**Կիրիլ Պերսի Կալիստեր** (փետրվարի 16, 1893(1893-02-16), Chute, Colony of Victoria, Բրիտանական կայսրություն - հոկտեմբերի 5, 1949(1949-10-05), Box Hill), ավստրալիացի քիմիկոս և սննդի տեխնոլոգ, ով մշակել է բանջարեղենի խմորիչ սփրեդը։ Ինչպես նաև հայտնի է վերամշակված պանրի մեջ բանջարեղենի ներդրումով։

Վաղ մանկություն
---------------

Կիրիլ Կալիստերի ծննդավայրի նշան
Կալիստերը ծնվել է 1893 թվականի փետրվարի 16-ին, Վիկտորիա Բալարատի մոտ գտնվող Չուտում, Ռոզետա Աննայի (ծնվ. Դիքսոն) և Ուիլյամ Հյու Կալիստերի որդին՝ ուսուցիչ և փոստատար։ Յոթ երեխաների երկրորդ որդին՝ նա հաճախել է Բալլարատի հանքերի դպրոցը և Գրենվիլ քոլեջը, իսկ հետագայում արժանացել է Մելբուռնի համալսարանի կրթաթոշակին։ Նա գիտության բակալավրի կոչում է ստացել 1914 թվականին, իսկ մագիստրոսի կոչումը՝ 1917 թվականին։

1915 թվականի սկզբին Կալիստերը աշխատանքի ընդունվեց սննդամթերք արտադրող ընկերության կողմից, սակայն նույն տարում նա ընդունվեց Ավստրալիայի կայսերական ուժեր։ 53 օր հետո, սակայն, հրամանով նա հեռացվել է պաշտպանության նախարարի ծառայությունից և նշանակվել է զինամթերքի մասնաճյուղ՝ քիմիայից իր գիտելիքների շնորհիվ պայթուցիկներ պատրաստելու Բրիտանիայում։ Նա աշխատել է զինամթերքի վրա Անգլիայում, Ուելսում, այնուհետև Շոտլանդիայում, HM Factory Gretna-ում, որտեղ աշխատել է որպես հերթափոխով քիմիկոս։ Գրետնայում 1918 թվականին ընտրվել է Քիմիայի ինստիտուտի դոցենտ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո նա հանդիպեց և ամուսնացավ շոտլանդացի աղջիկ Քեթրին Հոուփ Մունդելի հետ և վերադարձավ Ավստրալիա և վերսկսեց աշխատանքը Լյուիս Ուիթթիի հետ 1919 թվականին։

Բանջարեղենի գյուտը
------------------

1920-ականների սկզբին Կալիստերը աշխատանքի ընդունվեց Ֆրեդ Ուոքերի կողմից և նրան հանձնարարվեց խմորիչի մզվածք մշակել, քանի որ Մարմիտի Միացյալ Թագավորությունից ներմուծումը խաթարվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքով։ Նա փորձեր կատարեց գարեջրի սպառված խմորիչի վրա և ինքնուրույն մշակեց այն։ սկսեց կոչվել բանջարեղեն, որն առաջին անգամ վաճառվեց Ֆրեդ կազմակերպության կողմից 1923 թվականին։

Կալիստերը հաջողակ էր վերամշակված պանիր արտադրելու գործում,ստանալով համապատասխան արտոնագիր։ Ֆրեդ Ուոքեր ընկերություննըգործարք կնքեց արտադրանքի արտադրության իրավունքի համար, և 1926 թվականին ստեղծվեց նոր ընկերություն։ Կալիստերը նշանակվել է նոր ընկերության գլխավոր գիտնական և արտադրության տեսուչ։

Երեխաներ
--------

1919-ից 1927 թվականներին Կալիստերն ունեցել է երեք երեխա՝ Յանը, Բիլը և Ջինը, որոնք «բնօրինակ երեխաներ» էին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Յանը մահացավ։

Հետագա կյանք
------------

Կալիստերը ստացել է իր դոկտորի կոչումը Մելբուռնի համալսարանից 1931 թվականին՝ իր առաջադրանքը հիմնականում հիմնված է բանջարեղենի մշակման ուղղությամբ իր աշխատանքի վրա։

Նա եղել է Ավստրալիայի թագավորական քիմիական ինստիտուտի նշանավոր անդամը, որն օգնեց նրան ստանալ թագավորական կանոնադրություն 1931 թ։

Կալիստերը մահացել է իր տանը՝ Վելինգթոն փողոցում, Քյու, Մելբուռն 1949 թվականին, սրտի կաթվածից հետո և թաղված է Բոքս Հիլ գերեզմանատանը։ Նա ունեցել է սրտի կաթվածի պատմություն, որի առաջին դեպքը տեղի է ունեցել 1939 թվականի վերջին։ Նրա ունեցվածքը գնահատվել է 45917 ֆունտ ստեռլինգ։

Ժառանգություն
-------------

Կալիստերի կենսագրություն, Մարդ, ով հորինել է բանջարեղենը, գրվել է նրա թոռան՝ Ջեյմի Քալիսթերի կողմից, հրատարակվել է 2012թ։ 

Կալիստերը Քենթ Կալիստերի մեծ հորեղբայրն է՝ պրոֆեսիոնալ սնոուբորդիստ, ով մասնակցել է Ավստրալիայի ձմեռային Օլիմպիական խաղերին։

Կիրիլ Կալիստեր հիմնադրամը, որը հիմնադրվել է 2019 թվականին, ոգեկոչում է նրա կյանքն ու աշխատանքը։ Այն ղեկավարում է թանգարան Բոֆորտում, Վիկտորիա.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Farrer, K. T. H. «Cultural Advice», *Australian Dictionary of Biography*, Canberra: National Centre of Biography, Australian National University, Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 18-ին
2. 1 2  Dorothy Wickham. «Cyril Callister (1893-1949) Industrial Chemist and Food Technologist (Inventor of Vegemite)». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
3. ↑  «Obituary Dr. C. Callister». *The Age*. No. 29, 467. Victoria, Australia. 1949 թ․ հոկտեմբերի 6. էջ 2. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 19-ին – via National Library of Australia.
4. 1 2  Carolyn Webb (2012 թ․ սեպտեմբերի 24). «Spreading the story of an Aussie inventor». *Brisbane Times*. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
5. ↑  «Bright Sparcs Biographical Entry». Bright Sparcs. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 23-ին.
6. ↑  «Attestation Paper of Persons Enlisted for service Abroad» (Scan of Callister's form, dated 26 June 1915.). *National Archives of Australia*. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 15-ին.
7. 1 2  K. T. H. Farrer. «Callister, Cyril Percy (1893 - 1949)». Australian Dictionary of Biography. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 23-ին.
8. 1 2  By (2021 թ․ հուլիսի 13). «Worker of the Week: Cyril Callister». *Devils Porridge Museum* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 25-ին.
9. ↑  «The Institute of Chemistry of Great Britain and Ireland. Proceedings, 1918. Part I». *Proceedings of the Institute of Chemistry of Great Britain and Ireland* (անգլերեն). **42**: A001–A039. 1918 թ․ հունվարի 1. doi:10.1039/PG918420A001. ISSN 0368-3958.
10. ↑  «Vegemite - Facts & Fiction». 2008 թ․ մարտի 14. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 19-ին.
11. ↑  «Vegemite's rocky history». *The West Australian*. AAP. 2012 թ․ սեպտեմբերի 24. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
12. ↑  «Feeding the Nation». National Museum of Australia Canberra. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2008 թ․ փետրվարի 24-ին.
13. ↑  Duncan Kennedy (2012 թ․ հոկտեմբերի 17). «The slow spread of Vegemite». BBC. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
14. ↑  «Cyril Callister Foundation». Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 2-ին.