**Ֆեդոր ֆոն Բոկ** (դեկտեմբերի 3, 1880(1880-12-03), Kostrzyn nad Odrą, Բրանդենբուրգ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն - մայիսի 4, 1945(1945-05-04), Oldenburg in Holstein, Ostholstein, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա) գերմանացի ֆեդմարշալ, ով ծառայել է Գերմանիայի բանակում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ: Բոկը եղել է Բանակային խումբ հյուսիսի հրամանատարը 1939 թվականին Լեհաստան ներխուժման ժամանակ, Բանակային խումբ B-ի հրամանատար` 1940 թվականին Ֆրանսիա ներխուժման ժամանակ և հետագայում Բանակային խումբ կենտրոնի հրամանատար, երբ Գերմանիան հարձակվեց ԽՍՀՄ վրա 1941 թվականին: Նա նաև եղել է Բանակային խումբ հարավի հրամանատար 1942 թվականին:

Բոկը Տրիումֆ գործողության հրամանատարն էր, երբ 1941 թվականի աշնանը և ձմռանը գերմանացիները փորձեցին նվաճել Մոսկվան, սակայն անհաջողության մատնվեցին: Վերմախտի հարձակումները դանդաղեցին ԽՍՀՄ դիմադրության բարձրացմամբ և դժվարանցանել տեղանքների պատճառով: ԽՍՀՄ հակահարձակումը ստիպեց գերմանացիներին նահանջել և Բոկը ազատվեց հրամանատարությունից Ադոլֆ Հիտլերի կողմից:

Որպես Մոնարխիստ, Բոկը չէր ներքաշվել քաղաքականության մեջ: Սակայն նա երբեք չի սատարել այն ուժերին, որոնք ցանկացել են պաշտոնանկ անել Հիտլերին և երբեք չի բողոքել, երբ ՍՍ-ը բռնություններ էր կիրառում խաղաղ բնակիչների և իր զինվորների հանդեպ: Բոկը նաև չխոսկան և չհաղորդակցվող էր, և Հիտլերը նրան գերադասում էր քանի որ նա հաջող է ճակատամարտերում: Բոկը իր երկրորդ կնոջ և դստեր հետ սպանվեցին բրիտանական ռմբակոծիչի նետած ռումբից 1945 թվականին Համբուրգի մոտակայքում մեքենայով ճանապարհորդելիս:

Վաղ կյանք և Առաջին աշխարհամարտ
------------------------------

Ֆեդոր ֆոն Բոկը ծնվել է ծեր պրուսացի զինվորականի ընտանիքում Կյուստրինում (այժմ Կոստրշին, Լեհաստան), որը ամրացված քաղաք էր Օդրա գետի ափին Բրանդենբուրգ պրովինցիայում: Նրա հայրը` Կառլ Մորից ֆոն Բոկը եղել է դիվիզիայի հրամանատար 1870-1871 թվականների Ֆրանս-պրուսական պատերազմում: Նրա մայրը` Բարոնուհի Օլգա Ֆալկենհայնը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գերմանիայի գլխավոր շտաբի պետ Էրիխ ֆոն Ֆալկենհայնի քույրն էր: Ութ տարեկանում Բոկը մեկնեց սովորելու Բեռլինի ռազմական ակադեմիայում: Կրթության ընթացքում Բոկը ուսումնասիրեց բրուսական ռազմական գործը և արագորեն սկսեց տիրապետել օտար լեզուների, մաթեմատիկային և պատմությանը: Նա փայլուն խոսում էր ֆրանսերեն և բավարար մակարդակի անգլերեն և ռուսերեն: Վաղ տարիներից նա մեծ մասամբ ընդօրինակում էր հորը, ով լոյալ էր պետության հանդեպ և շատ էր սիրում ռազմագիտությունը :

Չնայած Բոկը գերազանց տեսաբան չէր, նա բարձրակարգ սպա էր: Որպես *Ռայխսվերի* բարձրաստիճան սպաներից մեկը, նա հաճախ էր իր ուսանողների խորհուրդ տալիս ավարտել իր ալմա մատերը, որը փակվեց 1920 թվականին:

1905 թվականին Բոկն ամուսնացավ Մալլի ֆոն Ռեյխենբակի հետ, ով պրուսացի ազնվական ընտանիքից էր: Նրանք ունեցան մեկ դուստր: 1908 թվականին Բոկը ընդունվեց Բեռլինի պատերազմի ակադեմիա և մեկ տարի սովորելուց հետո աշխատանքի ընդունվեց Գերմանիայի գլխավոր շտաբում: Նա շուտով միացավ Բանակային լիգային (*Deutscher Wehrverein*) և ծանոթացավ Վալտեր ֆոն Բրաուխիչի, Ֆրանց Հալդերի և Գերդ ֆոն Ռանդստատի հետ: 1914 թվականին երբ սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Բոկը կապիտան էր: Նա ծառայում էր որպես գումարտակի հրամանատար 1916 թվականի հունվարին և փետրվարին: Նրան շնորհվեց *Pour le Mérite* պարգևը, ինչը Գերմանիայի բարձրագույն զինվորական պարգևն էր:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119294796 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Battle of Russia, *Battlefield: Battles that Won the Second World War—Series 2*. Universal Pictures Video. 2 May 2005
6. ↑  Turney, 1971, էջ 3
7. ↑  Mitcham 2009, p. 17
8. ↑  Afflerbach 1996, p. 9
9. ↑  Turney, 1971, էջ 4
10. ↑  Turney, 1971, էջ 5
11. ↑  Turney, 1971, էջ 6