«Հանցագործության նախապատրաստումը» անձի արարքն է՝ ուղղված հանցագործությունների հետագա կատարման համար պայմաններ ստեղծելուն։

Հանցագործությանը նախապատրաստվելիս անձը կատարում է առաջին կոնկրետ գործողությունները՝ ուղղված ապագա հանցավոր հարձակման իրականացումն ապահովելուն, և սկսում է իր հանցավոր ծրագրի գործնական իրականացումը:. Նախապատրաստական անմիջական գործողությունները քրեաիրավական պաշտպանության օբյեկտներին վնաս չեն պատճառում, սակայն պայմաններ են ստեղծում դրանց վնաս պատճառելու համար։.

Նախապատրաստման հանցանք և պատժելիություն
---------------------------------------

Քրեական են համարվում ոչ բոլոր նախապատրաստական գործողությունները, այլ միայն նրանք, որոնք մեծ վտանգ են պարունակում։ Օրենսդրությունը կարող է սահմանել այն գործողությունների ցանկը, որոնց նախապատրաստումը պատժելի է (օրինակ՝ Քրեական և ուղղիչ պատիժների մասին օրենսգրքում 1845 թ. գործողությունները ներառում էին ապստամբությունը, սպանությունը, կեղծարարությունը և հրկիզումը)։

Որոշ իրավական համակարգերում նախապատրաստական գործողություններ ընդհանրապես պատժելի չեն։ Օրինակ, 1861 թվականի Գերմանիայի քրեական օրենսգրքում պատժելի է ճանաչվել միայն փորձը, իսկ արարքի պատժելիության պահը կապված է եղել «կատարման սկզբի» հետ։ Ամերիկյան իրավունքը ունի նմանատիպ դոկտրին. «Մարդիկ ընդդեմ Գրանտի» գործով դատարանը հայտարարեց, որ «ուղղակի նախապատրաստությունը, որը կարող է բաղկացած լինել հանցագործությունների պլանավորումից, դրանց իրականացման միջոցների հորինումից, ձեռքբերումից կամ կազմակերպումից, բավարար չէ փորձ համարվելու համար, որքան էլ բարոյականորեն դատապարտելի լինեն նման գործողությունները»:.

Սակայն միաժամանակ նկատվում է հանցագործության փորձ համարվողի սահմանների ընդլայնում։ Օրինակ, համաձայն ԱՄՆ օրինակելի քրեական օրենսգրքի անձի կողմից հրազեն ձեռք բերելը սպանության նպատակով համարվում է «էական քայլ հանցագործություն կատարման համար», այսինքն՝ սպաության փորձ, մինչդեռ, օրինակ, ՌԴ քրեական օրենսդրության համաձայն նման գործողությունները համարվում են նախապատրաստական։ Բացի այդ, անկախ ավարտված հանցավոր արարքներ կարող են համարվել այնպիսի գործողությունները, ինչպիսիք են հանցագործության դավադրությունը, հանցագործության դրդումը, որոշակի հանցագործության գործիքների և միջոցների ձեռքբերումը (օրինակ, թույն):.

Ա.Վ. Նաումովը նշում է, որ «չնայած քրեական օրենսդրության ձևակերպումների արտաքին տարբերություններին, անձի հատուկ վարքագիծը, որն արտահայտված է հանցագործության նախապատրաստման այս կամ այն ձևով, կճանաչվի որպես հանցավոր և ռուսական դատարանի կողմից (որպես հանցագործության մի մաս) և ամերիկյան դատարանի կողմից (որպես հանցագործության փորձի մաս)»:.

Գործողություններ, որոնք կարող են համարվել հանցագործության նախապատրաստություն
----------------------------------------------------------------------------

Հանցագործության նախապատրաստություն կարող են համարվել հետևյալը.

* հանցագործության կատարման միջոցներ կամ գործիքների ձեռքբերումը ցանկացած ձևով.
* միջոցների կամ գործիքների արտադրությունը է անձի կողմից կամ, նրա խնդրանքով, այլ անձանց կողմից։
* Առարկաների արտաքին ձևերի և ձևավորման առանձնահատկությունների փոփոխություն, որն անհրաժեշտ է հանցագործություն կատարելու համար (ատրճանակը փոխակերպել սղոցված որսորդական հրացանի, մետաղյա ձողը սրել)։
* Հանցակիցների որոնում - գործողություններ, որոնք ուղղված են մեկ այլ անձի (կամ մի քանի անձանց) հանցագործության կատարմանը ներգրավելուն։
* Դավադրությունը երկու կամ ավելի անձանց միջև հանցագործություն կատարելու պայմանավորվածությունն է։
* Այլ պայմանների ստեղծում՝ հանցագործության կատարման համար անհրաժեշտ տարբեր գործողություններով, օրինակ՝ ձեռնարկության տարածքի ուսումնասիրություն, անվտանգության ահազանգի փորձարկում և այլն։

Նախապատրաստումն իրականացվում է կոնկրետ հանցագործության համար։ Եթե անձը պատրաստում է զենք, որը հետագայում կարող է օգտագործվել հանցանք կատարելու համար՝ առանց որևէ կոնկրետ արարքը կատարելու մտադրության, նման գործողությունները հանցանքի նախապատրաստում չեն:.

Հանցագործության նախապատրաստման բաղադրիչները
-------------------------------------------

Նախապատրաստումը կարող է իրականացվել և՛ գործողության, և՛ անգործության միջոցով։ Այս դեպքում գործողությունը կարող է լինել պարզ կամ բարդ՝ բաղկացած մեկ կամ մի քանի գործողություններից։ Նախապատրաստման ընթացքում անգործությունը կարող է ներառել, օրինակ, պաշտպանված հաստատությունում ահազանգը միացնելու պարտավորությունը չկատարելը:.

Հանցագործությանը նախապատրաստվելիս հանցագործության օբյեկտի վրա ուղղակի ազդեցություն չկա, անձը դեռ չի կատարել նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը։

Հանցագործության նախապատրաստումը կարող է իրականացվել միայն ուղղակի դիտավորության տեսքով։ Տվյալ դեպքում հանցագործությունը չի ավարտվում անձից անկախ հանգամանքների պատճառով։

Այս բաղադրիչները կազմում են հանցագործության նախապատրաստման բաղադրությունը, որը տարբերվում է այն հանցագործության բաղադրիչներից, որի համար նախապատրաստություն է իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Уголовное право России. Части Общая и Особенная / Под ред. А. И. Рарога. М. 2004. С. 128.
2. 1 2 3  Уголовное право России. Части Общая и Особенная / Под ред. А. И. Рарога. М. 2004. С. 129.
3. ↑  Donnelly R. Goldstein J. Schwarts R. Criminal law. N. Y.; L. 1969. P. 632. Цит. по: Уголовное право России / Под ред. В. Н. Кудрявцева, В. В. Лунеева, А. В. Наумова. М. 2006. С. 239.
4. ↑  Наумов А. В. Российское уголовное право. Курс лекций. В двух томах. Т. 1. Общая часть. М. 2004. С. 275.
5. ↑  Курс уголовного права. Общая часть. Том 1: Учение о преступлении / Под ред. Н. Ф. Кузнецовой и И. М. Тяжковой. М. 2002. С. 369.
6. ↑  Флетчер Дж. Наумов А. В. Основные концепции современного уголовного права. М. 1998. С. 419.
7. ↑  Уголовное право России. Практический курс / Под общ. ред. А. И. Бастрыкина; под науч. ред. А. В. Наумова. М. 2007. С. 112.