**Էմիլ Կոլ** (ֆր.՝ Émile Cohl, ծննդյան անուն՝ Էմիլ Էժեն Ժան Լուի Կուրտե (ֆր.՝ Émile Eugène Jean Louis Courtet), հունվարի 4, 1857(1857-01-04)[…], Փարիզ - հունվարի 20, 1938(1938-01-20)[…], Վիլժուիֆ և Փարիզ), ֆրանսիացի նկարիչ, մուլտիպլիկատոր, ֆիլմի ռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր։ Դրամատուրգիայի և մուլտիպլիկացիայի պատմության մեջ հիշվել է որպես գրաֆիկ անիմացիայի ստեղծող։

Կենսագրություն
--------------

Կոլն ամբողջ մանկությունն անցկացրել է Լիլի արվարձանում, սովորել է մի ոսկերչի և աճպարարի մոտ։ Հետաքրքրվելով նկարչությամբ՝ աշակերտել է այն ժամանակ ամենահայտնի ծաղրանկարիչներից մեկին՝ Անդրե Ժիլին (ֆր.՝ André Gill), որն աշխատել է «Լուսին» (ֆր.՝ La lune) և «Խավարում» (ֆր.՝ L'Eclipse) ամսագրերի համար։

Աշխատելով իր ուսուցչի ոճով՝ Էմիլ Կոլը դարձել է բավականին հայտնի ծաղրանկարիչ։ Համագործակցել է «Նոր լուսին» (ֆր.՝ La Nouvelle Lune) և «Ժամանակակիցները» (ֆր.՝ Homines d'aujourd-hui) ամսագրերի հետ՝ միաժամանակ աշխատելով որպես լուսանկարիչ։

1900 թվականից հետո համագործակցել է հումորային ամսագրերի և ալմանախների հետ, օրինակ՝ «Սև կատու» (ֆր.՝ Homines d'aujourd-hui) ամսագրի, որտեղ նկարել է մուլտհերոսի մի շարք կատակերգական արկածներ, որոնք մոտ են եղել լուբոկի և կոմիքսների ավանդույթներին։ Այս շարքերից մեկում նա պատկերել է աշխատողներին, որոնք հատակը փորել են հսկա գայլիկոնով։

*«Gaumont»* ամսագրի սցենարիստներն օգտագործել են նրա գաղափարը, ինչից հետո Կոլը բողոքով դիմել է Լեոն Գոմոնտին, որն էլ նրան աշխատանքի է ընդունել որպես սցենարիստ։ Իր ռեժիսորական գործունեությունը սկսել է՝ նկարահանելով կասկադյորական ֆիլմեր․ այդ ժանրով աշխատել է նաև Ֆեյլադը։ Դեռևս 1908 թվականի մարտին Էմիլ Կոլը հաջողության է հասել՝ նկարահանելով «Դդումների հետապնդում» ֆիլմը։

Նույն 1908 թվականին կադր առ կադր մեթոդով գծանկարներ նկարահանելով՝ նա ստեղծել է առաջին գրաֆիկական մուլտֆիլմը աշխարհում։ Իսկ նրա կարևոր հայտնագործություններից երկուսը` շարժման և նկարահանման յուրաքանչյուր փուլի համար առանձին գծանկար անելն ու ուղղահայաց տեղադրված տեսախցիկով նկարելը, մինչ օրս մնացել են գրաֆիկական անիմացիայի աշխատանքի հիմնական սկզբունքները։

1908 թվականի օգոստոսի 17-ին տեղի է ունեցել անիմացիոն ֆիլմերի նրա առաջին ցուցադրությունը Փարիզի «Ժիմնազ» թատրոնի էկրանին։ Դա «Ֆանտաստիկ մղձավանջ» (ֆր.՝ Fantasmagorie) ֆիլմն է եղել։ *«Fantoche»* (ֆր.՝ fantoche) բառը, որը վերցված է իտալերենից (իտալ.՝ fantoccio), նշանակում է տիկնիկ։ Դա Էմիլ Կոլի առաջին մշտական կերպարն է եղել։

էմիլ Կոլը 1885 թվականին
Կոլն ինքն է նկարել իր նկարները՝ կադր առ կադր, իսկ ժապավենը՝ ընդամենը 36 մետր երկարությամբ, պարունակել է 2000 կադր։ Էմիլ Կոլը նաև առաջինն է եղել, ով կիրառել է իրերը կենդանացնելու տեխնիկան։ Նա այդ տեխնիկան օգտագործել է «Կենդանի խաղեր» գործում (թեմա, որին նա մի քանի անգամ է անդրադարձել), ինչպես նաև «Կենդանի թերթ», «Փոքր Ֆաուստ» գործերում։ Նա համադրել է բնական առարկան գծագրված կերպարի հետ, իսկ անիմացիաների մեջ օգտագործել է նաև լուսանկարչություն։ 1909-1910 թվականներին Էմիլ Կոլը *Gaumont* ընկերության համար ստեղծել է հնարքներ, որոնցում նա հիմնականում օգտագործել է հակառակ կամ կադր առ կադր նկարահանում։

1910 թվականի վերջին Ֆերդինանդ Զեկկան հրավիրել է Կոլին պրոդյուսեր Պաթեի արվեստանոցում աշխատելու։ Կոլի ստեղծագործության այս շրջանին են պատկանել «Գրոտեսկների թանգարանը», «Մի կտոր թղթի արկածները» և «Ուղեղների ուղղիչը»․ հայեցակարգով վերջին գործը նման է *«Ուրախ մանրէներ»* աշխատանքին։

1912 թվականին Կոլը «*Էկլիպս»* ընկերության համար վերանկարահանել է իր նախորդ նկարներից մի քանիսը։

1913 թվականին նրան հրավիրել են *«Էկլեր»*, և արդեն լինելով այդ ընկերության աշխատակից՝ Կոլը մեկնել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ աշխատել է *«Էկլեր»* ընկերության Ֆորտ Լիի (Նյու Ջերսի) մասնաճյուղում։ Էմիլ Կոլը Միացյալ Նահանգներում թողարկել է «*Snookums*» սերիալը՝ նկարիչ Մաքմանուսի կողմից ստեղծված կերպարի արկածը։

Նա վերադարձել է Ֆրանսիա Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին։ 1917-1918 թվականներին ստեղծել է երեք ավազակների մասին հինգ ֆիլմերից բաղկացած «Նիկելապատ ոտքերի արկածները» շարքը։

Ամբողջական ֆիլմագրությունը ներառել է ավելի քան երեք հարյուր ֆիլմ, սակայն դրանց կեսից ավելին այսօր անվերադարձ կորել է։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Կոլն ապրել է աղքատների կացարանում։ 1938 թվականի հունվարին մահացել է դժբախտ պատահարի հետևանքով։

Էմիլ Կոլն ու Անդրե Ժիլը

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1908 թվական․ «Դդումների հետապնդում»
* 1908 թվական․ «Ֆանտաստիկ մղձավանջ» */ Fantasmagorie*
* 1908 թվական․ «Դրամա տիկնիկների մոտ»
* 1908 թվական․ «Կենդանացած լուցկիներ»
* 1908 թվական․ «Լռության հյուրանոցը»
* 1908 թվական․ «Զինվորիկը, որը աստված է դառնալու»
* 1909 թվական․ «Փոխակերպումներ»
* 1909 թվական․ «Վազող լամպը»
* 1909 թվական․ «Ուրախ մանրէներ»
* 1908 թվական․ «Ժամանակակից դպրոց»
* 1910 թվական․ «Գրոտեսկների թանգարանը»
* 1910 թվական․ «Ուղեղների ուղղիչը»
* 1910 թվական․ «Հերկուլեսի 12 քաջագործությունները»
* 1910 թվական․ «Փոքր Ֆաուստը»
* 1910 թվական․ «Երգ սրճարանում մի տղայի մասին»
* 1910 թվական․ «Նկարիչ-նեոիմպրեսիոնիստ»
* 1911 թվական․ «Մի կտոր թղթի արկածները»
* 1911 թվական․ «Ոգիների վրեժը»
* 1912 թվական․ «Կենդանացած խաղալիքները»
* 1913 թվական․ «Սնուկումս» *(Snookums)*
* 1917 թվական․ «Նիկելապատ ոտքերի արկածները»
* 1921 թվական․ «Ֆանտոշի տունը»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Cohl, Émile // Who's Who in Animated Cartoon: An International Guide to Film and Television's Award-Winning and Legendary Animators — NY: Hal Leonard LLC, 2006. — ISBN 978-1-55783-671-7
3. 1 2 3 4  Lambiek Comiclopedia — Lambiek, 1999.
4. 1 2
5. ↑  RKDartists (նիդերլ.)
6. 1 2 3 4 5 6 7  Ж. Садуль. Всеобщая история кино. Том 1. — М.:"Искусство", 1958.
7. 1 2  "Пионерский период анимации" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումեր
---------------

* Ասենին Ս․Վ․ «Էկրանի կախարդները» Պիոներները 3d-master.org