recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Ջրապզուկ միջին** |
| Ջրապզուկ միջինՋրապզուկ միջին |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խորշաբուսազգիներ (Lentibulariaceae) |
| **Ցեղ** | Խորշաբույս *(Utricularia)* |
| **Տեսակ** | **Ջրապզուկ միջին** *(U. intermedia)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Utricularia intermedia***Hayne |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Ջրապզուկ միջին** (լատ.՝ Utricularia intermedia), ջրապզուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Առանց արմատների, կարճացած ընձյուղներով ջրային, միջատակեր, բազմամյա բույս է։ 10-30 սմ երկարությամբ ցողունները երկձև ընձյուղներով են։ Ցողուններից մի քանիսը կանաչ, թելանման բաժանված տերևներով են, առանց բշտիկների, իսկ մյուսները՝ բշտիկ կրող անգույն տերևներով։ Ծաղկակիրներն ունեն 2-4 (6) ծաղիկ։ Ծաղկակոթերը պտղի ժամանակ ուղիղ բարձրացող են։ Պսակը դժգույն դեղին է։ Պտուղը գնդաձև տուփիկ է, չբացվող կամ ճեղքերով բացվող։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում (Կլոր և Կիզ-Կալա լճեր)։ Լոկալիտետները երկուսն են և իրարից հեռացած են 18 կմ։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է արկտիկական և տրոպիկական Եվրասիան ու Հյուսիսային Ամերիկան։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1500-1700 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև լճերում և ճահճացող ջրերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հանդիպում է միայն Լոռու սարահարթի լճերում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակի համաշխարհային մասշտաբով շատ լայն տարածման պատճառով կատեգորիան իջեցվել է մեկ աստիճանով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Լոռու մարզում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Utricularia intermedia
* APDB: 234765
* BioLib: 40971
* Calflora: 8190
* CNPS: 2052
* EoL: 577798
* EPPO: UTRIM
* EUNIS: 176099
* FoC: 200021975
* GBIF: 3172413
* iNaturalist: 57859
* IPNI: 262047-2
* IRMNG: 10588645
* ITIS: 34454
* IUCN: 167883
* MichiganFlora: 1617
* NBN: NHMSYS0100003189
* NCBI: 192294
* PFI: 5090
* Plant List: kew-2447148
* PLANTS: UTIN2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:262047-2
* Tropicos: 18300005
* VASCAN: 6504
* WisFlora: 5308

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կինը (այլ կիրառումներ)

**Կինը**, Լևոն Շանթի վիպակներից, որ նա գրել է 1912 թվականին։

Սյուժեն
-------

«Կինը» վիպակի գլխավոր կերպարները՝ երիտասարդ նկարիչ Սուրենը և բժշկուհի Մարգարիտ Ստեկնը, տարբեր խառնվածքի տեր մարդիկ են. «Աղջիկը աշխատանքի պաշտամունքով, անձնվիրությունն ու գութը կյանքի հիմք ընդունող լավատես մը, իդեալիստ մը։ Տղան՝ նիցշեական հովերով, ուժն ու ռեալիզմը կյանքի հիմք բռնած, ուրիշ ամեն բան հեգնող հոգի մը»։ 
Ստեղծագործական աշխատանքից ձանձրացած և հուսահատված երիտասարդ նկարիչը կորցնում է ստեղծագործելու բերկրանքը և հանգում մարդու ու անասունի նույնացման մտքին։ Բայց այդ հուսահատությունը երկար չի տևում. խելացի ու հմայիչ աղջկա մտերիմ զրույցների մթնոլորտում նա ազատագրվում է նիցշեական հովերից, թոթափում հոգեկան թմրությունը, ու նրա հայացքի առաջ Ստեկնի կերպարանքով նորից բարձրանում է մարդն իր անբասիր գեղեցկությամբ։ Սուրենին հիացնում են Ստեկնը ու բոլոր նրանք, ովքեր ունեն հավատ ապագայի, հավատ մարդկության, հավատ իրենց դերի, գործի և իդեալի հանդեպ։ Մարդու գեղեցկությամբ հմայված նկարիչը նորից սկսում է ստեղծագործել ինքնամոռաց հափշտակությամբ։ Ստեղծելով Ստեկնի դիմանկարը, Սուրենը ձգտում է արտահայտել՝ «տենչ մը դուրս գալու աշխարհայինեն ու մարմնեղենեն, սովորականեն ու պայմանականեն, որոնում մը ավելի տևական, ավելի մնայուն, ավելի արժեքավոր նոր բանի մը. բուռն կարոտ երազանքի ու հափշտակության»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լևոն Շանթ, Ընտիր երկեր, Երևան, 1968, էջ XXI։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Լևոն Շանթ |
| --- |
|  |
| Պոեմներ, բանաստեղծություններ | Լեռան աղջիկը |  |
|  |
| Վեպեր, վիպակներ | Դարձ  • Դերասանուհին  • Դուրսեցիները  • Երազ օրեր  • Կինը  • Հոգիները ծարավի  • Մնաք բարովի իրիկունը |
|  |
| Դրամաներ | Եսի մարդը  • Ինկած բերդի իշխանուհին  • Կայսր  • Հին աստվածներ  • Ճամբուն վրա  • Շղթայվածը  • Օշին Պայլ |

 |
**Մթնշաղ**, Դմիտրի Գլուխովսկիի միստիկ-ֆանտաստիկական վեպը, որը նախ հրապարակվել է համացանցում, այնուհետև` տպագրվել 2007 թվականին։

Սյուժե
------

Վեպում նկարագրվում է աշխարհի վերջի հնարավոր տարբերակ` կապված մայաների ցեղի հնագույն կախարդանքների հետ։ Գլխավոր հերոսը թարգմանիչ է, ում հասել են հին ուղերձներ։

Աշխարհում տարբեր բնաակժան աղետներ են լինում. երկրաշարժեր Իրանում, ջրհեղեներ ԱՄՆ-ում, ցունամիներ Ինդոնեզիայում, չորացումներ և հրդեհներ Ռուսաստանում... Թերթերի վերնագրերը և հեռուստատեսային նորությունները լցվում են մարդկությանը հայտնի հնդկացի մայաների մռայլ մարգարեություններով։ Դրանք նշաններ են, որ միայն կույրերը չեն տեսնում, սակայն միայն մեկ մարդ կարող է վերծանել։ Այդ գործողությունների ֆոնին երիտասարդ մի տղա, որը թարգմանիչ է, իսպաներեն մի գիրք է ստանում թարգմանելու համար։ Դա հին իսպաներեն ձեռագիր օրագիր էր, որ պատկանում էր իսպանացի կոնկիստադորի։

Խորհրդավոր և զզվելի արարածները սկսում են գրավել թարգմանչի կյանքն այն բանի համար, որ նա վերծանում է իսպանացու հին ձեռագիրը։ Ժամանակակից Մոսկվայի իրականությունը անհասկանալի ձևով սկսում է միաձուլվել մայաների կայսրության հնագույն պատմության հետԱնհավանական իրադարձությունները գլխավոր հերոսին օգնում են վերծանել գուշակությունները և տեսնել ապագան. հնարավոր է, որ դա սեփական կյանքի գնով է լինում։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Գլխավոր հերոսի անունը Դմիտրի Ալեքսեևիչ է` ճիշտ Գլուխովսկու նման
* Գործում է Յուրի Կնոռոզով անունով հերոս
* Գրքում հիշատակվում է Դիեգո դե Լանդան
* Կա տեսակետ, որ մայաների քաղաքակրթությունը կործանվել է աստղադիտական օրացույցի հետ կապված սխալի պատճառով
* 2011 թվականի հուլիսին *Helguard* խումբը Սանկտ Պետերբուրգից, որ նվագում է փաուըր և մելոդիկ դեթ-մետալ ժանրերում, ձայնագրեց Աշխարհի վերջը երգը` Դմիտրի Գլուխովսկիի գրքի մոտիվներով
* 2014 թվականին վեպը ստացավ եվրոպական գրական մրցանակ` Utopiales, որը հանդիսանում է Ֆրանսիայում գլխավոր մրցանակը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրքի պաշտոնական կայքը
* Ֆորում
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պուշկինի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Պուշկինի փողոց** (ռուս.՝ Улица Пушкина), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս մեծ բանաստեղծ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի (1799-1837) պատվին։ Սկիզբ է առնում Պրիդորոժնայա փողոցի հանգույցից և ավարտվում Գնիլուշա գետի մոտ՝ վերածվելով Կորոտկայա փողոցի։ Երկարությունը 770 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Պուշկինի փողոցը սկսվում է Պրիդորոժնայա փողոցի հանգույցից, հատում Մետալուրգների, Լենինի, Սովետսկայա, Պերվոմայսկայա փողոցները ընդհատվում Գնիլուշա գետով, այնուհետև շարունակվում է նույն ուղղությամբ՝ հատելով Կոմսոմոլսկայա և Պիոներսկայա փողոցները և ավարտվում Գնիլուշա գետի մոտ՝ վերածվելով Կորոտկայա (Կարճ) փողոցի։ Փողոցի երկարությունը 770 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 25 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 12 շենք, իսկ աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 13 շենք։

Պուշկինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346350։

Փողոցն անվանվել է ռուս մեծ բանաստեղծ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի (1799-1837) պատվին։ Պուշկինի և Լենինի փողոցների անկյունում բանաստեղծի ծննդյան 200-ամյակի օրը՝ 1999 թվականի հունիսի 6-ին, տեղադրվել է նրա հուշարձանը։ Դա հուշանշանով ստելա է, որի վրա կիսադեմով պատկերված է Ա. Ս. Պուշկինը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Памятник А.С. Пушкину»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Пушкина в Красном Сулине
* Подробная карта улица Пушкина, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, улица Пушкина(չաշխատող հղում)
**Մոխրաբլուր**, *Քյուլթափա, Քյուլթեփե*, հնավայր, բլուր, բնակատեղի Հայաստանի Արմավիրի մարզում։ Բարձրություն 852 մ։

Վաղ բրոնզեդարյան արհեստական բլուր-բնակատեղի, Վաղարշապատից 4 կմ հարավ, Քասաղ գետի հին հունի ձախ ափին։ Տարածքը՝ մոտ 3,5 հա։ Բազմաշերտ հուշարձան է։ Մշակութային շերտի առավելագույն հաստությունը շուրջ 10 մ է։ Բացահայտվել են մեկը մյուսի վրա հիմնված 12 բնակավայրերի ավերակներ։ Մոխրաբլուրի հիմնական, ստորին, ավելի քան 8 մ խորությամբ շերտը ամփոփում է 9 բնակատեղի, հնագույնը՝ մ․թ․ա․ IV հազարամյակի 2-րդ կես, իսկ վերինը՝ լքվել մ․թ․ա․ III հազարամյակի կեսին։ Մոխրաբլուրում բնակությունը վերահաստատվել է վաղ երկաթի դարում (մ․թ․ա․ II հազարամյակի վերջ, I-ի սկիզբ), նորից դադարել և կյանքի կոչվել միայն հելլենիստական դարաշրջանում։ Հնագույն բնակատեղին բաղկացած է եղել կլոր հատակագծով, հում աղյուսից կառուցված ոչ մեծ կացարաններից։ Մ․թ․ա․ III հազարամյակի 1-ին կեսին այն կառուցապատվել է հաստ պատեր ունեցող խոշոր շինություններով և դրսից պարսպապատվել։ Կենտրոնական հրապարակում կառուցվել է տաճարը, կենտրոնում՝ 4,5 մ բարձրությամբ, գագաթի մասում զոհասեղան ունեցող աշտարակով։ Տաճարը մոնումենտալ ճարտարապետության՝ նախկին ԽՍՀՄ տարածքում մինչև օրս հայտնի հնագույն կոթողն է։ Ոռոգելի երկրագործությունը եղել է Մոխրաբլուրի բնակչության հիմնական զբաղմունքը։ Բնակիչները Քասաղ գետի հունը հատել են երկար պատվարով՝ ստեղծելով հիդրոտեխնիկական բարդ կառույց։ Արհեստների զարգացումը սերտորեն կապված է եղել բրոնզի մշակման հետ։ Մ․թ․ա․ III հազարամյակի 1-ին կեսով թվագրվող շերտերից հայտնաբերվել են հնոց-ձուլարան, հալոցներ, զենքեր ձուլելու քարե կաղապարներ, բրոնզե իրեր, կավանոթների հազարավոր նմուշներ։ Դրանցից շատերը զարդարվել են բարդ հորինվածքներով։ Պաշտամունքի զանազան իրերը (զոհարաններ, օջախներ, մոգական արձանիկներ և այլն), կերպարվեստի այլ առարկաներն ու տաճարի ճարտարապետությունը պատկերացում են տալիս բնակիչների հոգևոր կյանքի, պաշտամունքների վերաբերյալ։ Պաշտվել են ցուլը, օջախը, ջուրը, երկինքը, քարը, արագիլը և այլն։ Մ․ թ․ ա․ III հազարամյակի 2-րդ քառորդում Մոխրաբլուրի երկրագործական դրացիական համայնքն էր՝ բաղկացած հիմնականում մեծ ընտանիք գերդաստաններից։ Մոխրաբլուրում 1970 թ.-ից պարբերաբար պեղումներ է կատարում Երևանի համալսարանի արշավախումբը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան, Երևան, «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն ՊՈԱԿ», 2007, էջ 88 — 150 էջ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 3 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 859 — 992 էջ։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 693)։*  |
**Ստաշիցի պալատ** (լեհ.՝ Pałac Staszica), պալատ Վարշավայում։

Պատմություն
-----------

Կառուցվել է 1820-23 թվականներին Ստանիսլավ Ստաշիցի պատվերով։ Շենքը կառուցվել է դասական ոճով, ճարտարապետ Անտոնիո Կորացցիի նախագծով։ Շենքը հանձնվել է Վարշավայի գիտության ընկերներ միավորմանը, որը առաջին գիտական կազմակերպությունն էր Վարշավայում։

1830 թվականին շենքի դիմաց բացվել է Նիկոլայ Կոպեռնիկոսի հուշարձանը (քանդակագործ՝ Բերտել Տորվալդսեն)։

1830 թվականի լեհական ապստամբությունից հետո գիտությունների ընկերների միավորումը փակվում է, իսկ շենքում տեղավորվում է վիճակագրական պետական վարչությունը։

1857-62 թվականներին շենքը հանձնվում է Վարշավայի վիրաբուժական ակադեմիային։

Ստաշիցի պալատը. կառուցված ռուս-բյուզանդական ոճով. 1890-1924։
19-րդ դարի վերջին շենքում տեղավորվում է 1-ին արական գիմնազիան (ռուսական)։ 1890 թվականին սենատոր Ալեքսանդր Ապուխտինի առաջակում է շենքը վերակառուցել հին ռուսական ոճով, ինչն իրագործվում է ճարտարապետ Վլադիմիր Պոկրովսկու նախագծով։ Շենքում կառուցվել է Սուրբ Տատյանա տնային մատուռը։

1924-26 թվականներին շենքը Մարիան Լյալևիչի նախագծով վերակառուցվում է նոր դասական ոճով։ Ռազմական տարիներին շենքը զբաղեցրել են մի քանի գիտական կազմակերպություններ՝ Վարշավայի գիտական ընկերությունը, Մյանովսկու անվան դրամարկղը, Օդերևութաբանության պետական ինստիտուտը, Վարշավայի հնագիտության թանգարանը։

Պալատը վնասվել է 1939 թվականի Վարշավայի պաշարման ժամանակ և ավերվել է 1944 թվականին Վարշավայի ապստամբության ժամանակ։

1941-51 թվականներին պալատը վերականգնվել է Պյոտր Բեգանսկու նախագծով։ Պալատն այժմ պատկանում է Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիային։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pałac Staszica na stronie warszawa1939.pl (լեհ.)
**«Խատուտիկի գինի»** (անգլ.՝ Dandelion Wine), Ռեյ Բրեդբերիի վիպակը, առաջին անգամ լույս տեսած 1957 թվականին։

«Խատուտիկի գինին» ստեղծագործություն է, որն առանձնահատուկ է Ռեյ Բրեդբերիի գրական ստեղծագործությունների մեջ՝ գրողի անձնական վերապրումներով։ Գիրքը մեծապես ինքնակենսագրական է, որի իրադարձությունները տեղի են ունենում 1928 թվականի ամռանը՝ հորինված քաղաք Գրին Թաունում (Իլինոյսի նահանգ)։ Քաղաքի նախատիպը ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Ուոկիգան քաղաքն է (Ռեյ Բրեդբերիի ծննդավայրը)։

Բովանդակություն
---------------

Սյուժեի կենտրոնում են Սպոլդինգ եղբայրները. Դուգլաս (12 տարեկան) և Թոմ (10 տարեկան)։ Վիպակը կազմված է պատմությունների շարանից, որոնք տեղի են ունենում փոքր քաղաքում, ամռան 3 ամիսների ընթացքում՝ երկու եղբայրների, նրանց բարեկամների, հարևանների, ընկերների և ծանոթների հետ։

Անվանում
--------

Բովանդակության համաձայն Թոմի և Դուգլասի պապը ամեն ամառ խատուտիկներից գինի է պատրաստում։ Երբ գինին պատրաստ էր լինում, Դուգլասը մտածում էր, որ այն կպահպանի իրեն։

|  |
| --- |
| «Խատուտիկի գինի։ Այս բառերն ամռան լեզվով են։ Խատուտիկի գինին բռնած և շշում խցանած ամառ է»։ |
|
|

Շարունակություն
---------------

Սկզբնական վիպակը մտածված էր ավելի բարդ և մեծածավալ, սակայն խմբագիր Ուոլտեր Բրեդբերին առաջարկեց գրողին. «Վերցրու այդ գիրքը ականջներից և քաշիր տարբեր ուղղություններով։ Այն կպատռվի երկու մասի։ Յուրաքանչյուր երկրորդ պատմությունը ընկնում է, իսկ մնացյալը զբաղեցնում է իր տեղը։ Դրանք ձևավորում են քո առաջին գիրքը, իսկ մնացածը դրա շարունակությունը կլինեն»։ Սակայն շարունակությունը՝ «Ցտեսություն, ամա՛ռ» վերնագրով, լույս տեսավ միայն 2006 թվականին, իսկ չընդգրկված պատմությունները հրատարակվեցին մեկ տարի անց՝ «Ամառային առավոտ, ամառային գիշեր» վերնագրով հավաքածուում։ Այդ գրքերում գլխավոր կերպարը Դուգլաս Սպոլդինգ անունով տղան է, ով ինքնին ակնարկում է Բրեդբերիին, քանի որ Դուգլասը Բրեդբերիի հոր երկրորդ անունն է, իսկ Սպոլդինգը իր հայրական տատի օրիորդական ազգանունն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Повесть «Вино из одуванчиков» (1957)»։ Рэй Брэдбери.Ру։ 2013 թվական դեկտեմբերի 17

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռեյ Բրեդբերիի «Խատուտիկի գինի»-ն (գրախոսական)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |
**Փակ բաժնետիրական ընկերություն** (**ՓԲԸ**), բաժնետիրական ընկերություն, որի բաժնետոմսերը ի տարբերություն բաց բաժնետիրական ընկերության բաշխվում են միայն հիմնադիրների կամ նախապես որոշված անձանց միջև։

Հայաստան
--------

Ըստ ՀՀ Բաժնետիրական ընկերությունների մասին օրենքի Փակ Բաժնետիրական Ընկերությունը պետք է ունենա 2 կամ ավելի բաժնետեր, բայց ոչ ավելի քան 49 բաժնետեր։ Եթե բաժնետերերի թիվը 50 և ավելի է դարձել, ապա Ընկերությունը մեկ տարվա ընթացքում պետք է վերակազմավորվի Բաց Բաժնետիրական Ընկերության կամ համապատասխանաբար կրճատի իր բաժնետերերի քանակը. իսկ եթե ունի միայն մեկ բաժնետեր, պետք է վերակազմավորվի Սահմանափակ Պատասխանատվությամբ Ընկերության կամ համապատասխանաբար ավելացնի իր բաժնետերերի քանակը։ Հակառակ 2 դեպքերում էլ այն ենթակա է լուծարման դատական կարգով։ Փակ Բաժնետիրական Ընկերության բաժնետերն ունի այդ Ընկերության այլ բաժնետերերի կողմից վաճառվող բաժնետոմսերը ձեռք բերելու նախապատվության իրավունք։ Եթե Ընկերության կանոնադրությամբ նախատեսված ժամկետում բաժնետերերից ոչ մեկը չի օգտվում նախապատվության իր իրավունքից, ապա Ընկերությունն իրավունք ունի այդ բաժնետոմսերը ձեռք բերել սեփականատիրոջ հետ համաձայնեցված գնով։ Ընկերության կողմից բաժնետոմսերը ձեռք բերելուց հրաժարվելու կամ դրանց գնի վերաբերյալ համաձայնության չգալու դեպքում բաժնետոմսերը կարող են օտարվել երրորդ անձի։ Ընկերության կողմից բաժնետոմսերը ձեռք բերելու կամ դրանից հրաժարվելու մասին որոշումը կայացնում է Ընկերության բաժնետերերի ընդհանուր ժողովը (այսուհետ՝ ժողով), եթե Ընկերության կանոնադրությամբ այլ բան նախատեսված չէ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ Օրենքը Բաժնետիրական ընկերությունների մասին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Տես նաև
-------

* Բաժնետիրական ընկերություն
**Խուլիո Իգլեսիաս Կրտսեր** (փետրվարի 25, 1973(1973-02-25), Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի երգիչ, աշխարհահռչակ երգիչ Խուլիո Իգլեսիասի և ֆիլիպինուհի Իզաբել Պրեյսլերի ավագ որդին և Էնրիկե Իգլեսիասի ավագ եղբայրը։ Նրա ծնողները բաժանվել են 1979 թվականին, որից հետո հոր հետ մեկնել է Մայամի։

Կարիերա
-------

Խուլիո Իգլեսիաս Կրտսերը շոու բիզնես մուտք է գործել որպես մոդել։ Որպես երգիչ Խուլիո Իգլեսիաս կրտսերը աշխատանքն սկսել է Էպիք Ռեքորդսի հետ պայմանագրով։ Նա մեկնեց Մայամի և սկսեց երգեր ձայնագրել իր առաջին ալբոմի՝ "Under My Eyes"-ի համար։ Ալբոմը թողարկվել է 1999 թվականին։ Ալբոմի երկու երգեր՝ "One More Chance"-ը և "Under My Eyes"-ը ձայնագրված էին անգլերեն լեզվով և ճանաչում են գտնում Լոս Անջելեսում և Նյու Յորքում։ "One More Chance"-ը նա 1999 կատարում է Միս Տիեզերք մրցույթի բացման արարողության ժամանակ, ինչպես նաև այդ երգով բացում է Շերի Հարավային Ամերիկայի շրջագայությունը։ Ալբոմը մեծ ճանաչում չի գտնում ԱՄՆ-ում և երգիչը շուտով խզում է պայմանագիրը Էպիկ Ռեքորդսի հետ։

Խուլիո Իգլեսիաս Կրտսերի երկրորդ ալբոմը թողարկվում է 2003 թվականին Warner Music Group-ում։

2014-ին նա միանում է Latin Lovers խմբին։

Անձնական կյանք
--------------

1999 թվականի հոկտեմբերին նա իր անունը փոխում է՝ Խուլիո Խոսե Իգլեսիասը դարձնելով Խուլիո Իգլեսիաս։ 2011 թվականի մայիսին երգիչն ամուսնացել է բելգիացի մոդել Շերիզ Վերհարթի հետ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX4711450 · BNF: 14025236w · GND: 135126436 · ISNI: 0000 0000 5518 2690 · LCCN: no99068962 · VIAF: 19317281 · WorldCat VIAF: 19317281 |

 |

 |
**Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի** (հոկտեմբերի 12, 1886 / 1304 հիջրա – դեկտեմբերի 16, 1958 / 1378 հիջրա) (արաբ․՝ عبد الرحمن شكري‎‎,  *'Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի*) , արաբ բանաստեղծ, արձակագիր, «Դիվան» գրական խմբակի հիմնադիր։

Նա կրթություն էր ստացել Մեծ Բրիտանիայում՝ Շեֆիլդի համալսարանում։ Նրա առաջին դիվանը կոչվում է «Արևածագի լույս» (արաբ․՝  ضوء الفجر‎‎՝ դու ալ-ֆաջռ)։ Պոեզիայի նորացման վերաբերյալ իր հայացքները նա ներկայացնում է «Պոեզիան և նրա դերը» դիվանում, որտեղ նշել է, որ բանաստղեծություններում պետք է անպայման արտահայտվեն հեղինակի զգացմունքները, փորձը և գաղափարները և ոչ թե կուրորեն հետևեն դարեր շարունակ գոյություն ունեցող բանաստեղծական ավանդույթներին։

Շատ հաճախ սիրո թեման միահյուսվում է մահվան թեմայի հետ։ Օրինակ, «Գեղեցկություն և մահ» բանաստեղծության մեջ պոետը գիշերև տեսնում է իր մահացած սիրեցյալին, բայց երբ փորձում է գրկել նրան, նա նորից մահնում է նրա գրկում։ «Մահը» բանաստեղծության մեջ մահվանը խնդրում է տանել նրան իր հետ և մահվանը ներկայացնում է գեղեցիկ կնոջ կերպարով։

Շուքրիի՝ թվով յոթերորդ դիվանի՝ «Աշնանային ծաղիկներ» (արաբ․՝ الأزهالر الخريفي‎‎՝ «ալ-Ազհար ալ-Խարիֆի») հրապարակումից հետո սկսում են տարաձայնություններ նրա, ալ-Ակկադի և ալ-Մազինիի միջև ժամանակակից արաբական պոեզիայի նկատմամբ նրանց հայացքների հարցում, ինչ հանգեցնում է խմբակի կազմալուծմանը։ Եգիպտացի քննադատները երկար ժամանակ Շուքրիին համարել են «Դիվան»-ի առավել վառ ներկայացուցիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  LIBRIS — 2018.

Գրականություն
-------------

* Крымский А.Е. История новой арабской литературы (XIX - начало XX века). М, 1971.
* Сафронов В.В. Новая арабская литература. М. 1996.
* Ходжаева Р.У. Очерки развития египетской поэзии. Ташкент, 1985.
* Badawi, M.M. A Critical Introduction to Modern Arabic Poetry, Cambridge, 1992

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի, արաբերեն
* Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի, արաբերեն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14633901x · EGAXA: vtls001044441 · GND: 119358271 · ISNI: 0000 0001 1339 0210 · LCCN: n83181891 · NTA: 073518816 · LIBRIS: 215933 · SUDOC: 161855083 · VIAF: 39633173 · WorldCat VIAF: 39633173 |

 |

 |
**Ղազախա-կանադական հարաբերություններ**, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Ղազախստանի և Կանադայի միջև։

Պատմություն
-----------

Այն բանից հետո, երբ երկրները դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին 1992 թվականին, Կանադան դեսպանատուն է բացել Ալմաթիում (որն այնուհետև տեղափոխվել է Նուրսուլթան), իսկ Ղազախստանը բացել է իր դեսպանատունը Օտտավայում։ 2009 թվականի մարտի 31-ին Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը հանդիպում է ունեցել Կանադայի վարչապետ Ժան Կրետյենի հետ՝ քննարկելու երկու երկրների միջև հարաբերությունների հետագա զարգացումը։ Նրանց բանակցություններից հետո Ժան Կրետյենը հայտարարել է, որ երկրները պետք է օգտագործեն նոր տնտեսական հնարավորությունները և ժամանակն է նոր նախագծեր իրականացնելու համար։ 2009 թվականի ապրիլին Ղազախստանի վարչապետ Քարիմ Մասիմովը հանդիպել էր կանադացի սենատոր Կոնսիլյո Դի Նինոյի հետ, Կողմերը քննարկել էին ղազախա-կանադական հարաբերությունների հետագա զարգացումը։ 2013 թվականի նոյեմբերի 13-ին Ղազախստանի արտաքին գործերի նախարար Երլան Իդրիսովը և Կանադայի արտաքին գործերի նախարար Ջոն Բերդը ստորագրեցին խաղաղ ատոմային էներգետիկայի և այդ ոլորտում նոր տեխնոլոգիաների մասին նոր համաձայնագիր։ Նրանք նաև քննարկել են գյուղատնտեսության ոլորտն ու երկրների միջև վիզային ռեժիմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Canada - Kazakhstan Relations
2. ↑  Kazakhstan: Central Asian Land of Mystery and Opportunity Attracts Canadian Investment
3. ↑  Joint Statement by Foreign Affairs Minister John Baird and Kazakhstan’s Minister of Foreign Affairs Yerlan Idrissov
**Հայկական հարցը ըստ փաստաթղթերի** (ֆր.՝ La Question Arménienne, A la lumière des documents), Մարսել Լեարի (Գրիգոր Զոհրապ) 1913 թվականին ֆրանսերեն հրատարակած գիրքն է, որտեղ ներկայացնում է ներկայացնում է հայկական հարցի պատմությունը։

Հեղինակ
-------

Մարսել Լեարը Գրիգոր Զոհրապի (1861-1915) ծածկանունն է։ Նշանավոր գրող, քազաքագետ, փաստաբան և բարեգործ։ 1908 թ. ընտրվել է թուրքական Պառլամենտի պատգամավոր։ Դաժանորեն սպանվել է 1915 թվականի հուլիսին աքսորի ճանապարհին։

Բովանդակություն
---------------

Հեղինակը ներկայացնում է հայկական հարցի պատմությունը, նրա միջազգայանացումը։ Առանձին անդրադառնում է ռուս-թուրքական պատերազմից հետո Սան-Ստեֆանոյի և Բեռլինի պայմանագրերին։ Երկրորդ գլխում ամփոփվում է վիճակագրական տվյալներ հայ բնակչության թվի վերաբերյալ, նրանց ընգրկվածությունը կայսրության հասարակական և տնտեսական կյանքում։ Երրորդ գլուխում նշվում է թուրքական կառավարության կողմից ռեֆորմները չիրականացնելու հիմնական տնտեսական, քաղաքական, սոցիալական և կրոնական պատճառները։ Հեղինակը գրքին կցել է նաև հայոց պատրիարքարանի կողմից 1882 թվականի և 1912 թվականի Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության վիճակագրական աղյուսակները։

Քաղվածքներ գրքից
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Օսմանյան կայսրության ողջ քաղաքական պատմությունը ութսուն տարի ի վեր արտահայտվում է մի քանի բառերով` քրիստոնյաներին բարենորոգումներ խոստանալ, բայց չիրականացնել։ Այն համոզմունքը, որ Թուրքիան ընդունել է այս չարիը քաղաքականության մեջ, ստանում է աքսիոմի տեսք։ Ավելացնենք, որ այս աքսիոմը ընդունվել է հենց իրենց թուրքերի կողմից։ |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ազգային տեսանկյունից հայերը մեծամասնություն են կազմում թուրքերի և քրդերի համեմատ։ Թուրքական կառավարությունը, որպեսզի ընդգծի, որ հայերը փոքրամասնություն են կազմում, թուրքերին և քրդերին միավորում է, արդարացնելով, որ այս երկուսը դավանում են իսլամ։ Կրոնը ոչ մի կապ չունի ազգության հետ և թուրքական կառավարության երևակայական հաշվարկը ցանկալի չի լինի։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Marcel Léart, La Question Arménienne, A la lumière des documents Paris, 1913
**Արևմտականներ**, XIX դարի դարի 40-50-ական թվականների ռուսական հասարակական մտքի ուղղություններից մեկի ներկայացուցիչներ, որոնք հանդես են եկել հանուն Ռուսաստանում ճորտատիրության վերացման և Ռուսաստանի արևմտաեվրոպական ուղիով զարգանալու անհրաժեշտության (այստեղից էլ անվանումը՝ «Արևմտականներ»)։

Արևմտականների մեծ մասը ծագումով ու դիրքով ազնվական-կալվածատերեր, հարուստ վաճառականներ, ռազնոչինեցներ էին, որոնք հետագայում դարձել էին գիտնականներ ու գրականագետներ, գրողներ ու հրապարակախոսներ (Պ․Յա․Չաադաև, Իվան Տուրգենև, Ն․ Ա․ Մելգունով, Վ․ Պ․ Բոտկին, Պ․ Վ․ Աննենկով, Մ․ Ն․ Կատկով, Տ․ Ն․ Գրանովսկի, Պ․ Ն․ Կուդրյավցև, Ս․ Մ․ Սոլովյով, Կ․ Դ․ Կավելին, Բ․Ն․Չիչերին, Պ․ Գ․ Ռեդկին, Ի․ Կ․ Բաբստ, Ի․ Վ․ Վերնադսկի, Ն․ Ա․ Նեկրասով և ուրիշներ)։

1840-ական թվականներին, սլավոնաֆիլների դեմ գաղափարական վեճերի ժամանակ, Արևմտականների հետ էին Ա․ Ի․ Գերցենը, Ն․ Պ․Օգարյովը, Վ․ Գ․ Բելինսկին։ Արևմտականներն աշխատակցում էին առավելապես «Օտեչեստվեննիե զապիսկի» («Отечественные записки»), «Սովրեմեննիկ» («Современник»), «Ռուսկի վեստնիկ» («Русский вестник»), «Ատենեյ» («Атеней») և այլ պարբերականների։ Քննադատում և մերժում էին Ռուսաստանի միապետական-ճորտատիրական իրականությունը, դրան հակադրելով արևմտաեվրոպական միապետությունների (հատկապես Անգլիայի և Ֆրանսիայի) բուրժուական պառլամենտական, սահմանադրական կարգերը, հանդես էին գալիս Արևմտյան Եվրոպայի երկրների հետ Ռուսաստանի մերձեցման օգտին, կոչ էին անում զարկ տալ արդյունաբերության և առևտրի արագ զարգացմանը, երկաթուղիների կառուցմանը, պահանջում էին հասարակական մտքի ազատություն։

Ըստ Արևմտականների, այս ամենը իրականացվելու էր «ի վերուստ» կատարվող բարենորոգումների միջոցով, խաղաղ ճանապարհով։ 1850-ական թվականների վերջերին հասունացող հեղափոխական իրադրության և 1861 թվականի գյուղացիական ռեֆորմի նախապատրաստման շրջանում հակասությունները Արևմտականների և սլավոնաֆիլների միջև հարթվեցին, քանի որ և՛ մեկը, և՛ մյուսները օբյեկտիվորեն արտահայտում էին լիբերալ կալվածատերերի և բուրժուազիայի շահերը։ Վերջիններիս գաղափարախոսության դեմ դուրս եկան հեղափոխական դեմոկրատները Չերնիշևսկու և Գերցենի գլխավորությամբ։ Ետռեֆորմյան շրջանում, կապիտալիստական զարգացման պայմաններում, արևմտականությունը, որպես ռուսական հասարակական մտքի ուղղություն, դադարեց գոյություն ունենալուց։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ ռուսական |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 38)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մթնաձոր (այլ կիրառումներ)

**Մթնաձորի «չարքը»**, Ակսել Բակունցի պատմվածքներից։

Պատմություն
-----------

Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է 1927 թվականին «Մթնաձոր» ժողովածուի մեջ, ապա տպագրվել է Բակունցի Երկերի 1955 և 1964 թվականների հրատարակություններում։ Տպարանային ձեռագիրը բաղկացած է 17X23 սմ 21 փոքրադիր թերթերից, որոնց յուրաքանչյուրի մեկ էջում բնագիրը մաքուր գրված է հեղինակի ձեռքով՝ մուգ-մանուշակագույն թանաքով։ Էջերը համարակալված են։ Պատմվածքի վերջում թվական չկա նշված, կա միայն Ակսել ստորագրությունը, որի վրա կապույտ մատիտով գիծ է քաշված։ Հավանաբար գրողը գիծը քաշել է, որ չշարվի։

Ըստ Ակսել Բակունցի Երկերի ժողովածուի 1-ին հատորի բնագրերի և ծանոթագրությունների հեղինակ Ռաֆայել Իշխանյանի ենթադրության՝ տպարանային այդ բնագիրը Բակունցը պատրաստել է որևէ պարբերականի ուղարկելու նպատակով և ոչ իր առաջին ժողովածուի համար, դրա ապացույցն են Ակսել ստորագրությունը և էջերի առանձին համարակալումը։
Ռաֆայել Իշխանյանը ենթադրում է նաև, որ պատմվածքի հերոսուհու՝ ընկեր Ասյայի նախակերպարը հանդիսացել է Բակունցի ավագ քույրը՝ Աննան, որը 1920-ական թվականներին Զանգեգուրի գյուղական կանանց մեջ աշխատանք էր տանում։

Պատմվածքը տպագրվում է ըստ Ակսել Բակունց «Մթնաձոր» (Ժողովածու), Երևան, 1927 բնագրի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ակսել Բակունց/20
2. ↑  Ակսել Բակունց, Երկերի ժողովածու, հատոր 1-ին, էջ 636, ծանոթագրությունը՝ Ռաֆայել Իշխանյանի
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի (այլ կիրառումներ)

**Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Քոչինյան փողոցում։

Հեղինակ
-------

* Քանդակագործ՝ Տիգրան Արզումանյան

Պատմություն
-----------

ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար, ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահ Անտոն Քոչինյանի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական միջոցառումների շրջանակում Երևանի քաղաքապետի նախաձեռնությամբ 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ Երևանի Քոչինյանի անվան փողոցում տեղադրվեց պետական, կուսակցական գործչի կիսանդրին։

Փողոցը գործչի անունով անվանակոչվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ի Երևանի ավագանու որոշմամբ. Անտոն Քոչինյանի անունն է կրում Կենտրոն վարչական շրջանի Արամի փողոցից սկսվող Տերյան փողոցի շարունակություն հանդիսացող փողոցը՝ մինչև Ամիրյան-Զաքյան փողոցների խաչմերուկ։

Կիսանդրու բացման արարողությանը մասնակցել են Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, Անտոն Քոչինյանի ընտանիքի անդամները, գործընկերները։

Անտոն Քոչինյանին նվիրված կիսանդրի կա նաև նրա ծննդավայր Վահագնի գյուղում (քանդակագործ՝ Սարգիս Ղարիբյան, 2013)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի (Վահագնի)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մայրաքաղաքում բացվել է Անտոն Քոչինյանի կիսանդրին(չաշխատող հղում)
2. ↑  Վահագնի գյուղում բացվեց Անտոն Քոչինյանի կիսանդրին

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի (Երևան)** կատեգորիայում։ |
**Հենրիկ Սուրենի Նիկոյան** (մայիսի 17, 1936(1936-05-17), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ-դիզայներ։

Կենսագրություն
--------------

Հենրիկ Նիկոյանը ծնվել է 1936 թվականին Լենինականում։ Սովորել է Գյումրիի գեղարվեստի դպրոցում՝ Հակոբ Անանիկյանի և Շանթ Սարգսյանի դասարաններում։ 1962 թվականին ավարտել Է Լենինգրադի Մուխինայի անվան բարձրագույն գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանի գեղարվեստական ապակեգործության և խեցեգործության բաժինը։ 1963-1958 թվականներին և 1970-1973 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ տեխնիկական գեղագիտության ԳՀԻ Հայաստանի մասնաճյուղի բաժնի վարիչ։ 1966 թվականից դասավանդում Է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում, պրոֆեսոր` 1992 թվականից։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գեղարվեստական ապակու, գեղանկարչության, դիզայնի բնագավառներում ստեղծել է ուշագրավ կոմպոզիցիաներ, հաստոցաշինական դիզայնի բարձրարժեք նախագծեր։

* «Տիեզերք» (1963, դեկորատիվ կոմպոզիցիա, բյուրեղապակի, ԺՏՆՑ, Երևան)։
* «Փյունիկ թռչուն» (1980, գունավոր բյուրեղապակի, Գյումրիի դրամատիկական թատրոնի ճեմասրահ)

1985-1995 թվականներին մի շարք աշխատանքներ կատարված են փորձարարական եղանակով, նոր տեխնոլոգիական հնարավորություններով։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ արծաթե, բրոնզե մեդալներով (1978)։

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

* Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարան, Սարդարապատ, 1979, 1981
* Երևան, 1986, 1996
* «Տեսիլքներ», Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոն, 2011

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
2. ↑  Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնում կբացվի «Հենրիկ Նիկոյան. Տեսիլքներ» ցուցահանդեսը
3. ↑  Henrik Nikoyan: Visions exhibition private opening
4. ↑  «Հենրիկ Նիկոյան. Տեսիլքներ» ցուցահանդեսը` Գաֆէսճեան կենտրոնում
**Բույսերի սաղմնաբանություն** (բույսերի էմբրիոլոգիա), բուսաբանության բաժին, ուսումնասիրում է բուսական նոր օրգանիզմների առաջացման (սաղմնավորման) և ձևավորման հարցերը։ Ավելի լայն առումով, բույսերի սաղմնաբանությունը ուսումնասիրում է ինչպես բույսերի սաղմնային զարգացումը, այնպես էլ բազմացման ոլորտի ձևավորման շրջանը, սեռական բջիջների առաջացման և բեղմնավորման երևույթները։

բույսերի հիբրիդներ, շտամներ
Տարբերում են ընդհանուր բույսերի սաղմնաբանություն, որը բացահայտում է բազմացման և սաղմնային զարգացման հիմնական օրինաչափությունները (սպորոգենեզ, գամետոգենեզ, զիգոտոգենեզ, էնդոսպերմոգենեզ և այլն), համեմատական բույսերի սաղմնաբանություն, որն ուսումնասիրում է տարբեր բույսերի սաղմնային պրոցեսները՝ կարգաբանության և ֆիլոգենիայի հարցերի պարզաբանման նպատակով, մասնավոր բույսերի սաղմնաբանություն, որն ուսումնասիրում է այդ պրոցեսներն առանձին կարգաբանական խմբերի բույսերում և փորձառական բույսերի սաղմնաբանություն, որը փորձնական ճանապարհով պարզաբանում է բույսերի սաղմնային պրոցեսների գենետիկական, կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ բնույթը։

լոբու սաղմը
Որպես ինքնուրույն գիտություն բույսերի սաղմնաբանություն ձևավորվել է դեռևս XIX դարում, երբ արդեն ստեղծվել էին բջջային տեսությունը և էվոլյուցիոն ուսմունքը։ Բույսերի սաղմնաբանության զարգացմանը նպաստել է մանրադիտակային տեխնիկայի կատարելագործումը։ Այդ ժամանակաշրջանում մի շարք բուսաբաններ (իտալերեն՝ Զ․ Ամիչի), (գերմ.՝ Ֆ․ Մայն, Վ․ Հոֆմայստեր), (ռուս.՝  Ի․ Դորոժանիկին և Ն․ Ժելեզնով ու ուրիշներ) բացահայտել էին փոշեհատիկի ծլման ու փոշեխողովակի առաջացման երևույթները, պարզել սպորավոր և ծաղկավոր բույսերի օնտոգենեզի մի շարք կարևորագույն հարցեր, հաստատել սեռական և անսեռ սերունդների հաղորդականության տեսությունը։ Բույսերի սաղմնաբանության զարգացման ժամանակակից փուլը բնութագրվում է տեսության և փորձի սերտ միահյուսմամբ։

Բույսերի բեղմնավորում
Սաղմնաբանների հիմնական ուշադրությունը ներկայումս ուղղված է այնպիսի բարդ երևույթների հետազոտությանը, ինչպիսին են միկրո- և մակրոգամետոգենեզը, կրկնակի բեղմնավորման պրոցեսը, էմբրիո- և էնդոսպերմատոգենեզը, պոլիէմբրիոնիան և ապոմիքսիսը, որոնց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի բույսերի ֆիլոգենիայի և էվոլյուցիայի պրոբլեմների մշակման, ինչպես նաև ձևերի և տեսակների առաջացման հարցերի պարզաբանման համար։ Գենետիկական և սելեկցիոն մի շարք կարևորագույն խնդիրների լուծումը (հեռավոր հիբրիդացում, ստերիլություն, ապոմիքսիս և այլն) ևս հենվում է սաղմնաբանական ուսումնասիրությունների վրա։

Ինտենսիվորեն զարգանում են բույսերի սաղմնաբանության փորձառական և էկոլոգիական ուղղությունները։ Ֆիտոմորֆոլոգների միջազգային ասոցիացիան հրատարակում է «Ֆիտոմորֆոլոջի» («Phytomorphology», 1951-ից) հանդեսը, որտեղ լուսաբանվում են նաև բույսերի սաղմնաբանության հարցերը։ Երկու տարին մեկ անցկացվում են միջազգային սիմպոզիումներ։ ՀՍՍՀ-ում բույսերի սաղմնաբանությամբ զբաղվում են Երևանի համալսարանում, ՀՍՍՀ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտում, Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 151)։*  |
Բարոու-ին-Ֆերնես
**Բարոու-ին-Ֆերնես** (անգլ.՝ Barrow-in-Furness) — արդյունաբերական և նավահանգստային քաղաք Անգլիայում, Քամբրիայի շրջանում, Բարոու-ին-Ֆերնեսի շրջանի վարչական կենտրոն։

Քաղաքը տեղակայված է Լոնդոնից մոտ 350 կմ հյուսիս-արևելքում և Շոտլանդիայի սահմանից 97 կմ հեռու։

Մինչ 19-րդ դարը Բարոու-ին-Ֆերնեսը փոքր ձկնորսական գյուղ էր, սակայն Անգլիայի արդյունաբերական հեղափոխության և երկաթգծի կառուցման արդյունքում Բարոու-ին-Ֆերնեսը սկսեց ակտիվորեն զարգանալ և օգտագործվել պողպատի արտահանման համար։ Բնական նավահանգիստը, որն ուներ արագ զարգացող քաղաքը, հնարավորություն տվեց կառուցել գերազանց նավակայան և նավաշինարան։ Բարոու-ին-Ֆերնես քաղաքի նավաշինարանները մասնագիտացված են ռազմական նավերի շինարուրությամբ, 1960-ական թվականներից նավաշինարաններում ավելի շատ կառուցվում են միջուկային սուզանավեր։ Սառը պատերազմի ավարտից հետո, թագավորական ռազմածովային ուժերի կողմից պատվերների կրճատմամբ պայմանավորված, քաղաքում գործազրկության բարձր աճ գրանցվեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Citypopulation.de
**«Այն մասին, թե ինչպես թզուկը հեռացավ տնից և... »** (ռուս.՝ О том, как гном покинул дом и…),  խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ երեխաների համար։ Ստեղծվել է 1976 թվականին Վլադիմիր Պոպովի կողմից։ Պատմում է փոքրիկ թզուկի արկածների մասին։

Սյուժե
------

Մուլտֆիլմի տեքստը ներկայացված է բանաստեղծության ձևով։ Սցենարը գրվել է Միխայիլ Լիբինի համանուն հումորային բանաստեղծության հիման վրա։ Տեքստն ընթերցվում է կադրից դուրս։

Անտառի ծայրին գտնվող տնակում ապրում է թզուկը։ Նրանք երկուսն էլ (թզուկն ու տանկը) շատ ծեր են։ Մի անգամ թզուկը գործով հեռանում է տնից, և նրա տունը, վախենալով գիշերը մենակ մնալուց, գնում է դիմավորելու իր տիրոջը։ Արդյունքում թզուկը վերադառնում է դատարկ բացատ։

Դրանից հետո թզուկն ու իր տունը վազում են միմյանց հետևից՝ փորձելով հանդիպել․ թզուկը վերադառնում է, տունը չկա, տունն է վերադառնում, թզուկը չկա։ Նրանք միմյանց գտնում են մեկ տարի անց՝ հաջորդ ամռանը, բոլորովին պատահաբար։

Մուլտֆիլմի բարոյախոսությունը բավական անսպասելի է․ «Եթե մայրը կորել է, պետք է սպասել նրան»։ Հույս կա, որ մայրիկը կվերադառնա այն տեղը, որտեղից գնացել է։

Ստեղծողներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Վլադիմիր Պոպով |
| Սցենարիստ | Միխայիլ Լիբին |
| Բեմադրող նկարիչ | Նիկոլայ Երիկալով |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Նատալյա Բոգոմոլովա, Օլեգ Կոմարով, Յուրի Մեշչերյակով, Նիկոլայ Ֆեոդորով, Սերգեյ Մարակասով, Դմիտրի Անպիլով |
| Օպերատոր | Քաբուլ Ռասուլով |
| Կոմպոզիտոր | Եվգենի Կռիլատով |
| Հնչյունային օպերատոր | Բորիս Ֆիլչիկով |
| Խմբագիր | Ռաիսա Ֆրիչինսկայա |
| Տեքստը կարդում է | Վլադիմիր Օսենև |
| Մոնտաժող | Նատալյա Ստեպանցևա |
| Տնօրեն | Ֆեոդոր Իվանով |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Сергей Капков.* Владимир Попов // Наши мультфильмы / Арсений Мещеряков, Ирина Остаркова. — Интеррос, 2006. — ISBN 5-91105-007-2
**Բարորականություն**, տատանողական համակարգի, ռեզոնանսային հատկությունները բնութագրող մեծություն։ Չափվում է տատանողական համակարգի տատանման լրիվ էներգիայի և մեկ պարբերության ընթացքում կորցրած էներգիայի հարաբերությամբ։ Բնութագրում է տատանվող համակարգի որակը, որքան մեծ է բարորականությունը, այնքան ավելի դանդաղ են մարում տատանումները։ Բարորականությունը ընդունված է նշանակել Q (լատիներեն qualitas – որակ) տառով։ L ինդուկտիվություն, C ունակություն և R օհմական դիմադրություն ունեցող տատանողական կոնտուրում բարորականություն

{\displaystyle Q={\frac {1}{R}}{\sqrt {\frac {L}{C}}}={\frac {\omega L}{R}}={\frac {1}{\omega RC}}}
(\omega -ն կոնտուրի սեփական հաճախականությունն է)։ k առաձգականություն, b շփման գործակից և m զանգված ունեցող մեխանիկական համակարգի բարորականություն՝ 

{\displaystyle Q={\sqrt {\frac {mk}{b}}}={\frac {\omega m}{b}}}։
Բարորությամբ են բնութագրվում նաև տատանողական համակարգի քանակական հատկությունները, ընդ որում այն ցույց է տալիս, թե միևնույն հարկադրական ուժի ազդեցության տակ տվյալ համակարգի ռեզոնանսային հաճախականությունների հարկադրական տատանումների ամպլիտուդան քանի անգամ է գերազանցում շատ ցածր, ոչ ռեզոնանսային հաճախականության հարկադրական տատանումների ամպլիտուդան։ Այս հատկության վրա է հիմնված տատանողական համակարգի բարորականությունը չափելու մեթոդը։ Ռադիոհաճախականության տատանողական կոնտուրի բարորության թվային արժեքը սովորաբար 30–100 է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 336)։*  |
**Գեորգ Դպիր Պալատացի** (Տեր-Հովհաննիսյան, 1737, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1812, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն), հայ բառարանագիր, պատմաբան, թարգմանիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ինքնաշխատությամբ տիրապետել է 10 լեզուների եբրայերեն, հունարեն, լատիներեն, արաբերեն, պարսկերեն և այլն)։ Գլուխգործոցը պարսկերեն-հայերեն բառարանն է (հրտ. 1826)։ Բացի բառի բացատրությունից, այն ամփոփ տեղեկություն է տալիս իրանական դիցաբանության, առասպելաբանության, ժողովրդական բառ ու բանի, սովորույթների, բարքերի, վիպական հերոսների ու նշանավոր գրողների մասին։ Վերջում տրված են հայերեն ու պարսկերեն նման բառերի ցանկ, նրանց ծագումը, փոխառության աղբյուրը։ Նա ընդօրինակել է Մովսես Խորենացու և Եղիշեի պատմությունները։ Նրա ընդօրինակության շնորհիվ մեզ է հասել XIII դարի հուշարձան «Գիրք վաստակոցը»։ Նրա թարգմանության շնորհիվ պահպանվել է Եվսեբիոս Կեսարացու «Քրոնիկոնը»։ Գևորգ Դպիր Պալատացին կատարել է թարգմանություններ պարսկերենից («Գիրք մեծագին և պատվական ականց...», հրտ. 1807), հունարենից («Հայելի գրոցն Հոմերոսի, 1783, անտիպ) և այլն։ Գևորգ Դպիր Պալատացին առաջին հոմերագետն է։ «Իլիականի» թարգմանության կապակցությամբ նրա գրած նախաբանում քննվում են Հոմերոսին և նրա պոեմներին վերաբերող բանասիրական ու գրականագիտական մի շարք հարցեր (Հոմերոսի ծննդյան տեղը, պոեի արվեստի ու ոճի ազդեցությունները և այլն)։ Գրիգոր Դպիր Պալատացու որոշ ձեռագրեր պահվում են Վենետիկի Մխիթարյան և Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 15.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: 2005. — հատոր 1. — էջ 273.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17736 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 15)։*  |
**Մուրացիկը Մոնմարտրում** , Էդգար Շահինի ստեղծագործություններից, ներկայացնում է միջին տարիքի մի թշվառի կերպար, որը կանգնած է պատի առջև և, գլխարկն անցորդներին մեկնած, ողորմություն հայցում։ Շահինը ստեղծել է հոգեբանական կերպար։

Նկարագրություն
--------------

Մուրացիկի աչքերում կարդացվում է կսկիծի, հուսահատության, աղերսանքի հուզիչ արտահայտություն։ Նրա արտաքին նկարագիրը հավաստում է անելանելի կացության մեջ գտնվող թշվառ մարդու վիճակ։ Անցորդներից ողորմություն հայցող նրա դողդոջուն ձեռքը դժվարությամբ է պահում գլխարկը։ Զգացվում է, որ նրա համար սպասումի րոպեները թվում են անվերջանալի ժամեր։ Չնայած նրա ողորմելի արտաքինին՝ հնամաշ զգեստներ, մազակալած դեմք, խեղդվող ճնշվածություն, այնուամենայնիվ երևում է, որ մարդը չի կորցրել հոգու ազնվությունը։ Դա վկայում է թշվառների հանդեպ նկարչի ունեցած խոր մարդասիրական զգացմունքների մասին։

Մշակման տեխնիկա
---------------

Ստեղծագործության նկարելաոճն այնքան ինքնուրույն է, որ դժվար է ժամանակակից արվեստում գտնել դրա նախօրինակը։ Գծերն անսխալ են, ճկուն, բնական, ակադեեմիական կանոններից զերծ, ազատ։ Ասեղի վազքը պղնձե տախտակի վրա անմիջական է ու ինքնաբուխ ներշնչանքով արված, ինչպես մեկ շնչով սկսված ու ավարտված գործ։ Չոր ասեղի տեխնիկայի միջոցներով Շահինը հասել է այդ մարդու կերպարի սուր արտահայտչականության։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ կերպարվեստի պատմություն, Ե․Մարտիկյան, Երևան, 1987
Արևելյան Աֆրիկայի պառակտման համակարգի արբանյակային պատկերը
**Ռիֆտ** (անգլ.՝ *rift* - կիրճ, ճեղք), երկրակեղևի մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի հազար կմ գծային բացվածքային ստրուկտուրաներ ։ Սովորաբար կապվում են երկրակեղևի ձգման պրոցեսների ժամանակ առաջացած խզումնային խախտումների համակարգերի հետ։ 
Տեկտոնական պրոցեսների հետևանքով նշված խախտումների գոտիներով կատարվող շարժումներն առաջացնում են Ռիֆտային համակարգեր, որոնց մեջ մտնում են տարբեր կարգի համարյա զուգահեռ ձգվող աստիճանաձև վարնետվածքներ։ Վերջիններս պայմանավորում են գրաբենային հովիտների առաջացումն ու զարգացումը։ Ռիֆտի համար բնորոշ են ուժեղ ձգվածությունը (մինչև մի քանի հազար կմ), նեղությունը (30-70 կմ), խորությունը (5-7 կմ) և լանջերի թեքությունը (20-30°-ից մինչև 90°)։
Ռիֆտային ստրուկտուրաները սեյսմաակտիվ գոտիներ են և բնութագրվում են ալկալային և հազվադեպ թթու կազմի հրաբխականությամբ։ 
Հայտնի են և՛ մայրցամաքներում, և՛ օվկիանոսներում։

Մայրցամաքային ռիֆտ
------------------

Մայրցամաքային ռիֆտերից ամենաբնորոշներն են Արաբա֊ Աֆրիկյան ռիֆտային գոտին, Բայկալյան, Հռենոսյան, Հյուսիսային Ամերիկայի լեռնաշղթաների և հովիտների մարզի կամ Մեծ Ավազանի ռիֆտերը։ Նշված ռիֆտերը առաջացել են հիմնականում նեոգենում և չորրորդական ժամանակաշրջանում։ Մայրցամաքային ռիֆտերն անհամեմատ բարդ եզրագծեր ունեն և սահմանափակվում են խախտման խոշոր գոտիներով։

Օվկիանոսային ռիֆտ
-----------------

Օվկիանոսային ռիֆտերը լայն տարածում ունեն Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսներում։ Դրանց բնորոշ է ստորջրյա լեռնաշղթաների և իջվածքների առկայությունը։ Դրանք անհամեմատ նեղ, խիստ ձգված, խոր, V-աձև կտրածքով կիրճեր են։ 
Ի տարբերություն մայրցամաքային ռիֆտերի, օվկիանոսային ռիֆտերի հատակում բացակայում է երկրակեղևի բյուրեղացած հիմքը։ Օվկիանոսային ռիֆտերի կիրճերի հատակի ապարներն ունեն երկրի վերին պատյանի նյութի կազմ և այդ նյութի բարձրացման կամ արտավիժման արդյունք են։ Օվկիանոսային ռիֆտերից ամենանշանավորը Ատլանտյան ռիֆտի գոտին է։

Միջմայրցամաքային ռիֆտ
---------------------

Միջմայրցամաքային ռիֆտերը հիմնականում նման են օվկիանոսային ռիֆտերին։ Սրանք նույնպես զուրկ են մայրցամաքային հիմքից, տեղաբաշխվում են մայրցամաքների հարակցման գոաիներում (Կարմիր ծովի, Ադենի նեղուցի ռիֆտերը և այլն)։
Գոյություն ունեն ռիֆտերի առաջացման մի քանի հիպոթեզ։ Նորագույն տեկտոնիկայի դրույթների համաձայն ռիֆտերը առաջանում են Երկրի լիթոսֆերային սալերի հորիզոնական ուղղությամբ իրարից հեռանալու հետևանքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rift valley: definition and geologic significance, Giacomo Corti, The Ethiopian Rift Valley
2. ↑  Decompressional Melting During Extension of Continental Lithosphere, Jolante van Wijk, MantlePlumes.org

Գրականություն
-------------

* Christiane Martin, Manfred Eiblmaier (Hrsg.)։ Lexikon der Geowissenschaften ։ in sechs Bänden, Heidelberg [u. a.]։ Spektrum, Akad. Verl. 2000-2002

Արտաքին հղումներ
----------------

* Rift de la Limagne
* Rift et volcanisme du Massif Central
* Érosion thermique

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գագիկ Ստեփանյան (այլ կիրառումներ)

**Գագիկ Վարազդատի Ստեփանյան** (մարտի 3, 1950(1950-03-03) , ՀՀ Վայոց ձորի մարզ, գյուղ Զառիթափ), հայ քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

1963-1967 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1968 թվականին ավարտել է Լենինգրադի գեղարվեստի ուսումնարանը և 1974 թվականին՝ գեղարվեստի ինստիտուտը։

1995 թվականից դասավանդում է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում, 2003 թվականից, միաժամանակ՝ Երևանի գեղարվեստի ակադեմիայում։

1996 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության քանդակի մասնաճյուղի նախագահ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Հեղինակ է Հակոբոս Առաքյալի (Զեբեդյան) հարթաքանդակի (2001, Երևանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի), Հ. Շահինյանի հուշաքանդակի (2002, Երևան), Իսրայել Օրու հուշարձանի (2004, Ջերմուկ), Գարեգին Նժդեհի հուշարձան (Երևան, 2016) և այլն։

Պատկերասրահ
-----------

* Իսրայել Օրու հուշարձան, 2004, ՋերմուկԻսրայել Օրու հուշարձան, 2004, Ջերմուկ
* Գարեգին Նժդեհի հուշարձան (Երևան)Գարեգին Նժդեհի հուշարձան (Երևան)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
Անտոնի Յուզեֆ Ռոլլե
**Անտոնի Յուզեֆ Ռոլլե** (կեղծանունը՝ *D-r Antoni J.*, սեպտեմբերի 26, 1830(1830-09-26), Ռոլյա, Շառգորոդի շրջան, Ուկրաինա - հունվարի 24, 1894(1894-01-24), Կամենեց-Պոդոլսկի, Ռուսական կայսրություն), լեհ-ուկրաինական հոգեբույժ, գրող, պատմաբան, հայագետ։ Հայրը ֆրանսիացի է, մայրը՝ հայ։

Կենսագրություն
--------------

1855 թվականին ավարտել է Կիևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Եղել է հայ վերաբնակների մեծ բարեկամը։ Բժիշկ լինելով հանդերձ մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել դեպի Լեհաստանի և Մոլդովայի հայկական գաղթօջախների կյանքը, պատմությունը, մշակույթը։ Քաջածանոթ է եղել առկա գրականությանը, ուսումնասիրել արխիվային փաստաթղթեր և իր գիտելիքներն ու տաղանդը ծառայեցրել Պոդոլիեի քաղաքների ու բնակավայրերի ուսումնասիրության գործին։ Պոդոլիեի վերաբերյալ իր բազմաթիվ պատմագրական և գեղարվեստական ստեղծագործություններում տվել է կարևոր տեղեկություններ հայկական գաղթօջախներ Կամենեց-Պոդոլսկի, Բարի, Ժվանեցի և այլ բնակավայրերի մասին։

Նրա ստեղծագործություններից են «Մոլդովիայի ծայրագավառների պոդոլյան ամրոցները», հ. 1-3, 1880, «Ծայրագավառային քաղաքի ճակատագիրը», «Խաչի ներքո», «Վարդապետը» (լույս է տեսել նաև հայերեն, Բաքու, 1903)։ Համոզիչ կերպով նկարագրել է 18-րդ դարում հայերի դերը Կամենեցի հասարակական-քաղաքական կյանքում։ Ըստ նրա, հայերը գլխավորել են մագիստրատը, ամրոցի պարետությունը, հայեր Յա. Շահինը և Տեր-Գաբրալևիչը ընտրվել են պատգամավորներ, Վարշավայի սեյմում իրենց քաղաքի իրավունքները պաշտպանելու համար։

Մահացել է 1894 թվականին։ Աճյունաքարը դրված է լեհական Մայր տաճարում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարություն Մինասյան (2001)։ *16-19-րդ դարերի լեհահայ բժիշկները*։ Երևան: «Զանգակ-97»։ էջ էջ 49


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11577596j · GND: 129984191 · ICCU: CUBV136029 · ISNI: 0000 0001 1680 3447 · NKC: js2008439215 · NUKAT: n96019631 · SUDOC: 243850123 · VIAF: 84281306 · WorldCat VIAF: 84281306 |

 |

 |