Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հասմիկ (այլ կիրառումներ)

**Հասմիկ** (**Թագուհի Ստեփանոսի Հակոբյան**, մարտի 21, 1879(1879-03-21), Նախիջևան, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 23, 1947(1947-08-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1935)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1936)։

Կենսագրություն
--------------

Հասմիկը ծնվել է Հին Նախիջևանում, մանր առևտրականի ընտանիքում։ Սովորել է տեղի երկդասյա ծխական դպրոցում։ Կավաշեն այդ գյուղաքաղաքում ոչինչ չկար, որ աղջկան մղեր դեպի արվեստը, թատրոն, սակայն այնպես է պատահում, որ Սաֆրազյան ամուսինները ժամանում են Նախիջևան, և Հասմիկը բեմ է ելնում նրանց հետ փոքրիկ տղայի մի աննշան դերով։

Ամուսնությունից հետո Հասմիկը տեղափոխվում է Թիֆլիս։ Ավանդապահ ամուսինը դեմ էր կնոջ բեմ ելնելուն, բայց ոչ թատրոն հաճախելուն։ Ամուսինները լինում էին թատրոնում, և դա բորբոքում էր թատրոնի սերը։ Առաջին ներկայացումը և առաջին տպավորությունը թատրոնից եղել են «Ասլան Բալասի»ն («Վերք Հայաստանի» վեպի բեմականացումը), *Աղասու* դերում՝ Հովհաննես Աբելյանը, այնուհետև «Անտառը», Հ. Աբելյանի, Ի. Ալիխանյանի, Զաբելի մասնակցությամբ։ 1904 թվականից ստանում է տարեց կանանց դերերը խաղալու թույլտվություն («Քանդած օջախում»՝ *Քալի*)։ Քիչ անց՝ ստանձնում է ջահել աղջկա դեր («Պեպոյի» *Կեկելը*) հակառակ ամուսնու դրած պայմանի։ Երիտասարդ դերասանուհու հետ պարապում է հենց ինքը՝ Գաբրիել Սունդուկյանը։

Ստեղծագործական կյանքը
---------------------

Դերասանուհին դերասանական աշխարհում շփվում է Գ. Սունդուկյանի, Հ. Աբելյանի, Գ. Տեր-Դավթյանի, Վարդուհու հետ։

Սունդուկյանի թատրոնից նա անցնում է Շիրվանզադեի թատրոնը (10 դեր խաղացել է առաջինում, 16-ը՝ երկրորդում)։ Առաջին ակներև հաջողություններն էին՝ *Շպանիկ* («Նամուս») և *Զառնիշան* («Չար ոգի»)։ Հաջողությունն ավելի մեծ է լինում, քան կարելի էր սպասել նման դերերի կատարումից։

Հասմիկը դառնում է հայկական բեմի ավանդական ռեալիստական խաղաոճի ժառանգորդը։ 1910 թթ. նա հայ թատրոնի պատմության մեջ կանգնած է Վարդուհու, Գեդեոն Միրաղյանի, Զաբելի, Օվի Սևումյանի, Օլգա Գուլազյանի և ուրիշների կողքին, որոնց համար ժողովրդական լայն խավերին ծառայելը հարազատ գործ էր։ Չնչին վարձատրությամբ կամ անվարձ՝ նյութապես բնավ չապահովված դերասանուհին այդ գործն անում էր ի սրտե։

1920 թ. Հասմիկը կապեր է հաստատում հեղկոմի հետ և ներկայացումներ կազմակերպում Դիլիջանում և գյուղերում հողի մշակների ու զորամասերի համար։ Նոր կարգեր հաստատվելուց հետո դերասանուհին ոգեշնչվում է երկրում պետական թատրոն ստեղծելու որոշմամբ և նրա հիմնադիրներից մեկն է լինում։

1920 թթ. Հասմիկը հանդես է գալիս *Խամփերու* «Խաթաբալա» և *Շուշանի* «Պեպո» դերերում։ 1927 թ. խաղում է *Լյուբով Յարովայայի* դերը Կ. Տրենյովի համանուն պիեսում, 1937 թ. *Վասսայի* դերը Մ. Գորկու «Վասսա Ժելեզնովա» դրամայում, 1933 թ. *Մելանիա*՝ Մ. Գորկու «Եգոր Բուլըչովը և ուրիշները», 1935 թ. *Կաբանիխա*՝ Ա. Օստրովսկու «Ամպրոպ», *Վիտտիխեն*՝ Գերհարդ Հաուպտմանի «Ջրասույզ զանգ», *Ուստիան*՝ «Քաջ Նազար», 1937 թ. *Աննա* Ա. Գուլակյանի «Արշալույսին», *Կնիրտյե*՝ Հերման Հեյերմանսի «Հույսի» կործանումը»։

Հայկական առաջին ժապավենից՝ 1925 թ. «Նամուսից» սկսած, Հասմիկը մինչև կյանքի վերջը խաղացել է կինոյում, և մեծ մասամբ՝ մայրական դերեր։ Էկրանը ավելի ակներև է դարձնում դերասանի արվեստի հատկությունները և էկրանի վրա Հասմիկը երևում է իբրև բնական խաղի մեծ վարպետ։ 1947 թվականին լույս տեսավ Հասմիկի «Թատերական հուշեր» գիրքը։

Հասմիկը մահացավ 1947 թվականին Երևանում, 68 տարեկան հասակում։

Խաղացած դերերը կինոյում
-----------------------

Հասմիկի հուշատախտակը Երևանի Տպագրիչների փողոցում
* 1925 - Նամուս - *Մարիամ*
* 1927 - Չար ոգի - *Շուշան*
* 1927 - Ղուլը - *Նեկտար*
* 1930 - Սև թևի տակ - *Մարիամ*
* 1932 - Երկու գիշեր - *Կարոյի մայրը*
* 1932 - Քրդեր-եզդիներ- *Շաքե*
* 1934 - Գիքոր - *դեդի*
* 1935 - Պեպո - *Շուշան, Պեպոյի մայրը*
* 1938 - Զանգեզուր - *Ագյուլ*
* 1938 - Սևանի ձկնորսները - *Թագուհի*
* 1939 - Լեռնային արշավ - *Հասմիկ*
* 1940 - Մեր կոլխոզի մարդիկ - *Սոնա տատի*
* 1941 - Հայրենասերների ընտանիքը - *մայր*
* 1943 - Դավիթ Բեկ (ֆիլմ) - *դայակ*

Գրականություն Հասմիկի մասին
---------------------------

* *Բաղդասարյան Ն.* Հասմիկ, Երևան, 1972.

### Մամուլ

* Սերոբ Սարգսյան, Ժողովրդական դերասանուհի Հասմիկի «Հուշերը»։ «Գրական թերթ», 1948, № 1:

Ֆիլմեր Հասմիկի մասին
--------------------

* «Հասմիկ» (1935 թ.) Արխիվացված 2016-05-11 Wayback Machine
* «Հասմիկ» (1978 թ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Асмик // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. ↑  *Энциклопедический словарь кино*. Москва: Советская энциклопедия. 1986. էջ 31. `{{cite book}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
3. ↑  Արգամ Այվազյան, «Նախիջևան։ Բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ», Երևան, 1995 թվական, էջ 274-275:
4. ↑  Հայ Սովետական Թատրոնի Պատմություն, 1967 թ.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հասմիկ (դերասանուհի)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AlloCiné · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 18748 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 254)։*  |