**Գարնան տասնյոթ ակնթարթ** (ռուս.՝ Семнадцать мгновений весны), Յուլիան Սեմյոնովի համանուն վեպի մոտիվներով, ռեժիսոր Տատյանա Լիոզնովայի կողմից` 1971-1973 թվականներին նկարահանված, 12 սերիաներից բաղկացած խորհրդային հեռուստաֆիլմ։ Այն պատմում է Նացիստական Գերմանիայի զինվորական իշխանություններում գործող խորհրդային հետախույզի մասին։ 1976 թվականին կինոնկարն արժանացել է ՌԽՖՍՀ պետական մրցանակի։

Սյուժեն
-------

Ֆիլմի գործողություններն ընթանում են 1945 թվականի փետրվարի 12-ից մինչև մարտի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Խորհրդային հետախույզ շտանդարտենֆյուրեր Մաքս Օտտո ֆոն Շտիրլիցը (իրական անունը` Վսևոլոդ Վլադիմիրով կամ Մաքսիմ Իսաև), ով աշխատում է ՍՍ-ի անվտանգության ծառայությունում, առաջադրանք է ստանում պարզելու, թե ով է Երրորդ Ռեյխի բարձրագույն ղեկավարներից բանակցություններ վարում ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հետ` հաշտություն կնքելու շուրջ։ Շտիրլիցի գործունեությունը կասկած է հարուցում Կայսրական անվտանգության գլխավոր վարչության պետ Էռնստ Կալտենբրուների մոտ։ Վերջինիս թվում է, որ Շտիրլիցը ինչ-որ կապ ունի «հատուցման զենք»-ի ստեղծմանն առնչվող անհաջողությունների հետ։ Կալտենբրուները գեստապոյին հանձնարարում է` Շտիրլիցի նկատմամբ գաղտնի ստուգումներ սկսել։

Բեռլինի ռմբակոծությունների ժամանակ ավերակների է վերածվում այն շենքը, որտեղ բնակվում էին Շտիրլիցի կապավորներ Էրվին և Քեթրին Կին ամուսինները։ Էրվինը զոհվում է, իսկ հղի Քեթրինը անգիտակից վիճակում հայտնվում է Շարիտեի կլինիկայում, որտեղ ծննդաբերելու ժամանակ ճչում է ռուսերեն լեզվով։ Կլինիկայի աշխատակիցներն այդ մասին անմիջապես հայտնում են գեստապոյին։ Շտիրլիցի խնդիրը բարդանում է, նա կտրվել էր Մոսկվայի ղեկավարների հետ կապից։

Այն հանգամանքը, որ բանակցություններն ընթանում են Շվեյցարիայում և դրանց կազմակերպիչը ՍՍ-ի ղեկավար Հայնրիխ Հիմլերն է, Շտիրլիցը պարզում է շատ արագ։ Անձամբ նա, իր անմիջական ղեկավար Վալտեր Շելլենբերգի հանձնարարությամբ մասնակցում է բանակցությունների անվտանգության ապահովմանը։ Այդ տեղեկությունը Մոսկվա հայտնելու համար, Շտիրլիցը հանձնարարում է երկու հականացիստական տրամադրություններ ունեցող գերմանացիների` շնորհազուրկ կրոնական պաստոր Շլագին և պրոֆեսոր Պլեյշներին։ Այդ նպատակով, օգտվելով իր ծառայողական դիրքից, Շտիրլիցը երկուսին էլ ուղարկում է Շվեյցարիա։ Բացի այդ, Շլագը պետք է փորձեր իր եկեղեցական կապերի շնորհիվ լրացուցիչ տեղեկություններ հավաքել անգլո-ամերիկյան հրամանատարության հետ Հիմլերի կապերի մասին և հնարավորության դեպքում խանգարեր դրանց։ Զգուշավոր Շլագը կատարում է իր առաջադրանքը, իսկ Պլեյշները անմիջապես բռնվում է և Շտիրլիցին չմատնելու համար ինքնասպան է լինում։

Որպեսզի ընդդիմանա բանակցություններին, Շտիրլիցը որոշում է օգտագործել համագործակցությունը Ռեյխի իշխանությունների վերին օղակների հետ և կապի մեջ է մտնում ռեյխսլայտեր Մարտին Բորմանի հետ` հայտնելով նրան «ֆյուրերի դեմ դավաճանական դավադրության» մասին։

Այդ ընթացքում գեստապոյի պետ Հենրիխ Մյուլլերի ձեռքն է ընկնում լուրջ ապացույց` Շտիրլիցի խորհրդային հետախույզ լինելու վերաբերյալ։ Շտիրլիցը Մյուլլերի հետ հոգեբանական մարտի է բռնվում և ամեն կերպ փորձում է խույս տալ տապալումից։ Ինքն իրեն արդարացնելու վերաբերյալ բացատրությունները բավականին անկայուն են, սակայն Մյուլլերը բավարարվում է դրանցով։ Մյուլլերի կարծիքով, Շտիրլիցը Բորմանի «մարդն» է և անձամբ Բորմանն է զբաղվում Ռեյխի գաղտնի ֆինանսական հարցերով։ Գեստապոյի ղեկավարը Շտիրլիցին հասկացնել է տալիս, որ նրանով հետաքրքրված է նաև հիմա և հատկապես պատերազմից հետո, երբ պետք լինի հարաբերություններ ստեղծել հաղթողների հետ, չուշանալ «կուսակցության ոսկին» բաժանելուց։

Շտիրլիցին մնում էր փրկել Քեթրինին։ Նա կարողանում է ձեռք բերել այդ գործողությունն իրականացնելու հնարավորությունն ու իրավունքը։ Անձամբ ձերբակալելով Քեթրինին, նա անց է կացնում առաջին հարցաքննությունը։ Իրադարձությունների անսպասելի շրջադարձի շնորհիվ, Քեթրինին հաջողվում է փախչել այն բնակարանից, որտեղ նրան տեղավորել էր գեստապոն։ Շտիրլիցը հնարավորություն է գտնում նրա հետ Շվեյցարիա մեկնելու։

Դիմելով Բորմանին, նա նշանակալից արդյունքի է հասնում։ Օբերգրուպպենֆյուրեր Կառլ Ֆրիդրիխ Օտտո Վոլֆը, ով ԱՄՆ հատուկ ծառայությունների պատվիրակության հետ բանակցությունների ժամանակ` Հիմլերի ներկայացուցիչն էր, հետ է կանչվում Բեռլին։ Բանակցությունները տապալվում են, Շտիրլիցն իր առաջադրանքը կատարում է։ Մեղադրանքներից և ձերբակալությունից Վոլֆին փրկում է Շելլենբերգը։ Նա նախօրոք մշակել էր վարկած այն մասին, որ բանակցությունները կազմակերպել էր անվտանգության ծառայությունը` Ստալինի և դաշնակիցների միջև տարաձայնություններ մտցնելու համար։

Շվեյցարիայից Շտիրլիցը Քեթրինին ուղարկում է հայրենիք, Շլագից ստանում է արժեքավոր տեղեկություններ Վոլֆի և ամերիկացիների կապի մասին, վերականգնում է կապը Մոսկվայի հետ և տեղեկանում, որ իրեն արժանացրել են Խորհրդային Միության հերոսի կոչման։ 1945 թվականի մարտի 24-ին նա վերադառնում է Բեռլին` աշխատանքը շարունակելու։

Դերասանական կազմ
----------------

| Դերակատար | Կերպար |
| --- | --- |
| Վյաչեսլավ Տիխոնով | շտանդարտենֆյուրեր Շտիրլից |
| Լեոնիդ Բրոնևոյ | Հենրիխ Մյուլլեր |
| Օլեգ Տաբակով | Վալտեր Շելլենբերգ |
| Յուրի Վիզբոր | Մարտին Բորման |
| Ռոստիսլավ Պլյատ | Ֆրից Շլագ |
| Եվգենի Եվստիգնեև | Վերներ Պլեյշներ |
| Վասիլի Լանովոյ | Կառլ Վոլֆ |
| Եկատերինա Գրադովա | Քեթրին Կին (Կատյա Կոզլովա) |
| Նիկոլայ Պրոկոպովիչ | Հայնրիխ Հիմլեր |
| Լեոնիդ Կուրավլյով | Կուրտ Այսման |
| Եֆիմ Կոպելյան | կարդում է տեքստը |

Նկարահանող խումբ
----------------

| Կինոգործիչ | Ներդրումը |
| --- | --- |
| Յուլիան Սեմյոնով | սցենարիստ |
| Տատյանա Լիոզնովա | ռեժիսոր |
| Պյոտր Կատաև | օպերատոր |
| Միքայել Թարիվերդիև | կոմպոզիտոր |

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Ֆիլմի երաժշտության հեղինակը Միքայել Թարիվերդիևն է, երգերի բառերի հեղինակը` Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկին, իսկ երգերը կատարում է Իոսիֆ Կոբզոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |