Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Սուվորովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Սուվորովի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Суворову), ռուս հրամանատար, գեներալիսիմուս Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովին նվիրված հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Տեղադրվել է 2004 թվականին։ Հուշարձանի հեղինակն է քանդակագործ Սերգեյ Օկունևը։

Պատմություն
-----------

Պատահական չէ, որ Ռոստովի մարզում հրամանատար Սուվորովին նվիրված տասնյակ հուշարձաններ կան։ Նրա անունով են կոչվել փողոցներ և ուսումնական հաստատություններ։ Սուվորովը այցելել և աշխատել է Դոնի երկրամասում։ 1777 թվականին գեներալ-պորուչիկ Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովը նշանակվել է Հյուսիսային Ազովյան ծովում Կուբանի ռազմական կորպուսի հրամանատար։ Նրա ճանապարհն անցնում էր Դոնի երկրամասով։ Կուբանում երեք ամիս անցկացնելուց հետո Սուվորովը կազմակերպել է ամրապնդման համակարգ, ստեղծել հակառակորդի համար անթույլատրելի պաշտպանական գիծ, Կուբանի աջ ափին կառուցվել է չորս ամրություն և 20 ռեդուտներ։

Երկրորդ անգամ Սուվորովն ընտանիքի հետ Դոնում եղել է 1782 թվականին։ Զորքին նոգայցի դեմ ռազմերթի պատրաստելու համար Սուվորովը սկսեց զորավարժություններ անցկացրել։

Սուվորովը խնդրագրով դիմեց կայսրուհի Եկատերինա II-ին և Ղրիմի հայերը բնակություն հաստատեցին Դոնում, որտեղ նրանք հիմնեցին Նոր Նախիջևան քաղաքը, Ղրիմ, Չալտիր, Բոլշիե Սալի, Սուլթան-Սալի, Նեսվեթայ գյուղերը։

Ռոստովի մարզում Սուվորովին նվիրված բազմաթիվ հուշարձաններ են կանգնեցվել։ 2004 թվականին Նովոչերկասկ քաղաքում տեղադրվել է հրամանատար Սուվորովի ևս մեկ հուշարձան։ Հուշարձանը տեղադրվել է Ռուսաստանի ներքին գործերի նախարարության Սուվորովի ռազմական ուսումնարանի մոտ։

Նկարագրություն
--------------

Նովոչերկասկում Սուվորովի հուշարձանի տեղադրումը հարգանքի տուրք էր ռուսական հրամանատարին։ Նովոչերկասկում տարբեր տարիների Սուվորովի անվան երկու ռազմական դպրոցներ են գործել, որոնցից մեկը՝ 1943-1963 թթ. մյուսը՝ Ռուսաստանի ներքին գործերի նախարարության Սուվորովի ռազմական դպրոցը, գործում է առ այսօր։ Ուսումնարանի ղեկավարները, ուսուցիչներն ու աշակերտներն են եղել Սուվորովի հուշարձանի տեղադրման նախաձեռնողները։

Քաղաքում երկար ժամանակ քննարկվել է հուշարձանի բացման հարցը, տեղադրման վայրը, լավագույն ճարտարապետա-քանդակագործական լուծումը։ Նովոչերկասկում հայտարարվել է լավագույն նախագծի մրցույթ։ Մրցույթը հաղթել են ռոստովցի քանդակագործների խումբ Տատյանա Յագոդիցինայի ղեկավարությամբ։ Ծրագիրն իրականացրել է քանդակագործ Սերգեյ Օկունեևը։ Հուշարձանի կառուցման համար գումարներ հավաքվել են Սուվորովի հատուկ հիմնադրամի կողմից, ինչպես նաև օգնել են Նովոչերկասկի և Ռոստովի մարզի ձեռնարկատերերը։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2004 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, Ներքին գործերի նախարարության Սուվորովի անվան ուսումնարանի մոտ։

Հուշարձանը բրոնզե կիսանդրին է՝ ամրացված կլոր մարմարե պատվանդանի վրա։ Երկաթբետոնե պատվանդանի վրա փորագրված է. «Գեներալիսիմուս Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորով։ 1730-1800»։ Ավելի ներքև գրված է նրա կարգախոսը. «Պատիվս՝ ինձ, փառքը՝ հայրենիքին»։ Հուշարձանի մոտ երկու թնդանոթներ են։ Հուշարձանի տարածքը բարեկարգ է։

Գրականություն
-------------

* Агуренко Б. Александр Суворов, гениальный полководец/ Б. Агуренко// Вечерний Ростов.- 2002.- 4 февр.-С. 2.
* Бормотов В. «Потомство мое прошу брать мой пример»/ В. Бормотов// Резонанс.- 1999.- № 10.
* Вартанов Э. Он был необъяснимым чудом/ Э. Вартанов// Наше время.- 2010.- 22 янв.
* Корольченко А. В крепости Ростовской/ А. Корольченко//Приазовский край.- 1993.- 19 авг.
* Рудик Ю. Из фельдмаршалов – в генералиссимусы/Ю. Рудик// Вечерний Ростов.-1999.- 1 марта.
* Чеботарев В. Александр Суворов на Дону и Северном Кавказе/ В. Чеботарев// Приазовский край.- 2005.- 24 нояб.

Արտաքին հղումներ
----------------

* [ Описание Памятник А.В. Суворову]
* Памятник Суворову