**Կվազուլու-Նատալ** (անգլ.՝ Natal, զուլուսերեն՝ iKwaZulu-Natali, կոսա՝ KwaZulu-Natal, աֆրիկաանս՝ KwaZoeloe-Natal), նահանգ Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետության (ՀԱՀ) արևելքում, Հնդկական օվկիանոսի ափին։ Ստեղծվել է 1994 թվականին Նատալ նահանգի (հին պորտուգալական անվանումը՝ «Սուրբ Ծննդյան») և նախկին բանտուստան Կվազուլուի միավորման միջոցով։ Սահմանակցում է Էսվատինիին, Լեսոթոյին և Մոզամբիկին։

Վարչական կենտրոնը Պիտերմարիցբուրգն է, տնտեսական կենտրոնը և խոշոր նավահանգիստը՝ Դուրբանը։

Պատմություն
-----------

Նատալ նահանգը
Նատալը 1842 թվականից անգլիական գաղութ էր, 1910 թվականից՝ Հարավ-Աֆրիկյան Միության (1961 թվականից՝ ՀԱՀ) նահանգ։ Ագրարային-ինդուստրիալ նահանգ էր։ Գերակշռում էին եվրոպացիներին պատկանող խոշոր ֆերմաներն ու տնկադաշտերը։ Նատալը ՀԱՀ-ի շաքարեղեգ ու բանան արտադրող հիմնական շրջանն էր։ Զբաղվում էին նաև ավստրալիական ակացիայի, բամբակենու, ծխախոտի, կարտոֆիլի, բանջարեղենի մշակությամբ, պտղաբուծությամբ և անասնապահությամբ։ Արդյունահանում էին քարածուխ, իլմենիտ, թորիումի, ցիրկոնի, տանտալի, երկաթի հանքաքար։ Կան սննդի արդյունաբերության, նավթավերամշակման, անվադողերի, նավաշինական, նավանորոգման ձեռնարկություններ։

Նատալ նահանգի տարածությունը 87 հզ. կմ² էր, բնակչությունը՝ 4245 հզ. (1978)։

Աշխարհագրություն և կլիմա
------------------------

Մնգենի գետի հովտի տեսարանը Հոուիք ջրվեժի մոտ
Նահանգի տարածությունը 94 361 կմ² է, ինչը գրեթե համապատասխանում է Պորտուգալիայի տարածության։ Աշխարհագրորեն այդ տարածքը կարելի է բաժանել երեք տարածաշրջանի։ Առաջինը՝ ծովափնյա հարթավայրը, տարածվում է դեպի հյուսիս։ Կենտրոնական շրջանները զբաղեցնում է բլրոտ սարավանդը, որը բարձրանում է դեպի արևմուտք։ Երրորդ տարածաշրջանը ներկայացված է երկու լեռնային շրջաններով՝ Դրակոնյան լեռներով (արևմուտքում) և Լեբոմբոյի լեռներով (հյուսիսում)։ Դրակոնյան լեռների բարձրությունը հասնում է 3000 մետրի Լեսոթոյի հետ սահմանին։ Լեբոմբոն, ընդհակառակը, ցածր հնագույն լեռներ են, որոնք Էսվատինիից հարավ ձևավորում են զուգահեռ լեռնաշղթաներ։ Նահանգի խոշորագույն գետը՝ Տուգելան, հոսում է արևմուտքից դեպի արևելք՝ Կվազուլու-Նատալի կենտրոնական մասում։

Տարածաշրջանի կլիման բավականին բազմազան է, ափին այն մերձարևադարձային է և խոնավ։ Այսպես, Դուրբանում տեղումների տարեկան միջին քանակը 1009 մմ է, ցերեկային առավելագույնները հունվար-մարտ ամիսներին հասնում են 28 °C-ի, նվազագույնները՝ 21 °C-ի, հունիսից օգոստոս առավելագույնները հասնում են 23 °C-ի, իսկ նվազագույններն ընկնում մինչև 11 °C։ Ներքին շրջաններում ամառային ջերմաստիճանները նման են ծովափնյա ջերմաստիճաններին, թեև ձմեռներն ավելի ցուրտ են։ Ձմեռները Դրակոնյան լեռներում սառը և ձնառատ են, ամենաբարձր գագաթները ծածկված են թեթև ձյան ծածկույթով նաև ամռանը։ Ափի հյուսիսային մասը՝ Զուլուլենդը, բնութագրվում է ավելի տաք և խոնավ կլիմայով, որը մոտ է արևադարձայինին։

Բնակչություն
------------

Բնակչության խտությունը 1 կմ² վրա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
     <1
     1–3
     3–10
     10–30
     30–100 |  | 
     100–300
     300–1000
     1000–3000
     >3000 |

Լեզուների տարածվածությունը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
     աֆրիկաանս
     անգլերեն
     կոսա
     զուլուսերեն |  | 
     սեսոթո
     սվատի
     չկա գերակշռող լեզու |

2011 թվականի տվյալներով նահանգի բնակչությունը կազմում է 10 267 300 մարդ։  Նահանգի բնակչության էթնիկ կազմը՝ սևամորթներ՝ 86,8 %, սպիտակամորթներ՝ 4,2 %, գունամորթներ՝ 1,4 %, հնդկական և այլ ասիական ծագում ունեցող անձինք՝ 7,4 %։ Նահանգի հիմնական լեզուներն են զուլուսերենը (77,8 %) և անգլերենը (13,2 %)։

Վարչական բաժանում
-----------------

Կվազուլու-Նատալ նահանգը բաժանվում է 1 քաղաքային շրջանի և 10 գավառի, որոնք ներառում են 43 համայնք։

**Քաղաքային շրջաններ** (Metropolitan Municipality)

* էթեկվինիի քաղաքային շրջան (eThekwini)

**Գավառներ** (District Municipality)

* Ամաջուբա (Amajuba)
* Զուլուլենդ (Zululand)
* Թագավոր Կետչվայո (King Cetshwayo)
* Իլեմբե (iLembe)
* Հարրի Գվալա (Harry Gwala)
* Ուգու (Ugu)
* Ութուկելա (Uthukela)
* Ումգունգունդլովու (uMgungundlovu)
* Ումզինյաթի (Umzinyathi)
* Ումխանյակուդե (Umkhanyakude)

Տնտեսություն
------------

Դուրբան քաղաքն արագ աճող քաղաքային շրջան է և խոշոր նավահանգիստ, լավ կապված է երկրի այլ շրջանների հետ երկաթուղիներով։ Դուրբանի և նրա շրջակայքի արդյունաբերությունը ներառում է շաքարեղեգի վերամշակումը, հագուստի և մանածագործական արտադրությունը, քիմիական և նավթավերամշակման արդյունաբերությունը, թղթի և կաուչուկի արտադրությունը, ավտոմեքենաների հավաքումը, սննդի արդյունաբերությունը։ Ունի նաև ալյումինի արտադրության գործարան։ Խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է նաև նահանգի հյուսիսում գտնվող Նյուքասլ քաղաքը։ Այստեղ գտնվում են *Mittal Steel South Africa֊ն՝* սինթետիկ ռետինի, քրոմի, քիմիական նյութերի արտադրության ձեռնարկությունները, զարգացած է մանածագործական արդյունաբերությունը։

Տեսարժան վայրեր
---------------

Կվազուլու-Նատալի երկու շրջանները հայտարարվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ՝ Իսիմանգալիսո ջրաճահճային պարկը և Ուխահլամբա Դրակենսբերգի պարկը։ Այդ տարածքները շատ գեղատեսիլ են և չափազանց կարևոր են շրջակա էկոհամակարգերի համար։

Տես նաև
-------

* ՀԱՀ-ի վարչական բաժանում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կվազուլու-Նատալ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա (12-րդ) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4606999-9 |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 8.djvu/196 — Վիքիդարան». *hy.wikisource.org*. էջ 196, հատոր 8. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 1-ին.
2. ↑  «SouthAfrica.info». Արխիվացված է օրիգինալից 2016-11-21։-ին.
3. ↑  «Statistics South Africa» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015-11-13։-ին.
4. ↑  «Census in brief 2011» (PDF). *www.statssa.gov.za*. Statistics South Africa. ISBN 978-0-621-41388-5.
5. ↑  «The languages of South Africa». Արխիվացված է օրիգինալից 2011-03-04։-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 196)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիճամփորդն ունի ***Կվազուլու-Նատալին*** առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։ |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
{{{2}}} Հարավաֆրիկյան Հանրապետության վարչական բաժանում |
| --- |
|  |
| Նահանգներ | Արևելյան Կապ  • Արևմտյան Կապ • Գաուտենգ  • Լիմպոպո  • Կվազուլու-Նատալ  • Մպումալանգա • Հյուսիսային Կապ  • Հյուսիսարևմտյան  • Ֆրի Սթեյթ |

 |