**Շչարա** (բելառուս․՝ Шчара, լեհ.՝ Szczara), գետը գտնվում է Բելառուսիայի Բրենչեստ և Գրոնդո մարզերում։ Նեմանի աջ վտակը։ Երկարությունը՝ 325 կմ, լողավազանի հրապարակը՝ 9990  կմ²։ Ջրի միջին ծախսը՝ 31 մ²/վ է։

Նկարագրություն
--------------

Սկսվում է Նովոգրուդիական բարձունքով, Բառանովիչից 15 կմ հյուսիս գետը դուրս է հոսում Կոլդիչևսկի լճից։ Ակունքից հոսում է դեպի հարավ, միջին հոսանքով թեկվում է արևմուտք, իսկ հետո հյոսիս արևմուտք։ Վիգոնոշչանսկոե լճով միանում է Յասելդա գետի հետ (Դնեպրի ակունքը) Օգինսկի ջրանցքով։

Գերիշխում է ձյունով սնվել։ Գարնանային ջրառատությունը սկսվում է մարտին և շարունակվում է միջինը 65-80 օր՝ դժվարանում է ձյան անհավասարաչափ հալչելուց և անձրև գալուց։ Միջին ամենաբարձր աստիճանի բարձրացումը սակավաջրության ժամանակ 1,8 մ է։ Սառչում է դեկտեմբերի վերջում (ամենամեծ սառույցի հաստությունը 40-65 սմ), սառցահոսանքը վերջանում է մարտի կեսին։

Հովիտը կառուցելուց, գետահունի և Շչարի ընթանալու պահանջները բաժանվում են 2 մասի։ Սկզբնաղբյուրից մինչև թափվելը Գրիվդա գետի հովիտը սեղանակերպ է (լայնությունը 1,5 կմ), անկյունները 15-20 մ, գետափը ցածր է, ճահճացած և անհարթ, հատվել է ցամաքած ջրանցքներով։ Հեղեղի լայնությունը 200 մ-ից մինչև 3 կմ է։

Գետաբերանի Օգինսկ ջրանցքից գետափը կտրված է ջրանցքների ցանցով, որով (նաև Օգինսկ ջրանցքով) գարնանային ջրարատությունը կատարվում է Շչարի ջուրը թափվելով Վիգոնոշչանսկ լիճը։

Հունը ոլորապտույտ է, բացի ակունքի մոտ արտաթոլման ջրերի և Գրիվդա թափվելուց առաջ. նրա երկարությունը 15-30 մ է, տեղեր կան, որ հասնում են 60 մ-ի:Ափերը ցածր են, առավելապես տորֆով լի։ Մինչև Գրիդա գետի թափվելը գետաբերան, այն սեղանակերպ է, և նրա լայնությունը 3-5 կմ է։ Անկյունների բարձրությունը 10-20 մ է, բայց լինում է, որ զառիկող տեղերում 35-40 մ է։ Ճահճոտ գետափի լայնությունը տարածքի սկզբում 1,5-2,5 կմ է, միջին մասում 0,5-0,8 կմ, վերջնամասում 50-300 մ։

Վերջնամասի և Մեջտեղի հոսանքը ջրագելակավորվել է և շինվել է Մինիչի ջրապահեստը։

Վտակներ՝ Միշանկա, Իսա, Արտիչանկա (աջ); Վեդմա, Գրիվդա, Լուկոնիցա, Սիպա, Բաբոչկա, Սվիդրովկա (ձախ)։ Շչարի վրա տեղակայված է Սլոնիմ քաղաքը և բազմաթիվ փոքրիկ բնակեցված կետեր։

Թափվում է 2 կմ հարավարևելյան Նեմենում Դաշկով Մոստովսկյան համայնքում։ Ջրառատ ժամանակ նավարկելի է Բիտեն ագրոքաղաքից (գետափից 155 կմ հեռու)։ Գետափի լայնությունը մոտավորապես 60 մետր է։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

Ջրանունը ծագում է բալթիկյան *šaras* բառից, որն էլ նշանակում է «նեղ», կամ էլ ուգրո-ֆիննական *շար* «նեղուց, վտակ» բառից։

Իրականում Շչարան նեղ չէ, ընհակառակը, այն բավականին լայն գետ է։ Նրա անվանումը առաջացել է հին աշխարհագրական տերմինից՝ որպես «գետ, առու, վտակ» իմաստներով։ Ջրանվան արմատները *սար-/տուր-/չար-/շուր-/շչար* (Սերվեչ, Սերգուչ, Տուրյա, Տուրոսա, Չերես Չերեյա, Շուրա, Շուրիցա, Շչարա, Շչարկա) և կարելի է համեմատել ուգորականի հետ՝ տուր-/ սոր-/շոր՝ *«լիճ, գետ, վտակ»։*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Географический энциклопедический словарь. Москва. «Советская энциклопедия». 1989. ст. 184
2. 1 2 3  Блакiтная кнiга Беларусi. — Мн.: БелЭн, 1994
3. ↑  *Жучкевич В. А.* Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск, 1974. — 448 с.
4. ↑  *Ласкоў І. А.* Летапісная літва: Сваяцтва і лёс. — Вільнюс, 2011. — 288 с.
5. ↑  *Аўчыннікава P.* Мова вады // *Спадчына*. — 1993. — № 4. — С. 47–53.

Գրականություն
-------------

* «Шара». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
* Белоруссия и Верхнее Поднепровье. // Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. — 1971.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |

 |