**Սերգեյ Նիկոլաևիչ Սիրոմյատնիկով** (սեպտեմբերի 19 (հոկտեմբերի 1), 1864, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 10, 1933(1933-09-10), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս լրագրող, գրող, «Ռուսաստանի ասամբլեայի» հիմնադիր անդամ։

Ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։ Մայր Եկատերինա Պավլովնա Սիրոմյատնիկովան էր, հայրը անհայտ է (ծննդյան վկայականում նշված չէ)։ Ըստ Սիրոմյատնիկովի, դա եղել է ոմն պաշտոնաթող գեներալ։ Նա դաստիարակվել է հորեղբոր՝ Լև Լվովիչ Տիբլենի ընտանիքում։ Մեկ այլ հորեղբայրը՝ Նիկոլայ Տիբլենը հայտնի հրատարակիչ էր։

Սովորել է Ռժևի պրոգիմնազիայում (1877–1880)։ 1880-1884 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի բանասիրական ինստիտուտի «բանասիրական գիմնազիայում». հետո ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը, սակայն մեկ տարի անց անցել է իրավագիտության, որտեղ ընդմիջումով (1887-ին հեռացվել է ուսանողական «գիտական և գրական ընկերությանը» մասնակցելու համար, որի քարտուղարն էր Ա. Ի. Ուլյանովը) սովորել է մինչև 1889 թ։

Ծառայել է Սենատի հողային հաշվառման բաժնում։ 1891 թվականին ստացել է իրավունքի թեկնածուի աստիճան և մնացել համալսարանի քաղաքացիական իրավունքի բաժնում։ Նա սկսել է գրել 1888 թվականին; տպագրվել «Շաբաթ»-ում, որտեղ 1891-1893 թվականներին կազմել է ակնարկներ օտար կյանքի մասին; 1893 թվականին տեղափոխվել է Նովոյե Վրեմյա, որտեղ «Սերգեյ Նորմանսկի» կեղծանունով պատմվածքներ է հրատարակում և շուտով դառնում թերթի առաջատար աշխատակիցներից մեկը։ Տպագրվել է նաև «Կենդանի հնություն», «Պատմական տեղեկագիր», «Վարշավյան օրագիր», «Սանկտ Պետերբուրգ գազեթ», «Նիվա» և այլ թերթերում ու ամսագրերում, հաճախ օգտագործելով «Սիգմա» կեղծանունը։

1890-ական թվականներին Ա.Ն.Վեսելովսկու դասախոսությունների ազդեցությամբ դարձել է սկանդինավյան սագաների թարգմանիչ և հետազոտող։

1897 թվականին նա ուղեկցել է արքայազն Է. Է. Ուխտոմսկու դեսպությունը Չինաստանում՝ որպես «Նոր ժամանակի» թղթակից։ Տիրապետել է չինարեն գրին։ 1898 թվականին մասնակցել է Ա.Ի.Զվեգինցևի արշավախմբին Հյուսիսային Կորեա, կատարել է երթուղային լուսանկարչություն։ 1900 թվականին նա ուղարկվել է Պարսից ծոցի տարածաշրջան Ռազմական գիտելիքի փաստաբանների ընկերության կողմից; Ուղևորությունից հետո 1901 թվականի նոյեմբերի 23-ին նա ուղերձ է հղել «Պարսից ծոցի և Քվատի համաշխարհային նշանակությունը»։ 1902 թվականից եղել է Ռուսական աշխարհագրական ընկերության անդամ։

1900 թվականի հոկտեմբերին «Նովոյե վրեմյա»-ում սկսել է հրատարակել «Փորձեր ռուսական մտքի մեջ» հոդվածների շարքը։ Այս շարքի հոդվածներից մեկում նա սահմանեց իր դիրքորոշումը, պնդելով, որ «Ռուսաստանի փրկությունը որպես քաղաքական ամբողջություն կայանում է ինքնիշխանի ավտոկրատական իշխանության մեջ, այլ ոչ թե խորհրդարանական ժողովրդավարության մեջ» և ինքնավարությունը ամրապնդելու համար առաջարկեց գյուղացիական սեփականատերերի շերտի ստեղծումը։

Ակտիվորեն մասնակցել է «Ռուսական ժողովի» կազմակերպմանը և ընտրվել երկու փոխնախագահներից մեկը (1902-1903 թթ.); Ն. Ա. Էնգելհարդտի հուշերի համաձայն, հենց Սիրոմյատնիկովն է ձևակերպել կազմակերպության նպատակը. «Ռուս ժողովրդի բնօրինակ ստեղծագործական սկզբունքների պաշտպանությունը»։ Նախ Վ. Լ.Վելիչկոյի և իշխան Դ. Պ. Գոլիցինի կազմակերպության ամենաակտիվ անդամներից էր, բայց շուտով նրանց միջև վեճ սկսվեց։ Վելիչկոն գրել է «Ռուսական տեղեկագրում», իսկ Սիրոմյատնիկովը՝ «Նոր ժամանակում»։ 1903-ին լքել է Համագումարը։

1904 թվականի հուլիսի 1-ին լքելով «Նովոյե վրեմյա»-ի խմբագրությունը՝ Սիրոմյատնիկովը մեկնում է ռուս-ճապոնական պատերազմ. եղել է Հեռավոր Արևելքի նահանգապետի հատուկ հանձնարարություններով պաշտոնյա և եղել է Մանջուրիայի օպերատիվ թատրոնում։

1905 թվականին ամուսնացել է Մարիա Ֆեոդորովնա ֆոն Էքսեի հետ, նրանք ունեցել են երեք երեխա։

Սանկտ Պետերբուրգ վերադառնալուն պես՝ 1905-1906 թվականներին «Սլովո» օրաթերթում գրել է «Գրողի գրառումները» սյունակը։ 1906 թվականին նա ծանոթանում է Պ. Ստոլիպինի մահից հետո նա գրեց էսսե նրա մասին՝ «Երկաթե նախարարը», որտեղ գրում էր. «Եթե Բիսմարկին երկաթե կանցլեր են կոչվում իր քաղաքականության համար, ապա շատ ավելի ճիշտ կլիներ Ստոլիպինին երկաթե նախարար անվանել իր կամքի ուժի և ինքնատիրապետման համար...»:

1915 թվականին լիիրավ պետական խորհրդականի կոչումով և որպես ՆԳՆ գործակալ ուղարկվել է Ամերիկա, որտեղ զբաղվել է ամերիկյան հասարակական կարծիքի աչքում Ռուսաստանի բարենպաստ կերպար ստեղծելու գործունեությամբ։

1916-ին Սիրոմյատնիկովը վերադարձավ Ռուսաստան և բնակություն հաստատեց 20-րդ դարի սկզբին գնած կալվածքում Պուզիրևո գյուղում, որը գտնվում էր իր ծնողների ֆերմայի կողքին։ 1917 թվականի հուլիսից ղեկավարել է Բորովենսկի վոլոստ զեմստվոն և սննդի վարչությունը։ Այնուհետև նա տեղափոխվեց Օրեխովնոյում գտնվող իր ծնողների ֆերմա, և Պուզիրևոյի կալվածքի հիման վրա կազմակերպվեց խորհրդային առաջին կալվածքներից մեկը՝ Պուզիրևոն (այն ժամանակ՝ Պուտիլովեց սովխոզը)։

1918-ի վերջին «Կարմիր ահաբեկչության» ժամանակ ձերբակալվել և դատապարտվել է մահապատժի։ Սակայն Վ.Ի.Լենինին նամակ գրելուց հետո, որտեղ նա նշում էր իր եղբոր՝ Ալեքսանդրի հետ ծանոթության մասին, նա ազատ արձակվեց։ 1920-ականների կեսերին նա վերադարձավ Պետրոգրադ և աշխատեց Կենդանի արևելյան լեզուների ինստիտուտում և արևելագիտության ինստիտուտում։

1917 թ. հոկտեմբերին Սիրոմյատնիկովը մի քանի տարի գիտական խնդիրների վերաբերյալ նամակագրություն է վարել ակադեմիական չինարեն-ռուսերեն բառարան կազմողի Վ. Մ. Ալեքսեևի հետ։

Այնտեղ նա դարձավ թերթի խաբեության հեղինակ, որի համատեքստում ծնվեց պեդոկրատիա բառը՝ երիտասարդության «գերակայությունը» հասարակական-քաղաքական կյանքում։

1920-ականների վերջերին նա ավարտեց հուշերի գիրքը, որը չհրատարակվեց։ Ձեռագիրը անհետացել է (հնարավոր է հեղինակի կողմից է ոչնչացվել)։

Մահացել է Լենինգրադում սեպտեմբերի 10ին 1933թվականին։

Աղբյուրներ
----------

* Сыромятников Сергей Николаевич на сайте «Хронос»
* Сыромятников, Сергей Николаевич

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Памятная книжка гимназии при Императорском СПб. историко-философском институте 1870—1895. — СПб. 1895. — С. 44—45». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 19-ին.

Տես նաև
-------

* Ռուս գրականություն