**Էսթեր Չապա Տիերինա** (իսպ.՝ Esther Chapa Tijerina, հոկտեմբերի 22, 1904(1904-10-22), Տամպիկո, Տամաուլիպաս, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ - դեկտեմբերի 14, 1970(1970-12-14), Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի վիրաբույժ, մանկավարժ, գրող, արհմիութենական գործիչ, ֆեմինիստ, սուֆրաժիստ, կանանց և երեխաների իրավունքների համար պայքարի ակտիվիստ։ Բժշկական պրակտիկայի ընթացքում մասնագիտացել է կլինիկական վերլուծության և մանրէաբանության բնագավառում և այդ թեմատիկան դասավանդել է Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանում։

Կենսագրություն
--------------

Էսթեր Չապան ծնվել է 1904 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Տամաուլիպասում, Վիրխինիա Տիջերինայի և Քվիրինո Չապայի ընտանիքում։ Ունեցել է չորս եղբայրներ և քույրեր։

Չապան մանրէաբանություն է դասավանդել Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանում։ Եղել է Ազգային բուժքույրական դպրոցի նախագահ և վիրաբույժների և ծառայությունների բնագավառի աշխատողների արհմիությունների համահիմնադիր։

Չապան եղել է մեքսիկական ֆեմինիստական շարժման առաջամարտիկների շարքում և ղեկավարել է սուֆրաժիստ կանանց շարժումը։ 1932 թվականին ակտիվորեն պաշտպանել է կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարությունը, հղիության արհեստական ընդհատման իրավունքը, քվեարկելու և հասարակության ակտիվ անդամ լինելու հնարավորությունները։ Բացի այդ, Չապան զբաղվել է կին բանտարկյալների իրավունքների պաշտպանության հարցերով և հանդիսացել է Իսպանացի երեխաների աջակցության կոմիտեի տնօրենը (Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով փախստական դարձածների)։

Որպես մարքսիստ և Մեքսիկայի կոմունիստական կուսակցության ակտիվիստ` Կոմինտերնի կողմից հռչակված Ժողովրդական ճակատի քաղաքականության շրջանակներում, Էսթեր Չապան, բժիշկ Մաթիլդա Ռոդրիգես Կաբոյի և մյուս համախոհների հետ համատեղ 1935 թվականին հիմնադրել են Կանանց իրավունքների պաշտպանության միասնական ճակատը (FUPDM), որը կոչված է եղել միավորելու կոմունիստ կանանց և ժողովրդական հեղափոխական կուսակցության կողմնակիցներին։

Բժիշկներ Չապան և Կաբոն ծանոթացել են բժշկական դպրոցում սովորելիս և բարեփոխումներ են իրականացրել,որոնք ուղղված են եղել բանտարկյալներին օգնելու, մարմնավաճառության խնդիրները լուծելուն, կանանց և երեխաների բարեկեցությանը, ինչպես նաև կրթության և սոցիալական ծրագրերի համար բյուջետային միջոցներ հատկացմանը։ 1958 թվականին կանանց միասնական ճակատը վերջապես հաղթել է կանանց հավասար իրավունքներ սահմանման գործում, Չապան դարձել է միջազգային խորհրդատու և հաճախ է այցելել ՉԺՀ՝ դառնալով Չինաստանի ժողովրդի հետ բարեկամության մեքսիկական ընկերության և Չինաստանի ժողովրդի բարեկամների ընկերության անդամ։

Ընտրված աշխատանքներ
-------------------

* *El derecho de voto para la mujer*։ Frente Único Pro Derechos de la Mujer։ 1936
* *Las mujeres mexicanas* (with Miguel Alemán) (1945)
* *La mujer en la política en el próximo sexenio* (1946)
* *El problema de la penitenciaría del Distrito Federal* (1947)
* *Apuntes de prácticas de microbiología* (with Pedro Pérez Grovas) (1941)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Castañeda López, Gabriela, and Ana Cecilia Rodríguez De Romo* Esther Chapa Tijerina, 1904—1970(անգլ.) // *Medigraphic*. — 2010. — Т. 13. — № 1. — С. 34-35.
2. ↑  *Soto, Shirlene A.* The Mexican Woman: A Study Of Her Participation in the Revolution, 1910—1940. — The University of New Mexico, Ann Arbor, 1977, ProQuest Dissertations & Theses Global. — С. 136.
3. ↑  *Cecilia, Rodríguez de Romo Ana, et al.* Protagonistas de la medicina científica mexicana, 1800—2006. — Universidad Nacional Autónoma de México, Facultad de Medicina, 2008.
4. ↑  Cervantes, Erika (2005 թ․ նոյեմբերի 10)։ «Esther Chapa fue promotora incansable del voto femenin»։ *Cimac Noticias* (իսպաներեն)
5. ↑  *Tuñon, Julia* Mujeres en México: Recordando una Historia. — Conaculta, 1987.
6. 1 2  *Macías, Anna* Against all odds: the feminist movement in Mexico to 1940. — Greenwood Press, 1982.
7. ↑  *Soto, Shirlene* Emergence of the Modern Mexican Woman. — Arden Press, 1990.