recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կանդե** **դղյակ** (ֆր.՝ Château de Candé), դղյակ Ֆրանցիայում, Էնդար և Լուրա դեպարտամենտում։

Պատմություն
-----------

XIV դարի սկզբից այստեղ էր գտնվում Կանդեի սենյորների ամրոցը։ XVI դարի սկզբին Տուր քաղաքի քաղաքապետ Ֆրանսուա Բրիզոնեի պատվերով, ճարտարապետ Դենիեր դյու Ռոյը հին Կանդե բերդի տեղում սկսեց կառուցել մի պալատ՝ Լյուդովիկոս XII ոճով (Վերածնունդ)։ Աշխատանքի ավարտական փուլում ֆինանսավորել է բրիսոնեի դուստրը՝ Ժաննան, քանի որ նա մահացել է 1504 թվականին։ Ամրոց-կալվածքի կառուցումն ավարտվել է 1508-ին, երկար ժամանակ կառույցն մնացել է նույն տեսքով։

Միայն այն բանից հետո, երբ 1853 թվականի հունիսի 24-ին Սանտյագո Դրեյք դել Կաստիլյոն՝ անգլո-կուբայական հարուստ տնկիների ժառանգորդը, ձեռք է բերել ամրոցը, ճարտարապետ Ժակ Այմե Մեֆրերը փոփոխություններ է կատարել. ավելացվել է հյուսիսային թևը գոթական Վերածննդի ոճով, քան երեք անգամ ավելացել են բնակելի շինությունները։

1937 թվականին այս ամրոցում տեղի է ունեցել դուքս Էդուարդ Վինձորսկու (Մեծ Բրիտանիայի նախկին թագավոր) և Ուոլիս Սիմփսոնի պսակադրությունը։ 1939 թվականին ամրոցի մի մասը վարձակալել է Ֆրանսիայում ԱՄՆ դեսպանատունը՝ դիվանագիտական հանդիպումներ անցկացնելու համար։

1972 թվականին Ֆերն Բեդի մահից հետո պետությունը Կանդեի դղյակը ժառանգություն է ստացել։ 1974 թվականին նրան հանձնեցին գլխավոր Ռադե Ինդրե-ի-Լուարի վարչություն։ Այժմ բաց է այցելությունների համար հունվար-սեպտեմբերին։ 2005 թվականից այստեղ անցկացվում է "Արևի տարածք" երաժշտական փառատոնը։

Տեղակայում
----------

Կանդե ամրոցը կառուցվել է Տուրից 25 կմ հեռավորության վրա։ Մոտակայքում կան Էնդրի մեջ թափվող փոքր գետեր։

Նկարագրություն
--------------

1745 թվականի նկարագրության համաձայն ՝ Կանդեի ամրոցը բաղկացած էր ամրացված շենքերից, կորպուսներից, փոսերից ու ջրանցքներից, Վերհան կամուրջներից, պուրակների նմանությամբ ճանապարհներից, ծառաների, սարերի, խոլորձների այգիներից, մրգատու այգիներից, աշտարակներից, խաղողի այգիներից։ Հարևանությամբ բարձր անտառներ էին որտեղ կային որսի թռչուններ։

Ութ ննջասենյակներից յուրաքանչյուրը ձևավորված է արտ-դեկո ոճով, տաք ջրով «ցպահանջ» մատակարարվող, ամերիկյան համակարգով հագեցած լոգարանով, սրբիչ չորացնող սարքով և զուգարանով։

Կա 18 անցքերով գոլֆի դաշտ։ Ամրոցում կա գրադարան, մարզասրահ, սոլյարի և Էռնեստ Մարտին Սքիների ստեղծած երգեհոնը։ Այսօր դա աշխարհում գոյություն ունեցող 12 գործիքներից մեկն է, որոնցից միայն 3-ն են գտնվում աշխատանքային վիճակում։ Եզակի երգեհոնը ճանաչվել է պատմական հուշարձան։

Ծանոթագրություն
---------------

  

* Le Château de Candes

Գրականություն
-------------

* Bernhard Schneidewind: Die Schlösser der Loire. Der Wegweiser durch den Garten Frankreichs. Ullstein, Frankfurt/M. Berlin 1994, ISBN 3-550-06850-6, S. 154.
* Charles Glass, Americans in Paris: Life and Death Under Nazi Occupation, Harper Collins, U. K. ISBN 978-0-00-722853-9.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Канде (замок)***էջը Վիքիպահեստում |

* Le Château de Candes


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Կանդե դղյակ***էջը Վիքիպահեստում |



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 15003826g · GND: 7543241-9 · LCCN: sh2017004823 · VIAF: 249429953, 92145857944023021900 · WorldCat VIAF: 249429953, 92145857944023021900 |

 |
**Ֆրանտիշեկ Ստուպկա** (չեխ․՝ František Stupka, հունվարի 18, 1879(1879-01-18), Տեդրաժիցե, Hrádek - նոյեմբերի 24, 1965(1965-11-24), Պրահա, Չեխոսլովակիա), չեխ ջութակահար, դիրիժոր։ Չեխոսովակիայի վաստակավոր արտիստ (1954)։

Կենսագրություն
--------------

1901 թվականին ավարտել է Պրահայի կոնսերվատորիան, եղել է Օտակար Շևչիկի և Միխայիլ Սերբուլովայի աշակերտը։ Նույն թվականին մեկնել է Օդեսա, որտեղ հանդես է եկել Իոսիֆ Պրիբիկի նվագախմբում։ 1902 թվականին դասավանդել է Օդեսայի կոնսերվատորիայում, 1913 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ Եղել է Օդեսայի կոնսերվատորիայի լարային քառյակի երկրորդ ջութակահարը։ Ղեկավարել է կոնսերվատորիայի նվագախումբը։ 

Պանչո Վլադիգերովը, Ֆրանտիշեկ Ստուպկան և Լյուբեն Վլադիգերովը, Պրահա, մարտի 23-25, 1928
Վերադառնալով Չեխիա՝ մի քանի տասնամյակ եղել է Չեխիայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր, միաժամանակ՝ 1924-1931 թվականներին Պրահայի կոնսերվատորիայում դասավանդել է ալտ։ 1946-1956 թվականներին ղեկավարել է Մորավյան ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը, միաժամանակ՝ 1947-1951 թվականներին՝ Բռնոյի Յանաչեկի անվան երաժշտական ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Հայտնի է եղել որպես չեխական երաժշտության դասականների՝ Լեոշ Յանաչեկի, Բեդրժիխ Սմետանայի, Անտոնին Դվորժակի մեկնաբան։ 1928 թվականին Պրահայում անցկացվող բուլղարական երաժշտական փառատոնի ժամանակ ղեկավարել է Պանչո Վլադիգերովի «Վարդար» ռապսոդիայի պրեմիերան։

Պահպանվել են Սիմֆոնիա 8 (Դվորժակ) և Կոնցերտ թավջութակի և նվագախմբի համար (Դվորժակ) (մենակատար՝ Անդրե Նավառա) ստեղծագործությունները։

Հիշատակ
-------

Ստուպկայի անունով են կոչվում փողոցներ Պրահայում և Օլոմոցում (չեխ․՝ Stupkova)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
2. 1 2 3 4  ծնունդների գրանցամատյան
3. 1 2 3 4 5 6  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
4. ↑  BillionGraves — 2011.
5. ↑  Живот в дати. // Фондация „Духовното наследство на Панчо Владигеров". Посетен на 28.10.2013.

Աղբյուրներ
----------

* Příruční slovník naučný ČSAV, Praha 1967, IV. díl.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Stručný životopis - sumavanet.cz
* Dirigent František Stupka (1959) - youtube.com


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ֆրանտիշեկ Ստուպկա***էջը Վիքիպահեստում |



|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13989955q · CiNii: DA19080617 · GND: 134730488 · ISNI: 0000000055179299 · LCCN: no96063242 · NKC: ola200200192 · NUKAT: n2017031635 · SUDOC: 160449200 · VIAF: 46955758 · WorldCat VIAF: 46955758 |

 |

 |
**Կենդանի ուժ** (լատին․՝ Vis viva, գերմ.՝ lebendige Kraft), կինետիկ էներգիայի պատմական անվանում։ Առաջին անգամ այս հասկացությունը օգտագործել է Լայբնիցը։

Պատմություն
-----------

Առաջին անգամ Լայբնիցը «կենդանի ուժ» անվանումը տվել է մարմնի զանգվածի և արագության քառակուսու արտադրյալին։ Այնուհետև Կորիոլիսը մտցրեց մի շտկում, ըստ որի «կենդանի ուժ» էր կոչվում մարմնի *կիսազանգվածի* և արագության քառակուսու արտադրյալը, սակայն նմանատիպ սահմանում տրվել էր նաև Կորիոլիսից առաջ (օրինակ՝ Բեռնուլու հոդվածներում)։ Արդյունքն եղավ այն, որ այս տերմինը ընդունեց ժամանակակից «կինետիկ էներգիայի» հասկացությունը։

1741 թ. Դ. Բեռնուլու տպագրված հոդվածից մի մաս, որտեղ օգտագործվում է կենդանի ուժը «½» գործակցով
18-րդ դարի անալիտիկ մեխանիկայում կենդանի ուժը, որը ընդունվում էր հավասար {\displaystyle mv^{2}}, դիտարկվում էր, որպես օգտակար մաթեմատիկական արտեֆակտ։ Իրավիճակը կտրուկ փոխվեց ինդուստրիալացման հետ, որը կապված էր շոգեմեքենաների լայն գործածության հետ։ Այդ ժամանակ մեծացավ հետաքրքրությունը շարժիչով պայմանավորված մեխանիկական աշխատանքի նկատմամբ։ Հիմք ընդունելով մեխանիկական աշխատանքի և {\displaystyle {\frac {1}{2}}mv^{2}} մեծության միջև կապը, Կորիոլիսը որոշեց անվանել կենդանի ուժ հենց այդ մեծությունը։

Կորիոլիսը գրել է. «Եթե առաջ կենդանի ուժ էին կոչում մարմնի զանգվածի և արագության քառակուսու արտադրյալը, ապա դա միայն այն պատճառով էր, որ ուշադրություն չէր դարձվում աշխատանքին».

Տես նաև
-------

* Կինետիկ էներգիա
* Մեխանիկական աշխատանք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Льоцци М. История физики («Мир»), М. էջ 94-95 — 464 էջ։
2. ↑  Jammer M. Concepts of Force: A Study in the Foundations of Dynamics (Courier Dover Publication), 1999, էջ 166 — 269 էջ, ISBN 0-486-40689-X։
3. ↑  *Bernoulli D.* De legibus quibusdam mechanicis… // *Commentarii Academiae scientiarum imperialis Petropolitanae*.
4. ↑  Coriolis, Du calcul de l'effet des machines, Փարիզ, 1829, էջ 17։
5. ↑  Roche J. J. The Mathematics of Measurement: A Critical History, «Springer», 1998, էջ 159 — 330 էջ, ISBN 978-0-387-91581-4։
6. ↑  Ընդգծված է Կորիոլիսի կողմից

Գրականություն
-------------

* *Carolyn Iltis* Leibniz and the Vis Viva Controversy(անգլ.) // *The University of Chicago Press*. — Т. 62. — № 1. — Էջ  21-35.
Սարավակի իշխանության պաշտոնական գերբ (1846—1946), որի վրա գրված է այս արտահայտությունը
**Dum spíro, spéro** (*քանի դեռ շնչում եմ, հուսով եմ*), լատիներեն արտահայտություն, որը համարժեք է հայերենի «հույսը վերջինն է մեռնում» արտահայտությանը։ Այս արտահայտությունը տարբեր մեկնաբանություններով հանդիպում է բազմաթիվ հին հեղինակների մոտ։ Օրինակ՝ Մարկոս Տուլիոս Ցիցերոնի «Նամակներ Ատտիկային» աշխատությունում (IX, 10, 3)․

> *«Aegróto, dum ánima est, spés esse dícitur»*
> («Քանի դեռ հիվանդը շնչում է, նշանակում է հույս կա»։)
> 
> 

Հարավային Կարոլինայի մեծ կինքը
Լուցիուս Աննեուս Սենեկայի մոտ «Բարոյական նամակներ Լյուսիլին» աշխատությունում (70, 6)․

> *«Կարևոր չէ, թե դու շուտ կմահանես, թե՝ ուշ։ Լավ ապրելը նշանակում է խուսափել վատ ապրելուց։ Իմ կարծիքով, միայն կանացի թուլության մասին է խոսում այն հռոդոսցու բառերը, որին երբ բռնակալի հրամանով նետել էին փոսը և կերակրում էին ինչպես մի գազանի, պատասխանեց սննդից հրավարժվելու մասին խորհրդին․*
> 
> 
> «Քանի դեռ մարդն ապրում է, նա պետք է հույս ունենա ամեն ինչի համար»։  
> 
> („Omnia homini, dum vivit, speranda sunt")
> 
> 
> 

Այս արտահայտությունը գրված է նաև ԱՄՆ Հարավային Կարոլինայի կնիքի վրա և համարվում է նահանգի պաշտոնական կարգախոսը։

Այս արտահայտության փոփոխված տարբերակը համարվում է նաև Վիկտոր Պելևինի «Любовь к трём цукербринам» վեպի Սպերո հրեշտակի կարգախոսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Виктор Пелевин* Любовь к трём Цукербринам. — Москва: Эксмо, 2014. — 448 с. — ISBN 978-5-699-75467-0

Գրականություն
-------------

* Յու․Ս․ Ցիբուլնիկ, Լատիներեն թևավոր արտահայտություններ, Մոսկվա,, «ООО "Издательство АСТ"», էջ 242 — 350 էջ, ISBN 5-17-016376-2։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Александр Ржавин. DUM SPIRO SPERO. Сверхсекретный спецназ ГРУ: водолазы-разведчики Специальной разведки ВМФ. Archived 2018-11-08 at the Wayback Machine.
**Index Anatolicus** (հայերեն՝ Անատոլիական ցանկ), 2010 թվականին Սևան Նիշանյանի կողմից հիմնադրված նախագիծ՝ տեղանունների շտեմարան, որի նպատակն է ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության տարածքում ընթացիկ և պատմական տեղանունների արձանագրումն ու փաստաթղթավորումը։

Այժմ նախագծի տվյալների բազայում պահվում է տեղեկություն 43820 ընթացիկ և 52820 հին տեղանունների մասին։ Յուրաքանչյուր ոք կարող է գրանցվել կայքում և կատարել իր ներդրումը, ինչպես նաև ֆինանսապես օգնել նախագծին Patreon հարթակի միջոցով։

Պատմություն
-----------

Տե՛ս նաև՝ Պատմական Հայաստանի տեղանունների թյուրքացում
Տե՛ս նաև՝ Թյուրքացում
Տե՛ս նաև՝ Աշխարհագրական անվանումների փոփոխությունը Թուրքիայում
Նախագիծը հիմնադրվել է 2010 թվականին Սևան Նիշանյանի կողմից։ Index Anatolicus-ի շրջանակներում Նիշանյանը հրապարակել է Թուրքիայի ավելի քան 16,000 տեղանուններ, որոնք փոխվել են թուրքացման քաղաքականության պատճառով։ Ներառված համապարփակ փաստաթղթերը նախկինում չէին հրապարակվել և ներկայացնում են հազարավոր ավանդական անուններ, հիմնականում հունական, հայկական, քրդական, ասորական, արաբական ծագման, որոնք փոխարինվել են թուրքական անուններով 20-րդ դարում։

2011 թվականին նախագիծը դարձավ առցանց։ Համացանցում տեղակայված կայքում որոնման արդյունքում կարելի է գտնել տեղանվան ընթացիկ և հին անվանումները ըստ ցանկացած նահանգի, ինչպես նաև կատարել նույն գործողությունները քարտեզի միջոցով։

Նախագծի նպատակն է բոլոր տեղանունների փաստաթղթավորումն է։ 2020 թվականի մարտի 22-ի դրությամբ նախագծի տվյալների բազայում պահվում է տեղեկություն 43820 ընթացիկ և 52820 հին քարտեզագրված տեղանունների մասին։

Տես նաև
-------

* Սևան Նիշանյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Գլխավոր էջ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**«Յոթ սամուրայներ»** (ճապ.՝ 七人の侍, Շիչինին նո սամուրայ, 1954 թ.), ճապոնական գեղարվեստական ֆիլմ։ Հռչակավոր Ակիրա Կուրոսավայի դասական դարձած փիլիսոփայական դրաման։

Սյուժե
------

XVI դարի երկրորդ կես։ Ճապոնական գյուղերից մեկի բնակիչները պատահմամբ տեղեկանում են, որ թափառական բանդիտները պատրաստվում են հարձակվել իրենց գյուղի վրա և խլել բերքը։ Գյուղացիներն իրենցից երեք հոգու ուղարկում են քաղաք, որպեսզի նրանք մարդիկ վարձեն գյուղը պաշտպանելու և որ վերջիններս համաձայնեն աշխատել միայն ուտելիքի դիմաց, որովհետև գյուղացիները նրանց առաջարկելու ուրիշ բան չունեն։ Գյուղացիները ականատես են դառնում, թե ինչպես է փորձառու մարտիկ Կամբեյը անզեն ձեռքերով վնասազերծում և սպանում մի երեխայի պատանդ վերցրած ավազակին։ Նրանք սամուրային պատմում են իրենց դժբախտության մասին, և Կամբեյը համաձայնում է օգնել գյուղացիներին։

Կամաց-կամաց Կամբեյը հավաքում է փորձառու մարտիկներից կազմված մի փոքր ջոկատ, նրանց են միանում նաև երիտասարդ սամուրայ Կացուսիրոն, ով ուզում է դառնալ Կամբեյի աշակերտը, և Կիկուտիյոն, ով իրեն ներկայացնում է որպես սամուրայ, բայց իրականում մի սովորական թափառաշրջիկ է։

Ջոկատը ժամանում է գյուղ, որի բնակիչները վախով ու զգուշությամբ են դիմավորում սամուրայներին։ Սակայն Կիկուտիյոն, ով շատ լավ էր ճանաչում գյուղացիներին, կարողանում է համոզել գյուղացիներին, որ սամուրայներն իրականում եկել են գյուղը պաշտպանելու, այլ ոչ թե թալանելու։ Սամուրայները սկսում են գյուղացիների հետ միասին կազմակերպել գյուղի պաշտպանությունը։

Երբ բանդիտները հարձակվում են, գյուղացիները նրանց փոքր խմբերին ներս են թողնում գյուղի տարածք և ոչնչացնում։ Վերջին հարձակման ժամանակ գյուղի տարածք են թողնում բանդիտների վերջին ու ամենամեծ խմբին և ոչնչացնում նրանց։ Սակայն կռիվների ժամանակ զոհվում են նաև սամուրայներ։ Ողջ են մնում միայն Կամբեյը, Սիտիրոձին և Կացուսիրոն։

Կամբեյը, Սիտիրոձին և Կացուսիրոն լքում են գյուղը, նրանք արդեն պետք չեն գյուղացիներին, ովքեր սկսում են իրենց խաղաղ կյանքը։

Դերերում
--------

| Դերակատար | Դեր |
| --- | --- |
| Տակասի Սիմուրա | Կամբեյ Սիմադա  Կամբեյ Սիմադա սամուրայների ղեկավար |
| Յոսիո Ինաբա | Կատայամա Գորոբեյ  Կատայամա Գորոբեյ երկրորդ սամուրայ |
| Դայսուկե Կատո | Սիտիրոձի  Սիտիրոձի երրորդ սամուրայ |
| Մինորու Տիակի | Հեյհատի Հայսիդայ  Հեյհատի Հայսիդայ չորրորդ սամուրայ |
| Իսաո Կիմուրա | Կացուսիրո Օկամոտո  Կացուսիրո Օկամոտո երիտասարդ սամուրայ |
| Տոսիրո Միֆունե | Կիկուտիյո  Կիկուտիյո յոթերորդ սամուրայ |

Պարգևներ
--------

Ֆիլմը ստացել է 5 մրցանակ, ներկյացաված է եղել ևս 4-ի, որոնց թվում՝

* ներկայացվել է 2 Օսկարի
* 250 լավագույն ֆիլմեր (ըստ IMDb վարկածի)ի ցանկում ֆիլմը զբաղեցնում է 13-րդ տեղը (2011 թվականի օգոստոսի 4-ի դրությամբ)
* Վենետիկի Կինոփառատոն (1954), Արծաթե առյուծ - Ակիրա Կուրոսավա
* Ներկայացվել է 3 BAFTA-ի
* Empire թերթի կողմից 2010 թվականին կազմված «100 լավագույն ոչ անգլալեզու ֆիլմերի» ցանկում 1-ին տեղում է.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The 100 Best Films Of World Cinema
Ուզբեկ միգրանտ աշխատողները Սանկտ Պետերբուրգում
**Միգրանտ աշխատող**, անձ, որը պետք է զբաղվի, զբաղվում է կամ զբաղվել է վարձատրվող գործունեությամբ այն պետությունում, որի քաղաքացին չէ (աշխատուժի միգրացիա)։ Միգրանտ աշխատողները սովորաբար մտադրություն չունեն մշտապես մնալ այն երկրում կամ տարածաշրջանում, որտեղ նրանք աշխատում են։ Աշխատուժի միգրացիան տեղի է ունենում նախ, կամավոր կերպովբարեկեցիկ կյանք որոնելու կամ սեփական երկրի տնտեսական ու քաղաքական հալածանքներից ազատվելու համար, ինչպես նաև աշխատանքային ռեսուրսների բռնի տեղահանման ձևերով։ Այդպիսի օրինակ է աֆրիկական սևամորթների տեղահանումը դեպր ամերիկյան մայրցամաք, ինչպես նաև երկրորդ խոշոր միգրացիոն ալիքը՝ Եվրոպայից Ամերիկա։

Աշխատուժի միջազգային միգրացիան պայմանավորված է նախ և առաջ տնտեսական գործոններով։ Դրան են վերաբերում կապիտալի կուտակման, ազգաբնակչության ու երկրների տնտեսական անհամաչափ զարգացման օրենքները, աշխատանքի պայմանների մեջ էական տարբերությունները, աշխատավարձի տարբեր մակարդակները, ձեռնարկատիրական գործունեության պայմանները , մարդկանց ապրելակերպը, տնտեսության զարգացման ցիկլային բնույթը։ Աշխատուժի միգրացիայի վրա ազդում են նաև դեմոգրաֆիկ, ազգային, քազաքական, ռազմական և այլ գործոններ։

Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության գնահատմամբ, 2014 թվականին ամբողջ աշխարհում կար 232 միլիոն միջազգային միգրանտ, որոնք առնվազն 12 ամսվա ընթացքում գտնվում էին իրենց հայրենի երկրից դուրս, և գնահատվում էր, որ նրանց կեսը տնտեսապես ակտիվ են (այսինքն՝ զբաղված են կամ աշխատանք են փնտրում)։ Որոշ երկրներ ունեն միլիոնավոր աշխատանքային միգրանտներ։ Որոշ աշխատանքային միգրանտներ փաստաթղթեր չունեցող ներգաղթյալներ են, ոմանք էլ նույնիսկ ստրուկի կարգավիճակում են։

Աշխատուժի միջազգային շարժման կարևոր գծերից է համարվում առանձին երկրների ու միջազգային կազմակերպությունների կողմից տվյալ գործընթացի կարգավորումը։ Ժամանակակից պայմաններում աշխատուժի միջազգային միգրացիայի կարգավորումն առանձին երկրներում հենվում է ՄԱԿ-ի կողմից ձևակերպված իրավական նորմերի և կանոնների վրա և ամենից առաջ 1919թ. գործող աշխատանքի միջազգային կազմակերպության կանոնադրության վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Mainstreaming of Migration in Development Policy and Integrating Migration in the Post-2015 UN Development Agenda»։ *www.ilo.org*


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85085067 · LNB: 000089756 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 479)։*  |
**Սազանդա կամ սազանդար** ( հայերեն՝  ՝ սազանդար, պարս.՝  ՝ سازنده, վրաց.՝  ՝ საზანდარი, այլընտրանքային գրությունն անգլերենում ՝ sazende, sazandeh ) գործիքավորողների ավանդական անսամբլի երեք երաժիշտներից մեկն է, որը կատարում է երգչի հետ միասին ( խանանդա, ադրբեջանական մուղամի ներկայացման դեպքում) Հարավային Կովկասում։ Բառը պարսկերեն նշանակում է «շինարար»։ Եռյակը բաղկացած է թառ նվագողից, քամանչիստից և դաֆահարից։ Պատմականորեն սազանդա(ր) բառը կիրառվում էր Անատոլիայից, Կովկասից կամ Իրանից ցանկացած գործիքավորողին նկարագրելու համար, ով նվագում էր ժողովրդական գործիք։

Սազանդար նվագախումբ, 1906 թ

Պատմություն և զարգացում
-----------------------

Վերոհիշյալ գործիքներով նվագող սազանդաների երաժշտական տրիոյի ավանդույթը ծագել է միայն 20-րդ դարի սկզբին։ Ըստ Ջաբբար Գարյագդիօղլուի՝ 19-րդ դարասկզբի մուղամի անսամբլները բաղկացած էին թառ, քամանչա և բալաբան նվագող երեք երաժիշտներից։ 19-րդ դարի վերջին վերջինիս փոխարինեց գոշա-նաղարան։ Մեր օրերում օգտագործվում է դափի ավանդական տարատեսակը՝ դաֆ, որը հաճախ նվագում են հենց իրենք՝ երգիչները։

Ինչպես անսամբլները, գործիքները նույնպես կառուցվածքային փոփոխություններ են կրել։ Քամանչեի 2 լարը դարձել է 3, 4 կամ նույնիսկ 5։ Ադրբեջանցի նշանավոր սազանդա Սադիղջանը մշակել է թառի նոր տարբերակը (այժմ հայտնի է որպես ադրբեջանական թառ կամ կովկասյան թառ)՝ այս երբեմնի 6 լարային նվագարանին ավելացնելով ևս մեկ լար և կատարելագործելով այն մի շարք նոր հնարավորություններով։ Սադիղջանից հետո թառը նվագում էին՝ սեղմելով կրծքին՝ մուղամի կատարման ժամանակ ուղղահայաց չպահելով։

Սազանդաների նշանավորությունը երևում էր նրանց գործիքների ֆիզիկական տեսքից։ Ոմանք դրանք զարդարում էին թանկարժեք մետաղներով և գոհարներով։ Ինքը՝ Սադիղջանը, նշում էր, որ իր գործիքը զարդարել է ոսկով և նակրով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sazandari Great Soviet Encyclopædia (TheFreeDictionary.com's encyclopedia section)
2. 1 2  (ru) Khananda Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.. *Axtar.az*
3. ↑  Atlas of Plucked Instruments - Middle East

Տես նաև
-------

* Խանենդե
* 
* Աշուղ
* 
* Բոզլակ
*
**BBC One**, բրիտանական **Բի-բի-սի** պետական մեդիակորպորացիայի գլխավոր հեռուստաալիքն է։

Հեռարձակումը սկսել է 1936 թվականի նոյեմբերի 2-ին՝ BBC Television Service անվանմամբ։ 1964-ին, երբ ստեղծվեց երկրորդ հեռուստաալիքը (BBC Two), վերանվանվեց, ստանալով «BBC 1» անունը։ Հեռուստաալիքի տարեկան բյուջեն կազմում է 1,2 միլիարդ ֆունտ ստերլինգ։ Ինչպես BBC-ի բոլոր հեռուստա և ռադոիալիքները, ալիքի ֆինանսավորումը իրականացվում է բաժանորդային վճարների հաշվին, և դրա շնորհիվ շուրջօրյա եթերը չի դադարեցվում գովազդային հոլովակների ցուցադրությամբ։

BBC One-ը երկրի ամենապահանջված հեռուստաալիքն է, որը դիտում են Մեծ Բրիտանիայի հեռուստադիտողների 20%-ը։ 2007-ին Broadcast Awards արարողության ժամանակ արժանացել է «Տարվա լավագույն հեռուստաալիք» մրցանակին։

2010 թ. նոյեմբերի 3-ին սկսեց հեռարձակվել հեռուստաալիքի բարձր պարզության ֆորմատով հեռարձակվող BBC One HD ալիքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hiatus: 1939–1946
2. ↑  Monthly Viewing Archived 2010-05-11 at the Wayback Machine.(անգլ.)
3. ↑  BBC One named Channel Of The Year at Broadcast Awards(անգլ.)
4. ↑  BBC One HD Channel to launch 3 November and EastEnders to go HD on Christmas Day(անգլ.)
5. ↑  BBC Executive priorities and summary workplan for 2011/12(անգլ.)
6. ↑  Satellite Shuffling: reducing BBC Red Button and expanding BBC One HD Archived 2012-12-03 at the Wayback Machine.(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (անգլ.)
* Օնլայն հեռարձակում (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: kn20110316005 · VIAF: 172165499 · WorldCat VIAF: 172165499 |

 |
**Lynx**, համակարգչային ծրագիրը, ամենահին տեքստային վեբ դիտարկիչներից մեկը։

Այն չի աջակցում HTML աղյուսակ, HTML ֆրեյմներ և JavaScript։ Հնարավոր է գործարկել բոլոր օպերացիոն համակարգերում, որոնք աջակցում են VT100 տերմինալ։ Առավել հարմար է թույլ տեսողություն ունեցող մարդկանց համար։ Տարածվում է GNU GPL արտոնագրով։

Որոշ օգտատերեր այս դիտարկիչն օգտագործում են կայքերում ներկայացված ինֆորմացիայի բոտային որոնման հասանելիությունը ստուգելու համար։ Այժմ այն համարվում է ամենահին դիտարկիչը (199), որի մշակման աշխատանքները շարունակվում են և ունի համընդհանուր տարածում։

Պատմություն
-----------

Lunx դիտարկիչը Կանզասի համալսարանի հաշվողական համակարգերի ծառայության արտադրանքն էր, որը ստեղծվել է 1992 թվականին համալսարանի ուսանողներ Լու Մոնտուլիի (անգլ.՝ Lou Montulli), Մայքլ Գրոուբի (անգլ.՝ Michael Grobe) և Չարլզ Ռիչակի (անգլ.՝ Charles Rezac) կողմից։

Մատչելիություն
--------------

Քանի որ Lynx դիտարկիչն ունի բրայլյան ցուցադրում և ձայնային տեքստներ, այն հարմար է թույլ տեսողություն ունեցող օգտատերերի համար։

Աջակցող օպերացիոն համակարգեր
----------------------------

* Linux, Minix, GNU/Hurd
* NetBSD, FreeBSD, OpenBSD, DragonFlyBSD
* HP-UX, Sun Solaris, IBM AIX, SCO OpenServer, SCO UnixWare և այլն
* Windows և OS/2, ինչպես նաև DOS
* VMS
* BeOS, ZetaOS

Աջակցող հաղորդակարգեր
---------------------

* Gopher
* HTTP
* FTP
* WAIS
* NNTP

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* *lynx* դիտարկիչի վերջին տարբերակի ընթացիկ կոդը Archived 2013-04-15 at Archive.is

|  |  |
| --- | --- |
|  | Lynx (դիտարկիչ) Վիքիպահեստում |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. ↑  What browsers other than IE and NN are there?
8. ↑  Lynx on OS/2: Straight Answers and Keen Tricks Part 1 - Start Using the Lynx Browser
9. ↑  Web Accessibility for People with Disabilities
10. ↑  2005 Text Mode Browser Roundup
11. ↑  Information technology and disabilities.
***Napoleon: Total War, ս***րատեգիական և ներկա քայլերի վրա հիմնված համակարգչային խաղ, որը ստեղծվել է The Creative Assembly-ի կողմից և հրապարակվել է Sega-ի կողմից Windows և Mac OS X։ *Նապոլեոնի* Windows տարբերակը Հյուսիսային Ամերիկայում հասանելի է եղել2010 թվականի փետրվարի 23-ին, և Եվրոպայում նույն ամսվա 26-ին։ Խաղը *Total War* սերիայի վեցերորդ խաղն է։ Խաղի գործողությունները Եվրոպայում են, Հյուսիսային Աֆրիկայում և Մերձավոր Արևելքում տասնութերորդ դարի վերջին և տասնիններորդ դարի սկզբին։ Խաղացողներն ընդունում են Նապոլեոն Բոնապարտի կամ նրա գլխավոր թշնամիների դերը, սկսում զարգացնել իրենց երկիրը, գրավում նոր տարածքներ և ապա սկսում պայքարել հակառակորդների դեմ ու պահել սեփական հողերը։

Խաղը հիմնականում հավանության է արժանացել տարբեր քննադատների կողմից։ Քննադատները հիմնականում գնահատել են խաղի վիզուալ էֆֆետները, խաղային գրաֆիկան, պատմական իրադարությունների ճիշտ հաջորդականությունը և այլն։ Սակայն միաժամանակ նաև քննադատության է արժանացել առ այն, որ խաղը նման է իր նախորդին՝ *Empire*-ին։ Հոկտեմբերի 10-ին, խաղի ներկայացումից ընդամենը 9 ամիս անց, խաղը ճանաչվեց լավագույնն ամբողջ աշխարհում։

Mac OS X տարբերակը թողարկվեց Feral Interactive ընկերության կողմից 2013 թվականի հունվարի 28-ին։ Mac-ի համար այն թողարկվել է 2013 թվականի հուլիսի 3-ին։

Ֆրանսիական դերասան Ստեֆան Կորնիկարդը ապահովել է խաղում Նապոլեոն Բոնապարտի ձայնը իսպաներեն, անգլերեն, գերմաներեն և ֆրանսերեն տարբերակներում։

Խաղը
----

Ինչպես բոլոր *Total War* սերիայի խաղերը՝ *Նապոլեոնը* պարունակում է երկու տարբերակ՝ պատմական իրադարձություներ և քայլի վրա հիմնված աշխարհաքաղաքական ստրատեգիա։ Պատմական իրադարձությունները ծավալվում են ըստ պատմության, այսինքն խաղացողը ինքն է ընտրում զարգացման տարբերակներ, շահույթի աղբյուներ, զարգացնում բանակը, սակայն պատերազմները պարտադիր ըստ պատմության են։ Աշխարհաքաղաքական ստրատեգիայի ժամանակ խաղացողն ընտրում է երկիրը, և ապա ստեղծում սեփական ծրագիրը երկրները գրավելու, որոնք ի դեպ ներկայացված են քաղաքների տեսքով։ Երկու տարբերակներն էլ ունեն գրեթե նույն ունակութունները։

Պետություններ
-------------

ԸՆդհանուր հաշվով կան 13 պետություններ, որոնցով կարող են խաղացողները խաղը սկսել։ Ինչը վերաբերվումքաղաքներին, տարբեր թարմացումներում նրանք տարբեր թվերով են։

* Ավստրիական կայսրություն Ավստրիական կայսրություն
* Բրիտանական կայսրություն Բրիտանական կայսրություն
* Ֆրանսիա Ֆրանսիա
* Օսմանյան կայսրություն Օսմանյան կայսրություն
* Պրուսիայի թագավորություն Պրուսիա
* Ռուսական կայսրություն Ռուսական կայսրություն
* Պորտուգալիա Պորտուգալիա
* Իսպանիա Իսպանիա
* Դանիա Դանիա
* Շվեդիա Շվեդիա
* Նիդերլանդներ Նիդերլանդներ
* Բատավյան Հանրապետություն Բատավյան Հանրապետություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* 'Napoleon: Total War - Gold Edition' at Feral Interactive

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Steam — 2003.
2. ↑  Humble Store
3. ↑
4. ↑  RATING INFORMATION Napoleon: Total War // *Entertainment Software Rating Board* — 1994.
5. ↑  «Feral Interactive: Napoleon: Total War - Gold Edition announcement»
6. ↑  «Feral Interactive: Napoleon: Total War - Gold Edition release announcement»
**Աբխազիայի պետական հեռուստառադիոընկերություն** (հապավում՝ ԱՊՀՌԸ, աբխ.՝ АҦСНЫТӘИ АҲӘЫНҬҚАРРАТӘ ТЕЛЕРАДИОЕИЛАХӘЫРА, ռուս.՝ Абхазская государственная телерадиокомпания), պետական ՀՌԸ Աբխազիայում։ Հասանելի է Աբխազիայի ողջ տարածքում, եթեր է հեռարձակվում ամեն օր 20։00-24։00 ժամերին։ Մնացած ժամանակ հեռուստաալիքի հաճախականությամբ հեռարձակվում է ռուսաստանյան Կուկտուրա հեռուստաալիքի հաղորդումները։

2003 թվականին ընկերությունը պարգըատրվել է երկրորդ կարգի «Պատիվ և փառք» օրդենով Աբխազիայի ազգային շահերը սատարելու և Աբխազիայի հանրապետության պետականության ամրապնդման մեծ ավանդի համար։

2011 թվականի հոկտեմբերի 14-ից նախագահ Գուրամ Ամկուաբը հեռուստաընկերության նախագահի պաշտոնակատար նշանակեց Միրոն Կվարացխելիին, իսկ նույն թվականի նոյեմբերի 24-ին նախագահի պաշտոնը զբաղեցրեց Ալխաս Չոլոկուան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (աբխազ.) (ռուս.) (անգլ.) (թուրքերեն)
* Ֆեյսբուք (աբխազ.) (ռուս.) (թուրքերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Бюллетени Центра экстремальной журналистики. — Выпуск № 11. — ноябрь 2003(չաշխատող հղում)
(ռուս.)
2. ↑  Временное исполнение обязанностей председателя АГТРК возложено на Мирона Кварацхелия Archived 2011-10-20 at the Wayback Machine.(ռուս.)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբգար (այլ կիրառումներ)

**Աբգար Բ** (ծննդյան թվականն անհայտ - մ.թ.ա. 52), Օսրոյենեի թագավոր մ. թ. ա. 68 - մ. թ. ա. 52 թվականներին։ Աբգար Բ-ն Հռոմի Հանրապետության դաշնակիցն էր։ Մ. թ. ա. 64 թվականին միացել է հռոմեական բանակին, լեգատ Գնեոս Պոմպեոսին օգնելով Հյուսիսային Միջագետքի գրավման ժամանակ։

Կրասսոսի արշավանքը
------------------

Ըստ Պլուտարքոսի մ. թ. ա. 53 թվականին Աբգար Բ-ն (բնագրում բարբարոսը) ուղեկցի դեր է կատարում Մարկոս Կրասսոսի մոտ և նրան համոզելով հեռացնում է գետից և հռոմեացիներին տանում հարթավայրային մի ճանապարհով։ Կրասսոսը անցնելով Եփրատը Զևգմայի մոտ՝ հոսանքն ի վար իջնում է ներքև և Միջագետքի տափարակներով շարժվում դեպի Սելևկիա ու Տիզբոն։ Հռոմեական բանակը ճանապարհին ուժասպառ է լինում ծարավից ու շոգից։ Այդ ժամանակ Մեծ Հայքի արքա Արտավազդ Բ-ն սուրհանդակներ է ուղարկում Կրասսոսի մոտ և հայտնում, որ նա շատ ծանր իրավիճակում է գտնվում իր վրա հարձակված Որոդես II-ի հետ պատերազմելիս, որի պատճառով չի կարող Կրասսոսին օգնություն ցույց տալ և խորհուրդ է տալիս նրան կամ ետ վերադառնալ ու միանալով հայերին՝ համատեղ պատերազմել ընդդեմ Որոդես II-ի, կամ շարունակել ճանապարհը՝ խուսափելով հեծելազորի համար հարմար տեղանքներից և ճամաբար դնել միշտ բարձունքներում։ Զայրացած Կրասսոսը պատասխան նամակ չի գրում, բայց հրամայում է Արտավազդ Բ-ին հայտնել, որ նա այժմ ժամանակ չունի զբաղվելու Հայքով, բայց ավելի ուշ կգա և հաշվեհարդար կտեսնի Արտավազդ Բ-ի հետ դավաճանության համար։ Մ. թ. ա. 53 թվականի մայիսի 6-ին Խառան քաղաքից ոչ հեռու հռոմեացիների և պարթևացիների միջև տեղի ունեցած Խառանի ճակատամարտում Պարթևական զորքը Սուրենի գլխավորությամբ ջախջախիչ պարտության է մատնում Կրասսոսի հրամանատարությամբ հռոմեական լեգեոններին։ Հռոմեացիներից սպանվում է 20 հազար մարդ և գերի ընկնում 10 հազարից ավել մարդ։ Ճակատամարտում սպանվում են նաև Կրասսոսն ու իր որդին։ Աբգարը այդպես էլ չի ստանում որևէ օգուտ ճակատամարտի արդյունքից, քանի որ նույն թվականին կամ մ. թ. ա. 52 թվականին գահընկեց է լինում Պարթևական Որոդես II թագավորի կողմից և սպանվում։

Տես նաև
-------

* Օսրոյենե
* Խառանի ճակատամարտ


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Նախորդող**Աբգար Ա Պիքա | **Օսրոյենեի թագավորԱբգար Բ**մ.թ.ա. 68 - մ.թ.ա. 52 | **Հաջորդող**Մանու Բ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 269-270, 272
2. ↑  Կրասսոսի Պարթևական արշավանքը և Հայաստանը ըստ Պլուտարքոսի՝ «Զուգահեռ Կենսագրություններ», Պլուտարքոս, Կրասսոս, XXII

Աղբյուրներ
----------

* «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 269-270, 272

Գրականություն
-------------

* Drijvers, Han J.; Healey, John F. *The Old Syriac Inscriptions of Edessa and Osrhoene* (1999)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օսրոյենեի արքաները
* Smith's Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.
**«Արծաթե գդալ»** (իտալերեն՝ Il cucchiaio d'argento), իտալական խոհարարության ամենահայտնի գիրք, որը առաջին անգամ հրատարակվել է 1950 թվականին (20-րդ դարի երկրորդ կես)։

Գրքի ստեղծման պատճառն այն էր, որ անհնար եղավ գնի վերաբերյալ համաձայնության հասնել Editoriale Domus հրատարակչության և այդ ժամանակվա հայտնի մեկ այլ խոհարարական գրքի՝ «Երջանկության թալիսմանը» (իտալ.՝ «Il talismano della felicità») հեղինակի՝ Ադա Բոնիի հեղինակային իրավունքների շուրջ։

Գիրքը պարունակում է Իտալական խոհանոցի ավելի քան 2000 բաղադրատոմս՝ երկրի բոլոր շրջաններից։ 2014 թվականի դրությամբ լույս է տեսել գրքի 9 հրատարակություն։ Ութերորդ հրատարակությունում (1997 թվական) ավելացվել են համաշխարհային անուն ունեցող իտալացի շեֆ խոհարարների բաղադրատոմսեր։ Վերջին՝ իններորդ հրատարակությունը (2011 թվական) ներառում է 600 նոր բաղադրատոմսեր։

Այն հրատարակվում է ինչպես մեկ ընդհանուր գրքով, այնպես էլ առանձին մասերով՝ *Antipasti & Contorni* (նախուտեստներ և խավարտներ), *Primi* (առաջին ճաշատեսակներ), *Secondi* (երկրորդ ճաշատեսակները), *Dolci* (աղանդեր), *Cucina Regionale* (Իտալիայի շրջանների բաղադրատոմսեր), *Pizze e Torte Salate* (պիցցա և կարկանդակ), *Piatti Estivi* (ամառային ճաշատեսակ), *Pesce e Carne* (ձկնային և մսային ճաշատեսակներ), ինչպես նաև մանկական սնունդներին նվիրված՝ *«Cucchiaino d’Argento»* (իտալերեն՝ արծաթե գդալիկ)։

Թարգմանություններ և վերահրատարակություններ
------------------------------------------

Գրքի անգլերեն տարբերակը 2005 թվականին թողարկել է Phaidon Press բրիտանական հրատարակչությունը՝ «Արծաթե գդալ» անվանումով, որին հաջորդել են գերմաներեն, ֆրանսերեն և հոլանդերեն տարբերակները։ Թարգմանության համար օգտագործվել է 8-րդ հրատարակությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Clelia D’Onofrio, Il Cucchiaio d’Argento, Editoriale Domus, 1997, ISBN 88-7212-223-6.
**Կակազություն**, խոսքի բարդ խանգարում է։ Արտահայտվում է խոսքի բնականոն ռիթմի խախտումով, խոսելու ժամանակ ակամա դադարներով, առանձին հնչյունների և վանկերի հարկադրական կրկնություններով։ Լինում է ֆունկցիոնալ և օրգանական. ֆունկցիոնալ կակազության դեպքում չեն նկատվում կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգերի խոսքի մեխանիզմների օրգանական ախտահարումներ։ Օրգանական կակազությունը հազվադեպ լինում է կենտրոնական նյարդային համակարգի (գլխուղեղ) վնասվածքների և նյարդային համակարգն ախտահարող վարակիչ հիվանդությունների դեպքում։ Կակազությունը, որպես կանոն, առաջանում է վաղ մանկական հասակում (2—5 տարեկան), ծավալուն, ընդհանրացված ֆրազային խոսքի ձևավորման ընթացքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

Կակազություն. որո՞նք են պատճառները և ինչպես օգնել երեխային Archived 2014-10-11 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 188)։*  |
**Բիկ** **(ընկերություն)**, ֆրանսիական ընկերություն, տեղակայված է Կլիշի-լա-Գրեննում։ Զբաղվում է միանգամյա օգտագործման առարկաների արտադրությամբ` գնդիկավոր գրիչներ, ածելի, կրակայրիչ։

Պատմություն
-----------

գնդիկավոր գրիչ «Bic Cristal pen»
Ընկերությունը ստեղծվել է 1945 թվականին Մարսել Բիկի և Էդուարդ Բուֆֆարի կողմից, Մարսել Բիկը թանաքի ֆաբրիկայում արտադրության ղեկավար էր։ Ընկերության հիմնական ուղղությունը դարձավ փետուրից գրիչների և մեխանիկական մատիտների համար դետալների արտադրությունը։ Այդ ժամանակահատվածում սկսեցին հայտնի դառնալ գնդիկավոր գրիչները, սակայն նրանք դեռևս այնքան էլ վստահելի չէին և շատ հաճախ թանաք էին թողնում։ Bic-ը մեծացրեց իր բիզնեսը` սկսելով գնդիկավոր գրիչների համար միջուկի արտադրություն, այնուհետև 1950 թվականին շուկա հանեց իր սեփական գնդիկավոր գրիչները «Cristal Pen» անվանումով։ Հասարակ դիզայն, վստահելիությունն ու էժանությունը ազդեցին եվրոպայի շուկայում ընկերության կոմերցիոն հաջողության վրա։

Հաջողության ամրապնդման համար ԱՄՆ-ում 1958 թվականին Bic-ը 1 միլիոն դոլլարով ձեռք է բերում մասնաբաժին Waterman Pen ընկերությունում, որը փետուրե գրիչների արտադրությամբ զբաղվող մեծ ընկերություն էր։ Bic-ը անավանափոխվում է Waterman-BIC Pen ընկերություն, իսկ նրա շտաբ-բնակարանը տեղափոխվում է Միլֆորդ (Կոննեկտիկուտ)։ Այնուհանդերձ այդ ժամանակաշրջանում ԱՄՆ շուկան հեղեղված էր ցածրորակ գրիչներով։ Շուկայի հիմնական մասնաբաժինը պահում էր դուստր ընկերությունը` Gillette PaperMate, որը ընդգրկվում է էր ավելի թանկարժեք գրիչների սեգմենտում։

Իրադրությունը փրկելու համար Waterman-BIC անցկացրեց ագրեսիվ հեռուստատեսային գովազդային ընկերություն, որպեսզի համոզի,որ 29 ցենտանոց գրիչը իր որակով չի զիջում իրենից մի քանի անգամ թանկ արտադրանքի մրցակցությանը։ Ջանքերը պսակվեցին հաջոողությամբ։

1967 թվականին ընկերությունը սկսեց վաճառել ավելի քան 500 միլիոն գրիչ ամեն օր` գրավելով շուկայի մոտ 60%-ը։

1970 թվականին Gillette-ը ձեռք բերեց S.T. Dupont Paris ընկերությունը, որի հիմնական արտադրանքը ծխելու համար նախատեսված թանկարժեք աքսեսուարնենրն էին` ներառյալ կրակայրիչները։ 1972 թվականին ընկերության կողմից ներկայացվեց մեկանգամյա օգտագործման կրակայրիչ` Cricket-ը, որը արագ գրավեց նոր շուկան։ Որպեսզի կրկին վերանվաճի շուկան, Bic-ը կրկին ձեռնամուխ եղավ ագրեսիվ հեռուստագովազդում, թողարկելով իր արտադրությունը «Flick my BIC» անվանումով։ Դաժան գնային պատերազմում Bic-ին հաջողվեց դուրս մղել մրցակցին։ 1984 թվականին Gillett-ը, ընդունելով պարտությունը, վաճառեց կրակայրիչների Cricket ընկերությունը շվեդական Swedish Match ընկերությանը։

 կրակայրիչ Bic

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  SIRENE (ֆր.)
2. ↑
3. ↑  Knowledge Graph — 2012.
4. ↑  History. Bic Group. Проверено 7 марта 2016.
5. ↑  BIC Corporation - Company History. Fundinguniverse.com. Проверено 17 августа 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Bic (ընկերություն) Վիքիպահեստում |

* BIC World
**Ազեր Հյուսեյն օղլու Ռզաև** (ադրբ.՝ Azər Hüseyn oğlu Rzayev, հուլիսի 15, 1930(1930-07-15), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 14, 2015(2015-12-14), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1972), պրոֆեսոր (1977), Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1990), «Փառքի» շքանշանի (2000) և «*Humay*» մրցանակի (2002) դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Ջահանգիր Ջահանգիրով, Թոֆիկ Կուլիև, Ազեր Ռզաև, Սեիդ Ռուսթամով, Սոլթան Հաջիբեկով, Նիյազի, Կարա Կարաև, 1965 թ.
Ազեր Ռզաևը ծնվել է 1930 թվականի հուլիսի 15-ին Բաքվում, Հուսեյն Ռզաևի և օպերային երգչուհի Հաղիղաթ Ռզաևայի ընտանիքում։ Նա առաջին կրթությունը ստացել է Ու.Հաջիբեկլիի անվան Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի 11-ամյա միջնակարգ երաժշտական դպրոցում։ Նա իր երաժշտական կրթությունը շարունակել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայում և ավարտել այն 1953 թվականին։ 1953 թվականին սկսել է իր կարիերան երաժշտական դպրոցում՝ որպես ջութակի ուսուցչուհի և կոնսերվատորիայում՝ որպես կոնցերտմայստեր։

Նա 1954 թվականից եղել է Ադրբեջանի Կոմպոզիտորների միության անդամ, իսկ 1957 թվականից՝ Ադրբեջանի կոմպոզիտորների խորհրդի անդամ։ 1957 թվականից աշխատել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայում՝ որպես ուսուցիչ, ավագ ուսուցիչ, այնուհետև՝ պրոֆեսոր։ 1965 թվականին եղել է Մ.Մագոմաևի անվան պետական ֆիլհարմոնիայի գեղարվեստական ղեկավար, իսկ 1972-1987 թվականներին՝ Ադրբեջանի պետական օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոնի տնօրեն։

Ազեր Ռզաևը մահացել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, Բաքվում։

Աղբյուրներ
----------

* Музыкальный энциклопедический словарь / Гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — с. 460 — ISBN 5-85270-033-9
* Абезгауз И. В. Азер Рзаев. — М. 1958.
* Касымова С. Д. Азер Рзаев. — Баку, 1981.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  composers.musigi-dunya.az


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1024973506 · LCCN: nr96031453 · VIAF: 12207099 · WorldCat VIAF: 12207099 |

 |
Ազիդաջրածնական թթվի վերախմբավորում
**Ազիտաջրածնական թթու**, HN3 ազոտի և ջրածնի միացություն է, միահիմն, թույլ թթու, անգույն, խիստ պայթունավտանգ (կարող է պայթել տաքացնելիս, հարվածելիս կամ շփելիս) սուր հոտով հեղուկ է։ Խիստ թունավոր է։ Հալման ջերմաստիճանը՝ –80 °C, եռմանը՝ 37 °C։ Նոսր ջրային լուծույթներում կայուն է։ Օքսիդիչ է։ Գործնական կիրառություն ունեն միայն ազոտաջրածնական թթուների աղերը՝ ազիդները։ Այս թթվի լավ լուծելի աղերը ևս խիստ թունավոր միացություններ են։ Թունավորման մեխանիզմը նման է ցիանիդներն (ցիտոքրոմների արգելափակում)։

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

Այս նյութի ջրային լուծույթը պայթունավտանգ չէ։ Սակայն երկար ժամանակ թողնելիս այն քայքայվում է, առաջացնելով ազոտ և հիդրօքսիլամին։

{\displaystyle {\mathsf {HN\_{3}+H\_{2}O\rightarrow N\_{2}+NH\_{2}OH}}}
Ջրային լուծույթում ազիդաջրածնական թթուն ցուցաբերում է թույլ թթվային հատկություններ(pKa)=4,59)։ Այն թթվային ուժով մոտ է քացախաթթվին։ Լուծույթներում այն դիսոցվում է, առաջացնելով իոններ։

{\displaystyle {\mathsf {HN\_{3}\rightleftarrows H^{+}+N\_{3}^{-}}}}
Այս թթուն ցուցաբերում է օքսիդիչ հատկություններ։ Մետաղների հետ փոխազդելիս առաջացնում են համապատասխան աղեր, ազոտ և ամոնիակ։

{\displaystyle {\mathsf {Cu+3HN\_{3}\rightarrow Cu(N\_{3})\_{2}+N\_{2}+NH\_{3}}}}
Այս թթվի աղերը կոչվում են ազիդներ։ Հատկապես կայուն են ալկալիական մետաղների իոնային ազիդները, բացառությամբ լիթիումի ազիդի (LiN3)։
HN3-ի և HCl-ի խառնուրդը նման է արքայաջրին։ Այս խառնուրդը կարող է լուծել ոսկին և պլատինը, անջատված քլորի հաշվին։

{\displaystyle {\mathsf {HN\_{3}+3HCl\rightarrow NH\_{4}Cl+Cl\_{2}+N\_{2}}}}

Ստացումը
--------

Ազիդաջրածնական թթուն կարելի է ստանալ օրթոֆոսֆորական թթվի և նատրիումի ազիդի փոխազդեցությունից, որը կարելի սինթեզել նատրիումի ամիդից։

{\displaystyle {\mathsf {2NaNH\_{2}+N\_{2}O\rightarrow NaN\_{3}+NaOH+NH\_{3}}}}
{\displaystyle {\mathsf {3NaN\_{3}+H\_{3}PO\_{4}\rightarrow 3HN\_{3}+Na\_{3}PO\_{4}}}}
Ազիդաջրածնական թթուն կարելի է ստանալ հիդրազինի(N2H4) և ազոտային թթվի(HNO2) փոխազդեցությունից, ծծմբական թթվի(H2SO4) և մետաղի ազիդի փոխազդեցությունից, ացիլազիդի հիդրոլիզից։

Գրականություն
-------------

* Карапетьянц М. Х. Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. — М.։ Химия, 1994.
* Ахметов Н. С. Общая и неорганическая химия. — М.։ Высшая школа, 2001.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hydrogen azide
2. 1 2 3 4  *David R. Lide, Jr.* Basic laboratory and industrial chemicals: A CRC quick reference handbook — CRC Press, 1993. — ISBN 978-0-8493-4498-5


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ChEMBL · UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4183290-5 · LCCN: sh85063479 · Microsoft: 2779632193 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 124)։*  |
**Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտ** (ֆր.՝ Institut d'émission d'Outre-Mer (IEOM)), Ֆրանսիայի պետական կազմակերպություն, լիազորված թողարկելու արժույթ Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների կազմում մտնող երկրների համար: Ներկայումս ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկն օգտագործվում է ֆրանսիական Պոլինեզիայում, Նոր Կալեդոնիայում, Ուոլիս և Ֆուտունա կղզիներում: Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտը նաև ունի Ֆրանսիայի Հարավային և Անտարկտիկական տարածքներում արժեթղթերի թողարկման իրավունք:

Պատմություն
-----------

1888 թվականից արժեթղթերի թողարկման իրավունք ուներ Հնդկաչինական բանկը (անգլ.՝ en:Banque de l'Indochine): Բանկը Հնդկաչինում և Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքներում ուներ մասնաճյուղերի զարգացած ցանց: 1948 թվականի սեպտեմբերի 25-ից ընդունվեց Հնդկաչինական բանկին Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների համար արժույթի թողարկման իրավունքից զրկող օրենք, բայց Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտի գործունեության մասին օրենքն ընդունվեց միայն 1966 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, այդպիսով Հնդկաչինական բանկից թողարկման իրավունքները թողարկման ինստիտուտին պաստացիորեն անցան միայն 1967 թվականին:

Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան 10000 ֆրանկ

Գործառույթներ
-------------

Ինստիտուտի հիմնական գործառույթներն են՝

* Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկի թողարկում: Հանդիսանում է եվրոյի նկատմամբ նրա ֆիքսված փոխարժեքի պահպանման երաշխավորը:
* Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկի արժույթի գոտում բանկային վերահսկողությունը:
* Հաշվարկների իրականացում, այդ թվում Ֆրանսիայի բանկի միջոցով կազմակերպման մասով:

Ի տարբերություն կենտրոնական բանկերի մեծ մասի, Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտը չի պահպանում ոսկու արժույթով պահուստներ:

Տես նաև
-------

* Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքներ
* Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկ
* Օկեանիայի կենտրոնական բանկեր և արժույթներ
* Ֆրանսիայի բանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների պաշտոնական կայք (ֆր.)
**F-18E Super Hornet** ամերիկյան արտադրության բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ։

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

F-18E Super Hornet կործանիչները բավականին նոր ինքնաթիռներ են և F-18 Hornet-ի կատարելագործված տեսակներն են։ Ի տարբերություն հին տեսակի` թևերի բացվածքը 20%-ով մեծացված է։ Այս համակարգերն ունեն նոր ռադիոտեղորոշման համակարգ, որը նվազագույնի է հասցրել ինքնաթիռների խոցելիությունը մարտի ժամանակ։ Այս հարցում ԱՄՆ-ի Ռազմաօդային Ուժերը շատ հավասարակշիռ մոտեցում են ցուցաբերել։ F-18E կործանիչներն ունեն նաև մի այնպեսզի կառույց, որը լայնորեն նվազեցրել է կործանիչների քաշը և ծախսերը, առանց որևէ բան զոհաբերելու։ Վերջին կիրառությունը Լիբիայում ևս ապացուցեցին այս կործանիչների հիանալի հատկանիշները, սակայն ևս մեկ անգամ փաստեցին, որ այս կործանիչների թույլ տեղը կրկին մնում է շարժիչների հզորությունը։ Դրանց վերացման դեպքում այն կարող էր հայտնվել 4-5-րդ տեղում` հետ թողնելով ռուսական բոլոր կործանիչներին, որոնց մարտական հատկանիշները ընդհանուր առմամբ բավական առաջնային դիրքերում են։

Մարտավարական տվյալներ
---------------------

F-18E կործանիչներ ունեցող երկրները
Այս մոդելում ընդլայնված են ինքնաթիռի մարտական հնարավորությունները։ Այստեղ Բոինգ ընկերությունը շեշտը դրել է ոչ թե ինքնաթիռի քիչ տեսանելիության, այլ` մարտում կենսունակության և մարտական ունակությունների ընդլայնման վրա։ F-18E-ը ճկուն և արագընթաց ինքնաթիռ է, ոչ լիարժեք հինգերորդ սերնդի կործանիչ։ Ինքնաթիռը ոչ միայն համարվում է, որպես Ռազմածովային Ուժերի հիմնական կործանիչ, այլ նաև հանդես է գալիս, որպես լիցքավորող (այս առումով այն բացառիկ է)։ Նոր F-18E կործանիչնեը նաև հանդես են գալիս, որպես Ռազմածովային Ուժերի ռադիոպայքարի հիմնական ինքնաթիռներ, որի համար էլ զինված են գերժամանակակից համակարգերով։ Թեև F-18E կործանիչները բավական հաջող են իրենց դրսևորել պատերազմական գործողությունների ժամանակ և ապացուցել են իրենց իսկական բազմանպատակությունը, սակայն, ի տարբերություն այլ կործանիչների, բացառիկ ցուցանիշներ չեն գրանցել։

Ապառազինություն
---------------

* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
* Ավստրալիա Ավստրալիա

Տես նաև
-------

* ՄիԳ-29
* Սու-30
* ՄիԳ-31
* F-22 Raptor
* F-16
* F-15E
* Dassault Rafale

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  World Air Forces 2014 — 2014.
2. ↑

Աղբյուրներ
----------

* Boeing F/A-18E/F Super Hornet(անգլ.)
* F-18E Super Hornet

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Ալաֆուզովի տուն** (ռուս.՝ Дом Алафузова), երկհարկանի շենք Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Հունական փողոց, տուն 104 հասցեում։ Շենքը տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է` համաձայն 18.11.1992-ի թիվ 301 որոշման։

*Հասցեն`* ք. Տագանրոգ, Հունական փողոց, 104։

Պատմություն
-----------

19-րդ դարի երկրորդ կեսին ներկայիս 104-րդ տան տեղում եղել է երկու տուն` 90 և 92 համարներով (այժմ` 104)։ Երկու շենքերի միավորումը մեկ համարի տակ տեղի է ունեցել խորհրդային իշխանության տարիներին։ Երկու տներն էլ ունեցել են նույն սեփականատերերը, բացառություն է եղել միայն 19-րդ դարի վերջի որոշակի ժամանակահատված, երբ մեկ տունը պատկանել է Անտոն Լազարևիչ Իգնատովին, իսկ մյուսը` հողատեր Միլտիադ Ալեքսոպուլոյին։ Հետագայում Միլտիադ Ալեքսոպուլոն շենքը 25 հազար ռուբլով վաճառել է Էպոմինդ Նիկոլաևիչ Ալաֆուզովին։

Միլտիադ Վասիլևիչ Ալեքսոպուլոն Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի էր։ Նա մահացել է 1902 թվականի մայիսին։ 300 հազար ռուբլի կարողությունը նա կտակել է Հունաստանին։ Վաճառականուհի Ադելաիդա Նիկոլաևնան շենքի սեփականատերն է եղել 1870-ական թվականներից։ Նա մահացել է 72 տարեկանում` 1887 թվականի հունվարի 18-ին։

Ադելաիդա Նիկոլաևնայի մահից հետո երկու շենքերն էլ անցել են պատվավոր քաղաքացի Միլտիադ Ալեքսոպուլոյին։ Թիվ 90 տունը նրան պատկանել է մինչև 1900-ական թվականների սկիզբը, իսկ թիվ 92-ը` մինչև 1890-ականների կեսերը, հետո տունը վաճառվել է Անտոն Իգնատովին։

1876 թվականին շենքում եղել է 5-րդ պահեստային հրետանային բրիգադի մարտկոցների զինվորների հիվանդանոցը։

1926 թվականին հիվանդանոցին կից աշխատել է շտապօգնության սենյակ։

Ներկայումս Հունական, 104 շենքում №3 պոլիկլինիկան է։

Նկարագրություն
--------------

Միավորումից հետո շենքի հատակագիծը Г-աձև է։ Շքամուտքով մասն ունի չորս սյուներով սյունասրահ։ Շենքը կառուցապատված է կոպտատաշ քարով, ներկված է կարմիր, ճարտարապետական փոքր մանրամասներն ընդգծված են սպիտակով։ Շենքը տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է` համաձայն 18.11.1992-ի թիվ 301 որոշման։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
2. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.

Գրականություն
-------------

* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб. 1809–1812.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Таганрог ул. Петровская, 30 Archived 2013-10-11 at the Wayback Machine.
* Улица Петровская Таганрог Archived 2018-04-06 at the Wayback Machine.