***Սերվեյոր-1***, (անգլ.՝ Surveyor-1), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Սերվեյոր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր Լուսնի մակերևույթին կատարել փափուկ վայրէջք, և ուսումնասիրել Լուսնի մակերևույթը պատրաստվելով Ապոլոն ծրագրի իրականացմանը։ Արձակվել է 1966 թվականի մայիսի 30-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Սերվեյոր-1-ի հաջող վայրէջքը Լուսնի Փոթրիկների օվկիանոսում առաջին ԱՄՆ սարքի վայրէջքն էր այլ երմժկնային մարմնի մակերևույթին, որը ընդամենը 4 ամիսով զիջեց սովետական Լունա 9 կայանին։

Սերվեյոր 1-ը վայրէջք է կատարել 1966 թվականի հունիսի 2-ին, և ուղարկել է Լուսնի մակերևույթի 11,237 լուսանկարներ։

Սերվեյոր ծրագիրը ղեկավարվում էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի կողմից, իսկ կայանը կառուղցվել էր Հյուզ էյրքրաֆք ընկերության կողմից։

Կայանի կառուցվածք
-----------------

Կայանը բաղկացած էր շարժիչային (հետագծի ուղղման 3 հեղուկահրթիռային շարժիչներ և պինդ վառելիքով աշխատող արգելակման շարժիչ) և էներգետիկ, (արևային և քիմիական մարտկոցներ) տեղակայանքներից, ռադիոտեխնիկական սարքավորումներից, կողմնորոշման և թռիչքի կառավարման համակարգից։

Կայանի վրա տեղակայված էր Լուսնի վրա վայրէջք կատարելուց հետո նկարահանումներ կատարելու հեռուստատեսային խցիկներ։

Կայանի առավելագույն տրամագիծը ըստ վայրէջքի բացված շասսիի հենարանների 4,27 մ էր, բարձրությունը (հավաքված շասսիի դեպքում) մոտ 3 մ, մեկնարկային զանգվածը՝ 995,2 կգ, վայրէջքից հետո՝ 292 կգ։

Թռիչք
-----

Սերվեյոր 1-ը արձակվել է 1966 թվականի մայիսի 30-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Կայանը արձակվել է ուղիղ դեպի Լուսինը հետագծով, առանց միջանկյալ ուղեծրերի դուրս բերելը։ Կայանի վայրէջքի շարժիչները անջատվեցին մակերևույթից 3,4 մետր բարձրության վրա։ Դրանից հետո կայանը ազատ անկում կատարեց մակերևույթին և վայրեջք կատարեց հունիսի 2-ին Փոթրիկների օվկիանոսում, Ֆլամսթեդ խառնարանի հյուսիս արևելյան մասում։

Կայանի թռիչքի տևողություննը կազմոց 63 ժամ, 30 րոպե։ Սերվեյոր 1-ի մակնարկային զանգվածը կազմում էր 995,2 կգ, իսկ վայրէջքից հետո այն կազմել է (հանելով արգելակման վառելիքը, պինդ վառելիքով արգելակիչները և ռադիո-բարձրաչափը) մոտ 294,3 կգ։

Սերվեյոր 1-ը սկսել է փոխանցել տեսագրություններ սկսած վայրեջքից մինչև 1966 թվականի հուլիսի 14-ը, սակայն փոխանցումները դադարեցվել են լուսնային գիշերվա ընթացքում հունիսի 14-ից մինչև հուլիսի 7։ Քանի որ կայանը սնուցվում էր արևային մարտկոցներով, այն չուներ բավարար հոսաՆքի հզորությունը գիշերվա պայմաններում աշխատելու համար։

Կայանից տվյալների ստացումը շարունակվեց մինչև 1967 թվականի հունվարի 7-ը, մի քանի լուսնային գիշերվա ընդհատումներով։

Սերվեյոր 1-ի վայրէջքը հաղորդվում էր հեռուստատեսությամբ, և նրա առաջին առաքելության վայրէջքի հաջողությունը համարվում էր անակնկալ, հատկապես Ռեյնջեր կայանների բազմաթիվ անհաջողություններից հետո։ Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի նախկին ղեկավար Ջասթին Ռեննիլսոնը նշել էր՝ «Մենք գնահատում էինք հաջողության հավանականությունը մոտ 10-ից 15 տոկոս»։

Պատկերասրահ
-----------

Կայանից կատարված լուսանկարներ՝

* Սերվեյոր 1-ի ստվերը լուսնային մակերևույթինՍերվեյոր 1-ի ստվերը լուսնային մակերևույթին
* Մակերևույթի լուսանկարՄակերևույթի լուսանկար
* Մակերևույթի լուսանկարՄակերևույթի լուսանկար
* Անկանոն ձևի խառնարան վայրէջքի վայրումԱնկանոն ձևի խառնարան վայրէջքի վայրում
* Սերվեյոր 1-ի մոտ 50 սմ չափերով բծավոր քարՍերվեյոր 1-ի մոտ 50 սմ չափերով բծավոր քար

Տես նաև
-------

* Լունա ծրագիր
* Լունար օրբիտեր ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  NASA. "Surveyor 1". *NASA*. Retrieved 2023 թ․ հունիսի 2.
2. ↑  "Surveyor 1". NASA's Solar System Exploration website. Retrieved 2022 թ․ դեկտեմբերի 2.
3. ↑  "Chandrayaan-2 landing: 40% lunar missions in last 60 years failed, finds Nasa report".
4. ↑  Pyle, Rod (2016 թ․ հունիսի 2). "Fifty Years of Moon Dust: Surveyor 1 was a Pathfinder for Apollo". *NASA*. NASA. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ մարտի 12.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Surveyor 1 digitized panorama with color photometric target, from Surveyor Digitization Project
* *Surveyor 1: 50 Years Later* ՅուԹյուբում
* Panoramas of the Surveyor 1 landing site, from The International Atlas of Lunar Exploration by Philip J. Stooke
* Surveyor Program Results (PDF) 1969
* Surveyor I – A Preliminary Report – June 1, 1966 (PDF)
* Surveyor I mission report. Part II – Scientific data and results – Sep 1966 (PDF)
* Details of Surveyor 1 launch, and also more on the Surveyor program
* Surveyor I images at Lunar and Planetary Institute
* Surveyor Site 1 Lunar Map at Lunar and Planetary Institute
* Surveyor Site 1 Lunar PhotoMap at Lunar and Planetary Institute
* Lunar Orbiter 1 photo 192, showing the northeastern part of Flamsteed P crater, where Surveyor 1 landed