**Դելֆին Զանգա Ցոգո** (ֆր՝. *Delphine Zanga Tsogo*, ամուսնական ազգանունը՝ **Ցանգա** (ֆր՝. *Tsanga*), դեկտեմբերի 21, 1935(1935-12-21), Lomié, Օ-Նյոնգ, Արևելյան շրջան, Կամերուն - հուլիսի 16, 2020(2020-07-16), Յաունդե, Կամերուն), կամերունցի գրող, ֆեմինիստ, քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Դելֆին Զանգա Ցոգոն ծնվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 21-2020ին, Կամերունի Հանրապետության Լոմե քաղաքում։ Միջնակարգ կրթություն ստացել է Դուալայում, ապա ուսումը շարունակելու և մասնագիտություն ձեռք բերելու նպատակով մեկնել է ֆրանսիական Թուլուզ քաղաքը։ Այստեղ նա 1955-1960 թվականներին բուժքույրություն է սովորել և ստանալով համապատասխան որակավորում՝ վերադարձել է հայրենի երկիր, իր մասնագիտական գիտելիքներն ու հմտությունները գործի դրել՝ աշխատելով հաջորդաբար Յաունդեի, Գառուայի, Դշանգի (գործածվում են նաև այս քաղաքի Ջանգ, Չանգ անվանումները) բուժհաստատություններում։

1964 թվականին ընտրվել է կամերունցի կանանց ազգային խորհրդի նախագահ, հաջորդ տարում՝ Կամերունի Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 1970 թվականին նշանակվել է Կամերունի առողջապահության փոխնախարար, 1972 թ.-ին՝ հանրային բարեկեցության փոխնախարար, 1975 թ.-ին՝ սոցիալական հարցերի նախարար. ընդ որում՝ նախարարի պաշտոնը վարել է ուղիղ տասը տարի։

1966-1986 թվականներին համատեղությամբ պաշտոնավարել է նաև մի շարք միջազգային կազմակերպություններում (CIF, MULPOC, CEA, UNESCO և այլն), եղել է Միավորված ազգերի կազմակերպության կանանց առաջխաղացման միջազգային գիտահետազոտական և ուսումնավարժական ինստիտուտի կառավարման խորհրդի, ինչպես նաև Զարգացման ոլորտում կանանց ներգրավման համաաֆրիկյան տարածաշրջանային համակարգող կոմիտեի նախագահը, 
ընտրվել Կանանց միջազգային խորհրդի ցմահ նախագահ։
Նա մշտապես իր տեսադաշտում է պահում նաև հայրենի երկրի անտառների և ընդհանրապես շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնախնդիրները, իսկ 2011 թվականի մայիսից առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում ընտրությունների թափանցիկ ու արդարացի անցկացման հարցերին՝ լինելով Կամերունի՝ ընտրությունների կազմակերպման համար պատասխանատու բարձրագույն մարմնի անդամ։

Դելֆին Ցոգոն մեր դարաշրջանի աֆրիկացի կանանց շարքում առաջիններից մեկն է, ով քաղաքական բարձր պաշտոններ է զբաղեցրել և զբաղեցնում։ 

Քաղաքական ակտիվ, եռանդուն գործունեության հետ մեկտեղ նա ժամանակ է գտնում զբաղվելու գրական աշխատանքով։ 1983 թվականին լույս է ընծայել իր առաջին վեպը՝ Vies de Femmes («Կանանց կյանքերը») խորագրով , իսկ հաջորդ տարում հրատարակել է L'Oiseau en cage («Թռչունը վանդակում») վեպը։
Դելֆին Ցոգոն ներկայացվել է Ֆրանսիայի ազգային «Վաստակի համար» շքանշանով պարգևատրման։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* *Ekobo ou l’Oiseau en cage*, éditions Edicef, Paris, 1983 2-85069-316-2 ;
* *Vie de femmes*, éditions Clé, Yaoundé, 1985.

Պարգևներ
--------

* **Վաստակի համար** շքանշան (Ֆրանսիա)
* **Isabelle la Catholique** շքանշան (Իսպանիա)
* **Վաստակի համար** 1-ին աստիճանի շքանշան (Քաթար)
* **Վաստակի համար** շքանշան (Կամերուն)
* **Արիության համար** շքանշան (Կամերուն)
* Commandeur de la Valeur Camerounaise
* Officier de la Valeur Camerounaise

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Nécrologie : Delphine Tsanga n’est plus
3. 1 2  "Delphine Zanga Tsogo". University of Western Australia.
4. 1 2 3  "Mme Tsanga Delphine". Elections Cameroon. Արխիվացված է the original 2015 թ․ օգոստոսի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Gikandi, Simon (2003). *Encyclopedia of African Literature*. pp. 815–16. ISBN 1134582234.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Biographie de Delphine Zanga Tsogo
* Fiche biographique de l'Assemblée nationale camerounaise Archived 2013-09-01 at the Wayback Machine.
* Entretien avec Mme Delphine Zanga Tsogo
* (անգլերեն)Simon Gikandi, *Encyclopedia of African Literature*, Delphine Zanga Tsogo, éditions Routledge, Londres, 2003, rééditions New York, 2005, pp.815/816

Աղբյուրներ
----------

* Site officiel de Elections Cameroon [archive]

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 11076938 · BNF: 11930327b · GND: 133149501 · ISNI: 0000000078293406 · LCCN: n84239738 · NTA: 128485914 · SUDOC: 248340506 · VIAF: 17231499 · WorldCat VIAF: 17231499 |

 |

 |