**Գրետա Արվիդսոն** (շվեդ.՝ Greta Arwidsson, հուլիսի 5, 1906(1906-07-05), Ուպսալա, Շվեդիա - հունվարի 31, 1998(1998-01-31), Օսկար, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ հնագետ և արխիվագետ, Շվեդիայում հնագիտության առաջին կին ուսուցիչը։

Կենսագրություն
--------------

Գրետա Արվիդսոնը ծնվել է 1906 թվականին, Ուպսալայում։ Նրա հայրը՝ Իվար Արվիդսոնը, կենդանաբանության պրոֆեսոր էր Ուպսալայի համալսարանում։ Բացի այդ, նա Հյուսիսային թանգարանի համար ուսումնասիրել է ձկնորսության հնագույն մեթոդներն ու գործիքները։ Նրա կինը՝ Աննա Արվիդսոնը, նույնպես մասնակցել է այդ հետազոտական գործունեությանը։ 1936 թվականին Գրետայի հայրն ու մայրը մահացել են, և Գրետան մենակ է մնացել իր երկու եղբայրների հետ:

Սկզբում Գրետան պատրաստվում էր ուսուցիչ դառնալ, և միայն 1930 թվականին, արդեն ունենալով բակալավրի աստիճան, նա սկսել է ուսումնասիրել Սկանդինավյան երկրների հնագիտությունը` պրոֆեսոր Սունե Լինդվիստի ղեկավարությամբ։ Նրա հետ միասին Գրետան մասնակցել է հնագիտական արշավանքների, որտեղ, մասնավորապես, նա ստեղծել է հողից գտածոներն առանց վնասելու հանելու միջոց` հալած պարաֆինի օգնությամբ: 1932 թվականին նա հրապարակել է Վալսգերդի գտածոների մասին իր առաջին հոդվածը: Այնուհետև Գրետա Արվիդսոնը պաշտպանել է իր թեզը, որի թեման զենքի և վահանների նախշերն էին, որոնք նրա մասնակցությամբ հայտնաբերվել էին թաղման նավերում։ Աշխատելով թեմայի վրա` նա 1938-1939 թվականներին ճանապարհորդել է Եվրոպայի տարբեր երկրներ՝ նպատակ ունենալով թանգարաններ այցելել Գերմանիայում, Նիդեռլանդներում, Բելգիայում, Ֆրանսիայում և Մեծ Բրիտանիայում և, չնայած նախապատերազմյան լարված իրավիճակին, կարողացել է հավաքել մեծ քանակությամբ փաստական նյութեր։ Իր թեզը պաշտպանելուց հետո նա դարձել է Ուպսալայի համալսարանի հնագիտության դասախոս:

1946 թվականին Գրետա Արվիդսոնը ստացել է Գոթլանդի գլխավոր արխիվի և մշակութային ժառանգության պահապանի պաշտոնը՝ դառնալով առաջին կինը, որը զբաղեցրել է այդ պաշտոնը։ Գոթլանդ տեղափոխվելով` Արվիդսոնը շատ բան է արել տեղի պատմական հուշարձանները, այդ թվում և` Վիսբյուի քաղաքային պատը պահպանելու և վերականգնելու համար։ Նա նաև շարունակել է զբաղվել հնագիտական հետազոտություններով նախ՝ Գոթլանդում, այնուհետև` Լովյոն կղզում, որտեղ հայտնաբերվել է խոշոր դամբարան: 1954 թվականին, երբ Ստոկհոլմի քոլեջում (այժմ՝ համալսարան) ազատվել է հնագիտության դասախոսի պաշտոնը, Արվիդսոնը հայտ է ներկայացրել և նշանակվել է։ Ավելի ուշ, 1958-1961 թվականներին, նա եղել է նաև հումանիտար ֆակուլտետի դեկան և համալսարանի կառավարման անդամ : 1963 թվականին դարձել է Շվեդիայի Գրականության, պատմության և հնությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ, 1974 թվականին՝ Լոնդոնի հնությունների թագավորական ընկերության անդամ, իսկ 1978 թվականին՝ Գերմանական հնագիտական ինստիտուտի անդամ:

1973 թվականին թոշակի անցնելով՝ Գրետա Արվիդսոնը շարունակել է Վալսգերդի հնագիտական գտածոների նախկինում սկսված ուսումնասիրությունը և այդ թեմայով մի շարք աշխատանքներ է հրապարակել։ Բացի այդ, նա հավաքել, վերլուծել և ընդհանրացրել է նախկինում առկա նյութերը Բիրկայի դամբարանի վերաբերյալ, և դրանք լրացնելով իր սեփական հետազոտությամբ, տպագրել է երեք հատորով, որոնցից վերջինը լույս է տեսել 1989 թվականին:

Գրետա Արվիդսոնը մահացել է 1998 թվականին, 92 տարեկան հասակում և թաղվել է Ուպսալայում:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Arwidsson, Greta — Svenskagravar.se.
2. 1 2 3 4  Uppsala domkyrkoförsamlings kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, huvudserie, SE/ULA/11632/C a/18 (1905-1910), bildid: 00150897\_00099, sida 93
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2 3  Շվեդիայի բնակչության 1910 թվականի մարդահամար (շվեդերեն) — Riksarkivet.
5. ↑  Arwidsson, Greta — Svenskagravar.se.
6. ↑  Greta Arwidsson 1906–1998. Arkeolog — Church of Sweden.
7. ↑  Svenskt kvinnobiografiskt lexikon (շվեդերեն) — Göteborgs universitet, 2018. — ISBN 978-91-639-7594-3 — ISSN 2003-0088
8. ↑  Identifiants et Référentiels (ֆր.) — ABES, 2011.
9. 1 2 3 4 5 6 7  Svenskt kvinnorbiografiskt lexikon
10. 1 2  Riksarkivet

Արտաքին հղումներ
----------------

* Birgit Arrhenius. «Greta Arwidsson». *Svenskt kvinnorbiografiskt lexikon* (շվեդերեն).
* «Greta Arwidsson». *Riksarkivet* (շվեդերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 27-ին.
* «Greta Arwidsson». *Historiska museet* (շվեդերեն).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրետա Արվիդսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10049041 · BIBSYS: 90268043 · BNF: 17188558k · CiNii: DA11272217 · GND: 1055311971 · ISNI: 000000010920151X · LCCN: n84158046 · NKC: jn20020619005 · NTA: 072830336 · NUKAT: n2002044761 · LIBRIS: 264434 · SUDOC: 074074210 · VIAF: 84085383 · WorldCat VIAF: 84085383 |

 |

 |