**Ալքուին**, (լատին․՝ Alcuinus, կամ Albinus, մոտ 740, Յորք, Յորք, Նորթ Յորքշիր, Անգլիա - մայիսի 19, 804, Տուր), անգլո-սաքսոնական գիտնական, բանաստեղծ, աստվածաբան, Կարոլինգյան Վերածննդի ոգեշնչողներից մեկը։ Պալատական ակադեմիայում Ալքուինին անվանել են Ֆլաքուս (լատին․՝ Flaccus), ի պատիվ հռոմեացի բանաստեղծ Հորացոսի։

Կենսագրություն
--------------

Ալքուինը ծագմամբ անգլոսաքսոն է, ծնվել է Նորթումբրիայում, որտեղ և կրթություն է ստացել Յորքի արքեպիսկոպոսական դպրոցում։ Այստեղ նա անցկացնում է իր կյանքի մեծ մասը։ Սկզբում եղել է ուսուցիչ՝ Էբերս Յորքի դպրոցում, իսկ 778 թվականից ղեկավարել է նույն դպրոցը։

781 թվականին Ալքուինը եկեղեցական առաքելությամբ մեկնել է Իտալիա և այնտեղ հանդիպել Կառոսլ Մեծին։ 782 թվականին Ալքուինը տեղափոխվել է Աախեն և այնտեղ ղեկավարել է պալատական ակադեմիան։ Ախենի ակադեմիան, Ալքուինի գլխավորությամբ դարձել է Եվրոպայում դասական գիտելիքների տարածման խոշոր կենտրոն։ Արևմտյան Եվրոպայում մշակույթի և արվեստի ծաղկման ժամանակաշրջանում՝ VIII դարի վերջին և IX-րդ դարի կեսերին, Ալքուինի կազմակերպած խումբը, որտեղ ներառված էին Կառլոս Մեծը, բանաստեղծ Անգիլբերտը և Կառլոս Մեծի սպասավոր Էյնհարդը, դարձավ Կարոլինգյան վերածննդի կենտրոն։ Ալքուինը կրթական բարեփոխումների և երկրպագության հարցերում Կառլոս Մեծի ամենամոտ խորհրդատուներից մեկն էր։ Ալքուինի ակադեմիայի իդեալը անտիկ աշխարհի և քրիստոնեական ոգու միավորումն էր։ Երբեմն Ալքուինին անվանում էին Բեատո դե Լիբանայի աշակերտ։ 796 թվականին Սուրբ Մարտինի բազիլիկում Ալքուինին շնորհվել է աբբայի կոչում։ Այստեղ ևս հիմնում է դպրոց։

Ալքուինի նախաձեռնությամբ Տուրում անցկացվել է Աստվածաշնչի լատիներեն թարգմանության՝ Վուլգաթայի վերանայում։ Ալքուինի Աստվածաբանական շարադրությունների թվում է նաև լատին․՝ « De fide sanctae et individuae Trinitatis» աշխատությունը, որը միջնադարի որոշ պատմաբաններ համարել են միջնադարյան Աստվածաբանության համար հիմնարար։ Ալքուինը համարվում է մի շարք աշխատությունների հեղինակ, որոնց թվին են պատկանում Սուրբ Մարտին, Տոտակիի, Սուրբ Ուիլբորդի և մի շարք այլ սրբերի կենսագրականները։ Ալքուինը համարվում է մի շարք (մոտ 380) լատինական ուսուցողական, պանեգիրիկ, հիգեոգրաֆիական և եկեղեցական բանաստեղխությունների հեղինակ, որոնց շարքում է «Կկվի մասին» (լատին․՝ (De cuculo)) ստեղծագործությունը։ Ալքուինը կազմել է նաև հանելուկներ։

Ալքուինը ունեցել է ընդարձակ նամակագրություն Կառլոս Մեծի, Լևոն III-ի և շատ ուրիշների հետ, ընդհանուր առմամբ՝ 232 նամակներ։ Ալքուինի նամակները Կարոլինգյան հասարակության պատմության կարևոր աղբյուր են հանդիսացել։ Պալատական ակադեմիայում Ալքուինը դասավանդել է հումանիտար գիտություններ։ Կազմել է տարբեր առարկաների դասագրքերի (որոշները երկխոսության տեսքով)։ Մեծ համբավ ձեռք բերեցին «Քերականության արվեստը» (լատին․՝ (Ars grammatica)) և «Ամենափոքր երիտասարդի Պիպինի փառաբանումը Ալբին Շոլաստիկի հետ» (լատին․՝ Disputatio regalis et nobiliimi juveni Pippini cum Albino scholastico)։ Հայտնի են նաև Ալքուինի դիալեկայի, հռետորության, դոգմաների և եկեղեցական դասագրքերը։ Ալքուինի և Ակադեմիայի նշանակությունը Արևմուտքում գեղարվեստական և հանրային կրթության զարգացման համար հսկայական էր։ Կարելի է ասել, որ նոր եվրոպական (ի տարբերություն հնավոճ իրերի) պոեզիայի շարունակական էվոլյուցիան սկվում է Ալքուինից։ Ալքուինի որոշ գործեր վկայում են նրա հետաքրքրությունը երաժշտության նկատմամբ, այնուամենայնիվ, հայտնին «Երաժշտության մասին» տրակտատը, (լատին․՝ (De musica)), որը վաղուց վերագրվում էր Ալքուինին և պատկանում էր նրա գրչին։ Ալքուինին շնորհվել է ժամանցային հեղինակություն։

Հիշատակ
-------

Անգլիայի Յորքի համալսարանին պատկանող ինը քոլեջներից մեկն անվանվել է ի պատիվ Ալքուինի։

2020 թվականի հունվարին Ալքուինը BBC Radio 4-ի *In Our Time* ծրագրի քննարկման թեման էր։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Opera// Migne. PL. Vol. 100—101;
* Сагmina // Poetae latini aevi Carolini. B. 1881 (Monumenta Germaniae Historica)
* Epistolae // Epistolae, IV. B. 1895 (Monumenta Germaniae Historica. Epistolae Caroli aevi)
* Clavis Gerberti / Von M. Bernhard. Munch. 1989. Bd 1;
* De orthographia. Firenze, 1997

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2   — P. 19.
2. 1 2
3. 1 2  Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1994.
4. 1 2  Histoire littéraire de la France — Vol. IV. — P. 299.
5. 1 2  *Roux P. d.* Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays (ֆր.) — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — Vol. 1. — P. 50. — ISBN 978-2-221-06888-5
6. ↑  Find A Grave — 1996.
7. ↑  CONOR.Sl
8. ↑  Oxford Dictionaries (с озвучкой) Արխիվացված 2018-11-15 Wayback Machine.
9. ↑  Беат Лиебанский, Православная энциклопедия, 411—412, Воскобойников О. С. Зайцев Д. В.
10. 1 2 3 4  Лебедев С. Н. Ненарокова М. Р. Петрова П. И. *Алкуин* (խմբ. С. Л. Кравец), 2005 — 503, էջեր 503 — 503 էջ, ISBN 5-85270-329-X։
11. ↑  «BBC Radio 4 - In Our Time, Alcuin». *BBC*.

Գրականություն
-------------

* *Allott S.* Alcuin of York: his life and letters. — York, 1974.
* *Bullough D.A.* Alcuin: achievement and reputation. — Leiden; Boston, 2003.
* *Duckett E.S.* Alkuin, friend of Charlemagne. — N. Y. 1951
* *Ellard G.* Master Alkuin, liturgist a partner of our piety. — Chicago, 1956.
* *Manitius*, Geschichte d. Lat. Literatur d. Mittelalters, I, 1911.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալքուին» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ · Zentralblatt MATH database · Discogs · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Ռիմանի երաժշտական · Ուղղափառ · Ուղղափառ աստվածաբանական · Օքսֆորդի կենսագրական · Allgemeine Deutsche Biographie · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · Dictionary of National Biography · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10289421 · BIBSYS: 90199308 · BNC: a10486975 · BNE: XX1724031, XX824951 · BNF: 120306790 · CiNii: DA00800801 · CONOR: 230180195 · GND: 118502026 · ICCU: CFIV054367 · ISNI: 0000000115788089 · LCCN: n50042175 · NKC: kup20030000001334 · NLA: 35002772 · NLG: 89284, 160894 · NLP: a0000001891812 · NSK: 000547281 · NTA: 068824955 · NUKAT: n98075201 · PTBNP: 280 · LIBRIS: 175140 · SUDOC: 028479289 · VIAF: 96533523 · ULAN: 500114373 · WorldCat VIAF: 96533523 |

 |

 |