Դիմանկար, հեղինակ՝ Օրեստ Կիպրենսկի
Արքայադուստր **Զինաիդա Ալեքսանդրովնա Վոլկոնսկայա** (Зинаида Александровна Волконская; դեկտեմբերի 3 (14), 1789 կամ դեկտեմբերի 3 (14), 1792, Դրեզդեն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն և Թուրին, Սարդինիայի թագավորություն, Իտալիա - փետրվարի 5, 1862(1862-02-05)[…], Հռոմ, Պապական մարզ[…]), ռուս գրող, բանաստեղծուհի, երգիչ, երգահան, սալոնիստ և ֆրեյլինա, XIX դարի ռուսական մշակութային կյանքում կարևոր գործիչ։ Որպես սիրողական օպերային երգչուհի հանդես է եկել Փարիզում և Լոնդոնում։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Թուրինում ռուս դեսպան, իշխան Ալեքսանդր Բելոսելսկի-Բելոզյորսկու ընտանիքում, որը հայրական կողմով սերում էր Բելոզյորսկ քաղաքի միջնադարյան տիրակալներից։ Մայրը Տատիշչևի տոհմից էր, Ռյուրիկովիչների ազգակցուհի։

1808 թվականին Պրուսիայի Լուիզա թագուհու պալատական ֆրեյլինաներից էր և մտերիմ էր Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր I-ին, որը դարձել է նրա ցմահ նամակագրական ընկերն ու գուցե սիրեկանը։ Բամբասանքներից խուսափելու համար 1810 թվականին ամուսնացել է Ալեքսանդրի ադյուտանտ իշխան Նիկիտա Վոլկոնսկու հետ։ Նրանք աչքի են ընկել Վիեննայի և Վերոնայի վեհաժողովներում։

1817 թվականին տեղափոխվել է Ռուսաստան, իսկ 1822 թվականին՝ Մոսկվա։ 1820-ական թվականներին հյուսիսի «Կորիննան» Մոսկվայի Տվերսկայա փողոցի մի առանձնատան մեջ ուներ գրական և երաժշտական սրահ։ Ադամ Միցկևիչը, Եվգենի Բարատինսկին, Դմիտրի Վենեվիտինովը և Ալեքսանդր Պուշկինը հաճախ էին հյուրընկալվում նրա տանը։ Պուշկինը նրան բանաստեղծորեն անվանել է «Երաժշտության և գեղեցկության թագուհի»։ 

Զինաիդայի սալոնը Մոսկվայում, նկարիչ՝ Գրիգորի Մյասոեդով
Ալեքսանդր I-ի մահից հետո նրա ամուսնու եղբայրը՝ Սերգեյ Վոլկոնսկին, կազմակերպել է դեկաբրիստների ապստաբությունը նրա իրավահաջորդ Նիկոլայ I-ի դեմ։ Դեկաբրիստներին աքսորել են Սիբիր, և նրանց կանայք որոշել են հետևել ամուսիններին։ Զինաիդան հրաժեշտի երեկույթ է կազմակերպել այս կանանց համար՝ հարուցելով թագավորի դժգոհությունը։ Նրան սկսել են կասկածել գաղտնի կաթոլիկություն ընդունելու և հավանաբար Հիսուսի միաբանության գործակալ լինելու մեջ։

Այս ճնշումները ստիպել են Զինաիդային 1829 թվականին տեղափոխվել Հռոմ։ Նրան ուղեկցել են որդին և որդու դաստիարակ Ստեփան Շևիրևը։ Հռոմում բնակվել է մի շարք առանձնատներում, այդ թվում՝ Պալացցո Պոլիում, Վոլկոնսկայայի վիլլայում և այլուր։ Նրա սրահի մշտական այցելուների թվում էին Կառլ Բրյուլովը, Ալեքսանդր Իվանովը, Բերտել Տորվալդսենը, Վինչենցո Կամուչինին, Ստենդալը և Վալտեր Սքոթը։ Նիկոլայ Գոգոլն իր «Մեռած հոգիների» մեծ մասը գրել է նրա վիլլայում։

Արքայադուստր Վոլկոնսկայան մահացել է թոքաբորբից (հավանաբար այն բանից հետո, երբ իր տաք վերարկուն փողոցում տվել է մի տարեց կնոջ) և թաղվել է Santi Vincenzo e Anastasio a Trevi գերեզմանոցում։ Մարիա Ֆեյրուեդերի կողմից գրված նրա անգլերեն կենսագրությունը՝ «Ուխտագնաց արքայադուստր. Արքայադուստր Զինաիդա Վոլկոնսկու կյանքը» հրատարակվել է 1998 թվականին։

Անգլերեն թարգմանություններ
--------------------------

* *The Dream: A Letter*, (story), from *An Anthology of Russian Women's Writing, 1777-1992, Oxford, 1994. 0-19-871505-6*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Большая российская энциклопедия (ռուս.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
2. 1 2 3 4  Geni(բազմ․) — 2006.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Смиренский Б. В.* Волконская (ռուս.) // *Краткая литературная энциклопедия* — М.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 1.
4. 1 2  Биография.ру (ռուս.) — 2006.
5. 1 2 3 4  Enciclopedia di Roma (իտալ.)
6. 1 2  Répertoire International des Sources Musicales — 1952.
7. ↑  Google Books

Արտաքին հղումներ
----------------

* Aleksandrovna Volkonskaia papers Արխիվացված 2018-06-06 Wayback Machine at Houghton Library, Harvard University

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Զինաիդա Վոլկոնսկայա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Գրականական համառոտ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11315119 · GND: 119284502 · ISNI: 0000000071821042 · LCCN: nr88005076 · NTA: 119612704 · NUKAT: n2011047566 · РГБ: 000079567 · SUDOC: 152655980 · VIAF: 4839151778221318130002 · WorldCat VIAF: 4839151778221318130002 |

 |

 |