**Տադեուշ Բրեեր** (լեհ.՝ Tadeusz Breyer, հոկտեմբերի 15, 1874(1874-10-15), Mielec, Subcarpathian Voivodeship, Լեհաստան - մայիսի 15, 1952(1952-05-15), Վարշավա, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), լեհ քանդակագործ և մեդալագործ, Վարշավայի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

1894-1898 թվականներին սովորել է Կրակովի Գեղարվեստի դպրոցում Ալֆրեդ Դաունի ղեկավարությամբ, այնուհետև շարունակել է ուսումը Ֆլորենցիայում։ 1910 թվականից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը Տադեուշ Բրեերը զբաղեցրել է Վարշավայի գեղարվեստի դպրոցի քանդակագործության պրոֆեսորի պաշտոնը, որին վերադարձել է 1923 թվականին։ 1932 թվականին մասնակցել է դպրոցը Գեղարվեստի Ակադեմիա վերափոխելու գործընթացին։ 1937 թվականին Փարիզում կազմակերպված Գեղարվեստի և տեխնիկայի համաշխարհային ցուցահանդեսում ստացել է Ոսկե մեդալ և Գրան-պրի իր կողմից պատրաստված հուշամեդալների շարքի համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, որի ընթացքում Տադեուշ Բրեերը կորցրել է իր քանդակագործական ստեղծագործությունները (նրա արվեստանոցը հրդեհվել է 1944 թվականի Վարշավայի ապստամբության ժամանակ), նա շարունակել է մանկավարժական աշխատանքը Վարշավայի գեղարվեստի ակադեմիայում (1945 թվականից մինչև կյանքի վերջը)։ Եղել է «Rzeźba» (1910-1914) կրակովյան ստեղծագործական ասոցիացիայի, ինչպես նաև լեհ նկարիչների «RYTM» միավորման անդամ (1922 թվականից)։

Մահացել է 1952 թվականին Վարշավայում։ Թաղված է Պովոնզկի գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն
-----------------

Գեներալ Ջոզեֆ Սուրինսկու հուշարձանը Վարշավայում
Ստեղծագործական վաղ շրջանի աշխատանքներում Բրեերը ստեղծել է խորհրդանշական բնույթի քանդակային կոմպոզիցիաներ, ժամանակաշրջանի ոգուն համապատասխան և Երիտասարդ Լեհաստան նոր ռոմանտիկ մշակութային շարժման ուղղությամբ։ Այնուհետև նա շեղվում է այսպես կոչված նեոդասական ուղղությամբ և նրա քանդակները սկսում են կրել ստատիստիկ և մոնումենտալ բնույթ։ Որպես նկարիչ և մանկավարժ՝ Տադեուշ Բրեերը հանդիսանում է այսպես կոչված Վարշավյան քանդակագործական դպրոցի ստեղծողը՝ հիմնվելով հնադարյան ավանդական քանդակագործության արվեստի նկատմամբ հարգանքի միտումների վրա։ Քանդակագործի ամենահայտնի աշխատանքը՝ 1830 թվականի Լեհական ապստամբության հերոս գեներալ Յուզեֆ Սովինսկու հուշարձանը, բացվել է 1937 թվականին։

Համարվում է հետևյալ քանդակների հեղինակը` 

* W otchłani
* Męki szatana
* Chrystus
* Głowa św. Jana
* Posąg Józefa Piłsudskiego

Բացի հուշամեդալների պատրաստումից, Բրեերի ստեղծագործական ժառանգությունը ընդգրկում է նաև մետաղադրամների նախագծումը։

Մանկավարժական գործունեություն
-----------------------------

Բրեերը եղել է ականավոր ուսուցիչ։ Նրա սաներից են մի շարք հայտնի քանդակագործներ, այդ թվում` Յուզեֆ Գոսլավսկին, Բազիլի Վոյտովիչը, Ստանիսլավ Հորնո Պոպլավսկին, Մարյան Վնուկի, Ստանիսլավ Սիկորան, Նաթան Ռապոպորտը և այլք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. ↑  Aleksandra Melbechowska-Luty: Posągi i ludzie. Rzeźba polska dwudziestolecia międzywojennego. Warszawa: Neriton, 2005, s. 219. ISBN 83-89729-40-7.

Գրականություն
-------------

* Melbechowska Luty, Aleksandra (2005). Posągi i ludzie (in Polish). Warsaw: Neriton. ISBN 83-89729-40-7.
* Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy", t. I, Wrocław 1971.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tadeusz Breyer

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տադեուշ Բրեեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NUKAT: n00092396 · VIAF: 3165151778261418130004 · WorldCat VIAF: 3165151778261418130004 |

 |