recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Իշխանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Լյուսի Իշխանյան** (1934, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - ապրիլի 20, 2014(2014-04-20)), ամերիկահայ անվանի դաշնակահար, խաչատրյանագետ։

Կենսագրություն
--------------

Լյուսի Իշխանյանը ծնվել է Նյու Յորքում։ Ավարտել է Նյու Յորքի Ջուլիարդի երաժշտական բարձրագույն դպրոցը, որից հետո սովորել է Կոլումբիայի համալսարանում և ստացել հայագիտության և երաժշտագիտության դոկտորի աստիճան։ Հայ երաժշտությունը տարբեր երկրներում տարածելու համար Լյուսի Իշխանյանին անվանել են «Հայ երաժշտության դեսպան»։

Երաժշտի երկացանկում եղել են Կոմիտասի, Արամ Խաչատրյանի, Առնո Բաբաջանյանի, Ալեքսանդր Հարությունյանի, Էդուարդ Բաղդասարյանի, Էդվարդ Միրզոյանի և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ։ 1961 թվականին Նյու Յորքի դաշնամուրի պրոֆեսորների կոնգրեսի կազմակերպած համերգում նա կատարել է Կոմիտասի, Ա. Խաչատրյանի, Ա. Հովհաննեսի, Ջ. Էնեսկուի և Է. Բլոխի ստեղծագործություններից։

1963 թվականին Լյուսի Իշխանյանը մասնակցել է ԱՄՆ Կառյան կազմակերպած համերգային շրջագայությանը (165 օր, Իրաք, Իրան, Պակիստան, Շրի Լանկա, Լիբանան, Սիրիա, Հորդանան, Հունաստան)։

1971 թվականին համերգներով հանդես է եկել Նյու Յորքում, նրա երկացանկում եղել են Արամ Խաչատրյանի «Մեծ սոնատը», 1974 թվականին՝ Փարիզում։

Բազմիցս եղել է Հայաստանում (առաջինը՝ 1961 թվականին)։ Նրա նախաձեռնությամբ կապեր են հաստատվել Նյու Յորքի Ջուլիարդի բարձրագույն երաժշտական դպրոցի և Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի միջև, 1991 թվականին ստեղծել է հիմնադրամ՝ կոնսերվատորիայի լավագույն ուսանող-դաշնակահարների համար։

Եղել է «Արմինիըն Դայջեսթ» (1969–1976) ամսագրի հիմնադիր-խմբագիրներից, «Արմենիան Թայմս» թերթի խմբագիրը։

Լյուսի Իշխանյանը համերգներով շրջագայել է Եվրոպայի, Ասիայի, Ամերիկայի երկրներում, ԽՍՀՄ-ում։ 1962 թվականին նա Մոսկվայում մասնակցել է Պ. Ի. Չայկովսկու անվան միջազգային մրցույթին։

Արժանացել է Մ. դե Ֆալլայի «Գիշերներն Իսպանիայի պարտեզներում» կոնցերտի մրցույթի 1-ին մրցանակի, Փարիզի Արվեստագետների, գրականության, գիտության ակադեմիայի ընկերության ոսկե մեդալի։

Լյուսի Իշխանյանը մահացել է 2014 թվականի ապրիլին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հաշվետվություն «Արամ Խաչատրյան-մրցույթ» մշակութային հիմնադրամի 2012թ-ի գործունեության մասին - Հայտարարություններ - Հայաստանի Հանրապետության ինտերնետով ծանուցման պաշտոնական կայք»։ *www.azdarar.am*։ Վերցված է 2023-02-27
2. ↑  «Կյանքից հեռացել է Արամ Խաչատրյանի սան, ամերիակահայ դաշնակահար Լյուսի Իշխանյանը»։ *armenpress.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2023-02-27  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մրցում են ջութակահարներն ու թավջութակահարները

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Խենադենդալ** (աֆրիկաանս՝  և անգլ.՝ Genadendal), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Օֆերբերխ շրջանի և Տիվատերսկլուֆ մունիցիպալիտետի կազմում։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը, որն ավելի ուշ վերածվել է քաղաքի, հիմնադրվել է 1737 թվականին որպես Մորավիական եկեղեցու միսիոներական կայան և ի սկզբանե կոչվել է Բաֆիանսկլուֆ։ Իր ժամանակակից անվանումը քաղաքն ստացել է 1806 թվականին։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավային մասում՝ Ռիֆիրսոնդերենդ (Զոնդերենդ) գետի աջ ափին, Բավիանսրիֆիր գետի միախառնման վայրի մոտ, նահանգի վարչական կենտրոնից մոտ 78 կմ հեռավորության վրա (ուղիղ գծով)։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը 252 մետր է։

Կլիմա
-----

Կլիման բնութագրվում է որպես միջերկրածովյան ջերմ (*Csb* ՝ ըստ Կյոպպենի դասակարգման)։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է 16,3 °C: Միջին ջերմաստիճանը ամենացուրտ ամսվա (հուլիսի) ընթացքում կազմում է 11,2 °C, ամենաշոգ ամսվա (փետրվարի) ընթացքում՝ 21 °C: Տեղումների հաշվարկային բազմամյա նորմը 523 մմ է։

Բնակչություն
------------

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ Խենադենդալի բնակչությունը կազմում էր 5663 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 48,53 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 51,47 տոկոս։ Ռասայական առումով՝ գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 94 %-ը, նեգրոիդները՝ 3,07 %, սպիտակամորթները՝ 0,51 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,34%, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 2,08 %։ Բնակիչների շրջանում ամենատարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (94,89 %) և անգլերենը (3,06 %)։

Տրանսպորտ
---------

Քաղաքի միջով անցնում է R406 տարածաշրջանային խճուղին։ Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Վուստեր քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  South African Post Office
2. 1 2
3. ↑  Южно-Африканская Республика. Справочная карта (масштаб 1:2 500 000). — ГУКГ, 1980.
4. ↑  *Raper, R.E.* Dictionary of Southern African Place Names. — HSRC.
5. 1 2  «Genadendal, South Africa Page» (անգլերեն)։ Fallingrain Global Gazetteer։ Վերցված է 2019-01-05
6. ↑  «Climate: Genadendal» (անգլերեն)։ Climate-Data.org։ Վերցված է 2019-01-05
7. ↑  «Genadendal» (անգլերեն)։ Census 2011։ Վերցված է 2019-01-05

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Խիզախության համար զինված ուժերի մեդալ**, Նորվեգիայի զինված ուժերի գերատեսչական պարգև։

Պատմություն
-----------

Խիզախության համար զինված ուժերի գերատեսչական մեդալը հաստատվել է 1982թ.-ի մայիսի 1-ին զինված ուժերի զինանձնակազմին և քաղաքացիական աշխատողներին պարգևատրելու նպատակով, որոնք դրսևորել են խիզախություն վտանգավոր իրավիճակներում մարդկանց կյանքեր փրկելով կամ նյութական զգալի վնաս հասցնելը կանխելով, ինչպես նաև բոլոր նրանք, ովքեր իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելիս դրսևորել են բացառիկ խիզախություն։ Մեդալը պարգևատրման է ներկայացնում պաշտպանության նախարարը և շնորհվում է թագավորի կողմից։ 
2009 թ.-ին տեղի ունեցան զինված ուժերի պարգևատրման կարգի բարեփոխումներ։ Խիզախության համար զինված ուժերի մեդալը դարձավ 2 աստիճանակարգի։

Նկարագրություն
--------------

Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված արծաթից։ Ունի 33 մմ տրամագիծ։ Դիմերեսին պատկերված է դափնեպսակի շրջանակի մեջ վերցված Նորվեգիայի զինանշանը։ Հակառակ կողմում կետագծերով իրարից բաժանված գրված են *«FORSVARET»* (վերևում) *և «FOR EDEL DÅD»* (ներքևում)։ Օղակի միջոցով մեդալը ամրացված է ժապավենին։

 Մեդալի ժապավենը կարմիր գույնի մետաքսից է< 3 մմ-անոց երեք հատ դեղին գծերով, որոնք գտնվում են իրարից 5 մմ հեռավորության վրա։

 Հանուն խիզախության և արիության համար տրված մեդալի սալիկին ամրացվում է նաև ոսկեզօծ դափնեպսակի շղթա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Norway: Armed Forces Medal for Heroic Deeds»։ www.medals.org.uk։ Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 11
2. ↑  «Decorations and Medals of the Kingdom of Norway»։ www.medals.pl։ Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 11

Աղբյուրներ
----------

* Kingdom of Norway: Armed Forces Medal for Heroic Deeds. (անգլերեն)
* Մեդալի կարգավիճակը Նորվեգիայի ԶՈՒ կայքում: Archived 2007-12-19 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)
* Forsvarets medalje for edel dеd. Archived 2009-05-10 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
**Կառլոս Էդվին (Կառլի) Կոլոն Կրտսեր** (իսպ.՝ *Carlos Edwin "Carly" Colón Jr.*, փետրվարի 21, 1979(1979-02-21), Սանտուրսե, Սան Խուան, ԱՄՆ), առավել հայտնի **Կառլիտո** (*Carlito*) ռինգային անվամբ, պուերտոռիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Նախկին ըմբիշ, պրոմոտեր և WWE փառքի սրահի անդամ Կառլոս Կոլոն ավագի որդին։

Մասնագիտական նորամուտը կատարել է հոր ղեկավարած «World Wrestling Council» (WWC) պուերտոռիկյան առաջնությունում, որտեղ ելույթներ ունենալիս 15 անգամ հռչակվել է WWC ունիվերսալ ծանրքաշային և 1 անգամ WWC Պուերտո Ռիկոյի ծանրքաշային չեմպիոն։

2003 թվականին մարզական պայմանագիր է կնքել «World Wrestling Entertainment» (WWE) կազմակերպության հետ, Ohio Valley Wrestling (OVW) կրտսեր առաջնությունում տասնվեց ամիս անցկացնելուց հետո 2004 թվականին դուրս գալով հիմնական կազմ։ «WWE»-ում հանդես գալու տարիներին 1-ական անգամ նվաճել է WWE միջմայրցամաքային և WWE Միացյալ Նահանգների չեմպիոնական տիտղոսները։ Պեդրո Մորալեսից հետո համարվում է պատմության մեջ երկրորդ պուերտոռիկացի միջմայրցամաքային տիտղոսակիրը։ «Ռելսմանիա 25»-ի շրջանակներում կրտսեր եղբոր՝ Էդդի Կոլոնի հետ կարողացել է միավորել WWE թիմային և Աշխարհի թիմային տիտղոսները։ 2010 թվականին հեռացվել է «WWE»-ից, այն բանից հետո, երբ հրաժարվել էր առողջական զննման անցնել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կառլիտոյի էջը»։ «Ռեստլինգի առցանց աշխարհ»։ Վերցված է 2008 թ․ օգոստոսի 17
2. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Կառլի Կոլոն***էջը Վիքիպահեստում |

* Էջը IMDb կայքում (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Իոսիպ Պրիմոժիչ** (սլովեն.՝ Josip Primožič, փետրվարի 7, 1900(1900-02-07), Լյուբլյանա, Կրայնա դքսություն, Ավստրո-Հունգարիա - օգոստոսի 18, 1985(1985-08-18), Մարիբոր, Սլովենիա), հաճախ **Իյոժե Պրիմոժի** (սլովեն.՝ Jože Primožič), հարավսլավացի մարմնամարզիկ, աշխարհի բազմակի չեմպիոն և օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր։

Կենսագրություն
--------------

Իոսիպ Պրիմոժիչը ծնվել է 1900 թվականին Լյուբլյանայում (Ավստրիո-Հունգարիա)։ Միջնակարգ դպրոցում ծանոթացել է մարմնամարզությանը, որն այդ ժամանակ ժողովրդականություն վայելող մարզաձև է եղել։ 1918 թվականին զորակոչվել է բանակ, սակայն ֆիզիկական թուլության պատճառով երեք ամիս անց տեղափոխվել է ռազմական գործարան։ Այդտեղից փախել է Զագրադիշչե գյուղ, որտեղ երեք տարի բատրակ է աշխատել։ 1921 թվականին վերադարձել է Լյուբլյանա և կրկին զորակոչվել բանակ՝ այս անգամ սերբերի, խորվաթների և սլովենների թագավորության բանակ։ Ծառայել է Կռալևոյում, որտեղ սկսել է ակտիվորեն զբաղվել մարմնամարզությամբ։ Նրա մարզիչն է եղել Սոկոլյան շարժման ակտիվ մասնակից Ստանե Դերգանցը։ Մեկ տարի ծառայելուց հետո ծանոթացել է Լեոն Շտուկելի հետ, ով այդ ժամանակ դատավոր է եղել Մարիբորում։

1924 թվականին Պրիմոժիչը մասնակցել է Փարիզի Օլիմպիական խաղերին։ Այդ ժամանակ նա ոչ մի մեդալ չի նվաճել, սակայն թիմային առաջնությունում Հարավսլավիայի մարմնամարզության հավաքականը զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։ 1926 թվականի մարմնամարզության աշխարհի առաջնությունում Իոսիպ Պրիմոժիչը երկու արծաթե մեդալ է նվաճել։ 1928 թվականի Օլիմպիական խաղերում նա արժանացել է արծաթե մեդալի զուգափայտերի վրա և բրոնզե մեդալի թիմային հաշվարկում։ 1930 թվականի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է չորս ոսկե և մեկ բրոնզե մեդալ։ 1936 թվականին Բեռլինում կայացած Օլիմպիական խաղերում Պրիմոժիչը ոչ մի մեդալ չի նվաճել, իսկ 1938 թվականի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է երկու բրոնզե մեդալ։ Վերջին անգամ Իոսիպ Պրիմոժիչը մրցումների մասնակցել է 1940 թվականին։ Դրանից հետո նա թողել է սպորտը և զբաղվել գեղանկարչությամբ։

Հիշատակ
-------

* Մարիբորի փողոցներից մեկը անվանակոչվել է Իոսիպ Պրիմոժիչի անունով։
* Իոսիպ Պրիմոժիչն ընդգրկվել է Սլովենիայի մարզիկների փառքի սրահում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Josip Primožič»։ *Olympedia*։ Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 3

Աղբյուրներ
----------

* Jože Primožič
* Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. "Jože Primožič". Olympics at Sports-Reference.com. Sports Reference LLC. Archived from the original on 17 April 2020.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · ՄՕԿ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CONOR: 88819811 · GND: 1138804703 · VIAF: 305614184 · WorldCat VIAF: 305614184 |

 |
**Իոսիֆ Բելիխ** (ռուս.՝ Ио́сиф Наза́рович Бе́лых, հոկտեմբերի 10, 1892(1892-10-10), Տուրիի շրջան, Վոլինի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ - հուլիսի 18, 1959(1959-07-18), Կրասնոդար, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), 1-ին Ուկրաինական ռազմաճակատի, 1-ին գվարդիական Կարմրադրոշ Ժիտոմիրյան Ուկրաինական ԽՍՀ Ժողկոմխորհի անվան հեծելազորային կորպուսի, 2-րդ գվարդիական Լենինի, Կարմիր դրոշի կրկնակի շքանշանակիր, Բոգդան Խմելնիցկու անվան հեծելազորային դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալ, գվարդիայի գնդապետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1892 թվականի սեպտեմբերի 27-ին (հոկտեմբերի 10-ին) Ուկրաինայի Վոլինսկի մարզի Տուրինյան շրջանի Կոմարով գյուղում, ուկրաինացի գյուղացու ընտանիքում։ Ավարտել է գյուղական դպրոցը և աշխատել հայրենի գյուղում։

Կարմիր գվարդիայում է 1917 թվականի նոյեմբերի 15-ից, Կարմիր բանակում 1918 թվականի ապրիլի 20-ից։ Առաջին համաշխարհային և Քաղաքացիական պատերազմների մասնակից է։ ՌԿ(բ)Կ/ՀանԿ(բ)Կ/ԽՄԿԿ անդամ է 1920 թվականից։ 1926 թվականին ավարտել է Կիևի միացյալ ռազմական դպրոցը, 1933 թվականին՝ հրամանատարական կազմի կատարելագործման դասընթացները։ Մասնակցել է Հայրենական Մեծ պատերազմին 1941 թվականի հունիսից։

2-րդ գվարդիական Լենինի, Կարմիր դրոշի կրկնակի շքանշանակիր, Բոգդան Խմելնիցկու անվան հեծելազորային դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալ, գվարդիայի գնդապետ Իոսիֆ Բելիխը դիվիզիայի առաջին էշելոնով 1945 թվականի հունվարի 29-ին թշնամու կրակի տակ գետանցում է Օդերը լեհական Ռատիբոր (այժմ` Ռացիբուժ) քաղաքի հյուսիսային կողմից։

Գետանցումից հետո գվարդիայի գնդապետ Բելիխը, գրագետ և հմտորեն կազմակերպել է Օդեր գետի աջ ափին պլացդարմի գրավումը, որով օժանդակել է 1-ին գվարդիական Կարմրադրոշ Ժիտոմիրյան Ուկրաինական ԽՍՀ Ժողկոմխորհի անվան հեծելազորային կորպուսի գետանցմանը և հետագա հարձակմանը։ Այնուհետև խիզախ հեծյալը մասնակցել է Շպրե (Շպրեե) գետի անցմանը և գերմանական Օրտրանդ քաղաքի գրավմանը։ 1945 թվականի ապրիլի 22-ին 2-րդ գվարդիական հեծելազորային դիվիզիան մարտերով դուրս է եկել դեպի Էլբա գետ, Ռիզա քաղաքի շրջանում, ջախջախելով թշնամու 6 գումարտակ և ազատագրելով խորհրդային ռազմագերիների երկու ճամբար։ ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի 1945 թվականի հունիսի 27-ի հրամանագրով հրամանատարության մարտական առաջադրանքները օրինակելիորեն կատարելու, ռազմաճակատում գերմանա-ֆաշիստական զավթիչների դեմ մղվող պայքարում ցուցաբերած արիության և հերոսության համար գվարդիայի գնդապետ Բելիխ Իոսիֆ Նազարովիչին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում` հանձնելով նրան Լենինի շքանշան և «Ոսկե Աստղ» մեդալ (№ 8761):
Պատերազմից հետո Ի. Ն. Բելիխը շարունակել է ծառայությունը բանակում և զորացրվել է 1959 թվականին։

Բնակվում էր Ստավրոպոլի մարզի Ալեքսանդրովսկ շրջկենտրոնում։ Մահացել է 1959 թվականի հուլիսի 18-ին, թաղված է Կրասնոդարում, Վսեսվյատսկի գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Наградной лист на присвоение И. Н. Белых звания «Герой Советского Союза» от 4.05.1945 ОБД «Подвиг народа» Archived 2011-12-11 at the Wayback Machine.
2. ↑  «Белых Иосиф Назарович»։ *www.warheroes.ru*։ Վերցված է 2017-07-17
**Իռլանդական ժեստերի լեզուն** (անգլ.՝ Irish Sign Language / ISL; իռլանդերեն՝ Teanga Chomharthaíochta na hÉireann) օգտագործվում է խուլ և դժվար լսողություն ունեցող անձանց համար։ Այն հանդիսանոմ է Իռլանդիայի Հանրապետության, Հյուսիսային Իռլանդիայի, ինչպես նաև բրիտանական ժեստերի լեզուն։ Նման է ֆրանսերեն ժեստերի լեզվին, ունի որոշ տարրեր նաև բրիտանական ժեստերի լեզվից։

Զարգացում
---------

Հավաստի աղբյուրների համաձայն, Հոլանդերեն ժեստերի լեզուն զարգացել է լսողության խնդիրներ ունեցող և խուլ մարդկանց համայնքներում մի քանի դարերի ընթացքում։ Ethnologue ձեռնարկում նշվում է, որ լեզվի զարգացման վրա ազդել են ֆրանսերեն և անգլերեն բառերին ու նախադասություններին համապատասխանող ժեստերը, իսկ բրիտանական ժեստերի լեզուն առաջին անգամ կիրառվել է Դուբլինում 1816 թվականին։ Իռլանդիայում թույլ լսող և խուլ երեխաների առաջին դպրոցը բացել է Չարլզ Օրպենը 1816 թվականին։ 1946 թվականից Սբ. Մարիամի անվան Խուլերի դպրոցը սկսեց դասավանդել խոսակցական լեզու և 1956 թվականից՝ Սուրբ Ժոզեֆի դպրոցը (ամեն ինչ օրենքով ամրագրված էր 1972 թվականին)։ Շատ դպրոցներոմ դեռևս պահպանվոմ են ժեստերի լեզվի ուսուցում միայն տղաների համար և առանձին դպրոցներ կամ դասարաններ՝ միայն աղջիկների համար։
Իռլանդական ժեստերի լեզվի ISO 639-3 ծածկագիրը **ISL** է. Իռլանդական ժեստերի լեզուն կրճատ ներկայացվում է որպես ISL (IL):

Տես նաև
-------

* Ավստրալիական ժեստերի լեզու
* Հյուսիսային Իռլանդիայի ժեստերի լեզու
* Հարավաֆրիկյան ժեստերի լեզու

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ирландское общество глухих (անգլ.)
* Центр исследования слабослышащих (անգլ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ScriptSource - Ireland
2. ↑  «Irish Sign Language»։ Ethnologue։ Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 15
3. ↑  Pollard, 2006
4. ↑  McDonnell, 1979
5. ↑  Griffey 1994, Crean 1997
6. ↑  LeMaster 1990, Leeson and Grehan 2004, Leeson 2005, Leeson and Saeed 2012, Leonard 2005, Grehan 2008
7. ↑  *Leeson, Lorraine; Saeed, John I.* Irish Sign Language. — Edinburgh University Press[en], 2012.
8. ↑  «Dáil passes 'historic' sign language legislation» (անգլերեն)։ RTÉ։ 2017 թ․ դեկտեմբերի 14։ Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 14
9. ↑  «Irish Sign Language set to be given official status» (անգլերեն)։ Independent.ie։ Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 14
10. ↑  «Irish sign language set to receive official recognition»։ Breaking News։ 2017 թ․ դեկտեմբերի 14։ Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 14

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7576978-5 |

 |
**Խորհրդարանական ընտրություններ Ֆրանսիայում** (ֆր.՝ Élections législatives françaises), արտահերթ քաղաքական ընտրություններ Ֆրանսիայում, որը երկու փուլով անց է կացվել 2017 թվականի հունիսի 11-ին և 18-ին։

Նույն տարում անցկացված նախագահական ընտրություններում հաղթանակ տարավ Հանրապետական թեկնածու Էմանուել Մակրոնը, ով կարողացավ շրջանցել Ազգային ճակատ կուսակցության թեկնածու Մարին Լը Պենին։ Սա թվով առաջին խորհրդարանական ընտրությունն է Ֆրանսիայի քաղաքական պատմության մեջ, երբ երկրորդ փուլին չեն մասնակցում ո՛չ ընդդիմադիր ձախակողմյան և ո՛չ էլ իշխանամետ աջակողմյան թևերի ներկայացուցիչները։

Սկզբնական շրջանում երկրի օրենսդիր մարմնում Մակրոնի ղեկավարած կուսակցության ոչ մի թեկնածու չկար։ Մայիսի 14-ին Էմանուել Մակրոնի հրամանով Ֆրանսիայի խորհրդարանի Հանրապետական թեկնածու Էդվարդ Ֆիլիպը նշանակվում է վարչապետ։ Մայիսի 17-ին Ֆիլիպը նշանակում է իր կառավարության անդամներին։

Առաջին փուլի արդյունքներով հաղթանակ է տարել նախագահ Էմանուել Մակրոնի գլխավորած Առաջ կուսակցությունը։ Խորհրդարանական ընտրությունների երկրորդ փուլում, որը տեղի է ունեցել 2017 թվականի հունիսի 18-ին, դարձյալ հաղթանակ է տարել «Առաջ» կուսակցությունը։ Նրանք ստացել են 350 մանդատներ։

Ընտրակարգ
---------

Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավորներն ընտրվում են միամանդատ՝ մեծամասնական ընտրական կարգով։ Առաջին փուլում թեկնածուն կարող է հաղթանակ տանել այն ժամանակ, երբ ստանա ձայների բացարձակ մեծամասնությունը։

Այն ընտրատեղամասերում, որտեղ հաղթողն անմիջապես չի որոշվել, մեկ շաբաթ պետք է անցկացվի նոր արտահերթ ընտրություններ։ Այդ ընտրություններում հաղթող կճանաչվի ամենաշատ ձայներ հավաքած թեկնածուն։ Սակայն այդ ձայները պետք է լինեն ոչ պակաս, քան ընդհանուր քվեների 12․5 %-ը։

Թեկնածուներ
-----------

* Ժան-Քրիստոֆ Կամբադելիս՝ Սոցիալիստական կուսակցություն
* Ֆրանսուա Բարուեն՝ Հանրապետական կուսակցություն
* Լորան Պիեր՝ Կոմունիստական կուսակցություն
* Էդուարդ Ֆիլիպ՝ «Առա՛ջ, Ֆրանսիա» կուսակցություն
* Ժան-Լյուկ Մելանշոն՝ «Ապստամբ Ֆրանսիա» կուսակցություն

Տես նաև
-------

* Նախագահական ընտրություններ Ֆրանսիայում (2017)
* Խորհրդարանական ընտրություններ Մեծ Բրիտանիայում (2017)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ֆրանսիայում խորհրդարանական ընտրություններ են. Մակրոնն ակնկալում է իր կուսակցության հաղթանակը»։ *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան*։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 12
2. ↑  «Ֆրանսիայում խորհրդարանական ընտրություններ են»։ *www.irates.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 12
**Կարեն Վազգենի Զախարով** (հունիսի 21, 1976(1976-06-21), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Կարեն Զախարովը ծնվել է 1976 թվականի հունիսի 21-ին Տաշքենդում։ 1996-1998 թվականներին աշխատել է «Օրենբուրգ» պետական հեռուստառադիոընկերությունում՝ որպես ծրագրային ռեժիսոր։ 1998 թվականի կեսերից՝ MTV հեռուստատեսության ծրագրային ռեժիսոր։ 2000 թվականից ՏՆՏ հեռուստաընկերության «Հումորի հատընտիր» փաստագրական հաղորդաշարերի ռեժիսորն է։ Դրան զուգահեռ՝ 2002 թվականից աշխատել է ՆՏՎ հեռուստատեսությունում որպես «Պեպսի չարթ» միջազգային երաժշտական ծրագրի մոնտաժի ռեժիսոր։

Այնուհետև աշխատել է «Օստանկինո» հեռուստաընկերությունում, եղել է «Փաստագրական խուզարկու», «Առողջություն» և «Մարդը և օրենքը» հաղորդումների ռեժիսոր-բեմադրիչը։ Մասնակցել է «Կանգնի՛ր և գնա» նախագծի ստեղծմանը՝ կրկին որպես ռեժիսոր-բեմադրիչ։ «Բանտ․ Ֆեոդոր Սեչենյովի գործը», «Լյուբան, երեխաները և գործարանը․․․», «Մի՛ ծնվիր գեղեցիկ» սերիալների հեռուստատեսային ռեժիսորն է։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Ռեժիսոր

| Տարեթիվ | Ֆիլմ |
| --- | --- |
| 2017 | Սոկոլով-2 ուրիշ մայորը (ընթացքի մեջ է) |
| 2015 | Խնամակալը |
| 2014 | Ուրիշ մայոր Սոկոլովը |
| 2013 | «Տիկնիկավար» գործողությունը |
| 2011 | Հոր դուստրերը |
| 2011 | Նորություններ |
| 2010 | Стройбатя |
| 2010 | Վերջին ակորդը |
| 2010 | Բերիա։ Պարտություն |
| 2008-2010 | Ранетки |
| 2006 | Բանտ։ Ֆեոդոր Սեչենյովի գործը |
| 2006 | Եղբայրներ տարբեր ձևերով |
| 2005-2006 | Մի՛ ծնվիր գեղեցիկ |
| 2005-2006 | Լյուբան, երեխաները և գործարանը․․․ |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  ԿինոՊոիսկ (ռուս.) — 2003.
2. ↑  «Захаров Карен Вазгенович»։ kino-teatr.ru։ հունիսի 2, 2015։ Վերցված է հունվարի 1, 2017

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |

 |
Համաշխարհային իսլամական առաքելության մզկիթը Օսլոյում
Նորվեգիայում քրիստոնեությունից հետո, իսլամը տարածվածությամբ երկրորդ կրոնն է։ Ըստ 2016 թվականի հարցումի տվյալների 148 189 բնակիչ դավանում է իսլամ, որը կազմում է բնակչության մոտ 2,8 %-ը։ Նորվեգիայի մուսուլմանների մեծամասնությունը դավանում են իսլամի սուննի ուղղությունը, իսկ զգալի փոքրամանությունը շիա իսլամ։ Մուսուլմանների մոտ 55 %-ը ապրում են Օսլոյի և Աքերսհուսի ֆյուլքեներում։ Նորվեգական իսլամադավան բնակչության մեծամասնությունը գաղթականներ են, որոնց մեծ մասը նորվեգական պակիստանցիներ են։

Պատմություն
-----------

Իսլանդական տարեգրությունում նկարագրվում է 1260-ական թվականներին Նորվեգիայում Թունիսի դեսպանատան հիմնման մասին այն բանից հետո, երբ Հաքոն IV Ծեր թագավորը դեսպանատան հետ ընծաներ է ուղարկել սուլթանին։ Սակայն երկրի մուսուլման բնակչությունը նկատելի չի եղել մինչև XX դարի երկրորդ կեսը։ Իսլամադավան երկրներից Նորվեգիա ներգաղթը սկսել է ավելի ուշ, քան Արևմտյան Եվրոպայի այլ երկրներում, և սկսել է աճել միայն XX դարի 60-ական թվականներին։ Առաջին անգամ Նորվեգիայում մուսուլմանների թիվը գրանցվել է 1980 թվականին և կազմում էր 1006 մարդ։ Այս վիճակագրությունը հիմնված է եղել գրանցված կոնգրեգացիայի (եկեղեցական) տվյալների հիման վրա, իսկ այդպիսի ցածր ցուցանիշի պատճառը հանդիսացել է մուսուլմանների մեծ մասի մզկիթներում գրանցված լինելը։ 1990-ական թվականների վերջում իսլամը ծխականների թվով անցել է կաթոլիկ եկեղեցուն և հիսունականներին, դառնալով Նորվեգիայում կրոնական փոքրամասնություններից տարածված առաջին կրոնը։ 2004 թվականին մուսուլմանները ընդգրկված էին 92 տարբեր կոնգրեգրացիաներում, որոնցից 40-ը հիմնադրվել էին Օսլոյում և Աքերսհուսում։ 2010 թվականին Շվեդիայի Էրեբրու քաղաքից մի մուսուլման, Սաուդյան Արաբիայի միջոցներով, ցանկացել է Տրոմսյոյում մզկիթ կառուցել, սակայն Նորվեգիայի կառավարությունը չի թույլատրել, Սաուդյան Արաբիայի դավանանքի ազատության բացակայության պատճառով։

Բնակչություն
------------

2000 թվականին եղել է մոտավորապես 500 բնիկ նորվեգացիներ, ովքեր սկսեցին դավանել իսլամ։ Մնացած մուսուլմանները մի շարք երկրներից առաջին կամ երկրորդ սերնդի գաղթականներ են։

| Ծագման երկիրը | Քանակ (2008 թվական) |
| --- | --- |
| Պակիստան | 30 134 |
| Սոմալի | 27 881 |
| Իրաք | 21 795 |
| Բոսնիա և Հերցեգովինա | 15 649 |
| Իրան | 15 134 |
| Թուրքիա | 15 003 |
| Նոր հավատքի եկածներ | 900-ից մինչև 1000 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cesari, 2014, էջ 393
2. ↑  Nielsen, Akgönül, էջ 308
3. ↑  Daugstad Gunnlaug, Østby Lars (2009)։ «Et mangfold av tro og livssyn» [A variety of beliefs and denominations]։ *Det flerkulturelle Norge* (Norwegian)։ Statistics Norway։ Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 18
4. ↑  Cited by Jorgen Nielsen (ed.), "Islam in Denmark: The Challenge of Diversity," Lexington Books (December 21, 2011), pg. 53. 978-0739150924.
5. ↑  Source: Statistics Norway Archived January 12, 2009, at the Wayback Machine.
**Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվա** (պորտ.՝ Luiz Inácio Lula da Silva, հոկտեմբերի 27, 1945(1945-10-27), Կաետես, Պերնամբուկու, Բրազիլիա), բրազիլացի պետական և քաղաքական գործիչ, Բրազիլիայի նախագահ 2003 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2011 թվականը։ 2022 թվականի համընդհանուր ընտրություններում երրորդ անգամ ընտրվել է Բրազիլիայի նախագահ և կստանձնի այդ պաշտոնը 2023 թվականի հունվարի 1-ին։

Բրազիլիայի աշխատավորական կուսակցության համահիմնադիր և պատվավոր նախագահն է։ Հինգ անգամ մասնակցել է նախագահական ընտրություններին, որոնցից երեքում ձախողվել է՝ 1989, 1994 և 1998 թվականներին։ 2002 թվականին ընտրվել է նախագահ, իսկ 2006 թվականին վերընտրվել այդ պաշտոնում։

2017 թվականին Սիլվան մեղավոր է ճանաչվել կոռուպցիայի և փողերի լվացման մեջ և դատապարտվել 9,5 տարվա ազատազրկման, դառնալով առաջին նախագահը Բրազիլիայի պատմության մեջ, որը քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել երկրի նոր սահմանադրության ընդունումից հետո։ 2021 թվականի ապրիլին դատավճիռն անվավեր է ճանաչվել Բրազիլիայի գերագույն դատարանի կողմից։

Կենսագրություն
--------------

Լուիս Ինասիու դա Սիլվան ծնվել է 1945 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Բրազիլիայի Կաետես քաղաքում։ Եղել է Արիստիդիս Ինասիու դա Սիլվայի և Էդրիդիս Ֆերեյրա դի Մելուի ընտանիքի ութ երեխաներից յոթերորդը։ Նրա ծնունդից երկու շաբաթ հետո վերջինիս հայրը տեղափոխվել է Սանտուս։ 1952 թվականի դեկտեմբերին, այն ժամանակ, երբ Լուիսը ընդամենը յոթ տարեկան էր, նրա մայրը որոշեց տեղափոխվել Սանտուս՝ ամուսնու մոտ։ Հասնելով տեղ բացահայտվեց, որ իր Լուիսի հայրը Սանտուսում ստեղծել է երկրորդ ընտանիք՝ և երկու ընտանիքները ստիպված եղան ապրել միմյանց հետո։ Շուտով ապագա նախագահի հայրը դարձավ հարբեցող և 1978 թվականին մահացավ։

Լուիս Ինասիու դա Սիլվան երբեք հաջորդական և համակարգված կրթություն չի ստացել։ Մինչև տաս տարեկանը նա չի կարողացել կարդալ և գրել, քանի որ չորրորդ դասարանից ստիպված է եղել լքել դպրոցը և ընտանիքի կարիքները հոգալու համար 12 տարեկանից սկսել է աշխատել։ Նրա աշխատանքային կյանքը սկսվել է 12 տարեկանում, երբ վերջինս աշխատանքի ընդունվեց մի փողոցային վաճառականի մոտ, ով կոշիկ էր վաճառում։ 14 տարեկան Լուիսն աշխատանքի է ընդունվել պղնձի վերամշակման գործարանում։

19 տարեկան հասակում նա կորցրել է իր ձախ ձեռքի ճկույթը՝ դժբախտ պատահարի հետևանքով։ Ձեռքի մատը կորցնելուց հետո նա դիմել է մի քանի հիվանդանոցների, սակայն որևէ արձագանք չի ստացել։ Բրազիլիայում դիկտատուրայի հաստատումից հետո Լուիսը փոխեց իր քաղաքական հայացքները՝ դառնալով ձախակողմյան ընդդիմադիր ուժ։

1969 թվականին նա ամուսնացել է Մարիա դի Լուրդիսի հետ, ով նույն տարում մահանում է հեպատիտից։ 1974 թվականին Լուիսն ամուսնացել է Մարիզե անունով մի այրու հետ, որից հետագայում ունենում է երեք որդի (բացի այդ, Մարիզան առաջին ամուսնությունից ուներ մեկ որդի)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. ↑  Ex-Leader Says Brazil Won’t Follow China’s Low-Wage Model
5. 1 2  «Բրազիլիայի նախկին նախագահը 9,5 տարվա ազատազրկման է դատապարտվել»։ *hraparak.am*։ Վերցված է 2017-07-14
**Կարինե Արմենյանց** (սեպտեմբերի 11, 1954(1954-09-11)), խորհրդային և հայկական կինոյի դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Կարինե Արմենյանցը ծնվել է 1954 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ 1978 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը՝ Ալեքսեյ Բատալովի արվեստանոցը։ Աշխատել է Երևանի դրամատիկական թատրոնում։ 1980-ական թվականներին ստաժավորում է անցել Միխայիլ Ուլյանովի մոտ՝ Վախթանգովի անվան թատրոնում։

1989 թվականից բնակվում է Միացյալ Նահանգներում։ Անդամակցում է ԱՄՆ Կինոդերասանների գիլդիային։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի | Ֆիլմ | Դեր |
| --- | --- | --- |
| 1981 | Առո՛ղջ եղիր, սիրելի՛ս |  |
| 1980 | Վերահսկիչ շերտ | Մագդա |
| 1979 | Լավագույն ֆիլմ |  |
| 1975 | Գարնանային երկար օր |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Каринэ Арменянц»։ *Кино-Театр.РУ*։ Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 12

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
**Իսլանդիայի օրհներգ** (իսլ.՝ Lofsöngur, թարգմանաբար նշանակում է հիմն (օրհներգ)։ Հայտնի է նաև «Մեր երկրի Աստված» (իսլ.՝ Ó Guð vors lands) վերնագրով։

Պատմություն
-----------

Իսլանդիայի օրհներգը գրվել է 1874 թվականին։ Խոսքերի հեղինակը քահանա Մատտիաս Էոխումսսոնն է։ Երաժշտությունը հեղինակել է Սվեյնբյորն Սվեյնբյորնսսոնը։ Բնագիրը 3 տուն ունի, բայց ավելի հաճախ կատարվում է միայն առաջին տունը։

Բնօրինակ տեքստ
--------------

Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!  

Vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn!  

Úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans  

þínir herkarar, tímanna safn.  

Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár  

og þúsund ár dagur, ei meir:  

eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,  

sem tilbiður guð sinn og deyr.  

Íslands þúsund ár,  

eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,  

sem tilbiður guð sinn og deyr.  

  

Ó, guð, ó, guð! Vér föllum fram  

og fórnum þér brennandi, brennandi sál,  

guð faðir, vor drottinn frá kyni til kyns,  

og vér kvökum vort helgasta mál.  

Vér kvökum og þökkum í þúsund ár,  

því þú ert vort einasta skjól.  

Vér kvökum og þökkum með titrandi tár,  

því þú tilbjóst vort forlagahjól.  

Íslands þúsund ár,  

voru morgunsins húmköldu, hrynjandi tár,  

sem hitna við skínandi sól.  

  

Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!  

Vér lifum sem blaktandi, blaktandi strá.  

Vér deyjum, ef þú ert ei ljós það og líf,  

sem að lyftir oss duftinu frá.  

Ó, vert þú hvern morgun vort ljúfasta líf,  

vor leiðtogi í daganna þraut  

og á kvöldin vor himneska hvíld og vor hlíf  

og vor hertogi á þjóðlífsins braut.  

Íslands þúsund ár,  

verði gróandi þjóðlíf með þverrandi tár,  

sem þroskast á guðsríkis braut.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Silk Mark (July 1, 2016)։ «Go Iceland!»։ *The Gazette* (Colorado Springs)։ Religion News Service։ Արխիվացված է օրիգինալից April 25, 2017-ին։ Վերցված է April 26, 2017
2. ↑  Mather Victoria (May 27, 2016)։ *Iceland has a very special kind of beauty and you don't always have to look up to see it*։ *Iceland Magazine*։ Արխիվացված է օրիգինալից April 26, 2017-ին։ Վերցված է April 26, 2017

Արտաքին հղումներ
----------------

* Музыка гимна (без слов)
* Гимн Исландии

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Իդա (Անահիտ) Ադամյանց** (անգլ.՝  Ida Adamoff, հունիսի 26, 1910(1910-06-26), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 5, 1993(1993-06-05), Փարիզ), հայ առաջին պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհին։ Իդա Վարդանի Ադամյանցը (Ադամովա)` հայազգի առաջին պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհին է, որը մասնակցել է միջազգային պաշտոնական մրցաշարերին, այդ թվում նաև հանրահայտ Ուիմբլդոնի մրցաշարին և Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնությանը։

Կենսագրություն
--------------

Իդա Ադամյանցը ծնվել է պետական ծառայող Վարդան Ադամյանցի ընտանիքում։ Բոլշևիկյան հեղաշրջումից հետո, 1918 թվականին մեծահարուստ Ադամյանցների գերդաստանը հեռանում է Ռուսաստանից և հաստատվում Փարիզի Պասսի արվարձանում։ 1926 թվականի գարնանը թենիսիստների մի փոքր խումբ, ժամանակին էլիտար համարվող «Սանկտ Պետերբուրգի մարզական խմբակի» անդամները, վարձակալում են երկու մարզադաշտ` «Մամեբի» ակումբի տարածքում, որը գտնվում էր Փարիզի Կուրբևուա արվարձանում, և շուտով Մեծ իշխան Դմիտրի Պավլովիչի գլխավորությամբ ստեղծում են այստեղ լաուն-թենիսի ակումբ։ Դա առաջին ռուսական թենիսի ակումբն էր ոչ միայն Փարիզում, այլև ողջ ռուսական սփյուռքում։ Իդա Ադամյանցը ևս հաճախում է այդ խմբակը։ Նա շատ արագ յուրացնում է թենիսի հմտությունները և 1928 թվականին դառնում արտերկրում Ռուսաստանի անդրանիկ առաջնության հաղթողը՝ եզրափակիչում պարտության մատնելով բազմափորձ Սոֆյա Պետրոկոկինոյին՝ անցյալում Մոսկվայի բազմակի չեմպիոնուհուն։ Երկու տարի անց արդեն Իդան հաղթում է Էվիան-լե-Բլեյնի ուժեղ մասնակիցներ ունեցող մրցաշարում՝ մենախաղում և խառը զուգախաղում, այնուհետև Մոնտե Կառլոյում նվաճում մինչև 21 տարեկան թենիսիստների Երիտասարդական գավաթը։ Դրանից հետո անհրաժեշտություն ծագեց փոխելու փախստականների համար նախատեսված իր նանսենյան անձնագիրը, քանզի դրանով չէր կարող Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս մասնակցել միջազգային մրցումներին։

1930-ականների սկզբից Իդա Ադամյանցը դասվում է արդեն Ֆրանսիայի լավագույն թենիսիստուհիների շարքին։ Այդ ժամանակահավածում Իդան մշտապես մասնակցել է բազմաթիվ եվրոպական երկրների բաց առաջնությունների։ Նրա ամենախոշոր նվաճումներն են հանդիսացել` 1929 և 1930 թթ. Իսպանիայի բաց առաջնության հաղթող, 1931 թվականին՝ Հոլանդիայի և Բեռլինի, 1932 թվականին՝ Իտալիայի և Ռումինիայի բաց առաջնությունների հաղթող։ Ուիմբլդոնի և Ռոլան Գարոսի՝ Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնության մրցաշարերում, մենախաղում հասել է մինչև 3-րդ փուլ, Ռոլան Գարոսի զուգախաղերում մինչև եզրափակիչ։

1935 թվականին Իդա Ադամովան ամուսնանում է ֆրանսիացի գրող և հրապարակախոս Կլոդ Բուրդեի հետ և ունենում երեք զավակ՝ երկու որդի և մեկ դուստր։ Իր մարզական կարիերան Ադամովան ավարտում է 1930-ականների վերջին, սակայն ակտիվ սպորտից չի հեռանում. հայտնի է, որ նա որոշ ժամանակ աշխատել է որպես մարզիչ։ Իդա Ադամյանց-Ադամովան մահացել է 1993 թվականին, 82 տարեկանում։ Թաղված է Փարիզում, Պասսիի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Douglas Johnson (մարտի 23, 1996)։ «Obituary: Claude Bourdet»։ *The Independent*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Players Archive Ida Adamoff
* delpher.nl(չաշխատող հղում)
* gallica.bnf.fr
* delpher.nl/
* independent.co.uk
**Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Սոֆիայի կամերային նվագախումբ** (բուլղար․՝ Камерен оркестър на Общоарменския благотворителен съюз), սիմֆոնիկ կամերային նվագախումբ է, որի նպատակը հայկական և բուլղարական մշակույթների և դասական և ժամանակակից երաժշտության ժողովրդականացումն է։ Դիրիժորը և գեղարվեստական ղեկավարը մինչև 2017 թվականը Բեդրոս Փափազյանն էր։

Գործունեություն
---------------

Կամերային նվագախումբը ստեղծվել է 2006 թվականին՝ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության ստեղծման 100-ամյակին։ Նվագախմբի ստեղծման գաղափարի հեղինակը ՀԲԸՄ Սոֆիայի մասնաճյուղի նախագահ՝ Սոնյա Բեդրոսյան Ավակյանն է։ Նվագախումբը հանդես է գալիս համերգներով և շրջագայություններով, կատարում և ձայնագրում է դասական և ժամանակակից երաժշտություն։

Խաղացանկ
--------

Նվագախմբի խաղացանկը ներառում է դասական երաժշտության գլուխգործոցներ, բուլղարական և հայկական երաժշտություն, ժամանակակից համաշխարհային երաժշտության օրինակներ։ Նվագախումբը կատարել է Վելիսլավ Զաիմովի «Մեդիտատիվ երաժշտություն» ստեղծագործությունը, Գեորգի Անդրեևի «Փյունիկ» կամերային սիմֆոնիան, Արթին Պոտուրլիանի «Ծիրանի շնչով» ստեղծագործությունը, Գրիգոր Պալիկարովի «Էլեգիան», Սիմեոն Շերևի «Հայկական սյուիտը», Վլադիմիր Ջամբազովի նվագախմբի համար հարմարեցված հայկական ժողովրդական «Հինգալա», «Ով սիրուն», «Հոյ նազան» երգերը, Թեոդոսի Սպասովի «Հայկական մոտիվներով սյուիտը», Արամ Խաչատրյանի, Ալեքսանդր Հարությունյանի, Էդվարդ Միրզոյանի, Կոմիտասի, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի և ժամանակակից կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ։

Կատարողներ
----------

Նվագախմբի համերգներին մասնակցել են միջազգային ճանաչում ունեցող կատարողներ, դաշնակահարներ՝ Մեծ Բրիտանիայից Սարգիս Զաքարյանը, Իսպանիայից Սոֆյա Մելիքյանը, ԱՄՆ-ից Հայկ Արսենյանը և Սիլվի Զաքարյանը, Գերմանիայից Մաքրուհի Հագելը և Վեսելին Պարաշկևովը, Ֆրանսիայից Բոժիդար Բրատոևը, Ավստրիայից Իվան Դիմիտրովը, թավջութակահարներ՝ Ավստրիայից Թորգոմ Պարսամյանը, Հայաստանից Վաչե Հովեյանը, երգչուհի Լուսինե Դանիելյանը, Լիբանանից՝ իտառահար և ուդահար Ֆադի Ռաշիդը։ Համատեղ ելույթ են ունեցել նաև «Բելտանգո» համույթը Սերբիայից, Մակեդոնիայից ջազմեն Դավիթյան եղբայրները, Երևանի երաժշտական ավագ դպրոցի սաները, Սիլվա Մխիկյանի գլխավորությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Нашата биография»։ sco.agbubg.org։ Վերցված է 2 Հունվար 2019 (չաշխատող հղում)
Իսպանիայի դրոշի կառուցվածքը։
**Իսպանիայի դրոշը** իրենից ներկայացնում է երեք հորիզոնական շերտեր ունեցող ուղղանկյուն պաստառ, կարմիր, ոսկեգույն, և կարմիր գույներով (վերևից ներքև), ոսկեգույն շերտը կրկնապատում է կարմիր շերտերին։ Դրոշի լայնքը և երկայնքը *2։3* հարաբերակցությունով է։

Լեգենդ
------

Այս դրոշի գույների խորհրդանշական նշանակությունը լեգենդը կապում է նրա ծագման հետ։ Ըստ ավանդության՝ Արագոնի թագավորներից մեկը ցանկացավ ունենալ սեփական դրոշը։ Ուսումնասիրելով դրոշների բազմաթիվ նախագծեր, նա կանգ առավ հարթ ոսկե պաստառին։ Այնուհետև նա հրամայեց բերել կենդանական թարմ արյուն, երկու մատները թաթախեց արյան մեջ, և անցկացրեց դեղին պաստառի վրա․ արդյունքում ստացվեց երկու կարմիր շերտ։

Պատմություն
-----------

Իսպանիայի դրոշն իր ներկա տեսքով գոյություն ունի 1785 թվականից, երբ թագավոր Կառլոս III Բուրբոնը իսպանական ռազմանավերին հրամայեց օգտագործել նշաններ, որոնք թույլ էին տալիս այլ պետությունների նավերը տարբերել․ սպիտակը Իսպանիայի ծովային թագավորական դրոշակն է՝ Բուրբոնների տան գերբով զարդարված։ Այդ օրվանից կարմիր և դեղին գույները ավանդաբար ասոցացվում են Իսպանիայի հետ, չնայած որպես պետական գույներ նրանք ընդունվել են 1927 թվականին։

1931 թվականին հռչակվեց հանրապետություն և ընդունվեց նոր դրոշ, որն իրենից ներկայացնում էր ուղղանկյուն պաստառ՝ երեք հավասարամեծ շերտերով՝ կարմիր, դեղին և ծիրանագույն։ Սակայն 1939 թվականին գեներալ Ֆրանսիսկո Ֆրանկոյի ռազմական ապստամբությունը վերջնականապես վերջ դրեց հանրապետությանը, և դեղին-կարմիր դրոշը, որը ձևականորեն հաստատվել էր 1936 թվականին, քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո վերականգնվեց։

Ժամանակակից զինանշանային տարբերակով դրոշը պաշտոնապես ընդունվել է 1981 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Flag of Spain»։ Encyclopædia Britannica։ Վերցված է Սեպտեմբեր 15, 2015

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Եվրոպայի երկրների դրոշներ |
| --- |
|  |
| Երկրներ | Ադրբեջան1 • Ալբանիա • Անդորրա • Ավստրիա • Բելառուս • Բելգիա • Բոսնիա և Հերցեգովինա • Բուլղարիա • Գերմանիա • Դանիա • Էստոնիա • Թուրքիա¹ • Իռլանդիա • Իսլանդիա • Իսպանիա • Իտալիա • Լատվիա • Լեհաստան • Լիխտենշտայն • Լիտվա • Լյուքսեմբուրգ • Խորվաթիա • Կիպրոս² • Հայաստան2 • Հունաստան • Հունգարիա • Ղազախստան¹ • Մալթա • Մակեդոնիա • Մեծ Բրիտանիա • Մոլդովա • Մոնակո • Նիդերլանդներ • Նորվեգիա • Շվեդիա • Շվեյցարիա • Չեխիա • Չեռնոգորիա • Պորտուգալիա • Ռուսաստան¹ • Ռումինիա • Սան Մարինո • Սերբիա • Սլովակիա • Սլովենիա • Վատիկան • Վրաստան¹ • Ուկրաինա • Ֆինլանդիա • Ֆրանսիա |  |
|  |
| Կախյալ տարածքներ | Ակրոտիրի և Դեկելիա • Ալանդյան կղզիներ • Ջերնսի • Ջիբրալթար • Ջերսի • Մեն կղզի • Ֆարերյան կղզիներ • Սվալբարդ • Յան Մայեն |
|  |
| Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչվածպետություններ | Աբխազիա3 • Կոսովո4 • Արցախ • Մերձդնեստր • Հյուսիսային Կիպրոս5 • Հարավային Օսիա³ |
|  |
| ¹ Գտնվում է նաև Ասիայում: ² Մշակութային առումով մտնում է Եվրոպայի կազմի մեջ, սակայն աշխարհագրականորեն Ասիայի: ³ Ճանաչված է ՄԱԿ-ի 4 պետություն-անդամների կողմից: 4 Ճանաչված է ՄԱԿ-ի 60 պետություն-անդամների կողմից: 5 Ճանաչել է Թուրքիան: |

 |
**Կազակ Բուլանովի ալրաղաց** (ռուս.՝ Мельница казака Буланова), ՌԴ Դոնի Ռոստովի Ազով քաղաքի XX դարի արդյունաբերական ճարտարապետության պահպանված եզակի համալիրներից մեկը։

Պատմություն
-----------

Ալրաղացը կառուցվել է 1905 թվականին Գիմնազիչեսկայա փողոցի (այժմ` Խաղաղության փողոց) և Կիրսանովսկայա նրբանցքի (այժմ`Զոյա Կոսմոդեմյանսկայայի պողոտա) խաչմերուկում։ Բայց որպես մասնավոր սեփականություն նրա մասին առաջին հիշատակումը վերաբերում է 1912 թվականին։ Շենքը պատկանել է կազակ Ն. Ն. Բուլանովին։

1925 թվականին ալրաղացի տարածքում շոգեմեքենա տեղակայելու համար կառուցվել է միահարկ շենք։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ալրաղացը մասնակիորեն քանդվել և կողոպտվել է։ Վերականգնողական աշխատանքներն ավարտվել են 1952 թվականին։

Նոր ալրաղացի կազմում են տարբեր ժամանակահատվածների (1950-1980 թվականների) երեք տեսակի շինություններ։ Ալրաղացային համալիրի գերիշխող տարր է հենց ալրաղացն է։ Շենքի արևմտյան ճակատին (Խաղաղության փողոցի կարմիր գծի երկայնքով) հարում է երկհարկանի աղյուսե շինություն։ Հյուսիսային ճակատի կողմից գտնվում է մեքենասրահի միահարկ աղյուսե շենքը, որն ունի բարդ հատակագիծ։ Ալրաղացի ճակատի գեղարվեստական ձևավորման մեջ առկա են կոմպոզիցիոն հնարքներ և ճարտարապետական դեկոր, որոնք բնորոշ են էկլեկտիզմի ռացիոնալիզատորական ուղղությանը` աղյուսային ոճին։

2000 թվականին Ռոստովի մարզի վարչակազմի որոշմամբ հուշարձանը ստացել է *տեղական նշանակության հուշարձանի* կարգավիճակ և անցել պետական պահպանության տակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Администрация города Азова - Мельница казака Буланова»։ gorodazov.ru։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 24
**ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտ**, գիտահետազոտական ինստիտուտ Երևանում։ Հիմնադրվել է 1935 թվականին, ՀԽՍՀ ԺԿԽ-ին կից և 1936 թվականին մտել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի (1943-1991 թթ․՝ ՀԽՍՀ ԳԱ) մեջ։ Ունի Հայաստանի երկրաբանության և հնէաբանության, պետրոլոգիայի և միներալոգիայի, հրաբխականության, օգտակար հանածոների, փորձարարական երկրաբանության, մաթեմատիկական երկրաբանության, տեկտոնիկայի, երկրաքիմիայի, ջրաերկրաբանության, երկրամեխանիկայի և աշխարհագրության բաժիններ, բացարձակ երկրաժամանակագրության, միներալոգիական, քիմիական, ռենտգենակառուցվածքային, սպեկտրալ, էլեկտրոնային մանրադիտակի, ջրաքիմիական լաբորատորիաներ, արհեստանոցներ, մշտական գիտահետազոտական բազաներ Քաջարանում և Կապանում, Ախթալայում, Վարդենիսում, երկրաբանական թանգարան՝ Երևանում։ Ուսումնասիրում է Հայաստանի երկրաբանական կառուցվածքը և օգտակար հանածոները՝ մետաղային և ոչ մետաղային հանքային հումքը, շինանյութերն ու զարդաքարերը, ջրային ռեսուրսները։ Գիտակազմակերպչական աշխատանքները իրականացնում են ընդհանուր և խնդրային գիտական խորհուրդները։

Պատկերասրահ
-----------

* Հովհաննես Կարապետյանի անվան երկրաբանական թանգարանՀովհաննես Կարապետյանի անվան երկրաբանական թանգարան
* Երկրաբանական թանգարանի Արա Ցոլակի Դիլդիլյանի անվան միներալների սրահԵրկրաբանական թանգարանի Արա Ցոլակի Դիլդիլյանի անվան միներալների սրահ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GRID Release 2017-07-12 — 2017-07-12 — 2017. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5203408.V1
2. ↑  Armenia National Academy of Sciences of։ «National Academy of Sciences of Armenia»։ *www.sci.am*։ Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի պաշտոնական կայքը Archived 2014-10-02 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 615)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լունաչարսկու փողոց (այլ կիրառումներ)

**Լունաչարսկու փողոց** (ռուս.՝ Улица Луначарского, մինչև 1929 թվականը՝ Վասնեցովսկայա), գտնվում է Եկատերինբուրգ քաղաքի կենտրոնում, Չելյուսկինցիների փողոցի և Իսետ գետի ձախ ափի միջև, Ջուլհակների փողոցի մոտակայքում։ Հատում է քաղաքի Երկաթուղայինների, Կիրովի, Հոկտեմբերյան վարչական շրջանների տարածքը։ Փողոցը հյուսիսից հարավ ձգվում է շուրջ 4620 մետր։ Փողոցին ներկայիս անվանումը տրվել է ի պատիվ Անատոլի Վասիլևիչ Լունաչարսկու։

Պատմություն և տեսարժան վայրեր
-----------------------------

Վասնեցովսկայա փողոցի շինարարությունը սկսվել է 19-րդ դարի առաջին քարորդում (քաղաքի նախագծում նշվում է 1804 թվականը)։ Մինչև 19-րդ դարի կեսերը փողոցը համարվում էր քաղաքամերձ։ Նախահեղափոխական Եկատերինբուրգում փողոցը անցնում էր Սեննայա և Նոչլեժնայա հրապարակների մերձակայքով։ Փողոցի կառուցապատման մեջ առանձնանում էին Եկատերինբուրգի բարեգործական ընկերության մանկատան շենքը (ճարտարապետ՝ Ս. Ս. Կոզլով), Սուրբ Խաչ եկեղեցին, Օրովայսկի զորանոցների համալիրը (ճարտարապետ՝ Միխայիլ Մալախով), Կ. Ա. Բատանոգովի առանձնատունը (ճարտարապետ Մ. Լ. Ռեուտով), ժողովրդական դպրոցի շենքը (ճարտարապետ` Չապլից)։ Փողոցում տեղակայված էին նաև Պ. Ի. Լիպատովի փայտավերամշակման գործարանը և Մ. Ն. Գուշչինի ներկարարական արվեստանոցը։

Լունաչարսկու փողոցի ճարտարապետական տեսքի վրա էական ազդեցություն են թողնում Սպաների շրջանային տունը, չեկիստների քաղաքի բնակելի շենքերի արևմտյան ճակատը, Արդյունաբերողների տան արևելյան ճակատը, Եկատերինբուրգի կենդանաբանական այգու նոր համալիրի արևելյան ճակատը, ճարտարապետ Մ. Պ. Մալախովի տունը։ 2010 թվականին փողոցում տեղակայված են Օկտյաբրսկի վարչական շրջանի վարչակազմի շենքը, ՍՊՌՀԸ-ը, ֆինանսա-իրավաբանական քոլեջը, ՃՇՌԱ-ի Ուրալյան բաժանմունքը, Կինոյի տունը, «Ուրալսիստեմ» ձեռնարկությունը, Առևտրի և իրավունքի ուրալյան ինստիտուտը, Լ. Պաշևիչի նորաձևության ստուդիան, Համայնքային հանրակրթական հաստատության « Ս. Պ. Դյագիլևի անվան № 8 լիցեյը»։

2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին վերակառուցումից հետո բացվեց Լունաչարսկու և Լենինի փողոցների խաչմերուկը։ Լունաչարսկու փողոցն անցնում է օղակաձև մայրուղու ներքին տարածքով։ Խաչմերուկում ավտոմոբիլային և հետիոտնային երթևեկությունը կարգավորելու նպատակով տեղադրված են լուսանշաններ, որոնք նախկինում չկային։ Այս դեպքում խաչմերուկում պահպանվել է տրամվայի գծի օղակաձև հատվածը։

Գրականություն
-------------

* *Зорина Л. И. Слукин В. М.* Улицы и площади старого Екатеринбурга. — Екатеринбург: «Баско», 2005. — 256 с. — ISBN отсутствует
* *Рабинович Р. И. Шерстобитов С. Л.* Улицы Свердловска. — 2-е издание. — Свердловск: Средне-Уральское книжное издательство, 1965. — 25 000 экз.
* *Худякова М. Ф.* Улицы Екатеринбурга. — Екатеринбург: Средне-Уральское книжное издательство, 2003. — 336 с. — ISBN 5-7529-0048-4

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Слукин В. М. Луначарского, ул. // Энциклопедия Екатеринбурга [Электрон. ресурс] : электронная энциклопедия. — Электрон. дан. и прогр. — Екатеринбург. : ИИиА УрО РАН, год не указан. — 1 электрон. опт. диск (CD-ROM)
2. ↑  «Александр Якоб: движение на перекрестке Ленина - Луначарского запущено в полном объеме» (ռուսերեն)։ Официальный портал Екатеринбурга։ Վերցված է 2018-02-25
**ՀՀ ԳԱԱ Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոն**, գիտահետազոտական կենտրոն Երևանում։

Պատմություն
-----------

«Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը ստեղծվել է 1989 թվականին, իսկ 1993 թվականից անցել է ինքնուրույն հաշվեկշռի՝ որպես առաջատար գիտահետազոտական կազմակերպություն, որը կատարում է կիրառական և հիմնարար հետազոտություններ էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի պահպանության բնագավառում։

Գործունեության ոլորտներ
-----------------------

Էկոկենտրոնում իրականացվող միջդիսցիպլինար հետազոտություններն ուղղված են տարածքի էկոլոգիական իրավիճակի համալիր գնահատմանը և էկոլոգիական փորձաքննության գիտամեթոդական հիմունքների մշակմանն ու բնական ռեսուրսների կառավարման գործընթացների օպտիմալացմանը։ Էկոկենտրոնի կառուցվածքն իր մեջ ընդգրկում է պրոբլեմային կողմնորոշված բաժիններ, լաբորատորիաներ և գիտական խմբեր, որոնք իրականացնում են հետազոտություններ հետևյալ բնագավառներում՝

* շրջակա միջավայրի երկրաքիմիա
* կենսաերկրաքիմիական ցիկլեր
* կենսամոնիթորինգ
* կենսաէներգետիկա, կերային ռեսուրսներ
* լանդշաֆտների և բնական ռեսուրսների գնահատում և քարտեզագրում՝ կիրառելով ԱՏՀ և հեռազննման տեխնոլոգիաները
* համակարգչային տեխնոլոգիաներ և տվյալների բազաներ՝ բնության պահպանության բնագավառում
* սննդային շղթաների ռիսկի գնահատում

Էկոկենտրոնի լաբորատորիաները կիրառում են ատոմաաբսորբցիոն, մասս-սպեկտրոմետրիկ-գազախրոմատոգրաֆիկ, ռենտգեն-ֆլյուորեսցենտային, սպեկտրա-ֆոտոմետրիկ, ռադիոմետրիկ, կոլորիմետրիկ, քիմիական և տարրալուծման մի շարք այլ մեթոդներ։

Գիտակրթական գործունեություն
---------------------------

2010 թվականին Էկոկենտրոնում ստեղծվել է ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոնի «Բնօգտագործում և բնապահպանություն» մասնագիտությամբ մագիստրատուրայի ամբիոնը։ 2011 թվականին հիմնվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Կրթություն հանուն կայուն զարգացման» ամբիոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Armenia National Academy of Sciences of։ «National Academy of Sciences of Armenia»։ *www.sci.am*։ Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28
2. ↑  ՀՀ ԳԱԱ Բնական գիտությունների բաժանմունք, Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոն