recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ռոբերտ Լերոյ Ռիփլի** (անգլ.՝ Robert LeRoy Ripley, դեկտեմբերի 25, 1890(1890-12-25), Սանտա Ռոզա, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - մայիսի 27, 1949(1949-05-27), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի կոմիքսների նկարիչ, գործարար և մարդաբան-դիլետանտ։ Հենց նա է ստեղծել *Ripley's Believe it or Not! շոուն*, ռադիոշոուն և հեռուստատեսային ծրագրերը, որոնք ներառում են աշխարհի ամենատարօրինակ փաստերը։ Ռոբերտ Ripley-ի կողմից դիտարկվող թեմաները տարբերվում են սպորտային սխրանքներից մինչև տարբեր անսովոր և էկզոտիկ վայրերի մասին քիչ հայտնի փաստերով։

Կենսագրություն
--------------

### Վերջին տարիներն ու մահը

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ռիփլին կենտրոնացել էր բարեգործական գործունեության վրա, սակայն պատերազմից հետո կրկին ակտիվացրել է իր գործունեությունը։ 1948 թվականին՝ *«Believe it or not!»* 20-ամյակին թողարկվեց *«Believe it or not!»* մուլտսերիալը, ռադիոշոուն մոտենում էր ավարտին և ծրագրում էր այն փոխարինել հեռուստաշոուով։ Դա բավականին համարձակ քայլ էր Ռիփլիի կողմից, քանի որ այն ժամանակ միայն փոքր թվով ամերիկացիներին էր հասանելի հեռուստատեսությունը։ Ռիփլիին հաջողվեց ավարտին հասցնել շոուի միայն երեսուն սերիա նախքան նրա՝ լուրջ առողջական խնդիրների հետևանքով հաշմանդամ դառնալը։ Ինչպես հաղորդվում է, նա կորցրել է գիտակցությունը իր վերջին շոուի նկարահանումների ժամանակ։ Նրա առողջությունը վատացել է, և 1949 թվականի մայիսի 27-ին՝ 58 տարեկան հասակում մահացել է Նյու Յորքում՝ սրտի կաթվածից։ Նա թաղվել է իր հայրենի Կալիֆոռնիայի Սանտա Ռոզա քաղաքում։

Հետաքրքիր է, որ Ռոբերտ Ռիփլին եղել է Հանանումա Մասակիտիի եզակի արձանի սեփականատերը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Американец Роберт Рипли «Хотите верьте, хотите нет» Արխիվացված 2020-09-23 Wayback Machine

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2  Encyclopædia Britannica
3. ↑  Hananuma Masakichi: Oltre il reale Արխիվացված 2015-04-02 Wayback Machine (իտալ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Լերոյ Ռիփլի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA02676736 · GND: 136165192 · ISNI: 0000000139946635 · LCCN: n80009780 · LNB: 000221131 · NDL: 00454276 · NKC: xx0086900 · NLA: 35283350 · NSK: 000473735 · NTA: 075184923, 072844779 · VIAF: 310512757, 122040466 · WorldCat VIAF: 310512757, 122040466 |

 |

 |
**Ռոբերտ Բոշի անվան Գերմանիայի Միացյալ համաշխարհային քոլեջը** (**Ռոբերտ Բոշի անվան քոլեջ**) Միացյալ Համաշխարհային Քոլեջների (UWC) շարժման ամենանոր անդամներից է, աշխարհի 15 քոլեջներից մեկը, որն էլ սկսել է աշակերտներ ընդունել 2014 թվականի սեպտեմբերից։ UWC-ի շարժման և քոլեջի նպատակն է *«դարձնել կրթությունը ուժ մարդկանց, ազգերին և մշակույթերին միավորելու համար, որն էլ կհանիդսանա խաղաղության և կայուն ապագայի նախադրյալ»։* Քոլեջը կշարժվի Միջազգային Բակալավրիատի ծրագրով ավագ դպրոցի վերջին երկու տարիների ընթացքում։

Քոլեջ ամբողջ բնակելի մասնաշենքը գտնվում է վերջերս վերանորոգված Ֆրայբուրգի ամրոցում, որը նախկին Քարթուսիան վանքն է՝ հիմնված 14-րդ դարում։

Քոլեջը կընդունի ընդհանուր 200 աշակերտ ամեն տարի։ Այստեղից 50 աշակերտ կլինեն հենց Գերմանիայից, իսկ մյուս 150-ը՝ այլ ազգերից։ Գերմանիայում գերմանական ազգային կոմիտեն է պատասխանատու դիմորդների ընտրությամբ և ընդունելությամբ զբաղվել, մինչդեռ այլ ազգերի աշակերտները կընտրվեն UWC-ի իրենց երկրի ազգային կոմիտեի կողմից։

Դպրոցը կրում է գերմանացի արդյունաբերող Ռոբերտ Բոշի անունը։ Վերջինիս հիմնադրած կազմակերպությունը նվիրաբերել է մոտ 40 միլիոն եվրո UWC-ի նախագծին։

Այս քոլեջը մեծ ուշադրություն է դարձնում միջավայրին առնչվող խնդիրներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Schmid, Nils. «Welcome to Robert Bosch College». Robert Bosch College. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հուլիսի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
2. ↑  UWC Deutschland. «UWC Robert Bosch College in Freiburg». *UWC*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 22-ին. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
3. ↑  UWC RBC. «Partners UWC Robert Bosch College». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 19-ին.
4. ↑  UWC RBC. «College UWC Robert Bosch College». Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 19-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* + Official Site Արխիվացված 2013-11-20 Wayback Machine (անգլ.)
* United World College Deutschland Website (անգլ.)
* UWC Robert Bosch College Facebook page (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Բոշի անվան Միացյալ համաշխարհային քոլեջ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000458960565 |

 |
Սոչիմիլկո լիճ,1847 Bruff/Disturnell, քարտեզ
**Սոչիմիլկո լիճ**, **Շոչիմիլկո լիճ** (իսպ.՝ Lago de Xochimilco), Մեխիկոյի ջրային ավազանը կազմող Մեքսիկայի հինգ լճերից մեկը։ Գտնվում է Մեխիկոյի Սոչիմիլկո շրջանում։

Երկրաբանական տվյալներ
---------------------

Սոչիմիլկո լիճը ներառված է հետևյալ պատմական լճերի շարքում՝

1. Տեսկոկո լիճ (Lake Texcoco)— *աղի*
2. Զումպանգո լիճ (Lake Zumpango)
3. Սալտոկան լիճ (Lake Xaltocan)
4. Չալկո լիճ (Lake Chalco ) — *քաղցրահամ*

Մեզոամերիկա
-----------

Այս լճերը կազմել են Մեզոամերիկական մշակույթի մաս՝ թեոթիհուականների, տելտեկների, ացտեկների։

Ծանծաղ ջրերի և քաղցրահամ աղբյուրների շնորհիվ Սոչիմիլկո լիճը նախակոլոմբոսյան շրջանում եղել է Չինամպա մեզոամերիկական գյուղատնտեսության կենտրոնը։ Այդ իսկ պատճառով այս տարածաշրջանը վերահսկվել է ացտեկների կողմից 1432-1440 թվականներին՝ ացտեկ Hueyi Tlatoani, Itzcóatl տիրապետության օրոք։

Իսպանական գաղութ
----------------

1521 թվականին, երբ իսպանացիները գրավեցին Մեքսիկան, ոչնչացրեցին ամբարտակները, ջրարգելակ դարպասները, և Չինամպա այգիները դարձան ամայի։

Գունավոր լաստանավեր Սոչիմիլկո լճում

Մեր ժամանակներ
--------------

Մեքսիկայի հովտի հինգ լճերը գրեթե անհետացել են, ցամաքել՝ խուսափելով վարարումներից, բացառությամբ Սոչիմիլկո լճի։ Այս լճի ջրանցքներում պահպանվել են որոշ Չինամպա այգիներ։

Սոչիմիլկո գետը Մեխիկոյի քաղաքային զբոսայգու մաս է կազմում՝ որպես ջրային և ցամաքային հանգստի գոտի։ Մարդիկ բազմագույն լաստանավերով ջրային զբոսանքներ են կատարում պահպանված ջրանցքներով։

Սոչիմիլկո էկոլոգիական զբոսայգին և բույսերի շուկան ստեղծվել է որպես բնապահպանական արգելավայր և զբոսայգի։ Չապուլտեպեկ զբոսայգուց հետո 2-րդ ամենամեծ զբոսայգին է։ 13 հեկտար տարածք է զբաղեցնում Սոչիմիլկո բույսերի շուկան, որն ամենամեծն է Լատինական Ամերիկայում։ Շուկան գտնվում է Չինամպա գյուղատնտեսական գոտում։

Պահպանում
---------

1984 թվականին Մեքսիկայի կառավարությաունը տարածքը հռչակեց կենսաբանական արգելավայր։ 1987 թվականին այն ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգությունների ցանկում։

Սոչիմիլկո լճում է բնակվում Մեքսիկայի էնդեմիկ խլուրդ սալամանդրների ընտանիքին պատկանող Ակսոլոտը (Axolotl)։ Մինչև Չալկո լճի չորանալն այս ցեղատեսակն ապրում էր այդ լճում։ 2008 թվականին Ակսոլոտը դասվեց անհետացող ցեղատեսակների շարքում։ 2014 թվականին կատարված հետազոտության արդյունքում չի հաջողվել ցեղատեսակի որևէ նմուշ գտնել։

Տես նաև
-------

* Սոչիմիլկո

Արտաքին հղումներ
----------------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mexico's 'water monster' the axolotl may have vanished from natural habitat

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սոչիմիլկո լիճ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Բոգդան Զաքարի Քոբուլով** (**Կոբուլով Բախշո** (մարտի 1, 1904(1904-03-01), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 23, 1953(1953-12-23), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Խորհրդային Միության պետանվտանգության 2-րդ կարգի կոմիսար (1943), գեներալ-գնդապետ (1945):

Հմայակ Քոբուլովի եղբայրը։

Կենսագրություն
--------------

Բոգդան Քոբուլովը ծնվել է 1904 թվականի մարտի 1-ին, Թիֆլիսում։ 1911-1922 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի գիմնազիայում։ 1922-1935 թվականներին ծառայել է Անդրկովկասյան Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության պետանվտանգության ժողկոմատի Վրաստանի խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Ներքին գործերի ԺԿ վարչությունում, 1935-1936 թվականներին Իրանում կատարել է հետախուզական աշխատանք։ 1941 թվականին եղել է ԽՍՀՄ պետանվտանգության ժողկոմի տեղակալ, 1943-1945 թվականներին՝ առաջին տեղակալ, 1946-1953 թվականներին՝ Արտասահմանում խորհրդային ունեցվածքի գլխավոր վարչության նախագահի՝ Գերմանիայի գծով տեղակալ, 1953 թվականի մարտից՝ ԽՍՀՄ ՆԳ նախարարի առաջին տեղակալ։

Աշխատանքի ընթացքում ցուցաբերած բռնությունների ու կամայականությունների համար ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի հատուկ դատական ատյանի կողմից դատապարտվել է մահապատժի և գնդակահարվել։

Մահ
---

Բոգդան Քոբուլովը մահացել է 1953 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Մոսկվայում։

Պարգևներ
--------

* Լենինի շքանշան (երեք) (22.07.1937, 30.04.1946, 29.10.1949)
* Կարմիր դրոշի շքանշան (հինգ) (26.04.1940, 20.09.1943, 7.07.1944, 3.11.1944, 1.06.1951)
* Սուվորովի 1-ին աստիճանի շքանշան (8.03.1944)
* Կուտուզովի 1-ին աստիճանի շքանշան (24.02.1945)
* «Հայրենական պատերազմի» 1-ին աստիճանի շքանշան (3.12.1944)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (24.06.1948)
* Վրացական ԽՍՀ Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (10.04.1931)
* Մեդալներ
* «Պետանվտանգության պատվավոր աշխատակից» նշան (20.12.1932)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  TracesOfWar
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 662-663։
**Ռոբեր Տատեն** (ֆր.՝ Robert Tatin, հունվարի 9, 1902(1902-01-09)[…], Լավալ - դեկտեմբերի 16, 1983(1983-12-16), Cossé-le-Vivien), ֆրանսիացի քանդակագործ, ար բրյուտի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Դպրոցում գործնականորեն չի սովորել, կատարել է տարատեսակ աշխատանքներ։ 1918-1922 թվականներին բնակվել է Փարիզում, հաճախել է Բատո-Լավուար։ 1930 թվականին հիմնել է բավականին հաջողակ շինարարական ընկերություն։ Նա մշտապես ճամփորդել է, 1950-1955 թվականներին բնակվել է Բրազիլիայում, շրջագայել Ուրուգվայում, Արգենտինայում, Չիլիում։ 1945 թվականից հետո սկսել է զբաղվել գեղանկարչությամբ և քանդակագործությամբ։ Ծանոթ է եղել Ժակ Պրևերի, Ժան Կոկտոյի, Անդրե Բրետոնի, Պիկասոյի, Ջակոմետի, Ժան Դյուբյուֆեի և Մարկ Շագալի հետ։ 1962 թվականից կնոջ հետ բնակվել է Կոսսե-լյո-Վիվենում, տարեցտարի ստեղծելով հսկայական սեփական թանգարան։ Ներշնչվել է Եվրոպայի միջնադարյան եկեղեցիներով և Լատինական Ամերիկայի ավանդական մշակույթով։

Տատենի թանգարան
---------------

1967 թվականից Տատենի թանգարանի մասին նկարահանվել է մի քանի ֆիլմեր, 1969 թվականին այն ստացավ պաշտոնական կարգավիճակ։ Դրանում ընդգրկված են Ռիգան, Հսկաների ճեմուղին (19 արձան, Ժաննա դ'Արկից մինչև Ուբյու թագավոր), Արձանների դաշտ ամրոցը և այլն։

Մրցանակներ
----------

* Սան Պաուլուի բիենալեի ոսկե մեդալ (1956)
* Արվեստի քննադատության առաջին մրցանակ (Փարիզ, 1961)

Գրականություն
-------------

* Guéguen P. Robert Tatin. - P.: Librairie Charpentier, 1960.
* Jeandelle R. Jeandelle B. L'étrange domaine de Robert Tatin. - P.: J.-C. Simoën, 1977.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Fichier des personnes décédées
2. 1 2
3. 1 2  Robert Tatin (նիդերլ.)
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ռոբեր Տատենի թանգարանի պաշտոնական կայք Արխիվացված 2018-02-02 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբեր Տատեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14964467v · GND: 174279043 · ISNI: 000000011038910X · LCCN: n85251142 · SUDOC: 154980811 · VIAF: 12576428 · ULAN: 500041709 · WorldCat VIAF: 12576428 |

 |

 |
**Հրեա երեխաների թանգարան** (անգլ.՝ Jewish Children's Museum) հրեաների թեմայով երեխաների ամենամեծ թանգարանն ԱՄՆ-ում։ Այն նպատակ ունի բոլոր կրոների և տարբեր նախապատմություն ունեցող երեխաների համար ապահովել տեղեկատվություն հրեական ժառանգության մասին` քաջալերելով հանդուրժողականություն և փոխըմբռնում։ Մշտական հավաքածուն նպատակ ունի լինել ինչպես կրթական, այնպես էլ` զվարճալի երեխաների համար, հաճախ ներգրավելով նաև ինտերակտիվ մուլտիմեդիա։ Օրինակ, տանիքում տեղակայված գոլֆի փոքրիկ դաշտի յուրաքանչյուր անցքը ներկայացնում է հրեական պատմության մի փուլ։

Թանգարանը գտնվում է Չաբադ Լյուբավիթչի Հասիդական հուդայականության համայնքում, Քրոուն Հեիթսում, Բրուքլինում (Նյու Յորք)։ Կառուցվել է ճարտարապետ Սթիվ Վիկովսկու կողմից և բացվել է 2004 թվականին։ 2005 թվականին թանգարանը եղել է Նյու Յորք քաղաքի արվեստի և սոցիալական ծառայությունների այն 406 ինստիտուտների ցանկի մեջ, որոնք Քարնեգի ընկերության կողմից ստացել են 20 միլիոն դրամաշնորհի մի մասը, որը հնարավոր է դարձել Նյու Յորք քաղաքի քաղաքապետ Մայքլ Բլումբերգի շնորհիվ։

Պատմություն
-----------

Ի պատասխան Քրոուն Հեիթսի 1991 թվականի տխրահռչակ երթի և 1994 թվականի 16-ամյա հրեա աշակերտ Արի Հալբերսթամի` Բրուքլինյան կամրջի վրա ահաբեկչական սպանության, թանգարանը կառուցվել է` սովորեցնելու տեղացի երեխաներին ավելի լավ հասկանալ իրենց հարևաններին։

Թանգարանի ցուցադրությունը կազմելիս օգտագործվել են տարբեր կրոնական և աշխարհիկ ուղեցույցներ, և վերջին խոսքն ասվել է թանգարանի ուղղափառ տնօրինության կողմից։

Համայնքային ակտիվիստ Դևորահ Հալբերսթամը` Արիի մայրը, կարևոր դեր է խաղացել թանգարանի ստեղծման գործում։ Թանգարանը պաշտոնապես նվիրված է Արիի հիշատակին։

Թանգարանի առջևի մասում ցուցադրվում է երեխաների նկարների հսկա կոլաժ։ Հեռվից նայելիս նկարների կոլաժը ստեղծում է մի երեխայի պատկեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  NY Times article. Carnegie Corporation Article Արխիվացված Մարտ 10, 2008 Wayback Machine.
3. ↑  The Justice Department formally classified the incident as an act of terrorism.
4. ↑   "Devorah Halberstam Honored at Director’s Community Leadership Award Ceremony at FBI New York", December 10, 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հրեա երեխաների թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2005048692 · VIAF: 127027467 · WorldCat VIAF: 127027467 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրեն Սաֆարյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սաֆարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սուրեն Սարգսի Սաֆարյան** (օգոստոսի 21, 1923(1923-08-21), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 22, 1988(1988-04-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1977)։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Սարգիս Սաֆարյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

1942 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1952 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը։ 1962 թվականից դասավանդել է ԵԳԹԻ-ում, պրոֆեսոր` 1978 թվականից։

1969-1982 թվականներին՝ Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ։

Ստեղծագործական գործունեություն
------------------------------

Սուրեն Սաֆարյանի հուշատախտակը Երևանի Կիևյան փողոցում
Առաջին շրջանի գործերը կրել են Հայրենական պատերազմի մասնակից նկարչի վերհուշ-տպավորությունների կնիքը («Հայրենի մեղեդիներ», 1956)։ Հյուսիսային Կովկաս, Կուբան, Ուկրաինա, Բելոռուսիա, Լեհաստան, Գերմանիա, ահա Սաֆարյանի անցած ռազմի ճանապարհը, մասնակցել է նաև Պրահայի ազատագրմանը, պարգևատրվել Հայրենական մեծ պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանով և բազմաթիվ մեդալներով։ Պատերազմի թեման արտահայտվել է Սաֆարյանի ստեղծագործական կյանքի տարբեր շրջաններում («Ազատարարները», 1960, «1945 թվականի գարնանը», 1964, նշված երեք աշխատանքի համար պարգևատրվել է Վ. Գրեկովի անվան արծաթե մեդալով, 1971, «Կռունկներ», 1979)։ 1960-ական թվականների վերջերից ավելի հաճախ է անդրադարձել մարդու և ժամանակի, ընդհանրապես հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի թեմային՝ «Հանուն գալիքի» (1960), «Սայաթ-Նովա» (1963), «Տաթևի ողբերգությունը» (1967), «Լեռների պարը» (1972), «Հինավուրց հուշարձաններ» (1973), «Եռանկյունի նամակներ» (1980)։

Սաֆարյանի գործերին բնորոշ են քաղաքացիական շունչը, բանաստեղծական նուրբ ինտոնացիան՝ համակված պլաստիկ ձևերի ու գունաշարի հուզաարտահայտչական տարրերով։ Ստեղծել է նաև դիմանկարներ, բնանկարներ, արտասահմանյան ճանապարհորդությունների թեմաներով գեղանկարչական և գրաֆիկական գործեր, կատարել գրքերի ձևավորումներ։

Դիմանկարներ՝

* «Եղիշե Չարենց» 1959
* «Ձկնորս Արշակը» 1960
* «Ինքնանկար» 1979
* «Պարտիզպան Մանուկյանը», 1966
* «Սիկեյրոսը Հայաստանում», 1973
* «Գարուն», 1969

Բնանկարներ՝

* «Չինար» 1963
* «Արարատը գարնանը» 1971, 1979
* «Արարատից այն կողմ» 1988

Գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում և Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարանում։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել՝

* էջմիածնում, 1969,
* Լենինականում, 1970,
* Դիլիջանում, 1970,
* Երևանում, 1974, 1981,
* Մոսկվայում, 1981,
* Հալեպում, 1982։

Մրցանակներ
----------

* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մուսաները չլռեցին։ Հայաստանի մշակույթի գործիչները 1941-1945 թթ. հայրենական մեծ պատերազմում, զոհված հայ արվեստագետներ։ Գիրք I. - Եր.: Խորհրդային գրող, 1989 թ. 392 էջ:
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրեն Սաֆարյանի գրաֆիկական աշխատանքների ռետրոսպեկտիվ ցուցադրություն
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մուշեղ Սարգսյան (այլ կիրառումներ)

**Մուշեղ Սողոմոնի Սարգսյան** (Մամունց, 1916, Մարտակերտ, Ադրբեջան - 1967), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1941): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Մուշեղ Սարգսյանը ծնվել է 1916 թվականին, Ղարաբաղի Մարտակերտ գյուղում։ 1936 թվականին ավարտել է Մարտակերտի միջնակարգ դպրոցը, աշխատանքի անցել սկզբից Չափարի, այնուհետև՝ Մարտակերտի միջնակարգ դպրոցներում, դասավանդել է պատմություն։ Մանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց սովորել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտում։

Մեծ հայրենականի նախօրյակին Սարգսյանը մեկնել է կարմիր բանակ։ 1941 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Սարգսյանի մարտական ուղին անցել է Լվով, Բոբրույսկ, Մինսկ, Բարանովիչ, Կերչ, Բելոստոկ, Բրեստ, Վարշավա, Դանցիգ, Պրահա քաղաքներով, հասել Բեռլին։ Սարգսյանի հրամանատարությամբ գործող ստորաբաժանումները հաղթահարել են թշնամու դիմադրությունը Դնեպր, Օդեր, Նարև, Վիսլա և այլ գետերն անցնելիս։ Արժանացել է Կարմիր աստղի երկու, Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի, Կարմիր դրոշի շքանշաններով ու բազմաթիվ մեդալներով։ Նարև գետի պաշտպանական գծի մոտ տեղի ունեցած կատաղի մարտերի ժամանակ դիվիզիան ընկել է շրջափակման մեջ, բայց Սարգսյանը ճեղքել է շրջապատման օղակը և ապահովել մեր զորքերի նահանջը։ Նարև գետի ափին ցուցաբերած խիզախության համար Սարգսյանը պարգևատրվել է մարտական Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Պատերազմից հետո հրամանատարությունը Սարգսյանին թողել է խորհրդային բանակում։ Եղել է գնդի պրոպագանդիստ, գնդի հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ, զորամասի քաղբաժնի պետ։ Աշխատանքին զուգընթաց փոխգնդապետ Սարգսյանը ԽՄԿԿ պատմություն է դասավանդել դիվիզիայի կուսակցական դպրոցում, Մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտում։ 1951 թվականին ավարտել է պատերազմի պատճառով կիսատ թողած մանկավարժական ինստիտուտի հեռակա բաժինը, 1955 թվականին՝ Վ. Ի. Լենինի անվան ռազմաքաղաքական ակադեմիան (հեռակա)։ Զորացրվելուց հետո պատասխանատու պաշտոն է վարել Հայկական ԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության նախարարությունում։ Ձեռնամուխ էր եղել իր և ընկերների անցած մարտական ուղու մասին հուշեր գրելուն։

Մահ
---

Մուշեղ Սարգսյանը մահացել է 1967 թվականին։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր աստղի շքանշան (կրկնակի)
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
* Կարմիր դրոշի շքանշան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
2. ↑  «The memorial of Sargsyan Mushegh (Մուշեղ Սարգսյան Սողոմոնի) buried at Yerevan's Tokhmakh cemetery». *hush.am* (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 16-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հյուսիսային Սինայ (այլ կիրառումներ)

**Հյուսիսային Սինայի մարզ** (արաբ․՝ شمال سيناء‎‎), Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության 29 մուհաֆազաներից մեկը։ Հյուսիսային Սինայի մաուֆազայի վարչական կենտրոնը համարվում է Ալ-Արիշ քաղաքը, որը հանդիսանում է նաև վարչական միավորի ամենախոշոր բնակավայրը։ Մուհաֆազան դեպի ծով ելք ունի։

Մաուֆազան զբաղեցնում է 27 564 կմ² տարածք և համարվում է 23-րդ ամենամեծ վարչական միավորը երկրի ներսում։ Համարվում է Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության զբոսաշրջային կենտրոններից մեկը։

Վարչական բաժանում
-----------------

Մաուֆազան կազմված է 6 վարչական կենտրոններից, ինչպես նաև 10 քաղաքային և 35 գյուղական խորհուրդներից։ Այստեղ կան 59 գյուղեր և 722 փոքրիկ բնակավայրեր։ Հյուսիսային Սինայի մարզի կազմի մեջ մտնող շրջաններն են

* Ալ-Արիշ (արաբ․՝ العريش‎‎‎)
* Նեխել (արաբ․՝ نِخِل‎‎‎)
* Ռաֆահ (արաբ․՝ رفح‎‎‎)
* Բիար ալ-Աբդ (արաբ․՝ فارسكور‎‎)

*և այլն։*

Բնակչություն
------------

2014 թվականի տվյալներով մաուֆազայի ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 339 752 մարդ։ Այդ ցուցանիշով այն գրավում է 23-րդ տեղը Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության մարզերի շարքերում։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 27 564 մարդ/կմ²։

Հիմնական բնակիչները արաբներն են, որոնք մեծ մասամբ դավանում են իսլամ։ Մյուս խոշոր ազգային փոքրամասնություններն են բեդվիններն ու նուբիացիները։

Հյուսիսային Սինայի մուհաֆազայի պաշտոնական լեզուն արաբերեն է, որը աֆրասիական ընտանիքի սեմական լեզվախմբին պատկանող լեզու է։

Տես նաև
-------

* Եգիպտոսի վարչական բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Եգիպտոսի մուհաֆազաներ և բնակչության թիվ։ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության վարչատարածքային բաժանում և վիճակագրական տվյալներ

Նշումներ
--------

1. ↑  Բեդվին են կոչում արաբական այն ցեղերին, անկախ ազգությունից և կրոնական պատկանելիությունից անմիջականորեն առնչվում են անասնաբուծությունն ու անասնապահությունը երկրագործության հետ։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հյուսիսային Սինայ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n85225902 · SUDOC: 203345029 · VIAF: 156008856, 258150565760306252779 · WorldCat VIAF: 156008856, 258150565760306252779 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Եգիպտոս**   **Աշխարհագրություն**
 |
**Սուրբ Անտոնիոս Պադուացու եկեղեցի**, կաթոլիկ բազիլկա քաղաք Ստամբուլում, Թուրքիա։ Գտնվում է քաղաքի եվրոպական մասում, Բեյօղլի թաղամասում, Իստիկլալ փողոցի 171 հասցեում։

Հիմնադրում
----------

Ֆրանցիսկյան միաբանության վանականները Ստամբուլում հայտնվել են դեռևս XIII դարում։ Առաջին եկեղեցին, որը նվիրված էր սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցուն՝ միաբանության հիմնադրին, կառուցվել է Գալաթայում 1230 թվականին։ Սուրբ Ֆրանցիսկի եկեղեցին այն սակավաթիվ քարաշեն շինություններից էր, որը դիմակայեց 1696 թվականի հրդեհին։ Սակայն, հրդեհից հետո, սուլթան Մուստաֆա II-ի հրամանով այն վերցվեց ֆրանցիսկներից և վերածվեց մզկիթի։ 1724 թվականին իտալական համայնքը կառուցեց նոր եկեղեցի՝ նվիրված Սուրբ Անտոնիոս Պադուացուն։ Այդ եկեղեցին կանգուն մնաց 180 տարի։ 1904 թվականին այն քանդում են՝ հիմնավորումով որ խանգարում է տրամվայի ռելսերի անցկացմանը։ Թուրքական կառավարությունը ոչ հեռու հատկացնում է հողատարածք։ Արդյունքում 1906 թվականի օգոստոսի 23-ին դրվում է նորակառույց եկեղեցու առաջին քարը։

Եկեղեցին վենետիկյան նեոկլասիցիզմի ոճով էր, որի նախագծի հեղինակն էր իտալացի ճարտարապետ Ջուլիո Մոնջերին։ Եկեղեցու շինարարությունն ավարտվեց 1912 թվականի փետրվարի 15-ին։ Միաժամանակ եկեղեցուն կից կառուցվեցին նաև երկու հինգհարկանի շինություններ՝ եկեղեցու ոճին հարիր։ Այդ իսկ պատճառով եկեղեցին հայտնվեց մեծ բակի ներսում։ Իստիկլալ փողոցից դեպի եկեղեցու գնալու համար պետք է անցնել գեղեցիկ սլաքաձև կամարակապի տակով։

1932 թվականին Հռոմի պապ Պիոս XI եկեղեցուն տվեց փոքր բազիլիկայի աստիճան։ Այն Ստամբուլի ամենամեծ կաթոլիկ եկեղեցին է։ Այդ նույն տարում եկեղեցում առաջին անգամ քարոզեց Անջելո Ջուզեպպե Ռոնկալլին, ապագա Հռոմի պապ Հովհաննես XXIII-ը։ Նա Պապի անունից ծառայեց այստեղ 10 տարի։ Եկեղեցու մոտ տեղադրված է Հովհաննես XXIII Պապի արձանը։

Կառուցվածք
----------

Ուղղանկյուն շինությունն ունի հետևյալ չափերը՝ 20 х 50 մետր։ Այն կառուցված է կերամիկական կարմիր աղյուսից։ Եկեղեցու ճակատին ոչ մեծ աշտարակներ են և երեք մեծ վարդակերպ պատուհաններ՝ ապակենախշերով։ Ճակատամուտքը զարդարված է խճանկարով։
Եկեղեցու ներսի ինտերիերում ուշադրության է արժանի առաստաղը, որտեղ որմնանկարներ են՝ աստվածաշնչյան տեսարաններով։ Պատերը զարդարված են խճանկարային որմնասալիկներով։

Պատկերասրահ
-----------

* Կամարակապ մուտքըԿամարակապ մուտքը
* Իստիկլալ փողոցն ու եկեղեցինԻստիկլալ փողոցն ու եկեղեցին
* Եկեղեցուն կից շենքերըԵկեղեցուն կից շենքերը
* ԿցակառույցներԿցակառույցներ
* Եկեղեցու մանրակերտըԵկեղեցու մանրակերտը
* Հովհաննես XXIII Պապի արձանըՀովհաննես XXIII Պապի արձանը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սուրբ Անտոնիոս Պադուացու եկեղեցի
2. ↑  Սուրբ Անտոնիոս Պադուացու եկեղեցի (Sant’Antonio di Padova Cathedral)(չաշխատող հղում)
3. ↑  «Սուրբ Անտոնիոս Պադուացու եկեղեցի». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սուրբ Անտոնիոս Պադուացու եկեղեցի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 104972125X · VIAF: 307320533 · WorldCat VIAF: 307320533 |

 |
**Հին Քվեբեկ** կամ **Քվեբեկ քաղաքի հին թաղամաս** (ֆր.՝  Arrondissement historique du Vieux-Québec), Կանադայի Քվեբեկ ֆրանսախոս քաղաքի պատմական կենտրոնը։ Հին թաղամասն ներառում է Քվեբեկի վերին և ստորին քաղաքները։ 1985 թվականին՝ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի 9-րդ նստաշրջանում, Քվեբեկի հին թաղամասը ներառվում է Կանադայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Այդ դեպքից որոշ ժամանակ անց հին քաղաքը կոչվել է լատինական թաղամաս, սակայն ժամանակակից պատկերացումներով այդ անվանումը վերաբերվում է միայն Լավալի համալսարանի շրջակայքին։

Պատմություն
-----------

Հին Քվեբեկը քաղաքի հին թաղամասն է։ 1608 թվականին ֆրանսիացի ճանապարհորդ և «թագավորական աշխարհագրագետ» Սամյուել դը Շամպլենն այս տեղն ընտրել է Նոր Ֆրանսիայի ամերիկյան գաղութի նահանգապետի նստավայրի կառուցման համար։ Ի սկզբանե այն կարևոր ռազմաքաղաքական և վարչական նշանակություն է ունեցել Նոր Ֆրանսիայի կյանքում։ Հենց այս ժամանակահատվածում էլ ստորին քաղաքը բնակեցվում է առևտրականներով և արհեստավորներով, իսկ վերին քաղաքը՝ կառավարչական պաշտոնյաներով, ազնվականներով և հոգևոր սպասավորներով։

Ռազմական հակամարտությունները լրջորեն խոչընդոտում են քաղաքի հետագա զարգացմանը։ 19-րդ դարի վերջին Քվեբեկի բնակիչները որոշում են քանդել քաղաքի բոլոր ռազմական կառույցներն ու պաշտպանական ամրությունները, սակայն տեղի նահանգապետ Դաֆերինի ջանքերով այս գործողությունը կասեցվում է, իսկ քանդված շինությունները վերակառուցվում են։ Վերջինիս ջանքերի շնորհիվ քաղաքը պահպանում է իր հնաոճ տեսքը և 1985 թվականին ներառվում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Հին Քվեբեկում գերակշռում են 19-րդ դարի շինությունները։ Դրանցից որոշները կառուցվել են անգամ 17-18-րդ դարերում։ Նշանավոր են քաղաքի ամրոցները, որոնց մարգարիտն է թաղամասի կենտրոնում վեր խոյացող Քվեբեկի ամրոցը։ Պատմական կենտրոնի անբաժանելի մասն են կազմում Ռյու դյու Պետի Շամպլենի, Ռյու Սեն Ժանի և Ռյու դե Բոդի առևտրային փողոցները։

Լինելով Քվեբեկի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը՝ հին քաղաքը գտնվում է Կանադա ժամանած բազմաթիվ զբոսաշրջիկների ուշադրության կենտրոնում։ Այդ իսկ պատճառով այս թաղամասում կառուցվել են բազմաթիվ հյուրանոցներ, որոնք կրում են ավանդական ճարտարապետության ազդեցությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կանադայի Քվեբեկ քաղաքի պատմական կենտրոնի արվեստի նմուշներն ու պատմամշակութային հուշարձանները». Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հին Քվեբեկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12182193v · LCCN: n2008055009 · VIAF: 137165665 · WorldCat VIAF: 137165665 |

 |
**Ռիգայի ծոց** (լատիշ․՝ Rīgas jūras līcis, էստ․՝ Liivi laht), ծովածոց Բալթիկ ծովի արևելքում՝ Լատվիայի և Էստոնիայի միջև։ Ծովից բաժանված է Էստոնիային պատկանող ԱրևմտաԷստոնական կղզեխմբի կղզիներով։ Ծոցը մխրճվում է մայրցամաքի մեջ 174 կմ, նրա ընդհանուր մակերեսը կազմում է 18, 1 հազ. կմ²։ Ծոցի լայնությունը կազմում է 137 կմ, առավելագույն խորությունը՝ 54 մ։

Ռիգայի ծոցի ափեզրին են տեղաբաշխված Ռիգա և Պյառնու քաղաքները, հարավային ափին է գտնվում Յուրմալա քաղաքը, իսկ հյուսիսից ծոցը սահմանափակող Սաարեմաա կղզու վրա՝ Կուռեսաառե քաղաքը։ Ծոցի արևմտյան ափեզրը կոչում են Լիվական ափ, այն պաշտպանվող մշակութային գոտի է։

Աշխարհագրական բնութագիրը
------------------------

Ափեզրը հիմնականում ցածրադիր է և ավազոտ։ Ջրի ջերմաստիճանը ամռանը հասնում է 18 °C, իսկ ձմռանը իջնում է մինչև 0 - 1° С, ինչի պատճառով ծովածոցի մակերևույթը դեկտեմբերից մինչև ապրիլ ամիսները ծածկվում է սառույցով։ Աղիությունը կազմում է 3, 5 - 6 ‰։

Հոսանքը պտուտակային է, միջին արագությունը 8 սմ/վ։

Ռիգայի ծոց են թափվում՝ Արևմտյան Դվինա (Դաուգավա), Լիելուպե, Գաույա, Սալացա, Պյառնու, Ագե, Սվետուպե, Ռոյա և այլ ավելի փոքր գետերը։

Ավազանը և կղզիները
------------------

Հիմնական հոդված՝ Արևմտաէստոնական կղզեխումբ
Կղզիները մայրցամաքային մասից բաժանված են Իրբենյան նեղուցով, որը գտնվում է Կոլկասռագս հրվանդանի և Սաարեմաա կղզու հարավային եզրի միջև, ինչպես նաև Վյայնամերի նեղուցով, որը բաղկացած է Սուուռվյայն (Մուհու կղզու և մայրցամաքային մասի միջև) և Հարի կուրկ (Հիյումաա և Վոռմսի կղզիների միջև) նեղուցներից։

Ռիգայի ծոցում են գտնվում Էստոնական Կիհնու, Ռուհնու, Աբռուկա և Մանիլայդ կղզիները։ Հյուսիս-արևելքում առանձնանում է Պյառնուի ծոցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  1(c) // Limits of Oceans and Seas, Limits of the Oceans and Seas // *Nature* / M. Skipper — 3 — IHO, 1953. — Vol. 172, Iss. 4376. — P. 484—484. — ISSN 1476-4687; 0028-0836
2. ↑  Ռիգայի ծոց (Բալթիկ ծով) - Հոդված Առցանց Բրիտանիկա հանրագիտարանում (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռիգայի ծոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 4755229-3 · LCCN: sh91003503 · LNB: 000059410 · NKC: ge984542 · SUDOC: 142452467 · VIAF: 234796330 · WorldCat VIAF: 234796330 |

 |

 |
**Սերվեթ Թազեգյուլ** (թուրքերեն՝ Servet Tazegül, սեպտեմբերի 26, 1988(1988-09-26), Նյուրնբերգ, Միջին Ֆրանկոնիա, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), Թուրքիայի քաղաքացիությամբ ազգությամբ ադրբեջանցի թեկվոնդոյիստ, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Սերվեթ Թազեգյուլը ծնվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Գերմանիայի Նյուրնբերգ քաղաքում։ Ազգությամբ ադրբեջանցի է։ Մանուկ հասակից զբաղվել է տարբեր սպորտաձևերով։

2008 թվականին Սերվեթը թեկվանդո սպորտաձևում դառնում է Եվրոպայի չեմպիոն։ Վերջինս նույն թվականին ստանում է նաև օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալ։ 2009 թվականին դառնում է թեկվանդոյի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

2010 թվականին վերստին նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնի անվանակարգը։ 2011 թվականին դարձել է աշխարհի չեմպիոն, իսկ մյուս տարի՝ Եվրոպայի և օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալի դափնեկիր։ 2013 թվականին մասնակցել է թեկվանդոյի միջերկրածովյան բաց առաջնությանը՝ դառնալով բրոնզե մրցանակակիր։

2014 թվականին ևս մրցանակներ է ստացել նույն անվանակարգերում։

Տես նաև
-------

* Թեկվոնդո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Milli tekvandocu Servet Tazegül (Kars Doğumlu Azerbaycan Türk'ü)».(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սերվեթ Թազեգյուլ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Taekwondo Data · ՄՕԿ |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Կենսագրություն**   **Գերմանիա**   **Թուրքիա**
 |
**Ապավեն Սարգսի Պողոսյան** (1923, Տոլորս, Հայաստան - *անհայտ*), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Ապավեն Պողոսյանը ծնվել է 1923 թվականին, Սիսիանի շրջանի Տոլորս գյուղում։ 1941 թվականին ավարտել է Բռնակոթի միջնակարգ դպրոցը, դեկտեմբերին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։

Պողոսյանը 89-րդ հայկական դիվիզիայի 400-րդ հրաձգային գնդում մարտնչել է հայրենիքի ազատության համար մինչև հաղթանակը` 1945 թվականի մայիսը։ 1942 թվականին Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատում կռվել է Գրոզնի քաղաքի պաշտպանության համար։ Այն դասակը, որի կազմում Պողոսյանը մասնակցել է մարտերին, պայթեցրել է Թերեք գետի վրայի կամուրջը, փակել հակառակորդի ճանապարհը, մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի բազմաթիվ բնակավայրերի ազատագրմանը։ 89-րդ հայական դիվիզիան մասնակցել է Ղրիմի ազատագրմանը, նրա շարքերում Պողոսյանը գրոհել է ֆաշիստական բարբարոսների կրակակետերի ու խրամատների վրա։

Պողոսյանը Բեռլինը գրավող հայորդիների շարքում մարտերով հասել է Բեռլին։ Հրամանատարության առաջադրանքները օրինակելիորեն կատարելու համար պարգևատրվել է «Խիզախության համար», «Վարշավայի ազատագրման համար», «Բեռլինի գրավման համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» և այլ մեդալներով։

Մեծ հաղթանակից հետո Պողոսյանը զորացրվել է բանակից և անմիջապես անցել մանկավարժական աշխատանքի։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է Էջմիածնի շրջանի Գրիբոյեդով գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ Դասավանդել է աշխարհագրություն։

Պարգևներ
--------

* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ
* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
**Քրիստափոր Միքայելի Ջլաուխյան** (սեպտեմբերի 24, 1905(1905-09-24) - հունվարի 21, 1994(1994-01-21), Մոսկվա, Ռուսաստան) գեներալ-մայոր։ Ռազմական գիտությունների դոկտոր (1957), պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
--------------

1929 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Անդրկովկասյան ռազմահետևակային դպրոցը, 1941 թվականին՝ Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան, 1948 թվականին՝ Կ․ Ե․ Վորոշիլովի անվան բարձրագույն ռազմական ակադեմիան։ «Հայրենական Մեծ պատերազմի» (խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատ) սկզբից 23-րդ դիվիզիայի կազմում կռվել է Ուկրաինայի պաշտպանների շարքերում։ Որպես 298-րդ հրաձգային (հետագայում՝ 80-րդ գվարդիական) դիվիզիայի շտաբի պետ, մասնակցել է Մտալինգրադի, Կուրսկի ճակատամարտերին, Դնեպրի գետանցմանը, 1944 թվականի հունվարին 57-րդ բանակի 68-րդ հրաձգային կորպուսի շտաբի պետ նշանակվելուց հետո՝ Ուկրաինայի, Մոլդավիայի, Բուլղարիայի, Հարավսլավիայի, Հունգարիայի և Չեխոսլովակիայի ազատագրական մարտերին։ Պատերազմից հետո գնդապետ Ջլաուխյանը ծառայել է մի շարք զինվորական օկրուգների շտաբներում։ 1957 թվականից դասախոսել է Գլխավոր շտաբի Կ․ Ե․ Վորոշիլովի անվան բարձրագույն ռազմական ակադեմիայում։ Զորացրվել է 1973 թվականին։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 4, Կուտուզովի II աստիճանի, Բոգդան Խմելնիցկու II աստիճանի, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի և Կարմիր աստղի 2 շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 517)։*  |
**Աուգուստ Էլեր** (էստ․՝ August Eller, ), էստոնացի շախմատիստ, Էստոնիայի շախմատի չեմպիոն (1944)։

Կենսագրություն
--------------

Աուգուստ Էլերը ծնվել է 1907 թվականին, Էստոնիայի Վիլյանդի քաղաքում։ 1925 և 1926 թվականներին մասնակցել է Էստոնիայի դպրոցականների առաջնությանը։ Լավագույն արդյունքը ցուցաբերել է 1926 թվականին՝ 4-րդ տեղ։ 1938 թվականին Ռակվեռեում տեղի ունեցած խոշոր մրցաշարում նա կիսել է առաջին տեղը։ 1944 թվականին տեղի ունեցած Էստոնիայի շախմատի 14-րդ առաջնությունում նա առաջին տեղը կիսել է շախմատիստ և շաշկիստ Յոհաննես Թուրնի հետ։ Ըստ կանոնակարգի՝ լրացուցիչ հանդիպմամբ պետք է որոշվեր չեմպիոնին, սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով երկու հաղթողներն էլ ճանաչվել են Էստոնիայի չեմպիոններ։ Դա եղել է Աուգուստ Էլերի ամենամեծ հաջողությունը։

Պատերազմից հետո Էլերը հայտնվել է խորհրդային ռազմագերիների ճամբարում, բայց կարճ ժամանակ անց ազատ է արձակվել։

Դրանից հետո նա մասնակցել է 1949, 1950, 1951, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956 և 1958 թվականներ Էստոնիայի առաջնություններին։ 1949 թվականին կիսել է 6-7-րդ տեղերը, իսկ 1958 թվականին՝ 4-6-րդ տեղերը и дележ 4-6 места в 1958 году.։

1968 թվականին Ռիգայում տեղի ունեցած ԽՍՀՄ շախմատի թիմային գավաթում խաղացել է «Յուդ» մարզական ընկերության թիմի կազմում։ Երեք անգամ՝ 1945, 1952, 1953 թվականներին, դարձել է Վիլյանդի քաղաքի շախմատի չեմպիոն։

Կյանքի մեծ մասն աշխատել է գյուղատնտեսական արտադրության մեջ։ 

Աուգուստ Էլերը մահացել 1990 թվականի օգոստոսին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «14. EESTI MEISTRIVÕISTLUSED Viljandi 03.07.1944». Արխիվացված օրիգինալից 2020-01-22-ին. Վերցված է 2015-10-21-ին.
2. ↑  «Championship of Estonia — 1949». Արխիվացված օրիգինալից 2017-05-04-ին. Վերցված է 2015-10-21-ին. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 24 (օգնություն)
3. ↑  «15 Championship of Estonia — 1958 Tallinn April-May». Արխիվացված օրիգինալից 2017-05-04-ին. Վերցված է 2015-10-21-ին. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 27 (օգնություն)
4. ↑  «6th Soviet Team Chess Cup: Rīga 1968». Արխիվացված օրիգինալից 2016-03-05-ին. Վերցված է 2015-10-21-ին.
5. ↑  «Lõppmängude meister August Eller». Արխիվացված օրիգինալից 2016-03-04-ին. Վերցված է 2015-10-21-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պարտիաները chessgames.com կայքում
* Անձնական քարտը 365chess.com կայքում
* Անձնական քարտը olimpbase.org կայքում
Այս հոդվածը հայ տնտեսագետի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Սերգեյ Սարգսյան (այլ կիրառումներ)։

**Սերգեյ Արամի Սարգսյան** (հոկտեմբերի 22, 1921(1921-10-22)), հայ խորհրդային ինժեներ-տնտեսագետ, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1969), ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստաստակավոր գործիչ (1977), ԽՄԿԿ անդամ (1943)։

Կենսագրություն
--------------

1942-1945 թվականներին մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1949 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտը։ 1967 թվականից նույն ինստիտուտի թռչող ապարատների էկոնոմիկայի և արտադրության կազմակերպման ֆակուլտետի դեկան, 1969 թվականից՝ նաև տեխնիկական մեծ համակարգերի էկոնոմիկայի և կազմակերպման ամբիոնի վարիչ։ ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին առընթեր գիտության և տեխնիկայի պետ․ կոմիտեի սեկցիայի, բարձրագույն ատեստացիոն հանձնաժողովի մասնագիտացված խորհրդի և փորձագետների խմբի նախագահն էր, Միջազգային աստղագիտական ֆեդերացիայի տիեզերական օպերացիաների արժեքի իջեցման սեկցիայի համանախագահը։

Աշխատություններ
---------------

Գիտական աշխատությունները վերաբերում են տեխնիկական մեծ համակարգերի զարգացման հիմնական միտումներին, այդ զարգացման կանխատեսման մեթոդաբանության, հատուկ տեխնիկայի արդյունավետության տեսական հարցերին։ Առաջարկել է թռչող ապարատների համակարգերի օպտիմալացման նոր սկզբունքներ և մեթոդներ։ Նրա ղեկավարությամբ մշակվել են թռչող ապարատների և դրանց համակարգերի ռեսուրսային ապահովման կանխատեսման տեսություն, ավիացիայի և տիեզերական տեխնիկայի կիրառման տնտեսապես օպտիմալ ոլորտների որոշման մեթոդներ։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով։

Երկեր
-----

* Экономическая оценка летательных аппаратов, М․, 1972;
* Прогнозирование развития больших систем, М․, 1975 (соавтор Голованов Л․ В․)
* Экономическое прогнозирование, М․, 1977;
* Большие технические системы։ Анализ и прогноз развития, М․, 1977 (и др․);
* Теория прогнозирования и принятия решений, М․, 1979 (и др․)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար Գիտական Գրադարան catalog › Authority search › Սարգսյան, Սերգեյ Արամի, 1921- (Personal Name)». *opac.flib.sci.am*. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.(չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 225)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սերգեյ Սարգսյան (տնտեսագետ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 7396 |

 |
Ձկնաբուծարան Հայաստանում
**Ջրային կուլտուրաներ**, **ջրագործություն**, **ակվակուլտուրա**, վերահսկվող պայմաններում ջրային օրգանիզմների (ձկներ, խեցգետնանմաններ, փափկամարմիններ, ջրային բույսեր) բուծման պրակտիկաների ամբողջություն։ Ներառում է քաղցրաջրային և աղաջրային պոպուլյացիաների աճեցումը՝ հակադրվելով կոմերցիոն ձկնորսությանը, որն իրենից ներկայացնում է միայն վայրի պայմաններում ձկների զանգվածային որսը։ Պարզունակ ձկնորսության նկատմամբ ունի նույն արդիականացնող նշանակությունը, ինչը ժամանակին ունեցել է գյուղատնտեսությունը՝ պարզունակ որսորդության ու հավաքչության նկատմամբ։

Հանդիսանում է մեծ տեմպերով աճող արդյունաբերություն՝ ահռելի դերակատարում ունենալով ձկնամթերքների հանդեպ առկա համաշխարհային մեծ պահանջարկի բավարարման հարցում։ Արդյունաբերության վերելքը պայմանավորված է անվտանգ և մատչելի սննդի հանդեպ հանրային պահանջի աճով, ինչպես նաև կոմերցիոն ձկնորսության ոլորտում առկա գերորսով և ջրերի աղտոտվածությամբ։

Ենթատեսակներից են համարվում ձկնաբուծությունը, խեցգետնաբուծությունը, ոստրեբուծությունը, ջրիմուռաբուծությունը, ծովաբուծությունը (մարիկուլտուրա) և դեկորատիվ ձկնապահությունը։ Հիբրիդային եղանակներից է ակվապոնիկան, որի դեպքում համադրվում են ակվակուլտուրան և հիդրոպոնիկան (բույսերի աճեցումն առանց հողի)՝ ջրային միջավայրում բույսերի աճեցման համար որպես օրգանական պարարտանյութ օգտագործելով ձկների արտաթորանքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Ձկնաբուծությունը ռեցիրկուլյացիոն ջրատնտեսական համակարգերում (ՌԱՀ)»(անգլ.)
2. ↑  Ջրատնտեսության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա Արխիվացված 2004-08-20 Wayback Machine(անգլ.)
3. ↑  Aquaculture's growth continuing: improved management techniques can reduce environmental effects of the practice.(UPDATE)." Resource: Engineering & Technology for a Sustainable World 16.5 (2009): 20-22. Gale Expanded Academic ASAP. Web. 1 October 2009.(չաշխատող հղում)
(անգլ.)
4. ↑  «Ակվապոնիկա՝ գյուղատնտեսական նոու-հաու.«Բիզնեսի անատոմիա»». «Lratvakan.am». 2015 թ․ հուլիսի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էջը DMOZ ցանցում Արխիվացված 2015-12-03 Wayback Machine(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջրային կուլտուրաներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · MESH ID · Treccani · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11930924z · GND: 4112555-1 · LCCN: sh85006210 · Microsoft: 86909935 · NKC: ph698677 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 707)։*  |
**Հրաչյա Գրիգորի Սեյրանյան** (1922, Երևան, Հայկական ԽՍՀ), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ։ Համամիութենական կարգի մրցավար։ Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Հրաչյա Սեյրանյանը ծնվել է 1922 թվականին, Երևանում։ Սովորել է մայրաքաղաքի Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։ Սովորելուն զուգընթաց մարզադպրոցում աշխատել է որպես մարզիչ-մանկավարժ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նշանակվել է ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ։ Սեյրանյանին վստահվել էր մարզել մարմնամարզիկների և ակրոբատների թիմը, 1941 թվականի ամռանը Մոսկվայում տեղի ունենալիք ֆիզկուլտուրայի համամիութենական շքերթին նախապատրաստելու։ Այդ օրերին էլ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը։

1941 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Սեյրանյանը կամավորական ջոկատների հետ մեկնել է կարմիր բանակ, դարձել ավիամեխանիկների դպրոցի սան։ 150 ժամվա ծրագիրը ինքնաթիռի մոտորն ուսումնասիրելու համար նա կրճատել, հասցրել է 75 ժամի։ Դպրոցը սեղմ ժամկետում ավիամասնագետներ է պատրաստել, ուղարկել ռազմի դաշտ, օգնել մարտական թռիչքներին։

1945 թվականին Սեյրանյանը զորացրվել է բանակից։ Սովորել և ավարտել է Մոսկվայի Լենինի շքանշանակիր ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտը, աշխատել որպես ավագ դասատու պիոներպալատի պատանեկան սպորտդպրոցում, լուսավորության նախարարության սպորտդպրոցում՝ մարզիչ, ֆիզկուլտուրայի տան տնօրենի տեղակալ, այնուհետև՝ տնօրեն։ Եղել է համամիութենական կարգի մրցավար, ժողովրդական կրթության գերազանցիկ, հանրապետության վաստակավոր մարզիչ Սեյրանյանը ղեկավարել է ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարության մարզական բարձրագույն վարպետության հանրապետական դպրոցի աշխատանքները։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ
* Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սիմոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աբել Պողոսի Սիմոնյան** (օգոստոսի 15, 1922(1922-08-15), Խնձորեսկ, Զանգեզուրի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - հունիսի 3, 1994(1994-06-03), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1972)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը (1950)։ 1939-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Եղել է Երևանի համալսարանի կուսկոմիտեի քարտուղար (1950-1953), ԽՄԿԿ պատմության ամբիոնի վարիչ (1961-1964), Հայկական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրի տեղակալ (1965-1974), գլխավոր խմբագիր (1974-1979)։ 1983 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի Սովետական Հայաստանի քաղաքների և գյուղերի պատմության բաժնի վարիչն էր։

Գիտական աշխատությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությանը։

Երկեր
-----

* Երևան. 1920-1967, Երևան, 1968։
* Երևան 2750, Երևան, 1968 (համահեղինակ)։
* Քաղաքամայր Երևանը, Երևան, 1983։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Սիմոնյան, Աբել Պողոսի, 1922-1994(չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 376)։*  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 5495 |

 |
**Լիպարիտ Ենոսի Սիմոնյանց** (օգոստոսի 5, 1915(1915-08-05), Բյուրական, Էջմիածնի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 26, 1999(1999-05-26), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային գիտնական, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, Գրոզնիի նավթի ինստիտուտի կիրառական մեխանիկայի ամբիոնի վարիչ, ԽՍՀՄ գազի արդյունաբերության պատվավոր աշխատող, ՌԽՖՍՀ և Չեչենո-Ինգուշական ԻԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերան։

Կենսագրություն
--------------

1937 թվականին ավարտել է Գրոզնիի նավթային տեխնիկումը, իսկ հինգ տարի անց՝ Գրոզնիի նավթային ինստիտուտը։ Ավարտելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ։ 1944 թվականին աշխատել է Գրոզնիի նավթի գիտահետազոտական ինստիտուտում՝ որպես լաբորատորիայի վարիչ։ Այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1949 թվականը։ 1947 թվականին Ադրբեջանի նավթի և արդյունաբերության ինստիտուտում պաշտպանել է թեկնածուական թեզը։ 1949 թվականին նշանակվել է Գրոզնիի նավթի ինստիտուտի կիրառական մեխանիկայի ամբիոնի վարիչ։ 1965 թվականին Գուբկինի ինստիտուտում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան։

1952-1989 թվականներին Սիմոնյանցը ղեկավարել է նավթագազային հանքավայրերի մեքենաների և սարքավորումների ամբիոնը։ Այդ տարիների ընթացքում ամբիոնը վերապատրաստել է 3900 մասնագետի, իսկ Սիմոնյանցի ղեկավարությամբ 20 հոգի պաշտպանել են թեկնածուական թեզեր։ 1952-1963 թվականներին աշխատել է Գրոզնիի նավթի ինստիտուտի պրոռեկտոր ուսումնական աշխատանքների գծով։ Սիմոնյանցը 10 գյուտի և 250 գիտական հոդվածների հեղինակ է։

Ընտանիք
-------

Որդին՝ Սերգեյը, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր պրոֆեսոր է, հորատման սարքավորումների ոլորտի մասնագետ։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

* Երեք մեդալներ,
* Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1965),
* Պրոֆեսոր,
* ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ,
* Չեչենո-Ինգուշական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ,
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1981),
* ԽՍՀՄ պատվավոր նավթագործ,
* ԽՍՀՄ գազի արդյունաբերության պատվավոր աշխատող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Симонянц Липарит Еносович». *Энциклопедия фонда «Хайазг»* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Симонянц Липарит Еносович». *Бессмертный полк* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 20-ին.
* «Краткие сведения о деятелях науки ГНИ». *Memory Of College Times* (ռուսերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 20-ին.