**Ֆրեդերիկ Էդվին Չըրչ** (անգլ.՝ Frederic Edwin Church, մայիսի 4, 1826(1826-05-04)[…], Հարթֆորդ - ապրիլի 7, 1900(1900-04-07)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի բնանկարիչ, ռոմանտիկ, Հուդզոն գետի դպրոցի ականավոր ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Հարթֆորդում, հարուստ ընտանիքում։ 18 տարեկանում սկսել է սովորել Քեթսքիլում (Նյու Յորք) ժամանակի առաջատար նկարիչներից մեկի` Թոմաս Քոուլի մոտ։ Արդեն 1848 թվականի մայիսին Չըրչին առաջարկել են անհատական ցուցահանդես կազմակերպել Դիզայնի ազգային ակադեմիայում, ինչից հետո նա վաճառել է իր կտավներից մեկը Հարթֆորդում` ԱՄՆ-ի հասարակական ամենահին գեղարվեստական թանգարանում` Ուոդսուորթ Ատենեումում։ Նույն թվականին Չըրչն արվեստանոց է բացել Նյու Յորքում` առաջին անգամ աշակերտ վերցնելով։
Չըրչը շատ է աշխատել բնության մեջ` գարնանից աշուն էտյուդներ նկարելով և ձմռանը դրանք վաճառելով։ 1853 թվականին, այնուհետև նաև 1857-ին նա ճանապարհորդել է Հարավային Ամերիկայում (Էկվադոր)` ստեղծելով լեռնային բնանկարների շարքեր, որոնք հատկանշական են ամերիկյան ռոմանտիզմին։ Նկարներից մեկը, որ ստեղծվել է ճամփորդության նյութերի հիման վրա, «Անդերի սիրտն» է (1859, ներկայումս գտնվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում), որ վաճառվել է 10.000 դոլարով, ինչը ժամանակին ամերիկացի նկարչին երբևէ վճարած ամենամեծ գումարն էր։

1854-1856 թվականներին Ֆրեդերիկ Չըրչը ճանապարհորդել է Կանադայում և Նոր Անգլիայում։ Մասնավորապես, նա Քոուլի հետ եղել է առաջին քաղաքացիներից, ով ամառն այցելել է Մեն նահանգի Մաունթ Դեզերթ կղզի (այժմ` Ակադիա ազգային պարկ)։ Այս տարիներին նա տեսել է Նիագարայի ջրվեժը և նկարել «Նիագարա» կտավը (1857)։

Որպես կանոն, Չըրչը իր աշխատանքները ներկայացրել է այլ բնանկարիչների գործերի հետ։ Նրանցից են Թոմաս Քոուլը, Էշեր Բրաուն Դյուրանդը, Ջոն Ֆրեդերիկ Քենսեթը և Ջեսպեր Ֆրենիս Կրոպսին։ Այս միավորումը ստացել է «Հուդզոն գետի դպրոց» անվանումը։

1860 թվականին Ֆրեդերիկ Չըրչն ամուսնացել է Իզաբել Կարնսի հետ` ֆերմա գնելով Նյու Յորք նահանգում` Հուդզոն գետի ափին։ Նրանց առաջին երկու երեխաները 5 և 6 տարեկան հասակում մահացել են դիֆթերիայից, սակայն նրանք ունեցել են ևս 4 զավակ։ 1867 թվականին Չըրչն այցելել է Եվրոպա, Հյուսիսային Աֆրիկա և Մերձավոր Արևելք։ 1870 թվականին Օլանի իր ագարակում նա կառուցել է դղյակ` էկլեկտիկ ոճով։ Ամրոցի կառուցման համար նա վարձել է ճարտարապետի, սակայն ինքը ևս ակտիվ մասնակցել է դղյակի նախագծմանը։ Ներկայումս այն ընդգրկված է նահանգի պատմական հուշարձանների ցանկում (անգլ.՝ State Historic Site) և բաց է այցելությունների համար։

Իր կյանքի վերջին 30 տարիներին Չըրչը չի կարողացել նկարներ ստեղծել ռևմատիզմի պատճառով։ Նրա այդ շրջանի ժառանգությունը հիմնականում էտյուդներ են, որոնք նա ստեղծել է իր երկու կալվածքներում` Օլանում և Միլինոկետ լճի շրջակայքում, ինչպես նաև Մեքսիկայում, ուր նա անցկացրել է 1882 թվականի ձմեռը։

Աշխատանքներ
-----------

Ֆրեդերիկ Չըրչի գրեթե բոլոր աշխատանքները մոնումենտալ չափերի բնանկարներ են` հաճախ զարդարված դրամատիկ կարմիր երանգով։

* Որոշ աշխատանքներ
* «Կոտոպախի», 1862, Արվեստի ինստիտուտ, Դեթրոյթ«Կոտոպախի», 1862,  
 Արվեստի ինստիտուտ, Դեթրոյթ
* «Կատադին լեռների տեսքը Միլինոկետ լճից», 1895,  Պորտլենդի գեղարվեստական թանգարան, Մեն«Կատադին լեռների տեսքը Միլինոկետ լճից», 1895,   
 Պորտլենդի գեղարվեստական թանգարան, Մեն
* «Այսբերգներ», 1861, Դալլասի արվեստի թանգարան, Դալլաս«Այսբերգներ», 1861,  
 Դալլասի արվեստի թանգարան, Դալլաս
* «Էլ Քազնե», 1874, «Օլանա» պատմական կենտրոն«Էլ Քազնե», 1874,  
 «Օլանա» պատմական կենտրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Union List of Artist Names
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2 3 4  Frederick Edwin (1826-1900) Church (նիդերլ.)
4. 1 2 3 4  Frederic Edwin Church — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
5. 1 2 3 4
6. 1 2  *Library of Congress* Library of Congress Name Authority File
7. ↑
8. 1 2
9. ↑
10. 1 2  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
11. ↑  Members of the American Academy of Arts & Sciences: 1780–2017 — P. 107.
12. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.
13. ↑
14. ↑  Британская Энциклопедия
15. ↑  Andrew Wilton and Tim Barringer, *American Sublime: Landscape Painting in the United States 1820—1880*, Princeton University Press (2003), ISBN 0691115567.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չըրչի աշխատանքները աշխարհի թանգարաններում
* Ֆրեդերիկ Չըրչի կենսագրությունը Archived 2010-11-20 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · Find A Grave · WikiTree · WeRelate |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10227547 · BIBSYS: 90770912 · BNE: XX5557570 · BNF: 14587802t · CiNii: DA06262123 · CONOR: 180899427 · GND: 119075164 · ISNI: 0000000121299599 · LCCN: n81068777 · NKC: jo20191037171 · NLA: 35028323 · NTA: 107285983 · NUKAT: n2006010119 · LIBRIS: 392240 · SUDOC: 030212065 · VIAF: 42087786 · ULAN: 500115265 · WorldCat VIAF: 42087786 |

 |

 |