A variety of foods on a sectioned plateՄատուցվում է Երուսաղեմի ռեստորանում՝ներառյալ ֆալաֆել, հումուս և աղցան
**Միջին Արևելյան խոհանոցը** կամ **Արևմտյան Ասիայի խոհանոցը** ներառում է մի շարք խոհանոցներ Մերձավոր Արևելքից։ Ընդհանուր բաղադրիչները ներառում են ձիթապտղի յուղ, պիտա, մեղր, քունջութ, արմա, սումուկ, սիսեռ, անանուխ, բրինձ և մաղադանոս, իսկ հայտնի ուտեստներից են քաբաբը, տոլման, ֆալաֆելը, փախլավան, մածունը, դոներ քաբաբը, շաուրման և մուլուխիան։

Աշխարհագրություն
----------------

Գիմնական երկրները համարվում են Մերձավոր Արևելքի մաս
Մերձավոր Արևելքի մաս համարվող ստույգ երկրները դժվար է որոշել, քանի որ սահմանումը փոխվել է ժամանակի ընթացքում աղբյուրից աղբյուր։ Ներկայումս Մերձավոր Արևելքը ընդգրկող երկրներն են՝Բահրեյնը, Կիպրոսը, Եգիպտոսը, Իրանը, Իրաքը, Իսրայելը, Հորդանանը, Քուվեյթը, Պաղեստինը, Լիբանանը, Օմանը, Կատարը, Սաուդիան Արաբիան, Սիրիան, Թուրքիան, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները և Եմենը, ներառյալ տարբեր էթնիկ, մշակութային, կրոնական և էթնո-լեզվական խմբերը այս ազգերի ներսում։

A cook slices ingredients into a skilletԹուրքական Դոներ Քյաբաբ
***Պատմություն և առավելություն***

Մերձավոր Արևելքը ներառում է բերիի կիսալուսինը, ներառյալ Միջագետքը(Շումեր, Աքքադ, Ասորեստան և Բաբելոն) որտեղ առաջին անգամ մշակվել է ցորենը, որին հաջորդում են տարեկանի, գարի, ոսպ, լոբի, պիստակ, թուզ, նուռ, արմավ և այլ տարածաշրջանային մթերքներ։ Տարածաշրջանում տեղի է ունեցել նաև ոչխարների , այծերի և խոշոր եղջերավոր անասունների ընտելացում։Այնտեղ հայտնաբերվել են նաև խմորում՝հաց խմորելու և գարեջուր պատրաստելու համար Հին Միջագետքում, Հին Եգիպտոսում և Միջագետքում։ Բացի այդ ամենավաղ գրված բաղադրատոմսերը գալիս են այդ տարածաշրջանից։

Որպես խաչմերուկ Եվրոպայի Հյուսիսային Աֆրիկայի և Ասիայի միջև, այն եղել է սննդի և բաղադրատոմսերի փոխանակման կենտրոն։Առաջին Պարսկական կայսրության ժամանակ (մոտ 550-330 մ․թ․ա․) հիմք դրվեց ժամանակակից մերձարևելյան սննդի համար, երբ բրինձը, թռչնամիսը և մրգերը ներառվեցին տեղական սննդակարգում։Թուզը, արմավն ու ընկույզը վաճառականները բերևմ էին նվաճված երկրներ, իսկ համեմունքները բերում էին Արևելքից։

Տարածաշրջանը նույնպես ազդվել է մոնղոլ զավթիչների պելմենիների ազդեցության տակ․քրքումը և Հնդկաստանի այլ համեմունքները, մեխակ, պղպեղի հատիկներ և համեմունքներ Սփայսի կղզիներից, բամիան Աֆրիկայից, իսկ լոլիկը Նոր աշխարհից։

Կրոնը ազդել է խոհանոցի վրա, գառան միսը դարձնելով առաջնային միս, քանի որ և հրեաները և մուսուլմանները խոզի միս չեն ուտում, թեև քրիստոնյա ժողովուրդների խոհանոցները , ինչպիսիք են ասորիները և հայերը, կիպրացիները և մարոնիտները, կարող են ներառել խոզի միս։

Ղուրանն արգելում է ալկոհոլ օգտագործել, այդ իսկ պատճառով ոչ իսլամական երկրները ալկոհոլ են արտադրում և արտահանում։Լավագույն օրինակը կլինի Լիբանանում պատրաստված գինին, այնպիսի խաղողի այգիներում , ինչպիսիք են Chateau Kefraya և Chateau Masayanն որոնք միջազգային ճանաչում են ձեռք բերել։ Château Ksar հայտնի է նաև իր Արակի քսարակով։Al -Mazan Լիբանանի հիմնական գարեջրի գործարանն է և ժամանակին եղել է Մերձավոր Արևելքի միակ գարեջրի արտադրողը։Իրաքի, Թուրքիայի և Սիրիայի ասորական համայնքները վաղուց արտադրում են իրենց սեփական ցորենի գարեջուրը, գինին և Արաքը։

Մինչև 1979 թվականի ռեժիմի փոփոխությունը Իրանը հայտնի էր գինու արտադրությամբ։

Օսմանյան կայսրության օրոք թղթե բարակ ֆիլո խմորից և թանձր սուրճից քաղցր խմորեղեններ բերվեցին և ներկայացվեցին տարածաշրջան։

Տարրեր
------

### Հացահատիկներ

Հացահատիկները մերձարևելյան սննդակարգի հիմքն են, որտեղ ցորենն ու բրինձը համարվում են հիմնական սննդամթերք։Գարին նույնպես լայնորեն օգտագործվում է տարածաշրջանում, իսկ եգիպտացորենը բացի այդ որոշ տարածքներում սովորական է դարձել։Հացը համընդհանուր կերակուր է որն ուտում են ինչ-որ ձևով բոլոր դասերի կողմից գրեթե յուրաքանչյուր ճաշի ժամանակ։

Բացի հացից ցորենն օգտագործվում է նաև բուրգուլի և կուսկուսի մեջ ։Բուրղուլը ճաքած ցորեն է, որը պատրաստվում է ցորենի հատիկները մասամբ եփելով ջրի մեջ, չորացնելովջեռոցում կամ արևի տակ և կտոր-կտոր անելով։Այն սովորաբար եփում են ջրի մեջ բուրավետիչներով, բրնձի նման։

Բուրղուլը նաև օգտագործվում է մսով կարկանդակների մեջ և որպես աղցանների (հատկապես թակած մաղադանոսով, լոլիկով, կիտրոնով, և ձեթով թաբուլում)։Ֆրիկեհ-ը ևս մեկ սովորական հացահատիկ է, որը պատրաստվում է չհասունացած կանաչ ցորենից։

Տարածաշրջանում արտադրվում և սպառվում են բրնձի բազմաթիվ տեսակներ։Պարզ բրինձը մատուցվում է խորոված մսի տակ կամ մսային ու բանջարեղենային խաշածների մեջ։Ավելի բարդ բրնձի ճաշատեսակներն ունեն մսի, բանջարեղենի, սոուսների, ընկույզների կամ չոր մրգերի շերտեր։

### Համեմունքներ

Կարագը և պարզված է կարագը (նաև հայտնի է որպես սմեն)նաև յուղը ավանդաբար եփելու համար նախընտրելի յուղ են։Բացի այդ ձիթապտղի յուղը տարածված է Միջերկրական ծովի ափամերձ շրջաններում, որտեղ քրիստոնյաներն այն օգտագործում են Մեծ Պահքի և այլ ծոմերի ժամանակ, որոնք արգելում են միսը և կաթնամթերքը։

Մերձավոր Արևելքի շրջանների մեծ մասն օգտագործում է համեմունքներ։ Սովորական շոգեխաշածը կներառի ացը փոքր քանակությամբ դարչին, մշկընկույզ, մեխակ, չաման և համեմ։ Սև պղպեղը հայտնի է, և չիլի պղպեղը երբեմն օգտագործվում է, հատկապես որպես սոուս կամ թթու վարունգ։ Մաղադանոսն ու անանուխը լայնորեն օգտագործվում են խոհարարության և աղցանների մեջ։

Ուրցի և ուրցի խառնուրդները (za'atar) տարածված են Սիրիայի, Լիբանանի, Հորդանանի, Պաղեստինի և Իսրայելի շրջանում, ի լրումն չոր ուրցի և սումակի (մանրացված թթու հատապտուղների) խառնուրդին, որը տարածված է յուղով և հացով նախաճաշելիս։ Սումակը նաև շաղ են տալիս խորոված մսի վրա, իսկ սխտորը հաճախ օգտագործվում է շատ ուտեստների և աղցանների մեջ։

### Կրոնական ազդեցություն

Kabobs cooking on a grillՔյաբաբ կոոբիդեհ
Գառան և ոչխարի միսը նախընտրելի միս են, քանի որ խոզի միսն արգելված է ինչպես իսլամական այնպես էլ հրեական սննդային օրենքով, թեև քրիստոնյաները և այլ ոչ մուսուլման կամ հրեական համայնքները խոզի միս են օգտագործում, իսկ հավը նույնպես տարածված է մերձավորարևելյան շատ խոհանոցներում։

Խորոված միսը (քյաբաբը) տարածված է, շատ տարածաշրջանային տեսակներով։ Ամենատարածվածը շամփուրների վրա խորանարդի մեջ ընկած գառն է (շիշ քյաբաբ) և հավը, որը նույնպես կարելի է նույն ձևով խորովել։ Մեկ այլ լայն տեսականի է կոֆթա քյաբաբը, որը պատրաստվում է աղացած միսից՝ խառնված սոխով և համեմունքներով, շամփուրի շուրջը երշիկի նման ձևավորված և խորոված։ Քյաբաբը սովորաբար փողոցային կամ ռեստորանային սնունդ է, մատուցվում է հացով, աղցանով և թթու վարունգով և սովորաբար տանը չի պատրաստվում։

Մսով և բանջարեղենով շոգեխաշածները մատուցվում են բրնձի, բլղուրի կամ հացի հետ։Կիբեհը մսով և հացահատիկով պատրաստված կարկանդակ է (կամ պելմենի)։

Ամենահայտնի կիբբեն պատրաստվում է աղացած միսից (սովորաբար գառան) և բուրգուլից, խմորի մեջ մշակված և լցոնված սոխով, խոտաբույսերով և երբեմն սոճու ընկույզով տապակած աղացած միսով, կամ նուշով և չամիչով, որոնք պատրաստվում են որպես առանձին մանր պելմենիներ (ձևի նման)։ տորպեդո) կամ կտրատած տորթի պես և թխված ջեռոցի սկուտեղի վրա երկու շերտ լցոնած խմորով։

Կիբեհը մեկ այլ տարբերակ է Կիբեհ Նայեն,որը պատրաստվում հում միսը և բուրգուլը համեմունքներով ծեծելով, որը մատուցվում է կիտրոնի հյութով և չիլիի սոուսով թաթախման համար։

Քիբբե Նայե
### Բանջարեղեն

A large display of pickled vegetables*Tursu* -ն թթու բանջարեղեն է , որը մատուցվում է Բալկանյան և Մերձավոր Արևելքի շատ երկրներում
Բանջարեղենն ու ընդեղենը հիմնական սննդամթերք են և եփում են, շոգեխաշած, խորոված, լցոնած և եփում մսով և բրնձով։ Տերևավոր բանջարեղենը ներառում է կաղամբի, սպանախի և կաղամբի բազմաթիվ տեսակներ։ Տարածաշրջանում տարածված են նաև արմատային բանջարեղենը՝ սոխը, սխտորը, գազարը, շաղգամը, ճակնդեղը։

Դդմիկը, լոլիկը և սմբուկը և բամիան տարածաշրջանի խոհանոցի տարբերվող տարրերն են։Սմբուկը հաճախ կտրատում են տապակում և հանգցնում մածունով և սխտորով։Բաբա ղանուշը կրակի վրա բոված սմբուկ է, տրորված տահինով (քունջութի մածուկով)։

Լոլիկը մերձարևելյան խոհարարության մեջ ամենուր տարածված բաղադրիչն է, որն օգտագործվում է թարմ աղցանների մեջ, եփած շոգեխաշած և արգանակի մեջ և խորոված քյաբաբի հետ։

Լոբին և ընդեղենը կարևոր նշանակություն ունեն տարածաշրջանային սննդակարգի համար՝ զիջելով միայն հացահատիկային ապրանքներին։ Ֆավայի հատիկներն ուտում են ինչպես կանաչ, այնպես էլ չորացրած։ Չորացրած ֆավայի հատիկները եփում են ֆուլ մեդամների մեջ, որը եգիպտական ամենահայտնի ներքին և փողոցային մթերքներից է։ Ինչ վերաբերում է ֆավայի պյուրեին, ապա դրանք հագցված են ձեթով, կիտրոնով և չիլիով։ Նմանատիպ ուտեստներ հանդիպում են ողջ տարածաշրջանում։

Ֆուլ մեդամները մատուցվում են կտրատած պինդ խաշած ձվերի հետ
Ֆալաֆելը, որը տարածված է Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում, ի սկզբանե պատրաստվում էր չորացրած ֆավայի հատիկներից, որոնք ձևավորվում էին խոտաբույսերով և համեմունքներով ռիսսոլով, այնուհետև տապակվում էին։ Այն նաև պատրաստվում է սիսեռից կամ այս երկուսի խառնուրդից։ Կանաչ ֆավան եփում են մյուս կանաչ լոբիների նման, եփում և յուղով քսում կամ մսով շոգեխաշում։ Հանրահայտ են նաև ծիրանն ու սև ոլոռը։

Ոսպը, ոլոռը և սիսեռը լայնորեն օգտագործվում են ապուրների և աղցանների մեջ՝բրնձի կամ մսի հետ միասին։Հումուս ՝պատրաստված սիսեռից և թահինից։

### Ուտեստներ

A large, round tray with a variety of small dishesՄեզեն արաբական երկրներում , թուրքական երկրներում և Իրանում մատուցվող փոքր ուտեստների ընտրանի է, որը մատուցվում է ալկոհոլային խմիչքների հետ, որպես ճաշատեսակ կամ որպես նախուտեստներ
Լցոնած բանջարեղենը որը մերձարևելյանխոհանոցի հետ կապված ուտեստ է, կոչվում է տոլմա (թուրքերեն ՝լցոնված )կամ մահշի։Խաղողի տերևները կաղամբը լցնում են բրնձով, աղացած մսով, սոճու ընկույզով և համեմունքներով , շոգեխաշում են ձեթի և լոլիկի մեջ։Շատ բանջարեղեններ, ինչպիսիք են դդմիկը, սոխը, լոլիկը, սմբուկը, պղպեղը և գազարը, նմանապես լցոնում և շոգեխաշում են (կամ թխում)։

Մեզեն տարածված է ողջ Մերձավոր Արևելքում։ Այն բաղկացած է մի քանի փոքր ուտեստներից (պանիր, սեխ, ընկույզ, աղցաններ և ըմպելիքներ ինչպիսիք են թաբուլեն, հումուսը և մութաբբալը և թթու վարունգը)և ավելի կարևոր իրերից, ինչպիսիք են խորոված միսը, կիբե և երշիկ։

Մերձավոր Արևելքի բնակիչները հաճախ օգտագործում են կաթ՝ թարմ կամ թթված։ Յոգուրտը սովորաբար օգտագործվում է պարզ վիճակում, ինչպես նաև օգտագործվում է խոհարարության մեջ, ինչպես աղցանի սոուսում, կամ նոսրացված որպես ըմպելիք։ Հունական ֆետան և հալումին տարածաշրջանի ամենահայտնի պանիրներն են։

Ըմպելիքներ
----------

Turkish coffee being poured into a small cupԹուրքական սուրճ
Թուրքական սուրճը միջազգայնորեն հայտնի ըմպելիք է։ Այն ավելի հաստ էքան մյուս սուրճը, այն պատրաստվում է մանր աղացած սուրճը ջրի մեջ եռացնելու և մրուրը նստելու միջոցով։ 1980-ականների ընթացքում լուծվող սուրճը հայտնի դարձավ։Սուրճի պարզ ըմպելիքը շատերի համար կարող է ծառայել կոֆեինի միակ նպատակին. Այնուամենայնիվ, այն ծառայում է բազմաթիվ ավանդական և մշակութային նպատակների Իրաքում։ Հաճախ ընտանիքների միջև խաղաղությունը, ամուսնության, առաջարկները , կյանքի նշանակալից իրադարձությունները սկզբում սկսվում է սուրճի մատուցմամբ։

Արաքը թորած, անիսոնի համով ոգելից խմիչք է, որը սովորաբար նոսրացվում է ջրով և սառույցով և մատուցվում է հասարակական հավաքույթների ժամանակ՝ մեզեով։

Որոշ Քրիստոնյաներ ինչպիսիք են ասորիները, հայերը, կիպրացիները և մարոնիները պատրաստում են իրենց գարեջուրն ու գինին։

Քամար ադ-Դինը՝ թանձր, քաղցր ծիրանի ըմպելիքը, մուսուլմանները խմում են Ռամադանի ժամանակ։ Ծիրանը շաքարավազի և ջրի հետ եփում են մինչև թանձրանալը և չորացնում են արևի տակ փայտե տախտակների վրա։ Այնուհետև չորացրած պտուղը խառնում են ջրի և շաքարի հետ։

Ջալլաբը մրգային օշարակ է պատրաստված խաղողի մելասից , արմավից և վարդաջրից , որը մատուցվում է մանրացված սառույցի վրա երբեմն չամիչով կամ սոճու ընկույզով։

Դուխը (կամ այրանը)աղի, մածունի վրա հիմնված ըմպելիք է , որը տարածված Թուրքիայում և Իրանում։

Ճաշի էթիկետ
-----------

### Արաբական երկրներ

Արաբական որոշ երկրներում, հատկապես Պարսից ծոցի տարածաշրջանում, սովորական է ճաշկերույթի համար ուտելիք վերցնել սեղանի կենտրոնում գտնվող ընդհանուր ափսեից։ Նրանք ավանդաբար չեն օգտագործում պատառաքաղներ կամ գդալներ; փոխարենը կերակուրը հավաքում են պիտայով կամ բթամատով և երկու մատով։

Արաբական մշակույթում ձախ ձեռքը համարվում է անմաքուր և նույնիսկ ձախլիկներն են ուտում աջ ձեռքով։ Ընդհանուր բացառություն, սակայն, այն է, որ ձախ ձեռքը կարող է պահել խմելու բաժակը, երբ աջով յուղոտ սնունդ է ուտում։

Ճիշտ էթիկետ է հաճոյախոսել տանտիրոջը ուտելիքի և հյուրընկալության համար և փորձել սեղանի վրա դրված յուրաքանչյուր ափսե։ Եթե հյուրն իր ափսեի մեջ ուտելիք չի թողնում, սովորաբար տանտերը անմիջապես լցնում է այն։

#### Ռամադան

Ռամադանի ընթացքում մուսուլմանական համայնքներում սննդի օգտագործումը կտրուկ աճում է։ Ամենօրյա արևածագից մինչև մայրամուտ ծոմը խախտելը բանկետ է ընտանիքի և ընկերների հետ, մինչդեռ հանրային բանկետներն անցկացվում են բարեգործական կազմակերպությունների և այլ ասոցիացիաների կողմից։

Գիշերը բաց են սրճարաններն ու հրուշակեղենի խանութները, իսկ փողոցներում կառնավալային մթնոլորտ է։ Շատ մուսուլմաններ, հետևելով Մուհամեդի հաղորդված օրինակին, ծոմը ընդհատում են ժամադրության հետ, որին հաջորդում են տարբեր ուտեստներ։ Քաղցր խմորեղենն ու պուդինգները միշտ առկա են Ռամադան գիշերներին։

Ռամադանի ավարտը նշվում է Իդ ալ-ֆիտրով , որը պարունակում է մեծ քանակությամբ և բազմազան քաղցրավենիք և խմորեղեն։

Մուսուլմանների մյուս գլխավոր տոնը քառօրյա Իդ ալ-Ադհան է՝ զոհաբերության տոնը, որը տեղի է ունենում Դհու ալ-Հիջայի ժամանակ (ուխտագնացության ամիս)։ Ամեն մի տնային տնտեսությունում, որը կարող է դա անել, մորթում են կենդանի (սովորաբար ոչխար կամ այծ), մեծ բանկետներ են պատրաստում և աղքատներին կերակուր են տալիս։

### Թուրքիա

Թեյը սովորաբար մատուցվում է կոր բաժակներով, որոնք պահվում են շուրթերով, որոնց վրա կարելի է ջուր ավելացնել։ Մի բաժակ թեյը կարող է լիցքավորվել, եթե այն կիսով չափ պակաս է։ Ակնկալվում է, որ պատվավոր հյուրը կենաց պատրաստի, սովորաբար հյուրընկալողի կողմից ճաշի ավարտից անմիջապես հետո։

Օգտագործվում են պատառաքաղներ, գդալներ և դանակներ։ Երբեմն դանակը պահում են աջ ձեռքում, պատառաքաղը՝ ձախում՝ ներկայացնելով բրիտանական ոճը։ Ծխելը կարող է ընդունելի լինել ճաշի դասընթացների միջև։

Պաշտոնական իրավիճակներում և ավելի ավանդական ընկերակցությամբ տանտերերը նստում են սեղանի գլխում, իսկ պատվավոր հյուրը նրանց կողքին՝ սեղանի այն կողմում, որն ամենահեռու է դռնից։

Պատվավոր հյուրին սկզբում սպասարկում են իսկ հետո ընդունված է սպասարկել ավագ հյուրերից կրտսերներին՝տղամարդկանց օգտին։Ճաշողները չեն սկսում ուտել քանի դեռ սեղանի ամենատարեց մարդը չի սկսել ուտել։

Որոշ ոչ պաշտոնական ռեստորաններում ճաշատեսակներ պատվիրում են ըստ ցանկության (ոչ միանգամից ճաշի սկզբում)։ Ոչ ֆորմալ ռեստորաններում սեղանը կարող է բաժանվել, բայց ճաշողներից չի պահանջվում զրուցել։

Հյուրերից կարող է պահանջվել հանել կոշիկները։ Ուտելուց առաջ կամ հետո ընդունված է ասել Afiyet olsun («Թող ձեր ուտածը բարեկեցություն բերի») և ասել Elinize sağlik («Օրհնեք ձեր ձեռքը», հաճոյախոսություն ձեռնարկի համար, այսինքն՝ «ձեռքի» աշխատանք, որը ներգրավված է խոհարարության մեջ ) նրան, ով ճաշից հետո պատրաստեց կերակուրը։

### Իրաք

Իրաքի աշխատավոր ժողովուրդը նախընտրում է օրը սկսել քահիրով , որը ծագել է հրեական բաբելոնյան մշակույթից որը պատրաստված է բարակ խմորեղենից։

### Իրան

Իրանական ճաշատեսակները և մթերքները հայտնի են նրանով, որ բրնձի վրա հիմնված են և Իրանը հայտնի է իր լայն բրնձի արտադրությամբ ։Ճաշատեսակները սովորաբար մատուցվում են որպես կծուծ ախորժակային կծու կամ քաղցրավենիք , այլ ոչ թե ճաշատեսակներում։

Իրանական ավանդական ռեստորաններում մեծ, ցածր սեղանը շարված է պարսկական գորգերով և կողքերին բարձերով կերակուրի տեղն է։ Ընթրիքները ոտքերը խաչած են նստում շրջանաձև, իսկ կենտրոնում մատուցվում է սնունդ (առանձին ափսեների վրա դանակի հետ միասին ուտում)։ Թեյը մատուցվում է կամար բաարեք («նեղ գոտկատեղով») բաժակներով՝ շաքարով և պարսկական քաղցրավենիքներով։

Տանը ընթրիքի հյուրերին հյուրասիրելիս դիտվում է որպես անբարեխիղճ ուտելիք մատուցելը, ուստի սնունդը պատրաստվում է մեծ քանակությամբ։ Պարսկական կարևոր պրակտիկա է թաարոֆը (ծիսական քաղաքավարություն), որտեղ եթե մարդուն առաջարկեն ուտելիք կամ խմել, նա սկզբում քաղաքավարի կերպով հրաժարվում է։ Միայն այն բանից հետո, երբ հաղորդավարը բազմիցս առաջարկել է, դա ընդունվում է, և դա ագահ երևալուց խուսափելն է։

Գլոբալացում
-----------

2017 թվականին մերձարևելյան խոհանոցը, ըստ հաղորդագրության ԱմՆ-ում ամենահայտնի և ամենաարագ աճող էթնիկ աճող խոհանոցներց մեկն է։ԱՄն-ի ռեստորաններում գնալով ավելի տարածված են դառնում այնպիսի ճաշատեսակներ, ինչպիսիք են հումուսը և ֆալաֆելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Where Is the Middle East? | Center for Middle East and Islamic Studies» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
2. ↑  «Middle Eastern Cuisine Makes its Move». *QSR magazine* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 11-ին.
3. ↑  *Beer in Ancient Egypt*
4. ↑  *Brewing up ancient beer*
5. ↑  Hennessy, April 2018 Maggie. «Middle Eastern Cuisine is Ready for its Moment». *FSR magazine* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 11-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
6. 1 2 3  «The Middle East: Background & History». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 20-ին.
7. 1 2  McLoughlin, Paul (2018 թ․ նոյեմբերի 28). «The Culinary Crescent: Taking a trip through the history of Middle Eastern cuisine». *alaraby* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 11-ին.
8. ↑  «Château Kefraya: A terroir, a soul, a great wine». *www.chateaukefraya.com* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 25-ին.
9. ↑  «Home». *Massaya* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 25-ին.
10. ↑  Middle Eastern cuisines: gain ground. Bnet UK. January 2003
11. ↑  «Reviving the forgotten flavours of the Ottoman palace kitchen». *Middle East Eye* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 30-ին.
12. 1 2 3  Hale, William Harlan (1968). *The Horizon Cookbook and Illustrated History of Eating and Drinking though the Ages*. American Heritage Publishing.
13. ↑  Davidson, Alan (2006). *Oxford Companion to Food*. Oxford University Press.
14. ↑  «Chicago Tribune». *Chicago Tribune*.
15. ↑  Bila, Sibel Utku (2015 թ․ օգոստոսի 20). «After 500 years, Turkish coffee percolates in popularity». *Al-Monitor* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 10-ին.
16. ↑  Salman, Raheem; Parker, Ned; Times, Los Angeles (2011 թ․ հուլիսի 4). «Coffee percolates through Iraq's cultural history». *Los Angeles Times* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 2-ին.
17. ↑  Arak: Middle Eastern Alcoholic Beverage Արխիվացված 2011-06-26 Wayback Machine, *About.com*,
18. ↑  «In pictures: Turkey's Assyrian wine-makers». BBC News.
19. ↑  «Devour Blog: Qamar El Deen». Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 20-ին.
20. ↑  Mayssam Samaha. «Jallab – A Refreshingly Sweet Summer Drink – Honest Cooking». Honest Cooking. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 20-ին.
21. ↑  Getcustoms.com Արխիվացված Սեպտեմբեր 22, 2010 Wayback Machine
22. ↑  «Shabu'oth - Ashk: Shavuot/Shavuos information». *www.midrash.org*. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 2-ին.
23. ↑  Slackman, Michael (2006 թ․ օգոստոսի 6). «The Fine Art of Hiding What You Mean to Say (Published 2006)». *The New York Times* (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 10-ին.
24. ↑  «Middle East Meets Middle America». *www.ift.org*. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 10-ին.