|  |
| --- |
| **Կոլիբրի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Թռչուններ (Aves) |
| **Ենթադաս** | Տիպիկ թռչուններ (Neognathae) |
| **Վերնակարգ** | *Neoaves* |
| **Կարգ** | *Apodiformes* |
| **Ընտանիք** | **Կոլիբրի** (Trochilidae)Vigors, 1825 |

**Կոլիբրի** (լատ.՝ Trochilidae), մանր թռչունների ընտանիք, միակն են կոլիբրիանմանների (լատ.՝ Trochiliformes) կարգում։ Հայտնի է ավելի քան 330 տեսակ։ Ունեն ամերիկյան ծագում (Հարավային Ալյասկայից և Լաբրադորից մինչև Հրո Երկիր կղզեխումբը)։ Միակ թռչունն է, որը կարող է թռչել դեպի ետ։

Ֆիլոգենետիկական դիրք
--------------------

Սովորաբար դիտվել է որպես *Trochili* ենթակարգի ջրածիծառների ընտանիքի կարգին։ Համաձայն Սիբլի-Ալքվիսթի դասակարգման կոլիբրիներն առանձնացված են առանձին կարգի մեջ։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Կոլիբրին համարվում է Երկրի ամենափոքր թռչունը
Այդ կարգին են դասվում մանր թռչունները։ Դրանք աշխարհի ամենափոքր թռչուններն են (5,7 սմ չափերով և 1,6 գ կշռով)։ Միևնույն ժամանակ գոյություն ունեն ավելի մեծ չափերի կոլիբրիներ (մինչև 21,6 սմ երկարությամբ, մինչև 20 գ կշռով)։

Կոլիբրիի ամենափոքր տեսակը կոլիբրի-իշամեղուն է (*Mellisuga helenae*) տարածված է Կուբայում, գրեթե 7 սմ երկարությամբ և 2 գ կշռով։

Ամենախոշոր տեսակը՝ հսկայական կոլիբրին (*Patagona gigas*), ունի ուղիղ երկար կտուց և ճյուղավորված պոչ, վերևում բաց-շագանակագույն գույնի է, կանաչ փայլով, ներքևում կարմրա-շագանակագույն գույնի է, մոխրագույն և դեղին պոչավերևով, որն ունի 21,6 սմ երկարությամբ։ Մեծամասնությամբ տարածված է Հարավային Ամերիկայի արևմտյան երկրների մեծ մասում, հանդիպում են նաև 4000-5000 մ բարձրության վրա։

Արտաքին տեսք
------------

Թրակտուց կոլիբրիների (*Ensifera ensifera*) կտուցը մարմնից ավելի երկար է, երբեմն ծալված է դեպի ներքև, որոշ տեսակների մոտ՝ դեպի վեր։ Փետուրները գլխի վրա գոյացնում են տարբեր փնջիկներ և փոմփոլիկներ։ Թևերը շատ լավ են զարգացած, ավելի թույլ է զարգացած էրին և բազուկը։ Պոչը լինում է տարբեր ձևերի և բաղկացած է 10 փետուրից բացի հրթիռապոչ կոլիբրիից (*Loddigesia mirabilis*), որն ունի ընդամենը չորս ղեկային փետուր։

Բազմաթիվ կոլիբրիների տեսակները տարբերվում են առանձնահատուկ վառ գույներով և մետաղական փայլով։ Արուների փետուրները շատ վառ են գունավորված, էգերինը` ավելի մեղմ։

Մարդիկ և կոլիբրիներ
-------------------

Կոլիբրիների փետուրներն օգտագործվում են որպես զարդ, ինչի պատճառով այդ թռչուններին զանգվածորեն ոչնչացվում էին, և բազմաթիվ տեսակների քանակը կտրուկ նվազել է և դարձել են հազվագյուտ։

Կոլիբրիները օգուտ են բերում՝ լինելով բույսերի փոշոտողներ։

Տես նաև
-------

* Կոլիբրի (ցեղ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Trochilidae, Bird Families of the World
2. ↑  Trochili по данным Объединённой таксономической информационной службы (ITIS)

Գրականություն
-------------

* Ն. Մ. Կնիպովիչ (1890–1907)։ «Կոլիբրի»։ *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*։ Սանկտ Պետերբուրգ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Trochilidae ընտանիքի տեսակները Ջոն Բոյդի կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Կանադական · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85062944 · Microsoft: 2780610420 · NDL: 00563012 · NKC: ph121715 |

 |