**Հիբրիդային բառ** կամ **պորտմանտո** (անգլ.՝ portmanteau), բառերի լեզվական խառնուրդ, որում բազմաթիվ բառերի մասեր կամ դրանց հնչյունները միավորված են նոր բառում, ինչպես օրինակ՝ «ծխամշուշ» բառը (անգլ.՝ smoge) ստեղծվել է *ծուխ* և *մշուշ* բառերից (անգլ.՝ smoke and fog) կամ «մոթել»-ը՝ *շարժիչ* (անգլ.՝ motor) և *հյուրանոց* (անգլ.՝ hotel) բառերից։ Լեզվաբանության մեջ հիբրիդային բառը սահմանվում է որպես առանձին ձևույթ, որը ներկայանում է երկու կամ ավելի ձևույթների միացությամբ։

Սահմանումը համընկնում է քերականական եզրույթի՝ հապավման հետ, բայց հապավումը կազմվում է այնպիսի բառերից, որոնք հաջորդաբար գործածվող երկու կամ ավելի բառերի կրճատ գրություն են, ինչպես օրինակ՝ ուսմասվար (ուսումնական մասի վարիչ), մինչդեռ հիբրիդային բառը կազմվում է գոյություն ունեցող երկու կամ ավելի բառերի միացումից, որոնցից յուրաքանչյուրը առնչվում է առանձին հասկացության հետ։ Հիբրիդային բառը տարբերվում է նաև բարդ բառերից. այն չի ներառում խառնուրդ բառերի արմատներ։ Օրինակ՝ *ծովաստղ*-ը բարդ բառ է. այն կազմված է *ծով* և *աստղ* բառերից, մինչդեռ *ծով* և *աստղ* բառերի ենթադրյալ հիբրիդային բառը կլինի *ծոտղ*։

Ծագումնաբանություն
------------------

Գդաղ (անգլ.՝ A spork). հիբրիդային բառը առաջացել է *գդալ և պատառաքաղ* (անգլ.՝ spoon and fork) բառերից
Լուիս Քերոլն առաջին անգամ հիբրիդային բառեր գործածեց «Հայելու միջով» գրքում, որտեղ Համփթի Դամփթին Ալիսին բացատրում է, թե ինչպես են ստեղծվում արտասովոր բառերը «Անիմաստ լեզվում» (անգլ.՝ Jabberwocky): Այսպես՝ (անգլ.՝ slithy) նշանակում է *կեղտոտ* և *ճկուն* (անգլ.՝ slimy and lithe), իսկ mimsy՝ *թշվառ* և *փխրուն* (անգլ.՝ miserable and flimsy): Համփթի Դամփթին բացատրում է Ալիսին ինչպես համադրել բառերը տարբեր ձևերով։

Տեսնո՞ւմ եք՝ սրանք հիբրիդային բառեր են. այստեղ երկու իմաստ ներառված է մեկ բառում։

Քերոլը իր՝ «Սնարքին որսալիս» գրքի ներածության մեջ կիրառում է հիբրիդային բառեր, երբ քննում է բառապաշարի ընտրությունը։ *Սնարք* բառը (անգլ.՝ Snark) ինքնին հորինված է. այն Քերոլի երևակայական հերոսն է, որը ծագում է անգլերեն օձ (անգլ.՝ snake) և շնաձուկ (անգլ.՝ shark) բառերի միացումից։

Ժամանակակից անգլերենում հիբրիդային բառը (անգլ.՝ portmanteau) նմանվում է բառ-ճամպրուկի, որը բացելիս բաժանվում է երկու հավասար մասերի, այդպես էլ հիբրիդային բառերն են։ Ստուգաբանորեն բառը ծագում է ֆրանսերենի (ֆր.՝ porte-manteau) բառից, որ նշանակում է հագուստի կախիչ։

Տես նաև
-------

* Ձևաբանություն
* Նորաբանություն
* Հապավում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Garner's Modern American Usage Արխիվացված 27 Փետրվար 2017 Wayback Machine, p. 644
2. 1 2 3  «Portmanteau». *Merriam-Webster Offline Dictionary*. Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 9-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 21-ին.
3. ↑  «Portmanteau word». *The American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition*. 2000. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունիսի 21-ին.
4. 1 2  «portmanteau word». *Webster's New World College Dictionary*. Cleveland: Wiley. 2010. ISBN 0-7645-7125-7.
5. ↑  «What is a portmanteau morph?». *LinguaLinks Library*. 2003. Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ հունիսի 19-ին.
6. ↑  Thomas, David (1983). «An invitation to grammar». Summer Institute of Linguistics. Bangkok: Mahidol University: 9. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
7. ↑  Crystal, David (1985). «A dictionary of linguistics and phonetics» (2nd ed.). New York: Basil Blackwell: 237. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
8. ↑  Hartmann, R.R.K.; Stork, F.C. (1972). «Dictionary of language and linguistics». London: Applied Science: 180. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
9. ↑  «portmanteau, *n.*». *Oxford English Dictionary, third edition*. Oxford: Oxford University Press. 2010. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 23-ին.
10. ↑  Fromkin, V. Rodman, R. and Hyams, N. (2007) *An Introduction to Language*, Eighth Edition. Boston: Thomson Wadsworth. 1-4130-1773-8.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հիբրիդային բառ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 45079736 |

 |