|  |
| --- |
| II հազարամյակ |
| 17-րդ դար — 18-րդ դար — **19-րդ դար** — 20-րդ դար — 21-րդ դար |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790‑ականներ |  1790  |  1791  |  1792  |  1793  |  1794  |  1795  |  1796  |  1797  |  1798  |  1799  |
|  |
| 1800‑ականներ |  1800  |  1801  |  1802  |  1803  |  1804  |  1805  |  1806  |  1807  |  1808  |  1809  |
| 1810‑ականներ |  1810  |  1811  |  1812  |  1813  |  1814  |  1815  |  1816  |  1817  |  1818  |  1819  |
| 1820‑ականներ |  1820  |  1821  |  1822  |  1823  |  1824  |  1825  |  1826  |  1827  |  1828  |  1829  |
| 1830‑ականներ |  1830  |  1831  |  1832  |  1833  |  1834  |  1835  |  1836  |  1837  |  1838  |  1839  |
| 1840‑ականներ |  1840  |  1841  |  1842  |  1843  |  1844  |  1845  |  1846  |  1847  |  1848  |  1849  |
| 1850‑ականներ |  1850  |  1851  |  1852  |  1853  |  1854  |  1855  |  1856  |  1857  |  1858  |  1859  |
| 1860‑ականներ |  1860  |  1861  |  1862  |  1863  |  1864  |  1865  |  1866  |  1867  |  1868  |  1869  |
| 1870‑ականներ |  1870  |  1871  |  1872  |  1873  |  1874  |  1875  |  1876  |  1877  |  1878  |  1879  |
| 1880‑ականներ |  1880  |  1881  |  1882  |  1883  |  1884  |  1885  |  1886  |  1887  |  1888  |  1889  |
| 1890‑ականներ |  1890  |  1891  |  1892  |  1893  |  1894  |  1895  |  1896  |  1897  |  1898  |  1899  |
|  |
| 1900‑ականներ |  1900  |  1901  |  1902  |  1903  |  1904  |  1905  |  1906  |  1907  |  1908  |  1909  |

 |

**19–րդ դար** (1 հունվար 1801 թվականից – 31 դեկտեմբեր 1900), դար, որը համաշխարհային պատմության մեջ նշանավորվեց Իսպանական, Առաջին և Երկրորդ Ֆրանսիական, Չինական, Սրբազան Հռոմեական և Մողոլյան կայսրությունների անկմամբ։ Արդյունքում հզորացան Բրիտանական կայսրությունը, Ռուսական կայսրությունը, Միացյալ նահանգները, Գերմանական կայսրությունը, Երկրորդ ֆրանսիական գաղութական կայսրությունը և Ճապոնական կայսրությունը, բրիտանացիների առավելությամբ 1915 թվականից։ Ֆրանսիական կայսրության պարտությունից հետո, նրա հակառակորդ դաշնակիցները՝ Բրիտանական և Ռուսական կայսրությունները դարձան աշխարհի ուժեղագույն տերությունները։ Ռուսները նվաճեցին կենտրոնական և հեռավոր արևելյան Ասիան։ Բրիտանական կայսրությունը արագորեն հզորացավ դարի առաջին կեսին՝ բվաճելով Կանադան, Ավստրալիան, Հարավային Աֆրիկան և գերբնակեցված Հնդկաստանը, բացի այդ դարի վերջին երկու տասնամյակին Աֆրիկան։ Դարի ավարտին Բրիտանական կայսրությունը վերահսկում էր աշխարհի ցամաքային տարածքի մեկ հինգերորդ մաստ և բնակչության մեկ քառորդ մասը։ Նապոլեոնական ժամանակաշրջանից հետո ստեղծվեց Pax Britannica-ն, որը օգնեց առևտրին։

Ընդհանուր պատկեր
----------------

Առաջին էլեկտրական սարքավորումները ստեղծվեցին 19–րդ դարում, որը սկսվեց էլեկտրական ռելեի ստեղծմամբ 1835 թվականին, հեռագիրը և Մորզեի այբուբենը 1837 թվականին, առաջին հեռախոսային զանգը 1876 թվականին, իսկ առաջին էլեկտրական լամպը 1878 թվականին։

19–րդ դարը գիտական հայտնագործությունների ժամանակաշրջան էր, որոնք ահռելի արդյունք ունեցան մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, քիմիայի, կենսաբանության, էներգետիկայի և մետալուրգիայի ոլորտներում և հող հանդիսացան 20-րդ դարի մեծագույն հայտնագործությունների համար։ Արդյունաբերական հեղափոխությունը սկսվեց Մեծ Բրիտանիայում և սփռվեց դեպի մայրցամաքային Եվրոպա, Հյուսիսային Ամերիկա և Ճապոնիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տես Քինգ դինաստիա; By 1900, mass civil disorder had begun and continuously grown till their ultimate downfall in 1911.
2. ↑  "The First Telephone Call".
3. ↑  "Dec. 18, 1878: Let There Be Light — Electric Light". *WIRED*. 2009 թ․ դեկտեմբերի 18.
4. ↑  Encyclopædia Britannica's Great Inventions. *Encyclopædia Britannica*.
5. ↑  "The United States and the Industrial Revolution in the 19th Century". Americanhistory.about.com. 2012 թ․ սեպտեմբերի 18. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 28-ին. Retrieved 2012 թ․ հոկտեմբերի 31.