**Ռանչի** (հինդի՝ राँची), հնդկական Ջարկհանդ նահանգի կենտրոնը։ Արևելյան Հնդկաստանում կարևոր քաղաքական, առևտրային, արդյունաբերական և կրթական կենտրոն է։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Չոտա Նագպուր սարավանդի վրա։ Քաղաքը շրջապատող տարածքը հարուստ է լեռներից իջնող փոքրիկ գետակներով, որի պատճառով քաղաքը ստացել է «Ջրվեժների քաղաք» անվանումը։ Առավել հայտնի են Դաշամ, Հունդուրու, Խիրնի և Պանդչհատ ջրվեժները։

Սուբարնարեքա գետը և իր վտակները կազմում են տեղական գետային համակարգը։ Մի քանի դամբեր և ջրանքներ ապահովում են տեղացիների ջրի կարիքները։

Բլրաշատ տեղագրությունը և խիտ արևադարձային անտառները ապահովում են Ռանչիի համեմատաբար չափավոր կլիման՝ համեմատած Հնակաստանի այլ բնակավայրերի հետ։

Կլիմա
-----

| Ranchi (1981–2010, extremes 1951–2009)ի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Ռեկորդային բարձր °C (°F) | 31.6 (88.9) | 35.0 (95) | 39.0 (102.2) | 43.4 (110.1) | 43.1 (109.6) | 43.3 (109.9) | 38.0 (100.4) | 34.6 (94.3) | 34.5 (94.1) | 33.2 (91.8) | 32.0 (89.6) | 29.8 (85.6) | 43.4 (110.1) |
| Միջին բարձր °C (°F) | 23.6 (74.5) | 26.3 (79.3) | 31.5 (88.7) | 35.6 (96.1) | 36.8 (98.2) | 33.4 (92.1) | 29.8 (85.6) | 29.2 (84.6) | 29.4 (84.9) | 28.9 (84) | 26.5 (79.7) | 24.0 (75.2) | 29.6 (85.3) |
| Միջին ցածր °C (°F) | 9.8 (49.6) | 12.6 (54.7) | 16.8 (62.2) | 21.2 (70.2) | 23.3 (73.9) | 23.5 (74.3) | 22.7 (72.9) | 22.4 (72.3) | 21.8 (71.2) | 18.6 (65.5) | 13.6 (56.5) | 9.9 (49.8) | 18.0 (64.4) |
| Ռեկորդային ցածր °C (°F) | 3.2 (37.8) | 3.5 (38.3) | 8.6 (47.5) | 9.7 (49.5) | 16.1 (61) | 18.5 (65.3) | 19.2 (66.6) | 19.0 (66.2) | 17.2 (63) | 12.0 (53.6) | 7.0 (44.6) | 4.3 (39.7) | 3.2 (37.8) |
| Անձրևի տեղումներ մմ (դյույմ) | 16.7 (0.657) | 21.2 (0.835) | 25.0 (0.984) | 21.8 (0.858) | 61.7 (2.429) | 249.4 (9.819) | 336.6 (13.252) | 319.1 (12.563) | 247.3 (9.736) | 76.6 (3.016) | 10.8 (0.425) | 11.6 (0.457) | 1397,7 (55,028) |
| Միջ. անձրևոտ օրեր  | 1.7 | 2.1 | 2.1 | 2.2 | 4.6 | 10.9 | 16.3 | 16.9 | 12.4 | 4.0 | 1.0 | 1.0 | 75.2 |
|  % խոնավություն | 47 | 40 | 31 | 29 | 39 | 64 | 82 | 83 | 78 | 65 | 54 | 50 | 55 |
| *աղբյուր: India Meteorological Department* |

Բնակչություն
------------

2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Ռանչիի բնակչությունը կազմում է 1 126 741 մարդ։ 52,07%-ը կազմում են տղամարդիկ, իսկ 47,93%-ը կանայք։ Գրագիտության մակարդակը 88,42% է, որը բարձր է ազգային միջին գրագիտության մակարդակից, գրագիտությունը տղամարդկանց շրջանում 92,87% է, իսկ կանանց շրջանում՝ 83,60%։ Բնակչության 11,41%-ը կազմում են մինչև 6 տարեկան երեխաները։

Տնտեսություն
------------

* Հնդկական մետաղագործական կենտրոն

Տրանսպորտ
---------

**Ավտոմոբիլային**

Ռանչիով է անցնում ազգային նշանակություն ունեցող երկու խճուղի (NH-23 и NH-75), ինչպես նաև պլանավորվում է շրջանային ճանապարհի կառուցումը, որը պիտի համապատասախանի միջազգային նորմերին։

Քաղաքում բացակայում է ավտոբուսային միջքաղաքային տրանսպորտը, որին փոխարինում են մեծ քանակով մեքենաներ՝ ռիքշաներ և տաքսիներ։

Միջքաղաքային և մերձքաղաքային փոխադրումներն իրականացվում են մասնավոր և պետական ավտոբուսային կայաններով։

**Երկաթուղային**

Վերջին 3-4 տարիներին Ռանչիում շատ արագ զարգացել է երկաթուղային տրանսպորտը, ինչպես բեռնատար, այնպես էլ մարդատար փոխադրումների ծավալը աճել է մի քանի անգամ։

Ներկայումս Ռանչին ունի երկաթուղային կապ Հնդակստանում կարևոր նշանակություն ունեցող այնպիսի քաղաքների հետ, ինչպիսիք են Նյու Դելին, Մումբայը, Կալկաթան, Չեննայը, Բանգալորը, Ջայպուրը, Պատնան և այլն։

Քաղաքի երկաթուղային կայարաններն են՝ Թաթիսիլվային, Նմակումը, Ռանչին, Արգորան և Խատիան։

**Ավիացիոն**

Ռանչիում է գտնվում կարևոր նշանակություն ունեցող «Bhagwan Birsa Munda Airport» օդանավակայանը, որը կառավարվում է Հնդկաստանի օդանավակայանների ծառայության կողմից։ Տերմինալի շենքը գտնվում է քաղաքի կենտրոնից մոտավորապես 7 կմ դեպի հարավ։

Օրական 5 չվերթ է տեղի ունենում դեպի Դելի և 3 դեպի Կալկաթա, կան նաև չվերթներ դեպի Մումբայ, Պատնա, Բհուբանեշվար և Չանդիգարխ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
«Station: Ranchi (A) Climatological Table 1981–2010»։ *Climatological Normals 1981–2010*։ India Meteorological Department։ January 2015։ էջեր 657–658։ Արխիվացված է օրիգինալից 5 February 2020-ին։ Վերցված է 19 August 2020
2. ↑  
«Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012)»։ India Meteorological Department։ December 2016։ էջ M85։ Արխիվացված է օրիգինալից 5 February 2020-ին։ Վերցված է 19 August 2020
3. ↑  «Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above» (անգլերեն)։ Provisional Population Totals, Census of India 2011։ Վերցված է 2012-09-03