recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սուինդոն** ( անգլ.՝ Swindon) քաղաք Անգլիայի հարավարևմտյան Ուիլթշիր կոմսությունում, Սուինդոն միացյալ միավորի վարչական կենտրոնը։ Բնակչության թիվը՝ 185 609 մարդ (2011)։

Արդյունաբերություն
------------------

Սուինդոն ավանը քաղաք է դարձել, երբ Իզամբարդ Բրյունելը այստեղ գործարան է կառուցում, որը արտադրում էր լոկոմոտիվներ Մեծ Արևմտյան երկաթուղայինի ( *Great Western Railway*) համար։ Սուինդոնը մինչ օրս հանդիսանում է Անգլիայի կարևոր տրանսպորտային հանգույց։ Այս և շատ այլ պատճառներով այստեղ են գտնվում միջազգային խոշոր ընկերությունների գործարանները և գրասենյակները։

### Սուինդոնում գտնվող ընկերությունները և գրասենյակները, որոնք հաշվառում են 800 և ավելի մարդ՝

գործարան Honda, Alcatel-Lucent, Motorola, BMW (գործարան Mini), Intel, WHSmith, RWE, Zurich IFA Group, Arval, Tyco Electronics, Catalent։

Տրանսպորտ
---------

Մոգական շրջան
Սուինդոնի մոտով անցնող հիմնական մայրուղին է տրասսա М4, որը միացնում է Լոնդոնը և Ուելսը։

Քաղաքը հայտնի է իր ոլորապտույտ ճանապարհներով, որոնցից ամենահայտնին է *«magic roundabout»* կոչվող ճանապարհը։

Տեղական ավտոբուսային օպերատորներն են՝ *Thamesdown* և *Stagecoach*

Միջքաղաքային ավտոբուսային օպերատորներն են՝ *National Express* և *Megabus*

Քաղաքում սկսվում է «Հարավ- Ուելսյան գլխավոր գիծը», որը պատկանում է երկաթուղայինի «Մեծ արևմտյան գլխավոր գծին» ։

Քաղաքում է գտնվում երկաթուղայինի թանգարանը։ Ցուցադրանմուշներից մեկն է GWR 6000 գնացքը։

Սուինդոնում է գտնվում էսպես կոչված «Մոգական շրջանը» (անգլ.՝ Magic Roundabout)՝ շրջանաձև խաչմերուկ, որը բաղկացած է մեկ մեծ շրջանի շուրջ ոլորվող հինգ փոքր շրջաններից։

Հայտնի մարդիկ
-------------

Դիանա Դորս՝ դերասանուհի, նկարահանվել է 1940-ական թվականների վերջից մինչև 1980-ական թվականներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Swindon Borough Council(անգլ.)
* Swindon Advertiser(անգլ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դիանա Դորսի կենսագրությունը

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4118929-2 · NKC: ge1036338 · VIAF: 233731515 · WorldCat VIAF: 233731515 |

 |
**Իրգիզ** (Ыргыз, ղազ.՝ Ырғыз), գյուղ Ղազախստանի Ակտյուբինսկի մարզի Իրգիզի շրջանում։ Իրգիզի շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Գտնվում է Իրգիզ գետի ափին, Սմարա-Շիմկենդ М-32 ավտոճանապարհի մոտակայքում։

Գյուղի մոտակայքում է գտնվում տեղական օդային գծերի նույնանուն օդանավակայանը (լքվել է 1990-ականների վերջին, աշխատանքը վերսկսել է 2011 թվականին)։

Պատմություն
-----------

1845 թվականին Օրսկից 335 վերստ հեռավորության վրա` Տաշքենդի փոստային ճանապարհով, Իրգիզ գետի աջ ափին` ավազոտ, բարձրադիր տեղանքում, տափաստանային սակավաբեր հողերի մեջ, կառուցվել է Ուրալյան ամրոցը։

1868 թվականին վերածվել է Տուրգայի մարզի գավառային քաղաքի։

1878 թվականին Իրգիզի բնակչությունը կազմում էր 922 մարդ (695 տղամարդ, 227 կին)։

1879 թվականին բացվել է ռուս-ղրղզական երկամյա արական դպրոց` 50 աշակերտի համար։

1881 թվականին Իրգիզի բնակչությունը կազմում էր 921 մարդ (695 տղամարդ, 226 կին)։

1893 թվականին Իրգիզի բնակչությունը կազմել է 1523 մարդ, կային երկու ուղղափառ տաճարներ, երկամյա ռուս-ղազախական արական դպրոց (նաև ղազախական ինտերնատ), իգական միամյա քաղաքական ուսումնարան, քաղաքային հասարակական գրադարան, հրշեջային գումարտակ։ Իրգիզի մոտակայքում ստեղծվել է քաղաքային պուրակ, որում տնկվել են պտղատու և այլ ծառեր։ Ղազախները Իրգիզից գնում էին անասուններ (մասնավորապես՝ ուղտեր և ձիեր), որոնք հետո ուղարկվում էին Օրինբուրգ։ Փոխարենը քոչվորները կարող էին ձեռք բերել ռուսական արդյունաբերական ապրանքներ։

Գյուղից 22 կմ դեպի հարավ-արևելք գտնվում է Ալմաթա Տոբաբերգենուլայի դամբարանը, որը կառուցվել է 1886-1888 թվականներին Ժիգա անունով ժողովրդական արհեստավորի կողմից որպես Ալմաթա Տոբաբերգենուլի և նրա որդիների ընտանեկան հուշահամալիր։

Բնակչություն
------------

Բնակչություն| Թվական | Բնակիչների քանակ |
| --- | --- |
| 1897 | 1542 |
| 1989 | 5420 |
| 1999 | 5329 |
| 2004 | 4974 |
| 2005 | 4876 |
| 2006 | 4847 |
| 2007 | 4847 |
| 2008 | 4828 |
| 2009 | 5410 |
| 2010 | 5500 |
| 2011 | 5555 |
| 2012 | 5580 |
| 2013 | 5642 |
| 2014 | 5693 |
| 2015 | 5730 |
| 2016 | 5742 |
| 2017 | 5751 |
| 2018 | 5787 |
| 2019 | 5866 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Актобе — Общая информация". Служба центральных коммуникаций при президенте РК. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 12-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 12. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 7 (help)
3. ↑  «Пристегнулись! Приземляемся в Иргизе». Актюбинская газета «Диапазон», 26.10.2011.
4. ↑  Обзор Тургайской области за 1880 г. стр. 17 (23.11.2015, О. Г. Ярошенко)
5. ↑  Обзор Тургайской области за 1880 г. стр. 26 (23.11.2015, О. Г. Ярошенко)
6. ↑  Обзор Тургайской области за 1881 г. стр. 7 (23.11.2015, О. Г. Ярошенко)

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Иргиз, город". *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
* Հյուսիսային և Արևելյան Պրիարալի յուրացումը 19-րդ դարում Archived 2008-07-04 at the Wayback Machine.
* Ճանապարհ Իրգիզով Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
**Ա. Ֆ. Խլեբնիկովայի տուն** (ռուս.՝ Дом А. Ф. Хлебниковой), XVIII դարի բնակելի շինություն Մոսկվայում։ Հասցեն՝ Նովայա Բասմաննայա փողոց, տուն 9։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։

Պատմություն
-----------

Տունը կանգնած է խոր հանվածքում, որն առաջացել է երկաթուղային միացման ուղեճյուղ կառուցելիս։ Ժամանակին սա ազնվականության ճոխ առանձնատուն էր։ Ներկայիս շենքի աջ մասը նախնական շինությունն է, որն այստեղ առաջացել է մոտավորապես 1740-1750-ական թվականներին։ Այն պատկանում էր Մ. Ա. Ախլեստիշևին։ Տունը հրաշքով է վերապրել 1812 թվականի հրդեհը, և Խլեբնիկովի այրին այն վաճառել է կոմս Գրիգորի Ալեքսեևիչ Սալտիկովին։

1850-ական թվականներին այն գնել է Ֆրոլ Յակովլևիչ Երմակովը։ Նոր տերը վերակառուցել է ճակատներն ու ներսույթները, և տունը ստացել է ժամանակակից, պակաս գրավիչ տեսքը։ Տանտերը մահացել է 1895 թվականին, տունը ժառանգաբար անցել է նրա տիկնոջը՝ Եկատերինա Կոռնեևնա Երմակովային, իսկ նրա մահից հետո՝ որդուն՝ Դմիտրի Ֆրոլովիչ Երմակովին։

Սեփականատերեր
-------------

* 1793-1796՝ Միխայիլ Ռոդիոնովիչ Խլեբնիկով
* 1796՝ Մ. Ռ. Խլեբնիկովի այրի Ա. Ֆ. Խլեբնիկովա
* 1812-1850՝ Գրիգորի Ալեքսեևիչ Սալտիկով
* 1850՝ Ֆրոլ Յակովլևիչ Երմակով

2015 թվականին շենքում գտնվում էր Նորարարական տեխնոլոգիաների և ձեռներեցության ինստիտուտի գլխավոր մասնաշենքը։

Պատկերասրահ
-----------

* Շենքի մի մասըՇենքի մի մասը
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР № 624 от 04.12.1974
2. ↑  "Культурное\_наследие\_России/Москва/Центральный\_округ/За\_Садовым\_кольцом\_от\_просп.\_Мира\_до\_Стар.\_Басманной\_и\_Спартаковской\_ул".
3. 1 2  "Жилой дом конца XVIII века — Новая Басманная ул. д. 9". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 13. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 27 (help)
**Լենինի պողոտա** (նախկինում՝ **Տորկելյան փողոց**, ֆիններեն՝ Torkkelinkatu), Վիբորգի գլխավոր պողոտան, որն անցնում է շուկայի հրապարակից մինչև Մարտկոցի փողոց։ Պողոտան սահմանակից է Վիբորգի գլխավոր` Կարմիր հրապարակին և քաղաքի կենտրոնական զբոսայգուն` Լենինի զբոսայգի (Էսպլանդա)։

Պատմություն
-----------

Պողոտան հիմնադրվել է 1861 թվականին՝ 1860-ական թվականներին քանդված քաղաքի ամրությունների տեղում։ Պողոտան կառուցվել է աստիճանաբար արևմուտքից արևելք, ուստի դրա կառուցապատումը ներկայացնում են տներ, որոնք կառուցվել են 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի վերջ։ Պողոտան ունի 1 կմ 205 մ երկարություն և հազվագյուտ առանձնահատկություն Ռուսաստանի քաղաքների համար, միայն մի կողմից են տներ կառուցվել, իսկ մյուս կողմից՝ պողոտայի գրեթե ամբողջ երկարությամբ ձգվում է քաղաքային զբոսայգին։

Պողոտայի հյուսիսարևմտյան ծայրը ուղղված է դեպի Վիբորգի շուկա, իսկ պողոտայի հարավ-արևելյան ծայրը հենվում է Մարտկոց լեռան լանջին։

1869 թվականին որոշվել է քաղաքում տեղադրել փողոցային նշաններ, իսկ պողոտան ի սկզբանե ի պատիվ Տորգիլս Կնուտսսոնի կոչվել է Տորգելսկայա փողոց կամ ֆիններեն՝ *Torkkelinkatu* (Տորկելինկատու)։ Փողոցը վերանվանվել է Լենինի պողոտա 1945 թվականին։ Համաձայն քաղաքի գլխավոր հատակագծի, որը հաստատվել է 1963 թվականին, Լենինի պողոտայի շենքային անսամբլի կառուցապատումն ավարտվել է 1979-1980 թվականներին Մարտկոցային լեռան ստորոտում առևտրի կենտրոնի կառուցմամբ, որն իր մեջ ներառում էր այդ ժամանակաշրջանում Լենինգրադի մարզում ամենամեծ` «Սեվեր» հանրախանութի և ռեստորանի շենքը։ Բացի այն, որ Վիբորգի խանութների զգալի մասը կենտրոնացած է պողոտայի վրա, այդտեղ տեղակայված են նաև կենցաղային սպասարկման կենտրոն, մշակույթի կենտրոն, ռեստորաններ, բանկային շենքեր և այլ հաստատություններ։

Պատկերասրահ
-----------

* Առևտրական Մարկելովի տունԱռևտրական Մարկելովի տուն
* Ազգային աճուրդային բանկի շենք (Վիբորգ)Ազգային աճուրդային բանկի շենք (Վիբորգ)
* նախկին Ֆինլանդական առևտրային բանկնախկին Ֆինլանդական առևտրային բանկ
* Ֆ․ Սերգերի առանձնատունը՝ («Ռոկկոկո պալատ»)Ֆ․ Սերգերի առանձնատունը՝ («Ռոկկոկո պալատ»)
* Կոնկոնենի տունԿոնկոնենի տուն
* Բազմաբնակարան տներԲազմաբնակարան տներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Изба-читальня — Карельский Перешеек — Выборг
2. ↑  "Статьи — История Выборга — Введение в историю Выборга". Արխիվացված է the original 2009 թ․ փետրվարի 2-ին. Retrieved 2012 թ․ օգոստոսի 1.
**Խաթրավանքի կամուրջ**, քանդված կամուրջ, որը գտնվում էր Մարտակերտի շրջանի Գետավան գյուղից 6 կմ արևմուտք` Խաթրավանքից հյուսիս` Տրտու (Թարթառ) գետի վրա։

Պատմություն
-----------

Կամուրջի կողքին կանգնեցված խաչքարի հիշատակագրությունները մեզ հուշում են, որ կամուրջի շինարարությունն ավարտվել է 1301 թվականին։

Հայտնի չէ, թե քանի դար է կամուրջը կանգուն մնացել, սակայն քանդված պետք է լինի 19–րդ դարից առաջ։ Դրա գոյության մասին վկայություններ տվող հեղինակը պնդում է, որ 1838 թվականին առաջին անգամ ականատես է եղել ոչ թե կամրջին, այլ նրան հարակից խաչքարին, որից էլ կարելի է ենթադրել, որ կամուրջը գոյություն է ունեցել։

Արձանագրություններ
------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Վանքի տակի գետամիջի խաչի գիրն է» |  |

Տեղադրության բառացի կրկնությունն ու վիմագրի նույնական վերահրատարակությունը հեղինակել է նաև Սարգիս Ջալալյանցը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Կամաւն Ա(ստուծո)յ ես Ասփայ դուստր մեծ իշխանին Տարսայիճին եւ Մինախաթունին եւ ամուսին հսկայազաւր իշխանին Գրիգորի, որդւոյն մեծ իշխանին Հասանայ քաջի տեառն Աղուանից կապեցի զխաչս, շինեցի զկամուրջս յիշատակ հոգւոցն մերոց անցելոց ներկայից եւ ապագայից |  |

Սույն արձանագրության հետագայի վերահրատարակիչները վկայում են, որ նրանք էլ չեն տեսել ոչ կամուրջը, ոչ էլ այդ կամրջի կառուցման մասին վկայող վերոնշյալ արձանագրությամբ խաչքարը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Շահխաթունեանց, Յովհաննես (1842). *Ստորագրութիւն Կաթուղիկէ Էջմիածնի և հինգ գաւառացն Արարատայ*. Էջմիածին. p. 363.
2. ↑  Շահխաթունեանց, Յովհաննէս. *Ստորագրութիւն Կաթուղիկէ Էջմիածնի և հինգ գաւառացն Արարատայ*. Էջմիածին. p. 363.
3. ↑  Շահինյան (1984). *Հայաստանի միջնադարյան կոթողային հուշարձանները*. Երևան. p. 53.
4. ↑  "ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՂ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄ". `{{cite web}}`: line feed character in `|title=` at position 10 (help)(չաշխատող հղում)
Կոլումբիական Սան Պաուլո քաղաքում կումբիա պարող աղջիկներ։
**Կումբիա** (իսպ.՝  Cumbia), կոլումբիական, երաժշտական և պարային ոճ։ Չափ - 2/4 կամ 4/4։ Գույություն ունեն բազմաթիվ տարատեսակներ։ Կոլումբիական Կումբիա (Իսպ. cumbia colombiana), Պանամական (իսպ.՝ cumbia panameña), Մեքսիկական Կումբիա (իսպ.՝ cumbia mexicana) և այլն ։

Cumbia colombiana
-----------------

Հաճախ Ատլանտիկայի Կոլումբիական ափերի երաժշտության ժողովրդական ոճ։ Տարածված է միայն՝ Ատլանտիկո, Բոլիվար, Սուքրե, Կորդովա և մասնավորապես Մագդալենա տարածաշրջաններում։ Հետագայում տվյալ պարաձևը՝ դանդաղ պարեղանակով և էրոտիկ մասնիկներով, տարածվեց ամբողջ Լատինական Ամերիկայում։ Կումբիան պարում էին ֆլեյտայի (իսպ.՝ gaita, caña de millo), մարակասների և տաբուրինների ուղեկցությամբ, հետագայում սկսեցին օգտագործել ակորդեոններ, կիթառներ և տարբեր հարվածային գործիքներ, նորագույն շրջանում շեփորներ, սաքսոֆոններ, կոնտրաբաս և էլեկտրաերաժշտական գործիքներ։ Բնօրինակում կումբիան հաճախ սկսվում է կոչով՝ օրինակ՝«Eta e la cumbia! Je!», իսկ կանայք իրենց ձեռքում պահում են այրող մոմեր ։

Պատմություն
-----------

Կումբիա անվանումն առաջացել է «cumbé» բառից կամ աֆրիկական լեզուներից մեկից թարգմանությամբ՝ «պար» բառից, մեկ այլ վարկածով աֆրիկական պարից ։ Պարերը և մեղեդին առաջացել են Կոլումբիայում և Պանամայում։ Ի սկզբանե կումբիան զվարճանքի միջոց էր աղքատների համար, բայց 1960-1970-ականներին մեծ հետաքրքրություն առաջացավ դեպի այս պարատեսակը, որը գրավեց ամբողջ Լատինական Ամերիկան, պարը մասնավորապես մեծ ճանաչում ձեռք բերեց Ռենե Վիլլառեալի «Կումբիան մեզ կապեց» (2007) ֆիլմի լույս տեսնելուց հետո։

Մեղեդի
------

Կումբիայի կատարման ժամանակ հիմնական գործիքավորումը կատարվում էր՝ աֆրիկյան թմբուկներով, տեղական փողային գործիքներով և գերմանական ակորդիոններով, բացի այդ երբեմն երաժշտությունը ուղեկցվում եր երգերով։
Կումբին իր ռիթմով, ոճով և պարային մասնիկների կառուցվածքով մոտ է սալսային։ Հանդես է գալիս ինչպես զուգապարային, այնպես էլ մենապարային տարբերակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Cordelia Candelaria, Peter J. García, Arturo J. Aldama* Encyclopedia of Latino Popular Culture. — Greenwood Publishing Group, 2004.
2. 1 2 3  Ludwig, 2001, s. 219 — 220
3. ↑  Griego, 2002

Արտաքին հղումներ
----------------

* Darío Blanco Arboleda (30.03.2012). "Cumbia — Grenzwelten einer Subkultur" (in գերմաներեն). Norient. Արխիվացված from the original on 2013 թ․ մարտի 13. Retrieved 2013 թ․ հունվարի 30.

Գրականություն
-------------

* *Egon Ludwig* Música Latinoamericana / Lexikon der lateinamerikanischen Volks- und Populärmusik. — Lexikon-Imprint-Verlag, Berlin, ISBN 3896022822, 2001. — 710 с.
* *Birkenstock A. Blumenstock E.* Salsa, Samba, Santeria. Latinoamerikanische Musik. — Deutscher Taschenbuch Verlag ISBN 3-423-24341-4, 2003. — 338 с.
* *Antonio García de León Griego.* El Mar de Los Deseos. El Caribe Hispano Musical. Historia y Contrapunto.. — Siglo XXI. ISBN 968-23-2362-2, 2002. — 244 с.
**Maybelline New York** («Մայբելլին Նյու Յորք»), կոսմետիկայի բրենդ, այժմ պատկանում է L’Oréal-ին։

Պատմություն
-----------

«Maybelline» ընկերությունը ստեղծվել է 1915 թվականին նյույորքցի դեղագործ Թ. Լ. Ուիլյամսի կողմից։ Երկրորդ տասնամյակում Ուիլյամսը նկատեց, թե ինչպես է իր կրտսեր քույրը՝ Մայբելլը կիրառել վազելինի և ածխի փոշու խառնուրդում իր թարթիչները ավելի մուգ դարձնելու համար։ Նա վերարտադրեց այդ խառնուրդը իր փոքրիկ լաբորատորիայում և վաճառեց այն «Lash-Brow-Ine» անունով։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ապրանքը դարձել էր տեղական բրենդ, անգրավիչ անվանումը վախեցրեց նոր գնորդին, որից հետո Ուիլյամսը «Lash-Brow-Ine» վերանվանեց «Մայբելլին» (անգլ.՝ Maybelline, Mabel և vaseline): Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Ուիլյամսն առաջին սևաներկը ստեղծել է հատուկ Մայբելլի համար և հենց նա էլ օգնել է աղջկան գերել իր փեսացուին։ 1917 թվականին ընկերությունը թողարկում է ստվերաներկ, «Ամենօրյա ժամանակակից դիմահարդարում աչքերի համար» (անգլ.՝ the first modern eye cosmetic for everyday use), իսկ 1960 թվականին՝ «Ultra Lash», ջրակայուն սևաներկը ապլիկատոր խոզանակով։

1967 թվականին Թ.Լ. Ուիլյամսը ընկերության գույքը վաճառում է «Plough, Inc.»-ին (այժմ՝ Schering-Plough), որը գտնվում է Մեմֆիսում։ Այնուհետև գործարանը տեղափոխվել է Չիկագո, որից հետո Նյու Յորք։ 1975 թվականին գործարանը տեղափոխվեց Արկանզաս նահանգի Լիթլ Ռոք քաղաք, որտեղ էլ այն գտնվում է մինչ օրս։ 1990 թվականին «Schering-Plough»-ը վաճառում է «Maybelline»-ը նյույորքյան «Wasserstein Perella» ներդրումային ընկերությանը։ «Maybelline»-ի գործարանը Մեմֆիսում մնում է մինչև 1996 թվականը, մինչ ընկերությունը հերթական անգամ կտեղափոխվեր Նյու Յորք։

Ընկերության համար մեծ առավելություն էր ընդունել նորաձևության պաշտոնում համակարգող (անգլ.՝ beauty fashion coordinator) հայտնի ամերիկյան հեռուստատեսային աստղ Լինդա Կարտերին, որը հայտնի է դարձել «Հրաշք կին»-ը հեռուստասերիալով, նաև նկարահանվել է «Maybelline»-ի մի քանի հեռուստատեսային ու տպագիր գովազդներում։ Այնպիսի մարդիկ, ինչպիսիք են Քրիստի Տարլինգտոն, Ջոզի Մարան, Ադրիանա Լիման, Միրանդա Քերը, Սառա Միշել Գելարը, Մելինա Քանաքարեդը, Չժան Ցզիին, Ֆաշա Սանդխան և Քրիստեն Դեյվիսը աջակցել են «Maybelline»-ի արտադրանքին։ Այժմ ընկերության դեմքերն են Քրիստի Տարլինգտոն, Յուլյա Շտեգները, Ջեսիկա Ուայտը, Էրին Ուոսսոն, Էմիլի Դա Դոնատոն, Ադրիանա Լիման։

1991 թվականին ընկերությունը ընդունեց ժամանակակից կարգախոս՝ «Maybe She’s Born With It. Maybe It’s Maybelline» («Գուցե նա ծնվել է հենց այդպես։ Գուցե դա Մայբելլնն է»)։

1996 թվականին գործարանը գնել է L'Oréal- ը, վերջինս էլ ամբողջ շուկային ապահովում է կոսմետիկայով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "L'Oreal Profile — NYJobSourse". Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 22. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 16 (help)
2. ↑  "«Maybelline» — история". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մայիսի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 22. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 13 (help)
3. ↑  "*«Адриана Лима вновь стала лицом Maybelline New York»*".

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт(անգլ.)
* Официальный сайт на русском языке Archived 2018-08-16 at the Wayback Machine.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օկուպացիայի թանգարան (այլ կիրառումներ)

**Խորհրդային օկուպացիայի թանգարան** (վրաց.՝ საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმი), Վրաստանում խորհրդային բռնատիրական իշխանության գոյության ժամանակաշրջանին (1921—1991), խորհրդային իշխանության քաղաքականա հալածանքների զոհերին, Վրաստանի ապստամբական և ազգային-ազատական շարժումներին նվիրված պատմական թանգարան։ Հիմնադրվել է 2006 թվականի մայիսի 26-ին։ Վրաստանի ազգային թանգարանի մաս է հանդիսանում։

Արձագանքներ
-----------

Մի շարք ռուս քաղաքական գործիչներ քննադատել են նման թանգարանի բացումը, հայտարարելով, որ դա Վրաստանի իշխանությունների ազգայնական քարոզչության գործիք է հանդիսանում։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը 2006 թվականի հունիսին Սանկտ Պետերբուրգում Միխեիլ Սաակաշվիլու հետ հանդիպմանը նույնպես քննադատելով թանգարանի գոյությունը հայտարարել էր Վրաստանի նախագահին, որ խորհրդային բազմաթիվ առաջնորդներ, ինչպիսիք էին Իոսիֆ Ստալինը և Լավրենտի Բերիան, ազգությամբ վրացիներ էին։ Աղբյուրի խոսքերով, ի պատասխան Սաակաշվիլին առաջարկել է Ռուսաստանին Մոսկվայում բացել վրացական օկուպացիայի թանգարան։ Քիչ անց Սաակաշվիլին պարզաբանել է. «Սա Վրաստանի խորհրդային օկուպացիայի, այլ ոչ թե ռուսական օկուպացիայի թանգարան է... Եթե ինչ-որ մեկին դա նեղում է, ապա դա իր հարցն է, այլ ոչ թե մերը»։

2007 թվականի մարտին թանգարան է այցելել Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոն, ով առաջարկել է նմանատիպ թանգարան բացել նաև Ուկրաինայում, չնայած խորհրդային օկուպացիայի թանգարանը Կիևում արդեն գործում էր 2001 թվականից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "International Institute for Strategic Studies The View from Tbilisi". Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 10-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 20.
2. ↑  WSJ — Arts, Theatre, Film, Music, Books, Food, Wine, Fashion, Events — WSJ.com
3. ↑  "Ministry of Foreign Affairs of Georgia — Telecommunications". Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 20.
4. ↑  "President Yushchenko visits Museum of Soviet Occupation in Tbilisi / News / NRCU". Արխիվացված է the original 2011 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 20.
**«Հարբուխ»**(լեհ.՝ «Katar»), Ստանիսլավ Լեմի վեպը։ Այն առաջին անգամ լույս է տեսել լեհերեն՝ 1976 թվականին։

1979 թվականին վեպը արժանացել է ֆրանսիական «Grand Prix de Littérature Policière» գրական մրցանակի։

Սյուժե
------

Գլխավոր հերոսը տիեզերագնաց է, որը մասնակցում է Նեապոլում մի շարք խորհրդավոր մահերի հետաքննությանը։ 12 զբոսաշրջիկների մահը, առաջին հայացքից, ոչնչով կապված չեն։ Նրանցից ոմանք ինքնասպան են եղել, իսկ մյուսները` դժբախտ պատահարի զոհեր են։ Բայց այն փաստը, որ բոլոր զոհերը մահվան նախօրեին արմատապես փոխել են իրենց կյանքի ուղին, հանգեցնում է հանցավոր ծրագրի մտքին։

Հերոսի անցկացրած հետաքննության ընթացքում պարզվում է, որ մահերի պատճառ է դարձել օրգանիզմում հայտնված բազմաթիվ, առանձին անվնաս, քիմիական նյութերի պատահական համադրությունը (ճաղատության դեմ միջոց, ալերգիայի դեմ դեղամիջոց, նուշ և այլն), որը գործել է որպես ուժեղ հոգեակտիվ նյու ՝ մղձավանջներ և ժամանակավոր խանգարման պատճառ դառնալով։ Գտնվելով այդ նյութի ազդեցության տակ ՝ զոհերը, որոնք չեն կարողանում վերահսկել իրենց վարքը, զոհվել են։

Քննադատություն
--------------

«Հարբուխ» վեպ է, կարելի է վերագրել դետեկտիվ ժանրի կամ սասպենսի, բայց հեղինակը դրանում այլ ժանրերից բազմաթիվ տարրեր է ներմուծել։ Քննադատներից շատերն ընդգծում էին, որ վեպն ավելի մոտ է փիլիսոփայական աշխատությանը, այն վերաբերում է տրամաբանության, պատահականության, մարդկային գիտելիքների սահմանափակումների և նույնիսկ գոյության ապարդյունությանը։

Նշվում է Խորխե Լուիս Բորխեսի «Մահը և կողմնացույցը»-ի ազդեցությունը «Հարբուխ» վեպի վրա, բայց վեպը, առաջին հերթին, «զուտ Լեմովսկու» գործ է։ The Barnes & Noble Review- ի քննադատը նշել է, որ Ստանիսլավ Լեմի ստեղծագործությունները, ներառյալ«Հարբուխ»-ը, ազդել են Պոլ Օստերի, Սթիվ Էրիկսոնի և Հարուկի Մուրակամիի աշխատանքի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "The chain of chance — Kirkus Book Reviews" (in անգլերեն). en:Kirkus Reviews. 1978 թ․ օգոստոսի 1. Retrieved 2012 թ․ դեկտեմբերի 8.
2. ↑  Di Filippo, Paul (2007 թ․ օգոստոսի 22). "The Chain of Chance" (in անգլերեն). The Barnes & Noble Review. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ դեկտեմբերի 10. Retrieved 2012 թ․ դեկտեմբերի 8.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Katar" (in լեհերեն). lem.pl. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ դեկտեմբերի 10. Retrieved 2012 թ․ դեկտեմբերի 8.
**Սոցիալիստական սեփականության գողության դեմ պայքարի վարչություն**, վարչություն ԽՍՀՄ ներքին գործերի կազմում, որը զբաղվում էր ԽՍՀՄ տարածքում սոցիալիստական ունեցվածքի գողության և սպեկուլյացիայի դեմ։
1937—1946 թվականներին եղել է ՆԳԺԿ-ի կազմում, իսկ 1946—1991 թվականներին ԽՍՀՄ Ներքին գործերի կազմում։

Այն ստեղծվել է գողությունների դեմ պայքարի շտապ արշավի ավարտից հետո, որն իրականացվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի որոշմամբ ըստ «Պետական ձեռնարկությունների, կոլեկտիվ տնտեսությունների գույքի պաշտպանության և համագործակցության, հասարակական (սոցիալիստական) գույքի ամրապնդման մասին» օրենքի 1932 թվականի օգոստոսի 7-ին։ Բանաձևն ընդունվել է ԽՄԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր քարտուղար Իոսիֆ Ստալինի նախաձեռնությամբ, այդ ժամանակ առաջին անգամ ձևակերպվեց *սոցիալիստական սեփականության գողություն* հասկացությունը։ Արտակարգ միջոցառումները օգնեցին դադարեցնել զանգվածային գողությունները և մոբիլիզացրեցին երկրի պարենային պաշարները 1932-1933 թվականներին սովի դեմ պայքարելու համար։

Պատմություն
-----------

1937 թվականի մարտի 16-ին ԽՍՀՄ ՆԳՆ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի նախագահ Նիկոլայ Եժովի № 0018 հրամանով Սովետական միլիցիայի կազմում ստեղծվեց **Սոցիալիստական սեփականության գողության և սպեկուլիացիայի դեմ պայքարի վարչություն**։

Մեծ հայրենական պատերազմի տարիներին Սոցիալիստական սեփականության գողության դեմ պայքարի վարչության խնդիրը հանդիսանում էր ոչ միայն մարտերին մասնակցելը այլև ռազմաճակատին անհրաժեշտ պաշտպանական արդյունաբերության մատակարարման վերահսկողությունը։

Պատերազմից հետո վարչությունը փորձեց նվազագույնի հասցնել ավերված քաղաքների վերականգնման և ազգային տնտեսության համար նախատեսված նյութական ռեսուրսների գողության մակարդակը։

1992 թվականի փետրվարին ՌԴ ՆԳՆ Սոցիալիստական սեփականության գողության դեմ պայքարի գլխավոր վարչությունը վերանվանվեց Տնտեսական հանցագործությունների դեմ պայքարի գլխավոր վարչություն։

Տես նաև
-------

* ԽՍՀՄ ՆԳՆ
* Ռուսաստանի ՆԳՆ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Положение об организации ОБХСС.
2. ↑  *Анисимов Валерий Филиппович* Ответственность за хищения социалистической собственности по советскому уголовному кодексу // *Вестник Югорского государственного университета*. — 2008. — В. 4 (11). — ISSN 1816-9228.
3. ↑  *Пыхалов, Игорь* Закон о пяти колосках // *Terra Humana* : Научно-теоретический журнал. — 2011. — № 4. — С. 100-104. — ISSN 1997-5996.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Отдел по борьбе с хищениями социалистической собственности и спекуляцией (ОБХСС). ФГБУ «Президентская библиотека имени Б.Н.Ельцина», 2009.
* ОБХСС — ОБЭП // ОБЭП УВД по ВАО г. Москвы. 2008-2010.
* Управление по борьбе с экономическими преступлениями // УВД по Калужской области. 2007.
**Կոնստանտին Բագրատի Սերեբրյակով** (հոկտեմբերի 10, 1914(1914-10-10), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 11, 1996(1996-01-11), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային գրող, հրապարակախոս, թարգմանիչ, լրագրող։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։ ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1975 թվական)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Սերեբրյակովը ծնվել է 1914 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, Թիֆլիսում։ 1932 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի 82-րդ հայկական միջնակարգ դպրոցը։ 1936-1938 թվականներին սովորել է Մոսկվայի ժուռնալիստիկայի կոմունիստական ինստիտուտում։ Հետագայում ավարտել է (էքստեռն) Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը (1951 թվական)։ Աշխատել է Թիֆլիսի և Մոսկվայի թերթերի խմբագրություններում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է ճակատային զինվորական, թերթերի թղթակից, խմբագիր։ 1953-1958 թվականներին աշխատել է Երևանի «Կոմունիստ» թերթում (պատասխանատու քարտուղար)։ 1958-1966 թվականներին «Լիտերատուրնայա գազետա» թերթի սեփական թղթակիցն էր Հայաստանում, այնուհետև՝ Անդրկովկասում, 1966-1974 թվականներին՝ նույն թերթի բաժնի վարիչ, 1974 թվականից թերթի տեսաբան է։ Լույս են տեսել Սերեբրյակովի «Եվրոպայի քաղաքներով» (1959 թվական), «Շարժման իմաստությունը» (1977 թվական), «Կյանքի դասերը» (1977 թվական, ռուսերեն), «Ճանապարհներ և մարդիկ» (1982 թվական, ռուսերեն) ակնարկների, Էսսեների, գրական դիմանկարների գրքերը։ Նրա սցենարով նկարահանվել են «Մարիետա Շահինյան» (1969 թվական) և «Ճանապարհորդություն դեպի Արզրում» (1979 թվական) վավերագրական կինոնկարները։ Թարգմանել է Նաիրի Զարյանի, Սերո Խանզադյանի, Արամյանի և ուրիշների երկերից։ Սերեբրյակովի թարգմանությամբ (հայերենից) ռուսերեն լույս են տեսել Նաիրի Զարյանի «Այնտեղ ծաղկում էր բալենին» (Մոսկվա, 1965), Սերո Խանզադյանի «Յոթ հովիտների երկիրը» (Մոսկվա, 1969), Վալտեր Արամյանի «Ռուսա, որդի Արգիշտի» (Երևան, 1974) գրքերը։

Երկեր
-----

* Եվրոպայի քաղաքներով (ժուռնալիստի նոթեր), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 140 էջ։
* Շարժման իմաստություն, Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 248 էջ։

### Թարգմանություններ

* *Մարիետա Սերգեյի Շահինյան*։ Երկեր։ Բանաստեղծություններ, վիպակներ, պատմվածքներ, ակնարկներ։ Սովետական գրող, 1983։ 404 էջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Կոնստանտին Սերեբրյակով". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ ապրիլի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Գրական տեղեկատու։ Երևան։ «Սովետական գրող»։ 1981։
3. ↑  Շահինյան, Մարիետա Սերգեյի (1983). *Երկեր: Բանաստեղծություններ, վիպակներ, պատմվածքներ, ակնարկներ*. Սովետական գրող.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Հունգարա-սլովենական հարաբերություններ**, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հունգարիայի և Սլովենիայի միջև։ Երկրների միջև պետական սահմանի երկարությունը 94 կմ է։

Պատմություն
-----------

1992 թվականի հունվարի 16-ին երկրները դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին Հարավսլավիայից Սլովենիայի անկախության հռչակումից հետո։ Այդ ժամանակից ի վեր երկրները պահպանում են շփումները երկկողմ և բազմակողմ մակարդակներում։ 2004 թվականին երկու երկրները միանգամից անդամակցեցին Եվրամիությանը։ 2001 թվականին Հունգարիան հրապարակավ հայտարարեց ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու Սլովենիայի թեկնածությանը սատարելու և դրան աջակցելու պատրաստակամության մասին։ Երկրների միջև ստորագրվել է 58 երկկողմ համաձայնագիր, ինչը ցույց է տալիս կողմերի փոխգործակցության բարձր մակարդակը։ Հարաբերությունների խնդիրը երկու երկրում ազգային փոքրամասնությունների վիճակն է, տրանսպորտային ցանցերի կառուցումը և ապրանքաշրջանառության ավելացումը։

2015 թվականի նոյեմբերին Սլովենիայի նախագահ Բորուտ Պախորը պաշտոնական այց կատարեց Բուդապեշտ, որտեղ հանդիպում ունեցավ Հունգարիայի նախագահ Յանոշ Ադերի հետ։ Հանդիպման ընթացքում կողմերն ընդգծել են պետությունների միջև հարաբերությունների բարեկամական բնույթը, ինչպես նաև պայմանավորվել են համատեղ լուծել առաջացած եվրոպական միգրացիոն ճգնաժամը։

Առևտուր
-------

1992 թվականից երկու երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունն անշեղորեն աճում է։ 2001 թվականին Հունգարիան Սլովենիայից ապրանքների արտահանման 13-րդ խոշորագույն գործընկերն էր, որոնց մատակարարվել էր 156 միլիոն ԱՄՆ դոլար (Սլովենիայի արտահանման ընդհանուր ծավալի 1,7 %-ը), ընդ որում Սլովենիան 314 միլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ ապրանքներ էր ներմուծում Հունգարիայից, ինչը կազմում է Սլովենիայի ներմուծման ընդհանուր ծավալի 3,1 %-ը։ Արտահանել Հունգարիա Սլովենիա՝ գյուղատնտեսական և պարենային ապրանքներ։ 2000 թվականին Սլովենիայի տնտեսության մեջ Հունգարիայի ուղղակի ներդրումները կազմել են 6,7 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ Սլովենիան ներդրել է 4,5 միլիոն ԱՄՆ դոլար Հունգարիայի տնտեսության մեջ։

2014 թվականին երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1,7 միլիարդ եվրո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "The World Factbook — Central Intelligence Agency". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 2.
2. 1 2  Republic of Slovenia - Republic of Hungary
3. 1 2  President of the Republic of Slovenia | The Presidents of Slovenia and Hungary advocate a common European policy towards the migration issue
**Վաճառական Ե. Ֆ. Կիպպենի տուն** (ռուս.՝ Дом купца Е. Ф. Киппена), քաղաքային դաստակերտ Մոսկվայի կենտրոնում (Ստարոսադսկի նրբանցք, տուն 5/8)։ Կառուցվել է 1817-1819 թվականներին ավելի հին շենքի հիման վրա։ Ներկայումս դաստակերտում տեղակայված է Մոսկվայի նկարիչների միությունը։ Կիպպենի տունն ունի մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

XVII դարի վերջին այդ հողամասում եղել է թագուհի Եվդոկիա Լոպուխինայի հորեղբոր՝ բոյար Պյոտր Լոպուխինի կալվածքը։ 1812 թվականի հրդեհի ժամանակ Լոպուխինների դաստակերտը լրջորեն տուժել է և հինգ տարի անց վաճառվել։ Դաստակերտի մի մասը ձեռք է բերել լյութերական համայնքը, և 1818-1819 թվականներին այնտեղ կառուցվել է Պետրոս և Պողոս սրբերի եկեղեցին։ Հողակտորի մյուս մասը ձեռք է բերել վաճառական Ե. Ֆ. Կիպպենը և 1817-1819 թվականներին այնտեղ կառուցել է դասական սյունասրահով դաստակերտային շենք։ Լոպուխինների հին դաստակերտի պատի երեսկալված մի հատվածը վերականգնողական աշխատանքների ժամանակ հայտնաբերվել է գլխավոր տան աջ մասում։

1844 թվականին պետերբուրգի վաճառական Կ. Խ. Տոլլը վերակառուցել է դաստակերտի աջ կողաշենքը՝ ավելացնելով երկրորդ հարկ։ 1857 թվականին կոլեգիական ռեգիստրատոր Ա. Ի. Չեռնովը կառուցել է ձախ կողաշենքը։ Այն ժամանակ դաստակերտի հիմնական տան հետնամասում կար մեծ պարտեզ (այժմ այնտեղ № 47 հրշեջ մասն է)։ XIX դարի վերջին դաստակերտը ձեռք է բերել վաճառական Ֆ. Ն. Կոնկինը։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վաճառական Ե. Ֆ. Կիպպենի դաստակերտի համալիրը ներառում է մի քանի շինություն (Ստարոսադսկի նրբանցք, տուն 5/8, շինություններ 2, 3, 4, 5, 6)։ Հիմնական տունը գտնվում է բակի խորքում։ Կենտրոնական առանցքի վրա գտնվում է գլխավոր դարպասը։ Դաստակերտային տան ճակատի կենտրոնական մասն ընդգծված է վեց դորիական կիսասյուներ ունեցող խոշոր սյունասրահով, որը միացնում է երկու հարկերը։ Սյունասրահն ավարտվում է գրեթե հարթ ախավեղագեսով (անտաբլեմենտ) և խոշոր ճակտոնով։ Սյունասրահի կողքերին լայն ձուլածո հովանոցներով ծածկված երկու մուտքեր են։ Երկրորդ հարկում մուտքերի վերևում տեղադրված են հոնիական հիմքերով էրկերներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации № 176 от 20.02.1995
2. ↑  "Усадьба, XVIII—XIX вв". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 9-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 19. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 19 (help)
3. 1 2  *Романюк С. К.* Переулки старой Москвы. — М.: ЗАО Издательство Центрполиграф, 2013. — С. 369. — ISBN 978-5-227-04274-3
4. ↑  Москва: Архитектурный путеводитель / И. Л. Бусева-Давыдова, М. В. Нащокина, М. И. Астафьева-Длугач. — М.: Стройиздат, 1997. — С. 170. — 512 с. — ISBN 5-274-01624-3
Եգիպտական մարտակառք
**Մարտակառք**, ռազմակառք, հատկապես ռազմական նպատակներով օգտագործվող երկանիվ կամ քառանիվ մարդատար թեթև կառք։ Մարտակառքին լծում էին մեկ կամ մեկ–երկու և ավելի զույգ ձի (մասամբ՝ նաև ջորի)։ Ռազմիկի պաշտպանության նպատակով մարտակառքը առջևից և կողերից պատվում էր 0,5 մ կամ ավելի բարձր թափքակողերով։ Մարտակառքում տեղավորվում էին հիմնականում ռազմիկը և կառավարը։ Մարտակառքի թափքում ամրացվում–պահվում էին կապարճը, նիզակը և անհրաժեշտ այլ զենքեր։ Հին աշխարհի զորամասերում մարտակառքերի ռազմիկները կազմում էին հատուկ ջոկատներ, որոնք գործում էին հետևազորի առջևից կամ թևերից։ Մարտակառքերի ջոկատների հարվածը խառնաշփոթություն էր ստեղծում հակառակորդի շարքերում՝ հետևակազորի համար ստեղծելով հակառակորդին ջախջախելու պայմաններ։ Մարտակառքերն օգտագործվում էին նաև հաղթական կամ հանդիսավոր շքահանդեսներում ու մարզական մրցույթներում։ Սկսած III հազարամյակից Հին Արևելքում ,(Միտաննի,Մանա,Արարատյան թագավորություններում, Շումեր, Եգիպտոս, Ասորեստան, Պարսկաստան, Հարավային Կովկաս, Չինաստան, Հնդկաստան), Հռոմում և Հունաստանում բազմապիսի մարտակառքերի լայնորեն տարածվածության մասին են վկայում ինչպես պեղածոները (կառքերի մնացորդներ, կավե և բրոնզե մոդելներ, բարձրաքանդակներ, որմնանկարներ և այլն), այնպես էլ սեպագրերն ու գրավոր այլ աղբյուրները (Հոմերոս և այլն)։ Հայկական լեռնաշխարհում (Լճաշեն, Թոփրակկալե, Կարմիր բլուր, Էրեբունի, Ախթալա, Ստեփանավան, Դիլիջան և այլն) մարտակառքերի նույնպիսի պեղածոներ են հայտնաբերվել նաև նախաուրարտական և ուրարտական ժամանակաշրջաններին (մ.թ.ա. 14-7-րդ դարեր) վերաբերող դամբարաններում։ Արդեն մ.թ.ա. I հազարամյակի սկզբներից ռազմավարության մեջ, որպես առավել ճկուն ու հարվածային զորատեսակ, առաջնակարգ դիրք է գրավում հեծելազորը (այրուձին)՝ աստիճանաբար փոխարինելով մարտակառքերի ջոկատներին։ 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 342)։*  |
**Ղազախստանի Հանրապետության մայրաքաղաքը** Նուրսուլթանն(այժմ Աստանա) է։ Ամեն տարվա հուլիսի 6-ին Ղազախստանում նշվում է Մայրաքաղաքի օրը։

Ալաշյան ինքնավարության հռչակման (1917 թվականի դեկտեմբերի 13) ժամանակ համագումարում, որն անցկացվել է Օրենբուրգ քաղաքում, այսպես կոչված «ժամանակավոր ժողովրդական խորհրդի» («Ալաշ Օրդա») անցկացման ժամանակավոր վայրը հայտարարվել է Սեմիպալատինսկ քաղաքը։

1920 թվականին ՌԽՖՍՀ-ի կազմում ստեղծված Ղրղզական Ինքնավար Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետության մայրաքաղաքը Օրենբուրգ քաղաքն էր։

1925 թվականին հանրապետությունն ստացել է Ղազախական Ինքնավար Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն անվանումը, մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Ակ Մեչետ, որն այդ առիթով անվանափոխվել է և դարձել Կզըլ-Օրդա։

1929 թվականին հանրապետության մայրաքաղաքը կրկին տեղափոխվել է, այս անգամ՝ Ալմաթի։ 1936 թվականին Ղազախական ԻՍԽՀ դուրս է եկել ՌԽՖՍՀ-ի կազմից և ձևավորվել է որպես Ղազախական ԽՍՀ։

1929-1936 թվականներին Ալմաթին եղել է Ղազախական ԻՍԽՀ-ի մայրաքաղաքը, իսկ 1936-1991 թվականներին՝ Ղազախական ԽՍՀ-ի մայրաքաղաքը, 1991-1997 թվականներին՝ Ղազախստանի Հանրապետության։ Ալմաթին եղել է Ղազախական ԽՍՀ-ի վերջին մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքը, հետագայում դարձել է Ղազախստանի Հանրապետության առաջին մայրաքաղաքը և միակ միլիոնանոց քաղաքը։

Ակմոլան պաշտոնապես Ղազախստանի մայրաքաղաք է հռչակվել 1997 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ 1998 թվականի մայիսի 6-ին վերանվանվել է Աստանայի։ Որպես նոր մայրաքաղաքի՝ Աստանայի միջազգային ներկայացումը կայացել է 1998 թվականի հունիսի 10-ին։ Ալմաթիին կցվել է «Ղազախստանի հարավային մայրաքաղաք» անվանումը։ Մինչև օրս այդ տերմինը հաճախ է օգտագործվում ԶԼՄ-ում և դրանով նկատի ունեն հենց Ալմաթիին։ 1998 թվականի նոյեմբերից մինչև 1997 թվականի հոկտեմբերը Ղազախստանում գոյություն է ունեցել Ակմոլայի բարձրագույն և կենտրոնական մարմինների դիսլոկացիայի նորակառուցման նախագահի պաշտոնը, որն զբաղեցրել է Ֆարիտ Գալիմովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  АП РФ Распоряжение 17-08-1995 г. № 1495 «О написании названий государств бывших республик СССР и их столиц»
2. ↑  "Южная столица Казахстана — Алматы". Արխիվացված է the original 2010 թ․ ապրիլի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 31.
3. ↑  Галимов Фарит Хабибрахманович
**Դելաֆոնդիոզ,** միասմբակավորների (հիմնականում՝ 1–3 տարեկան ձիերի) հիվանդությունների հարուցիչները *Strongylidae* ընտանիքի *Delafondia vulgaris* կլոր որդերն են, որոնք մակաբուծվում են հաստաղիի լուսանցքում, թրթուրների փուլում՝ միջընդերքային զարկերակների անոթալայնանքի (անևրիզմ) թրոմբներում և նրանց ճյուղավորումներում։ Վարակվում են դելաֆոնդիոզ 306 թրթուրներով ախտահարված ջուր խմելով կամ կերեր ուտելով։

### Ախտանշաններ

Ախտանշանները` տենդ, աղիների ուժգին գալարակ ծկանք, սակավարյունություն, կերից հրաժարում։ Թրթուրներով ախտահարվելիս առաջային միջընդերային զարկերակի թրոմբոէմոլային խիթեր, ծանր ընթացքի դեպքում կենդանին սատկում է։

### Ախտորոշում

Ախտորոշումը կղանքում 3-րդ փուլի թրթուրների հայտնաբերում։

### Բուժում

Բուժումը կերի հետ ֆենոթիազին, 10%-անոց մեբենվետգրանուլյատ, նիլվերմ, ֆենբենդազոլ։

### Կանխարգելում

Կանխարգելումը ձիերի ճիճվաթափություն գարնանը և արածեց մանսեզոնում,արոտավայրի հերթափոխում, գոմաղբի վարակազերծում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բեսարաբիայի և Հյուսիսային Բուկովինայի խորհրդային տեղահանություն**, հայտնի է նաև **«Հարավ» գործողություն** անվանմամբ, զանգվածային տեղահանություն, որ իրականացրել է ԽՍՀՄ պետական անվտանգության նախարարությունը Մոլդովիայում։ 

Տեղահանության առաջին ալիքի 70-ամյա տարելիցին նվիրված նամականիշ

Նախապատրսատում
--------------

1949 թվականի փետրվարի 6-ին ԽՍՀՄ մինիստրների խորհուրդն ընդունել է որոշում Մոլդովիայի տարածքից «նախկին կալվածատերերին, խոշոր առևտրականներին, գերմանական բռնազավթիչներին ակտիվորեն աջակցածներին, գերմանական ոստիկանության մարմիններին հետ համագործակցած անձանց, ֆաշիստամետ կուսակցությունների ու կազմակերպությունների անդամներին, սպիտակգվարդիականներին, ինչպես նաև վերանշյալ բոլոր կատեգորիաների ընտանիքներին» տեղահանելու վերաբերյալ։

Ապրիլին ԽՍՀՄ պետանվտանգության նախարարության՝ Մոլդոիայի գծով լիազոր գեներալ-մայոր Երմոլինը հանրապետության պետանվտանգության նախարարության հետ համատեղ նրա ամբողջ տարածքը բաժանել է 8 սեկտորների։ Շուտով այդտեղ սկսել են ժամանել բեռնատար մեքենաներ հացահատիկ տեղափոխելու պատրվակով, սակայն իրականում դրանք նախատեսված են եղել տեղահանվողներին գյուղերից մինչև երկաթուղային կայարաններ հասցնելու համար։

Մայիսի 10-ին հաստատվել է նախապատրաստվող գործողության անվանումը՝ «Հարավ»։

Իրականացում
-----------

Գործողությունն սկսվել է 1949 թվականի հուլիսի 6-ին՝ գիշերվա ժամը 2-ին և ավարտվել հուլիսի 7-ի երեկոյան։ Նրա իրականացումն ապահովել է օպերատիվ կազմի 4496 մարդ (նրանց 90 %-ն ուղարկվել էր ԽՍՀՄ այլ հանրապետություններից), ինչպես նաև պետանվտանգության նախարարության զորքերի 13 774 զինվոր ու սպա և 24 705 մարդ կուսակցական ակտիվից։

Մոլդովական ԽՍՀ պետանվտանգության նախարարությունը ձևակերպել է 12 860 ընտանիքի տեղահանման գործ։ Սակայն 1 567 ընտանիք կարողացել է խուսափել տեղահանումից։ Նրանցից շատերը փրկվել է փախչելով, ոմանք արդեն եղել են կոլտնտեսության անդամ կամ ունեցել են խորհրդային բանակում իրենց ընտանիքի անդամների ծառայելու մասին փաստաթղթեր։ Դրանից բացի չեն տեղահանվել հիվանդներն ու հաշմանդամները, ինչպես նաև աշխատունակ անդամներ չունեցող ընտանիքները։

Արդյունքում 30 էշելոնով (1 573 վագոն) Մոլդովիայից տեղահանվել է 11 293 ընտանիք կամ 35 050 մարդ, այդ թվում՝ 9 745 տղամարդ, 13 924 կին և մինչև տասնհինգ տարեկան 11 381 երեխա։ Տեղահանվածների մեծ մասը տեղավորվել է Ղազախստանում (9954 մարդ), Ռուսաստանի Օմսկի (6085 մարդ) ու Նովոսիբիրսկի (5787 մարդ) մարզերում, Կրասնոյարսկի երկրամասում (470 մարդ), Կոմի ԻԽՍՀ-ում (352 մարդ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Наступила 74-я годовщина первой волны депортации из Бессарабии и Северной Буковины — BaltiOnline.md". Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 15-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 12.
2. ↑  "Самая массовая депортация населения Бессарабии состоялась в июле 1949 | PUBLIKA .MD". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 7-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 12.
3. ↑  Иван Думиника — Депортации в 1949 г. на юге Бессарабии (Воспоминания гагаузов, очевидцев тех лет из г. Чадыр-Лунга)
4. 1 2  «Для вас война ещё не окончилась!»
5. 1 2  "Депортация… Если быть честным до конца". Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 19-ին. Retrieved 2019 թ․ օգոստոսի 12.
**Ձայնի բարձրություն**, ձայնի ուժի, ինտենսիվության օբյեկտիվ ընկալում (ձայնային զգացողության բացարձակ մեծություն)։ Ձայնի բարձրությունը իր գործառույթով հիմնականում կախված է ձայնի ճնշումից (ձայնի ինտենսիվություն) և ձայնային տատանումների հաճախությունից։ Ձայնի բարձրության վրա ազդում է նաև սպեկտրալ բաղադրությունը, տեղակայումը, տեմբրը, ազդեցության տևողությունը և այլ գործոններ։

Ձայնի բացարձակ սանդղակի միավոր է համարվում սոնը։ 1 սոն համարվում է 1 Հց հաճախությամբ անընդհատ սինուսոիդային տոնը, որը ստեղծում է 2 ՄՊա ճնշում։

Ձայնի բարձրության մակարդակը հարաբերական մեծություն է, արտահայտվում է ֆոներով և թվապես հավասար է 1 կՀց հաճախությամբ սինուսոիդային ձայնի ստեղծած 1 դԲ ճնշման մակարդակին։ Աջից պատկերված է նույն ընտանիքին պատկանող, հավասար բարձրություն ունեցող ձայներին համապատասխանող կորեր, որոնք կոչվում են իզոֆոններ։

Ձայնի բարձրության մակարդակի կախվածությունը ձայնի ճնշումից և հաճախությունից։
Օրինակ՝ եթե 100 Հց հաճախությամբ ձայնն ստեղծում է 60 դԲ ճնշում, ապա դրանցով տարված ուղիղները կհատվեն 50 ֆոն բարձրության ձայնի իզոֆոնի վրա։

Ձայնային հսկողության միջոց
0 ֆոնին համապատասխանող գրաֆիկը բնութագրում է տարբեր հաճախության ձայների համար նորմալ լսողության շեմը։ Գործնականում, հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ թե ձայնի բարձրությունը ֆոներով, այլ այն մեծությունը, որը ցույց է տալիս, թե մի ձայնը մյուսից քանի անգամ է բարձր։ Հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ձայների գումարման երևույթը։ Եթե կան 2 անկախ ձայներ, ամեն մեկը 70 ֆոն, ապա դա չի նշանակում, որ դրանք գումարվելով՝ կստացվի 140 ֆոն ձայն

ՌԴ մշակված է աղյուսակ՝ հավասար բարձրության ստանդարտ ձայների համար։

| Ձայն
  | Բարձրությունը, սոներ
  | Բարձրության մակարդակները,ֆոներ(դԲ)
  |
| --- | --- | --- |
| Լսողության շեմ | 0 | 0 
  |
| Տերևների խշշոց | ~ 0,02 | 10
  |
| Շշուկ | ~ 0,15 | 20
  |
| Ժամացույցի տկտկոց | ~ 0,4 | 30
  |
| Անձայն սենյակ | ~ 1 | 40
  |
| Անձայն փողոց | ~ 2 | 50
  |
| Զրույց | ~ 4 | 60
  |
| Աղմկոտ փողոց | ~ 8 | 70
  |
| Վտանգավոր առողջության համար | ~ 11,31 | 75
  |
| Օդային ճնշման մուրճ | ~ 32 | 90
  |
| Մետրոյի գնացք | ~ 64 | 100
  |
| Բարձր երաժշտություն | ~ 128 | 110
  |
| Ցավային շեմ | ~ 256 | 120
  |
| Ձայնանշան | ~ 512 | 130
  |
| Հրթիռի թռիջք | ~ 2048 | 150
  |
| Մահացու մակարդակ | ~ 16384 | 180
  |
| Ձայնային զենք | ~ 65536 | 200
  |

Չափից բարձր ձայն է արձակում կենդանական աշխարհում կապույտ կետը 189 դԲ և կաշալոտը 236 դԲ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Алдошина И. Основы психоакустики. Громкость // «Звукорежиссер», 2000, № 8". Արխիվացված է the original 2007 թ․ փետրվարի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 30.
2. ↑  "Алдошина И. Основы психоакустики. Громкость сложных звуков // «Звукорежиссер», 2000, № 9". Արխիվացված է the original 2007 թ․ փետրվարի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 30.
3. ↑  ГОСТ Р ИСО 226-2009 (ISO 226:2003) Акустика. Стандартные кривые равной громкости. — Москва: ФГУП Стандартинформ, 2009. — 20 с. — 109 экз.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 692)։*  |
**Մարկուս Ուորդ Լիոն** (անգլ.՝ **Marcus Ward Lyon, Jr**, փետրվարի 5, 1875(1875-02-05) կամ 1875, Rock Island Arsenal, Ռոք Այլենդ շրջան, Իլինոյս, ԱՄՆ - մայիսի 19, 1942(1942-05-19) կամ 1942, Սաութ Բենդ (Ինդիանա), Ինդիանա, ԱՄՆ), ամերիկացի կենդանաբան։

Կենսագրություն
--------------

1839 թվականին ավարտել է Ռոք Այլենդի (նահանգ Իլինոյս) միջնակարգ դպրոցը։ 1897 թվականին նա ստացել է մագիստրոսի կոչում Բրաունի համալսարանում։ Մեկ տարի աշխատել է որպես մանրէաբան բժշկական քոլեջի Հյուսիսային Կարոլինայի։ 1898 թվականին տեղափոխվել է Վաշինգտոն, որտեղ նա աշխատել է որպես ասիստենտ, իսկ որպես օգնական ղեկավար կաթնասունների Ազգային թանգարանի բնական պատմության ԱՄՆ - ում։ 1899 թվականին նա մեկնել է Վենեսուելա է հավաքել կաթնասուններ թանգարանի համար։
Մարկուսը ընդունվել է Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարան և ստացել է մագիստրոսի աստիճան 1900 թվականին և դոկտորական աստիճան 1913 թվականին։ Այս ընթացքում նա եղել է մանկավարժ ֆիզիոլոգիայի և մանրէաբանության, բժշկական դպրոցի Հովարդ համալսարանում։ 1902 թվականին նա ամուսնացել է։ 1915 թվականից մինչև 1918 թվականը նա դասավանդել է բժշկական դպրոցում, Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանում բակտերիոլոգիա, ախտաբանության, մակաբուծաբանության և անասնաբուժական կենդանաբանության։ 1919 թվականին նա և նրա կինը աշխատում էին Սաուտ Բենդ կլինիկայում, որտեղ նրանք աշխատել երկար տարիներ։
Մարկոսը գրել է ավելի քան 160 հոդված, հատկացնելով հատուկ ուշադրություն թերիոլոգիայի և պաթոլոգիայի։ Նա եղել է գիտական կազմակերպությունների ակտիվ անդամ նաև եղել է Ինդիանայի Գիտության ակադեմիայի և Ամերիկայի հասարակության թերիոլոգների ընկերության նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Indiana Authors and their Books, 1967-1980 / D. E. Thompson — Wabash College, 1981.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
3. ↑  CONOR.Sl
4. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լիոն Մարկուսի մասին pwrc.usgs.gov կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 12063291 · BNF: 122781473 · CONOR: 278322787 · GND: 1308501315 · ISNI: 0000000051747252 · LCCN: no95026516 · NKC: mub2017938567 · NTA: 143786040 · SUDOC: 12959735X · VIAF: 54208058 · WorldCat VIAF: 54208058 |

 |

 |
**Ղազախա-մոնղոլական հարաբերություններ**, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Ղազախստանի և Մոնղոլիայի միջև։

Պատմություն
-----------

Պետությունների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հունվարի 22-ին։ 1992 թվականին Մոնղոլիան դեսպանատուն է բացել Ղազախստանի Ալմաթա քաղաքում։ 1997 թվականի մայիսին բացվել է Ուլան Բատորում Ղազախստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը։ 1993 թվականի հոկտեմբերին կայացել է Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի՝ պատմության մեջ առաջին պետական այցը Մոնղոլիա։ 1998 թվականին Մոնղոլիայի նախագահ Նածագին Բաղաբանդին առաջին անգամ պետական այց կատարեց Ղազախստան։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Նուրսուլթան Նազարբաևը կարգադրել էր Մոնղոլիայում դիվանագիտական ներկայացուցչության կարգավիճակը բարձրացնել մինչև դեսպանության մակարդակ, ինչն իրականացվել էր 2007 թվականի հունվարի 1-ին։ Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումից ի վեր երկրները ստորագրել են 40-ից ավելի երկկողմ համաձայնագրեր։

2016 թվականի հուլիսին Ղազախստանի կառավարական պատվիրակությունը՝ վարչապետ Քարիմ Մասիմովի գլխավորությամբ, այցելել էր Մոնղոլիա՝ մասնակցելու ԱՍԵՄ-ի գագաթնաժողովին։ 2016 թվականի հուլիսի 14-ին Քարիմ Մասիմովն այցելել է այմակ Բայան-Ուլգիյ, որտեղ բնակչության մեծ մասը էթնիկ ղազախներ են (ավելի քան 90 հազար մարդ)։ Ղազախստանի Հանրապետության կառավարությունը 200 000 ԱՄՆ դոլարի չափով մարդասիրական օգնություն է տրամադրել 2016 թվականի հուլիսի 10-ին տեղի ունեցած Բայան Ուլգիյի ջրհեղեղից տուժած բնակիչներին։ Այցի ընթացքում վարչապետ Քարիմ Մասիմովը հանդիպումներ է ունեցել նաև Մոնղոլիայի նախագահ Ցախիագի Էլբեգդորժի և վարչապետ Ժարգալթուլգին Էրդենեբատի հետ։

Առևտուր
-------

2017 թվականին երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 68,2 միլիոն ԱՄՆ դոլար, ինչը 5,5 տոկոսով պակաս է 2016 թվականի նույն ցուցանիշից (72,1 միլիոն ԱՄՆ դոլար)։ Ղազախստանի արտահանումը Մոնղոլիա կազմել է 66,4 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ Մոնղոլիայից Ղազախստան ներմուծումը համապատասխանաբար կազմել է 1,8 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Kazakhstan — Mongolia". Արխիվացված է the original 2020 թ․ մարտի 1-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 23.
2. ↑  "Kazakhstan — ГАДААД ХАРИЛЦААНЫ ЯАМ". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 23.
3. ↑  Kazakhstan — Mongolia: trade relations became stronger. | The main task of the National Chamber of Entrepreneurs «Atameken»