**Գերբնական**՝ աշխարհայացքային կատեգորիա, որը վերաբերում է նրան, ինչ գտնվում է չափումների ֆիզիկական աշխարհի վրա և գործում է բնության օրենքների ազդեցությունից դուրս, դուրս է մնում պատճառահետևանքային կապերի և կախվածության շղթայից, իրականության նկատմամբ առաջնային և դրա վրա ազդող մի երևույթ։

Կրոնի տեսանկյունից գերբնական երևույթը բացահայտվում է գերզգայուն, ոչ մարմնական, ոչ երկարատև գոյության հասկացությունների միջոցով, որը անհնար է հայտնաբերել մարդու արտաքին զգայարանների և սարքերի միջոցով։ Ավելի նեղ իմաստով գերբնական կարող է դիտվել նաև որպես այլ, մետաֆիզիկական տարածության ՝ հանդերձյալ աշխարհի ինչ-որ չափում, որտեղ հոգին, հավատացյալների կարծիքով, կարող է գոյատևել առանց ֆիզիկական մարմնի։

**Սուպերնատուրալիզմ** (լատ.՝ suprа՝ չափից ավելի և naturalis՝ բնական, իրական), աշխարհայացքային հայեցակարգ, որը հաստատում է հատուկ հոգևոր աշխարհի գոյությունը, հատուկ հոգևոր աշխարհի հանդեպ հավատը։

Ի տարբերություն անձնավորման և մարդակերության, զարմանահրաշ օբյեկտների և երեւույթների բնության, սուպերնատուրալիզմը զգայական աշխարհից դուրս ներկայացնում է ֆանտաստիկ աշխարհը գերբնական տեսքով։ Օրինակ, արևը կամ գետը, ինչպես նաև կենդանի, ողջամիտ և նպատակահարմար գործող էակներ հանդիսանում են ոգեպաշտություն իրական օբյեկտներ. Հելիոս և Վարունա աստվածները որպես մարդուց բարձր դասված աստվածներ, հանդիսանում են սուպերնատուրալիզմի առասպելական կերպարներ։

Բազմարժեք հասկացություններ
--------------------------

* Իմացաբանության տեսանկյունից գերբնականը՝ անգիտակցություն է
* Գոյաբանության տեսանկյունից գերբնականը՝ սովորական իրականությունից դուրսն է
* Հոգեբանության տեսանկյունից՝ առեղծվածային փորձն է
* Ֆենոմենի տեսանկյունից գերբնականը՝ արտակարգությունն է
* Արժեքաբանության տեսանկյունից գերբնականն ունի՝ էքզիստենցիալիզմի նշանակություն

Գերբնական հասկացության մեջ ներդրվում են նաև այնպիսի արժեքներ, ինչպիսիք են գրոտեսկային և ֆանտաստիկ արժեքները։ Միջնադարում սխոլաստիկան գերբնական տերմինների մեջ, որը վերցված է սուպերնատուրալիզմի, գերբնական իմաստով, պարունակում է աստվածային իմաստ։

Հավատ դեպի գերբնական
--------------------

2016 թվականի հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կրոնական և պարանորմալ երևույթներին բնորոշ հավատալիքների նկատմամբ հավատը փորձարկվողների մոտ համադրել է բոլոր ուսումնասիրվող փոփոխականների՝ համակարգման ցածր մակարդակով, թույլ ինտուիտիվ ֆիզիկական ունակություններով, տեխնիկական վատ ունակություններով, օբյեկտների մտավոր ռոտացիայի թույլ ունակություններով, մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ցածր դպրոցական գնահատականներով, ֆիզիկական և կենսաբանական երևույթների, ինտուիտիվ մտածելակերպի ցածր ընդհանուր մակարդակով ծանոթության և հատկապես, մտածելակերպի ռեգրեսիոն վերլուծությունը ցույց է տվել, որ գերբնական հավատքի առավել նշանակալի նախադիրները ֆիզիկական աշխարհի ընդհանուր ըմբռնման ցածր մակարդակը և ինտուիտիվ մտածելակերպն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Кареев Н. И.* Мифологические этюды Archived 2016-12-31 at the Wayback Machine. // Филологические записки. Воронеж, 1873.
2. ↑  *Lindeman M. Svedholm-Häkkinen A. M.* Does Poor Understanding of Physical World Predict Religious and Paranormal Beliefs? // Applied Cognitive Psychology. — 2016. — № 30. — P. 736—742. — doi:10.1002/acp.3248.

Գրականություն
-------------

* *Леви-Брюль Л.* Գերբնականը պարզունակ մտածողությամբ, 1994, ISBN 5-7155-0747-2
* *Penzoldt P.* The Supernatural in Fiction. L. 1952
* Вебер М: Образ общества, 1994
* Вебер М: Избранные произведения, 1990

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Супранатурализм»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907