**Յոհան Յակոբ Ֆրոբերգեր** (գերմ.՝ Johann Jakob Froberger; մայիսի 18 (28), 1616, Շտուտգարտ, Վյուրթեմբերգի դքսություն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն - մայիսի 7 (17), 1667, Էրիկուր (Վերին Սոն), County of Burgundy), գերմանացի կոմպոզիտոր, կլավեսինահար և երգեհոնահար։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրոբերգերը իր հիմնական երաժշտական կրթությունը ստացել է հայրենի Շտուտգարտում, որտեղ նրա հայր Բազիլիուսը աշխատել է պալատական Կապելլայում (1621 թվականից)՝ որպես խմբավար։ 1634 թվականին Ֆրոբերգերը տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ 1637 թվականին դարձել է երգեհոնահար Ֆերդինանդ Երրորդի պալատում։ Նույն թվականին Ֆրոբերգերը մեկնել է Հռոմ, որտեղ սովորել է ջիրոլամո Ֆրեսկոբալդիի մոտ, ընկերանում Աթանաս Կիրչերի և Միքելանջելո Ռոսիի հետ և սերտորեն ուսումնասիրում ժամանակակից իտալական երաժշտություն։ 1641 թվականին Ֆրոբերգերը վերադարձել է Վիեննա, որտեղ աշխատել է որպես պալատի երգեհոնահար մինչև 1657 թվականը՝ պարբերաբար հեռանալով քաղաքից կայսեր դիվանագիտական հանձնարարություններով. այցելել է Բրյուսել, Դրեզդեն, Անտվերպեն, Լոնդոն և Փարիզ, որտեղ 1652-1653 թվականներին հանդես է եկել համերգներով և ուսումնասիրել ֆրանսիական երաժշտություն։ Փարիզում Ֆրոբերգերը հանդիպել է կլավեսինահար Լուի Կուպերինին, լուտե նվագողներ Դենիս Գոլտիերին, Դուֆոլտին, Բլանկրոչեին (Շ․ Ֆլորի)։ Ֆերդինանդի մահից հետո Ֆրոբերգերը տեղափոխվել է Մոմբելյարի մոտակայքում գտնվող մի ամրոց (պատկանում է Վյուրթեմբերգի դքսներին), որտեղ նա դասավանդել և երաժշտություն է ստեղծել։

Ստեղծագործություն և ազդեցություն
--------------------------------

Ֆրոբերգերը ստեղծել է բազմաթիվ վերնագրային և ծրագրային աշխատանքներ, այդ թվում՝ կլավեսորդի ողբերը՝ լյուտնիստ Բլանկրոշեի, կայսր Ֆերդինանդ Երրորդի (1657) և նրա վաղաժամ մահացած որդու՝ Ֆերդինանդ Չորրորդի (1654) մահվան համար։ Բլանկրոշեի մահվան երաժշտական էպիտաֆիայում (ֆր.՝ tombeau) և Ֆերդինանդ Չորրորդի մահվան ողբում (իտալ.՝ lamento) կոմպոզիտորն օգտվել է երաժշտական ձայնագրության հնարքներից. նա ներկայացրել է Բլանկրոշեի անկումը աստիճաններից, որը հանգեցրել է նրա մահվանը՝ վարընթաց գամմայով, իսկ Ֆերդինանդի հոգու համբարձումը՝ վերընթաց։

Մեր օրեր է հասել մետ 30 սյուիտ (հենց Ֆրոբերգերի աշխատանքում է կազմավորվել 4 մասից բաղկացած հավաքածուի ժանրը), որոնք սովորաբար կատարվել են կլավեսինով։ Ֆրոբերգերը ստեղծել է նաև ստեղծագործություններ, որոնք հավասար հաջողությամբ կարելի է նվագել լարային ստեղնաշարերի և երգեհոնի վրա։ Նա գրել է իր ժամանակի տարբեր սովորական բազմաձայն ժանրերում, ինչպիսիք են տոկատան, կապրիչիոն, կանզոնները և ռեկերագնացները։ Ֆրոբերգերին է վերագրվում նաև վոկալ տրիոյի երկու շարժիչ, 2 ջութակ և basso continuo։

Կոմպոզիտորի կենդանության օրոք հրատարակվել են միայն երկու ստեղծագործություններ՝ «ֆանտազիա հեքսահորդով» (Հռոմ, 1650), և պիես՝ «Ֆուգաներ և կապրիսներ» ժողովածուից (Փարիզ, 1660)։

Ֆրոբերգերի աշխատանքը ազդել է Դիտրիխ Բուկստեհուդեի, Գեորգ Բյոեմի, Յոհան Պախելբելի և Յ․ Ս․ Բախի վրա։

Հրատարակչական աշխատանքներ
-------------------------

* Neue Ausgabe sämtlicher Clavier- und Orgelwerke, herausgegeben von Siegbert Rampe. Kassel: Bärenreiter, 1993—2014 (содержит также полный каталог сочинений Фробергера, условное сокращение **FbWV**; издание продолжается)

1. Libro secondo (1649)
2. Libro quarto (1656); Libro di capricci e ricercate (ca. 1658)
3/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 1
3/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 1b = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 1b
4/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 2 = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 2
4/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 3 = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 3
5/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Toccaten
5/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Polyphone Werke
6/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Neue Quellen, neue Lesarten, neue Werke, Teil 1
6/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Neue Quellen, neue Lesarten, neue Werke, Teil 2
7. Ensemblewerke und Verzeichnis sämtlicher Werke = Works for ensemble and catalogue of the complete works

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118536249 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
2. 1 2  *Риман Г.* Фробергер (ռուս.) // *Музыкальный словарь*: *Перевод с 5-го немецкого издания* / под ред. Ю. Д. Энгель — М.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 3. — С. 1360—1361.
3. ↑  See J. Sittard: "Zur Geschichte der Musik und des Theaters am Wьrttembergischen Hofe" (Stuttgart, 1890–91/R)

Գրականություն
-------------

* *Siedentopf H.* Studien zur Kompositionstechnik J. J. Frobergers. Tübingen, 1978.
* *Asperen B. van*. A new Froberger manuscript // Journal of Seventeenth-Century Music 13 (2007).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Список сочинений Фробергера (англ.)
* *Asperen B. van.* A new Froberger manuscript (2008)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Musopen |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | International Music Score Library Project · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Ռիմանի երաժշտական · Allgemeine Deutsche Biographie · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1189801 · BNF: 138941858 · CiNii: DA04423946 · CONOR: 92483683 · GND: 118536249 · GTAA: 239450 · ISNI: 0000000108919247 · LCCN: n82116359 · NDL: 00942085 · NKC: jn20000601654 · NLP: a0000001114811 · NTA: 096449322 · NUKAT: n97083801 · LIBRIS: 207348 · SUDOC: 030627753 · VIAF: 42025252 · WorldCat VIAF: 42025252 |

 |

 |