**Ագյեյա** (**Սաչիդանանդ Հիրանանդ Վացյայան**, հինդի՝ अज्ञेय, Agneya, մարտի 7, 1911(1911-03-07), Քուշինագար, Gorakhpur district, Ագրայի և Աուդհի միացյալ պրովինցիա, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - ապրիլի 4, 1987(1987-04-04), Նյու Դելի, Հնդկաստան), հնդիկ բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող, թարգմանիչ և ուսուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Սաչիդանանդը ծնվել է 1911 թվականի մարտի 7-ին, Ագրա և Օուդ միացյալ նահանգների Քուշինագար գյուղում, ճամբարային վրանում։ Նրա հայրը եղել է հնագետ և սանսկրիտի մասնագետ, այդ ընթացքում պեղումեր է կատարել Քուշինագար գյուղում։ Ապագա գրողի մանկությունն անցել է տարբեր քաղաքներ ու շրջաններ շրջագայություններով, որտեղ նրա հայրը եղել է գիտական հետազոտությունների ղեկավար։

Սաչիդանանդը միջնակարգ կրթություն է ստացել Մադրասի քրիստոնեական քոլեջում, որից հետո սովորել է Լահոր քաղաքի Ֆորմանի քրիստոնեական քոլեջում, որտեղ էլ 1929 թվականին ստացել է ճարտարագիտության բակալավրի կոչում։ Նա ընդունվել է անգլիական գրականության մագիստրատուրա, սակայն ազգային անկախության համար ընդհատակյա շարժմանը մասնակցելու պատճառով ուսումը թողել է կիսատ։

1930 թվականի նոյեմբերին Սաչիդանանդը ձերբակալվել է և 3,5 տարի (1930-1933) անցկացրել Դելիի և Փանջաբի բանտերում, իսկ դրանից հետո երկու տարի եղել է տնային կալանքի տակ։ Հետագայում այդ իրադարձությունների մասին նա արդրադարձել է իր «Շեխար» ինքնակենսագրական եռագրության մեջ։ 1936 թվականին եղել է «Sainik» (Ագրայում) և «Vishal Bharat» (Կալկաթայում) ամսագրերերի խմբագիրը։ Միաժամանակ դարձել է Առաջադեմ գրողների ասոցիացիայի անդամ, իսկ 1941 թվականին Գերմանիայի հետ պատերազմի սկզբում միացել է հակաֆաշիստական ճակատին։ 1943 թվականին նա կամավոր միացել է Հնդկական դաշնակից բանակին և մինչև 1946 թվականը կռվել ճապոնացիների դեմ։ 1947 թվականին Իլահաբադում եղել է «Prateek» գրական ամսագրի, իսկ 1951 թվականին՝ անգլալեզու «Vak» ամսագրի խմբագիրը։ Կատարել է բազմաթիվ ճանապարհորդություններ Հնդկաստանում և արտասահմանում։ 1961-1964 թվականներին նա դասախոսել է Կալիֆորնիայի Բերքլիի համալսարանում համալսարանում։ 1965 թվականին վերադարձել է Հնդկաստան և հիմնել «Dinaman» շաբաթաթերթը, որը ղեկավարել է մինչև 1968 թվականը։ Դրանից հետո Սաչիդանանդը ճանապարհորդել է Եվրոպա։ 1969 թվականին նա վերադարձել է Բերքլիի համալսարան և այնտեղ դասախոսել մինչև հաջորդ տարվա հունիս։ 1973 թվականին Դելիում եղել է «Naya Prateek» ամսագրի խմբագիրը (Դելիում), որից հետո՝ մոտ մեկ տարի՝ Ջայապրակաշ Նարայան հրատարակած շաբաթաթերթը։

1976 թվականից Ագյեյան ութ ամիս դասախոսել է Հայդելբերգի համալսարանում, իսկ ավելի ուշ դարձել է Ջոդհփուրի ազգային համալսարանի պրոֆեսոր, որտեղ գլխավորել է համեմատական գրականագիտության բաժինը։ 1977-1980 թվականներին եղել է «Navbharat Times» օրաթերթի գլխավոր խմբագիրը։

Ագյեյան մահացել է 1987 թվականի ապրիլի 4-ին, Դելիում։

Աշխատություններ
---------------

Չորս տարվա բանտարկության ընթացքում Ագյեյան սկսել է պատմվածքներ գրել, որոնք հրատարակել է Հանսում։ Պատմվածքների խմբագիրը եղել է Դհանպաթրայ Շրիվասթավը։ Նա նաև սկսել է գրել իր ինքնակենսագրական «Շեխար. Էք Ջիվանի» վեպի առաջին մասը, որին հաջորդել են նրա երկրորդ և երրորդ մասերը։ Նրա առաջին բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ «Բագնադուտան», լույս է տեսել 1933 թվականին։ Բանտից ազատվելուց հետո՝ 1937 թվականին, նա հրատարակել է իր առաջին պատմվածքների ժողովածուն՝ «Վիպատգա», իսկ 1941 թվականին նա հրատարակել է «Շեխարի» առաջին հատորը, որին 1944 թվականին հաջորդել է երկրորդ հատորը։ Աշխատության երրորդ հատորը այդպես էլ չի հրատարակվել։

1943 թվականին խմբագրել և հրատարակել է «Տար Սապտակ» յոթ երիտասարդ գրողների բանաստեղծությունների ժողովածուն, որոնց բանաստեղծությունները նախկինում չեն տպագրվել։ Նա հիմնել է հինդի պոեզիայի նոր ուղղություններ, որոնք հայտնի են Նոր պոեզիա անվամբ։

Ագյեյան համարվում է 20-րդ դարի հնդկական գրականության և մասնավորապես հինդի լեզվի մոդեռնիստական ուղղությունների առաջամարտիկը, գրել է 16 բանաստեղծական ժողովածու, 3 վեպ, ճամփորդական նոթագրություն, պատմվածքների և էսսեների մի քանի ժողովածու։ անգլերեն է թարգմանել ինչպես իր ստեղծագործությունները, այնպես էլ հնդիկ այլ հեղինակների գործերը։ Ագյեյան նաև թարգմանել է համաշխարհային գրականության որոշ գործեր հինդի լեզվով (օրինակ Մացուո Բասյո)։

Մրցանակներ
----------

Ագյեյան եղել է բազմաթիվ ազգային և միջազգային գրական մրցանակների դափնեկիր։ Առավել նշանակալի մրցանակների թվում են Հնդկաստանի գրականության ազգային ակադեմիայի «Սահիտյա Ակադեմի» մրցանակ (1964)՝ «Դուռը բակի դիմաց» բանաստեղծական ժողովածուի համար, «Jnanpith» մրցանակ (1978)՝ «Այսքան անգամ և այնքան նավակ» ժողովածուի համար, «Ոսկե թագ» մրցանակ (1983) պոեզիայի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
3. ↑
4. ↑
5. ↑  «Indian Poets I Bio-Notes on Hindi Poets I». *web.archive.org*. 2009 թ․ հոկտեմբերի 26. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
6. ↑  Ajneya; Kumar, Sharat; Sen, Geeti (December 1983). «Interview with Ajneya (S.H. Vatsyayan)». *India International Centre Quarterly*. India International Centre. **10** (4): 528. JSTOR 23001392.
7. ↑  Acharya, Nand Kishore (1997). «Amgan Ke Par Dvara». In George, K. M. (ed.). *Masterpieces of Indian Literature*. Vol. 1. New Delhi: National Book Trust. էջ 375. ISBN 81-237-1978-7.
8. ↑  Satyendra, Kush (2000). *Dictionary of Hindu Literature*. New Delhi: Sarup & Sons. էջեր 132–133. ISBN 978-81-7625-159-4.

Գրականություն
-------------

* *Челышев Е.* Об основных течениях и путях развития современной литературы хинди // Вопросы литературы. — 1958.
* *Андреев И.* О современной индийской литературе // Иностранная литература (журнал). — 1959.
* Agyeya // Encyclopaedia of the Hindu World / Dr. Ganga Ram Garg. — New Delhi: Concept Publishing Company, 1992. — Vol. 1. — P. 233—245. — ISBN 81-7022-374-1(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Agyeya at Penguin India
* Agyeya at Gadya Kosh (hi)
* Agyeya Արխիվացված 2016-11-03 Wayback Machine at Kavita Kosh (hi)
* Agyeya's biography at Bharat Darshan (hi)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90866368 · BNF: 131731157 · CiNii: DA08912456 · GND: 119083132 · ISNI: 0000000121008878 · LCCN: n50016740 · NLA: 35578324 · NTA: 12394077X, 123940842 · NUKAT: n2016078714 · LIBRIS: 200325 · SUDOC: 029154952 · VIAF: 41979666 · WorldCat VIAF: 41979666 |

 |

 |