recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լևոն Կարապետի Շահբազյան** (1932, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2005), հայ շինարար։ Հայաստանի և Ռուսաստանի վաստակավոր շինարար, ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Շահբազյանը ծնվել է 1932 թվականին, Երևանում։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հիդրոտեխնիկական շինարարության ֆակուլտետը և աշխատանքի անցել հիդրոտեխնիկական շինարարական տրեստում, եղել շինվարչության գլխավոր ճարտարագետ, այնուհետև զբաղեցրել պետի պատասխանատուի պաշտոնը։ 1975 թվականին եղել է «Երարդշին» տրեստի կառավարիչ։ 1975-1980 թվականներին «Երարդշին» տրեստը 5 անգամ արժանացել է միութենական բարձրագույն պարգևների, այդ թվում՝ ԽՍՀՄ ժողտնտեսության ցուցահանդեսի պարգևի։ Նրա ղեկավարության օրոք հանձնվել են մոտ 150 արդյունաբերական խոշոր միավորումներ, մշակութային, բնակելի շենքեր, թաղամասեր, դպրոցներ, մանկապարտեզներ և այլ կառույցներ։

1986 թվականին Շահբազյանը նշանակվել է ՀԽՍՀ արդյունաբերության շինարարության առաջին փոխնախարար, 1988 թվականին՝ նախարար։ Նրան է վստահվել Երևանի զարգացման հեռանկարային ծրագրի իրականացման աշխատանքները։ Ղեկավարել է Մոսկվայում Լազարյան ճեմարանի վերակառուցման (1987), մոսկովյան օլիմպիական խաղերի համար նախատեսված հյուրանոցային համալիրների (1980), Ուրենգոյում բնակելի շենքերի կառուցման (1986) և այլ աշխատանքները։ Մասնագիտական աջակցություն է ցուցաբերել 1988 թվականի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի ժամանակ։

Լևոն Շահբազյանի անվան հետ է կապված բազմաթիվ արդյունաբերական, կուլտուր-կենցաղային, բնակելի շենքերի և այլ կառույցների շահագործման հանձնումը։ «Երարդշինը» առաջին անգամ Նոր Նորքի զանգվածում շտապօգնության հիվանդանոցի և հարակից պոլիկլինիկայի շենքերի կառուցման մեջ օգտագործել է կոնստրուկտիվ համակարգի միութենական սերիայի հիմքի վրա «Հայպետնախագիծ» ինստիտուտի մշակած հավաքովի կոնստրուկցիաների նոր սերիան։ Լևոն Շահբազյանն իրականացրել է նաև Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի շենքի և Արամ Խաչատրյանի անվան ֆիլհարմոնիայի մեծ դահլիճի վերանորոգման աշխատանքները։

Մահացել է 2005 թվականին։ Թաղված է Երևանի Թոմախի գերեզմանատանը։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* ՀՀ վաստակավոր շինարար
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի, 2002
* ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիր
* Ռուսաստանի պատվավոր շինարար
* Աշխատանքի կարմիր դրոշի շքանշան
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան

Անդամակցություն
---------------

* Ինժեներական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ
* Հայաստանի շինարարների միության առաջին պատվավոր անդամ, 2002

Տես նաև
-------

* Երևանի պատվավոր քաղաքացիների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հիշեցին և շնորհավորեցին. Լևոն Կարպիչին այսօր կդառնար 85 տարեկան». *nuaca.am*. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 4-ին.
2. 1 2  «ՀՀ վաստակավոր շինարար Լեւոն Շահբազյանի 85-ամյակին նվիրված հուշ-երեկո անցկացվեց». *armenpress.am*. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 4-ին.
3. ↑  «The memorial of Shahbazyan Levon (Լևոն Շահբազյան Կարապետի) buried at Yerevan's Tokhmakh cemetery». *hush.am* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 4-ին.
4. 1 2  «СТРОИТЕЛЬ ВЫСШЕЙ ПРОБЫ». *golosarmenii.am*. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 4-ին.
**Հակոբ Հիսուսի**, XVII դարի հայ տարեգիր։

Կենսագրություն
--------------

Հայտնի է նրա շնորհիվ պահպանված պատմագրական «Ժամանակագրություն» աշխատության։ Այնտեղ պարունակվում են նաև կենսագրական որոշ տվյալներ։ Եղել է Եար Ազիզի որդին՝ Կեցկո գյուղից։ Եղել է ճիզվիտների կաթոլիկ վանական միաբանության կազմի անդամ։ Նրա «Ժամանակագրությունը» ընդգրկում է 1575 և 1636 թվականների միջեւ ընկած ժամանակահատվածը և, դատելով բովանդակությունից, Հակոբը նկարագրված իրադարձության ժամանակակիցն էր, սակայն նրա ծննդյան և մահվան ճշգրիտ ամսաթվերը հայտնի չեն։

«Ժամանակագրություն»
-------------------

Հակոբին վերագրվող ժամանակագրությունը հրատարակվել է արդեն 1914-1915 թվականներին, սակայն հետագա ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ այդ աշխատությունն իրականում երեք տարբեր տարեգրությունների կոմպիլյացիա է։ Առաջինը նկարագրվում են 1420-1545 թվականների, երկրորդը՝ 1467-1501 և երրորդը՝ 1575-1636 թվականների իրադարձությունները։ Ճիզվիտ Հակոբի հեղինակությանը պատկանում է միայն երրորդ մասը, իսկ առաջին երկուսը գրվել են XV-XVI դարերի անանուն հայ ժամանակագիրների կողմից։ Անանուն ժամանակագիրներից առաջինը պատմական արժեք չունի, բայց երկրորդում հետաքրքիր տեղեկություններ կան Կարա-Կոյունլու ցեղերի մասին Ջահան Շահի մահից հետո (մասնավորապես՝ նրանց նոր առաջնորդ Հասան Ալիին), Ուզուն-Հասան և Աք-Քոյունլուի այլ կառավարիչների մասին։ Իսկ Հակոբի «Ժամանակագրությունում» կարևոր են 1623-1639 թվականների թուրք-պարսկական պատերազմի մասին տեղեկությունները, մասնավորապես 1636 թվականին պարսկական զորքերի կողմից Երևանը գրավելու և դրան նախորդող իրադարձությունները։

Ձեռագրեր
* Մատենադարան, № 7841 ձեռագիր

Հրատարակություն
* *Ա․ Հովհաննիսյանի խմբագրությամբ* // «Արարատ» ամսագիր, 1914, էջ 1106-1114։
* *Ա․ Հովհաննիսյանի խմբագրությամբ* // «Արարատ» ամսագիր, 1915, էջ 61-69.
* Մանր ժամանակագրություններ (13-18-րդ դարեր) / կազմել է Վլադիմիր Հակոբյանը. — Երևան: ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակություն, 1951. — Т. 1. — С. 194-200. — 456 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Мелкие хроники (XIII—XVIII вв.) / сост. В. А. Акопян. — Ер.: изд-во АН АрмССР, 1951. — Т. 1. — С. 189—193. — 456 с.
2. ↑  *Папян А.* Дипломатические усилия по созданию единой антитурецкой коалиции и участие армян в этой борьбе // *журнал «21-й век»*. — 2008. — № 4. — С. 113—134.
3. ↑  *Карапетян М.* Динамика численности и этнической структуры населения // *Историко-филологический журнал АН АрмССР*. — 1986. — № 2. — С. 95—109.
4. ↑  *Паносян Г.* Демографические движения Азат-Джиранской и Дарашамбской магалах Туман-е Нахичевана (первая половина XVII века) // *Центр арменоведческих исследовинай Ширака НАН РА*. — 2012. — № 15. — С. 48—56.
**Սանդրո Սարդարյան** (հոկտեմբերի 1, 1912(1912-10-01), Քոզեր - հունիսի 22, 1995(1995-06-22), Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան, հնագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։

Կենսագրություն
--------------

Սանդրո Սարդարյանը ծնվել է 1912 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Վասպուրականի Արճեշ գավառի Քոզեր գյուղում։ 1915 թվականին գաղթի ճանապարհին կորցնելով հարազատներին՝ ապաստանել է Երևանի, Ծաղկաձորի, Կարսի, Գյումրիի ամերիկյան որբանոցներում։ 
Ավարտելով ութնամյա դպրոցը՝ Սանդրո Սարդարյանն ուսանել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության, այնուհետև՝ պատմության ֆակուլտետներում։ Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին (1941–1945 թթ.) աշխատել է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության Էջմիածնի շրջանային կոմիտեում։ Պատերազմից հետո ավարտել է ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ասպիրանտուրան։ Այնուհետև աշխատանքի է անցել ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության, այնուհետև՝ Հնագիտության ինստիտուտներում։ 1959 թվականից Երևանի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետում դասավանդել է Հնագիտության հիմունքներ և Հայաստանի վաղ շրջանի հնագիտություն դասընթացները։ 1968 թվականին Սանդրո Սարդարյանը հանդիսացել է Երևանի պետական համալսարանի նորակազմ Հնագիտության, ազգագրության և աղբյուրագիտության ամբիոնի հիմնադիր անդամ։ Երևանի պետական համալսարանում դասավանդելու տարիներին կարդացել է շուրջ մեկ տասնյակ մասնագիտական դասընթացներ։

1944 թվականից սկսած Սանդրո Սարդարյանը հնագիտական պեղումներ է իրականացրել Խորհրդային Հայաստանի տարբեր վայրերում։ Արագածի արևմտյան մասում գտնվող Արտին լեռան լանջին, Հրազդանի միջին հոսանքում (Արզնի, Նուռնուս, Ջրաբեր) և Արարատյան դաշտում (Սև բլուր, Քասախ, Կղզյակ բլուր, Մաշտոց բլուր, Շենգավիթ և այլն) նրա կատարած պեղումները հեղաշրջեցին Հայաստանի հին շրջանի մասին պատկերացումները։ Փաստորեն հաստատվեց, որ Հայաստանի տարածքում մարդը բնակություն է հաստատել ավելի քան մեկ միլիոն տարի առաջ։ 1945–1961, 1963–1982 թվականներին Սանդրո Սարդարյանի կողմից հայտնաբերվեցին և ուսումնասիրվեցին Արագածի և Գեղամա լեռների ժայռապատկերները։
Վաստակավոր հնագետ Սանդրո Սարդարյանն իր մահկանացուն կնքել է 1995 թվականի հունիսի 22-ին Երևանում 83 տարեկան հասակում։

Մենագրությունները
-----------------

1954 թվականին հրատարակած «Պալեոլիթը Հայաստանում» մենագրությունը բարձր գնահատվեց մասնագետների կողմից և համարվեց խորհրդային հնագիտության կարևոր նվաճումներից մեկը։ 1967 թվականին լույս տեսավ նրա «Նախնադարյան հասարակությունը Հայաստանում» մենագրությունը, որն իրենց աշխատություններում վկայակոչել են արտասահմանյան մի շարք հեղինակավոր հնագետներ։ Սանդրո Սարդարյանի «Հայաստանը քաղաքակրթության օրրան» մենագրությունը ամփոփում է նրա իրականացրած ավելի քան 40- ամյա հնագիտական պեղումների արդյունքները։

Երկեր
-----

* Պալեոլիթը Հայաստանում, Երևան, 1954։
* Նախնադարյան հասարակությունը Հայաստանում, Երևան, 1967, 416 էջ։
* Հայաստանը քաղաքակրթության օրրան, Երևան, 2004, 496 էջ։
* Հայաստանի ժայռապատկերները Քարի դարից մինչև Բրոնզի դար, Երևան, 2010, 244 էջ։

Գրականություն
-------------

* Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, կազմող՝ Էդիկ Մինասյան, Երևան, 2009 թ. էջ 266։

Արտաքին հղումներ
----------------

* - Սանդրո Սարդարյան, Հայաստանի ժայռապատկերները Քարի դարից մինչև Բրոնզի դար, Երևան, 2010, 244 էջ։
**Ֆրենսիս Սթիվենս** (անգլ.՝ Frances Stephens, հունվարի 27, 1851(1851-01-27), Էդինբուրգ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 7, 1915(1915-05-07), Ատլանտյան օվկիանոս, Բաց ծով և RMS Lusitania), շոտլանդական ծագման կանադացի բարերար, Մոնրեալյան հասարակության նշանավոր կին։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրենսիս Ռեմսի Սթիվենսը ծնվել է 1851 թվականին Էդինբուրգում, Շոտլանդիա, Նիկոլաս Ս. Մաքինթոշի և Մարգարեթ Բրաուն Մաքինթոշի ընտանիքում։ Ծնողները երկուսն էլ Շոտլանդիայի Մոնտրոզ քաղաքից են եղել։ Նրա քույրերից մեկը` Էլիզա Էնն Մաքինթոշ Ռեյդը, եկեղեցական գործիչ էր և Մոնրեալի հեղինակավոր ակումբային (ուսումնական ակումբներ և ընթերցանության շրջանակներ) կին էր։

1878 թվականին Ֆրենսիս Մաքինթոշն ամուսնացել է հողատեր և իրավաբան Ջորջ Վաշինգտոն Սթիվենսի հետ, ով Քվեբեկի կառավարությունում զբաղեցրել է նախարարի պաշտոն։ Նրանք ունեցել են որդի` Ֆրենսիս Շատան Սթիվենսը (1887-1918) և երկու դուստր։

Ֆրենսիս Սթիվենսը մահացել է Լուսիտանիա շքեղ նավի վրա, երբ 1915 թվականի մայիսի 7-ին նավը խորտակվել է գերմանական U-20 սուզանավի կողմից։ Ֆրենսիս Սթիվենսի մարմինն ու գոհարատուփը կորել են ծովում. դեպի Կանադա ուղևորվող RMS Hesperian խորտակվել է նույն սուզանավի կողմից։

Մատենագիտություն
----------------

* Tennyson, Brian Douglas (2013 թ․ մայիսի 1). *The Canadian Experience of the Great War: A Guide to Memoirs*. Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-8680-3.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Virginia Martin, "Eliza Ann McIntosh Reid" Archived 2018-09-01 at the Wayback Machine. *Dictionary of Unitarian & Universalist Biography* (2016).
2. ↑  McCord Museum. «Stephens family fonds (P020)». *collections.musee-mccord.qc.ca* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 9-ին.
3. ↑  Tennyson, 2013, էջ 503
**Ֆրանց Ֆերդինանդ Բենարի** (գերմ.՝ Franz Ferdinand Benary, մարտի 22, 1805(1805-03-22), Կասել, Հեսսեն, Գերմանիա - փետրվարի 7, 1880(1880-02-07), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի արևելագետ և էկզեգետ։

Կենսագրություն
--------------

Հրեական տառերի թվային արժեքների գումարն է, որոնք կազմում են «Ներոն կեսար» բառերը
Ֆրանց Ֆերդինանդ Բենարին սովորել է Բոնում, Հալլեում և Բեռլինում, որտեղ ուսումնասիրել է աստվածաբանություն, փիլիսոփայություն և արևելյան լեզուներ։ 1831 թվականին նա դարձել է Բեռլինի համալսարանի դոցենտ, 1835 թվականին ՝ աստվածաբանության դոկտոր։

1841 թվականին առաջադրեց հիպոթեզ, որ Գազանի թիվ 666-ը (Հայտն․ 13։18) հրեական տառերի թվային արժեքների գումարն է, որոնք կազմում են «Ներոն կեսար» բառերը։ Այս ենթադրությունը առաջադրվել է գրեթե միաժամանակ Գիտցիգի և Ռոյսի կողմից։ Բացի դրանից, Բենարին նույնացրեց 5 արքաներին Հայտն․ 17։10 Օգոստոսի, Տիբերիուսի, Կալիգուլայի, Կլավդիոսի և Ներոնի հետ և թվագրեց Հայտնությունը 68 թվականով (Գալբայի իշխանություն)։ Ներկայիս ժամանակներում աստվածաշնչագետների մեծամասնությունը նախընտրում են Սուրբ Հիրենեոս Լիոնացու թվագրումը, որը հայտնությունը վերագրում էր Դոմիցիանի թագավորությանը (1 դարի 90-ական թվականներ)։

Նրա եղբայրը՝ Ալբերտ բենարը(1807-1860) սովորել է Գյոթինգենում և Հալլեում, որտեղ ուսանել է բանասիրություն, իսկ 1827 թվականից զբաղվել է սանսկրիտյան լեզվի ուսումնասիրմամբ․ կարդացել է դասախոսություններ հունական և լատինական գրականության վերաբերյալ։ Նրա ուսումնասիրությունների արդյունքն էր «Röm. Lautlehre» շարադրությունը (Բեռլին, 1837)։

Աշխատություններ
---------------

* *Nalodaya: Sanscritum carmen Calidaso adscriptum / una cum Pradschnacari Mithilensis scholiis ed. lat interpretatione atque annot. criticis instruxit Ferdinandus Benary*։ Բեռլին, 1830։ Միկրոֆիլմ։ Թյուբինհենի համալսարանի գրադարան։
* *Coniectanae quaedam in Vetus Testamentum*։ Բեռլին, 1835։
* *"De Hebraeorum Leviratu"*։ Բեռլին, 1835։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

Գրականություն
-------------

* «Бенари». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Allgemeine Deutsche Biographie |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10094197 · BNF: 10426722z · GND: 116116072 · ISNI: 0000000061224981 · LCCN: n97124085 · NTA: 135515041 · NUKAT: n2015201512 · VIAF: 8131056 · WorldCat VIAF: 8131056 |

 |

 |
**Արտակ Քաջիկի Քամալյան** (մայիսի 9, 1970(1970-05-09), Խաշթառակ, Իջևանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (2000), պրոֆեսոր (2001): ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ (2018 թվականի սեպտեմբերի 6)։

Կենսագրություն
--------------

Արտակ Քամալյանը ծնվել է 1970 թվականի մայիսի 9-ին, Խաշթառակ (ՀՀ Տավուշի մարզ) գյուղում։ 1986-1990 թվականներին սովորել և ավարտել է Վորոնեժի գյուղատնտեսական ինստիտուտը՝ «Տնտեսագիտություն և կառավարում» մասնագիտացմամբ, 1995 թվականին Վորոնեժի պետական գյուղատնտեսական համալսարանում պաշտպանել է ատենախոսություն և ստացել տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի աստիճան, 1995-1996 թվականներին որակավորաման բարձրացման դասընթացներ է անցել Ռեդինգի համալսարանում, Մեծ Բրիտանիա, եղել է *TEMPUS* ծրագրի մասնակից։ 1998 թվականին Կոլորադոյի համալսարանում եղել է ԱՄՆ-ի գյուղատնտեսության նախարարության կողմից կազմակերպված պրոֆեսորա-դասախոսական կազմի փորձի փոխանակման ծրագրի մասնակից։
2000 թվականին Վորոնեժի պետական ագրարային համալսարանում պաշտպանել է գիտական թեզ՝ «Կառավարչական որոշումների ընդունումը ռիսկի և անորոշության պայմաններում» թեմայով։ 2004 թվականին Լուիզիանայի համալսարանում (ԱՄՆ) եղել է հրավիրված պրոֆեսոր, ԱՄՆ-ի *FSA/CI* ծրագրի մասնակից։ 2002-2004 թվականներին որպես գիտական խորհրդատու աշխատել է «Լամսկոե» գյուղատնտեսական հոլդինգում, այնուհետև եղել նույն կազմակերպության գործադիր տնօրենը, 2008-2012 թվականներին «Կոուրեկս» գյուղատնտեսական հոլդինգի գիտական խորհրդատու, ռազմավարության և ռիսկերի գծով տնօրենի տեղակալ, գործադիր տնօրեն, 2011-2017 թվականներին եղել է Ելեցի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետի պրոֆեսոր, 2012-2018 թվականներին՝ «Պարիտի Կապիտալ» ԲԲԸ՝ գլխավոր տնօրենի տեղակալ՝ 2018 թվականից ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ։

Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական արտադրության համակարգի տնտեսագիտական, կառավարման հարցերին, նորագույն տեղեկատվությանը, մաթեմատիկական ծրագրավորմանը, մոդելավորմանը, ավտոմատացմանը։ «Տեղեկատվություն» (ռուսերեն, 1997) բուհական դասագրքի համահեղինակներից է։ Բազմաթիվ անգլերեն և ռուսերեն դասագրքերի, ուսումնական ձեռնարկների, մենագրությունների, հոդվածների և այլ հրապարակումների հեղինակ է։

Երկեր
-----

* Стратегия и тактика управления рисками в аграрной сфере, Воронеж, 2000 (համահեղինակ)։
* Управление рисками в аграрной сфере; теория, методология, практика, Воронеж, 2002 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Камалян Артак Каджикович - Известные ученые». *www.famous-scientists.ru*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 28-ին.
2. ↑  «Արտակ Քամալյան | minagro.am». *minagro.am*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 28-ին.
3. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 648-649։
4. ↑  «Վարչապետի որոշումներ - Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրոնային կառավարում | e-gov». *www.e-gov.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 28-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ղազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմեն Ղազարյան** (հայերեն՝ Արմեն Ղազարյան, հունիսի 19, 1982(1982-06-19), Սպիտակ, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) Հայաստանի ծանրորդ, ով հետո ներկայացրեց Ռուսաստան։

Արմենը ունեցել է հաջողակ կարիերա։ Նա հաղթել է արծաթե մեդալ 1997 թվականի 16-րդ Ծանրամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում և հաղթել է ոսկե մեդալ 1998 թվականի 16-րդ Ծանրամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում Լա Կորունայում, Իսպանիայում, դառնալով Եվրոպայի չեմպիոն։ Ղազարյանը բրոնզե մեդալ նույնպես հաղթել է 1999 թվականի Ծանրամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում 56 կգ քաշային կարգում և արծաթե մեդալ 2000 թվականի Ծանրամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում 62 կգ քաշային կարգում։ Վերջապես Ղազարյանը հաղթեց ոսկե մեդալ 2001 թվականի Ծանրամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում Տեսանոլիկում և դարձավ աշխարհի չեմպիոն։ 2004 թվականի Հունաստանի, Աթենքի ամառային օլիմպիական խաղերում վաստակել է չորրորդ հորիզոնականը տղամարդկանց 62 կգ քաշային կարգում։ Թեև Ղազարյանը բարձրացրեց ընդհանուր առմամբ 295 կգ, նույնը `բրոնզե մեդալակիր, քաշային տարբերության պատճառով չորրորդ տեղը զբաղեցրեց։ Ղազարյանը 2004 թվականին Հայաստանի միակ բրոնզե մեդալակիրն էր։

2006 թ. Եվրոպայի ծանրամարտի առաջնությունում Ղազարյանը նվաճեց բրոնզե մեդալ։ Նա նաև երկրորդ տեղն է զբաղեցրել 2006 թ. Ծանրամարտի աշխարհի առաջնությունում։
2008 թվականի մայիսին նա դարձավ Ռուսաստանի քաղաքացի և սկսեց ներկայացնել Ռուսաստանը:Նա շարունակում է մտերիմ մնալ Հայաստանի ծանրամարտի ազգային հավաքականի կազմի հետ։

Նա հաղթեց արծաթե մեդալ ծանրամարտի աշխարհի 2010 թվականի Առաջնությունում `որպես ռուս ծանրորդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sports-Reference.com
2. ↑  «A night with the Armenians». thehumancircus.hookgrip.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կաղապար:Cite Sports-Reference
* Armen Ghazaryan at Lift Up
**Գասպար Հովհաննեսի Տեր-Մարգարյան** (1856, Շրվենանց, Հայաստան - 1935, Նիս, Ֆրանսիա), հայ նավթարդյունաբերող, ազգային բարերար։ 1889 թվականին Բաքվում հիմնել է «Արամազդ» և «Բարեկամություն» (1901 թվականից՝ «Նավթ») փայատիրական ընկերությունները և եղել դրանց վարչությունների անփոփոխ նախագահը։

Կենսագրություն
--------------

Գասպար Տեր-Մարգարյանը ծնվել է 1856 թվականին Շրվենանց (այժմ՝ ՀՀ Սյունիքի մարզում) գյուղում։ 1889 թվականին Բաքվում հիմնել է «Արամազդ» և «Բարեկամություն» (1901 թվականից՝ «Նավթ») փայատիրական ընկերությունները և եղել դրանց վարչությունների անփոփոխ նախագահը։ 20-րդ սկզբին հիմնադրել է Կովկասի լեռնարդյունաբերական և առևտրային ընկերությունը, որի Կապանի մասնաճյուղը տնօրինել է Նորաշենիկ խմբի վեց խոշոր պղնձահանքերի արդյունաբերական շահագործումը։ Անշարժ կալվածներ է ունեցել Բաքվում, Թիֆլիսում և համանուն նահանգներում, Թերեքի շրջանում։ Նյութապես օժանդակել է բարեգործական մշակութային, որբախնամ կազմակերպությունների, արվեստագետների, ուսանողների, դպրոցներ, գրադարաններ, ընթերցարաններ է բացել Կապանի մի շարք գյուղերում։ Տեր-Մարգարյանի միջոցներով է գործել 1902 թվականին հայրենի Շրվենանցում բացված ծխական երկսեռ երկդասյան ուսումնարանը, Նորաշենիկի աշխատավորության համար բացվել է «Գյուղական բանկը»։ Տեր-Մարգարյանը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին խոշոր գումարներ է տրամադրել արևմտահայ գաղթականների օգնության ֆոնդին, վարկավորել վիրավոր զինվորների համար լազարեթների կառուցումը Դիլիջանում, Բաքվում, Սոչիում, Կիսլովոդսկում, Պյատիգորսկում։ Հացամթերքով օգնել է Կապանի շրջանի մի քանի գյուղերի սովյալ բնակիչների։ Նրա միջոցներով 1917 թվականին Թիֆլիսում տպագրվել է Լեոյի «Հայոց պատմության» 1-ին հատորը։ Տեր-Մարգարյանն իր կտակում խոշոր գումարներ էր նախատեսել հայ մշակույթի զարգացման, նրա երախտավորների նյութական ապահովության համար։ 1922 թվականին տարագրվել է։

Մահ
---

Գասպար Տեր-Մարգարյանը մահացել է 1935 թվականին Ֆրանսիայի Նիս քաղաքում։

Հիշատակ
-------

* Սյունիքի մարզի Շրվենանց գյուղի միջնակարգ դպրոցը կոչվում է Գասպար Տեր-Մարգարյանի անունով։
* 2011 թվականին Կապանի երկրագիտական թանգարանում տեղի է ունեցել «Հիշողություն» խորագիրը կրող ցուցադրություն, որի ընթացքում ներկայացվել է 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի Կապանի պատմությունը, ինչպես նաև Գասպար Տեր-Մարգարյանի գերդաստանի պատմությունը։

Գրականություն
-------------

* Գրիգորյան Ռ. Լեոյի չորս անտիպ նամակները, ԲՀԱ, համար 1/28, 1971:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Ի՞նչ անեն, կորչեն-գնա՞ն փոքր գյուղերը»». *Hetq.am*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 26-ին.
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 585։
3. ↑  «Կապանի պատմությունը` «Հիշողություն» ցուցադրությունում | ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ Հայկական լրատվական գործակալություն». *armenpress.am*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Գասպար Տեր Մարգարյանցը նավթատեր Մանուչար Ավագովի հետ» դիմանկարը Կապանի երկրագիտական թանգարանում
**Միքայել Մկրտչի Մինասյան** (նոյեմբերի 5, 1927(1927-11-05), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 11, 2013(2013-03-11)), հայ փիլիսոփա, միջազգայնագետ-պատմաբան։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1985):

Արա և Արմեն Մինասյանների հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Միքայել Մինասյանը ծնվել է 1927 թվականի նոյեմբերի 5-ին Գյումրիում։ 1949-1950 թվականներին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և տնտեսագիտության ֆակուլտետները։ Ակտիվ գործունեություն է իրականացրել կուսակցական, հասարակական, քաղաքական աշխատանքներում, զբաղվել գիտամանկավարժական գործունեությամբ։ ՀԿԿ Երևանի քաղաքային կոմիտեում ղեկավարել և համակարգել է գիտության, կրթության, մշակույթի բնագավառների հիմնարկների աշխատանքը։ Ղեկավարել է Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտի քաղաքագիտության ամբիոնը, մասնակցել Երևանի գիտության, բարձրագույն և միջնակարգ կրթության ղեկավարմանը։ Երկար տարիներ ղեկավարել է Երևանի գիտական և արդյունաբերական կենտրոն հանդիսացող 26 կոմիսարների անվան շրջանը։

Հեղինակ է 10 մենագրությունների, 70 գիտական հոդվածների և քաղաքագիտական թեմաներով բազմաթիվ գրքերի։

Երկեր
-----

* Արտադրական կոլեկտիվի զարգացման դիալեկտիկան արդի պայմաններում, Երևան, 1980։
* Կառավարման կատարելագործման դիալեկտիկան արդի պայմաններում, Երևան, 1990։
* «Քաղաքական գործունեություն և անհատ»
* «Քաղաքական լիդեր», Պատմաքաղաքագիտական-հրապարակախոսական մտորումներ։ Երևան, Գիտություն, 2000, 543 էջ։
* «Քաղաքական էլիտա», Սոցիալ քաղաքագիտական, բարոյագիտական-հրապարակախոսական մտորումներ։ Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 2005, 496 էջ։
* «Ժամանակը, մարդը և նրա գործը», Երևան, 2002։
* «Քաղաքական կուլտուրա», Երևան, 1997։

Ընտանիք
-------

Կինը՝ Նինել Մինասյանը, աշխատել է Վալերի Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանի հայագիտության ամբիոնում։ Եղել է բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ Որդին՝ Արա Մինասյան, «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի գլխավոր տնօրենն է, թոռը՝ Միքայել Արայի Մինասյանը մեդիամագնատ, դեսպան, բիզնեսմեն, Մալթայի Ինքնիշխան Մարտական Ուխտում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Հիշատակ
-------

Մինասյանի ընտանիքի ջանքերով ստեղծվել է «Հասրաթյան-Մինասյան» հիմնադրամը կրթամշակութային հիմնադրամը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մահացել է անվանի գիտնական Միքայել Մինասյանը
2. ↑  Մինասյան, Միքայել Մկրտչի (2000). *Քաղաքական լիդեր։ Պատմաքաղաքագիտական-հրապարակախոսական մտորումներ*. Գիտություն. ISBN 9785808004627.
3. ↑  Մինասյան, Միքայել Մկրտչի (2005). *Քաղաքական էլիտա։ Սոցիալ քաղաքագիտական, բարոյագիտական-հրապարակախոսական մտորումներ*. Երևանի համալսարանի հրատարակչություն. ISBN 9785808406261.
4. ↑  ««Հասրաթյան-Մինասյան» հիմնադրամը սկսում է իր գործունեությունը». Միքայել Մինասյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեծ գիտնական Միքայել Մինասյան… «Ամբողջ կյանքի ընթացքում հավատարիմ մնաց իր որդեգրած գաղափարներին». հիշում են ընկերները
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Միրզոյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վաղինակ Սրապիոնի Միրզոյան** (հունիսի 20, 1926(1926-06-20), Հոբարձի, Հայաստան - մարտի 13, 1997(1997-03-13), Երևան, Հայաստան), հայ նյարդաֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1990): ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող (1990-1997):

Կենսագրություն
--------------

Վաղինակ Միրզոյանը ծնվել է 1926 թվականի հունիսի 20-ին, Հոբարձի (այժմ՝ ՀՀ Լոռու մարզում) գյուղում։ Տեղի յոթնամյա դպրոցն ավարտելուց հետո 1942 թվականին ընդունվել է Ստեփանավանի անասնաբուժական-անասնաբուծական տեխնիկումը, որն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտ, որն ավարտել է 1950 թվականին։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո Միրզոյանի գիտա-աշխատանքային գործունեություն է ծավալել Հայաստանի ԳԱ ֆիզոլոգիայի ինստիտուտում, եղել կրտսեր գիտական աշխատող, 1990-1997 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ Ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։ Միրզոյանի տասնամյա գիտական գործունեության արդյունքներն արտացոլվել են մի շարք գիտական հոդվածներում և նրա «Ներկենտրոնական վերակառուցման օնտոգենետիկ ուսումնասիրությունը կենդանիների էնուկլեացիայի, ողնուղեղի կիսահատման և վերջույթների անդամահատման պայմաններում» թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունում, որը պաշտպանել է 1959 թվականին և արժանացել կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի։

Աշխատանքները վերաբերում են նյարդային համակարգի ներկենտրոնական վերակառուցման տարիքային առանձնահատկություններին։ Զբաղվել է նաև ողնաշարավոր կենդանիների աչքի ցանցաթաղանթի վերականգնողական շարժընթացների, կենսահոսանքների առաջացման, ձևավորման և զարգացման օրինաչափությունների հարցերով։ Միրզոյանի գիտահետազոտական աշխատանքներն ամփոփված են 100-ից ավելի հրապարակված աշխատանքներում, այդ թվում «Թռչունների լուսազգայությունը» մենագրությունում և դոկտորական թեզում։

Մահ
---

Միրզոյանը մահացել է 1997 թվականի մարտի 13-ին, Երևանում։

Անդամակցություն
---------------

* Ուղեղի հետազոտության միջազգային կազմակերպության անդամ (1996)։
* Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա անդամ (1996)։
* Բնապահպանության կենսագործունեության անվտանգության միջազգային ակադեմիայի անդամ (1996):
* ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի խորհրդի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 125։
2. ↑  «Վաստակաշատ գիտնականը (Ծննդյան 70-ամյակի առթիվ)» (PDF).(չաշխատող հղում)
**Վահան Գասպարի Սուբաշիև** (նոյեմբերի 18, 1916(1916-11-18), Դոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 5, 2014(2014-06-05)), հայազգի խորհրդային ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970):

Արսեն Սուբաշիևի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Վահան Սուբաշիևը ծնվել է 1916 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Դոնի Ռոստովում, Գասպար Ադվեևիչի և Եվգենիա Իվանովնա Շահինովայի հայկական ընտանիքում։ 1943 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ֆիզիկա-մեխանիկական ֆակուլտետը։ Նախադիպլոմային պրակտիկան անցել է ֆիզտեխնիկական ինստիտուտում՝ Աբրամ Ֆեդովովիչի Իոֆեի լաբորատորիայում, դիպլոմայի աշխատանքի թեմա՝ «*Запирающий слой селеновых выпрямителей*»:

1941 թվականին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Առաջին մարտերից մեկի ժամանակ, Յարցևո քաղաքի մոտ՝ Սմոլենսկից ոչ հեռու, լուրջ վիրավորվել է, կորցրել է աչքը և անցել թիկունք, աշխատել է Կեմերվո շրջանի Պրոկոպևսկ քաղաքի էլեկտրական ենթակայանում։ 1945 թվականին վերադարձել է Լենինգրադ և աշխատանքիի անցել Աբրամ Իոֆեի անվան ֆիզտեխնիկական ինստիտուտի կիսահաղորդիչների լաբորատորիայում՝ որպես ավագ լաբորանտ, 1964-1987 թվականներին եղել է փորձարարական լաբորատորիայի վարիչ։ 1968 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «*Физика фотоэлектрических преобразователей солнечной энергии*» թեմայով։

Աշխատանքները վերաբերում են կիսահաղորդչային կառուցվածքների ու սարքերի ստեղծման հարցերին։ Մասնակցել է ԽՍՀՄ-ում առաջին գերմանիումային p-n անցումային տրանզիստորների ստեղծմանը, սիլիցիումի միաբյուրեղների ստացմանը։ Պինդ մարմնի ֆիզիկային վերաբերող 150 աշխատությունների հեղինակ է։

Պարգևներ
--------

* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1972)
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1968)
* ԽՍՀՄ վաստակավոր գյուտարար
* «Պատվո նշան» շքանշան

Երկեր
-----

* Воспоминания о недалёком прошлом.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Information about the death of Vagan Subashiev at geni.com
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 506։
3. ↑  «Ваган Каспарович Субашиев. Воспоминания о недалёком прошлом». *zhurnal.lib.ru*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 18-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11899 |

 |
**Բոբովաց** (բոս․՝ Bobovac), միջնադարյան քաղաք-ամրոց Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնական հատվածում։

Միջնադարյան Բոսնիայի ամենանշանակելի քաղաքը, XIV-XV դարերում թագավորական մայրաքաղաք։ Բոսնիական չորս թագավորների հանգստարան։ 1463 թվականին Բոսնիայի նվաճման ժամանակ այրվել և ոչնչացվել է, իսկ 1626 թվականին բնակչությունը լքել է քաղաքը։ Պահպանվել է ավերակների տեսքով։

Բոբովացը և շրջակայքը

Պատմություն
-----------

Ժամային աշտարակ
Բոբովացը առաջին անգամ՝ որպես ամրոց հիաշատակվում է 1349-1350 թվականներին։ Ամրոցը ունեցել է 11 աշտարակ։ Ամրոցի պատերի երկարությունը կազմում է մոտավորապես 1100 մետր, իսկ լայնությունը՝ 100-ից 110 սմ։

Սերբական թագավոր Ստեֆան Դուշանը 1349-1350 թվականներին Ստեպան Կոտրոմանիչի դեմ կռվում անհաջող պաշարել է Բոբովացը։ 1404 թվականի հունիսին ամրոցը նվաճվել է հունգարական զորքերի կողմից և փոխանցվել է Ստեպան Օստոեին, որը 1406 թվականի հոկտեմբերի 27-ին այստեղ բանտարկվել է։ 1410 թվականին Բոբովաց հայտնվել է հունգարան զորքերի ձեռքում։ 1461 թվականին թագավորի հանգստարանը տեղափոխվել է Յայցե։ 1463 թվականին, ինչպես հայտնում է թուրք պատմաբան Դուրսուն բեգը, թուրքերը բացել են Բոբովացի դարպասները։ Քաղաքը հրդեհվել և ավերվել է։ 1626 թվականին կորցրել է ստրատեգիական նշանակությունը և դատարկվել։

1959-1967 թվականների Բոբովացի տարածքում անցկացվել են հնագիտական պեղումներ, որը կազմակերպել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային թանգարանը։ Պեղումների ընթացքում ամրոցի մատուռում գտել են հինգ գերեզման, որոնցից չորսը, հավանաբար, պատկանել են բոսնիական Ստեպան Օստոյա (1398—1404, 1409—1418), Տվրտկո II (1404—1409, 1421—1443), Ստեպան Օստոյիչ (1418—1421) և Ստեպան Տոմաշ (1443—1461) թագավորներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Redžić, Husref.* Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini. — Сараево: Sarajevo Publishing, 2006. — С. 63.(սերբ.)
2. ↑  Anđelić, 1973, էջեր 40—41, 46
3. ↑  Anđelić, 1973, էջեր 139—144
4. ↑  Anđelić, 1973, էջեր 35
5. ↑  Anđelić, 1973, էջեր 81, 88

Գրականություն
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Բոբովաց Վիքիպահեստում |

* *Anđelić, Pavao.* Bobovac i Kraljeva Sutjeska: stolna mjesta bosanskih vladara u XIV i XV stoljeću. — Сараево: Veselin Masleša, 1973. — 264 с.(սերբ.)
* «Bobovac». *Hrvatska enciklopedija* (խորվաթերեն).
**Աշոտ Գրիգորի Առաքելյան** (հունիսի 25, 1932(1932-06-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լուսանկարիչ, բժիշկ, ֆիզիկոս։ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։ Կենսաբանական գիտությունների թեկնածու։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Առաքելյանը ծնվել է 1932 թվականի հունիսի 25-ին, Երևանում։ Լուսանկարչությամբ զբաղվել է տասնհինգ տարեկանից՝ նկարելով «Գոմզ» ապարատով։ 1949 թվականին սովորել է Մյասնիկյանի անվան պիոներների պալատի ֆոտոխմբակում։ 1950 թվականին ավարտել է Չկալովի անվան դպրոցը և կրթությունը շարունակել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում։ 1953 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտ, շարունակել հեռակա ուսանել Մոսկվայում։ 1954 թվականին Առաքելյանի՝ ֆիզիոլոգիայի դասախոսության ժամանակ կատարած լուսանկարները ուղարկվել է Մոսկվա և տպագրվել «Медицинский работник» թերթի առաջին էջում։ Մինչև բանակ զորակոչվելը եղել է «Առողջապահություն» ամսագրի լուսանկարիչը
: 1959 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ Ծառայությունն անցել է Հունգարիայում, որտեղ խորհրդային զինված ուժերում եղել է բժիշկ և շարունակել է զբաղվել լուսանկարչությամբ, տպագրվել բանակային թերթում։

1964 թվականից ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի բիոֆիզիկայի լատորատորիայում եղել է կրտսեր գիտաշխատող։ 1970 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ «Ձայնի ազդեցությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա» թեմայով։ 1980 թվականից ղեկավարել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարությանն առընթեր Ակուստիկայի գիտահետազոտական կենտրոնը։

Անդամակցություն
---------------

* ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ

Ֆոտոալբոմ
---------

* Լուսանկարչություն, Հայպետհրատ, Երևան, 172 էջ, 1959։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, 159 էջ , էջ 78։
2. ↑  *ЭЛЕКТРОНИКА. ЭЛЕКТРОТЕХНИКА. Россия и другие страны СНГ (том 12)* (ռուսերեն). Business Information Agency. ISBN 9781418754099.
3. ↑  «ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ, ԱՇՈՏ | Հայ լուսանկարչական արվեստների հետազոտական շտեմարան». *www.lusarvest.org*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 14-ին.
**Դենիզ Գեզմիշ** (թուրքերեն՝ Deniz Gezmiş, փետրվարի 27, 1947(1947-02-27), Այաշ, Անկարայի մարզ, Թուրքիա - մայիսի 6, 1972(1972-05-06), Անկարա, Թուրքիա), թուրք իրավաբան, 1968 թվականին տեղի ունեցած թուրքական շարժման մասնակից։ Գեզմիշը ընդհատակյա գործող Թուրքիայի ազգային ազատագրական բանակի թուրքերեն՝ Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu) հիմնադիրներից և պարագլուխներից մեկն է եղել։ Մինչև մահապատիժը, եղել է մարքսիզմ- լենինիզմ գաղափարախոսության մոլի պաշտպան և առաջամարտիկ։

### Պատանեկություն

Դենիզ Գեզմիշը իր մանկությունը անց է կացրել Թուրքիայի մի քանի քաղաքներում, քանի որ նրա հայրը եղել է ուսուցիչ և տեղափոխվել է մի քաղաքից մյուսը։ Ավարտել է Ստամբուլի գիմնազիաներից մեկը։ Այդ տարիքից նրա մոտ առաջացել է քաղաքականության նկատմամբ սեր և սկսել է մասնակցել ձախական ուժերի հավաքներին։

### Քաղաքական գործունեություն

1965 թվականին Գեզմիշը դարձել է Թուրքիայի աշխատավորական կուսակցության անդամ (թուրքերեն՝ Türkiye İşçi Partisi)։ 1966 թվականին ընդունվել է Ստամբուլի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, որտեղ էլ 1968 թվականի հունվարի 30-ին, մի խումբ ընկերների հետ միասին, հիմնադրել է «Իրավաբանների հեղափոխական կազմակերպությունը» (թուրքերեն՝ Devrimci Hukuklular Örgütü)։ Գեզմիշը եղել է 1968 թվականի Ստամբուլի ցույցերի գլխավոր կազմակերպիչը։ Նա ղեկավարել է ԱՄՆ դեսպանի այցի, ինչպես նաև ամերիկյան 6-րդ նավատորմի թուրքական ափ դուրս գալու դեմ ուղղված ցույցերը։ Մի քանի անգամ ձերբակալվել է` հեղափոխական գործունեության համար։

1969 թվականի մայիսի 31-ին, իրավաբան- ուսանողների հերթական ցույցի ժամանակ, Գեզմիշը վիրավորվել է և ձերբակալվել, իսկ համալսարանը փակվել է կառավարության հրամանով։ Գտնվելով ոստիկանանական հսկողության տակ` Գեզմիշը փախել է հոսպիտալից և տեղափոխվել Հորդանան` կապեր հաստատելով ՊԱԿ-ի հետ։

Պարտիզանական պատրաստություններ անցնելուց հետո` վերադարձել է Թուրքիա, որտեղ հիմնել է «Թուրքիայի ազգային ազատագրական բանակը» (թուրքերեն՝ Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu)։

1971 թվականի հունվարի 11-ին մասնակցել է Անկարայի բանկերից մեկի թալանին, իսկ նույն տարվա մարտի 4-ին ԹԱԱԲժն գերի է վերցրել ամերիկացի չորս զինծառայողների։ Արդյունքում, Գեզմիշը` իր համախոհների Յուսուֆ Ասլանի և Հյուսեյն Ինանի հետ ձերբակալվել է Սիվասի մարզի Շարքըշլա գյուղի մոտ։ 1971 թվականի հոկտեմբերի 9-ին դատապարտվել է մահապատժի։ Որպես դատավճիռ նշված էր սահմանադրական կարգին սպառնալիք հասցնելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Çandar, Cengiz (2008 թ․ ապրիլի 6). «The 68 generation, Deniz Gezmiş, and us». *Turkish Daily News*. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 30-ին.(չաշխատող հղում)
3. ↑  Mullenbach, Mark J. «Middle East/North Africa/Persian Gulf Region». *Third-Party Interventions in Intrastate Disputes Project*. University of Central Arkansas. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 1-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 136204422 · GND: 119348284 · ISNI: 0000000026286271 · LCCN: n88205055 · VIAF: 18029680 · WorldCat VIAF: 18029680 |

 |
**Մարի Լուիզ Ասսյու** (1970-ականներ - դեկտեմբերի 7, 2016(2016-12-07)[…], Աբիջան, Կոտ դ'Իվուար), կոտ դ'Իվուարցի դերասանուհի, ռեժիսոր և պրոդյուսեր, որն ավելի հայտնի է **Մալու** կեղծանվամբ։ Կոտ դ'Իվուարում Լիմալե փառատոնի հիմնադիրն է, նաև թողարկել է մի քանի ալբոմներ, որոնց մի մասը MP3 ֆորմատով առկա է օնլայն (առցանց) վաճառքում։

Կարիերա
-------

Ասսյուն մասնակցել է տարբեր հեռուստաշոուների, այդ թվում՝ Կոտ դ'Իվուարի հեռուստառադիոընկերության «Իմ փորձը» նախագծին։ 2012 թվականին նա ներկայացրել է իր առաջին աշխատանքը որպես ռեժիսոր՝ «Անհավատները» ֆիլմը։ Նկարահանվել է նաև հետևյալ ֆիլմերում՝

* 1989 : Փոշեգնդիկ (դերասանուհի)
* 1995 : Մի բարկացեք (դերասանուհի)
* 2003-2007 : Իմ ընտանիքը (դերասանուհի)
* 2008 : Մի տղամարդ երկու քույրերի համար (պրոդյուսեր և դերասանուհի)
* 2008 : Ընկերուհիների պատմություն (պրոդյուսեր և դերասանուհի)
* 2010 : Սահ Սանդրա (դերսանուհի)
* 2012 : Անհավատները (ռեժիսոր)

Մահափորձ
--------

2011 թվականին Ասսյուն հազիվ է խուսափել մի խումբ երիտասարդների կողմից իր վրա կատարած մահափորձից։ Մի լրագիր տեղեկություն էր տարածել այն մասին, որ նա սիրավեպ ուներ քաղաքական գործիչ Պատրիք Էյքիի հետ։ Այս բամբասանքն ստիպել էր մի ամբոխի զինվել մահակներով ու այլ զենքերով ու հարձակվել նրա վրա դատաստան տեսնելու ակնհայտ մտադրությամբ․ բարեբախտաբար մի ջենտլմեն անհապաղ օգնություն էր ցույց տվել նրան ու փրկել։ Այդ դեպքից հետո Ասսյուն հոգեբանական տրավմա է ապրել մինչև իր մահը։

Մահ
---

Կյանքի վերջին տարիներին Ասսյուի առողջությունը վատացել էր։ Մահից մի քանի օր առաջ բժիշկների բնորոշմամբ նա մեղմ կաթված է տարել ու հոսպիտալացվել։ Բժիշկները նրա վիճակի մասին տեղեկությունը խիստ գաղտնի էին պահում, չնայած հասարակությունն ու լրատվամիջոցները փորձում էին դրա հետ կապված որևէ բան իմանալ։ Մի քանի օր անց հիվանդանոցից դուրս գրվելով՝ նա ստացել է երկրորդ կաթվածը 2016 թվականի նոյեմբերի 17-ին, որն այդ անգամ ճակատագրական է եղել․ մահացել է դեկտեմբերի 7-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2
3. 1 2
4. 1 2
5. ↑
6. ↑  «African Women in Cinema Blog: Marie-Louise Asseu: Les infidèles/The Unfaithful». *africanwomenincinema.blogspot.com*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
7. ↑  «Amazon.com: Marie-Louise Asseu: Digital Music». *amazon.com*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
8. ↑  «Africiné». *www.africine.org*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
9. ↑  «Soupçonnée d'être l'amante de patrick achi : Marie-Louise Asseu échappe à la mort - Abidjan.net Actualites». *news.abidjan.net*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
10. ↑  Kla, Philip (2016 թ․ դեկտեմբերի 8). «Voici le film du décès de Marie-Louise Asseu : La comédienne est morte le visage très serré». *www.linfodrome.com*. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000499989460 · LCCN: no2019013067 · VIAF: 11154921322763591944 · WorldCat VIAF: 11154921322763591944 |

 |
**Բնական պատմության ազգային թանգարան**, բնական պատմության թանգարան, որը գտնվում է Նյու Դելիում։ Բացվել է 1978 թվականին։ Կառավարվում էր Հնդկաստանի շրջակա միջավայրի և անտառային տնտեսության նախարարության կողմից։ 2016 թվականի ապրիլի 26-ին այրվել է հրդեհի հետևանքով։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի ստեղծումը սկսվել է 1972 թվականին, այն Հնդկաստանի անկախության 25-ամյակին նվիրված միջոցառումների մի մասն էր։ Թանգարանի բացումը տեղի է ունեցել 1978 թվականի հունիսի 5-ին։

2016 թվականի ապրիլի 26-ի վաղ առավոտյան թանգարանի տարածքում հրդեհ է բռնկվել և այն ամբողջությամբ այրվել է։ Հայտնի է, որ թանգարանի շենքում եղել է հրդեհաշիջման համակարգ, սակայն այն գտնվել է ոչ աշխատանքային վիճակում։

Առաքելություն
-------------

Բնական պատմության ազգային թանգարանի առաքելությունը աջակցելն է բնապահպանական կրթությանը ինչպես մայրաքաղաքում, այնպես էլ երկրի այլ մասերում գտնվող բնական պատմության տարածաշրջանային թանգարաններում, ապահովել այնպիսի ռեսուրսներ, ինչպիսիք են դպրոցական վարկերի հավաքածուները բնապահպանական կրթության դպրոցներում օգտագործելու համար. համակարգել բնական պատմության ծրագրերը այլ հաստատությունների և կազմակերպությունների հետ, ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում, և իրականացնել բնական-պատմական հետազոտություններ։ Թանգարանի տնօրեն Բ. Վենուգոպալը նաև շեշտը դրել է թանգարանում «ոչ նյութական բնական ժառանգության» (ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հորինված հայեցակարգ) վրա։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Ազգային գիտական կենտրոն (Նյու Դելի)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «About us». NMNH official site. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
2. 1 2 3  Doshi, Vidhi (2016 թ․ ապրիլի 26). «Fire guts Delhi's natural history museum». *The Guardian*. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 26-ին.
3. 1 2  «New, futuristic natural history museum to come up in Delhi». *ZeeNews.India.com*. Indo‑Asian News Service. 2015 թ․ հուլիսի 19. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
4. ↑  Mehrotra, Sonal (2016 թ․ ապրիլի 26). «Delhi's National Museum of Natural History Destroyed in Massive Fire». NDTV.com.
5. ↑  «Vision & Mission». NMNH official site. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 28-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
6. ↑  Priyadershini, S. (2012 թ․ հոկտեմբերի 6). «Fragile legacy». *The Hindu*. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n87145727 · VIAF: 140812603 · WorldCat VIAF: 140812603 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հովակիմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Խաչիկ Հովսեփի Հովակիմյան** (ապրիլի 10, 1926(1926-04-10), Տավուշ, Հայաստան - հուլիսի 7, 1995(1995-07-07), Երևան, Հայաստան), հայ քաղաքական, հասարակական գործիչ, Հայաստանի վաստակավոր լրագրող։

Կենսագրություն
--------------

Խաչիկ Հովակիմյանը ծնվել է 1926 թվականին, Շամշադինի շրջանի Թովուզ (այժմ՝ Տավուշի մարզի Տավուշ) գյուղում։ 1944 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1949 թվականին և ուսումը շարունակել ԵՊՀ ասպիրանտուրայում։ 1949-1951 թթ. եղել է Երևանի պետական համալսարանի կոմերիտական կազմակերպության առաջին քարտուղար, 1952-1955 թվականներին աշխատել է կուսակցության Երևանի օկրուգային կոմիտեում, այնուհետև՝ ՀԿԿ Կենտկոմում որպես դասախոս։ 1955 թվականին նշանակվել է ՀԿԿ Կենտկոմի պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչի տեղակալ, դասախոսական խմբի ղեկավար, 1961-1970 թվականներին՝ «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։ Եղել է Հայաստանի ժուռնալիստների միության նախագահ, 1966-1970 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության վարչության քարտուղար, 1979-1988 թվականներին խմբագրել է «Կուսակցական խոսք» (1989 թվականից՝ «Քաղաքական զրուցակից») հանդեսը, 1992-1995 թվականներին՝ «Մեր խոսքը» թերթի հիմնադիր-խմբագիր։ Հովակիմյանը եղել է «Տավուշ» հայրենակցական միության հիմնադիր նախագահը։

Հիշատակ
-------

Երևանի քաղաքապետարանի որոշմամբ Խաչիկ Հովակիմյանի հուշաքարը փակցվել է Երևանի Պռոշյան փողոցի N 1 տան պատին, որտեղ 1956-1995 թթ. ապրել է նա։

Պարգևներ
--------

* «Աշխատանքային կարմիր դրոշի» շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* Մեդալներ, պատվոգրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ գրատպոթյուն և գրքարվեստ, Ե․, 2015, էջ 618
2. ↑  «ՀԱԱՀ -ի գիտական գրադարան քարտարան, Հովակիմյան, Խաչիկ Հովսեփի». *koha.anau.am*. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 15-ին.(չաշխատող հղում)
3. ↑  Daily, AZG. «ՄԵԾԱՎԱՍՏԱԿ ԽՄԲԱԳՐԱՊԵՏԸ ԵՎ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՉԸ՝ ԽԱՉԻԿ ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ». *AZG Daily*. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 15-ին.
**Կարապետ Հակոբի Ասրլաքյան** (բուլղար․՝ Гарабед Асърлакян, մայիսի 21, 1909(1909-05-21), Բիլեջիքի մարզ, Թուրքիա - 1981, Պլովդիվ, Բուլղարիա), բուլղարահայ ուսուցիչ և հոգևորական։

Կենսագրություն
--------------

Կարապետ Ասրլաքյանը ծնվել է 1909 թվականի մայիսի 21-ին Բիլեջիկում։ 1922 թվականին ընտանիքով Բուլղարիա են տեղափոխվել։ 1929 թվականին ավարտել է Սամոկովի ամերիկյան բողոքական դպրոցը։ 1931 թվականին տեղափոխվել է Պլովդիվ։ Մինչև 1964 թվականին թոշակի անցնելը դասավանդել է հայկական դպրոցում։ 1949-1964 եղել է դպրոցի տնօրեն։ Արժանացել է Կյուրեղի և Մեթոդիոսի շքանշանի, աշխատանքային երկու և «Ժողովրդական իշխանության 25 տարի» մեդալների։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Հայրենական ճակատի գործունեությանը։ Հայրենական ճակատի երկու ոսկե և մեկ արծաթե մեդալ է ստացել։ 1931-1943 թվականներին հայկական «Արզիվ» զբոսաշրջային ընկերության նախագահն է եղել։ Մահացել է Պլովդիվում 1981 թվականին։

Նրա անձնական նյութերը գտնվում են Պլովդիվի պետական արխիվում և կազմված են 1894-1982 թվականներին վերաբերող 23 արխիվային միավորից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Гарабед Агоп Асърлакян». Информационна система на Държавните архиви. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 11-ին.
**Պավել Եգորովիչ Չեխով** (ռուս.՝ Павел Егорович Чехов, 1825, Olkhovatka, Olkhovatsky District, Voronezh Oblast, Ostrogozhsky Uyezd, Վորոնեժի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 12, 1898(1898-10-12)), երրորդ, ապա երկրորդ գիլդիայի վաճառական։

Անտոն Չեխովի հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Պավել Չեխովը ծնվել է ճորտ գյուղացու ընտանիքում, Օլխովատկա գյուղում։ Կրթություն է ստացել գյուղական դպրոցում, եկեղեցում սովորել է երգել և ջութակ նվագել։ Տասնվեց տարեկանում նա հետ գնվեց հոր կողմից։ Այնուհետև Պավել Եգորովիչը հայտնվեց Դոնի Ռոստովի ազնվական քաղքենիների դասում։ 1854 թվականին ամուսնացել է Եվգենյա Մորոզովայի հետ (1835-1919)։ Այս ամուսնությունից նրանք հինգ որդի են ունեցել, այդ թվում՝ Անտոն Չեխովը և մեկ դուստր։ Պավել Չեխովը զբաղվում էր անասնապահությամբ և ապա առևտուրով, որը սովորել էր Տագանրոգում։ Գումար տնտեսելով` կարողանում է ընդունվել երրորդ գիլդիայի առևտրականների միություն։ Հետագայում կարողանում է դառնալ երկրորդ գիլդիայի առևտրական։ Զբաղվում էր հասարակական գործունեությամբ։ 1871 թվականին նրան շնորհվում է մեդալ։ 1876 թվականին երկաթուղին հասավ Ռոստով։ Սրա հետ կապված (ինչպես նաև քարե տան կառուցումը, որը շատ թանկ է նստում կապալառուի մեղքով), Պավել Չեխովը սնանկանում է։ Նա ստիպված էր փախչել Մոսկվա (ընտանիքը նույնպես այնտեղ է գնացել) և մեկուկես տարի ապրել աղքատության մեջ, մինչև որ աշխատանք է գտնում վաճառական Ի. Է. Գավրիլովի մոտ, որտեղ էլ տասներեք ու կես տարի աշխատում է Պավել Եգորովիչը։ 1892 թվականից ապրել է Անտոն Չեխովի Մելիխովյան կալվածքում։ Այնտեղ նա հսկում էր տնային տնտեսությունը, խնամում պարտեզը, կարդում թերթեր և օրագիր էր պահում։

Մահացել է 1898 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ անհաջող վիրահատական միջամտությունից հետո։ Թաղված է Նովոդևիչևյան գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Семья Чеховых

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree · Rodovid |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 119343703 · LCCN: no96007420 · NTA: 273504797 · NUKAT: n97036563 · LIBRIS: 271932 · SUDOC: 140714979 · VIAF: 30344649 · WorldCat VIAF: 30344649 |

 |

 |
**Վերա Դիմիտրովա Զլատարևա** (դեկտեմբերի 3, 1905(1905-12-03), Golyamo Belovo, Բուլղարիայի իշխանություն - օգոստոսի 19, 1977(1977-08-19), Սոֆիա, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն), բուլղարացի հասարակական գործիչ, ֆեմինիստ, սուֆրաժիստ, գրող և իրավաբան։ Բուլղարիայի գիտնականների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ և կրթություն

Վերա Զլատարևան ծնվել է 1905 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Բուլղարիայի Գոլյամո-Բելովո գյուղում։ Նա ավարտել է Պլովդիվի միջնակարգ և ավագ դպրոցը, որից հետո տեղափոխվել է Սոֆիա և ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը 1929 թվականին, իսկ երկու տարի անց ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։

### Աշխատանք

1931-1932 թվականներին Վերա Դիմիտրովան աշխատել է Բուլղարիայի գյուղատնտեսության և պետական գույքի նախարարությունում որպես իրավախորհրդատուի օգնական, այնուհետև՝ սոցիալական իրավախախտումների դեմ պայքարի վարչության ղեկավարի օգնական։ 1938 թվականին նա մասնակցել է Կին գիտնականների միջազգային ֆեդերացիայում քրեական սոցիոլոգիայի ոլորտում կրթաթոշակի մրցույթին։

Նա նաև համագործակցել է «Философски преглед», «Правна мисъл», «Фар на въздържанието», «Трезвеност», «Литературен глас», «Вестник за жената», «Женски глас», «Адвокатски преглед», «Полицай» և «Преглед за трудово право» ամսագրերի հետ։

### Անձնական կյանք

Վերա Զլատարևան ամուսնացել է իրավաբան Միխայիլ Գենովսկու հետ (1903-1966), նրանք երկու երեխա ունեին։ Ամուսնու հետ նա բուլղարական «Земя и труд» ամսագրի խմբագիրն էր։

Մատենագիտություն
----------------

Վերա Դիմիտրովան իրավաբանական և գիտահանրամատչելի բովանդակությամբ բազմաթիվ մենագրությունների հեղինակ է։

* Պատիժ և ապահովագրական միջոցներ (դոկտորական ատենախոսություն/ մենագրություն, Պլովդիվ, 1931, 88 էջ:)
* Բուլղարիայի մարմնավաճառի հոգեբանությունը և սոցիոլոգիան (մենագրություն, Սոֆիա, 1935, 340 էջ:)
* Մարմնավաճառությունը և նրա դեմ պայքարը (1936)
* Հանրային հոգատարություն (մենագրություն, Սոֆիա, 1940, 203 էջ)
* Բռնաբարություն (1940)
* Գույքային հարաբերությունները ամուսինների միջև (1941)
* Կնոջ իրավական պաշտպանություն (1945)
* Գյուղացին ու նոր ժամանակը (1947)
* Ամուսնության և ընտանիքի իրավական պաշտպանությունը Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետությունում (1958)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Литературен свят » В » Вера Златарева» (բուլղարերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 25-ին.
2. ↑  «Вера Златарева | БАУЖ - Българска асоциация на университетските жени» (բուլղարերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 25-ին.