Հուշատախտակ
Քանդակագործ Ուդո Ռեիմանի հեղինակած կիսանդրին
**Հելեն Լանգե** (դան․՝ Helene Lange, ապրիլի 9, 1848(1848-04-09)[…], Օլդենբուրգ, Վայմարյան Հանրապետություն - մայիսի 13, 1930(1930-05-13)[…], Բեռլին, Վայմարյան Հանրապետություն), ուսուցիչ և ֆեմինիստ։ Նա ֆեմինիստական շարժման պայքարի գերմանական և համաշխարհային խորհրդանիշ է։ 1919-1921 թվականներին եղել է Համբուրգի խորհրդարանի անդամ։ 1928 թվականին պարգևատրվել է Մեծ պրուսական պետական մեդալով` «Պետությանը մատուցած ծառայությունների համար»։

Կյանք, կրթություն և մանկավարժություն
------------------------------------

Հելեն Լանգեն ծնվել է Օլդենբուրգ քաղաքում, միջին դասի ընտանիքում։ Նրա ծնողները վաճառական Կառլ Թեոդոր Լանգեն ու նրա կինը` Յոհաննան էին։ Երբ նա վեց տարեկան էր, նրա մայրը 1855 թվականին մահացել է տուբերկուլյոզից, իսկ 1864 թվականին նրա հայրը մահացել է կաթվածից. աղջիկը մեկ տարով անցել է հարավգերմանական կղերական տան խնամակալության տակ։ 1866 թվականին, երբ Լանգեի` մանկավարժական դասընթացին մասնակցելու ցանկությունը սահմանափակվել է իր օրինական խնամակալի կողմից, նա օթևան է գտել Էլզասի Փոքր ամրոց դպրոցի մերձակայքում, որտեղ գերմաներենի քերականության ու գրականության դասեր է տվել` հնարավորություն ստանալով մասնակցել ուսուցիչների համար կազմակերպվող դասընթացներին։ Նաև սկսել է ինքնուրույն սովորել փիլիսոփայություն, գրականության ու կրոնի պատմություն, պատմական գիտություն ու հնագույն լեզուներ։ 1867 թվականին Լանգեն դաստիարակչուհու աշխատանք է ստացել Օսնաբրյուկի արդյունաբերող մի ընտանիքում։

1871 թվականին Լանգեն տեղափոխվել է Բեռլին` պատրաստվելու մանկավարժի որակավորում ստանալու քննությանը, որը նա հաջողությամբ հանձնել է։ 1872 թվականին սկսել է աշխատել որպես մասնավոր կրկնուսույց և միանգամից նվիրվել է կանանց ու աղջիկների կրթության գործին` ընդունվելով Գերմանացի կանանց ուսուցիչների ու կրկնուսույցների ընկերություն (*Verein deutscher Lehrerinnen und Erzieherinnen*)։ 1874 թվականից Լանգեն սկսել է դասավանդել Կրահմերչենի կանանց ավագ դպրոցում Լիխտենբերգում, Բեռլինի մոտակայքում։ 1876-1891 թվականներին որպես ուսուցիչ և տնօրեն է աշխատել Բեռլինում, Քրաինշեն աղջիկների ավագ դպրոցում, որտեղ նաև սեմինար է հիմնել կին ուսուցիչների համար։

Ուշ կյանք
---------

Լանգեի տապանաքարը Վեսթենդում, Բեռլին
1919 թվականին Վայմարյան հանրապետությունում կանանց ակտիվ և պասիվ ընտրական իրավունք ձեռք բերելուց հետո Լանգեն Գերմանիայի դեմոկրատական կուսակցությունից ընտրվել է Համբուրգի խորհրդարան։
1920 թվականին վերադարձել է Բեռլին, որտեղ նա աստիճանաբար հրաժարվել է ընկերությունների աշխատանքներից` մնալով ակտիվ հրապարակախոս։ 1923 թվականին Թյուբինգենի համալսարանից ստացել է քաղաքական գիտությունների պատվավոր դոկտորի կոչում, իսկ 1928 թվականին պարգևատրվել է Պրուսական պետական մեդալով` «Պետությանը մատուցած ծառայությունների համար»։

Գրականություն
-------------

* Schaser Angelika (2000)։ *Helene Lange und Gertrud Bäumer: eine politische Lebensgemeinschaft* [*Helene Lange and Gertrud Bäumer: a political cohabitation*] (German)։ Köln Weimar: Böhlau Verlag։ ISBN 9783412091002
* «Helene Lange 1848-1930; Frauenrechtlerin, Politikerin (English: Helene Lange 1848-1930; Women's Rights Activist, Politician)»։ *Lebendiges Museum Online*։ Deutsches Historisches Museum, Berlin , in German.
* "Helene Lange" The Oxford Companion to German Literature. Oxford University Press, 1976, 1986, 1997, 2005.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2 3 4 5  WeChangEd
5. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #11856935X // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
6. ↑
7. 1 2 3 4 5 6 7  «Helene Lange 1848-1930; Frauenrechtlerin, Politikerin (in English: Helene Lange 1848-1930; Women's Rights Activist, Politician)»։ *Lebendiges Museum Online*։ Deutsches Historisches Museum, Berlin։ Վերցված է հունիսի 24, 2015

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · gravsted.dk |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12452763g · GND: 11856935X · ISNI: 0000000108690673 · LCCN: n84111690 · NLP: a0000002657309 · NTA: 067759947 · NUKAT: n2002086194 · SUDOC: 03368507X · VIAF: 9943704 · WorldCat VIAF: 9943704 |

 |

 |