Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ամբոն (այլ կիրառումներ)

**Ամբոնի ճակատամարտ**` ցամաքային մարտական գործողորթյուններ Հոլանդական արևելահնդկական ընկերությունում, որը տեղի է ունեցել նույնանուն կղզում 1942 թվականի հունվարի 30-ից փետրվարի 3-ը։ Ճապոնացիներին դիմակայում էին հոլանդական և ավստրալիական զորքերը։ Հայտնի է նաև այն վայրերից մեկը, որտեղ տեղի են ունեցել ճապոնական ռազմական հանցագործությունները։

Կողմերի ուժեր
-------------

### Դաշնակիցներ

Պատերազմի սկսվելուց առաջ կղզում տեղակայվում է Մոլուքյան բրիգադը ((*KNIL*) Թագավորական հոլանդա-օստ-ինդիական բանակը)` թվով 2800 մարդ։ Ավստրալիական զորքերը, կազմված 8-րդ դիվիզիայի երկու գումարտակից և 1100 հոգանոց դիվիզիոնային հրետանիից, կղզի է ժամանում դեկտեմբերի 17-ին։

### Ճապոնիա

Ճապոնական ռազմածովային նավատորմը, առանձնացված ներխուժման համար, բաղկացած էր «Հիրյու» և «Սորյու» ավիակիրներից, «Նատի» և «Հագուրո» ծանր հածանավերից, ինչպես նաև «Դզինցու» թեթև հածանավից և 15 էսմինեցներից։ Ցամաքային զորքերը ներառում էին 5300 մարդ 38-րդ դիվիզիայի 228 հետևակային գնդից, և ճապոնական կայսերական նավատորմի ծովային հետևակի ստորաբաժանումը։

Ճակատամարտ
----------

Հունվարի 30-ին ճապոնական ծովային հետևակի ստորաբաժանումները` թվով 1000 մարդ, ափ դուրս եկավ կղզու հյուսիսային մասում, իսկ 228-րդ հետևակային գունդը` հարավային։ Չնայած Ճապոնական ցամաքային զորքերը թվաքանակով ավելին չէին դաշնակիցներից, սակայն զգալիորեն գերազանցում էին ավիացիայում, ծովային և դաշտային հրետանիում, ինչպես նաև տանկերում։

Հունվարի 31-ին ճապոնացիները գրավում են Ամբոն քաղաքը` կղզու հարավ-արևմտյան մասում:Իսկ արդեն հաջորդ օրը` փետրվարի 1-ին, հոլանդական զորքերի զգալի մասը գերի է ընկնում։ Ավստրալիական զորքերը շրջապատի սպառնալիքի տակ ստիպված են լինում նահանջել կղզու հարավարևմտյան հատվածը։

Փետրվարի 2-ին Ճապոնական w-9 ականազերծիչը պայթում է հոլանդական ականից և խորտակվում։ Եվս 2 ականազերծիչ վնասվում է ականների պայթյունի հետևանքով։ Փետրվարի 3-ի առավոտյան Էրիի շրջանում շրջափակված ավստրալիական զորքերը հանձնվում են ճապոնացիներին։

Ճապոնական ռազմական հանցագործություններ
--------------------------------------

Դաշնակիցների կորուստները ճակատամարտում համեմատաբար փոքր էին, սակայն մարտերի ավարտից հետո ճապոնացիները պատահականորեն ընտրում են մոտ 300 հոլանդացի և ավստրալիացի ռազմագերիների և մահապատժի ենթարկում Լախի ռազմական օդանավակայանում։ Ըստ որոշ տվյալների` դա վրեժխնդրություն էր ճապոնական խորտակված ականազերծիչի համար։ Կղզում գերեվարված ավստրալիացիների երեք քառորդը մահանում է մինչև պատերազմի ավարտը` թերսնումից, հիվանդություններից և դաժան վերաբերմունքից։

1946 թվականին ճապոնական ռազմական ճամբարների անձնակազմից 93 մարդ դատապարտվում է ավստրալիական ռազմական տրիբունալի կողմից։ Ճամբարի ղեկավար Կունիտո Խատակայամեն կախաղանի միջոցով մահապատժի Է դատապարտվում։ Լեյտենանտ Քենրիթի Նակագավան դատապարտվում է 20 տարվա ազատազրկման։ Դատական գործընթացները հիմք են հանդիսանում ավստրալիական "Արյունոտ երդում" գեղարվեստական ֆիլմի համար, որը թողարկվում է 1990 թվականին։

Ճակատամարտի արդյունք
--------------------

Ամբոնի գրավման արդյունքում կղզու վրա տեղակայված Ճապոնական ինքնաթիռները հնարավորություն ստացան մասնակցելու Դարվինի ռմբակոծությանը Ավստրալիայում։

Տես նաև
-------

* Ամբոն (քաղաք)

Նշումներ
--------

1. ↑  Էսկադրոնային ականակիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wigmore, p.428
2. ↑  Peter Stanley, 2002, «Remembering 1942: The defence of the 'Malay barrier': Rabaul and Ambon, January 1942» Արխիվացված 2008-10-11 Wayback Machine. Access date: October 21, 2007
3. ↑  Department of Veterans' Affairs (Australia), 2006, «Fall of Ambon: Massacred at Laha» Արխիվացված 2012-02-27 Wayback Machine. Access date: October 21, 2007.

Գրականություն
-------------

### Ռուսերեն

* *«Голландский флот во Второй мировой войне» / А. Крозе; пер. с англ. А. Больных. ISBN 5-17-026035-0 (ООО «Издательство ACT»). ISBN 5-9577-1698-7 (ЗАО НПП «Ермак»). Тираж 4000 экз.*
* Пол Стивен Далл. Боевой путь Императорского японского флота / Перевод с английского А.Г. Больных. — Екатеринбург: Сфера, 1997. — 384 с. — (Морские битвы крупным планом)

### Անգլերեն

* Lionel Wigmore, 1957, Chapter 19 The Loss of Ambon(չաշխատող հղում)
, *Australia in the War of 1939—1945, Volume IV — The Japanese Thrust* (1st ed.; Canberra, Australian War Memorial)
* L. Klemen, 1999—2001, *The Netherlands East Indies 1941-42*, «The Japanese Invasion of Ambon Island, January 1942»  (Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941—1942)
* Kent G. Budge, 2007, *The Pacific War Online Encyclopedia* «Ambon»
* Michael Evans, 2000, *Developing Australia’s Maritime Concept of Strategy: Lessons From the Ambon Disaster of 1942* (Department of Defence, Australia)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ամբոնի ճակատամարտ** կատեգորիայում։ |