recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բիստրուխա (այլ կիրառումներ)

**Բիստրուխա** (ռուս.՝ Быструха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ներիցա գետի ձախ ափին՝ 165 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 19 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազանների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000078190
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005750
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Բիստրուխա". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 20. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 6.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Կոնդրատի Բուլավինի տուն** (ռուս.՝ Дом Кондратия Булавина), պատմական շինություն ՌԴ Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանի Ստարոչերկասկայա գյուղի գլխավոր հրապարակից ոչ հեռու, Պետրոպավլովյան եկեղեցու գրեթե դիմացը։

Պատմություն
-----------

Համարվում է, որ այս տանը բնակվել և զոհվել է 1707-1709 թվականների գյուղացիական պատերազմի առաջնորդ Կոնդրատի Բուլավինը։ Տունը չի եղել նրա սեփականությունը։ Նա զբաղեցրել է այն, երբ 1708 թվականին գրավել է Չերկասկը և իրեն հռչակել ատաման։

Տունը XVIII դարի առաջին կեսի քարե բնակարանային ճարտարապետության հուշարձան է։ Շենքը քառակուսի է, պատերի հաստությունը՝ մոտ մեկ մետր, ունի կամարակապ առաստաղներ, ցանցապատ պատուհաններ, մետաղյա դռներ. սրանք բոլորը տուն-ամրոցի նշաններ են։

1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության ժամանակներից շենքն աստիճանաբար ամայանում էր, նրա շուրջն ավելանում էին սկզբնական տեսքն աղավաղող կցակառույցներ։

1970-ական թվականներին շենքը դարձավ Ստարոչերկասկի արգելոց-թանգարանի մի մասը, այնտեղ կատարվեցին վերանորոգման և վերականգնողական աշխատանքներ։ Բայց որպես նմուշ վերցվեց ոչ թե տան նախնական, այլ XIX դարի կեսերի տեսքը։

Բուլավինի ժամանակ՝ XVII և XVIII դարերի միջև, տունը չուներ արտաքին սանդուղք և սանդղամուտք երկրորդ հարկում, ինչպես նաև մետաղական կառուցվածք երկրորդ հարկի պարագծով։ Ճակատային տվյալ կցակառույցները տուն-ամրոցի պաշարման ժամանակ կարող էին միայն օգնել հարձակվողներին։ Այն ժամանակ պատերը հարթ էին, առանց կցակառույցների, իսկ մի հարկից մյուսը գնալու համար օգտագործվում էր ներքին սանդուղքը։

Մեր օրերում շենքում գտնվում են թանգարանային ցուցանմուշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Дом Кондратия Булавина". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 29-ին. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 13.
2. ↑  Дом Булавина
**Խիխոն** (իսպաներեն Gijón), ծովափնյա արդյունաբերական քաղաք Իսպանիայում՝ Աստուրիա ինքնավար երկրամասում։ Ընկած է Բիսկայան ծոցի ափին՝ Աստուրիայի վարչական կենտրոն Օվիեդոյից 24 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։ Նավահանգիստը խոշորագույններից մեկն է Իսպանիայի հյուսիսում։ Քաղաքի բնակչությունը մոտավորապես 280000 մարդ է։

Պատմություն
-----------

Խիխոնի ներկայիս տարածքում ու շրջակայքում մարդիկ ապրել են դեռ վաղնջական ժամանակներում։ Վաղ միջնադարյան տեքստերում քաղաքը հիշատակված է «Խիխիա» անվանումով։ Այն եղել է հռոմեական կարևոր քաղաք։ Անվանումը սկզբնապես տրվել է այն ոչ մեծ թերակղզուն, որ ներկայումս Սիմադևիլիա է կոչվում և ընկած է երկու լողափերի միջև, որոնցից մեկում հիմա գտնվում է ռեկրեացիոն նավահանգիստ։ Իսպանիայի հյուսիսի կարևոր նավահանգիստը կոչվում է Էլ Մուսել։

Աշխարհագրություն
----------------

Քաղաքը գտնվում է Աստրիական ափի կենտրոնական հատվածում, ծովի մակերևույթից 513 մետր բարձրության վրա (Picu San Martin) և 672 մետր բարձրության վրա (Peña de los Cuatro Jueces), սահմանակից է արևմուտքում Կառենիոյին, արևելքում՝ Վիլյավիսիոսային, իսկ հարավում՝ Սիերոյին ու Լյաներային։

Խիխոնի մի մասը գտնվում է Սիմադևիլիա թերակղզու վրա։ Ոչ հեռու գտնվում են Օվիեդո և Ավիլես քաղաքները։

Կլիմա
-----

Կլիման ատլանտիկական է՝ տաք ամառներ ինչպես արևային, այնպես էլ ամպամած օրերով։ Ձմեռներ անձրևային և քամոտ, երբեմն ձյուն է գալիս։ Խոնավությունը շատ բարձր է։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Պարկապզուկի թանգարան (The Museo de la Gaita)
* Կորիդայի առևտրական, հետիոտնային փողոց (Corrida)
* Ռևիլիախիխեդոյի դղյակ- միջազգային արվեստի կենտրոն (Revillagigedo)
* Խովելիանոսի թանգարան (de Jovellanos)
* Բարխոլայի թանգարան (Barjola)

Քույր քաղաքներ
--------------

Ռուսաստան Ռուսաստան Նովոռոսիյսկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Distancia de Oviedo a Gijón en coche". *esdistancia.com* (in իսպաներեն). Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119343635 · GND: 4353691-8 · ISNI: 0000000106600697 · LCCN: n79119180 · NKC: ge834489 · SUDOC: 027263665 · VIAF: 122876273, 136032608 · WorldCat VIAF: 122876273, 136032608 |

 |

 |
**Բուլղարիայի ազգային պատկերասրահ** (բուլղար․՝ Национална художествена галерия, *Natsionalna hudozhestvena galeriya*) կերպարվեստի ազգային պատկերասրահ Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում։ Այստեղ ներկայացված է բուլղարական արվեստի 50,000 նմուշ։ Տեղակայված է Սոֆիայի Ալեքսանդր Բատենբերգ հրապարակում, պատմական շենքում, որը նախկինում եղել է արքայական պալատ։ Թանգարանը գտնվում է ծովի մակարդակից 556 մետր բարձրության վրա։

Պատմություն
-----------

Ազգային պատկերասրահի կառուցումը պլանավորվել է 1934-1941 թվականներին։ Բուլղարացի առաջին կին ճարտարապետ Վիկտորյա Անգելովայի նախագծով կառուցված շենքն ընդգրկում էր և՛ ռենեսանսի, և՛ ժամանակակից արվեստի հավաքածուներ։ Շենքի կառուցումն ավարտվել է 1942 թվականին, սակայն 1944 թվականի Բուլղարիայի ռմբակոծման ժամանակ ամբողջովին ավերվել է։ Միապետության վերացումից և Բուլղարիայի ազգային հանրապետության ստեղծումից հետո թագավորական պալատի մեծ մասը տրամադրվեց Ազգային պատկերասրահին։ Ռմբակոծումից պահպանված կտավներով ու արքայական հավաքածուով համալրվեց հավաքածուի կազմը։

Պատկերասրահի միջնադարյան բաժինը ձևավերվեց 1965 թվականին և զբաղեցնում է Ալեքսանդր Նևսկու տաճարի կրիպտեն։ 1985 թվականին արտասահմանյան արվեստի հատվածն առանձնացավ և դարձավ Արտասահմանյան արվեստի ազգային պատկերասրահ և տեղափոխվեց արքայական տպագրատան նախկին շենք։

Ազգային պատկերասրահում ներկայացված են ոչ միայն Ազգային վերածննդի արվեստի ժամանակակից նմուշներ, այլ նաև միջնադարյան կտավների մեծ հավաքածու, որը ներառում է ավելի քան 4000 սրբապատկեր։

Գրականություն
-------------

* Vitanova, Antoniya. "The National Art Gallery – a museum and partner to contemporary art". Interview with Borislav Danailov. Bulgarian Diplomatic Review Magazine. Retrieved 2006-07-23.

Տես նաև
-------

* Վրանա պալատ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Բուլղարիայի ազգային պատկերասրահ, բարձրություն, տեղայնք". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "МУЗЕЙНОТО ДЕЛО В БЪЛГАРИЯ" (in Bulgarian). Build Bulgaria. 2007. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հոկտեմբերի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բուլղարիայի ազգային պատկերասրահի պաշտոնական կայքը Archived 2008-06-14 at the Wayback Machine.
* Ազգային պատկերասրահի լուսանկարները Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 151131069 · GND: 5040186-5 · ISNI: 0000000121592066 · LCCN: n80123131 · NKC: kn20010710555 · SUDOC: 13271907X · VIAF: 131757476 · ULAN: 500309096 · WorldCat VIAF: 131757476 |

 |

 |
**Բիֆլյացիա** (երբեմն՝ **միքսֆլյացիա**), տնտեսական իրավիճակ, որի ժամանակ ինֆլյացիայի և դեֆլյացիայի գործընթացները տեղի են ունենում միաժամանակ։ Այս եզրույթը առաջին անգամ առաջարկվել է Օսբորն Բրաունի (անգլ.՝ F. Osborne Brown)՝ Phoenix Investment Group–ի ավագ ֆինանսական վերլուծաբանի կողմից։ Բիֆլյացիայի ժամանակ տեղի է ունենում գների միաժամանակյա աճ (ինֆլյացիա) բորսային ապրանքների համար, որոնք գնվում են հիմնական եկամտի շրջանակներում (աշխատավարձի), և զուգահեռաբար գները անկում են ապրում (դեֆլյացիա) այն ապրանքների համար, որոնք գնվում են վարկով։

Բիֆլյացիայի ժամանակ դրամական թողարկումը կենտրոնական բանկերի կողմից աճում է դրամական զանգվածի ծավալի չափով։ Դա բերում է առավել կարևոր ապրանքների գնի աճին (սնունդ, էներգիա, հագուստ), որովհետև այդ ապրանքների գումարային պահանջարկը հարաբերականորեն կայուն է։
Մյուս կողմից, տեղի է ունենում գործազրկության աճ և բնակչության սպառման կարողության անկում։ Դրա հետ կապված՝ բնակչությունը հիմնականում գնում է առավել կարևոր ապրանքները, իսկ ձեռք բերվող ակտիվների վարկերի պահանջարկը (տներ, շքեղ մեքենաներ և այլ տիպիկ «վարկային» ապրանքներ) անկում է ապրում։ Արդյունքում դրանց գինը նույնպես ընկնում է։

Տես նաև
-------

* Ստագֆլյացիա
* Ինֆլյացիա
* Դեֆլյացիա
* Տնտեսական ճգնաժամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Urban Survival Inside Report #62, December 29, 2002
2. ↑  Dallas Economic Summit, 2003. «Inflation or Deflation. Why Choose?»
3. ↑  "Biflation or Stagflation? It Could Be Both" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Malliaris, A. G. (2006). "US inflation and commodity prices: Analytical and empirical issues". *Journal of Macroeconomics*. **28** (1): 267–271. doi:10.1016/j.jmacro.2005.10.020.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Urban Survival Archived 2011-07-17 at the Wayback Machine.
* Deciphering a Chinese Puzzle Archived 2010-08-28 at the Wayback Machine.
* China Securities Journal Archived 2010-08-30 at the Wayback Machine.
* Monetary Theory of Inflation
Կիսահերմետիկ փողակով սիգար և երկակի գիլոտինյան տիպի կտրոց
**Սիգար** (իսպ.՝ cigarro), ծխախոտի տերևներից փաթաթված ծխագլան, որը կարելի է ծխել այն տեսքով, ինչպես որ այն կա։ Սիգար ծխելու հիմնական նպատակն՝ ծխախոտի բուրմունքից հաճույք ստանալը։

Ժամանակակից սիգարի անմիջական նախատեսակները՝ ծխախոտի տերևի առաջին փաթեթները կիրառվում էին Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայի բնակիչների կողմից եվրոպացիների ժամանումից շատ առաջ։ Առաջին սիգարները հանրաճանաչելիություն են սկսել ունենալ դեռ 18-րդ դարում՝ իսպանացի կոնկիստադորներից շրջանակներում, իսկ հարյուր տարի անց հայտնվել են նաև Եվրոպայում։ 1817 թվականին կուբայական ծխախոտի իսպանական մենաշնորհի չեղարկումից հետո կուբայական ծխախոտը տարածվել է ողջ աշխարհով։ Այսօր սիգարների հանրաճանաչ մարկաները արտադրվում են Կուբայում, ինչպես նաև Դոմինիկյան Հանրապետությունում, Հոնդուրասում և Կարիբյան ավազանի այլ երկրներոխմ։ Եվրոպայում սիգարներ են արտադրվում Շվեյցարիայում, Իտալիայում և Իսպանիայի Կանարյան կղզիներում։

Անվանման ծագումը
----------------

«Սիգար» անվանումը ծագում է իսպաներեն *cigarro* բառիցը, որը, հավանաբար, առաջացել է *sik’ar* (կամ *sic’ar*) բառից, որն էլ իր հերթին մայաների յուկատեկերենով նշանակում էր ծխախոտի ծխելու գործընթացը.

Պատմություն
-----------

Տերևներից պատրաստված փաթեթի ծխելու եղանակը Եվրոպա է եկել հնդկացիներից՝ Քրիստափոր Կոլոմբոսի արշավների արդյունքում։ 1492 թվականի հոկտեմբերին Հարավային Ամերիկայում ափ իջած եվրոպացիներ նկատել են, որ ծիսակատարությունների ժամանակ ներշնչելու համար տեղաբնիկները օգտագործում են «cohiba» բույսի տերևների շուրջ փաթաթված մայիսի (եգիպտացորենի) վառած տերևները, որի այրման արդյունքում ստացվում է բուրավետ ծուխ է առաջանում։ Հետագայում այդ բառով Կուբայում անվանել են սիգարի հայտնի ապրանքանիշ։ Իսկ ծխախոտ ծխած առաջին եվրոպացիներ էր Կոլոմբոսի ուղեկից կապիտան Ռոդրիգո դե Խերեսը, ով հետագայում այնքան է հակվել ծխախոտով, որ Իսպանիա վերադառնալուց հետո «ծուխ խմելու» ունակությունների հրապարակային ցուցադրումներից հետո իշխանությունների կողմից բանտ է նետվել, քանի որ նրանք կարծել են, որ դե Խերեսը տարված է սատանայով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ֆասմեր Մ. Этимологический словарь русского языка, հ. 3, Մոսկվա, «Պրոգրես», 1964–1973 — 617 էջ։
2. ↑  Eric Partridge, Origins: A Short Etymological Dictionary of Modern English (4, revised), «Routledge», 1977 — 511 էջ — 992 p, ISBN 0203421140, 9780203421147։
3. ↑  "Definition of cigar" (in անգլերեն). // Collins English Dictionary. Արխիվացված է the original 2013 թ․ մարտի 9-ին. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11959642n · GND: 4222406-8 · LCCN: sh85025969 · NKC: ph119588 |

 |
**Սիեռա դե Անկարես** (իսպ.՝ Sierra de Ancares գալ.՝ Serra dos Ancares), լեռնազանգված Իսպանիայի հյուսիս արևմուտքում։2006 թվականից տարածքը գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի (UNESCO) պաշտպանության տակ և համարվում է հատուկ պաշտպանության տարածք։

Աշխարհագրական տվյալներ
----------------------

Այս լեռնազանգվածը համարվում է Գալիսիա և Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքների միջև բնական սահման։ Լեռնազանգվածի ամենաբարձր կետը 1987 մ բարձրություն ունեցող Կունիա լեռն է։ Այլ նշանակալի գագաթներից են 1,935 մ բարձրությամբ Մուստալար գագաթը, Միրավելեսը՝ 1,969 մ բարձրությամբ։ Իսկ փոքր գագաթը Serra do Courel է՝ ընկած այս տիրույթի հարավում, որը ձգվում է լեռնազանգվածին զուգահեռ։ Զբաղեցնում է 67.280 հա մակերես։

Կենսաբազմազանություն
--------------------

Լեռնազանգվածը պատված է անտառներով, հարուստ է բուսական և կենդանական աշխարհներով։

Այս տարածքում աճող հիմնական ծառատեսակներից է ուռենին և եվրոպական լաստենին, որոնք հանդիպում են ջրային տարածքներին մոտ վայրերում։ Հանդիպում են նաև շագանակ, հացենին, կաղնին։

Տարածքի բնությունը գրեթե անվնաս է. առկա են հազվագյուտ տեսակի բուսական և կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչներ։ Այստեղ բնակվում է կանտաբրյան արջի առանձնյակներ։ Այստեղ հանդիպող թռչնատեսակներից են քարարծիվ, օձակեր արծիվ, սապսան, կիսագունավոր փայտփորիկ, մոխրագույն կաքավ, գիշանգղ, տարբեր կաթնասուններ։

Բնության պահպանության համար որոշ տարածքներ հայտարարվել է որպես արգելոց։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  "Os Ancares UNESCO-MAB Biosphere Reserve". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 18.
3. ↑  Reserva de la biosfera: Ancares Leoneses

Արտաքին հղում
-------------

* Los Ancares. Lugo. Galicia. Rutas excursiones Archived 2006-06-23 at the Wayback Machine.
* Sierra de los Ancares Archived 2011-09-06 at the Wayback Machine.
* Plana web oficial del parc

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 316431054 · WorldCat VIAF: 316431054 |

 |
**Կառլ XI** (նոյեմբերի 24, 1655(1655-11-24)[…], Ստոկհոլմ, Շվեդիա - ապրիլի 5, 1697(1697-04-05)[…], Ստոկհոլմ, Շվեդիա), 1660 թվականից մինչև իր մահը Շվեդիայի թագավոր։

Կառլը Շվեդիայի թագավոր Կառլ X Գուստավի և Հյուդվիգ Էլեոնորայի միակ որդին էր։

Նրա հայրը մահացել է, երբ նա հինգ տարեկան էր, այսպիսով Կառլին կրթել են իր խնամակալները մինչև իր թագադրությունը, երբ նա տասնյոթ տարեկան էր։ Շատ շուտով նա ստիպված էր ռազմական գործողությունները հետ վերադարձնել Շվեդական տարածքները Դանիայից Սկանդինավյան պատերազմում։ Հաջողությամբ հաղթելով Դանիային, նա վերադարձավ Ստոկհոլմ և սկսեց բարելավել երկրի տնտեսական քաղաքական և ֆինանսական վիճակը, պահպանելով խաղաղ իրավիճակը իր կառավարման մնացած 20 տարիների ընթացքում։ Այս ժամանակաշրջանում նա բարեփոխումներ իրականացրեց առևտրային, ֆինանսական, ռազմական, նավատորմի, դատական համակարգի, եկեղեցիական կառավարման և կրթական ոլորտներում։ Կառլ XI-ին փոխարինեց նրա միակ որդին՝ Կառլ XII, ով կարողացավ լավ վարժեցված զորքով հաղթական պատերազմներ մղել ամբողջ Եվրոպայով։

Այն փաստը, որ Կառլը թագադրվել էր որպես Կառլ XI, չի նշանակում որ նա Շվեդիայի 11-րդ թագավորն էր, ով ունել Կառլ անունը։ Նրա հայրը (որպես 10-րդ) և նրա մեծ պապը, Շվեդիայի թագավոր Կառլ IX-ը (1604–1611) իրենց համարը վերցրել էին Շվեդիայի առասպելական պատմությունից։ Համարակալումը ճիշտ է եղել մինչը Կառլ 5-րդը Համարակալման ավանդույթը շարունակվում է մինչև հիմա, ներկայիս Շվեդիայի թագավորն է Կառլ XVI-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Karl XI (շվեդերեն) — 1917.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4 5 6  *Lundy D. R.* The Peerage
4. ↑  *Olsson M.* Riddarholmskyrkan - inventories and graves — 1937. — P. 449.
5. ↑  "XI Encyclopædia Britannica Eleventh Edition (1910–1911)". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 27-ին. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 23. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
6. ↑  Article Karl in Nordisk familjebok

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 324)։*  |
**Մելահաթ Ռուաջան** (թուրքերեն՝ Melahat Ruacan, ծննդյան ազգանուն՝ *Սենգեր*, 1906, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1974, Անկարա, Թուրքիա), թուրք դատավոր, Թուրքիայի Գերագույն դատարանի առաջին կին դատավորը և աշխարհում առաջին կինը, որն ընտրվել է Գերագույն դատարանի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Գնդապետ Նուրիի և նրա կնոջ՝ Գյուզիդեի առաջին երեխան է։ Ավարտել է Էրենկյոյի կանանց վարժարանը, այնուհետև փիլիսոփայություն է ուսումնասիրել Ստամբուլի համալսարանում։ Այն բանից հետո, երբ Աթաթուրքի որոշմամբ հանրապետության մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Անկարա, այնտեղ ստեղծվել է նոր համալսարան՝ Անկարայինը։ Դրանից հետո Մելահաթ Սենգերը տեղափոխվել է Անկարա և ընդունվել այնտեղ։ Նա 1925-1929 թվականներին սովորել է Անկարայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 1938 թվականին Մելահաթն ամուսնացել է Ռասիմ Ռուաջանի հետ, նրանք ունեցել են որդի.

Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես դատավոր։ 1945 թվականին դարձել է Թուրքիայի Գերագույն վերաքննիչ դատարանի անդամ նշանակված առաջին կինը։ Քանի որ Ռուաջանը միշտ որոշումներ է կայացրել օրենքների, այլ ոչ թե իշխանությունների քաղաքական հակումների հիման վրա, դեմոկրատական կուսակցության կառավարման շրջանում նա ստիպված է եղել հեռանալ պաշտոնից։ Ավելի ուշ նա վիճարկել է իր հեռացումը դատարանից և վերականգնվել է պաշտոնում, ինչպես նաև նրան փոխհատուցում է ստացել։

Մահացել է 1974 թվականին Անկարայում սրտի կաթվածից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Daniloff, Ruth (1979 թ․ մայիսի 6). "In Turkey the Sexes Are Equal, Almost". *Washington Post* (in անգլերեն). ISSN 0190-8286. Արխիվացված է the original 2018 թ․ ապրիլի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 17. `{{cite news}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
2. 1 2  "Dünyanın ilk kadın yargıtay üyesi bir Türk'tü". *Hürriyet* (in թուրքերեն). Արխիվացված է the original 2018 թ․ ապրիլի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 18. `{{cite news}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help)
3. 1 2 3 4  Personal communication with Judge Ruacan’s son, Prof. Dr. Şevket Ruacan, 2010
4. 1 2  Hiçyılmaz, Ergün (2004 թ․ մարտի 17). "Hukukun cesur kadınları". *arsiv.sabah.com.tr*. Sabah. Արխիվացված է the original 2018 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 27.
**Բոյայի մրցանակ** (անգլ.՝ János Bolyai International Award for Mathematics), Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի միջազգային մաթեմատիկական մրցանակը։ Կրում է հունգարացի մաթեմատիկոս Յանոշ Բոյայի անունը։ 2010 թվականի մրցանակի հանձնման արարողության ժամանակ ներկա էին Միջազգային մաթեմատիկական միության, Եվրոպական մաթեմատիկական հասարակության և Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի ներկայացուցիչները։

Մրցանակը ստեղծվել է 1902 թվականին և պարգևատրվել է երկու անգամ՝ մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմ, պատերազմը սկսելու պատճառով երրորդ պարգևատրումը 1915 թվականին տեղի չի ունեցել։ Մրցանակով պարգևատրվել են այն գիտնականները, որոնք առավելագույն ներդրում են ունեցել մաթեմատիկայի զարգացման բնագավառում վերջին 25 տարվա ընթացքում, և կազմել է 10 հազար կրոն։

Վերականգնվել է 1994 թվականին, պարգևատրումները անցկացվում են 2000 թվականից հինգ տարին մեկ անգամ։ Մրցանակը շնորհվում է վերջին 15 տարիների ընթացքում մաթեմատիկայի բնագավառում լավագույն մենագրության համար և ներառում է 25 հազար դոլար և բրոնզե մեդալ։

Պարգևատրված գիտնականներ
-----------------------

| Տարի | Մրցանակի դափնեկիր | Աշխատանքներ |
| --- | --- | --- |
| 1905 | Անրի Պուանկարե | Աշխատանքների համակցությամբ |
| 1910 | Դավիթ Հիլբերտ | Աշխատանքների համակցությամբ |
| 2000 | Սախարոն Շելախ | Cardinal Arithmetic մենագրությունը (1994) ISBN 978-0-1985-3785-4 |
| 2005 | Միխայիլ Գրոմով | Metric structures for Riemannian and non-Riemannian spaces մենագրությունը (1999, վերահրատարակումներ 2001, 2006) ISBN 978-0-8176-4583-0 |
| 2010 | Յուրի Մանին | Frobenius manifolds, quantum cohomology, and moduli spaces մենագրությունը (1999) ISBN 978-0-8218-1917-3 |
| 2015 | Բարի Սայմոն | Orthogonal polynomials on the unit circle. Part 1. Classical theory մենագրությունը (2005) ISBN 978-0-8218-3446-6 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  History of the Bolyai-Prize Archived 2014-09-03 at the Wayback Machine.
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2013 թ․ հունիսի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 7.
3. 1 2  Yuri Ivanovits Manin to Receive HAS’ Bolyai Award Archived 2014-09-03 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մրցանակի կայքը
**Բունդալա,** ազգային պարկ և արգելոց Շրի Լանկայում։ Հիմնադրվել է 1993 թվականին, մինչ դեռ շինարարությունը սկսվել է 1990 թվականից։ Այստեղ հանդիպում են այնպիսի կաթնասուններ և թռչուններ, որոնք գրանցված են Շրի Լանկայի և համաշխարհային կարմիր գրքում։

Մինչ արգելոցի և ազգային պարկի կարգավիճակ ստանալը նրա տարածքը կազմում էր 25 000 հա։ 1993 թվականի հունվարի 4-ին ստանում է ազգային պարկի կարգավիճակ։ Համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն և կենսոլորտային տարածք։

Աշխարհագրություն և Կլիմա
------------------------

Ազգային պարկը գտնվում է Շրի Լանկայի հարավային մարզում՝ ուր կան բազմաթիվ լճեր, կղզիներ, ավազագոյացություններ և անտառներ։ Բունդալա ազգային պարկի հարևանությամբ գտնվում է չորս խոշոր ծվածոց՝ Բունդալա (520 հա), Էմբիլկալա (430 հա), Փոքր (650 հա) և Կահոլանկալա (390 հա)։ Արգելոցում կան գեղատեսիլ ջրատարածքներ, թփուտներ և մարգագետիններ։ Կլիման հիմնականում չոր է, սակայ հարևանությամբ գտնվող կղզիներում գերակշռում է խոնավ արևադարձային կլիման։ Հարաբերական խոնավությունը՝ 80%, իսկ տարեկան տեղումների քանակը՝ 1074 մմ։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 28,0 °C, իսկ ամենաշոք ամիսները երեքն են՝ ապրիլ, մայիս, հունիս։

Կենդանական աշխարհ
-----------------

Ազգային պարկում գրանցված են 324 տեսակի հայտաբերված ողնաշարավորներ, այդ թվում 32 տեսակի ձկներ, 15 տեսակի երկկենցաղներ, 48 տեսակի սողուններ, 197 տեսակի թռչուններ և 32 տեսակի կաթնասուններ։ Բացի այդ, կան նաև 52 տեսակի թիթեռներ և այլ հոդվածոտանիներ։

* Հնդկական զամբարՀնդկական զամբար
* ԸնձառյուծԸնձառյուծ
* ՀովազՀովազ
* ՎարազՎարազ
* ԾույլԾույլ
* ՇնագայլՇնագայլ
* ՄացառախոզՄացառախոզ
* Ասիական գոմեշԱսիական գոմեշ
* ՄարաբուՄարաբու
* Ճքճքան մրտիմնՃքճքան մրտիմն
* ՏարգալակտուցՏարգալակտուց
* ԿոկորդիլոսԿոկորդիլոս
* Ծովային կրիաԾովային կրիա
* ՖլամինգոՖլամինգո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Բունդալա ազգային պարկը Շրի Լանկայում". *կայք*. Միջազգային ջրատարածություններ. Արխիվացված է the original (cached copy) 2011 թ․ օգոստոսի 15-ին. Retrieved 2010 թ․ մարտի 15.
2. ↑  Տեղեկատվություն Շրի Լանկայի ազգային պարկերի մասին Archived 2008-06-05 at the Wayback Machine..
3. ↑  23 նոր կենսոլորտային տարածք ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Մարդ և բնություն» նախագծից Archived 2009-02-03 at the Wayback Machine.(անգլ.) — ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական կայք, 29.06.2005.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315144040 · WorldCat VIAF: 315144040 |

 |
Սլեքլայն
**Սլեքլայն** (անգլ.՝ Slackline slack՝ «թույլ», line՝ «գիծ» բառերից), մարզաձև, հատուկ ձգված ժապավենի վրա քայլելու հմտություն, դինամիկ հավասարակշռությունը զարգացվելու վարժություն։ Սլեքլայն է կոչվում նաև մարզաձևում գործածվող ժապավենը։

Նկարագրությունը
---------------

Հարթ, նեյլոնից կամ պոլիէստեթրից հատուկ ժապավենը ձգվում է երկու կայուն օբյեկտների (սովորաբար՝ ծառերի) միջև։ Տարբերվում է լարախաղացությունից, որտեղ գործածվում է առավելագույնս պիրկ ձգված, շրջանաձև հատույթով պարան կամ ճոպան։ Ժապավենի ձգվածությունը կարգավորվում և փոփոխվում է ըստ նպատակահարմարության, երկարությունը և լայնությունը նույնպես տարբեր է լինում՝ նախատեսված տարբեր հնարքների, երկար ճանապարհներ անցնելու, կամ ջրի մակերևույթից բարձր ձգելու համար։

Տեսակներ
--------

### Ուրբանլայնինգ

Սովորաբար կազմակերպվում է քաղաքային միջավայրում՝ զբոսայգում կամ փողոցում։ Ժապավենը ձգվում է ծառերի միջև։ Ժապավենի լայնությունը սովորաբար մոտավորապես 5 սմ (ավելի ճիշտ՝ 2 մատնաչափ) է, սակայն որոշ սլեքլայներներ գործածում են նաև ավելի նեղ՝ 5/8 կամ 1 մատնաչափ լայնությամբ ժապավեններ։

### Թրիքլայնինգ

Ժապավենի լայնությունը սովորաբար 2 մատնաչափ է, կապվում է համեմատաբար մոտ գետնին, սակայն կարող է բարձր էլ լինել։ Ժապավենի միջոցով տարբեր հնարքներ են կատարվում՝ քայլել , շրջվել, ծունկ դնել, վազել, ցատկել, նստել խաչաձև ծալած ոտքերով և այլն, և այլն։

### Հայլայնինգ

Այս դեպքում սլեքլայնը կապում են գետնից շատ բարձր։ Գերադասելի է, կախված բարձրությունից՝ պարտադիր է քայլել ապահովումով։

### Վոթերլայնինգ

Ժապավենը ձգվում է ջրի վրայով։

### Յոգալայնինգ

Յոգա՝ սլեքլայնի ժապավենի վրա
Սլեքլայնի այս տեսակը կոչվում է նաև յոգա-սլեքլայն կամ սլեքսանա։ Յոգայի ավանդական դիրքերը տեղափոխվում են ժապավենի վրա։

Սլեքլայնը Հայաստանում
---------------------

Հայաստանում մարզաձևով հետաքրքրվողները միավորվել են և փորձում են տարածել սլեքլայնը Հայաստանում։ Խումբը համագործակցում է Ալպինիզմի և լեռնային տուրիզմի հայկական ֆեդերացիայի հետ, պարապմունքներ կազմակերպում նաև մարզերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "How To Walk a Slackline". Wikihow.
2. ↑  "How to Slackline: Jump Line-to-Line". Wikihow. Արխիվացված է the original 2014 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Slackline Tricks Encyclopedia". *Slackline HiveFly*. Retrieved 10/6/14.
4. ↑  Վոթերլայնինգ Հայաստանում
5. ↑  Alter, Alexandra (2008 թ․ ապրիլի 5). "Into the Wild With Yoga". *The Wall Street Journal*. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 8.
6. ↑  Bolster, Mary. "A climbing yogi has found a unique way to improve his balance, focus, and core strength: Doing yoga poses on a slackline". *Yoga Journal*. Retrieved 2012 թ․ նոյեմբերի 8.
7. ↑  Հայաստանյան սլեքլայնի խմբի էջը ֆեյսբուքում
8. ↑  "Սպորտաձևի բացօթյա դասընթաց". Արխիվացված է the original 2014 թ․ հունիսի 3-ին. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  Վանաձորցի երիտասարդներն իրենց ուժերը փորձեցին «Սլեքլայն» մարզաձեւում
**Մեյթհեյ** կամ **մանիպուրի**, հիմնականում Հնդկաստանի Մանիպուր նահանգում ապրող ժողովուրդ։ Ապրում են նաև Բանգլադեշում և Մյանմայում։ Խոսում են սինոտիբեթյան լեզվաընտանիքի Տիբեթա-Բիրմանական լենթաընտանիքի մանիպուրի լեզվով։ Մանիպուրիի մոտ 60 %-ը դավանանքով Հինդուիստ են, մնացածը Քրիստոնյա, հին անիմիստիկ հավատքների հետևորդներ և մուսուլմաններ։

Զբաղվածություն
--------------

Զբաղվում են հողագոծությամբ, մշակում են բրինձ, շաքարեղեգ, մրգեր։ Զբաղվում են մետաքսագործությամբ, անասնաբուծությամբ՝ ձիաբուծությամբ, խոզաբուծությամբ։ Արդյունաբերությունը հիմնականում մետաքսագործական գործարաններն են։ Զարգացած են արհեստները՝ մանագործությունը, բրուտագործությունը, ծղոտից, բամբուկից, խոտերից գործում են տարբեր իրեր։ Բենգալական գրի հիման վրա ունեն սեփական գրականություն և հարուստ բանահյուսություն։ Հայտնի մանիպուրիի պարարվեստը։

Թվաքանակ
--------

Մանիպուրիները յոթ կլան ունեն, իրենց պատմությունը սկսվում է 30 թվականից։ Ավանդաբար հավատում են, որ իրենց կլաններից մեկի նախահայրը վիշապ է եղել։ Թվականակը Հնդկաստանում 1240000 մարդ է, իսկ ըստ բնակության բոլոր երկրների 1996 թվականի տվյալներով 1648000։

Հայտնի անձինք
-------------

Մեյթհեյ է Այրոմ Չանու Շարմիլան, որը հայտնի է իր 16 տարի տևած բողոքի հացադուլով։

Գրականություն
-------------

* Народы Южной Азии, М. 1963.
* Kshetrimayum, Otojit. (2014). *Ritual, Politics and Power in North East India: Contexualising the Lai Haraoba of Manipur*. New Delhi: Ruby Press & Co.
* Singh, Saikhom Gopal. (2014). *The Meeteis of Manipur: A Study in Human Geography*. New Delhi: Ruby Press & Co.
* Singh, Saikhom Gopal. (2014). *Population Geography of Manipur*. New Delhi: Ruby Press & Co.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  "MEITEI: a language of India". web.archive.org. Արխիվացված է the original 2009 թ․ փետրվարի 23-ին. Retrieved 2016 թ․ օգոստոսի 11.
2. ↑  *Hastings Encyclopedia of Religion and Ethics*, Volume 11

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |

 |
**Սեռական ոտնձգությունների սկանդալ Ավստրիայի կաթոլիկ եկեղեցում,** եկեղեցու անդամների կողմից սեռական բռնության գործի դրվագներից մեկն է։

Կարդինալ Գրոյեր
---------------

Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը՝ սեռական ոտնձգությունների մեղադրանքների ալիքի ֆոնին հեռացրել է Կարդինալ Հանս Հերման Գրոյերին Վիեննայի արքեպիսկոպոսի պաշտոնից։ Հռոմի պապը պաշտոնապես ընդունել է հրաժարականի դիմումը, որը Գրոյերը գրել է իր 75-ամյակի կապակցությամբ։ Գրոյերը կտրականապես հրաժարվել է հրապարակայնորեն մեկնաբանել մեղադրանքները մինչև իր մահը և եղել է ամենաբարձրաստիճան կաթոլիկ հոգևորականներից մեկը, որը ներգրավված է սեռական բռնության սկանդալներում։

Սուրբ Աթոռի խնդրանքով Գրոյերը մի քանի ամիս անցկացրել է Դրեզդենում, իսկ հետո թոշակի է անցել Սուրբ Հովսեփի վանքում։ Նա մահացել է Սանկտ Պյոլտենում 83 տարեկան հասակում և թաղվել Ավստրիայի Մարիենֆելդ քաղաքի Ցիստերցյան գերեզմանատանը։

Սանկտ Պյոլթեն ճեմարան
---------------------

Սենտ Պյոլթենի եպիսկոպոս Կուրտ Կրենը հրաժարական է տվել 2004 թվականին մանկական պոռնոգրաֆիայի սկանդալից հետո, որը ենթադրաբար ներբեռնել էր ճեմարանի ուսանողը։ Ճեմարանականներից մեկի համակարգչում հայտնաբերվել է մինչև 40000 լուսանկար և մի շարք պոռնոֆիլմեր, այդ թվում՝ մանկական պոռնոգրաֆիա։ Կրենի արձագանքը, որը միջադեպն անվանել է «մանկական կատակ», վրդովեցրել է լայն հանրությանը։

Հովհաննես Պողոս II-ը հրամայել է հետաքննել մեղադրանքները, և Կրենն ինքնակամ հրաժարական է տվել։

Հասարակական կարծիք
------------------

Եկեղեցու առաջնորդները 2004 թվականին հայտարարել են, որ սկանդալի արդյունքում մի շարք ավստրիացի աշխարհականներ լքել են կաթոլիկ եկեղեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Obituary: Cardinal Hans Hermann Groer; Disgraced Archbishop of Vienna.(Obituaries) - The Independent (London, England) - HighBeam Research(չաշխատող հղում)
2. ↑  "'Exile' for disgraced Austrian cardinal". *BBC News*. 1998 թ․ ապրիլի 14. Արխիվացված է the original 2004 թ․ մայիսի 26-ին. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 23.
3. ↑  Wiley, David (2004 թ․ հոկտեմբերի 7). "Pope replaces sex scandal bishop". BBC. Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Retrieved 2008 թ․ մարտի 21.
4. ↑  Horowitz, Jason (2004 թ․ հոկտեմբերի 8). "New Bishop After Seminary Sex Scandal". *The New York Times*. Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Retrieved 2008 թ․ մարտի 22.
5. ↑  "Sex Scandal At Austrian Seminary". Associated Press. 2004 թ․ հուլիսի 13. Արխիվացված է the original 2008 թ․ մայիսի 19-ին. Retrieved 2008 թ․ մարտի 1.
6. ↑  "Pope orders Austria abuse inquiry". Արխիվացված from the original on 2022 թ․ մայիսի 12. Retrieved 2022 թ․ մայիսի 12.
7. ↑  Willey, David (2004 թ․ հոկտեմբերի 7). "Pope replaces sex scandal bishop". *BBC News*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ մայիսի 12-ին. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 6.
8. ↑  "'Exile' for disgraced Austrian cardinal". *BBC News*. 1998 թ․ ապրիլի 14. Retrieved 2010 թ․ մայիսի 23.
**Բյութիֆայ փրոջեքթ (**2004 թ. մայիս Լոնդոն), երգահան, պրոդյուսեր Անդրե Սիմոնյանի կողմից հիմնադրված խումբ։

Մինչ 2006 թ. երգահանը գործել է հրավիրված երաժիշտների հետ։ Խմբի անվանումը Շեքսպիրի «Համլետ» ստեղծագործությունից է։ 2006 թ. թողարկել է առաջին «Serenades for Insanity» ձայնասկավառակը և տեղափոխվել Հայաստան։ Նույն թվականին խմբին են միացել զույգ եղբայրներ կիթառահար Արմեն Շավերդյանը և դաշնակահար Առլեն Շավերդյանը։

Հիմնական կազմում երեքն են, սակայն համերգների ժամանակ հանդես են գալիս 5-7 երաժիշտներով։ Խումբը խնդիր է դրել չտարբերվել արտասահմանյան խմբերից, կատարել միայն սեփական ստեղծագործությունները` երաժշտության հեղինակները հենց իրենք են, խոսքերը՝ Անդրե Սիմոնյանի:

2008 թ. թողարկել է առաջին արդեն պաշտոնական ձայնասկավառակը՝ «Behind the happy mask», որը եղել է առաջին անգլերենով թողարկած ձայնասկավառակը Հայաստանում։ Սկավառակի 8 երգերից 6-ի համար նկարահանվել է տեսահոլովակ։

2009 թ. «Me and my despair» երգը մուտք է գործել «MTV» և գրավել համաշխարհային ռոք երաժշտական տասնյակի 5-րդ տեղը։ 2010 թ. թողարկել է 2-րդ «Beyond the butterfly» ձայնասկավառակը, որի «Butterfly» երգը նույնպես դուրս է եկել համաշխարհային շուկա։ Համերգներով հանդես է եկել Ավստրիայում, Վրաստանում, Հայաստանում և Անգլիայում, որտեղ «BBC» ընկերությունը դոկումենտալ ֆիլմ է նկարահանել խմբի մասին։ Առաջին հայաստանյան խումբն է, ով նկարահանել է պաշտոնական տեսահոլովակ Անգլիայում՝ «All alone» երգի հիման վրա։ 2011 թ. թողարկել է «Կիլիկիա» երգը։ 2012 թ-ից պայմանագիր է կնքել ամերիկյան «St. Mangoose» ընկերության հետ և արդեն մուտք գործել ամերիկյան շուկա։ Նույն թվականին Հայաստանի ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Տարվա լավագույն ռոք խումբ» մրցանակին։ 2013 թ. թողարկել է երրորդ՝ «United We Fall» ձայնասկավառակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "կենսագրություն". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հուլիսի 16-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* բլոգ
**Սեռա դու Իտաժայիի ազգային պարկ** (պորտ.՝ Parque Nacional da Serra do Itajaí), ազգային պարկ Բրազիլիայի Սանտա Կատարինա նահանգում։

Տեղագրություն
-------------

Պարկը գտնվում է Ատլանտյան անտառ բիոմում։ Ունի 57․375 հա տարածք։ Ստեղծվել է 2004 թվականի հունիսի 4-ի հրամանագրով, որը փոփոխվել է 2006 թվականի փետրվարի 20-ի հրամանագրով և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Պարկն ընդգրկում է Ասկուրրա, Ապուինա, Բլումենաու, Բոտուվերա, Գասպար, Գուաբիրուբա, Ինդայալ, Պրեզիդենտի Ներեու և Վիդալ Ռամուս համայնքներից որոշ հատվածներ։

Պահպանություն
-------------

Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է պահպանել բնական էկոհամակարգերը և տեսարժան վայրերը, ինչպես նաև նպաստել գիտական հետազոտությունների զարգացմանը, բնապահպանական կրթական գործունեության բարելավմանը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ ու էկոտուրիզմ։ Պահպանվող տեսակներից են՝ պուման (*Puma concolor*), երկարապոչ կատուն (*Leopardus wiedii*), *Amazona vinacea*, սպիտակավիզ բազեն (*Buteogallus lacernulatus*) և այլն։

* Տեսարան Մոռո Սանտո ԱնտոնիուիցՏեսարան Մոռո Սանտո Անտոնիուից
* 
* Ծովափ Իտաժայիի Աչուի գետաբերանի մոտԾովափ Իտաժայիի Աչուի գետաբերանի մոտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Parna da Serra do Itajaí – Chico Mendes". Արխիվացված է the original 2019 թ․ օգոստոսի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  Unidade de Conservação: Parque Nacional da Serra do Itajaí

Աղբյուրներ
----------

* (portuguese) *Parna da Serra do Itajaí*, Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2016-03-03-ին, վերցված է 2016-05-03
* (portuguese) *Unidade de Conservação: Parque Nacional da Serra do Itajaí*, MMA: Ministério do Meio Ambiente, վերցված է 2016-05-03

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սերրա դու Իտաժայի ազգային պարկ** կատեգորիայում։ |
Քարտեզ**Կապսի ջրամբար**, անավարտ ջրամբար Հայաստանի Շիրակի մարզում՝ Ախուրյան գետի աջ ափին։ Գտնվում է Կապս գյուղից 2 կմ դեպի հյուսիս։

Ջրամբարի շինարարությունն սկսվել է 1985 թվականին։ Շինարարական աշխատանքները մինչև 1989 թվականի սկիզբը կատարվել են ըստ ժամանակացույցի։ 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ի երկրաշարժից հետո շինարարության տեմպերը թուլացվել են և վերջնականապես կասեցվել 1993 թվականին, երբ պատվարի բարձրությունը նախագծային 73-ի փոխարեն հասցվել էր ընդամենը 20 մետրի։

Շինարարության նշված ժամանակահատվածում կառուցվել է ջրամբարի վերին անջրպետը, շինարարական թունելը, իրիգացիոն թունելը, պատվարի կիրճային մասի հատվածը, աջ և ձախ մասերի պատնեշների որոշ հատվածները, ինչպես նաև կատարվել են ցեմենտավորման որոշ աշխատանքներ։

Հայաստանի կառավարությունը 2013 թվականի օգոստոսի 8-ի նիստում հավանություն է տալիս Հայաստանի և Գերմանիայի վերականգնման վարկերի բանկի (KfW) միջև ֆինանսավորման համաձայնագրի նախագծին, որն ուղղված է ջրամբարի վերականգմանը, մասնավորապես՝ պատվարի բարձրացմանը, որի շնորհիվ ինքնահոս համակարգով ոռոգման ջուր պետք է մատակարարվի նախագծային 8 համայնքներում (Ախուրիկ, Երազգավորս, Ղարիբջանյան, Գետք, Բայանդուր, Շիրակավան և Լուսաղբյուր)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Կապսի ջրամբարի վերականգնումը կարժենա 18,5 միլիոն եվրո". «ԷկոԼուր» տեղեկատվական ՀԿ. Օգոստոսի 12, 2013 թ. Retrieved Հունվարի 17, 2014 թ..
2. ↑  "Կվերականգնվի Կապսի ջրամբարը. Ծրագիրն արժե 18.5 միլիոն եվրո". «168 Ժամ առցանց լրատվական կայք». Օգոստոսի 8, 2013 թ. Retrieved Հունվարի 17, 2014 թ..
3. ↑  "Կվերականգնվի Կապսի ջրամբարը". «ՍԻՎԻԼՆԵԹ». Օգոստոսի 8, 2013 թ. Retrieved Հունվարի 17, 2014 թ..
|  |
| --- |
| **Բերենիկե բոգանման** |
| Բերենիկե բոգանմանԲերենիկե բոգանման |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Ջղախոտազգիներ (Plantaginaceae) |
| **Տրիբա** | *Veroniceae* |
| **Ցեղ** | Բերենիկե *(Veronica)* |
| **Տեսակ** | **Բերենիկե բոգանման** *(V. gentianoides)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Veronica gentianoides***Vahl, 1790 |

**Բերենիկե բոգանման**, խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա և բազմամյա խոտաբույս կամ կիսաթփեր ու իսկական թփեր, որոնք ունեն 30 սմ բարձրություն։

Նկարագրություն
--------------

Ծաղիկները հավաքված են հասկանման, գլխիկանման կամ վահանաձև ծաղկաբույլերում, մանր են, ամենաբազմազան գունավորմամբ՝ սպիտակ, կապույտ, երկնագույն կամ վարդագույն։ Տերևները նշտարաձև են, կաշվեկերպ, վարդակային։ Ծաղիկները մանր են, սպիտակ, երկնագույն կամ վարդագույն։ Բացվում են մայիս-հունիս ամիսներին թփի բաժանման, կտրոնավորման և ցանքի միջոցով։ Լավ են աճում լուսավոր, տաք պայմաններում, բոլոր տեսակի հողերում և հեշտությամբ են տանում ժամանակավոր երաշտը։ Բերենիկե բոգանմանը դիմացկուն և քչապահանջ բույս է։

Հայտնի են բերենիկե ցեղի ավելի քան 300 ներկայացուցիչ, որոնցից Հայաստանում աճում են մոտ 20-ը։ Հայաստանում տարածված է նաև հայկական բերենիկեն։

Մշակության մեջ օգտագործվում են բերենիկեի մի քանի տեսակ․

* Վիրգինյան
* Ալիոնի
* Լայնատերև
* Երկարատերև

Աճում են տաք կլիմայական պայմաններում որպես դեկորատիվ բույսեր։ Օգտագործվում են եզրաշերտերում, միքսբորդերներում, ալպինարիաներում և քարապարտեզներում։

Բոգանման բերենիկեն տարածված է Կովկասում, մասնավորապես Հայաստանում։ Տեսակը առկա է նաև Թուրքիայում և Իրանում, որտեղ այն աճում է խոնավ, համեմատաբար բաց միջավայրում՝ ներառյալ անտառները, խոտածածկ և ալպիական տարածքները, մինչև 3600 մ բարձրությունները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "RHS Plant Selector - *Veronica gentianoides*". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Լ․ Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987
3. ↑  Beckett, K. ed. (1994), Encyclopaedia of Alpines : Volume 2 (L–Z), Pershore, UK: AGS Publications, ISBN 978-0-900048-62-3, p. 1370

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
Սուրբ Գրիգոր հունակամ եկեղեցին
Եկեղեցին և հետազոտական ինստիտուտի շենքը
**Բյուզանդական և նախաբյուզանդական սրբապատկերների թանգարան**, թանգարան Վենետիկում, որը գտնվում է հույն ուղղափառ Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու և բյուզանդական և նախաբյուզանդական հետազոտությունների ինստիտուտի հարևանությամբ, նախկին Ֆլանգինիս դպրոցի շենքում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը տեղավորված է 17-րդ դարում կառուցված հունական համայնքի շենքի (Scoletta di San Nicolò) առաջին հարկում։ Շենքը նախագծել է Բալտասարե Լոնգենան։ 1678 թվականից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը այստեղ գործել է կարիքավոր հույների համար նախատեսված հիվանդանոց։ 1959 թվականին Վենետիկի «բյուզանդական և նախաբյուզանդական հետազոտությունների» հունական ինստիտուտը այստեղ բացեց Բյուզանդական և նախաբյուզանդական սրբապատկերների թանգարան, որի ցուցանմուշներն ամբողջովին նորացվեցին 1999 թվականին։ Թանգարանում ցուցադրվում են մեծ թվով ձեռագիր մատյանների սրբապատկերներ և ոսկեհյուս ձեռագրեր, որոնք պատկանել են Ֆիլադելֆիայի նախկին արքեպիսկոպոսներին, ինչպես նաև մեծ պատմական եւ գեղարվեստական արժեք ունեցող սպասք։ Հավաքածուն կազմվել է հույն համայնքի անդամների և ուղղափառ եկեղեցու այլ անդամների նվիրատվություններից, շատ սրբապատկերներ Վենետիկ են բերել թուրքերի կողմից օկուպացված տարածքներից հալածված հույն փախստականները, որոշ սրբապատկերներ էլ նկարազարդվել են Վենետիկի հույն նկարիչ-վարպետների կողմից։ Հատուկ ուշադրություն են գրավում այնպիսի վարպետների գործեր, ինչպիսիք են Միխայիլ Դամասկինը, Գեորգիոա Կլոնձասը, Էմանուիլ Լոմբարդոսը, Թեոդորոս Փուլակիսը և Էմանուիլ Ցանեսը։ Սրբապատկերների մեջ կան Կրիտյան դպրոցին պատկանող աշխատանքներ, Կոստանդնուպոլսի Պալեոլոգյան դարաշրջանի գործեր, ինչպես, օրինակ, «Տիրամայրը մանկան հետ», «Առաքյալներն ու սրբերը», «Քրիստոս Պանտոկրատոր» սրբապատկերը, որը Կոստանդնուպոլսից բերել և համայնքին է հանձնել Աննա Նոտարան՝ Բյուզանդական կայսրության վերջին տիրակալ Ղուկաս Նոտարասի դուստրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "The Hellenic Institute :: museum of icons". Արխիվացված է the original 2013 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11649367 · GND: 5009195-5 · ISNI: 0000000121799980 · LCCN: nr90017705 · NKC: kn20100612001 · VIAF: 147280740 · WorldCat VIAF: 147280740 |

 |

 |
**Բուզա** (թուրքերեն՝ boza), ցածր ալկոհոլային թանձր և քաղցր մակարդելի խմիչք։ Այն պատրաստվում է թեթևակի եփած կորեկից կամ եգիպտացորենից։ Արտադրվում է ցորենի, եգիպտացորենի կամ կորեկի խմորման մեթոդով։ Այն հայտնի էր նաև Ռուսիայում, որտեղ պատրաստվել էր վարսակի, վայրի կորեկի կամ հնդկացորենի ալյուրից, ինչպես գարեջուրը, սակայն առանց գայլուկի օգտագործման։ Այն հիշատակվել է տասնյոթերորդ դարի թուրք ճանապարհորդ Էվլիյա Չելեբիի գրքում։

Բուզան պարունակում է 4-6 % սպիրտ։ Այն ծառայում է որպես աղանդեր և հանդիսանում է հյուրերի նկատմանբ հատուկ հարգանքի նշան։

Թաթարերեն «բուզա» բառն ունի մեկ այլ նշանակություն՝ սկանդալ, աղմկոտ խառնաշփոթ։ Այդ բառից, օրինակ, ծագել է ռուսերեն «աղմկել» բառը։ Դժվար չէ հասկանալ իմաստը՝ ոգելից խմիչք → գինարբուք → սկանդալ։ Գոյություն ունի «բուզոտյոր» բառի այլ բացատրություն։ Հնում մեղսագործները տոնի նախօրեին նախքան նոր տոնը ստիպված էին խմիչք պատրաստելու համար տրորել հացահատիկը։ Աշխատանքը այնքան էլ ծանր չէր, որքան որ այն առաջացնում էր ձեռքի վնասվածքներ, որը հետագայում հանգեցրեց ծեծկռտուքի։

Տարածման աշխարհագրություն
-------------------------

Տարածված է Ղրիմում, Կովկասում, Միջին Ասիայում և Բալկաններում։ Այն Ասիայում տարածվել է մոնղոլ-թաթարների ներխուժմամբ։ Կենցաղում այդպես էր կոչվում ցանկացած քաղցրահյութ, նորահաս գարեջուր կամ բրագա։ Տարբեր երկրներում բաղղատրատոմսը միանգամայն տարբեր է։

Թուրք, բուզայի առևտուր, Բուխարեստ, 1880
Բուզան Օսմանյան կայսրության ժամանակ շատ տարածված էր, բայց 16-րդ դարի կեսից սկսեց արգելվել, ի սկզբանե Սելիմ II-ի ժամանակաշրջանում, քանի որ նրա մեջ ավելացվել էր ափիոն, այնուհետև Մեհմեդ IV-ի ժամանակ արդեն ընդհանուր արգելք դրվեց ալկոհոլային խմիչքների դեմ։ Այնուամենայնիվ, թուրք ճանապարհորդ Էվլիյա Չելեբին բուզան բնութագրում էր որպես հայտնի խմիչք, նշելով, որ Ստամբուլում իր սննդային արժեքի համար այն վաճառվում է մոտ 300 խանութներում, շուկայում և լայնորեն օգտագործվում է թուրքական բանակում։ 20-րդ դարում Ստամբուլում հիմնական բուզա արտադրողները ալբանացիներն էին և 1876 թվականին Հաջի Իբրահիմի և Հաջի Սադիկի կողմից հիմնադրված խանութը դեռևս գոյություն ունի։ 2009 թվականի հունվարին Իլինոյս նահանգում բացվել է բուզայի առաջին արտադրամասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "bosa." *Webster's Third New International Dictionary, Unabridged.* Merriam-Webster. 2002.
2. ↑  "bosa." *Oxford English Dictionary.* 2nd edition. 1989.
3. ↑  Эвлия Челеби. Книга путешествия, с.47
4. ↑  "Буза (напиток)". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
5. ↑  Буза // БСЭ, 3-е издание
6. ↑  Татарская кухня, Татарские блюда. Ю. А. Ахметзянов (1961 г.), с.82
7. ↑  "Чудодейственный напиток боза". Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 11-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 28.

Գրականություն և արտաքին հղումներ
--------------------------------

* Рецепт бузы (татарская кухня) Archived 2014-08-27 at the Wayback Machine.
* Буза (татарская кухня)
* "Буза (напиток)". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |

 |
**Բուրազանի բնական զբոսայգի**, ալբանական սահմանի մոտ գտնվող էկոլոգիական թանգարան բաց երկնքի տակ (Բուրազանի շրջան, Էպիրուս), Հունաստանում էկոլոգիական զբոսաշրջության կենտրոններից մեկը։ Զբոսայգու գործունեության հիմնական նպատակն է կենդանիներին արժանի, բնական պայմաններում պահելը, ապահովել կենդանիների հսկողությունը բնական միջավայրում, ինչպես նաև կենդանիների կենսաբանական համայնքների մասին այցելուներին լիարժեք տեղեկատվություն տրամադրելը։ Այցելությունների համար զբոսայգին գործում է տարին 12 ամիս օրվա երկրորդ կեսին։

Պատմություն
-----------

Ժամանակակից այգու տարածքը 1916 թվականին ձեռք էր բերել հույն ֆերմեր Էվանգելոս Տասոսը՝ բացառապես տնտեսական գործունեություն ծավալելու նպատակով։ Զբոսայգու ստեղծման առաջին քայլերն իրականացվել են Տասոս ընտանիքի երկրորդ սերնդի կողմից 1970-ական թվականներին, երբ նրանք սկսել են վայրի կենդանիներ գնել՝ հիմնականում եղջերուների ցեղատեսակներ Հարավսլավիայից, Իտալիայից և Ավստրալիայից։ Մի քանի տարիների ընթացքում այդ կերպ հաջողվեց ստեղծել յուրահատուկ պոպուլացիա։ Եվրոպական տնտեսական համագործակցության ֆինանսական աջակցությամբ Տասոսի երրորդ սերունդը ստեղծեց ներկայիս զբոսայգին։

Բնութագիր
---------

Բուրազանի զբոսայգու տարածքը կազմում է 250 հեկտար։ Ներկայացված են 850 տեսակի բույսեր և ծառեր, 51 տեսակի վայրի խոլորձներ։ Այգում կան վայրի կակաչների մի քանի դաշտեր, 113 թիթեռներ՝ ընդհանուր Հունաստանում բնակվող 232 տեսակներից և Եվրոպայում՝ 430 տեսակներից։
Ֆաունան ներկայացված է 172 տեսակի թռչուններով, 17 տեսակի սողուններով, Աոոս գետի ջրերում 12 տեսակի ձկներով, ինչպես նաև Libellula տեսակի 22 թիթեռներով։ Այգին բնակեցված է 6 տեսակի եղջերույի պոպուլյացիայով՝

* Վիթ
* Ազնվացեղ եղջերու
* Կրի-կրի
* Մուֆլոն
* Այծյամ
* Վարազ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Archived 2008-05-18 at the Wayback Machine. The Natural Experience — Греческая национальная организация по туризму
2. ↑  "The Animals of Environmental Park "Bourazani"". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մայիսի 29-ին. Retrieved 2011 թ․ մարտի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)