**Ջովաննա Գարցոնի** (իտալերեն՝ Giovanna Garzoni, 1600[…], Ասկոլի Պիչենո, Մարկե, Պապական մարզ - փետրվար 1670[…], Հռոմ, Պապական մարզ), բարոկկոյի դարաշրջանի իտալացի նկարչուհի։

Կենսագրություն
--------------

«Վիկտոր Ամադեյ I-ի դիմանկարը» (մանրանկար), 1635
«Քրիստինա Ֆրանսիացու դիմանկարը», 1635
Ջովաննա Գարցոնին ծնվել է Մարկե տարածաշրջանի Ասկոլի Պիչենո փոքրիկ քաղաքում։ Նրա ծննդյան տարեթիվը՝ 1600 թ. ճշտվել է նրա նկարներից մեկի վրա՝ 1616 թվականին կատարված ինքնագրից, որտեղ նշված է, որ հեղինակը 16 տարեկան է։ Ջոնաննայի ծնողները ծնունդով Վենետիկից էին, նրանց ընտանիքում կային արհեստավորներ, ոսկերիչներ և նկարիչներ։ Հավանաբար աղջկա առաջին ուսուցիչը եղել է նրա քեռին՝ Պիետրո Գայան (իտալերեն՝ Pietro Gaia), որը պատկանում էր Ջակոմո Պալմա Կրտսերի դպրոցին։ Ջովաննայի վաղ շրջանի աշխատանքներում զգացվում է այդ նկարչի ազդեցությունը։

1620-ական թվականներին Ջովաննան եղբոր՝ Մատտեոյի հետ բնակվում էր Վենետիկում և հաճախում Ջակոմո Ռոնիի (իտալերեն՝ Giacomo Rogni) գեղագրական դպրոցը (իտալերեն՝ Giacomo Rogni): 1622 թվականին նա ամուսնանում է վենետիկցի նկարիչ Տիբերիո Տինելլիի հետ։ Սակայն ամուսնությունը տևեց ընդամենը մեկ տարի, ամուսնալուծության պատճառ դարձավ հավանաբար Ջովաննայի տված կուսության երդումը։

1630 թվականին Ջովաննան եղբոր հետ տեղափոխվում է Նեապոլ, որտեղ աշխատում է Ֆերնանդո Աֆան դե Ռիբերայի և Էնրիկեսի երրորդ դուքս դե Ալկալա-դե-լոս-Գասուլեսի հովանավորության ներքո։ Այդ նույն ժամանակ նա ծանոթանում և նամակագրություն է հաստատում կոլեկցիոներ, մեկենաս և խորագիտակ Կասսիանո դալ Պոցցոյի հետ։ Նա օգնում է երիտասարդ նկարչուհուն պատվերներ գտնել Հռոմում, և 1631 թվականին Ջովաննան տեղափոխվում է Հռոմ։

Սակայն Հռոմում նա երկար չի մնում, 1632 թվականին նա տեղափոխվում է Թուրին, Սավոյի դքսուհի Քրիստինա Ֆրանսիացու հրավերով։ Արքունիքում նա հիմնականում նկարում է դիմանկարներ և մանրանկարներ, այդ թվում դքսուհու և դուքս Վիկտոր Ամադեյա I-ի։ Պահպանվել են նաև վկայություններ, որ նա ստեղծել է «ծաղիկների, մրգերի և կենդանիների նկարներով մագաղաթներ», թուրինյան ժամանակահատվածին են վերաբերվում Գարցոնիի առավել վաղ հայտնի նատյուրմորտները։

1637 թվականին մահանում է Ջովաննայի հովանավոր դուքսը, և նա հեռանում է Թուրինից ։ Գարցոնիի կյանքի մասին՝ 1637-1642 թվականներ, շատ քիչ բան է հայտնի, ենթադրվում է, որ այդ տարիներին նա այցելել է Ֆրանսիա, հնարավոր է նաև Անգլիա։ Ֆրանսիացի, անգլիացի և հոլանդացի նկարիչների նկարները, որոնք նա տեսել է ճամփորդությունների ժամանակ ազդեցություն են ունեցել նրա հետագա ոճի վրա։

1640-ական թվականներին Ջովաննա Գարցոնին տեղափոխվում է Ֆլորենցիա, որտեղ մնում է մինչև 1651 թվականը։ Այստեղ նրա պատվիրատուներն են դառնում ֆլորենցիացի արիստոկրատները, այդ թվում Մեդիչի ընտանիքի ներկայացուցիչները։ Նրա աշխատանքներում կան դիմանկարներ, մանրանկարներ, դիցաբանական և աստվածաշնչյան սյուժեներով, ծաղիկներով և մրգերով կոմպոզիցիաներ, բուսաբանական ուրվանկարներ, ինչպես նաև ճանաչված նկարիչների նկարների պատճեններ։ Ֆլորենցիայում Գարցոնին ծանոթանում է ֆլորայի և ֆաունայի բազմաթիվ ուրվանկարների հեղինակ Յակոպո Լիգոցիին, որոնք նա կատարել է Մեդիչիի պատվերով։ Ակնհայտ էր , որ այս վարպետի աշխատանքները ոգեշնչեցին Գարցոնիին նմանակման ոճով սեփական ստեղծագործությունների ստեղծման գործում։

1651 թվականին Գարցոնին արդեն ճանաչված նկարիչ էր և տեղափոխվում է Հռոմ։ Նա ոչ պատվիրատուների պակաս ուներ, ոչ էլ գումարի, նրա կենսագիրներից մեկը նույնիսկ պնդում էր, որ նա իր աշխատանքների համար կարող էր պահանջել «ցանկացած գին, ինչ որ ուզենար»։ Հավանաբար այդ ժամանակ նա դառնում է Հռոմի Սուրբ Լուկայի ակադեմիայի նկարիչների գիլդիայի անդամ, չնայած չեն պահպանվել նրա անդամությունը հաստատող փաստաթղթեր, հայտնի է, որ Գարցոնին հաճախում էր Ակադեմիայի նիստերին։

Ջովաննա Գարցոնին մահացել է Հռոմում 1670 թվականի փետրվարի 10-ից 15-ը ընկած ժամանակահատվածում։ Դեռևս 1666 թվականին նա իր ամբողջ ունեցվածքը կտակել էր Սուրբ Լուկայի ակադեմիային, պայմանով, որ իրեն թաղեն Սուրբ Լուկայի և Մարտինի եկեղեցիներում։ Պայմանը կատարվեց, բայց տապանաքարը դրվեց միայն 1698 թվականին։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Լիմոններով նատյուրմորտ (տեմպերա, մագաղաթ), 1640
Չինական ջրաման կակաչներով և այլ ծաղիկներով, մոտ. 1641-1652
Ջովաննա Գարցոնին հայտնի է առաջին հերթին իր նատյուրմորտներով և բուսաբանական ուրվանկարներով։ Նա եղել է առաջին կանանցից մեկը, ով անդրադարձել է այդ ժանրին։ Նրա աշխատանքները հիմնականում կատարված են գուաշով կամ տեմպերայով մագաղաթի վրա, որոնք գերում են մանրամասնությունների մանրակրկիտ մշակմամբ և ստվերագծերի նրբությամբ :

1650-ական թվականներին Գարցոնին պատկերել է բազմաթիվ սկահակներ ծաղիկներով՝ ցուցադրելով կոմպոզիցիայի նուրբ զգացողություն։ Ակնհայտ է նաև, որ նկարչուհին լավ ծանոթ է ծաղկի կազմաբանությանը, նրա բոլոր աշխատանքները առանձնանում են բացարձակ նատուրալիստական արժանահավատությամբ։

1660-ական թվականներին Ֆերդինանդ II Մեդիչիի պատվերով, Գարցոնին ստեղծում է շուրջ քսան մանրանկարներ որտեղ պատկերված են մրգերով և բանջարեղենով սկուտեղներ։ Չնայած տարրերի բազմիցս կրկնվող միօրինակությանը, Գարցոնիին հաջողվում է բազմազանեցնել իր աշխատանքները, կոմպոզիցիաների մեջ մտցնելով լրացուցիչ տարրեր, ծաղիկներ, թռչուններ և միջատներ։ Բացի այդ նկարչուհու հմտությունը դրսևորվում է լուսաստվերի և այլ էֆեկտների վարպետորեն կիրառման միջոցով։

Գարցոնիի բազմաթիվ աշխատանքների բնութագրական գիծը համարվում է բուսաբանական ուրվանկարների յուրահատուկ համադրությունը, որի համար առաջին հերթին կարևոր է պատկերի ճշգրտությաւնը և մանրամասնությունը զուտ գեղանկարչական ոճաձևերի տեսանկյունից։ Դրանով նրա ստեղծագործությունն առանձնանում է Լիգոցցիի նատուրալիստական ուրվանկարներից, որը հաճախ համեմատվում է նաև շատ նկարիչների և նատյուրմորտների հեղինակների հետ, որոնց համար պատկերվող օբեկտների արժանահավատությունը երկրորդական դեր է խաղում։

Պատկերասրահ
-----------

* «Չինական վարդ, թուզ, կեռաս և կտցար»«Չինական վարդ, թուզ, կեռաս և կտցար»
* «Չինական ճենապակի և կեռաս»«Չինական ճենապակի և կեռաս»
* «Թուզ»«Թուզ»
* «Զկեռ, նուշ և վարդ»«Զկեռ, նուշ և վարդ»
* «Բակլայով ափսե»«Բակլայով ափսե»

Գրականություն
-------------

* Silvia Meloni Trkulja. Giovanna Garzoni e «il grande teatro della natura» // Giovanna Garzoni. Nature morte. - Milano: L’ippocampo, 2008. - ISBN 978-88-95363-33-2.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Միջազգային տիպօրինակ անունների նույնացուցիչ — 2012.
2. 1 2  Giovanna Garzoni — 2008.
3. 1 2 3 4  Giovanna Garzoni
4. 1 2  Giovanna ° Garzoni
5. 1 2 3 4 5 6 7 8  Treccani
6. 1 2 3 4 5  Trkulja, 2008
7. 1 2 3  Enciclopedia delle donne
8. 1 2 3  Getty Museum
9. 1 2  CLARA

Արտաքին հղումներ
----------------

* Garzoni, Giovanna Enciclopedia Italiana
* Angela d’Agostino. Giovanna Garzoni Enciclopedia delle donne
* Giovanna Garzoni CLARA: Database of women artists Archived 2012-03-02 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իտալացիների կենսագրական բառարան · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10270391 · BNE: XX4749587 · BNF: 149745153, 12259784s · GND: 119106833 · ISNI: 0000 0000 6631 0360 · LCCN: n93007807 · NTA: 194198979 · SUDOC: 031369634 · VIAF: 24874829 · ULAN: 500027455 · WorldCat VIAF: 24874829 |

 |

 |