**Ինքնասպանության միջոցներ**, ցանկացած միջոցներ, որոնց օգնությամբ մարդը կատարում է ինքնասպանություն՝ մտադրված հեռանալով կյանքից։

Ընդհանուր վիճակագրություն
-------------------------

Ըստ վիճակագրության ամենամահացու ինքնասպանության միջոցներն են կրակոցը հրազենից և կախվելը։ Դեղերից և այլ նյութերից թունավորումը, երակների կտրելը ամենաանարդյունավետ միջոցներ են, դրանցից հետո մարդը, որպես կանոն, մնում է կենդանի։

Կախումը ամենատարածված ինքնասպանության միջոցն է ամբողջ աշխարհում, որը բացատրվում է իր արդյունավետությամբ և հասանելիությամբ։ Սակայն տարբեր պետություններում այն օգտագործվում է տարբեր հաճախականությամբ, Ճապոնիայում 70 % տղամարդ և 60 % կին, սակայն նույն ժամանակ ԱՄՆ-ում այդ թվերը ավելի ցածր են՝ 18 % տղամարդ և 16 % կին։

Ինքնասպանության միջոցներ և սեռ
------------------------------

Կանայք, ըստ վիճակագրության, ավելի հաճախ են կատարում ինքնասպանության փորձեր, սակայն ամբողջ աշխարհում ավարտված ինքնասպանությունները (բացառությամբ Ասիայի) նշանակալիորեն բարձր է տղամարդկանց մոտ։

Եթե համեմատել կանանց հետ, ապա տղամարդիկ ինքնասպանություն են անում ավելի մահացու ձևերով։ Կան ենթադրություններ, որ տղամարդկանց համար ինքնասպանություն գործելը «ոչ տղամարդկային է», որոնք չեն համապատասխանում սեռային դերի և այդ պատճառով տղամարդիկ ընտրում են ավելի դաժան և արդյունավետ միջոցներ, որպեսզի ինքնասպանությունը հաստատ կկատարվի։ Նաև նշում են, որ կանայք ավելի անհանգստացնում է այն, թե ինչպես կնայվի իրենց մարմինը մահից հետո, այդ պատճառով նրանք ընտրում են միջոցներ, որոնք ավելի քիչ են տգեղացնում արտաքին տեսքը։

Եթե կանայք և տղամարդիկ օգտագործում են նույն ինքնասպանության ձևը, տղամարդիկ մահանում են ավելի հաճախ։

Ինքնասպանության միջոցների հասանելիություն
-----------------------------------------

Միջազգային առողջապահության կազմակերպության հետազոտությունների համաձայն՝ մի քանի ինքնասպանության ձևերի հասանելիության նվազման շնորհիվ, ինքնասպանությունների թիվը հնարավոր է նվազեցնել։ Օրինակ տոքսիկական պեստիցիդների արգելքը կամ դեղերի գնման սահմանափակումներ, որոնք վտանգավոր են կյանքի համար։

Արյունահոսություն
-----------------

Մարդիկ, ովքեր պլանավորել են ինքնասպանություն կատարել, դրա արդյունավետությունը իմանալու համար կարող է սկզբում կատարեն ոչ խոր կտրվածքներ, որոնք գրականության մեջ անվանում են *անորոշ վերքեր* կամ *նախնական վերքեր*։ Հաճախ դրանք շատ զուգահեռ կտրվածքներ են, որոնք չունեն մահացու բնույթ։

### Երակների կտրում

Երակների կտրումը մարդիկ երբեմն կիրառում են իրենց վնասելու, այլ ոչ թե ինքնասպանության նպատակով, սակայն եթե արյունահոսությունն առատ է և /կամ անկառավարելի, ապա այդ գործողությունները հանգեցնում են սրտի առիթմիայի, այնուհետև` հիպոթերապիայի, ցնցման, անոթային խանգարման և/կամ սրտի կանգման։ Եվ վերջնականապես՝ վերջում հնարավոր է մահ։

Անհաջող ինքնասպանության փորձի դեպքում անձը կարող է տառապել արտաքին ֆլեորային մկանների, գլիցիրիի կամ մեդալիալիի նյարդերի վնասվածքից, որոնք վերահսկում են ձեռքերի մկանները։ Այդ վնասվածքները կարող են հանգեցնել ժամանակավորապես կամ մշտականապես նվազեցնել զգայունությունը և/կամ շարժման ունակությունը, ինչպես նաև առաջացնում է քրոնիկ սոմատիկ կամ վեգետատիվ ցավ։ Ինչպես ցանկացած արյունահոսություն՝ շրջանառվող արյան ավելի քան 40%-ի կորստի դեպքում, անհրաժեշտ է ագրեսիվ վերակենդանացում՝ հիվանդի մահը կանխարգելու համար։ Նախնական արյունահոսության կանխարգելման համար կիրառվում են առաջին բուժօգնության ստանդարտ մեթոդները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Spicer RS, Miller TL.* Suicide acts in 8 states: incidence and case fatality rates by demographics and method // *American Journal of Public Health*. — 2000.
2. ↑  *Meerae Lim, Sang Uk Lee, Jong-Ik Park* Difference in suicide methods used between suicide attempters and suicide completers // *International Journal of Mental Health Systems*. — 2014.
3. 1 2  *Vladeta Ajdacic-Gross, Mitchell G Weiss, Mariann Ring, Urs Hepp, et al.* Methods of suicide: international suicide patterns derived from the WHO mortality database // *Bulletin of the World Health Organization*. — 2008.
4. ↑  *Ojima T, Nakamura Y, Detels R* Comparative study about methods of suicide between Japan and the United States // *Journal of epidemiology*. — 2004.
5. ↑  *Värnik A, Kõlves K, et al.* Suicide methods in Europe: A gender-specific analysis of countries participating in the "European Alliance Against Depression" // *Journal of Epidemiology and Community Health*. — 2008.
6. ↑  *Roland Mergl, Nicole Koburger, Katherina Heinrichs, András Székely, Mónika Ditta Tóth* What Are Reasons for the Large Gender Differences in the Lethality of Suicidal Acts? An Epidemiological Analysis in Four European Countries // *PLoS ONE*. — 2015. — PMID 26147965.
7. ↑  *Cibis A1, Mergl R, Bramesfeld A, Althaus D, Niklewski G, Schmidtke A, Hegerl U.* Preference of lethal methods is not the only cause for higher suicide rates in males // *Journal of Affective Disorders*. — 2012. — PMID 21937122.
8. ↑  Pounder, Derrick. «Lecture Notes in Forensic Medicine» (PDF). էջ 6. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 16-ին.
9. ↑  Dutton MD. MBA, Richard P. «Pathophysiology of Traumatic Shock» (PDF). *Web*. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 23-ին.
10. ↑  Bukhari, AJ (2004 թ․ հոկտեմբեր). «Spaghetti wrist: management and outcome». *J Coll Physicians Surg Pak*. **14** ((10)): 608–11. doi:10.2004/JCPSP.608611. PMID 15456551. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|coauthors=` ignored (`|author=` suggested) (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Humphry, Derek. «Final Exit։ The Practicalities of Self-Deliverance and Assisted Suicide for the Dying». Dell. 1997. 240 стр.
* Philip Nitschke. «The Peaceful Pill Handbook». Exit International US, 2007. ISBN 0-9788788-2-5. 211 стр.
* Stone, Geo. «Suicide and Attempted Suicide։ Methods and Consequences». New York։ Carroll & Graf, 2001. ISBN 0-7867-0940-5.
* «Guide to a Humane Self-Chosen Death» Dr. Pieter Admiraal et al. WOZZ Foundation, Delft, The Netherlands. ISBN 90-78581-01-8. 112 стр
* Docker, Chris «Five Last Acts» (2nd edition) 2010. ISBN 978-1-4538-6937-6. 414 стр.
* Docker, Chris «The Exit Path» 2013 ISBN 978-1-4825-9409-6. 752 стр.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Doctors who commit suicide, methods and statistics
* Suicide methods by effectiveness and agony Archived 2012-09-15 at the Wayback Machine.