recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lousnelius**, հայկական ալտերնատիվ ռոք խումբ, կազմավորվել է 2006 թվականին Վանաձոր քաղաքում։ Մասնակցել է բազմաթիվ համերգների և փառատոնների Երևանում և Վանաձորում։

Կազմը
-----

* Արմեն Պապյան, սոլո կիթառ, վոկալ
* Հայկ Գալստյան, հարվածային
* Միշել Ալեքյան, բաս կիթառ
* Ռոմա Օհանյան, խմբի մենեջեր

Վաղ ժամանակները
---------------

Photo taken from concert
Խումբը կազմավերվել է 2006 թվականին՝ Արմեն Պապյանի և Միքայել Մխիթարյանի կողմից։ Վերջինս այն ժամանակ խմբում հարվածային գործիքներ էր նվագում։

Այնուհետև խումբ եկավ Պայքար Չախոյանը, ով խմբի վոկալիստն էր։ Խումբը այդ կազմով գործեց մի քանի ամիս։ Երբ Միքայելը գնաց ծառայության հայկական բանակ (2006-2008 թթ.), Պայքարը ստանձնեց նաև հարվածային գործիքները, որը հետագայում դարձավ իր մասնագիտությունը։ Այնուհետև խումբ ներգրավվեց Միշել Ալեքյանը՝ որպես բաս կիթառահար։ Այս կազմով խումբը ստեղծագործեց մոտ 3.5 տարի, ոիրց երկուսը (2008-2010 թթ.) միշելը ծառայում էր հայկական բանակում։

Photo taken from concert
Միշելի վերադարձից հետո խումբը ստեղծագործեց նույն կազմով ևս 1.5 տարի, որից հետո Պայքարը տեղափոխվեց Վանաձորյան մեկ այլ ռոք խումբ։
Խումբը մատնվեց անգործության մոտ 5 ամիս, որից հետո խումբ ներգրավվեց Հայկ Գալստյանը (2012 թ.), որը ստանձնեց հարվածային գործիքները։
Պայքարի հեռանալուց հետո առաջացավ վոկալիստի խնդիր։ Խումբը չկարողանալով գտնել համապատասխան վոկալիստ Վանաձոր քաղաքում՝ այդ դերը ժամանակավորապես ստանձնեց խմբի սոլո կիթառահար՝ Արմեն Պապյանը։ 
Հայկ Գալստյանի ներգրավվումից հետո խումբն առաջին անգամ բեմ դուրս եկավ 2012 թ-ի Հունիսին, որից հետո մինչև հիմա խումբն ակտիվորեն ստեղծագործում է և պատրաստվում է թողարկել իր առաջին՝ «Haralez» ձայներիզը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խմբի վիդեոալիքը ՅուԹյուբ կայքում
* Lousnelius խմբի մասին Առավոտ թերթի կայքէջում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հերոսների ծառուղի (այլ կիրառումներ)

**Հերոսների ծառուղի** (ռուս.՝ Алле́я Геро́ев), բուլվար Վոլգոգրադի կենտրոնում։ Միավորում է 62-րդ բանակի առափնյան Ընկած մարտիկների հրապարակի հետ՝ հատելով Լենինի պողոտան, Սովետական և Չույկով փողոցները։

Անսամբլ
-------

Հերոսների ծառուղին բաղկացած է երեք զուգահեռ փողոցներից, ավելի վաղ այս տարածքում եղել են երեք տարբեր փողոցներ։ Կողքերից ծառուղին սահմանափակվում է ստալինյան նախագծով կառուցված ութհարկանի բնակելի շենքերով։ Շենքերի ճակատները ուղղաձիգ գծով բաժանված են երեք մասի՝ ցածրը` մեծ որմնախորշերով կոպտատաշ պատերի տեսքով, միջին՝ երեք հարկերը հարթ պատերով, հավասարաչփ տեղավաշխված պատշգամբներով, երրորդը` քառանկյունի հարթ որմնասյունների շարունակական շարքերի տեսքով։ Շենքերը եզրափակվում են հզոր քիվերով։

№ 1 և 2 տների տանիքում տեղադրված է Լենինի շքանշանի և «Ոսկե աստղ» մեդալի մակետները։ Մեդալները քաղաքը ստացել է Հայրենական մեծ պատերազմում հայրենիքի պաշտպանության գործում զանգվածային հերոսության և խիզախության համար։

Հերոսների ճեմուղի ճարտարապետական անսամբլի հիմնական տարրերից մեկը Խորհրդային Միության հերոսների ստելան է, որի վրա անմահացել են Ստալինգրադի 127 հերոսների անունները։

Ծառուղու տարածքի և Ընկած մարտիկների հրապարակի մի մասը համարվում է դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ`«1943 թվականի հունվարի 31-ին Դոնի ռազմաճակատի զորքերը գեներալ-գնդապետ Կոնստանտին Կոնստանտինովիչ Ռոկոսովսկու հրամանատարությամբ Ստալինգրադի շրջակայքում ջախջախել են նացիստական Գերմանիայի զորքերին և բարձրացրել են Հաղթանակի Կարմիր դրոշը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  С.А. Аргасцева, Л.В. Гуренко. «Свод историко-архитектурного наследия Царицына-Сталинграда-Волгограда. (1589-2004гг.)». - Панорама, 2004. - С. 57-58.
2. ↑  Аллея Героев
| **՞**Բեկետենի լաստենատերև |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Դժնիկազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Բեկետենի |
|
|
| Տեսակ | Բեկետենի լաստենատերև |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| F. alnus Mill.

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Բեկետենի լաստենատերև** (լատին․՝ F. alnus Mill.), Դժնիկազգիների ընտանիքի, Բեկետենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ, խոշոր թուփ է, 5—7 մ բարձրությամբ, հարթ, գրեթե սև կեղևով։ Ընձյուղները կարմրադարչնագույն են, ծածկված սպիտակ, նշտարաձև ոսպնյակներով, մերկ կամ աղվամազապատ։ Բողբոջները մերկ են կամ ծածկված գորշավուն աղվամազով։ Տերևները երկարավուն էլիպսաձև են կամ լայն, հակառակ ձվաձև, 3—8 սմ երկարությամբ և 1,5—4,5 սմ լայնությամբ (երբեմն' 1 2 սմ երկարությամբ և 6 սմ լայնությամբ), վերևից' մուգ կանաչ, մերկ և փայլուն, ներքևից' դեղնականաչավուն, մերկ կամ ջղերի ուղղությամբ ծածկված շիկավուն աղվամազով, կոթունավոր։ Ծաղիկները 2—7-ական, գտնվում են տերևածոցերում, նեղ զանգականման են, մանր, փրսից սպիտակավուն, ներսից' դեղնավուն։ Պտուղը գնդանման է 0,3—1 սմ տրամագծով, սկըզբոլմ մոռակարմրավուն, այնուհետև' սևամանուշակագույն, 3 ոսպնյականման, հարթ,դարչնագույն, մոտ 0,5 սմ երկարությամբ, սեպանման քթիկով, կորիզներով։ Ծաղկում է ապրիլի վերջից մինչև հուլիսի սկիզբը և երկրորդ անգամ օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածման մեծ արեալ ունի։ Աճում է Կովկասում, հարավային Եվրոպայում, Միջերկրական ծովի ափերում, Փոքր Ասիայում, Իրանում, Արևմտյան Չինաստանում, Սիբիրում, Ղազախստանում։ Հայաստանում հանդիպում է հյուսիսային շրջաններում, խառն անտառներում, ծ. մ. մինչև 1200 մ բարձրությունների վրա։

Կիրառություն
------------

Արտակարգ քչապահանջ բույս է, լավ է աճում բոլոր տեսակի հողերում, լավ է դիմանում ինչպես բարձր, այնպես էլ ցածր ջերմաստիճաններին, ինչպես չորությանը, այնպես էլ գերխոնավացմանը։ Բնի կեղևը օգտագործվում է լուծողական պատրաստելու համար։ Հասուն պտուղներից ստանում են հրաշալի կանաչ ներկ, որն օգտագործվում է գործվածքներ ներկելու համար։ Պտուղները թունավոր են։ Բնափայտն օգտագործում են դեկորատիվ ֆաներաներ, մանր իրեր պատրաստելու համար։ Այրելիս տալիս է գրեթե անմոխիր ածուխ և օգտագործվում է ամենաբարձրորակ որսորդական վառոդ ստանալու համար։ Դեկորատիվ է վառ կանաչ, Փայլուն տերևների և հասունացման տարբեր փուլերում տարբեր գունավորում ունեցող գեղեցիկ պտուղների շնորհիվ, որոնք սեզոնի ընթացքում փոփոխվում են բաց կանաչից մինչև կարմրաբալագույն և մանուշակասևգույների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 194։
Կաղապար:Պետական պարգև

**«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան**, Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգև։ Հիմնադրվել է 2014 թ. հունիսի 21-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2014 թ. հուլիսի 18-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2014 թ. օգոստոսի 9-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։

Շքանշանի կարգավիճակը
--------------------

«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանը շնորհվում է պետական, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսության, հայրենիքի պաշտպանության, ազգային անվտանգության, ինչպես նաև հումանիտար բնագավառներում նշանակալի նվաճումների և մատուցած այլ ակնառու ծառայությունների համար։

Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի՝ շքանշանով պարգևատրում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ Պարգևատրման վերաբերյալ Նախագահը հրապարակում է հրամանագիր։

Շքանշանի աստիճանները
--------------------

Շքանշանն ունի 2 աստիճան.

* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան.

Հիմնական հոդված՝ **«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան**, 

* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան.

Հիմնական հոդված՝ **«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան**։

«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի բարձրագույն աստիճանն 1-ին աստիճանն է։

Պարգևատրման միջնորդությունը
---------------------------

2014 թ. օգոստոսի 9-ից Հանրապետության Նախագահը շքանշանը կարող է շնորհել ինչպես անձնական նախաձեռնությամբ, այնպես էլ պարգևատրման վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։ Համաձայն ՀՀ Նախագահի 2014 թ. սեպտեմբերի 16-ի թիվ 396 հրամանագրի, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանով պարգևատրելու ներկայացնում են Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների ղեկավարները, Երեւանի քաղաքապետը՝ տվյալ մարմինների և Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության ոլորտին առնչության դեպքում։

Կրելու կարգը
------------

«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանը կրում են կրծքի աջ կողմում՝ ըստ հերթականության, Տիգրան Մեծի շքանշանից, Սուրբ Վարդան Մամիկոնյանի շքանշանից հետո և Բարեկամության շքանշանից առաջ։

Հղումներ
--------

1. ↑  ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՐԳԵՎՆԵՐԻ ԵՎ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄՆԵՐԻ ՄԱUԻՆ
2. ↑  ՑԱՆԿ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՐԳԵՎՆԵՐՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ԵՎ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄՆԵՐ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՒ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ՊԱՇՏՈՆԱՏԱՐ ԱՆՁԱՆՑ
**Բենիտո Խուարեսի հուշարձան**, կիսաշրջանաձև նեոդասական հուշարձան Մեքսիկայի Մեխիկո քաղաքի Ալամեդա սենտրալ քաղաքային զբոսայգում՝ նվիրված մեքսիկացի քաղաքական, պետական գործիչ Բենիտո Խուարեսին։ Հուշարձանի կիսաշրջանը կառուցված է մարմարե սյուներից, պատվանդանին փորագրված է "Al benemerito Benito Juárez la Patria" («Բազմավաստակ Բենիտո Խուարեսին»)։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի կառուցման աշխատանքներն սկսվել են 1906 թվականին՝ Խուարեսի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ։ Հուշարձանի կառուցման աշխատանքները վերահսկել է մեքսիկացի պետական և քաղաքական գործիչ Պորֆիրիո Դիասը։ Կիսաշրջանաձև հուշարձանն աշխարհում կանգնեցված Բենտո Խուարեսի բազմաթիվ հուշարձաններից մեկն է։

Ոճը
---

Հուշարձանը նեոդասական ոճի կիսաշրջանաձև կառույց է, որն իր վրա է կրում հունական ճարտարապետության ազդեցությունը։ Բաղկացած է դորիկյան տասներկու սյուներից, անտամբլեմենտից ու ֆրիզից։ Հուշարձանի կենտրոնում նստած է Խուարեսը՝ հետևում երկու այլաբանական կերպար։

Պատկերասրահ
-----------

* Ճակատային տեսքըՃակատային տեսքը
* 
* 
* Քանդակների շարքըՔանդակների շարքը
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Benjamin Thomas (2010)։ *La Revolución: Mexico's Great Revolution as Memory, Myth, and History*։ University of Texas Press։ ISBN 0292782977
2. ↑  Butterfield Beldon (2012)։ *Mexico Behind the Mask: A Narrative, Past and Present*։ Potomac Books, Inc.։ էջ 68։ ISBN 1612344267

Արտաքին հղումներ
----------------

* El hemiciclo a Juárez. Archived 2013-01-31 at the Wayback Machine.
**Mea culpa** (հայերեն՝ իմ մեղքը), **mea maxima culpa** (հայերեն՝ իմ մեծագույն մեղքը), ապաշխարության և խոստովանության բանաձև 21-րդ դարի կաթոլիկների կրոնական ծեսերում։

Ստուգաբանություն
----------------

Արտահայտությունը գալիս է Confiteor ապաշխարական աղոթքի առաջին նախադասությունից, որը կարդում են Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցում պատարագի սկզբում.

> 
> 
> Ապաշխարում եմ … որ ես շատ եմ մեղք գործել մտքով, բառով և գործով. իմ մեղքը, իմ մեղքը, իմ մեծագույն մեղքը։
> 
> 
> 
> *Բնօրինակ տեքստ* (լատ.)  
> 
> *Confiteor [...] quia peccavi nimis cogitatione, verbo et opere: mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa.*
> 
> 
> 
> 

Այդ աղոթքի ընթացքում հավատացյալները, որպես կանոն, երեք անգամ հարվածում են իրենց կրծքին։

Առօրյա համատեքստում *mea culpa* արտահայտությունը երբեմն օգտագործվում է որոշ արևմտաեվրոպական երկրների մշակույթում՝ հեգնական իմաստով։

2000 թվականի մարտի 12-ին հոբելյանական տարում, որը կազմակերպվում է կաթոլիկ եկեղեցու կողմից ամեն 25 տարին մեկ անգամ, Հռոմի պապը՝ Հովհաննես Պողոս II-ը պատմության մեջ առաջին անգամ արտասանեց **mea culpa**-ն՝ կաթոլիկ եկեղեցու անունից։ Նա ներողություն էր խնդրում և ընդունեց եկեղեցու մեղքը ութ մեղքերի համար. հետևելը հրեաներին, կրոնական պատերազմներ, խաչակրաց արշավանքներ և պատերազմն արդարացնող թելոգիական պատերազմներ, արհամարհանք աղքատների և փոքրամասնությունների նկատմամբ, ստրկության արդարացում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pope John Paul II Asks For Forgiveness. Архивировано 2011-04-25.

Գրականություն
-------------

* Wolfgang Kosack: *Basilios «De archangelo Michael»: sahidice Pseudo — Euhodios «De resurrectione»: sahidice Pseudo — Euhodios «De dormitione Mariae virginis»: sahidice & bohairice : < Papyruskodex Turin, Mus. Egizio Cat. 63000 XI. > nebst Varianten und Fragmente. In Parallelzeilen ediert, kommentiert und übersetzt von Wolfgang Kosack.* Christoph Brunner, Berlin 2014. ISBN 978-3-906206-02-8.
**Վերա Ալեքսանդրովնա Մերկուրևա** (ռուս.՝ Вера Александровна Меркурьева, սեպտեմբերի 5 (17), 1876, Վլադիկավկազ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 20, 1943(1943-03-20), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Վերա Մերկուրևան ծնվել է հողաշինարարի ընտանիքում։ 1895 թվականին ավարտել է Վլադիկավկազի կանանց գիմնազիան։ Մանկությունից տառապել է խլությամբ և սրտի աշխատանքի խանգարումներով։ Պոեզիայով լրջորեն սկսել է զբաղվել հասուն տարիքում, երբ արդեն քառասունն անց էր։ 1912-1917 թվականներին հրատարակվել է ««Աստվածային իմաստնություն» տեղեկատու» ամսագրում։ 1917 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, մտերմացել Վյաչեսլավ Իվանովի և սիմվոլիստների շրջանակի հետ, հրատարակել է բանաստեղծություններ սիմվոլիստական ամսագրերում և ալմանախներում։ 1920 թվականին վերադարձել է Վլադիկավկազ, որտեղ ապրել է մինչև 1932 թվականը, այնուհետև նորից տեղափոխվել Մոսկվա։

Մերկուրևայի կենդանության օրոք 1937 թվականին տպագրված միակ գիրքը Պերսի Բիշի Շելլիից թարգմանությունների ժողովածուն է։ Մոսկվայում նա ապրել է ծայրահեղ աղքատ պայմաններում։ Պատերազմի ժամանակ էվակուացիայի է ենթարկվել Տաշքենդ, որտեղ էլ մահացել է 1943 թվականի մարտին։ Թաղված է Տաշքենդի Բոտկին փողոցի գերեզմանոցում Ելիզավետա Դմիտրիևայի (Չերուբինա դե Գաբրիակ) շիրիմի հարևանությամբ։ Երկուսի գերեզմաններն էլ մինչև մեր օրերը չեն պահպանվել։

Մերկուրևայի կենդանության օրոք նրա ընկերները մի քանի անգամ փորձել են հրատարակել Մերկուրևայի բանաստեղծությունների ժողովածուն, սակայն նրան այդպես էլ չհաջողվեց տեսնել իր գիրքը։ Առաջին անգամ Վերա Մերկուրևայի բանաստեղծական ժառանգությունը լույս է տեսել միայն 2007 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Меркурьева, Вера Александровна (ռուս.) // *Писатели современной эпохи*: *Био-библиографический словарь русских писателей XX века* / под ред. Б. П. Козьмин — М.: 1928. — Т. 1. — С. 183. — 287 с.
2. ↑  Меркурьева В. Тщета: собрание стихотворений / Составление, подготовка текста и примечания В. А. Резвого. М.: Водолей Publishers, 2007. ISBN 978-5-902312-34-5

Գրականություն
-------------

* Гаспаров, Михаил Леонович, Вера Меркурьева (1876—1943) Стихи и жизнь// Лица. Биографический альманах. Вып. 5. М.-СПб. 1994. С. 65.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Стихотворения
* Меркурьева, Вера Александровна на сайте «Век перевода» Archived 2019-07-01 at the Wayback Machine.
* Собрание ссылок о жизни и творчестве
***Molon labe*** (հին հունարեն՝ μολὼν λαβέ, molṑn labé), նշանակում է «արի՛ և վերցրու՛ (դրանք)», որը բացահայտ անհնազանդության մասին դասական արտահայտություն է։ Այն Պլուտարքոսի հաղորդած լակոնիկ արտահայտություններից մեկն է, որը ասել է Լեոնիդաս I-ը՝ ի պատասխան Քսերքսեսին, որը սպարտացիներից պահանջում էր վայր դնել զենքերը։

Քերականություն
--------------

Պլուտարքոսի փոխանցած μολὼν λαβέ (*molṑn labé)* արտահայտությունը դասական հունարենով է և պարտադիր չէ, որ այն գրվի դորիական բարբառով, որով խոսում էր Լեոնդիասը։ Դասական արտասանությունն է [mo.lɔ᷆ːn la.bé], իսկ ժանանակակիցը՝ [moˈlon laˈve]։ Եթե արտահայտությունը թարգմանվի բառացի, ապա այն հանդես կգա դերբայական ձևով։

Ծագում
------

Պլուտարքոսը արտահայտության մասին հայտնում է «*Apophthegmata Laconica»* («Սպարտայի ասույթներ») աշխատության մեջ։ Լեոնիդասի և Քսերքսեսի միջև հաղորդակցությունը տեղի էր ունենում գրավոր եղանակով մ․թ․ա․ 480 թվականին՝ Թերմոպիլեի ճակատամարտից առաջ։

πάλιν δὲ τοῦ Ξέρξου γράψαντος ‘πέμψον τὰ ὅπλα,’ ἀντέγραψε ‘μολὼν λαβέ.’
«Երբ Քսերքսեսը նորից գրում է, «Վայր դրե՛ք ձեր զենքերը», նա պատասխանում է․ «Արի՛ և վերցրու՛ դրանք»»։
Արտահայտությունը ներառվում է Թերմոպիլեի ճակատամարտից առաջ Լեոնիդասի կողմից օգտագործված ասույթների շարքում։

Ճակատամարտի մասին հիմնական աղբյուրը Հերոդոտոսի «Պատմությունն» է։ Ըստ նրա՝ սպարտացիները Թերմոպիլեի կիրճը պահել են 3 օր շարունակ։ Չնայած վերջին հաշվով պարտություն կրելուն՝ նրանք պարսկական բանակին լուրջ վնաս են հասցրնում։ Այնուամենայնիվ, ճակատամարտը հետաձգել է պարսիկների առաջխաղացումը դեպի Աթենք, ինչի արդյունքում էլ աթենացիները բավական ժամանակ են ստանում իրենց բնակչությանը դեպի Սալամին տարհանելու համար։ Չնայած մարտավարական պարտություն լինելուն, Թերմոպիլեի ճակատամարտը ծառայել է որպես ռազմավարական և բարոյահոգեբանական հաղթանակ, ինչը ոգևորում է հունական բանակին։ Շուտով՝ նույն տարվա ավարտին, հույները հաղթանակի են հասնում Սալամինի ճակատամարտում, իսկ հաջորդ տարի՝ Պլատեայում։

Տես նաև
-------

* Լեոնիդաս I
* Թերմոպիլեի ճակատամարտ
* Պարսկական երկրորդ ներխուժում Հունաստան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Plutarch, *Moralia* 225D, "Sayings of Spartans", Leonidas, Son of Anasandridas, saying 11 original Greek in the Perseus Project
2. ↑  The form ἔμολον is recorded in Doric as the aorist for εἷρπον "to go, come". ἕρπω in Liddell & Scott, *A Greek–English Lexicon* (1940).
3. ↑  At the time of Plutarch, when the phrase was recorded, the pronunciation would have been somewhere between the classical and the modern, approximately [mo'loːn la'βe].
4. ↑  Alston Hurd Chase and Henry Phillips Jr. *A New Introduction to Greek* (978-0196111704), Lesson 21.
5. ↑  Daniel Wallace, *Greek Grammar beyond the Basics* [Grand Rapids: Zondervan, 1996], 640–45).
| **՞**Բոգաչևի սևամարմին |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Սևամարմիններ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Բոգաչևի սևամարմին |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Ectromopsis bogatchevi

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Բոգաչևի սևամարմին** (լատին․՝ Ectromopsis bogatchevi) սևամարմինների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

4,5-5,5 մմ մարմնի երկարությամբ փոքր չափի բզեզ է՝ նեղ ձվաձև, ուռուցիկ մարմնով։ Գունավորումը կարմրադարչնագույնից մինչև սևադարչնագույն է, իսկ ծածկույթները չափավոր փայլուն են։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ է։ Հայաստանում տարածված է Նուբարաշենում և «Էրեբունի» պետական արգելոցում։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են կարմիր կավահողերով անապատներում, հանդիպում՝ գարնանը՝ մարտի վերջից մինչև հունիսի սկիզբը, քարերի տակ։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։

Պահպանություն
-------------

Սահմանական արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակի և դրա փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններից են անասունների արածեցումը, քաղաքային ենթակառուցվածքի զարգացմամբ և հողերի գյուղատնտեսական յուրացմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանվում են «Էրեբունի» պետական արգելոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6
**Անի Տալի** (էստ․՝ Anu Tali, հունիսի 18, 1972(1972-06-18), Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի դիրիժոր։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Տալլինի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը։ 1995 թվականից դիրիժորություն է ուսանել Սիբելիուս ակադեմիայում Յորմա Պանուլայի մոտ, ապա սովորել է Էստոնիայի երաժշտության և թատրոնի ակադեմիայում (այդ թվում Ռոման Մատսովի մոտ), և վերջապես 1998-2000 թվականներին ավարտել է իր երաժշտական կրթությունը Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում Իլյա Մուսինի և Լեոնիդ Կորչմարի ղեկավարությամբ։

1997 թվականին Տալին հիմնադրել է Էստոնա-ֆիննական սիմֆոնիկ երաժշտական նվագախումբը (էստ․՝ Eesti-Soome Sümfooniaorkester), որը հետագայում ընդլայնվել է՝ ընդհանուր 15 երկրներից երաժիշտներ հրավիրելով և անվանափոխվելով Հյուսիսային սիմֆոնիկ նվագախումբ։ Խումբն ամեն տարի հինգ համերգ է տալիս և մինչև այժմ ձայնագրել է երկու սկավառակ, որոնցից առաջինը 2002 թվականին իր մեջ ներառել է Վելմո Տորմիսի «Օվկիանոս» և «Կարապի թռիչքը» նվագախմբային շարանվագների առաջնելույթները։ Երկրորդ ալբոմը ներառել է Յան Սիբելիուսի, Սերգեյ Ռախմանինովի, Էրկի Սվեն Տյույուրի երաժշտական ստեղծագործությունները։ Նվագախմբի տնօրենը դիրիժորի երկվորյակ քույր Կադրի Տալին է։

2004 թվականին արժանացել է Մշակույթի երիտասարդ գործչի էստոնական մրցանակին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #135277523 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Anu Tali, «Ich halte mich ganz einfach daran, worin ich gut bin»: Интервью // «Der neue Merker: Oper und Ballet in Wien und aller Welt», 2007, № 10. (գերմ.)
* Dirigent igatseb koju nagu laps: Интервью // Postimees, 13.02.2009. (էստոներեն)
* HarrisonParrott agency biography of Anu Tali

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14642501s · GND: 135277523 · ISNI: 0000 0000 7845 082X · LCCN: no2002108267 · NKC: xx0034042 · SUDOC: 243831404 · VIAF: 85510830 · WorldCat VIAF: 85510830 |

 |

 |
Մենդերես ճեմուղու ժամացույցները
**Մահմութլար** (թուրքերեն՝ Mahmutlar), Ալանիայի արբանյակ քաղաքներից մեկը, որը գտնվում է Թուրքիայի հարավարևմտյան մասում, Անթալիայի մարզում։

Մահմութլարը գտնվում է Ալանիայի կենտրոնից 8 կիլոմետր, իսկ Անթալիայից 140 կիլոմետր հեռավորության վրա։

Քաղաքի հյուսիսային մասից սկսվում է Տավրոսյան լեռնահամակարգը, իսկ հարավում գտնվում է Միջերկրական ծովը։ Միջերկրական ծովի ընդհանուր ափագիծը քաղաքի տարածում կազմում է 5 կիլոմետր։ Քաղաքի արևելյան մասում գտնվում է Քարգըջակ գյուղը, իսկ արևմուտքում՝ Կեստել բնակավայրը։

Ձմեռային շրջանում քաղաքի բնակչությունը կազմում է 24 262 մարդ, իսկ ամառային շրջանում՝ մոտ 70 000։

Մահմութլարը դարձել է մունիցիպալիտետ 1974 թվականին։ Սա Ալանիայի առաջին քաղաքային մունիցիպալիտետն էր։ 2014 թվականի մայիսին միացել է Ալանիային և դարձել քաղաքի շրջաններից մեկը։

Մահմութլարի կենտրոնից 3 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում է հսկվող լեռնային տարածքը՝ Mahmutlar Belediyesi Mesire։

Բնակչության ժողովրդագրական աճը
------------------------------

* 1985 — 3.435
* 1990 — 4.852
* 1997 — 9.285
* 2000 — 14.463
* 2008 — 18.575
* 2010 — 21.980
* 2011 — 24.227

Պատկերասրահ
-----------

* Մենդերես ճեմուղինՄենդերես ճեմուղին
* Մենդերես ճեմուղու սկիզբըՄենդերես ճեմուղու սկիզբը
* Ալանիայի հատվածի լողափըԱլանիայի հատվածի լողափը
* Տեսարան լողափիցՏեսարան լողափից
* Ծովափնյա շրջանըԾովափնյա շրջանը
* Մահմութլարի նորակառույցներըՄահմութլարի նորակառույցները
* Ռեստորաններ Մենդերեսի վրաՌեստորաններ Մենդերեսի վրա
* Բարբարոս փողոցըԲարբարոս փողոցը
* Բարբարոս փողոցըԲարբարոս փողոցը
* Բարբարոս փողոցըԲարբարոս փողոցը
* Վաթանի փողոցՎաթանի փողոց
* Յանգըլը փողոցըՅանգըլը փողոցը

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թելման Գևորգյան (այլ կիրառումներ)

**Թելման Եգորի Գևորգյան** (հունիսի 23, 1934(1934-06-23), Մեղրի, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 30, 1998(1998-08-30), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ։

Կենսագրություն
--------------

1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։

1964-1976 թվականներին աշխատել է Երևաննախագիծ ինստիտուտում որպես նախագծի գլխավոր ճարտարապետ։ 1976-1979 թվականներին Գեոդեզիայի ինստիտուտում ստեղծել և ղեկավարել է ճարտարապետական հուշարձանների չափագրության բաժինը։ 1979-1998 թվականներին աշխատել է ՀՀ պատմության ու մշակույթի հուշարձանների պահպանման և օգտագործման վարչությունում։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Գևորգյանի նախագծերով Երևանում իրականացվել են՝

* «Մոսկվա» ամառային կինոթատրոնը (1966, ՀԼԿԵՄ մրցանակ՝ 1967)
* ՀՀ Կառավարության վարչական շենքը («3-րդ կառավարական տունը», 1976)
* «Ձորագյուղ» ազգագրական թանգարան-թաղամասը (1982)
* Դիլիջանի ազգագրական ճարտարապետական թանգարան-թաղամասը (1970-ական թթ.)

Աշխատությունները նվիրված են հայկական ճարտարապետական հուշարձաններում միջնադարյան չափային համակարգի կիրառման, հատակագծման և ծավալատարածային հորինվածքի համաչափական կարգի վերլուծությանը։ Հրատարակության է պատրաստել «Հայկական ճարտարապետության համաչափությունները» մենագրությունը։ 

Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործության (1968), «Տարվա լավագույն կառույց և նախագիծ» (1989) համամիութենական ստուգատեսների, Սոֆիայի «Բիենալե-85»-ի դափնեկիր է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
**Բորիս Իվանովիչ Տխոր** (ռուս.՝ Борис Иванович Тхор, 1929, ԽՍՀՄ - 2009, Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս ճարտարապետ։ ՌՍՖՍՌ վաստակավոր ճարտարապետ (1981), պետական մրցանակի դափնեկիր։

Ավարտել է Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտը։ 12 հուշարձանների նախագծերի հեղինակ է, այդ թվում՝ «Լենինսկիե գորի» և «Գորկովսկայա» (այժմ՝ Տվերսկայա) մետրոյի կայարանների, «Օլիմպիական» սպորհամալիրի, Խորհուրդների պալատի։ 1952-1959 թվականներին աշխատել է «Մետրոգիպրոտրանս» (Մետրոպոլիտենի և տրանսպորտային կառույցների շինարարության պետական նախագծային-որոնողական ինստիտուտ), 1959-2002 թվականներին ղեկավարել է Մոսպրոեկտ-2-ի № 6 արվեստանոցը։ Պիցունդայի առողջարանային քաղաքի առևտրի կենտրոնի հեղինակներից մեկն է (1962-1968), ինչպես նաև Մոնրեալում 1967 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի ԽՍՀՄ-ի տաղավարի հեղինակ (1967):

Տխորի նախագծերով Մոսկվայում վերանորոգվել են Սրետենկա փողոցի և Ցվետնոյ բուլվարի բնակելի տարածքները։ Համահեղինակ է Սրետենկայի «Դրամատիկական արվեստի դպրոցի» նոր թատրոնի շենքի նախագծի (բացվել է 2001 թվականի մայիսին «Ուրան» կինոթատրոնի տեղում), ինչպես նաև Մոսկվա Սիթիի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Союз архитекторов России - приглашение на открытие мемориальной доски Б.И.Тхору (февраль 2015)
2. ↑  Популярная художественная энциклопедия Под ред. Полевого В. М.; М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986
**Verilog**, *Verilog HDL* (անգլ.՝ Verilog Hardware Description Language), կիսահաղորդչային և էլեկտրոնային նախագծման արդյունաբերությունում ապարատային նկարագրման լեզու (ԱՆԼ), որը օգտագործվում է էլեկտրոնային համակարգերի մոդելավորման համար։ Այն օգտագործվում է թվային, անալոգային և խառը-ազդանշանային սխեմաների նախագծման, իրականացման և թեսթավորման համար, աբստրակցիայի տարբեր մակարդակներում։

Պատմություն
-----------

### Սկիզբ

Verilog-ը ստեղծվել է Phil Moorby և Prabhu Goel կողմից 1983/1984 թ. Automated Integrated Design Systems ընկերության կողմից (1985 թ. վերանվանվել է Gateway Design Automation ) որպես ապարատային նկարագրման լեզու (ԱՆԼ)։ 1990 թ. Gateway Design Automation ընկերությունը գնվել է Cadence Design Systems կողմից։

### Verilog-95

Այդ ժամանակ VHDL լեզվի աճող հաջողությանը զուգընթաց Cadence որոշում է կայացնում հասնել լեզվի ստանդարտացմանը։ Verilog-ը ուղարկվում է IEEE և ընդունվում որպես ստանդարտ IEEE 1364-1995 (հաճախ անվանում են Verilog-95)։

### Verilog-2001

Оգտագործողների կողմից Verilog-95-ում հայտնավերված թերությունները ծածկելու համար լրացումներ ուղարկվեցին IEEE, որոնք ընդունվեցին IEEE 1364-1995 ստանդարտում (հաճախ անվանում են Verilog-2001)։

Verilog-2001 զգալի նորացվել է Verilog-95 հետ համեմատած։ Նախ, ավելացվել է նշանով (2-ական լրացում) գործողություններ կատարելու հնարավորությունը գծերի (nets) և փոփոխականների հետ։ Նախկինում, ծրագրավորողը պետք է կատարեր նշանով գործողություններ օգտագործելով բիթային տրամաբանական օպերացիաներ։ Այժմ նույն գործողությունները Verilog-2001-ում կարող են ավելի հստակ նկարագրվել ներդրված օպերատորների միջոցով +, -, /, \*, »> ։

### Verilog 2005

Verilog 2005-ում (IEEE Standard 1364-2005) կատարվել են չնչին ուղղումներ և ավելացվել են մի քանի լեզվական առանձնահատկություններ (օրինակ uwire բանալի բառը)։

Verilog ստանդարտի մի առանձին մաս, Verilog-AMS, հրարավորություն է տալիս մոդելավորել անալոգային և խառը ազդանշանային սարքեր։

Օրինակներ
---------

Ներքևում բերված է Verilog լեզվով գրված "Hello world" ծրագիրը։

```
module main;
 initial 
 begin
 $display("Hello world!");
 $finish;
 end
endmodule

```

Կիսագումարիչ

```
module half\_adder(S, C, A, B);
 output S, C;
 input A, B;

 wire S, C, A, B;

 assign S = A ^ B;
 assign C = A & B;

endmodule

```

Լրիվ գումարիչ օգտագործելով երկու կիսագումարիչ

```
module full\_adder(sum, cout, in1, in2, cin);
 output sum, cout;
 input in1, in2, cin;

 wire sum, cout, in1, in2, cin;
 wire I1, I2, I3;

 half\_adder ha1(I1, I2, in1, in2);
 half\_adder ha2(sum, I3, I1, cin);

 assign cout = I2 || I3;

endmodule

```

Հղումներ
--------

### Ուսուցողական ռեսուրսներ

* Asic-World – Ընդարձակ առցանց (оnline) ազատ ուսուցողական օրինակներ
* Verilog.net – Վերիլոգ ռեսուրսների ցուցակ
* free Verilog Books Archived 2010-08-18 at the Wayback Machine. – Առցանց Verilog-ի գրքեր
* FullChipDesign– Verilog-ը օրինակներով
* PETOBLOG.com Archived 2019-11-23[Date mismatch] at the Wayback Machine. – Verilog և SystemVerilog-ի կոդերի օրինակներ
* A Verilog Designers Guide – Սկսնակների համար
Մեն դե Բիրան
**Volo ergo sum** (լատիներենից թարգմանություն՝ «Ցանկանում եմ, հետևաբար գոյություն ունեմ»), Մեն դը Բիրանի փիլիսոփայության հիմնական թեզիսը, որը հակադրվում է Դեկարտի Cogito ergo sum արտահայտությանը։

Թեզիսի բովանդակություն
----------------------

Մեն դե Բիրանը ֆրանսիցաի փիլիսոփա էր, որը «գաղափարականների» դպրոցի ներկայացուցիչ էր և ֆրանսիական սպիրիտուալիզմմի հիմնադիր։ Նրա քննադատության հիմնական օբյեկտը Կոնդիլյակի սենսուալիստական գիտությունն էր, որին նա հակադրել է իր ինքնադիտարկման հոգեբանությունը։ Բիրանի կարծիքով կամքի դրսևորումներում մենք անմիջականորեն գիտակցում ենք սեփական անհատական գոյությունը։ Կամքի գոյությունը չի կարող բացատրվել որպես պասիվ զգայությունների առարկա. նրանք «ես» փիլիսոփայության ներքին ակտիվության արտահայտություն են։

Գիտակցության առաջնային փաստը, ենթադրում էր Բիրանը, գտնվում է ֆիզիկական աշխարհի ճանաչողության հիմքում։ Կամային ջանքի փաստի մեջ ընկած է այն ջանքին հակադրվելու փաստը, այդ իսկ պատճառով միաժամանակ սեփական ես-ի հետ մենք հայտնաբերում են և ոչ-ես արտահայտությունը՝ մարմնի և մարմնական աշխարհի տեսքով։ Մեր իմացությունը սեփական մարմնի մասին հիմնված է հակադրությունների փորձի վրա։ Ջանքի հիմքում ընկած է հոգեբանության գոյության հիմքը, հակադրության հիմքում՝ ֆիզիկական գոյության հիմքը։ Վերջապես, գիտակցության առաջնային փաստում իր սկիզբն ու փիլիսոփայական նախահիմքի կատեգորիաներն են ստանում, որը հետո մենք տանում ենք մեր ներքին աշխարհ։ Այսպես, կատարելով կամային ջանք՝ մենք անմիջականորեն ճանաչում ենք ինքներս մեզ, որպես նրա պատճառը, և այստեղից է սկիզբ առնում նախահիմքի մասին գաղափարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Volo, ergo sum. — Փիլիսոփայական հանրագիտական բառարան։ — Մ.: Սովետական հանրագիտարան, 1983.
2. ↑  *Кротов А. А.* Философия Мен де Бирана. — М.: Изд-во МГУ, 2000. — 104 с.

Գրականություն
-------------

* *Кротов А. А.* Философия Мен де Бирана. — М.: Изд-во МГУ, 2000. — 104 с.
**Լևոն Մուշեղի Գևորգյան** (հոկտեմբերի 14, 1930(1930-10-14), Երևան, ԽՍՀՄ), ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1972)։ Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի Մոսկվայի մասնաճյուղի պրոֆեսոր (1995), թղթակից անդամ (2001)։

Կենսագրություն
--------------

1953 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1953-1956 թվականներին՝ Ակտյուբինսկ քաղաքի և մարզի (Ղազախստան) գլխավոր ճարտարապետ։ 1956 թվականից՝ ՀՀ պետշինի, 1958 թվականից՝ Երևաննախագիծ ինստիտուտի խմբի ղեկավար, նախագծի գլխավոր ճարտարապետ, փոխտնօրեն, 1973-1977 թվականներին՝ տնօրեն։ 1971-1973 թվականներին և 1986-1989 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր ճարտարապետի առաջին տեղակալ։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Գևորգյանի նախագծերով իրականացվել են բնակելի տներ և վարչական շենքեր Ակտյուբինսկում (1956), Ջամբուլում (1956), Երևանում (1957 թվականից)՝ Գարեգին Նժդեհի հրապարակի ստորգետնյա հասարակական կենտրոնի համալիրը (1986-1992)՝ Երևանի մետրոպոլիտենի («Գարեգին Նժդեհ», 1987) կայարանով և այլն։   
 
Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործության (1962), «Տարվա լավագույն կառույց» (1986) համամիութենական ստուգատեսների դափնեկիր։   

Գրաֆիկական աշխատանքների ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1980), Միլանում (1982) և Մինսկում (1991)։

Պատկերասրահ
-----------

* Գարեգին Նժդեհի հրապարակ (Երևան)Գարեգին Նժդեհի հրապարակ (Երևան)
* Սուրեն Սպանդարյանի հուշարձան (Երևան)Սուրեն Սպանդարյանի հուշարձան (Երևան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
**Բաբա Վիդա** (բուլղար․՝ Баба Вида), միջնադարյան ամրոց Բուլղարիայի հյուսիսարևմտյան մասում` Վիդին քաղաքում։ Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրն է։ Բաղկացած է ամրոցային հիմնական երկու պատերից և չորս աշտարակներից։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 39 մ է։

Ամրոցի շինարարությունը սկսվել է 10-րդ դարում հին հռոմեական Բոնոնիա ամրոցի տեղում։ Միջնադարում Բաբա Վիդան եղել է կարևոր ամրություն Բուլղարիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Այն դիմագրավել է բյուզանդական Բարսեղ II կայսեր բանակի 18-ամսյա պաշարմանը, սակայն ավերվել է և հետագայում վերականգնվել բուլղարացի արքա Իվան Սրացիմիրի օրոք։

Ամրոցը կարևոր դեր է խաղացել Օսմանյան կայսրության կողմից Բուլղարիան բռնազավթելու ժամանակաշրջանում։ Այն եղել է զինապահեստ, բանտ։ 18-րդ դարում կորցրել է իր պաշտպանական նշանակությունը։

Ներկայումս Բաբա Վիդան թանգարան-ամրոց է։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baba Vida Altitude and Location

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքային տեղեկատվական պորտալ
* Բաբա Վիդայի պատմությունն ու ճարտարապետությունը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: olak20231184970 |

 |
**Սեռական բջիջների զարգացում** կամ **գամետոգենեզ,** մարդու սպերմատոզոիդները և ձվաբջիջները զարգանում են սեռական գեղձերում՝ սերմնարաններում և ձվարաններում։ Սպերմատոզոիդների առաջացման պրոցեսը կոչվում է սպերմատոգենեզ, իսկ ձվաբջիջներինը՝ օվոգենեզ։ Սեռական գեղձերում կան երեք գոտիներ բազմացման, աճման և հասունացման։ Սպերմատոզոիդների առաջացման պրոցեսը տևում է 70 օր։ Սկզբնական արական սեռական բջիջները, որոնք կոչվում են սպերմատոգոնիումներ, բազմացման գոտում միտոզով կիսվելով՝ շատանում են և այլն։

Առաջին կարգի սպերմատոցիտներ
---------------------------

Սպերմատոգոնիումներն ունեն քրոմոսոմների դիպլոիդ հավաքակազմ։ Այնուհետև դրանք անցնում են աճման գոտի, որտեղ տեղի է ունենում ԴՆԹ-ի կրկնապատկում, և սպերմատոգոնիումները վերածվում են առաջին կարգի սպերմատոցիտների և մտնում՝ հասունացման գոտի, որտեղ տեղի են ունենում մեյոզիերկու բաժանումները։

Երկրորդ կարգի սպերմատոցիտներ
----------------------------

Մեյոզի առաջին բաժանումից առաջանում են երկրորդ կարգի սպերմատոցիտներ, որոնք անցնելով մեյոզի երկրորդ բաժանումը՝ վերածվում են սպերմատիդների։ Սպերմատիդներն՝ անցնելով ձևավորման բարդ պրոցես (սպերմիոգենեզ), վերածվում են սպերմատոզոիդների։ Տղամարդկանց սպերմատոզոիդների առաջացումը սկսվում է սեռահասուն դառնալուց, իսկ կանանց ձվաբջիջների զարգացումը սկսվում է դեռևս օրգանիզմի սաղմնային զարգացման ընթացքում և ավարտվում է միայն ձվաբջջի բեղմնավորումից հետո։ Աղջիկ երախայի ծնվելու պահին նրա յուրաքանչյուր ձվարանում լինում են մոտ մեկ միլիոն առաջին կարգի օվոցիտներ (առաջնային ֆոլիկուլներ), բայց դրանցից սեռահասուն կնոջ մոտ ձվազատման փուլի կարող են հասնել մինչև 500-ը։ Սաղմի զարգացման ընթացքում առաջնային սեռական բջիջները բազմակի անգամ բաժանվում են միտոզի եղանակով առաջացնելով բազմաթիվ դիպլոիդ բջիջներ օվոգոնիումներ)։ Վերջիններս մեծանում են՝ հասնելով տեսակի սեռական բջիջներին բնորոշ չափսերի, և վերածվում առաջին կարգի դիպլոիդ օվոցիտների։ Կաթնասունների սպերմատոզոիդը և ձվաբջիջը։ Այնուհետև, առաջին կարգի օվոցիտը հասունացման գոտում բաժանվում է մեյոզի եղանակով։ Մեյոզի առաջին բաժանումից առաջանում են երկու անհավասար հապլոիդ բջիջներ։ Խոշորը կոչվում է երկրորդ կարգի օվոցիտ, իսկ փոքրը առաջին ուղղորդող մարմին։ Երկրորդ կարգի օվոցիտնանցնում է մեյոզի երկրորդ բաժանման, բայց երկրորդ մետաֆազի փուլում զարգացումը կանգ է առնում։ Ձվազատման հետևանքով երկրորդ կարգի օվոցիտը հեռանում է ձվարանից և կարող է ավարտել մեյոզի երկրորդ բաժանումն այդտեղ սպերմատոզոիդի թափանցումից հետո։ Սպերմատոզոիդի թափանցումը խթանում է երկրորդ ուղղորդող մարմնի և հասուն ձվաբջջի առաջացումը, որից հետո գամետներիկորիզները միաձուլվում են առաջացնելով դիպլոիդզի գոտ։ Բոլոր ուղղորդող մարմինները շատ մանր բջիջներ են և, ի վերջո, ոչնչանում են։

Աղբյուրներ
----------

* Կենսաբանություն 10-րդ դասարան, բնագիտամաթեմատիկական և ընդհանուր հոսքեր՝ Է.Ս. Գևորգյան, Ֆ.Դ. Դանիելյան, Ա.Հ. Եսայան, Գ.Գ. Սևոյան
**«Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի թանգարան** (սերբ.՝ Музеј ФК Црвена звезда), «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբին նվիրված թանգարան Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, որտեղ պահվում են այդ ակումբի գավաթների և մրցանակների հավաքածուները։ 

Թանգարանը տեղակայված է Սավսկի Վենաչ համայնքի «Ռայկո Միտիչ» մարզադաշտում։

Ընդհանուր տեղեկություն
----------------------

Թանգարանը բացվել է 1985 թվականի մարտի 12-ին «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադրման քառասուներորդ տարեդարձի կապակցությամբ և նշանակալի կառույց է, որը վկայում է ակումբի պատմության և հաջողությունների մասին։ Թանգարան տարեկան այցելում է միջինը մոտ 10000 մարդ։ Թանգարանի ներկայիս համակարգողը Պրեդրագ Տրկուլյան է։

Ցուցանմուշներ
-------------

400 մ² տարածքում ներկայացված են ավելի քան 1400 ցուցանմուշներ, գավաթներ, մրցանակներ, հուշատախտակներ, նկարներ և շատ այլ իրեր։ Թանգարանում ցուցադրվում է 680 պարգև, մնացած ցուցանմուշները թանգարանի պահեստում են։

Հատկապես ուշագրավ է *Sun Coast* գավաթը, որը «Ցրվենա Զվեզդան» նվաճել է Մալագայի մրցաշարում 1973 թվականին. այն պատրաստված է արծաթից, ունի 89 սմ բարձրություն և 50 կիլոգրամ քաշ։ Թանգարանում պահվում է նաև Լա Կորունյայում նվաճած մրցանակը. այն ունի 126 սմ բարձրություն, անունը Թերեզա Հերերա է։ Իր յուրահատուկ տեսքի շնորհիվ առանձնանում է Նարահի գավաթը, որը պատրաստված է կիսաթանկարժեք և թանկարժեք քարերից։ Թանգարանում ցուցադրվում է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության հաղթողի մրցանակի կրկնօրինակը, որը կշռում է 18 կիլոգրամ, ինչպես նաև Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթողի *Toyota* գավաթը։

2011 թվականի հունիսին թանգարանում է հայտնվել այն տոմսը, որով Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը մտել է Ռայկո Միտիչ մարզադաշտ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Музеј ФК Црвена звезда»։ *crvenazvezdafk.com*։ Վերցված է 1. 7. 2018
2. ↑  «Музеј клуба Црвена звезда - пустовање кроз историју најтрофејнијег тима»։ *bastabalkana.com*։ Վերցված է 31. 3. 2014.
3. ↑  «Zvezda stavila Putinovu ulaznicu u muzej na Marakani»։ *sport.blic.rs*։ Վերցված է 6. 6. 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանը crvenazvezdafk.com կայքում
**Արտակարգ իրավիճակների վարչություն (ԱԻՎ)**, ԼՂՀ պետական կառավարման մարմին։

Պատմություն
-----------

Ստեղծվել է 1995 թվականին՝ «Արցախ» փրկարարական ծառայության (1984 թվականից՝ գբոսաշրջության ակումբին կից փրկարար ջոկատ, 1991 թվականի մայիսից՝ փրկարար ծառայություն, 1992-1995 թվականներին՝ ՊԲ ստորաբաժանում) և քաղաքացիական պաշտպանության հանրապետական շտաբի հիմքի վրա։ Ունի ճգնաժամային կառավարման, փրկարարական ուժերի պատրաստման և բնակչության ուսուցման, պետական հակահրդեհային ծառայության վարչություններ, արագ արձագանքման հատուկ ստորաբաժանում, ֆինանսական, նյութատեխնիկական ապահովման, լրատվության և հասարակայնության հետ կապերի և այլ բաժիններ։ Գլխավոր խնդիրներն ու գործառույթներն են՝ արտակարգ իրավիճակներում և պատերազմի ժամանակ հանրապետության պատրաստվածության բարձրացումը, բնակչության պաշտպանությանը և հրդեհային անվտանգությանն ուղղված պետական քաղաքականության մշակումն ու իրականացումը, արտակարգ իրավիճակների կանխման, նվազեցման և վերացման ապահովումը, փրկարարական և վերականգնողական աշխատանքների կազմակերպումը, հրդեհների կանխարգելումը. փրկարարական ուժերի պատրաստումը և այլն։

Փրկարարական գործողություններ
----------------------------

1988 թվականին «Արցախ» փրկարարական ծառայության անդամներից կազմավորվել է ինքնապաշտպանական կամավորական ջոկատ, որի մարտիկները 1990-1994 թվականներին մասնակցել են Շուշիի, Լաչինի, Ասկերանի, Մարտակերտի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Ստեփանակերտի և այլ բնակավայրերի ռմբահարումներից ավերված շինություններից ու փլատակներից փրկել են շուրջ 3000 մարդու։ Մարտական գործողությունների ժամանակ ջոկատից զոհվել է 20 փրկարար ազատամարտիկ։ Փրկարարներից 2-ը (Ս. Թովմասյան՝ 1999. հետմահու, Ս. Երեմյան՝ 2002) պարգևատրվել են ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի, 2-ը (Վ. Ավագյան՝ 1994, Գ. Գասպարյան՝ 2001)՝ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշաններով, 32-ը՝ այլ մեդալներով։

ԱԻՎ-ի հիմնադիր-ղեկավարն է Ա. Գրիգորյանը։ 2000 թվականից ԱԻՎ-ը փրկարարների միջազգային համադաշնության անդամ է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Բաս հոբոյը** (անգլերեն՝ *Bass oboe*, ֆրանսերեն՝ *Hautbois baryton*, գերմաներեն՝ *Baritonoboe*) լեզվակավոր փայտյափողային գործիք է, որը պատկանում է հոբոյների ընտանիքին։ Այն իր հնչողության ցածրությանբ գտնվում է անգլիական եղջրափողից հետո։ Որոշ լեզուներում այն անվանվում է ոչ թե բաս, այլ բարիտոն հոբոյ։

Կառուցվածք
----------

Ժամանակակից բաս հոբոյները իրենց տեսքով և հնչողությամբ շատ նման են անգլիական երղջրափողին։ Սկզբնական շրջանում պատրաստված բաս հոբոյենրը իրենց տեսքով ավելի շատ ֆագոտ էին հիշեցնում։ Դրանք ունեին լատինական U տառի նման երկարավուն խողովակ, որին և ամրանում էր լեզվակը։ Բաս հոբոյի խողովակը երկմասանի է։ Այն անգլիական եղջրափողից ավելի երկար է։ Նրա վերջնամասը շատ ցայտուն ուռուցիկություն ունի։ Խողովակի անցքերի շուրջ կան մետաղյա փոքրիկ շրջանակներ։ Բաս հոբոյի ամենացածր նոտան մեծ օկտավայի սին է։ Իր կառուցվածքի առանձնահատկության շնորհիվ լինում են դեպքեր, երբ բաս հոբոյը կարողանում է նույնիսկ սի բեմոլ նվագել։ Բաս հոբոյի նոտաները գրված են սոլի բանալում, բայց քանի որ այն փոխադրող գործիք է, լսված երաժշտությունից գրվածից մեկ օկտավա ներքև է հնչում։

Օգտագործումը
------------

Բաս հոբոյը սիմֆոնիկ նվագախմբերում լայն գործածություն չունի։ Նրա դերը հիմնականում կատարում է ֆագոտը, որի տենորաբասային հնչողությունը կոմպոզիտորներին ավելի է գերում։ Այն հիմանկանում օգտագործվել է տարբեր տիպի հնաոճ երաժշտություններ կատարելու մեջ։ Բաս հոբոյ օգտագործել է Գուստավ Հոլսթը իր "Մոլորակներում"։ "Մարս" մոլորակի համարում այս գործիքը ունի սոլո։ Օգտագործվել է նաև այլ կոմպոզիտորների կողմից։

Բաս հոբոյի համար գրված ստեղծագործություններ
-------------------------------------------

* Ջոն Բլադ - "Մռայլ ձմեռային պատկերներ" բաս հոբոյի և դաշնամուրի համար
* Գեյվին Բրիարզ - Կոնցերտ
* Շարլ Կոշլան - Սյուիտ սոլո անգլիական եղջրափողի կամ բաս հոբոյի համար
* Դրեյկ Մաբրի - Արիա բաս հոբոյի և հոբոյների անսմաբլի համար
* Ռոբերտ Մորան - "Դարմսթադի փրկվածներ" ինը բաս հոբոյների համար
* Բարի Տրուաքս - "Ներքնաշխարհ" սոլո բաս հոբոյի համար
* Պատրիկ Վիդյեսկոգ - "Դիվերտիսմենտ" բաս հոբոյի ակորդեոնի տավիղի և հարվածային գործիքի համար
* Ջիլլի Վիթաքեր - Սյուիտ բաս հոբոյի և դաշնամուրի համար

Բացի այս սոլո ստեղծագործություններից բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ փոխադրվել են այս գործիքի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Consortium M.* Revision of the Hornbostel-Sachs Classification of Musical Instruments by the MIMO Consortium


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Բուսական աղաղանյութեր**, բույսերում պարունակվող բարձրմոլեկուլային ֆենոլային միացություններ, որոնք ունակ են սպիտակուցների և այլ բնական պոլիմերների՝ թաղանթանյութերի, պեկտինային նյութերի հետ ամուր կապեր առաջացնելու։

Բուսական աղաղանյութերը կուտակվում են աղաղային բույսերի տերևներում, կեղևում և պտուղներում, ցողունի մեջ, երբեմն՝ գալերում, ինչպես նաև՝ արմատներում և բնափայտում։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Բույսի տարբեր օրգաններում աղաղանյութերի քանակը տարբեր է (օրինակ՝ աղտորի տերևներում այն կազմում է 27%, մզավածքային աղաղանյութի կեղևում՝ 6%, իսկ բնափայտում՝ 0,4%)։ Աղաղանյութի բարձր պարունակությունը պայմանավորված է բույսի կոշտությամբ, ցածր սննդային արժեքով և նրանում ջրի ցածր պարունակությամբ։ Բուսական աղաղանյութերը լիգնինի և թաղանթանյութի հետ մասնակցում են հենքային հյուսվածքների՝ երկրորդային բջջապատի, բնափայտի ստեղծմանը, բույսերի կարևորագույն կենսաքիմիական ռեակցիաներին, նաև կատարում են պաշտպանական ֆունկցիաներ։

Կիրառություն
------------

Սովորաբար բույսերի աղաղանյութերը անֆիդանտ են՝ չուտվող, դրա համար դրանց ակտիվորեն ուսումնասիրում են վնասատու միջատներից բույսերի պաշտպանության մեթոդների մշակման նպատակով։ Այն օգտագործում են նաև կաշվի և մորթու մշակման՝ դարաղման, բամբակե գործվածքները ներկելու համար, բժշկության և անասնաբուժության մեջ կիրառում են որպես կապող միջոցներ, սննդի արդյունաբերության մեջ դրանցով պայմանավորվում են տարբեր մթերքների համը, գույնը և մասամբ՝ բույրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հ. Այվազյան, Գյուղատնտեսական հանրագիտարան, Ե. «Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, ՀՀ Գյուղատնտեսության նախարարություն, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա», 2015, էջ 94 — 1242 էջ, ISBN 9785897000418։
**Գրեգուար Դելակուր** (անգլ.՝ Grégoire Delacourt, հուլիսի 26, 1960(1960-07-26), Վալանսեն), ֆրանսիացի, գրող, սցենարիստ, կինոռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Գրեգուար Դելակուրը ծնվել է 1960 թվականի հուլիսի 26-ին Վալանսենում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Հիսուսի միաբանությանը պատկանող Ամյենի La Providence դպրոցում։ Լիլում բակալավրի աստիճան ստանալուց հետո իրավաբանություն է ուսանել Գրենոբլում։ 1982 թվականին իր կնոջ հետ հիմնադրում է գովազդային գրասենյակ, որի ղեկավարն էր մինչև 2004 թվականը։ Այս կազմակերպությունը հիմնականում համագործակցում է Unilever և Taittinger հանրահայտ ընկերությունների հետ։

18 տարեկանից սկսած Գրեգուարը սկսում է զբաղվել գրական գործունեությամբ։ Այս շրջանի նրա գրական գործերը հիմնականում բանաստեղծություններ էին։ Նա առաջին անգամ իր բանաստեղծություններից մեկը հրատարակում է 1978 թվականին Լը Մոնդ պարբերականում։ 1998 թվականին էկրան է բարձրանում նրա առաջին ֆիլմը։ 2011 թվականին լույս է տեսնում հեղինակի առաջին վեպը՝ «Գրողի ընտանիքը» (L’Écrivain de la famille) վերտառությամբ, որը դրական ընդունելություն է գտնում գրական հասարակության կողմից և արժանանում է մի շարք գրական մրցանակների։ 2012 թվականին հրատարակվում է նրա երկրորդ «Իմ ցանկությունների ցանկը» (La Liste de mes envies) վեպը, որը նույնպես ջերմ ընդունելության է արժանանում և թարգմանվում գրեթե բոլոր եվրոպական լեզուներով։ Իր երրորդ՝ «Առաջինը, ինչը մենք կտեսնենք» (La première chose qu'on regarde) վեպում, հեղինակը նկարագրում է մի երիտասարդ զույգի սիրո պատմություն։ Որոշ անձինք մատնանշում են, որ հեղինակն իր այս ստեղծագործության մեջ օգտագործել է հանրահայտ դերասաններ Ռայան Գոսլինգի և Սքարլեթ Յոհանսոնի կերպարները։

Մատենագիտություն
----------------

* 2011 - «Գրողի ընտանիքը» (*L’Écrivain de la famille*)
* 2012 - «Իմ ցանկությունների ցանկը» (*La Liste de mes envies*)
* 2013 - «Առաջինը, ինչը մենք կտեսնենք» (*La première chose qu'on regarde*)
* 2014 - «Մենք տեսնում ենք միայն երջանկությունը» (*On ne voyait que le bonheur*)
* 2015 - «Ամռան չորս եղանակները» (Les Quatre Saisons de l'été)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. 1 2  Babelio (ֆր.) — 2007.
3. ↑  Pierre Vasseur: « De la pub au best-seller », Le Parisien, no 21313, 19. März 2013, Seite 44.
4. ↑  Grégoire Delacourt : interview pour La première chose qu'on regarde Archived 2016-04-01 at the Wayback Machine. mandor.fr
5. ↑  LANGUEDOC-ROUSSILLON: « La liste de mes envies » de Grégoire Delacourt, Prix Méditerranée des Lycéens 2013, ouillade.eu
6. ↑  Persönlichkeitsrecht: Scarlett Johansson klagt gegen französischen Buchverlag, spiegel.de


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 12025171 · BNC: a11630188 · BNE: XX5288499 · BNF: 162578170 · GND: 1022113518 · ISNI: 0000 0003 6194 8463 · LCCN: n2012033158 · NDL: 001161198 · NKC: jo2013761621 · NLA: 58937999 · NTA: 341378976 · NUKAT: n2012266923 · PTBNP: 1557203 · LIBRIS: 373878 · SUDOC: 152078320 · VIAF: 221803896 · WorldCat VIAF: 221803896 |

 |

 |