**Ռաֆայել Արմատո** (անգլ.՝ Raphael Ernest Grail Armattoe, օգոստոսի 12, 1913(1913-08-12), Կետա (Գանա), Keta Municipal District, Վոլտա, Գանա - դեկտեմբերի 22, 1953(1953-12-22), Համբուրգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գանացի գրող, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ, բժիշկ, մարդաբան, ազգագրագետ, բժշկության և ֆիզիոլոգիայի բնագավառում 1949 թվականին առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1913 թվականի պգոստոսի 12-ին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո նախկին գերմանական գաղութը բաժանվել է երկու մանդատային տարածքների, որոնք գտնվել են ֆրանսիական և բրիտանական տիրապետության տակ։ Բացի իր մայրենի լեզվից Ռաֆայելը տիրապետում էր եվրոպական երեք լեզուների, իսկ ավելի ուշ սկսել է գրել և հրատարակել ֆրանսերեն, գերմաներեն և անգլերեն աշխատություններ։ 1930-1939 թվականներին սովորել է Եվրոպայում, Համբուրգի, Լիլի, Փարիզի, Էդինբուրգի և այլ համալսարաններում սովորել է մարդաբանություն, գրականություն և բժշկություն։ Ուսանել է Հյուսիսային Իռլանդիայում և Բրիտանիայում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նա բժշկական վերապատրաստում է անցել Նորտլենդում։ Հետագայում դարձել է հետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։ Բժշկության ոլորտում զբաղվել է հետազոտություններով, մարդու օրգանիզմի մակաբույծների դեմ դեղամիջոցի կիրառման վերաբերյալ հետազոտությունները հանգեցրել են նրան, որ 1948 թվականին Նոբելյան մրցանակի է արժանացել բժշկության և ֆիզիոլոգիայի ոլորտում.։ Ազգագրության վերաբերյալ աշխատությունների հեղինակ («Էվերի ժողովուրդը» և այլն)։

Զբաղվել է քաղաքական գործունեությամբ, եղել է Գանայի կոնգրեսական կուսակցության անդամ, հանդես է եկել էվեի ժողովրդի մեկ ազգային պետության մեջ միավորվելու գաղափարի շուրջ։

Արմատոն ամուսնացած է եղել շվեյցարացի Լեոնի Շվարցի հետ, որը հայտնի էր «Մարինա» անունով։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր։

Աշխատություններ
---------------

Եղել է Գանայ ժամանակակից պոեզիայի հիմնադիրներից։ Գրել է հիմնականում անգլերեն։ Նրա գեղարվեստական ոճի վրա ազդել է անգլիական պոեզիան։ Գրքերի, բազմաթիվ հոդվածների, բանաստեղծությունների ժողովածուների հեղինակ է։ Նրա բանաստեղծությունները մարմնավորում են հեղինակի հարուստ կյանքի փորձը, հեղինակի տպավորությունները Եվրոպա կատարած ճանապարհորդություններից, որոնք նա հաճախ նկարագրել է քննադատորեն։ Արմատոյի պոեզիայում նշանակալի տեղ են գրավում Աֆրիկայի ճակատագրի վերաբերյալ մտորումները, նա պաշտպանել է պոեզիայի սոցիալական նշանակության սկզբունքը։

### Ընտրված հրատարակություններ

* The Swiss contribution to western civilization (1944)
* The golden age of West African civilization (1946)
* Space, time, and race;: Or, the age of man in America (1946)
* Personal recollections of the Nobel Laureation Festival of 1947: With an appendix listing all the distinguished guests at the Nobel banquet (1948)
* Between the Forest and the Sea (1950)
* Deep Down in the Black Man’s Mind (посмертно, 1954).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Amenumey, D. E. K. (2002). "1". *Outstanding Ewes of the 20th Century. Profiles of Fifteen Firsts*. Vol. 1. Accra: Woeli Publishing Services. pp. 1–12. ISBN 9964-978-83-9.
2. ↑  Philippa Robinson, "Dr. Raphael Ernest Grail Armattoe (1913 - 1953): Physician and writer", *Dictionary of Ulster Biography*.
3. ↑  Philippa Robinson. "R. E. G. Armattoe: the 'Irishman' from West Africa". History Publications Ltd. Արխիվացված է the original 2011 թ․ փետրվարի 6-ին. Retrieved 2010 թ․ օգոստոսի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Armattoe, R. E. G.", in *Makers of Modern Africa*, London: Africa Journal Ltd, 1981, p. 61.
5. ↑  "Irusia Armattoe". Ray White. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 15-ին. Retrieved 2010 թ․ օգոստոսի 25.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Amazon book search
* "Dr. Raphael Ernest Grail Armattoe (1913 - 1953): Physician and writer", *Dictionary of Ulster Biography*.