**Սկոլեցիֆոբիա** (հին հունարեն՝ σκώληξ ՝ «որդ» և φόβος՝ «վախ»), **վերմիֆոբիա**, ֆոբիայի տեսակի նևրոզիկ սպեկտրի հոգեկան խանգարում, որն արտահայտվում է որդերից և նրանց հարուցած հիվանդություններից վախով։ Ավելի հազվադեպ սկոլեցիֆոբիան դիտարկվում է որպես տարբեր հիվանդությունների ախտանիշ։

Տերմինաբանություն
-----------------

Սկոլիցեֆոբիայի հոմանիշներն են՝ վերմիֆոբիա (լատին․՝ vermis՝ «որդ») և հելմինտոֆոբիա (հին հունարեն՝ ἕλμινθος՝ «մակաբուծային որդ»)։ Վերջին հասկացությունը ավելի նեղ է, կապված է մասնավորապես հելմինտիասի վախի հետ:

Դասակարգում
-----------

ՀՄԴ-10-ում սկոլեցիֆոբիան առանձնացված չէ, այնուամենայնիվ, կա վերնագիր «հատուկ ֆոբիաներ»։ Այն ներառում է կենդանիներից վախը, որին կարող է վերագրվել տվյալ ֆոբիան։

Համաձայն DSM-IV-TR–ի՝ սկոլեցիֆոբիան պետք է դասակարգվի որպես կենդանիների վախի տեսակի հատուկ ֆոբիա։ Հատուկ ֆոբիաների այդ հատուկ ենթատեսակը սովորաբար սկսվում է մանկությունից և կարող է շարունակվել ավելի մեծ տարիքում։

Համաճարակաբանություն
--------------------

Հոգեկան առողջության ազգային ինստիտուտի հետազոտության համաձայն՝ հատուկ ֆոբիաների դեպքերը կազմում են 5,1-12,5%:

Կլինիկական պատկեր
-----------------

Որդի տեսքը կամ դրան նման մի բան կարող է ծանր անհանգստություն առաջացնել այցելուի մոտ։ Նրանք սովորաբար տեղյակ են, որ իրենց վախը չափազանցված և անհիմն է։ Սակայն, չնայած դրան, վախը խաթարում է այցելուի ապրելակերպը և առաջացնում աստենիա։ Ինչպես և այլ հատուկ ֆոբիաների դեպքում, անձը շատ ջանք է գործադրում, որպեսզի խուսափի վախ առաջացնող ազդակի, տվյալ դեպքում՝ որդերի հետ հնարավոր շփման հետ կապված գործողություններից։ Վախի միջակայքը կարող է լինել մեղմ՝ իրական որդերի առկայությանն ի պատասխան, մինչև նրանց պատկերով հրահրվող խուճապային դրսևորումներ։

Որպես ախտանիշ
-------------

Որպես ախտանիշ՝ սկոլեցիֆոբիան և դրա տարբերակը՝ հելմինթոֆոբիան, կարող են առկա լինել այլ ռեգիստրի հիվանդություններում՝ հարբոցողություն, փսիխոզ (Մեծ դեպրեսիվ խանգարում և շիզոֆրենիա), նևրոտիկ սպեկտրի տարբեր հիվանդություններ (ներառյալ օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումը և հիպոքոնդրիալային խանգարումը) և որոշակի դեղամիջոցների ընդունման կողմնակի ազդեցություն (MAO-ի ինհիբիտորներ, մեթիլֆենիդատ)։ Հելմինտոֆոբիան կարող է զարգանալ այն հիվանդների մոտ, ովքեր բուժվել են իսկական հելմինտիասից։ Որոշակի նախահակումի (կասկածելիություն, ենթադրելիություն) առկայության դեպքում հնարավոր է առաջացնել հելմինթոֆոբիա՝ համապատասխան գրականություն կարդալուց հետո (օրինակ՝ բժշկական), ուսումնասիրել լրատվամիջոցների աղբյուրներ (մակաբույծների անարդար գովազդ) կամ հիվանդ անձի համար հեղինակավոր անձի հետ շփվելուց հետո։ Սինդրոմը կարող է ուղեկցվել ընկալման (պատրանքներ և հալյուցինացիաներ) և մտածողության խանգարումներով (մաշկային զառանցանք)։ Սինդրոմը կանանց մոտ 2-2,5 անգամ ավելի հաճախ է հանդիպում։ Համախտանիշի բուժումն իրականացվում է հիմնական հիվանդության հետ համատեղ։

Ժառանգականություն
-----------------

Հատուկ ֆոբիա ունեցող անձի ընտանիքի անդամների շրջանում, ամենայն հավանականությամբ, խանգարման զարգացման ռիսկը մեծ է։ Մասնավորապես՝ առաջին կարգի հարազատները ավելի հաճախ են տառապում կենդանիների վախի տեսակի հատուկ ֆոբիայից, քան ընդհանուր բնակչությունը։

Տես նաև
-------

* Ֆոբիաների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *В.М. Блейхер, И.В. Крук.* Вермифобия // Словарь психиатрических терминов. — 1995.
2. ↑  *Жмуров В.А.* Вермифобия // Большая энциклопедия по психиатрии. — 2-е. — 2012.
3. ↑  В. М. Блейхер, И. В. Крук. "Вермифобия". *Толковый словарь психиатрических терминов* (in ռուսերեն). Национальная психологическая энциклопедия. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 19. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Жмуров В. А.. "Гельминтофобия". *Большая энциклопедия по психиатрии, 2-е изд.* (in ռուսերեն). Национальная психологическая энциклопедия. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 19. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|description=` (help); Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. 1 2 3 4 5 6 7 8  Руководство по диагностике и статистике психических расстройств = Diagnostic and statistical manual of mental disorders. — IV-TR. — Washington, D. C.: American Psychiatric Association, 2000.
6. 1 2  *Boyd, J. H. Rae, D. S. and Thompson, J. W.* Phobia: prevalence and risk factors(անգլ.) // *Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology*. — 1990. — Т. 25. — № 6. — С. 314—323. — doi:10.1007/BF00782887 — PMID 2291135.)
7. 1 2  *Kessler, R. C. Chiu, W. T. Demler, O. and Walters, E. E.* Prevalence, severity, and comorbidity of twelve-month DSM-IV disorders in the National Comorbidity Survey Replication (NCS-R)(անգլ.) // *Archives of General Psychiatry*. — 1990. — Т. 62. — № 6. — С. 617—627. — doi:10.1001/archpsyc.62.6.617 — PMID 15939839.)
8. 1 2 3 4 5  Шипилов М. В.. "Гельминтофобия". *Психология, психотерапия, сексология* (in ռուսերեն). Gippokrat.by. Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 1-ին. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 21. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)