**Աշոտ Նահապետի Աթանասյան** (փետրվարի 15, 1870(1870-02-15), Երևան, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 22, 1941(1941-03-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գյուղատնտես, խմբագիր-հրատարակիչ, երգիծաբան։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Աթանասյանը ծնվել է փետրվարի 15-ին, Երևանում, տեղի թեմական դպրոցի ուսուցչի ընտանիքում։ Ավարտել է Երևանի թեմական դպրոցը և մեկնել արտասահման։ 1895 թվականին ավարտել է Լայպցիգի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։ Մինչև 1905 թվականը Հարավային Կովկասի տարբեր վայրերում աշխատել է որպես գյուղատնտես։

Հրապարակախոսական-ժուռնալիստական գործունեության մեջ Աթանասյանը հմտորեն օգտագործել է սատիրայի սուր զենքը։ 1903 թվականից Թիֆլիսում հիմնադրել և խմբագրել է «Աշխատանք», ապա «Նոր աշխատանք» շաբաթաթերթերը (1906-1907) և Հարավային Կովկասում՝ հայկական առաջին մասնագիտական «Գյուղատնտես» հանդեսը (1909-1917)։ 1903 թվականից սկսած Սալ-մանէ Ստորա֊կետ, ինչպես նաև Հաճախ Ես-չեմ, Ղոն֊պեդբո, Մե-բիս, Կարմիր, Կայծակ, Բիձա ծածկանուններով ֆելիետոններ է տպագրել «Մշակ»֊ում, «Արշալույս»-ում, «Խաթաբալա»֊ում, «Աշխատանք»-ում, բոլշեվիկյան «Կայծ» թերթում և այլ պարբերականներում։ Աթանասյանը ֆելիետոններ է գրել նաև սովետական կարգերի օրոք և դրանք հրապարակել «Կարմիր աքլոր», «Մարտակոչ», «Կարմիր մոծակ» և այլ ամսագրերում ու թերթերում։ Աթանասյանի գրական-երգիծական գործունեության մեջ ուրվագծվում Է երկու շրշան՝ 1905-1907 և 1910-1917 թվականներ։ Այդ տարիներին առավել բեղմնավոր և ինտենսիվ Էին ֆելիետոններ ստեղծելու բնագավառում։

Կազմել է նաև 1877-1878 թթ. հայազգի գեներալներ Մ. Լորիս-Մելիքովին, Վ. Մադաթովին, Ի. Լազարևին նվիրված պատկերազարդ հուշամատյանները։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, տարբեր կազմակերպությունների կազմում զգալի աշխատանք է կատարել Արևմտյան Հայաստանի քայքայված տնտեսությունը վերականգնելու համար. կազմակերպել է հողագործական աշխատանքները, հայ գյուղացիներին սովորեցրել է հողի մշակման նոր, առաջավոր եղանակներ և գյուղատնտեսական նորագույն գործիքներով աշխատելու ձևերը։ Բացի այդ, լինելով Արևմտյան Հայաստանի տարբեր վայրերում, արձանագրել և լուսանկարել է օսմանյան իշխանությունների կողմից իրականացրած հայկական բնակավայրերի ավերածություններն ու հայերի զանգվածային սպանությունները։ 1922 թվականին Աթանասյանը Թիֆլիսից փոխադրվել է Խորհրդային Հայաստան և աշխատել Գյուղատնտեսության նախարարությունում։

1926 թ. Ա. Աթանասյանը, Ս. Կանայանի, Է. Տեր-Գրիգորյանի և ուրիշների հետ հիմնադրել է «Հայ գրական ընկերությունը», որը սակայն խորհրդային իշխանությունների կողմից լուծարվեց։ Աշխատել է ՀԽՍՀ Հողժողկոմատում (1922-1931)։ Աթանասյանը «Մուրճ», «Մշակ» և այլ պարբերակաևներում *Ստորա-Կետ, Սալ-Ման, Դոև-Պեդրո* և այլ կեղծանուններով տպագրել է ֆելիետոններ, ծաղրել ժամանակի բարքերը։ Գրել է նաև *«Ջրվեժ»* (1915) և *«Սևան»* (1932) պատմական պիեսները։ Մահացել է մարտի 22 (ապրիլի 4)-ին, Երևանում։ Ունի անտիպ հուշեր։

Ծածկանունները
-------------

Աշոտ Աթանասյանը մամուլում հանդես է եկել մի քանի տասնյակ ծածկանուններով, դրանք են՝ Ա. Ա. Ա. Ա. Ղ. Ա. Ա. Աթ. Ա. Ա-թյան, Ա. Աթ-յան, Ա. Ա-յան, Ա-սյան, Աթո, Ալ-Ման, Ագրոնոմ, Ա. Այան, Աշխատավոր, Ասյան, Ա. Ասյան, Բարեկամ, Գյուղատնտես, Դոն-Պեդրո, Ես չեմ, Ա. Երկաթ, Զանգակ, Ժուռնալիստ, Լոռեցի Սաքո, Խաթաբալիստ տերտեր, |Խմբագր. Խմբագրություն, Կաղ-Դև, Կաղլիկ, Կայծակ, Կար-Միր, Կիրակոս, Հայկազունի, Հաշ, Ճանճ, Մաճկալ, Մե-Բիս, Միջակետ, Նեբո-էֆենդի, Ս. Մ. Ս.-Մ. Ս. Ման, Ս. Մ-ան, Սալ-Ման, Սպեկտոր, Ստորակետ, Վարժապետ, Վերջակետ, Րեպորտյոր, Քամելիոն, Քավոր աղա, Ֆիգարո, S. A. Z. Сал-Ман ծածկանունները։

Երկեր
-----

* Ռուս-տաճկական պատերազմը (1877-1878 թթ.) և նրա հայազգի հերոսները, 1915։
* Տեխնիկական բույսերը և նրանց մշակությունը (Դասագիրք), 1933։
* Արաթը յեվ նրա նշանակությունը, 1930։
* Գիւղատնտեսի զրոյցները, 1910։
* Բանջարաբուծություն, 1929։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 1.
3. ↑  «Աշոտ Աթանեսյանը որպես երգիծաբան» (PDF). ՀԽՍՀ ԳԱ տեղեկագիր. N 9, 1961.(չաշխատող հղում)
4. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1990։ հ. 1:
5. ↑  Հովակիմյան Բ.Մ. Հայոց ծածկանունների բառարան, 2005։ էջ 550։
6. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։
7. ↑  Բախտիար Հովակիմյան, Հայոց ծածկանունների բառարան, Ե. ԵՊՀ հրատ. 2005, էջ 550։

Գրականություն
-------------

* Ս. Թ. Իշխանյան, Հայ դեմոկրատական մամուլի պատմությունից («Աշխատանք» հանդեսի մասին), Ե. 1962:
* Լ. Ա. Ալոյան, Աթանասյան խմբագիր-հրապարակախոսը, ՀՀ ԳԱԱ Լրաբեր հասարակական գիտությունների, 2001, N 2, էջ 150-155։
* Ռուբեն Սահակյան, Աշոտ Աթանասյանի գործունեությունը Արևմտյան Հայաստանի վերաշինության գործում, Բանբեր Հայաստանի արխիվների, 2007, N 1-2, էջ 37-55,

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 127)։*  |


|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիդարան նախագծում կարող եք գտնել այս հեղինակի ստեղծագործություններ։ |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 9802 |

 |