**«Ցուցակներում նշված չէ»** (ռուս.՝ «В списках не значился»),Բորիս Վասիլևի վեպը, որը հրատարակվել է 1974 թվականին «Յունոստ» ամսագրում։ Նույն թվականին լույս է տեսել ողբերգություն երկու գործողությամբ։

Սյուժե
------

Վեպի գործողությունները ծավալվում են Հայրենական մեծ պատերազմի հենց սկզբում՝ գերմանական զավթիչների կողմից պաշարված Բրեստի ամրոցում։ Գլխավոր հերոսը՝ լեյտենանտ Նիկոլայ Պլուժնիկովը, հայտնվում է ամրոցում մինչև պատերազմի սկիզբը, որտեղ նա ծանոթանում է մի աղջկա՝ Միրայի հետ։ Հետո սկսվում է նրանց դիմակայությունը գերմանացիներին, որը տևել է 9 ամիս, որի ընթացքում երիտասարդ լեյտենանտը ձեռք է բերում ռազմական փորձ, արտագրոհներ կատարելով իր ընկերների՝ Դենիշչիկի և Սալնիկովի հետ, որոնց հետ ծանոթացել է մարտերում։ Անհաջող արտագրոհից հետո հերոսը թաքնվում է կազեմատներում, որտեղ նա նախկինում եղել է մինչև պատերազմի սկիզբը։ Այնտեղ նա շարունակում է միայնակ արտագրոհներ գործել, մինչև մենակ է մնում Միրայի հետ, որի հետ նա սիրային հարաբերություններ ունի։ Ավելի ուշ Պլուզնիկովը նրանից իմանում է, որ նա հղի է, և պնդում է, որ նա հեռանա, որպեսզի «փոքրիկը» կարողանա ծնվել։ Նա փորձում է միանալ գերեվարված կանանց ջոկատին, բայց դա նրան չի հաջողվում. նրան սպանում են ու թաղում տեղում։ Պլուժնիկովը, հիվանդությունից հետո, գտնում է ավագին, որը մահվանից առաջ լեյտենանտին է տալիս գնդի դրոշը պահպանության համար։ Որոշ ժամանակ անց, մահվան սպառնալիքով, գերմանացիները ջութակահար Ռուվիմ Սվիցկիին ուղարկում են Պլուժնիկովի մոտ, որպեսզի ստիպեն վայր դնել զենքը։ Նիկոլայը Սվիցկուն խնդրում է փոխանցել յուրայիններին, որ ինքը թաքցրել է դրոշը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | — Կասես մերոնց, երբ նրանք վերադառնան, որ ես թաքցրել եմ․․․– Նա հանկարծ լռեց։– Ոչ, դու կասես նրանց, որ ամրոցը ես չեմ հանձնել։ Թող փնտրեն։ Թող ինչպես հարկն է փնտրեն բոլոր կազեմատներում։ Ամրոցը չի ընկել․ այն պարզապես արյունաքամ է եղել։ Ես նրա վերջին կաթիլն եմ։

*Բնօրինակ տեքստ* (ռուս.)  

*Скажешь нашим… - тихо сказал он. - Скажешь нашим, когда они вернутся, что я спрятал. … - Он вдруг замолчал. - Нет, ты скажешь им, что крепости я не сдал. Пусть ищут. Пусть как следует ищут во всех казематах. Крепость не пала. Крепость не пала: она просто истекла кровью. Я - последняя ее капля...*
 |  |

Դուրս գալով՝ Պլուժնիկովը ներկայացնում է գերմանացի գեներալին․ «Ես ռուս զինվոր եմ»։ Գեներալը, մի փոքր հապաղելով, Պլուժնիկովին զինվորական ողջույն է տալիս։ Նիկոլայը, չհասնելով սանիտարական մեքենային, մահանում է։

Բեմադրություններ
----------------

Մեծ ժողովրդականություն է վայելել «Լենկոմի» թատրոնի «Ցուցակներում նշված չէ» ներկայացումը, որը բեմադրել է Մարկ Զախարովը 1975 թվականին Յուրի Վիզբորի և Մարկ Զախարովի բեմարկության հիման վրա, իսկ գլխավոր դերերը կատարել են Ալեքսանդր Աբդուլովը (Պլուժնիկով), Ելենա Շանինան (Միրրա), Օլեգ Յանկովսկու (Սվիցկի) և Վիկտոր Պրոսկուրինը (Սալնիկով)։

Էկրանավորում
------------

Ստեղծագործության հիման վրա նկարահանվել է «Ես ռուս զինվոր եմ» ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Васильев, Борис* В списках не значился // *«Юность»*. — М.: «Правда», 1974. — № 2—4.
2. ↑  *Васильев, Борис* В списках не значился : Трагедия в 2 д. / Отв. ред. В. Цирнюк. — М.: ВААП, 1974. — С. 86.
3. ↑  "История театра". Ленком. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 22.
4. ↑  В списках не значился : Пьеса Ю. Визбора и М. Захарова в 2-х ч. / Борис Васильев ; Отв. ред. В. Цирнюк. — М.: ВААП, 1975. — 91 с.
5. ↑  "В списках не значился". Билеты в театр «Ленком». 2019. Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 23-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)