**Սերգեյ Յակովլևիչ Լեմեշև** (հունիսի 27 (հուլիսի 10), 1902, Knyazevo, Tverskoy Uyezd, Տվերի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 26, 1977(1977-06-26), Մոսկվա, ԽՍՀՄ) խորհրդային և ռուսական օպերային երգիչ և ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1950)։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ կյանք և կարիերա

Լեմեշևը ծնվել է գյուղացու ընտանիքում, և նրա հայրը ցանկանում էր, որ նա դառնա կոշկակար։ 1914 թվականին նա թողեց ծխական դպրոցը և գնաց Սանկտ Պետերբուրգ՝ կոշկակարության դասընթացներ անցնելու։ 1917 թվականին նա ավարտեց դպրոցը Տվերում, որտեղ մասնակցում էր վոկալի դասընթացներին։ Սկզբում նա սկսեց երգել տեղի բանվորական ակումբում, իսկ հետո տեղափոխվեց Մոսկվա։

1921-1925 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում Նազարի Ռայսկու հետ։ 1924 թվականին երգել է Կոնստանտին Ստանիսլավսկու անվան օպերային ստուդիայում։ 1926-1931 թվականներին երգել է Սվերդլովսկի, Հարբինի, Թբիլիսիի թատրոններում։

1931 թվականին Լեմեշևին հրավիրեցին Մեծ թատրոն, որտեղ նա կատարեց իր առաջին ելույթը և, ի վերջո, դարձավ թատրոնի մենակատարը։ Նրա անսովոր փափուկ և թեթև տեմբրի քնարական տենորը գրեթե միանգամից նրան սիրված և հայտնի դարձրեց օպերային արվեստի երկրպագուների շրջանում։ Լեմեշևը նաև աշխատասեր էր և ջանասիրաբար աշխատում էր զարգացնելու իր յուրաքանչյուր օպերային դերը։ Նրա վոկալային և գեղարվեստական ​​որակները, որոնք ակնհայտ են յուրաքանչյուր ունկնդրի համար, տեմբրի գեղեցկությունն են, երաժշտականությունը, վոկալ արտադրելու անխափանությունը, արտահայտչականությունը, շատ հստակ բառապաշարը և անհավանական դինամիկան։ Նրա օպերային կարիերայի լավագույն տարիները եղել են 1931-1942 թվականները։ Նա նաև ականավոր համերգային երգիչ էր և ռուսական ավանդական ժողովրդական երգերի փայլուն կատարող։ 1938 թվականին նա դարձավ առաջին արտիստը, ով 5 համերգների ժամանակ երգեց Չայկովսկու բոլոր 100 վեպերը։ Ռադիոյով հեռարձակվող ժողովրդական երգերն էլ ավելի ամրապնդեցին նրա հեղինակությունը որպես ազգային երգիչ։

### Առողջություն

Լեմեշևի համար վճռորոշ եղավ Հայրենական մեծ պատերազմի սկիզբը։ Մի անգամ տարհանման ժամանակ նա շատ ուժեղ մրսեց, որի հետևանքով ունեցավ թոքաբորբի երկու նոպա՝ բարդացած պլևրիտով և աջ թոքի տուբերկուլյոզով։ Նրան բուժել են արհեստական ​​պնևմոթորաքսով, որն առաջացրել է մեկ թոքի թերապևտիկ անկում։ Չնայած նրան, որ երգելն արգելված էր, նա հարմարվեց դրան՝ լինելով ավելի գիտակից և զգայուն իր տեխնիկայի նկատմամբ և շարունակեց երգել մի թոքով 1942-1948 թվականներին, երբ մյուս թոքը նույնպես նահանջեց և կրկին փքվեց։ Այդ ժամանակաշրջանում նա ձայնագրել է «Լակմեն» (ֆր.՝ *Lakmé*), «Ձյունանուշիկը» (ռուս.՝ *Снегу́рочка*), «Մարգարիտ որոնողները» (ֆր․՝ Les pêcheurs de perles), «Մոցարտը և Սալիերին» (ռուս․՝ Моцарт и Сальери), ինչպես նաև հատվածներ օպերաներից, ինչպիսիք են «Սևիլյան սափրիչ» և «Ռիգոլետտոն»։

1947 թվականին ճանապարհորդելով հանդես է եկել Բեռլինի պետական օպերայում։ Իր ընկերական մրցակցի՝ տենոր Իվան Կոզլովսկու հետ միասին նա Մեծ թատրոնի առաջատար տենորն էր մինչև 1956 թվականը։

### Երգացանկ

Լեմեշևի օպերային երգացանկը հիմնականում բաղկացած էր ռուսական ստեղծագործություններից և զգալի թվով ֆրանսիական և մի քանի իտալական և գերմանական ստեղծագործություններից։ Գրեթե բոլոր ստեղծագործությունները կատարվել են ռուսաց լեզվով։ Ցավոք, շատ քիչ ամբողջական ձայնագրություններ են հասանելի, ընդ որում միայն հատվածներ՝ չնայած Լեմեշևը բազմաթիվ ելույթներ է ունեցել այնպիսի դերերում, ինչպիսիք են դուքսը «Ռիգոլետտո»-ում և Ալմավիվան «Սևիլյան սափրիչ»-ում։

* Ռոդոլֆո՝ Ջակոմո Պուչինիի «Բոհեմ» - ում
* Դուքս՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Ռիգոլետտո» - ում
* Ռոմեո՝ Շառլ Գունոյի «Ռոմեո և Ջուլիետ» - ում
* Ալմավիվա՝ Ջոակինո Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ» - ում
* Լևկո՝ Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի «Մայիսյան գիշեր» - ում
* Ալֆրեդո՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա»- ում
* Աստղագուշակ՝ Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի «Ոսկի աքլորիկը» - ում
* Վլադիմիր Իգորևիչ՝ Ալեքսանդր Բորոդինի «Իշխան Իգոր» - ում
* Ռոդոլֆո՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Լուիզա Միլլեր» - ում
* Հնդիկ հյուր՝ Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի «Սադկո» - ում
* Լոենգրին՝ Ռիխարդ Վագների «Լոհենգրին» - ում
* Նադիր՝ Ժորժ Բիզեի «Մարգարիտ որոնողները» -ում
* Բժիշկ Ֆաուստ՝ Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ» - ում
* Ցար Բերենդեյ՝ Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի «Ձյունանուշիկը» - ում
* Բոյան՝ Միխայիլ Գլինկայի «Ռուսլան և Լյուդմիլա» - ում
* Արքայազն Սիդոնալ՝ Անտոն Ռուբինշտեյնի «Դևը» - ում
* Դուբրովսկի՝ Էդուարդ Նապրավնիկի «Դուբրովսկի» - ում
* Ժերալդ՝ Լեո Դելիբի «Լակմե» - ում
* Վերթեր՝ Ժյուլ Մասնեի «Վերթեր» - ում
* Ֆրա-Դյավոլո՝ Դանիել Օբերի «Ֆրա-Դյավոլո» - ում

### Լենսկու դեր «Եվգենի Օնեգին» - ում

Լեմեշևի կարևոր դերերից մեկը Լենսկու դերն էր Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» օպերայում, և 1927 թվականից ի վեր նա այն կատարել է ավելի քան 500 անգամ։ Վերջին անգամ նա կատարել է այն իր ծննդյան 70-ամյակին՝ սրտի երեք կաթվածից և մի թոքի հեռացումից հետո։

### Այլ կարևոր դերեր

1953 թվականին Լեմեշևին շնորհվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի հեղինակավոր կոչում։ Նա նաև նշանակվել է Մեծ թատրոնի մենեջերի օգնական 1957-1959 թվականներին։ Նա որպես ռեժիսոր հանդես եկավ 1951 թվականին՝ Լենինգրադի Փոքր օպերային թատրոնում (այժմ հայտնի է որպես Միխայլովսկու թատրոն) «Տրավիատա»-ի (իտալ.՝ La traviata «ընկյալ», «անառակ», *traviare* - *մոլորվել* բայից) բեմադրությամբ։ Դրանից հետո նա 1957 թվականին Մեծ թատրոնում նշանակվեց Մասնեի «Վերթեր»-ի բեմադրության ռեժիսոր։

Իր կարիերայի վերջում նա հիմնականում տվել է ռուսական դասական վեպերի և ժողովրդական երգերի համերգներ՝ ռադիոյով հեռարձակվող կատարումներով և դասավանդել Մոսկվայի կոնսերվատորիայում՝ որպես դոցենտ։

Նա թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

Անձնական կյանք
--------------

Լեմեշևի երկրպագուների ուշադրությունը նրա անձնական կյանքի վրա կենտրոնացրել են նրա վեց ամուսնությունները և բազմաթիվ սիրային կապերը։ Նրա չորրորդ կինը հայտնի սոպրանո Իրինա Մասլեննիկովան էր, ով լույս աշխարհ բերեց Լեմեշևի դուստր Մարիային։ Ի վերջո, նա իր կյանքի ընկերոջը գտավ երգչուհի Վերա Կուդրյավցևայի մեջ։ Նրանց ամուսնությունը տևեց ավելի քան 20 տարի՝ մինչև Լեմեշևի մահը՝ 1977 թ.։

Ժառանգություն
-------------

Լեմեշևը եղինակել է «Ճանապարհ դեպի արվեստ» գիրքը, որը հրատարակվել է 1968 թվականին։

4561 համարի աստղակերպը **Լեմեշև** անունը ստացել է 1978 թվականին՝ Սերգեյ Լեմեշևի մահից մեկ տարի անց։

Ձայնագրություններ
-----------------

* Չայկովսկի - «Եվգենի Օնեգին», դիրիժոր՝ Գեորգի Դոնիախ, Լենինգրադ, Փոքր թատրոն (CD) ապրանքանիշ՝ Aquarius (1954թ. կենդանի ձայնագրություն)
* Չայկովսկի - «Եվգենի Օնեգին», դիրիժոր՝ Բորիս Խայկին, Մեծ թատրոն (CD) ապրանքանիշ՝ Opera D'oro (1956 ստուդիայի ձայնագրություն, վերամշակված), 1999 թ.
* Ռիմսկի-Կորսակով - «Մայիսյան գիշեր», դիրիժոր՝ Վասիլի Նեբոլսին, Մեծ թատրոն (3 LP Monarch MWL 338-340), մոտ 1948 թ.
* Տեսարաններ և արիաներ օպերայից - Սերգեյ Լեմեշև (CD) ապրանքանիշը՝ Yedang Entertainment, 2002 թ.
* Lebendige Vergangenheit (Ապրող անցյալ)- Սերգեյ Լեմեշև, Preiser Records Audio CD (հուլիսի 4, 1998 թ.)
* Մեծ թվով ձայնասկավառակներ (առայժմ 42), ներառյալ կենդանի համերգները, հրատարակվել են Aquarius-ի կողմից,

ավել տեղեկություններ

Գրականության ցանկ
-----------------

Vasiliev, Viktor Dmitrievich: *Doroga k Lemeshevu*, Tver', 2002

Արտաքին հղումներ
----------------

* Sergei Lemeshev Internet Movie Database կայքում
* Sergei Lemeshev at the Allmusic.com
* Lemeshev sings Tchaikovsky's songs (free Mp3 downloads)
* Operatic arias & folk songs (free Mp3 downloads)
* Biography (in Russian)
* Peoples.ru
* Grandi Tenori
* Voice of Russia: The Rivals
* Biography of Sergei Lemeshev
* History of the Tenor / Sergei Lemeshev / Sound Clips and Narration
* YouTube: SERGEI LEMESHEV - "Questa o Quella & La Donna e Mobile" from *Rigoletto* (in Russian)
* YouTube: Sergei Lemeshev - "Una furtiva lagrima" from *L'elisir d'amore* (in Italian)
* YouTube: Sergei Lemeshev - Pearlfishers/Nadir's romance (1938)
* YouTube: Sergei Lemeshev - "На заре ты ее не буди/Don't wake her at dawn" (Russian romance)
* YouTube: Sergei Lemeshev - "Тройка/Troika" (Russian folk song)
* YouTube: "The Musical Story" (1941)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  Օպերա Վիվրա
4. ↑  Зарубин. В. И. *Лемешев Сергей Яковлевич — статья из Большой советской энциклопедии*.
5. ↑  «Aquarius Classic - Альбом - Направник Э. "ДУБРОВСКИЙ" 2CD». *web.archive.org*. 2015 թ․ օգոստոսի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 23. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 23-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link)
6. ↑  «Новодевичье кладбище. Кудрявцева-Лемешева Вера Николаевна (1911-2009)». *www.nd.m-necropol.ru*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 23-ին.
7. ↑  «Aquarius Classic - Альбом - Римский-Корсаков Н. "Майская ночь" 2CD (Лемешев, Борисенко, Масленникова, Красовский)». *web.archive.org*. 2016 թ․ մարտի 4. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 23-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link)
8. ↑  «Lebendige Vergangenheit: Sergei Lemeshev: Information from Answers.com». *web.archive.org*. 2011 թ․ մայիսի 19. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 19. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 23-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link)