**Ջոզեֆին Սեսիլյա Դիբիչ Պիրի** (անգլ.՝ **Josephine Cecilia Diebitsch Peary**;մայիսի 22, 1863(1863-05-22), Մերիլենդ, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 19, 1955(1955-12-19), Փորթլենդ, Մեն, ԱՄՆ), Արկտիկայի ամերիկացի հետազոտող, գրող, բևեռային հետազոտող։

Գրող Ռոբերտ Պիրիի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Ջոզեֆին Սեսիլյա Դիբիչը ծնվել է 1863 թվականին Վաշինգտոնում։ Նրա ծնողները եղել են ծագումով պուսիայցի Գերման Հենրի Դիբիչը և Սաքսոնիացի Մագդալենա Ավգուստա Շմիդը։ Ժոզեֆինան ընտանիքի չորս երեխաներից եղել է կրտսերը։

Ջոզեֆինը սովորել է Սպենսեր բիզնես քոլեջում (անգլ.՝ Spencerian Business College), որն ավարտել է 1880 թվականին։ Ստացած հմտությունները նրան թույլ են տվել աշխատանքի ընդունվել Սմիթսոնյան ինստիտուտում և ԱՄՆ ներքին գործերի նախարարությունում, որտեղ կատարում էր քարտուղարի պարտականությունները։ Մի անգամ պարային երեկույթին նա դիմավորել է Ռոբերտ Պիրիին, որը այդ ժամանակ ծառայում էր քաղաքացիական ինժեներների կորպուսում։ 1888 թվականին Ժոզեֆինն ու Ռոբերտը ամուսնացան։ Սկզբում նրանք ապրում էին Վաշինգտոնում, ավելի ուշ Նյու Յորքում և Ֆիլադելֆիայում։

Այդ ժամանակ Ռոբերտը որոշում է կայացրել դառնալ բևեռային հետազոտող և եղել է Գրենլանդիայում, ինչպես նաև ծառայության մեջ է եղել Նիկարագուայում։ 1891-1892 թվականին Ժոզեֆ Պիրին ամուսնու հետ ուղևորվել է նրա երկրորդ գրենլանդական հետազոտություններին։ Նա ոչ միայն ուտելիք էր պատրաստում արշավախմբի անդամների համար, այլ նաև որսորդությամբ զբաղվում, այդ թվում որսալով՝ եղջերու և աղվեսի վրա։ Բացի այդ, կին ինտուիտների հետ մորթյա քնապարկեր էր կարում։ Առաջին անգամ նա ինուիտներին գտել է կոպիտ և պարզունակ, սակայն աստիճանաբար սովորել է նրանց լեզուն և հմտություններից շատերը։

Մերի Պիրի, «Ձյան զավակը»
Ժոզեֆինանը արշավախմբի օրագիր էր վարում, որն հետագայում հրատարակել է «My Arctic Journal» անունով։ 1893 թվականին, չնայած Ժոզեֆինի հղիությանը, Պիրի ամուսինները կրկին ուղևորվեցին Գրենլանդիա՝ հույս ունենալով գտնել Հյուսիսային բևեռը։ Նրանց դստերը, որը ծնվել է 1893 թվականի սեպտեմբերին, անվանել են Մերի Ահնիգթո Պիրի (անգլ.՝ Marie Ahnighito Peary)։ Հաջորդ ամառ Ժոզեֆինանը երեխայի հետ տուն է գնացել, իսկ Ռոբերտը մնացել է Գրենլանդիայում։ Իր հյուրասենյակում հյուրընկալելով բարձրաստիճան հյուրերին և մամուլի ներկայացուցիչներին՝ Ժոզեֆինան պատմել է իր արկտիկական արկածների մասին։ 1897 թվականին ամուսինները կրկին միասին գնացել են Գրենլանդիա, և Ժոզեֆինան գրել է «Ձյունե զավակը» (անգլ.՝ The Snow Baby) մանկական գիրքը, որը պատկերազարդված էր Արկտիկայի բնակիչների, բնության և կենցաղի լուսանկարներով։

1900 թվականին, երբ Ռոբերտը Գրենլանդիայում միայնակ էր, Ժոզեֆինային լուր էր հասել, որ նա ոտքերի մատները ցրտահարվել են, և նա պետք է անդամահատվի։ Ժամանելով Գրենլանդիա՝ Ժոզեֆինան իմացել է, որ կապ է ունեցել Ալակասինգվա անունով մի կնոջ հետ, սակայն շարունակել է աջակցել Ռոբերտին Հյուսիսային բևեռ հասնելու իր ձգտման մեջ։ Վերջին անգամ նա եղել է Գրենլանդիայում 1902 թվականին։ Այնուհետև, երբ 1903 թվականին երկրորդ զավակն է ունեցել, Ժոզեֆինան դադարել է մասնակցել բևեռային արշավանքներին, սակայն միջոցներ է հավաքել, որպեսզի ամուսինը կարողանա իրականացնել իր մտահղացումը։ Նույն թվականին հրատարակել է «Արկտիկայի երեխաները» (անգլ.՝ Children of the Arctic) գիրքը։ Ռոբերտ Պիրին հասել է Հյուսիսային բևեռ 1909 թվականի սեպտեմբերին, Ժոզեֆինան այդ ժամանակ գտնվում էր Կասկո ծոցում գտնվող Իգլ կղզու իրենց ամառային տանը։

1909 թվականից հետո Պիրի ամուսիններն ամռանն ապրում էին Իգլի կղզում, իսկ ձմռան ամիսներն անցկացնում էին Վաշինգտոնում։ Ժոզեֆինան դարձել է Ֆիլադելֆիայի Ազգային աշխարհագրական կազմակերպության և կին աշխարհագրագետների միության պատվավոր անդամ։ 1955 թվականի մայիսի 6-ին Ազգային աշխարհագրական կազմակերպությունը Ժոզեֆինա Պիրիին շնորհել է բարձրագույն պարգև՝ «Նվաճումների համար շքանշան»։

1920 թվականին, Ռոբերտ Պիրիի մահից հետո Ժոզեֆինան բնակություն է հաստատել Փորթլենդում, իսկ ամռանը ապրում էր Իգլ կղզում։ Նա քիչ էր լինում հասարակության մեջ՝ նախընտրելով ժամանակ անցկացնել երեխաների ու թոռների հետ։ Ժազեֆինա Պիրին մահացավ 1955 թվականի դեկտեմբերի 19-ին և թաղվել իր ամուսնու կողքին՝ Արլինգթոնի ազգային գերեզմանատանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1019530154 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2 3 4  SNAC — 2010.
3. 1 2  La dama de la nieve, Josephine Peary (1863-1955) // *Mujeres con ciencia* — UPV/EHU, 2018. — ISSN 2529-900X
4. 1 2  *Erikson P. P.* Josephine Diebitsch Peary (1863–1955) // *Arctic* — Arctic Institute of North America, 2009. — Vol. 62, Iss. 1. — ISSN 0004-0843; 1923-1245 — doi:10.14430/ARCTIC117
5. 1 2 3  Find A Grave — 1996.
6. 1 2 3 4 5 6 7  Maine Women Writers Collection
7. 1 2 3 4 5 6 7 8  Paul Hanley
8. ↑  Patricia Pierce Erikson, 2009, էջ 102
9. 1 2 3  Patricia Pierce Erikson, 2009, էջ 103
10. ↑  The snow baby, 1901

Գրականություն
-------------

* *Patricia Pierce Erikson* Josephine Diebitsch Peary (1863–1955) // *Arctic*. — 2009. — Т. 62. — № 1. — С. 102—104. Архивировано из первоисточника 4 Հուլիսի 2020.
* *Josephine Peary* The snow baby. — New York: Frederick A. Stokes company, 1901. — 84 p.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Paul Hanley. «Peary, Josephine Diebitsch». *Maine. An Encyclopedia* (անգլերեն).
* «Josephine Diebitsch Peary papers, 1861-2003». *Maine Women Writers Collection* (անգլերեն).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջոզեֆին Դիբիչ Պիրի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | American National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2042987 · BNF: 11288981j · CiNii: DA02972681 · GND: 1019530154 · ISNI: 0000000080960132 · LCCN: n83124709 · NKC: xx0105621 · NTA: 069249458 · SUDOC: 061062545 · VIAF: 17216269 · WorldCat VIAF: 17216269 |

 |

 |