recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Արսեն Շապանյան** **(Շաբանյան**) (հունիսի 8, 1864(1864-06-08), Սունինց, Խոտորջուր, Սպեր և Կարին, Օսմանյան կայսրություն - ապրիլի 22, 1949(1949-04-22), Նյոյի սյուր Սեն), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Արսեն Շապանյանը պատանի
Արսեն Շապանյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Կարին գավառի Սունինց գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի Արծնյան վարժարանում, որտեղ էլ ստացել է նկարչության առաջին դասերը։ 1874 թվականին մեկնում է Վենետիկ և ուսանում Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում։ 1883 թվականին վերադարձել է Կարին։ 1891 թվականին տեղափոխվել է Բաթում, ծառայել առևտրական բանկի մի մասնաճյուղում։ Շարունակում է զբաղվել նկարչությամբ։ 1891 թվականի օգոստոսին մեկնել է Թեոդոսիա` հյուրընկալվելով ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկուն։

### Կրթություն

Սովորել է Վենետիկում, ապա մեկնել Թեոդոսիա, Հովհաննես Այվազովսկու խորհրդով մեկնել Փարիզ, հաճախել Ժյուլիանի ակադեմիա՝ աշակերտելով Գ. Մորոյին, Ժ. Պ. Լորանսին և Բ. Կոնստանին։ Ստեղծել է հիմնականում ծովանկարներ։

Աշխատանքներ
-----------

Առաջին անգամ աշխատանքները ցուցադրել է Փարիզում, 1894 թվականին՝ ներկայացնելով Բրետանի ծովափնյա տեսարաններ պատկերող նկարներ։ Շապանյանի ծովանկարներին բնորոշ է բանաստեղծականությունը, խոհականությունը։ Նշանավոր գործերից են՝ «Վերջալույս Բրետանում», «Լուսնի լույսով», «Պայծառ գիշեր», «Ցայգախոհք», «Լուսնյակ գիշեր», «Լուսնկայն»։ Ստեղծել է նաև կենցաղային նկարներ («Խաչափառ որսացող կանայք»), նատյուրմորտներ։ Շապանյանի ստեղծագործությունները ցուցադրվել են նաև Լոնդոնում։ Փարիզի Ժորժ Պտի Ա. Շտպանյան նկարասրահում 1926 թվականին ցուցադրած գործերի համար պարգևատրվել է «Պատվո լեգեոն» շքանշանով։ Շապանյանն եղել է Ֆրանսիայի ծովանկարիչների և գունավոր փորագրության նկարիչների ընկերությունների հիմնադիրներից, հայ արվեստագետների «Անի» ընկերության անդամ։ Շապանյանի «Նորմանդացի ձկնորսներ» աշխատանքը (1898) գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Պարգևներ
--------

* Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշան (1926)

Գրականություն
-------------

* Շիշմանյան Ռ. Բնանկարն ու հայ նկարիչները, Երևան, 1958։
* Խաչատրյան Շ. Ֆրանսահայ կերպարվեստը, Երևան, 1991։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
3. 1 2
4. 1 2  Union List of Artist Names — 2012.
5. ↑  "AV Production - Արսեն Շաբանյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 15-ին. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "«...ծովի մասնագետ»... Արսեն Շաբանյան (լուսանկարներ)". *www.panorama.am* (in անգլերեն). Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 28.
7. ↑  Արսեն Շաբանյան, 1864-1949

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արա Հակոբյան, «Արսեն Շաբանյան», Պոլիգրաֆ Բիզնես հրատարակչություն, 144 էջ, Երևան 2009, Տիգրան Մեծ հրատարակչատուն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 451)։*  |
**HeForShe**, համերաշխության շարժում սեռական հավասարության համար, որը ստեղծվել է ՄԱԿ-ի կանանց կողմից։ Շարժման նպատակը տղամարդկանց ներգրավումն է` հանդես գալ որպես սեռական հավասարության կողմնակից և փաստաբան։ Շարժումը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ սեռական հավասարությունը սոցիալական խնդիր է, որը տնտեսապես և քաղաքականապես ազդում է բոլոր մարդկանց վրա։

«Սկզբում մենք ինքներս մեզ հարցրինք՝ արդյոք սեռական հավասարությունը հուզու՞մ է տղամարդկանց»,- ասել է Ելիզաբեթ Նայամայարոն՝ ՄԱԿ-ի կանանց գործադիր տնօրենի ավագ խորհրդականը։ « Այդ ժամանակ մենք էլեկտրոնային փոստով գրանցված շատ տղամարդկանցից նամակ ստացանք․ նրանք այժմ պատրաստ են անել ավելին»։

Պատմություն
-----------

2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին քարոզարշավ սկսելու համար հատուկ միջոցառում է անցկացվել Նյու Յորքի՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր գրասենյակում։ Այն հյուրընկալել էր բարի կամքի դեսպան Էմմա Ուոթսոնին, որն իր ելույթում խոսել է ֆեմինիզմի իր սեփական ուղու մասին և կոչ է արել տղամարդկանց և տղաներին նպաստել սեռային հավասարությանը։ Ելույթի տեսագրությունը տարածվել է սոցիալական լրատվամիջոցների միջոցով։

Այս միջոցառման ժամանակ ՄԱԿ-ի կանայք կոչ էր անում շարժման մեջ ներգրավել 100,000 տղամարդ, ինչն արվեց ընդամենը երեք օրվա ընթացքում։ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման, դերասան Մեթ Դեյմոնը և ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունը կայքում հիշատակվում են որպես կազմակերպությանը սատարող։

ՄԱԿ-ի կանայաք ձգտում էին մինչև մինչև 2015 թվականի հուլիսը ձեռք բերել 1 մլն աջակից, սակայն դա չստացվեց։ 2017 թվականի մարտի դրությամբ, ավելի քան մեկ միլիոն մարդ կայքում աջակցել է *HeForShe* շարժմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Soraya Nadia McDonald: *«Emma Watson: Feminism too often is seen as ‘man-hating’»*, 22.09.2014(անգլ.)
2. ↑  Lisa Suhay: *«Emma Watson and HeForShe: Points to flaws in man-hating»*, 22.09.2014(անգլ.)
3. ↑  "Для тех, от кого зависит всё!". *#HeForShe*. 2014 թ․ սեպտեմբերի 25. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 15. «Настоящие мужчины поддерживают равенство полов» (с) @vanderjames `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|coauthors=` (help)
4. ↑  Caroline Fairchild: *«Meet the woman behind Emma Watson’s viral feminism campaign»*, 18.12.2014(անգլ.)
5. ↑  UN Women (22 September 2014)
6. ↑  Watson, Emma (22 September 2014).
7. ↑  Woman’s Day: *«Emma Watson opens up about that amazing UN speech»* Archived 2014-12-08 at the Wayback Machine.. 5.11.2014

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт HeForShe
* "#HeForShe в Вконтакте".
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմեն Աղաջանյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմեն Աղաջանյան** (13 մարտի, 1963, Ստեփանակերտ - 3 հուլիսի, 1992, Մաղավուզ, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Արմեն Աղաջանյանը ծնվել է 1963 թ. մարտի 13-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Ավարտել է թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Բաքվի ձկնորսական գործարանում։ Այնուհետև բնակություն է հաստատել Տաշքենդում։ 1990 թ. վերադարձել է Ստեփանակերտ, անդամագրվել առաջին վաշտին։ Մասնակցել է Շուշիի ազատագրմանը, Մարտակերտի շրջանի գյուղերի պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. հուլիսի 3-ին Մարտակերտի շրջանի Մաղավուզ գյուղի համար մղված մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ և ԼՂՀ «Արիության համար», «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալներով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արմեն Աղաջանյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 22.
**«Առաջին կոմերիտականները»** (ռուս.՝ Памятник «Первые комсомольцы»), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ԽՍՀՄ-ի կայացման շրջանի հերոսական երիտասարդությանը։ Տեղադրվել է 1972 թվականին Համալսարանական պողոտայի բուլվարում։ Մշակութային ժառանգության բացահայտված օբյեկտ է։

Պատմություն
-----------

«Առաջին կոմերիտականները» հուշարձանը տեղադրվել է 1972 թվականի աշնանը (ըստ որոշ տվյալների՝ 1972 թվականի աշնանը) Համալսարանական պողոտայի բուլվարում՝ Վերնադսկու պողոտայից ոչ հեռու, Պ. Կ. Շտերնբերգի անվան աստղագիտական ինստիտուտի առջև։ Հուշարձանի բացումը կապված է Հոկտեմբերյան հեղափոխության 55-րդ տարեդարձի հետ։ Պաշտոնական բացման պահից հուշարձանի մոտ տեղի էր ունենում երիտասարդ մոսկվացիների՝ կոմերիտմիություն ընդունելու արարողություն։

2008 թվականին Յուրի Ներոդայի և Եվգենի Ստամոյի ստեղծագործությունը, ինչպես նաև նրա պատվանդանը վերականգնվել են։ 2013 թվականին մշակվել է «Առաջին կոմերիտականները» հուշարձանը վերականգնելու նոր նախագիծ։

Նկարագրություն
--------------


 



 

Բաց-մոխրագույն գրանիտե պատվանդանի վրա տեղադրված են գլուխները հպարտորեն բարձրացրած երկու պատանիների՝ կռած պղնձից ձուլված 4-մետրանոց պատկերաքանդակները, որոնք պատկերում են բուդյոնովկայով և ուսներին հրացանով բանվորի և Բանվորագյուղացիական Կարմիր բանակի զինվորի։

Երիտասարդ և Հայրենիքին մինչև վերջ հավատարիմ քաղաքացիական պատերազմի հերոսների բավականին ընդհանրացված կերպարները հաղորդում են հեղափոխական դարաշրջանի «խիստ» տրամադրությունը։ Հորինվածքը թեման բացահայտելու մակարդակով չի զիջում գեղարվեստական հիմնախնդիրը ներկայացնող ազգակցական շատ կոթողներին։

Հուշարձանի պատվանդանի կողային նիստերին ագուցված են բանաստեղծություններով բրոնզե տախտակներ, որոնք հատուկ այս հուշակոթողի համար կյանքի է կոչել առաջին կոմերիտական բանաստեղծներից մեկը՝ Ալեքսանդր Ժարովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "В Москве согласована документация на реставрацию семи памятников и скульптурных композиций". Информационный центр правительства Москвы. 2013 թ․ հոկտեմբերի 11. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27.
2. ↑  "Скульптурная группа "Первые комсомольцы"". Географический факультет МГУ имени М. В. Ломоносова. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Кожевников Р. Ф. (1983). "Скульптурная композиция "Первые комсомольцы"". Скульптура. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27.
4. 1 2 3  "Памятник Первые комсомольцы". ГИД. 2010 թ․ նոյեմբերի 26. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27.
**Ստվերաչափ**, ժամանակը ցույց տվող գործիքներ Հին Հայաստանում։ Դրանք աղյուսակներ էին, որոնցում տրված էին առարկաների ստվերի երկարության փոփոխությունները տարվա օրերի ընթացքում։

Անանիա Շիրակացին տվել է Հայաստանի միջին լայնության համար ստվերաչափ կազմելու կանոնը։

Ինչպես արեգակնային ժամացույցների վրա, այնպես էլ ստվերաչափ աղյուսակներում թվերի փոխարեն գրված են հայկական այբուբենի տառերը. առաջին ինը տառերը նշանակում են միավորներ, հաջորդ ինը տառերը՝ տասնավորներ և այլն։ «Արևելքը» նշվում էր Ա (1) տառով, իսկ կեսօրին սլաքը կանգնած էր Զ (6) տառի վրա։ Անշարժ ստվերաչափերից բացի ստեղծվում էին նաև շարժական՝ ծովագնացների և հովիվների համար ստվերաչափեր։ Գոյություն են ունեցել ստվերաչափերի պատրաստման հատուկ հրահանգներ, օրինակ, նավի համար։ Սակայն ելնելով անմիջապես ժամացույցի անունից ենթադրվում է, որ նրանք չեն աշխատել գիշերային ժամերին և կիսաաշխատող էին անձրևոտ, մառախլապատ եղանակի, ինչպես նաև ձյան ժամանակ։

Ստվերաչափերի հիմքում ընկած է այն իրողությունը, որ ուղղաձիգ առարկաների ստվերն օրվա տարբեր ժամերին ունենում է տարբեր երկարություն։ Քանի որ տարվա ընթացքում փոփոխվում է նաև օրվա տևողությունը, որը հետևանք է Արեգակի բարձրության փոփոխության, ուստի ստվերի երկարությունը կախված է նաև տարվա եղանակներից. միևնույն ժամին ստվերը ամռանը լինում է կարճ (նվազագույն երկարությունը՝ ամառային արևադարձի օրը), իսկ ձմռանը՝ երկար (առավելագույնը լինում է ձմեռային արևադարձի օրը)։

Ստվերաչափով ժամանակը ճշտելու համար պետք է ձախ ձեռքը ափով վերև բերել հորիզոնական դիրքի, իսկ ցուցամատը ուղղել արևելք-արևմուտք կողմ։ Հետո հարկավոր է ծեղիկ վերցնել և մեծ մատով պահել այն ուղղաձիգ դիրքում ափի միջին գծի առջև։ Ծեղիկի ստվերը ցույց է տալու ցերեկային ժամը հետևյալ կերպ. եթե ստվերը ընկնում է մինչև ցուցամատի ծայրը, ապա հիմա առավոտվա 6-ն է, եթե ստվերը միջին մատի ծայրին է՝ ապա ժամի 7-ն է, եթե «սլաքը» հասել է մատենամատին՝ ժամի 8-ն է, ճկույթին՝ 9-ն է, ճկույթի միջին մասին՝ 10-ը, ճկույթի հիմքին՝ 11-ը։ Կեսօրին ստվերը ընկնելու է ափի միջին գծի ուղղությամբ։ Օրվա երկրորդ կեսին պետք է օգտագործել աջ ձեռքը և հաշվառել ժամանակը հակառակ ուղղությամբ։

Տես նաև
-------

* Արեգակնային ժամացույց
* Գնոմոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Ջուլիետա էյնաթյան. Տոմարագիտություն". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2014 թ․ մարտի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1, էջ 363
3. ↑  Իբրև օրինակ` երկրորդ նկարում բերված է Մաշտոցի անվան Մատենադարանի թիվ 2001 ձեռագրի 58ա թերթում զետեղված ստվերաչափը
**Արցախի Հանրապետության տնտեսությունն** իրենից ներկայացնում է ՄԱԿ անդամ որևէ երկրի կողմից չճանաչված Արցախի Հանրապետության հասարակության արտադրողական ուժերի զարգացման համապատասխնող արտադրահարաբերությունների ամբողջությունը։

Պատմություն
-----------

Բնական հումքի հնարավորություններով պայմանավորված՝ Արցախ-Ղարաբաղում ավանդաբար գործել են շերամորդի բոժոժի նախնական մշակման, մետաքսագործության, գորգագործության, գինեգործության, մետաղաձուլության, օղեթորման (թթից և խաղողից) գործատներ, բրուտագործության կետեր, կղմինդրի, սայլերի, կառքերի պատրաստման, կոշիկի, կարի արհեստանոցներ, ձիթհաններ, ջրաղացներ և այլն։ ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի տարածքում ֆրանսիացիները դեռևս 19-րդ դարում արդյունահանել են բազմամետաղների հանքանյութ։ Շուշիում գործել է ջրէկ (30 կՎտ)։

Արցախ-Ղարաբաղում բոժոժի վերամշակումն սկսել են 19-րդ դարի 60-ական թվականներին։ Մինչև 1918 թվականը երկրամասում գործել են մետաքսաթելի 36 և թելի ոլորման 10 գործատներ։ Արտադրած մետաքսաթելն սպառվել է Ռուսաստանում ու Ֆրանսիայում, իսկ գորգերը՝ Պարսկաստանում և այլուր։ 1879 թվականին Ֆիլադելֆիայում (ԱՍՆ) կազմակերպված միջազգային տոնավաճառում Ղարաբաղի մետաքսն արժանացել է արծաթե, իսկ 1882 թվականի Մոսկվայի ցուցահանդեսում՝ ոսկե մեդալի։ 19-րդ դարի վերջին Ղարաբաղի մետաքսաթելից գործվել են Փարիզի Ելիսեյան պալատի վարագույրները։

### Տնտեսության առաջնթացը

Արցախի Հանրապետության անկախության հռչակմանը հաջորդած պատերազմ, գործողությունների հետևանքով գործող արտադրական հզորությունների 85 %-ը, բնակելի ֆոնդի 50 %-ը, սոցիալ-մշակութային ոլորտի հարյուրավոր օբյեկտներ, կապի և հաղորդակցության մեծ մասը շարքից դուրս են եկել։ Տնտեսական կյանքի վերականգնման առաջին նշանները երևացել են 1994 թվականի զինադադարից հետո միայն, երբ հանրապետության շուրջն ստեղծվել է անվտանգության գոտի, և բնակչությունը, հարաբերական խաղաղության պայմաններում, հնարավորություն է ստացել զբաղվելու արտադրական գործունեությամբ։ Պատերազմից ավերված տնտեսության վերականգնմանը զուգահեռ՝ նորաստեղծ հանրապետությունը ձեռնամուխ է եղել տնտեսական բարեփոխումների, որոնց սկզբնական փուլը բնութագրվում է սեփականության իրավ, հիմքի ստեղծման և շուկայական հարաբերությունների անցման գործընթացով։

Կատարվել են տնտեսության ճյուղերի կառուցվածքային փոփոխություններ, հիմնական կապիտալի նորացումներ։ 2006 թվականին ամբողջովին ավարտվել է փոքր ձեռևարկությունների սեփականաշնորհումը, շարունակվել է միջին կարողության ձեռնարկությունների ապապետականացումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ԼՂՀ 2015 թվականի մարդահամարի նախնական օպերատիվ ցուցանիշներ". 2016 թ․ մարտի 30. Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 16-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**«Առաջին սուգը»** (ֆր.՝ Premier Deuil), ֆրանսիացի նկարիչ, ակադեմիական սալոնային կերպարվեստի կարկառուն ներկայացուցիչ Ուիլյամ Բուգրոյի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1888 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 203 × 252 սմ։

«Առաջին սուգը» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Կիրառական արվեստի ազգային թանգարանում (Բուենոս Այրես, Արգենտինա)։

Պատմություն
-----------

Նկարում հեղինակը պատկերել է այն պահը, երբ Ադամն ու Եվան հայտնաբերել են իրենց որդու՝ Աբելի, մարմինը, որին սպանել էր իր ավագ եղբայրը՝ Կայենը։ Ըստ Աստվածաշնչի՝ դա առաջին մահն էր Երկրի վրա, այդ իսկ պատճառով նկարը Բուգրոն անվանել է «*Առաջին սուգը*»։

Նախքան նկարի աշխատանքները՝ սկսելը Ուիլյամ Բուգրոն ունեցավ անձնական ողբերգություն՝ կորցնելով երկրորդ որդուն։ Նկարի անդրանիկ էսքիզները ստեղծվել են 1885 թվականին։ «Լողացողները» կտավի հետ այս ստեղծագործությունը ցուցադրվել է Փարիզյան սալոնում՝ 1888 թվականին։

Նկարագիր
--------

«Առաջին սուգը» ստեղծագործությունում հեղինակը օգտագործել է բրգաձև կոմպոզիցիա, որն առավել բնորոշ է Ռաֆայել Սանտիի և Միքելանջելոյի ստեղծագործություններին։ Բուգրոյին հաճախ անվանում էին «ֆրանսիական Ռաֆայել»։

Դիտողի ուշադրությունը կենտրոնանում է հերոսների տառապանքների վրա։ Եվայի հույզերը հստակորեն են պատկերված, թեև նրա դեմքը ծածկված է ձեռքերով։ Հերոսների մարմինները նկարելիս հեղինակը կրկին դիմել է դասական գեղանկարչության ավանդույթներին. տղամարդը պատկերված է առավել մուգ մաշկի գույնով, կնոջ մաշկը պայծառ է, գրեթե փղոսկրյա, իսկ մեռած պատանու մարմինը պատկերված է իդեալականացված գեղեցկությամբ, առանց սպանության հետքերի, միայն գետնին թափված արյունն է վկայում վերջինիս մահը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Art Renewal Retrieved on March 26, 2011
3. 1 2 3 4 5  "The first mourning (Premier deuil)". National Museum of Fine Arts, Argentina. Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ սեպտեմբերի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կտավը վեբ-թանգարանում
**Աղ ու Հացով** - ՈՒՀԱ թիմ Արցախից։

Թիմի պատմություն
----------------

Թիմը ստեղծվել է 2014 թվականի հոկտեմբերին, գրանցվել է ՈՒՀԱ միջազգային փառատոնի ցանկում և ստացել մասնակցելու հրավեր։
Հունվարի 12-26-ը Սոչիում անցկացվել է 26-րդ ՈՒՀԱ փառատոնը, որին մասնակցել է նաև Արցախից ՈւՀԱ թիմը՝ «Արցախի հավաքական» անունով։ Փառատոնին մասնակցում էին 400-ից ավելի թիմեր ԱՊՀ տարբեր երկրներից։ Այնտեղ որոշվեց, որ Արցախի թիմը մասնակցելու է Կովկասյան լիգային, որն անց է կացվելու մարտ ամսին՝ Ռուսաստանի Ստավրոպոլ քաղաքում։

### Կովկասյան լիգայի փառատոն

Արցախի ՈՒՀԱ-ի թիմը, մեծ դժվարություններ հաղթահարելով, հասավ Ստավրոպոլ և հասցրեց մտնել մեկ քառորդ։ Փառատոնին մասնակցում էր 18 թիմ՝ Ռուսաստանի Դաշնության տարբեր քաղաքներից և Արցախից։ Վերջինիս շնորհիվ լիգան ստացավ միջազգային կոչում։

Արցախի ՈւՀԱ թիմը Ստավրոպոլում
### Կովկասյան լիգայի 1/4 եզրափակիչ

Ստեփանակերտի "Ուրախների և հնարամիտների ակումբի" "Աղ ու հացով" թիմը մայիսի 20-ին մասնակցել է Ստավրապոլ քաղաքում անցկացվող ՈՒՀԱ Կովկասի լիգայի քառորդ եզրափակչին։ Թիմը փայլուն ելույթ է ունեցել՝ հաջողվել է նվաճել կիսաեզրափակչի ուղեգիր։ Թիմի ավագ Տիգրան Գալստյանը արժանացել է 1/4 եզրափակչի ***Լավագույն արտիստի*** կոչմանը։

Արցախի ՈւՀԱ թիմ
### Կովկասյան լիգայի 1/2 եզրափակիչ

Հոկտեմբերի 29-ին և 30-ին Ստավրոպոլում կայացել են Կովկասյան լիգայի կիսաեզրափակչի խաղերը։ Խաղին մասնակցել է 12 թիմ Ստավրոպոլից, Պյատիգորսկից, Գրոզնիից, Մախաչկալայից, Նալչիկից, Աստրախանից, Ռոստով-նա-Դոնուից և Ստեփանակերտից։ Եզրափակիչ փուլ անցան «Все сразу» թիմը Մախաչկալայից, "Группа энтузиастов" թիմը Ստավրոպոլից, Գրոզնիի թիմը, "Աղ ու հացով" թիմը, Պյատիգորսկի "ШиК" թիմը և Ստավրոպոլի բժշկական համալսարանի թիմը։

### Կովկասյան լիգայի եզրափակիչ փուլ

2015 թվականի դեկտեմբերի 3-ին անց է կացվել Կովկասյան լիգայի եզրափակիչ խաղը, որին մասնակցել է 6 թիմ։ Խաղն անց է կացվել 3 փուլով՝ Ողջույն, 5 նորություն և երաժշտական համար։ Ստեփանակերտի "Աղ ու հացով" թիմը գրավել է պատվավոր 3-րդ հորիզոնականը և արժանացել գավաթի։ Իսկ թիմի ավագ Տիգրան Գալստյանը ճանաչվել է եզրափակիչ փուլի ***Լավագույն արտիստ***։

Թիմի կազմը
----------

* Գեորգի Ավետիսյան-Թիմի ղեկավար
* Դավիթ Վանյան-Թիմի ղեկավար
* Տիգրան Գալստյան- Թիմի ավագ
* Անդրանիկ Մեսրոպյան
* Ավետ Բադալյան
* Վլադիմիր Գասպարյան
* Դավիթ Ավագիմյան
* Դավիթ Ղահրամանյան
* Կոլյա Շահգելդյան
* Հովսաննա Պետրոսյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի ՈՒՀԱ թիմը հաջողությամբ հանդես եկավ Սոչիի ՈՒՀԱ 26-րդ փառատոնում
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 10.
3. ↑
4. ↑
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ագրեսիա (այլ կիրառումներ)
Արու բենգալյան վագրերը գազանանոցում
**Ագրեսիա**, ճնշող, բռնի, գիտակցական կամ ենթագիտակցական մոտիվացիա ունեցող այնպիսի գործողություններ, որոնց նպատակը ուրիշին վնաս պատճառելն է։ Ագրեսիան կամ ագրեսիվ գործողությունները պայմանավորված են անձի կամ խմբի ֆրուստրացվածությամբ, բայց կարող են լինել նաև ընդօրինակման արդյունք։ Ռազմական ուժի՝ ՄԱԿ-ի կանոնադրության տեսանկյունով հակաօրինական ցանկացած գոր­ծադրություն։ Երբեմն օգտագործվում է նաև նախահարձակում տերմինը։ Ագրեսիա հասկացության ընդհանուր ձևակերպումը տրվում է 19-4-ի դեկտեմբերի 14-ի ՄԱԿ-ի Գլխավոր վեհաժողովի բանաձևով։ Ըստ այդ բանաձևի առաջ֊ին հոդվածի․ «Ագրեսիա է պետության կողմից այլ պետութ­յան ինքնիշխանաթյան, տարածքային անձեռնմխելխության կամ քաղաքական անկա­խության դեմ ռազմական ուժի գործադ­րումը կամ Միավորված ազգերի կազմա­կերպության Կանոնադրությանն անհա­րիր որևէ այլ գործողություն»։ Ագրեսիա որակելու համար պարտադիր է առաջինը կամ նախաձեռնող լինելու հատկանիշը (որևէ պետության կողմից ռազմական ուժն առաջինը գործադրելը)։ Ագրեսիան համարվում է իոսղադուբյան և մարդկության անվտանգության դեմ ուղղված ծանրագույն հանցագործություն։
Ըստ իրականաց­ման եղանակի՝ ագրեսիան կարոդ է լինել․

* ուղղակի
* անուղղակի

Ագրեսիվություն
--------------

Անձի ընդհանուր դիրքորոշում և հոգեվիճակ է, որոնց առկայության դեպքում անձն ունի ճնշող, բռնի գործողություններ կատարելու ձգտում։ Ագրեսիվություն դրսևորվում Է ինչպես միջանձնային փոխհարաբերություններում, այնպես էլ անշունչ առարկաների նկատմամբ։
Սխալ դաստիարակության և հոգեկան որոշ հիվանդությունների դեպքում ագրեսիվությունը խիստ ուժեղանում է։

Տե՛ս նաև՝ Ագրեսիա ուղղակի

Տես նաև
-------

* Ագրեսիվ վարք

Աղբյուրներ
----------

* Նալչաջյան Ա․ Ա․ (1984 թ.). *Հոգեբանական բառարան* (Լույս ed.). Երևան. p. 240. `{{cite book}}`: Cite has empty unknown parameters: `|1=`, `|2=`, `|3=`, and `|4=` (help)
**Արավա** (անգլ.՝ Arawa), քաղաք Պապուա Նոր Գվինեայում, Հյուսիսային Սողոմոնյան Կղզիների Հանրապետության նախկին մայրաքաղաքը և, հնարավոր է, Բուգենվիլ ինքնավար շրջանի և Հյուսիսային Բուգենվիլ շրջանի ապագա մայրաքաղաքը (ներկայումս նրանց մայրաքաղաքը Բուկան է)։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Քաղաքը գտնվում է Բուգենվիլ կղզու արևելյան ափի կենտրոնական մասում, ծովի մակարդակից 5 մ բարձրության վրա։ Այն կղզու ամենամեծ բնակավայրն է և բնակչության թվով երրորդը երկրում։ 1998 թվականից հետո, երբ ավարտվել է կղզու անկախության համար մղվող քաղաքացիական պատերազմը, որի ընթացքում ավերվել է Հյուսիսային Սողոմոնյան կղզիների մայրաքաղաք Արավան, մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Բուկա քաղաք։ Ապագայում նախատեսվում է մայրաքաղաքը վերադարձնել Արավա։
Արավայից առաջ շրջանի մայրաքաղաքը գտնվում էր Սոհանո կղզում՝ Բուկիի մոտ։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Բուգենվիլ կղզու արևելյան ափին, նրա կենտրոնը գտնվում է Բովո և Տապեկաս գետերի միջև, որոնք օվկիանոս թափվելիս միաձուլվում են։

Բնակչություն
------------

Ըստ 2013 թվականի տվյալների` քաղաքի բնակչությունը 38 200 մարդ էր։ Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների. 

| 1980 | 2013 |
| --- | --- |
| 12 623 | 38 200 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Arawa, Papua New Guinea Page" (in անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 13-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 9.
2. ↑  "Sohano". Энциклопедия Британника. Արխիվացված from the original on 2022 թ․ հունվարի 5. Retrieved 2022 թ․ հունվարի 5.
3. ↑  "Sohano Island" (in անգլերեն). Lonely Planet. Արխիվացված from the original on 2022 թ․ հունվարի 5. Retrieved 2022 թ․ հունվարի 5.
4. ↑  "Arawa" (in անգլերեն). World Gazetteer. Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 13-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 6.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Առեղծվածային գետ** (անգլ.՝ Mystic River), ամերիկացի գրող Դենիս Լիխեյնի դետկտիվ վեպը, որը հրապարակվել է 2001 թվականին։ 2003 թվականին վեպի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։

Նկարագրություն
--------------

Սյուժեն պտտվում է Բոսթոնի խուլ թաղամասում հարևանությամբ ապրող երեք պատանի ընկերների՝ Դեյվ Բոյլի, Շոն Դևինի և Ջիմմի Մարկուսի շուրջ։ Մի անգամ Դեյվին առևանգում են հենց փողոցից Շոնի և Ջիմմիի աչքի առաջ։ Մի քանի օր անց Դեյվը, որը գերության մեջ ենթարկվել էր սեռական բռնության, կարողանում է փախչել և վերադառնալ տուն, բայց արդեն բոլորովին փոխված, էմոցիոնալ առումով կոտրված մարդ է։

Իրադարձությունները տեղափոխվում են 25 տարի հետո։ Շոնը դարձել է ոստիկան, Ջիմմին՝ խանութի տեր և ստվերային հանցագործ, իսկ Դեյվն այդպես էլ մնացել է իր մեջ պարփակված։ Ջիմմիի դուստրն անհետանում է, նրան գտնում են այգում դաժանորեն սպանված։ Նույն գիշերը Դեյվը վերադառնում է իր կնոջ մոտ՝ հագուստի վրա արյան հետքերով։ Շոնին հանձնարարվում է հետաքննել այդ սպանությունը։ Ողբերգությությունը վերամիավորում է երեք ընկերներին։

Մրցանակներ
----------

* 2002 թվականին գիրքն արժանացել է Dilys մրցանակի Գաղտնի կինոառևտրականների անկախ ասոցիացիայի (IMBA) կողմից։
* Գիրքն արժանացել է Barry-2002 մրցանակի «Լավագույն վեպ» կատեգորիայում։

Էկրանավորում
------------

2003 թվականին Քլինթ Իսթվուդն էկրանավորել է վեպը՝ նկարահանելով համանուն ֆիլմը։ Վեպի հիման վրա սցենարը գրել է Բրայան Հելգելենդը։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Շոն Փենը Ջիմմի Մարկումի դերում (ֆիլմում գործող անձի ազանունը փոխված է․ Մարկուսը դարձվել է Մարկում), Թիմ Ռոբինսը Դեյվի դերում, Քևին Բեյքոնը՝ Շոն Դևինի դերում։ Ֆիլմը քննադատների կողմից ստացել է դրական արձագանք, իսկ Շոն Փենը և Թիմ Ռուբինսն արժանացել են «Օսկար» մրցանակների (Փենը՝ գլխավոր, իսկ Ռոբինսը՝ երկրորդ պլանի դերի համար)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ozon.ru. «Таинственная река»
2. ↑  "The Independent Mystery Booksellers Association: The Dilys Award Winners". Արխիվացված է the original 2008 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Retrieved 2008 թ․ օգոստոսի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Barry Awards". Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 23-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վագիֆ Աղաջանյան** (20 նոյեմբերի, 1960, Հարավ, Ասկերանի շրջան - 22 մարտի, 1994, Հորադիզ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Վագիֆ Աղաջանյանը ծնվել է 1960 թ. նոյեմբերի 20-ին Ասկերանի շրջանի Հարավ գյուղում։ Մինչև վեցերորդ դասարանը սովորել է հայրենի գյուղի դպրոցում, այնուհետև ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ստեփանակերտ և ուսումը շարունակել է թիվ 2 դպրոցում, որտեղ ստացել է ութամյա կրթություն, իսկ Ստեփանակերտի պրոֆտեխուսումնարանում՝ ծեփագործի մասնագիտություն ու միջնակարգ կրթություն։ Ծառայել է Խորհրդային բանակի՝ Ուկրաինայում տեղակայված զորամասերից մեկում։ Զորացրվելուց հետո Ստեփանակերտի էլեկտրատեխնիկական գործարանում աշխատել է իր մասնագիտությամբ։ Արցախյան գոյապայքարի ակտիվ մասնակից էր։ Ծառայել է ԿՊՇ-ում՝ որպես կապավոր։ Մասնակցել է Աղդամի, Հադրութի և Մարտակերտի շրջանների գյուղերի, Ջաբրայիլի, Ֆիզուլիի, Հորադիզի, Օմարի լեռնանցքի ազատագրական մարտերին։ Զոհվել է 1994 թ. մարտի 22-ին Հորադիզում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ Արիության մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու դուստր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի Հուշահամալիրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Վագիֆ Աղաջանյանը Արցախյան պատերազմի թանգարանի կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2014 թ․ փետրվարի 25.
**«Սպասի՛ր ինձ, հայրիկ»** (անգլ.՝ Wait for Me, Daddy),Բրիտանական Կոլումբիայի գնդի (Կոնախտի դուքսի հրաձիգներ) երթի լուսանկարը Ութերորդ փողոցի և Կոլումբիայի պողոտայի հատման վայրի մոտ (Նյու Վեսթմինսթեր, Կանադա), որն արվել է Կլոդ Պ. Դետտլոֆի կողմից 1940 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Մինչ Քլոդը լուսանկարում էր, հնգամյա Ուորեն «Ուայթի» Բեռնարդը (Warren «Whitey» Bernard) փախել է իր մոր մոտից հոր՝ շարքային Ջեք Բեռնարի մոտ՝ «Սպասի՛ր ինձ, հայրիկ» բղավելով։ Լուսանկարը լայն ճանաչում է ստացել, հրապարակվել «Life»-ում, պատերազմի ժամանակ կախվել է Բրիտանական Կոլումբիայի բոլոր դպրոցներում և օգտագործվել ռազմական պարտատոմսերի թողարկումներում։

Համատեքստ
---------

1939 թվականի օգոստոսի 26-ին Հիտլերն սպառնում էր Լեհաստանին և պահանջում Գդանսկը։ Ժամը 4:15-ին Բրիտանական Կոլումբիայի գնդի ադյուտանտը Կանադայի մայրաքաղաքից ահազանգ է ստացել Բրիտանական Կոլումբիայի գնդի կանչման մասին։ Զինվորները բաշխվել են քաղաքում՝ խոցելի կետերը պաշտպանելու համար։ 1939 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Կանադայի խորհրդարանը պատերազմ է հայտարարել գերմանական ռեյխին, որը ներխուժել է Լեհաստան ամսվա առաջին օրերին։ Չնայած նրան, որ մյուս ստորաբաժանումներն ուղարկվել են Մեծ Բրիտանիա, Բրիտանական Կոլումբիայի գունդը մնացել է արևմտյան ափին։ Մի քանի ամիս տևած մարզումներից և պահակային ծառայությունից հետո՝ 1940 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, գնդին կարգադրել են Նյու Վեսթմինսթերով երթով գնալ դեպի գնացքը, որը նրանց պետք է հասցներ գաղտնի նշանակման վայր։

Հետևանքներ
----------

Գաղտնի նպատակակետը եղել է Նանայմո քաղաքը, որը գտնվել է ընդամենը երեք ժամ հեռավորության վրա։ Ավելի ուշ՝ մի քանի տարվա ուսուցումից հետո, գունդն ուղարկվել է Ֆրանսիա և Նիդեռլանդներ և տուն վերադարձել պատերազմի վերջում։ Երբ Ջեք Բերնարդը վերադարձել է տուն, Դետտլոֆը լուսանկարել է ընտանիքի վերամիավորումը։

Ջեք և Բերնիս Բերնարները հետագայում ամուսնալուծվել են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Davis, Chuck (2010). "Wait For Me, Daddy". The History of Metropolitan Vancouver. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Retrieved 2010 թ․ սեպտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "The Second World War 1939—1945". The British Columbia Regiment (Duke of Connaught's Own Rifles). 2010. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Retrieved 2010 թ․ սեպտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  Lucas, Dean (2010 թ․ հուլիսի 7). "Wait for me, Daddy". Famous Pictures. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Retrieved 2010 թ․ սեպտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "The British Columbia Regiment (Duke of Connaught's Own Rifles), Eighth Street at Columbia Avenue". *Canada.com*. Vancouver Sun. 2010. Արխիվացված է the original 2010 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2010 թ․ սեպտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Սֆաելոյի տուն** (ռուս.՝ Дом Сфаэло), շենք Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Պետրոսի փողոց, 67 հասցեում, որը կառուցվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։

Պատմություն
-----------

19-րդ դարի երկրորդ կեսին Տագանրոգ քաղաքի Պետրոսի փողոց, 67 հասցեում հայտնվել է տուն, որը կառուցվել է 1862 թվականին արված գծագրերով։ Այս անշարժ գույքի առաջին սեփականատերը եղել է Տրետյակովա ազգանվամբ մի կին։

1873-1880 թվականներին տունը պատկանել է I գիլդիայի վաճառական Անտոն Եվստաֆևիչ Սֆաելոյին։ Նա ծնվել է վաճառականի ընտանիքում։ Նրա ծնողները եղել են Եվստաֆի Անտոնովիչը և Ֆոտինա Կոնստանտինովնան։ Բացի Անտոնից, ընտանիքում կային ևս մի քանի երեխաներ` Նիկոլայը, Աննան և Կոնստանտինը։ 1886 թվականին Անտոն Եվստաֆևիչը պսակվել է Ագլայա Դիոնիսովնա Դալապորտեի հետ։ Նրանք ունեցել են մի քանի երեխա` Եվստաֆյա, Իվան, Կոնստանտին, Մարիա, Դիոնիսի, Անդրեյ, Նիկոլայ։ Ենթադրություններ կան, որ Իվան Անտոնովիչը եղել է Դմիտրի Մինաևիչ Սինոդի-Պոպովի զարմիկը, որի ընտանիքին էր պատկանում Հունական փողոց, 84 հասցեի տունը։

1890-1906 թվականներին տունը եղել է հունահպարակի կնոջ` Ագլաիս Սֆաելոյի սեփականությունը, իսկ 1915 թվականին արդեն պատկանել է պատվավոր քաղաքացի Նիկոլայ Իվանովիչ Բարդաշևին։ Նա նաև Տագանրոգում այլ անշարժ գույքի` Պետրոսի փողոց, 11 և Չեխովի փողոց, 88 տների սեփականատեր էր։

Հուշատախտակ Սֆաելոյի տան պատին
Տան վերևի հարկում ապրել է (այլ տվյալներով` պար է ուսուցանել) պարուսույց Ջորջինիո Վրոնդին։ Նրա մոտ պարապում էին քաղաքի երիտասարդներն ու մարմնամարզիկները։ Իտալացին Տագանրոգում սկզբում հայտնի էր Ժերժետի ստեղծագործական կեղծանունով։ Տագանրոգ Վրոնդին ժամանել է իտալական օպերայի կազմում, իր կարիերայի ընթացքում ճանապարհ է անցել բեմի ռեկվիզիտորից մինչև բալետմայստեր։ Արդյունքում նա բացել է սեփական պարային դասարաններ, և նրա աշակերտներից է եղել գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովը։ Վրոնդին ամուսնացել է ռուս աղջկա հետ և փոխել անունը` դառնալով Եգոր Սեմյոնովիչ։ Կամավոր հիմունքներով նա աշխատել է քաղաքի հրշեջ ջոկատում։ Վրոնդին ամուսնացած է եղել երկու անգամ։

Մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը Պետրոսի փողոց, 67 տան պատին փակցված է եղել «Прокат пьянина и раялина» («Դաշնամուրների վարձույթ») մակագրությունը, որը չի պահպանվել։ Նաև այս տան առաջին հարկում աշխատել են մերսող Ա. Ռովինսկին և մեծադիր լուսանկարների մասնագետ Վ. Վիտչենկոն։

21-րդ դարում տունը զբաղեցնում է «Գլոբալ Էլեկտրոնիքս» խանութը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Рафтопуло гостиница//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Дом 67. Петровская улица". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 18-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոց**, կրթադաստիարակչական ուսումնական հաստատություն Երևանի Շենգավիթ վարչական համայնքում։

Պատմություն
-----------

1949 թվականին Երևանի Շենգավիթ համայնքում բացվել է Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի մասնաճյուղ, որը 1950 թվականին վերափոխվել է ինքնուրույն դպրոցի և վերանվանվել է հայ մեծ երաժիշտ Արմեն Տիգրանյանի անունով։ Տնօրենն է եղել Բաբկեն Սարգսյանը։ 1971 թվականին սկսվել է դպրոցի նոր շենքի շինարարությունը, որն ավարտվել է 1975 թվականին, տնօրեն Ֆելիքս Հակոբյանի օրոք։ Բացվել են նոր բաժիններ, ավելացել է աշակերտների թիվը։

1990-ական թվականներին ուսուցչական անձնակազմի ուժերով և Սարգիս Ալաջաջյանի ղեկավարությամբ դպրոցում ստեղծվել է կամերային նվագախումբ։ 1997-2001 թթ. դպրոցը գլխավորել է Ֆլորա Մարտիրոսյանը, ում օրոք վերանորոգվել է դպրոցի մեծ դահլիճը, կատարվել են նպաստավոր փոփոխություններ էլեկտրաէներգիայի համակարգում ջեռուցում ունենալու համար։

2001 թվականին տնօրեն է նշանակվել Սվետլանա Մուրադյանը։ Դպրոցում ստեղծվել է ուսուցիչների երգչախումբ՝ Հենրի Մանգասարյանի ղեկավարությամբ։

Դպրոցի շենքի ճակատը զարդարում է «Երաժշտություն» բարձրաքանդակը (կոփածո պղինձ, 1980, 10 x 5 մ, քանդակագործ՝ Արարատ Հովսեփյան, համահեղինակ՝ Գրիգոր Գևորգյան)։

Բաժիններ
--------

Երաժշտական դպրոցում գործում են հետևյալ բաժինները՝

* Դաշնամուր
* Ջութակ
* Թավջութակ
* Սանթուր
* Ուդ
* Տավիղ
* Ժողովրդական և փողային գործիքներ
* Լարային գործիքներ
* Ջազ-վոկալ
* «Արտիստ» թատերական ստուդիա
* Պարերի բաժին

Շրջանավարտներ
-------------

* Արա Գևորգյան
* Աշոտ Բաբայան
* Արմեն Վաղինակի Գրիգորյան
* Ռոզա Սիրունյան
* Ռուզան Մուրադյան
* Արա Մարտիրոսյան

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* «Երաժշտություն» բարձրաքանդակ«Երաժշտություն» բարձրաքանդակ
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցի շուրջ 800 սաների համար ապահովվել են հարմարավետ պայմաններ
2. ↑  "«Արտիստ» թատերական ստուդիան Ա.Տիգրանյանի անվ. երաժշտական դպրոցում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 11.
**Արմենուհի Արտաշեսի Ղամբարյան** (հունիսի 16, 1925(1925-06-16), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1978 թվականից, ԽՄԿԿ անդամ 1955 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Արմենուհի Ղամբարյանը ծնվել է 1925 թվականի հունիսի 16-ին, Լենինականում։ Փոքր հասակում ընտանիքով փոխադրվել է Թիֆլիս։ 1946 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1948-1951 թվականներին ռուսաց լեզու և գրականություն է դասավանդել Թբիլիսիի համար 6 միջնակարգ դպրոցում։ 1951 թվականին ընտանիքով փոխադրվել է Երևան։ 1951-1955 թվականներին աշխատել է Երևանի «Ստալինեց» («Կոմսոմոլեց») թերթում` որպես սովորող երիտասարդության բաժնի վարիչ։ 1955-1958 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում (ուսումնառությունը՝ Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանում)։ Նրա թարգմանությամբ (հայերենից) ռուսերեն լույս են տեսել Աբիգ Ավագյանի «Թախիծը» (Երևան, 1960), «Բենդ գյուղի վերջին բնակիչը» (Մոսկվա, 1968), Վարդգես Պետրոսյանի «Ճանապարհին» (Երևան, 1960), Գևորգ Էմինի «Յոթ երգ Հայաստանի մասին» (Մոսկվա, 1967, Երևան, 1970, Մոսկվա, 1979), Եղիշե Չարենցի «Հատընտիրը» (տողացի, Երևան, 1967), Կոստան Զարյանի «Վենետիկյան նորավեպ» (Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագիր, 1969, համար 7), Գևորգ Էմինի «Հայկական սիմֆոնիա» («Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագիր, 1970 համար 11), Լուսիկ Մելիքյանի (ամերիկահայ գրող) «Ամանորի գիշեր» («Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագիր, 1975, համար 1) ստեղծագործությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գրական տեղեկատու։ Երևան։ «Սովետական գրող»։ 1986, էջ 272-273։
2. ↑  "AV Production - Արմենուհի Ղամբարյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունիսի 16-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 16.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10659 |

 |
**Սպաների շրջանային տուն** (ռուս.՝ Окружной дом офицеров), դաշնային նշանակության (№ 6610039000) պատմա-ճարտարապետական հուշարձան կառուցված Սվերդլովսկում (այժմ` Եկատերինբուրգ) 1932-1941 թվականներին Պերվոմայսկայա փողոցի № 27 հասցեում։ Ճարտարապետն է Վ. Վ. Եմելյանովը։

Պատմություն
-----------

Շենքի կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1932 թվականին լուսավորության աշխատողների արհմիության պատվերով, որպես ակումբ։ 1937 թվականին ակումբն անավարտ վիճակում հանձնվել է Ուրալյան ռազմական օկրուգին (ՈւրՌՕ), որից հետո շինարարությունը շարունակվել է նոր նախագծով, արդեն որպես Կարմիր բանակի տուն։ Շենքն իրենից ներկայացնում է քարե բազմահարկ շինություն աշտարակով և համարվում է խորհրդային նեոկլասիցիզմի ճարտարապետության կիսապաշտոնական տարբերակ։ Դասվում է 1930-ական թվականներին Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի համար կառուցված մշակութա-ժամանցային, վարչական և ուսումնական շինությունների տիպաբանական շրջանակին։ 

Սպաների շրջանային տան տեսքը Պերվոմայսկայա փողոցի կողմից
Շենքի ճարտարապետական ձևավորման մեջ օգտագործվել է լայնամասշտաբ կոմպոզիցիաներ, պսակազարդման տարրեր, աշտարակներ, սրաձողեր և զինանիշագիտության խորհրդանիշեր։ 

Այդ շենքի ճակատին տեղակայված է նաև Ռուսաստանի ԶՈւ ռազմական օկրուգի մշակույթի հաստատության անվանումը խորհրդանշող հուշատախտակ։

Փաստ
----

Ուրալյան ռազմական շրջանի սպաների շրջանային տանը (ՍՇՏ) երկար ժամանակ գտնվում էր փոքրիկ ցուցադրություն` նվիրված ՀՕՊ-ի 4-րդ բանակի կողմից Ֆրենսիս Պաուերսի ղեկավարության ներքո գտնվող ամերիկյան լրտեսական Lockheed U-2 ինքնաթիռի խոյահարմանը։ Ցուցադրվում էին ինքնաթիռի բեկորները, բոլորակարերը, գլխային լրակազմը, որով խոյահարման հրաման էր տրվել, հրթիռի մանրակերտը, որը խոյահարել էր լրտեսական ինքնաթիռը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Екатеринбург". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 2.

Աղբյուրներ
----------

Звагельская В. Е. Окружной дом офицеров // Энциклопедия Екатеринбурга [Электрон. ресурс] : электронная энциклопедия. - Электрон. дан. и прогр. - Екатеринбург. : ИИиА УрО РАН, год не указан. - 1 электрон. опт. диск (CD-ROM).
**Արմենուհի Արմենի Սեյրանյան** (ապրիլի 22, 1967(1967-04-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2015)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի թիվ 17 երաժշտական դպրոցը, Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան և կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան։ 1996 թվականից աշխատում է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում։ 1998 թվականից դասավանդում է նաև Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայում։ 2009 թվականից՝ դոցենտ։ 2016 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Գրել է աշխատություններ, տպագրված կոնսերվատորիայի «Ուսումնամեթոդական աշխատանքների ժողովածույում» և «Երաժշտական Հայաստան» միջազգային գիտական ամսագրում։ Հանդիսանում է նաև «Շարական» անսամբլի մենակատարը (գեղարվեստական ղեկավար՝ Դանիել Երաժիշտ), որի հետ ելույթներ է ունեցել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում։ Վեհափառ Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի «Արարատ» երգի միակ կատարողն է։

Համագործակցել է Ազգային օպերայի կամերային և սիմֆոնիկ նվագախմբերի, Հայաստանի ռադիոյի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի, ֆրանսիական «Գզերեմիա» անսամբլի և արտասահմանյան մի շարք մենակատարների հետ։ Ձայնագրվել է Իրանում նկարահանված «Սուրբ կույս Մարիամ» ֆիլմում։

Համագործակցել է ժամանակակից կոմպոզիտորներ Արամ Սաթյանի, Աշոտ Բաբայանի, երգեհոնահար Վահագն Ստամբոլցյանի, դիրիժոր Օհան Դուրյանի և այլոց հետ։

Ձայնագրել է հոգևոր երգերի 3 լազերային սկավառակ, որոնցից մեկը 1996 թվականին թողարկել է Celestial Harmonies ֆիրման ԱՄՆ-ում և այնտեղ արժանացել է «Հոգևոր երգերի լավուգույն ձայնասկավառակ» մրցանակին։ Հանրային ռադիոյի Ոսկե ֆոնդում ունի շուրջ քառասուն ձայնագրություններ։

Մենահամերգներով շրջագայել է Իտալիայում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Սլովենիայում, Սիրիայում, Հնդկաստանում, Վրաստանում, Կորեայում, Սիրիայում, Արցախում և այլ երկրներում։

Դերերգեր
--------

| Հեղինակ | Օպերա | Դեր |
| --- | --- | --- |
| Արմեն Տիգրանյան | Անուշ | Անուշ |
| Ջուզեպպե Վերդի | Տրավիատա | Վիոլետա |
| Տիգրան Չուխաջյան | Արշակ Բ | Օլիմպիա |

Մրցանակներ և պարգևներ
---------------------

* Հյուսիսային Կորեայում կայացած միջազգային մրցույթ-փառատոնի գլխավոր մրցանակ և ոսկե գավաթ, մեդալ (2004)
* ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2015)
* Ֆրիտյոֆ Նանսենի Ոսկյա մեդալ (2016)
* «Նոր Ոսկեդար» գրականության և արվեստի մրցանակ (2019)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը". 23.05.2015.
2. 1 2 3 4 5  "Արմենուհի Սեյրանյան". *opera.am*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ հունվարի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Արմենուհի Սեյրանյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**ViewSonic**, համակարգչային տեխնիկայի արտադրող և մատակարար, որը մասնագիտացած է հեղուկաբյուրեղային մոնիտորների, ցուցասարքերի, պլազմային էկրանների, HDTV տեխնոլոգիաների և բջջային սարքավորումների մեջ։

Ընկերության վաճառքն աշխարհում տարեկան կտրվածքով կազմում է $1 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Գլխամասը գտնվում է Բրեայում, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ։

Պատմություն
-----------

Ընկերությունը սկզբնապես հիմնադրվել է 1987 թվականին որպես Keypoint Technology Corporation։ 1990 թվականին թողարկվել է համակարգչային գունավոր մոնիտորների շարքը, որից քիչ անց ընկերությունը վերանվանվել է և ստացել ներկայիս անունը։ ViewSonic-ի հիմնադիրն ու գլխավոր գործադիր տնօրենն է Ջեյմս Չուն։

ViewSonic-ի լոգոյի վրա պատկերված են ավստրալիական գունեղ գուլդովի ամադինա տեսակի թռչուններ։

1990-ական թվականների կեսերին ընկերությունը դարձավ կինեսկոպների ամենախոշոր արտադրողն աշխարհում՝ այնպիսի ապրանքանիշերի կողքին, ինչպիսիք են Sony Trinitron, NEC, MAG Innovision և Panasonic։ Հազարամյակի վերջին ViewSonic-ը դարձավ Ամերիկայի և Ճապոնիայի էկրանների ամենամեծ արտադրողը։

2000 թվականին ընկերությունը Nokia-ից գնեց էկրանների արտադրման բաժնեմաս։

2005 թվականին ViewSonic-ը և Tatung-ը շահեցին իրենց դեմ՝ Մեծ Բրիտանիայում LG Philips Display-ի կողմից ներկայացված հայցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  James Chu 1/8 | Asian American Rags to Riches Success Stories | GoldSea
2. ↑  ViewSonic Corporation Acquires Nokia Display Products' Branded Business Archived 2008-12-09 at the Wayback Machine. (17 января 2000)
3. ↑  Ф. Молцен, Эдвард (2005 թ․ դեկտեմբերի 13). "ViewSonic побеждает в патентном споре". *ChannelWeb Network*. CMP Media LLC. Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Retrieved 2007 թ․ հուլիսի 7. `{{cite news}}`: Cite has empty unknown parameter: `|coauthors=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղում
-------------

* Պաշտոնական կայքը
**Առնոլդ Դանիել Պալմեր** (անգլ.՝ Arnold Daniel Palmer, սեպտեմբերի 10, 1929(1929-09-10)[…], Latrobe, Վեստմորլենդ շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 25, 2016(2016-09-25)[…], Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի մարզիկ, ամենահայտնի պրոֆեսիոնալ գոլֆիստներից մեկը։

Սպորտային կարիերա
-----------------

Իր խաղային կարիերայի ընթացքում Առնոլդ Պալմերը յոթ հաղթանակ է տարել խոշոր մասնագիտական մրցաշարերում ՝ «Մասթերս» (1958, 1960, 1962, 1964), ԱՄՆ բաց առաջնություն (1960) և Մեծ Բրիտանայի բաց առաջնությունում (1961, 1962)։ Նրա ամենահաջողակ շրջանը 1960 թվականից մինչև 1963 թվականն էր, երբ PGA Tour-ում նա 29 հաղթանակ է տարել։ Այդ ժամանակ մարզիկն ուներ երկրպագուների մեծ խումբ, որի մականունն էր «Առնիի բանակ», և որը նրան ուղեկցում էր յուրաքանչյուր մրցաշարում։
Պալմերը նաև աշխատել է որպես հեռուստահաղորդավար, նկարահանվել է ֆիլմերում և հանդես է եկել որպես գոլֆի մասին սեփական շոուի պրոդյուսեր։ Նա նաև գրքեր է հրատարակել գոլֆի վերաբերյալ։ Իր բազմազան գործունեության շնորհիվ 1967 թվականին նա դարձել է առաջին գոլֆիստը, որը վաստակել է միլիոն դոլար։
Պալմերն իր վերջին մրցաշարն անցկացրել է 2004 թվականին, իսկ 2006 թվականի հոկտեմբերին որոշել է հեռանալ պրոֆեսիոնալ գոլֆից։

2009 թվականի սեպտեմբերի 30-ին պարգևատրվել է Կոնգրեսի ոսկե մեդալով։ Սենտ Էնդրյուսի համալսարանի իրավունքի պատվավոր դոկտոր է (2010)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Record #84082921 // Միջազգային նույնականացման վիրտուալ նիշք(բազմ․) — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
2. 1 2 3 4 5 6
3. 1 2 3 4  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
5. 1 2 3 4
6. ↑  "Arnold Palmer... A Biography". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 27-ին. Retrieved 2009 թ․ փետրվարի 27.
7. ↑  Michael A. Lutz (13-10-2006). "'Arnie's Army' Gets Last Look at Legend" (in անգլերեն). washingtonpost.com.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ArnoldPalmer.com — Պաշտոնական կայք (անգլ.)
**Վաշ** (ֆր.՝ Île à Vache ― *Կովի կղզի*), փոքր կղզի 13 կմ երկարությամբ, 3,2 կմ լայնությամբ և մոտավորապես 52 կմ² մակերեսով, գտնվում է Հայիթի կղզում հարավ-արևմուտք։ Մտնում է Հաիթիի Հարավային դեպարտամենտի կազմի մեջ (Լե Կե շրջան)։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու արևմտյան մասը բարձրադիր է, և կառուցվել է նույն ժամանակահատվածում, ինչ որ արևելյանը։ Արևելյանը ճահճոտ է և համարվում է Հայիթիի ամենախոշոր մանգլենու անտառներից մեկը։

Զբոսաշրջություն
---------------

Կղզին համարվում է Հայիթիի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկը։ Այնտեղ են գտնվում 2 հայտնի զբոսաշրջական վայրերը՝ Պորտ Մորգանը և Աբակա-Բեյը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  T. Brooks & L.M. Davalos (2001). "The Birds of Île-à-Vache, Haiti" (PDF). Caribbean Journal of Science. Արխիվացված է the original (PDF) 2003 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2006 թ․ օգոստոսի 30.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2003002631 · VIAF: 246997439 · WorldCat VIAF: 246997439 |

 |
| **՞**Արտույտներ |
| --- |
| Դաշտային արտույտ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Ճնճղուկանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Արտույտներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Alaudidae
(Vigors, 1825) |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Արտույտներ** (լատին․՝ Alaudidae), ճնճղուկանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։ Հայտնի է 78, Հայաստանում՝ 8 տեսակ՝ տափաստանային արտույտ, երկբծավոր արտույտ, փոքր արտույտ, մոխրագույն արտույտ, փուփուլավոր արտույտ, անտառային արտույտ, դաշտային արտույտ, եղջերավոր արտույտ։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Փոքր, 110-230 մմ երկարությանը, 15-70 գ կենդանի զանգվածով երգեցիկ թռչուններ են։ Ունեն ամուր կառուցվածք, համեմատաբար մեծ գլուխ, կարճ ոտքեր (հարմարված են գետնին ազատ շարժվելուն)։ Հետին մատի եղունգն ուղիղ է և ավելի երկար մյուսներից։ Փետրածածկը համեստ գույներով ու գուներանգներով է։ Հիմնականում բաց տարածությունների թռչուններ են։ Քուջի և կրծքի վրա հաճախ բծեր են լինում։ Էգը և արուն արտաքինից չեն տարբերվում։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Երգում են թռիչքի ընթացքում՝ թևերի ու պոչի բացվածքով ցուցադրում հարսանեկան խաղերի դրվագներ։ Բնադրում են գետնին, դնում՝ 4-6 ձու, թխսակալում՝ 12-16 օր։

Սննդառություն
-------------

Սնվում են միջատներով, մոլախոտերի, մշակաբույսերի, հացազգիների գետնին թափված սերմերով (ցողունի երկարության պատճառով հասկերը չեն կարողանում կտցել)։

Տարածվածություն
---------------

Հայտնի է արտույտների 78 տեսակ՝ տարածված հիմնականում Աֆրիկայում, Եվրոպայում, Ասիայում, մեկական տեսակ՝ Ամերիկայում և Ավստրալիայում։ Հայաստանում հանդիպում է 8 տեսակ՝ տափաստանային, եղջյուրավոր, փուփուլավոր, երկբծավոր, փոքր, մոխրագույն, անտառային և դաշտային։ Դաշտային, եղջյուրավոր և փուփուլավոր արտույտները նստակյաց են, մնացած տեսակները՝ բնադրող-չվող։ Բնակվում են բաց տարածություններում, նոսրանտառներում, թփուտներում, անտառի բացատներում, հարթավայրերում, լեռներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Семейство Жаворонковые (Alaudidae) представители семейства список птиц". *onbird.ru*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 29-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 29.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16529718f · LCCN: sh85074722 · NKC: ph125610 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 149)։*  |