**Ելիսեյան պայմանագիր** (գերմ.՝ Élysée-Vertrag, ֆր.՝ Traité de l'Élysée), Ֆրանսիայի և Գերմանիայի միջև բարեկամության պայմանագիր, որը ստորագրվել է նախագահ Շառլ դը Գոլի և կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերի կողմից 1963 թվականի հունվարի 22-ին Փարիզի Ելիսեյան պալատում։ Այս պայմանագրի ստորագրմամբ Գերմանիան և Ֆրանսիան նոր հիմք դրեցին հարաբերությունների համար, դրանով իսկ վերջ դնելով դարավոր մրցակցությանը։

Շարժառիթներ
-----------

Երկու պետական գործիչների անձնական կապերը վճռորոշ դեր խաղացին ֆրանս-գերմանական բարեկամության ձևավորման գործում շ։ Առաջին հանդիպումը տեղի է ունեցել 1958 թվականի սեպտեմբերին Շառլ դը Գոլի առանձնատանը՝ Կոլոմբե Լե դեզ Էգլիզում (Վերին Մարնա)։ Այդ ժամանակից ի վեր Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Ադենաուերի և Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահ դը Գոլի կողմից աջակցվող բարի հարաբերությունները դարձել են երկկողմ համագործակցության շարժիչ ուժը։ Նախագահ դը Գոլն առաջնորդվում էր Գերմանիայի նկատմամբ ֆրանսիական քաղաքականության հիմնական մոտիվով, որը նա մշակել էր դեռևս 1943 թվականին հետպատերազմյան առումով. ամեն դեպքում անգլո-սաքսոնական աշխարհին պետք էր խանգարել Ֆրանսիայի հաշվին Գերմանիայի հետ միավորվելուն։

Համատեքստ և նպատակներ
---------------------

Պայմանագիրը հաստատում է վստահության և բարեկամության հարաբերությունները, որոնք հաստատվել են նախկին «Ժառանգական թշնամիների» միջև, 1950 թվականի Շումանի հռչակագրով նախաձեռնված հաշտեցման մեկնարկից ընդամենը մեկ տասնամյակ անց, որը նշանավորվեց եվրոպական ածուխի և պողպատի ասոցիացիայի (1951) և Եվրոպական տնտեսական համայնքի (1957) ստեղծմամբ։ Այսպիսով, նա վերջապես թաղեց պատմության մութ շրջանը, որը խլեց միլիոնավոր ֆրանսիացի և գերմանացի զինվորների կյանքեր (ֆրանս-պրուսական պատերազմ, Առաջին համաշխարհային պատերազմ և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ)։ Այս պայմանագիրը ներառում է Ֆուշեի ծրագրի հիմնական դրույթները (1961), որոնք ձախողվեցին, բայց նաև սահմանափակվեցին միայն երկու երկրներով։

Հակասություններ և վեճեր
-----------------------

Պայմանագրի ստորագրումից երկու շաբաթ անց Խորհրդային միությունը բողոքի նոտա ուղարկեց Գերմանիայի և Ֆրանսիայի կառավարություններին։ Դաշնային կառավարությունը պատասխանեց, բայց Խորհրդային Միությունը կրկին բողոքեց Բունդեսթագի կողմից պայմանագրի վավերացումից հետո՝ կրկնելով բողոքի առաջին նոտայի փաստարկները։ Ֆրանսիայի և Գերմանիայի միջև բարեկամության պայմանագրի ստորագրումից ընդամենը երկու ամիս անց նոր հակասություն առաջացավ։ Նախագահ դը Գոլը ցանկանում էր, որ պայմանագիրը ստիպեր Արևմտյան Գերմանիային հեռանալ և, ի վերջո, հեռանալ իր ամերիկացի գործընկերից։ Նա Արևմտյան Գերմանիան (և Եվրոպական տնտեսական համայնքի մյուս անդամ պետությունները) համարեց Վաշինգտոնի վասալներ։ Պայմանագիրը ուշագրավ էր նրանով, որ այն չէր նշում ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան, ՆԱՏՕ-ն կամ Սակագների և առևտրի գլխավոր համաձայնագիրը։

Իրականացում
-----------

Հիմնական թեզը հիմնված է երկու երկրների ժողովուրդների մերձեցման վրա։ Երկու ստորագրող կողմերի համար կարևոր էր, որ այս համաձայնագիրը ոչ միայն ընդունվեր պետությունների ղեկավարների կողմից, այլ որ երկու երկրների քաղաքացիներն իրենք ավելի մոտենային միմյանց։ Նպատակ դրվեց, որպեսզի գերմանացի և ֆրանսիացի երիտասարդները միտված լինեն երկարաժամկետ հեռանկարային համագործակցությանը, ընդ որում շեշտը դրվեց լեզվի ուսուցման, ինչպես նաև դիպլոմների համարժեքության (փոխադարձ ճանաչման) վրա։ Հիմնադրվել են երիտասարդության հարցերով ֆրանս-գերմանական բյուրոն, ֆրանս-գերմանական միջնակարգ դպրոցները, կազմակերպվել են ուսանողների միջազգային փոխանակումներ երկու երկրների միջև։ Այս ամենը պայմանագրի ստորագրման ուղղակի հետևանքներն են։ Այդ ժամանակից ի վեր բազմաթիվ քաղաքներ, դպրոցներ, ֆրանսիական և գերմանական շրջաններ դարձել են քույր քաղաքներ։

Հիշատակ
-------

* Բնօրինակ փաստաթուղթ ստորագրություններովԲնօրինակ փաստաթուղթ ստորագրություններով
* Կոնրադ Ադենաուերի և Շառլ դը Գոլի ձեռքսեղմումով պատկերող քանդակԿոնրադ Ադենաուերի և Շառլ դը Գոլի ձեռքսեղմումով պատկերող քանդակ
* Գերմանա-ֆրանսիական ավագ դպրոց Ֆրայբուրգում, որը հիմնադրվել է պայմանագրի ստորագրման շնորհիվԳերմանա-ֆրանսիական ավագ դպրոց Ֆրայբուրգում, որը հիմնադրվել է պայմանագրի ստորագրման շնորհիվ
* Ելիսեյան պայմանագրի տասնամյակի պատվին թողարկված գերմանական փոստային նամականիշԵլիսեյան պայմանագրի տասնամյակի պատվին թողարկված գերմանական փոստային նամականիշ
* Ելիսեյան պայմանագրի 25-ամյակի առթիվ թողարկված գերմանական փոստային նամականիշԵլիսեյան պայմանագրի 25-ամյակի առթիվ թողարկված գերմանական փոստային նամականիշ
* Գերմանական փոստային նամականիշ (դիզայնը՝ Թոմի Ունգերերի), Ֆրանսիայի հետ համատեղ թողարկում՝ ի պատիվ ֆրանս-գերմանական համագործակցության պայմանագրի ստորագրման 40-ամյակիԳերմանական փոստային նամականիշ (դիզայնը՝ Թոմի Ունգերերի), Ֆրանսիայի հետ համատեղ թողարկում՝ ի պատիվ ֆրանս-գերմանական համագործակցության պայմանագրի ստորագրման 40-ամյակի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  DW: «Елисейский договор: 50 лет германо-французской дружбы»
2. ↑  Gero von Randow «50 Jahre Élysée-Vertrag: Ein Druckmittel gegen die Amerikaner» Die Zeit, Hamburg, 2013-01-24, ISSN: 0044-2070  Archived 2021-08-02 at the Wayback Machine.(գերմ.)
3. ↑  Le Monde Diplomatique: Anne-Cécile Robert «Un anniversaire morose pour le couple franco-allemand» Archived 2021-08-02 at the Wayback Machine.(ֆր.)
4. ↑  Ежегодник БСЭ. 1964 / М. 1964 — С. 55.
5. ↑  DW: Marek, Michael. «Elysee — A treaty for friendship» Archived 2021-07-17 at the Wayback Machine.(անգլ.)
6. ↑  Spiegel Online: Gunkel, Christoph. «Treaty Heralded New Era in Franco-German Ties» Archived 2021-08-03 at the Wayback Machine.(գերմ.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16724972x · GND: 4149322-9 · SUDOC: 034212779 · VIAF: 217224272 · WorldCat VIAF: 217224272 |

 |