**Էդիթ Էլիզաբեթ Ֆարկաշ** (անգլ.՝  և հունգ.՝ Edith Elizabeth Farkas, հոկտեմբերի 13, 1921(1921-10-13), Դյուլա, Gyula District, Բեքեշ, Հունգարիա - փետրվարի 3, 1993(1993-02-03), Վելինգտոն, Նոր Զելանդիա), հունգարական ծագումով նորզելանդացի բևեռախույզ, եղել է առաջին հունգարուհին և Նոր Զելանդիայի օդերևութաբանական ծառայության առաջին կինը, որն այցելել է Անտարկտիդա։ Նա 30 տարի ուսումնասիրել է օզոնային շերտը։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ

Ծնվել է 1921 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Հունգարիայի Սենթգոթհարդ քաղաքում։ Սովորել է Սենթգոթհարդի և Դյորի դպրոցներում, իսկ 1944 թվականին ավարտել է Պետեր Պազմանի կաթոլիկ համալսարանը` որպես ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ 1949 թվականին պատերազմից հետո Հունգարիայից մեկնել է Նոր Զելանդիա, որտեղ նա ստացել է Վիկտորիա թագուհու Վելինգթոն համալսարանի ֆիզիկայի մագիստրոսի աստիճան։

### Գործունեություն

Ֆարկաշը հայտնի է եղել որպես օդերևութաբան և օզոնային շերտի հետազոտող։ 1951 թվականի սկսել է աշխատել Նոր Զելանդիայի օդերևութաբանական ծառայության հետազոտական բաժնում, որտեղ աշխատել է 35 տարի։ 1950-1986 թվականներին նա հետևել է օզոնային շերտին և անցկացրել է մի շարք հետազոտություններ։ 1960-ական թվականներին նրա աշխատանքի շրջանակը ընդլայնվել ու բարելավվել է՝ շնորհիվ օզոնային շերտի ցուցանիշների ուսումնասիրման մեջ Դոբսոնի սպեկտրալուսաչափի օգտագործման։ Նա միացել է գիտնականների միջազգային փոքր խմբին, որոնք ուսումնասիրել են մթնոլորտը, մասնավորապես՝ օզոնային շերտը։ Նա իր աշխատանքներով մեծ ներդրում է ունեցել օզոնային շերտի անցքերի հայտնաբերման մեջ, որը ընդմիշտ փոխել է շրջակա միջավայրի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Մթնոլորտում օզոնի բաղադրության հանդեպ նրա հետաքրքրությունը թույլ է տվել բնապահպաններին օգտագործել Ֆարկաշի ուսումնասիրությունների և փորձերից ստացված արդյունքները շրջակա միջավայրի աղտոտման պատճառների և հետևանքների ուսումնասիրման մեջ, ինչպես նաև չափել մրրկայնությունը։ 1975 թվականին Ֆարկաշը դարձել է առաջին հունգարացի կինը և Նոր Զելանդիայի չափագիտական ծառայության առաջին կինը, որն այցելել է Անտարկտիդա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գրված օրագրերը տպագրվել են «Ֆարկաշի փաստաթղթեր» գրքի ձևով (անգլ.՝ The Farkas Files)։

### Մահ և հիշողություն

Էդիթ Ֆարկաշը մահացել է 1993 թվականի փետրվարի 3-ին քաղցկեղից։

Նրա ներդրումները բարձր են գնահատվել Նոր Զելանդիայի գիտական շրջանակներում։ 1986 թվականին Ֆարկաշը դարձել է Նոր Զելանդիայի օդերևութաբանական ծառայության առաջին կինը, որն դարձել է Հենրի Հիլլի մրցանակի դափնեկիր։ Նա հատուկ ընդունելության է արժանացել 1988 թվականին Գերմանիայում անցկացված քառամյակի միջազգային գիտական համախորհրդակցության ժամանակ օզոնային շերտի ուսումնասիրման 30-ամյա աշխատանքի համար։ Զգալի թվով անձնական իրեր և փաստաթղթեր, ներառյալ Անտարկտիդայի տեսակների նմուշները, Էդիթ Ֆարկաշի լուսանկարներն ու հրապարակումներն այժմ թանգարանային ցուցանմուշներ են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  «Rosslyn Shanks». *iwonderweather*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին.
2. 1 2 3  Balázs, Dénes (1993). «In Memóriám: Farkas Edit—Antarktika Kutatója (1921-1993)». *Földrajzi Múzeumi Tanulmányok* (հունգարերեն). Budapest, Hungary: Magyar Földrajzi Múzeum (12): 109–110. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 19-ին.
3. ↑  Balázs, Dénes. «In Memóriám: Farkas Edit—Antarktika Kutatója (1921-1993) PART 2». `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
4. 1 2  McGlone, Matt; Clarkson, Tom; Fitzharris, Brian Blair (1990). *Unsettled-outlook: New Zealand and the greenhouse effect*. Wellington, New Zealand: GP Books. էջ 61. ISBN 978-0-477-01465-6.
5. 1 2 3 4 5  «The Farkas Files Book 425698». *www.bookemon.com*. Bookemon. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 18-ին.
6. ↑  Taylor, Rowan; Smith, Ian (1997). *The State of New Zealand's Environment, 1997*. Wellington, New Zealand: New Zealand Government - Ministry for the Environment. էջ 10. ISBN 978-0-478-09000-0.
7. ↑  Bojkov, Rumen D. «The International Ozone Commission (IO3C) Its history and activities related to atmospheric ozone» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.
8. 1 2  Munster, R. (1993). «Edith Elisabeth Farkas 1921-1993». *Földrajzi Múzeumi Tanulmányok* (անգլերեն). Budapest, Hungary: Magyar Földrajzi Múzeum (12): 110. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 19-ին.