**Աննա Աթկինս** (անգլ.՝ Anna Atkins, մարտի 16, 1799(1799-03-16)[…], Tonbridge, Թոնբրիջ էնդ Մոլինգ, Քենթ, Քենթ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - հունիսի 9, 1871(1871-06-09)[…], Halstead Place, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի գիտնական, բնապահպան և նկարազարդող, առաջին կին լուսանկարիչներից մեկը։ Աննա Աթկինսը առաջինն է եղել, ով հրատարակել է գիրք, որը պատկերված էր բացառապես լուսանկարներով։

Կյանքը և գործունեությունը
-------------------------

Աննա Աթկինսը միակ զավակն էր Թագավորական գիտական ընկերության անդամ, գիտնական Ջոն Ջորջ Չիլդրենի ընտանիքի, որը հիմնականում զբաղվում էր քիմիայի, հանքաբանության և կենդանաբանության բնագավառներով, և որի անունով են կոչվում չիլդրենիտ ապարը և *Antaresia childreni* տեսակի պիթոնները։ Աղջկա մայրը մահացել է ծննդաբերության ժամանակ։ Աթկինսը ուսումնասիրում էր նաև գեղանկարչություն և նկարչական տարբեր տեխնիկաներ (օրինակ՝ վիմագրություն)։ 1823 թվականին նա հոր համար ստեղծել է 200 նկարազարդում, Ջան Բատիստ Լամարկի ստեղծագործություններից մեկի թարգմանության համար։ 1825 թվականին Ա. Չիլդրենը ամուսնանացել է մեծ հողատիրոջ՝ Ջոն Պ. Աթկինսի հետ։ Այս ամուսնությունից նա երեխաներ չի ունեցել։

Աննան և նրա հայրը ընկերություն էին անում ֆիզիկոս, պրն. Ջոն Հերշելի հետ, ով 1839 թվականին բացահայտել է ցիանոտիպի լուսանկարչական ֆոտոտեխնիկան։ Մեկ տարվա ընթացքում Աննային հաջողվել է հիանալի տիրապետել այդ նոր մեթոդին և կարողացել է այն օգտագործել տարբեր գիտական երևույթների և առարկաների պատկերներ ստեղծելու համար։ Հիմնվելով Ու. Հ. Հարվերի *Manual of British Algae* (1841) աշխատանքի վրա՝ նա թողարկել է բրիտանական ջրիմուռների լուսանկարների իր ալբոմը ցիանոտիպային տպումով (*British Algae: Cyanotype Impressions*), որոնցում առաջին անգամ նկարազարդվել էին լուսանկարչական տեխնոլոգիաների վրա հիմնված պատկերները։ Պատրաստվել էր այս գիրք-ալբոմի ընդամենը 12 օրինակ, որից մեկը այժմ պահվում է Բրեդֆորդի ազգային մեդիայի թանգարանում։ 1843-1853 թվականներին, առաջին թողարկմանը հաջորդել են ևս 12 այլ թողարկումներ։ Այդ ընթացքում Ա. Աթկինսը ստեղծել է 389 վերնագրված ֆոտոգրամներ՝ գիտական բացատրությունների լրացուցիչ թերթերով։ 1854 թվականին լույս է տեսել Ա. Աթկինսի՝ բուսաբանության վերաբերյալ մեկ այլ գիրք ևս, որը նկարազարդված էր իր լուսանկարներով (Cyanotypes of British and Foreign Flowering Plants and Ferns):

Ա. Աթկինսի աշխատանքները, ինչպես նաև Հերշելի ցիանոտիպային մեթոդը, 19-րդ դարի կեսերին մոռացության են մատնվել և նորից հիշվել են արդեն 20-րդ դարում, երբ գտել են նոր կիրառում (մասնավորապես՝ շինարարության գծագրում)։

Աշխատանքներ
-----------

* 1843/44: *British Algae: Cyanotype Impressions*
* 1852: *The Perils of Fashion*
* 1843—1853: *British Algae in parts*
* 1853: *Memoir Of J G Children*
* 1854: *Cyanotypes of British and Foreign Flowering Plants and Ferns*
* 1859: *Murder Will Out*
* 1863: *A Page from the Peerage*

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  *Ogilvie M. B.* The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 57. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2  Luminous-Lint — 2005.
4. 1 2
5. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
6. 1 2  *Schaaf L. J.* Atkins [née Children, Anna] // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T004852
7. 1 2 3  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004.
8. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
9. 1 2 3  *Allen D. E.* The Women Members of the Botanical Society of London, 1836–1856 // *Br. J. Hist. Sci.* — Cambridge University Press, 1980. — Vol. 13, Iss. 3. — P. 240—254. — ISSN 0007-0874; 1474-001X — doi:10.1017/S0007087400018057

Գրականություն
-------------

* Larry J. Schaaf: *Sun gardens: Victorian photograms by Anna Atkins*. Aperture, New York 1985, ISBN 0-89381-203-X

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աննա Աթկինս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 1535375967232 · BNE: XX1457516 · BNF: 148712590 · CiNii: DA1925104X · GND: 128957786 · ISNI: 0000000066812379 · LCCN: n85243434 · NDL: 031488161 · NLA: 35998164 · SUDOC: 092427588 · VIAF: 25669621 · ULAN: 500001807 · WorldCat VIAF: 25669621 |

 |

 |