**«Առաջին սառույցը»** (ռուս.՝ «Первый лёд», «Мёрзнет девочка в автомате…»), ռուս բանաստեղծ Անդրեյ Վոզնեսենսկու բանաստեղծությունը, որը գրվել է 1956 թվականին և դարձել նրա հրատարակած առաջին (1958 թվականին) բանաստեղծություններից մեկը։ Օսկար Ֆելցմանի երաժշտությամբ համանուն երգը խորհրդային ժամանակներում կատարել են Նինա Դորդան և «Весёлые ребята» խումբը։ Կա նաև երգի տարբերակ Ռոդիոն Շչեդրինի երաժշտությամբ երգչախմբային կատարման համար։ 1990-ական թվականներին ժողովրդականություն է ձեռք բերել Եվգենի Օսինի կատարմամբ «Плачет девушка в автомате» երգը, որի տեքստը բուն բանաստեղծության համեմատ մասամբ փոփոխված է։

Բանաստեղծություն
----------------

Երեք այլ բանաստեղծությունների հետ միասին «Առաջին սառույցը» բանաստեղծությունը հրատարակվել է 1958 թվականի «Ռուսական պոեզիայի օր» (ռուս.՝ «День русской поэзии») ժողովածուում։ Սա դեռ գրեթե անհայտ բանաստեղծի առաջին հրապարակումներից մեկն էր, որի բանաստեղծությունները միայն 1958 թվականին են հայտնվել մի քանի հավաքածուներում։ Հաջորդ ժողովածուներում որպես բանաստեղծության գրելու տարի նշվել է 1956 թվականը։

Երգ
---

Արդեն 1959 թվականին Օսկար Ֆելցմանը երաժշտություն է գրել «Առաջին սառույցը» բանաստեղծության համար։ Երգի առաջին կատարողը եղել է Նինա Դորդան։ Տեքստի այս տարբերակում «мёрзнет» բառը փոխարինվել է «плачет» բառով։

1970-ական թվականներին «Առաջին սառույցը» «երկրորդ ծնունդ» է ստացել շնորհիվ «Весёлые ребята» խմբի, որի կատարմամբ այն ձայնագրվել է «Երգեր և ռոմանսներ Ա. Վոզնեսենսկու բանաստեղծությունների հիման վրա» (ռուս.՝ «Песни и романсы на стихи А. Вознесенского») և «Օսկար Ֆելցմանի երգերը Անդրեյ Վոզնեսենսկու բանաստեղծությունների հիման վրա» (ռուս․՝ «Песни Оскара Фельцмана на стихи Андрея Вознесенского») ձայնապնակների համար։ Նրանց տարբերակում առաջին տողը հնչում է այնպես, ինչպես Վոզնեսենսկու բնօրինակում («Мёрзнет девочка в автомате»)։

Բացի երգային ադապտացիայից, Վոզնեսենսկու բանաստեղծությունը մշակվել է Ռոդիոն Շչեդրինի կողմից երգչախմբի համար առանց նվագակցության («Четыре хора на стихи А. Вознесенского», 1971)։

1990-ական թվականներին երգը հիթ է դարձել Եվգենի Օսինի նոր տարբերակով՝ «Плачет девушка…» (ավելի հայտնի է որպես «Плачет девушка в автомате»)։ Այն ներառվել է Օսինի՝ 1993 թվականին թողարկված «70-я широта» ձայնապնակում, որի հիմքը կազմել է բակային երաժշտությունը էստրադային մշակմամբ։ Օսինի կատարմամբ երգի տեքստը ունի մի շարք տարբերություններ բնօրինակից, իսկ Վոզնեսենսկու եզրափակիչ տողերը («Эх раз, ещё раз, ещё много, много раз») այս տարբերակում բացակայում են։ LP-ի շապիկին նշված է, որ երգի խոսքերի հեղինակը Ա. Վոզնեսենսկին է։ Երգը ներառվել է նաև 1996 թվականի համերգային ալբոմում՝ «Եվգենի Օսինը «Ռուսաստանում» (ռուս․՝ «Евгений Осин в „России"»)։ Օսինի ստեղծագործության մեջ «Плачет девушка в автомате» երգը դարձել է ամենահայտնի երգերից մեկը, իսկ երբեմն այն անվանում են նաև երգչի կարիերայի գլխավոր հիթ։ Երգչի նախկին պրոդյուսեր Վալերի Ժարովի նախաձեռնությամբ հենց այս երգն է հնչել 2018 թվականի նոյեմբերի 20-ին Օսինի հողարկավորության ժամանակ։

Օսինի երգի քավեր-տարբերակները կատարել են Վլադիմիր Կրիստովսկին («Երեք ակորդ» հաղորդում, 2015 թվական), «Uma2rmaH» խումբը («Достояние республики» հաղորդում, 2015 թվական), «Город 312» խումբը, Սվետլանա Սվետիկովան («Один в один!», 2015 թվական), Վլադիմիր Լյովկին («Точь-в-точь» հաղորդում, 2015 թվական) և այլն։ «Плачет девочка с автоматом» ծաղրանմանակումը կատարել է «Бони НЕМ» խումբը («Ни „Бэ", ни „Мэ" или „В мире животных"» ալբոմ, 2000 թվական), նույն անունով և այլ տեքստով ծաղրանմանակում թողարկել է նաև «Красная плесень» խումբը («Союз популярных пародий 1.000.000», 2005 թվական)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  А. Вознесенский. На открытии Куйбышевской ГЭС («Мы — противники тусклого…»); Дорожная («В одном вагоне — четыре гармони…»); Первый лед («Мерзнет девочка в автомате…»); Лавра («Сопя носами сизыми…») // День русской поэзии. М.: Советский писатель, 1958. — С. 26.
2. ↑  В. А. Зайцев, А. П. Герасименко. История русской литературы второй половины XX века. М.: Academia, 2008. — С. 64.
3. ↑  А. А. Вознесенский. Стихотворения и поэмы: В 2 т. Т. 1 / Вступ. статья, сост. подг. текста и примеч. Г. И. Трубникова — СПб.: Издательство Пушкинского Дома: Вита Нова, 2015. — С. 89.
4. ↑  А. А. Вознесенский. Тьмать. М.: Время, 2008.
5. ↑  "Илья Маршак. Живите при сейчас, любите при всегда: 10 знаменитых песен на стихи Андрея Вознесенского (12 мая 2013)". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հունիսի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  Дискография ВИА «Весёлые ребята»
7. ↑  Дискография ВИА «Весёлые ребята»
8. ↑  Первый лёд / лирик А. Вознесенский // Родион Щедрин. Хоры разных лет [Ноты]: без сопровождения; авт. предисл. Э. Леонов. М.: Советский композитор, 1974. — С. 32.
9. ↑  Умер исполнитель песни "Плачет девушка в автомате" Евгений Осин - РИА Новости, 18.11.2018
10. ↑  Умер Евгений Осин, исполнитель песни «Плачет девушка в автомате» - Газета.Ru
11. ↑  Евгения Осина похоронили под песню "Плачет девушка в автомате" :: Новости :: ТВ Центр - Официальный сайт телекомпании
12. ↑  Евгения Осина похоронили под его главный хит - NEWS.ru
13. ↑  БОНИ НЕМ - Альбом: Ни "Бэ", ни "Мэ" или "В мире животных" - Звуки.Ру

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Плачет девушка в автомате» — Անդրեյ Մելգինը երգի պատմության մասին (2011-03-19)
* «Первый лёд» երգը *Discogs.com* կայքում
* Եվգենի Օսինի «Плачет девушка» երգը *Discogs.com* կայքում