**Յոհան Մորից Նասաու Զիգենցի** (գերմ.՝ Johann Moritz Fürst von Nassau-Siegen, հունիսի 17, 1604(1604-06-17), Դիլենբուրգ, Լան Դիլ, Գիսսեն, Հեսսեն, Գերմանիա - դեկտեմբերի 20, 1679(1679-12-20), Բեդբուրգ Հաու, Կլևե, Դյուսելդորֆ, Գերմանիա), կոմս, Միացյալ Նահանգների Հանրապետության ֆելդմարշալ, մականունը՝ «Բրազիլացի»։

Վաղ տարիներ Եվրոպայում
----------------------

Յոհան Մորից Նասաու Զիգենցին Նասաուի տան ներկայացուցիչ էր։ Ծնվել է Դիլենբուրգի տոհմական տանը։ Որպես ընտանիքի փոքր Մորիցը հույս չուներ տիրանալ հայրենաժառանգ կալվածքներին։ Լինելով Վիլհելմ Օրանացու թոռական զարմիկը, նա 1621 թվականին ընդունվել է հոլանդական բանակ, որտեղ ծառայել է իր զարմիկ՝ Ֆրեդերիկ Հենրիխ Օրանացու ղեկավարությամբ։ 1626 թվականին աչքի է ընկել Հերտոգենբոսի ճակատամարտում։

Հոլանդական Բրազիլիայի կառավարիչ
-------------------------------

1636 թվականին Ֆրեդերիկ Հենրիխ Օրանացու հանձնարարականով Յոհան Մորիցը նշանակվել է Հոլանդական Բրազիլիայի կառավարիչ։ Հաջորդ տարվա սկզբին նա ժամանում է Ռեսիֆի և կարճ ժամանակ անց հոլանդական հողերը ընդարձակում է Սերժիպիից մինչև Սան Լուիս։ Նրա ղեկավարությամբ հոլանդացիները պորտուգալացիներից խլել են Սան Տոմե կղզին, Սան Ժորժի դա Մինա ամրոցը Ոսկե ափին և Լուանդա քաղաքը։

Բրազիլիայի կառավարման տարիներին Յոհան Մորիցը դարձրել է Միացյալ նահանգների հանրապետության ամենահարուստ անձանցից մեկը։ Նա Ռեսիֆում կառուցել է նոր քաղաք, որն իր պատվին անվանվել է Մաուրիցստադ, իսկ Հաագայում Բինենհոֆին կից կառուցել է իր Մաուրիցհեյս առանձանատունը։ Բանաստեղծ Կասպար Բարլեուսը լատիներենով գովերգել է Մորիցի նվաճումները։ Այնուամենայնիվ նրա վատնողությունը և նվաճողական հավակնոտ ծրագրերը անհանգստացրել են Վեստ հնդկական ընկերության ղեկավարությանը։ 1644 թվականին, Չիլի կատարած անհաջող արշավից հետո նա ետ է կանչվել Եվրոպա։

Վերադարձ Եվրոպա
---------------

Նասաու Զիգենը մտադրություն ուներ մասանակցել Երեսնամյա պատերազմին, բայց այն շուտով ավարտվել է, և նա ընդունել է Բրանդենբուրգի կուրֆյուրստի առաջարկը՝ դառնալ Յուլիխ Կլեվե Բերգեի փոխարքա։ Նա դարձել է Սուրբ Հովհաննեսի ուխտի կոմանդոր և 1652 թվականին արժանացել է կայսերական իշխանի (ֆյուրստ) տիտղոսի։

Յոհան Մորիցի արձանը Հաագայի Մաուրիցհեյս թանգարանում
1661 թվականին Յոհան Մորիցը կնքել է պաշտպանական միություն Անգլիայի և Բրանդենբուրգի միջև։ Երբ սկսել է Երկրորդ անգլո-հոլանդական պատերազմը, նա վերադարձել ծառայության հոլանդական բանակ և ետ է մղել Մյունստերի եպիսկոպոս Քրիստոֆոր Բերնգարդ ֆոն Գալենի հարձակումը։ 1672-1674 թվականներին պայքարել է Լյուդովիկոս XIV-ի դեմ։ Հատկապես աչքի է ընկել Սենեֆեի ճակատամարտի ժամանակ։

Նասաու Զիգենցի իշխանը ամուրի էր, և ժառանգներ չուներ։ Կյանքի վերջին տարիները ապրել է Կլևում։ Հայտնի բախտախնդիր Կարլ Նասաու Զիգենը համարել է իրեն Յոհան Մորիցի եղբոր ժառանգ։

Հիշատակ
-------

* Յոհան Մորից Նասաու Զիգենցու Հաագայի դղյակում 1822 թվականից պատկերասրահ է, որը կոչվում է Մաուրիցհեյս։
* Բրազիլացի Պաուլո Սետուբալը Մորիցի մասին պատմական վեպ է գրել։

Գրականություն
-------------

* Нассау-Зиген, Иоганн Мориц // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Nassau-Siegen, John Maurice, Prince of, Appletons' Cyclopædia of American Biography disclaimer. Edition of 1900

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Johan Maurits — 2009.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118738097 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
5. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յոհան Մորից Նասաու Զիգենցի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · ECARTICO · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Նոր · Սիտինի ռազմական · Allgemeine Deutsche Biographie · Appletons' (1887—1901) · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11950838s · BPN: 12992948, 02983765 · GND: 118738097 · ISNI: 0000000119464284 · LCCN: n81028439 · NKC: ola2010591599 · NLP: a0000001936673 · NTA: 068891121 · NUKAT: n2006120622 · PTBNP: 494129 · LIBRIS: 351615 · SUDOC: 084532688 · VIAF: 8182805 · ULAN: 500337791 · WorldCat VIAF: 8182805 |

 |

 |