**Սամվել Ռուբենի Տեր-Սահակյան** (սեպտեմբերի 19, 1993(1993-09-19), Վանաձոր, Հայաստան), հայ շախմատիստ, հայկական շախմատի պատմության մեջ ամենակրտսեր տարիքում (14 տարեկան և 7 ամսական) գրոսմայստեր դարձած շախմատիստը (2009): Տարբեր տարիքային խմբերի աշխարհի ու Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։ 2020 և 2023 թվականների Հայաստանի չեմպիոն։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Վանաձոր քաղաքում։ Սովորել է տեղի Վազգեն Առաջինի անվան թիվ մեկ դպրոցում։ Շախմատ սկսել է խաղալ 5 տարեկանից։ Վանաձորում առաջին մարզիչն է եղել Տիգրան Գյոզալյանը։ Երևանում երկար ժամանակ մարզվել է ՀՀ բազմակի չեմպիոն, միջազգային վարպետ Էդուարդ Մնացականյանի ղեկավարությամբ։ Այնուհետև շուրջ 3 ամիս վարպետության դասեր է ստացել գրոսմայստեր Վլադիմիր Հակոբյանից։ 2009 թվականի սեպտեմբերից մարզիչն է գրոսմայստեր Տիգրան Նալբանդյանը։

### Պատանեկան առաջնություններ

Առաջին լուրջ հաջողությունը մինչև 10 տարեկանների ՀՀ չեմպիոն դառնալն է, որի համար 50 հազար դրամ պարգևավճար է ստացել։

2002 թվականից Հայաստանը բազմիցս ներկայացրել է աշխարհի ու Եվրոպայի տարբեր տարիքային խմբերի պատանեկան առաջնություններում` նվաճելով ութ մեդալ, որոնցից երեքը՝ ոսկե։

##### Ոսկե մեդալներ

* 2003, Բուդվա, Հարավսլավիա (այժմ Չեռնոգորիայում) - մինչև 10 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն
* 2009, Ֆերմո, Իտալիա - մինչև 18 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն
* 2011, Կալդաս Նովաս, Բրազիլիա - մինչև 18 տարեկանների աշխարհի առաջնություն

##### Արծաթե մեդալներ

* 2004, Ուրգյուփ, Թուրքիա - մինչև 12 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն
* 2008, Հերցեգ Նովի, Չեռնոգորիա - մինչև 16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն
* 2010, Բաթում, Վրաստան - մինչև 18 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն
* 2010, Պորտո Կարաս, Հունաստան - մինչև 18 տարեկանների աշխարհի առաջնություն

##### Բրոնզե մեդալ

* 2005, Բելֆոր, Ֆրանսիա - մինչև 12 տարեկանների աշխարհի առաջնություն

### Մասնակցությունը մրցաշարերին

2007 թվականին Հրանտ Մելքումյանի և Դավիթ Քալաշյանի հետ բաժանել է 1-ին տեղը Երևանում կայացած մրցաշարում։

2008 թվականին Հայաստանը ներկայացրել է մինչև 16 տարեկանների շախմատային օլիմպիադայում։ Նույն թվականին 3-րդ տեղն է զբաղեցրել Երևանում կայացած Հայաստանի անհատական առաջնությունում։ Այդ մրցաշարում նա լրացրել է գրոսմայստերական առաջին նորմը, թեև մասնակիցների մեջ ուներ ամենացածր անհատական վարկանիշը (2369)։

Գրոսմայստերի երկրորդ նորմը Սամվելը լրացրել է նույն թվականի մայիսին՝ Պլովդիվում կայացած Եվրոպայի անհատական առաջնությունում, որից հետո 2009 թ. հունվարի 1-ին, երբ 14 տարեկան 7 ամսական էր, ՖԻԴԵ-ն պաշտոնապես շնորհել է այդ կոչումը։

2009 թվականին Լևոն Բաբուջյանի հետ հաղթել է Ջերմուկում կայացած Կարեն Ասրյանի հուշամրցաշարում և 3-րդ տեղն է բաժանել Մարտունիում կայացած միջազգային մրցաշարում։

2011 թվականին արժանացել է Հայաստանի բարձրագույն խմբի առաջնության արծաթե մեդալի, որը համարում է իր նվաճած պարգևներից ամենաարժեքավորը, քանի որ այն ձեռք է բերվել չափազանց ուժեղ կազմով ու բավական լուրջ մրցակցության պայմաններում։

2015 թվականի փետրվարին Սամվելը մասնակցեց Մոսկվայում կայացած «Moscow-Open 2015» փառատոնի ուսանողական F մրցաշարին։ Տանելով 4 հաղթանակ, նույնքան պարտիա ավարտելով ոչ-ոքի և կրելով մեկ պարտություն՝ նա 6 միավորով դարձավ միանձնյա հաղթող։

2017 թվականի ապրիլին Սամվելը դարձավ Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպիեում կայացած Karpos Open 2017 միջազգային բաց մրցաշարի հաղթող։ Նա 9 հնարավորից վաստակեց 7½ միավոր, ևս երեք մասնակցի հետ բաժանեց 1-4-րդ տեղերը և լրացուցիչ ցուցանիշներով ճանաչվեց 197 մասնակցով մրցաշարի հաղթող։

2019 թվականի հունվարին Սամվել Տեր-Սահակյանը դարձել է Իտալիայի Վիլորբա կոմունայում կայացած Vergani Cup Le Terrazze մրցաշարի միանձնյա հաղթող (6½ 9-ից)։

2019 թվականի հունիսին Սամվելը Հնդկաստանում մասնակցեց երեք մրցաշարի։ Գոայի 2-րդ միջազգային բաց մրցաշարում նա 10 հնարավորից վաստակեց 8 միավոր և հայաստանցի Մանուել Պետրոսյանի ու իրանցի Պույա Իդանիի հետ բաժանեց 1-3-րդ տեղերը։ Լրացուցիչ ցուցանիշներով Սամվելը ճանաչվեց մրցաշարի հաղթող։ KIIT 12-րդ միջազգային փառատոնի «Ա» մրցաշարում նա ցույց տվեց նույն արդյունքը, սակայն այս անգամ լրացուցիչ ցուցանիշներով 3-րդն էր։ Հնդկաստանում կայացած երրորդ մրցաշարում նա 7½ միավորով բաժանեց 3-10-րդ տեղերը, լրացուցիչ ցուցանիշներով 4-րդն էր։

2020 թվականի հունվարին Սամվել Տեր-Սահակյանը հասավ իր կարիերայի մեծագույն նվաճմանը՝ դառնալով Հայաստանի չեմպիոն (9 հնարավորից 6 միավոր) և ընդգրկվելով երկրի հավաքականի կազմում։

2023 թվականին նա կրկնեց այդ հաջողությունը։ 9 հնարավորից վաստակելով 6½ միավոր՝ նա դարձավ Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն։ 

Անհատական վարկանիշի առավելագույն ցուցանիշը գրանցել է 2020 թվականի փետրվարին՝ 2640։

Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ
----------------------------

**Էլոյի վարկանիշի փոփոխություններ**| 
 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Սամվել Տեր-Սահակյան. «Ավելի խոշոր հաջողությունները դեռ առջևում են»
2. ↑  Մինչև 16 տարեկանների շախմատային օլիմպիադա
3. ↑  Հայաստանի 2008 թ. առաջնություն
4. ↑  Հայ պատանի շախմատիստ Սամվել Տեր-Սահակյանը լրացրել է գրոսմայստերի նորման(չաշխատող հղում)
5. ↑  «Moscow-Open 2015» փառատոնի ուսանողական F մրցաշարի արդյունքերը
6. ↑  «Karpos Open 2017»։ Վերցված է 2017 Ապրիլ 28
7. ↑  «Vergani Cup Le Terrazze - Elite Open»։ Վերցված է 2019 Հուլիս 2
8. ↑  «2nd Goa International Open Grandmasters Chess Tournament-2019 (Category 'A')»։ Վերցված է 2019 Հուլիս 2
9. ↑  «12th KIIT International Chess Festival - 2019 (Category - A)»։ Վերցված է 2019 Հուլիս 2
10. ↑  «12th Mayor's Cup International Open Chess Tournament 2019 Category-A»։ Վերցված է 2019 Հուլիս 2
11. ↑  Սամվել Տեր-Սահակյանը՝ շախմատի Հայաստանի չեմպիոն
12. ↑  83th Armenian Ch. The Highest League
13. ↑  Ս. Տեր-Սահակյանի վարկանիշը
14. ↑  Էլոյի վարկանիշը ՖԻԴԵ ցանկերից։ Աղբյուրներ՝ fide.com, benoni.de, olimpbase.org

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սամվել Տեր-Սահակյանի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում (անգլ.)
* Սամվել Տեր-Սահակյանի պարտիաները (անգլ.)
* Սամվել Տեր-Սահակյանի անձնական քարտը 365chess.com կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
{{{2}}} Հայաստանի գրոսմայստերներ |
| --- |
|  |
| Այժմ ապրողներ | Ռ. Աղասարյան | Զ. Անդրիասյան | Գ. Արզումանյան | Լ. Բաբուջյան | Վ. Բաղդասարյան | Հ. Գաբուզյան | Ս. Գալդունց | Ա. Գրիգորյան | Կ. Գրիգորյան | Է. Դանիելյան | Ս. Լպուտյան | Ա. Հակոբյան | Հ. Հայրապետյան | Գ. Հարությունյան | Տ. Հարությունյան | Ռ. Հովհաննիսյան | Մ. Ղարիբյան | Դ. Մարկոսյան | Հ. Մարտիրոսյան | Հ. Մելքումյան | Արա Մինասյան | Արտ. Մինասյան | Ա. Միքայելյան | Կ. Մովսիսյան | Ս. Մովսիսյան | Տ. Նալբանդյան | Ա. Չիբուխչյան | Ա. Պետրոսյան | Դ. Պետրոսյան | Մ. Պետրոսյան | Տ. Պետրոսյան | Գ. Սարգսյան | Շ. Սարգսյան | Ն. Սեֆերյան | Հ. Սիմոնյան | Ռ. Վահանյան | Ս. Տեր-Սահակյան | Ա. Փաշիկյան | Տ. Քոթանջյան | Է. Օհանյան |
|  |
| Նախկինում ելույթ ունեցած | Լ. Արոնյան | Մ. Խաչիյան | Վար. Հակոբյան | Վլ. Հակոբյան | Տ. Ղարամյան | Վ. Միրումյան |
|  |
| Մահացածներ | Ա. Անաստասյան (1964—2016) | Կ. Ասրյան (1980—2008) | Հ. Դանիելյան (1974—2016) | Ա. Եղիազարյան (1970—2020) |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · ՖԻԴԵ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |