**Բորովիցկայա աշտարակ** (նաև *Предте́ченская*, *Չերտոլյան դարպասներ*, *Բորովիցկյան դարպասներ*), աշտարակ և Կրեմլի հարավ-արևմտյան մասի մուտքի դարպասներ.

Նայում է դեպի համանուն հրապարակն ու Մեծ Քարե կամրջի հարևանությամբ գտնվող Ալեքսանդրյան պարտեզը։ Ենթադրաբար, աշտարակի անվանումը գալիս է հին սոճու անտառի անունից, որը Մոսկվայի վաղ պատմության ընթացքում ծածկել է Բորովիցկի բլուրը։

: Բորովիցկի դարպասը ժամանակագրորեն Մոսկվայի առաջին շենքերից մեկն է։ Դրանք գոյություն ունեին Դմիտրի Դոնսկոյի փայտե ամրոցում։ Դարպասի վերևում գտնվող աշտարակը կառուցվել է 1490 թվականին՝ Կրեմլի վերակառուցման ժամանակ, սպիտակ քարե աղյուսով։ Նախագծի հեղինակը իտալացի ճարտարապետ Պիետրո Անտոնիո Սոլարին էր։ Սալիկապատ տանիքով ամրացված գագաթը ավելացվել է 17-րդ դարում։ Մինչև 1935 թվականը այն զարդարված էր ոսկեզօծ երկգլխանի արծվով։ Աշտարակի դարպասները պահպանվում և սպասարկվում էին կենցաղային կարիքների համար։

Անվան ծագում
------------

Դարպասի և աշտարակի հիմնական անվանումը գալիս է հին սոճու անտառից, որը Մոսկվայի հիմնադրման ժամանակ ծածկում էր գետի և Կրեմլի կամ Բորովիցկի բլրի լանջերը։ «Չերտոլսկիե» անվանումը ամրագրվել է Չերտոլիայի մոտակայքում գտնվելու վայրի` Բորովիցկի բլրի շրջակայքում գտնվող կիրճերով և գետահովիտներով
։

Բորովիցկի բլուր
---------------

Հիմնական հոդված՝ Բորովիցկի բլուր
Բորովիցկի բլուրը, որի վրա գտնվում են դարպասը և աշտարակը, Մոսկվայի պատմական կենտրոնն է։ Նրա շրջակայքում հնէաբանները հայտնաբերել են բրոնզե դարի վայրեր, և 1147 թվականից ի վեր հայտնաբերվել են Յուրի Դոլգորուկի քաղաքի առաջին ժամանկագրական վկայությունները։ Իշխան Իվան Կալիտայի օրոք 1339-1340 թվականներին բլուրի վրա գտնվող բնակավայրի շուրջ կառուցվեցին կաղնու առաջին ամրությունները։
1366-1368 թվականներին Դմիտրի Դոնսկոյի օրոք նրանց փոխարինեց սպիտակ քարե Կրեմլը, որը, ենթադրաբար, առաջին Բորովիցկայա աշտարակն էր։ Դա հաստատվում է 1461 թվականին Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի առաջին քարե եկեղեցու կառուցման մասին գրառմամբ։ Ըստ մատենագրության՝ նա կանգնած էր «անտառի տակ, Բորովիցկի դարպասի մոտ» [14] [12]։ 19-րդ դարի պատմաբան Իվան Կոնդրատևը ուղղակիորեն անվանում է այն վայրը, որտեղ կառուցվել է Բորովիցկի դարպասը։

Շինարարություն
--------------

Բորովիցկայա աշտարակը, որից գալիս է ժամանակակից տեսքը, կառուցվել է 1490 թվականին իտալացի ճարտարապետ Պիետրո Անտոնիո Սոլարիի կողմից, որը Միլանից Մոսկվա էր ժամանել Իվան III-ի հրավերով։ Աշտարակը ստացել է լակոնիկ քառակողմ ձև և զարդարվել է միայն վերին տրամագծի երկայնքով մի շարք լայնություններով։ Շենքը պսակվել է ցածր փայտե վրանով [18][19]
Այս ժամանակահատվածում Բորովիցկի դարպասից դեպի Մեծ դքսական պալատը անցնում էր մի լայն փողոց, իսկ գետի եզրից փայտե կամուրջ էր գցված դեպի Китай-город։ 1499 թվականին Սոլարիի ղեկավարությամբ Բորովիցկայայից կանգնեցվեց պատը մինչև Վոդոզվոդնոյ աշտարակ, որն առանձնացնում էր Կրեմլի դիմային մասը տնտեսականից։
Բորիս Գոդունովի օրոք քաղաքի պլանների համաձայն, Բորովիցկայա աշտարակի մոտ արդեն նշվել են քարե կամարակապ կամուրջ և ստեռլնիցա ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 1327 от 30.08.1960
2. 1 2  Памятники архитектуры, 1983, էջ 309
3. ↑  Бартенев, 1912, էջ 178—185
4. ↑  Романюк, 2013
5. ↑  Шмидт, 1997, էջ 136
6. ↑  Бартенев, 1912, էջ 185
7. ↑  Памятники московской древности, 1842—1845, էջ 43
8. ↑  Кондратьев, 1893, էջ 29
9. ↑  Памятники архитектуры, 1983, с. 309.
10. ↑  Бартенев, 1912, с. 186.