**Ռուբեն Արամի Սաֆրաստյան** (հոկտեմբերի 5, 1955(1955-10-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), արևելագետ-թուրքագետ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (2014), պատմական գիտությունների դոկտոր (2009), պրոֆեսոր (2007)։ ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն (2006-2020 թթ․), ՀՀ Նախագահին կից Հանրային խորհրդի կրոնի, սփյուռքի և միջազգային ինտեգրման հանձնաժողովի նախագահ։ 2021 թ-ից ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի գլխավոր գիտաշխատող։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1955 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Երևանում հայտնի թուրքագետ, արևելագետ և քաղաքական գործիչ Արամ Սաֆրաստյանի ընտանիքում։

1977 թ. ավարտել է ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի թուրքագիտության բաժինը և 1980 թ.` Հայաստանի Հանրապետության ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։

1981 թ. աշխատանքի է անցել ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի համակարգում։ Եղել է Արևելագիտության ինստիտուտի կրտսեր, հետագայում` ավագ և առաջատար գիտաշխատող, Թուրքիայի բաժնի վարիչ։ 2006 թվականից նույն ինստիտուտի տնօրենն է։ 1988- 1991 թթ. աշխատել է որպես ՀՀ ԳԱԱ Սփյուռքի ուսումնասիրման կենտրոնի փոխտնօրեն։

1983 թ. համատեղության կարգով գիտամանկավարժական աշխատանք է տարել Երևանի պետական համալսարանում, Հայկական մանկավարժական ինստիտուտում, Գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, Աճառյան համալսարանում)։

Ունի նաև պետական կառավարման բարձրագույն մարմիններում քաղաքագետ-վերլուծաբանի, ինչպես նաև դիվանագիտական աշխատանքի փորձառություն. 1991-1992 թթ. եղել է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի միջազգային հարաբերությունների գծով ավագ փորձագետ, 1992-1996 թթ.՝ ՀՀ նախագահի աշխատակազմի վերլուծական բաժնի վարիչի տեղակալ։ 1996-1997 թթ. վարել է դիվանագիտական աշխատանք Գերմանիայում` աշխատելով Բոննում ՀՀ դեսպանատան խորհրդական։

1999 թ. հաղթել է Հումբոլդտի անվան միջազգային գիտական մրցույթում (Գերմանիա) և մեկ տարի հետազոտական աշխատանք է վարել Ռուրի համալսարանում (Բոխում)։

2001 թ. հաղթել է Ֆուլբրայթի ծրագիրում (ԱՄՆ) և մեկ տարի գիտական պրպտումներ է կատարել Կալիֆոռնիայի համալսարանում (Բերկլի)։

2002 թ. հաղթել է Կենտրոնական եվրոպական համալսարան (Բուդապեշտ, Հունգարիա) կողմից հայտարարված միջազգային քաղաքականության ուսումնասիրման գիտական մրցույթում և մեկ տարի գիտական ուսումնասիրություններ է կատարել նույն համալսարանի Քաղաքականության ուսումնասիրման կենտրոնում։

Ռուբեն Սաֆրաստյանը շարունակողն է Սաֆրաստյանների արևելագիտական գերդաստանի. Արամ Սաֆրաստյան և Արշակ Սաֆրաստյան։

Գիտական աշխատանք
----------------

Հետազոտական աշխատանք է տարել այդ ԱՄՆ և Հունգարիայի առաջատար համալսարաններում։

Հիմնադիրն է ու խմբագիրը «Թյուրքագիտական և օսմանագիտական հետազոտություններ» և «Ժամանակակից Եվրասիա» գիտական պարբերականների։ Հեղինակ է երկու հարյուրից ավելի գիտական աշխատությունների, որոնք նվիրված են Թուրքիայի նոր ու նորագույն պատմության և արտաքին քաղաքականության, ինչպես նաև Հայոց Ցեղասպանության ուսումնասիրման հարցերին։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է «Մովսես Խորենացի» (2008 թ.) և «Գարեգին Նժդեհ» (2010) մեդալներով։

Ընտրված աշխատություններ
-----------------------

### Գրքեր

1. Доктрина османизма в политической жизни Османской империи (50-70 гг. XIX в.), – Ереван: АН Арм. ССР, 1985, 147 с.

2. "Հնարավոր չէ 21-րդ դարում պատնեշներ ստեղծել հարևանների միջև…". Հայաստանը և Թուրքիան տարածաշրջանային հոլովույթներում (2001-2003 թվականների հոդվածներ ու հարցազրույցներ), Երևան, Զանգակ-97, 2003, 96 էջ։

3. Օսմանյան կայսրություն. ցեղասպանության ծրագրի ծագումնաբանությունը (1876-1920 թթ.), Երևան,  Լուսակն, 2009, 248 էջ։

4. Ottoman Empire: The Genesis of the Program of Genocide (1876 - 1920), Institute of Oriental Studies, National Academy of Sciences of RA, Yerevan: Zangak-97, 2011, 175 p.

5. Empire Ottoman: la genèse du programme de génocide (1876-1920), Institute d’Etudes Orientales, Académie Nationale des Sciences République d’Arménie, Erévan: Zangak Publishing House, 2012, 232 p.

6. Les programmes du génocide dans l’Empire Ottoman, 2ème édition revue et corrigé, Institute d’Etudes Orientales, Académie Nationale des Sciences République d’Arménie, Erévan: Zangak Publishing House, 2013, 232 p.

7. Ottoman Empire: The Genesis of the Program of Genocide (1876 - 1920), Yerevan: Zangak-97, 2015, 175 p. (Second Edition).

8․ Les programmes du génocide dans l’Empire Ottoman, 3ème édition revue et corrigé, Institute d’Etudes Orientales, Académie Nationale des Sciences République d’Arménie, Erévan: Zangak Publishing House, 2015, 209 p.

9. El plan estatal del genocidio de los armenios, Ereván, "Gitutyun", 2018, 48 p.

10. Մուսթաֆա Քեմալ. պայքար Հայաստանի Հանրապետության դեմ (1919-1921 թթ.), ՀՀ Սփյուռքի նախարարություն - ՀՀ ԳԱԱ Արեվելագիտության ինստիտուտ, Երևան, «ՏԻՐ» հրատարակչությոն, 2019, 140 Էջ։

11. Թուրքիայի քաղաքականությունը Հայաստանի նկատմամբ «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության կառավարման ժամանակահատվածում (2002–2012 թթ.): Հեղինակներ՝ Ռ. Սաֆրաստյան, Վ. Տեր–Մաթևոսյան, Տ. Մանուկյան, Ա. Հովհաննիսյան, Երևան, «Զանգակ», 2020, 184 էջ։

### Մամուլ

* Հոդվածների մատենագիտություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ հիմնարար գիտական գրադարանի էլ․ քարտարան- Ռուբեն Սաֆրաստյան»։ Վերցված է 2023-06-27
2. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսների կենսամատենագիտություններ»։ Վերցված է 2023-06-08

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանի նախաձեռնած «Վաստակաշատ գիտնականներ» շարքի տեսանյութը նվիրված Ռուբեն Սաֆրաստյանին
* ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա
* Linkedin (անգլ.)
* Academia.edu (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Տելեգրամ · Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ՀՀ ԳԱԱ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · AV Production |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 11578 · GND: 132079666 · ISNI: 0000000081964100 · LCCN: n85123449 · NUKAT: n2006126798 · SUDOC: 235513717 · VIAF: 10996901 · WorldCat VIAF: 10996901 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ |
| --- |
|  |
| Խորհրդի նախագահ | Վազգեն Մանուկյան (11 մարտի 2009 - 2019) |
|  |
| Հայաստանի Նախագահի կողմիցնշանակված անդամներ | Ռոբերտ Ամիրխանյան (11 մարտի 2009 - ) • Աննա Ասատրյան (11 մարտի 2009 - ) • Լիլիթ Ասատրյան (11 մարտի 2009 - ) • Անելկա Գրիգորի Գրիգորյան (11 մարտի 2009 - ) • Աստղիկ Արսենի Գևորգյան (11 մարտի 2009 - ) • Հայկ Անուշավանի Դեմոյան (11 մարտի 2009 - ) • Գագիկ Զալիկի Մանասյան (29 ապրիլի 2011 - ) • Սմբատ Գարեգինի Լպուտյան (27 փետրվարի 2015 - ) • Էդիկ Գարեգինի Մինասյան (27 փետրվարի 2015 - ) • Ռուբեն Ստեփանի Գևորգյանց (3 փետրվարի 2016 - ) • Արթուր Կամսարականի Գրիգորյան (3 փետրվարի 2016 - ) • Տիգրան Մանսուրյան (14 ապրիլի 2016 - ) |
|  |
| ՀԽ Հանձնաժողովներինախագահ հանդիսացող անդամներ | Արտուշ Ապրեսի Ղուկասյան (1 մայիսի 2009 - ) • Գրիգոր Միքայելի Բադիրյան (1 մայիսի 2009 - ) • Հովհաննես Օնիկի Հովհաննիսյան (1 մայիսի 2009 - ) • Վազգեն Մեխակի Սաֆարյան (1 մայիսի 2009 - ) • Կառլոս Բագրատի Ղազարյան (1 մայիսի 2009 - ) • Կորյուն Վարդանի Առաքելյան (1 մայիսի 2009 - ) • Արշակ Ավետիսի Սադոյան (1 մայիսի 2009 - ) • Սուրեն Տիգրանի Զոլյան (1 մայիսի 2009 - ) • Ռուբեն Արամի Սաֆրաստյան (1 մայիսի 2009 - ) • Յուրի Լևոնի Ջավադյան (1 մայիսի 2009 - ) • Հայրապետ Մեսրոպի Գալստյան (10 սեպտեմբերի 2012 - ) |
|  |
| Անդամների կողմիցընտրված անդամներ | Արա Միքայելի Մինասյան (15 մայիսի 2009 - ) • Արմեն Անդրանիկի Տեր-Տաճատյան (15 մայիսի 2009 - ) • Կարինե Սուրենի Դանիելյան (15 մայիսի 2009 - ) • Հայկ Լևոնի Սարգսյան (15 մայիսի 2009 - ) • Հենրիկ Վահանի Հովհաննիսյան (15 մայիսի 2009 - ) • Հովիկ Զավենի Մուսայելյան (15 մայիսի 2009 - ) • Հովհաննես Թադևոսյան (15 մայիսի 2009 - ) • Տեր Մարկոս եպիսկոպոս Հովհաննիսյան (15 մայիսի 2009 - ) |
|  |
| Նախկին անդամներ |  Էմիլ Սամսոնի Գաբրիելյան (11 մարտի 2009 - 21 հուլիսի 2010) • Խոսրով Մելիքի Հարությունյան (11 մարտի 2009 - 31 մայիսի 2012) • Դերենիկ Հրանտի Դումանյան (1 մայիսի 2009 - 16 հունիսի 2012) • Բաբկեն Հարությունի Հարությունյան (15 մայիսի 2009 - 26 փետրվարի 2013) • Սոս Արտաշեսի Սարգսյան (15 մայիսի 2009 - 26 սեպտեմբերի 2013) • Ստեփան Զավենի Գիշյան (15 մայիսի 2009 - 22 մարտի 2014) • Վլադիմիր Միհրանի Մովսիսյան (11 մարտի 2009 - 5 նոյեմբերի 2014) • Կարեն Մանուկի Բեքարյան (11 մարտի 2009 - 11 սեպտեմբերի 2015) • Հովհաննես Հարությունի Զանազանյան (11 մարտի 2009 - 4 հոկտեմբերի 2015) • Ռոբերտ Վարդգեսի Աթոյան (15 մայիսի 2009 - 4 դեկտեմբերի 2015) • Ելենա Մաղաքի Վարդանյան (1 մայիսի 2009 - 7 հունվարի 2016) |

 |