**Ակիո Մորիտա** (հունվարի 26, 1921(1921-01-26)[…], Տոկոնամե, Ճապոնական կայսրություն - հոկտեմբերի 3, 1999(1999-10-03)[…], Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի բիզնեսմեն, որը Մասարու Իբուկայի հետ միասին հիմնադրել է Սոնի ըկերությունը։

Վաղ տարիներ
-----------

Ծնվել է Ճապոնիայի Նագոյա քաղաքում։ 1665 թվականից նրա ընտանիքը Կոսուգայա գյուղում զբաղվել է սակեի, միսոյի և սոյայի սոուսի արտադրությամբ։ Ակիոն՝ եղել է ընտանիքի ավագ որդին և հայրը որոշել է ընտանեկան բիզնեսը թողնել նրան։ Սակայն Ակիոն կարողացել է գտնել ինքն իրեն մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի աշխարհում և 1944 թվականին ֆիզիկայի գիտական աստիճանով ավարտել է Օսակայի համալսարանը։ Հետագայում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նշանակվել է Ճապոնիայի կայսերական նավատորմի փոխլեյտենանտ։ Ծառայության ժամանակ Մորիտան հանդիպել է իր ապագա բիզնես գործընկեր Մասարու Իբուկային։

Սոնի
----

1946 թվականի մայիսի 7-ին Իբուկան հիմնադրել է *«Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha»* ընկերությունը, որն ունեցել է մոտ 20 աշխատակից և ¥190,000 նախնական կապիտալ։ Իբուկան եղել է 38, իսկ Մորիտան 25 տարեկան, երբ միացել են *«Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha»* ընկերությանը։ Նա Մորիտայի ընտանիքի հետ սկսել է ներդրումներ կատարել Սոնիում և շուտով դարձել է ամենախոշոր բաժնետերերից մեկը։ 1949 թվականին ընկերությունը մշակել է ձայնագրման մագնիսական ժապավեն, իսկ 1950 թվականին Ճապոնիայում վաճառել է իր առաջին ձայնագրիչը։

1957 թվականին նրանք թողարկել են գրպանի ռադիոընդունիչ (առաջինը, որն ամբողջությամբ եղել է տրանզիստորային)։ 1958 թվականին Մորիտան և Իբուկան որոշել են ընկերությունը վերանվանել *Sony* ("sonus" լատիներենից նշանակում է "ձայն")։ Մորիտան նաև եղել է Սոնիի արտադրած ամբողջ արտադրանքի փաստաբանը։ Սակայն, քանի որ ռադիոն շատ մեծ էր փոքր գրպանում տեղավորելու համար, Մորիտան իր աշխատակիցներին ստիպել է հագնել մեծ գրպաններով վերնաշապիկներ, որպեսզի ռադիոընդունիչը "գրպանի չափի" տեսք ունենա։

1960 թվականին նրանք արտադրել են աշխարհում առաջին տրանզիստորային հեռուստացույցը։ 1973 թվականին Սոնին իր *Trinitron* հեռուստատեսային տեխնոլոգիայի համար ստացել է Էմմի մրցանակ։ 1975 թվականին թողարկել են առաջին *Betamax* տնային ձայնագրիչը՝ *VHS-ի* թողարկումից մեկ տարի առաջ։ 1979 թվականին ներկայացվել է *Walkman-ը*, դառնալով աշխարհի առաջին շարժական երաժշտական նվագարկիչներից մեկը։ 1984 թվականին Սոնին սկսել է իր *Discman* շարքը, որն ընդլայնել է *Walkman* բրենդը մինչև շարժական ձայնասկավառակների։

1960 թվականին ԱՄՆ-ում ստեղծվել է *Sony Corporation of America* (*SONAM*, ներկայումս կրճատ *SCA*) ընկերությունը։ 1988 թվականին Սոնին գնել է *CBS Records Group-ը*, որի մեջ էին մտնում *Columbia Records և Epic Records* լեյբլները, իսկ 1989 թվականին՝ *Columbia Pictures* ընկերությունը։

1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին Մորիտան հեռացել է Սոնիի նախագահի պաշտոնից՝ թենիսի խաղի ժամանակ ունեցած ուղեղի արյունազեղումից հետո։ Նրան փոխարինել է Նորիո Օգան, որն ընկերությանը միացել է 1950-ականներին՝ Մորիտային նամակ ուղարկելուց հետո, որտեղ դատապարտում էր ընկերության մագնիտոֆոնների ցածր որակը։

Այլ պարագաներ
-------------

Մորիտան եղել է Ճապոնիայի բիզնեսի ֆեդերացիայի փոխնախագահը և ընդգրկված է եղել տնտեսական հարաբերությունների հարցերով ճապոնաամերիկյան խմբի կազմում, որը նաև հայտնի է ինչպես «իմաստունների խումբ»։ Նա նաև եռակողմ հանձնաժողովում Ճապոնիայի կողմից երրորդ նախագահն էր։

Տպագիր արտադրանք
----------------

1966 թվականին Մորիտան գրել է *Gakureki Muyō Ron* *(学歴無用論)* գիրքը, որտեղ ընդգծում է, որ դպրոցական գրառումները կարևոր չեն հաջողության կամ բիզնեսի հմտությունների համար։ 1986 թվականին Մորիտան գրում է ինքնակենսագրությունը՝ այն անվանելով *Made in Japan* (Ստեղծվել է Ճապոնիայում)։

1991 թվականին քաղաքական գործիչ Շինտարո Իշիհարայի հետ միասին դարձել է «Ճապոնիան, որը կարող է ասել ո՛չ» գրքի հեղինակը, որտեղ նրանք քննադատում էին ամերիկյան բիզնեսը և կոչ էին անում ճապոնացիներին ավելի անկախ ու մեծ դեր ունենալ բիզնեսի և արտաքին գործերի մեջ։ Հետագայում գիրքը թարգմանվել է անգլերեն և հակասություններ է առաջացրել ԱՄՆ-ում։

Պարգևներ
--------

1982 թվականին Մորիտան պարգևատրվել է Մեծ Բրիտանիայի մշակույթի կողմից Ալբերտի շքանշանով։ Նա եղել է առաջին ճապոնացին, որն արժանացել է նման պարգևի։ Երկու տարի անց ստացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան, իսկ 1991 թվականին Ճապոնիայի կայսեր կողմից պարգևատրվել է առաջին աստիճանի Սուրբ գանձի շքանշանով։

Մահ
---

1993 թվականին Մորիտան թենիսի խաղի ժամանակ ինսուլտ է ստացել։ 1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին լքել է Սոնիի նախագահի պաշտոնը։ Մահացել է թոքաբորբից 1999 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ 78 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. ↑  «Sony Global – Press Release – Masaru Ibuka 1908–1997»։ *www.sony.net*
8. ↑  «Akio Morita»։ *IEEE Global History Network*։ IEEE։ Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 21
9. ↑  Richter Paul, Knoedeiseder Jr William K. (1987 թ․ նոյեմբերի 19)։ «Sony Buys CBS Record Division for $2 Billion After Months of Talks»։ *Los Angeles Times*
10. ↑  City Mayors Shintaro Ishihara Governor of Tokyo 7 September 2012 Retrieved on September 22, 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ակիո Մորիտա գրադարան
* *Time ամսագիր*, ԱԿԻՈ ՄՈՐԻՏԱ։ գադջեթների գուրու Archived 2013-08-26 at the Wayback Machine.
* *Time Ասիա*, Time 100: Ակիո Մորիտա Archived 2011-01-14 at the Wayback Machine.
* Սոնի Կենսագրական գրառումներ
* PBS գրառումներ
* Ամբողջ կենսագրությունը World of Biography-ում Archived 2019-11-13 at the Wayback Machine.