ, նրա ղեկավարն էր ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելին)։

Քրդերեն լույս են տեսել նրա «Լենինի կյանքը» (Երևան, 1930), «Քուրդ հովիվը» (Երևան, 1930), «Բախտի ճանապարհ» (Երևան, 1959), «Դըմ-դըմ բերդը» (վեպ, Երևան, 1966) և այլ գրքեր։ Նրա «Քուրդ հովիվը» երկը թարգմանվել և առանձին գրքով լույս է տեսել ռուսերեն, վրացերեն, ադրբեջաներեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, անգլերեն։

Արաբ Շամիլովի հուշատախտակը Երևանի Աբովյան փողոցում
Նրա սցենարով նկարահանվել է «Հայաստանի քրդերը» կինոնկարը («Հայֆիլմ», 1959)։

Մահացել է Երևանում։

Երկեր
-----

* Փոքրիկ հովիվը (պատմվածք քրդերի կյանքից), Երևան, Պետհրատ, 1931, 104 էջ։
* Ալագյազի քրդերը, Երևան, Պետհրատ, 1932, 56 էջ։
* Բախտի ճանապարհ (վեպ), գիրք 1, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 360 էջ։
* Բախտի ճանապարհ (վեպ), գիրք 2, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 336 էջ։
* Քուրդ հովիվը, Երևան, «Հայաստան», 1971, 204 էջ։
* Դըմ-դըմ բերդը (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 220 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  NUKAT — 2002.
2. 1 2 3 4  Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑  Հայկ Խաչատրյան (1986)։ *Գրական տեղեկատու*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ 423-424


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լարուսի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 10757 · BNF: 12184035w · GND: 1031268839 · ISNI: 0000 0004 3522 707X · LCCN: n86844320 · NTA: 07171930X · NUKAT: n2007123443 · SUDOC: 030423988 · VIAF: 217076426 · WorldCat VIAF: 217076426 |

 |

 |
**Էքս** (անգլ.՝ Eхе), գետ Անգլիայում։ Հոսում է Սոմերսեթ և Դևոն կոմսությունների տարածքում։ Երկարությունը 88 կմ է։

Սկիզբ է առնում Էքսմուտի բարձունքից, Բրիստոլի ծոցից 8,4 կմ հարավ։ Սկզբում հոսում է հարավ-արևելք, ապա՝ հարավ։ Էքսմուտի հարավային ափից գետը թափվում է Լա Մանշ ծովածով։ Ձախ վտակներն են՝ Կալմը, Կլիստը։ Աջ վտակները՝ Բարլն ու Կրիդին։

Պատմություն
-----------

Գետի անվանումը առաջացել է կելատական «*Isca*» բառից, որը թարգմանվում է որպես «ջուր»։ Գետի անունից է առաջացել Էքստեր, Էքսմուտ, Էքսֆորդ, Էքսվիկ, Էքստոն, Էքսբրիջ և շատ այլ քաղաքների անվանումները։

Միջին դարում գետը ունեցել կարևոր տնտեսական նշանակություն։ Շրջանի առաջին արդյունաբերական քաղաքը գտնվում է գետի արևտյան մասում։ Այդ շրջանում կառուցված են արդյունաբերությունը խթանող բազմաթիվ կառույցներ՝ ջրաղացներ և այլն։ 1563 թվականին գետի վրա է կառուցվել Էքստեր քաղաքը։

Գետի բնակիչներ
--------------

Մակընթացությունների և տեղատվություների ժամանակ գետի լայնարձակ ափերին մնում է շատ մեծ քանակությամբ տիղմ, որը ճահճային թռչունների սնուցման կարևոր աղբյուր է։ Գետի գետաբերանը տեղի քարադրանմաններ ձմեռման վայրն է։ Գետում են բնակվում Կումժա և Հարիուս ձկնատեդակները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Eilert Ekwall.* The Concise Oxford Dictionary of English Place-names. — Oxford, 1981. — ISBN 0-19-869103-3.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |

 |
Ֆոտոմետր
**Լուսաչափ**, **ֆոտոմետր**, լուսաչափական կամ լուսային մեծություն չափելու սարք։ Տարբեր տիպի լուսաչափերով չափում են ճառագայթման աղբյուրի պայծառությունը, լուսավորվածությունը, լույսի ուժը, լուսային հոսքը։ Ճառագայթման աղբյուրի գույնը չափող սարքը՝ *գունաչափը*, նույնպես համարվում է լուսաչափ։

Տիպերը
------

Լինում են երկու հիմնական տիպի լուսաչափեր՝ վիզուալ և օբյեկտիվ (կամ ֆիզիկական)։

### Վիզուալ լուսաչափ

Վիզուալ լուսաչափերում որպես ընդունիչ օգտագործվում է աչքը, այսինքն՝ համեմատման երկու տիրույթների պայծառությունների հավասարեցումը կատարվում է աչքով։ Այսպիսի լուսաչափն աչքի հոգնելու և չափողի անհատական սխալների պատճառով մեծ ճշգրտություն ապահովել չի կարող։

### Օբյեկտիվ լուսաչափ

Ավելի ճշգրիտ չափումներ կատարվում են օբյեկտիվ լուսաչափով, որտեղ օգտագործվում են տարբեր սպեկտրային բնութագրեր ունեցող ֆիզիկական ընդունիչներ՝ ֆոտոէլեմենտ, ջերմաէլեմենտ, ֆոտոբազմապատկիչ։ Լուսային մեծությունները չափող օբյեկտիվ լուսաչափ հիմնականում բաղկացած է ոսպնյակներից, լուսազտիչներից, լույսը թուլացնող հարմարանքներից, դիաֆրագմաներից և ճառագայթման ընդունիչից։ Հաճախ, օբյեկտիվ լուսաչափում ճառագայթման հոսքը վերածվում է էլեկտրական հոսանքի, որի միջոցով էլ (համապատասխան աստիճանավորումից հետո) որոշվում է տվյալ լուսաչափական մեծությունը։

Չափումները և կիրառությունը
--------------------------

Լուսաչափական մեծությունների բացարձակ չափումները սովորաբար կատարվում են մեծ սիստեմատիկ սխալներով։ Ճառագայթման հոսքի հարաբերական չափումները տալիս են ավելի մեծ ճշգրտություն։ Ստանդարտ և չափվող աղբյուրների ճառագայթման հոսքերի հավասարեցումը իրականացվում է լուսաչափական սեպի, փոփոխական չափեր ունեցող դիաֆրագմաների և այլ սարքերի միջոցով։

Լուսաչափը լայն կիրառություն ունի աստղագիտության մեջ։ Աստղադիտակի վրա տեղադրված լուսաչափով աստղերի պայծառությունները չափվում են աչքով։ Ընդ որում չափվող երկնային մարմնի պայծառությունը հավասարեցվում է հայտնի պայծառություն ունեցող մեկ այլ երկնային մարմնի կամ հաստատուն լույսի աղբյուրի (հաճախ շիկացման էլեկտրական լամպի) պայծառության հետ։ Աստղադիտակի վրա տեղադրված ժամանակակից էլեկտրալուսաչափին ապահովում է չափման մեծ ճշգըրտություն։ Դրանցում որպես ընդունիչ օգտագործվում են ֆոտոբազմապատկիչները կամ ֆոտոէլեմենտները, որպես համեմատման լույսի աղբյուր՝ ինքնալուսարձակող ռադիոակտիվ նյութեր։ Մեծ թվով երկնային մարմինների լուսաչափությունը կատարվում է լուսանկարչական մեթոդով։ Այդ դեպքում լուսաչափությունը իրականացվում է միկրոֆոտոմետրերով։

Տես նաև
-------

* Լուսաչափություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 689)։*  |
| **՞**Ձարխոտ բաժանատերև |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Պտերանմաններ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Ձարխոտազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Ձարխոտ բաժանատերև |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Athyrium distentifolium

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ձարխոտ բաժանատերև** (լատ.՝ Athyrium distentifolium), ձարխոտազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա կոճղամատավոր բույս է, որի բարձրությունը 60-160 սմ է։ Վայրի թիթեղը փափուկ է, մուգ կանաչ, կրկնակի կամ եռակի փետրաձև հատված , երկրորդ կարգի սեգմենտները երկարավուն-նշտարաձև են։ Կոթը վայրի թիթեղից կարճ է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի և Լոռու ֆլորիստական շրջաններում։ Աճում է նաև Մեծ Կովկասում, Արևմտյան, Կենտրոնական և Արևելյան Անդրկովկասում, Ղարաբաղում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Թուրքիայում, Հյուսիսային և Արևելյան Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ենթալպյան գոտում` ծովի մակարդակից 2200-2600 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ կիրճերում, Կովկասյան մրտավարդի թփերի մեջ։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հյուսիսային Հայաստանում հայտնի են երկու լոկալիտետներ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետևանքով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778393651 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Athyrium distentifolium
* BioLib: 3134
* Calflora: 10506
* EPPO: ATUDI
* EUNIS: 150035
* GBIF: 5275045
* GRIN: 411575
* iNaturalist: 75694
* IPNI: 30045965-2
* IRMNG: 11177298
* ITIS: 17409
* NBN: NBNSYS0000002055
* NCBI: 157494
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30045965-2
* Tropicos: 26602694
* VASCAN: 23501

 |

 |
**Խնդգնդիկներ** (ռուս.՝ Смешарики, смешные шарики՝ ծիծաղելի գնդիկներ), ռուսական մուլտիպլիկացիոն սերիալ։ Ստեղծվել է «Աշխարհն առանց բռնության» կրթական նախագծի շրջանակներում, մշակույթի նախարարության հովանավորությամբ։ Սերիալը պատմում է խնդգնդիկների՝ գնդաձև էակների արկածների մասին, որոնք ապրում են Խնդգնդիկների աշխարհում, որը մեծ աշխարհից բաժանված է ծովով, անապատով, անտառով ու սարերով։ Խնդգնդիկներն ապրում են ընկերական կոլեկտիվով, զբաղվում են տարբեր ամենօրյա գործերով, երբեմն հայտնվում են տարօրինակ, ինչպես նաև ճգնաժամային իրավիճակների մեջ։ Հիմնական մասը կազմված է ավելի քան 450 սերիայից, որի մեջ կա ինչպես զվարճալի, այնպես էլ լուրջ և փիլիսոփայական թեմաներ, դրա համար մուլտֆիլմը նայում են թե երեխաները, թե մեծահասակները։ Սերիաների տևողությունը 6 րոպե 30 վայրկյանից մինչև 13 րոպե (տիտրերը և գրադրվագը ներառյալ)։ 2008 թվականի սեպտեմբերին մուլտֆիլմը հարմարեցվել է «The CW» ամերիկյան հեռուստաալիքով ցուցադրության համար՝ ստանալով «Kikoriki» վերնագիրը։ Մուլտֆիլմը ցուցադրվել է նաև 60 պետություններում, թարգմանվել է 15 լեզուներով, մուլտֆիլմի հանդիսատեսները կազմում են 50 մլն մարդ։

Հիմնական պերսոնաժներ
--------------------

Արտաքնապես բոլոր խնդգնդիկներն իրար նման են։ Հիմնական հերոսներին կարելի է բաժանել տարիքային 2 խմբի. Երեխաներ (Նյուշա, Բարաշ, Կրոշ, Յոժիկ և Բիբի) և մեծահասակների (Կար-Կարիչ, Սովունյա, Կոպատիչ, Պին և Լոսյաշ)։ Երեխաները հիմնականում խաղում են և զվարճանում, իսկ մեծերը զբաղվում են գործերով՝ մեկը գիտական հետազոտություններով, մյուսը՝ տեխնիկայով, իսկ ոմանք գյուղատնտեսությամբ։ Մեծերը հատուկ ձևով հոգ են տանում փոքրերի նկատմամբ, իսկ երեխաները հարգում են մեծերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Օդնոկլասնիկի · Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Էբենհոլցը** (գերմ.՝ Ebenholz, նաև՝ **Էբահոլց**, գերմ.՝ Ebaholz) գյուղական բնակավայր է Լիխտենշտայնում` ընդգրկված Վադուց համայնքի սահմաններում։ «Ebenholz» գերմաներենից թարգմանաբար նշանակում է էբենոս (սև ծառ)։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9490։

Գյուղը տեղակայված է երկրի մայրաքաղաքից դեպի հյուսիս՝ Շվեյցարիայի սահմանի մոտ, իսկ ավելի հյուսիս նրան է հարում Մյուլեհոլց բնակավայրը։ «Landstrasse 28» ավտոճանապարհը գյուղը երկու մասի է բաժանում։

Բնակավայրի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 455 մ, սակայն գյուղի արևելյան մասում բարձրությունները գերազանցում են 500 մ-ը՝ հասնելով 600 մ-ի։

Էբենհոլցում գտնվում է «Vaduz, Ebenholz/Universität» ավտոբուսային կանգառը, ավտոբուսները երթևեկում են ժամը 5։30-ից մինչև 23։00-ը, 10-30 րոպե ընդմիջումով։

Այստեղ տեղակայված է սպորտային ավտոմեքենաների նախագծմամբ և արտադրությամբ մասնագիտացած շվեյցարական Orca Engineering ընկերության մասնաճյուղը, որը հայտնի է աշխարհի ամենարագ մեքենաներից մեկի՝ R113 սպորտքարի արտադրությամբ։ Գյուղում են գտնվում նաև «Telecom Liechtenstein AG», «AXA Winterthur», «Vaterländische Union», «Netcetera» ընկերությունների գրասենյակները, «Weingut des Fürsten von Liechtenstein Fürstliche Domäne» գինետունը։ Գյուղում կա սկվոշի մարզական ակումբ։

Այստեղ են գտնվում 1930-1931 թվականներին կառուցված Սուրբ Հովսեփի մատուռը և 1962-1963 թվականներին ժամանակակից ոճով կառուցված լյութերական եկեղեցին։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Աղբյուրը՝ www.geographic.org
2. 1 2 3  Google Maps-ի տվյալներով
3. ↑  Cornelia Herrmann: *Die Kunstdenkmäler des Fürstentums Liechtenstein.* 2007, S. 247—248.
4. ↑  Cornelia Herrmann: *Die Kunstdenkmäler des Fürstentums Liechtenstein.* 2007, S. 250—251.

Հղումներ
--------

* Պաշտոնական կայք
**Համայնքային սոցիալական աշխատանք**, սոցիալական աշխատանքի մեթոդ և ուղղություն։ Յուրաքանչյուր պրակտիկ սոցիալական աշխատող նաև համայնքային աշխատող է, քանի որ այցելուի հիմնախնդիրները լուծելիս ստիպված է լինում աշխատել նաև համայնքի հետ։ Համայնքն այն միջավայրն է, որտեղ ապրում է այցելուն և որտեղ ծագել է նրա հիմնախնդիրը։ Հնարավոր է, որ հիմնախնդրի պատճառները գտնվեն համայնքային կառուցվածքներում ու հարաբերություններում, իսկ առանց պատճառները վերացնելու հնարավոր չէ նման դեպքերում օգնել այցելուին։ Բացի այդ, համայնքն ունի հսկայական ներուժ, որը սոցիալական աշխատողը կարող է ներգրավել այցելուի կարիքների բավարարման գործում։ Սոցիալական աշխատանքի այնպիսի մոդելի կիրառումը, ինչպես, օրինակ, էկոլոգիական մոտեցումը, պարտադիր պահանջում է հաշվառել շրջակա միջավայրի հնարավորությունները և օգտագործել դրանք այցելուի խնդիրների լուծման ժամանակ։
Բացի վերոհիշյալից, սոցիալական աշխատողը համայնքի հետ սկսում է աշխատել նաև այն դեպքում, երբ համայնքը հանդես է գալիս որպես այցելու և ունենում է իր հիմնախնդիրը։ Այս դեպքում սոցիալական աշխատողը համայնքի բնակիչներին ընկալում է որպես հավաքական ամբողջություն և սկսում իրականացնել համայնքային զարգացում և կազմակերպում։ Սա մի գործընթաց է, երբ սոցիալական աշխատողն աջակցում է համայնքին գնահատելու, ծրագրելու և համակարգելու սեփական ներուժը առողջապահական, բարեկեցության և վերարատադրության կարիքները հոգալու համար։
Համայնքային կազմակերպիչ սոցիալական աշխատողը խթանում է համայնքի գործողությունները։ Նա կազմակերպում է մարդկանց և նրանց համախմբում տարբեր նպատակների շուրջ՝ ճշգրտելով հիմնախնդիրը, համակարգելով տարբեր խմբերի ջանքերը, կրճատելով ներխմբային տարաձայնությունները, բարելավելով ներհամայնքային հարաբերությունները, կազմակերպելով հանրային կրթություն, բացահայտելով ու պլանավորելով ֆինանսական միջոցները, մարդկանց ուսուցանելով տարբեր հմտություններ ու բարձրացնելով նրանց տեղեկացվածության մակարդակը։
Համայնքային զարգացման գործառույթ իրականացնելիս սոցիալական աշխատողը նպաստում է համայնքի ակտիվացմանը, որ մարդիկ կարողանան լուծել իրենց խնդիրները։ Դա արվում է կամ մարդկանց մոբիլիզացնելով, որ ծառայություններն ավելի լավ օգտագործվեն, կամ այդ ծառայությունների վրա ճնշում գործադրելով, որ դրանք փոփոխվեն, կամ էլ ինքնօգնության համակարգ զարգացնելով, որը պետք է աջակցություն ստանա համայնքից դուրս գտնվող ծառայությունների կողմից։
**Բարբառագրություն** (ռուս.՝ диалектография), բարբառագիտության ընդերքում ձևավորված գիտակարգ, որն այժմ առավել հայտնի է *լեզվաբանական աշխարհագրություն* (лингвистическая география) անունով։ Նախապես սրա սկզբունքները մշակվեցին բարբառային նյութի քննության հետ կապված, երբ մանավանդ պարզ դարձավ, որ բարբառները չունեն որոշակիորեն սահմանագծված տարածք, և նրանց իրողությունները հաճախ թափանցում են բարբառախոս այլ տարածքներ։

Այպես, անհրաժեշտություն առաջացավ դիտարկելու բարբառային երևույթների տարածական ընդգրկումները։ Հաստատվեց այն գաղափարը, որ լեզվական փաստը (բառը) ունի ոչ միայն իր պատմությունը, այլև իր աշխարհագրությունը։ Հետագայում այդ սկզբունքները տարածվեցին նաև մերձավոր լեզուների, մանավանդ հնդեվրոպական «բարբառների» ուսումնասիրության բնագավառի վրա։

Քարտեզագրություն
----------------

Բարբառագրության մեջ կարևոր տեղ է գրավում *բարբառագիտական-լեզվաբանական քարտեզագրությունը* (ռուս.՝ лингвистическое картографирование), որի խնդիրն է կազմել բարբառագրական նյութը ցուցադրող քարտեզներ։ Յուրաքանչյուր բարբառագիտական քարտեզ (ռուս.՝ диалектологическая карта) ցուցադրում է բարբառային (լեզվական) այս կամ այն երևույթի, իրողության, տարածական ընդգրկումները՝ ուղիները, սահմանները, հաճախ նաև հնարավորություն է տալիս փաստը դիտարկելու ժամանակագրական տեսանկյունով (պատմականորեն)։

Քարտեզագրման նպատակով պետք է՝

* ունենալ որոշակի ծրագիր, աշխատանքային պլան, նպատակադրումների հստակ պատկերացում,
* բարբառային իրողությունները դիտել որպես համակարգի տարրեր, այլ ոչ թե մեխանիկորեն առնչվող միավորներ,
* ձեռքի տակ ունենալ գիտական *տառադարձական այբուբեն*։

Զուգաբանություն
---------------

Քարտեզում կողմնորոշող տարրը *զուգաբանությունն* է (ռուս.՝ изоглосса), այն գիծը, որը քարտեզի վրա նշանակում է միևնույն երևույթի տարածական ընդգրկումը, ժամանակագրական կտրվածքը, այսինքն՝ բացահայտում տվյալ երևույթի արեալը (ареал) կամ տարածույթը։

### Տեսակները

Զուգաբանությունները կարող են լինել *հնչյունական*, *բառային*, *քերականական* և այլն։ *Հնչյունական* զուգաբանությունների նշանակման համար հաշվի են առնվում գրական լեզվի (հին, ժամանակակից) համեմատ եղած հնչյունական նույնություններն ու տարբերությունները բարբառախոս վայրերում։ *Բառայինի* դեպքում նկատի է առնվում, թե տվյալ բառն ինչ իմաստներով է տարածված, կամ էլ միևնույն բառիմաստի համար ինչ բառեր կան։ Քերականական զուգաբանությունները սովորաբար պարզում են տվյալ իմաստի համար եղած ձևերի, արտահայտության միջոցների տարածքը։

Տարբեր լեզվական իրողությունների զուգաբանությունները կարող են չհամընկնել, նույն ուղղությունը, տարածքը չունենալ, բայց կարող են նաև զուգահեռ ընթանալ, տարածքով մերձավոր լինել, նույնիսկ փունջ կազմել։ Այս հանգամանքով էլ որոշվում են բարբառների «սահմանագծերը»։

Քարտեզները որոշակի կարգով ամբողջացվում են մեկ ժողովածուի մեջ, որը կոչվում է *բարբառագիտական ատլաս*։

Աղբյուրներ
----------

* Հ. Զ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, էջ 132։
**Խափանման միջոցներ**, հարկադրանքի միջոցներ, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ՝ քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով։ Սովորաբար խափանման միջոցները սահմանվում են որպեսզի կանխվեն հետաքննությունից, նախաքննությունից կամ դատից խուսափելու, գործի քննությունը խոչընդոտելու կամ նոր հանցանք կատարելու մեղադրյալի հնարավոր գործողությունները։ Խափանման միջոցը բացառիկ դեպքերում կարող է կիրառվել կասկածյալի նկատմամբ։

Խափանման միջոցներն են՝

* կալանավորումը
* գրավը
* ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին
* անձնական երաշխավորությունը
* կազմակերպության երաշխավորությունը
* հսկողության հանձնելը
* հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ Քրեական օրենսգիրք


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 44)։*  |
**Տարին** ժամանակի միավոր է, որը համապատասխանում է Երկիր մոլորակի առանցքի մեկ պտույտի տևողությանը Արեգակի շուրջ։ Աստղագիտության մեջ այն համապատասխանում է Երկիր մոլորակի սիդերիկ պարբերությանը։

Օրացուցային տարի
----------------

Օրացուցային տարին ցույց է տալիս օրերի քանակը, որի ընթացքում Երկիրը մի ամբողջ շրջան է պտտվում Արեգակի շուրջ։ Գրիգորյան օրացույցով օրացուցային տարին բաժանվում է 12 ամիսների և ընդգրկում է ոչ նահանջ տարիներին 365 օր, իսկ նահանջ տարիներին՝ 366 օր։

Քանի որ Երկիր մոլորակի պտույտը Արեգակի շուրջ անընդմեջ և անհամաչափ դանդաղում է, աստղագիտական դիտարկումներին համաձայն որոշ տարիներին տարվա տևողությունը երկարացվում է կոորդինացիոն վայրկյանով։

Աստղագիտության մեջ տարվա սկզբի համարժեք չկա։ Գրիգորյան օրացույցով տարին սկսում է հունվարի մեկին։ Այլ օրացույցներում որպես տարվա սկիզբ հաճախ ընտրվել է գարնանային գիշերահավասարի օրը։ Իսկ ըստ հին հայկական օրացույցի՝ տարին սկսվում էր Նավասարդ ամսվա1-ին (համապատասխանում է օգոստոսի 11-ին)։

Տարվա եղանակներ
---------------

Երկրի առանցի թեքությունը տարվա ընթացքում ստեղծում է եղանակները, ինչի արդյունքում փոխվում են նաև ցերեկվա և գիշերվա տևողություները։

Տարին ընդունված է բաժանել չորս տարվա եղանակների, որոնք կոչվում են գարուն, ամառ, աշուն և ձմեռ։ Աստղագիտորեն տարվա եղանակներն իրարից բաժանվում են գիշերահավասարի և առավել երկար լուսային օրվա և գիշերվա օրերին։ Օրացույցով տարվա եղանակների բաժանումը կատարվում է ամիսների 1-ին օրով։

Հետխորհրդային երկրներում հիմնականում գործածվում է օրացուցային եղանակի սահմանումը։ Իսկ եվրոպական երկրներում՝ հիմնականում աստղագիտական տարվա սահմանումը։ Այսինքն՝ գարուն ասելով եվրոպացին հավանաբար նկատի կունենա մարտի 21-ից մինչև հունիսի 21-ը ընկած ժամանակահատվածը, իսկ ռուսը՝ մարտի 1-ից մայիսի 31-ը։

Այլ գործածումներ
----------------

### Ուսումնական տարի

Կրթության ոլորտում հաճախ օգտագործվում է ուսումնական տարվա գաղափարը։

### Ֆինանսական տարի

Որոշ երկրներում հաշվապահության մեջ օգտագործվում է ֆինանսական տարվա գաղափարը։ Այն թույլ է տալիս ձեռնարկություններին ընտրել տարեկան հաշվետվություն կազմելու և ներկայացնելու համար այլ սկզբի ժամկետ ընտրել։
**Բրաչ** (խորվ.՝ Brač, իտալերեն՝ Brazza, լատ.՝ Brattia), կղզի Ադրիատիկ ծովում՝ Խորվաթիայից դեպի հարավ։ Գտնվում է Խորվաթիայի պատմական Դալմաթիա շրջանի մոտ։

Աշխարհագրություն
----------------

Բրաչ կղզու քարտեզը
Կղզու տարածքը կազմում է 394,57 կմ²։ Երկարությունը կազմում է 40 կմ, իսկ լայնությունը՝ 12 կմ։ Ափագծի երկարությունը կազմում է 175,1 կմ։ Բրաաչ կղզին իր մեծությամբ երրորդն է Խորվաթական Ադրիատիկայում՝ Կրկից և Կորչուլայից հետո։ Բրաչում է գտնվում խորվաթական կղզիների ամենաբարձր կետը՝ Վիդովա լեռը, որի բարձրությունը կազմում է 780 մետր։

2001 թվականի տվյալներով՝ կղզու բնակչությունը կազմում է 14 031 մարդ։ Ամենամեծ քաղաքը Սուպետերն է, որի բնակչությունը կազմում է 3889 մարդ։ Կղզու տարածքում են գտնվում նաև Պուչիշչե, Բոլ, Սուտիվան, Սումարտին, Սելցա բնակավայրերը։ Սուպետարի դիմաց՝ մայրցամաքում է գտնվում Սպլիտ քաղաքը։

Բրաչը հարևան կղզիներից անջատված է մի շարք նեղուցներով՝ Խվարյան նեղուցը, Սպլիտի նեղուցը, Բրաչի ջրանցքը և այլն։ Մայրցամաքային ափից կղզի կարելի է հասնել զբոսանավերով։

Տնտեսություն
------------

Քարի արտադրամաս Բրաչում
Բրաչ կղզին հայտնի է միջերկրածովյան կլիմայով, ավազե և քարե լողափերով, եղևնու անտառներով և գեղեցիկ տեսարաններով, ինչը դարձնում է կղզին Եվրոպայի ամենապահանջված հանգստավայրերից մեկը։ Բրաչը հայտնի է նաև իր քարե հանքավայրերով։ Բրաչի քարերը շատ հայտնի են ամբողջ աշխարհում։ Դրանցով են կառուցվել Դիոկղետիանոսի պալատ Սպլիտում և Սպիտակ տունը Վաշինգտոնում։ Խորվաթիայում տները հիմնականում կառուցում են Բրաչի քարերից։ Տեղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է տուրիստական սպասարկմամբ, ձկնաբուծությամբ, խաղողագործությամբ, ձիթարտադրությամ, քարագործությամբ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Ոսկե հրվանդանը
* **Սուպետար** — Բրաչի խոշորագույն քաղաքը։ Քաղաքի մոտ է գտնվում Շկրիպ գյուղը իր հին տներով։
* **Բոլ** — հայտնի հանգստավայր, որը գտնվում է Բրաչ կղզում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Центральное бюро статистики Хорватии

Գրականություն
-------------

* «Брач»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կղզու պաշտոնական կայքը (խորվ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119609895 · GND: 4007906-5 · NKC: ge213355 · SUDOC: 027606015 · VIAF: 125389351, 161148570507924310826 · WorldCat VIAF: 125389351, 161148570507924310826 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Աշխարհագրություն**   **Խորվաթիա**   **Եվրոպա**
 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Խորվաթիա Խորվաթիայի բնակելի կղզիների ցանկ |
| --- |
|  |
| Բիշևո •Բրաչ •Վելե Սրականե •Վիր •Վիս •Վրգադա •Դրվենիկ Վելիկի •Դրվենիկ Մալի •Դուգի Օտոկ •Ժիրեյե •Զվերինաց •Զլարին •Իժ •Իլովիկ •ԻստԿապրիե •Կոլոչեպ •Կորնատ •Կորչուլա •Կոշլյուն •Կրապան •Կրկ •Լաստովո •Լոպուդ •Լոշին •Մալե Սրականե •Մլետ •Մոլատ •Մուրտեր •ՕլիբՊագ •Պաշման •Պրվիչ •Պրեմուդա •Ռաբ •Ռավա •Ռիվան •Սվետաց •Սեստրուն •Սիլբա •Սուսակ •Ուգլյան •Ունիե •Հվար •Ցրես •Չիովո •Շիպան •Շոլտա |

 |
**Զինովևների-Յուսուպովների տուն** (ռուս.՝ Дом Зиновьевых-Юсуповых), պատմական շենք Մոսկվայում, որի հիմքում ընկած է XVII դարի քարե ապարանք։ Հասցեն՝ Բոլշոյ Աֆանասևսկի նրբանցք, տուն 24։ Ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

Այդ տան կառուցման ճշգրիտ ամսաթիվն անհայտ է։ Սակայն այն փաստը, որ նրա ճակատը դուրս է գալիս նրբանցքի կարմիր գիծ, խոսում է շինության պատկառելի տարիքի մասին։

Ավելի քան հարյուր տարի (1649-1755 թվականներին) տունը պատկանել է Զինովևների ցեղին։ Սեղանապետ Պ. Պ. Զինովևը 1680-1690-ական թվականներին իր հողամասում կառուցել է քարե ապարանք։ Հայտնի է, որ 1685 թվականին Զինովևը քարե շինարարության համար փոխատվություն է ստացել։ Վերականգնողները տունը թվագրում են հենց այդ ժամանակահատվածով։ Տունը բաղկացած է 1680-ական թվականների և XVIII դարի կեսերի երկու փոքր ծավալներից, որոնք ավելի ուշ միավորվել են և դրանց ավերացվել է երկրորդ հարկ։

1776 թվականին տունը պատկանել է գրող Լև Տոլստոյի նախապապ Անդրեյ Տոլստոյին։ Իսկ տան վերջին սեփականատերը եղել է Տոլստոյի աներորդի Ալեքսանդր Բերսը։

Տունը ավերակների մեջ, 2008 թվական
XIX դարում տունը վերակառուցվել է և դարձվել կիսահարկով ամպիր ոճի առանձնատուն։ 1860-ական թվականներին այն վերակառուցվել է էկլեկտիզմի ոգով, իսկ հարյուրամյակի վերջում վերնակառուցվել է երրորդ հարկ և ճակատների դեկորը ևս մեկ անգամ փոփոխվել է։ Այսպիսով, XX դարի սկզբին այն քիչ էր հիշեցնում XVII դարի ապարանքը։ Խորհրդային տարիներին եղել է բնակելի տուն։ 1980-ական թվականներին ապաբնակեցվել է։

2000-ական թվականներին քանդվել է Զինովևների-Յուսուպովների տանը կցակառուցված եկամտաբեր տունը։ Այնուհետև քանդվել են բակի բոլոր տնտեսական կառույցները, որից հետո տան շուրջը կառուցվել է բնակելի նոր համալիր։ Շատ տարիներ տունը կանգնած էր ավերակների մեջ՝ առանց տանիքի, գրեթե ամբողջովին քանդված։ 2010 թվականին սկսվել է նրա վերականգնումը։ Տունը վերակերտվել է այն տեսքով, որն ունեցել է XVII-XVIII դարերում։ Վերականգնողների խումբը Տ. Ս. Բորիսովայի գլխավորությամբ «Մոսկովյան վերականգնում» մրցույթում արժանացել է 2012 թվականի առաջին մրցանակին «Վերականգնման լավագույն նախագիծ» անվանակարգում։

2015 թվականից շենքում տեղակայվել է Միջազգային դրամագիտական ակումբի մասնավոր թանգարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Приказ Департамента культурного наследия города Москвы № 1064 от 26.12.2016
2. ↑  Жилой дом Зиновьевых-Юсуповых Archived 2017-10-18 at the Wayback Machine. // data.mos.ru
3. 1 2 3 4  *Ирина Левина* Палаты Зиновьевых-Юсуповых Archived 2017-10-18 at the Wayback Machine. // Узнай Москву
4. ↑  *Романюк С. К.* Переулки старой Москвы. — М.: ЗАО Издательство Центрполиграф, 2013. — С. 460. — ISBN 978-5-227-04274-3
5. ↑  В Москве открыли первый частный музей нумизматики // Независимая газета

Արտաքին հղումներ
----------------

* Палаты Зиновьевых // Архнадзор
|  |
| --- |
| **Բողկուկ Սպասկայի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Կաղամբածաղկավորներ (Brassicales) |
| **Ընտանիք** | Կաղամբազգիներ (Brassicaceae) |
| **Տրիբա** | *Cardamineae* |
| **Ցեղ** | Բողկուկ *(Rorippa)* |
| **Տեսակ** | **Բողկուկ Սպասկայի** *(R. spasskajae)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Rorippa spasskajae***V.I.Dorof. 1998 |

**Բողկուկ Սպասկայա** (լատ.՝ *Rorippa spasskaya*), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

30-40 սմ բարձրությամբ, ուղիղ կանգնած ցողուններով միամյա խոտաբույս է։ Տերևները պարզ են, ծաղիկները՝ դժգույն դեղին։ Պատիճները երկարավուն-էլիպսաձև են և ունեն 5-7 մմ երկարություն, 3-4 մմ լայնություն։

Տարածում
--------

Հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում, Որոտանի վերնագավառում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից մոտ 2000 մ բարձրության վրա, գետերի ափերին։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին կլիմայի փոփոխության և աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գիրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 5143795
* GBIF: 3053316
* IPNI: 1009408-1
* Plant List: tro-100357932
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:1009408-1
* Tropicos: 100357932

 |

 |
**«Սոֆյա Պետրովնա»** (ռուս.՝ Софья Петровна), 1989 թվականի խորհրդային ֆիլմ դրամա։ Ռեժիսորը Արկադի Սիրենկոն է, ֆիլմը ԽՍՀՄ-ում Մեծ ահաբեկչության ժամանակաշրջանի մասին է։ Նկարահանվել է Լիդիա Չուկովսկայայի համանուն պատմության հիման վրա՝ գրված 1939 թվականի փետրվարից մինչև 1940 թվականի նոյեմբեր։

Սյուժե
------

Լենինգրադի հրատարակչությունում աշխատող մեքենագրուհի Սոֆյա Պետրովնայի միակ որդին բռնաճնշվել է։ Նրա հրատարակչությունում բռնադատվել են ղեկավարները և շարքային աշխատակիցները։ Եվ Սոֆյա Պետրովնան սկսում է շրջել գրասենյակներով՝ փորձելով բացատրել, որ սխալ է տեղի ունեցել։

Դերերում
--------

* Աննա Կամենկովա՝ Սոֆյա Պետրովնա
* Վերա Գլագոլևա՝ Նատաշա
* Ալեքսեյ Զեմսկի՝ Նիկոլայ
* Լիա Ախեջակովա՝ Մարիա Էրաստովնա Կիպարիսովա
* Իրինա Ռոզանովա՝ Էռնա Սեմյոնովնա
* Նինա Ուսատովա՝ տեղական կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ

Պարգևներ
--------

Դուշանբեում կայացած Հեռուստաֆիլմերի 12-րդ համամիութենական փառատոնին ստացել է մրցանակ` լավագույն դերասանուհի անվանակարգում (Աննա Կամենկովա)։

Քննադատություն
--------------

Ըստ քննադատ Ս. Բակիսի` ֆիլմի ռեժիսորը և գլխավոր դերակատար Աննա Կամենկովան այնքան էլ լավ չեն հասկացել և չեն կարողացել իրականացնել էկրանավորված վեպի հեղինակի` Լիդիա Չուկովսկայայի գաղափարը։ «Կամենկովան խաղում է Սոֆյա Պետրովնայի դերն այնպես, որ թվում է, թե շատ լավ է. նա շատ լավ է խաղում մի խեղճ կնոջ դեր, որը չի կարողանում տանել իր վիշտը և, հետեւաբար, խելագարվում է։ Բայց եթե նայենք ըստ Չուկովսկայայի, ապա Սոֆյա Պետրովնան չի խենթանում։ <...> ... Այս Սոֆյա Պետրովնան, նա այդպիսի մարդ է. նրան պետք է, որ ամեն ինչ ճիշտ լինի։ <...> Եվ վերջում նա խելագարվում է ոչ թե «հեռավոր ճամբարներում» ինչ-որ տեղ անհետացած որդու հանդեպ սիրուց, այլ ուղեղում անհայտացող կարգուկանոնի հանդեպ սիրուց.:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Надо благодарить за всё // «Учительская газета», №6 от 13 февраля 2007 года
2. ↑  «Софья Петровна» // сайт С. Бакиса


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ գրանցման համար՝ *A-401/M*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 105 (Բեչ)** (լեհ.՝ Cmentarz wojenny nr 105 - Biecz), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Փոքրլեհական վոևոդության Գորլիցյան շրջանի Բեչ քաղաքի արևմտյան հատվածում գտնվող Հորտ բլրի վրա։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական և Գերմանական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։ Փոքրլեհական վոևոդության պահպանվող հուշարձան է (№ А-659) .

Պատմություն
-----------

Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 173 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 13 եղբայրական և 10 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 32 ավստրիացի, 10 գերմանացի զինվորներ։ Գերեզմանատանը թաղված է նաև բանակային պատկանելիությունը չճշտված մեկ զինծառայող։

Նկարագրություն
--------------

Գերեզմանատունը շրջապատված է աղյուսե պատով։ Տարածքում գտնվում են փայտե կիսաշրջանաձև վերջավորություններով և տապանաքարային խաչեր, որոնք բնորոշ են ավստրիացի քանդակագործ Հանս Մայրի ստեղծագործական ոճին։

Գերեզմանատունը անմխիթար վիճակում է գտնվում և հայտնվել է բլրին սպառնացող սողանքների գոտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych — województwo małopolskie(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. I Beskid Niski i Pogórze (Okręgi I—IV), Oficyna Wydawnicza «Rewasz», Pruszków 1998.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Cmentarz wojenny nr 105 — Biecz Archived 2017-04-25 at the Wayback Machine. (լեհ.)
* Метрика кладбища (լեհ.)
**Կարապետ Աֆրիկյանի ամառանոց**, բնակելի տուն, որ գտնվում է Երևանի Ծովակալ Իսակովի փողոցում։ Երկհարկանի շենքը կառուցվել է 19-20-րդ դարերում, ճարտարապետ՝ Վասիլի Միրզոյան։

Տեղադրություն
-------------

Գտնվում է Ծովակալ Իսակովի 3 հասցեում։ Ամառանոցը տեղակայված է Երևանի հարավ-արևմուտքում՝ Հրազդան գետի աջ ափի այգիներում՝ որպես արվարձանային տուն։

Շինություն
----------

Նախագծման կառուցվածքը իրենից ներկայացնում է նախասրահի շուրջը աստիճանաշարով միացած անֆիլադի տեսքով սենյակների խումբ, որոնց հետ հյուսիս-արելքում հարմարեցված է բաց պատշգամասրահ (շենքի առավելագույն չափերն են՝ 16.2 x 15.5 մ, սենյակների մակերեսը` 42.4, 27.0 քմ, պատշգամասրահի լայնությունը` 3.6 մ)։ Գլխավոր՝ հարավարևելյան ճակատը համաչափ է, կենտրոնական առանցքում աչքի են ընկնում ելուստավորումը, կոշտաքար պատով վերանորոգված սյունազարդ կիսաշրջանաձև ճակատամուտքը, մետաղե ձևավոր ճաղաշարով պատշգամբը։ Կրկնակի ուղղանկյուն ապակիները զարդարում են իոնիական սյուներով իրար կապված շրջանակները։ Պատերի հորիզոնական կառույցամասը ցուցադրում են շենքի պատվանդանը, լուսամուտատակի գոտին, ատամնահյուս քիվը, գոտիները։ Հյուսիսարևելյան ճակատի պատշգամբասրահի կառուցվածքում օգտագործվել են երկրաչափական խոյակներով սյուներ։

Պատմություն
-----------

1921 թվականի սեպտեմբերին ամառանոցում հյուրընկալվել է հայկական մտավորականության ներկայացուցիչների խումբը, նրանց թվում էին Հ. Թումանյանը, Լեոն, Դ. Դեմիրճյանը, որոնք եկել էին Թիֆլիսից Հայաստանի օգնության կոմիտեի հերթական հավաքույթին (սեպտեմբերի 13-20)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мариетта Гаспарян, Архитектура Еревана XIX - начала XX века, Ереван, «Ушардзан», 2008, էջ 82 — 262 էջ. — 200 հատ, ISBN 978-99930-865-6-7։
«**Միամիտներին**», Հովհաննես Թումանյանի բանսատեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1890 թվականի հունիսի 12-ին։

Տ․ Փիրումյանն իր հուշերում տեղեկացնում է, որ հեղինակն այն նվիրել է «*խեղճ գյուղացիներին, որոնցից Թիֆլիսի կոնսիստորիայի պաշտոնյանները կաշառք էին վերցնում*»։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Առաջին անգամ «Միամիտներին» բանաստեղծությունը տպագրվել է Մոսկվայում՝ 1890 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների I հատորում (էջ 95), թվագրված «*1890 թ․ հունիսի 12*»։ Այնուհետև 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության I հատորում (էջ 42)։

Արտատպվել է Մոսկվայում՝ 1890 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների I հատորից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հյակական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջեր 557–558

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Միամիտներին**
**Օրնիթոզներ** (լատ.՝ *psittacus* - «թութակ»), թռչունների և մարդու վարակիչ հիվանդություն, բնորոշվում է օրգանիզմի ընդհանուր թունավորման երևույթներով ու թոքերի ախտահարումով, հաճախ ունենում է ձգձգվող և քրոնիկական ընթացք։

Առաջացում
---------

Առաջանում է վիրուսանման հարուցիչներով՝ խլամիդներով ախտահարվելիս։ Օրնիթոզը առաջին անգամ նկարագրել է Թ․ Յուրգենսոնը, 1875 թվականին։ Քանի որ հիվանդության դեպքերը կապված էին թութակների հետ, 1895 թվականին ֆրանսիացի գիտնական Վ․ Մորանժը դրանք անվանեց պսիտակոզ (հունարեն՝ *παπαγάλος* - թութակ)։

Հետագայում հայտնաբերվեցին օրնիթոզների բազմաթիվ դեպքեր, որոնց վարակի աղբյուրը թռչունների այլ տեսակներն էին։ Դրանից ելնելով, 1942 թվականին Կ․ Մեյերն առաջարկեց թութակների հետ կապված դեպքերն անվանել *պսիտակոզ*, իսկ մյուսները՝ օրնիթոզ։ Ներկայումս պսիտակոզը (քանի որ դեպքերը եզակի են) դիտվում է որպես օրնիթոզի տեսակ։

Վարակի աղբյուր
--------------

Վարակի աղբյուրը հիվանդ կամ վարակակիր թռչուններն են։ Մարդու համար հիմնականում վարակի աղբյուր են ընտանի թռչունները։ Առավել հաճախ հիվանդանում են թռչնաբուծական և թռչնավերամշակման ձեռնարկությունների աշխատողները։ Վարակը մարդուն է փոխանցվում գերազանցապես օդակաթիլային ճանապարհով։

Հիվանդության գաղտնի շրջանը 6-17, հաճախ 10-12 օր է։ Սովորաբար սկսվում է սուր, մարմնի ջերմաստիճանն արագ բարձրանում է (38-39, երբեմն՝ 40 °С)։ Հիվանդները գանգատվում են թուլությունից, ճակատի, ծոծրակի և քունքերի շրջանի կայուն, բաբախող ցավերից, ինչպես նաև գոտկային ու ստորին վերջույթների մկանացավերից։

Փոփոխություններ են լինում նաև սիրտ-անոթային և ստամոքս-աղիքային համակարգերում, սակայն, առավել բնորոշը արյան պատկերի փոփոխությունն է։ Լեյկոցիտների քանակը լինում է բնականոն կամ քչանում է, էրիթրոցիտների նստեցման արագությունը մեծանում է (40-66 մմ/ժամ), առողջանալուց հետո էլ պահպանվում է 1-2 ամիս։

Օրնիթոզները կարող է առաջացնել բարդություններ՝ սրտամկանի, երակների, լյարդի, գլխուղեղի պատյանների ու ծայրամասային նյարդերի բորբոքումներ։ Օրնիթոզից առաջացած անընկալությունը կայուն չէ։

Բուժում
-------

Տետրացիկլինային խմբի անտիբիոտիկներ։

Կանխարգելում
------------

Կանխարգելումը իրականացվում է անասնաբուժական և բժշկական ծառայությունների համատեղ ջանքերով․ թռչունների (հատկապես թութակների) ներմուծման ու տեղափոխման նկատմամբ վերահսկողություն։ Կարևոր է նաև սանիտարական-լուսավորական աշխատանքների կազմակերպումը։ Հաջողությամբ օգտագործվում է օրնիթոզային վակցինա։ ՀԽՍՀ-ում օրնիթոզի ուսումնասիրություններն սկսվել են 1963 թվականից։

Թռչուններից օրնիթոզի նկատմամբ ընկալունակ են հավերը, բադերը, սագերը, հնդկահավերը, փասիանները, սենյակայիններից՝ թութակներն ու դեղձանիկները։ Հիվանդանում են հիմնականում մատղաշ թռչունները։

Վարակի հարուցիչի աղբյուր են հիվանդ և հիվանդացած մանրէակիր թռչունները։ Հիվանդ թռչունների մոտ նկատվում է հարբուխ, լուծ, ոտքերի, թևերի լուծանք։ Բուժման հատուկ մեթոդներ մշակված չեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Disease Ontology — 2016.
3. ↑  Краткая характеристика заболевания
4. ↑  Болезнь орнитоз у людей
5. ↑  Орнитоз у птиц
6. ↑  Орнитоз (ornithosis). Симптомы орнитоза. Лечение. Профилактика.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Psittacosis on Birds n Ways Archived 2007-11-29 at the Wayback Machine.
* Օրնիթոզ Archived 2015-03-16 at the Wayback Machine.
Նինոցմինդայի տաճարը Վրաստանում
**Կուսանոց**, կուսաստուն, քրիստոնյա միանձնուհիների կրոնական համայնք։ Առաջացել Է քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակվելու ժամանակաշրջանում (III - IV դ.)՝ աշխարհիկ կյանքը մերժելու, ճգնակեցությամբ, տառապանքով և աղոթքներով Աստծուն մերձենալու քրիստոնեական նշանաբանով։

Առաջին կուսանոցները հիմնադրվել են Եգիպտոսում, Պաղեստինում, Ասորիքում։ Ըստ ավանդական պատմության, Հայաստանում առաջին կուսանոց հիմնադրել է Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Փավստոս Բուզանդը վկայում է, որ Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ա Մեծի (353—373 թթ.) հրամանով կուսանոցներ կառուցվեցին Հայաստանի համարյա բոլոր գավառներում։ Դրանք 374 թ.-ին ավերեց Պապ թագավորը։ Միանձնուհիները մտնելով կուսանոց՝ ընդունում էին կանոնադրություն, երդվում հավատարիմ մնալ կուսակրոն կյանքին։ Կուսանոց մտնող կանանց տալիս էին նոր անուն, կտրում մազերը (խորհրդանշում էր «Աստծո ստրուկ» դառնալը)։

Սկզբնական շրջանում կուսանոցի ապրուստը հոգում էին միանձնուհիների ընտանիքները, մասամբ՝ պետությունը։ Հետագայում նվիրատվությունների հաշվին կուսանոցները դարձան խոշոր կալվածատերեր։ Սովորաբար կուսանոցին կից գործում էր հիվանդանոց, ուր միանձնուհիները կատարում էին գթության քույրերի դեր։ Մենաստանները հիմնականում համալրում էին ձախորդությունների հանդիպած, դաժան իրականությունից հեռացած կանայք, որոնց փախուստը կյանքից իշխող կարգերի դեմ կրավորական պայքարի արտահայտություն էր։ Եկեղեցին կուսանոցը ծառայեցնում էր կրոնը տարածելու, բարեպաշտություն քարոզելու, հավատացյալներին ջերմեռանդ դարձնելու նպատակին։ Միջին դարերում կուսանոցների քանակը խիստ աճեց համարյա բոլոր քրիստոնեական երկրներում։ Կուսանոցը դարձավ եկեղեցու կցորդ։ Կուսանոցը հաճախ ծառայեցվում էր քաղաքական նպատակների, բռնի կուսանոց էին նետվում պալատական խարդավանքներում պարտություն կրած բարձրաստիճան կանայք, անգամ՝ թագուհիներ։

Կուսանոցին մեծ հարված հասցրին Ռեֆորմացիան և Ֆրանսիական հեղափոխությունը։ Բողոքականությունն ընդհանրապես արգելեց կուսանոցի գոյությունը։ 1972 թ.-ին աշխարհում եղել է 100 հազար կաթոլիկական կուսանոց։

Տես նաև
-------

* Մենաստան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 22)։*  |
Տեղային (լոկալ) ցանցերում հաղորդագրությունները (փաթեթներ) հանգույցների միջև ուղարկվում են օգտագործելով համակարգչի ցանցային միջներեսի հարթակի MAC հասցեն (Միջավայրի Մուտքի Կռավարում MAC- Media Access Control )։ Այս հասցեն տրվում է յուրաքանչյուր ցանցային միջներեսին(պլատաին) գործարանում և այն ունիկալ է, երբեք չի կրկնվում։ Տեղային և փոքր ցանցերում վերը նշված հաղորդագրությունների հաղորդման գործընթացը ապահովում է ցանցում տվյալների փոխանցման նորմալ աշխատանք։ Բայց պատկերացնենք, որ մենք սկսում ենք ուղարկել փաթեթները ոչ թե լոկալ ցանցում, այլ համացանց, որտեղ ընդհանուր հանգույցների քանակությունը այսօրվա դրությամբ գերազանցում է 600 միլիոնը։ Փնտրել ու գտնել այսքան սարքավորումների մեջ մեզ հետաքրքրող հանգույցը ըստ նրա MAC-հասցեի, համարյա թե անհնար կլիներ։ Եվ եթե հաշվի առնենք, որ հանգույցները փնտրելու համար Ethernet տեխնոլոգիաում արտադրվում և ցանց է ուղարկվում մեծ քանակությամբ ընդհանուր հարցումներ (Broadcast) ապա պարզ է, որ համացանցում անիմաստ է դառնում նման տիպի հաղորդագրությունների փոխանցումը։ Դրա համար մեծ Ethernet ցանցերը, որոնք բաղկացած են բազմաթիվ հանգույցներից, դառնում են ոչ էֆեկտիվ և դանդաղեցնում են ցանցի աշխատանքը։
Այս պրոբլեմը լուծելու համար մեծ Ethernet ցանցերը բաժանում են ավելի փոքր մասերի։ Ցանցերի բաժանման հիմքում դրած է Հիերարխիկ կառուցվածքի մոդելը։ Ցանցերը ստեղծելու ժամանակ Հիերարխիկ կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս խմբավորել սարքավորումները ըստ ցանցերի, կազմակերպելով համապատասխան մակարդակներ։ Այս դեպքում տեղային ինֆորմացիան մնում է տեղային ցանցում, իսկ արտաքին՝ վերին մակարդակ են անցնում այն փաթեթները, որոնք նախատեսված են ուրիշ ցանցերի համար։ Հիերարխիկ կառուցվածքը մեծացնում է ցանցի էֆեկտիվությունը, հնարավորություն է ստեղծում օպտիմիզացնել համակարգը, բարցրացնում է ցանցի արագագործությունը և նաև հնարավորություն է ստեղծում վերակառուցել կամ ստեղծել նոր ցանցեր՝չխանգարելով գոյություն ունեցող ցանցերի աշխատանքին։ 
Հիերարխիկ (ստորակարգ)կառուցվածքի մոդելը բաղկացած է հիմանականում երեք մակարդակից
1 Մուտքի մակարդակ- միացնում է հանգույցները Ethernet լոկալ ցանցում
2 Բաշխման (բաժանման) մակարդակ- միացնում է տեղային ցանցերը միմյանց հետ
3 Կենտրոնական կամ միջուկի մակարդակ- ապհովում է գերարագ կապ բաշխման մակարդակի սարքավորումների միջև
Այսպիսի համակարգում անհրաժեշտ է հասցեավորման հատւկ տրամաբանական (լոգիկ) համակարգ, որը հնարավորություն կտա գտնել համապատասխան հանգույցների դիրքը (կամ տեղը) ընդհանուր կառուցվածքում։ Հասցեավորման նման կանոնակարգը, որը հնարավորություն է տալիս գտնել հանգույցի տեղադրման վայրը համացանցում կոչվում է Համացանցի Հաղորդակարգ(IP)։ Այս կանոնակարգը սահմանում է տվյալների՝ ցանցով փոխանցման և երթուղավորման կարգը։
IP հասցեն կարելի է նմանացնել մարդու ապրելու հասցեի հետ, օրինակ՝ հանրապետություն, քաղաք, փողոց, տուն, բնակարան։ Այս հասցեն կարող է անընդհատ փոփոխվել։ Նույնը վերաբերվում է համակարգչին։ Եթե համակարգչի MAC-հասցեն կարված է ցանցային միջներեսի հարթակի վրա ու փոփոխության ենթակա չէ, ապա IP-ն, որը իրենից ներկայացնում է հանգույցի տեղադրման վայրը կարող է անընդհատ փոփոխվել։ IP հասցեն կամ ինչպես նաև ասում են ցանցային հասցեն հանգույցին տրվում է ցանցի ղեկավարի կողմից ելնելով ցանցի առանձնահատկուրյուններից։ IP հասցեն կազմված է երկու մասից, առաջին մասը դա ներկայացնում է ցանցը, իսկ երկրորդ մասը ներկայացնում է հանգույցի համարը տվյալ ցանցում։