recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ստեփանակերտի հայկական դրամատիկական թատրոն**, պետական, Վահրամ Փափազյանի (մինչև 1989 թվականը՝ Մաքսիմ Գորկու), կազմակերպվել է 1932 թվականին Կ․ Ալվարյանի ղեկավարությամբ։ Բացումը՝ օգոստոսի 11-ին, Վաղարշյանի «Օղակում» պիեսի բեմադրությամբ։

Դիմակները թատրոնի բակում: Ճարտարապետ Յու․ Մ․ Հակոբյան, 06․11․1977

Պատմություն
-----------

Թատրոնում ստեղծվել է 300-ից ավելի բեմադրություն, որոնք ցուցադրվել են ոչ միայն ԼՂԻՄ-ում, այլև Ադրբեջանում ԽՍՀ ու ՀԽՍՀ շրջաններում։ Թատրոնում հյուրախաղերով հանդես են եկել Հովհաննես Աբելյանը, Ժասմենը, Ի․ Ալիխանյանը, Վահրամ Փափազյանը, Արուս Ոսկանյանը, Հրաչյա Ներսիսյանը, Ավետ Ավետիսյանը, Բաքվի հայկական, Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնների կոլեկտիվները։

Թատրոնը մեծապես նպաստում է աշխատավորության և մատաղ սերնդի գաղափարական ու գեղագիտական հայացքների ձևավորմանը, ինտերնացիոնալիզմի ոգով դաստիարակությանը։ Խաղացանկում մշական տեղ են գրավում Խորհրդային Միության ժողովուրդների և արտասահմանյան դրամատուրգիայի լավագույն երկերը։ Բեմադրություններից են՝ Սունդուկյանի «Պեպո», Շիրվանզադեի «Պատվի համա]», Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար», Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», Վիլյամ Սարոյանի «Իմ սիրտը լեռներում է», Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ», Գորկու «Վերջինները», Կոռնեյչուկի «Պլատոն Կրեչետ», Ս․ Ֆ․ Ախունդովի «Հաջի Կարա», Ջ․ Ջաբարլու «Սևիլ», Վուրղունի «Վագիֆ», Շեքսպիրի «Օթելլո»։ Այս թատրոնում են աճել դրամատուրգներ Վազգեն Օվյանը, Իսահակ Ալավերդյանը և ուրիշներ։ Բեմադրություններն իրականացրել են Կ․ Ալվարյանը, Գ․ Թավրիզյանը, Հ․ Գրիգորյանը, Վ․ Հովհաննիսյանը, Ա․ Հովսեփյանը, Դ․ Սալյանը, Ա․ Գամջյանը, Հ․ Կարապետյանը, Ա․ Հակոբյանը, Ռ․ Սարաբսկին և ուրիշներ։ Թատրոնում աշխատել են Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Գ․ Հարությունյանը, Ս․ Կորզանյանը, Թ․ Սելքումյանը, Ն․ Հովսեփյանը, Թ․ Սահակյանը, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Ա․ Ղազումյանը, Ս․ Համզոյանը և ուրիշներ։

Խորհրդային Միության տարիներին կազմում են (1983)՝ ռեժիսորներ՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ Ռեմ Սարգսյանը (գլխավոր ռեժիսոր), Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Ի․ Հովհաննիսյանը, Ադրբեջանի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Լ․ Հարությունյանը, Դ․ Ծատուրյանը (գլխավոր նկարիչ» դերասաններ՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ և ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի Մ․ Բալասանյանը, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Ն․ Ասատրյանը, Զ․ Գևորգյանը, Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Բ․ Օվչյանը, Մ․ Միքայելյանը, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Ժ․ Գալստյանը, Շ․ Գրիգորյանը, Մ․ Հարությունյանը և ուրիշներ։
Թատրոնը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» (1983) և «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշաններով։

Գրականություն
-------------

* «Հայկական համառոտ հանրագիտարան», հատոր չորրորդ, գլխ. խմբ. Հ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Երևան, 2003, էջ 557։
* Ալավերդյան Ի. Ստեփանակերտի Մ. Գորկու անվ. հայկական պետական դրամատիկական թատրոն, Ե. 1984:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ստեփանակերտի դրամատիկական թատրոնի վերանորոգման համար Արցախը դիմում է բարերարներին». *armenpress.am*. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 5-ին.
| **՞**Թարախահաններ |
| --- |
| Թարախահաններ*Meloe proscarabaeus*  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Հոդվածոտանիներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Միջատներ |
|
|
|
| Կարգ | Բզեզներ |
| Ենթակարգ | Polyphaga |
|
|
| Ընտանիք | **Թարախահաններ** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Meloidae Gyllenhal, 1810 |
|  Ենթաընտանիքներ՝ |
| 
* Eleticinae Wellman, 1910
* Meloinae Gyllenhal, 1810
* Nemognathinae Laporte, 1840
* Tetraonycinae Bøving and Craighead, 1931

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**114387**NCBI**34672**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Թարախահաններ** (լատին․՝ Meloidae), բզեզների ընտանիք։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմինը խոշոր է, փափուկ, հաստ։ Գլուխն ուղղաձիգ է, առաջնամեջքից լայն և նրա հետ կապված է թելաձև պարանոցով։ Բեղիկները թելաձև են կամ համրիչաձև, երբեմն՝ դեպի գագաթը աստիճանաբար հաստացած։ Ոտքերը երկար են, առջևինները և միջինները՝ հնգահոդ, հետևինները՝ քառահոդ։

Թունավոր հատկություններ
-----------------------

Թունավոր են մարդու և կենդանիների համար, արտադրած հեմոլիմֆան պարունակում է կանտարիդին թույնը, որն առաջացնում է մաշկի բորբոքում։ Շատ տեսակներ ունեն վառ և խայտաբղետ (վախեցնող) գունավորում։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Զարգանում են այլ միջատների հաշվին։ Զարգացումը կապված է հիպերմետամորֆոզի երևույթի հետ, որի դեպքում լինում են ձևաբանորեն բնութագրված թրթուրի մի քանի փուլեր։ Ձվադրում են հողում կամ բույսերի վրա։ Առաջնային թրթուրը (տրիունգուլին) շատ շարժուն է, ունի երկար ոտքեր և մի քանի զույգ պարզ աչքեր, չի սնվում, փնտրում է մորեխների ձվապարկեր կամ զանազան թաղանթաթևավորների բներ կամ կառչում է ծաղիկների վրայի թաղանթաթևավորներին և տեղափոխվում նրանց բույնը։ Երկրորդային թրթուրն անոտ է կամ ունի կարճ ոտքեր, կույր է, ուժեղ սնվում է։ Ամենից հաճախ կան թրթուրային 5 փուլ և ձմեռող կեղծ հարսնյակի փուլ, հարսնյակավորվում է գարնանը։ Սերունդը սովորաբար միամյա է։

Սննդառություն
-------------

Հասունը բուսակեր է. սնվում է հիմնականում բակլազգիների տերևներով և ծաղիկներով, կարող է վնասել մի քանի մշակաբույսերի, բայց հաճախ օգուտ է բերում՝ ոչնչացնելով վնասակար մորեխների ձվապարկերը։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Նոր |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX545441 · BNF: 123446201 · GND: 4172427-6 · LCCN: sh85083442 · Microsoft: 2775985960 · NDL: 00573554 · NKC: ph582641 |

 |

 |
***Ռեյնջեր-4***, (անգլ.՝ Ranger-4), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Ռեյնջեր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր հարվածել Լուսնի մակերևույթին, և հարվածի պահից 10 վայրկյան առաջ ուղարկել մակերևույթի լուսանկարներ, ինչպես նաև կոշտ վայրէջի միջոցով հասցնել մակերևույթ սեյսմոգրաֆ։ Արձակվել է 1962 թվականի ապրիլի 23-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս ԼՎ-3 Աջենա-Բ կրող հրթիռով։

Կայանի համակարգչի խափանման պատճառով վերահսկողությունը ընդհատվեց, չգործարկվեցին արևային մարտկոցները և նավարկության մոդուլը, արդյունքում կայանը բախվեց Լուսնի չերևացող կողմին առանց որևիցե նշանակալի տվյալների փոխանցման։ Սա ԱՄՆ առաջին տիեզերական սարքն էր, որ հասավ այլ երկնային մարմնի։

Կայանի կառուցվածք
-----------------

«Ռեյնջեր-4» կայանը առուցվել էր նոր Բլոկ II հիմքի վրա, այն ուներ 3,1 մետր բարձրություն, բաղկացած էր 635 մմ տրամագծով հարվածող մասից, որը ծածկված էր փայտով, արգելակող շարժիչներից, ինչպես նաև 1,5 մետր չափերով վեցանկյուն հիմքից։ Արեգակնային վահանակների երկու թևերը ունեին 5,2 մետր երկարությունը և ամրացված էին հիմքին։ Հիմքի ներքևի մասում տեղադրված էր մեծ հզորության ուղղորդված ալեհավաք։

Թռիչք
-----

*«Ռեյնջեր-4»* կայանը արձակվել է 1962 թվականի ապրիլի 23-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս ԼՎ-3 Աջենա-Բ կրող հրթիռով։ Կրող հրթիռիվ անջատման պահին պարզ դարձավ որ կայանի հետ խնդիր կա։ Երկրի հսկող կայանները ստանում էին Ռեյնջեր 4-ի հաղորդումը, սակայն այն չէր պարունակում որևէ տվյալ տելեմետրիայի մասին, ինչպես նաև համակարգչի կողմից հրամանները կատարելու ապացույցներ չկային։ Առանց պարզված տելեմետրիայի կայանը չէր կարող բացել արևային մարտկոցները, ինչը և հաստատվեց հետագայում։

Այս առաքելության ժամանակ էր, որ Ատլաս - Աջենա հրթիռը առաջին անգամ ամբողջությամբ իրականացրեց կայանի դուրս բերումը ուղեծիր։ Այնքան հաջող, որ համաձայն գնահատականների ուղեծրի ուղղորդման կարիք չկար։ Կառավարման կենտրոնից փորձեր կատարվեցին վերականգնել վերահսկողությունը կայանի նկատմամբ, ինչպես նաև վերահսկել թռիչքը, սակայն դրանք ապարդյուն անցան։ Առանց հոսանքի աղբյուրի կայանի վրա տեղադրված մարտկոցների լարումը սպառվեց ապրիլի 26-ին։ Այնուամենայնիվ, կայանի վրա տեղադրված սեյսմոգրաֆի թույլ հզորության հաղորդիչ կայանը շարունակում էր հաղորդել։ Համաձայն ՆԱՍԱ-ի տվյալների կայանը բախվեց Լուսնի հակադարձ կողմին 9600 կմ/ժ արագությամբ։ Այնուամենայնիվ կայանի բախման վայրը հնարավոր չի եղել բացահայտել Լունար ռեկոնասաս օրբիտերից ստացված բարձր որակի լուսանկարներում։

Տես նաև
-------

* Լունա ծրագիր
* Սերվեյոր ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  NASA. «Ranger 4». *NASA*. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 2-ին.
2. ↑  «Ranger 3». NASA's Solar System Exploration website. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.
3. 1 2  «Ranger 4 crashes on Moon». *Lewiston Morning Tribune*. (Idaho). Associated Press. 1962 թ․ ապրիլի 27. էջ 1.
4. 1 2  «Ranger-4 hits moon in new space triumph». *Bend Bulletin*. (Oregon). UPI. 1962 թ․ ապրիլի 26. էջ 1.
5. ↑  «National Space Science Data Center - Ranger 4». National Air and Space Administration. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 19-ին.
6. ↑  Leonard, David (2018 թ․ դեկտեմբերի 30). «Farside Science: The Sage of Ranger 4's Moon Journey». Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lunar impact: A history of Project Ranger (PDF) 1977
**Ֆարայա** (արաբ․՝ فاريا‎‎), գյուղ է և ինքնավար շրջան Լեռնային Լիբանանի մարզի՝ Քեսերվանի շրջանում, Լիբանանում։ Այն գտնվում է Բեյրութից 46 կիլոմետր հեռավորութան վրա։ Նրա միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից 1290 մետր է և ընդհանուր տարածքը՝ 870 հեկտար Ֆարայայի բնակիչները հիմնականում Մարոնականներ (մարոնական քրիստոնյաներ)են :

Աշխարհագրություն
----------------

«Ֆարայա» անվանումը նշանակում է «Մրգերի և բանջարեղենների աշխարհ» փյունիկերենում շնորհիվ իր պտղաբերության։ Ֆարյան տեղակայված է Քեսերվանի շրջանում՝ Լիբանանում, որը գտնվում է 42 կիլոմետր Բեյրութից և 20 կիլոմետր Ջունիայից հեռու։ Ֆարայան ունի 1200 մինչև 1900 մետր բարձութուն։ Ափամերձ մայրուղուց դեպի Ֆարայա տանող ճանապարհն անցնում է Աջալթունով,Աշկոուտով, Ֆեյտրունով, Մերուբայով և Ռիջելով և 15 րոպե դեպի Կֆարդեբիան, լեռնադահուկային հանգստավայր Կֆարդեբիան։

2007 թվականին բացվեց Չաբրու ամբարտակը՝ ստեղծելով ամենաբարձր ջրամբարը Մերձավոր Արեւելքի տարածաշրջանում, բայց արդյունքում այն հեղեղեց պտղատու այգիների ավելի քան երեք քառորդը։

2017 թվականին, հանդիսավոր կերպով բացվեց Լիբանանի Սուրբ Չարբելի ամենամեծ արձանը՝ այն դարձնելով ամենաշատ այցելվող ուխտագնացության վայրերից մեկը Լիբանանում։

Կլիմա
-----

Ձմռանը Ֆարայան ունի ցուրտ կլիմա՝ ձյան կուտակումներով, որոնք կարող են հասնել ավելի քան 1,5 մետր (5 ոտնաչափ) և ջերմաստիճանը ձմռանը իջնում է մինչև −6 °C (21 °F) կամ ավելի ցածր։ Ամռանը ջերմաստիճանը կարող է հասնել ավելի քան 30 °C (86 °F) :

| Ֆարայայի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °F (°C) | 46 (7.8) | 47.1 (8.4) | 52.5 (11.4) | 60.6 (15.9) | 68.5 (20.3) | 76.6 (24.8) | 78.1 (25.6) | 82 (27.8) | 77 (25.0) | 70 (21.1) | 60.3 (15.7) | 50.5 (10.3) | 64.2 (17.9) |
| Միջին օրական °F (°C) | 39.6 (4.2) | 40.5 (4.7) | 44.8 (7.1) | 52 (11.1) | 59.2 (15.1) | 66.9 (19.4) | 70 (21.1) | 72.1 (22.3) | 67.1 (19.5) | 60.8 (16.0) | 52.5 (11.4) | 44.1 (6.7) | 55.8 (13.2) |
| Միջին ցածր °F (°C) | 33.3 (0.7) | 33.8 (1.0) | 37.2 (2.9) | 43.5 (6.4) | 49.8 (9.9) | 57.4 (14.1) | 60.3 (15.7) | 62.4 (16.9) | 57.2 (14.0) | 51.8 (11.0) | 45 (7.2) | 37.6 (3.1) | 47.5 (8.6) |
| Տեղումներ դյույմ (մմ) | 10.59 (269) | 9.09 (231) | 8.11 (206) | 3.43 (87) | 1.34 (34) | 0.08 (2) | 0.04 (1) | 0.04 (1) | 0.24 (6) | 1.54 (39) | 4.69 (119) | 8.74 (222) | 47,93 (1.217
) |
| *աղբյուր: {{{աղբյուր 1}}}* |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Faraya». *Localiban*. Localiban. 2008 թ․ հունվարի 19. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 12-ին.
2. ↑  «Elections municipales et ikhtiariah au Mont-Liban» (PDF). *Localiban*. Localiban. 2010. էջ 19. Արխիվացված է օրիգինալից (pdf) 2015 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 12-ին.
3. ↑  «Climate: Faraya». November 2011.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Սանդուղքի էֆեկտ**, L'esprit de l'escalier, (Լ'էսպրի դ'եսկալյե), ֆրանսերեն տերմին, անախորժ և տհաճ իրավիճակների դեպքում՝ մտքում չափազանց ուշ հղացած անթերի պատասխանն է։

Ծագում
------

Այս երևույթի անունը ծագել է ֆրանսիացի հանրագիտարանագիր և փիլիսոփա Դենի Դիդրոյի՝ «Պարադոքս դերասանի մասին» էսսեում տեղ գտած հետևյալ իրադրության նկարագրությունից. պետական գործիչ Ժակ Նեկերի տանը տեղի ունեցած ընթրիքի ժամանակ, դիտողություն են արել Դիդրոյին, որն էլ այդ ժամանակ անպատասխան է մնացել։ Դիդրոն բացատրում է՝ ինչու. «զգայուն մարդը, ինչպիսին ինքս եմ, ճնշված իր դեմ ուղղված փաստարկից, շփոթվում է և կարող է ճիշտ մտածել (ինքն իրեն գտնել) միայն աստիճանների ներքևում»։ Այդ դեպքում «աստիճանների ներքևում» արտահայտությունը վերաբերում էր առանձնահատուկ հյուրանոցի կամ մեծ առանձնատան ճարտարապետությանը, որտեղ էլ նա հրավիրված էր։ Այդպիսի տներում, հյուրերին ընդունելու սենյակները գտնվում էին բել էտաժում (*étage noble*)՝ երկրորդ հարկում։ Աստիճանների ներքև հասնելը նշանակում էր լիովին լքել հավաքույթը։

Նմանատիպ անգլերեն տերմիններ
---------------------------

Անգլախոսները սովորաբար սանդուղքի էֆեկտն անվանում են "escalator wit" (բառացի թարգմանաբար՝ շարժասանդուղքի հնարամտություն) կամ "staircase wit" (սանդուղքի հնարամտություն)։

Այլ լեզուներում
---------------

Իդիշ լեզվով *trepverter-ը* (սանդուղքի բառեր) և գերմանական պատճենում՝ *Treppenwitz-ը* (երբ օգտագործվում է անգլերեն համատեքստում) նույն իմաստն են արտահայտում, ինչ՝ ֆրանսիական սանդուղքի էֆեկտը։ Այնուամենայնիվ, ժամանակակից գերմաներենում *Treppenwitz*-ն այլ իմաստ ունի։ Այն վերաբերում է իրադարձություններին կամ փաստերին, որոնք կարծես թե հակասում են իրենց ակունքներին կամ կոնտեքստին։ Հաճախ գործածվող *"Treppenwitz der Weltgeschichte"* (համաշխարհային պատմության սանդուղքի սրամտություն) արտահայտությունը բխել է Վիլյամ Լուիս Հերցլետի հենց այդ վերնագրով գրքի անունից, որն էլ նշանակում է «պատմության պարադոքս»։

Տես նաև
-------

* Comic timing
* Epimetheus (mythology)
* The Comeback (Seinfeld)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Paradoxe sur le comédien, 1773, remanié en 1778; Diderot II, Classiques Larousse 1934, p. 56
2. ↑  «Piano nobile - (Architecture): Definition». En.mimi.hu. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
3. ↑  «Merriam-Webster Online». Merriam-webster.com. Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
4. ↑  «Chabon and Alter: Is it Esprit d'escalier or Trepverter? – The Arty Semite – Forward.com». Blogs.forward.com. 2010 թ․ մարտի 22. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 18-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* The dictionary definition of l'esprit de l'escalier at Wiktionary
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Սրաշեն)**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի որը գտնվում է Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքից 14 կմ հարավ-արևելք, Սրաշեն գյուղում։ Կառուցվել է՝ 17-րդ դարում։

Այս միջնադարյան գյուղատեղիի անտառի եզրին է գտնվում Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին, այն եռանավ բազեիլկ կառույց է, որը կառուցվել է 17-րդ դարում։
Եկեղեցու շրջակայքում կան նաև գերեզմաներ։
Երկրորդ աշխարհամարտուի ժամանակ զոհված համագյուղացիների հուշարձան` 1967 թ․, գտնվում է եկեղեցու մոտ։

Պեղումներ
---------

2016-2018  թվականներին սկսվեց պեղումների աշխատանքները, որի արդյունքում հայտնաբերվեց՝ ցարական ժամանակաշրջանի մետաղադրամներ, կապտականաչավուն ուլունք, 11 կավե ճրագաման՝ արդուկաձև, նավաձև, շերեփաձև և այլն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

Սյունիքի մարզի եկեղեցիների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Գյուղ Սրաշեն». *VISITKAPAN.AM - ԱՅՑԵԼԻՐ ԿԱՊԱՆ*. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 17-ին.
2. ↑  «Սրաշենի Սբ. Հռիփսիմեն՝ վերականգնման ճանապարհին». *www.zangezur.tv* (ամհարերեն). Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 17-ին.
### ՀԿ-ների պատմությունը

Ժամանակակից հայաստանյան քաղաքացիական հասարակության ձևավորման սկիզբ ընդունված է համարել 1980-ական թվականների վերջերը, երբ թույլատրվել է պետությունից անկախ համայնքային գործունեությունը, և հասարակության ներսում սկսել են ձևավորվել ժողովրդավարական շարժումներ։ Հայաստանում խորհրդային իշխանության տարիներին (1920-91) քաղաքացիական հասարակության հատվածի զարգացումը կրել է սոցիալական համակարգի տիրապետող ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի ազդեցությունը։ Պետությունը վերահսկել է գոյություն ունեցող բոլոր կազմակերպություններն ու միավորումները (կուսակցություններ, արհմիություններ, ՀԿ-ներ, կոմերիտմիություն և այլն),իսկ յուրաքանչյուր անկախ քաղաքացիական միավորում կամ գործողություն դիտվել է որպես վտանգ պետական իշխանությանը։
Խորհրդային շրջանի ՀԿ-ները մեծ մասամբ ծառայել են պետությանը և կոմունիստական գաղափարախոսությանը՝ կամավոր նախաձեռնությունների միջոցով հանրային կարիքները բավարարելու փոխարեն։

### ՀԿ-ների գործունեությունը

1989 թ.-ին Երևանում սկսված բնապահպանական շարժմանը մասնակցել են հարյուրհազարավոր մարդիկ, որի շնորհիվ փակվել են շրջակա միջավայրն աղտոտող մի քանի արդյունաբերական ձեռնարկություններ։ Այդ շարժումներն աստիճանաբար միավորվել են ազգային գաղափարի շուրջ ու ձգտել ԼՂԻՄ-ի միավորմանը ՀԽՍՀ-ին և հանրապետության անկախացմանը։
1990-ական թվականներից արագորեն աճել է ՀԿ-ների թիվը, որոնք խթանել են ժողովրդավարական արժեքների ու մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, ինքնակազմակերպվել արմ. համապատասխան կազմակերպությունների նմանությամբ։ «Հասարակական կազմակերպությունների մասին» ՀՀ օրենքն ընդունվել է 2001 թ.-ին, ըստ որի՝ Հայաստանում ՀԿ-ի կարգավիճակ ունեն արհմիությունները, տարատեսակ շարժումները, քաղաքացիական նախաձեռնությունները, ձեռնարկատերերի, սպառողների, մշակութային, երիտասարդական, կանանց միությունները, բնապահպանական, բարեգործական, հայրենակցական և ազգային հատկանիշներով ձևավորված կազմակերպություններն ու հիմնադրամները և այլն։ Վերջին շրջանում նկատվում է ՀԿ-ների ներքին խնդիրների հստակեցման և նրանց դաշինքների ձևավորման միտում։
Ներկայումս ՀՀ-ում գործում է մոտ հինգ հազար ՀԿ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Առցանց խանութ** (անգլ.՝ online shop կամ անգլ.՝ e-shop), կայք, որը վաճառում է ապրանքներ համացանցի միջոցով։

Նկարագրություն
--------------

Առցանց խանութը օգտվողներին թույլ է տալիս առցանց իրենց բրաուզերի կամ բջջային հավելվածի միջոցով ձևակերպել պատվերը, ընտրել վճարման և առաքման կարգը, վճարել։ Ընդ որում, ապրանքների վաճառքն իրականացվում է հեռահար եղանակով և սահմանափակումներ է դնում վաճառվող ապրանքների վրա։ Որոշ երկրներում կա ալկոհոլի, զենքի, ակնագործական իրերի և այլ ապրանքների առցանց վաճառքի արգելք։

Երբ առցանց խանութը տրամադրված է թույլ տալ ընկերություններին գնել այլ ընկերություններից, այս գործընթացը կոչվում է բիզնեսը բիզնեսի համար (B2B)։ Տիպիկ առցանց խանութը թույլ է տալիս հաճախորդներին զննել ընկերության ապրանքների և ծառայությունների տեսականին, դիտել ապրանքների լուսանկարները, ինչպես նաև ուսումնասիրել տեղեկատվություն ապրանքի բնութագրերի և գների մասին։

Առցանց խանութները սովորաբար թույլ են տալիս գնորդներին օգտագործել «որոնման» գործառույթները՝ կոնկրետ մոդելներ, ապրանքանիշեր կամ իրեր գտնելու համար։

Սոցիալական հետևանքներ
---------------------

Ցանկացած ապրանք գտնելու և գնելու՝ թվային տարածության ընձեռած հնարավորությունը ջնջում է տարածքների սահմանները, չեզոքացնում ազգային ինքնությանը, վերացնում բոլոր հնարավոր խոչընդոտները, որոնք ինչ-որ կերպ հակադրում են որոշ մարդկանց մյուսներին անկախ նրանից, թե ինչպես է դա արտահայտվում՝ լեզվական, կրոնական, ռասայական սահմանափակումներ, նախապաշարմունքներ կամ թշնամություն ժողովուրդների միջև։

Հավանական է, որ հաջորդ սերունդը կդադարի գնումները դիտարկել որպես իրական տարածքում ինչ-որ տեղ տեղափոխվելու անհրաժեշտություն։ Առևտրի կենտրոնների դատարկվելը, շուկաներ և խանութներ շտապող քաղաքացիների թվի կրճատումը և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների վրա ճնշումների նվազեցումը կիբեր առևտրի կարևոր հետևանքներն են, որոնք իրենց հերթին հանգեցնում են քաղաքային միջավայրի փոփոխությանը։

Համաձայն ՄԱԿ-ի և մի շարք մարքեթինգային գործակալությունների հետազոտությունների՝ COVID-19 համավարակի արդյունքում առցանց առևտուրը մեծ զարգացում է ապրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Правительства Российской Федерации от 27 сентября 2007 г. N 612 г. Москва «Об утверждении Правил продажи товаров дистанционным способом»
2. ↑  Минэкономразвития снимает запрет с онлайн-продаж ювелирных изделий
3. ↑  «Как в России продают алкоголь онлайн с доставкой при формальном запрете» (ռուսերեն). Ведомости. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 8-ին.
4. ↑  *Шестакова И. Г.* Торговый топос в пространстве цифры: предельное выражение глобализации
| **՞**Թզենի սովորական |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Համամելածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Թթազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Թզենի |
|
|
| Տեսակ | Թզենի սովորական |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Ficus carica

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Թզենի սովորական**  (լատին․՝ Ficus carica), թթազգիների ընտանիքի թզենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ ծառ է՝ մինչև 12 մ բարձրությամբ և հաստ, թույլ ճյուղավորված բնով, տարածված և թեքությամբ դեպի վեր ուղղված ճյուղերով, որոնք առաջացնում են գնդաձև, ձվաձև կամ հովանոցաձև սաղարթ։ Երիտասարդ ընձյուղների կեղևը մազմզուկապատ է, ավելի ուշ՝ ստանում է գորշամոխրավուն գունավորում և ճաքճքվում է։

Գագաթնային բողբոջները ձվաձև են, նուրբ և երկար սրածայր, 2—3 ծածկող թեփուկներով, 1 սմ երկարությամբ։ Կողմնային բողբոջները կլորավուն են կամ հակառակ-ձվաձև, մինչև 0,5 սմ երկարությամբ, ծածկված բազմաթիվ ցողուններով։

Տերևադասավորությունը հերթադիր է։ Տերևաթիթեղը վերևից կոշտ-կնճռոտ է, մուգ կանաչ, ներքևից՝ աղվամազապատ, մոխրականաչավուն, կլորավուն կամ լայն-ձվաձև, կազմված 3 — 5, երբեմն՝ 7 թաթանման բլթակներից։ Երբեմն ամբողջական է, 8-15 (33) սմ երկարությամբ և 6 —12 սմ լայնությամբ, հաճախ սրտանման հիմքով։ Տերևակիցը շուտ է թափվում։ Տերևները սովորաբար բացվում են ապրիլին, աշնանը երկար են պահում կանաչ գույնը և տերևաթափից առաջ (նոյեմբերին) ստանում են բաց դեղնավուն գունավորում։

Երկտուն ծառ է։ Ծաղկաբույլերը տանձանման են, վերևից անցքով, որը ծածկված է թեփուկով։ Պտուղները տանձաձև են կամ կլորավուն, սև կամ
դեղնականաչավուն, քաղցր ու հյութալի։

Տարածվածություն
---------------

Թուզը hին աշխարհում ամենատարածված ու շատ գործածվող պտուղներից մեկն է եղել։ Նրա պտուղներն ու տերևները պատկերվել են հին քաղաքների ու որմնանախշերի վրա։

Տարածված է Կովկասում, Միջերկրական ծովի ափերում, Փոքր Ասիայում, Միջին Ասիայում, Աֆղանստանում, Հնդկաստանում։ Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրում, Մեղրիում, Նոյեմբերյանում, Շամշադինում, Իջևանում, Թումանյանում, հիմնականում ցածրադիր վայրերում, գետահովիտներում։ Վայրիացած է, անտառներում չի հանդիպում։ Ապրում է 150—200 տարի։
Ջերմասեր բույս է. ցրտահարվում է 20°C-ից ցածր ջերմաստիճանների դեպքում։

Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ. աճում է ամենուրեք։ Չորադիմացկուն և երաշտադիմացկուն է։ Լուսասեր է։ Մեծ քանակությամբ արմատային և բնային մացառներ է տալիս, որի շնորհիվ միանգամայն պիտանի է թեք լանջերի, ձորակների, լիցքերի ամրացման համար։

Կիրառություն
------------

Թզենու պտուղներն ունեն բուժիչ հատկություն, չորացրած վիճակում ստամոքսը և աղիքները թուլացնում են։ Թարմ պտուղների հյութով կատարած ողողումը և թրջոցը օգնում է կրծքային և կոկորդային հիվանդությունների դեպքում, փափկացնում է ուռուցքները ու հասունացնում թարախապալարները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (159-160)։
**Բալզամիկ քացախ** կամ **բալզամիկ** (իտալ.՝ Aceto balsamico), խաղողի քաղցրահյութից տակառներում հնեցված թթու և քաղցր համեմունք, որը ստեղծվել է Իտալիայի Մոդենա նահանգում։ Բալզամիկի սկզբնական տեսակից պատրաստում են նաև Ռեջջո նել Էմիլիա նահանգում։

Բալզամիկ քացախը ավելի նրբահամ է, հարուստ է բուրավետ երանգներով և ավանդաբար սննդի քացախների մեջ ավելի արժեքավոր է։ Չնայած քացախ անվանը, այն պատրաստման ձևով զգալիորեն տարբերվում է սովորական սննդային քացախից։

Կովկասում և Իրանում բալզամիկ քացախի համարժեքը դոշաբն է։ ԱՄՆ-ում բալզամիկի համարժեքները պատրաստում են կոկոսից, թզից, մանդարինից, սև հաղարջից, կակաոյի հատիկներից և այլն։

Հատկություններ
--------------

Դասական բալզամիկ քացախը շատ մուգ է, ունենում է մրգային համ և շատ թանձր է։ Գոյություն ունի նաև բալզամիկ քացախի ավելի պարզ և ավելի էժան տարբերակը, որը պատրաստվում է կարմիր գինուց պատրաստված քացախից՝ գինու քացախից։ Նման բալզամիկ քացախը ավելի բաց գույնի է և տարբերվում է համով։

Բալզամիկ քացախը կիրառվում է աղցաններ, մարինատներ, աղանդեր և ապուրներ պատրաստելիս։ Այս համեմունքի մի քանի կաթիլը պանրին, ելակի աղցանին, սովորական ձվածեղին, նույնիսկ պաղպաղակին յուրահատուկ համային երանգ է տալիս։

Պատրաստում
----------

Ի տարբերություն սովորական գինու քացախի պատրաստման պարզ մեթոդին, որը պատրաստվում է մանրացրած խաղողը 3 ամսով շաքարով և ջրով հնեցնելով, բալզամիկ քացախը ստանում են խաղողի քաղցրահյութից։ Թարմ խաղողի (սովորաբար սպիտակ տեսակ) քամված հյութը եփում են մինչև թանձրանալը, մինչև խիտ և մուգ գույնի սիրոպ դառնալը։ Միևնույն ժամանակ նրանում մեծանում է օքսիմեթիլֆուրֆուրոլի քանակությունը։ Ավելի էժան տեսակներում սիրոպներին ավելացնում են գինու քացախ («ֆլորան հարստացնելու և քացախաթթվի խմորումն արագացնելու համար»)։

Սիրոպը պահելու համար օգտագործում են երեք տեսակի տակառներ՝ ամենափոքրերը հացենուց և կաղնուց են, միջինները շագանակենուց և բալենուց են, իսկ մեծերը թթենուց են։ Հասունացած բալզամիկ քացախի ամենափոքր տակառի մի մասը (10-12 %) հանվում է վաճառքի, ազատված ծավալը լցնում են մեծությամբ երկրորդ տակառից, երկրորդը լցնում են երրորդից և այդպես շարունակ։ Յուրաքանչյուր արտադրող օգտագործում է իր համեմունքները։ Քացախի հասունացման ժամկետը ամենաքիչը 3 տարի է, իսկ նրա լավագույն տեսակները պահում են մինչև 100 տարի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Giudici, Paolo, 1952-. «Balsamic vinegars : tradition, technology, trade». Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 6-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բալզամիկ քացախ** կատեգորիայում։ |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Consortium for Protection of Balsamic Vinegar of Modena
* Consortium for Protection of Traditional Balsamic Vinegar of Modena
**Արմեն Մարտիրոսյան** (սեպտեմբերի 30, 1973(1973-09-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի «Ժառանգություն» կուսակցության անդամ։

Վաղ կյանք
---------

Արմեն Մարտիրոսյանը ծնվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ 1994 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։ Նա ձյուդոյի մարզիչ է, ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու և ավագ պրոֆեսոր։ 1994-1995 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։ Ծառայությունից հետո վերադարձել է Ֆիզիկուլտուրայի ինստիտուտ՝ որպես պրոֆեսոր։ 2001 թվականին դարձել է ավագ պրոֆեսոր, 2002-2004 թվականներին եղել է Հայաստանի արտաքին կապերի բաժնի վարիչ։ Մարտիրոսյանը քսան գիտական հոդվածների և դասագրքերի հեղինակ է։

Քաղաքական կարիերա
-----------------

Մարտիրոսյանը եղել է Հայաստանի «Ժառանգություն» կուսակցության փոխնախագահ, որի նախագահը Րաֆֆի Հովհաննիսյանն է։ 2007 թվականի մայիսի 12-ին համասնական կարգով ընտրվել է Հայաստանի Ազգային ժողովում «Ժառանգություն» կուսակցության ներկայացուցիչը ։

### Երևանի ավագանու ընտրություններ 2013

Հիմնական հոդված՝ Երևանի ավագանու ընտրություններ 20132013 թվականի մայիսի 5-ին Մարտիրոսյանը Երևանի ավագանու ընտրությունների «Ժառանգության» թեկնածուն է եղել՝ հանդես գալով «Բարև Երևան» դաշինքի կազմում։ Վերջինս հավաքել է ձայների 8.48 տոկոսը և ստացել է Երևան քաղաքի ավագանու վեց մանդատ։ Դիտորդական խմբերի մեծամասնության կարծիքով ընտրությունները բազմաթիվ խախտումներ և կեղծումներ են ունեցել։ Ընդդիմադիր կուսակցությունները Հայաստանի հանրապետական կուսակցությանը մեղադրել են ընտրությունների ընթացքում ընտրակեղծիքների մեջ։

Մարտիրոսյանը 2013 թվականի սեպտեմբերի 24-ին հայտարարել է, որ բարեփոխումները այլևս հնարավոր չեն իրականացվել և Հայաստանում հեղափոխությունը անխուսափելի է։

2016 թվականի հուլիսին ՊՊԾ գնդի գրավման ժամանակ Մարտիրոսյանին ձերբակալել են։

Անձնական կյանք
--------------

Նա ամուսնացած է և ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Armen MARTIROSYAN». National Assembly of Armenia Website. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 25-ին.
2. ↑  «Local Observers Slam 'Disgraceful' Vote». Radio Free Europe/Radio Liberty. 2013 թ․ մայիսի 6. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
3. ↑  «Elections Fraught with Allegations of Corruption». *Hetq Online*. 2013 թ․ մայիսի 5. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
4. ↑  There will be revolution in Armenia – opposition member

Արտաքին հղումներ
----------------

* Heritage biography Archived 2019-04-18 at the Wayback Machine.
Eeklo-Belfry (1)
**Էկլոյի բեֆրուա**, աշտարակը գտնվում է Էկլոյի կենտրոնական հրապարակում՝ Բելգիայյի Արևելյան Ֆլանդրիա նահանգում:Բեֆրուան գտնվում է քաղաքային խորհրդի հաստատության հարևանությամբ։ Բելգիական և ֆրանսիական մյուս բեֆրուաների հետ միասին, Էկլոյի բեֆրուան ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում՝ 943-007 համարով։
Մինչև 19-րդ դարի վերջը, բեֆրուայի տարածքում եկեղեցի էր։ 1930-1932 թվականներին Քաղաքային խորհրդի շենքը վերակառուցվեց և նաև Առաջին Համաշխարհային պատերազմի զոհերի հիշատակին կառուցվեց այս 35 մ. աշտարակը։ Ճարտարապետը՝ Ամանդ Յանսենն էր։
Բեֆրուան կառուցված է աղյուսից և կրաքարից։
Բեֆրուան պատրաստված է աղյուսից և կրաքարից։ Աշտարակի ներքևի հատվածը կառուցված է կրաքարից։ Քաղաքի անվանումը կապված է կաղնու հետ։ Էկլոյի ազատագրման 40ամյակի առթիվ 1985 թվականին, աշտարակի վերին, աղյուսային հատվածում տեղադրվեց карильон

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Список ЮНЕСКО ID 943/943bis
2. ↑  «Официальный сайт Экло». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 7-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
3. 1 2  De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed
**Լուիսա Մարիա Ալկալդե Լուխան** (իսպ.՝ Luisa María Alcalde Luján, օգոստոսի 24, 1987(1987-08-24), Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի ձախամետ քաղաքական գործիչ, որը ներկայացնում է «Ազգային վերածննդի շարժումը» (նախկինում՝ Քաղաքացիական շարժում)։

Կենսագրություն
--------------

Արհմիութենական գործիչների Արթուրո Ալկալդեն և Բերտա Լուխան Ուրանգին դուստրն է։

Սովորել է Մեքսիկայի Ազգային ինքնավար համալսարանում, որն ավարտել է 2011 թվականինին, իսկ հետո ստացել պետական քաղաքականության և աշխատանքային իրավունքի մագիստրոսի աստիճան Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում։

Իր քաղաքական գործունեությունը սկսել է, մասնակցելով 2005 թվականին Դաշնային շրջանի այն ժամանակվա կառավարության ղեկավար Անդրես Մանուել Լոպես Օբրադորի պաշտոնանկության, իսկ այնուհետև «Կակտուսների հեղափոխության»` նույն Լոպես Օբրադորի կողմնակիցների բողոքի ցույցերին` որն ուղղված էր 2006 թվականի նախագահական ընտրություններում ենթադրյալ կեղծիքների դեմ։

Սկզբում եղել է «Քաղաքացիական շարժում» ձախ կուսակցությունում։ 2011 թվականին անդամակցել է «Մորենա» ազգային քաղաքական ասոցիացիային (ազգային վերածննդի շարժում), որտեղ նշանակվել է երիտասարդության և ուսանողների հարցերով ազգային համակարգող։ 2012 թվականին ընտրվել է Մեքսիկայի դաշնային խորհրդարանի 62-րդ գումարման պատգամավոր Դաշնային օկրուգից (Մեխիկո)՝ ներկայացնելով քաղաքացիական շարժման ձախ կուսակցությունը։ Պատգամավորների պալատում աշխատել է մինչև 2015 թվականը ։

Չնայած երիտասարդությանը (31 տարի)՝ Լոպես Օբրադորը, որը Մեքսիկայի նախագահ է ընտրվել 2018 թվականի ընտրություններում, նշանակվել է աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանության նախարար։ Պաշտոնը ստանձնում է 2018 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։

Նրա առաջնահերթությունների թվում են նվազագույն աշխատավարձի բարձրացումը, աշխատանքային պայմանների բարելավումը, անկայուն զբաղվածության և գործազրկության դեմ պայքարը (երիտասարդությունը ապագայի կառուցողն է)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Rombaut, Geert (2018 թ․ հոկտեմբերի 17). «Luisa María Alcalde, futura secretaria de trabajo: agenda y credenciales de izquierda». El Economista.
2. ↑  «Perfil del legislador». Legislative Information System. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 14-ին.
3. ↑  «AMLO announced his cabinet in December; this is who they are». *Mexico News Daily*. 2018 թ․ հուլիսի 3. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 4-ին.
4. ↑  «Luisa Alcalde, la voz Millennial del gabinete de AMLO». Arena Pública.

Արտաքին հղումներ
----------------

* ИНТЕРВЬЮ с Луизой Марией Алькальде / IndustriALL, 03.01.2019.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: ns2016001940 · VIAF: 129146634287841930320 · WorldCat VIAF: 129146634287841930320 |

 |
**Չժան Ժույֆան** (չինարեն՝ 張瑞芳, հունիսի 15, 1918(1918-06-15), Բաոդին, Զհիլի, Beiyang Government - հունիսի 28, 2012(2012-06-28), Շանհայ, Չինաստան), չինացի կինոդերասանուհի։ Անցած դարաշրջանի Չինաստանի չորս հայտնի կինոդերասանուհիներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Չժան Ժույֆանը ծնվել է 1918 թվականի հունիսի 15-ին՝ Չինաստանի Բաոդին քաղաքում։ Հայրը բաոդինյան ակադեմիայի ցամաքային բանակի հրահանգիչ էր։ 1924 թվականին նա սկսել է աշխատել Սուն Յաթսենի հեղափոխական կառավարությունում։ Մայրը Պեկինի Բեկոնի անվան կանանց ուսումնարանի շրջանավարտ է։

Չժան Ռուիֆանգը երազում էր նկարիչ դառնալ, ուստի 18 տարեկան հասակում ընդունվեց Պեկինի արվեստի պետական դպրոցի եվրոպական նկարչության բաժին։ Այդ ժամանակ Չինաստանում լարված իրավիճակ ստեղծվեց, որը կապված էր ճապոնական ագրեսիայի հետ։ Դա շատ էր խանգարում չինացի ուսանողներին սովորել։ Չժանգ Ռուիֆանգը թողնում է դպրոցը և դառնում ակտիվ հակաճապոնական ցույցերի մասնակից։

1937 թվականի հուլիսի 7-ին ճապոնական զորքերը գրոհեցին Չինական կայազորը Լուգուցյաո կամրջի մոտ և շուտով գրավեցին Պեկինը։ Նույն թվականի օգոստոսի 8-ին Չժանգ Ռուիֆանգը հեռանում է Պեկինից։

1938 թվականին նա ծանոթանում է գեներալ Չժան Ցիչչժունի հետ, որը նրան թույլ է տալիս 33-րդ բանակի բանակային թատրոնում ելույթ ունենալ «դեն նետիր քո ճիպոտը» ներկայացման մեջ։ 1938 թվականի աշնանը նա տեղափոխվում է Չունցին, որտեղ ակտիվորեն մասնակցում է Նուխոուի «Սարսափելի ճիչ» թատերախմբում։ Նա այդ թատերախմբում շատ հրաշալի դերեր է խաղացել։

1946-ին Չինաստանում թողարկվեց «Սոնգուաջիանգ գետի վրա» ֆիլմը, որում նա խաղում էր գլխավոր դերը։ Ֆիլմը պատմում էր ճապոնական զավթիչների դեմ չին ժողովրդի պայքարի մասին։ Երգը, որը հնչել է այս ֆիլմում, անմիջապես հայտնի է դառնում ամբողջ երկրում։ Չժան Ժույֆանը հայտնվում է հանդիսատեսի ուշադրության կենտրոնում։

1960-ականներին դերասանուհին հայտնիություն ձեռք բերեց շնորհիվ համանուն ֆիլմում Լի Շուանգշուանգի կերպարի, որի համար ստացել է «Հարյուր ծաղիկ» կինոմրցանակ։ Նկարահանվել Է Պեկինի և Շանհայի կինոստուդիաներում։

Մյուս ուշագրավ աշխատանքներից են «Մայր», «Ընտանիք», «Արշավներ դեպի հարավ, Պատերազմ հյուսիսում» («Քաղաքացիական պատերազմ»), «Ոչ թե սխալ» ֆիլմերում։ Իր վերջին դերը նա խաղացել է «աղբյուրը հոսում է» ֆիլմում (1982)։

Չժան Ժույֆանը մահացել է 95 տարեկան հասակում, Շանհայի Հուադուն հիվանդանոցում։

Մրցանակներ
----------

«Հարյուր ծաղիկ» մրցանակ՝ լավագույն դերասանուհի անվանակարգում (1963)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  Famous actress Zhang Ruifang dies
4. ↑  «影剧四大名旦\_免费杂志网». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 1-ին.
5. ↑  Об известной актрисе Чжан Жуйфан
6. ↑  Известная киноактриса Чжан Жуйфан скончалась в Шанхае
7. ↑  «Jiamusi Daily May 20, 2011». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չժան Ժույֆան  (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
**Կլին,** երկաթուղային կայարան Օկտյաբրսկայա երկաթուղու գլխավոր մուտքի մասում՝ Մոսկվա—Տվեր հատվածում (Մոսկովյան երկաթուղային հանգույցի Լենինգրադյան ուղղությունը)։ Կայարանը գտնվում է Մոսկվայի մարզի համանուն քաղաքում։ Մտնում է Մոսկվայի երկաթուղային կայանների աշխատանքների կազմակերպման կենտրոն-1 Օկտյաբրսկայա երթևեկության կառավարման կազմի մեջ։ Աշխատանքի հիմնական բնույթով հանդիսանում է տեղամասային, աշխատանքի ծավալով դասվում է 2-րդ դասին։

Կայարանն ունի երկու բարձր և երկու ցածր հենահարթակներ։ Երկու բարձր հենահարթակները նախատեսված են էլեկտրագնացքների ընդունման համար՝ մինչև Մոսկայի և Տվերի կողմը։ Վիսոկովսկ քաղաքում կա ճյուղավորություն (ուղևորային հաղորդագրություն չկա)։ Կայանն արվել է տիպային «նիկոլաևվյան» նախագծով։ Հագեցված է պտուտադռնակներով։ Վերակառուցվել է երկաթուղով անցնող հետիոտնային կամուրջը։

Հետիոտնային կամրջից իջնելիս տեղադրված է Պ. Ի. Չայկովսկու կիսանդրին։ Հուշարձանի հեղինակը համաշխարհային ճանաչում ունեցող քանդակագործ Գաբրիել Դավիթի Գլիկմանն է։

Պատկերասրահ
-----------

* Ցածր հարթակՑածր հարթակ
* Հարթակ դեպի ՄոսկվաՀարթակ դեպի Մոսկվա
* Կայարանը 1900 թվականինԿայարանը 1900 թվականին
* Կայարանը 1860-ական թվականներինԿայարանը 1860-ական թվականներին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М. Транспорт, 1981
2. ↑  «Строительство пешеходного моста на ст.Клин продолжается». nedelka-klin.ru. 2015 թ․ մարտի 13. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կլին (կայարան)** կատեգորիայում։ |
**Վլադլեն Եֆիմոֆիչ Բախնով** (հունվարի 14  1924, Խարկով — հոկտեմբերի 26, Переделкино 1994), ռուս խորհրդային բանաստեղծ, լրագրող և դրամատուրգ, սցենարիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է հունվարի 14 1924 թվականին Խարկովում, հրեայի ընտանիքում։

12 տարեկանում ընկել է տրամվայի տակ, ծնկից ցած զրկվել է ոտքից։ Ավարտել է 9-րդ դասարանը, երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը։

1941 թվականին տարահանման մեջ էր Տալդի Կուրգանում՝ Ղազախստանում։ Այնտեղ գիշերօթիկում աշխատում էր որպես պիոներջոկատավար։ Տիկնիկային թատրոն էր կազմակերպում, թատրոնի համար սկետչեր էր գրում օրվա տպավորությունների հիման վրա։
1943 թվականին ընդունվել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրական ինստիտուտի բանաստեղծական սեմինարիան Նաում Կորժավինի, Բենեդիկտոս Սարնովի, Սեմյոն Հուդզենկոյի հետ։ Ինստիտուտում գրել է հայտնի երգը։ Ավարտել է ինստիտուտը 1949 թվականին

Տպագրվել սկսել է 1946 թվականին «Կոմսոմոլեցում» պատասխանատու քարտուղար Մոսկովսկու, Յակով Կոստյուկովսկու համահեղինակությանբ։ Էստրադայի համար գրել սկսել է Յուրի Տրոֆիմովիչ Տարապունկայի, Եֆիմ Իոսիֆովիչի, Արկադի Ռայկինի, Ալեքսանդր Շուրովի և Նիկոլայ Ռիկունինի, ծաղրածու Օլեգ Կոնստանտինովիչ Պոպովի, Յուրի Վլադիմիրովիչ Նիկուլինի հետ։ Տպագրվել է նաև այլ պարբերականներում։

Եղել է մի քանի բանաստեղծական ժողովածուների և հումորային ֆանտաստիկայի ժողովածուի հեղինակ;

1970, 1973 և 1977 թվականներին երեք անգամ արժանացել է Ոսկե հորթ մրցանակին։

Նրա մտերիմների թվում էին պոլիգլոտը և Վլադիմիր Վիշնյակը, նրա կինը՝ Նինա Վիշնյակը, որը զբաղվում էր տեքստի հարդարմամբ, բանաստեղծ-թարգմանիչ Նաում Գրեբնևը և նրա կինը՝ նկարիչ և Աստվածաշնչի վերապատմիչ Նոեմի Գրեբնևան՝ առաջին վագոնային երգերի հեղինակն ու հիմնադիրը, լրագրող Սերգեյ Քրիստին, ինժեներ Միխայիլ Գինզբուրգը և նրա կինը՝ դասախոս սոպրոմատը, Ռուֆինա Գինզբուրգը, վավերագրական կինոյի ռեժիսոր և «Գույնզգույն կտորներից վերմակ»,
«Հպում կուռքերին» հուշագրությունների հեղինակ Վասիլի Կատանյանը և նրա կինը՝ ճապոնական կինոյի մասնագետ Իննա Գենս-Կատանյանը, քանդակագործ Վադիմ Սիդուրը և նրա կինը՝ Յուլիա Նելսկայան։

Բախնովի գերեզմանը
Թաղված է Պերեդելկինկոյի գերեզմանատանը։

### Ընտանիք

* Կին, Նելլի Ալեքսանդրովնա Մորոզովա (1924—2015), խմբագիր, կինոսցենարիստ, լրագրողի դուստր Ա. Պ. Մորիսոն, «Տագանրոգյան ճշմարտություն» թերթի խմբագիր և քանդակագործ Վ. Գ. Մորոզովա։
	+ Որդի, Լեոնիդ Վլադլենովիչ Բախնով (ծնված. 1948), բանասեր, արձակագիր և մանկավարժ, Ժողովուրդների բարեկամություն ամսագրի արձակի բաժնի վարիչ;

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. ↑  По паспорту — 20 июня, см. Կաղապար:ЭФНФ
4. ↑  Vladlen Bakhnov // Internet Movie Database. — 1990(անգլ.).
5. ↑  Бахнов В. Е. в энциклопедии «В мире цирка и эстрады»
6. ↑  Интервью с Я. А. Костюковским

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 30109 · BNF: 160056883 · GND: 14039009X · ISNI: 0000000112547079 · LCCN: nr90003339 · NKC: jx20081215001 · NUKAT: n2004027628 · VIAF: 164038640, 85959935 · WorldCat VIAF: 164038640, 85959935 |

 |

 |
**Օբ,** քաղաք ՌԴ-ի Նովոսիբիրսկի մարզում։

Մեկ այլ բնակավայրի հետ ( 3307 կմ ) հետ միասին ձևավորվում է Օբ քաղաքը` քաղաքային շրջանի կարգավիճակով։

Վարչության ղեկավարը՝ Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Մոզչերինն է (2015 թ. փետրվարից)։ Քաղաքի օրը՝ նշվում է հունիսի երրորդ շաբաթը։ Բնակչությունը՝ 29 194 մարդ (2017)։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Նովոսիբիրսկից 5 կմ արևմուտք գտնվող Բարաբայի հարթավայրի արևելքում և կապված է նրա հետ երկաթուղու ու տրանսպորտային ճանապարհով։ Ներառված է Նովոսիբիրսկի ագլոմերացիայում ։

Քաղաքի տարածքը, ըստ 2008 թ-ի, կազմում է 21,95 կմ² :

### Ժամային գոտի

|  |
| --- |
| MSC + 4 ( Կրասնոյարսկի ժամանակ ) Օբը գտնվում է MSC + 4 ժամային գոտում ( Կրասնոյարսկի ժամանակ )։ UTC- ի նկատմամբ կիրառվող ժամանակի հաշվարկը +7: 00 : |

### Կլիմա

Հիմնական մայրցամաքային կլիմա։ Հունվարը տարվա ամենացուրտ ամիսն է, միջին ջերմաստիճանը `-17.2 ° C: Հուլիսը ամենաշոգ ամիսն է` միջինը 19.4 °C ջերմաստիճանի պայմաններում։

Միջին տարեկան տեղումների քանակը 435 մմ է։

Պատմություն
-----------

Բնակավայրը հայտնվել է որպես ավան։ 1934 թվականին այն վերանվանվել է Օբ, չնայած Օբ գետը գտնվում է քաղաքից 10 կմ հեռավորության վրա։

1941 թ. հունիսի 22-ից մինչև 1944 թ. ապրիլի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում այստեղ հիմնվեց 5-րդ ռեզոնանսային ավիացիոն բրիգադի պահեստային 19-րդ ռեզերվական ավիացիոն գունդը։

1947 թ. այն դարձել է քաղաքատիպ ավան, 1969 թվականին այն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, իսկ 1989 թ. այն դարձել է տարածաշրջանային ենթակայության քաղաք։

Բնակչություն
------------

2018 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքը գտնվում է 510-րդ տեղում՝ ՌԴ-ի 1113 քաղաքների շարքում։

Տնտեսություն
------------

Հիմնական ձեռնարկություններն են `« Տոլմաչևո »ԲԲԸ-ն, որը բացվել է 1957 թ. Հուլիսի 12- ին, «Սիբիր» ավիաընկերությունը ։

Կրթություն
----------

Քաղաքում կա երեք միջնակարգ դպրոց և մեկ տարրական դպրոց։ Նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար բաց են յոթ մանկապարտեզներ։ Նրանց համար, ովքեր ցանկանում են լրացուցիչ կրթություն ստանալ, կա մանկական արվեստի դպրոց։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* «Մարտական փառքի» թանգարան;
* Թիխոն Զադոնսկի անունով տաճար ;
* «Սթար» հրապարակ։

Նշումներ
--------

1. ↑  «База данных показателей муниципальных образований Новосибирской области». Федеральная служба государственной статистики. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 21-ին. Վերցված է 5 ноября 2009-ին.
2. ↑  Федеральный закон от 03.06.2011 N 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5**(неопр.)** (3 июня 2011).
3. ↑  *Анохин В.А. Быков М.Ю.* Все истребительные авиаполки Сталина. Первая полная энциклопедия. — Научно-популярное издание. — Москва: Яуза-пресс, 2014. — С. 920. — 944 с. — ISBN 978-5-9955-0707-9

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Ռուբեն Ղուկասովիչ (Լուկյանովիչ) Ռուբենով (Մկրտչյան**)(հունիսի 5, 1893(1893-06-05), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 27, 1937(1937-11-27), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային հեղափոխական, կուսակցական և պետական գործիչ։ Ադրբեջանի բոլշևիկյան համամիութենական կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի առաջին քարտուղար (02/07/1933 - 12/10/1933)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1893 թվականին Թիֆլիսում, հայ աշխատավորի ընտանիքում։ 1914 թվականին անդամագրվել է ՌՍԴԲԿ-ին։ Ցարական ռեժիմի օրոք բազմիցս ձերբակալվել է։ Եղել է Հարավային Կովկասում խորհրդային իշխանության համար պայքարի կազմակերպիչներից։ 1918 թվականից զբաղվել է կուսակցական և պետական աշխատանքով, ղեկավարել է հակահեղափոխության ուժերի ջախջախումը Անդրկովկասում։ 1933 թվականին եղել է Ադրբեջանի Կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղար և պաշտոնավարել է մինչև նույն տարվա դեկտեմբերի 10-ը, երբ նրան փոխարինել է Միր Ջաֆար Բաղիրովը։ 1934 թվականին նշանակվել է Ուկրաինական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության) Կիևի մարզի Կուսակցական Վերահսկիչ Կոմիտեի լիազոր ներկայացուցիչ։

1937 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ձերբակալվել է «տրոցկիստական ահաբեկչական կազմակերպությանը մասնակցելու» մեղադրանքով։ Նոյեմբերի 27-ին Գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիան նրան մահապատժի է դատապարտել, նույն օրը նրան գնդակահարել են Բուտովոյի հրաձգարանում։

1954 թվականի նոյեմբերի 17-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիայի որոշմամբ հետմահու ռեաբիլիտացիայի է ենթարկվել։ 1956 թվականին ԽՄԿԿ Թբիլիսիի մարզային կոմիտեն վերականգնել է կուսակցության շարքերում։ Երևանի փողոցներից մեկը կոչվել է Ռուբեն Ռուբենովի անունը (ներկայումս՝ Փավստոս Բյուզանդի փողոց)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Реабилитация: как это было. Документы Президиума ЦК КПСС и другие материалы. В 3-х томах. Том 1. Март 1953 - февраль 1956.. — М.: МФД, 2000. — С. 452.
2. ↑  «Azerbaijan SSR». Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 24-ին.
3. ↑  Davies, Robert William (2003). *Stalin-Kaganovich correspondence, 1931-1936*. Yale University Press. էջ 408. ISBN 0-300-09367-5. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 24-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография
* Рубенов Рубен Гукасович

| Կուսակցությունից զբաղեցրած քաղաքական պաշտոններ
 |
| --- |
| Նախորդող՝**Վլադիմիր Պոլոնսկի** | **Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության առաջին քարտուղար**1933–1933 | Հաջորդող՝**Միր Ջաֆար Բաղիրով** |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ադրբեջան Ադրբեջանի նախագահներ |
| --- |
|  |
| 
* Այազ Մութալիբով (1991-1992)
* Աբուլֆազ Էլչիբեյ (1992-1993)
* Հեյդար Ալիև (1993-2003)
* Իլհամ Ալիև (2003 - մ. ժամ.)

 |

 |
**Յիսկինիա Նիեջվեջա** (ընթերցվում է` Yaskeenya Niecwiedza, նշանակում է` Արջի Քարանձավ) Սնիեզնիկ լեռների ամենաերկար քարանձավն է, այդ լեռները համարվում են Սուդետի սարերի մի մասը։ Այն հայտնաբերվել է 1966 թվականին Լեհաստանի Կլետնո գյուղի մոտակայքում։ Այն հայտնի է քարանձավային արջի բազմաթիվ մնացորդներով (*Ursus spelaeus*):

Պատմություն
-----------

Քարանձավի առաջին 200մ-ը (660 ոտնաչափ) հայտնաբերվել 1966 թվականի հոկտեմբերին Կլետնո III նորաստեղծ քարհանքում հանքարդյունաբերության գործընթացի ընթացքում։ 1967 թվականին հայտնաբերվեցին նոր միջանցքներ՝ ներառյալ Sale pałacowe-ի միջին մասերը (թարգմանաբար՝ պալատական սրահներ), իսկ 1972 թվականի հունվարին հայտնաբերվեցին ամենացածրադիր մասերը։ Քարանձավի նոր հատվածները հայտնաբերվել են 2014-ից 2015 թվականներին։ Ընդհանուր առմամբ, քարանձավն ունի ավելի քան 2 կմ երկարություն (1,2 մղոն) և ներկայումս ամենաերկար քարանձավն է Սուդետի լեռներում։

Աշխարհագրություն
----------------

Քարանձավը գտնվում է Կլեչնիցա հովտի աջ կողմում՝ Սուդետի լեռների զանգվածային Սնիեզնիկ Կլոդզկի մասում։ Յիսկինիա Նիեջվեջան գտնվում է 790 մ բարձրության վրա, Գորա Ստրոմա լեռան վրա (1,166,8 մ)։

Բրածո կենդանիների մնացորդներ
----------------------------

Քարանձավի ներսում հայտնաբերվել է պլեյստոցեն կենդանիների ոսկորների հարուստ գտածոներ, հիմնականում կաթնասունների, ինչպիսիք են` գորշ արջը, քարանձավային առյուծը, բորենին, գորշ գայլը, վարազը և այլն։ Ոսկորային գտածոների մեջ գերակշռում էին քարանձավային արջի ոսկորները, որոնք կազմում էին պեղումների գրեթե 90%-ը ։

Պատկերասրահ
-----------

* Քարանձավի հատակագիծըՔարանձավի հատակագիծը
* Արջի քարանձավի տաղավարի մուտքըԱրջի քարանձավի տաղավարի մուտքը
* Քարանձավային առյուծի և քարանձավային արջի կմախքներով ցուցադրություն տաղավարի ներսումՔարանձավային առյուծի և քարանձավային արջի կմախքներով ցուցադրություն տաղավարի ներսում
* Քարանձավային արջի կմախքը տաղավարի ներսումՔարանձավային արջի կմախքը տաղավարի ներսում
* Քարանձավի բնական մուտքըՔարանձավի բնական մուտքը
* Սպելեոտեմներ քարանձավի ներսումՍպելեոտեմներ քարանձավի ներսում
* ՍտալակտիտներՍտալակտիտներ
* 
* ՍտալակտիտներՍտալակտիտներ
* ՍտալակտիտներՍտալակտիտներ
* ԿասկադներԿասկադներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Praca Zbiorowa, "Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie. Badanie i udostępnianie", Polska Akademia Nauk, Ossolineum, Wrocław 1989, ISBN 8304030373.

Գրականություն
-------------

* Praca Zbiorowa, "Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie. Badanie i udostępnianie", Polska Akademia Nauk, Ossolineum, Wrocław 1989, 8304030373. (pl) with (en) summary.
* *Jaskinie Sudetów* praca zbiorowa pod red. Mariana Puliny, Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi, Warszawa 1996, 83-900997-9-9 (pl).
* *Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie. 40 lat eksploracji, badań, ochrony i turystyki* praca zbiorowa pod red. Wojciecha Ciężkowskiego, Wydawnictwo "Maria", Wrocław-Kletno 2006, 83-60478-16-3 (pl).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official website of the cave. (en)