**Ռոբերտ Լուիս Ֆոսս** (անգլ.՝ Robert Louis Fosse հունիսի 23, 1927(1927-06-23)[…], Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 23, 1987(1987-09-23)[…], Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ),ամերիկացի դերասան, պարուսույց,պարող և կինոյի և բեմական ռեժիսոր։ Նա բեմադրել է երաժշտական ստեղծագործություններ բեմում և էկրանին,ներառյալ բեմական մյուզիքլները «Ննջազգեստի խաղը»(1954),«Անիծյալ յանկիները»(1955),«Ինչպես հաջողության հասնել բիզնեսում առանց իրականում փորձելու »(1961),«Քաղցր բարեգործություն»(1966),«Պիպին»(1972), և « Չիկագո »(1975)։ Բեմադրել է «Քաղցր բարեգործություն»(1969),«Կաբարե»(1972), «Լեննի »(1974),«Ամեն ջազ»(1979), «Աստղ 80» (1983)։
Ֆոսեի խորեոգրաֆիայի տարբերակիչ ոճը ներառում էր շրջված ծնկները և «ջազային ձեռքերը»։ Նա միակ մարդն է,ով երբևէ արժանացել է « Օսկար »,«Էմմի» և «Թոնի» մրցանակներին նույն տարում (1973):Նա չորս անգամ առաջադրվել է « Օսկար »մրցանակի՝ շահելով «Կաբարե» ֆիլմի լավագույն ռեժիսորի կոչմանը, իսկ 1980 թվականին «Ոսկե արմավենու ճյուղ» է ստացել «Այդ ամբողջ ջազ » ֆիլմի համար։ Նա արժանացել է ռեկորդային ութ Թոնի իր խորեոգրաֆիայի համար, ինչպես նաև մեկ ռեժիսուրայի համար՝ «Պիպին»-ի համար։

Վաղ կյանք
---------

Ֆոսսը ծնվել է Չիկագոյում, Իլինոյս, 1927 թվականի հունիսի 23-ին, նորվեգացի ամերիկացի հոր՝ Սիրիլ Քինգսլի Ֆոսսի, « Հերշեյի ընկերություն» -ի շրջիկ վաճառող, և իռլանդացի ամերիկուհի մոր՝ Սառա Էլիս «Սադի» (ծնվ. Ստենթոն) ընտանիքում։ Նա վեց երեխաներից հինգերորդն էր :
Նրան տարել են պարի։ Երբ նա 13 տարեկան էր, Ֆոսսը պրոֆեսիոնալ կերպով ելույթ ունեցավ Չիկագոյում Չարլզ Գրասի հետ «Ռիֆ եղբայրների» դերում։ 
Նրանք շրջել են Չիկագոյի վոդևիլներով և կինորթատրոններով, ինչպես նաև «միասնական սպասարկող կազմակերպություններ»-ի թատրոններով և «արծիվներ» ակումբներով։ Այս ներկայացումներից շատերը ներառում էին շոուներ բուրլեսկային ակումբներում, ինչպիսիք են Արծաթե ամպ-ը և Քամիների քարանձավ-ը։ Ինքը՝ Ֆոսսը, մեջբերվում է «Ես տասնվեց տարեկան էի, և ես խաղում էի ամբողջ բուրլեսկ անիվը»։ Այնուամենայնիվ, կանանցից և պրոմոութերներից շատերին չէր հետաքրքրում, որ Ֆոսսը անչափահաս է աշխատում մեծահասակների ակումբներում, կամ որ նա ենթարկվելու է սեռական ոտնձգությունների բուրլեսկի կանանց կողմից։ Նրա տեսած էրոտիկայի մեծ մասը կոգեշնչի նրա հետագա աշխատանքը։ 1943 թվականին, 15 տարեկան հասակում, Ֆոսսը եկավ պարուսույցի իր առաջին պարային համարը և վաստակեց իր առաջին ամբողջական վարկը որպես պարուսույց «Պահել ամեն ինչ» ֆիլմում։ «Երկու մասով պարզեցված էքստրավագանսա », որը ցուցադրում էին շոու-աղջիկները, որոնք հագնում էին առանց ժապավենի զգեստներ և կատարում էին երկրպագուների պար՝ ոգեշնչված իր ժամանակից,երբ նա ապրում էր բուրլեսկային տներում։
Ավարտելուց հետո Ամունդսենի միջնակարգ դպրոցն 1945 թվականին Ֆոսսեն հավաքագրվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ| ԱՄՆ. Ռազմածովային նավատորմ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջում Մեծ լճերի ռազմածովային կայանում, որտեղ նրան ուղարկեցին մարտական գործողությունների պատրաստվելու։
Ազատվելուց հետո Ֆոսսեն 1947 թվականին տեղափոխվեց Նյու Յորք Սիթի ՖԱ նոր՝ Ֆրեդ Ասթեր լինելու հավակնությամբ։ Նա սկսեց դերասանական վարպետություն սովորել Ամերիկյան թատերական թևում, որտեղ հանդիպեց իր առաջին կնոջը և պարուհուն՝ Մերի Էն Նայլսին (1923-1987)։ Նրա առաջին բեմական դերը եղել է «Կանչիր ինձ պարոն» ֆիլմում՝ Նայլսի հետ միասին։ Ֆոսսը և Նայլսը կանոնավոր կատարողներ են եղել ՝«Քո հիթ շքերթը»-ի 1950 - 1951 թվականներին սեզոնում։ Դին Մարտին և Ջերի Լյուիս տեսան իրենց արարքը Նյու Յորքի Պիեռ հյուրանոց-ում և ծրագրեցին,որ զույգը հանդես գա «Քոլգեյթ կատագերգության ժամ»-ում ֆիլմում 1951 թվականին։
Իր մահից մեկ տարի առաջ Ֆոսսը մի հարցազրույց վարողի ասաց. «Ջերին [Լեվիսը] սկսեց ինձ պարուսույց դարզնել։ Նա ինձ տվեց իմ առաջին աշխատանքը՝ որպես պարուսույց, և ես շնորհակալ եմ դրա համար»
Ֆոսսը կնքվել է MGM պայմանագիր 1953 թվականին։ Նրա առաջին էկրանային հայտնությունները որպես պարող ներառում էին *Ընդմիջում տվեք աղջկան*, *Դոբի աղթիկների գործերը*և *Համբուրիր ինձ Քեյթ*-ը, բոլորը թողարկվել են 1953 թվականին։ Ֆոսսի պարային կարճ պարերի խորեոգրաֆիան  *«Համբուրիր ինձ Քեյթ»-ում և Քերոլ Հանեյի հետ պարելը նրան բերեց Բրոդվեյի պրոդյուսերների ուշադրությանը*:

Կարիերա
-------

### 1940-ականներ

Ֆոսսը 1940-ականների վերջին և 1950-ականների սկզբին կինոյից անցում կատարեց թատրոն։ 1948 թվականին Թոնի Չարմոլին պարեց է«Դարզնել իմը Մանհեթենը»-ում,սակայն բաժինը տվեց Ֆոսսին, երբ շոուն շրջագայեց ազգային շրջագայության ժամանակ։ Չարմոլին նաև գտել է Ֆոսսի աշխատանքը որպես պարող հեռուստաշոուներում,որոնց վրա նա աշխատում էր, երբ Ֆոսսը վերադարձավ հյուրախաղերից։

### 1950-ականներ

Ֆոսսը 1953 թվականին հայտնվեց M-G-M մյուզիքլում *Համբուրիր ինձ Քեյթ, որտեղ գլխավոր դերերում հանդես են եկել Հովարդ Քիլը, Քեթրին Գրեյսոնը և Էնն Միլլերը։ Ֆոսը մարմնավորել է Հորտենսիոյին «Խորամանկության ընտելացումը» պարային հաջորդականության շրթանակներում։* 
1954 թվականին Ֆոսսը նկարահանեց իր առաջին մյուզիքլը՝ «Ննջազգեստի խաղը», որին հաջորդեցին «Իմ քույր Էյլինը» և Ջորջ Էբոթի «Անիծյալ Յանկիները» 1955 թվականին։ Հենց *«Անիծյալ Յանկիները»*-ի վրա աշխատելու ժամանակ նա առաջին անգամ հանդիպեց ծագող աստղ Գվեն Վերդոնին, ում հետ նա ամուսնացավ 1960 թվականին:Անիծյալ Յանկիներ-ում իր աշխատանքի համար, Վերդոնը 1956 թվականին արժանացավ իր առաջին Թոնի մրցանակին որպես լավագույն դերասան մյուզիքլում անվանակարգում 1956 թվականին։ 
Նա նախկինում արժանացել էր «Թոնի» մրցանակի՝ «Կարող է»-ի համար մյուզիքլուի լավագույն դերակատարման համար (1954)։ 1957 թվականին Ֆոսսը նկարահանեց «Նոր աղջիկը քաղաքում» խորեոգրաֆը,որի ռեժիսորը նույնպես Էբոթնն էր, իսկ Վերդոնը 1958 թվականին արժանացավ իր երկրորդ Թոնի մրցանակին՝ որպես մյուզիքլի լավագույն դերասանո։
1957 թվականին Ֆոսսը բեմադրեց է «Ննջազգեստի խաղը» ֆիլմի պարուսույցը՝ Դորիս Դեյի դերակատարմամբ:Հաջորդ տարի Ֆոսսը հայտնվեց և բեմադրեց «Անիծյալ Յանկիները »ֆիլմի տարբերակը, որտեղ Վերդոնը կրկնեց իր բեմական հաղթանակը Լոլայի կերպարով:Ֆոսեն և Վերդոնը «Ով ցավ ունի» մամբոյի համարի գործընկերներն էին։
1959 թվականին Ֆոսսը բեմադրել է Կարմրահեր մյուզիքլը։

### 1960-ականներ

Ֆոսսը **«**Կարմրահեր» ֆիլմի համար արժանացել է Թոնի մրցանակի՝ լավագույն խորեոգրաֆիայի համար, իսկ Վերդոնը արժանացավ երրորդ Թոնի մրցանակին՝ մյուզիքլի լավագույն դերասանի համար։ *Կարմրահեր*-ը արժանացավ Թոնի մրցանակի լավագույն մյուզիքլի համար:Ֆոսսի հաջորդ խաղարկային ֆիլմը պետք է լիներ Լարի Գելբարտի գրքի հինման վրա հիմնված «Նվաճող հերոսը» մյուզիքլը, սակայն նա փոխարինվեց որպես ռեժիսոր/պարուսույց։

1961 թվականին Ֆոսսը նկարահանեց երգիծական բրոդվեյան մյուզիքլը *«Ինչպես հաջողության հասնել բիզնեսում առանց իրականում փորձելու»՝ Ռոբերտ Մորսի գլխավոր դերակատարւմամբ։ Պատմությունը պտտվում է հավակնոտ մարդու՝ Ջ. Պիեռպոնտ Ֆինչի (Մորս) շուրջ, ով «Ինչպե՞ս հաջողության հասնել բիզնեսում առանց իրականում փորձելու» գրքի օգնությամբ, պատուհան լվացող մեքենայից դառնում է կազմակերպության խորհրդի նախագահ։ Մյուզիքլն ակնթարթային հիթ դարձավ։*
1963 թվականին Ֆոսսը առաջադրվել է երկու «Թոնի» մրցանակների՝ «Լավագույն խորեոգրաֆիա» և «Մյուզիքլի լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգերում՝ «Փոքրիկ ես» մյուզիքլի համար՝ հաղթելով առաջինը։ 
Նա պարուսույց է և բեմադրել է Վերդոնը *«Քաղցր բարեգործություն»-ում* 1966 թվականին։
Ֆոսսը նկարահանել է հինգ գեղարվեստական ֆիլմում։ Նրա առաջին՝ «Քաղցր բարեգործությունը» (1969),գլխավոր դերակատարմամբ, բրոդվեյան մյուզիքլի ադապտացիա է,որը նա ղեկավարել և բեմադրել է։

### 1970-ականներ

Ֆոսսը 1972 թվականին նկարահանել է իր երկրորդ թատերական ֆիլմը՝ *«Կաբարե»*, որտեղ գլխավոր դերերում հանդես են եկել Լիզա Մինելին, Մայքլ Յորքը և Ջոել Գրեյը։ Ֆիլմի հիմքնված է 1966 թ. համանուն մյուզիքլի վրա։ Երաժշտական թատրոնի ավանդական ձևով, որը կոչվում է «ինտեգրված մյուզիքլ», բեմական տարբերակի յուրաքանչյուր նշանակալից կերպար երգում է իր զգացմունքներն արտահայտելու և սյուժեն առաջ մղելու համար։ Ֆիլմային տարբերակում երաժշտական համարներն ամբողջությամբ դիեգետիկ են։ Ֆիլմը կենտրոնացած է Սալի Բոուլսի (Մինելի) սիրավեպի վրա,ով ելույթ է ունենում Կիտ կատ ակումբում-ում և բրիտանացի երիտասարդ իդեալիստ Բրայան Ռոբերթսի միջև, ում մարմնավորում է Յորքը։ Պատմությունը տեղի է ունեցել նացիստական Գերմանիայի վերելքի ֆոնին։ Ֆիլմն անմիջապես հաջողություն ունեցավ հանդիսատեսի և քննադատների շրջանում։ Ֆիլմը արժանացել է «Օսկար»-ի ութ մրցանակի, այդ թվում՝ լավագույն ռեժիսոր։ Լիզա Մինելին և Ջոել Գրեյը երկուսն էլ Օսկար են ստացել «Կաբարե» -ում իրենց դերերի համար։ Նաև 1972 թվականին Ֆոսսը և Մինելին կրկին միացան՝ ստեղծելու իրենց հեռուստատեսային հատուկ *Լիզա-ն Զ-ով*, ինչի շնորհիվ Ֆոսսը արժանացավ Էմմի մրցանակի՝ և՛ ռեժիսորական, և՛ խորեոգրաֆիայի համար։

1973 թվականինին Փիփինի մասին Ֆոսսի աշխատանքը նրան շնորհեց Թոնի մրցանակ՝ մյուզիքլի լավագույն ռեժիսուրայի համար։ Նա 1975 թվականի Չիկագոյի ֆիլմի ռեժիսորն ու պարուսույցն էր, որտեղ նաև գլխավոր դերակատարն էր Վերդոնը։

1974 թվականին Ֆոսսը նկարահանեց «Լենի» կենսագրական ֆիլմը կատակերգու Լենի Բրյուսի մասին՝ որտեղ գլխավոր դերը կատարում էր Դասթին Հոֆմանը։ Ֆոսսը կրկին առաջադրվել է «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում, Հոֆմանը նույնպես ստացել է «Լավագույն դերասան» անվանակարգում։
Ֆոսսը երգ ու պար է կատարել Սթենլի Դոնենի 1974 թվականի «Փոքրիկ Իշխանը» ֆիլմի տարբերակում։ Ըստ *Ամբողջ երաժշտություն*-ի՝ «Բոբ Ֆոսսը դադարեցնում է շոուն սահող պարային առօրյայով»:1977 թվականին Ֆոսսը փոքրիկ դեր է ունեցել «Գողեր »ռոմանտիկ կատակերգության մեջ։

1979 թվականին Ֆոսսը գրեց և նկարահանեց կիսակենսագրական «Ամբողջ ջազ» (1979) կիսաինքնակենսագրական ֆիլմը՝ Ռոյ Շայդերի գլխավոր դերակատարմամբ, որը պատկերում էր մի կին, թմրամոլ պարուսույցի և ռեժիսորի կյանքը հաղթանակների և անհաջողությունների մեջ։ Էնն Ռենկինգը ֆիլմում հանդես է գալիս որպես գլխավոր հերոսուհու սիրեկան, հովանավորյալ և տնային զուգընկեր։ «Ամբողջ ջազ»-ը արժանացել է «Օսկար»-ի չորս մրցանակի, ինչի արդյունքում Ֆոսսին արժանացնելով «Օսկարի» երրորդ անվանակարգին «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում։ Այն նաև արժանացել է «Ոսկե արմավենու ճյուղին» 1980 թվականին Կաննի կինոփառատոնում։ 1980 թվականինին Ֆոսսը հանձնարարեց վավերագրական հետազոտություններ կատարել հաջորդական հատկանիշի համար, որն ուսումնասիրում էր կատարողներ դարձող մարդկանց մոտիվացիաները։

### 1980-ականներ

Ֆոսսի վերջին ֆիլմը՝ «Աստղ 80» (1983), կենսագրական ֆիլմ էր Դորոթի Սթրաթենի մասին՝ փլեյբոյի խաղընկերոջ մասին, որը սպանվել էր։ Ֆիլմը հիմնված է Պուլիտցերյան մրցանակի արժանացած հոդվածի վրա։ Ֆիլմը մրցութային կարգով դուրս է եկել Բեռլինի 34-րդ միջազգային կինոփառատոնում։

1986 թվականին Ֆոսսը գրել, խորեոգրաֆավորել և ղեկավարել է Մեծ գործարք բրոդվեյան բեմադրությունը,որը առաջադրվել է հինգ Թոնի մրցանակի, հաղթելով լավագույն խորեոգրաֆիայի, ինչպես նաև ևս հինգի համար։ Քաղցր բարեգործություն'-ի վերածննդի համար Մինսկոֆի թատրոնում, արժանանալով Թոնիի մրցանակի, «Լավագույն վերածնունդ» անվանակարգում։

Ֆոսեն սկսեց աշխատել բամբասանքների սյունակագիր Վալտեր Վինչելի մասին ֆիլմի վրա, որտեղ Ռոբերտ Դե Նիրոն կմարմնավորեր որպես Վինչելը։ «Վինչելի» սցենարը գրել է Մայքլ Հերը։ Ֆոսսը մահացել է նախքան Վինչելի նախագիծը սկսելը։

Նորարարություններ
-----------------

Ֆոսսի ոճի ուշագրավ տարբերությունները ներառում էին շրջված ծնկների, «Ֆոսս ամեոեբա»-ի օգտագործումը, կողք շրջելը, ոլորված ուսերը և ջազային ձեռքերը։ Ասթերի ազդեցության տակ Ֆոսսն օգտագործել է այնպիսի պարագաներ, ինչպիսիք են գավազանների գլխարկները, ձեռնափայտերը և աթոռները։ Գլխարկների իր ապրանքանիշի օգտագործումը ազդել է իր սեփական ինքնագիտակցության վրա, ըստ Մարտին Գոթֆրիդի Ֆոսսի կենսագրության մեջ, «Նրա ճաղատությունն էր պատճառը, որ նա գլխարկներ էր կրում, և անկասկած, ինչու էր նա գլխարկներ դնում իր պարողների վրա»։ Ֆոսսն իր ելույթներում ձեռնոցներ էր օգտագործում, քանի որ չէր սիրում իր ձեռքերը։ Նրա ամենահայտնի համարներից մի քանիսը ներառում են «Գոլորշու ջերմությու» (*Ննջազգեստի խաղ*) և «Մեծ ստենդեր» (*Քաղցր բարեգործություն*):Քաղցր բարեգործություն-ում «Հարուստ մարդու խնայողություն» տեսարանը (պատանի [[Բեն (Վերին Պրովանսի Ալպեր) Բեն Վերինի դերակատարմամբ)նրա հատուկ ոճի ևս մեկ օրինակ է։

«Անիծյալ յանկիների»-ի համար Ֆոսսեն ոգեշնչվել է «թատերական ջազ պարի հայրը»՝ Ջեք Քոուլը :1957 թվականին Վերդոնն ու Ֆոսսը սովորել են Սենֆորդ Մայսների մոտ՝ դերասանական ավելի լավ տեխնիկա մշակելու համար։ Ըստ Մայքլ Ջոսթենի, Ֆոսեն մի անգամ ասել է. «Երգելու ժամանակն այն է, երբ ձեր էմոցիոնալ մակարդակը չափազանց բարձր է՝ այլևս խոսելու համար, և պարելու ժամանակն այն է, երբ ձեր էմոցիաները չափազանց ուժեղ են միայն երգելու այն մասին, թե «ինչ եք զգում»։

*Կարմիր գլխում Ֆոսեն օգտագործեց բալետի առաջին հաջորդականություններից մեկը մի շոուի մեջ, որը պարունակում էր պարի հինգ տարբեր ոճեր. Փիփինի օրոք Ֆոսեն նկարահանեց առաջին հեռուստատեսային գովազդը Բրոդվեյի շոուի համար։*

Անձնական կյանք
--------------

Ֆոսսը ամուսնացել է պարուհի Մերի Էնն Նայլսի հետ (1923–1987) 1947 թվականի մայիսի 3-ին, Դետրոյթում։ 1952 թվականին, Նայլսից բաժանվելուց մեկ տարի անց, նա Նյու Յորքում ամուսնացավ պարուհի Ջոան ՄաքՔրաքենի հետ; այս ամուսնությունը տևեց մինչև 1959 թվականը,այն նույնպես ավարտվեց ամուսնալուծությամբ։

Նրա երրորդ կինը պարուհի և դերասանուհի է Գվեն Վերդոնն էր, ում հետ նա հանդիպեց «Անիծյալ յանկիներ»-ի խորեոգրաֆիայի ժամանակ, որտեղ նա նկարահանվեց։ 1963 թվականին նրանք ունեցան դուստր՝ Նիկոլ Ֆոսը, որը հետագայում դարձավ պարուհի և դերասանուհի։ Ֆոսեի արտամուսնական կապը լարեց ամուսնությունը, և մինչև 1971 թվականը նրանք բաժանվեցին, չնայած նրանք օրինական ամուսնացած մնացին մինչև իր մահը՝ 1987 թվականը։ Վերդոնը երբեք չվերադարձավ։

Ֆոսը պարուհի Էնն Ռեյնկինգ հետ ծանոթացել է Պիպինի-ի վազքի ընթացքում 1972 թվականին։ Ըստ Ռեյնկինգի,նրանց ռոմանտիկ հարաբերություններն ավարտվել են «Դանսին» վազքի ավարտին (1978):

1961 թվականին Ֆոսսի էպիլեպսիան բացահայտվեց,երբ նա նոպա ունեցավ բեմում՝«Նվաճող հերոսը» ֆիլմի փորձերի ժամանակ։

Փորձերի ստուդիայից կամ թատրոնից դուրս Ֆոսսը հազվադեպ էր ժամանակը միայնակ անցկացնում։ Ինչպես ասվում է Սեմ Վասսոնի Ֆոսսի կենսագրության մեջ,«միայն գիշերները սպանություն էին Ֆոսսի վրա»։ Իր նշանակած ամֆետամինների պատճառով առաջացած մենակությունն ու անքնությունը մեղմելու համար Ֆոսսը հաճախ կապվում էր պարողների հետ, որոնց հետ նա աշխատում էր և փորձում էր հանդիպել նրանց հետ,ինչը շատերի համար դժվարացնում էր հրաժարվել իր առաջխաղացումներից, բայց նաև տալիս էր նրան այն հաջողության հաստատումը, որը նա ձգտում էր։

Իրենց համատեղ կարիերայի ընթացքում Ֆոսսը անընդհատ մեղադրում էր քննադատներին, մինչդեռ Գվեն Վերդոնը գովասանքի էր արժանանում, անկախ նրանից, թե ինչքան ազդեցություն ուներ Վերդոնը արտադրության վրա։ Այնուամենայնիվ,Վերդոնը միշտ ուշադրություն է դարձրել նրան և Ֆոսսի ընտանիքի կերպարին,կազմակերպելով դերասանական շքեղ երեկույթներ և լինելով Ֆոսսի անձնական մամուլի քարտուղարը իրենց ամուսնության ընթացքում։

Մահ
---

Ֆոսսը մահացավ սրտի կաթվածից 1987 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանական հիվանդանոցում,երբ մոտակա Ազգային թատրոնում բացվում էր Քաղցր բարեգործության վերածնունդը։ Նա ընկել էր Վերդոնի գրկում Վիլարդ հյուրանոցի մոտ։
Ինչպես նա խնդրել էր,Վերդոնն ու Նիկոլ Ֆոսեն նրա մոխիրը ցրեցին Ատլանտյան օվկիանոսում՝ երկար կղզու Քոուգի մոտ,որտեղ Ֆոսեն չորս տարի ապրում էր իր ընկերուհու հետ :

Իր մահից մեկ ամիս անց Վերդոնը կատարեց Ֆոսեի խնդրանքը,որ իր ընկերները «դուրս գան և ընթրեն ինձ վրա»՝ կազմակերպելով աստղերով,հայտնի մարդկանցով լի երեկո պանդոկ կանաչի վրա։

Աշխատանք
--------

### Թատրոն

| Տարի | Կոչում | Դեր | Վայրը | Հղ. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1947 | *Կանչեք ինձ պարոն* | Կատարող – Երգչախումբ | Ազգային շրջագայություն |  |
| 1948 | *Դարձնել Մանհեթենը իմը* | Կատարող | Ազգային շրջագայություն |  |
| 1950 | *Պարիր ինձ մի երգ* | Կատարող – Պարուհի | Թագավորական թատրոն, Բրոդվեյ |  |
| 1951 | Միլիարդ դոլար երեխա | Դերասան – Չեմփ Ուոթսոն | Ալվին թատրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1952 | *Պալ Ջոյ* | Դերասան – Ջոյ Էվանս (ուսումնասիրություն) | Բրոդհերսթ թատրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1954 | *Ննջազգեստի խաղ* | պարուսույց |  |
| 1955 | Անիծյալ Յանկիներ | պարուսույց | Ադելֆի թատրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1956 | *Զանգերն են ղողանջում*  | Համահեղինակ պարուսույց | Ալվին թատրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1958 | Նոր աղջիկը քաղաքում | պարուսույց | 46-րդ փողոցի թատրոն|Բրոդվեյ |
| 1959 | *Կարմրահեր* | Ռեժիսոր, պարուսույց |  |
| 1961 | *Նվաճող հերոսը* | Պարուսույց (չգրանցված) | Անտա թատրոն, Բրոդվեյ |  |
| 1961 | Ինչպես հաջողության հասնել բիզնեսում առանց իրականում փորձելու | Պարուսույց | 46-րդ փողոցի թատրոն Բրոդվեյ |  |
| 1962 | *Փոքր ես* | Համառեժիսոր, համապարուսույց | Լանթ-ֆոնտանն թատթրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1963 | *Պալ Ջոյ* | Ջոյ Էվանս | Նյու Յորք քաղաքի կենտրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1965 | *Հաճույքներ և պալատներ* | Ռեժիսոր, պարուսույց | Ֆիշեր թատրոն,Դեթրոյ |  |
| 1966 | *Քաղցր բարեգործություն* | Ռեժիսոր, պարուսույց | Պալատ թատրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1972 | *Փիփին* | Գիրք (չգրանցված) Ռեժիսոր, պարուսույց | Կայսերական թատրոն,Բրոդվեյ |
| 1972 | *Լիզա* | Ռեժիսոր, պարուսույց | Ձմեռային այգի թատրոն, Բրոդվեյ |  |
| 1975 | *Չիկագո*  | Գիրք; Ռեժիսոր, պարուսույց | 46-րդ փողոցի թատրոն,Բրոդվեյ |  |
| 1978 | Պար | Ռեժիսոր, պարուսույց | Դեսպան թատրոն, Բրոդվեյ |  |
| 1986 | *Մեծ գործարք* | Ռեժիսոր, պարուսույց | Բրոդվեյ թատրոն, Բրոդվեյ |  |
|

### Ֆիլմ

| Տարի | Կոչում | Տնօրեն | Գրող | Պարուսույց | Դերասան | Դեր | Հղ. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1953 | *Դոբի Գիլիսի գործերը* |  |  |  | այո | Չարլի Թրասկ |  |
| 1953 | *Համբուրիր ինձ Քեյթ* |  |  |  | այո | Հորտենսիո |  |
| 1953 | *Ընդմիջում տվեք աղջկան* |  |  |  | այո | Բոբ Դաուդի |  |
| 1955 | Իմ Քույր Էլլիեն |  |  | այո | այո | Ֆրենկ Լիպինկոտ |  |
| 1957 | *Ննջազգեստի խաղ* |  |  | այո |  |  |  |
| 1958 | *Անիծյալ յանկիններ* |  |  | այո | այո | Մամբոյի պարուհի (չգրանցված) |  |
| 1969 | *Քաղցր բարեգործություն* | այո |  | այո |  |  |  |
| 1972 | Կաբարե | այո |  | այո |  |  |  |
| 1974 | *Փոքրիկ Իշխանը*  |  |  | այո | այո | Դերասան – Օձը |  |
| 1974 | *Լեննի* | այո |  |  | այո | Հարցազրուցավարը (ձայն, չգրանցված) |  |
| 1977 | *Գողեր*  |  |  |  | այո | պարոն օր |  |
| 1979 | *Ամբողջ ջազ* | այո | այո | այո |  |  |  |
| 1983 | *Աստղ 80* | այո | այո |  |  |  |  |
|

### Հեռուստացույց

| Տարի | Կոչում | Դեր | Նշումներ | Հղ. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 թ | *Ջորջ Բերնսի և Գրեյսի Ալենի շոուն* | Պարային առօրյան կնոջ՝ Մերի Էն Նայլսի հետ | Դրվագ՝ Գրեյսի նկարիչ |  |
| 1959 թ | *Սկիզբ* | տնօրեն | Դրվագ՝ Զվարճանքի հրաշալի աշխարհը |  |
| 1972 թ | *Լիզան Զ-ով* | տնօրեն | հեռուստատեսային հատուկ |  |
|

Մրցանակներ և ժառանգություն
--------------------------

Հիմնական հոդված:Ռոբ Ֆոսսի ստացած մրցանակների և անվանակարգերի ցանկ

Ֆոսսը 1973 թվականին Օսկարի մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Օսկարի» մրցանակի՝ «Կաբարե» ֆիլմի լավագույն ռեժիսորի համար։ Նույն տարում նա արժանացավ Թոնի մրցանակների՝ Պպինի ռեժիսուրայի և խորեոգրաֆիայի համար,իսկ Փրայմթայմ Էմմի մրցանակները՝ Լիզա էմմիի հեռուստատեսային հատուկ ֆիլմի պրոդյուսերի, խորեոգրաֆիայի և բեմադրելու համար:Ֆոսսը միակ մարդն էր,ով նույն տարում արժանացավ ոլորտի բոլոր երեք խոշոր մրցանակներին։

Ֆոսը 2007 թվականի ապրիլի 27-ին ընդունվել է Նյու Յորքի Սարատոգա Սփրինգս քաղաքի պարի ազգային թանգարան։ Լոս Անջելեսի պարային մրցանակաբաշխությունը,որը հիմնադրվել է 1994 թվականին,կոչվում է«Ֆոսսի մրցանականեր» և այժմ կոչվում է Ամերիկյան խորեոգրաֆիայի մրցանակաբաշխություն։ Ռոբ Ֆոսս-Գվեն Վերդոն ընկերությունը-ը հիմնադրվել է նրանց դստեր՝ Նիկոլ Ֆոսսի կողմից 2003 թվականին Ալվին Էյլիի ամերիկյան պարային թատրոն-ում։

Ռեյնկինգը և Վերդոնը Ֆոսսի եզակի խորեոգրաֆիան կենդանի պահեցին նրա մահից հետո։ Ռեյնկինգը խաղացել է Ռոքսի Հարթի դերը «Չիկագո»-ի Նյու Յորքյան վերածննդում,որը բացվել է 1996 թվականին։ 1999 թվականին Վերդոնը ծառայեց որպես գեղարվեստական խորհրդատու Բրոդվեյի մյուզիքլի վրա,որը նախատեսված էր դասական Ֆոսսի խորեոգրաֆիայի օրինակները ցուցադրելու համար։ Պարզապես Ֆոսսը,երեք գործողությամբ երաժշտական ռեվյուը մտահղացել և խորեոգրաֆ է արել Չեթ Ուոքերիը,ռեժիսոր և համահեղինակ՝ Ռիչարդ Մալթբի կրտսերը,իսկ համահեղինակը՝ Էնն Ռեյնկինգի:Վերդոնի և Ֆոսսի դուստրը՝ Նիկոլը, արժանացել է հատուկ շնորհակալության։ Շոուն արժանացել է Թոնիի` լավագույն մյուզիքլի համար։

Ֆոսս/Վերդոն-ը ութ մասից բաղկացած ամերիկյան մինի սերիալ է, որտեղ նկարահանվել են Սամ Ռոքվելը՝ Ֆոսսի դերում և Միշել Վիլյամսը ՝ Վերդոնի դերում։ Սերիալը,որը պատմում է զույգի անհանգիստ անձնական և մասնագիտական հարաբերությունների մասին,հիմնված է՝ Սամմ Վասոնի,Ֆոսս կենսագրության վրա։ Դրա պրեմիերան կայացել է ութ մասից 2019 թվականի ապրիլի 9-ին,FX հեռուստալիքում։ Փրայմթայմ Էմմի 71-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ «Ֆոսս/Վերդոն»-ը ստացել է տասնյոթ անվանակարգեր,այդ թվում՝ սահմանափակ սերիալի և Ռոքվելի,Վիլյամսի և Քուալիի դերասանական անվանակարգերում:Վիլյամսը արժանացել է «Էմմի» սահմանափակ սերիալում լավագույն դերասանի համար։

Տես նաև
-------

* Պարողների ցուցակ

Հետագա ընթերցում
----------------

* Beddow, Margery (1996). Bob Fosse's Broadway. Portsmouth, New Hampshire: Heinemann. ISBN 978-0-435-07002-1.
* Gottfried, Martin (2003) [1990]. All His Jazz: The Life and Death of Bob Fosse. Bantam. ISBN 978-0-553-07038-5.
* Grubb, Kevin Boyd (1989). Razzle Dazzle: The Life and Work of Bob Fosse. St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-03414-6.
* Wasson, Sam (2013). Fosse. Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 978-0-547-55329-0.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  *Barson M.* Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118943960 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  filmportal.de — 2005.
6. ↑  Internet Broadway Database — 2000.
7. ↑
8. 1 2  McQuiston, John T. (1987 թ․ սեպտեմբերի 24). «Bob Fosse, Director and Choreographer, Dies». *The New York Times*. «Robert Louis Fosse was born in Chicago on June 23, 1927, the son of a vaudeville entertainer. He began performing on the vaudeville circuit as a child, and by the age of 13 he was a seasoned veteran of many burlesque shows. ...»
9. ↑  Gottfried, 2003
10. ↑  «Hardcover in Brief». *The Washington Post*. 1990 թ․ նոյեմբերի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 2-ին. Վերցված է 2008 թ․ օգոստոսի 7-ին.
11. ↑  Winkler, Kevin (2018 թ․ մարտի 22). «Big Deal». *Oxford Scholarship Online*. **1**. doi:10.1093/oso/9780199336791.001.0001. ISBN 978-0-19-933679-1.
12. ↑  Grass, Charles (2015). «Interview by Jenai Cutcher» (MP4). *Chicago Dance History Project*. Chicago, IL. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 31-ին.
13. 1 2 3 4  Wasson, Sam (2013). *Fosse*. Boston, MA. ISBN 978-0-547-99922-7. OCLC 861509029.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
14. ↑  «Bob Fosse and Gwen Verdon Collection». *Guide to the Collection*. United States Library of Congress, Music Division. 1996. Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2009 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. «Bob Fosse Personal Papers and Career Miscellany: Box 86E Front page of the Amundsen Log, 10/5/44 (Amundsen High School, Chicago), with banner: "Bob Fosse President"»
15. ↑  «Bob Fosse». *biographic sketch*. Chicago Public Schools. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.
16. ↑  Gottfried, Martin (1990), *All his jazz: the life & death of Bob Fosse*, New York City: Da Capo Press, ISBN 0-306-81284-3, «(p. 34) At dance school, he was already a heartthrob ... and it was the same way at Amundsen High ... He seemed to go out with every girl in the class ...»
17. 1 2  «Bob Fosse | Biography, Style, Musicals, Movies, Awards, & Facts | Britannica». *britannica.com*. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 16-ին.
18. ↑  Wasson, Sam (2013). *Fosse*. Houghton Mifflin Harcourt. էջ 44. ISBN 978-0-547-55329-0.
19. ↑  «Մահացել է պարուսույց և ռեժիսոր Բոբ Ֆոսեն». *Լոս Անջելես Թայմս*.
20. 1 2  «Բոբ Ֆոսեի կենսագրությունը « մուտք գործել է 2010 թվականի հունվարի 27
21. ↑  Barnes, Mike (2020 թ․ օգոստոսի 10). «Tony Charmoli, Emmy-Winning Choreographer for Mitzi Gaynor and Shirley MacLaine, Dies at 99». *The Hollywood Reporter*. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 11-ին.
22. 1 2  «Gwen Verdon Awards», ibdb.com: Վերցված է 2019 թվականի ապրիլի 27-ին։
23. ↑  html 'Redhead' Արխիվացված 2012-11-08 Wayback Machine PBS, մուտք գործել է 2010 թվականի հունվարի 27
24. ↑  "'Redhead' Broadway" *Playbill*, մուտք գործել է 2016 թվականի հունվարի 12
25. 1 2 3 4  Gottfried, Martin (1998). *All His Jazz: The Life and Death of Bob Fosse*. Da Capo Press. էջեր 49, 65, 81, 85, 104, 116, 124–125, 130, 139. ISBN 978-0-306-81284-2.
26. ↑  «Դա Դանսինն է. Ֆոսը Բրոդվեյում, ինչպես Բիզնեսում հաջողության հասնել առանց իրականում փորձելու» Արխիվացված 2013-05-24 Wayback Machine PBS:
27. ↑  "'Sweet Charity' Broadway". *Playbill*, մուտք գործել է 2016 թվականի հունվարի 12
28. ↑  tcmdb/title/21780/Cabaret/awards.html «'Cabaret' Awards» Turner Classic Movies, դիտվել է 2016 թվականի ապրիլի 20-ին
29. ↑  Show/Detail/6044/Pippin «'Pippin' Broadway» *Playbill*: Դիտվել է 2016 թվականի հունվարի 12-ին։
30. ↑  «'Chicago' Broadway» Արխիվացված 2015-12-20 Wayback Machine *Playbill*: Մուտք գործվել է 2016 թվականի հունվարի 12-ին։
31. ↑  Brenner, Paul. [Կաղապար:AllMovie title]: Դիտվել է 2016 թվականի հունվարի 12-ին:
32. ↑  Eder, Richard (1977 թ․ փետրվարի 12). «Ֆիլմի վերանայում։ «Գողեր»». *The New York Times*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 21-ին.
33. ↑  «Berlinale: 1984 Programme». *berlinale.de*. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 6-ին.
34. ↑  Cutcher, Jenai (2005 թ․ մայիսի 1). *Bob Fosse*. The Rosen Publishing Group. էջեր 21, 27. ISBN 978-1-4042-0640-3.
35. ↑  Joosten, Michael (2009 թ․ սեպտեմբերի 4). *Dance and Choreography*. The Rosen Publishing Group. էջ 4. ISBN 978-1-4358-5261-7. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
36. ↑  Michigan, Marriage Records, 1867–1952
37. ↑  New York City, Marriage Indexes, 1907–1995
38. ↑  Sagolla, Lisa Jo: «Աղջիկը, ով ընկավ. Joan McCracken-ի կենսագրությունը» (2003), UPNE; 1-55553-573-9, էջ. 204. «Նրանք ամուսնացել են պարզ քաղաքացիական արարողությամբ Նյու Յորքի գլխավոր քարտուղարի տեղակալի կողմից 1952 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, երեկոյան 3:30-ին»
39. ↑  Fosse/Verdon, Episode 2 "Who's Got" «Ցավը»։
40. ↑  Berkvist, Robert (2000 թ․ հոկտեմբերի 19). «Gwen Verdon, Redhead Who High-Kicked Her Way to Stardom, Dies at 75». *The New York Times*. Վերցված է 2009 թ․ օգոստոսի 8-ին.
41. ↑  Pacheo, Patrick (2000 թ․ նոյեմբերի 3). «Remembering Gwen Verdon – Bob Fosse's inspiration was perhaps Broadway's greatest dancer». *Entertainment Weekly*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2009 թ․ օգոստոսի 8-ին.
42. ↑  Pacheco, Patrick. «Ամեն քայլ նա անում է» *Լոս Angeles Times*, 3 մայիսի 1998
43. ↑  McQuiston, John T. (1987 թ․ սեպտեմբերի 24). «Bob Fosse, Director and Choreographer, Dies». *The New York Times*. «Ռոբերտ Լուի Ֆոսեն ծնվել է Չիկագոյում, 1927թ. հունիսի 23-ին, վոդևիլային ժամանցի որդի։ Նա մանկուց սկսել է ելույթ ունենալ վոդևիլյան շոուում, իսկ 13 տարեկանում դարձել է բազմաթիվ բուրլեսկ շոուների փորձառու վետերան: ...»
44. ↑  Hall, Charles and Stevenson, Douglas: «Bob Fossse Dies After Collapsing on D.C. Street» *The Washington Post*, 24 սեպտեմբերի, 1987
45. ↑  Gottfried, 2003 թ. էջ 449–50
46. ↑  Barron, James (1987 թ․ դեկտեմբերի 20). «FOLLOW-UP ON THE NEWS; Fosse's Present Is Show-Stopper». *The New York Times* (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 30-ին.
47. ↑  «Dance Me a Song – Broadway Musical – Original | IBDB».
48. ↑  IBDb պրոֆիլ՝ Մաքս Գոբերման; մուտք գործել է 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ը։
49. ↑  Սասկին, Սթիվեն. «Frank Loesser» *Show Tunes. The Songs, Shows, and Careers of Broadway's Major Composers* (2010 թ. ), (books.google.com), Oxford University Press, 0-19-988615-6, էջ 242
50. ↑  «*Liza with a 'Z*». *The Internet Movie Database*. 2008. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 22-ին.
51. ↑  «Fosse». Internet Broadway Database.
52. ↑  Sam Wasson ։