**Ռիխարդ Տաուբեր** (գերմ.՝ Richard Tauber, մայիսի 16, 1891(1891-05-16)[…], Լինց, Ավստրիայի էրցհերցոգություն Էնսի վրա, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - հունվարի 8, 1948(1948-01-08)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), ավստրիացի օպերային երգիչ և օպերետի դերասան (տենոր), ում անվանել են «ավստրիական Կարուզո»։

Կենսագրություն
--------------

Տաուբերը ծնվել է արտիստների ընտանիքում, որոնց ամուսնությունը պաշտոնապես գրանցված չէր։ Սկզբում նա ստացել է մոր Դենեմի (Denemy) ազգանունը, հետագայում օգտագործել է տարբեր անուններ ու ազգանուններ` Կարլ Ռիխարդ Տաուբեր (հոր ազգանունով), Էռնստ Զայֆերտ (Seiffert` մոր ազգանունն առաջին ամուսնությունից), սակայն թատերական առաջին հաջողություններից հետո ընտրել է *Ռիխարդ Տաուբեր* անուն-ազգանունը։

1897 թվականին տղան ընդունվել է Լինցի դպրոց։ Սկսած 1903 թվականից` հանդես է եկել հոր թատրոնում։ Նրա մոտ հայտնաբերելով երաժշտական ձիրք` հայրը Ռիխարդին տվել է Հոխի կոնսերվատորիա (Մայնի Ֆրանկֆուրտ)` դաշնամուր, կոմպոզիցիա և դիրիժորական արվեստ ուսանելու նպատակով։ Այս զբաղմունքներին երիտասարդ Տաուբերը իր նախաձեռնությամբ ավելացնում է օպերային վոկալ։

Սկսնակ երգչի առաջին ելույթը կայացել է Ֆրայբուրգում 1912 թվականի մայիսի 12-ին մի համերգում, ուր նա կատարել է Մոցարտի օպերայից մեներգ` ջերմ ընդունելության արժանանալով հասարակության կողմից։ Հետագա տարիներին Տաուբերը ելույթ է ունեցել Ավստրո-Հունգարիայի և Գերմանիայի տարբեր թատրոններում։ Նրա երգացանկում տեղ են գտել Մոցարտի, Շառլ Գունոյի, Ռիխարդ Շտրաուսի, ավելի ուշ նաև Վերդիի, Ջակոմո Պուչինիի օպերաները։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո` 1922 թվականին, Տաուբերն ընդունվել է Վիեննայի պետական օպերա, հանդես է եկել նաև Բեռլինի օպերային թատրոնում, շրջել է հյուրախաղերով։ Նրա հռչակը շատ մեծ էր. ժամանակակիցները նշում են նրա հմայիչ ձայնի փափուկ տեմբրը, որն անսովոր երաժշտական էր։ Բացի օպերայից` նա շատ է երգում օպերետներում։ Ֆրանց Լեհարը երաժշտություն է գրում հատուկ նրա համար։ Դրանք քնարական մեներգեր էին, որոնք կոչվել են «Տաուբերի երգեր» (գերմ.՝ Tauberlieder): Տաուբերի ձայնագրություններով գրամաֆոնային սկավառակները վաճառվել են հազարավոր օրինակներով. ընդհանուր առմամբ հաշվվում է նրա ելույթների մոտ 700 գրամաֆոնային ձայնագրություն։

Այս տարիներին Տաուբերն ամուսնանում է երգչուհի Կարլոտե Վանկոնտիի հետ (իտալ.՝ Carlotta Vanconti), բայց մի քանի տարի անց նրանք բաժանվում են։ Մոտ 5 տարի Տաուբերը քաղաքացիական ամուսնությամբ ապրում է Մարիա Լոսևայի հետ, ով ներգաղթյալ երգչուհի էր Ռուսաստանից, որ ելույթ էր ունենում Բեռլինում։

1929 թվականին Ֆրանց Լեհարը Տաուբերին է նվիրել «Ժպիտների աշխարհ» օպերետից «Dein ist mein ganzes Herz» մեներգը, որ հետագայում նշանավոր է դարձել։

1930-ական թվականներին Տաուբերը մեծ հաջողությամբ ելույթ է ունենում Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում, նկարահանվում է երաժշտական ֆիլմերում։ 1936 թվականին Տաուբերն ամուսնանում է անգլիացի դերասանուհի Դիանա Նեպերի հետ (անգլ.՝ Diana Napier):

Տաուբերի գերեզմանը Լոնդոնի Բրոմպտոն գերեզմանոցում
Գերմանիայում հյուրախաղերն ընդհատվում են, քանի որ նացիստական իշխանությունները չէին հրավիրում հրեական ծագմամբ արտիստների։ Շուտով Ավստրիայի հետ Անշլյուսից հետո (1938) նա տարագրվում է։ Ապրում է Շվեյցարիայում, իսկ բրիտանական քաղաքացիություն ստանալուց հետո` Լոնդոնում։ Նա մերժում է ԱՄՆ ներգաղթելու առաջարկը, չնայած Անգլիայում պատերազմի սկսվելուն պես փակվել էին թատրոնները, իսկ նրա ավստրիական բոլոր խնայողությունները բռնագրավվում են նացիստների կողմից։ Նա գոյատևում է համերգներով և սկավառակներից ստացվող եկամուտներով։ Տաուբերն ինքն է սկսում գրել երաժշտություն` երգեր, օպերետներ, որոնցից մի քանիսը հանրաճանաչ են դառնում։

1947 թվականին Տաուբերի մոտ հայտնաբերվում է թոքի քաղցկեղ։ Այդ ժամանակ Լոնդոնում հյուրախաղերով հանդես էին գալիս Վիեննայի թատրոնի իր վաղեմի ընկերները, և Տաուբերը ելույթ էր ունենում Մոցարտի «Դոն Ժուան» օպերայում։ Հասարակությունը նրան հոտնկայս էր ծափահարում։ Մոցարտի օպերան, որով նա սկսել էր իր գործունեությունը, դառնում է նրա հրաժեշտի ստեղծագործությունը։ Մեկ շաբաթ անց նա պառկում է հիվանդանոցում, որտեղից այլևս դուրս չի գալիս։ Թաղված է Լոնդոնի Բրոմպտոնի գերեզմանոցում։ Տաուբերի կենոտաֆը տեղադրված է Բադ Իշլե գերեզմանոցում` Լեհարի գերեզմանի կողքին։

Ֆիլմագրություն
--------------

Ռիխարդ Տաուբերը «Համբուրում եմ Ձեր ձեռքը, տիկի'ն» ֆիլմում, 1929
* *Ճանապարհորդություն Աբենտե* (1925), կարճամետրաժ համր ֆիլմ
* *Achtung! Aufnahme!* (1928), կարճամետրաժ համր ֆիլմ
* *Ես համբուրում եմ Ձեր ձեռքը, տիկի'ն* (1929)
* *Երբեք մի' վստահեք կանանց* (1930, *Ich glaub' nie mehr an eine Frau*)
* *Ծիածանի ավարտը* (1930, *Das lockende Ziel*)
* *Ժպիտների աշխարհ* (1930)
* *Մեծ ատրակցիոն* (1931, *Die große Attraktion*)
* *Սիրո մեղդի* (1932, *Melodie der Liebe*)
* *Blossom Time* (1934)
* *Սրտի ցանկություն* (1935)
* *Երկիրն առանց երաժշտության* (1936)
* *Pagliacci*  (1936)
* *Վալ*

սի ժամանակը *(1945)*

* *Լիսաբոնյան պատմություն* (1946)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2 3 4  Շվեյցարական թատրոնի բառարան (գերմ.) / Hrsg.: A. Kotte
4. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi — 1808.
5. ↑  Find A Grave — 1996.
6. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118620967 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
7. ↑  *Владимирская А. Р.* Звёздные часы оперетты, 1-е издание, стр. 76.
8. ↑  «Notenblatt‚ Dein ist mein ganzes Herz' mit Widmung an Richard Tauber» (գերմաներեն). Stadtmuseum. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 1-ին.

Գրականություն
-------------

* *Ա. Ռ. Վլադիմիրսկայա* Օպերետի աստեղային ժամեր. — Л.: Искусство, 1975. — С. 75-76. — 136 с.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռիխարդ Տաուբերի կենսագրությունը Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine
* Տաուբերի լուսանկարների պատկերասրահ
* Տաուբերի մասնակցությամբ ֆիլմերի ցանկ
* Տաուբերի մասին ռադիոհաղորդումներ *Հազվագյուտ ձայնագրություններ* շարքից

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռիխարդ Տաուբեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Musopen |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · MusicBrainz · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2026502 · BNC: a2013308x · BNE: XX1133830 · BNF: 13900302n · CiNii: DA11414049 · CONOR: 45293411 · GND: 118620967 · GTAA: 160018 · ISNI: 0000000368566177, 0000000109713654, 0000000368566193, 0000000368566185 · LCCN: n82077859 · LNB: 000283648 · NKC: pna2006370569 · NLA: 36097189 · NLP: a0000002840984 · NSK: 000098057 · NTA: 073269034 · NUKAT: n2006057743 · SUDOC: 157334619 · VIAF: 51876682 · WorldCat VIAF: 51876682 |

 |

 |