recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Հաղթանակի 40-ամյակի հրապարակ» հուշահամալիր** (ռուս.՝ Мемориальный комплекс «Площадь 40-летия Победы»), հուշահամալիր Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքի Հաղթանակի 40-ամյակի հրապարակում։

Պատմություն
-----------

«Հաղթանակի 40-ամյակի հրապարակ» կամ «Զինվորի հրապարակ» հուշահամալիրը կառուցվել է ի նշանավորումն Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 40-րդ տարեդարձի։

Հուշահամալիրը ներառում է սաղավարտով և վեր պարզած ձեռքին ինքնաձիգով զինվորի քանդակագործական հորինվածքը։ Քանդակի բարձրությունը մոտ 15 մետր է, զինվորը վեր պարզած ձեռքով ասես հաստատում է Հայրենական պատերազմի տարիներին հակառակորդի նկատմամբ հաղթանակը։ Զինվորի քանդակի կողքին տեղադրված է բացված դրոշի ձևով երեք ստելա։ Ստելաներին ամրացված են մետաղից ձուլված Հաղթանակի, Հայրենական պատերազմի և Փառքի շքանշանները։ Դրանք խորհրդանշում են Շախտիի բնակիչների և քաղաքն ազատագրողների ներդրումը նացիստների հանդեպ տարած հաղթանակում։ Գրանիտե ստելայի վրա գրված է. *«Հայրենիքը ձեզ կփառավորի հավիտյան։ Հայրենական մեծ պատերազմի մարտերի դաշտերում զոհվել է 10 հազար շախտեցի։ 35 հազարն արժանացել է մարտական պարգևների, այդ թվում 27-ը` Խորհրդային Միության հերոսի կոչման»։*

Կողքին` հրապարակում, տեղադրված է հինգ լապտեր, որոնք խորհրդանշում են 1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի տարիները։

Հուշարձանը պատրաստվել է Ուկրաինական ԽՍՀ գեղարվեստի հիմնադրամի Խարկովի քանդակների գործարանում։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործներ, վաստակավոր նկարիչ, Ուկրաինական ԽՍՀ Տ. Գ. Շևչենկոյի անվան պետական մրցանակի դափնեկիր Յ. Ի. Ռիկը և Ի. Պ. Յաստրեբովը, ճարտարապետներ, Ուկրաինական ԽՍՀ Տ. Գ. Շևչենկոյի անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ Է. Յ. Չերկասովը, Ա. Ա. Մաքսիմենկոն և Շախտի քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Վ. Պ. Օնիշչենկոն։

Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի տոնակատարության օրերին «Հաղթանակի 40-ամյակի հրապարակ» հուշահամալիրի մոտ հանրահավաքի են գալիս Շախտիի բնակիչները։

Պատկերասրահ
-----------

* Զինվորի քանդակըԶինվորի քանդակը
* Տեսք կողքիցՏեսք կողքից
* Գրանիտե ստելանԳրանիտե ստելան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ««Карта Памяти» – патриотическая акция издательства «Просвещение»»։ *memory-map.1sept.ru* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2020-07-19
2. 1 2 3  «Памятники истории и культуры - Культура Шахты»։ *xn----7sbb1bf4anecc0a8a5be.xn--p1ai*։ Վերցված է 2020-07-19
**Կրծքազարդ**, մ․թ․ա․ 22-21-րդ դարերում Քարաշամբում հայտնաբերված զարդ, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2867-4 համարի ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Կենտրոնում անկանոն օվալի ձև ունեցող կարմրաշագանակագույն ագաթե կուլոն է (7 × 5 սմ), որը կենտրոնում ունի երկայնական միջանցիկ անցք թելի վրա հանգնելու համար։ Զարդի երկու կողմերին շարված են սարդիոնե երկկոնաձև ուլունքները, ապա սիմետրիկ հաջորդականությամբ՝ տարբեր ձևեր ունեցող ոսկյա և սարդիոնե ուլունքահատեր։ Կրծքազարդն ավարտվում է սնամեջ երկկոնաձև ոսկե մանր ուլունքների 4-ական շարքերով։ Պատրաստման տեխնիկայով առանձնապես ուշագրավ են զարդի մաս կազմող գլանաձև երկու սնամեջ խոշոր ուլունքները, որոնք դրոշմադրվագրված են խոշոր հատիկազարդերով և ուլունքների բաժանարարներով։

Կրծքազարդի ուլունքների մեջ իրենց տիպով եզակի են ուլունքների երկու բաժանարարները։ Դրանք երկշերտ, ոլորազարդով եզրագծված քառակուսիներ են, որոնց մակերեսին շարքերով կանգնած են բրգաձև «վազող պարույրներ»։ Դրանց կենտրոնում՝ խորը ակնավնի մեջ ագուցված է վարդագույն սերդոլիկե ակ։ Քառակուսիների հակառակ կողմում 4 շարքով զոդված են 12 խողովակներ, որոնց միջով անցնում են կրծքազարդի մաս կազմող ուլունքաշարի թելերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կրծքազարդ - Հայկական գանձարան»։ *Հայկական գանձարան* (հայերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 13  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)(չաշխատող հղում)
2. 1 2  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
**Հաճախորդների փորձառությունը** (անգլ.՝ Customer Experience), հապավումը՝ CX, կազմակերպության և հաճախորդի միջև կապի ողջ ընթացքում նրանց փոխգործակցության արդյունքն է։

Այս փոխգործակցությունը բաղկացած է երեք մասից՝ հաճախորդի ուղի, ապրանքանիշի հետ շփման կետեր, որոնց հետ հաղորդակցվում է հաճախորդը, այն միջավայրը (այդ թվում թվային հարթակներ), որտեղ հաճախորդը ունենում է փորձառություն։ Հաճախորդների լավ փորձառությունը ընկերության հետ շփման բոլոր կետերում հաճախորդների սպասելիքներին համապատասխանում է։

Հաճախորդների փորձառությունը իրենից ենթադրում է հաճախորդի ներգրավվածությունը տարբեր մակարդակներում՝ ռացիոնալ, էմոցիոնալ, զգայական, ֆիզիկական և հոգեբանական։ Հաճախորդները ընկերության հետ ուղղակի կամ անուղղակի շփմանը տարբեր կերպ են արձագանքում։ Ընկերության հետ ուղղակի շփումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ հաճախորդի նախաձեռնությամբ կատարվում է ընկերության ապրանքի կամ ծառայության գնում կամ օգտագործում։ Անուղղակի շփումը ներառում է գովազդ, նորություններ, չնախատեսված շփում վաճառքի մասնագետների հետ, ընկերությունը առօրյա շփման ընթացքում մյուսներին խորհուրդ տալը կամ քննադատելը։

Հաճախորդների փորձառությունը ընկերության կողմից առաջարկվող հավաքական փաթեթն է, որը հիմնականում ներառում է հաճախորդների սպասարկման որակ, ինչպես նաև ժամանակ գովազդ, փաթեթավորում, ապրանք կամ ծառայություն, օգտագործման հարմարավետություն, վստահելիություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
Compare: «Customer Experience Management: What it is and why it matters»։ SAS։ Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 15։ «Customer experience is defined as your customers' perceptions – both conscious and subconscious – of their relationship with your brand resulting from all their interactions with your brand during the customer life cycle.»

Արտաքին հղումներ
----------------
**Մակեդոնիայի պայքարի թանգարանը** (մակեդոներեն՝ Музеј на македонската борба), Հյուսիսային Մակեդոնիայի ազգային թանգարան, որը գտնվում է մայրաքաղաք Սկոպյեում։ Թանգարանի շինարարությունը սկսվել է 2008 թվականի հունիսի 11-ին և այն բացվել է հանրության համար 2011 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձին։ Շենքը գտնվում է Հնագիտության թանգարանի, Մակեդոնիայի Հոլոքոստի թանգարանի, Քարե կամրջի և Վարդար գետի միջև։

Ցուցահանդեսն ընդգրկում է օսմանյան տիրապետության դեմ դիմադրության շարժման սկզբից մինչև 1991 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Հարավսլավիայից անկախության հռչակումը։ Էքսկուրսիաները այցելուներին տանում են 13 ցուցանմուշների միջով, որոնք ավարտվում են 1991 թվականի Անկախության հռչակագրի բնօրինակի դիմաց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  Bureau Athens (2021-11-16)։ «Lambros Koromilas: Hero Of The Macedonian Struggle Against The Turks And Bulgarians» (en-US)։ Վերցված է 2023-05-11
3. ↑  «Museum of the Macedonian Struggle in Skopje — detailed information with photos | Planet of Hotels»։ *planetofhotels.com* (անգլերեն)։ Վերցված է 2023-05-11

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մակեդոնական պայքարի թանգարանի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 303995895 · WorldCat VIAF: 303995895 |

 |
**Մարիա Հարությունյան** (էստ․՝ Maria Harutjunjan, սեպտեմբերի 17, 1995(1995-09-17), Տարտու, Էստոնիա), էստոնահայ լողորդուհի, Էստոնիայի 22-ակի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Հարությունյանը ծնվել է Տարտուում։ 2014 թվականին ավարտել է Տալլինի *Audentes Sports Gymnasium*-ը, իսկ 2019 թվականին՝ ԱՄՆ-ի Վայոմինգի համալսարանը՝ որպես բակալավր և 2021 թվականին *Grand Canyon* համալսարանը՝ որպես մագիստրոս։

Համալսարանն ավարտելուց հետո ապրում և աշխատում է ԱՄՆ-ում։

Մարզական կարիերա
----------------

Լողորդի կարիերան սկսել է 2002 թվականին՝ Տարտուի լողի ակումբում մարզվելով Միխայիլ Կրուպնինի ղեկավարությամբ։ Մարիան Էստոնիայի բազմակի չեմպիոն է լողի տարբեր մրցաձևերում։

2009-2014 թվականներին մարզվել է «Աուդենտես» մարզական ակումբում, իսկ 2014-2018 թվականներին՝ համալսարանում՝ Թոմ Ջոնսոնի ղեկավարությամբ։ 2015 թվականից «Գարանտ» մարզական ակումբի անդամ է։

2012 թվականին Եվրոպայի առաջնությունում բրաս լողաոճի 50 մ մրցատարածությունում զբաղեցրել է 29-րդ տեղը և 47-րդը՝ 100 մ մրցատարածությունում։ Հետագա տարիներին նա ևս մասնակցել է աշխարհամասի առաջնություններին, սակայն նշանակալի հաջողություններ չի արձանագրել։

Մարիան Էստոնիայի ամառային առաջնություններում (2010-2012, 2016, 2018) 14 անգամ դարձել է երկրի չեմպիոն բրասում և փոխանցումալողում և 8 անգամ՝ կարճ լողավազանում անցկացված առաջնություններում (2011-2012, 2018) բրաս լողաոճում, համակցված և փոխանցումալողում։ 2016 թվականին նա բարելավել է Էստոնիայի ռեկորդը փոխանցումալողում։

2010-2018 թվականներին եղել է Էստոնիայի լողի ազգային հավաքականի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Maria\_Harutjunjan»։ *www.esbl.ee*։ Վերցված է 5 April 2022
3. ↑  «Maria Harutjunjan püstitas USA-s uue Eesti rekordi»։ *Sport* (էստոներեն)։ 2016-11-21։ Վերցված է 2023-04-28

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Wyoming's Harutjunjan Chases MW History At 2018 Championship» (անգլերեն)։ Վերցված է 2023-04-28
Համակարգչային պատմության թանգարան
**Համակարգչային թանգարան**, Հաշվողական տեխնիկայի և ծրագրային ապահովման պատմությանը նվիրված թանգարան։ Ինչպես ցանկացած թանգարան այն «հասարակությանն աջակցելու և խթանելու համար ստեղծված մշտական հաստատություն է, որը զբաղվում է մարդու և նրա միջավայրի մասին նյութական ապացույցների ձեռքբերման, պահպանման, հետազոտման, մասսայականացման համար, ուսման, կրթության, ինչպես նաև հոգևոր կարիքների բավարարման նպատակով», ինչպես սահմանված է Թանգարանների միջազգային խորհրդի կողմից։

Համակարգչային որոշ թանգարաններ գործում են որպես այլ խոշոր հաստատության մաս, ինչպիսիք են Լոնդոնի գիտության թանգարանը կամ Մյունխենի Դոյչս թանգարանը։ Մյուսները, ինչպիսիք են Կալիֆոռնիայի Համակարգչային պատմության թանգարանը Մաունթին Վյուում, Ազգային համակարգչային թանգարանը Բլեթչլի պարկում և Heinz Nixdorf MuseumsForum-ը Պադերբորնում, համարվում են նեղ մասնագիտացված։ Թանգարանների որոշ մասը մասնագիտացած են հաշվողական տեխնիկայի վաղ պատմության բնագավառում, մյուսները՝ առաջին անհատական համակարգիչների դարաշրջանում, ինչպիսիք են Apple I և Altair 8800, Apple II, հին Apple Macintosh Commodore Internationals, Amiga, IBM PC և այլ առավել հազվադեպ հանդիպող` Օսբորն 1 համակարգիչների բնագավառում։ Այնպիսի թանգարաններ, ինչպիսին Computerspielemuseum Berlin-ը մասնագիտացած է համակարգչային խաղերի բնագավառում։ Գոյություն ունեն թանգարաններ, որոնք մասնագիտացած են գիտական հետազոտությունների և պահպանության բնագավառում, մյուսներն ավելի շատ կենտրոնանում են կրթական և ժամանցային նպատակների վրա։ Կան նաև մասնավոր հավաքածուներ։

Համակարգչային թանգարանների հատուկ տեսակ են համակարգչային տեխնիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների վիրտուալ թանգարանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ICOM Statutes»։ *International Council of Museums*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 9-ին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Bell, Gordon (2011). *Out of a Closet: The Early Years of the Computer Museums*. Microsoft Technical Report MSR-TR-2011-44.
* Bruemmer, Bruce H. (1987). *Resources for the History of Computing: A Guide to U.S. & Canadian Records*
* Cortada, James W. (1990). *Archives of Data-Processing History: A Guide to Major U.S. Collections*. Greenwood
**ՀՀ ԳԱԱ հիդրոպոնիկայի հիմնախնդիրների ինստիտուտ**, (մինչև 1995 թվականը՝ Ագրոքիմիական հիմնախնդիրների և հիդրոպոնիկայի ինստիտուտ), կազմակերպություն Հայաստանում։ Կազմակերպվել է 1966 թվականին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ ագրոքիմիայի լաբորատորիայի (1947) հիման վրա։

Ունի արդյունաբերական հիդրոպոնիկայի բաժին, բույսերի սննդառության և արդյունավետության, ֆիտոտրոնային հիդրոպոնիկայի, հյուսվածքային կուլտուրայի, ճառագայթային ագրոքիմիայի լաբորատորիաներ։ Ներառում է Երևանի հիդրոպոնիկական փորձարար, և Դիլիջանի անտառային հիդրոպոնիկական կայանները, Վաղարշապատի ԳԱ հիդրոպոնիկական հենակետը։

Հիդրոպոնիկայի հիմնախնդիրների ինստիտուտում հետազոտվում են անհող մշակման պայմաններում թանկարժեք, անհետացող և հազվագյուտ բույսերի արդյունավետության բարձրացման ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական և ագրոքիմիական հիմունքները։ Մշակվել են շուրջ 50 բարձրարժեք դեղատու, եթերայուղատու, ներկատու և համեմունքային բույսերի արդյունաբերական եղանակով արտադրության կենսատեխնոլոգիաները, աշխարհում առաջին անգամ բացօթյա հիդրոպոնիկայի պայմաններում (աղուտների, քարքարոտ հողերի, ավազուտների վրա) վարդաբույր խորդենու անհող արտադրության նոր տեխնոլոգիա և ավանդական երկրագործության համար ոչ պիտանի տարածքների արդյունավետ յուրացման նոր համակարգ՝ «ջրաշիթային հիդրոպոնիկա»՝ 4 (համատարած, գլանային, ակոսային և բազմամյա տնկարկային) տարատեսակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Գ.Ս. Դավթյանի անվան հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտ»։ *sci.am*։ Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 25

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ ԳԱԱ հիդրոպոնիկայի հիմնախնդիրների ինստիտուտ Archived 2017-06-04 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Միխայիլ Նիկիտիչ Ավետով** (ռուս.՝ Микаэл Мкртичевич, հունվարի 2, 1895(1895-01-02), Թուրքմենստան - 1972, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայկական ծագումով ռուս նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Սերդար քաղաքում, ապրել և աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայում։

1915-1916 թվականներին սովորել է Նկարիչների խրախուսման միության նկարչության դպրոցում, Նիկոլայ Ռերիխի և Արկադի Ռիլովի դասարաններում։

1917-1918 թվականներին Դմիտրի Կարդովսկու աշակերտն է եղել Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում։

1918-1920 թվականներին ուղևորվել է դեպի Հեռավոր Արևելք և Միջին Ասիա։ 1918 թվականից` ցուցահանդեսների մասնակից։

1922-1925 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի Արևելքի աշխատավորների կոմունիստական համալսարանում։

Եղել է «Մոսկվացի գեղանկարիչներ» (1925), «Կեցություն» (1926-1929), «Մոսկվացի նկարիչներ» (1930-1932) միությունների անդամ։

Կինը Վերա Վերեշչագինան էր։

Ստեղծագործություն
-----------------

Եղել է գեղանկարիչ, նկարել է բնապատկերներ, դիմանկարներ, թեմատիկ կտավներ։ Նրա վաղ աշխատանքներն ունեն գեղարվեստական մեծ արժեք, ուշ շրջանի գործերը նկարվել են ըստ սոցռեալիզմի կանոնների։

Ավետովի ստեղծագործությունները պահվում են տարբեր թանգարանային հավաքածուներում, որոնցից են Տրետյակովյան պատկերասրահը, Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարանը և այլն։

Ցուցահանդեսներ
--------------

* 1918 - Չիտա - անհատական
* 1920 - Վլադիվոստոկ - անհատական
* 1925 - «Մոսկվացի գեղանկարիչներ»
* 1926 - «Կեցություն» նկարչական միավորում
* 1927 - «Կեցություն»
* 1928 - «Կեցություն»
* 1929 - «Կեցություն»
* 1930 - «Մոսկվայի նկարիչների միություն» (ՄՆՄ)
* 1931 - «ՄՆՄ»
* 1931 - ՌԽՍՀ նկարիչների միության Մոսկվայի մասնաճյուղ
* 1932 - «ՄՆՄ»
* 1934 - Երիտասարդ սկսնակ նկարիչների ցուցահանդես
* 1934 - ՌԽՍՀ նկարիչների միության Մոսկվայի մասնաճյուղ
* 1936 - ՌԽՍՀ նկարիչների միության Մոսկվայի մասնաճյուղ
* 1937 - ՌԽՍՀ նկարիչների միության Մոսկվայի մասնաճյուղ
* 1940 - ՌԽՍՀ նկարիչների միության Մոսկվայի մասնաճյուղ
* 1941 - ՌԽՍՀ նկարիչների միության Մոսկվայի մասնաճյուղ
* 1943 - Սամարղանդ - անհատական
* 1943 - Սիմֆերոպոլ - անհատական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Аветов Михаил Никитич»։ *ussr-art.com* (ru-ru)։ Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография на сайте Энциклопедии фонда «Хайазг»
* ARTinvestment.RU / Художники / Аветов Михаил Никитич
**Հրանտ Համբարձումի Բաղդագյուլյան**, (1950, Գորիս, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվար 2001), հայ խեցեգործ, բրուտ, նկարիչ, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Հրանտ Բաղդագյուլյանը ծնվել է 1950 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, Գորիս քաղաքում։ Նրա նախնիները եղել են բրուտագործներ։ Ճանաչման է արժանացել հիմնականում ինքնուրույն աշխատանքով։ Նա 1985 թվականից նկարիչների միության երիտասարդական բաժանմունքի անդամ էր, իսկ 1995 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։ Սկսած 1975 թվականից խեցեգործական աշխատանքով մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ Ստեղծագործություններն արժանացել են Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության Ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդեսի (ԺՏՆՑ) ոսկե և արծաթե մեդալների, ինչպես նաև ցուցադրվել են արտերկրում։

Մահացել է 2001 թվականի փետրվարին։

Աշխատություններ
---------------

### Վաղ շրջան

* «Պարուհին»
* «Հարդարանք»
* «Սկիզբ»

### Ուշ շրջան

* «Ընկերուհիներ»
* «Խորհուրդ»
* «Քաղաք»
* «Զոհաբերություն»
* «Աղաման»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀԵՏԱԴԱՐՁ ՀԱՅԱՑՔ | Syunacerkir.am»։ *www.syuniacyerkir.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2018-11-26  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  «Դեկորատիվ աման-աղաման - Հայկական գանձարան»։ *Հայկական գանձարան* (հայերեն)։ Վերցված է 2018-11-26  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* Էդուադ Զոհրաբյան, Համլետ Միրզոյան, Գորիսի Հանրագիտարան
**Համահայկական ամառային 8-րդ խաղեր**, Համահայկական խաղեր, որ մեկնարկել էին 2023 թվականի օգոստոսի 5-ին Գյումրիում։ Ավարտվել են են օգոստոսի 19-ին Գառնիում՝ փակման արարողությամբ։ Խաղերը անցել են «Միասնություն սպորտով» կարգախոսի ներքո։

Պաշտոնական արարողություններ
---------------------------

### Բացման արարողություն

Համահայկական խաղերի բացման պաշտոնական բացման արարողությունըւ տեղի է ունեցել Գյումրիի «Շիրակ» մարզադաշտում։

### Փակման արարողություն

Համահայկական խաղերի փակման պաշտոնական արարողությունը տեղի է ունեցել Գառնիում օգոստոսի 19-ին, որին մասնակցել են ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը, Համահայկական ամառային 8-րդ խաղերի կազմակերպման և անցկացման կազմկոմիտեի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը, Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի (ՀԽՀԿ) նախագահ Իշխան Զաքարյանը, ՀԽՀԿ ներկայացուցիչներ և Համահայկական խաղերին մասնակցած մարզիկներ, պատվիրակությունների անդամներ։

Փակման հանդիսավոր միջոցառման ժամանակ չորս կամավորների օգնությամբ իջեցվել է Համահայկականի դրոշը, մարվել համահայակական ամառային 8-րդ խաղերի ջահը։

Մասնակիցներ
-----------

Համահայկական ամառային 8-րդ խաղերին մասնակցել են 41 երկրների 181 քաղաքների ավելի քան 7000 մարզիկներ։ Նրանց 80%–ից ավելին առաջին անգամ են այցելել Հայաստան։ Մրցանակային տեղերի համար պայքարել են 19 մարզաձևում։ Խաղարկվել են մեդալների 107 հավաքածու։ Մրցումները սպասարկել են շուրջ 500 մրցավար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Շուրջ 2000 կամավոր, ավելի քան 7000 մարզիկ, մեդալների 107 հավաքածու․ Համահայկական ամառային 8-րդ խաղերը ավարտվեցին - ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԽԱՂԵՐԻ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԿՈՄԻՏԵ»։ *ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԽԱՂԵՐԻ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԿՈՄԻՏԵ* (en-US)։ 2023 թ․ օգոստոսի 19։ Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 20
2. ↑  «Համահայկական խաղեր․ Բացման արարողությունը՝ ուղիղ | NEWS.am Sport - Ամենը՝ սպորտի մասին»։ *sport.news.am*։ Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 20
3. ↑  «Համահայկական խաղերը վկայությունն են մեր ժողովրդի հավաքական կամքի ու ներուժի տոկունության․ ՀՀ նախագահ»
**Ռունգրադո Մայիսի մեկի մարզադաշտ** (կորեերեն՝ 릉라도 5월1일 경기장), բազմանպատակ մարզադաշտ տեղակայված Հյուսիսային Կորեայի (ԿԺԴՀ) մայրաքաղաք Փհենյանում։ Ընդհանուր զբաղեցրած տարածքը կազմում է 207 000 մ²։ Բաղկացած է ութ հարկից, բարձրությունը կազմում է 60 մետր։ 114 000 հանդիսականի տարողությամբ ներկայումս համարվում է երկրորդ ամենամեծ մարզադաշտն աշխարհում (Հնդկաստանի Նարենդրա Մոդի մարզադաշտից հետո)։ Կառույցի ճարտարապետական առանձնահատկություններից է մագնոլիա ծաղիկ հիշեցնող 16 կամարներից կազմված օղակը։

Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1989 թվականի մայիսի 1-ին՝ ուսանողների ու երիտասարդության փառատոնի առիթով։ Օգտագործվում է որպես տնային մարզադաշտ ԿԺԴՀ տղամարդկանց և կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականների համար, սակայն առավել հայտնի է որպես «Արիրան» զանգվածային խաղերի անցկացման վայր։

Պատկերասրահ
-----------

* «Արիրան» փառատոնը նվիրված Կիմ Իլ Սոնգի ծննդյան 100-ամյակին«Արիրան» փառատոնը նվիրված Կիմ Իլ Սոնգի ծննդյան 100-ամյակին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Joinau B.* Les régimes de visibilité de Pyongyang (ֆր.): Pour une topo-politique de la distance — 2016. — 28 p.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  «Աշխարհի տասը մեծ մարզադաշտերը»։ Արմենպրես։ դեկտեմբերի 29, 2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մարզադաշտի էջը Worldstadiums.com կայքում

Կաղապար:Հյուսիսային-Կորեա-անավարտ
Archived 2021-03-09 at the Wayback Machine.(անգլ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աբրահամյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հրաչ Արմենի Աբրահամյան** (հոկտեմբերի 25, 1921(1921-10-25), Ռաշթ, Իրան - մարտի 19, 2013(2013-03-19), ԱՄՆ), հայ ատամնաբույժ, դիմածնոտային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1951)։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչ Աբրահամյանը ծնվել է Թեհրանում, Արմենակ և Շուշանիկ Աբրահամյանների ընտանիքում։ Ունեցել է զույգ եղբայրներ՝ Վազգեն, Բաբկեն։ 1941 թվականին ավարտել է Ալբորց քոլեջը, 1945 թվականին՝ Թեհրանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1947 թվականին ուսումը շարունակել է Փարիզի համալսարանում, այնուհետև՝ ԱՄՆ Հյուսիսարևմտյան համալսարանի ատամնաբուժության դպրոցում։ 1951-1954 թվականներին աշխատել է Նյու Յորքի «Մեմորիալ» բժշկական կենտրոնում, 1954-2004 թվականներին՝ Վաշինգտոնի Ջորջթաուն համալսարանում, 1975-1990 թվականներին` դիմածնոտային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, 1970 թվականից, միաժամանակ` Վաշինգտոնի կենտրոնական զինվորական հիվանդանոցի խորհրդական։ Աշխատանքները վերաբերում են ատամնաբուժության և դիմածնոտային վիրաբուժության հարցերին։

Հայաստանի անկախացումից ի վեր 36 անգամ եղել է Հայաստանում, մեկ անգամ Ֆուլբրայթ կրթաթոշակով, 4 ամիս Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ատամնաբուժական ֆակուլտետում կազմակերպել վերապատրաստումներ, հանդես եկել խորհրդատվություններով։ Հայերեն է թարգմանել իր ատամնաբուժական գրքերը և չորս տարբեր ժամանակներում հրատարակել դրանք։

Անդամակցություն
---------------

* Դիմածնոտային օրթոպեդիկ, հարատամնաբուժության ակադեմիայի անդամ, 1960
* Ատամնաբույժների ակադեմիայի անդամ, 1967
* Պրոթեզիստների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ, 1971
* Ատամնաբույժների միջազգային ակադեմիայի պատվավոր անդամ, 1975

Երկեր
-----

* Արհեստական լրիւ ատամնաշար հինգ բուժայցով։ Աբրահամյան Հրաչ Արմենի, Երկրորդ տպագրութիւն. բարեփոխւած և նկարազարդ, Երևան, «Հայաստան», 2002։
* Արհեստական լրիվ ատամնաշար հինգ բուժայցով։ Օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայի դասախոսությունների շարք, Հայաստան, 2002։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
5. ↑  Hairenik (2013-03-28)։ «Dr. Hratch Abrahamian (1921-2013)»։ *Armenian Weekly*։ Վերցված է 2016-10-26
6. ↑  «Կոհա առցանց քարտարան, Աբրահամյան, Հրաչ Արմենի»։ *haygirk.nla.am*։ Վերցված է 2016-10-26

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11582 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հրաչյա Հայկի Աղաջանյան** (դեկտեմբերի 27, 1979(1979-12-27), Հայաստան և Չարենցավան, Հրազդանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դիվանագետ։

Կենսագրություն
--------------

2004 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, այնուհետև ուսումը շարունակել է Վորոնեժի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում (պաշտպանել է
թեկնածուական թեզ), ավարտել է նաև Ռուսաստանի ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիան։

2002-2005 թվականներին աշխատել է «Ավտոբանինվեստ-ցենտր»-ի (Ռուսաստան) արտաքին տնտեսական հարաբերությունների դեպարտամենտի տնօրեն, 2005-2007 թվականներին` «Ազգային էկոլոգիական արդյունաբերական ալյանս»-ի (Ռուսաստան) զարգացման դեպարտամենտի տնօրեն։ 2007 թվականին աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության փոխվարչապետի խորհրդական։ 2007-2010 թվականներին եղել է «Ազգային էկոլոգիական արդյունաբերական ալյանս»-ի նախագահը, 2010–2011 թվականներին` տնօրենների խորհրդի անդամ։

2011 թվականի օգոստոսի 17 -ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Դանիայի Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։

2012 թվականի մարտի 12-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով համատեղության կարգով նշանակվել է Նորվեգիայի Թագավորությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Կոպենհագեն)։

2017 թվականի հուլիսի 12-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Դանիայի Թագավորությունում և Նորվեգիայի Թագավորությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնից։

Անձնական կյանքը
---------------

Ամուսնացած է, ունի դուստր։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Արա Այվազյան | **Դանիայի Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանՀրաչյա Աղաջանյան**17 օգոստոսի 2011 թ. - 12 հուլիսի 2017 թ. | **Հաջորդող**Ալեքսանդր Արզումանյան |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Արա Այվազյան | **Նորվեգիայի Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանՀրաչյա Աղաջանյան**12 մարտի 2012 թ. - 12 հուլիսի 2017 թ. | **Հաջորդող**Ալեքսանդր Արզումանյան |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Դանիայում Հայաստանի դեսպաններ |
| --- |
|  |
| Հայաստանի առաջին հանրապետություն1918-1920 |  |
|  |
| Հայաստան |  Վլադիմիր Կարմիրշալյան (2000-2006) • Արա Այվազյան (2006-2011) • Հրաչյա Աղաջանյան (2011-2019) • Ալեքսանդր Արզումանյան (2019-ից) |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Նորվեգիայում Հայաստանի դեսպաններ |
| --- |
|  |
| Հայաստանի առաջին հանրապետություն1918-1920 |  |
|  |
| Հայաստան |  Վլադիմիր Կարմիրշալյան (2000-2006) • Արա Այվազյան (2006-2012) • Հրաչյա Աղաջանյան (2012-2019) • Ալեքսանդր Արզումանյան (2019-ից) |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Աղաջանյանին Դանիայի Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան նշանակելու մասին
2. ↑  Հ. Աղաջանյանին Նորվեգիայի Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան նշանակելու մասին
3. ↑  «ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ»։ *նախագահ.հայ*։ Վերցված է 2017-07-12

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարը մի շարք հանդիպումներ է ունեցել Դանիայի Թագավորությունում Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
**Միխեիլ Թումանիշվիլիի անվան կինոդերասանի թատրոն** (վրաց.՝ თბილისის მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრი), թատրոն Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում, որ բացվել է 1978 թվականի հունվարի 14-ին՝ համանուն թատերական արհեստանոցի հիման վրա։

Թատրոնի պատմություն
-------------------

Լիարժեք թատրոնի ստեղծմանը նախորդել է կինոդերասանների պատրաստման համար 1975 թվականին ռեժիսոր Միխեիլ Թումանիշվիլիի կողմից ստեղծված փորձարարական ստուդիան։ Ուսանողների թվում էին Շ. Ռուսթավելիի անվան պետական թատերական ինստիտուտի ուսանողները, ովքեր սովորել են ռեժիսորական կուրսում։

Թատրոնի առանձնահատկությունը բաց բեմն է, որը ձեռք է բերվում գերազանց լուսավորության և վարագույրի բացակայության շնորհիվ։ Սրահը նախատեսված է 200 հանդիսատեսի համար, կա ընդարձակ նախասրահ, իսկ մոտակայքում կա նաև սրճարան։ Իր գոյության ընթացքում թատերախումբը մասնակցել է բազմաթիվ փառատոների Եվրոպայում, Միացյալ Նահանգներում և Ավստրալիայում։ Միջազգային ճանաչման են արժանացել թատրոնի այնպիսի բեմադրություններ, ինչպիսիք են «Բաքուլի խոզերը», «Ամառային գիշերվա երազ», «Դոն Ժուան»։

Թատերական սեզոնի ընթացքում, որը տևում է հոկտեմբերից հուլիս, հանդիսատեսը կարող է տեսնել ինչպես հեղինակային, այնպես էլ դասական ստեղծագործություններ։ Ամենահայտնի բեմադրություններից են՝ «Չինչկարա», «Անտիգոնե», «Ամառային գիշերվա երազ», «Մութ սենյակում», «Վագր»։

1996 թվականին մահացավ թատրոնի տնօրեն Միխեիլ Թումանիշվիլին։ Այդ ժամանակվանից և մինչ օրս նրա սաները շարունակում են նրա գործը։ Թբիլիսիի Չուգուրեթի թաղամասում գտնվող թատրոն շենքի մոտ տեղադրվել է հիմնադիր Թումանիշվիլիի քանդակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  History
2. 1 2  «Театр киноактера имени Михаила Туманишвили Театр киноактера им. Туманишвили в Тбилиси на Relax.ge :: Relax.ge»։ *relax.ge* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 10
3. ↑  «Tumanishvili»։ *www.tumanishvilitheatre.ge*։ Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 10
**Միկիտա Տատարկով** (ուկրաիներեն՝ Микита Станіславович Татарков, հունվարի 4, 1995(1995-01-04), Զապորոժիե, Ուկրաինա), ուկրաինացի հարձակվող, ով հանդես է գալիս «Կրիվբաս Կրիվիյ Ռիհ» ակումբի կազմում։

Կարիերա
-------

Տատարկովը Զապորոժիեի «Մետալուրգ» ֆուտբոլային ակումբի երիտասարդական թիմային դպրոցի սան է։ Նա իր նորամուտը նշել է 2014 թվականի ապրիլի 6-ին «Մետալուրգ»-ի կազմում Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնության Օդեսայի «Չորնոմորեց» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ՝ խաղի առաջին կեսից հետո փոխարինվելով։

2016 թվականի հունվարին նա պայմանագիր է կնքել Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնությունում հանդես եկող մեկ այլ թիմի՝ Օդեսայի «Չորնոմորեց» ակումբի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  Freebase տվյալների վերբեռնում — Google.
3. ↑  Молодые ветра. Металлург Запорожье (Russian)։ football.ua։ 2014-04-14
4. ↑  Пополнение в составе «Черноморца» (Russian)։ Official FC Chornomorets Odesa Site։ 2016-01-02

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
*Moder Svea*  
Ռոլֆ Ադլերսպարե
*Moder Svea*  
Ալֆրեդ Նիստրյոմ (1891)
**Մայր Սվեա** (շվեդ.՝ oder Svea), Շվեդիայի ազգային կին անձնավորումը, շվեդ ժողովրդի ազգային խորհրդանիշերից։

Նկարագրություն
--------------

Մայր Սվեան սովորաբար պատկերված է որպես հզոր կին-մարտիկ, վալկիիրա, որը ձեռքում հաճախ վահան ունի և կանգնած է առյուծի կողքին։ Սվեան կնոջ շվեդական անձանուն է, որը ծագում է շվեդացի ("Swedes") կամ շվեդ (svea) հին հոգնակի ձևից սեռական հոլովով։ Հոլովաձևն առկա է Svea rike-ում՝ հին շվեդերեն Sverige բառի թարգմանությունում․ Շվեդիայի շվեդերեն անվանումը։

Հանրաճանաչ կերպարը ստեղծել է շվեդ գրող Անդերս Լեյոնշտեդտը (1649–1725), երբ այն առաջին անգամ ներկայացրել է իր *Svea Lycksaligheets Triumph* (1672) բանաստեղծության մեջ։

Որպես հայրենասիրական խորհրդանիշ՝ Մայր Սվենան լայն տարածում է գտել շվեդ բանաստեղծ Գունո Եվրելիուսի (1661–1709) Շվեդիայի թագավոր Կառլ XI-ին նվիրված *Kunga Skald* (1697) աշխատությունում։ Եվրելիոսն ավելի ուշ ազնվացվել է Դալշտերնա անունով։

Մայր Շվեդիան հաճախակի որպես ազգային խորհրդանիշ հայտնվել է 19-րդ դարի շվեդական գրականության և մշակույթի մեջ։ Այն հայտնվել է շվեդական զանազան թղթադրամների վրա ավելի քան յոթանասուն տարի, ինչպես, օրինակ, 1890–1952 թվականներին տպագրված 5 կրոն թղթադրամի, ինչպես նաև 1954–1963 թվականներին տպագրված 5-կրոնանոց թղթադրամի վրա։

Շվեդ երգչուհի Լենա Ֆիլիպսոնը և կոմպոզիտոր Տորգի Սյոդերբերգը գրել են *Moder Swea* երգը, որը ներկայացվել է Լենա Ֆիլիպսոնի 1995 թվականի ալբոմում։

Տես նաև
-------

* Շվեդիայի դրոշ
* Շվեդիայի ազգային հիմն
* Ազգային անձնավորում
* Երեք թագ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hofberg Herman, Heurlin Frithiof, Millqvist Viktor, Rubenson Olof (1906)։ *Svenskt biografiskt handlexikon: alfabetiskt ordnade lefnadsteckningar af Sveriges namnkunniga män och kvinnor från reformationen till nuvarande tid* (շվեդերեն) (Ny uppl. /grundligt genomsedd, omarbetad och till våra dagar framförd af Frithiof Heurlin ... ed.)։ Stockholm: Bonnier։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 11
2. ↑  Meijer Bernhard, Westrin Theodor, eds. (1906)։ *Nordisk familjebok: konversationslexikon och realencyklopedi. Bd 5* (շվեդերեն) (New, rev. and richly ill. ed.)։ Stockholm: Nordisk familjeboks förl.։ էջ 1109։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 11
3. ↑  «5-kronor banknote»։ Riksbank։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 27-ին։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 11  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
4. ↑  «Lena Philipsson - Bio (All Media Guide, LLC.)»։ Jango.com։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 11

Արտաքին հղումներ
----------------

* Moder Sea displayed in the Tumba Bruk printing plant in Tumba, Sweden

Աղբյուրներ
----------

* Olsson Bernt, Algulin Ingemar (1987)։ *Litteraturens historia i Sverige* (շվեդերեն)։ Stockholm: Norstedt։ ISBN 91-1-873022-1

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մայր Սվեա** կատեգորիայում։ |
**Միկլոշ Բենսե** (հունգ.՝ Bencze Miklós, հունիսի 19, 1911(1911-06-19), Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա - հունվարի 24, 1992(1992-01-24), Դոտան), հունգարացի-ամերիկացի օպերային երգիչ (բաս)։

Կենսագրություն
--------------

Միկլոշ Բենսեն ծնվել է 1911 թվականին Բուդապեշտում։ 1947 թվականին կրթաթոշակ է ստացել և սովորել տենոր Մանֆրեդո Պոլվերոսիի մոտ։ Բեմելը կայացել է 1946 թվականին Հունգարիայի պետական օպերայում, որտեղ Տրուբադուր օպերայում հանդես է եկել Ֆերանդոյի դերում։ Հանդես է եկել նաև Բուդապեշտի քաղաքային օպերային թատրոնի, Վիեննայի և Ինսբրուքի օպերային ընկերությունների հետ։ Ամուսնացել է Բուդապեշտում ծնված Իլոնա Աննա Սաբարիի հետ։

1957 թվականին, երբ սովետական զորքերը մտան Բուդապեշտ վերջ դնելու 1956 թվականի հունգարական հեղափոխությանը, Բենսեն կնոջ հետ հեռացավ Հունգարիայից և արտագաղթեց ԱՄՆ, որտեղ Ռոքֆելեր հիմնադրամից ստանալով դրամաշնորհ՝ հանդես եկավ Նյու Յորքի Քարնեջի Հոլում։ Շարունակելով օպերային կարիերան և հանդես գալով մեծ օպերային թատրոններում Սպարաֆուչիլի, Լեպորելոյի, Դոն Բազիլիոյի և Մեֆիստոյի դերերում, միաժամանակ նա դասավանդել և հանդես է եկել որպես Artist-in-residence Բեյլորի համալսարանում, Տեխաս, Ուեյկո, 1964 թվականից՝ Միսսիսիպիի համալսարանում։ Նրա սաներից շատերը դարձել են հայտնի երգիչներ և ուսուցիչներ։ 1977 թվականին հրաժեշտ տալով բեմին՝ Բենսեն երգեցողություն է դասավանդել Ալաբամա նահանգի Դոտան քաղաքի Ուոլեսի համայնքային քոլեջում։

Դերերգեր
--------

* Պյոտր Չայկովսկի՝ Եվգենի Օնեգին
* Շառլ Գունո՝ Ֆաուստ, Մեֆիստո
* Մոցարտ՝ Ֆիգարոյի ամուսնությունը, բժիշկ Բարտոլո
* Մոցարտ՝ Դոն Ժուան, Լեպորելլո
* Ռոսսինի՝ Սևիլյան սափրիչ, Դոն Բազիլիո
* Վերդի՝ Տրուբադուր, Ֆերանդո
* Վերդի՝ Ռիգոլետտո, Սպարաֆուչիլ
* Վերդի՝ Օթելլո, Լոդովիկո
* Վերդի՝ Ֆալստաֆ, Պիստոլ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *The Rotarian*, October 1967, p. 48.
3. ↑  Obituary of Ilona Bencze
4. ↑  «Bencze Miklós»։ *mek.oszk.hu*։ Վերցված է 2016-10-20
5. ↑  «1956 és az operisták II.»։ *Caruso*։ Վերցված է 2016-10-20

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 101487954X · VIAF: 185766320 · WorldCat VIAF: 185766320 |

 |
Ձախ ձեռք
**Ձախլիկ**, մարդ, որն առավելապես օգտվում է ձախ ձեռքով։ «Ձախլիկի» հականիշը «աջլիկն» է։ Մարդկանց մեջ ձախլիկները կազմում են մոտ 15 %-ը, այսինքն՝ յուրաքանչյուր յոթերորդը ձախլիկ է։

Ձախլիկ մարդը աջից ավելի հաճախ օգտագործում է ձախ ձեռքը։ Ձախլիկը անձնական կարիքները հոգալու, սննդի պատրաստման և այլ նմանատիպ գործողությունների համար հիմնականում օգտագործում է ձախ ձեռքը։ Ձեռքը, որը օգտագործվում է գրելու համար, չի կարող հանդիսանալ ճշգրիտ ցուցանիշ մարդու «ձախլիկ» կամ «աջլիկ» լինելը որոշելու համար։ Այսպես, շատ ձախլիկներ գրում են բացառապես աջ ձեռքով, իսկ ձախ ձեռքը օգտագործում շատ այլ խնդիրների համար։

Ձախլիկների միջազգային օրը տոն է, որը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 13-ին։

Վիճակագրություն
---------------

1977 թվականին չափահաս բնակչության մոտ 8-15%-ը համարվում էր ձախլիկ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ձախլիկների գերակշռող մասը տղամարդիկ են, քան կանայք։ Ձախլիկները առավել հաճախ հանդիպում են երկվորյակների որոշ խմբերի, նյարդային խանգարումներ ունեցող խմբերի, որոնցից են ընկնավորությունը (էպիլեպսիան), Դաունի սինդրոմը, աուտիզմը, մտավոր հետամնացությանը և դիսլեկսիան։ Վիճակագրորեն, երկվորյակների որոշ խմբերի մարդ-ձախլիկների 76 %-ը հնարավորություն ունի լինել ձախլիկ, որի պատճառներն են մասամբ ժառանգականությունը և մասամբ էլ էկոլոգիական խնդիրները։ Հարավային Ասիայի, Արևելյան Եվրոպայի, Հարավարևելյան Ասիայի, Ավստրալիայի ազգաբնակչության շրջանում ձախլիկները ավելի շատ են, քան աշխարհի այլ էթնիկ խմբերում, մինչդեռ Արևմտյան և Հյուսիսային Եվրոպայի, Աֆրիկայի բնակչության շրջանում ձախլիկները շատ ավելի քիչ են։ Հարավային կիսագնդում ձախլիկությունը ավելի ցայտուն է երևում, հավանաբար դրա պատճառները սոցիալական են՝ Հին Աշխարհի կողմից ձախլիկներին որպես վտարանդիների ընդունումը։

Վիճակագրական տվյալների համաձայն ներկայումս աշխարհում ապրում են մոտ 500 միլիոն ձախլիկ մարդիկ։ Եվրոպայում ծնված երեխաների մոտ տասը տոկոսը ձախլիկներ են և նրանք ավելի շատ բարձր ձայներ են արտաբերում, անհամբեր են, բայց արդեն մանկության տարիքում ավելի մարդամոտ և շփվող են։ Ձախլիկներն ավելի հաճախ ընտրում են արվեստագետի, նկարչի, գրողի մասնագիտությունը, նրանք հատկապես գնահատվում են սուսերամարտում։

Փաստ
----

Մոտ 2500 ձախլիկներ ամեն տարի մահանում են այն պատճառով, որ օգտագործում են սարքավորումներ, որոնք նախատեսված են աջլիկների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հետաքրքիր»։ *Դավիթ Շահինյանի բլոգ* (ru-RU)։ 2014 թ․ հունվարի 24։ Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 22

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ձախլիկությունն արատ չէ Archived 2018-01-24 at the Wayback Machine.
* ՄԵՆՔ ՁԱԽ­ԼԻԿ ԵՆՔ, ԲԱՅՑ ՈՉ՝ ՁԱ­ԽՈՐԴ
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սայադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Համբարձում Գերասիմի Սայադյան** (հուլիսի 23, 1909(1909-07-23), Նախիջևան, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 8, 1991(1991-02-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարագետ, քիմիկոս-տեխնոլոգ։ ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1970), Տեխնիկական գիտությունների դոցենտ (1945):

Կենսագրություն
--------------

Համբարձում Սայադյանը ծնվել է 1909 թվականի հուլիսի 23-ին, Նախիջևանում։ 1936 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1936-1939 թվականներին աշխատել է Երևանի Ս. Մ. Կիրովի անվան քիմիական («Նաիրիտ») գործարանում, 1939-1991 թվականներին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիատեխնոլոգիական ֆակուլտետում, 1945-1976 թվականներին՝ հիմնական օրգանական նյութերի սինթեզի տեխնոլոգիայի ամբիոնի, 1960-1985 թվականներին, միաժամանակ՝ ամբիոնին կից հիմնախնդրային գիտահետազոտական լաբորատորիայի հիմնադիր-վարիչ։

Սայադյանի ղեկավարությամբ մշակվել և արդյունաբերության մեջ ներդրվել են բենզոլի քլորացման (անընդհատ եղանակով), հեքսաքլորէթանի, քլորոպրենային կաուչուկի թափոններից սինթետիկ լաքի ու նատրիումի ացետատի, մեթիլացետատ-մեթանոլ-ջուր խառնուրդից անջուր նատրիումի ացետատի, պոլիվինիլացետալների (կատարելագործված եղանակով) և երկալիլցիանամիդի ստացման տեխնոլոգիաները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 394։
2. ↑  «Способ получения поливинилбутираля — SU 478030»։ *patents.su*։ Վերցված է 2019-04-11
**Միկոլա Ուպենիկ** (ուկրաիներեն՝ Микола Олександрович Упеник, հունիսի 1 (14), 1914, Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջան, Ռոստովի մարզ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 11, 1994(1994-09-11), Կիև, Ուկրաինա), ուկրաինացի խորհրդային բանաստեղծ, հրապարակախոս։ ԽՄԿԿ անդամ (1932)։

Կենսագրություն
--------------

Միկոլա Ուպենիկը ծնվել է 1914 թվականին Կնյազևո-Պլատովո (Դոնբաս) գյուղում, բանվորի ընտանիքում։ Հրատարակվել է 1931 թվականից։ Առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1935 թվականին։ 1936-1938 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան Գրականության ինստիտուտում, 1940 թվականին Վորոշիլովգրադի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրության ֆակուլտետի երեկոյան բաժնում։

Հայրենական Մեծ պատերազմի առաջին օրվանից, որպես Տարաշանսկու 253-րդ հետևակային գնդի զինվոր (45-րդ հետևակային դիվիզիա), պայքարել է հարավարևմտյան ռազմաճակատում, այնուհետև մարտնչել Կիևի և Ստալինգրադի պաշտպանության, Ուկրաինայի և Մոլդովայի ազատագրման համար։

Թաղված է Կիևի Բայկովո գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Առաջին գիրքը՝ «Լիրիկա», լույս է տեսել 1935 թվականին Ստալինոյում։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո հրատարակվել են Ուպենիկի «Բանաստեղծություններ», «Կրասնոդոնյան տետր», «Խոսք հավերժական բարեկամության մասին», «Հայրենիքը՝ խաղաղության» և այլ ժողովածուներ։

Պարգևներ
--------

* Հայրենական պատերազմի 2-րդ կարգի շքանշան
* Կրասնոդոնի պատվավոր քաղաքացի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Ուկրաինական քնար», բանաստեղծություններ, Հայպետհրատ, Երևան, 1954։
2. ↑  «Упеник // Краткая литературная энциклопедия. Т. 7. — 1972 (текст)»։ *feb-web.ru*։ Վերցված է 2017-05-03
3. ↑  «Сайт -Молодая Гвардия- Микола (Николай Александрович) Упеник "Краснодонская тетрадь"»։ *www.molodguard.ru*։ Վերցված է 2017-05-03
«**Մարիամ Մագդաղենացի»** **յուղաներկով նկարված նկար,** անգլիացի պրեռաֆայելիտ Ֆրեդերիկ Սենդիսի նկարներից։ Մարիամ Մագդաղենացին աստվածաշնչյան միակ կերպարն է, որին անդրադարձել է նկարիչը։ Նա ներկայացված է մուգ կանաչ ֆոնի վրա, ձեռքերին՝ մյուռոնի համար գիպսե բաժակ։ Բնորդուհու անունը հայտի չէ, չնայած դիմագծերը նման են Էլիզբեթ Սիդդալին։ Ինչպես մյուս նկարներում, այնպես էլ այստեղ, պրեռաֆայելիտը Մարիամ Մագդաղենացուն տվել է կրքոտ տեսք և հայացք։

նկար(չաշխատող հղում)
Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի «Մարիամ Մագդաղենացին դուրս է գալիս հաճույքների սենյակից»
(չաշխատող հղում)
Դանթե Գաբրիել Ռոզետտի «Մարիամ Մագդաղենացի»
Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտին մեղադրում է նրան գրագողության մեջ, ասելով, որ նկարը նման է իր՝ «Մարիամ Մագդաղենացին դուրս է գալիս հայճույքների սենյակից» նկարին (1857)։ Երբ քսան տարի հետո Ռոսետտին նկարում է իր «Մարիամ Մագդաղենացին» նկարը, արդեն սկսում են իրեն մեղադրել Սենդիսին կրկնօրինակելու համար։

1894 թվականին Սենդիսի «Մարիամ Մագդաղենացին» նկարը գնում է պրեռաֆայելիտների մշակույթի հայտի կոլեկցիոներ Սեմուել Բենկրոֆտ կրտսերը։ 1935թվականին նրա ընտանիքը նկարը հանձնում է Դելավերի գեղանկարչության թանգարանին և մինչ օրս գտնվում է այնտեղ։

Կտավը, գտնվելով Բենկրոֆտի կոլեկցիայում, ցուցադրվել է տարբեր թանգարաններում, իսկ գովազդային տարբերակով օգտագործվել է Սան-Անտանիոյի օդանավակայանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Shadowlight: The Pre-Raphaelite Goddess»։ Վերցված է 2007-10-02
2. ↑  Mary Magdalene Leaving the House of Feasting; работа находится в галерее Тейт, выставлялась в Walker Art Gallery
3. ↑  Walker Art Gallery Archived 2008-07-08 at the Wayback Machine.
4. ↑  «Delaware Art Museum»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-06-26-ին։ Վերցված է 2007-10-02

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сайт коллекции картин прерафаэлитов Сэмьюэла Бэнкрофта
**Ալիսը Հրաշքների աշխարհում համախտանիշ** (անգլ.՝ Alice in Wonderland syndrome, AIWS), կամ **Միկրոպսիա** (հին հունարեն՝ μικρός - «փոքր» + ὄψις — «տեսք»), նյարդաբանական շեղումային վիճակ, որն ազդում է մարդու տեսողական ընկալման վրա՝ շրջապատի առարկաները համամասնությունների փոքրացմամբ։

Սուբյեկտը ընկալում է տեսողական օբյեկտները կամ դրանց որոշ հատվածներ իրականից փոքր չափերի։ Ընդհանրապես օբյեկտը միաժամանակ թվում էր հեռու կամ չափազանց մոտիկ։ Հիվանդության անվանման հոմանիշներ են «Թզուկային հալյուցինացիաներ» կամ «Լիլիպուտային տեսողություն»։ Սակայն, անկախ անվանումից, երևույթի պատճառը ֆիզիկական չէ, քանի որ չի լինում աչքի վնասվածք, փոփոխության պատճառը զուտ հոգեբանական է։

Միկրոպսիան ազդում է ոչ միայն տեսողական ընկալման, այլև լսողության, շոշափելիքի և երբեմն էլ սեփական մարմնի պատկերացման վրա. համախտանիշը գործում է, երբ նույնիսկ աչքերը փակ են լինում։ Համախտանիշի երկրորդային նշաններն են անհանգստությունը, ագնոզիան և ապրակսիան։

Համախտանիշը կապված է և, հավանաբար, որոշ դեպքերում էլ առաջացնում է գլխացավ՝ միգրեն, կապված է նաև Էպշտեյն-Բարրի վիրուսի հետ։ Միկրոպսիա կարող է առաջանալ նաև բարդ մասնակի էպիլեպսիայից և որոշ թմրանյութերի ազդեցությունից (հատկապես դեքստրոմետորֆան)։

Հինգից տասը տարեկան երեխաների մոտ հնարավոր է ժամանակավոր միկրոպսիա։ Միկրոպսիան հակված է առաջ գալու մթության ժամանակ, երբ ուղեղը առարկաների չափերի ազդանշանների անբավարարություն է զգում։

Խանգարման անգլերեն անվանումը գալիս է Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» գրքից։

Տես նաև
-------

* Մակրոպսիա
* Մետամորֆոպսիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Hallucinations." The Concise Corsini Encyclopedia of Psychology and Behavioral Science. Hoboken: Wiley, 2004. Credo Reference. Web. 24 September 2012.
2. ↑  Stapinski Helene (հունիսի 23, 2014)։ «I Had Alice in Wonderland Syndrome»։ *The New York Times*
3. ↑  "Alice in Wonderland syndrome." Taber's Cyclopedic Medical Dictionary. Philadelphia: F.A.Davis Company, 2009. Credo Reference. Web. 24 September 2012.
4. ↑  Cinbis M, Aysun S, M Cinbis, S Aysun (May 1992)։ «Alice in Wonderland syndrome as an initial manifestation of Epstein-Barr virus infection.»։ *Br J Ophthalmol* **76** (5): 316։ PMC 504267։ PMID 1390519։ doi:10.1136/bjo.76.5.316

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LNB: 000334412 · Microsoft: 2776754926 |

 |
**Մարշալի գրադարան** (անգլ.՝ Marshall Library of Economics), Քեմբրիջի համալսարանի մասնագիտացված տնտեսական գրադարան։

Գրադարանի պատմությունը սկսվել է 1885 թվականին, երբ Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսորներ Ալֆրեդ Մարշալն ու Հենրի Սիջվիկը սեփական գրքերը համալսարանին նվիրեցին ուսանողների օգտագործման համար։ Գրքերը տեղավորեցին աստվածաբանության դպրոցում։ 1906 թվականին գրքերը ի պահ հանձնվեցին համալսարանի տնտեսագիտության և քաղաքականության հարցերով հատուկ խորհրդին։ 1909 թվականին Ալֆրեդ Մարշալի ուսանող, տնտեսագետ Ջ. Մ. Քեյնսը դարձավ «Ֆակուլտետի տնտեսագիտության գրադարան» անվանումը ստացած հավաքածուի առաջին նշանակված գրադարանավարը։

Ա. Մարշալը մինչև իր մահը` 1924 թվականը, գրադարանին է նվիրաբերել գրքեր և դրամական միջոցներ։ Այդ պատճառով 1925 թվականին գրադարանը ստացել է ներկա անվանումը։ Հիմնադրի այրին` Մերի Մարշալը, գրադարանը գլխավորել է այդ ժամանակից մինչև 1944 թվականը։ Ամուսնու մահից հետո նա ամեն տարի գրադարանին է նվիրաբերել 250 ֆունտ ստեռլինգ, և իր կտակում գրադարանին է թողել ևս 10 000 ֆունտ ստեռլինգ։

Հավաքածուի գրադարանավարներից մեկը հայտնի տնտեսագետ Պիերո Սրաֆան էր։

1960-ականներին գրադարանը տեղափոխվել է հատուկ կառուցված շենք Սիջուիկ պողոտայում։

Ներկայումս գրադարանն ունի 1800 գրանցված ընթերցող։ Գրադարանի ֆոնդը կազմում է ավելի քան 75 000 գիրք և 25 000 մասնագիտացված ամսագիր, ինչպես նաև պատմական հավաքածուներ, որոնք ներառում են Քեմբրիջի տնտեսագետների (Ալֆրեդ Մարշալի, Ջոն Քեյնսի, Արթուր Պիգուի, Էդվին Ռոբինսոնի և այլոց) մոտ 4000 գիրք և արխիվային նյութեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Cambridge Libraries Directory, Marshall Library»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին։ Վերցված է 2014-11-16  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրադարանի էջը Քեմբրիջի համալսարանի կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 5174390-5 · VIAF: 150936815 · WorldCat VIAF: 150936815 |

 |
**Համաժամանակյա** և **տարժամանակյա** մոտեցումներ՝ լեզվաբանական վերլուծության տեսանկյունից իրար փոխլրացնող տեսակետներ։ Համաժամանակյա մոտեցումը (հին հունարենից թարգմանաբար ՝συν- «միասին» և χρόνος «ժամանակ») դիտարկում է լեզուն տվյալ պահին, հաշվի չառնելով նրա պատմությունը։ Համաժամանակյա լեզվաբանության նպատակն է նկարագրել լեզուն ինչ-որ կոնկրետ ժամանակահատվածում, սովորաբար ներկա պահին։ Ի հակադրություն դրան, տարժամանակյա մոտեցումը (δια- «միջոցով» և χρόνος «ժամանակ»-ից), ինչպես նաև պատմական լեզվաբանությունը, դիտարկում է լեզվի զարգացման ու ծագման պատմության ընթացքը։

Հայեցակարգային զարգացում
------------------------

Ֆերդինանդ դը Սոսյուր
Հայեցակարգերը տեսականացվել են շվեյցարացի լեզվաբան՝ Ֆերդինանդ դը Սոսյուրի կողմից, ով 1896-1911 թվականներին Ժնևում ընդհանուր լեզվաբանության պրոֆեսոր էր աշխատում, և գրանցվել էին իր «Ընդհանուր լեվաբանության դասընթացում» , որը հրատարակվել է հետմահու 1916 թվականին։ Ի տարբերություն իր նախորդների մեծամասնությանը, ովքեր կենտրոնանում էին լեզուների պատմական զարգացման վրա, Սոսյուրը շեշտում էր լեզուների համաժամանակյա վերլուծության առաջնահերթությունը՝ հասկանալու համար նրանց ներքին գործունեությունը, թեև երբեք չմոռանալով փոխլրացնող տարժամանակյա մոտեցման կարևորությունը։

Այս երկակի հակադրությունը փոխանցվել է նաև փիլիսոփայություն և հասարակագիտություն, օրինակի համար Ռոլան Բարտի և Ժան Պոլ Սարտրի կողմից։ ժակ Լականը նույնպես օգտագործել է այն հոգեվերլուծության համար։ Նախքան Սոսյուրը, նմանատիպ շատ հասկացություններ նույնպես ինքնուրույն մշակվել են Կազանի դպրոցի լեհ լեզվաբանների՝ Իվան Բոդուեն դե Կուրտենեի և Նիկոլայ Կրուշևսկու կողմից, ովքեր օգտագործում էին լեզվի **ստատիկ** և **դինամիկ** տերմինները։

1970 թվականին Էուջենիու Կոշերյուն, վերանայելով Սոսյուրի համաժամանակյա և տարժամանակյա մոտեցումների տարբերակումը լեզվի նկարագրության մեջ ներմուծեց դիատոպիկ, դիաստրատիկ և դիաֆազիկ տերմինները՝ նկարագրելու լեզվական տատանումները։

Գրականություն
-------------

* de Saussure Ferdinand (1983)։ Bally Charles, Sechehaye Albert, eds.։ *Course in General Linguistics*։ La Salle, Illinois: Open Court։ ISBN 0-8126-9023-0  `|translator-last=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն); `|translator-first=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Giacalone Ramat Anna, Mauri Caterina, Molinelli Piera, eds. (2013)։ *Synchrony and Diachrony: A dynamic interface*։ Philadelphia, Pennsylvania: John Benjamins North America։ էջեր 17, 18։ ISBN 978-9027272072։ Վերցված է 3 April 2017
2. ↑  Lacan Jacques (1978)։ Miller Jacques-Alain, ed.։ *The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis*։ France: Éditions du Seuil։ էջ 46։ ISBN 0393317757։ Վերցված է 12 December 2017
3. ↑  Allan Keith (2013)։ *The Oxford Handbook of the History of Linguistics*։ United Kingdom: Oxford University Press։ էջ 172։ ISBN 9780199585847։ Վերցված է 9 July 2018
4. ↑  Kastovsky, D. and Mettinger A. (eds.) *The History of English in a Social Context: A Contribution to Historical Sociolinguistics*, *Introduction*, p.xiii
5. ↑  Eugenio Coșeriu (1970) *Einführung in die strukturelle Betrachtung des Wortschatzes*
6. ↑  Harr, A. K. (2012) *Language-Specific Factors in First Language Acquisition: The Expression of Motion Events in French and German*, p.12