**Շեկլիկ խոտադիրը** (*Ochotona rufescens* ) փոքր կաթնասունի տեսակ է` խոտադիների ընտանիքում։ Տարածված է Աֆղանիստանում, Իրանում, Պակիստանում և Թուրքմենստանում, Հայաստանում և IUCN- ն այն նշում է որպես « քիչ մտահոգող տեսակ»։

Դասակարգում
-----------

Շեկլիկ խոտադիրը առաջին անգամ նկարագրrվել է 1842-ին Ջոն Էդվարդ Գրեյի կողմից նշելով վայրը որպես Հնդկաստան, Քաբուլ, քարքարոտ բլուրներում Բեյքեր Գերեզմանի մոտակայքում՝ մոտ 6000 կամ 8000 ոտնաչափ [մոտ 1829 կամ 2438 մ բարձրության վրա», (հավանաբար նկատի ունենալով Քաբուլը Աֆղանստում)։ Հայտնի է երեք ենթատեսակ ՝ *Ochotona* *r. rufescens*, *Ochotona r. regina* և *Ochotona r. shukurovoi* :

Նկարագրություն
--------------

Շեկլիկ խոտադիրը պատկանում է նապաստականմաննեի կարգի խոտադիրների ընտանիքին։ Այն փոքրիկ կաթնասուն, որը կապված է նապաստակների և նապաստակների հետ և ունի փոքրիկ գլուխ՝ կլորացված ականջներով, կարճ, խիտ մորթված ոտքերով և ոտքերի վրա մորթյա մանգաղներով։ Մորթեղը կարմրավուն շագանակագույն է`կրեմի գույնի օձիքով, պարանոցի և պալարների տակ գտնվող շուրջը։

Տարածում
--------

Շեկլիկ խոտադիրը հանդիպում է Աֆղանիստանում, Իրանում, Պակիստանում, Հայաստանում և Թուրքմենստանի հարավարևմտյան լեռնային շրջաններում`1900-ից մինչև 3500 մ բարձրության վրա։ Տարածված է քարքարոտ անապատային բնակավայրերում, որտեղ բուսական ծածկույթը նոսր է և ընդգրկում է հողի 60% -ից պակաս տարածք, ինչպես նաև գիհուտներում։

Թեև Բնության պահպանության միջազգային միության կայքում չի նշվում, որ այս տեսակը հանդիպում է նաև Հայաստանում, մի քանի հեղինակավոր աղբյուրներ նշում են, որ Շեկլիկ խոտադիրը տարածված է նաև Հայաստանում։

Վարքագիծ
--------

Շեկլիկ խոտադիրը ապրում է որջային համակարգում։ Ցերեկային կենդանի է, առավոտյան գագաթնակետային ակտիվությամբ։ Սնվում է բուսական նյութերով, ներառյալ *Ephedra-ով*, *Artemisia-ով և* տատասկափշերով ։ Որոշ ցողուններ և տերևներ կտրվում են երկայնքով և չորանում բաց երկնքի տակ՝ նախքան որջի մեջ պահեստավորելը։ Բազմացման սեզոնը տևում է Մարտից մինչև Սեպտեմբեր, որի ընթացքում էգը կարող է ունենալ հինգ ծին, որից յուրաքանչուրում կարող է լինել միջինում վեց ձագ։ Ձագերը շուտ են ծնվում և այնքան շուտ հասունանում, որ հասցնում են նույնպես ձագեր ունենալ նույն տարում։

Կարգավիճակը
-----------

Շեկլիկ խոտադիրն ունի լայն տարածում, և պոպուլացիան կայուն է թվում։ Չնայած նրան, որ սովորաբար տարածված է ժայռոտ կիսաանապատային բնակավայրում, այն կարող է բնակություն հաստատել մշակվող հողերի եզրերին, այգիներում և նույնիսկ դաշտերում կառուցված պատերի մեջ և կավե աղյուսներից պատրաստված տների մեջ։ Որոշ շրջաններում այն համարվում է վնասատու, քանի որ այն ուտում է բերքը և վնասում է պտղատու ծառերի կեղևը, և այդ շրջաններում այն կարող է ոչնչացվել։ Բնության պահպանման միջազգային միությունը կենդանուն թվարկել է որպես « նվազագույն մտահոգություն», բայց Փոքր Բալխան լեռնաշղթայի մեկուսացված պոպուլացիան կարող է վտանգված լինել։ Այս կենդանին ընտելացվել է և օգտագործվել է գիտական մասնավորապես Ֆրանսիայում և Ճապոնիայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Smith, A.T.; Boyer, A.F. (2008). "*Ochotona rufescens*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2008**. Retrieved 2014-09-17.CS1 maint: ref=harv (link)
2. 1 2  Paulo C. Alves, Nuno Ferrand, Klaus Hackländer (Eds.) (2008). *Lagomorph Biology: Evolution, Ecology, and Conservation*. Springer. էջեր 397.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
3. ↑  Triepke, Michael (2007). «*Ochotona rufescens*: Afghan pika». *Animal Diversity Web*. University of Michigan Museum of Zoology. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.
4. ↑  Stanislav Čermák, Ján Obuch, Petr Benda (2006). «Notes on the genus Ochotona in the Middle East (Lagomorpha: Ochotonidae)» (PDF). *Lynx (Praha)*. Վերցված է 4/25/2020-ին.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
5. ↑  DeeAnn M. Reeder, Don E. Wilson (2005). *Mammal Species of the World։ A Taxonomic and Geographic Reference · Volume 1*. Johns Hopkins University Press. էջ 192.
6. ↑  Andrew Duff, Ann Lawson (2004). *Mammals of the World։ A Checklist*. Yale University Press. էջեր 34.
7. ↑  Aulagnier S.; P. Haffner, A. J. Mitchell-Jones, F. Moutou & J. Zima (2009) *Mammals of Europe, North Africa and the Middle East*, A&C Black, London.