**Սեն Ժան տաճար** (ֆր.՝ Cathédrale Saint-Jean) կամ **Հովհաննես Մկրտչի տաճար** (ֆր.՝ Primatiale Saint-Jean-Baptiste-et-Saint-Étienne), 12-րդ դարից սկսած Լիոնի գլխավոր տաճարը։ Տեղակայված է Սեն Ժան թաղամասում․ վերջինս էլ մտնում է Հին Լիոնի մեջ, որը քաղաքի միջնադարյան մասն է և ընկած է Ֆուվրիեր բլրի և Սոն գետի միջև։ Ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Սեն Ժան տաճարը պրիմատալային տաճար է (ֆր.՝ primatiale, ֆր.՝ primatie՝ «պրիմաս» բառից), քանի որ այն պրիմասի կարգավիճակը գրող Լիոնի արքեպիսկոպոսի մայր տաճարն է։

Տաճարում է գտնվում 14-րդ դարի աստղագիտական ժամացույց, որն աշխարհի ամենահին ժամացույցներից մեկն է։

Տաճարի կողքին է գտնվում «հնագիտական այգին» (ֆր.՝ jardin archéologique)՝ երկու եկեղեցների (Սուրբ Ստեփանոսի և Սուրբ Խաչի) ավերակներով։ Վերջիններս ավերվել են Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ։

Պատմություն
-----------

### Շինարարություն

Շինարարությունը սկսվել է 12-րդ դարում՝ Մերովինգների ժամանակաշրջանի հնագույն եկեղեցու վայրում։ Աբսիդի ստորին հատվածը կառուցվել է 1165-1180 թվականներին։

Գլխավոր ճակատամասի շինարարությունը սկսվել է 14-րդ դարում, և ավարտվել է 1481 թվականին։ Դրա համար օգտագործել են 9-րդ դարում ավերված և այդ տարածքում մնացած կառույցի քարերը։ Շինարարության տևողության երկարության հետ կապված, տաճարի արևելյան, ավելի հին հատվածը՝ ուղղված դեպի Սոնը, որը ներառում է նաև աբսիդը և երգչախումբը, կառուցվել է ռոմանական ոճով, իսկ ավելի նոր արևելյան հատվածը, որն էլ ներառում է ճակատամասը՝ գոթական ոճով։

Տաճարն ավերվել է 1562 թվականին, հուգենոտների կողմից, սակայն ավելի ուշ վերականգնվել է։

Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության տարիներին վերակառուցվել է երգչախումբը, տաճարը ենթարկվել է հեղափոխական վանդալիզմի։

1935-1936 թվականներին երգչախումբը վերականգնվել այն տեսքով, ինչպիսին էր 13-րդ դարում։

1982 թվականին վերականգնվել է ճակատամասը, 1986 թվականին՝ աբսիդը։

### Կարևորագույն թվականներ

* 1245 թվական՝ տաճարում տեղի է ունենում Լիոնի առաջին ժողովը (նույն ինքը՝ 13-րդ Տիեզերական ժողովը), որը կանչել է Ինոկենտոս IV պապի կողմից։ Ժողովի հիմնական հարցը եղել է Ֆրիդիրխ Երկրորդ կայսեր տապալումը։
* 1274 թվական՝ տաճարում անց է կացվում Լիոնի երկրորդ ժողովը (նույն ինքը՝ 14-րդ Տիեզերական ժողով), որը հրավիրվել էր Գրեգորիոս X պապի կողմից։ Վերջինս փորձում էր համախմբել եկեղեցիները։ Նշանակալի դեր է խաղացել Բոնավենտուրան, որը մահացել է ժողովի ժամանակ։ Մեծ աղմուկ է բարձացրել մոնղոլական առաքելության ղեկավար Աբակի-խանի մկրտությունը։
* 1316 թվական՝ տաճարում տեղի է ունենում Հռոմի Հովհաննես XXII պապի թագադրությունը։
* 1600 թվականի դեկտեմբեր՝ Հենրիխ IV-ի և Մարիա Մեդիչիի հարսանիքը։
* 1622 թվականի դեկտեմբերի 12՝ Ռիշելյոյի՝ որպես կարդինալ թագադրությունը։
* 1986 թվականի հոկտեմբերի 5՝ Հովհաննես Պողոս II պապը տաճարում ընդունում է հարյուրավոր հիվանդների։

Տեսարժան վայրեր
---------------

### Աստղագիտական ժամացույցներ

Տաճարի աստղագիտական ժամացույցներից մեկը։
Տաճարում գործող աստղագիտական ժամացույցները ամենահինն են Ֆրանսիայում։ Դրանք իրենց պատմությունը սկսում են 14-րդ դարից։ Հուգենոտների կողմից ոչնչացվելուց հետո վերականգնվել են 1572-1600 թվականներին։ Իրենց բարկայի տեսքն ընդունել են 1655 թվականին։

18-րդ դարում դրանց վրա հայտնվել է սլաքով րոպեանոց թվատախտակ։ Չնայած բազմաթիվ վերանորոգումների և վերափոխումների, ժամացույցները պարունակում են որոշ երկաթյա դետալներ՝ ձուլված 16-րդ դարի վերջին։

Ցույց են տալիս ժամերը, րոպեները, ամսաթիվը, Լուսնի և Արևի դիրքը Երկրի նկատմամբ։

### Այլ տեսարժան վայրեր

* Ապակենախշերը (վիտրաժ), այդ թվում և XIII դարի ապսիդի վիտրաժները։
* Տաճարի ճակատամասին կից 11-րդ դարի երգեցողության եկեղեցական դպրոց (մանեկանտերի՝ ֆր.՝ manécanterie),
* 15-րդ դարի Բուրբոնների երգչախումբ, որտեղ թաղված է Բուրբոն կարդինալը (1488),
* Հովհաննես Մկրտչի արձանը, Բլեզի աշխատանք (1780)։

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսարան դեպի տաճարի աբսիդը Սոն գետից։Տեսարան դեպի տաճարի աբսիդը Սոն գետից։
* Ներքին հարդարանք։Ներքին հարդարանք։
* Երգի դպրոցի շենքը։Երգի դպրոցի շենքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  base Mérimée (ֆր.) — ministère de la Culture, 1978.
2. ↑  Centre UNESCO World Heritage։ «Historic Site of Lyons»։ *whc.unesco.org* (անգլերեն)։ Վերցված է 2016-08-15

Գրականություն
-------------

* *Régis Neyret*. Le livre de Lyon : Lugdunoscopie. — Lyon: Éditions Lyonnaises, 1995. — ISBN 978-2910979003
* *Henri Leroudier*. Mini histoire de Lyon. — Lyon: Éditions SME résonance, 1989.
* Lyon: Primatiale Saint-Jean (буклет). — Polyplan Villeurbanne, 2004.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14506293d · GND: 4679476-1 · Mérimée: PA00117785 · NKC: xx0302722 · SUDOC: 080490417 · VIAF: 219388173, 312666505 · WorldCat VIAF: 219388173, 312666505 |

 |

 |