**Էդվարդ Խանցյան** (անգլ.՝ Edward Khantzian, մայիսի 26, 1935(1935-05-26), Հավերհիլ, Էսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - մարտի 21, 2021(2021-03-21), Գրովլենդ, Էսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), ամերիկահայ հոգեբույժ, Հարվարդի բժշկական դպրոցի հոգեբուժության պրոֆեսոր։ 1970-ական թվականներից զարգացրել է թմրամիջոցների չարաշահման աստիճանական ավելի համահունչ և փորձնականորեն հիմնավորված ինքնաբուժման վարկածը, համաձայն որի՝ անհատներն օգտագործում են թմրանյութեր՝ փորձելով ինքնաբուժել դժբախտության և տառապանքի վիճակները։

Կենսագրություն
--------------

Դոկտոր Խանցյանն առաջին սերնդի ամերիկահայ է, որը ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Հավերհիլ քաղաքում։ Նրա ծնողները ծնվել են Թուրքիայում, հայրը՝ Ջոն Խանցյանը, ներգաղթել է Միացյալ Նահանգներ 1912 թվականին։ Խանցյանի մայրը՝ Ռոուզը, վերապրել է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը՝ 1920-ական թվականների վերջին տեղափոխվելով ԱՄՆ։ Էդվարդ Խանցյանը ծնվել է 1935 թվականին և մեծացել Հավերհիլում՝ կոշիկների քաղաքում, որտեղ երկու ծնողներն էլ աշխատում էին այդ ժամանակաշրջանում ծաղկող կոշիկի արդյունաբերությունում։ Վաղ հասակում կորցնելով հորը՝ մոր և քույրերի հետ սկսել է աշխատել ընտանեկան հրուշակարանում։

Կրթություն ստանալով տեղի դպրոցական համակարգերում՝ նա իր համալսարանական ուսումը սկսել է Մերիմաք քոլեջի և Բոստոնի համալսարանի երեկոյան բաժիններում՝ 1958 թվականին ավարտելով վերջինը։ Raytheon-ում մեկ տարի որպես տեխնիկական գրող աշխատելուց հետո 1959 թվականին նա սկսել է իր բժշկական կրթությունը Օլբանի բժշկական քոլեջում, որն ավարտել է 1963 թվականին՝ ստանալով բժշկության դոկտորի աստիճան։ Նա պրակտիկա է անցել Ռոդ Այլենդ նահանգի Պրովիդենս քաղաքում գտնվող Ռոդ Այլենդ հիվանդանոցում։ Դրանից հետո նա սկսել է իր հոգեբուժական դասընթացները Մասաչուսեթսի Հոգեկան առողջության հոգեկան կենտրոնում՝ Հարվարդի բժշկական դպրոցի հարակից հաստատությունում։ Նա միացել է Հարվարդի համալսարանի դասախոսական անձնակազմին Քեմբրիջի հիվանդանոցում, որտեղ աշխատել է իր կարիերայի մեծ մասի ընթացքում։ 1973 թվականին Բոստոնի հոգեվերլուծական ընկերությունում և ինստիտուտում ավարտել է հոգեվերլուծական դասընթացները։

Իր կարիերայի սկզբում՝ Խանցյանը ներգրավվել է կախվածության բազմաթիվ կլինիկական և քննչական ուսումնասիրություններին՝ շեշտը դնելով կախվածության խանգարումների նախատրամադրող հոգեբանական խոցելի կողմերի հոգեբանական դինամիկ ընկալման վրա։ Համարվելով կախվածության ուսումնասիրությունների առաջնամարտիկ՝ նա ճանաչում ձեռք բերեց ինքնաբուժման վարկածի զարգացման շնորհիվ։ Նա նաև զարգացրեց ալկոհոլի և թմրամիջոցներից կախված անհատների համար անհատական և խմբային փոփոխված հոգեդինամիկ բուժումները, ինչպես նաև ուսումնասիրեց այն բաղադրիչները, որոնք, ամենայն հավանականությամբ, արդյունավետ են դարձնում 12-քայլանոց ծրագրերը։

Խանցյանը թմրանյութերից կախվածության հոգեբուժության ամերիկյան ակադեմիայի հիմնադիր անդամ էր և նախկին նախագահ։ 2016 թվականին Մասաչուսեթսի հոգեբուժական ընկերությունը Խանցյանին պարգևատրել է հասարակությանը մատուցած ծառայությունների մրցանակով։

Դոկտոր Էդվարդ Խանցյանը վախճանվել է 2021 թվականի մարտի 21-ին, ընտանիքի շրջապատում։ Թաղված է ծննդավայր Հավերհիլի Լինվուդ գերեզմանատանը։

Անձնական կյանք
--------------

Էդվարդ Խանցյանը 1959 թվականին ամուսնացել է Քերոլան ԴեԱնդրուսի հետ։ Նրանք ունեն երեք երեխա՝ Նենսի, Սյուզան և Ջոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  EDWARD J. KHANTZIAN, 1935 - 2021
2. 1 2  Edward Khantzian Obituary
3. ↑  "Harvard Catalyst Profiles: Edward John Khantzian, M.D." Harvard University. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հունվարի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Khantzian, Edward J.; Mack, John E.; Schatzberg, Alan F. (1974). "Heroin Use as an Attempt To Cope: Clinical Observations". *American Journal of Psychiatry* (in անգլերեն). **131** (2): 160–164. doi:10.1176/ajp.131.2.160. ISSN 0002-953X. PMID 4809043.
5. ↑  Khantzian, E. J. (1985). "The self-medication hypothesis of addictive disorders: focus on heroin and cocaine dependence". *American Journal of Psychiatry* (in անգլերեն). **142** (11): 1259–1264. doi:10.1176/ajp.142.11.1259. ISSN 0002-953X. PMID 3904487.
6. ↑  Khantzian, Edward J. (1997). "The Self-Medication Hypothesis of Substance Use Disorders: A Reconsideration and Recent Applications". *Harvard Review of Psychiatry* (in անգլերեն). **4** (5): 231–244. doi:10.3109/10673229709030550. ISSN 1067-3229. PMID 9385000.
7. ↑  Fetting, Margaret (2012). *Perspectives on Addiction: An Integrative Treatment Model with Clinical Case Studies* (PDF). Thousand Oaks, California: SAGE. pp. 93–110. ISBN 9781412990998. Retrieved 2015 թ․ հունվարի 1.
8. 1 2 3 4 5  "EDWARD KHANTZIAN Obituary (1935 - 2021) - Haverhill, MA - Boston Globe". *www.legacy.com* (in անգլերեն). Retrieved 2021 թ․ հունիսի 13.
9. ↑  Khantzian, E. J. (1987). "A Clinical Perspective of the Cause–Consequence Controversy in Alcoholic and Addictive Suffering". *Journal of the American Academy of Psychoanalysis* (in անգլերեն). **15** (4): 521–537. doi:10.1521/jaap.1.1987.15.4.521. ISSN 0090-3604. PMID 3312132.
10. ↑  Khantzian, Edward J. (2001). "Reflections on Group Treatments as Corrective Experiences for Addictive Vulnerability". *International Journal of Group Psychotherapy* (in անգլերեն). **51** (1): 11–20. doi:10.1521/ijgp.51.1.11.49729. ISSN 0020-7284. PMID 11191591.
11. ↑  "Awards & Recognition - Edward Khantzian, MD: Lifetime Achievement Award". *Cambridge Health Alliance*. Retrieved 2020 թ․ հուլիսի 27.