**Կայտագ ասեղնագործություն**, ասեղնագործության տեսակ, որն արվում է բամբակյա գործվածքների վրա միակողմանի կարով «կցելով» մետաքսյա թելերը։ Այն առաջին անգամ հետազոտողների կողմից հայտնաբերվել է Դաղստանի Կայտագսկի շրջանում և առավել տարածված է հիմնականում Դարգինի շրջաններում՝ Ակուշինսկի և Դախադաևսկի։ Պահպանված ամենավաղ նմուշները թվագրվում են 17-րդ դարի վերջով, այս տեսակների պահպանված նմուշների մեծ մասն ստեղծվել է 18-20-րդ դարերում։

Նկարագրություն
--------------

Կայտագ ասեղնագործված գործվածքները ունեն մոտ 100 × 50 սմ չափ, ֆոնի համար ընտրվել է կարմիր, կանաչ, կապույտ կամ բնական գույնի հավասարաչափ ներկված գործվածք։ Թելերի գույները հիմնականում տաք են՝ շագանակագույն-կարմիր, դեղին և ոսկեգույն (երբեմն օգտագործվել է ոսկեգույն և արծաթագույն թել), բաց կանաչ, ինչպես նաև մուգ կապույտ։ Զարդանախշերը գրաֆիկական են, անկայուն և հաճախ ասիմետրիկ։ Դրանցում զգալի է օսմանյան, հունական, հյուսիսաֆրիկյան, պարսկական և չինական արվեստների և քարե տապանաքարերի վրա փորագրված պատկերների ազդեցությունը։ Օգտագործվում են կարվածքների և կարերի 16 տեսակներ և բազմաթիվ ծիսական զարդանախշեր՝ արևային նշաններ, խաչեր, կենդանիների պատկերներ և մարդակերպ ֆիգուրներ, կրակի, պտղաբերության խորհրդանիշներ։ Ասեղնագործության ստեղծման տեխնիկան հետևյալն է. գործվածքների վրա զուգահեռ դրվում են մետաքսյա թելեր, որոնք այնուհետև դրա վրա կարվում են կարճ կարերով։

Ասեղնագործված գործվածքն ինքնին թալիսման է համարվում։ Արևի, թռչունների, կենդանիների և աչքերի վառ ուրվագծային պատկերներով ասեղնագործված գործվածքները գցել են նորածինների վրա, օսմանյան ոճի ծաղիկ-երկրաչափական զարդանախշերով գործվածքի մեջ հարսնացուն փաթաթել է իր զարդերն ու նվերները հարսանիքի ժամանակ, հուղարկավորության ժամանակ հանգուցյալի դեմքը ծածկվել է ձիերով ասեղնագործությամբ գործվածքով։ Ասեղնագործված կտավներից կարել են բարձեր՝ դրանց տակ կարելով մեկ այլ բամբակյա կտոր։ Դրանցով երբեմն ծածկվել է օժիտի սնդուկը։ Սեփականատիրոջ մահվվանից հետո գործվածքները ժառանգաբար անցել են նրանց երեխաներին։

Ռուսական կայսրության հետազոտողները սկզբում Կայտագի ասեղնագործությունները համարել են բարձերի դեկորատիվ ծածկոցներ, ավելի ուշ հայտնի է դարձել ասեղնագործության պաշտպանական նշանակության մասին։ Կայտագի ասեղնագործությունն ուսումնասիրել է հետազոտող Ռոբերտ Չենսիները, որը հեղինակել է «Կայտագ։ Տեքստիլ արվեստը Դաղստանից» (անգլ.՝ Kaitag: Textile art from Daghestan) գիրքը, որը պարունակում է ընդարձակ կատալոգ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Кайтагская вышивка, полная тайн»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-17-ին։ Վերցված է 2018-06-12
2. 1 2 3 4 5  Weardan, 1994
3. 1 2  «Знаменитая "Кайтагская" вышивка»։ *Georgia Times*։ 19.11.2017։ Վերցված է 2018-06-12
4. 1 2  Набатчиков, 2003, էջ 48
5. ↑  Stone, 2013, էջ 535
6. 1 2 3 4  Price, 2008

Գրականություն
-------------

* *В. А Набатчиков* Восток: искусство быта и бытия. — Государственный музей Востока, 2003. — ISBN 5932210427
* *Peter F. Stone* Oriental Rugs: An Illustrated Lexicon of Motifs, Materials, and Origins. — Tuttle Publishing, 2013. — ISBN 1462911846
* *Jennifer Weardan* Kaitag: Textile Art From Daghestan(անգլ.) // *The Art Book*. — 1994. — doi:10.1111/j.1467-8357.1994.tb00007.x
* Steve Price (2008-03-21)։ «Daghestan's Kaitag Embroideries - and Henri Matisse?» (անգլերեն)։ Kunstpedia։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-01-07-ին
* *Robert Chenciner* Kaitag: Textile art from Daghestan. — Textile Arts Publications, 1993. — ISBN 978-1898406006

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կայտագ ասեղնագործության կատալոգ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7728837-3 |

 |