**Շիրլի Արդել Մեյսոն** (անգլ.՝ Shirley Ardell Mason, 1923 թվական, հունվարի 25, Դոջ Սենթր, Մինեսոտա, ԱՄՆ,- 1998 թվական, փետրվարի 26, Լեքսինգթոն, Կենտուկի, ԱՄՆ), ամերիկուհի, ում մոտ ախտորոշվել է շատ հազվադեպ հանդիպող հոգեկան հիվանդություն՝ անհատականության դիսոցիատիվ խանգարում։ Լրագրող Ֆլորա Ռիտա Շրայբերը հրատարակել է գիրք նրա մասին «Սիբիլլա» անվանումով գիրք, որը հիմք է հանդիսացել մի շարք ֆիլմերի համար։ Թեև Մեյսոնի հիվանդությունն ու դրա բուժումը շատ է քննադատվել այլ մասնագետների կողմից, նա համարվում է ԱՄՆ-ի և ամբողջ աշխարհում հոգեբանության մեջ ամենահայտնի հիվանդներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Շիրլիի Արդել Մեյսոնը ծնվել է Մինեսոտայում 1923 թվականի հունվարի 25ին ադվենտիստների (գալուստականների) «յոթերորդ օրվա» եկեղեցու հավատացյալ Ուոլթեր և Մարտա Մեյսոնների ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է հյուսն։ Շիրլին միակ երեխան է եղել և դաստիարակվել է խստության մեջ։ Շատ հարևաններ են նշել, որը նրա մոր պահվածքը եղել է տարօրինակ, և նրա մոտ ախտորոշվել է շիզոֆրենիա։ Նրանք հերքել են հետագայում «Սիվիլլա»-ում նկարագրված ուժային և սեռական բռնության մասին պնդումները։ Մեյսոնին որպես Սիվիլա նույնականցրած պատմաբան Պիտեր Ջ․ Սուելսը, նշել է, որ «գրքում նկարագրված վատագույն բռնությունն ապացուցող փաստեր չեն եղել»։ Որոշները կարծում են, որ գրքում նկարագրված պատմությունն ամբողջությամբ կեղծ է։ 

Մեյսոնն ավարտել է Dodge Center High School դպրոցը 1941 թվականին և ընդունվել Մանկեյտոյի Պետական քոլեջ, և ավարտել այն 1949 թվականին։ Դրանից հետո ընդունվել է Կոլումբիայի համալսարան, որտեղ հետագայում շնաև դասավանդել է։ Ուսման տարիներին էլ արդեն նկատել է իր մոտ հոգեբանական խանգարումներ։ Այդ ժամանակ էլ ծանոթացել է Կորնելիա Ուիլբբուրի հետ, ով էլ դարձել է նրա բուժող բժիշկը։ Ուիլբուրը բուժվողի մոտ ախտորոշել է անհատականության դիսոցիատիվ խանգարում և նրա 16 էգո-անհատականություն։ 

Բուժումը տևել է ավելի քան տասը տարի՝ մինչև 1965 թվականը։ Մեյսոնը շատ է կապվել Ուիլբուրի հետ։ Ըստ Սուելսի, Ուիլբուրն է Շիրլիի փոխարեն ընդունել բոլոր որոշումները։ Անգամ հանդիպել են այնպիսի պնդումներ, որտեղ նշվել է, որ հենց Ուիլբուրի մոտ բուժվելու ժամանակ է Մեյսոնի մոտ սկսել առաջանալ անձի բազմակիություն։

1973 թվականին լրագրող Ֆլորա Ռիտա Շրայբերը հրատարակել է «Սիբիլլա» անվանումով գիրքը, որտեղ նկարագրել է Մեյսոնի դեպքը՝ օգտագործելով մականուն։ Գիրքը դարձել է բեսթսելլեր և վաճառվել ավելի քան 6 միլիոն օրինակ։ Շրայբերը, Ուիլբուրն ու Մեյսոնը վաճառքից ստացած եկամուտը բաժանել են։ Շրայբերը ենթադրել է, որ Մեյսոնի մոտ հոգեբանական խանգարումն առաջացել է շիզոֆրենիայով տառապող մոր կողմից սեռական բռնության պատճառով։ 1970-ականներին ֆեմինիզմի զարգացման ֆոնին լայն ուշադրության առարկա է դարձել երեխաների հանդեպ բռնության թեման։ Գիրքը հիմք է հանդիսացել 1976 թվականին նկարահանված համանուն ֆիլմի համար (գլխավոր դերում՝ Սալլի Ֆիլդ)։ Ֆիլմը դիտել է ԱՄՆ-ի բնակչության 20%-ը։ Ֆիլդն այդ դերի համար արժանացել է «Էմմի» մրցանակի՝ լավագույն կանացի դերի համար։ 2007 թվականին նկարահանվել և ցուցադրվել է ֆիլմի ռիմեյքը՝ Թեմմի Բլանչարդը Սիբիլլայի դերում։ Ֆիլմը պատճառ է հանդիսացել անհատականության դիսոցիատիվ խանգարման վրա մարդկանց ուշադրությունը դարձնելու համար։ Քննադատները նշում են, որ մինչև «Սիբիլլա»-ի և նման ստեղծագործությունների ցուցադրությունը բժշկական գրականության մեջ նկարագրվել է հիվանդության ընդամենը 75 դեպք։ Դրանից 25 տարի անց դեպքերի թիվը աճել է մինչև 40 հազարի, ընդ որում, մեծամասնությունը Հյուսիսային Ամերիկայում։ 

1973 թվականին Մեյսոնը տեղափոխվել է Լեքսինգթոն, Կենտուկի նահանգ։ Նա բնակվել է Ուիլբուրի հարևանությամբ և դասավանդել Կենտուկիի համալսարանում։ 1990 թվականին Ուիլբուրը մահացել է՝ նախկին պացիենտին թողնելով 25 000 դոլլար և «Սիբիլլա»-յից եկած ամբողջ հասույթը։ Կյանքի վերջն տարիները Մեյսոնը անց է կացրել հոգ տանելով իր կատուների մասին, ինչպես նաև զբաղվել է այգեգործությամբ և նկարչությամբ։ Նա եղել է հավատարիմ յոթերորդ օրվա ադվենտիստ, և մահից հետո ամբողջ ժառանգությունը թողել եկեղեցու քահանային։ Մեյսոնի տան վաճառքից հետո նրա Լեքսինգթոնում գնտվող տան նկուղի ոչ մեծ դարակում հայտնաբերվել է ավելի քան հարյուր նկար, որոնք նա նկարել է 1943—1965 թվականներին։ Դրանցից որոշների վրա եղել են Շիրլիի որոշ անհատականությունների ստորագրությունները։ 

Շիրլի Արդել Մեյսոնը մահացել է 1998 թվականին Լեքսինգթոնում՝ կրծքագեղձի քաղցկեղից։ Մեյսոնը ամուսնացած չի եղել և երեխաներ էլ չի ունեցել։

Տես նաև
-------

* Անհատականության դիսոցիատիվ խանգարում
* Սիբիլլա (ֆիլմ, 2007)
* Բիլի Միլիգան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  GeneaStar
2. 1 2 3 4 5 6  MILLER M. «Unmasking Sybil» (անգլերեն). Newsweek. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 2-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
3. ↑  Brown, C. (2017 թ․ փետրվարի 25). «The Minnesotan behind Sybil, one of America's most famous psychiatric patients» (անգլերեն). Star Tribune. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 13-ին.
4. ↑  T. Carol (2011 թ․ հոկտեմբերի 29). «Multiple Personality Deception: The famous patient who inspired the panic was more the victim of her psychiatrist than of mental illness» (անգլերեն). The Wall Street Journal. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
5. ↑  *Rieber, R.* Hypnosis, false memory and multiple personality: a trinity of affinity(անգլ.) // *History of Psychiatry* : journal. — 1998. — Т. 10. — № 37. — С. 3—11. — doi:10.1177/0957154X9901003701 — PMID 11623821.
6. ↑  *Schreiber, Flora Rheta; Rieber, Robert W.* The bifurcation of the self: the history and theory of dissociation and its disorders. — Berlin: Springer, 2006. — ISBN 0-387-27413-8