recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ազգային առաջընթաց կուսակցություն**, Հայաստանում գործող կուսակցություն է, որը հիմնադրվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ Թավշյա հեղափոխությունից կարճ ժամանակ անց՝ մի խումբ քաղաքացիական ակտիվիստների ու հանրային գործիչների կողմից։ Կուսակցության գաղափարախոսությունն է սոցիալ-լիբերալիզմը։

Հիմնախնդիրներ
-------------

Կուսակցության հիմնադիրները տարբեր հասարակական, քաղաքական ու սոցիալական շարժումների անդամներ են, այդ թվում՝ «Դեմ եմ» շարժման անդամներ, Էլեկտրիկ Երևան շարժման անդամներ և Մենք ենք տերը մեր երկրի նախաձեռնության անդամներ, այդ թվում՝ Հայկ Գրիգորյան, Աշոտ Բայաթյան, Ռազմիկ Ալավերդյան, Ղազար Մարգարյան, Ալբերտ Ռոստոմյան, Սամվել Մելիքյան, Ռաֆայել Գրիգորյան և այլք։

Գաղափարախոսություն
------------------

Կուսակցությունը քարոզում է սոցիալապես պատասխանատու պետության գաղափարը՝ ժամանակակից կամ ձախ լիբերալիզմ, որը ենթադրում է կարգավորված շուկայական տնտեսություն, ինչպես նաև ուղիղ ժողովրդավարության խորացում, այդ թվում՝ համապետական և տեղական հանրաքվեների միջոցով։ Կուսակցությունը կողմնակից է Արցախի և Հայաստանի միավորմանը, կողմ է Եվրոպայի և ԱՄՆ հետ Հայաստանի քաղաքական և տնտեսական կապերի խորացմանը և Ռուսաստանի հետ չեզոք և փոխշահավետ հարաբերությունների պահպանմանը, ինչպես նաև Իրանի հետ առտրաշրջանառության, հատկապես նավթամթերքների ու գազի, ավելացմանը, այդ թվում՝ ուղիղ և փոխշահավետ հարաբերությունների հաստատման միջոցով։

Մասնակցությունը ընտրական գործընթացներին
---------------------------------------

2018 թ դեկտեմբերի 9-ին Ազգային առաջընթաց կուսակցությունը մասնակցեց ԱԺ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին։

Ազգային առաջընթաց կուսակցությունը 2018 թ ԱԺ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին քննադատեց Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին Սահմանադրական փոփոխություններ չիրականացնելու, Ընտրական օրենքսգիրքը չփոփոխելու, Կուսակցությունների մասին օրենքը չփոփոխելու համար, ինչպես նաև առաջ քաշեց տարածքային բարեփոխումների հայեցակարգ և քաղաքացու կողմից զենք կրելու իրավունք՝ Ազգային գվարդիայի գաղափարի իրականացման նպատակով, Շվեյցարիայի օրինակով։

Ազգային առաջընթաց կուսակցությունը 2018 թ ԱԺ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին ստացավ 4121 ձայն կամ ընդհանուր ձայների 0,33 %-ը։

«Նոր Սահմանադրություն» նախաձեռնություն
--------------------------------------

2019 թ-ին Ազգային առաջընթաց կուսակցությունը նախաձեռնեց «Նոր Սահմանադրություն» շարժումը՝ նպատակ ունենալով սկսել սահմանադրական փոփոխությունների հանրային լայն քննարկում։ Կուսակցությունը նաև հրապարակեց իր առաջարկած սահմանադրական փոփոխությունների նախնական տարբերակը, Իսլանդիայի օրինակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մենք զինվորի կողքին ենք- Երթ դեպի Բաղրամյան 26
2. ↑  Հայաստանում ավարտվեց արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների քվեարկությունը
3. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
4. ↑  . Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 14-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
5. ↑  . Արխիվացված է օրիգինալից 2018-12-09-ին. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
6. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
Ուտսիրա կոմունան Ռուգլան ֆյուլքեի քարտեզին
**Ուտսիրա** (նորվ.՝ Utsira), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ուտսիրա քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 6.33 կմ² տարածք։

Ուտսիրաի զինանշանը
------------------

Ուտսիրա կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ և սպիտակ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա գույները այնպես են դասավորված, որ նմանվում են փարոսի արձակած լույսի շողերի։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ուտսիրա կոմունայում բնակվում է 200 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը նվազել է գրեթե 2 անգամ։

Տնտեսություն
------------

Ուտսիրան, լինելով կղզի, տնտեսական ուղվածությունը վերցրել է դեպի ձկնաարդյունաբերությունը։ Ուտսիրայում է գտնվում Նորվեգիայի կարևորագույն փարոսներից մեկը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  07459: Alders- og kjønnsfordeling i kommuner, fylker og hele landets befolkning (K) 1986 - 2023 — Statistics Norway, 2023.
2. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 43. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
3. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen".

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2009-06-20 Wayback Machine (նորվեգերեն)
**Ավետարան** (4826), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4826 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1420 թվականին Իգիտ կաթողիկոս գրիչի կողմից Նարեկ գյուղում։ Կազմողը եղել է Հոհանեսը։ Ստացողը եղել է Թաթարբեկ տանուտերը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27x18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 298 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 11, ավետարանիչ 4, խորան 10, կա խորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 224բ, 291բ, ստացողի՝ 87բ, 295բ, կազմողի՝ 297բ (1632 թ․), հետագայի՝ 225բ, 226ա, 295ա, 295բ, 296ա (16-րդ դար), 296 (1603 թ․), 297 (17-րդ դար), 225ա, 291բ (1881 թ․):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1295 — 1636 էջ։
**Ավետարան** (4818), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4818 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1316 թվականին Հովսիան գրչի, Հակոբ գրչի կողմից՝ Հագարակն գյուղում։ Ստացողը եղել է Պարոն Հովհաննեսն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 33x23 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 285 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 25, ավետարանիչ 1, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով, Քարոզգիրք։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, արծաթյա 6 խաչով և կոստղապատ, աստառը՝ զարդահյուս մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 90բ, 139բ, 217ա, 278բ, ստացողի՝ 279բ, 281ա, հետագայի՝ 90բ, 139բ, 217ա, 279բ (14-րդ դար), 281բ (1407թ.), 280բ (1410թ.), 280ա (1432թ.), 283բ (1585թ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1293 — 1636 էջ։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ուրցաձոր (այլ կիրառումներ)

**Ուրցաձոր**, լուծարված համայնք Արարատի մարզում։ Ներառում էր Ուրցաձոր, Շաղափ, Լանջանիստ գյուղերը։ Համայնքը ստեղծվել էր 2016 թվականի հունիսի 17-ին Հայաստանի Ազգային ժողովում համայնքների խոշորացման օրինագծով։ Կենտրոնը Ուրցաձոր գյուղն էր։ Համայնքի տեղական ինքնակառավարման առաջին ընտրությունները կայացել էին 2016 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։

Այժմ համայքի բնակավայրերը մտնում եմ Վեդի համայնքի մեջ։

Բնակչություն
------------

Ուրցաձոր համայնքը ստեղծվել է Ուրցաձոր, Լանջանիստ, Շաղափ գյուղերի միավորումից։ Համայնքի բնակչությունը կազմում է 4072 մարդ։ Բնակչությամբ ամենամեծը Ուրցաձոր գյուղն է (2819 մարդ), ամենափոքրը՝ Լանջանիստը (230 մարդ)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուրցաձոր - Համայնքի ղեկավար և ավագանի - Համայնքներ - Արարատի մարզպետարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի 328 համայնքների միավորմամբ կձևավորվի 34 համայնք. ԱԺ-ն քննարկում է ծրագիրը
2. ↑  Ազգային ժողովն ընդունեց համայնքների նոր խոշորացման մասին օրինագիծը
**Ավետարան** (4831), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4831 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1575 թվականին Մարտիրոս սարկավագ գրիչի կողմից Վանում։ Ծաղկող՝ Զաքարիա եպիսկոպոս, կազմողը՝ Փիլիսոփա աբեղա։ Ստացողը եղել է Գուլչիչաքը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26x18,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 284 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 15, ավետարանիչ 4, նկար ստացողի 1, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, յուղաներկ։ Աստառը՝ շագանակագույն մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 72ա, 281ա, ստացողի՝ 9բ,20բ, 142բ, 224բ, ծաղկողի՝ 94բ, հետագայի՝ պահպանակ 7 (1769 թվական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1296 — 1636 էջ։
**Ցիմլյանսկի շրջան** (ռուս.՝ Цимлянский район), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Ցիմլյանսկ քաղաքը։ Տարածքը կազմում է 2529 կմ², բնակչությունը՝ 33 707 (2015 թվականի տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 1 քաղաքային և 6 գյուղական համայնք։

Պատմություն
-----------

Շրջանը ստեղծվել է 1924 թվականին։ 1931 թվականին ընդլայնվել է Ռոմանովսկի շրջանի Կարգալսկի, Ռոմանովսկի և Սոլենովսկի գյուղական համայնքների վերացման հաշվին, 1935 թվականին՝ ապախոշորացվել է։ 1963 թվականին շրջանին միացվել են Վոլգոդոնսկի և Մարտինովսկի շրջանների տարածքները, որոնք կրկին առանձնացվել են շրջանից 1965 և 1983 թվականներին։

Ցիմլյանսկի ջրամբարի հատակին գտնվում է բնակավայր, որը խազարական Սարկել ամրոցն էր և կառուցված էր բյուզանդացիների կողմից։ Ռուսական իշխան Սվյատոսլավն այստեղ ջախջախել է խազարական զորքը, գրավել է ամրոցը և այն սկսել է կոչվել Բելայա Վեժա։

Աշխարհագրություն
----------------

Ցիմլյանսկի շրջանը գտնվում է Ռոստովի շրջանի հյուսիսարևելյան հատվածում։ Շրջանի արևելյան հատվածն ողողում է Ցիմլյանսկի ջրամբարը։

Բնակչություն
------------

*Բնակչության թիվն ըստ տարեթվերի*

| 2002 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 35 998 | ▼35 067 | ▼34 222 | ▼34 168 | ▼33 964 | ▲33 982 | ▼33 892 |
| 2015 |  |  |  |  |  |  |
| ▼33 707 |  |  |  |  |  |  |

Տնտեսություն
------------

Ցիմլյանսկի շրջանի տնտեսության հիմքը կազմում են գյուղատնտեսական ապրանքների արտադրությամբ և մշակմամբ զբաղվող ձեռնարկությունները՝ մեքենաշինության և մետաղամշակման, շինանյութի, էլեյտրաէներգետիկայի, թեթև և սննդի արդյունաբերությունները։ Շրջանում գործում է ավտոմոբիլային, երկաթուղային, օդային, ջրային տրանսպորտ։

Հիմնական մշակաբույսերն են ցորենը, գարին, արևածաղիկը, եգիպտացորենը, ինչպես նաև խաղողը, մրգերը, բանջարաբոստանային մշակաբույսերը։ Անասնաբուծական ֆերմաները մատակարարում են միս, կաթ, ձու, բուրդ։

Տրանսպորտ
---------

Ավտոճանապարհների ընդհանուր ցանցը կազմում է 235,2 կմ, շրջանային նշանակության՝ 92,7 կմ, տեղական նշանակության՝ 142,5 կմ։ Ասֆալտաբետոնային ծածկ ունի 221,8 կմ-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռոստովի մարզի բնակիչներն ընտրել են երկու շրջանների ղեկավարներին
2. ↑  История Донского края — Цимлянский район
**Tomb Raider** (հայերեն՝  **Դամբարաններ թալանողը**), համակարգչային խաղ արկածային մարտախաղ ժանրում և շարքի առաջին խաղը է։ Tomb Raider-ը մշակվել է Core Design-ի կողմից և հրատարակվել է Eidos Interactive-ի կողմից 1996 թվականին հոկտեմբերի 25։

Սյուժե
------

Լարա Քրոֆթը գնում է փնտրելու մի խորհրդավոր արհեստափաստ, որը կոչվում է Ժառանգություն, որը պատվիրված է նույնքան առեղծվածային (և նաև հարուստ) տիկին Ժակլին Նատլայի կողմից։ Որոնումների ընթացքում պարզվում է, որ երեք կապող մասերից բաղկացած Ժառանգությունը հնության երեք մեծագույն կիսաստված կառավարիչների հնագույն դավադրության ծրագիրն է, ներառյալ ինքը՝ Նատլան, որը դարերի մոռացումից հետո վերադարձել է կյանք և որոշել է հարություն առնել Ատլանտիսի կորցրած մրցավազքը արտեֆակտի օգնությամբ։ Ճշմարտությունը որոնելու համար գլխավոր հերոսը՝ Լարա Քրոֆթը, կայցելի Պերու, Հունաստան, Եգիպտոս, ինչպես նաև Ատլանտիդաի օվկիանոսի մի աննկատ կղզի, որը պարզվում է, Ատլանտիդան՝ թաղված է ջրի սյունի տակ։

Մակարդակներ
-----------

### Պերու

1. Քարանձավներ  

2. Վիլկաբամբա քաղաք  

3. Կորած հովիտ  

4. Կուալոպեկի դամբարանը

### Հունաստան

1. Սուրբ Ֆրանցիսկոսի վանք  

2. Կոլիզեում  

3. Միդաս պալատ  

4. Ջրամբարը  

5. Տիխոկանի դամբարան

### Եգիպտոս

1. Կոմունաների տաճար  

2. Խամունի օբելիսկ  

3. Ժառանգության տաճար

### Ատլանտիդա

1. Նատլայի պեղումները  

2. Ատլանտա  

3. Մեծ բուրգը

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tombraider.com(անգլ.)
**Քուրթուլուշ** (թուրքերեն՝ ազատություն, նախկինում կոչվել է *Թաթավլա* (հուն․՝ Ταταύλα)), բազմէթնիկ թաղամաս Ստամբուլի եվրոպական հատվածում, Շիշլի շրջանում։ Թաղամասը բնակեցված է թուրքերով, հայերով, քրդերով և հույներով։ Թաղամասում բնակվում են նաև քիչ քանակությամբ հրեաներ։ Թուրքերենից թարգմանած Քուրթուլուշ նշանակում է ազատություն։

Պատմություն
-----------

Թաղամասը կառուցվել է 16-րդ դարում Քիոսի հույների կողմից, ովքեր Օսմանյան կայսրության ժամանակ այստեղ էին եկել աշխատելու նավաշինարաններում, որոնք գտնվում էին հարևան Քասըմփաշա թաղամասում։ 1832 թվականին թաղամասը հրդեհվել է, որի արդյունքում ամբողջությամբ այրվել են 600 տներ և 30 խանութներ։ Թաթավլան եղել է Կոստանդնուպոլսի հունական կենտրոնը։ 19-րդ դարի կեսին թաղամասի բնակչությունը կազմել է 20,000 մարդ։ Թաղամասում եղել են ուղղափառ եկեղեցիներ, դպրոցներ և տավերնաներ (հունական ռեստորան)։ Հունաբնակ լինելու պատճառով թաղամասը հաճախ անվանել են նաև «Փոքր Աթենք»։

Թաղամասը Թաթավլայից վերանվանվել է Քուրթուլուշ՝ հանրապետական կարգերի հաստատումից 6 տարի անց։ Թաղամասը մեծապես տուել է 1929 թվականի ապրիլի 13-ին, երբ 207 տներ այրվել են։ Բալկանյան պատերազմներից սկսած թաղամասի հույն բնակչության թիվը մեծացել, ընդհուպ մինչև Ստամբուլի ջարդերը, որոնք տեղի են ունեցել 1955 թվականին։ Քուրթուլուշը հիմնականում բնակեցված է եղել բանվոր հույներով, այն դեպքում, երբ հարուստ հույները և թուրքերը ապրել են, օրինակ, Թարաբիայում կամ Բոսֆորի ափագծով մեկ։ 19-րդ դարի վերջին մի շարք շքեղ առանձնատներ կառուցվել են Քուրթուլուշում, որոնց մի մասը կանգուն է մինչ օրս։

Քուրթուլուշում է տեղի ունեցել նաև հունական Բակլահորանի շքահանդեսը, որը նշվել է հույն բնակչության կողմից և արգելվել թուրքական իշխանությունների կողմից 1943 թվականին։ Քաղաքային իշխանությունների որոշմամբ այն սկսել է տոնվել 2010 թվականից սկսած։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Didem Danis, Ebru Kayaalp. «Elmadag: A Neighborhood in Flux» (PDF). Institut Francais D'Etudes AnatoliennesEORGES DUMEZIL. էջ 19. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
2. ↑  Mullins, Ansel. «Reviving Carnival in Istanbul». New York Times. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 1-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7568316-7 · VIAF: 237486382 · WorldCat VIAF: 237486382 |

 |
**Ժողովածու** (1288), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1288 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1612-1613 թվականներին Հակոբ Կամենեցի, Աստուածատուր Թոխաթեցի գրիչների կողմից, ենթադրաբար Կամենում։ Ստացողը եղել է Հովսեփ պարոնտերը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.8×16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 512 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրդիրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է մագաղաթիի վրա՝ լատիներենով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 411բ, 506բ, հետագայի՝ 507ա (1684 թ)։ 509ա (1696 թ․), 508բ (1700 թ․), 503բ, 509բ (18-րդ դար)։

Բովանդակություն
---------------

* Գր․ Տաթևացւոյ Մեկնութիւն Մատթէի։
* Մատթ․ Ջուղայեցւոյ Մեկնութիւն Յովհաննու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 518 — 1636 էջ։
Շերվյե կոմունան Թրոմս ֆյուլքեի քարտեզին
**Շերվյե** (նորվ.՝ Skjervøy), կոմունա Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Շերվյե քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 478 կմ² տարածք։

Կոմունայի կարգավիճ0ակ է ստացել 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ 1863 և 1886 թվականներին Շերվյեից առանձնացվեցին Քվենանգեն և Նորդռեիսա կոմունաները։ Մայրցամաքում գտնվող տարածքը 1972 թվականի հունվարի 1-ին միացվեց Նորդռեիսային։ Կումունան իր անվանումը ստացել է Շերվյե փոքրիկ կղզուց, որտեղ կառուցվել է կոմունայի ամենահին եկեղեցին։

Կոմունայի տարածքը իրենից ներկայացնում է մի քանի կղզիներից կազմված տարածք, որտեղի բնակիչների հիմնական զբաղմունքը ձկնորսությունն է։

Շերվյեում է գտնվում 1721 թվականին կառուցված եկեղեցի։

Կղզիները միմյանց հետ միացված են կամուրջներով, իսկ գլխավոր կղզին մայրցամաքի հետ ստորջրյա թունելով։

Շերվյեի զինանշանը
-----------------

Շերվյե կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1987 թվականի մարտի 27-ին և իրենից ներկայացնում է արծաթագույն գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է սև գույնի անգղ։ Անգղը խորհրդանշում է այն, որ ինչպես կոմունայի տարածքում ապրող անգղները, այնպես էլ մարդիկ ապրելու համար զբաղվում են ձկնորսությամբ։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Շերվյե կոմունայում բնակվում է 2897 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2011-06-28 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen". (նորվեգերեն)
Շի կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Շի** (նորվ.՝ Ski), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Շի քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 165.54 կմ² տարածք։

Պատմություն
-----------

Շի կոմունայի տարածքում հայտնաբերված հնագույն բնակատեղիներում գտնվել են բազմաթիվ հնագիտական իրեր, որոնցից ամենահինը ունի շուրջ 11000 տարվա պատմություն։ Հայտնաբերվել են նաև Քարե դարի կենցաղային գործիքներ, ինչպիսին է քարե կացինը։ 1150 թվականին Շիի տարածքում կառուցվեց քարե եկեղեցի։

Շիի զինանշանը
-------------

Շի կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1986 թվականի դեկտեմբերի 19-ին և իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը կլոր, որի վրա պատկերված է արծաթագույն երեք ձիու գլուխ, որոնք դասավորված են այնպես, որ պատկերեն հավերժության նշան։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Շի կոմունայում բնակվում է 27815 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում աճ է գրանցել։

Սպորտ
-----

Շի կոմունայում առկա է սպորտային կյանքը։ Այստեղ գործում են բազմաթիվ ակումբներ, այդ թվում՝ ֆուտբոլի։ Շի ֆուտբոլային ակումբը խաղում է Նորվեգիայի ֆուտբոլի երկրորդ առաջնությունում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine (նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 13. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
**Մադաբայի մարզ** (արաբ․՝ محافظة مادبا‎‎), մարզ Հորդանանի Թագավորության արևմտյան հատվածում։

Հյուսիսում սահմանակցում է Էլ-Բալկայի մարզին, արևելքում՝ Ամմանի մարզին, հարավային հատվածում սահման ունի Էլ-Քարակի հետ, իսկ հարավային մասում ընդհանուր սահման ունի Պաղեստինի Ինքնահռչակ Հանրապետության հետ, իսկ ափերը ողողում են Մեռյալ ծովի ջրերը։

Մադաբայի մարզը Հորդանանի տասներկու մարզերից 10-րդն է՝ ըստ տարածքի մեծության և զբաղեցնում է ընդհանուր Հորդանանի տարածքի 1,06 %-ը։ Տարածքը կազմում է 940 կմ²։

Ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների, Մադաբայի մարզը ունի 156 300 մարդ բնակչություն։ Ըստ բնակչության թվի, մարզը 8-րդն է Հորդանանում։ Բնակչության խտությունը՝ 166,28 մարդ/կմ²։

Վարչական միավոր
---------------

Ըստ Հորդանանի սահմանադրության 12-րդ կետի, որը նվիրված է վարչական բաժանմանը, Մադաբայի մարզը բաժանված է երկու ենթաօրենսդրական շրջանների։

Մադաբայի մարզը իր ներսում ունի ավելի քան 70 գյուղական և քաղաքային բնակավայրեր։ Մադաբայի մարզի ենթաօրենսդրական շրջաններն են.

* Զիբանի շրջան (արաբ․՝ منطقة المشقة‎‎), վարչական կենտրոնը՝ Զիբան քաղաք
* Մադաբայի շրջան (արաբ․՝ منطقة مادبا‎‎), վարչական կենտրոնը՝ Մադաբա քաղաք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հորդանանի Թագավորության ագրո-մշակութայի արաբական կայքը (արաբ.)
Սյոր-Վարանգեր կոմունան Ֆինմարք ֆյուլքեի քարտեզին
**Սյոր-Վարանգեր** (նորվ.՝ Porsanger, սամ.՝ Mátta-Várjjaga gielda),  կոմունա Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում։ Վարչական կենտրոնն է Կիրկենես քաղաքը։ Զբաղեցնում է 3967.5 կմ² տարածք։ Ունի 9860 բնակիչ (2012 թ.): Պաշտոնական լեզուն է բուկմոլը։ Կոմունան արևելքից սահմանակից է Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզին։

Սյոր-Վարանգերի Նեյիդեն գյուղում է գտնվում սկոլթ-սաամների մշակույթի թանգարանը (*Østsamisk museum*):

2012 թվականի մայիսի վերջից գործում է Սյոր-Վարանգերի և ռուսական Պեչեգանի շրջանի բնակիչների՝ այդ տարածքներում առանց վիզային տեղաշարժի մասին համաձայնագիրը։

Անվանում
--------

Կոմունայի *Sør-Varanger* անվանումն առաջացել է համանուն ֆյորդի անունից։ *Ver* հայերեն նշանակում է «ձկնորսական գյուղ», իսկ *angr*՝ «ֆյորդ»։

Զինանշան
--------

Կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1982 թվականի ապրիլի 16-ին։ Այն պատկերում է կրակի 3 բոց։ Երեք թիվը ցույց է տալիս կոմունայի եկամտի երեք աղբյուրները՝ գյուղատնտեսություն, լեռնահանքային արդյունաբերություն և ձկնորսություն։ Բացի այդ, երեք թիվը նաև խորհրդանշում է կոմունայի երեք գետերը՝ Նեյդեն, Պացոկի և Վորեմա, ինչպես նաև 3 մշակույթները՝ նորվեգական, սաամական և ֆիննական։

Աշխարհագրություն
----------------

Կոմունայի մակերեսը կազմում է 3968 կմ²։ Այն սահմանակից է Ռուսաստանին և Ֆինլանդիային։ Վարչական կենտրոնը Կիրկենես քաղաքն է։ Այն հանդիսանում է *Hurtigruten* նավագնացության երթուղու և Е105 մայրուղու վերջնակետը։ Կիրկենեսի մոտ է գտնվում համանուն օդանավակայանը, որտեղից իրականացվում է դեպի Օսլո գնացող ուղիղ չվերթներ։ Վարչական կենտրոնում տեղակայված է ռուսական հյուպատոսություն։ Պացոկի գետի երկայնքով տեղակայված են նաև այլ քաղաքներ ու գյուղեր։

Տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են կեչու և սոճու անտառները։ Բարենցի ծովի առափնյա տարածքներում առկա են բազմատեսակ մացառաթփեր։

Տնտեսություն
------------

2009 թվականին միլիարդատեր Ֆելիքս Չուդին գնեց Կիրկենեսի մոտ գտնվող Սյուդ-Վարանգեր հանքը և վերսկսեց երկաթի հանքաքարի արդյունահանումը։ 2010 թվականին հյուսիսային նավագնացության երթուղով 40.000 տոննա երկաթի հանքաքար է արտահանվել Չինաստան։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Ռուսաստան Ռուսաստան Սևերամորսկ

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 84. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. ↑  Rygh, Oluf (1924). Norske gaardnavne: Finmarkens amt (in Norwegian) (18 ed.). Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. p. 288.
3. ↑  *Heather Yundt, Catherine Benesch*: Соглашение о безвизовом перемещении — знак крепких пограничных отношений. Արխիվացված 2016-03-03 Wayback Machine (ռուսերեն)
4. ↑  Norske Kommunevåpen, 1990. Nye kommunevåbener i Norden. (նորվեգերեն)
5. ↑  Չինաստանը երկաթի հանքաքար է ներկրում Նորվեգիայից: Արխիվացված 2015-09-24 Wayback Machine (ռուսերեն)
6. ↑  Города-побратимы Мурманской области. Արխիվացված 2015-01-28 Wayback Machine (ռուսերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Коммуна Сёр-Варангер (անգլ.) (նորվ.)
* Статистика климата Сёр-Варангера от Met.no Արխիվացված 2005-02-07 Wayback Machine (նորվ.)
Պորսանգեր կոմունան Ֆինմարք ֆյուլքեի քարտեզին
**Պորսանգեր** (նորվ.՝ Porsanger),  կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում (մարզում)։ Վարչական կենտրոնն է Լակսելվ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 4872.69 կմ² տարածք։ Ունի 3946 բնակիչ (2012թ.): Պաշտոնական լեզուներն են՝ Բուկմոլը, Հյուսիսսաամերենը և Քվեներենը։

Անվանում
--------

Կոմունայի անվան սկզբնամասը՝ *pors* ամենայն հավանականությամբ առաջացել է տեղանքի ճահիճներում աճող ծաղիկներից մեկի անունից։ Մեկ այլ տեսակետի համաձայն *pors* բառը սաամերեն *borsi* բառի ձևափոխված տարբերակն է, որը նշանակում է ջրվեժ։ Անվան երկրորդ մասը՝ *angr*-ը, նշանակում է ֆյորդ։

Աշխարհագրություն
----------------

Պորսանգերը տարածքի մեծության առումով Նորվեգիայի երրորդ մեծ կոմունան է։ Տեղակայված է ֆյուլքեյի կենտրոնական մասում։ Շրջապատված է Պորսանգեր ֆյորդի ափերով, որը հանդիսանում է Նորվեգիայի չորրորդ ամենաերկար ֆյորդը։ Հյուսիս-արևմուտքից սահմանակից է Կվալսուն և Մոսյո, հյուսիսում՝ Նորդկապ, արևելքում՝ Լեբեսյու, հարավում՝ Կարասիոկ, արևմուտքում՝ Ալտա կոմունաներին։ Վարչականկենտրոնն ու խոշորագույն բնակավայրն է Լակսելվը։ Մնացած բոլոր բնակավայրերը տեղակայված են ֆյորդի երկայնքով, որոնցից են՝ Կիստրանդ, Օլդերֆյորդ, Բյորսելվ։ Կոմունայում, ֆյորդից հարավ-արևմուտք, գտնվում է Ստասբուրսդալեն ազգային պարկը, որտեղ գտնվում է ամենահյուսիսային սոճու անտառը։

Կոմունայի տարածքում կարելի է ականատես լինել նաև սպիտակ գիշերների, որոնք լինում են մայիսի 16-ից հուլիսի 27-ը ընկած ժամանակահատվածում։ Բևեռային գիշերները տևում են նոյեմբերի 25-ից հունվարի 16-ը։ Տարածաշրջանը հայտնի է իր ֆաունայով։ Այստեղ հանդիպում են բազմաթիվ անհետացող կենդանատեսակներ։ Ամռանը ափերին ձվադրում են հազարավոր թռչուններ։

Բնակչություն
------------

2012 թվականի տվյալներով կոմունայում բնակվում է 3946 մարդ։ Պորսանգերը Նորվեգիայի միակ կոմունան է, որտեղ գործում է միանգամից 3 պաշտոնական լեզու՝ Բուկմոլը, Հյուսիսսաամերենը և Քվեներենը։

Տնտեսություն
------------

Պորսանգերի տնտեսության մեջ զգալի դեր է կատարում կոմունայում տեղակայված Նորվեգիայի զինված ուժերի ռազմաբազան և օդանավակայանը, որի թռիչքուղին օգտագործվում է նաև քաղաքացիական օդանավերի կողմից։ Այստեղ է գտնվում աշխարհի ամենահյուսիսային գինեգործական գործարանը։ Որպես հումք ծառայում է ակնաթուփի պտուղները։

Հասարակական կյանք
-----------------

Կոմունայում գործում է սաամերենով հրապարակվող *Ságat* թերթ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  SSB: Befolkningsstatistikk
2. 1 2  "Jukvam, Dag. «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen»

Արտաքին հղումներ
----------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Պորսանգեր** կատեգորիայում։ |

* Activities & tourism in Porsanger. (նորվեգերեն)
* Stabbursnes nature house and museum. (նորվեգերեն)
* Angling in Porsanger. (նորվեգերեն)
Ուլենսաքեր կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Ուլենսաքեր** (նորվ.՝ Ullensaker), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Էսհեյմ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 252.46 կմ² տարածք։

Ուլենսաքերի զինանշանը
---------------------

Ուլենսաքեր կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 8-ին և իրենից ներկայացնում է դարչնագույն եզրերով կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է Տորի նիզակակիր Ուլլը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ուլենսաքեր կոմունայում բնակվում է 26934 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում մոտ կրկնակի աճ է գրանցել։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2011-07-09 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
Մելդալ համայնքը Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության քարտեզին
**Մելդալ** (նորվ.՝ Meldal), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Մելդալ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 613.34 կմ² տարածք։

Համայնքը ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ Նախկին անվանումը եղել է Meðaldalr, որը հին իսլանդերեն է։ Ներկայիս անվանումը թարգմանաբար նշանակում է դաշտավայր։

Համայնքի տարածքում ակտիվ գործունեություն է իրականացնում Նորվեգական եկեղեցին, որը իր ենթակայության ներքո ունի 1929 և 1988 թվականներին կառուցված երկու կրոնական կառույց։

Մելդալի զինանշանը
-----------------

Մելդալ համայնքի զինանշանը հաստատվել է 1985 թվականի փետրվարի 5-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնի վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է դեղին գույնի անիվ, մեջտեղում հասկ։ Այն խորհրդանշում է արտադրությունը և գյուղատնտեսությունը, որոնք զարգացած են համայնքի տարածքում։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Մելդալ համայնքում բնակվում է 3,920 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի նվազում է գրանցվել։

Աշխարհագրություն
----------------

Մելդալ համայնքի տարածքով հոսում է Օրկլա գետը։ Նրա սահմանին են գտնվում Հոսթովաթնեթ և Սվորքսյոյեն լճերը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: (նորվեգերեն)
Ֆլեսբերգ կոմունան Բուսկերուդ ֆյուլքեի քարտեզին
Բուսկերուդ ֆյուլքեն Նորվեգիայի քարտեզին
**Ֆլեսբերգ** (նորվ.՝ Flesberg), կոմունա Նորվեգիայի Բուսկերուդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Լամպելան քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 561.92 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին։

Ֆլեսբերգի զինանշանը
-------------------

Ֆլեսբերգ կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1989 թվականի մարտի 10-ին և իրենից ներկայացնում է կանաչ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է երկու փայտաչափ։ Այն խորհրդանշում է կոմունայի տարածքում փայտամշակման զարգացած արտադրությունը։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ֆլեսբերգ կոմունայում բնակվում է 2521 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon.(նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից:(նորվ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen".(նորվ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |

 |
**Նիկանդր Վասիլևիչ Չեսնոկով**, (ռուս.՝ Никандр Васильевич Чесноков, 1843, Ստարոչերկասկայա, Չերկասկի շրջան, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1928), ռուս խորհրդային գրող։

Կենսագրություն
--------------

Նիկանդր Վասիլևիչ Չեսնոկովը ծնվել է Վոյսկա Դոնսկի մարզի Ստարոչերկասկայա ստանիցայում, կազակական ընտանիքում։ Նրա հայրը Դոնի առևտրական կազակներից էր, ուներ սեփական բեռնանավ, Դոնի վերին շրջաններից հացահատիկ էր գնում և վերավաճառում արտասահմանցիներին Ռոստովում ու Տագանրոգում։ Տասը տարեկանից Նիկանդրն օգնում էր հորը, այնուհետև աշխատանքի է տեղավորվում Ստավրոպոլ քաղաքի առևտրականներից մեկի մոտ, որպես գործակատար։ Այդ տարիներին երեխան շատ էր կարդում և զբաղվում ինքնակրթությամբ։

Ավելի ուշ Չեսնոկովն աշխատում է շրջիկ լուսանկարիչ, պատրաստում է մարզի բնակչության դիմանկարները և նկարազարդում եկեղեցիները։ Ամուսնանալուց հետո նա տեղափոխվում է Կոնստանտինովսկ ստանիցա, 1887 թվականին այդտեղ կազմակերպում է «Գյուղատնտեսական մեքենաների և մեխանիզմների բաշխման ընկերություն»։

Քանի որ առևտուր չկար, նա վերադառնում է Ստարոչերկասկայա և նյարդային շոկից կորցնում լսողությունը։ Չեսնոկովը ողջունել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը, սակայն վատ է վերաբերել քաղաքացիական պատերազմին, քանի որ նրա որդին` Միխայիլը, զոհվել է պատերազմի ժամանակ։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Չեսնոկովը տարվել է գրական գործունեությամբ։ Պատմաբան և գրող Եվգրաֆ Սավելևի հետ մասնակցել է «Դոնի գրական ժողովածուների» հրապարակմանը, որոնք լույս են տեսել 1909-1910 թվականներին Նովոչերկասկում։ Ժողովածուում նա հրատարակել է որոշ բանաստեղծություններ և «Իվան Չիգա» բանաստեղծությունը, որի համար դատապարտվել է մեկ տարվա ազատազրկման։ Պատճառն այն է, որ նա բանաստեղծության մեջ արքային և միապետությունն կոչում է «կազակների երդվյալ թշնամիներ»։

Չեսնոկովը «Իվան Չիգան» բանաստեղծության հեղինակն է, որը պատմում է դոնի նավաստի կազակ Իվանի մասին։ Հավանաբար, 1913-1914 թվականներին Չեսնոկովի բանաստեղծությունը տպագրվել է առանձին գրքով։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո նա կազմեց երգաքառյակներ, հավաքագրեց լեգենդներ։ Գրել է նաև «Ադամի առաջին կինը` Լիլիթը» զավեշտական բանաստեղծությունը։

Գրականություն
-------------

* Астапенко М. П. Астапенко Г. Д. Астапенко Е. М. Казасья доля — Дон, степь да воля. Ростовн/Д, 2014. с. 303, 320 с.: ил. ISBN 978-5-87259-806-0.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «А ЛЮБИ ОДНУ СВОБОДУ, И СЛУЖИ ВСЕМУ НАРОДУ»
| Հոծ միջավայրի մեխանիկա |
| --- |
| Diagram illustrating a derivation using Bernoulli's Law |
| Պահպանման օրենքներ
* Էներգիայի
* Զանգվածի
* Իմպուլսի

 |
| Հոծ միջավայրի մեխանիկա
* Լարվածություն
* Դեֆորմացիա
* Առաձգականություն
* Պլաստիկություն
* Ծռում

 |
| Հիդրոմեխանիկա
* Հեղուկներ
* Մակերևութային լարվածություն
* Մազական երևույթներ

 |
| Առաձգականության տեսություն
* Ռեոլոգիա
* Մածառաձգականություն
* Ֆեռոմագնիսական հեղուկ

 |
| Հավասարումներ
* Անխզելիության հավասարում
* Էյլերի հավասարում
* Նավիե-Ստոքսի հավասարում
* Դիֆուզիայի հավասարում
* Հուկի օրենք

 |
| Գիտնականներ
* Բեռնուլի
* Բոյլ
* Կոշի
* Սեզար
* Էյլեր
* Գեյ-Լյուսակ
* Հուկ
* Պասկալ
* Նյուտոն
* Նավիե
* Ստոքս

 |
| * դ
* ք
* խ
 |

Նավիե–Ստոքսի բանաձևի հիման վրա կառուցված 3D գրաֆիկ
**Նավիե-Ստոքսի հավասարում** (Լ. Նավիեի և Ջ. Ստոքսի անունով), մածուցիկ հեղուկի (գազի) շարժման դիֆերենցիալ հավասարում։ Անսեղմելի ({\displaystyle \rho =const} խտությամբ) և չտաքացվող ({\displaystyle T=const} ջերմաստիճանով) հեղուկի համար Նավիե-Ստոքսի հավասարում ուղղանկյուն կոորդինատական համակարգում տրվում է 3 հավասարումների համակարգով (բերվում է միայն մեկը, մյուս երկուսը ստացվում են՝ {\displaystyle x}-ը փոխարինելով {\displaystyle y}-ով, {\displaystyle y}-ը՝ {\displaystyle z}-ով, {\displaystyle z}-ը՝ {\displaystyle x}-ով).

{\displaystyle {\frac {\partial v\_{x}}{\partial t}}+v\_{x}{\frac {\partial v\_{x}}{\partial x}}+v\_{y}{\frac {\partial v\_{x}}{\partial y}}+v\_{z}{\frac {\partial v\_{x}}{\partial z}}=x-{\frac {1}{\rho }}{\frac {\partial p}{\partial x}}+\nu {\Delta }^{2}V\_{x}} {\displaystyle \qquad (1)}
Այստեղ {\displaystyle t}-ն ժամանակն է, {\displaystyle x,y,z}-ը հեղուկի մասնիկի կոորդինատներն են, {\displaystyle v\_{x},v\_{y},v\_{z}}-ը՝ մասնիկի ({\displaystyle v}) արագության պրոյեկցիաներն են. {\displaystyle \nu ={\frac {\mu }{\rho }}} -ն՝ մածուցիկության կինեմատիկական գործակիցն է, {\displaystyle \Delta }-ն՝ Լապլասի օպերատորը, {\displaystyle p}-ն՝ ճնշումը, {\displaystyle X,Y,Z}-ը ծավալային ուժի պրոյեկցիաները։ Համակարգը փակ լինելու համար 1-ին հավասարմանը միացնում են նաև անխզելիության հավասարումը, որն անսեղմելի հեղուկի համար ունի՝

{\displaystyle \theta ={\frac {\partial v\_{x}}{\partial x}}+{\frac {\partial v\_{y}}{\partial y}}+{\frac {\partial v\_{z}}{\partial z}}=0}, {\displaystyle \qquad (2)}
տեսքը։ Այս երկու հավասարումների ինտեգրման համար տրվում են սկզբնական և եզրային պայմաններ։ Նավիե-Ստոքսի հավասարումը կիրառում են իրական գազերի և հեղուկների շարժումն ուսումնասիրելիս, ընդ որում հիմնականում սահմանափակվում են մոտավոր լուծումներով։

Տես նաև
-------

* Անխզելիության հավասարում
* Հազարամյակի մրցանակային խնդիրներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 195)։*  |
Ռանդաբերգ կոմունան Ռուգլան ֆյուլքեի քարտեզին
**Ռանդաբերգ** (նորվ.՝ Randaberg), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ռանդաբերգ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 24.63 կմ² տարածք։

Պատմություն
-----------

Կոմունայի տարածքում բնակվում են հին նորվեգացիների ժառանգները, ովքեր այստեղ են եկել մոտ 12.000 տարի առաջ (ըստ որոշ նորվեգացի գիտնականների)։ Ենթադրվում է որ Ստվարտհոլա (նորվ.՝ Svarthola) քարանձավում 6000 տարի առաջ բնակվել են 25 հոգուց կազմված մարդկանց խումբ։ Այդ մարդիկ հիմնականում որսորդությամբ և հատապտուղներ հավաքելով էին զբաղված։ 2000 տարի առաջ նրանք սկսեցին զբաղվել նաև անասնապահությամբ, ինչը մինչ օրս էլ տեղաբնակների հիմնական զբաղմունքն է։

Ռանդաբերգի զինանշանը
--------------------

Ռանդաբերգ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ բոլոր եզրերին պատկերված է սպիտակ գույնի ամբողջական շրջանակներ։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ռանդաբերգ կոմունայում բնակվում է 10 737 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը արձանագրել է կայուն աճ։

Մշակույթ
--------

Քաղաքը ունի հազարամյա պատմություն և տարբեր ժամանակաշրջանների պատմամշակութային հուշարձաններ, որոնցից ամենահայտնին է Գրյոդեմե եկեղեցին։ Քաղաքի 1000-րդ ծննդյան կապակցությամբ կազմակերպվել է մեծ տոնակատարություն, բացվել է հսկայական ծառուղի։

Կրթություն
----------

Ռանդաբերգում գործում է երեք դպրոց՝ Հարեսթադ (նորվ.՝ Harestad skole), Գերդեմ (նորվ.՝ Grødem skole) և Գոա (նորվ.՝ Goa skole): Բոլոր դպրոցները 10-ամյա են։

Ռանդաբերգից հայտնի մարդիկ
-------------------------

* Յոն Տորբեգրոսեն (ծնվ. 1153) Lendemann og adelsmann
* Յանռհալդ Յոնստադեր (ծն 1178) Gift med Skule Bårdsson, mormor til Magnus Lagabøte
* Գոա Ռեյդեր, (1942) ֆուտբոլիստ
* Բյարտե Թյոստհեյմ (1967), underholder i NRK P3
* Թոմ Տվեյդ (1968) քաղաքական գործիչ, fylkesordfører i Rogaland
* Բենտ Յհո (1971) խորհրդարանի պատգամավոր
* Ռունե Հոլտ (1973) Verdensmester i Speedway
* Հանս-Պետեր Լինդստրոմ, (1973) պրոդյուսեր, DJ և երաժիշտ
* Էրիկ Ֆուգլեստադ, (1974) ֆուտբոլիստ
* Բյորգե Ֆորդհեյմ, (1975) երաժիշտ
* Ալեքսանդր Գաբրիելսեն (1985) ֆուտբոլիստ
* Թվեն Աութսբե, (1985) ֆուտբոլիստ
* Ֆրեդ Անտոն Ինֆրեգիբե, investor

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2011-05-13 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  07459: Alders- og kjønnsfordeling i kommuner, fylker og hele landets befolkning (K) 1986 - 2023 — Statistics Norway, 2023.
2. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 43. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
3. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. p. 206.
**Լյու Հան** (չին. 刘刚, հունվարի 30, 1961(1961-01-30), Liaoyuan, Գիրին, Չինաստան), չինացի գիտնական և քաղաքական ակտիվիստ։

Կենսագրություն
--------------

Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձություններից առաջ Լյուն ուսումնասիրում էր տեսական ֆիզիկա (մեխանիկա, աերոդինամիկա, օպտիկա, նյութագիտություն)։ 1984 թվականին Պեկինի համալսարանում ստացել է ֆիզիկայի մագիստրոսի աստիճան։ Դասավանդել և աշխատել է նաև ընկերություններում, ինչպես նաև Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի բաժնում։

1980 թվականների սկզբին ծանոթացել է Ֆան Լիչժիի հետ։ Լյուն կազմակերպեց Պեկինի անկախ ուսանողների միությունը և ինքը Տյանանմեն հրապարակի իրադարձությունների ժամանակ ուսանողների ամենաակնառու առաջնորդներից էր։ Երկու շաբաթ անց նա ձերբակալվեց։ Նա դատապարտվեց 6 տարվա ազատազրկման։

1996 թվականին ԱՄՆ արտագաղթելուց հետո Կոլումբիայի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի կոչում համակարգչային գիտությունների ոլորտում։ Լյուն աշխատել է Բելլի լաբորատորիայում (Նյու Ջերսի)։

Գիտական ուսումնասիրություններ
-----------------------------

Լյուն Ռամակրիշնանի (անգլ. K. G. Ramakrishnan) հետ առաջարկել է A\*Prune երկաթուղու ալգորիթմը, որը արդյունավետությամբ համեմատելի էր լավագույն երթուղայնացման ալգորիթմների հետ պատահական գծապատկերների վրա փորձարկումը։

Մշակված է ծրագրակազմ և օպտիկական հեռահաղորդակցման համար նախատեսված օպտիկական երթուղայինների նոր դաս։

Նրա նոր հետազոտությունը՝ T-Forward մեթոդը, մաթեմատիկական մոդելի լավագույն արդյունքի նոր լուծում է և ոչ գծային ծրագրավորման (NLP) ուռուցիկ ֆունկցիայի փակ ձևով լուծում։ Գծային ծրագրավորումը մաթեմատիկական օպտիմալացման մասնավոր դեպք է։ T-Forward մեթոդը իրագործելի է տարածաշրջանում, առաջ է շարժվում T- ձևավորված ուղուց դեպի օբյեկտիվ ֆունկցիայի աճող ուղղություն։ Տեսականորեն, T-forward մեթոդը գծային ծրագրավորման կատարելագործված տարբերակ է, և այն ապահովում է մաթեմատիկական օպտիմալացման տեսության գծային ծրագրավորման խնդիրների լուծման առավել հարմար և ճշգրիտ ձևը։ Այն առաջարկվել է Լիու Հանի կողմից 2014 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Human Rights Watch - Liu Gang - Tiananmen Square, 15 Years On
3. ↑  CiteSeerX — A\*Prune: An Algorithm for Finding K Shortest Paths Subject to Multiple Constraints
4. ↑  Лю Ган, Т-Forward Метод: Подход в замкнутом виде решения и полиномиальное время для выпуклый нелинейного программирования (Liu Gang, T-Forward Method: A Closed-Form Solution and Polynomial Time Approach for Convex Nonlinear Programming)
**Ժողովածու** (2025), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2025 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1651 թվականին Հովհաննես և Սիմոն գրիչների կողմից, Ամիթում։ Ստացողը եղել է Սամուել աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 12×9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 207 թերթից։ Գրված է միասյուն բոլորգիրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ սպիտակ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 114ա, 177ա, 178բ, հետագայի՝ 1բ (1700 թ․), 207ա (XVII- XVIII դարեր), կնիք՝ 1ա (Գրիգոր), 1բ (1671 թ․, Կիրակոս վարդապետ), 151ա (Խաչատուր)։

Բովանդակություն
---------------

* Տօնացոյց, Աւետարանացոյց
* Մեսեդիք
* Ներսէս Շնորհալւոյ Կարգավորութիւն Հայաստանեաց եկեղեցւոյ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 702 — 1636 էջ։
Ռենեբու համայնքը Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության քարտեզին
**Ռենեբու**  (նորվ.՝ Rennebu), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Բերքոք քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 947.97 կմ² տարածք։

Համայնքը ստեղծվել է 1839 թվականին, երբ այն առանձնացվեց Մելդալ համայնքից։ Նախկին անվանումը գրվելն է Rennabú: Նրա տարածքում ակտիվ գործունեություն է իրականացնում Նորվեգական եկեղեցին։ Գործում են 1669, 1878, 1962, 2000 թվականներին կառուցված եկեղեցիներ։

Զինանշան
--------

Ռենեբու համայնքի զինանշանը հաստատվել է 1982 թվականի փետրվարի 18-ին և իրենից ներկայացնում է դեղին վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ պատկերված է Ռենբուի եկեղեցու հատակագիծը ներկված կարմիր գույնով։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ռենեբու համայնքում բնակվում է 2,622 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա։

Աշխարհագրություն
----------------

Ռենեբու համայնքի տարածքը ունի բազմազան ֆաունա և ֆլորա։ Ռելիեֆը հիմնականում լեռնային է։ Առկա են բազմաթիվ լճեր, անտառապատ տարածքներ և ճահճադաշտեր։ Անտառներում աճում են հիմնականում կեչու և սոճու ծառեր։ Այստեղ բնակվում են ինչպես լայն կենսատարածք ունեցող կենդանատեսակներ, այնպես էլ կարմիր գրքում հայտնված թռչուններ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 65. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine (նորվեգերեն)
**Խոտորումների տեսություն**, ֆիզիկական խնդիրների լուծման մոտավոր մեթոդ. կիրառվում է այն դեպքում, երբ դիտարկվող խնդիրը կարելի է հանգեցնել համեմատաբար ավելի պարզ, հայտնի լուծումով խնդրի։ Այդ պարզ խնդիրը կոչվում է չխոտորված, իսկ այն անդամները, որոնցով հավասարումների դիտարկվող համակարգը տարբերվում է չխոտորված խնդրից, կոչվում են խոտորում։

Խոտորումների տեսություն առաջին անգամ կիրառվել է երկնային մեխանիկայում՝ երեք մարմինների խնդիրը քննարկելիս։ Քվանտային մեխանիկայում խոտորումների տեսություն հնարավորություն է տալիս հաջորդական մոտավորությունների օգնությամբ հաշվել չխոտորված համակարգի էներգիայի մակարդակների ու համապատասխան ալիքային ֆունկցիաների ուղղումները և ստանալ սկզբնական հավասարման մոտավոր լուծումները։ Այս մեթոդի օգնությամբ մասնավորապես հաշվի են առնվում էլեկտրոնների թույլ (սպին-սպինային, սպին-ուղեծրային), իսկ որոշ դեպքերում՝ կուլոնյան փոխազդեցությունները ատոմներում։ Այն կիրառվում է նաև արտաքին էլեկտրական կամ մագնիսական դաշտում գտնվող ատոմի էլեկտրոնների էներգիայի քվանտային մակարդակների և ալիքային ֆունկցիաների փոփոխությունն ուսումնասիրելիս։ Դաշտի ազդեցությունը համարվում է փոքր ուղղում կամ խոտորում։

Գրականություն
-------------

* Սահակյան Գ. Ս. Չուբարյան Է. Վ. Քվանտային մեխանիկա, Ե. 1972
* Ландау Л. Д. Лифшиц Е. М. Квантовая механика, M. 1974

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 83)։*  |
**Լեոնիդ Հենրիկի Խաչիյան** (ռուս.՝ Леонид Генрихович Хачиян, մայիսի 3, 1952(1952-05-03), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 29, 2005(2005-04-29), Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), հայազգի խորհրդային և ամերիկյան գիտնական-մաթեմատիկոս։

Կենսագրություն
--------------

Խաչիյանի պապը ապրել է Ղարաբաղում։ 9 տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։ 1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի կառավարման և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ 1978 թվականին պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն, իսկ 1984 թվականին՝ դոկտորական։ Աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ-ի Հաշվողական կենտրոնում և Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտում։

Գործունեություն
---------------

Լեոնիդ Խաչիյանն առաջինն էր, ով առաջարկեց պոլինոմիալ ալգորիթմ գծային ծրագրավորման խնդիրների լուծման համար, որը էլիպսոիդների մեթոդի տարատեսակներից մեկն էր։ Չնայած նրան, որ այդ ալգորիթմը կիրառելի չեղավ բարձր բազմանդամության պատճառով, ունեցավ տեսական մեծ նշանակություն։ Բացի այդ, այն մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց գծային ծրագրավորման ոլորտի խնդիրների նոր լուծումների համար։ 1982 թվականին Խաչիյանին պարգևատրեցին Ֆալկերսոնի մրցանակով՝ դիսկրետ մաթեմատիկայում առաջավոր աշխատությունների համար։

1989 թվականից ապրել և աշխատել է ԱՄՆ-ում։ 1989 թվականին Կոռնելի համալսարանում զբաղեցրել է հրավիրված պրոֆեսորի պաշտոնը։ 1990 թվականից մինչև կյանքի վերջն աշխատել է Ռատգերսի համալսարանում։ ԱՄՆ-ում Խաչինյանը շարունակում է զբաղվել հետազոտական աշխատանքներով, որոնցով զբաղվել էր ժամանակին։ Բահման Քալանթարի հետ միասին գրել է մի քանի հոդվածներ։

2008 թվականի հունիսին «Դիսկրետ կիրառական մաթեմատիկա» ամսագիրը նվիրված էր Լ. Հ. Խաչյանի հիշատակին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.
3. ↑
4. ↑  Recalling Leo, by Vladimir Gurvich, RUTCOR, Rutgers University, 14 February 2008(չաշխատող հղում)
5. ↑  «Выпускники ФУПМ МФТИ 1974 года». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 16-ին. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* DBLP: Leonid Khachiyan.
* In Memoriam: Leonid Khachiyan from the Computer Science Department, Rutgers University.
* SIAM news: Leonid Khachiyan, 1952–2005: An Appreciation.
* The Mathematics Genealogy Project: Leonid Khachiyan.
* New York Times : Obituary.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Mathematics Genealogy Project · Zentralblatt MATH database · Համառուսաստանյան մաթեմատիկական պորտալ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 105144648408880246274 · WorldCat VIAF: 105144648408880246274 |

 |