**Լիլիանա Լյուբինսկա** (լեհ.՝ Liliana Lubińska, 14 հոկտեմբերի, 1904, Լոձ - 19 նոյեմբերի, 1990, Վարշավա), լեհ գիտնական, նյարդաբան, որ զբաղվել է պերիֆերիկ նյարդային համակարգի ուսումնասիրությամբ և հայտնաբերել է երկկողմ ուղղվածություն ունեցող աքսոնային փոխադրումը։ Լիլիանա Լյուբինսկան ու իր ամուսինը՝ Եժի Կոնորսկին, 1946 թվականին Նենցկու անվան փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտում հիմնադրել են նյարդաֆիզիոլոգիայի բաժին։

Կենսագրություն
--------------

Լիլիանա Լյուբինսկան ծնվել է 1904 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Լոձ քաղաքում։ Ամուսնացել է իր գործընկերոջ՝ նյարդաբան Եժի Կոնորսկու հետ։ 1923 թվականին Լիլիանա Լյուբինսկան ընդունվել է Վարշավայի համալսարան, որպեսզի սովորի կենսաբանություն, սակայն մեկ տարի անց տեղափոխվել է Փարիզի համալսարան։ 1927 թվականին նա ստացել է կենսաքիմիայի ու ֆիզիոլոգիայի բակալավրի աստիճան, 1932 թվականին՝ դոկտորի աստիճան։ Դոկտորական ատենախոսության վրա աշխատելու ընթացքում Լիլիանա Լյուբինսկան Լուի Լապիկի ու Մարսել Լապիկի հետ աշխատել է նրանց՝ ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայում՝ ուսումնասիրելով խրոնաքսիա և ռեֆլեքսներ։ Լիլիանա Լյուբինսկայի ատենախոսությունը նվիրված էր ոչ իտերատիվ ռեֆլեքսներին և արժանացել է Փարիզի ակադեմիայի մրցանակի։

Փարիզում ատենախոսությունը գրելուց հետո Լյուբինսկան սկսել է ինքնուրույն հետազոտությունը, ինչպես նաև մասնակցել է Եժի Կորոնսկու ու Ստեֆան Միլլերի կատարած հետազոտություններին, ովքեր Նենցկիի անվան փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտում ուսումնասիրում էին պայմանական ռեֆլեքսներ։ Երբ 1939 թվականին սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, Լիլիանա Լյուբինսկան ու Եժի Կոնորսկին փորձել են անցնել հյուսիսային սահմանը՝ որպեսզի գնան Անգլիա՝ Կոնորսկու եղբոր մոտ։ Սակայն սահմանապահ ուժերը արգելում են, և ննրանք ստիպված են լինում մնալ Բելոստոկում։ Շուտով Առանցքի ուժերը գրավել են Լեհաստանի ողջ արևմտյան հատվածը, և Լյուբինսկան ու Կոնորսկին փախել են Կովկաս։ Այնտեղ՝ Սուխումիի փորձարարական բժշկության ինստիտուտում, նրանք 1940-1945 թվականներին ուսումնասիրել են պերիֆերիկ նյարդերի վերականգնումը։

Պատերազմից հետո Գալինա Լյուբինսկան շարունակել է ուսումնասիրել պերիֆերիկ նյարդային համակարգը։ 1945 թվականից մինչև թոշակի անցնելը՝ 1982 թվականը, նա ուսումնասիրել է նեյրոնների կառուցվածքն ու ֆիզիոլոգիան և մասնավորապես ցույց է տվել, որ աքսոնային փոխադրումը կարող է լինել երկկողմանի ուղղված։ Իր կարիերայի ընթացքում Լիլիանա Լյուբինսկան հրատարակել է շուրջ 80 գիտական հոդվածներ և եղել է իր բնագավառի առաջատար մասնագետներից մեկը։

Լիլիանա Լյուբինսկան մահացել է 1990 թվականի նոյեմբերի 19-ին Վարշավայում։

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* Լեոպոլդինայի միության արտասահմանյան անդամ
* Ուղեղի ուսումնասիրման միջազգային կազմակերպության պատվավոր անդամ
* *Solange Coemme* մրցանակ, Փարիզի բժշկական ակադեմիա
* Բնախույզների գերմանական միության արտասահմանյան անդամ
* Լեհաստանի ֆիզիոլոգիական միության պատվավոր անդամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ogilvie, Marilyn Bailey; Harvey, Joy Dorothy (2000 թ․ հունվարի 1). *The Biographical Dictionary of Women in Science: L-Z* (in անգլերեն). Taylor & Francis. ISBN 9780415920407.
2. 1 2 3 4 5  "Liliana Lubińska (1904-1990)" (PDF). *Acta Neurobiol Exp (Wars)*. **51** (1–2): 1–13. 991. PMID 1759595. Արխիվացված է the original (PDF) 2017 թ․ փետրվարի 2-ին. Retrieved 2016 թ․ մարտի 10. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Liliana Lubińska (1904-1990)."
4. ↑  Wyrwicka, Wanda (1994). "Jerzy Konorski (1903–1973) on the 20th anniversary of his death". *Neuroscience & Biobehavioral Reviews*. **18** (3): 449–453. doi:10.1016/0149-7634(94)90057-4. ISSN 0149-7634.
5. ↑  Wyricka, Wanda. "Jerzy Konorski (1903–1973) on the 20th Anniversary of His Death."Neuroscience & Biobehavioral Reviews 18.3 (1994): 449-53.ScienceDirect. Web. 14 Mar.2016.
6. ↑  "Axoplasmic streaming in regenerating and in normal nerve fibres" (1964 *Progress in Brain Research* Vol. 13).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիլիանա Լյուբինսկայի մատենագրությունը Archived 2017-02-02 at the Wayback Machine.