**Ալեքսանդրա Միխայլովնա Կուլիշ** (ուկրաիներեն՝ Га́нна Барві́нок , **Հաննա Բարվինոկ**, ծննդյամբ՝ Բելօզերսկայա, ապրիլի 23 (մայիսի 5), 1828, Օլենովկա, Բորզնայի գավառ, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 23 (հուլիսի 6), 1911, Օլենովկա, Բորզնայի գավառ, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ուկրաինացի գրող, բանահյուս։ Համարվում է Ուկրաինայի կարևորագույն գրողներից մեկը, ժամանակակից ուկրաինական գրականության առաջին կին գրողն է, ուկրաինական գրականության էթնոգրաֆիկ ռեալիզմի առաջամարտիկը։

Ի հավելումն իր առավել հայտնի՝ Հաննա Բարվինոկ կեղծանվանը՝ գրել է **A. Nečuj-Viter** անունով։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդրա Կուլիշը ծնվել է Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի մոտ գտնվող Մոտրոնովկա խուտորում։ Նրա ազնվական ընտանիքում պահպանվել են ուկրաինական սովորույթները և օգտագործվել է ժողովրդական լեզուն։ Նրա ուսուցումը սկսվել է ճորտ ծառայից, ով անհրաժեշտ է համարել ճիպոտի օգտագործումը։ Սակայն Ալեքսանդրայի մայրը, իմանալով այդ մասին, դադարեցրել է այդ պրակտիկան և իր ձեռքն է վերցրել դստեր կրթությունը։

Երբ Ալեքսանդրան յոթ տարեկան է եղել, նրա հայրը մահացել է։ Ութ երեխաներով և ամբողջ տնային տնտեսությամբ ծանրաբեռնված մայրը դստերն ուղարկել է իր ընկերուհու՝ Օ. Ի. Կոզիկովայի մոտ։ Լեսյան այստեղ ապրել է մինչև 12 տարեկանը՝ Կոզիկովայի երեխաների հետ սովորելով ժողովրդական պոեզիա Կոտլյարևսկու, Պյոտր Գուլակ-Արտեմովսկու և Վիկտոր Զաբիլայի ստեղծագործություններից։ Սակայն Կոզիկովայի մահից հետո Ալեքսանդրան վերադարձել է մոր մոտ և մինչև 18 տարեկան դառնալը նրան օգնել տնային գործերում։ Այստեղ նա գիտելիքներ է ձեռք բերել հասարակ մարդկանց կյանքի և սովորույթների մասին, որոնք հետագայում դրսևորվել են նրա ստեղծագործություններում։

Ամենայն հավանականությամբ, հարազատ Տիմկովսկուն հյուընկալվելիս նա հանդիպել է Պանտելեյմոն Կուլիշին։ 1847 թվականի հունվարի 22-ին տեղի է ունեցել նրանց հարսանիքը, որտեղ խաչեղբայրը եղել է Տարաս Շևչենկոն։

Ալեքսանդրա Կուլիշն ամուսնու հետ, 1877
Ալեքսանդրա Կուլիշ 1847 թվականին

Գրական գործունեություն
----------------------

Գաննա Բարվինոկը (Ալեքսանդրա Կուլիշի գրական կեղծանունը) գրականության մեջ հայտնվել է բավականին ուշ՝ միայն 1860 թվականին։ Ասում են, որ նրա բանաստեղծական տաղանդը նկատել և օրինակ է ծառայել Մարիա Մարկովիչը (Մարկո Վովչոկ)։ Նրա «Չկա չարիք առանց բարիքի» և «Աշնանը ամառ է» պատմվածքները տպագրվել են «Խատա» ալմանախում։

1861 թվականին Ա. Նեչույ-Վետեր կեղծանունով լույս են տեսել նրա երեք պատմվածքները՝

* «Сиритський жаль»
* «Не було змалку, не буде й до останку»
* «Хатне лихо»

1862 թվականին Բարվինոկ կեղծանվամբ լույս տեսավ նրա «Наш дид и пип» պատմվածքը «Օսնովա»-ում, այնուհետև տպագրվեցին՝

* «Դոմոնտար» «Պրավդա», Լվով, 1869
* «Руська Хата»ալմանախում, 1877
	+ «Трудящий шукае долю, а доля шукае трудящого»
	+ «Чорт у крепацтве»
* «Квитки с сльозами, сльозы з квитками» («Ռադա», Կիև, 1884)
* «Перший винок» հրատարակչությունում, Լվով, 1887
	+ «Перемогла!»
	+ «Жиноче бидуванне»
* «Пьяныця» («Складка». Альманах. Харьков, 1887)
* «Вирна пара» («Просвета» ընկերության օրացույցի նկարազարդում, 1886)
* «Подожна пара» («Дзвонок», Լվով, 1890)

Հաննա Բարվինոկի արձանը հայրենի քաղաքի թանգարանում
Բացի այդ, Բարվինոկը գրել է ռուսերեն վեց ազգագրական պատմվածքներ, որոնք տպագրվել են «Կիևսկայա Ստարինա»-ում (1888, թիվ 6 և 12, 1889, թիվ 7)

* «С Волыни» (1861)
* «С дороги» (1861)
* «Жизнь в одном селе» (1862) -ինքնակենսագրական
* «Молотники» (1888)
* «Половинщик» (1888)
* «Русалка» (1889)

Որոշ ստեղծագործություններում, օրինակ, «Не було змалку, не буде й до останку», Հաննա Բարվինոկն ընդօրինակել է Մ. Մարկովիչին։ «Դոմոնտար» պատմվածքում պատկերված է հանգիստ կենցաղային կյանքը և ավելի ինքնուրույն է։

Հաննա Բարվինոկի մոտ ավելի հաջողված են այն ստեղծագործությունները, որոնք հիմնված են ժողովրդական պատմվածքների վրա («Трудящий шукае долю, а доля шукае трудящого», «Чорт у крепацтве», «Пьяныця», «Перемогла!», «Жиноче бидувание»)։ Որոշ քննադատներ բացառիկ հաջողված են համարում նրա «Вирна пара»վիպակը, նշելով, սակայն, դրա լիակատար անհավանականությունը, մակարդակը շատ ավելի բարձր է «Перемогла!» վիպակի մակարդակը, որը հիմնված է «Батько милый, маты мила, дружина милійшы» երգի բառերի վրա։ Լավ են գրված նաև նրա ռուսերենով պատմվածքները։

Ժառանգություն
-------------

Ուկրաինայի մի քանի բնակավայրերում կան Հաննա Բարվինոկի անունով փողոցներ։ Բարվինոկի արձանը նույնպես կանգնեցված է նրա պատմական տնամերձի տարածքում՝ այժմ Հաննա Պուստինի պատմական և հուշահամալիր-թանգարան-արգելոցում։

Բարվինոկի ստեղծագործությունների ամենաամբողջական ժողովածուն տպագրվել է 2002 թվականին «Ганна Барвінок» (անգլ.՝ Hanna Barvinok) գրքում, որը խմբագրել են Վոլոդիմիր Յացյուկը և Վասիլ Շենդերովսկին։ 2018 թվականին Ուկրաինայի գրողների ազգային միությունը միջոցառում է անցկացրել Կիևում՝ նշելու Բարվինոկի 190-ամյակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Кулиш, Александра Михайловна (ռուս.) // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1895. — Т. XVIа. — С. 958.
2. ↑  "БАРВІНОК Ганна"
3. ↑  Oleshchenko, Tetiana (2018). "Варшава в житті і творчості Ганни Барвінок" [Warsaw in the life and work of Hanna Barvinok]. *TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych* (in ուկրաիներեն). **5** (13): 67–78. doi:10.31743/teka.5706. ISSN 1733-2249. S2CID 240924020.
4. ↑  ""Ганна Барвінок" [Hanna Barvinok]. Херсонська обласна універсальна наукова бібліотека ім. Олеся Гончара [Kherson Regional Universal Scientific Library named after Oles Honchar]". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 31-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Bohachevsky-Chomiak, Martha (1988 թ․ հոկտեմբերի 12). *Feminists Despite Themselves: Women in Ukrainian Community Life, 1884-1939* (in անգլերեն). Canadian Institute of Ukrainian Studies. p. 10. ISBN 978-0-920862-57-5.
6. ↑  "Kuliš, Aleksandra Michajlovna [b. Belozerskaja]". *De Gruyter*. International Encyclopedia of Pseudonyms (in անգլերեն). 2010. Retrieved 2022 թ․ մարտի 4.
7. ↑  "Збірник до 170-річчя від дня народження".

Արտաքին հղումներ
----------------

* Кулиш, Александра Михайловна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). -СПб. 1890—1907.
* в Институте Русской Цивилизации
* Иван Корсак. «Кольцо Ганны Барвинок». Роман. Киев, Ярославив Вал. 2015

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ժամանակակից Ուկրաինայի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 12459719X · ISNI: 0000000109668961 · LCCN: nr2001051818 · NKC: js20201072861 · NUKAT: n2003039589 · LIBRIS: 275864 · SUDOC: 16565502X · VIAF: 42775613 · WorldCat VIAF: 42775613 |

 |

 |