1999 թվականի օգոստոսի 11-ի արեգակնային խավարումը

**Արեգակի խավարում**, տիեզերական երևույթ է, երբ Լուսինն անցնում է Երկրի և Արեգակի միջով՝ մասամբ կամ ամբողջությամբ ծածկելով Արեգակի սկավառակը երկրային դիտորդի համար։ Կախված Երկրի նկատմամբ իր դիրքից և Երկրից ունեցած հեռավորությունից՝ Լուսինը կարող է ծածկել Արեգակն ամբողջությամբ (լրիվ խավարում) կամ դրա մի մասը միայն (մասնակի խավարում)։ Լինում են նաև օղակաձև և հիբրիդ խավարումներ։ Հիբրիդ խավարում շատ հազվադեպ է դիտվում, երբ երկրագնդի որոշ մասում լրիվ, որոշ մասում օղակաձև խավարում է դիտվում։

Լուսնի ստվերը Երկրի մակերեսին

Մեծագույն արեգակնային խավարում ԱՄՆ-ում
--------------------------------------

Հյուսիսային Ամերիկայում 2017 թվականի օգոստոսի 21-ին, երկուշաբթի օրը բացառիկ աստղագիտական իրադարձություն էր Արեգակի լրիվ խավարումը, որը եղել է ամբողջ Միացյալ Նահանգներում, Արևմտյան ափից մինչև Արևելյան ափ։ Այն սկսվել է Խաղաղօվկիանոսյան հյուսիս արևմտյան ափից, անցնել է Օրեգոն, Այդահո, Վայոմինգ, Նեբրասկա, Կանզաս, Միսսուրի, Իլինոյս, Կենտուկի, Թենեսի, Հյուսիսային Կարոլինա, Ջորջիա ԱՄՆ նահանգներով և ավարտվել է Հարավային Կարոլինա նահանգում։ Տևել է մի քանի վայրկյանից մինչև 2 րոպե 44 վայրկյան։ Ըստ Միացյալ Նահանգների ռազմածովային աստղադիտարանի տվյալների սա Արեգակի խավարման ամենաերկար տևողությունն է։ Այն կդիտվի Հարավային Իլինոյիսի Շոնի ազգային անտառում (Shawnee National Forest)։

Արեգակի խավարումների աստղագիտական դասակարգում
---------------------------------------------

Արեգակի լրիվ և օղակաձև խավարման մեխանիզմը
Աստղագիտական դասակարգմամբ, եթե Երկրի վրա գոնե մի վայրում դիտվել է լրիվ խավարում, ապա խավարումը կոչվում է լրիվ։ Եթե դիտվել է միայն մասնակի խավարում, ապա խավարումը կոչվում է մասնակի։ Եթե դիտորդը գտնվում է Լուսնի ստվերում, նա դիտում է լրիվ խավարում, կիսաստվերում գտնվելու դեպքում դիտում է մասնակի խավարում։ Մասնակի և լրիվ խավարումներից բացի կան նաև օղակաձև խավարումներ։ Օղակաձև խավարումը տեղի է ունենում այն դեպքում,երբ Լուսինը գտնվում է ավելի հեռու, քան լրիվ խավարման ժամանակ, և ստվերի կոնը անցնում է Երկրի մակերևույթի վրայով և չի հասնում Երկրին։

Արեգակի խավարման ժամանակ կատարվող երևույթներ
--------------------------------------------

* Ստվերային ալիքներ
* Ադամանդե օղակ
* Սերպադիվ ստվերներ
* Մթնոլորտի ջերմաստիճանի իջեցում

Տես նաև
-------

* Խավարում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Total Solar Eclipse: Prepare For The "Big One" In 2017». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 11-ին.
2. ↑  *Перельман Я.И.* Занимательная астрономия. — 7-е изд. — М.: ГТТИ, 1954. — С. 99-101.

Գրականություն
-------------

* Fotheringham, John Knight (1921). *Historical eclipses: being the Halley lecture delivered 17 May 1921* (անգլերեն). Oxford: Clarendon Press.
* *Эдвард Кононович, Вячеслав Хондырев* Звезда в короне // *Вокруг света*. — 2008. — № 3. — С. 22—29.
* *Mark Littmann, Fred Espenak, Ken Willcox* Totality. Eclipses of the Sun. — 3rd Edition. — Oxford University Press, 2008. — ISBN 978-0-19-953209-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* NASA Eclipse Web Site, with information on future eclipses and eye safety information

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արեգակի խավարում» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա · Լարուսի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4181825-8 · LCCN: sh85040739 · Microsoft: 2777118497 · NDL: 00568557 · NKC: ph127546 |

 |