recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Բորիս Ապրելև** (ռուս.՝ Борис Петрович Апрелев, փետրվարի 18, 1888(1888-02-18) - մարտի 5, 1951(1951-03-05)), ռուս ծովային սպա, գրող։

Կենսագրություն
--------------

Բորիս Ապրելևը ծնվել է Նովգորոդի նահանգի Զնամենսկ ավանում` հինավուրց ազնվականական ընտանիքում։ Գրող Ելենա Ապրելևայի որդին է։ 1906 թվականին զրկվել է հորից, որին սպանել էին Սոչիի մոտ գտնվող իր կալվածքում հեղափոխական իրադարձությունների ժամանակ։ 1907 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Ծովային կադետական կորպուսը։ Ծառայել է «Ալմազ» և «Շտանդարտ» կայսերական զբոսանավերում։ Ուսուցում է անցել Սպայական հրետանային դասարանում, որից հետո «Կայսր Պավել I» գծանավում եղել է կրտսեր հրետանային սպա։ 1913-1914 թվականներին ծառայել է Ծովային Գլխավոր Շտաբում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից է, ծառայել է ֆրանսիական ռազմաճակատում որպես սպա։ Եղել է Ճապոնիայի ծովային գործակալի օգնական, այնուհետև ադմիրալ Կոլչակի ծովային գործակալ Իտալիայում և Հարավսլավիայում։ Վտարանդիության մեջ ապրել է Հարավսլավիայում, այնուհետև Փարիզում, եղել է Կայուտ-ընկերության անդամ (1925-1929)։ 1928-1929 թվականներին տեղեկատվական ելույթներ է ունենում Կայուտ-ընկերությունում և Մեդոնում (Փարիզի տակ), Քրիստոսի Հարության եկեղեցու ծխականների հավաքույթներում։

Վերաբնակվում է Չինաստանում, ղեկավարում Խարբինում Կազանյան-Բոգորոդինյան մենաստանի գրասենյակը, համագործակցում «Երկնային Հաց» մենաստանային ամսագրի հետ։ 1931 թվականին փոխադրվում է Շանհայ, որտեղ ծառայում է ֆրանսիական դեսպանային ոստիկանությունում որպես արխիվի ղեկավար։

Ծովային պատմվածքների և պատմական ակնարկների հեղինակ է, Շանհայում հրատարակել է մի քանի գիրք։ 1947 թվականին եղել է Ռուսական վտարանդիական միության «Ռուսական խոսք» թերթի խմբագիրը։

Մահացել է 1951 թվականի մարտի 5-ին Սան Ֆրանցիսկոյում։

Պարգևներ
--------

* Պատվո լեգեոնի շքանշան
* Հնդկաչինական ծառայության պատվո շքանշան

Երկեր
-----

* Брызги моря. Прага, 1931 г. РМЗБ #17 — Плавание и служба молодого морского офицера, в мирное время, на линкоре «Император Павел I».
* Нельзя забыть. Шанхай: Издательство «Слово», 1933. РМЗБ #26.
* Нашей смене. Шанхай: Издательство «Слово», 1934. РМЗБ #30.
* На «Варяге». Шанхай: Издательство «Слово», 1934. РМЗБ #33.
* Исторические очерки. Шанхай: Книгоиздательство А.П.Малык и В.П.Камкина. 1935 г. РМЗБ #32.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Русское слово (Шанхай, 1947)(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Российское зарубежье во Франции, 1919—2000: биографический словарь(չաշխատող հղում)
: в 3 т./ под общ. ред. Л. Мнухина, М. Авриль, В. Лосской. -М.: Наука; Дом-музей Марины Цветаевой, 2008.
* Апрелев Борис Петрович

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1036379256 · NKC: js20191051612 · VIAF: 304173715 · WorldCat VIAF: 304173715 |

 |
**Եռաբլրի սարավանդ**, *Եռակատաարի սարավանդ, Ուչթափալարի սարավանդ, Ուչթեփեի սարավանդ*, սարավանդ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակի հարավ-արևմտյան հատվածը, Շամբ գյուրլից 2 կմ հյուսիս-արևելք։

Հարավում և հարավ-արևմուտքում ուղղորդ լանջերով իջնում է Որոտանի լեռնանցքը։ Արևելքից սահմանագծվում է Վարարակ գետի կիրճով, արևմուտքից՝ ժամանակավոր հոսք ունեցող Զորզորի հովտով։ Հյուսիսային սահմանը պայմանականորեն անցնում է Մեծ Իշխանասարի հարավային ստորոտներով։

Բարձրությունը 1400-2400 մետր է։ Կազմված է վերին պլիոցենի և չորրորդականի անդեզիտաբազալտներից, որոնք ծածկված են հողմնահարման հզոր կեղևով։ Ունի հարավարևելյան դիրքադրություն և թույլ մասնատված մակերևույթ։ Եռաբլրի սարավանդում կան լավ արտահայտված խառնարաններով բազմաթիվ հրաբխային կոներ (Գութանաթումբ, 2271 մետր, Արորակ, 2842 մետր, Եռաբլուր, 2123 մետր), որոնց հարաբերական բարձրությունը հասնում է 150-350 մետրի։

Ունի չափավոր ցուրտ կլիմա։ Տարեկան տեղումները 650-700 միլիմետր են։ Տարածված են թույլ կրազերծված սևահողերը։ Բուսածածկույթը լեռնատափաստանային է։ Մշակում են հացահատիկային կուլտուրաներ։ Որոտանի էներգետիկ-ոռոգիչ համալիրի ավարտից հետո եռաբլրի սարավանդի զգալի մասը ոռոգվելու է։ Զարգացման հեռանկարներ ունի պտղաբուծությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 39 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 205 — 992 էջ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 519)։*  |
**Գորգոնձոլա** (իտալ.՝ Gorgonzola), ամենահայտնի իտալական պանիրներից մեկը, որը տարբերվում է կծու համով։ Գորգոնձոլայի հայրենիքը Լոմբարդիան է, իսկ դրա հիմնական արտադրությունը կենտրոնացված է Միլանի, Նովարայի, Կոմոյի, Պավիայի շրջակայքում։ Պանրի ծագումը թվագրվում է միջին դարերով։ Անվանումը գալիս է Միլանի մոտ գտնվող փոքրիկ քաղաքից։

Արտադրություն
-------------

Պանիրն պատրաստվում է կովի կաթից ֆերմենտների և վրձնասնկի օգնությամբ։ Դրա հասունացման ժամկետը կազմում է 2-4 ամիս։ Իտալական գորգոնձոլայի պատրաստման մեթոդն օգտագործվում է գերմանական կամբոցոլա պանրի պատրաստման ժամանակ։

Այլ տեսակներ
------------

Գոյություն ունի գորգոնձոլայի երկու տեսակ՝ երիտասարդ քաղցր Gorgonzola Dolce (կամ Cremificato) և ավելի խիտ և հասուն Gorgonzola Piccante (կամ Gorgonzola Naturale, Gorgonzola Montagna, Mountain Gorgonzola) պանիր։ Դրանք տարբերվում են ոչ միայն կազմությամբ և համով, այլև երակների գույնով։

Օգտագործում
-----------

Գորգոնձոլային լավագույն[*փա՞ստ*] լրացում են համարվում կարմիր խիտ գինիները, սակայն հաճախ կիրառվում են նաև այլ համադրություններ։ Գորգոնձոլան սովորաբար օգտագործվում է որպես աղանդերային պանիր և կիրառվում է խոհարարության մեջ (սոուսներ պատրաստելիս ռիզոտոյի, պոլենտայի կամ այլ ուտեստների համար)։ Այդ դեպքում հալված պանիրը խառնվում է ձիթապտղի կամ այլ յուղի հետ։

Դառնահամ, կծու գորգոնձոլան հաճախ համադրվում է կարմիր գինիների հետ, իսկ քաղցրը՝ սպիտակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  books.google.am
2. ↑  *Manuela Darling-Gansser* Autumn in Piemonte: Food and Travels in Italy's Northwest. — Hardie Grant Books, 2005. — P. 181.
3. ↑  «latuaitalia.ru»


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |

 |
Դո մաժոր եռահնչյուն
**Եռահնչյունը** տերցիաներով դասավորված երեք հնչյունից կազմված ակորդն է։ Եռահնչյան հնչյուններն ունեն իրենց անունները. ներքևի հնչյունը կոչվում է հիմնական տոն, կենտրոնինը՝ տերցային և վերևինը՝ կվինտային տոն։ Եռահնչյունը կրճատ նշանակում ենք 35, քանի որ հիմնական և կենտրոնի հնչյունը կազմում են տերցիա, իսկ հիմնական և վերևի՝ կվինտային տոնը, կազմում են կվինտա ինտերվալ։

Եռահնչյան տեսակները
-------------------

Եռահնչյունները լինում են մաժոր, մինոր, մեծացրած և փոքրացրած։ *Մաժոր եռահնչյունը* կազմվում է դեպի վեր՝ մեծ տերցիայից և փոքր տերցիայից (մ3+փ3)։ Դեպի ներքև մաժոր եռահնչյունը կազմված է փոքր տերցիայից և մեծ տերցիայից(փ3+մ3)։ *Մինոր եռահնչյունը* կազմված է դեպի վեր՝ փոքր տերցիայից և մեծ տերցիայից։ Դեպի ներքև՝ մեծ տերցիայից և փոքր տերցիայից։ *Մեծացրած* եռահնչյունը կազմվում է երկու մեծ տերցիաներից։ *Փոքրացրած* եռահնչյունը կազմվում է երկու փոքր տերցիաներից։

Մաժոր, մինոր, մեծացրած և փոքրացրած եռահնչյուն

Եռահնչյան շրջվածքները
---------------------

Եռահնչյան շրջվածքները
Երբ եռահնչյան հիմնական կամ տերցային տոներն օկտավայով բարձրանում են վեր, առաջանում է եռահնչյան շրջվածք։ Եռահնչյունն ունի երկու շրջվածք` սեքստակորդ և կվարտսեքստակորդ։

Սեքստակորդը ստացվում է, երբ եռահնչյան հիմնական տոնը մեկ օկտավայով բարձրացվում է վերև, ներքևում հանդես է գալիս տերցային տոնը։ Սեքստակորդն իր անունը ստացել է ծայրի հնչյունների առաջացնող սեքստա ինտերվալից։ Նշանակվում է Մ6 կամ Փ6։ Մ6=Փ3+մք4, Փ6=Մ3+մք4։

Կվարտսեքստակորդը ստացվում է, երբ եռահնչյան հիմնական և տերցային տոները բարձրացվում են մեկ օկտավայով վերև, ներքևում հանդես է գալիս կվինտային տոնը։ Կվարտսեքստակորդն իր անունը ստացել է ներքևի և մեջտեղի հնչյուններով կազմվող կվարտա և ծայրի հնչյուններով կազմվող սեքստա ինտերվալների անունից։ Նշանակվում է Մ46 կամ Փ46: Մ46=մք4+մ3, Փ46=մք4+Փ3։

|  | Եռահնչյան հնչյուններ | Ակորդի նշանակումը | Հնչյունները | Լսել ակորդը |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Տերցիա | Կվինտա |
| Մաժոր եռահնչյուն | մաժոր | մաքուր | C, CM, Cmaj, Cma | C E G | play (օգնություն • ինֆո) |
| Մինոր եռահնչյուն | մինոր | մաքուր | Cm, Cmin, C-, Cmi | C E♭ G | play (օգնություն • ինֆո) |
| Մեծացրած եռահնչյուն | մաժոր | մեծացրած կվինտա | Caug, C+, C+ | C E G♯ | play (օգնություն • ինֆո) |
| Փոքրացրած | մինոր | փոքրացրած կվինտա | Cdim, Co, Cm(♭5) | C E♭ G♭ | play (օգնություն • ինֆո) |

Աղբյուրներ
----------

* Howard Hanson, Harmonic Materials of Modern Music։ Resources of the Tempered Scale (New York։ Appleton-Century-Crofts, 1960)
* Երաժշտության տարրական տեսության դասագիրք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 519)։*  |
**Բեռնարկղ**, կոնտեյներ (<անգլ. Contain – տեղավորել), գյուղատնտեսական մթերքների ու թռչունների տեղափոխման և պահպանման չափորոշված տարողություն։ 

Գյուղատնտեսության մեջ բեռնարկղով տեղափոխում են կարտոֆիլ, բանջարեղեն (կաղամբ, սոխ, արմատապտուղներ), պտուղներ, նաև՝ ձու, ճտեր, սպանդի համար նախատեսված, խոտանված և հասուն թռչուններ։ 

Բուսաբուծական արտադրանքի համար օգտագործվող բեռնարկղերը, որպես կանոն, բաց, հավաքովի մետաղակմախքի վրա ամրացվող տարբեր չափերի ու տարողությունների արկղեր են։ Բեռնարկղերի հատակը և կողապատերը պատրաստում են 30 մմ հաստության և 50 մմ լայնության փայտե շերտաձողերից (որոնց միջև հեռավորությունը 25–30 սմ է)։ Պահեստարան բերված ապրանքով բեռնավորված բեռնարկղերն ամբարձիչով դնում են իրար վրա՝ 4–5 մ բարձրության դարակներով. դրանց միջև թողնելով անցումներ՝ պահվող մթերքի խնամքի և զննության համար։ Օգտագործում են նաև բեռնարկղ-տակդիրներ՝ փոքրածավալ տարաներում մթերքը պահելու և տեղափոխելու համար։ Ձու և հավ տեղափոխող բեռնարկղեր կազմված են 1–5-շարքանի դարակներով մետաղե հիմնակմախքից, հոծ կամ ցանցավոր միջապատերից, հետևի պատերից, սևեռակավոր դռնակներից (մթերքը դարսելու և հանելու համար), շարժական կամ անշարժ հարթհատակներից, հիմնակմախքը հենահարթակին ամրացնելուհամար նախատեսված շրջանակից և անիվներից։ 

Թռչնաբուծական ձեռնարկություններում ձվերով բեռնված անշարժ բեռնարղերի ներտնտեսական տեղափոխությունների համար օգտագործում են ամբարձիչներ։ Արդյունաբերական թռչնաբուծության մեջ առավել տարածված են շարժուն բեռնարկղեր, որոնք նախատեսված են տարայում (թմբավոր միջադիրներով կամ տուփերով) դասավորված 2880–4320 ձվի համար։ Թռչուններ տեղափոխելիս բեռնարկղերում տեղադրում են ցանցավոր վանդակներ՝ 40–400 թռչնի համար։ 

Բեռնարկղերը տեղափոխում են բեռնարկղատար կամ թափքավոր ավտոմեքենաներով, տրանսպորտային հենահարթակներով։ Բեռնարկղեր դյուրացնում են բեռնման-բեռնաթափման աշխատանքները, մեքենայացումը, մեծացնում աշխատանքի արտադրողականությունը և մթերքի պահպանման ժամկետը, նվազեցնում փոխադրածախսերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Եռում
**Եռում**, հեղուկի արագ գոլորշիացման պրոցես։ Եռումը հնարավոր է միայն միանգամայն որոշակի ջերմաստիճանի` եռման ջերմաստիճանի դեպքում։ Ջերմաստիճանի բարձրացմանը զուգընթաց` մեծանում է ջրի գոլորշիացման ինտենսիվությունը այդ պղպջակների ներսում։ Ուստի ավելանում է ջրային գոլորշու քանակությունը, իսկ դրա հետ մեկտեղ մեծանում է պղպջակների ներսի ճնշումը։ Երբ ջրի ստորին շերտերի ջերմաստիճանը մոտենում է 100 0C-ի, պղպջակների ներսում ճնշումը հավասարվում է դրանց շուրջը եղած ճնշմանը, որից հետո պղպջակները սկսում են ընդարձակվել։ Պղպջակների ծավալի մեծացման հետ աճում է նաև նրանց վրա ազդող դուրս հրող ուժը։ Այդ ուժի ազդեցությամբ առավել խոշոր պղպջակները պոկվում են անոթի պատերից և բարձրանում վեր։ Եթե ջրի վերին շերտերը դեռ չեն հասցրել տաքանալ մինչև 100 0C-ը, ապա այդպիսի ջրում պղպջակների ներսի ջրային գոլորշու մի մասը խտանում և կրկին ջուր է դառնում. այդ դեպքում փոքրանում են պղպջակների չափերը, և ծանրության ուժը ստիպում է դրանց նորից իջնել ներքև։ Այստեղ դրանք դարձյալ ընդարձակվում են և կրկին լողում վերև։ Ջրի ներսում պղպջակների փոփոխական մեծացումն ու փոքրացումն ուղեկցվում են նրանում բնորոշ ձայնային ալիքների առաջացմամբ. եռացող ջուրն «աղմկում է»։

*Եռում* է կոչվում ինտենսիվ շոգեգոյացումը, որի դեպքում հեղուկի ներսում աճում են և վեր են բարձրանում գոլորշու պղպջակները։ *Դա սկսվում է այն բանից հետո, երբ պղպջակների ներսում ճնշումը հավասարվում է շրջապատվում է շրջապատող հեղուկի ճնշմանը։*

Եռման ժամանակ հեղուկի և նրա վրայի գոլորշու ջերմաստիճանը չի փոխվում։ Այն անփոփոխ է մնում այնքան ժամանակ, քանի դեռ ամբողջ հեղուկը չի եռացել։

Այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում հեղուկը եռում է, կոչվում է *եռման ջերմաստիճան*։ *Եռման ջերմաստիճանը կախված է հեղուկի ազատ մակերևույթի վրա ազդող ճնշումից։* Այդ ճնշումը մեծացնելու դեպքում հեղուկի մեջ պղպջակների աճն ու վերելքը սկսվում են ավելի բարձր ջերմաստիճանում, իսկ ճնշումը փոքրացնելու դեպքում՝ ավելի ցածր։ Տարբեր նյութերի եռման ջերմաստիճանների տարբերությունը լայնորեն օգտագործվում է տեխնիկայում, մասնավորապես՝ *նավթի թորման* ընթացքում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 522)։*  |
**Արեգ Հրանտի Պանյան** (մարտի 12, 1981(1981-03-12), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (2013)։

Կենսագրություն
--------------

Արեգ Պանյանը ծնվել է 1981 թվականի մարտի 12-ին Երևանում։ 1995 թվականին ավարտել է Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը, 2004 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը (Վ. Ա. Աճեմյանի դասարան)։

2004-2007 թվականներին աշխատել է «Արևիկ» երաժշտական խմբագրությունում, 2007-2010 թվականներին եղել է «Nikita Mobile» ընկերության, 2010-2012 թվականներին՝ «Ֆորտե» գիտամշակութային կենտրոնի գլխավոր հնչյունային ռեժիսոր։ 2011 թվականից որպես գործիքավորող համագործակցել է երաժշտական խմբերի հետ։ 

2013 թվականին հիմնադրել և ղեկավարում է «Aegeon Music» երաժշտական խումբը, 2017 թվականին՝ «Արմկո» ռադիոկայանը, որով հեռարձակվում է հիմնականում դասական երաժշտություն։ 

Հեղինակել է սիմֆոնիա (2006)՝ երգեհոնի, դաշնամուրի և սիմֆոնիկ նվագախմբի, դաշնամուրային պոեմ (1995)՝ դաշնամուրի և փոքր սիմֆոնիկ, «Flight Over Mountains» ստեղծագործությունը (2008)՝ դուդուկի, զուռնայի և էլեկտրասիմֆոնիկ նվագախմբերի, ռապսոդիա (1999)՝ 2 դաշնամուրի և ջութակի, սեքստետ (2000, ըստ Վ. Տերյանի)՝ ձայնի, հոբոյի, վիբրաֆոնի, ջութակի, կոնտրաբասի և բոնգերի համար, փողային կվինտետ (1999), 2 լարային կվարտետ (երկուսն էլ՝ 2003), «Սիմֆոնիկ պար» (2004), կոնցերտներ (3 դաշնամուրային (2000, 2001, 2004), ջութակի, լիտավրների և լարային նվագախմբի համար (2007), դաշնամուրային էքսպրոմտ (2008), պիեսներ («Պար», 2004, ևն), ռոմանսներ, «Անուրջներ» (2003) նոկտյուռնը, ջութակի սկերցո (2003), կինոերաժշտություն, նաև ռոք, փոփ և այլ գործեր։ Նրա «Casiopeans Aveona» սիմֆոնիան առանձնանում է իր ներառած գործիքների բազմազանությամբ։

Մրցանակներ
----------

* 2006 – «Նարեկացի» երիտասարդ ստեղծագործողների մրցույթի 1-ին մրցանակ (Երևան),
* 2006 – Երիտասարդ կոմպոզիտորների կամերային երաժշտության 1-ին փառատոնի դիպլոմ (Երևան)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Հայ կոմպոզիտորը հավակնում է դառնալ Գինեսի ռեկորդակիր


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Գործվածքներ
Գործվածքներ
**Գործվածքները** պատրաստվում են մանրաթելերից, թելերից ու մանվածքներից. լինում են բամբակե, վուշե, բրդե և մետաքսե։ Հաստոցային գործվածքների արտաքին տեսքի և հատկությունների բարելավման համար դրանք սպիտակեցնում, ներկում կամ նախշում են։ Գործվածքները լինում են կենցաղային և տեխնիկական։

Կենցաղային գործվածքները բաժանվում են հագուստի (սպիտակեղեն, շրջազգեստ, կոստյում և այլն), գեղազարդային (կահույքի, վարագույրի և այլն), խոնավաներծծիչ (սրբիչ և անձեռոցիկ) տեսակների։ Այս տեսականու մեջ մեծ բաժին ունեն բամբակե, մետաքսե, վուշե և բրդե գործվածքները։

Բամբակե գործվածքներ են չիթը, բատիստը, մարկիզետը, սատինը, բյազը, բումազեն։ Բամբակե գործվածքները դեռևս մ.թ.ա. հայտնի են եղել Հնդկաստանում և Չինաստանում։ Հայկական լեռնաշխարհում նույնպես բամբակ մշակել են հնագույն ժամանակներից։ Այն մանել են իլիկներով, իսկ գործվածքները պատրաստել դազգահներով։ Բամբակե գործվածքների մեքենայական արտադրությունը սկսվել է Անգլիայում (առաջին ֆաբրիկան կառուցվել է Մանչեստրում 1781 թվականին)։

Մետաքսե գործվածքները պատրաստում են բնական մետաքսից կամ քիմիական մանրաթելերից։ Դրանք Չինաստանում պատրաստվել են դեռևս մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակում։ Միջին Ասիայում, Իրանում, Կովկասում և Բյուզանդիայում մետաքսագործությունը հայտնի է դարձել 5-7-րդ դարերում։ Վաճառքի նպատակով մետաքսե գործվածքները Չինաստանից տարվել են Առաջավոր Ասիա, ապա՝ Եվրոպա, իսկ ճանապարհը, որով տեղափոխվել է մետաքսը, կոչվել է «Մետաքսի ճանապարհ»։ Այն, ի միջի այլոց, անցել է նաև Հայաստանով և գործել է մ.թ.ա. 2-րդ դարից մինչև մ.թ. 16-րդ դարը։ Հին Հայաստանում նույնպես մշակվել է բնական մետաքս, որից պատրաստված մետաքսաթելն ու մետաքսե գործվածքները եղել են գեղեցիկ, նուրբ, փափուկ, դիմացկուն։

Վուշե գործվածքները պատրաստում են վուշե մանվածքից և թելից։ Բամբակի կամ այլ թելեր օգտագործելու դեպքում գործվածքն անվանում են կիսավուշե։

Վուշե գործվածքները հիգիենային են, ունեն նուրբ փայլ, մեծ ամրություն և դիմացկունություն։ Վուշե գործվածքներ պատրաստել են Հնդկաստանում մոտ 9000 տարի առաջ, Հայկական լեռնաշխարհում՝ մ.թ.ա.5-4-րդ հազարամյակներում։

Տարբերում են նաև բրդե (կամվոլային), նուրբ մահուդային և կոշտ մահուդային գործվածքներ։
Երբ բրդից բացի, բրդե մանվածքին խառնում են նաև բամբակի, վուշի, մետաքսի, ինչպես նաև արհեստական և սինթետիկ մանրաթելեր, գործվածքն անվանում են կիսաբրդե։

Տեխնիկական գործվածքները արդյունաբերության տարբեր ճյուղերի կարիքները բավարարելու և զանազան մեքենաների մասեր պատրաստելու նպատակով օգտագործվող գործվածքներն են։ Բամբակե գործվածքներն օգտագործվում են ավտոդողերի կորդեր, փոխակրիչների շարժափոկեր, կաշվի փոխարինիչ՝ կիրզա, զտիչ կտավներ պատրաստելու համար։ Վուշե գործվածքներից պատրաստում են բրեզենտներ, հրշեջ կաշեփողեր, բրդե գործվածքներից՝ միջադիրներ, զտիչներ, մետաքսե գործվածքներից՝ մաղեր, ասբեստե գործվածքներից՝ զտիչներ և հրակայուն շինվածքներ։

Աղբյուրներ
----------

* Գործվածքների մասին Դպրոցական Մեծ հանրագիտարանում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4135785-1 · Microsoft: 2777297030 · NKC: ph126664 |

 |
Բուժքույր
**Բուժքույրը** (կամ գթության քույրը) միջին բժշկական կրթությամբ մասնագետ է և աշխատում է բժիշկների ղեկավարությամբ։ Հիվանդանոցներում բուժքույրերը խնամում են հիվանդներին, հետևում նրանց վիճակին, բժշկի նշանակմամբ իրականացնում բուժարարողություններ, վերահսկում բաժանմունքի և հիվանդասենյակների սանիտարահիգիենային վիճակը։

Բուժքույրերն աշխատում են ավագ բուժքրոջ անմիջական ղեկավարությամբ, որը վերահսկում է բժշկի նշանակումների կատարումը, իրականացնում դեղանյութերի դուրսգրումը, դրանց հաշվառումն ու պահպանումը, հիվանդների ընդունելության և դուրսգրման ձևակերպումները, հետևում բաժանմունքի սանիտարական վիճակին, տնտեսությանը, հիվանդների սննդին և այլն։

Բուժքույրը նաև մասնակցում է բնակչության շրջանում սանիտարալուսավորչական աշխատանքների կատարմանը։ Բուժքույրեր աշխատում են նաև մանկապարտեզներում, դպրոցներում, արտադրական ձեռնարկություններում, ծերանոցներում, կարող են լինել նաև մասնավոր հիվանդապահներ և այլն։ Բուժքրոջ որակավորում ստանում են սովորաբար հատուկ բժշկական դպրոցներում կամ ուսումնարաններում 3 տարի սովորելուց հետո, ապա շատերը մասնագիտանում են բժշկագիտության որոշակի բնագավառում։ Բուժքույրերը հատկապես կարևոր դեր են խաղում այն երկրներում, որտեղ բժիշկները քիչ են։

Քույրական գործը անկախ, զարգացող և կատարելագործում պահանջող մասնագիտություն է։ Բուժքույրերը հանդիսանում են բուժհիմնարկների միջին մասնագիտական օղակ, որի դերը շատ մեծ է բուժսպասարկման մեջ։

Ըստ Միջազգային բուժքույրական համաժողովին (2006) ընդունված և հաստստված նորմերի քույրը պարտավոր է զարգանալ, վերապատրաստվել պարբերաբար, կատարելագործել տեսական և պրակտիկ հմտությունները արդիական նորմերին համապատասխան։

Հայաստանի պատմության մեջ բուժքրոջ դերը լավագույնս արտահայտվեց Արցախյան պատերազմի ժամանակ, որտեղ մարտական գործողությունների ընթացքում բազմաթիվ բուժքույրեր արիաբար փրկեցին բազմաթիվ կյանքեր, նույնիսկ կյանքի գնով։

Ներկայումս Հայաստանում կառավարության կողմից հաստատված է բուժքույր-մասնագետների ուսուցման 3- ամյա ծրագիր։ Գործում է նաև Քույրական գործի կազմակերպում 4-ամյա ծրագիր (Երևանի հայ-ամերիկյան «Էրեբունի» պետական բժշկական քոլեջ) բակալավրիատի աստիճանով։

Տես նաև
-------

* Բժիշկ
* Բուժակ

Արտաքին հղումներ
----------------

Միջին և կրտսեր բուժանձնակազմի բարոյական կերպարը, նրանց և հիվանդի փոխհարաբերությունները Archived 2015-09-12 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բուժքույր** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 589)։*  |
|  |
| --- |
| **Արեշի** |
|  |

«**Արեշի**», ծիրանենու ուշահաս սորտ։ Ստացել է Մ. Բ. Սանահյանը «Համբան» սորտի ազատ փոշոտումով։

Նկարագրություն
--------------

Մշակում են Արարատյան դաշտավայրի այգիներում։

Ծառը միջին բարձրության է, կլորավուն, ձգված սաղարթով։ Պտղաբերությունը՝ տնկման 3-րդ տարում։ Պտուղը՝ միջին մեծության կամ մեծ (մինչև 65 գ, միջինը՝ 40–45 գ), երկարավուն, թույլ ձգված գագաթով, միջուկակարը՝ չափավոր, ձագարի հիմքում ավելի խորը։ Մաշկը՝ միջին հաստության, թույլ թավոտ, սերուցքագույն, արևահայաց կողմում 1/3-1/2 մասով՝ վարդագույն երանգով։ Պտղամիսը՝ նուրբ, դեղնասպիտակավուն, կռճիկային, պինդ, հյութալի, թթվաշաքաղցր, թույլ բուրմունքով։ Կորիզը՝ պտղից անջատվող, միջուկը՝ քաղցր։

Պտուղների հասունանում են հուլիսի 25-ից օգոստոսի 10-ը։

Բերքատվությունը՝ 200–250ց/հա։ 

Լավագույն փոշոտիչներն են՝ Ոսկի, Վաղահաս վարդագույն, Համբան, Երևանի և Սաթենի սորտերը։

Պտուղները պիտանի են թարմ օգտագործման և վերամշակման (մուրաբա, չիր) համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Եվգենի Ալեքսանդրի Միլերյան** (մայիսի 19, 1913(1913-05-19), Փոթի, Քութայիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1986), հայ խորհրդային հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1969)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Սումիի մանկավարժական ինստիտուտը։ Աշխատել է Կիևի Հոգեբանության ԳՀԻ-ում նախ՝ գիտաշխատող, ապա՝ աշխատանքային հոգեբանության սեկտորի վարիչ։ 1975 թվականից Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի հոգեբանության պրոբլեմային լաբորատորիայի աշխատանքային հոգեբանության և պրոֆտեխնիկական կրթության սեկտորի վարիչն է։ Հետազոտությունները վերաբերում են աշխատանքային հոգեբանության և պրոֆտեխնիկական կրթության հարցերին։ Միլերյանը ստեղծել է մի շարք սարքեր ու մեխանիզմներ, որոնք կիրառվում են նյարդային գործունեության անհատական առանձնահատկությունների, ուշադրության (ատենցիոմետր), հուզական-կամային գծերի (էմոկորդինոմետր, վոլյունտոգրաֆ) և այլ պարամետրերի չափսան համար։ Միլերյանը հեղինակ է նաև մի շարք գյուտերի («Օպտիկական զգայությունների ցուցադրման սարք», «Վարորդների մասնագիտական պիտանիության ստուգման սարք» և այլն)։

Երկեր
-----

Психология формирования общетрудовых политехнических умений, М․, 1973.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7.
2. ↑  Հիշարժան տարեթվեր, 2013



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 536)։*  |
**Բուկոլիկա** (հին հունարեն՝ βουκόλος - bukolos- «հովիվ, հովվական»), բնության գողտրիկ պատկերները և հովվական գյուղական խաղաղ կյանքի հրապույրները երգող պոեզիա, որն սկիզբ է առել Հին Հունաստանում սիցիլիահունական հովվական երգերի հիման վրա։

Պատմություն
-----------

Ամենահին ներկայացուցիչ և ժանրի հիմնադիր է համարվում Ք. ա. 3-րդ դարի սիրակուզյան պոետ Թեոկրիտեսը, նրա բուկոլիկները առանձնանում էին պարզությամբ և անարվեստությամբ։ Նույնը կարելի է ասել նաև Բիոն Սմիրնեցու (Ք. ա. 2-րդ դար) և Մոսխ Սիրակուզեցու գործերի մասին։ Բայց այս պոետների առաջին իսկ ընդօրինակողի՝ Վերգիլիոսի բուկոլիկները (որոնք նրա մոտ անվանվում են նաև էկլոգներ) կորցնում են իրենց սկզբնական պարզությունը և բնականությունը. հովիվների խոսքերը չափազանց տարօրինակ էր, չափից դուրս շատ էին ակնարկները քաղաքականությունից, չնայած ընդհանուր առմամբ Վերգիլիոսի բուկոլիկները զուրկ չէին հովվերգական հմայքից, հատկապես բնության տեսարանների վառ, կենդանի պատկերումով։ Բուկոլիկ պոեզիայի տարածված ժանրերց են իդիլիան, էկլոգը, հովվերգական պոեմը և այլն։

Հայ բանաստեղծներից բուկոլիկ պոեզիայի հատկանիշները հիշեցնող գործեր հանդիպում են Մ. Մեծարենցի, Դ. Վարուժանի, Ավ. Իսահակյանի, Վ. Միրաքյանի և ուրիշների ստեղծագործություններում։

Տես նաև
-------

* Գեորգիկներ
* Էկլոգ
* Հովվերգություն
* Պաստորալ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Буколическая поэзия (ռուս.)
* С. И. Радциг. История древнегреческой литературы. Глава 5. Буколическая поэзия. Идиллии Феокрита. Бион и Мосх (ռուս.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան (1980)։ *Գրականագիտական բառարան*։ Երևան: «Լույս»։ էջ էջ 60


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 606)։*  |
**Բույսերի պաշպանության գիտական կենտրոն**, ստեղծվել է 1933 թվականին։ 1998 թվականին Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտի (հիմնադրվել է 1956 թվականին) հետ միավորմամբ ստեղծվել է «Երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոնը»։ 2004 թվականին նրանից առանձնացվել է և 2011 թվականին նեռարվել Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի կազմում։ Ունի միջատաթունաբանության, բուսաախտաբանության, հիվանդությունների և մոլախոտերի դեմ պայքարի, անտառի պաշպանության և այլ լաբորատորիաներ։ Կենտրոնում ուսումնասիրվել են Հայաստանի Հանրապետությունում տարած մշակաբուսերի և անտառների վնասատուների տեսակային կազմը, կենսակերպը, դրանց պատճառած վնասի չափը։ Մշակել է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածված վնասատուների, հիվանդությունների ու մոլախոտերի դեմ պայքարի արդյունավետ, մարդկանց ու շրջապատի համար անվտանգ միջոցառումներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Բեռլինի բուսաբանական այգին
**Բուսաբանական այգի**, գիտահետազոտական, կրթական և մշակութային հաստատություն, որտեղ ստեղծվում և ուսումնասիրվում են համաշխարհային ֆլորայի բազմազանությունը ներկայացնող կենդանի բուսական հավաքածուներ։ Աշխարհում առաջին բուսաբանական այգին ստեղծվել է Իտալիայում՝ 14-րդ դարի սկզբներին։

Հայաստանում
-----------

Հայաստանում բույսերի ներմուծման և կլիմայավարժեցման աշխատանքները ղեկավարում և համակարգում են ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտին կից Երևանի բուսաբանական այգին իր Վանաձորի և Սևանի բաժանմունքներով։ Երևանի բուսաբանական այգին հիմնադրվել է 1935 թվականին (80 հա, 1100 բուսատեսակ), Վանաձորի և Սևանի բաժանմունքները՝ համապատասխանաբար՝ 1935 թվականին (12 հա, 600 բուսատեսակ) և 1944 թվականին (2 հա, 450 բուսատեսակ)։

Բուսաբանական այգում հավաքված բուսական հարուստ ֆոնդերը լայնորեն օգտագործվում են ուսանողների և դպրոցականների ուսուցման և բնակչության բուսաբանական գիտելիքների հարստացման նպատակով։

Փակ և բաց գրունտի բուսականության հավաքագրումը այգու գոյության ամբողջ ընթացքում կազմել է ավելի քան 7 հազար տեսակ։

Բուսաբանական այգու ծառաթփային բուսականության ցուցադրումը կառուցված է աշխարհագրական սկզբունքով։ 1967 թվականին ստեղծված աշխարհագրական դենդրարիումում (4 հողամաս) տեղաբաշխված են Կովկասի և Ղրիմի, Հյուսիսային Ամերիկայի, Եվրոպայի և Սիբիրի, Արևելյան Ասիայի (Չինաստան, Ճապոնիա, Կորեա, Հեռավոր Արևելք) դենդրոֆլորաները։
Երևանի բուսաբանական այգում մինչև 1992 թվականը գործում էր ջերմատուն, որտեղ ներկայացված էին 1260 տեսակի արևադարձային և մերձարևադարձային բույսեր։ Այժմ տեսականու թիվը նվազել է մինչև 300՝ 1992 թվականից ջերմատնային տնտեսության չգործելու պատճառով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 613)։*  |
**Բերնարդինո Լիչինիո** (իտալ.՝ Bernardino Licinio; 1489[…], Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետություն - 1565[…], Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետություն), իտալացի նկարիչ, Վենետիկի գեղարվեստի դպրոցի ներկայացուցիչ։

Նկարչի կենսագրությունը ներկայացվել է Ջորջո Վազարիի առաջին երկու հրատարակություններում, սակայն նրա ներկայացմամբ Բերնարդինո Լիչինիոյին երեք դար շփոթել են Ջովաննի Անտոնիոյի հետ, որի արվեստանոցում աշխատում էր Բերնարդինոն։ Նկարիչների և նրանց ստեղծագործությունների տարանջատմանը նպաստել է Գուստավ Լյուդվիգը 1903 թվականին տպագրված իր մանրամասն աշխատության մեջ։

Կենսագրություն
--------------

Բերնարդինո Լիչինիոն եղել է գավառական նկարիչների ընտանիքից։ Երիտասարդ տարիներին տեղափոխվել է Վենետիկ։ Որոշ ժամանակ աշխատել է նկարիչ Ջովաննի Անտոնիո Պորդենոնեի արվեստանոցում։ Ներկայումս հայտնի առաջին աշխատանքը թվագրվում է 1522 թվականին, երբ նկարիչը մոտ 37 տարեկան էր։ Բերնարդինոն ստեղծել է աստվածաշնչյան կոմպոզիցիաներ և դիմանկարներ։ Պահպանված ստեղծագործությունների մեծ մասը պատկանում է 1630-ական թվականներին՝ նկարչի հայտնիության ծաղկման ժամանակաշրջանին։ 

Նրա ստեղծագործական ոճը զուգակցել է Ջորջոնեի, Տիցիանի և Պալմա իլ Վեկկոյի ստեղծագործությունների թույլ ազդեցությունները։ Նկարիչը դժվարությամբ է հաղթահարել իր կերպարների կարծրությունը՝ փոխհատուցելով դա չափազանց վառ գույներով, այդ թվում՝ կարմիրի տարբեր երանգներով, որոնք այդքան սիրում էին վենետիկցիները։ Նկարչի ժողովրդականության վրա ազդել են նկարիչ Ջորջոնեի վաղահաս մահը, Տիցիանի դիմանկարների թանկ գները (որը դարձավ Կառլոս V կայսրի պալատական նկարիչը), Վենետիկից դիմանկարի վարպետներ Սեբաստիանո դել Պիոմբոյի և Լորենցո Լոտտոյի հեռանալը։

Նկարչի թվագրած վերջին ստեղծագործությունը նշվում է 1546 թվականին։ Փաստաթղթերում Բերնարդինո Լիչինիոյի մասին վերջին հիշատակումը նշվում է 1549 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* Ճարտարապետի դիմանկարը, Բերնարդինո Լիչինիոյի ինքնանկարի ֆոնին (մոտ 1520-1530), Մարտին ֆոն Վագներ թանգարան*Ճարտարապետի դիմանկարը,* Բերնարդինո Լիչինիոյի ինքնանկարի ֆոնին (մոտ 1520-1530), Մարտին ֆոն Վագներ թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Athenaeum
3. 1 2 3 4  AGORHA (ֆր.) — 2009.
4. 1 2  Union List of Artist Names — 2017.

Գրականություն
-------------

* *Freedberg, Sydney J.* Painting in Italy, 1500-1600 / Pelican History of Art. — Penguin Books Ltd, 1993. — С. 344—345.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Painters of reality: the legacy of Leonardo and Caravaggio in Lombardy

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իտալացիների կենսագրական բառարան · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 129005681 · LCCN: no2019008763 · VIAF: 67533645 · ULAN: 500018969 · WorldCat VIAF: 67533645 |

 |
**Երաժշտական լարվածք**, հնչյունային համակարգում աստիճանների հաճախության մաթեմատիկորեն արտահայտված հարաբերությունը։ Մ. թ. ա. տարբեր սկզբունքների լարվածքներ գործածել են Հին Չինաստանում, Հին Հնդկաստանում, Հին Եգիպտոսում և այլուր։ Եվրոպայում հնագույն լարվածքը պյութագորասյանն է, որը կազմվում է հաջորդական մաքուր կվինտաներով (2:3) ստացվող հնչյուններն օկտավայի սահմաններում ի մի բերելով։ Մաքուր լարվածքում, կվինտաներից և օկտավաներից բացի, հաշվի է առնվում նաև մաքուր մեծ տերցիան (4:5)։ 

Պյութագորասյան լարվածք| c | d | e | f | g | a | h | c1 |
| 1 | 8/9 | 64/81 | 3/4 | 2/3 | 16/27 | 128/243 | 1/2 |

Մաքուր լարվածք| 1 | 8/9 | 4/5 | 3/4 | 2/3 | 3/5 | 8/15 | 1/2 |

Այս հնչյունաշարերում, էնհարմոնիզմի բացակայության հետևանքով, օկտավայի մի շարք աստիճաններ հանդես են գալիս մի քանի տարբերակներով, ուստի դրանք գործածելի չէին որոշակի բարձրության հնչյուններ արտաբերող երաժշտական գործիքներում։ 17-րդ դարից պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեջ կիրառվում է էնհարմոնիզմի երևույթն օգտագործող 12-աստիճանանոց հավասարաչափ տեմպերացված լարվածք։

Լարվածք է կոչվում նաև կամերտոնի հնչյունների համար չափանմուշ ընդունված բացարձակ բարձրությունը, որի հիման վրա լարում են երաժշտական գործիքները (հիմքն օկտավայի լարվածքն է, վրկ-ում՝ 440 տատանում), ինչպես նաև մի շարք լարային գործիքների բաց լարերով ստացվող հնչյունների բարձրությունների հարաբերությունը։ Ջութակի, ալտի և թավջութակի լարվածքը կվինտաներով է, կոնտրաբասինը՝ կվարտաներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բուվայհիներ** (պարսկերեն՝ آل بویه *Āl-i Būya*), իրանական (դեյլեմիտների) դինաստիա, կառավարել է Արևմտյան Իրանում և Իրաքում (935–1055)։ 

Հիմնադրել են Ահմեդ, Ալի և Հասան Բուվայհիներ եղբայրները, որոնք իրանական Զիյարիների դինաստիայի զորավարներն էին։ Բուվայհիները 935 թվականին նվաճել են Արևմտյան Իրանը, իսկ 945 թվականին գրավելով Բաղդադը, վերացրել Աբբասյանների խալիֆայությունը և ստեղծել ֆեոդալական պետություն՝ իրենց տոհմի անունով։ 

X դ․ 2-րդ կեսին Բուվայհիները ընդունել են շահնշահի տիտղոս։ Բուվայհիների պետությունը ուժեղացել է X դ․ 2-րդ կեսին, երբ երկիրը ժամանակավորապես միավորվել է։ Ընդլայնվել է ոռոգման ցանցը, մայրաքաղաք Շիրազում, Բաղդադում և այլ քաղաքներում կատարվել են շինարարական աշխատանքներ։ Ֆեոդալական մասնատվածության հետևանքով X դ․ վերջին և XI դ․ սկզբին Բուվայհիները թուլացել են։ 1029 թվականին պետության արևլելյան մասը ենթարկվել է․ Մահմուդ Ղազնևիին։ 1055 թվականին Բուվայհիների պետությունը կործանվել է սելջուկների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Patrick Clawson. *Eternal Iran*. Palgrave Macmillan. 2005. ISBN 1-4039-6276-6 p. 19

	* The most thorough treatment of the Buyids is: *The Buwayhid Dynasty of Baghdad* by Mafizullah Kabir. Calcutta. Iran Society. 1964


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 616)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Իրանիկա · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 118664859 · VIAF: 22935416 · WorldCat VIAF: 22935416 |

 |
**Գրաավիլոհի** (ֆիններեն՝ graavilohi), **գրավլաքս** (շվեդերեն՝ gravlax կամ gravad lax, հոլ.՝ gravad laks, դան․՝ gravlaks, էստ․՝ graavilõhe, իսլ.՝ graflax, բառացի «գերեզմանային սաղմոն»), ձկնուտեստ, որը դասվում է սառը խորտիկների դասին։ Ուտեստը բնորոշ է Հյուսիսային Եվրոպայի երկրներին, հատկապես Ֆինլանդիային, Շվեդիային, Նորվեգիային, Դանիային և Իսլանդիային։ Գրաավիլոհին իրենից ներկայացնում է բարձր որակի հում ձուկ, որը մարինացվում է։ Սովորաբար մատուցվում է սառը վիճակում՝ սամիթի և մանանեխի սոուսով, կարելյան բլիթներով։ Մատուցվում է հացի վրա քսված կամ եփած կարտոֆիլով։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

**Գրաավի-** արմատը, **գրավ-** (*graavi*, *grav*) ծագում է հյուսիսգերմանական *gräva* «փորել» արմատից, որը իր հերթին առաջացել է *\*grabą, \*grabō* «փոս», «գերեզման» բառույթներից, որն էլ իր հերթին ծագում է հնդեվրոպական *\*ghrebh-* «փորել» արմատից։ Այդ անվանումը հղվում է պատրաստման միջնադարյան ավանդույթին, որի համար նախատեսված ձուկը բռնվում էր պարտադիր նեղուցներից։ Այնուհետ ձուկը աղ էր դրվում։ Այս մեթոդը սկզբնական շրջանում կիրառվում էր նաև իսլանդական հաուկարլ և շվեդական սյուրստրեմինգ պատրաստելու համար։

Պատրաստման գործընթացը
---------------------

Օձաձկան պաշտետից գրաավիլոհի
Հիմնական բաղադրամասերն են՝ գետի կամ ծովի ձուկ (Ատլանտյան սաղմոն, կարմրախայտ, կարելի է օգտագործել նաև խոշոր սիգ), աղ, շաքարավազ, սամիթ։ Ձկնային ֆիլեն ցանվում է աղով, շաքարով, սամիթով և պղպեղով։ Այնուհետև փաթաթում են ֆոլգայով։ Հաճախ ավելացնում են նաև 20- 30 գրամ ջին, կոնյակ, բրենդի կամ կալվադոս և պահվում է 3-4 օր սառը վայրում՝ հաճախ ճնշման տակ։ Արդյունքում ձուկը ենթարկվում է մասնակի ֆերմենտացիայի և ստանում է յուրահատուկ համ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mikä pilasi hauen maineen? Archived 2013-12-02 at the Wayback Machine. Lappilainen (ֆին.)
2. ↑  grav Svenska Akademiens ordbok; столбцы G851, 868
3. ↑  История блюда и рецепт (на англ. языке) Archived 2014-02-27 at the Wayback Machine.(անգլ.)
4. ↑  Graavilohi Kotikokki (ֆին.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Բուտրինտ Իմերի** հուլիսի 3, 1996(1996-07-03), Լյոռախ, ալբանացի երգիչ։ Գերմանիայում և Եվրոպայում աշխատելուց հետո, Բուտրինտը,"Ki Me Ley" երգով, ներկայանում է Ալբանիայի հանրությանը։

Վաղ կյանք
---------

Ծնվել է 1996 թվականին հուլիսի 3-ին Լորախում, Գերմանիայում։

Կարիերա
-------

Երաժշտական կրթությունը ստացելէ գերմանացի արվեստագետ Խավիեր Նայիդոյի կողմից հիմնադրված "Voice Lap" փոփ երաժշտության դպրոցում։ Բացի այդ, նա 11 տարեկանից սկսած դարձել է "Dance Energy" պարային ակադեմիայի անդամ, որտեղ նա մեծ հաջողությունների է հասել 7 տարվա ընթացքում՝ շուտով հայտնվելով Գերմանիայի և այլ երկրների մի շարք քաղաքներում։ Մասնակցել է գերմանական «Dance Camp» ծրագրին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Butrint Imeri»։ *teksteshqip.com* (Albanian)
2. 1 2  «Butirnt Imeri» (Albanian)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Deezer · Ինստագրամ · Imeri Last.fm · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs |

 |
**Արկադի Արտաշեսի Քալաջյան** (դեկտեմբերի 1, 1992(1992-12-01), Սոչի, Կրասնոդարի երկրամաս, Ռուսաստան), հայազգի ռուսաստանցի ֆուտբոլիստ, Երևանի «Արարատ» ակումբի պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Եղել է Սոչիի մանկապատանեկան դպրոցի սան, 2009 թվականից հանդես է եկել «Ժեմչուժինայի» երկրորդ կազում, որից հետո հանդես է եկել երիտասարդական առաջնությունում՝ Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» (1 խաղ) և Կրասնոդարի «Կուբան» (30 խաղ, 1 գոլ)։

Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում նորամուտը նշել է 2013 թվականի ամռանը՝ Արմավիրի «Տորպեդոյի» կազմում։ Ավելի ուշ խաղացել է Սոչիում և Մոսկվայի Արարատի երկրորդ թիմում։ 2018/19 մրցաշրջանում եղել է Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնում հանդես եկող «Սոչի» ակումբի կազմում, սակայն ոչ մի անգամ խաղադաշտ դուրս չի եկել։ 2010-ի կեսերին խաղացել է նաև Աբխազիայի առաջնությունում հանդես եկող «Գագրայում»։

2019 թվականի ամռանը տեղափոխվել է Երևանի Արարատ։ Հայաստանի առաջնությունում մեկնարկային խաղն անցկացրել է 2019 թվականի օգոստոսի 2-ին «Երևանի» դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Երևանի «Արարատը» ձեռք է բերել 15 օտարերկրացի ֆուտբոլիստների
3. ↑  ARARAT VS. YEREVAN 1 — 0

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Профиль на сайте ФК «Сочи»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Երաժշտական կրթություն**, անհրաժեշտ գիտելիքների և ունակությունների յուրացման գործընթաց՝ համակարգված երաժշտական գործունեության համար, նաև երաժշտական ուսումնական հաստատություններում երաժշտության ուսուցումը կազմակերպելու համակարգ։ Տարբերում են ընդհանուր (սիրողների համար) և մասնագիտական (պրոֆեսիոնալ գործունեության համար՝ ստեղծագործական, կատարողական, գիտական, մանկավաժական) երաժշտական կրթություն։

Պատմություն
-----------

Դեռևս Հին աշխարհի երկրներում՝ Եգիպտոսում, Չինաստանում և այլուր, տաճարական, պալատական, զինվորական և այլ երաժիշտներ ստացել են մասնագիտական ուսուցում։ Հին Հունաստանում մասնավոր դպրոցներում ուսուցանել են կիֆարա նվագել և աեդոսների արվեստը, որոնք պարտադիր էին պատանիների համար։ Միջնադարում այն հիմնականում կապված էր եկեղեցու հետ։ Վերածննդի շրջանում երաժշտական կրթության զարգացմանը նպաստել է նոտագրության ի հայտ գալը։

Մոտ 16-րդ դարում ընդհանուր երաժշտական կրթությունն առանձնացել է մասնագիտականից. միջնակարգ դպրոցներում այն դասավանդել են կանտորները։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունից հետո մի շարք եվրոպական երկրներում բացվել են կոնսերվատորիաներ, երաժշտական ակադեմիաներ, բարձրագույն դպրոցներ, քոլեջներ, որտեղ պատրաստել են հիմնականում կատարողներ։

Արդի ժամանակաշրջանում, բացի երաժշտական պետական հաստատություններից (դպրոց, ստուդիա, ուսումնարան, կոնսերվատորիա և այլն), գործում են նաև մասնավոր կրթօջախներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բերանային ամեոբա** (լատին․՝ Entamoeba gingivalis), միաբջիջ նախակենդանիների թագավորության ներկայացուցիչ (Protozoa), որը հանդիպում է կարիեսով հիվանդ ատամներում՝ առողջ մարդկանց ավելի քան 25 %-ի մոտ։

Այն չի առաջացնում ախտածին ազդեցություն (կոմենսալ ձև է), չնայած հայտնաբերվում է պարօդոնտոզի, հայմորիտի և օստեոմիելիտի դեպքում։ Որոշ հեղինակներ բերանային ամեոբան համարում են պարոդոնտալ հիվանդության հարուցիչ։

*Տեղայնացված է* ատամնալնդերում, սպիտակ ատամնափառում և քմային նշագեղձերի կրիպտաներում։

Գոյություն ունի միայն տրոֆոզոիտի ձևով (վեգետատիվ ձև)։ Չափերը տատանվում է 6-ից 60 մկմ։ Սնվում է բակտերիաներով։ Ցիտոպլազման հստակ բաժանված է երկու շերտի, որտեղ մարսողության տարբեր փուլերում կարելի է տեսնել ֆագոցիտոզված մանրէներ։ Լնդերից արյունահոսելիս բերանի ամեոբան կարող է նաև կլանել էրիթրոցիտներ։ Այն երբեք չի կլանում լիմֆոցիտները, ինչը համարվում է դիֆերենցիալ տարբերություն դիզենթերայի ամեոբայից *Entamoeba histolytica։* Ցիստ չի առաջացնում։ Շարժումը դանդաղ է, կեղծ ոտիկները՝ լայն։

Այն հաճախ արտազատվում է լնդերի գրպաններից՝ պարոդոնտիտի բորբոքային-դիստրոֆիկ տեսքով։

*Փոխանցման ուղին՝* բերանային։ *Փոխանցման եղանակը՝* կոնտակտային։ Վարակը տեղի է ունենում կեղտոտ ջրի, ոչ լվացած բանջարեղենի և մրգերի հետ։

*Ախտորոշումը՝* կարիոզ ատամների և խորխի արտադրուկում տրոֆոզոիտների հայտնաբերում։

*Կանխարգելումը՝* ներառում է բերանի խոռոչի հիգիենայի պահպանումը, եռացած ջուրը, մրգերն ու բանջարեղենը ուտելուց առաջ լվանալը։

Նշումներ
--------

1. ↑  *Новикова В. П. Шабалов A. M.* Состояние полости рта у пациентов с гастроэзофагеальной рефлюксной болезнью (ГЭРБ) // Гастроэнтерология Санкт-Петербурга. – 2009. – № 1. – с. 25–28.

Գրականություն
-------------

1. Բժշկական մանրէաբանություն / Վ. Ի. Պոկրովսկին, Օ. Կ. Պոզդեև։ - Մոսկվա։ Բժշկություն, 1999։
2. Ա. Ա. Սլյուսարև, Ս. Վ. Ժուկովա։ Կենսաբանություն. - Կիև։ Վիշչա դպրոց, 1987։
«**Գրական համալսարան**», գրական-գեղարվեստական տարեգիրք։ ԵՊՀ հրատարակություն։

Պատմություն
-----------

Լույս է տեսնում 1981 թվականից Երևանում՝ որպես 1959-1965 թվականներին լույս տեսած «Ուսանողի քնար» (4 պրակ) տարեգրքի շարունակություն Խմբագիրներ՝ Էդվարդ Ջրբաշյան, Հրանտ Թամրազյան, Ռաֆիկ Հարությունյան, Կիմ Աղաբեկ­յան, Սերգեյ Աթաբեկ­յան, Վլադիմիր Մաղալյան (1981 թվականից)։

Տպագրում է ԵՊՀ դասախոսների, աշխատողների և ուսանողների ինքնուրույն ու թարգմանական գործեր, բանասիրգրաքննադատական հոդվածներ, անվանի համալսարանականների մասին հուշեր։ Տարբեր տարիների տարեգրքերում տպագրվել են Հ. Աճառյանի, Գ. Ջահուկ­յանի, Ա. Թովմասյանի, Ա. Մարգարյանի, Ռ. Իշխանյանի, Պ. Պողոսյանի, Վ. Գաբրիել­յանի, Դ. Զեյթունցի, Ս. Մուրադյանի, Հ. Սարգսյանի, Հ. Երիցյանի, Ս. Սեֆերյանի, Հ. Էդոյանի, Ա. Հարությունյանի և ուրիշների ստեղծագործություններից ու թարգմանություններից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Վեցսյունանոց սրահ Արմազի պալատում, մ.թ. 1-ին դար
**Արմազցիխե** (վրաց.՝ არმაზციხე) կամ **Արմազ**, **Արմազի** (վրաց.՝ არმაზი), հին վրացական պետության առաջին մայրաքաղաք, հնադարյան բերդաքաղաք (մ. թ. ա. 3-րդ - մ. թ. 6-րդ դարեր)։ Գտնվում էր ժամանակակից Մցխեթից 2 կմ հյուսիս-արևմուտք և Թբիլիսիից 22 կմ հյուսիս, Կուր գետի ափին, Հայաստանից, Աղվանքից, Կողքիսից և Հյուսիսային Կովկասից եկող ճանապարհների խաչմերուկում, պատմական Մեծ Մցխեթի մասն է։ Արմազիի հնագույն անունն է Քարթլի։ Քարթլի բնակավայրը, որպես լուսնի պաշտամունքի հիմնական սրբավայր, կոչվել է Արմազի և նրա դիմաց՝ Կուր գետի հյուսիսային ափին տարածված Մցխեթի հետ դարձել (մինչև մ. թ. VI դ.) Վիրքի մայրաքաղաքը։ Քաղաքն ուներ միջնաբերդ (Արմազցիխե, Բագինեթ)՝ հայտնի պաշտպանական, հասարակական, պաշտամունքային ու բնակելի կառույցներով։ Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են պալատական շենք, բաղնիք, վրաց բդեշխների (պիտիաշխների) դամբարաններ։ Գտնվել են 1-ից - 3-րդ դարերի նյութական մշակույթի մնացորդներ, հունարեն ու արամեերեն արձանագրություններ։ Ծաղկման ժամանակաշրջանն էր մ.թ. առաջին դարերը, սակայն 730 թվականին այն արաբական արշավանանքների հետևանքով ոչնչացվել է։

Տես նաև
-------

* Դզալիս
* Ծիծամուր

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մցխեթի պատմական հուշարձանեներ Archived 2011-07-21 at the Wayback Machine. (վրաց.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |

 |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 89)։*  |
**Բժշկական տեղամաս**, որոշակի թվով բնակչություն (մեծեր, երեխաներ, կանայք) ունեցող տարածք, որն սպասարկում են տեղամասային բժիշկներն ու բուժքույրերը և ցույց տալիս արտահիվանդանոցային բժշկական օգնություն։

Բժշկական տեղամասում առանձնացվում են տարածքներ, որտեղ գործում են քաղաքային (մեծահասակների և մանկական) պոլիկլինիկաները, բժշկասանիտարական մասերի պոլիկլինիկային բաժանմունքները, կանանց կոնսուլտացիաները և բժշկական օգնություն ցույց տվող, կանխարգելիչ միջոցառումներ անցկացնող որոշ այլ հիմնարկներ։

Բժշկական տեղամասեր կազմակերպվում են քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում, արտադրական մեծ ձեռնարկություններում։
Տեղամասային մեթոդով է կազմակերպվում նաև մանկաբարձագինեկոլոգիական և հակատուբերկուլոզային օգնությունը։ Գյուղական բնակչությանը բուժկանխարգելիչ օգնություն են ցույց տալիս գյուղական բժշկական տեղամասում, որն ընդգրկում է տեղամասային հիվանդանոցը կամ ամբուլատորիան, ինչպես նաև բուժակային առողջապահական կետերը։

Բուժկանխարգելիչ հիմնարկների տեղամասային մեթոդը արտահիվանդանոցային օգնության հիմնական ձևն է։

Բժշկական տեղամասում առաջատար դերը թերապևտինն է, ով բնակչությանն սպասարկում է ոչ միայն տանը, պոլիկլինիկայում, այլև իրականացնում է դիսպանսերային հսկողություն, ապահովում տեղամասի բնակչության կանխարգելիչ պատվաստումները, ժամանակին հայտնաբերում սուր վարակիչ հիվանդություններով հիվանդներին, մեկուսացնում նրանց։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 434)։*  |