**Հունաստանի Հանրապետության գերագույն հատուկ դատարան** (հունարեն՝ Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο), արտակարգ բարձրագույն դատական մարմին, որի իրավասության շրջանակներն ու ձևավորման հիմքերը սահմանվում է Հունաստանի սահմանադրության «հոդված 100»-ով։ Գերագույն հատուկ դատարանը մշտապես գործող մարմին չէ և ձևավորվում է միայն բացառիկ դեպքերում, երբ առաջանում են սահմանադրությամբ սահմանված և այս դատարանի իրավասության շրջանակներին պատկանող վարույթներ։

Ըստ Հանրապետության մայր օրենք սահմանադրության՝ ՀԳՀԴ-ն համարվում է Հունաստանի Հանրապետության բարձրագույն «սահմանադրական» և «ընտրովի» դատարանը։ Այսուհանդերձ, գերագույն հատուկ դատարանը հիերարխիկ որևէ կապ չունի Հունաստանի երեք մշտական գերագույն դատարանների՝ վճռաբեկ դատարանի, պետական խորհրդի և հաշվառնական պալատի հետ։

Ըստ իր լիազորությունների շրջանակի՝ այն գտնվում է ավելի բարձր աստիճանասանդղակին, քան վերոնշյալ երեք դատարանները։ Հարկ է նաև նշել, որ իր բնույթով գերագույն հատուկ դատարանը չի պատկանում արդարադատության համակարգի որևէ ճյուղին (քաղաքացիական, քրեական, վարչական)։

Սահմանադրական հիշատակումներ
---------------------------

Հունաստանի հատուկ գերագույն դատարանը ստեղծվել է 1975 թվականին՝ նոր ընդունված սահմանադրության համաձայն։ Դրա կազմակերպումն ու գործառույթները կարգավորվում են «սահմանադրություն» մայր օրենքի 100-րդ հոդվածով և «գերագույն հատուկ դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի թիվ 345 հատուկ կետով։ Նմանատիպ դատարանի ստեղծման համար որոշակի նախադրայլներ գոյություն են ունեցել 1952 թվականի համահունական սահմանադրությունում ևս։ Այն ներկայացված էր 73-րդ հոդվածում, որը նախատեսում էր հատուկ արտակարգ և ընտրովի դատարանի ստեղծում։

Դատարանի ձևավորման հիմքն ամփոփված է եղել նաև «սև գնդապետների» ռազմական վարչակարգի օրոք գործող սահմանադրությունում։ Այն իր հերթին նախատեսում էր Հունաստանի բարձրագույն դատարանների միջև ծագած վեճերի լուծում այլ դատական ատյանում։

Դատարանի կազմ
-------------

Հունաստանի Հանրապետության մայր օրենք «սահմանադրության» 100-րդ հոդվածը, ինչպես նաև «գերագույն հատուկ դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքը սահմանում է գերագույն հատուկ դատարանի իրավասությունները, լիազորությունները, կազմավորման ու գործունեության կարգը, ինչպես նաև վերջինիս կազմը։ Ըստ դրա՝ Հունաստանի գերագույն հատուկ դատարանը կազմված է տասնմեկ անդամներից․

* գերագույն դատարանների նախագահներ․
* վճռաբեկ դատարանի չորս անդամներ, որոնք ընտրվում են երկու տարի ժամկետով․
* պետական խորհրդի չորս անդամներ, որոնք ընտրվում են երկու տարի ժամկետով։

Դատարանը նախագահում է վճռաբեկ դատարանի կամ պետական խորհրդի նախագահը։ Դատարանի կազմը կարող է լուծարվել ներքին հակասությունների և հակասահմանադրական գործունեության պայմաններում կամ հատուկ կառավարական որոշմամբ։

Տես նաև
-------

* Հունաստանի սահմանադրություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հունաստանի սահմանադրություն (հոդված 100)` բարձրագույն հատուկ դատարանի մասին սահմանադրական օրենք»։ *www.hri.org*։ Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 11

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հունաստանի դատական համակարգ և մարմիններ Archived 2010-06-16 at the Wayback Machine.
* Աշխարհի պետությունների արդարադատության մարմիններ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
**Հունաստանի թեմատիկ հոդվածներ** |
| --- |
|  |
| Պատմություն | Հին Հունաստան • Նախապատմական Հունաստան • Հելլենիստական դարաշրջան • Դասական Հունաստան • Հունական դիցաբանություն • Միջնադարյան Հունաստան • Բյուզանդական կայսրություն • Հունական հեղափոխություն • Հունաստանը առաջին աշխարհամարտում • Հունաստանը երկրորդ աշխարհամարտում • Հունաստանի հավանական հեռացումը Եվրագոտուց |
|  |
| Խորհրդանիշներ | Դրոշ • զինանշան • օրհներգ |
|  |
| Քաղաքականություն | Քաղաքականություն • Նախագահ • Պառլամենտ • Սահմանադրություն |
|  |
| Զինված ուժեր | Ռազմաօդային ուժեր • Ռազմածովային ուժեր • Հունական ոստիկանություն |
|  |
| Տնտեսություն | Հունական դրախմա • Զբոսաշրջություն • Տրանսպորտ • Գյուղատնտեսություն |
|  |
| Աշխարհագրություն | Մայրաքաղաք • Լեզուները Հունաստանում • Կրթությունը Հունաստանում • Կրոնը Հունաստանում • Վարչական բաժանում • Քաղաքներ • Երկրամասեր |
|  |
| Բնակչություն և Սպորտ | Ֆուտբոլի հավաքական • Ֆուտբոլ • Բասկետբոլի հավաքական • Օլիմպիական խաղեր |
|  |
| Մշակույթ | Գրականություն • Երաժշտություն • Կինո • Տոներ • Խոհանոց |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Իրավունք**
 |