Ադրենալին
Նորադրենալին
**Ամինասպիրտների** խմբին են պատկանում մի շարք կարևոր կենսաբանական դեր ունեցող միացություններ, այդ թվում կոլամին, խոլին,ացետիլխոլին, ադրենալին, նորադրենալին ամինասպիրտները։

Ստացում
-------

Լաբորատոր պայմաններում էթանոլամինը ստանում են էթիլենօքսիդից կամ էթիլենամինից (կոլամին) հետևյալ ռեակցիաներով։

Էթանոլամինի ստացումը
{\displaystyle {\mathsf {C\_{2}H\_{5}N+HOH}}\rightarrow {\mathsf {OH-CH\_{2}-CH\_{2}-NH\_{2}}}}
Կենսաբանական համակարգերում կոլամին առաջանում է սերին ամինաթթվի դեկարբօքսիլացումից ֆերմենտների մասնակցությամբ։

{\displaystyle {\mathsf {HO\_{2}CCH(NH\_{2})CH\_{2}OH}}\rightarrow {\mathsf {OH-CH\_{2}-CH\_{2}-NH\_{2}+CO\_{2}}}}

Հատկություններ
--------------

Խոլինի առաջացումը լաբորատոր պայմաններում կատարվում է երկու հիմնական եղանակներով՝

* էթիլեն օքսիդի և եռմեթիլամինի փոխազդեցությամբ ջրային միջավայրում.

{\displaystyle {\mathsf {(CH\_{2}CH\_{2})O+(CH\_{3})\_{3}N+H\_{2}O}}\rightarrow {\mathsf {[HOCH\_{2}CH\_{2}N(CH\_{3})\_{3}]^{+}OH^{-}}}}
* ուժեղ ացիլացնող միացությունների՝ ալկիլհալոգենիդների և էթանոլամինի փոխազդեցությամբ.

{\displaystyle {\mathsf {(CH\_{2}CH\_{2})O+3(CH\_{3})J+AgOH}}\rightarrow {\mathsf {[HOCH\_{2}CH\_{2}N(CH\_{3})\_{3}]^{+}OH^{-}}}}
Կոլամինը և խոլինը ֆոսֆոլիպիդների կառուցվածքային բաղադրամասերն են։ Խոլինը մասնակցում է նեյրոմեդիատոր ացետիլխոլինի սինթեզին։ Ացետիլխոլինի առաջացումը կենսաբանական համակարգերում կատարվում է ացետիլ-CoA-ի մասնակցությամբ։

Նշանակություն
-------------

Զարին, տաբուն նյարդապարալիզող թունավոր նյութերը, որոնք օգտագործվում են որպես քիմիական զենք, խոլինէսթերազի, ացետիլխոլինը հիդրոլիզող ֆերմենտի ինհիբիտորներն և այլն։ Տոքսիկ էֆեկտը պայմանավորված է ացետիլ խոլինի կուտակումով։

Ցիկլիկ ամինասպիրտները և նրանց ածանցյալները օգտագործվում են հիմնականում որպես դեղանյութեր։

պ-ացետամիդաֆենոլն (պարացետամոլ) և ֆենացետինը (պ-ացետամիդաֆենոլի էթիլ եթեր) ցուցաբերում են անալգետիկ և ջերմիջեցնող ազդեցություն։ պ-ացետամիդաֆենոլն ունի ավելի լայն կիրառում, մտնում է բազմաթիվ դեղամիջոցների կազմի մեջ (թայլանոլ, քոլդրեքս, և այլն)։

* պ-ամինաֆենոլպ-ամինաֆենոլ
* ՖենացետինՖենացետին
* պ-ացետամիդաֆենոլպ-ացետամիդաֆենոլ
* Խոլինի մետաբոլիզմըԽոլինի մետաբոլիզմը
* Ացետիլխոլինի առաջացումըԱցետիլխոլինի առաջացումը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Manfred T. Reetz: *Biocatalysis in Organic Chemistry and Biotechnology: Past, Present, and Future*, J. Am. Chem. Soc. 135 (2013) S. 12480−12496.
2. ↑  D. M. Kiefer "Organic Chemicals' Mauve Beginning" Chem. Eng. News Archive, 1993, vol.71, pp 22–23. doi:10.1021/cen-v071n032.p022

Գրականություն
-------------

* *Бендер М. Бергерон Р. Комияма М.* Биоорганическая химия ферментативного катализа. Пер. с англ. — М.: Мир, 1987. — 352 с.
* *Дюга Г. Пенни К.* Биоорганическая химия. — М.։ Мир, 1983.
* *Тюкавкина Н. А. Бауков Ю. И.* Биоорганическая химия. — М.: Медицина, 1991.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ ռուսական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85004493 · Microsoft: 2776454566 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 319)։*  |