recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Խաղաղության համաշխարհային խորհուրդի անդամ երկրները
     ԽՀԽ մասնաճյուղեր
     Խաղաղության և հաշտության միջազգային ֆեդերացիայի գործընկերներ
     ԽՀԽ մասնաճյուղեր և ԽՀՄՖ գործընկերներ
**Խաղաղության համաշխարհային խորհուրդ** (ԽՀԽ), խաղաղության կողմնակիցների շարժման բարձրագույն և ղեկավար մարմինը։ Ստեղծվել է 1950 թվականի նոյեմբերին, Վարշավայում՝ Խաղաղության կողմնակիցների համաշխարհային II կոնգրեսում։

ԽՀԽ-ն ուղղություն է տալիս և կոորդինացնում տարբեր երկրների խաղաղության կողմնակիցների գործունեությունը՝ համաշխարհային նոր պատերազմը կանխելու, ժողովուրդների միջև փոխըմբռնումը և համագործակցությունը ամրապնդելու նպատակով, պայքարում է հանուն ընդհանուր զինաթափման, պաշտպանում է ազգային անկախության համար ժողովուրդների պայքարը։ Հաճախ հանդես է գալիս որպես խաղաղության կողմնակիցների շարժման կարևոր միջոցառումների նախաձեռնող ու կազմակերպիչ և համագործակցում է միջազգային այլ խաղաղասեր կազմակերպությունների հետ։ Սառը պատերազմի ընթացքում այն հիմնականում ֆինանսավորվում և վերահսկվում էր Խորհրդային Միության կողմից, և ձեռնպահ էր մնում բազմաթիվ հակամարտություններում Խորհրդային Միության ներգրավվածությունը քննադատելուց կամ նույնիսկ պաշտպանելուց։ Տվյալ գործոնները հանգեցրին ոչ կոմունիստական երկրներում խաղաղության շարժման վրա ԽՀԽ ազդեցության անկմանը։

«Խաղաղության պայքարի գործին մատուցած ակնառու ծառայությունների համար» ԽՀԽ առանձին մարդկանց և կազմակերպությունների պարգևատրում է Ժոլիո-Կյուրիի անվան խաղաղության ոսկե մեդալով։ ԽՀԽ նստաշրջաններ է ունենում 2-3 տարին մեկ։ Խորհրդի ղեկավար մարմիններն են՝ Նախագահությունը (ստեղծվել է 1959 թվականին՝ ԽՀԽ-ի նախագահ Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրիի մահից հետո) և Քարտուղարությունը՝ գլխավոր քարտուղարի ղեկավարությամբ։ Քարտուղարության նստավայրը Հելսինկին է։

ԽՀԽ նախագահներ
--------------

* Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրի (1950—1958)
* Ջոն Դեսմոնդ Բեռնալ (1959—1965)
* Իզաբելլա Բլյում (1965—1969)
* Կարդենաս ի դել Ռիո (1969—1970)
* Ռոմեշ Չանդրա (գլխավոր քարտուղար (1966—1977), նախագահ (1977—1990))
* Էվանգելոս Մահերաս (1990—1993)
* Ալբերտինա Սիսուլու (1993—2002)
* Օռլանդո Ֆունդուրո Լոպես (2002—2008)
* Մարիա դու Սոկորո Գոմես Կոելյու (2008-)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 712)։*  |
**«Իմ հանճարեղ ընկերուհին»** (իտալերեն՝ L'amica geniale, անգլ.՝ My brilliant friend), իտալա-ամերիկյան հեռուստասերիալ (դրամա), որը նկարահանվել է Էլենա Ֆերանտեի համանուն վեպի մոտիվներով։ Առաջին եթերաշրջանը թողարկվել է 2018 թվականի նոյեմբերին։

Սյուժե
------

Տարեց կին Էլենա «Լենու» Գրեկոն հիշում է 1950-ական թվականները՝ Նեապոլի ոչ բարվոք շրջաններից մեկում Ռաֆաելա «Լիլա» Չերուլոյի հետ իր ընկերության սկիզբը։ Նրանք ապրում էին մի բակում, գնում էին մի դպրոց, դիտում էին նույն դրաման։ Մեծանալուն զուգընթաց ընկերուհիներն ունենում էին ինչպես նոր ընդհանուր հետաքրքրություններ, այնպես էլ տարաձայնություններ։

Գլխավոր դերերում
----------------

* Գայա Ջիրաչե՝ Ռաֆաելլա «Լիլա» Չերուլո (դեռահաս)
* Լյուդովիկա Նաստի՝ Ռաֆաելլա «Լիլա» Չերուլո (երեխա)
* Մարգերիտա Մացուկո՝ Էլենա «Լենու» Գրեկո (դեռահաս)
* Էլիզա Դել Ջենիո՝ Էլենա «Լենու» Գրեկո (երեխա)
* Աննա Ռիտա Վիտոլո՝ Իմակոլատա Գրեկո, Լենուի մայրը
* Լուկա Գալոնե՝ Վիտորիո Գրեկո, Լենուի հայրը
* Վալենտինա Ակա՝ Նունցիա Չերուլո, Լիլայի մայրը
* Անտոնիո Բուոնանո՝ Ֆերնանդո Չերուլո, Լիլայի հայրը
* Ջովանի Ամուրա՝ Ստեֆանո Կարաչի
* Իմա Վիլիա՝ Մանուելա Սոլարա
* Անտոնիո Միլո՝ Սիլվիո Սոլարա
* Ալեսիո Գալո՝ Միքելե Սոլարա
* Դորա Ռոմանո՝ Մաեստրա Օլիվիերո, Էլենայի և Լիլայի ուսուցչուհին

Կադրի ետևում գտնվող տեքստը կարդում է Ալբա Ռորվահերը։

Արտադրություն
-------------

Էլենա Ֆերանտեի «Նեապոլիտանական վեպերի» էկրանավորման մասին հայտարարվել էր 2016 թվականի փետրվարին։ Հենց սկզբից նախատեսվում էր շարքի յուրաքանչյուր գիրքը վերածել ութ սերիաներից բաղկացած մեկ եթերաշրջանի։

Նկարահանումներն անցկացվել են Իտալիայում՝ Կամպանիա (Նեապոլ, Իսկիա, Կազերտա, Մարչանիզե) և Լացիո (Գաետա) տարածքներում։

2018 թվականի նոյեմբերի 18-ին ամերիկյան *HBO* հեռուստաալիքով սկսվել է սերիալի ցուցադրությունը, նոյեմբերի 27-ին՝ իտալական *RAI-1* և *TIMvision* հեռուստաալիքներով։

2018 թվականի դեկտեմբերին սերիալը պաշտոնապես երկարաձգվել է նոր եթերաշրջանի համար, որի սյուժեն հիմնված կլինի Ֆերանտեի «Նեապոլիտանական վեպեր» շարքի երկրորդ գրքի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Elena Ferrante’s Neapolitan novels set for TV adaptation
2. ↑  L’amica geniale serie tv cast, attori e quando esce
3. ↑  ‘My Brilliant Friend’ Renewed for Season 2 at HBO, RAI

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սերիալի պաշտոնական կայք(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |

 |
**Պարող տուն**, գրասենյակային դեկոնստրուկտիվիստական կառույց Պրահայում։ Բաղկացած է երկու գլանաձև աշտարակներից, որոնցից մեկը ուղիղ է, մյուսը՝ դեստրուկտիվ։ Պարող տունը համարվում է պարող զույգի ճարտարապետական փոխաբերություն, կատակով նաև անվանում են Ջինջեր և Ֆրեդ՝ Ջինջեր Ռոջերս և Ֆրեդ Ասթեր զույգի պատվին։ Գլանաձև հատվածներից մեկը, որն ուղղակի ձգված է դեպի վեր, խորհրդանշում է տղամարդուն (Ֆրեդ), իսկ երկրորդ հատվածը վիզուալ կերպով հիշեցնում է կանացի կազմվածք։ Ինչպես և դեկոնստրուկտիվիստական շատ կառույցներ, Պարող տունը համահունչ է դիտվում 19-20-րդ դարերի ճարտարապետական համալիրների հետ։

Տունը տեղակայված է Պրահա 2 թաղամասում։ Նախագծի հեղինակները Վլադո Միլունիչը և Ֆրենկ Գերին են։ Կառուցման աշխատանքները ընթացել են 1994-1996 թվականներին։

Շենքն իրենից գրասենյակային շենք է ներկայացնում, որում տեղակայված են միջազգային մի քանի կազմակերպություններ։ Տանիքում գտնվում է ֆրանսիական ռեստորան՝ Պրահա բացվող տեսարանով։

Պատմություն
-----------

Պարող տունը կառուցվել է 19-րդ դարում նեոկլասիցիզմ ոճով կառուցված մի շինության փոխարեն, որն ավերվել է ամերիկյան ավիացիայի կողմից։ Ավերված շինության փոխարեն նոր շենք կառուցելու գաղափարը Վացլավ Հավելինն էր, ով Չեխիայի նախկին նախագահն էր և ով տարիներ շարունակ ապրել է շենքի հարևանությամբ։

Պատկերասրահ
-----------

* 2005 թվական2005 թվական
* 2005 թվական2005 թվական
* 2006 թվական2006 թվական
* 2008 թվական2008 թվական
* 2007 թվական2007 թվական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  "Dancing House in Prague – Ginger and Fred", last modified March 26, 2012
3. ↑  { Archived 2020-10-05 at the Wayback Machine. "Dancing House"}, last modified March 26, 2012
4. ↑  Nationale-Nederlanden Building Archived 2009-02-03 at the Wayback Machine. Frank O. Gehry, The Architect's Studio. Digital catalog of the Henry Art Gallery at arcspace
**Միհրդատ Ա** (պարթ.` 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 *Mihrdāt*), հայտնի է նաև **Միհրդատ I Մեծ** անունով. մ. թ. ա. 195 - մ. թ. ա. 132), Պարթևստանի Արշակունի հարստության արքա (մ.թ.ա. 171 - 132 թթ.)։ Միհրդատ Ա հայտնի է որպես ականավոր քաղաքական գործիչ և զորավար։ Նրա նվաճումների շնորհիվ Պարթևաստանը էապես ընդլայնում է իր տերության սահմանները՝ տարածելով իր իշխանությունը բոլոր ուղղություններով և մի փոքր թագավորությունից վերաճելով քաղաքական խոշոր կազմավորման։ Միհրդատի օրոք Պարթևաստանի կազմի մեջ են մտնում Հույն-Բակտրիական թագավորության մի մասը (մ.թ.ա. 167 թ.), Կենտրոնական Ասիայի Մարգիանա պատմական շրջանը, Միջագետքը (մ.թ.ա. 144), Իրանն ամբողջությամբ։ Սելևկյանների հետ պատերազմներում մ.թ.ա. 141 թ. գերի է վերցնում արքա Դեմետրիոս Բ-ին, որը հետագայում ամուսնանում է Միհրդատի դուստր Ռոդոգունայի հետ։ Իր նվաճումների արդյունքում Պարթևաստանը դառնում է անտիկ աշխարհի խոշորագույն տերություններից մեկը, հետագայում՝ Հռոմեական պետության հիմնական հակառակորդը Արևելքում։ Պարթևների կողմից հելլենիստական մշակույթ ունեցող երկրների գրավումը զարկ է տալիս Պարթևաստանի ուրույն մշակույթի զարգացմանը և նրանում հելլենիստական տարրերի ներմուծմանը։ Միհրդատը պատմության մեջ է մտել որպես Պարթևաստանի և ամբողջ Արևելքի մեծ արքաներից մեկը։ Նա պարթևական առաջին թագավորն է, որ հին աքեմենյան տերության միապետների պես ստացել է *արքայից արքա* տիտղոսը և համեմատվել աքեմենյան կայսրության հիմնադիր Կյուրոս Մեծի հետM:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Daryaee, 2012, էջ 169
2. ↑  Frye, 1984, էջ 211
3. ↑  Katouzian, 2009, էջ 41

Գրականություն
-------------

* Дибвойз Н. К.: Политическая история Парфии

Արտաքին հղումներ
----------------

* Mithradates I (c. 171 — 138 B.C.)

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NLP: A27079454 · VIAF: 356159474317727662614, 66151776733418010286 · WorldCat VIAF: 356159474317727662614, 66151776733418010286 |

 |
**Խոժոռնի**, միջնադարյան բերդ-բնակավայր Գուգարքի Ծոբոփոր գավառում, այժմյան Խոժոռնի (Վրաստան, Մառնեուլի շրջանում) հայաբնակ գյուղի տեղում, Բերդաձորից հյուսիս։ XI դարից պատկանել է Զաքարյաններին, եղել նրանց տոհմական և հոգևոր կենտրոնը։ Գյուղի անվան ծագումը շատ պատմաբանաներ՝ Գառնիկ Շախկյան, Եղիշե Սահակյան և այլն կապում են Հայկ Նահապետի որդու՝ Խոռի անվան հետ։ Ըստ Խորենացու, Խոռը Հայկ նահապետի որդին էր, Խոռի սերունդը կոչվեց Խոռխոռունիներ, որոնք հայտնի իշխանական տոհմի անվանումն է։ Ըստ ավանդության Խոռը հիմնվեց Հայաստանի հյուսիսում, կառուցեց մի ավան որը կրեց նրա անունը՝ Խոռ։ Այն հետագայում դարձավ Խոժոռնի։ Խոռի անվան հետ է կապվում նաև Խոժոռնիից ոչ այնքան հեռու գտնվող Խորակարետ հոյակերտ վանքը, որը հնում կրել է տարբեր անուններ՝ Խոռակերտ, Խոռի վանք, Խոռխոռակերտ և այլն։

Այժմյան Խոժոռնիում պահպանվել են միանավ (բլրի վրա) և խաչաձև՝ զույգ ավանդատներով գմբեթավոր (XI դար) եկեղեցիները։ Գմբեթավոր եկեղեցին գտնվում է խոժոռնի գյուղի եզրին, հայ-վրացական ներկայիս սահմանից ոչ այնքան հեռու։ Կառուցված է խոշոր, կիսամշակ բազալտ քարերով։ Պատերի շարվածքում օգտագործվել են վաղ միջնադարի բարձրարվեստ քանդակազարդ կոթողներ։ Արևելյան ճակատին, բեմի լուսամուտի վերևում, կա կտիտորական բարձրաքանդակ՝ եկեղեցու մանրակերտը ձեռքերին բռնած իշխանի և եպիսկոպոսի պատկերով։ Եկեղեցուց ոչ հեռու անհատ նշանակությամբ քառակողմ մի շինություն կա, որը կարող էր լինել հոգևոր ծառայությունն իրականացնողի կացարանը։ Ցավոք 90-ականներին անհատ մարդիկ պատերից քերել են հայերեն արձանագրությունները, փոքրածավալ որմնաքանդակները։ եկեղեցու դեմ հանդիման, Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, անտառի մեջ է գտնվում Խոժոռնիի ամրոցը։ Խոժոռնի գյուղի մոտ պահպանվել են նաև հին խաչքարեր։

Գրականություն
-------------

* Հովսեփյան Գ. Նյութեր և ուսումնասիրություններ հայ արվեստի և մշակույթի պատմության, պրակ 2, Նյու Յորք, 1944, էջ 71 - 72։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 67)։*  |
«Ինչո՞ւ եք դուք, Սպարտայի կանայք, միակը, ովքեր կառավարում են տղամարդկանց»  
«Որովհետև մենք միակն ենք, ովքեր ծնունդ են տալիս տղամարդկանց»։

Գորգո (Սպարտայի թագուհի) և Լեոնիդի կինը, մեջբերվել է Պլուտարքոսի կողմից

Սպարտայի կանայք Հին Հունաստանում հայտնի էին նրանով, որ ունենին ավելի շատ ազատություն, քան հունական աշխարհի այլ շրջանների կանայք։ Սպարտայի կանայք Սպարտայից դուրս ունեցել են անկանոն սեռական կյանք վարողների և իրենց ամուսիններին վերահսկելու համբավ։ Ի տարբերություն աթենացի կանանց, Սպարտայի կանայք կարող էին օռինական ճանապարհով սեփականատեր դառնալ և ժառանգություն ստանալ և ավելի լավ էին կրթված։ Այնուամենայնիվ, գոյություն ունեցող գրավոր աղբյուրները սահմանափակ են և հիմնականում ոչ սպարտական տեսանկյունից են գրված։

Կրոն
----

Հին Սպարտայում կանանց համար պաշտամունքները արտահայտում էին Սպարտայում կանանց սոցիալական դերը, նրանց որպես երեխաներ կրողներ և խնամակալներ։ Հետևաբար, պաշտամունքները կենտրոնանում էին պտղաբերության, կանանց առողջության և գեղեցկության վրա։ Իլիփիա աստվածուհին, որը օգնում էր ծննդաբերության ժամանակ, սպարտացի կանանց համար կարևորագույն պաշտամունք էր։ Նաև կարևոր պաշտամունք էր Հեղինե Չքնաղը, որը Զևսի և Լեդայի դուստրն էր և հայտնի էր իր գեղեցկությամբ։ Կինիսկան առաջին կինն էր, որ հաղթել էր Օլիմպիական խաղերը, և նա Սպարտայում նույնպես պաշտամունքի առարկա էր՝ հիշատակվելով որպես «միակ կին ռեկորդակիրը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Plutarch, *Moralia* 225A and 240E
2. ↑  Powell 2004
3. 1 2 3  Pomeroy 2002, էջ. 105
4. ↑  Redfield 1978, էջ. 148
5. ↑  Hughes 2005, էջ. 53
6. ↑  Cartledge 2013, էջ. 200
**«Ограбление близ селения Кизил-Аджило»** (հայերեն՝ «Կողոպուտ Կըզել-Աջիլո գյուղի մոտ»), Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։

Պատմություն
-----------

Հոդվածն առաջին անգամ հրատարակվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 3-ին «Новое Обозрение» օրաթերթի № 5037-ում։ Այնուհետև տպագրվել է Երևանում 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորի 330-332-րդ էջերում։ Հրատարակել է Էդուարդ Ջրբաշյանը՝ շարքի համար մեկ ընդհանուր առաջաբանով։ Ջրբաշյանի հրատարակած գրքի մեջ գրված են Թումանյանի՝ հեղինակ լինելու փաստը հաստատող հետևյալ տողերը, որը մեջբերված է 1898 թվականին Փիլիպոս Վարդազարյանին ուղղված նամակից. «Ես այստեղ շատ լավ եմ անցկացնում օրերս- քեֆեր ենք անում, կոնցերտներ ենք տալիս- ոտանավորներ ենք գրում և, վերջապես, ավազակների մասին լուրեր եմ գրում «Новое Обозрение»-ին»։

Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորից։

Տես նաև
-------

* Թիֆլիսի գավառ, հուլիսի 25

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1994)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն։ էջ 585
2. ↑  Երկերի ժողովածու, հ. 5, էջ 141։

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Կողոպուտ Կըզել-Աջիլո գյուղի մոտ**
**Սթիվեն Հիրոյուկի Աոկի** (անգլ.՝ *Steven Hiroyuki Aoki*, ճապ.՝ スティーヴン・ヒロユキ・アオキ, նոյեմբերի 30, 1977(1977-11-30), Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ճապոնացի-ամերիկացի դիջեյ, հանդիսանում է «Dim Mark
Records» լեյբլի գործադիր տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Սթիվ Աոկին ծնվել է Մայամիում և մեծացել է Կալիֆորնիայում։ Նա Ռոքի Աոկիի և Շիզուրու Կոբայաշիի 3-րդ զավակն է։ Նրա հայրը՝ Ռոքի Աոկին նախկինում եղել է նախկին ճապոնական ըմբշամարտի չեմպիոն։ Սթիվ Աոկին սովորել է Կալիֆորնիայի Սանտա-Բարբառա համալսարանում, և ստացել է 2 դիպլոմ։ Նա սկսել է մի շարք անդերգրաունդ համերգներից, սկզբում իր տանը, ապա իր սեփական առանձնատանը։

Երաժշտական կարիերա
------------------

Աոկին աշխատում է Dim Mark Records-ում։ Վերջին տարիներին էլեկտրոնային և հաուս երաժշտությունը ղեկավարել են հայտնի MSTRKRFT, Klaxons, Scanners, Whitey, The Bloody Beetroots և Mystery Jets։
Աոկին DJ է։ Նա համագործակցել է Լոս Անջելեսի Blake Miller խմբի հետ և ստեղծել մի շարք ռեմիքսներ։
Միլլեր և Աոկի դուետը աշխատում են "Weird Science" (Խորհրդավոր գիտություն) մականվան ներքո։ Նա նաև եղել է բազմաթիվ մեծ խմբերում, այդ թվում This Machine Kills ( որը թողարկել է ալբոմ Ebullition Records-ի հիման վրա), Esperanza, և The Fire Next Time։

Սիդնեյում, ապագայի երաժշտական փառատոն
2006 թվականի մայիսին, Աոկին դարձավ MC5-ի բասսիստ Michael Davis-ի Music Is Revolution Foundation կազմակերպության անդամ։
Աոկիի միքսային ալբոմը ՝ Pillowface and His Airplane Chronicles թողարկվել է 2008 թվականի հունվարին։ Նա ուներ հիմնական միքս, որը հնչում էր Բի-բի-սի Ռադիո 1-ով 2008 թվականի օգոստոսի 2-ին և ևս մեկ անգամ՝ 2012 թվականի հոկտեմբերի 27-ին։
Աոկին ռեմիքսել է տարբեր արտիստների և խմբերի երգերը, ինչպիսիք են ՝ Jackson 5-ը, Drake-ը, Kanye West-ը, Eminem-ը, Lil Wayne-ը, Mike Posner-ը, Girls Generation-ը, All American Rejects-ը, Refused-ը, The Killers-ը, Bassnectar-ը, Lenny Kravitz-ը, Bloc Party-ն, Snoop Dogg-ը, Robin Thicke-ը, S.P.A.-ն, Kid Cudi-ն, Fërnando Oviedo-ն, Chester French-ը and Peaches-ը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը
* Dim Mak ձայնագրությունները

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք · MySpace · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · SoundCloud · Spotify · ՏիկՏոկ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11442876 · BNE: XX5233923 · BNF: 166201748 · GND: 1073533409 · ISNI: 0000 0003 6622 8481 · LCCN: no2012021223 · NDL: 001186168 · VIAF: 232432878 · WorldCat VIAF: 232432878 |

 |

 |
| **՞**Խոզուկասնկեր |
| --- |
| BasidiomycotaԲազիդիոմիցետներ, բարձրակարգ սնկերի դաս  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Սնկեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Բազիդիոմիցետներ |
|
|
| Դաս | Ասկոմիցետներ |
|
|
|
| Կարգ | Boletales |
|
|
|
|
|
|
|
| Ցեղ | **Խոզուկասնկեր** |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Paxillaceae Lotsy, 1907 |
|  |
| 
Paxillus Fr. 1835
 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Խոզուկասնկեր** (լատ.՝ Paxillacelae) , խոզուկասնկայինների ընտանիք։ Հայտնի է 4, ՀՀ-ում՝ 2 ցեղ։

Տարածվածություն
---------------

Առավել տարածված է բարակ խոզուկասունկը (P. involutus)։ Հանդիպում է ամենուր՝ տարբեր տիպի անտառներում, այգիներում, ծառերի բների մոտ կամ հողի վրա՝ ամռան ամիսներից մինչև ուշ աշուն (1200-2000// բարձր-ներում)։

Արտաքին տեսք
------------

Գլխարկը (տրամագիծը՝ 5-15 սմ) թաղիքանման կամ թավշանման մակերեսով է, սկզբում՝ ուռուցիկ, հետո՝ տափակ, կենտրոնում՝ ձագարաձև գոգավորությամբ, դեղնագորշավուն։ Թիթեղները գորշ են, հաստ, իջնում են ոտիկի վրա, սեղմելուց հետո մգանում են։ Պտղամիսը փխրուն է, փափուկ, դեղնավուն։ Ոտիկը կենտրոնական է կամ կողքային, բարձր.՝ մինչև 9 սմ, ստորին մասը՝ նեղ, գորշ։ Թունավոր է։ Օդից և հողից կլանում է ծանր մետաղներ։

Տեսակներ
--------

* Austrogaster Singer, 1962
* Gyrodon Opat. 1836
* Hydnomerulius Jarosch & Besl, 2001
* Paragyrodon (Singer) Singer, 1942
* Paxillus Fr. 1835

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* *Вавриш П.О. Горовой Л.Ф.* Грибы в лесу и на столе. — К.: «Урожай», 1993. — С. 77. — ISBN 5-337-00728-9
* Грибы: Справочник. — М.: «Астрель», «АСТ», 2001. — С. 31. — ISBN 5-17-009961-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Таксономия на сайте www.mycobank.org
Թայլանդաբնակ պադուանգուհի
**Պադաունգներ** (բիրմաներեն՝ ပဒေါင်, եզակի՝ պադաունգ, պադոնգ, պադաուն, կայան), կարենների խմբին պատկանող ժողովուրդ, ովքեր բնակվում են Մյանմայում (Բիրմա), հատկապես Կայա նահանգի հյուսիս-արևմուտքում, Կարեն նահանգի հյուսիսում և Շան նահանգի հարավ-արևմուտքում, ինչպես նաև Թաիլանդում։ Խոսում են Տիբեթա-Բիրմանական լեզուների կարենյան ճյուղի կայան լեզվով։

Պադաունգները հիմնականում ապրում են բարձրլեռնային գյուղերում։ Ի տարբերություն բիրմայական այլ ցեղերի, իրենց տները կառուցում են ոչ թե ցցագերանների, այլ հողի վրա։ Աճեցնում են բրինձ։ Այս ցեղի տղամարդիկ հաճախ աշխատում են որպես գրաստավար կամ զբաղվում են փղեր պահելով։ Պադաունգները անիմիզմի հետևորդներ են՝ մշտապես զոհաբերություններ են մատուցում հոգիներին, հատկապես ցեղի գերագույն կանացի հոգուն։

1990-ական թվականներին Բիրմայի զինվորական խունտայի հետ կոնֆլիկտների և հարկադրաբար վերաբնակեցնելու քաղաքականության պատճառով, պադաունգները գաղթել են հարևան Թաիլանդ, որտեղ ապրում են սահմանամերձ գյուղերում։

Պադաունգ ցեղի կանայք հինգ տարեկան հասակից պարանոցի վրա կրում են պղնձյա պարուրաձև օղակներ։ Հետզհետե օղակների քանակը (պարույրների շրջանակը) ավելացնում են, որը երկար պարանոցի պատրանք է ստեղծում։ Մեծահասակ կանանց օղակների քանակը կարող է հասնել երկու տասնյակի, իսկ զանգվածը 4-5 կգ-ի։ Հաճախակի օղակները ըստ ցանկության կամ անհրաժեշտության դեպքում հանում են և կրկին հագցնում պարանոցին։ Դա առողջական խնդիր չի առաջացնում։ Իսկ օղակներից ընդհանրապես հրաժարվելու դեպքում պարանոցը 1-3 տարվա ընթացքում ընդունում է իր սովորական տեսքը։ Հաճախ պարույրները ավելորդ անգամ բարձրացվում են, որի պատճառով ստիպված են լինում գլուխը մշտապես պահել վեր։ Այդ դեպքերում կանայք կորցնում են գլուխը պտտելու կամ խոնարհելու ունակությունը, քանի որ այդ պատճառով շարժումներ կատարելը պարզապես բավականին բարդանում է և դա անատոմիական փոփոխությունների արդյունք չի հանդիսանում։ Միաժամանակ այդպիսի պարույրները հանելիս առկա է պարանոցը կոտրելու վտանգ, քանի որ պարանոցի մկանները կարող են ատրոֆիայի ենթարկվել (բթանալ)։ Սակայն այդպիսի դեպքեր հազվադեպ են լինում։ Ռենտգեն հետազոտությունները ցույց են տվել, որ օղակների հաշվին պարանոցը երբեք չի երկարում, այլ դեֆորմացվում է ուսերի շրջանը։ Ուսագոտին օղակների ծանրության տակ աստիճանաբար ցած է իջնում, քանի որ այն միացված է կմախքին ընդամենը մեկ հոդի միջոցով։ Արդյունքում ստեղծվում է երկար պարանոցի պատրանք, սակայն իրականում պարանոցը ոչ մի փոփոխության չի ենթարկվում։ Հետաքրքիրն այն է, որ օղակները տեսնելու նպատակով այս ցեղի գյուղեր են այցելում տարեկան հազարավոր տուրիստներ։ Կանայք օղակներ կրում են նաև ձեռքերին և ոտքերին։

Օղակներ կրելու ավանդույթի իմաստը պարզ չէ՝ կան բազմաթիվ վարկածներ, սակայն միանգամայն հասկանալի է, որ երկար պարանոցը համարվում է գեղեցկության խորհրդանիշ։

Պարանոցին օղակներ կրելու ավանդույթ ունեն նաև հարավային Աֆրիկայում բնակվող նդեբելե ցեղի կանայք։
**Կողբեթլիևի եկամտաբեր տուն**, հինավուրց տուն Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Ազատության հրապարակում։ Շենքը պատմության և մշակույթի տարածաշրջանային նշանակության հուշարձան է։

*Հասցեն`*Դոնի Ռոստով, Ազատության հրապ. 1/2։

Պատմություն
-----------

19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին ճարտարապետ Նիկոլայ Նիկիտիչ Դուրբախը (Նիկողոս Մկրտչի Դուրբախյան) կառուցում էր բնակելի տներ Դոնի Ռոստովում, Ազովում, Մարիուպոլում։ Այդ տարիներին քաղաքում ապրում էր Կողբեթլիևների ընտանիքը, որը հայտնի և հարգված էր Նոր Նախիջևանում։ Անդրիաս Կողբեթլիևի բազմաթիվ ազգականները տներ ունեին Եկատերինայի հրապարակում, 1-ին Գեորգիևյան փողոցում, 18-րդ գծում։ Ընտանիքի բոլոր անդամները տարված էին թատերական արվեստով և Նախիջևանում արվեստի հայտնի հովանավորներ էին։

Ինչպես իր «Բուլվարնայա հրապարակ» գրքում գրել է Լ. Ֆ. Վոլոշինովան, մինչև 1908 թվականը Բուլվարնայա հրապարակի տնատիրության հողամասը պատկանել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ հայկական եկեղեցուն։ 1909 թվականին տնատիրության սեփականությունը ձեռք է բերում Անդրիաս Կողբեթլիևը և սկսում է բարձր գետնախարիսխով աղյուսե բնակելի տան շինարարությունը։

Նոր տան նախագիծը մշակել է Նիկոլայ Նիկիտիչ Դուրբախը։ Պատվիրատուի ցանկությամբ և խնդրանքով ճարտարապետ Ն. Ն. Դյուրբախը տան ճակատը նախագծել և ձևավորել է նրբագեղ ոճով` կիրառելով դասական ձևերի և բարոկկոյի դեկորատիվ տարրերի ողջ հարստությունն ու բազմազանությունը։ 1912 թվականին Անդրիաս Կողբեթլիևը քաղաքում կառուցում է աղյուսե գեղեցիկ առանձնատուն, որը դառնում է Բուլվարնայա հրապարակի (այժմ` Ազատության հրապարակ) զարդը։ Ճարտարապետի կողմից եկամտաբեր տան վրա տեղադրված ճարտարապետական մանրամասների ինքնատիպությունը և ջերմությունը այս ընտանեկան տանն անհատական տեսք են տալիս։ Տան վերին հարկի բարձր պատուհանները շրջանակված են կիսաշրջանաձև երեսկալներով, ձևավորված են դեկորատիվ կալունակներին ամրացված զարդաքիվերով։ Սյուները, վերևում գտնվող ախավեղագեսի մի մասի և պատվանդանի հետ, պատի հետ համեմատած առաջ են բերված։ Գետնախարսխային հարկի պատուհաններն ունեն դեկորատիվ կողպեքներ, պատուհաններին ամրացված են թուջե վանդակներ։

Բարձր գետնախարսխային հարկում առևտրային տարածքներ էին, հիմնական բնակելի հարկը նախատեսված էր տան սեփականատիրոջ և նրա ընտանիքի անդամների համար։

1916 թվականին առանձնատան սեփականատեր կարճ ժամանակով դարձել է Պետրոս Աբրահամյանը։ 1920 թվականին խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո տունն ազգայնացվել է։ 1920-ական թվականներին տունը սկսել է բնակեցվել։

Եկամտաբեր տունն այժմ էլ Ազատության հրապարակի զարդն է, այն ճարտարապետության տարածաշրջանային նշանակության հուշարձան է։

Մինչև Հայրենական մեծ պատերազմը տան ճակատը պահպանում էր իր նախնական տեսքը, սակայն հետագայում ծեփվածքը սկսեց թափվել, կորսվեցին ծոփորի և ատտիկոսի որոշ մանրամասներ։ Տունը պատերազմի տարիներին կանգուն մնաց։ Այժմ այն վերակառուցվել է և ունի նախնական տեսքը։ Տանը տեղակայված է «Կվադրո-Լոջիստիկ» ապահովագրական ընկերությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Перечень объектов культурного наследия регионального значения г. Ростова-на-Дону

Արտաքին հղումներ
----------------

* Доходный дом Когбетлиева Archived 2016-10-24 at the Wayback Machine. .
* Николай Никитич Дурбах — городской архитектор Нахичевани-на-Дону
Պիեր Օմիդյար
**ԻբԷյ** (անգլ.՝ eBay) էլեկտրոնային աճուրդ իրականացնող ընկերությունը։ Ստեղծվել է 1995 թվականին։

1995 թվականին Պիեր Օմիդյարը հիմնադրեց «eBay» էլեկտրոնային աճուրդ իրականացնող ընկերությունը։ Էլեկտրոնային աճուրդների իրականացման ֆորմատը նշանակում է, որ ընկերությունը ծախսեր չի իրականացնում պահեստավորման տարածքների և առևտրային աշխատակիցների անձնակազմի պահպանման վրա։
«eBay» ընկերությունը օգնում էր կոլեկցիորներին գտնել հավաքածուի իրեր, վաճառողներին՝ բարձրացնել եկամուտները, իսկ զեղչերի սիրահարներին իրի համար ավելի քիչ վճարելու հնարավորությունը։

1999 թվականին «eBay»-ի անունն ասոցացվում էր էլեկտրոնային աճուրդների հետ։ 2000 թվականի սկզբներին ընկերությունն ուներ վեբ-աճուրդների մակարդակի ամենալայն ցանցն աշխարհում, ինչը հնարավորություն է տալիս մարդկանց ոչ ավանդական, բայց գրավիչ ձևով գնել և վաճառել ամենատարբեր առարկաներ։ 
Ընկերության առաքելությունն է՝ «օգնել մարդկանց վաճառել աշխարհում հնարավոր ամեն ինչ»։ «eBay»-ի հայեցակարգն էր. «ստեղծել մի վայր, որտեղ կարելի է բիզնես վարել, ինչպես հին ու բարի ժամանակներում, երբ յուրաքանչյուր գնորդ և վաճառող ճանաչում էին միմյանց անձնապես և վստահում էին միմյանց»։
1998 թվականին ընկերության ղեկավարությունը ստանձնեց Մարգարետ Ուիտմորը, ով այդ ժամանակ աշխատում էր, որպես գլխավոր մենեջեր «Hasbro» ընկերության բաժիններից մեկում։ Մարգարատը՝ շնորհիվ իր փորձի «Haspro - Teletubbies», «Playskooi»(չաշխատող հղում)
, և «Mr. Potato Head» ապրանքանիշերի գլոբալ առաջխաղացման բնագավառում հրաշալի ղեկավար էր և փաստացիորեն դարձավ ընկերության դեմքը։

1999 թվականի վերջում «eBay»-ում աճուրդի էր հանվել 3000 անվանացանկի ավելի քան 3 մլն. առարկա։ Վաճառողները և պոտենցիալ գնորդները կարող էին տեսակավորել ցուցակներն ըստ անվանումների, ոլորտների, բանալի բառերի, գնորդների անունների կամ աճուրդի ամսաթվի։ Ընկերության վեբ-կայքում գրանցված էր ավելի քան 10 մլն. օգտատեր, օրական կայքում ֆիքսվում էր 1.8 մլն. այցելություն և դիտվում էր ավելի քան 375 հազ. ապրանք։

Մրցակցային ռազմավարություն
--------------------------

«eBay»-ը մշակել է մրցակցային ռազմավարության երեք ռազմավարական մոդել։ Առաջին հերթին կարգավորում է ռազմավարական համագործակցությունը արժեքների շղթայի բոլոր օղակներում(ստեղծելով տպավորիչ փաթեթ ավելի քան 250 պայմանագրերից, այնպիսի ընկերությունների հետ ինչպիսիք են America Onlin,Yahoo.com,Warner Brothers(չաշխատող հղում)
 և այլն)։ Երկրորդ՝ ընկերությունը անընդհատ հավաքագրում է հաճախորդների մեկնաբանությունները և ստացված տեղեկատվության հիման վրա բարելավում իր գործունեությունը։ Երրորդ՝ «eBay»-ը անընդհատ հետազոտում է արտաքին միջավայրը՝ նոր հնարավորություններ գտնելու նպատակով։

«eBay»-ի ղեկավարությունը առանձնացրել է 9 ցուցանիշ, որոնցով ընկերությունը ստիպված է մրցակցել մրցակիցների հետ՝

* ապրանքների ծավալը և տեսականին,
* մասնակիցների թվաքանակը,
* համայնքի անդամների համագործակցությունը,
* հաճախորդների սպասարկումը,
* առաքման և վճարման երաշխիքները,
* ապրանքային նշանի իմիջը,
* վեբ-կայքի դիզայնը,
* կանխավճարները և գները,
* փնտրելու միջոցների որակը։

Իբէյ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Global Research Identifier Database — 2015.
2. ↑  "Google Finance"
3. ↑  Ռազմավարական կառավարում(չաշխատող հղում)
4. ↑  Իբէյ
**Թոուհիդի Թաբարի** (պարս. توحیدی طبری, հունիսի 15, 1964(1964-06-15), Բաբոլ, Մազանդարան, Իրան), պարսիկ արվեստագետ, մասնագիտացված վայելչագրության և նկարչության մեջ, այժմ բնակվում է Փարիզում։ Իրանական վայելչագիրների կազմակերպության անդամ է, ինչպես նաև UNESCO-ին կից Գեղարվեստի Միջազգային կազմակերպության, Ֆրանսիայի Արվեստագետների Տան և Իրանական Արվեստի Նախարարության Գեղարվեստի Կենտրոնի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Թոուհիդի Թաբարին սկսել է վայելչագրություն սովորել 14 տարեկան հասակում (1977) Մ. Ֆերասատի և Մ. Ֆալլահի հետ իր ծննդավայր Բաբոլում։ Այնուհետև 19 տարեկանում նա ընդունվում է Թեհրանի Վայելչագրության Ինստիտուտը, որտեղ նա սովորում է վարպետներ Ամիրխանի և Քաբոլիի հետ մինչև 1988 թվականը, միաժամանակ ուսումնասիրելով գեղարվեստը, գրաֆիկան և պարսկական ավանդական արվեստները։ Թոուհիդի Թաբարին վայելչագրության մեջ Նաստալիք և Շեկաստեհ ուղղությունների մասնագետ է։ Լինելով ճանաչված միջազգային վայելչագիր, նա 1987 թվականից սկսած կազմակերպել է 50-ից ավելի անհատական ցուցահանդեսներ Ամերիկայում, Ասիայում և Իրանում, ինչպես նաև մասնակցել է 100-ից ավելի ազգային, միջազգային և կոլեկտիվ ցուցահանդեսների։

Նա բազմաթիվ փառատոների դափնեկիր է, այդ թվում՝ 

* Թեհրանի Ժամանակակից Արվեստների Թանգարանի պարգևագիր, Իրան, 1999
* Լիբանանի Գեղարվեստի Դպրոցի դիպլոմ և շքանշան, 2002
* Նախագահ Ժակ Շիրակի կողմից շնորհակալական նամակ, 2003
* Յեղղ քաղաքի Կայեբոթ շքանշան, 2004
* Զագրեբի Գեղարվեստի Ակադեմիայի պարգևագիր, 2004

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թոուհիդի Թաբարիի պաշտոնական կայքը Archived 2008-03-06 at the Wayback Machine.
* Իրանի վայելչագիրների Ասսոցիասիայի պաշտոնական կայք Archived 2004-12-09 at the Wayback Machine.
* Փարիղում Իրանյան Մշակութային Կենտրոնի պաշտոնական կայքը Archived 2007-12-04 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տարա (այլ կիրառումներ)
Ստվարաթղթե արկղ
**Տարա** (իտալերեն` tara, արաբերեն` թարհա- այն, ինչ դեն է նետված), իր, որն օգտագործվում է ապրանքի փաթեթավորման, պահպանման ու տեղափոխման համար։ Վերարտադրության անընդհատությունն ապահովող նյութական պայմաններից Է։ Ապրանքներն սպառողին հասցնելու պրոցեսում պահպանում է դրանց որակն ու քանակը, հնարավորություն է տալիս մեքենայացնել բեռնման-բեռնաթափման աշխատանքները, արդյունավետ օգտագործել տրանսպորտային միջոցներն ու պահեստները։

Տարաների տեսակները
------------------

Տարաները ստորաբաժանվում են ներքին (սպառողական), արտադրամասային (ներգործարանային) և արտաքին (տրանսպորտային) խմբերի։ Ներքին տարաները (թղթե փաթեթներ, ստվարաթղթե տուփեր, թիթեղյա անոթներ, պարկուճներ, սրվակներ և այլն) կշռաբաշխված ապրանքների անկապտելի մասն են և ծրարված իրերի հետ դառնում են գնորդի սեփականությունը։ Արտադրամասային(փայտյա հոծ և վանդակավոր արկղեր, մետաղյա տարաներ, ընդկալներ և այլն) կիրառվում են հումքը, կիսաֆաբրիկատները, պահեստամասերն ու պատրաստի արտադրանքը ձեռնարկության ներսում, արտադրամասերի միջև, մինչև աշխատատեղերը տեղափոխելու համար։ Արտաքին տարաները (փայտյա, մետաղյա, պոլիէթիլենային արկղեր, տակառներ, թմբուկներ, տոպրակներ և այլն) օգտագործվում են ապրանքներն արտադրողից սպառողին ուղարկելու կամ պահպանելու համար։ Որպես արտաքին տարաներ կարող են ծառայել նաև կոնտեյներները, փաթեթները, տեփուրները են, որոնցում ապրանքները ոչ միայն հասցվում են պահպանման ու վաճառքի վայրերը, այլև միաժամանակ հանդիսանում վաճառքի սարքավորումներ (տարա-սարքավորում)։ Դրանց արժեքը, որպես կարգ, մասնակիորեն ներառվում է ապրանքի արժեքի մեջ։ Տարաների բոլոր տեսակների համար հիմնական պահանջներն են՝ թեթևությունը, ամրությունն ու էժանությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 604)։*  |
**Միքայել Տեր-Միքայելյանի անվան Ֆիզիկական Հետազոտությունների Ինստիտուտ** (անգլ.՝ Mikael Ter-Mikaelian Institute for Physical Research), ֆիզիկայի մի շարք ոլորտներում հետազոտություններ իրականացնող հիմնարկություն։ Գտնվում է Աշտարակ քաղաքից 1 կիլոմետր հարավ՝ Աշտարակ-Վաղարշապատ (Էջմիածին) ավտոմայրուղու առաջին կիլոմետրի վրա։

Պատմություն
-----------

ՖՀԻ-ն հիմնադրվել է 1967 թվականին, ականավոր գիտնական Միքայել Տեր-Միքայելյանի կողմից և այժմ հանդիսանում է Հայաստանի առաջատար հետազոտական հիմնարկներից մեկը[*փա՞ստ*]։

Հետազոտությունների ոլորտները և այլ գործունեությունները
------------------------------------------------------

ՖՀԻ հետազոտությունների հիմնական ոլորտներն են՝

* Լազերային ֆիզիկան
* Ոչգծային օպտիկան
* Քվանտային օպտիկան
* Նյութի և ճառագայթման փոխազդեցությունը
* Բյուրեղների աճեցումը և բնութագրումը
* Պինդ մարմնի ֆիզիկան
* Բարձրջերմաստիճանային գերհաղորդականությունը
* Գիտական սարքաշինությունը

Բացի այդ, ՖՀԻ-ն կազմակերպում է Լազերային Ֆիզիկա ամենամյա հեղինակավոր միջազգային կոնֆերանսը, համագործակցում է Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի և Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի հետ։ Այն սերտ կապեր է հաստատել բազում երկրների հետազոտական հիմնարկների հետ, այդ թվում Ռուսաստան, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Ֆրանսիա, Անգլիա, Ֆինլանդիա, Գերմանիա, Իտալիա, Բելառուս, Ավստրալիա, Սինգապուր։ Հանդիսանում է «ՖՀԻ ինտեգրումը եվրոպայի գիտահետազոտական տարածք» ԵՄ գրանտի շահառուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Armenia National Academy of Sciences of։ «National Academy of Sciences of Armenia»։ *www.sci.am*։ Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2012-06-06 at the Wayback Machine. (հայերեն) (անգլերեն) (ռուսերեն)
* IPERA project (անգլերեն)
**Ռենատա Վիգանո** (իտալերեն՝ Renata Viganò, հունիսի 17, 1900(1900-06-17), Բոլոնիա, Իտալիա - ապրիլի 23, 1976(1976-04-23), Բոլոնիա, Իտալիա), իտալացի գրող, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին դիմադրության շարժման մասնակից, պարտիզան։ Իտալիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ, Վիարեջոյի մրցանակի դափնեկիր (1949)։

Կենսագրություն
--------------

Վաղ տարիքից երազել է բժիշկ դառնալ, սակայն ընտանիքի ֆինանսական դժվարությունները նրան ստիպել են թողնել միջնակարգ դպրոցն ու աշխատել ապրուստի համար։ Բոլոնյայի հիվանդանոցում աշխատել է որպես հիվանդապահ, ապա բուժքույր։ Ֆաշիստների իշխանության գալուց և ծնողների մահից հետո Ռենատան դժվարությամբ է տարել քաղաքական նոր իրավիճակը, մինչև որ հանդիպել է ընկերոջը՝ Մուսոլինիի վարչակարգի հակառակորդ, լրագրող և կոմունիստ Անտոնիո Մելուշիին, որի հետ ամուսնացել է։ Նրա ներգործությամբ միացել է Իտալիայի կոմունիստական կուսակցությանը։

Բանաստեղծություններ գրել և հրատարակել սկսել է 12 տարեկանից։ Համագործակցել է տարբեր թերթերի ու ամսագրերի հետ, որտեղ տպագրել են նրա բանաստեղծություններն ու պատմվածքները։ 1943 թվականի սեպտեմբերին ամուսնու և 7-ամյա որդու հետ միացել է պարտիզաններին. Գարիբալդիի անվան բրիգադում եղել է կապավոր, բուժքույր։ Տպագրվել է անլեգալ մամուլում։

Ռենատո Վիգանոն մահվանից երկու ամիս առաջ պարգևատրվել է Բոլոնյայի լրագրողական մրցանակով։

Ռ. Վիգանոյի առավել հայտնի ստեղծագործություններից է «L’Agnese va a morire» («Անիեզեն մահվան է գնում») վեպը, որը գրել է Իտալիայում մղված պարտիզանական մարտերի ազդեցությամբ։ Վեպի համար բանաստեղծուհին և արձակագրուհին պարգևատրվել է Վիարեջոյի մրցանակով (1949), որն Իտալիայի ամենահին և ամենահեղինակավոր գրական մրցանակներից մեկն է։

Հիշատակ
-------

* Բոլոնյայում կա զբոսապուրակ Ռ. Վիգանոյի փոքր արձանով։
* Իտալիայի մի քանի քաղաքներում նրա անունն են կրում փողոցներ և դպրոցներ։

Ընտրյալ ստեղծագործություններ
----------------------------

* L’Agnese va a morire (1949)
* Mondine (1952)
* Arriva la cicogna (1954)
* Donne della Resistenza (1955)
* Ho conosciuto Ciro (1959)
* Una storia di ragazze (1962)
* Matrimonio in brigata (1976)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  FemBio database (գերմ.)
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. ↑
5. ↑  Renata Viganò, L'Agnese va a morire, TN, Einaudi, 2016, p. 5.

Գրականություն
-------------

* Литературный энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия. Под редакцией В. М. Кожевникова, П. А. Николаева. 1987.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Scrittrici partigiane: Renata Viganò Archived 2013-03-14 at the Wayback Machine.(իտալ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12155462 · BNF: 119627324 · CONOR: 144010595 · GND: 119352192 · ICCU: CFIV037535 · ISNI: 0000 0001 1821 8874 · LCCN: n84158896 · LNB: 000130022 · NKC: kup20030000107183 · NLA: 35689749 · NLP: A21822438 · NTA: 071019219 · PTBNP: 189055 · SUDOC: 027627136 · VIAF: 99417264 · WorldCat VIAF: 99417264 |

 |

 |
**Միքայել Արտեմի Տերյան** (իսկական ազգանունը՝ Տեր-Մարտիրոսյան, դեկտեմբերի 17, 1908(1908-12-17), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), հայ երաժշտագետ, մանկավարժ, արվեստագիտության թեկնածու (1955), պրոֆեսոր (1990)։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Տերյանը ծնվել է 1908 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի դիրիժորական բաժինը (1946)։

1947-2004 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիաում, որտեղ 1949-1956 թվականներին եղել է ամբիոնի վարիչ։

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտության զարգացմանը. «Սպենդիարյանի սիմֆոնիկ ստեղծագործությունները» (1954), «Հայկական սիմֆոնիկ երաժշտությունը և գործիքային կոնցերտը» (1960), «Կոմիտասի խմբերգային ստեղծագործությունը» (1982)։ Համահեղինակ է սոլֆեջջոյի դասագրքերի (1961, 1965)։

Միքայել Տերյանը մահացել է 2004 թվականի ապրիլի 12-ին Երևանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Զոլի Ադոկ** (հունգարերեն` *Ádok Zoltán*, մարտի 22, 1976(1976-03-22), Սեգեդ, Հունգարիա), հունգարացի երգիչ, դերասան և պարող։

Կենսագրություն
--------------

### Մանկություն

Զոլի Ադոկը ծնվել է 1976 թվականի մարտի 22-ին Հունգարիայի Սեգեդ քաղաքում։ Նա իր ընտանիքի երկրորդ երեխան է, ունի 1 քույր։

### Կարիերա

Զոլիի կարիերան սկսվել է 2000 թվականին, երբ ավարտում է իր ուսումը պարի և երաժշտության ընկերությունում և մեկնում շրջագայությունների` որպես պարող և երգիչ։

2008 թվականին Զոլին թողարկում է իր առաջին՝ Tánclépés դեբյուտային ալբոմը։ Հաջորդ տարի Զոլին հանդես է գալիս որպես դերասան՝ Álom.net ֆիլմում։ Նա նաև կատարում է այդ ֆիլմի սաունդթրեքը։

2009 թվականի փետրվարի 23-ին Dance with Me երգով ընտրվում է Հունգարիայի ներկայացուցիչ Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում։ Նա մրցույթի կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցնում է 15-րդ հորիզոնականը, ինչը թույլ չի տալիս, որ նա անցնի եզրափակիչ փուլ։

2011 թվականին Զոլին թողարկում է իր երկրորդ ալբոմը, որն անվանված է՝ Három álom:

Սկավառակագրություն
------------------

### Ալբոմներ

| Տարի | Ալբոմ |
| --- | --- |
| 2008 | Tánclépés |
| 2011 | Három álom |

### Սինգլներ

| Տարի | Սինգլ |
| --- | --- |
| 2009 | "Dance With Me" |
| 2010 | "Why Don't You" |
| 2011 | "Harom Alom" |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Discogs — 2000.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2011-07-21 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |
| **՞**Շաքարի ճակնդեղ |
| --- |
| Շաքարի ճակնդեղ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Beta vulgaris L*

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Շաքարի ճակնդեղ** (*Beta vulgaris L*), թելուկազգիների (*Chenopodiaceae*) ընտանիքի Beta ցեղին պատկանող տեխնիկական մշակաբույս։ Մշակվում է մարդու սննդի համար կարևոր նյութի՝ շաքարի ստացման համար։

Մշակումն ունի նաև կերային նշանակություն։ Տերևները կազմում են արմատի քաշի 30-50 %-ը։ 100 կգ արմատը պարունակում է 25,7, իսկ տերևը՝ 19,5 կերային միավոր։

Շաքարի ճակնդեղի տերևները պարունակում են մեծ քանակությամբ վիտամիններ, ամինաթթուներ և միկրոտարրեր։ Շաքարի ճակնդեղի տերևներից պատրաստված ալյուրն ամինաթթուների կազմով քիչ է տարբերվում առվույտի ալյուրից. չորացած տերևի մեկ կիլոգրամը պարունակում է 75-80 գրամ մարսելի պրոտեին, որն օգտակար է համարվում խոշոր եղջերավոր անասունների և խոզերի համար։

Ունի նաև մեծ ագրոտեխնիկական հատկություն։ Որպես շարահերկ բույս այն լավագույն նախորդ է հանդիսանում մի շարք կուլտուրաների, հատկապես գարնանացան հացաբույսերի համար։

Շաքարի ճակնդեղն առաջին անգամ հետազոտվել է 16-րդ դարում։ Ճակնդեղի մեջ բյուրեղային շաքարը գերմանացի գիտնական Անդրեաս Զիգիզմունդ Մարկգրաֆի կողմից հայտնաբերվել է 1747 թվականին և միաժամանակ հաստատվել, որ ճակնդեղից ստացված շաքարը ոչնչով չի տարբերվում շաքարեղեգնից ստացված շաքարից։ Շաքարի ճակնդեղը լայն չափով սկսվել է վերամշակվել 18-րդ դարի վերջերից։

2011 թվականի դրությամբ աշխարհում շաքարի ճակնդեղի առավել խոշորածավալ արտադրող երկրներն են Ֆրանսիան, Միացյալ Նահանգները, Գերմանիան, Ռուսաստանը և Ուկրաինան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Marggraf (1747) "*Experiences chimiques faites dans le dessein de tirer un veritable sucre de diverses plantes, qui croissent dans nos contrées*", *Histoire de l'académie royale des sciences et belles-lettres de Berlin*, էջ 79-90.
2. ↑  «ՖԱՕՍՏԱՏ. Երկրներ ըստ ապրանքատեսակի»։ Սննդի և գյուղատնտեսության կազմակերպություն, ՄԱԿ։ 2010

Գրականություն
-------------

* Ա. Ա. Մաթևոսյան (1977) *«Բուսաբուծություն»*, *երկրորդ վերամշակված և վերափոխված հարատարակություն*, Երևան, «Լույս»,

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շաքարի բյուրեղների աճեցումը Archived 2010-03-25 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
* Շաքարի ստացումը (անգլերեն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119310430 · GND: 4124906-9 · LCCN: sh85129679 · Microsoft: 2776936025 · NDL: 00572860 · NKC: ph116894 |

 |

 |
**Վարդի Մանուելյան** (1970, Պլովդիվ, Բուլղարիա), հայ ջութակահարուհի։ Ջութակահար Մովսես Պողոսյանի կինն է։

Կենսագրություն
--------------

Վարդի Մանուելյանը ծնվել է 1970 թվականին Պլովդիվում (Բուլղարիա)։ Սովորել է Պլովդիվի «Պերկով» երաժշտական դպրոցում, ավարտել Բուլղարիայի երաժշտական ակադեմիան
(Սոֆիա) և Քլիվլենդի երաժշտական ինստիտուտը (Դ. Վայլերշտեյնի դասարան)։ Բնակություն է հաստատել Գլենդելում. 2004 թվականին դարձել է
Լոս Անջելեսի ֆիլհարմոնիայի «Դետրոյտ» սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատարուհի։ Դասավանդում է Քոլբուրնի երաժշտական ակադեմիայում։

Կամերային գործերի կատարումներով մասնակցել է «Մալբորո», «Էլ Պասո», «Օլիմպիական», «Էփլ Հիլ», «Սեբագո» երաժշտական փառատոներին։ Ճանաչված սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ շրջագայել է համերգային ծրագրերով (ԱՄՆ, Բուլղարիա, ԽՍՀՄ, Լեհաստան, Իսպանիա, Իտալիա) և մենահամերգներով։ Լոս Անջելեսի երաժշտական կազմակերպության «Ութնյակի» անդամ է։

2016 թվականին Վարդի Մանուելյանն ամուսնու՝ Մովսես Պողոսյանի հետ Երևանում նվագել է Հայաստանի սիմֆոնիկ նվագախմբում (դիրիժոր՝ Էդուարդ Թոփչյան)։

Վարդի Մանուելյանի և Մովսես Պողոսյանի՝ Ստեֆան Վոլփի ամբողջական ջութակի ստեղծագործությունների «Bridge Records» ձայնասկավառակը ընդգրկվել է *Sunday Times*-ի 2015 թվականի լավագույն տասնյակում (Մեծ Բրիտանիա)։

Մրցանակներ
----------

* 1977 – Ա. Կոձիանի անվան մրցույթի դափնեկիր (Չեխոսլովակիա),
* 1985 – Հ. Վենյավսկու անվան մրցույթի դափնեկիր (Լեհաստան),
* 1991 – Քոնեքթիքութի ջութակահարների միջազգային մրցույթի դափնեկիր,
* 1993 – Բրայան միջազգային փառատոնի 1-ին մրցանակ (ԱՄՆ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարդի Մանուելյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մովսես Պողոսյանը, Վարդի Մանուելյանը, Անդրեաս Ֆրյոլիխը՝ մեկ բեմում

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Եղջերուները, կանգնած ջրում, փրկվում են անտառային հրդեհից, Մոնտանա նահանգ
**Անտառային հրդեհներ**, կրակի տարերայնորեն տարածումն անտառում, որի հետևանքով անտառը լրիվ կամ մասնակի ոչնչանում է։ Մեծ չափերի են հասնում խիտ և հատկապես ասեղնատերև անտառներում։ Առաջանում են բնական ճանապարհով (կայծակից, տորֆի ինքնաբռնկումից) և մարդու անզգուշությունից (ծխախոտից կամ ապակուց, որը կատարում է ոսպնյակի դեր)։ Անտառների հրդեհավտանգությունը պայմանավորված է տեղումների զգալի պակասով, որը բարձրացնում է օդի ջերմաստիճանը և նվազեցնում հարաբերական խոնավությունը։

Անտառային հրդեհների տեսակներ
----------------------------

Անտառային հրդեհները լինում են

* գետնամերձ (կրակը տարածվում է հողի մակերևույթով՝ այրելով չոր խաշամը, մամռան խոտածածկույթները, երբեմն նաև ենթանտառը և մատղաշը),
* սաղարթային (այրվում է նաև ծառերի սաղարթը),
* ստորգետնյա (այրվում են տորֆն ու փտած խաշամը, հաճախ կրակը չի նկատվում)

Հրդեհների մարում
----------------

Գետնամերձ հրդեհները հանգցնում են կրակի վրա հող, ավազ լցնելով, հարվածելով կտրած ճյուղերով, սաղարթայինը՝ բնական կամ արհեստական հակահրդեհային խոչընդոտներով, քիմիական նյութերով, ստորգետնյան՝ որոշ հեռավորության վրա փորելով 1  Մ լայնության և տորֆի շերտի հաստության ակոսներ։

Անտառային հրդեհները լինում են նաև *անցումային* (մի տիպի հրդեհը փոխարինվում է մյուսով) և *խառը* (տարբեր տիպերը տարածվում են միաժամանակ)։

Անտառային հրդեհները մեծ վնաս են հասցնում տնտեսությանը, փչացնում են փայտանյութերը, նվազեցնում հողի բերրիությունը, ազդում ծառերի հետագա աճի և ծառուտների կազմի վրա, նպաստում վնասատուների տարածմանը և սանիտարահիգիենային վիճակի վատթարացմանը։

Հայաստանում հրդեհային անվտանգության միջոցառումներն իրականացնում է Հայանտառ կազմակերպությունը։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85146723 · NKC: ph115117 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 444)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Վարդի ծառի յուղ
**Վարդի ծառի յուղ**, եթերային յուղ, հանդիպում է Բրազիլիայում, Պերուում և Ֆրանսիական Գվիանայում աճող վարդի ծառի վարդափայտի մեջ (*Aniba rosaeodora var. amazonica A.Ducke, Aniba parviflora MEZ. Ocotea candata MEZ. և Protium altissimum MARCH.*):

Հատկություններ
--------------

Վարդի ծառի եթերային յուղ, անգույն կամ բաց դեղին հեղուկ, որն օժտված է կամֆորայի երանգով փայտա-ծաղկահոտով։ Լուծվում է էթիլ սպիրտում (1:5՝ 60%-ում), բենզիլբենզոատում, դիէտիլֆտալատում, բուսական յուղում, պրոպիլենգլիկոլում, ոչ լավ լուծելի է գլիցերինում, չի լուծվում՝ ջրում։ Համեմատական կայուն է օրգանական թթուներում։

| {\displaystyle {\mbox{d}}\_{20}^{20}} | {\displaystyle [{\mbox{n}}]\_{\mbox{D}}^{20}} | {\displaystyle [\alpha ]\_{\mbox{D}}^{20}} |
| --- | --- | --- |
| 0,872 ÷ 0,880 | 1,462 ÷ 1,468 | -3 ÷ +4 |

Քիմիական բաղադրություն
----------------------

Յուղի բաղադրությունը քիչ է ուսումնասիրված, յուղի մեջ հայտնաբերվել են. ցինեոլ (մինչև 10%), դիպենտեն, մետիլհեպտենոլ, գերանիոլ, ներոլ, լինալոոլ, α-տերպինեոլ, մեթիլհեպտենոն, n-մետոկսիացետոֆենոն, որոշ սեսկվիտերպենային սպիրտներ ու կետոններ և այլ բաղադրիչներ։

Ստացում
-------

Ստանում են մանրեցված և նախապես թրջած պայտից՝ գոլորշով թորելու ճանապարհով, դուրս է գալիս մինչև 1,2% յուղ։

Հիմնական արտադրողը Բրազիլիան է։

Օգտագործում
-----------

Օգտագործում են օճառի և կոսմետիկ միջոցների համար՝ որպես բույր, նաև՝ լինալոոլի անջատման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Գրականություն
-------------

* *Хейфиц Л. А. Дашунин В. М.* Душистые вещества и другие продукты для парфюмерии. — М.: Химия, 1994. — 256 с. — 2 000 экз. — ISBN 5-7245-0967-9
**Անտառային տնտեսություն** (անտառտնտեսություն), արտադրության բնագավառ, որն իրականացնում է անտառների կայուն կառավարումը՝ անտառապահպանությունը, անտառապաշտպանությունը, անտառվերականգնումը, անտառապատումը, անտառգույքագրումը, անտառի արդյունավետության բարձրացումը և արդյունավետ անտառօգտագործումը՝ պահպանելով անտառների կենսաբազմազանության ինքնավերականգնման կարողությունը և ապահովելով անտառների բնապահպանական, սոցիալական ու տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը ներկա և ապագա սերունդների համար։

Անտառային տնտեսությունները վարում են անտառշինական նախագծերով նախատեսված համալիր միջոցառումներով։ Անտառային տնտեսության գործառույթներից է նաև անտառային տարածքներում բնապահպանական պահանջների պահպանության հսկողության ապահովումը՝ անտառխախտումների արձանագրման, ապօրինի անտառային պաշարների առգրավման, խախտումների նկատմամբ տարբեր պատժամիջոցների (տուգանքներ, վնասի հատուցում, վարչական և քրեական պատասխանատվություն) կիրառման միջոցով։ Անտառային տնտեսությունների համակարգը ղեկավարում է «Հայանտառ» կազմակերպությունը, որի կազմում կա 24 անտառային տնտեսություն (2005)։ Անտառային տնտեսությունները համապատասխան մասնագիտացված ծառայությունների միջոցով հաստատած ծրագրերով իրականացնում են անտառտնտեսվարման աշխատանքներ։

ՀՀ-ում առաջին անտառային տնտեսությունը կազմակերպվել է 1924 թվականին՝ Հրազդանի շրջանում, (այժմ՝ Կոտայքի մարզում)։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX525826 · BNF: 123291611 · GND: 4064356-6 · Microsoft: 2775966360 · NDL: 00569479 · NKC: ph124859 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 444)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |