**Մերիվան** (պարս.՝ مريوان, քրդ.՝ **مەریوان**, *Merîwan*), քաղաք Իրանի արևմուտքում՝ Քուրդիստան օսթանում (նահանգում), Մերիվան շեհրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ▲136 654 մարդ (2016)։

Աշխարհագրություն
----------------

Տեսարան Զարիվար լճից
Քաղաքը գտնվում է Քուրդիստանի արևմտյան մասում՝ լեռնային տեղանքում։ Ծովի մակարդակից ունի 1289 մետր բարձրություն։
Մերիվանը գտնվում է նահանգի մայրաքաղաք Սանանդաջից մոտավորապես 75 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք (WNW) և երկրի մայրաքաղաք Թեհրանից՝ 460 կիլոմետր դեպի արևմուտք։

Բնակչություն
------------

Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 136 654 մարդ, որոնք կազմում էին 39 368 տնտեսություն։ Մերիվանը Քուրդիստան օսթանի բնակչությամբ երրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Սանանդաջից և Սեքեզից հետո հետո։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում տրված է աղյուսակում ստորև.

Բնակչության թվաքանակը| 1986 | 1991 | 1996 | 2006 | 2011 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 039 | 45 205 | 60 459 | 91 664 | 101 047 | 136 654 |

Բնակիչների ճնշող մեծամասնությունը քրդերենի տարբեր բարբառներով խոսող քրդեր են։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը հիմնադրվել է 20-րդ դարի սկզբին։ Քաղաքի հիմնադիրը համարվում է իշխող Ղաջարիների դինաստիայի անդամ Ֆարհադ Միրզան։ Նա ժամանակակից Մերիվանի տարածքում հրամայել է կառուցել ամրություն։ 1908 թվականին Հաջ-Ֆարհադ Մութամադ-ուդ-Դաուլան վերակառուցել է ամրությունը՝ այն դարձնելով ավելի հզոր և անվանելով «Շահաբադի ամրություն»։ Դեռևս 1950-ական թվականների սկզբին Մերիվանը մի փոքրիկ գյուղ էր՝ գրունտային ճանապարհներով և մի քանի խանութներով։ 1955 թվականին Մերիվանում հայտնվել են տարրական և միջնակարգ դպրոցները, իսկ 1957 թվականին կառուցվել է քաղաքապետարանը։ 1960 թվականին քաղաքում տեղի բնակչության կարիքների համար սկսել են արտեզյան ջուր արդյունահանել։

Կլիմա
-----

Քաղաքի կլիման որոշվում է բարձրադիր դիրքով (1289 մետր), ինչպես նաև միջերկրածովյան օդային զանգվածների ազդեցությամբ։ Տարվա ընթացքում մեծ քանակությամբ մթնոլորտային տեղումներ են լինում (500-900 մմ), ինչը նպաստում է տարածաշրջանում բուսականության առատությանը։ 

| Մերիվանի կլիմայական տվյալները |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի  |
| Միջին բարձր °C (°F) | 5.3 (41.5) | 7.2 (45) | 13.6 (56.5) | 17.6 (63.7) | 25.2 (77.4) | 31.7 (89.1) | 36.2 (97.2) | 35.7 (96.3) | 31.2 (88.2) | 24.5 (76.1) | 16.0 (60.8) | 8.4 (47.1) | 21.05 (69.91) |
| Միջին ցածր °C (°F) | −4.5 (23.9) | −3.2 (26.2) | 2.2 (36) | 5.8 (42.4) | 10.2 (50.4) | 14.2 (57.6) | 18.4 (65.1) | 17.9 (64.2) | 12.9 (55.2) | 8.0 (46.4) | 2.8 (37) | −2.0 (28.4) | 6.89 (44.4) |
| Տեղումներ մմ (դյույմ) | 172 (6.77) | 159 (6.26) | 160 (6.3) | 106 (4.17) | 45 (1.77) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 27 (1.06) | 88 (3.46) | 121 (4.76) | 878 (34.55) |
| *աղբյուր: Climate-Data.org* |

Տեսարժան վայրեր
---------------

Քաղաքից 10 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Գարան կամուրջը, որը գցված է ամռանը չչորացող նույնանուն գետի վրա։ Իմամ (Հան Ահմադ) ամրոցը, որը կառուցվել է մոտ 1535 թվականին, գտնվում է Մերիվանից 3 կիլոմետր դեպի արևելք։ Իրանա-իրաքյան պատերազմի ժամանակ իրաքյան ռմբակոծությունները զգալի վնաս են հասցրել ամրոցին։ Մերիվանի շրջանում գործում է նաև Իրանի արևմտյան հատվածի ամենախոշոր սահմանամերձ շուկաներից մեկը։ Մերիվանի մերձակայքը իր մեջ ներառում է մի շարք եզակի բնական օբյեկտներ և լանդշաֆտներ։ Քաղաքից արևմուտք՝ ծովի մակերևույթից 1285 մետր բարձրության վրա, գտնվում է Զարիվար գեղատեսիլ լեռնային լիճը, որի երկարությունը և լայնությունը կազմում են համապատասխանաբար 4,5 կմ և 2 կմ։ Մերիվանը շրջապատում են անտառային զանգվածները, որոնք զբաղեցնում են մոտ 185 000 հա տարածք։ Մոտակա լեռներում ժայռափոր մակերեսի վրա փորագրված են մարդկային կերպարանքներ, ինչպես նաև սեպագիր արձանագրություններ, որոնք թվագրվում են Ք․ա․ 1-ին հազարամյակի վերջով։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2
2. 1 2  جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.)
3. ↑  Физико-географические данные(անգլ.)
4. 1 2  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2022 թ. մայիսի 8-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
5. ↑  «IRAN: Kurdistan» (անգլերեն). City Populations.
6. ↑  World Gazetteer(անգլ.)
7. 1 2  «Islamic Republic of Iran» (անգլերեն).
8. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ. սեպտեմբերի 25-ին.
9. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (Excel) (պարսկերեն). Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 22-ին.
10. ↑  «Language distribution: Kordestan Province». *Iran Atlas*. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.
11. ↑  و پیشینه ی تاریخی آن(չաշխատող հղում)
(պարս.)
12. ↑  «Climate: Marivan». Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 14-ին.
13. ↑  پل گاران (کردلان)(պարս.)
14. ↑  قلعه ایمام (خان احمد)(պարս.)
15. ↑  Zarivar Lake(անգլ.)
16. ↑  Marivan Forests(անգլ.)
17. ↑  Oraman Inscription(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |