recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Եղբորոսին քրդական** |
| Եղբորոսին քրդականԵղբորոսին քրդական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Խոլորձազգիներ (Orchidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Էպիդենդրայիններ (Epidendroideae) |
| **Տրիբա** | *Neottieae* |
| **Ցեղ** | Եղբորոսին *(Cephalanthera)* |
| **Տեսակ** | **Եղբորոսին քրդական** *(C. kurdica)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Cephalanthera kurdica***Kraenzl. 1895 |

**Եղբորոսին քրդական** (լատ.՝ Cephalanthera kurdica), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

20-40 սմ բարձրությամբ, բազմամյա, ստորգետնյա կոճղարմատավոր, գեղազարդային խոտաբույս է։ 4 սմ երկարությամբ տերևները զարգացած են և սակավաթիվ։ Ծաղիկները վարդագույն են կամ սպիտակավուն։ Լայնակի նեղացումով ծաղկի շուրթն ունի կարճ, բութ խթան։ Հիմքի մոտ ոլորված սերմնարանը նստադիր է, իսկ պտուղը՝ վերև ուղղված։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում աճում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Վահրավար, Լիճքվազ)։ Աճում է նաև Հյուսիսարևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Նախիջևանում, Անատոլիայում, Հյուսիսային Սիրիայում, Հյուսիսային Իրաքում և Արևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1100-1700 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառներում և կրաքարային տեղերում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է, քանի որ պոպուլյացիան սահմանակից է Իրանում աճող պոպուլյացիայի հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված է նաև CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում որպես Orchidaceae ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Cephalanthera kurdica
* EoL: 1090744
* EPPO: CFEKU
* GBIF: 2795860
* iNaturalist: 450270
* IPNI: 622382-1
* NCBI: 1954571
* Plant List: kew-36653
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:622382-1
* Species+: 74637
* Tropicos: 23513656
* WCSP: 36653

 |

 |
**Կռիլովի նրբանցք** (ռուս.՝ Переулок Крылова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս բանաստեղծ, առակագիր, թարգմանիչ Իվան Անդրեևիչ Կռիլովի (1769-1844) պատվին։ Սկիզբ է առնում Բելինսկու փողոցից և ավարտվում Օստրովսկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 120 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Կռիլովի նրբանցքը սկսվում է Բելինսկու փողոցից և ավարտվում Օստրովսկու փողոցի հետ հատումով։ Շատ կարճ նրբանցք է. երկարությունն ընդամենը 120 մետր է։ Նրբանցքում կա համարակալված 14 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 7 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)` նույնպես 7։

Կռիլովի նրբանցքի փոստային դասիչն է՝ 346352։

Նրբանցքն անվանվել է ռուս բանաստեղծ, առակագիր, թարգմանիչ Իվան Անդրեևիչ Կռիլովի (1769-1844) պատվին։ Կռիլովն ավելի քան 200 առակի հեղինակ է։ Նրա առակները («Գայլն ու գառը», «Կապիկն ու ակնոցը», «Ճպուռն ու մրջյունը», «Կարապը, խեցգետինը և գայլաձուկը» և այլն) օժտված են ժողովրդական ոգով, երգիծանքով, սուր ու դիպուկ լեզվով։ Նրա համարձակ երգիծանքը հարուցել է Եկատերինա II-ի դժգոհությունը, և գրողը դադարեցրել է գրական գործունեությունը՝ մի քանի տարի ապրելով գավառում։ Կռիլովի առակները թարգմանված են աշխարհի 50-ից ավելի լեզուներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 5, էջ 667»

Աղբյուրներ
----------

* Переулок Крылова в Красном Сулине
* Подробная карта Переулок Крылова, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, Переулок Крылова Archived 2019-04-08 at the Wayback Machine.
Դոու-Ջոնսի ցուցանիշը (1987 թվականի հունիսի 19 — 1988 թվականի հունվարի 19)
**Սև երկուշաբթի**, 1987 թվականի հոկտեմբերի 19-ը, երկուշաբթի, օր, երբ իր պատմության ընթացքում Դոու-Ջոնսի արդյունաբերական ցուցանիշը ամենամեծ անկումը ապրեց՝ ցուցանիշը նվազելով 22.6%-ով։ Այս իրադարձությունը տեղի է ունեցել ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև արագորեն տարածվել է ամբողջ աշխարհում։ Այսպիսով, հոկտեմբերի վերջին Ավստրալիայի ֆոնդային բորսաները կորցրել են 41,8%, Կանադան `22,5%, Հոնկոնգը` 45,8%, Մեծ Բրիտանիան `26,4%։

Ընդ որում, աղետին չեն նախորդել որևէ կարևոր նորություններ կամ իրադարձությունները, փլուզման տեսանելի պատճառներ չեն եղել։ Այս իրադարձությունը կասկածի տակ է առել ժամանակակից տնտեսագիտության հիմքում ընկած շատ կարևոր ենթադրություններ՝ մարդկային ռացիոնալ վարքի տեսությունը, շուկայական հավասարակշռության տեսությունը և արդյունավետ շուկայի վարկածը։ Փլուզումից հետո որոշ ժամանակ անց համաշխարհային ֆոնդային շուկաներում առևտուրը սահմանափակվել է, քանի որ այդ ժամանակի համակարգչային տեխնոլոգիաները չկարողացան հաղթահարել պատվերների հսկայական քանակությունը։ Առևտրի այս սահմանափակումը թույլ տվեց Դաշնային պահուստների համակարգին և այլ երկրների կենտրոնական բանկերին միջոցներ ձեռնարկել` կանխելու գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամի տարածումը։

Փլուզման պատճառներ
------------------

1986 թվականին ԱՄՆ-ի տնտեսության արագ վերականգնմանը սկսեց փոխարինել ավելի դանդաղ ընդարձակմամբ, ինչը հանգեցրեց տնտեսության «փափուկ վայրէջք»-ի և գնաճի նվազեցման։ 1987 թվականի սկզբին շուկայի մասնակիցները զգացին, որ տնտեսական անկումը խափանվել է, և ԱՄՆ-ի տնտեսությունը խառնաշփոթի եզրին է։ Ֆոնդային շուկաները սկսեցին աճել արագ տեմպերով՝ օգոստոսին հասնելով գագաթնակետին։

Փլուզման պոտենցիալ պատճառները համարվում են ծրագրային առրտուրը, անորոշությունը, շուկայական վերագնահատումը և շուկայական հոգեբանությունը։ Այս պատճառները օգտագործվում են, երբ բացատրվում է, թե ինչու փլուզումը տեղի ունեցավ հոկտեմբերի 19-ին, ինչու շուկան այնքան արագ և այնքան անկում ապրեց, և ինչու է ճգնաժամը ազդել ԱՄՆ-ից բացի այլ տարածքների վրա։

Ամենատարածված բացատրությունը ծրագրային առևտուրն է։ Ծրագրային ապահովման ոլորտում համակարգիչները օգտագործվում են ավտոմատ կերպով արբիտրաժի և հեջավորման գործարքների համար։ Ծրագրային առևտրի ոլորտում համակարգիչները օգտագործվում են ավտոմատ կերպով արբիտրաժի և հեջավորման գործարքների համար։ Փլուզումից հետո շուկայական շատ մասնակիցներ սկեցին հայհոյել առևտրային ռազմավարությունները։

Մեկ այլ հայտնի տեսության համաձայն, աղետի պատճառը Մեծ յոթնյակի երկրների դրամավարկային քաղաքականության անհամապատասխանությունն է։ ԱՄՆ-ն, որը ցանկանում էր բարձրացնել դոլարի և գնաճի սահմանը, դրամավարկային քաղաքականության մեջ չափազանց արագ փոփոխություններ կատարեց, առանց եվրոպական երկրների հետ համաձայնեցնելու։

Հետևանքներ
----------

Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը ձևակերպել է նոր կանոններ անհատ ներդրողների պաշտպանության համար, մասնավորապես, ՆԱՍԴԱՔ-ի շուկայի կայացնողները պարտավոր էին ձեռք բերել որոշակի բաժնետոմսեր իրենցից, եթե իրենք ցանկանում էին վաճառել այդ բաժնետոմսերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Тернер, Тони, 2013, էջ 26

Գրականություն
-------------

* *Тони Тернер* Краткосрочный трейдинг. Руководство для начинающих = A Beginner's Guide to Short-Term Trading. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 366 с. — ISBN 978-5-9614-1711-1
**Ալեքսանդեր Անտսոն** (էստ․՝ Aleksander Antson, 31 օգոստոսի 1899, գ. Վորսնա, Սաարեմաա (այժմ՝ Վալյալա) Էստոնիա — 21 սեպտեմբերի 1945, Հաապսալու), էստոնացի դրամատուրգ, գրող, լրագրող, մարզիկ, Էստոնիայի օլիմպիական հավաքականի անդամ (թեթև ատլետիկա, 1924)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ 1916 թվականից որպես էստոներենի ու մարմնամարզության ուսուցիչ աշխատել է Սաարեմաա կղզում ու Վիռու քաղաքում, այնուհետև որպես լրագրող աշխատել է Ռակվեռեում ու Տալլինում։

1925-1926 թվականներին խմբագրել է «Virulane» թերթը։ 1927-1930 թվականներին եղել է Էստոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության «Rahva Sona» թերթի, 1931-1933 թվականներին «Vaba Maa» թերթի խմբագիր։ Էստոնիայում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո՝ 1940-1941 թվականներին, աշխատել է կոմունիստական «Rahva Hääl» թերթում։

Էստոնիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1924 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին (վազք 1500 մ), որ անցկացվել են Փարիզում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ձերբակալվել է գերմանացիների կողմից ու 1941-1944 թվականներին անցկացրել բանտում։

1945 թվականին զոհվել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարում։ Թաղվել է Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը։

Ստեղծագործությունը
------------------

Ալեքսանդեր Անտսոնը 1920-ական թթ-ից արդեն ճանաչված գրող էր, պիեսների ու արձակ ստեղծագործությունների հեղինակ։ «Երեխաներ» («Lapsed», 1925), «Գողգոթա» («Kolgata», 1926), «147» (1927), «Աշխատավորի աղջիկը» («Töölise tütar», 1931) ստեղծագործություներում արտացոլված են անտսոնի դրական վերաբերմունքը կոմունիստական կարգերի ու հեղափոխական պայքարի նկատմամբ։ «Մարդիկ բքի մեջ» («Inimesed tuisus», 1938) и «Օրդենի վերջը» («Orduaja lõpp», 1940) պիեսներում ներկայացրել է գերմանացի ու էստոնացի ֆաշիստներին։

Ալեքսանդեր Անտսոնը գրել է նաև մի շարք վեպեր. «Հաղթանակ» («Võit») պատմավեպում պատկերում է պայքարը օտար բռնակալների դեմ։ Առանձին գիրք է նվիրել 1936 թ. Բեռլինում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերին (վերահրատարակվել է 1992 թ.)

Ստեղծագործություններ
--------------------

* *Lapsed* (դրամա, 1925)
* *Kolgata* (դրամա, 1926)
* *Vennad* (դրամա, 1926)
* *Vangid* (դրամա, 1927)
* *147* (դրամա, 1927)
* *Surmatants* (դրամա, 1929)
* *Tänapäeva Venemaa* (1930)
* *Töölise tütar* (դրամա, 1931)
* *Tšempionaat* (դրամա, 1933)
* *Muretute ülemlaul* (դրամա, 1935)
* *Kirg* (վեպ, 1937)
* *Inimesed tuisus (Rahvamehed)* (դրամա, 1938)
* *Sina ei pea mitte himustama…* (վեպ, 1938)
* *Kosjatalu* (դրամա, 1939)
* *Orduaja lõpp (Parun kolib ära)* (դրամա, 1940)
* *Võit* (վեպ, 1946)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Էստոնական մարզական կենսագրական բառարան (эст.)
2. 1 2  Eesti biograafiline andmebaas ISIK (эст.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* ANTSON, ALEKSANDER(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ESBL · Sports-Reference.com |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1055155457 · VIAF: 5298004 · WorldCat VIAF: 5298004 |

 |
**Սատուռնոս**, առավել գործածական է **Սատուռն** անվանաձևը (լատ.՝ **Sāturnus** [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[saːˈturnus]]]), հին հռոմեական աստված։ Պաշտամունքի նախնական իմաստավորումն անհայտ է։ Հետագայում ( մ.թ.ա. 3-րդ դար ) նույնացվել է իր զավակներին խժռող Կռոնոսին։ Այդ պատճառով Սատուռնոսը մեկնաբանվում է որպես ժամանակի անողորմ աստված, որը կլանում է այն ամենը, ինչ ստեղծել է ինքը։ Համարվել է նաև Լատիումի առաջին թագավոր։ Ըստ առասպելի, Սատուռնոսը տապալվելով իր որդի Յուպիտերի ձեռքով, հաստատվել է Լատիում երկրամասում և նրա բնակիչներին սովորեցրել երկրագործություն, այգեգործություն, քաղաքակրթել նրանց։ Սատուռնոսին նվիրված ամենամյա տոնը կոչվել է Սատուռնալիա։ Ըստ անտիկ հեղինակների՝ այդ տոնախմբության ժամանակ տերերն ու ծառաները փոխել են իրենց պարտականությունները, ընտրել խեղկատակ թագավոր, որի գլխավորությամբ տեղի են ունեցել թատերականացված անզուսպ խրախճանքներ, փոխադարձ նվիրատվություններ ևս։ Հին աստղագուշակները Սատուռնոսին նույնացրել են «պաղ ու մռայլ» մոլորակին, որը նրա անունով կոչվել է Սատուոն։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118804758 · LCCN: no2016121508 · SUDOC: 027411206 · VIAF: 67261976 · WorldCat VIAF: 67261976 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 210)։*  |
**Քիթկոկորդականջաբանություն՝** Քիթկոկորդականջաբանության զարգացումը Հայաստանում սկսվել է 1939 թվականին՝ Երևանի բժշկական համալսարանում Հ. Հարությունովի, 1961 թվականին Երևանի բշժկական ինստիտուտում (այժմ՝ ԱԱի) Նելսոն Նաջարյանի նախաձեռնությամբ համապատասխան ամբիոնների հիմնադրմամբ։ Սկգբնական շրջանում ուսումնասիրվել են թույլ լսողության ու խլության, անգինայի ու քրոնիկ, նշիկաբորբի և քիթկոկորդականջի այլ հիվանդությունների պատճառագիտության, կլինիկայի ու բուժման հարցերը։ Նելսոն Նաջարյանի ղեկավարությամբ զբաղվել են ականջի ֆիզիոլոգիայի և ախտաբանության, լսող, հաշմանդամության հարցերով, մշակել բուժման եղանակներ։ Ուսումնասիրվել է նախադպրոցական և դպրոցական տարիքի Երեխաների լսողության վիճակը (Վ. Մանուկյան), պարզվել են թույլ լսողության տարածվածության աստիճանը, ձայնային վերլուծիչի ախտաբան, փոփոխություններն ու ձևերը։ 1957 թվականից հանրապետությունում կատարվում են լսողությունը լավացնող վիրահատություններ՝ թմբկաթաղանթապատվաստում (տիմպանոպլաստիկա), միջին ականջի ասպանդակի հեռացում (ստապեդէկտոմիա) և ասպանդակի փոխպատվաստում (ստապե-դոպլաստիկա, Կ. Շուքուրյան, Ի. Ազիզյան)։ Ստացվել են ներարգանդային ականջածին (օտոգեն) բարդությունների կլինիկայի, սուր և քրոնիկ, թարախային ականջաբորբի վիրահատ, ու պահպանողական 484 բուժման նոր տվյալներ (Կ. Շուքուրյան, Գ. Ասլանյան, Բ. Դունայվիցեր, Մ. Ավագյան, Ռ. Խանամիրյան)։ Աշխատանքներ են կատարվել խխունջային նյարդաբորբերի պատճառագիտության, ախտածնության, բուժման ու տարբերակիչ ախտորոշման ուղղությամբ։ Պարզվել են մի շարք թունավոր պատրաստուկների բացասական ազդեցությունը լսողության օրգանի վրա։ Կատարվել են օտոսկլերոզի դասակարգման որոշ ուղղումներ։ 1957 թվականին մշակվել է հայերեն խոսքային լսաչափության (աուդիոմետրիա) Եղանակը, կազմվել են բառային արտասանական աղյուսակներ։ Պարզվել է անոթահյուսվածքային թափանցելիության խանգարումների կարևոր դերը նշիկաբորբի ախտածնության հարցում (Կ. Շուքուրյաև, Գ. Բաբայան)։ Առաջարկվել են մի շարք կլինիկաֆունկցիոնալ թեստեր՝ ներնշագեղձային ֆլոտրեսցեինային փորձարկում, նշագեղձի ներծծող հատկության ռադիոիզոտոպային հետազոտում, քրոնիկ, նշիկաբորբի պահպանող, բուժման եղանակներ։ Ոա ումնասիրվել են քրոնիկ, նշիկաբորբի և դրա հետ կապված հիվանդությունների (ռևմատիզմ, երիկամաբորբ, թոքաբորբ) ժամանակ նշագեղձերի հյուսվածքների ախտաբանահյուսվածքիմիական առանձնահատկությունները։ Հետազոտություններ են կատարվել արյան հիվանդությունների ժամանակ քիթկոկորդականջի, հատկապես ըմպանային ավշային օղակի վիճակը պարզելու ուղղությամբ, որի հիման վրա տարբերակիչ ախտորոշման նպատակով առաջարկվել է նշագեղձի ընդծակում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Ինդոս գետը
Շահ Աբդուլ Բհիթաինը շրջագայել է Սինդհ, Պունջաբ եւ Բալուչիստան
**Սինդհի գրականություն**, Ինդոս գետի ստորին ավազանի Սինդհ մարզում ապրող սինդհի ժողովրդի գրականությունը։ Սինդհի գրականության հնագույն հուշարձանը սինդհյան «Մահաբհարաթան» է (9-10-րդ դդ․)։ Սինդհի գրականության հիմքում ընկած է հարուստ բանահյուսություն։ Պահպանվել են առաջին բանաստեղծների չափածո գործերի հատվածներ, որոնք վերաբերում են 14-րդ դարին, բայց բանաստեղծական անընդմեջ ավանդույթն սկսվել է Կազի Կազանի (մահ․ 1551 թ.) և Շահ Աբդուլա Քարիմ Բուլարիի (1528-1623 թթ.) սուֆիական բանաստեղծությունների

Դասական շրջանի խոշորագույն բանաստեղծը Շահ Աբդուլ Լաթիֆ Բհիթաին է (1689 կամ 1690-1752 թթ.), որի հետևորդներն են հանրաճանաչ երգերի հեղինակ, քնարերգու Սաչալ Սարմաստը (1739-1826 թթ.) և Սամին (1743-1850 թթ.), որն իր ստեղծագործության մեջ համադրել է սանսկրիտ ու պարսկերեն պոետիկան։ Նրանք սինդհական պոեզիայի մեջ մտցրել են դոհա, վաի, շլոկա, սուր, կաֆի ժանրերը։ Պարսկերեն պոեզիայի ազդեցությունն ուժեղացել է 19-րդ դարում։ Սաբիթ Ալի շահը (1740-1810 թթ.) առաջին անգամ քասիդ է ստեղծել սինդհերեն, իսկ Խալիֆա Դուլ Մուհամմադը (1809-1856 թթ.) հրատարակել է գազելների առաջին դիվանը։ Բանաստեղծներ Բեդիլը (1814-1873 թթ.), Դալապատը (մահ․ 1841 թ.), Բեքասը (1858-1881 թթ.) և ուրիշներ օգտագործել են ազգային ավանդույթներից հեռու պատկերներ, որոնք բնորոշ են մերձավորարևելյան սուֆիական պոեզիային (վարդ ու սոխակ, մոմ ու թիթեռ, գինի ու մատռվակ)։ 19-րդ դարի վերջերին Սինդհի գրականության մեջ առաջացել է լուսավորական ուղղություն, որը գլխավորել է Միրզա Կալիչ Բեգը (1853-1929 թթ.)։

Երևան են եկել արձակն ու դրաման, որոնց թեման եղել է ազգային-ագատագրական պայքարը և ժողովրդի սոցիալական ազատագրումը։ Մինդհի արձակը սկզբնավորել են Միրզա Կալիչ Բեգը, Կաուդոմալ Չանդանմալը, Դայարամ Դիդումալը (1857-1927 թթ.), Դ․ Պարասարամը (մահ․ 1948 թ.), Բհերումալ Մեհերչանդը (մահ․ 1950 թ.) և Լ․ Ամարդինոմալը (մահ․ 1954 թ.)։ Հնդկաստանը 1947 թ.-ին երկու մասի բաժանվելուց հետո Սինդհի գրականությունը զարգանում է Հնդկաստանում և Պակիստանում։ Հրատարակվում են «Նայուն Կահանիուն» (Հնդկաստան), «Մեհրան» (Պակիստան) և այլ գրական հանդեսներ։ Մինդհերեն են թարգմանվում համաշխարհային գրականության ստեղծագործություններ։ Ամրապնդվում են ռեալիստական ավանդույթները։ Կան առաջադեմ գրողների կազմակերպություններ։ Առավել հայտնի ժամանակակից բանաստեղծներն են Նարայան Շյամը, Անչալը, Ռահին, Դարադհան Մահբուբին (Հնդկաստան), Շեյհ Այազը (ծն․ 1923 թ.), Մուհամմադ Բախշ Վասիֆը, Աբդուր Ռազզակ Ռազը և ուրիշներ (Պակիստան), արձակագիրները՝ Ռամ Փանջանին, Դոբինդ Մալհին, Ութամը (Հընդկաստան), Ամար Զալիլը, Թանվիր Աբբասին, Զամալ Աբրոն, Անջամ Հալաին (Պակիստան)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Աբովյանի երկաթի հանքավայր**, գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Կապուտան գյուղի մոտ։ Հայտնի է նաև *Կապուտանի երկաթի հանքավայր* անունով։ Այդտեղ երկաթաքարի երևակման մասին հիշատակվում է Վ. Մելլերի ամփոփագրում (1917), ավելի ուշ Կ. Ն. Պաֆֆենհոլցը երկրաբանական հանույթի ժամանակ դելյուվիալ նստվածքներում հայտնաբերել է հանքանյութի բեկորներ։

1947 թ.-ին Հ. Գ. Մաղաքյանը նկարագրել է ապատիտ-մագնետիտային հանքանյութերի արմատական ելքերը, որից հետո սկսվել է հանքավայրի մանրամասն ուսումնասիրությունն ու հետախուզումը։ Հանքադաշտը կազմված է օլիգոցենի հրաբխածին շերտախմբից՝ հատված հարավարևմտյան ուղղության բեկվածքով, որին հարում է հանքայնացումը։ Մինչև մի քանի տասնյակ մետր հզորության երակաձև ու շերտաձև զանգվածները բաղկացած են հոծ ({\displaystyle Fe} մինչև 60—65%) և երակիկացանավոր ({\displaystyle Fe} 20–25%) հանքանյութերից։ Հանքանյութը կազմված է մագնետիտից և հազվագյուտ հողեր պարունակող քլոր-ֆտոր-ապատիտի խառնուրդից։ Ամբողջ հանքավայրի համար միջին պարունակությունն է՝ {\displaystyle Fe} — 32, P\_{2}O\_{5} – 1,3, S - 0,1-0, 2%։ Աբովյանի երկաթի հանքավայրը ծագումով պատկանում է բուն մագմատիկ տիպին (Շվեդիայի Կիրունա հանքավայրի նմանակը)՝ բարձր ջերմաստիճանային, պնևմատա-հիդրոթերմալ պրոցեսների վերադրումով։ Հանքանյութի հետախուզված պաշարները մոտ 200 մլն. տ են։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 35)։*  |
**Բերգամասյան սյուիտը** ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Կլոդ Դեբյուսիի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է։ Այն հրատարակվել է 1905 թվականին։ Ունի 4 մաս և իր հետաքրքրության շնորհիվ համարվում է կոմպոզիտորի գլուխգործոցներից մեկը։

Համառոտ բնութագիր
-----------------

Սյուիտը գրված է դաշնամուրի համար և բաղկացած է չորս մասից։ Բոլոր մասերն էլ միջին մեծության ստեղծագործություններ են։ Դրանք են՝

1. Պրելյուդ
2. Մենուետ
3. Լուսնի Լույսը
4. Պասսպիե (արագ պար)

**Պրելյուդ**

Պրելյուդի հիմնական տոնայնությունը ֆա մաժորն է։ Այն ունի երկու հիմնական թեմա։ Առաջին թեման ֆա մաժորում է իսկ երկրորդը՝ լյա մինորում։ Մասը ունի նաև երկրորդական թեմաներ տարբեր տոնայնություններում։ Յուրականչյուր թեման ունի իրեն հատուկ էլեմենտ։ Պրելյուդում Դեբյուսին օգտագործում է միջնադարյան լադերը և տարբեր տիպի կադանսներ։

**Մենուետ**

Բերգամասյան սյուիտի մենուետը տարբերվում է սովորական մենուետներից։ Այն շատ տիպիկ է Դեբյուսիի գրելաոճին։ Ունի իրեն հատուկ երանգներ։ Այստեղ նույնպես Դեբյուսին օգտագործում է միջնադարյան լադերն ու գամաները։ Հիմնական տոնայնությունը լա մինորն է։ Աշխույժ սկիզբ տալու փոխարեն Դեբյուսին մենուետը սկսում է մինորային խորը տոնով այն համատեղելով հումորին։

**Լուսնի Լույսը**

Լուսնի Լույսը Դեբյուսիի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է։ Այն Բերգամասյան Սյուիտի 3-րդ մասն է։ Հիմնական տոնայնությունը ռե բեմոլ մաժորն է։ Մասը սկսվում է դանդաղ և շատ մելոդիկ ակորդներով։ Այնուհետև ակորդների թիվը շատանում է և դա լսողին տալիս է արագացման տպավորություն։ Օգտագործվում են միջնադարյան լադերը։ Ստեղծագործությունը ներշնչվել է Պոլ Վեռլենի համանուն պոեմից։

**Պասսպիե**

Պասսպիեն արագ պար է։ Թարգմանաբար նշանակում է արագ փոփոխվող ոտքերի պար։ Ծագումով Ֆրանսիայի Բրետանիա նահանգից է։ Տոնայնությունը ֆա դիեզ մինորն է։ Այն բավական արագ է։ Ձախ ձեռքը կատարում է արագ ստակկատոներ։ Մասը ունի շատ տիպիկ միջնադարյան երանգ։ Այն Բերգամասյան սյուիտի վերջին մասն է։

Բերգամասյան սյուիտը յուրաքանչյուր դաշնակահարի աշխատանքի անբաժան մասն է։ Կան բազմաթիվ ձայնագրություններ։ Կատարվել են նաև տարբեր գործիքավորումներ։ Գոյություն ունի նաև սյուիտի նվագախմբային տարբերակը։
Տաճարի տեսքն առջևից
**Հաչեփսութ թագուհու տաճարային համալիր**, *Ջեսեր Ջեսերի* («Սուրբ Սրբոց»), գտնվում է Դեր-Էլ-Բահարի տաճարային համալիրում, Մենտուհոթեփների հուղարկավորության տաճար դամբարանի կողքին, Նեղոսի արևմտյան վտակի, Եգիպտոսի Արքաների հովտու մոտ։ Կառուցվել է մ․թ․ա․ 1525-1503 թվականների Հաչեփսութ թագուհու պատվերով, ճարտարապետ Սենմութի կողմից։ Այն նվիրված է արևի աստված Ամոն Ռային։ Այն համարվում է Հին Եգիպտոսի անհամեմատելի հուշարձաններից մեկը։

Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիան պատասխանատու է տաճարի երեք մակարդակների ուսումնասիրման և վերականգնման համար։ 1995 թվականի գարնան դրությամբ տաճարի առաջին երկու մակարդակները գրեթե ավարտված էին, վերին մակարդակը դեռ վերականգնման փուլում էր։

Ճարտարապետություն
-----------------

Համալիրի ընդհանուր երկարությունը 280 մետր է, չհաշված մեկ կիլոմետրանոց Սֆինքսների ուղին։ Կառուցապատված էր երկայնական առանցքի նկատմամբ սիմետրիայի սկզբունքով։ Համալիրը բաղկացած է պրոպիլեոնից, սֆինքսների ուղուց, առաջին բակից (պանդուս), երկրորդ բակից (պանդուս և սյունազարդ մուտք), սյունասրահներով շրջապատված երրորդ փոքր բակից, թաղաձև ծածկով ստորգետնյա ժայռափոր սրբատեղից։

Համալիրի հիմնական մասն են կազմում ուղղաձիգ, երկրաչափական ձևի սյունասրահները։ Սյուների կտրվածքը ուղղանկյուն կամ բազմանիստ է։ Բակում դասավորված էին Հաչեփսութ թագուհու ավելի քան 200 արձան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kleiner 2006, էջ. 56
2. ↑  Trachtenberg & Hyman 2003, էջ. 71
3. ↑  Վարազդատ Հարությունյան, Հին աշխարհի ճարտարապետություն (խմբ. Մ․ Գ․ Գասպարյան), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1978, էջ 23-24 — 319 էջ։

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Հաչեփսութ թագուհու տաճարային համալիր Վիքիպահեստում |

* Հաչեփսութ։ Թագուհուց մինչև փարավոն
* Հաչեփսութ տաճարի բարձրորակ լուսանկարներ Archived 2016-03-16 at the Wayback Machine.
* Հաչեփսութ տաճարի պատկերներ
**Գիտատեխնիկական գրադարան**, գործում է «Նորամուծության և ձեռներեցության ազգային Կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի վարչական կառուցվածքում։ Ունի մասնագիտացված եզակի հարուստ ֆոնդ։ ԳՏԳ-ն անդամակցում է Հայաստանի էլեկտրոնային գրադարանների կոնսորցիումին (eLCA) և Էլեկտրոնային գրադարաններից և նոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաներից օգտվողների ու մշակողների միջազգային ասոցիացիային (ELNIT)։

Ֆոնդ
----

Գրադարանի առաքելությունն է գիտատեխնիկական և արտոնագրային ռեսուրսների հավաքագրումը, գիտատեխնիկական տեղեկատվական և գրադարանային ծառայությունների մատուցումը։ Գիտատեխնիկական գրադարանի ֆոնդը կազմում է շուրջ 22 միլիոն օրինակ գրականություն, այդ թվում՝

* գրքեր - գրքեր, ավանդադրված ձեռագրեր և ատենախոսությունների սեղմագրեր
* պարբերականներ - ամսագրեր, սեղմագրային հանդեսներ (РЖ), տեղեկատվական, սեղմագրային և վերլուծական տեղեկագրեր ու հավաքածուներ, ՀՀ իրավական դաշտն ընդգրկող պաշտոնական տեղեկագրեր
* արտոնագրեր - հեղինակային վկայագրեր, գյուտերի և օգտակար մոդելների նկարագրություններ, ապրանքային նշանների և արդյունաբերական նմուշների տեղեկագրեր, սեղմագրային հրատարակություններ
* արդյունաբերական կատալոգներ - ֆիրմային կատալոգներ, գնացուցակներ
* նորմատիվ-տեխնիկական փաստաթղթեր (ստանդարտներ) - պետական ստանդարտներ, ճյուղային ստանդարտներ, տեխնիկական պայմաններ, ստանդարտների վերաբերյալ ամսագրեր և հավաքածուներ
* տեսաերիզներ
* ձայներիզներ
* օպտիկական կրիչներ (CD, DVD)

Գիտական և համակարգչային ընթերցասրահ
-----------------------------------

ԳՏԳ-ի ընդհանուր, գիտական և համակարգչային ընթերցասրահներում իրականացվում է գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկում, իրականացվում է նաև արտոնագրային որոնում տարածաշրջանում եզակի՝ շուրջ 18 միլիոն օրինակ փաստաթղթերից։ Համակարգչային սրահում այցելուներն անվճար օգտվում են համացանցից, միջազգային գիտատեխնիկական տեղեկատվական բազաներից (EBSCO, SpringerLink BioONE, Oxford Reference Online, OARE Online Access to Research in the Environment, Britannica Online Encyclopaedia), գրադարանի էլեկտրոնային գրացուցակից՝ օգտագործելով ժամանակակից տեղեկատվական-հաղորդակցական տեխնոլոգիաներ։

Գրադարանը սպասարկում է 5720 անհատ ընթերցողների՝ այդ թվում և մասնաճյուղերը (ուսանողներ, ասպիրանտներ, գիտնականներ, արտոնավարներ, գործարարներ, մասնագետներ, կենսաթոշակառուներ), շուրջ 200 կազմակերպությունների՝ ԲՈՒՀ-եր, պետական կառավարման մարմիններ, արդյունաբերության տարբեր ոլորտների ձեռնարկություններ։

Գրադարանը տարեկան ունենում է շուրջ 19766 հաճախում՝ տրամադրելով 200907 օրինակ փաստաթուղթ (ներառյալ մասնաճյուղերը)։ Անհատ և կոլեկտիվ օգտվողների պատվերով կատարվում են թեմատիկ որոնումներ համապատասխան էլեկտրոնային ռեսուրսներում, արտասահմանյան գիտատեխնիկական տվյալների բազաներում, արտասահմանյան գրադարանների, ինչպես նաև ՀՀ գրադարանների համահավաք էլեկտրոնային գրացուցակում։ Գրադարանն իրականացնում է նաև փաստաթղթերի էլեկտրոնային առաքում off-line ռեժիմով։ Ըստ անհրաժեշտության էլեկտրոնային փոստով տրամադրվում են համապատասխան հոդվածների լիատեքստ տարբերակները, ինչպես նաև՝ սպասարկում միջգրադարանային աբոնեմենտով։

Հասցե
-----

Հայաստանի հանրապետական գիտատեխնիկական գրադարանը հիմնադրվել է 1957 թվականին և գործել Մոսկովյան փողոցում, այնուհետև 1982 թվականին տեղափոխվել է Կոմիտասի պողոտայի 49/1 հասցե, հեռախոս՝ 23 63 75, 23 66 93, 23 61 95։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գիտատեխնիկական գրադարան Archived 2015-07-09 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ագարակաձոր (այլ կիրառումներ)

**Ագարակաձոր**, *Ագարակաձորի կամուրջ, Ագյար, Այար, Դադայի կամուրջ, Դադալուի կամուրջ, Դալի Փերան*, XIII դարի կամուրջ Արփա գետի վրա։ Գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Ագարակաձոր գյուղից 2,5 կմ արևմուտք։

Հնում մտնում էր Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Վայոց ձոր գավառի մեջ։ Միակամար է և մինչև օրս կանգուն ու բանուկ է։ Կառուցված է վարդագույն ավազաքարից և կրաշաղախով։ Աջ ափին կամրջի կամարային բացվածքի կրունկը հենվում է ժայռի վրա, իսկ ձախ ափին՝ արհեստական հիմքի։ Չնայած ափերի տարբեր բարձրության, երկու կրունկները գտնվում են մի հորիզոնի վրա։ Սլաքաձև կամարը 15,85 մետր հենամիջային տարածությամբ, կարծես թռիչք է կատարում գետի վրա։ Կամուրջը մի քանի անգամ ենթարկվել է նորոգման։ Վերջին անգամ նորոգվել է 1957 թ.-ին։

Պատկերասրահ
-----------

*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 20 — 992 էջ։
3. ↑  ՀՀ պատմաճարտարապետական հուշարձանների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Ե. 2014, էջ 5։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ագարակաձոր գյուղի կամուրջ Archived 2020-07-25 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Ապոլլոնը՝ դիֆրոսին նստած (մ. թ. ա. մոտավորապես 460 թվական)
Հռոդոսի մերձակայքից պեղված դամբանասյան քանդակ (մահացած աղջկա ոգին նստած է դիֆրոսի վրա, նրա առջև կանգնած է սիրած երիտասարդը, որը հենց դամբանի պատվիրատուն է )
**Դիֆրոս** (հունարեն՝ Δίφρος), հին հույների և հռոմեացիների կողմից գործածված թեթև աթոռակ՝ առանց թիկնակի, չորս ձևավոր ոտքերով։ Հռոմեացիներն այն անվանել են *sella*: Հեշտությամբ այն կարելի էր տեղից տեղ տանել և առօրյայում լայնորեն գործածվող առարկա էր։ Պարթենոն տաճարի ֆրիզի քանդակներում աստվածները նստած են հենց դիֆրոսների վրա։ Այդպիսի աթոռակներ էին օգտագործում նաև կանայք իրենց տներում։

Աթոռակների ոտքերը տեղադրվում էին ուղղահայաց կամ խաչաձև։ Վերջինիս դեպքում աթոռակը կարող էր լինել ծալովի։ Ծալովի աթոռակը կոչվում էր *δίφρος ὀκλαδίας*՝ *դիֆրոս օկլադիս*։ Նստատեղը պատրաստվում էր խաչաձևվող գոտիներից։

Ծալովի աթոռակի կառուցվածքը հույները փոխ էին առել հին եգիպտացիներից։ Տարբերությունն այն էր, որ վերջիններս ծալովի աթոռակի ոտքերը սովորաբար փայտե ուղղահայաց ձողերից էին պատրաստում, իսկ հին հույները դրանց գազանների թաթերի ձև էին տալիս։

Դիֆրոս էին կոչվում նաև մարտակառքերի թամբաձև զույգ կանգնակները, որոնցից մեկի վրա կանգնում էր մարտակառքը վարողը՝ *ἡνίοχος*-ը (հենիոկոսը), իսկ մյուսին՝ ռազմիկը *παραιβάτης*-ը (պարաիբատեսը)։

Դիֆրոս կոչվող այս առարկաները ընդամենը մի փոքրիկ մասն էին կազմում հնագույն այն կահ-կարասու, որ վկայված է այդ ժամանակաշրջանի տեքստերում ու պատկերներում։

Գրականություն
-------------

* Мебель для сидения // Ф. Ф. Велишский. Быт греков и римлян. Милиткий и Новак, Прага, 1878. С. 167.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Christopher Payne* Sotheby's Concise Encyclopedia of Furniture. — Conran Octopus, 1989. — P. 15-16. — 208 p. — ISBN 1-85029-049-9 (անգլ.)

Աղբյուրներ
----------

* A Handbook of Greek Art  by Gisela M. A. Richter
* Hesperia  by American School of Classical Studies at Athens
* Diphros (furniture) Encyclopædia Britannica
* Furniture of Ancient Greece  by A. Whitham
* Daidalos and the Origins of Greek Art  by Sarah P. Morris
* Diphros in Google Images

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |

 |
**Լատտե** (իտալերեն՝  caffè latte [kaffelˈlatte] - ի կարճ տարբերակը - «կաթով սուրճ»), իտալական ըմպելիք է՝ կազմված կաթից և էսպրեսսո սուրճից։

Պատրաստումը
-----------

Իտալիայում լատտեն պատրաստվում է տնային պայմաններում և հիմնականում մատուցվում է նախաճաշի ժամանակ։ Լատտե պատրաստելու համար անհրաժեշտ է մեկ բաժակ տաքացված կաթ և մոկկո։

Իտալիայից դուրս լատտեն պատրաստվում է էսպրեսսոյից՝ նրան ավելացնելով տաք կաթի սերը։ Էսպրեսսոյի, կաթի և կաթի սերի չափաբաժինը համապատասխանում է 1:2:1 հարաբերակցությանը։

Ձևավորումը
----------

Հիմնականում լատտեն մատուցվում է ապակյա բաժակով։ Կարելի է նաև լատտեի երեսի սերը ձևավորել տարբեր պատկերներով։ 
Այդ արվեստը կոչվում է լատտե-արտ։

Լատտեի տարբերությունը նման այլ ըմպելիքներից
-------------------------------------------

### Լատտե և լատտե մակիատո

Վերոնշյալ ըմպելիքների միջև տարբերությունն այն է, որ լատտե մակիատոյի դեպքում սուրճն է ավելացվում կաթին, ոչ թե կաթը սուրճին։ Լատտեի համն ավելի շատ նման է սուրճի համին, իսկ լատտե մակիատոն բուրում է կաթի պես։

### Լատտե և կաթով սուրճ

Այս ըմպելիքների միջև հիմնական տարբերությունը կապված է պատրաստման և ձևավորման հետ։ Եվրոպայում կաթով սուրճը կարող է պատրաստվել ինչպես էսպրեսսոյի, այնպես էլ ամերիկանոյի միջոցով, իսկ լատտեն՝ միայն էսպրեսսոյով։
Հյուսիսային Ամերիկայում կաթով սուրճը պատրաստվում է սև սուրճով։
Լատտեն մատուցվում է ապակյա բաժակով, իսկ կաթով սուրճը՝ գավաթով։

### Լատտե և կապուչինո

Լատտեն մատուցվում է բաժակով, և, համապատասխանաբար, ունի ավելի մեծ ծավալ, իսկ կապուչինոն՝ գավաթով։ Դրանով հանդերձ՝ այս ըմպելիքների մեջ էսպրեսսոյի քանակը նույնն է, իսկ կաթի չափաբաժինը կապուչինոյում քիչ է, դրա համար էլ նրա ծավալն ավելի փոքր է։ Տարբերությունն այն է, որ կապուչինոյում կաթի սերն ավելի քիչ չափաբաժին է կազմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Young D.* Coffee Love: 50 Ways to Drink Your Java. — Wiley, 2009. — С. 26. — ISBN 9780470289372
Գյումրիի ֆուտբոլի ակադեմիա
**Գյումրիի ֆուտբոլի ակադեմիա** կամ **Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի Գյումրիի ֆուտբոլի ակադեմիա**, ֆուտբոլի մարզումների համար նախատեսված ժամանակակից ակադեմիա է Հայաստանի Հանրապետության 2-րդ քաղաք Գյումրիում։ Պաշտոնապես բացվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ Ռուբեն Հայրապետյանի և Գյումրիի քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանի կողմից։ Բացմանը ներկա է եղել նաև Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանը։ Ակադեմիայի գլխավոր նպատակն է զարգացնել հայկական ֆուտբոլը, մասնավորապես Շիրակի մարզում։

Ակադեմիայի կառուցումն սկսվել էր 2011 թվականին, 8 հեկտար հողատարածքի վրա Գյումրիի Մուշ-2 թաղամասում։

Մարզահամալիրը ներառում է ֆուտբոլային 6 կանոնավոր չափսերով խաղադաշտեր որոնցից 2-ն ունին արհեստական խոտածածկ։ Բոլորն ալ համապատասխանում են ՖԻՖԱ-ի և ՈՒԵՖԱ-ի կողմից պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի համար ընդունված բոլոր չափորոշիչներին։ Համալիրը ներառում է նաև 1.200 քմ ընդհանուր մակերեսով եռահարկ մասնաշենք, որտեղ կան ժամանակակից ֆուտբոլը սպասարկող ենթակառուցվածքներ՝ կահավորված մարզչական սենյակներ, հանդերձարաններ, ցնցուղարաններ, դասասենյակ, լսարան, բժշկի սենյակ, ևայլն։

Գյումրիի ֆուտբոլի ակադեմիայի կառուցման ծրագիրը Հայաստանի Հանրապետության, Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի և երկու միջազգային կազմակերպությունների՝ ֆուտբոլի համաշխարհային միության՝ ՖԻՖԱ-ի և ֆուտբոլի եվրոպական միության՝ ՈւԵՖԱ-ի կողմից իրականացված համատեղ ներդրումային ծրագիր է։ Այնտեղ կարող են մարզվել մինչև 1000 պատանիներ և աղջիկներ։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Գյումրիի ֆուտբոլի ակադեմիա
|  |
| --- |
| **Գնկոր նրբագեղ** |
| Գնկոր նրբագեղԳնկոր նրբագեղ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Հացազգիներ (Poaceae) |
| **Ցեղ** | Գնկոր *(Aira)* |
| **Տեսակ** | **Գնկոր նրբագեղ** *(A. elegantissima)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Aira elegantissima***Schur, 1853 |

**Գնկոր նրբագեղ** (լատ.՝ Aira elegantissima), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

40 սմ երկարությամբ, բարակ հարթ ցողուններով միամյա խոտաբույս է։ Տերևապատյանները անհարթ են, համարյա մինչև հիմքը ճեղքված։ Ծաղկաբույլը՝ հուրանը, փռված ճյուղիկներով է և ունի 3-10 սմ երկարություն։ Հասկիկները 2 ծաղիկներով են, իսկ 1,5 մմ երկարությամբ ստորին ծաղկային թեփը` գորշավուն, ծնկաձև քիստով։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Բագրատաշենի շրջակայք) և Մեղրու (Ագարակի շրջակայք ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Անդրկովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանում, Հյուսիսային Իրանում և Միջին Ասիայում։ Ներմուծված է Հյուսիսային Ամերիկա։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում, ծովի մակարդակից 400-1000 մ բարձրությունների վրա, ավազոտ տեղերում, քարքարոտ լանջերին, շիբլյակում և նոսրանտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Քանի որ տեսակի տարածման հիմնական մասը գտնվում է Հայաստանից դուրս, սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Aira elegantissima
* APDB: 157204
* APNI: 79744
* EoL: 1115807
* EPPO: AIREL
* EUNIS: 191628
* FloraBase: 186
* FoAO2: Aira elegantissima
* FoIO: AIRELE
* GBIF: 5289579
* GRIN: 317137
* IPNI: 328085-2
* IRMNG: 10516314
* ISC: 112071
* ITIS: 185288
* NBN: NBNSYS0200001698
* NCBI: 1211427
* NSWFlora: Aira~elegantissima
* NZOR: bfa59218-934b-4a39-a393-3ee8cfaea073
* Plant List: kew-390883
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:328085-2
* Tropicos: 25503738
* VicFlora: cd44a568-359a-4e20-9f66-f30126ea9aa7
* WCSP: 390883
* WoI: 2388

 |

 |
|  |
| --- |
| **Ստևենիելա սատիրանման** |
| Ստևենիելա սատիրանմանՍտևենիելա սատիրանման |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Խոլորձազգիներ (Orchidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Խոլորձայիններ (Orchidoideae) |
| **Տրիբա** | *Orchideae* |
| **Ենթատրիբա** | *Orchidinae* |
| **Ցեղ** | **Steveniella** |
| **Տեսակ** | **Ստևենիելա սատիրանման** *(S. satyrioides)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Steveniella satyrioides***Schltr. |

**Ստևենիելա սատիրանման** (լատ.՝ Steveniella satyrioides), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկաասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

15-40 սմ բարձրությամբ, ամբողջական պալարներով, սովորաբար միատերև, բազմամյա, բարձրարժեք գեղազարդային խոտաբույս է։ Ծաղիկները կանաչաղոտ ծիրանագույն երանգով են։ Ներսում պուտիկներ ունեցող ծաղկապատի արտաքին մասերը ամբողջությամբ միաձուլված են միմյանց հետ։ Շուրթը պարկանման խթանով է։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Աղայա լեռնագագաթ) և Զանգեզուրի (Կապանի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև համարյա ամբողջ Կովկասում, Ղրիմում, Հյուսիսային Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900-1300 մ բարձրությունների վրա, նոսրանտառներում, անտառային բացատներում, առավելապես կրաքարային հողերի վրա։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված է CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Steveniella satyrioides
* EoL: 1129678
* EPPO: SVNSA
* EUNIS: 190084
* GBIF: 2785093
* iNaturalist: 129832
* IPNI: 659431-1
* NBN: NBNSYS0000163768
* NCBI: 443069
* PalDat: Steveniella\_satyrioides
* Plant List: kew-197713
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:659431-1
* Species+: 20356
* Tropicos: 23513936
* WCSP: 197713

 |

 |
**Հավանականային տրամաբանություն**, հավանականության տրամաբանություն, դասական ինդուկտիվ տրամաբանության ժամանակակից ձևը։

Հավանակային տրամաբանությունը վերաբերում է հավանաբար ճշմարիտ ասույթներին (դատողություններին), այսինքն՝ այն ասույթներին, որոնց ճշմարտության համար կան որոշակի, բայց, այնուամենայնիվ, անբավարար հիմքեր (գիտելիքներ)։ Այդպիսիք են՝ ապագային վերաբերող պնդումները (այսպես կոչված՝ պատահական ասույթները), փորձնական հետազոտության եղանակներով ստացված դրույթները, որոնք արվում են որոշակի տվյալների ընդհանրացման միջոցով (կամ, այլ ըմբռնմամբ, հիմնավորվում են որոշակի առկա տվյալներով), այսինքն՝ այն եզրակացությունները, որոնք ստացվում են ոչ լրիվ ինդուկցիայով և անալոգիայով։ Այդ ասույթները Հավանակային տրամաբանության մեջ կոչվում են հիպոթեզներ՝. Հիպոթեզին վերագրվում է ճշմարտության հավանականություն (ճշմարտանմանություն, հիմնավորման աստիճան)։ Վերջինս որոշվում է հիպոթեզի հարաբերությամբ այն ասույթների նկատմամբ, որոնցով այն հիմնավորվում է։ Երբ հիպոթեզը դեդուկտիվ ճանապարհով արտածելի է այդ գիտելիքներից, ապա այն ճշմարիտ է, որքանով որ ճշմարիտ են նախադրյալները, իսկ երբ հիպոթեզը հակասում է դրանց, ապա այն կեղծ է։ Մնացած դեպքերում, երբ տեղի ունի, Կառնապի արտահայտությամբ, «ոչ լրիվ արտածում», հիպոթեզի ճշմարտության հավանականությունը գտնվում է ճշմարիտ և կեղծ նշանակությունների միջակայքում։ Բարդ (բաղադրյալ) հիպոթեզների ճշմարտության հավանականությունները որոշելու համար կիրառվում են մաթեմատիկական հավանականությունների տեսության բանաձևերը (հատկապես մեծ տեղ է տրվում Բայեսի բանաձևին)։ Ուստի հավանակային տրամաբանությունը ներկայումս հանդես է գալիս որպես մաթեմատիկական հավանականությունների տեսության ձևական աքսիոմատիկայի (Ա. Ն.Բեռնշտեյն, Ա. Ն. Կոլմոգորով) տրամաբանական մեկնաբանությունը։ Ըստ Ռ. Կառնապի և Հ. Ռայխենբախի, հիպոթեզների հավանականությունները կարող են ստանալ թվային արտահայտություն, մինչդեռ Բ. Ռասելը և Դ. Պոյան գտնում են, որ հնարավոր է արտահայտել միայն դրանց համեմատական հավանականությունը, ինչպես և հավանականության աստիճանի փոփոխությունը՝ մեծացումը կամ նվազումը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 260)։*  |
**Նիկոլայ Դոբրոլյուբովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Н. А. Добролюбову), Նիկոլայ Դոբրոլյուբովին նվիրված հուշարձան Նիժնի Նովգորոդի Թատերական հրապարակում՝ Մաքսիմ Գորկու անվան նիժեգորոդյան դրամատիկական թատրոնի աջ կողմում։ Մոտակայքում է գտնվում տունը (Պոժարսկու փողոց 5), որտեղ ծնվել է գրաքննադատ, հրապարակախոս Նիկոլայ Դոբրոլյոբովը (1836-1861)։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1986 թվականի հունվարի 31-ին՝ Նիկոլայ Դոբրոլյուբովի ծննդյան 150-ամյակի կապակցությամբ։

Բրոնզե ֆիգուրը նստած է կարմիր գրանիտե ցածր պատվանդանի վրա։ Քանդակագործը կերտել է 25-ամյա Նիկոլայ Դոբրլյոբովին մտածմունքի, մտքի կենտրոնացված աշխատանքի պահին։

Հեղինակներ
----------

* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ, Գորկի քաղաքի պատվավոր քաղաքացի, քանդակագործ Պավել Գուսև
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ Բ. Ս. Նելյուբին
* Հուշարձանը ձուլվել է «Մոնումենտստրուկտուրա» (Սանկտ Պետերբուրգ) գեղարարվեստի գործարանում։ Պատվանդանը պատրաստվել է Գորկի (այժմ՝ Նիժնի Նովգորոդ) քաղաքի գրանիտագործների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Памятник Николаю Александровичу Добролюбову

Աղբյուրներ
----------

* Памятники истории и культуры Горьковской области.-Горький: Волго-Вятское кн.изд-во, 1987. С.64.
«**Անկեղծությո՞ւն, թե՞ համարձակություն**», երեկույթների ժամանակ հիմնականում վերբալ խաղ, որը պահանջում է երկու կամ ավելի մասնակից։ Խաղացողներին տրվում են ընտրության իրավունք՝ կամ անկեղծ պատասխանել որևէ հարցի, կամ, այսպես ասած, «համարձակ» քայլ անել․ երկու դեպքում էլ ուրիշ խաղացողներն են առաջարկում/հարցնում։ Խաղը մասնավորապես տարածված է դեռահասների և երեխաների շրջանում, և այն երբեմն հասնում է մոլության։ «Անկեղծությո՞ւն, թե՞ համարձակություն» խաղը կարող է ունենալ նաև սեռական համանաշանակություն։

Պատմություն
-----------

Խաղը դերեր շարունակ գոյություն է ունեցել անվան առնվազն մեկ տարբերակով՝ «հարցեր և հրամաններ» անվանումով, որը հաստատվել է դեռևս 1712 թվականին․


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սուրբծննդյան խաղը, որի ժամանակ հրամանատարը իր սուբյեկտներին հանձնարարում է պատասխանել այն հարցին, որը հարցնում է։ Եթե սուբյետկը մերժում է, կամ չի բավարարում հրամանատարի պահանջներին, նա պարտավորվում է տուգանք վճարել [հրամանատարի ցանկությամբ] կամ իր դեմքին մուր քսել [կեղտոտել]։ |  |

«Անկեղծությո՞ւն, թե՞ համարձակություն» ոճով խաղերը վերջիվերջո կարող են գալ հրամանատարական խաղերից, ինչպիսին է, օրինակ, հին հունական բասիլինդա (in Greek: Βασιλινδα) խաղը, որը նկարագրվել է Հուլիոս Փոլուքսի կողմից։

Կանոններ
--------

Համար 1 խաղացողը սկսում է խաղը, մյուսին հարցնելով «անկեղծություն, թե՞ համարձակություն»։ Եթե համար 2 խաղացողը ընտրում է «անկեղծություն»-ը, ապա համար 1-ը նրան հարց է տալիս, սովորաբար շփոթեցնող, որին համար 2 խաղացողը պետք է պատասխանի անկեղծագույնս։ Եթե համար երկու խաղացողը, հակառակը, ընտրի «համարձակություն», ապա համար 1 խաղացողը նրան պետք ինչ-որ բան ասի անելու, որը նրանից համարձակություն է պահանջում։ Սովորաբար սա լինում է անհարմար և վտանգավոր, ինչը բերում է ամոթալի պատմության կամ շփոթության։ Խաղացողը չի կարող ամեն անգամ «անկեղծություն» ընտրել։ Այնուամենայնիվ, եթե Համար 2 խաղացողը հավանություն չի տալի այդ «համարձակությանը», նա կարող է խնդրել փոխել այն՝ այս անգամ վերջնականապես։ Հարցին պատասխանելուց կամ համարձակությունը անելուց հետո Համար 2 խաղացողը մյուս խաղացողին է հարցնում՝ «Անկեղծություն, թե՞ համարձակություն», և այսպես խաղը շարունակվում է։

Հաճախ այս խաղը խաղում են շշով, որը հնարավորություն է տալիս պատահականորեն ընտրել խաղացող զույգին։ Այն խաղացողը, ում մոտ հայտնվել է շշի հետևի մասը, հարց է ուղղում (կամ համարձակություն է առաջարկում, կախված մյուս մասնակցի ընտրությունից) այն մասնակցին, ում մոտ հայտնվել է շշի խցանի մասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  E. Cobham Brewer, *Dictionary of Phrase and Fable*, 1898
2. ↑  Joseph Strutt, *Sports and Pastimes of the People of England*, 1903
ՆԱՏՕ-ի դրոշը
Հետսառըպատերազմյան ժամանակաշրջանում նոր իրողություն դարձան խաղաղապահ առաքելությունները։ Միջազգային խաղաղապահ առաքելություններն իրագործվում են ՆԱՏՕ-ի և վերջինիս հետ համագործակցող այլ երկրների ուժերի կողմից։ ՆԱՏՕ-ի հետ արդյունավետ համագործակցություն է ծավալում նաև Հայաստանի Հանրապետությունը։

Համագործակցությունը ՆԱՏՕ-ի հետ
------------------------------

Հայաստանը սերտորեն համագործակցում է ՆԱՏՕ-ի հետ՝ «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրի շրջանակներում։ Մեր երկիրը միաժամանակ ներգրավված է ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում գործող «եվրաատլանտյան համագործակցության խորհուրդ» կազմակերպությունում։ Հայաստանը կարևորում է նաև «Անհատական գործողությունների ծրագրի» իրագործումը, որը նախատեսված է ՆԱՏՕ-ի հետ իրենց հարաբերությունները խորացնելու քաղաքական կամք ու կարողություններ ունեցող երկրների համար։ Արդեն 2003 թվականին համագործակցության շրջանակներում իրագործվող ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններից մեկն անցկացվեց Հայաստանի տարածքում։ Հայաստանի Հանրապետությունն ակտիվորեն մասնակցում է նաև ՄԱԿ-ի շրջանակներում ՆԱՏՕ-ի կողմից իրագործվող խաղաղապահ առաքելություններին։ Հայ խաղաղապահներն այդ գործողություններն իրագործում են ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների (Հունաստան, Լեհաստան և ԳԴՀ) զորախմբերի կազմում։

2004 թվականից սկսած՝ հայ զիվորները հունական բանակի զորախմբի կազմում խաղաղապահ առաքելություն են իրագործում Կոսովոյում։

2003 թվականից իրաքյան պատերազմի ավարտից հետո հայ խաղաղապահների զորախումբ ուղարկվեց նաև այդ երկիր։ Հայ խաղաղապահները գործում էին լեհական զորախմբի կազմում։

Հայաստանը ներկայումս ներգրավված է Աֆղանստանում իրականացվող խաղաղապահ գործողություններում։

ՆԱՏՕ-ի անդամները
----------------

| Երկիրը | Անդամագրման թիվը |
| --- | --- |
| ԲելգիաԲելգիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Մեծ Բրիտանիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Դանիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Իսլանդիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Իտալիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| Կանադա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Լյուքսեմբուրգ | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| Նիդերլանդներ | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Նորվեգիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Պորտուգալիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| ԱՄՆ-ի դրոշըԱՄՆ | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Ֆրանսիա | 1949 թվականի ապրիլի 4 |
| {{{2}}}Հունաստան | 1952 թվականի փետրվարի 18 |
| {{{2}}}Թուրքիա | 1952 թվականի փետրվարի 18 |
| {{{2}}}Գերմանիա | 1955 թվականի մայիսի 9 |
| {{{2}}}Իսպանիա | 1982 թվականի մայիսի 30 |
| {{{2}}}Հունգարիա | 1999 թվականի մարտի 12 |
| Լեհաստան | 1999 թվականի մարտի 12 |
| Չեխիա | 1999 թվականի մարտի 12 |
| Բուլղարիա | 2004 թվականի մարտի 24 |
| {{{2}}}Լատվիա | 2004 թվականի մարտի 24 |
| {{{2}}}Լիտվա | 2004 թվականի մարտի 24 |
| {{{2}}}Ռումինիա | 2004 թվականի մարտի 24 |
| Սլովակիա | 2004 թվականի մարտի 24 |
| Սլովենիա | 2004 թվականի մարտի 24 |
| {{{2}}}Էստոնիա | 2004 թվականի մարտի 24 |
| {{{2}}} Ալբանիա | 2009 թվականի ապրիլի 1 |
| {{{2}}}Խորվաթիա | 2009 թվականի ապրիլի 1 |
**Սառա Կլարկ** (անգլ.՝ Sarah Clarke, փետրվարի 16, 1972(1972-02-16), Սենթ Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, ով հայտնի է Նինա Մայերսի դերում «24 ժամ» հեռուստասերիալում։

Կարիերան
--------

Սառա Կլարկը իր դերասանական կարիերան սկսել է 1999 թվականին։ Առաջին անգամ նկարահանվել է *Pas de deux* ֆիլմում 2000 թվականին։ Սկզբում Սառան խաղացել է երկրորդական դերեր *All About George* ֆիլմում 2000 թվականին և *The Accident* ֆիլմում 2001 թվականին։ Սառան հայտնի է դարձել նաև հեռուստաշոուների շնորհիվ։

Նա խաղացել է Ռենե Դուաերի՝ Բելա Սվոնի մոր դերը «Մթնշաղ» ֆիլմում։ Գլխավոր դեր է ունեցել «Վստահիր ինձ» ամերիկյան հեռուստասերիալում, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2009 թվականի հունվարի 26-ին։ 2010 թվականին Սառան նկարահանվել է «Մթնշաղ» ֆիլմի երրորդ մասում՝ «Խավարում»։

Անձնական կյանքը
---------------

Սառան ամուսնացած է ամերիկացի դերասան Քսանդեր Բերկլիի հետ (սեպտեմբեր, 2000 թվական)։ Նրանք ունեն երկու աղջիկ։ Օլվին Հարպերը ծնվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, իսկ Ռոուանը՝ 2010 թվականի մարտին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Sarah Clarke Biography on filmreference.com»
2. 1 2  «Sarah Clarke biodata at www.hollywood.com»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սառա Կլարկ Internet Movie Database կայքում