recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լիտերատուրնոյե կաֆե** (ռուս.՝ Литературное кафе, **Գրական սրճարան**), պատմական նշանակության ռեստորան Սանկտ Պետերբուրգի Նևսկի պողոտայում, ուր 19-րդ դարում այցելել են այնպիսի հայտնի գրողներ, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Պուշկինը և Ֆյոդոր Դոստոևսկին, ինչպես նաև նրանց ընկերները։

Պատմություն
-----------

Սրճարանի ցուցանակը
Սրճարանի ինտերիերը
1812-1816 թթ. Սանկտ Պետերբուրգի Նևսկի պողոտայի 18 հասցեում 18-րդ դարի կեսերին կառուցված շենքը Կ. Բ. Կոտոմինի ձևափոխմամբ դարձել է առևտրականների բնակարաններ։ Այս շենքում են բացվել Վոլֆի և Բեռանժեի հրուշակարանը (S. Wolff & T. Beranget), որը համարվում էր լավագույնը Սանկտ Պետերբուրգում։ 1834 թվականին այստեղ բացվեց նաև «Չինական սրճարանը» (Le Café chinois), իսկ հրուշակարանը շուտով դարձավ ակումբ, որտեղ սկսեցին այցելել այնպիսի գրողներ, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Պուշկինը, Միխայիլ Լերմոնտովը, Տարաս Շևչենկոն և Ֆյոդոր Դոստոևսկին։

1837 թվականին Պուշկինն այստեղ հանդիպեց Կոնստանտին Դանզասի հետ` նախքան մենամարտը։ 1840 թվականին Դոստոևսկին այստեղ ներկայացվեց ուտոպիստ-սոցիալիստ Միխայիլ Պետրաշևսկուն։

1877 թվականին հրուշակարանը փակվեց, նրա տեղում բացվեց էլիտար ռեստորան, ուր հաճախակի սկսեցին այցելել երաժիշտներ, ինչպիսիք են Պյոտր Չայկովսկին, Ֆեոդոր Շալյապինը։ Պատմում են, որ Չայկովսկին այստեղ պատվիրել է մի բաժակ ջուր, խոլերայով վարակվել ու մահացել։

Շատ ավելի ուշ՝ 1983 թվականին ռեստորանը վերբացվեց որպես «Լիտերատուրնոյե կաֆե»։

Գրական սրճարանը զբաղեցնում է շենքի երկու հարկերը, նրա պատերին կախված են ռուս գրողների բազմաթիվ դիմանկարներ։ Վերևում գտնվող սեղանի մոտ մոմե քանդակի տեսքով նստած է Պուշկինը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Котомина дом (Энциклопедия Санкт-Петербурга)
2. ↑  Кондитерская Вольфа и Беранже (Энциклопедия Санкт-Петербурга)
3. ↑  Literary Cafe — Since 1816

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Լիտերատուրնոյե կաֆե (Սանկտ Պետերբուրգ)** կատեգորիայում։ |
**«Համբույր»** (նորվ.՝ Kyss), նորվեգացի նկարիչ-էքսպրեսիոնիստ Էդվարդ Մունկի նկարներից։ Նախնական էսքիզները ստեղծվել են 1890-ական թվականների սկզբին, սակայն հռչակավոր և սիրված տարբերակը թվագրվում է 1897 թվականին։ Այն հանդիսանում է նկարչի «Կյանքի ֆրիզ» ստեղծագործական ժամանակաշրջանի աշխատանքներից։

Նկարագիր
--------

Նկարում պատկերված են երկու սիրահար երիտասարդներ, որոնք պատուհանի մոտ կանգնած համբուրվում են այնպես, կարծես միաձուլված լինեն։ Նրանց դեմքերը ներթափանցվում են մեկը մյուսի մեջ։ Ամենայն հավանականությամբ սենյակի ներքին կահավորումն ու ձևավորումը համընկնում է «Գիշերը Սեն Կլուում» կտավի ինտերիերի հետ (1890): Այս հանգամանքը հնարավորություն է ընձեռում ենթադրել, որ կտավի ստեղծման հիմքում դրված է նկարչի իրական հիշողությունները։

Մունկի «Համբույր» նկարը ոգեշնչել է երիտասարդ քանդակագործ Գուստավ Վիգելանդին, ով այդ տպավորությունների ներքո ստեղծել է «Թեքություն» քանդակը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տե՛ս նաև
--------

* Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ульрих Бишофф. *Эдвард Мунк*. TASCHEN/Арт-родник, 2008.(ռուս.)
2. ↑  Sue Prideaux. *Edvard Munch: Behind the Scream*. Yale University Press, 2007.(ռուս.)
3. ↑  Атле Нэсс. *Эдвард Мунк: Биография художника*. Издательство «Весь Мир», 2007.(ռուս.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցի**, ուղղափառ եկեղեցի Թբիլիսիում՝ Վրաստանի մայրաքաղաքում։ Գտնվում է Մարջանիշվիլի փողոցում։ Առօրյայում եկեղեցին անվանում են պարզապես «ռուսական եկեղեցի»։ Վերայում՝ հարևանությամբ գտնվող սուրբ Վլադիմիրի եկեղեցու հետ Թբիլիսիում համարվում են բացառիկ, քանի որ ժամերգություններն ամբողջությամբ կատարվում են հին սլավոնական եկեղեցական լեզվով։

Պատմություն
-----------

Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցին կառուցվել է 1864 թվականին հավատացյալների հանգանակությամբ։ Լրացուցիչ 5 000 ռուբլի է հատկացրել Սուրբ սինոդը։ 1886 թվականին եկեղեցուն կից կառուցել են նաև զանգակատուն։ Կա նաև երկու սեղանատուն՝ Ալեքսանդր Նևսկու և Նիկոլայ Հրաշագործի անուններով, որոնք կառուցվել են 1900 թվականին Նիկոլայ II ցարի օրոք։ 1913 թվականին եկեղեցու հարևանությամբ կառուցեցին նաև ժամատուն ՝ ի հիշատակ Ռոմանովների դինաստիայի 300-ամյակին։

Եկեղեցում կան մի շարք սրբություններ՝ Մարիամ Մագդաղենացու մասունքները, Սուրբ Նինայի, Նիկոլայ Հրաշագործի, սուրբ Շիո Մգվիմսկիի մասունքները։

1950-ից 1982 թվականներին եկեղեցու քահանան էր մետրոպոլիտն Զինովին, որը թաղված է եկեղեցու հյուսիսային պատի մոտ։

1970-ական թվականներին եկեղեցում էր ծառույություն մատուցում վանահայր Վիտալին, որը բակում, խորանի կողմում է թաղված։

Աղբյուրներ
----------

* «Ведомости Патриархии» № 34, 1999

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցի (Թբիլիսի)** կատեգորիայում։ |
**«Հելսինկի-86» մարդու իրավունքների պաշտպանության խումբ** (լատիշ․՝ Latvijas cilvēktiesību aizstāvēšanas grupa "Helsinki-86"), Լատվիայի իրավապաշտպան կազմակերպություն, ստեղծված 1986 թվականի հուլիսի 10-ին Լիեպայայում ոսկերիչ Լինարդ Գրանտինշի, վարորդ Ռայմոնդ Բիտենիեկսի և էլեկտրամատակարարման ծառայության մենեջեր Մարտինշ Բարիսի կողմից։ Խմբի նպատակն էր, ըստ նրա անդամների հայտարարության, «բաց, առանց գրաքննության և արտաքին ճնշումների, միջազգային կազմակերպություններին տեղեկացնելու մեր ժողովուրդների նյութական և հոգևոր արժեքների դեմ, ինչպես նաև հենց ժողովրդի դեմ կատարված խախտումների մասին»։ Դադարեցնել ստի և ահաբեկչության ճանապարհը. բոլոր ազգերին տալ իրենց զարգացման ճանապարհների ազատ ընտրություն. պահպանել Հելսինկյան կոնֆերանսի եզրափակիչ փաստաթղթում ներկայացված սկզբունքները»։

Հելսինկյան 86-ը դարձել է առաջին կազմակերպությունը, որը դեռևս 1987 թվականին բարձրացրեց Մոլոտով-Ռիբենդրոպ համաձայնության հարցը, Լատվիայի անկախության վերականգնման հարցը։

1987 թվականի հունիսի 14-ին տեղի է ունեցել ցույց, որի ժամանակ ծաղիկներ դրվեցին Ռիգայի Ազատության հուշարձանին։ Ցույցը նվիրված էր 1941 թվականի տեղահանությունների հիշատակին։

1987 թվականի նոյեմբերի 18-ին Հելսինկի-86-ը նշել է Լատվիայի անկախության հռչակման օրը։

1988 թվականի հունիսի 14-ին Լատվիայի հետպատերազմյան պատմության մեջ առաջին անգամ Ռիգայում ցույցի ժամանակ «Հելսինկյան-86» խմբի անդամ Կոնստանտին Պուպուրսը, ամբողջ Ռիգայով Ազատության հուշարձանից մինչև Եղբայրական գերեզմանատուն է տարել Լատվիայի կարմիր-սպիտակ-կարմիր դրոշը։

1988 թվականի օգոստոսի 23-ին հանդես են եկել որպես Բալթյան ուղի կազմակերպության կազմակերպիչներից մեկը։

Կազմակերպությունների շատ անդամներ և ակտիվիստներ պարգևատրվել էին Լատվիայի բարձրագույն պարգևով` «Երեք աստղ» շքանշանով. Մարտինշ Բարիս (2-րդ աստիճանի), Եվա Բիտենիեցե (3-րդ աստիճանի), Ռայիմոնդս Բիտենիես (3-րդ աստիճանի), Լինարդս Գրանտինշ (2-րդ աստիճանի), Ռոլանդս Սիլարաուպս (2-րդ աստիճանի), Յանիս Վեվերիսը (2-րդ աստիճանի)։

1997 թվականին խմբի որոշ անդամներ ստեղծեցին նոր քաղաքական կուսակցություն` նույն անունով։ 2001 թվականին, որպես քաղաքական կուսակցություն, այն մասնակցել է Լատվիայի Սեյմի և Ռիգայի Դումայի ընտրություններին, սակայն չի ընտրվել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  МИД Латвии(չաշխատող հղում)
2. ↑  Старый диссидент Рожкалнс: о трибунале для президента и возвращении в тюрьму(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Helsinkieši: viņi bija sākumā
* Dokumenti pie šķirkļa *Helsinki-86* (Historia.lv)
* 1987. gada 23. augusts Rīgā Archived 2007-10-06 at the Wayback Machine.
* Helsinki ’86 dibināšanas 20.gadskārta (1986—2006)
**Միկո «Լինդե» Լինդսրյոմ** (անգլ.՝ Mikko «Linde» Lindström, ամբողջական անունը Միկո Վիլյամ Լինդստրյոմ, (անգլ.՝ Mikko Viljami Lindström), օգոստոսի 12, 1976(1976-08-12), Կլաուկկալա, Nurmijärvi, Ուուսիմաա), հայտնի է նաև ինչպես Դենիել Լայնոայ (անգլ.՝ Daniel Lioneye) և Լիլի Լազեր (անգլ.՝ Lily Lazer), ֆին երաժիշտ, HIM ռոք խմբի կիթառիստ, իր հիմնած Daniel Lioneye բլեք մետալ խմբի լիդեր (ծանր ռոք), Whocares սուպերխմբի անդամ։ Ամուսնացած է եղել Մարիամ Յանտիի հետ, ունի մեկ աղջիկ՝ Օլիվիա։

Վաղ տարիներ
-----------

Միկոն ծնվել է Հելսինկի քաղաքում ինժեներ Օլլի Լինդստրյոմի ընտանիքում, նրա մայրը ստյուարդեսա Ռիտի Լինդստրյոմն է։ Նա ունի մեկ եղբայր Յուդե անունով, ով նրանից փոքր է 4 տարի։ Փոքր տարիքում Լինդեն անկաշկանդ երեխա, կարճ մազերով և ակնոցներով, բայց այն ժամանակ, երբ սկսվեց հետաքրքրվել Էլվիս Փրիսլիի, Իգի Պոպի և Black Sabbath-ի ստեղծագործություններով։ Սուրբ ծննդյան օրերին 10 տարեկան հասակում ծնողները Միկոյին նվիրեցին կիթառ Landola-ի պիտակով, իսկ 13 տարեկանում նա դպրոցում հանդիպեց Վիլե Վալոյին, ով այդ ժամանակ բաս կիթառիստ էր։ Հետո սկսեց Վիլե Վալոյի հետ ելույթներ ունենալ տեղի խմբերում։

HIM и Daniel Lioneye
--------------------

1991 թվականին Վիլե Վալոն, Միկո Լինդստրյոմը և Միկո Պանանենը ստեղծեցին HIM խումբը, որտեղ Վիլեն զբաղեցրեց վոկալիստի պաշտոնը, Միգեն իր ձեռքը վերցրեց բասի դերը, իսկ Միկոն մնաց հավատարիմ իր կիթառին։ Խումբն իր առաջին ալբոմը թողարկեց խմբի բացումից 6 տարի անց՝ փոխել այդ ընթացքում մի քանի անդամների։ Վերջին արդյունքում խմբում մնացին Միկա Կարպինենը և Յանա Պուրտինենը։ HIM-ի հետ Լինդստրյոմը որոշ ժամանակ հանդես էր գալիս նաև Լիլի Լազեր անունով։
2001 թվականին այդ նույն HIM խմբի եռյակը ստեղծեց Daniel Lioneye խումբը։ Այս խմբի կազմում Լինդստրյոմը զբաղեցրեց վոկալիստի և կիթառահարի դերը, Վալոն սկսեց նվագել հարվածային գործիքների վրա, իսկ Միգը գործիքը չփոխեց։ Խումբը թսղարկեց ալբոմ The King of Rock 'n Roll վերնագրով։ Այս ալբոմը հեղինակը գրեց, որպես Էլվիսի վատ փոխարինող։ Ֆինը կատակով ասել է, թե բոլոր անդամները եկան ստուդիա առանց որևէ երգի, բայց նրանք գրեցին ալբոմ ընդամենը 5 օրում։
Երկրորդ ալբոմը Vol. II թողարկվեց 9 տարի անց, 2010 թվականին։ Այստեղ մասնակցեցին նաև HIM խմբի ստեղնաշարային գործիքների նվագող Յաննա Պուրտինեն և հին ընկեր Միկկոն։ Բոլոր մնացած գործիքները կիթառիստը վերցրեց իր վրա։ Հնարավոր է, որ սա կլիներ նրանց վերջին ալբոմը, քանի որ Լինդին այլևս չէր կարողանում հաղթահարել խմբի անդամ՝ Դենիել Լայնոաեմի ալկոհոլիզմը։

Գործիքներ
---------

Կարերիայի սկզբում Լինդան նվագում էր Jackson Soloist և Gibson Flying V գործիքների վրա։ Ստուդիայում առաջին հերթին նա օգտագործում էր Gibson SG և հազվադեպ Fender Telecaster, ինչպես նաև Electric Sound Products և Danelectro գործիքները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2
3. ↑  Bowar, Chad. A Conversation with Linde Lindstrom. About.com (2 июля 2010). Проверено 5 декабря 2012. Архивировано из первоисточника 7 декабря 2012
4. ↑  Bregant, Lisa. Daniel Lioneye interview. Examiner.com (17 апреля 2010). Проверено 5 декабря 2012. Архивировано из первоисточника 7 декабря 2012
**Գյուտ արքեպիսկոպոս Նագգաշյան** (ավազանի անունը՝ Մանուկ, ), Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակ (1984-2009)։

Կենսագրություն
--------------

Տ. Գյուտ եպիսկոպոս Նագգաշյանը (ավազանի անունը՝ Հովհաննես) ծնվել է 1933 թվականին, Հալեպում։ Սովորել է տեղի Կիլիկյան վարժարանում,
1948 թվականին ուսանել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսության Անթիլիասի Դպրեվանքում։
1955 թվականին ձեռնադրվել է կուսակրոն հոգևորական։ 1955-1960 թվականներին ուսուցչական պաշտոններ է վարել Բեյրութի Թեքեյան, Սահակյան և Նոր Բարձրագույն վարժարաններում, միաժամանակ հովվական ծառայություն է կատարել Բեյրութի և Կիպրոսի հայկական եկեղեցիներում։

1958 թվականին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում ստացել է մասնավոր վարդապետության 4 աստիճանները։
1960 թվականին նշանակվել է Փարիզի Ս. Հովհաննես Մկրտիչ մայր եկեղեցու հոգևոր հովիվ։ 1965 թվականին ստացել է ծայրագույն վարդապետության կոչում։ 1973 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Սուրբ Էջմիածնի Մայր Տաճարում, ձեռամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, ստացել է եպիսկոպոսական օծում և ձեռնադրություն։ 1984 թվականին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ նշանակվել է Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակ և պաշտոնավարել մինչև 2009 թվական։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Տ. Գյուտ արքեպիսկոպոս Նագգաշյան
2. ↑  Տ. ՆՈՐՎԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ԶԱՔԱՐՅԱՆԸ ՆՇԱՆԱԿՎԵԼ Է ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ԵՎՐՈՊԱՅԻ ՀԱՅՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՏՎԻՐԱԿ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տ. Գյուտ արքեպիսկոպոս Նագգաշյանի քարոզը՝ խոսված Ս. էջմիածնի Մայր Տաճարում մատուցված Ուխտի Ս. Պատարագին(չաշխատող հղում)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան**, հայազգի քանդակագործ Գեորգի Ֆրանգուլյանի Ալեքսանդր Պուշկինին նվիրված հուշարձանը Բրյուսելում` Պուշկինի անվան հրապարակում։

Նկարագրություն
--------------

Բրոնզե պատվանդանին երեք լեզուներով` ֆրանսերեն, ռուսերեն և ֆլամանդերեն նշված են բանաստեղծի կյանքի ուղիները։ Մակագրությունը ոճավորված է ըստ Պուշկինի ձեռագիր տեքստերի։ Պուշկինին քանդակելիս՝ քանդակագործը փորձել է Պուշկինի ձեռագրերին հաղորդել կյանքի այն շունչը, որում նրանք ստեղծվել են՝ փետուրի ճռռոցը, ճրագի լույսը, պոետը կարծես ձեռքով սեղմում է մենամարտի ժամանակ Դանտեսից ստացած մահացու վերքը։

1999 թվականին, Պուշկինի ծննդյան 200-ամյակի առթիվ, Բրյուսելի քաղաքապետարանը որոշեց տեղադրել պոետի հուշարձանը։ ՌԴ Արտաքին գործերի նախարարության նախաձեռնությամբ և Պուշկինի անվան միջազգային հիմնադրամի աջակցությամբ Բրյուսելին նվիրվեց Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձանը։ Հուշարձանը որոշվեց տեղադրել երկու փողոցների հատման վայրում, որն էլ անվանվեց Պուշկինի հրապարակ։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1999 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։

2014 թվականի հունվարին Բելգիայում ՌԴ մամլո խոսնակ Գեորգի Կուզնեցովը հայտնեց հուշարձանի վայրի տեղափոխման մասին (տրամվայի նոր գծերի շինարարության պատճառով)։ Պուշկինի ժառանգները՝ Ալեքսանդր և Մարիա Պուշկինները սկսեցին արշավ՝ հուշարձանի պահպանության համար։

Հուշարձանի հեղինակն է Գեորգի Ֆրանգուլյանը։

Տես նաև
-------

* Հուշարձաններ նվիրված Ալեքսանդր Պուշկինին Archived 2015-11-22 at the Wayback Machine.
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Մոսկվա)
* Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրի (Երևան)
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Inventory of Heritage Artefacts (ֆր.)
2. 1 2
3. ↑  Международный фонд имени А.С. Пушкина
4. ↑  Из Брюсселя. Новый памятник в Брюсселе
5. ↑  ИТАР-ТАСС
6. ↑  Fondation Internationale Pouchkine
7. ↑  Памятник Александру Пушкину, 330x420x220, Брюссель (Бельгия), Открыт 30 сентября 1999 года(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պուշկինի անվան միջազգային հիմնադրամ
* В Брюсселе могут перенести памятник Пушкину
Մեծ Հայքը Արշակունիների օրոք։
**Ատոմյանք** առաջինք (նահատակվել է 449 թվականին), 5-րդ դարի տոնելի նահատակ զորականների երկու գունդ՝ շուրջ 1000 հոգի (ըստ այլ աղբյուրների՝ ավելի քիչ)։ Մարտիրոսական պսակ են ընդունել Հիսուս Քրիստոսին չուրանալու համար։ Եղել են հայ նախարարական գնդեր, որոնք Վարդանանց շարժումից առաջ ծառայել են պարսկական բանակում, Պարսից Հազկերտ արքայի (439–457 թվականներ) օրոք, բնիկ տերերի՝ Ատոմ Գնունու և Մանաճիհր Ռշտունու առաջնորդությամբ։ Վկայաբանության մեջ, հիշյալ երկուսից բացի, հանվանե հիշատակված են Ատոմ Գնունու որդին՝ Վարսը, ապա Վարս Ոստանիկը, Ներսեհ Երվանդունին և Վարձավոր Արծրունին։
Ատոմյանքը կանխազգալով հայ զինվորներին դավանափոխ անելու Պարսից արքունիքի մտադրությունը, հանուն քրիստոնեական հավատի խուսափել են Պարսից արքայի հրամանը կատարելուց և, փոխանակ մեկնելու հրամայված վայրը, ուղղվել են դեպի Հայաստան։ Պարսկական զորքը հետապնդել է նրանց և Ատոմյանց մի մասին շրջապատել Անձևացյաց գավառում, լեռների մեջ։ Ատոմ Գնունուն այնտեղ սքանչելի տեսիլք է երևացել՝ կամարաձև լույս և «ահատեսիլ մարդ», որը բաժանել է վարդերից հյուսված պսակներ՝ նշանակ սուրբ նահատակության, որը և կատարվել է շուտով։ Մարտիրոսված գնդի զինվորների մասունքների ամփոփման վայրում կառուցվել է Ձիակալ անունով եկեղեցի։ Իսկ մյուս գունդը Մանաճիհր Ռշտունու գլխավորությամբ պարսից զորքի կողմից նահատակվել է Ռշտունյաց գավառում։ Նահատակման վայրում, ի հիշատակ նրանց, կառուցվել է Ոչխարանից կոչվող եկեղեցին։

Ատոմյանց վկայաբանություն
------------------------

Ատոմյանց վկայաբանությունը, որը գրի է առնվել 5-րդ դարին, 7–րդ-8-րդ դարերին, թարգմանվել է վրացերեն։ Հայսմավուրքները Ատոմյանց հիշատակի օրը նշանակել են օգոստոսի 19-ին. Հայ եկեղեցին նրանց տոնը նշում է Բուն Բարեկենդանից երկու շաբաթ առաջ՝ երկուշաբթի օրը։ Ունեն «Մանկունք» կոչվող մի շարական. «Աղաչեմք զքեզ, Տէր, բարեխոսութեամբ Սրբոց Ատովմեանց...»։

Ատոմյանք երկրորդք
-----------------

Ատոմյանք երկրորդք, Նոր Ատոմյանք (նահատակվել է 853 թվականին, քաղաք Դվին), 9-րդ դարի տոնելի քրիստոնյա նահատակներ՝ 150 հոգի։ Անվանումը ստացել են իրենց առաջնորդ Ատոմ Անձևացու (Աղբակ գավառի Որսիրանք գյուղից) անունից։ Նահատակվել են արաբական տիրապետության շրջանում, ոստիկան Բուղայի ձեռքով, հավատուրացության առաջարկից հրաժարվելու համար։ Վկայաբանությունը (Հովհաննես Դրասխանակերտցի, Պատմութիւն, 1867 թվական, գլուխ 25։ Ասողիկ, Պատմութիւն տանն Արծրունեաց, 1887 թվական, դպր. 3-րդ, գլուխ 8) մանրամասն նկարագրել է նրանց չարչարանքներն ու մարտիրոսական պսակ ընդունելը։ Հանվանե հիշատակվել են Ատոմ Անձևացու 6 կամ 7 հավատակիցներից երեքը՝ Մլեհ Վարաժնունին, Գեորգ Բողկացին և Վասակ Ակեացին։ Հովհաննես Դ Ովայեցին այս Ատոմյանց համար նշանակել է հիշատակության հատուկ օր՝ նոյեմբերի 19-ը։ Ներկայումս Հայ եկեղեցին նրանց հիշատակը տոնում է առաջին Ատոմյանց հետ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  *Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո:*  |
**Ալկիպպե** (հին հունարեն՝ Ἀλκίππη), հին հունական դիցաբանության կերպար։ Պատերազմի աստված Արեսի և աթենացի արքայադուստր Ագլավրայի դուստրը։ Նրան փորձել է բռնաբարել Պոսեյդոնի որդի Հալիռոֆիոսը, բայց հանցանքի վայրում նրան սպանել է Արեսը։

Պոսեյդոնը մեղադրել է Արեսին որդուն սպանելու համար և դիմել է օլիմպիական 12 աստվածների դատաստանին։ Սակայն օլիմպիացիների դատն արդարացրել է Արեսի արարքը, որը պաշտպանել է դստեր պատիվը։ Համաձայն «Փարոսյան ժամանակագրության»՝ դա տեղի է ունեցել Ք. ա. 1531 թվականին։

Այն վայրը, որտեղ ըստ լեգենդի տեղի է ունեցել Արեսի դատը, ստացել է Արեոպագոս անունը (անգլ.՝ Ἄρειος πάγος. բառացի՝ «Արեսի դարավանդ»)։ Հին Հունաստանում Արեոպագոսն ունեցել է իշխանության բարձրագույն մարմնի նստավայրի գործառույթ, բազմաթիվ դարեր դատական հավաքները ժողովները տեղի էին ունենում դարադավանդում, մինչև որ անտիկ Աթենքի ժամանակաշրջանի ավարտը։



Աթենքի տեսարանը Արեոպագոսից, այն մասից, որտեղ համաձայն լեգենդի տեղի է ունեցել Արեսի դատը
Աթենքի տեսարանը Արեոպագոսից, այն մասից, որտեղ համաձայն լեգենդի տեղի է ունեցել Արեսի դատը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека III 14, 2
2. ↑  Павсаний. Описание Эллады I 21, 4.
3. ↑  Еврипид. Электра 1260.
4. ↑  Паросская хроника 3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ալկիպպե (Արեսի և Ագլավրայի դուստր)
* Ալկիպպե (Արեսի և Ագլավրայի դուստր)
* Ալկիպպե (Արեսի և Ագլավրայի դուստր)
* Ալկիպպե (Արեսի և Ագլավրայի դուստր)
Առանցքի շուրջը պտտվող պինդ մարմիններ
**Պտտական շարժում**, պտտական շարժում առանցքի շուրջը, պինդ մարմնի շարժում, որի դեպքում այդ մարմնի որևէ երկու կետ միշտ մնում են անշարժ։ Այդ կետերով անցնող ուղիղը կոչվում է *պտտման առանցք*։ Պտտական շարժման ժամանակ մարմնի բոլոր կետերը գծում են շրջանագծեր պտտման առանցքին ուղղահայաց հարթություններում (շրջանագծերի կենտրոնները գտնվում են առանցքի վրա)։

Բնութագրեր
----------

Պտտական շարժում կատարող մարմինն ունի ազատության մեկ աստիճան, և նրա դիրքը որոշվում է պտտման առանցքով տարված անշարժ կիսահարթության և մարմնի հետ պտտվող ու նրա հետ կոշտ կապված կիսահարթության կազմած անկյունով։

### Կինեմատիկական բնութագրեր

Մարմնի պտտական շարժման հիմնական կինեմատիկական բնութագրերն են անկյունային արագությունը՝

{\displaystyle \omega ={\frac {\Delta \phi }{\Delta t}}},
որտեղ {\displaystyle \Delta \phi }-ն {\displaystyle \phi } պտտման անկյան փոփոխությունն է \Delta t ժամանակահատվածում,

{\displaystyle \varepsilon ={\frac {\Delta \omega }{\Delta t}}}
անկյունային արագացումը, որտեղ {\displaystyle \Delta \omega }-ն {\displaystyle \omega } անկյունային արագության փոփոխությունն է \Delta t ժամանակահատվածում։

Մարմնի՝ առանցքից h հեռավորության վրա գտնվող ցանկացած կետի համար գծային արագությունը՝ 

{\displaystyle v=h\omega },
շոշափող արագացումը՝ 

{\displaystyle \omega \_{\tau }=h\varepsilon },
նորմալ արագացումը՝ 

{\displaystyle \omega \_{n}=h\omega ^{2}},
իսկ լրիվ արագացումը՝

{\displaystyle \omega =h{\sqrt {{\varepsilon ^{2}}+{\omega ^{4}}}}}:
### Դինամիկական բնութագրեր

Գնդի պտտական շարժումն առանցքի շուրջը
Մարմնի պտտական շարժման հիմնական դինամիկական բնութագրերն են պտտման առանցքի նկատմամբ մարմնի կինետիկ մոմենտը՝ 

{\displaystyle K\_{z}=I\_{z}\omega },
և կինետիկ էներգիան՝ 

{\displaystyle T={\frac {I\_{z}}{2\omega ^{2}}}},
որտեղ {\displaystyle I\_{z}}-ը մարմնի իներցիայի մոմենտն է պտտման առանցքի նկատմամբ։

Պտտման օրենքը որոշվում է

{\displaystyle I\_{z}\varepsilon =M\_{z}}
հիմնական հավասարումից, որտեղ {\displaystyle {M\_{z}}}-ը պտտող մոմենտն է։

Պտտական շարժում կետի շուրջը
---------------------------

Կետի շուրջը պտտական շարժումը պինդ մարմնի շարժում է, որի դեպքում մարմնի որևէ O կետ մնում է անշարժ, իսկ մնացած բոլոր կետերը շարժվում են գնդային մակերևույթներով (գնդի կենտրոնը համընկնում է O կետի հետ)։ Մարմնի այդպիսի պտտական շարժման դեպքում ցանկացած տարրական տեղաշարժ՝ տարրական պտտույտ է մի առանցքի շուրջ, որն անցնում է O կետով և կոչվում *պտտման ակնթարթային առանցք*։ ժամանակի ընթացքում այդ առանցքն անընդհատ փոխում է իր ուղղությունը։ Այսպիսով, մարմնի պտտական շարժումը կազմվում է ուղղությունն անընդհատ փոփոխվող ակնթարթային առանցքների շուրջը կատարվող տարրական պտույտներից։ Այդպիսի պտտական շարժման օրինակ է գիրոսկոպի շարժումը։

Տես նաև
-------

* Շարժման քանակի մոմենտ
* Ուժի մոմենտ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 414)։*  |
**Էրլ Գրեյ** (անգլ. *Earl Grey*, բառացի - «Կոմս Գրեյ», երբեմն հանդիպում է աղավաղված իմաստով թարգմանությունը «Ալեխառն կոմս»), ամենատարածված բուրումնավետ թեյերից է։ Այն սովորական սև թեյ է, որի հետ խառնում են բերգամոտի յուղ։

Անվանումը
---------

Ժողովուրդը թեյը անվանում է նաև «Ալեխառն կոմս» («Գրեյ» ազգանունը կարող է թարգմանվել որպես «ալեխառն», որը կոմսի մազերի գույնն էր)։ Այս անվանումը այժմ օգտագործվում է այս թեյը արտադրող խոշոր ընկերությունների կողմից։

Ստեղծման պատմությունը
---------------------

Համարվում է, որ այս թեյն անվանվել է ի պատիվ կոմս (անգլ. *Earl*) Չարլզ Գրեյի (1764-1845), որը եղել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետը ՝ 1830-1834 թթ.: Ըստ հայտնի տարբերակի, չինացի բարձրաստիճանը այս թեյից է ուղարկում կոմս Գրեյին, շնորհակալություն հայտնելու, քանի որ բրիտանացի նավաստիները փրկել էին նրա տղային խորտակվելուց։ Բայց այս տարբերակը ստույգ չի, քանի որ Չինաստանում օգտագործում են հիմնականում կանաչ թեյ, իսկ Էրլ Գրեյը ի սկզբանե պատրաստում էին սև թեյից։ Բացի դրանից Չինաստանում բերգամոտ չի աճում, և այդ ժամանակ չինացիները այդպիսի թեյ չէին կարող պատրաստել։ Մյուս տարբերակը այն է, որ Գրեյին թեյի գաղտնիքը պատմել է հնդկացի մահարաջա, որի տղային փրկել էին վագրի հարձակումից։

Բայց կան նաև թեյի ծագման մասին այլ պատմություններ։ Դրանցից մեկն այն է, որ բերգամոտի յուղ և սև թեյ տեղափոխող նավը ընկնում է փոթորկի մեջ։ Փոթորկի պատճառով յուղի տարաները կոտրվում են և լցվում թեյի տերևների վրա։ Քանի որ և՛ թեյը, և՛ յուղը բավականին թանկ էին նավապետը որոշում է թեյը աղբ չնետել և վաճառում է։ Թեյը հավանում են բրիտանացիները և հենց իրենք էլ անվանում են Էրլ Գրեյ ի պատիվ կոմս Գրեյի, քանի որ նա ուներ հնդկական թեյի պլանտացիաներ։

Ներկայիս պատմությունը
---------------------

Թեյը մեծ ծավալներով սկսել են արտադրել ՛՛Twinings in the Strand՛՛ և ՛՛Jacksons from Piccadilly՛՛ բրիտանական ընկերությունները։ Ջեքսոնները հավաստիացնում են որ թեյի բաղադրատոմսը ստացվել է 1830 թվականին կոմս Գրեյից, իսկ Թվայնինգները հավաստիացնում են, որ կոմսը իրենց խնդրել էր ստանալ Չինաստանից ուղարկած թեյի բաղադրատոմսը։

"Twinings"-ը ունի նաև ՛՛Լեդի Գրեյ՛՛ թեյը, որը նման է «Էրլ Գրեյին» բայց ունի ավելի նուրբ համ։ «Լեդի Գրեյ»-ի պատրաստման համար բերգամոտի փոխարեն օգտագործում են լիմոնի և նարնջի կեղև, ինչպես նաև բնական ցիտրուսի բուրավետիչներ։

ՏԵս նաև
-------

* Թեյ
* Սև թեյ
* Կանաչ թեյ
* Գանպաուդեր

Աղբյուրներ
----------

* *Kramer, Ione*. All the Tea in China. - China Books, 1990. - P. 180-181. - ISBN 0-8351-2194-1.
Տրդատ Գ-ի կնքումը Գրիգոր Լուսավորչի կողմից
**Հայ Եկեղեցիներ** հավաքական անվան տակ ընդգրկվում են երեք հայ ինքնավար կրոնական համայնքները՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցին, Հայ Կաթողիկե Եկեղեցին և Հայ Ավետարանական Եկեղեցին։

Հայոց Եկեղեցու Ստեղծումը
------------------------

Հայ Եկեղեցու առաջին հիմնադիրներն են Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալները, որոնք կոչվում են Հայաստանի Առաջին Լուսավորիչներ։ Նրանց շիրիմները որպես նվիրական սրբավայրեր հարգվել ու պահպանվել են պատմական Հայաստանի Արտազի (Մակու) և Աղբակի (Պաշքալե) վանքերում։

Բոլոր քրիստոնյա եկեղեցիները համամիտ են Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալի մասին եղած հայոց ավանդությանը և անվարան ընդունում են թե՛ նրա առաքելական շրջանը և թե՛ Հայաստանում քարոզելն ու այնտեղ մարտիրոսված լինելը։ Իսկ Սուրբ Թադեոս առաքյալի մասին ավանդությունները տարբերվում են։ Սուրբ Թադեոս Դիդիմոս (երկվորյակ) առաքյալի՝ Սուրբ Թովմաս առաքյալի եղբոր, Եդեսիա և այնտեղից Արտազ գնալու մասին հայոց ավանդությունը ծանոթ չէ Հույներին ու Լատիններին, իսկ ասորական ավանդությունը չի ընդունում նրա՝ Եդեսիայից Արտազ անցնելը։ Համաձայն հայոց ավանդության Հայաստանում ավետարանական քարոզչության սկիզբը վերագրվում է Սուրբ Հուդա Թադեոս առաքյալին ևս, որը նաև Ղեբեոս էր կոչվում։ Այս ավանդությունը, որի հետ համաձայնվում են նաև Հույն ու Լատին եկեղեցիները, բավական է հաստատելու համար Հայ Եկեղեցու ավանդության վավերականությունը։

Առաքելական ծագումը, որը յուրաքանչյուր քրիստոնեական եկեղեցուց որպես պայման է պահանջում հաստատելու համար Քրիստոսի՝ Եկեղեցու Երկնավոր Հիմնադրի հետ միավորված ու կապակցված լինելը, երկու տեսակ է։ Մեկը ուղղակի ծագումն է, երբ որևէ եկեղեցի անուղղակիորեն առաքյալներից մեկի քարոզությամբ է սկիզբ առել, և մյուսը անուղղակի սկսելն է, երբ ծագումն առաջ է եկել առաքյալների հաստատած մի ուրիշ եկեղեցու միջնորդությամբ։ Ըստ այժմ Հայոց Եկեղեցին ուղղակի առաքելական ծագում ունի։

Ժամանակագրությունը, սովորաբար, Սուրբ Թադեոս առաքյալի քարոզությանը ութը տարվա շրջան է վերագրում (35-43 թթ.), իսկ Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալին՝ տասնվեց տարվա (44-60 թթ.)։

Սուրբ Թադեոս և Բարդուղիմեոս առաքյալների քարոզչությունը և նահատակությունը Հայաստանում, սեղմեք այստեղ՝  Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.

Հայ Առաքելական Եկեղեցի
----------------------

Հիմնական հոդված՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Հիմնադրվել է 301 թ. Տրդատ Երրորդ թագավորի կողմից և Գրիգոր Լուսավորչի առաջնորդությամբ։

Հայ Կաթողիկե Եկեղեցի
--------------------

Հիմնական հոդված՝ Հայ Կաթողիկե Եկեղեցի
Հիմնադրվել է 1742 թ. Հռոմի Պապ Բենեդիկտ XIV-ի կողմից և Աբրահամ Արծիվյանի առաջնորդությամբ։

Հայ Ավետարանական Եկեղեցի
------------------------

Հիմնական հոդված՝ Հայ Ավետարանական Եկեղեցի
Հիմնադրվել է 1 հուլիս 1846 թ.Կոստանդնուպոլսում

Տես նաև
-------

* Հայկական եկեղեցիների ցանկ
**Ակուստիկ կիթառ**, լարային երաժշտական գործիք (մեծ մասամբ 6 լարերով), կիթառի տարատեսակ, որի ձայնն առաջանում է լարերի տատանման արդյունքում, որոնք բարձր են հնչում կիթառի մարմնի ձայնային փոսում առաջացող ռեզոնանսի շնորհիվ։ Ժամանակակից ակուստիկ կիթառները կարող են ունենալ ինտեգրված ձայնահանիչներ; մագնիսական կամ պիէզոէլեկտրական, հավասարիչով և ձայնային կարգավորիչով։

Ակուստիկ կիթառը համարվում է հեղինակային երգերի, ֆոլկ երաժշտության հիմնական գործիքը, նաև կարևոր տեղ է գրավում գնչուական և ազգային երգերում, ռոքում, բլյուզում և այլ ժանրերում։

«Ակուստիկ» անվանումը մեկնաբանվում է երկու տարբերակով։ Մի դեպքում այն նշանակում է ձայնի բարձրացման միջոց կիթառի մարմնի ձայնային փոսի միջոցով, առանց էլեկտրականության օգտագործման, մյուս դեպքում առանձին կիթառի դաս մետաղական լարերով և դրեդնոուտ, ֆոլկ և ջամբո կիթառի մարմնով։

Դասական կիթառ
-------------

Գործիքի ավելի հին տեսակ է։ Նրանով հիմնականում նվագում են դասական երաժշտություն։ Օգտագործվում է նաև ջազ, ֆոլկ, բլյուզ և ռոք ժանրերում։ Այս օգտագործվում է երաժշտական դպրոցներում, կոնսերվատորիաներում և այլ դպրոցական հաստատություններում։

Այս գործիքի վրա նեոնային լարեր են։ Դասական կիթառը հիմնականում նվագում են մատների միջոցով առանց մեդիատորի օգտագործման։ Դասականի ոճով նվագող կիթառիստները նվագում են միայն մատներով։

Դասական կիթառի վրա կարելի է դնել նեոնային լարեր, որովհետև կիթառի մարմնի ձևը նախատեսված չէ մետաղական լարերի լարվածության համար։

Ակուստիկ կիթառ
--------------

Ակուստիկ կիթառի հիմնական կառուցվացքային առավելությունը նվագատախտակի մեջ մետաղական ձողի առկայությունն է, որի միջոցով կարգավորում են լարերի բարձրությունը։ Ակուստիկ կիթառի լարերը մետաղական են։

### Դրեդնոուտ

Այս կիթառի մարմինն ունի ուղղանկյան տեսք, իրանը լայն է։ Ներկայումս այն ակուստիկ կիթառի ավելի տարածված ձև է։

### Ֆոլկ

Կիթառի մարմնի ձևը նման է դասական կիթառի մարմնի ձևին։

### Ջամբո

Ջամբո-կիթառի մարինը ծավալով մեծ է և կլոր, որի շնորհիվ կիթառի հնչողությունը ավելի բարձր է։

Աղբյուրներ
----------

* Ակուստիկ կիթառ Archived 2022-02-24 at the Wayback Machine.
**Վերխոյանսկի լեռնաշղթա** (ռուս.՝ Верхоянски хребет), լեռնաշղթա Սախա-Յակուտիայի Հանրապետության հյուսիս-արևելքում։ Ջրբաժան է Լենա, Ալդան, Օմոլոյ, Յանա և Ինդիգիրկա գետերի ավազանների միջև։

Աղեղնաձև ձգված է 1200 կմ, Յանայի գետաբերանից մինչև Ալդանի աջ վտակ Տոմպոյի կիրճը։ Լայնությունը 100-250 կմ է։ Կազմված է մի շարք լեռնաշղթաներից։

Վերխոյանսկի լեռնաշղթայի կատարներն ունեն ռելիեֆի ալպիական ձևեր, տեղ-տեղ՝ հարթված մակերեսներ (բարձրությունը՝ մինչե 2389 մ)։

Կլիմա
-----

Կլիման ցուրտ է, խիստ ցամաքային։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -36 °C-ից մինչև -38°С է, հուլիսինը՝ 12-14°С։ Ամենուրեք տարածված է բազմամյա սառածությունը։

Բնություն
---------

Բուսականությունն աղքատ է։ Հարավում 800-1200 մ բարձրությունների վրա աճում են խեժափիճու նոսր անտառներ։ Հյուսիսի պատսպարված հովիտներում հանդիպում են լաստենու, բևեռային ուռենու, կեչու և մայրենու ցածրահասակ, փռվող թփուտներ, որոնք դեպի վեր տեղի են տալիս լեռնատունդրային բուսականությանը։

Ամենաբարձր լեռնագագաթներին իշխում է արկտիկական անապատը։ Կան ոսկու, անագի և այլ օգտակար հանածոներ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՆԱՍԱ-յի լուսանկարներ Archived 2004-12-08 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7569859-6 · NKC: ge398842 · VIAF: 243222416 · WorldCat VIAF: 243222416 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Վաճառական Ստախեևի ամառանոց («Օտրադա» շքատուն)** (ռուս.՝ Дача купца Стахеева, Вилла «Отрада»), ամառանոց Ղրիմի Ալուշտա քաղաքում։ 19-րդ դարի 80-ական թվականների ճարտարապետության հուշարձան է։

Պատմություն
-----------

Առանձնատունը գտնվում է Ալուշտա քաղաքում, ծովափին գտնվող լանդշաֆտային զբոսայգում։

Սեփականատիրոջ հրավերով առանձնատանը հյուրընկալվել են նրա քեռին՝ նկարիչ Իվան Շիշկինը և զարմիկը՝ ռոմանտիկ գրող Դմիտրի Ստախեևը։

Ինքը՝ Նիկոլայ Ստախեևը, տունն անվանում էր «Օտրադա» («Ուրախություն, սփոփանք») շքատուն։

Խորհրդային տարիներին այստեղ տեղակայված էր մետաղագործ ճարտարագետների հանգստյան տունը։

Ներկայում տանը գործում է մանկական ստեղծագործության կենտրոնը (նախկին Պիոներների պալատ)։ *Ժամանակակից հասցեն՝* ք. Ալուշտա, Պերեկոպսկայա փողոց, տուն 1։

* Վաճառական Ն. Դ. Ստախեևի ամառանոցը
* 
* 
*

Նկարագրություն
--------------

Առանձնատունը կառուցել է յալթացի ճարտարապետ Նիկոլայ Կրասնովը՝ միլիոնատեր և բարերար Նիկոլայ Դմիտրիևիչ Ստախեևի պատվերով։ Առանձնատունը երկհարկանի է, կառուցելիս օգտագործվել են մոդեռն և եվրոպական կլասիցիզմ ոճերը։

Առանձնատան նախագիծը մշակվել է 1879 թվականին, 1882 թվականին այն ամբողջությամբ իրականացվել է, և տունը հանձնվել է շահագործման։ Մինչև 1885 թվականը շարունակվել են զբոսայգու տարածքի բարեկարգման աշխատանքները. տնկվել են դեկորատիվ ծառեր, ստեղծվել են ստվերոտ պուրակներ և կենդանի ցանկապատներ։

Զբոսայգի
--------

Զբոսայգում, որը հիմնադրվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, աճում է 99 տեսակի ծառ և թուփ։

* Վաճառական Ն. Դ. Ստախեևի ամառանոցի զբոսայգին
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2 3  Дача купца Стахеева

Արտաքին հղումներ
----------------

* Дача купца Н. Д. Стахеева
Բարդուղիմեոսյան գիշեր (նկարիչ՝ Ֆրանսուա Դյուբուա)
**Հուգենոտյան պատերազմներ**, կրոնական պատերազմներ կաթոլիկների և կալվինականների (հուգենոտներ) միջև Ֆրանսիայում, XVI դարի 2-րդ կեսին (թվագրվում են 1562—1594, 1562—1596, 1562—1598 թվականներ)։ Հուգենոտյան պատերազմների նախադրյալներ ծառայեցին մինչև XVI դարի կեսը Ֆրանսիայում տեղի ունեցած սոցիալ-տնտեսական տեղաշարժերը, մի կողմից՝ ժողովրդական ցածր խավերի աղքատացումը ծանր հարկերի տակ, մյուս կողմից՝ ֆեոդալական ավագանու քաղաքական իրավունքների սահմանափակումը։ Բացարձակ միապետությունից դժգոհ ֆեոդալական ավագանին բաժանված էր երկու խմբավորման՝ կաթոլիկներին գլխավորում էին Լոթարինգիայի Գիզ հերցոգները, հուգենոտներին՝ Բուրբոնները։

Ընթացքը
-------

Առաջին երեք պատերազմները (1562—1563, 1567—1568, 1568—1570 թվականներ) ավարտվեցին Սենժերմենի հաշտությամբ, որով հուգենոտները ստացան 4 կարևոր քաղաք-ամրոցներ, պետական պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունք։ Հակառակորդի հաջողությունից անհանգստացած Գիզերը և Եկատերինա Մեդիչին 1572 թվականին Փարիզում կազմակերպեցին հուգենոտների ջարդ (Բարդուղիմեոսյան գիշեր)։ 1572—1573 և 1574—1576 թվականներին վերսկսված պատերազմներն ավարտվեցին Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում՝ քաղաքների և ազնվականության, այսպես կոչված, Հուգենոտյան կոնֆեդերացիայի ստեղծմամբ։ Կաթոլիկները ստեղծեցին իրենց կազմակերպությունը՝ Կաթոլիկական լիգան, Փարիզի բուրժուազիան՝ Փարիզյան լիգան։ 1584 թվականին պայքարը վերստին սկսվեց անժառանգ Հենրի III Վալուայի ժառանգորդ դառնալու համար (հավակնում էին Հենրի Գիզը և Հենրի Նավառացին)։ Նոր պատերազմում (1585—1589 թվականներ) Կաթոլիկական լիգան և Հենրի Ill-ի կառավարությունը միավորվեցին հուգենոտների դեմ։ 1588 թվականի մայիսի 12—13-ին Փարիզում ժողովրդական ապստամբություն բռնկվեց կառավարության դեմ։ 1588 թվականին սպանվեց Հենրի Գիզը, 1589 թվականին՝ Հենրի III։ Կաթոլիկական լիգան պայքարը շարունակեց Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի աջակցությամբ։ Երկրում տիրող ֆեոդալական անօրինականության դեմ բռնկվեցին գյուղացիական հուզումներ, որոնք ազնվականությանը և բուրժուազիային ստիպեցին 1594 թվականին թագավոր ճանաչել (1593 թվականին կաթոլիկություն ընդունած) օրինավոր ժառանգ Հենրի Նավառացուն (1594 թվականից՝ Հենրի IV)։ 1598 թվականի Նանտի հրովարտակով (Նանտի էդիկտ 1598 թվական) հուգենոտներին տրվեցին քաղաքական իրավունքներ։ Պատերազմական գործողություններն ավարտվեցին 1598 թվականին, Վերվենի հաշտության պայմանագրով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 634)։*  |
**Ահմադ Նուրիզադե** (պարսկերեն՝ احمد نوری‌زاده, օգոստոս 1951, Բանդարե Անզալի, Գիլան, Իրան - օգոստոսի 23, 2021(2021-08-23)), իրանցի հայագետ, թարգմանիչ, բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ահմադ Նուրիզադեն ծնվել է 1957 թվականին Իրանի Բանդարե Անզալի նավահանգստային քաղաքում։ Մանկության և պատանեկության տարիներին շփվելով հայկական համայնքի հետ՝ յուրացրել է հայերենը, իսկ հետագայում հաճախելով Սպահանի համալսարան հայագիտական բաժնում ուսումնասիրում հայոց մշակույթն ու պատմությունը։

1990 թվականին Թեհրանում լույս է տեսել Ահմադ Նուրիզադեի «Հարյուր տարվա հայկական պեոզիա» թարգմանությունների գիրքը (1154 էջ), որի վրա աշխատել է երեք տարի։ Հրատարակել է նաև «Հայաստանի պատմությունն ու մշակույթը» գիրքը (պարսկերեն) և «Հարյուր տարվա հայ արձակ» թարգմանական ժողովածուն, որում 20 վիպակ է ներկայացված։

Հայկական բովանդակությամբ 15 գիրք է հրատարակել պարսկերեն։ Հեղինակել է հայերեն «Բարև ձեզ, հայեր» բանաստեղծությունների ժողովածուն։

Նուրիզադեի «Բարև ձեզ, հայեր» բանաստեղծությունների ժողովածուի բնաբանը՝ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Խոնարհվելով համայն հայության առջև՝ խոսքս ուղղում եմ այն հային, որն իր ազգային և մշակութային արժանիքների հանդեպ անփույթ է։ |  |

Պարգևներ
--------

* Մովսես Խորենացու մեդալ (2001)
* ՀԳՄ «Կանթեղ» մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Իրանահայ դարավերջի գրողներ, Թեհրան, տպարան «Ալիք», 1999, էջ 171։
2. ↑  Նուրիզադեն և Հայաստանը Իրանում հոմանիշ են
3. ↑  Օտարազգի հայագիր բանաստեղծն իր հայրենիքում՝ Իրանում, քարոզում է հայ մշակույթն ու գրականությունը:

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ահմադ Նուրիզադեն Գրանիշում
Ճապոնիայի տեսքը տիեզերական լանդշաֆտային հարթությունից։
Հիմնական հոդված՝ Ճապոնիա

Տնտեսություն
------------

Հետպատերազմյան մի քանի տա­րում վերականգնվեց երկրի տնտեսու­թյունը։ Դրանից հետո նոր թափով շա­րունակվեց երկրի արդիականացումը։ Եթե հետպատերազմյան առաջին տասնամյակում Ճապոնիայի տնտե­սությունը դանդաղ էր զարգանում, ապա հաջորդ երեք տասնամյակների ընթացքում զարգացումն ընդունեց աննախադեպ տեմպեր։

Տնտեսության թռիչքաձև վերելքի շնորհիվ Ճապոնիան 1970–1980–ական թվականներին վերածվեց արդյունա­բերական հզոր տերության, դարձավ կապիտալիզմի երրորդ տնտեսական կենտրոնը՝ ԱՄՆ–ից և Եվրամիու­թյունից հետո։ Բնակչության մեկ շնչին ընկնող եկամտի ցուցանիշով գերազանցեց ԱՄՆ–ին, իսկ աշխա­տանքի արտադրողականության մա­կարդակով առաջ անցավ Արևմտյան Եվրոպայի երկրներից և ընդհուպ մոտեցավ ԱՄՆ–ի ցուցանիշին (իսկ 1950–ական թվականներին այդ ցուցանիշով հետ էր ԱՄՆ–ից վեց անգամ)։ Ճապոնիան աշխարհում առաջին տեղը գրավեց, օրինակ՝ նավաշինության, տեսաձայ­նային տեխնիկայի, երկրորդ տեղը՝ էլեկտրոնիկայի, ավտոմեքենաշինու­թյան արտադրության գծով և այլն։

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացում
-------------------------------------

Ճապոնիան աստիճանաբար ան­ցում կատարեց տեղեկատվական հասարակության, ուր հիմնարար արժեքներ են գիտելիքները և տեղե­կատվությունը։ Դեռ 1970–ական թվականներին պատենտներ ու լիցենզիա գնելու փոխարեն առաջնայնությունը սկսե­ցին տալ գիտական ու տեխնիկական հետազոտությունների ֆինանսա­վորմանը։ Ձեռք բերվեցին խոշոր նվաճումներ այդ ուղղությամբ, որը հիմնվում է երկրի կրթական բարձր մակարդակի վրա։

Երկնաքերեր Ճապոնիայում

«Հրաշք»
-------

Տնտեսական «հրաշքը» հնարավոր դարձավ պետության վարած նպատա­կամետ ու հետևողական քաղաքակա­նության շնորհիվ։ Դրան նպաստեցին ամերիկյան և մյուս օտարերկրյա կա­պիտալի ու տեխնոլոգիաների ներ­հոսքը, ինչպես նաև ռազմական ոլոր­տի չնչին ծախսերը. Ճապոնիան մեծ բանակ պահելու իրավունք չունի։

Սակայն «հրաշքի» ամենագլխավոր պայմանը հասարակության ավան­դական ամուր հիմքերն են, այնպիսի արժեքներ, ինչպիսիք են աշխատան­քային կարգապահությունը, աշխա­տանքի կազմակերպման բարձր մշակույթը, հարգանքը մեծերի նկատ­մամբ և այլն։ Արտադրության և աշ­խատանքային հարաբերությունների կազմակերպման ճապոնական փորձը ընդօրինակելի է արդյունաբերական երկրների համար։

Զարգացման ճապոնական մոդել
-------------------------

Զարգացման ճապոնական մոդելը որպես ուղենիշ ծառայեց Հարավ­-արևելյան Ասիայի մի շարք երկրների (Հարավային Կորեա, Սինգապուր, Թայվան, Թաիլանդ) համար, որոնք նույնպես 20-րդ դարի վերջերին թռիչ­քաձև վերելք ապրեցին՝ վերածվելով արդյունաբերական գերզարգացած հասարակությունների։ Այսպիսով՝ ժամանակակից Արևել­յան ու Հարավային Ասիայի, մասնա­վորապես Ճապոնիայի, Չինաստանի, Հարավային Կորեայի, Սինգապուրի, Թայվանի և Հնդկաստանի զարգաց­ման փորձը ապացուցում է, որ հա­սարակության արդիականացումը ամենևին չի նշանակում պատճենել զարգացած եվրոպական արդյունա­բերական երկրների անցած ուղին։ Արդի քաղաքակրթությունը ձևավոր­վել ու զարգանում է համաշխարհային պատմական առաջընթացի գլխա­վոր միտումների և կոնկրետ ազգա­յին–պատմական առանձնահատուկ պայմանների, ազգային և համա­մարդկային արժեքների համադրման արդյունքում։ Այս փորձն ուսանելի է նաև հետխորհրդային հանրապետու­թյունների, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության համար։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գևորգյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Արայիկ (Արա) Հրաչի Գևորգյան** (հունվարի 22, 1973(1973-01-22), Քաղցրաշեն, Արտաշատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և հայ ազատ ոճի ըմբիշ, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոն (1997), աշխարհի եռակի չեմպիոն (1995, 1997, 1998), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1991), Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (1995)։

Կենսագրություն
--------------

Արայիկ Գևորգյանը ծնվել է 1973 թվականի հունվարի 22-ին ՀԽՍՀ Արտաշատի շրջանի Քաղրաշեն գյուղում։ Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1984 թվականին՝ Ռազմիկ Գոլեցյանի ղեկավարությամբ։ 1980-1990-ական թվականների սահմանագծին եղել է ԽՍՀՄ պատանեկան հավաքականի անդամ, 1991 թվականին մինչև 18 տարիքային խմբում դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։ 1992 թվականին եղել է Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի անդամ, 1993 թվականից՝ Հայաստանի ազգային հավաքականի անդամ։ Արայիկ Գևորգյանն առավել հաջող է հանդես եկել 1990-ական թվականների երկրորդ կեսին։ 1995, 1997 և 1998 թվականներին նա երեք անգամ նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը, իսկ 1997 թվականին հաղթեց նաև Եվրոպայի առաջնությունում։ Այդ հաջողությունների շնորհիվ նա համարվում էր Ատլանտայի և Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերի առաջատարներից մեկը, սակայն այդ մրցություններում չկարողացավ մրցանակային տեղ զբաղեցնել։

2001 թվականից տեղափոխվել է ավելի ծանր քաշային կարգ և բարձր արդյունքների չհասնելով՝ Աթենքի Օլիմպիական խաղերին մասնակցելուց հետո ավարտել է իր միջազգային մարզական կարիերան։ 2005-2008 թվականներին հանդես է եկել գերմանական ըմբշամարտի բունդեսլիգայի «Aalen 05» և «Witten 07» ակումբների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մի շարք աղբյուրներում Արայիկ Գևորգյանի ծննդավայրը սխալմամբ համարվում է Արտաշատ քաղաքը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Archived 2013-01-23 at Archive.is
* Archived 2012-11-10 at the Wayback Machine.
* Archived 2013-02-11 at Archive.is
**Կախարդուհին** (ֆր.՝ Le magicien), ֆրանսիացի գրող Շառլ Պերոյի մշակած հեքիաթներից։ Այն մտնում է «Իմ սագ մայրիկի հեքիաթները» ժողովածուի մեջ։ Ժողովածուն այդպես է կոչվել, քանի որ հեքիաթները գրվել են սագի փետուրով։ Այն բաղկացած էր յոթ հեքիաթներից, որոնց մեջ են մտնում նաև «Կարմիր գլխարկ», «Կոշկավոր կատուն», «Մոխրոտիկը» և այլ հեքիաթներ։ Ինչպես մյուս հեքիաթներում, «Կախարդուհին» հեքիաթի սյուժեն վերցված է ժողովրդական ստեղծագործություններից։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է մի գոռոզ ու չար կնոջ մասին։ Նա ունենում է 2 աղջիկ. մեծը թե՛ բնավորությամբ, թե՛ արտաքինով նման էր մորը, իսկ փոքրը նման էր։ Մայրը մեծ աղջկան շատ-շատ էր սիրում,, իսկ փոքրին ստիպում էր աշխատել ծառայի նման։ Մի օր մայրը աղջկան ուղարկում է ջրհորից ջուր բերելու։ Աղջիկը հանդիպում է մի աղքատ կնոջ, որը ջուր էր ուզում։ Իրականում նա կախարդուհի էր։ Երբ աղջիկը նրան ջուր է տալիս, կախարդը ասում է, որ ամեն անգամ, երբ նա խոսի, նրա բերանից մարգարիտներ կթափվեն։ Աղջիկը գնում է տուն և երբ սկսում է խոսել մոր հետ, նրա բերանից մարգարիտներ և այլ թանկարժեք քարեր են թափվում։ Մայրը մեծ աղջկան ուղարկում է ջուր բերելու, նա էլ ճանապարհին հանդիպում է մի գեղեցկուհու։ Այդ գեղեցկուհին նույն պառավ կախարդն է լինում։ Աղջիկը կախարդին կոպտում է և ջուր չի տալիս, իսկ կախարդը ասում է նրան, որ ինքը չար է, և ամեն անգամ խոսելիս նրա բերանից դոդոշներ, օձեր կթափվեն։ Երբ աղջիկը հասնում է տուն և խոսում է մոր հետ, նրա բերանից դոդոշներ ու օձեր են թափվում։ Մայրը փորձում է փոքր աղջկան ծեծել, բայց նա փախել էր անտառ։ Այնտեղ նրան հանդիպում է մի արքայազն։ Աղջիկը նրան պատմում է ամբողջ եղելությունը և նրա բերանից մարգարիտներ և այլ թանկարժեք քարեր են թափվում։ Արքայազնը սիրահարվում է և նրան տանում է պալատ, այնտեղ ամուսնանում է արքայազնի հետ։ Իսկ մեծ աղջիկը տառապում է օձերի և դոդոշների ձեռքը։

Կերպարներ
---------

* Մայր
* Հայր
* Մեծ աղջիկ
* Փոքր աղջիկ
* Կախարդ
* Արքայազն

Բարոյախոսություն
----------------

Ինչպես իր այլ հեքիաթներում, այստեղ ևս Պերոն ավանդական հեքիաթին հակադրել է «գովաբանական և ուսուցողական բովանդակությամբ» ժողովրդական հեքիաթը (նույնը հանդիպում ենք նաև «Կարմիր գլխարկ», «Փուփուշիկ Ռիքեն», «Մատնաչափիկը» հեքիաթներում)։
«Կախարդուհին» հեքիաթում հանդիպում ենք և՛ հեքիաթային են, և՛ իրական հերոսների։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Շառլ Պերո
* Մոխրոտիկը
* Կոշկավոր կատուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Յոթ հեքաթ, հեքիաթների ժողովածու, Երևան, 2005
2. ↑  Նույն տեղում, էջ 35
3. ↑  Շառլ Պերո. Կախարդուհին
Բարձրավանդակը տիեզերքից
**Ջեզիրե**, կամ **Էլ Ջազիրա** (արաբ․՝  الجزيرة‎‎), բարձրավանդակ Միջագետքի հյուսիսային հատվածում։ Գտնվում է Իրաքի, Սիրիայի և Թուրքիայի տարածքներում։ Հյուսիսում և արևելքում սահմանակից է Տավրոսյան լեռնահամակարգին և Զագրոսին, արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում բարձրավանդակը սահմանակից է Սիրիական անապատին և Արաբական թերակղզուն, իսկ հարավ-արևելքում հասնում է մինչև Կենտրոնական Միջագետք։

Ջեզիրեն իրենից ներկայացնում է ոչ բարձր հարթավայր, որի խորությունը, հյուսիս-արևմուտքում, ծովի մակարդակից հասնում է 280 մետրի, իսկ հարավ-արևելքում՝ մինչև 200 մետր։ Առանձին լեռներ հասնում են մինչև 1460 մետր բարձրության։ Այսպես, Սինջարի Շելմիրա լեռն ունի 1463 մետր բարձրություն։ Ջեզիրեով են անցնում Եփրատ և Տիգրիս գետերը, նրանց վտակները, ինչպես նաև ամառային ամիսներին չորացող վադիները։

Բարձրավանդակը հարուստ է կավիճի դարաշրջանից պահպանված ավազաքարի և կրաքարի, ինչպես նաև բերուկի և բազալտի պաշարներով։ Հյուսիսում, բարձրավանդակի իրաքյան հատվածում, կան նավթի հարուստ պաշարներ։ Կլիման մերձարևադարձային- միջերկրածովային է՝ շատ չոր ամառներով և տաք ու խոնավ ձմեռներով։ Լանդշաֆտի գերակշիռ տիպերն են անապատը (հարավում) և կիսանապատը (հյուսիսի լեռնային զանգվածներում)։ Բարձրավանդակում աճում է խնկենի՝ հիմնականում լեռնային հատվածներում։ Տարածված են նաև օազիսները։ Կան նաև բարդու, ուռենու, կարմրանի ստվարախիտ անտառներ, որոնք ձգվում են Եփրատ և Տիգրիս գետերի երկայնքով։

Տես նաև
-------

* Ջեզիրեի գավառակ
* Ջեզիրեի թեմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Географический энциклопедический словарь: Географические названия / под ред. Э. Б. Алаева, гл. ред. А. Ф. Трёшников. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — 2-е изд. — С. 150. — 592 с. ISBN 5-85270-057-6
Հիսուս Քրիստոս թագավորի ասպետներ կազմակերպությունը երթի ժամանակ (Լեհաստան)
**Աղանդավորություն**, ուսմունք կամ վարդապետություն համաշխարհային այս կամ այն կրոնում (քրիստոնեություն, իսլամ, բուդդիզմ և այլն), որ խոտորվում է պաշտոնական դավանությունից և հակադրվում նրան։ Աղանդավորության մեջ կրոնական կերպարանքով արտացոլվում են տարբեր սոցիալական խմբերի (գյուղացիական, արհեստավորական և այլն) սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական և բարոյական շահերն ու ձգտումները։ Ժամանակակից կրոնները, որպես աղանդներ, ծագել են նախկին կրոնական համակարգերից։

### Քրիստոնեություն

Աղանդավորական շարժումը միջնադարում ուղեկցել է մասնավորապես քրիստոնեությանը։ Քրիստոնեական աղանդավորական շարժումների սոցիալական հիմքը բնակչության պլեբեյական-գյուղացիական խավերն էին, որոնք պայքարում էին ֆեոդալական պետության ու իշխող եկեղեցու դեմ (պավլիկյաններ, բոգոմիլներ և այլն) ինչպես նաև բյուրգերականությունը (կաթարներ, ալբիգոյցիներ, վալդեսականներ)։

#### Հայաստանում

VI-V դդ. Հայաստանում տարածում ստացան բորբորիտների և մծնղեականների աղանդավորական շարժումները իսկ 7-րդ դարում սկիզբ առավ պավլիկյան շարժումը, որը մի քանի դար շարունակ ահաբեկման մեջ պահեց եկեղեցուն ու պետությանը, հոգևոր ու աշխարհիկ իշխանություններին։ IX-XI դդ. Հայաստանում տարածվել է թոնդրակեցիների հզոր շարժումը։

#### Ռուսաստանում

Ռուսաստանում աղանդավորական ղեկավարները հանդես եկան բանվորների ու գյուղացիների հեղափոխական ելույթների ու սոցիալիզմի գաղափարների դեմ։ Նրանք թշնամաբար դիմավորեցին Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը և քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ պայքարում էին խորհրդային իշխանության դեմ։

#### Այլ երկրներում

Ֆեոդալիզմի քայքայման ու կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման շրջանում առաջ եկավ կաթոլիկ եկեղեցու դեմ ուղղված։

Տես նաև
-------

* Ալբիգոյցիներ
* Ադվենտիստներ
* Բորբորիտներ
* Քվակերներ
* Հիսունականներ
* Շաբաթականներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Համբարձում Ա. Գրիգորյան (1982)։ *Պատմական տերմինների դպրոցական համառոտ բառարան*։ Երևան: Լույս։ էջ 7



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 245)։*  |
**Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ** (Юридический факультет Московского государственного университета им. М. В. Ломоносова), Միխայիլ Լոմոնոսովի նախաձեռնությամբ և Ռուսաստանի կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի հաստատմամբ Մոսկվայի Համալսարանում 1755 թվականին հիմնադրված երեք առաջին ֆակուլտետներից մեկը։ Համաձայն «Մոսկվայի համալսարանի հիմնադրման նախագծի» («Проект об учреждении Московского университета») ֆակուլտետը կազմված էր ամբիոննում աշխատող երեք իսկական պրոֆեսորներից, այդ ամբիոններն էին. համընդհանուր իրավաբանության (բնական, ժողովրդական և հռոմեական իրավունքի), ռուսական իրավաբանության (ներքին պետական իրավունքի) և քաղաքագիտության (միջազգային իրավունքի)։ Այդպիսով, Լոմոնոսովի անվան ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը իրավաբաններ և իրավունքի ոլորտում մասնագետներ պատրաստող հնագույն կրթական հաստատությունն է Ռուսաստանում։ ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը ներկայումս հանդիսանում է որպես Ռուսաստանի գիտաիրավական կենտրոն, կենտրոնացնում է Ռուսաստանի գիտական պոտենցիալը։ Մտնում է երկրի բուհերի այդպես կոչված «Մեծ եռյակի» մեջ։

Հայտնի շրջանավարտներ
--------------------

* Ռուբեն Մամուլյան
* Իրակլի Ծերեթելի
* Վլադիկ Ներսիսյանց
* Իվան Դելյանով
* Վլադիմիր Ժիրինովսկի
* Իվան Արապետով

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի պաշտոնական կայքը
* ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի ձեռնարկատիրական իրավունքի ամբիոնի պաշտոնական կայք
* Ժնևում ՄՊՀ Միջազգային կենտրոնի պաշտոնական կայքը