**ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ** (անգլ.՝ FIFA Confederations Cup), միջազգային ֆուտբոլային առաջնություն ազգային հավաքականների համար, որն անցկացվում է չորս տարին մեկ։ Առաջնությանը մասնակցում են վեց կոնֆեդերացիաների (ՈՒԵՖԱ, ԿՈՆՄԵԲՈԼ, ԿՈՆԿԱԿԱՖ, ԱՖԿ, ԿԱՖ, ՕՖԿ) մայրցամաքային առաջնությունների հաղթողները, գործող աշխարհի չեմպիոնը և հյուրընկալող երկրի հավաքականը։

2005 թվականից սկսած առաջնությունը անցկացվում է հաջորդ աշխարհի առաջնությունը հյուրընկալող երկրում՝ որպես ավելի մեծ առաջնության անցկացման փորձ։ Այնուամենայնիվ, 2021 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթը կտեղափոխվի 2022 թվականի աշխարհի առաջնության հյուրընկալող երկիր Կատարից այլ ասիական երկիր, քանի որ անցկացման ամիսներին՝ հունիսին և հուլիսին Կատարում շատ շոգ է։

Ներկայիս չեմպիոնը Գերմանիան է, որը հաղթել է 2017 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Չիլիին։

Պատմություն և մանրամասներ
-------------------------

Առաջնությունը ի սկզբանե կազմակերպվում ու անցկացվում էր Սաուդյան Արաբիայում և կոչվում էր **Ֆահդ թագավորի գավաթ**։ Այն անցկացվել է 1992 և 1995 թվականներին, և այդ խաղարկություններին մասնակցել են Սաուդյան Արաբիայի հավաքականը և մի քանի մայրցամաքային չեմպիոններ։ 1997 թվականին ՖԻՖԱ-ն ստանձնեց առաջնության անցկացման կազմակերպումը և մրցաշարը վերանվանեց **ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ**։ Առաջնությունն սկսեց անցկացվել երկու տարին մեկ։

2005 թվականից Կոնֆեդերացիաների գավաթը սկսեց անցկացվել չորս տարին մեկ՝ աշխարհի առաջնության նախորդ տարում, իսկ մրցաշարն ընդունում էր աշխարհի առաջնության հյուրընկալող երկիրը։

Ընդհանրապես, Կոնֆեդերացիաների գավաթին մասնակցում են վեց կոնֆեդերացիաների (ՈՒԵՖԱ, ԿՈՆՄԵԲՈԼ, ԿՈՆԿԱԿԱՖ, ԱՖԿ, ԿԱՖ, ՕՖԿ) մայրցամաքային առաջնությունների հաղթողները, գործող աշխարհի չեմպիոնը և հյուրընկալող երկրի հավաքականը։ Եթե ինչ-որ երկիր համապատասխանում է կրիտերիաներից մեկից ավելիին (ինչպես Ֆրանսիան 2001 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթին՝ որպես աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն), ապա առաջնությանը մասնակցում է համապատասխան մայրցամաքային առաջնությանը երկրորդ տեղ գրաված թիմը։

Երեք դեպքերում ազգային թիմերը հրաժարվել են Կոնֆեդերացիաների գավաթին մասնակցությունից։ 1997 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթին մասնակցելուց հրաժարվեց ԵՎՐՈ 1996-ի չեմպիոն Գերմանիան, և նրան փոխարինեց ԵՎՐՈ 1996-ի փոխչեմպիոն Չեխիայի հավաքականը։ 1998 թվականի աշխարհի առաջնության չեմպիոն Ֆրանսիան հրաժարվեց մասնակցել 1999 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթին և փոխարինվեց 1998 թվականի աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն Բրազիլիայի կողմից՝ մրցաշարին մասնակցելու հնարավորություն ընձեռնելով 1997 թվականի Ամերիկայի գավաթի փոխչեմպիոն Բոլիվիայի հավաքականին։ 2003 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթին մասնակցելուց հաջորդաբար հրաժարվեցին ԵՎՐՈ 2000-ի փոխչեմպիոն Իտալին և 2002 թվականի աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն Գերմանիան, և մրցաշարին մասնակցելու հրավեր ստացավ 2002 թվականի աշխարհի առաջնությանը երրորդ տեղ զբաղեցրած Թուրքիայի հավաքականը։

Ձևաչափ
------

Առաջնությունը կազմված է չորսական թիմերից բաղկացած երկու խմբից։ Ամեն խմբում թիմերը խաղում են շրջանաձև համակարգով, այսինքն՝ ամեն թիմ մեկական հանդիպում է անցկացնում խմբի մյուս երեք թիմերի հետ։ Նույն կոնֆեդերացիայի երկրների հավաքականները չեն կարող նույն խմբում լինել, բացի այն դեպքից երբ մրցաշարին մասնակցում է երեք թիմ նույն կոնֆեդերացիայից, ինչպես 2017 թվականի խաղարկության ժամանակ, երբ առաջնությանը մասնակցում էին հյուրընկալող երկիր Ռուսաստանը, աշխարհի չեմպիոն Գերմանիան և Եվրոպայի չեմպիոն Պորտուգալիան։

Յուրաքանչյուր խմբի երկու լավագույն թիմերը խաղում են կիսաեզրափակչում։ Խմբի հաղթողը խաղում է մյուս խմբի երկրորդ տեղի հետ։ Խմբային փուլի որակավորման կանոնները հետևյալն են.

1) Միավորներ

2) Գոլերի տարբերություն

3) Խփած գոլեր

Եթե 2 կամ ավելի թիմ հավասար են վերը նշված 3 կրիտերիաներով, ապա նրանց տեղերը որոշվում են հետևյալ կերպ.

4) Հավասար միավորներով թիմերի իրար դեմ խաղերում վաստակած միավորներով

5) Հավասար միավորներով թիմերի իրար դեմ խաղերում գոլերի տարբերություն

6) Հավասար միավորներով թիմերի իրար դեմ խաղերում խփած գոլեր

7) Արդար խաղի միավորներ

* առաջին դեղին քարտ. բացասական 1 միավոր
* երկրորդ դեղին քարտ (կարմիր քարտ). բացասական 3 միավոր
* ուղիղ կարմիր քարտ. բացասական 4 միավոր
* դեղին քարտ և ուղիղ կարմիր քարտ. բացասական 5 միավոր

8) Վիճակահանություն ՖԻՖԱ-ի կազմակերպչական կոմիտեի կողմից

Կիսաեզրափակչի հաղթողները խաղում են եզրափակչում, իսկ պարտվողները՝ երրորդ տեղի համար խաղում։ Փլեյ-օֆֆում ոչ ոքիի դեպքում թիմերը խաղում են լրացուցիչ ժամանակում, որը կազմված է 15-րոպեանոց երկու խաղակեսերից։ Եթե լրացուցիչ ժամանակից հետո հաղթողը չի որոշվում, թիմերը անցկացնում են հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշար։

Արդյունքներ
-----------

### Կոնֆեդերացիաների գավաթ

Առաջին երկու առաջնությունները կրում էին Ֆահդ թագավորի գավաթ անվանումը։ Հետագայում ՖԻՖԱ-ն ճանաչեց դրանք որպես Կոնֆեդերացիաների գավաթի խաղարկություններ։

| Տարի | Անցկացման վայրը |  | Չեմպիոն | Հաշիվ | Փոխչեմպիոն |  | Երրորդ տեղ | Հաշիվ | Չորրորդ տեղ |  | Թիմերի քանակ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1992 
*Մանրամասն* | Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա | **ԱրգենտինաԱրգենտինա** | **3 : 1** | Սաուդյան ԱրաբիաՍաուդյան Արաբիա | Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներՄիացյալ Նահանգներ | **5 : 2** | Կոտ դ'ԻվուարԿոտ դ'Իվուար | 4 |
| 1995 *Մանրամասն* | Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա | **ԴանիաԴանիա** | **2 : 0** | ԱրգենտինաԱրգենտինա | ՄեքսիկաՄեքսիկա | **1 : 1** ԼԺՀ5 : 4 ՀՏՀ | ՆիգերիաՆիգերիա | 6 |
| 1997 
*Մանրամասն* | Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա | **ԲրազիլիաԲրազիլիա** | **6 : 0** | ԱվստրալիաԱվստրալիա | ՉեխիաՉեխիա | **1 : 0** | ՈւրուգվայՈւրուգվայ | 8 |
| 1999 
*Մանրամասն* | Մեքսիկա Մեքսիկա | **ՄեքսիկաՄեքսիկա** | **4 : 3** | ԲրազիլիաԲրազիլիա | Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներՄիացյալ Նահանգներ | **2 : 0** | Սաուդյան ԱրաբիաՍաուդյան Արաբիա | 8 |
| 2001 
*Մանրամասն* | Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա
Ճապոնիա Ճապոնիա | **ՖրանսիաՖրանսիա** | **1 : 0** | ՃապոնիաՃապոնիա | ԱվստրալիաԱվստրալիա | **1 : 0** | ԲրազիլիաԲրազիլիա | 8 |
| 2003 
*Մանրամասն* | Ֆրանսիա Ֆրանսիա | **ՖրանսիաՖրանսիա** | **1 : 0** ԼԺՀ | ԿամերունԿամերուն | ԹուրքիաԹուրքիա | **2 : 1** | ԿոլումբիաԿոլումբիա | 8 |
| 2005 
*Մանրամասն* | Գերմանիա Գերմանիա | **ԲրազիլիաԲրազիլիա** | **4 : 1** | ԱրգենտինաԱրգենտինա | ԳերմանիաԳերմանիա | **4 : 3** ԼԺՀ | ՄեքսիկաՄեքսիկա | 8 |
| 2009 
*Մանրամասն* | Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն | **ԲրազիլիաԲրազիլիա** | **3 : 2** | Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներՄիացյալ Նահանգներ | ԻսպանիաԻսպանիա | **3 : 2** ԼԺՀ | Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն Հարավային Աֆրիկա | 8 |
| 2013 
*Մանրամասն* | Բրազիլիա Բրազիլիա | **ԲրազիլիաԲրազիլիա** | **3 : 0** | ԻսպանիաԻսպանիա | ԻտալիաԻտալիա | **2 : 2** ԼԺՀ3 : 2 ՀՏՀ | ՈւրուգվայՈւրուգվայ | 8 |
| 2017 
*Մանրամասն* | Ռուսաստան Ռուսաստան | **ԳերմանիաԳերմանիա** | **1 : 0** | ՉիլիՉիլի | ՊորտուգալիաՊորտուգալիա | **2 : 1** ԼԺՀ | ՄեքսիկաՄեքսիկա | 8 |

### Լավագույն քառյակում հայտնված թիմեր

| Թիմ | Հաղթող | Երկրորդ տեղ | Երրորդ տեղ | Չորրորդ տեղ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ԲրազիլիաԲրազիլիա | 4 (1997,2005,2009,2013) | 1 (1999) | – | 1 (2001) |
| ՖրանսիաՖրանսիա | 2 (2001,2003) | – | – | – |
| ԱրգենտինաԱրգենտինա | 1 (1992) | 2 (1995,2005) | – | – |
| ՄեքսիկաՄեքսիկա | 1 (1999) | – | 1 (1995) | 2 (2005,2017) |
| ԳերմանիաԳերմանիա | 1 (2017) | – | 1 (2005) | – |
| ԴանիաԴանիա | 1 (1995) | – | – | – |
| Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներՄիացյալ Նահանգներ | – | 1 (2009) | 2 (1992,1999) | – |
| ԱվստրալիաԱվստրալիա | – | 1 (1997) | 1 (2001) | – |
| ԻսպանիաԻսպանիա | – | 1 (2013) | 1 (2009) | – |
| Սաուդյան ԱրաբիաՍաուդյան Արաբիա | – | 1 (1992) | – | 1 (1999) |
| ՃապոնիաՃապոնիա | – | 1 (2001) | – | – |
| ԿամերունԿամերուն | – | 1 (2003) | – | – |
| ՉիլիՉիլի | – | 1 (2017) | – | – |
| ՉեխիաՉեխիա | – | – | 1 (1997) | – |
| ԹուրքիաԹուրքիա | – | – | 1 (2003) | – |
| ԻտալիաԻտալիա | – | – | 1 (2013) | – |
| ՊորտուգալիաՊորտուգալիա | – | – | 1 (2017) | – |
| ՈւրուգվայՈւրուգվայ | – | – | – | 2 (1997,2013) |
| Կոտ դ'ԻվուարԿոտ դ'Իվուար | – | – | – | 1 (1992) |
| ՆիգերիաՆիգերիա | – | – | – | 1 (1995) |
| ԿոլումբիաԿոլումբիա | – | – | – | 1 (2003) |
| Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն Հարավային Աֆրիկա | – | – | – | 1 (2009) |

Վիճակագրություն
---------------

### Լավագույն ռմբարկուներ

| Առաջնություն | Խաղացող | Գոլեր |
| --- | --- | --- |
| 1992 | ԱրգենտինաԳաբրիել Բատիստուտա | 2 |
| 1995 | ՄեքսիկաԼուիս Գարսիա | 3 |
| 1997 | ԲրազիլիաՌոմարիո | 7 |
| 1999 | ԲրազիլիաՌոնալդինյո | 6 |
| 2001 | ՖրանսիաՌոբերտ Պիրես | 2 |
| 2003 | ՖրանսիաԹիերի Անրի | 4 |
| 2005 | ԲրազիլիաԱդրիանո | 5 |
| 2009 | ԲրազիլիաԼուիս Ֆաբիանո | 5 |
| 2013 | ԻսպանիաՖեռնանդո Տոռես | 5 |
| 2017 | ԳերմանիաՏիմո Վերներ | 3 |

### Լավագույն դարպասապահներ

| Առաջնություն | Խաղացող |
| --- | --- |
| 2005 | ՄեքսիկաՕսվալդո Սանչես |
| 2009 | Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԹիմ Հովարդ |
| 2013 | ԲրազիլիաԺուլիո Սեզար |
| 2017 | ՉիլիԿլաուդիո Բրավո |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «FIFA strips Qatar of Confederations Cup». *CBC Sports* (անգլերեն). Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 4-ին.
2. ↑  FIFA.com (2015 թ․ փետրվարի 24). «Late-November/late-December proposed for the 2022 FIFA World Cup». *FIFA.com* (բրիտանական անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 4-ին.
3. ↑  FIFA.com. «FIFA Confederations Cup archive - FIFA.com». *FIFA.com* (բրիտանական անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոնֆեդերացիաների գավաթը FIFA.com-ում Արխիվացված 2010-06-15 Wayback Machine
* Կոնֆեդերացիաների գավաթի մասին նորություններ ESPNFC.com-ում
* Կոնֆեդերացիաների գավաթի մասին նորություններ The Guardian-ում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4820604-0 · VIAF: 236586236 · WorldCat VIAF: 236586236 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Միջազգային ֆուտբոլ |
| --- |
|  |
| ՖԻՖԱ – Աշխարհի առաջնություն **·**  ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ **·**  ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակ **·**  Ադամանդե գնդակ **·**  Ոսկե գնդակ **·**  Հավաքականներ **·**  ՖԻՖԱ-ի կոդեր |
|  |
| Ասիա | ԱՖԿ – Ասիայի գավաթ |  |
|  |
| Աֆրիկա | ԿԱՖ – Աֆրիկյան ազգերի գավաթ |
|  |
| Հյուսիսային, Կենտրոնական Ամերիկա և Կարիբյան ավազան | ԿՈՆԿԱԿԱՖ – ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ |
|  |
| Հարավային Ամերիկա | ԿՈՆՄԵԲՈԼ – Ամերիկայի գավաթ |
|  |
| Օվկիանիա | ՕՖԿ – Օվկիանիայի ազգերի գավաթ |
|  |
| Եվրոպա | ՈՒԵՖԱ – Եվրոպայի առաջնություն |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ |
| --- |
|  |
| Մրցաշրջան | Սաուդյան Արաբիա 1992 **·**  Սաուդյան Արաբիա 1995 **·**  Սաուդյան Արաբիա 1997 **·**  Մեքսիկա 1999 **·**  Հարավային Կորեա/Ճապոնիա 2001 **·**  Ֆրանսիա 2003 **·**  Գերմանիա 2005 **·**  Հարավային Աֆրիկա 2009 **·**  *Բրազիլիա 2013* **·**  *Ռուսաստան 2017* **·**  *Քաթար 2021* |
|  |
| Թիմերի կազմեր | 1992 **·**  1995 **·**  1997 **·**  1999 **·**  2001 **·**  2003 **·**  2005 **·**  2009 **·**  *2013* **·**  *2017* **·**  *2021* |
|  |
| Թիմերի մասնակցությունները **·**  Մրցավայրեր **·**  Գոլերի հեղինակները **·**  Մրցանակներ և նվաճումներ **·**  Ռեկորդներ |

 |