recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հայերի դրությունը Թուրքիայում մինչև տերությունների միջամտությունը 1895 թվականին** (ռուսերեն՝ "Положение армян в Турции до вмешательства держав в 1895 году"), Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակին (19-րդ դարի 2-րդ կես) նվիրված հայտնի գիտնականների և հասարակական գործիչների աշխատությունների ժողովածու։ Հրատարակվել է 1896 թվականին Մոսկվայում, ռուսերեն։ Նախաբանը՝ պրոֆեսոր Լ. Ա. Կամարովսկու։ ժողովածուում հրապարակված է 1895 թվականի հուլիսի 26-ին Չեստերի միտինգում Ու. Գլադստոնի արտասանած ճառը՝ Արևմտյան Հայաստանում իրադրության սրման, հայերի ջարդերի վերաբերյալ։

«Հայաստանը, հայերն ու դաշնագրերը» աշխատության մեջ բելգիացի իրավաբան Գ. Ռոլեն-Ժեկմենն ընթերցողին ծանոթացնում է հայ ժողովրդի պատմությանն ու մշակույթին, վիճակագրական տվյալներ հաղորդում արևմտյան Հայաստանի ազգային կազմի մասին, վերլուծում այնտեղ տիրող դրությունը՝ Փարիզի 1856 թվականի դաշնագրից հետո կնքված դիվանագիտական վավերագրերի հիման վրա։

Անգլիացի հասարակական գործիչ, քահանա Մ. Մաքկոլը «Անգլիայի պատասխանատվությունը Հայաստանի առջև» աշխատության մեջ քննում է Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության կացությունը, 1894-95 թթ. հայկական կոտորածների իրական պատճառները, լուսաբանում Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականությունը հայկական հարցում։

Ամերիկյան միսիոնեի Ֆ. Դ. Գրինի «Հայկական ճգնաժամը և թուրքերի տիրապետությունը» ուսումնասիրությունը նվիրված է Սասունի 1894 թվականի կոտորածների պատճառների վերլուծությանն ու դեպքերի նկարագրությանը, հայկական հարցի լուծման հնարավոր ուղիներին։

Իռլանդացի հայտնի գիտնական Էմիլ Դիլոնի «Իրադրությունը Թուրքական Հայաստանում» հոդվածում լուսաբանվում են թուրքական իշխանությունների վերաբերմունքը քրիստոնեական փոքրամասնությունների նկատմամբ, 1894-96 թթ. հայկական կոտորածները, վերլուծվում եվրոպական տերությունների դիրքորոշումը հայկական հարցում։

Ժողովածուում տեղ է գտել նաև հայ հրապարակախոս Գ. Ա. Ջանշյանի (Տանշիև) նամակագրությունը (1894) պոլսեցի մի լրագրողի հետ՝ Օսմանյան կայսրությունում հայերի դրության մասին։

Ժողովածուն հետաքրքրությամբ ընդունվեց ռուս հասարակայնության կողմից, որը հնարավորություն ստացավ ծանոթանալ հայկական հարցին նվիրված եվրոպական հեղինակների աշխատություններին։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Քամեր Անտոնի Անտոնյան** (1915, մարտի 10 (23), Կ. Պոլիս - 1980, հունվարի 2, Երևան), խորհրդային շրջանի հայ բժիշկ, արյունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1968)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Ավարտել է Կեդրոնական վարժարանը, ապա ընդունվել Սորբոնի համալսարան։ 1936 թվականին Ֆրանսիայից հայրենադարձվել է Հայաստան` իր հետ բերելով հայ անվանի կոմպոզիտոր Կոմիտասի աճյունը։ Ընդունվել և 1939 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ Ավարտելուց հետո ընդգրկվել է ասպիրանտների ցուցակի մեջ, սակայն հրաժարվել է և կամավոր մեկնել Ղափան աշխատանքի։ Եղել է վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ, ապա՝ հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկը, բժշկական ուսումնարանի տնօրենը։

1946-1947 թվականներին Քամեր Անտոնյանը աշխատել է Երևանի օրթոպեդիայի և վերականգնողական վիրաբուժության ինստիտուտում։ 1947 թվականին գործուղվել է Ամասիայի շրջան, որտեղ աշխատանքին զուգընթաց զբաղվել է գիտահետազոտական աշխատանքով։ 1953 թվականին պաշտպանել է «Ոսկրային փոխպատվաստման ժամանակակից մեթոդների համեմատական գնահատականը կեղծ հոդերի բուժման ժամանակ» թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունը։

1954 թվականին Քամեր Անտոնյանը նշանակվել է կուրորտաբանության և ֆիզիկական մեթոդներով բուժման գիտահետազոտական ինստիտուտի գլխավոր բժիշկ, ապա Երևանի բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային վիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ, 1956 թվականին՝ պրոֆեսոր Ռ. Յոլյանի անվան արյունաբանության և արյան փոխներարկման գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։ Արյունաստեղծ համակարգի մի շարք հիվանդությունների բուժման լավագույն միջոցները համարելով արյան ու ոսկրածուծի փոխպատվաստումները՝ գիտնականը երկար տարիներ զբաղվել է դոնորներից ոսկրածուծ ստանալու և պահածոյացնելու հարցերով։ Հետազոտելով ճառագայթված կենդանիներին՝ հանգել է այն եզրակացության, որ ոսկրածուծի փոխպատվաստումների միջոցով հնարավոր է հասնել բուժման այնպիսի արդյունքի, որպիսին չի ստացվել ոչ մի հակաբիոտիկից և ոչ էլ արյան փոխներարկումից։ Այդ ուսումնասիրությունների արդյունքը «Հոմոգեն ոսկրածուծի պահածոյացումը ու փոխպատվաստումը և երկրորդային հիվանդությունների կանխարգելումը» թեմայով դոկտորական ատենախոսությունն է, որը պաշտպանել է 1966 թվականին։

1971 թվականին աշխատանքի է անցել ընդհանուր հիգիենայի և պրոֆհիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես կլինիկահեմատոլոգիական լաբորատորիայի վարիչ։

Քամեր Անտոնյանը հրատարակել է 100-ից ավելի գիտական աշխատանքներ, հեղինակ է մի շարք գյուտերի։

Երկեր
-----

* Ինչ պետք է գիտենալ դոնորության և արյան խմբերի մասին / Ք. Անտոնյան, Ս. Ալավերդյան, ՀԽՍՀ Առողջապահության մինիստրություն, Երևան, Հայպետհրատ, 1957։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Պրոֆ. Ռ.Օ.Յոլյանի անվան ԱՐՅՈՒՆԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ. Ք.Ա. Անտոնյան


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10094 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վլադիմիր Յակովլև (այլ կիրառումներ)

**Վլադիմիր Յակովլև** (ռուս.՝ Яковлев, Владимир Дмитриевич, 1817 - նոյեմբերի 3 (15), 1884, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս գրող և բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Նախ նա կարճ ժամանակով սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, իսկ հետո` Գլխավոր մանկավարժական ինստիտուտում։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո նա նշանակվել է ուսուցիչ Նովգորոդ նահանգի կոմսության Կրեստեցկիի դպրոցում, բայց շատ շուտով տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ նշանակվել է Վասիլիևսկի կղզու Անդրեևսկի ծխական դպրոցի ուսուցիչ, որտեղից շուտով տեղափոխվել է Սուրբ ծննդյան ծխական դպրոց, բայց նա նույնպես այստեղ երկար չի մնացել։ 1840-ական թվականների կեսերին նա վերջնականապես թողել է մանկավարժական գործունեությունը։

1840-ականների վերջին նա ուղևորվել է Իտալիա և նկարագրել իր տպավորությունները Հայրենական գրառումներ, «Ընթերցանության գրադարանում», «Սովրեմեննիկ», իսկ ավելի ուշ` «Ռուսերեն Բառ», «Սվետոչ», «Հայրենիքի որդին» և այլ ամսագրերում, դրանց մի մասը դարձել են նաև նրա գրքի մի մասը։ «Իտալիա։ Նամակներ է ստացել Վենետիկից, Հռոմից և Նեապոլից» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1855 թվական)։

1860-ականների սկզբին Յակովլևը կուրացել էր։ Նա այլևս չէր կարող ինքնուրույն գրել իր վերջին գործերը և թելադրել է իր կնոջը։ Մահացել է Սանկտ Պետերբուրգում, 1884 թվականի նոյեմբերի 3-ին և թաղվել է Սմոլենսկի լյութերական գերեզմանատանը։

Մատենագրություն
---------------

Նկարիչների կյանքից նրա պատմություններն ու էսսեները, բնօրինակ և թարգմանված բանաստեղծությունները, քննադատական ​​գրառումները և կյանքի հուշերը տեղ են գտել տարբեր հրապարակումներում։ Նրա շատ հոդվածներ ընդգրկված են Ա. Ստարչևսկու «Տեղեկատու հանրագիտարանային բառարանում»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *различные авторы* Энциклопедический словарь (ռուս.) / под ред. И. Е. Андреевский, К. К. Арсеньев, Ф. Ф. Петрушевский — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1907.
2. 1 2 3 4 5 6  Русский биографический словарь (ռուս.) / под ред. А. А. Половцов, Н. П. Чулков, Н. Д. Чечулин, В. В. Мусселиус, М. Г. Курдюмов, Ф. А. Витберг, И. А. Кубасов, С. А. Адрианов, Б. Л. Модзалевский, Е. С. Шумигорский — СПб. М..

Գրականություն
-------------

* П. Быков (1890–1907)։ «Яковлев, Владимир Дмитриевич»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ
* *Крейцер А. В.* Забытый литератор // Нева. — 1995. — № 12.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ռուսական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1030179298 · VIAF: 89144648473153480846 · WorldCat VIAF: 89144648473153480846 |

 |
Ֆիկոբիլինները (հունարեն φύκος - ջրիմուռներից) կարմիր ջրիմուռների, կրիպտոֆիտի և ցիանոբակտերիաների (կապտականաչ ջրիմուռներ) տետրապիրոլային գունանյութեր են:Ֆիկոբիլինը ֆիկոբիլիպրոտենների քրոմոֆորային խումբն է `ջրիմուռների լույսը հավաքող համալիրի թթվային ջրային լուծվող գնդաձև քրոմոպրոտեինները:Որպես կանոն, ֆիկոբիլինները ներկայացված չեն առանձին մոլեկուլներով, բայց սպիտակուցներով բարդույթներ են կազմում ՝ ֆիկոբիլիպրոտեիններ (քրոմոպրոտեիններ):

Ջրիմուռներում ամենատարածված կարմիր ֆիկոերիտրինները `կլանման առավելագույն λmax = 560-570 նմ և կապույտ ֆիկոցիանները` λmax = 610 նմ, տեսակների մեծամասնությամբ, որոնք պարունակում են ֆիկոէրիթրիններ և ֆիկոցիանիններ:Ֆիկոէրիթրինների և ֆիկոցիանների հարաբերակցությունը կախված է ջրիմուռների միջավայրում լույսի սպեկտրալ կազմից.լույսի ներքո կանաչ լույսի գերակշռությունը աճի ընթացքում խորության վրա `ջրի կողմից սպեկտրի կարմիր մասի կլանման պատճառով, հանգեցնում է սպեկտրի այս մասում կլանվող ֆիկոէրիթրինի սինթեզին, ջրի մակերևույթին բավարար կարմիր լուսավորությամբ գերակշռում է ֆիկոցիանների սինթեզը:Ֆիկոբիլինները փայլում են որոշակի լուսային տիրույթում, ուստի սովորաբար դրանք օգտագործվում են քիմիական հետազոտություններում, օրինակ ՝ ֆիկոբիլիպրոտեինները կապված են հակամարմինների հետ այս տեխնիկան հայտնի է որպես իմունոֆլուորեսցենտ:

Սորտեր
------

Գոյություն ունի ֆիկոբիլինների 4 տեսակ`

* կարմիր ֆիկոէթրոբիլին
* նարնջագույն Ֆիկովիոլոբիլին
* կապույտ Ֆիկովիոլոբիլին (հայտնի է նաև որպես ֆիկոբիլիվիոլին), որը հայտնաբերվել է ֆիկոէրիթրոցիանիայում
* կապույտ Ֆիկովիոլոբիլին (հայտնի է նաև որպես ֆիկոբիլվերդին):

Դրանք կարելի է գտնել `զուգակցված ֆիկոբիլիպրոտեինի հետ տարբեր համադրություններով, ինչը նրանց տալիս է սպեկտրալ առանձնահատկություններ:

Կառուցվածքային կապը այլ մոլեկուլների հետ
----------------------------------------

Քիմիապես ասած ՝ ֆիկոբիլինները բաղկացած են պիրոլային օղակների (տետրապիրոլներ) բաց շղթայից և կառուցվածքային առումով նման են լեղու գունանյութի բիլիրուբինին, որը բացատրում է նրանց անունը:Ֆիկոբիլինները շատ մոտ են լուսազգայուն բույսերի գունանյութերին ՝ ֆիտոխրոմներին, որոնք նույնպես բաղկացած են չորս պիրոլներից բաղկացած բաց շղթայից:Քլորոֆիլները նույնպես բաղկացած են պիրոլներից, բայց այնտեղ դրանք կազմակերպվում են օղակի մեջ և կենտրոնում պարունակում են մետաղական ատոմ:

Գրականություն
-------------

* Г. Бриттон. Биохимия природных пигментов. М: Мир, 1986
* O'Carra P. Murphy R. F. Killilea S. D. The native forms of the phycobilin chromophores of algal biliproteins. A clarification (англ.) // Biochem. J. (англ.)русск. : journal. — 1980. — May (vol. 187, no. 2). — P. 303—309.
**Սալվադորի կոմունիստական կուսակցություն**, (ՍԿԿ), Սալվադորի ձախակողմյան կուսակցություն, հիմնադրվել է 1930-ին՝ կուսակցության I համագումարում։

Երկրում ռազմական բռնապետություն հաստատվելուց (1931) հետո ենթարկվել է հալածանքների։ 1932-ի ժողովրդական ապստամբությանը մասնակցելու համար կուսակցության բազմաթիվ կազմակերպություններ ջախջախվել են, ղեկավարներից շատերը՝ գնդակահարվել։ 1944-ի մայիսին տեղի ունեցած աշխատավորության համընդհանուր գործադուլի շնորհիվ, որի կազմակերպման գործում կարևոր դեր են խաղացել կոմունիստները, բռնապետությունը տապալվել է։

ՍԿԿ II համագումարը (1946) քննարկել է կուսակցության վերակառուցման, կանոնադրության ընդունման, III-ը (1948)՝ դեմոկրատական ուժերի միասնական ճակատի ստեղծման, IV-ը (1950)՝ կուսակցության գործունեության ծավալման, V-ը (1964)՝ ընդհանուր և ագրարային ծրագրերի, նոր կանոնադրության ընդունման, VI արտակարգը՝ (1970) կուսակցական շինարարության հարցերը։ Անլեգալ պայմաններում կայացած ՍԿԿ VII համագումարը (1979) առաջադրեց ստեղծել հակաբռնապետական միասնական ճակատ։

1979-ի հունիսին կուսակցության մի խումբ անդամներ և կոմունիստ երիտասարդներ ուղարկվեցին Նիկարագուա՝ սանդինիստական ​​ազգային-ազատագրական ճակատին միջազգային օգնություն ցուցաբերելու համար։

1980-ի մայիսին զինվորական խունտայի վարչակարգի դեմ միասնական ուժերով պայքարելու նպատակով ստեղծվեց «Միացյալ հեղափոխական ղեկավարություն» (ՄՀՂ) հեղափոխական բարձրագույն ռազմաքաղ․ կազմակերպությունը, որի կազմում, առաջադիմական մյուս կազմակերպությունների ղեկավարների հետ, ընդգրկվեցին նաև ՍԿԿ ներկայացուցիչները։ ՍԿԿ պատվիրակները մասնակցել են 1957-ին, 1960-ին և 1969-ին Մոսկվայում կայացած կոմունիստական և բանվորական կուսակցությունների միջազգային խորհրդակցություններին և հավանություն տվել ընդունված փաստաթղթերին։

ՍԿԿ կառուցված է դեմոկրատական ցենտրալիզմի սկզբունքով։ Կուսակցության բարձրագույն մարմինը համագումարն է, իսկ դրանց միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ կուսակցության Կենտկոմը, որն ընտրում է Քաղհանձնաժողով և Քարտուղարություն։ Կենտկոմի գլխավոր քարտուղարն է Շաֆիկ Խորխե Հանդալը, կենտրոնական օրգանը՝ «Վոս պոպուլար» («Voz Popular») թերթը։

1995-ի օգոստոսի 5-ին տեղի ունեցավ IX կուսակցության համագումարը, որին կուսակցությունը ցրվեց և «կոմունիստական ​​ուղղություն» անվան տակ մտավ FMLN-ի մաս։ 2004 թ.-ին FMLN-ից որպես նախագահի թեկնածու առաջադրվեց Շաֆիկ Խանդալը, որը 1973 թվականից զբաղեցնում էր Սալվադորի Կոմունիստական ​​կուսակցության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը։

2005-ի մարտի 27-ին, սալվադորացի կոմունիստների ժողովում, որոշում կայացվեց վերստեղծել կոմունիստական ​​կուսակցությունը։ 2006 թ. դեկտեմբերի 17-ին վերակազմավորվեց Սալվադորի կոմունիստական ​​կուսակցությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 127)։*  |
**Էստոնիայի անվտանգային գիտությունների ակադեմիա** (էստ. ՝ Eesti Sisekaitseakadeemia) հանրային մասնագիտացված համալսարան է Էստոնիայում։ Այն ապահովում է Էստոնիայի ներքին գործերի նախարարության ենթակայության տակ գտնվող էստոնական քաղաքացիական ծառայողների մասնագիտական ​​կրթությունը։ Դրա նպատակն է ապահով պետություն և կայուն զարգացում ապահովել և նպաստել Եվրամիության անվտանգությանը։ այն հիմնմադրվել է 1992 թվականի ապրիլի 15-ին և հաստատված է Տալլինում։ Այն ունի հաստատություներ Պյարնումաաում և Վեյք Մարջա Փերիշում։

Պատմություն
-----------

Ակադեմիան հիմնադրվել է 1992 թվականի ապրիլի 15-ին Էստոնիայի կառավարության կողմից։ Ուսումնասիրությունները սկսվել են հոկտեմբերի 12-ին։ Դասընթացներ են անցկացվել ոստիկանության, հետաքննության, մաքսայինի, սահմանապահ և պաշտպանական ուժերի կուրսանտների համար։ 1993 թվականին դպրոցը վերանվանվեց Էստոնիայի ռազմական ակադեմիա։ 1999 թվականին պաշտպանական ուժերի սպաների ուսուցումը տեղափոխվեց Էստոնիայի ռազմական ակադեմիա։ 2004 թվականին ակադեմիային միացավ Väike-Maarja Rescue դպրոցը և 2006 թվականին Paikuse ոստիկանական դպրոցը։ 2010- թվականին ոստիկանության և սահմանապահների համատեղ կոլեգիայի ձևավորման շնորհիվ, ակադեմիան բարեփոխվեց` միավորելով ոստիկանության և սահմանապահների քոլեջը։ Բացի այդ, ձևավորվեց Ներքին անվտանգության ինստիտուտ։ 2015 թվականին արտագաղթի ուսումնասիրությունները տեղափոխվել են Տալլինի համալսարան։

Կառուցվածքը
-----------

Ակադեմիայի որոշումներ կայացնող բարձրագույն մարմինը խորհուրդն է։ Խորհուրդը բաղկացած է ռեկտորից, պրոռեկտորներից, տնօրեններից, ինստիտուտի ղեկավարից, գիտական ​​անձնակազմի, ուսանողական մարմնի և ՆԳՆ ներկայացուցիչներից։ Խորհրդի ղեկավարը ռեկտորն է։ Գործում է նաև Խորհրդատվական մարմին, որն ակադեմիայի զարգացման վերաբերյալ առաջարկներ է ներկայացնում ռեկտորին, խորհրդին և ՆԳՆ նախարարությանը։ Ռեկտորի թեկնածությունն առաջարկում է նաև ռեկտորատը, որը բաղկացած է պրոռեկտորներից և քոլեջների տնօրեններից։ Ակադեմիան բաղկացած է քոլեջներից, ինստիտուտներից և կենտրոններից։ Կան չորս քոլեջներ և մեկ ինստիտուտ՝ Ֆինանսական քոլեջ, Արդարադատության քոլեջ, Ոստիկանության և սահմանապահ զորքերի քոլեջ, Փրկարարական քոլեջ և Ներքին անվտանգության ինստիտուտ։ Կենտրոնները ղեկավարում են պրոռեկտորները։ Գիտական ​​գործերի գծով պրոռեկտորը ղեկավարում է Լեզվի կենտրոնը, Շարունակական կրթության կենտրոնը և Գործերի վարչությունը։ Զարգացման պրոռեկտորը ղեկավարում է IR և զարգացման դեպարտամենտն ու գրադարանը։ Բացի այդ, կան տարբեր վարչական բաժանմունքներ, ինչպիսիք են՝ Վարչության բաժինը, Ֆինանսական բաժինը, Գլխավոր վարչությունն ու Կապի վարչությունը։

Տես նաև
-------

* Էստոնիայի բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
2. ↑  «The Estonian Academy of Security Sciences»։ *sisekaitse.ee*
3. ↑  «Ajalugu»։ *sisekaitse.ee* (էստոներեն)
4. ↑  «Sisekaitseakadeemia põhimäärus»։ *riigiteataja.ee* (էստոներեն)
5. ↑  «Structure of the EASS»։ *sisekaitse.ee*


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000102480798 · Microsoft: 2801681977 |

 |
**Օյկոֆոբիա** (հուն.՝ oîkos - «տուն» և φόβος - «վախ», հայտնի նաև *դոմատոֆոբիա* և *էկոֆոբիա* անուններով) հակակրանք կամ ոչ նորմալ վախ տնային միջավայրի և տան նկատմամբ:

Հոգեբուժության մեջ եզրույթը մատնանշում է նաև վախ տան պարագաների, տեխնիկայի, լոգարանի, կենցաղային քիմիական նյութերի և տանը գտնվող այլ առարկաների նկատմամբ։ Ի տարբերություն օյկոֆոբիայի՝ դոմատոֆոբիան կոնկրետ տան նկատմամբ վախն է։

1808 թվականին գրող և ակնարկագիր Ռոբերտ Սաութին այս եզրույթին իմաստային այլ երանգ է տվել. դա, ըստ նրա, նշանակում էր ցանկություն հեռանալ տնից և ճանապարհորդել։ Հետագայում 19-րդ դարի գրողները նույնպես գործածեցին այս տերմինն իր նոր իմաստով։

Եզրույթը գործածվել է քաղաքական ենթատեքստերում` վերաբերելով մի շարք քաղաքական գաղափարախոսությունների, որոնք գովելով այլոց մշակույթը, մերժում են իրենցը։ Ռոջեր Սքրութոնը գործածել է բառն այս իմաստով իր 2004 թվականին հրապարակած գրքում։

Եզրույթի գործածությունը հոգեբուժության մեջ
------------------------------------------

Հոգեբուժության մեջ օյկոֆոբիան նեղ իմաստով նշանակում է վախ տան ինտերիերի, տարածքի, ավելի կոնկրետ տնային պարագաների, սարքերի, տեխնիկայի, լոգարանի և այլ վտանգավոր համարվող առարկանների նկատմամբ։ Հոգեբուժության մեջ եզրույթը միանշանակ վախն է տան ներսում գտնվող առարկաներից, մինչդեռ տան նկատմամբ վախը դոմատոֆոբիան է:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո որոշ մեկնաբաններ գտել են, որ եզրույթը նշանակում է վախ և խուսափում տնային գործերից հատկապես այն կանանց կողմից, ովքեր դրսում էին և սովոր էին այլ ապրելաոճի:

Սաութիի նկատառումը
------------------

1808 թվականին հրապարակած իր «Նամակներ Անգլիայից» գրքում Ռոբերտ Սաութին օյկոֆոբիան նկարագրել է որպես քաղաքակրթության և շքեղության որոշակի ձև՝ նկատի առնելով հարուստ մարդկանց բուժավայրեր, ամառային ամիսներին ծովափնյա հանգստավայրեր այցելելու սովորությունը: Նա նաև նշում է, որ այն ժամանակ նորաձև էր վայրի լանդշաֆտներ, ինչպիսիք են Շոտլանդական լեռնաշխարհը այցելելը:

Սաութիի այս եզրույթին տված իմաստային նոր երանգը դուր եկավ այլ գրողների և նրանք իրենց ստեղծագործություններում նույնպես սկսեցին այդ իմաստներով գործածել: Բառի այս իմաստը նույնիսկ ավելացվեց մի շարք բառարաններում:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kahn Ada (2010)։ *The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties* (3rd ed.)։ էջ 552
2. 1 2 3 4  Doctor, Ronald Manual, Ada P. Kahn, and Christine A. Adamec. 2008. *The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties* (3rd ed.). Infobase Publishing. pp. 281, 286.
3. ↑  Southey Robert (1808)։ *Letters from England, Volume 1*։ David Longworth։ էջ 311։ «Oikophobia.»
4. ↑  Moeller, Robert G. 1993. *Protecting motherhood: Women and the family in the politics of postwar West Germany*. University of California Press. p. 140.
5. ↑  Southey, Robert. 1808. *Letters from England* 1. New York: David Longworth. pp. 157–59.
6. ↑  Black, Richard. 1874. *The student's manual complete: an etymological vocabulary of words derived from the Greek and Latin*. Oxford. p. 84.
|  |
| --- |
| **Քարակաքավ** |
| ՔարակաքավՔարակաքավ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Կարգ** | Հավազգիներ (Galliformes) |
| **Ընտանիք** | Փասիաններ (Phasianidae) |
| **Ցեղ** | **Alectoris** |
| **Տեսակ** | **Քարակաքավ** *(A. chukar)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Alectoris chukar***Gray, 1830 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Քարակաքավ** փասիանների ընտանիքի թռչուն։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 32-34 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 47-52 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 370-770 գ։ Գլուխը և կոկորդը ցայտուն նախշերով են։ Մարմինը վերևից դարչնագույն-մոխրագույն է, կուրծքը՝ մոխրագույն, մարմնի կողքերը՝ բաց դեղնավուն-սպիտակ, կարմրագույն-դարչնագույն շերտերը լայն են՝ սև ուղղահայաց զոլերով։ Ուսափետուրները մոխրագույն-կապույտ են՝ վարդագույն երանգով։ Երիտասարդն ավելի փոքր է, մարմնի կողքերի զոլերը և գլխի նախշերը բացակայում են։

Կենսակերպ
---------

Նստակյաց է, տարածված։ Բնակվում է քարքարոտ սարալանջերին՝ ժայռագոյացությունների հարևանությամբ, կիսաանապատներում ու չոր լեռնատափաստաններում, նաև գետերի ու առվակների մոտ։ Մեծ քանակով պահպանված են Եղեգնաձորում և Վայքում (Վայոց ձորի մարզ)։ 
Անհարթ տարածքներով վազում է արագ և հեշտությամբ բարձրանում զառիթափ լանջերը, սարն ի վար սահասավառնում է երկար տարածություն։ Հանդիպում է փոքր երամներով։ Թաքստոցին մոտենալիս հանկարծակի դիմում է թռիչքի։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է սերմերով, խոտաբույսերի կանաչ զանգվածով, երբեմն՝ միջատներով։

Բնադրում
--------

Հարսանեկան խաղերը և բնադրազույգերի ձևավորումը՝ ապրիլի սկզբից մայիսին։ Բները կառուցում են ապրիլի վերջից մայիսի սկիզբը։ Ձվադրմանը պատրաստ բները հայտնվում են մայիսի 1-ին կեսից։ Բույնը փոսիկ է (տրամագիծը՝ 19-30 սմ x 15-20 սմ)՝ գետնին, ցամքարը՝ չոր խոտաբույսերից։

Բազմացում
---------

Բնադրում է թփուտներում և խիտ խոտաբույսերում։ Առաջին ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի 1-20-ը։ Դնում է 39 մմ տրամագծով, դեղին-սպիտակ՝ բաց դարչնագույն-կարմիր պտերով 8-20 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 28-30 օր։ Ձագերը հայտնվում են հունիսին, ինքնուրույն թռչողները՝ օգոստոսի վերջից սեպտեմբեր։ Հեշտությամբ ընտելանում է անազատ պայմաններին, հաջողությամբ բազմանում է նաև տնային պայմաններում։ Համարվում է արժեքավոր որսորդ, թռչուն։ Գրավիչ է՝ կաքավին բնորոշ կեցվածքով ու կչկչոցով։ Համակեցություններում թվաքանակը նվազում է հարավից հյուսիս։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85025479 |

 |
**Քեթրին Բուրդեկին** ( անգլ.՝ Katherine Burdekin հուլիսի 23, 1896(1896-07-23), Դերբիշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 10, 1963(1963-08-10), Սուֆոլք, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի վիպասան, ֆանտաստիկայի ժանրի գրքերի հեղինակ, որոնք քննարկել են սոցիալական և հոգևոր հարցեր։ Կոռնուոլի Մինակ թատրոնի հիմնադիր Ռովենա Քեյդի կրտսեր քույրն է։ Քեթրին Բուրդեկինի վեպերից մի քանիսը կարող են վերագրվել ֆեմինիստական ուտոպիայի/հակաուտոպիայի ժանրին։ Նրա գործերը լույս են տեսել նաև Քեյ Բուրդեկին անվան տակ և Մյուրեյ Կոստանտայն կեղծանունով։ Մյուրեյ Կոստանտայն կեղծանունը բացահայտել է հետազոտող Դաֆնա Պատաիի կողմից՝ 20-րդ դարի 80-ականների կեսերի ուտոպիստական և հակաուտոպիստական գրականության ուսումնասիրման ժամանակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է անգլիական Սպոնդոն քաղաքում, Դերբիշիր կոմսությունում։ Ընտանիքում 4 երեխաներից ամենափոքրն էր։ Նրա նախնիներից մեկը հայտնի նկարիչ Ջոզեֆ Ռայթն է։ Քեթրինը տնային կրթություն է ստացել Քեյդով Հոումստեդ կալվածքում՝ դաստիարակի վերահսկողությամբ, որից հետո ուսումը շարունակել է Չելտնեմ կանանց քոլեջում։ Նա աչքի է ընկել ընթերցանության հանդեպ սիրով և ցանկացել է Օքսֆորդում սովորել, ինչպես իր եղբայրները, սակայն ծնողները խոչընդոտել են դրան։ 1915 թվականին ամուսնացել է Բոֆորտ Բյորդեկինի հետ։ Քեթրին Բուրդեկինը ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվել է Ավստրալիա, որտեղ նա սկսել է գրել։ Նրա առաջին վեպը, «Աննա Կոլքահունը» (*Anna Colquhoun*), լույս է տեսել 1922 թվականին։ Նույն տարում բաժանվել է ամուսնուց և վերադարձել է Անգլիա ու հաստատվել է Կոռնուոլի Մինակ հեդում, որտեղ ապրում էր նրա քույրը։ 1926 թվականին Քեթրին Բուրդեկինը հանդիպել է մի կնոջ, որը նրա հետագա ողջ կյանքի ուղեկիցն է դարձել։ 1930-ական թվականներին Քեթրին Բուրդեկինը հրատարակել է վեց վեպ։ Ընդհանուր առմամբ, նա գրել է ավելի քան 20 վեպ, ինչպես նաև բազմաթիվ պիեսներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2 3 4  NooSFere (ֆր.) — 1999.
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2  The Encyclopedia of Science Fiction / P. Nicholls, J. Clute, D. Langford


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Speculative Fiction Database · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90775045 · BNF: 122512865, 111726858 · CiNii: DA13902495 · GND: 1017378231 · ICCU: LO1V132426 · ISNI: 0000000368546790, 0000000107792571 · LCCN: n85105577, n85105576 · NDL: 001345222 · NLA: 35699249 · NTA: 407973796 · NUKAT: n2010141478 · PTBNP: 65828 · SUDOC: 228245036 · VIAF: 30967416, 19734729 · WorldCat VIAF: 30967416, 19734729 |

 |

 |
**Բանյանի Սուրբ Նիկիտա եկեղեցի** (մակեդոներեն՝ Свети Никита), միջնադարյան ուղղափառ եկեղեցի *Բանյանե* գյուղում, որը գտնվում է *Չուչեր-Սանդևո* և *Գորնյան* գյուղերի միջև (այդ իսկ պատճառով այն հաճախ կոչվում է նաև Չուչերի Սուրբ Նիկիտա եկեղեցի)։ Եկեղեցին և բոլոր գյուղերը գտնվում են Հյուսիսային Մակեդոնիայի *Չուչեր-Սանդևո* համայնքի կազմում։ Ներկայում եկեղեցին պատկանում է Սկոպիեի թեմին, *Օհրիդի* արքեպիսկոպոսությանը։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Նիկիտային նվիրված վանքն ու եկեղեցին կառուցվել են Սերբիայի թագավոր Միլուտինի կողմից 1300 թվականին նախորդ եկեղեցու ավերակների վրա։ Վանքը Միլուտինի կողմից նվիրաբերվել է դրանց կառուցումից անմիջապես հետո Աթոս լեռան վրա գտնվող սերբական *Հիլանդար* վանքին։ Սուրբ Նիկիտա եկեղեցին հիմնովին վերանորոգվել է 1484 թվականին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Բանյանի Սուրբ Նիկիտա եկեղեցին ունի հասարակ խաչաձև հիմք՝ կենտրոնական կամարով պանդանտիֆներով և չորս սյուներով։ Դրսի ձևավորումը պատրաստված է բյուզանդական տիպիկ քարից և կարմիր աղյուսից։ Ամենագեղեցիկ զարդանախշը աբսիդի պատին է։

Որմնանկարներ
------------

Սուրբ Թեոդորի վահանի ստորագրությունը ցույց է տալիս, որ եկեղեցին նկարել է հայտնի Միքայելը՝ Եվտիքիոսի որդին՝ Միլուտին թագավորի սիրելի պալատական նկարիչը, ով նկարել է նաև նրա շատ այլ եկեղեցիներ (օրինակ Ստարո Նագորիճանեն)։
Որմնանկարները լավ պահպանված են և թվագրվում են մոտ 1324 թվականին, բացառությամբ հայտնի Դիմիտար *Դիչո Զոգրաֆ* Կրստևիչի 19-րդ դարի գմբեթի որմնանկարների։ Նրանց լավ վիճակի պատճառներից մեկն է 1484 թվականի վերակառուցումը, որն իրականացվել է զարմանալիորեն ժամանակակից ձևով մի խմբի կողմից, որը նկարել է Տրեսկավեց վանքի (1483 թվական), Մեծ Մետեորոն վանքի (1483 թվական), եկեղեցու որմնանկարները։ Նկարել են նաև Կաստորիայի Սուրբ Նիկոլայ Հրաշագործի և միանձնուհի Եվպրաքսիայի եկեղեցիների որմնանկարները 1486 թվականին։
Ամենաներքևի հատվածը պարունակում է սրբերի իրական չափի պատկերներ։ Միջին մասում տեսնում ենք Քրիստոսի հրաշքները, իսկ եկեղեցու վերին հատվածներում՝ Չարչարանքի պատկերները։ Գրություններն արված են սերբական հրատարակության հունարեն և եկեղեցական սլավոնական լեզուներով։

Սրբապատկեր
----------

Եկեղեցու սրբապատկերը 1846-1847 թվականներին նկարել է *Դիչո Զոգրաֆը*։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В. Кораћ, *Споменици монументалне српске архитектуре XIV века у Повардарју*, Београд 2003, стр. 15
2. ↑
3. ↑  ИКОНОПИСНОТО ТВОРЕШТВО НА ДИЧО ЗОГРАФ ВО СКОПЈЕ И СКОПСКИОТ РЕГИОН,
4. ↑  I. Bentchev, *The restoration of the wall-paintings in the Church of St. Nikita at Čučer/Macedonia in 1483–1484* // 8th Triennial Meeting, P. 533–537
**Լուիջի Զինգալես**  (իտալ.՝ Luigi Zingales, փետրվարի 8, 1963(1963-02-08), Պադովա, Վենետո, Իտալիա), իտալացի և ամերիկացի տնտեսագետ։ Չիկագոյի համալսարանի Բութի անվան բիզնես դպրոցի պրոֆեսոր։ Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։ Հեղինակ է երկու հայտնի գրքերի 2003 թվական *Փրկելով կապիտալիզմը կապիտալիստներից*, որը Ռաջանի հետ համահեղինակ է և 2012 թվական *Կապիտալիզմը ժողովրդի համար*

Կենսագրություն
--------------

Լուիջի Զինգալեսը իր բակալավրի կոչումը տնտեսագիտության ոլորտում ստացել է Միլանի Բոկոնիի համալսարանում 1987 թվականին, իսկ դոկտորականը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում՝ 1992 թվականին։ Նրա գիտական ​​մասնագիտացումը բիզնեսի կազմակերպումն և ձեռներեցությունն էր։
1992-2005 թվականներին, 2006-2013 թվականներին և 2014 թվականից ի վեր դասավանդել է Չիկագոյի համալսարանի *Բութ բիզնեսի դպրոցում*։
2015 թվականին եղել է Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր, իսկ 2014 թվականին՝ Ամերիկյան ֆինանսների ասոցիացիայի նախագահ.
2007-2014 թվականներին եղել է իտալական ընկերության *Հեռահաղորդակցություն Իտալիա* Telecom Italia տնօրենների խորհրդի անդամ։
2014-2015 թվականներին եղել է Eni-ի իտալական խոշոր ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ։

Զինգալեսը ակնառու կերպով ցուցադրվել է լրատվական լրատվամիջոցներում, ինչը համահունչ է նրա համոզմունքին, որ տնտեսագետները պետք է ավելի հրապարակային դիրքորոշում ունենան այն բանի վերաբերյալ, ինչին հավատում են։ Լինելով ավանդական տնտեսագետ շատ առումներով, նա հայտնի է իր որոշ յուրահատուկ կարծիքներով։ Նա հանդես է եկել բոլոր հարկերը մեկ սպառման հարկով փոխարինելու օգտին, որը սովորաբար կապված է քաղաքական պահպանողականների հետ։ Մյուս կողմից, նա աջակցություն է հայտնել բանկային ոլորտի ավելի մեծ կարգավորմանը։ Նա աջակցեց վեց մասից բաղկացած բարեփոխումների ծրագրին, որը ներառում էր ամերիկյան եկամտի, կորպորատիվ և աշխատավարձի բոլոր հարկերի վերացումը, ինչպես նաև թմրանյութերի դեմ պայքարը և համակարգը փոխարինելու լայն սպառման հարկով, ներառյալ նախկինում անօրինական հարկումը։

Մրցանակներ
----------

* 2003 թվական, *Գերման Բեռնասերի մրցանակ* մակրոտնտեսագիտության և ֆինանսների բնագավառում մինչև 40 տարեկան եվրոպացի տնտեսագետի համար

Գրքեր
-----

* *Зингалес Л. Раджан Р.* Կաղապար:Нп4 = Saving Capitalism from the Capitalists: Unleashing the Power of Financial Markets to Create Wealth and Spread Opportunity (2003). — М.: Институт комплексных стратегических исследований; ТЕИС, 2004. — 492 с. PDF Archived 2022-03-03 at the Wayback Machine.
* *Зингалес Л.* Կաղապար:Нп4 = A Capitalism for the People: Recapturing the Lost Genius of American Prosperity (2012). — М.: Издательство Института Гайдара, 2016. — 368 с. Глава 16

Գրականություն
-------------

* *Грозовский Б.* Диктатура конкуренции: как защитить капитализм от капиталистов // Forbes.ru
* *Грозовский Б.* Капитализм для всех: почему нас ждут новые и новые кризисы // Forbes.ru

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #128432322 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. ↑
3. 1 2  Curriculum Vitae сайт Booth School of Business
4. ↑
5. ↑
6. ↑
Փիլիսոփայության մեջ հայեցակարգի **բովանդակությունը** կազմված է առարկայի, որակի կամ միատարր իրերի բազմության մի շարք էական և առանձնահատուկ հատկանիշներից, որոնք արտացոլված են այս հայեցակարգում, քանի որ տրամաբանության տեսակետից յուրաքանչյուր հայեցակարգ ունի **բովանդակություն** և ծավալ։ Օրինակ, «կոռուպցիա» հասկացությունը իրենից ներկայացնում է երկու էական հատկանիշների համադրություն՝ «պետական կառույցների կառուցվածքի համաձուլումը հանցային աշխարհի կառույցների հետ» և «հանրային և քաղաքական գործիչների, պետական պաշտոնյաների և պաշտոնական անձանց կաշառակերությունն ու կոռումպացվածությունը»։

**Բովանդակության** հայեցակարգի մասին չի կարելի խոսել, մեկուսացնելով նրան ծավալից։ Հայեցակարգի ծավալ է կոչվում մի շարք դրանում ընդհանրացված օբյեկտների բազմությունը։ Օրինակ, «ապրանք» հասկացության ծավալի տակ ենթադրվում է բոլոր ապրանքների բազմությունը, որ առաջարկվում է շուկայում ինչպես այժմ, այնպես էլ նախկինում կամ ապագայում։

Հայեցակարգի ծավալի և բովանդակության հակադարձ հարաբերությունների օրենք
---------------------------------------------------------------------

Հայեցակարգի ծավալը կարող է ընդգրկվել այլ հայեցակարգի ծավալի մեջ և այդպիսով կազմել նրա մի մասը։ Օրինակ, «ֆիրմային անվանում» ծավալը ամբողջովին ներառված է այլ, ավելի լայն հասկացություն շրջանակներում. «նշան» հայեցակարգում։ Այս դեպքում առաջին հայեցակարգի **բովանդակությունը** ավելի լայն է, քանի որ պարունակում է ավելի շատ տարբերակող հատկանիշներ, քան երկրորդի **բովանդակությունը**։

Ելնելով այս օրենքից, գոյություն ունի հետևյալ օրենքը. որքան ավելի լայն է ծավալը, այնքան ավելի պարզ է նրա բովանդակությունը, և հակառակը։

Դասի և տեսակի հայեցակարգ
------------------------

Դասի հայեցակարգը այն հայացակարգն է, որն ունի ավելի լայն ծավալ և ամբողջովին ներառում է մյուս հայացակարգի ծավալը։

Տեսակի հայեցակարգը այն հայացակարգն է, որը դասի հայեցակարգի ծավալի միայն մի մասն է կազմում։

Աղբյուրներ
----------

* Վ.Պ.Մալախով. Ձևական տրամաբանություն. Դասագիրք բարձրագույն հաստատությունների համար. Մոսկվա, 2001 /ռուսերեն/:
«**Lockheed C-130 Hercules**»-ը ամերիկյան չորս շարժիչով տուրբոշարժիչային ռազմական տրանսպորտային ինքնաթիռ է, որը նախագծվել և կառուցվել է Lockheed-ի (այժմ՝ Lockheed Martin) կողմից։ Կարողանալով օգտագործել անպատրաստ թռիչքուղիներ թռիչքների և վայրէջքների համար, C-130-ն ի սկզբանե նախագծված էր որպես զորքերի, medevac և բեռնափոխադրող ինքնաթիռ։ Բազմակողմանի օդանավը օգտագործել է այլ դերերում, այդ թվում՝ որպես հրազենային նավ (AC-130), օդային հարձակման, որոնման և փրկության, գիտահետազոտական ​​աջակցության, եղանակի հետախուզման, օդային լիցքավորման, ծովային պարեկության և օդային հրդեհաշիջման համար։ Այն այժմ հիմնական մարտավարական օդանավն է բազմաթիվ ռազմական ուժերի համար ամբողջ աշխարհում։ Hercules-ի ավելի քան 40 տարբերակներ, ներառյալ քաղաքացիական տարբերակները, որոնք վաճառվում են որպես Lockheed L-100, գործում են ավելի քան 60 երկրներում։

Դիզայն և զարգացում
------------------

Կորեական պատերազմը ցույց տվեց, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի մխոցային շարժիչներով փոխադրումները՝ Fairchild C-119 Flying Boxcars, Douglas C-47 Skytrains և Curtiss C-46 Commandos, այլևս բավարար չէին։ Այսպիսով, 1951 թվականի փետրվարի 2-ին Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժերը թողարկեցին «Ընդհանուր գործառնական պահանջներ» (GOR) նոր փոխադրումների համար դեպի Boeing, Douglas, Fairchild, Lockheed, Martin, Chase Aircraft, North American, Northrop և Airlifts Inc.

Նոր փոխադրամիջոցը կունենա 92 ուղևոր, 72 մարտական ​​կամ 64 դեսանտային տարողություն՝ մոտավորապես 41 ֆտ (12 մ) երկարություն, 9 ֆտ (2,7 մ) բարձրություն և 10 ֆտ (3,0 մ) լայնություն բեռնախցիկում։ Ի տարբերություն մարդատար ինքնաթիռներից ստացված փոխադրամիջոցների, այն պետք է նախագծվեր հատուկ որպես մարտական ​​տրանսպորտային միջոց՝ ֆյուզելաժի հետևի մասում գտնվող կախովի բեռնման թեքահարթակից բեռնվածությամբ։ Խոշոր ինքնաթիռների համար ուշագրավ առաջընթացը տուրբոէլեկտրակայանի՝ Allison T56-ի ներդրումն էր, որը մշակվել էր C-130-ի համար։ Այն օդանավին ավելի մեծ հեռահարություն է տվել, քան տուրբոռեակտիվ շարժիչը, քանի որ այն ավելի քիչ վառելիք էր ծախսում։ Turboprop շարժիչները նույնպես արտադրում էին շատ ավելի մեծ հզորություն իրենց քաշի համեմատ, քան մխոցային շարժիչները։ Այնուամենայնիվ, T56-ի համար ընտրված տուրբոպրոպի կոնֆիգուրացիան, որի պտուտակը միացված է կոմպրեսորին, կարող էր առաջացնել օդանավի կառուցվածքային խափանում, եթե շարժիչը խափանվեր։ Անվտանգության սարքերը պետք է ներառվեին հողմաղաց պտուտակի ավելորդ քաշքշուկը նվազեցնելու համար[4]:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Frawley G.* The International Directory of Military Aircraft 1996/97 — Aerospace Publications, 1996. — ISBN 1-875671-20-X
2. 1 2  *Frawley G.* The International Directory of Military Aircraft 2002/03: The thoroughly revised fourth edition of the only biennial directoy of the world's military aircraft. Features over 320 individual aircraft types currently in service or under development and a fleet inventory of the world's air arms, plus significant UAVs and aircraft carriers. — Aerospace Publications, 2002. — ISBN 978-1-875671-55-7
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  World Air Forces 2014 — 2014.
4. 1 2 3 4 5 6  World Air Forces 2008 — 2008.
5. ↑
6. ↑  Designation-Systems.Net
Կտորի ձևվածքների դասավորում, 1942 թվականի լուսանկար
**Ձևվածք**, ապագա արտադրանքի դետալներ՝ պատրաստված թղթից, կալկայից, գործվածքից, կաշվից կամ այլ նյութերից։ Առավել հաճախ «ձևվածք» բառն օգտագործվում է կարի բիզնեսում, իսկ այլ ոլորտներում՝ «ձևան» և «շաբլոն»։

Հիմնական ձևվածքն այն հիմքն է, որի վրա մոդելավորվում է կտորե արտադրանքը։ Սկզբում դիզայները ստեղծում է մոդելի էսքիզ, ըստ որի մոդելավորվում է ապրանքը։ Այս փուլում դիզայները կառուցում է հիմնական օրինակ՝ օգտագործելով տիպային կամ անհատական չափումներ՝ կախված հիմնական նպատակից։ Հիմնական ձևվածքի ուրվագիծը կիպ է, կիսակիպ կամ ազատ։ Կիպ ուրվագիծը սերտորեն համապատասխանում է անձի մարմինը՝ ընդգծելով նրա բոլոր կորերն ու առավելությունները։ Կիսահարակից ուրվագիծն ավելի ընդարձակ է, «չամրացված ուրվագիծ» անվանումն ինքնին խոսում է։

Քանի որ նախշերի հետագա օգտագործումը կարող է նախատեսվել կամ դրանց սկզբնական տեսքը փոխելու անհրաժեշտություն կամ հնարավորություն կա, առավել հաճախ դրանք պատրաստվում են թղթից, գործվածքից, հաստ թաղանթից։ Եթե նախշը ճիշտ է արված, և պատրաստի նմուշը համապատասխանում է էսքիզին, ապա արդյունաբերության մեջ կաղապարներ կամ նախշեր պատրաստվում են ըստ այդ օրինակի, որոնք պատրաստված են ավելի խիտ նյութերից, ինչպիսիք են մետաղը, պլաստիկը, փայտը։

Փոքր մասշտաբի կարի արտադրության, անհատական կարի կամ տնային պայմաններում գրաֆիկական թուղթն օգտագործվում է հիմնական նախշեր կառուցելու համար։ Նման թուղթը նշումներ ունի միլիմետրերով և սանտիմետրերով և վաճառվում է տարբեր կադրերի գլանափաթեթներով։ Պատրաստի նախշը վերագծվում է հետագծային թղթի վրա և մոդելավորվում ապագա արտադրանքի մանրամասները։ Պատրաստի նախշերի համար օգտագործվում է էլեկտրական ստվարաթուղթ։

Յուրաքանչյուր օրինաչափություն պարունակում է շատ օգտակար տեղեկություններ, որոնք դուք պետք է կարողանաք կարդալ, և որոնք կոդավորված են խորհրդանիշներով, թվերով և մակագրություններով. տարածքներ, որոնք պահանջում են տեղադրում կամ քաշում, ծալքեր կամ հավաքույթներ դնելու ուղղություններ։

Ձևվածքի եզրագծերը տեղափոխվում են գործվածքին, օգտագործելով դերձակի կավիճ, հատուկ անհետացող մարկեր (երբեմն օգտագործվում են մնացորդներ կամ պարզ մատիտ / գնդիկավոր գրիչ)։

Դուք կարող եք պահպանել պատրաստի նախշերը հետևյալ եղանակներից մեկով.

1. Ֆայլերով թղթապանակում։ Յուրաքանչյուր օրինակ տեղադրվում է առանձին ֆայլում՝ ծալովի տեսքով և լրացուցիչ կցվում է մոդելի ուրվագիծը՝ չափի նշումով։ Ցանկացած ճշտող տեղեկություն գրանցվում է նույն թերթիկում։

2.Ձևվածքի մանրամասները պատճենվում են էլեկտրական ստվարաթղթի վրա (կամ տեղադրվում են բարակ ստվարաթղթի վրա և կտրվում եզրագծի երկայնքով)։ Դակիչով փոս է արվում, և մասերը հավաքվում են լարի վրա։ Պատրաստի նախշերը կախովի վիճակում պահեք կախիչի վրա։

3. Ժամանակակից արդյունաբերություններում օգտագործվում են մեքենաների համար նախատեսված ծրագրեր, որոնք թույլ են տալիս կտրել նյութերը ըստ ծրագրային ապահովման մեջ ներկառուցված օրինաչափությունների և թույլ են տալիս փոխել հիմնական նախշերը՝ մուտքային տվյալների փոփոխությանը համապատասխան։

Տես նաև
-------

* Դերձակություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Website Müller&Sohn
2. ↑  Seit 1891 – Aus Tradition stark im Schnitt, retrieved 18 January 2022.

Գրականություն
-------------

* Выкройка // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства / под ред. А. И. Ревина. — М.: Советская энциклопедия, 1960. — Т. 1. — С. 107—108. — 770 с.
**Քրիստիան Մալի** (գերմ.՝ Christian Mali, հոկտեմբերի 2, 1832(1832-10-02), Ուտրեխտ, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ - հոկտեմբերի 1, 1906(1906-10-01), Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն)՝ գերմանացի նկարիչ, արվեստի պրոֆեսոր։ 

Նրա ավագ եղբայրը՝ Հովհաննես Մալին (1828-1865), նույնպես նկարիչ է եղել։

Կենսագրություն
--------------

Մալին ընտանիքի 10 զավակներից կրտսերն էր, որոնցից յուրաքանչյուրին շնորհվել էր գեղարվեստական տաղանդ։ 1833 թվականին հոր անսպասելի մահից հետո Մալին մոր հետ տեղափոխվել են Վյուրթեմբերգ, որտեղ աշխատել է որպես փայտափորագրիչ, մինչև 1858 թվականը։ 1860 թվականին նա եղբոր՝ Հովհաննեսի հետ տեղափոխվել են Մյունխեն, որտեղ Քրիստիանը դառնում է անիմալիստ Անտոն Բրայթի ընկերը։

Վերոնա կատարած այցի արդյունքում նա սկսել է հետաքրքրվել ճարտարապետական նկարչությամբ։ 1865 թվականին եղբոր մահից հետո, Մալին այցելում է Դյուսելդորֆ, այնուհետև Փարիզ, որտեղ նա ծանոթանում է վերջերս մահացած գեղանկարիչ Կոնստանտ Թրոյոնի աշխատանքներին և ընկերոջ՝ Բրեյթի ազդեցությամբ որոշում է նվիրել իրեն անիմալիստիկային։

1905 թվականի ապրիլի 14-ին դարձել է Ռիսի Բիբերախի պատվավոր քաղաքացի։ Հաջորդ տարի Մալիի մահից հետո, նրան թաղում են եղբոր մոտ, Կաթոլիկ գերեզմանատանը։ Նա իր ունեցվածքը, ստեղծագործությունների մեծ մասը և արվեստանոցը կտակել է Բիբերախ քաղաքին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Christian Friedrich Mali (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7

Արտաքին հղումներ
----------------

* Künstlerkolonie Brannenburg(չաշխատող հղում)
* Biography and appreciation of Christian Mali by Gerhard Raff

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12231516d · GND: 118576720 · ISNI: 0000000066767803 · LCCN: n83210157 · SUDOC: 031015530 · VIAF: 40170617 · ULAN: 500014809 · WorldCat VIAF: 40170617 |

 |

 |
Որոգինեսն ըստ Անդրե Թևեի «Les vrais pourtraits…» -ի, 1584 թ.
**Որոգինիզմ**, քրիստոնեական աստվածաբանության ուղղությունների համախումբ, Ալեքսանդրյան աստվածաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ Որոգինեսի (մոտ՝ 185-254) տեսություններից մեկը։ Որոգինեսը հսկայական ազդեցություն է ունեցել քրիստոնեական աստվածաբանության հետագա զարգացման վրա, նրա աշակերտներն են եղել Սուրբ Գրիգոր Հրաշագործը, 3-րդ դարի նշանավոր աստվածաբան Պամփիլիոս Կեսարացին, եկեղեցական պատմիչ Եվսեբեոս Կեսարացին։ Նրա որոշ գաղափարներ, որոնք նա ներկայացնում էր որպես վարկած, դեռ իր կենդանության օրոք որակվել են որպես հերետիկոսական։ Այժմ «որոգինիզմի» անվան տակ հասկանում են երեք գաղափար՝ Որոգինեսի վարդապետությունը, վարդապետություն՝ գրված նրա հակառակորդնեիր կողմից, 6-րդ դարի որոգինիստների վարդապետությունը։ Քրիստոնեական եկեղեցու պատմության մեջ որոգինիզմի հետ են կապվում երկու հիմնական բանավեճեր, որ տեղի են ունեցել 4-րդ դարի վերջին - 5-րդ դարի սկզբում և 6-րդ դարի կեսերին։ Շուտով, տիեզերական 5-րդ ժողովից հետո (553) oրիգենիզմն անհետացել է քրիստոնեական բանավեճի ոլորտից։ Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ որոգինիզմն ընկած է ավելի ուշ առաջացած այնպիսի հերետիկոսական շարժումների հիմքում, ինչպիսիք են արիոսականությունը, պատկերամարտությունը և կատարների ուսմունքը։

Որոգինեսի դոգմատիկ համակարգ
---------------------------

Իր գլխավոր աշխատության մեջ՝ «Յաղագս սկզբանց», Որոգինեսը ձևակերպում է աստվածաբանական ուսումնասիրությունների սեփական խնդիրները։ Քանի որ առաքյալները հայտնել էին միայն այն, ինչ գտել էին նպատակահարմար և շատ բաների մասին լռել էին, մնացել էին բազմաթիվ անպատասխան հարցեր։ Դրանց թվում Որոգինեսը խոսում է Սուրբ Հոգու և Երրորդության տեղի, մեռածների հարության, կամքի ազատության, հոգու առաջացման և շատ ուրիշ հարցերի մասին։ Իր հայացքներն Որոգինեսը ներկայացնում է ոչ որպես դոգմա, նախընտրելով դնել միայն հարցադրումներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Որոգինես «Յաղագս սկզբանց», I, 3
Երդիկ Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիրի ազգագրական թանգարանի առաստաղին
**Երդիկ**, հայկական ճարտարապետության մեջ տան կտուրին թողած բացվածք, որ ծառայում է իբրև բնական լույսի թափանցման միջոց և օդանցք։ Հայկական ավանդական կացարանի գլխատունը լուսավորվել է երդիկի միջոցով։

Երդիկի ձևն ու չափերը կախված են եղել շինության գործառական նշանակությունից։ Տներում այն սովորաբար քառակուսի է եղել` 0,5х0,5 մ, երբեմն 0,7х0,7 մ չափերով, հազարաշենում երբեմն եղել է ութանկյուն։ Գոմի օդայում (գոմատուն)երդիկը հիմնականում եղել է ուղղանկյուն` 0,5-2,2 մ երկարությամբ և 0,2-0,35 մ լայնությամբ։ Բոլոր շինություններում, կախված նշանակությունից, տեղադրվել են մեկ կամ մի քանի երդիկներ ծածկի տարբեր հատվածներում։ Վերևից երդիկի փայտե շրջանակին տեղադրել են բացվածքով քարե քառակուսի կամ ամրացրել են կոտրած տակով կուժ։ Գեղարքունիքում, երբեմն նաև Շիրակում, երդիկի շրջանակի գերաններին կիսաշրջանաձև փորվածքներ են արվել, որպեսզի լույսն ավելի լավ թափանցի։

Երդիկը փակվել է տարբեր կերպ։ Շատ տեղերում երդիկի ուղղանկյունաձև բացվածքում գողություններից զերծ մնալու նպատակով մետաղական խաչաձև ձողեր են տեղադրել։ Գիշերը այն փակել են ճիմի ծածկոցով, քարե սալիկով, փայտե վահանով, ուշ շրջանում` փայտե շրջանակով ապակիով։ Մարդկանց կեցության համար նախատեսված շինություններում երբեմն երդիկին հատուկ հարմարանք են ավելացրել, ինչի շնորհիվ հնարավոր է եղել այն փակել ներսից` առանց տան կտուրը բարձրանալու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայեր / Լ. Մ. Վարդանյան, Գ. Գ. Սարգսյան, Ա. Ե. Տեր-Սարգսյանց — Միկլուխո-Մակլայի անվան ազգագրության և մարդաբանության ինստիտուտ։ Մ.: Գիտություն, 2012. — էջ 223. — 648 էջ — 600 օրինակ — ISBN 978-5-02-037563-5
**Յաակ Լիպսո** (ապրիլի 18, 1940(1940-04-18), Տալլին, Էստոնիա - մարտի 3, 2023(2023-03-03)), հանգստի անցած էստոնացի պրոֆեսիաոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է եկել Խարհրդային սոցիալիստական հանրապետությունների միության կողմից։ Միակ էստոնացի բասկետբոլիստն է, որը նվաճել է երկու մեդալ Օլիմպիական խաղերում։ Լիպսոն նաև երկու մեդալ է նվաճել ՖԻԲԱ աշխարհի առաջությունում, իսկ Խորհրդային միության բասկետբոլի ազգային հավաքականի հետ երեք անգամ դարձել է Եվրոպայի բասկետբոլի առաջնության չեմպիոն։ 1961-1970 թվականներին եղել է Խորհրդային միության բասկետբոլի ազգային հավաքականի անդամ։ Ակտիվ կարիերայից հետո Լիպսոն մարզիչ է դարձել։

Ակումբային կարիերա
------------------

Լիպսոն իր կարիերան սկսել է 1956 թվականին՝ 16 տարեկան հասակում, երբ անդամագրվել է TRÜ բասկտբոլի հավաքականին (հիմա՝ Տարտուի համալսարանի բասկետբոլային թիմ)։ Այդ թիմի կազմում խաղացել է չորս մրցաշրջան և նվաճել Էստոնական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության չեմպիոնությունը երկու անգամ (1958, 1959)։ Դրանից հետո նա մի մրցաշրջան խաղացել է Լատվիական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում՝ նախքան ԲԿՄԱ Մոսկվա տեղափոխվելը։ Հաջորդ ութ տարիներն անցկացրել է թիմում՝ նվաճելով Եվրալիգայի երկու չեմպիոնական տիտղոս (1963, 1969) և ԽՍՀՄ լիգայի վեց չեմպիոնական տիտղոս (1962-1966, 1969)։ Այնուհետև Լիպսոն երկու տարով տեղափոխվել է «Տալլինա Կալև» բասկետբոլային ակումբ, որից հետո՝ «Harju KEK» ակումբ և նվաճել Սովետական Էստոնիայի չեմպիոնի ևս երկու տիտղոսներ (1974, 1979)։

Նվաճումներ
----------

### Ազգային հավաքական

* Օլիմպիական խաղեր  1964,  1968
* Աշխարհի առաջնություն  1967,  1970
* Եվրոպայի առջնություն  1963,  1965,  1967

### Ակումբ

* Եվրալիգա, 1963, 1969
* Սովետական Միության լիգայի առաջնություն, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1969
* Էստոնական խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության առաջնություն, 1958, 1959, 1971, 1974, 1979

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Էստոնական մարզական կենսագրական բառարան (эст.)
2. 1 2  uri korvpallilegend Jaak Lipso (эст.)
3. ↑  "Jaak Lipso Biography and Statistics Archived 2012-03-03 at the Wayback Machine.". Sports-Reference. Retrieved on 2009-02-05
4. ↑  "Jaak Lipso". FIBA Europe. Retrieved on 2009-02-05
5. ↑  *Eesti Elulood.* Tallinn: Eesti Entsüklopeediakirjastus 2000 (= Eesti Entsüklopeedia 14) 9985-70-064-3, p. 252.

Գրքեր
-----

* Lääne, Tiit (2006)։ *Eesti olümpiamedalivõitjad 1912–2006*։ Eesti Olümpiakomitee։ էջեր 132–133։ ISBN 9949-427-25-8
* Lään, Vello, Ibrus, Märt (2006)։ *Eesti korvpall portreed*։ Eesti Korvpalliliit։ էջեր 143–158։ ISBN 9949-406-68-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* Profile at databaseOlympics.com
* Profile at basketpedya.com