**«Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ»** (ռուս.՝ «Белка и Стрелка. Звёздные собаки»), ռուսական առաջին լիամետրաժ համակարգչային անիմացիոն ֆիլմը՝ 3D ձևաչափով դիտելու հնարավորությամբ։ Ռեժիսորներ՝ Սվյատոսլավ Ուշակով և Իննա Էվլաննիկովա։ Պրեմիերան ռուսական կինոէկրաններին տեղի է ունեցել 2010 թվականի մարտի 18-ին։ Ֆիլմը հիմնված է իրական իրադարձությունների վրա և նվիրված է խորհրդային «Սպուտնիկ 5» տիեզերանավով Բելկա և Ստրելկա շների թռիչքի 50-ամյակին։

Ֆիլմը նկարահանվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության և Ռոսկոսմոս դաշնային տիեզերական գործակալության աջակցությամբ։ Պատմական իրադարձությունների հետ սերտ կապ ունեցող համակարգչային մուլտֆիլմի ստեղծման նախագիծը Ռուսաստանում իրականացվել է առաջին անգամ։ Ֆիլմն արտադրվել է Ազգային կինոկենտրոնի կինոստուդիայի կողմից՝ TsNF-Anima ՍՊԸ-ի հետ (ներկայումս վերանվանվել է KinoAtis)։ Մուլտֆիլմը նախատեսված է մանկական հանդիսատեսի համար և ունի որոշ անհամապատասխանություններ պատմական տվյալների հետ, տարիքային սահմանափակումներ չկան։

Ռուսական անիմացիոն արդյունաբերության համար մուլտֆիլմի յուրահատկությունն այն է, որ այն թողարկվել է Ռուսաստանի և ԱՊՀ- ի սահմաններից դուրս գտնվող առանձին երկրներում։ Այն ցուցադրվել է ավելի քան 160 երկրներում և թարգմանվել 45 լեզուներով։ Այն ընդհանուր առմամբ դրական արձագանքներ է ստացել տարիքային բոլոր խմբերի և հայրենական կինոքննադատներից շատերի կողմից։

Սյուժեի հիմք
------------

Մուլտֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1960 թվականին։ ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի միջև մրցակցություն է գնում տիեզերական նվաճումների հարցում։ Խորհրդային Միությունն արդեն Երկրի ցածր ուղեծիր է ուղարկել Երկրի առաջին արհեստական արբանյակը։ Այժմ նախապատրաստական աշխատանքներ են տարվում մարդու՝ դեպի տիեզերք առաջին թռիչքի համար, սակայն նախ անհրաժեշտ է ապահովել անվտանգ պայմաններ նման թռիչքի համար։ Թեստերին մասնակցում են մարդու առաջին ընկերները՝ շները։ Մեկը մյուսի հետևից մեկնարկներն անհաջող են ստացվում։ Շների մեծ մասը չի վերադառնում թռիչքներից։

Ճակատագրի թելադրանքով Բելկա և Ստրելկա շները հայտնվում են Տիեզերագնացների ուսումնական կենտրոնում։ Նրանք իրենց առջև նպատակ են դնում՝ թռչել տիեզերք և վերադառնալ։ Նրանցից յուրաքանչյուրն ունի դրա համար հիմնավոր պատճառներ։ Բարդ ընտրությունից հետո Բելկան և Ստրելկան վերջապես հասնում են իրենց նպատակին։ Նրանք տիեզերք են թռչում հրթիռով։

Ֆիլմում բոլոր կենդանիները ներկայացված են որպես մարդակերպ։ Բացառություն է, երբ մարդիկ ներգրավված են ընթացիկ իրադարձությունների մեջ. այս դեպքում կերպարները ներկայացվում են այնպես, ինչպես կենդանիներն են իրականում (օրինակ, շները հաչում են և քայլում չորս ոտքերի վրա)։

Բովանդակություն
---------------

### Նախաբան

Մոսկվա։ Կառավարական ավտոշարասյունը հեռանում է Կրեմլի դարպասներից և հասնում օդանավակայան։ ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի աշխատակիցը մեքենայից տեղափոխվում է հատուկ ինքնաթիռ։ Նրա ձեռքերում կա կաշվե փոքրիկ ճամպրուկ, որի պատուհանը ծածկված է փոքրիկ վարագույրով։

Ինքնաթիռը թռչում է Միացյալ Նահանգների մայրաքաղաք Վաշինգտոն։ ԱՄՆ-ում վայրէջք կատարելուց հետո ուղեկցորդուհին աշխատակցին տանում է Սպիտակ տուն։ ԱՄՆ նախագահ Ջոն Քենեդին իր դստեր՝ Քերոլայնի համար նվեր է ընդունում ԽՄԿԿ Կենտկոմի գլխավոր քարտուղար Նիկիտա Խրուշչովից։ Ճամպրուկի մեջ կա մի փոքրիկ սպիտակ շնիկ է, որի վզին կապույտ վզկապ կար։

Մինչ Քերոլայնը դուրս է գալիս հյուրին հյուրասիրելու, շնիկը հանդիպում է նախագահական ընտանիքի այլ ընտանի կենդանիներին՝ Կատվին, Նապաստակին, Պուդելին և Բոլոնկային։ Շնիկն ասում է, որ իր անունը Պուշոկ է,և որ իրեն նվիրել էն։ Կատուն չի հասկանում, թե ինչու են ԱՄՆ նախագահին անցեղատեսակ շանը նվիրել, ինչին Պուշեկը հայտարարում է, որ ինքը սովորական շուն չէ և բացատրում է, թե ինչու։

### Ծանոթություն գլխավոր հերոսների հետ

Բելկա անունով շունը՝ Պուշկայի մայրը, կրկեսի դերասանուհի է։ Նա «առաջին սյուժեն» է հայրենի կրկեսում, այսինքն՝ հիմնական համարի գլխավոր հերոսը։ Բոլոր տարիքի հանդիսատեսները ոգևորությամբ ծափահարում են Բելկային և նրա կրկեսային ընկերների ներկայացմանը։

Ոչ վաղ անցյալում Մոսկվայի փողոցներում հայտնվում է շուն բռնող մի մարդ, ով բռնում է թափառող շներին ու տանում անհայտ ուղղությամբ։Ստրելկա անունով թափառական շունը և նրա առնետ ընկեր Վենյան (Վենիամին), խելամտորեն խուսափելով շուն բռնողից, ինչպես բոլոր սովորական թափառաշրջիկները, հերթական անգամ փորձում են սնունդ ստանալու միջոց են գտել։ Վենյան հանդես է գալիս մի ծրագրով՝ բացել մանրադրամներով լի վճարովի հեռախոսը։

Կրկեսում ընդմիջման ժամանակ խոզուկ Վովան (Վոլդեմար) բողոքում է Բելկային, որ գիրանում է և չի տեղավորվում հրթիռի մեջ, որի վրա նա կատարում է «մահացու համարը»՝ թռչելով դրա վրա արենայում։ Ներկայացումը խափանման եզրին է,և թատերախմբի ղեկավարը՝ թութակ Կառլ Իվանովիչը (Կարլուշա) մահացու ներկայացման համար կամավորներ է փնտրում։ Նրա ուշադրություն է գրավում է նիհար Բելկան, ում ստիպում են այլ կոստյում հագնել, գտնում են հին հրշեջի մի սաղավարտ, որը նրա համար չափազանց մեծ է, և նրան նստացնում են Վովայի հրթիռի մեջ։ Թռչող սարքավորման մեջ նորմայից շատ վառոդային պայթագլանիկներ լցնելով՝ Թութակն ու Առյուծը հետաքրքրությամբ հետևում են, թե ինչպես Բելկան, կրկեսի գմբեթը ջարդելով, հռթիռի մեջ թռավ դեպի ամմպերը։

### Գլխավոր հերոսների միմյանց հետ ծանոթություն

Երբ հրթիռի վառելիքը վերջանում է,Բելկան արագ վայր է ընկնում։ Մոտենալով գետնին, հրթիռը հաջողությամբ սահում է բարձր շենքի տանիքի երկայնքով, դանդաղում է խիտ ծառի վրա և,բռնելով հեռախոսի խցիկը,որում այդ ժամանակ Վենյան անհաջող փորձում է փող հանել բարձրախոսից,ընկնում է. մանկական ավազատուփ։

Երբ հռթիռի վառելիքը վերջանում է, Բելկան սրընթաց վայր է ընկնում։ Երկրին մոտենալով՝ հռթիռը, երկրին մոտենալով, բարեհաջող անցնում է բարձրահարկ տան տանիքի վրայով, ապա դանդաղում է խիտ ծառերի շնորհիվ և, կառչելով հեռախոսային խցիկից, որտեղ այդ ժամանակ Վենյան անհաջող փորձում էր տաքսոֆոնից գումար հանել, ընկնում է մանկական ավազարկղի մեջ։

Մռնչյունից ու անկումից ապշած Բելկան, դեռ թաթերի մեջ պահելով հրթիռի պատռված ղեկը, ուշքի է գալիս։

Աղմուկից և ցած ընկնեկուց խլացած Բելկան, ով թաթերում դեռ պահում էր հռթիռի պոկված ղեկը․ գիտակցության է գալիս։

Դերասանուհին ասում է, որ ինքը կրկեսից է, և Բելկան խնդրում է իրեն ցույց տալ հետդարձի ճանապարհը։ Ստրելկան սկսում է ծաղրել Բելկային իր անունով և ծագմամբ, և, ի պատասխան դերասանուհու՝ թափառաշրջիկ շների վրա լուերի առկայության մասին դիտողությանը, նա պատռում է նրա կրկեսի կոստյումի գրպանը։

Ավազարկղի աղմուկը գրավում է խուլիգան շներին․ գզգզված Պիրատը շունը, բուլդոգ Բուլյանը և մոպս Մուլյանը պահանջում են դրամական փոխհատուցում անկարգությունների համար։ Փորձելով դիմադրել՝ Բելկան, Ստրելկան և Վենյան ստիպված են թաքնվել իրենց հետապնդողներից, քանի որ ուժերն անհավասար են։ Բելկան սկզբում գալիս է Ստրելկայի և Վենյայի ապաստան, որը գտնվում է Աշխատավոր և կոլեկտիվ ֆերմայի կին հուշարձանի ներսում։ Ստրելկան ասում է Բելկային, որ ինքը սովորական շուն չէ, քանի որ նրա Սիրիուս անունով հայրը, ապրում է տիեզերքի աստղերի վրա, և նա իր պարանոցին ունի նույն մեդալիոնը, ինչ նա։ Այս մասին մայրը պատմել է նրան, երբ նա երեխա է եղել։ Ժամանակին Ստրելկան ուներ իր սեփական տունը, բայց մանուկ հասակում նա մոլորվեց հսկայական Մոսկվայում և այդ ժամանակից ի վեր երազում էր գտնել իր «աստղ» հորը։ Բայց Բելկան ծիծաղում է նրա վրա՝ չհավատալով նրա «տիեզերական» ծագմանը։ Ստրելկան, հաստատապես հավատալով այս լեգենդին, կրկին վիճում է կրկեսի հետ։

Հաջորդ օրը հրաձիգն ու Վենյան, ինչպես նաև Բելկան, ով փորձել է փրկել նրանց, այնուամենայնիվ հանդիպում են շոգոլովին, ով նրանց հանձնում է Կազանի կայարանում։ Զինվորական համազգեստով մարդիկ գնացքով նրանց և մյուս շներին ուղարկում են անհայտ ուղղությամբ։ Ճանապարհին Ստրելկան Բելկային բացատրում է, որ փողոցի օրենքի համաձայն ՝ "յուրաքանչյուրն իր համար", նա ստիպված էր լքել նրանց Վենյայի հետ և ինքն իրեն փրկել։ Բելկան նրան պատասխանում է, որ, իր կարծիքով, "մեկը բոլորի համար և բոլորը մեկի համար" ավելի ազնիվ է։

Հաջորդ օրը Ստրելկան և Վենյան, ինչպես նաև նրանց փրկող Բելկան այնուամենայնիվ շուն-բռնողների ձեռքն են ընկնում, ովքեր նրանց հանձնում են Կազանի կայան։ Զինվորական համազգեստով նրանց և այլ շներին գնացքով ուղարկում են անհայտ ուղղություններով։ Ճանապարհին Ստրելկան բացատրում է, որ ըստ փոողոցի կանոնի «Ամեն մեկն իր համար» է, և նա պետք է թողներ Բելկային և Վենյային և ինքը փրկվեր։ Բելկան պատասխանում է, ոև ըստ իր կարծիքիմ «Մեկը բոլորի, բոլորը մեկի համար» կարգախոսն ավելի ազնիվ է։

### Տիեզերակայան

Շուտով գնացքը բոլորին բերում է ինչ-որ խորհրդավոր վայր։ Անհասկանալի շենքեր, անհասկանալի շինություններ ու առարկաներ։ Ամենուր կան զինվորականներ, պահակ շներ, մեքենաներ, ուղղաթիռներ։ Վենյան մտածում է, որ նրանց բերել են «չինական սահմանին գտնվող պիոներական ճամբար»։ Բոլոր նորեկներին մանրակրկիտ լվանում են (միևնույն ժամանակ, բոլոր լվերը լվանում էին Ստերլկայից) և հագցնում միևնույն հագուստը։

Հաջորդ օրը բոլոր նորեկները հերթ են կանգնում։ Կազբեկ անունով գերմանական հովվաշունը, դատելով ուսադիրներից ու շքանշաններից, ունի բարձր զինվորական կոչում, ներկայանում է որպես շների վարժեցնող հրահանգիչ և բոլոր ներկաներին երկար ու հոգնեցուցիչ պարապմունք է խոստանում։ Պարզվում է, որ բոլոր շները էգ են, բայց Կազբեկին դա այնքան էլ չի հետաքրքրում։ Ուստի նա բոլորին խորհուրդ է տալիս մոռանալ Մարտի 8-ը («Կանանց միջազգային օրը») և անմիջապես սկսել մարզվել։

### Մարզումներ

Մարզումները շատ ծանր են անցնում։ Դրանցից մեկի ժամանակ Բելկան պոկվում է ձողից և ընկնում։ Կազբեկը կարծում է, որ նա կսկսի բողոքել, բայց ինչ-որ կերպ ոտքերը քարշ տալով՝ նախկին արտիստուհին կանգնում է շարքում և ասում է, որ չի նահանջելու։

Մարզումներից մեկի ժամանակ ընկերները պատահաբար պարզում են, որ իրենց վարժեցնում են հրթիռով տիեզերք թռչելու համար։ Դրանից հետո նրանք նպատակ են դնում՝ ամեն գնով անցնել բոլոր փորձությունները մինչև վերջ։ Բելկան ցանկանում է հայտնի դառնալ ամբողջ աշխարհում (նա հույս ունի, որ այդ կերպ ընկերները կգտնեն իրեն, և նա կվերադառնա տուն), իսկ Ստրելկան իրական հնարավորություն կունենա հանդիպելու իր աստղային հորը։ Միայն Վենյան չի կիսում շների ոգևորությունը, ընդհակառակը, նրան չի գրավում տիեզերքը, քանի որ վախենում է բարձրությունից։ Նույն կարծիքին է Կազբեկը։ Նա ակնարկում է Բելկային, որ նա պետք է ընդհանրապես մոռանա տիեզերքի մասին․ նա ոչ մի դեպքում այնտեղ չի հասնի, քանի որ Կազբեկը ջանք չի խնայում։

Նորակոչիկների հաջորդ հոսքի հետ տիեզերակայան են հասնում խուլիգաններ Բուլյան և Մուլյան։ Մարզումները դժվարանում են և շարունակվում։ Կընտրվեն լավագույն երկու շները։ Բուլին և Մուլին տիեզերք մտնելու իրենց նպատակն ունեն՝ համբավ և անվճար սնունդ, ուստի նրանք փորձում են կանգնեցնել մյուս հավակնորդներին, այդ թվում՝ Բելկային և Ստրելկային։

Խոչընդների շարքում ավարտական քննությանը մնացել են մի քանի շներ։ Եռյակը արժանապատվորեն է հանձնում այս ամենադժվար քննությունը։ Նրանք միասին հաղթում են իրենց հակառակորդներին՝ սահմանելով ռեկորդ։ Կազբեկը հեռանում է ուսումնական կենտրոնից և անհաջողությամբ փորձում է համոզել գիտնական կատու-հոգեբույժին թիմից որակազրկել Բելկային և Ստրելկային։

### Տիեզերական թռիչք

Հաջորդ օրը 1960 թվականի օգոստոսի 19-ն է։ Բելկան, Ստրելկան և Վենյան տիեզերագնացների հագուստներով, սկաֆանդրները թաթերում, շարժվում են դեպի արձակման հարթակ։ Դիտորդներին ձեռքով անելուց հետո տիեզերագնացները մտնում են իսկական հսկայական հրթիռ և նստում իրենց տեղերը։ Շարժիչային շարժիչները գործարկվում են, և հրթիռը թռչում է արձակման հարթակից և շտապում դեպի վեր։ Երկիրն աստիճանաբար հետ է մնում, իսկ առջևում աստղերով լի երկինք է։ Նավը դուրս է բերվում ուղեծիր։ Բելկան և Ստրելկան դուրս են գալիս տիեզերք։ Նրանց մոտ թռչում է Երկրի առաջին արհեստական արբանյակը։ Շները փոխում են դրա մարտկոցը, աստղը վառվում է նավի վրա, և արբանյակը նորից սկսում է ազդանշան փոխանցել Երկիր։

Աշխատանքն ավարտված է, և տիեզերագնացները վերադառնում են նավ։ Ստրելկան դեռ ցանկանում է տեսնել իր հորը, ուստի, խախտելով հրահանգները, նա անջատում է ավտոպիլոտը, և հռթիռը հետ է դարձնում տիեզերք։ Մի քանի վայրկյան անց կողքի մոդուլի դուռը բացվում է, և Կազբեկը սկաֆանդրով ներս է թռչում՝ գոռալով․ «Թողնե՛լ»։ Ստրելկան, նրան չլսելով, շարժիչներին ուժ է տալիս։ «Սպուտնիկ-5»ը հայտնում է երկնաքարերի անձրևի մեջ և վնասվածքներ է ստանում, արդյունքում խցիկում հրդեհ է բռնկվում։ Կրակը տիեզերագնացներին կտրում է կառավարման վահանակից։ Բելկան որոշում է հսկողության տակ առնել նավը։ Հաղթահարելով կրակի հանդեպ իր վաղեմի վախը՝ գոռալով «Մայրի՛կ»՝ նա թռչում է կրակի միջով և վերցնում ղեկը։ Այդ ժամանակ Ստրելկան, Վենյան և Կազբեկը սկսում են հանգցնել կրակը, իսկ Բելկան, երգելով ռոմանս, նավը դուրս է բերում երկնաքարային հոսքի գոտուց։

Ընկերները թռչում են տուն։ Կազբեկը Բելկային խոստովանում է, որ խղճում էր նրան, քանի որ ոչ ոք երբեք կենդանի չի վերադարձել ուղեծրից։ Ուստի նա փորձում էր թույլ չտալ նրան թռչել, բայց երբ հասկացավ, որ չի կարող, գաղտնի տիեզերանավ է բարձրացել, որպեսզի օգնի, եթե արտակարգ իրավիճակ ստեղծվի։ Միայն Ստրելկան տխուր հառաչում է՝ նայելով աստղերին։ Բելկան խորհուրդ է տալիս նրան առանձին խոսել հոր հետ և ուշադիր հետևել աստղերին։ Այն բանից հետո, երբ Ստելկան ինչ-որ բան շշնջում է աստղերին, նա տեսնում է **Մեծ Շուն** համաստեղությունը (շատ նման է իրեն) և նրա ամենապայծառ աստղ Սիրիուսին և հասկանում է, որ հայրը լսել է իրեն։ Ստրելկայի երազանքն իրականացավ։ Միևնույն ժամանակ «Սպուտնիկ 5» տիեզերանավը մտնում է մթնոլորտի խիտ շերտեր։ Իջնող մեքենան փափուկ վայրէջք է կատարում Երկրի մակերեսին։ Գիտնականները շատ են զարմանում Կազբեկին այնտեղ տեսնելով, բայց քանի որ նա զինվորական է, նրան չեն ընդգրկում անձնակազմի անդամների ցուցակում։ Բելկան և Ստրելկան միանգամից աշխարհահռչակ են դառնում։ Գիտափորձն իրականացվել էր հաջողությամբ։

### Ավարտ

ԱՄՆ-ում Սպտակ տանը Բելկայի որդի Պուշոկը ավարտում է իր պատմությունը։ Ոչ ոք դրան չի հավատում, բացառությամբ Բոլոնկայի, ով իր բարձի վրա գտնում է տիեզերագնացների կարկատուն և խնդրում նրան պատմել, թե ինչպես ավարտվեց այդ ամենը։

Բելկան շարունակել է իր կարիերան որպես կրկեսի դերասանուհի։ Այժմ նա ունի նոր գործողություն՝ հրթիռային թռիչքներ կրկեսի գմբեթի տակ, քանի որ Վոլդեմարը վերապատրաստվել է որպես երաժիշտ։ Ստրելկան գտավ մորն ու տունը։ Վենյան հայտնի դարձավ դժվար դեռահասների համար իր դասախոսություններով։ Կազբեկը շարունակել է ծառայել ԽՍՀՄ զինված ուժերում, սակայն այժմ Բելկայի փեսացուն է (և շուտով ամուսինը)։

Վերջաբան։ Ուշ երեկո։ Գլխավոր հերոսները և Բելկայի կրկեսի ընկերները դաշնամուրի վրա լսում են Վովայի կատարմամբ գեղեցիկ երաժշտությունը։ Նրանց վերևում՝ աստղային երկնքում, թռչում է արբանյակը, որը վերանորոգել են տիեզերագնաց շները՝ Բելկան և Ստրելկան։

Դերերը հնչունավորել են
----------------------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Ալքսանդր Բաշիրով | Մուլյա ցեղատեսակ |
| Ալեքսանդր Զախարև | հաղորդավար |
| Անաստասիա Ուշակովա | Քերոլայն Քենեդի |
| Աննա Բոլշովա | Բելկա |
| Բորիս Սմելյանց | Երկրորդ լու |
| Վլադիմիր Դովժիկ | Թութակ Կառլ Իվանովիչ / Ծովահեն |
| Վսևոլոդ Կուզնեցով | Արջ/Կատու/գանգրամազ |
| Գրիգորի Կաց | Նախագահ Ջոն Քենեդի |
| Եվգենի Միրոնով | Վենյա |
| Ելենա Յակովլևա | Ստրելկա |
| Ժաննա Նիկոնովա | Կապիկ / Ձի /բոլոնյան շնիկ |
| Կիրիլ Սերգեև | Առաջին լու |
| Նիկոլայ Սմորչկով | Պրոֆեսոր |
| Ժաննա Նիկոնովա | բուլդոգ Բուլյա |
| Օլգա Զվերևա | պատմող |
| Ռադիկ Մուխամեցյանով | ռադիո/բարձրախոս/հեռուստատեսային հաղորդավար |
| Ռոման Կվաշնին | Խոզուկ Վալդեմար |
| Ռուսլան Կուլեշով | Պուշոկ |
| Սերգեյի Բուրնով | հովվաշուն |
| Սերգեյի Բուսարով | բարձրասիճան |
| Սերգեյի Գարամաշ | Կազբեկ |
| Սերգեյի Յուշկեվիչ | Հոգեբուժ կատու |

Ստեղծողներ
----------

| Բեմական ռեժիսորներ | Իննա Էվլաննիկովա, Սվյատոսլավ Ուշակով |
| Գեղարվեստական ղեկավարներ | Սերգեյ Զերնով, Վադիմ Սոցկով |
| Ֆիլմը հիմնված է | Ջոն Չուայի և Ալեքսանդր Թալալի «Աստղային շները» պատմվածքը
և Մաքսիմ և Վադիմ Սվեշնիկովների «Բելկա և Ստրելկա» պատմվածքը |
| Սցենարի հեղինակներ | Սերգեյ Զերնով, Ալեքսանդր Թալալ **մասնակցությամբ՝** Իգոր Շարով, Անդրեյ Գալանով (Կինոկոնտորա), Մաքսիմ Վոզնյակ (Կինոկոնտորա), Մաքսիմ Բելոզոր (Կինոկոնտորա), Արտյոմ Աբրամով, Իրինա Պիվովարովա, Սերգեյ Կալուժանով |
| Կոմպոզիտոր | Իվան Ուրյուպին |
| Երաժշտության և խոսքերի հեղինակներ | Վլադիմիր Քրիստովսկի, Սերգեյ Քրիստովսկի (« Uma2rman ») |
| Արտադրության դիզայներներ | Սերգեյ Գրուդինին, Ալեքսանդր Խրամցով |
| Առաջատար արտիստներ | Նատալյա Մազևիչ, Ալիսա Դոնիկ |
| Նիշերի ձևավորում | Ալեքսանդր Խրամցով |
| Նիշերի ձևավորում | Վյաչեսլավ Կարասև, Դմիտրի Բատիզև |
| Գլխավոր անիմատոր | Դմիտրի Լեսկով |
| Ֆիլմի խմբագիր | Վինսենթ Դևո |
| Ֆիլմի խմբագիր | Մաքսիմ Գլադիկով |
| Առաջատար կերպար մասնագետներ | Միխայիլ Բաժուտին, Ռոման Լարիոնով |
| Նիշերի մոդելավորողներ | Նիկոլայ Չումակով, Օլգա Պեշկովա, Իրինա Պոլիշչուկ, Այրատ Գաբասով, Ալեքսեյ Տոմին |
| Առաջատար անիմատորներ | Իվան Պշոնկին, Դինա Մալցևա, Ալեքսանդր Չուգունով, Պյոտր Բարկով, Ալեքսեյ Նեկրասով, Իվան Մոլկով, Անդրեյ Գրիբկով, Զինաիդա Դենիսովա |

Թողարկում էկրաններին
--------------------

Օլեգ Կոտովը (ձախից) և Մաքսիմ Սուրաևը ուղեծրային թռիչքի ժամանակ 2010 թվականի փետրվարի 18-ին:Երկրի վրա մուլտֆիլմի պրեմիերայից ուղիղ մեկ ամիս առաջ
### Պրեմիերա Ռուսաստանում

Ֆիլմի թողարկումն ի սկզբանե նախատեսված էր 2009 թվականի դեկտեմբերի 31- ին, սակայն հետաձգվեց մինչև 2010 թվականի մարտ՝ **TsNF** կինոստուդիայի որոշման պատճառով՝ ֆիլմը թողարկելու Digital 3D ձևաչափով։ Ֆիլմի թրեյլերը ներկայացվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 5-ին՝ «Каропрокат» ընկերության 2009 թվականի ֆիլմերի փաթեթի շնորհանդեսի շրջանակներում։ Լրագրողները ֆիլմը դիտելու հնարավորություն ունեին մարտի 3-ից։ Պաշտոնական պրեմիերան, որին մասնակցում էին տիեզերագնացներ, մշակույթի հայտնի գործիչներ և կինոստեղծողներ, տեղի ունեցավ 2010 թվականի մարտի 10-ին «Каро Фильм Октябрь» կինոթատրոնում։ Տիեզերագնացներին շատ դուր եկավ ֆիլմը․ նրանք խոստացան, որ այսուհետ նրան ուղեծիր կտանեն իրենց հետ։ Ֆիլմը ռուսական վարձույթում թողարկվեց 2010 թվականի մարտի 18-ին։

Մինչև ֆիլմի պաշտոնական թողարկումը «Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ» ֆիլմը դիտվել է Միջազգային տիեզերակայանում տիեզերագնացներ Մաքսիմ Սուրաևի և Օլեգ Կոտովի կողմից, ովքեր դրականորեն բնութագրել են այն տիեզերական առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Նաև առաջին հանդիսատեսը եղել են նրանց կանայք և երեխաները Երկրի վրա։ 2010 թվականի մարտից մուլտֆիլմից հատվածներ որոշ ժամանակ ցուցադրվեցին «Բարի գիշեր, երեխաներ» ծրագրում, քանի որ հեռարձակման ձևաչափը թույլ չի տալիս այն ամբողջությամբ ցուցադրել։ Հեռուստատեսությամբ հեռարձակման պրեմիերան իրականացվել է «Ռոսիա 1» հեռուստաալիքի կողմից 2011 թվականի մայիսի 2-ին։

### Համաշխարհային վարձույթ

Ի շնորհիվ մուլտֆիլմի՝ 3D ձևաչափի՝ այն հետաքրքրեց Եվրոպայի և Ասիայի վարձույթով զբաղվող ընկերություններին։ Ֆիլմի պաշտոնական միջազգային «*Epic Pictures Group*» դիստրիբյուտորը որոշեց թողարկել «Space Dogs 3D» ֆիլմի անգլալեզու տարբերակը՝ հոլիվուդյան դերասանների ձայնով։ Այնուհետև այն ցուցադրվել է ավելի քան 160 երկրներում և թարգմանվել 45 լեզուներով։

Ռուսականի հետ նույն օրը մուլտֆիլմի պրեմիերան կայացավ Ղազախստանում և Ուկրաինայում։ Հիմնական պրեմիերաներն այլ երկրներում։

* Լիտվա Լիտվա —Մայիսի 7 2010 (лит. *Belka ir Strelka — kosmoso uzkariautojomis*)
* Էստոնիա Էստոնիա — Մայիսի 14 2010 (эст. *Kosmosekoerad Belka ja Strelka*)
* Լատվիա Լատվիա — Մայիսի 21 2010 (латыш. *Zvaigžņu suņi Belka un Strelka*)
* Լեհաստան Լեհաստան — Սեպտեմբերի 17 2010 (польск. *Biała i Strzała podbijają kosmos*)
* Իտալիա Իտալիա — Մարտի 25 2011 (англ. *Space Dogs in 3D*)
* Լիբանան Լիբանան — Մայիսի 19 2011 (англ. *Space Dogs in 3D*)
* Հունաստան Հունաստան —Օգոստոսի 25— Սեպտեմբերի 18 2011 (греч. Σκυλάκια στο διάστημα)
* Խորվաթիա Խորվաթիա— Սեպտեմբերի 22 2011 (хорв. *Svemirska avantura 3D*)
* Իսրայել Իսրայել — Հոկտեմբերի 6 2011 (ивр. כלבים בחלל‎)
* ԱՄԷ ԱՄԷ — Հոկտեմբերի 20 2011 (англ. *Space Dogs in 3D*)
* Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա — Մարտի 22 2012 (англ. *Space Dogs in 3D*)

Լեհաստանում թողարկված 2010 թվականի սեպտեմբերի 17-ին «Biała i Strzała podbijają kosmos» ֆիլմը դարձավ հանգստյան օրերի ամենահաջող ֆիլմն իր առաջին շաբաթավերջում՝ առաջ անցնելով հոլիվուդյան «Չարի բնակիչ 3D. **Afterlife**» բլոկբաստերից, որում գլխավոր դերը կատարում էր Միլա Յովովիչը:Այս ժամանակ Ռուսաստանում, իսկ նրա հայրենիքում մուլտֆիլմն այդքան էլ հաջողություն չունեցավ։ Հիմնվելով 2010 թվականին Ռուսաստանից և ԱՊՀ երկրներից դուրս ռուսական ֆիլմերի դրամարկղային հավաքածուների արդյունքների վրա՝ մուլտֆիլմը բերել է 1,4 միլիոն դոլարի շահույթ՝ զիջելով միայն Ալեքսանդր Վոյտինսկու և Դմիտրի Կիսելյովի «Սև կայծակ» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմին, չնայած այն, որ այն ժամանակ այն ցուցադրվում էր ԱՊՀ-ից դուրս միայն մեկ երկրում։

2010 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Լեհաստանում թողարկված «Biała i Strzała podbijają kosmos» ֆիլմը դարձավ հանգստյան օրերի ամենահաջող ֆիլմն էր շաբաթ կիրակի օրերին՝ առաջ անցնելով հոլիվուդյան «Չարի բնակիչ 3D. Afterlife» բլոկբաստերից, որում գլխավոր դերը կատարում էր Միլա Յովովիչը, որն այդ ժամանակ Ռուսաստանում առաջատարն էր, ընդ որում իր հայրենիքում մուլտֆիլմն այդպիսի հաջողություն չուներ։ 2010 թվականին ըստ ռուսական ֆիլմերի շահույթի՝ Ռուսաստանի և ԱՊՀ երկրների սահմաններից դուրս մուլտֆիլմը բերեց 1,4 միլիոն դոլար շահույթ՝ զիջելով միայն ռեժիսորներ Ալեքսանդր Վոյտինսկու և Դմիտրի Կիսելյովի «Սև կայծակ» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմին, ընդ որում այդ ժամանակ այն ցուցադրվում էր ԱՊՀ-ից դուրս միայն մեկ երկրում։

### Արձագանքներ

Ընդհանուր առմամբ մուլտֆիլմը դրական արձագանքներ է ստացել հանդիսատեսի և բազմաթիվ կինոքննադատների կողմից։ Անիմացիոն նախագծերի մեծ մասի հիմնական տարբերությունն իրական իրադարձությունների հիման վրա սյուժեի ստեղծումն էր և հիմնական հերոսների իրական նախատիպերի առկայությունը։ Ընդգծվում են «Զուգարանային հումորը», 20-րդ դարի 60-ականների մթնոլորտը վերստեղծելու փորձը, մարդկանց ձգտումը դեպի տիեզերք և ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի մրցակցային մրցակցությունը։ Ֆիլմում բարի ու տխուր հումորը նույնիսկ համեմատվել է Ռուսաստանում մարդկանց կյանքի հետ։ Պրեմիերայի ժամանակ, երբ ֆիլմում քնարական նահանջներ էին տեղի ունենում, որոշ երեխաներ հուզվում էին։

Թե՛ քննադատների, թե՛ հեռուստադիտողների կողմից մեծ թվով բողոքներ էին ներկայացնում գրաֆիկական դիզայնի որակը, վատ ձևավորված մարդկանց դեմքերը, ֆոնը և ստվերները։ Միևնույն ժամանակ, առաջին պլանն ու գլխավոր հերոսները բավականին լավ էին արված։ Թերևս խնդիրն այն է, որ արտասահմանյան գեղարվեստական ֆիլմերի բյուջեն տասնյակ անգամ գերազանցում է Բելկայի և Ստրելկայի բյուջեն, բացի այդ, այնտեղ բավականին զարգացած է համակարգչային անիմացիոն արդյունաբերությունը։

Շատ քննադատությունների պատճառ դարձավ գլխավոր հերոսների մարմինների անհամամասնությունը՝ չափազանց նեղ պարանոցները՝ համեմատած մեծ գլուխների հետ, և չափազանց փոքր թաթերը՝ զանգվածային իրանի ֆոնին։ Նաև պարզվեց, որ կերպարները չափազանց «մարդկայնացված» են մորթու տարրերը վատ մանրամասնված են, գործնականում չկա հաջող հարաբերակցություն մարդկային ժեստերի և կենդանիների սովորությունների, ինչպես արտասահմանյան ֆիլմերում։

Որոշ քննադատների և հեռուստադիտողների դուր չի եկել սյուժեն, որը փոխվել է իրական պատմական փաստերից։ Սակայն մուլտֆիլմ ստեղծողների նպատակը ոչ թե վավերագրական ֆիլմ ստեղծելն էր, այլ պատմական փաստերի հարմարեցումը հետաքրքիր ու ուսանելի պատմություն պատմելու համար, որը հետաքրքիր կլիներ դիտել թե՛ երեխաներին, թե՛ մեծահասակներին։ Բացի այդ, ըստ սցենարի, պատմությունը պատմում է փոքրիկը, ով այն վերապատմում է իր հնարավորությունների չափով։

Ընդգծվում են որոշակի նմանություններ ռուսական մուլտֆիլմի հերոսների նմանությունները արտասահմանյան անիմացիոն նախագծերի հերոսների հետ․

* Բելկան նման է համանուն մուլտֆիլմի սպիտակ շան Վոլտին։
* Առնետ Վենյան նման է փոքրիկ առնետային խոհարար Ռեմիին Ռատատույից։
* Կրկեսի ձին նման է Մադագասկարից Զեբրի Մարտինին և այլն։

Նմանության որոշ տարրեր հիմնականում պատահական են։ Օրինակ՝ Բելկա ու Վոլտա շները նման են միայն գույնով և չեն պատկանում որևէ ցեղատեսակի։ 2007 թվականի հունիսին պրոդյուսեր Ջոն Լասեթերը հայտարարեց «ամերիկյան շունը» (*American Dog*), այդ պահից այն սկսեց կոչվել «վոլտ» (Bolt)**,** և նույն մականունը ստացավ ֆիլմի գլխավոր հերոսը, որը մինչ այդ կրում էր Հենրի անունը։ Շան մոդելը նույնպես որոշվել է վերափոխել այն երկար ականջների պատճառով դարձել է սպիտակ, անցեղատեսակ և նման է շվեյցարական հովվաշանը։ Այն ժամանակ (այդ տարվա օգոստոսին), երբ Volta մոդելը դեռ մշակվում էր, մոդելներն արդեն պատրաստ էին, և ձայնային գործողությունները անցնում էին դրանց միջով։ Քիչ հավանական է նաև պատճենելը առնետ Վենին պիքսարովյան Ռեմիից երբ ստեղծեցին Վենյան, «Ռատատուիյ» մուլտֆիլմը, ինչպես «Վոլտը», դեռ կինոէկրաններ դուրս չէր եկել։ «Բելկան և Ստրելկան» ֆիլմի գործադիր պրոդյուսեր Վադիմ Սոտսկովի խոսքով՝ Վենիի կերպարը նկարվել է իսկական առնետից, իսկ նմանությունը ստացվել է այն պատճառով, որ Ռեմիի ստեղծողները, ամենայն հավանականությամբ, նույն կերպ են վարվել։

Պանիրով ագռավի մասին զուգահեռ սյուժեի տեղադրումը ֆիլմում ստացել է կատակերգական հավելումներից մեկի կարգավիճակ։ Նմանություն է նկատվել Սառցե դարաշրջան մուլտֆիլմի առնետ Սկրատի հետ։

Հանդիսատեսը դրականորեն ընկալեց 60-ականների խորհրդային ժամանակաշրջանի նշանները, որոնք ճանաչելի են ֆիլմում «Պիոներսկիե» թխվածքաբլիթները, ավտոմատ-հեռախոսների և տասնհինգ կոպեկանոց մետաղադրամները, ոստիկանը խաչմերուկում՝ լուսացույցի փոխարեն սյունի վրա, պաստառները և հոսքագծերը, ռուսական տիեզերագնացության թեման։ Որոշ քննադատների կարծիքով՝ մուլտֆիլմ դիտելը երեխաներին հնարավորություն է տալիս յուրովի ծանոթանալ իրենց երկրի պատմությանն ու ձեռքբերումներին։ Միակ բանը, որ կարող է հետաքրքրել մեծերին, այդ տարիների առօրյա իրերը բնութագրող պատմական էսքիզներն են։

Որոշ հեռուստադիտողներ բացասաբար են արձագանքել ֆիլմում օգտագործված արտադրանքի տեղադրմանը։ Երբ մարտկոցը փոխվում է արբանյակում, ակնհայտորեն երևում է, որ օգտագործվող մարտկոցները «Gold Peak Industries (Holdings) Limited (GP) ընկերությանն են, բայց արտադրող ընկերությունն ինքը հիմնադրվել է Բելկայի և Ստրելկայի թռիչքից միայն չորս տարի անց՝ 1964 թվականին։ Բացի այդ ևս մեկ կիքս՝ շները փոխում են կանաչ մարտկոցը, որը որոշ ժամանակ անց դառնում է դեղին։

Սակայն ռուսական ժամանակակից այլ անիմացիոն ֆիլմերի համեմատ՝ «Բելկա և «Ստրելկա։ Աստղային շներ» ֆիլմը ստացել է ավելի շատ դրական արձագանքներ։ Ռուսական «Մեր տարբերակը» հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթի էջերում մուլտֆիլմն անվանվել է Ռուսաստանի միակ հաջողությունը 3D-ի ոլորտում։ Մուլտֆիլմի միջազգային դիստրիբյուտոր «Epic Pictures Group-ի» ղեկավար *Պատրիկ* Էվալդը այն բնութագրել է որպես ռուսական հետաքրքիր և անսպասելի նախագիծ։ Նրա խոսքով, եթե ինչ-որ մեկն ի վիճակի է մրցել աշխարհի առաջատար անիմացիոն ստուդիաների հետ, դա ռուսներն են։

### Թեյլերներ

Մուլտֆիլմի առաջին թրեյլերը թողարկվել է 2008 թվականի ապրիլի 24-ին։ Այն հատվածներ էր ֆիլմից և կադրից դուրս ձայն, որը կարդում էր գլխավոր հերոսների անձնական գործերը գաղտնի արխիվից։ Ավելին, հատվածներում նկատելի է Բելկան հրթիռի վրա ավազատուփ ընկնելու տեսարանը և հրաձիգի ու Վանյայի հետ ծանոթությունը տեղի է ունենում երեկոյան, թեև իրականում ֆիլմում մեկ օր է եղել։ *«Ինչո՞ւ մարդիկ չեն թռչում թռչունների պես։ Ինչո՞ւ են մարդիկ թռչում թռչունների պես։ Այո, քանի որ նրանք շներ չեն։»* Տևողությունը 2:23։

Հաջորդ թրեյլերը թողարկվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Ռուսաստանի 76-րդ միջազգային կինոշուկայում՝ Կարոպրոկատ ընկերության կողմից 2009 թվականի ֆիլմերի փաթեթի շնորհանդեսի շրջանակներում։ Թրեյլերը Ֆլաֆի լակոտի պատմությունն էր՝ սկսած նրա՝ ԱՄՆ Սպիտակ տուն առաքումից։ Ի տարբերություն ֆիլմի՝ նախագահ Քենեդին խոսում է ռուսերեն, իսկ ինքնաթիռը, որով տեղափոխել են Պուշկան, կրում է նրա «Իլ-14» ապրանքանիշը։ Այս թրեյլերում կան նաև հատվածներ մուլտֆիլմից։ Ֆիլմի վերնագրի դիզայնը փոխվել է նախորդ թրեյլերի համեմատ և հետագայում մնաց որպես բրենդ։ Տևողությունը 2:58։

2009 թվականի հուլիսի 14-ին համացանցի օգտատերերին հասանելի դարձավ մուլտֆիլմի նոր թրեյլերը։ Դրանում արդեն նշվել են գլխավոր հերոսներին հնչյունավորող դերասանները։ Տևողությունը 2:21։

Մուլտֆիլմի միջազգային դիստրիբյուտորը՝ «Epic Pictures Group»-ը, 2010 թվականին թողարկեց Space Dogs 3D թրեյլերի անգլերեն տարբերակը։ Նախնական պիտակ *«Dogs in Space?»* (*«Շները տիեզերքում»)*։

Բացի այդ, այլ երկրներում թողարկվել են տարբեր տեսակի թրեյլերներ՝ բաղկացած մուլտֆիլմից հատվածներից։ Օրինակ, լեհական տարբերակի թրեյլերը, ի լրումն հատվածների, պարունակում էր հատվածներ լեհ դերասանների կողմից ֆիլմի կրկնօրինակման տարեգրությունից և «*I Got You»* երգի ձայնային ձայնագրությունից։

#### Գլխավոր հերոս Մուլտֆիլմի առանձնահատկությունները

**Բելկա**

Բելկան ամենագունեղ մուլտհերոսն է։ Նրա նախատիպը իրական անցեղատեսակ Բելկա շունն է, որը, զուգակցվելով մեկ այլ շան՝ Ստրելկայի հետ, դարձավ կենդանի արարած, որն առաջին անգամ ապահով վերադարձավ Երկիր այդ ժամանակ երկար ուղեծրային թռիչքից հետո։ Բելկայի բեմական կերպարը մասամբ վերցված է Լյուբով Օրլովայի կերպարից, ով մարմնավորել է «Կրկես» ֆիլմում կրկեսային դերասանուհու դերը։

Ամբողջական անունը՝ **Բելլա** **Ռայմոնդովնա Մանեժնայա** (առավել հաճախ հայտնի է Բելկա բեմական անունով)։ Ծնվել է 1957 թվականին։ Քաղաքացիությունը՝ ԽՍՀՄ։ Ըստ հորոսկոպի՝ Կույս։ Անցեղատեսակ։ Մորթին հարթ է, սպիտակ, քիթը՝ սև։ Աչքերը կապույտ են, սեռը իգական է։

Սոցիալական դիրքը կրկեսային արտիստ է։ 7-րդ սերնդի կրկեսային արտիստների ընտանիքի ներկայացուցիչն է։ Մտավորական և արիստոկրատ։

> Տիեզերք հենց այնպես չեն հայտնվում
> 
> Բելկա

**Ստրելկա**

Ստերլկան ամենասենտիմենտալ կերպարն է։ Նրա նախատիպը իրական շուն Ստերլկանն է, որը, զուգորդվելով մեկ այլ շան՝ Բելկայի հետ, դառնում է կենդանի արարած, որն առաջին անգամ ապահով վերադարձավ Երկիր այդ ժամանակ երկար ուղեծրային թռիչքից հետո։

Ամբողջական անունը՝ **Ստրելա Սիրիուսովնա Կոսմոս** (առավել հաճախ հայտնի է որպես Ստերլկա)։ Ծնվել է 1958 թվականին, քաղաքացիությունը ԽՍՀՄ, ըստ հորոսկոպի՝ Խոյ։ Մորթին հարթ է, գույնը՝ բաց շագանակագույն բծերով, քիթը սև։ Աչքերը շագանակագույն են։ Սեռը՝ իգական։

Ստրելկան կրթությունը ստացել է Մոսկվայի փողոցներում, քանի որ նա, մանկության ժամանակ կորչելով, դառձել էր անօթևան։ Ուսումնասիրության հիմնական առարկաները կապված էին գոյատևման դպրոցի հետ, ինչը նրան դարձնում էր անվստահ և կասկածելի, անընդհատ սպասում էր որսալու ցանկացած կողմից։ Ստրելկայի երազանքների հիմնական առարկան իր հորը տեսնելու ցանկությունն է, որը, ըստ մոր պատմությունների, իբր ապրում է աստղերի վրա։ Նա սրբորեն հավատում է այս լեգենդին, որը սկզբում Բելկայի հետ իր տարաձայնությունների պատճառն էր։ Այս երազանքներն իրականացնելու ցանկությունը և նրա լավագույն ընկերոջ Բելկայի լավատեսությունը դրդեցին Ստրելկային անցնել բոլոր փորձությունները Տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնում, հաջողությամբ հանձնել քննությունը և հրթիռով թռչել տիեզերք։

> Ես կթռչեմ տիեզերք։
> 
> Ստրելկա

**Վենյա**

Վենյան մուլտֆիլմի ամենազավեշտական կերպարն է։ Ամբողջական անունը **Վենիամին Ուսատովիչ Խվոստովսկի**։ Որոշ շրջանակներում նա հայտնի է որպես Վենկա՝ «Մետրոպոլիտեն» կամ Վենչիկ՝ «33 աֆերա»։ Իր ամբողջ կյանքը գլխիվայր շրջած իրադարձություններից հետո նա սկսեց իրեն անվանել Վենիամին Օնդատեր։ Ծնվել է 1958 թվականին, պնդում է, որ իր հորոսկոպը Աղեղնավոր է, քաղաքացիությունը ԽՍՀՄ։ Բնութագրվում է որպես մոխրագույն, սովորական, ստանդարտ առնետ։ Վենյան կարծում է, որ փողը կարող է փոխել դա։ Մորթին հարթ է, գույնը՝ մոխրագույն, քիթը և ականջները՝ վարդագույն (ձախ ականջը՝ պատռված)։ Աչքերը շագանակագույն են, սեռը՝ արական։

Սոցիալական ծագումը նավային առնետների հնագույն շարքից։ Նրա հեռավոր նախնին մի անգամ գրեթե մահանում էր սառցահատ Չելյուսկինի հետ միասին։

Հմայիչ, ինչ-որ չափով վախկոտ, զգուշավոր խաբեբա։ Նա գործազուրկ է, բայց իրեն համարում է ազատ արվեստագետ, ունի ստեղծագործական կրթություն, երբեմն էլ բանաստեղծություն է գրում։ Երեկոյան Վենյան մտածում է ռուս մտավորականության ճակատագրի և ծայրաստիճան անհանգստանում։ Ըստ Վենյայի՝ ժամացույցը, որը նա միշտ կրում է իր գոտու վրա, պապին նվիրել է ինքը՝ Օտտո Յուլիևիչ Շմիդտը։ Երկիր վերադառնալուց հետո նա հայտնի դարձավ դժվար դեռահասների համար իր դասախոսություններով։

Սկզբում առնետի անունը Լենյա էր։ Նույն անունը հայտնվել է նաև որոշ թրեյլերներում և գովազդային թռուցիկներում։ Մուլտֆիլմի թողարկումից քիչ առաջ կինոստուդիայի ղեկավարությունը որոշեց վերանվանել Վենյային։ Դիտարկվել է երկու տարբերակ՝ Լյովա և Վենյա։ Ի վերջո առնետին անվանել են Վենյա։

> Մենք կվերադառնանք հայրենակիցներին աստղերի մասին պատմելու համար:
> 
> Վենյա

**Կազբեկ**

**Կազբեկ Ռուսլանովիչ Նեբալուևը** մուլտֆիլմի ամենադաժան կերպարն է։ Հայտնի է որպես «Ճիշտ այդպես, ընկեր հրահանգիչ»։ Զինվորական։ Ծնվել է 1955 թվականին։ Հորոսկոպ Խեցգետին է, անվանվել է Ռուսաստանի և Վրաստանի սահմանին գտնվող Կազբեկ լեռան անունով։ Քանի որ նա Խորհրդային Միության զինված ուժերի զինծառայող է և աշխատում է գերգաղտնի հաստատությունում, նրա մասին տեղեկությունների մեծ մասը գրված է «Հույժ գաղտնի»։

Գերմանական հովիվվաշուն Կազբեկը հատուկ նշանակության շների հատուկ պատրաստման և վարժեցման մասնագետ է։ Իսկական մարտիկ, համառ, խիստ, ագրեսիայի հակված, բայց, այնուամենայնիվ, հավակնոտ և սկզբունքային։ Նա սիրահարվում է Բելկային՝ իր ենթականերից մեկին, բայց նա ամեն կերպ թաքնում և քողարկում էր դա, որովհետև փորձում էր հավատարիմ մնալ «զրահապատ մարտիկի» իր գաղափարին, չենթարկվել հույզերին։

Նրա շրջանավարտներից ոմանք դարձել են հայտնի հերոսներ։

> Այստեղ ձեզ համար «Մարտի 8»-ը չէ։ Կազբեկ
> 
> 

### Անտագոնիստներ

Մուլտֆիլմը պարունակում է բացասական կերպարներ։ Նրանցից հիմնականները խուլիգան թափառող շներ են՝ Բուլյա բուլդոգը և Մուլյա պագը, որոնք Պիրատ շան հետ միասին ֆիլմի սկզբում հետապնդում են գլխավոր հերոսներին։ Այնուհետև Բուլյան և Մուլյան հայտնվում են տիեզերքում և լուրջ հակամարտություն են ներկայացնում Բելկային, Ստրելկային և Վենային։ Չնայած այն հանգամանքին, որ խուլիգանները ֆիզիկապես ավելի ուժեղ և ավելի դիմացկուն են, քան գլխավոր հերոսները, նրանք չկարողացան հաղթել նրանց վերջին փորձության ժամանակ՝ «խոչընդոտի ճանապարհին», ուստի նրանք չթռչեցին տիեզերք։ Մուլտֆիլմի վերջում Բուլյան, Մուլյան և Պիրատը որոշեցին բռնել ուղղման ուղին և սկսեցին հաճախել անհանգիստ դեռահասների դասախոսություններին, որոնք կազմակերպել էր առնետ Վենյան։

Մեկ այլ բացասական կերպար է շուն բռնող մարդը։ Պուշկայի պատմությունը սկսվում է նրանից՝ խոսելով նրա մասին որպես «սարսափելի մարդու»։ Նա պատկերված է որպես Շարիկովի մի տեսակ կամ նույնիսկ Ռասպ Յուրի Կովալի «Վասյա Կուրոլեսովի արկածները» պատմվածքից, ով որսում է քաղաքի թափառող կենդանիներին։ Մասնավորապես, նա հատուկ խնդիր ուներ․ բռնել շներին և զինվորական համազգեստով մարդկանց հանձնել Կազանի երկաթուղային կայարանի բեռնատար կայարանում, որպեսզի շները հասնեն Բայկոնուր։ Շուն բռնողը անշնորհք է, հաճախ բաց է թողնում իր բռնածը, վատ է վարում գերատեսչական ֆուրգոնը կապված խայծով (ոսկորով) և խախտում է ճանապարհային երթևեկության կանոնները։ Երկու ձեռքերի մի քանի մատներ հաճախ վիրակապվում են, ըստ երևույթին, շների կծելուց հետո։ Նրանց բռնելու համար նա օգտագործում է հատուկ ցանց։ Երբեմն շների հետ հանդիպում է առնետների, որոնց նույնպես հանձնում է բեռնակայանում։

Այն բանից հետո, երբ նա բռնում է գլխավոր հերոսներին և հանձնում նրանց, նրա հետագա ճակատագիրն անհայտ է մնում։ Դրվագում, ինչպես նաև «Բելկա և Ստրելկա անիմացիոն սերիալում։ Չարաճճի ընտանիքը» մի դռնապան կար՝ քեռի Ֆեդյան (որը նման էր պատիճում շուն բռնողի)։ Բայց երևի դա շուն բռնողը չէր, քանի որ վերջինս մուլտֆիլմի դրվագներից մեկում բեռնատարով անցավ իր կրկնօրինակի կողքով։

### Մարդիկ ֆիլմում

Քանի որ մուլտֆիլմի հիմնական սյուժեն նվիրված է գլխավոր հերոսներին՝ մարդակերպ կենդանիներին և նրանց փոխհարաբերություններին, ֆիլմում ցուցադրված բոլոր մարդիկ կամային հարաբերություններ են ունեցել գործողությունների հետ։ Կարճ միջոցառումների անմիջական մասնակիցներն են Քենոնը ԱՄՆ տեղափոխող ՊԱԿ-ի գործակալը, մուլտիպլիկացիոն ԱՄՆ 35-րդ նախագահ Ջոն Քենեդին և նրա դուստր Քերոլինը, շուն բռնողը Մոսկվայում, Քրիստովսկի եղբայրները «Քաղաքում անձրև է գալիս» տեսահոլովակում»։ Դրվագների մարդիկ կրկեսի հանդիսատեսներն են, մոսկվացիները փողոցում, զինվորականներ և գիտնականներ Բայկոնուր տիեզերակայանում և առաքելության կառավարման կենտրոնում, ինչպես նաև տիեզերագնաց (Յուրի Գագարին)։

### Երգեր

* «Անձրև», երաժշտությունը և խոսքերը Վլադիմիր Քրիստովսկու
* «Քաղաքում անձրև է գալիս», երաժշտություն և խոսքեր՝ Վլադիմիր և Սերգեյ Քրիստովսկի
* «Բելկա և Ստրելկա», երաժշտություն և խոսքեր՝ Վլադիմիր և Սերգեյ Քրիստովսկիներ
* «Այգում քրիզանտեմները վաղուց խունացել են» (սիրավեպ, որը Բելկան հաճախ է երգում), երաժշտություն՝ Նիկոլայ Խարիտո, խոսքեր՝ Նիկոլայ Խարիտո, Վասիլի Շումսկի

### Վերջնական տիտրեր

Սև և սպիտակ լրատվական ֆիլմի կադրերը տեղադրվել են վերջնագրերում, որոնք պատմում են իրական շների՝ այդ թվում Բելկայի և Ստրելկայի վարժեցման մասին տիեզերք թռչելու համար։ Ստեղծողները համարեցին, որ դեռ պետք է ցույց տալ իրական հերոսներին, որոնց ճակատագիրը հիմք է ընդունվել ֆիլմի համար, որ այդ ամենն իսկապես եղել է։ Այս գաղափարը որոշ վերջնականություն ավելացրեց՝ դիտողներին համոզելու նկարագրված իրադարձությունների իրականության մեջ։ Կուլիսներում հնչում է «It’s Raining in the City» երգը «Uma2rmaH» խմբի կատարմամբ։

Ֆիլմի ստեղծում
--------------

### Պատմություն

Մուլտֆիլմ ստեղծելու գաղափարը ծագել է 2007 թվականի սկզբին։ Երբ ապագա մուլտֆիլմի ապագա արտադրողները դիտում էին արխիվային նյութերը խորհրդային **Tsentrnauchfilm** կինոստուդիայից, որի շարունակությունը ներկայումս Ազգային կինոկենտրոնն է, հայտնաբերվեցին հետաքրքիր նյութեր, որոնք պարունակում էին լուրեր իրական Բելկայի և Ստրելկայի մասին։ Այս խիզախ շների մասին լիամետրաժ մուլտֆիլմ ստեղծելու գաղափարը ծնվեց՝ երեխաների և նրանց ծնողների ուշադրությունը գրավելու համար։ Ավելին, երեք տարի հետո լրանում էր Բելկայի և Ստրելկայի տիեզերական թռիչքի 50-ամյակը։

Անիմատորները չէին փորձում վավերագրական ֆիլմ ստեղծել, ուստի որոշ դրվագներ հորինվեցին, իսկ որոշները ջնջվեցին։ Ի վերջո, գրեթե ամբողջ մուլտֆիլմը մի փոքրիկ շնիկի պատմած պատմությունն է իր մոր մասին, ով կարող էր ինչ-որ բան մոռանալ կամ ինչ-որ բան պատկերացնել։

Մուլտֆիլմի սցենարը երկար տևեց գրելու համար։ Դիտարկվել և մերժվել են դրամատիկական մի քանի խմբերի ստեղծագործություններ։ Խնդիրն այն է, որ, ըստ ռեժիսոր Սվյատոսլավ Ուշակովի, Ռուսաստանում գեղարվեստական ֆիլմերի սցենարների մասնագետները շատ քիչ են, իսկ անիմացիայի հետ կապված իրավիճակը էլ ավելի բարդ է։ Ի վերջո, ընտրությունը ընկավ գլխավոր պատմության վրա, որը ստեղծեցին իսրայելցի Ալեքսանդր Թալալը և ամերիկացի Ջոն Չուան։ Բայց այն դեռ գրեթե կիսով չափ վերամշակվեց ռեժիսորների կողմից՝ խորհրդային և ռուսական յուրօրինակ մտածելակերպի պատճառով։ Օգտագործվել են նաև գրողներ Վ.Վ.Սվեշնիկովի և Մ.Վ.Սվեշնիկովի «Բելկա և Ստրելկա» պատմվածքի նյութերը, այլ մասնագետներ նույնպես ավելացրել են որոշ երկխոսություններ։ Սցենարի վրա աշխատանքն ավարտելուց հետո կինոընկերության աշխատակիցները սկսեցին նկարահանվել։

### Արտադրության գործընթաց

Ֆիլմի պատրաստման հիմնական բեռը ընկել է ֆիլմի գործադիր պրոդյուսեր Վադիմ Սոցկովի վրա։ Ընդհանրապես,«Բելկա և Ստրելկա» նախագիծը արտադրական նախագիծ է։ Աշխատանքի ընթացքում արտադրողների կազմը մնացել է անփոփոխ։ Վերջնական տիտղոսներում նշվել են լրացուցիչ գրողներ և ռեժիսորներ, ովքեր մասնակցել են ֆիլմի ստեղծմանը գլխավորների հետ միասին։ Արտադրության ժամանակ ի սկզբանե կար այլ պատմություն և տարբեր կերպարներ։ Սյուժեն ավելի քիչ դինամիկ և հուզիչ էր։ Կային նաև ավելի քիչ կերպարներ։ Վերանայման գործընթացը տեղի ունեցավ ինչպես ավարտված սյուժեի ժամանակ, այնպես էլ անիմացիոն արտադրության սկզբում։

CNF-Anima անիմացիոն ստուդիայի աշխատանքը համակարգելու համար կիրառվել է ռուսական ծրագրային մշակում` **Cerebro** տեսալսողական ոլորտում նախագծերի կառավարման համակարգը։

Ռեժիսորներ Սվյատոսլավ Ուշակովը և Իննա Էվլաննիկովան՝ որպես արտասահմանյան փորձ ունեցող մասնագետներ, վերջնականապես հաստատվեցին։ Էվլաննիկովան,գործադիր պրոդյուսերի խոսքերով, «հզոր արտադրական աշխատող», աշխատել է այն ամենի հետ, ինչը անմիջականորեն կապված էր անիմացիայի հետ։ Ուշակովը հիմնականում զբաղվում էր գեղարվեստական կոնցեպտների, սյուժեների մշակմամբ և այլն։

60-ականների Մոսկվան և տիեզերքը վերստեղծելու համար մուլտիպլիկատորները երկար ժամանակ են անցկացրել՝ ուսումնասիրելով այդ տարիների լուսանկարներն ու լուրերը։ Կրկեսի կատարող Բելկայի նախատիպը կրկեսի կատարողն էր՝ հերոսուհի Լյուբով Օրլովան 1936 թվականի «Կրկես» գեղարվեստական ֆիլմից։ Ռեժիսոր Սվյատոսլավ Ուշակովը հատուկ գնացել է ծաղկային բուլվարի կրկես**,** որը Բելկա կրկեսի նախատիպն էր։

Մուլտֆիլմի ստեղծման գործընթացը TsNF-Anima ստուդիայում (KinoAtis):
Մուլտֆիլմի ստեղծողները նախատեսել էին, որ այնտեղ կցուցադրվեն նաև Սերգեյ Կորոլյովն ու Յուրի Գագարինը։ Սյուժեներից մեկում *Գագարինը քայլում էր միջանցքով։ Այդ պահին հերոսուհի շներից մեկը հաչել է ու կանգնեցրել նրան։* *Կռանալով՝ նա նկատեց կոշիկի վրա չկապված ժանյակ։* Բայց հետո որոշվեց, որ դա ամբողջովին ճիշտ չէ էթիկական նկատառումներից ելնելով:Այս դեպքում իրական կերպարներից պետք է դիմանկարներ սարքել, ինչը սխալ կլիներ մուլտֆիլմի համար։

Ռուս անիմատորներին զուգահեռ ֆիլմի վրա մասամբ աշխատել են երկու ենթակապալառուներ՝ հնդկական Cornershop Animation Company Pvt ընկերությունները։ Ltd-ն և Blowfish FX-ը, ովքեր կատարել են անիմացիան և ռենդերը։ Comershop Animation Company Pvt. Ltd»-ը և «Blowfish FX»-ը աշխատել են «CNF» կինոստուդիայից ստացված մանրամասն նյութերով։ Մուլտֆիլմի պատրաստմանը մասնակցել է ավելի քան հարյուր մարդ։

### Հնչունավորում

Մուլտֆիլմի կրկնօրինակման գործընթացը մեկնարկել է 2007 թվականի օգոստոսի 20-ին Պյութագորաս ստուդիայում։ Հայտնի դերասանները, որոնց առաջարկվել է հնչյունավորել գլխավոր հերոսներին, անմիջապես համաձայնել են իրենց առաջարկված դերերին։ Կրկնօրինակումը կատարվել է մուլտիպլիկացիոն կերպարների դեմքի արտահայտությունները նրանց բարձրաձայնող դերասանների դեմքի արտահայտություններին համապատասխանելու սկզբունքով։ Ռեժիսոր Սվյատոսլավ Ուշակովի խոսքով, յուրաքանչյուր դերասան գլխավոր հերոսների կերպարներին տարբեր բան է բերել՝ ստիպելով անգամ նկարահանող խմբին այլ կերպ նայել անիմացիոն պատկերներին։

Սկզբում Բելկային պետք է հնչյունավորեր Մոսկվայի «ԱՊԱՐՏե» դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի Ինգա Օբոլդինան։ Բայց թեստերի ընթացքում պարզվեց, որ նրա ձայնի տեմբրը գործնականում համընկնում է Ելենա Յակովլևայի ձայնին, որը հնչյունավորում է Ստրելկային։ Գլխավոր հերոսների ձայներում հակադրության բացակայության պատճառով ռեժիսորը ստիպված է եղել Օբոլդինային փոխարինել Աննա Բոլշովայով։ Լենկոմ թատրոնի դերասանուհի Բոլշովան միշտ երազել է մուլտֆիլմում նկարահանվելու մասին։ Նա գիտեր տիեզերագնաց շների մասին դեռ դպրոցական տարիներից, բայց երբեք չէր պատկերացնում, որ երբևէ կբարձրաձայնի նրանցից մեկի մասին։

«Սովրեմեննիկ» թատրոնի դերասանուհի Ելենա Յակովլևան, ով հնչյունավորել է Ստրելկային, ասաց, որ կրկնօրինակման վրա աշխատելու երկու օրերն իր համար հաճույքի օրեր են եղել շան դերում։ Յակովլեւան շան սիրահար է։ Նա տանը շներ ունի, որոնց նա պաշտում է, իսկ անիմացիոն շունը՝ Ստելկան դարձել է նրա նոր երկրպագության առարկան։ Կրկնօրինակման աշխատանքային օրերից մեկի ավարտին ռեժիսոր Սվյատոսլավ Ուշակովը Յակովլևային խնդրեց մի փոքր հաչալ խոսափողի մեջ։ Շան հաչոցը կարող էր ավելի ուշ օգտակար լինել։ Դրանից հետո Յակովլևան խնդրեց ոչ ոքի ցույց չտալ, թե ինչպես է դա անում խոսափողով մութ սենյակում՝ վախենալով, որ իրեն գժանոց կտանեն։

Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Եվգենի Միրոնովը, որպես սկզբունք, չի հնչեցրել արտասահմանյան մուլտֆիլմեր, բայց նա անմիջապես համաձայնել է առնետ Վենյայի դերին։ Տեքստը կարդալուց հետո Եվգենին ասաց, որ այն իրեն դուր է գալիս, բայց խնդրեց մոտիկից խոսել տեքստին և ավելացնել իր սեփականը։ Նրա որոշ գաղափարներ օգտագործվել են հետագա կրկնօրինակման մեջ։ Մի աշխատանքային օր Միրոնովը կրկնօրինակման տնօրեններին զգուշացրել է, որ բջջային հեռախոսով սպասում է կարևոր զանգի և չի անջատել այն։ Երբ նա ստացավ զանգը, ձայնագրությունն ընդհատվեց, և նա անսպասելիորեն պատասխանեց իր բեմական շուրթերով։ Կ րկնօրինակման ժամանակ նրա հագուստի մեջ անընդհատ ինչ-որ բան էր խշշում, ուստի նրան խնդրեցին կանգնել խոսափողի ետևում՝ մինչև գոտկատեղը մերկ։

Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Սերգեյ Գարմաշը (շուն Կազբեկ) կրկնօրինակման ժամանակ մասնակցել է նաև Նիկիտա Միխալկովի «12» ֆիլմի նկարահանումներին։ «Ռոսիյսկայա գազետա» -ին տված հարցազրույցում նա ասել է, որ երբ դադարեն նկարահանել իրեն ֆիլմերում, նա կհնչյունավորի մուլտֆիլմեր։

«Սովրեմեննիկ» թատրոնի դերասան Սերգեյ Յուշկևիչը, ով հնչյունավորում է Հոգեբույժ կատվին,տանը երեք կատու և մեկ արու կատու ունի։ Ըստ նրա՝ թերևս հենց դա է օգնել իրեն բարձրաձայնել իր կերպարը։

Գործադիր պրոդյուսեր Վադիմ Սոցկովի խոսքերով, ձայնային գործունեության որակը հիմնականում դրական է գնահատվում քննադատների կողմից։

### 3D ստեղծում

Ի սկզբանե նախատեսված չէր ֆիլմը ստեղծել 3D ձևաչափով՝ անհրաժեշտ տեխնոլոգիայի և արտադրության ծախսերի անհայտ լինելու պատճառով։ Բացի այդ, գրեթե չկային դահլիճներ, որտեղ հնարավոր կլիներ ցուցադրել 3D ֆիլմեր«Թվային կինոն» ձևաչափով։ Բայց մինչ ֆիլմը թողարկվեց, 3D ձևաչափը հայտնի դարձավ,և բավականին մեծ թվով ռուսական կինոթատրոններ արդեն հագեցած էին անհրաժեշտ սարքավորումներով։ 2009 թվականի աշնանը 3DTV Vision ընկերության ներկայացուցիչները, որոնք աշխատում են նորարարական վիզուալ տեխնոլոգիաների ոլորտում, դիմեցին CNF-ի ղեկավարությանը ֆիլմը 3D ձևաչափի վերածելու առաջարկով:Ֆիլմի մի քանի դրվագներ փոխանցվեցին 3DTV Vision-ին, և աշխատանքի արդյունքները լիովին բավարարեցին Բելկայի և Ստրելկայի ստեղծողներին։Ֆիլմի պրեմիերան ստիպված է եղել հետաձգվել 2009 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2010 թվականի մարտ՝ նոր ձևաչափի անցնելու պատճառով։

«3DTV Vision»-ը, օգտագործելով սեփական տեխնոլոգիաները, Philips ընկերության հետ համատեղ երեք ամսվա քրտնաջան աշխատանքի ընթացքում կարողացավ ամբողջությամբ վերածել ֆիլմը 3D ձևաչափի։ 3DTV Vision ընկերության ներկայացուցիչների կարծիքով՝ հարթ պատկերը ստերեոսկոպիկ ձևաչափի վերածելը ավելի ծախսարդյունավետ է, քան սկզբնական շրջանում 3D նկարահանումը։ Միևնույն ժամանակ,CNF կինոստուդիան հավելյալ ծախսեր չի կատարել. պայմանագիր է կնքվել, որ թարգմանչական ընկերությունը հասույթի որոշակի տոկոս ստանա 3D կինոթատրոններում։«3DTV Vision»-ն իր համար լավ գովազդ ստեղծեց և ստացավ նոր պատվերներ։3D ձևաչափի շնորհիվ նկարահանվել է անիմացիոն ֆիլմը «Բելկա և Ստրելկա։ Շները գրավել է վարձակալության օտարերկրյա ընկերությունների ուշադրությունն ամբողջ աշխարհից։

Նաև 3DTV Visionը- մուլտֆիլմը վերածեց անագլիֆ 3D ձևաչափի՝ DVD- ով թողարկվելու համար։

### Անճշտություններ

* Մուլտֆիլմում Պուշոկը շան Բելկայի որդին է, բայց իրականում իսկական Ստրելկայից վեց ձագ է ծնվել, որոնցից մեկը՝ Պուշինկա անունով մի աղջիկ, նվեր է ուղարկվել Քերոլայն Քենեդիին։
* Հերոսները դիտում են «Անապատի սպիտակ արևը» ֆիլմը, որը իրական տիեզերագնացները դիտում են մինչև մեկնարկը։ Այնուամենայնիվ, այս ֆիլմը թողարկվել է շների թռիչքից 10 տարի անց՝ 1970 թվականին։
* Ֆիլմի 57-րդ րոպեին գլխավոր հերոսների քնած հատվածում կա պատռվող օրացույց, որի վրա կարմիր գույնով կարելի է տեսնել տասնիններորդ թիվը։ Սակայն, փաստորեն, 1960 թվականի օգոստոսի 19-ը ուրբաթ է։
* Մոսկվայի Կազանսկի կայարանը գնացքի կողմից պատկերված է այն տեսքով,որը այն ձեռք է բերել միայն վերակառուցումից հետո, որը սկսվել է 1987 թվականին։
* Արբատսկո-Պոկրովսկայա գծի մետրոյի մոտիկից քարտեզը ցույց է տալիս պատառաքաղի շարժումը «Հեղափոխության հրապարակից» դեպի «Բուսաբանական այգի», կարծես վերածվելով Ռիգայի շառավիղին, իսկ Ռիգայի շառավիղն ինքնին նշված է մանուշակագույնով։

Կինոփառատոների և ցուցահանդեսների շնորհանդեսներ և մասնակցություն
---------------------------------------------------------------

Ռուսաստան Ռուսաստան

* Մոսկվա, - «Մոսկովյան պրեմիերա"փառատոն»
* Բրյանսկ-անվան ռազմական կինոյի միջազգային փառատոն Յու. Ն. Օզերովա Անապա}}-ԱՊՀ երկրների, Լատվիայի, Լիտվայի և Էստոնիայի «Կինոշոկ»կինոյի 19-րդ բաց փառատոն։ «Կինոմալիշոկ» մանկական ֆիլմերի մրցույթ
* Տուապսե - «Օրլենոկ»Համառուսաստանյան մանկական կենտրոն։ Տեսողական արվեստի փառատոն Պերեսլավլ-Զալեսկի}} - «ոսկե ձկնիկ»մանկական անիմացիոն կինոյի միջազգային փառատոն
* Սվետլոգորսկ- «Բալթյան դեբյուտներ»կինոփառատոն
* Մոսկվա Մոսկվ-Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոն 2010
* Սոչի — «Կինոտավր-2010»Կինոփառատոն
* Ուլյանովսկ-Վալենտինա Լեոնտևայի անվան ընտանեկան դիտման համար կինոյի և հեռուստատեսության երկրորդ բաց փառատոնը «ամբողջ սրտով»

Ֆրանսիա Ֆրանսիա-Ռուսաստանի ազգային ցուցահանդես։

* Կանն-Կաննի կինոփառատոն Անսի-միջազգային կինոշուկա

Գերմանիա Գերմանիա

* Համբուրգ-Համբուրգի կինոփառատոն «ՖԻԼՄՖԵՍՏ HAMBURG 2010»

Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա

* Սեուլ-«Չունգմուրո-2010» միջազգային կինոփառատոն

Ճապոնիա Ճապոնիա

* Հիրոսիմա Հիրոսիմ - «HIROSHIMA 2010» միջազգային անիմացիոն փառատոն

Թուրքիա Թուրքիա

* Բելեկ - «Սինեմարինա»Կինոփառատոն (Սինեմարինա)

Ավստրալիա Ավստրալիա

* Սիդնեյ, Մելբուռն, Կանբերա, Բրիսբեն, Ադելաիդա, Պերտ - «Ռուսական վերածնունդ»Ռուսական ֆիլմերի կինոփառատոն

Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն

* Լոնդոն-ռուսական կինոյի չորրորդ փառատոն «4-րդ ռուսական ֆիլմ Festival ին London»

Չեռնոգորիա Չեռնոգորիա

* Բար, Բուդվա - «ռուսական կինոյի օրերը Չեռնոգորիայում-2011» կինոփառատոն

Բուլղարիա Բուլղարիա

* Սոֆիա - «Golden Կուկեր 2011» անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային փառատոն

Ճանաչում, մրցանակներ և անվանակարգեր
-----------------------------------

* 2011 թվականի հունվարի Ազգային կինոմրցանակ «Ոսկե արծիվի» Հաղթող «2010 թվականի լավագույն անիմացիոն ֆիլմ» անվանակարգում։
* Մոսկովյան պրեմիերա փառատոնում ցուցադրվել է «Բելկա և Ստրելկա. Աստղային շներ» ֆիլմը դարձավ լավագույն անիմացիոն աշխատանքը «Մեր նոր մանկական կինոն» ցիկլում, որտեղ ներկայացված էին ավելի քան 20 հայտնի ֆիլմեր։
* Թուրքիայի «Սինեմարինա» կինոփառատոնում մուլտֆիլմը զբաղեցրել է առաջին տեղը Անիմացիա անվանակարգում։
* «Արծիվ» Համառուսական մանկական կենտրոնում ֆիլմը վիզուալ արվեստի փառատոնում զբաղեցրել է երրորդ տեղը «Շարժապատկերներ» անվանակարգում։
* Ֆիլմը դրական արձագանքների է արժանացել նաև տարբեր երկրների հեռուստադիտողների կողմից, որտեղ ներկայացվել է մուլտֆիլմը՝ Ճապոնիայում, Կորեայում, Ավստրալիայում, Լեհաստանում և այլն։

Ֆիլմի շարունակություն
---------------------

### Բելկան և Ստրելկան։ Աշխույժ ընտանիք

Հիմնական հոդված՝ Բելկան և Ստրելկան։ Աշխույժ ընտանիք2011 թվականի ապրիլին «Բարի գիշեր, երեխաներ» մանկական հեռուստածրագրում կայացավ «Բելկան և Ստրելկան։ Աշխույժ ընտանիք» համակարգչային անիմացիոն սերիալի մի քանի դրվագների պրեմիերան։ Այն «Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ» լիամետրաժ մուլտֆիլմի շարունակությունն է։ Այն **«TsNF-Anima»** անիմացիոն ստուդիայի և **«Riki Production Center»-**ի համատեղ նախագիծն է, որը մասնակցել է **«**Սմեշարիկներ» սերիալի ստեղծմանը։ Սերիալը պատմում է շների տիեզերք թռչելուց հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին, որոնցում գլխավոր հերոսները Բելկայի և Կազբեկի զավակներն են՝ աղջիկ Դինան, ամենագետ Ռեքսը և խուլիգան Բուբլիկը։ Սյուժեի հիմնական գաղափարներից մեկը գլխավոր հերոսների արկածներն են, ովքեր, հետևելով իրենց ծնողներին, փորձում են տիեզերք մտնել և միաժամանակ անընդհատ հայտնվում զվարճալի իրավիճակներում։ Սերիալը նախատեսված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների և նրանց ծնողների համար, որի ուսուցողական սյուժեն, ինչպես պատկերացրել են ստեղծողները, կարող է երեխաների մեջ սերմանել պատասխանատվության, ընկերության և փոխօգնության զգացում։ 2011-2012 թվականներին ստուդիան նախատեսում էր թողարկել ավելի քան հիսուն դրվագ։

### Բելկան և Ստրելկան (մյուզիքլ)

«Բելկան և Ստրելկան։ Աստղային շներ» և «Բելկան և Ստրելկան։ Աշխույժ ընտանիք» ֆիլմերի հիման վրա 2013 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցավ «Բելկա և Ստրելկա» երաժշտական թատրոնի պրեմիերան։ Ներկայացումը չունի տարիքային սահմանափակումներ և պարունակում է բարդ ակրոբատիկ տարրեր՝ հատուկ կրկեսային սարքավորումների օգտագործմամբ։ Տիեզերքում իրավիճակն ավելի իրատեսորեն ցուցադրելու համար օգտագործվում են հատուկ էֆեկտներ և դեկորացիաներ՝ հագեցած թատերական բեմական առաջադեմ տեխնոլոգիաներով։

Մյուզիքլը բեմադրում է KinoAtis ընկերությունը՝ Triumph պրոդյուսերական կենտրոնի հետ համատեղ։ Արտադրության տնօրեն Վիկտոր Ստրելչենկոն, սցենարիստ Արկադի Գևոնդովը, կոմպոզիտոր Անդրեյ Կոսինսկին։ Նախագծի գլխավոր համակարգողներն են Վադիմ Սոցկովը (ԿինոԱտիս ՍՊԸ-ի գլխավոր տնօրեն) և Ալեքսեյ Պեգանովը (Տրիումֆ ԱՀ-ի գլխավոր պրոդյուսեր)։

Մոսկովյան պրեմիերաներից հետո մյուզիքլի հյուրախաղերը նախատեսվում էին Սանկտ Պետերբուրգ, այնուհետև Ռուսաստանի այլ քաղաքներ։

### Բելկա և Ստրելկա։ Լուսնային արկածներ

Հիմնական հոդված՝ Բելկա և Ստրելկա։ Լուսնային արկածներ2012 թվականի փետրվարի 10-ին **TsNF-Anima** ստուդիայի ղեկավարությունը, որը վերանվանվել է **KinoAtis**՝ իր գործունեության շրջանակի ընդլայնման պատճառով, հայտարարել է «Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ» անիմացիոն ֆիլմի նկարահանումների մեկնարկի մասին։ Մուլտֆիլմի թրեյլերի առաջին շնորհանդեսը, որը կոչվում է «Բելկա և Ստրելկա։Լուսնային արկածներ» ֆիլմը տեղի ունեցավ 2012 թվականի մարտի 15- ին 87-րդ ռուսական միջազգային կինոշուկայում։ Ֆիլմի լայն թողարկումը նախատեսված է 2013 թվականի վերջին, քննարկվում է նաև երկրորդ մասի միջազգային տարածման հարցը։

Լրացուցիչ տեղեկություն
----------------------

### Մուլտֆիլմի պաշտոնական կայքը

Անիմացիոն նախագծի պաշտոնական կայքը ստեղծվել է հենց մուլտֆիլմի պատրաստման հետ միաժամանակ։ Վերջնական դիզայնը մշակվել և թարմացվել է դիզայն ստուդիայի կողմից Իվան Պիգարևի ղեկավարությամբ 2009 թվականի հունվարին։

Ծառայությունների մատչելիության առումով կայքը բաց է և գրանցում չի պահանջում։ Տրամադրված տեղեկատվությունը ստատիկ է, նորությունների ենթաէջը պարբերաբար թարմացվում է։ Կայքի տեսքը հին ոճի լայնէկրան CRT հեռուստացույց է աստղային երկնքի ֆոնին։ Կոճակները ցուցադրվում են անիմացիոն հին էրգոնոմիկ ստանդարտների լծակների և անջատիչների տեսքով։ Ընտրված կատեգորիան խորհրդանշված է անիմացիոն օսցիլոսկոպով, մոտակայքում ցուցադրված են հին ոճի ցուցադրման սարքեր՝ շարժվող սլաքներով, կատարված է երկու լեզուներով՝ ռուսերեն և անգլերեն։ Տեղեկատվության ցուցադրման լեզուն փոխելը կատարվում է վահանակի վրա տպված ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի դրոշների միջև անիմացիոն անջատիչի միջոցով։ Դինամիկ նկարները, որոնք պատկերում են հիմնական կերպարները մեկնարկային մեքենայի ֆոնին, փոխարինում են միմյանց ենթէջ ընտրելիս՝ շարժվելով հիմնական դաշտով փոփոխական արագությամբ։ Էջում օգտատերերի յուրաքանչյուր գործողություն ուղեկցվում է ֆիլմի հատուկ հնչյուններով և ձայնային երաժշտությամբ։

Կայքը պարունակում է նորություններ ուղղակիորեն մուլտֆիլմի մասին կարճ պատմություն ֆիլմի և դրա ստեղծողների մասին, գլխավոր հերոսների նկարագրությունը, ֆոտոշարք, ֆիլմի թրեյլերներ, ինչպես նաև թվարկում են գործընկերներն ու հովանավորները:«Գործընկերներ» ենթաէջում պատկերված են խմբի մենակատար Քրիստովսկի եղբայրների անիմացիոն պատկերները՝ կիթառները ձեռքին, հրթիռի ֆոնին։2010 թվականի մարտի 25-ին հայտնվեց կայքի բջջային տարբերակը շարժական սարքերի և PDA-ների համար։

### Գրքեր և տպագիր նյութեր

2009 թվականի մայիսի 18-ին «CNF» կինոստուդիայի ղեկավարները պայմանագիր ստորագրեցին գրահրատարակչության հետ «Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ» անիմացիոն ֆիլմի հիման վրա գրքերի, գունազարդման գրքերի և գլուխկոտրուկների ստեղծման վերաբերյալ։ Այս հրատարակչության արտադրանքը խանութների դարակներում հայտնվել է մուլտֆիլմի պրեմիերայից մեկ ամիս առաջ։

Գրքի հեղինակ, հայտնի մանկագիր Սերգեյ Գեորգիևն այն գրել է հատուկ տարրական և միջնակարգ դպրոցական տարիքի երեխաների համար նախատեսված մուլտֆիլմի հիման վրա։

"Կինո-դասական" նվերների շարքի գիրքը հասանելի է կոշտ կազմով, գունավոր նկարազարդումներով մուլտֆիլմից՝ կավճապատ թղթի վրա։

* Ձևաչափ 220x290 մմ։
* Էջերի քանակը՝ 80։
* Տպաքանակը՝ 5000 օրինակ։
* Թողարկման տարեթիվ 2010 թվականին
* ISBN 978-5-9539-4471-7

### Համակարգչային խաղ

2010 թվականի մայիսին Ռուսաստանում և ԱՊՀ երկրներում մուլտիմեդիա ծրագրակազմի, համակարգչային խաղերի, կրթական ծրագրերի և վիդեո արտադրանքի խոշորագույն հրատարակիչներից և դիստրիբյուտորներից մեկը՝ Նովի դիսկ ընկերությունը, թողարկեց «Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ» համակարգչային խաղը սկավառակի վրա։ Նախատեսված է 5 տարեկանից բարձր երեխաների համար։

Խաղի ընթացքում օգտատերերը Ստրելկային օգնում են թաքնվել շուն բռնողից՝ առնետ Վենայից, գումար ստանալ հեռախոսի խցիկից և կարող են կրկեսային հրթիռ արձակել Բելկայի հետ։ Խաղը հնարավորություն է տալիս այցելել Բայկոնուր տիեզերագնացությունը, անցնել դժվար նախաթռիչքային թեստեր և թռիչք կատարել դեպի տիեզերք։ Նաև խաղացողները հնարավորություն կունենան մասնակցել մոլորակների, տիեզերագնացության և շների մասին վիկտորինային և դիտել տեսանյութեր մուլտֆիլմից:Խաղերը նախատեսված են ճարտարության, ուշադրության և արձագանքման արագության համար:Կան բոնուսներ ամենախելացիների համար։

### Խաղի տեխնիկական բնութագրերը և համակարգի պահանջները

* CD-ROM «Բելկա և Ստելկա Աստղային շներ (գոհար)» 1 ձայնասկավառակ
* Հրատարակության տեսակը՝ L
* Ժանրը ՝ արկադային
* Ինտերֆեյս և ձայնի լեզուն՝ ռուսերեն
* Պլատֆորմ։ PC .
* Օպերացիոն համակարգ Microsoft® Windows® XP/Vista/7
* Pentium® III 933 ՄՀց պրոցեսոր կամ համարժեք Athlon
* 256 ՄԲ RAM (512 ՄԲ Windows Vista-ի և Windows 7-ի համար)
* 200 ՄԲ ազատ կոշտ սկավառակի տարածություն
* Վիդեո ադապտեր 32 ՄԲ հիշողությամբ
* CD ընթերցող

ՍՊԸ-ն նաև իրավունք է ձեռք բերել օգտագործելու«Բելկա և Ստրելկա» անիմացիոն ֆիլմի կերպարներն ու դրվագները։ Շարժական խաղային համակարգերի ծրագրային ապահովման մեջ

### Օպտիկական ելք

2010 թվականի ապրիլի 12- ին ( Տիեզերագնացության օր) թողարկվեց «Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ» մուլտֆիլմը թվային օպտիկական կրիչների վրա։ Պաշտոնական դիստրիբյուտորը Video Service կոնցեռնն է։ Սկավառակներով փաթեթները պարունակում էին էքսկուրսիաների հրավերներ դեպի Տիեզերագնացության հուշահամալիր թանգարան, ինչը թույլ է տալիս զեղչեր ստանալ տոմսերի վրա շնորհանդեսից հետո։

### DVD

Երկու հրատարակություն թողարկվել է DVD:

| **Կոլեկցիոների հրատարակություն** | **Պարզեցված հրատարակություն** |
| --- | --- |
| * Ձևաչափ՝ 2 DVD ( PAL ) (ստվարաթղթե տուփ + բանալի պատյան)
* Տարածաշրջանային կոդ:5
* Շերտերի քանակը՝ DVD-5 (1 շերտ)
* Ձայնային ուղի ՝ ռուսական Dolby Digital 5.1
* Պատկերի ձևաչափը՝ Anamorphic WideScreen 16:9 (1.78:1):

Հրատարակությունը պարունակում է ֆիլմի 2 տարբերակ՝ 2D և 3D ձևաչափերով։
Սկավառակ 1։* Սկավառակ մուլտֆիլմով 2D ձևաչափով
* Ֆիլմ ֆիլմի մասին
* «Ճանապարհ դեպի տիեզերք» վավերագրական ֆիլմ
* Տեսահոլովակ «Uma2rmaH» «Քաղաքում անձրև է գալիս» (երաժշտությունը և խոսքերը՝ Վլադիմիր և Սերգեյ Քրիստովսկիների)
* Լուսանկարների պատկերասրահ

Սկավառակ 2։* Սկավառակ մուլտֆիլմով 3D ձևաչափով
* 2 զույգ **ստերո** ակնոց
 | * Ձևաչափ՝ DVD ( PAL ) (Պահել պատյան)
* Տարածաշրջանային կոդ։ 5
* Շերտերի քանակը՝ DVD-5 (1 շերտ)
* Ձայնային ուղի ՝ ռուսական Dolby Digital 5.1
* Պատկերի ձևաչափը՝ Anamorphic WideScreen 16:9 (1.78:1):
* Լրացուցիչ նյութեր.
	+ Ֆիլմ ֆիլմի մասին
	+ «Ճանապարհ դեպի տիեզերք» վավերագրական ֆիլմ
	+ Տեսահոլովակ «Uma2rmaH» «Քաղաքում անձրև է գալիս» (երաժշտությունը և խոսքերը՝ Վլադիմիր և Սերգեյ Քրիստովսկիների)
	+ Լուսանկարների պատկերասրահ
* Լեզուն՝ ռուսերեն Dolby Digital 2.0, աշխատանքի տևողությունը՝ 17 րոպե
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  Pejsci z vesmíru (2009) (չեխերեն) — Česko-Slovenská filmová databáze.
3. 1 2 3 4 5 6  Звёздные собаки: Белка и Стрелка — Kinopoisk.
4. 1 2 3 4 5 6  Belka i Strelka. Zvyozdnye sobaki — IMDb, 2013.
5. 1 2 3 4  Belka i Strelka. Zvezdnye sobaki — 2000.
6. ↑  Biała i Strzała podbijają kosmos 3D (польск.) — Filmweb.
7. ↑  כלבים בחלל (2010) (երբ.) — אידיבי.
8. ↑
9. ↑  Space Dogs (գերմ.) — Filmdienst.
10. ↑  스페이스 독 | 다음영화 — Daum.
11. ↑  Space Dogs (շվեդերեն) — SFDb.
12. ↑  Space dogs — Booky.fi.
13. ↑  スペース・ドッグ (яп.) — 映画.com.
14. ↑  *Blanc J.* Space Dogs (ֆր.) — 1993.
15. ↑  «Вадим Сотсков: «3D — самый актуальный тренд в кинопроизводстве»» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
16. 1 2  Роман Георгиев (2010 թ․ մարտի 26). «Грозовой перевал: российская 3D-анимация». Компьютерра. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
17. 1 2 3  Владислав Борецкий (2010 թ․ մարտի 16). ««Действующие лица»: Святослав Ушаков». Радио «Культура». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
18. 1 2  «О фильме» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
19. 1 2 3 4 5 6 7  Сергей Некрасов (2010 թ․ մարտի 21). «Вадим Сотсков: «3D — самый актуальный тренд в кинопроизводстве»». Кинобизнес сегодня. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
20. ↑  ««Звёздные собаки» продолжают покорять мир». Кинобизнес сегодня. 2012 թ․ մարտի 29. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 30-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 5-ին.
21. ↑  Մանրամասն Անճշտություններ բաժնում
22. ↑  Лицензионный DVD. Дистрибьютор — концерн «Видеосервис»
23. 1 2  ««Белка и Стрелка. Лунные приключения. Фильм о фильме». Интервью Патрика Эвалда - генерального директора «Эпик Пикчерз» (1:10)» (ռուսերեն). 2013. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
24. ↑  «Release dates for Звёздные собаки Белка и Стрелка» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
25. ↑  «Звёздные собаки: Белка и Стрелка» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 21-ին.
26. ↑  «Звёздные собаки: Белка и Стрелка (2010)г» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 21-ին.
27. ↑  «БЕЛКА И СТРЕЛКА. ЗВЁЗДНЫЕ СОБАКИ (2010)» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
28. ↑  «Программа 76-го Российского Международного Кинорынка». 2008 թ․ նոյեմբերի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 25-ին.
29. ↑  ««Белка и Стрелка»: космонавты в восторге». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
30. ↑  «БЕЛКА И СТРЕЛКА. ЗВЁЗДНЫЕ СОБАКИ (2010)». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
31. ↑  «Новости» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
32. ↑  «Новости» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
33. ↑  «Вадим Соцков о международном прокате» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 13-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
34. ↑  «Release dates for Звёздные собаки Белка и Стрелка» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
35. ↑  «SPACE DOGS 3D» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 5-ին.
36. 1 2 3 4  «Мультфильм «Белка и Стрелка» стал лидером польского проката». РИА Новости. 2010 թ․ սեպտեմբերի 22. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
37. 1 2  «Сборы «Белки и Стрелки» в Польше перевалили за миллион долларов». РИА Новости. 2010 թ․ հոկտեմբերի 13. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 20-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
38. 1 2  «Белка и Стрелка. Звёздные собаки» (ռուսերեն) — newslab.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
39. ↑  «…никогда не знаешь чего ожидать от завтра — то ли в космос, то ли на улицу» (ռուսերեն) — Издательский дом «Новый взгляд». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
40. ↑  «Рецензия 1» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
41. 1 2  Дарья Горячева (2010 թ․ մարտի 15). «Космос без эротики» (ռուսերեն). Газета.ру. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
42. 1 2  Наталья Трофимова (2010 թ․ օգոստոսի 19). «Полвека полёту Белки и Стрелки». Пятый канал (Россия). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
43. 1 2  ««Disney Learns Lessons From Pixar»» (անգլերեն) — The Wall Street Journal. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
44. ↑  «Белка и Стрелка снова в космосе!» (ռուսերեն) — «Утро России». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 17-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
45. ↑  ««Космические собаки»» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
46. ↑  «По следам Белки и Стрелки» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
47. ↑  «Белка и Стрелка: звёздные собаки» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
48. ↑  Надежда Погодина. «Космические достижения». Афиша@Mail.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
49. ↑  Мария Ческис (2011 թ․ հոկտեմբերի 1). «Культурный шок. Отечественные кино, литература и театры понесут тяжёлые утраты» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 28-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
50. ↑  «Epic Pictures Group and Patrick Ewald Launch SPACE DOGS 3D in Cannes» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
51. ↑  Трейлер на RuTube Error in Webarchive template: Empty url.
52. ↑  «ЦНФ». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 25-ին.
53. ↑  «SPACE DOGS 3D» (անգլերեն) — «Epic Pictures Group». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
54. ↑  «Kari Kimmel, I Got You, song» (լեհերեն) — «*Biała i Strzała podbijają kosmos*». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
55. 1 2  Владислав Борецкий (2010 թ․ մարտի 16). ««Действующие лица»: Святослав Ушаков». Радио «Культура». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 16-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
56. 1 2 3  «Персонажи» (ռուսերեն) — Описание персонажей мультфильма «Белка и Стрелка. Звёздные собаки». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
57. ↑  «Актриса театра и кино Анна Большова в гостях у Антона Комолова». Радио "Маяк". 2010 թ․ մարտի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
58. 1 2 3 4  Катерина Кузнецова (2010 թ․ մարտի 31). «Создатель «Белки и Стрелки»: «Американцы живут штампами и радуются этому»». Город 812. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 2-ին.
59. ↑  «Вадим Сотсков и Инна Евланникова на 7-м кинофестивале российского кино в Австралии. Интервью» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
60. ↑  «Фильм о фильме» — 02:10
61. ↑  Фильм о фильме — 04:00
62. ↑  Фильм о фильме — 02:50
63. ↑  «Белка и Стрелка снова на орбите» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
64. ↑  «Мы бесов не распределяли. Сергей Гармаш рассказал о своем участии в фильме Никиты Михалкова «12»» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
65. ↑  «Фильм о фильме» — 05:40
66. ↑  «Компания 3DTV-Vision, при помощи собственных интерактивных технологий осуществила конвертацию фильма в формат 3D» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
67. ↑  «Собаки - космонавты» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 2-ին.
68. ↑  Документальный фильм «Белка, Стрелка и другие…». Студия Андрея Семёнова 2009 г.
69. ↑  «Космонавты сказали, зачем перед отлетом смотрят "Белое солнце пустыни"» (ռուսերեն). РИА Новости. 2009 թ․ դեկտեմբերի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 21-ին.
70. ↑  «Beloe solntse pustyni (1970) // IMDb» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 2-ին.
71. ↑  «What day of the week was 8/19/1960?» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
72. ↑  «Пятница 19 августа 1960 года» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
73. ↑  «Номинанты кинопремии «Золотой орёл» за 2010 год. Лучший анимационный фильм» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 22-ին.
74. ↑  «В Москве объявлены имена лауреатов национальной кинопремии «Золотой Орёл»» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 23-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 22-ին.
75. ↑  «Назван фильм-победитель фестиваля «Московская премьера»» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 20-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
76. ↑  «БЕЛКА И СТРЕЛКА. ЗВЁЗДНЫЕ СОБАКИ (2010)» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
77. ↑  «Дети Белки и Стрелки станут героями передачи «[[Спокойной ночи, малыши]]»» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 20-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 15-ին. `{{cite web}}`: URL–wikilink conflict (օգնություն)
78. ↑  «Компании» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 24-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 15-ին.
79. ↑  «Новый анимационный бренд «Белка и Стрелка. Озорная Семейка»» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 28-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 15-ին.
80. ↑  «Собак очеловечат в мюзикле «Белка и Стрелка»» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 21-ին.
81. ↑  «Итоги конкурса газеты «[[Аргументы и факты]]»» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 21-ին. `{{cite web}}`: URL–wikilink conflict (օգնություն)
82. ↑  «Первый российский космический мюзикл «БЕЛКА И СТРЕЛКА» стартует в Москве 23 марта 2013 года» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 21-ին.
83. ↑  ««Белка и Стрелка. Лунные приключения» на 87-м Российском Международном Кинорынке» (ռուսերեն). 2012 թ․ ապրիլի 4. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 28-ին. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 20-ին.
84. ↑  «Вадим Сотсков: «Полный метр и сериал как составляющие брэнда»» (ռուսերեն). 2011 թ․ հոկտեմբերի 28. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 20-ին.
85. ↑  «Сайт *belka-i-strelka.ru* обновлён» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
86. ↑  «Звёздные собаки Белка и Стрелка теперь и в мобильном!» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
87. ↑  «Белка и Стрелка. Звёздные собаки. Кино-Классика» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2010 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
88. ↑  «Новости от 6 мая 2010 года» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
89. ↑  «Игра «Белка и Стрелка. Звёздные собаки»» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2010 թ․ հուլիսի 26-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* анимационной студии «КиноАтис»(ռուս.)
* анимационного фильма «Space Dogs 3D» в Италии(իտալ.)(անգլ.)
* «Белка и Стрелка. Звёздные собаки» на сайте Tlum.ru
* «Белка и Стрелка. Звёздные собаки» на сайте Карусель
* Фотографии с премьеры в кинотеатре «Октябрь»(ռուս.)
* Как собаки прокладывали дорогу в космос человеку(ռուս.)
* Официальный сайт Мемориального Музея Космонавтики(ռուս.)
* Официальный сайт мультфильма «Настоящие приключения Белки и Стрелки»(ռուս.)
* «Белка и Стрелка. Звёздные собаки» на сайте Мегакритик. Ру(ռուս.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |