**Մապինգուարի ազգային պարկ** (պորտ.՝ Parque Nacional Mapinguari), ազգային պարկ Ռոնդոնիա և Ամազոնաս նահանգներում, Բրազիլիա։ Այն ընդգրկում է Ամազոն խոնավ անտառի մեծ տարածքը։ Սահմանները մի քանի անգամ փոփոխվել են։

Տեղագրություն
-------------

Մապինգուարի ազգային պարկը գտնվում է Կանուտամա (40%) և Լաբրեա (50%) մունիցիպալիտետներում՝ Ամազոնաս նահանգում ու Պորտու Վելյու մունիցիպալիտետում (11%)՝ Ռոնդոնիա նահանգում։ Ընդգրկում է 1776914.18 հա տարածք։ Պարկը տեղակայված է Սոլիմոյնս-Ամազոնաս նստվածքաշերտային ավազանում՝ Ամազոնի հարավային ցածրավայրում։ Ռելիեֆն ընդարձակ հարթավայր է։ Պարկի բարձրությունը ծովի մակադակից 51-256 մետր է։ Այն քայքայվել էր հոսքաջրերից կամ գետերից, որոնք սնուցում են Մադեյրա գետի ձախակողմյան և Պուրուս գետի աջակողմյան հատվածներից։ Պարկում գտնվող հիմնական գետերն են՝ Ակուան, Մուկուիմը, Ինակորրան, Ումարին, Սիրիքյուքյուին, Պունիչիչին, Կոարին, Անաիքյուն և Կոտին։

Շրջակա միջավայր
---------------

Պարկը գտնվում է Ամազոն բիոմում։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 2700 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 23-ից մինչև 32 °C, իսկ միջինը՝ 27 °C է։ Բուսականությունը ներառում է սավաննա և խոնավ անտառ (56%), բաց նախալեռնային խոնավ անտառ (11%) ու սավաննայի անտառատափաստանային շրջան (9%)։ Սավաննայի շուրջ 258000 հա տարածք ենթակա է անտառային հրդեհների։ Որոշ սավաննաներում պարբերաբար ջրհեղեղներ են լինում, իսկ հրդեհներն առաջանում են չոր եղանակին։ Պարկում հայտնաբերվել է Ստեֆան Նաշի կապկի տեսակը, իսկ վերջերս՝ թռչնի նոր տեսակ խոնավ անտառներում և բնական դաշտերում։

Իրավական պատմություն
--------------------

Մապինգուարի ազգային պարկը ստեղծվել է 2008 թվականի հունիսի 5-ի հրամանագրով՝ 1572422 հա տարածքով։ Ստեղծման նպատակն է՝ պահպանել բնական էկոհամակարգերը, մասնավորապես սավաննայի սահմանը Պուրուս-Մադեյրա տարածաշրջանում և նպաստել գիտական հետազոտությունների զարգացմանը, բնապահպանական կրթական գործունեության բարելավմանը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ և էկոտուրիզմ։ Պարկը կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։

Սահմանները փոփոխվել են 2010 թվականի հունիսի 11-ի 12249 օրենքի համաձայն, որին ավելացվել է 180900 հա տարածք, սակայն բացառվել է այն տարածքը, որը հեղեղվելու էր Ժիրուա ջրամբարից։ Ավելացված հողերը նախկինում եղել են պետական պահպանության միավորումներ, ինչպիսին են՝ Ռիո Վերմելհո պետական անտառը, Անտոնիու Մուգիցա Նավա էկոլոգիական կայանը և Սերրա դոս Տրես Իրմաոս էկոլոգիական կայանը։ 12249 օրենքը վիճարկվել է 2013 թվականի հուլիսին դաշնային գլխավոր դատախազի կողմից հակասահմանադրականության հիման վրա։ Դրան հետևել է պետական օրենսդիր մարմնի քայլերը՝ չեղյալ հայտարարելու պետական պահպանության միավորումների ստեղծումը, որոնք, իրենց հերթին վերացել են։

2012 թվականի հունվարի 9-ի հրամանագիրն ապահովել է պահպանողական միավորումների կառավարման պլանների պատրաստման հետևողական ու ամբողջական մոտեցում BR-319 տարածքում։ Դրանք են՝ Աբուֆարի կենսաբանական արգելոցը, Կունիա էկոլոգիական կայանը, Նասցենտես դու Լագո Յարի ազգային պարկը և Մապինգուարի ազգային պարկերը, Բալատա Տուֆարի, Հումաիտա, Իքյուիրի ազգային անտառները, Լագո դու Կապանա Գրանդե, Ռիո Իտուկսի, Մեդիո Պուրուս և Լագո դու Կունիա արդյունահանող արգելավայրերը։ 2012 թվականի հունիսի 25-ի 12.678 օրենքով պարկի մի փոքր հատվածում թույլատրվեց լեռնահանքային գործունեություն ծավալել բուֆերային գոտում։ Օրենքը բարելավվեց Ամազոնիա ազգային պարկի, Կամպոս Ամազոնիկոս և Մապինգուարի ազգային պարկերի սահմանները, Իտատիա I, Իտատիա II, Կրեպորի ազգային անտառները ու Տապաժոս բնապահպանական պահպանվող տարածքը։ Այս բոլոր թվարկվածները չափերով կրճատվել են՝ բացառությամբ Կամպոս Ամազոնիկոսի։ Խորհրդատվական խորհուրդը հիմնադրվել է 2013 թվականի մարտի 8-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  PARNA Mapinguari – ISA
3. 1 2 3  "Parna Mapinguari – Chico Mendes". Արխիվացված է the original 2020 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3  Unidade de Conservação ... MMA
5. 1 2 3 4  PARNA Mapinguari – ISA
6. ↑  "PGR questiona alteração de áreas florestais em Rondônia – STF". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 24-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  Justiça suspende revogação – O eco
8. ↑  FLONA do Iquiri – ISA
9. ↑  PARNA dos Campos Amazônicos – ISA

Աղբյուրներ
----------

* (portuguese) *FLONA do Iquiri*, ISA: Instituto Socioambiental, վերցված է 2016-06-02
* «Justiça suspende revogação de Unidades de Conservação em Rondônia» (պորտուգալերեն), *((o))eco*, 11 May 2016, վերցված է 2016-10-30
* (portuguese) *PARNA dos Campos Amazônicos*, ISA: Instituto Socioambiental, վերցված է 2016-06-03
* (portuguese) *Parna Mapinguari*, Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2020-10-31-ին, վերցված է 2016-06-02
* (portuguese) *PARNA Mapinguari*, ISA: Instituto Socioambiental, վերցված է 2016-06-02
* (պորտուգալերեն) *PGR questiona alteração de áreas florestais em Rondônia*, STF: Supremo Tribunal Federal, 15 July 2013, արխիվացված  օրիգինալից 2019-04-24-ին, վերցված է 2016-10-30
* (portuguese) *Unidade de Conservação: Parque Nacional Mapinguari*, MMA: Ministério do Meio Ambiente, վերցված է 2016-06-02