**Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային համալսարանական գրադարան**, Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային գրադարանը, որը գտնվում է Սարաևո քաղաքում։ Սկզբում գործածվել է որպես քաղաքապետարանի շենք և ավստրո-հունգարական ժամանակաշրջանում եղել է ամենամեծ և առավել ներկայանալի կառույցը Սարաևոյում։

Պատմություն
-----------

### Շինարարություն և օգտագործում

Քաղաքապետարանի շենքի նախագիծը մշակվել է 1891 թվականին չեխ ճարտարապետ Կարել Պերեկի կողմից, բայց նախարար բարոն Բենյամին ֆոն Կալաիի քննադատությունը ստիպել է նրան դադարեցնել աշխատանքը նախագծի վրա։ 1892-1893 թվականներին նախագծի վրա աշխատել է Ալեքսանդր Վիտեկը, բայց 1894 թվականին նա ծանր հիվանդությունից հետո մահացել է Գրաց քաղաքում, և աշխատանքն ավարտել է Սիրիլ Իվեկովիչը։ Շենքը կառուցվել է նեոմավրիտանական ոճով, որը բնորոշ է իսպանական և հյուսիսաֆրիկյան իսլամական մշակույթին։ Շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 1892 թվականին և ավարտվել 1894 թվականին։ Շինարարության վրա ծախսվել է 984 հազար ավստրո-հունգարական կռոն, որոնցից 32 հազարը՝ սարքավորումների և զանազան հարմարանքների վրա։ Քաղաքապետարանը պաշտոնապես բացվել է 1896 թվականի ապրիլի 20-ին։ 1914 թվականին հենց այս շենքից դուրս գալիս է սպանվել ավստրո-հունգարական գահի ժառանգորդ էրցհերցոգ Ֆրանց Ֆերդինանդը, որի սպանությունն առիթ է հանդիսացել Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելու համար։ Վարչությունն զբաղեցրել է շենքը մինչև 1949 թվականը, ինչից հետո շենքը փոխանցվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային համալսարանական գրադարանին։

### Հրդեհ

1992 թվականի օգոստոսի 25-ին՝ Սարաևոյի պաշարման ժամանակ, գրադարանը ենթարկվել է ուժեղ գնդակոծման և այրվել է։ Միաժամանակ գողացվել են շուրջ 700 ձեռագրեր և ինկունաբուլաներ, ինչպես նաև 19-րդ դարի մշակութային վերածննդի բոսնիական յուրահատուկ հրատարակությունների հավաքածուն։ Հարձակումից առաջ գրադարանն ունեցել է 1,5 միլիոն հատոր և ավելի քան 155 հազար հազվագյուտ գրքեր և ձեռագրեր։ Որոշ քաղաքացիներ և գրադարանավարներ փորձել են փրկել գրքերի մի մասը՝ գտնվելով դիպուկահարի նշանառության տակ, որի արդյունքում զոհվել է առնվազն մեկ մարդ։ Գրքերի մեծամասնությունը հրդեհից փրկել չի հաջողվել։

### Վերակառուցում

Շենքի կառուցվածքային վերանորոգումը ծրագրված էր իրականացնել չորս փուլով՝ 1996-1997 թվականներին (ֆինանսավորվել է Թուրքիայից ստացված դրամական օժանդակության հաշվին), 2000-2004 թվականներին (Ֆինանսավորվել է թուրքական կոմիսիայի ֆինանսական օժանդակության հաշվին)։ Երրորդ փուլը սկսվել է 2012 թվականի սեպտեմբերին և արժեցել 4 միլիոն 600 հազար փոխարկելի մարկ (շուրջ 2 միլիոն 370 հազար եվրո)։ Չորրորդ փուլն սկսվել է երրորդ փուլի ավարտից հետո և տևել շուրջ քսան ամիս. շինարարությունն ավարտվել է 2013 թվականի վերջին և արժեցել 14 միլիոն փոխարկելի մարկ (շուրջ 7 միլիոն 230 հազար եվրո), որը տրամադրել է օգտագործման նախապատրաստման ծրագիրը։ Այս փուլում շենքի ամբողջ ինտերիերը վերափոխվել է, իսկ ցուցանմուշները (նկարներ, քանդակներ, գրքեր) ենթարկվել են ռեստավրացիայի։ Վերանորոգվել է այն ամենն, ինչ հնարավոր է եղել։ Կորցված իրերը հատուկ տեխնոլոգիաների օգնությամբ ստեղծվել են նորից։ Ամբողջ վերակառուցման ու վերականգնման գործընթացի վրա ծախսվել է շուրջ 25 միլիոն փոխարկելի մարկ (շուրջ 13 միլիոն եվրո)։

### Բացում

Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային համալսարանական գրադարանի վերակառուցումից հետո՝ 2014 թվականի մայիսի 9-ին, Սարաևոյի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և Վեդրան Սմայլովիչի մասնակցությամբ տեղի է ունեցել գրադարանի հանդիսավոր բացումը։

Ենթադրվում է, որ շենքն օգտագործվելու է կառավարության բոլոր մակարդակների զանազան արձանագրային միջոցառումների, համերգների և ցուցադրությունների համար։ Գրադարանի շենքում գործելու է նաև քաղաքային խորհրդի նստաշրջանային սրահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Global Research Identifier Database — 2015.
2. ↑  "Sarajevo Library". Արխիվացված է the original 2021 թ․ ապրիլի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Sarajevo Vijećnica". Արխիվացված է the original 2011 թ․ սեպտեմբերի 10-ին. Retrieved 2014 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2  "В Сараеве открыли восстановленную «Вьечницу» | euronews, мир". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 1-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Erasing the Past: The Destruction of Libraries and Archives in Bosnia-Herzegovina Archived 2012-01-18 at the Wayback Machine. () Archived 2012-01-19 at the Wayback Machine.
6. ↑  "Sarajevo reopens landmark city hall and library destroyed in war | Reuters". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 19-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "Sarajevo city hall reconstruction process (in Bosnian)". Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 10-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Գրադարանի հրդեհի նկարներ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 3001057 · BNE: XX215231 · BNF: 14456041g · CONOR: 84018019 · GND: 5166128-7 · ISNI: 0000000122864705 · LCCN: no97043768, n80096261 · NKC: kn20030218018 · NSK: 000269991 · SUDOC: 225772531 · VIAF: 133113499 · ULAN: 500262148 · WorldCat VIAF: 133113499 |

 |

 |