**Պաչարան** (իսպ.՝ Pacharán, բասկ.՝ Patxaran), ալկոհոլային խմիչք, որ ավանդաբար բնորոշ է Իսպանիայի հյուսիսային շրջաններին։

Պաչարանը ալկոհոլային թրմօղի է, որ պատրաստում են մամուխից (լատին․՝ Prunus spinosa) հոտավետ տարբեր հավելումներով։ Սովորաբար ալկոհոլի պարունակությունը 20-30 % է։ Որպես կանոն, մատուցվում է որպես դիժեստիվ, այսինքն` ուտելիքից հետո։

Աշխարհագրություն և արտադրության պատմություն
-------------------------------------------

Տնական պաչարանի շիշ. շշի հատակին երևում են մամուխի պտուղներ:
Ի սկզբանե պաչարան պատրաստել են Նավառայում և Բասկերի Երկրում։ Խմիչքի անվանումը ծագում է մամուխի բասկերեն տարբերակից` բասկ.՝ baso aran (բառացի` վայրի սալոր), սակայն ժամանակի ընթացքում նրա պատրաստումը տարածվել է Իսպանիայի այլ շրջաններում ևս։

Պաչարայի պատրաստման առաջին հիշատակությունները վերաբերում են 16-րդ դարին. այդ ժամանակ այն գերիշխում էր խմիչքների մեջ, որոնք մատուցվում էին նավարացի արքաների հարսանեկան սեղաններին։ Պաչարանի մեծ երկրպագու է եղել մասնավորապես Բլանկա I Նավարացին (1387-1441), ով մատնանշել է այս խմիչքի բուժական հատկությունները։

16-18-րդ դարերում պաչարանը համեմատաբար ոչ մեծ ծավալներով արտադրվել է տնային պայմաններում։ Արտադրական ծավալներով պատրաստման հիմքը դրվել է 19-րդ դարում. պաչարանի առաջին խոշոր արտադրողը եղել է նավարացի գինեգործ Ամբրոսիո Վելասկոն (իսպ.՝ Ambrosio Velasco), ով 1816 թվականին հիմնել է պաչարանի արտադրություն։ Հատկանշական է որ 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին պաչարանը դիտարկվել է ոչ այնքան ալկոհոլային խմիչք, որքան դեղամիջոց, որ նպաստում է մարսողությանը։ Այդ պատճառով այդ շրջանում պաչարանը վաճառել են դեղատներում։

Պաչարանը համազգային հռչակ է ձեռք բերել 20-րդ դարի կեսերին։ 1987 թվականին պաչարանի նավարացի արտադրողները հիմնադրել են հատուկ կանոնավորող խորհուրդ (իսպ.՝ Consejo Regulador de Denominacion), որը կանոնակարգում է խմիչքի պատրաստման տեխնոլոգիան և նրա աշխարհագրական պատկանելությունը։ Խորհրդի պահանջներին համապատասխան` պաչարան է կարող է կոչվել միայն այն թրմօղին, որն արտադրվում է Նավառայում, սակայն չնայած դրան` պաչարան շարունակում են արտադրել Իսպանիայի այլ շրջաններում ևս։

2000-ական թվականների վերջերին Իսպանիայում արտադրական եղանակով արտադրվել է տարեկան մոտ 7 միլիոն լիտր պաչարան։ Առավել տարածված են «Զոկո» (իսպ.՝ Zoco) (ընկերությունը հիմնվել է 1956 թվականին խմիչքն առաջինը արտադրած Ամբրոսիո Վելասկոյի հետնորդների կողմից), որ ներկայումս պատկանում է ֆրանսիական «Պեռնո Ռիկար» ընկերությանը, «Լա Նավարա» (իսպ.՝ La Navarra), «Բայնես» (իսպ.՝ Baines), «Էչեկո» (բասկ.՝ Etxeko), «Կանչա» (բասկ.՝ Kantxa), «Աչա» (բասկ.՝  Atxa) ընկերությունների արտադրանքը.

Արտադրության տեխնոլոգիա
-----------------------

Պաչարան. կարմիրը սովորական տեսակն է` 28 % ալկոհոլով, իսկ մանուշակագույնը` առանց ալկոհոլի:
Պաչարանը կարելի է համարել լիկյորի և անիսոնի թրմօղու ինքնատիպ հիբրիդ։ Տեխնոլոգիական առումով այն մամուխի պտուղների, անիսոնի, հոտավետ տարբեր հավելումների (հիմնականում մրգային ու վանիլային, երբեմն` կարամելային) շաքարահյութի կուպաժ է։ Հատկաշական է, որ Նավառայի գյուղացիների շրջանում հին ժամանակներից կա հավատալիք, որ թրմելուց հետո մնացած մամուխի հատիկներ ուտելը կարող է խելագարություն կամ էլ առնվազն մինչև կյանքի վերջ խմիչքից կախվածություն առաջացնել։

Խմորումը տևում է մեկից ութ ամիս։ Արտադրական արդյունաբերության մեջ թրմօղին սովորաբար պատրաստում են ապակյա անոթներում, սակայն մասնավոր որոշ արտադրողներ այն ավանդաբար պատրաստում են փայտե տակառներում։

Իսպանացի մատուցողն առաջարկում է պաչարան:
Կախված շաքարի պարունակությունից` պաչարանը կարող է լինել ինչպես քաղցր, այնպես էլ չոր։ Մաքուր վիճակում մամուխ-անիսոնային թուրմն ունենում է մուգ կարմիր կամ շագանակագույն երանգ, սակայն կախված խմիչքի մեջ տարբեր հավելումների առկայությունից` այն կարող է ձեռք բերել տարբեր գույներ` կապույտ, մանուշակագույն, դեղին, վարդագույն։

Ալկոհոլի պարունակությունը պաչարանի հիմնական տեսակներում կազմում է 20-30 %, սակայն թողարկվում են ավելի փափուկ տեսակներ ևս և նույնիսկ առանց ալկոհոլի պաչարան, որն ունենում է խմիչքի համային հիմնական հատկությունները։

Մատուցում և կիրառում
--------------------

Պաչարանն ավանդաբար մատուցվում է ճաշից հետո որպես դիժեստիվ։ Այն մատուցում են ոչ մեծ բաժակներով, հաճախ սուրճի հետ։ Ընդունված է խմիչքն օգտագործել սառը վիճակում, սակայն բաժակի մեջ սառույցի կտորներ սովորաբար չեն դնում. այն սառեցվում է նախօրոք։ Երբեն մատուցում են շատ մանր կտորների վերածած սառույցով։ Իսպանական որոշ ռեստորաններում պաչարանի որ թանկարժեք տեսակները կարող են վերջում անվճար մատուցվել հաստատության կողմից` ի նշան երախտագիտության։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  "Pacharan-Patxaran from Spain". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 20 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3  "Pacharán – Patxaran" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 20 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3  "Castellano" (in իսպաներեն). Consejo Regulador de Denominacion. Արխիվացված է the original 2010 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Retrieved 20 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
4. 1 2 3  "Вина региона Ла-Риоха". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 20 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
5. 1 2  "Пачарана (Patxarana)". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 20 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. 1 2  "Пачаран". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 20 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. 1 2  "Ликёр Пачаран Байнес". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 20 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh97002059 |

 |