**Ժամանակակից արվեստի թանգարան** (գերմ.՝ Kunstmuseum Basel | Gegenwart, ավելի վաղ՝ գերմ.՝ Museum für Gegenwartskunst), արվեստի թանգարան Շվեյցարիայի Բազել քաղաքում։ Բացվել է 1980 թվականին՝ որպես Եվրոպայում առաջին հանրային թանգարան՝ բացառապես նվիրված ժամանակակից արվեստի արտադրությանը և պրակտիկային 1960-ականներից մինչև մեր օրերը։ Այն ազգային նշանակության ժառանգության վայր է։
Վարչականորեն ենթակա է Բազելի գեղարվեստի թանգարանին։ 2016 թվականին վերանվանվել է, թանգարանի ֆոնդերի հիմքը Ջուզեպպե Պանցա դի Բյումոյի կողմից հավաքված արվեստի գործերի հավաքածուն է, ով 1970-ականների կեսերին քաղաքին առաջարկել է մի շարք ցուցանմուշներ ցուցադրելու պայմանով, դրա համար համապատասխան տարածքներ գտնել, 1991 թվականից քաղաքապետարանը ամբողջությամբ հոգում է թանգարանի շահագործման ծախսերը։ Թանգարանի հավաքածուում ներկայացված են 1960-ական թվականներից մինչև մեր օրերը ստեղծված արվեստի գործեր։

Պատմություն և նկարագրություն
----------------------------

Ժամանակակից արվեստի թանգարանը Բազելում բացվել է 1980 թվականին *Museum für Gegenwartskunst* անվամբ։ Համարվում է Եվրոպայի առաջին հանրային ցուցահանդեսային տարածքներից մեկը, որը նվիրված է բացառապես ժամանակակից արվեստին։ 21-րդ դարում թանգարանն անկախ մշակութային հաստատություն չէ, այն վարչականորեն պատկանում է Բազելի գեղարվեստի թանգարանին, որը պաշտոնապես կոչվում է *Öffentliche Kunstsammlung Basel*: Ժամանակակից արվեստի թանգարանի հավաքածուն միավորում է Բազելի արվեստի թանգարանի և Էմանուել Հոֆման հիմնադրամի (Emanuel Hoffmann-Stiftung) ֆոնդերի աշխատանքները։ 2016 թվականին թանգարանը վերանվանվել է, այժմ այն կոչվում է «Kunstmuseum Basel | Gegenwart»՝ ընդգծելով Բազելի հավաքածուի միասնությունը։

Թանգարանը սկզբնապես հիմնված է եղել իտալացի արվեստի կոլեկցիոներ Ջուզեպպե Պանցա դի Բյումոյի (Giuseppe Panza di Biumo) հավաքածուի վրա, ով 1970-ականների կեսերին Բազելին առաջարկել է ցուցադրել իր ժամանակակից գործերից շատերը, եթե թանգարանին համապատասխան տարածք հատկացվի։ Արդյունքում ժամանակակից արվեստի թանգարանը տեղակայվել է բազելյան թաղամասում (Basel-St. Alban), 1978-1979 թվականներին տեղի ունեցած ամբողջ թաղամասի համապարփակ և լայնածավալ վերակառուցմանը զուգահեռ, Քրիստոֆ Մերյան հիմնադրամը (Christoph Merian Stiftung) վերակառուցել և համալրել է նախկին թղթի գործարանի շենքը։ Նախագիծն իրականացվել է Բազելի *Steib + Steib* ճարտարապետական ընկերության կողմից։

Ամբողջ նախագիծը հիմնականում ֆինանսավորվել է հովանավոր Մայա Զախեր-Շտելինի կողմից, Բազել-Շտադտ կանտոնն իր հերթին հատկացրել է հողատարածքը և 1991 թվականից ամբողջությամբ իր վրա վերցրել շահագործման ծախսերը։ 2005 թվականին շենքը կապիտալ վերանորոգվել է։

Թանգարանի հավաքածուն ներկայացնում է արվեստի գործեր, որոնք ստեղծվել են 1960-ականներից։ Սկսած 1971 թվականից թանգարանը ձեռք է բերել նաև վիդեոարտ գործեր։ Հավաքածուի ուշադրության կենտրոնում են Յոզեֆ Բոյսի, Բրյուս Նաումանի, Ռոզմարի Տրոկելի և Ջեֆ Ուոլի աշխատանքները, ինչպես նաև ժամանակակից ամերիկյան արվեստի ստեղծագործություններ (Ռոբերտ Գոբեր, Էլիզաբեթ Պեյթոն, Մեթյու Բառնի)։

Գրականություն
-------------

* Museum für Gegenwartskunst Basel — Basel : Museum für Gegenwartskunst, 1987.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Илья Иосифович Кабаков* Альбом моей матери. — Flies France, 1995. — С. 261. — 280 с.
2. ↑  Swiss inventory of cultural property of national and regional significance (1995), p. 79.
3. ↑  40 Jahre Kunstmuseum Basel | Gegenwart

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Basel museums website

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Բազել)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12192432p · GND: 1122203276, 2068574-9 · NKC: pna20191038677 · SUDOC: 030527171 · VIAF: 168029566 · WorldCat VIAF: 168029566 |

 |