**Ֆլորիդայի պատմությունը** սկսվում է 14 հազար տարի առաջ՝ Հյուսիսային Ամերիկայի ժողովուրդների առաջին գաղթից դեպի Ֆլորիդա թերակղզի։ Ֆլորիդայի գրավոր պատմությունը սկսվում է եվրոպացիների ժամանումով․ Իսպանացի ճանապարհորդ Խուան Պոնսե դե Լեոնն առաջին անգամ հիշատակել է այն 1513 թվականին։ Նա էր, ով թերակղզին անվանեց «La Pascua Florida» («La Florida») իր լանդշաֆտների համար, ինչպես նաև այն պատճառով, որ նա իջավ նրա ափերին Զատկի շաբաթվա ընթացքում, որը իսպանացիներն անվանում են «Pascua Florida» (ծաղիկների փառատոն)։

Ֆլորիդան դարձավ ժամանակակից Միացյալ Նահանգների առաջին շրջանը, որը բնակեցվեց եվրոպացիների կողմից։ Այդ ժամանակից ի վեր Ֆլորիդան տեսել է գաղութացման և ներգաղթի բազմաթիվ ալիքներ, ներառյալ 16-րդ դարում ֆրանսիացիներն ու իսպանացիները, ինչպես նաև հնդկացիների միգրացիան հարավի այլ մասերից, ազատ սևամորթներին և փախած ստրուկներին, որոնք հայտնի են դարձել որպես Սև Սեմինոլներ։ Ֆլորիդան 16-19-րդ դարերում գտնվել է իսպանական գաղութային տիրապետության տակ և կարճ ժամանակով 18-րդ դարում (1763–1783)՝ բրիտանական տիրապետության տակ։ 1821 թվականին դարձել է Միացյալ Նահանգների «տարածք»։ Երկու տասնամյակ անց՝ 1845 թվականի մարտի 3-ին, Ֆլորիդան ընդունվեց որպես Միացյալ Նահանգների 27-րդ նահանգ։

Ֆլորիդան ստացել է «Արևային նահանգ» մականունը՝ շնորհիվ իր տաք կլիմայի և արևոտ օրերի մեծ քանակի։ Ֆլորիդայի լավ կլիման, առատ լողափերը և աճող արդյունաբերությունը գրավել են նահանգից դուրս գտնվող հյուսիսային միգրանտներին, միջազգային միգրանտներին և հանգստացողներին դեռևս 1920-ական թվականներին՝ Ֆլորիդայի հողերի բումից հետո։ Տարբեր բնակչություն, ուրբանիզացիա և դիվերսիֆիկացված տնտեսություն զարգացումը Ֆլորիդայում եղավ ամբողջ 20-րդ դարի ընթացքում։ 2014 թվականին Ֆլորիդան՝ ավելի քան 19 միլիոն բնակչությամբ, առաջ անցավ Նյու Յորք նահանգից՝ դառնալով Միացյալ Նահանգների երրորդ ամենաբնակեցված նահանգը։

Ֆլորիդայի տնտեսությունը փոխվել է իր պատմության ընթացքում՝ սկզբում զարգանում էր բնական ռեսուրսների շահագործումը՝ անտառահատումներ, հանքարդյունաբերություն, ձկնորսություն և սպունգի արդյունահանում, ինչպես նաև անասնաբուծությունը, հողագործությունը և ցիտրուսաբուծությունը։ Հետագայում սկսեց զարգանալ զբոսաշրջությունը, անշարժ գույքի շուկան, առևտուրը, բանկային և կենսաթոշակային բիզնեսը։

Վաղ պատմություն
---------------

### Երկրաբանական պատմություն

Ֆլորիդան սկսեց ձևավորվել հարավային կիսագնդի Գոնդվանա մայրցամաքում՝ ուշ նախաքեմբրյան և վաղ քեմբրյան ժամանակահատվածում՝ 650 միլիոն տարի առաջ։ Այն իրականում Արևմտյան Աֆրիկայի մի մասն էր՝ ժամանակակից Սենեգալի տարածքում։ Պալեոզոյան դարաշրջանում Գոնդվանան միացավ Լաուրասիային՝ ձևավորելով Պանգեա մայրցամաքը, և երբ Պանգեան բաժանվեց, Ֆլորիդան դարձավ Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքի մի մասը։ Կավճի ժամանակաշրջանում ծովի մակարդակը հասել է առավելագույնին, և գրեթե ամբողջ Ֆլորիդան ջրի տակ էր։ Այս ժամանակաշրջանից պահպանվել են բազմաթիվ հատակային նստվածքներ, որոնք հիմնականում կազմված են ռուդիստ փափկամարմիններից։

Օլիգոցենի ժամանակ՝ մոտավորապես 34-ից 28 միլիոն տարի առաջ, Ֆլորիդայի կրաքարային հարթակը շարունակեց ձևավորվել՝ ստեղծելով կղզի (կամ կղզիներ), որը 1910 թվականին կոչվեց «Orange Island»: Օլիգոցենի կեսերին ծովի մակարդակը սկսեց իջնել, և Օրանժ կղզին միացավ Հյուսիսային Ամերիկայի մայրցամաքին։ Ձևավորվեցին հսկայական ցամաքային զանգվածներ, և առաջին ցամաքային կենդանիները, ինչպիսին Մեսոհիպուսն էր, հայտնվեցին Ֆլորիդայում։ Ուշ միոցենի և պլիոցենի ժամանակ Ֆլորիդայի գրեթե ամբողջ հարթակը վերածվեց ցամաքի։ Պլիոցենում ցամաքի շերտը կապում էր Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաները՝ կտրելով Ատլանտյան օվկիանոսը Խաղաղ օվկիանոսից, ինչը հանգեցրեց Գոլֆստրիմի ձևավորմանը և բազմաթիվ կենդանիների գաղթին հարավային մայրցամաքից դեպի հյուսիս (այսպես կոչված` Մեծ միջամերիկյան փոխանակում)։ Լամաները Ֆլորիդայից եկան Հարավային Ամերիկա, իսկ օպոսումները, մասնավորապես, հարավից Ֆլորիդա։

Սառցե դարաշրջանում սառցադաշտը չի հասել Ֆլորիդա, բայց այն մեծանում և փոքրանում էր, ինչի հետևանքով ծովի մակարդակը տատանվում է և երբեմն 30 մետրով բարձրանում, քան այսօր, իսկ երբեմն (օրինակ՝ 18000 տարի առաջ) իջնում է 130 մետրով, և Ֆլորիդայի թերակղզին դարձել է երկու անգամ ավելի մեծ ժամանակակից չափերից, կլիման ավելի խստացավ, Ֆլորիդայում հայտնաբերվեցին մամոնտներ և մաստոդոններ, որոնք անհետացան Պլեիստոցենի վերջում՝ կլիմայի փոփոխության և առաջին մարդկանց միգրացիայի պատճառով։ Նույն ժամանակահատվածում ծովի մակարդակը բարձրացավ, և Ֆլորիդան ստացավ իր ժամանակակից տեսքը։ Ըստ երկրաբան Ջոնաթան Բրայանի՝ ժամանակակից Ֆլորիդան խրված է իր երկրաբանական անցյալում, և նրա բնությունը շատ առումներով հիշեցնում է պլեյստոցենի և միոցենի բնույթը։

### Առաջին մարդիկ

Առաջին մարդիկ՝ պալեո-հնդիկները, Ֆլորիդայում հայտնվել են մոտ 12000 տարի առաջ՝ վերջին սառցե դարաշրջանի վերջում։ Ծովի մակարդակն ավելի ցածր էր, կլիման ավելի զով էր և չոր, ստորերկրյա ջրերն ու անձրևները սակավ էին, իսկ քաղցրահամ ջուրը հասանելի էր միայն խորտակարաններում և կրաքարային դրենաժային ավազաններում։ Այս ջրային մարմինների շուրջ ապրում էին պալեո-հնդկացիներ։ Ժամանակակից գետերի հուներում գտնվող խորշերը և լողավազանները (օրինակ՝ Փեյջ-Լադսոն տեղանքը Օսիլա գետում) տվել են պալեոինդիական արտեֆակտների հարուստ գանձարան, ներառյալ Կլովիսի կետերը։

Պալեո-հնդկական ժամանակաշրջանը տևեց 2 կամ 3 հազար տարի, և այս ընթացքում փոխվեց կլիման, ավելի շատ անձրևներ եղան, պլեյստոցենյան մեծ ֆաունան վերացավ, և մ.թ.ա. 8000 թվականին ձին վերացավ։ Պալեոինդիական մշակույթին աստիճանաբար փոխարինեց վաղ արխայիկ մշակույթը։ Հնագետները շատ բան են իմացել դրա մասին 1982 թվականին Վինդովեր լճակում կատարված հայտնագործությունների շնորհիվ, որտեղ հայտնաբերվել են մ.թ.ա. մոտ 5000 թվականով թվագրվող ոսկորներ և արտեֆակտներ։

Ուշ արխայական շրջանը սկսվել է շուրջ մ.թ.ա. 3000 թվականին, երբ Ֆլորիդայի կլիման հասավ ներկայիս պայմաններին, և ծովի մակարդակը բարձրացավ գրեթե ներկայիս մակարդակի։ Մարդիկ սովորաբար զբաղեցնում էին ինչպես քաղցրահամ, այնպես էլ աղի ջրերի խոնավ տարածքներ։ Այս ընթացքում կուտակվել են արկերի մեծ բեկորներ։ Շատ մարդիկ ապրում էին հատուկ կառուցված հողաթմբերով խոշոր գյուղերում, օրինակ՝ Հորրա կղզում, որը արխայական ժամանակաշրջանում եղել է Միացյալ Նահանգների հարավ-արևելքում շարունակաբար բնակեցված ամենամեծ համայնքը։ Այստեղ է գտնվում նաև Արևելքի ամենահին թմբը, որը թվագրվում է մոտ մ․թ․ա․ 1450 թվականով։ Մոտ մ.թ.ա. 2000 թվականին ներկայիս Ֆլորիդա և Ջորջիա նահանգներում ապրող մարդիկ սովորել են կերամիկա պատրաստել, և դա տեղի է ունեցել մոտ 800 տարի շուտ, քան Հյուսիսային Ամերիկայի մնացած մասերում։ Մոտ մ.թ.ա. 1000 թվականին մարդիկ որսորդությունից ու հավաքչությունից աստիճանաբար սկսեցին անցնել արտադրողական տնտեսության։ Արխայիկ դարաշրջանի բնակավայրերը լքվեցին, մարդիկ անցան համեմատաբար նստակյաց ապրելակերպի և սկսեցին բնակեցնել նախկինում անմարդաբնակ վայրերը։ Մոտավորապես մ․թ․ա 500 թվականից սկսած ներկայիս Տամպայից մինչև Ալաբամա ափին ձևավորվեց Դեպտֆորդի մշակույթը, որը 300 տարի անց բաժանվեց երեք առանձին մշակույթների։

1000 թվականից հետո Հյուսիսային Ֆլորիդայում ձևավորվեց Ֆորտ Ուոլթոնի մշակույթը, որը շատ ընդհանրություններ ուներ ամերիկյան հարավ-արևելքի մշակույթների հետ, որոնք սովորաբար դասակարգվում են որպես ընդհանուր Միսիսիպյան մշակույթ։

### Շփումը եվրոպացիների հետ

16-րդ դարի սկզբին Ֆլորիդայում բնակեցված էր մոտավորապես 100,000 հնդկացիներով, որոնց հաջողվեց ստեղծել համեմատաբար բարդ տնտեսություն, կրոն և սոցիալական ինստիտուտներ։ Նրանք գիտեին, թե ինչպես կառուցել մեծ կառույցներ՝ օգտագործելով մեծ թվով աշխատողներ։ Եվրոպացիները Ֆլորիդայում հայտնաբերեցին վեց հիմնական էթնիկ խմբեր և բազմաթիվ ենթաէթնիկ խմբեր։ Ամենամեծ ցեղը Տիմուկուան էր, որը կազմում էր 40000 մարդ։ Ապալաչի ցեղը կազմում էր մոտ 25000 մարդ, Կալուսա ցեղը՝ 20000, Տոկոբագա՝ 7000, Տեկեստա՝ 5000, Ջեագա ցեղը՝ 2000 մարդ։ Տիմուկուան, Ապալաչին և Տոկոբագան զբաղվում էին հողագործությամբ և որսորդությամբ, բայց Կալագան չգիտեր, թե ինչ է հողագործությունը, ինրպես թերակղզու հարավում գտնվող փոքր ցեղերը։ Կալուսա ցեղը հասավ կեր որոնողների սոցիալական զարգացման զարմանալիորեն բարձր մակարդակի։ Այս բոլոր ցեղերն անհետացան եվրոպացիների հետ շփումներից 250 տարվա հետո, նրանք տառապեցին համաճարակներից, ներքին պատերազմներից և եվրոպացիների հետ պատերազմներից, և շատերը պարզապես լքեցին թերակղզին։ 1763 թվականին միայն 200 հնդիկներ մնացին, և նրանք իսպանացիների հետ հեռացան Ֆլորիդայից։ Դատարկ հողերը սկսեցին բնակեցվել 18-րդ դարի սկզբին հյուսիսից եկած գաղթականների կողմից, որոնք ստեղծեցին մի համայնք, որը հայտնի է որպես Սեմինոլներ։ Նրանք հետագայում հեռացվեցին արևմուտքից, բայց մոտ 5000 սեմինոլներ ապրում են Ֆլորիդայում մինչ օրս։

Իսպանական Ֆլորիդա
-----------------

### Առաջին իսպանական գաղթյալներ

Ֆլորիդայի հայտնաբերողը համարվում է Խուան Պոնսե դե Լեոնը՝ Կոլումբոսի երկրորդ ճանապարհորդության ուղեկիցը, ով մնաց ապրելու Իսպանիոլայում և այնուհետև նվաճեց Պուերտո Ռիկոն Իսպանիայի համար։ Նա հնդիկներից իմացել է որոշակի Բիմինի կղզու գոյության մասին, 1512 թվականին նա թագավորից դրամաշնորհ է ստացել այս կղզու համար և գնաց փնտրելու։ Նա իր միջոցներով սարքավորեց երեք փոքր նավ, 1513 թվականի գարնանը ծով դուրս եկավ և որոշ ժամանակ Բահամյան կղզիների մեջ որոնեց Բիմինին։ Ոչինչ չգտնելով՝ նա թեքվեց դեպի արևմուտք և 1513 թվականի մարտի 27-ին Զատիկին հասավ Ֆլորիդայի ափերը։ Մի քանի օր անց նա վայրէջք կատարեց ժամանակակից Սուրբ Օգոստինոսի տարածքում։ Բահամյան հնդկացիներն այս շրջանն անվանել են Կանիկո կամ Կանսիո, սակայն Զատիկի հայտնագործության շնորհիվ, որը իսպանացիներն անվանում են «Pascua Florida» (Ծաղիկների տոն), երկիրը կոչվել է Ֆլորիդա։ Իսպանացիները մի քանի շաբաթ ուսումնասիրեցին ափը, որից հետո Պոնսե դե Լեոնը վերադարձավ Պուերտո Ռիկո։ Թագավորը նրան շնորհեց ադելանտադոյի տիտղոս և Ֆլորիդայի գաղութացման իրավունք, սակայն կղզիներում հնդկացիների ապստամբությունը հետաձգեց այդ ։

Պոնսե դե Լեոնը, ընդհանուր առմամբ, համարվում է առաջին եվրոպացին, ով տեսել է Ֆլորիդան 1513 թվականին, բայց հավանաբար նա ունեցել է նախորդներ։ Ֆլորիդան և մոտակա ափերի մեծ մասը պատկերված են Կանտինոյի հարթության վրա։ Պոնսե դե Լեոնը, հնարավոր է, առաջին իսպանացին չէր, որ ափ է դուրս եկել Ֆլորիդայում. ստրուկների առևտրականները, հնարավոր է, գաղտնի արշավել են տեղի գյուղերը՝ նախքան նրա ժամանելը (սա կարող է բացատրել իսպանացիների հանդեպ հնդկացիների թշնամանքը. բացի այդ, Պոնսեն հանդիպել է բնիկ ցեղերի առնվազն մեկ իսպանախոս անդամի)։

1516 թվականին կապիտան Դիեգո դե Միրուելոն նավարկեց Կուբայից, նավարկեց Ֆլորիդայի արևմտյան ափով՝ առևտուր անելու հնդկացիների հետ և ենթադրաբար հայտնաբերեց Պենսակոլա ծովածոցը։ 1517 թվականին Էրնանդես դե Կորդոբան վայրէջք կատարեց արևմտյան ափին, բայց սպանվեց հնդկացիների հետ ճակատամարտում։ Արշավախմբի մասնակիցների պատմություններից տպավորված՝ Ջամայկայի նահանգապետը 1519 թվականին ուղարկեց Ալվարես դե Պինեդայի արշավախումբը, որը երկու անգամ վայրէջք կատարեց Ֆլորիդայի ափին, բայց հնդկացիների թշնամության պատճառով երկու անգամն էլ նավերը վերադարձան։ 1524 թվականին Գոմեսի արշավախումբը նավարկեց Ֆլորիդայի արևելյան ափով և ապացուցեց, որ Ֆլորիդան ամերիկյան մայրցամաքի մի մասն է։

1521 թվականին, իմանալով Կորտեսի հաջողությունների մասին Մեքսիկայում, Պոնսե դե Լեոնը որոշեց գրավել Ֆլորիդան։ Նա սարքավորեց երկու նավ, վայրէջք կատարեց Ֆլորիդայում և սկսեց բնակավայր կառուցել, բայց անմիջապես հարձակման ենթարկվեց հնդիկների կողմից և վերադարձավ նավերի մոտ։ Պոնսե դե Լեոնը վերադարձավ Կուբա, որտեղ նա մահացավ ստացած վերքերից, և Ֆլորիդայի նվաճման բոլոր ծրագրերը հետաձգվեցին։

Պանֆիլո դե Նարվաեսը՝ Կորտեսի ուղեկիցներից մեկը, 1526 թվականին Ֆլորիդան նվաճելու համար դրամաշնորհ ստացավ, նավարկեց Իսպանիայից և 1527 թվականի ապրիլի 4-ին մտավ Տամպա ծովածոց։ Այնտեղից նա գնաց ցամաքով դեպի ժամանակակից Թալահասիի տարածք, որտեղ պետք է հանդիպեր նավատորմի հետ, բայց նավերը չհասան հանդիպման վայր, ուստի Նարվաեզը ափով գնաց Մեքսիկա։ Միայն 1536 թվականի հունիսին նրա արշավախմբի մնացորդները՝ 80 հոգի, հասան Մեխիկո։

1538 թվականին Ֆլորիդան նվաճելու փորձ կատարվեց Հերնանդո դե Սոտոն՝ Պիսարոյի ուղեկիցներից մեկը։ Նա նավարկեց Կուբայից և 1539 թվականի մայիսին իջավ Տամպա ծովածոցում։ Այնտեղից նա ցամաքով գնաց դեպի Պենսակոլա ծովածոց և ավելի հյուսիս։ Այդ տարիներին միսիոներների մոտ տեսություն առաջացավ, որ զինվորականների դաժանությունն է առաջացրել հնդկական բնակչության թշնամանքը (այսպես է ձևավորվել իսպանական սև լեգենդը), ուստի դոմինիկացի Լուիս Քենսեր դե Բարբաստրոն փորձել է. կապ հաստատեց Ֆլորիդայի հնդկացիների հետ՝ առանց բանակ ներգրավելու, սակայն նրա մի քանի ուղեկիցներ սպանվեցին, իսկ 1549 թվականի հունիսին սպանվեց նաև նա, երբ փորձում էր ափ դուրս գալ։

Նոր Իսպանիայի փոխարքա Լուիս դե Վելասկոն մնաց Ֆլորիդայի գրավման կողմնակիցը, ով կարծում էր, որ թերակղզին տիրանալը կապահովի իսպանական գաղութները հյուսիսից։ 1558 թվականի հոկտեմբերի 30-ին նա արշավախումբ ուղարկեց Տրիստան դե Լունա և Արելլանո, որը վայրէջք կատարեց Մոբայլ Բեյի տարածքում, որտեղ հիմնեց Սանտա Մարիա դե Օչուսե (Պենսակոլա) բնակավայրը, բայց չկարողացավ գտնել որևէ դրույթ, և այնուհետև փոթորիկը վնասել է նրա նավերը։ Դե Լունան մի քանի արշավներ կատարեց մայրցամաքի ներս, բայց ի վերջո ստիպված եղավ վերադառնալ Մեքսիկա։ Նրա փոխարեն նշանակվեց Անխել դե Վիլաֆանեն, ով նույնպես չկարողացավ լուծել վերաբնակիչների բոլոր խնդիրները և 1561 թվականին գաղութատերերին տարհանեց Կուբա։ Այսպիսով, իսպանական գաղութացման բոլոր առաջին փորձերն ավարտվեցին անհաջողությամբ։ Այս արշավախմբերում զոհվել է մոտ 2000 մարդ։ Միայն ֆրանսիացիներին հաջողվեց հիմնել առաջին մշտական բնակավայրը։

### Ֆրանսիական Ֆլորիդա

Ֆլորիդան գաղութացնելու ֆրանսիացիների առաջին փորձը նախաձեռնել է ծովակալ Գասպար դե Կոլինին։ 1555 թվականին Բրազիլիան գաղութացնելու փորձը ձախողվեց, սակայն 1562 թվականի ապրիլի 30-ին երեք ֆրանսիական նավ Ժան Ռիբոտի հրամանատարությամբ ժամանեցին Սենտ Ջոնս գետի գետաբերան և առևտրային կապեր հաստատեցին հնդկացիների հետ։ 1564 թվականին Կոլինին ուղարկեց երկրորդ արշավախումբը՝ Ռենե Գուլեն դե Լոդոնյերի հրամանատարությամբ, որը Ֆլորիդա հասավ հունիսի 22-ին և հունիսի 25-ին հիմնեց Ֆորտ Քերոլայնը՝ ներկայիս Ջեքսոնվիլում։ Այնուամենայնիվ, շատ շուտով սննդի պակասը սկսեց զգացվել, սկսվեցին բողոքի ցույցեր և անկարգություններ, և Լոդոնիերն ինքը հիվանդացավ և կորցնեց հետաքրքրությունը գաղութի նկատմամբ։

Ֆրանսիացիների հայտնվելը տագնապեցրեց իսպանացի թագավորին, ով, եթե նույնիսկ պլաններ ուներ հեռանալ Ֆլորիդայից, այժմ արագ լքեց այն։ Նրա հրամանով Պեդրո Մենենդես դե Ավիլեսը հավաքեց 19 նավերից բաղկացած մեծ նավատորմ, որը 1565 թվականի հունիսի 20-ին լքեց Կադիսը, փոթորիկների պատճառով մնաց Կանարյան կղզիներում և օգոստոսի 28-ին՝ Սուրբ Օգոստինոսի օրը, հասավ Ֆլորիդայի ափ՝ սեպտեմբերի 8-ին անձնակազմերը ափ հանելով գետի գետաբերանում, որը նա անվանեց Սուրբ Օգոստինոս գետ, և Ֆլորիդան հայտարարեց իսպանական թագավորի սեփականությունը։ Այս օրը համարվում է Սան Ագուստին քաղաքի (ներկայիս Սուրբ Օգոստինոս) ծննդյան օրը։ Արդեն սեպտեմբերի 10-ին ֆրանսիական նավերը մոտեցել են իսպանական վայրէջքի վայրին, սակայն հանկարծակի փոթորիկը ոչնչացրել է դրանք։ Մենենդեսը ցամաքով ճանապարհորդեց դեպի Ֆորտ Կարոլինա և արագ գրավեց այն՝ վերանվանելով այն Ֆորտ Մատեո։ Փրկված ֆրանսիացիները ամրոց կառուցեցին Կանավերալ հրվանդանում, սակայն Մենենդեսը հայտնաբերեց դրանք, գրավեց և ուղարկեց Հավանա։ 1567 թվականի հունիսին Դոմինիկ դե Գուրգը արշավեց իսպանական բնակավայրերը և այրեց Ֆորտ Մատեոն։ Դրանից հետո Մենենդեսը Ֆլորիդայի ափին հիմնեց ևս մի քանի բնակավայր, բայց միայն Սան Ագուստինը կարողացավ մշտական բնակավայր դառնալ։ Արևմտյան ափին Մենենդեսը հիմնեց բնակավայր Շարլոտ Բեյում և Տակոբագա (Տամպա) բնակավայրը, սակայն Կալուսա հնդկացիների թշնամության պատճառով նրանք լքվեցին իսպանացիների կողմից։

### Ֆլորիդան 16-րդ դարի վերջում

Մենենդեսի օրոք հիմնադրվել է միայն Սան Ագուստին փոքրիկ գյուղը։ Ֆլորիդան չէր կարող եկամուտ ստանալ ֆերմերներից, հանքերից կամ ստրկական աշխատանքից, ինչպես իսպանական մյուս գաղութներում, բայց այն պետք է պահվեր որպես առաջադեմ սահմանային ֆորպոստ։ Այդ տարիներին Մենենդեսի տեղակալն էր նրա եղբորորդին Պեդրո Մենենդես Մարկեսը, ով մնաց փոխնահանգապետի պաշտոնում իր իրավահաջորդ Էրնանդո դե Միրանդայի օրոք՝ նահանգապետ 1575 թվականից։ 1577 թվականից Մարկեսը ծառայեց որպես ժամանակավոր նահանգապետ, իսկ 1578 թվականին նա դարձավ Ֆլորիդայի մշտական կառավարիչ՝ այդ պաշտոնում ծառայելով մինչև 1589 թվականը։ Ֆլորիդայի գաղութն ապրում էր Նոր Իսպանիա նահանգի տրանսֆերտներով, որոնք ծախսվում էին Մեքսիկայում կամ Կուբայում ապրանքներ գնելու վրա։ Կուբայի եպիսկոպոսն այդ ժամանակ Ֆլորիդայի ծխերի ղեկավարն էր, թեև նրա մասնակցությունը՝ նյութական և հոգևոր, աննշան էր։

1585 թվականին Սան Ագուստինն արդեն ուներ վարչական տուն, եկեղեցի և 300 բնակիչ։ Նույն թվականին Ֆրենսիս Դրեյքը թողեց Անգլիան և ասպատակեց իսպանական գաղութները՝ թալանելով Սանտո Դոմինգոն և Կարթագենան, իսկ հետո պատահաբար նկատեց Սան Ագուստինին և հարձակվեց նրա վրա։ Նահանգապետ Մարկեսին հաջողվեց տարհանել բնակչությանը և հապճեպ ամրոց կառուցել, բայց կայազորը չպաշտպանեց այն, և Դրեյքը ստացավ բոլոր հրացաններն ու ամրոցի գանձարանը։ Մեկնելուց առաջ նա ավերել է քաղաքի բոլոր շենքերը, ուստի այնուհետև շատ ժամանակ է պահանջվել Սան Ագուստինի վերականգնման համար։ Դրեյքի արշավանքը տագնապեցրեց բոլոր գաղութները, պարզ դարձավ, որ անհրաժեշտ է կառուցել լուրջ ամրոցներ մեծ քանակությամբ հրացաններով և ուժեղ կայազորներով։ Հարց առաջացավ, թե որքանով է հարմար Սան Ագուստինը բնակեցման համար։ 1599 թվականի սեպտեմբերի 22-ին փոթորիկը ավերեց քաղաքը և նորից բարձրացրեց բնակավայրը տեղափոխելու հարցը. քաղաքը դժվար էր պաշտպանել, այն հեռու էր առևտրական ուղիներից, հեռու հնդկական մեծ բնակավայրերից (քարոզիչների հենակետ լինելու համար) և քիչ վարելահող ուներ։ Միևնույն ժամանակ, դա միակ հարմար նավահանգիստն էր իսպանական Հյուսիսային Ամերիկայի Ատլանտյան ափին։ Հավանաբար, ֆինանսական միջոցների բացակայությունը փրկեց քաղաքը այլ վայր տեղափոխելուց։

### Ֆլորիդա 17-րդ դարում

17-րդ դարի սկզբին պարզ դարձավ, որ Ֆլորիդան կմնա միայն կայսրության ռազմական ֆորպոստը, չի բնակվի եվրոպացիների կողմից և չի կարողանա ապահովել իր կարիքները։ Բայց հույս կար, որ Ֆլորիդայի հնդկացիները կարող են քրիստոնեացվել, քաղաքակրթվել և իսպանացվել ու օգտագործվել գաղութը պաշտպանելու համար։ Իսպանական այլ գաղութներում այդ նպատակների համար օգտագործվել է էնկոմիենդա ինստիտուտը, սակայն Ֆլորիդայում այն չի արմատավորվել։ Բնակչության քրիստոնեացման գործը վստահված էր կաթոլիկ առաքելություններին։ Միսիոներները փորձում էին աշխատել առանց բանակի օգնության՝ չնայած հնդկացիների թշնամությանը, որոնք երբեմն ապստամբում էին։ Միսիոներական գործունեության գագաթնակետը տեղի ունեցավ 1674 թվականին։ 1676-ին կար 40 առաքելություն, 1680-ին՝ արդեն 52։ Բայց հետո հնդկացիների և բրիտանացիների արշավանքները հաճախակիացան, առաքելությունները սկսեցին փլուզվել, և 1708-ին Սան Ագուստինից դուրս ոչ ոք չմնաց։

Իսպանացիները դժվարանում էին վերահսկողություն տակ պահել Ֆլորիդային նույնիսկ այն ժամանակ, երբ հնդկացիներն ու վայրի բնությունը կազմում էին հիմնական խնդիրը, իսկ անգլիացիների՝ Հարավային Ատլանտյան օվկիանոս և ֆրանսիացիներ՝ Միսիսիպիում հայտնվելը ավելի անհուսալի դարձրեցին նրանց վիճակը։ Անգլիական Ջեյմսթաուն քաղաքի հայտնվելը 17-րդ դարի սկզբին տագնապեցրեց իսպանացիներին, բայց նրանք այնտեղ ուղարկեցին միայն երկու հետախուզական արշավախմբեր 1609 և 1611 թվականներին և ուրիշ ոչինչ չարեցին։ 1670 թվականին Չարլսթոն քաղաքի հիմնադրումն արդեն իսկ լուրջ վտանգ էր ներկայացնում։ Դեռևս 1668 թվականին բրիտանացիները Ռոբերտ Սիրլի հրամանատարությամբ արշավեցին Սան Ագուստինում, ինչը ստիպեց իսպանացիներին մտածել քաղաքն ամրացնելու մասին։ 1772 թվականի հոկտեմբերի 2-ին հիմնադրվել է Կաստիլյո դե Սան Մարկոս ամրոցը, որն ավարտվել է 18-րդ դարի սկզբին։ Այս մեծ քարե ամրոցը փոխարինեց նախորդ ինը փայտե ամրոցներին։ 1686 թվականին Թոմաս դե Լեոնի արշավախումբը ուղեւորվեց դեպի Չարլսթոն, բայց նախքան նպատակակետին հասնելը նրան հարվածեց փոթորիկը։

Մինչ իսպանացիները կռվում էին անգլիական առաջխաղացման դեմ հյուսիսից, արևմուտքում նոր վտանգ առաջացավ. ֆրանսիացիները, ուսումնասիրելով Մեծ լճերը, առաջ շարժվեցին դեպի Միսիսիպիի հովիտ և 1682 թվականին հասան Մեքսիկական ծոց։ 1685-ից 1690 թվականներին իսպանացիները 11 արշավախմբեր ուղարկեցին ֆրանսիացիներին որոնելու համար, բայց ոչինչ չգտան, բայց նրանք հայտնաբերեցին Պենսակոլա ծովածոցը և սկսեցին պլանավորել վերակառուցել այս վայրում բնակավայրը։ 1694 թվականի հունիսի 13-ին թագավորը հրամանագրով հրամայեց բնակեցնել Պենսակոլան, բայց միայն 1694 թվականին ֆրանսիական նավերի հայտնվելը ստիպեց իսպանացիներին լրջորեն մոտենալ խնդրին. տարեվերջին կառուցվեց Ֆորտ Սան Կառլոս դե Ավստրիա ամրոցը։ Այսպիսով ձևավորվեց նոր նահանգ, որի առաջին կառավարիչը Անդրես դե Արիոլան էր։ Արդեն 1699 թվականի հունվարին ֆրանսիական նավեր հայտնվեցին, բայց չկարողացան մտնել Պենսակոլա ծովածոց։ Հետո նրանք բնակավայր հիմնեցին դեպի արեւմուտք։ 1702 թվականին նրանք հիմնադրել են «Fort Mobile-»ը, որը 1711 թվականի ջրհեղեղից հետո տեղափոխվել է ներկայիս վայրը։ Պենսակոլայում իսպանացիների դիրքը անորոշ էր, սակայն նրանց հաջողվեց բարեկամական հարաբերություններ հաստատել ֆրանսիացիների հետ Մոբիլում և նույնիսկ սնունդ ստանալ նրանցից։

### Ֆլորիդա 18-րդ դարի սկզբին

Կարոլինա նահանգի հետ կոնֆլիկտներից որոշ ժամանակ խուսափել էին նահանգապետ Ջոն Արչդեյլի խաղաղ բնավորության պատճառով, սակայն 1700 թվականին Ջեյմս Մուրը, ով ցանկանում էր իրեն դրսևորել, դարձավ նահանգապետ, և կարոլինացիները նյարդայնանում էին, որ իրենց ստրուկները երբեմն փախչում էին Ֆլորիդա՝ իսպանացիների պաշտպանության տակ։ 1702 թվականին Սան Ագուստինը հարձակման ենթարկվեց ցամաքով և ծովով, սակայն խոշոր տրամաչափի հրացանների բացակայությունը խանգարեց ամրոցի գրավմանը։ Իսպանական նավերի հայտնվելը ստիպեց Մուրին նահանջել։ Նա ոչ մի մարդու չկորցրեց, այլ ստիպված եղավ թողնել իր բոլոր նավակները և բանակի մեծ ունեցվածքը։ 1704 թվականի հունվարին Մուրը գլխավորեց արշավանքը Ֆլորիդայի հնդկացիների դեմ, որը հայտնի էր որպես Ապալաչների կոտորած։ Այս արշավանքի ժամանակ ոչնչացվեցին տարածաշրջանում գտնվող բոլոր իսպանական առաքելությունները։

1718 թվականին սկսվեց Չորրորդ ալյանսի պատերազմը։ Նոր Օռլեանի ֆրանսիացի նահանգապետը արագորեն ջոկատ հավաքեց, հարձակվեց Պենսակոլայի վրա և հեշտությամբ գրավեց այն 1719 թվականի մայիսի 14-ին։ Կուբայի նահանգապետն անմիջապես ուղարկեց իր ջոկատը Պենսակոլա, որը օգոստոսի 8-ին անակնկալ հարձակման արդյունքում ետ գրավեց բնակավայրը։ Նույն թվականի սեպտեմբերին կոմս դը Շամեսնիլի նավատորմը ժամանեց Մոբիլ, և նրա աջակցությամբ ֆրանսիացիները կրկին գրավեցին Պենսակոլան։ Հաջորդ տարի պատերազմն ավարտվեց։ 1721 թվականի մարտի 27-ի պայմանագրով Պենսակոլան պաշտոնապես վերադարձվեց Իսպանիա, չնայած ֆրանսիական կայազորը չլքեց ամրոցը մինչև 1722 թվականը։ Իսպանացիները վերակառուցեցին քաղաքը՝ հիմնական շինությունները տեղադրելով Սանտա Ռոզա կղզում, սակայն 1752 թվականին դրանք ավերվեցին փոթորկի հետևանքով, և բնակավայրը հետ տեղափոխվեց մայրցամաք։ 1760 թվականի օգոստոսի 12-ին բնակավայրին հարվածել է մեկ այլ փոթորիկ։ Այս աղետների պատճառով քաղաքը մեծապես տուժեց և քիչ արժեք ուներ մինչև 1763 թվականը, երբ այն փոխանցվեց Մեծ Բրիտանիային։

Արևելյան ափին իրավիճակը իսպանացիների համար ավելի բարդացավ 1733 թվականին, երբ անգլիացիների կողմից հիմնվեց Ջորջիայի գաղութը՝ Ֆլորիդայի և Կարոլինաների միջև վիճելի տարածքում։ Նույնիսկ ավելի վաղ՝ 1727 թվականին, բրիտանացի գնդապետ Ջոն Պալմերը ներխուժեց Ֆլորիդա և հաղթեց Ֆլորիդայի հնդկացիներին Սան Ագուստինի մոտ, բայց չհարձակվեց բուն քաղաքի վրա և վերադարձավ Կարոլինա։ 1739 թվականին սկսվեց հակամարտությունը, որը հայտնի էր որպես Ջենքինսի ականջի պատերազմ, որը վերաճեց Ավստրիական իրավահաջորդության պատերազմի։ Ջորջիայի նահանգապետ Ջեյմս Օգլթորփը 1740 թվականին ներխուժեց Ֆլորիդա, գրավեց Ֆորտ Սան Դիեգոն, պաշարեց Սան Ագուստինը, բայց չկարողացավ գրավել քաղաքը և հունիսին վերադարձավ Սավաննա։ Իսպանացիները, օգտվելով առիթից, անցան հակահարձակման և 1742 թվականին կազմակերպեցին արշավանք դեպի Ջորջիա, բայց անհաջող։ Այդ տարվա սեպտեմբերին Օգլթորփը ձեռնարկեց մեկ այլ արշավախումբ, բայց կրկին անհաջող։ Սան Ագուստինի պատմության հաջորդ 20 տարիները համեմատաբար խաղաղ անցան։

Իսպանացիներին երբեք չի հաջողվել լավ հարաբերություններ հաստատել Ֆլորիդայի հնդկացիների հետ։ Նրանց ապրանքները չէին կարող մրցել Ֆրանսիայի և Անգլիայի ապրանքների հետ, և Իսպանիան աստիճանաբար կորցրեց ազդեցությունը հնդկացիների վրա։ Եթե 1726 թվականին մի քանի հազար հնդիկներ դիմեցին իսպանացիներին պաշտպանության և հովանավորչության համար, 1739 թվականին նրանցից մնացել էր ընդամենը 400-ը, իսկ 1743 թվականին Սան Ագուստինի շրջակայքում հնդկական գյուղերի թիվը իննից նվազել է չորսի։

Բրիտանական տիրապետությունը (1763–1783)
--------------------------------------

1754 թվականին Ամերիկայում սկսվեց անգլո-ֆրանսիական պատերազմը, որը վերաճեց Եվրոպայում Յոթնամյա պատերազմի։ Ֆլորիդայում ռազմական գործողություններ չեղան, սակայն պատերազմի ավարտից հետո Ֆլորիդան դարձավ բանակցությունների առարկա։ 1763 թվականին Փարիզի խաղաղության համաձայնագրի համաձայն՝ Իսպանիան Բրիտանիային տվեց ամբողջ Ֆլորիդան՝ Հավանայի դիմաց, որը պատերազմի ժամանակ գրավվել էր բրիտանական բանակի կողմից։ Այս պահին, երկու դար գաղութացումից հետո, Ֆլորիդայում էին միայն Սան Ագուստինը (ներկայիս Սուրբ Օգոստինոս), Ֆորտ Սենտ Մարքսը և Պենսակոլան։ Մնացածը բնակեցված էր սեմինոլ հնդկացիներով, որոնք չեն վերահսկվում Իսպանիայի կողմից։

Բրիտանական կառավարությունը վերակազմավորեց Ֆլորիդայի կառավարությունը, որը ձևակերպվեց 1763 թվականի թագավորական հռչակագրով։ Ֆլորիդան Ապալաչիկոլա գետով բաժանվեց երկու մասի՝ Արևմտյան Ֆլորիդայի և Արևելյան Ֆլորիդայի։ 1764 թվականի վերջին Ջեյմս Գրանտը դարձավ Արևելյան Ֆլորիդայի նահանգապետ, ով ձևավորեց Թագավորական խորհուրդը, որն առաջին քայլն արեց Ֆլորիդայում ներկայացուցչական իշխանության ձևավորման ուղղությամբ։ Գրանթն իրեն ապացուցեց որպես ընդունակ և բավականին հանրաճանաչ կառավարիչ և մնաց այս պաշտոնում մինչև 1771 թվականը։ Նա հարաբերություններ հաստատեց հնդիկների հետ, բանակցեց նրանց հետ, նվերներ բաժանեց և չխանգարեց նրանց զենք վաճառելուն, թեև առևտրականների համար լիցենզիաներ մտցրեց։ Այս քաղաքականությունը բերեց նրան, որ հնդկացիները հավատարիմ էին բրիտանական իշխանություններին ամերիկյան հեղափոխության ժամանակ։ Արևմտյան Ֆլորիդան ավելի քիչ բախտավոր էր. նահանգապետ Ջորջ Ջոնսթոնն ապացուցեց, որ խնդրահարույց ադմինիստրատոր է։ Նա 1766 թվականի նոյեմբերի 3-ին նույնպես ներկայացուցիչներ հրավիրեց ժողովին, սակայն այս ժողովը երկար չտեւեց և չկարողացավ դառնալ կառավարական լիարժեք մարմին։ Ջոնսթոնը հետ կանչվեց 1767 թվականին, և Մոնֆորթ Բրաունը, ով շուտով հայտնվեց հետաքննության տակ, նշանակվեց նրա փոխարեն, իսկ Ջոն Էլիոթը, ով իր նշանակումից անմիջապես հետո անսպասելիորեն ինքնասպան եղավ, նահանգապետ դարձավ 1769 թվականին։ Շփոթմունքն ավարտվեց 1770 թվականին, երբ նահանգապետ դարձավ Փիթեր Չեստերը։ Նա այս պաշտոնում մնաց մինչև բրիտանական տիրապետության վերջը։

Բրիտանական Ֆլորիդան շատ առումներով շարունակեց նմանվել իսպանական Ֆլորիդային։ Այն գոյություն ուներ ամբողջությամբ Մեծ Բրիտանիայի սուբսիդիաների հաշվին։ Այսպիսով, 1764 թվականին Արևելյան Ֆլորիդան ստացավ 5700 ֆունտ սուբսիդիաներ, որից 2700 ֆունտ ծախսվեց աշխատավարձի վրա, 1500 ֆունտ ստերլինգը հնդկացիների հետ առևտրի վրա, 1000 ֆունտ ստեռլինգ՝ արտակարգ ծախսերի և 500 ֆունտ՝ գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Կառավարությունը փորձեց խրախուսել Ֆլորիդայի բնակեցումը և հողային դրամաշնորհներ բաժանեց, բայց միգրացիան դանդաղ էր ընթանում։ Ճանապարհների գրեթե իսպառ բացակայությունը հնարավորություն տվեց բնակեցնել միայն ափամերձ գոտին։

Էնդրյու Թերնբուլ անունով շոտլանդացի վերաբնակիչը գնել է 20,000 ակր դրամաշնորհ և 1768 թվականին բերել է մոտ 1500 վարձակալված վերաբնակների Մինորկայից, Մայորկայից, Իբիցայից, Զմյուռնիայից, Կրետեից, Մանի թերակղզուց և Սիցիլիայից՝ կանեփ, շաքարեղեգ, ինդիգո աճեցնելու և ռոմ արտադրելու համար։ Նրանք հիմնեցին Նոր Զմյուռնիայի գաղութը, որը կրում էր Թերնբուլի կնոջ անունը, որը Հունաստանից էր՝ Զմյուռնիայից։ Գաղութը մեծ կորուստներ կրեց մի քանի ամսվա ընթացքում, հիմնականում հիվանդությունների և Սեմինոլի արշավանքների պատճառով։ Ֆլորիդայի ավազոտ հողում մշակաբույսերի մեծ մասը չի աճում։ Նրանք, ովքեր ողջ են մնացել, հազվադեպ են համապատասխանում այլ գաղութների որակին։ Գաղութը երբեք չկարողացավ ապահովել իրեն սննդով և կախված էր նահանգապետի ֆինանսական օգնությունից, և երբ Գրանտը լքեց պաշտոնը, գաղութը դատապարտված է ։

### Նամականիշի տուրքի ներդրում (1765 թվական)

1765 թվականին բրիտանական խորհրդարանն ընդունեց Նամականիշերի մասին օրենքը, որը գաղութներում դրոշմային մաքսատուրք մտցրեց։ Սա հանգեցրեց բողոքի ցույցերի բոլոր գաղութներում, բայց երկու Ֆլորիդայում էլ շատ քիչ դժգոհներ կային։ Արևելյան Ֆլորիդայում նամականիշերի դիստրիբյուտոր Թոմաս Գրեհեմը պաշտոնը ստանձնեց նոյեմբերի 30-ին և իր պարտականությունները կատարեց առանց միջամտության։ Նահանգապետ Գրանտը 1766 թվականի ապրիլին կառավարությանը զեկուցեց, որ «բողոքի անբարոյական ոգին չի տարածվել երիտասարդ գաղութում»։ Ֆլորիդացիների պահվածքը բացատրվում է նրանով, որ նրանք Անգլիայից ներգաղթյալներ էին և սովոր էին բրիտանական խորհրդարանը ընկալել որպես իշխանության օրինական աղբյուր։ Արևմտյան Ֆլորիդայում իրավիճակը մի փոքր այլ էր։ Այն ժամանակ այն բնակեցված էր հիմնականում ֆրանսիացիներով։ Նահանգապետ Ջոնսթոնը վճռել էր վճռականորեն ներդնել դրոշմակնիքների մաքսատուրքը գաղութներում, սակայն դա հարուցեց դժգոհություն և պասիվ բողոքներ։ Ջոնսթոնը գրել է. «Խեղճ անգրագետ հյուսիսամերիկացիները վեց ամիս առաջ պատրաստ էին մեռնել ինձ համար, և հիմա նրանք իրենք են պատրաստ ինձ մահվան դատապարտել իմ համոզմունքի համար, որ բրիտանական խորհրդարանը որոշակի իշխանություն ունի Արևմտյան Ֆլորիդայի վրա»։ Նահանգապետն իմացավ, որ գաղութում դավադրություն է հասունանում, որին կարող են միանալ զինվորականները։ Այնուամենայնիվ, ամեն ինչ չհասավ ակտիվ բողոքի կետի։ Այս հարցում բնակչությունը բաժանված էր ազգային գծերով. Հյուսիսային Ամերիկայից միգրանտները կտրականապես դեմ էին այդ արարքին, բայց նրանցից քիչ էին, Ֆրանսիայի բնակչությունը սովոր էր աբսոլուտիզմին և բողոքի տրամադրություն չուներ, Անգլիայից և Շոտլանդիայից գաղթականները հիմնականում հավատարիմ էին բրիտանական խորհրդարանին։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ բողոքի տրամադրված փոքրամասնությունը հասկացավ, որ իրենք բոլոր իմաստով կախված են Մեծ Բրիտանիայից, և նրանք ոչ ոքի չունեն, ում օգնության կարող են դիմել այս հարցում։

### Ֆլորիդա և հեղափոխական պատերազմ

Երբ 1776 թվականին Հյուսիսային Ամերիկայի տասներեք գաղութները անկախություն հռչակեցին Մեծ Բրիտանիայից, ֆլորիդացիներից շատերը դատապարտեցին այդ գործողությունը։ Սուրբ Օգոստինոսի վրդովված բնակիչներն այրել են Հենքոկի և Ադամսի կերպարները։ Արևելյան Ֆլորիդայի նահանգապետ Պատրիկ Թոնինը վստահ էր, որ ֆլորիդացիները չեն միանա գաղութատիրական ցույցերին։ Նրանք չափազանց քիչ էին, նրանք մեծապես կախված էին մետրոպոլիայից, նրանք գրեթե առևտուր չէին անում, և շատերն ապրում էին պետական աշխատավարձով։

Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմի ժամանակ որոշ ֆլորիդացիներ իրականում օգնեցին արշավանքներ իրականացնել շրջակա նահանգներ։ Կոնֆլիկտի սկզբում մայրցամաքային ուժերը փորձեցին ներխուժել Արևելյան Ֆլորիդա, բայց պարտվեցին 1777 թվականի մայիսի 17-ին Թոմաս Քրիքի ճակատամարտում, երբ ամերիկացի գնդապետ Ջոն Բեյքերը հանձնվեց բրիտանացիներին։

1778 թվականի մարտին Ջորջիայի իշխանությունները, վստահ լինելով, որ բրիտանացիները ներխուժում են նախապատրաստում Ֆլորիդայից, նահանգապետից պահանջեցին հակահարձակում անցնել։ Ապրիլին նրանց հաջողվեց ոչնչացնել բրիտանական նավերը ափերի մոտ՝ Ֆլորիդան թողնելով առանց ծովային ծածկույթի։ Հունիսին ջորջիացիներն ու հարավկարոլինացիները մտան Ֆլորիդա։ Բրիտանացի զինվորներն ու ամերիկացի հավատարիմները պաշտպանական դիրքեր գրավեցին Ալիգատոր Քրիք կամրջի մոտ։ Հունիսի 30-ին Ալիգատոր Քրիքում տեղի ունեցավ փոքրիկ ճակատամարտ, որում բրիտանացի գեներալ Սկրիվենին հաջողվեց հաղթել թշնամուն։ Այսպիսով ավարտվեց ամերիկյան վերջին ներխուժումը Ֆլորիդա։

1779 թվականի հունիսի 21-ին Իսպանիան պատերազմ հայտարարեց Անգլիային։ Լուիզիանայի նահանգապետ Բերնարդո դե Գալվեսը գրավեց Նատչեսը (հոկտեմբերի 5-ին), իսկ 1780 թվականի հունվարին արշավեց Մոբիլ և վերցրեց այն մարտի 14-ին։ 1781 թվականին երեք բանակներով հարձակվել է Պենսակոլայի վրա։ Բրիտանացի գեներալ Քեմփբելը 2000 մարդուց բաղկացած կայազորով պատրաստ էր պաշտպանվել, սակայն մայիսի 8-ին Պենսակոլայում պայթեց փոշու պահեստը, և Քեմփբելը ստիպված եղավ կապիտուլյացիայի ենթարկել։ Սա վերջ դրեց բրիտանական տիրապետությանը Արևմտյան Ֆլորիդայում։ Նույն իրադարձությունը հետագայում ազդեց Արևելյան Ֆլորիդայից հրաժարվելու Բրիտանիայի որոշման վրա։

Իսպանական երկրորդ տիրապետություն (1783–1821)
--------------------------------------------

Իսպանական երկրորդ իշպանության հենց սկզբում պարզ դարձավ, որ Իսպանիան չի կարող բնակեցնել այս տարածքը, զարգացնել այն և կառավարել։ Ակնհայտ դարձավ, որ ԱՄՆ-ն, ի վերջո, հետ կվերցնի այն, եթե այլ եվրոպական տերություն չմիջամտի։ Նապոլեոնյան պատերազմներն ու հեղափոխությունները բուն Ամերիկայում թուլացրին Իսպանիային, մինչդեռ Միացյալ Նահանգները աստիճանաբար ուժեղացավ։ 1795 թվականին Իսպանիան կատարեց իր առաջին զիջումը. Սեն Լորենցոյի պայմանագրով նա հրաժարվեց 31-րդ զուգահեռականից հյուսիս գտնվող տարածքի նկատմամբ հավակնություններից, ինչպես նաև թույլ տվեց նավարկություն Միսիսիպի գետի երկայնքով և օգտագործել Նոր Օռլեանը որպես տարանցիկ նավահանգիստ։ 1800 թվականին Լուիզիանան զիջվեց Ֆրանսիային, ինչը թեթևացրեց իսպանական իրավիճակը Ֆլորիդայում, բայց 1803 թվականին Լուիզիանան վաճառվեց Միացյալ Նահանգներին, և այժմ ժամանակի հարց էր, երբ Իսպանիան կկորցնի Ֆլորիդան։ 1810 թվականին հարավից և արևմուտքից մի քանի երիտասարդ և հավակնոտ պատգամավորներ մտան ԱՄՆ Կոնգրես, որոնց ազդեցության տակ հայտնվեցին Կանադան և Ֆլորիդան գրավելու ծրագրերը։ Սա հանգեցրեց Արևմտյան և Արևելյան Ֆլորիդայում հանրապետություններ ստեղծելու փորձերին։

### Արևմտյան Ֆլորիդայի Հանրապետություն

Իսպանական իշխանությունը հատկապես թույլ էր Արևմտյան Ֆլորիդայի արևմտյան ծայրամասում, որտեղ բազմաթիվ վերաբնակիչներ կային Միացյալ Նահանգներից։ 1810 թվականի հուլիսի 25-ին նրանք հանդիպեցին Կոնվենցիայում, իսկ մեկ ամիս անց նրանք գրավեցին Բաթոն Ռուժը և Արևմտյան Ֆլորիդան հռչակեցին անկախ հանրապետություն։ Բայց ԱՄՆ-ի կառավարությունը չճանաչեց հանրապետությունը։ 1810 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Նախագահ Մեդիսոնը հրապարակեց հռչակագիր, որում հայտարարեց, որ Արևմտյան Ֆլորիդայի հատվածը Պերդիդո գետից մինչև Միսիսիպի գետը ֆրանսիական Լուիզիանայի մի մասն է և դարձել է Միացյալ Նահանգների սեփականությունը Լուիզիանայի գնման ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, Մեդիսոնն այնտեղ զորքեր չուղարկեց, այլ հույս ուներ խաղաղ բանակցություններ վարել Իսպանիայի հետ։ Այնուամենայնիվ, պետքարտուղար Մոնրոն Լուիզիանայի երկրամասի նահանգապետ Ուիլյամ Քլեյբորնին հրամայեց զորքեր ուղարկել Ֆլորիդա։ 1813 թվականի ապրիլի 15-ին ամերիկյան բանակը մտավ Մոբիլ։ 1812 թվականին Լուիզիանան դարձավ նահանգ, իսկ արևելյան սահմանը Իբերվիլ գետն էր։ Իբերվիլ գետի և Պերդիդո գետի միջև ընկած տարածքը դարձավ Միսիսիպիի երկրամասի շրջանային նստավայրը։

Արեւմտյան Ֆլորիդայի նահանգապետ Խուան Վիսենտե Ֆոլչը ցանկություն է հայտնել իր նահանգը փոխանցել ամերիկյան կառավարությանը։ 1811 թվականի հունվարի 15-ին Կոնգրեսը լիազորեց նախագահին գրավել երկու Ֆլորիդայի նահանգները, եթե նա կարողանար դա անել խաղաղ ճանապարհով։ Նախագահը Ֆլորիդա է ուղարկել գեներալ Ջորջ Մեթյուզին, ով կապվել է Ֆոլչի հետ, սակայն նա արդեն մտափոխվել էր։ Մեթյուզի առաքելությունն ավարտվեց անհաջողությամբ, բայց նա որոշեց, որ իրավիճակը Արևելյան Ֆլորիդայում ավելի բարենպաստ է, և այնտեղ միանգամայն հավանական է հեղափոխություն ընդդեմ իսպանական տիրապետության։

### Հայրենասերների պատերազմ

1811 թվականի հունիսի 9-ին Մեթյուզը ժամանեց Սենտ Մերիս և փորձեց բանակցություններ սկսել իսպանական իշխանությունների հետ Սան Ագուստինում (Սուրբ Օգոստինոս), բայց հասկացավ բանակցությունների անիմաստությունը և սկսեց ապստամբություն պատրաստել։ Նա հավաքագրեց մոտ հարյուր մարդ և մարտի 13-ին, այսպես կոչված, «Հայրենասերների բանակի» հետ մտավ Ֆլորիդա։ Նա մտադիր էր գրավել Սան Ագուստինը, սակայն Ջորջիայում գտնվող ամերիկյան նավատորմը չհամագործակցեց, իսկ հետո Մեթյուզը գրավեց Ֆերնանդինան։ Այնտեղից նա նորից շարժվեց դեպի Սան Ագուստին և գրավեց Մուսա Հին ամրոցը, բայց Սան Ագուստինը չհանձնվեց։ Մինչդեռ ԱՄՆ Կոնգրեսն այս հարցում չաջակցեց նախագահին, և նա ստիպված եղավ հրաժարվել Մեթյուին օգնությունից։ Մեթյուզի հանձնաժողովը չեղարկվեց, և նրա փոխարեն ուղարկվեց փոխգնդապետ Սմիթը։ Մայիսի 16-ին իսպանացիները Մեթյուզին քշեցին բերդից, իսկ հետո նրանց օգնության հասան ուժեղացումները և նրանք Սմիթից պահանջեցին հեռանալ Ֆլորիդայից։ 1812 թվականի հունիսի 18-ին Միացյալ Նահանգները պատերազմ հայտարարեց Անգլիային, սակայն Կոնգրեսը դեռ չաջակցեց Ֆլորիդայի միացման ծրագրերին։ Չնայած դրան, Մեթյուզի ուժերը հուլիսին սահմանադրություն կազմեցին նոր տարածքի համար։ Մեթյուզը շուտով մահացավ, և նրա բանակի դիրքը դարձավ անհույս։ Սեմինոլ հնդկացիները միացան հակամարտությանը Իսպանիայի կողմից, և ջորջիական միլիցիայի ջոկատը օգնության հասավ «հայրենասերներին»։ 1813 թվականի սկզբին վտանգ կար, որ Բրիտանիան կմիջամտի հակամարտությանը, ուստի 1813 թվականի մարտի 7-ին բոլոր «հայրենասերներին» հրամայվեց հեռանալ Ֆլորիդայից։

### Անգլո-ամերիկյան պատերազմ

1813 թվականի մայիսին բրիտանական նավերը մտան Սենտ Մերիս գետի գետաբերանը՝ Ֆլորիդայի արևելյան ափին, և սկսեցին բանակցություններ վարել հնդիկների հետ՝ հրավիրելով նրանց պատերազմել ամերիկացիների հետ և փորձելով խրախուսել պլանտացիաների ստրուկներին փախչել նրանց միջոցով։ Սրանից դժգոհ էր իսպանացի նահանգապետը, ով վախենում էր, որ ի վերջո ստիպված կլինի պատասխան տալ ամերիկացիներին դրա համար, սակայն բրիտանացիներն անտեսեցին նրա բողոքները։ Նրանք մի քանի արշավանքներ կատարեցին մայրցամաքի խորքերը, բայց արդեն դեկտեմբերի 24-ին խաղաղություն կնքվեց Միացյալ Նահանգների և Անգլիայի միջև։ Նույն տարում բրիտանացիները զորքեր մտցրեցին Արևմտյան Ֆլորիդայում և գրավեցին Պենսակոլայի ամրությունները։ Իսպանացիները չեն բողոքել. օգոստոսի 22-ին գեներալ Էնդրյու Ջեքսոնի ջոկատը ժամանեց Մոբայլ։ Մի քանի օր անց՝ օգոստոսի 30-ին, հնդիկները հարձակվեցին ամերիկացիների վրա Ֆորտ Միմսում՝ մի իրադարձության մեջ, որը հայտնի է որպես Ֆորտ Միմսի կոտորած, որը փաստացի սկիզբ դրեց Քրիքի պատերազմին։ Նոյեմբերի 3-ին Ջեքսոնը, չսպասելով հրամանատարության թույլտվությանը, շարժվեց Մոբիլից դեպի Պենսակոլա, նոյեմբերի 6-ին ներխուժեց նրա ամրությունները և ստիպեց բրիտանացիներին լքել Ֆլորիդան։ Այնտեղից նա գնաց Նոր Օռլեան, որտեղ 1815 թվականի հունվարի 8-ին տարավ իր հայտնի հաղթանակը Նոր Օռլեանի ճակատամարտում։ Այդ ժամանակ պատերազմն արդեն ավարտված էր։

### Առաջին սեմինոլի պատերազմ

1815 թվականին բրիտանացիները լքեցին Ֆլորիդան՝ նրա տարածքում թողնելով ամրոց, որը շուտով գրավվեց սևամորթների կողմից և կոչվեց Նեգրո Ֆորտ։ Նրա մասին խոսակցությունները շատ արագ տարածվեցին ողջ Ջորջիայում՝ տագնապ առաջացնելով ինչպես Ջորջիայի, այնպես էլ Ֆլորիդայի ստրկատերերի մոտ։ Նախագահ Մեդիսոնը չգիտեր, թե ինչպես լուծել խնդիրը, ուստի գեներալ Էնդրյու Ջեքսոնը հրամայեց բանակին մտնել Իսպանիայի տարածք և ոչնչացնել ամրոցը։ 1816 թվականի հուլիսի 20-ին բերդը պաշարվեց, և առաջին գնդակոծության ժամանակ շիկացած թնդանոթը դիպավ վառորդի պահեստին։ Պայթյունի հետևանքով զոհվել է 250 մարդ՝ բերդի գրեթե բոլոր պաշտպանները։

Սակայն Ֆորտ Նեգրոյի ոչնչացումը չլուծեց սահմանային հակամարտությունների խնդիրը։ Սպիտակները, սևամորթները և հնդիկները կանոնավոր արշավանքներ էին իրականացնում միմյանց վրա՝ հիմնականում անասուններ գողանալու նպատակով։ 1817 թվականին գեներալ Գեյնսը հարձակվեց Ջորջիայում գտնվող հնդկական Ֆուլթաուն գյուղի վրա, որը հրաժարվեց ճանաչել ԱՄՆ-ի ինքնիշխանությունը։ Ի պատասխան՝ մեկ շաբաթ անց հնդկացիները հարձակվեցին Ապալաչիկոլա գետի վրա ամերիկյան ավտոշարասյան վրա։ Պատերազմի քարտուղար Ջոն Քալհունը թույլ տվեց գեներալ Ջեքսոնին մտնել իսպանական Ֆլորիդա՝ պատժելու Սեմինոլներին։ 1818 թվականի մարտի 12-ին Ջեքսոնը մոտ 3000 հոգով արշավեց Ֆորտ Սքոթից, շարժվեց դեպի Ֆորտ Նեգրո ավերակները և այնտեղ կառուցեց Ֆորտ Գադսդենը։ Այնտեղից նա գնաց արևելք, ավերեց մի քանի հնդկական բնակավայրեր և ապրիլի 6-ին գրավեց իսպանական Սեն Մարքս ամրոցը։ Այս արշավանքների ժամանակ երկու բրիտանացիներ ձերբակալվեցին, դատվեցին, մեղադրվեցին Սեմինոլների հետ համագործակցելու մեջ և մահապատժի ենթարկվեցին Սեն Մարքսում։ Մայիսի 23-ին Ջեքսոնի բանակը մոտեցավ Իսպանիայի Պենսակոլային, պաշարեց Ֆորտ Բարանկասը և ստիպեց հանձնվել։ Սա ավարտեց պատերազմը, որն այնուհետև հայտնի էր որպես Սեմինոլի պատերազմ, իսկ ավելի ուշ որպես Առաջին Սեմինոլ պատերազմ։

Ջեքսոնի քարոզարշավը հանգեցրեց Անգլիայի, Իսպանիայի հետ կոնֆլիկտի և ներքաղաքական հակամարտության։ Մեծ Բրիտանիան վրդովված էր երկու բրիտանացի քաղաքացիների մահապատժից, սակայն, ի վերջո, չփչացրեց հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների հետ այս միջադեպի պատճառով։ Իսպանիան պահանջեց ներողություն խնդրել, իսկ պետքարտուղար Ջոն Քուինսի Ադամսը խոստացավ վերադարձնել Պենսակոլային իսպանացիներին և ներողություն խնդրեց։ Միաժամանակ նա բանակցել է իսպանական կողմի հետ Ֆլորիդայի՝ ԱՄՆ-ին հանձնելու շուրջ։ Ջեքսոնի արշավանքներից հետո Իսպանիան որոշեց, որ Ֆլորիդան չափազանց մեծ բեռ է դարձել, քանի որ չի կարող իրեն թույլ տալ գաղթականներ կամ կայազորներ ուղարկել հողը պատշաճ կերպով գրավելու համար և շատ քիչ եկամուտ է ստացել այդ տարածքից։ Ուստի Մադրիդը որոշեց Ֆլորիդան զիջել ԱՄՆ-ին։

Համապատասխան համաձայնագիրը ձեւակերպվեց որպես Ադամս-Օնիսի պայմանագիր։ Նա նաև լուծեց մի քանի սահմանային վեճեր իսպանական գաղութների և Միացյալ Նահանգների միջև՝ ամերիկացիների կողմից 5,000,000 դոլար վճարելու դիմաց իսպանական կառավարության դեմ պահանջների համար։ Պայմանագիրը ստորագրվել է Վաշինգտոնում 1819 թվականի փետրվարի 22-ին, վավերացվել ԱՄՆ Սենատի կողմից փետրվարի 24-ին, սակայն իսպանական Կորտեսը այն վավերացրել է միայն հոկտեմբերի 25-ին։ 1821 թվականի փետրվարի 22-ին Սենատը կրկին վավերացրեց պայմանագիրը, իսկ քիչ անց Ֆլորիդայում իսպանական դրոշները պաշտոնապես փոխարինվեցին ամերիկյանով։

Պատերազմը հանգեցրեց երկար բանավեճերի ԱՄՆ-ի Սենատում։ Ջեքսոնին մեղադրում էին իշխանության չարաշահման, Սահմանադրությունը խախտելու և բրիտանացի հպատակներին անհիմն մահապատժի ենթարկելու մեջ։ Նրա գլխավոր մեղադրողը սենատոր Հենրի Քլեյն էր։ Բայց Ջեքսոնին փրկեց իր ժողովրդականությունը, և նրա համար լուրջ պատիժ չսահմանվեցին։

Ֆլորիդան ԱՄՆ-ի կազմում
----------------------

### Ֆլորիդայի տարածք (1822–1845)

Ֆլորիդան դարձավ Միացյալ Նահանգների կազմակերպված տարածք 1822 թվականի մարտի 30-ին։ Ամերիկացիները միավորեցին Արևելյան Ֆլորիդան և Արևմտյան Ֆլորիդան (չնայած Արևմտյան Ֆլորիդայի մեծ մասը միացվել էր Օռլեանի և Միսիսիպիի տարածքներին) և հիմնեցին նոր մայրաքաղաք Տալահասիում, որը հարմար տեղակայված էր Արևելյան Ֆլորիդայի մայրաքաղաք Սուրբ Օգոստինի (Սան Ագուստին) և Արևմուտքի միջև։ Ֆլորիդայի առաջին երկու շրջանների՝ Էսկամբիայի և Սենտ Ջոնսի սահմանները մոտավորապես համընկնում էին համապատասխանաբար Արևմտյան և Արևելյան Ֆլորիդայի սահմանների հետ։ Ազատ սևամորթները և բնիկ ամերիկացի ստրուկները, սև սեմինոլները, որոնք ապրում էին Սուրբ Օգոստինոսի մոտ, փախան Հավանա՝ խուսափելով ԱՄՆ-իի վերահսկողությունից։ Որոշ սեմինոլներ նույնպես լքեցին իրենց բնակավայրերը և տեղափոխվեցին ավելի հարավ։ Հարյուրավոր սևամորթ սեմինոլներ և փախած ստրուկներ Ֆլորիդայի թերակղզուց փախան Բահամյան կղզիներ տասնիններորդ դարի սկզբին, որտեղ նրանք հաստատվեցին Անդրոս կղզում։

Սպիտակների և հնդկացիների միջև լարվածությունը հանգեցրեց նրան, որ 1823 թվականի սեպտեմբերի 21-ին կնքվեց Moultrie Creek-ի պայմանագիրը։ Կանխիկ սուբսիդիաների դիմաց Սեմինոլները հրաժարվեցին Ֆլորիդայի նկատմամբ իրենց պահանջներից՝ պահպանելով տարածքը թերակղզու կենտրոնում, որտեղ ստեղծվել էր ռեզերվացիա։ Բայց սրանով էլ խնդիրը չլուծվեց։ Սեմինոլները դժկամությամբ տեղափոխվեցին արգելոց՝ երբեմն դուրս գալով նրա սահմաններից և անասուններ գողանալով վերաբնակիչներից, իսկ փախած ստրուկները դեռ ապաստան էին գտնում Սեմինոլների մեջ։ Երբ Էնդրյու Ջեքսոնը՝ Սեմինոլների վաղեմի թշնամին, դարձավ նախագահ, նա հասավ օրենսդրության ընդունմանը, որը վերաբնակեցրեց Չերոկի և Քրիքի հնդկացիներին դեպի արևմուտք։ Սեմինոլներին առաջարկվել է նաև տեղափոխվել Միսիսիպիից այն կողմ։ 1832 թվականի մայիսի 9-ին ԱՄՆ կառավարությունը՝ ի դեմս Ջեյմս Գադսդենի, ստորագրեց Փեյնի վայրէջքի պայմանագիրը Սեմինոլների հետ, ըստ որի՝ հնդկացիները պետք է ուսումնասիրեին արևմուտքում առաջարկվող հողերը, և եթե դրանք հարմար թվային, նրանք կտեղափոխվեին այնտեղ։ Հնդկական պետերը այցելեցին արևմտյան տարածքներ, և 1833 թվականի մարտի 28-ին Ֆորտ Գիբսոնում 7 պետեր պայմանագիր ստորագրեցին, որով համաձայնում էին հեռանալ։ Հնդկացիները պետք է լքեին Ֆլորիդան մինչև 1835 թվականը, բայց երբ եկավ համաձայնեցված ամսաթիվը, նրանք հրաժարվեցին տեղափոխվել։ Սա հանգեցրեց կոնֆլիկտի ԱՄՆ-ի կառավարության և սպիտակամորթ վերաբնակիչների հետ։

### Երկրորդ Սեմինոլ պատերազմ

1835 թվականի վերջերին սկսվեցին հնդկացիների հազվադեպ հարձակումները սպիտակամորթների վրա, իսկ 1835 թվականի դեկտեմբերի 28-ին հնդկացիները հարձակվեցին մայոր Դադեի ջոկատի վրա և ճակատամարտում, որը հայտնի է որպես Դադեի ճակատամարտ, սպանեցին բոլոր սպիտակներին՝ 110 հոգու, բացի մեկից։ Միաժամանակ գլխավոր Օսսեոլայի հրամանատարությամբ գործող ջոկատը հարձակվեց Ֆորտ Քինգի վրա։ Դեկտեմբերի 31-ին հնդկացիները կարողացան կանգնեցնել ամերիկյան բանակը Ուիթլակուչի գետի մոտ։ ԱՄՆ-ի կառավարությունը գեներալ Սքոթին հանձնարարեց գլխավորել բանակը և սկսել պատերազմը Սեմինոլների հետ, բայց այս պահին գեներալ Գեյնսը, անտեղյակ Սքոթի նշանակման մասին, սկսեց պատերազմն իր նախաձեռնությամբ։ Փետրվարի 9-ին նրա ջոկատը հասավ Ֆորտ Բրուք, բայց շուտով մնաց պարենի պաշարները, և Գեյնսը նահանջեց՝ չհասցնելով որևէ արդյունքի։ 1836 թվականի մարտի 26-ին Սքոթը սկսեց իր սեփական արշավը, որը մտադիր էր երեք բանակներով ներխուժել Սեմինոլի տարածք։ Բայց այս հարձակումը նույնպես արդյունք չտվեց։ Հնդիկները խուսափում էին առճակատումներից և երբեմն իրենք էին հարձակվում փոքր դիրքերի վրա։ Ապրիլի 15-ին Սքոթը տեղափոխվեց Քրիքի տարածք, և նահանգապետ Ռիչարդ Քոլը ստանձնեց պատերազմի ղեկավարումը։

Քոլը մտադիր էր պատերազմել ամռանը, սակայն շոգ եղանակը ստիպեց նրան հետաձգել ռազմական գործողությունները մինչև աշուն։ Սեպտեմբերի 18-ին նրա ջոկատը անցավ Սուվանի գետը, գրավեց Ֆորտ Դրեյնը և այնտեղից գնաց Ուիթլակուչի գետ, որտեղ նա հույս ուներ համալրել պարենային պաշարները, բայց չկարողացավ գտնել գեներալ Ռիդի ջոկատը և վերադարձավ Ֆորտ Դրեյն։ Ամբողջ քարոզարշավի ընթացքում սեմինոլների հետ ոչ մի լուրջ բախում չի եղել։ Դեկտեմբերի 9-ին Քոլը ազատվեց բանակի հրամանատարությունից, որը փոխանցվեց գեներալ Թոմաս Ջեսուփով։ Ջեսուփին հաջողվեց մատակարարումներ կազմակերպել բանակի համար և ավելացրեց նրա թիվը։ Նրա իշխանության օրոք հիմնականում փոքր բախումներ են եղել հնդկացիների հետ, սակայն նրան հաջողվել է շրջել պատերազմի ընթացքը և ստիպել հնդկացիներին բանակցություններ վարել։

1838 թվականի ապրիլից գեներալ Զաքարի Թեյլորը ստանձնեց բանակի հրամանատարությունը Ֆլորիդայում, որի շրջանակներում գրեթե խաղաղության պայմանագիր էր կնքվել, բայց 1839 թվականի հուլիսի 23-ին հնդիկները հարձակվեցին փոխգնդապետ Հարնիի դիրքի վրա, ինչը հանգեցրեց պատերազմի շարունակմանը։ 1840 թվականի գարնանը Թեյլորը լքեց Ֆլորիդան, իսկ գեներալ Ուոքեր Արմիստեդը ստանձնեց հրամանատարությունը։ Նրա օրոք փոխվեց պատերազմի մարտավարությունը՝ կազմակերպվեցին Ֆլորիդայի ճահիճների պարեկություն՝ օգտագործելով փոքր հարթ հատակով նավակներ և իրականացվեց տարածաշրջանի քարտեզագրում։ 1841 թվականի մայիսին Արմիստեդը որոշեց, որ ինքը հիմնականում լուծել է խնդիրը և հրաժարական տվեց։ Հրամանատարությունն անցել է գնդապետ Ուիլյամ Ուորթին։

Պատերազմն ավարտվեց 1842 թվականին։ Ենթադրվում է, որ ԱՄՆ կառավարությունը պատերազմի վրա ծախսել է $20 միլիոն (ավելի քան 500 միլիոն դոլար 2020 թվականին դոլարի դիմաց) և $40 միլիոն (ավելի քան մեկ միլիարդ 2020 թվականին դոլար)։ Այն ժամանակ սա մեծ գումար էր համարվում։ Գրեթե բոլոր Սեմինոլները բռնի աքսորվեցին Միսիսիպիից արևմուտք գտնվող Քրիքի հողեր, մի քանի հարյուր մնաց Էվերգլեյդսում։

### Սահմանադրական կոնվենցիա

Ֆլորիդացիների հիմնական նպատակը տարածքային ժամանակաշրջանում պետականությունն էր, թեև այս հարցում միասնություն չկար։ Նոր կարգավիճակի կողմնակիցները հիմնականում կենտրոնական Ֆլորիդայի տնկարկներն էին, մինչդեռ արևելյան Ֆլորիդայում կային ինչպես նոր կարգավիճակի, այնպես էլ Ալաբամային անեքսիայի և անկախության կողմնակիցներ։ Ֆլորիդայի սահմանադրական կոնվենցիան բացվել է 1838 թվականի դեկտեմբերի 3-ին և գործել մինչև 1839 թվականի հունվարի 4-ը։ Ներկաները հիմնականում իրավաբաններ ու տնկարկներ էին, որոնց մոտ մեկ երրորդն ուներ օրենսդրական փորձ։ Հարավի այլ նահանգների, հատկապես Ալաբամայի սահմանադրությունները հիմք են ընդունվել, և միայն բանկային համակարգի հարցում օրենսդիրները գնացել են իրենց ճանապարհը։ 1837 թվականի խուճապը անվստահություն առաջացրեց բանկերի նկատմամբ, և սա միակ խնդիրն էր, որոնք առաջացրել են վեճեր։ Արդյունքում բանկային գործունեության այնպիսի խիստ սահմանափակումներ հայտնվեցին, որ առաջին բանկը Ֆլորիդայում կարողացավ հայտնվել միայն 1845 թվականին։

Սահմանադրության համաձայն՝ նահանգապետն ընտրվել է 4 տարով, սակայն չի կարողացել վերընտրվել։ Ներկայացուցիչների պալատի անդամներն ընտրվել են մեկ տարով, իսկ սենատորները՝ երկու տարով։ Բանկային ընկերության աշխատակիցները կարող էին ընտրվել միայն ընկերությունից մեկ տարի անց։ Ներդրվեցին խիստ կանոններ՝ ուղղված ստրկության ինստիտուտի պաշտպանությանը։ Արդյունքում՝ 1839 թվականի քվեարկության ժամանակ սահմանադրությանը կողմ է քվեարկել 2065, դեմ՝ 1961 մարդ։ Ժամանակի ընթացքում պետականությունն ավելի մեծ աջակցություն ստացավ. Սեմինոլի պատերազմն ավարտվեց 1842 թվականին, 1837 թվականի ճգնաժամի հետևանքները աստիճանաբար անցան, և 1844 թվականին օրենսդիրներն արդեն հիմնականում կողմ էին Ֆլորիդայի նահանգ դառնալուն։ Բացի այդ, Այովա երկրամասն արդեն պատրաստ էր դառնալ ազատ նահանգ, ինչը արագացրեց ընդունելության գործընթացը։ 1845 թվականի փետրվարի 13-ին ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատը հաստատեց Ֆլորիդայի ընդունման օրինագիծը, մարտի 1-ին այն հաստատվեց ԱՄՆ-ի Սենատի կողմից, իսկ 1845 թվականի մարտի 3-ին նախագահ Ջոն Թայլերը ստորագրեց օրինագիծը և Ֆլորիդան պաշտոնապես դարձավ ԱՄՆ-ի 27-րդ նահանգը։ Մայիսի 26-ին կայացել են նահանգապետի, Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի անդամների ընտրություններ։ Ուիլյամ Մոսլին դարձավ նահանգի առաջին նահանգապետը։

1845 թվականի հունիսի 9-ին Մոսլին երդվեց որպես նահանգապետ։ Հուլիսի 1-ին Ասամբլեան ընտրեց ԱՄՆ-ի Սենատի ներկայացուցիչներին՝ Ջեյմս Ուեսթկոտը և Դեյվիդ Լևին։ Լևին դարձավ առաջին հրեա սենատորը ԱՄՆ-ի պատմության մեջ։

### Նահանգի ձևավորում

Իր վաղ տարիներին Ֆլորիդայի նահանգը մնում էր գյուղատնտեսական շրջան, և միակ նորարարությունը երկաթուղու հայտնվելն էր։ Հնդկացիների վտարումից հետո թերակղզում կյանքը դարձել է հանգիստ և համեմատաբար բարեկեցիկ։ Բնակչությունը աստիճանաբար աճեց՝ 1845-ին 70,000-ից հասնելով 87,445-ի 1850-ին, իսկ 140,424-ի՝ 1860-ին։ Ստրուկները դեռ կազմում էին բնակչության մոտավորապես 40%-ը. 1845 թվականին նահանգում կար 35500 սպիտակամորթ, 33950 սև ստրուկ, 560 ազատ սևամորթ։ Ֆլորիդայում, բայց դրանք սովորաբար փոքր էին. 1860 թվականին միայն երկու տնկարկներ ունեին ավելի քան 200 ստրուկ, 808-ը՝ 20 և ավելի, և 863 տնկարկներ ուներ ընդամենը մեկ ստրուկ։ Ստրուկները հիմնականում ներմուծվել են Ջորջիայից, թեև որոշները ապօրինի են ներմուծվել արտերկրից։ Աստիճանաբար մեծացավ աբոլիցիոնիստների ճնշումը, ինչպես Ֆլորիդայում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս, և դա վախ առաջացրեց ստրկատերերի մոտ, որոնք սկսեցին միջոցներ ձեռնարկել իրենց ունեցվածքը պաշտպանելու համար։ Սա հանգեցրեց ազատ սևամորթների հետ կապված ավելի խիստ օրենքների, ինչի պատճառով նրանցից շատերը գաղթեցին Մեքսիկա։ 1860 թվականին Ֆլորիդայում մնացել էր մոտ 1000 ազատ սևամորթ։ Ենթադրվում էր, որ նրանց գոյությունը կարող է վատ օրինակ ծառայել ստրուկների համար և պոտենցիալ անկարգությունների աղբյուր։ 1846 թվականին նավերին արգելվեց ազատ սևամորթներին բերել Քի Ուեսթ՝ տուգանքների սպառնալիքի տակ, իսկ սևամորթ նավաստիներին արգելվեց ափ դուրս գալ։

Նույնիսկ տարածքային ժամանակաշրջանում առաջացել են չորս երկաթուղային նախագծեր, բայց դրանցից միայն մեկն է իրականացվել՝ 1836 թվականին հայտնվեց երկաթուղային գիծ Տալահասից մինչև Սենթ Մարքս՝ 23 մղոն երկարությամբ։ 1850-ական թվականներին առաջացավ Trans-Florida Railroad նախագիծը, որի համար սկզբում բավարար գումար չկար, բայց 1950-ին Կոնգրեսը պետությանը փոխանցեց ճահճային տարածքները, ինչը օգնեց հավաքել որոշ միջոցներ, իսկ 1856 թվականի օգոստոսի 1-ին նա հասավ Լոֆթոն։ 1859 թվականին ճանապարհը հասավ Գեյնսվիլ, իսկ հետո՝ Սեդար Քի։ 1861 թվականի մարտի 1-ին առաջին գնացքը հատեց Ֆլորիդա արևելքից արևմուտք և հասավ Cedar Key: Երկաթուղին ի սկզբանե նախատեսված էր զարգացնել տրանսպորտը նահանգի ներսում և կապված չէր այլ նահանգների երկաթգծերի հետ։ Սա որոշ խնդիրներ ստեղծեց Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, երբ Ֆլորիդան հայտնվեց առանց երկաթուղային կապի այլ նահանգների հետ։

1854 թվականին Կանզաս-Նեբրասկա դաշնային ակտի շուրջ վեճերը պատճառ դարձան, որ Ուիգ Կուսակցությունը ընկավ իր բարեհաճության մեջ, և Ֆլորիդան սկսեց դառնալ միակուսակցական նահանգ։ 1856 թվականին դեմոկրատներն առաջադրեցին Մեդիսոն Փերիի թեկնածությունը, որը հեշտությամբ հաղթեց Վիգի մրցակցին։ Փերին և նրա ողջ վարչակազմը Միությունից անջատվելու կողմնակիցներ էին։ 1860 թվականի նոյեմբերի 26-ին Վեհաժողովի նստաշրջանի բացման ժամանակ Փերին առաջարկեց անհապաղ անջատում։ Նոյեմբերի 28-ին Վեհաժողովը միաձայն որոշեց Անջատման կոնվենցիա հրավիրելու մասին։ Համագումարի ընտրությունները տեղի ունեցան դեկտեմբերի 22-ին, և այն հանդիպեց 1861 թվականի հունվարի 3-ին Թալահասիում։ Հունվարի 7-ին ընդունվել է անջատման մասին բանաձեւ, որին կողմ է քվեարկել 62 պատվիրակ՝ հինգ դեմ ձայներով։ Հաջորդ օրը կազմվեց անջատման մասին հրամանագիրը, որն ընդունվեց հունվարի 10-ին 62 կողմ, յոթ դեմ ձայներով։ Ֆլորիդան դարձավ երրորդ նահանգը՝ Հարավային Կարոլինայից և Միսիսիպիից հետո, որն անջատվեց Միությունից։

1861 թվականի փետրվարի 4-ին բացվեց Համադաշնային պետությունների ժամանակավոր կոնգրեսը, որտեղ Ֆլորիդան ներկայացնում էին Ջեյմս Անդերսոնը, Ջեյմս Օուենսը և Ջեքսոն Մորթոնը։

Քաղաքացիական կռիվներ
--------------------

Անկախ Ֆլորիդայի իշխանությունները գրավեցին դաշնային ամրոցները, չնայած նրանք չկարողացան գրավել Ֆորտս Թեյլորը, Փիքենսը և Ջեֆերսոնը։ Ֆլորիդայի բնակչությունը կազմում էր 140,000, նա կարող էր զենքի տակ դնել 15,000 տղամարդու, բայց դա բավարար չէր նահանգը պաշտպանելու համար։ Նահանգապետ Ջոն Միլթոնը վստահ էր, որ դաշնային բանակը հեշտությամբ կարող է գրավել Ֆլորիդան և օգտագործել այն որպես հենակետ հարավային նահանգներ ներխուժելու համար։ 1861 թվականի գարնանը դաշնային նավատորմը սկսեց շրջափակել Ֆլորիդայի ափերը։ 1862 թվականի ամռանը Ֆլորիդայի զորքերը լքեցին ափամերձ գոտին, և հյուսիսցիները գրավեցին ափամերձ խոշոր քաղաքները, թեև նրանք ուժ չունեին ներխուժելու ավելի խորը թերակղզի։

Ֆլորիդայի երեք գնդերը (2-րդ, 5-րդ և 8-րդ) ուղարկվեցին Վիրջինիա և կռվեցին 1862 թվականի արշավներում։ Նրանք միավորվեցին Ֆլորիդայի բրիգադում, որը մասնակցեց 1863 թվականի գարնանային մարտերին և Գետիսբուրգի արշավին, որտեղ նա մեծ կորուստներ ունեցավ Գետիսբուրգի ճակատամարտում։ Բրիգադը ղեկավարում էր Ֆլորիդայի ապագա նահանգապետ Էդվարդ Փերին։ 1864 թվականին կազմավորվել են եւս երեք գնդեր, որոնք մասնակցել են Պիետերսբերգի պաշարման ժամանակ մղվող մարտերին։ 1862 թվականին Արևմուտք ուղարկվեց Ֆլորիդայի 1-ին հետևակային գունդը, որին հաջորդեցին ևս երկուսը (6-րդ և 7-րդ)։ Այս գնդերը մասնակցել են Չիկամաուգայի ճակատամարտին, այնուհետև Ատլանտայի ճակատամարտին և Արևմուտքում պատերազմի վերջին արշավներին։

Հետպատերազմյան շրջան
--------------------

Նահանգապետ Միլթոնի ինքնասպանությունից հետո գործադիր իշխանության ղեկավարը եղավ Սենատի նախագահ Աբրահամ Էլիսոնը, ով որոշեց բարելավել հարաբերությունները դաշնային կառավարության հետ և այդ նպատակով պատվիրակություն ուղարկեց Վաշինգտոն և նշանակեց նոր նահանգապետի ընտրություն՝ հունիսի 5-ի համար։ Բայց դաշնային իշխանությունները չճանաչեցին Էլիսոնին։ Մայիսի 22-ին գեներալ Էդվարդ Մակքուկը Ֆլորիդայում հայտարարեց ռազմական դրություն և ձերբակալեց Էլիսոնին։

### Վերակառուցման ժամանակաշրջան

Ռազմական դրության հաստատումից հետո զորքերը տեղակայվեցին Ֆլորիդայի քաղաքներում։ Ստեղծվեց Ֆլորիդայի դեպարտամենտը՝ գեներալ-մայոր Ջոն Ֆոսթերի գլխավորությամբ։ Հուլիսի 23-ին Նախագահ Ջոնսոնը սկսեց վերականգնել քաղաքացիական իշխանությունը Ֆլորիդայում և նախ նշանակեց Ուիլյամ Մարվինին որպես ժամանակավոր նահանգապետ։ Նա կազմակերպեց ընտրություններ սահմանադրական համագումարի համար և ինքնին համագումարը կոչեց 1865 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։ Ֆլորիդացիները դժկամությամբ էին քվեարկում, իսկ սևամորթներին նույնպես թույլ չէին տալիս քվեարկել։ Պատվիրակները, առանց շատ բանավեճերի, հայտարարեցին նահանգում ստրկության վերացման մասին հրամանը հետ կանչելու մասին և ճանաչեցին 13-րդ ուղղումը։ Նոյեմբերի 29-ին կայացել են նահանգապետի ընտրությունները, որոնք հաղթել է Դեյվիդ Ուոքերը։ Համագումարը մշակեց կոշտ օրենքներ սևամորթների վերաբերյալ, որոնք հայտնի են որպես «Սև կոդեր»։ Համագումարն ընդունեց օրենք, որն արգելում էր սևամորթներին զենք ունենալ, սակայն գեներալ Ֆոսթերը մեղադրեց այն հակասահմանադրական լինելու մեջ, և օրենքը չեղյալ հայտարարվեց։

1866 թվականին տեղի ունեցան Կոնգրեսի ընտրություններ, և նոր Կոնգրեսը որոշեց ռազմական դրությունը վերադարձնել հարավային նահանգներին. Ֆլորիդայում այն սկսվեց 1867 թվականի ապրիլի 1-ին։ 1868 թվականի սկզբին Սահմանադրական կոնվենցիան հանդիպեց՝ ստեղծելու Ֆլորիդայի 1868 թվականի Սահմանադրությունը։ Այն ընդունվել է ձայների մեծամասնությամբ՝ 14520 դեմ՝ 9491 դեմ, և նոր նահանգապետ է ընտրվել Հարիսոն Ռիդը։ Հունիսի 8-ին նոր վարչակազմը սկսեց աշխատանքը և անմիջապես հաստատեց 14-րդ փոփոխությունը։ Հուլիսի 4-ին Ֆլորիդայում վերականգնվեց քաղաքացիական կառավարումը, իսկ հուլիսի 25-ին Կոնգրեսը հայտարարեց Ֆլորիդայի միություն վերադառնալու մասին։

Հանրապետական կուսակցության իշխանությունը Ֆլորիդայում հիմնականում հենվում էր սևամորթ ընտրողների վրա, ուստի դեմոկրատները դիմեցին ահաբեկչական մարտավարությանը, և բռնության և սպանությունների դեպքերը աճեցին Ֆլորիդայում։ Ենթարկվում է, որ Կու Կլուքս Կլանն ակտիվ է եղել Ֆլորիդայում, թեև ոչինչ հստակ հայտնի չէ։ 1871 թվականին բռնության դեմ մի շարք խիստ դաշնային օրենքներ մտցվեցին, իսկ 1875 թվականին այն զգալիորեն նվազել էր։ Միաժամանակ բարելավվեց դեմոկրատների դիրքերը՝ 1876 թվականին նրանք Ջորջ Դրյուին առաջադրեցին որպես նահանգապետի թեկնածու, և հանրապետականների միջև տարաձայնությունների պատճառով Դրյուն հաղթեց։ Այսպիսով, դեմոկրատներին կրկին հաջողվեց նահանգում վերադառնալ իշխանության։ Միևնույն ժամանակ, հանրապետական Հեյսը հաղթեց նախագահական ընտրություններում վիճելի արդյունքներով, սակայն կողմերին հաջողվեց հասնել փոխզիջման, և դա նշանավորեց Վերակառուցման դարաշրջանի ավարտը հարավում և բուն Ֆլորիդայում։

Ոսկեզօծ դարաշրջան Ֆլորիդայում
-----------------------------

Գալով իշխանության՝ Ֆլորիդայի դեմոկրատները հասկացան, որ նահանգը բարեփոխումների կարիք ունի, անհրաժեշտ է զարգացնել արդյունաբերությունը, տրանսպորտային ցանցը և ներգրավել վերաբնակիչներին և ներդրողներին։ Դրու նահանգապետի օրոք (1877-1881) հնարավոր եղավ նվազեցնել պաշտոնյաների աշխատավարձերը, նվազեցնել հարկերը և ներդրողներ ներգրավել նահանգ, ինչը թույլ տվեց Բլոքսամի նահանգապետին (1881-1885) կառուցել բազմաթիվ երկաթուղիներ ամբողջ Ֆլորիդայում և միացնել այն այլ հարավային նահանգների ճանապարհների հետ։ Բնակիչների ջրհեղեղը լցվեց Ֆլորիդա, և քաղաքները սկսեցին արագ աճել։ Փոքր համայնքները, ինչպիսիք են Թամպան և Մայամին, վերածվեցին խոշոր արդյունաբերական և տրանսպորտային կենտրոնների։ Երկաթուղային տրանսպորտը խթանելու համար երկաթուղային մագնատ Հենրի Փլանթը Ֆլորիդայում կառուցեց մի քանի շքեղ հյուրանոցներ, որոնցից ամենահայտնին «Tampa Bay» հյուրանոցն էր։

Էդվարդ Փերին հաղթեց 1884 թվականի նահանգապետի ընտրություններում, և նույն ընտրություններում որոշվեց համագումար հրավիրել նոր Սահմանադրության մշակման համար։ 1885 թվականի հունիսի 9-ին 108 պատվիրակներ հավաքվեցին համագումարում և 45 օրվա ընթացքում մշակեցին նոր սահմանադրություն, որը չփոխեց օրենսդիր իշխանությունը, բայց սահմանափակեց նահանգապետի իշխանությունը և նվազեցրեց պետական ծառայողների աշխատավարձերը։ 1886 թվականի նոյեմբերին Ֆլորիդայի նոր սահմանադրությունը հաստատվեց 31803 կողմ 21243 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ։ Հաջորդ տարի նահանգի բնակչության աճը պահանջում էր վեց նոր շրջանների ստեղծում։ 1886-1887 թվականներին Ֆլորիդա մի շարք սաստիկ սառնամանիքներ, համաճարակներ և նույնիսկ մեկ երկրաշարժ ապրեց։ Սա հանգեցրեց Առողջապահության պետական հանձնաժողովի ստեղծմանը։

Նոր սահմանադրությունը սահմանեց հատուկ հարկային հարցում ընտրողների համար, որը զրկեց նահանգների սևամորթների մեծամասնությանը և սպիտակամորթ բնակչության մի մասին ձայնի իրավունքից։ Այս միջոցը բուռն քննարկումներ առաջացրեց հուլիսի 22-ի համագումարում, սակայն ի վերջո օրինագիծն ընդունվեց 82 կողմ, 12 դեմ ձայների մեծամասնությամբ։ Հասարակական տրանսպորտում ռասայական սեգրեգացիայի մասին օրենքը համագումարում ընդունվեց գրեթե միաձայն, և նույնիսկ մեկ սևամորթ պատվիրակ կողմ քվեարկեց դրան։

### Իսպանա-ամերիկյան պատերազմ

Նույնիսկ իսպանական ներկայության ժամանակաշրջանում Ֆլորիդան իրականում Կուբայի ֆորպոստն էր, և այդ ժամանակվանից այն պահպանել է բազմաթիվ տնտեսական և սոցիալական կապեր կղզու հետ։ Կուբայական շատ ապրանքներ ուղարկվեցին Ֆլորիդա, և շատ կուբացի քաղաքական վտարանդիներ փախան այնտեղ։ Այնուամենայնիվ, Կուբայում տասնամյա պատերազմի ժամանակ (1868-1878), Ֆլորիդայի ուշադրությունը շեղվեց վերակառուցման խնդիրներով և չպատասխանեց Կուբայի խնդիրներին։ Սակայն 1898 թվականին իրավիճակը փոխվել էր։ Ֆլորիդայում կուբայական կազմակերպություններն ավելի ակտիվացան և զենք գնեցին Կուբայի համար։ Ամենահայտնի զենք կրողներից մեկը Ֆլորիդյան Նապոլեոն Բրովարդն էր, ում համբավը օգնեց նրան դառնալ Ֆլորիդայի նահանգապետ։ Չնայած դրան, երբ 1898 թվականի հունվարին Հավանայում պայթեցեց երկաթե U«SS Maine»-ը, Ֆլորիդայի թերթերը զուսպ արձագանքեցին և միջադեպը չհամարեցին որպես «casus belli»: Ֆլորիդացիները վախենում էին, որ զբոսաշրջային սեզոնը կխաթարվի և կասկածում էին, որ Կուբան կարող է դառնալ Միացյալ Նահանգների մի մասը և դառնալ վտանգավոր մրցակից։ Մինչդեռ պատերազմը մոտենում էր, և Ֆլորիդայի ափերը սկսեցին ուժեղանալ մարտկոցներով, և Կուբայում պատերազմի դեպքում որպես ամերիկյան բանակի հիմնական բազա ընտրվեց Տամպան։ 1898 թվականի մայիսի վերջին Թամպայի մերձակայքում գտնվող ճամբարներում արդեն 23000 մարդ կար։ Հունիսի 14-ին Տամպա նավահանգստից առաջին փոխադրամիջոցները հետևակով մեկնեցին Կուբա։

Ճամբարներում բազմաթիվ համաճարակներ վնասեցին Ֆլորիդայի առողջարանային իմիջը, սակայն ավելի շատ ամերիկացիներ իմացան նահանգի մասին ռազմական զեկույցներից, Թամպան, Քի Ուեսթը և Պենսակոլան ստացան նոր և բարելավված նավահանգիստներ և ափամերձ ամրություններ, և նահանգի բնակիչները ապրեցին տնտեսական բարգավաճման կարճ ժամանակաշրջան։

20-րդ դար
---------

### Առաջադիմական դարաշրջան

Դարի սկզբին ամբողջ Ամերիկայում սկսվեց առաջադեմ դարաշրջանը։ Ֆլորիդայում այն պատրաստեց նահանգապետ Ջենինգսը (1901-1905), և այն ծաղկեց Նապոլեոն Բրովարդի կառավարման ժամանակ, ով հաղթեց 1904 թվականի ընտրություններում՝ խոսելով ֆերմերների և փոքր բիզնեսի անունից և երկաթուղային կորպորացիաների հակառակորդն էր։ Նա պնդում էր դպրոցները բարեփոխելու, ուսուցիչների որակի բարելավման և ուսուցիչների աշխատավարձերի բարձրացման, դասագրքերի միավորման և բանտարկյալների նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի օգտին։ Նա ամեն ինչի չհասավ, բայց Ներկայացուցիչների պալատում ունենալով բազմաթիվ համախոհներ՝ լուծեց բազմաթիվ խնդիրներ։ Դպրոցական բարեփոխումների միջոցառումները (Բաքմանի օրենքը) հանգեցրին Ֆլորիդայի համալսարանի և Ֆլորիդայի պետական համալսարանի, ինչպես նաև աֆրոամերիկացիների համար Ֆլորիդայի «A&M» համալսարանի առաջացմանը։ Նրան հաջողվել է հասնել երեխաների աշխատանքի և երեխաներին ծխախոտ վաճառելու արգելքին։ Ներդրվեցին ավտոմոբիլային տրանսպորտի արագության առաջին սահմանափակումները։ Մինչև 1908 թվականը Ֆլորիդայում կար 733 գրանցված ավտոմեքենայի սեփականատեր։ 30 տարի անց Բրոուարդը ճանաչվեց որպես նահանգի պատմության լավագույն նահանգապետ, իսկ Ֆլորիդայում առաջադեմ դարաշրջանը կոչվեց Բրոուարդի դարաշրջան։

1909 թվականին Ալբերտ Գիլքրիստը դարձավ նահանգապետ, և իր երդմնակալության խոսքում նա կոչ արեց բարելավել մայրուղիները և նշեց, որ նահանգի բնակչությունն աճում է, անգրագիտության մակարդակը նվազում է, և մահացության մակարդակը նույնպես նվազում է։ Ֆլորիդայում, ընդգծել է նա, արտադրում է ԱՄՆ բոլոր ֆոսֆատների կեսը և աշխարհի ֆոսֆատների մեկ երրորդը։ Գիլքրիստի օրոք 1910 թվականին մարդահամար անցկացվեց, որը Ֆլորիդային իրավունք տվեց ունենալ 4-րդ ներկայացուցիչ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում։ Մայամիից Քի Ուեսթ երկաթուղին, որը սկսվել է 1905 թվականին և հայտնի է որպես Ծովային երկաթուղի, շարունակվել է կառուցվել։ 1912 թվականի հունվարի 22-ին Քի Ուեսթ նավագնացին առաջին գնացքը։ Այնուամենայնիվ, ճանապարհը Քի Ուեսթը չդարձրեց հիմնական տարանցիկ նավահանգիստ, ընդհանուր առմամբ, սպասելիքները չարդարացան, և 1935 թվականին փոթորկի հետևանքով վնասվելուց հետո ճանապարհը վերակառուցվեց որպես մայրուղի։

1914 թվականին կապիտան Թոնի Յաննուսը կանոնավոր օդային հաղորդակցություն բացեց Տամպայի և Սանկտ Պետերբուրգի միջև։ Այսպես ստեղծվեց Սանկտ Պետերբուրգ-Տամպա ավիաընկերությունը, որը դարձավ աշխարհի առաջին կանոնավոր ավիաընկերությունը։ Նույն թվականին ԱՄՆ-ի առաջին ավիաբազան բացվեց Պենսակոլայում։

### Առաջին համաշխարհային պատերազմ

1916 թվականին Վուդրո Վիլսոնը հաղթեց նախագահական ընտրություններում, իսկ Սիդնի Ջոնսթոն Քեթսը հաղթեց Ֆլորիդայի նահանգապետի ընտրություններում։ Նրա օրոք 1917 թվականին օրենսդիր մարմինը հաստատեց արգելքը (18-րդ ուղղումը), որը հաստատվեց ժողովրդական քվեարկությամբ 1918 թվականին և ուժի մեջ մտավ 1919 թվականին։ 1920 թվականին Միացյալ Նահանգներն ընդունեց 19-րդ ուղղումը (կանանց ընտրական իրավունքը), սակայն Ֆլորիդան այն վավերացրեց միայն 1969 թվականին։

1917 թվականի սկզբին, Քաթսի երդմնակալությունից մեկ ամիս անց, Միացյալ Նահանգները խզեց դիվանագիտական հարաբերությունները Գերմանիայի հետ, պատերազմ հայտարարվեց 1917 թվականի ապրիլի 6-ին։ Զորակոչը սկսվել է հուլիսի 25-ին։ Պատերազմի տարիներին Ֆլորիդայում ընդհանուր առմամբ զորակոչվել է 42030 մարդ, այդ թվում՝ երեք ապագա նահանգապետեր՝ Շոլցը, Հոլանդը և Քալդվելը։ Ռազմաճակատում զոհված 176000 մարդկանցից 1046-ը ֆլորիդացիներ էին։ Նահանգում գործում էին երկրի 35 ավիացիոն դպրոցներից հինգը, այդ թվում՝ Պենսակոլայի թռիչքային դպրոցը, որը բացվել է 1914 թվականին։ Պատերազմի սկզբում այս դպրոցում արդեն սովորում էին 1258 շարքայիններ և 200 սպա։ Քի Ուեսթը դարձավ սուզանավերի բազա, և Թոմաս Էդիսոնը այստեղ մշակեց խորքային լիցքեր։ Ֆլորիդայի բոլոր բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները ժամանակավորապես ներդրել են ռազմական պատրաստության դասընթացներ։ Պատերազմը վնասեց ֆոսֆատի արդյունաբերությանը, որը հիմնականում գնաց Գերմանիա, բայց այս արդյունաբերությունը կարողացավ վերականգնել հետպատերազմյան տարիներին։

Պատերազմի ժամանակ սննդամթերքի արտադրությունը խրախուսվում էր բամբակի և ցիտրուսների փոխարեն։ Շաքարավազի գների աճը հանգեցրել է Ֆլորիդայում շաքարեղեգի պլանտացիաների վերսկսմանը։ Ավելի ուշ՝ 1920-ականներին, սկսվեց շաքարի զանգվածային արտադրությունը և ձևավորվեց Ֆլորիդայի շաքարի արդյունաբերությունը։ Ապրանքների դեֆիցիտը գնաճ է առաջացրել. կոշիկի և հագուստի գները կրկնապատկվել են։ Սննդամթերքի թանկացումը օգնեց ֆերմերներին, սակայն տուժեցին աշխատավարձ ստացող աշխատակիցները, հիմնականում ուսուցիչները։ Ֆլորիդային ծանր հարված է հասցրել 1918 թվականի իսպանական գրիպի համաճարակը, որը հիմնականում տուժել է Ջեքսոնվիլից։ 1918 թվականի սեպտեմբերի 18-ին քաղաքում հայտնվեցին առաջին հիվանդները, իսկ մեկ ամիս անց սկսվեց համաճարակը։ Հոկտեմբերի 7-ին փակվել են դպրոցները, իսկ հոկտեմբերի 8-ին՝ խմելու տնտեսությունները։ Համաճարակի գագաթնակետը գրանցվել է հոկտեմբերի 13-ին։ Այդ տարի մահացել է 464 մարդ։ Համաճարակը վերադարձավ 1919 թվականին (64 մահ) և 1920 թվականին (79 մահ)։

«Մռնչող 20-ականներ»
-------------------

«Մռնչող 20-ականներ» անունով հայտնի ժամանակաշրջանում Ֆլորիդայի բնակչությունը անշեղորեն աճեց՝ 1920 թվականին 968,470-ից հասնելով 1,468,211-ի՝ մինչև 1930 թվականը, ընդ որում Մայամիի բնակչությունը եռապատկվել է, իսկ Թամպայում՝ կրկնապատկվել։ Երկաթուղու շինարարությունը, որը կանգ էր առել 1900 թվականին, նորից վերսկսվեց, բայց ամենահեղափոխական փոփոխությունները տեղի ունեցան մայրուղու բարեկարգման ոլորտում։ 1924 թվականին Գանդի կամուրջը միացրել է Տամպան և Սանկտ Պետերբուրգը։ 1920 թվականի նահանգապետի ընտրություններում հեշտությամբ հաղթեց Քերի Հարդին, որի ժամանակ վարչակազմը սկսեց պայքարել բաց արածեցման դեմ, բայց միայն 1949 թվականին հնարավոր եղավ հասնել դրա ամբողջական դադարեցմանը։

Ֆլորիդայում հետպատերազմյան տարիները բնութագրվում էին աճող ռասայական լարվածությամբ։ Սևամորթները կազմում էին նահանգի բնակչության 30%-ը, և բռնությունները հաճախակի էին. լինչերը հասել էին հարավային ռեկորդային ցուցանիշի՝ 4,5 10000 մարդու հաշվով, իսկ 1920 թվականին 4 աֆրոամերիկացի սպանվել էր քվեարկության ժամանակ։ 1923 թվականին Ռոզվուդում ռասայական խռովություն տեղի ունեցավ, երբ սպանվեցին վեց աֆրոամերիկացիներ։ Այդ նույն տարիներին Ֆլորիդայում ակտիվացել է Կու Կլուքս Կլանը։ Սա պատճառ դարձավ, որ շատ աֆրոամերիկացիներ գաղթեն դեպի հյուսիս, և մոտ 40,000-ը լքեցին նահանգը պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո։

1924 թվականին Ջոն Մարտինը դարձավ նահանգապետ, և նահանգը բախվեց մի խնդրի, որը հայտնի է որպես Ֆլորիդայի հողային բում։ Շատ ամերիկացիներ փախան ուրբանիզացումից և արդյունաբերականացումից դեպի համեմատաբար չզարգացած Ֆլորիդա, և լավ ճանապարհային ցանցը միայն նպաստեց դրան։ Անհայտ պատճառներով այս միգրացիան հատուկ ազդել է Ֆլորիդայի և հիմնականում Մայամիի վրա։ 1924-ի վերջին այցելուների հոսքը արագորեն աճեց, իսկ 1925-ի վերջին սկսեց նվազել։ Հողի պահանջարկը հանգեցրեց գների բարձրացման և բազմաթիվ չարաշահումների։ Երկաթուղային ընկերությունները չկարողացան հաղթահարել ապրանքների հոսքը և արգելք դրեցին Ֆլորիդա շինանյութերի ներմուծման վրա։ Ցամաքային բումը գրեթե անցել էր 1926 թվականի սեպտեմբերի 17-18-ը, երբ փոթորիկը հարվածեց Մայամիին՝ պատճառելով մեծ ավերածություններ։ 1928 թվականի սեպտեմբերի 16-ին տեղի ունեցավ նոր փոթորիկ։ Իրականում, նահանգապետ Մարտինը դժբախտ էր, որ իր պաշտոնավարման ընթացքում ցամաքային ճգնաժամ ու երկու փոթորիկներ ունեցավ։

Ֆլորիդայի հողային բումը համընկավ ռոմի բումի հետ։ Ֆլորիդայի երկար ափամերձ գիծը և Կուբային և Բահամյան կղզիների մոտ լինելը այն դարձրեցին այն հեշտ վայր ապօրինի ոգելից խմիչքների շրջանառության համար։ Ֆլորիդայի պաշտոնյաները չկիրառեցին արգելքը և նույնիսկ դեմ էին դրան, և դաշնային գործակալները չափազանց քիչ էին։ Ռոմի արտադրությունը Բահամյան կղզիներում գրեթե կրկնապատկվել է մինչև 1922 թվականը, և այս ռոմը հիմնականում առաքվել է ԱՄՆ Ֆլորիդայի միջոցով։ 1932 թվականին առափնյա պահակախումբը 32 նավ ուղարկեց Ֆլորիդայի ափը շրջափակելու համար, սակայն սեզոնի վերջում դրանք դուրս բերվեցին։ Այդ տարիներին Ֆլորիդյան Ջեյմս Օլդերմանը դարձավ ամենահայտնի բոտլեգերներից մեկը։ Կախվել է 1929 թվականին։

### Մեծ դեպրեսիան

1930-ականների սկզբին Ֆլորիդայի տնտեսությունն արդեն տուժել էր հողային ճգնաժամի, փոթորիկների և բանկային ճգնաժամի պատճառով, որը տեղի ունեցավ 1929 թվականին՝ մինչև Մեծ դեպրեսիայի սկիզբը։ Նաև 1929 թվականին մրգային ճանճերի վարակումը ծանր հարված հասցրեց ցիտրուսների արտադրությանը։ Սա թուլացրեց տնտեսությունը, բայց նվազեցրեց 1930-ականների ճգնաժամի սրությունը։ Քաղաքային և շրջանային վարչակազմերի պարտքերը 1922 թվականից մինչև 1929 թվականը վեց անգամ ավելացան։ Այս բոլոր խնդիրները պետք է լուծեր նահանգապետ Դոյլ Քարլթոնը, որը պաշտոնը ստանձնեց 1929 թվականին։ Նա փորձեց կրճատել պետական ծախսերը, վերացրեց ավելորդ գերատեսչությունները և հարկեր մտցրեց ձիարշավների և գորշ մրցավազքի վրա։ Ֆլորիդայի կառավարությունը հույս ուներ հաղթահարել գործազրկությունը առանց դաշնային միջամտության, բայց նա չհասկացավ ճգնաժամի մասշտաբները։

Ֆլորիդայում Նոր կուրսի քաղաքականությունը սկսվեց Հուվերի օրոք, երբ 1932 թվականի հուլիսին Կոնգրեսը ընդունեց Արտակարգ օգնության և շինարարության ակտը, որը թույլ տվեց գումար հատկացնել նահանգներին՝ օգնելու պայքարել ճգնաժամի դեմ։ Քարլթոնը խնդրեց 500,000 դոլար, բայց դա բավարար չէր, և մինչև 1933 թվականի մայիսին Ֆլորիդան ստացավ 3,886,512 դոլար։ Նույն տարի տեղի ունեցան նահանգապետի ընտրություններ, որոնցում մասնակցեցին նախկին նահանգապետեր Մարտինը և Հարդին, ինչպես նաև Բրուքլինի բնակիչ Դեյվիդ Շոլցը։ Շոլցը հաղթեց, միաժամանակ Ֆրանկլին Ռուզվելտը հաղթեց նախագահական ընտրություններում։ Այս պահին Ֆլորիդայի տնտեսական վիճակը ծանր էր, և միջին տարեկան եկամուտը 1929 թվականին 510 դոլարից իջավ մինչև 289 դոլար 1933 թվականին։ Որոշ շրջաններում բնակիչների գրեթե 40%-ը պահանջում էր պետական աջակցություն։ Ֆլորիդան պարտքերից զերծ չորս նահանգներից մեկն էր, սակայն սահմանադրությունն արգելում էր պարտք վերցնել՝ դրանով իսկ սահմանափակելով կառավարության հնարավորությունները։ Նոր կուրսի քաղաքականության կողմից լիազորված առաջին գործակալությունը Քաղաքացիական պահպանության կորպուսն էր, որը բացվեց 1933 թվականի օգոստոսին։ 26 ճամբարներում 3000 մարդ զբաղված էր անտառտնտեսության վերականգնմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, մինչև 1940 թվականը այս ճամբարներով անցել է 40000 մարդ։

Ճգնաժամն անսովոր ազդեցություն ունեցավ Քի Ուեսթի վրա։ Պատերազմից հետո զինվորականները դուրս բերվեցին քաղաքից, իսկ սիգարների արդյունաբերությունը տեղափոխվեց Թամպա, ինչի հետևանքով քաղաքը անկում ապրեց։ Որոշվեց դրանից Բահամյան կղզիների նման արևադարձային հանգստավայր ստեղծել, քաղաքը վերականգնվեց, բայց 1935 թվականին փոթորիկը վնասեց կղզին մայրցամաքին միացնող երկաթուղին։ Այն վաճառվել է, և դրա փոխարեն ավտոճանապարհ է կառուցվել, որը բացվել է 1938 թվականին։ 1940-ականների սկզբին Քի Ուեսթը դարձել էր հանգստավայր։

«Նոր կուրս»-ի տարիներին առաջացավ մի նախագիծ, որը քննարկվում էր դեռևս իսպանական ժամանակներից. որոշվեց փորել տրանսֆլորիդայի ջրանցք։ 1935 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Նախագահ Ռուզվելտը հայտարարեց, որ ինքը միջոցներ կհատկացնի այս նախագծի համար, այնուհետև աշխատանքը ձգձգվեց մինչև 1940-ականների սկիզբը, երբ պատերազմը կանխեց դա։ Նախագիծը մի քանի անգամ վերածնվեց մինչև նախագահ Նիքսոնը փակեց այն 1971 թվականին։

1928 թվականին գրող Էռնեստ Հեմինգուեյը ժամանեց Քի Ուեսթ։ Նա այստեղ ապրեց մի քանի ամիս և այդ ընթացքում գրեց «Հրաժեշտ զենքին» վեպը։ 1931 թվականին նա և իր երկրորդ կինը՝ Փոլին Պֆայֆերը, գնեցին տուն, որտեղ նրանք ապրում էին մինչև ամուսնալուծությունը՝ 1940 թվականը։ Հեմինգուեյն իր ամենահայտնի վեպերից մի քանիսը գրել է Քի Ուեսթում։

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ

Նահանգի նախկին սենատոր Սպեսարդ Հոլանդը հաղթել է 1940 թվականի նահանգապետի ընտրություններում։ Ֆլորիդայի տնտեսությունը դեռ լիովին չի վերականգնվել, և նոր նահանգապետն առաջարկել է գազի ժամանակավոր հարկ սահմանել, պարտքերը մարելու և ճանապարհներ կառուցելու մասին։ Նրա օրոք կառուցվել են 1560 մղոն (մոտ 2500 կմ) մայրուղիներ։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 23-ին նահանգում երկար անհաջող որոնումներից հետո վերջապես հայտնաբերվեց նավթ։ Միևնույն ժամանակ, Միացյալ Նահանգները մտավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մեջ 1941-ի վերջին՝ խաթարելով նահանգի զբոսաշրջության արդյունաբերությունը, բայց վերածելով այն մեկ մեծ ռազմական ճամբարի։ Բազմաթիվ օդանավակայաններ և ուսումնական ճամբարներ հայտնվեցին։ Քի Ուեսթը կրկին դարձավ ռազմածովային բազա։ Քանի որ Ֆլորիդայում տարին շատ պարզ օրեր ուներ, նահանգում հայտնվեցին բազմաթիվ նոր թռիչքային դպրոցներ։ Ֆլորիդայի զբոսաշրջային ենթակառուցվածքն օգտագործվել է ռազմական նպատակներով, բազմաթիվ հյուրանոցներ գտնվում էին բանակի տիրապետության տակ։ Շատ զինվորական ընտանիքներ առաջին անգամ էին այցելում Ֆլորիդա՝ ավելի լավ ծանոթանալով նահանգին, և դա ազդեց հետպատերազմյան տարիներին բնակչության հոսքի վրա։

Շատ ֆլորիդացիներ անմիջական մասնակցություն ունեցան պատերազմին. 1940 թվականին 3941 մարդ միացավ բանակին, իսկ մինչև 1947 թվականը զենքի տակ դրվեց 254358 ֆլորիդացի։ 1942 թվականի սկզբին Ֆլորիդայի ափերի մոտ հայտնվեցին գերմանական սուզանավեր. փետրվարի 19-ին Կանավերալ հրվանդանի մոտ խորտակվեց «Pan Massachusetts» նավը։ Սուզանավերի դեմ պայքարելու համար օգտագործվել են օդային պարեկները, մասնավորապես՝ օդանավերը։ Ֆլորիդայի երկար, սակավաբնակ ափամերձ գիծը նույնպես օգտագործվում էր Գերմանիայի կողմից մաքսանենգ ճանապարհով լրտեսներ տեղափոխելու համար։

1944 թվականին տեղի ունեցան և՛ նախագահական ընտրությունները (որտեղ հաղթեց Ռուզվելտը), և՛ Ֆլորիդայի նահանգապետի ընտրությունները, որոնցում հաղթեց Միլարդ Քալդվելը։ Նա պաշտոնը ստանձնեց 1945 թվականի հունվարին՝ նահանգի 100-ամյակին, և իր երդմնակալության ուղերձում կոչ արեց լուծել կրթության և առողջապահության խնդիրները։ Ամառվա ընթացքում նա հրավիրեց հատուկ հանձնաժողով՝ վերանայելու նահանգի Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի ընտրական համակարգերը, սակայն չկարողացավ հասնել բավականաչափ արդար ներկայացվածության։ Նահանգի կրթական համակարգը նույնպես անկում ապրեց, և նահանգապետը հրավիրեց մի քանի հանձնաժողովներ և նախաձեռնեց մի քանի օրենքներ այս ոլորտում։ 1946 թվականին Ֆլորիդան բախվեց բարձրագույն կրթության մեջ ներգրավվածության անսովոր բարձր մակարդակի հետ, և այս խնդիրը նույնպես պետք է լուծվեր։ 1947 թվականին նահանգը 2 միլիոն դոլար հատկացրեց մասնավոր հողեր գնելու և Էվերգլեյդս ազգային պարկի ձևավորման համար, որը ստեղծվել է 1947 թվականի դեկտեմբերի 6-ին և դարձել Միացյալ Նահանգների երրորդ ամենամեծ ազգային պարկը։

### Տիեզերական ծրագիր

1950-ականների սկզբին Տիեզերքի հետախուզման անհրաժեշտություն առաջացավ, և հրթիռային բազա կառուցվեց Ֆլորիդայում՝ Կանավերալ հրվանդանում։ 1950 թվականի հուլիսի 24-ին բազայից արձակվեց առաջին «RTV-G-4 Bumper» հրթիռը՝ մի փոքր փոփոխված գերմանական «V-2»։ 1958 թվականին ՆԱՍԱ-ն սկսեց աշխատել հրվանդանի վրա։ 1961 թվականի օգոստոսին նախագահ Քենեդին հայտարարեց մարդուն Լուսին ուղարկելու ծրագրի մեկնարկի մասին, ինչի պատճառով տիեզերական կենտրոնը հետագայում կոչվեց Քենեդու անունով։ 1963 թվականին ՆԱՍԱ-ն Մերիտ կղզում գնեց 88000 ակր տարածք՝ տիեզերական հետազոտական կենտրոն ստեղծելու համար։ Կենտրոնը զարգացավ մինչև 1969 թվականը, երբ հնարավոր եղավ մարդ իջեցնել Լուսնի վրա, որից հետո ակտիվությունը սկսեց նվազել։ 1973 թվականին գործարկվեց առաջին տիեզերական կայանը՝ «Skylab»-ը։

1981 թվականին Կանավերալ հրվանդանից արձակվեց «Կոլումբիա» տիեզերանավը, իսկ 1985 թվականի վերջին արդեն իրականացվել էր 9 թռիչք։ Սակայն 1986 թվականին «STS-51L» առաքելության մեկնարկի ժամանակ Չելենջեր մաքոքը ոչնչացվեց պայթյունից։ Դա տեղի է ունեցել, ենթադրաբար, այդ տարի աննորմալ ցրտից առաջացած բարդությունների պատճառով։

### Գաղթեր և պայքար քաղաքացիական իրավունքների համար

1900 թվականից ի վեր կես դարում Ֆլորիդայի բնակչությունը գրեթե հնգապատկվեց՝ մինչև 1950 թվականը այն կազմում էր 2,771,305 և շարունակեց աճել՝ կրկնապատկվելով հաջորդ տասնամյակի ընթացքում։ ԱՄՆ նահանգներից Ֆլորիդան 1900 թվականին բնակչությամբ 32-րդ տեղից տեղափոխվել է 20-րդը մինչև 1950 թվականը։ Պետությունը արագորեն ուրբանիզացվեց. 1920 թվականին միայն մեկ երրորդն էր ապրում քաղաքներում, սակայն 1960 թվականին բնակչության երեք քառորդն արդեն քաղաքաբնակ էր։ Մայամի քաղաքը 1960 թվականին ուներ 291688 մարդ, Թամպա՝ 224970, Ջեքսոնվիլը՝ 201030։ Սևամորթ բնակչությունը 1960 թվականին կազմում էր 17,8%։ Թոմաս Քոլինզը հաղթեց 1954 թվականի ընտրություններում, որոնց համաձայն ԱՄՆ Գերագույն դատարանը հակասահմանադրական ճանաչեց դպրոցների սեգրեգացիան Բրաունն ընդդեմ կրթական խորհրդի գործով։ Քոլինզը դիմադրեց որոշմանը, սակայն 1956 թվականին նահանգի Գերագույն դատարանը թույլ տվեց սևամորթ Վիրջիլ Հոքինսին ընդունվել Ֆլորիդայի համալսարան։ Քոլինզը կազմակերպեց Հանձնաժողովը՝ գտնելու իրավական ուղիներ՝ սեգրեգացիան պահպանելու համար։ 1956 թվականին Ֆլորիդայի երկու սենատորներ ստորագրեցին այսպես կոչված «Հարավային մանիֆեստը»՝ կոչ անելով վերանայել դատարանի դեգրեգացիայի մասին որոշումը։ Բայց եթե հարավային այլ նահանգների կառավարիչները բավականին համառորեն պայքարում էին սեգրեգացիայի դեմ, Քոլինզը, մասամբ բռնության մի քանի բռնկումների տպավորության տակ, սկսեց հակվել դեպի փոխզիջում և առաջարկեց սպիտակ բնակչությանը հաշտվել պատմության ընթացքի հետ։

1950-ականների վերջին Ֆլորիդան ստիպված էր գործ ունենալ կուբացի փախստականների հետ։ 1959 թվականի սկզբին բռնապետ Բատիստան փախավ Կուբայից, որից հետո նրա շատ կողմնակիցներ նույնպես լքեցին կղզին և տեղափոխվեցին Ֆլորիդա։ Ավելի ուշ, երբ հակամարտությունները սկսվեցին կուբացի հեղափոխականների միջև, նրանցից շատերը նույնպես փախան Ֆլորիդա.:

1960-ականները Ֆլորիդայի քաղաքականության մեջ շարունակում էին մնալ 1950-ականների շարունակությունը, որտեղ նահանգում դեռևս քննարկվում էին սեգրեգացիան և նստացույցերը։ Գրեթե բոլորը համակարծիք էին տարանջատման անհրաժեշտության մասին, բայց համաձայն չէին, թե կոնկրետ ինչպես դա իրականացնել։ 1960 թվականի նահանգապետի ընտրություններում հաղթեց Ֆարիս Բրայանտը, ով հավատարիմ սեգրեգացիոնիստ էր։ Նա դարձավ պահպանողական քաղաքական գործիչ և հույս ուներ, որ զբոսաշրջության զարգացումը եկամուտ կբերի պետությանը և թույլ կտա խուսափել հարկերի բարձրացումից։ 1963 թվականին Դեյտոնայում և Թալահասիում ռասայական խտրականության դեմ բողոքի ցույցեր տեղի ունեցան. Բրայանտը ճանաչեց բողոքի ակցիայի իրավունքը, բայց նախազգուշացրեց, որ բռնությունը և գույքային վնասը չեն հանդուրժվի։ 1964 թվականին տոնակատարություններ կազմակերպվեցին Սուրբ Օգոստինոսի 400-ամյակի տոնակատարության համար, ինչը հանգեցրեց անկարգությունների քաղաքում, որը հայտնի է որպես Սուրբ Օգոստինոսի բողոքի ցույցեր և իշխանությունների կողմից Մարտին Լյութեր Քինգի ձերբակալությանը։

Այս տարի ԱՄՆ-ի և Կուբայի հարաբերությունները բարդացան, ինչը հանգեցրեց Կուբայի հրթիռային ճգնաժամին 1962 թվականին։ Հոկտեմբերին հակաօդային պաշտպանության բոլոր միջոցները տեղափոխվեցին Ֆլորիդա, և մտավախություն կար, որ ձմեռային զբոսաշրջային սեզոնը կխաթարվի, սակայն հակամարտությունը մարեց մինչև սեզոնի սկիզբը։

1966 թվականի նահանգապետի ընտրություններում Դեմոկրատական կուսակցության պառակտումը հանգեցրեց նրան, որ Կալիֆոռնիայում ծնված հանրապետական Կլոդ Քըրքը, Վերակառուցումից հետո առաջին անգամ դարձավ նահանգապետ։ Նա հայտնվեց լարված հարաբերություններում հանրապետականների գերակշռող կաբինետի և օրենսդիր մարմնի հետ, բայց գիտեր, թե ինչպես աշխատել կոնֆլիկտային մթնոլորտում։ Նրա նահանգապետության ժամանակ հասկացավ, որ 1885 թվականի սահմանադրությունը հնացել է և վերանայման կարիք ունի։ 1966 թվականի ամռանը հրապարակվեցին նոր սահմանադրությունների նախագծեր, իսկ 1967 թվականի սկզբին նահանգապետ Քըրքը որոշեց սահմանադրական հարցի լուծումը դարձնել իր պաշտոնավարման հիմնական նպատակը։ Այս տարիների ընթացքում Ֆլորիդայի պահպանողականները արդեն կորցնում էին իրենց ազդեցությունը, ինչը հեշտացնում էր սահմանադրության ազատականացումը։ 1968 թվականի նոյեմբերին ընդունվեց նոր սահմանադրություն, իսկ 1969 թվականի հունվարին այն ուժի մեջ մտավ։

1970-ականները Ֆլորիդայում հաճախ անվանում են «Ասկուի դարաշրջան»՝ ի պատիվ խարիզմատիկ նահանգապետ Ռոյբին Ասկեուի, որը երկու ժամկետ ծառայեց 1970-ից 1978 թվականներին։ Նա դարձավ Քոլինզից հետո առաջին նահանգապետը, ով ինչ-որ օգտակար բան արեց ռասայական հարաբերությունների ոլորտում. նրանից առաջ նահանգապետերը դեմ չէին դեգրեգացմանը, բայց Ասքյուն ծրագիր ստեղծեց՝ աստիճանաբար ավելացնելու սևամորթ պետական ծառայողների թիվը և բարձրացնել նրանց կարգավիճակը։ Նա սևամորթներին ներմուծեց նահանգի կառավարություն, և նրա նախաձեռնությամբ Ջոզեֆ Հաչեթը, առաջին սևամորթը, նշանակվեց նահանգի Գերագույն դատարանում։

1971 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ֆլորիդայում բացվեց «Disney World»-ը, իրադարձություն, որը համեմատելի է առաջին հրթիռի արձակման հետ, բայց ավելի երկարաժամկետ տնտեսական հետևանքներով։ Այս նախագծի արդյունքը գերազանցեց սպասելիքները և արդեն առաջին տարում այն այցելեց 8 միլիոն մարդ։ Այգու ստեղծումը բնապահպանների բողոքի տեղիք է տվել, սակայն ընկերությունը խոստացել է հնարավորինս պաշտպանել բնությունը։

1973 թվականի նավթի էմբարգոն բազմաթիվ խնդիրներ ստեղծեց Ֆլորիդայի համար։ Պետությունը չուներ ածուխ կամ հիդրոէլեկտրակայաններ և շատ քիչ նավթ, ուստի պետք էր զարգացնել ատոմային էներգիայի արտադրությունը։ 1973 թվականին գործարկվեց «Turkey Point» ռեակտորը, իսկ 1976 թվականին գործարկվեց երկրորդ ռեակտորը Հաթչինսոն կղզում։ 1976 թվականին Փենսիլվանիայի «Three Mile Island»-ում տեղի ունեցած վթարը ստիպեց ուժեղացնել անվտանգության միջոցառումները, սակայն չհանգեցրեց ռեակտորների օգտագործման դադարեցմանը։ 1979 թվականին հաստատվեց խողովակաշար կառուցելու ծրագիր՝ ածուխի փոշին Կենտուկիից Ջորջիա և Ֆլորիդա տեղափոխելու համար։

Նահանգի բնակչությունը շարունակում էր աճել՝ 1970 թվականին այն կազմում էր 6,791,000 մարդ, իսկ 1978 թվականին արդեն 8,594,000 մարդ, ընդ որում աճի 90%-ը գալիս էր միգրացիայից։ Միգրանտների մեծ մասը Կաստրոյի ռեժիմի փախստականներն էին, իսկ որոշ քաղաքներում նրանք նույնիսկ դարձան բնակչության մեծամասնությունը։ Նահանգի որոշ շրջաններ պաշտոնապես իսպաներենը դարձրել են երկրորդ լեզու։ Միգրանտները հիմնականում Կուբայի միջին խավից էին, ունեին կրթություն, փորձ և աշխատանքային հմտություններ, և նրանք նախկինում կապեր ունեին Ֆլորիդայի հետ, ինչը նրանց տարբերում էր մյուս միգրանտներից։ Այդ տարիներին մեկ այլ նշանավոր ազգային փոքրամասնություն էին հնդկացիները, հիմնականում Միկասուկեն (պաշտոնապես ճանաչվել է 1962 թվականին) և Սեմինոլները։ Նրանք ապրում էին չորս խոշոր արգելոցներում և երբեք չկորցրին իրենց հնդկական ինքնությունը։ Ամենահարուստը հոլիվուդյան արգելոցն էր։ 1950-ի Կոնգրեսի ակտը թույլ տվեց Սեմինոլներին դատի տալ ԱՄՆ-ի կառավարությանը, և Սեմինոլները փոխհատուցում խնդրեցին Ֆորտ Մուլտրիում և Փեյնս Լենդինգում պայմանագրերի խախտման համար և վճարվեցին 16 միլիոն դոլար՝ մասամբ Օկլահոմայի Սեմինոլներին։

### Ֆլորիդան Ռեյգանի դարաշրջանում

1980-ի նախագահական ընտրություններում հաղթել է Ռոնալդ Ռեյգանը, ում օգտին քվեարկել է նաև Ֆլորիդան։ Սա Հանրապետական կուսակցության ժողովրդականության աստիճանական աճն էր, որը 1986 թվականին հանգեցրեց հանրապետական նահանգապետի իշխանության գալուն։ 1980-ականներին Ֆլորիդան բախվեց մեծ թվով կուբացիների միգրացիայի և մի քանի ռասայական անկարգությունների Մայամիում։ 1986 թվականին Կանավերալ հրվանդանի «Challenger» տիեզերանավերի աղետը դարձավ ամերիկյան տիեզերական արդյունաբերության ամենավատ աղետը։ Նահանգի բնակչությունն աճեց մինչև 12,937,342 մարդ մինչև 1990 թվականը, ավելացնելով պետական աշխատողների ծախսերը՝ չնայած նման ծախսերը նվազեցնելու ջանքերին։

Իրավիճակը Կուբայում ավելի բարդացավ 1980 թվականի մարտին, երբ հազարավոր կուբացիներ սկսեցին ներխուժել օտարերկրյա դեսպանատների տարածքներ և ապաստան խնդրել։ Կաստրոն թույլատրել է Կուբայից դուրս գալ Մարիել նավահանգստով, ինչի պատճառով թռիչքը հայտնի է դարձել Մարիելի ելք անվամբ։ Հազարավոր կուբացիներ սկսեցին անցնել ԱՄՆ՝ հիմնականում հարավային Ֆլորիդա։ Ընդհանուր առմամբ ժամանել է 125,000՝ խնդիրներ ստեղծելով պետական իշխանությունների համար։ Մայիսի 6-ին դաշնային կառավարությունը հայտարարեց արտակարգ դրություն և մի քանի միլիոն դոլար հատկացրեց փախստականներին օգնելու համար։ Մի քանի փախստականների ճամբարներ են բացվել այլ նահանգներում, որտեղ տեղահանվել է կուբացիների մոտավորապես կեսը։ Միևնույն ժամանակ, մի քանի ռասայական անկարգություններ բռնկվեցին Մայամիում. առաջինը 1980 թվականի ռասայական խռովությունն էր, որը սկսվեց այն բանից հետո, երբ ոստիկանությունը սպանեց սևամորթ ապահովագրական գործակալին։ Սևամորթ բնակչությունը սկսեց հարձակվել սպիտակամորթների վրա և երեք օրվա ընթացքում 400 մարդ վիրավորվեց։ Նման անկարգություններ տեղի ունեցան 1982 և 1989 թվականներին և գրավեցին ազգային ուշադրությունը։ Կառավարությունը որոշ միջոցներ ձեռնարկեց, ավելացրեց սևամորթ ոստիկանների թիվը և ավելի խիստ պահանջներ մտցրեց սպիտակամորթ ոստիկանների համար։

1980-ականների սկզբին Ֆլորիդայի ցիտրուսային արդյունաբերությունը կրեց 20-րդ դարի ամենավատ հարվածը. սաստիկ սառնամանիքներ տեղի ունեցան 1981, 1982, 1983 և 1985 թվականներին՝ ոչնչացնելով գրեթե բոլոր ցիտրուսները և ստիպելով կառավարությանը հայտարարել արտակարգ դրություն։ 1984 թվականին Ֆլորիդայում ցիտրուսային անտրակնոզայի համաճարակ է տեղի ունեցել, որը սպանել է միլիոնավոր ծառեր։ 1985 թվականի մայիսին նահանգի շրջանների մեկ երրորդը զգաց երաշտ, որը հանգեցրեց բազմաթիվ հրդեհների։

1986 թվականին նահանգապետ Ռոբերտ Գրեհեմի երկրորդ ժամկետն ավարտվեց, և նա առաջադրվեց Սենատի համար և հաղթեց՝ ազատելով նահանգապետի աթոռը, որը մի քանի օրով զբաղեցնում էր նրա փոխնահանգապետ Ուեյն Միքսոնը։ Նույն թվականին նախագահական ընտրություններում հաղթեց հանրապետական Ռոբերտ Մարտինեսը՝ Թամպայի նախկին քաղաքապետը։ Նրա օրոք 1987 թվականին Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս II-ը 10 օրով այցելեց Ֆլորիդա, և Մայամիի օդանավակայանում նրան դիմավորեց անձամբ նախագահ Ռեյգանը։

Ֆլորիդան 21-րդ դարում
---------------------

Ֆլորիդան դարձավ 2000 թվականի նոյեմբերի 7-ին տեղի ունեցած վիճելի նախագահական ընտրությունների մարտադաշտը։ Թեկնածուներ Ջորջ Բուշն ու Ալբելտ Գորը ստացել են գրեթե նույնքան ձայներ, իսկ Ֆլորիդայի ընտրությունների արդյունքից կախված էր ոչ միայն այն, թե ով կստանար 25 ընտրողների ձայները, այլև, թե ով կդառնա երկրի նախագահը։ Նոյեմբերի 7-ի երեկոյան հեռուստաընկերությունները, «exit poll»-երի հիման վրա, հայտարարեցին Գորի հաղթանակի մասին։ Բայց նոյեմբերի 8-ի առավոտյան հայտարարվեց Բուշի հաղթանակի մասին, և Գորն ինքը շնորհավորեց նրան հաղթանակի կապակցությամբ։ Սակայն այնուհետև ստացվեցին ձայների վերահաշվարկի պահանջներ և սկսվեց ձայների շուրջ հինգշաբաթյա հակամարտությունը։ Ֆլորիդայի Գերագույն դատարանը որոշում կայացրեց հօգուտ Գորի (այսինքն՝ հօգուտ վերահաշվարկի), որից հետո դեմոկրատները գործը տեղափոխեցին ԱՄՆ Գերագույն դատարան։ Նա, քննելով Բուշն ընդդեմ Գորի գործը, հինգ կողմ, չորս կողմ ձայներով որոշեց չվերահաշվարկել ձայները։ Ի վերջո, Բուշը հաղթեց ընդամենը 537 ձայնի առավելությամբ։

2008 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ Բարաք Օբաման Ֆլորիդայում հաղթեց Ջոն Մաքքեյնին՝ ստանալով ձայների 50,9%-ը, իսկ Մաքքեյնը՝ 48,4%-ը։ Նրան հաջողվեց հաղթել Տամպային և Մայամիին, ինչպես նաև բնակչության իսպանախոս հատվածին, որը նախկինում սովորաբար քվեարկում էր հանրապետականների օգտին։ Նույն քվեարկության ժամանակ ընտրողները կողմ քվեարկեցին նահանգի Սահմանադրության փոփոխությանը (62% ընդդեմ 38%), որը սահմանում էր ամուսնությունը որպես տղամարդու և կնոջ միություն։

2012 թվականի ընտրություններում Օբաման կրկին հաղթեց իր մրցակցին (Միթ Ռոմնի)՝ հավաքելով ձայների 50,0%-ը՝ Ռոմնիի 49,1%-ի դիմաց (74,000 ընտրողների տարբերություն)։

Դոնալդ Թրամփը հաղթել է 2016 թվականին Ֆլորիդայի ընտրություններում՝ ստանալով ձայների 48,6%-ը՝ Հիլարի Քլինթոնի 47,4%-ի դիմաց։ Քլինթոնին հավանում էին իսպանացի ընտրողները, ինչը սովորաբար երաշխավորում է հաղթանակը, բայց այս անգամ բանվոր դասակարգի աջակցությունը օգնեց Թրամփին հաղթել։ Նույն ընտրություններում հաստատվել է բժշկական նպատակներով մարիխուանան օրինականացնող ուղղումը՝ 2016 թվականի Ֆլորիդայի երկրորդ փոփոխությունը։

2020 թվականի մարտի 1-ին նահանգապետը հայտարարեց, որ նահանգում հայտնաբերվել են կորոնավիրուսի առաջին երկու դեպքերը՝ մի կին Հիլսբորո կոմսությունում և մի կին՝ Մանաթի շրջանում։ Մարտի 3-ին «Covid»-ը հայտնաբերվել է առաջին կնոջ քրոջ մոտ։ Մարտի 5-ին գրանցվել է մահվան առաջին երկու դեպքը։ Մարտի 9-ին նահանգապետը նահանգում արտակարգ դրություն է հայտարարել. մարտի 13-ին Օռլանդոյի օդանավակայանը և «Disney Parks-»ը հայտարարեցին փակվելու մասին, մարտի 15-ին բոլոր բարերն ու գիշերային ակումբները փակվեցին։ Հաջորդ օրը նահանգում գրանցվել է 328 դեպք։ Մարտի 20-ին Օրենջ շրջանը սահմանեց իր առաջին պարետային ժամը։ Մարտի 31-ին դեպքերի հերթական աճից հետո դեպքերի թիվը հասել է 6741-ի՝ 85 մահվան դեպքով։ Ապրիլի 1-ին նահանգապետը հայտարարեց նահանգում արգելափակման մասին։ Սահմանափակումները սկսեցին վերացվել միայն մայիսի 4-ից։

2020 թվականի նախագահական ընտրություններում Թրամփին կրկին հաջողվեց հաղթել Ֆլորիդացիների ձայները Ջո Բայդենի հետ հավասար մրցակցությամբ։ Երկու թեկնածուներն էլ մրցել են իսպանացիների ձայնի համար. Թրամփը Բայդենին անվանեց սոցիալիստ, և նա մեղադրեց Թրամփին «Covid»-ի դեմ պայքարում բավականաչափ ակտիվ չլինելու մեջ։ Թրամփը ստացել է ձայների 51,2%-ը, իսկ Բայդենը՝ 47,9%-ը։ Քվեարկությամբ ընդունվեց նահանգի սահմանադրության փոփոխությունը, որը սահմանում էր, որ միայն երկրի քաղաքացիները կարող են քվեարկել, և փոփոխություն, որը պահանջում է նվազագույն ժամային աշխատավարձի բարձրացում մինչև 15 դոլար մինչև 2026 թվականը։

Գրականություն
-------------

* Florida becomes a state. — Tallahassee: Florida Centennial Commission, 1945. — 530 p.
* Bense, Judith Ann. Archaeology of colonial Pensacola. — 1999. — University Press of Florida, 1999. — ISBN 978-0-8130-1661-0.
* Brevard, Caroline Mays. A history of Florida. — New York: American book company, 1919. — 300 p.
* Brown, Robin C. Florida's first people: 12,000 years of human history. — Sarasota, Fla: Pineapple Press, 1994. — 296 p. — ISBN 1-56164-032-8.
* Bryan, Jonathan R. Roadside geology of Florida. — Missoula, Mont.: Mountain Press Pub. 2008. — 392 p. — ISBN 978-0-87842-542-6.
* Davis, William Watson. The civil war and reconstruction in Florida. — New York: Columbia University, 1913. — 810 p.
* Corrigan, Matthew T. Conservative hurricane: how Jeb Bush remade Florida. — Gainesville, FL: University Press of Florida, 2013. — 256 p. — ISBN 978-0-8130-6045-3.
* Fairbanks, George Rainsford. History of Florida from its discovery by Ponce de Leon, in 1512, to the close of the Florida war, in 1842. — Philadelphia: J. B. Lippincott & co, 1871. — 368 p.
* Gallay, Alan. The Indian Slave Trade: The Rise of the English Empire in the American South, 1670—1717. — Yale University Press, 2002. — ISBN 0-300-10193-7.
* Hine, Albert C. Geologic History of Florida: Major Events that Formed the Sunshine State. — University Press of Florida, 2013. — ISBN 978-0-8130-4421-7.
* Horn, Stanley Fitzgerald. Invisible empire; the story of the Ku Klux klan, 1866-1871. — Boston: Houghton Mifflin Co. 1939. — 434 p.
* Mahon, John K. History of the Second Seminole War, 1835-1842 (англ.). — Gainesville: Gainesville University of Florida Press, 1967. — 408 p.
* Milanich, Jerald T. Florida’s Indians From Ancient Time to the Present. — University Press of Florida, 1998. — ISBN 978-0813015996.
* Missall, John. The Seminole wars: America's longest Indian conflict (англ.). — Gainesville: University Press of Florida, 2004. — 296 p. — ISBN 978-0813027159.
* Purdy, Barbara A. Florida’s People During the Last Ice Age. — University Press of Florida, 2008. — ISBN 978-0-8130-3204-7.
* Searcy, Martha Condray. The Georgia-Florida contest in the American Revolution, 1776-1778. — Tuscaloosa: University of Alabama Press, 2001. — 318 p. — ISBN 0-8173-0225-5.
* Tebeau, Charlton W. A History of Florida. — Coral Gables, Fla: University of Miami Press, 1999. — 620 p. — ISBN 978-0870243387.
* Williamson, Edward C. Florida politics in the gilded age, 1877-1893. — Gainesville: University Presses of Florida, 1976. — 252 p. — ISBN 0-8130-0365-2.
* Wynne, Lewis Nicholas. Florida in the Civil War. — Charleston, SC: Arcadia Publishing, 2001. — 168 p. — ISBN 978-0738514918.
* Wynne, Nick; Knetsch, Joe. Florida in the Great Depression: Desperation and Defiance. — Charleston, SC: Arcadia Publishing, 2012. — 194 p. — ISBN 9781540207678.
* Wynne, Nick; Moorhead, Richard. Florida in World War II: Floating Fortress. — History Press, 2010. — 254 p. — ISBN 9781596299290.
* Mark F. Boyd and Joseph W. Harris. The Seminole War: Its Background and Onset (англ.) // The Florida Historical Quarterly. — Florida Historical Society, 1951. — Vol. 30, iss. 1. — P. 3—115.
* Canter Brown Jr. The Florida Crisis of 1826-1827 and the Second Seminole War (англ.) // The Florida Historical Quarterly. — Florida Historical Society, 1995. — Vol. 73, iss. 4. — P. 419—442.
* Cox, Merlin G. David Sholtz: New Deal Governor of Florida (англ.) // The Florida Historical Quarterly. — Florida Historical Society, 1964. — Vol. 43, iss. 2. — P. 142—152.
* Kerr, Wilfred B. The Stamp Act in the Floridas, 1765-1766 (англ.) // The Mississippi Valley Historical Review. — Oxford University Press, 1935. — Vol. 21, iss. 4. — P. 463—470. — doi:10.2307/1895455.
* Mendelis, Louis J. Colonial Florida (англ.) // Publications of the Florida Historical Society. — Florida Historical Society, 1924. — Vol. 3, iss. 2. — P. 4—15.
* Pennington, Edgar Legare. East Florida in the American Revolution, 1775-1778 (англ.) // The Florida Historical Quarterly. — Florida Historical Society, 1930. — Vol. 9, iss. 1. — P. 24—46.
* Richardson, Joe M. Florida Black Codes (англ.) // The Florida Historical Quarterly. — Florida Historical Society, 1969. — Vol. 47, iss. 4. — P. 365—379.
* Williams, Linda K. East Florida as a Loyalist Haven (англ.) // The Florida Historical Quarterly. — Florida Historical Society, 1956. — Vol. 54, iss. 4. — P. 465—468.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hine, 2013, էջեր 30—31
2. ↑  Bryan, 2008, էջեր 25—35
3. ↑  Bryan, 2008, էջեր 35—39
4. ↑  Bryan, 2008, էջեր 39—42
5. ↑  Milanich, 1998, էջեր 12—37
6. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 8—12
7. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 12—13
8. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 13—15
9. ↑  Brevard, 1919, էջեր 17—20
10. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 18—19
11. ↑  Tebeau, 1999, էջ 17
12. ↑  Brevard, 1919, էջեր 20—22
13. ↑  Tebeau, 1999, էջ 20
14. 1 2  Tebeau, 1999, էջեր 21—22
15. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 23—27
16. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 27—30
17. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 30—34
18. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 34—35
19. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 35—38
20. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 39—44
21. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 49—52
22. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 52—54
23. ↑  Fairbanks, 1871, էջեր 167—168
24. ↑  Fairbanks, 1871, էջեր 168—178
25. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 57—58
26. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 58—60
27. ↑  Tebeau, 1999, էջ 62
28. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 62—63
29. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 63—68
30. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 68—72
31. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 72—73
32. ↑  Kerr, 1935, էջեր 463—464
33. ↑  Kerr, 1935, էջեր 464—470
34. ↑  Brevard, 1919, էջեր 79—80
35. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 74—75
36. ↑  Searcy, 2001, էջեր 92—97
37. ↑  Searcy, 2001, էջեր 134—147
38. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 75—76
39. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 93—94
40. ↑  Tebeau, 1999, էջ 94
41. ↑  Tebeau, 1999, էջ 95
42. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 96—98
43. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 98—99
44. ↑  Missall, 2004, էջեր 26—31
45. ↑  Missall, 2004, էջեր 32—43
46. 1 2  Missall, 2004, էջեր 43—52
47. 1 2 3  Tebeau, 1999, էջ 156
48. ↑  Tebeau, 1999, էջ 104
49. ↑  Missall, 2004, էջեր 47—50
50. ↑  "*Notices of East Florida: with an account of the Seminole Nation of Indians, 1822*, Open Archive, text available online, p. 42". Retrieved 2013 թ․ սեպտեմբերի 13.
51. ↑  Mulroy, Kevin. *The Seminole Freedmen: A History (Race and Culture in the American West)*, Norman, Oklahoma: University of Oklahoma Press, 2007, p. 26
52. ↑  Mahon, 1967, էջեր 31—99
53. ↑  Mahon, 1967, էջեր 104—106
54. ↑  Missall, 2004, էջեր 94—115
55. ↑  Mahon, 1967, էջեր 168—230
56. ↑  Missall, 2004, էջեր 152—192
57. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 112—116
58. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 116—118
59. ↑  Tebeau, 1999, էջ 174
60. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 157—163
61. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 163—167
62. ↑  Lewis L. Zerfas. "Rails through the Palmettos" (in անգլերեն). Florida Railroad Museum. Արխիվացված է the original 2022 թ․ նոյեմբերի 30-ին. Retrieved 2022 թ․ նոյեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
63. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 178—181
64. ↑  Tebeau, 1999, էջ 181
65. ↑  Wynne, 2001, էջեր 23—31
66. ↑  Wynne, 2001, էջեր 36—74
67. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 224—225
68. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 225—229
69. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 231—234
70. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 263—280
71. ↑  Horn, 1939, էջեր 235—238
72. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 255—269
73. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 271—274
74. ↑  *Williamson, Edward C.* The Constitutional Convention of 1885(անգլ.) // *The Florida Historical Quarterly*. — Florida Historical Society, 1962. — В. 2. — Т. 41. — С. 122—123.
75. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 293—302
76. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 309—310
77. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 311—317
78. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 319—327
79. ↑  Tebeau, 1999, էջ 327
80. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 345—352
81. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 352—356
82. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 356—359
83. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 361—366
84. ↑  Tebeau, 1999, էջ 366
85. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 366—373
86. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 375—376
87. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 377—382
88. ↑  Tebeau, 1999, էջ 387
89. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 388—389
90. ↑  "Ernest M. Hemingway - The Legend" (in անգլերեն). hemingwayhome.com. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
91. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 397—401
92. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 401—404
93. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 405—410
94. ↑  Tebeau, 1999, էջ 426
95. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 463—464
96. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 496—497
97. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 417—430
98. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 432—434
99. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 435—437
100. 1 2  Tebeau, 1999, էջեր 445—449
101. ↑  Mary E. Adkins. "The Same River Twice: A Brief History of How the 1968 Florida Constitution Came to Be and What it Has Become" (in անգլերեն). University of Florida Levin College of Law. Արխիվացված է the original 2022 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2022 թ․ դեկտեմբերի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
102. ↑  Tebeau, 1999, էջ 439
103. ↑  Mary E. Adkins. "The Same River Twice: A Brief History of How the 1968 Florida Constitution Came to Be and What it Has Become" (in անգլերեն). University of Florida Levin College of Law. Արխիվացված է the original 2022 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2022 թ․ դեկտեմբերի 19. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
104. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 455—469
105. ↑  Tebeau, 1999, էջ 465
106. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 475—476
107. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 476—479
108. ↑  Tebeau, 1999, էջ 483, 495
109. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 484—492
110. ↑  Tebeau, 1999, էջ 495
111. ↑  Tebeau, 1999, էջեր 503—507
112. ↑  "The Florida Recount Of 2000: A Nightmare That Goes On Haunting" (in անգլերեն). NPR. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
113. ↑  "Election Results 2008" (in անգլերեն). The New York Times. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
114. ↑  "Election Results 2012" (in անգլերեն). The New York Times. Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
115. ↑  "Timeline: The spread of coronavirus in Florida" (in անգլերեն). clickorlando.com. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
116. ↑  "Election Results 2020" (in անգլերեն). The New York Times. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)