**Կիևի մետրոպոլիտեն** (ուկրաիներեն՝ Київський метрополітен կամ Київське метро), մետրոհամակարգ, որը հանդիսանում է Կիևի հասարակական տրանսպորտի հենակետը։ Այն Ուկրաինայի առաջին արագ տրանզիտային համակարգն էր և երրորդն էր ԽՍՀՄ-ում (Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի մետրոներից հետո)։ Այն ունի 3 գծեր՝ ընդհանուր 37,6 կմ երկարությամբ և 52 կայարաններ։ Մետրոպոլիտենը կատարում է Կիևի հասարակական տրանսպորտով փոխադրումների 38%-ը։ 2013 թ. մետրոպոլիտենը տեղափոխել է 536,2 միլիոն ուղևորների։ Աշխարհի ամենախորը կայարաններից մեկը՝ Արսենալնան, համակարգում է հիմնադրվել։

Պատմություն
-----------

Տեսարան դեպի գիծ 1-ը Դնեպրի ձախ ափից
Կիևի արագ փոխադրման պատմությունը սկսվում է 1916 թվականից, երբ ռուս-ամերիկյան առևտրով զբաղվող բիզնես ընկերությունը փորձեց հավաքել գումար և հովանավորել Կիևի մետրոպոլիտենի կառուցումը։ Ցարական կառավարության անկումից հետո Սկորոպադսկին նույնպես հետաքրքրված էր կառուցվող համակարգով, սակայն Ուկրաինայի նահանգի անկումից հետո Ուկրաինան ընկավ քաղաքացիական պատերազմի քաոսի մեջ, և նախագիծը հետաձգվեց։

Ռուսական քաղաքացիական պատերազմում բոլշևիկների հաղթանակի հետևանքով Կիևը դարձավ գավառական քաղաք, և քաղաքը բարելավելու ոչ մի պլաններ չգծվեցին։ Երկու տասնամյակ հետո այս ամենը փոխվեց, երբ 1934 թ. ԽՍՀՄ-ի Ուկրաինայի մայրաքաղաքը Խարկովից տեղափոխվեց Կիև։ 1936 թ. հուլիսի 9-ին Կիևի ղեկավարությունը աչքի անցկացրեց Փափազովի (Փափազյանի)՝ Մոսկվայի տրանսպորտի ինժեներության համալսարանի շրջանավարտի նախագծին, որ կոչվում էր «Կիևի մետրոյի նախագիծ»։ Հանդիպման րոպեներում նշվում է, որ «հեղինակը հաջող կերպով շրջանցել է Կիև քաղաքի վերակառուցման խնդիրներից մեկը և ներքաղաքային փոխադրամիջոցի հիմնադրումը, նույնպես պատասխանել է տարբեր հարցերի՝ կապված մետրոյի նախագծի հետ»։ Ինժեներ Փափազյան բոնուս է ստացել 1000 ռուբլու չափով իր նախագծի համար Կիևից։

Պատերազմի ընթացքում կրած սարսափելի ավերածությունների հետևանքով մասսայական վերակառուցումներ սկսվեցին ԽՍՀՄ-ի երրորդ ամենամեծ քաղաքի համար։ Այս անգամ մետրոպոլիտենը նախագծի մեջ էր, և կառուցումը սկսվեց 1949 թ. օգոստոսին։ 11 տարի անց 5.2 կմ երկարությամբ առաջին հատվածը բացվեց, որը միացնում էր Վոկզաինան Դնիպրոյին։

Այդ հինգ կայարաննեը ձևավորեցին կենտրոնակն հատվածը, որ հայտնի է որպես Սվյատոշինսկո-Բրովարսկա գիծ։ Այն ձգվում է քաղաքի արևմուտքից դեպի արևելք։ Գիծը խաչվում է Դնեպր գետի հետ 1965 թ. նոր նախագծված մետրո-գետում և գնում արևելք՝ դեպի լայն բնակեցում ունեցով տարածքներ, որոնք կառուցվել են գետի ձախ հատվածում և ավելի ընդարձակվել 1968 և 1971 թթ.։ Միաժամանակ ընդգրկել է Սվյատոշինի և Բիլիչիի ամենաբնակելի տարածքները։

Երկրորդ գծի կառուցումը սկսվել է 1970-ական թվականներին, իսկ առաջին երեք գծերը բացվել են 1976 թվականին։ Այն հայտնի է որպես Կուրենիվսկո-Չերվոնոարմիյսկա գիծ։ 1980-1982 թթ. այն հասավ մինչև Օբոլոն, ապա՝ ամենաշատ բնակեցված շրջանը Կիևի հյուսիսում։ Միաժամանակ կառուցումը շարունակվեց հարավ-արևմուտքում նոր կայարանների ավելացմամբ 1981-1984 թթ.։

Երրորդ՝ Սիրեցկո-Պեչերսկա գծի կառուցումը սկսվեց 1981 թ.։

2010 թ. դեկտեմբերի 15-ին բացվեցին երեք նոր կայարաններ Տերեմկիի ուղղությամբ։ 2010 թ. դեկտեմբերի 27-ին բացվեց նոր կայարանը՝ Վյստավկովյի կենտրոնը։

Ճարտարապետությունը
------------------

«Ոսկե դարպասներ կայարան»
Կիևի մետրոպոլիտենը բացառություն չի հանդիսանում ԽՍՀՄ-ի մետրոպոլիտենների համակարգում, որ հայտնի է պայծառ և գունավոր նկարչական ձևավորումներով։ Առաջին շրջանի կայարանները մտածված և ձևավորված էին հետպատերազմական խորհրդային ճարտարապետության ոճով՝ խառնած ուկրաինական ժողովրդական մոտիվներով։ Երկրորդ շրջանի կայարանները արդեն ունեին ոչ այնքան գունավոր, ավելի խիստ ձևավորում։ Գործառութային հնարավորությունները դարձան ամենակարևոր գործոնը ավելի նոր նախագծերի համար, իսկ ձևավորումը մղվեց հետին պլան։ Այդ շրջանում կառուցված կայարաները գրեթե նույնն էին։ Միայն 1970-ական թվականների կեսերին դեկորատիվ ճարտարապետությունը սկսեց վերածնունդ ապրել։

2012 թ. «Ոսկե դարպասներ» կայարանը ընդգրկվեց Եվրոպայի ամենագեղեցիկ 22 մետրոպոլիտեների շարքում (բրիտանական Daily telegraph ամսագրի տարբերակում)։

Վերգետնյա նախասրահներ ունեն 15 կայարաներ.

* «Կրեշատնիկ»
* «Դնեպր»
* «Պոլիտեխնիկական ինստիտուտ»
* «Հիդրոպարկ»
* «Ձախափնյա»
* «Դարնիցա»
* «Չերնոգորյան»
* «Ոսկե դարպասներ»
* «Դորոգոժիչի»

1990-ական թվականների սկզբին որոշ կայարաններ վերանվանվեցին (դա կապված էր ապակոմունիստականացման հետ)։ Խորհրդային որոշ խորհրդանիշներ, որ նախապես ներառվել էին կայարանների ինտերյերում, վերացվեցին։

### Գծեր

Կիևի մետրոպոլիտենի նշանը

| Liveryand # | Անվանում | Անվանումը ուկրաիներենում | Առաջին կյարանի  բացման օրը | Ամենանոր կայարանիբացումը | Երկարությունը(կմ) | Կայարաներիթիվ | Ուղևորության ժամանակահատված |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Գիծ 1 | Գիծ 1(Սվյատոշինկո-Բրովարսկա) | Лінія 1(Святошинсько-Броварська) | 1960 թ. նոյեմբերի 6 | 2003 թ. մայիսի 4 | 22.65 | 18 | 40 րոպե |
| Գիծ 2 | [[Kurenivsko-Chervonoarmiyska Line|Գիծ 2(Կուրենիվսկո-Չերվոնոարմինսկայա) | Лінія 2(Куренівсько-Червоноармійська) | 1976 | 2013 | 20.95 | 18 | 31 րոպե |
| Գիծ 3 | Գիծ 3(Սիրեցկո-Պեչերկա) | Лінія 3(Сирецько-Печерська) | 1989 | 2008 | 23.9 | 16 | 44 րոպե |
| **Ընդհանուր։** | **67.6** | **52** |  |
| Գիծ 4 | Գիծ 4(Պոդլիսկո-Վհյուրիվսկա) | Лінія 4(Подільсько-Вигурівська) | *Կառուցման ընթացքում**(Բացումը՝ 2017 թվականից հետո)* | *ca. 20(ամբողջ գիծը)* | *15(պլանավորված)* | *n/a* |
| Գիծ 5 | Գիծ 5(Լիվոբերեժնա) | Лінія 5(Лівобережна) | *պլանավորված* | *ca. 5(Առաջին փուլ)* | *17(պլանավորվածd)* | *n/a* |

Ուղեփակներ և երթուղու վճարներ
-----------------------------

Տարբեր տարիների ժետոններ
Մետրոպոլիտենի 50-ամյա հոբելյանին թողարկված ժետոններ
Կանաչ ժետոններ՝ թողարկված 2008 և 2015 թթ.
Կապույտ ժետոններ՝ թողարկված 2000 և 2008 թթ.
Կիևի մետրոպոլիտենում ուղեփակները լինում են երկու տեսակի՝ պատնեշային Типы турникетов Киевского метрополитена // Онлайн-музей Киевского метро Archived 2012-01-07 at the Wayback Machine.</ref> և պտտվող։ Ուղեփակներից կարելի է օգտվել, երբ վառվում է կանաչ գույնը։ Տեղափոխման համար կարելի է վճարել երեք եղանակով

1. Մեկ տեղափոխման համար նախատեսված ժետոնով, որն ունի կանաչ գույն։ Դրանք վաճառվում են մետրոպոլիտենի կասսաներում։ Մուտքի համար անհրաժեշտ է գցել ժետոնը հատուկ տեղում և սպասել կանաչ գույնին։
2. Տրանսպորտային քարտով. Քարտը կարելի է ստանալ մետրոպոլիտենի կասսայում 7 գրիվին գրավով և օգտագործել այն մի քանի անգամ (ոչ ավելի, քան 50 անգամ) կամ 15 օրով։
3. «Ուլտրալայթ» համակարգի տոմսերով. «Ուլտրալայթ» համակարգի տոմսեր կարելի է գնել կասսայում։

Ուսանողները տոմսեր կարող են գնել 50% զեղչով։ Թոշակառուները, դպրոցահասակները, ինչպես նաև այլ կատեգորիաների մարդիկ ունեն անվճար երթևեկության իրավունք։ Информация об оплате проезда на официальном сайте(ուկր.)</ref>. 2015 թ. մարտից ժետոների գույնը փոխվեց՝ կապույտից դառնալով կանաչ։ Մարտի 1-ից մետրոյով երթևեկությունը թույլատրվեց միայն նոր օրինակով ժետոններով, որ ունեն կանաչ գույն։

* ժետոնների գնման համար ավտոմատնրժետոնների գնման համար ավտոմատնր
* RFID քարտRFID քարտ

### Գին ըստ թվականների

| 1 երթուղու ուղեվարձը | Համարժեքը դոլլարով | Արտադրման տարին |
| --- | --- | --- |
| 50 կոպեկ | 0.12 | 1960 |
| 5 կոպեկ | 0.05 | 1961 |
| 15 կոպեկ | 0.27 | 1991 |
| 30 կոպեկ | 0.54 | 1992 |
| 50 կոպեկ | 0.005 | 1992 |
| 5 կարբովանետ | 0.007 | 1993 |
| 15 կարբովանետ | 0.004 | 1993 |
| 30 կարբովանետ | 0.005 | 1993 |
| 100 կարբովանետ | 0.007 | 1993 |
| 200 կարբովանետ | 0.010 | 1994 |
| 1500 կարբովանետ | 0.018 | 1994
  |

| 1 երթուղու ուղեվարձը | Համարժեքը դոլլարով | Արտադրման թվականը |
| --- | --- | --- |
| 7000 կարբովանետ | 0.059 | 1995 |
| 10000 կարբովանետ | 0.061 | 1995 |
| 20000 կարբովանետ | 0.106 | 1996 |
| 20 կոպեկ | 0.11 | 1996 |
| 30 կոպեկ | 0.15 | 1996 |
| 50 կոպեկ | 0.09 | 2000 |
| 2 գրիվնա | 0.34 | 2008 |
| 1.70 գրիվնա | 0.22 | 2009 |
| 2 գրիվնա | 0.25 | 2010 |
| 4 գրիվնա | 0.40 | 2015 |

Պատկերասրահ
-----------

* Չերվոնի (2008)Չերվոնի (2008)
* Դեմիիվսկա (2010)Դեմիիվսկա (2010)
* Հոլոսիիվսկա (2010)Հոլոսիիվսկա (2010)
* Վասիլկիվսկա (2010)Վասիլկիվսկա (2010)
* Վիստավկովյի կենտրոն (2011)Վիստավկովյի կենտրոն (2011)
* Իպոդրոմ (2012)Իպոդրոմ (2012)
* Տերեմկի (2013)Տերեմկի (2013)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  C 6 сентября 2010 года действуют новые тарифы на перевозку пассажиров // Официальный веб-сайт КП «Киевский метрополитен»(չաշխատող հղում)
(ուկր.)
2. ↑  "С 1 марта жетоны в киевском метро поменяют цвет | Агентство Новостей Х". Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 27-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "С 1 марта проезд в киевском метро осуществляется только по жетонам нового образца | Общественные новости". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 3-ին. Retrieved 2015 թ․ ապրիլի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Tomorrow in Kiev, fares for passenger transport will double". *Obozrevatel* (in Russian). 2015 թ․ փետրվարի 6. Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 9. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |