**Ռոզո** (Անտիլ.՝ Kwéyòl: *Wozo*), Դոմինիկայի մայրաքաղաք։ Բնակչությունը՝ 14 847 մադ (2001 թվականի դրությամբ)։ Դա ոչ մեծ, խիտ բնակեցված քաղաքային բնակավայր է, որը շրջապատված է Կարիբյան ծովով, Ռոզո գետով և անտառածածկ Մորն Բրյուս (անգլ.՝ Morne Bruce) լեռով։ Կառուցված է հնագույն հնդկացիական Սաիրի (անգլ.՝ Sairi) բնակավայրի տեղում։ Այն համարվում է կղզու հնագույն և ամենանշանակալից քաղաքային բնակավայրը։

Գտնվում է Դոմինիկայի արևմտյան ափի մոտ։ Այստեղ կարելի է հանդիպել և՛ ժամանակակից, և՛ գաղութային (ֆրանսիական) ճարտարապետությունը։

Քաղաքը արտահանում է լայմ, լայմի հյութ, եթերային յուղեր, արևադարձային մրգեր և համեմունքներ։

Ընդհանուր տեղեկատվություն
-------------------------

Ռոզո քաղաքի կենտրոնական հատվածը խիտ կառուցապատված է ոչ մեծ տներով, որոնց միջև կանաչապատ տարածքներ են կամ բացատներ։ Քաղաքում կան բուսաբանական այգիներ և Խորհրդարանական շենքի այգիներ։ Ռոզո գետը խոշորագույնն է, որն անցնում է Անտիլյան կղզիների մայրաքաղաքներով։ Քաղաքը բաժանված է մոտ 80 թաղամասերի, որոնք զբաղեցնում են 30 հեկտար մակերես։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը հիմնադրվել է ֆրանսիացիների կողմից XVII դարում Ռոզո գետի ափին, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «եղեգնյա»։ XVIII դարի սկզբին ավելի քան հիսուն ֆրանսիական ընտանիքներ տեղափոխվել են նոր բնակավայր և սկսել զբաղվել անտառային արհեստով արժեքավոր փայտատեսակների արտահանման նպատակով։ Բացի այդ Աֆրիկայից այստեղ են բերվել ստրուկներ, որոնց աշխատանքն օգտագործվում էր բամբակի և ծխախոտի պլանտացիաներում։ Ակտիվ տնտեսական գործունեությունը նպաստեց քաղաքի աճին։ Հետագայում, 1763 թվականից ամբողջ կղզու հետ միասին այն հայտնվեց Բրիտանական միապետության իշխանության տակ, որպես գաղութ։

Սակայն ֆրանսիացիները չլքեցին Ռոզոն, այլ ամրոց կառուցեցին իրենց պլանտացիաները պաշտպանելու համար։ 1781 թվականին քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ ավերվել էր ուժեղ հրդեհի հետևանքով։ 1838 թվականից, երբ վերացվել է ստրկատիրությունը, Ռոզոյում սկսվեց ընտրվել Դոմինիկայի օրենսդիր մարմինը, որը դարձել է միակ գաղութը, որտեղ կար ինքնավար կառավարություն։

Քաղաքային կյանք
---------------

Ռոզո քաղաքի տեսարանը
Քաղաքի կենտրոնում բնակելի շենքերը շատ չեն, հիմնականում մարդիկ այնտեղ գալիս են աշխատանքի։ Հնաբնակները պնդում են, որ նախկինում փողոցներ գոյություն չունեին, կային միայն բաց տարածքներ տների միջև։ Մինչ այժմ փողոցները քաղաքի կենտրոնում իրենցից ներկայացնում են ոչ միայն տեղաշարժվելու երթուղիներ, այլ նաև այգիներ, մարզահրապարակներ, հանրահավաքներ անցկացնելու վայր և այլն։ Բուսաբանական այգիները ակտիվորեն օգտագործվում են բնակչության՝ հիմնականում երեխաների հանգստի համար։

Մշակույթ
--------

Ռոզոն գերիշխող դիրք է գրավում կղզում՝ համարվելով երկրի մշակութային կենտրոնը։ Քաղաքում կան բազմաթիվ ճարտարապետական հետաքրքիր հուշարձաններ, որոնցից մեկը XVIII դարի կաթոլիկական տաճարն է։ Բարձրագույն կրթությունը մայրաքաղաքի բնակիչները կարող են ստանալ մանկավարժական համալսարանում։ Ռոզոյում են գտնվում նաև պետական ռադիոկայանը և մասնավոր հեռուստաալիքները։ Քաղաքի արվարձաններում գտնվում է բուսաբանական այգին, որտեղ հավաքված են արևադարձային բուսական աշխարհի ամենահետաքրքիր ներկայացուցիչները, այդ թվում նաև մի քանի էնդեմիկ տեսակներ։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հյուսիսային Ամերիկայի մայրաքաղաքներ |
| --- |
|  |
| Կախյալ տարածքները նշված են *շեղ* |
|  |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
* ***Բաս Տեր**, Գվադելուպա (Ֆրանսիա)*
* **Բաստեր**, Սթ Քիթս և Նևիս
* **Բելմոպան**, Բելիզ
* **Բրիջթաուն**, Բարբադոս
* **Կաստրիս**, Սթ Լյուսիա
* ***Շարլոտ Ամալի**, ԱՄՆ Վիրջինյան կղզիներ (ԱՄՆ)*
* ***Քոբերն Թաուն**, Թերքս և Քայքոս (ՄԹ)*
* ***Ֆոր դե Ֆրանս**, Մարտինիկա (Ֆրանսիա)*
* ***Ջորջ Թաուն**, Կայմանյան կղզիներ (ՄԹ)*
* **Գվատեմալա**, Գվատեմալա
* ***Գուստավիա**, Սենթ Բարդուղիմեոսի կղզի (Ֆրանսիա)*
* ***Համիլթոն**, Բերմուդա (ՄԹ)*
* **Հավանա**, Կուբա
* **Քինգսթոն**, Ճամայկա
* **Քինգսթաուն**, Սթ Վինսենթ և Գրենադիններ

 | 
* ***Կրալենդիյկ**, Բոնեյրե (Հոլանդիա)*
* **Մանագուա**, Նիկարագուա
* ***Մարիգոթ**, Սթ Մարտեն (Ֆրանսիա)*
* **Մեխիկո**, Մեքսիկա
* **Նասաու**, Բահամներ
* ***Նուուկ**, Գրենլանդիա (Դանիա)*
* ***Օրանյեստադ**, Արուբա (Հոլանդիա)*
* ***Օրանյեստադ**, Սինթ Էվստատիուս (Հոլանդիա)*
* **Օտտավա**, Կանադա
* **Պանամա**, Պանամա
* ***Ֆիլիպսբուրգ**, Սինթ Մաարտեն (Հոլանդիա)*
* ***Պլիմութ** • **Բրեիդս** • **Լիթլ Բեյ** , Մոնտսերատ (ՄԹ)*
* **Պորտ-օ-Պրենս**, Հայիթի
* **Պորտ օֆ Սփեյն**, Տրինիդադ և Տոբագո

 | 
* ***Րոուդ Թաուն**, Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներ (ՄԹ)*
* **Ռոզո**, Դոմինիկա
* ***Սենթ Պիեռ**, Սենթ Պիեռ և Միքելոն (Ֆրանսիա)*
* **Սան Խոսե**, Կոստա Ռիկա
* ***Սան Խուան**, Պուերտո Ռիկո (ԱՄՆ)*
* **Սան Սալվադոր**, Էլ Սալվադոր
* **Սանտո Դոմինգո**, Դոմինիկյան Հանրապետություն
* **Սենթ Ջորջես**, Գրենադա
* **Սենթ Ջոնս**, Անտիգուա և Բարբուդա
* **Տեգուսիգալպա**, Հոնդուրաս
* ***Բոթոմ**, Սաբա (Հոլանդիա)*
* ***Վալլի**, Անգիլիա (ՄԹ)*
* **Վաշինգտոն**, ԱՄՆ
* ***Վիլեմստադ**, Կյուրասաո (Հոլանդիա)*

 |

 |

 |