«**Կապիտալիզմ և ազատություն**» (անգլ.՝ Capitalism and Freedom, 1962), նոբելյան մրցանակակիր Միլթոն Ֆրիդմենի գիրքը։

Բովանդակություն
---------------

Գիրքը ներառում է․

Ներածություն
1. Տնտեսական և քաղաքական ազատության միջև փոխհարաբերությունը
2. Ազատ հասարակության մեջ կառավարության դերը
3. Փողի կառավարումը
4. Միջազգային առևտրային և ֆինանսական կազմակերպությունները
5. Ֆիսկալ քաղաքականություն
6. Կառավարության դերը կրթության ոլորտում
7. Կապիտալիզմը և խտրականությունը
8. Մենաշնորհը և գործարարության ու աշխատանքի հասարակական պատասխանատվությունը
9. Մասնագիտական լիցենզավորում
10. Եկամուտների բաշխում
11. Սոցիալական բարեկեցության չափումը
12. Աղքատության մեղմում
13. Եզրակացություն

Գաղափարները
-----------

Ներածության մեջ շարադրված են լիբերալին բնորոշ սկզբունքները ըստ Ֆրիդմենի, ով կողմ է պետական կառավարման սահմանափակմանը և թուլացմանը։ Ֆրիդմենը կիրառում է տերմինի եվրոպական բացատրությունը, այլ ոչ թե ամերիկյան։

Գիրքը գրելու շարժառիթը հեղինակի մտահոգությունն էր՝ կապված կառավարության դերի ուժեղացման և ԱՄՆ–ում ազատությունների սահմանափակման հետ։ Աշխատության մեջ Մ․ Ֆրիդմենը պնդում է, որ տնտեսական ազատությունը անհրաժեշտ պայման է քաղաքական ազատության համար։ Եթե արտադրության միջոցները կենտրոնացված են կառավարության ձեռքում, ապա հասարակությունը չի կարող իրական հակակշիռ դրան ներկայացնել։ Կառավարությունը, ըստ տնտեսագետի, պարտավոր է օրենքներ սահմանել, հետևել սեփականության իրավունքի պահպանմանը, միջոցառումներ ձեռնարկել մենաշնորհների հետ կապված, թուլացնել «շուկայական ֆիասկոյի» դրսևորումները, ինչպես նաև աստիճանաբար (3-5% տարեկան) մեծացնել շրջանառության մեջ գտնվող դրամի քանակը։

Ֆրիդմենի կարծիքով կառավարության առկայությունը անհրաժեշտ է ազատության պահպանման համար, սակայն վերջինս էլ հանդիսանում է ազատության գլխավոր սպառնալիքը։ Որպեսզի համահարթեցվի այդ սպառնալիքը, հեղինակը առաջարկում է սահմանափակել կառավարության լիազորությունները գործունեության վերը նշված ոլորտներում։ Բացի այդ, Ֆրիդմենը կարևոր է համարում իշխանության առավելագույն ապակենտրոնացման սկզբունքի կիրառումը և դրա փոխանցումը առավել ցածր մակարդակի մարմիններին։ Եթե ինչ–որ խնդիր կարելի է լուծել առավել ցածր մակարդակի շրջանակներում, ապա կարիք չկա խնդրի լուծումը փոխանցել կենտրոնական կառավարությանը։ Այդ կերպ, ազատության պաշտպանությունը հենց առաջնային պատճառն է իշխանության սահմանափակման և ապակենտրոնացման համար։

Երկրորդ պատճառը այն փաստն է, որ մարդկանց մեջ գոյություն ունեն համագործակցության միայն երկու տարբերակ՝ հարկադիր և կամավոր։ Իսկ համագործակցության երկրորդ եղանակը, հեղինակի կարծիքով, առավել արդյունավետ է մարդկանց համար՝ իրագործելու սեփական նպատակները։ Հեղինակը նաև միանշանակ կապ է տեսնում քաղաքական ազատության և ազատ շուկայի՝ որպես հասարակության գործունեության տնտեսական կազմակերպության միջև։

Հրատարակություններ
------------------

Առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1962 թվականին Չիկագոյի համալսարանում։ Մինչ օրս գիրքը բազմակի վերահրատարակվել է և թարգմանվել 18 լեզուներով։

Գիրքը ռուսերենով հրատարակվել է 1982 թվականին ամերիկյան «Chalidze Publications» (Նյու Յորք) հրատարակչության կողմից։ Գրքի առանձին հատվածներ լույս են տեսել «Ֆրիդմենը և Հայեքը ազատության մասին», որը լույս է տեսել 2003 թվականին Մոսկվայում «Три квадрата» հրատարակչությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  info@f-s.am FutureSystems։ «Կապիտալիզմ և ազատություն»։ *Newmag Publishing House* (հայերեն)։ Վերցված է 2022-10-28  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* A Tract for the Times (անգլ.) — рецензия на первое издание в журнале The Economist, 16 февраля 1963.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1088012159 · VIAF: 2103151656228608400004 · WorldCat VIAF: 2103151656228608400004 |

 |