recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Կորալպե (Կորալպեր, Կորալմ)** (գերմ.՝ Koralpe, սլովեն.՝ Golica), լեռնաշղթա Ավստրիայի հարավում, որը արևելյան Կարինթիան բաժանում է Շտիրիայից։ Հարավային մասում լեռնաշղթան ձգվում է Սլովենիա։ Հյուսիսից ձգվում է հարավ, արևմուտքում սահմանակցում է Լավանտ գետին, իսկ արևելքում՝ Զյուլմ գետին։ Հարավում՝ Սլովենիայի տարածքում, Կորալպեն սահմանակցում է Կոզյակ լեռնաշղթային։ Կորալպե լեռնաշղթայի արևելյան լանջերին ձգվում է Զեկար Բերենտալի՝ պահպանության տակ գտնվող տարածքը։

Լեռնագագաթներ
-------------

Լեռնաշղթային ամենաբարձր գագաթը Գրոսեր Շպայկոգելն է՝ 2140 մ բարձրությամբ։ Այն արշավային զբասաշրջության հանրաճանաչ վայր է։ Լեռան վրա տեղադրված են հեռուստա-ռադիո ալեհավաքներ, նաև ավստրիական բանակի ռադիոտեղորոշիչ սարքեր։ Լեռնաշղթայի հյուսիսարևելյան հատվածում է խոյանում Ռայնիշկոգել գագաթը (1463 մ)։ Այն զբոսաշրջային կարևոր ուղղություն է Գրաց քաղաքի բնակիչների ու զբոսաշրջիկների համար։

Աշխարհագրություն
----------------

Կորալպե լեռնաշղթան բաղկացած է հիմնականում մետամորֆ հանքապարներից, որոնց որոշ տեսակներ զգալի հետաքրքրություն են ներկայացնում աշխարհագրագետների ու կիսաթանկարժեք քարերի հավաքորդների համար։ Միջին հատվածում և Վայնեբենի շրջակայքում (հանրաճանաչ զբոսաշրջային ուղղություններ են) կան պեգմատիտային շերտեր, որոնք պարունակում են զգալի քանակությամբ սպոդումեն, ինչի շնորհիվ այն լիթիումի ծագման ամենահայտնի տեղն է Եվրոպայում։ Դաշտային սպաթների ու քվարցի հանքաշերտերը և խիտ անտառները ապակու, կերամիկայի, ճենապակու և մեկուսիչ նյութերի արդյունաբերական արտադրության հիմք են հանդիսացել նախկինում։

Երկաթուղային տրանսպորտ
----------------------

Ապագա թունելի արևմտյան հատվածը
Կորալպեում երկաթուղին կառուցման ընթացքում է։ Այն պետք է կապի նահանգային մայրաքաղաքներ Կլագենֆուրտը և Գրացը Կորալպեի թունելի միջոցով։ Շինարարության ավարտը նշված է 2022 թվականը։ Թունելի նախագծային երկարությունը 32,9 կմ է։ Շինարարութան ավարտից հետո այն պետք է դառնա աշխարհի ամենաերկար թունելներից մեկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Koralm» im Landesgesetzblatt Nr. 37/2005.
2. ↑  *Drago, Perko* Analiza površja Slovenije s stometrskim Digitalnim modelom reliefa. — Založba ZRC, 2001. — С. 181.
3. ↑  Naturschutzgebiet Seekar-Bärental (abgerufen 30. Juni 2015).
4. ↑  Leopold Weber (Hrsg.): *Handbuch der Lagerstätten der Erze, Industrieminerale und Energierohstoffe Österreichs. Erläuterungen zur metallogenetischen Karte von Österreich 1 : 500.000 unter Einbeziehung der Industrieminerale und Energierohstoffe.* Archiv für Lagerstättenforschung Band 19 Wien 1997. Geologische Bundesanstalt ISBN 3-900312-98-2 ISSN 0253 — 097X. (Verzeichnis der bearbeiteten Rohstoffvorkommen, nach ÖK-Blättern geordnet, Seite 25).  Արխիվացված 2012-01-30 Wayback Machine (43 MB)
5. ↑  Johannes Fleckl-Ernst: *Geodätische Herausforderungen beim Projekt „Koralmtunnel"*. In: *Felsbau*, Heft 5/2010, S. 315–321, ISSN 1866-0134

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կորալպե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4266363-5 · NKC: ge552254 · VIAF: 245095688 · WorldCat VIAF: 245095688 |

 |
**«Թագադրում փշե պսակով»** (իտալ.՝ Incoronazione di spine), Վերածննդի Իտալիայի 16-րդ դարի վենետիկյան դպրոցի վաղ շրջանի ներկայացուցիչ, Իտալական բարձր վերածննդի գլխավոր ներկայացուցիչ Տիցիանի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1572-ից 1576 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 280 × 182 սմ։ «Թագադրում փշե պսակով» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Հին պինակոտեկում (Մյունխեն, Գերմանիա)։

Պատմություն
-----------

«Թագադրում փշե պսակով» նկարը Տիցիանն ավարտին է հասցրել 1576 թվականին։ Այն դասվում է հեղինակի ուշ շրջանի կտավների թվին։ Կտավը երկար տարիներ մնացել է հեղինակի տանը։ Տիցիանի մահից հետո ժառանգներից այն ձեռք է բերում Տինտորետտոն։ Վերջինիս մահից հետո՝ 1594 թվականին որդին՝ Դոմենիկը կտավը հանձնում է բավարական կուրֆյուրստին։

Նկարի սյուժե
------------

«Թագադրում փշե պսակով» ստեղծագործությունում Տիցիանը նկարին տվել է առավել ողբերգական խորություն, քան նույն վերնագրով այլ նկարում, որն ավելի վաղ էր նկարվել ու այժմ Լուվրի թանգարանում է պահպանվում։ Կտավն աչքի է ընկնում նուրբ լուսավորվածությամբ, որի գլխավոր աղբյուրը պորտալից կախված մեծ ջահն է։ Այդ լույսի շնորհիվ ֆիգուրներըն առավել կենդանի են թվում։ Երկու դահիճների ֆիգուրները նկարում կարծես շարժվեն։ Կտավի կոմպոզիցիայի կենտրոնում պատկերված է Հիսուս Քրիստոսը՝ հանգիստ և վեհ։ Փրկիչը հոգնատանջ է։ Ողբագին աչքերը դեպի ներքև են հակված։

Տիցիանը «Թագադրում փշե պսակով» կտավում նոր գեղեցկություն է ցուցադրում՝ գիտակցված տառապանքի գեղեցկությունը և անկոտրում մարդկային հոգին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու — 1799.
3. 1 2
4. ↑  «Բոլոնիայի համալսարանի կայքը նկարի մասին».
5. ↑  Նկարի չափերը. «Թագադրում փշե պսակով». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ նոյեմբերի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նկարը Հին պինակոտեկում Արխիվացված 2016-03-25 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թագադրում փշե պսակով (նկար)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDimages |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էնտրոպիա (այլ կիրառումներ)
**Էնտրոպիա** (հին հունարեն՝ ἐντροπία շրջադարձ, փոխակերպում), բազմաթիվ էլեմենտներից բաղկացած համակարգի անկարգավորվածության չափը բնական գիտություններում։ Մասնավորապես, վիճակագրական ֆիզիկայում որևէ մակրոսկոպիկ վիճակի իրականացման հավանականությունն է, ինֆորմացիայի տեսությունում՝ անորոշության չափը որևէ փորձում, որը կարող է տարբեր ելքեր, հետևաբար, նաև տարբեր տեղեկության քանակ ունենալ, ինֆորմատիկայում՝ տեղեկությունների ոչ լրիվության, անորոշության աստիճանը։

Էնտրոպիայի հասկացությունը 1865 թ. առաջին անգամ կիրառել է Ռուդոլֆ Կլաուզիուսը թերմոդինամիկայում՝ էներգիայի ցրման անդարձելիության չափի (իդեալական պրոցեսից իրական պրոցեսի շեղման չափի) որոշման համար։ Էնտրոպիան թերմոդինամիկական վիճակի ֆունկցիա է, դարձելի պրոցեսի դեպքում մնում է հաստատուն, մինչդեռ ոչ դարձելի պրոցեսների դեպքում նրա փոփոխությունը միշտ դրական է, այսինքն՝ աճում է։

{\displaystyle dS={\frac {\delta Q}{T}}},
որտեղ {\displaystyle dS}-ը էնտրոպիայի աճն է, {\displaystyle \delta Q}-ն ՝ համակարգին տրված նվազագույն էներգիան, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը։

Կիրառման ոլորտները
------------------

* Էնտրոպիա (թերմոդինամիկա) թերմոդինամիկական համակարգի անկարգավորվածության չափը բնորոշող թերմոդինամիկական ֆունկցիա է։ Այսինքն՝ այն բնորոշում է համակարգի մասնիկների տեղաբաշխման և շարժման անհամասեռությունը։
* Տեղեկութային էնտրոպիան տեղեկությունների աղբյուրի անկարգավորվածության չափն է, որը բնորոշվում է նիշի փոխանցման ժամանակ դրա ի հայտ գալու հավանականությամբ։
* Դիֆերենցիալ էնտրոպիան անընդհատ բաշխումների էնտրոպիան է։
* Դինամիկ համակարգերի էնտրոպիան համակարգի հետագծերի վարքի քաոսայնության չափն է դինամիկ համակարգերի տեսությունում։
* Կառավարման տեսության մեջ էնտրոպիան համակարգի վարքի կամ վիճակի անորոշության չափն է տրված պայմաններում։

Էնտրոպիան համակարգի վիճակի ֆունկցիան է, որը հավասարակշիռ պրոցեսում հավասար է համակարգին տրված կամ համակարգից վերցրված ջերմության քանակին։

Էնտրոպիան համակարգի միկրովիճակների և մակրովիճակի միջև կապ հաստատող ֆունկցիան է, ֆիզիկայում միակ ֆունկցիան, որը ցույց է տալիս պրոցեսի ուղղորդվածությունը։ Էնտրոպիան համակարգի վիճակի ֆունկցիա է. այն կախված չէ համակարգի անցումից մի վիճակից մյուս վիճակին, այլ՝ համակարգի սկզբնական ու վերջնական դիրքերից։

Տես նաև
-------

* Քաոս

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էնտրոպիա տերմինի սահմանման պատմությունը
* Տեղեկութային ֆունկցիաները և Բոլցմանի էնտրոպիան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 60)։*  |
«Ընթրիքի ավարտը»,Ժ.Ա.Գրյուն, 1913 թվական, Փարիզ
**Ընթրիք**, հն.` **երեկոներ** (հին հունարեն՝  δεῖπνον «երեկոյան կերակուր»), օրվա վերջին կերակուրն է, որպես կանոն երեկոյան կամ գիշերը։ Ընթրիքը, որպես որպես ճաշերից մեկը, պատրաստվում է երեկոյի համար։

Հյուրանոցներում ընթրիքը համարվում է կես պանսիոնի կամ պանսիոնի մի մասը։

Ընթրիքը տարբեր երկրներում և մշակույթներում
------------------------------------------

Տարբեր մշակույթներում գոյություն ունեն ընթրիքի տարբեր ավանդույթներ։

### *Ռուսաստան*

Գրական հուշարձաններում.

 Ա.Ս.Պուշկին

 «Որդին մտածեց. Լավ ընթրիք լիներ մեզ, այնուամենայնիվ մեզ դա պետք կգար։» 

### *Գերմանիա, Ավստրիա և Շվեյցարիա*

Գերմանիայում ընթրիքը կոչվում է «Abendessen», նաև «Abendmahlzeit» և «Abendbrot», Գերմանիայի հարավում և Շվեյցարիայում ՝ «Nachtessen» և «Znacht», իսկ Ավստրիայում՝ «Nachtmahl»: Այստեղ երեկոյան ցանկացած կերակուր ընթրիք է։ Գերմանախոս երկրների ընթրիքի ժամը, տեսակը և քանակը կարող է մեծապես տարբերվել մնացած մշակույթների ավանդույթներից և անհատական սովորություններից։

Սովորական է համարվում վաղ երեկոյան ընթրիքը, դա վերջին կերակուրն է, նման տիպիկ ընթրիք կարող է լինել հաց` պանրով կամ երշիկով։

### *Հունաստան*

Հունաստանում նախաճաշը հաճախ բացակայում է, բայց ընթրիքը համարվում է հիմնական կերակուրը և շատ առատ է։

Տես նաև
-------

* Նախաճաշ
* Լանչ
* Կեսօրվա նախուտեստ
* Ճաշկերույթ
* Տերունական ընթրիք
* Նիանեֆան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Пушкин А. С. Сказка о царе Салтане.

Գրականություն
-------------

* Ընթրիք // Ռուսաց լեզվի բացատրական բառարան / հրատ. Դ.Ն.Ուշակովի. — Մ.: Արտասահմանյան և ազգային բառարանների պետական հրատարակչություն.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4141003-8 · LCCN: sh85130682 · Microsoft: 2778662435 · NKC: ph340654 |

 |
**Էվա Էրիքսոն** (շվեդ.՝ Eva Eriksson, հունիսի 1, 1947(1947-06-01), Vara, Սկարաբորգ, Շվեդիա), 2004-2012 թվականներին Շվեդիայի Վարմլենդ վարչաշրջանի նահանգապետ։

Գործունեություն
---------------

Շվեդիայի քաղաքականության մեջ ակտիվություն է ցուցաբերել 1990-ական թվականների սկզբից։ 2004 թվականից, համատեղելով Վարմլենդ վարչաշրջանի նահանգապետության հետ, եղել է շվեդական ամերիկյան կենտրոնի խորհրդի նախագահ։ Նա նաև Կարլստադի համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի փոխնախագահն էր, իսկ 1992-2001 թվականներին՝ Folkpartiet կուսակցության փոխնախագահը։ 1994-1999.թվականներին աշխատել է պառլամենտում։ Գործունեության ընթացքում նրա ուշադրության կենտրոնում են եղել բարեկեցությունը, դեղամիջոցները, կենդանիների պաշտպանությունն ու շրջակա միջավայրը։ Օգնել է հիմնադրել շվեդա-ամերիկյան խորհուրդը ևայդ կազմակերպության նախագահն է։ Հնադիսանում է Լիբերալ ժողովրդական կուսակցության անդամ։

Պարգևներ
--------

Շվեդիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի միջև կապի հաստատման և հետագա զարգացման գործում իր աշխատանքի համար արժանացել է SCA Մեծ նվաճումների մրցանակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  LIBRIS — 2013.
2. ↑  «Värmland County Administrative Board». Varmland. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.
3. 1 2 3  «2012 GAA – Eva Eriksson». Swedish Council of America. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.
4. ↑  «Glen Brolander and Eva Eriksson honored». EBSCO Host Connection. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էվա Էրիքսոն (քաղաքական գործիչ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Ռիկստագ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LIBRIS: 202526 · VIAF: 78751550 · WorldCat VIAF: 78751550 |

 |
**Դերսիմի կոտորած**, իրադարձություն, որ տեղի է ունեցել Թուրքիայի Թունջելիի մարզում1937 և 1938 թվականներին, Դերսիմի ապստամբությունից անմիջապես հետո, Թուրքիայի զինված ուժերը ամենադաժան կերպով ճնշել են ապստամբությունը, կազմակերպելով զանգվածային ջարդեր և էթնիկ մաքրում տեղական բնակչության շրջանում՝ հիմնականում ալևի քրդեր և զազաներ, նաև կրոնափոխ և ձուլված հայեր։ Արդյունքում տարբեր տվյալներով սպանվել է 13,606 մինչև 70,000 քաղաքացիական բնակչության։

2011 թվականի նոյեմբերի 23-ին Թուրքիայի վարչապետ Էրդողանը հրապարակային ներողություն է խնդրել Դերսիմի կոտորածի համար՝ անվանելով այն Թուրքիայի պատմության ամենից ողբերգական էջերից մեկը։ Սակայն իր խոսքում Էրդողանը փորձել է արդարացնել Թուրքիայի ղեկավարությունը՝ դնելով սպանդի պատասխանատվության ողջ մեղքը, որքան էլ տարօրինակ է, Դերսիմում ապրող հայերի վրա, բառացի ասելով, որ հայերը գրավել են ամբողջ առևտուրը Դերսիմում և Աթաթուրքը ստիպված էր «դաս տալ հայերին», ինչպես նաև «մի քիչ չափն անցել են» և հայերից բացի նաև զազաներն են տուժել։ Նման «ներողությունը» ոչ մի քննադատության չի դիմանում և ավելի շուտ նպատակ ուներ տրամադրել զազաներին հայերի դեմ, ինչպես նաև արդարացնել թուրքական քաղաքականությունը։  Այս «ներողությունը» վրդովմուքնի ալիք է բարձրացրել Թուրքիայում, առաջին հերթին Դերսիմի բնակիչների շրջանում, որոնց մեծ մասը ազգակցական կապեր ունեն հայերի հետ և հայերի հետ միասին էլ տուժել են թուրքական իշխանությունների կազմակերպած ոճրագործությունից։

Դերսիմի ապստամբությունը
-----------------------

Գվարդիական գնդի հրամանատար Իսմայիլ Թեքչեն և Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը Թունջելիում, 1937 թվական
Դերսիմի տեղաբնակները, 1938 թվական
Թուրք զինվորները գերեվարել են տեղի կանանց և երեխաներին, 1938 թվական

Տես նաև՝
--------

* Հայոց ցեղասպանություն
* Ասորիների ցեղասպանություն
* Պոնտոսի հույների ցեղասպանությունը
* Քրդերը Թուրքիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   (Accordint to european journal of turkish studies, Tunceli is an alevi kurdish province)
2. ↑   (According to the organisation encyclopedia of mass violence, Dersim is a Kurdish alevi province, and the massacre of turks were towards zaza speaking alevi kurds)
3. ↑  «Dersim massacre monument to open next month». *Today's Zaman*. 2012 թ․ հոկտեմբերի 24. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2012 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դերսիմ — 70 տարի անց (չաշխատող հղում — *պատմություն*, *կրկնօրինակ*)(անգլերեն)
* Դերսիմը Թուրքիայի ցեղասպանության ցուցակում(չաշխատող հղում)
 (անգլերեն)

Գրականություն
-------------

Хюр Айше (23 ноября 2008). «Atatürk Dersim'i vuracağız dedi, vurduk». *Taraf* (Турецкий). Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2008 թ․ նոյեմբերի 23-ին.`{{cite news}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
**Անատոլի Գրիգորևիչ Եվդոկիմով** (ռուս.՝ Анатолий Григорьевич Евдокимов, հունիսի 17, 1945(1945-06-17), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - ապրիլի 15, 2016(2016-04-15), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային գեղասահորդ, 1967 թվականի ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մրցանակակիր, 1967 թվականի աշխարհի առաջնության և 1967 թվականի Եվրոպայի առաջնության մասնակից զուգասահքում։

Կենսագրություն
--------------

Անատոլի Եվդոկիմովի առաջին պարային զուգընկերուհին էր Տատյանա Շարանովան։ Շարանովայի հետ նա դարձավ ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մեդալակիր, հանդես եկավ Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում։ 1972 թվականից զուգընկերուհին է դառնում Լյուդմիլա Վելիկովան։ 1970 թվականին ավարտել է Սմոլենսկի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտի Մալախովյան մասնաճյուղը։ Սիրողական կարիերայի ավարտից հետո ելույթ է ունեցել Կիևի սառույցի վրա կատարվող բալետում։

Սպորտային ձեռքբերումներ
-----------------------

Շարանովայի հետ

| Մրցումներ/Մրցաշրջաններ | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Աշխարհի առաջնություններ | 8 |  |  |  |  |
| Եվրոպայի առաջնություններ | 5 |  |  |  |  |
| ԽՍՀՄ առաջնություններ | 3 |  | 5 |  | 5 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте В.Соловьёва

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FSkate.ru |

 |
**Մալթայի ազգային գրադարան** (մալթ.՝ Bibljoteka Nazzjonali ta 'Malta, անգլ.՝ National Library of Malta), Մալթայի գլխավոր գրադարանը։ Գտնվում է մայրաքաղաք Վալետայում։ Հիմնադրվել է 1776 թվականին ֆրանսիական բարոնների Ռոգան տոհմի կրտսեր ճյուղի ներկայացուցիչ Էմանուել դե Ռոգան Պոլդյուի (1725-1797) կողմից, որը Մալթայի օրդենի նախավերջին մեծ մագիստրոսն է եղել (1775-1797)։

Պատմություն
-----------

Մալթայի ազգային գրադարանի հավաքածուն հիմնադրվել է 16-րդ դարում Հիվանդախնամների միաբանության կողմից։ Գրադարանի հնագույն ֆոնդերը ծագում են խաչակիրների գրադարաններից, որոնք միաբանությանն են անցել մեծ մագիստրոս Կլոդ դե լա Սենգլի՝ 1555 թվականի հրամանագրով։ Դրա համաձայն՝ բոլոր գրքերը, որոնք պատկանել են Սուրբ Հովհաննեսի միաբանության մահացած անդամներին, պետք է փոխանցվեին օրդենի գանձարան։

1766 թվականին գրադարանի ֆոնդերը լրացվել են հազվագյուտ հրատարակություններով, երբ այստեղ են տեղափոխել Մալթայի օրդենի մեծ մագիստրոս Ժան Լուի Գերեն դե Տենսենի (Jean Louis Guérin de Tencin) անձնական գրադարանը, որը բաղկացած է եղել 9,700 հատորից։

Անգլիացիների տիրապետության ժամանակաշրջանում 1812 թվականի հուլիսի 4-ին գրադարանը տեղափոխվել է նոր շենք, որը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում՝ Գրոսմայստերի պալատից ոչ հեռու և կառուցված է նեոդասական ոճով։

1925 թվականից պարտադիր նմուշօրինակի օրենք է ներմուծվել, որի համաձայն ամեն գրքից մեկ օրինակ ուղարկվում է գրադարան։ 1976 թվականից գրադարանը պաշտոնապես ստացել է ազգային գրադարանի կարգավիճակ։

Գրադարանը վարակում է բոլոր հրատարակումների ազգային մատենագրություն (The Malta National Bibliography - Bibljografija Nazzjonali ta 'Malta)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մալթայի ազգային գրադարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 84837-2 · ISNI: 0000000121656066 · LCCN: n82049433 · NKC: kn20110308002, ko2011628455 · NLA: 36085138 · PTBNP: 1327450 · VIAF: 136838972 · WorldCat VIAF: 136838972 |

 |

 |
**Կետե Կոլվիցի թանգարան** (գերմաներեն՝ **Käthe Kollwitz Museum**), գերմանացի նշանավոր նկարչուհի Կետե Կոլվիցի (1867–1945) աշխատանքների ամենամեծ հավաքածուներից մեկն ունեցող մշակութային օջախ Բեռլինում, որի Պրենցլաուեր Բերգ շրջանում նկարչուհին ապրել ու աշխատել է ավելի քան հիսուն տարի։

Թանգարանը բացվել է 1986 թվականին։ Նրա ակունքներում կանգնած է արվեստի գործերի հավաքորդ Հանս Պելս-Լոյսդենը (վախճանվել է 1993 թվականին), ով Կոլվիցի գործերից սկսել է ժողովել սկսած 1950 թվականից և դրանցով 1965-ին կազմակերպել է նրա աշխատանքների իր առաջին ցուցահանդեսը։ Նա թանգարանին է նվիրել 95 տպագիր գրաֆիկական աշխատանք, 40 մատիտանկար և 10 բնօրինակ պլակատ։

Թանգարանի հավաքածուում ներկայումս կա 200-ից ավելի աշխատանք՝ ներառյալ գրավյուրներ, մատիտանկարներ, պլակատներ, քանդակներ, փայտափորագրություններ։ Հիշատակության արժանի գործերից են հատկապես վիմագրական *Brot!*-ը (1924), ինքնադիմանկարը, փայտափորագրական *Krieg* շարքը (1922/23), մահվան թեմայով աշխատանքները, ի հիշատակ Կարլ Լիբկնեխտի արած քսիլոգրաֆիան (1919/1920): Վերևի հարկում տեղադրված է Կոլվիցի 2,1-մետր բարձրությամբ արձանը (քանդակագործ՝ Գուստավ Զայտց)։

Թանգարանը, որտեղ տարեկան երկու անգամ հատուկ ցուցահանդեսներ են կազմակերպվում, գտնվում է Ֆազանեշտրասե փողոցի վրա, 1871 թվականին կառուցված և 1897-ին ուշ կլասիցիստական ոճով վերակառուցված մի վիլլայում։ Կառույցը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասամբ խարխլվել է և մինչև 1980 թվականը վերակառուցվել (թեև՝ ոչ ամբողջովին)։ Ներկայումս այն, այսպես կոչված *Wintergartenensemble*-ի՝ Ձմեռային այգու համալիրի մաս է կազմում՝ մերձակայքում գտնվող բեռլինյան գրական տան (*Literaturhaus Berlin*), *Wintergarten* սրճարանի, Գրիզեբախ վիլլայի (*Villa Grisebach*) հետ մեկտեղ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Käthe-Kollwitz-Museum Berlin Արխիվացված 2010-11-24 Wayback Machine berlin.de. (en)
2. 1 2 3 4  Käthe-Kollwitz-Museum Berlin Արխիվացված 2010-12-29 Wayback Machine berlin.de. (de)
3. ↑  Käthe-Kollwitz-Museum(չաշխատող հղում)
 berlin.com. (de)
4. ↑  Käthe-Kollwitz-Museum Berlin Արխիվացված 2010-11-23 Wayback Machine Home page. (de)
5. ↑  Wintergarten-Ensemble berlin.de. (de)

Գրականություն
-------------

* John Lochner-Griffith: *Fasanenstraße 24 - das künftige Käthe-Kollwitz-Museum*. In: Deutsche Bank AG (Hrsg.): *Stadtvilla Grisebach und Käthe-Kollwitz-Museum*, 2005.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Home page in English

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կետե Կոլվիցի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90818072 · BNC: a11731059 · BNE: XX144628 · BNF: 12567687s · CiNii: DA07385661 · GND: 5058746-8 · ISNI: 0000000121505065 · LCCN: n90660483 · NKC: ko2003200175 · NLA: 35971990 · NUKAT: n2012035743 · SUDOC: 053509676 · VIAF: 123882247 · ULAN: 500299985 · WorldCat VIAF: 123882247 |

 |

 |
**Անտոն Ուոլբրուք** (գերմ.՝ Anton Walbrook), իսկական անուն-ազգանունը՝ **Ադոլֆ Անտոն Վիլհելմ Ուոլբրյուք** (գերմ.՝ Adolf Anton Wilhelm Wohlbrück, նոյեմբերի 19, 1896(1896-11-19)[…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա - օգոստոսի 9, 1967(1967-08-09)[…], Garatshausen, Ֆելդաֆինգ, Շտարնբերգ, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), ավստրիացի դերասան։ 1937 թվականից ապրել ու ստեղծագործել է Մեծ Բրիտանիայում։ Հիմնականում հանդես է եկել օտարերկրացիների դրական կերպարներով։

Կենսագրություն
--------------

Ուոլբրուքը ծնվել է 1869 թվականին Վիեննայում։ Նախնիները եղել են կրկեսի մարդիկ։ Դերասանական վարպետություն է սովորել Մաքս Ռայնհարդի մոտ։ Կինոյում առաջին անգամ հանդես է եկել 1922 թվականին։ 1930-ական թվականներին կանանց սրտերը նվաճողի համբավ է ձեռք բերել գերմանական «Վիկտոր և Վիկտորյա» (1933) և «Վիեննակական դիմանակահանդես» (1934) ֆիլմերում իր դերակատարումներով, որտեղ համապատասխանաբար հանդես է եկել Ռենատա Մյուլլերի և Օլգա Չեխովայի հետ։

1936 թվականին ընդունել է Հոլիվուդ մեկնելու առաջարկը ավելի վաղ նկարահանված «Միխայիլ Ստրոգով» ֆիլմի նախննական նկարահանումներին մասնակցելու համա, որը փորձում էին հարմարեցնել ամերիկյան լսարանի համար։ Լինելով հոմոսեքսուալիստ՝ նա որոշում է չվերադառնալ Նացիստական Գերմանիա։ Ուոլբրուքին հրավիրում են օտարերկրացու՝ արքայազն Ալբերտի դերում հանդես գալ 1936-1937 թվականներին նկարահանված երկու ֆիլմերում, ինչպես նաև «Գազային լույս» (1939) ֆիլմում հանցագործ ամուսնու դերում։

1940-ական թվականներին Ուոլբրուքը դառնում է Մայքլ Փաուելի և Էմերիխ Պրեսբուրգերի «Լուչնիկով» կինոնախագծի մշտական մասնակիցը։ Նրա լավագույն դերակատարումներից են գերմանացի սպա Թեոյի դերը «Գնդապետ Բլիմտի կյանքն ու մահը» (1943) և բալետային իմպրեսարիո Լերմոնտովի դերը «Կարմիր մաշիկներում» (1948)։

Մինչ իր կինոկարիերայի ավարտի մասին հայտարարելը 1957 թվականին Ուոլբրուքը նկարահանվել է գերմանացի կինոռեժիսոր Մաքս Օֆյուլսի նշանավոր երկու ֆիլմերում՝ «Կարուսել» (1950) և «Լոլա Մոնտես» (1955)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #117456888 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը *Allmovie* կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անտոն Ուոլբրուք» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Օքսֆորդի կենսագրական · Notable Names Database · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a11702333 · BNE: XX1061130 · BNF: 14237469f · CONOR: 153943395 · GND: 117456888 · ISNI: 0000000001077879 · LCCN: n86138515 · NKC: xx0181087 · NLP: a0000003687241 · NTA: 073868515 · SUDOC: 081867247 · VIAF: 47540353 · WorldCat VIAF: 47540353 |

 |

 |
**Օսլոյի կենտրոնական թատրոն** (նորվ.՝ Centralteatret), թատրոն Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյի Akersgata փողոցում։

Պատմություն
-----------

Թատրոնը 1897 թվականին հիմնադրել է Յուհան Ֆահլստրյոմ և Ալմա Ֆահլստրյոմ ամուսնական թատերական զույգը։ Թատրոնը հատկապես հայտնի էր թեթև ժանրի ռեպերտուարով, այդ թվում կատակերգություններ, ռեվյուներ, օպերետներ, ինչպես նաև դասականների (Հենրիկ Իբսեն) և նոր նորվեգական դրամաների ներկայացմամբ։

1902 թվականից Հարալդ Օտտոն (1865-1928) եղել է թատրոնի կառավարիչն ու սեփականատերը։ Հաջորդաբար նրան փոխարինել է որդին՝ Ռեյդար Օտտոն, որի որդին, Հարալդ Օտտոն թատրոնը կառավարել է 1938 թվականին։ Օտտո ընտանիքի անդամները թատրոնը կառավարել են մինչև 1959 թվականը։

1959 թվականից թատրոնի շենքը մասամբ օգտագործվել է որպես հեռուստատեսային ստուդիա։ Կենտրոնական թատրոնն այժմ վերանորոգվում է։ Սրահն ունի 387 նստատեղ։ Օսլոյի կենտրոնական թատրոնը Նորվեգիայի ամենահին գործող թատրոնն է։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Marker, Frederick J. & Lise-Lone Marker. 2002. *Strindberg and Modernist Theatre: Post-Inferno Drama on the Stage*. Cambridge: Cambridge University Press, p. 130.
2. ↑  Thresher, Tanya. 2004. *Twentieth-Century Norwegian Writers* (= *Dictionary of Literary Biography* vol. 297). Farmington Hills, MI: Thomson/Gale, p. 246.
3. ↑  *AAA 1998 Europe Travel Book*. 1997. Heathrow, FL: American Automobile Association, p. 543.
4. ↑  *Centralteatret* (Store norske leksikon)
5. ↑  *Johan Fahlstrøm* (Store norske leksikon)
6. ↑  *Alma Fahlstrøm* (Store norske leksikon)
7. ↑  *Harald Otto* (Store norske leksikon)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Centralteatret (Yelp)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կենտրոնական թատրոն (Օսլո)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |

 |
**«Էյզենհաուերի դոկտրին»** (անգլ.՝ *Eisenhower Doctrine*, երբեմն նաև՝ *«Էյզենհաուեր–Դալեսի դոկտրին»*), ԱՄՆ 34-րդ նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերի կողմից հայտարարված արտաքին–քաղաքական ծրագիր (կոնգրեսի բանաձև), որը նախագահին իրավունք էր վերապահում զինված ուժեր օգտագործելու Մերձավոր և Միջին Արևելքի շրջանում՝ *«միջազգային կոմունիզմի վերահսկողության տակ գտնվող»* որևէ երկրի ագրեսիվ ոտնձգությունների դեպքում։ Ստորագրել է Էյզենհաուերը 1957 թվականի մարտի 9-ին։ Դոկտրինի մշակմանը մասնակցել է պետքարտուղար Ջոն Ֆոսթեր Դալեսը։

«Էյզենհաուերի դոկտրինը» գործնականում դրսևորվեց Սիրիայում (1957) տեղի ունեցած իրադարձությունների, Լիբանանում (1958) ԱՄՆ ռազմական միջամտության, 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ։

Արաբների մեծամասնության կարծիքով դոկտրինը թափանցիկորեն փորձում էր խթանել արևմտյան ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում և զսպել Գամալ Աբդել Նասերի առաջ քաշած արաբական ազգայնականությունը, որն ընդդիմանում էր արևմտյան գերիշխանությանը, և ոմանք, ինչպես սիրիացիները, հրապարակայնորեն դատապարտեցին բանաձևը որպես ամերիկյան իմպերիալիզմի նենգ օրինակ։ Լիբանանում 1958 թվականին սկիզբ առած քաղաքական ճգնաժամից և ԱՄՆ սենատորների՝ տարածաշրջանում կոմունիզմի ենթադրյալ սպառնալիքը ուռճացնելու մեջ Էյզենհաուերի հասցեին մեղադրանքներ հնչեցնելուց հետո վերջինս ոչ հրապարակայնորեն խոստովանեց, որ իրական նպատակը արաբական ազգայնականության դեմ պայքարն էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "The Eisenhower Doctrine, 1957"; see
2. ↑  Buescher, John. "The U.S. and Egypt in the 1950s", Teachinghistory.org, վերցված է մարտի 21, 2022

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 48)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779060099 |

 |
**Արտեմի Կիվովիչ Տրոիցկի** (Арте́мий Ки́вович Тро́ицкий, հունիսի 16, 1955(1955-06-16), Յարոսլավլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ռոք-լրագրող, երաժշտական քննադատ, ԽՍՀՄ-ում ռոքի առաջին տարածողներից, Ռուսաստանում ինդի և էլեկտրոնային երաժշտության տարածողներից։ Մի շարք փառատոների կազմակերպիչ և վարող։ Ժամանակից երաժշտության ռուսական առաջատար մասնագետներից։ «Ստեպնոյ վոլկ» (2008–2014) անկախ երաժշտական մրցանակի հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Մանկությունն անց է կացրել Պրահայում։ 1977 թ. ավարտել է Մոսկվայի տնտեսավիճակագրական ինստիտուտը։ 1978-1983 թթ. աշխատել է Արվեստների պատմության ինստիտուտում, ազատվել է աշխատանքից՝ չհասցնելով պաշտպանել թեկնածուական թեզը։

1982-1983 թթ. եղել է "Զվուկի Մու" խմբի կիթառահարը։ "Պրոգրամմա Ա" հեռուստածրագրի համահիմնադիրներից է։ Եղել է ռուսական Playboy-ի խմբագիրը։

2001 թ. Կառավարման պետական ինստիտուտում դասախոսություններ է կարդում երաժշտության կառավարման վերաբերյալ։

Ունի ընդդիմադիր հայացքներ. 2011 թ. իր հանրային ելույթների համար ենթարկվել է դատական հետապնդումների։ Ներկայումս բնակվում է Տալլինում, վարում է "Хижина дяди Тёма" ծրագիրը։ 2018 թ. Ա. Այրապետովը նրա մասին նկարահանել է "Քննադատ" ֆիլմը։

«Վերադարձ ԽՍՀՄ» գիրքը
---------------------

1987 թվականին Արտեմի Տրոիցկին Անգլիայում (այնուհետեւ Ամերիկայում, Ճապոնիայում եւ Եվրոպայում) հրատարակեց «Back in the USSR. The True Story of Rock in Russia » (*Վերադարձ ԽՍՀՄ։ Ռուսական ռոքի իրական պատմությունը*) գիրքը՝ առաջինը, որ նկարագրում էր ռուսական ռոքի պատմությունը։ ԽՍՀՄ-ում գիրքը հրատարակվեց միայն 1991 թ.՝ «Ռոքը Միությունում։ 60-ականներ, 70-ականներ, 80-ականներ ...» վերնագրով։

Ավելի ուշ՝ 2007-ին, ռուսերեն տարբերակը հրատարակվեց «Վերադարձ ԽՍՀՄ» վերնագրով, իսկ 2009-ին գիրքը թողարկվել է աուդիո ձեւաչափով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Discogs — 2000.
2. ↑  Կենսագրություն, «Известные персоны России»
3. ↑  КОЛОНКА АРТЕМИЯ ТРОИЦКОГО НА DELFI: Русские в Эстонии: каков расклад?

Արտաքին հղումներ
----------------

* «FM Достоевский» ծրագրի էջը «Финам FM»-ում
* Տրոիցկու էջը «Эхо Москвы» ռադիոկայանի կայքում
* Rolling Stone ամսագրում Տրոիցկու սյունյակը
* Տրոիցկու երաժշտական հաղորդումը, Ազատություն ռադիոկայան
**Կարնիտ Ֆլուգ** (անգլ.՝ Karnit Flug, հունվարի 9, 1955(1955-01-09), Լեհաստան),իսրայելցի տնտեսագետ, բանկիր։

Կենսագրություն
--------------

Կարնիտ Ֆլուգը երեք տարեկան էր, երբ ընտանիքը ներգաղթել է Իսրայել։ Նրա հայրը՝ Նոա Ֆլուգը, Իսրայելում հոլոքոստը վերապրածների հովանոցային կազմակերպության նախագահն էր։ Ավարտել է Եբրայական համալսարանը, որտեղ 1980 թվականին ստացել է տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում։ Տնտեսագիտության թեկնածու կոչումն ստացել է ԱՄՆ Կոլումբիայի համալսարանում 1985 թվականին։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Ֆլուգը 1984-1988 թվականներրին աշխատել է Վաշինգտոնի Արժույթի միջազգային հիմնադրամում որպես տնտեսագետ։ Իսրայել վերադառնալուց հետո նա աշխատել է Կենտրոնական բանկի հետազոտությունների բաժնում, այնուհետև Միջամերիկյան զարգացման բանկում (1994-1996 թվականներին)։

1997 թվականից կրկին աշխատում է Կենտրոնական բանկում, 2011 թվականի հուլիսից փոխնահանգապետ, 2013 թվականի հունիսի 30-ից, երբ Սթենլի Ֆիշերը հրաժարական տվեց։ Սթենլի Ֆիշերը, թողնելով իր պաշտոնը, հայտարարեց, որ իրեն համարում է ամենահարմար իրավահաջորդը։ Սակայն վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն արդեն մի քանի ամիս է փորձում է այլ թեկնածու գտնել։

2013 թվականի հոկտեմբերին նա առաջադրվել է Իսրայելի Կենտրոնական բանկի կառավարչի պաշտոնում։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Իսրայելի կաբինետը միաձայն հաստատեց դոկտոր Կարնիտ Ֆլուգին որպես Իսրայելի Բանկի կառավարիչ։ Նա Իսրայելի պատմության մեջ առաջին կինն էր, ով զբաղեցրեց այս պաշտոնը։ Պաշտոնավարման ավարտից հետո այս պաշտոնում նրան փոխարինեց պրոֆեսոր Ամիր Յարոնը։

Անձնական կյանք
--------------

Կարնիտ Ֆլուգը ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։ Նրա ամուսինը Երուսաղեմի հրեական համալսարանի տնտեսագիտության ամբիոնի դեկանն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Դավոս 2014 մասնակիցների ցանկ
2. ↑  «Business & Innovation». *www.jpost.com*. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 1-ին. `{{cite web}}`: Text "The Jerusalem Post" ignored (օգնություն)
3. ↑  staff, T. O. I. «Karnit Flug tapped as Bank of Israel governor». *www.timesofisrael.com* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 1-ին.
4. ↑  Author: Andrea Fiano. «Global Finance Magazine - Getting Inflation Back To Target Range A Challenge: Flug». *Global Finance Magazine* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 1-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
5. ↑  «Банк Израиля возглавила Карнит Флуг : Новости Израиля | NEWS.IsraelInfo.ru». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
6. ↑  «Правительство утвердило Карнит Флуг главой Банка Израиля». Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարնիտ Ֆլուգն Կենտրոնական բանկի յոթ լավագույն ղեկավարներից մեկն աշխարհում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կարնիտ Ֆլուգ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 170067262 · ISNI: 0000000067023179 · LCCN: no2001093498 · VIAF: 48886757 · WorldCat VIAF: 48886757 |

 |
Ափսե, որի հակառակ կողմի վրա կա Մեդիչիի արվեստանոցի նշանը
**Մեդիչիի ճենապակի**, եվրոպացիների կողմից ճենապակու արտադրման առաջին և արդյունավետ փորձ, որն իրականացվել է 16-րդ դարում Ֆլորենցիայում` Տոսկանայի Մեծ դուքս Ֆրանչեսկո Մեդիչիի հովանու ներքո գործող արհեստանոցում։

Պատմություն
-----------

Չինաստանից բերվող յուրատեսակ ճենապակին, որի պատրաստման եղանակը գաղտնի էր պահվում, եվրոպական երկրներում մեծ արժեք ուներ։ Չնայած Եվրոպայում որակյալ ճենապակու արտադրությունը սկսվել է միայն 18-րդ դարում, եղել են նաև ճենապակու մասնավոր արտադրություն ստեղծելու ավելի վաղ փորձեր։

Ջորջո Վազարին հայտնում է, որ Ֆլորենցիայի արհեստանոցում ճենապակու արտադրման փորձեր կատարվել են դեռևս 1568 թվականին, սակայն առաջին հաջողությունները, հավանաբար, եղել են 1575 թվականից ոչ շուտ, երբ Վենեցիայի դեսպան Անդրեա Գուսսոնին հայտնել է, որ Ֆրանչեսկո Մեդիչին բացահայտել է ճենապակու ստացման միջոցը, նաև նշում է նրա որակները` թափանցիկություն, ամրություն, թեթևություն և նրբագեղություն։ Ըստ Գուսսոնիի` մեթոդի բացահայտունը տևել է 10 տարի։

Մեդիչիի արհեստանոցում պատրաստված իրերը նախատեսված էին ոչ թե վաճառքի, այլ դիվանագիտական նվերների համար, օրինակ` Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II Հաբսբուրգին նվիրելու համար։

Բնութագիր
---------

Մեդիչիի ճենապակյա սափոր
Մեդիչիի ճենապակին փափուկ է, ներառում է փոշենման դաշտային սպաթներ, կալցիումի ֆոսֆատներ, վոլաստոնիտ և քվարց։ Օգտագործվող ձևերը, որոնք բնութագրական էին տվյալ շրջանի մայոլիկայի համար, իրենց մեջ ներառում էին տարատեսակ վազաներ, ափսեներ, կուժեր, սափորներ։

Մեդիչիի ճենապակին գույնով և զարդանկարներով հիմնականում նման է չինական սպիտակ-կապույտ ճենապակուն, սակայն կարելի է տեսնել նաև թուրքական ճենապակու մոտիվներ։ Պատրաստված իրերի հակառակ կողմում դրված է Բրունելլեսկու գմբեթի տեսքով նշան։

Մեդիչիի արհեստանոցի իրերի վրա լավ են երևում արտադրության բազմաթիվ թերություններ, ինչպիսիք են` չափազանց փխրունությունը, արտաքին շերտի պղպջակները և ճեղքերը, ուղղելու նպատակով արված կենտ զարդանախշերը, թրծումից հետո առաջացած չափազանց վառ կամ խամրած գույները։ Բացի այդ, պարզվեց, որ ճենապակու արտադրությունը շատ ծախսատար է, և Ֆրանչեսկոյի մահից հետ ճենապակու արտադրությունն անկում ապրեց։ Պատրաստվել է ընդամենը 300 նմուշ, որոնցից մեզ են հասել միայն մի քանի տասնյակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Marco Spallanzani, *Ceramiche alla Corte dei Medici nel Cinquecento*, (Pisa: Scuola Normale Superiore, and Modena: Franco Cosimo Panini, 1994), p. 69.
2. ↑  Cristina Acidini Luchinat, *The Medici, Michelangelo, and the Art of Late Renaissance Florence* exhibition catalogue, Florence, 2002, cat. nos 101-05, pp 247ff.
3. ↑  Cristina Acidini Luchinat, p. 248.

Գրականություն
-------------

* G. Cora and A. Fanfani, *La porcellana dei Medici*. Milan, 1986.
* Giuseppe Liverani, *Catalogo delle porcellane dei Medici*, in series *Piccola Biblioteca del Museo delle Ceramiche in Faenza*: II (Faenza), 1936.
* Arthur Lane, *Italian Porcelain*. London, 1954.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մեդիչիի ճենապակի» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ULAN: 500055295 |

 |
**Աստվածամոր Ազովի սրբապատկերի եկեղեցի** (ռուս.՝ Храм в честь Азовской иконы Божией Матери), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմին։

*Հասցեն՝* Ռուսաստան, 346783, Ռոստովի մարզ, ք. Ազով, Մակարովսկու փող. 25բ։

Պատմություն
-----------

1993 թվականին Ռոստովի մետրոպոլիտ Վլադիմիրը (Կոտլյարով) օրհնեց Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում ի պատիվ Աստվածամոր Ազովի սրբապատկերի նոր ծխի ստեղծումը։ Ծխի և ապագա Աստվածամոր Ազովի սրբապատկերի տաճարի անվանումները նշանակում են ուղղափառ ազովցիների և Ազովի գործիչների գործունեության պատարագային հավերժացումը։

Նոր ծխի աղոթքի տան համար օգտագործվել է նախկին «Դոն» կինոթատրոնի շենքը։ Կինոթատրոնը նորոգելուց հետո այնտեղ սկսեցին ծիսակատարություններ անցկացվել։

1996 թվականից քաղաքում անցկացվել են նոր տաճարի նախագծման աշխատանքներ։ 1998 թվականին սկսվել է նրա շինարարությունը։ Շինարարությունն օծել է Ռոստովի արքեպիսկոպոս Պանտելեիմոնը։ Տաճարի շինարարությունը երկարել է մինչև 2005 թվականը։ Տաճարի կառուցումն արագացնելու համար Ազովում ստեղծվեց հոգաբարձուների խորհուրդ, որի աշխատանքներին մասնակցում էին Ազովի քաղաքային դումայի պատգամավորներ և քաղաքի ձեռնարկությունների ղեկավարներ։ Մարզի կազակական ղեկավարության ցանկությամբ տաճարը ստացել է գնդայինի կարգավիճակ։

2006 թվականին տաճարի շինարարությունը շարունակվել է. կառուցվել են եկեղեցու պատերը, տեղադրվել են գմբեթները։ Եկեղեցու ընդհանուր բարձրությունը գմբեթների հետ մոտ 30 մետր է։ Տաճարը նախատեսված է մինչև 300 հավատացյալի միաժամանակյա այցելության համար։

2007 թվականի մարտին տաճարի զանգակատանը տեղադրվել է «Իշխան Վլադիմիր» մեկուկես մետրանոց զանգը, որի քաշը 1270 կգ է։ Զանգը ձուլվել է Կամենսկ-Ուրալսկի քաղաքում, որպես նվեր տաճարին Սվերդլովսկի մարզի ղեկավար Վ. Ֆ. Չուբայից։ Աստվածային պատարագը տաճարում տեղի է ունեցել 2007 թվականի գարնանը։

2008-2009 թվականներին տաճարում կատարվել են ներքին հարդարման աշխատանքներ, տաճարը համալրվել է նոր սրբապատկերներով, կարգի է բերվել տաճարի շրջակա տարածքը։

Հոգևորականներ
-------------

* Ավագ երեց Ալեքսանդր Միրոշնիչենկո

Գրականություն
-------------

* Арутюнов Г. Б. «Православные храмы Азова. Памятные православные места», в книге Арутюнов Г. Б. Азов – имя знаменитое, Азов: информационно-издательский центр «Патарва», 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------

* АЗОВСКИЙ ХРАМ АЗОВСКОЙ ИКОНЫ БОЖИЕЙ МАТЕРИ
* Полковой храм Азовской иконы Божьей матери Արխիվացված 2019-04-24 Wayback Machine. Донской временник.
* Азовской иконы Божией Матери, г. Азов.
**Սուրբ Անդրեաս Առաքյալի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Андрею Первозванному), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Բատայսկ քաղաքի պատմական կենտրոնում, Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու մոտ, որը կանգնեցված է տասներկու առաքյալներից մեկի` Անդրեասի պատվին։

Պատմություն
-----------

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2003 թվականի սեպտեմբերի 27-ին` Խաչվերացի տոնակատարության օրը։ Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ և քանդակագործ Սերգեյ Իսակովի հեղինակած վեցմետրանոց քանդակի պատրաստման և տեղադրման աշխատանքները ֆինանսավորել է Նիկողայոս Հրաշագործի բարեգործական հիմնադրամը, որը և հանդես է եկել նախագծի նախաձեռնողի դերում։ Արժեքի մի մասը հատուցվել է մասնավոր նվիրատվությունների և Դոնի կազակական զորքի միջոցներով։ Հուշարձանն օրհնել և օծել է Ռոստովի և Նովոչերկասկի մետրոպոլիտ Պանտելեյմոնը։ Բացման արարողությանը ներկա են եղել ատաման Նիկոլայ Կոզիցինը, Բատայսկի բնակիչներ, Դոնի և Զապորոժիեի կազակներ, Ռոստովի ծովագնացության քոլեջի ուսանողներ։ Հուշակոթողը սուրբ Անդրեաս Առաքյալի միակ հուշարձանն է Ռուսաստանի հարավում։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Դոն գետից 10 կիլոմետր հեռու կանգնած է եկեղեցական պարեգոտով վեցմետրանոց բրոնզե առաքյալը, որը դեպի վեր է պարզել քառաթև մեծ խաչը։ Անդրեասը միակն է Հիսուսի տասներկու առաքյալներից, որին վերագրվում է իրական այցելությունը Հին Ռուսիա։ Եվ այդ ճանապարհորդությունը սկսվել է հենց հարավային սահմաններից, որտեղ բոլոր ժամանակներում եղել է և լեզուների, և կրոնների բազմազանություն։

Քանդակի պատվանդանը պատրաստած է սև լաբրադորիտից։ Նրա չորս կողմերում փորագրված են բառեր վարք սրբոցից։ Պատվանդանն իր հերթին կանգնած է յոթանկյուն փոքր բարձրության վրա, որի պարագծով կա հինգ աստիճանով սանդուղք։ Հուշարձանի շուրջ տարածքը սալարկված է մայթի սալիկներով, կահավորված է նստարաններով։ Հոկտեմբերի 50-ամյակի և Կույբիշևի փողոցների հատման այս վայրը անվանվել է Անդրեաս Առաքյալի հրապարակ։ Բատայսկի բնակիչները հատուկ այս հուշարձանի համար բարեկարգել են քաղաքի գեղատեսիլ վայրերից մեկը` այն ժամանակ կառուցվող Սուրբ Երրորդության տաճարի հարևանությամբ, որի շինարարությունն ավարտվել է 2004 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «В Батайске (Ростовская область) открыт памятник Андрею Первозванному» (ռուսերեն). Regnum. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 2-ին.
2. ↑  «В Батайске появится памятник Андрею Первозванному». Дон-ТР. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 2-ին.
3. ↑  «Первый памятник Андрею Первозванному открыт на юге России». Православие.RU. Վերցված է 2017 թ․ փետրվարի 2-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Памятник Святому Андрею Первозванному Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine
Էկոդուկներ Ավստրիայում` Վիեննա-Շվեխաթ մայրուղու վրա
**Էկոդուկ**, կամուրջ կամ թունել, որը ծառայում է մեխանիկական տրանսպորտային միջոցների, օրինակ` ավտոմայրուղիների միջով կենդանիների անցման համար։

Էկոդուկները օգնում են պահպանելու կենդանիների բնական միջավայրի միասնությունը` փոքրացնելով ճանապարհներին կենդանիների հայտնվելու հավանականությունը, ինչը կարող է հանգեցնել ճանապարհատրանսպորտային պատահարի։

Պատմություն
-----------

Առաջին էկոդուկները կառուցվել են Ֆրանսիայում 1950-ական թվականներին։ Դրանց կառուցումն այնուհետ լայն տարածում է գտել այլ երկրներում, օրինակ` Նիդերլանդներում, Շվեյցարիայում և Գերմանիայում։

Ազդեցություն միջավայրի վրա
--------------------------

Էկոդուկների` շրջակա միջավայրի վրա թողած ազդեցությանն ուղղված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նրանց կիրառումը զգալի չափով նպաստում է նրանց բնական միջավայրի միավորմանը։ Դրանք օգտագործվում են ոչ միայն խոշոր անասունների, այլ նույնիսկ անողնաշարավորների կողմից, օրինակ` թիթեռներ, բզեզներ, սարդեր։ Էբերսվալդեի անտառային տնտեսության պետական վարչության կատարած հետազոտության համաձայն` 2005 թվականի մայիսից մինչև 2006 թվականի ապրիլը մոտ 2.300 կենդանիներ Բրանդենբուրգում օգտվել են էկոկամրջից, որն անցնում է ***А11*** ավտոմայրուղու վրայով։

Էկոդուկ Բանֆ ազգային պարկում, Կանադա
2008-2009 թվականներին Գերմանիայի Նիդերկրյուխտեն համայնքում անցկացված համանման հետազոտությունները ցույց են տվել, որ մեկ տարվա ընթացքում էկոկամրջին հայտնաբերվել են կենդանիների 1.368 հետքեր, որից 690-ը` այծյամի, 180-ը` վարազի, 130-ը` նապաստակի, 42-ը` աղվեսի, 37-ը` գորշուկի, 18-ը` կզաքիսի։ Կամրջի վրայով կենդանիների վերահսկման մեթոդաբանությունը հնարավորություն չի տվել ուսումնասիրելու մանր կենդանիների շարժը։

Կարլովացի և Ռիեկայի միջև անցնող խորվաթական էկոդուկի փորձարկման ընթացքում տեղադրվել են ինֆրակարմիր ցուցիչներ, որոնք նախատեսված էին աղվեսի չափի կենդանիների շարժը գրանցելու համար։ Մեկ տարվա ընթացքում գրանցվել է էկոդուկով անցնող մոտ 6.000 կենդանի։ Կամրջից հիմնականում օգտվել են արջեր, աղվեսներ և լուսաններ։

Բանֆ ազգային պարկում կատարած մասշտաբային հետազոտությունները ցույց են տվել, որ 2007 թվականի հունվարին խոշոր կաթնասունների 10 տեսակներ (այդ թվում` գրիզլի, կոյոտ, որմզդեղն, վապիտի, հովազ, գայլ) Բանֆի 24 էկոդուկներով տեղաշարժվել են ընդհանուր առմամբ 84.000 անգամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wildlife crossing in Netherlands / unusualplaces.org, 2013 (անգլ.)
2. ↑  Laura Schameitat (18. Februar 2012). «Niederkrüchten: Grünbrücke ist ein Erfolg» (գերմաներեն). RP ONLINE. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 1-ին.
3. ↑  *Tony Clevender* Hightways Through Habitats. The Banff Wildlife Crossings Project(անգլ.) // *TR NEWS 249*. — 2007. — С. 14-17.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վայրի կյանքը ենթակառուցվածքներում, Յելոսթոուն
* Մայրուղու առավելություններ(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էկոդուկ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4425370-9 · Microsoft: 2781218492 · NKC: ph907889 |

 |
**Մինգ կայսրության տիրակալների դամբարաններ** կամ **Մինգ Ջուսան դամբարան (չինարեն՝ 明十三陵, Մինգ դինաստյայի 13 դամբարաններ)**, Չինական Մինգ կայսրության (XV–XVII դդ.) տասներեք կայսրերի դամբարանների համալիր (սկսած երրորդ կայսր Չժու Դիից)։ Դամբարանային համալիրը գտնվում է Պեկինի Չանգփին թաղամասի Տյանշոու լեռների լանջերին, քաղաքի կենտրոնից 42 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Առաջին դամբարանը եղել է Չանգլինգի դամբարանը, որի շինարարությունը սկսել է 1409 թվականին։

Նեկրոպոլիսի տարածքը մոտ 40 կմ քառակուսի է։

Այս դամբարանային համալիրը Մինգ և Ցին դինաստիաների համաշխարհային ժառանգության գերեզմանների հիմնական բաղադրիչներից մեկն է, որը ներառում է նաև առաջին Մինգ կայսր Չժու Յուանժանգի Սյաոլինգ դամբարանը (նրա մայրաքաղաք Նանջինգի մոտ), նաև Մինգի մի քանի այլ գործիչների դամբարաններ ևս, որոնցից է նաև Ցին կայսրերի դամբարանները Մանջուրիայում և Պեկինի մոտակայքում։ Հատկանշական է, որ երկրորդ Մինգ կայսր Չժու Յունվենը դամբարան չունի, քանի որ նա հեռացվել է երրորդ կայսր Չժու Դիի կողմից։

Թաղման վայրը ընտրել է կայսր Չժու Դինի կողմից, երբ նա Չինաստանի մայրաքաղաք Նանջինգից տեղափոխել է Պեկին։ Նրան դուր է եկել այն փաստը, որ տեղանքը պաշտպանված է եղել լեռնաշղթաներով։ Կայսերական դամբարանների գտնվելու վայրը նույնպես ֆեն-շուիի սկզբունքների դրսեվորումն է։

Քառակուսի տաղավար՝ դամբարանի մուտքի մոտ կանգնեցված կրիայի ստելայով։ (Նանկինում Սիֆանչենի տաղավարի նմանակը)
Տասներեք դամբարանները գտնվում են նույն վայրում, ցանկապատված են բարձր պարիսպներով ունեն ընդհանուր մեկ «սրբազան ճանապարհ» (շենդաո), որի երկայնքով տեղադրված են իրական և առասպելական կենդանիների արձաններ։ Առանձին առանձին ցանկապատվել են նաև կայսրերի դամբարանները։

1644 թվականին Մանջուսների կողմից Պեկինի գրավումից հետո համալիրը մասամբ ավերվել է։ 18-րդ դարի կեսերին կատարվել է վերակառուցման աշխատանքներ։

20-րդ դարում հնագետների կողմից բացվել և հետազոտվել է երեք դամբարան, սակայն 1989 թվականին համալիրի տարածքում հնագիտական ​​հետազոտությունները դադարեցվել են և դրանից հետո չեն վերսկսվել։

Նշումներ
--------

1. 1 2 3 4 5  Шисаньлин / С. А. Комиссаров, А. И. Соловьёв, М. А. Кудинова // Шервуд — Яя. — М. : Большая российская энциклопедия, 2017. — С. 42—43. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 35). — ISBN 978-5-85270-373-6.
2. 1 2  *Eric N. Danielson*. The Ming Ancestor Tomb Արխիվացված 2014-12-30 Wayback Machine. (Гробница предков династии Мин)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դամբարանների պաշտոնական կայք
* Էքսկուրսիա «Մին դինաստիայի կայսրերի դամբարաններ»

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մինգ կայսրության տիրակալների դամբարաններ» հոդվածին։ |
Բուդապեշտ: Ձախից` Պեշտ, աջից` Բուդա, իսկ կենտրոնում Մարգիտ կղզին է
**Բուդա** (հունգ.՝ Buda, սլովակ.՝ Budín, խորվ.՝ Budim, թուրքերեն՝ Budin, սերբ.՝ Будим կամ Budim) կամ **Օֆեն** (գերմ.՝ Ofen), Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտի արևմտյան մասը։ Գտնվում է Դանուբի աջ ափին։ Լեգենդի համաձայն` *Բուդա* անվանումն առաջացել է հոների Բլեդա առաջնորդի անունից, իսկ մեկ այլ տարբերակի համաձայն` քաղաքի անվանումն ունի սլավոնական ծագում. առաջացել է *բուդա* բառից, որ նշանակում է տուն, շինություն, շեն։

Բուդայի տարածքը կազմում է Բուդապեշտի մոտ մեկ երրորդը։ Ծածկված է բլուրներով ու անտառներով։

Պատմություն
-----------

Բուդան եղել է Հունգարիայի մայրաքաղաքը 1361 թվականից մինչև 1541 թվականը, երբ մտել է Օսմանյան կայսրության կազմի մեջ։ Դրանից հետո նոր մայրաքաղաք է եղել Պոժոնը (այժմ` Բրատիսլավա` Սլովակիայի մայրաքաղաքը)։

1686 թվականին Ավստրիան զավթել է Բուդան։

Բուդան ազատ քաղաք է հռչակվել 1703 թվականին, իսկ ավելի ուշ` 1784 թվականին՝ Հունգարիայի մայրաքաղաք։

1873 թվականին Բուդա, Օբուդա և Պեշտ քաղաքների միավորումով ձևավորվել է Բուդապեշտ քաղաքը։

Տեսարժան վայրեր
---------------

### Բուդայի բլուր

* Բուդա ամրոց։ Միջնադարյան պալատ և ամրոցի մնացորդներ
* Հին քաղաքապետարան
* Սուրբ Մատյաշի եկեղեցի
* Մարիամ Մագթաղինացու եկեղեցի
* Ամրոցային թատրոն
* Ձկնորսական բաստիոն
* Եվգենի Սավոյացու արձան
* Բուդայի բլրի կատակոմբներ
* Շանդորի պալատ

### Գելերտ բլուր

* Աշտարակ

### Մերձդանուբյան հատված

* Սուրբ Աննայի եկեղեցի
* Կապուցինների մենաստան և եկեղեցի
* Սուրբ Ելիզավետայի մենաստան ու եկեղեցի

Աստղագիտության մեջ
------------------

Բուդայի պատվին է կոչվել (908) Բուդա աստերոիդը, որ հայտնաբերվել է 1918 թվականին։

Տես նաև
-------

* Բուդապեշտ
* Պեշտ
* Օբուդա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Буда, город». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
2. ↑  Географические названия мира: Топонимический словарь Поспелов Е. М. М: АСТ 2001

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ամեն ինչ Հունգարիայի մասին։ Բուդապեշտ - Բուդա

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բուդա (Բուդապեշտ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ Յուժակովի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4137173-2 · LCCN: n79091693 · NKC: ge1029346, ge1029352 · VIAF: 133624069 · WorldCat VIAF: 133624069 |

 |