**Քենեթ Լորին Բըրնս** (անգլ.՝ Kenneth Lauren Burns, հուլիսի 29, 1953(1953-07-29)[…], Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի կինոռեժիսոր և վավերագրական ֆիլմերի պրոդյուսեր։ Բըրնսի բնորոշ ոճն արխիվային ֆիլմերի և լուսանկարների օգտագործումն է։ Առավել հայտնի են *The Civil War* (1990), *Baseball* (1994), *Jazz (2001)*, *The War* (2007), *The National Parks: America's Best Idea* (2009), *Prohibition* (2011), *The Central Park Five* (2012), *The Roosevelts* (2014), *The Vietnam War* (2017) աշխատանքները։

Բըրնսի ֆիլմերը երկու անգամ առաջադրվել են «Օսկարի» և երկու անգամ նվաճել «Էմմի»։

Վաղ տարիներ
-----------

Քեն Բըրնսը ծնվել է 1953 թվականի հուլիսի 29-ին Ռոբերտ Քայլ Բերնսի՝ Կոլումբիայի համալսարանի մշակութային մարդաբանության ուսանողի, և կենսատեխնոլոգ Լիլա Սմիթ Բըրնսի ընտանիքում Լիլա Սմիթ Բըրնսի ընտանիքում (ի ծնե` Թափեր)։ Բըրնսի պաշտոնական կայքը որպես նրա ծննդյան վայր նշում է Բրուքլինը, Նյու Յորք, սակայն այլ աղբյուրներ նաև անվանում են Էնն Արբորը, Միչիգան, իսկ Նյու Յորք Թայմսը ներկայացնում է երկու տարբերակ։

Բըրնսի ընտանիքը հաճախ է տեղափոխվել, սակայն Քենի լավագույն ընկերները նրան երբեք չեն լքել։ Մելանի Նոլանն ու Ջոշ Ֆոլքներն աջակցել են Բըրնսին՝ հաջողության հասնելու երկար ճանապարհին։ Այն վայրերը, որոնք նրանք կարող էին անվանել իրենց տունը, Սեն-Վերանը (Ֆրանսիա), Նյուարկը (Դելավեր) և Էնն-Արբորնն (Միչիգան) էին, որտեղ Քենի հայրը դասավանդել է Միչիգանի համալսարանում։ Երբ Բըրնսը երեք տարեկան էր, նրա մոր մոտ կրծքագեղձի քաղցկեղ են հայտնաբերել, և ութ տարի անց նա մահացել է։ Դա ազդել է ապագա ռեժիսորի կարիերայի վրա։ Ինչպես պարզել է նրա հոգեբան ազգակիցներից մեկը, Բըրնսի ամբողջ աշխատանքն ուղղված է եղել նրան, որ վաղուց մահացած մարդիկ կրկին կենդանի լինեն։ 17-ամյակին 8 միլիմետրանոց կինոժապավեն ստանալով՝ Բըրնսը վավերագրական ֆիլմ է նկարահանել Էնն Արբորի ֆաբրիկայի մասին։ 1971 թվականին նա ավարտել է դպրոցը, հրաժարվելով Միչիգանի համալսարանում ուսման կրճատ կուրսից, Բըրնսն ընդունվել Է Մասաչուսեթսի Ամհերսթ քոլեջ, որտեղ ուսումը կատարվել է այլընտրանքային ծրագրով. ուսանողները բանավոր, այլ ոչ թե գրավոր քննություններ են հանձնել, և ինքնուրույն կազմել են ծրագիր ավանդական մասնագիտացման ընտրության փոխարեն։ Ուսման վարձը վճարելու համար Բըրնսն աշխատել է երաժշտական խանութում։ 1975 թվականին Բըրնսը ստացել է կինոյի և դիզայնի արվեստի բակալավրի աստիճան՝ սովորելով այնպիսի հայտնի օպերատորների հետ, ինչպիսիք են Ջերոմ Լիբլինգը և Էլանի Մեյսը։ Քոլեջն ավարտելուց հետո 22-ամյա Բըրնսը երկու համակուրսեցիների հետ հիմնադրել է Florentine Films ընկերությունը, որը ստեղծվել է Նյու Հեմփշիր նահանգի Ուոլպոլ քաղաքում։ Նա աշխատել է BBC-ում, իտալական հեռուստատեսության և այլ ընկերություններում որպես կինոօպերատոր, իսկ 1977 թվականին, նկարահանելով մի քանի վավերագրական կարճամետրաժ ֆիլմեր, նա սկսել է էկրանավորել Դեյվիդ Մաքքլոյի «Մեծ կամուրջը» գիրքը, որը նվիրված է Բրուքլինի կամրջի կառուցմանը։ Այս լիամետրաժ ֆիլմում առաջին անգամ ի հայտ է եկել Բըրնսի բնորոշ ոճը, իսկ աշխատանք 1981 թվականին արժանացել է «Օսկարի»՝ «Լավագույն վավերագրական լիամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում։ ԱՄՆ-ում ֆիլմը ցուցադրվել է PBS-ում։

### Կարիերա

Բըրնսը նկարահանել է ևս երկու վավերագրական ֆիլմ՝ «*The Shakers: Hands to Work, Hearts to God*» (1984) և «*The Statue of Liberty*» (1985)։ Վերջինիս համար նա երկրորդ անգամ արժանացել է «Օսկար» մրցանակի։

Բըրնսի կարիերան, որպես վավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր և պրոդյուսեր, հաջող է զարգացել։ Լավ ընդունելության են արժանացել նրա տարբեր թեմաներով մինի-սերիալները․ քաղաքական (*Thomas Jefferson*, 1997), սպորտային (*Baseball*, 1994, ավելացված սերիա՝ *10th Inning*, 2010), երաժշտական (*Jazz*, 2001), գեղարվեստական (*Thomas Hart Benton*, 1988), գրական (*Mark Twain*, 2001), տեխնիկայի և ԶԼՄ-ների պատմությունների մասին (*Empire of the Air: The Men Who Made Radio*, 1991) և պատերազմական (*The War*, 2007՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին, *The Civil War*, 1990՝ ԱՄՆ քաղաքացիական պատերազմի մասին, *The Vietnam War*, 2017՝ Վիետնամական պատերազմի մասին)։

Ոճ
--

Քեն Բըրնսը, աշխատելով Ֆիլմերի վրա, վերամշակել է իր սեփական ոճը։ Նա հաճախ է «կենդանացրել» լուսանկարներ՝ սահուն կերպով տեղափոխվելով նկարով մեկ և բռնելով մարդկանց դեմքերը, որոնց մասին կադրից դուրս գնում է խոսքը։ Նույն կերպ նա արագորեն կարող էր մի լուսանկարից անցում կատարել մյուսին, իսկ հետո ցույց տալ ժամանակակից տեսաշարքը՝ շարադրված հայտնի դերասանի կողմից կամ հիմնված ժամանակակից հետազոտությունների վրա, ինչը կենդանություն է հաղորդել պատմությանը։ Այս տեխնոլոգիան կարող է վերարտադրվել բազմաթիվ սիրողական և պրոֆեսիոնալ վիդեոխմբագրիչներում. Apple ընկերության iPhoto, iMovie և Final Cut Pro X ծրագրերում այս մեթոդը կրում է «Ken Burns effect» անվանումը։

PBS-ի համար Բըրնսի կողմից օգտագործած էֆեկտներն այդ ժամանակ համարվել են հնացած, նրանց փոխարինելու են եկել համակարգչային տեխնոլոգիաները։ Սակայն Բըրնսն օգտագործել է հին մեթոդները նոր մակարդակով՝ նրանց հաղորդելով տեսք և լրացնելով բարդ տեքստային ձևակերպմամբ։

2011 թվականի հարցազրույցում Բըրնսը նշել է, որ նրա վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել ռեժիսոր Էրոլ Մորիսը։

Որպես երաժշտական ձևակերպում Բըրնսը հաճախ է օգտագործել պարզ մեղեդիներ։ Օրինակ՝ «*The Civil War*» ֆիլմում նա օգտագործել է *Ashokan Farewell* հիշվող ջութակային լեյտմոտիվը, որը ֆիլմի համար կատարել է դրա հեղինակ Ջեմ Ունգարը։ Քննադատներից մեկը նկատել է․ «*The Civil War*-ի հիշվող պահը երկրորդական, կրկնվող ջութակային մեղեդի էր․ բարձր և թախծալի նոտաներն ինչ-որ կերպ համատեղել էին իրենց մեջ մեծ հակամարտության ամբողջ պաթոսը»։

Անձնական կյանք
--------------

1982 թվականին Բըրնսն ամուսնացել է Էմի Ստեկլերի հետ, նրանք ունեցել են երկու դուստր՝ Սառան, ծնված 1983 թվականին, և Լիլին՝ 1987 թվականին, ամուսնությունն ավարտվել է ամուսնալուծությամբ։ 2011 թվականի դրությամբ Բըրնսը բնակվել է Նյու Հեմփշիր նահանգի Ուոլպոլ քաղաքում, երկրորդ կնոջ՝ Ջուլի Դեբորա Բրաունի հետ, որի հետ ամուսնացել է 2003 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։

Քեն Բըրնսի կրտսեր եղբայրը՝ Ռիկ Բըրնսը, նույնպես զբաղվում է վավերագրական ֆիլմերի ստեղծմամբ։

### Քաղաքականություն

Բըրնսը Դեմոկրատական կուսակցության վաղեմի կողմնակիցն է, նրա ներդրումները հիմնադրամին կազմում են շուրջ 40 000 դոլար։ 2008 թվականին Democratic National Committee-ն ընտրեցլ է Բըրնսին՝ սենատոր Էդվարդ Քենեդիի ելույթի համար ներածական հոլովակ ստեղծելու համար, որն արտաբերվել էր նրա կողմից 2008 թվականի օգոստոսին կուսակցության համագումարում։ Politico-ն գրել է, որ Քենեդին տեսանյութում ներկայացված է որպես Ուլիս, որն իր համախոհներին տուն է տանում։ 2009 թվականի օգոստոսին՝ սենատորի մահից հետո, Բըրնսը նկարահանել է կարճ տեսաերիզ, որը ցուցադրվել է հողարկավորության ժամանակ։ Բարաք Օբամային աջակցելով 2007 թվականի նախագահական ընտրություններում՝ Բըրնսը նրան համեմատել է Աբրահամ Լինքոլնի հետ։ Բըրնսը նաև հայտնել է, որ պատրաստվում է պարբերաբար իր ներդրումն ունենալ Current TV-ով թողարկվող *Countdown with Keith Olbermann* ծրագրում։

Մրցանակններ
-----------

Օսկար
* 1982՝ Լավագույն վավերագրական լիամետրաժ ֆիլմի համար. «*Brooklyn Bridge*»
* 1986՝ Լավագույն վավերագրական լիամետրաժ ֆիլմի համար. «*The Statue of Liberty*»

Էմմի
* 1995՝ Outstanding Informational Series. «*Baseball*»
* 2010՝ Outstanding Non-fiction Series. «*The National Parks: America's Best Idea*»

Բըրնսն արժանացել է ավելի քան 20 պատվավոր կոչման։

*The Civil War* ֆիլմը ստացել է ավելի քան 40 խոշոր մրցանակ, ներառյալ երկու «Էմմի», երկու «Գրեմմի», «Տարվա պրոդյուսեր»՝ «Producer Guild of America»-ի, «People's Choice Award»-ի, «Peabody Award»-ի, «duPont-Columbia Award»-ի, «D. W. Griffith Award»-ի կողմից և 50,000 դոլար՝ «Lincoln Prize»-ի կողմից։

2010 թվականին Jerome Liebling Center for Film, Photography and Video-ում բացվել է Քեն Բըրնսի մասնաճյուղը Հեմփշիր Քոլեջում։

2004 թվականին Բըրնսը ստացել է S. Roger Award for Greatest Public Service by a Private Citizen ամենամյա մրցանակը, որը տրվում է Jefferson Awards-ի շրջանակներում։

2013 թվականին Բըրնսը ստացել է John Steinbeck Award ամենամյա մրցանակը, որը հանձնվում է Ջոն Սթեյնբեքի ամագ որդու կողմից՝ John Sterinbeck Family Foundation-ի, National Steinbeck Center-ի և Սան Հոսեի համալսարանի մասնակցությամբ։

2013 թվականին ստացել է «Առաջադիմության մեդալ»։

Ֆիլմագրություն
--------------

* *Brooklyn Bridge* (1981)
* *The Shakers: Hands to Work, Hearts to God* (1984)
* *The Statue of Liberty* (1985)
* *Huey Long* (1985)
* *The Congress* (1988)
* *Thomas Hart Benton* (1988)
* *The Civil War* (1990)
* *Empire of the Air: The Men Who Made Radio* (1991)
* *Baseball* (1994)
* *Վայրի Արևմուտքի յուրացումը* / *The West* (1996)
* *Thomas Jefferson* (1997)
* *Lewis & Clark: The Journey of the Corps of Discovery* (1997)
* *Frank Lloyd Wright* (1998)
* *Not For Ourselves Alone: Elizabeth Cady Stanton and Susan B. Anthony* (1999)
* *Jazz* (2001)
* *Mark Twain* (2001)
* *Horatio's Drive: America's First Road Trip* (2003)
* *Unforgivable Blackness: The Rise and Fall of Jack Johnson* (2005)
* *The War* (2007)
* *The National Parks: America's Best Idea* (2009)
* *Prohibition* (2011)
* *The Dust Bowl* (2012)
* *The Central Park Five* (2012)

**Քույր նախագծում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4 5 6 7  Քենեթ Լորին Բյերնս անվան տակ

* *The Vietnam War* (2017)
* *Yosemite: A Gathering of Spirit* (դեկտեմբերի 8, 2013)
* *The Roosevelts* (2014)
* *Jackie Robinson* (2015)
* *Country Music* (2018)
* *Ernest Hemingway* (2019)

Բըրնս Քենի անվան տակ
* *The West* (1996)

Կարճամետրաժ ֆիլմեր
* *William Segal (Biography)* (1992)
* *Vezelay* (1996)
* *In the Marketplace* (2000)
* *The Address* (2013)

Դերասանական աշխատանքներ
* Gettysburg *(1993)*

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծում*** Մեջբերումներ Վիքիքաղվածքում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Levin B.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
3. 1 2  GeneaStar
4. ↑
5. ↑  «Ken Burns Biography (1953-)». *www.filmreference.com*. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 29-ին.
6. 1 2  «Ken Burns». Encyclopedia of World Biography via BookRags.com. Undated.
7. 1 2 3 4 5  Walsh, Joan (undated). «Good Eye: The Interview With Ken Burns». *San Francisco Focus*. KQED (TV) via Online-Communicator.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
8. 1 2  «Ken Burns». biography at FlorentineFilms.com. undated.
9. ↑  «Ken Burns». Yahoo! Movies. Undated.
10. ↑  «Ken Burns Biography (1953-)». *www.filmreference.com*. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 29-ին.
11. 1 2 3  Erickson, Hal. «Ken Burns biography». All Media Guide / Baseline / The New York Times. Վերցված է 2011 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
12. ↑  Ann Arbor Public Schools Educational Foundation, Ann Arbor Public Schools Alumni Արխիվացված 2016-10-13 Wayback Machine (accessed 29 October 2013).
13. 1 2 3 4 5  Edgerton, Gary (undated). «Burns, Ken: U.S. Documentary Film Maker». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 29-ին.
14. ↑  *Bragg, Meredith; Gillespie, Nick* Ken Burns on PBS Funding, Being a 'Yellow-Dog Democrat,' & Missing Walter Cronkite(անգլ.) // *Reason (magazine)* : magazine. — 2011. Архивировано из первоисточника 5 Հոկտեմբերի 2011.
15. ↑  Kamiya, Gary (undated). «Shame and Glory: *The West* holds a mirror before the double face of a nation». Salon.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2000 թ․ օգոստոսի 17-ին.
16. ↑  «Weddings/Celebrations; Julie Brown, Ken Burns». *The New York Times*. 2003 թ․ հոկտեմբերի 19. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
17. ↑  «Ken Burns's Federal Campaign Contribution Report». Newsmeat. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 19-ին.
18. ↑  M.E. Sprengelmeyer (2008 թ․ օգոստոսի 24). «Filmmaker Ken Burns behind documentary tribute to Sen. Ted Kennedy». Rocky Mountain News. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 3-ին. Վերցված է 2009 թ․ օգոստոսի 26-ին.
19. ↑  Rogers, David (2008 թ․ օգոստոսի 26). «Ailing Kennedy: 'The dream lives on'». *Politico*. Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 19-ին.
20. ↑  MacGillis, Alec (2007 թ․ դեկտեմբերի 18). «Ken Burns Compares Obama to Lincoln». *The Washington Post*. Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 19-ին.
21. ↑  Guthrie, Marisa (2011 թ․ մայիսի 11). «Michael Moore to Be a Contributor on Keith Olbermann's New Show». *The Hollywood Reporter*. Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 19-ին.
22. ↑  «Prohibition». PBS.org. 2011. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 3-ին.
23. ↑  «Ken Burns Seeking Dustbowl Stories». OETA. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 19-ին.
24. 1 2 3  «Introduction». FlorentineFilms.com. undated. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 2-ին.
25. ↑  The World Premiere of Yosemite: A Gathering of Spirit Արխիվացված 2013-10-23 Wayback Machine, Yosemite Conservancy Retrieved 2013-10-21.
26. 1 2  Home; Filmmakers, The; Burns, About Ken; App, The; Films, The; PBS, Visit Ken on; Stuff, Buy Our; App, Buy the; Us, Contact. «Country Music». *Ken Burns* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Florentine Films՝ Քեն Բըրնսի ընկերությունը
* Քեն Բըրնսը Public Broadcasting Service-ում
* Քեն Բըրնսի մատենագրություն
* Քեն Բըրնսը Կոնգրեսի գրադարանում՝ 54 գրառում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90599703 · BNF: 135922699 · CiNii: DA08794564 · GND: 124213944 · ISNI: 0000000108801775 · LCCN: n91020856 · LNB: 000009183 · NKC: mzk2005278345 · NLA: 35942167 · NSK: 000385944 · NTA: 09700443X · NUKAT: n2004045681 · SUDOC: 050510487 · VIAF: 24771550 · ULAN: 500250815 · WorldCat VIAF: 24771550 |

 |

 |