|  |
| --- |
| HMAS AE1 |
|  |
| *HMAS AE1*-ը դուրս է գալիս Պորտսմուտից, 1914 թվական |
| **Նավի պատմությունը** |
| Դրոշի պետություն | Ավստրալիա Ավստրալիա |
| Ջրարկված | Մայիսի 22, 1913 թվական |
| ժամանակակից կարգավիճակ | 1914 թվականի սեպտեմբերի 14-ին անհետ կորել է |
| **Հիմնական բնութագրեր** |
| Նավի տիպ | Դիզել-էլեկտրական ՍՆ |
| Վերջրյա արագություն | 15 հանգույց (28 կմ/ժ) |
| Ստորջրյա արագություն | 10 հանգույց (19 կմ/ժ) |
| Սուզման աշխատանքային խորություն | մոտ 60 մ |
| անձնակազմ | 35 |
| Արժեք | 105 700 ֆունտ |
| **Չափսեր** |
| Առավելագույն երկարություն (ըստ ԿՋԳ-ի) | 55 մ |
| Կորպուսի առավելագույն լայնություն | 6,86 մ |
| Միջին թաղվածք (ըստ ԿՋԳ-ի) | 3,81 մ |
| **Ուժամեքենա** |
| 
Դիզել-էլեկտրական, երկվալնային, 2 դիզել, 1750 ձ․ ու․, 2 էլեկտրական թիավար, 550 ձ․ ու․ |
| **Սպառազինություն** |
| Տորպեդա-ականային սպառազինություն | 4 × 457 |
|  **ՊատկերներՎիքիպահեստում** |

**HMAS AE1**, դիզել-էլեկտրական E տիպի սուզանավ։ Թագավորական Ավստրալիայի ռազմածովային ուժերի կազմում առաջին սուզանավը։ Հասցնելով 3 ամիս ծառայել, նավն իր 35 հոգանոց անձնակազմով 1914 թվականի սեպտեմբերի 14-ին անհետացել է Արևելյան Նոր Բրիտանիայի (Նոր Գվինեա) տարածքում։

Կառուցման պատմություն
---------------------

Հիմքը գցվել է 1911 թվականի նոյեմբերի 14-ին Բարրոու-ին-Ֆրնեսում գտնվող անգլիական *Vickers Armstrong* նավաշինական գործարանի կողմից։ Առաջին անգամ ջրարջկվել է 1913 թվականի մայիսի 22-ին, իսկ 1914 թվականի փետրվարի 28-ին միացվել է Թագավորական Ավստրալիայի ռազմածովային ուժերին։ Շուտով միանման *HMAS AE2* Անգլիայից դուրս է գալիս Սիդնեյ։ Երկու նավերն էլ ղեկավարում էին Մեծ Բրիտանյիայի ռազմածովային թագավորական ուժերի հրամանատարները, իսկ անձնակազմերն ընտրվել էին ինչպես բրիտանացի, այնպես էլ ավստրալիացի ծովագնացներից։ Նավերը Սիդնեյ հասան 1914 թվականի մայիսի 24-ին։

Ծառայության պատմություն
-----------------------

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո *AE1*-ը, որը ղեկավարում էր բրիտանացի լեյտենանտ-կոմանդեր Թոմաս Բիզանտը, միացավ Ավստրալիական ռազմածովային արշավագնացության ուժերի կազմին, որոնք ուղարկված էին Գերմանական Նոր Գվինեան գրավելու։ Միանման *AE2*-ի հետ նավը մասնակցեց գերմանական տարածքների պաշարմանը, այդ թվում նաև 1914 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ռաբաուլի հանձնմանը։

1914 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, ժամը 7:00-ին նավը դուրս եկավ Բլանշ-Բեյից (Ռաբաուլ), որպեսզի *HMAS Parramatta*-ի հետ մեկտեղ հսկեր Գազելի հրվանդանի մոտ գտնվող տարածքը։ Ժամը 20:00-ից հետո *AE1*-ը չվերադարձավ հսկումից հետո։ Դրան գտնելու համար դուրս եկան մի քանի նավեր, սակայն ծովում կորած նավի ոչ մի հետք չկար։ Նավի և ևս երկու հրամանատարներն ու 32 ծովագնացներ անհայտ կորան։ *AE1*-ի անհետանալը Ավստրալիայի համար դարձավ Առաջին համաշխարհային պատերազմում կրած իր առաջին մեծ կորուստը.։

Սուզանավի որոնումներ
--------------------

2003 թվականի նոյեմբերին «Արևմտյան Ավստրալիայի ծովային թանգարանը» *Australian Broadcasting Corporation*-ի հետ համատեղ իրագործեցին սուզանավի անօգուտ որոնումներ։ Որոնումները կատարվեցին Դյուկ-օֆ-Յորկ կղզու տարածքում։

2007 թվականի փետրվարին Ավստրալիայի ռազմածովային ուժերը սուզանավը գտնելու ևս մեկ փորձ կատարեցին։ Գտնելու ուղարկեցին *Benalla* և *Shepparton* հիդրոգրաֆիկ նավերին։ Որոնման տարածքը ընտրվել էր, հիմնվելով վերջին 30 տարվա ընթացքում հավաքված վկայությունների։ Մարտի 1-ին *Benalla*-ն սոնարի միջոցով օվկիանոսի հատակին գտավ մի առարկա, որն իր տեսքով հիշեցնում էր սուզանավի։ Ավելի ուշ եկավ *Yarra* տրալերը պարզեց, որ գտնված առարկան ժայռի կտոր է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AE1" (in անգլերեն). Sea Power Centre Australia. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Retrieved 2012 թ․ հունվարի 2.
2. 1 2  "Navy to hunt for lost sub" (in անգլերեն). The Sydney Morning Herald. 26 февраля 2007. Retrieved 2012 թ․ հունվարի 2.
3. ↑  Green, Jeremy (2003). "The search for the AE1" (PDF). *Department of Maritime Archaeology*. Western Australian Maritime Museum. Արխիվացված (PDF) from the original on 2007 թ․ սեպտեմբերի 4. Retrieved 2007 թ․ մարտի 1.
4. ↑  AAP (2007 թ․ մարտի 1). "Missing WWI sub may have been found". The Sydney Morning Herald. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ սեպտեմբերի 7. Retrieved 2007 թ․ մարտի 1.
5. ↑  "Resurface of mystery". *Navy News*. Australian Government, Department of Defence. 2007 թ․ հունիսի 14. Retrieved 2 января 2012 года.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "AE1 (1914 — 1914)" (in անգլերեն). Австралийский военный мемориал. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ մայիսի 18. Retrieved 2012 թ․ հունվարի 7.