**Սեմուել Ատկինսոն Ուոթերստոն** (անգլ.՝ Samuel Atkinson Waterston, նոյեմբերի 15, 1940(1940-11-15), Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր և ռեժիսոր։ 1985 թվականին եղել է «Օսկարի» հավակնորդ՝ որպես Ռոլանա Ժոֆֆեի «Մահվան դաշտեր» (1984) ֆիլմի «Լավագույն դերասան», «Ոսկե գլոբուս» և «Էմմի» մրցանակների դափնեկիր է, Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում ունի սեփական աստղ։ Հայտնիությունը ստացել է Ջեք Մակոյի դերի շնորհիվ, «Օրենք և կանոն» հեռուստասերիալում, որտեղ նա նկարահանվել է 1994 թվականից մինչև 2010 թվականը, և «Լուրեր» հեռուստասերիալում Չարլի Սկիննորայի դերում (2012–2014)։

Երիտասարդություն
----------------

Ուոթերստոնը ծնվել է Քեմբրիջում՝ Մասաչուսեթս նահանգում, չորս եղբայրներից և քույրերից երորրդն է եղել։ Իր մայրը՝ Էլիս Թաքերը (ծննդյամբ Ատկինսոն), Մեյֆլաուեր նավի գաղութաբնակների հետնորդ է, դաշտանկարիչ է, իսկ իր հայրը՝ Ջորջ Չիչել Ուոթերստոնը, շոտլանդական Լիտ քաղաքից ԱՄՆ է եկել և օտար լեզուների ուսուցիչ է աշխատել, ինչպես նաև իմաստաբանությամբ է զբաղվել։ Ուոթերստոնը սովորել է *Brooks School*-ում, որը Հյուսիսային Անդովերում գիշերօթիկ դպրոց է, որտեղ դասվանդել է իր հայրը, և *Groton School*-ում՝ մասաչուսեթսյան Գրոնտում։ 1958 թվականին ընդունվել է Եյլի համալսարան և 1962 թվականին ավարտել է բակալավրի աստիճանով։ Ավելի ուշ՝ մի քանի ամսվա ընթացքում սովորել է *Clinton Playhouse-*ում։ Ուոթերստոնը հաճախել է նաև Փարիզյան համալսարանի և Ամերիկյան դերասանների սեմինարի։

Կարիերա
-------

Ուոթերստոնը իր դերասանական գործունեությունը սկսել է որպես թատերական դերասան։ Օրինակ, նա խաղացել է Ջոզեֆ Պապպի «Մեծ աղմուկ ոչնչից» ներկայացումում՝ Բենեդիկտի դերում, և գլխավոր դեր «Համլետում»։ Ինչպես նաև Նյու Հեյվենում մասնակցել է «Long Wharf Theatre» և «Yale Repertory Theatre» ներկայացումներին։

Ուոթերստոնը կինոյում առաջին խաղը կատարել է 1965 թվականին՝ «The Plastic Dome of Norma Jean» ժապավենում, բայց առաջին նշանակալից դերը ստացել է «*Fitzwilly*» (1967) ֆիլմում։ 1973 թվականին նկարահանվել է «Ապակեպատ գազանանոց» հեռուստաֆիլմում՝ Տոմայի դերում, Թենեսի Ուիլյամսի համանուն պիեսի հիման վրա, Քեթրին Հեփբըրնի հետ միասին խաղացել է գլխավոր դերում։ Ջիմի դերում նկարահանվել է Մայքլ Մորիարտին, ով ավելի ուշ «Օրենք և կանոն» ֆիլմում փոխարինել է Ուոթերստոնին՝ շրջանային դատախազի գործադիր օգնականի դերում։ Նրա կատարած այլ դերերը․ «Վայրենիները» (1972) ժապավեն, «Մեծն Գեթսբին» (1974, երկու «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի է արժանացել), «Ճանապարհորդություն դեպի վախ» (1975), «Այծեղջյուր-1» (1978), «Դրախտի դարպասները», «Խաղ կլասի վրա» (երկուսն էլ 1980-ին)։

Նրա կինոկարիերայում նկատելի է դարձել Էնտոն Հարվի «Արծվի թևը» վեստեռնը՝ հնդկական սպիտակ ցուլի առաջնորդի դերում (1979), ինչպես նաև ամերիկյան ռեպորտյոր Սիդնեյ Շենբերգը՝ Ռոլանա Ժոֆֆեի «Մահվան դաշտեր» քաղաքական դրամայում (1984, արժանացել է «Օսկար», «Ոսկե գլոբուս» և BAFTA մրցանակների)։

1985 թվականին Ռոբերտ Պրեստոնի հետ նկարահանվել է «Finnegan Begin Again» ֆիլմում (1985)՝ «Լինքոլն» ֆիլմում մարմնավորելով գլխավոր դերը (1988 թվական)։ Խաղացել է Վուդի Ալլենի «Ինտերիեր», «Հաննան ու նրա քույրերը», «Սեպտեմբեր)» և այլ ֆիլմերում։ Նա ութ անգամ առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի (մեկ անգամ հաղթել է), յոթ անգամ առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի (մեկ անգամ հաղթել է), 11 անգամ «ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակի» (մեկ անգամ հաղթել է) և 2 անգամ «BAFTA» և «Սպուտնիկ» մրցանակի։

Բացի «Կարգ ու կանոն» ֆիլմից, նրա աշխատանքների մեջ կարելի է առանձնացնել դատախազ Ֆորեսթ Բեդֆորդի դերը, որի շնորհիվ 1993 թվականին արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի՝ «Դրամատիկական սերիալում լավագույն դերասան» անվանակարգում»։ 1994 թվականին նկարահանվել ԱՄՆ նախագահ Ուիլյամ Ֆոսթերի «Ներքին թշնամի» ֆիլմում։

Ուոթերստոնը նաև ընդգրկված էր Աբրահամ Լինքոլնի 200-ամյակի տոնակատարության հարցերով խորհրդատվական կոմիտեի կազմում։ «Քաղաքացիական պատերազմ», «Լինքոլն» ֆիլմերում մարմնավորել է Լինքոլնի դերը։

«Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» սկետչում Ուոթերստոնը մարմնավորել է ինքն իրեն՝ հանդես գալով որպես «Old Glory Insurance» ընկերության մամուլի քարտուղար, որտեղ առաջարկվում էր տարեց մարդկանց պաշտպանություն ռոբոտների հարձակումից։

Ուոթերստոնը հնչյունավորել է բժիշկ Քափլանին՝ հոգեբույժ Բրայան Գրիֆինին՝ «Brian in Love եւ Road to Rhode Island» սերիալի դրվագներում։ Ուոթերստոնը նաև «NBC-ի» «Մեծ մրցավազք» վավերագրական ֆիլմում հեքիաթասաց էր։ «Lewis & Clark: the Journey of the Corps of Discovery» վավերագրական ֆիլմում Ուոթերսոնը խոսել է Թոմաս Ջեֆերսոնի անունից, ինչպես նաև խաղացել է նրա դերը «Թոմաս Ջեֆերսոն» վավերագրական ֆիլմում։ Նա նաև հայտնվել է «Ապագայի քրոնիկները» սերիալի առաջին դրվագում, որը կոչվում է կատարյալ փախուստ՝ մարմնավորելով այն մարդուն, ում մոտ կասկածում են Կորսակովի համախտանիշ։

Ուոթերստոնը 2006 թվականի նոյեմբերի 10-ին Քեթրին Էրբեի հետ «օրենքը և կարգը» և «Քրիստոֆեր Մելոնին Օրենք և կարգից՝ հատուկ մարմին» հայտնվել է 5100-րդ «Jeopardy!» թողարկված խաղում։ Ուոթերստոնը զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ Մելոնիից հետո՝ շահելով 25.000 դոլար, որը փոխանցել է «Refugees International» և «Oceana» բարեգործական կազմակերպություններին։

Ուոթերստոնը պարբերաբար հայտնվել է «TD Ameritrade-ի» գովազդում, որտեղ նա փոխարինել է «օրենք և կարգի» նախկին դերասան Սթիվեն Հիլին։ Մասնակցել է նաև «the Nation» ամսագրի գովազդի հրապարակմանը։

Ուոթերստոնի մասին նշել է «Քոլբերի զեկույցը», ասելով, որ «Սեմ Ուոթերստոնն ասում է բաներ, որոնց դուք երբեք չպետք է հավատաք վստահելի տոնով»։ Դերասանը հայտարարել է, որ ակնհայտորեն շատ համոզիչ է խոսում ֆիլմերից սխալ մեջբերումների մասին։

2008 թվականին Ուոթերստոնը «Համլետ» ներկայացման ժամանակ մարմնավորել է Պոլոնիուսին։ Նրա խաղը հիանալի գնահատականներ է ստացել մի քանի թերթերում, այդ թվում՝ «*The New York Times»*–ում։

2009 թ. փետրվարի 12-ին Ուոթերսոնը Նյու Յորքի Riverside եկեղեցում միացել է Ավրահամ Լինքոլնի երկամյա տոնակատարություններին, որը վարում էին *Aaron Copland School*–ը, *Riverside Inspirational Choir*–ը և *NYC Labor Choi*r–ը.

2010 թվականի հունվարի 7-ին Ուոթերստոնը 7040 Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում արժանացել է Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու աստղի։

«Օրենք և կարգ» ֆիլմում Ուոթերստոնը նկարահանվել է 16 սեզոններում։ Նրանից ավելի երկար սերիալում նկարահանվել է միայն Էպատա Մերկերսոնը։

2010 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Վաշինգտոնի *Rally to Restore Sanity and/or Fear* ցույցերի ժամանակ Ուոթերստոնը ընթերցել է Սթիվեն Քոլբերի «*Are you sure»* պոեմը։

2012–2014 թվականներին Ուոթերստոնը Ջեֆֆ Դենիելսոմի և Էմիլի Մորտիմերի հետ նկարահանվել է Ահարոն Սորկինի «Լուրեր» հեռուստասերիալում, որը ներկայացնում է կաբելային լրատվական ծառայության կյանքը։

Անձնական կյանք
--------------

1964–1975 թվականներին Ուոթերստոնը ամուսնացած է եղել իր առաջին կնոջ՝ Բարբարա Ռուտլեջ–Ջոնս Ուոթերստոնի հետ։ Նրանց որդին՝ Ջեյմսը, դարձել է դերասան («Մեռած պոետների հասարակություն» ֆիլմում եղել է Ջերարդ Փիթսի դերակատարը)։ Երկրորդ անգամ՝ 1976 թվականին, Սեմ Ուոթերսթոնը ամուսնացել է նախկին մոդել Լին Լուիզ Վուդրաֆի հետ։ Նրանք ունեն երեք երեխա՝ Քեթրինը և Էլիզաբեթը, ովքեր նույնպես դերասանուհիներ են, և որդին՝ Գրեմը։

Սեմը ակտիվորեն մասնակցում է մարդասիրական գործունեություններին, Ուոթերսթոնը մասնակցում է այնպիսի կազմակերպությունների աշխատանքին, ինչպիսիք են «Oceana»-ն, որտեղ տնօրենների խորհրդի անդամ է, «Refugees International»–ը, «Meals on Wheels»–ը, «United Way of America»–ն և Ամերիկայի եպիսկոպոսական դերասանների գիլդիան։ Ուոթերսթոնը Եպիսկոպոսական եկեղեցու հետևորդ է, անգամ իրենց քարոզիչ Լինդոն Բ. Ջոնսոնի մասին նկարահանել է «Here Am I, Send Me» (1999) վավերագրական ֆիլմը։

Հանդիսանում է *Unity08* շարժման ներկայացուցիչ, ով ԱՄՆ-ի 2008 թվականի նախագահական ընտրություններում անհաջող կերպով ընդդիմանում էր երկկուսակցական համակարգին։ Ուոթերսթոնը հայտնել է, որ ինքը դեմոկրատ է եղել, մինչև Լինդոն Ջոնսոնի «Դեյզի» նախընտրական հոլովակից հետո կուսակցությունից դուրս գալը»։ Ուոթերսթոնը նաև լիբերալիստական *The Nation* ամսագրի համար հայտնվել է հեռուստատեսային գովազդային հոլովակներում և տպագիր հրատարակություններում։

2002 թվականին New York Landmarks Conservancy հին շենքերի պահմպանման կազմակերպության կողմից Ուոթերսթոնը և իր գործընկեր Ջերի Օրբահը «Օրենքով և կարգով» ֆիլմի համար արժանացան «Կենդանի օրենտիրներ» մրցանակին։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Տարի |  | Հայերեն անվանում | Բնագիր անվանում | Դեր |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1974 | ֆ | «Մեծն Գեթսբին» | *The Great Gatsby* | Նիկ Քերրաուեյ |
| 1975 | ֆ | «Ճանապարհորդություն վախով» | *Journey into Fear* | պարոն Գրեմ |
| 1978 | ֆ | «Այծեղջուրը »մենակ է | *Capricorn One* | Պիտեր ՈՒլլիս |
| 1978 | ֆ | «Ինտերյերներ» | *Interiors* | Մայք |
| 1979 | ֆ | «Արծվի թև» | *Eagle's Wing* | «Սպիտակ ցուլ» |
| 1979 | հֆ | «Ընկերական կրակ » | *Friendly Fire* | Սի Դի Բրայան |
| 1980 | ֆ | «Դրախտի դարպասները» | *Heaven's Gate* | Ֆրենկ Կանտոն |
| 1980 | մհֆ | «Օպենհեմեր» | *Oppenheimer* | Ռոբերտ Օպռնգեյմեր |
| 1984 | ֆ | «Մահվան դաշտը» | *The Killing Fields* | Սիդնեյ Շենբերգտ |
| 1985 | ֆ | «Զգուշացում» | *Warning Sign* | Սել Մորզ |
| 1986 | ֆ | «Հաննան և նրա քույրերը» | *Hannah and Her Sisters* | Դևիդ |
| 1986 | ֆ | «Միայն ընկերների միջև» | *Just Between Friends* | Գարրի Քրենդալլ |
| 1987 | ֆ | «Սեպտեմբեր» | *September* | Պիտեր |
| 1989 | ֆ | «Բարի գալուստ տուն» | *Welcome Home* | Վուդի |
| 1989 | ֆ | «Հանցագործություններ և հանցանքներ» | *Crimes and Misdemeanors* | Բեն |
| 1990 | ֆ | «Բանավեճ» | *Mindwalk* | Ջեկ Էդվարդս |
| 1991 | ֆ | «Մարդը լուսնի վրա» | *The Man in the Moon* | Մետտյու Տրանտ |
| 1991—1993 | ս | «Ես կթռչեմ» | *I’ll Fly Away* | Ֆորրեստ Բետֆորդ |
| 1993 | ֆ | «Հողի գերիները» | *A Captive in the Land* | Ռոյս |
| 1994 | հֆ | «Դևիդի մայրը» | *David's Mother* | Ջոն Նիլյս |
| 1994 | ֆ | «Մարդասպան մայրը» | *Serial Mom* | Յուդժին Սատֆին |
| 1994—2010 | ս | «Օրենք և կարգ» | *Law & Order* | Ջեկ Մակկոն |
| 1995 | ֆ | «Օգոստոս Քինգի ճանապարհորդությունը» | *The Journey of August King* | Մումի Ռայթ |
| 1997 | ֆ | «Ստվերային դավադրություն» | *Shadow Conspiracy* | նախագահ |
| 1997—1999 | ս | «Սպանությունների բաժին» | *Homicide: Life on the Street* | Ջեկ Մակկոն |
| 2000 | մս | «Գրիֆիններ» | *Family Guy* | Դոկտոր Կապլան |
| 2000—2018 | ս | «Օրենք եւ կարգ։ հատուկ կորպուս» | *Law & Order: Special Victims Unit* | Ջեկ Մակկոն |
| 2002 | հֆ | «Մեթյու Շեպարդի Պատմությունը» | *The Matthew Shepard Story* | Դենիս Շեպարդ |
| 2003 | ֆ | «Ամուսնալուծություն» | *Le Divorce* | Չեստեր Ուոկկեր |
| 2005 | ս | «Օրենքը և կարգը․ երդվյալ ատենակալների դատարանը» | *Law & Order: Trial by Jury* | Ջեկ Մակկոն |
| 2007 | ս | «Ապագայի քրոնիկները» | *Masters of Science Fiction* | Հավելմեն |
| 2012—2014 | ս | «Լուրեր» | *The Newsroom* | Չարլի Սկիններ |
| 2013 | ս | «Ջո» | *Jo* | Դեվիդ Զիֆկին |
| 2015 | ֆ | «Անեստեզիա» | *Anesthesia* | պրոֆեսոր Ուոլտեր Զարրոու |
| 2015 | ս | «Գրեյսը և Ֆրենկին» | *Grace and Frankie* | Սոլ Բերգսթայն |
| 2016 | ֆ | «Վտանգավոր խաղ Սլոուն» | *Miss Sloane* | Ջորջ Դյուպոն |
| 2017 | ս | «Մոռացված Աստծո կողմից» | *Godless* | Ջոն Կուկ |
| 2018 | ֆ | «Ըստ սեռի» | *On the Basis of Sex* | Էրվին Գրիսվոլդ |

Մրցանակներ և անվանակարգեր
-------------------------

| Մրցանակ | Արարողության տարին | Անվանակարգ | Ֆիլմ | Արդյունք |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| «Օսկար» | 1985 | Օսկար լավագույն դերասանի համար | «Մահվան դաշտը» | Անվանակարգ |
| BAFTA | 1981 | Հեռուստատեսությունում տղամարդու լավագույն դերի համար | «Օպենհայմեր» | Անվանակարգ |
| 1985 | Տղամարդու լավագույն դեր | «Մահվան դաշտը» | Անվանակարգ |
| «Թոնի» | 1994 | Տղամարդու լավագույն դերը ներկայացման մեջ | «Էյբ Լինկոլյն Իլլինոյսում» | Անվանակարգ |
| «Ոսկե գլոբուս» | 1975 | Լավագույն դերասանական դեբյուտը տղամարդկանց դերում | «Մեծ Գեթսբի» | Անվանակարգ |
| երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դերի համար | Անվանակարգ |
| 1983 | Տղամարդու լավագույն դերը մինի-սերիալում կամ հեռուստաֆիլմում | «Օպենհայմեր» | Անվանակարգ |
| 1985 | Տղամարդու լավագույն դերը՝ դրամայում | «Մահվան դաշտը» | Անվանակարգ |
| 1992 | Հեռուստասերիալում տղամարդու լավագույն դերը | «Ես կթռչեմ» | Անվանակարգ |
| 1993 | Հաղթանակ |
| 1995 | «Օրենք և կարգ» | Անվանակարգ |
| «Էմմի» | 1974 | Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանը դրամայում | «Ապակե գազանանոց» | Անվանակարգ |
| 1992 | Լավագույն դերասան դրամատիկական սերիալում | «Ես կթռչեմ » | Անվանակարգ |
| 1993 | Անվանակարգ |
| 1994 | Տղամարդու լավագույն դերը մինի-սերիալում կամ հեռուստաֆիլմում | «I'll Fly Away: Then and Now» | Անվանակարգ |
| 1996 | Լավագույն տեղեկատվական սերիալ | «Կորցրած քաղաքակրթությունը» | Հաղթանակ |
| 1997 | Լավագույն դերասան դրամատիկական սերիալում | «Օրենք և կարգ» | Անվանակարգ |
| 1999 | Անվանակարգ |
| 2000 | Անվանակարգ |
| ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակ | 1995 | Լավագույն դերասանական կազմը դրամատիկական սերիալում | «Օրենք և կարգ» | Անվանակարգ |
| 1996 | Անվանակարգ |
| 1997 | Անվանակարգ |
| 1998 | Տղամարդու լավագույն դերը դրամատիկական սերիալում | Անվանակարգ |
| Լավագույն դերասանական կազմը դրամատիկական սերիալում | Անվանակարգ |
| 1999 | Տղամարդու լավագույն դերը դրամատիկական սերիալում | Հաղթանակ |
| Լավագույն դերասանական կազմը Դրամատիկ սերիալում | Անվանակարգ |
| 2000 | Լավագույն դերասանական կազմը դրամատիկական սերիալ | Номинация |
| 2001 | Անվանակարգ |
| 2002 | Անվանակարգ |
| 2004 | Անվանակարգ |
| «Արբանյակ» | 1998 | Լավագույն դերասան դրամատիկական սերիալում | «Օրենք և կարգ» | Անվանակարգ |
| 2000 | Անվանակարգ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
2. 1 2  filmportal.de — 2005.
3. 1 2  GeneaStar
4. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
5. ↑  Current Biography — 1940. — ISSN 0011-3344
6. ↑  Notable Names Database — 2002.
7. ↑  Awards for Sam Waterston — IMDb
8. ↑  Ancestry of Sam Waterston
9. ↑  «Sam Waterston Biography — Biography.com». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
10. ↑  Playbill.com, «Sam Waterston Travesties Opens at Long Wharf Theatre May 11,» Արխիվացված 2012-10-17 Wayback Machine
11. ↑  Celia Wren, "When Chekov had a Bad Dream, *New York Times*
12. ↑  «Public Theater — Shakespeare in the Park». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 9-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
13. ↑  «Theriversdechurchny.org». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
14. ↑  Dave Itzkoff, «HBO Picks Up Aaron Sorkin Series About Cable TV News», *New York Times*
15. ↑  «Sam Waterston Trivia and Quotes on TV.com». CBS Interactive Inc. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 21-ին.
16. ↑  SMITH, DINITIA (2004 թ․ հուլիսի 15). «Father and Daughter, in Life and in Shakespeare - NYTimes.com». The New York Times Company. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 17-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 21-ին. `{{cite news}}`: Invalid `|url-status=200` (օգնություն)
17. ↑  The General Theological Seminary of the Episcopal Church
18. ↑  Unity08.org: «Actor Sam Waterston Calls on Americans to Join Growing 2008 Political Movement, Unity08». Retrieved 2008-01-04.
19. ↑  The Real McCoy — Newsweek

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սեմ Ուոթերստոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1126124 · BNF: 13955480z · GND: 143287516 · ISNI: 0000000121225688 · LCCN: n86025460 · NLP: a0000001829510 · NTA: 071442995 · NUKAT: n2010056311 · SUDOC: 070482365 · VIAF: 17414101 · WorldCat VIAF: 17414101 |

 |

 |