**Տուամասինա** (մալագաս. Toamasina), նախկինում՝ **Тамата́ве** (*Tamatave*), քաղաք Մադագասկարի արևելքում, Տուամասինայի[fr], Ացինանանայի[en] շրջաններիի և նույնանուն գավառի վարչական կենտրոնը։ 2014 թվականի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում է 282,100 մարդ։ Տեղակայված է Հնդկական օվկիանոսի ափի երկայնքով։ Քաղաքում գտնվում են առևտրի կենտրոն և երկրի գլխավոր նավահանգիստը, որն իրականացնում է երկրի արտաքին առևտրի մեծ մասը (շրջանառությունը՝ 1,7 միլիոն տոննա, 1974 թվական)։ Ներկայումս նավահանգստի միջոցով Տուամասինայից արտահանվում է սուրճ, բրինձ, ադամաթուզ, վանիլ, պղպեղ, մեխակ, գրաֆիտ, ներմուծվում են հաստոցներ և սարքավորումներ, տեքստիլ և պարենային արդյունաբերության ապրանքներ։ Քաղաքում կան սննդի, նավթի վերամշակման և մետաղամշակման արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ 1977 թվականին հիմնադրվել է Տուամասինայի համալսարանը[en], որը մտնում է Մադագասկարի հասարակական համալսարանների համակարգի մեջ։ Քաղաքում է գտնվում երկաթուղային գծի վերջին կայարանը, որը կապում է Տուամասինան մայրաքաղաք Անտանանարիվուի և օդանավակայանի[en] հետ։

Պատմություն
-----------

Տուամասինան իր զարգացման համար պարտական է տեղական մարջանի խութին, որը ձևավորել է բավականին ընդարձակ, միանգամից երկու մուտքով ծովախորշ։ Քաղաքը կառուցվել է ավազոտ թերակղզու վրա՝ գլխավոր լողափի ուղիղ անկյան տակ։ Քաղաքը վերակառուցվել է ավերիչ արևադարձային ցիկլոնից հետո, որը հարվածել է 1927 թվականի մարտի 3-ին Մադագասկարի արևելյան լողափին։ Զոհվել է 500 մարդ, ափ նետվել ֆրանսիական *Catinat* և *Sainte-Anne,* նորվեգական *Amanda* շոգենավերը, բրիտանական *Elizabeth* բեռնանավը, *Beriziky* առագաստանավն ու *Alcase* և*Talisman* նավաքարշերը։ Քաղաքի գլխավոր փողոցում՝ Պուանկարեի պողոտայում (avenue Poincaré), իրար կողք կողքի տնկված են արմավենու ծառեր, տեղակայված են բազմաթիվ խանութներ և զանազան ընկերությունների գրասենյակներ։ Այդտեղ կան նաև հյուրանոցների և ռեստորանների ընտրության լայն հնարավորություն։ Հանրահայտ են քաղաքի լողափերը՝ չնայած շնաձկների առկայությանն և աղտոտվածությանը։ Բե շուկան (*Bazary Be*) համարվում է քաղաքի ամենագունեղ շուկան։

Այստեղ կարելի է ձեռք բերել ամեն ինչ․ տարբեր էկզոտիկ համեմունքներից մինչև տեղի արհեստավորների ապրանքներ։ Շուկան համարվում է քաղաքի կենտրոնը և ամենից շատ այցելվող տարածքներից մեկը։ 

Տուամասինայի նավահանգստի տեսքը՝ թռչնաբարձունքից
Ֆրանսիայի տիրապետության օրոք Տուամասինայում տեղակայված են եղել արտասահմանի որոշ հյուպատոսների, ինչպես նաև՝ ֆրանսիական բազմաթիվ կառավարական կազմակերպությունների նստավայրերը։ Բացի այդ, քաղաքը դարձել է մայրաքաղաքի և նրա ներքին շրջանների գլխավոր նավահանգիստը։ Ներմուծվում էին հիմնականում թանկարժեք հատավաճառ ապրանքներ, խմորեղեն, նաև՝ երկաթե և պողպատե արտադրանքներ։ Հիմնականում արտահանվում էր ոսկե ավազ, ռաֆիա, կաուչուկ (ռետինե) և կենդանիներ։ Եվրոպայի հետ կապը պահպանվել է Messageries Maritimes և Havraise ընկերությունների շոգենավերի միջոցով, իսկ Մավրիկիոսի, ավելի հեռու՝ Շրի Լանկայի հետ՝ Union-Castle Line[en] ընկերության միջոցով։

Բնակչության մեծ խտության և առողջապահության բացակայության պատճառով քաղաքում հաճախ է համաճարակ բռնկվում։ Օրինակ՝ 1898–1900 թվականների բուբոնային ժանտախտը, ինչից հետո քաղաքում անցկացվել է կոյուղագծի համակարգ։ 1895 թվականից բնիկներն սկսել են քաղաքից տեղափոխվել հյուսիսարևմտյան հատվածում հատուկ կառուցված գյուղեր։ Տարվել է 180 կմ երկարությամբ հեռագրական գիծ, որը կապել է Տուամասինան Անտանանարիվուի հետ։ Կառուցվել է Տուամասինա նավահանգիստն Անտանանարիվուի հետ կապող երկաթուղի։

Կլիմա
-----



|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Տուամասինաում** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  }
2. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — 459 с.
3. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — 459 с.
4. 1 2 3 4 5  «Toamasina» (անգլերեն). Վերցված է 2018-12-12-ին.
5. ↑  *Տուամասինա* հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում
6. ↑  {{{վերնագիր}}}.
7. ↑  *Boogaerde, Pierre R. van den* Shipwrecks of Madagascar. — Houston: Strategic Book Publishing & Rights Agency, LLC, 2008. — P. 297—298. — 348 p. — ISBN 978-1606934944
8. ↑  {{{վերնագիր}}}.
9. ↑  «Toamasina» (անգլերեն). Discover-TheWorld.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 19-ին. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.
10. ↑  «Plague in Madagascar» (անգլերեն). Gideon. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 19-ին. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տուամասինա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 121940442 · GND: 4704687-9 · LCCN: n88155956 · VIAF: 145525592 · WorldCat VIAF: 145525592 |

 |