**Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ** (ռուս.՝ Заслуженный деятель искусств Российской Федерации), պատվավոր կոչում, որը ներառված է Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակների համակարգում։

Շնորհման հիմքերը
----------------

«Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչումը շնորհվում է բարձր արհեստավարժություն ունեցող ճարտարապետներին, բալետմայստերներին, դիզայներներին, դրամատուրգներին, արվեստաբաններին, կոմպոզիտորներին, ռեժիսորներին, կինոօպերատորներին, խմբավարներին, նկարիչներին, ստեղծագործական արհեստանոցների աշխատողներին և այլ արվեստագետներին՝ հատուկ անձնական արժանիքների համար.

* բարձր գեղարվեստական պատկերների, ներկայացումների, կինոնկարների և հեռուստատեսային ֆիլմերի, համերգային, կրկեսային ծրագրերի, երաժշտական, հեռուստատեսային և ռադիոարդադրությունների, գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի և մոնումենտալ արվեստի ստեղծագործությունների ստեղծման գործում, որոնք լայն ճանաչում են ստացել հանրության և մասնագիտական հանրության կողմից․
* ռուսական գեղարվեստական մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության, պահպանման, զարգացման և հանրահռչակման համար․
* Ռուսաստանում և արտերկրում սոցիալապես նշանակալի համերգների, ներկայացումների, ցուցահանդեսների և մշակութային այլ միջոցառումների կազմակերպմանը և անցկացմանը ակտիվ մասնակցության համար, որոնք կապված են երիտասարդ սերնդի բարոյական դաստիարակության, ռուսական մշակույթի հանրահռչակման և բարեգործական գործունեության իրականացման հետ․
* ստեղծագործական կադրերի կրթության և վերապատրաստման համար։

«Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ» պատվավոր կոչումը, որպես կանոն, շնորհվում է ստեղծագործական գործունեության մեկնարկից ոչ շուտ, քան 20 տարի հետո, և եթե մրցանակի համար ներկայացված անձը պարգևներ (խրախուսանքներ) ունի դաշնային պետական մարմինների կամ Ռուսաստանի Դաշնության բաղկացուցիչ սուբյեկտների պետական մարմինների կողմից։

Շնորհման կարգը
--------------

Ռուսաստանի Դաշնության պատվավոր կոչումները շնորհվում են Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի հրամանագրերով՝ նրան ներկայացված դիմումների հիման վրա `պարգևատրման հայտի քննարկման արդյունքների և պետական պարգևների համար Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին առընթեր պետական պարգևների հանձնաժողովի առաջարկության հիման վրա։

Կոչման պատմություն
------------------

«Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչումը սահմանվել է Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի 1995 թվականի դեկտեմբերի 30-ի № 1341 «Ռուսաստանի Դաշնության պատվավոր կոչումներ հաստատելու, Ռուսաստանի Դաշնության պատվավոր կոչումների վերաբերյալ կանոնակարգերի հաստատման և Ռուսաստանի Դաշնության պատվավոր կոչումների կրծքանշանի նկարագրության մասին» հրամանագրով։ Նույն հրամանագրով հաստատվել է պատվավոր կոչման մասին կանոնակարգի բնօրինակը, որտեղ ասվում էր.

> «Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչումը շնորհվում է բարձր արհեստավարժություն ունեցող ռեժիսորներին, բալետմայստերներին, դիրիժորներին, խմբավարներին, կոմպոզիտորներին, դրամատուրգներին, արվեստագետներին, ճարտարապետներին, դիզայներներին, արվեստաբաններին և այլ արվեստագետներին, ովքեր նշանակալի ավանդ ունեն մշակույթի զարգացման գործում և արվեստի զարգացման գործում, ստեղծագործական կադրերի կրթության և պատրաստման, գիտական աշխատանքների ստեղծման և արվեստի բնագավառում 15 և ավելի տարի աշխատելու գործում ունեցած մեծ վաստակի համար։
> 
> 

Իր ներկայիս տեսքով պատվավոր կոչման մասին կանոնակարգը հաստատվել է Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի 2010 թվականի սեպտեմբերի 7-ի № 1099 «Ռուսաստանի Դաշնության պետական պարգևատրման համակարգի բարելավմանն ուղղված միջոցառումների մասին» հրամանագրով։

Կրծքանշանը
----------

Կրծքանշանն ունի Ռուսաստանի Դաշնության պատվավոր կոչումների միասնական ձև և պատրաստված է արծաթից՝ 40 մմ բարձրությամբ և 30 մմ լայնությամբ։ Այն ունի դափնու և կաղնու ճյուղերից կազմված օվալաձև ծաղկեպսակի ձև։ Ներքևում խաչված ճյուղերի ծայրերը կապված են ժապավենակապով։ Ծաղկեպսակի վերին մասում Ռուսաստանի Դաշնության պետական զինանշանն է։ Ճակատային կողմում՝ կենտրոնական մասում, ծաղկեպսակի վրա դրված է մակագրություն՝ պատվավոր կոչման անվանումը։

Հետևի կողմում դրված է կրծքանշանը հագուստին ամրացնելու համար նախատեսված քորոց։ Կրծքանշանը կրում են կրծքի աջ կողմում։

Անցումային շրջան
----------------

Ռուսաստանում, մինչև Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի 1995 թվականի դեկտեմբերի 30-ի № 1341 հրամանագրի ընդունումը, գործում էին ՌՍՖՍՀ-ի պատվավոր կոչումներ սահմանելու մասին իրավական ակտերը։ Բոլոր պատվավոր կոչումների անվանումներում պետության անվանումը «Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն»-ից «Ռուսաստանի Դաշնություն» (ՌՍՖՍՀ 1991 թվականի դեկտեմբերի 25-ի № 2094-I «Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության պետության անվանումը փոխելու մասին» օրենք) փոխելուց հետո «ՌՍՖՍՀ» անվանումը փոխարինվել է «Ռուսաստանի Դաշնություն» բառերով, այսպիսով, 1992 թվականից մինչև 1996 թվականի մարտի 30-ը ՌՍՖՍՀ-ի նույն տիպի պատվավոր կոչումը, որը գոյություն ուներ 1931 թվականից, շնորհվում էր նույնական ժամանակակից անունով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ուժի մեջ է մտել 1996 թվականի ապրիլի 1-ից։
2. ↑  "Указ Президента Российской Федерации от 30 декабря 1995 года № 1341 «Об установлении почётных званий Российской Федерации, утверждении положений о почётных званиях и описания нагрудного знака к почётным званиям Российской Федерации»". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»". Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)Archived 2015-05-12 at the Wayback Machine.
4. ↑  "Закон РСФСР от 25 декабря 1991 года № 2094-I «Об изменении наименования государства Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика»". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)Archived 2015-05-12 at the Wayback Machine.

Գրականություն
-------------

* *Щеголев К.А.* Современные награды России. Традиции и преемственность. — М.: Вече, 2009. — С. 348. — (История наград). — ISBN 978-5-9533-3696-3
* *Винокуров В. А.* Система государственных наград Российской Федерации: история, современность и перспективы развития. — М.: Дело, 2012. — 243 с. — ISBN 978-5-7749-0725-0
* *Гончаров А. И.* Наградная система Российской Федерации. — М.: Посев, 2010. — 254 с.