Նիկոլայ Գոգոլի մահվան մի քանի վարկած կա։

Ըստ Գոգոլի մահվան ընդունված տարբերակի 1852 թվականի փետրվարի 18-ին նա պառկել է անկողնում և ընդհանրապես հրաժարվել է սնունդից։ Փետրվարի 20-ին բժշկական կոնսիլիումը որոշել է Գոգոլի հարկադիր բուժումը, որի արդյունքը եղել է վերջնական ուժերի կորուստը, երեկոյան նա ընկել է անմարդկային վիճակի մեջ, իսկ փետրվարի 21-ի գիշերը մահացել է։

Վարկածներ հիվանդության մասին
----------------------------

Հայտնի ներքին կլինիցիստ և հոգեբույժ Վ. Ֆ. Չիժը (1855-1922) «Փիլիսոփայության և հոգեբանության հարցեր» ամսագրում (1903-1904 թվականներ) տեղադրել է «Ն. Վ. Գոգոլի հիվանդությունը» ընդարձակ հոդված, որտեղ գրողի կենսագրության վիճելի փաստերի ըմբռնումը շարադրել է ժամանակակից հոգեբուժության տեսանկյունից։ Ըստ Չիժայի՝ Գոգոլի հոգեկան հիվանդության նախադրյալները դրսևորվել են դեռևս վաղ պատանեկության տարիներին, իսկ վերջնական տեսքով հիվանդությունը հայտնաբերվել է նրա մահվանից տասը տարի առաջ։

> 
> 
> «1841 թվականին Գոգոլի մոտ վերջնականապես ձևավորվեցին մեծության զառանցանքային գաղափարներ, որոնց սաղմերն արդեն պատանեկության տարիներին էին, և որոնք ամբողջ կյանքի ընթացքում աստիճանաբար բյուրեղացան և պարզաբանվեցին, մինչև ի վերջո, հիվանդության սրացման ազդեցության տակ 1840 թվականին հասնեն լիության և ավարտվածության»։

Մահվան վարկածներ
----------------

«Գոգոլը մահվան անկողնում», նկարիչ Վ․ Ա․ Ռաչինսկի, 1852 թվականի փետրվարի 22
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ Գոգոլը լեթարգիական քնով է քնել, քանի որ նրա աճյունների արտաշիրմումից հետո որոշ ականատեսներ կարծում էին, որ գրողի կմախքը դագաղի մեջ անբնական դրություն է ընդունել։ Լեթարգիական քնի վարկածը հերքում են քանդակագործ Նիկոլայ Ռամազանովի հուշերը։

Ըստ մեկ այլ վարկածի, Գոգոլի մահը կապված է նրա կողմից ամբողջ մարմնական ապաշխարհումը մերժելու հետ, ինչի հետևանքով նա, ըստ պատմաբան Ա.Վ. Կարտաշևի, «իրեն սովամահ է արել սպիրիտուալիզմի սխրանքի մեջ»։

Կա տեսակետ, որ գրողը մահացել է հյուծման պատճառով ավելորդ ասկետիզմի հետևանքով առաջացած հոգեկան հիվանդությունից։ Հոգեբուժության պրոֆեսոր Դ. Ե. Մելեխովը կարծում է, որ գրողը ենթարկվել է մանիկալ-դեպրեսիվ պսիխոզի կամ նոպայի, շիզոֆրենիայի, որն արտահայտվել է կրոնական անառողջ ձևով։ Մելեխովի կարծիքով՝ գրողը մահացել է, քանի որ հիվանդությունը, որով տառապել է Գոգոլը, դեռ չհայտնաբերված է եղել և բժիշկները չեն իմացել, թե ինչպես բուժեն այն։

Վ. Ա. Վորոպաևը հերքում է այդ տեսակետը՝ պնդելով, որ գիտնականը սխալ է մեկնաբանել գրողի մահը։ Վորոպաևի կարծիքով, Գոգոլի կրոնական ապրումները առողջ էին և կապ չունեին նրա մահվան հետ։ Մասնավորապես, քննադատելով Մելեխովի կարծիքը, Վորոպաևը պնդել է․

> 
> 
> Մենք տեսնում ենք, թե ինչպես է հոգեբույժ-գիտնականը, հիմնվելով երրորդ ձեռքից ստացված տեղեկությունների վրա, կրկնում է այն տարածված կարծիքը, թե իբր Գոգոլը իրեն սովամահ է արել։ Մինչդեռ դոկտոր Ալեքսեյ Տերենտևիչ Տարասենկովը, որը հետևում էր Գոգոլին իր մահվանից առաջ, վկայում է (և մյուս հուշագրությունները հաստատում են դա), որ Գոգոլը դադարել է սնունդ ընդունել և անկողին մտնել մահվանից ընդամենը երեք օր առաջ։

Գոյություն ունի Գոգոլի մահվան ևս մեկ վարկած, որը առաջ է քաշվել Կոնստանտին Սմիրնովի կողմից, որը նույնպես մերժվում է Վ. Ա. Վորոպաևի կողմից

Գոգոլի հետմահու դիմակը, որը նկարահանվել է քանդակագործ Ն. Ռամազանովի կողմից:
։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Чиж В. Ф. "Болезнь Н. В. Гоголя". *Gogol.ru*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (help)
2. ↑  Розин В. М. «Понять жизнь и поступки Гоголя»
3. ↑  *Давыдов А.П.* Душа Гоголя / Ассоц. исследователей рос. о-ва (АИРО–XXI). — М.: Новый хронограф, 2008. — 264 с. — (Российское общество соврем. исслед.). — 3000 экз. — ISBN 978-5-95881-065-2
4. ↑  Тень Гоголя (вопросы к Игорю Золотусскому). «Рамазанов пишет, что когда он готовился снимать посмертную маску, то его помощник, который месил гипс сказал ему: „Поторопитесь, показались явные признаки разложения"».
5. ↑  "А. В. Караташёв, «Вселенские соборы»". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ դեկտեմբերի 2. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 3 (help)
6. ↑  *Проф. Д. Е. Мелехов*. Психиатрия и проблемы духовной жизни Archived 2013-06-16 at the Wayback Machine.
7. ↑  *В. А. Воропаев*. О причинах смерти Гоголя Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
8. ↑  Константин Смирнов, «Самосожжение Гоголя — результат врачебной ошибки»
9. ↑  "Был ли Гоголь отравлен врачами?". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Retrieved 2020 թ․ դեկտեմբերի 2.
10. ↑  В. А. Воропаев, «Николай Гоголь. Опыт духовной биографии»