**Ջիվան Արամայիսի Գասպարյան** (հոկտեմբերի 12, 1928(1928-10-12), Սոլակ, Հայաստան - հուլիսի 6, 2021(2021-07-06), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), նշանավոր հայ դուդուկահար և կոմպոզիտոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978 թ.): Հայաստանի և Կանադայի երաժշտական ակադեմիաների անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ջիվան Գասպարյանը ծնվել է Կոտայքի մարզի Սոլագ գյուղում 1928 թվականին։ Դժվար մանկություն է ունեցել քանի որ մայրը վաղ էր մահացել և հայրը Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմում զինվոր է եղել։ Այդ պատճառով էլ մեծացել է որբանոցում։

Դուդուկ սկսել է նվագել վեց տարեկանից՝ առանց դասավանդումի։ 1947 թվականին մեկնում է Մոսկվա ազգային սիրողական համույթի հետ, որտեղ համերգից հետո Ստալինից ստանում է Պոբեդա ժամացույց։ 1949 թվականին միանում է Թաթուլ Ալթունյանի անվան Հայկական ժողովրդական երգի-պարի պետական անսամբլի Ազգային երգ ու պարի համույթին, և իր առաջին մասնագիտական ելույթը որպես մենակատար լինում է Երևանյան երաժշտասիրական նվագախմբի հետ, քանի դեռ նոտաները կարդալ չգիտեր։

1956 թվականին ստանում է առաջին մրցանակը, 1959 թվականին՝ առաջին ոսկե մեդալը Չորրորդ Միջազգային փառատոնում՝ ՄԱԿԳՄի (UNESCO) հովանավորության տակ։ Նույն մրցույթին մասնակցելով, 1962 թվականին ստացել է արծաթե մեդալ, 1973 թվականին՝ բրոնզե, 1973 թվականին արժանացել է ՀՀ Ազգային արվեստագետ պատվավոր կոչմանը։

Միջազգային գործունեություն
--------------------------

Ուշացած լուսանկար արձանախումբը՝ նվիրված Վաչե Հովսեփյանին, Լևոն Մադոյանին և Ջիվան Գասպարյանին
1988 թվականից սկսել է միջազգային երաժշտական գործունեությունը։ Նույն թվականին Բրայան Ինոն, պատահաբար լսելով երաժշտի ներկայացումը Մոսկվայում, որոշում է նրան Լոնդոն հրավիրել։ Պիտեր Գաբրիելը նրա նվագը օգտագործել է Մարտին Սկորսեզեի ֆիլմում՝ «Քրիստոսի վերջին գայթակղությունը»։ Համագործակցել է Կրոնոս կվարտետի և Լոս Անջելեսի Երաժշտասիրական Օրկեստրայի հետ։

Ջիվան Գասպարյանը մասնակցել է համաշխարհային ճանաչում վայելած ֆիլմերի երաժշտությունների ստեղծմանը` «Քրիստոսի վերջին գայթակղությունը» (1988 թ. ԱՄՆ), «Ռոնին» (1998 թ. ԱՄՆ), «Օնեգին» (1999 թ. ԱՄՆ), «Գլադիատոր» (2000 թ. ԱՄՆ), «Սիրանա» (2005 թ. ԱՄՆ), «Արյունոտ ադամանդ» (2006 թ. ԱՄՆ), «Ձյուն և մոխիր» (2015 թ. Ռուսաստան) և այլն։

Թողարկել է ավելի քան 20 ձայնասկավառակ, ունի ավելի քան 1000 ձայնագրություններ, նվագել է շուրջ 20 հազար համերգներում։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1978 թ.
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի, 2000 թ.
* ՀՀ «Մեսրոպ Մաշտոց» մեդալ, 2001 թ.
* «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ, 2001 թ.
* «Womex Award» միջազգային հեղինակավոր մրցանակ, 2002 թ.
* 2006 թվականին ներկայացվել է ԱՄՆ «Գրեմմի» միջազգային երաժշտական մրցանակի
* ՀՀ Ազգային Ժողովի Պատվո մեդալ, 2013 թ.
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան, 2017 թ.
* ՀՀ մշակույթի նախարարության շնորհակալագիր, 2017 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. 1 2  Legendary Armenian duduk player Jivan Gasparayn dies aged 92
3. ↑  «ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ [պաշտոնական կայք]»։ *նախագահ.հայ* (անգլերեն)։ Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 21
4. ↑  «ՀՀ մշակույթի նախարարության պարգևներ - ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ»։ *mincult.am*։ Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 6

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ջիվան Գասպարյանի կայք Archived 2008-12-04 at the Wayback Machine.
* MSNBC Ջիվան Գասպարյանի կենսագրություն Archived 2009-08-28 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Last.fm · Last.fm · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Հանրային ռադիոյի արխիվ · Allmusic · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Հայազգ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 17734 · BNF: 139707533 · GND: 134979370 · ICCU: UBOV507422 · ISNI: 0000000083655299 · LCCN: n92016400 · NUKAT: n2015001441 · SUDOC: 080925316 · VIAF: 24794761 · WorldCat VIAF: 24794761 |

 |

 |