**Յակով-Շմուել Տրախտման** (ի ծնե. *Յանկև-Շմիլ հա-Լեյվի Տրախման*, նաև հայտնի է` *Սամուիլ Իսաևիչ Տրախման* և *Յակով-Սամուիլ Տրախման* անուններով, եբրայերեն՝ יעקבֿ-שמואל הלױ טרכטמן‎‎, 1831 կամ հունիսի 2, 1831(1831-06-02), Օվրուչ, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն և Օվրուչ, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1925 կամ մարտի 12, 1925(1925-03-12), Աքքերման, Cetatea-Albă County, Ռումինիայի թագավորություն և Աքքերման, Ռումինիայի թագավորություն), հրեա գրող և լեզվաբան, *Մասկլիմ* (լուսավորչական) շարժման վերջին ներկայացուցիչը հրեական գրականության մեջ։ Նա գրել է եբրայերեն և գերմաներեն, ավելի քիչ չափով՝ ռուսերեն և իդիշ։

Կենսագրություն
--------------

Յանկև-Շմիլ հա-Լեյվի Տրախտմանը ծնվել է Վոլինի շրջանի Օվրուչ քաղաքում (այժմ` Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի շրջկենտրոնը), ռաբբիական ընտանիքում։ Ստացել է հրեական ավանդական կրոնական կրթություն, ուսումնասիրել աշխարհիկ գիտություններ։ 1850-80-ական թվականներին աշխատել է որպես տնտեսագետ և հաշվապահ։ Նա հարել է «Հասկալա» (*հրեական լուսավորություն*) և պաղեստինոֆիլիզմի գաղափարներին։ Որոշ ժամանակ ապրել է Օդեսայում։ 1880 թվականից՝ Բեսարաբայի նահանգի Աքերմանում, Դնեստրովսկի լիմանում (այժմ՝ Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Բելգորոդ-Դնեստրովսկի), որտեղ անցկացրել է կյանքի վերջին 45 տարիները։

Նա լայնորեն տպագրվել է իր ժամանակի եբրայերեն լեզվով պարբերականներում, ներառյալ «Հա-Մելից» (*Պաշտպան*, Պետերբուրգ), «Հա-Կարմել» (Վիլնա) և «Հա-Ցեֆիրա» (*Ժամանակ*, Վարշավա) թերթերը, ինչպես նաև` ռուսալեզու մամուլում։ Նա օգտագործել է իր անունը, «Յակով Իշ-Թամ» (יעקב איש ת"ת) կեղծանունը և մի շարք այլ անուններ. «Սուկատ Դովիդ հա-Նոֆելետ» (סכת דוד הנפלת) պատմվածքը տպագրվել է «հա-Բոկեր» (*Առավոտ*) թերթում, հրատարակվել է առանձին խմբագրությամբ Բերդիչևում` 1895 թվականին։

Նա հրատարակել է հրեական ժողովրդական հեքիաթների, պատմվածքների, բանաստեղծությունների, էսսեների և պիեսների իր մշակումները։ 1870 թվականից սկսած նա հրատարակել է պատմվածքների և էսսեների մի քանի գիրք, այդ թվում` Ագադա Ախաթ (1870, Օդեսա), Օր Տորա (*Տորայի լույս*, Վարշավա, 1881), Շարի Գան-Էյդեն (Երուսաղեմ) և այլն։

Գերմաներենում, իսկ հետագայում նաև` եբրայերեն թարգմանությամբ հրատարակել է երկու բանասիրական տրակտատ՝ «հա-Կտավ վե-Միխտավ» (Նամակ և տառատեսակ) և «Օր վե-Հոշեհ» (Լույս և խավար, 1881) ։ Լ. Ֆեդերմանի հետ Հայնրիխ Հայնեի «Ֆլորենցիայի գիշերներ» (Ֆլորենտիշե նեխտ, Վարշավա, 1914 թվական) գիրքը թարգմանել իդիշ։ Եղել է Վիեննայի «Die Welt» թերթի թղթակից Բեսարաբիայի գծով (*J. S. Trachtmann* անվամբ)։

### Գրքեր

* אגדה אחת ( Ագգադա ահաթ, ճակատային մասում` «Agudah Achath: Հոդվածների ժողովածու Սամուիլ Տրախտմանի տարբեր պարբերականներից»), Օդեսա. Մ. Ա. Բեյլինսոնի տպարան, 1870 թվական:-152 էջ։
* Or תּורה (*Կամ Տորան՝ Թորայի* լույսը), Վարշավա. Ի. Օ. Ալյապինայի տպարան, 1881 թվական։
* פֿלאָרענטישע נעכט (Հայնրիխ Հայնե, *Ֆլորենտիշի նեհթ*-Ֆլորենցիայի գիշերներ).-Վարշավա. Ունիվերսալ, 1914  թվական։
* Այլ հրապարակումներ.

תלפיות (հրապարակման տարեթիվը` 1895), סכת דוד הנפלת (հրապարակման տարեթիվը` 1895), לוח ארץ הצבי (հրապարակման տարեթիվը` 1899), נשמת אדם (հրապարակման տարեթիվը` 1900), מחשבות איש (հրապարակման տարեթիվը` 1900), הדודאים (հրապարակման տարեթիվը` 1908), שלשה מאמרים (հրապարակման տարեթիվը` 1909), שערי גן עדן (հրապարակման տարեթիվը` 1909), ברוך מבנים (հրապարակման տարեթիվը` 1909), כתבי ת"ם (հրապարակման տարեթիվը` 1910), צורת הבית (հրապարակման տարեթիվը` 1910)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Собрание статей Самуила Трахтмана(չաշխատող հղում)
2. ↑  Биографическая справка
3. ↑  *Цейтлин В.* «Kiryat sefer: Bibliotheca hebraica post-Mendelssohniana». — Կաղապար:Lpz.: K. F. Koehler’s Antiquarium, 1891—1895. — С. 397—398.
4. ↑  Псевдонимы еврейских литераторов: несколько псевдонимов Я.-Ш. Трахтмана в еврейских периодических изданиях второй половины XIX века.
5. ↑  Русские евреи: Персоналии том 12 Archived 2012-09-08 at Archive.is
6. ↑  Zeitschrift für hebraeische bibliographie, том 7-9, стр. 83-90: приведены ряд псевдонимов Я.-Ш. Трахтмана
7. ↑  Библиотека Хабада
8. ↑  אגדה אחת : והיא קבוצת מאמרים שונים…אשר כבר באו בדפוס…המגיד, המליץ, הכרמל, הצפירה, ועלי־הדס
9. ↑  Maʼamar or Torah (1881)
10. 1 2  Библиография книг Я. Ш. Трахтмана
11. ↑  Die Welt (от 4 ноября 1898)(չաշխատող հղում)
12. ↑  "אגדה אחת". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
13. ↑  Флорентийские ночи
14. ↑  דער קלײנער שטראַל

Գրականություն
-------------

* "Трахтман, Яков Самуил". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան: In 86 Volumes (82 Volumes and 4 Additional Volumes)*. St. Petersburg. 1890–1907.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Հա Մագիդ» թերթում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2008074772 · VIAF: 17034532 · WorldCat VIAF: 17034532 |

 |