| **՞**Սոճի դեղին |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Ասեղնատերևավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Սոճազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սոճի |
|
|
| Տեսակ |  **Սոճի դեղին** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Pinus ponderosa
P.Lawson & C.Lawson, 1836 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 42401 |
|  |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սոճի դեղին** (լատ.՝ Pinus ponderosa), սոճազգիների ընտանիքի խոշոր չափսերի մշտադալար ծառեր։ Ունեն մինչև 50 մետր բարձրություն։

Նկարագրություն
--------------

Ունեն նեղ, բրգաձև, բաց գույնի սաղարթներ։ Փշատերևները ընձյուղների վրա տեղավորված են 3-ական ինջերով, դասավորված են բավականին խիտ։ Մուգ կանաչ են, մինչև 30 սմ երկարությամբ և 1,5 մմ լայնությամբ։

Կոները մեկական են կամ հավաքված փնջերում՝3-5 հատ, համարյա նստադիր, երկարավուն-ձվաձև, 10-15 սմ երկարությամբ և 5-6 սմ լայնությամբ։

Կյանքի սկզբնական շրջանում դանդաղ է աճում, իսկ այնուհետև՝ արագ։ Հայաստանում հանդիպում է Արզնիում, որտեղ աճում է խիստ անբարենպաստ պայմաններում, քարքարոտ, փոքր հզորության, հումուսով աղքատ հողերում։

Այնուամենայնիվ, ոռոգման դեպքում ավելի արագ է աճում, քան կովկասյան սոճին։ 24-25 տարեկանում հասնում է 5,7-7,9 մ բարձրության՝ 13-22 սմ բնի տրամագծով։ Ըստ բարձրության միջին աճը կազմում է 23-32 սմ։ Բույսերի մեծ մասը պտղաբերում են։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, որտեղ վայրի վիճակում հանդիպում է Բրիտանական Կոլումբիայից մինչև Կալիֆոռնիա։

Աճում է չոր, քարքարոտ լանջերում և հովիտներում, ծովի մակերևույթից 1400-2600 մ բարձրության վրա, ավազային և ավազակավային հողերում։ Բավականին երաշտադիմացկուն և քչապահանջ տեսակ է։

Հատկապես լավ է աճում բաց, արևոտ հողամասերում, թեթև ավազակավային հողերում։ Վատ է տանում հողերի գերխոնավացումը։

Տեսակներ
--------

Սոճի դեղինը ունի մի քանի տարատեսակներ

* **Pinus ponderosa subsp. ponderosa Douglas ex C. Lawson**

Տարածվածությունը և կլիմայական պայմանները՝ Բրիտանական Կոլումբիայի հարավ-արևելքում (Կանադա), ԱՄՆ-ի Վաշինգտոն և Օրեգոն նահանգներում, Կասկադյան լեռներում, Կալիֆոռնիայի հյուսիս-արևելքում, Նևիդայի հյուսիս-արևմուտքում, Այդոհոյում և Մոնտանայի արևմուտքում. Կարող են դիմանալ ցուրտ ձմեռային պայմաններին
* **Pinus ponderosa subsp. scopulorum (Engelm.) A.E.Murray**

Տարածվածությունը և կլիմայական պայմանները՝ Մոնտանայի արևելքում, Հյուսիսային Դակոտա, Հարավային Դակոտա, Վայոմինգ, Նեբրասկա, հյուսիսային և կենտրոնական Կոլորադո և Յուտա, Նևադայի արևելքում. Դիմանում են չոր ձմեռվա և ամառային տափի պայմաններին
* **Pinus brachyptera Engelm.**

Տարածվածությունը և կլիմայական պայմանները՝ Կոլորդայոի հարավ, Յուտայի հարավ, Նյու Մեքսիկայի հյուսիս և Արիզոնա, Տեխասի արևմուտք. Դիմանում են տաք ամռան պայմաններին
* **Pinus benthamiana Hartw.**

Տարածվածությունը և կլիմայական պայմանները՝ Վաշինգտոն և Օրեգոն, Կալիֆոռնիա, Նևադայի արևմուտք։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Սոճի դեղին ծառատեսակը համարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Մոնտանա նահանգի պաշտոնական խորհրդանիշը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (62)։