recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Հարությունյան (այլ կիրառումներ)

**Սամվել Սերյոժայի Հարությունյան** (**ՉԱՎՈՒՇ**, ապրիլի 1, 1966, Երևան, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, *Արաբո* ջոկատի ազատամարտիկ, ՀՀ բանակի կապիտան (1999 թ.)։

Գործունեությունը
----------------

1983 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 81 միջնակարգ դպրոցը, 1984 թվականին՝ ԴՕՍԱԱՖ-ի ավտոդպրոցը։
1984-1986 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, եղել է տանկիստ։
1986-1994 թվականներին եղել է Երևանի *Հայէլեկտրագործարան* միավորման թիվ 31 տեղամասի փականագործ-գործիքագործ։
1994 թվականին ծառայության է անցել ՀՀ ներքին գործերի նախարարության համակարգում։ 1994 թվականին եղել է Սևանի ռեգիոնալ վարչության հատուկ ջոկատի հրամանատար, 1994-1996 թվականներին՝ Երևան քաղաքի Խորհրդային շրջանի ներքին գործերի բաժնի պարեկա-պահակային ծառայության վաշտի հրամանատար, 1996-1997 թվականներին` Երևանի քաղաքային վարչության հատուկ գումարտակի հրամանատար։
1997 թվականին փոխադրվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության համակարգ։ 1997-2001 թվականներին եղել է ռազմական ոստիկանության հատուկ գումարտակի հրամանատարի տեղակալ, 2001-2002 թվականներին` նույն գումարտակի հրամանատար, 2002 թվականին՝ ռազմական վարչության պետի սպառազինության գծով տեղակալ։ /2002 թվականին արձակվել է պահեստազոր/։
2006-2007 թվականներին եղել է «Հայէլեկտրացանցեր» միավորման «Արևմուտք» մասնաճյուղի Շենգավիթի 26-րդ տեղամասի պետ։
1990-1994 թվականներին մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին։ Եղել է «Արաբո» ռազմականացված ջոկատի հատուկ խմբավորման հրամանատար։ Մասնակցել է ԼՂՀ Շահումյանի շրջանի Բուզլուխ-Մանաշիդ գյուղերի (1990 թվականի հոկտեմբեր), Զոդի (1991 թվականի հունվար), Մարտակերտի շրջանի Լևոնարխ-Հակոբ Կամարի գյուղերի (1992 թվականի ապրիլ-մայիս), Կապանի Դավիթ Բեկ գյուղի (1993 թվականի մարտ-հունիս), Քարվաճառի (1994 թվականի հունվար-մարտ) պաշտպանական և հարձակողական մարտերին։ «Արծիվ-Մահապարտ» գումարտակի կազմում մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի Հարությունագոմեր-Վաղուհաս գյուղերի պաշտպանական մարտերին (1992 թվականի հունվար-փետրվար)։

Պարգևատրվել է
-------------

* ՀՀ «Մարտական ծառայության» մեդալ (1998)
* ՀՀ ՊՆ «Անդրանիկ Օզանյան» մեդալ (2005)
* «Արծիվ-Մահապարտ» շքանշան (2007)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «DocumentView»։ *www.arlis.am*։ Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 6
**Պրեսկոտի աստղադիտարան** (անգլ.՝ Prescott Observatory, ՄԱՄ կոդը՝ 684), մասնավոր աստղադիտարան ԱՄՆ Արիզոնա նահանգի Պրեսկոտ քաղաքում։ Աստղադիտարանը հիմնվել է սիրող աստղագետ Պաուլ Կոմբայի կողմից, իսկ այժմ այն պատկանում է Մետ Ֆրանսիսին։ Հիմնվել է 1994 թվականին։

Պատմություն
-----------

Աստղադիտարանի հիմնադիր Պոլ Կոմբան հիմնադրման օրվանից համարյա ամեն օր և 6 տարվա ընթացքում (1995-2001 թվականները) կատարել է աստերոիդների դիտարկումներ։ Արդյունքում նա հրապարակել է ավելին քան 15 հազար աստերոիդների դիրքերի մասին տվյալներ և հայտնաբերել է ավելին քան 600 նոր աստերոիդներ։

2010 թվականի կեսին Պոլ Կոմբան վաճառել է իր տունը աստղադիտարանի հետ միասին Մետ Ֆրենսիսին։ Նոր տերը պլանավորում է տեղադրել աստղադիտարանում 24 դյույմանոց աստղադիտակ և ևս մեկ արևի աստղադիտակ, դարձնել աստղադիտարանը ավտոմատացված և օգտագործել այն դպրոցականների համար կրթական ծրագրերում։

Սարքավորումներ
--------------

* 18 դյույմ ռեֆլեկտոր - JMI (f/4.5) (1994 թվական) + SBIG ST-8E (4,5 մետրանի գմբեթի տակ)
* 10 դյույմ ռեֆլեկտոր (f/4)

Նվաճումներ
----------

* 1995-ից 2003 թվականները այստեղ հայտնաբերվել են 616 աստերոիդ։
* Հրատարակվել են 14851 աստղաչափական տվյալներ, 1994-ից 2003 թվականները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Minor Planet Discovery Sites (Prescott)
2. ↑  Все астрометрические наблюдения обсерватории в базе данных MPC

Արտաքին հղումներ
----------------

* Prescott Observatory (684) changes hands
**Ատիխոֆոբիա** (լատ.՝ atyches` դժբախտ, հին հունարեն՝ φόβος` վախ), անհիմն վախ անհաջողություններից։ Ազդում է մարդու կենսակերպի և մտադրությունների վրա։

Մարդիկ, ովքեր ունեն ատիխոֆոբիա, սովորաբար ուղիղ կապ են տեսնում անհաջողության և մրցակցության մեջ, նրանք համարում են, որ անհաջողությունը շրջանցելու համար ավելի լավ է գործ չունենալ խնդրահարույց հարցերի հետ։ Նրանց համար հաջողության հասնելը գրեթե անհասանելի նպատակ է։ Ինքավստահության և մոտիվացիայի կորուստը նրանց կարող են հանգեցնել դեպրեսիայի, այնուհետև՝ ավելի լուրջ հոգեկան խնդիրների։

Ատիխոֆոբիայից տառապողները կարող են ունենալ մի շարք ֆիզիոլոգիական ախտանիշներ՝ սրտի ոչ նորմալ աշխատանք, շնչահեղձություն, սրտխառնոց, թուլություն, քրտնարտադրություն, ստամոքսի խանգարում, մկանների ձգվածություն։ Այս ախտանիշները հայտնվում են, երբ հետևյալ ֆոբիայով մարդիկ բախվում են անհաջողության հավանականությանը, օրինակ՝ երբ նրանց խնդրում են մի առաջադրանք իրականացնել, որոնք իրենց կարծիքով նրանք չեն կարողանա հաջողությամբ իրականացնել։

Ավելի թույլ ատիխաֆոբիա առաջանում է այն տեղերում, երբ մարդիկ մրցում են առաջխաղացման համար։ Դրանք են դպրոցները, ուսումնական հաստատությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Colman, Andrew M. A Dictionary of Psychology. (3rd edn, 2009). WP:ISBN 978-0-19-953406-7
2. ↑  Bauers, Deborah. "An Overview of Atychiphobia." Helium. (Nov. 23, 2010). Retrieved 2011-11-17.
3. 1 2  Funk & Wagnalls New World Encyclopedia, Ipswich, MA. Accessed November 18, 2011.
4. 1 2 3  Williams, Glen. "Atychiphobia – Fear of Failure." E Home Fellowship Help With Life. Retrieved 2011-11-18.
5. ↑  All About Counseling. (1998)(June 30, 2010)
6. ↑  Segal, Judith W. Susan F. Chipman, and Robert Glaser. Thinking and Learning Skills: Relating instruction to research. 1. Hillsdale: Lawrence Earlbaum Associates, 1985. Print.p.391.
**Շամսուտդին Գաֆարով** (բաշկիրերեն՝ Шәмсетдин Шәйхетдин улы Ғафаров, օգոստոսի 16, 1896(1896-08-16), Կուլչուրովո, Orsk Uyezd, Օրենբուրգի մարզ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 8, 1937(1937-12-08), Ուֆա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռազմական գործիչ, հեղափոխական շարժման, Առաջին համաշխարհային և Քաղաքացիական պատերազմների, 1920 թվականի խորհրդա-լեհական պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Շամսուտդին Գաֆարովը ծնվել է 1896 թվականի օգոստոսի 16-ին Օրենբուրգի գավառի Վերխնեուրալսկի ուեզդի Կուլչուրովո գյուղում (ներկայումս Բաշկորտոստանի Բայմակսկի շրջան)։ Ավարտել է Տեմյասովոյի ռուս-բաշկիրական դպրոցը։ 1915 թվականից մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Ստացել է վախմիստրի կոչում։ 1918 թվականից համարվել է Բաշկիրական բանակի Ամիր Կարամիշևի անվան Բաշկիրական հեծելազորային գնդի վաշտի հրամանատար։ 1919 թվականից ծառայել է Բաշկիրական առանձնակի հեծելազորային բրիգադի 1-ին Բաշկիրական հեծելազորային գնդում։ 1919 թվականի հոկտեմբերից 5-րդ Բաշկիրական հեծելազորային գնդի կազմում մասնակցել է Պետրոգրադի պաշտպանությանը։ 1920 թվականի մայիսից Բաշկիրական առանձնակի հեծելազորային բրիգադի 27-րդ Բաշկիրական հեծելազորային գնդի 4-րդ էսկադրոնի հրամանատարի պաշտոնում մասնակցել է սովետա-լեհական պատերազմին:Մարտերում ցուցաբերած հերոսության համար երկու անգամ պարգևատրվել է Կարմիր Դրոշի շքանշանով, պատվավոր զենքով (անվանական սրով)։
Պատերազմի ավարտից հետո համարվել է 27-րդ Բաշկիրական հեծելազորային գնդի տնտեսական մասի պետը, այնուհետև ծառայել է 2-րդ Բաշկիրական գնդում դասակի հրամանատար։ 1921 թվականին զորացրվել է և վերադարձել հայրենիք։ 1921-1923 թվականներին ծառայել է Բաշկիրական ԱՍՍՀ Զիլիրսկի շրջանի զինկոմի տեղակալ։ 1924 թվականին ավարտել է Կազանի ռազմա-քաղաքական դպրոցը։ 1924-1929 թվականներին աշխատել է Տուբինսկի հանքավայրի աղացաքարային ֆաբրիկայում որպես տեսուչ, ապա` վարիչ։ 1929 թվականից ծառայել է 1-ին Ուֆիմյան գերատեսչական ոստիկանությունում` որպես դիվիզիոնի հրամանատար, 1934 թվականից` առանձնակի վաշտի հրամանատար։
1937 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ենթարկվել է ռեպրեսիայի, մեղադրվելով հակահեղափոխական գործունեության համար, բանտարկվել է։ 1937 թվականի դեկտեմբերի 8-ին գնդակահարվել է։ 1956 թվականին արդարացվել է։

Պարգևներ
--------

* Կարմիր Դրոշի շքանշան (17.02.1921, 31.12.1920)
* Պատվավոր զենք (սուսեր).

Գրականություն
-------------

* Насиров Р. Х. Ыласын йөрәклеләр //Муса батыр. - Өфө, 1992.
* Ярмуллин А. Ш. Башҡорт армияһы тарихынан. - Өфө: Китап, 2012. - С. 91–108. - 280 с. - ISBN 978-5-295-05503-4.
* Ярмуллин А. Ш. Комбриг Мортазин һәм уның яуҙаштары. - Өфө, 2011. - 280 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Комбриг Мортазин һәм уның яуҙаштары, 2011, էջ 33
2. ↑  Комбриг Мортазин һәм уның яуҙаштары, 2011, էջ 34
3. 1 2  Комбриг Мортазин һәм уның яуҙаштары, 2011, էջ 35

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сулейманова С. Г. Гафаров, Шамсутдин Шайхитдинович // Башкирская энциклопедия. - Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015-2017. -(չաշխատող հղում)
 ISBN 978-5-88185-306-8.
**Յան Պոնիչան** (Յան Ռոբ Պոնիչան, սլովակ.՝ Svetozár Hurban-Vajanský, հունիսի 15, 1902(1902-06-15), Očová, Zvolen District, Սլովակիա - փետրվարի 25, 1978(1978-02-25), Բրատիսլավա, Սլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն), սլովակ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, լրագրող։ Պրոլետարական առաջին բանաստեղծներից։

Կենսագրություն
--------------

Յան Պոնիչանը ծնվել է 1902 թվականին Օչովա գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Դպրոց հաճախել է Բանսկա-Բիստրիցայում (դասական գիմնազիա) և Լուչենեցում (քերականական ավարտական դպրոց)։ 1927 թվականին ավարտել է Պրահայի տեխնիկական համալսարանը։ 1924 թվականին միացել է կոմունիստական կուսակցությանը։ Որպես լրագրող աշխատել է Բրատիսլավայում։ Պոնիչանի բանաստեղծական դեբյուտը «Ես ապրում եմ, մտածում, զգում, տեսնում, ամեն ինչ սիրում, լոկ խավարն եմ ատում» (1923) ժողովածուն է։ Այս և հետագա «Դեմոնտաժ» (1929) ժողովածուի մեջ Պոնիչանը հանդես է գալիս որպես հեղափոխական մասսաների ներկայացուցիչ։ Սոցիալական, կոմունիստական աշխարհըմբռնումը, իրականության հեղափոխական վերակառուցման պաթոսը բնորոշ են բանաստեղծի հետագա ստեղծագործության համար, ինչպես օրինակ 1930-ական թվականներին գրված «Երեկոյան կրակներ» (1932), «Անգարա» (1934) ժողովածուները, որոնք գրել է Խորհրդային միություն կատարած ճամփորդությունների տպավորությունների հիման վրա, «Բևեռին» (1937), «Տարօրինակ Յանկոն» (1941) պոեմները նվիրված են Յանկո Կրալի հիշատակին, «Քաղաք» (1947), «Ժամանակի զարկերակով» (1949), «Լեռնային հեղեղը չի հանդարտվում» (1958) ժողովածուներում միախմբված են 1940-1950-ական թվականների բանաստեղծությունները։ Չեխոսլովակիայի կյանքի սոցիալական խնդիրները գրողի ուշադրության կենտրոնում են նաև արձակ գործերում՝ «Դազգահները վաստակեցին» (1935) վեպում, պատմվածքներում և դրամաներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3  Studenti pražských univerzit 1882–1945
3. 1 2 3 4 5  Evidence zájmových osob StB (EZO)
4. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
5. ↑  Czech National Authority Database
6. ↑  Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 11081968 · BNF: 12143933m · GND: 118886185 · ISNI: 0000 0001 1597 5511 · LCCN: n85830656 · NKC: jn19981002017 · NUKAT: n2003015418 · SUDOC: 170748952 · VIAF: 13105640 · WorldCat VIAF: 13105640 |

 |

 |
**Բյամիշ Յուսուպովիչ Նուրալի** (թուրքմ.՝ Bjashim Nurali), (հունվարի 4 (16), 1900 կամ 1900, Աշխաբադ, Անդրկասպյան մարզ, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 2, 1965(1965-01-02) կամ 1965, Թուրքմենական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), թուրքմեն խորհրդային նկարիչ։ Թուրքմենական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ 1947 թ.։

Սովորել է Մոսկվայի Վխուտեինում 1926-1930 թթ.։ Դասավանդել է Աշխաբադի թուրքմենական գեղարվեստական ուսումնարանում 1932-1948 թթ.։ Ստեղծել է դիմանկարներ, ժանրային նկարներ («Թուրքմենական հին կենցաղը», Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարան, Մոսկվա և «Թուրքմենական նոր կենցաղը» երկպատկերը, երկուսն էլ՝ 1927 թ. «Ընկերուհիներ» 1957 թ. Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա)։ Հայտնի էր նաև որպես ժողովրդական բանաստեղծ և երգիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Տրանսկասպյան մարզում Յուսուպովիչի ընտանիքում։ Մանկական տարիքում եղել է հովիվ։ Կաթ է տարել Աշխաբադ քաղաքի շուկա։ 1920 թվականին ծանոթացել է գեղանկարչությանը, հետաքրքրվել դրանով։ 1921 թվականին հաճախել հարվածային գործիքների դպրոց Արևելքում։ Նրա հետաքրքրություները գեղարվեստի նկատմամբ մարտահրավեր նետեց ավանդական, մուսուլմանական կյանքի ճանապարհին։ 1923 թվականին մասնակցել է ցուցադրությունների։ 1926-1930 թվականներին սովորել և արվեստը շարունակել է Մոսկվայի գեղանկարչության ֆակուլտետում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Union List of Artist Names
2. 1 2 3 4  Нурали Бяшим Юсупович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բյամիշ Նուրալի։ Կյանք՝ նվիրված արվեստին(չաշխատող հղում)
* Յուսուպովիչ Նուրալի (չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 96577852 · ULAN: 500121537 · WorldCat VIAF: 96577852 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 406)։*  |
Լուսնային սկավառակի վրա լուսնի պատկերումը
**Լուսնային ճագար**, աշխարհի տարբեր ժողովուրդների ֆոլկլորում նապաստակ կամ ճագար, որ բնակվում է Լուսնի վրա։ Այս պատկերացումը պարեյդոլիական տեսողական պատրանք է. Լուսնի վրայի մուգ հետքերը (որոնք իրականում լուսնային լճեր են) ընկալվում են որպես նապաստակ կամ ճագար։

Թերևս ամենահայտնի հիշատակությունը Լուսնային նապաստակի մասին հանդիսանում է «Չուի բանաստեղծություններ» ստեղծագործական հավաքածուն, որ գրվել է Չինաստանում` Հան դինաստիայի ժամանակաշրջանում. այնտեղ ասվում է, որ լուսնային պալատում ապրում է սպիտակ լուսնային ճագար (չինարեն՝ 月兔), ով, նստած լինելով գույհույի ծառի ստվերի տակ, մի ամբողջ տարի փնտրում է անմահության դեղահաբեր։ Հանի դինաստիայի ժամանակաշրջանի այլ պոետներ հաճախ լուսնային ճագարին անվանում էին «նեֆրիտային ճագար» (չինարեն՝ 金兔), և այս արտահայտությունները շատ հաճախ սկսեցին օգտագործվել Լուսինը մատնանշելու համար։

Լուսնային ճագարը պատրաստում է անմահության դեղահաբը։ Չինական գործվածք։ 18-րդ դար
Մի փոքր ավելի ուշ Չինաստանում հայտնվեց մի միֆ Չան Էի` Հոու Իի կնոջ մասին, ով գողացել էր անմահության դեղահաբը, թռել Լուսին և այնտեղ դոդոշի վերածվել։ Ավելի ուշ տարբերակներում Չան Էի դավաճանության և լուսնային ճագարի մասին պատմություններն աստիճանաբար միաձուլվեցին, և մարդիկ սկսեցին ասել, որ Չան Էն դարձել է Լուսնի աստվածուհին և ապրում է լուսնային պալատում լուսնային ճագարի հետ միասին։

Հնդկական ֆոլկլորում ասվում է, որ ճագարին Լուսնի վրա տեղափոխել է Ինդրա աստվածը. ճագարը, ընդունելով աստվածային հյուրին կարիքավորի կերպարով, նրա համար չգտավ ոչ մի կերակուր և տապակեց ինքն իրեն։ Այդ արարքից ոգեշնչված` Ինդրան խաչեց ճագարին և տեղափոխեց նրան Լուսին` այդպիսով նրան անմահ դարձնելով։

Մինչկոլոմբոսյան մեզոամերիկայում նույնպես տարածված էին լուսնային ճագարի մասին պատկերացումները։ Այսպես, հինգերորդ դարաշրջանի ացտեկական մի միֆ ճագարի հայտնությունը լուսնի վրա ներկայացնում է հետևյալ կերպ՝ Նանաուացին և Տեկեստեկալ աստվածները այրում են իրենց զոհաբերման խարույկի մեջ` դառնալով համապատասխանաբար Արև և Լուսին։ Լուսին-Տեկիստեկատլը գրեթե այնքան պայծառ էր, ինչքան Արև-Նանաուացինը, այդ իսկ պատճառով էլ աստվածներից մեկը վերցրեց ճագարին երկրի վրայից և շպրտեց նրան Տեկիստակետլի վրա, ինչը պակասեցրեց Լուսնի լույսը։

Առաջին չինական լուսնագնացը, ով հաջողակ կերպով իջավ Լուսնի վրա 2013 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, կոչվեց Յույտու` «նեֆրիտային ճագար»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Չինական լուսնագնացը Լուսնի մակերևույթի վրա

Գրականություն
-------------

* Յուան Կե «Հին Չինաստանի միֆեր», — Մոսկվա։ Արևելյան գրականության գլխավոր խմբագրություն, 1987.
* Moon Rabbit in China
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովհաննես Սարուխանյան (այլ կիրառումներ)

**Հովհաննես Հովհաննեսի Սարուխանյան** (1964, սեպտեմբերի 24, Երևան), մանկաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1998)։ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ (28.11.2008)։

Հովհաննես Վազգենի Սարուխանյանի որդին է։

Կենսագրություն
--------------

1987 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1989-1992 թվականներին աշխատել է ՌԴ ԲԳԱ Լազերային վիրաբուժության ԳՀ կենտրոնում, 1993-1998 թվականներին` ՌԴ ԲԳԱ Մանկաբուժության ԳՀԻ-ում, 2000 թվականից` ՌԴ ԲԳԱ Երեխաների առողջության գիտական կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող, 2000 թվականից, միաժամանակ՝ «Ինպրոմեդ» բժշկական ընկերության տնօրեն, 2004 թվականից՝ Մոսկվայի անհետաձգելի մանկական վիրաբուժության և վնասվածքաբանության ԳՀԻ փոխտնօրեն։

1988 թվականին աշխատել է «Էրեբունի» կլինիկական հիվանդանոցում ստեղծված երկրաշարժից տուժած երեխաների բժշկական օգնության կենտրոնում՝ երկարատև ճնշման համախտանիշով (կրաշ-համախտանիշ) և նրա բարդություններով հիվանդների բուժմամբ զբաղվող գիտական խմբում։

2004 թվականից Աղետների և պատերազմների ժամանակ երեխաների օգնության միջազգային բարեգործական հիմնադրամի փոխնախագահն է։

Գիտական աշխատանքներ
-------------------

Աշխատանքները վերաբերում են կրաշ-համախտանիշով հիվանդների թարախային վերքերի բուժման մեջ լազերային ճառագայթման և բազմաֆերմենտային վիրակապման նյութերի կիրառմանը, երեխաների մոտ հաստ աղիի շարժողության ֆունկցիոնալ խանգարումների բուժմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
2. ↑  Հովհաննես Հովհաննեսի Սարուխանյան, ՀՀ ԳԱԱ, Արտասահմանյան անդամներ
Նկար Յան Յասեն Ստրեյսի գրքից
Նկար Յան Յասեն Ստրեյսի գրքից
**Յան Յասեն Ստրեյս** (հոլ.՝ *Jan Jansen Struys*), (1630, Դուրխերդամ, Ամստերդամ, Հյուսիսային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ և Վորմեր - 1694[…], Ամստերդամ, Հոլանդիա, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն), հոլանդացի ճանապարհորդ-ուղեգրող, նավաստի։

Ծովային երկու ճանապարհորդության ժամանակ (1647-1956) եղել է Եվրոպայի (Իտալիա, Հունաստան) և Ասիայի (Թուրքիա, Ինդոնեզիա, Ճապոնիա) մի շարք երկրներում։ 1668 թվականին ծառայության է անցել Ռուսաստանում, մասնակցել Վոլգայի վրա սկսած նավաշինարարական աշխատանքներին (սկսվել է 1667 թվականին՝ Նոր Ջուղայի հայ առևտրական ընկերության հետ պայմանագրից հետո), Վոլգայով նավարկել է դեպի Կասպից ծով, ճանապարհին հանդիպել Աստրախանը պաշարած գյուղացիական շարժման առաջնորդ Ս. Ռազինին։ Դաղստանում Յան Յասեն Ստրեյսը ձերբակալվել է և վաճառվել ստրկության։ Դեգերումներով Յան Յասեն Ստրեյսը հասել է Երևան, ապա՝ Շամախի, որտեղ փրկագնվել և վարձվել է լեհական դեսպանորդին, նրա հետ ուղևորվել է Իրան։

1673 թվականին վերադարձել է Ամստերդամ, որտեղ 1676 թվականին հրատարակել է իր ուղևորությունների նոթերը։ Յան Յասեն Ստրեյսի երկը մեծ հաջողություն է ունեցել և թարգմանվել բազմաթիվ լեզուներով։ Այն արկածային, նկարագրության բնույթի գործ է, վերլուծություններ ու ընդհանրացումներ գրեթե չկան։ Այդուհանդերձ Յան Յասեն Ստրեյսը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում Ռուսաստանի և Անդրկովկասի քաղաքական, տնտեսական կյանքի, Ս. Ռազինի գլխավորած գյուղացիական շարժման վերաբերյալ։ Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության համար արժեքավոր են Արևելյան Հայաստանի բնակավայրերի և հայկական գաղթավայր Նոր Ջուղայի նկարագրությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Jan Jansz. Struys — 2009.
3. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2
5. 1 2 3 4
6. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 154)։*  |
Տարեց գամբիացի կնոջ դեմք
**Դեմք**  մարդու գլխի դիմային հատված, որի վերին հատվածն ավարտվում է գլխի մազերով, ստորին հատվածը՝ ստորին ծնոտով, կողային հատվածները՝ ստորին ծնոտի ծայրերով և ականջախեցիներով։

Դեմքի անատոմիական առանձնահատկություններ
---------------------------------------

Դեմքի վրա տեղակայված են առաջնային զգայական օրգանները՝ տեսողական (աչքեր), լսողական (ականջներ), հոտառական (քիթ), դեմքից է սկսվում նաև մարդու շնչառական համակարգը, շնչուղիները։ Բերանից էլ սկսվում է մարսողական ապարատը։

Գոյություն ունի դեմքը հատվածների բաժանելու մի քանի տարբերակ։ Շվեյցարա-գերմանացի Քրեագիտություն|քրեագետ Ռիչարդ Ռեյսը կարծում է, որ ամենահասարակ և հիմնական տարբերակը դեմքը ըստ բարձրության երեք հատվածների բաժանելն է․

* վերին (ունքերի հատվածից մինչև մազածածկույթի սահմանը)
* միջին (ունքերի հատվածից մինչև քթի ստորին հատվածը)
* ստորին (քթի ստորին հատվածից մինչև կզակ)։

Այսպիսի բաժանումն արդարացված է նաև գենետիկայի տեսանկյունից։ Այս բաժիններից յուրաքանչյուրն ունի իր սաղմնային առանձնահատկությունը։ Օնտոգենեզի ընթացքում այս բաժիններից յուրաքանչյուրը մարդու հասակին համապատասխան զարգանում է։ Շատ տեսանելի է լինում ստորին հատվածի վատ զարգացվածությունը երեխաների մոտ՝ 1 տարեկանում։

Դեմքի վրա են գտնվում ճակատը, ունքերը, քթարմատը, քիթը, աչքերը, այտերը, ականջները, այտոսկրերը, շրթունքները, բեղերը, բերանն ու կզակը։

Դեմքի արտահայտչականություն (դիմախաղ)
------------------------------------

Ուիլյամ Հոգարթ։ Նկարչի ծառաները
Դեմքը շատ կոնկրետ արտահայտում է մարդու զգացմունքային վիճակը, ինչպիսիք են ցավը, ուրախությունը, հիասթափությունը, հոգնածությունը, անհանգստությունը, չարությունը։

1978 թվականից գոյություն ունի «դիմախաղերի կոդավորման համակարգ» (FACS), որը ստեղծել է Պոլ Էքմանը, շեշտը դրվում է դիմախաղային մկանների վրա, թույլ է տալիս տեսագրել դեմքի արտահայտությունը։

Դեմքը հանդիսանում է մարդու մարմնի ամենաանհատական մասը, հենց նրանով է կատարվում անձի նույնականացումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Куприянов В. В. Стовичек Г. В.* Анатомическая характеристика лица человека // Лицо человека: анатомия, мимика. — М.: Медицина, 1988. — 272 с. — 26 000 экз. — ISBN 5-225-00112-2
2. ↑  *Рейсс Р. А.* Словесный портрет. — М. 1911. — 154 с.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Foundational Model of Anatomy · NCI Thesaurus  · Terminologia Anatomica 98 |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11935546c · GND: 4020687-7 · LCCN: sh85046785 · NDL: 00565021 · NKC: ph117247 |

 |
Կարտոֆիլը բուսական հումքի աղբյուր է։ Այն օգտագործվում է որպես սննդանյութ, իսկ նրա վերամշակումից ստացվում է սպիրտ
**Բուսական հումք**, մարդու տնտեսական գործունեության մեջ օգտագործվող բույսերի մասեր կամ բուսական նյութեր։ Բուսական ծագում ունեցող հումքն ստացվում է ինչպես արդի աճող, այնպես էլ բրածո (քարածուխ, նավթ, տորֆ, հանածո կաուչուկ և այլն) բույսերից։

Հումքային և պատվաստումային բույսեր
----------------------------------

Պիտանի բույսերը բաժանվում են երկու խմբի՝ հումքային և պատվաստումային։ Հումքային բույսերից ստացված հումքը կամ անմիջապես սպառվում է առանց վերամշակման կամ օգտագործվում արդյունաբերության տարբեր բնագավառներում (փայտամշակման, մանածագործության, սննդի, դեղագործության և այլն)՝ հետագա վերամշակման համար։ Հումքային բույսերի մի մասը գործածման ընթացքում ոչնչանում է (ներկատու, արմատային կաուչուկատու, եթերայուղատու և այլն), մյուսներից (յուղատու, դեղատու, մրգատու և այլն) պահանջվող հումքն ստանալու համար օգտագործում են բույսի մասեր (բույսը մնում է կենսունակ)։

Հումքային բույսերի մի այլ խմբից (օրինակ՝ բալասանատու, լատեքսային կաուչուկատու, խեժատու և այլն) անհրաժեշտ նյութեր ստանալու նպատակով առաջացնում են փոքրիկ վնասվածքներ (կտրվածքներ, խոցումներ և այլն), որոնք գրեթե չեն ազդում բույսի կենսունակության վրա։ Պատվաստումային բույսերն օգտագործվում են տարբեր նպատակներով (գեղազարդիչ, հողաբարելավման, ավազամրացմաև և այլն)։

Տեխնիկական և բնատնտեսական հումքեր
---------------------------------

Բուսական հումքեր, ըստ ճանաչում գտած դասակարգման, բաժանվում է երկու խմբի՝ տեխնիկական և բնատնտեսական։ Տեխնիկական բուսական հումքերը ստացվում է այն բույսերից, որոնք պահանջվող արդյունքն ստանալու համար ենթարկվում են արտադրական վերամշակման։ Դրաևցից են կաուչուկատու, խեժատու, եթերայուղատու, բալասանատու, ներկատու, թելատու, փայտանյութատու և այլ բույսեր։

Բնատնտեսական բուսական հումքերը օգտագործվում է առանց հետագա արդտադրական վերամըշակման, կամ պահանջվում է ամենապարզ վերամշակում (չորացում, կալսում, եփում և այլն)։ Այս խմբին են պատկանում սննդային (հացահատիկային, բանջարաբոստանային, պտղատու, հատապտղատու, շաքարատու, բուրավետ և այլն), կերային (արոտային, խոտհարքային, խտակերային, սիլոսային և այլն), մեղրատու, դեղատու (ալկալոիդներ, սապոնիններ, վիտամիններ, եթերայուղեր, աղաղանյութեր, բազմաշաքարներ, սրտային գլիկոզիդներ, խեժեր, ճարպեր և ճարպանման նյութեր, բջջանյութ և բժշկական վիրակապական նյութեր պարունակող և այլն) և թունավոր (հակասնկիկային, միջատասպան, առնետասպան և այլն) բուսական հումքեր պարունակող բույսերը։

Այս դասակարգումը պայմանական է, քանի որ դժվար է սահմանազատել տեխնիկական և բնատնտեսական բույսերը (օրինակ՝ կարտոֆիլն օգտագործվում է որպես սննդանյութ, սակայն նրա վերամշակումից ստացվում է սպիրտ)։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Գեյսեյի աստղադիտարան** (ճապ.՝ 芸西天文学習館, աստղադիտարանի կոդը` — «372»), աստղադիտարան Ճապոնիայի Կոտի պրեֆեկտուրայի Գեյսեյ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1973 թվականին։ Աստղադիտարանը ղեկավարում է Ցուտոմու Սեկին, ով ճանաչված է որպես աստերոիդների և գիսաստղերի հայտնաբերող։ Նրա կողմից այս աստղադիտարանում հայտնաբերվել է C/1965 S1 (Իկեյա—Սեկի) գիսաստղը և 224 աստերոիդ 1981-ից 2008 թվականները։

Աստղադիտարանի գործիքներ
-----------------------

* 0.6-մ ռեֆլեկտոր

Հիմնական նվաճումները
--------------------

* Հայտնաբերվել են 224 աստերոիդ 1981-ից 2008 թվականները
* 12228 աստղաչափական դիտարկումներ հրապարակվել են 1973-ից 2011 թվականները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Minor Planet Discoverers(Seki)
2. ↑  Minor Planet Discovery Sites (Geisei)
3. ↑  Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների բազայում աստղադիտարանի կատարած բոլոր դիտարկումները

Արտաքին հղումներ
----------------

**Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները**

* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները

**NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը**

* Որոնում «Geisei» բառով
**Գերոնտոֆոբիա** (հին հունարեն՝ γέρων՝ ծեր, φόβος՝ վախ), երբեմն՝ գերացկոֆոբիա, խտրականության ձև, որ արտահայտվում է տարեցների հանդեպ ցուցաբերվող թշնամությամբ։ Բժշկության մեջ հետևյալ տերմինը հոգեկան հիվանդությունների տարատեսակների կարող է վերաբերել, որ արտահայտվում են մեծահասակների կամ սեփական ծերացման հանդեպ վախով կամ ատելությամբ։ Գերոնտոֆոբիան հանդիսանում է անհանգիստ հոգական խանգարում, որ բնութագրվում է որպես տարեցների կամ սեփական ծերության հանդեպ ոչ նորմալ, իռացիոնալ և ինտենսիվ վախ։

Հիվանդության առաջացման պատճառներ
--------------------------------

* Տգեղ երևալու դժկամություն
* Բեռ դառնալու վախ
* Միայնակ և անպետք մնալու վախ
* Սոցիալական կարգավիճակի փոխվելու վախ

Այս ամենը կարող է ձևավորվել և մանկության շրջանում։ Օրինակ, կարող է առաջանալ այն դեպքում, երբ տեսնեք, թե ինչքան անօգնական է տարեց մարդը կամ եթե լսեք, թե ինչքան միայնակ է ինչ-որ ծերունի։ Ծերության ընկալման վրա կարող են ազդել հասարակական խոսակցությունները, սեփական փորձը, հեռուստատեսային հաղորդումների և ֆիլմերի դիտումը։

Խանգարման ախտանիշների դրսևորումը
--------------------------------

Շատ մարդիկ մտածում են, թե ինչ է սպասվում իրենց ծերության ժամանակ։ Կյանքի այդ շրջանի հանդեպ վերաբերմունքը բոլորի մոտ տարբեր է, սակայն երբեմն մարդը կարող է նույնիսկ ինքն իրեն չխոստովանել, որ վախենում է ծերությունից։ Մարդիկ փորձում են ձգձգել ծերությունը՝ երբեմն նույնիսկ պլաստիկ վիրահատությունների միջոցով արհեստականորեն երիտասարդացնելով մաշկը։

Գերոնտոֆոբիայի ախտանիշները.

* Արյան ճնշման իջեցում
* Շնչառության դժվարացում
* Ընդհանուր անհանգստություն
* Հստակ մտածելու կամ խոսելու անկարողություն

Տես նաև
-------

* Խտրականություն
* Ֆոբիաների ցանկ
* Ֆոբիա

Արտաքին հղումներ
----------------

* Gerontophobia (Fear of the Elderly): Signs, Symptoms, & Treatment - MedFriendly.com
**Ուղիղ ժողովրդավարություն**, ժողովրդի իշխանության ուղղակի իրա­կանացման միջոցների և ձևերի ամբող­ջություն։ Անվանվում է նաև ուղղակիի ժողովրղավարություն։ Անմիջական ժողովրդավարությունը ժողովրդավարության իրականացման հիմնական ձևերից ներկայացուցչական ժողովրդա­վարության հետ մեկտեղ։ Սահմանադ­րական իրավունքում ընդունված է առանձնացնել անմիջական ժողովրդավարության հրամայական և խորհրդատվական ձևերը։ Հրամայա­կանի դեպքում ժողովուրդը ինքն է ընդունամ վերջնական որոշումը, որի իրականացամը պարտադիր է պետական բոլոր մարմինների համար։ Հրամայական ձևերն են՝ հանրաքվեն, ընտրությունները (նախագահի, պատգամավորների և այլն)։ Խորհրդատվական ձևերն են՝ հար­ցումները (հանրաքվեները), ժողովրդական քննարկումները, քաղաքացիական ժողովրղական նախաձեռնությունները և այլն, ինչը հնարավորություն է տալիս ժողովրդի կամքին համահունչ որոշումներ ընդունել։

Կիրառված միայն տնտեսական ոլորտին՝ ուղիղ ժողովրդավարությունը հաճախ կոչվում է ինքնակառավարում։

Ի սկզբանե, ժողովրդավարություն ասելով հասկացել են հենց ուղիղ ժողովրդավարությունը (Հին Հունաստանի ժամանակաշրջանից մինչև 13-րդ դար), սակայն ներկայացուցչական ժողովրդավարությունն աստիճանաբար անվանվեց ժողովրդավարություն, և այսօր մենք ավելացնում ենք «ուղիղ» բառը ժողովրդավարությունը նկարագրելու համար։

Մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարի աթենյան ժողովրդավարությունը սովորաբար պատմաբանների կողմից համարվում է ուղիղ ժողովրդավարության առաջին օրինակը, չնայած որ կանայք, օտարազգիները ու ստրուկները բացառվում էին։ Հիմնական մարմինները 500 տղամարդ քաղաքացուց բաղկացած ժողովներն էին։

Մեր օրերում բազմաթիվ երկրներում գոյություն ունեն ուղիղ կամ կիսաուղիղ ժողովրդավարության մեխանիզմներ. Շվեյցարիա, ԱՄՆ, Իսլանդիա, Իտալիա։ Ուղիղ ժողովրդավարության համակարգի ստեղծման շրջանակներում գոյություն ունեն միջազգային նախագծեր։

Աղբյուրներ
----------

* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
* Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
* А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва
**Երեքին պետք է վերացնել**, ֆրանսիացի ռեժիսոր Ժաք Դարեի կողմից նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։ Ժան Պատրիկ Մանշետի «Արևմտյան ափի նորեկը» վեպի էկրանավորումն է։ Ֆիլմը նկարահանվել է 1980 թվականին։ Գլխավոր դերակատարն է Ալեն Դելոնը։

Սյուժե
------

Պրոֆեսիոնալ խաղաքարտ խաղացող Միշել Ժերֆոն (Ալեն Դելոն) ճանապարհին գտնում է մի վիրավորի։ Մտածելով, որ վերջինս ճանապարհային վթարի է ենթարկվել, տեղափոխում է հիվանդանոց։ Հիվանդանոցում վիրավորը մահանում է. նա երկու փամփուշտով վիրավորվել էր փորից։ Իրականում այդ մարդը և նրա երկու գործընկերները զոհ էին դարձել զենքի անօրինական վաճառքով զբաղվողների հետ վեճի ժամանակ։ Ժերֆոն ինքն է թիրախ դառնում, քանզի զենքի վաճառքով զբաղվողների առաջնորդը՝ Էմերիշը, մտածում էր, թե մահանալուց առաջ որևէ լուր է հայտնել նրան։ Սկզբից երկու անհայտ մարդիկ փորձում են ջրախեղդ անել Ժերֆոնին, երբ վերջինս լողում էր ծովում։ Հետո դրան հետևեց կեղծ հեռախոսազանգ բարում։ Այդ ամենը լուրջ մտահոգություն է առաջացնում Միշելի մոտ։ Նա օգնության նպատակով դիմում է իր ծանոթին՝ ոստիկանության ավագ տեսուչին, որին արագորեն հեռացնում են ասպարեզից՝ սպանելով նրան։ Ժերֆոնը սկսում է հետևել մարդասպաններին և վերացնում է նրանցից մեկին բենզալցակայանում։ Իսկ ինքը՝ թեթև այրվածքներով, թաքնվում է ընկերուհու բնակարանում։ Բայց հետո, նույնիսկ Էմերիշի մահվանից հետո, նրան շարունակում են հետևել։ Միշել Ժերֆոն Փարիզի բազմամարդ փողոցներից մեկում սպանվում է...

Դերերում
--------

| Դերասան | Դերը |
| --- | --- |
| Ալեն Դելոն | *Միշել Ժերֆո* |
| Դալիդա դի Լաձարո | *Բեա* |
| Պիեր Դուկս | *Էմերիշ* |
| Միշել Օկլեր | *Լեպրինց* |
| Ժան Պիեր Դարա | *Շոկար* |
| Պասկալ Ռոբեր | *Մադամ Բորել* |
| Լին Շարդոն | - |
| Սիմոնա Ռենան | Միսիս Գերֆո |
| Բերնան Լե Կոկ | *Գասովից* |
| Ֆրանսուա Պերո | *Ժերմե* |
| Պիտեր Բոնկե | *Բաստիեն* |
| Դանիել Բրետոն | *Կառլո* |
| Պիեր Բելո | *Բորել* |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. 1 2 3 4 5

Արտաքին հղումներ
----------------

* Երեքին պետք է վերացնել (ֆր.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Կառավարող հաշվողական մեքենա**, կառավարող համակարգում որպես կենտրոնական հանգույց օգտագործվող հաշվողական մեքենա, որ նախատեսված է
կառավարման պրոցեսում ինֆորմացիայի ավտոմատ ընդունման, մշակման և կատարող օրգաններին կամ մարդ-օպերատորին հաղորդելու համար։ Կառավարող հաշվողական մեքենայի օգտագործման նպատակը կառավարվող համակարգի օպտիմալ աշխատանքն ապահովելն է։ Կառավարող հաշվողական մեքենաները դասակարգվում են. ըստ նշանակության՝ արդ. օգտագործման, ինքնաթիռային, նավային և այլն, ըստ տեխնիկական «Արաքս» կառավարող հաշվողական մեքենան իրացման՝ թվային, անալոգային, հիբրիդային, ըստ կիրառման հնարավորությունների՝ ընդհանուր (օբյեկտների մի քանի դասերի համար) և հատուկ (միայն մի դասի համար), ըստ կատարման ֆունկցիայի՝ կենտրոնացված հսկման, «խորհրդատու» օպտիմալացնող, ուղղակի կառավարման։ Արդյունաբերության մեջ կառավարող հաշվողական մեքենաների կիրառությունը սկսվել է 1950-ական թթ. և անցել զարգացման մի քանի փուլ։ Առաջին փուլում ստեղծվել են կենտրոնացված հսկման մեքենաներ, որոնք նախատեսված էին տեխնոլոգիական պրոցեսների պարամետրերի ավտոմատ հսկման համար։ Այս մեքենաների հաշվողական մասը թույլ էր զարգացած և ուներ հատուկ նշանակություն։ Կենտրոնացված հսկման կառավարող հաշվողական մեքենան հեշտացնում էր մարդու աշխատանքը և արդյունաբերության որոշ ճյուղերում տալիս էր տնտեսական զգալի օգուտ։ Երկրորդ փուլում ստեղծվել են «խորհրդատու» և օպտիմալացնող մեքենաներ։ Դրանք, հսկելուց բացի, լուծում էին տեխնոլոգիական պրոցեսների օպտիմալացման խնդիրներ, որոնք մինչև այդ լուծում էր մարդը՝ ինդուկտիվ կերպով և անբավարար ճշգրտությամբ։ «Խորհրդատու» մեքենաները տեխնոլոգիական պրոցեսը ղեկավարող օրգանների հետ անմիջական կապ չունեին։ Այդ ֆունկցիան, ըստ մեքենայի ցուցումների, կատարում էր մարդը։ Օպտիմալացնող մեքենաներն արդեն ունեին կառավարող ավտոմատներ, որոնք մեքենայի ցուցումներն իրագործում էին անմիջականորեն՝ առանց մարդու մասնակցության։ Այս դասի մեքենաները լայն կիրառություն չգտան նեղ մասնագիտացված լինելու և սերիական թողարկման անշահավետության պատճառով։ Երրորդ փուլում ստեղծվել են ուղղակի կառավարման մեքենաները, որոնք ունեն զարգացած մաթեմատիկական ապարատ, հիշողության սարք, կապի միջոցներ, մեծ արագագործություն, մեծ հուսալիություն և այլն, որոնց շնորհիվ էլ լայն կիրառություն գտան արդյունաբերության և տեխնիկայի բազմազան բնագավառներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 270)։*  |
**Գերոնտոկրատիա** (հին հուն. - γέρων (geron) - սեռական հոլով γέροντος - ծերունի և κράτος (kratos) - իշխանություն, պետություն, ուժ), կառավարման ձև, որի ժամանակ իշխանությունը պատկանում է ավագներին։ Տերմինն առաջին անգամ շրջանառության մեջ է դրվել XX դարի սկզբում ազգագրագետ Ու. Ռիվերսի կողմից։ Ըստ նրա տեսության՝ գերոնտոկրատիան հատուկ էր Ավստրալիայի աբորիգեններին և Օվկիանիայի և Կովկասի որոշ ժողովուրդներին։ Սակայն, ըստ ժամանակակից պատկերացումների, ավագների հատուկ դիրքը նախնադարյան հասարակությունում ցեղերի բարձրագույն իշխանության կազմակերպման տարրերից մեկն է հանդիսանում։

Ներկայումս տերմինը լայնորեն կիրառվում է հրապարակախոսության մեջ. «գերոնտոկրատիա»-ի տակ հաճախ հասկանում են այնպիսի կառավարում, որի ժամանակ ծաղկում են քարացվածությունը, պահպանողականությունը, կադրերի անշարժությունը, որոնք պատճառ են դառնում հետամնացության և անկման։ Օրինակ, հաճախ այդպես են անվանում ԽՍՀՄ-ի ուշ շրջանի լճացումը, երբ հսկայական երկրի փաստացի ղեկավարումն իրականացնող ԽՄԿԿ ԿԿ Կենտկոմի անդամների՝ ներառյալ Գլխավոր քարտուղարների տարիքը գերազանցում էր յոթանասունը (հաճախ կատակով СССР հապավումը բացում էին որպես «Страна Самых Старых Руководителей»)։

Օրինակ, անտիկ ժամանակաշրջանի Սպարտայում գոյություն ուներ գերոնտոկրատների խմբավորում, որը կոչվում էր Գերուսիա։ Վատիկանը նույնպես կարելի է համարել գերոնտոկրատիա։

Պատմականորեն հասարակության նման կառավարման ձևը հենվում էր այն թեզի վրա, որ որքան երկար է ապրում մարդը, այնքան ավելի մեծ կենսափորձ նա ունի։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Геронтократия возвращается?
* Сравнительная политология: Геронтократия павианов-анубисов и брежневского Политбюро ЦК КПСС
* Геронтократия. Как убрать стариков из власти?
* 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Պետության և պետական կառավարման ձևեր |
| --- |
|  |
| Ավազակապետություն • Ավտոկրատիա • Արիստոկրատիա • Բացարձակ միապետություն • Բռնապետություն • Գերոնտոկրատիա • Դաշնություն • Դիարխիա • Եռապետություն • Թեոկրատիա • Ժողովրդավարություն • Իսլամիստական պետություն • Խորհրդարանական ժողովրդավարություն • Կեսարոպապիզմ • Կոնդոմնիում • Կրիտարխիա • Համադաշնություն • Հանրապետություն • Մերիտոկրատիա • Միակուսակցական պետություն • Միապետություն • Նետոկրատիա •Պարտիտոկրատիա • Պլուտոկրատիա • Պոնտիֆիկատ • Պսևդոկրատիա • Սահմանադրական միապետություն • Տեխնոկրատիա • Ունիտար պետություն • Քառապետություն • Օլիգարխիա • Օխլոկրատիա |

 |
**Զուչի Կազմող** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), 16-րդ դարի հայազգի քանդակագործ վարպետ։

Պահպանվել են նրա ստորագրությունը կրող մեկ և անստորագիր վեց օրորոցաձև տապանաքարեր Հայաստանի Հանրապետության Հրազդանի շրջանի Քաղսի և Լեռնանիստ գյուղերի գերեզմանատներում։

Դրանց զգալի մասը քանդակային մակերեսները զբաղեցրած են հարսնառ ներկայացնող պատկերներով։

Զուչի Կազմողի անունը կրող տապանաքարերի հարավային երեսին քանդակված հարսանեկան տեսարանում շարքով ներկայացված են մատռվակը՝ սափորը ձեռքին, հարսն ու փեսան, կերուխումի սեղան, նվագածուներ․ հյուսիսային երեսին պատկերված է թամբած ձի, որի սանձից բռնել է մի պատանի, իսկ ձիու ոտքերի տակ՝ եղջերու և այլն։ Վարպետն իր գործերում վերակենդանացրել է 14-րդ դարից հետո մոռացված կենաց ծառի, պարանահյուս զարդի մոտիվները[1]։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ խմբ․ հանձնաժողով՝ Կ․ Ս․ Խուդավերդյան (գլխ․ խմբ) և ուրիշ, Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հ. 2 (ՀՀ գլխ․ խմբ․), Երևան, «Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1995, էջ 211 — 768 էջ. — 10000 հատ, ISBN 5-89700-003-5։

Գարականություն
--------------

* Բարխուդարյան Սեդրակ, «Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քանդակագործ վարպետներ», Երևան, 1963
**Զույգի առաջացում** ֆիզիկայում, մասնիկի և հակամասնիկի միաժամանակյա առաջացման պրոցեսը։ Նեղ իմաստով՝ էլեկտրոնի և պոզիտրոնի առաջացումը, երբ ֆոտոնը ընդհարվում է լիցքավորված մասնիկի, օրինակ, ատոմի միջուկի հետ։ Այդ դեպքում ֆոտոնի էներգիան առնվազն պետք է հավասար լինի էլեկտրոնի և պոզիտրոնի հանգստի զանգվածների գումարին (2mec2= 1,02 ՄէՎ, me-ն էլեկտրոնի զանգվածն է, c-ն՝ լույսի արագությունը)։ Զույգի առաջացման համար անհրաժեշտ նվազագույն էներգիան կոչվում է *շեմային էներգիա*։ Զույգի առաջացում հնարավոր է միայն լիցքավորված որևէ մասնիկի ուժային դաշտում, այլապես չի իրագործվի էներգիայի և շարժման քանակի պահպանման օրենքը։

Էլեկտրոն-պոզիտրոնային զույգերը սովորաբար առաջանում են ատոմի միջուկի կամ էլեկտրոնի կուլոնյան դաշտում, ընդ որում, այդ պրոցեսի հավանականությունը համեմատական է միջուկի լիցքի քառակուսուն և արագ աճում է ֆոտոնի էներգիայի աճին զուգընթաց։ Էլեկտրոն-պոզիտրոնային զույգեր առաջանում են ոչ միայն ֆոտոնի և լիցքավորված մասնիկի ընդհարումից, այլև ցանկացած երկու լիցքավորված մասնիկների (օրինակ, էլեկտրոնների) փոխազդեցության ժամանակ, եթե դրանք ունեն բավարար էներգիա։ Տարրական մասնիկների ընդհարման դեպքում որոշակի պայմաններում կարող են առաջանալ նաև ուրիշ զույգեր։ Օրինակ, էլեկտրոնի և պոզիտրոնի ընդհարման ժամանակ կարող են ծնվել μ-մեզոնների կամ π-մեզոնների զույգեր։ Զույգեր առաջանում են նաև ծանր մասնիկների տրոհումից։ Օրինակ, ρ-մեզոնը կարող է տրոհվել π-մեզոնների զույգի, φ-մեզոնը՝ К-մեզոնների զույգի։ Զույգի առաջացման երևույթով է պայմանավորված մեծ էներգիայի ֆոտոնների կլանումը նյութում, ինչպես նաև էլեկտրոն-ֆոտոնային հեղեղների գոյացումը տիեզերական ճառագայթներում։

Զույգի առաջացման և դրա հակառակ պրոցեսի՝ անիհիլացման հայտնագործումը ոչ միայն ֆիզիկական, այլև փիլիսոփայական կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ հերքում է հավերժական և անփոփոխ նախատարրերի գոյությունը, ցույց է տալիս, որ որոշակի պայմաններում մատերիայի «տարրական» ձևերը կարող են փոխարկվել այլ ձևերի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 715)։*  |
**Պերույի ազգային քայլերգ** (իսպ.՝ Marcha Nacional del Perú), Պերույի ազգային հիմն է։ Այն գրվել է 1821 թվականին՝ Լատինական Ամերիկայի երկրների անկախության պատերազմի ղեկավարներ, Արգենտինայի ազգային հերոս Խոսե Սան Մարտինի կողմից հայտարարված ազգային օրհներգի ստեղծման մրցույթի ժամանակ։ Օրհներգը պաշտոնապես հաստատվել է 1822 թվականի ապրիլի 15-ին։ 1869 թվականին օրհներգի տեքստում կատարվել են որոշակի փոփոխություններ, 1913 թվականին օրհներգի կարգավիճակը պաշտոնապես օրինականացվել է։

Օրհներգի բառերը բնօրինակ լեզվով
-------------------------------

Կրկներգ

 Somos libres  

 seámoslo siempre, seámoslo siempre  

 y antes niegue sus luces  

 sus luces, sus luces el Sol.  

 Que faltemos al voto solemne  

 que la patria al Eterno elevó.  

 Que faltemos al voto solemne  

 que la patria al Eterno elevó.  

 Que faltemos al voto solemne  

 que la patria al Eterno elevó.  

  

I  

 Largo tiempo el peruano oprimido  

 la ominosa cadena arrastró;  

 condenado a una cruel servidumbre  

 largo tiempo, largo tiempo  

 largo tiempo en silencio gimió.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Перу»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гимн на сайте nationalanthems.info

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Դարիուշ Յան Կուբիցկի** (լեհ.՝ Dariusz Jan Kubicki, հունիսի 6, 1963(1963-06-06), Kożuchów, Gmina Kożuchów, Nowa Sól County, Zielona Góra Voivodeship, Լեհաստան), լեհ ֆուտբոլիստ, ֆուտբոլային մարզիչ։ Հանդես է եկել Լեհաստանի ազգային հավաքականի կազմում։

Կարիերա
-------

### Ակումբային

Դարիուշ Կուբիցկին իր կարիերան սկսել է որպես պաշտպան Լեհաստանում, որտեղ հանդես է եկել «Ստալ» (Մելեց) և «Լեգիա» ակումբներում։ 1991 թվականին տեղափոխվել է անգլիական «Աստոն Վիլլա» ակումբ, որը հանդես էր գալիս անգլիական Պրեմիեր լիգայում։ Հետագայում հանդես է եկել «Սանդերլենդ», «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս», «Տրանմիր Ռովերս», «Կարլայլ Յունայթեդ» և «Դարլիգտոն» ակումբներում։

### Կարիերան հավաքականում

Ազգային հավաքականի կազմում Դարիուշ Կուբիցկին անցկացրել է 46 խաղ և խփել 1 գնդակ, մասնակցել է 1986 թվականի աշխարհի առաջնությանը։

### Մարզչական

Որպես մարզիչ աշխատել է «Լեգիա», «Լեխիա» և «Զնիչ» ակումբներում։ 2012 թվականին ընդգրկվել է «Սիբիր» ակումբի մարզչական շտաբում։ Ալեքսեյ Միլլերի՝ պաշտոնից հեռաալուց հետո եղել է գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար։ Նրա գլխավորությամբ թիմն անցկացրել է ՖԱԼ 5 հանդիպում՝ չկչելով ոչ մի պարտություն։ 2013 թվականի հունվարին դարձել է «Պոդբեսկիձե» ակումբի գլխավոր մարզիչ, որը հանդես էր գալիս Էքստրակլասում։ Կուբիցկու գլխավորությամբ թիմը, որ մինչ այդ ամբողջ առաջին տուրում հավաքել էր ընդամենը 6 միավոր, անցել է նախամրցաշրջանային նախապատրաստությունն ու Լեհաստանի առաջնության վերսկսումից հետո հաջորդ 4 խաղերում հավաքել է 5 միավոր՝ զիջելով միայն առաջնության առաջատար «Լեգիային» և բարձրացել մրցաշարային աղյուսակի վերջին հորիզոնականից։ 2013 թվականի մարտի 21-ին Կուբիցկին դարձել է «Սիբիր» ակումբի գլխաոր մարզիչ՝ կնքելով 2,5 տարվա պայմանագիր։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ակումբի տնօրենների խորհրդի որոշմամբ «Սիբիր» ակումբը երկկողմանի համաձայնությմբ խզել է Դարիուշ Կուբիցկու հետ պայմանագիրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  90minut.pl (польск.) — 2003.
3. ↑  Վիճակագրություն *FIFA*-ի կայքում(անգլ.)
4. ↑  Дариуш Кубицки возглавит «Сибирь»
5. ↑  Расторгнут контракт с Дариушем Кубицки

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
* Դարիուշ Կուբիցկու էջը 90minut.pl կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 90minut · eu-football.info (խաղացող) · National Football Teams.com · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) · ՖԻՖԱ |

 |
Հին քաղաքի ավերակներ
**Պերպերիկոն** (բուլղար․՝ Перперикон), հին թրակիական քաղաք։ Գտնվում է Ռոդոպների արևելյան մասում՝ Կիրջալի քաղաքից 15կմ հյուսիս-արևելք։ Տեղակայված է 470մ բարձրություն ունեցող ժեռուտ բլրի վրա։ Այն հսկայական սրբավայր է, որը հին ժամանակներում նվիրված է եղել Դիոնիսոսին։ Համարվում է, որ Պերպերիկոնում է գտնվում Օրփեոսի գերեզմանը։ Սրբավայրը վերագրվում է նեոլիթի շրջանին։ Միջին դարերում եղել է Բյուզանդական կայսրության, Բուլղարիայի առաջին և երկրորդ թագավորությունների քաղաքային կարևոր կենտրոն։

Պատմություն
-----------

Բուլղարացի հնագետ Նիկոլայ Օվչարովը Պերպերիկոնում պեղումներ է սկսել 2000 թվականին՝ հայտնաբերելով ճարտարապետական հին համալիրի մնացորդները։ Մարդու գործունեությունը այդ տեղանքում թվագրվում է Ք. ա. 5000 թվականին։ Բլրի վրա քաղաքակրթության առաջին հետքերը թվագրվում են բրոնզե դարին. այդ են վկայում պեղումների ընթացքում հայտնաբերված իրերը, այդ թվում՝ 2մ տրամագծով կլորավուն զոհասեղանը։

Հնագետները բլրի տարածքում հայտնաբերել են հսկայական չափերի բազմահարկ պալատ և բլրի շուրջ կառուցված ամրոց, որի պատերի հաստությունը 2.8մ է։ Համալիրը ավերվել և բազմիցս վերաշինվել է երկարատև պատմության ընթացքում։

Անվան ծագում
------------

*Պերպերիկոն* անունը (սկզբնական տարբերակը՝ Hyperperakion) առաջացել է միջնադարում։ Կա անվան ծագման երկու վարկած, որոնք կապվում են ոսկու և տարածքից ոսկի արդյունահանելու հետ։

Եկեղեցի
-------

Բուլղարացի հնագետները 2005 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հայտնաբերել են եկեղեցու ավերակներ։ Սա այս կարգի առաջին գտածոն էր Բուլղարիայում։ Եկեղեցին հավանաբար կառուցված է եղել 4-րդ դարի վերջին կամ 5-րդ դարի սկզբին՝ բյուզանդական տիրապետության շրջանում։ Այն 16.5մ երկարությամբ բազիլիկ է, ինչը բնորոշ է եղել քրիստոնեական վաղ շրջանում։ Եկեղեցին առատորեն զարդարված է քարե փորագրված նախշերով։ Քարերի վրա պարզորոշ նկատվում է լայն բացած թևերով արծիվը, որը կրում է հունարեն հինգ արձանագրություն. դրանք հնագետների ենթադրությամբ պաշտամունքային գրվածքներ են։

Վարկածներից մեկի համաձայն՝ եկեղեցին կանգուն է եղել մինչև 14-րդ դարը և հողին է հավասարվել օսմանյան զավթիչների կողմից։

Պատկերասրահ
-----------

* Իշխանների գերեզմաններ
* Հնագույն շինություններ
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Medieval Archaeological Complex Perperikon – town of Kardzhali". Retrieved 12 October 2012.
2. ↑  Перперикон (рус.). Сайт: «Путешествия и туризм» (travel.rin.ru). Проверено 27 июля 2011. Архивировано из первоисточника 15 августа 2012.
3. ↑  Bulgarian Archaeologist Shows Off Perperikon Finds October 18, 2010
4. ↑  Ivan J Jordanov, Corpus of Byzantine seals from Bulgaria, vol. 2 ISBN 954915873X, 2003

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պերպերիկոն։ Պաշտոնական կայք
* Բուլղարական թերթերը Պերպերիոնի պեղումների մասին
**Pizza Hut** (հայերեն՝ պիցցա հաթ), ռեստորանային ցանց, որն ունի ավելի քան 15 հազար կետ՝ 90-ից ավելի պետություններում։ Pizza Hut-ը մտնում է Yum! Brands կազմակերպության մեջ։

Հիմնվել է 1958 թվականին Դեն և Ֆրենկ եղբայրներով, Կանզաս նահանգի, Ուիչիտո քաղաքում։ Մասնագիտացվել է ամերիկյան պիցցայի պատրաստման տարբերակով, ինչպես նաև խավարտների՝ պաստա, հավի թևիկներ, հացիկ և սխտորով հաց։ Ներկայանում է որպես աշխարհի ամենամեծ պիցցերիան։

«Պիցցա հաթ» ռեստորանը բաժանվում է երկու տիպի՝ «Պիցցա հաթ» ընտանեկան ճաշի և արագ սննդի «Պիցցա հաթ էքսպրես»։ Ընտանեկան պիցերիաները տարբերվում են արագ սննդից (ֆասթֆուդից) ավելի բազմատեսակ ուտեստներով, ավելի շատ ռեստորաններով և անձնակազմի ավելի մեծ քանակով։

Պատմություն
-----------

Առաջին Pizza Hut ռեստորանը բացվել է 1958 թվականին, ԱՄՆ-ի Կանզաս նահանգում։ Նրա բացման կապիտալը դարձավ 600 ԱՄՆ դոլար։ Առաջին ռեստորանը ԱՄՆ-ից դուրս բացվել է 10 տարի անց՝ 1968 թվականին Կանադայում։ Ռեստորանային ցանցի բնորոշիչ հատկանիշներից մեկը եղել է պիցցայի առաքումը, այդ փաստը նպաստեց ընկերության հանրահայտության աճին։ Այսօր Pizza Hut ռեստորանային ցանցը ներկա է ավելի քան 101 պետությունում, ինչպես նաև Հայաստանում։ Հայաստանում առաջին անգամ բացվեց 2011 թվականին։

Pizza Hut գովազդային հոլովակում նկարահանվել է Միխայիլ Գորբաչովը։

* Pizza Hut ԻսլամաբադումPizza Hut Իսլամաբադում
* Pizza Hut Սաուդյան ԱրաբիայումPizza Hut Սաուդյան Արաբիայում
* Pizza Hut ՍանտյագոյումPizza Hut Սանտյագոյում
* Pizza Hut ՖիլիպիններումPizza Hut Ֆիլիպիններում
* Pizza Hut ԻնդոնեզիայումPizza Hut Ինդոնեզիայում
* Pizza hut ՄոսկվայումPizza hut Մոսկվայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pizza Hut

Արտաքին հղումներ
----------------

* Pizza Hut պաշտոնական կայք
* Պիցցա Հատը 374.am-ում
**Piper**, Pixar ընկերության նկարահանած կարճամետրաժ անիմացիոն մուլտֆիլմ։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ալան Բարիլարոն է, նկարահանվել է 2016 թվականին։

Ֆիլմը մորակտցարների ներկայացուցչի մասին է, ով սովորում է հաղթահարել հիդրոֆոբիան։ Ֆիլմի ոգեշնչումը եղել է Pixar-ի գրասենյակից ոչ հեռու, Կալիֆորնիայի Մյուիր Բիչ լողափում, որտեղ նկարիչ-մուլտիպլիկատոր Ալան Բարիլարոն նկատում է, թե ինչպես են հազարավոր թռչուններ ջրից փրկվելու համար փախչում լողափ, իսկ ալիքը գնալուց հետո կրկին վերադառնում սննդի հետևից։

Սյուժե
------

Երբ ալիքը նահանջում է, մորակտցարների երամը սնունդ է հայթայթում լողափի ավազների մեջ, իսկ երբ ալիքը գալիս է, նրանք փախչում են։ Երամի մի փոքրիկ ներկայացուցիչ այնքան է ոգեշնչվում իր մայրիկով, որ որոշում է միանալ նրանց, սակայն նրան չի հաջողվում ժամանակին փախչել և ալիքից ամբողջությամբ թրջվում է։ Այդ պատահարից հետո նա սկսում է վախենալ ջրից և հրաժարվում է հեռանալ բնից։ Մի անգամ նա նկատում է խեցգետինների խմբի, որոնք ալիքի ժամանակ թաքնվում են` ավազների մեջ մտնելով։ Կրկնօրինակելով նրանց վարքը՝ թռչունը տեսնում է ստորջրյա աշխարհի գեղեցկությունը և դառնում է երամի համար հմուտ սնունդ որոնող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.
2. ↑
3. ↑  Piper: Meet Pixar's cutest new short-film hero — exclusive

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2016-10-31 at the Wayback Machine.
* Մուլտֆիլմը vimeo.com կայքում (1080p)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |