**Թոմաս Հարտ Բենտոն** (անգլ.՝ Thomas Hart Benton; ապրիլի 15, 1889(1889-04-15)[…], Neosho, Միսսուրի, ԱՄՆ - հունվարի 19, 1975(1975-01-19)[…], Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ։ Ջոն Ստյուարտ Քերրիր և Գրանդ Վուդի հետ մեկտեղ ամերիկյան ռիջիոնալիզմի և մուրալիզմի գլխավոր ներկայացուցիչներից մեկը։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Թոմաս Բենտոնը ծնվել է ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի պատգամավորի և փաստաբանի հարուստ ընտանիքում, պապը (նույնպես՝ Թոմաս Հարտ Բենտոն) եղել է ԱՄՆ սենատոր։ Ապագա նկարչի մանկությունն անցել է ինչպես Միսսուրիում, այնպես էլ երկրի մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։

Բենտոնը ընտրել է նկարչությունը հակառակ հոր ծրագրերին, որը ցանկացել է, որ որդին ունենա քաղաքական կարիերա։ Մայրն աջակցել է որդուն թե՛ ֆինանսապես, և թե՛ բարոյապես, որպեսզի Թոմասը կարողանա արվեստով զբաղվել։ Արդեն պատանի հասակում համագործակցել է «Joplin American (Միսսուրի)» թերթի հետ՝ թերթի համար ծաղրանկարներ և կոմիքսներ նկարելով։ 1907 թվականին Բոնտոննն ընդունվում է Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ, իսկ 1909 թվականին մեկնում Փարիզ, որտեղ սովորում է Ժյուլիանի ակադեմիայում։ Փարիզում Բենտոնը ծանոթանում է ամերիկացի և մեքսիկացի որոշ նկարիչների հետ, որոնց թվում էին Դիեգո Ռիվերան և նկարչությունում սինխրոնիզմի ներկայացուցիչ՝ Ստենտոն Մաքդոնալդ-Ռայթը։ Ռայթի ազդեցությամբ Բենտոնի ստեղծագործություններում զգացվում են նաև սինխրոմիզմի տարրեր։

1912 թվականին Բենտոնը Եվրոպայում ուսումն ավարտելուց հետո վերադարձել է Նյու Յորք։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է Միացյալ Նահանգների ռազմածովային նավատորմում և ուղարկվել Նորֆոլկ (Վիրջինիա նահանգ)։ Այնտեղ զբաղվել է ամերիկյան նավերի համար պաշտպանողական կոմուլյաժներ ստեղծելով։

Պատերազմի ավարտից հետո դասավանդել է Նյու Յորքի ուսանող նկարիչների լիգա դպրոցում։ 1920-ական թվականների վերջին և 1930-ական թվականների սկզբին նրա աշակերտների թվում է եղել Ջեքսոն Պոլլոքը։

1922 թվականի ամուսնացել է իտալացի ներգաղթյալ Ռիտա Պյաչենցուի հետ, որի հետ ապրել է գրեթե 53 տարի։ Ռիտան մահացել է ամուսնու մահից երկուսուկես ամիս անց։

1933 թվականին Չիկագոյում «Զարգացման դարաշրջան» ցուցահանդեսի համար նրան հանձնարարվել է ստեղծել որմնանկարներ, որոնք կներկայացնեին Ինդիանա նահանգում։ Սակայն Բենտոնի աշխատանքը առաջացրել է մի շարք հարցեր։ Բենտոնը պատկրել էր ոչ միայն պետության սովորական կամ հայտնի մարդկանց, այլև Կու-կլուքս-կլանի ներկայացուցիչներին։

1934 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Բենտոնը պատկերվել է «Time» ամսագրի առաջին գունային շապիկներից մեկի վրա։ Հրապարակվում է հոդված, որտեղ Գրանթ Վուդիի և Ջոն Սթյուարտ Քարիի հետ, ներկայացվում են, ինչպես ամերիկյան արվեստի նոր հերոսներ, իսկ ռեգիոնալիզմը նկարագրվում է որպես գեղարվեստական նշանակալի շարժում։

1935 թվականին Բենտոնին հանձնարարվել է ստեղծել մի շարք որմնանկարներ Միսսուրիի կապիտոլիումի համար Ջեֆերսոն Սիթիում։ «Միսսուրիի Սոցիալական պատմություն» կոչվող որմնանկարներն իրենցից ներկայացնում են 13 վահանակներ՝ Միսսուրիի նահանգի հիմնադրման և պատմության տեսարաններով։ Բնակություն է հաստատել Կանզաս Սիթիում, զբաղեցնելով ուսուցչի պաշտոնը արվեստի ինստիտուտում։

80-ականների վերջին Քեն Բըրնսը Թոմաս Բենտոնի մասին վավերագրական ֆիլմ է նկարահանել։

Աշխատանքներ
-----------

Թոմաս Բենթոնն իր կտավներում պատկերել է տեսարաններ հասարակ ամերիկացիների առօրյա կյանքից, հաճախ իր հարազատ Միջին Արևմուտքից։ Հատկապես պայծառ գույներով է պատկերել գյուղական կյանքի նկարները, որոնք պատկերում են նախաինդուստրիալ դարաշրջանի առօրյան։ Նրա գործերը հաճախ արտացոլում են փոքր քաղաքի կյանքի մելամաղձությունը, հուսահատությունն ու գեղեցկությունը։ 1930-ական թվականների վերջին նա ստեղծել է իր ամենահայտնի աշխատանքներից մի քանիսը, այդ թվում՝ այլաբանական մերկ Պերսեֆոնին։ Պատկերազարդել է Մարկ Տվենի և Ջոն Ստայնբեքի վեպերը։

* Որոշ աշխատանքներ
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Thomas Hart Benton (նիդերլ.)
3. 1 2  Thomas Hart Benton — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2 3 4
5. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
6. 1 2  Encyclopædia Britannica
7. 1 2  Encyclopædia Universalis (ֆր.) — Encyclopædia Britannica.
8. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
9. 1 2 3

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Գուտենբերգ նախագիծ · RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12401526f, 149723361 · GND: 119402173 · ICCU: RT1V023642 · ISNI: 0000000110715913 · LCCN: n79055187 · NKC: xx0182078 · NLA: 35017548 · NLG: 223654 · NTA: 069974411 · NUKAT: n2006112676 · SUDOC: 03311644X · VIAF: 76402137 · ULAN: 500005998 · WorldCat VIAF: 76402137 |

 |

 |