recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Խաղաղ ատոմ»** (ռուս.՝ Памятник «Мирный атом»), հուշակոթող ՌԴ Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքում, որը խորհրդանշում է քաղաքում ատոմային մեքենաշինության և էներգետիկայի զարգացումը։ Վոլգոդոնսկի գլխավոր խորհրդանիշերից մեկն է։

Պատմություն
-----------

Քանդակագործ Յուրի Ալեքսանդրովի հեղինակած հուշարձանը սկզբում տեղադրվել էր Ցիմլյանսկի «Վոլգոդոնսկ» օդանավակայանի առջևի հրապարակում 1981 թվականին։ Սակայն մի քանի ամիս անց հուշարձանը ստիպված էին տեղափոխել, քանի որ Ռոստովի մարզի գործկոմի նախագահ Մ. Իվանիցկուն Վոլգոդոնսկ կատարած այցելության ժամանակ թվացել էր, որ հուշարձանը շատ մեծ է կայարանամերձ հրապարակի և օդանավակայանի շենքի համեմատությամբ։ Որպես նոր տեղ ընտրվեց Կուրչատովի և Շինարարների պողոտաների խաչմերուկի շրջանաձև հատվածը, որտեղ էլ այն կանգնած է մինչ օրս։

Նկարագրություն
--------------

Կոնստրուկցիայի հիմք են ատոմի էլեկտրոնների ոճավորված ուղեծիրները, որոնց վրա փաթաթված են խաղողի վազեր։ Հուշակոթողի վրայի խաղողի ողկույզները ստեղծում են լրացուցիչ խորհրդանշական կապ Ցիմլյանսկի հետ, որը հայտնի է գինեգործության ավանդույթներով։ Քաղաքը հայտնի է իր խաղողով և գինիներով, որոնք բազմիցս մրցանակներ են ստացել ցուցահանդեսներում։ Հուշարձանի պատվանդանն ունի թեք կողային պատեր։ Ըստ նախնական նախագծի` պատվանդանի ձևը նման է օդանավակայանի նավիգացիոն աշտարակներին և շենքի թեք պատերին։ Ալեքսանդրովի ներկայացրած ճարտարապետական կոմպոզիցիայի նախօրինակը առանց հապաղելու հաստատվել է Վոլգոդոնսկի մոնումենտալ-գեղարվեստական ձևավորման հայեցակարգը մշակող ստեղծագործական խմբի կողմից։ Հուշակոթողի մանրամասների` հիմնակմախքի, չժանգոտող պողպատից երեսապատվածքի և արույրե մասերի (խաղողի վազի և ողկույզների) պատրաստման պատվերը ստացել է «Ատոմմաշ» գործարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Памятник «Мирный атом»»։ Rutraveller։ Վերցված է 2017-01-15
2. ↑  «Почему «Мирный атом» переехал из Цимлянска в Волгодонск» (ռուսերեն)։ Блокнот։ Վերցված է 2017-01-15
**Լատվիայի ազգային անկախության շարժում** (լատիշ․՝ Latvijas Nacionālās Neatkarības Kustība, կրճատ` **ԼԱԱՇ** (լատիշ․՝ LNNK)), քաղաքական կազմակերպություն Լատվիայում, որը գործել է 1988 թվականից մինչև 1990-ականների կեսերը։

Լիտվայի անկախության օր Լիտվայի Շյաուլյայ քաղաքում: Միջոցառմանը մասնակցում է Լատվիայի «Հանուն հայրենիքի և ազատության» քաղաքական կուսակցությունը
Այն ձևավորվել է որպես լատվիական ազգայնական շարժման արմատական թև։ Ի տարբերություն Լատվիայի Ժողովրդական ճակատի, որն ի սկզբանե աջակցում էր ԽՍՀՄ-ի շրջանակներում Լատվի համար ավելի մեծ ինքնավարության գաղափարին, Լատվիայի ազգային անկախության շարժման կողմնակիցները հենց սկզբից հանդես են եկել հօգուտ անկախության հռչակման։ Շարժման ղեկավարներն էին Էդուարդ Բերկլավսը, Ալեքսանդրս Կիրշտեյնշը, Անդրեաս Կրաստինշը, Էյնարս Ռեպշեն, Վիսվալդիս Լացիսը և Յուրիս Դոբելիսը։

Այն բանից հետո, երբ Լատվիան վերադարձրել է իր անկախությունը, Լատվիայի ազգային անկախության շարժումը դարձել է ազգային-պահպանողական քաղաքական կուսակցություն։ Կուսակցությունը 1993 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ստացել է 100 տեղից 15-ը և դարձավ ազդեցիկ ընդդիմադիր կուսակցություն։ Նույն թվականին նա իր թեկնածուին` Յոահիմ Սիգերիստային առաջադրել է երկրի վարչապետի պաշտոնում, ով միայն մեկ ձայնով է զիջել և երկրորդ տեղը գրավել։ Լատվիայի ազգային անկախության շարժումը հաղթել է Լատվիայի մայրաքաղաք Ռիգայում մայիսի 9-ին կայացած տեղական ընտրություններում, սակայն դրանից հետո կուսակցության ժողովրդականությունը նվազել է։ 1995 թվականի ընտրություններից հետո նա կորցրել է իր խորհրդարանական տեղերի կեսը և, ի վերջո, միավորվել է *Tēvzemei un Brīvībai* (Հայրենիքին և ազատությանը) կուսակցությանը` նմանատիպ ծագմամբ մեկ այլ աջակողմյան կուսակցության հետ։

«Հայրենիքին և ազատությանը» կուսակցության հետ դաշինքից հետո քաղաքական միությունը սկսել է ավելի ակտիվորեն խթանել Լատվիայի ապագայի «լատվիական» տեսլականը։ Կուսակցության ղեկավարության կողմից գոյություն են ունեցել լատվիական ապրանքների սպառման խրախուսման և ոչ լատվիացիների կողմից հնարավոր վտանգների նախազգուշացման մասին մի շարք հակասական հայտարարություններ։

Հարևան Էստոնիայում գոյություն է ունեցել նմանատիպ նպատակներ ունեցող և գրեթե նույն անունով մի կազմակերպություն` Էստոնիայի ազգային անկախության կուսակցությունը։

Տես նաև
-------

* Պահպանողականություն
* Ազգայնականություն
* Լատվիայի պետական կառուցվածք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Latvians campaign for national independence, 1989-1991 | Global Nonviolent Action Database»։ Nvdatabase.swarthmore.edu։ Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 5
2. ↑  «The restoration of Latvian independence 1986-1992»։ Latvian History։ Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 5
3. ↑  ТБ/ДННЛ объявлений; ТБ/ДННЛ реклама; ТБ/ДННЛ реклама(լատիշերեն)
**«Երևանի հին շուկան»**, կտավ, որը ստեղծվել է Գրիգոր Աղասյանի կողմից 1977 թ․: Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Տվյալներ
--------

«Երևանի հին շուկան» աշխատանքը 1977 թ․ ստեղծվել է Գրիգոր Աղասյանի կողմից, կտավ, յուղաներկ, 75 x 125,5:

Պատմություն
-----------

Երևան քաղաքի ժամանակի լավագույն վավերագիրներից է գեղանկարիչ, գրաֆիկ Գրիգոր Աղասյանը։ Հեղինակի բազմաֆիգուր կոմպոզիցիաների շարքում առանձնանում է «Երևանի հին շուկան» կտավը։ Քաղաքի կենտրոնում դեռևս 17-րդ դարում կառուցված հնագույն առևտրական հատվածը՝ կամարակապ արհեստավորական և առևտրական տաղավարներով, ստորգետնյա պահեստներով, հայտնի էր Ղանթար անունով (արաբերենից թարգմանաբար՝ շուկայի մեծ կշեռք)։ Հետագայում Ղանթարի տեղում կառուցվեց Կենտրոնական ծածկած շուկան։ Մայրաքաղաքի հնաբնակ արվեստագետի կտավում վերարտադրված է հին Երևանի ամենաաշխույժ հատվածը՝ առևտրականների և արհեստավորների կրպակներով, գունագեղ հագուկապով բազմազգ բազմության հոսքով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Աղասյան Գրիգոր Խորենի | Երևանի հին շուկան - Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ»։ *www.gallery.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-06-30
**Թուս**, **Թոս** կամ **Թովս** (պարս.՝ توس / طوس), հնագույն քաղաք Իրանի հյուսիս-արևելքում՝ Խորասան Ռազավի նահանգում (գավառ)՝ Մաշհադ քաղաքից ոչ հեռու։

Հին հույները Իրանի հունա-մակեդոնական նվաճման ժամանակ քաղաքն անվանել են **Սուսիա** (հունարեն՝ Σούσια)։ Ք․ա․ 330 թվականին Ալեքսանդր Մակեդոնացին գրավել է Թուսը։ Քաղաքը երբեմն հայտնի է նաև **Թուսա** անունով։ Քաղաքը հայտնի է որպես պարսիկ ականավոր բանաստեղծ Ֆիրդուսիի ծննդյան և մահվան վայր, որի դամբարանը ևս գտնվում է այստեղ։

Ըստ որոշ պատմական տվյալների՝ Թուսն Իրանի հյուսիս-արևելքում առաջին քաղաքն է եղել, որը գրավել է Ալեքսանդր Մակեդոնացին։ 747 թվականին քաղաքը գրավել է Օմայյան խալիֆ Աբդ ալ-Մալիքը։ Աբբասյան հեղափոխությունից հետո քաղաքը ենթարկվել է Աբբասյաններին։ 809 թվականին հենց Թուսում էլ մահացել է Աբբասյան խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդը։ Նրա գերեզմանը գտնվում է այս շրջանում։ 1220-1259 թվականներին Թուսը հիմնովին ավերվել է մոնղոլների արշավանքի արդյունքում։

Թուսում ծնված ամենահայտնի մարդը «Շահնամե» պոեմի հեղինակ, բանաստեղծ Ֆիրդուսին է։ Թուսում ծնված հայտնի մարդկանցից է իսլամ աստվածաբան, իրավագետ, փիլիսոփա, միստիկ, սուֆիզմի հիմնադիրներից մեկը՝ Աբու Համիդ ալ-Ղազալին։ Թուսի մյուս ամենահայտնի մարդիկ են ալքիմիկոս և բժիշկ, մաթեմատիկոս և աստղագետ Ջաբիր իբն Հայյանը, բանաստեղծ Ասադի Թուսին, սելջուկյան վեզիր Նիզամ ալ-Մուլքը, մաթեմատիկոս և աստղագետ Նասր ալ-Դին Թուսին, շիա աստվածաբան Շեյխ աթ Թաիֆա աթ Թուսին։

Թուս քաղաքը հավակնում է ճանաչվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ՝ «Թուս քաղաքի մշակութային և պատմական լանդշաֆտ» անվանումով։

Պատկերասրահ
-----------

* Հարուն ար-Ռաշիդի դամբարանը՝ կառուցված 13-րդ դարումՀարուն ար-Ռաշիդի դամբարանը՝ կառուցված 13-րդ դարում
* Տեսարան Ֆիրդուսիի դամբարանից և մերձակա այգինՏեսարան Ֆիրդուսիի դամբարանից և մերձակա այգին
* Ֆերդուսիի հուշարձանը նրա պատվին անվանակոչված այգումՖերդուսիի հուշարձանը նրա պատվին անվանակոչված այգում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Keall, E. M. Roaf, R. Talbert, T. Elliott, S. Gillies։ «Places: 952108 (Tusa/Sousia)»։ Pleiades։ Վերցված է 2015-01-05
2. ↑  *Tus*, V. Minorsky, **The Encyclopaedia of Islam**, Vol. X, ed. P.J. Bearman, T. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs, (Brill, 2000), 741.
3. ↑  The Court of the Caliphs by Hugh N Kennedy (ISBN 0 297 83000 7)
4. ↑  Hudud al-Alam translated by V. Minorsky (SBN 7189 -2-1 7)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 132975443 · WorldCat VIAF: 132975443 |

 |
**Երկրապահ կամավորականների միություն** (*Երկրապահ, ԵԿՄ*), հասարակական կազմակերպություն, որը գրանցված է Հայաստանում։ Հիմնադրել է Վազգեն Սարգսյանը 1993 թվականի հուլիսին։ Ի սկզբանե ԵԿՄ-ին կարող էին անդամագրվել հայկական կողմից Արցախյան պատերազմի մասնակիցները, սակայն հետագայում հասարակական կառույցին սկսեցին անդամագրվել նաև քաղաքացիներ, որոնք չեն մասնակցել պատերազմին։

Ըստ հարավկովկասյան հակամարտությունների բրիտանացի վերլուծաբան Թոմաս դե Վաալի՝ Երկրապահ կամավորականների միությունը 1994 թվականից հետո դարձել է Հայաստանի ամենուժեղ կազմակերպությունը, որը մշտապես մասնակցել է ներքաղաքական գործընթացներին՝ պաշտպանելով գործող իշխանություններին (ղեկավարությամբ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին, Ռոբերտ Քոչարյանին, Սերժ Սարգսյանին)։

Երկրապահ կամավորականների միության հասցեին տարբեր ժամանակներում հնչել են քաղաքական հաշվեհարդարներ կատարելու, Մարտի 1-ի իրադարձություններին ցուցարարների նկատմամբ բռնություններ իրականացնելու, հայաստանյան ընտրություններին գործող իշխանությունների համար ընտրակեղծիքներ կազմակերպելու, Հայաստանի զինված ուժերի զենք, զինամթերքն ու սննդամթերքը յուրացնելու մեղադրանքներ։

ԵԿՄ-ն այսօր եռասերունդ կառույց է, որն իր «Երիտասարդ երկրապահ» և «Պատանի երկրապահ» կառույցների միջոցով իրականացնում է նոր սերնդի հայրենասիրական ոգով դաստիարակությունը։ «Պատանի երկրապահ» ակումբի ուսումնամարզական ամառային ճամբարում յուրաքանչյուր սեզոնին հանգստանում են պատանիներ և աղջիկներ ինչպես Հայաստանից, այնպես էլ Արցախից և սփյուռքից։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրման օրվանից մինչև 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ը ԵԿՄ նախագահ է եղել Վազգեն Սարգսյանը, ով հետագայում հռչակվել է որպես ԵԿՄ «հավերժ նախագահ»։ Նրա սպանությունից հետո՝ նույն թվականին միության 4-րդ համագումարում նախագահ է ընտրվել Մանվել Գրիգորյանը, ով կառույցը ղեկավարել է մինչև 2018 թվականի հունիսի 24-ը։ Նրա ձերբակալությունից հետո վարչության արտահերթ նիստը դադարեցրեց Մանվել Գրիգորյանի լիազորությունները։

2019 թվականի ապրիլի 7-ին «Երկրապահ կամավորականների միություն» հասարակական կազմակերպության 12-րդ արտահերթ համագումարում միաձայն Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության վարչության ղեկավար, Սասուն կամավորական ջոկատի հրամանատար, Ազգային ժողովի պատգամավոր Սասուն Միքայելյանը ընտրվեց ԵԿՄ վարչության նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  P. Croissant Michael։ *The Armenia-Azerbaijan conflict: causes and implications*։ էջ 123
2. ↑  Armenian War Veterans Divided Over 2008 Election
3. ↑  De Waal Thomas։ *Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War*։ էջ 244
4. ↑  «ԵԿՄ «Երիտասարդ Երկրապահ» կազմակերպությունը 10 տարեկան է»։ *lurer.com*։ Վերցված է 2018-11-06
5. ↑  «Պատանի Երկրապահ. վաղվա Հայաստանը (տեսանյութ)»։ *lurer.com*։ Վերցված է 2018-11-06
6. ↑  «Ծովինար գյուղում բացվեց Պատանի երկրապահների ճամբարը»։ *armenpress.am*։ Վերցված է 2018-11-06
7. ↑  ««Պատանի երկրապահ» ճամբարում հանգստացած արցախցիները անչափ տպավորված են (լուսանկարներ)»։ *artsakhpress.am*։ Վերցված է 2018-11-06
8. ↑  LLC Ayb Solutions։ «ԱՅՑ ՊԱՏԱՆԻ ԵՐԿՐԱՊԱՀՆԵՐԻ ԱՄԱՌԱՅԻՆ ՃԱՄԲԱՐ»։ *Hay Zinvor* (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-11-06
9. ↑  «ԵԿՄ-ն որոշեց կասեցնել Մանվել Գրիգորյանի լիազորությունները»
10. ↑  Սասուն Միքայելյանն ընտրվեց ԵԿՄ վարչության նախագահ, մայիսին նա վայր կդնի ՔՊ-ի վարչության նախագահի լիազորությունները
ԹՀ ազգային անվտանգության խորհուրդ
---------------------------------

### Ներածություն

Թուրքիայի Հանրապետության Ազգային անվտանգության խորհուրդը (թրք. Milli güvenlik konseyi) անվտանգային ոլորտում պետության բարձրագույն համակարգող մարմինն է։ Երկու ամիսը մեկ հաճախականությամբ հանրապետության նախագահի գլխավորությամբ (նախագահի բացակայության դեպքում՝ վարչապետի) գումարվում է ԱԱԽ նիստ, որին մասնակցում են գլխավոր շտաբի պետը, ցամաքային, ռազմածովային, ռազմաօդային ուժերի հրամանատարները, Արդարադատության, Ազգային պաշտպանության,Ներքին գործերի, Արտաքին գործերի նախարարները, փոխվարչապետերը։ Կախված օրակարգի առանձնահատկություններից՝ կարող են հրավիրվել նաև այլ նախարարներ ու պաշտոնատար անձինք։ ԱԱԽ նիստերի ժամանակ ամենաբարձր մակարդակով քննարկվում են ազգային անվտանգության խնդիրներն ու սպառնալիքները։ Յուրաքանչյուր նիստից հետո ԱԱԽ-ն մամլո հաղորդագրություն է տարածում։

### Մամլո հաղորդագրությունների ուսումնասիրություն

2016-2017 թթ. գումարված նիստերին հաջորդած հաղորդագրությունների ուսումնասիրությամբ արձանագրվում է, որ քննարկված ժամանակահատվածում Թուրքիայի ազգային անվտանգության խորհրդի հետաքրքրության կիզակետում ամենաշատը հայտնված խնդիրները կապված են եղել երկրի հարավային սահմանային շրջաններում տեղի ունեցող զարգացումների հետ։ Թուրքիան, շարունակ հնչեցնելով իր սահմաններին ահաբեկչական տարրերի կուտակման ահազանգը, հող նախապատրաստեց ու իրականացրեց կոնկրետ ռազմական գործողություններ։

2020 թ. հուլիսի 22-ի նիստից հետո տարածված մամլո հաղորդագրությունում ի թիվս այլ հարցերի անդրադարձ է կատարվել հայ-ադրբեջանական բախումներին։ Հաղորդագրության համապատասխան կետով մասնավորապես դատապարտվում է **«**տարիներ ի վեր ադրբեջանական տարածքները օկուպացրած Հայաստանի հարձակումները, որոնք խաթարում են խաղաղությունն ու արհամարհում միջազգային իրավունքը**»**։ Ամրագրվել է **«**Հայաստանի կողմից ադրբեջանական տարածքները ազատելու անհրաժեշտությունն ու վերահաստատվել, որ Թուրքիան Ադրբեջանի կողքին է իր արդար պայքարում կայացվող ցանկացած որոշման պարագայում**»**։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «MGK Genel Sekreterliği»։ *www.mgk.gov.tr*։ Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 16
**Երուսաղեմի ֆիլմերի փառատոն** (եբրայերեն՝ פסטיבל הקולנוע ירושלים‎, արաբ․՝ مهرجان القدس السينمائي‎‎), Երուսաղեմում անցկացվող միջազգային ամենամյա կինոփառատոն։ Այն հիմնադրվել է 1984 թվականին՝ Երուսաղեմի կինեմատոգրաֆիայի և իսրայելական կինոարխիվի տնօրեն Լիա վան Լիրի կողմից՝ կինոգործիչների համար դառնալով իսրայելական գլխավոր իրադարձությունը։

Պատմություն
-----------

Ջիլա Ալմագորը և Քլաուդ Լանզմանը Երուսաղեմի ֆիլմերի փառատոնում, 2010
Փառատոնը ստեղծվել է Իսրայելի մրցանակակիր և Երուսաղեմի կինեմատոգրաֆի ու իսրայելական կինոյի արխիվի հիմնադիր Լիա վան Լիրի կողմից։ 1983 թվականին Վան Լիրը Կաննի կինոփառատոնում ժյուրիի անդամ լինելուց հետո որոշել է ստեղծել Իսրայելի առաջին միջազգային կինոփառատոնը։ Արդեն առաջին տարում փառատոնը պատիվ ուներ հյուրընկալելու կինեմատոգրաֆիական այնպիսի կարևոր գործիչների, ինչպիսիք են Ջեան Մորեաուն, Լիլիան Գիշը, Ուորեն Բեթին և Ջոն Շլեզինգերը։

2005 թվականից փառատոնը ներառում է Pitch Point հարթակը, որը իսրայեցի արվեստագետներին հնարավորություն է տալիս զարգացման և արտադրության փուլերում ներկայացնեն իրենց լիամետրաժ գեղարվեստական նախագծերը և ընտրեն միջազգային կինոարտադրության անդամներ։ Այն տեղական կինոռեժիսորներին հնարավորություն է տալիս ստեղծել հաղորդակցման միջազգային ցանցեր, ընդլայնել ֆինանսավորումը և ռեսուրսները, ինչպես նաև խթանել համատեղ արտադրությանը և հնարավոր համագործակցություններին։

Փառատոնային մրցույթներ
----------------------

Կինոփառատոնի պաստառ
Փառատոնը լուսաբանում է իսրայելական կինոն, որի մասնակիցները ստանում են ամենամեծ մրցանակները, տեղական արվեստը ցուցադրում են միջազգային լրագրողներ և մասնագետներ, իսրայելական պրեմիերաները ցուցադրվում են հետադարձ հայացքներով և իսրայելական լավագույն ֆիլմերի վերստեղծմամբ։ Այս մրցույթների միջոցով իսրայելցի կինոգործիչները գեղարվեստական, վավերագրական, ուսանողական և կարճամետրաժ ֆիլմերի բնագավառներում արժանացել են մոտ 10 միլիոն դոլար արժողությամբ մրցանակների։

### Մրցանակներ իսրայելական կինոյի համար

Փառատոնը մրցանակներ է հանձնում միջազգային լավագույն ֆիլմերի համար. Հոգու ազատության մրցանակ` կինեմատիկական մասերի համար, որտեղ պայքարում են մարդու մշտական ազատության և արդարության համար, փորձարարական կինոնկարի համար մրցանակ, միջազգային դեբյուտի մրցանակ, հրեական փորձի մրցանակ՝ հրեական ինքնության և պատմության մասին ֆիլմերի համար և Ուիմ վան Լիրի մրցանակ՝ ավագ դպրոցի աշակերտների համար։

Բացման արարողությունը Սուլթանի լողավազանում
-------------------------------------------

Երուսաղեմի կինոփառատոնն իր ավանդական բացումն անցկացնում է Սուլթանի լողավազանում` կինոյի սիրահարների, հասարակական գործիչների և աշխարհահռչակ հայտնի մարդկանց ներկայությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Avshalom Halutz (նոյեմբերի 28, 2013)։ «Jewish film festival in Jerusalem»։ *Haaretz*։ Վերցված է սեպտեմբերի 1, 2014
2. ↑  Anderman|date=14 July 2008|work=Haaretz|accessdate=1 September 2014}}
3. ↑  About us Official website
4. ↑  2009 Jerusalem Film Festival(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database: ev0000375 |

 |
**Լեյդենի աստղադիտարան** (հոլ.՝ Sterrewacht Leiden, աստղադիտարանի կոդ «013» և «512»), աստղադիտարան Նիդեռլանդների Լեյդեն քաղաքում։

Աստղադիտարանը բացվել է Լեյդենի համալսարանին կից 1633 թվականին և աշխարհի ամենահին գործող համալսարանական աստղադիտարանն է։ Մինչ այդ միջնադարյան համալսարաններում աստղագիտության դասավանդումը հիմնականում տեսական էր, և դիտարկումները կատարվում էին ոչ թե համալսարանական, այլ մասնավոր սարքավորումների միջոցով։ 1938 թվականին բացվել է Հարավային Աֆրիկայի Լեյդեն կայանը, որն աշխատել է 40 տարի։

Աստղադիտարանի սկզբնական շենքն այլևս չի օգտագործվում աստղագիտական դիտարկումների համար։ 1860 թվականին Լեյդենի աստղադիտարանը տեղափոխվել է Վիտե Սինգել, իսկ 1974 թվականին՝ քաղաքի կենտրոնի հյուսիս-արևմտյան մաս։ Աստղագիտության բաժինը (հոլ.՝ Sterrewacht Leiden) ամենամեծն է Նիդեռլանդներում; այն ունի համաշխարհային համբավ և օգտագործվում է տիեզերքի մեծածավալ օբյեկտների և գալակտիկաների ծագման և էվոլյուցիայի հիմնարար ֆիզիկան, ինչպես նաև աստղերի և նրանց մոլորակային համակարգերի ծագումը հետազոտելու համար։

Աստղադիտարանում աշխատել են այնպիսի նշանավոր աստղագետներ և ֆիզիկոսներ, ինչպիսիք են Վիլեմ դե Սիտերը, Յան Օորտը, Էյնար Հերցշպրունգը, Յակոբուս Կապտեյնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Deborah Todd, Joseph A. Angelo (2009)։ *A to Z of Scientists in Space and Astronomy*։ Infobase Publishing։ էջ 262։ ISBN 978-1438109237։ Վերցված է 4 June 2014
2. ↑  W. de Sitter (1933)։ *Short History of the Observatory of the University at Leiden 1633–1933*։ Joh. Enschede en Zonen, Haarlem։ Bibcode:1933shou.book.....D
3. 1 2  «About us»։ *Leiden University* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022-12-03
4. ↑  «Leiden Observatory»։ *Leiden University* (անգլերեն)։ Վերցված է 2022-12-03

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 61341-1 · ISNI: 0000000110139063 · LCCN: n83006707 · NLA: 36506951 · NUKAT: n99074584 · SUDOC: 170577570 · VIAF: 142488006 · WorldCat VIAF: 142488006 |

 |

 |
**Լեյքվուդ** (անգլ.՝ Lakewood), քաղաք ԱՄՆ-ի Օհայո նահանգի հյուսիս-արևելքում` Կայահոտա շրջանում։ Գտնվում է Էրի լճի ափին և մտնում է Մեծ Քլիվլենդի կազմի մեջ։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքի ընդհանուր տարածքը 17,4 կմ2 է, որից 14,4 կմ2-ն ցամաք է, իսկ 3 կմ2-ն` ջուր։ Լեյքվուդը Քլիվլենդի կենտրոնական մասից 9,65 կմ արևմուտք է և համարվում է նրա արվարձանը։ Լեյքվուդի բնակչության խտությունը ամենամեծն է համարվում Օհայո նահանգում և գրեթե հավասար է Կոլումբիայի շրջանի Վաշինգտոնի խտությանը։

Տնտեսություն
------------

Լեյքվուդում վաճառքի հարկը կազմումը է 8%, իսկ եկամտահարկը` 5,26%։

Տարեկան միջին եկամուտը մեկ մարդու համար` այդ թվում բոլոր երեխաներին և մեծահասակներին 2014 թվականի տվյալներով $28,088 է կազմում, իսկ տնային տնտեսության տարեկան միջին եկամուտը` $43,992:

2014 թվականի հունիսի տվյալներով գործազրկության տոկոսը Լեյքվուդում կազմում է 5,20%։

Բնակչություն և վիճակագրություն
------------------------------

Բնակչության մաքսիմալ թիվը 1970 թվականին է գրանցվել` 70 հազար մարդ, իսկ 2010 թվականի տվյալներով կազմում է 52131 մարդ։

Ստորև ներկայացված է մի քանի տասնամյակների վիճակագրությունը.

* 1950 - 68,071
* 1960 - 66,154
* 1970 - 70,173
* 1980 - 61,963
* 1990 - 59,718
* 2000 - 56,646
* 2010 - 52,131

Բնակչության 87%-ը սպիտակամորթներ են, իսկ 6%-ը` աֆրոամերիկացիներ, 4%-ը` իսպանախոսներ և Լատինական Ամերիկայի գաղթյալներ։

Լեյքվուդի բնակիչների միջին տարիքը 34 տարի է տղամարդկանց համար և 36 կանանց համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Explore Census Data – Lakewood city, Ohio — United States Census Bureau.
2. ↑  2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
3. ↑  «Lakewood, OH Sales Tax Rate»։ www.sale-tax.com։ Վերցված է 2016-05-18
4. 1 2 3  «Lakewood, Ohio Economy»։ www.bestplaces.net։ Վերցված է 2016-05-17
5. 1 2  suburbanstats.org։ «Current Lakewood, Ohio Population, Demographics and stats in 2016, 2015.»։ SuburbanStats.org։ Վերցված է 2016-05-18

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n83232516 · VIAF: 156905825 · WorldCat VIAF: 156905825 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զավեն Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Զավեն Նազարեթի Վարդանյան** (հունվարի 15, 1945(1945-01-15), Հալեպ - մարտի 10, 2023(2023-03-10), Երևան, Հայաստան), հայ դիրիժոր։ ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2009)։

Կենսագրություն
--------------

Զավեն Վարդանյանը ծնվել է 1945 թվականին Հալեպում։ 1947 թվականին հայրենադարձել է։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դիրիժորական ֆակուլտետը։ 1974-1979 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժորի օգնական, 1979 թվականին հիմնել է Երևանի պետական կամերային նվագախումբը, որը ղեկավարել է մինչև 1990 թվականը։ 1994-2000 թվականներին եղել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի պետական թատրոնի դիրիժոր։ 2003-2007 թվականներին Էկվադորի կառավարության հրավերով աշխատել է Կուենկայի համալսարանում և ղեկավարել երկրի բոլոր 4 սիմֆոնիկ նվագախմբերը։

Վարդանյանը Հայաստանում կազմակերպել է բազմաթիվ փառատոներ ու մրցույթներ, հայ ունկնդրին է ներկայացրել Ստրավինսկու, Շնիտկեի, Վարեզի, Հենցի, Այվզի, Կոկկոնենի, Նորդգրենի և այլ հեղինակների ստեղծագործություններ։

Մեջբերումներ Զավեն Վարդանյանի մասին
-----------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Այն, ինչ արեցին Արտեմի Այվազյանը հայ էստրադային երաժշտության ժանրում, Թաթուլ Ալթունյանը ժողովրդական երգ ու պարի ժանրում, նույնն արեց Զավեն Վարդանյանը հայ կամերային-նվագախմբային երաժշտության ժանրում։- Էդվարդ Միրզոյան |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մահացել է դիրիժոր Զավեն Վարդանյանը
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
3. ↑  Արմենիա Sputnik (20230310T1605+0400)։ «Մահացել է դիրիժոր Զավեն Վարդանյանը»։ *Sputnik Արմենիա* (ամհարերեն)։ Վերցված է 2023-03-10
4. ↑  Զավեն Վարդանյանի մասին classicalarchives.com կայքում
5. ↑  Երջանիկ դիրիժորը՝ Զավեն Վարդանյան
**Զանգվածային անկարգություններ Բաթումում** (վրաց.՝ არეულობები ბათუმში), բողոքի ակցիաներ և մասսայական անկարգություններ Վրաստանում՝ Աջարիա երկրամասի մայրաքաղաք Բաթումում։ Անկարգությունները տեղի են ունեցել 2017 թվականի մարտին։

Իրադարձությունների կենտրոնը եղել է Բաթումի Ճավճավաձե փողոցը։ Իրավիճակը քաղաքում սրվել է այն ժամանակ, երբ շաբաթ օրը Վրաստանի ոստիկանական ուժերը տուգանք են նշանակել քաղաքի կենտրոնում ապօրինի կայանման համար։ Սրա հետ կապված վիճաբանություն է սկսվել ոստիկանական ծառայողների և վարորդի միջև, որի արդյունքում 6 մարդ ձերբակալվել են։

Դրան հաջորդած մեկ ժամում հարյուրավոր բաթումցիներ անկարգություններ են կազմակերպել, որոնց նպատակը Վրաստանի ոստիկանապետ Գիորգի Մղեբրիշվիլիի հրաժարականն է։

Իրադարձությունների ընթացք
-------------------------

Վրացական ոստիկանական մեքենա
Փոքրիկ վեճերը վերաճել են խոշոր փողոցային անկարգությունների։ Բաթումի հարյուրավոր բնակիչերը վանկարկում էին՝ պահանջելով երկրի ոստիկանապետ Գիորգի Մղեբրիշվիլիի հրաժարականը պաշտոնից։ Վրացի ցուցարարները Բաթումի կենտրոնական Ճավճավաձեի փողոցում են այրել են մի շարք մեքենաները, հրանյութեր պայթեցրել, իսկ վերջում նաև նրանք շրջափակել են տեղական ոստիկանության շենքը։

Քաղաքում ստեղծված խառնակ իրադրությունը վերահսկելու նպատակով Վրաստանի կառավարությունն ու տեղական ինքնակառավարման մարմինները ստիպված են եղել ցուցարարներին ցրել հատուկ ջոկատայինների միջոցով։ Հաջորդ օրը փողոց են մտցվել Վրաստանի ոստիկանական ուժերը, որոնք ամբողջությամբ մաքրել են Ճավճավաձեի փողոցը ցուցարարներից։ Այդ գործընթացն անցկացվել է առանց լուրջ բախումների։ Երիտասարդ ցուցարարները, որոնք մի ժամ ջարդարարությամբ էին զբաղված, հեռացել են ոստիկաններին տեսնելուն պես։

Ցուցարարների մյուս մասին փողոցից դուրս բերելու նպատակով ոստիկանները ստիպված են եղել կիրառել ռետինե գնդակներ։ Արդյունքում ձերբակալվել են շուրջ 40 Վրաստանի քաղաքացիներ։ Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Կվիրիկաշվիլին հայտարարել է, որ «ապակառուցողական արմատական ուժերը» օգտագործել են կենցաղային միջադեպն իրավիճակի սրման համար։ Ըստ նախնական տվյալների այս դեպքերի արդյունքում վիրավորվել է 33 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «მთავრობა და უმრავლესობა ბათუმის მოვლენების გამო პასუხისმგებლობას აკისრებს „ნაციონალურ მოძრაობას"»։ *რადიო თავისუფლება* (վրացերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ մարտի 16
2. 1 2 3  Իրադրությունը Վրաստանում (մարտ, 2017)։ «Բաթումի զանգվածային անկարգությունների պատճառն ու հետևանքները»
**Լենի Քյուր** (հոլ.՝ Lenny Kuhr, փետրվարի 22, 1950(1950-02-22), Էյնդհովեն, Հյուսիսային Բրաբանդ, Նիդերլանդներ) հոլանդացի երգիչ, 1969 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

Նա իր սոլո կարիերան սկսել է 1967 թվականին՝ կատարելով ֆրանսիական շանսոնի ավանդույթներով ստեղծագործություններ։ 1969 թվականին նա ներկայացրել է Նիդեռլանդները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում՝ իր «De troubadour» ստեղծագործությամբ և դարձել հաղթող։ Նա այդ տարի չորս հաղթողներից մեկն է եղել։ 1970֊ական թվականների սկզբին Քյուրն ավելի հաջողակ էր Ֆրանսիայում, քան իր հայրենի երկրում։ 1970 թվականին նա հյուրախաղերով հանդես է եկել Ջորջ Բրասենսի հետ։ Իր ամենամեծ հաջողությունը Կուրը հասել է Նիդեռլանդներում 1980 թվականին «Visite» երգով, որը ձայնագրվել է ֆրանսիական «les Poppys» խմբի հետ։

Հետագայում Լենի Քյուրն ընդունել է հուդայականություն և երկար ժամանակ ապրել է Իսրայելում։ 2007 թվականին պարգևատրվել է Հոլանդիայի «Orange-Nassau» շքանշանով։

Լենի Քյուրը կատարել է «De troubadour» երգը Եվրատեսիլ երգի մրցույթի եզրափակչի ժամանակ՝ 2021 թվականի մայիսի 22-ին Ռոտերդամում։

1973 թվականին Հաառլեմում տեղի ունեցած հարձակման ժամանակ վնասվել է Լենի Քյուրի քիթը, որից հետո՝ 1974 թվականին նա ամուսնացել է իրեն բուժող իսրայելցի բժշկի հետ և ընդունել հուդայականություն։ Բժշկի հետ նրանք ունեցել են երկու դուստր։

Ամուսնալուծությունից հետո երգչուհին 1981-1993 թվականներին ռոմանտիկ կապ է ունեցել երգահան Հերման Պիտեր դե Բուրի հետ։

Լենի Քյուրը երկրորդ անգամ ամուսնացել է 2003 թվականին։

Սկավառակագրություն
------------------

* 1969: De troubadour
* 1971: De zomer achterna
* 1972: Les enfants
* 1972: De wereld waar ik van droom
* 1974: God laat ons vrij
* 1975: 'n Avondje Amsterdam
* 1976: 'n Dag als vandaag
* 1980: Dromentrein
* 1981: Avonturen
* 1982: Oog in oog
* 1983: De beste van Lenny Kuhr
* 1986: Quo vadis
* 1990: Het beste van Lenny Kuhr
* 1990: De blauwe nacht
* 1992: Heilig vuur
* 1994: Altijd heimwee
* 1997: Gebroken stenen
* 1997: Stemmen in de nacht
* 1998: De troubadour
* 1999: Oeverloze liefde
* 2000: Visite
* 2001: Fadista
* 2004: Op de grens van jou en mij
* 2005: Panta Rhei

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  NDR։ «Niederlande: Lenny Kuhr»։ *www.eurovision.de* (գերմաներեն)։ Վերցված է 2022-05-23
2. ↑   Archived 10 February 2010 at the Wayback Machine.
3. ↑  «Biografie»։ Lenny Kuhr։ Վերցված է 6 June 2014

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Յանդեքս երաժշտություն |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1629305 · BNF: 14765446s · GND: 1149103140 · GTAA: 122386 · ISNI: 0000000360557233 · NLP: a0000003127356 · VIAF: 222926829 · WorldCat VIAF: 222926829 |

 |

 |
**Լենո Սամվելի Ամարյան** (մարտի 28, 1929(1929-03-28), Գորիս, Հայաստան), հայ ճարտարագետ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1969), Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր շինարար (1995), Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների և արվեստի Պետրովյան ակադեմիայի անդամ (1999)։

Կենսագրություն
--------------

Լենո Ամարյանը ծնվել է 1929 թվականին մարտի 28-ին, Գորիս քաղաքում։ 1947 թվականին ավարտել է Ակսել Բակունցի անվան միջնակարգ դպրոցը և նույն տարում ընդունվել Մոսկվայի տորֆի ինստիտուտը` այն ավարտելով 1952 թվականին՝ ինժեներ-մեխանիկի մասնագիտությամբ։ Աշխատել է Օրեխովո-Զուևո քաղաքի «Տորֆմաշ» գործարանում, որպես հերթափոխի վարպետ, արտադրամասի պետ, գլխավոր ինժեներ, այնուհետև՝ տնօրեն։ 1961 թվականից աշխատել է Տվերի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, եղել «Կոնստրուկցիաներ և կառույցներ», «Ավտոճանապարհներ և օդանավակայաններ» ամբիոնների վարիչ։ 1976 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ պետշինի ինժեներական հետախուզումների Գիտահետազոտական ինստիտուտում (ԳՀԻ)` ինժեներական հետախուզումների տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի բաժնի վարիչ։

Նրա գիտական աշխատանքները վերաբերում են շինարարության մեջ ինժեներա-երկրաբանական հետախուզումների նոր սարքավորումների և 
ապարատների ստեղծմանն ու արմատավորմանը, հատկապես ծովափնյա և ճահճային տարածքների թույլ գրունտային նստվածքների համար։ Ամարյանի ստեղծած սարքավորումները և սարքերը լայնորեն կիրառվում են նավթագազային, արդյունաբերական և քաղաքացիական շինարարության, հիդրոտեխնիկայի, ճանապարհների,կոմունիկացիաների հետախուզման ասպարեզում։
250 հոդվածների և 5 մենագրությունների հեղինակ է։

«Թույլ գրունտները և նրանց ուսումնասիրության մեթոդները» աշխատությունը լույս է տեսել Հոլանդիայում (1993)։ Նրա 90 գյուտերը հաստատված են հեղինակային իրավունքներով և արտոնագրերով։ Պարգևատրվել է Ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդեսի (ԺՏՆՑ) 8 ոսկյա և 6 արծաթյա մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ամարյան Լենո Սամվելի — Hayazg»։ *am.hayazg.info* (հայերեն)։ Վերցված է 2018-11-16  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  «Энциклопедический справочник "Тверская область". Статья»։ *region.tverlib.ru*։ Վերցված է 2018-11-16

Աղբյուրներ
----------

* Էդուադ Զոհրաբյան, Համլետ Միրզոյան, Գորիսի Հանրագիտարան, էջ 27

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Խմբաքանդակ՝ մարտակառքով**, մ․թ․ա․ 15-14-րդ դարերում Լճաշենում հայտնաբերված խմբաքանդակ, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2009-442 համարի ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Որսի հետապնդման տեսարանով ձուլածո խմբաքանդակ է։ Քառանկյունաձև սնամեջ կոր հարթակի վրա դրված ճաղավոր անիվներով երկանիվ մարտակառք, որի թափքի վրա կիսապառկած դիրքով կանգնած են երկու զինվոր։ Նրանք կրում են կատարաձև վերնամասով սաղավարտ և զինված են դաշույնով։ Կառքը ունի թեթև թափք, ճաղավոր անիվներ (յուրաքանչյուրում՝ 6-ական ճաղ)։ Կառքին լծված զույգ ձիերը բարակիրան են, երկարադունչ, բաշերը՝ փարթամ, բարձր։ Նրանց առջևում ձողի վրա կանգնած է հալածվող որսը՝ եղջերուն, գլուխը զարդարված բազմաճյուղ եղջյուրներով։ Հարթակը սնամեջ է, եզրակողերը՝ եռանկյունաձև կտրվածքներով։ Արձանախումբը կանգնեցված է չորս սյուներից կազմված խարսխաձև հիմքով պատվանդանին։

Հորինվածքի թեման աստեղային է։ Ունենալով պաշտամունքային նշանակություն, այսպիսի քանդակները օգտագործվել են իբրև հմայական զարդ՝ կառքի ընթացքի ժամանակ իրենց զրնգոցով կատարելով չարխափան թալիսմանի դեր, միաժամանակ հանդիսացել են շտանդարտներ՝ ընդգծելով տիրոջ հասարակական աստիճանակարգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.
2. ↑  «8. Հայաստանը ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարերում (Ք.ա. 1500-800 թթ.)»։ *Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն* (en-US)։ 2016 թ․ հունիսի 14։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 16
3. ↑  «Խմբաքանդակ՝ մարտակառքով - Հայկական գանձարան»։ *Հայկական գանձարան* (հայերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 16  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները Archived 2019-12-06 at the Wayback Machine.

Աղբյուրներ
----------

* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, Երևան, 2010։
* Հարություն Մնացականյան, Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները, Երևան, 1968։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակի նյութը տրամադրված է* Հայաստանի պատմության թանգարանի կողմից **ԳԼԱՄ** ծրագրի շրջանակներում։ *GLAMGLAM* |
**Զարուհի Սերոբի Քավալջյան** (Zaruhi Kavalcian, 1877, Ադափազար, Թուրքիա - հունիսի 10, 1969(1969-06-10), Ստամբուլ, Թուրքիա), ծագումով հայ, Թուրքիայի առաջին կին բժիշկը։

Կենսագրություն
--------------

Զարուհի Քավալջյանը ծնվել է 1877 թվականին Թուրքիայի Ադապազար քաղաքում՝ բժիշկ Սերոբ Քավալջյանի ընտանիքում։ 1898 թվականին ավարտել է Ադապազարի Ամերիկյան իգական քոլեջը և նույն թվականին մեկնել ԱՄՆ, քանի որ Օսմանյան պետությունում կանաց արգելված էր բժշկություն ուսումնասիրել։ 1903 թվականին Քավալջյանն ավարտել է Իլինոյսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և 1904 թվականին վերադարձել Ադապազար։ Որոշ ժամանակ հոր հետ աշխատել է որպես բժիշկ, միաժամանակ կենսաբանություն է դասավանդել Ամերիկյան քոլեջում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել է վիրավորներին և տուժածներին օգնություն ցույց տվող հաստատություններում։ Երբ 1921 թվականին Ադապազարի Աղջիկների ամերիկյան քոլեջը Պոլիսի Սկյուտար թաղամաս է փոխադրվել, Զարուհին նույնպես տեղափոխվել է Ստամբուլ։

Բժշկությանը զուգահեռ Զարուհի Քավալջյանը դասավանդել է Սկյուտարի Ամերիկյան իգական քոլեջում, որտեղ հայտնի է եղել Դոկտոր Քավալ անվամբ, քանի որ պոլսահայությանը պարտադրվել էր փոխել իրենց հայկական անունները։

Մահ
---

Մահացել է 1969 թվականի հունիսի 10-ին։ Թաղված է Ֆերիկյոյի հայկական բողոքական գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «10 հայ կանայք, որոնք փոխեցին համաշխարհային պատմության ընթացքը | Dalma News»։ *dlmn.info* (հայերեն)։ Վերցված է 2018-01-22  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
2. ↑  «Օսմանյան Թուրքիայի առաջին կին բժիշկը՝ Զարուհի Քավալջյան»։ *www.ermenihaber.am* (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-01-22
3. ↑  ՀԱՅՈՒՀԻ ՄԸՆ Է ԹՈՒՐՔԻՈՅ ԱՌԱՋԻՆ ԿԻՆ ԲԺԻՇԿԸ
Զեյբեքներ
**Զեյբեքներ** (թուրքերեն՝ Zeybekler), թյուրք պարտիզաններ, որոնք առաջին անգամ հիշատակվել են 1075 թվականին, հանրագիտարանագետ (էնցիկլոպեդիստ) Մահմուդ ալ Քաշգարիի կողմից, «Դիվանի լուգաթ աթ թյուրք» («Թյուրքական բարբառների բառարան») աշխատության մեջ։ Զեյբեքները հիմնականում կազմված են եղել իսլամացված հույներից։

Ավելի ուշ, այդ անունով հանդես են եկել ազգային ոստիկանության և պարտիզանների ջոկատները, որոնք գործում էին 17-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարը Օսմանյան կայսրության Էգեյան ծովի մերձափնյա շրջաններում։ Որոշ հեղինակներ նշում են, որ զեյբեքներն առաջացել են յուրյուքներից։

Ընդհուպ մինչև Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրումը, զեյբեքների մեծ քանակություն գրանցվել է Արևմտյան Անատոլիայում, Զմյուռնիա (ներկայումս՝ Իզմիր) քաղաքից ոչ շատ հեռու։ Նրանք հանդես էին գալիս որպես խոշոր կալվածատերերից, ավազակներից և հարկահավաքներից հասարակ ժողովրդի պաշտպաններ։ Զեյբեքների ջոկատի առաջնորդը կոչվել է **էֆե**։ Նրա մարտիկները հայտնի էին զեյբեքներ կամ քըզաններ։ Քըզաններ սովորաբար կոչում էին նորեկ կամ անփորձ զեյբեքներին, որոնք նոր էին համալրել նրանց շարքերը։ Ընդհանուր առմամբ, ջոկատի կազմում բոլորն ունեին հավասար իրավունքներ և հարաբերություններ։ Որոշումները կայացվում էին ժողովրդավարական ճանապարհով և էֆեի կողմից հաստատվելուց հետո, ստանում էին պարտադիր բնույթ։ Զեյբեքները օգտագործել են հատուկ ծիսակատարություններ, օրինակ, քըզանին զեյբեքի կոչմանն արժանացնելու արարողությունը նման էր աքիլերի եղբայրության ծեսերից մեկին։

Զեյբեքներն ունեցել են հատուկ պար, որի ժամանակ պարողները վերարտադրել են ճուռակների կերպարներ։ Զեյբեքների արիության մասին ռոմանտիկ երգերը նախկինի նման բավականին հայտնի են թուրքական ազգային երաժշտության մեջ։ Յաթաղանը եղել է նրանց հիմնական զենքը, սակայն մեծ մասը կիրառել է նաև հրազենային զենքեր։

Զեյբեքները կռվել են հունական բանակի դեմ, երբ վերջիններս 1919-1922 թվականների հույն-թուրքական պատերազմի ժամանակ մտել են Արևմտյան Անատոլիայի տարածքներ։ Նրանց պարտիզանական գործողություննեը հնարավորություն են տվել քեմալականներին՝ ձևավորելու թուրքական կանոնավոր բանակը։ Թուրքիայի ազգային բանակի ստեղծումից հետո, զեյբեքների մեծ մասը մտել է դրանց կազմի մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քաշգարին զեյբեքների անվան ծագումնաբանությունը կապում էր «զայ» (օղազրահ) բառի հետ։
2. ↑  Baud-Bovy 1984, σ. 46-47.
3. ↑  Δραγούμης 1984, σ. 58
4. ↑  Sina Aksin (2007 թ․ փետրվարի 1)։ *Turkey, from Empire to Revolutionary Republic: The Emergence of the Turkish Nation from 1789 to Present*։ NYU Press։ էջեր 126–։ ISBN 978-0-8147-0722-7
5. ↑  Jeremy Seal (2012 թ․ հուլիսի 5)։ *Meander: East to West along a Turkish River*։ Random House։ էջեր 289–։ ISBN 978-1-4481-3922-4

Աղբյուրներ
----------

* Gary Leiser. The Encyclopaedia of Islam. New Edition / Zeybek. Том 11. Brill, Leiden. Стр. 493—494.
* Onur Akdogu. Bir Başkaldırı Öyküsü Zeybekler, Cilt 1 — 3 Tarihi — Ezgileri — Dansları. İzmir, Turkey, 2004 (թուրքերեն)
* Views of the «outlaw concept» in comparative perspective: «The American West» and the «Zeybeks» in the Turk lands Archived 2011-09-26 at the Wayback Machine. H.B. Paksoy.
**Ժաումե Կոլյետ Սերրա** (կատ.՝ Jaume Collet-Serra, մարտի 23, 1974(1974-03-23), Սան Ասիսկլո դե Վալյալտա, Մարեսմե, Բարսելոնայի պրովինցիա, Կատալոնիա, Իսպանիա), կատալոնական ծագմամբ ամերիկացի կինոռեժիսոր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է կատալոնական Սան Ասիսկլո դե Վալյալտա քաղաքում։

18 տարեկան հասակից ապրել է Հոլիվուդում, իսկ կինեմատոգրաֆիական կրթություն ստացել է Լոս Անջելեսում։ 1996 թվականին ուսումն ավարտելուց հետո սկսել է նկարահանել երաժշտական տեսահոլովակներ և հեռուստատեսային գովազդներ այնպիսի ապրանքանիշերի համար, ինչպիսիք են PlayStation-ը, Budweiser-ը և Verizon-ը։

2005 թվականին պրոդյուսեր Ջոյել Սիլվերի օգնությամբ նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը՝ «Մոմե արձանների տուն», որը հանդիսանում է 1953 թվականի համանուն ֆիլմի ռեմեյքը։

Անձնական կյանք
--------------

Քոլեթ-Սերրան բնակվում է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքի Արևմտյան Հոլիվուդ Հիլզ թաղամասում։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 2005 — Մոմե արձանների տուն
* 2007 — Գոլ 2։ Կյանքը որպես երազանք
* 2009 — Որբը
* 2011 — Անհայտ (Եվրոպական կինոպրեմիերայի անվանակարգ)
* 2012 — Գետ
* 2014 — Օդային մարշալ
* 2015 — Գիշերային փախստականը
* 2016 — Ծանծաղուտները
* 2018 — Ուղևորը
* 2021 — Կրուիզը ջունգլիներում
* 2022 — Սև ադամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  filmportal.de — 2005.
2. 1 2
3. ↑  «Bio»։ Վերցված է November 1, 2020
4. ↑  Leitereg Neal J. (March 14, 2017)։ «Filmmaker Jaume Collet-Serra lands a modern spot in Hollywood Hills West»։ *Los Angeles Times*։ Վերցված է November 1, 2020

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Իվան Գերասիմի Աղաջանյան** (օգոստոսի 8, 1939(1939-08-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 12, 2017(2017-08-12), Երևան, Հայաստան), հայ ուրոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1982), պրոֆեսոր (1984)։ ՀՀ վաստակավոր բժիշկ (2011)։

Գերասիմ Աղաջանյանի որդին։

Կենսագրություն
--------------

1962 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1978 թվականից Ազգային առողջապահության ինստիտուտի ուրոլոգիայի ամբիոնի, 1990 թվականից, միաժամանակ՝ Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտի ուրոլոգիայի բաժանմունքի վարիչ։ Իվան Աղաջանյանը 1992 թվականին Երևանում առաջինն է ստեղծել ուրոլոգիայի համալսարան, կլինիկա և ներդրել ուրոլոգիայի գծով 3-ամյա գործակալություն։ Իվան Աղաջանյանը Հայաստանում առաջինն է (1987) կատարել երիկամի փոխպատվաստում, ներդրել միզուկաերիկամադիտումը, հեռակառավարվող քարջարդումը, միզուկափոխակրիչ մասնահատումը, մաշկային ուղիով երիկամի վիրահատման և այլ եղանակներ։ 1981-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի առողջապահության նախարարության գլխավոր ուրոլոգ, 1988 թվականից՝ Հայաստանի ուրոլոգների ընկերակցության նախագահ։

Անդամակցություն
---------------

Վիրաբուժական ակադեմիաների միջազգային ֆեդերացիայի, Եվրոպական, Ամերիկյան, Վրացական ուրոլոգիական ընկերակցությունների անդամ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑  «Վախճանվել է հայտնի բժիշկ Իվան Աղաջանյանը»։ hayastan24։ Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 14
4. ↑  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
5. ↑  «Կոչումով բժիշկ». Աղաջանյաններ
6. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ORCID |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17265 |

 |
**Լեոնիդ Գրեկով** (ռուս.՝ Леони́д Ива́нович Гре́ков, օգոստոսի 11, 1928(1928-08-11), Լուգանսկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 31, 2004(2004-10-31), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։

Կենսագրություն
--------------

1963 թվականից Մոսկվայում գտնվել է կուսակցական աշխատանքի, 1963 թվականից մինչև 1966 թվականը եղել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության քարտուղար, իսկ հետո՝ Կալինինյան շրջկոմիտեի առաջին քարտուղար, իսկ 1971-1976 թվականներին ԽՄԿԿ-ի Մոսկովյան շրջկոմի երկրորդ քարտուղար։

1976 թվականից մինչև 1983 թվականը եղել է Ուզբեկստանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի երկրորդ քարտուղար։

1983 թվականի հուլիսի 10-ից մինչև 1988 թվականի փետրվարի 26-ը Բուլղարիայում եղել է ԽՍՀՄ արտակարգ և լիազոր դեսպան։

1988 թվականից մինչև 1990 թվականը եղել է ԽՍՀՄ արտաքին տնտեսական կապերի հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։

1971 թվականից մինչև 1990 թվականը եղել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ։

Դիվանագիտական աստիճան
---------------------

* Արտակարգ և լիազոր դեսպան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ГРЕКОВ Леонид Иванович | ЦентрАзия»։ *centrasia.org*։ Վերցված է 2020-08-24

Գրականություն
-------------

* Дипломатический словарь / под ред. А. А. Громыко, А. Г. Ковалева, П. П. Севостьянова, С. Л. Тихвинского в 3-х томах. — М.: Наука, 1985—1986. — Т. 1. — С. 271.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը *ЦентрАзия* կայքում
* Կենսագրությունը *proza.ru* կայքում
**Իվան Անտոնովիչ Բիրիլո** (բելառուս․՝ Іван Антонавіч Бірыла, 1900, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 3, 1945(1945-03-03), Լիդա, Բարանովիչյան շրջան, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս խորհրդային վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների թեկնածու (1938)։

Կենսագրություն
--------------

Իվան Անտոնովիչ Բիրիլոն ծնվել է Մինսկի նահանգի Գոլտնա քաղաքում։

1927 թվականին ավարտել է Բելառուսի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1932-1935 թվականներին ղեկավարել է Սլուցկի միջվիրաբուժական բաժանմունքը։ Բելառուսի բժշկական ինստիտուտի վիրաբուժական կլինիկայի օգնական (1935), ԲԽՍՀ ԳԱ փորձարարական լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող։ Ֆիննական արշավի մասնակից։ Հայրենական մեծ պատերազմը սկսվելու պահին նա եղել է արձակուրդում՝ Դրուսկինինկայում։ Վերադառնալիս՝ Սմոլենսկի մոտակայքում գերի է ընկել։ Վերադարձել է Մինսկ, որտեղ ընտանիքի հետ ապրել է մինչև պատերազմի ավարտը. տունն այրվել է, ոչնչացել են դոկտորական ատենախոսության նյութերը։ 1942 թվականի մայիսին տեղափոխվել է Լիդա, որտեղ սկսել է աշխատել տեղի բնակչության համար նախատեսված հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքում։ Նա պարտիզաններին է փոխանցել դեղամիջոցներ։ Թաղված է Լիդայում։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

1938 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզը՝ «Զարկերակային արյան ներարկում շոկի, հոգեվարքի և սրտի կանգի ժամանակ» թեմայով։ Սրտում արյան զարկերակային մղման միջոցով վերակենդանացման մեթոդիկայի մշակողն է։ Պրոֆեսոր Ֆեոդոր Անդրեևի առաջարկով աշխարհում առաջին անգամ կլինիկական պայմաններում օգտագործել է զարկերակային արյան մղումը շոկի, հոգեվարքի և սրտի կանգի վիճակում գտնվող մարդկանց վերակենդանացնելու համար։

### Ընտրված աշխատություններ

* *Бирилло І. А. Берман С. Ш.* // Хирургия. — 1941. — № 6-7. — С. 50.
* *Бірыла І. А.* Артэрыяльнае ўліванне крыві пры шоку, агоніі і спыненні сэрца // *Хірургія*. — 1939. — № 8. — С. 3—17.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Pawet: Бірыла Іван»։ *pawet.net*։ Վերցված է 2021-03-21
2. ↑  Бірыла І. А.։ «Артэрыяльнае ўліванне крыві пры шоку, агоніі і спыненні сэрца»։ *Хірургія, 1939, № 8*: էջեր 3—17
3. ↑  Учёный С. С. Брюхоненко(ռուս.)

Գրականություն
-------------

* Кузьмін М.К. Бірыла Іван: (բելառուս.) // Лідскі летапісец. — 2011. — № 50.
* *Вальчук Э. А.* И. А. Бирилло — хирург, ученый, патриот // Здравоохранение. — Минск, 2015. — № 9. — С. 77-78. — ISSN 1027-7218
**Իվան Դուկե Մարկես** (իսպ.՝ Iván Duque Márquez, օգոստոսի 1, 1976(1976-08-01), Բոգոտա, Կոլումբիա), կոլումբիացի պետական և քաղաքական գործիչ, 2018 թվականի օգոստոսի 7-ից՝ Կոլումբիայի նախագահ։ Նախկինում եղել է բարձրագույն օրենսդիր մարմնի սենատոր։

Կենսագրություն
--------------

Իվան Դուկե Մարտինեսը ծնվել է 1976 թվականի օգոստոսի 1-ին Կոլումբիայի մայրաքաղաք Բոգոտայում։ Նրա հայրը՝ Իվան Դուկե Էսկոբարը, Բելիսարիո Բետանկուր Կուարտասի նախագահության տարիներին եղել է Հանրապետական Կոլումբիայի բնական պաշարների և հանքային ռեսուրսների նախարարը, ինչպես նաև Անտյոկիայի երկրամասի նահանգապետը (1981-1982)։

Նախնական կրթությունն ստանալուց հետո ընդունվել է Կոլումբիայի Սերխիո Արբոլեդիի անվան համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ, որից հետո ուսումը շարունակել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Միացյալ Նահանգներում նախ և առաջ ուսանել է քաղաքամայր Վաշինգտոնի «Ամերիկյան համալսարան»-ում (տնտեսական իրավունքի բաժնում), այնուհետև նաև Ջորջթաունի համալսարանում և Հարվարդի համալսարանի բիզնես դպրոցում։

1999 թվականին դարձել է Կոլումբիայի ֆինանսների նախարար (հետագայում՝ նախագահ) Խուան Մանուել Սանտոսի գլխավոր խորհրդականը։ 2001-2013 թվականներին աշխատել է համաամերիկյան զարգացման բանկում։ Դրանից հետո աշխատել է որպես Կոլումբիայում, Պերուում և Էկվադորում ԱՄՆ պետքարտուղարի գլխավոր տեղակալ։ 2014 թվականին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է բարձրագույն օրենսդիր մարմնի սենատոր։

2018 թվականի նախագահական ընտրություններ
---------------------------------------

2017 թվականին պարզ դարձավ, որ Իվան Դուկե Մարկեսը կլինի Կոլումբիայի դեմոկրատական կենտրոն կուսակցության թեկնածուն հաջորդ տարում տեղի ունեցող նախագահական ընտրություններում։ 2018 թվականի նախագահական ընտրություններում Մարկեսը հավաքեց ձայերի 53,97%-ը՝ ընտրվելով Կոլումբիայի նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑
4. ↑  «Իվան Դուկե Մարկեսը հաղթեց Կոլումբիայի նախագահական ընտրություններում» (ռուսերեն)։ Վերցված է 2018-06-18
Ժանյակ Պագից
**Խորվաթական ժանեկագործություն**, ժանյակ գործելու ավանդույթ Խորվաթիայում, որ ձևավորվել է Վերածննդի դարաշրջանից Միջերկրածովյան շրջանում և մայրցամաքային Եվրոպայում։ Ներկայումս խորվաթական ժանյակներն աչքի են ընկնում անկրկնելի զարդանախշերով ու պատկերներով։ 2009 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ն Խորվաթիայի ժանեկագործությունն ընդգրկել է մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

Ներկայումս Խորվաթիայում կան ժանեկագործության մի քանի կենտրոններ, որոնք պահպանում են ժանակ հյուսելու ավանդույթները։ Դրանք են Ադրիատիկ ծովի Պագ և Խվար կղզիները, երկրի հյուսիսում գտնվող Լեպոգլավա քաղաքը և Մեջիմուրսկա ժուպանիայի Սուրբ Մարիամ գյուղը։

Ժանյակների տեսակներ
-------------------

Պագի եկեղեցին տեղի ժանյակներով
### Պագ։ Ասեղային ժանյակ

Պագ կղզու ասեղային ժանյակները հիշեցնում են սարդոստայն՝ երկրաչափական բազմաթիվ մոտիվներով։ Պատրաստի արտադրանքը չափազանց ամուր է և ի տարբերություն խորվաթական այլ ժանյակների՝ կարելի է լվանալ։

Ժանյակ գործելու ավանդույթը նախկինի պես պահպանվում է Պագ կղզում, այնտեղ բացվել է ժանեկագործության դպրոց։

### Լեպոգլավա։ Բակլայահատ ժանյակ

Ժանյակներ Լեպոգլավայից
Լեպոգլավա քաղաքում պահպանվում է բակլայահատ ժանկյակների ավանդույթը։ Դրանք պատրաստվում են երկրաչափական, ծաղկային մոտիվներով ու նախշերով, ինչպես նաև կենդանիների պատկերներով։ Օգտագործվում են վուշի կամ բամբակաթղթային սպիտակ թելեր։ Ժանյակները կարող են լինել տարբեր ձևերի ու չափերի։

Լեպոգլավայում ժանեկագործությունը լայն տարածում է գտել 19-րդ դարի վերջին՝ իր «ոսկեդարին» հասնելով միջպատերազմյան ժամանակաշրջանում։ Այս ընթացքում ժանյակները հաղթել են միջազգային բազմաթիվ ցուցահանդեսերում ու մրցույթներում։ 1937 թվականին Փարիզում նրանք նվաճել են ոսկե մեդալ, իսկ երկու տարի անց Բեռլինում՝ բրոնզե մեդալ։

Ամեն տարի՝ սեպտեմբերին, Լեպոգլավայում անկացվում է ժանյակների միջազգային փառատոն։

### Խվար։ Ժանյակներ ագավայից

Խվար կղզու ժանյակներն ինքնատիպ են այն բանի պատճառով, որ դրանց թելը ստանում են ագավայից (ալոե), որն աճում է կղզում։ Ագավայի տերևները հավաքում են տարվա որոշակի ժամանակահատվածում, ապա վերամշակում են սպիտակ բարակ թելի ստացման հատուկ տեխնոլոգիայով։

Միայն Խվար քաղաքի Բենեդիկտյան մենաստանի միանձնուհիներն են ժանյակներ գործում այդ թելերից, որոնք այդպես էլ կոչվում են՝ *ալոեից ժանյակներ*։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Lacemaking in Croatia; DOCUMENTS: Nomination for inscription on the Representative List in 2009»։ UNESCO։ 2009 թ․ սեպտեմբերի 28։ Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 28
2. ↑  Lacemaking in Croatia - intangible heritage - Culture Sector - UNESCO
3. ↑  HGK: Pag lace Archived 2012-04-26 at the Wayback Machine.
4. ↑  Miroslav Gašparović & Marina Bagarić: *Hidden treasure of the Museum of Arts and Crafts, Zagreb: selection from the museum holdings to mark the 125th anniversary of MUO.*
5. ↑  Povijest čipke Archived 2011-11-08 at the Wayback Machine.
6. ↑  15th International Lace Festival, Lepoglava 2011 Archived 2011-12-05 at the Wayback Machine.
7. ↑  United States Institute for Theatre Technology. «TD & T» , Volume 43, Issues 2-4, 2007.
8. ↑  The Lace from Hvar Archived 2012-04-26 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Խորվաթական ժանյակ** կատեգորիայում։ |