recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ցողի ծովածոց** (լատին․՝ Sinus rōris) մութ, բազալտային հարթավայր է Լուսնի դեպի Երկիրը ուղղված կողմի վրա, կազմում է Մրրիկների օվկիանոսի շարունակությունը։ Նրա ՄԱՄ-ի կողմից սահմանված սելենոգրաֆիկ կոորդինատներն են 54,0° հյուսիսային, 56,6° արևմտյան, իսկ տրամագիծը 202 կմ։

Նկարագիր
--------

Հետևելով լուսնի ավանդական անվանումաբանության՝ այս մակերևույթի առանձնահատկությունը իր փոքր չափի պատճառով անվանվել է «սինուս» (ծովածոց), բայց այն ունի նույն հատկանիշները, ինչ լուսնային ծովերը։ Ինչպես և մյուս ծովերը, այն մութ, բազալտային տարածք է Լուսնի Երկրին ուղղված կողմ, որը ենթադրվում է, որ ձևավորվել է հարվածային խառնարաններից, որոնք հետագայում լցվել են մագմայով, որն այնուհետև կարծրացել է ձևավորելով հարթ, մուգ հարթավայրեր։

Ծովածոցի սահմանները որոշակի չեն, այն արևմտյան եզրով շրջապատված է Մարկով և Օենոպիդես խառնարաններով, իսկ հյուսիսում՝ Բաբիջ և Սաութ խառնարաններով։ Արևելյան կողմում խառնվում է Ցրտի ծովին։

Տարբեր սելենոգրաֆիստներ նշել են տարբեր չափոր և ծավալում այս ծովածոցի համար, կան տարբեր լուսնային քարտեզները որոնք ցույց են տալիս այս ծովածոցի համար շատ ավելի մեծ տարածք, քան պաշտոնական ընդունված չափերն են։ Այս ծավալումը կարող է հասնել արևմուտքում մինչև Ջերարդ և Ռեպսոլդ խառնարանները, արևելքում մինչև Հարփալուսը, իսկ հարավում մինչև հյուսիսային լայնության 44°, մոտենալով Ռյումկերի պիկին։

Տարածքը, որտեղ պաշտոնական կոորդինատները տեղադրում են այս ծովածոցը, ընդհանուր առմամբ ավելի բարձր ալբեդո ունի, քան հարավում գտնվող ծովերը, ամենայն հավանականությամբ, հյուսիսային մասերում հարվածային երևույթներից առաջացած արտանետումների կուտակումների պատճառով։

Վերներ ֆոն Բրաունի կողմից առաջ քաշված Լուսնի վայրէջքի վաղ գաղափարները նախատեսում էին Ցողի ծովածոցի տարածաշրջանում մշտական լուսնային բազայի ստեղծում։ Այս գաղափարները փոփոխված ձևով իրենց իրականացումը ստացան Ապոլոն ծրագրում։

Արթուր Կլարկ *Լուսնային փոշի* վեպի գործողությունները տեղի են ունենում հորինված «Ծարավի ծովում», որը գտնվում է Ցողի ծովածոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Moon Nomenclature - Sinus»։ *science.ksc.nasa.gov*։ Վերցված է 2021-05-07 (չաշխատող հղում)
2. ↑  «Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon, Database»։ *www.lpi.usra.edu*։ Վերցված է 2021-04-25
3. ↑  Young Kelly։ «The Moon's highlands show their age»։ *New Scientist* (en-US)։ Վերցված է 2021-04-25
4. ↑  «Von Braun Lunar Lander»։ Encyclopedia Astronautica։ Արխիվացված է օրիգինալից August 24, 2015-ին։ Վերցված է September 5, 2015  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանուկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վարդ (Ռոզա) Գևորգի Մանուկյան** (հունվարի 12, 1955(1955-01-12), Վաղարշապատ, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր։ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։ Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Վարդ Մանուկյանը ծնվել է 1955 թվականի հունվարի 12-ին, Էջմիածնում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1979 թվականին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան (Գրիգոր Եղիազարյանի դասարան)։ 1989 թվականից դասավանդում է նույն կոնսերվատորիայում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Գրել է օրատորիա՝ «Վահագնին» (համամիութենական մրցույթի 3-րդ մրցանակ՝ 1980), պոեմներ՝ «Մրրկահավ» (խոսք՝ Վահան Տերյանի, համամիութենական մրցույթի 2-րդ մրցանակ՝ 1978), «Հաղթական» (հանրապետական 3-րդ մրցանակ՝ 1986), կվինտետ՝ ձայնի և անսամբլի, տրիպտիխ՝ ձայնի և լարային քառյակի համար, փողային կվինտետ, սոնատ՝ թավջութակի և դաշնամուրի համար, վոկալ շարքեր («Դու չկաս», խոսք՝ Պարույր Սևակի, համամիութենական 2-րդ մրց.՝ 1978), միջնադարյան տաղերի դաշնակումներ՝ ձայնի և դաշնամուրի համար, էստրադային երգեր («Հայաստան աշխարհ», «Աշնանային», «Անուրջներ», խոսք՝ Հովիկ Հովեյանի) և այլն։ 2008 թվականին Ավստրիայում Եղիշե Չարենցի տեքստով գրված խմբերգային երկը արժանացել է հատուկ մրցանակի։

Մանուկյանի էստրադային երգերը հնչել են Շուշան Պետրոսյանի, Էմմա Պետրոսյանիի կատարմամբ։

Ընտանիք
-------

* Ամուսին՝ Հովիկ Հովեյան
* Որդի՝ Վաչե Հովեյան
* Դուստր՝ Շողեր Հովեյան, դաշնակահարուհի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Նախագահ»։ *president.am*։ Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 11
3. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007, էջ 47։
4. ↑  Վարդ Մանուկյանի մասին avproduction.am կայքում(չաշխատող հղում)
5. ↑  «Մանուկյան Վարդ | ՀԿՄ»։ *composers.am*։ Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 11
6. ↑  «Ես համբերատար եմ, և այս գիծն է օգնականս Հովեյան ընտանիքում»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բարև, ես եմ/Վարդ Մանուկյան/26.10.2016
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, գտնվել է Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Կժաձոր գյուղում (Շահբուզի շրջան)։ Այն տեղակայված է եղել գյուղի կենտրոնական մասում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին հիմնադրվել է 12-րդ կամ 13-րդ դարերում և վերանորոգվել է 17-րդ դարում։ Համաձայն 1667 թվականին Շոռոթ գյուղում գրված ավետարանի՝ եկեղեցին ժամանակին աջակցել է մի մեծ միաբանության։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցված է եղել բազիլիկ ոճով, ունեցել է միայն մեկ նավ, երկու բեմ, երկու աղոթատուն և մեկ սրահ։

Ավերում
-------

Եկեղեցին կանգուն և լավ պահպանված վիճակում է եղել մինչև ուշ խորհրդային շրջանը։ Այն 1988 թվականին ներառվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ պատմական և մշակութային կոթողների ցանկում՝ 2855 համարի ներքո։

Ինչպես փաստում է *Caucasus Heritage Watch*-ը, եկեղեցին ավերվել է 1997-ից մինչև 2009 թվականի նոյեմբերի 11-ը ընկած ժամանակահատվածում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Khatchadourian Lori, Smith Adam T. Ghulyan Husik, Lindsay Ian (2022)։ *Silent Erasure: A Satellite Investigation of the Destruction of Armenian Heritage in Nakhchivan, Azerbaijan* (անգլերեն)։ Cornell Institute of Archaeology and Material Studies: Ithaca, NY։ էջեր 418–419։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 September 2022-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. 1 2 3 4  Ayvazyan, Argam. *Nakhijevani kotvoghayin hushardzannern u patkerakandaknery․* Yerevan: Hayastan. 1987, p. 118.
3. 1 2 3 4  Ayvazyan, Argam. *Historical Monuments of Nakhichevan.* Transl. Krikor H. Maksoudian. Detroit: Wayne State University Press, 1990, p. 114.
**Քրիստոֆեր Մայքլ Բենուա** (անգլ.՝ *Christopher Michael Benoit*, մայիսի 21, 1967 - հունիսի 24, 2007), կանադացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։

Մասնագիտական կարիերայում ընդհանուր առմամբ նվաճել է երեսուներկու չեմպիոնական տիտղոս՝ հանդես գալով մի շարք առաջնակարգ ռեստլինգային կազմակերպություններում՝ «Consejo Mundial de Lucha Libre» (CMLL), «Extreme Championship Wrestling» (ECW), «New Japan Pro Wrestling» (NJPW), «World Championship Wrestling» (WCW) և «World Wrestling Entertainment» (WWE)։ Երկու անգամ դարձել է աշխարհի չեմպիոն (1 անգամ WCW և 1 անգամ WWE աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոն), ռեկորդային 5 անգամ նվաճել է WCW/WWE Միացյալ Նահանգների տիտղոսը։

Բացի տիտղոսային նվաճումներից, հաղթանակ է տարել նաև 2004 թվականի «թագավորական մարտում» (Royal Rumble)։

Պատկանել է տեխնիկական ռեստլերների շարքին և համարվել լավագույներից մեկը տվյալ ենթաոճում։

Բենուայի կյանքը և գործունեությունն ընդհատվում է 2007 թվականի հունիսի 24-ին, երբ սեփական առանձնատան մեջ երկու օր առաջ մահացու թունավորելով կնոջն ու յոթամյա որդուն, ի վերջո վերջ է տալիս նաև իր կյանքին։ Բենուայի կատարած սպանությունների համար առկա են բազմաթիվ վարկածներ, մասնավորապես՝ գլխուղեղի վնասվածք, անաբոլիկ ստերոիդների չարաշահում և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ըմբշամարտիկ Քրիս Բենուայի կատարած կրկնակի մարդասպանություն-ինքնասպանությունը. Արդյո՞ք սա ստերոիդների պատճառով էր - Առողջապահական նորություններ | Բժշկական լուրեր»։ «Ֆոքս նյուզ»։ 2007 թ․ հունիսի 27։ Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 9

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Քրիս Բենուա Վիքիպահեստում |

* Էջը «Ռեստլինգի առցանց բազայում»(անգլ.)
* WrestleView.com Հաճախակի տրվող հարցեր Քրիս Բենուայի մասին(անգլ.)
* Մարտերի ցանկ Ռեստլինգի համացանցային բազայում(անգլ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բոստանջյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Վարդան Բաբկենի Բոստանջյան** (սեպտեմբերի 9, 1949(1949-09-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պրոռուսական տնտեսագետ, քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ, 5-րդ և 6-րդ գումարման պատգամավոր, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ 2017-2018 թվականներին՝ ՀՀ ԱԺ Գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։

Կրթություն
----------

Վարդան Բոստանջյանը 1956-1966 թվականներին սովորել է Մ. Աբեղյանի անվան մաթեմատիկական թեքումով դպրոցում։ 1971 թվականին ավարտել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետը։ 1977 թվականին՝ ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի սիբիրյան բաժանմունքի տնտեսագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ ստանալով ինժեներ-էլեկտրիկի որակավորում։

Աշխատանք և գիտամանկավարժական գործունեություն
--------------------------------------------

1971-1974 թվականներին որպես ինժեներ աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1977-1993 թվականներին որպես ավագ գիտաշխատող, սեկտորի վարիչ, բաժնի վարիչ, գիտական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն աշխատել է Հայաստանի պետպլանի տնտեսագիտական և պլանավորման գիտահետազոտական ինստիտուտում։

1993-1999 թվականներին եղել է ՀՀ Գերագույն խորհրդի աշխատակազմի սոցիալ-տնտեսագիտական բաժնի վարիչ։ 2003-2007 թվականներին զբաղեցրել է ԵՊՀ տնտեսագիտության ֆակուլտետի ֆինանսահաշվային ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։ 2004-2016 թվականներին եղել է Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի Պետական քննական հանձնաժողովի նախագահ։ ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիայի անդամ, ՀՀ ինժեներական ակադեմիայի թղթակից-անդամ է։ Հեղինակ է ավելի քան 130 հրապարակումների։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

Խորհրդային տարիներին երկու անգամ ընտրվել է Երևանի Խորհրդային շրջանի շրջխորհրդի պատգամավոր։ 1999-2003 թվականներին համամասնական ընտրակարգով «Միասնություն» դաշինքից եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։
ԲՀԿ անդամ է։

2007 թվականի մայիսի 12-ին համամասնական ընտրակարգով Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունից։

Պարգևներ
--------

* Երախտագիտության մեդալ, 2017 թ.

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարդան Բաբկենի Բոստանջյանը ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում
2. ↑  Վարդան Բաբկենի Բոստանջյանը ԵՊՀ պաշտոնական կայքում
3. ↑  «ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Նախագահ»։ *նախագահ.հայ*։ Վերցված է 2017-12-31

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վարդան Բոստանջյանի գրքերը և հոդվածները ԵՊՀ կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի Ազգային ժողով · Հայաստանի Ազգային ժողով |

 |
**Փախստականների համաշխարհային օր** (ՄԱԿ-ի պաշտոնական լեզուներով՝ անգլ.՝ World Refugee Day, չինարեն՝ 世界难民日, իսպ.՝ Día Mundial de los Refugiados, ֆր.՝ Journée mondiale des réfugiés), ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեան 2000 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ընդունել է որոշում (թիվ 55/76) հունիսի 20-ը Փախստականների համաշխարհային օր ճանաչելու մասին՝ աշխարհում փախստականների մասին իրազեկվածության բարձրացման նպատակով։

Գծապատկերը ցույց է տալիս ՄԱԿ-ի ՄԱՓԳՀ-ի մտահոգություններ ունեցող անձանց ընդհանուր թվաքանակի աճը

Պատմություն
-----------

2000 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան 55/76 բանաձևով որոշել է, որ 2001 թվականից հունիսի 20-ը նշվում է որպես Փախստականների համաշխարհային օր։ Այս որոշման մեջ Գլխավոր ասամբլեան նշել է, որ 2001 թվականին նշվել է Փախստականների կարգավիճակի մասին 1951 թվականի Կոնվենցիայի 50-ամյակը։

Աֆրիկյան փախստականների օրը մինչև 2000 թվականը նշվել է մի քանի երկրներում։ ՄԱԿ-ը նշել է, որ Աֆրիկյան միաբանության կազմակերպությունը (ԱՄԿ) համաձայնել է, որ փախստականների միջազգային օրը համընկնի Աֆրիկայի փախստականների օրվա հետ՝ հունիսի 20-ին։

Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցում Միգրանտների և փախստականների համաշխարհային օրը նշվում է յուրաքանչյուր տարվա հունվարին, որը հիմնադրվել է 1914 թվականին Հռոմի Պապ Պիուս X-ի կողմից։

Միջոցառումներ
-------------

Ամեն տարի հունիսի 20-ին ՄԱԿ-ը, ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակը (ՄԱՓԳՀ) և աշխարհի անթիվ քաղաքացիական խմբավորումներ իրականացնում են Փախստականների համաշխարհային օրվա միջոցառումներ, որպեսզի հանրության ուշադրությունը հրավիրեն միլիոնավոր փախստականների և ամբողջ աշխարհում տեղահանված անձանց հիմնախնդիրներին, որոնք ստիպված են եղել պատերազմի, հակամարտության և հալածանքի պատճառով փախչել իրենց տներից։

Ամենամյա հիշատակի միջոցառումը նշվում է ավելի քան 100 երկրներում. այն նշում են պետական պաշտոնյաները, մարդասիրական օգնության աշխատողները, հայտնի մարդիկ, քաղաքացիական անձինք և բռնի տեղահանվածները։

Փախստականների համաշխարհային օրվա թեմաներ
----------------------------------------

* 2004 - «Վայր, որը կարելի է տուն կոչել»
* 2005 - «Արիություն»
* 2006 - «Աջակցելով հույսի շողին»
* 2007 - «Նոր տուն, նոր կյանք»
* 2008 - «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի հետապնդումից ապաստան հայցելու այլ երկրներում և վայելել այդ ապաստանը»
* 2009 - «Իրական մարդիկ- իրական կարիքներ»
* 2010 - «Տուն»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  United Nations General Assembly  Session 55  *Resolution*  *76*. **A/RES/55/76**  4 December 2000.  Retrieved 2008-09-04.
2. ↑  «Հունիսի 20-ը՝ Փախստականների համաշխարհային օր»։ *www.med-practic.com*։ Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 20
3. ↑  Participate in World Refugee Day in the United States Archived December 30, 2012, at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* World Refugee Day
* Photographs from World Refugee Day 2012

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Փախստականների համաշխարհային օր** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Փանիկ)**, Հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Շիրակի մարզի Փանիկ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին կառուցման նախաձեռնությունը ստանձնել է Պետրոս Նահապետյանը 1846 թվականին։ Եկեղեցին կառուցված է հայկական տուֆից, տանիքը փայտաշեն է, ունի մեկ մուտք և ութ լուսամուտներ։ Մուտքի մոտ կա 2 գերեզման՝ Լևոն Նահապետյանի և Պետրոս Նահապետյանի։ Եկեղեցու վրա կարելի է տեսնել մի արձանագրություն, որտեղ գրված է եկեղեցու կառուցողի մասին․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «ԱՍՏ ՀԱՆԳՉԻՆ ՈՍԿԵՐՔ ՏԷՐ ՊԵՏՐՈՍ ՆԱՀԱՊԵՏԵԱՆ ՀԱՅ ԿԱԹՈՂԻԿԷ ԺՈՂՈՎՐԴԱՊԵՏ ՔԱՋԱՀԱԻԱՏ ՇԻՆՈՂ ԵԿԵՂԵՑԻՈՅՍ ՏԻՐԱՄՕՐ ԱՍՏՈՒԱԾ ԵԿԵԱԼ ՏԱՄԲՆ ՅԱԼԱՇԿԵՐՏՈՒ Ի ՇԻՐԱԿ Ի ԶՈՒԱՐՃԱՁՈՐ ԳՒԻՂ ԿԱՊՈՅՏՆ ԱՐԱԳԱԾՈՒ ԾՆ․ 13 ՅՈՒՆԻՍ 1761-1846․ ՅՈՒՆՈՒԱՐ 31» |  |

19-րդ դարի կեսերին բավականին մեծ էր հայ կաթողիկեների թիվը Ռուսական կայսրության մեջ, հատկապես կովկասյան շրջաններում, այդ իսկ պատճառով Հռոմը բանակցությունների մեջ է մտել ցարական կառավարության հետ և արդյունքում 1847 թվականին Հռոմի Սուրբ Աթոռի և ռուսական կառավարության միջև կնքվել է մի համաձայնագիր, ըստ որի պետք է հիմնվեն Կաթողիկե Հայոց Առաքելական փոխանորդությունը, որը կլիներ Սարատովի լատին կաթողիկե եպիսկոպոսի իրավասության տակ։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին չի գործել, իսկ 1939 թվականին արդեն վերածված է եղել պահեստի, սակայն ժողովուրդը մեծ բողոքի ալիք է բարձրացրել, որը ստիպել է եկեղեցին դատարկել և պահեստը տեղափոխել այլ տեղ։

Ժամանակի ընթացքում եկեղեցին փլուզվել է, բայց 1967 թվականին Պետրոս Նահապետյանի նախաձեռնությամբ գյուղում սկսել են հանգանակություն հավաքել եկեղեցին վերակառուցելու համար, որին իր ակտիվ մասնակցությունն է ունեցել նաև Ալեքսան Օրդանյան, ով այդ ժամանակ կոլտնտնտեսության վարչության նախագահն էր։ 1986 թվականի հունիսի 20-ին սկսվել է եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքները, որը գլխավորել է Սահակ Սալազարյանը։

1971 թվականի դեկտեմբերի 5-ին շինարարությունը ավարտվել է։ 1991 թվականին գյուղ է եկել Կոմիտաս Վրդ․Մանուկյանը և սկսել է լայն գործունեություն ծավալել։ Հայր Կոմիտասը առաջին սկսել է եկեղեցու շրջակայքի մաքրման աշխատանքները, որից հետո քանդել այնտեղ կառուցված 6 տները, և եկեղեցուն կից կառուցել է գեղեցիկ քահանայատուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  «Փանիկ հայ կաթողիկե գյուղը.պատմական տեղեկություններ» (անգլերեն)։ Վերցված է 2021-06-20
3. ↑  «DocumentView»։ *www.arlis.am*։ Վերցված է 2021-06-20
**Փառքի ծառուղի** (թաթ.՝ Дан аллеясы), հրապարակ Կազանի Կիրովսկի շրջանի Յուդինո ավանում։ Քաղաքի նոր հրապարակներից և ավանի չորս հրապարակներից մեկն է՝ տեղակայված մյուս երեքից ոչ հեռու (Յուդինկայա, Կազանի 1000-ամյակի և Երկաթգծի աշխատողների)։

Փոքրիկ կանաչ տարածքով եռանկյունաձև հրապարակը գտնվում է արևմուտքից արևելք անցնող Լեյտենանտ Կրասիկովի փողոցի արևելյան հատվածում, հրապարակի դիմացից հարում է Նիժնայա փողոցին։

Հրապարակը բացվել է 2006 թվականին Հաղթանակի օրը, բարեկարգվել է Գորկու երկաթուղու Կազանի մասնաճյուղի նախաձեռնությամբ։

Լեյտենանտ Կրասիկովի և Նիժնայա փողոցների հատման վայրը հրապարակի հարևանությամբ
Հրապարակն ունի ուղղահայաց դիրք Լեյտենանտ Կրասիկովի փողոցի երթևեկելի մասի լայն, կարճ, հիմնական ծառուղում ասֆալտապատ սալիկներով, որի վերջում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նվիրված մոնումենտալ հուշակոթող է՝ չորս առանձին հիշողության պատերով, խոյաքանդակներով և խորհրդային զինվոր-հերոսների անուններով։ Մեջտեղի պատերի վերևում քարե կամարն է, որի տակ տեղադրված է Անհայտ զինվորի հուշարձանը և վառվում է հավերժական կրակը։ Գլխավոր ծառուղու մոտ՝ հրապարակում կա նաև երկար նեղ ծառուղի, կապույտ եղևնիներ, կանաչ տնկիներ և այլ ծառեր։ Հրապարակում կան խրուշչովյան և ստալինյան նախագծերով կառուցված բնակելի տներ։

Հրապարակի մոտ է գտնվում «Լեյտենանտ Կրասիկով» կանգառը, որտեղով անցնում են 46 և 72 համարի ավտոբուսները։



Հրապարակի համայնապատկերը
Հրապարակի համայնապատկերը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Аллея Славы в Юдино
2. ↑  «Аллея Славы Юдино украсит»։ Վերցված է 2018-05-23

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аллея Славы на wikimapia (вид со спутника)
**Վարդոհյուսը** ամենահյուսիսային ամրոցն է աշխարհի և միևնույն ժամանակ ամենաարևելյանըը Նորվեգիայում։
Այն գտնվում է Վարդյո քաղաքում՝նորվեգական Ֆինմարկ պրովինցիայում։ Տեղակայված է Վարդոյա կղզում, Բարենցի ծովի Վարենհեր-Ֆյոդրի ելանցքում՝Ռուսաստանի սահամանի հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Կառուցվել է Հակոն հինգերորդի նախաձեռնությամբ, այն մշտապես գտնվել է թենորվեգական, թե ռուսական ազդեցության տակ։ Հակոն Հինգերորդի կառուցված ամրոցը գրեթե չի ենթարկվել փոփոխությունների։ Այն կառուցված է եղել ութանկյուն աստղի տեսքով։ Այն թվով երրորդ ամրոցն է Վարդյոում։ 1326 թվականին այստեղով է անցել Ռուսաստանի և Նորվեգիայի սահմանը։ 1340 թվականին նորվեգացի արքեպիսկոպոսները սկսեցին ամրապնդել նորվեգական ազդեցությունը ամրոցի վրա։
1597—1600 թվականներին Բորիս Գոդունովը տարածքային պահանջներ ամրոցի և Լապլանդիայի նկատմամբ։

### **Պատերազմի տարիներ**

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին 15-20 նորվեգական զինվորներ են տեղափոխվում Վարդոհյուս։ Դրա հետևում կանգնած էր Նորվեգական կազմակերպությունը։ Այստեղ պահվում էին նաև գերմանացի գերեվարված զինվորները՝ մեծ մասամբ Կրիգսմարին նավի անձնակազմը։ Կրիգսմարին նավը զավթվել էր Նորվեգիայի հարավում տեղի ունեցած պատերազմական գործողությունների ժամանակ։
Վարդոհյուսի վրա գրոհուն են ֆաշիստական օդային ուժերը, նորվեգացին կարողանում են խոցել օդաչուներից մեկին հրետանու միջոցով ։ Այնուամենայնիվ Նորվեգական կազմակերպությունը տանուլ է տալիս մարտը՝ դառնալով ամենավերջին նորվեգական ամրոցը, որ վայր դրեց զենքերը։ Գերմանացիները այն միանգամից չգրավեցին, այնուհետև սկսվում է ՛՞Դրոշների կռիվը՛՛
: Վերմախտի զիվորները կախում էին իրենց դրոշը ։ Երբ նրանք լքում էին ամրոցը, նորվեգացիները այրում էին այն և կախում իրենց՝ Վարդոհյուսյանը։ Մի քանի տարի անընդմեջ շարունակվում է Վարյոյի և ամրոցի շրջափակումը։ Մինչև իրենց նահանջը գերմանական զորքերը այրում են քաղաքը։ Վարդոհյուսը այդքան էլ չի տուժում, այնուամենայնիվ կարիք է ունենեւմ վերանորոգման։

**Հետպատերազմյան շրջան**
1945—1947 թվականներին Վարդոհյուսը վերածվում է բանտի։ Այստեղ պահվում են կոլլաբորացիոնիստները։ Այնուհետև Վարդոհյուսին վերադարձվում է ամրոցի տիտղոսը;
Այժմ Վարդոհյուսը միակ հյուսիսային ամրոցն է, որը պարտավոր է հրավառություն տալ տոնական օրերին։ Բացի այդ այստեղ ողջունում են արևը, երբ արևը ծագում է հորիզոնում երկար հյուսիսային գիշերից հետո։
Վարդոհյուսը Ֆինմարկի ֆյուլկայում գործարարական միավոր՝ Նորվեգիայի ամենահյուսիսային շրջանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  (yas@norge.ru) Orlov Iaroslav։ «Самая северная крепость в мире | NORGE.RU - вся Норвегия на Русском»։ *www.norge.ru*։ Վերցված է 2016-11-18
2. ↑  Stagg 1952: p. 61-65
3. ↑  Fjeld 1999, p. 212
4. ↑  Fjeld 1999, p. 213

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 198149196570574792649 · WorldCat VIAF: 198149196570574792649 |

 |
**Սուրբ Աստվածածին**, 1683 թվականին կառուցված հայ առաքելական եկեղեցի Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Քյուրաթաղ գյուղում։

Հորինվածք
---------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին հորինվածքով ուղղանկյուն հատակագծով բազիլիկ է, որը ներսից ունի եռանավ թաղակապ սրահ։ Կառուցված է կոպտատաշ և սրբատաշ քարերով։ Հարավային կողմից է բացվում միակ մուտքը, որն աչքի է ընկնում իր շքեղ զարդաքանդակներով։ Համաձայն մուտքի բարավորի արձանագրության՝ եկեղեցին կառուցվել է 1683 թվականին։ Խաչաքանդակի ձախ կողմի արձանագրությունը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Շինեց[ա]ւ սբ եկեղեցիս թվ. ։ՌՃLԲ։ (1683 թ.) ի թ[ա]գ[աուորու]թի[ւ]ն Սուլիէմանին, կ[ա]թ[ո]ղ[ի]կ[ո]ս[ու]թի[ւն] Երեմիայի |  |

Եկեղեցու մուտքի բարավորի խաչաքանդակը և արձանագրությունները
Շահ Սուլեյմանը թագավորել է 1666-1694 թվականներին, իսկ Երեմիա Բ Հասան Ջալալյանցի հայրապետության տարիներն են 1676-1700 թվականները։ Հետևաբար կասկած չի հարուցում վիմագրի մեջ նշված կառուցման թվականը։ Խաչաքանդակից դեպի աջ արձանագրությունը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մեք Խօրքյուրայթաղայ մեծ եւ փոքր, ժ[ո]ղո]վ[ու]րդս շինեցինք։ Տանուտէր դեղիս՝ Ղասումն։ Յ[ի]շ[ա]տ[ա]կ է ։1102- 1653 թ. |  |

Հավանական է, որ հետագայում է ավելացվել արաբատառ թվագրությունը։ Մուտքի ձախ կողմի արձանագրությունը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Խաչկալս յիշատակ է խօջա Վարդանի կողակից Ղջլին, թվ. ։ՌՃՂԲ- 1743 թ. |  |

Եկեղեցու պատերին ագուցված են մի շարք խաչքարեր, որոնք ունեն հիշատակագրային բնույթի արձանագրություններ։ Դրանցից մեկը թվագրված է 1683 թվականով։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցու մասին բացակայում են պատմական տեղեկությունները։ Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանը Քյուրաթաղ գյուղի նկարագրության մեջ հիշատակում է նաև եկեղեցին։

Վիճակ
-----

2020 թվականի պատերազմից և գյուղի օկուպացիայից հետո եկեղեցու մասին տվյալները բացակայում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Քյուրաթաղ գյուղի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին»։ *Monument Watch* (հայերեն)։ Վերցված է 2023-11-03  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  Բարխուդարյան Մակար (1895)։ *Արցախ*։ ԲԱԳՈՒ. ՏՊԱՐԱՆ «ԱՐՕՐ
**Ֆլորա Արշավիրի Քերոբյան (Խերոբյան)** (դեկտեմբերի 30, 1924(1924-12-30), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 17, 2003(2003-10-17), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային ռենտգենաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1967), պրոֆեսոր (1969)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը (1945), 1946 թվականից աշխատում է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության Բ․ Ֆանարջյանի անվան ԳՀԻ-ում, 1955 թվականից՝ ոսկրահոդային և միզասեռական համակարգերի ախտաբանության ռենտգենախտորոշման բաժանմունքի, 1981 թվականից՝ ռենտգենառադիոլոգիայի բաժնի վարիչ, միաժամանակ դասավանդել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ռենտգենաբանության ամբիոնում։ Քերոբյանի գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են Յուինգի ուռուցքների ռենտգենախտորոշման, բջջաբանության և ախտաբանական ձևաբանության հարցերին։ Ուսումնասիրել և ներդրել է տոմոգրաֆիայի հատուկ մեթոդ։ Քերոբյանը 1976 թվականից ՀՍԽՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ռենտգենաբանն է։ 1989-1999 թվականներին եղել է Ռենտգենաբանների և ճառագայթաբանների համամիութենական ընկերության պատվավոր անդամ։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Երկեր
-----

* Опухоли Юинга. Ереван, 1973 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հոբելյանական տարեթվեր»։ *www.med-practic.com*։ Վերցված է 2017-01-06
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ցյուրիխի Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարան** (գերմ.՝ Zürich Stadelhofen), կարևոր երկաթուղային կայան Ցյուրիխ քաղաքում, Շվեյցարիայի ֆեդերալ երկաթուղիների՝ Ցյուրիխ-Ռապպերսվիլ, Ցյուրիխ-Վինտերտուր, Ցյուրիխ-Ուստեր, երկաթգծերի հանգուցման կետում։ Երկաթուղային կայանը համարվում է նաև *Forchbahn* քաղաքամերձ երկաթուղու վերջնակետ։

Շտադելհոֆենը գտնվում է Ցյուրիխի Օպերայի շենքի և Բելլվիյու հրապարակի մոտ՝ Ցյուրիխ քաղաքի հարավարևելյան մասում, մոտ է Ցյուրիխ լճի հյուսիսարևելյան ափին։

Պատմություն
-----------

1990 թվականի փոփոխությունները երկաթուղու ուղեգծում
Շտադելհոֆեն կայարանը բացվել է 1894 թվականին։ Որոշ ժամանակ այն եղել է որպես Ցյուրիխ լճի աջ ափի երկաթուղին՝ Ցյուրիխ Հաուփթբահնհոֆից մինչև Ռապպերսվիլ կայարան։ Մինչև 1990 թվականը կայարանը համարվում էր միջանկյալ կանգառ։

Երկաթագծով Հաուփթբահնհոֆի և Շտադելհոֆենի հեռավորությունը 5 կիլոմետր էր, սակայն դրանց միջև եղած հեռավորությունն ուղիղ գծով ընդամենը 1,5 կիլոմետր է։

1990 թվականին տեղի ունեցան մի քանի աշխարհագրական փոփոխություններ։ Շտադելհոֆենի հյուսիսային մասում Լետտեն թունելը փակվեց և փոխարինվեց երկկողմանի Հիրսչենգրաբեն թունելով։ Միևնույն ժամանակ Շտադելհոֆենի հարավային մասում ձևավորվեց մի հանգույց, որը հնարավորություն տվեց գնացնքներին դուրս գալ Ցյուրիխից։

Այսպիսով, Շտադելհոֆենը դարձավ Ցյուրիխ Էս-Բահն հաստատության արևմուտք-արևելք հիմանական մասը, և մասամբ վերածվեց ներկայիս հատակագծով կայարանին, ուժեղացված կայարանի ենթակառուցվածքով։

Կառուցվածք և հարմարություններ
-----------------------------

Ցյուրիխի Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարանը գտնվում է Ցյուրիխ քաղաքի կենտրոնից հարավ-արևելք՝ Շտադելհոֆեն քաղաքի հրապարակի հարևանությամբ։ Կայարանը գտնվում է մի թեքության վրա, մասնավորապես հյուսիսից հարավ, հիմնական կայարանի կառույցից և հրապարակից արևմուտք դեպի արևելք բարձրացող բլրակողմում։ Երկաթագծի մերձակայքում գտնվում են երկու թունել՝ Հիրսչենգրաբենի թունելը և Ցյուրիխ Հաուփտբահնհոֆի հյուսիսային մասը։

Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարանը կարող է հասանելի լինել երկու կողմերից։

Ճարտարապետություն
-----------------

Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարանը սկսվել է կառուցվել 1894 թվականից։ Կայարանը կառուցվել է նեոկլասիկալ ոճով՝ արտացոլելով իրեն շրջապատող կառույցները։ 1990 թվականին երկաթուղային կայարանը վերակառուցվել է իսպանացի ճարտարապետ Սանտիագո Կալատրավան։ Վերակառուցման հիմնական մարտահրավերներ երրորդ ուղագծին ավեացնել մի կայարան, որը խցանված է մի կողմից սարալանջով, մյուս կողմից՝ քաղաքային հրապարակով։

Պատկերասրահ
-----------

* Կայարանի ճակատամասը Շտադելհոֆեն հրապարակիցԿայարանի ճակատամասը Շտադելհոֆեն հրապարակից
* Կայարանի ներսըԿայարանի ներսը
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Swiss Inventory of Cultural Property of National Significance, February 2017 — Swiss Federal Office for Civil Protection, 2017.
3. 1 2  *Eisenbahnatlas Schweiz*։ Verlag Schweers + Wall GmbH։ 2012։ էջեր 64–65։ ISBN 978-3-89494-130-7
4. ↑  «Stadelhofen Station by Santiago Calatreva»։ *galinsky.com*։ Վերցված է 2015-04-15

Արտաքին հղումներ
----------------

* Station data
* Station plan

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Քրիստին Մյուրեր Ստեմլանդ** (նորվ.՝ Kristin Mürer Stemland, հունվարի 8, 1981(1981-01-08), Տրոնհեյմ, Նորվեգիա), նորվեգացի դահուկորդուհի, աշխարհի չեմպիոն, նորվեգիայի առաջնության բազմակի մրցանակակիր։ Ծնվել է 1981 թվականի հունվարի 8-ին։

Աշխարհի գավաթում Ստեմլանդը առաջին անգամ հանդես է եկել 2000 թվականի մարտի 8-ին, 2003 թվականի դեկտեմբերին էստեֆատ ձևում առաջին անգամ հաղթանակ է տարել Աշխարհի գավաթում։ Ընդամենը ունի 2 հաղթանակ աշխարհի գավաթում, երկուսնել էստեֆատ ձևում, դահուկավազքում չի գրավել 5-րդ տեղից բարձր հորիզոնական։ Ստեմլանդի լավագույն ձեռքբերումները ընդհանուր առմամբ եղել են 2003 թվականից 2004 թվականների մրցաշրջանում, Աշխարհի գավաթում 24-րդ տեղը։  

2006 թվականին Թուրինում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում, 7․5 +7․5 կմ սկիաթլոնում գրավել է 19-րդ տեղը,  10 կմ դասական ոճում զբաղեցրել է 12-րդ, 24-րդ տեղը 30 կմ զանգվածային մեկնարկում և 5-րդ տեղը էստաֆետում։

Իր կարիերայի ընթացքում երկու անգամ մասնակցել է աշխարհի առաջնությանը, լավագույն արդյունքն  է՝  2007 թվականի աշխարհի առաջնությունում  19-րդ տեղը 10 կմ ազատ ոճով։

Օգտագործում է Fischer ընկերության արտադրության դահուկներ, Salomon ընկերության կոշիկներ և դահուկաձող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Кристин Мюрер Стемланд - Досье - Лыжные гонки»։ *Eurosport*։ Վերցված է 2018-03-26
2. ↑  «Стемланд Кристин Мюрер / STEMLAND Kristin Muerer»։ *news.sportbox.ru* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2018-03-26
3. ↑  «Kristin Murer STEMLAND - Olympic Cross Country Skiing | Norway»։ *International Olympic Committee* (անգլերեն)։ 2016-06-19։ Վերցված է 2018-03-26

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քրիստին Մյուրեր Ստեմլանդ
* Քրիստին Մյուրեր Ստեմլանդ Archived 2020-04-18 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FIS (դահուկներով մրցավազք) |

 |
**Ֆոնոգրաֆիկ արդյունաբերության լեհական միություն** (լեհ.՝ Związek Producentów Audio-Video, ZPAV), կազմակերպություն, որը ներկայացնում է երաժշտության արդյունաբերության շահերը Լեհաստանյում, որը նաև հանդիսանում է Ֆոնոգրամմա արտադրողների միջազգային ֆեդերացիայի մասնաճյուղ Լեհաստանում։ Հիմնադրվել է 1991 թվականին, և լիազորված է Լեհաստանի Մշակույթի և ազգային ժառանգության նախարարության կողմից զբաղվել իրավապաշտպան գործունեությամբ երաժշտության և տեսանյութերի արտադրության բնագավառում։ ZPAV-ը հրապարակում է Լեհական երաժշտական չարթեր և շնորհում է երաժշտության վաճառքների արտոնագրեր։

Կազմակերպությունը նաև անց է կացնում *Ֆրիդերիկ* տարեկան մրցանակաբաշխությունը Լեհական երաժշտության կատարողների համար։

1998 թվականին ZPAV-ը համատեղ «Աուդիոտեսագրական աշխատանքների պաշտպանության հիմնադրամի» (լեհ.՝ Fundacja Ochrony Twórczości Audiowizualnej, FOTA) և «Business Software Alliance»-ի (BSA) հետ հիմնեցին «Հակա-պիրատական կոալիցիան»։

In 2000 թվականին ZPAV-ը թողարկեց առաջին պաշտոնական լեհական չարթը՝ OLiS-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «What is ZPAV :: About us :: Polish Society of the Phonographic Industry»։ *zpav.pl*։ Վերցված է մայիսի 20, 2011
2. ↑  «History :: About us :: Polish Society of the Phonographic Industry»։ *zpav.pl*։ Վերցված է մայիսի 22, 2011
3. ↑  «Educational campaigns :: Music against law :: Polish Society of the Phonographic Industry»։ *zpav.pl*։ Վերցված է մայիսի 22, 2011

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կազմակերպության պաշտոնական կայքը (լեհ.)
**Փարիզի դրամատան թանգարան** (ֆր.՝ Musée de la Monnaie de Paris), դրամագիտական թանգարան, որը գտնվում է Փարիզի չորրորդ շրջանում։ Թանգարանային հավաքածուն բաղկացած է ֆրանսիական պատմության ամբողջ դարաշրջանի (անտիկ դարաշրջանից մինչև մեր օրեր) դրամներից ու մեդալներից։

Պատմություն
-----------

1827 թվականին Ֆրանսիայի արքա Շառլ X-ը հրաման արձակեց Դրամների թանգարանի ստեղծման մասին։ Վեց տարի հետո՝ 1833 թվականի նոյեմբերի 8-ին, Լուի Ֆիլիպ արքան պաշտոնապես բացեց թանգարանը արհեստանոցներին կից, որոնք զբաղվում էին մետաղադրոշմումով և դրամների ու ժետոնների փորագրումով։

1984 թվականին թանգարանին կից ստեղծվեց հատուկ բաժին, որը զբաղվում էր արհեստավարժ դրամագետներին սպասարկելով։

1988 թվականին դրամների թանգարանը ստացավ իր այսօրվա «Փարիզի դրամատան թանգարան» անվանումը։

1991 թվականին թանգարանը բաժանվել էր երեք դեպարտամենտի։

* անտիկ դեպարտամենտ
* միջնադարի դեպարտամենտ
* նոր և նորագույն պատմության դեպարտամենտ

2011 թվականից մինչև 2017 թվականը թանգարանը փակ է եղել ռեստավրացիոն-վերականգնողական աշխատանքներ կատարելու համար։

Հավաքածու
---------

Թանգարանի հավաքածուում կան տարբեր դարաշրջանների և ժողովուրդների 30 000-ից ավելի մետաղադրամներ, նաև 75 000 մեդալներ, ժետոններ և տարբերանշաններ։ Ի լրումն դրամագիտական հավաքածուի՝ թանգարանում ցուցադրված են նկարներ, փորագրանկարներ, քանդակներ և մետաղադրամի փորագրման սարքավորումներ։ Թանգարանի արխիվն ունի 13 020 գիրք, 98 400 գիտական հոդվածներ, 1454 ձեռագիր, 18 227 և այլ փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են Ֆրանսիայի ֆինանսների պատմությանը։

Այցելուների համար աշխատում է հուշանվերների խանութ, և բաց են երկու արհեստանոց, որտեղ ցանկացածը կարող է տեսնել մեդալների և դրամների ստեղծման ընթացքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ministry of Culture* Fréquentation des Musées de France — Ministry of Culture.
2. ↑  «La Monnaie de Paris métamorphosée»։ *LeMonde.fr*։ Վերցված է 2017-12-01

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայք
* Փարիզի դրամատան թանգարան
* Musée de la Monnaie
* Ֆրասիական դրամատան (դրամական) թանգարան (Paris Money Museum)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11877541s · ISNI: 0000000122595103 · SUDOC: 027590240 · VIAF: 130085386 · WorldCat VIAF: 130085386 |

 |
**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, որը գտնվել է Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գյուլիստան գյուղում (Ջուղայի շրջան)։ Եկեղեցին գտնվել է գյուղի հյուսիս-արևմտյան մասում գտնվող գերեզմանոցից դեպի հարավ։

Պատմություն
-----------

Համաձայն եկեղեցում եղած հայերեն արձանագրություններին՝ այն կառուցվել է 1851 թվականին։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցին 1988 թվականին ներառվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ պատմական և մշակութային կոթողների ցանկում՝ 2613 համարի ներքո։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Գևորգ եկեղեցին միանավ կառույց է եղել՝ փայտյա ծածկով, աբսիդով, որի մուտքը գտնվում էր հարավային ճակատում։ Բեմին և արևմտյան ճակատին եղել են հայերեն արձանագրություններ։

Ավերում
-------

Եկեղեցին կանգուն է եղել մինչև 2003 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։ Ինչպես հայտնում է Caucasus Heritage Watch-ը (CHW) եկեղեցին ավերվել է 2009 թվականի մայիսի 28-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Khatchadourian Lori, Smith Adam T. Ghulyan Husik, Lindsay Ian (2022)։ *Silent Erasure: A Satellite Investigation of the Destruction of Armenian Heritage in Nakhchivan, Azerbaijan* (անգլերեն)։ Cornell Institute of Archaeology and Material Studies: Ithaca, NY։ էջեր 310–313։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 September 2022-ին  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. 1 2 3  Ayvazyan, Argam. *Nakhijevani ISSH haykakan hushardzannery. Hamahavak tsutsak.* Yerevan: Hayastan, 1986, pp. 107–108.
**Ֆու** (չինարեն՝ 賦), չինական գրականության ժանր, որն ներառում է և՛ արձակ, և՛ պոեզիա․ ֆուն առավել զարգացել է Հան դինաստիայի ժամանակ (մ․ թ․ ա․ 2-րդ դար - մ․ թ․ 2-րդ դար)։

Պատմություն
-----------

Ցյույ Յանի «Լիսաո» պոեմից հատված
Ֆու ժանրի ստեղծման տարեթիվն անհայտ է, սակայն արդեն մ․ թ․ ա․ 4-րդ դարում այն ակտիվորեն գործածվում էր։

Առաջին կարճ ֆուերի հեղինակներից է Ցյույ Յուանը, հենց նրա «Լիսաո» պոեմից է ընդունված հաշվել ժանրի ի հայտ գալու թվականը։ «Լիսաոն» վերագրվում է սաոֆուին (չինարեն՝ 骚赋) և բացի ֆուից, նրանից է սկիզբ առնում նաև սաո եղերերգական ժանրը։ Ֆուն առավել հայտնի դարձավ Հան դինաստիայի օրոք։ Հետագայում ժանրը զարգացել է Տան և Սուն հարստությունների օրոք և գործածվել մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։

Ֆուն գործածող պոետների թվում էին այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Վան Ցանը և Սիմա Սյանժուն։

Նկարագրություն
--------------

Խուան Տինցզյան, «Ֆու դառը բամբուկի փախուստի մասին» (չինարեն՝ 苦笋赋), 1099 թ․
Ֆուն չունի իր նմանօրինակը արևմտյան գրական աշխարհում և իրենից ներկայացնում է ռիթմիկ արձակ՝ պոետական ներդիրներով։ Ֆուն հասարաոտք չէ։ Կառուցվածքով սովորաբար բաժանվում է՝ նախերգանքի, որտեղ վարողի հետ երկխոսության մեջ տրվում է բանաստեղծության թեման, հիմնական մասի, որտեղ տեղի է ունենում թեմայի զարգացումը, և ավարտի, որտեղ հեղինակն իր սեփական կարծիքն է հայտնում նկարագրված թեմայի վերաբերյալ։

Բովանդակային առումով ֆուն սկզբնապես ներբողական տեքստ էր իրենից ներկայացնում, որտեղ գովերգվում էր թագավորը, կայսրությունը և այլն։ Դարի կեսերին այս ժանրի ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց հասարակ մարդը, ինչպես նաև առօրյա առարկաներն ու երևույթները։ Ավելի ուշ շրջանում ֆու սկսեցին գրել քնարական մտածմունքների և բարոյախոսության նպատակով, վառ ոճն ու լեզուն փոխվեց ավելի խստով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  БСЭ "Фу"
2. 1 2  «Fu» (անգլերեն)։ Encyclopædia Britannica։ Վերցված է 2016-06-10 (չաշխատող հղում)
3. 1 2  Ольга Судникович (2013-03-27)։ «Поэзия династии Хань. Ранний период»։ Великая Эпоха։ Վերցված է 2016-06-10
4. ↑  Baidu "赋"
5. ↑  Кравцова М.Е.։ «Ли сао»։ Синология.Ру։ Վերցված է 2016-06-10
6. ↑  *Zong-qi Cai* How to Read Chinese Poetry: A Guided Anthology. — Columbia University Press, 2013. — P. 59-83. — 426 p. — ISBN 9780231511889
7. ↑  Танская поэзия

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85052202 · NDL: 00563572 |

 |
**Ցույցեր Հունաստանում Ադրբեջանի Հանրապետության դեսպանության մոտ** (հուն․՝ Μερικές της Πρεσβείας του Αζερμπαϊτζάν στην Ελλάδα), ցույցերի ալիք Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում։ Հույն և հունահայ ցուցարարների նպատակը Արցախի բնակչության լիակատար համերաշխությունն ու Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմական գործողությունների դատապարտումն է։ Ցույցերի նախաձեռնողը եղել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության Հունաստանի կենտրոնական կոմիտեն է։

2016 թվականի ապրիլի 3-ին ՀՅԴ Երիտասարդական և պատանեկան Միության անդաներն ու մեծ քանակությամբ հույներ մասնակից են դարձել խաղաղ քաղաքացիական ցույցերի։ Նրանց ձեռքում էին Հայաստանի, Արցախի և Հունաստանի դրոշներ և պաստառներ։ Ցուցարարները խստորեն դատապարտել են Ադրբեջանի սանձազերծած հակամարդասիրական գործողությունները՝ վանկարկելով Աթենքում գտնվող Ադրբեջանի դեսպանատան առջև։

Պատմություն
-----------

Ցույցերը տեղի են ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 3-ին՝ արցախա-ադրբեջանական սահմանային պատերազմի սկսվելուց երկու օր հետո։

Ցուցարարները շրջափակել էին Աթենքի կենտրոնական փողոցները, իսկ մասնակիցների մի ստվար զանգված կուտակվել էր նաև Հունաստանի մայրաքաղաքի կենտրոնական Սինտագմա հրապարակում։

Ցույցի նույն օրը՝ ապրիլի 3-ին, Ադրբեջանի դեսպանությունում աշխատող մի պաշտոնյա մուտքի դռան մոտ կանգնելով ներկայացրեց Ադրբեջանի Հանրապետության կառավարության բողոքը՝ ընդդեմ հույն ցուցարարների «Ղարաբաղը մերն է» (հուն․՝ Καραμπάχ είναι δική μας) վանկարկումների։ Աթենքում տեղի ունեցած գործողություններին զուգընթաց ցույցեր տեղի ունեցան նաև Հունաստանի երկրորդ խոշորագույն քաղաքում՝ Սալոնիկում։

Սալոնիկում տեղի են ունեցել ցույցեր, որոնց գլխավոր նախաձեռնողը եղել է ՀՅԴ Երիտասարդական Միությունը։ Սալոնիկի ցույցերի գլխավոր կենտրոնները եղել են քաղաքի Արիստոտելի հրապարակն ու որոշ ծովափնյա տարածքներ։

Տես նաև
-------

* Արցախա-ադրբեջանական պատերազմ (2016)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Արցախին զորավիգ լինելու կոչ. ցույցեր Աթենքում և Սալոնիկում»։ *armenpress.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 22  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
**Փենդենիսը** (անգլ.՝ Pendennis Castle ) հրետանային ամրոց է, որը կառուցվել է Հենրի VIII-ի կողմից 1540-1542 թվականներին։ Այն գտնվում է Անգլիայի Քորնըվոլ թերակղզու Ֆելմըստ քաղաքի մոտ։ Այն կառուցվել է Ֆրանսիայի ներխուժումից, հռոմեական կայսրությունից պաշտպանվելու համար։ Օրիգինալ, շրջանաձև հրանոթատեղը ընդարձակվել է դարի վերջում։ Անգլիական քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում ռոյալիստները գրավում են ամրոցը, իսկ 1646 թվականին, երկար պաշարումից հետո, այն վերցնում են պառլամենտականները։ 1600 թվականին Չարլզ II գահին նստելուց հետո վերանորոգում է բերդը։
21-րդ դարում, ամրոցը տնօրինվում է անգլիական Ժառանգության կողմից որպես տուրիստական ատրակցիոն։ 2011-2012 թվականներին ամրոցն ունեցել է 74,230 այցելու։ Ամրոցը համարվում է երկրի հետմիջնադարյան հիանալի օրինակներից մեկը։

* Փենդենիս ամրոցՓենդենիս ամրոց
* ՓենդենիսՓենդենիս

Ճարտարապետություն
-----------------

Ամրոցը գտնվում է թերակղզու ծայրամասում, նայելով Քարիք Ռոուդս ծովախորշին և ծովին։

Քարիք Ռոուդս
Այն ներառում է 16-րդ դարի Դիվայս Ֆորթսի բնօրինակը, շրջապատված է օղակաձև արտաքին պաշտպանությամբ, որը հիմնված է Էլիզաբեթյան բերդապատնեշով, իսկ հետագայում՝ 18-րդ, 19-րդ և 20-րդ դարերի ընթացքում վերափոխվում է։ Հետագա հրանոթային մարտկոցները և փայտաշեն տունը կառուցում են ափին մոտ։ Պատմական Անգլիայի ժառանգության մեջ Փենդենիսը համարում է երկրի լավագույն պաշտպանական ամրոցներից մեկը նախամիջնադարում։

18-19-րդ դարեր
--------------

Ամերիկյան հեղափոխության ընթացքում Ֆրանսիան դարձավ հեղափոխականների դաշնակիցը, որի արդյունքում 1778 թվականին Բրիտանիան պարտություն կրեց։ Պատերազմի ընթացքում Ֆելմըսթը դարձավ կարևոր ռազմական ճամբար։ 1795 թվականին թագավորը Քիլիգրյու ընտանիքից գնեց ամրոցի տարածքը, ամրացրեց, զարգացրեց այն սպառնալի ներխուժումներից դիմադրելու համար։ Կառուցվեցին օժանդակ շենքեր ամրոցի ներսում։ Գագաթին տեղադրվեցին 48 հրանոթներ, ավելացրեցին զենքեր և տարբեր զինամթերքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Mapping Museums — 2016.
2. ↑
3. ↑  BDRC Continental (2011), «Visitor Attractions, Trends in England, 2010», Visit England, էջ 65, Արխիվացված է օրիգինալից սեպտեմբերի 19, 2015-ին, Վերցված է սեպտեմբերի 19, 2015
4. ↑  «Pendennis Peninsula Fortifications», Historic England, Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2015
5. ↑  Pattison 2009, էջեր. 4, 32
6. 1 2  Pattison 2009, էջեր. 4, 15
7. ↑  «Pendennis Peninsula Fortifications», Historic England, Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2015 ; «Significance of Pendennis Castle», English Heritage, Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2015
8. 1 2  Pattison 2009, էջ. 42

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Սուրբ Երրորդություն տաճար**( ռումիներեն՝ Catedrala Armeano-Catolică Sfânta Treime), հայտնի է նաև որպես **Սուրբ Երրորդության հայկական տաճար**, Ռումինիայում Հայ կաթոլիկների տաճարային եկեղեցի Ռումինիայի Կլուժ շրջանի Գեռլա քաղաքում։

18-րդ դարում Մոլդովայի շրջանից հայ գաղթականները բողոքականությունից խուսափելու համար Վիեննայի կայսերական արքունիքի թույլտվությամբ մուտք գործեցին Գեռլա և մեծապես նպաստեցին քաղաքի աճին։ 1748-1776 թվականներին նրանք կառուցեցին ներկայիս տաճարը, որը բարոկկո ոճով է։ Ավստրիական կայսրությունում ընդունված հայ համայնքը մեծ հարստություն բերեց, և կայսր Ֆրանցիսկոս I-ը, ի երախտագիտություն, որոշեց նրանց նվիրել Վիեննայի կայսերական պատկերասրահի նկարներից մեկը։ Ընտրվեց Ռուբենսի *«Քրիստոսի ավանդությունը խաչից»* նկարը, որը մինչ այժմ պահպանվում է տաճարում։

 Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի *«Քրիստոսի Ավանդումը Խաչից» կտավը*, որը ցուցադրվում է Գեռլայի Սուրբ Երրորդություն տաճարում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Catedrala Armeano-Catolică Sfânta Treime
3. ↑  Longley Darren (Norm), Burford Tim (2011 թ․ հունիսի 1)։ *The Rough Guide to Romania* (անգլերեն)։ Penguin։ ISBN 9781405386418
4. ↑  Bas Tom Le, Bell Brian (2007 թ․ հունվարի 1)։ *Insight Guides: Romania* (անգլերեն)։ APA Publications։ ISBN 9789812586100
5. ↑  Mallows Lucy (2008 թ․ հունվարի 1)։ *Transylvania: The Bradt Travel Guide* (անգլերեն)։ Bradt Travel Guides։ ISBN 9781841622309
**Սուրբ Լուիսի բերդ**, նաև հայտնի է որպես Քալաատ ալ Մուիզ՝ Ավերված բերդ, որը գտնվում է Լիբանանի Սիդոն քաղաքում։ Կառուցվել է 1254 թվականին ֆրանսիացի խաչակիրների կողմից Ֆաթիմիդ ամրոցի տարածքում։ Ամրոցը մի քանի անգամ վերակառուցվել է մինչև 17-րդ դարը։

Պատմություն
-----------

Սուրբ Լուիսի բերդը միջնաբերդի տարածքում
Հիմա տարածքը արդեն գրավվել է Սուրբ Լուիի կողմից, բայց միջնաբերդի մնացորդները մինչև հիմա պահպանվել են, այդ թվում նաև թատրոնը։ Միջնաբերդը հավանաբար ամբողջությամբ փլուզվել էր, բայց արաբները վերակառուցել են այն։

Միջնաբերդի հարավում մնացորդները գտնվում են Մուրեքսի բլուրում։ Միջնաբերդի մնացորդներ դեռևս կարելի է տեսնել։ Արհեստական այդ բլուրը (100մ երկարությունը, 50մ բարձրություն) ստեղծվել է փյունիկյան ժամանակաշրջանում պուրպուրի գործարանի թափոնների պատճառով։ Ենթադրվում է, որ բլուրի վերին մասում հռոմեացիները տներ են կառուցել։ Բլրի մի մասը հիմա ծածկված է Սիդոնի շիա համայնքի գերեզմանոցներով։

10-րդ դարում ֆաթիմական խալիֆա Ալ Մուիզ լի-դին Ալլահը միջնաբերդը վերածեց ամրոցի, ամրացրեց այն և տվեց Քալաատ ալ Մուիզ անունը։ Ամրոցը, ինչպիսին, որ հիմա է, կառուցվել է 1254 թվականին խաչակիրների կողմից, երբ ֆրանկները բռնազավթում էին Սիդոնը։ Ֆրանսիայի թագավոր Լուի IX-ը, ով ավելի հայտնի է Սուրբ Լուի անունով, երկար ժամանակ է մնացել այդ ամրոցում, այդ իսկ պատճառով այն կոչել են իր անունով։

Երբ արաբները պաշարել էին քաղաքը, ամրոցը վերակառուցվեց։ Հետագայում այն վնասվեց մամլուքների պատճառով և կրկին վերակառուցվեց Ֆահր ադ-Դին II-ի կողմից 17-րդ դարում։ Ամրոցը մի քանի անգամ թալանել են, որից միայն ավերակներն են մնացել։ Ամրոցի մի մասը փլուզվել է օսմանական ժամանակաշրջանի վերջին։

1948 թվականին ամրոցը ծառայել է որպես ապաստարան Պաղեստինի փախստականների համար։ Հետագայում կրկին վնասվել է իսրայելական ռմբակոծության պատճառով։ Ծրագրեր են մշակվում ամրոցը վերակառուցելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Castle of St Louis»։ *Lonely Planet*։ Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 7
2. ↑  (Ֆրանսերեն) «SIDON, une nouvelle découverte à faire!»։ *fabienne.et.wassim.free.fr*։ Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 7
3. 1 2  Zaatari Mohammed (2014 թ․ հոկտեմբերի 9)։ «Sidon’s St. Louis Castle to be restored»։ *The Daily Star*։ Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 7
Փհենյանի դպրոցականների պալատը
**Փհենյանի դպրոցականների պալատ**, արտադասարանական ուսումնական հաստատությունը Կորեայի Ժողովրդա-դեմոկրատական Հանրապետության մայրաքաղաք Փհենյանում։ Գտնվում է մայրաքաղաք Փհենյանի կենտրոնական հատվածում։

Շենքի բացման արարողությունը կայացել է 1967 թվականի ապրիլի 16-ին։ Այնտեղ հիմնականում հաճախում են մայրաքաղաքի տարրական ու միջնակարգ դպրոցների աշակերտները։ Փհենյանի դպրոցականների պալատը հաճախ շփոթում են Մանգյոնդե շրջանի դպրոցականների պալատի հետ։

Դպրոցականների պալատը բաղկացած է երկու շենքերից՝ իննը հարկանի և հինգ հարկանի։ Շենքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 50 հազար մ², իսկ տարածքի ընդհանուր մակերեսը՝ 110 հազար մ²։ Իննը հարկանի շենքի բարձրությունը կազմում է 48 մետր։ Շենքում տեղակայված են 1100 նստատեղ ունեցող թատերասրահ և սպորտային դահլիճ, որը միաժամանակ կարող է տեղակայել մինչև 500 մարդու։ Ընդհանուր առմամբ շենքում գործում է մոտ 500 տարբեր խմբակ ու բաժին։

Դպրոցականների պալատը հանդիսանում է հյուսիսկորեական մայրաքաղաքի ամենահայտնի հանրային հաստատություններից մեկը՝ Գեղարվեստական թատրոնի, Կրթության ազգային պալատի, Փհենյանի թիվ 1 հանրախանութի հետ միասին։

Կառույցը հետաքրքրության օբյեկտ է հանդիսանում զբոսաշրջիկների համար։ Նաև, որոշ տվյալներով, այն ներառված է այդ երկիր այցելող զբոսաշրջիկների էքսկուրսիոն ծրագրերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Пхеньянский дворец школьников»։ *dprk.ru*։ Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 25
2. ↑  평양학생소년궁전 — Daum 백과사전

Գրականություն
-------------

* 브리테니커 대백과사전【1996년 판, 제 28권 재칼-중국】-조선민주주의인민공화국 항목
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի մարզի Ախալցխայի շրջանում, Ախալցխա քաղաքից ուղիղ գծով 7,5 կմ դեպի հարավ-արևմուտք հայաբնակ Մեծ Պամաճ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Մեծ Պամաճ գյուղի Սուրբ Խաչ եկեղեցին ըստ հիշատակումների կառուցվել է 1837 թվականին և ի սկզբանե եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ արդեն 1885 թվականի տվյալներով եղել է քարաշեն։

Եկեղեցու մասին կան հիշատակումներ Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի արխիվներում։ Եկեղեցին բազմաթիվ անգամ հիմնանորոգվել է, որից հետո վերաօծվել է, այդ իսկ պատճառով եկեղեցու անունը մի քանի անգամ փոխվել է։

Մասնավորապես 1840 թվականի հիշատակվում է Սուրբ Փրկիչ, 1841 և 1846 թվականների որպես՝ Սուրբ Ստեփանոս և ամենա վերջում Սուրբ խաչ անվամբ։

19-20-րդ դարերի ընթացքում եկեղեցին հիմնանորոգվել է, և ըստ արևմտյան պատի արձանագրության, շինարարությունը ավարտվել է 1908 թվականին։

Հայաստանի ազգային արխիվում կան 1903-1911-ական թվականների եկեղեցուն վերաբերվող տվյալներ՝ տնտեսական ծախսերի, եկեղեցու գործունեության և հոգևոր ծառայությունների մասին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին բազիլիկ տիպի, ընդարձակ սրահ ունեցող և առանց սյուների կառույց է, կառուցվել է սրբատաշ քարով, նրա չափսերն են 18.80 x 11.08 մետր։ Եկեղեցին ունի երեք հարկերից բաղկացած զանգակատուն, որը գտնվում է եկեղեցուն կից արևմտյան մասում։ Ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմից, իսկ Սուրբ խորանը գտնվում է արևելյան մասում, որի աջ և ձախ կողքերում կան ավանդատներ։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել Կարապետ Տեր-Մարտիրոսյանցը և Ղազարոս Սիմոնյանցը։
Եկեղեցում պահվում է յուղաներկ սրբապատկերներ, 1723 թվականին Կ. Պոլսում հրատարակված Տպագիր Ճաշոց և գյուղի բնակիչ Արշակ Մամիկոնի տանը պահվում է կաշեկազմ մագաղաթյա ձեռագիր։

1996 թվականի ապրիլի 23-ին եկեղեցին վերաբացվեց և վերաօծվեց ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Գևորգ արք. Սերայդարյանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՄԵԾ ՊԱՄԱՃ - ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ԵԿԵՂԵՑԻ» (hy-am)։ Վերցված է 2021-08-13