**Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյն**  (նորվ.՝ Jens Lieblein, դեկտեմբերի 23, 1827(1827-12-23), Քրիստիանիա, Նորվեգիա - օգոստոսի 13, 1911(1911-08-13), Էյդսվոլ, Ակերսհուս, Նորվեգիա), նորվեգացի եգիպտաբան, լեզվաբան ու բանասեր։

Կենսագրություն
--------------

Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյնը ծնվել է 1827 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Քրիստիանիայում՝ ներկայիս Օսլո մայրաքաղաքում։ Նրա հայրը կոշկակար Յոնաս Մարտին Լիեբլեյնն էր, իսկ մայրը՝ Աննա Կարինա Հովգորդը։

Կարոլուս Լիեբլեյնի հայրը վաղ է մահանում՝ 1838 թվականին ու արդյունքում որդին որբ է մնում։ Դեռահաս Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյնը ստիպված անցնում է աշխատանքի փայտասղոցարանում։ Ազատ ժամանակ լինելու դեպքում ապագա բանասերն ուսումնասիրում էր պատմություն, գրականություն և լեզուներ։ Լեզուներից հատկապես նախընտրում էր գերմանարեն, ֆրանսերեն, լատիներեն, հունարեն։ Որոշ ժամանակ անց Լիեբլեյնը սկսում է Օսլոյում դպրոց հաճախել։ Իսկ 1855 թվականից ընդունվում է Օսլոյի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրոևւմ է լեզվաբանություն և պատմություն։ Համալսարանն ավարտում է 1861 թվականին։ Որից անմիջապես հետո սկսում է ուսումնասիրել հինհնդկական մշակույթն ու սանսկրիտը։ Դրանից հետո կենտրոնանում է Հին Եգիպտոսի մշակույթի և հիերոգլիֆների վրա։ Հերթափոխով սովորում է Բեռլինում, Փարիզում Թուրինում, Լոնդոնում և Լեյդենում։ Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյնը մասնակցել է 1869 թվականին Եգիպտոսում Սուեզի ջրանցքի բացման արարողությանը. նրա հետ էր նորվեգացի հռչակավոր դրամատուրգ Հենրիկ Իբսենը։ 1876 թվականին, Նորվեգիայի պատմության մեջ առաջին անգամ, Օսլոյի համալսարանում նրան շնորհվում է եգիպտաբանի պրոֆեսորի կոչում։ 1866-ից 1868 թվականներին հրատարակում է «Նորդեն» իսկ 1877-ից 1878 թվականներին «Nyt norsk Tidskrift» ամսագրերը Էռնստ Սարսի հետ համատեղ։

Նրա բազմաքանակ աշխատությունների պսակն է համարվում եգիպտական հիերոգլիֆներին նվիրված աշխատություն-բառարանը՝ «Dictionnaire de noms hiéroglyphiques, en ordre généalogique et alphabétique», որը հրատարակվել է ֆրանսերենով 1871 թվականին։ Իսկ ավելի ուշ՝ 1891 թվականին նույն աշխատության գերմաներեն տարբերակն է լույս տեսնում։ Մայրենի լեզվով՝ նորվեգերենով այս աշխատանքը հրատարակվում է 1883-ից 1885 թվականներին։ Նորվեգիայում հրատարակում է նաև հինեգիպտոսյան կրոնի մասին պատմող եռահատոր աշխատությունը՝ «Gammelægyptisk Religion, populært fremstillet»:

Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյնը ամուսնացել է երեք անգամ.

* Յոհաննա Ալետտա Դանիելսեն՝ 1864-ից 1866 թվականներին
* Յունետ Նիելսեն՝ 1869-ից 1893 թվականներին
* Դ. Լ. Բրոդերսեն՝ 1899 թվականից։

Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյնը գրող Սևերին Լիեբլեյնի հայրն է։

Իր մահկանացուն Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյնը կնքել է ութսուներեք տարեկան հասակում՝ 1911 թվականի օգոստոսի 13-ին Էյդսվոլում։

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

Ենս Դանիել Կարոլուս Լիեբլեյնը Սուրբ Օլաֆի շքանշանի ասպետ է 1899 թվականից։ Իսկ նույն շքանշանի կոմանդոր 1905 թվականից։ Իտալիայի թագի ասպետ է։ Պորտուգալիայի կառավարության կողմից պարգևատրվել է Քրիստոսի շքանշանով, իսկ Ավստրիայի կառավարության կողմից՝ Երկաթի թագի շքանշանով։ Թուրքերն էլ նրա կուրծքը զարդարել են Մեջիդիե շքանշանով։

Ընտիր ստեղծագործություններ
--------------------------

* Aegyptische Chronologie (1863)
* Deux papyrus hiératiques du Musée de Turin (1868)
* Dictionnaire des noms hiéroglyphiques (1871)
* Recherches sur la Chronologie Egyptienne d’après les listes généalogiques (1873)
* Die ägyptischen Denkmäler in Skt Petersburg, Helsingfors, Upsala und Copenhagen (1873)
* Index alphabétique de tous les mots contenus dans le Livre des Morts (1875)
* Gammelægyptisk Religion (1883-85)
* Egyptian Religion (1885)
* Handel und Schifffahrt auf dem rothen Meere in alten Zeiten (1886)
* Le Livre Egyptien: Que mon nom fleurisse (1895)
* Recherches sur l’histoire de l’ancienne Egypte (1914)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Norsk biografisk leksikon(նորվ.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
3. 1 2 3  Hjelde, Sigurd. «Jens Lieblein». In Knut Helle (ed.). *Norsk biografisk leksikon* (Norwegian). Oslo: Kunnskapsforlaget. Վերցված է 7 декабря 2010-ին. `{{cite encyclopedia}}`: Text "Helle, Knut" ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
4. ↑  Henriksen, Petter (ed.). «Jens Daniel Carolus Lieblein». *Store norske leksikon* (Norwegian). Oslo: Kunnskapsforlaget. Վերցված է 7 декабря 2010-ին.`{{cite encyclopedia}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Գրականություն
-------------

* *Amundsen, O. Delphin.* Den kongelige norske Sankt Olavs Orden 1847-1947. — Oslo: Grøndahl, 1947. — С. 115–116. — ISBN 9971917165
* Lieblein, Jens Daniel Carolus // *Salmonsens konversationsleksikon*. — København: J. H. Schulz, 1923. — В. XV.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Digitaliserte bøker av Lieblein hos Nasjonalbiblioteket.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10176410 · BIBSYS: 90815308 · BNF: 10661325v · GND: 116997141 · ISNI: 0000000121016990 · LCCN: n80012967 · NLA: 35787684 · NLG: 173807 · NTA: 067798160 · NUKAT: n2010165995 · PTBNP: 273563 · SUDOC: 130071501 · VIAF: 59850287 · WorldCat VIAF: 59850287 |

 |

 |