**Տիրտեոս** (հունարեն՝ *Τυρταίος*, մ.թ.ա. 7-րդ դար), Հին Հունաստանի բանաստեղծներից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Աթենքում կամ Լակոնիայում, ապրել է Սպարտայում։ Հունիական բարբառով գրված եղերերգություններում պարսավել է շահամոլությունը, երկպառակությունները, կոչել է միասնության՝ փառաբանելով Սպարտայի հին ժամանակները, գովերգելով մարտիկների խիզախությունը։ Տիտեոսի ստեղծագործության մեջ, հին հունական, պոեզիայում առաջին անգամ, երևան են գալիս խորհրդածություններ գոյություն ունեցող պետական կարգի առաջացման և այդ կարգը հանուն ամբողջ քաղաքացիական կոլեկտիվի բարօրության պահպանելու միջոցառումների շուրջը։

Ստեղծագործություն
-----------------

Տիրտեոսի երգերը բաժանվում են երկու խմբի՝ ռազմական (էմբատերիա) և էլեգիա։

#### Էմբատերիաներ

Էմբատերիաները ամբողջովին հագեցած են ռազմական ոգով և գրված են դորեական բարբառով։ Հեղինակն այս երգերի մեջ կոչ է անում հարձակվել թշնամու վրա։ Գովերգում է քաջությունը և հերոսներին՝ միաժամանակ մերկացնելով երկչոտներին։ Պատերազմի դաշտում ընկնելը համարում է մեծագույն պատիվ, այն ամենաբարձր փառքը, որին արժանանալ կարող է մարդը։ Այդպիսի մարդը սիրելի է բոլորին, նրա մահը ողբում է ամբողջ քաղաքը, «նրա գերեզմանը կփառավորեն թե նրա երեխաները, թե երեխաների երեխաները և թե նրա ամբողջ տոհմը հավիտյան»։ Հայրենիքի համար զոհվողըեծարվում է նույնիսկ մահից հետո, ստորերկրյա աշխարհում։ Տիրտեոսի այս ոտանավորների մեջ գովաբանվում է սպարտաական կարգապահությունը, որը դաժան էր ու խիստ, և արտահայտում է նրա ռազմական ոգին։

#### Էլեգիաներ

Տիրտեոսի էլեգիաները բաժանվում են երկու խմբի և կրում տարբեր անուններ՝ «Եվնոմիա» և «Խորհուրդներ»։

«Եվնոմիա» նշանակում է օրինականություն։ Այս երգերում բանաստեղծը հրավիրում է կարգապահության ու գովում է օրինականությունը, որ պատերազմի պատճառով խախտվել է Սպարտայում։ «Եվնոմիայի» մեջ հեղինակը հորդորում է հավատարիմ մնալ օրենքներին, հին ավանդույթներին, սպարտաական թագավորներին, որովհետև գերագույն իշխանությունը Սպարտայում «աստվածատիպ» թագավորներին է պատկանում։ Գրեթե նույն ոգով են գրված «Խորհուրդները»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Առաքելյան (1968)։ *Հունական գրականության պատմություն*։ Երևան: «Լույս»։ էջ էջ 93-94


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 19)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV11533777 · BIBSYS: 95005148 · BNE: XX1338509 · BNF: 12197453v · CiNii: DA08435029 · CONOR: 69024611 · GND: 11862492X · ICCU: RAVV079242 · ISNI: 0000000382895313 · LCCN: nr93040686 · NKC: ola2012723276 · NLG: 49704 · NLP: a0000002530932 · NTA: 06996551X · NUKAT: n02046022 · PTBNP: 235585 · LIBRIS: 98094 · SUDOC: 067053955 · VIAF: 266267739, 303683003, 49272826, 262091773, 418159474196327662050, 636158790512438850796, 261538956, 317291587, 79076200, 563159474218327662095, 2057159478047027990000, 740154381070430292675, 915159474201927661531, 585159234754203372641 · WorldCat VIAF: 266267739, 303683003, 49272826, 262091773, 418159474196327662050, 636158790512438850796, 261538956, 317291587, 79076200, 563159474218327662095, 2057159478047027990000, 740154381070430292675, 915159474201927661531, 585159234754203372641 |

 |

 |