**Մանուշակագույն աչքեր,** կամ Ալեքսանդրիայի սինդրոմ, որն ի թիվս այլ ախտանիշների, վերագրվում է անձին դրսևորելով մանուշակագույն աչքեր առաջացնելու կարողությամբ։ 
Մանուշակագույն աչքերը, անշուշտ, շատ գրավիչ են, բայց մարդիկ, ովքեր ունեն այս համախտանիշը, ունեն նաև շատ տարօրինակ կենսաբանական հատկություններ՝ ենթադրաբար մուտացիայի հետևանքով։

Աչքի գույնը որոշվում է բեղմնավորման ժամանակ։ Նախկինում գիտնականները կարծում էին, որ երանգը կախված է միայն մեկ գենից։ Սակայն այժմ հայտնի է դարձել, որ այն որոշվում է միանգամից 16 գեներով, որոնց մեծ մասը պատասխանատու է մելանինի առաջացման, տեղափոխման և պահպանման համար։

Ալեքսանդրիայի սինդրոմը
----------------------

Ենթադրվում է որ «սինդրոմը» գենետիկ մուտացիա է, որի պատճառով աչքերը վեց ամսականից կապույտից դառնում են մանուշակագույն։ Սեռական հասունացման շրջանում մանուշակագույն երանգն էլ ավելի է խորանում։ Ենթադրյալ հիվանդության որոշ այլ ախտանիշներ ներառում են հետևյալը.

* Բաց մաշկ, որը չի այրվում արևի տակ
* Մարմնի կամ դեմքի մազեր չկան
* Սև կամ մուգ շագանակագույն մազեր
* Կատարյալ տեսողություն
* Կանանց մոտ դաշտանային ցիկլեր չկան
* Կյանքի տևողությունը 130–170 տարի
* Ավելորդ քաշ ձեռք բերելու անկարողություն
* Իմունային համակարգ, որը դիմակայում է բոլոր հիվանդություններին։

Համախտանիշը հանդիպում է հիմնականում կանանց մոտ։ Այս մուտացիայի արդյունքում աչքերը դառնում է մանուշակագույն, մաշկը ծայրաստիճան թեթև, (որը հետաքրքրությամբ չի այրվում արևի ազդեցությունից) և մազերը դառնում են մուգ շագանակագույն, չնայած որ դրանք մարմնի մազեր չունեն։ Մարդկանց վերագրվում են եզակի ունակություններ, կանայք չունեն դաշտանային ցիկլ, բայց նրանք կարող են երեխաներ ունենալ, նրանց իմունային համակարգը անհաղթահարելի է, նրանց համամասնորեն կազմված մարմինները երբեք չեն գիրանում և 5-10 տարով ավելի երիտասարդ են։

Գենետիկ մուտացիա
----------------

Մուտացիայի գործընթացը երկար է տևում և շարունակվում է մինչև սեռական հասունություն։ Այս պահին աչքերը դրսևորում են ավելի մուգ երանգ, որը նույնիսկ կարելի է խառնել կապույտի հետ։ Մնում է միայն պարզել, թե ինչպես է «Ալեքսանդրիայի ծագումը» կապված գենետիկ տեղաշարժերի հետ։
Որոշ երեխաներ ծնվելուց 6-10 ամիս հետո ունենում են փոփոխություն, որի հետևանքով նրանց աչքերը ստանում են հազվագյուտ մանուշակագույն երանգ։ Սա ոչ մի կերպ չի ազդում մարդու տեսողության վրա, սակայն կարծիք կա, որ մանուշակագույն աչքերով մարդիկ հակված են սրտանոթային հիվանդությունների։
Ամենայն հավանականությամբ, «Ալեքսանդրիայի Ծննդոց» մուտացիայի մասին լուրերը ծագել են 15-ամյա անգլիուհու ֆանտաստիկ պատմությունից։ Դրանում առաջին անգամ հայտնվում է այս անունը։ Այն պատմում է, որ մոտ 1329 թվականին երեխա է ծնվել նման անսովոր աչքի գույնով։ Նրանից հայտնվեցին իրական նոր տեսակի մարդիկ։ Պատմությունը պարունակում է նաև տեղեկություններ, որ նման մարդիկ ապրում են անսովոր երկար կյանքով, ունեն սպիտակ մաշկ և գերազանց իմունիտետ։
Մանուշակագույն աչքերի ժողովրդականության սրումը սկսվեց «Գահերի խաղը» սերիալի գրքերի շնորհիվ, որում հայտնված վալիրները՝ մանուշակագույն աչքերով և սպիտակ մազերով մարդիկ էին։

Ծագում
------

Էլիզաբեթ Թեյլոր։
Այս համախտանիշի անունը հայտնվում է 14-րդ դարում Հյուսիսային Եվրոպայում։ Ըստ պատմության՝ տերմինը ծագել է Ալեքսանդրիա Ագուստին անունը կրող մի կնոջ դեպքի պատճառով, որը ծնվել է Լոնդոնում 1329 թվականին։

Ծննդյան պահին փոքրիկ Ալեքսանդրիան ուներ կապույտ աչքեր, բայց քիչ-քիչ գույնը փոխվեց մանուշակագույնի։ Ամանակի մի քահանա պնդում էր, որ այս տարօրինակ դեպքը սատանայի գործ չէ, բայց որ ինքը նման դեպքի մասին գիտեր Եգիպտոսից։

Այս համախտանիշը կրողներից էր ամերիկացի դերասանուհի Էլիզաբեթ Թեյլորը,ով ուներ մուգ կապույտ աչքեր, և կախված նրանից, թե ինչպես է լույսը ընկնում նրանց վրա, նրանք հաճած մանուշակագույն էին թվում։

Զարգացում
---------

Ըստ ամենայնի, Ալեքսանդրիայի համախտանիշով մարդիկ ծնվում են կապույտ աչքերով, բայց որոշ ժամանակ անց (վեց ամսվա ընթացքում) և գենետիկ մուտացիայի պատճառով դրանք վերածվում են մանուշակագույնի։ Երևույթը սովորաբար առաջանում է, հատկապես կովկասյան մարդկանց մոտ։ Սեռական հասունության շրջանում երանգն ավելի է մգանում։

Պաթոլոգիան փոխանցվում է մոր միջոցով և կարող է անցնել սերնդեսերունդ։

Աչքերի կանաչ գույնը նույնպես բավականին հազվադեպ է, դրանով կարող է պարծենալ մոլորակի ընդհանուր բնակչության միայն 2%-ը։ Մաքուր սև և կարմիր աչքերը, որոնք հանդիպում են ալբինոսների մոտ, կարելի է վերագրել հազվագյուտներին։

Մանուշակագույն աչքերի լեգենդները
--------------------------------

Ստեղծվել են բազմաթիվ լեգենդներ և պատմություններ նրանց մասին, ովքեր բախտ են ունեցել ունենալ մանուշակագույն աչքեր։ Երբեմն առասպելների ուշադիր վավերականությունը մեզ իսկապես համոզում և ստիպում է հավատալ անսովոր ծիածանաթաղանթի իրականությանը։
Մանուշակագույն աչքի գույնը բնության մեջ չի հանդիպում։ Նրա գոյության բոլոր ապացույցները ոչ այլ ինչ են, քան պարզ կեղծիք։ Առեղծվածային պատմությունները աչքի հազվագյուտ տոնայնության և դրանց կրողների անսովոր ունակությունների մասին գեղարվեստական են, իսկ տերերի գեղեցիկ լուսանկարները ռետուշի կամ հատուկ ոսպնյակների օգտագործման արդյունք են։

Հետաքրքիր տեղեկություն
----------------------

**Մանուշակագույն աչքերի 6 հավանական պատճառ**

* Մելանին- մելանոցիտներն արտազատում են մելանին, որը նույն քիմիական նյութն է, որն արձագանքում է արևի լույսի հետ՝ առաջացնելով արևայրուք։ Նորածինների աչքերում մելանոցիտները լիովին զարգացած չեն։ Հետևաբար, ծիածանաթաղանթի գույնը փոխվում է, երբ նրանք աճում են։ Երեխաների մեծ մասը ծնվում է շագանակագույն աչքերով։ Կովկասի որոշ երեխաներ, սակայն, ծնվում են մոխրագույն կամ կապույտ աչքերով։ Նրանց աչքերի գույնը կարող է փոխվել տարիքի հետ։
* Հետերոխրոմիա-Հետերոխրոմիան պայման է, երբ յուրաքանչյուր աչքի գույնը տարբեր է։ Օրինակ՝ մի աչքը կարող է շագանակագույն լինել, իսկ մյուսը՝ սև։ Սրա պատճառը դեռևս անհայտ է։
* Աչքի ուռուցք - ծիածանաթաղանթի ուռուցքները սովորաբար ասիմպտոմատիկ են, թեև աչքի ուռուցքը կարող է առաջացնել աչքի գույնի փոփոխություն։
* Ալբինիզմ-Ալբինիզմը գենետիկ հիվանդություն կամ խանգարում է, որի ժամանակ մարմինը չի արտադրում մելանին կամ շատ քիչ է արտադրում։ Մանուշակագույն աչքի համախտանիշը կարող է առաջանալ այս բժշկական վիճակից։
* Գենետիկա, կովկասյան աչքերը կարող են լինել կապույտ կամ մոխրագույն։ Այսպիսով, եթե երեխան ծնվում է մոխրագույն աչքերով մորից և կապույտ աչքերով հորից, երեխան, ամենայն հավանականությամբ, կունենա կամ աչքերի գույն, կամ երկուսի համակցություն։
* Ֆուքս ուվեիտի համախտանիշ -Ֆուկս ուվեիտի համախտանիշը վիճակ է, երբ աչքերի տարբեր մասերը բորբոքվում են։ Մասնագետները կարծում են, որ որոշ դեպքերում այս վիճակը կարող է հանգեցնել աչքի գույնի փոփոխության։ Բորբոքումը կարող է աչքերը կապույտ կամ մանուշակագույն դարձնել։

Տես նաև
-------

Գահերի խաղը

Հետերոքրոմիա

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մանուշակագույն աչքեր** կատեգորիայում։ |

== Ծանոթագրություններ ==

1. ↑  «Самый редкий цвет глаз в мире: у человека и животных»։ *24SMI* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26
2. ↑  «Alexandria's genesis: Is it real?»։ *www.medicalnewstoday.com* (անգլերեն)։ 2018 թ․ մայիսի 4։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26
3. ↑  «Աշխարհում ամենահազվադեպ հանդիպող աչքի գույնը - BlogNews.am»։ *blognews.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
4. ↑  «Фиолетовые глаза - миф или реальность»։ *autogear.ru* (ru-RU)։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26
5. ↑  «Ալեքսանդրիայի համախտանիշ. Մանուշակագույն աչքերի «հազվագյուտ վիճակ» - Հոգեբանություն - 2022»։ *nsp-ie* (հայերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
6. ↑
7. ↑  «Фиолетовый цвет глаз от природы»։ *Женский сайт про красоту и здоровье* (ru-RU)։ 2019 թ․ հուլիսի 24։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26
8. ↑  «Alexandria’s Genesis: What Is It?»։ *Healthline* (անգլերեն)։ 2017 թ․ սեպտեմբերի 22։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26
9. ↑  «Do Purple Eyes Exist? 6 Potential Causes»։ *MedicineNet* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 26