recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալեքսանդրովյան վանատան շենք** (ռուս.՝ Здание Александровского подворья), XVII դարի վերջի ապարանք Մոսկվայում, որը կառուցվել է Ալեքսանդրովյան ավանի Վերափոխման վանքի և Ֆլորիշչևյան մենաստանի վանատների համար։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնում (Ստարովագանկովսկի նրբանցք, 23)։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

Ստարովագանկովսկի նրբանցքի ապարանքը կառուցվել է XVII դարում։ 1679 թվականից այնտեղ տեղակայված էին Ալեքսանդրովյան ավանի Վերափոխման վանքի և Ֆլորիշչևյան մենաստանի վանատները։ Տարածքները հանձնվել են վարձակալությամբ։ 1890-ական թվականներին այնտեղ ապրել է Մոսկվայի պատմաբան Ալեքսեյ Ալեքսանդրովիչ Մարտինովը։ 1978 թվականին իրականացվել են վերականգնման աշխատանքներ (վերականգնողներ՝ Ի. Ի. Կազակևիչ և Վ. Վ. Պուտյատինա)։ Այժմ շենքում գտնվում են գրասենյակներ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Քարե այս շենքը երկհարկանի է։ Ներառում է տարբեր մեծության երկու ապարանքներ, որոնք բաժանված են նախասենյակով, ինչը բնորոշ է այն ժամանակվա բնակելի շինություններին։ Ինքնատիպ կամարակապ ծածկերը պահպանվել են առաջին հարկում և նկուղում։ Շքամուտքը գտնվում է հարավային կողմից, բակից։ Առմուտքը չի պահպանվել, նրա գոյության մասին հիմա հիշեցնում է երկրորդ հարկի դռնախորշը, ուր վարել է արտաքին սանդուղքը։ 1970-ական թվականներին կատարված վերանորոգումից հետո վերականգնվել են պրոֆիլավորված միջհարկային գոտիները և քիվերը, երեսկալները, պատուհանների ճաղավանդակները, ինչպես նաև ձեղնահարկի ելուստներով բարձր քառալանջ տանիքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации № 176 от 20.02.1995
2. ↑  "Здание Александровского подворья, XVII—XVIII вв". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 1-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 16. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 45 (help)
3. ↑  *Романюк С. К.* Переулки старой Москвы. — М.: ЗАО Издательство Центрполиграф, 2013. — С. 59. — ISBN 978-5-227-04274-3
4. 1 2  Здание Александровского подворья, XVII—XVIII вв. // Узнай Москву
5. ↑  Палаты конца XVII века // Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3.
**Անիմացիայի միջազգային օր** (անգլ.՝ International Animation Day), միջազգային տոն բոլոր նրանց համար, ովքեր որևէ կապ ունեն անիմացիայի ու մուլտիպլիկացիայի հետ։ Նշվում է ամեն տարի հոկտեմբերի 28-ին։

Պատմություն
-----------

Ռեյնոյի անիմացիա
Անիմացիայի միջազգային օրվա ամսաթիվը պատահական չի ընտրվել։ Հենց այդ օրն է 1892 թվականին ֆրանսիացի նկարիչ և գյուտարար Էմիլ Ռեյնոն Գրևինի թանգարանի «Ֆանտաստիկայի սենյակ» սրահում հավաքված փարիզյան հասարակությանը ներկայացրել «լուսարձակող մնջկատակներ»՝ շարժվող պատկերներ, որոնք վերարտադրվել են էկրանին (պարզ ասած՝ մուլտֆիլմեր)։

1894 թվականին նկարված պատկերների մասին ժամանակավորապես մոռացվել է, սակայն այն բանից հետո, երբ շարժվող պատկերների գաղափարը համատեղել են Լյումիեր եղբայրների հայտնագործության հետ, դրանք կրկին սկսել են ժողովրդականություն վայելել։ Ավելի ուշ, երբ ստեղծվել են համակարգիչները, ի հայտ է եկել համակարգչային անիմացիան։ Ներկայում այդ տեխնոլոգիաներն այնքան են զարգացել, որ ոչ մասնագետի համար երբեմն դժվար է որոշել, թե ինչ է նա տեսնում էկրանին՝ «կենդանի» կինո, թե անիմացիա։

Անիմացիոն կինոյի միջազգային ասոցիացիան (անգլ.՝ The International Animated Film Association, ASIFA) կամ ԱՍԻՖԱ-ն (ավելի ստույգ՝ նրա փարիզյան բաժանմունքը) 2002 թվականին սահմանել է նոր տոն՝ ի հիշատակ Էմիլ Ռենոյի կողմից իր հայտանգործության առաջին հրապարակային ցուցադրման 110-ամյակի։

Անիմացիայի միջազգային օրվա նախօրեին գրեթե ամբողջ աշխարհից նկարիչ-անիմատորները փոխանակում են իրենց ֆիլմերի ծրագրերն ու կազմակերպում իրենց աշխատանքների պրեմիերաները։ Ներկայումս նմանատիպ անիմացիոն կինոցուցադրություններ անցկացվում են արդեն աշխարհի 104 երկրներում։

Պատմականորեն անիմացիայի (մուլտիպլիկացիայի) ավելի վաղ և փաստաթղթերով հաստատված ծննդյան օրն այլ է։ Ֆրանսիացիները՝ որպես արվեստի այդ ճյուղի սկզբնավորողներ, մուլտիպլիկացիայի ծննդյան օր են համարում 1877 թվականի օգոստոսի 30-ը։ Հենց այդ օրն է արտոնագրվել պրաքսիոնսկոպի հայտնագործությունը ֆրանսիացի ինքնուս գյուտարար Էմիլ Ռեյնոյի (ֆր.՝ Emile Reynaud) կողմից։ Դրանից ոչ շատ վաղ՝ 1877 թվականի հուլիսի 20-ին, Էմիլ Ռեյնոն ներկայացրել է զեկույց Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներին և ցուցադրել պրաքսինոսկոպը (անգլ.՝ praxinoscope)՝ թխվածքաբլիթների տուփից և հայելային թմբուկից պատրաստված սարքավորումը, որը թույլ էր տալիս թափանցիկ ժապավենի վրա դիտել փուլային պատկերներ, որոնք ստեղծում էին կերպարների շարժման տպավորություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "28 октября — международный день анимации". Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 26.
2. ↑  Международный день анимации — 28 октября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010
3. ↑  Международный День Анимации в Санкт-Петербурге | BE-IN | Модный журнал Санкт-Петербурга и Москвы| журнал BE-IN : город, мода, вещи(չաշխատող հղում)
**Նկարչի կղկղանք** (իտալ.՝ Merda d'artista), կոնցեպտուալիզմի ներկայացուցիչ իտալացի գեղանկարիչ Պիեռո Մանձոնիի արվեստի ստեղծագործություն։

1961 թվականի մայիսին Պիռո Մանձոնին հավաքել է սեփական կղկղանքը 90 համարակալված պահածոների բանկաների մեջ, որոնցից ամեն մեկի մեջ կար 30 գրամ պարունակություն։ Այդ բանից հետո գեղանկարիչը գրել է ամեն բանկայի վրա «գեղանկարչի 100%-անոց բնական կղկղանք» իտալերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն և վաճառել է դրանք նույն քաշի ոսկու գնով։ Ընթացիկ գինը հավասար է մոտավորապես 30 500 եվրոյի։ 2007 թվականի մայիսի 23-ին նմուշներից մեկը վաճառվել է 124 000 եվրոյով «Սոթբիս» աճուրդում։

Մանձոնին վստահեցնում էր, որ իր նախագծով նա ուշադրություն է դարձնում արվեստի ստեղծագործությունների գնորդների դյուրահավատությանը։ Նա ասել է, որ «միլանյան այդ բոլոր բուրժուական խոզերին դուր է գալիս միայն կղկղանքը»։

Մանձոնիի հետ աշխատած գեղանկարիչ Ագոստինո Բոնալումիի հավաստիացմամբ, բանկաների մեջ իրականում սովորական գիպս էր։ Այնուամենայնիվ, չնայած բանկաներից շատերը պայթել են, դրանց տերերից ոչ մեկը չէր հայտարարել «խաբեության» մասին։

Գրականություն
-------------

* Germano Celant, Piero Manzoni, New York 1972
* Freddy Battino and Luca Palazzoli, Piero Manzoni: Catalogue raisonné, Milan 1991, pp. 123–8, 472-5, catalogue no. 1053/4, reproduced p. 472
* Piero Manzoni, exhibition catalogue, Serpentine Gallery, London 1998, reproduced pp. 201–6 in colour

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7
2. 1 2 3  Օուեն, Ռիչարդ (12.06.2007). "Պարզվել է, որ «Գեղանկարչի կղկղանք» գիպս է". InoPressa.ru. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (help)
**Իլյա Գլազունովի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիա** (ռուս.՝ Российская академия живописи, ваяния и зодчества Ильи Глазунова, РАЖВиЗ), գեղարվեստի բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։

Պատմություն
-----------

Ակադեմիան 1987 թվականին հիմնադրել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Իլյա Սերգեևիչ Գլազունովը։ Ակտիվ կրթական գործունեություն Իլյա Գլազունովն սկսել էր Մոսկվայի Վասիլի Սուրիկովի անվան գեղարվեստի պետական ինստիտուտում, որտեղ նա ղեկավարում էր դիմանկարչության արվեստանոցը։ Ակադեմիան տեղակայված է Մոսկվայի կենտրոնում գտնվող մի քանի շինություններում, մասնավորապես XVIII դարում ճարտարապետ Վասիլի Բաժենովի կողմից կառուցված «Յուշկովի տան», ինչպես նաև Կամերգերսկի նրբանցքի հանրահայտ «Գրողների կոոպերատիվի տանը»։

Հետագայում Պերմում բացվել է Իլյա Գլազունովի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիաի մասնաճյուղ։

Ակադեմիայի գոյության տարիների ընթացքում նրա պատերի ներսում աշխատել են ռուսական ժամանակակից գեղարվեստական մշակույթի այնպիսի ականավոր գործիչներ, ինչպիսիք են դասախոսներ Պյոտր Լիտվինսկին և Ալեքսանդր Տրոֆիմովը։

Ակադեմիայում դասավանդել և դասավանդում են ժամանակակից հայտնի նկարիչներ՝ Իլյա Սերգեևիչ Գլազունով, Իվան Իլյիչ Գլազունով, Նիկոլայ Պավլովիչ Սիդորով, Ստանիսլավ Գենադևիչ Մոսկվիտին, Օլեգ Շտիխնո, Դմիտրի Սլեպուշկին, Անատոլի Բիչուկով, Վիկտոր Շիլով, Ալեքսանդր Շիլով, Սալավատ Շչերբակով, Միխայիլ Շանկով, Լեյլա Խասյանովա, Վլադիմիր Շտեյն և այլն։

Ակադեմիայի ֆակուլտետները (նկարչություն, ռեստավրացիա, քանդակագործություն, արվեստագիտություն, ճարտարապետություն) ունեն նախապատրաստական դասընթացներ։

Համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության 2014 թվականի հունվարի 18-ի հրամանի՝ Իլյա Գլազունովի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիայի ռեկտորը նշանակվում է Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության կողմից։

Տես նաև
-------

* Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GRID Release 2017-05-22 — 2017-05-22 — 2017. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5032286
2. ↑  "Ректоров трёх вузов будет назначать правительство РФ — Новости Политики — Новости Mail.Ru". Արխիվացված է the original 2014 թ․ փետրվարի 2-ին. Retrieved 2014 թ․ հունվարի 18. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 53 (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիա

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2002019195 · SUDOC: 148736610 · VIAF: 159637022 · WorldCat VIAF: 159637022 |

 |
|  |
| --- |
| **Գրեննի Սմիթ** |
|  |

**Գրեննի Սմիթ** (անգլ.՝ Granny Smith), խնձորի հայտնի տեսակ, որը ստեղծվել է 1868 թվականին Ավստրալիայում։ Անվանումը թարգմանվում է որպես «տատիկ Սմիթ»։ Անվանակոչվել է ի պատիվ Աննա Մարիա Սմիթի (անգլ.՝ Maria Ann Smith, ծնվել է 1799 թվականին, մահացել է 1870 թվականի մարտի 9-ին)։

Մշակման պատմություն
-------------------

Ըստ Լեգենդներից մեկի՝ այս տեսակի խնձորները ստացել է Ավստրալիայում բնակվող Աննա Մարիա Սմիթ անունով մի ծեր կին։ Հետաքրքրվելով սելեկցիայով, նա խաչասերել է Ֆրանսիայից բերված խնձորի տեսակն ու տեղական ավստրալիական խնձորը։

Այլ աղբյուրների տեղեկություններով՝ այս տեսակի ծառն առաջացել է 1868 թվականին՝ պատահականորեն կատարված փոշոտումից։ Խնձորի տեսակները տարբերվում էին բարձր արտադրական հատկանիշներով։ Մուտացիան կրկնել չի հաջողվել, քանի որ «Գրեննի Սմիթ»-ը բազմանում է միայն վեգետատիվ ճանապարհով։

Սկզբում տեսակը նվաճեց Նոր Զելանդիա, իսկ 1930 թվականին հասավ մինչև Մեծ Բրիտանիա։

Ներկայում այն ընդգրկված է ԱՄՆ-ում ամենաշատ աճեցվող և վաճառվող տեսակների տասնյակում և հանդես է գալիս որպես աշխարհի ամենահայտնի խնձորի տեսակներից մեկը։

Բնութագիր
---------

Պտուղները մեծ են, կշռում են 300 գրամ, ջերմության անբավարարության դեպքում միջին, կլորացված, օվալաձև կամ հատված - կոնաձև, կանաչ կամ կանաչադեղնավուն գույնի, արևոտ կողմում ՝ կարմիր-շագանակագույն արևայրուքով։ Միջուկը կանաչասպիտակավուն է և հյութեղ։

Ունի բնութագրական թթվաքաղցր համ, համեմատաբար քիչ շաքար, գրեթե անհոտ է, անհաս պտուղներն անհամ են։ Շատ է օգտագործվում կարկանդակներ պատրաստելու և աղցանների համար, քանի որ այն կտրատելուց հետո երկար ժամանակ չեն սևանում։

Մշակույթում
-----------

Apple Records ընկերությունը, որտեղ է ձայնագրվել The Beatles խումբը, որպես լոգո օգտագործել է «Granny Smith» տեսակի խնձորները։

Տատիկ Սմիթը (անգլ.՝ Granny Smith) «Ընկերությունը հրաշալի է» (անգլ.՝ Friendship Is Magic) մուլտֆիլմում հանդես է գալիս որպես պոնի ֆերմեր, որն աճեցնում է խնձորներ։ Մուլտֆիլմում նա Էփլջեքի (անգլ.՝ Applejack), Էփլ Բլումի (անգլ.՝ Apple Bloom) և Մեծ Մաքիի (անգլ.՝ Big McIntosh) տատիկն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Кускус — это макароны, розовый перец — это не перец: И еще 98 фактов о еде от шеф-повара Ивана Шишкина". *Meduza* (in ռուսերեն). Retrieved 2018 թ․ հոկտեմբերի 3. `{{cite news}}`: no-break space character in `|title=` at position 7 (help)
2. ↑  "Apple Industry Statistics - U.S. Apple Association". *U.S. Apple Association* (in ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 24-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 23.
3. ↑  "Popular Varieties - U.S. Apple Association". *U.S. Apple Association* (in ամերիկյան անգլերեն). Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 23.
4. ↑  "Прохладу "Гренни Смит" не любит" // *Журнал "Коммерсантъ Weekend" (Украина)*. — Էջ  21.
5. ↑  "Были и небылицы рынка: как продавцы обманывают покупателей | Телеканал 360". *Телеканал 360* (in ռուսերեն). Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 23.
6. ↑  «familiar Granny Smith logo» — Google Search
7. ↑  Granny Smith — My Little Pony Friendship is Magic Wiki
**Դիոնիզաս Պոշկա** (լիտ.՝ Dionizas Poška, լեհ.՝ Dionizy Paszkiewicz, հոկտեմբեր 1764, Lėlaičiai, Šerkšnėnai Eldership, Mažeikiai District Municipality, Լիտվա - մայիսի 12, 1830(1830-05-12), Bardžiai, Bijotai Eldership, Šilalė District Municipality, Լիտվա), լիտվացի բանաստեղծ, ազգագրագետ, բառարանագիր, հավաքորդ։

Կենսագրությունն
---------------

*Հուշարձան Պոշկայի հայրենիքում*
Ծնվել է 1764 թվականին փոքրիկ ազնվական ընտանիքում։ Նա սովորել է Կրոժաիում (Կրաժյայ) ճիզվիտյան կոլեգիայում (գողություն)։ Ծառայել է դատարանում Ռոսիենիում (Ռասեյնյայ)։ Գնելով կալվածք՝ 1790 թվականից մինչև կյանքի վերջը ապրել է այնտեղ։

Նա կապեր է ունեցել հայտնի պատմաբանների, հնությունների սիրողների և կոլեկցիոներներ Իոահիմ Լելելեվելի, Ի. Լոբոյկոյի, Ն. Ռումյանցևի հետ։

Բաուբլիս
--------

Ուսումնասիրել է լիտվական ժողովրդի պատմությունն ու ազգագրությունը, իրականացրել կուրգանների և գերեզմանների պեղումներ, հավաքել հնություններ՝ հնագույն գրքեր, մետաղադրամներ, զենք, հնագիտական գտածոներ։ Երկու հսկայական կաղնու ծառաբները կտրելուց հետո, տարեկան օղակների թվով, որոնք կոչվում են «Բաուբլայ» (հոգնակի թիվ, եզակին՝ Բաուբլիս) անունով, դրանցում կառուցել է հնությունների թանգարանի նմանություն (1812)։ Բիյոտայ (Bijotai) գյուղում Բաուբլիսները համարվում են առաջին թանգարանը Լիտվայում։ 1962 թվականից «Բաուբլայը»՝ Շյաուլյայի «Աուշրոս» («Aušros» muziejus) թանգարանի մասնաճյուղն է։ 1969 թվականին հայտարարվել են հանրապետական նշանակության պատմության հուշարձաններ։

Ստեղծագործություն
-----------------

Լեհերենով և լիտվերենով գրել է դիդակտիկ և երգիծական բանաստեղծություններ, օդաներ, էլեգիաներ, պանեգիրիկներ, էպիգրամներ։ Գրեթե ոչինչ չի հրապարակել։ Հիմնական բանաստեղծական ստեղծագործությունն է՝ «Ժեմայթիի և Լիտվայի մարդիկ» («Mužikas Žemaičių ir Lietuvos», հրատարակվել է 1886 թվականին)։ Օդան, որը գրված է Ալեքսանդրյան ոտանավորով, մոտ է պոեմին (հաճախ կոչվում է պոեմ), փառաբանում է գյուղացիական աշխատանքը և ծաղրում է որպես կալվածատերերի կարեկցանքը ճորտերի նկատմամբ։

Լեհերենով հրատարակել է մի շարք հոդվածներ պատմության և Ժեմայթիայի ազգագրության վերաբերյալ։ Կազմել է լեհերեն-լատիներեն-լիտվերեն բառարան։

Երկեր
-----

* Raštai. Vilnius. 1959.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Lithuanian classic literature anthology – Dionizas Poška". Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 3-ին. Retrieved 2021 թ․ մայիսի 3. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 40 (help)

Գրականությունն
--------------

* История литовской литературы. Вильнюс: Vaga, 1977. С. 62—64.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Poška, Dionizas
* Baubliai (անգլ.)
* Baubliai (լիտ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 122828089 · ISNI: 0000000109895814 · LCCN: no98088803 · NUKAT: n99704749 · SUDOC: 195645987 · VIAF: 75937377, 18115578 · WorldCat VIAF: 75937377, 18115578 |

 |

 |
**Վաճառական Գենչ-Օղլուևի եկամտաբեր տուն** (ռուս.՝ Доходный дом купца Генч-Оглуева), Դոնի Ռոստովի առաջին բազմահարկ եկամտաբեր տունը, որը կառուցվել է 1883 թվականին ճարտարապետ Ալեքսանդր Պոմերանցևի նախագծով վաճառական Ստեփան Ֆեոդորի Գենչ-Օղլուևի համար։ Գտնվում է Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Սեմաշկոյի նրբանցքի անկյունում։ Շենքը կառուցվել է Էկլեկտիզմի ոգով և ունի մշակութային ժառանգության օբյեկտի դաշնային նշանակության կարգավիճակ։

Պատմություն
-----------

1870-ական թվականների վերջում ռոստովցի խոշոր վաճառական Ստեփան Ֆեոդորի Գենչ-Օղլուևը որոշեց կառուցել սեփական եկամտաբեր տուն։ Դրա համար նա հրավիրեց ճարտարապետ Ալեքսանդր Պոմերանցևին։ Եկամտաբեր տան շինարարությունը սկսվեց 1880 թվականին և ավարտվեց 1883 թվականին։ Սա Ռոստովում Պոմերանցևի նախագծով կառուցված առաջին շենքն է։

Վաճառական Գենչ-Օղլուևը շենքը տալիս էր վարձակալությամբ։ Առաջին հարկում առևտրային տարածքներ էին, իսկ նրանց վերևում տեղակայված էին գրասենյակներ և բնակարաններ։ Գենչ-Օղլուևի տանը որոշ ժամանակ գործել է «Պրիազովսկի կրայ» թերթի տպարանը։ 1897 թվականից մինչև սեփական շենքի կառուցումը այստեղ է գործել Վոլգա-Կամա բանկի մասնաճյուղը։

Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո շենքը պետականացվեց։ 1925 թվականի տվյալներով` այստեղ էին տեղակայված Հարավարևելյան առևտրային բաժնետիրական բանկը, «Նեֆտեսինդիկատի» Դոնի Ռոստովի շրջանի կառավարչությունը, «Մսամթերք» խանութը և այլ կազմակերպություններ։ Երկրորդից չորրորդ հարկերում բնակարաններ էին։ 1930-ական թվականներին շենքում բացվեց «Ձուկ» խանութը։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ավերվել է շենքի տանիքը։ 1948-1949 թվականներին շենքը վերականգնվել է ճարտարապետ Գ. Քալայջյանի ղեկավարությամբ։ Ընդ որում, թույլ են տրվել որոշ շեղումներ սկզբնական նախագծից. աղյուսե լսողական պատուհանները, առանց սայրաձողի և գագաթին ծովաձիուկով ցածր աշտարակ։ Չեն վերականգնվել մի քանի կորսված պատշգամբները։

Ճարտարապետություն
-----------------

П-աձև հատակագծով շենքը զբաղեցնում է թաղամասի նեղ հատված։ Վաճառական Գենչ-Օղլուևի տունը չորսհարկանի է, ընդ որում, վերջինը ձեղնահարկ է։ Գլխավոր մուտքը գտնվում է Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Սեմաշկոյի նրբանցքի անկյունում։ Շենքի ճարտարապետության ու դիզայնի մեջ ներդաշնակորեն համատեղված են ճարտարապետական տարբեր ոճերի տարրեր։ Ճակատը ճոխ զարդարված է բարոկկո ոճով։ Կոպտատաշ քարերը (ռուստեր) և զարդաքիվերը կլասիցիզմի տարրեր են։ Ճակտոնի փոքր աշտարակի պատկերը փոխառված է գոթիկայից։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Роль здания доходного дома в жизни города". grants.rsu.ru. Արխիվացված from the original on 2004 թ․ նոյեմբերի 7. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4 5  *Швецов С. Д.* На высоком донском берегу: Очерки из прошлого Ростова. — Ростов, 1982. — С. 61—62.
3. ↑  *Кукушин B. C.* Эклектика // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2
4. 1 2  "Композиционное решение здания доходного дома". grants.rsu.ru. Արխիվացված է the original 2004 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**«Չափազանց աղմկոտ մենություն»** (չեխ․՝ Příliš hlučná samota), չեխ գրող Բոհումիլ Հրաբալի փիլիսոփայական կարճ վեպը։ Գրվել է 1973-1976 թվականներին՝ երեք տարբերակով և պաշտոնապես հրապարակվել է 1989 թվականին, քանի որ Չեխոսլովակիայի այն ժամանակվա կառավարությունը գիրքը ենթարկել է խիստ գրաքննության։ Վեպը էկրանավորվել է 1996 թվականին, Հրաբալի մահից մեկ տարի անց։ 2007 թվականին ամերիկացի կինոռեժիսոր Ժենևևա Անդերսոնը վեպի մոտիվներով նկարահանել է «Չափազանց աղմկոտ մենություն» տիկնիկային մուլտիպլիկացիան։

Սյուժե
------

Վեպը գլխավոր հերոս, թղթի փաթեթավորող Գանտյայի ներքին մենախոսությունն է։ Նա վարում է միայնակ կենսակերպ, երեսունհինգ տարի շարունակ աշխատել է մամլիչ մեքենայի վրա։ Գանտյան «խելացի է դառնում ակամայից», քանի որ աշխատանքին զուգընթաց գրքեր է կարդում և ոգեշնչվում դրանցով։ Հինգ տարի անց նա թոշակի է անցնում և որպեսզի շարունակի մշտական աշխատանքը պատրաստվում է իր հետ վերցնել թերթերը, այն տարբերությամբ, որ նա «օրվա ընթացքում թողարկի միայն մեկ բրեկետ» և ամեն տարի կազմակերպի պատրաստի արտադրանքի ցուցահանդեսներ։ Վեպն ավարտվում է նրանով, որ ղեկավարը Գանտյայի փոխարեն աշխատանքը տալիս է սոցիալիստական աշխատանքի թիմի մարդկանց, որոնք շատ ավելի արագ էին աշխատում։ Վեպի առաջին տարբերակներում Գանտյան հասկանալով, որ դուրս է մնացել աշխատանքից, ինքնասպանություն է գործում՝ պառկելով սեփական մամլիչ մեքենայի տակ, իսկ վերջին տարբերակում՝ նա արթնանում է այգու նստարանին և հասկանում է, որ դա միայն երազ էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Грабал Б. Слишком шумное одиночество". Радио Кузбасс FM. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 14-ին. Retrieved 13.06.2008. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* tooloudasolitude.com, նոր ապագայի ֆիլմ
**Բազենից վանք**, միջնադարյան ճարտարապետական հուշարձան, գտնվում էր Վանա լճի արևելյան ափին, Երերին և Ամյուկ գյուղերի մոտ, Սուրբ Սահակ Պարթև վանքի դիմաց, բլրի վրա։

Ընդհանուր նկարագրություն
------------------------

XV դարում հիշվում է որպես «նորաշէն Սուրբ Էջմիածին, որ անուամբ Բազենից վանք յորջորջի»։ Նշանակում է՝ այդ ժամանակ կամ նոր էր կառուցվել, կամ վերանորոգվել էր։ Ունեցել է մի մատուռ՝ Վերին Էջմիածին, և երկու եկեղեցի՝ Ներքին Էջմիածին ու Ս․ Աստվածածին անուններով։

### Մեզ հասած ձեռագրեր

Բազենի վանքից մեզ են հասել մի քանի ձեռագրեր․ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի № 4213-րդ Ավետարանը (1441 թվական), № 6121-րդ ժամագիրքը (1443 թվական, երկու ձեռագրերի գրիչն է Ղազարը), № 6653-րդ Ավետարանը (1454 թվական, գրիչ՝ Հովհաննես, ծաղկող՝ Մինաս), № 5860-րդ Մաշտոցը (1487–1489, գրիչ՝ Թումա աբեղա)։ 1445 թվականին Բազենից վանքում գրված մի Ավետարան գտնվում է Կալիֆոռնիայում, 1553 թվականին գրված Շարակնոցը՝ Երուսաղեմում (ձեռ․ № 1594-րդ), 1475 թվականին Ռստակեսի և 1566 թվականին Աստվածատուրի գրած Ավետարանները մինչև 1915 թվականի Եղեռնը Վասպուրականում էին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 208)։*  |
**Մանկական թատրոնների թանգարան** (ռուս.՝ Музей детских театров), նախկին թանգարան Մոսկվայում, որը գործել է 1981-2003 թվականներին։ Ցուցանմուշները կապված էին ռուսական մանկական թատրոնների պատմության հետ։ 2008 թվականին բացվել է որպես Ա. Ա. Բախրուշինի անվան պետական կենտրոնական թատերական թանգարանի **մանկական և տիկնիկային թատրոնների ֆոնդերի բաժին**։

Պատմություն
-----------

Մանկական թատրոնների թանգարանը բացվել է 1981 թվականին Խորհրդային Բանակի փողոց, շենք 12 հասցեով։ 2000-ական թվականների սկզբին թանգարանում հաշվվում էր ավելի քան 32 հազար պահպանման միավոր։ Ցուցադրությունը կապված էր ռուսաստանյան առաջատար թատերական գործիչների անունների հետ, այն արտացոլում էր Ռուսաստանի մանկական թատրոնների ողջ բազմազանությունը։

Թանգարանի ֆոնդերում եղել են թատերական-դեկորացիոն և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ստեղծագործություններ, թատերական տիկնիկներ, զգեստներ, պլակատներ, ազդագրեր։ Ցուցանմուշների շարքում առանձնացել են մանկական թատրոնին առնչվող մշակութային գործիչների` Ռոբերտ Ֆալկի, Միխայիլ Չեխովի, Սամուիլ Մարշակի, Նատալյա Սացի, Սերգեյ Օբրազցովի, Վալենտինա Ստերանտովայի և այլոց հիշատակային իրերն ու արխիվները։ Առանձնակի արժեք է ներկայացրել 1910-1930-ական թվականների թատերական տիկնիկների հավաքածուն, որի մեջ մտել են մոսկովյան նկարիչ Եֆիմովների խամաճիկները, ստվերային և մատնային տիկնիկները, ինչպես նաև Եվգենի Դեմենիի ղեկավարած պետերբուրգյան թատրոնի խամաճիկ տիկնիկները։ Հավաքածուում եղել են նյութեր, որոնք նվիրված էին Գուլագ համակարգի մանկական թատրոնների գործունեությանը. էսքիզներ, ուրվանկարներ, տիկնիկներ, նամակներ, հուշագրություններ։

2003 թվականին Մանկական թատրոնների թանգարանը փակվել է, իսկ նրա ցուցանմուշները հանձնվել են Ա. Ա. Բախրուշինի անվան պետական կենտրոնական թատերական թանգարանին։ 2008 թվականին ստացված նյութերի հիման վրա բացվել է այդ թանգարանի մանկական և տիկնիկային թատրոնների ֆոնդերի բաժինը։ Բաժնի ֆոնդը բաղկացած է հինգ հավաքածուներից. 

1. դեկորացիոն-կերպարվեստային նյութեր,
2. նյութաիրային,
3. ֆոտո-, կինո-, ֆոնոփաստաթղթեր,
4. գրավոր աղբյուրներ,
5. ազդագրերի և ծրագրեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Музей детских театров // Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3.
2. 1 2  Отдел фондов детских и кукольных театров // Государственный центральный театральный музей имени А. А. Бахрушина
3. 1 2  Детских театров музей // Российская музейная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сундиева; Ред. Э. В. Расшивалова; Сост. М. М. Кленина, О. В. Кульбачевская; Худож. А. Ю. Никулин, А. Е. Смирнов.. — М.: Прогресс; Рипол Классик, 2001. — Т. 1. — С. 168—169. — 416 с. — ISBN 5-01-004536-4, 5-01-004537-0, 5-7905-1007-8
**Հիպոկամպ** (իր անվանումը ստացել է ծովաձիու հետ նմանություն ունենալու պատճառով) կազմում է մարդկանց և այլ ողնաշարավոր կենդանիների ուղեղի մի մասը։ Մարդիկ և այլ կաթնասուններ ունեն երկու հիպոկամպ, ուղեղի ամեն կիսագնդում մեկ հատ։ Հիպոկամպը պատկանում է լիմբիական համակարգին և կարևոր դեր է խաղում կարճատև հիշողությունը երկարատևի վերածելու գործում։ Մասնակցում է նաև տարածական հիշողությունը և ակտիվացնում է տարածական կողմնորոշումը։ Հիպոկամպը տեղակայված է քունքային բլթում, քունքային բլթի կեղևի տակ։ Այն կազմված է երկու հիմնական մասից՝ սեփական մասից (այսպես կոչված Ամմոնի եղջյուր) և ատամնավոր կորիզից։

Ալցհեյմերի հիվանդության և թուլամտության այլ ձևերի ժամանակ հիպոկամպը առաջին մասերից է ուղեղի, որ վնասվում է։ Վաղ ախտանիշներից են կարճատև և երկարատև հիշողության կորուստը, ապակողմնորոշումը։ Հիպոկամպը վնասվում է նաև հիպօքսիայի, էնցեֆալիտի, էպիլեպսիայի պատճառով։ Հիպոկամպի երկկողմանի վնասում ունեցող մարդկանց մոտ դիտվում է անտերոգրադ ամնեզիա (նոր տեղեկություն հիշելու անկարողություն)։

Մկների վրա հիպոկամպը ուսումնասիրվել է որպես տարածական կողմնորոշման համար պատասխանատու ուղեղի մաս։ Առնետների և մկների հիպոկամպի շատ նեյրոններ գործում են որպես տեղանքի բջիջներ։ Այդ բջիջները առաջացնում են գործողության պոտենցիալ այն ժամանակ, երբ կենդանիները անցնում են իրենց միջավայրի սպեցիֆիկ հատվածով։

Անատոմիա
--------

Կիսագնդի կտրվածք: Երևում է հիպոկամպը և նրա կառուցվածքը:
Մակակ կապիկի ուղեղ: Հիպոկամպը վերցված է օղակի մեջ:
Հիպոկամպը երևում է որպես գորշ նյութի կուտակում, որը բարձրանում է կողմնային փորոքների հատակից՝ ստորին կամ քունքային եղջյուրի մասից։ Հիպոկամպը նաև երևում է որպես դեպի քունքային բլթի մեջ գնացող կեղևի ծալք Հիպոկամպը ծածկված է պարահիպոկամպալ բլթով և այն տեսանելի է դառնում միայն նրան շրջապատող հյուսվածքի մի մասը հեռացնելուց հետո։ Ուղեղի կեղևը կիսագնդերից անցնելով դեպի ներս բարակում է՝ վեց շերտից դառնալով երեք կամ չորս շերտ և առաջացնում է հիպոկամպը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Pearce, 2001
2. ↑  Andersen, Per; Morris, Richard; Amaral, David; Bliss, Tim; O'Keefe, John (2006 թ․ նոյեմբերի 2). "The Hippocampus Book". Oxford University Press. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)
3. ↑  Alberts, Daniel Albert (2012). *Dorland's illustrated medical dictionary* (32nd ed.). Philadelphia, PA: Saunders/Elsevier. p. 860. ISBN 978-1-4160-6257-8.
4. 1 2  Purves, Dale (2011). *Neuroscience* (5th ed.). Sunderland, Mass.: Sinauer. pp. 730–735. ISBN 978-0-87893-695-3. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)
5. ↑  Amaral and Lavenex, 2006
6. ↑  Purves, Dale (2011). *Neuroscience* (5. ed.). Sunderland, Mass.: Sinauer. p. 590. ISBN 978-087893-695-3.
**Տատյանա Սանտո-Դոմինգո Ռեչուլսկի** (գերմ.՝ Tatiana Santo Domingo Rechulski, նոյեմբերի 24, 1983(1983-11-24), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), շվեյցարացի դիզայներ։

Կենսագրություն
--------------

Տատյանա Սանտո Դոմինգոն ծնվել է 1983 թվականի նոյեմբերի 24-ին Նյու Յորքում և մեծացել Ժնևում, Շվեյցարիայում, Փարիզում, Ֆրանսիայում։ Նրա հայրը՝ Խուլիո Մարիո Սանտո Դոմինգո կրտսերը (1958-2009)՝ Խուլիո Մարիո Սանտո Դոմինգոյի որդին էր (1923-2011), որը 2011 թվականին ճանաչվել Է Կոլումբիայի երկրորդ ամենահարուստ մարդը՝ ըստ Forbes ամսագրի։ Նրա պապը եղել է Santo Domingo Group-ի և Կոլումբիայի Բավարիայի գարեջրի գործարանի սեփականատերը, որը Հարավային Ամերիկայի խոշորագույն գարեջրագործներից մեկն էր։ 2011 թվականին մահանալուց հետո նա իր ունեցվածքի մի մասը թողել է Տատյանային։

Նրա մայրը՝ Վերա Ռեչուլսկին, Սան Պաուլուից էր, որը Փարիզում հնդկական անտիկվարիատ վաճառող բուտիկ ուներ։ Նախքան Փարիզում իր բուտիկը բացելը, նա երկար տարիներ ղեկավարել է Հնդկաստանում գտնվող հյուրանոցը։

Անձնական կյանք
--------------

2013 թվականի օգոստոսի 31-ին Տատյանան ամուսնացել է Անդրեա Կազիրագիի հետ, որի հետ նա հանդիպել է 7 տարի առաջ իրենց հարսանիքին։ Ամուսիններն ունեն երեք երեխա՝ որդին՝ Ալեքսանդր Անդրեա Ստեֆանո Կազիրագիի  (ծնվ.՝ 21.03.2013 թվականին), դուստր Ինդիա Կազիրագի (ծնվ.՝ 12.04.2015 թվականին) և ևս մեկ որդի՝ Մաքսիմիլիան Ռենե Կազիրագին (ծնվ.՝ 19.04.2018 թվականին)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Lundy D. R.* The Peerage
2. ↑  "The World's Billionaires: Who's Making Money Right Now". *Forbes*. 2012 թ․ ապրիլի 24. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 4.
3. ↑  "10 Socialites You Must Know". *Jet Set Socialite*. 2008 թ․ հոկտեմբերի 31. Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2012 թ․ հուլիսի 4.
4. ↑  Colacello, Bob. "Fortune's Children". *Vanity Fair*. Condé Nast. Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ նոյեմբերի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Princess Caroline of Monaco Is a Grandmother for First Time". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 23-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 4.
6. ↑  Tatiana Santo Domingo and Andrea Casiraghi welcome baby daughter
**Հունական մանկական թանգարան** (հունարեն՝ Ελληνικό Παιδικό Μουσείο), թանգարան Աթենքում, որը հիմնադրվել է 1987 թվականին և նվիրված է Հունաստանի տարբեր շրջաններից մինչև 14 տարեկան երեխաների աշխատանքներին։

Թանգարանի հիմնական գործունեության մեջ է մտնում դպրոցական և նախադպրոցկան մշակութային և կրթական միջոցառումների կազմակերպումը, հաշմանդամություն ունեցող երեխաների համար խմբերի վարում և միջոցառումների կազմկերպում։ Թանգարանում նաև ներկայացված են աֆրիկացի երեխաների խաղալիքների հավաքածու, որը նվիրել է «Փրկենք երեխաներին» կազմակերպությունը, ինչպես նաև Պակիստանի Կալաշ գյուղակի երեխաների նկարների հավաքածու։

Թանգարանը տեղավորված է մոտակայքում կառուցված երկու շենքերում, որոնց նախագիծը հատուկ մշակված է երեխաների համար։ Թանգարանը հիշատակվում է The Athens Assignment գրքում։

Աֆրիկական մետրոյի ամենամոտ կայարանը «Սինտագմա» կայարանն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Glaser, Jane R.; Artemis A. Zenetou, Smithsonian Institution* Museums: A Place to Work. — Routledge, 1996. — С. 219. — ISBN 9780415122566
2. ↑  *Hart, Craig* The Athens Assignment. — iUniverse, 2003. — С. 59. — ISBN 9780595301065

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական էջ(հուն.)(անգլ.)
* Հունական մանկական թանգարան - Աթենքի տեղեկատվական ուղեցույց(ռուս.)(հուն.)(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NLG: 57621 · VIAF: 5757158792913739040000 · WorldCat VIAF: 5757158792913739040000 |

 |
Շարտրի Աստվածամոր տաճարի կենտրոնական դուռը
Տե՛ս նաև՝ Պորտալ (այլ կիրառումներ)
**Շքամուտք** կամ **Պորտալ** (լատիներեն՝ porta - դուռ, մուտք, դարպաս), հատկապես մեծ շինության, տաճարի կամ ապարանքի ճարտարապետորեն ձևավորված մուտքի բացվածք։ Բացվածքի շուրջը շինության պատի մակերեսը կարող է հարդարված լինել հասարակ շինարարական նյութերով կամ զարդարված քանդակներով, որմնախորշերով, սյուներով և արձաններով։

Պատմական ակնարկ
---------------

Հին Եգիպտոսին և անտիկ շրջանի հունա-հռոմեական ճարտարապետությանն առավել բնորոշ են պարզ հարդարանքով շքամուտքերը, Միջագետքին՝ կամարակապ, Մերձավոր և Միջին Արևելքին՝ պեշտակ տիպի շքամուտքերը։ 11-րդ դարից ռոմանական, գոթական և ռուսական ճարտարապետություններում տարածում են գտել կամարակապ հեռանկարային շքամուտքերը։ Վերածննդի և բարոկկոյի շրջանում մշակվել են շքամուտքեր, որմնամույթերով և սյուներով, որոնք կրում են անտաբլիմենտ կամ՝ ճակտոն։

Շքամուտքը հայկական ճարտարապետությունում
---------------------------------------

Հայկական ճարտարապետության մեջ կառույցի ձևավորման կարևոր մասն է կազմում շքամուտքը։ Նա կիրառվել է հարդարման բազմաթիվ ձևերով՝ բուսական, երկրաչափական, գունավոր քարերով տարբեր եկրաչափական դրվագումներ, պատկերային բարձրաքանդակներ։ Միջնադարում տարածված է եղել հարդարման յոթ տեսակ, ընդ որում հարդարման մոտիվները երբեք չեն կրկնվում։

### 4-ից 7-րդ դարեր

4-ից 7-րդ դարերում տարածված է եղել շքամուտքի երկու հիմնական ձև։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, Երևան 1983
2. ↑  Ching, Francis (1997). *A Visual Dictionary of Architecture*. New York: Van Nostrand Reinhold. ISBN 0-442-02462-2.
3. ↑  Ш. Р. Азатян, Армянские порталы, Ереван (ռուս.)

* Շվեյցարական Վոդ կանտոնի Ավանշ քաղաքի ռոմանական ամրոցի շքամուտքը Շվեյցարական Վոդ կանտոնի Ավանշ քաղաքի ռոմանական ամրոցի շքամուտքը
* Վալենսիայում Մարկես դել Դոս Ագվաս ապարանքի շքամուտքը Վալենսիայում Մարկես դել Դոս Ագվաս ապարանքի շքամուտքը
* Միջագետքում Ուգարիտական արքայական ապարանքի մուտքը Միջագետքում Ուգարիտական արքայական ապարանքի մուտքը
* Ռոմանական պորտալՌոմանական պորտալ
**Ադրբեջանի պետական գյուղատնտեսական թանգարան** (ադրբ.՝ Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi), Գյուղատնտեսական թանգարան, որը գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության մայրաքաղաք Բաքվում։ Ադրբեջանի պետական գյուղատնտեսական թանգարանը ստեղծվել է 1924 թվականին։ Թանգարանը հարուստ է Ադրբեջանում գյուղատնտեսության պատմությունն արտացոլող ցուցանմուշներով։ Թանգարանը Ադրբեջանի գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող գործիքների, գյուղատնտեսության զարգացման պատմության, աշխատանքի հերոսների մասին է, ովքեր դեր են ունեցել Ադրբեջանի տնտեսության զարգացման մեջ։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 1923 թվականին՝ Հանրապետության կառավարության և Հողային կոմիսարիատի նախաձեռնությամբ։
Սկզբնապես թանգարանը կազմակերպվել է որպես գյուղատնտեսական և արդյունաբերական առևտրի ցուցահանդես։ Հետագայում, երբ այստեղ ցուցադրվող ցուցանմուշների թիվն ավելացավ, ցուցահանդեսը սկսել է գործել որպես թանգարան։

Թանգարանն արտացոլում է Ադրբեջանի գյուղատնտեսության պատմությունն ու ներկա վիճակը։ Այստեղ ցուցադրվում են Գոբուստան արգելոցի նմուշը, Մետաքսի ճանապարհի քարտեզը, Ադրբեջանի տարբեր շրջաններում տարբեր ժամանակներում օգտագործված գյուղատնտեսական գործիքները, XVIII-XIX դարերին պատկանող մարդկանց տնտեսական կյանքը արտացոլող ցուցանմուշներ։

Թանգարանում պահվում են ավելի քան 15,000 հետաքրքիր ցուցանմուշներ, որոնք արտացոլում են Ադրբեջանի գյուղատնտեսությունն ու գյուղական բնակչության աշխատանքային ու կենցաղային պայմանները։ Թանգարանն ունի 5640 լուսանկար, 260 կենցաղային և ազգագրական, 37 նկարի, 35 կիրառական արվեստի օրինակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ադրբեջանի պետական գյուղատնտեսական թանգարան
2. ↑  International Council Of Museums icomaz.az/
3. ↑  ԱՀ մշակույթի նախարարության պաշտոնական կայք:
4. ↑  Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կալինինի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Կալինինի փողոց**  (ռուս.՝ Улица Калинина), փողոց Արզամասի կենտրոնում։ Սկսվում է Ստանցիոնայա փողոցից և հասնում մինչև Զավոդսկայա փողոց։

Տրանսպորտ
---------

Փողոցով անցնում են երկու ավտոբուսային երթուղիներ

* **№ 4:** Տաճարի հրապարակ - Արզամաս III - Տաճարի հրապարակ - 408 կմ
* **№ 6:** Մայիսի 9 - 408 կմ

Տեսարժանություն
---------------

Խորհրդային իշխանության համար պայքարող զինվորների հուշարձանը այգու ֆոնի վրա
Արզամասի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ
Շտապ բժշկական օգնության քաղաքային հիվանդանոց
«Օմեգա» առևտրի համալիր
### Արզամասի դրամատիկական թատրոն

Հիմնական հոդված՝ Արզամասի դրամատիկական թատրոն
Արզամասի մունիցիպալ դրամատիկ թատրոնը բացվել է 1943 թվականին։ Համարվում է քաղաքի ամենակարևոր լուսավորչական հաստատություններից մեկը։ Հասցե՝ Կիրովի փողոց 35։

### Հուշահամալիր

Խորհրդային իշխանության համար պայքարող զինվորների հուշարձանը տեղադրվել է 1967 թվականին, Գայդարի անվան այգու մուտքի մոտ։

### Արզամասի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ

Հիմնական հոդված՝ Արզամասի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ
Արզամասի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը գտնվում է Կիրովի և Կալինինի փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում՝ մայիսի 1-ին հրապարակում (հասցե` Կալինինի փողոց 19)։

### Մ. Ֆ. Վլադիմիրսկու անվան շտապ բժշկական օգնության քաղաքային հիվանդանոց

Շտապ բժշկական օգնության քաղաքային հիվանդանոցը բացվել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։ Շտապ բուժօգնություն է տրամադրում Արզամաս քաղաքի բնակչությանը (105,8 հազար մարդ), Արզամաս շրջանին, Նիժնի Նովգորոդի շրջանի հարավային մասի բնակչությանը, ինչպես նաև Նիժնի Նովգորոդ-Սարանսկի, Նիժնի Նովգորոդ-Դիվևոյի ավտոճանապարհներին տուժածներին։ Հասցե՝ Կիրովի փողոց 58 (Կալինինի փողոցի անկյուն)։

### Մայակովսկու անվան մշակույթի և հանգստի կենտրոնական այգի

Հիմնական հոդված՝ Մայակովսկու անվան մշակույթի և հանգստի կենտրոնական այգի
Այգին գտնվում է Լենինի պողոտայի, Կալինինի, Ժուկովսկու և Պարկովայայի փողոցների միջև։ Այգին գտնվում է Արզամասի կենտրոնում։ 30 հեկտար տարածքում կա ասֆալտապատ ճանապարհներով կանաչ գոտի, լճակ, «Փոքրիկ երկիր» մանկական խաղահրապարակը, ատրակցիոներ, շախմատի ակումբ, հուշային գոտի և մի քանի հուշարձաններ։

### «Դրոշ» մարզադաշտ

«Դրոշ» մարզադաշտը Արզամաս ֆուտբոլային ակումբի տնային խաղադաշտն է։

### «Արզամասի հաց» ՓԲԸ

Արզամասի քաղաքի հացի գործարան

### «Օմեգա» առևտրի համալիր

25 հազար քառակուսի մետր տարածք ունեցող երկհարկանի առևտրի համալիր։ «Լումեն-ֆիլմ» եռասրահ կինոթատրոնն ունի 350 տեղ հանդիսատեսի համար։ Շինարարության պատվիրատու՝ «Մեգա Գրուպ» ԲԲԸ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Арзамас автобусы
2. ↑  "ГБУЗ НО «Городская больница скорой медицинской помощи им. М. Ф. Владимирского» - сохраняем традиции". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 20.

Աղբյուրներ
----------

* Ирина Огнева. Улицы мои. Выпуск 1. Серия дайджестов печати. С. 22-34.
| **՞**Ալկոն կապտաթիթեռ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Միջատներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Կապտաթիթեռներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Ալկոն կապտաթիթեռ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Maculinea alcon

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ալկոն կապտաթիթեռ** (լատին․՝ Maculinea alcon), կապտաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Ոչ խոշոր չափի թիթեռ է, որի արուի առջևի թևի երկարությունը 15-19 մմ է, իսկ էգինը՝ 13-18 մմ։ Արուն վերևից փայլատ մանուշակագույն է՝ արտաքին եզրի մգացումով, լայն արտահայտված դիսկալ և հետդիսկալ պտերի շարքով։ Թույլ արտահայտված դիսկալ պուտով էգը վերևից միատարր մուգ շագանակագույն է։ Դիսկալ և հետ դիսկալ սև պտերից կազմված լավ արտահայտված նախշով թևերի ստորին մակերեսը միատարր մուգ մոխրագույն է։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Եվրոպայում, Կենտրոնական Սիբիրում, Փոքր Ասիայում և Անդրկովկասում։ Հայաստանում հայտնի է Շիրակի (Ջաջուռի լեռնանցք), Տավուշի (Դիլիջան և Իջևան քաղաքների շրջակայք, Աճարկուտ գյուղ), Սյունիքի (Քաջարան քաղաքի շրջակայք, գյուղ Շվանիձոր) մարզերից, Արագած լեռն հարավային լանջերից և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցից։

Էկոլոգիա
--------

Ապրում են ծովի մակարդակից 1400-2300 մ բարձրությունների վրա, չոր մարգագետիններում, բացատներում, քարքարոտ տափաստաններում։

Տալիս են մեկ սերունդ՝ հուլիսի կեսից մինչև օգոստոսի կեսը։ Էգը ձվադրում է Gentiana cruciata բույսի ծաղկաբույլերում։ Երկրորդ, երրորդ հասակի թրթուրները մրջյունների միջոցով տեղափոխվում են մրջնանոց, որտեղ էլ ձմեռում են։ Ուտելով մրջյունների թրթուրներին և հարսնյակներին՝ ձմեռումից հետո ավարտում են սնվելը։ Հարսնյակավորվում են մրջնանոցում։

Պահպանություն
-------------

Հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակը բարձր չէ, իսկ թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոննեն են հողերի հերկումը, կետաբույսի ծաղկման շրջանում խոտհունձը, ինքնաթիռներով թունաքիմիկատներով անտառային տարածքների մշակումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*. Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն. 2010. ISBN 978-99941-2-420-6.
**«Մառնի ափը»** (ֆր.՝ Bords de Marne), ֆրանսիացի նկարիչ, պոստիմպրեսիոնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Պոլ Սեզանի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է մոտավորապես 1888-ից 1890 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 65,5 × 81,3 սմ։ «Մառնի ափը» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

Պատմություն և նկարագիր
----------------------

Հեղինակը կտավը ստեղծել է հընթացս 1888-ից 1890 թվականների։ Այն Սեզանը վրձնել է Շանտիյիում։

«Մառնի ափը» ստեղծագործությունում հիմնական օբյեկտը աշտարակով երկհարկանի առանձնատունն է, որն ընկած է Մառն գետի ափին։ Հեղինակը նկարում հիմնականում երկու տեսակի ծառատեսակներ է պատկերել՝ բարդի և ուռենի, որոնք արտացոլված են Մառնի ջրերում։

«Մառնի ափը» յուղաներկը ձեռք է բերել մոսկվացի առևտրական և կոլեկցիոներ Իվան Աբրամովիչ Մորոզովը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նրա հավաքածուն պետականացվում է։ Այս ստեղծագործությունն այլ նկարների հետ միասին հայտնվում է Նոր արևմտյան արվեստի պետական թանգարանում։ Թանգարանի լուծարվելուց հետո, 1948 թվականին «Մառնի ափը» հանգրվանում է Էրմիտաժում, ուր պահպանվում և ցուցադրվում է ցայսօր։ 2014 թվականից սկսյալ նկարը ցուցադրվում է Սերգեյ Շուկշինի և Մորոզով եղբայրների հիշատակի պատկերասրահում, որը տեղակայված է Էրմիտաժի Գլխավոր Շտաբի շինությունում (410 սրահում)։
Ֆրանսիացի նկարիչ, փիլիսոփա Ալբեր Գլեզը նույնպես ունի այս թեմայով արված կտավ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑  Государственный Эрмитаж. — Поль Сезанн «Берег Марны»
3. ↑  Государственный Эрмитаж. — Здание Главного Штаба. — Зал Поля Сезанна
4. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (help); Unknown parameter `|fechaacceso=` ignored (`|access-date=` suggested) (help); Unknown parameter `|título=` ignored (`|title=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էրմիտաժ - Sito Ufficiale del Museo dell'Ermitage (անգլերեն) (ռուսերեն)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մառնի ափը (նկար)** կատեգորիայում։ |
**Պալեոգեն**, կայնոզոյի խմբի ամենահին համակարգն է, որը համապատասխանում է երկրի զարգացման կայնոզոյան դարաշրջանի առաջին էտապին։

Պալեոգեն համակարգը հաջորդում է կավճի և նախորդում նեոգենի համակարգին։

Անավանում
---------

Պալեոգեն անունը առաջարկել է գերմանացի երկրաբան Կ․ Նաումանը, 1866 թվականին։ Պպալեոգենի շերտագրական ուսումնասիրությունը սկսվել է Փարիզի շրջակայքից, որտեղ անջատվել են տեղական հարկեր, որոշվել են նրանց ֆացիաները, հնէաշխարհագրությունը և բրածո ֆաունայի բնույթը։

Ռադիոերկրաբանական մեթոդներ
--------------------------

Ռադիոերկրաբանական մեթոդներով որոշված է պալեոգենի բացարձակ հասակը՝ ստորին սահմանը՝ 68±2 միլիոն տարի, վերինը՝ 25±2 միլիոն տարի։ Պալեոգենի նստվածքները ստորաբաժանվում են բաժինների և ենթաբաժինների՝

* պաեոցեն (ստորին, վերին),
* էոցեն (ստորին, միջին, վերին),
* օլիգոցեն (ստորին, միջին, վերին)։

Հարկային և զոնային ստորաբաժանումները կրում են տեղական բնույթ։

Պալեոգենի նստվածքներ
--------------------

Պալեոգենի նստվածքներն ունեն լայն տարածում, ներկայացված են նստվածքային, հրաբխածին նստվածքային, հրաբխածին և ցամաքային ֆացիաներով։ Նրանց բազմաֆացիալ բնույթը պայմանավորված է այդ ժամանակաշրջանում բազմիցս տեղի ունեցած ինտենսիվ տեկտոնական շարժումներով, որոնք ուղեկցվել են հրաբխականությամբ (ստորջրյա, ցամաքային), և որոնց հետևանքով երբեմնի գեոսինկլինալները վերածվել են գեոանտիկլինալների։

Հայաստանի տարածքում պալեոգենի ծովային նստվածքները լայն տարածում ունեն հարավային և հարավ-արևմտյան, իսկ հրաբխածին և հրաբխածին նստվածքային ապարները՝ հյուսիսային և արևելյան շրջաններում։
Ցամաքային ֆացիայով է ներկայացված վերին օլիգոցենը Մերձերևանյան շրջանում։ Պալեոգենի ցամաքային ֆաունան խիստ տարբերվում է կավճի դարաշրջանի ֆաունայից։

Սկզբնավորում
------------

Պալեոգենի սկզբում մահացել են սողունների մեծ խմբեր (դինոզավրեր, թռչող թեփամորթներ, ծովային թեփամորթներ, իխտիոզավրեր, պլիոզավրեր)․ գոյություն են ունեցել երկկենցաղները, ոսկրավոր ձկները, լայն տարածում են ունեցել ցածրակարգ կաթնասունները, միջատները, կրծողները, փափկամորթները, միաբջիջ կենդանիներից՝ ֆորամինիֆերները և հատկապես նոլմուլիտիդները։

Պալեոգենի նստվաձքները հարուստ են գորշ ածխի (Հարավային Կովկաս, Հեռավոր Արևելք, Գերմանիա, ԱՄՆ, Կանադա), գազի և նավթի (Կարպատներ, Կովկաս, Հարավային Կովկաս, Նախակովկաս, Միջին Ասիա, Հեռավոր և Միջին Արևելք, Էլզաս, Կալիֆոռնիա, Վենեսուելա ևն), սաթի (Մերձբալթյան երկրներ և Դնեպրադոնեցկյան գոգավորություն), բիտումինային թերթաքարերի (Կարպատներ, Ղրիմ, Կովկաս, Միջին Ասիա), ֆոսֆորիտներ ՌԴ, Թունիս, Ալժիր, Մարոկկո և այլն), մանգանի (Ուկրաինա, Հարավային Կովկաս, Մանգըշլակ), երկաթի (Տուրգայի գոգավորություն, Արևմտասիբիրական հարթավայր), բոքսիտների (Ուկրաինա, Ղազախստան, ԱՄՆ, Հնդկաստան), դիատոմիտների (Մերձվոլգյան շրջան, Արևմտյան Սիբիր), կալիումական աղերի (Էլզաս, Իսպանիա) ևնի հանքավայրերով։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 82)։*  |
**«Մարիանի գինի»** (ֆր.՝ **Vin Mariani**), 19-րդ դարում Եվրոպայի և Ամերիկայի երկրներում մեծ տարածում ունեցող գինի՝ կոկաինի պարունակությամբ։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

«Մարիանի գինի»-ն (արտոնագիրը տրվել է 1863 թվականին) ստեղծել է ֆրանսիացի քիմիկոս, կորսիկական ծագում ունեցող Անջելո Մարիանին Բորդոյի գինիների հիման վրա՝ կոկաինի տերևների ավելացմամբ։ 1870 թվականից սկսեց լայնորեն վաճառվել Ֆրանսիայում և Եվրոպայի ու երկու Ամերիկաների մյուս երկրներում։ Մեկ ունցիա խմիչքի դիմաց ստացվում էր 6 մգ կոկաին, իսկ արտահանման դեպքում՝ նույնիսկ 7,2 մգ (համապատասխանաբար՝ 20 և 25 մգ՝ 100 գրամին)։ Մարիանիի խորհրդատվական թերթիկին համապատասխան՝ պետք էր ամեն օր խմել 3 գավաթ, որոնցում պարունակվում էր մոտ հարյուր գրամ կոկաին։

Խմիչքն արագ հայտնի դարձավ։ «Մարիանի գինու» մասին հայտնած կարծիքները միայն գերազանց համային որակներ կատարելության աստիճանի հասնելու մասին են։ Այդպիսի կարծիքների հեղինակներից են Ալեքսանդր Դյուման և Անատոլ Ֆրանսը, Կոնան Դոյլը և Ռոբերտ Լուիս Սթիվենսոնը, Հենրիկ Իբսենը և Ժյուլ Վեռնը Ֆրանսիայի գլխավոր րաբունին և Մեծ Բրիտանիայի Վիկտորիա թագուհին, ինչպես նաև Հռոմի երկու պապերը՝ Պիհ X-ը և Լեո XIII-ը։

Լեո XIII պապն իր մոտ ունենում էր «Մարիանի գինու» տափակաշիշ և Անջելիո Մարիանիին պարգևատրել է Վատիկանի ոսկե մեդալով
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ամենուրեք արգելվում է «Մարիանի գինու» վաճառքը։

### «Կոկա Կոլա»-ի ծնունդը

1884 թվականին դեղագետ Ջոն Սթիթ Փեմբերթոնը, ով Ատլանտայից էր, տեղական գինիների համանմանությամբ ստեղծեց մի խմիչք, որն իր անվամբ կոչվեց *Pemberton’s French Wine Coca*: Բացի կոկաին բույսի տերևներից ստացված թուրմից, խմիչքը պարունակում էր գինի և *Turnera diffusa*-ի թուրմ։ Հետագայում՝ 1885 թվականին Ատլանտայում և Ջորջիա նահանգի մյուս շրջաններում ներդրվեց «Չոր օրենք»-ը։ Փեմբերթոնն ստիպված էր փոխել խմիչքի բանաձևը՝ բացառելով ալկոհոլային հիմքը և այն փոխարինելով այրած շաքարավազի օշարակ պարունակող գազավորված ջրով, ինչպես նաև ավելացնելով կոլայի հատիկների մզվածք։ Խմիչքի նոր տարբերակը կոչվեց *Coca-Cola*:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Drug that spans the ages: The history of cocaine". London: The Independent. 2006 թ․ մարտի 2. Արխիվացված է the original 2010 թ․ փետրվարի 28-ին. Retrieved 2008 թ․ սեպտեմբերի 19. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Bernardo Alexander Attias. "Cocaine". St. James Encyclopedia of Pop Culture. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help)
3. ↑  Jorge Hurtado. "HISTORY OF COCAINE. Cocaine the Legend". Արխիվացված է the original 2011 թ․ օգոստոսի 11-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 8. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help)
4. 1 2  Б. Кригер. "Фармакология счастья и регуляция поведения в будущем". Мир будущего. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 8. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help)
5. ↑  "Leo XIII on coke". www.cocaine.org. Արխիվացված է the original 2011 թ․ օգոստոսի 11-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 8. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.grozdi.ru. - Vinopedia. Կոկա, ոչ միայն կոլա