**«Սարասին»** (ֆր.՝ Sarrasine), Օնորե դը Բալզակի կարճ պատմվածք, որն առաջին անգամ տպագրվել է Փարիզի ամսագրում 1830-ին և վերատպվել է հատորով 1831-ին, «Փիլիսոփայական վեպեր և հեքիաթներ»-ի II հատորում, որը հրատարակել է Շառլ Գոսելինը։ Այն բաղկացած է երկու պատմությունից՝ շրջանաձև պատմությունից և մեջբերված պատմությունից։ 1835 թվականին պատմվածքը ներառվել է «Մարդկային կատակերգության» Փարիզյան կյանքի տեսարաններում։

Ռեզյումե
--------

### Շրջանաձև պատմություն

Հեղինակը երիտասարդ այրի Բեատրիքս դե Ռոշֆիդի ընկերակցությամբ մասնակցում է հարուստ Լանտի ընտանիքի կազմակերպած ճոխ պարահանդեսին։ Փարիզյան բարձրաստիճան հասարակությունը զարմանում է նրա հսկայական հարստության առեղծվածային ծագման և «Լանտի հյուրանոց»-ում բնակվող հանելուկային կերպարի մասին։ Ամենասարսափելի ենթադրությունները տարածվում են այս շատ ծեր փոքրիկ ծերուկի մասին, որին ընտանիքը մեծ հարգանքով է վերաբերվում։ Կարո՞ղ է նա լինել Գալիոստրոն կամ Սեն Ժերմենի կոմսը։ Կամ ավելի պարզ այն մեկը, ումից ֆինանսապես կախված է Լանտի տունը։ Անսպասելիորեն հայտնվելով խնջույքի կեսին, նա վախեցնում է երիտասարդ կոմսուհուն իր ցնորական տեսքով՝ ծայրահեղ նիհարության և շուրթերին տպված ծաղրական ժպիտի պատճառով։ Հետաքրքրված լինելով այս «ուրվական»-ով, իր կանացի հնացած կոկետությամբ՝ կոմսուհին դիպչում է ծերունուն, ում ճիչն ահազանգում է Լանտիներին։ Ամաչելով՝ երկու ընկերները պատսպարվում են հանդերձասենյակում, որտեղ նրանք հիանում են Ժիրոդեի կտավով, որը ներկայացնում է Ադոնիսին։ Ցանկանալով ռոմանտիկ ժամադրություն ունենալ, հեղինակը խնդրում է իր երիտասարդ ուղեկցին հաջորդ օրը տանը պատմել այս կերպարի պատմությունը և կատաղի կիրքը, որը նա ներշնչել է երիտասարդ ֆրանսիացի Էռնեստ-Ժան Սարասինին։

Երբ շրջանաձև պատմությունը վերսկսվում է այս ֆանտաստիկ պատմության ավարտին, երիտասարդ կինն իմանում է, որ տիկին դը Լանտին այս ծերունու զարմուհին է, և որ իր հսկայական հարստությունը նրան բաժին է ընկնում այս ամորձատված երգչից, ով գիտեր, թե ինչպես դրամայնացնել իր բացառիկ ձայնը օպերայի բեմերում և իր երկսեռ դեռահաս մարմինը Հռոմեական եկեղեցու կարդինալի շուրջ։ Այս բացահայտումը բուռն զգացմունքային արձագանք է առաջացնում տիկին դը Ռոշֆիդի մոտ, ով մերժում է երիտասարդ հեղինակի ցանկությունը ճիշտ այնպես, ինչպես ամորձատված երգիչն ինքն էլ վախեցած էր երիտասարդ Սարասինի ցանկությունից։

#### Մեջբերված պատմություն

Մեջբերված պատմությունը սխալի, սիրային պատրանքի պատմություն է, երիտասարդ տղամարդը սիրահարվում է ամորձատված երգչին, ում արտաքինը նման է շատ գեղեցիկ կնոջ։ Այսպիսի դատողություն է Սարասինն իր վրա բերել. «Սիրված լինել նրա կողմից, կամ մեռնել»։

Էռնեստ-Ժան Սարասինին հարուստ դատավոր հայրը վաղաժամ վստահել է ճիզվիտներին, սակայն նրա անհանգիստ բնավորությունը ստիպել է նրան հեռացնել քոլեջից։ «Նա միայն ուզում էր սովորել այնպես, ինչպես ցանկանում էր, և երբեմն ժամերով մնում շփոթված խորհրդածությունների մեջ»։ Փախչելով հոր անեծքից՝ նա ապաստան է գտնում Փարիզում՝ 18-րդ դարի հայտնի քանդակագործ Էդմե Բուշարդոնի արհեստանոցում, ով հավանու է նրան։ Այդ ժամանակվանից նա եռանդով նվիրվում է քանդակագործությանը և, արժանանալով մրցանակի, հեռանում ուսանելու «արվեստների հայրենիքում»՝ ի մեծ հիասթափություն իր փոխնակ հոր։ «Առանց խորը ցավի չէր, որ թագավորի քանդակագործը տեսավ մի երիտասարդի, ով մեկնում է Իտալիա, ում կյանքի մասին խորը անտեղյակությանը նա սկզբունքորեն աջակցում էր»։

Մի երեկո, մտնելով հանդիսատեսներով լեփ-լեցուն թատրոն, նրան ցնցում է պրիմադոննայի՝ Զամբինելլայի նկատմամբ խելագար սիրային կիրքը, ով հրեշտակի ձայնով մի կին է։ Նրա իդեալական գեղեցկությունը ապշեցնում է երիտասարդ քանդակագործին։ «Նա ավելին էր, քան կին, նա գլուխգործոց էր»։ Առավոտյան Սարրասինը նկարում է նրան և հունցում կավի մեջ, իսկ երեկոյան ջանասիրաբար մասնակցում է ներկայացումներին։ Նկատելով երիտասարդի կիրքը՝ թատերախմբի երգիչ երգչուհիները խրախուսում են Զամբինելային թակարդ լարել նրա համար։ Երիտասարդ կնոջ հայացքը համոզում է նրան, որ նա սիրված է։ Նա թույլ է տալիս իրեն տանել կարդինալ Չիկոնյարայի պալատ, որտեղ թատերախումբը ուրախությամբ ընդունում է նրան։ Նրա բուռն սիրո հայտարարությունները վախեցնում են Զամբինելային, ով փորձում է անհաջող կերպով շփոթեցնել նրան։ «Եթե ես կին չլինեի»։ Բայց ոչինչ չի կարող հանգստացնել այս կատաղի սիրային կիրքը։

Մի երեկո Ֆրանսիայի դեսպանի կողմից հրավիրված Զամբինելլայի համերգին մասնակցելու՝ Սարասինը իմանում է նրա սարսափելի գաղտնիքը՝ իր առաջին դաստիարակի՝ արքայազն Չիգիի բերանից։ Զամբինելլան կին չէ, այլ ամորձատված երգիչ, ով ենթարկվել է ամորձատման, որպեսզի պահպանի իր մանկական բարձր ձայնը՝ Պապի պետությունների բեմերում կանացի դերեր երգելու համար։ Համոզված լինելով, որ կարդինալ Չիկոնարան՝ իր «պաշտպանը», խաբում է Պապին և որոշել է ճշմարտությունն իմանալ իր սիրելիի շուրթերից՝ Սարասինը կազմակերպում է նրա առևանգումը։ Իմանալով, որ իրեն բռնության են ենթարկել՝ երգչի թատերական ընկերներին հաճոյանալու համար, ովքեր ցանկանում էին ծաղրել երիտասարդ ֆրանսիացուն, նա սուրը թափահարում է, որպեսզի սպանի նրան։ Նրան խանգարում է դա անել կարդինալ Չիկոնարայի կամակատարների ժամանումը։ Սարրասինը մահանում է նրանց սվինադաշույնների հարվածներից։

Բալզակն այստեղ անդրադառնում է մի թեմայի, որին նա արդեն անդրադարձել է Գամբարայում, և որի մեջ նա կխորանա Մասիմիլլա Դոնիում, երաժշտությունը, լիրիկական արվեստը և հատկապես գեղարվեստական ստեղծագործությունը, դրա ցավերը, դժբախտությունները, տառապանքները։ Ստեղծելը ցավալի է, երբեմն անմարդկային (ամորձատում), բայց ցավը ստեղծագործության անբաժանելի մասն է:Նա տանջվում է այն բանի համար, որ Սարասինը հաջողության է հասնում իր ամենադիտարժան աշխատանքում՝ Զամբինելլայի, ամորձատված երգչի ներկայացումը։

«Բալզակի պատմությունը հետաքրքրաշարժ և գրավիչ է կարդալու համար, ինչպես մի տեսակ դետեկտիվ վեպ, որտեղ առեղծվածի բանալին ոչինչ է, քանի որ ամբողջ պատմությունը կախված է ամորձատված երգչի սեռի պարադոքսալ բացահայտման վրա՝ ակնարկների, երկիմաստությունների նուրբ խաղի միջոցով, կեղծ հղումներով, որոնցում հեղինակը գիտի, թե ինչպես մոլորեցնել իր ընթերցողին։ Այսպիսով, ընթերցողը հայտնվում է Զամբինելլայի երկիմաստ ինքնության առնչությամբ այն նույն հմայվածության, այս անգամ սիրահարվածության մեջ, որը սահմանում է Սարասինի վերաբերմունքը։ Ուստի զարմանալի չէ, որ Բալզակի պատմվածքը բազմաթիվ մեկնաբանությունների տեղիք է տվել»։ (Balzac Sarrasine (1830) Jacques Darriulat).

Ուսումնասիրություններ Սարասինի վերաբերյալ
-----------------------------------------

Երկար ժամանակ անհայտ Սարրասինին արժևորել է Ժորժ Բատայը 1957 թվականին իր «Կապույտ երկինք» վեպի առաջաբանում, որտեղ նա տեղադրում է Բալզակի տեքստը, որը ըստ ուղղագրական կանոնների «Sarrazine» [sic], Ֆյոդոր Դոստոևսկու «Հիմար»-ի և Մարսել Պրուստի «Կորած ժամանակի փնտրումով»-ի ինչպես նաև այլ մեծ դասականների հետ գրականության գագաթին է ։ Տասը տարի անց ֆրոյդական հոգեվերլուծաբան Ժան Ռեբուլին է, որ մենք պարտական ​​ենք տեքստի վերաբացահայտումը։

### Ռոլան Բարթս

Հիմնվելով այս երկու աղբյուրների վրա, որոնք նա ինքն է վկայակոչում,, Ռոլան Բարթսը 1970 թվականին պատրաստել է *S/Z* վերնագրով վերլուծություն, որը նա ներկայացնում է որպես «ընթերցանության մեթոդ, որը հանգեցնում է քննադատության բազմակարծմանը, պատմության կառուցվածքային վերլուծությանը, տեքստի գիտությանը, ատենախոսության գիտելիքների ճեղքմանը, այս բոլոր գործողությունները, որոնք տեղի են ունենում Նշանակողի ազատագրական տեսության հավաքական կառուցման մեջ»։ Ինչպես պարզ տեսել էր Բարթսը, Բալզակը առանձնահատուկ նշանակություն էր տալիս Z տառին, որը գտնվում է իր ազգանվան կենտրոնում։ Այսպիսով, Z. Marcas պատմվածքի առաջին էջերում. «Չե՞ք տեսնում Z-ի կառուցման մեջ հակասական տեսք։ Չէ՞ որ դա տանջված կյանքի պատահական և երևակայական զիգզագն է ներկայացնում։ Ինչպես Ռոլան Բարթն է նշում, «Z-ը շեղման խեղման տառն է» և «Սարասինը մտածում է Զամբինելլայում իր սեփական ամորձատման մասին»։

Բարթսի մոտեցումը քննադատության է արժանացել Պիեռ Սիտրոնի կողմից, ում համար, «ի լրումն սկզբնական տեքստից իր հեռավորության վրա՝ հօգուտ ժարգոնով լի մեթոդաբանության, Բարթսը կարող է քննադատվել ստեղծագործության ենթատեքստը և նրա առնչությունը հեղինակի կյանքի հետ տարհանելու համար այն ժամանակ, երբ այն գրվել է և նախաձեռնել է ընթերցման կեղծ ուղիներ»։ Պիեռ Բարբերիսը նույնպես չի գնահատել, որ Բարթսը տեքստը կտրել է հեղինակի կյանքի ենթատեքստից. «Սարասինը չեն գրում պարզապես հավասարակշռված կամ երջանիկ ժամանակաշրջաններում»։ Նա փաստորեն համարում է, որ Բալզակի տեքստի իմաստը լիովին հասկանալու համար պետք է իմանալ դրա քաղաքական նշանակությունը. «Տեքստը «փիլիսոփայական» և «ֆանտաստիկ» դրույթի մի մասն է՝ հստակ սոցիալ-քաղաքական իմաստով (բախտը, կեղծ կյանքը, անհեթեթ կյանք, Փարիզն ու նրա առեղծվածները, դատված հասարակությունը և այլն), որն ամենամեծ նշանակությունն ունի հուլիսի 11-ի միապետությունից մի քանի ամիս անց։ »

### Միշել Սերես

1987 թվականին Միշել Սերեսն իր հերթին հրապարակում է այս պատմության վերլուծությունը, որտեղ խորհրդանիշները շատ են։ Փիլիսոփան ցույց է տալիս, որ արձանի կայունության և երաժշտության հոսունության՝ այս պատմության կենտրոնում գտնվող երկու մեծ արվեստների միջև հակադրությունը ամրապնդվում է հակադրությունների և համաչափության բազմաթիվ խաղերով, որոնցից ամենաակնհայտը հարաբերություններն են արդեն ընդգծված Ռոլան Բարթսի վերլուծությամբ, երկու գլխավոր հերոսների՝ Սարասինի և Զամբինելլայի սկզբնական տառերի միջև. Սարասինը հակադրվում է Զամբինելային, ինչպես S-ը Z-ին, իհարկե։ Բայց անունը [Zambinella] նշանակում է, առանց Z-ի, երկուսն էլ դրա մեջ։ Նա չի մարմնավորում պակասը, այլ լիությունը։ Նա մարմնավորում է լիությունը գումարած պակասը։»

Իր վերլուծության մեջ Սերեսը նախևառաջ կենտրոնանում է հարստության առատության վրա, որի մեջ լողում է Լանտի ընտանիքը, որը խոսում է հինգ լեզուներով, համատեղում է տաղանդը գեղեցկության հետ և կիրառում է ներառումը, այլ ոչ թե բացառումը։ Նա եզրակացնում է, որ այս պատմությունը խորհրդածություն է այլակերպության մասին, որը խաղում է կրկնակի և հայելու թեմայով, թեմա, որն արտացոլվում է նաև պատմողական կառուցվածքում։ Սա, փաստորեն, բաժանվում է տարածության և ժամանակի հակադիր ուղղություններով կողմնորոշված ​​պատմվածքի երկու համարժեք զանգվածների՝ առաջացնելով էնանտիոմորֆիկ հակադարձումներ, որոնց միջոցով գրականությունը մրցում է երաժշտության և քանդակի հետ։ Այլ արվեստների հետ մրցելու Բալզակի այս ցանկությունը առկա է նաև նկարչության մեջ, ինչպես ցույց է տրված Ալբերտ Բեգենի «Ոսկե աչքերով աղջիկը» վերլուծության մեջ։

### Դիանա Նայթ

Բարթսի վերլուծությունը որպես առաջնորդող սկզբունք ընդունելով, որը նա համարում է համոզիչ, Դիանա Նայթը հատկապես հետաքրքրված է այն բանով, թե ինչպես է Բալզակը նկարագրում նկարչի էրոտիկ ներդրումը իր գեղարվեստական ​​ստեղծագործության մեջ՝ այն համեմատելով իր մարդկային սուբյեկտի հետ ունեցած հարաբերությունների հետ։ Ըստ նրա, այնտեղ մենք գտնում ենք մարմնավաճառության և ամուսնության հակադրության դասական օրինաչափությունը։ Այսպիսով, Պիգմալիոնի առասպելը, որը գտնվում է բալզզակյան պլաստիկ արվեստին նվիրված պատմվածքների մեծ մասի կենտրոնում, յուրացնում է ստեղծագործական ցանկությունը ընդօրինակող ներկայացմամբ և արվեստին տալիս է քարե մարմնավաճառին մաքուր և հավատարիմ մարդու վերածելու պարադոքսալ ուժ։

Արվեստագետները մեջբերում են
---------------------------

* Քանդակագործ Էդմե Բուշարդոնը որպես երիտասարդ Սարասինի վարպետ Փարիզում։
* 18-րդ դարի նկարիչ Ժոզեֆ-Մարի Վիենը Ադոնիսի նկարի համար, գեղարվեստական ​​ստեղծագործություն։
* Նեոկլասիկական նկարիչ Ժիրոդե-Տրիոզոնը «Էնդիմիոնի քունը» նկարի համար, Լուվրի թանգարան (Փարիզ)։
* 18-րդ դարի վերջում և 19-րդ դարի սկզբին ակտիվ ֆրանկո-անգլիացի նկարիչ Ֆիլիպ-Ժակ դը Լութերբուրգը, Լութերբուրգի անվան տակ հիշատակվում է որպես Սարասինի ընկեր։
* 18-րդ դարի քանդակագործ Քրիստոֆ-Գաբրիել Ալեգրեյն, որը նույնպես հիշատակվում է որպես ընկեր։
* Համեմատություն անգլիացի գրող Անն Ռադքլիֆի վեպերի նկատմամբ հետաքրքրության հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Sarrasine*, lecture et commentaires par Anne Geisler Արխիվացված 2010-04-03 Wayback Machine.
2. ↑  Կաղապար:Harvsp.
3. ↑  Կաղապար:Harvsp.
4. ↑  Կաղապար:Harvsp.
5. ↑  Կաղապար:Harvsp.
6. ↑  Կաղապար:Harvsp.