**Հայնրիխ Իգնաց Ֆրանց ֆոն Բիբեր** (գերմ.՝ Heinrich Ignaz Franz von Biber, օգոստոսի 12, 1644(1644-08-12)[…], Stráž pod Ralskem - մայիսի 3, 1704(1704-05-03)[…], Զալցբուրգ, Զալցբուրգի արքեպիսկոպոսություն), Բարոկկո դարաշրջանի ավստրիացի կոմպոզիտոր և ջութակահար։ Ծագումով չեխ Բիբերն աշխատել է Մորավիայում (Կոմերիզ) և Ավստրիայում (Զալցբուրգ)։

Կենսագրություն
--------------

Ամենայն հավանակությամբ սովորել է Իոհան Հայնրիխ Շմելցերի։ Մոտ 1660-ական թվականներին երաժիշտը ծառայության է անցել Օլոմոուցում։ Մոտ 1670 թ. ընդունվել է Զալցբուրգի եկեղեցական երգչախումբ, 1684 թ.-ից կապելմայստեր է։ Իր ժամանակի ամենամեծ ջութակահարներից է, դա են վկայում նրա ջութակի սոնատները, որոցում կան շատ բարդ հատվածներ, այնտեղ օգտագործվում է սկորդատուրա՝ փոխելով տողերի սովորական կարգաբերումը և այլն։ Բիբերը Վիեննայում ելույթ է ունեցել կայսերական պալատում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Բիբերն առավել հայտնի է որպես «Ռոզարի» (*Rosenkranzsonaten* խորագրով, մոտ 1676 թ.) ծրագրային շարքի հեղինակ։ Այն բաղկացած է 15 ոչ մեծ սոնատներից և Պասսակալիայից։ Շարքը հիմնված է 15 ավետարանական իրադարձությունների վրա։ Շարքի յուրահատկությունը ջութակային սկորդատուրայի գործածությունն է։

**Սուրբ Ծննդյան շրջան**  

1-ին սոնատա — Հարություն (ռե մինոր, առանց սկորդատուրայի)  

2-րդ սոնատա — Մարիամի հանդիպումը Ելիզավետայի հետ (լյա մաժոր, լյա-մի-լյա-մի)  

3-րդ — Քրիստոսի ծնունդը (սի մինոր, սի-ֆա#-սի-ռե)  

4 -րդ— Տեառնընդառաջ (ռե մինոր, լյա-ռե-լյա-ռե)  

5 -րդ— 12-ամյա Հիսուսը տաճարում (Auffindung im Tempel, լյա մաժոր, լյա-մի-լյա դո#)

**Կրքի շրջան**  

6 -րդ— Աղոթք (դո մինոր, լյա բեմոլ-մի բեմոլ-սոլ-ռե)  

7 -րդ— Խարազանում (ֆա մաժոր, դո-ֆա-լյա-դո)  

8 -րդ— Պսակադրություն փշե պսակով (դո մաժոր, ռե-ֆա-սի բեմոլ-ռե)  

9 -րդ— Խաչի կրում (լյա մինոր, դո-մի-լյա-ռե)  

10 -րդ—Խաչելություն (սոլ-ռելյա-ռե)

**Փառահեղ շրջան**  

11 -րդ— Հարություն (սոլ-ռե-սոլ-ռե)  

12 -րդ— Համբարձում (դո մաժոր, դո-մի-սոլ-դո)  

13 -րդ— Սուրբ հոգու գալուստ (ռե մինոր, լյա-մի-դո#-մի)  

14 -րդ— Մարիամ Ատվածածնի համբարձում (ռե մաժոր, լյա-մի-լյա-ռե)  

15 -րդ— Մարիամի թագադրումը երկնքում (դո մաժոր, սոլ-դո-սոլ-ռե)

Սոնատների շարքն ավարտվում է Պասսակալիայից «Պահապան հրեշտակը» սոնատով (սոլ մինոր առանց սկորդատուրայի)։

Բիբերին են պատկանում աշխարհիկ սոնատների մի քանի հավաքածուներ, որոնցում դրսևորված է նրա նուրբ հումորի զգացումը։ Օրինակ՝ ջութակային սոնատում (սյուիտ) «Sonata representativa» «Ռեպրեզենտատիվա»(1669թ.) մասերը վերնագրված են՝ «Կկու», «Գորտ», «Հավ և աքլոր», «Կատու», «Հրացանակիրների քայլերգը» և այլն։ Բավականին կենդանի և համարձակ ձևով նրանցում ընդօրինակվում են այս կենդանի արարածների ձայները։ Երբեմն թիթեղների և թավջութակի պարանոցի միջև տեղադրվում է մի թերթիկ, որը հատուկ ձայն է արձակում, ինչպես «Մարտում» (Battalia), մեկ այլ հայտնի գործիքային սյուիտ` Բիբերի կողմից։ Նրա որոշ ստեղծագործություններում ջութակային մասերը տեխնիկապես բարդ են, այդ պատճառով կատարողական մեծ վարպետություն են պահանջում։

Բիբերը հեղինակ է պատարագային երաժշտության, այդ թվում՝ 53-վոկալ՝ «Զալցբուրգի պատարագ», որը երկար ժամանակ կոչվել է Բենեվոլի, Օրազիո (կամ Անդրեաս Հոֆերին), և երկու Ռեքվիեմի (f-moll и A-dur, ավելի հայտնի A-dur):

Բիբերի օպերաներից (հայտնի են ընդամենը երեքը), պահպանվել է միայն մեկը՝ «Arminio, ossia Chi la dura la vince».

Գրականություն
-------------

* *Chafe E.T.* The church music of Heinrich Biber. Ann Arbor: UMI Research Press, 1987 (включает каталог всех сохранившихся сочинений Бибера)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
2. 1 2  Český hudební slovník osob a institucí (չեխերեն)
3. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
4. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
6. 1 2  Discogs — 2000.
7. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 19-ին.
8. ↑  (1623 - 1680) - ավստրիացի ջութակահար և կոմպոզիտոր։ Նրա անունը կապված է ջութակահարի նոր տիպի՝ մենակատար վիրտուոզի առաջացման հետ։ Նա առաջիններից էր, ով զարգացրեց եռյակի սոնատների իտալական ավանդույթը Ավստրիայում։ Շմելցերի առավել նշանակալից աշխատանքը վեց սոնատների հավաքածուն է, որտեղ նա օգտագործում է կրկնակի նոտաներ և բարդ բազմաֆոնիկ տեխնիկա
9. ↑  Հայտնի է նաև (*Mysterien-Sonaten*)
10. ↑  Полное оригинальное название — Battalia. Das liederliche Schwirmen der Musquetirer, Mars, die Schlacht, und Lamento der verwundten, mit Arien, imitirt, und Baccho dedicirt.
11. ↑  Сюита состоит из 8 частей: (1) Presto I, (2) Die liederliche gselschaft von allerley Humor Allegroб (3) Presto II, (4) Der Mars, (5) Presto III, (6) Aria, (7) Die Schlacht, (8) Lamento Adagio.
12. ↑   Արխիվացված 2015-12-08 Wayback Machine Biber: Missa Bruxellensis
13. ↑   Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine Биографическая справка об Орацио Беневоли на сайте clasmusic.ru
14. ↑  *Dann E. Senhal J.* Biber // The New Grove Dictionary of Music and Musicians. L. N.Y. 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Heinrich Biber Homepage Արխիվացված 2023-12-08 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հայնրիխ Իգնաց Ֆրանց ֆոն Բիբեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ռիմանի երաժշտական · Allgemeine Deutsche Biographie · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a10458517 · BNE: XX1417464 · BNF: 13891494b · CiNii: DA05851606 · CONOR: 35650915 · GND: 118510622 · GTAA: 260817 · ISNI: 0000000120263578 · LCCN: n80025797 · NDL: 00964808 · NKC: jn19990000778 · NLP: a0000001125453 · NTA: 072397268 · NUKAT: n97039115 · LIBRIS: 207333 · SUDOC: 07147689X · VIAF: 56795390 · WorldCat VIAF: 56795390 |

 |

 |