**Թուղչե Ալբայրաք** (թուրքերեն՝ Tuğçe Albayrak, նոյեմբերի 28, 1991(1991-11-28), Bad Soden-Salmünster, Մայն Կինցիգ, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիա - նոյեմբերի 26, 2014(2014-11-26), Օֆենբախ ամ Մայն, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիա),գերմանական ծագումով թուրք ուսանողուհ։ 2014 թվականի նոյեմբերի 15-ի վաղ առավոտյան նա խանգարել է երեք տղամարդկանց սեռական ոտնձգություններին Օֆֆենբախում գտնվող ռեստորանում երկու աղջիկների նկատմամբ։ Դրանից հետո Ալբայրաքի վրա հարձակում է գործել մի տղամարդ (ենթադրաբար՝ 18-ամյա Սանել Մ.-ն)։ Հարձակման հետևանքով աղջիկը գանգուղեղային ծանր վնասվածք է ստացել և ավելի ուշ կոմայի մեջ է ընկել։ Նոյեմբերի 26-ին ախտորոշվել է ուղեղի մահը։

Թուղչե Ալբայրաքը ապրել է Հելնհաուզենում և մինչև մահ սովորել է Գիսենի համալսարանում գերմաներեն և էթիկա դասավանդող դառնալու համար։

Մահ
---

2014 թվականի նոյեմբերի 29-ի դրությամբ Թուղչե Ալբայրաքի մահվան պատճառ դարձած իրադարձությունների ճշգրիտ ընթացքը դեռ չի հաստատվել, սակայն հետևյալ տվյալներն արդեն հայտնի են. 2014 թվականի նոյեմբերի 15-ի վաղ առավոտյան Ալբայրաքն այցելել է Օֆֆենբախում գտնվող «ՄաքԴոնալդս» արագ սննդի ռեստորան։ Այնտեղ երիտասարդ տղամարդիկ հետապնդել են 13 և 16 տարեկան երկու աղջիկների։ Ալբայրաքը խառնվել է իր ծանոթների հետ, սակայն, այնուամենայնիվ, անհայտ պատճառներով առճակատումը շարունակվել է։ Երբ Ալբայրաքը ռեստորանում լքել է իր երեք ընկերուհիներին, նրան կանգնեցրել է հանցագործը և գետնին տապալել այնպես, որ նրա մոտ տեղի է ունեցել արյունազեղում և այդպես էլ դուրս չի եկել։ Երկու օր անց կենսապահովման ապարատն անջատվել է նրա ծնողների կողմից։

Իրադարձությունների վերակառուցումը որոնելու համար ոստիկանությունը ստուգման է վերցրել տեսախցիկների 60 րոպեանոց ձայնագրությունը։ Տեսանյութն արձանագրած թերթի պնդմամբ՝ դրանում պատկերված է, թե ինչպես է հանցագործը հարվածում Թուղչե Ալբայրաքին։ Այնուհետև պարզ երևում է, թե ինչպես է նա ընկնում և անշարժ պառկած է հատակին։ Բացի այդ, տեսանյութում, ըստ չճշտված տվյալների, երևում է, որ հանցագործն իր ծանոթների հետ լքում է իր տեղը և թողնում է նրան պառկած մնալ անգիտակից վիճակում։

Նախնական կալանքի տակ է վերցվել ենթադրյալ հանցագործը, որը, մամուլի խոսքով, սերբական ծագում ունեցող 18-ամյա տղամարդ է։ Նրան մեղադրում են մահացու ելքով մարմնական վնասվածքներ հասցնելու մեջ։ Նա նաև մասնակցել է աղջիկների նկատմամբ ոտնձգություններին։ Որոշ ԶԼՄ-ների հաղորդմամբ՝ աղջիկների նկատմամբ ոտնձգություններին, որոնց պաշտպանել է Թուղչե Ալբայրաքը, մասնակցել են ևս երկու սերբեր։ Frankfurter Rundschau-ն այդ կապակցությամբ հակադարձել է ենթադրյալ հանցագործի սերբական ազգության մասին հաղորդագրություններին, քանի որ FR-ի տեղեկատվության համաձայն՝ նա ծագում է Սերբիայի հարավ-արևմտյան Սանջակ տարածաշրջանից, որտեղ մեծամասամբ ապրում են բոսնիացիներ մուսուլմանները։ Օֆենբախի ոստիկանությունը չի ենթադրում, որ այդ հանցագործությունը կատարվել է էթնիկ դրդապատճառներով։

Ոստիկանությունը Թուղչե Ալբայրաքի մահից հետո փնտրում էր 13-16 տարեկան աղջիկների, որոնց Թուղչեն ցանկանում էր օգնել որպես կարևոր վկաներ։ Թուղչեի հորեղբայրը՝ Յասին Ալբայրաքը, դիմել է աղջիկներին՝ ոստիկանությանը ցուցմունք տալու խնդրանքով։

Արդյունքում մարդասպանը երեք տարվա ազատազրկման է դատապարտվել ուղղիչ հաստատությունում։

Արձագանք
--------

Change.org կայքում Հանովերի մի բնակիչ կազմակերպեց առցանց ստորագրահավաք, որը երեք օրում ավելի քան 100 000 ստորագրություն է հավաքել «Վաստակի համար» շքանշանով Թուղչեին պարգևատրելու համար։ Հեսսեն երկրամասի վարչապետ Ֆոլկեր Բուֆյեն (ՔԴՄ) նաև առաջարկել է Թուղչեին հետմահու պարգևատրել այդ շքանշանով։ Գերմանիայի նախագահ Յոախիմ Գաուկն ասել է, որ ինքը կստուգի, թե արդյոք Թուղչեն կարող է պարգևատրվել։

Նախագահ Գաուկը ցավակցություն է հայտնել Թուղչե Ալբայրաքի ընտանիքին։ Նրա ընտանիքին ուղղված նամակում նա գրել է, որ «շատ քաղաքացիների նման ցնցված է այդ ողբերգությունից»։ Նրա խոսքով՝ աղջիկը «վաստակել է մեր համընդհանուր երախտագիտությունն ու հարգանքը» և ընդմիշտ կմնա օրինակ։ «Երբ այլ մարդիկ անտեսեցին իրավիճակը, Թուղչեն դարձավ խիզախության և քաղաքացիական քաջության օրինակելի պատկեր»,- ասել է Գաուկը:.

Հարյուրավոր մարդիկ նոյեմբերի 27-ին մասնակցել են արագ սննդի ռեստորանից առաջ լռության երթին, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, որպեսզի հրաժեշտ տան Թուղչե Ալբայրաքին։ Մարդիկ ամբոխի մեջ հագել են Թուղչեի լուսանկարով ւ «Seni seviyoruz» մակագրությամբ շապիկներ (թուրքերենից՝ «մենք սիրում ենք քեզ») ու պահում էին «Danke Tuğçe» գրությամբ պաստառներ (գերմներենից՝ շնորհակալություն՝ Թուղչե)։ Արագ սննդի ռեստորանը փակվել է նոյեմբերի 28-ին սգո արարողության ժամանակ, ինչը կատարվել է «իր ընտանիքի և ընկերների սարսափելի կորստի հանդեպ հարգանքից ելնելով»։ Հազարավոր մարդիկ ամբողջ Գերմանիայում միացել են լուռ զգոն նոյեմբերի 29-ին, որի ժամանակ Դավիդ Մարտելոն նվագում էր հարավկորեացի կոմպոզիտոր Yiruma-ի River Flows in You կոմպոզիցիան, որը Ալբայրաքի սիրելի ստեղծագործությունն էր։ ԶԼՄ-ներում տարածվել է սիրողական տեսագրություն այն մասին, թե ինչպես է Ալբայրաքը նվագել այդ կոմպոզիցիան ավարտական երեկոյի ժամանակ։ Թուրքիայում ուշի ուշով հետևել են Թուղչե Ալբայրաքի վշտին։ Թուրքական պետական ԶԼՄ-ներ Անադոլուն Գերմանիայում արձագանքը բնութագրել է «գերմանական հասարակությունը ցնցված է բառերով»։ Բրիտանական այնպիսի թերթեր, ինչպիսիք են The Guardian-ը և The Independent-ը, հայտնել են, որ Գերմանիայում Թուղչեին մեծարել են «որպես ազգային հերոսուհի»։

Շվեյցարիայի ֆուտբոլի հավաքականի հարձակվող Հարիս Սեֆերովիչը «Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտ» ակումբից նվիրել է «Բորուսիայի» դեմ խաղում խփած գոլերը (2:0) մահացած Թուղչեին՝ նաև ցուցադրելով «Tugce = #Zivilcourage #Engel #Mut #Respekt» գրությամբ մարզաշապիկը (գերմ.՝ «Թուղչե = #քաղաքացիական\_հասարակություն #հրեշտակ#քաջություն#հարգանք»)։

Տես նաև
-------

* Օզգեջան Ասլանի սպանություն

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  Hannelore Crolly, Frankfurt (2014 թ․ նոյեմբերի 28). «Ins Koma geprügelt: Das Leben der mutigen Tugçe A. - DIE WELT». *DIE WELT*. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 29-ին.
4. 1 2  «Tausende trauern um Tugçe». *Frankfurter Allgemeine Zeitung*. 2014-11-28. Վերցված է 2014-11-28-ին.
5. 1 2 3  Hannelore Crolly (2014-11-28). «Das Leben der mutigen Tugçe A.». *Die Welt*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-30-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
6. 1 2  «Hirntod bei Tugce Albayrak». *TRT*. Վերցված է 2014-11-28-ին. «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2017-11-10-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 20-ին.«Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 20-ին.
7. ↑  *Prügelei in Fast-Food-Lokal — Studentin erliegt ihren Verletzungen*. In: *Spiegel Online*, 26. November 2014.
8. 1 2 3 4 5 6 7  «Tod von Tugce Albayrak – Gauck zeigt sich „entsetzt und erschüttert"». *Frankfurter Allgemeine Zeitung*. 2014-11-29. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
9. ↑  Der Tag als Tugçe ging. Frankfurter Rundschau online. 27. November 2014
10. ↑  «Gesundheitszustand von Tuğçe A. - Bestätigung des Hirntodes». *klinikum-offenbach.de*. 2014-11-27. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-30-ին. Վերցված է 2014-11-30-ին.
11. 1 2 3 4  Lizzie Dearden (2014-11-29). «Tugce Albayrak: Germany pays tribute to student killed for helping harassed women». *The Independent* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-30-ին. Վերցված է 2014-11-30-ին.
12. 1 2 3 4 5 6  Enis Tayman und Kazım Doğan (2014-11-28). «Germany bids farewell to brave Turkish young woman». *Hürriyet Daily News* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
13. 1 2  «„Die Maschinen wurden abgeschaltet"». 2014-11-29. Վերցված է 2014-11-29-ին. «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված օրիգինալից 2016-12-27. Վերցված է 2024-02-16-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link)
14. 1 2  «Tod mit 23 – Bundespräsident Gauck prüft Verdienstorden für Tugçe». *Die Welt*. 2014-11-29. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
15. 1 2 3 4  Timur Tinç (2014-11-27). «Türkische Medien zum Fall Tuğçe A. – „Der serbische Schlächter"». *Frankfurter Rundschau*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
16. 1 2 3 4 5  «Prügel-Opfer – Tugce Albayrak ist tot». *Frankfurter Allgemeine Zeitung*. 2014-11-28. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
17. ↑  Последние новости: В Германии подростка, который убил студентку турецкого происхождения, осудили на три года — 16.06.2015 — новости дня за сегодня | Российский Диалог — Rusdia…
18. ↑  Karl Lempert. «Verleihung des Bundesverdienstkreuzes an Tuğçe A. die junge Frau, die Rückgrat bewiesen hat und eingeschritten ist, als viele weggeschaut haben». *change.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
19. ↑  Hannelore Crolly (2014-11-29). «Mahnwache für Tugçe – Dann ging im dritten Stock das Licht an». *Die Welt*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
20. ↑  Tim Thorer und Ismail Erel (2014-11-27). «Im roten Kleid bei der Abi-Feier – Hier spielt Tugce ihr Lieblingslied». *Bild*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին. Վերցված է 2014-11-29-ին.
21. ↑  «Reaktionen zum Tod von Tugce Albayrak: „Ein mutiges türkisches Mädchen"». *Der Spiegel*. 2014-11-29. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-30-ին. Վերցված է 2014-11-30-ին.
22. ↑  Seferovic widmet sein Tor Prügelopfer Tugce (†) auf sportbild.bild.de, abgerufen am 30. November 2014