**Ալինա Մնացականյան** (փետրվարի 11, 1958(1958-02-11), Թեհրան, Իրան), Իրանում ծնված հայազգի վիզուալ նկարիչ։ Հայտնի է տարբեր մեդիաներով իր կոնցեպտուալ ինստալյացիաներով (վիդեո, ձայն, ռոբոտաշինություն, առարկաներ) և իր նկարչության ու գծագրման ոճով, որը կոչվում է *Marks*: Ինքնությունը, սահմանները և անարդարությունը նրա նախընտրած թեմաներն են։

Ապրում և աշխատում է Շվեյցարիայի Նյոշատել քաղաքում։ 2011-2017 թվականներին եղել է Շվեյցարիայի պրոֆեսիոնալ վիզուալ արվեստագետների ասոցիացիայի նախագահը, 2017 թվականից՝ *Visarte Neuchâtel*-ի («Վիզարթե») համանախագահը։

Կենսագրություն
--------------

Ալինա Մնացականյանը ծնվել է Թեհրանում, պլաստիկ վիրաբույժ Հասմիկ Հարությունյանի և ճարտարապետ Լևոն Մնացականյանի ընտանիքում։ 1976-1978 թվականներին Մնացականյանը ճարտարապետություն է սովորել Թեհրանի համալսարանի ճարտարապետության դպրոցում։

1979 թվականին Իրանի հեղափոխության ժամանակ տեղափոխվել է Փարիզ՝ շարունակելու ուսումը վիզուալ արվեստի ուղղությամբ։ Ուսման ընթացքում պրոֆեսոր Էդմոն Քուշոն վճռորոշ դեր է ունեցել Մնացականյանի աշխատանքի զարգացման գործում։ Նրա հայեցակարգային և վերլուծական մտածելակերպն ազդել է ապագա արվեստագետի հետագա աշխատանքի վրա։ Մնացականյանի ուսումնասիրության արդյունքներից է *Verb-images* շարքը, որը ստեղծել է՝ օգտագործելով հայոց այբուբենի տառերը։ Ձևական և պայմանական ձևը, որը գրությունն է, բանավորից տեսողական ռեժիմի փոխակերպման միջոցով ստանում է մաքուր պատկերի արժեք՝ առանց ճանաչելի ձևերի հղումների։ Այս հետազոտությունը նպատակ ունի օգտագործել սովորական և հայտնի ձև՝ վերացական տեսողական պատկերներ ստեղծելու համար։

1981-1983 թվականներին Մնացականյանը ընդգրկվել է ռեժիսոր Արբի Օվանեսյանի թատերախմբում, ով հայտնի է իր փորձարարական ստեղծագործություններով։ Երկամյա փորձի արդյունքում ստեղծվեց «Ինչպես է մայրիկիս ասեղնագործված գոգնոցը ընդգրկվում իմ կյանքում»։ Ներկայացման կինոտարբերակը ստեղծվել է 1985 թվականին։ Մնացականյանը որպես դերասան մասնակցել է այս ստեղծագործության թե՛ պիեսի, թե՛ կինոտարբերակներին։

Գործունեություն
---------------

### Լոս Անջելես

1984 թվականին Մնացականյանը տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ Կարիերան սկսել է արվեստի և դիզայնի ոլորտում։ 2000 թվականին արվեստի մագիստրոսի կոչում է ստացել Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի նահանգային համալսարանում։ Պրոֆեսորներ Ջո Սոլդեյթը և Էլիզաբեթ Բրայանտը էական ազդեցություն են ունեցել ինստալյացիոն և վիդեո արվեստի վրա։ Մնացականյանը ուսման ընթացքում սկսել է կասկածի տակ առնել իր ինքնությունը։ Նա ծնվել է Իրանում, ապրել է Ֆրանսիայում, այժմ ԱՄՆ-ում է, և իրեն հայ է համարում։ Նա իր մտքերը փոխանցել է «Տուփ, խաչ, մասնատում, ցեղասպանություն (1996)» ստեղծագործությանը, անդրադարձել է Հայոց ցեղասպանությանը ինստալյացիայի միջոցով՝ միախառնելով առարկաներ, պատկերներ, երաժշտություն և ներկայացում։ Այս ժամանակաշրջանի ավելի ուշ աշխատանք է «Ինքնադիմանկարը» (1997), որտեղ նա դնում է տարբեր իրեր, այդ թվում՝ հողը, տունը և իր պատկերը ստվարաթղթե տուփերում։ Մնացականյանն կրկին օգտագործում է ստվարաթղթե տուփեր մեկ այլ ինստալյացիայի մեջ, որը կոչվում է «Ճամփորդություն» (1997)։

Այս շրջանում նրա աշխատանքն ավելի խորհրդանշական է դարձել։ Տան հիմնական ձևը կրկնվում է նրա աշխատանքներում։ 2000 թվականին ստեղծել է «House on Wheels»-ը վիդեո ինստալյացիա՝ կենտրոնում անիվների վրա գտնվող տուն։ Դա ինքնակենսագրական աշխատանք է, որն անդրադառնում է 3 երկրներում նրա կյանքին և հայկական ինքնությանը։ Դա հղում է նրա բազմամշակութային եսին։

2003 թվականին Մնացականյանը դրամաշնորհ է ստացել Կալիֆորնիայի հումանիտար գիտությունների խորհրդի կողմից «Մեր պատմությունների» համար՝ համայնքի վրա հիմնված նախագիծ, որտեղ նա աշխատել է մի խումբ բազմամշակութային ուսանողների հետ և ստեղծել ձայնային ինստալյացիա՝ տարբեր լեզուներով ներկայացվող պատմություններով։ Նույն թվականին նա ստեղծում է «1» «մահացել է մարդ» ստեղծագործությունը։ Երեք օրինական չափի տետրեր, որոնցում կա «1 մարդ մահացել է» արտահայտությունը, կրկնվել է մեկուկես միլիոն անգամ։ Աշխատությունը կոչված է եղել ճանաչելու յուրաքանչյուր մարդու, ով զոհվել է 20-րդ դարի սկզբին Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։

### Շվեյցարիա

2006 թվականին Մնացականյանը տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ Նա ստեղծել է նոր աշխատաոճ, որը կոչվում էր *Marks*՝ նկարներ և գծանկարներ, հաճախ բազմաշերտ, որոնք նման են գրվածքի։ «Երբ մի տեղից մյուսն ենք գնում, մեր նշաններն ենք դնում։ Նոր նշանները չեն ծածկում հներին, այլ լրացնում են դրանք»,- ասում է Մնացականյանը։ 2007 թվականին «Շվեյցարիայի մշակույթի կանտոնալ գրասենյակից» նա դրամաշնորհ է ստացել «Սարը գալիս է ինձ մոտ» խորագրով ինստալյացիայի համար։ Հինգ տեսահոլովակ-ինստալյացիայի մեջ ռոբոտը և Արարատ լեռան մոդելը` հայերին և Հայաստանին մոտ գտնվող լեռը, բայց այլ երկրում, գնում է համաշխարհային շրջագայության։

«Լեռը գալիս է ինձ մոտ» աշխատանքի համար Մնացականյանը օժանդակություն է ստացել Լոզանի պոլիտեխնիկական ակադեմիայից։ Համագործակցությունը պետք է օգտագործեր ռոբոտ՝ լեռը տեղափոխելու համար։ Ռոբոտաշինության հետ կապված նրանց փորձը շարունակվել է 2009 թվականին, երբ նա դարձել է Լուգանոյի Արհեստական բանականության ինստիտուտի «Շվեյցարիայի արվեստագետները լաբորատորիաներում» նախագծի ռեզիդենտ։ 9-ամսյա գործունեության ընթացքում ծանոթացել է արհեստական բանականության և ռոբոտաշինության աշխարհին և ռոբոտային փերֆորմանս է ներկայացրել փոքր անիվներով ռոբոտներով։ Ներկայացումը կոչվում է «Երբ ես արթնացա, արևը շարժվեց», ևս մեկ ստեղծագործություն՝ կապված շարժման հետ, թե ինչպես է այն փոխում կյանքի պայմանները։

Նրա ինստալյացիաներում և փերֆորմանսներում մեդիաները հետևում են կոնցեպտներին։ Այսպիսով, 2012 թվականին նա Հայաստանում ստեղծել է «Մեր կիկլոպյան պատերը» հատուկ ինստալյացիան, որը համայնքային շինարարական աշխատանք էր, որի արդյունքում մաքրվել է գյուղը, որտեղ կան պատմական կիկլոպյան պարիսպներ, և ստեղծվել է պլաստիկ շշերով պատ մաքրման ընթացքում հայտնաբերված մետաղի, թղթի և ապակու կտորներով։

2014 թվականին Մնացականյանը ցուցադրություն է կազմակերպել Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Էդմոն Հաբեթյանի հետ Ֆրանսիայից և Քեթրին Էշլիմանի, Ժենևիև Պետերմանի, Ժոզետ Տարամարկազի և Պիեր Ջորջիո դե Պինտոյի հետ Շվեյցարիայից։ Նախագիծն իրականացվել է «Մոտեցիր» խորգրով՝ նպատակ հետապնդելով կապ հաստատել տեղի հասարակության հետ ինտերակտիվ արվեստի գործերի և տարբեր միջոցառումների միջոցով։ Մնացականյանը այս ցուցահանդեսի համար ստեղծել է ինտերակտիվ ինստալացիա՝ «Ուղերձ շշով»։

«Մեկ մարդ մահացել է» գիրք և գրքույկներ
2015 թվականը Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցն էր. Մնացականյանը ստեղծել է 1 մահացածի նախագծային տարբերակը, որը նա անվանել է «Մեկ մարդ մահացել է, անցողիկ հուշարձան»։ Գաղափարն այն էր, որ աշխատանքը հնարավորինս շատ տեղերում նախագծվեր Շվեյցարիայում և այլուր։ Տեխնիկապես աշխատանքը ծրագրաշար է, որը կրկնում է «մեկ մարդ մահացել է» արտահայտությունը տարբեր չափերի և մոխրագույնի երանգներով։ Կարմիր գույնով հաշվիչը ցույց է տալիս կրկնությունը և վերսկսվում է, երբ այն հասնում է 1,5 միլիոնի։ 2017 թվականին Մնացականյանը այս նախագիծը, ինչպես նաև Ցեղասպանությանն առնչվող իր մյուս աշխատանքները վավերագրել է կրկնակի գրքում, որը լույս է տեսել 2018 թվականին։ Գրքերից մեկը «1 մարդ մահացել է» գրքի 3-րդ տարբերակն է՝ տպագրված 100 սահմանափակ տպաքանակով։ Ուղեկցող գիրքը գրված է հինգ գրողների կողմից հինգ տարբեր լեզուներով, բոլորը թարգմանված են անգլերեն։ Գրողներն են Մարիո Կազանովան, Ռամելա Գրիգորյան Աբբամոնտյանը, Ալիս Հենկեսը, Սուրեն Մանուկյանը և Կարինե Տիսոտը։

Բալադ, 2016, պիգմենտային տպագրություն թղթի վրա
2016 թվականին Մնացականյանը սկսել է մի շարք համագործակցություններ երաժիշտների հետ։ Այս համագործակցությունների արդյունքում ստեղծվել է անիմացիոն և թվային նկարների շարք։ Անիմացիոն նկարը այն նկարն է, որը աստիճանաբար զարգանում է երաժշտության ընթացքում, որտեղ դիտողը կարող է տեսնել ստեղծագործության բազմաթիվ մուտացիաներ։ Համագործակցել է դաշնակահար Կարինե Վարդանյանի, System of a down խմբից Սերժ Թանկյանի և 2019 թվականին ֆլեյտահար Բարբարա Մինդերի հետ։

2016 թվականից նկարչությունը դարձել է Մնացականյանի սիրելի միջոցը։ Գծագրերը նշանների շարունակությունն են, բայց սև թանաքով սովորաբար և առանց շերտերի։ 2018 թվականին գծանկարներն ու նկարները զարգացել են եռաչափ։ Մնացականյանը լազերային կտրվածքով փայտի միջոցով ստեղծել է եռաչափ նկարներ։

Անսովոր կապեր, ինստալյացիա, 2017, ակրիլ փայտի վրա

Արվեստագետների կացարաններ, նախագծեր
-----------------------------------

* 2014 Նյոշատել քաղաքը և կանտոնը, «Մոտեցիր», ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 2012 Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալություն (SDC), «Մեր կիկլոպյան պատերը»
* 2012 Կացարան Արվեստի և մշակութային հետազոտությունների լաբորատորիաներում (ACSL), Հայաստան
* 2009 Կալիֆորնիայի պետական համալսարան, Ֆուլերթոն, արվեստագետների կացարան Grand Central Art Station-ում, Սանտա Անա, Կալիֆորնիա
* 2009 Նյոշատել, Բազմամշակութային համախմբման ծառայություն, Մեր պատմությունները
* 2008 Մշակույթի կանտոնալ գրասենյակ, «Արվեստագետները լաբորատորիայում կացարան» Դալլ Մոլե Արհեստական բանականության ինստիտուտ, Լուգանո
* 2007 Մշակույթի դաշնային գրասենյակ (Շվեյցարիայի մշակույթի նախարարություն) «Լեռը գալիս է ինձ մոտ»։

Հանրային հավաքածուներ
---------------------

* Նյոշատել քաղաք, Շվեյցարիա
* Arc բարձրագույն դպրոց, Նյոշատել, Շվեյցարիա
* Ինժեներական բարձրագույն դպրոց, Սանկտ Իմիե, Շվեյցարիա
* Նյոշատելի արվեստի և պատմության թանգարան, Շվեյցարիա
* Գեղեցկության արվեստի թանգարան, Լե Շո դե Ֆոն, Շվեյցարիա
* Նյոշատելի հանրային և համալսարանական գրադարան, Շվեյցարիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  SIKART — 2006.
2. 1 2  "Mnatsakanian, Alina [Mnatsakanian Zorik, Alina] - SIKART Lexikon zur Kunst in der Schweiz". *www.sikart.ch*. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 9.
3. 1 2  Օրեր եվրոպական անկախ ամսագիր։ Հայերը Շվեյցարիայում․ պատմությունը, ներկան և ապագան։ 1-4/89/2021: Ալինա Մնացականյան։ Նկարչուհի, Նյոշատել, էջ 43, 44։
4. ↑  "Arby Ovanessian". *IMDb*. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 10.
5. ↑  Naficy, Hamid (2018). *An Accented Cinema: Exilic and Diasporic Filmmaking*. Princeton University Press. p. 77. doi:10.2307/j.ctv346qqt. ISBN 978-0-691-18621-4. S2CID 242033063.
6. ↑  Grigorian Abbamontian, Ramela (2007). *Cultural and Ethical Legacies of the Armenian genocide*. New Brunswick, USA: Transaction Publishers, Richard G. Hovanissian. pp. 177, 185, 188, 190, 206, 209.
7. ↑  Rueda, Evelyn Renata (2000). "Soul expression through arts". *University Times*.
8. ↑  Weber, Basile (2006 թ․ օգոստոսի 23). "Un temple multi-culturel". *L’Express*.
9. ↑  Moskowitz, Gary (2003 թ․ մայիսի 24). "Glendale youth tell their stories". *L.A. Times*.
10. ↑  *Peter Frank, 2003, "From Ararat to America", Los Angeles (catalog)*. Los Angeles, Cal. 2003.
11. ↑  "Sitemapping.ch: l'Office fédéral de la culture (OFC) soutient les projets d'art numérique et leur diffusion". *www.admin.ch*. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 10.
12. ↑  Լեռը գալիս է ինձ մոտ, Ալինա Մնացականյան-ի անհատական ցուցահանդես
13. ↑  Scott, Jill (2010). *Artists-in-Lab – Networking in the margins*. Vienna: Springer. pp. 186–191. ISBN 978-3-7091-0320-3.
14. ↑  «Տեղաշարժվող» Արարատի հեղինակը. Ալինա Մնացականյան
15. ↑  "Come Closer - Art from a different angle". *www.mamy.am* (in բրիտանական անգլերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
16. ↑  *Karine Tissot, 2018, CACY [KAKI], n. m. 2013-2017, Edition Art & Fiction, Lausanne*.
17. ↑  "Swiss artists-in-labs 2009: Artistes et scientifiques sous le même toit". *www.admin.ch*. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 10.
18. ↑  "Sitemapping.ch: l'Office fédéral de la culture (OFC) soutient les projets d'art numérique et leur diffusion". *www.admin.ch*. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 10.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1089582641 · LCCN: no2019138420 · SUDOC: 253656230 · VIAF: 1454145857067722921414 · WorldCat VIAF: 1454145857067722921414 |

 |