Գերտրուդ Վանդերբիլթ Ուիթնի, «Վոգ» ամսագիր, 1917
**Գերտրուդ Վանդերբիլթ Ուիթնի** (անգլ.՝ Gertrude Vanderbilt Whitney, հունվարի 9, 1875(1875-01-09)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - ապրիլի 18, 1942(1942-04-18)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ),ամերիկացի քանդակագործ և բարերար, որը Նյու Յորքում հիմնադրել է Ամերիկյան արվեստի Ուիթնի թանգարանը։

Կենսագրություն
--------------

13 տարեկան Գերտրուդ Վանդերբիլթի դիմանկարը, հեղինակ՝ Ջոն Էվերեթ Միլլե, 1888
Ծնվել է ամերիկյան բարձրաշխարհիկ հասարակությանը պատկանող ընտանիքում․ պապիկը եղել է Կոռնելիուս Վանդերբիլթը՝ ԱՄՆ-ի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը։

Մանկությունն ու դեռահասությունն անցկացրել է Ռոդ Այլենդ նահանգի Նյուպորտ քաղաքում։ Կրթություն ստացել է մասնավոր ուսուցիչների մոտ ու Նյու Յորքի հեղինակավոր Բրեդլի դպրոցում։ 21 տարեկանում ամուսնացել է միլիոնատեր սպորտսմեն Գարի Փեյն Ուիթնիի հետ, որը բանկիրի որդի էր ու «Ստանդարտ օյլ» ընկերության համասեփականատիրոջ թոռ։ Այս ամուսնությունից ունեցել է երեք երեխա՝ երկու դուստր և մեկ որդի։

Գերտրուդ Վանդերբիլթ Ուիթնի, հեղինակ՝ Ռոբերտ Հենրի, 1916 թվական
1900 թվականին Եվրոպայում ճանապարհորդելիս իր համար բացահայտել է արվեստի աշխարհը։ Նրա վրա հատկապես մեծ տպավորություն է գործել Փարիզն իր նկարիչների Մոնպառնաս և Մոնմարտր թաղամասերով։ Սկսել է քանդակագործություն ուսումնասիրել նախ Նյու Յորքի Արվեստների ուսանողական լիգայում, ապա Օգյուստ Ռոդենի մոտ Փարիզում, որից հետո բացել է սեփական քանդակագործական արվեստանոցները Նյու Յորքի Գրինվիչ Վիլիջ արվարձանում ու Փարիզի մերձակա Պասի թաղամասում։ Նրա կողմից ստեղծված քանդակները բարձր են գնահատվել քննադատների կողմից։

Բազմիցս հանդես է եկել որպես նկարիչների ու երաժիշտների հովանավոր։ 1931 թվականին Նյու Յորքում հիմնադրել է Ամերիկյան արվեստի Ուիթնի թանգարանը, որն ստեղծվել է 1914 թվականին իր իսկ կողմից երիտասարդ նկարիչների համար կառուցված ցուցասրահի հիման վրա։ Նոր թանգարանին իր հավաքածուից նվիրել է ավելի քան 700 նկար ու քանդակ։ Համապարփակ աջակցություն է ցուցաբերել նաև արվեստով զբաղվող կանանց։ Եղել է ժամանակակից երաժշտության տարածմամբ զբաղվող «Կոմպոզիտորների միջազգային գիլդայի» գլխավոր հովանավորը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերել տարբեր բարեգործական կազմակերպությունների, անձամբ աշխատել է բոլոր տեսակի հայրենասիրական հանձնաժողովներում, սեփական միջոցներով կառուցել ու ֆինանսավորել է ռազմական հիվանդանոց Ֆրանսիայում։

Քանդակների ընտրանի (հուշարձաններ)
---------------------------------

* Կոլումբոսի հուշարձանը Իսպանիայի Ուելվա քաղաքում
* Էլդորադո ցայտաղբյուրը Պերուի մայրաքաղաք Լիմայում
* Ացտեկյան ցայտաղբյուր Վաշինգտոնում
* «Տիտանիկի» կանանց հուշարձանը Վաշինգտոնում
* Հաղթանակի կամարը Նյու Յորքում
* Երեք շնորհները Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում

Բուֆալո Բիլլին պատկերող հուշարձան «Սկաուտ» Կոդիում, Վայոմինգ։ Հեղինակ՝ Գերտրուդ Վանդերբիլթ Ուիթնի
Կոլումբոսի հուշարձանը Ուելվայում, Իսպանիա։Հեղինակ՝ Գերտրուդ Վանդերբիլթ Ուիթնի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Gertrude Whitney (նիդերլ.)
3. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
4. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ամերիկյան արվեստի Ուիթնի թանգարան(չաշխատող հղում)
* Աշխարհի վիրտուալ թանգարաններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գերտրուդ Վանդերբիլթ Ուիթնի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12658894t · GND: 12276465X · ISNI: 0000000066841698 · LCCN: nr93050931 · NLP: a0000003313681 · VIAF: 72283828 · ULAN: 500014661 · WorldCat VIAF: 72283828 |

 |

 |