Գալերիոս կայսրի ֆոլլիս
**Ֆոլլիս** (հոգնակի՝ folles, իտալերեն՝ follaro, արաբերեն՝ fels), մետաղադրամի տեսակ էր Հռոմեական և Բյուզանդական կայսրությունների պատմության մեջ։

Հռոմեական մետաղադրամ
--------------------

Կոստանդիոս II կայսրը 325 թվականի Հերակլեայի AE3 ֆոլլիսի վրա:
Նախկինում «ֆոլլիս» բառն օգտագործվել է մոտավորապես 294 թվականին արտադրված հռոմեական խոշոր բրոնզե մետաղադրամը (այս մետաղադրամի իրական անունը անհայտ է) բնութագրելու համար Դիոկղետիանոսի դրամահատման բարեփոխման ժամանակ։ Այն կշռում էր մոտ 10 գրամ, և մոտ 4%-ը արծաթ էր, հիմնականում՝ մակերեսի վրա բարակ շերտով։ Այնուամենայնիվ, հետագա ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ դա սխալ է, և որ այդ մետաղադրամը, հնարավոր է, հայտնի է որպես «նումիուս»։ *Ֆոլլիս* բառը լատիներեն նշանակում է տոպրակ (սովորաբար կաշվից պատրաստված), և ակնհայտ է, որ այս տերմինը նախկինում օգտագործվել է որոշակի մետաղադրամներ պարունակող կնքված տոպրակի համար։ Այն նաև ենթադրում է, որ մետաղադրամն անվանվել է ֆոլլիս, որովհետև հին հունարեն «φολίς» բառը նշանակում է մետաղի բարակ շերտ (համ՝ լատիներեն *folium*,«տերև»), որը ծածկում է տարբեր առարկաների մակերևույթը, քանի որ ի սկզբանե այս մետաղադրամն ուներ արծաթի բարակ շերտ վերևի մասում։ Դիոկղետիանոսի «ֆոլլիսը», չնայած «Առավելագույն գների մասին» (301 թվական) էդիկտով գների ամրապնդման ջանքերին, վերագնահատվել և նվազեցվել է, քանի որ ժամկետն անցել էր։ Կոստանդիանոսի ժամանակ այն փոքր էր և հազիվ մի փոքր արծաթ էր պարունակում։ 4-րդ դարի կեսերին արտադրվել է Կոնստանդիանոսի բրոնզների շարքը, թեև կոնկրետ անվանումները ստույգ չեն և քննարկվում են պատմաբանների և դրամագետների կողմից։ Դրանք կոչվում են AE1, AE2, AE3 եւ AE4, որոնցից առաջինը խոշորագույնն է (մոտ 27 մմ) և վերջինը, ամենափոքր (միջինը՝ 15 մմ) տրամագծով։ Այսինքն՝

| AE1 | AE2 | AE3 | AE4 |
| --- | --- | --- | --- |
| մոտ 25 մմ | 21 – 25 մմ | 17 – 21 մմ | մինչև 17 մմ |

Չորրորդ դարի ֆոլլիսները Միացյալ Թագավորությունում հայտնաբերված մետաղադրամների ամենալայն տեսակն են։

Բյուզանդական մետաղադրամ
-----------------------

Անաստասիոս Ա (կայսր)-ի 40-նումիանոց և 5-նումիանոց:
Կոստանդին VII և Զոյա:
Ֆոլլիսը 498 թվականին վերաթողարկվել է որպես մեծ բրոնզե մետաղադրամ (40 նումիանոց), Անաստասիոս Ա (կայսր)-ի դրամային բարեփոխումներով, որն ընդգկում է բրոնզե դրամական միավորներ՝ հունական թվանշաններով նշված իրենց արժեքներով։ Անաստասիոսի 40-նումիանոց մետաղադրամը պատկերված է 1996 թվականին թողարկված Մակեդոնիայի 50 դենար թղթադրամի դիմերեսին։

Ֆելսը (փոփոխված՝ ֆոլլիս) բրոնզե մետաղադրամ էր, որը թողարկվել է Օմայյան և Աբբասյան խալիֆայությունների կողմից, սկսած 8-րդ դարի վերջերից, սկզբում որպես բյուզանդական ֆոլլիսի ընդօրինակում։

Տես նաև
-------

* Տրիֆոլարո, 3 ֆոլես արժեքով միջնադարյան մետաղադրամ
* Ֆելս, Վաղ Օմայյան մետաղադրամ
* Ֆալուս, Մարոկկոյի նախկին մետաղադրամ
* Ֆիլս, Արաբական որոշ արժույթների ժամանակակից բաժանում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Describing ancient coins Archived 6 October 2006 at the Wayback Machine. — accessed on 5 November 2011
2. ↑  An introduction to Roman coins — accessed on 13 January 2014
3. ↑  National Bank of the Republic of Macedonia. Macedonian currency. Banknotes in circulation: 50 Denars Archived 29 March 2008 at the Wayback Machine.. — accessed on 30 March 2009.

Աղբյուրներ
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ֆոլլիս Վիքիպահեստում |

* Grierson, Philip (1999), *Byzantine coinage*, Dumbarton Oaks, ISBN 978-0-88402-274-9, արխիվացված  օրիգինալից 13 June 2010-ին,
* Hendy, Michael F. (1985), *Studies in the Byzantine Monetary Economy c.300–1450*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-24715-2
* Kazhdan, Alexander, ed։ (1991), *Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-504652-6

Արտաքին հղումներ
----------------

* A close look at a follis by Doug Smith
* Follis Coin Catalog information and details
* Article from Forum coins