recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Շոտլանդական գրքի հատված`Բանախի, Մազուրի ու Ուլամի խնդիրներով
Շոտլանդական գրքի հատված՝ Հուգո Շտայնհաուզի և Ջոն ֆոն Նոյմանի խնդիրներով
**Շոտլանդական գիրք** կամ **Շկոցկա գիրք** (լեհ.՝ Księga Szkocka), հաստ տետր, որ ձեռք է բերել լեհ մաթեմատիկոս Ստեֆան Բանախի կինը։ Բանախը ժամանակակից ֆունկցիոնալ վերլուծության, ինչպես նաև Լվովի մաթեմատիկական դպրոցի (1935) հիմնադիրներից է։ Պրոֆեսորի ուսանողներից ամեն մեկը, ով ցանկացել է նրանից խնդիր ստանալ, ստացել է չլուծված մաթեմատիկական խնդիրներ ու գրառել 1935-1941 թվականներին։ Բարձրացված խնդիրների հեղինակները, որոնց թվում եղել են լեհ և արտասահմանյան ականավոր գիտնականներ (նրանց թվում է եղել, օրինակ, Ստանիսլավ Ուլամը), որպես կանոն, սահմանում էին մրցանակներ խնդիրների լուծման դեպքում։

Պատմություն
-----------

Պրոֆեսոր Ստանիսլավ Մազուրը շվեդ մաթեմատիկոսին է հանձնում մրցանակը` կենդանի սագին, «Շոտլանդական գրքի» մի խնդիրը լուծելու համար
Գրքի մեջ ընդգրկվել է 193 խնդիր, որտեղ բացի ֆուկցիոնալ վերլուծության բարդ հիմնախնդիրներից եղել են նաև պարզ գլուխկոտրուկներ։ «Շոտլանդական գիրքը» պահվել է «Շոտլանդական սրճարանի» բարմենի կամ հանդերձապահի մոտ։ «Շոտլանդական սրճարանը», ուր ավանդաբար հավաքվում էին Լվովի մաթեմատիկոսները, հիմք է դարձել այսպես կոչված «մաթեմատիկական շոտլանդական դպրոցի» անվանման։ Գիրքը կարող էր տրվել ցանկացած հաճախորդի, ով կպահանջեր այն։

Ստանիսլավ Մազուրը պատերազմի նախաշեմին` 1939 թվականի ամռանը, Ստանիսլավ Ուլամի հետ Լվովում շարունակել է պահել «Շոտլանդական գիրքը»` այն թաքցնելով արկղիկի մեջ և թաղելով Լվովի մերձակայքում գտնվող ֆուտբոլի դաշտի դարպասների մոտ։ Պատերազմն ավարտելուց հետո Ումաը ստացել է գրքի կրկնօրինակը։

Մեկ այլ տարբերակի համաձայն` 1945 թվականին՝ պատերազմի ավարտից հետո, Ս. Բանախի այրին դեպի Լեհաստան հայրենադարձության ժամանակ ձեռագրերն իր հետ տարել է Վարշավա։

Շոտլանդական գիրքը ներկայումս գտնվում է Ստեֆան Բանախի հետնորդների նմոտ, որոնք ապրում են Գերմանիայում։

Շոտլանդական նգրքի ավանդույթները շարունակվել են պատերազմի ավարտից հետո ևս, և Վրոցլավում 1945-1958 թվականներին հիմնադրվել է «Նոր շոտլանդական գիրքը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The Scottish book / Stan Ulam. — 1958.
2. ↑  МИ ПАМ’ЯТАЄМО

Արտաքին հղումներ
----------------

* Księga Szkocka w plikach(լեհ.)
* Józef Kozielecki, Банах, гений из Львова(լեհ.)
* Stan Ulam, The Scottish Book: Preface(անգլ.)
* «Շոտլանդական գրքի անգլերենեն թարգմանություն» (PDF) (2,97 MB)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շոտլանդական գիրք» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4698450-1 · VIAF: 199739841 · WorldCat VIAF: 199739841 |

 |
Ռոստովի մարզի դրոշը
Մարզը վարչականորեն բաժանված է 43 շրջանների
**Ռոստովի մարզ** (ռուս.՝ Ростовская область), Ռուսաստանի դաշնության Հարավային դաշնային շրջանի կազմի մեջ մտնող վարչական միավոր։ Մարզկենտրոնն է Դոնի Ռոստով քաղաքը, որը միևնույն ժամանակ Հարավային դաշնային շրջանի կենտրոնն է։

Արևմուտքում սահմանակցում է Ուկրաինային, արևելքում՝ Կալմիկիայի Ինքնավար Հանրապետությանը, հյուսիսում՝ Վոլգոգրադի և Վորոնեժի մարզերին, իսկ հարավում՝ Կրասնոդարի և Ստավրոպոլի երկրամասերին։

Բնակչությունը 2002 թ. տվյալներով կազմում է 4,4 մլն։ Շրջանի տնտեսության մաս են կազմում երկրագործությունը, սնունդի մշակումը, ծանր արդյունաբերությունը, քարածուխը և մեքենանաշինությունը։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոստովի մարզ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4458808-2 · NKC: ge1131254 |

 |
**Բելառուսի երաժշտական պետական ակադեմիական թատրոն** (բել․՝ Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр), Բելառուսի երաժշտական թատրոններից մեկը։

Թատրոնի պատմությունը
--------------------

Թատրոնն ստեղծվել է 1970 թվականին։ Բացվել է 1971 թվականի հունվարի 17-ին՝ բելառուս կոմպոզիտոր Յուրի Սեմենյակոյի «Երգում է «արտույտը»» ներկայացումով։.

Մինչև 2000 թվականը թատրոնը կրում էր «Բելառուսի երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոն» անունը։

2010 թվականի վերջի դրությամբ թատրոնում բեմադրվել է ավելի քան 100 ներկայացում (շատերը մտան ազգային մշակույթի ոսկե ֆոնդ և երկրի մշակութային կյանքում դարձան նշանակալի իրադարձություններ)։

Թատրոնի շենքի ճարտարապետությունը
--------------------------------

Թատրոնի նոր շենքը կառուցվել է 1981 թ հուլիսին։ Ճարտարապետական նախագծի ղեկավարը Օ․ Տկաչուկն էր, նախագծի անդամները՝ ճարտարապետ Վ․ Տարնովսկին, ինժեներ Վ․ Կացնելսոնը, քանդակագործ Լ․ Զիլբերը։

Թատրոնի մուտքի ճակատին կանգնեցված են 5 այլաբանական մուսաների պղնձե քանդակներ, որոնք ներկայացնում են երաժշտական թատրոնի արվեստները՝ պոեզիա, երաժշտություն, դրամա, կերպարվեստ, պար։ Քանդակի կերպարային բնութագրում մեծ դեր են խաղում այնպիսի տարրերը, ինչպիսին են երաժշտական գործիքները, թևավոր Պեգասը, դիմակները, հագուստի պատկերումը և այլն։

Էական դեկորատիվ տարրն է յուրօրինակ կերտարվեստորեն զարգացած բարձակը, որը վերջափակում է յուրաքանչյուր քանդակը վերևից և ներքևից։ Բարձակի ձևը մշակելիս քանդակագործն օգտագործել է շենքի ճարտարապետական տարրերը։ Քանդակը 3 մետր տեղ է զբաղեցնում։ Այսպիսի տարածական կոմպոզիցիան շենքի ճակատին կերպարային-կերտարվեստական ավարտուն տեսք է տալիս։

Պղնձե քանդակների մակերեսը՝ հագեցած փայլերով և գունային անցումներով՝ կարմրաշագանակագույնից սևի, համադրվում է պատի բաց մոխրագույն երանգի հետ։ Քանդակի ստվերը պատին լրացուցիչ էֆեկտ է ստեղծում։

Թատրոնին կից գտնվում է «Բատլեյկա» քանդակը՝ յուրօրինակ ձև ունեցող մետաղյա լապտերներով և լայնարձակ սանդուղքով։

Գեղարվեստական կազմը
-------------------

* Վյաչեսլավ Ցյուպա, գլխավոր ռեժիսոր 1984-1987 թթ
* Սուսաննա Ցիրյուկ, գլխավոր ռեժիսոր 2010 թվականից

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. 1 2  Թատրոնի պատմությունը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արտակարգ պատահար մայրաքաղաքում․ առավոտյան հրդեհվել է երաժշտական կոմեդիայի շենքը Արխիվացված 2010-12-13 Wayback Machine
* Երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը Արխիվացված 2013-01-23 Wayback Machine
* Քարտեզի վրա
**Բացասական տարածություն**, տարածություն օբյեկտի շուրջը, նկարում եղած առարկաների միջև տարածություն։ Բացասական տարածությունը կարող է լինել ավելի քան տեսանելի, երբ տարածությունը առարկայի շուրջ է, բայց ինքն` առարկան, չի ձևավորում համապատասխան գեղարվեստական ձևերը,
և այդպիսի տարածությունը, ինչպես գլխավոր օբյեկտը, երբեմն գործածվում է գեղարվեստական ներգործության համար։ Բացասական տարածությունը հանդիսանում է գեղարվեստական կոմպոզիցիայի առանցքային բաղադրատարրը։ Ճապոնական տա բառն օգտագործվում է այդ հայեցակետի համար, օրինակ, պուրակային դիզայնում։
Երկգույն` սև և սպիտակ նկարում, առարկան, ինչպես կարգն է, ցույց է տրված սև գույնով, իսկ տարածության շուրջը մնում է չներկված (սպիտակ)` դրանով ինքնըստինքյան ձևավորելով առարկայի ուրվանկարը։ Միայն թե այդ ձևով գույնը փոխելով` տարածությունը օբյեկտի շուրջը պետք է նկարվի սև, իսկ ինքը` առարկան, պետք է մնա չներկված. Ստացվում է բացասական տարածություն` ձևավորվելով օբյեկտի շուրջը։
Բացասական տարածության էֆեկտը օգտագործել են հին եգիպտացիները` այն դնելով քանդակագործական կոմպոզիցիայի հիմքում (Սենեբան և նրա ընտանիքը), (Կահիրեի եգիպտական թանգարան, 32 սրահ, JE 51280).։

Քանդակ Սենեբայի և նրա ընտանիքի, մ.թ.ա. XXVI դար
Կոմպոզիցիայում նույնաբնույթ բացասական տարածության ստեղծումը (հավասար կամ դրական) ընդունվում է շատ մասնագետների կողմից որպես լավ դիզայն։ Դիզայնի այդ հիմնական սկզբունքը, որը հաճախ վերանայվում է, աչքերին ժամանակ է տալիս հանգստանալու` ավելացնելով նկարի ձգողականությունը նոր տեսադաշտի օգնությամբ։ 
Տերմինը օգտագործվում է նաև երաժիշտների կողմից որպես ստեղծագործություններում լռության նշան։
Գործիքներից մեկը, որ օգտագործվում է արվեստ դասավանդողների կողմից տեղադրողական և բացասական տարածության ուսուցման ժամանակ հայտնի է դարձել պրոֆեսոր Բետտի Էդվարդսի «Նկարչություն ուղեղի աջ մասով» գրքում։
Ուսանողների վարժությունները կրում են նկարի կամ պատկերի արտացոլանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «FAQ: 'Ma' and 'Mu' - Japanese Gardens Forum - GardenWeb». Forums.gardenweb.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
2. ↑  «ArtLex's Ne-Nz page». Artlex.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
3. ↑  «A Note for MA: Space/Time in the Garden of Ryoan-Ji - Iimura». Mfj-online.org. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
4. ↑  *Farid Atiya, Abeer El-Shahawy, Matḥaf al-Miṣrī, Farid S. Atiya* The Egyptian Museum in Cairo: a walk through the alleys of ancient Egypt. — С. 75–76. — ISBN 978-977-17-2183-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Руководство по использованию негативного пространства в макетах веб страниц
**Ջակոբո Հարության** (իսպ.՝ Jacobo Harrotian, 19-րդ դար, Հալեպ, Սիրիա - 20-րդ դար, Դոմինիկյան Հանրապետություն), հայկական ծագումով մեքսիկացի գեներալ, ով մասնակցել է Մեքսիկական հեղափոխությանը։ Հայտնի է եղել նաև որպես բարերար, ով կառուցել է ճանապարհներ, որոնք իր քաղաքը կապել են տեղական այլ գյուղերի հետ։

Կենսագրություն
--------------

Ջակոբո Հարությանը ծնվել է Հալեպում սիրիահայերի ընտանիքում։ Հետագայում բնակվել է Մեքսիկայի Գեռերո նահանգի Սումպանգո դել Ռիո քաղաքում։

20-րդ դարի սկզբի Մեքսիկական ճգնաժամի ժամանակ Ջակոբոն ծառայել է կառավարական զորքերում և լավ համբավ է ունեցել։ 1910 թվականին նշանակվել է Մեքսիկայի նախագահական բանակի չորրորդ կորպուսի հրամանատար։ Հեղափոխության սրացումից հետո Ջակոբոն դարձել է գեներալ Վիկտորիանո Ուերտայի կողմնակիցը։ 1911 թվականի մայիսին Ուերտոյի կողմից նշանակվել է Սան Պեդրոյի մոտ կառավարական զորքի դեմ մղվող ճակատամարտի հեծելազորի հրամանատար։ Կառավարական զորքերը պարտության են մատնել Ուերտայի գլխավոր կորպուսին, սակայն Ջակոմոյի հրամանատարությամբ հեծելազորը կարողացել է պարտության մատնել Խուան Վիլի բանակին։ Այս ճակատամարտից հետո Հարությանը նշանակվել է գեներալ Ուերտոյի գլխավոր խորհրդական, ով 1913 թվականի փետրվարին հեղաշրջում կատարելով՝ դարձել է երկրի ժամանակավոր նախագահը, իսկ Ջակոբոյին նշանակել է նախագահական բանակի գեներալ։

1914 թվականին Հարությանը և Լուիս Մեդինա Բարոնը գլխավորել են կառավարական զորքերը ընդդեմ ձախ արմատական ուժերի։ Հունիսի 23-ին Սակատեկասի մոտ տեղի է ունեցել ճակատամարտ, որի հետևանքով զոհվել են 5-6 հազար դաշնային զինվորներ և մոտ երեք հազար մարտիկ Հյուսիսային դիվիզիայից։ Կառավարական զորքերի պարտությունը թուլացրել է նախագահ Ուերտոյի դիրքը, ով ժողովրդին նոր բարեփոխումներ էր խոստացել։ Չնայած խոստումներին, Ուերտոն խստացրել է դիկտատուրան, և հիասթափված Հարությանը, հրաժարական տալով, հեռացել է հեղափոխական թև, որը գլխավորել է նրա նախկին հրամանատար և ընկեր Խուան Ալմազանը։ 1915 թվականին նա ընդունվել է հեղափոխական կոմիտեի խորհրդի անդամների գլխավոր վարչություն, սակայն, իմանալով հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված ցեղասպանության մասին, մեկնել է Սիրիա, որտեղ ապրում էին հարազատները։ Համաձայն մեքսիկական արխիվների՝ Սիրիայում աջակցել է հայրենակիցներին և 1924 թվականին մեկնել է Սան Ֆրանցիսկո։

Հայտնի է, որ Ջակոբոն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հայ երիտասարդներին, որպես Ֆրանսիայի հայկական լեգեոնի մաս, ներգրավվելու Թուրքիայի դեմ սկսված արշավներում։

Մատենագիտություն
----------------

NARANJO, Francisco (1935). *Diccionario biográfico Revolucionario*. Mexico: Imprenta Editorial "Cosmos". ISBN 968-805-293-0.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Арутян Джакобо

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jacobo Harootian, andanzas de un armenio en la Revolución mexicana
**Նիման-Պիկի հիվանդություն (**անգլ.՝ Niemann-Pick disease), ժառանգական հիվանդություն, որն պայմանավորված է լիպիդային փոխանակության խանգարմամբ և լիպիդների, մասնավորապես սֆինգոմիելինի կուտակմամբ, լյարդի, փայծաղի, թոքերի, ոսկրածուծի և գլխուղեղի բջիջների լիզոսոմներում։ Հիվանդությունը պատկանում է լիզոսոմալ կուտակային հիվանդություններին և ժառանգվում է աուտոսոմային ռեցեսիվ կերպով։ Տարբերակվում է հիվանդության երեք տեսակ ՝ A, B և C:

Հիվանդության տեսակները
----------------------

### A և B տեսակներ

*A տեսակը* ամենածանր ընթացքով տեսակն է, որը սկսվում է նորածինների մոտ և բնութագրվում է լյարդի և փայծաղի մեծացմամբ (հեպատոսպլենոմեգալիա) և նյարդային համակարգի հարաճուն ախտահարումով։ Միևնույն ժամանակ, երեխաները չեն ապրում մինչ վաղ մանկության շրջան։ Նիման-Պիկի հիվանդության այս տեսակի ամենատարածված դեպքը նկատվում է հրեա-աշկենազների մոտ (ներգաղթյալներ Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայից)՝ մոտ 1 դեպք 40 հազարից։

Ավելի մեղմ համարվող *B տեսակը* ներառում է հեպատոսպլենոմեգալիան, աճի կանգը և թոքերի ֆունկցիայի խանգարումը՝ հաճախակի թոքային ինֆեկցիաներով։ Այլ ցուցանիշները ներառում են խոլեստերինի և արյան լիպիդների բարձր մակարդակ և թրոմբոցիտների ցածր քանակություն (թրոմբոցիտոպենիա)։ Հիվանդները սովորաբար գոյատևում են մինչև հասուն տարիք։

A և B տեսակները պայմանավորված են թթու լիզոսոմային սֆինգոմիելինազի (*SMPD1*) գենի մուտացիաներով։ Այս ֆերմենտը պատասխանատու է լիզոսոմի թաղանթներում սֆինգոմիելինի քայքայման համար։ Դրա անբավարարությունը հանգեցնում է սֆինգոմիելինի ավելցուկային կուտակման և, որպես հետևանք, լիպիդային փոխանակության ավելի լայն խանգարման, ներառյալ խոլեստերինի և այլ բջջային լիպիդների կուտակումը։

### C տեսակ

*C տեսակը* հայտնվում է մանկության շրջանում, թեև դրա սկիզբը կարող է տեղի ունենալ մանկության կամ հասուն տարիքում։ Ախտանիշները ներառում են լյարդի լուրջ խնդիրներ, շնչառական խնդիրներ, զարգացման հապաղում, նոպաներ, մկանների հիպերտոնուս (դիստոնիա), շարժողական, ակկոմոդացիոն համակարգերի խանգարումներ։ Հիվանդները ապրում են մինչև հասուն տարիք։ Հիվանդության հաճախականությունը 150 հազարից 1 է։

Նիման-Պիկի հիվանդության այս տեսակը պայմանավորված է *NPC1* կամ *NPC2* գեների մուտացիաներով, որոնք ծածկագրում են բջջաթաղանթի սպիտակուցների սինթեզը, որը պատասխանատու է խոլեստերինի և լիպիդների տեղափոխման համար բջջում։

Բուժում
-------

2022 թվականին բուժման համար հաստատվել է օլիպուդազա ալֆա[en] դեղամիջոցը։

Նշումներ
--------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիզոսոմալ կուտակային հիվանդություններ
* National Niemann-Pick Disease Foundation
* Niemann-Pick Disease Group (UK)
* Niemann-Pick Տեղեկություն Նիման-Պիկի հիվանդության С տիպի մասին(ռուսերեն)
**Բանաձևերի լուծելիություն տեսություններում** ― (անգլ․ *Satisfiability modulo theories* ― SMT) ինֆորմատիկայում և մաթեմատիկական տրամաբանությունում տրամաբանական բանաձևերի լուծելիության պրոբլեմի տեսակ է, որտեղ հաշվի են առնվում դրանց հիմքում ընկած տեսությունները։ Ինֆորմատիկայում հաճախակի օգտագործվող տեսություններից են իրական թվերի տեսությունը, ամբողջ թվերի տեսությունը, ինչպես նաև տարատեսակ տվյալների կառուցվածքների (ցուցակ, զանգված, բիթային վեկտոր և այլն) տեսությունները։ SMT֊ն կարելի է դիտարկել նաև որպես սահմանափակումների լուծելիության խնդրի մի տեսակ՝ դրանով իսկ որպես նաև սահմանափակումներով ծրագրավորման ֆորմալ մոտեցում։

Սահմանումներ
------------

SMT բանաձևը առաջին կարգի տրամաբանության բանաձև է, որտեղ որոշ ֆունկցիաների ու պրեդիկատների նշանակումներ (սիմվոլներ) ունեն լրացուցիչ նշանակություն, և SMT֊ն այդ բանաձևի լուծելիությունը որոշող խնդիրն է։ Այլ խոսքերով՝ պատկերացնենք Բուլյան լուծելիության խնդրի բանաձև, որում բինար փոփոխականները փոխարինված են ոչ֊բինար փոփոխականների բազմության վրա որոշված պրեդիկատներով։ Սովորաբար պրեդիկատը ոչ֊բինար արժեքների համար բինար արժեքներ վերադարձնող ֆունկցիա է։ Պրեդիկատների օրինակներ են գծային անհավասարությունները (օր․ {\displaystyle 3x+2y-z\geq 4})։ Պրեդիկատները մեկնաբանվում են ըստ իրենց տեսությունների։

Կիրառություններ
---------------

SMT բանաձևերը լուծող գործիքները կիրառելի են վերիֆիկացիայի, ծրագրերի կոռեկտության ստուգման, սիմվոլիկ կատարման վրա հիմնված թեսթավորման, և մատչելի ծրագրերի մեջ պետք եղածը որոնելով ծրագրերի հատվածների գեներացիայի համար։

### Վերիֆիկացիա

Կոմպյուտերային ծրագրերի թեսթավորման համար հաճախ օգտագորխվում են SMT բանաձևերը լուծող գործիքներ։ Ընդունված մեթոդ է նախապայմանները, ետպայմանները, կրկնությունների պայմանները և պնդումները թարգմանել SMT բանաձևերի՝ որոշելու համար, որ բոլոր հատկությունները պահպանվում են։

### Սիմվոլիկ կատարում

SMT բանաձևերը լուծող գործիքների կարևոր կիրառություն է ծրագրերի վերլուծության և թեսթավորման ժամանակ սիմվոլիկ կատարումը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* SMT-LIB գրադարանը(չաշխատող հղում)
* Պրոբլեմի լուծման պրոցեդուրաներ ― ալգորիթմական մոտեցում
**Թևան Ստեփանյան**, (1892-1941) հայ պետական, ռազմական գործիչ, որը 1920-1921 թվականներին Ղարաբաղում գլխավորել է բոլշևիկների դեմ ապստամբությունը։

Կենսագրություն
--------------

Թևան Ստեփանյանը ծնվել է 1892 թվականին Դիզակի (այժմ՝ Հադրութի) շրջանի Տումի գյուղում։ Մասնակցել է Առաջին աշխարհամարտին։ Պատերազմից վերադառնալով հայրենի գյուղ՝ ջոկատ է կազմակերպել Դիզակի արևելյան գյուղերը թուրք-թաթարների հարձակումներից պաշտպանելու համար։ Իսկ երբ 1920 թվականի ամռանը կարմիր բանակի զորամասերը ներխուժում են Դիզակի գյուղերը և Արցախ ներմուծված խորհրդային մարմինների օգնությամբ իրագործում բռնագրավումների քաղաքականություն, Թևան Ստեփանյանն ըմբոստանում է դրա դեմ, որի համար էլ բանտարկվում է։

Թևանին հաջողվում է փախչել բանտից և պայքար ծավալել տեղական բոլշևիկյան և խորհրդային մարմինների ու կարմիր բանակի զորամասերի դեմ։ Թևանը սերտ կապեր է հաստատում Դրոյի և Գարեգին Նժդեհի հետ և նրանց հանձնարարությամբ զբաղվում Դիզակի հարավային սահմաները ամրապնդելու խնդրով։ Թևանին հաջողվում է ազատագրել Դիզակի և Վարանդայի շրջանները։

1920 թվականի մայիսի կեսերին Թևան Ստեփանյանի գլխավորած հակախորհրդային շարժումը ճնշելու համար Արցախում կենտրոնացված 11-րդ կարմիր բանակի զորամասերը հարձակման են անցնում, բայց պարտության են մատնվում։ Այնուամենայնիվ, 1921 թվականի ապրիլի կեսերին Թևանը անհավասար մարտերում անհաջողության է մատնվում, փոխադրվում Զանգեզուր և միանում Նժդեհի ուժերին։ 1921 թվականի մայիսին տարագրվում է Պարսկաստան։

Ձերբակալություն
---------------

1941 թվականի նոյեմբերի սկզբին Պարսկաստանում ձերբակալվում է խորհրդային գործակալների կողմից, բերվում Բաքու։

Հարցաքննություն
---------------

ՊԱԿ-ի գնդապետ Էդվարդ Մարտիրոսովը, որը եղել է Թևան Ստեփանյանին ձերբակալող խմբի ղեկավարը, գրում է, որ դատավարության վերջին օրը Թևանը արյունոտված պիջակի գրպանից հանելով մի փոքրիկ քսակ պարզում է դեպի Մարտիրոսովը և ասում. 

> «Այս քսակի մեջ ես պահում եմ մի բուռ հող, որը վերցրել եմ հայրենի Ղարաբաղից։ Այս բուռ հողը իմ սրտի մեջ պահում եմ քսան տարուց ավելի։ Ես այս հողի համար եմ պայքարել, այս հողը հային պահելու համար են ինձ հետապնդել և օտարել իմ հայրենի Ղարաբաղից։ Այս հողը, իբրև սրբություն, որպես մեր քաջ նախնիների արյամբ ամրացած, կրել եմ մարմնիս վրա և ուժ ու եռանդ ստացել։ Որտեղ էլ որ մեռնեի, իբրև պատգամ պիտի խնդրեի այս մեկ բուռ հողը շաղ տան գերեզմաննիս վրա։ Խնդրում եմ կատարեք իմ այս պատգամը…»
> 
> 

Թևանի դատավճիռն էր՝ գնդակահարություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  LLC, Helix Consulting. «Հադրութում կկանգնեցվի Թևան Ստեփանյանի կիսանդրին - Այսօր` թարմ լուրեր Հայաստանից». *www.aysor.am* (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ մարտի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թևան. Լեգենդ և իրականություն
**Բադենի պետական թատրոն** (գերմ.՝ Badisches Staatstheater Karlsruhe), թատրոն Կարլսրուեում։ Հիմնադրվել է 1808 թվականին։ Թատրոնն այժմյան տեսքը՝ 2 հանդիսասրահով, ձեռք է բերել 1975 թվականին՝ Հելմուտ Բետցների նախագծով։ Մեծ հանդիսասրահն ունի 1002 տեղ, փոքրը՝ 330։ Թատրոնի շենքի կենտրոնական մուտքի մոտ տեղադրված է քանդակագործ Յուրգեն Գյորցի աշխատանքներից մեկը։

Թատրոնում միաժամանակ բեմադրվում են մի քանի տեսակ ներկայացումներ՝ օպերային, բալետային ներկայացումներ, ինչպես նաև թատերական պիեսներ և մյուզիքլներ։ Թատրոնի կազմի մեջ են մտնում նաև Բադենի պետական նվագախումբը և Բադենի պետական օպերային երգչախումբը։

Թատրոնի պատմությունը
--------------------

Թատրոնը կառուցվել է 1808 թվականին Կարլսրուեի ամրոցից ոչ հեռու քաղաքային ճարտարապետ Ֆրիդրիխ Վայնբրենների ղեկավարությամբ։ 1810 թվականին այն վերանվանվեց Պալատական թատրոն (Großherzoglichen Hoftheater)։

1847 թվականի փետրվարի 28-ին թատրոնի շենքում հրդեհ սկսվեց։ Ստեղծված խառնաշփոթի պատճառով հանդիսատեսների մի մասը չի կարողացել դուրս գալ շենքից։ Մահացել է 63 մարդ։ Շենքից դուրս գալու համար հիմնական խոչընդոտը ստեղծել են դռները, որոնք դեպի ներս էին բացվում, ոչ թե դեպի դուրս։ Շենքը այրվում է, քանի որ կառուցված էր դյուրավառ նյութերից։

Թատրոնի երկրորդ շենքը կառուցվեց 1853 թվականին պալատական ճարտարապետ Հենրիխ Հյուբշի վերահսկողությամբ։ 1944 թվականին շենքը ավերվել է Դաշնակից պետությունների կոալիցիայի բանակի օդային ռմբակոծության հետևանքով։ Այժմ թատրոնի տեղում գտնվում է Գերմանիայի դաշնային սահմանադրական դատարանը։

Թատրոնի շենքի այժմյան նախագիծը ավարտվել է 1964 թվականին, իսկ բացումը տեղի է ունեցել 1975 թվականին։

Հուշարձան նվիրված թատրոնի 1847 թ հրդեհի ժամանակ մահացածների հիշատակին
1977 թվականից սկսած թատրոնում անց են կացվում «Հենդելի օրեր»-ը, իսկ 1985 թվականից՝ ամենամյա «Հենդելի փառատոնը», որը տեղի է ունենում փետրվարի 23-ին՝ կոմպոզիտոր Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի ծննդյան օրը։ Այդ ժամանակ թատրոնում բեմադրվում են կոմպոզիտորի ստեղծագործությունները։

2002-2011 թթ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է դառնում Ակիմ Թորվալդը, 2011-2012 թթ նրա գործը շարունակում է Պետեր Շպուլերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բադենի պետական թատրոնը (գերմ.)
* Բադենի պետական թատրոնի ընկերների միություն(գերմ.)
* Բադենի պալատական թատրոնը(գերմ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բադենի պետական թատրոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 2005692-8 · ISNI: 000000012364240X · LCCN: n83237279 · NKC: kn20040112005 · VIAF: 137250142 · WorldCat VIAF: 137250142 |

 |
Անապատի թանգարան
Անապատի թանգարանը գտնվում է Կոհուիլա նահանգի Սալտիլո քաղաքում, որը խթանում է էկոլոգիական մշակույթի զարգացմանը։ Այն նախագծվել է ճարտարապետ Ֆրանցիսկո Լոպես Գուերայի կողմից և հանդիսավոր բացվել է 1999 թվականի նոյեմբերի 25-ին։
Այն պարունակում է հանքանյութերի և բույսերի մեծ հավաքածու, ներառյալ Մեքսիկական անապատի բնիկ կենդանիները։

Պատմություն
-----------

Անապատի թանգարանը հանդիսավորությամբ բացվել է 1999 թվականի նոյեմբերի 25-ին այն ժամանակվա նախագահ Էռնեստո Սեդիլյոյի, ինչպես նաև Desierto de Coahuila friends հիմնադրամի տնօրենների կողմից։ Նախագիծը նպատակ ուներ խթանել էկոլոգիական մշակույթը ՝ ինտերակտիվ կերպով ցույց տալով կյանքի հարստությունը և ժամանակի ընթացքում տեսակների էվոլյուցիան։ Նախագիծը մտահղացվել է 90-ականներին, երբ նրանք սկսեցին կարևոր հայտնագործություններ կատարել տարածաշրջանում երկրաբանության, մարդաբանության, հնէաբանության և կենսաբանության ոլորտներում ՝ որպես աշխատանքի այս բոլոր ոլորտներում համագործակցության մաս։

Տաղավարներ
----------

Թանգարանը բաժանված է չորս հիմնական տաղավարների ՝ տարբեր թեմաներով։

### Անապատը և նրա անցյալը

Էրոզիայի նման գործոնների պատճառով տարբեր երկրաբանական կառույցները մի փոքր հեշտացրել են մեքսիկական անապատներում բրածոների հայտնաբերումը, ինչը օգնել է ավելի շատ տեղեկություններ ստանալ կյանքի այս ձևերի մասին։ Այս տաղավարում ներկայացված հավաքածուներն ու ցուցահանդեսները ուսումնասիրում են անապատների ծագումը։ Հնարավոր է նաև գնահատել հանքային հարստությունները, որտեղ ածուխը տարածաշրջանում արդյունահանվող հիմնական օգտակար հանածոն է։ Թանգարանում ներկայացված են նաև դինոզավրեր, որոնք ապրել են Իսավրիա տարածաշրջանում ՝ Սաբինազավր, Կվետզալկոտլ և Տիրանոզավր ռեքս ՝ 17 մետր երկարությամբ և 5 մետր բարձրությամբ, ինչպես նաև ինտերակտիվ ցուցադրություններ, որոնք պատմում են տարածաշրջանի հնէաբանության վերջին հայտնագործությունների մասին։

### Մարդը և անապատը. հանդիպումների տարածք

Այս տաղավարը հիմնականում ցույց է տալիս տարածաշրջանում բնակվող քոչվորների սովորություններն ու ծեսերը։ Այստեղ կարելի է ըստ արժանվույն գնահատել ռուպեստրիայի ժայռապատկերներն ու նկարները, որոնք շատ բնորոշ են այս տարածքին։

### Էվոլյուցիա և կենսաբազմազանություն

Այս տաղավարը, մասնավորապես, հանդիսավորությամբ բացվել է 2005 թվականի օգոստոսի 4-ին։ Այն, ինչ մեզ ցույց են տալիս այստեղ, վերջին 12 հազար տարվա էվոլյուցիայի հետքերն են, քանի որ այս ժամանակահատվածում այս տարածաշրջանում կենսաբանական բազմազանությունը ականատես է եղել մամոնտների, Սաբեր ատամնավոր կատուների, կարճ դեմքով արջերի և գոմֆոտերիաների։

### Կյանքի լաբորատորիա

Այս ինտերակտիվ տաղավարը հետևում է 70 միլիոն տարի առաջվա պատմությանը ՝ ցուցադրելով ավելի մեծ քանակությամբ կենդանական աշխարհ բիոդոմի միջոցով, որն հասանելի է միայն այցելուներին։ Այստեղ կա նաև հերպետոլոգիայի լաբորատորիա, որտեղ մասնագետները աշխատում են թանգարանում հայտնաբերված սողունների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Museo del Desierto / Secretaría de Cultura». Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 10-ին.
2. ↑  «Museo del desierto». Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 10-ին.
3. ↑  «Sistema de información cultural». Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 10-ին.
**Միսաք Թորլաքյան** (1889, Չուքուր, Yomra, Տրապիզոնի մարզ, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 12, 1968(1968-11-12), Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հայ ժողովրդական վրիժառու, ՀՅԴ կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է ծննդավայրի դպրոցում։ 17 տարեկանում կազմակերպել է հայ վրիժառուների վեց հոգուց բաղկացած խումբ, որը զբաղվել է նաև զենք ու զինամթերք հայթայթելով։ 1910 թվականին հնազանդեցրել է հայերին ճնշող լազերին։ Մշտապես հետապնդվել է թուրքական իշխանությունների կողմից։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, խույս տալով թուրքական բանակի զինծառայությունից, հեռացել է լեռները։ 1915-1918 թվականներին ծառայել է ռուսական բանակի հետախուզությունում, հմուտ գործողություններով մեծ վնաս հասցրել թուրքական զորքերին։ 1918 թվականին, 600 հոգուց բաղկացած խմբով օգնության է հասել Էրզրումում գտնվող Անդրանիկին։ Հետագայում անցել է Բաթում, Կոստանդնուպոլիս, որտեղ էլ 1921 թվականի հուլիսի 18-ին իրականացրել է Ադրբեջանի բոլշևիկների ներկայացուցիչ, Բաքվի հազարավոր անմեղ հայերի ջարդերի կազմակերպիչ Բեհբուդ խան Ջվանշիրի ահաբեկումը։

1921 թվականի հոկտեմբերի 6-ին անգլիական դատարանը Թոռլաքյանին ճանաչել է հանցավոր, սակայն ազատ է արձակել «մտախանգարման» պատճառով։ Նույն թվականի նոյեմբերին մեկնել է Հունաստան, ապա՝ Բելգրադ ու Բուխարեստ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործել է Ղրիմում, Նովոռոսիյսկում՝ գերությունից ազատելով բազմաթիվ հայերի։

Հետպատերազմյան տարիներին ապրել է Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքում, իսկ 1952 թվականից՝ Կալիֆոռնիայում (ԱՄՆ)։

Հիշատակի հավերժացում
--------------------

Միսաք Թորլաքյանի անունը փորագրված է Երևանի Օղակաձև զբոսայգու չորրորդ հատվածում 2023 թվականի ապրիլի 25-ին բացված «Ազգային արժանապատվության ասպետներին» աղբյուր-հուշակոթողին։

Թորլաքյանի հուշերը
------------------

1953 թվականին Լոս Անջելեսում տպագրվել է Թորլաքյանի «Օրերուս հետ» հուշագիրքը։

Երկեր
-----

* «Օրերուս հետ», Պոսթըն, 1953, 568 էջ։
* «Օրերուս հետ», Պէյրութ, 1963։
* «Օրերուս հետ», Թեհրան, 1982, 588 էջ։
* «Օրերուս հետ», Պէյրութ, 2001, 624 էջ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համշենահայութեան մեծ որդին՝ Միսաք Թոռլաքեանը (1889-1968)
* Միսաք Թորլաքյան (1888-1968)(չաշխատող հղում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4
3. ↑  «Մայրաքաղաքում բացվել է Ազգային արժանապատվության ասպետներին նվիրված աղբյուր-հուշակոթող». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 1-ին. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 5-ին.
4. ↑
**Նուրի դե Գիսպերտ ի Կատալա** (իսպ.՝ Núria de Gispert i Català, ապրիլի 6, 1949(1949-04-06), Բարսելոնա, Իսպանիա), իսպանացի քաղաքական գործիչ, իրավաբան։ 2010-2015 թվականներին եղել է Կատալոնիայի խորհրդարանի խոսնակը։

Կենսագրություն
--------------

Նուրիա դե Գիսպերտը ծնվել է 1949 թվականին Բարսելոնայում, քաղաքական գործիչ, փաստաբան Իգնասի դե Գիսպերտ ի Խորդայի ընտանիքում։ Նուրիա դե Գիսպերտը եղել է բազում կաթոլիկ կարգերի պաշտպան Դորոտեա դե Չոպիտեայի ծոռնուհին։ Բարսելոնայի համալսարանից ստացել է իրավագետի որակավորում։ Իսպանիայի արտաքին գորերի և համագործակցության նախարարությունում եղել է իրավական հարցերով թարգմանիչ։ 1971-1973 թթ. աշխատել է որպես իրավաբան, 1974 թվականից Բարսելոնայի նահանգում եղել է քաղաքացիական ծառայող, 1980 թվականից տեղափոխվել է Կատալոնիայի ժեներալիտետ։

Որպես իրավաբան պարտականությունների կատարման համար պարգևատրվել է Սեն Ռեյմոնդ Պենյաֆորտի խաչի շքանշանով (1998 թ.), Իսպանիայի շահերի պաշտպանության ծառայության երախտիքի խաչով (2002 թ.) և Բարսելոնայի բար ասոցիացիայի մեդալով (2004 թ.): 2006 թվականից Կատալոնիայի իրավագիտության և օրենսդրության ակադեմիայի անդամ է։

Խորհրդարանի խոսնակ
------------------

2010 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Կատալոնիայի խորհրդարանի սահմանադիր նիստի 9-րդ նստաշրջանում Նուրիա դե Գիսպերտն ընտրվել է խորհրդարանի նախագահ (խոսնակ)` Կատալոնիայում դառնալով առաջին կինը, որը զբաղեցնում է այդ պաշտոնը։ 10-րդ նստաշրջանի սկզբում՝ 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ին նա վերընտրվել է այդ պաշտոնում։ 2015 թվականի Կատալոնիայի խորհրդարանական ընտրություններին չի մասնակցել։ 2015 թվականի հոկտեմբերին, 11-րդ նստաշրջանում «Միասին այո» կոալիցիայից Կատալոնիայի խորհրդարանի նոր նախագահ է ընտրվել Կառմե Ֆորսադելը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Profile at the website of Parliament of Catalonia: «H. Sra. Núria de Gispert i Català». *www.parlament.cat*. Parliament of Catalonia. 2010 թ․ դեկտեմբերի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 14-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 11-ին.
3. 1 2  «Carme Forcadell ja és presidenta del Parlament gràcies als vots de JxSí i la CUP» (Catalan). El Periódico. 2015 թ․ հոկտեմբերի 26.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  La Vanguardia, 4 April 1984 *Homenaje a Dorotea de Chopitea, fundadora de treinta obras sociales*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նուրիա դե Գիսպերտ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNC: a10678797 · BNE: XX1410388 · ISNI: 0000000077167256 · SUDOC: 250668602 · VIAF: 106989344 · WorldCat VIAF: 106989344 |

 |
Swiss European surveillance: facial recognition and vehicle make, model, color and license plate reader.
Side View.
Close-up of the infrared illuminator. This light is invisible to the human eye but it creates a day-like environment for the surveillance cameras.
**Դեմքի ճանաչման համակարգը**՝ համակարգչային ծրագիր է, որը նախատեսված է թվային պատկերից կամ տեսահոլովակից անձի ավտոմատ նույնականացման և հաստատման համար։ Այս գործողությունը կատարելու ձևերից մեկը պատկերից ընտրված դեմքի առանձնահատկությունների համեմատումն է դեմքերի տվյալների բազայի հետ։

Այն սովորաբար օգտագործվում է անվտանգության համակարգերում և կարող է համեմատվել այլ կենսաչափական ճանաչման համակարգերի հետ, ինչպիսիք են մատնահետքի կամ աչքի ծիածանաթաղանթի ճանաչման համակարգերը։

Տեխնիկան
--------

### Ավանդական

Որոշ դեմքի ճանաչման ալգորիթմներ բացահայտում են դեմքերը՝ պատկերից դուրս բերելով դեմքի հատկանիշները։ Օրինակ, մի ալգորիթմ կարող է վերլուծել աչքերի, քթի, ծնոտի հարաբերական դիրքը, չափը կամ ձևը։ Այնուհետև այս հատկանիշներն օգտագործվում են համապատասխանող հատկանիշներով այլ պատկերներ փնտրելու համար։

Հայտնի ճանաչման ալգորիթմներից են՝ Հիմնական բաղադրիչի վերլուծություն( Principal Component Analysis ), Գծային առանձնացնող վերլուծություն (Linear Discriminate Analysis), Elastic Bunch Graph Matching, Hidden Markov model, նեյրոնային dynamic link matching.

### Եռաչափ (3-D)

Եռաչափ դեմքի ճանաչման տեխնիկան օգտագործում է եռաչափ սենսորներ, դեմքի կառուցվածքի մասին ինֆորմացիա դուրս բերելու համար։ Այս ինֆորմացիան այնուհետև օգտագործվում է դեմքի տարբեր հատկանիշների բացահայտման համար, ինչպիսիք են, օրինակ, ակնակապիճների, քթի, կզակի եզրագծերը։

Եռաչափ դեմքի ճանաչման առավելություններից մեկը դա այն է, որ, ի տարբերություն այլ մոթոդերի, լույսի փոփոխությունը չի ազդում իր վրա։ Այն կարող է անգամ բացահայտել դեմքը՝ դիտարկելով տարբեր անկյուններից։

Համեմատություն
--------------

Կենսաչափական տարբեր տեխնոլոգիաների մեջ, դեմքի ճանաչումը գուցե ամենաարդյունավետը և վստահելին չէ, սակայն այն լայն հնարավորություն է տալիս բացահայտել անձի ինքնությունն ամբոխի մեջ։ Կենսաչափական ճանաչման այլ համակարգեր, ինչպիսիք են մատնահետքերի, աչքի ծիածանաթաղանթի սկանավորումը, ձայնի ճանաչումը, չեն կարող կատարել նման զանգվածային նույնականացում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Facial Recognition Applications». Animetrics. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հուլիսի 13-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 4-ին.
2. 1 2  Bonsor, K. «How Facial Recognition Systems Work». Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 2-ին.
3. 1 2  Williams, Mark. «Better Face-Recognition Software». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Face Recognition Homepage
* Face Recognition Research Community(չաշխատող հղում)
* Introduction from *How Stuff Works*
* The UK Minority Report: Has 'Precrime' Finally Arrived? By Patrick St James, April 2, 2009, OpEdNews
* Face Recognition: A Literature Survey by Sigurdur Ingvarsson Արխիվացված 2011-06-17 Wayback Machine By Carl A. K. Borrebaeck, R. Chellappa, Leejay Wu, and Christos Faloutsos
* FBI Using DMV Photos to Search for Fugitives Արխիվացված 2011-07-08 Wayback Machine
* Facial Identification Scientific Working Group
**Աստվածամոր «Կենսակիր աղբյուր» սրբապատկերի եկեղեցի** (ռուս.՝ Церковь иконы Божией Матери «Живоносный источник»), եկեղեցի ՌԴ Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի Պետրովկա սլոբոդայում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի Մյասնիկովի գործակալությանը։

*Տաճարի հասցեն՝* Ռուսաստան, Ռոստովի մարզ, Մյասնիկովի շրջան, Պետրովկա սլոբոդա, Լուգովայա փողոց, 12։

Պատմություն
-----------

«Կենսակիր աղբյուր» տաճարի պատմությունը սկիզբ է առնում 1841 թվականից։ 19-րդ դարում այն տեղը, որտեղ գտնվում է տաճարը, փառաբանվեց տեղական աղբյուրի մոտ Աստվածամոր սրբապատկերի հայտնությամբ։ Աղբյուրն իր հրաշքներով ու հիվանդների դարմանումներով դարձավ հռչակավոր։

Ըստ ավանդության՝ 1841 թվականի ամռանը մի քանի գյուղացիներ մնում են գիշերելու Պետրովկա գյուղի մոտ։ Հաջորդ օրը նրանցից ամենաերիտասարդը գնում է աղբյուրի մոտ՝ ջուր բերելու և այնտեղ տեսնում է աջ ձեռքին Մանուկով Աստվածամոր սրբապատկերը։ Ընդ որում, սրբապատկերը ոչ թե լողում էր, այլ կանգնած էր ուղղահայաց՝ հենվելով ջրհորի հատակի քարին։ Գյուղացին սա պատմում է մյուսներին։ Բոլոր գյուղացիները գնում են աղբյուրի մոտ և տեսնում նույն բանը։ Այնուհետև նրանք տեսածը պատմում են Բաբինսկի բնակավայրի ղեկավարին։ Լուրն արագորեն տարածվում է շրջակա գյուղերում։ Հավատացյալները սկսում են գալ նոր սրբավայր։ Աղբյուրը հայտնի է դառնում «Բաբինսկի» անվամբ, իսկ ավելի հաճախ այն կոչվում էր «Կրինիչկի»։

1848 թվականին աղբյուրի մոտ կառուցվում է մատուռ, որը զարդարված է լինում սրբապատկերներով։ 1849 թվականի վերջին գնդապետ Պյոտր Իլովայսկու և եսաուլ Իվան Կարշինի ջանքերով այստեղ կառուցվում է փայտե եկեղեցի՝ հանուն Աստվածամոր Կենսակիր աղբյուրի։ Բաբինսկի բուժիչ աղբյուրին կից ստեղծվում է ծուխ։

1850 թվականի օգոստոսի 6-ին ատաման Միխայիլ Գրիգորևիչ Խոմուտովի մասնակցությամբ տեղի է ունենում ներկայում գոյություն ունեցող եկեղեցու հիմնարկեքը։

Տաճարը կառուցվել է ճարտարապետ Իվան Իոսիֆովիչ Վալպրեդեի նախագծով և նկարներով։ Շինարարությունը տևել է 8 տարի՝ ավարտվելով 1858 թվականին։

Խորհրդային իշխանության տարիներին տաճարը փակվել է, սուրբ աղբյուրն անտերության է մատվել։ 20-րդ դարի կեսերին քանդվել են տաճարի գմբեթները, հանվել են զանգերը։ Որոշ ժամանակ տաճարում գործել է գյուղատնտեսական տեխնիկայի արհեստանոց։ Աղբյուրը ծածկվել է աղբով, բայց ջուրը միևնույն է դուրս է եկել գետնի տակից։

Ռոստովի և Նովոչերկասկի մետրոպոլիտ Մերկուրիի 2012 թվականի ապրիլի 20-ի հրամանով Պետրովկա գյուղի «Կենսակիր աղբյուր» եկեղեցական համալիրը փոխանցվել է Սուրբ Իվերսկի կանանց վանքին։ Այդ ժամանակից այստեղ սկսվել են վերականգնողական աշխատանքներ։ 2014 թվականին վերանորոգվել է մատուռը, վերականգնվել էր սուրբ առաքյալ և ավետարանիչ Հովհաննես Աստվածաբանի կողմնասեղանը։

«Կենսատու աղբյուր» տաճարը ենթարկվում է Սուրբ Իվերսկի կանանց վանքին, նրան կից ստեղծում է հոգևոր-լուսավորչական կենտրոն, տաճարում անցկացվում են ժամերգություններ։

Կղերականություն
---------------

* Աբեղա Տիխոն (Բալաբանով)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Приказ ГУ «Областная инспекция по охране и эксплуатации памятников истории и культуры» № 124 от 31.12.2002
2. ↑  Живоносный целебный источник. Петровка.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Петровка. Церковь иконы Божией Матери "Живоносный источник"
* Петровка. Церковь иконы Божией Матери «Живоносный Источник» Արխիվացված 2018-06-10 Wayback Machine
* История прихода
**Թվային տեսակավորումը** հայտնի է որպես **հաշվիչային տեսակավորում** (չպետք է շփոթել հաշվողական տեսակավորում հետ), որը ալգորիթմների տեսակավորում է և հարմար է տարրերի ցուցակների տեսակավորման համար, որտեղ տարերի թիվը (*n*) և հնարավոր բանալիների արժեքների թիվը (*N*) մոտավորապես նույնն են։ Այն պահանջում է O(*n* + *N*) ժամանակ։

Թվային ալգորիթմը աշխատում է հետևյալ կերպ։

1. Տրվում է զանգվածային արժեքներ, որոնք պետք է տեսակավորվեն և ստեղծվեն ի սկզբանե դատարկ "թվային," օժանդակ զանգված, մեկ թիվ յուրաքանչյուր բանալու համար սկզբնական շարքի միջոցով։
2. Անդրարառնալով սկզբնական զանգվածին, դնել յուրաքանչյուր թվային զանգվածը համապատասխան բանալու վրա, այնպես որ յուրաքանչյուր դասակարգում ի վերջո պարունակի բոլոր արժեքների ցանկը այդ բանալու հետ։
3. Կրկնել թվային զանգվածի դասակարգումը ավելի նպատակայնորեն, և հետ դնել թվային զանգվածի ոչ դատարկ տարրերը դեպի սկզբնական զանգված։

Օրինակ, ենթադրենք մենք տեսակավորել ենք այս զույգ արժեքները ըստ իրենց առաջին տարրերի։

* (5, "բարև")
* (3, "կարկանդակ")
* (8, "խնձոր")
* (5, "թագավոր")

Մենք սկսում ենք թվային դասակրգումը 3 և 8 միջև յուրաքնաչյուր արժեքի համար, հետո տեղափոխում ենք յուրաքանչյուր տարր իր թվային դասակարգման մեջ։

* 3։ (3, "կարկանդակ")
* 4։
* 5։ (5, "բարև"), (5, "թագավոր")
* 6։
* 7։
* 8։ (8, "խնձոր")

Հետո մենք կկրկնենք թվային զանգվածի դասակարգումը ավելի նպատակայնորեն և կտեղափոխենք նրանց հետ սկզբնական ցանկ։

Տարբերությունը թվային տեսակավորման և հաշվիչային տեսակավորման այն է, որ հաշվիչային տեսակավորումը չի պարունակում օժանդակ զանգվածին մուտքագրված տարրերի ցուցակները։

* 3։ 1
* 4։ 0
* 5։ 2
* 6։ 0
* 7։ 0
* 8։ 1

Օգտագործելով այս ինֆորմացիան մենք կարող ենք իրականացնել մի շարք փոփոխություններ մուտքագրված զանգվածի վրա, շարժելով տարրերը միայն մեկ անգամ։ Դրան հակառակ թվային տեսակավորումը շարժում է տարրերը երկու անգամ՝ առաջինը թվայինի/bucket sort և նորից նշանակման զանգված։

Զանգվածը, որտեղ *N* ավելի երկար է քան *n*, bucket sort ընդհանրացնում է, որ ավելի արդյունավետ է տարածության և ժամանակի տեսանկյունից։

Դիտեք նաև
---------

* Թվային սկզբունք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  NIST's Dictionary of Algorithms and Data Structures: pigeonhole sort
2. ↑  Black, Paul E. (2006 թ․ հունիսի 19). «"pigeonhole sort", in Dictionary of Algorithms and Data Structures [online]». U.S. National Institute of Standards and Technology. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 26-ին.
**Անդրեաս առաքյալի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Андрею Первозванному), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալներից մեկին, Պետրոս առաքյալի եղբորը և ոմն Հովնանի որդուն` Անդրեաս առաքյալին։ Հուշարձանը պատկերում է X-աձև (Անդրեևյան) խաչի վրա խաչված սուրբ Անդրեաս առաքյալին` ի հիշատակ բռնադատված բանտարկյալների, որոնք կառուցել են Մոսկվայի անվան ջրանցքը, և այդ տեղում եղել է նրանց ընդհանուր գերեզմանը։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը տեղադրվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, սուրբ Անդրեաս առաքյալի հիշատակման օրը` Մոսկվայի օղակաձև ավտոմոբիլային ճանապարհի 76-րդ կիլոմետրին։ Տեղադրման նախաձեռնողներն են երգչուհի Վիկա Ցիգանովան և նրա ամուսինը` բանաստեղծ, երգահան, դիզայներ Վադիմ Ցիգանովը` Խիմկի քաղաքային օկրուգի վարչակազմի և նրա ղեկավար Վ. Վ. Ստրելչենկոյի ակտիվ մասնակցությամբ։ Արձանը օծել է Դոլգոպրուդնի-Խիմկիի օկրուգի եկեղեցիների վանահայր Վլադիմիրը (Դենիսով)։

Նկարագրություն
--------------

X-աձև (Անդրեևյան) խաչի վրա խաչված է սուրբ Անդրեաս առաքյալը։ Պատվանդանին փակցված տախտակի վրա արված է հետևյալ մակագրությունը. *«Սուրբ Անդրեաս առաքյալ։ Բարեգործներ` Ժիլենկովներ Միխայիլ և Մարիա, Ժիլենկով Վալերի, Իվանովա Նատալյա»։* Դրանից ներքև` պատվանդանի հիմքում կարմիր տառերով արված է հետևյալ մակագրությունը. *«Այս անտառում տեղակայված էին բռնադատվածների ճամբարները, որոնք կառուցում էին Մոսկվայի անվան ջրանցքը... Այստեղ էլ նրանք թաղվել են...»։*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Памятник Апостолу Андрею Первозванному в Москве». unplaces.ru. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
2. ↑  «Андрей Первозванный у МКАД».

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Вечерняя Москва - Памятник Андрею Первозванному стоит на МКАД». vm.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
* «Памятник Апостолу Андрею Первозванному в Москве». unplaces.ru. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
* «Андрей Первозванный у МКАД». interesmir.ru. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
**Շաբլայի փարոս** (բուլղար․՝ Шабленски фар), Բուլղարիայի Դոբրիչ մարզի Շաբլա քաղաքից արևելյան ուղղությամբ հինգ կիլոմետր հեռավորության վրա, Սև ծովի ափին գտնվող փարոս։ Կառուցվել է օսմայան տիրապետության ժամանակաշրջանում՝ 1856 թվականին և ամենահինն ու ամենաբարձրն է Բուլղարիայում։ Փարոսը փաստորեն բարձրացվել է այնտեղ, ուր ներկայումս Բուլղարիայի ծայր արևելյան կետն է։ Այն հանձնվել է Բուլղարիայի ռազմածովային ուժերին՝ ի տնօրինություն։

Պատմություն
-----------

Շաբլա հրվանդանում առաջին փարոսի կառուցումը վերագրվում է XVIII դարի կեսերին:Հնուց ի վեր այստեղով է անցնում սևծովյան ամենակարևոր նավուղիներից մեկը, որը Դանուբի գետաբերանը կապում է Բոսֆորի հետ (Շաբլա հրվանդանը ընկած է այդ ճանապարհի գրեթե մեջտեղում)։ Փարոսի լույսը զգուշացնում էր ծովագնացներին հրվանդանի և ափամերձ Տյուլենովո գյուղի միջև ընկած վտանգավոր ծանծաղուտի մասին, այդ պատճառով էլ անվանվել է նաև «Ավազային լապտեր» կամ «Ավազային փարոս» (բուլղար․՝ Пясъчният фенер, пясъчният фар). փարոսի հարևանությամբ՝ մոտավորապես երկու կիլոմետր տարածության վրա, ստորջրյա խութեր կան։

Մի շարք պատմաբաններ ենթադրում են, որ այս վայրում նավագնացային շինություն եղել է դեռևս Հռոմեական կամ առնվազն Բյուզանդական կայսրության տիրապետության ժամանակներում, իսկ հելլենիստական դարաշրջանում «կրակի պահակներ» են պահել։ Վկայություններ կան, որ փարոս գոյություն է ունեցել դեռևս 1786 թվականին։ Այդ մասին հիշատակված է նաև իտալական լոցիայի 1844 թվականի արձանագրություններում։

Փարոսի ներկայիս շենքի շինարարությունը իրականացվել է ֆրանսիացի Բլեզ Ժան Մարիուս Միշելի ղեկավարությամբ, ավարտվել 1856 թվականին։ Փարոսը պաշտոնապես շարք է մտել 1857 թվականի հուլիսի 27-ին։

Ղրիմի պատերազմի ժամանակ փարոսը վնասվել է, բայց նորոգումը չեն ուշացրել։ 1901 թվականին տեղի ունեցած Կալիակրայի՝ 7,2 մագնիտուդ ուժգնությամբ (ըստ Ռիխտերի սանդղակի) երկրաշարժի հետևանքով փարոսի մերձակա կառույցները գրեթե ամբողջությամբ ավերվել են, բայց փարոսը չի վնասվել։

Փարոսի շենքը իրենից ներկայացնում է Ալեքսանդրիայի նշանավոր փարոսի փոքրացված կրկնօրինակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  NGA List of Lights, Radio Aids and Fog Signals — National Geospatial-Intelligence Agency.
2. ↑  «Photograph». *Flickr*. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.
3. ↑  «Lighthouses Of Bulgaria». *UNC*. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Shabla Lighthouse** կատեգորիայում։ |
**Մանուել** (ծննդ. և մահվ. թթ անհայտ), 10-րդ դարի հայ, ճարտարապետ, քանդակագործ և նկարիչ։

Գործունեություն
---------------

Ստեղծագործել է Վասպուրականում 10-րդ դարի առաջին կեսին։ Եղել է Արծրունյաց իշխանական տան գլխավոր ճարտարապետը։ Կառուցել է Ոստան ավանը և նրա պաշտպանական համալիրը, Աղթամարի բերդ քաղաքը, պալատը, հարակից շենքերը և նշանավոր պալատական տաճարը։ Աղթամարի տաճարը, արվեստների սինթեզի առավել կատարյալ օրինակն է միջնադարյան Հայաստանում և հնագույնը՝ քրիստոնեական արվեստում ընդհանրապես։

Պատկերասրահ
-----------

* Աղթամարի տաճարը նախքան վերականգնումըԱղթամարի տաճարը նախքան վերականգնումը
* Դավիթի և Գողիաթի մենամարտը պատկերող բարձրաքանդակից մի հատված (Աղթամարի եկեղեցի)Դավիթի և Գողիաթի մենամարտը պատկերող բարձրաքանդակից մի հատված (Աղթամարի եկեղեցի)

Ժամանակակիցները Մանուելի մասին
------------------------------

Մանուելի մասին տեղեկություններ է հաղորդում Թովմա Արծրունու պատմությունը շարունակող Անանունը։
Աղթամարի պալատի շինարարության առնչությամբ նա Մանուելին անվանել է «իմաստուն ճարտարապետ և հանճարեղ մարդ», իսկ տաճարի կառուցման մասին նույն պատմիչը գրում է՝ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «... ճարտարապետն էր Մանուելը, իմաստությամբ լի և իր գործում զորավոր մի մարդ։ Սուրբ խորանի ներսի կողմը հրաշալիորեն կարգավորեց նկարապաճույճ գույներով, արծաթապատ դռներով և լի ոսկեհուռ զարդերով ոսկեզօծ պատկերներով»- Անանուն |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ս. Տեր-Ներսեսյան, Հայ արվեստը միջնադարում, Երևան 1975
2. ↑  Ս. Մնացականյան, Աղթամարի բարձրաքանդակների պատկերագրական համակարգը 1975

* Chalabian, Antranig (1999). *Armenia After the Coming of Islam*. Southfield. էջ 126-28.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
**Աշոտ Սերժիկի Ղազարյան** (), հայ զինվորական, N զորամասի հրամանատարի տեղակալ, գնդապետ։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Ղազարյանը ծնվել է 1974 թվականի հունվարի 18-ին Հադրութում։ Հետագայում նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան։ Աշոտը սովորել է Երևանի թիվ 95 միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ 1995 թվականին առաջնագծի զորամասերից մեկում նշանակվել է դասակի հրամանատար, հետագայում՝ վաշտի հրամանատար։
2001-2003 թվականներին վերապատրաստվել է Սանկտ Պետերբուրգի ռազմական ակադեմիայում։

2007 թվականին նշանակվել է տանկային զորամասի հրամանատարն է, պարգևատրվել է «Մարտական ծառայության», «Վազգեն Սարգսյան», «Գարեգին Նժդեհ» «Անբասիր ծառայության համար» առաջին և երկրորդ աստիճանի մեդալներով։

Աշոտ Ղազարյանի հրամանատարությամբ գործող տանկային զորամասը 2010 թվականին պարգևատրվել «ՀՀ ԶՈՒ լավագույն տանկային զորամաս» պատվո դրոշով։

Մասնակցել է Արցախյան բոլոր պատերազներին, զոհվել 2020 թվականի հոկտեմբերի 16-ին, իր ծննդավայրում՝ Բայրաքթարի հարվածից։

Հուղարկավորվել է Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում։

Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով հայրենիքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման գործում ներդրած ավանդի, մարտական գործողությունների ընթացքում ցուցաբերած արիության և նվիրումի համար հետմահու արժանացել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանի։

Ընտանիք
-------

Եղել է ամուսնացած, ունի երկու որդի և մեկ դուստր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  LLC, Ayb Solutions. «ԾԱՌԱՅՈՂԱԿԱՆ ԵՎ ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ԿԱՐԳԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔԸ». *Hay Zinvor* (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 22-ին.
2. ↑  ՏԱՆԿԻՍՏՆԵՐԸ
3. ↑  «Արցախի ՊՆ-ն հրապարակել է նահատակված զինծառայողների նոր անուններ». *armenpress.am*. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 19-ին.
4. ↑  «Գնդապետներ Աշոտ Ղազարյանը և Գեղամ Գաբրիելյանը հետմահու պարգևատրվել են | 24news». *www.24news.am*. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արծիվ հրամանատար էր, իր «թևերով» շատ զինվորների է փրկել․գնդապետ Աշոտ Ղազարյանը միշտ առաջինն էր
* Գնդապետ Աշոտ Ղազարյանը կյանքն ու 30-ամյա կռիվն ավարտեց 46 տարեկանում (Տեսանյութ)
* Հետմահու պարգևատրված գնդապետերը
**ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչություն**, Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունն է Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունում (ՀԱՊԿ)։ Այն հիմնված է Մոսկվա քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Հայաստանը ՀԱՊԿ ռազմական դաշինքի հիմնադիր անդամ է, որը ստեղծվել է 1994 թվականին։ ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչությունը հիմնադրվել է 2012 թվականի հունվարի 16-ին նախագահի հրամանագրով։ Առաքելության առաջնահերթ նպատակներն են Հայաստանի, ՀԱՊԿ-ի և նրա անդամների միջև հարաբերությունների և համագործակցության հետագա զարգացումը։ Մյուս նպատակները ներառում են ՀԱՊԿ անդամ երկրների միջև ռազմատեխնիկական և ռազմատնտեսական համագործակցության խթանումը, համատեղ միջոցառումների և միջոցառումների պլանավորումը և բազմակողմ կապերի խորացումը։

Մշտական ներկայացուցիչ
---------------------

2018 թվականի նոյեմբերից ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության ներկայիս ղեկավարը Վիկտոր Բիյագովն է։ Մհեր Շիրինյանը նշանակվել է ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի առաքելությունում Հայաստանի զինված ուժերի ներկայացուցիչ։

Տես նաև
-------

* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցչություն՝ միջազգային կազմակերպություններում».
2. 1 2  «Armenia in CSTO».
3. ↑  «Permanent Representative of the Republic of Armenia to CSTO, delivered a speech at the CSTO Permanent Council Meeting».
4. ↑  «Arminfo: Armenian Permanent Representative urged CSTO allies to demonstrate solidarity and mutual support in accordance with the spirit and letter of the Charter of the Organization». *arminfo.info*.
5. ↑  «Permanent Representative».
6. ↑  «Armenia assumes CSTO rotating chairmanship». *arka.am*.
7. ↑  «Structure».
8. ↑  «Mher Shirinyan appointed Armenia Armed Forces Armament Department head». *news.am*.

Ատաքին հղումներ
---------------

* Պաշտոնական կայք
* ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչությունը Ֆեյսբուքում