**Արթուր Ալեքսանդրովիչ Ռեան** (ռուս.՝ Арту́р Алекса́ндрович Реан, մարտի 8, 1957(1957-03-08) կամ 1957, Ուֆա, Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս հոգեբան, հասարակական գործիչ, անձի հոգեբանության, սոցիալական և մանկավարժական հոգեբանության մասնագետ, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1994), Ռուսական հեղինակային հանրության (РАО) անդամ (1996), հոգեբանության և տարիքային ֆիզիոլոգիայի բաժնի ակադեմիկոս (2016)։

Կենսագրություն
--------------

1979 թվականին ավարտել է Բաշկորտոստանի պետական համալսարանը և ընդունվել Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարան՝ որպես ստաժյոր-հետազոտող։ Մեկ տարի ստաժավորումից հետո՝ 1980 թվականին, ընդունվել է նույն համալսարանի ասպիրանտուրա և 1983 թվականին պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսությունը։ Դրանից հետո որպես ասիստենտ աշխատել է Բաշկորտոստանի պետական համալսարանում, ապա եղել է հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ, այնուհետև ավագ գիտաշխատող, որից հետո՝ Լենինգրադի մանկավարժական հոգեբանության լաբորատորիայի ղեկավար։ 1992 թվականին Լենինգրադի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա։ Հետագայում եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի ընդհանուր հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր, գիտական աշխատանքների գծով հոգեբանության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ։ 1996 թվականին ընտրվել է РАО-ի անդամ-թղթակից։ 1998 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում բացել է անձնային և մասնագիտական աճի հոգեբանության և մանկավարժության ամբիոն և ընտրվել դրա առաջին ղեկավարը։ 2000-2004 թվականներին եղել է Ռուսաստանի պետական ծառայության ակադեմիայի մասնագիտական գործունեության ակմեոլոգիայի և հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2004 թվականից ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր է, միաժամանակ (2006 թվականից) Դաշնային սոցիալական նախագծի տնօրեն և գիտական ղեկավար։ 2016 թվականին ընտրվել է որպես РАО-ի ակադեմիկոս։

Գիտական գործունեություն
-----------------------

Ռեանի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են անձի և մանկավարժական հոգեբանությանը, հակասոցիալական և դելինկվենտ վարքագծին և դրանց կանխարգելմանը, ագրեսիայի հոգեբանությանը, սոցիալական օտարացման բացասական հետևանքների հաղթահարմանը, անձի սոցիալականացման և սոցիալական հասունացման հոգեբանությանը, անձի սոցիալական ադապտացիայի հոգեբանությանը։

Հանդիսանում է գիտական նոր ուղղության՝ սոցիալ-մանկավարժական հոգեբանության հիմնադիրներից մեկը (Յա․Լ․Կոլոմինսկու հետ)։

Հեղինակել է անձի, սոցիալական, իրավաբանական և մանկավարժաան հոգեբանության վերաբերյալ ավելի քան 330 աշխատություն, այդ թվում՝ շուրջ 20 մենագրություն, գիրք և դասագիրք։

Մշակել և ղեկավարել է մի շարք գիտագործնական ծրագրեր, որոնց մեջ առավել կարևոր են «Երիտասարդների թմրամոլության և հակասոցիալական վարքագծի կանխարգելում» (1998-2001), «Ագրեսիվ վարքագծի հոգեբանություն» (նախագահական գրանտ, 1997-1999), «Մանկության սոցիալական պաշտպանություն» (2000-2002), «Ռիսկի խմբի երեխաներ և ընտանիքներ» (2002-2006), «Ամուր ընտանիք» (2006-2011) նախագծերը։

Մոսկվայի պետական համալսարանի (սոցիալական և զարգացման հոգեբանություն) և ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության Մոսկվայի համալսարանի (աշխատանքի հոգեբանություն և մանկավարժություն) թեկնածուական խորհրդի անդամ է։ Դժվար կենսական իրավիճակներում գտնվող երեխաների պաշտպանության համառուսաստանյան ֆոնդի փորձագիտական խմբի անդամ է։ Տևական ժամանակի ընթացքում եղել է ՌԴ բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի մանկավարժության և հոգեբանության խորհրդի աանդամ, ապա տեղակալ։

Տարբեր տարիներին եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի մանկավարժական հոգեբանության դոկտորական թեկնածուական խորհրդի ներկայացուցիչ, ինչպես նաև սոցիալական հոգեբանության խորհրդի ներկայացուցչի տեղակալ, Ա․Ի․Հերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարանի, ռուսական գիտությունների ակադեմիայի հոգեբանության ինստիտուտի և Պետական ծառայության ռուսական ակադեմիայի դոկտորական թեկնածուական խորհուրդների անդամ։

Ռեանը անձի հոգեբանության և սոցիալ-մանկավարժական հոգեբանության գիտական դպրոցի հիմնադիրն է։ Այդ դպրոցի առավել հեղինակավոր ներկայացուցիչներն են՝ հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ա․Ա․Բարանով, Ս․Ն․Կոստրոմինա, Ա․Ռ․Կուդաշև, Վ․Մ․Մինյարով, Վ․Լ․Սիտտնիկով, Ի․Ն․Սիմաևա, Վ․Լ․Ցվետկով։

2000-2004 թվականներին եղել է «Մանկության աշխարհ» ամսագրի խմբագրական խորհրդի նախագահ։

Աշխատություններ
---------------

* Общая психология и психология личности / Под ред. А. А. Реана. — М.; СПб. 2007.
* Психология подростка / Под ред. А. А. Реана. — М.; СПб. 2003, 2007.
* Психология человека от рождения до смерти / Под ред. А. А. Реана. — М.; СПб. 2001, 2004.
* *Реан А. А.* Психология изучения личности. — СПб. 1999.
* *Реан А. А.* Психология личности : Социализация, поведение, общение. — М.; СПб. 2004.
* *Реан А. А. Бордовская Н. В. Розум С. И.* Психология и педагогика. — СПб. 2000, 2008.
* *Реан А. А. Коломинский Я. Л.* Социальная педагогическая психология. — СПб. 1999, 2008.
* *Реан А. А. Кудашев А. Р. Баранов А. А.* Психология адаптации личности. — СПб. 2002. || . — М.; СПб. 2006.
* Семья: психология, педагогика, социальная работа / Под ред. А. А. Реана. — М. 2009.
* *Реан А. А.* Психология личности. — СПб. 2013.

Հասարակական գործունեություն
---------------------------

* սոցիալապես անբարենպաստ երեխաների հետ աշխատանքի եվրոպական ասոցիացիայի վարչության մասնագետ և անդամ (ENSCW, Բրյուսել, Բելգիա, 1998-2004),
* ՌԴ դաշնության խորհրդի սպորտի և երիտասարդության վարչության խորհրդատվական խորհրդի անդամ (2003-2004),
* ՌԴ կրթության հոգեբանների դաշնության նախագահության անդամ (2003 թվականից),
* ՌԴ կրթության հոգեբանների դաշնության անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական խնդիրների բաժնի ղեկավար (2004 թվականից),
* Մոսկվայի պետական համալսարանի որակավորման պետական հանձնաժողովի նախագահ (2002-2007),
* կենսական դժվար իրավիճակներում գտնվող երեխաների օգնության դաշնային ֆոնդի փորձագիտական խորհրդի անդամ (2009 թվականից),
* ՌԴ դաշնային խորհրդի նախագահի տեղակալի օգնական (2006-2009),
* երեխաների և ընտանիքների հարցերով РАО դաշնային գիտակոորդինացիոն խորհրդի նախագահ (2014 թվականից)։

Պարգևներ
--------

* ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (2007)
* Գ․Չ․Իվանովի անվան առաջին կարգի մեդալ «Հոգեբանական գիտության զարգացման մեջ ունեցած ներդրման համար» (2007)
* ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության մեդալ (2012)
* «Ոսկե Փսիխեա» ազգային հոգեբանական մրցույթի դափնեկիր 2002, 2003, 2006 թվականներին  «Հոգեբանական կրթության լավագույն նախագիծ», «Հոգեբանական գիտության լավագույն նախագիծ», «Հոգեբանական կրթության տարվա մարդ» անվանակարգերում
* «Հոգեբանության լավագույն դափնեկիր» անվանակարգի դափնեկիր «Психология детства» գրքի համար (2007)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Крепкая семья»
2. ↑  Архив конкурса «Золотая Психея» 2006(Ստուգված է 9 Մարտի 2012)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ա․Ա․Ռեանը РАО կայքում Archived 2016-02-03 at the Wayback Machine.
* «Ամուր ընտանիք» Archived 2020-07-14 at the Wayback Machine.
* «Ոսկե Փսիխեա» մրցույթի արխիվը, 2006

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Google Scholar · Scopus |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 305059717 · WorldCat VIAF: 305059717 |

 |