**13 րոպե** (գերմ.՝ Elser – Er hätte die Welt verändert, անգլ.՝ 13 Minutes), 2015 թվականի գերմանական դրամատիկական ֆիլմ` տնօրինված Օլիվեր Հիրսչբիեգելի գլխավորությամբ, որը պատմում է Ջորջ Էլզերի իրական պատմությունը՝ ձախողելով 1939 թվականի նոյեմբերին Ադոլֆ Հիտլերին սպանելու փորձը։ Ֆիլմի մի փոքր մասը կազմված է այն փաստից, որ Էլզերի ռումբը պայթեց այն վայրում, որտեղ եղել էր Ֆjուրերը 13 րոպե առաջ։ Այն ցուցադրվեց Բեռլինի 65-րդ միջազգային կինոփառատոնից հետո։ Դա Գերմանիայի կողմից առաջին 8 կարճամետրաժ ֆիլմերից միակն էր, որ ներկայացել էր Օսկարի մրցանակ՝ Lավագույն օտարալեզու ֆիլմերի 88-րդ մրցանակաբաշխությունում, սակայն պարտվել է լաբիրինթոսում (*Labyrinth of Lies*):

Սյուժե
------

1939 թվականի նոյեմբերին Մյունխենյան բիարքների մի սյունի ներսում տնային ռումբ տեղադրելուց հետո Ջորջ Էլզերը (Քրիստիան Ֆրիեդել) փորձում է գաղտնի անցնել Շվեյցարիային, սակայն բռնվում է։ Նրա ռումբը պայթեց, բայց Ադոլֆ Հիտլերի սպանությությունը ձախողվեց։ Գերմանական անվտանգության ծառայությունները Էլզերի հասցեին կասկածանքներ են հնչեցնում և կապում սպանության փորձի հետ։ Նրանք կարծում էին, որ Էլզերը պետք է աշխած լիներ մի խումբ դավադիրների հետ և սկսեցին խոշտանգել նրան։ Նրանք ձերբակալեցին նաև իրենց ընտանիքի անդամներին, այդ թվում՝ Էլզ Հարլենին (Կատարինա Սչյուդեր)՝ ամուսնացած կնոջը, ում հետ հանդիպում էր էլզերը։

Երբ Էլզը բերման է ենթակվում, Էլզերը վախենում է աղջկա կյանքի համար և պատմում Կրիֆոյի ոստիկանության պետ՝ Արթուր Նեբեին (Բուրգարթ Քլաուսներ) և Գեստապոյի ղեկավար՝ Հենրիխ Մյուլլերին (Ջոհան ոն Բուլլոու), որ ինքը միայնակ է կատարել այդ գործողությունը։ Նա պատրաստել էր ժամացույցի երկու մեխանիզմ ռումբը պայթեցնելու համար՝ հույս ունենալով, որ Հիտլերի ելույթի ժամանակ կսպանի վերջինիս։ Ոստիկանները դեռևս չէին հավատում, որ նա մենակ է գործել, Էլզերին խոշտանգել թմրադեղերի միջոցով, սակայն արդյունքը չի փոխվում, և նա պնդում է, որ միայնակ է գործել։

Ֆիլմի հիշողություններում պարզ դարձավ, որ Էլզերը ատում էր Նացիստներին և կարծում, որ Գերմանիան փրկելու համար պետք է ոչնչացնել Հիտլերին։ Ձերբակալությունից հետո Էլզերը հինգ տարի պահվում էր համակենտրոնացման ճամբարներում և գնդակահարվեց պատերազմի ավարտից մի քանի շաբաթ առաջ, և ամերիկացիների կողմից ճամբարի ազատագրումից մի քանի օր առաջ։
Փախուստի միջոցով հասկացվում է, որ Էլզերը եկել է արհամարհելու նացիստներին, և տեսավ, որ Հիտլերը պետք է հեռացներ՝ Գերմանիայից փրկելու համար։ Ձերբակալությունից հետո Էլզերը պահվում էր համակենտրոնացման ճամբարներում հինգ տարի, և մի քանի օր առաջ նկարահանվել էր ամերիկյան զորքերի կողմից ՝ պատերազմից մի քանի շաբաթ առաջ։
Էլզերն այժմ համարվում է Երկորդ համաշխարհային պատերազմի գերմանացի հերոս։

Դերերում
--------

* Քրիստիան Ֆրեդելը՝ Ջորջ Էլզերի դերում
* Կատարինա Շյուտլերը՝ Էլզ Հարլենի դերում
* Բուրգհարթ Կլաուբները՝ Արթուր Նեբիի դերում
* Ջոհան ոն Բուլլոուը՝ Հենրիխ Մուլլերի դերում
* Ֆելիքս Էիթները՝ Էբերլիի դերում
* Դավիթ Զիմերսչիդը՝ Ժոսեֆ Սչյուրիի դերում
* Ռուդիգեր Քլինկը՝ Էրիչի դերում
* Սիմոն Լիչթը՝ Օբենգյրուպենֆյուրերի դերում
* Կարնելիա Կոնգդենը՝ Մարիա Էլզերի դերում
* Մարտին Մարիա Աբրամը՝ Լյուդվիգ Էլզերի դերում
* Միքայել Կրանզը Ֆրանզ՝ Խավեր Լեչների դերում

Կինոքննադատների ընդունելություն
-------------------------------

Ֆիլմը, ընդհանուր առմամբ դրականորեն է ընդունվել քննադատների կողմից՝ Ռոտեն Տոմոմատի 60% հաստատման վարկանիշ ունենալով։

Այնուամենայնիվ, Variety ամսագիրը ավելի քիչ տպավորվեց ՝ ասելով․ «․․․Նրբանկատության բացակայությունը զուգորդվում է կանխատեսելի կեղծ սենտիմենտալիզմի հետ՝ պարզեցնելով իրադարձությունները մարդկանց հասկանալի դարձնելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1233062018 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2 3 4  filmportal.de (գերմ.) — 2005.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23  Internet Movie Database — 1990.
4. 1 2 3 4
5. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմի պաշտոնական կայք(գերմ.)
* 13 րոպե (գերմ.) Ֆեյսբուքում
* 13 րոպե(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1233062018 |

 |