recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ելենա (Լինա) Վարդանի (Վլադիմիրի) Մկրտչյան** (1955, Օդեսա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայկական ծագմամբ ուկրաինացի երգչուհի (կոնտրալտո)։

Կենսագրություն
--------------

Ելենա Մկրտչյանը ծնվել է 1955 թվականին Օդեսայում։ 1977 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտամանկավարժական ինստիտուտը, 1979 թվականին՝ Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի մեներգեցողության բաժինը, իսկ 1982 թվականին՝ Մոսկվայի թատերարվեստի պետական ինստիտուտը։

Ձայնի եզակի դիապազոնն ընդգրկում է ամենացածր կոնտրալտոյից մինչև ամենաբարձր սոպրանոյի նոտաները։ Երգացանկում ընդգրկված են 13-րդ դարի իտալական և հոգևոր երգերից մինչև ժամանակակից կոմպոզիտորների 800-ից ավելի գործեր։

Ելենա Մկրտչյանը ռուսական հոգևոր երգեցողությունը ներկայացրել է Վատիկանում։ Ֆրանց Շուբերտի իր յուրահատուկ մեկնաբանության համար նա դարձել է միակ օտարազգի երգչուհին, որը հրավիրվել է մասնակցելու գերմանական «Շուբերտիանա» ազգային փառատոնին։

Բարեգործական համերգներով հանդես է եկել Գերմանիայում, Շվեյցարիայում, Լեհաստանում, Իտալիայում, Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Հոլանդիայում։ 1996 թվականին Մոսկվայի «Նոր օպերա» թատրոնի նվագախմբի հետ, «Ընդհատված սրինգ» բարեգործական ակցիայի շրջանակում, հանդես է եկել Նյու Յորքի «Քառնեգի Հոլլ» համերգասրահում (ի նպաստ Սպիտակի 1988 թվականի երկրաշարժից տուժածների)։ Նրա համերգները Փարիզում (1998) բարձր են գնահատել ֆրանսիացի երաժշտաքննադատները և համեմատել ռուս ճանաչված երգիչ Ֆ. Ի. Շալյապինի փարիզ­յան առաջին ելույթի հետ։

Մասնակցել է Ա. Տերտերյանի հիշատակին նվիրված վոկալ երաժշտության երեկոներին։ Վարում է «Վերադարձ հայրենիք» հոգևոր-լուսավորչական հեղինակային հաղորդաշարը («Սուրբ Սերաֆիմ Սարովսկու հանրագիտարան» հիմադրամի մեդալ)։

1996 թվականին «Պետրոպոլ» հրատարակչությունը և Ցարսկոե Սելոյի լիցեյը երգչուհուն շնորհել է պետերբուրգյան բանաստեղծների «Պուշկինյան մրցանակ» «Հայրենական մշակույթին անշահախնդիր և անձնուրաց ծառայության համար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мария Мономенова, "Русская народная линия" (2013 թ․ հունվարի 8). "Лина Мкртчян. Убитая живая". Русские новости. Արխիվացված է the original 2017 թ․ ապրիլի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Лина Мкртчян". last.fm. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 2.
* "Лина Мкртчян слушать онлайн". mail.ru. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 2.
* Ելենա Մկրտչյանի ելույթները
* Ելենա Մկրտչյանի կենսագրությունը և ստեղծագործական ուղին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Երկարամազ կոլլի** (անգլ. rough collie), շոտլանդական հովվաշուն, ծառայողական շների ցեղատեսակ։ Կոլլիների խմբին է պատկանում նաև Կարճամազ կոլլին։

Ցեղատեսակի պատմությունը
-----------------------

Ցեղատեսակը հայտնի է դարձել XIX դարում ` Մեծ Բրիտանիայում, մասնավորապես Շոտլանդիայում և Ուելսում։ Կոլլի անվանումը, որի ստուգաբանությունը այնքան էլ պարզ չէ (հավանաբար նշանակում է սև), հիմնավորվել է ցեղատեսակի վրա դեռևս XVII դարից` մասնավորապես Թոմաս Վերվիկի գիտական աշխատություններից։

Ցեղատեսակն առաջացել է տարբեր հովվաշների խառնուրդներից։ Այս ցեղատեսակի շուն ունենալը Վիկտորյա թագուհու օրոք դարձավ մոդայիկ։ Որպես հովվաշուն գործածվում էր Շոտլանդիայի լեռներում։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1860 թվականին Բիրմինգհեմում ` հովվաշների ցուցահանդեսում։ 1879 թվականին առաջին անգամ դուրս է հանվել Անգլիայից։

Ընդհանուր բնութագիրը
--------------------

Մարդամոտ է, հեշտ վարժեցվող և ենթարկվող։ Ակտիվ ֆիզիկական կյանքի համար նպատակահարմար է օրական վազեցնել 5-6 կմ։ Չի սիրում շղթայակապ կարգավիճակը։ Հավատարիմ է, հոգեպես հավասարակշռված։ Ունի էլեգանտ և հպարտ կեցվածք։ Կարող է ծառայել որպես պահապան, հսկող և նույնիսկ դայակ։ Որպես հովվաշուն` ունի կորած ոչխարներին և այծերին որոնելու և գտնելու բնազդ, ինչպես նաև կարողանում է նրանց փրկել, երբ նրանք ընկած են փոսերի կամ ջրանցքների մեջ։ Լավ են տանում վատ եղանակը և ցուրտը, պայմանով, որ ունեն չոր ու տաք, միջանցիկ քամիներից զերծ բույն։

Տարբեր երկրներում և տարբեր տարիների, այս ցեղատեսակի ստանդարտները անընդհատ փոփոխվել են։ Ներկայումս գործում են հետևյալ ստանդարտները. մնդավի բարձրությունը՝ 56-61 սմ (արու), 51-56 սմ (էգ), քաշը՝ 26-34 կգ (արու), 19-26 կգ (էգ)։ Հիմնականում ընդունված է երեք գույն, որոնք գերադասելի են շան գունավորման համար (բաց ոսկեգույնի երանգները մինչև մուգ ոսկեգույն, սև և շիկագույն երանգները սպիտակ գույնի համադրությամբ)։

Անգլո-ամերիկյան գրող Էրիկ Նայթի պատմվածքների հիման վրա ստեղծվել է Լեսսի շան կերպարը, որը Երկարամազ կոլլի էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Collie Page
2. ↑  "standard of the rough collie". Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 8.
**Երլան Սադուակասի Կոժասբայ** (հունվարի 19, 1969(1969-01-19), Sarkand, Zhetisu Region, Ղազախստան), ղազախ սպորտային ֆունկցիոներ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1969 թվականին։ Դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է մասնագիտական-տեխնիկական ուսումնարանում։ 1987-1989թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ Զբաղեցրել է ազատ և հունահռոմեական ըմբշամարտի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնը։ Մասնակցել է 2004 թվականի Աթենքի Օլիմպիական խաղերին՝ որպես ազատ ոճի ըմբշամարտի հավաքականի մարզիչ։

Կառավարչական գործունեություն սպորտում
-------------------------------------

2001-2005 թվականներին զբաղեցրել է Ղազախստանի Հանրապետության ըմբշամարտի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնը։ 2003-2006 թվականներին եղել է ըմբշամարտի Ասիական ֆեդերացիայի առաջին փոխնախագահ։ Ղազախստանի Հանրապետության ազատ և հունահռոմեական ըմբշամարտի ֆեդերացիայի պատվավոր նախագահ։ 2014 թվականից՝ ԿՀ ըմբշամարտի ֆեդերացիայի մարզչական խորհրդի և մրցավարական կորպուսի հետ աշխատանքի գծով փոխնախագահ։

2012 թվականին Կոժասբայ ընտանիքի աջակցությամբ Ալմաթիի շրջանի Սարկանդ քաղաքի հին դպրոցի տեղում կառուցվել է 4 հա սպորտային համալիր։ Համալիրը ստացել է Սադուակաս Կոժասբաևի անունը և մասնագիտացել պատանի ըմբիշների, բռնցքամարտիկների, վոլեյբոլիստների, ֆուտբոլիստների և թեթև ատլետների պատրաստման գործում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Alexander E. Lyakhov. "Казахстан на Олимпиадах | Lyakhov.KZ - Большая энциклопедия Казнета". kaz-olympic.kz. Արխիվացված է the original 2016 թ․ ապրիլի 28-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Руководоство федерации". confederation.kz. Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  NUR.KZ. "Бизнесмен в Алматинской области назвал спорткомплекс именем отца" (in ռուսերեն). Retrieved 2016 թ․ սեպտեմբերի 6.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Руководство федерации греко-римской, вольной и женской борьбы
**Դրակոլիմնի** (հուն․՝ Δρακολίμνη), Հունաստանի Տիմֆի և Սմոլիկաս լեռների լանջերին գտնվող ալպիական ծագման մի քանի լճերի անվանում։

Տեղաբնիկների պատմվածքների համաձայն, հնում այստեղ վիշապներ են ապրել, որոնք պատերազմել են միմյանց դեմ՝ սոճիներ և ժայռեր նետելով։ Այսպես ստեղծվել է յուրօրինակ լանդշաֆտ, իսկ լիճը ստացել է Դրակոլիմնի անվանումը, որը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է «*Վիշապի լիճ»*։

Տիմֆի լեռան լճերը տեղակայված են ավելի քան 2000 մետր բարձրության վրա, լճի առավելագույն խորությունը կազմում է 4,95 մ, իսկ նրա մակերեսը կազմում է 1 հա։ Սմոլիկաս լեռան լճերը տեղակայված են լեռնաշղթայի արևմտյան լանջին։ Սմոլիկաս լեռը տեղակայված է Տիմֆի լեռնից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա, որոնք միմյանցից բաժանվում են Վյոսա գետով։

Դրակոլիմնի լճերի խումբը համարվում է Հունաստանի Վիկոս-Աոոս ազգային պարկի մի մասնիկը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Denoël Mathieu, Schabetsberger Robert. "Resource partitioning in two heterochronic populations of Greek Alpine newts, Triturus alpestris veluchiensis" (PDF). *University of Liège, Belgium. University of Salzburg, Austria*. p. 2. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ մայիսի 13-ին. Retrieved 2009 թ․ նոյեմբերի 2.
**Ջեյմս (Ջիմ) Էլրոյ Ռիշ** (անգլ.՝ James Elroy Risch, մայիսի 3, 1943(1943-05-03), Միլուոքի, Վիսկոնսին, ԱՄՆ), ԱՄՆ սենատոր Այդահո նահանգից, Այդահո նահանգի 31-րդ նահանգապետ։

Կենսագրություն
--------------

Ջեյմս Էլրոյ Ռիշը ծնվել է Վիսկոնսին նահանգի մայրաքաղաք Միլուոքիում։ Նրա հոր՝ Էլրոյ Ռիշի նախնիները եղել են գերմանացիներ, իսկ մոր՝ Հելեն Լեվիի նախնիները եղել են շոտլանդացիներ և անգլիացիներ։

1961 թ.-ից 1963 թվականները Ռիշը սովորել է Միլուոքի համալսարանում։ Հետագայում նա տեղափոխվում է Այդահոյի համալսարան, որտեղ դառնում է Phi Delta Theta ուսանողների եղբայրության անդամ։ 1965 թվականին նա ստացել է անտառային տնտեսության մասնագետի բակալավրի աստիճան։ Ռիչը կրթուությունը շարունակել է նույն համալսարանի փաստաբանական քոլեջում։ 1968 թվականին նա ստացել է փաստաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

### Քաղաքական կարիերա

Ռիշի քաղաքական կարիերան սկսվել է 1970 թվականին, երբ նա Էյդա շրջանում հաղթեց դատախազի ընտրություններում։ Այդ պաշտոնում գտնվելու շրջանում Ռիշը նաև քրեական դատավարություն է դասավանդել Բոյսեի համալսարանում և գլխավորել է Այդահոյի դատախազների ասոցացիան։

1974 թվականին Ռիշը Էյդայի շրջանից ընտրվում է Այդահոյի սենատ։ 1976 թվականին դարձավ մեծամասնության առաջնորդ։ 1988 թվականին նրան հաջողվեց վերընտրվել։ 1995 թ.-ին ևս նա ընտրվում է նույն պաշտոնում։

2001 թվականի հունվարին Ռիշը մտադիր էր զբաղեցնել նահանգի փոխնահանգապետի պաշտոնը, որն ազատվել էր Բուտչ Օթթերի ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ ընտրվելուց հետո։ Միաժամանակ նահանգապետ Դիրք Քեմփթորնը նրա փոխարեն այդ պաշտոնում նշանակեց Այդահոյից ընտրված սենատոր Ջեք Ռիգսին։ Բայց արդեն 2002 թվականին Ռիշին հաջողվեց հաղթել Ռիգսին հանրապետական փրայմերիզի ժամանակ և հետագայում դառնալ փոխնահանգապետ։

2006 թվականի մայիսի 26-ին, այն բանից հետո երբ Քեմփթրոնը ԱՄՆ ներքին գործերի նախարարի պաշտոնից թոշակի անցավ Ջիմ Ռիշը դարձավ Այդահոյի նահանգապետ։

2007 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Ռիշը հայտարարեց, որ ցանկացել է զբաղեցնել Այդահոյի սենատորի թափուր տեղը։ 2008 թվականի մայիսին նա ընտրվում է որպես հանրապետական կուսակցության թեկնածու։ Նրա հակառակորդն էր Լարրի ԼաՌոկկոն։ Ռիշը հավաքելով 58 % քվե հաղթում է։ Իր փոխնահանգապետի ժամկետի ավարտից երեք օր առաջ Ռիշը անցնում է թոշակի, որպեսզի 2009 թվականի հունվարի 3-ին զբաղեցնի սենատորի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *McNamee G. L.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2
3. ↑  "Ancestries of United States Senators: Jim Risch" (in անգլերեն). ancestry.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Retrieved 2012 թ․ հունիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Greene, Tom (2007 թ․ հոկտեմբերի 9). "Jim Risch announces Senate bid". Coeur d'Alene Press. Արխիվացված է the original 2019 թ․ փետրվարի 4-ին. Retrieved 2009 թ․ հոկտեմբերի 10. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Շեհզադե Ջիհանգիրի մզկիթը Բոսֆորի եվրոպական ափին, փետրվար 2013
**Ջիհանգիր մզկիթ** (թուրքերեն՝ Cihangir Camii), գործող մզկիթ Ստամբուլի Բեյօղլու շրջանի Ջիհանգիր թաղամասում։ Մզկիթը ամբողջովին վնասվել էր հրդեհի արդյունքում։ Վերջինիս տեղանքում սուլթան Աբդուլ Ազիզի կարգադրությամբ Սարգիս Բալյանը կառուցել է նեոդասական օսմանյան ոճի մզկիթ։ Գտնվում է Բոսֆորի եվրոպական ափից։

Պատմություն
-----------

Ջիհանգիր մզկիթը կառուցվել է օսմանյան սուլթան Սուլեյման I֊ի հրամանով՝ հայ ճարտարապետ Միմար Սինանի կողմից 1559 թվականին։ Մզկիթը կառուցվել է ՝ ի հիշատակ Սուլեյմանի որդու Շեհզադե Ջիհանգիրի պատվին։ Մզկիթը մի քանի անգամ կործանվել է հրդեհների և երկրաշարժերի արդյունքում, սակայն վերակառուցվել է։ Վերջին անգամ մզկիթը ամբողջությամբ վերականգնվել է Սարգիս Բալյանի կողմից՝ օսմանյան սուլթան Աբդուլ Ազիզի հրամանով 1874 թվականին։ Նոր մզկիթը ունի քառակուսի տեսք՝ բարձր գմբեթներով։ Մինարեթը, որը գտնվում է մզկիթից արևելք, կառուցվել է 1928 թվականին։ Մզկիթը շենքը նաև վերակառուցվել է 1889 թվականին՝ օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ II֊ի հրամանով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* Ջիհանգիր մզկիթը (1880-1893)Ջիհանգիր մզկիթը (1880-1893)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  "Мечеть Джихангир". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 8-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 6.

Գրականություն
-------------

* *Hakan Arlı* Cihangir Camii // Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. — Vol. 2. — P. 431-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Cihangir Camii Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. beyoglumuftulugu.gov.tr, erişim 26 Şubat 2013
* Şehzade Cihangir Camii Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. envanter.gov.tr, erişim 26 Şubat 2013
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մուրադյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրիգոր Մուրադյան (այլ կիրառումներ)

**Դօրիան** (իրական անունը՝ **Գրիգոր Մուրադյան**, օգոստոսի 27, 1988(1988-08-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, բանաստեղծ, բլոգեր

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1988 թվականի օգոստոսի 27-ին, Երևանում։ 2009 թվականից համացանցում հանդես գալով Դօրիան կեղծանվան տակ, դառնում է բացառապես առցանց գրականություն ներկայացնելով ճանաչում ձեռք բերած առաջին հայ հեղինակը։ Նրա առաջին աշխատանքները հրապարակվում են «YES!» երիտասարդական ամսագրում։ 2009 թվականին «Սատանան մայրամուտին» վիպակի շնորհիվ դառնում է «Ինքնագիր» գրական մրցանակի առաջին մրցանակակիրը։ Նույն թվականի նոյեմբերի 25-ին Երևանի պետական տիկնիկային թատրոնում ցուցադրվում է նրա «Կապտուկներ հոգուն» պիեսի բեմադրությունը։ 2010 թվականի նոյեմբերի 24-ին Երևանի Պետական Դրամատիկական թատրոնի բեմ է բարձրացվում հեղինակի երկրորդ՝ «Արհեստական արբանյակը» պիեսի բեմադրույթունը։ Նույն ամսում նրա «Սատանան մայրամուտին» վիպակը հրապարակվում է «Ինքնագիր» գրական հանդեսի 6-րդ համարում։ 2011 թվականի դեկտեմբերին լույս է տեսնում Դօրիանի առաջին՝ «Իսկ գիշերվանից հետո՝ շուշաններ» գիրքը։ Նույն ամսին հայկական հեռուստաընկերություններից մեկով ցուցադրվող «ՓՈՓ հանրագիտարան» հաղորդաշարի շրջանակներում առաջին անգամ ցուցադրվում է Դօրիանի դեմքը և հնչում է իրական անուն ազգանունը։ Հաղորդմանը հաջորդած իր հարցազրույցում Գրիգոր Մուրադյանը նշում է, որ անկախ բացահայտվելու հանգամանքից շարունակելու է հանդես գալ Դօրիան կեղծանվան տակ։

Առավել հայտնի ստեղծագործությունները
-----------------------------------

| Ստեղծագործությունը | Ժանրը | Նշում |
| --- | --- | --- |
| Սատանան մայրամուտին | վիպակ | արժանացել է «Ինքնագիր» մրցանակի, տպագրվել է համանուն հանդեսի 6-րդ համարում |
| Իսկ գիշերվանից հետո՝ շուշաններ | վեպ | հրատարակվել է 2011 թվականի դեկտեմբերին |
| Կապտուկներ հոգուն | պիես | պրեմիերան տեղի է ունեցել 25.11.2009-ին ԵՊՏԹ-ի բեմում |
| Արհեստական արբանյակը | պիես | պրեմիերան 24.11.2010-ին ԵԴԹ-ի բեմում |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ինքնագիր» մրցանակը ստացավ Դորիանի «Սատանան մայրամուտին» պատմվածքը". Արխիվացված է the original 2011 թ․ փետրվարի 17-ին. Retrieved 2011 թ․ մարտի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Արվեստը դեմ է հոգու կապտուկներին". Retrieved 2011 թ․ մարտի 1.(չաշխատող հղում)
3. ↑  "Դրամատիկական թատրոնից կարձակվի արհեստական արբանյակ". Retrieved 2011 թ․ մարտի 1.
4. ↑  "ՓՈՓ հանրագիտարան։ Դօրիան։". Retrieved 2011 թ․ դեկտեմբերի 11–ին.
5. ↑  "Tert.am: Հավատում եմ, որ մյուսներից շուտ եմ հայտնվելու ապագայում. Դօրիան". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունվարի 7-ին. Retrieved 2011 թ․ դեկտեմբերի 11–ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դօրիանը մեմերի հանրագիտարանում
**Ջորջ Վաշինգտոնի կամուրջը**  (անգլ.՝ George Washington Bridge) ԱՄՆ-ի ամենամեծ կամուրջներից մեկն է և գտնվում է Նյու Յորքում։
Կամուրջը կառուցված է Հուդզոն գետի վրա, կապում է Նյու Յորքի Մանհեթեն կղզիու հյուսիսային մասը Նյու Ջերսիի Բերգեն շրջանի հետ։ Այն հանդիսանում է I-95 ավտոմայրուղու մի հատվածը, ինչպես նաև US 1 և US 9 մայրուղին։
Շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 1927 թվականին, կառուցման սկզբնական շրջանում կամրջի անվանումը եղել է անգլ.՝ Hudson River Bridge, որ նշանակում է՝ *Կամուրջ Հուդզոն գետի վրա*, այնուհետև վերանվանվեց ԱՄՆ առաջին նախագահ, ազգային հերոս Ջորջ Վաշինգտոնի անունով։ Այդ անունն է կրում կամուրջը մինչև այսօր։
1931-ից մինչև 1937  թվականները կամուրջը հանդիսանում էր ամենամեծ կախովի կամուրջն ամբողջ աշխարհում, մինչև 1937 թվականին կառուցվեց Ոսկե Դարպասներ կամուրջը Կալիֆոռնիա նահանգի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։
Կամրջի ընդհանուր երկարությունը 1450 մետր է, զույգ երկաթյա սյուների բարձրությունները՝ 184 մետր, կամրջի լայնությունը՝ 36 մետր։ Ներկայումս կամուրջն իր մեծությամբ աշխարհում գրավում է 14 -րդ տեղը և ԱՄՆ-ում՝ 3 -րդ տեղը։
Նյու Ջերսիից Նյու Յորք գնացող տրանսպորտը վճարովի է, իսկ հետ վերադառնալն՝ անվճար։ 2012 թվականի դեկտեմբերից մարդատար մեքենաներով երթևեկելն արժե 13 դոլար, իսկ բեռնատարների համար՝ 15 դոլար։ Գործում են նաև որոշակի զեղչեր։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "George Washington Bridge". *Roads of NYC* (in անգլերեն). Eastern Roads. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 29-ին. Retrieved 2009 թ․ դեկտեմբերի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Tolls" (in անգլերեն). Port Authority of New York and New Jersey. 2014 թ․ դեկտեմբերի 7. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 1.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռաս Յոլ (այլ կիրառումներ)

**Ռաս Յոլ** (ռուս.՝ Рас-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ուգդիմ Յու գետի աջ ափին՝ 77 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000017436
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001743
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Ռաս Յոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 30.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Դողու Փերինչեք** (թուրքերեն՝ Doğu Perinçek, հունիսի 17, 1942(1942-06-17), Այնթապ, Թուրքիա), թուրք քաղաքական գործիչ, իրավաբան և ակադեմիկ, ով եղել է Թուրքիայի «Հայրենիք» (նախկին՝ «Աշխատավորական») կուսակցության նախագահ, հայտնի հայատյաց գործիչ։ 2013 թվականի օգոստոսին նա դատապարտվել է բանտարկության, 2014 թվականին ազատ արձակվել։

Դողու (*Doğu* բառը թուրքերենից թարգմանաբար նշանակում է "Արևելք") Փերինչեքը ծնվել է 1942 թվականի Հունիսի 17-ին Թուրքիայում՝ Այնթապում։ Դողու Փերինչեքի հայրը գլխավոր դատախազի տեղակալ Սադըք Փերինչեքն է, իսկ մայրը՝ Լեբիբե Փերինչեքը։ Դողու Փերինչեքի ծնվելու ժամանակ, նրա հայրն Այնթափում աշխատում էր որպես պահեստային սպա։ Սադըք Փերինչեքը ևս իրավաբան է եղել։

2007 թվականի մարտի 9-ին շվեյցարական դատարանը Քրեական օրենսգրքի 216-րդ հոդվածով նրան դատապարտում է Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար։ Դատարանը Փերինչեքին ենթարկում է ֆինանսական և քրեական պատասխանատվության։ Վո կանտոնի վերաքննիչ դատարանը և Դաշնային գերագույն դատարանը մերժում են մարտի 9-ի դատավճռի դեմ ներկայացված բողոքը։

Փերինչեքը 2008 թվականի մարտի 2-ին ձերբակալվել է «Էրգենեկոն» խմբավորման գործով, ապա կալանավորվել։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավասու պալատը դատավճռով շվեյցարական դատարանները խախտել են Փերինչեքի խոսքի ազատության իրավունքը, ով Հայոց ցեղասպանությունն անվանել էր «միջազգային սուտ»։ Շվեյցարիայի արդարադատության դաշնային գրասենյակը մարտի 11-ին հաղորդել էր, որ Շվեյցարիան պատրաստվում է դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ՄԻԵԴ)՝ Դողու Փերինչեքի գործը Գերագույն պալատի կողմից վերանայելու պահանջով։ ՄԻԵԴ-ը գործը Գերագույն պալատ էր ուղարկել մինչև մարտի 17-ը։ Օգոստոսի 25-ին Հայաստանը հայտ է ներկայացնում դատավարությանը մասնակցելու համար։ Ազատ է արձակվել 2014 թվականի մարտի 10-ին։ Դուրս գալուց հետո նրա առաջին գործը «պետության աջակցությամբ ցեղասպանության դեմ թեզերի» պատրաստումն է եղել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Ցեղասպանության 100-ամյակը մեզ համար հայրենիքի պաշտպանություն է. Փերինչեք
3. ↑  "3e8in9eq". Արխիվացված է the original 2014 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 16.
4. ↑  "Փերինչեքը նախկինում հայաբնակ հողերում ծնված, ցեղասպանությունն իրականացրածների ժառանգն է. թուրք իրավապաշտպան". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 16.
**Դոմբուրի** (ճապ. 丼物 *դոմբուրիմոնո*), ճապոնական ուտեստ, որnն իր անվանումն ստացել է պասքի շնորհիվ, որի մեջ այն մատուցվում է (ճապոներենից թարգմանվում է ինչպես *թաս*)։ Դամբուրիի գավաթը պարունակում է երկու ստանդարտ բրնձի բաժիններ, որի վրա դնում են զանազան հավելումներ՝ միս, ձուկ, ձու, բանջարեղեններ կամ այլ խավարտ։ Իրականում համարվում է ճապոնական արագ սննդի տարբեր տեսակներից մեկը։

Դոմբուրիի տարբեր տեսակները ունենում են իրենց անվանումները, չնայած նրանք բոլորը վերջանում են «դոն» վանկով. օրինակ, հայտնի տարատեսակը դոմբուրին հավի մսով է և ձվերով «մայր և մանուկ» անունը օյակադոն է, իսկ հարած դամբուրին՝ կացուդոն։

Թաս
---

Հիմնականում դոմբուրին փակվող կափարիչով խորը թաս է, մոտավորապես 15 սանտիմետր շրջանագծով։ Դոմբուրիի զանգվածը հաշվարկված է մոտավորապես բրնձի երկու լիքը չափաբաժնով։

Պատմություն
-----------

Դոմբուրին ի հայտ է եկել Մեյդզիի դարաշրջանում, երբ ժամանակի հետ հայտնվել է «հարմարավետ սննդի» պահանջը։ Մեկ թասի մեջ խառնված սնունդը դարձավ ճապոնական ավանդական ճաշկերությների հեղափոխական փոփոխությունը, այդ իսկ պատճառով հասարակությունը միանգամից այն չընդունեց։ Սակայն ներկայումս հաշվվում է դոմբուրիի պատրաստման ավելի քան 50 տեսակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Овчинников В.В.* Цветы сливы. — Российская газета, 2002. — С. 116.
2. 1 2 3  Shizuo Tsuji (2006 թ․ դեկտեմբերի 26). "Japanese Cooking: A Simple Art" (in անգլերեն). Kodansha International. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Marie Wilson (2006 թ․ հոկտեմբերի 15). "30-Minute Asian Meals: 250 Quick, Tasty & Healthy Recipes from Around Asia" (in անգլերեն). Tuttle Publishing. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 4.
4. ↑  Tadashi Ono, Harris Salat (2013 թ․ նոյեմբերի 5). "Japanese Soul Cooking: Ramen, Tonkatsu, Tempura, and More from the Streets and Kitchens of Tokyo and Beyond" (in անգլերեն). Random House LLC. Retrieved 2014 թ․ հունիսի 4.
**Դոմենիկո Մարոլի** (իտալ.՝ Domenico Maroli, (1612, Մեսինա, Սիցիլիա, Իտալիայի թագավորություն - մայիսի 23, 1676(1676-05-23), Մեսինա, Սիցիլիա, Իտալիայի թագավորություն), իտալացի նկարիչ, նկարել է բարոկկո ոճով, հիմնականում ստեղծագործել է Վենետիկում և Սիցիլիայում։

Կենսագրություն
--------------

*Էվկլիդեսը կրում է կանացի հագուստ, որպեսզի լսի Սոկրատեսին Աթենքում դասախոսելիս, մոտ. 1650*
Սկսել է պարապել իր հայրենի Մեսսինայում, Սիցիլիայի մարզում, պարապել սկսել է 22 տարեկանից, Անտոնիո Բարբալոնգայի մոտ։ 1642 թվականին նա ճանապարհահորդել է դեպի Վենետիկ։ Ընկերացել է նկարիչ և արվեստի վաճառական Մարկո Բոսկինիի հետ, որը նկարագրել է Մարոլիին որպես հովվերգական առարկաների նկարիչ, երկրորդ Յակոպո Բասսանո։ Ավելի ուշ, 1650-ականներին նա վերադարձել է Մեսսինա` Բոլոնիայի ճանապարհով։ Նրա որոշ նկարներ հաստատված են, որոշները ոչնչացվել են երկրաշարժի ավերածություններից։ Նրա պատկերած կրոնական թեմաներից են «Լոթը և իր դուստրերը» և «Ալկանտարայի սուրբ Պետրոսի զմայլանքը» աշխատանքները։ Նրա ընդարձակ հետաքրքիր և ժանրային պատմական կտավը, որը վերնագրված է «Էվկիդեսը կրում է կանացի հագուստ, որպեսզի լսի Սոկրատեսին Աթենքում դասախոսելիս», վերագրվել է Մարոլիի Վետետիկում ապրելու ժամանակաշրջանին։ Իրեն վերագրված աշխատանքներից է քամուց քշված մերկ աղջիկների նկար, որը ոմանց կողմից դատապարտվել է սանձարձակ լինելու համար։

Նրա մասին ասվել է, որ նա ներգրավված է եղել 1674-1676 թվականների հեղափոխություններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Domenico Marolì
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2  Union List of Artist Names — 2020.
5. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
6. ↑  Biografia degli Artisti, Francesco de Boni, page 617.
7. ↑  Both religious paintings in the Museo Regionale of Messina
8. ↑  "Euclid painting attribution". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 3-ին. Retrieved 2021 թ․ մարտի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  Treccani Encyclopedia entry.
10. ↑  Boni, F page 617.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իտալացիների կենսագրական բառարան |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 17064044z · GND: 133996093 · ISNI: 000000006688126X · LCCN: nr93034584 · SUDOC: 126231702 · VIAF: 57819002 · ULAN: 500022413 · WorldCat VIAF: 57819002 |

 |

 |
**Ելուբայ Աբիլով** (ղազ.՝ Әбілов Елубай Жақайұлы օգոստոսի 19, 1962(1962-08-19), Թուրքմենբաշի, ԽՍՀՄ), թուրքմեն և ղազախ քաղաքական գործիչ, Մանգիստաուսկայա շրջանի Ժանաօզեն քաղաքի ղեկավար։

Անձնական կյանք
--------------

Ազգությամբ ղազախ է։ Հայրը` Աբիլով Ժակայը, պետական ֆերմայի հովիվ էր։ Մայրը` թոշակառու Աբիլովա Շարշագանը, նույնպես եղել է պետական ֆերմայի հովիվ։ Կինը Աբիլովա Այգուլ Տուրմանգանբետովնան է։ Որդիներն են Աբիլով Բեկբոլատը (1991) և Ժակաև Ժանբոլատը (1996)։

Պահեստազորի ավագ կապիտան է։ Խոսում է ղազախերեն և ռուսերեն։ Հոբբին շախմատ խաղալն է։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1962 թվականի օգոստոսի 19-ին, Թուրքմենբաշիում։

1985 թվականին ավարտել է Թուրքմենստանի գյուղատնտեսական համալսարանի այգեգործության և խաղողագործության ֆակուլտետը` ստանալով գյուղատնտես գիտնականի որակավորում։

1986-1988 թվականներին եղել է Թուրքմենբաշիի ագրոարդյունաբերական համալիրի աշխատողների արհմիության շրջկոմի հրահանգիչ։

1988 թվականից՝ Թուրքմենական ԽՍՀ Ձանգա գյուղի Թուրքմենբաշիի մարզային գործադիր կոմիտեի ավագ հրահանգիչ։

1995 թվականից՝ ժանգա բնակավայրի Թուրքմենբաշիի էտրապի էկոլոգիայի և բնապահպանության տեսչության պետ։ 1998 թվականից` առողջապահության, կրթության և սոցիալական հարցերի վարչության պետ։

2001 թվականից եղել է Թուրքմենբաշիի էտրապի հյաքիմլիկի գործերի ղեկավար։ 2002 թվականից՝ հյաքիմի տեղակալ։

2002 թվականից՝ Մանգիստաուսկայա շրջանի Մանգիստաու գյուղի աքիմի տեղակալ։

2003 թվականից՝ Մանգիստաու գյուղի աքիմ։

2007 թվականից՝ Մանգիստաուսկայա շրջանի Մունեյլի շրջանի աքիմի տեղակալ։

2010 թվականի ապրիլից`
Մանգիստաուսկայա շրջանի Մունեյլի շրջանի աքիմ։

2015 թվականի հուլիսից` Մանգիստաուսկայա շրջանի Ժանաօզեն քաղաքի աքիմ։

Պարգևներ
--------

* Մեդալ` «Աստանայի 10-ամյակի առթիվ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "19 АВГУСТА. КАЛЕНДАРЬ КАЗИНФОРМА «ДАТЫ. СОБЫТИЯ. ИМЕНА»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2021 թ․ մարտի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  О принятых кадровых решениях в Мангистауской области

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունն Աքիմատի կայքում
* Աքիմի բլոգը
* Ելուբայ Աբիլով
**Ռաշայա** (արաբ․՝ راشيا‎‎‎‎), քաղաք Լիբանանի հարավ-արևելքում, Բեկաայի մարզում։ Հանդիսանում է Ռաշայայի շրջանի վարչկենտրոնը։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է մարզի հարավարևելյան մասում, Հերմոն լեռների արևմտյան լանջերին, մարզի վարչկենտրոն Զահլե քաղաքից մոտավորապես 37 կմ հարավ-հարավ-արևմուտք (SSW), իսկ մայրաքաղաք Բեյրութից 50 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1171 մ։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Քաղաքում տեղակայված է 18-րդ դարի ամրոց, որը հիմա գտնվում է լիբանանյան բանակի ղեկավարության ներքո։ Ռաշայայում գտնվում են Հռոմեական կայսրության դարաշրջանի տաճարի փլատակները։ Քաղաքի շրջակայքում գտնվում է լես Ֆակաան, որն ունի բնության տարածքների պահպանման կարգավիճակ։

Համայնքներ
----------

Ռաշայայի համայնքային տարածքը կազմում է 67,52 կմ² (6752 հա)։ Այդ տարածքում գտնվում է 4 դպրոց (3 պետական և 1 մասնավոր) և 2 հիվանդանոց (պետական և մասնավոր)։

Երկրորդ լիբանանյան պատերազմ
---------------------------

Լիբանանի ԶԼՄ-ների տեղեկությունների համաձայն 2006 թվականի հուլիսի 18-ին Իսրայելի ռազմաօդային ուժերի ինքնաթիռների կողմից քաղաքում գտնվող Սուրբ Գևորգի եկեղեցու հատակագիծը ենթարկվեց ռմբակոծության, ինչի հետևանքով 5 մարդ ստացավ վնասվածքներ։ Ռմբակոծության ենթարկվեցին նաև ճանապարհը և բենզալցակայանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Rachaiya, Lebanon Page" (in անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված է the original 2013 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Rachaiya" (in ֆրանսերեն). Localiban-Centre de ressources sur le développement local au Liban. Արխիվացված է the original 2013 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Retrieved 2013 թ․ հուլիսի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Իսրայելի ռազմաօդային ուժերի ինքնաթիռները հարված են հասցրել Լիբանանի հարավում գտնվող եկեղեցուն". ՌԻԱ Նովոստի. 2006 թ․ հուլիսի 18.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2012038241 · VIAF: 250948620 · WorldCat VIAF: 250948620 |

 |
Եզդիխանեի պաշտպանության ուժերի պաշտոնական դրոշը
**Եզդիխանե**, հայերեն աղբյուրներում հանդիպվում է նաև **Եզդիստան** տարբերակով (քրդ.՝ Êzdîxane), եզդի ժողովրդի բնակեցման պատմական տարածաշրջան։

Աշխարհագրություն
----------------

Իրաքի էթնոլեզվաբանական քարտեզը: Հյուսիսի երկու դեղնականաչ գոտիները կազմում են Եզդիխանեն:
Պատմական Եզդիխանե տարածաշրջանը ընդգրկում է հյուսիսային Իրաքի Նինվեի նահանգի Սինջարի (Սինջար քաղաք, Խանասոր, Սինունե, Զորավա, Գոհբալ, Բորեք, Դոքուլա, Դուգուրե, Սիբա Շեյխ Խդր, Թիլ Եզեր, Քոջո և այլն) և Շեյխանի շրջանները (Շեյխան քաղաք, Բաադրա, Լալեշ, Հահադ և այլն), ինչպես նաև Ալ Համդանիյա (Բաշիքա և Բահզանի) և Թել Քեփե շրջանների (Խաթարահ, Բոզան և այլն) մի մասը։

Եզրի պատմական կիրառում
----------------------

*Եզդիխանե* եզրը հաճախ կարելի է հանդիպել եզդիական սրբազան տեքստերում։ Դրա օրինակներից մեկն է Շերֆեդինի նամակը (Qesîda Şerfedîn).

* Ciwabê bidne Êzîdxanê (Հայտարաում է նամակը Եզդիների երկրում)
* Bila qayîmkin Îmanê (նրանք պետք է համախմբվեն և պաշտպանեն իրենց հավատքը)
* Şerfedîn mîr e li dîwanê (Շերֆեդինի իշխանն է նստավայրում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Università di Torino. Facoltà di lettere e filosofia; Centro ricerche archeologiche e scavi di Torino per il Medio Oriente e l'Asia (Italy); Centro scavi di Torino per il medio oriente e l'Asia (1997). *Mesopotamia, Volume 32*. Giappichelli.
2. ↑  "ÊzîdîLeaks: Sheikh Sherfedin und seine militärischen Aktivitäten". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2016 թ․ հունվարի 16.
3. ↑  "Qesîda Şerfedîn – Die Botschaft Şerfedîns". Retrieved 2016 թ․ հունվարի 16.

|  |
| --- |
| 
  **Իրաք**   **Եզդիներ**
 |
**Մարտին Լյութերի հուշարձան**, կառուցվել է ռեֆորմացիա նախաձեռնող Մարտին Լյութերի պատվին Վորմս քաղաքում (Ռայնլանդ Պֆալց, Գերմանիա)։ Ժնևի ռեֆորմացիայի պատի հետ մեկտեղ այս հուշարձանը համարվում է Մարտին Լյութերի աշխարհի ամենամեծ հուշահամալիր։ Քանդակագործական կոմպոզիցիան տեղադրված է հին քաղաքում՝ Լյութերպլացում (Lutherplatz) դեռևս 1868 թվականից։

Իր ժամանակի համար դա ամենաշքեղ հուշարձանն էր՝ բրոնզե պատկերներով։ Հուշարձանի հիմքի մակերեսը հավասար է 100 մ²։

Լյութերի հուշարձանի նախագիծը ստեղծել են Դրեզդենի քանդակաքործ Էռնստ Ռիչելը և նրա աշակերտներ՝ Ադոլֆ ֆոն Դոնդորֆը, Յոհաննես Շիլինգը և Գուստավ Կիտցը։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանը, փորագրություն, 1868 թվական
Հուշարձանը բացիկի վրա, 1902 թվական
Հուշարձանի կառուցման հիմնական դրդապատճառը Մարտին Լյութերի 95 թեզիսներն էին (1517 թվականին) ապաշխարության և ինդուլգենցիայի վերաբերյալ, որոնք նա պաշտպանեց 1521 թվականին նորընտիր կայսր Կառլոս V-ի ներկայությամբ Վորմսի Ռայխստագի նիստի ժամանակ։

Նկարագրություն
--------------

Բացի Լյութերի մեծ արձանից, որը զարդարված է հարթաքանդակներով, դիմանկարներ-մեդալիոններով և մակագրություններով, այստեղ տեղադրված են ևս 11 պատկերաքանդակներ պաշտոնական եկեղեցու հայտնի դեմքեր և հակառակորդներ։ Նրան շրջապատում են Լյութերի պաշտպանները՝ Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ III Իմաստունը (Լյութերի ձախ կողմում), Հեսսենի լանդգրաֆ Ֆիլիպ Մեծահոգին (աջից), Ֆրանց ֆոն Զիքինգենը՝ Ասպետական ապստամբության առաջնորդ Ռեֆորմացիայի պաշտպան, ասպետ Ուլրիխ ֆոն Հութթենը «Մութ մարդկանց նամակների» գլխավոր հեղինակներից մեկը։ Ռեֆորմացիայի նշանավոր ներկայացուցիչներ և պաշտոնական եկեղեցու հակարակորդներն են՝ Վալդենսների կրոնական շարժման հիմնադիր, ֆրանսիացի Պյոտր Վալդոն, վիքլիֆիստների ուսմունքի հիմնադիր, անգլիացի Ջոն Վիքլիֆը, որը հետագայում վերածվել էր լոլարդական ժողովրդական շարժման ռեֆորմատոր և բողոքականության նախակարապետ, չեխական ռեֆորմացիայի գաղափարախոս Յան Հուսը և իտալացի ռեֆորմատոր Ջիրոլամո Սավոնարոլան, ինչպես նաև Լյութերի սխրակիցներ՝ Յոհան Ռեյխլինը և Ֆիլիպ Մելանխթոնը։

Հուշարձանի կանացի պատկերները խորհրդանշում են բողոքական քաղաքներ՝ Շպայերը, Աուգսբուրգը և Մագդեբուրգը։

Պատկերասրահ
-----------

* Մարտին ԼյութերՄարտին Լյութեր
* Յան ՀուսՅան Հուս
* Ջիրոլամո ՍավոնարոլաՋիրոլամո Սավոնարոլա
* Պյոտր ՎալդոՊյոտր Վալդո
* Ջոն Վիքլիֆ Ջոն Վիքլիֆ
* Ֆիլիպ ՄելանխթոնՖիլիպ Մելանխթոն
* Յոհան ՌեյխլինՅոհան Ռեյխլին
* Հեսսենի լանդգրաֆ, Ֆիլիպ ՄեծահոգիՀեսսենի լանդգրաֆ, Ֆիլիպ Մեծահոգի
* ԱուգսբուրգԱուգսբուրգ
* ՄագդեբուրգՄագդեբուրգ
* ՇպայերՇպայեր
* Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ III ԻմաստունՍաքսոնիայի կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ III Իմաստուն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lutherdenkmal — eines der größten Reformationsdenkmäler der Welt! Archived 2019-11-11 at the Wayback Machine.(գերմ.)
**Դեքսիթ**, հասարակական առևտրային ընկերություն Տորոնտոյում (Օնտարիո, Կանադա)։ Այն առաջարկել է վերալիցքավորվող, անհպում, խելացի բանալի-պիտակ, որն օգտագործվել է էլեկտրոնային վճարումների համար օնլայն կամ օֆլայն համակարգերում տեղական մակարդակով 2003 թվականին, մինչ դրա դադարել գործելը 2006 թվականին։

Պատմություն
-----------

Դեքսիթը վերաբրենդավորվեց 2007 թվականին և նրա անունը փոխվեց Hosted Data Transaction-ի։ Solutions Inc-ը (HDX) ներկայումս հայտնի է որպես Posera: Մետաղադրամների կամ քարտերի (և PIN-ի) փոխարեն Դեքսիթն օգտագործեց RFID բանալիների պիտակավորման սարք, որը կապված էր սովորական բանկային հաշիվներից փոխանցված միջոցների հետ։ Հաշիվները կարելի էր լրացնել Dexit-ի կայքում, հեռախոսով, մասնակից առևտրականների մոտ կամ նախապես հաստատված բանկային հաշվի կամ կրեդիտ քարտի մնացորդի փոխանցումների միջոցով։ Համագործակցություն փոքր մանրածախ առևտրականների միջև, Dexit Inc. TD Canada Trust, Կանադայի ազգային բանկը, Telus Mobility-ն, Bell Canada-ն Տորոնտոյի կենտրոնում և մի քանի մանրածախ առևտրականներ Տորոնտոյում և տարածքում։ Նախատեսվում էին ընդլայնվել Տորոնտոյի մնացած մասով 2005թ. սակայն, կարծես թե, դա տեղի չունեցավ։ 2006 թվականի ամռանը Դեքսիթը հայտարարեց վերակառուցման մասին, և գրեթե բոլոր վճարային տերմինալները հանվեցին խանութներից:Դեքսիթը նաև առաջարկում է վերադարձնել բոլոր միջոցները, որոնք պահվել են Dexit Tags-ում։ Դեքսիթըը հետագայում դարձավ HDX Solutions Inc.
HDX Services, Inc.-ն առաջարկում է օնլայն առևտրի մի քանի հիմնական ծառայություններ, որոնք կարող են օգնել ընկերություններին նվազեցնել գործառնական ծախսերը։ Այս ծառայություններն օգտագործվել են HDX համայնքի կողմից մի քանի տարի շարունակ և կարող են արագ և հեշտությամբ տեղադրվել բիզնես համակարգերի մեծ մասում։ Քանի որ HDX Services-ը ներկայացնում է այդ ոլորտը, այն ի վիճակի է բանակցել ծավալային զեղչերի մասին առաջատար ծառայություններ մատուցողների կողմից և զեղչված գներ առաջարկել արդյունաբերության համար։ Այս բիզնես մոդելով նույնիսկ EDI-ի ամենամեծ օգտվողները կարող են գումար խնայել՝ անցնելով HDX ծառայություններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2023 թ․ մայիսի 4. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------
**Դեքստրան 70**, հեղուկի տեսակ, որը տրվում է ներերակային ներարկման միջոցով արյան ծավալը մեծացնելու համար։ Այն հատկապես օգտագործվում է շոկի դեպքում որն առաջացել է արյունահոսության կամ այրվածքների դեպքում երբ արյան արագ փոխներարկումը անհնար է։ Այնուամենայնիվ այն չի հաղորդում թթվածին։

Կողմնակի ազդեցություններից են փսխումը, տենդը և հոդացավերը։ Այլ կողմնակի ազդեցություններն են ալերգիկ ռեակցիաները և արյան վատ մակարդելիությունը։ Այն ցուցված չէ երիկամային, սրտային անբավարարությամբ կամ մակարդելիության խնդիրներով հիվանդներին։ Նաև նախընտրելի չէ հղիների համար։ Նրա ազդման մեխանիզմը արտաանոթային տարածություններից արյան արտամղումն է դեպի անոթներ։

Դեքստրան 70 հաստատվել է բժշկական օգտագործման համար 1947 թվականին։ Այն համարվում է ԱՀԿ-ի կենսական դեղամիջոցներից։ Կենսական դեղամիջոցները ամենից արդյունավետ և անվտանգ դեղերն են և անհրաժեշտ են առողջության համակարգին։ Շուկայական արժեքը զարգացող երկրներում տատանվում է $ 4.10–5.25 յուրաքանչյուր 500մլ-ի համար։ ԱՄՆ-ում արժեքը $25–50 յուրաքանչյուր դեղաչափի համար։ Այն լինում է նատրիումի քլորիդի լուծույթի կամ գլյուկոզի լուծույթի հետ միասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *WHO Model Formulary 2008* (PDF). World Health Organization. 2009. p. X. ISBN 9789241547659. Արխիվացված (PDF) from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 13. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8.
2. 1 2 3 4 5 6  "Dextran 70". The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված from the original on 2017 թ․ հունվարի 3. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8.
3. ↑  BeMiller, James N.; Whistler, Roy L. (2012). *Industrial Gums: Polysaccharides and Their Derivatives* (in անգլերեն) (3 ed.). Academic Press. p. 411. ISBN 9780080926544. Արխիվացված from the original on 2017 թ․ հունվարի 3.
4. ↑  "WHO Model List of Essential Medicines (19th List)" (PDF). *World Health Organization*. April 2015. Արխիվացված (PDF) from the original on 2016 թ․ դեկտեմբերի 13. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8.
5. ↑  *British national formulary : BNF 69* (69 ed.). British Medical Association. 2015. p. 686. ISBN 9780857111562.
6. ↑  Hamilton, Richart (2015). *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*. Jones & Bartlett Learning. p. 167. ISBN 9781284057560.
**Ռայըն Օ'Շոնեսի** (անգլ.՝ Ryan O'Shaughnessy, սեպտեմբերի 27, 1992(1992-09-27), Skerries, Fingal, Իռլանդիա), իռլանդացի երգիչ։ Պորտուգալիայի Լիսաբոն քաղաքում ներկայացրել է Իռլանդիան Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում։

Կենսագրություն
--------------

Ռայըն Օ'Շոնեսին ծնվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Իռլանդիայի Սկերիս քաղաքում։ Ռայընը ընտանիքի 3 երեխաներից ամենափոքրն է։ Ավագ եղբայրը Գրեմն է, իսկ քույրը՝ Էյփրիլը։

Ռայընը ինքն իրեն նկարագրում է որպես «ունիվերսալ երգիչ»։

Սովորել է Դուբլինի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, ապա Դուբլինի Բրայտոնյան ինստիտուտում մասնակցել է ժամանակակից երաժշտության դասընթացների։

4 տարեկանից Ռայընը հաճախել է Stage Billie Barry դպրոց, և կարծում է, որ հենց այնտեղ է սովորել իր արվեստը։ Նվագում է կիթառ, դաշնամուր և սաքսոֆոն, ինչպես նաև ստեղծում և գրում է տարբեր արվեստագետների համար։

Օ'Շոնեսին մասնակցել է «Բրիտանիայի տաղանդը» (անգլ.՝ «Britain’s Got Talent») նախագծի վեցերորդ եթերաշրջանին, որտեղ զբաղեցրել է հինգերորդ հորիզոնականը։ Նա մասնակցել է նաև «Իռլանդիայի ձայնը» նախագծի առաջին եթերաշրջանին։

2018 թվականի հունվարի 31-ին հայտարարվեց, որ Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում Իռլանդիան ներկայացնելու է Օ'Շոնեսին «Together» (միասին) երգով։ Երգիչը մրցույթի եզրափակչին հանդես է եկել 2018 թվականի մայիսի 12-ին և զբաղեցրել 16-րդ հորիզոնականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Britain's Got Talent Judges predict a great future for DIT Student O'Shaughnessy". Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 4-ին. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Ryan O'Shaughnessy | The Voice of Ireland". 2012 թ․ մայիսի 10. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 10-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 17. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
3. ↑  "Ryan O'Shaughnessy to represent Ireland in Lisbon! - Eurovision Song Contest Lisbon 2018". eurovision.tv. Retrieved 2018 թ․ մարտի 17.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |

 |
Տեսարան Ռեյան ամրոցից
**Ռայեն ամրոց** (պարս.՝ ارگ راين *Arg-e Rāyen*)՝ ամրոց տեղակայված Իրանի Կերման նահանգից 100 կիլոմետր հարավ։ Գտնվում է Հեզար լեռան շրջակայքում։ Ռայենը եղել է կավից պատրաստված քաղաք, նման է Արգային, որը փլուզվել է 2003 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժի ժամանակ։ Ռայենն ունի լքված միջնաբերդ, որտեղ պահպանվում են ճարտարապետական տարրեր։ Այն չափազանց լավ է պահպանվել, չնայած նրան, որ շրջակայքում գտնվող բոլոր նմանատիպ կառույցները փլուզվել են։

Ռայեն ամրոցը բնակեցվել է 150 տարի առաջ և ենթադրվում է, որ 1000 տարեկան է և կառուցվել է Սասանյանների կառավարման շրջանում։ Ըստ հին փաստաթղթերի՝ եղել է խոշոր առևտրական ճանապարհի վրա և հանդիսացել է առևտրական խոշոր քաղաք։ Եղել է սրերի, իսկ ավելի ուշ՝ զենքերի արտադրության կենտրոն։ Ամրոցի մետ կա ջրվեժ, նրա շրջակայքում է գտնվում նաև Հարազ լեռը՝ 4501 մետր բարձրությամբ, որտեղ կան պտղատու այգիներ և վարդագույն մարմարի հանքեր։ Շրջակայքում կան նաև բուժիչ աղբյուրներ, որոնք գրավում են զբոսաշրջիկների ուշադրությունը։ Սասանյան արքա Հազկերտ երրորդի օրոք արաբների հարձակումը ձախողվել է, քանի որ ամրոցի պատերը բարձր են և դժվար անցանելի։

Պատկերասրահ
-----------

* Ամրոցի դարպասներըԱմրոցի դարպասները
* Հատված ամրոցի ներսիցՀատված ամրոցի ներսից
* Հատված ամրոցի ներսիցՀատված ամրոցի ներսից
* Ամրոցի աշտարակըԱմրոցի աշտարակը
* 
* 
* 
* 
* Տեսարանը՝ գիշերովՏեսարանը՝ գիշերով

Տես նաև
-------

* Իրանի ամրոցների ցանկ
* Իրանական ճարտարապետություն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website
* Report: "Arg-e Rayen tries to replace Bam" Archived 2018-02-07 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Tours to Iran with Iran Tour Package". *Iran Tour Package* (in ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 13-ին. Retrieved 2019 թ․ հուլիսի 13.
**Ռայեդ Արաֆաթ** (մայիսի 24, 1964(1964-05-24), Դամասկոս, Սիրիա), Սիրիայում ծնված, պաղեստինյան ծագմամբ, ռումինական ռեանիմատոլոգիական բժիշկ է։

Վաղ կյանք
---------

Արաֆաթը ծնվել է Դամասկոսում, սակայն ծագումով Պաղեստինցի է։ Նա 14 տարեկանից սկսած կամավորական սկզբունքով աշխատել է վերակենդանացման բաժանմունքում։ 1981 թվականին արտագաղթել է Ռումինիա։ Սկզբից բնակվել է Ռումինիայի Պիտեշտ քաղաքում, որտեղ էլ մասնակցելով Ռումիներեն լեզվի դասընթացների, սովորեց Ռումիներեն։

Կրթություն
----------

Արաֆաթը կրթություն է ստացել Կլուժ-Նապոկա քաղաքի բժշկության և դեղագործության համալսարանում։ Հետագայում ընդունվել է Տարգու Մյուրեշի բժշկական համալսարան, որտեղ խորացրել է կրթությունը անեսթեզիոլոգիայի ուղղությամբ։ Նա ավարտել է մի շարք դասընթացներ արտասահմանում։ Դասընթացներ են եղել՝ Փարիզի հրշեջ բրիգադայում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների գվարդիայում և Նորվեգական օդային շտապ օգնությունում։

Կարիերա
-------

1989 թվականի հեղափոխությունից հետո Արաֆաթը մտադրվեց մեկնել Ֆրանսիա, սակայն նրա դիմումը մերժվեց։ Նա սկսեց աշխատել Տարգու Մյուրեշի համալսարանում արտակարգ ծառության ստեղծման համար, որը սկզբից ֆինանսավորվում էր միայն իր կողմից։

1991 թվականին նա ստեղծեց SMURD ծառայությունը՝ բջջային արտակարգ իրավիճակների ծառայություն, որը սկսեց համագործակցել Ռումինիայի հրդեհաշեջ ծառայության և Շոտլանդիայի հակահրդեհային ծառայության հետ, որպես կամավոր մինչ 1998 թվականը, երբ պաշտոնապես ստացավ Ռումինայի քաղաքացիություն։

Քաղաքականություն
----------------

Նա համակարգել է բազմաթիվ միջազգային դասախոսություններ աշխարհի տարբեր երկրներում (Ավստրիա, Դանիա, Հունաստան, Նիդեռլանդներ, Նոր Զելանդիա,Իռլանդիա, Անգլիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ և այլն)։ 2003 թվականին նա արժանացել է Ռումինիայի արժանապատվության ազգային կարգի շքանշանին։

Նա 2009 թվականին նշանակվեց առողջապահության հարցերով Ռումինիայի պետքարտուղարի տեղակալի պաշտոնին։ 2012 թվականին նա հրաժարական տվեց կատարվող ցույցերի պատճառով։ Ցույցերի պատճառն էր առողջապահական համակարգի բարեփոխումները։ Մի քանի քաղաքներում բողոքի ցույցերից հետո, կառավարությունը հայտարարեց բարեփոխումների ծրագրերում փոփոխություններ կատարելու մասին, իսկ Արաֆաթը վերադարձավ իր նախկին պաշտոնին։ 2012 թվականի վերջին նա դարձավ Ռումինիայի առողջապահության նախարար, այնուհետև կրկին վերադարձավ նույն պաշտոնին։

Ծանոթագրութուններ
-----------------

1. 1 2 3 4 5 6  2006 interview with Raed Arafat Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine. hosted by Rompres
2. 1 2 3 4 5  Andi Laslau, "Arabii din România, radiografie completă" Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine. at News4Romania.ro
3. 1 2 3 4  "Raed Arafat" at *Gala Societăţii Civile*
4. ↑  "Romanian bus collision kills 11". BBC News. 2009 թ․ օգոստոսի 14. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 15.
5. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հուլիսի 30-ին. Retrieved 2018 թ․ հուլիսի 21.
6. ↑  "Emergency call as Romania austerity protests escalate". *BBC News*. BBCNews. 2012 թ․ հունվարի 16. Retrieved 2012 թ․ հունվարի 16.
7. ↑  Kulish, Nicholas (2012 թ․ փետրվարի 10). "Palestinian Helps Romania Remake Its Emergency Care System". *The New York Times*.
**Ռամադան Ռամադանի** (ալբ․՝ Ramadan Ramadani, հունիսի 15, 1944(1944-06-15), Ուրոշեվաց - հոկտեմբերի 9, 2005(2005-10-09), Պրիշտինա), ալբանացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ռամադան Ռամադանին ծնվել է 1944 թվականին, Ուրոշեվաց քաղաքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 1967 թվականին սովորել է Պրիշտինայի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիգուրատիվ արվեստի բաժնում։ Ուսանողական տարիներին ստացել է «լավագույն ազատ ոճի նկար» մրցանակը, որը համարվում է ուսանողական ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկը։

Կարիերա
-------

Ռամադան Ռամադանին համարվում է 1969 թվականին հիմնադրված "Zef Kolombi" անվան ֆիգուրատիվ արվեստագետների ասոցիացիայի համահիմնադիրներից։ 1974 թվականին հաստատվում է Պրիշտինայում և Պրիշտինայի ռադիոյում աշխատող որպես լրագրող, այնուհետև՝ խմբագիր։ 1977 թվականին ընդունվել է գեղարվեստի ակադեմիա, որն ավարտել է 2 տարի հետո։ 1980 թվականից Կոսովոյի ֆիգուրատիվ արվեստագետների ասոցիացիայի անդամ է եղել։ Ունեցել է շուրջ 30 ազգային և միջազգային ցուցահանդեսներ։ ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի կողմից կազմակերպված ցուցահանդեսում նրա կտավներից երկուսը վաճառվել են։ Պրիշտինայի ռադիոյում աշխատել է մինչև 1990 թվականը, երբ ռադիոն փակվեց տեղական իշխանությունների կողմից։

Ռամադանին պաշտում էր Ռեմբրանտին, Կարավաջոյին, Վելասկեսին, Վան Գոգին, սյուրռեալիստ Սալվադոր Դալիին։ Սիրում էր նկարել յուղանկարային տեխնիկայով, ստեղծել է պաստել, ազատ ոճի գեղանկարներ։ Նա իրեն համարում էր ռեալիստ, չնայած օգտագործում էր սյուռեալիստական տարրեր։ Ստեղծագործել է նատյուրմորտի, բնանկարի, դիմանկարի, ինքնանկարի ժանրերում։ Հաճախ պատկերել է իր երկրի ազգային ավանդույթները։

Ծանոթագրություններ
------------------

* ՅՈՒՆԵՍԿՕ միության անդամներ Painters-members of Club UNESCO.
* Ալբանացի նկարիչներ Albanian Artists.
* Կոսովոյի պատկերասրահ Kosovo Art Gallery.
* Կոսովոյի պատկերասրահ, վաճառված նկար 1.
* Կոսովոյի պատկերասրահ, վաճառված նկար 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հարցազրույց ալբաներեն ՅուԹյուբում


1. ↑  "My Gallery Title Bar Text". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "My Gallery Title Bar Text". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)