Ներկանյութի դիֆուզիան ջրում
**Դիֆուզիայի գործակից**, դիֆուզիայի արագության քանակական բնութագիր։ Դիֆուզիայի գործակիցը որոշվում է միջավայրի հատկություններով և դիֆուզվող մասնիկների տեսակով։

Գործակցի կախվածությունը ջերմաստիճանից պարզ դեպքերում որոշվում է Արենիուսի օրենքով.

{\displaystyle D=D\_{0}\exp \left(-{\frac {E\_{a}}{RT}}\right)},
որտեղ {\displaystyle D} — դիֆուզիայի գործակիցն է [մ²/վ], {\displaystyle E\_{a}}—ակտիվացման էներգիա [Ջ], {\displaystyle R} — ունիվերսալ գազային հաստատուն [Ջ/Կ]; {\displaystyle T} — ջերմաստիճան [Կ]։

### Հեղուկներում

Հեղուկներում դիֆուզիայի գործակցի մոտավոր կախվածությունը ջերմաստիճանից հաճախ կարելի է հաշվել Ստոկս-Էյնշտեյնի հավասարումից.

{\displaystyle {\frac {D\_{T\_{1}}}{D\_{T\_{2}}}}={\frac {T\_{1}}{T\_{2}}}{\frac {\mu \_{T\_{2}}}{\mu \_{T\_{1}}}},}
որտեղ

*D* — դիֆուզիայի գործակիցն է,
*T*1 և *T*2 -բացարձակ ջերմաստիճանները,
*μ*— լուծիչի դինամիկ մածուցիկություննն է։

### Գազերում

Գազերի դեպքում կախվածությունը որոշվում է Չեմպեն-Էնցկոհի տեսությամբ (ճշտությունը 8%)․

{\displaystyle D={\frac {1.858\cdot 10^{-3}T^{3/2}{\sqrt {1/M\_{1}+1/M\_{2}}}}{p\sigma \_{12}^{2}\Omega }},}
որտեղ

*D* — դիֆուզիայի գործակիցն է.
1 և 2 — գազային համակարգ կազմող մոլեկուլների ինդեքսներն են,
*T* -բացարձակ ջերմաստիճանն է (Կ),
*M* -գազի մեջ մտնող նյութերի մոլյար զանգվածն է(գ/մոլ),
*p* -ճնշումն է (Պա),
{\displaystyle \sigma \_{12}={\frac {1}{2}}(\sigma \_{1}+\sigma \_{2})} բախվող մոլեկուլների տրամագիծն է (Å),
Ω -բախումների կախվածության ինտեգրալը ջերմաստիճանը։

Գործակիցների աղյուսակ
---------------------

Գազեր| Խախնուրդը | Ջերմաստիճանը (°C) | *D* (սմ2/վ) | Ծանոթագրություն |
| --- | --- | --- | --- |
| Ջուր (գ) – Օդ (գ) | 25 | 0.282 |  |
| Թթվածին (գ) – Օդ (գ) | 25 | 0.176 |  |
|

Հեղուկներ| Խառնուրդներ | Ջերմաստիճան (°C) | *D* (սմ2/վ) | Ծանոթագրություն |
| --- | --- | --- | --- |
| Ացետոն(dis) – Ջուր (l) | 25 | 1.16×10−5 |  |
| Օդ(dis) – ջուր (l) | 25 | 2.00×10−5 |  |
| Ամոնիակ (dis) – ջուր (l) | 25 | 1.64×10−5 |  |
| Արգոն (dis) –ջուր (l) | 25 | 2.00×10−5 |  |
| Բենզին (dis) – ջուր (l) | 25 | 1.02×10−5 |  |
| Բրոմ (dis) – (l) | 25 | 1.18×10−5 |  |
| Քլոր (dis) – ջուր (l) | 25 | 1.25×10−5 |  |
| Էթան (dis) – ջուր(l) | 25 | 1.20×10−5 |  |
| Էթանոլl (dis) – ջուր (l) | 25 | 0.84×10−5 |  |
| Էթիլեն (dis) – ջուր (l) | 25 | 1.87×10−5 |  |
| Հելիում (dis) – ջուր (l) | 25 | 6.28×10−5 |  |
| Ջրածին (dis) – ջուր (l) | 25 | 4.50×10−5 |  |
| Ջրածնի սուլֆիդ (dis) – ջուր (l) | 25 | 1.41×10−5 |  |
| Մեթան (dis) – ջուր (l) | 25 | 1.49×10−5 |  |
| Մեթանոլ (dis) –ջուր (l) | 25 | 0.84×10−5 |  |
| Ջրածին(dis) – ջուր(l) | 25 | 1.88×10−5 |  |
| Թթվածին (dis) – ջուր(l) | 25 | 2.10×10−5 |  |
| Պրորան(dis) – ջուր(l) | 25 | 0.97×10−5 |  |
| Ջուր(l) – ացետոն(l) | 25 | 4.56×10−5 |  |
| ջուր(l) – էթիլ սպիրտ(l) | 25 | 1.24×10−5 |  |
| Ջուր(l) – էթիլ ացետատ (l) | 25 | 3.20×10−5 |  |
|

|
|  |

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Welty, James R.; Wicks, Charles E.; Wilson, Robert E.; Rorrer, Gregory (2001). *Fundamentals of Momentum, Heat, and Mass Transfer*. Wiley. ISBN 978-0-470-12868-8.
2. 1 2  Hirschfelder, J.; Curtiss, C. F.; Bird, R. B. (1954). *Molecular Theory of Gases and Liquids*. New York: Wiley. ISBN 0-471-40065-3.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23  Cussler, E. L. (1997). *Diffusion: Mass Transfer in Fluid Systems* (2nd ed.). New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-45078-0.

Տես նաև
-------

* Դիֆուզիա
* Ջերմահաղորդման գործակից
* Ֆիկի օրենք