recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լյուբոն** լեհ.՝ Luboń, գերմ.՝ Luban), քաղաք Լեհաստանում՝ Մեծ լեհական վոևոդությունում, Պոզնանի մետրոպոլիսային տարածքում, Վարտա գետի ափին։ 2002 թվականի տվյալներով զբաղեցնում էր 13,52 քառակուսի կիլոմետր տարածք, 2011-ի հունվարի 1-ի դրությամբ՝ մի փոքր պակաս՝ 13,51 քառակուսի կիլոմետր։ 2016 թվականի հունիսի 30-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 31 196։ Լյուբոնը տեղ է գրավել Լեհաստանի 100 խտաբնակ քաղաքների ցանկում։ Բնակավայրում գործում են քիմիական արդյունաբերության ձեռնարկություններ, շինարարական կազմակերպություններ, այլ հիմնարկ-ձեռնարկություններ։ Քաղաքի տնտեսության մեջ մի ժամանակ կարևոր դեր էին խաղում նաև մետաղաձուլական և սննդի արդյունաբերության ձեռնարկությունները։

Պատմություն
-----------

1954 թվականից Լյուբոնի համայնքի կազմի մեջ ընդգրկված Ժաբիկովոյի հյուսիսարևմտյան մասում գերմանացի նացիստները 1943–1945 թվականներին հիմնել էին բանտ-ճամբար, որը փոխարինել էր պոզնանյան Fort VII ճամբարին։ Այդտեղ ներկայումս գործում է պատմության թանգարան, որի առջև տեղադրված է քանդակագործ Յոզեֆ Գոսլավսկու կերտած *Nigdy wojny* ("Never War") արձանը։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Լյուբոնի բնակչության թվաքանակը 1960-2008 թթ. կրել է հետևյալ փոփոխությունները.

Պատկերասրահ
-----------

* Քաղաքի համայնապատկերըՔաղաքի համայնապատկերը
* A-2 ավտոմայրուղինA-2 ավտոմայրուղին
* Հովհաննես Պողոս Երկրորդի անվան հիմնական դպրոցի շենքըՀովհաննես Պողոս Երկրորդի անվան հիմնական դպրոցի շենքը
* Վարտա գետը Լյուբոնի մերձակայքումՎարտա գետը Լյուբոնի մերձակայքում
* "Never war" արձանը"Never war" արձանը
* Սերմնացանի արձանըՍերմնացանի արձանը
* Սբ. Յան Բոսկոյի կոստյոլըՍբ. Յան Բոսկոյի կոստյոլը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset» (լեհերեն). regioset.pl. Վերցված է 2010 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
3. ↑  Oficjalny Serwis Urzędu Miasta Luboń, *Luboń w liczbach* Արխիվացված 2007-12-26 Wayback Machine [dostęp 12 listopada 2009].
4. ↑  http://www.polskawliczbach.pl/Lubon, w oparciu o dane GUS.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի պաշտոնական կայքէջը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լյուբոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 10353025-3 · LCCN: n2002161794 · VIAF: 159996830 · WorldCat VIAF: 159996830 |

 |
**Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ** (նորվ.՝ Nasjonalgalleriet), պատկերասրահ Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում։ 2003 թվականից ընդգրկվել է Արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարանի կազմում։

2016 թվականից մուտքի տոմսն արժե 100 նորվեգական կրոն։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1842 թվականին Նորվեգիայի խորհրդարանի 1836 թվականի որոշմամբ։ Ի սկզբանե տեղակայված է եղել Օսլոյի թագավորական պալատում։ Թանգարանն իր սեփական շենքն ունեցել է 1882 թվականին։ Թանգարանը նախկինում կոչվել է «Den norske stats sentralmuseum for billedkunst», 1903-1920 թվականներին՝ «Statens Kunstmuseum»: Թանգարանի տնօրեններ են եղել Յենս Թիսը (1908-1941 թթ.), Սիգուրդ Վիլոքը (1946-1973), Կնուտ Բերգը (1975-1995), Թոն Ծկեդսմոն (1995-2000) և Աննիկեն Թուն (2001-2003)։

2013 թվականին թանգարանը սխալմամբ անվանվել է նկարների համար տեխնիկապես ոչ պիտանի։

2016 թվականին թանգարանի մուտքի տոմսի արժեքը մեկ գիշերվա ընթացքում կրկնապատկվել է։

Հավաքածու
---------

Վինսենթ վան Գոգի ինքնադիմանկարը պատկերասրահի հավաքածուում
Թանգարանի հավաքածուում ընդգրկված են քանդակագործ Յուլիուս Միդլտունի, նկարիչներ Յոհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալի, Էրիկ Թեոդոր Վերեշյոլի և Քրիստիան Քրոհգի ստեղծագործությունները, ինչպես նաև Էդվարդ Մունկի Տիրամայր կտավը։

Թանգարանն ունի նաև հին վարպետների եվրոպական կտավներ, այդ թվում՝ Էլ Գրեկոյի, Լուկաս Կրանախ Ավագի («Ոսկե տարիք»), Ջովաննի Գաուլիի («Նոյի զոհաբերությունը»), Օրացիո Ջենտիլեսկիի, Արտեմիզիա Ջենտիլեսկու, Անդրեա Լոկատելիի, ՊԻտեր Էլինգայի, Ֆերդինանդ Բոլի, Դանիել դե Բլիքի, Յակոբ վաբ դեր Ուլֆտի, Կոռնելիս Բիշոփի և Յան վան Գոյենի ստեղծագործություններ։ Ներկայացված են նաև 19-20-րդ դարերի ներկայացուցիչների՝ Արման Գիյոմենի, Կառլ Ֆերդինանտ Զոնի, Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի, Կլոդ Մոնեի, Պոլ Սեզանի, Պաբլո Պիկասոյի գործեր։ Նորվեգացի նկարիչներից ներկայացված են Ադոլֆ Տիդեմանտը, Հանս Գուդեն, Գարրիետ Բակկերը, Լարս Ջորդեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Nasjonalmuseet
3. 1 2
4. ↑  Henriksen, Petter, ed. (2007). «Nasjonalgalleriet». *Store norske leksikon* (Norwegian). Oslo: Kunnskapsforlaget. Վերցված է 2010 թ․ դեկտեմբերի 26-ին.`{{cite encyclopedia}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑  Frivik, Karen Riekeles (2013 թ․ ապրիլի 30). «Teknisk uegnet for malerier». *Aftenposten*. էջ 6 D.
6. ↑  Laurin, Hannover, Thiis, *Scandinavian Art", Benjamin Blom, New York, 1968 p. 622*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10231095 · BIBSYS: 90075393 · BNE: XX122292 · BNF: 11866626q · GND: 1019184-7 · ISNI: 0000000119557691 · LIBRIS: 123859 · SUDOC: 026415054 · VIAF: 169094117 · WorldCat VIAF: 169094117 |

 |

 |
Նորմանդյան կղզիներ
**Նորմանդյան կղզիներ** (անգլ.՝ Channel Islands, ֆր.՝ îles Anglo-Normandes, îles de la Manche, նորմանդ. Îles d'la Manche), կամ **Նորմանդական կղզիներ**, Չանելայլանդս, կղզիների խումբ Լա Մանշ նեղուցում, Կոտանտեն թերակղզու արևմտյան ափի մոտ։ Պատկանում են Մեծ Բրիտանիային։ Տարածությունը 196 կմ² է, բնակչությունը՝ 125 հազար (1978 թվական)։ Բաղկացած են Ջերսի և Գեռնսի խոշոր ու մի շարք մանր կղզիներից։ Կազմված են գնեյսներից ու գրանիտներից։ Կան մարգագետիններ, բանջարաբուծություն, ծաղկաբուծություն, ձկնորսություն։

Կղզիների խումբը կազմված է երկու մեծ՝ Ջերսի և Գերնսի կղզիներից, մի քանի փոքր կղզիներից և բազմաթիվ կղզյակներից և ժայռերից։ Կղզեխումբը գտնվում է Նորմանդիայից արևելք։

Հիմնական կղզիները Ջերսին և Գերենսին մտնում են Մեծ Բրիտանիայի թագավորական հողերի կազմի մեջ և կառավարվում են թագուհու կողմից, սակայն չեն մտնում Մեծ Բրիտանիայի կազմի մեջ և չեն կազմում Եվրամիության մաս, սակայն հանդիսանում են Եվրոպական մաքսային տարածքի մաս։ Կղզիների հարավային մասը, Շոզե կղզեխումբը, գտնվում է Ֆրանսիայի սահմանների մեջ (Մանշ դեպարտամենտ)։

Մակերեսը՝ 194 կմ² (Գերնսի - 78 կմ², Ջերսի - 116 կմ²)։ Ամենամեծ քաղաքը՝ Սենտ-Հելյեր (սենտ-Էլյե)։ Կղզիների վրա զարգացած են անասնաբուծությունը և ձկնորսությունը։

Կղզիների բնակչությունը կազմում է մոտ 160 000 մարդ (2009)։ Ազգային կազմությունը (2008)

* անգլիացիներ - 56 %
* ֆրանսիացիներ - 40 %
* բելգիացիներ - 2 %
* հոլանդացիներ - 1 %
* այլ - 1 %

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անգլիայի թագավորական տարածքներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 382)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նորմանդյան կղզիներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Նոր · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4073186-8 · NKC: ge130189 · VIAF: 316732616 · WorldCat VIAF: 316732616 |

 |
**Նոր աշխարհ**, Ամերիկային տրվող անվանում, որ 15-րդ դարի վերջին տվել են այն եվրոպացիները, ովքեր բացահայտել են Ամերիկան և այն հակադրել Հին աշխարհին` Եվրոպային, Ասիային և Աֆրիկային։ Դա կատարվել է հավանաբար այն պատճառով, որ եվրոպացիներին հայտնի է եղել Հին աշխարհի աշխարհագրությունը, բայց ոչ Նոր աշխարհի։

Հայտնագործման պատմություն
-------------------------

Ավանդության համաձայն` Քրիստափոր Կոլումբոսը մինչև իր կյանքի վերջին օրը հավատացած է եղել, որ բացահայտել է Հնդկաստան տանող նոր ճանապարհ։ Սակայն շուտով տարածվել է կարծիք, որ հայտնաբերվել է ոչ թե Հնդկաստան տանող նոր ճանապարհ, այլ նոր աշխարհամաս։ Այս տեսակետի առաջին տարածողներից մեկը Ամերիգո Վեսպուչին է եղել, ում անունով էլ անվանակոչվել է նոր աշխարհամասը։ Համարվում է, որ *Նոր աշխարհ* եզրույթը ևս նա է առաջարկել 1503 թվականին, սակայն այդ տեսակետը չի հաստատվել։

Մի շարք սկզբնաղբյուրներ այս ծառայությունը վերագրում են իտալա-իսպանական պատմագիր Պիետրո Մարտիրե դե Անգիերային (իտալ.՝ Pietro Martire d'Anghiera, իսպ.՝ Pedro Mártir de Anglería), ով Կոլումբոսի առաջին նավարկության մասին պատմող մի նամակում (այն թվագրվում է 1492 թվականի նոյեմբերի 1-ին) արդեն կիրառել է անվանման լատիներեն տարբերակը` «novi orbis», իսկ մեկ տարի անց մեկ այլ նամակում այն փոփոխել` «orbis novus»: 1516 թվականին նա հրատարակել է մի աշխատություն, որը սկսվում է «Նոր աշխարհի մասին...» («De orbe novo…») բառակապակցությամբ։

1524 թվականին այս եզրն օգտագործել է Ջովանի դա Վերացանոն արդեն ներկայիս Հյուսիսային Ամերիկայի (ԱՄՆ և Կանադա) ափամերձ հատվածներ նավարկությունը բնորոշելիս։ Ամեն դեպքում, նոր բացահայտումների հետ *Նոր աշխարհ* արտահայտությունը սկսում են ավելի շատ կիրառել հարավային ամբողջ մայրցամաքը բնորոշելու համար, իսկ 1541 թվականից *Ամերիկա* անվան հետ այն տարածվել է հյուսիսաին աշխարհամասի վրա` նշելով չորրորդ մայրցամաքը Եվրոպայից, Ասիայից և Աֆրիկայից հետո։

Ներկայումս *Նոր աշխարհ* արտահայտությունը ավելի քիչ են կիրառում` կիրառելիս էլ ավելի շատ ենթադրվում է ոչ միայն Ամերիկան, այլև Ավստրալիան և Անտարկտիդան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Новый Свет (южн. часть заатлантич. материка) // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
2. ↑  См. *O’Gorman, Edmundo «The Invention of America»*, 1961, с. 84(անգլ.)
3. ↑  См. *de Madariaga, Salvador «Vida del muy magnífico señor Don Cristóbal Colón»* (5-е изд.), Mexico: Editorial Hermes, 1952, на с. 363: **«„новый свет", […] обозначение, которое Педро Мартир употребил первым»**.(իսպ.)
4. ↑  Цит. по: *Thachohn B.* Christopher Columbus. — 1903. — Vol. 1. — P. 62.(անգլ.) См. источник: *Zerubavel E.* Terra Cognita: The Mental Discovery of America". — 2003. — P. 72.(անգլ.)
5. ↑  См. *«The Written Record of the Voyage of 1524 of Giovanni da Verrazzano as recorded in a letter to Francis I, King of France, July 8th, 1524»* Արխիվացված 2006-09-08 Wayback Machine, адаптированный перевод Сюзанны Тарроу из Cellere Codex: *Lawrence C. Wroth, ed. «The Voyages of Giovanni da Verrazzano, 1524—1528»*, Yale, 1970, с. 133—143(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**Նյու Դելիի ազգային թանգարան** (անգլ.՝ National Museum, New Delhi, հայտնի է նաև որպես **Հնդկաստանի ազգային թանգարան**), Հնդկաստանի ամենամեծ թանգարաններից մեկը։ Հիմնադրվել է 1949 թվականին։ Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է նախապատմական ժամանակներից մինչև ժամանակակից արվեստի գործեր։ Գործում է Հնդկաստանի մշակույթի նախարարության ենթակայության ներքո։ Թանգարանը տեղակայված է Janpath և Maulana Azad ճանապարհների անկյունում։ Թանգարանի նախագիծը 1946 թվականին Հնդկաստանի կառավարության կողմից կազմել է Gwyer կոմիտեն։ Թանգարանն ունի 5000 տարվա պատմություն ունեցող ավելի քան 200,000 և՛ հնդկական, և՛ օտարերկրյա արվեստի գործեր։ Թանգարանը փակ է երկուշաբթի օրերին։

Թանգարանի հարկի տակ է տեղակայված նաև Արվեստի պատմության, պահպանման և թանգարանային գործի ազգային թանգարան-ինստիտուտը, որը հիմնադրվել է 1983 թվականին, այժմ՝ Դիմեդ համալսարան (1989 թվականից), որտեղ կարելի է ստանալ արվեստի պատմության, պահպանման և թանգարանային գործի մագիստրոսի և դոկտորի աստիճաններ։

Պատմություն
-----------

Ազգային թանգարանի ստեղծման պատմությունը կապված է 1947-1948 թվականների ձմռանը Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում հնդկական արվեստի նմուշների ցուցադրությամբ։ Ցուցահանդեսի վերջում ցուցահանդեսի համադրողները որոշեցին նախքան ցուցանմուշները անհատական թանգարաններին վերադարձնելը նույն ցուցադրությունը կազմակերպել նաև Հնդկաստանում։ 1949 թվականին Ռաշտրապատի Բհավանում կազմակերպվեց հնդկական ցուցահանդեսը։ Այն մեծ հաջողություն ունեցավ և որոշվեց Հնդկաստանում ստեղծել մշտապես գործող ազգային թանգարան։ 1949 թվականի օգոստոսի 15-ին կայացավ Հնդկաստանի ազգային թանգարանի պաշտոնական բացումը և որոշվեց մինչև մշտական հաստատություն տեղափոխվելը թանգարանը թողնել Ռաշտրապատի Բհավանում։

Թանգարանի ներկայիս շենքի հիմնաքարը տեղադրել է հնդկական ազգային ազատագրական պայքարի առաջնորդ, Հնդկաստանի վարչապետ Ջավահարլալ Ներուն։ Թանգարանի շենքը պաշտոնապես բացվել է 1960 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։ Թանգարանը կառավարվում և ֆինանսավորվում է Հնդկաստանի մշակույթի և տուրիզմի նախարարությունների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «About us». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ ապրիլի 14-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
2. ↑  «Delhi- 100 years as the Capital». The Hindu. 2011 թ․ փետրվարի 1. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 16-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
3. ↑  «National Museum Institute of History of Art, Conservation and Museology, website». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
4. 1 2  
«History of the National Museum». Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նյու Դելիի ազգային թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 13742916z · ISNI: 0000000110190563 · LCCN: n81080184 · SUDOC: 032216718 · VIAF: 157633850 · WorldCat VIAF: 157633850 |

 |
**Էստավայե** (ֆր.՝ Estavayer), համայնք Շվեյցարիայի Ֆրիբուրի կանտոնում։ Բրուայե շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Նյոշատել (Նևշատել) լճի հարավային ափին, Իվերդոն ու Բեռն քաղաքների միջև։ Զբաղեցնում է 40,13 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմել է 9.494: Համայնքը կազմավորվել է 2017 թվականի հունվարի 1-ին, շրջակա յոթ բնակավայրերի՝ Էստավայե լը Լակ քաղաքի և Բուսի, Մորեն, Մուրի, Ռոյրե լը Պրե, Վեռնեյ ու Վուիսան գյուղերի միավորմամբ։ Պատմական փաստաթղթերում Բուսին առաջին անգան հիշատակվել է 1142 թվականին՝ որպես*Bussey*, Մորենը՝ 1216-ին՝ որպես *Morens*, Մուրին՝ 1228-ին՝ որպես *Muris*, Ռոյրե լը Պրեն՝ 1288-ին՝ որպես *en Ruere*: Վեռնեյն ինքն էլ կազմավորվել է երեք համայնքների՝ Օտավոյի, Ֆորեի ու Մոնբրելոյի միավորոման արդյունքում, որ տեղի է ունեցել 2006 թվականի հունվարի 1-ին։

Պատմամշակութային հուշարձաններ
-----------------------------

Համայնքի մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ Դը Ռիվա մատուռը (*De Rivaz Chapel*), Սակրե Կյոր մատուռը (*Sacré-Coeur Chapel*), Շենո դղյակը (*Chenaux Castle*), Սեն Լորեն վանքը, դոմինիկյան կույսերի վանքը, քաղաքային պարիսպն ու մյուս ամրությունները, Դիմի և *Sires d’Estavayer* շենքերը Էստավայե լը Լակում, Սեն Մորիս եկեղեցին Բուսիում, Սեն Պիեռ եկեղեցին ու *La Molière* աշտարակը Մուրիսում։ Բացի այդ, Էստավայե լը Լակ քաղաքը և Բուսի ու Վուիսան գյուղերն ամբողջությամբ ներառվել են Շվեյցարական ժառանգության գույքացուցակում։

Պատկերասրահ
-----------

* De Rivaz մատուռը De Rivaz մատուռը
* Sacré-Coeur մատուռըSacré-Coeur մատուռը
* Chenaux դղյակըChenaux դղյակը
* Saint-Laurent վանքըSaint-Laurent վանքը
* Դոմինիկյան վանքը Դոմինիկյան վանքը
* Ամրությունները Ամրությունները
* Dîme շենքըDîme շենքը
* Saint-Maurice եկեղեցինSaint-Maurice եկեղեցին
* Saint-Pierre եկեղեցինSaint-Pierre եկեղեցին
* La Molière աշտարակըLa Molière աշտարակը

Ժողովրդագրություն
-----------------

Համայնքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie Geschlecht und Gemeinde; Provisorische Jahresergebnisse; 2018 — FSO, 2019.
2. ↑  Historisiertes Gemeindeverzeichnis der Schweiz accessed 5 January 2017
3. ↑  Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz published by the Swiss Federal Statistical Office (գերմ.) accessed 19 July 2011
4. ↑  «Kantonsliste A-Objekte». *KGS Inventar* (German). Federal Office of Civil Protection. 2009. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունիսի 28-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 25-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
5. ↑  Swiss Federal Statistical Office STAT-TAB Bevölkerungsentwicklung nach institutionellen Gliederungen, 1850-2000  (գերմ.) accessed 27 April 2016

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էստավայե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեյցարական կենսագրական |

 |
**Burn** («Բըրն»), ոչ ալկոհոլային էներգետիկ ըմպելիք, որն արտադրում է «Monster Beverage» ընկերությունը։ Մինչև 2015 թվականն ըմպելիքը թողարկել է «Coca Cola» ընկերությունը։ 2018 թվականի վերջի դրությամբ՝ ըմպելիքը թողարկվել է աշխարհի շուրջ 96 երկրում և տարածաշրջանում։

Բաղադրություն
-------------

Ըմպելիքը պարունակում է ջուր, շաքար, թթվայնության կարգավորիչներ (կիտրոնաթթու, նատրիումի ցիտրատ), ածխածնի երկօքսիդ, բնական ներկանյութեր (անտոցիանին, շաքարի ներկ), բնական և նույնական բուրահաղորդիչներ, կոֆեին, կոնսերվանտ կալիումի սորբատ, գլյուկորոնոլակտոն, տաուրին, ինոզիտ, գուարանի էքստրակտ, ասկորբինաթթվի հակաօքսիդիչ։

### Բաղադրությունը 100 միլիլիտրանոցում

| Երկիր | Նյութ | Քանակ |
| --- | --- | --- |
| Դանիա | Էներգիա | 230 միլիգրամ/54 կիլոկալորիա |
| Սպիտակուցներ | 0 գրամ |
| Ածխաջուր | 13.3 գրամ |
| Ճարպ | 0 գրամ |
| Նատրիում | 0.02 գրամ |
| Վիտամին B3 | 6.5 միլիգրամ |
| Պանտոտենաթթու | 1.5 միլիգրամ |
| Վիտամին B6 | 0.21 միլիգրամ |
| Վիտամին B12 | 0.38 միկրոգրամ |

Երաժշտություն
-------------

Burn (485 միլիլիտր)
«Burn»-ի մասնակցությունը երաժշտական ինդուստրիայում ներառում է նախաձեռնություններ՝ ուղղված էլեկտրոնային պարային երաժշտության ոլորտում խոստումնալից տաղանդների աջակցմանն ու զարգացմանը։

### Burn Studios

«Burn Studios»-ը երաժշտական հարթակ է, որը մեկնարկել է Իբիցայի միջազգային երաժշտական գագաթնաժողովում։ Դրա նպատակն է նոր տաղանդների որոնումն ու առաջխաղացումը, երաժշտական մշակույթի և նորարարական գաղափարների արտադրման մեջ մեծ ներդրում ունենալը։ «Burn Studios»-ը մի քանի մրցույթ է անցկացրել հեռանկարային կատարողների համար՝ նրանց հնարավորություն ընձեռելով սովորելու, ստեղծագործական աճի և տաղանդների ցուցադրման համար։

Սպորտ
-----

«Burn»-ը մասնակցություն ունի մի շարք էքստրեմալ մարզաձևերում, այդ թվում՝ սնոուբորդ, սքեյթբորդինգ, սերֆինգ, «Ֆորմուլա 1»-ի մրցումներ, ինչպես նաև պարկուր։ «Burn»-ը հովանավորում է մի շարք հայտնի մարզիկների և միջոցառումների, որոնք ֆինանսավորվում են ամբողջ աշխարհում։

Արտադրանքի տեսակներ
-------------------

* Կրակի պատկերով սև գույնի տարա,
* Գազի պատկերով սպիտակ, ինչպես նաև կանաչ տարա

Կոֆեինի պարունակություն
-----------------------

Կոֆեինի պարունակությունը 100 միլիլիտրանոց տարայում 30 միլիգրամ է։

Տես նաև
-------

* Jaguar (խմիչք)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Monster Beverage Corporation 2018 Annual Report». Monster Beverage Corporation. 2013 թ․ փետրվարի 12. Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 11-ին.
3. ↑  «И победителями стали...» (ռուսերեն). www.burn.com. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 21-ին.
4. ↑  «burn presents: HUMAN / MACHINES». Vimeo. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Burn (էներգետիկ ըմպելիք)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |

 |
**«1808 թվականի մայիսի երկուսի ապստամբությունը Մադրիդում»** (իսպ.՝ El dos de mayo de 1808 en Madrid), իսպանացի գեղանկարիչ, դիմանկարիչ, հրատարակող, Իսպանիայի պալատական գեղանկարիչ Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1814 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 268 × 347 սմ։ «1808 թվականի մայիսի երկուսի ապստամբությունը Մադրիդում» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Պրադո թանգարանում (Մադրիդ, Իսպանիա)։

Նկարագիր
--------

1814 թվականին այս կտավը Իսպանիայի թագավոր Ֆերդինանդ VII-ը պատվիրում է Ֆրանցիսկո Գոյային՝ որպես ֆինանսական օժանդակություն։ «1808 թվականի մայիսի երկուսի ապստամբությունը Մադրիդում» ստեղծագործությունում հեղինակը վրձնել է 1808 թվականի մայիսի 2-ի առավոտը, երբ իսպանացի ազգայնականները հարձակվեցին Նապոլեոն Բոնապարտի կայսերական գվարդիայում ծառայող մամլուքների և դրագունների վրա։ Վերջիններս թագավորական պալատից դուրս էին հանում ամենափոքր ինֆանտին՝ Ֆրանսիսկո դե Պաուլա դե Բուրբոնին։

Նկարի կոմպոզիցիայում միակ կենտրոնը բացակայում է։ Այդ բացակայության շնորհիվ կտավը դիտողին է փոխանցում ամբոխի էներգիան և կռվի լարվածությունը։ Գունային երանգավորումը Գոյան այնպես է ընտրել, որ ընդգծի կատարվածի ողջ դաժանությունը։

Նկարի ճակատագիր
---------------

Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Մադրիդը ռմբակոծվում էր։ Հանրապետական կառավարությունը որոշում է կայացնում Պրադոյի ողջ ֆոնդը տարհանել։ Գոյայի ստեղծագործությունները տեղափողող բեռնատար ավտոմեքենան վթարի է ենթարկվում։ Արդյունքում խիստ վնասվում է «1808 թվականի մայիսի երկուսի ապստամբությունը Մադրիդում» ստեղծագործությունը։ Նկարի վրա մնացին կտրվածքի տեղեր, իսկ կտավի որոշ հատվածներ ընդհանրապես դարձան անվերականգնելի և հեռացվեցին։ Ռեստավրացիայի ժամանակ կտավի վնասված ձախ հատվածը թողնվել է վնասված վիճակում, որպեսզի հետագա սերունդները տեսնեն ու հիշեն քաղաքացիական պատերազմի արհավիրքները։ Կրկնակի ռեստավրացիայի ժամանակ միայն ամբողջությամբ վերականգնվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑  «Las viejas heridas de guerra de Goya cicatrizan en el Prado.» 27 de febrero de 2008. *El País*.

Գրականություն
-------------

* Путеводитель по Прадо. — С. 182—183. — ISBN 978-84-8480-188-7
* *Hughes R.* Goya. — New York: Alfred A. Knopf, 2004. — ISBN 0-3945-8028-1

Արտաքին հղումներ
----------------

* Documentos relacionados con 1808 pertenecientes al patrimonio cultural del Ayto. de Madrid
* Un site consacré aux guerres napoléoniennes (en francés)
* Primer Encuentro Internacional sobre la Guerra de la Independencia en Oviedo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «1808 թվականի մայիսի երկուսի ապստամբությունը Մադրիդում (նկար)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Լարուսի |

 |
|  |
| --- |
| **Կատվադաղձ Մուսինի** |
| Կատվադաղձ ՄուսինիԿատվադաղձ Մուսինի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խուլեղինջազգիներ (Lamiaceae) |
| **Ցեղ** | Կատվադաղձ *(Nepeta)* |
| **Տեսակ** | **Կատվադաղձ Մուսինի** *(N. mussinii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Nepeta mussinii*** |

**Կատվադաղձ Մուսինի** (լատին․՝ Nepeta mussinii), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

Նկարագրություն
--------------

Փայտացող արմատով և ճյուղավոր ցողուններով բազմամյա թավոտ խոտաբույս է։ Կարճ կոթունավոր աղեղնաեզր տերևները հակադիր դասավորված են 30-60 սմ բարձրությամբ ցողունի վրա։ Փոքր երկարավուն-ձվաձև տերևները երկու կողմերից ծածկված են կարճ թավով։ Ցողունների գագաթներին ողկույզանման ծաղկաբույլեր առաջացնող խիտ կիսահովանոցներում հավաքված են համեմատաբար խոշոր ծաղիկները։ Մոխրագույն երանգ ունեցող երկշուրթ մանուշակագույն ծաղիկները աճում են ցողունների գագաթին։ Պտուղները շագանակագույն էլիպսաձև ընկուզիկներ են։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է լեռնային գոտիների չոր քարքարոտ լանջերին, թփուտներում և ժայռերի վրա։ Հանդիպում է Արմավիրի, Կոտայքի մարզերում և Երևանում։ Մեղրատու բույս է։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Երիտասարդ տերևներն ու ճյուղերն օգտագործում են սննդի, իսկ թարմ և չորացրած տերևները՝ օղու և լիկյորների արտադրության մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան, Թամարա; Գևորգյան, Մարգարիտա (2014). Պողոսյան, Ա․; Զաքարյան, Ն․ (eds.). *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր*. Երևան: Լուսակն. էջ 315. ISBN 9789939834689.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կատվադաղձ Մուսինի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EUNIS: 173897
* GBIF: 5341500
* GRIN: 419453
* iNaturalist: 165680
* IPNI: 452603-1
* IRMNG: 10594255
* ITIS: 32625
* NCBI: 213401
* NZOR: 343a3a7c-a30d-41c0-8580-83a8541845f0
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:452603-1
* WisFlora: 7463

 |

 |
**Կապուայի ամրոց** (իտալ.՝ Castel Capuano), ամրոց Իտալիայի Նեապոլ քաղաքում։ Անվանումն ստացել է դեպի Կապուա քաղաք տանող ճանապարհի քաղաքային պատերի մոտ գտնվելու համար։

Պատմություն
-----------

Ամրոցը գտնվում է Նեապոլի պատմական Տրիբունալի փողոցի (Via dei Tribunali) հարավարևմտյան եզրին, որտեղ մինչև վերջին տարիներին գտնվում էր Նեապոլի արդարադատության կենտրոնը, որն այժմ տեղափոխվել է նոր Centro Direzionale քաղաքային կենտրոն։

12-րդ դարում ամրոցը կառուցել է Նեապոլի թագավորության առաջին միապետ Ռոժեր II-ի որդին՝ Ուիլյամ I-ը։ Այն ընդարձակվել է Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆենի օրոք՝ դառնալով թագավորական պալատներից մեկը։ 1432 թվականի օգոստոսի 19-ին Ջովաննի Կարաչչոլոն Կապուայի ամրոցի իր սենյակում ծառայության ժամանակ դանակահարվել է չորս ասպետների կողմից։

16-րդ դարում Իսպանիայի փոխարքա Պեդրո Ալվարես դե Տոլեդոյի օրոք քաղաքի բոլոր իրավական գրասենյակներն ու գերատեսչությունները համախմբված էին այս կառույցում, և այն դարձավ արդարադատության կենտրոն՝ հայտնի որպես «Vicaria», որի նկուղներն օգտագործվում էին որպես բանտ։ Ամրոցի մուտքի վերևում դեռևս տեսանելի է 1535 թվականին Նեապոլ այցելած Կառլոս V կայսեր զինանշանը։

Վերջին վերականգնողական աշխատանքներն ամրոցում իրականացվել են 1860 թվականին՝ պահպանելով նրա նախնական տեսքը։ Փոխանորդության սյունը (իտալ.՝ Colonna della Vicaria) մի պարզ սյուն էր, որ գտնվում էր մուտքի մոտ. այն օգտագործվել է պարտապաններին ստորացնելու և պատժելու համար։ Կառույցի ետևի կողմում՝ դեպի Էնրիկո դե Նիկոլա հրապարակ նայող հատվածում է գտնվում Նեապոլի Fontana del Formiello պատմական շատրվանը:։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Gennaro Ruggiero, I castelli di Napoli, Newton Compton editori, Roma, 1995. ISBN 88-7983-760-5.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Atlante castellano d'Italia
2. ↑  «Castel Capuano - Napoli Unplugged». *Napoli Unplugged* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 13-ին.
3. ↑  «Castel Capuano in Naples - Attractions | Frommer's». *www.frommers.com*. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 13-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կապուայի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4362977-5 · VIAF: 249374546 · WorldCat VIAF: 249374546 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ժամանակակից արվեստի թանգարան (այլ կիրառումներ)
**Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարան**, ստեղծվել է 1972 թ. գլխավորապես Հենրիկ Իգիթյանի, քաղաքապետ Գրիգոր Հասրաթյանի և ժամանակի ականավոր հայ նկարիչների ջանքերով։

Ցուցադրություն
--------------

Ներկայացված են հիմնականում հայ ժամանակակից նկարիչների՝ Մինաս Ավետիսյանի, Վրույր Գալստյանի, Հակոբ Հակոբյանի, Լավինիա Բաժբեուկ-Մելիքյանի, Էմիլ Գազազի, Սարգիս Համալբաշյանի, Աշոտ Ղազարյանի (Աշոտ-Աշոտ) և այլոց ստեղծագործությունները։

Թանգարանի առաջին ցուցանմուշները հայ արվեստագետների նվիրատվություններն էին և 1960-ական թվականների՝ Հայաստանի ու Սփյուռքի նկարիչների գործեր։ Հետագայում ցուցանմուշների քանակն ավելացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության գեղարվեստական ֆոնդի և ձեռքբերումների շնորհիվ։ Թանգարանում ցուցադրվում են Մինաս Ավետիսյանի, Աշոտ Հովհաննիսյանի, Մարտին Պետրոսյանի, Գայանե Խաչատուրյանի, Վրույր Գալստյանի, Վաղարշակ, Հենրի ու Ռոբերտ Էլիբեկյանների, Հարություն Կալենցի, Ռուդոլֆ Խաչատրյանի, Վարուժան Վարդանյանի, Աշոտ Բայանդուրի, սփյուռքահայ նկարիչներ Ժիրայր Օրագյանի, Ժանսեմի, Գառզուի, Ասատուր Պզտիկյանի և ուրիշների գործերից։ Թանգարանի հավաքածուն համալրվել է միջին ու երիտասարդ սերնդի՝ Սարգիս Համալբաշյանի, Արթուր և Արարատ Սարգսյանների, Մարինե Դիլանյանի, Ալբերտ Հակոբյանի, Սամվել Բաղդասարյանի, Արևիկ Արևշատյանի, Կամո Նիգարյանի, Տիգրան Մատուլյանի, Թենի Վարդանյանի և այլ ճանաչված նկարիչների աշխատանքներով։ 2004 թվականին բարերար Գրիգոր Մուրադյանը թանգարանին է նվիրել ամերիկաբնակ ճանաչված նկարիչ և քանդակագործ Էմիլ Գազազի աշխատանքներից։ Թանգարանը մայրաքաղաքի տարբեր ցուցասրահներում («Գևորգյան», «Ակադեմիա» և այլն), Հայաստանի նկարիչների միության դահլիճներում հաճախակի կազմակերպում է ցուցահանդեսներ, հրատարակել է մի շարք ալբոմներ՝ «Քոչար», «Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան», «Հովնաթանյանից Մինաս», «Թանգարան», «Մինաս Ավետիսյան», «Վրույր Գալստյան», «Աշոտ Հովհաննիսյան» և այլն։ 2006–2007 թվականներին Ֆրանսիայում՝ «Հայաստանի տարի», 2007 թվականին Հռոմում՝ «Հայ մշակույթի օրեր» ծրագրերի շրջանակներում թանգարանը կազմակերպել է նոր ցուցադրություններ, տպագրել կատալոգներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թանգարանի մասին(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Երևան)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1158691017 · VIAF: 9849152637842820220006 · WorldCat VIAF: 9849152637842820220006 |

 |
**Կայսերական աբբայություն Լորշում**(գերմ.՝ *Reichsabtei Lorsch*), Վորմսի իշխանության տակ պատմության մեջ հայտնի է որպես Կարոլինգյան վերածննդի գլխավոր կենտրոններից մեկը։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Պետրոսի Բենեդիկտյան վանքը հիմնադրվել է Լորշում 764 թվականին՝ Քանքոր կոմսի կողմից (հավանաբար Ռոբերտիններից մեկը)։ Առաջին երկու տարիներին նոր վանքը կառավարել է էր կոմսի զարմիկը՝ մեցցի եպիսկոպոս Քրոդեգանգը։ Հետո կառավարումը փոխանցվել է նրա եղբորը։ Ի նշան առանձնահատուկ բարեհաճության՝ Հռոմի պապն աբբայություն ուէ ուղարկել Սուրբ Նազարիայի մասունքները, որոնք դեպի Լորշ պետք է գրավեին ուխտագնացներին։ Ի պատիվ Սուրբ Նազարիայի՝ 774 թվականին օծվել է գլխավոր տաճարը․ ծիսակարգին ներկա է եղել Կառլոս Մեծը։

Մինչև 1231 թվականը, երբ Ֆրիդրիխ II Լորշը հանձնել է Մայցի արքեպիսկոպոսին, կայսերական աբբայությունն իրենից ներկայացնում էր ինքնուրույն իշխանություն Սրբազան Հռոմեական կայսրության կազմում։ Հենց այստեղ են թաղվել Կառլոս Մեծի Ժառանգները՝ Լյուդովիկոս Գերմանացին և Լյուիդովիկոս III Կրտսերը։ Լայն հռչակ են ձեռք բերել վանական սկրիպտորիան․ գրադարանը պարունակել է հին հեղինակների ձեռագրերի մեծամասնությունը։ 1248 թվականին վանքը հանձնվել է պրեմոնստրատների կառավարմանը։

Վերածննդի դարաշրջանում միաբանությունը վերացվել է, իսկ վանքի ձեռագրերի անգին հավաքածուն միապետ Օտո Հենրին բերել է Հայդելբերգի համալսարան։ Հազվագյուտ իրերի շարքում են Ոսկե օրենսգիրքը Լորշից, Կառլոս Մեծի ժամանակի մանրանկարներով և Լորշական տարեգրությամբ, հասցված տեղի քրիստոնյաների կողմից մինչև 1170-ական թվականները։ Վանական կառույցների մեծ մասը ոչնչացել է 17-րդ դարում, Երեսնամյա պատերազմի ժամանակ և Լյուդովիկոս XIV-ի բանակի ներխուժման ժամանակ։ «Մարզպանական գրադարանը» Հայդելբերգից տարվել է Վատիկան։

Լորշում պահպանված կառույցներից ավելի մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում դարպասային մատուռը (*Torhalle*)՝ կառուցված Լյուդովիկոս III-ի կողմից։ Պահպանման աստիճանով սա կարոլինգյան ճարտարապետության առավել ամբողջական ստեղծագործություն է։ 1991 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Տես նաև
-------

* Գերմանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Abbey and Altenmünster of Lorsch on the UNESCO Register of World Heritage Sites

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լորշի աբբայության կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լորշի վանք» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Catholic (1997—…) |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12114706s · GND: 801576-4 · ISNI: 0000000106981127 · LCCN: n85227962 · NKC: ko2007248581 · SUDOC: 029542790 · VIAF: 143763943 · WorldCat VIAF: 143763943 |

 |

 |
**«Սոֆյայի աշխարհը»** (նորվ.՝ Sofies Verden ), վեպ փիլիսոփայության պատմության մասին, որի հեղինակը նորվեգացի գրող Յոստայն Գորդերն է․ գրվել է 1991 թվականին։

Ստեղծման պատմությունը
---------------------

Վեպն ի սկզբանե նախատեսված է եղել երեխաների և նորվեգացի ուսանողների համար, քանի որ փիլիսոփայությունը պարտադիր առարկա էր։ Ըստ ԶԼՄ-ների առանձին տեղեկությունների, Գորդերը հաշվի չի առել, որ վեպը հայտնի է և փաստեր է ներկայացրել արևելյան փիլիսոփաների կենսագրության բացակայության մասին։

Սյուժեի որոշ նմանությունների պատճաով վեպը երբեմն համեմատվել է Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» ստեղծագործության հետ։ Գիրքը լայն արձագանք է գտել և բազմիցս քննադատվել։

Սյուժե
------

Վեպի կենտրոնում տասնչորսամյա նորվեգացի Սոֆյա Ամունսենն է, ով պարբերաբար նամակներ է ստացել Ալբերտո Նոքսիից։ Նա այդպես աղջկան առաջնորդել է փիլիսոփայության պատմության էջերով։ Նրանք անցել են երկար ճանապարհ՝ բնափիլիսոփաներից (մ.թ.ա.VII—VI դարեր) մինչXX դարի մեծ մտածողներ։

Հրապարակումներ
--------------

Հրապարակումից հետո, առաջին երեք տարիների ընթացքում վեպն զբաղեցրել է բեսթսելլերի առաջին հորիզոնականը։ Մինչև 2008 թվականը վեպը թարգմանվել է 32-38 լեզուներով և տպագրվել է 45-50 երկրներում։ Ռուսաստանում այն առաջին անգամ լույս է տեսել 1997 թվականին (թարգմանություն՝ Տ. Դոբրոնիցկայա )։

Էկրանավորում
------------

Վեպի հիման վրա բեմադրվել է Նորվեգիայի կինոյի պատմության մեջ եղած երաժշտական և ամենաթանկ ֆիլմը՝«Ժամանակի միջանցքները»։ Ֆիլմը արտասահմանում ճանաչում չի ունեցել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Internet Speculative Fiction Database — 1995.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Видеоролик о фильме (на английском языке)
* Интервью с Юстейном Гордером

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4399286-9 |

 |
**Լոառե** (իսպ.՝ Castillo de Loarre), ամրոց Իսպանիայի Արագոն տարածաշրջանում։

Պատմություն
-----------

Ամրոց-համալիրը հիմնականում կառուցվել է 11-12-րդ դարերի ընթացքում, քանի որ ունեցել է ռազմավարական նշանակության շատ հարմարավետ դիրք քրիստոնյա և մուսուլման ազգերի հողերի միջև։ Շինարարության առաջին փուլը սկսվել է մոտավորապես 1020 թվականին Նովարայի արքա Սանչո 3-ի կողմից, երբ նա կրկին զավփեց մուսուլմանների հողատարածքները։

1070-ական թվականներին ամրոցի նշանակությունը գնալով ավելի էր կարևորվում։ 1073 թվականին Սանչո արքան ստեղծում է համայնքի գաղափարը և պատրաստվում է Հեսկա քաղաքի նվաճմանը 1094 թվականին։ 1097 թվականին նրա հետնորդ Պյոտր 1-ինը Լոառե ամրոցի հարստությունը տրամադրում է նոր ստեղծված Մոնտեարագոն վանական համալիրին։ Սույն տվյալներից հետևում է, որ ամրոցի շինարարության երկրորդ փուլը իրականացվել է 1073-1097 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Այլ հուշարձանների հետ համեմատելիս նկատվում է, որ ամրոցի շինությունների մի մասի ճարտարապետությունը թվագրվում է 12-րդ դարի շինությունների հետ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Ամրոցի ֆունդամենտը հանդիսանում է այն կրաքարից բլուրը, որի վրա նա կանգնած է։ Ամրոցի համար դա ահռելի առավելություն է, քանի որ այդպիսի կոնստրուկցիան չի թույլատրում պայթեցնել ամրոցի պատերը ներսից կամ ստորգետնյա թունելները։ Ամրոցի միջուկը՝ հրապարակը, շրջապատված է բարձր պարիսպներով, որը ունի 200 մ երկարություն և գլանաձև աշտարակներ։ Ամրոցի ներքին մուտքը (որը զբաղեցնում է 1 հա) կարելի է մտնել միայն մեկ դարպասի շնորհիվ, որի կողքերով վեր են սլանում երկու աշտարակներ։ Դարպասից քիչ հեռու գտնվում է քառակուսաձև դիտակետ-աշտարակը։ Մեծ կորաձև կամարի տակով, որը հենված է երկու շքեղ սյունների վրա, անցնում է համալիր մտնող սանդուղքը։

Ամրոցի շինությունները պատկանում են երեք տարբեր ժամանակաշրջանների։ Հին ամրոցի շինություններից, որոնք կառուցվել էին Սանչո 3-րդ արքայի կողմից հռոմեական ոճով, շատ քիչ բան է պահպանվել։ Այդ ժամանակաշրջանի շինություններից է միջուկը և նրան շրջապատող աշտարակներից մի քանիսը, որոնք հետագայում վերակառուցվել և փոխել են իրենց նշանակությունը։ Այդ շինություններից աչքի է ընկնում Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի եկեղեցին (Capella de Santa María de Valverde), որը ունի անհավանական ակուստիկա։

Ներկայումս ամրոցը իրենից ներկայացնում է թանգարան, իսկ որոշ հատվածները հաճախ օգտագործվում են ֆիլմեր կամ հեռուստածրագրեր նկարելու համար։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Y. A. (2013 թ․ մայիսի 12). «Loarre, a la espera de que Castilla sea Patrimonio de la Humanidad». *ABC*. Vocento. Վերցված է 2013 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

www.cult-turist.ru/place-interes/one-place/3081/?q=497&plint=3081

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լոառեի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a1198322x · BNE: XX96101 · BNF: 12651869x · LCCN: sh2008007569 · SUDOC: 050599127 · VIAF: 316736350 · WorldCat VIAF: 316736350 |

 |

 |
**Սոֆուս Յակոբսեն** (նորվ.՝ Sophus Jacobsen, սեպտեմբերի 7, 1833(1833-09-07)[…], Հալդեն, Էստֆոլդ, Նորվեգիա - մայիսի 13, 1912(1912-05-13)[…], Դյուսելդորֆ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն),նորվեգացի նկարիչ և բնանկարի վարպետ։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Սոֆուս Յակոբսենը ծնվել է 1833 թվականի սեպտեմբերի 7-ի նորվեգական Հալդեում։ Սկսած 1853 թվականից նկարիչն ապրել է գերմանական Դյուսելդորֆում։ Այս քաղաքում նա ուսանում է նորվեգացի նկարիչ Հանս Գուդեի մոտ։ Այստեղից շատ անգամներ է ճանապարհորդել դեպի հայրենիք, հետո դեպի Իտալիա և Ֆրանսիա և գերմանական այլ բնակավայրեր։ Ճամփորդելու ընթացքում Սոֆուս Յակոբսենը բազմաթիվ էտյուդներ է անում՝ բնությունից ներշնչված։ Հետագայում այդ էտյուդները հիմք դարձան, որպեսզի նկարիչը վրձնի իր կտավները։ Սոֆուս Յակոբսենը վարպետորեն էր նկարում բնանկարներ և աչքի էր ընկում բնականություն հաղորդելու ունակությամբ։

Սկզբնական ժամանակահատվածում Սոֆուս Յակոբսենը գերապատվություն էր տալիս միայն Նորվեգիայի ծովային տեսարաններին և լանդշաֆտներին՝ կտավին հանձնելով այդ տեսարանները հիմնականում արևային և լուսնային լուսավորվածությամբ ողողված։ Հետո սկսեց նկարել նաև աշնանային և ձմեռային տեսարաններ՝ հիմնականում գերմանական տարածաշրջանին բնորոշ։ Իր Վենետիկին նվիրված շարքում, որը լուսնի լուսավորվածությամբ է նկարված, բավականին նմանություն ունի գերմանացի նկարիչ Օսվալդ Ախենբախի նկարներին։

Սոֆուս Յակոբսենն իր մահկանացուն կնքել է յոթանասունութ տարեկան հասակում՝ Դյուսելդորֆում, 1912 թվականի մայիսի 13-ին։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Առավելապես հայտնի են Սոֆուս Յակոբսենի ներքոհիշյալ ստեղծագործությունները, որոնք հիմնականում արված են յուղաներկերով՝ կտավի վրա. :

* «Էյֆելի տեսարանը» (1861 թվական)
* «Լուսնկա գիշեր նորվեգական ափերին» (1867 թվական)
* «Լուսնկա երեկոն Վենետիկում»
* «Աշնանային լանդշաֆտ» (Օսլոյի ազգային պատկերասրահ)
* «Լապլանդացիները եղջերուների որս կատարելիս»

Պատկերասրահ
-----------

* Ձկնորսությունը լուսնի լույսի ներքոՁկնորսությունը լուսնի լույսի ներքո
* Սան Ջորջո Մաջորե, Վենետիկ, 1865Սան Ջորջո Մաջորե, Վենետիկ, 1865
* Մայրամուտը անտառում, 1878Մայրամուտը անտառում, 1878

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Sophus Jacobsen — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  KulturNav — 2015.
4. 1 2  Das geistige Deutschland am Ende des XIX. Jahrhunderts (գերմ.): Enzyklopädie des deutschen Geisteslebens in biographischen Skizzen — L, B: 1898.

Գրականություն
-------------

* «Якобсен, Софус». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սոֆուս Յակոբսեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 117603694 · ISNI: 0000000078577740 · VIAF: 35238531 · ULAN: 500102329 · WorldCat VIAF: 35238531 |

 |
**Ֆրեդերիկ Սքոթ Արչեր** (անգլ.՝ Frederick Scott Archer, 1813[…], Բիշոպս Սթորտֆորդ, Հարթֆորշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - 1857[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի լուսանկարիչ և քանդակագործ, որն առավել հայտնի է որպես ժամանակաից լուսանկարչական ժապավենին նախորդած կոլոդիոն գործընթացի գյուտարար։

Կենսագրություն
--------------

Սքոթ Արչերը մսագործի որդի էր, նա մեկնել է Լոնդոն աշխատանք գտնելու համար։ Ավելի ուշ դարձել է քանդակագործ և գտել է կալիոտիպային լուսանկարչությունը, որը իր քանդակների պատկերները գրավելու լավ միջոց էր։

1851 թվականի մարտին Արչերն առաջինն է հրապարակել այն գործընթացի մանրամասն նկարագրությունը, որը հայտնի է որպես «թաց կոլոդիոն»։ Գյուտն արտոնագրված չի եղել և նրա կողմից ներկայացվել է որպես «բաց նվեր ամբողջ աշխարհին»։ Այս գործընթացը դուրս է մղել ինչպես դագերոտիպիան, այնպես էլ կալոտիպիան և 30 տարի մնացել է լուսանկարչական գործընթացում։

1852 թվականին հրատարակել է «Manual of the Collodion Photographic Process» վերնագրով առաջին ձեռնարկը թաց կոլոդի մասին։

Ավելի ուշ առաջարկել է ապակե հիմքով շերտի վրա կոլոդիոնը սոսնձելու գաղափարը, որը լայնորեն օգտագործվել է տպագրական աշխատանքներում:.

Նա մահացել է աղքատ։ Ընտանիքը մահվանից հետո պետությունից ստացել է 747 ֆունտ ստեռլինգ և փոքրիկ կենսաթոշակ երեք երեխաներին աջակցելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2  Union List of Artist Names
3. 1 2 3 4  Artnet — 1998.
4. 1 2  Photographers’ Identities Catalog
5. ↑
6. 1 2 3  Peres, 2007
7. ↑  Purves, 1962

Գրականություն
-------------

* Archer, Frederick Scott : article // The Focal encyclopedia of photography :

[անգլ.] / editor Purves F.. — Desk edition. — London, New York : Focal Press, 1962. — С. 44.

* Archer, Frederick Scott : article // The Focal encyclopedia of photography :

[անգլ.] / editor-in-chief Peres M. R.. — 4th edition. — Oxford : Elsevier / Focal Press, 2007. — History and evolution of photography. — С. 124. — ISBN 978-0-240-80740-9.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրեդերիկ Սքոթ Արչեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · Dictionary of National Biography |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 124766073 · CiNii: DA18221509 · GND: 1113614366 · ISNI: 0000000069029793 · LCCN: nr88000524 · SUDOC: 219488223 · VIAF: 95703943 · ULAN: 500003843 · WorldCat VIAF: 95703943 |

 |

 |
**Օրվիլ Գիբսոն (**անգլ.՝ Orville H. Gibson, մայիսի 1, 1856(1856-05-01), Chateaugay, Ֆրանկլին շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ - օգոստոսի 21, 1918(1918-08-21), Ogdensburg, Սենտ Լոուրենս շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), «Գիբսոն գիթառ քոմփանի» (*անգլ.՝ Gibson Guitar Company*) երաժշտական գործիքների արտադրության ընկերության հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Օրվիլը ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Շատագեյ քաղաքում։ Ըստ 1900 թվականի Դաշնային մարդահամարի (1900 U.S. Federal Census), նա ծնվել է մայիսին, իսկ նրա մահախոսականը, որը հրապարակվել է 1918 թվականի օգոստոսի 21-ին *The Mylene Farmer*-ում, պնդում է, որ նա մահացել է օգոստոսի 19-ին և նրա հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել օգոստոսի 21-ին իր եղբոր՝ Օ․ Մ․ Գիբսոնի (*անգլ.՝ O. M. Gibson*) տանը։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Գիբսոնը սկսել է իր աշխատանքը 1894 թվականին Միչիգան նահանգի Կալամազու քաղաքում գտնվող իր տնային արհեստանոցում։ Նա ստեղծել է մանդոլինի և կիթառի բոլորովին նոր ոճ, որը հետագայում արտոնագրվել է։ Երաժշտության պատմաբան Փոլ Սփարքսի խոսքով նրա մանդոլինները «նման չէին նախկինում ստեղծված հարթ մակերեսով ոչ մի գործիքի»։ Նրա ընկերության արտադրական չափանիշները շատ բարձր էին, իսկ գործիքներն ակտիվորեն վաճառվում էին։ Գիբսոնը և նրա ընկերությունը մարքեթինգի և տպագիր հրատարակությունների խոշոր գովազդի համար օգտագործում էին երաժշտության ուսուցիչներին, որպեսզի փոխարինեն կլոր մանդոլինները։ Նրանք հաջողության են հասել մանդոլինի շուկայում`բացառելով կլոր գործիքների արտադրությունը Ամերիկայում։ 1902 թվականին Կալամազուից հինգ ձեռնարկատերեր առաջնորդվելով Գիբսոնի գաղափարներով հիմնադրեցին Գիբսոն Գիթառ-Մանդոլին ընկերությունը (*անգլ.՝ Gibson Mandolin-Guitar Mfg. Co. Ltd.*):

Մահ
---

Գիբսոնը 1907 և 1911 թվականների ընթացքում մի քանի անգամ հիվանդանոցում է եղել։ 1916 թվականին նա հոսպիտալացվել է։ Գիբսոնը մահացել է 1918 թվականի օգոստոսի 19-ին, 62 տարեկան հասակում Օգդենսբերգ քաղաքի Սուրբ Լաուրենս հիվանդանոցում (*անգլ.՝ St. Lawrence State Hospital*), էնդոկարդիտ հիվանդությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
2. ↑  Sparks, Paul. (1995). «The classical mandolin». Clarendon Press. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
3. ↑  Gruhn, George. (1991). «Gruhn's guide to vintage guitars». GPI Books. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
4. ↑  «Espacenet – search results». *worldwide.espacenet.com*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
5. ↑  «Orville Gibson's Last Mandolin». *www.mandolinarchive.com*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
6. ↑  «Orville H. Gibson, 1856-1918». *web.archive.org*. 2011 թ․ փետրվարի 25. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 25-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «The Gibson Company Guitar and Mandolin». *www.oldgibson.com*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
* «Gruhn Guitars». *guitars.com*. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օրվիլ Գիբսոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2017001930 · VIAF: 166148570555824311191 · WorldCat VIAF: 166148570555824311191 |

 |
**Լոզանի Աստվածամոր տաճար** (ֆր.՝ Cathédrale Notre-Dame de Lausanne), գոթական տաճար Շվեյցարիայի Լոզան քաղաքում։ Կառուցվել է 13-րդ դարում։

Տաճարը կառուցվել է մի քանի փուլով, օծվել 1275 թվականին Գրիգոր X պապի կողմից կայսր Ռուդոլֆ I-ի ներկայությամբ։ Հետագայում զգալի փոփոխությունների է ենթարկվել հատկապես 19-րդ դարում ֆրանսիացի ճարտարապետ Վիոլե լե Դյուկի ղեկավարությամբ։ Վարդակ պատուհանի վիտրաժն արտացոլում է աշխարհի միջնադարյան պատկերը, որ կենտրոնացված է Աստծո շուրջ։ Տաճարի երգեհոնն ունի մոտ 7 հազար փող։

Տաճարի շինարարությունը սկսվել է 1145-1159 թվականների միջակայքում և ավարտվել 13-րդ դարի կեսերին։ Տաճարը նվիրված է եղել կույս Մարիամին, ինչի համար էլ ստացել է Աստվածամոր տաճար (Notre-Dame) անվանումը։ Միջնադարում այն ուխտատեղի է եղել, որտեղ տարեկան մոտ 70.000 մարդ է այցելել։ Շինությունը նախ կառուցվել է ռոմանական ոճով, սակայն շինարարության ավարտին այն ավելի բնորոշվել է գոթական ոճով։ 1536 թվականից տաճարն օգտագործվում է ռեֆորմացիայի քարոզչության նպատակով։ Այդ շրջանում տաճարի իտերիերը թալանվել է, մասնավորապես անհետացել են քանդակեր ու նկարներ։ Տաճարի երկարությունը 99.75 մ է, բարձրությունը` 79.6 մ։

Տաճարի վարդակ պատուհանը
Տաճարի հարդարանքում առանձնանում է վարդակ պատուհանը, որ տեղադրված է տրանսեպտի հարավային պատին։ Նրանում իր արտացոլումն են գտել աշխարհաստեղծման միջնադարյան պատկերացումները` չորս տարերք, չորս քամի, դրախտի չորս գետեր, տարվա չորս եղանակեր, տարվա տասներկու ամիսեր և կեդանակերպի տասներկու նշաններ։ Ամիսների հերթագայությունը խորհրդանշում է ժամանակի ընթացքը։ Վիտրաժը թվագրվում է 13-րդ դարին, իսկ մնացած վիտրաժերը` 19-20-րդ դարերին։

Որպես շինանյութ կիրառվել է փափուկ ավազաքարից քարը, որի անկայուն լինելով են պայմանավորված մշտական վերանորոգումները։ 18-րդ դարում քննարկվել է շինության ամբողջական քանդումը և նրա տեղում նոր շինության կառուցումը։ 1874 թվականին ճարտարապետ Վիոլե լե Դյուկը մշակել է տաճարի վերականգնման համըդգրկուն նախագիծ։ Տաճարի պահպանմանն ուղղված աշխատանքները շարունակվում են նաև 21-րդ դարում։

1405 թվականից ձևավորված ավանդույթի համաձայն (այդ ժամանակ քաղաքը ցնցել էին հրդեհերը)` ամեն գիշեր պահակը տաճարի զանգակատնից Լոզանի չորս ուղղություններով բղավում է. «Սա գիշերային հսկիչն է. ժամը լրացավ»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Средневековая Лозанна». // lausanne.ch. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 29-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 16-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|url-status=404` (օգնություն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լոզանի տաճար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4074052-3 · LCCN: nr93000107 · NKC: xx0271634 |

 |