**Լիզա Մերի Սմիթ** կամ **Լիզա Մերի** (անգլ.՝ Lisa Marie Smith, դեկտեմբերի 5, 1968(1968-12-05), Piscataway, Միդլսեքս շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ)՝ մոդել և դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել Քելվին Քլայն գովազդային գործակալության և Թիմ Բարթոնի հետ երկար ու մտերիմ հարաբերությունների շնորհիվ։

Կենսագրություն
--------------

### Մանկություն և մոդելային բիզնես

Դաստիարակվել է հոր և նրա ծնողների կողմից։ Տատիկի մահից հետո, չորսամյա Լիզան սկսեց հաճախել Նյու Ջերսիի երեխաների համար նախատեսված կաթոլիկ գիշերօթիկ դպրոց։ Յոթ տարեկան հասակում ուսումնասիրել է բալետ և զբաղվել դաշնամուրով։ Տասնհինգ տարեկանում տեղափոխվել է Նյու Յորք՝ բեմական արվեստ, ժամանակակից պար և երաժշտություն սովորելու նպատակով։

1960-ական թվականների կեսին եղել է հայտնի լուսանկարիչ Ռոբերտ Մեփլտորպի մոդելը։ Նկարահանվել է Բրյուս Ուեբերի մոտ *Obsession Calvin Klein* օծանելիքների գովազդում։ 1988 թվականին նա նկարահանվել է Ուեբերի «Արի կորչենք» կիսավավերագրական ժապավենում, իսկ հետո Վուդի Ալլենի «Էլիս» ֆիլմում։

### Հարաբերությունները Բարթոնի հետ

1992 թվականի Goldfinger ակումբում երեկույթի ժամանակ, որտեղ Մերին հրավիրված էր «Մարսը գրոհում է» ֆիլմի ապագա սցենարիստ՝ Ջոնաթան Ջեմսի կողմից, նա հանդիպել է ամերիկյան հայտնի ռեժիսոր Թիմ Բարթոնի հետ։ Նրանց մոտ ստեղծվեց մտերիմ հարաբերւթյուններ, որն ավարտվեց 1993 թվականի փետրվարի 14-ին։ Բարթոնը հայտարարեց, որ Լիզա Մերին մեծ ազդեցություն է ունեցել ռեժիսորի ստեղծագործական աշխատանքի վրա։ Ինչպես նաև Մերին մինչև 2001 թվականը մասնկացել է Բարթոնի գրեթե բոլոր ֆիլմերում և մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերում հնչունավորել է մի քանի դերեր։ Շատ քննադատներ և ռեժիսորի երկրպագուների մեծամասնությունը Բարթոնի կյանքի այդ շրջանն անվանում են ավելի արդյունավետ և տպավորիչ։

1994 թ. «Էդ Վուդ» ֆիլմում նա խաղացել է գոթական պաշտամունքանային կերպար՝ Վամպիրին։ Նա փնտրել և երկար ժամանակ շփվել է օրիգինալ Վամպիրի դերակատար՝ Մայլ Նուրմիի հետ։

2000 թ. Մերին հաղորդավարուհի էր տարբեր ժամանակներում Sci-Fi ալիքով ցուցադրված Exposure շոուում, որտեղ ցուցադրվում էր տարբեր ռեժիսորների (Թիմ Բարթոնի, Քևին Սմիթի, Ալեքս Փրոյանս, Ջորջ Լուկաս և այլոց) կարճամետրաժ ֆիլմերի հավաքածուն։ Այդ տարի նա նկարահանվել է նաև Timex ժամացույցների գովազդում։

Զույգի հարաբերությունները խզվեցին «Կապիկների մոլորակը» ռեմեյքի նկարահանման ավարտին։ Բարթոնը տարված էր անգլիացի դերասանուհի Հելենա Բոնեմ Քարթերով, ով խաղում էր այդ ֆիլմի դերերից մեկը։ Լիզան և Թիմ Բարթոնն իրենց հարաբերությունները պահպանեցին ինն ու կես տարի։ Ութ ու կես տարի նրանք ապրել են միասին։ Կան վարկածներ, որ Մերին և Բարթոնը երբևէ ամուսնացած չեն եղել։

### Բարթոնից հետո

Դերասանուհին կազմակերպեց իր տան այն իրերի և կահույքի հանրային վաճառքը, որոնք կապված էին Բարթոնի հետ։ Դատարանի որոշմամաբ Բարթոնը պարտավոր էր Մերի Լիզային վճարել 5,4 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ 2007 թ. Լիզան նորից հայց ներկայացրեց դատարան, հայատարարելով այն մասին, որ Բարթոնի և նրա ընկերոջ՝ Չերրի Վանիլայի շնորհիվ հայցի գինը բավականին իջեցվել էր, և ռեժիսորից լրացուցիչ վճար պահանջեց։ Դատարանը մերժեց Լիզայի խնդրանքը։ 2008 թ. սեպտեմբերին գործը որոշվեց ի օգուտ Բարթոնի։

Փաստեր
------

* «Vanity Fair» պարբերականներից մեկում տպագրեց լուսանկարներ, արված դեմ դիմաց Լիզա Մերիի և Թիմ Բարթոնի կողմից։ Դա տեղի ունեցավ արդեն այն բանից հետո, երբ զույգը խզեց իր հարաբերությունները։
* «Մարսը գրոհում է» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Մերիի գրկող հագուստը կարված է եղել իր վրա, քանի որ ռեժիսորի հրամանով այդ կերպարի հագուստը պետք է լինի առանց որևէ կոճակների։
* Ֆոտոմոդել աշխատելու ժամանակ Լիզա Մերիի տվյալներն էին՝ 86-63-89, 168 սմ հասակով։
* Որոշ շրջապատներում Մերին հայտնի է որպես նկարչուհի։ Նա իր աշխատանքներն իրագործելու համար նախընտրում է՝ ջրաներկ։

Ֆիլմագրություն
--------------

| Год | Հայերեն անվանում | Իսկական անվանում | Կերպար | Նշում |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1988 | Արի՛ կորչենք | *Let’s Get Lost* |  | դոկումենտալ ֆիլմ |
| Մայամիի ոստիկանությունը | *Miami Vice* | Սինդեր |  |
| 1990 | Էլիս | *Alice* |  |  |
| 1994 | Էդ Վուդ | *Ed Wood* | արնախում |  |
| 1996 | Մարսը գրոհում է | *Mars Attacks!* | մարսիացի լրտես |  |
| 1997 | Իմպլանտատորները | *Breast Men* | Վանեսսա |  |
| 1998 | Գորտեր՝ օձերի համար | *Frogs for Snakes* | Միրլա Հաթսկի |  |
| Պոչը դեն է նետում ստվերը | *Tail Lights Fade* | Քիթթի |  |
| Քնած հովիտը | *Sleepy Hollow* | Լեդի Քրեյն |  |
| Եթե..շունը...ճագարը... | *If… Dog… Rabbit…* | Ջուդի |  |
| 2000 | Վիշապին հետևելով | *Chasing the Dragon* | Քլեր Օբերոն |  |
| Երկու Նիկ | *The Beat Nicks* |  |  |
| Սթեյնբոյի աշխարհը | *The World of Stainboy* | Սթեյնբոյի մայր |  |
| Մանեկեն | *Timex. Mannequin* | Մանեկեն | գովազդային ֆիլմ |
| 2001 | Կապիկների մոլորակը | *Planet of the Apes* | Նովա |  |
| 2003 | Նկարահանվելով | *Starring* |  | կարճամետրաժ ֆիլմ |
| 2007 | Երկրպագուների գաղտնի աշխարհը | *The Secret World of Superfans* |  | դոկումենտալ ֆիլմ |
| 2012 | Սալեմի տիրակալները | *The Lords of Salem* | Պրիսցելլա Ռիդ |  |
| 2014 | Մենք դեռ այստեղ ենք | *We Are Still Here* | Մեյ Լյուիս |  |
| 2014 | Dominion | *Dominion* | Tonjura |  |
| 2015 | Հրեշների քաղաք | *Tales of Halloween* | The Victorian Widow |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1024258939 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑  Kindred Britain
3. ↑  Lee Linda (2001-07-29)։ «A NIGHT OUT WITH: Lisa Marie; A Vargas Girl in the City»։ *The New York Times* (en-US)։ 0362-4331։ Վերցված է 2017-07-15
4. ↑  New Movies | Movie Trailers | Movies Online | Movies.com Archived 2008-03-09 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիզա Մերիի պաշտոնական կայք Archived 2015-10-17 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1024258939 · ISNI: 0000000042019763 · LCCN: no99044065 · VIAF: 68566411 · WorldCat VIAF: 68566411 |

 |