**Սանտա Մարիա Մաջորե** (իտալ.՝ Basilica di S.Maria Maggiore), եկեղեցի, պապական բազիլիկ, Հռոմի չորս հայրապետական բազիլիկներից և յոթ ուխտավոր եկեղեցիներից մեկն է։

Պատմություն
-----------

Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկի ճակատամասը
Եկեղեցու հիմնադրման հետ կապված հետաքրքիր լեգենդ է եղել։ 352 թվականի մի ամառային գիշեր Լիբերիո պապի և հարուստ հռոմեացի Ջովաննի Պատրիցիայի երազում հայտվում է Տիրամայրը և հրամայում կառուցել եկեղեցի այնտեղ, որտեղ մյուս օրը ձյուն էր գալու։ Հաջորդ առավոտյան, 352 թվականի օգոստոսի հինգին Էսկվիլին բլրի վրա, որտեղ այժմ բազիլիկն է, ծածկված էր ձյունով։ Այդուհետ և սկսվել է եկեղեցու շինարարությունը։
Սիքստոս III Պապի (432-440) կողմից, 440-ական թվականներին կառուցված բազիլիկը փոխարինեց եկեղեցուն և նվիրվեց Տիրամորը։ Շատ պապեր, ձգտելով ավելի գեղեցիկ դարձնել այս պատվելի եկեղեցին, վերակառուցում և զարդարում էին այն։ Զանգակատունը Հռոմում ամենաբարձրն է (75 մ) և թվագրվում է 1377 թվականին։ Ներկայիս սյունասրահով և պատշգամբով ճակատամասը կառուցել է Ֆերդինանդո Ֆուգան 1740-ական թվականներին։ Պատշգամբում, պատի վրա, որը հանդիսանում էր հին եկեղեցու ճակատամասը, պահպանվել է 14-րդ դարի սկզբի խճանկարային դեկոր։

Ինտերիեր
--------

Եկեղեցու ինտերիերը, չնայած վերջին ձևափոխություններին, պատկերացում է տալիս վաղ քրիստոնեական հսկայական բազիլիկի մասին, որը տարբերվում է համամասնությունների կատարելությամբ, ներդաշնակությամբ և հանդիսավորությամբ։ Բացառիկ հետաքրքրություն են ներկայացնում եկեղեցին զարդարող խճանկարները։ Կենտրոնական նավում կան 5-րդ դարի Հին Կտակարանի սյուժետներով խճանկարներ, որոնք թարմությամբ, գույների պայծառությամբ և գեղեցկությամբ ապշեցնում են։ Հաղթակամարի խճանկարային սյուժետներում Ավետումն է, Հիսուսի ծնունդը և նրա երկրպագումը։ Դրանք ստեղծվել են 5-րդ դարում, բայց հավանական է, ավելի ուշ, քան կենտրոնական նավի կամարները։ Նրանցում զգացվում է Բյուզանդիայի ներգործությունը։ Աբսիդի խճանկարում, որտեղ պատկերված է Մարիամի թագադրումը, համատեղում են մասեր, որոնք վերաբերում են 5-րդ դարին։ Աբսիդը վերակառուցեցին նրանցով, որոնք ստեղծվել են 13-րդ դարում Նիկողայոս IV Պապի (1288—1292) հրամանով, Յակոպո Տորրիտիի կողմից։
Ուշադրության է արժանի նաև կեսոնապատ առաստաղը, որը համարվում է Ջուլիանո դա Սանգալլոյի աշխատանքը։ Ըստ ավանդույթի՝ առաստաղը ոսկեզօծելու համար օգտագործվել է Նոր երկրից (Պերուից) բերված առաջին պարտիայի ոսկին, որը Ալեքսանդր VI Պապը (1492—1503) նվեր էր ստացել իսպանական թագավորական ընտանիքից՝ Ֆերդինանտից և Իզաբելլայից։
Հատակը Կոսմատիների աշխատանքն է, որը 18-րդ դարի վերականգնումից հետո զգալիորեն փոխվել է։ Աջ նավի ծայրում գտնվում է կարդինալ Կոնսալվո Ռոդրիգեսի դամբարանը (13-րդ դար վերջ)։

Կապելլաներ
----------

Սիքստինյան կապելլա
Սֆորցա Կապելլան
Մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում երեք կապելլաներ։
Աջ կողմում գտնվող Սիքստինյան կապելլան կառուցել է Դոմենիկո Ֆոնտանան Սիքստոս V Պապի պատվերով։ Կապելլան ամբողջանում է գմբեթով, որն էլ առանձնանում է հարուստ դեկորով։ Այստեղ ամփոփված են Սիքստոս V (1585—1590) և Պիոս V (1566—1572) պապերը։ Նրանց դամբարանները զարդարված են խորաքանդակներով։ Սիքստուս V արձանը կերտել է Ջիովանի Պարակկան։ Այս կապելլայից անցնելով ձախ նավ՝ կարելի է մտնել Պաոլինյան կապելլա։ Այն նաև անվանում են Բորգեզե, քանի որ կառուցվել է Պողոս V պատվերով, որը սերում էր Բորգեզե տոհմից։ Այս կապելլայի նախագիծը համապատասխանում է Սիքստինյան կապելլային, բայց նրա հարդարանքն տարբերվում է առավել ճոխությամբ։ Կապելլայում ամփոփված են Կղեմենտ VIII (1592—1605) և Պողոս V (1605—1621) պապերը։ Այստեղ է նաև գտնվում Կույս Մարիամի ամենապատվելի պատկերը՝ Salus Populi Romani: Միևնույն կողմում, ելքի մոտ գտնվում է Սֆորցայի կապելլան, որը կառուցել է Ջակոմո դելա Պորտան, հավանաբար Միքելանջելոյի նախագծով։

Պաոլինյան կապելլա

Երգեհոն
-------

Սանտա Մարիա Մաջորեի աբսիդը
Բազիլիկի երգեհոնը տեղադրված է տրանսեպտի երկու ճակատին։ Պատկանում է Մասկոնի (Mascioni) ընտանիքին։ Ստեղծվել է 1955 թվականին Պիոս XII Պապի (1939—1958) պատվերով, որպեսզի փոխարիներ նախկին երգեհոնին։ Վերջինս կառուցվել էր 1716 թվականին Չեզարե Կատարինոցցիի (Cesare Catarinozzi) կողմից և վերակառուցվել էր 19-րդ դարոմ։ Այն չէր վնասվել, այլ տարվել էր Ալիֆորնի եկեղեցի, որտեղ մինչև օրս գործում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  dati.beniculturali.it — 2014.

Արտաքին հղումներ
----------------

* A video on the early building history of the church.
* A look at the restoration Արխիվացված 2006-05-24 Wayback Machine
* Devotion to Our Lady of the Snows Արխիվացված 2013-05-31 Wayback Machine from the National Shrine of Our Lady of the Snows website Արխիվացված 2008-10-10 Wayback Machine of The Missionary Oblates of Mary Immaculate
* Eternal Word Television Network, Global Catholic Network (EWTN) Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine Profile of Basilica di Santa Maria Maggiore.
* Images and Links(չաշխատող հղում)
 Further Information on Basilica di Santa Maria Maggiore
* Kunsthistorie.com gallery Արխիվացված 2007-09-29 Wayback Machine
* Roberto Piperno, "S. Maria Maggiore"
* Satellite Photo of St. Mary's Major Basilica
* Պաշտոնական կայքը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սանտա Մարիա Մաջորե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10274766 · GND: 4228647-5 · LCCN: n88227199 · NKC: ko20201062422 · SUDOC: 079293220 · VIAF: 248753162 · WorldCat VIAF: 248753162 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հռոմի բազիլիկներ և եկեղեցիներ |
| --- |
|  |
| Մեծ բազիլիկներ | Սուրբ Պետրոս տաճար • Սան Ջիովանի ին Լատերանո • Սանտա Մարիա Մաջորե • Սուրբ Պողոս • Սան Լորենցո ֆուորի լե Մուրա • Սանտա Կրոչե ին Ջերուսալեմե • Սան Պիետրո ին Վինկոլի
 | Սուրբ Պետրոս տաճար |
|  |
| Հնագույն բազիլիկներ | Պանթեոն • Սանտի Կոսմա է Դամիանո • Մաուզոլեո դի Կոստանտինա • Սանտա Պրեսսեդե • Սանտա Պուդենցիանա • Սանտա Սաբինա • Սանտա Մարիա Անտիկվա • Սան Ստեֆանո Ռոտոնդո |
|  |
| Միջնադարյան բազիլիկներ | Սանտա Մարիա ին Կոսմեդին • Սանտա Մարիա ին Տրաստևերե • Սանտա Մարիա ին Արաչելի • Սանտա Մարիա սոպրա Միներվա • Սանտա Մարիա դի Մոնսերատո • Սուրբ Կղեմենտի բազիլիկ • Սանտա Չեչիլիա ին Տրաստևերե • Սան Բարտոլոմեո • Սանտ Իվո ալլա Սապիենցա • Սան Ջորջիո ին Վելաբրո • Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա • Սանտա Մարիա ին Վիա Լատա • Սանտի Ապոստոլի • Սանտա Մարիա դե Մոնտի • Սանտի Քուատրո Կորոնատի |
|  |
| Նոր ժամանակների եկեղեցիներ | Սանտա Մարիա դել Պոպոլո • Սանտա Մարիա դելա Պաչե • Սան Պիետրո ին Մոնտորիո • Սուրբ Ավգուստինի եկեղեցի • Սան Լուիջի դե Ֆրանչեզի • Սանտա Մարիա դելի Անջելի է դեյ Մարտիրի • Տրինիտա դեյ Մոնտի • Ջեզու եկեղեցի • Սանտա Սուսաննա • Սանտա Մարիա դելա Վիտտորիա • Սանտ Ինյացիո • Սանտ Անդրեա դելա Վալե • Սանտ Ալեսիո • Սանտ Անյեզե ին Ագոնե • Սանտ Անդրեա ալ Քուիրինալե • Սանտա Մարիա դելա Կոնչեցիոնե • Սան Ֆրանչեսկո ա Ռիպա • Սան Կառլո ալե Քուատրո Ֆոնտանե • Սան Մարչելո ալ Կորսո • Տրե Ֆոնտանե աբբայություն • Սանտա Մարիա դեյ Միրակոլի • Սան Սեբաստիանո ֆուորի լե Մուրա |
|  |
| Ժամանակակից եկեղեցիներ | Հոբելյանական եկեղեցի |

 |