**Սոֆիա թագուհու անվան արվեստի կենտրոն** (իսպ.՝ Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía) նաև **Սոֆիա թագուհու թանգարան**, **Ռեյնա Սոֆիա թանգարան**, **Էլ Ռեյնա Սոֆիա**, **Սոֆիա**, կրճատ` **Ռեյնա Սոֆիա** (իսպ.՝ Reina Sofía), Իսպանիայի` 20-րդ դարի ազգային արվեստի թանգարան, նաև գրադարան` 40.000 միավորով։ Այն տեղակայված է Մադրիդում` Ատոչա երկաթգծի կայարանի և մետրոյի մոտ։ Թանգարանը Պրադո և Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանների հետ հանդիսանում է Արվեստի ոսկե եռանկունու մասը։

Մադրիդցիները թանգարանը կատակով անվանում են Սոֆիդա` Փարիզի Պոմպիդու կենտրոնի նմանությամբ։

Ռեյնա Սոֆիա թանգարանը մտնում է աշխարհի ամենաշատ այցելվող թանգարանների քսանյակում։

Պատմություն
-----------

1986 թվականից Սոֆիա թագուհու թանգարանը գործում էր որպես ժամանակակից արվեստի թանգարան, որը մասնագիտացված էր քանդակագործության ոլորտում։

Թանգարանը պաշտոնապես բացվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Խուան Կառլոսի և Սոֆյա թագուհու ներկայությամբ և անվանվել ի պատիվ թագուհի Սոֆյայի։ Հին հոսպիտալի այս շենքը նշանավորվել է ժամանակակից գեղարվեստի հրաշալի հավաքածուով։

Շենք
----

Ալբերտո Սանչես, *Իսպանացի ժողովրդի ուղին*, կրկնօրինակ
1988 թվականի մայիսի 27-ի որոշումով թագուհի Սոֆյայի անվան արվեստի կենտրոնին տրվել է ազգային թանգարանի կարգավիճակ, որի հավաքածուն հիմնականում պետք է ներկայացներ 20-րդ դարի արվեստը։ Ազգային թանգարանը պետք է նախընտրությունը տար իսպանացի կամ Իսպանիայի հետ կապ ունեցած նկարիչներին։

Ներկայումս թանգարանը կատարում է հիմնական երեք գործառույթ. ներկայացնում է մշտական հավաքածու, կազմակերպում է ժամանակավոր ցուցահանդեսներ և հետազոտական աշխատանքներ։

Ցուցասրահները զբաղեցնում են 12.505 մ² մակերես, որը համեմատելի է միայն Փարիզի Պոմպիդու կենտրոնի հետ։ Տեխնիկական առումով շինությունը հագեցած է կենտրոնական համակարգչային կենտրոնով, որը կարգավորում է սրահների ջերմաստիճանը, խոնավությունը, լուսավորությունը, անհրաժեշտության դեպքում գործի է դրվում անվտանգության համակարգը։

Հետաքրքիր լուծում է տրվել վերելակների տեղակայությանը. դրանք գտնվում են շենքի արտաքին հատվածում` ապակյա երեք աշտարակներում։

Երկրորդ, չորրորդ և հինգերորդ հարկերը ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար են, իսկ երրորդ հարկում գտնվում է Իսպանիայի ժամանակակից արվեստի սրահը։

Հավաքածու
---------

Թանգարանում հիմնականում ցուցադրված է իսպանական արվեստը։ Թանգարանում են ցուցադրված 20-րդ դարի իսպանացի այնպիսի արվեստագետների գործեր, ինչպիսիք են Պաբլո Պիկասսոն, Սալվադոր Դալին, Խուան Գրիսը, Խոան Միրոն։ Այստեղ են ցուցադրված նաև Խուլիո Գոնսալեսի, Էդուարդո Չիլյիդայի, Անտոնի Տապիեսի, Պաբլո Գարգալոյի, Պաբլո Սերանոյի, Լուսիո Մունյոսի, Լուիս Գորդիլլոյի, Խորխո Օտեյզայի, Իգնասիո Սուլոագայի և Խոսե Գուտիերես Սոլանայի աշխատանքները։

Թանգարանը պատկերացում է տալիս 20-րդ դարի արվեստի զարգացման մասին։

### «Գեռնիկա»

Հիմնական հոդված՝ Գեռնիկա (նկար)
Կենտրոնի ամենահայտնի ցուցանմուշը Պաբլո Պիկասսոյի «Գեռնիկա» նկարն է։ Թանգարանում ցուցադրվում են նաև այս գլուխգործոցի ստեղծման պատմության առնչվող էսքիզներ, էտյուդներ։

Նկարը ստեղծվել է 1937 թվականին Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում (1937) Իսպանիայի տաղավարի համար։ Ցուցադրումից հետո նկարը ներկայացվել է մի շարք երկրներում, այդ թվում` ԱՄՆ-ում։ Ինքը Պիկասսոն հայտարարել է, որ նկարը կցանկանար տեսնել Պրադո թանգարանում, սակայն միայն Իսպանիայում հանրապետության վերականգնումից հետո։ 1981 թվականին նկարը փոխադրել են Պրադո թանգարան, իսկ 1992 թվականին 20-րդ դարի արվեստի այլ ստեղծագործությունների հետ այն տեղափոխել են Ռեյնա Սոֆիա թանգարան։

Պատկերասրահ
-----------

* Ռեյնա Սոֆիա թանգարանՌեյնա Սոֆիա թանգարան
* Խոան Միրոյի քանդակը թանգարանի ներքին բակումԽոան Միրոյի քանդակը թանգարանի ներքին բակում
* Խուան Գրիս, Ջութակ և կիթառ Խուան Գրիս, *Ջութակ և կիթառ*
* Վասիլի Կանդինսկի, Նուրբ լարվածություն Վասիլի Կանդինսկի, *Նուրբ լարվածություն*
* Խուան Գրիս, Ժոզետի դիմանկարը Խուան Գրիս, *Ժոզետի դիմանկարը*
* Ռոբեր Դելոնե, Տրիստանի դիմանկարը Ռոբեր Դելոնե, *Տրիստանի դիմանկարը*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
3. 1 2 3
4. ↑  Visitor Figures 2015 // *The Art Newspaper* — 2016. — Iss. 278. — ISSN 0960-6556
5. ↑  Visitor Figures 2016 // *The Art Newspaper* — 2017. — Iss. 289. — ISSN 0960-6556
6. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2018 // *The Art Newspaper* — 2019. — Vol. XXVIII, Iss. 311. — ISSN 0960-6556
7. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2019 // *The Art Newspaper* — 2020. — Vol. XXIX, Iss. 322. — ISSN 0960-6556
8. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2021 // *The Art Newspaper* — 2022. — ISSN 0960-6556
9. ↑  Manuel Borja-Villel — Independent Curators International.
10. ↑  Visitor Figures 2013: Museum and exhibition attendance numbers compiled and analysed, *The Art Newspaper*, International Edition, Апрель 2014.
11. ↑  Pablo Picasso, *Guernica*, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռեյնա Սոֆիա թանգարանի ստեղծման պատմությունը թանգարանի կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a1006395x · BNE: XX139923, XX253863 · BNF: 12235250q · CiNii: DA08669063, DA09375534 · GND: 819828-7 · ISNI: 0000000122957936, 0000000122967675 · LCCN: n93059777, n87903894 · LNB: 000109601 · Microsoft: 1288595188 · NKC: kn20020906012 · NLA: 35389826 · NLP: a0000002126936 · NSK: 000594859 · NUKAT: n02060795 · PTBNP: 336770 · SUDOC: 03106213X · VIAF: 147875412, 158043588, 153034890, 313033152 · ULAN: 500270374 · WorldCat VIAF: 147875412, 158043588, 153034890, 313033152 |

 |

 |