**«Ուրանիա»** (գերմ.՝ Urania), ավստրիական լուսավորչական միություն, որը ստեղծվել է 1897 թվականին Ավստրո-Հունգարական կայսրության մայրաքաղաք Վիեննայում։ Հիմնադրվել է հիմնականում ֆիզիկական անձանց կողմից որպես բաժնետիրական ընկերություն, որի նպատակն էր հասարակության շրջանում գիտական և բնագիտական գիտելիքների տարածումը։ Միությունը անվանվել է Ուրանիա մուսայի պատվին, ով աստղագիտության հովանավոր։

Պատմություն
-----------

«Ուրանիա» լուսավորչական միությունը հիմնադրվել է Ստորին Ավստրիայում որպես «Ուրանիա-Բեռլին» միության գործունեության սկզբում։ Ձևավորումից որոշ ժամանակ անց վիեննական «Ուրանիա» միությունը դարձավ հասարակական-լուսավորչական ուսումնական հաստատություն, որտեղ միշտ հասանելի էին գիտության վերջին ձեռքբերումները։ Վիեննայում առաջին անգամ «Sun» ընկերությունը «Ուրանիայում» ներկայացրել է առաջին պրոյեկտորը, որով ցուցադրվել է մեծահասակների համար նախատեսված ֆիլմերի ցուցադրություն։

1910 թվականին Ազգային լուսավորչական միությունը տեղափոխվում է հատուկ իր համար նախագծված նոր շինություն, որը տեղակայված է Դանուբյան ջրանցքի մոտ։

Նոր շենքում «Ուրանիա» լուսավորչական միությունը առաջարկում էր դասախոսությունների շարք, որոնցում որպես բանախոս հրավիրվում էին հայտնի պրոֆեսորներ, նկարիչներ և մտավորականներ ինչպիսիք են Ալբերտ Այնշտայնը, Թոմաս Մանը, Թոմաշ Մասարիկը, Մաքս Պլանկ և այլն։ Միությունը հիմնեց նաև Ավստրիայում առաջին հանրային աստղադիտարանը։

Միջպատերազմյան շրջանում «Ուրանիան» իրականացնում էր ավելի ընդարձակ գործունեություն՝ բացելով շուրջ 60 մասնաճյուղեր Ավստրիայի ամբողջ տարածքում։ Նացիոնալ-սոցիալզիմի շրջանում կրթական հաստատուոյունը նացիստների կողմից համապատասխանեցվել էր նացիստական գաղափարախոսություանը, իսկ ղեկավար կազմը հեռացվել։

1945 թվականին հաստատության շինության ավերումից հետո «Ուրանիան» հետպատերազմյան տարիներին սկսեց իր գործունեությունը նոր ոլորտներ ընդգրկել։ Հիմնվեց ներկայիս «Ուրանիա» տիկնիկների թատրոնը, ընդլայնեց իր դասախոսությունների շարքը և տասնամյակներ շարունակ հանդիսանում էր Վիեննայի ընդհանուր կրթական համակարգի առաջատարը։

2003 թվականին վիեննական շինույթունը ամբողջովին վերակառուցվեց և բարեկարգվեց։ Վերականգնված շինությունը ներկայում նույնպս ծառայում է որպես լուսավորչական միության գործունեության կենտրոն։

2008 թվականից «Ուրանիան» հանդիսանում է «*Die Wiener Volkshochschulen GmbH*»-ի հաստատություն և ոչ առևտրային կազմակերպություն, որի նպատակն է գիտելիքի և կրթության ստացման խրախուսումը։ Դասախոսությունների ժամանակ մեծ ուշադրություն են դարձվում ընդհանուր կրթությանը, պատմությանը և հասարակությանը, արվեստի պատմության, գրականությանն ու քաղաքականությանը։ Բացի այդ, «Ուրանիան»առաջարկում է բազմապիսի դասախոսություններ մասնագիտական, օտար լեզուների, լուսանկարչության, երաժշտության, ֆիզիկական ենթագիտակցության և գեղանկարչության ոլորտներից։

Շինություն
----------

Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի շինությունը կազմված է հանրային լուսավորչական կենտրոնից և աստղադիտարանից։

Շենքը կառուցված է մոդերն ճարտարապետական ոճով Մաքս Ֆաբիանիի նախագծով։ Մ.Ֆաբիանին հանդիսանում էր հայտնի ճարտարապետ Օտտո Վագների աշակերտը։

Շինարարությունը տեևեց 11 ամիս և ավարտվեց 1910 թվականի հունիսին։ Ոչ ավանդական ոճի շինությունը շուտով դառնում է Վիեննայի խորհրդանիշներից մեկը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ միության շենքը լրջորեն վնասվել է։ Ամբողջությամբ ավերվել էր աստղադիտարանի գմբեթը։ Կրկին բացվել է 1957 թվականի վերակառուցումից հետո։

2003 թվականին վիեննայի շենքը ճարտարապետ Դմիտրիաս Մանիկասի նախագծով ամբողջությամբ վերակառուցվել է։

«Ուրանիա» լուսաորչական միության շենքում յուրաքանչյուր տարի անցկացվում է «Վիենալե» կինոփառատոնը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Урания, общество // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.(ռուս.)
2. ↑  Մ. Բոտվիննիկ, Մ. Կոգան, Մ. Ռաբինովիչ, Բ. Սելեցկի. «Դիցաբանական բառարան», Երևան, 1985, էջ 243։
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Wilhelm Petrasch: Die Wiener Urania. Von den Wurzeln der Erwachsenenbildung zum lebenslangen Lernen. Böhlau, Wien/Köln/Weimar 2007 ISBN 978-3-205-77562-1.(գերմ.)
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  Wilhelm Filla: 100 Jahre Urania-Gebäude. Zur Gründungsgeschichte eines Wiener Wahrzeichens unter aktuellen Gesichtspunkten. In: Die Österreichische Volkshochschule. Organ des Verbandes Österreichischer Volkshochschulen. ZDB-ID 43292-1. 61. Jahrgang (2010). Heft 237, S. 2–6.(գերմ.)
5. ↑  Christian H. Stifter: Der Urania-Kulturfilm, die Exotik des Fremden und die Völkerversöhnung. Veränderungen und Kontinuitäten: vom Austrofaschismus, über den Nationalsozialismus zur Zweiten Republik. In: Spurensuche. Zeitschrift für Geschichte der Erwachsenenbildung und Wissenschaftspopularisierung. ISSN 1025-9244(գերմ.)
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Geschichte der VHS Wiener Urania". // «Die Wiener Volkshochschulen GmbH» 
offizielle Website (www.vhs.at). Retrieved 2017 թ․ հունիսի 25. `{{cite web}}`: line feed character in `|publisher=` at position 39 (help)
7. ↑  Ճարտարապետ Մաքս Ֆաբիանիի կենսագրույթունը:(գերմ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ուրանիա (Վիեննա)** կատեգորիայում։ |