**Հեյրլեն** (հոլ.՝ Heerlen (Բացել ֆայլի մասին տվյալները արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Լիմբուրխ մարզում։ Տարածքը 45,04 կմ² է, բնակչությունը՝ 89.230 (2011)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.300 եվրո է։

Աշխարհագրություն
----------------

Հեյրլեն քաղաքը գտնվում է Հոլանդիայի Լիմբուրգ նահանգի հարավ-արևելքում, այն մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է Լիմբուրգում։ Քաղաքի տարածքը 45,5 կմ² է։ 2005 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 92542 մարդ։ Հեյրլեն քաղաքային ագլոմերացիայի բնակչությունը կազմում է 220 000 մարդ։
Հեյրլենից հյուսիս գտնվում է Բրունսումեր Հայդե բնության պահպանության տարածքը, արևելքում՝ հոլանդական Լանդգրաֆ և Կերկրադե քաղաքները, հարավ-արևելքում՝ Գերմանիայի Աախեն քաղաքը։

Պատմություն
-----------

Համայնքի տարածքում առաջին բնակավայրը պատկանում է նեոլիթյան Միխելսբերգի մշակույթին (մ.թ.ա. 4400 - 3500 թվականներ), որն ընդհանուր առմամբ անտիպ է Նիդերլանդների համար։ Հեյրլենում գտնվող Շելսբերգ լեռան վրա գտնվող այս գտածոյի յուրահատկությանը հավելում է այն փաստը, որ սա երկրի ամենավաղ բնակավայրն է, որն ունեցել է արտաքին ամրություններ (երկրային պարիսպներ)։ Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ մարդն ապրում է Հեյրլենի տարածքում առնվազն 6000 տարի։

Ներկայիս Հեյրլենի պատմությունը սկսվում է մեր թվարկության 1-ին հազարամյակի սկզբին այս վայրեր ժամանել են հռոմեացիներ, ովքեր ռազմական ճամբար են ստեղծել Քորիվալլում (Coriovallum) համայնքի տարածքում - Գերմանիայի գավառի ռազմավարական կարևոր ճանապարհների խաչմերուկում (արևմուտք-արևելք և հյուսիս-հարավ), Բուլոն - Քյոլն և Քսանտեն - Թրիեր։ Ժամանակակից հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են հռոմեական տների պատերը այն ժամանակաշրջանի շերտերով և բազմաթիվ գտածոներ։ 1940 թվականին հայտնաբերվել ենն հռոմեական բաղնիքներ։ 1977 թվականին դրանց հիման վրա բացվել է թանգարան։

4-րդ դարում հռոմեացիների հեռանալուց հետո կյանքը քաղաքի պարիսպների ներսում դադարել է, և մինչև 10-րդ դարը Հեյրլենի մասին տեղեկություններ չկան։ Հեյրլենի մասին առաջին գրավոր հիշատակումը, որը թվագրվում է միջնադարով 1065 թվականին, ցույց է տալիս, որ այն պատկանել է Լիեժի եպիսկոպոսությանը։ 1244 թվականին քաղաքն անցել է Բրաբանտի դքսությանը։ Հոլանդական հեղափոխության և դրան հաջորդած պատերազմի ժամանակ (1568-1648) Իսպանիայի և Միացյալ նահանգների միջև, 1793-1814 թվականներին պատկանել է Ֆրանսիային, 1830-1839 թվականներին՝ Բելգիային, Հեյրլենը մի քանի անգամ փոխել է սեփականատերերին, մինչև 1661 թվականին այն հաստատվել է Նիդեռլանդների կազմում, հետո վերջապես դարձել է Նիդերլանդների Թագավորության մաս։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին այն գրավել են գերմանական զորքերը (1940-1945)։

1874 թվականին Հեյրլենի շրջանում հայտնաբերվել են ածխի զգալի պաշարներ։ 1896 թվականին կառուցվել է առաջին երկաթուղային գիծը դեպի քաղաք՝ դեպի Հերցոգենրատ (Գերմանիա), որից հետո սկսվել է ածխի հանքավայրերի համակարգված զարգացումը (հիմնականում գերմանական կապիտալի մասնակցությամբ)։ Այս գործունեության արդյունքում Հեյրլենում և շրջակայքում բացվել են մի քանի հանքեր, քաղաքը վերածվել է բարգավաճ արդյունաբերական կենտրոնի։ Այն բանից հետո, երբ Նիդեռլանդների կառավարության նոր էներգետիկ քաղաքականության արդյունքում հոլանդական արդյունաբերությունը ածխից բնական գազի և նավթի անցում է կատարել, 20-րդ դարի 60-70-ական թվականներին Հեյրլենի բոլոր հանքերը փակվել են, և քաղաքը կորցրել է իր աշխատատեղերի 1/3-ը։

Իր ներկայիս տեսքով Հեյրլեն քաղաքը ձևավորվել է 1982 թվականին՝ բուն Հեյրլեն և Հանսբրուկ քաղաքների միաձուլումից հետո։

Բնակչություն
------------

2021 թվականին Հեյլենի բնակչությունը կազմել է 86936 մարդ։


| Բնակչության 1815-2021 թվականների վիճակագրություն |
| --- |
| 

| Տարի | Բնակչություն |
| --- | --- |
| 1815 | 3451 մարդ |  |
| 1830 | 4140 մարդ |  |
| 1840 | 4336 մարդ |  |
| 1849 | 4539 մարդ |  |
| 1859 | 4811 մարդ |  |
| 1869 | 4894 մարդ |  |
| 1879 | 5105 մարդ |  |
| 1889 | 5350 մարդ |  |
| 1899 | 6312 մարդ |  |
| 1909 | 11 021 մարդ |  |
| 1920 | 32 263 մարդ |  |
| 1930 | 46 917 մարդ |  |
| 1947 | 56 335 մարդ |  |
| 1960 | 72 428 մարդ |  |
| 1971 | 74 729 մարդ |  |
| 1980 | 71 435 մարդ |  |
| 1990 | 94 344 մարդ |  |
| 2000 | 95 149 մարդ |  |
| 2010 | 89 212 մարդ |  |
| 2016 | 87 452 մարդ |  |
| 2017 | 87 189 մարդ |  |
| 2018 | 86 762 մարդ |  |
| 2019 | 86 832 մարդ |  |
| 2020 | 87 086 մարդ |  |
| 2021 | 86 936 մարդ |  |

 |

Տեսարժան վայրեր
---------------

* «Հռոմեական բաղնիքներ» թանգարան
* Հանքարդյունաբերության ազգային թանգարան
* «Ապակե պալատ» (Glaspaleis), ճարտարապետ՝ Պիտեր Շունկ (1935)
* Սուրբ Պանկրատիուս եկեղեցի (XII դ.)
* Տերորմ ամրոց (XV դար)։

Հեյրլենի հանքեր
---------------

* Օրանգե Նասաու I (1899-1974)
* Օրանգե Նասաու III (1917-1973)
* Օրանգե Նասաու IV (1927-1966)
* Պետական հանք «Էմմա» (1911-1973)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
3. 1 2 3
4. ↑  StatLine
5. ↑  Kerncijfers wijken en buurten 2021 — 2021.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հեյրլեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · LinkedIn · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4240795-3 · LCCN: n79023002 · VIAF: 137191422 · WorldCat VIAF: 137191422 |

 |