recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հույտինեն** (ֆիններեն՝ Huittinen), քաղաք Արևմտյան Ֆինլանդիա երկրամասի Սատակունտա մարզում։ Հիմնադրվել է 1865 թվականին, իսկ քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1977 թվականին։

Պատմություն
-----------

Փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 1366 թվականին, չնայած որ այդտեղ բնակչություն եղել է մինչ այդ։ Տեղեկություններ կան, որ մարդիկ Samppu գյուղում ապրել են դեռևս երկաթե դարում։ Հույտինենի, Կյոյուլիյոյի և Կումոսի սահմանաններում կա մի մեծ քար, որտեղ 1400 թվականի փաստաթղթում քաղաքը հիշատակվում է որպես «հավերժական» սահմանային նշան։

Քաղաքը հիմնադրվել է 1865 թվականին՝ Լոյմիոկի գետի ափին։ 1972 թվականին այն ստացել է քաղաքային բնակավայրի կարգավիճակ, իսկ 1977 թվականին՝ քաղաքի։ Բնակչությունը կազմում է 10,700 մարդ (2010 թվական)։

Արդյունաբերություն
------------------

Քաղաքում գործում է «Սարիոյնեն» սննդի գործարանը։

Կրթություն
----------

Արվարձանում՝ գետի ափին, գտնվում է Արևմտա-Ֆինլանդական քոլեջը (ֆիններեն՝ Länsi Suomen Opisto), Ֆինլանդիայի հնագույն ֆիննախոս կրթական հաստատությունն է և հիմնադրվել է 1892 թվականի նոյեմբերի 1-ին։

Բժշկություն
-----------

Քաղաքը ունի բժշկական կենտրոն։ Իր աշխատանքի ընթացքում լուրջ բողոքներ են եղել, ինչի արդյունքում 2011 թվականին, հիվանդների վատ խնամքի համար, ստացել է պաշտոնական նկատողություն։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Հույտինենի եկեղեցին կառուցվել է միջնադարում՝ քարից, հավանաբար 1500 թվականին։ Նրա առանձնահատկությունը 34 խողովակ ունեցող երգեհոնն է, որը կառուցվել է 1935 թվականին։

Քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը քաղաքային մերկ քանդակներն են․ փողոցում վազզող «Դորիս» և տղամարդը հեռախոսային խցիկում։ Քաղաքում գործում է թանգարան։

Սպորտ
-----

Խոշոր սպորտային օբյեկտներից են՝ լողավազանը, արհեստական սառույցով փակ սառցադաշտը։

Հայտնի քաղաքացիներ
------------------

* Քաղաքում է ծնվել ֆիննական քաղաքական գործիչ, Ֆինլանդիայի 1940-1944 թվականների նախագահ Ռիստո Ռյուտին։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Շվեյցարիա Ստենունգսունդ, Շվեյցարիա
* Դանիա Ֆրեդերիկսվերիկ, Դանիա
* Նորվեգիա Օդդա, Նորվեգիա
* Էստոնիա Կեիլա, Էստոնիա
* Գերմանիա Հոյերսվերդա, Գերմանիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Kaupunkien ja kuntien lukumäärät ja väestötiedot — Association of Finnish Municipalities.
3. ↑  Пациентов привязывали к койкам в Хуйттинен // Novosti po-russki на сайте финской телерадиокомпании *YLE*, 24 февраля 2011.(Ստուգված է 24 փետրվարի 2011)
4. ↑  "Городская скульптура". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n00089492 · VIAF: 128969530 · WorldCat VIAF: 128969530 |

 |
**Մատրերայի ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Matrera/Torre Matrera), միջնադարյան ամրոց Իսպանիայի Վիլյամարտին համայնքում։ Թվագրվում է 9-րդ դար։ 1949 թվականից համարվում է ազգային հուշարձան, 1985 թվականին ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում (իսպ.՝ Bien de Interés Cultural):

Պատմություն
-----------

9-րդ դարում ամրոցը կառուցել է Օմար իբն Հաֆսունը։ 13-րդ դարում այն նվաճել է Կաստիլիայի թագավոր Ֆերնանդո III-ը, ով վերակառուցել է ամրոցը։ 14-րդ դարում ամրոցն անցել է մուսուլմանների ձեռքը։ 1341 թվականին Ալֆոնսո XI-ը նվաճել է այն։ 
Գտնվելով Գրանադայի սահմանին մոտ 1408 և 1445 թվականներին Գրանադայի մուսուլմանները պաշարել են ամրոցը։

Բարձր պարիսպներով կառույցն արևելքից հասանելի է Puerta del Sol դարպասով, արևմուտքից՝ Puerta de los Carros: Երկու մուտքերն էլ շրջապատված են աշտարակներով։

Վերականգնում
------------

Ամրոցի աշտարակի վերանորոգման աշխատանքները սկսվել են 2016 թվականին ճարտարապետ Կառլոս Կևադոյի ղեկավարությամբ։ Աշտարակի վերանորոգման աշխատանքներն արժանացել են հասարակական բացասական արձագանքի։ «Hispania nostra» (Մեր Հիսպանիա) մշակութային ժառանգության հարցերով զբաղվող կազմակերպությունը նախագիծն անվանել է «սարսափելի»։

Կիրառում
--------

Ամրոցը գտնվում է մասնավոր տարածքում, սակայն այստեղ պարբերաբար վայրէջք են կատարում բանակին պատկանող խոշոր ուղղաթիռներ։

Տես նաև
-------

* Իսպանիայի ամրոցների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անդալուսիայի մշակութային ժառանգության թվային ուղեցույց (իսպ.)
2. ↑  "Castillo de Matrera". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 30-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 14.
3. ↑  La última bóveda del castillo medieval de Villamartín se derrumba
4. ↑  Jones, Sam. "'What the hell have they done?' Spanish castle restoration mocked". *www.theguardian.com*. Guardian. Retrieved 2016 թ․ մարտի 20.
5. ↑  Krishna, Rachael. "This Is A Perfect Example Of How Not To Restore An Old Castle". *buzzfeed.com*. Buzzfeed. Retrieved 2016 թ․ մարտի 20.
6. ↑  'What a blunder': No magic in Spanish castle restoration
7. ↑  "Denuncian intrusiones militares en Villamartín". Արխիվացված է the original 2014 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 1.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մատրերայի ամրոց** կատեգորիայում։ |
**Հռիփսիմե Վահրամի Պիկիչյան** (փետրվարի 28, 1952(1952-02-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ էթնոերաժշտագետ, թանգարանագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (2006), դոցենտ (2009)։

Կենսագրություն
--------------

Հռիփսիմե Պիկիչյանը ծնվել է 1952 թվականի փետրվարի 28-ին Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի երաժշտամանկավարժական ուսումնարանի քանոնի բաժինը, 1976 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։

1970-1973 թվականներին դասավանդել է Արարատի, 1973-1978 թվականներին՝ Մասիսի երաժշտական դպրոցներում։ 1978 թվականից՝ Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարանի գիտաշխատող, հասարակական կենցաղի և հոգևոր մշակույթի բաժնի (1984-1986) վարիչ, 1985-1993 թվականներին՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության «Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք» (1988 թվականից՝ «Մշակույթ») հանդեսի գիտական խմբագիր, 1988 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի ժողովրդական երաժշտության բաժնի ավագ գիտաշխատող, ՀՊՄՀ մշակույթի ֆակուլտետի թանգարանագիտության ամբիոնի դասախոս (2000-2009), Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի մշակութաբանության ամբիոնի դոցենտ (2007 թվականից), «Հայ ավանդական երաժշտության մատենաշարի» գլխավոր խմբագրի տեղակալ (2008 թվականից), «Թանգարան» հանդեսի գլխավոր խմբագիր (2009-2012)։

Աշխատություններ
---------------

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են ավանդական ծիսատոնական կյանքի արդի փոխակերպումներին, ավանդական երաժշտական գործիքներին, քաղաքային երաժշտական մշակույթին և թանգարանագիտությանը։ Կատարել է բանահյուսական տեքստերի վերծանություններ։ 2003 թվականին դարձել է Թանգարանների աշխատողների և բարեկամների ընկերակցության նախագահ։

Վերծանել է բանահյուսական տեքստեր («Հայ երկրագործի աշխատանքային երգեր», 2009, «Ջավախքի երգեր և պարեղանակներ», 2012)։ Համահեղինակ է «Թանգարանային մենեջմենթ և մարքեթինգ» (2007) ուսումնական ձեռնարկի, «Վայոց Ձորի ավանդական երգեր և նվագներ. մաս 2, Ծիսական շարք» գրքի։

Մատենագիտություն
----------------

* Հիմն արևին։ «Սահարին» հայ երաժշտական մշակույթում (համահեղ. հայերեն, անգլերեն), Երևան, 1998։
* Վարպետի վերադարձը, Երևան, 2007։
* Երաժշտությունը հայոց ավանդական առտնին և տոնածիսական կյանքում, Երևան, 2012։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հռիփսիմե Պիկիչյան
2. ↑  Հռիփսիմե Պիկիչյան
3. ↑  "Վայոց Ձորի ավանդական երգեր և նվագներ. մաս 2, Ծիսական շարք | Հայ ավանդական երաժշտություն մատենաշար, պրակ XII, Երևան, 2014։". Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 7. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Վարպետի վերադարձը

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մատի (այլ կիրառումներ)

**Մատի** (ռուս.՝ Маты), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոսմա գետի ձախ ափին՝ 97 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազան՝ ը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000079172
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007917
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Մատի". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 27.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Հովհաննես Աշոտի Հաջինյան** (ապրիլի 10, 1981(1981-04-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 20, 2020(2020-10-20), Արցախ), կինոյի, հեռուստատեսության և թատրոնի հայ դերասան, մնջախաղաց։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Երևանում 1981 թվականի ապրիլի 10-ին։ 1996 թվականից պարել է հիպ-հոպ ոճի պարեր և մասնակցել մի շարք փառատոների։ 1998 թվականին «Կանազ» մշակույթի տանը ծանոթացել է մնջախաղաց Արա Հարությունյանի հետ, որից հետո ընդունվել է նրա պարի խումբ։ 2001-2006 թվականներին բնակվել է Մոսկվայում, սակայն պարբերաբար եկել է Հայաստան։

2003 թվականին եղել է «Միմ Ստուդիո» թատերախմբի համահիմնադիրը, որի շրջանակներում մասնակցել է մի շարք փառատոների, մրցույթների և արժանացել 1-ին մրցանակների։ 2006 թվականին ընդունվել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի վավերագրական ֆիլմի ռեժիսուրայի բաժին։ 2013 թվականից աշխատել է Երևանի մնջախաղի պետական թատրոնում` որպես մնջախաղաց-դերասան։

2020 թվականին որպես կամավոր մասնակցել է Արցախյան 44-օրյա պատերազմին, զոհվել է հոկտեմբերի 20-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ջալալյան, Լուսանե. "Հովհաննես Հաջինյան. փաստեր". *VNews*. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 17.
2. ↑  "AV Production - Հովհաննես Հաջինյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Retrieved 2021 թ․ հունվարի 17.
3. ↑  Արցախի ՊՆ-ն հրապարակեց զոհված ևս 40 զինծառայողների անուններ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սեր, ժպիտ, ուրախություն. Հովհաննես Հաջինյան
* Զոհվել է Հովհաննես Հաջինյանը
* Հերոս ծաղրածուն
**Մեծ Տորժենգա**, գետ Ռուսաստանում, որը հոսում է վոլոգդայի և Արխանգելսկի մարզերում, Տարնոգսկի և Ուստյանսկի շրջաններում։ Գետի գետաբերանը գտնվում է Տորժենգա գետի ձախ ափից 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։ Խառնվելով փոքր Տորժենգային՝ կազմում է Տորժենգա գետի ձախակողմյան մասը։

Գետի ակունքը գտնվում է Վոլոգդայի և Արխանգելսկի սահմանին՝ Լոյգա գյուղից 26 կմ հարավ֊արևմտյան հեռավորության վրա։ Ակունքից հետո գետը հոսում է դեպի Արխանգելսկի մարզ։ Մեծ Տորժենգան հոսում է չբնակեցված անտառներով՝ սկզբում հարավ֊արևելք, ապա միայն հարավ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինայի ակունքից մինչև Վիչեգդա գետի հետ միախառնումն է, բացի Յուգ և Սուխոնա գետերից, գետի ենթաավազանը Սուխոնան է, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան է։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020100312103000009074
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103000907
* Ավազանի կոդը —03.02.01.003
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Государственный водный реестр РФ: Большая Торженьга". Արխիվացված է the original 2012 թ․ օգոստոսի 21-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Կրինդաչի առանձնատուն** (ռուս.՝ Особняк Криндача), մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ ՌԴ Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Մեկհարկանի տունը գտնվում է Ատամանսկայա փողոց, 46 հասցեում։

Պատմություն
-----------

Առանձնատունը կառուցվել է XX դարի սկզբին։ Պատկանում էր Եգոր Իվանովիչ Կրինդաչին, որը զբաղեցրել է քաղաքացիական գործերով փաստաբանի պաշտոն, ինչպես նաև ժողովրդական լուսավորության ոլորտում զբաղվել է հասարակական աշխատանքով։ Պատմությունը պահպանել է հիշատակում այն մասին, որ Եգոր Կրինդաչը Դոնի մարզի օգտակար գրքերի տարածման ընկերության վարչության անդամ էր։ Ընկերությունը սկսել է գործել 1876 թվականին, իսկ երկու տարի անց վերանվանվել է Դոնի մարզի ժողովրդական կրթության աջակցության ընկերություն։ Եգոր Կրինդաչը ընկերության նախագահի տեղակալի պաշտոնից հասել է նախագահի պաշտոնին (1902)։ Իր գոյության սկզբում կազմակերպությունը զբաղվում էր գրքի պահեստներ և խանութներ բացելով։

1923 թվականից և հետագա տասնամյակների ընթացքում Կրինդաչի առանձնատանը հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր էր։ 1992 թվականին ժողովրդական պատգամավորների Ռոստովի շրջանային խորհրդի որոշման համաձայն շենքը ճանաչվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։ 

XXI դարի սկզբին Կրինդաչի նախկին առանձնատունն աստիճանաբար սկսել է փլուզվել։ 2015 թվականին սկսվեց շենքի վերակառուցումը՝ նրա տեղում երկհարկանի շենք ստեղծելու նպատակով, որը պետք է ծառայի 30-տեղանոց հյուրանոցի կարիքների համար։ Աշխատանքները որոշվել էր իրականացնել՝ հաշվի առնելով առաջին հարկի գլխավոր ճակատը պահպանելու մասին որոշումը։ Նոր հյուրանոցն անվանվել է «Պլատով»։ Հյուրանոցի պաշտոնական բացումից որոշ ժամանակ առաջ՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի վերջին, շենքում հրդեհ է բռնկվել, որը հաջողվել է չեզոքացնել։

Նկարագրություն
--------------

Կրինդաչի առանձնատունը կառուցվել է մոդեռն ոճով։ Տունը մեկհարկանի է՝ համաչափ ճակատով, որի կենտրոնում գտնվում է մուտքը։ Քիվը զարդարված է աղեղնաձև ներդիրներով։ Քիվի վերևում կառուցվել են ատտիկոսներ և ճաղաշար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cultural heritage monuments in Novocherkassk
2. 1 2 3  "Особняк на Атаманской//Новочеркасская Централизованная библиотечная система". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Новый отель «Платов» в Новочеркасске подожгли неизвестные". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունվարի 23-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Մամեդ Յուսիֆ Հաջիբաբա օկլի Ջաֆարով** (ադրբ.՝ Məmməd Yusif Hacıbaba oğlu Cəfərov, մարտի 14, 1885(1885-03-14), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 15, 1938(1938-05-15), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի քաղաքական և պետական գործիչ, իրավաբան, գիտնական, Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության արդյունաբերության և առևտրի նախարար (14 մարտի - 22 Դեկտեմբերի, 1919 թ.);

Կենսագրություն
--------------

Մամեդ Յուսիֆ Ջաֆարովը ծնվել է 1885 թվականին Բաքվում։ Ջաֆարովը միջնակարգ կրթությունը ստացել է Բաքվում։ 1907 թվականին ավարտել է Բաքվի տղամարդկանց գիմնազիան։ Գիմնազիանն ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Ավարտել է համալսարանը 1912 թվականին։ Նա պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա, ստացել է իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ Այնուհետև նա եկել է Բաքու և սկսել է աշխատել Բաքվի դատարաններից մեկում որպես դատավորի օգնական։ 1912 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին նա ընտրվեց Չորրորդ Պետական Դումա՝ Բաքվի, Էլիսավետպոլի և Երևանի նահանգների մուսուլմանական բնակչության կողմից։ 1912-1917 թվականներին Մ. Ջաֆարովը մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգում գործող Չորրորդ Պետդումային։

1917 թվականին Ռուսաստանում հեղափոխություն է տեղի ունեցել։ 1917 թվականի մարտի 9-ին ստեղծվել է Անդկովկասյան Հատուկ Կոմիտե։ Մ. Ջաֆարովը նույնպես ընդգրկվել է կոմիտեի կազմի մեջ։ 1917 թվականի ապրիլին Բաքվում անցկացվել է Կովկասի մուսուլմանների համագումարը։ Համագումարին ներկա էր նաև Մ. Ջաֆարովը։ Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության հաստատումից հետո Մ. Ջաֆարովը դարձել է արդյունաբերության և առևտրի նախարար։ Հետագայում նա ծառայել է որպես Արտաքին գործերի նախարար։

Մահացել է 1938 թվականի մայիսի 15-ին Բաքվում։

Աղբյուրներ
----------

* Энциклопедия Азербайджанской Демократической Республики = Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. — Лидер Нашриййат. — Баку, 2004. — Т. 1. — С. 279—281. — 440 с. — ISBN 9952-417-14-2.
* Протоколы заседаний мусульманских фракций Закавказского Сейма и Азербайджанского Национального Совета 1918 г. — Баку, 2006, с. 119

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Д. Б. Сеидзаде. Азербайджанские депутаты в Государственной Думе России. — Баку, 1991, с. 96
2. ↑  Хронос. Джафаров Мамед-Юсуф
3. ↑  "Մամեդ Յուսիֆ Ջաֆարով". Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 7-ին. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 28.
**Հովհաննես Աստվածաբան եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь Иоанна Богослова), գործող ուղղափառ տաճար ՌԴ Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանի Գրուշևսկայա գյուղում։ Ենթարկվում է Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի Ակսայի գործակալությանը։ Կառուցվել է 1901 թվականին։ Մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է 1901 թվականին՝ ճարտարապետ Կուլիկովի նախագծով, նախկին ժամանակավոր աղոթքի տան տեղում, որը կառուցվել էր 1877 թվականին՝ դրանից մեկ տարի առաջ խոշոր հրդեհից այրված Սուրբ Վարվառա եկեղեցու տեղում։ 1886 թվականին այդ աղոթատունը տեղափոխվել է ստանիցայի մյուս ծայր։

Տաճարը վերապրել է Քաղաքացիական և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմները, բայց փակվել է 1957 թվականին՝ Նիկիտա Խրուշչովի հակակրոնական արշավի ժամանակ։ Եկեղեցու շենքում բացվել է ակումբ, սակայն այն գոյություն է ունեցել ոչ երկար, քանի որ չուներ բավարար քանակությամբ այցելուներ։ Այնուհետև տարածքն օգտագործվել է որպես հացահատիկի շտեմարան։

1959 թվականին կոտրվել է տաճարի տանիքը, նրա պատերը իշխանությունները պատրաստվում էին քանդել՝ աղյուսներն այլ տեղում օգտագործելու նպատակով, սակայն դա տեղի չունեցավ։

Թեև այս պահին տաճարը և գտնվում է կիսավեր վիճակում, բայց այն լքված չէ։ 1990-ական թվականներին տեղի բնակիչները տաճարը վերականգնելու փորձեր ձեռնարկեցին։ Վերականգնման աշխատանքները դանդաղ ընթանում են արդեն ավելի քան մեկ տասնյակ տարի և չեն ավարտվել մինչ օրս։

Ամեն տարի Հովհաննես Աստվածաբանի օրը՝ հոկտեմբերի 9-ին, եկեղեցում անցկացվում է աղոթք, որն այցելում է մոտ 100 մարդ։

Արտաքին տեսք
------------

Տաճարի շենքը խաչաձև է։ Միակ խորանը օրհնվել է ի պատիվ Հովհաննես Աստվածաբանի։ Մուտքի դարպասները պսակված են կիսաշրջանաձև քիվերով, պատուհանները՝ եռանկյունաձև։ Պատուհանները գտնվում են տաճարի չորս կողմերում՝ յուրաքանչյուրում երեքը, նրանց կողքերին աղյուսե կիսասյուներ են։ Զանգակատունը երկհարկանի է, անցյալում, ենթադրաբար, եղել է եռահարկ։ Նրա խաչերն ու գմբեթները չեն պահպանվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации". old.kulturnoe-nasledie.ru. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունվարի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4 5  "Храм апостола Иоанна Богослова. Ст.Грушевская. - По краю Донскому - Наши путешествия - Статьи, очерки, зарисовки - Ростовберег.ру". www.rostovbereg.ru. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 10.
3. ↑  "О храме | Иоанно-Богословский храм ст. Грушевская". hram-ioanna.cerkov.ru. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 10.
4. ↑  "Донские храмы: церкви станицы Грушевской :: Геокэшинг ::". www.geocaching.su. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 10.
**Հովհաննես առաքյալ եկեղեցի (Հովհաննես Աստվածաբան եկեղեցի, Հովհաննես Ավետարանիչ եկեղեցի**, ռուս.՝ Церковь Иоанна Богослова), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի Վերխնի Միտյակին խուտորում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Շախտիի և Միլլերովոյի թեմի Միլլերովսկի գործակալությանը։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին Վերխնի Միտյակին խուտորի և մոտակա տնտեսության համար կառուցվել է 1886 թվականին դոնցի ճարտարապետ Պյոտր Ստուդենիկինի նախագծով։ Փայտե եկեղեցին երեսպատված է եղել տաշուկով։ Քառանկյուն հատակագծով, խորանով և սեղանատնով հիմնական շենքի երկլանջ տանիքն ուներ գմբեթ։

Խորհրդային տարիներին՝ 1930-ական թվականներին, եկեղեցին փակ էր, այնտեղ գործում էին սկզբում ակումբ, ապա՝ ճաշարան և հանրակացարան։ Ժամերգությունները շարունակվել են Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, բայց 1960-ական թվականներին եկեղեցին ավերվել է։ Ժամերգությունները շարունակվել են ևս մի քանի տարի գավիթում և նախագավիթում։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո՝ 1990-ական թվականներին, եկեղեցին վերադարձվել է հավատացյալներին։ Շրջանային և գյուղական վարչակազմների, ինչպես նաև տեղական «Ռուս» տնտեսության աջակցությամբ և խուտորի բնակիչների միջոցներով ամրացվել է հիմքը, փոխարինվել են փտած տախտակներն ու տանիքը, տեղադրվել են նոր գմբեթներ։ Տաճարը սվաղվել ու ներկվել է, ներսից թարմացվել։

Վերականգնված տաճարը 2010 թվականի հունիսի 22-ին օծել է Ռոստովի և Նովոչերկասի արքեպիսկոպոս Պանտելեիմոնը։

2004 թվականից տաճարի վանահայրն է ավագ երեց Սերգի Յավիցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Церковь Иоанна Богослова (Верхний Митякин)
2. ↑  Студеникин Петр Семенович
3. 1 2 3  "Владыка Пантелеимон освятил храм в хуторе Верхний Митякин". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 25-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Церковь Иоанна Богослова в Верхнем Митякине
* Церковь в Верхнем Митякине
* Действующие храмы - Шахтинская Епархия Archived 2017-08-06 at the Wayback Machine.
* Церковь Иоанна Богослова в Верхнем Митякине / Проект «Возвращение»
**Մարատ Ակբարով** (ռուս.՝ Акбаров, Марат Фагимович, փետրվարի 3, 1961(1961-02-03), Եկատերինբուրգ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ). խորհրդային գեղասահորդ, հանդես է եկել տղամարդկանց մենասահք ձևում։ Վերոնիկա Պերշինայի հետ՝ ԽՍՀՄ պատմության մեջ առաջին չեմպիոնը Աշխարհի առաջնության պատանիների կարգում, Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մրցանակակիր և ԽՍՀՄ չեմպիոն։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։ Ներկայումս մարզիչ է։

### Սպորտային կարիերա

Գեղասահքով սկսել է զբաղվել 1968 թվականից «Լոկոմոտիվ» սպորտկոմպլեքսում՝ Ալեքսանդր Ռոժինի ղեկավարությամբ։ 1975 թվականին զույգ է կազմում Վերոնիկա Պերշինայի հետ, ում հետ էլ 1977 թվականին հաղթում է ԽՍՀՄ-ում պատանիների կարգում անցկացվող բոլոր մրցույթները։ 1978 թվականին զույգը տեղափոխվել է Մոսկվա՝ մարզվելու Ստանիսլավ Ժուկի ղեկավարությամբ, ով էլ 1979 թվականին պատրաստեց նրանց ԽՍՀՄ զուգասահքի պատմության մեջ առաջին անգամ պատանիների կարգում Աշխարհի առաջնության հաղթանակին։ 1982 թվականին Ակբարով/Պերշինա զույգը Ս. Ժուկի մոտից տեղափոխվեց մարզվելու Ի. Ռոդնինայի մոտ, ում ղեկավարությամբ 1985 թվականին նրանք դարձան Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մրցանակակիրներ։

1986 թվականին սպորտային կարիերան ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել Տատյանա Տարասովայի «Բոլոր աստղերը» սառցե թատրոնում։ 1997 թվականից՝ «Disney on Ice» շոուի մենակատար։

Ներկա պահին «Rockville Ice Arena»-ում աշխատում է որպես մարզիչ։

### Ընտանիք

Ամուսնացած է գեղասահորդուհի Մարինա Պեստովայի հետ։ 1986 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Անժելան։

### Սպորտային ձեռքբերումներ

* Վ. Պերշինայի հետ

| Մրցումներ | 1978—1979 | 1979—1980 | 1980—1981 | 1981—1982 | 1982—1983 | 1983—1984 | 1984—1985 | 1985—1986 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն |  | 6 | 6 | 5 | 8 | 6 | 6 |  |
| Գեղասահքի Եվրոպայի առաջնություն |  |  | 5 | 4 | 4 |  | 3 |  |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն պատանիների կարգում | 1 |  |  |  |  |  |  |  |
| Գեղասահքի ԽՍՀՄ առաջնություն |  |  | 1 | 2 | 2 |  | 3 | 3 |
| Skate Canada International |  |  |  |  |  |  |  | 2 |
| [[NHK Trophy |  | 4 |  |  |  | 1 | 2 |  |
|  |  | 2 |  | 2 |  |  | 2 | 2 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Marat Akbarov at the «Rockville Ice Arena»". Արխիվացված է the original 2008 թ․ հուլիսի 24-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт М. Пестовой и М. Акбарова(անգլ.)
* Профиль на сайте В. Соловьёва
* М. Акбаров на сайте о И. Ксенофонтове(չաշխատող հղում)
**Հույները Հունգարիայում** (հուն․՝ Έλληνες, *Ellines*, հունգ.՝ Görögök), համարվում են Հունգարիայում պաշտոնապես ճանաչված տասներեք ազգային փոքրամասնություններից մեկը, *Ազգային և էթնիկ փոքրամասնությունների մասին օրենքը* հունգարական պառլամենտում ընդունվել է 1993 թվականի հուլիսի 7-ին։ Հունգարական օրենքը ճանաչում է «փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների իրավունքները, հաստատում է էթնիկ փոքրամասնությունների կոլեկտիվ իրավունքների հայեցակարգը և հայտարարում է փոքրամասնությունների կոլեկտիվ անօտարելի իրավունքը՝ պահպանելու իրենց էթնիկ ինքնորոշումը»։ Օրենքը նաև թույլատրում է էթնիկական կամ ազգային բնույթի միավորումները, քաղաքական կուսակցությունները և շարժումները, մայրենի լեզվի կիրառումը։ Որպեսզի համարվի ճանաչված, էթնիկ խումբը պետք է ամենաքիչը 100 տարի ապրած լինի երկրում և նրա անդամները պետք է Հունգարիայի քաղաքացիներ լինեն։

Հույների առաջին բնակեցումը նախկին Հունգարիայում (որպես Ավստրո-Հունգարիայի մաս) թվագրվում է դեռևս 15-16-րդ դարերի, բայց այն կրում էր եզակի բնույթ և հիմնականում բարձր կրթություն ունեցող անձինք էին։ Զանգվածային գաղթ տեղի չունեցավ մինչև 17-րդ դարը, ամենախոշոր ալիքները տեղի են ունենում 1718 և 1760—1770 թվականներին, դրանք կապված էին այդ շրջանի տնտեսական հանգամանքների հետ։ Մոտավոր հաշվարկով 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Հունգարիա է տեղափոխվել մոտ 10 հազար հույն։

Ժամանակակից հույն համայնքը բաղկացած է հիմնականում Հունաստանում քաղաքացիական պատերազմի փախստականներից և 2001 թվականի տվյալներով կազմում է 2509 մարդ։

Բելոյաննիս գյուղի (որը հիմնել են հույն փախստականները 1950 թվականին) 1200 բնակիչներից մոտ 300-ը հույներ են։

Հունգարական պատմության որոշ ակնառու դեմքեր, ինչպես Պալ Տալեկին, ունեցել են հունական ծագում։

Տես նաև
-------

* Հույներ
* Հունական սփյուռք
* Հունգարիայի բնակչություն
* Հույները Հայաստանում և Արցախում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Self-government in Hungary: the Romani/Gypsy experience and prospects for the future". *Project on ethnic relations*. Արխիվացված է the original 2006 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Retrieved 2007 թ․ փետրվարի 18.
2. ↑  "Hungary". *United States Department of State: Country Reports on Human Rights Practices - 2004*. Retrieved 2007 թ․ փետրվարի 18.
3. 1 2 3  "Oi ellinikes paroikies tis Kentrikis Evropis". *Greek Migration to Europe (15th-19th c.)*. Retrieved 2007 թ․ փետրվարի 18.
4. 1 2  "Oi ellinikes paroikies stin Ungaria". *Greek Migration to Europe (15th-19th c.)*. Retrieved 2007 թ․ փետրվարի 18.
5. 1 2  "Bilateral relations between Greece and Hungary". *The website of the Greek Embassy in Budapest*. Արխիվացված է the original 2007 թ․ մարտի 25-ին. Retrieved 2007 թ․ փետրվարի 18.
6. ↑  "Population by mother tongue, nationality and sex, 1900–2001". *Hungarian Central Statistical Office*. Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Retrieved 2007 թ․ փետրվարի 18.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Self-government of the Greeks of Hungary Archived 2016-05-26 at the Wayback Machine.
* The Ecumenical Patriarchate of Constantinople — Exarchate of Hungary
**Մահլուղա Ալեսկեր ղիզի Սադըկովա** (ադրբ.՝ Məhluqə Ələsgər qızı Sadıqova, ապրիլի 28, 1917(1917-04-28), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 15, 2003(2003-08-15), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի թատրոնի դերասանուհի, Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստուհի (10.01.1978);

Կենսագրություն
--------------

Մահլուղա Սադիղովան ծնվել է 1917 թվականի ապրիլի 28-ին Շուշիում։ Նա սովորել է այստեղի թիվ 11 աղջիկների դպրոցում՝ հինգ տարի։ 1930 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Բաքու, և նա ավարտել է իր յոթերորդ դասարանը խորհրդային թիվ 6 դպրոցում։ 1936 թվականին ավարտել է Բաքվի բժշկական քոլեջի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետը։ Բժշկական կրթություն ստանալիս գործել է նաև պարային և դրամայի ասոցիացիաներում։ Սադիղովան ընդունվել է Ազգային ակադեմիական դրամատիկական թատրոն 1936 թվականին։ Դերասանուհին աշխատել է այս թատրոնում 54 տարի։ 1992 թվականից հանդես է եկել Բաքվի քաղաքային թատրոնում։ Ավելի քան քառասուն տարի նա եղել է «Բուլագ» ռադիոյի ժողովրդական-ազգագրական ծրագրի հիմնական կատարողներից մեկը։

Նրան շնորհվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչում 1949 թվականի հուլիսի 21-ին, իսկ Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստը ՝ 1978 թվականի հունվարի 10-ին։

Դերասանուհին մահացել է 2003 թվականի օգոստոսի 15-ին Բաքվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Azərbaycan SSR Ali Sove Rəyasət Heyətinin 10 yanvar 1978-ci il tarixli Fərmanı
2. ↑  "e-qanun". Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 25-ին. Retrieved 2020 թ․ փետրվարի 25.
3. ↑  Radio-tamasha - 1977

Արտաքին հղումներ
----------------

* Məhluqə Sadıqova
* "Bulaq" səsli aparıcı - aktrisa Məhluqə Sadıqova
* "Azərbaycan mədəniyyətinin simaları": Məhluqə Sadıqova – 105
* Şuşadan pərvazlanmış sənətkar: Məhluqə Sadıqova
* Məhluqə Ələsgər qızı Sadıqova Archived 2022-11-16 at the Wayback Machine.
**Մեծ Ստարիկովկա** (ռուս.՝ Большая Стариковка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի ձախ ափին՝ 1156 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 57 կմ²։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Շերդինո, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000058099
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005809
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Մեծ Սոյու". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 26. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Հորդանանի հետազոտական և վերապատրաստման ռեակտոր** (անգլ.՝ Jordan Research and Training Reactor - JRTR), 5 ՄգՎտ հզորությամբ բազմաֆունկցիոնալ հետազոտական ռեակտոր, որը տեղակայված է Հորդանանի հյուսիսում գտնվող Ար Ռամտա քաղաքում, Հորդանանի գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանի շենքում։ Ռեակտորը բացվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Աբդալլահ II թագավորի հովանու ներքո։ Ռեակտորը Հարավային Կորեայի կողմից արտահանված առաջին ատոմակայանն է և Հորդանանի առաջին ատոմային ռեակտորը։

Նկարագրություն
--------------

Ռեակտորը կդառնա միջուկային գիտության և տեխնոլոգիաների կենտրոն համալսարանում, որը մտադիր է ծառայել Հորդանանին` երկրում ատոմային ինժեներների և գիտնականների առաջիկա սերունդներ կրթելու միջոցով։ Ռեակտորը և հարակից համակարգերը կնախագծվեն, կկառուցվեն և կշահագործվեն այնպես, որ աջակցեն միջուկային ճառագայթման և միջուկային ռեակտորի գործառնությունների ծրագրերի, դատական վերլուծության, բժշկական և արդյունաբերական կիրառման ռադիոիզոտոպների արտադրության, նեյտրոնային փնջի կիրառման, ներառյալ ոչ ապակառուցողական փորձաքննության և նեյտրոնային գիտության կիրառման ծրագրերին։

Միջուկային անվտանգության հարցերով Կորեայի պատասխանատուի բարձր գնահատականին է արժանացել Հետազոտական ռեակտորի էներգետիկայի և հանքարդյունաբերության կարգավորման հանձնաժողովի դերակատարությունը, որը ստեղծվում է Հորդանանի գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Go-ahead for Jordanian research reactor". *www.world-nuclear-news.org*. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 14.
2. ↑  Jin-young, Cho (2016 թ․ ապրիլի 12). "Jordan Research, Training Reactor to be Put into Operation Soon" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 12-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑
4. ↑
5. ↑  "Jordan News Agency (Petra) |Korean nuclear safety official praises Jordan's research reactor". *petra.gov.jo*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հորդանանի հետազոտական և վերապատրաստման ռեակտոր** կատեգորիայում։ |
**Հոմեր Սիմփսոն** (անգլերեն՝ Homer Jay Simpson), « Սիմփսոններ» բազմասերիալ մուլտֆիլմի գլխավոր կերպարներից մեկը, Սիմփսոնների ընտանիքի հայրն է։ Նրա Կինն է Մարջ Սիմպսոնը, իսկ զավակներն են Բարտը, Լիզան և Մեգին։ Հոմերի հայրն է Աբրահամ Սիմպսոնը։ Հոմեր Սիմպսոնի ամբողջական ազգանունն է Հոմեր Ջեյ Սիմպսոն (Homer J. Simpson)։ Հոմեր Սիմպսոնի կերպարի ձայնը մարմնավորում է Դեն Կաստանելլան։

### Ծնողները և մանկությունը

Հոմեր Սիմփսոնը ծնվել է 1955 թ. մայիսի 10-ին կամ 1956 թ. մայիսի 12-ին՝ տարբեր տվյալներ են առկա տարբեր սերիաներում 
Հոմեր Սիմփսոնի հայրը Աբրահամ Սիմփսոնն է, իսկ մայրը՝ Մոնա Սիմփսոնը։ Փոքր տարիքում Հոմեր Սիմփսոնին խնամել է իր հայրը՝ Էյբ Սիմփսոնը, քանի որ մայրը՝ Մոնան քաղաքական գործունեության համար հետապնդվում էր ԱՄՆ դաշնային ոստիկանության կողմից։

### Ընտանիք

Հոմեր Սիմփսոնի կինն է Մարջ Սիմփսոնը, նրանք ունեն երեք զավակ՝ Բարթ Սիմփսոնը (ավագ որդին), Լիզա Սիմփսոնը և Մեգի Սիմփսոնը։

Կենսագրություն
--------------

Որպես ընտանիքը կերակրող, Հոմեր Սիմփսոնն աշխատում է Սփրինգֆիլդի ատոմակայանում որպես անտանգության աշխատակից։ Մարմնավորում է ամերիկյան մի քանի աշխատավոր դասերի կարծրատիպ՝ անտաշ, գեր, ալարկոտ, տգետ անձնավորություն է, ունի խմելու սեր, հատկապես՝ գարեջուր, միաժամանակ սիրալիր է և շատ ուժեղ նվիրված է իր ընտանիքին։ Չնայած արվարձանային առօրյայով գորշ կյանքին, ունի նշանակալի փորձառություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Duffless — 1993.
3. ↑  I Married Marge — 1991.
4. ↑  "Հոմեր Սիմպսոնի բնութագիրը". Արխիվացված է the original 2004 թ․ ապրիլի 9-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. 1 2  "Հոմեր Սիմպսոնի կենսագրությունը". Retrieved 2010 թ․ մայիսի 26.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz · Giant Bomb |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2005001635 |

 |
Մաուրիցի Գոթլիբ. «Հովհարով տիկին», 1877
**Հովհարի լեզու, Հովհարային լեզու**, կավալերների և տիկնանց հատուկ գաղտնի նշանային լեզու, որը մեծ տարածում ուներ Ֆրանսիայում 17-18-րդ դարերի երկրորդ կեսին։

Հովհարի լեզուն բազում տարբերակներ ուներ՝ կախված հասարակական խմբից և նույնիսկ քաղաքից։ Մարդիկ այն ժամանակներում դա «կարդում էին» զրույցի ընթացքում՝ հովհարի դիրքի փոփոխություններով, ձեռքերի դիրքով, բացված և ակնթարթորեն փակված առանձին թերթիկների քանակով։ Թեպետ հովհարը գտնվում էր կանանց ձեռքին, այդ գաղտնի լեզվի նրբությունները պետք է իմանար տղամարդը, որին հասցեագրված էր ուղերձը։

Հովհարային լեզուն սիրային խաղերի ընդունված մաս էր։ Դրան բավականին մեծ ժամանակ էին հատկացնում պարերի և վարվելակարգի դասերին։ 1757 թվականին Փարիզում լույս է տեսել «Չորս գույների դասագիրքը» (Le Livre de Quatre Couleurs), որտեղ մանրամասն նկարագրվում էին կանացի արդուզարդը և շարժուձևը։ Գրքում առանձին տեղ էր հատկացված հովհարի լեզվին։ Հովհարը դարձել էր բարձր խավի կյանքի անբաժանելի պիտույք։ Դրա միջոցով կանայք արտահայտում էին, կամ էլ, ընդհակառակը, թաքցնում էին իրենց զգացմունքները։ Ֆրանսիայում ասում էին. «Հովհարը գեղեցկուհու ձեռքում աշխարհին տիրելու գայիսոն է»։ Իսկ Լոնդոնում նույնիսկ բացվել էր «Հովհար կիրառելու շարժուձևի ուսուցման ակադեմիա»։

Ռուսաստանում Պետրոս Մեծի թագավորման դարաշրջանում հովհարը կանացի կոկետության պարտադիր բաղադրիչն էր։ Ռուսերենում անգամ հայտնվել էր «махаться» (թափահարել) արտահայտությունը՝ «կոտրատվել» նշանակությամբ։

1911 թվականին Մոսկվայում լույս է ընծայվել լավ վարքագծի կանոնների հավաքածու, որտեղ մի քանի էջ նվիրված էր հովհարի տիրապետման արվեստին. «Լավ վարք։ Կանոնների, խրատների և խորհուրդների ժողովածու, ինչպես պետք է պահել տնային և հասարակական կյանքի տարբեր իրավիճակներում»՝ կազմված «Ա. Կոմիլֆոյի լավագույն ռուս և արտասահմանյան աղբյուրների հիման վրա»։

Գոյություն ունի նաև հովհարի լեզվի հանդեպ հակադիր հայացք, ըստ որի՝ այդպիսի լեզու գոյություն չի ունեցել մինչև 19-րդ դարի վերջը, և միայն այդ ժամանակ է մտածել և հրատարակել Ժյուլ Դյուվերույը (Duvelleroy ընկերության հիմնադրի որդին)։ Հօգուտ այս տեսակետին՝ անցկացվել են ուսումնասիրություններ, որոնք տպագրվել են «FANA Journal» ամսագրում 2004 թվականի գարնանը «Fact & Fiction about the language of the fan» վերնագրով հոդվածում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Книга Le livre de quatre couleur
2. ↑  "Язык веера. Правда и вымысел. | Искусство Веера". Արխիվացված է the original 2014 թ․ մարտի 15-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հովհարի լեզու
* Հովհարի լեզու
**Հոկտեմբերի անվան զբոսայգի** (ռուս.՝ Парк имени Октября), զբոսայգի Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Հոկտեմբերյան շրջանում։ Անվանվել է 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության պատվին։

Պատմություն
-----------

Դոնի Ռոստովի Հոկտեմբերի անվան զբոսայգին հիմնադրվել է 1971 թվականին 7,2 հեկտարի վրա` Տեմեռնիկ գետի ափին։ Զբոսայգու տարածքում կան վազքուղիներ, փողոցային վարժասարքեր, սեղանի թենիսի խաղահրապարակներ, ինչպես նաև մարզահրապարակ տարբեր մարզաձևեր, այդ թվում` բասկետբոլ, վոլեյբոլ կամ ֆուտբոլ պարապելու համար։

2013 թվականին պետք է լուծվեր կոյուղագծի երկու ճյուղերի վթարային վիճակի հարցը, որոնք գտնվում են այգու կենտրոնական հատվածում։ Դրանք տարածքում տհաճ հոտի և սանիտարական աղտոտման պատճառ էին։ Նույն թվականի ամռանը պետք է կատարվեր ցանցերի տեղափոխման աշխատանքը։

Զբոսայգու կենտրոնական մուտքի մոտի աստիճանները, 56-րդ բանակի փողոցի կողմից, վերակառուցվել են։ Գարնանը Հոկտեմբերի անվան զբոսայգու տարածքում տնկվել է մոտ 40 ծառ, որոնց թվում այնպիսի ծառատեսակներ, ինչպես արոսենի, եղրևանի, եղևնի, հացենի։

Հոկտեմբերի անվան զբոսայգին հարթակ է, որտեղ անցկացվում են մշակութային-զանգվածային միջոցառումներ, նշվում են պետական տոներ` Դրոշի օրը, Ռուսաստանի օրը, Հաղթանակի օրը, Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրը և բազում այլ տոներ։ Ձմռանը զբոսայգում անցկացվում են Ամանորի մանկական միջոցառումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Муниципальное бюджетное учреждение парк культуры и отдыха имени Октября". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
2. 1 2 3 4  "В городской Думе состоялось заседание постоянной комиссии по жилищно-коммунальному хозяйству, благоустройству и экологии". Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
3. ↑  "Историческая справка Октябрьского района". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 17.
**Հովհաննես Մրքուզ Ջուլայեցի** կամ **Ջուղայեցի** (պարս.՝ هوانس مرکوز جولایچی, ), Սեֆյան Պարսկաստանի Նոր Ջուղայում բնակվող հայ աստվածաբան և փիլիսոփա։ Նա հայտնի է իր գրած զանազան աստվածաբանական և փիլիսոփայական աշխատությունների շնորհիվ՝ գրված հայերենով, պարսկերենով և հնարավոր է արաբերենով։

Կենսագրություն
--------------

Սպահանի, Նոր ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի գավիթ
Հովհաննեսը ծնվել է Սեֆյան Պարսկաստանի մայրաքաղաք Նոր Ջուղայում, 1643 թվականին։ 17-րդ դարի սկզբին Շայհ Աբասի կողմից հարյուրավոր հայկական ընտանիքներ ստիպված էին տեղափոխվել Նոր Ջուղա։ 1669 թվականին նա Հայ առաքելական եկեղեցու կողմից ստացել է վարդապետի աստիճան և հայտնի է դարձել հենց Հովհաննես վարդապետ անունով, որը պարսկերենից թարգմանաբար նշանակում է *Avanus khalifa*: Հովհաննեսը տարբեր թեմաներով բանավեճեր է ունեցել Աբբաս I Սեֆիի և եվրոպացի միսիոներների հետ։ Նրա աշակերտներից է եղել իրանացի պատմաբան և աստվածաբան Հազին Լահջին, որին վարդապետը սովորեցրել է Նոր Կտակարանը և քրիստոնեական աստվածաբանություն։ Ըստ Հազինի՝ Հովհաննեսը լավ տեղեկացված է եղել իսլամական փիլիսոփայության մասին, ազատ կարողացել է խոսել արաբերեն և պարսկերեն։

Հովհաննեսը այն վանականներից է եղել, որի հետ կրոնի և աստվածաբանության մասին զրուցել է շախ Սոլթան Հուսեյնը, որը այցելության էր եկել Նոր Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանք։

Հովհաննեսը հայտնի է իր գրած զանազան աստվածաբանական և փիլիսոփայական աշխատությունների շնորհիվ, որոնք գրված են հայերենով, պարսկերենով և հնարավոր է արաբերենով, սակայն ուսումնասիրողները ավելի շատ ուշադրություն են դարձրել նրա հայերեն ստեղծագործություններին։ Նրա «Քրիստոնյա Հովհաննես խալիֆայի մասին գիրք»-ը դեռևս գոյություն ունեցող երկլեզու ձեռագիր է, հայերենը աջ էջի վրա, պարսկերենը կամ արաբերենը՝ ձախ, սակայն իր մեկ այլ աշխատությունը՝ *«Usul-i din-i isavī u furu-i an»* («Քրիստոնեական հավատքի սկզբունքները և դրա գործնական կողմերը») միայն պարսկերենով է հրատարկված։

Հովհաննես վարդապետը մահացել է Նոր Ջուղայում, 1715 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Halft, 2018a
2. ↑  Pourjavady, 2018

Աղբյուրներ
----------

* Halft, Dennis (2018a). "Hovhannēs Mrk'uz ǰułayec'i". *Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History. Volume 12 Asia, Africa and the Americas (1700-1800)*. Brill. Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2023 թ․ օգոստոսի 11. `{{cite encyclopedia}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* Pourjavady, Reza (2018). "Muḥammad ʿAlī Ḥazīn Lāhījī". *Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History. Volume 12 Asia, Africa and the Americas (1700-1800)*. Brill.

Հետագա ընթերցում
----------------

* Halft, Dennis (2018b). "Kitāb-i Avānūs khalīfa-yi masīḥī". *Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History. Volume 12 Asia, Africa and the Americas (1700-1800)*. Brill.
* Halft, Dennis (2018c). "Uṣūl-i dīn-i ʿīsavī u furūʿ-i ān". *Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History. Volume 12 Asia, Africa and the Americas (1700-1800)*. Brill.
Մեծ Ուտյուկս լիճ

**Մեծ Ուտյուկս** (ռուս.՝ Большой Утюкс) գետը գտնվում է Արխանգելյան շրջանի հարավային մասում։ Այն Ուստիա գետի աջ վտակն է։ Սկիզբ է առնում Վերխնետոեմսկյան և Ուստյանական շրջանների սահմաններից։ Մեծ Ուտյուկս գետը հոսում է Ուստյանական մարզի Արխանգելյան շրջանով՝ հյուսիսից հարավ, հարավից՝ արևելք։ Սնուցումը խառն է, գերակշռում է ձյան սնուցումը։ Գետավարարումը տեղի է ունենում ապրիլից հունիս ամիսներին։ Սառչում է հոկտեմբերի երկրորդ կեսին և նոյեմբերին։ Սառցահալվում է ապրիլի երկրորդ կեսին և մայիսի առաջին կեսին։ Գետի միջին հոսքում է գտնվում Պերվամայսկիյ փայտամթերման կայանը։
XVI—XVIII դարերում Ուտյուկսա գետից մինչև Հյուսիսային Դվինայի 30 կիլոմետրանոց ցամաքային քարշավայրը միացնում էր Չերեվկովո գյուղն ու Վաժսկիյ գավառի Ուստյանական արորները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Заволочье - край устьянский". Արխիվացված է the original 2013 թ․ ապրիլի 16-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Մեծ նարինջ** (ֆր.՝ Gibeau Orange Julep), ռեստորան և արագ սննդի կետ, որը գտնվում է Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Մոնրեալ քաղաքում։ Ռեստորանի շենքն արտաքինից հիշեցնում է հասարակ նարնջի։ Կառույցն ունի երեք հարկ և ընդհանուր հաշվով քառասուն ոտնաչափ տրամագիծ։

Պատմություն
-----------

Ռեստորանը բացվել է 1932 թվականին կանադացի առևտրական Հերմաս Ջեբյուի կողմից։ Նա նպատակ ուներ կառույցի ներսում վաճառել սեփական արտադրության նարնջի հյութերը։ 1945 թվականին Ջեբյուն նույն շենքի տեղում կառուցում է նարնջի կոնստրուկցիայով երկհարկանի կառույց, որը պետք է ծառայեր որպես ռեստորան։ Բացի այդ, առևտրականը նպատակ ուներ նաև այդ շենքի ներսում ապրել իր կնոջ և երեխաների հետ։ «Մեծ նարինջ» ռեստորանն իր ներկայիս տեսքը ստանում է 1966 թվականին՝ դիզայներ Օլյուս Բոյսի նախագծի շնորհիվ։ Արտաքին շերտը բաղկացած է լամինացված փայտից պատրաստված շշերի շրջանակից։

Այդ հարմարանքի շնորհիվ առանց էլեկտրական միջամտության շենքը երեկոյան ժամերին մասնակորեն լուսավորվում է։ Ժամանակի ընթացքում ռեստորանը ստանում է պատմական նշանակություն և սկսում ծառայել որպես բազմաֆունկցիոնալ սննդկի կետ։ Ներկայումս ռեստորանի մենյուում շեշտը դրված է կանադական խոհանոցի ճաշատեսակների վրա։

Մատուցվում են հիմնականում ազգային ճաշատեսակներ, ինչպես նաև արտասահմանյան երկրի խոհանոցներին բնորոշ որոշակի խորտիկներ։ Այն հայտնի է նաև որպես արագ սննդի կետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Մեծ նարինջ ռեստորանը։ Ի՞նչն է զբոսաշրջիկներին գրավում Կանադայում*. Տորոնտո, Կանադա: ECW Press. 2003.
2. ↑  Բրաունշթայն, Բիլլ (2007 թ․ մայիսի 30). "Հիմնական տեսարժան վայրեր և ուղղություններ". The Gazette. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 9-ին. Retrieved 2009.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 4229150518484403650007 · WorldCat VIAF: 4229150518484403650007 |

 |
**Մանկական աճուրդ** (շվեդ.՝ Barnauktion, ֆիններեն՝ Huutolaisuus), պատմական պրակտիկա XIX-XX դարերի Շվեդիայում և Ֆինլանդիայում, որը իր մեջ է ներառում որբ երեխաներին և աղքատների երեխաներին վաճառքը աճուրդների ժամանակ։ Որպես կանոն, աճուրդներն անցկացվել են եկեղեցիներում և աճուրդային տներում Աղքատության դեմ պայքարի խորհրդի կողմից։ Վաճառքն անցկացվում էր անգլիական աճուրդի սկզբունքով։ Այն մարդը, ով մունիցիպալիտետից ամենաքիչ վարձն էր պահանջում, ստանում էր երեխային, որի մասին նա պետք է մեկ տարի հոգ տաներ այն գումարով, որը պահանջել է մունիցիպալիտետ։ Դա թույլ էր տալիս, որ կազմակերպիչները փող խնայեն երեխաների խնամակալման համար։ Հաճախ այնպես էր ստացվում, որ նույն երեխաներին վաճառում էին մի քանի անգամ շատ տարիների ընթացքում։ Այն մարդը, ով գնել է երեխային, համարվել է նրա հոգեծնող, սակայն, որպես կանոն, երեխաներին վերցնում էին որպես էժան բանվորական ուժ։ Շվեդիայում մանկական աճուրդներն արգելվել են 1918 թվականին, իսկ Ֆինլանդիայում՝ 1923 թվականին, սակայն Ֆինլանդիայում աճուրդներն անցկացվել են մինչև 1930 թվականների կեսը։ Վերջին հայտնի աճուրդն անցկացվել է 1935 թվականին։

Շվեդիայի ֆինանսների նախկին նախարար Ֆրեդրիկ Վիլհելմ Թուրդսոնը, ով որբացել է ինը տարեկանում, ֆինլանդացի գրող Յոել Լեհթոնենը, շվեդացի գրող Հարրի Մարտինսոնը և ֆինլանդացի ոստիկան Յոհանես Ֆրոմն այն երեխաներից էին, ովքեր վաճառվել են այդպիսի մանկական աճուրդների ժամանակ։

Նմանատիպ պրակտիկան նաև անցկացվել է ուրիշ եվրոպական երկրնդրում, ինչպես օրինակ Շվեյցարիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Lundberg, Sofia (2000). "Child Auctions in Nineteenth Century Sweden: An Analysis of Price Differences". *The Journal of Human Resources*. **35** (2): 279–298. JSTOR 146326.
2. ↑  Såld till lägstbjudande
3. ↑  Lindgren, Tuuli (2011 թ․ սեպտեմբերի 14). "Tiesitkö tämän vaietun asian historiasta? Suomessa myytiin lapsia orjiksi" (in ֆիններեն). MTV3. Retrieved 2017 թ․ մարտի 14.
4. ↑  Leppälä, Anni-Helena (2011 թ․ փետրվարի 20). "Huutolaislapset saavat äänensä takaisin" (in ֆիններեն). Kansan Uutiset. Retrieved 2017 թ․ մարտի 14.
5. ↑  Huutolaislapset saavat äänensä takaisin
6. ↑  Tiesitkö tämän vaietun asian historiasta? Suomessa myytiin lapsia orjiksi
7. ↑  "Fredrik Vilhelm Thorsson" (in շվեդերեն). Nationalencyklopedin. Retrieved 2017 թ․ մարտի 14.
8. ↑  "Luottamusta kansalliseen renessanssiin". Արխիվացված է the original 2020-02-15-ին. Retrieved 2020-02-15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  Switzerland’s shame: The children used as cheap farm labour
Հոգեբանության սիմվոլ՝ փսի
**Հոգեբանության սիմվոլը**, հունական այբուբենի 23-րդ տառը՝ փսին (հուն․՝ ψι)։

Ծագման պատմություն
------------------

Մ.թ.ա. 19-րդ դարում հույները ծանոթացան փյունիկյան այբուբենին։ Նրանք այնքան հավանեցին այդ այբուբենը, որ որոշեցին այն յուրացնել։ Փյունիկյան այբուբենում բացակայում էին ձայնավոր տառերը, ուստի հույները ավելացին դրանք՝ ստեղծելով առաջին իրական այբուբենը։ Նրանք նաև ավելացրին 5 նոր սիմվոլ՝ Ω (օմեգա), Υ (էփսիլիոն), Φ (ֆի), Χ (խի) և Ψ (փսի)։

Արտաքին տեսք
------------

հունական դիցաբանության ծովի աստված Պոսեյդոն
Ենթադրվում է, որ Ψ տառի արտաքին տեսքը խորհրդանշում է հունական դիցաբանության ծովի աստված Պոսեյդոնի եռաժանին։ Վերջինս իր հերթին խորհրդանշում է աշխարհի տարանջատումը երեք ոլորտների՝ երկրային, երկնային և հոգևոր, և հանդիսանում է բնության տարերքներից երեքի՝ օդի, ջրի և հողի միասնությունը։

Հոգեբանություն և «փսի»
----------------------

Հոգեբանություն հասկացությունն ունի հին հունական ծագում։ Այն բաղկացած է երկու բառից՝ հուն․՝ ψυχη («psyche»-հոգի) և հուն․՝ λογος («logos»-գիտություն)։ Հոգեբանության՝ որպես գիտության ձևավորումից հետո հոգեբանություն (ռուս.՝ "психология") բառը սկսեց ավելի հաճախակի օգտագործվել։ Ենթադրվում է, որ «փսի» տառը՝ որպես հոգեբանության սիմվոլ, սկսել են կիրառել փիլիսոփայական համալսարանների ուսանողները, որոնք դասախոսությունների ժամանակ հոգեբանություն բառն արագ գրելու համար այն նշանակում էին այդ տառով։

Այլ կիրառումներ
---------------

Հույները ψ սիմվոլն օգտագործում էին նաև 700 թիվը գրելու համար և որպեսզի տարբերակեին համանուն տառից, թվից առաջ գիծ էին դնում՝ — ψ: Սակայն հռոմեական, իսկ այնուհետև նաև արաբական տառերի տարածմանը զուգընթաց թվերի գրառման հունական համակարգը մոռացության մատնվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Փսի տառի նշանակությունը". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2015 թ․ մայիսի 27.

Տես նաև
-------

* Հոգեկան առողջության համաշխարհային օր