**Սթենլի Դոնեն** (անգլ.՝ Stanley Donen, ապրիլի 13, 1924(1924-04-13)[…], Կոլումբիա, ԱՄՆ - փետրվարի 21, 2019(2019-02-21)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր և խորեոգրաֆ, որը հայրենիքում ստացել է «Հոլիվուդյան մյուզիքլների արքա» տիտղոսը։

Կենսագրություն
--------------

Սթենլի Դոնենը ծնվել է Կոլումբիայում (Հարավային Կարոլինա)` հրեական ընտանիքում։ Նա հաճախել է Հարավային Կարոլինայի համալսարան, այնուհետև մոր աջակցությամբ մեկնել է Նյու Յորք, որտեղ 16 տարեկանում առաջնաելույթ է ունեցել որպես պարուհի Ռոջերսի և Հարթի «Փոլ Ջոու» հայտնի մյուզիքլում, որտեղ խաղում էր սկսնակ դերասան Ջին Քելլիին։

Դոնենի կինոկարիերան մեկնարկել է որպես խորեոգրաֆ և պարուհի *Metro-Goldwyn-Mayer* ստուդիայում՝ «Լավագույն հարձակվող խաղամասնակից» երաժշտական ֆիլմում (Լյուսիլ Բոլլի հետ)։ 1944 թվականին նա հանդես է եկել որպես Ջին Քելլիի խորեոգրաֆ՝ «*Columbia Pictures*» կինոընկերության «Շապիկի վրայի աղջիկը» հայտնի կինոնկարում, որտեղ Ռիտա Հեյուորթը հանդես է գալիս գլխավոր դերով։

Սթենլի Դոնենի առաջին ռեժիսորական աշխատանքն է դարձել Ջին Քելլիի հետ Բեթի Քոմդենի և Ադոլֆ Գրենի 1949 թվականի «Թույլտվություն քաղաքում» մյուզիքլի համատեղ էկրանավորումը, որի համար որոշ երգեր գրել է Լեոնարդ Բերնսթայնը։ Նրա հաջորդ նախագիծը դարձել է 1951 թվականի «Արքայական հարսանիք» մյուզիքլը՝ Ֆրեդ Ասթերի՝ առաստաղի վրա պարի հայտնի տեսարանով։ 1952 թվականին Դոնենը ավարտել է «Անձրևի տակ երգողները» նոր նախագիծը, որտեղ գլխավոր դերը կրկին կատարել է Քելլին։ Այս կինոմյուզիքլը մի քանի մրցանակներ և անվանակարգեր է ստացել բազմաթիվ հեղինակավոր կինոմրցանակներում՝ ներառյալ «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակները և ներկայումս համարվում է հոլիվուդյան լավագույն մյուզիքլներից մեկը։

1950-ական թվականներին թողարկվել են Դոնենի ևս մի քանի հաջողված մյուզիքլներ, այդ թվում՝ «Յոթ հարսնացուններ յոթ եղբայրների համար», «Միշտ լավ եղանակ», «Զվարճալի դեմք» և «Անիծյալ յանկիներ»։ Վերջինից սկսած՝ Դոնենը բազմամյա համագործակցություն է սկսել գրաֆիկական դիզայներ Մորիս Բաինդերի հետ։

Հոլիվուդյան մյուզիքլների դարաշրջանի ավարտին Սթենլի Դոնենի կարիերան սկսել է անկում ապրել, չնայած հետագայում նա նկարահանել է ևս մի շարք հայտնի կատակերգություններ և դրամաներ, որոնց թվում են «Առեղծված», «Երկուսը ճանապարհին» և «Ցանկություններից կուրացածը»։ 1980 թվականին նա հանդես է եկել որպես «Սատուրն-3» ֆանտաստիկ թրիլլերի ռեժիսոր․ այն բանից հետո, երբ Ջոն Բարին հեռացվել էր այդ պաշտոնից։ Նրա վերջին աշխատանքը դարձել է «Սիրային նամակներ» հեռուստատեսային ֆիլմը, որը Էկրան Է բարձրացել 1999 թվականին։

Իր կարիերայի տարիներին Սթենլի Դոնենը հինգ անգամ առաջադրվել է Ամերիկյան կինոռեժիսորների գիլդիա մրցանակի, բայց ոչ մի անգամ իր ֆիլմերի համար չի ստացել անգամ «Օսկար» մրցանակի անվանակարգ։ 1998 թվականին Ամերիկյան կինոակադեմիայի 70-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ Սթենլի Դոնենին հանձնել են «Օսկար» պատվավոր արձանիկը՝ ամերիկյան կինոյի զարգացման գործում նրա ներդրման համար։

Սթենլի Դոնենը մահացել է 95 տարեկանում (2019 թվականի փետրվարի 21-ին Նյու Յորքում)։ Մահվան պատճառը եղել է սրտի կաթվածը։

Ֆիլմագրություն
--------------

* 1949 — Թույլտվությունը քաղաքում
* 1951 — Արքայական հարսանիք
* 1952 — Սերն ավելի լավ է, քան երբևէ
* 1952 — Անձրևի տակ երգողները
* 1952 — Անվախ Ֆագան
* 1953 — Աղջկան հանգիստ թողնել
* 1954 — Յոթ հարսնացուներ յոթ եղբայրների համար
* 1954 — Իմ սրտի խորքում
* 1955 — Միշտ լավ եղանակ
* 1957 — Զվարճալի դեմք
* 1957 — Համբուրիր նրանց իմ փոխարեն
* 1958 — Հարգելի պարոն
* 1958 — Անիծյալ յանկիներ
* 1960 — Փաթեթ անակնկալով
* 1960 — Խոտը ավելի կանաչ է
* 1967 — Երկուսը ճանապարհին
* 1967 — Ցանկություններից կուրացածը
* 1969 — Սանդուղք
* 1974 — Փոքրիկ իշխանը
* 1978 — Կինո, կինո
* 1980 — Սատուրն-3
* 1984 — Ամեն ինչում մեղավոր է Ռիոն
* 1999 — Սիրային նամակներ

Ծանոթագրություն
---------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
2. 1 2  filmportal.de — 2005.
3. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
4. 1 2  Stanley Donen, director of Singin' in the Rain, dies aged 94
5. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
6. 1 2
7. ↑
8. ↑  Stanley Donen Biography (1924—2019)
9. ↑  Stanley Donen obituary | Film | The Guardian

Արտաքին հղումներ
----------------

* Стэнли Донен (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90692376 · BNC: a1163232x · BNE: XX930901 · BNF: 139394648 · CiNii: DA06287962 · CONOR: 26522467 · GND: 119417936 · ICCU: RAVV088912 · ISNI: 0000000114491769 · LCCN: n81036122 · NKC: pna2007383922 · NLA: 35147605 · NLP: a0000001721849 · NTA: 069963401 · NUKAT: n2009130044 · LIBRIS: 374390 · SUDOC: 051838710 · VIAF: 79169305 · WorldCat VIAF: 79169305 |

 |

 |