recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Վարոշլիգեթ** (հունգ.՝ Városliget, բառացի՝ քաղաքային այգի, քաղաքային մարգագետին), զբոսայգի Բուդապեշտում՝ հերոսների հրապարակի հարևանությամբ։ Բուդապեշտցիների և Հունգարիայի մայրաքաղաքի հյուրերի զբոսավայրն է։

Պատմություն
-----------

Սառցադաշտը և Վայդահունյադ ամրոցը
Սեչենյի ջրավազան
Վարոշլիգեթի տեղում նախկինում եղել է Մատյաշ Հունյադի արքայի որսավայրը, որը դժվարանցանելի, աղքատիկ բուսականությամբ ճահճային տեղանք էր Դանուբի ափին։ Լեոպոլդ I-ի օրոք տարածքը դարձել է արոտավայր։ 1799 թվականին Մարիա Թերեզան հրամայել է չորացնել ճահիճները և ծառեր տնկել։ Անցկացվել է նաև ջրանցքների ցանց։ Ներկայումս Վորոշլիգեթ այգում, որի մակերեսը 1,2 կմ² է, աճում է մոտ 7,000 ծառ, այդ թվում՝ նաև հազվագյուտ տեսակներ ու շատ հին ծառեր։

Վորոշլիգեթ այգին ունի մի քանի արհեստական լճակներ, որոնցից մեկի մոտ հառնում է Վայդահունյադ ամրոցը։ Ամրոցը կառուցվել է 1896 թվականին հունգարացիների հայրենիքի հիմնադրման 1,000-ամյակի առիթով։ Ամրոցը նախագծել է ճարտարապետ Իգնաց Ալպարը։ Սկզբնական շրջանում այն եղել է փայտյա դեկորացիա ներկայացումների համար, իսկ 1904 թվականին կառուցվել է քարե շինություն։ Ամրոցի նախագծում Ալմարը ներառել է Հունգարիայի 21 հայտնի կառույցների տարրեր, այդ թվում՝ Տրանսիլվանիայի Վայդահունյադ ամրոցի, Շեգեշվարի ամրոցի, Կատալինայի ամրոցի Բրաշով աշտարակի, Յակայի եկեղեցու և մի շարք այլ եկեղեցիների ու աշտարակների։ Իգնաց Ալպարի արձանը կանգնեցված է Վայդահունյադ ամրոցի մուտքի մոտ։ Արդյունքում ամրոցը ներառել է ճարտարապետական տարբեր ոճեր՝ ռոմանական, գոթական, վերածննդի, բարոկկոյի։ Վայդահունյադի թևերից մեկում տեղավորված է աշխահում առաջին Գյուղատնտեսական թանգարանը։

Վարոշլիգեթ այգում են տեղակայված Սեչենյիի ջրավազանը, մայրաքաղաքային կրկեսը, կենդանաբանական այգին, Տրանսպորտի թանգարանը, ինչպես նաև Բուդապեշտի հայտնի «Հունդել» ռեստորանը, որն արդեն 150 տարեկան է։

Այգու նախագիծ
-------------

Զբոսայգում ընդգրկված են հետևյալ օբյեկտները․

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1. — «Հունդել» ռեստորան
2. — Բուսաբանական ու կենդանաբանական այգի
3. — Կրկես
4. — Զվարճանքների այգի
5. — Սեչենյի ջրավազան
6. — Վայդահունյադ ամրոց
7. — Պետեֆիի անվան համերգային, ցուցահանդեսային կենտրոն
8. — Տրանսպորտի թանգարան
9. — Հերոսների հրապարակ
10. — Կերպարվեստի թանգարան
11. — Մյուչառնոկ արվեստի սրահ
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «City Park, Budapest». *aviewoncities.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 17-ին.
2. ↑  «City Park». Budapest.com. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 27-ին.
3. ↑  «Budapest Circus». Youtube. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
4. ↑  Youtube, Budapest Circus Lion Act
5. ↑  «budapestagent.com, Budapest Circus». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 5-ին.

Գրականություն
-------------

* Венгрия. Издательство «Вокруг света», 2009 ISBN 978-5-98652-226-5
* Михаэль Херл. Будапешт. Издательство Polyglott, 1996 ISBN 5-88395-021-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վարոշլիգեթ՝ Բուդապեշտի քաղաքային այգի

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վարոշլիգեթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Խերթվիս** (վրաց.՝ ხერთვისის ციხე), ֆեոդալական ժամանակաշրջանի միջնադարյան բերդ Վրաստանում, պատմական Ջավախք գավառում, ժամանակակից Սամցխե-Ջավախք մարզի Ասպինձայի (Ասպնջակ) շրջանում։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության թեկնածու է։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է համանուն գյուղում, Կուր և Փարվանա (Թափարվան) գետերի միախառնման վայրում, Ախալքալաքից 19 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Խերթվիսի բերդը լավ պահպանված բերդերից է, կառուցված է բարձր ժայռաբլրի վրա։

Պատմական ակնարկ
---------------

Բերդի հիմնադրումը ավանդաբար վերագրում են պարսկական Կյուրոս արքային (Ք. Ա. 529 թ.): XI դարի վրաց պատմագիր Լեոնտի Մրովելին այն հիշատակում է որպես քաղաք և պատմական Մեսխեթի կենտրոն։ Վրաց աղբյուրներում տեղ գտած մեկ այլ ավանդության համաձայն բերդը դիմագրավել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու զորքերին։ Խերթվիսի բերդը հիշատակվել է նաև հռոմեական զորավար Պոմպեոսի արշավանքի (Ք. Ա. առաջին դար) ժամանակ։

985 թվականին բերդում կառուցվել է եկեղեցի։ XIII դարում մոնղոլները գրավել և ավերել են բերդը։ 1283 թվականի երկրաշարժից փլվել են բերդի պատերի մեծ մասը։ Բերդը վերանորոգվել է 1354-1356 թվականներին։ 1624 թվականին վրաց ազգային հերոս Գեորգի Սահակաձեն այստեղ ջարդել է պարսկական զորքերին և բերդն ազատել նրանց տիրապետությունից։ XVIII դարում բերդին տիրել են թուրքերը։ 1828 թվականին բերդը գրավել են ռուսական զորքերը, որից հետո այն կորցրել է իր պաշտպանողական նշանակությունը։

Նկարագիրը
---------

Ընդհանուր համալիրը բազմաշերտ է։ Այն կազմված է վերնամասում գտնվող միջնաբերդից և ներքևում, հարավ-արևելքից նրան կից` ներքին ամրոցից։ Համալիրի հիմնական զանգվածը վերաբերում է X-XIV դարերին, սակայն կան նաև XVI-XVIII դարերին վերագրվող շինություններ։

Գրականություն
-------------

* Թադևոս Հակոբյան, Ստեփան Մելիք-Բախշյան, Հովհաննես Բարսեղյան, Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հատոր 2, Երևան, 1988, էջ 722։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. «Vardzia-Khertvisi - UNESCO World Heritage Centre». *whc.unesco.org* (անգլերեն). Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 24-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՅՈւՆԵՍԿՕ Համաշխարհային ժառանգություն Վրաստանում Վրաստան |
| --- |
|  |
| Օբյեկտներ | Սվետիցխովելի  · Ջվարի · Ուշգուլի (Վերին Սվանեթ) · Գելաթի վանք | ՅՈւՆԵՍԿՕ |
|  |
| Թեկնածուներ | Ալավերդի  · Անանուր  · Դավիթ Գարեջայի վանքային համալիր  · Դմանիս · Գրեմի  · Կվետերա  · Թուշեթիա  · Նիկործմինդա  · Հին Թբիլիսի  · Սամթավիս  · Շատալի  · Ուփլիսցիխե  · Վան  · Վարձիա  · Խերթվիսի բերդ |
|  |
| **Պորտալ:Վրաստան** |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խերթվիսի բերդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |

 |
**Սիգուրդ Ռոսթեդ** (նորվ.՝ Sigurd Rosted, հուլիսի 22, 1994(1994-07-22), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի ֆուտբոլիստ, Բրոնդբյու ՖԱ-ի և Նորվեգիայի հավաքականի պաշտպան։

Կարիերան հավաքականում
---------------------

Ռոսթեդն իր արհեստավարժ կարիերան սկսել է «Կյելսաս» ակումբի երրորդ դիվիզիոնում։ 2015 թվականի սկզբին Սիգուրդը տեղափոխվել է «Սարփսբորգ 08»։ Սեպտեմբերի 27-ին «Օդ ՖԱ»-ի դեմ կայացած խաղում նորամուտ է գրանցել Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնության շրջանակներում։ 2016 թվականի ապրիլի 24-ին «Մոլդե ՖԱ»-ի դեմ կայացած խաղում Ռոսթեդը խփել է իր առաջին գոլը «Սարփսբորգ 08»-ի կազմում։ 2018 թվականին Սիգուրդը տեղափոխվել է բելգիական «Գենտ ՖԱ»։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 1,3 մլն եվրո։ «Անտվերպեն ՖԱ»-ի դեմ խաղում նա նորամուտ է գրանցել Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնության շրջանակներում։

Համաշխարհային կարիերան
----------------------

2018 թվականի մարտի 26-ին Ալբանիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում Ռոսթեդը նորամուտ է գրանցել Նորվեգիայի հավաքականի կազմից՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Մարտին Լինեսին։ Նույն խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը՝ ազգային հավաքականի կազմում։

### Նորվեգիայի հավաքականում խփած գոլերը

| # | Ամսաթիվ | Վայր | Հակառակորդ | Հաշիվ | Արդյունք | Մրցում |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 01. | 2018 մարտի 26 | Էլբասան Արենա, Էլբասան, Ալբանիա | Ալբանիա Ալբանիա | 0:**1** | 0:**1** | Ընկերական խաղ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Одд VS. Сарпсборг 08 1:1» (անգլերեն). soccerway.com. 2015—09—27.
3. ↑  «Сарпсборг 08 VS. Мольде 4:0» (անգլերեն). soccerway.com. 2016—04—24.
4. ↑  «Албания VS. Норвегия 0:1» (անգլերեն). soccerway.com. 2018—03—26.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը «Բրոնդբյու ՖԱ» կայքում Արխիվացված 2021-04-18 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիգուրդ Ռոսթեդ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballDatabase.eu · MLS · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · Նորվեգիայի ֆուտբոլի ասոցիացիա · ՈւԵՖԱ |

 |
Պխա Թխաթլուանգ (Վիենտյան, Լաոս)
**Վատ**, բուդդայական տաճարային համալիր կամ բուդդայական վանք։ Այս տիպի կառույցներ հանդիպում են Թաիլանդում, Լաոսում և Կամբոջայում։

Բուդդայական տաճարը, ավելի ճիշտ, վանքը Թայլանդում միայն մեկ կառույց չէ, այլ շինությունների ամբողջ համալիր է, բակի տարածքում գտնվող տաճարներ ու հուշարձաններ ՝ շրջապատված պարիսպներով։ Թայվանական վանքը, հազվադեպ բացառությամբ, կազմված է երկու մասից՝ պխուտտա-վատա և սանգխա-վատա։

Այնտեղ գտնվում են բուդդայական հիմնական շինությունները՝ տաճարներ և ստուպաներ, ինչպես նաև առանձին տաղավարներ Բուդդայի հատուկ նշանակության արձանների համար, վանքային գրադարան, զանգակատուն, բնակության վայրեր վանականների համար, դպրոց, բաց տաղավարներ հանգստի համար և մի շարք այլ պաշտամունքային ու տնտեսական նշանակության շինություններ։

1998 թվականին Թայլանդում վատերի թիվը կազմում էր 30678։ Վատերի ոչ մեծ շինություններում հաճախ գտնվում են հիվանդանոցներ, ծերանոցներ, ինչպես նաև հյուրանոցներ եկվորների համար և այլ հաստատություններ։ Օրինակ, Պխրաբախտնամպուխ վատում՝ Լոպբուրիի մոտ, տեղադրված է հոսպիս ՁԻԱՀ-ով հիվանդների համար, իսկ Թխամկրաբոկ վատի մոտ (Բանգկոգից 140 կմ հյուսիս) գտնվում է թմրամոլների վերականգնողական կենտրոն։

Կամբոջայում Անգկոր Վատ համալիրը հանդիսանում է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Թայլանդում համաշխարհային ժառանգության բազմաթիվ վատերի օբյեկտներ կան պատմական քաղաքներ Այուտտխայում, Սուկխոտայում և հարևան քաղաքներում։

Պատկերասրահ
-----------

* Անգկոր Վատի գլխավոր մուտքը (Կամբոջա)Անգկոր Վատի գլխավոր մուտքը (Կամբոջա)
* Չայվատտխանարամ վատ (Թայլանդ)Չայվատտխանարամ վատ (Թայլանդ)
* Ռուագ վատ  (Թայլանդ)Ռուագ վատ (Թայլանդ)
* Փխումին վատ  (Թայլանդ)Փխումին վատ (Թայլանդ)
* Պա Մահա Չեդի Կեո (Թայլանդ)Պա Մահա Չեդի Կեո (Թայլանդ)

Գրականություն
-------------

* *Гожеве Н. А.* Сема и ограда лаосского вата. // *Научные сообщения Государственного музея Востока* : Научное издание. —Москва, 2002. — № XXV. — С. 49-63.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Словарь религиозных терминов» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 2-ին.
2. ↑  Religion, Thailand at a Glance
3. ↑  «Ват Тхамкрабок». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
4. ↑  UNESCO World Heritage Centre. Angkor
5. ↑  UNESCO World Heritage Centre. Historic City of Ayutthaya
6. ↑  UNESCO World Heritage Centre. Historic City of Sukhothai and Associated Historic Towns

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**Լոբոս կղզի** (իսպ.՝ Lobos), կղզի, որը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսում։ Պատկանում է Իսպանիայի Կանարյան կղզեխմբին։ Վարչականորեն պատկանում է Լաս Պալմաս պրովինցիայի Լա Օլիվա մունիցիպալիտետին։

Գտնվում է Ֆուերտևենտուրա կղզուց 2 կիլոմետր դեպի հյուսիս։ Տարածքը կազմում է 4,58 քառ․ կիլոմետր։ 1982 թվականից զուրկ է բնակչությունից։ Կղզի այցելում են զբոսաշրջիկները։

Լոբոս կղզում փարոսը
Համարվում է հրաբխային ծագում ունեցող կղզի։ Կղզին ունի 6000-ից մինչև 8000 տարվա հնություն։

1968 թվականին գործել է տեղական փարոսը։ 1982 թվականից կղզին համարվում է Չինիխո Ազգային Պարկի մի մասը, որն ընդգրկում է մի քանի կղզի։ Այստեղ աճում են մոտ 130 հազվագյուտ բույսեր, իսկ կղզին շրջապատող ծովի հատակը համարվում է գեղեցիկ խութերի արգելոց։

Կղզին պարագվացի բանաստեղծուհի Խոսեֆինա Պլայի ծննդավայրն է (1903—1999)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Literally translating as "Wolves Island", the name refers to the Mediterranean monk seal, which was known locally as lobo marinero ("sea wolf", compare sea-"lion"). These animals are now extinct in the Canaries.
3. ↑  «Protected Natural Areas». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 19-ին.
4. ↑  Boletín Oficial de Canarias, pages 9715 and 9851-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Isla de Lobos Արխիվացված 2010-10-11 Wayback Machine // revistaiberica.com(իսպ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լոբոս կղզի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Ֆրանսիշկու դուշ Սանտուշ** (պորտ.՝ Francisco dos Santos, հոկտեմբերի 22, 1878(1878-10-22), Rio de Mouro, Սինտրա, Լիսաբոն, Պորտուգալիա - ապրիլի 29, 1930(1930-04-29), Rio de Mouro, Սինտրա, Լիսաբոն, Պորտուգալիա), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և մրցավար։ Բացի ֆուտբոլից, աշխատել է որպես քանդակագործ և նկարիչ։ Համարվում է առաջին պորտուգալացի ֆուտբոլիստը, ով հանդես է եկել արտերկրում։

Կենսագրություն
--------------

Մարկիզ Պոմբալի հուշարձանը։ Ֆրանսիշկուի ամենահայտնի աշխատանքը 
Մարկիզ Պոմբալի հուշարձան,Լիսաբոն
Ֆրանսիշկու դուշ Սանտուշը ծնվել է Ռիու Դե Մորու շրջանի Պայուիշ գյուղում, աղքատ կոշկակարի ընտանիքում։ Երկու տարեկան հասակում նա կորցրել է իր հորը և մեծացել աղքատության մեջ։ Տեղի քահանայի նախաձեռնությամբ, նա 1887 թվականին կարողացել է ընդունվել Կազա Պիա համալսարան՝ ցուցադրելով իր հմտություները նկարչության և քանդակագործության ոլորտներում։ 1893 թվականին նա ընդունվել է Գեղարվեստի և արվեստի դպրոց, որտեղ նրա դաստիարակը դարձավ Ժոզե Սիմոիշ դի Ալմեյդան։ Հինգ տարի սովորելուց հետո Սանտուշը գերազանցությամբ ավարտեց հաստատությունը։ Միևնույն ժամանակ նա սկսեց ֆուտբոլ խաղալ, նախ Կազա Պիա թիմում, ապա «Բենֆիկա» ակումբում։

1903 թվականին Ֆրանսիշկուն մեկնեց Փարիզ՝ Ֆրանսիայի գեղարվեստի և արվեստի դպրոցում սովորելու։ Այնտեղ նա ստանում էր շատ փոքր թոշակ և ապրում կիսաքաղցած։ Որպեսզի կարողանար գոյատևել, նա սկսում է աշխատել Շարլ Ռաուլ Վերլեի արվեստանոցում։ Այնտեղ էլ նա ծանոթացել և ամուսնացել է տեղացի աղջկա՝ Նադին Դյուբոզի հետ։ 1906 թվականին նա դրամաշնորհ է ստացել Վիսկոնդի դի Վալմուրից, ինչը նրան հնարավորություն տվեց ուսումը շարունակել Հռոմում։ Այնտեղ նա դարձյալ ապրում էր աղքատի կարգավիճակում, ստիպված լինելով կերակրել նաև իր երեխային։ Նա գումար էր աշխատում ֆրանսերենի դասեր տալով։ Հռոմում դոս Սանտուշը ֆուտբոլ է խաղացել «Լացիո» ակումբում։ Նա եղել է թիմի ավագը, ինչն էլ նրան թույլ տվել դուրս գալ աղքատությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
2. ↑  Portugueses lá fora (II)- Francisco dos Santos
3. ↑  «Francisco dos Santos (1878-1930)». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Do futebolista da... Lazio, o Busto da República e a Estátua do Marquês(չաշխատող հղում)
* Francisco dos Santos, escultor

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրանսիշկու դուշ Սանտուշ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | playmarkerstats.com (խաղացող) |

 |
**Ալտամիրայի պալատ** (իսպ.՝ Palacio de Altamira) կամ **Ալկասար դե լա Սենորիա** (իսպ.՝ Alcázar de la Señoría), պալատ է, որ գտնվում է Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Ալիկանտե պրովինցիայի Էլչե քաղաքի կենտրոնական հատվածում՝ Վինալոպ գետի ափին։

1961 թվականի սեպտեմբերի 8-ի հրամանով Ալտամիրայի պալատն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում՝ **RI-51-0001292** գրանցման համարի ներքո։

Պատմություն
-----------

Ալտամիրայի պալատը կամ Ալկասար դե լա Սենորիան կառուցվել է 15-րդ դարի վերջերին Կաստիլիայի պալատական Գուտիեր դե Կարդենասի (իսպ.՝ Gutierre de Cárdenas) կողմից։ Գուտիեր դե Կարդենասը եղել է առաջին քաղաքագլուխը, որը նոր էր վերադարձել Ռեյես Կաթոլիկոսից (իսպ.՝ Reyes Católicos)` դարձնելով այն սովորական բնակավայր։

Այնուամենայնիվ հնարավոր է, որ Ալտամիրայի պալատը կառուցված լինի 12-րդ կամ 13-րդ դարի մեկ այլ ալմոադական պարսպապատ քաղաքի պաշտպանողական կառույցի տեղում։

Այն հանդիսացել է Ալտամիրա գրաֆների սեփականությունը։

Նկարագրություն
--------------

Ամրոցը ունի բազմանկյուն հատակագիծ։ Կառույցից առանձնանում է ամուր աշտարակը, որը ունի քառակուսի հատակագիծ ու ատամնավոր թագ։ Ամրոցի մնացած անկյուններում գտնվում են շրջանաձև հատակագծով աշտարակները, որոնք պաշտպանում են ամրոցի անկյունային հատվածները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑
3. ↑  Patrimonio Cultural Valenciano
4. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Արխիվացված 2016-07-13 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալտամիրայի պալատ (Էլչե)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX4888777 · VIAF: 316431811 · WorldCat VIAF: 316431811 |

 |
**Արամ Երեմի Նիկողոսյան** (1916, Նորատուս, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Նիկողոսյանը ծնվել է 1916 թվականին, Կամոյի շրջանի Նորատուս գյուղում։ Մանկավարժական ուսումնարանն ավարտելուց հետո Նիկողոսյանն ուսուցչական աշխատանքի է անցել Իջևանի շրջանի Գանձաքար գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ Նույն տարում ընդունվել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ Ինստիտուտը չավարտած մեկնել է բանակ։

Նիկողոսյանի զորամասը մասնակցել է Մոսկվայի, Ստալինգրադի, Օրյոլ-Կուրսկի աղեղի ճակատամարտերին, Լեհաստանի ազատագրմանը, հաղթանակը տոնել է Արևելյան Պրուսիայում։ Նիկողոսյանը կոմունիստական կուսակցության շարքերը ընդունվել է բանակում։ Պարգևատրվել է «Արիության համար», «Մարտական ծառայությունների համար», «Վարշավայի ազատագրման համար» և ուրիշ մեդալներով։

1946 թվականին Նիկողոսյանը զորացրվելով բանակից՝ շարունակել է ուսուցչական աշխատանքը, հայրենի Նորադուզ գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ Մի քանի տարի անց ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Շուրջ երեսուն տարի պատմություն է դասավանդել հայրենի գյուղում։

Պարգևներ
--------

* «Արիության համար» մեդալ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հարությունյան Ա. Հ. և ուրիշներ Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ Երեք գրքով։ Գիրք 3-րդ, Լույս, 1987, 289 էջ։
**Ալմուդենա տաճարը** (իսպ.՝ Santa María la Real de La Almudena) կաթոլիկ եկեղեցի է Իսպանիայի Մադրիդ քաղաքում։ Տաճարը Մադրիդի Հռոմեական Կաթոլիկ Արքեպիսկոպոսության նստավայրն է։ Տաճարն օծվել է Հովհաննես Պողոս II պապի կողմից 1993 թվականին։

Պատմություն
-----------

1561 թվականին, երբ Իսպանիայի մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Տոլեդոից Մադրիդ, Իսպանիայի եկեղեցու նստավայրը մնացել էր Տոլեդոյում և նոր մայրաքաղաքը չուներ տաճար։ Ծրագրերը՝ ըստ որոնց Մադրիդում կառուցված տաճարը պետք է նվիրվեր Աստվածամորը, քննարկվեցին մինչ 16-րդ դարը, չնայած այն հանգամանքին, որ Իսպանիան նոր դարաշրջանում կառուցեց ավելի քան 40 քաղաքներ և շատ տաճարներ, սակայն կայսրության տարածման և ընդլայման ծրագրերը առաջ եկան և տաճարի կառուցումը հետաձգվեց։ Իսպանիայի քաղաքներն ու Մադրիդն ունեին հին դարաշրջանների եկեղեցիներ։ Տաճարի կառուցումը սկսվեց միայն 1879 թվականին։

Տաճարն, ըստ երևույթին, կառուցվել է միջնադարյան մզկիթի տեղում, որը ավերվել է 1083 թվականին, երբ Ալֆոնսո VI Քաջը վերստին նվաճեց Մադրիդը։

Ֆրանցիսկո դե Կուբասը՝ Կուբասի մարկիզը, նախագծել և ղեկավարել է շինարարությունը գոթական վերածննդի ոճով։ Շինարարությունը դադարեցվել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, և նախագիծը լքված էր մինչ 1950 թվական։ Այդ ժամանակ Ֆերնանդո Կոեւչա Գոիտիան վերամշակում է Կուբասի նախագծերը՝ տալով տաճարին բարոկկո արտաքին, որպեսզի այն համապատասխանի Մադրիդի մոխրագույն և սպիտակ թագավորական պալատին, որը կանգնած է անմիջապես տաճարի դեմ դիմաց։ Տաճարը ավարտված չէր մինչև 1993 թվականը, երբ այն օծվեց Հովհաննես Պողոս II պապի կողմից։ 2004 թվականի մայիսի 22-ին, (Իսպանիայի թագավոր)Ֆիլիպ VI թագավորի՝ ապա թագաժառանգի և Լետիսիա Օրտիս Ռոկասոլանոյի ամուսնությունը տեղի ունեցավ Ալմուդենի տաճարում։

Նեո-գոթական ինտերիերը բացառիկ ժամանակակից է, եկեղեցիներով և ժամանակակից արվեստագետների արձաններով, որոնք ունեն հեթանոսական ոճ, պատմական վերափոխումներից մինչև «փոփ-արվեստ»ի դիզայն։

Նեո-հռոմեական նկուղում կան 16-րդ դարի Ալմուդենայի կույսին պատկեր Մոտակայքում գտնվող պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են մավրիտանական և միջնադարյան քաղաքի պատերի մնացորդներ։

2004 թվականի ապրիլի 28-ին Մադրիդի գլխավոր արքեպիսկոպոս Անտոնիա Մարիա Ռոկո Վարելան օրհնեց աբսիդի նոր նկարները՝ նկարված Կիկո Արգուելյոյի կողմից։

Պատկերասրահ
-----------

* տաճարի աշտարակներտաճարի աշտարակներ
* Հովհաննես Պողոս IIՀովհաննես Պողոս II
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "El Madrid islámico". Ite.educacion.es. Retrieved 2013-10-14.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Собор Альмудена на allcastle.info Արխիվացված 2017-08-09 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալմուդենա տաճար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX111885 · GND: 4495868-7 · LCCN: nr96045243 · VIAF: 150548754 · WorldCat VIAF: 150548754 |

 |
**Վլադիմիր Եվգենևիչ Գոլուբև** (ռուս.՝ Влади́мир Евге́ньевич Го́лубев, ապրիլի 16, 1950(1950-04-16), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 19, 2022(2022-09-19)), խորհրդային ֆուտբոլիստ, պաշտպան, խորհրդային և ռուս ֆուտբոլային մարզիչ, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1972)։

Կենսագրություն
--------------

Եղել է «Զենիթի» մանկապատանեկան մարզադպրոցի սան։ Առաջին մարզիչը եղել է Բորիս Լևին-Կոգանը։ Իր ամբողջ կարիերան անցկացրել է «Զենիթում» (1968-1981)։ Համարվել է թիմի պատմության ամենաուժեղ պաշտպաններից մեկը։ 1970-ականների կեսերին հրավեր է ստացել «Կիևի» և «Մոսկվայի» Դինամոյից, սակայն որոշում է կայացրել և մնացել «Զենիթում», որի կազմում անցկացրել է 384 հանդիպում։ Այդ ցուցանիշով նա չորրորդ տեղն է զբաղեցրել ակումբի պատմության մեջ։ 1980 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ 1980 թվականի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում անցկացրել է 3 հանդիպում, 1 հանդիպում օլիմպիական հավաքականի կազմում։

1987 և 1989 թվականներին եղել է Զենիթի գլխավոր մարզիչը, 1988-1989 և 2006-2008 թվականներին՝ «Զենիթ»֊2֊ի գլխավոր մարզիչը։ 2006 թվականի նոյեմբերին նա գլխավորել է Երկրորդ դիվիզիոնի Արևմտյան գոտու թիմը, որը հաղթել է Նադեժդայի մրցաշարում։

2018 թվականի հուլիսին նշանակվել է «Լենինգրադեց» ակումբի մարզչի օգնական։ Բորիս Ռապոպորտի հետ եղել է «Զենիթի» մանկապատանեկան մարզադպրոցի մարզիչ։

Վլադիմիր Գոլուբևը մահացել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 19֊ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Скончался бывший защитник и тренер «Зенита» Владимир Голубев (ռուս.)
2. ↑  Регламент «Клуба Легенд»
3. ↑  Недавно созданная команда «Ленинградец» готовится к своему первому сезону
4. ↑  «Тосно» закрывается, «Динамо» уезжает, «Ленинградец» появляется: каким будет петербургский футбол в следующем сезоне
5. ↑  Скончался бывший защитник и тренер «Зенита» Владимир Голубев

Արտաքին հղումներ
----------------

* Статистика на сайте zenit-history.ru

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | eu-football.info (խաղացող) · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Sportbox.ru · worldfootball.net (խաղացող) · Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական |

 |
**Գեղամ Մինոյի Մուղնեցյան**  (դեկտեմբերի 21, 1921(1921-12-21), Մեծ Պարնի, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Հայկական ԽՍՀ - 2003), հայ մանկավարժ, խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մուղնեցյանը միջնակարգ կրթությունն ստացել է հայրենի գյուղում։ 1939 թվականին Գեղամը զորակոչվել է կարմիր բանակ՝ պարտադիր զինվորական ծառայության։ Մինչև մեծ Հայրենականը ծառայել է Միջին Ասիայում, 4-րդ լեռնահեծելազորային կորպուսի 124-րդ գնդում։ Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ մասնակցել է Մոսկվայի մատույցներում մղված մարտերին, Ստալինգրադի հերոսամարտերին, արժանացել է «Արիության համար» մեդալի։ Մասնակցել է նաև Սմոլենսկի ազատագրմանը, Վիտեբսկ-Պոդոլսկի օպերացիային, Քյոնիգսբերգ քաղաք ամրոցի գրավմանը, Վիտենբերգի շրջանում մղված կռիվներին։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի երկու շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար» երկրորդ մեդալով։ ԽՄԿԿ շարքերն է ընդունվել 1943 թվականին։ 1945 թվականի հունիսի 24-ին մասնակցել է Մոսկվայում կայացած Հաղթանակի զորահանդեսին։

1946 թվականին Մուղնեցյանը զորացրվել է, վերադարձել Լենինական (այժմ՝ Գյումրի), աշխատել Հ. Թումանյանի անվան միջնակարգ դպրոցում որպես ուսուցիչ, միամանակ շարունակելով իր ուսումը Լենինականի երկամյա ուսուցչական ինստիտուտում։ 1949-1952 թվականներին դասավանդել է Լենինականի № 1 բաներիտ դպրոցում և շարունակել կրթությունը Լենինականի Մ․ Նալբանդյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետում։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

1950-1955 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Լենինականի քաղաքային, ապա՝ օկրուգային կոմիտեի առաջին քարտուղար, 1960 թվականին մասնակցել է Հայաստանի ուսուցիչների 2-րդ համագումարին։ 1963-1968 թվականներին եղել է կուսակցական-պետական, այնուհետև ժողովրդական վերահսկողության Լենինականի քաղաքային կոմիտեի նախագահ, 1968 թվականից՝ ՀԿԿ Լենինականի քաղկոմի երկրորդ, 1975 թվականից՝ ՀԿԿ Դիլիջանի քաղկոմի առաջին քարտուղար։

1981-՞ թվականներին եղել է ՀԽՍՀ հրատարակչությունների, պոլիգրաֆիայի և գրքի առևտրի գործերի պետական կոմիտեի նախագահը։

1961-1971 թվականներին ՀԿԿ վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ, 1971-1976 թվականին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամության թեկնածու, 1976 թվականից՝ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ։ ՀԽՍՀ 6-րդ, 8-10-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի 2, Աշխատանքային կարմիր դրոշի 3, «Պատվո նշան» 2 շքանշաններով։

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 8 (հայ.) — հատոր 8. — էջ 78.
2. 1 2  Գեղամ Մինոյի Մուղնեցյանի գերեզմանաքարի լուսանկարը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 78)։*  |
**Կարլոս Անդրես Դիոգո Էնսենյատ** (իսպ.՝ Carlos Andrés Diogo Enseñat,  հուլիսի 18, 1983(1983-07-18), Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Դիոգոն սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել 16 տարեկանում տեղի «Ռիվեր Փլեյթա» դպրոցում։ 5 տարի անց Դիոգոն տեղափոխվել է Ուրուգվայի «Պենյարոլ» ակումբ։ Երկրորդ ակումբի կազմում իր կարիերայի ընթացքում Կարլոսը խաղացել է ընդամենը 16 հանդիպում, քանի որ շուտով նրա վրա ուշադրություն է դարձրել Արգենտինայի «Ռիվեր Փլեյթ»-ը, 2004 թվականին Դիեգոն տեղափոխվել է Բուենոս Այրես՝ պայմանագիր ստորագրելով արգենտինական գրանդի հետ։ Բայց այդտեղ էլ երկար չի մնացել, ֆուտբոլիստի վրա ուշադրություն է դարձրել Մադրիդի «Ռեալ»-ը, և մեկ տարի անց Դիոգոն Արգենտինայից տեղափոխվել է Մադրիդ։

2005 թվականի ամռանը Դիոգոն պայմանագիր է կնքել «Գալակտիկոս»-ի հետ իր հայրենակից Պաբլո Գարսիայի հետ, ով «Օսասունա»-ից, տեղափոխվել էր «Ռեալ», բայց Կառլոսի համար շատ դժվար էր մտնել մեկնարկային կազմ, ուստի 2006 թվականի օգոստոսին ակումբի ղեկավարությունը որոշել է Դիոգոյին մրցաշրջանի համար վարձավճարով ուղարկել «Ռեալ Սարագոսա»։

2007 թվականի հունվարի 6-ին Դիոգոն խաղի ժամանակ կռվել է «Սևիլյա»-ի հարձակվող բրազիլացի Լուիս Ֆաբիանոյի հետ։ Արդյունքում երկու ֆուտբոլիստներն էլ որակազրկվել են 5 խաղով։

Ծնկի լուրջ վնասվածքի պատճառով Դիոգոն բաց է թողել 2008/09 մրցաշրջանը, որում իր ակումբը հանդես էր գալիս Սեգունդա Դիվիզիոնում։ 2009 թվականի ապրիլին ֆուտբոլիստը վիրահատվել է, որից հետո վերականգնվել է ևս 8 ամիս։

2009 թվականի դեկտեմբերի 12-ին «Ռեալ Սարագոսա»-ի բարձրագույն դիվիզիոն դուրս գալուց հետո Դիոգոն վերադարձել է թիմի շարք և աչքի ընկել Բիլբաոյի «Ատլետիկ»-ի դարպասը խփած գոլով, սակայն այդ խաղում նրա թիմը պարտվել է 2:1 հաշվով։

2012 թվականին պայմանագիր է կնքել Սոֆիայի ԲԿՄԱ-ի հետ, սակայն ակումբի կազմում 15 օր մնալուց հետո խզել է այն։

Միջազգային կարիերա
------------------

Դիեգոյի նորամուտը Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում տեղի է ունեցել 2003 թվականի մարտի 28-ին՝ Տոկիոյում Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։ Կարլոսը հավաքականի կազմում Էր 2004 և 2007 թվականների Ամերիկայի Գավաթում։

Անձնական կյանք
--------------

Կառլոսի հայրը՝ Վիկտոր Դիոգոն նույնպես ֆուտբոլիստ էր, հանդես է եկել «Պենյարոլ»-ում, Բրազիլիայի «Պալմեյրաս»-ում և Ուրուգվայի հավաքականում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Արգենտինական ֆուտբոլի տվյալների շտեմարան (իսպ.)
2. 1 2  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671
3. ↑  «Uruguayan pair make Madrid move — UEFA.com». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 21-ին.
4. ↑  «YouTube — ‪Diogo Fabiano fight‬». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
5. ↑  «Soccer-Brawling duo receive five-match bans | Reuters». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 22-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 21-ին.
6. ↑  «Carlos Diogo, operado de la rodilla derecha, estará de baja unos ocho meses — MARCA.com». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 21-ին.
7. ↑  «Carlos Diogo, de Bulgaria a Brasil en dos semanas». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
**Մաքս Թոմփսոն** (անգլ.՝ Max Thompson, դեկտեմբերի 31, 1956(1956-12-31), Լիվերպուլ, Միացյալ Թագավորություն - հունիսի 27, 2023(2023-06-27)), անգլիացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան, իր ֆուտբոլային տաս տարվա կարիերայի ընթացքում ութ գոլ է խփել առաջնության 137 խաղում։

Կենսագրություն
--------------

Մաքս Թոմփսոնը ծնվել է 1956 թվականին։ Եղել է «Լիվերպուլի» սան։ Աառաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը ակումբի հետ ստորագրել է 1974 թվականի հունվարին։ Նույն թվականի մայիսի 8-ին նա խաղադաշտ է դուրս եկել «Տոտենհեմ Հոտսպուրի» դեմ խաղում. այդ հանդիպումը Պրեմիեր լիգայի մրցաշրջանի վերջին խաղն էր և «Լիվերպուլի» նախավերջին խաղը լեգենդար մարզիչ Բիլ Շենքլիի ղեկավարությամբ։ 17 տարեկան 128 օրական հասակում նա դարձել է «Լիվերպուլի» ամենաերիտասարդ խաղացողը (նրա ռեկորդը դրանից հետո գերազանցվել է Ջեք Ռոբինսոնի կողմից՝ 16 տարեկան 250 օրական)։ Նույն թվականին նա դարձել է Անգլիայի սուպերգավաթակիր։

Չորս տարի տևողությամբ Մաքս Թոմփսոնը վարձավճարով հանդես է եկել «Դալլաս Տորնադո» և «Սիեթլ Սաունդերս» ակումբներում, իսկ 1980-ական թվականներին՝ աշխարհի տարբեր ակումբներում։

Հետագայում Թոմփսոնը որպես ֆիզիոթերապևտ աշխատել է «Էնֆիլդում»։

Մաքս Թոմփսոնը մահացել է 2023 թվականի հունիսի 27-ին, 66 տարեկանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  Liverpool FC saddened by passing of Max Thompson
3. ↑  *Rollin J.* Rothmans football yearbook — London: Queen Anne Press, 1980. — P. 70.
4. ↑  Рекорды на официальном сайте клуба Արխիվացված 2007-12-24 Wayback Machine(անգլ.)
5. ↑  «Who is Jack Robinson?». *Liverpool F.C*. 2010 թ․ մայիսի 9. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 29-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 15-ին.
6. ↑  10 August 1974 - Liverpool 1 Leeds United 1
7. ↑  Liverpool FC saddened by passing of Max Thompson

Արտաքին հղումներ
----------------

* Max Thompson
* Max Thompson

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Հայկ Գրիգորի Դանղյան** (1904, Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1989), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Հայկ Դանղյանը ծնվել է 1904 թվականին, Էջմիածին քաղաքում։ Ավարտել է տեղի երկրորդ աստիճանի դպրոցը, ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը, ավարտելուց հետո՝ 1930 թվականին, աշխատանքի է անցել Ներքին Խաթունարխի յոթնամյա, ապա՝ Էջմիածին քաղաքի օրինակելի տասնամյա դպրոցներում։

1942 թվականի մարտին Դանղյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ, նույն թվականի հունիս-հուլիս ամիսներին մասնակցել է ֆաշիստական զորքերի դեմ Դոնբասում մղված մարտերին, հատկապես ուժեղ մարտեր են մղվել Կամսկ-Շախտինսկ քաղաքի շրջանում, Կրասնոդոն և Կրասնի Սուլին քաղաքներում։ Ռոստովի մարզում մղված մարտերից մեկում գերի է ընկնել։ Գերմանիայի Ռուրի շրջանի ածխահանքերում աշխատելիս, մի խումբ գերիների հետ նրան հաջողվել է փախչել համակենտրոնացման ճամբարից և միանալ խորհրդային զորքերին՝ 171-րդ հրաձգային դիվիզիային։

1945 թվականին զորացրվել է և զբաղվել մանկավարժական աշխատանքով։ Դասավանդել է Էջմիածնի մանկավարժական ուսումնարանում և Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։

Դանղյանի աշխատանքներից մի քանիսը հրատարակվել են առանձին գրքույկներով, տպագրվել հանրապետական մանկավարժական մամուլում։ Նրա մանկավարժական ուսանելի փորձին նվիրված հատուկ գրքույկ է հրատարակել ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարությունը։ Արժանացել է մեդալների, իսկ 1965 թվականին՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման։

1976 թվականին անցնելով կենսաթոշակի, շարունակել է մասնակցել մանկավարժական-հասարակական կյանքին, հանդես է եկել հանրապետության թերթերում և հանդեսներում։

Մահ
---

Մահացել է 1989 թվականին։ Թաղված է Էջմիածնում։

Հիշատակ
-------

Էջմիածնի Խ. Աբովյանի անվան №4 հիմնական դպրոցում բացվել է Հայկ Դանղյանին նվիրված դասասենյակ։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ

Երկեր
-----

* Մկրտիչ Կորյուն։ Մատենագիտություն։ ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրություն, Գիտամեթոդական կաբինետ, Երևան, Ա. հ. 1981 (համահեղինակ)։
* Մկրտիչ Կորյուն (Մեթոդական օժանդակ ձեռնարկ մանկավարժական ուսումնարաններում սովորողների համար)։ Բարձրագույն և միջին մասնագիտական կրթության մինիստրություն, ՀԽՍՀ, Երևան, Ա. հ. 1983:
* Կարոտի մրմունջներ։ Երևան, Անտարես, 2004 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
2. ↑  «The memorial of Danghyan Hayk (Հայկ Դանղյան Գրիգորի) buried at Etchmiadzin's Etchmiadzin Mets cemetery». *hush.am* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
3. ↑  «Հայկ Դանղյան». *Վաղարշապատի N4 հիմնական դպրոց*. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
4. ↑  Դանղյան, Հայկ (2004). *Կարոտի մրմունջներ*. Անտարես. ISBN 978-99941-32-48-5.
**Ալիկուդի**, Լիպարյան ի ութ կղզիներից ամենաարևմտյանը։ Կղզին տեղակայված է Լիպարիից մոտավորապես 40 կմ դեպի արևմուտք, ունի 5,2 քառ․ կմ տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 105 մարդ (2001)։ Վարչականորեն պատկանում է Մեսսինա պրովինցիայի Լիպարի կոմունային։

Պատմություն
-----------

Կղզին ձևավորվել է Մոնտագնոլա հրաբխից մոտավորապես 150000 տարի առաջ։ Վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 27000 տարի առաջ։

Կղզու ներկայիս Ալիկուդի անունը նրա հին հունարեն *Ἐρείκουσα Ereikousa* անվան աղավաղված ձևն է, որ ծագել է էրիկա բույսի անունից, որը հայտնի է որպես հավամրգի և ներկայում էլ աճում է կղզու լանջերին։ Դարեր շարունակ Ալիկուդին եղել է ծովահենների հարձակումների հիմնական թիրախը։ Այդ պատճառով էլ կղզու բնակչությունը ստիպված էր կառուցել փոքր տներ բարձր սանդղավանդերի վրա։ Կղզու մշտական բնակիչները հայտնվել են այստեղ 18-րդ դարում, սակայն այստեղ հայտնաբերված բնակության հետքերը վերաբերում են դեռ մ․թ․ա 1700-1800 թվականներին։

Այսօր կղզում կան շուրջ 120 բնակիչներ, ովքեր հիմնականում զբաղվում են ձկնորսությամբ, ինչպես նաև աճեցնում են դեղձ և ագավա։ Վերջինս կղզի է բերվել Ամերիկայից։ Կա միայն մեկ ռեստորան, որի ճաշացանկում մեծ մասամբ ձկան տեսակներ են։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «dawinci.istat.it». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 25-ին.
2. ↑  «Alicudi». *Global Volcanism Program*. Smithsonian Institution. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* About Alicudi (իտալ.)
* Aeolian Island tourism website Արխիվացված 2005-04-03 Wayback Machine (իտալ.)
* Topographic Map of the Island
* Alicudi web (իտալ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալիկուդի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4505458-7 · LCCN: sh2002010122 · NKC: ge822432 · VIAF: 315529129 · WorldCat VIAF: 315529129 |

 |
**Ռոբերտ (Բոբ) Իարուշ** (անգլ.՝ Robert Iarusci, նոյեմբերի 8, 1954(1954-11-08), Տորոնտո, Օնտարիո), Հյուսիսամերիկյան ֆուտբոլային լիգայի նախկին խաղացող և Կանադայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ։ 2012 թվականին, Կանադայի ֆուտբոլային ասոցիացիայի հարյուրամյակի տոնակատարության առթիվ նա ընդգրկվել է Կանադայի բոլոր ժամանակների ազգային հավաքականի կազմում։

Կենսագրություն
--------------

Իարուշն իր կարիերան սկսել է Հյուսիսամերիկյան ֆուտբոլային լիգայում, իր ծննդավայրում` «Տորոնտո Բլիզարդ» ակումբում, որտեղ ամբողջ 1976 թվականը և 1977 թվականի մի մասը խաղացել է աջ պաշտպանի դիրքում։ Նա խաղում էր յուրաքանչյուր խաղում, երբ «Բլիզարդը» հաղթել է առաջնությունը 1976 թվականին։ Իարուշը խաղացել է գրեթե ամբողջ 1977 մրցաշրջանը Տորոնտոյում, բայց մրցաշրջանի վերջում վաճառվել է «Նյու Յորք Կոսմոսին», որտեղ նա մեկ հանդիպում է անցկացրել 1977 թվականին։ Իարուշը մասնակցել է 26 խաղի 1976-1983 թվականներին և մի շարք խաղերում եղել է թիմի ավագ։ Նա 1979 թվականի գարնանը երկու մրցաշրջանով վաճառվել է «Վաշինգտոն Դիպլոմատս» ակումբին։ Դրանից հետո Իարուշը վերադառնում է Կանադա, որտեղ խաղում է 1981-1983 թվականներին, իսկ կարիերան ավարտում է «Սան Դիեգո Սոքքերս» ակումբում, երբ լիգան լուծարվում է 1984 մրցաշրջանից հետո։ Ընդհանուր առմամբ, Իարուշը հաղթել է չորս Սոքքեր Բոուլ, որոնցից երեքը` անընդմեջ։

1976-ից 1983 թվականներին Իարուշը 26 խաղ է անցկացրել Կանադայի կազմում և մի շարք խաղերում գլխավորել է թիմը։ Նա 1982 թվականի Աշխարհի առաջնության որոկավորման խաղերում խփել է երկու գոլ՝ խաղալով լիբերոյի դիրքում։ Նա իր առաջին գոլը խփել է 1980 թվականի նոյեմբերի 1-ին Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում կայացած ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում, որտեղ Կանադան հաղթել է 2:1 հաշվով։ Նա իր երկրորդ գոլը խփել է Կանադայի ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի վերջին` Կուբայի դեմ խաղում։ Խաղը ավարտվել է 2-2 հաշվով, իսկ Կանադան Մեքսիկայի հետ միասին չի կարողացել որակավորվել՝ մեկ միավոր զիջելով Սալվադորին։ Իարուշը դարձել է Կանադայի ֆուտբոլի փառքի սրահի ամենաառաջին անդամներից մեկը, որտեղ նրան ընդունել են 2000 թվականին։ Այժմ նա «Տորոնտո Ազուրրի» ֆուտբոլային ակումբի նախագահն է և «Հյուսիսային Յորք սրտերի» փոխնախագահը։ Նա «Sportsnet 590» հեռուստաընկերության Ֆուտբոլային Շոուի համահաղորդավարն է և հեռուստատեսային և ինտերնետային հեռարձակումներով Տորոնտոյի տնային խաղերի մեկնաբանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  RedNation Online (2011 թ․ դեկտեմբերի 5). «The First 90: Bobby Iarusci» (անգլերեն). Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 16-ին.
2. ↑  Association announces All Time Canada Mens XI Canadasoccer.com Արխիվացված 2012-11-27 Wayback Machine(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիճակագրությունը *National Football Teams* կայքում(անգլ.)

* NASL stats(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Իարուշ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | CanadaSoccer.com · FootballDatabase.eu · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Սեդրակ Գևորգի Դոխոլյան** (1916, Գյուլագարակ, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1957): ԽՄԿԿ անդամ (1941), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Սեդրակ Դոխոլյանը ծնվել է 1916 թվականին, Ստեփանավանի շրջանի Գյուլագարակ գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը և ուսուցիչ է նշանակվել Ստեփանավանի շրջանի Կուրթան գյուղում։

1941 թվականին Սեդրակը զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել է 409-րդ հայկական դիվիզիայի 684-րդ գնդում։ 1941 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Այնուհետև գործուղվել է Բաքվի հետևակային ուսումնարան, որն ավարտելուց հետո մեկնել է գործող բանակ։ Որպես հետախույզ՝ Սեդրակը մասնակցել է Կովկասյան մարտերին, 1942-1943 թվականներին Տուապսեի և Նովոռոսիյսկի համար մղված մարտերին, որի համար պարգևատրել է «Խիզախության համար» մեդալով։ 1943 թվականի դեկտեմբերին Դոխոլյանը ծանր վիրավորվել է, որի պատճառով էլ ազատվել է զինվորական ծառայությունից։

Եղել է Երևանի պրոֆտեխնիկական ուսումնարանի տնօրեն։ 1957 թվականին Դոխոլյանին շնորհվել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչում։ Մարտական և աշխատանքային ծառայությունների համար պարգևատրվել է «Խիզախության համար», Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի, Կովկասի պաշտպանության համար, Աշխատանքի վետերանի և այլ մեդալների։ Դոխոլյանն անցել է կենսաթոշակի, բայց չի կտրվել մանկավարժական աշխատանքից։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1957)
* «Խիզախության համար» մեդալ
* Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի մեդալ
* Կովկասի պաշտպանության համար մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները Մեծ հայրենականում։ 3 գիրք։ Հարությունյան, Աշոտ Հովսեփի, Մելքումյան, Հայկազ Ստեփանի, Սուքիասյան, Աղվան Ղազարի։ Երևան, «Լույս», 1987:
**Ալեքսանդր Վալենտինի Նովակ** (ռուս.՝ Алекса́ндр Валенти́нович Но́вак, օգոստոսի 23, 1971(1971-08-23), Ավդեևկա, ԽՍՀՄ), ռուս պետական գործիչ։ 2012 թվականի մայիսի 21-ից ՌԴ Էներգետիկայի նախարար։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1971 թվականի օգոստոսի 23-ին ՈւԽՍՀ-ի Ավեդեևկա քաղաքում։ Սովորել է Նորիլսկի № 23 դպրոցում։

Կրթությունը
-----------

* 1993 թվականին ավարտել է Նորիլսկի պետական արդյունաբերական ինստիտուտի «Մետալուրգիայի տնտեսագիտական կառավարում» ֆակուլտետը։
* 2009 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը և ստացել «մենեջմենտի» որակավորում։

Կարիերա
-------

1988 — 1997 թվականներին աշխատել է որպես առաջին կարգի հիդրոմետալուգ, տեխնոլոգ (ստաժոր), աշխատանքի տեխնիկ (ստաժոր), տնտեսագետ և դարձել Նորիլսկի լեռնամետալուրգիական կոմբինատի հաշվապահության ֆինանսական բյուրոյի ղեկավարը։

1997 թվականի մայիսից մինչև 1999 թվականի նոյեմբերը եղել է բաժնի պետ, վարչության պետ, իսկ հետագայում դարձել է «Նորիլսկի լեռնամետալուրգիական կոմբինատ» ԲԲԸ-ի տնօրենի տնտեսական գծով տեղակալը։

1999 — 2000 թվականներին եղել է «Նորիլսկի լեռնային ընկերություն» ԲԲԸ-ի տնօրենի անձնակազմի գծով տեղակալը։

2000 — 2002 թվականներին եղել է Նորիլսկի քաղաքապետի ֆինանսատնտեսական գծով տեղակալ, նաև Նորիլսկի քաղաքապետի առաջին տեղակալ։

2002 — 2007 թվականներին եղել է Կրասնոյարսկի շրջանի ղեկավարի տեղակալը և Կրասնոյարսկի շրջանի գլխավոր ֆինանսատնտեսական վարչության ղեկավարը։

2007 — 2008 թվականներին Կրասնոյարսկի շրջանի ղեկավարի առաջին տեղակալ։

2008 — 2008 թվականներին եղել է Կրասնոյարսկի շրջանի ղեկավար։

2008 — 2012 թվականներին եղել է ՌԴ Ֆինանսների նախարարի տեղակալը, իսկ 2008 թվականի հոկտեմբերի 2-ից դարձել է ՌԴ ՖՆ կոլեգիայի անդամ։

Մրցանակներ
----------

* Բարեկամության Շքանշան (2014 թվական)
* Պատվո Շքանշան – (2010 թվական)
* ՌԴ Նախագահի պատվոգիր՝ (2014 թվական)
* ՌԴ Նախագահի շնորհակալագիր (2013 թվական)
* Սոչիի ձմեռային օլիմպիական խաղերի և XI Պարալիմպիկ խաղերի հուշամեդալ (2014 թվական)
* ՌԴ Կառավարության պատվոգիր (2009 թվական)

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրություն
* Նովակի հաշիվը Էներգետիկայի նախարարության կայքում Արխիվացված 2012-10-05 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդր Նովակ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Declarator.org |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լենտապեդիա · ՌԻԱ տեղեկանք · ՏԱՍՍ տեղեկանք |

 |
**Բագրատ Անուշավանի Խաչատրյան** (1918, Մելիքգյուղ, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

Կենսագրություն
--------------

Բագրատ Խաչատրյանը ծնվել է 1918 թվականին, Ապարանի շրջանի Մելիքգյուղում։ Ավարտել է Ապարանի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը, աշխատանքի է նշանակվել Ձորագլխի դպրոցում։ Ընդամենը երկու տարի աշխատելուց հետո 1941 թվականի հունիսի վերջին զորակոչվել է բանակ։

1942 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին Ղրիմում կռվել է 390-րդ հայկական դիվիզիայում, Կերչի մատույցներում։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է և տեղափոխվել Սոչի։ Բուժվելուց հետո նորից մեկնել է ռազմաճակատ։ Ծառայել է 242-րդ լեռնահրաձգային դիվիզիայի 18-րդ բանակի կազմում։ Մասնակցել է Կերչ, Սիմֆերոպոլ, Սևաստոպոլ քաղաքների պաշտպանության կռիվներին։ Նովոռոսիյսկ քաղաքի մատույցներում տեղի ունեցող մարտերի ժամանակ Բագրատը հաջողությամբ կատարել է հրամանատարության առաջադրանքները, որի համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1943 թվականի հոկտեմբերին Կերչի մոտ գտնվող քարանձավներից մեկում Խաչատրյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատում Լիտվական Սկոպեչկա քաղաքի մատույցներում տեղի ունեցող մարտերի ժամանակ Խաչատրյանը աջ ուսից վիրավորվել է, տեղափոխվել Բրյանսկ՝ հոսպիտալ։ Հոսպիտալում էլ լսել է մեծ հաղթանակի լուրը։

Ռազմադաշտից վերադառնալով Խաչատրյանը ընդունվել և ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։ Ապարանի շրջանի տարբեր դպրոցներում եղել է պատմության ուսուցիչ, դպրոցի տնօրեն։ Այնուհետև հայրենի գյուղի դպրոցում դասավանդել է պատմություն։ Լավագույն աշխատանքի համար պարգևատրվել է «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալով։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Գրիգորյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Շավիղ Սուրենի Գրիգորյան** (մարտի 28, 1922(1922-03-28), Ալափարս, Նոր Բայազետի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - դեկտեմբերի 25, 2012(2012-12-25), Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (2002)։

Կենսագրություն
--------------

1941-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմի գործողություններին։ 1945 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1961–1981 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Հեղինակել է գիտական մենագրություններ, պատմվածքներ։ Մամուլում հանդես է եկել գիտական բազմաթիվ հոդվածներով։ Եղել է «Սայաթ-Նովա» մշակութային միության գիտխորհրդի և Հայ աշուղների միության նախագահը։ 1999 թվականից եղել է Հայաստանի Գրողների միության անդամ։

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են գուսանական և աշուղական երգարվեստի խնդիրներին։ Կազմել է աշուղ Աշխույժի երկերի (1963), «Ով Հայաստան» (2002) և այլ ժողովածուներ։ Հեղինակ է «Հայոց հին գուսանական երգերը» (1971), «Իմ Ջիվանին» (1997), «Հայ աշուղական գրականության պատմություն» (2002), «Կարոտի գինը» (1991 թվական, իրապատում ակնարկներ, էսսեներ) և այլ գրքերի։ Հայ աշուղների միության նախագահ (2004)։

Երկեր
-----

* «Սազայի և Ենգի», 1958 թ.
* «Շիրին, Տաղարան», 1966 թ.
* «Հովհաննես Թումանյան», 1969 թ.
* «Աշուղ Սազայի», 1971 թ.
* «Կարոտի գինը», 1991 թ.
* «Իմ Ջիվանին», 1997 թ.
* «Աշուղ Սազայի, Ով Հայաստան», 1998 թ.
* «Հայ պոեզիայի Քուռկիկ Ջալալին», 1999 թ.
* , «Հայ աշուղական գրականության պատմություն», 2002 թ.
* «Սայաթ-Նովա», 2004 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Շավիղ Գրիգորյանի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում».
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շավիղ Գրիգորյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 11399 · GND: 138138354 · LCCN: n2003067475 · VIAF: 78795690 · WorldCat VIAF: 78795690 |

 |
**Մատիաս Աբել** (գերմ.՝ Mathias Abel, հունիսի 22, 1981(1981-06-22), Կայզերսլաուտերն, Ռայնլանդ Պֆալց, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

Կարիերա
-------

Իր կարիերան սկսելով Բադ Կրոյցնախի «Այնտրախտ» սիրողական ակումբում և ունենալով Դորտմունդի Բորուսիայի դուբլի խաղերի փորձը, Աբելը Մայնցի հիմնական կազմին միացել է 2002 թվականին՝ նախկինի պես իրավաբանորեն պատկանելով սև-դեղիններին։ Մայնցում Աբելին չի հաջողվել ոչ մի գոլով աչքի ընկնել։ Այնուամենայնիվ, նա երկրորդ Բունդեսլիգայում մնացել է Մայնցի կազմում նաև հաջորդ տարի։

2004 թվականի օգոստոսի 14-ին նա առաջին անգամ գոլ է խփել Համբուրգի դեմ տնային խաղում, և նրա թիմը հաղթել է հանդիպումը։ Այդ մրցաշրջանում նրան հաջողվել է ևս 3 անգամ գրավել մրցակցի դարպասը։ 2006 թվականից Աբելը խաղադաշտ էր դուրս գալիս մի քանի ակումբների մարզաշապիկներով՝ Շալկե 04-ի մարզաշապիկով, որն այնուհետև նրան վարձակալության էր տվել Համբուրգ և Կայզերսլաուտերն ֆուտբոլային ակումբներին (վերջինիս կազմում երկու տարի գրեթե միշտ խաղացել է դուբլով)։ Նա ուներ առջևի խաչաձև ջլերի վնասվածք, 2004 թվականի սկզբին նա երրորդ անգամ վնասվածք է ստացել, որից հետո կես տարով դուրս է մնացել խաղից։

Առաջին անգամ Լաուտերնի հիմնական կազմում Աբելը ելույթ է ունեցել միայն 2010 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, Ֆրից Վալտերի անվան ստադիոնում, Գերմանիայի գավաթի խաղարկության ժամանակ վաղ փոխարինման դուրս գալով Արմինիա ֆուտբոլային ակումբի դեմ տնային խաղում (խաղի վերջնական հաշիվը` 3:0)։ Չորս օր անց նա մեկնարկային կազմում է հայտնվել Բորուսիա Մյոնխենգլադբախ ակումբի դեմ խաղում (նույն մարզադաշտում և կրկին խաղն ավարտվել է 3:0 հաշվով՝ հօգուտ տանտերերի)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  «Abel unable to play for Schalke». UEFA.com. 2007 թ․ սեպտեմբերի 13. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 9-ին.
3. ↑  «Schalke out to make amends» (անգլերեն). UEFA.com. 2007 թ․ սեպտեմբերի 17. Վերցված է 2010 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | BDFA · FootballDatabase.eu · Fussballdaten.de · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · worldfootball.net (խաղացող) · Գերմանական ֆուտբոլային միություն |

 |