Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մատ (այլ կիրառումներ)

**Ռուսերեն հայհոյախոսություն**, որն ավելի հայտնի է որպես **մատ** (ռուս.՝ мат; матерщи́на / ма́терный язы́к / мáтный язы́к, *մատերշչինա* / *մատերնի յազիկ* / *մատնի յազիկ*), ռուսերենում և սլավոնական մի շարք այլ լեզուներում վուլգար, անպարկեշտ մի շարք բառեր և արտահայտություններ։ Եզրը ծագում է ռուսերեն *մայր* (*мать*) բառից, որը բազմաթիվ հայհոյախոսությունների պարտադիր բաղադրամաս է կազմում։ Հայհոյախոսությունների օգտագործումն արգելված է հանրային բարոյականության կողմից, իսկ նման բառերը սովորաբար օգտագործվում են հասցեատիրոջը վիրավորելու, անձանց կամ երևույթներին բացասական կամ դրական երանգավորում տալու համար։

*Մատ* բառի ստուգաբանություն
---------------------------

Առաջին տարբերակի համաձայն՝ *մատ* (ռուս.՝ мат) բառի սկզբնական իմաստն է *ձայն*, և այն մեզ է հասել *բարձր ձայնով աղաղակել* (*кричать благим матом*) տեսքով և բելառուսերենում, և ռուսերենում, սակայն այդ տեսակետի հետ համաձայն չեն Բերնեկերը և Մաքս Ֆասմերը։ Երկրորդ՝ ամենատարածված տարբերակի համաձայն՝ հին ռուսերեն *մատ* բառը ծագում է *մայր* (*мать*) բառից և *մայրական հայհոյանք* (*матерная брань*), *հայհոյել* (*материться*), *ուղարկել մոր մոտ* (*посылать к матери*) արտահայտության կարճ ձևն է։

Բառական հիմնական միավորներ
--------------------------

### Անպարկեշտ եռյակ

Ռուսերեն հայհոյախոսության, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ լեզուների, հիմքն է կազմում այսպես կոչված *անպարկեշտ եռյակը* : Ժամանակակից ռուսերենի համար բնորոշ է չեզոք գրական հոմանիշների բացակայությունը, իսկ ամենամոտիկ համարժեք եզրերը ունեն է խիստ բժշկական իմաստ (և հաճախ նաև լատիներեն ծագում)։

### Հայհոյախոսական այլ բառարմատներ

Ռուս գրականագետ, գրող և հեղինակ Ալեքսեյ Պլուցեր-Սարնոն ներկայացնում է 35 բառարմատ, որոնք, ըստ անցկացրած հարցման մասնակիցների, կարելի է համարել հայհոյախոսական։ Նա վկայում է, որ հարցվածները որպես հայհոյախոսական էին դիտարկում, օրինակ *լափել* (жрать) և *փսխել* (блевать) բառերը, ինչպես նաև նշում է, որ անպարկեշտ եռյակի հետ հայհոյախոսական են համարվում հիմնականում յոթ բառույթ՝ *պոռնիկ* (*блядь*), *մուդե* (*муде*, *ամորձի*), *մանդա* (*манда*, իգական սեռական օրգան), *ելդա* (*елда*, թարգ.՝ արական սեռական օրգան)։ Հենց այդ յոթ բառերն է Պլուցեր-Սարնոն առաջարկում «աշխատանքային կարգով» ընդունել որպես ռուսերեն հայհոյախոսության հիմքը։

Տես նաև
-------

* Հայերեն հայհոյախոսություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Evrofeyev Victor (2003 թ․ հոկտեմբերի 12)։ «The Unique Power of Russia’s Underground Language»։ *russki-mat.net*
2. ↑  Благим матом. // *Виноградов В. В.* История слов, 2010.
3. ↑  Мат (3). // *Шанский Н. М. Боброва Т. А.* Школьный этимологический словарь русского языка. Происхождение слов. — М. 2004
4. ↑  Վալերի Մոկիենկո // Ռուսերեն հայհոյախոսություն
5. ↑  мат. // *Чернявская Т. Н. Милославская К. С. Ростова Е. Г. Фролова О. Е. Борисенко В. И. Вьюнов Ю. А. Чуднов В. П.* Россия. Большой лингвострановедческий словарь. — М.: Государственный институт русского языка имени А. С. Пушкина: АСТ-Пресс, 2007.
6. ↑  *Плуцер-Сарно А. Ю.* О семантике слова «мат». // Большой словарь мата. Том 1. Лимбус Пресс, 2005.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայհոյախոսություն |
| --- |
|  |
| Ըստ լեզվի | 
* American Sign Language
* Cantonese
* Նիդերլանդերեն (en)
* Էսպերանտո (en)
* Ֆիններեն (en)
* Հայերեն
* Հոկիերեն (en)
* Իտալերեն (en)
* Կորեերեն (en)
* Մանդարինյան չինարեն (en)
* Նորվեգերեն (en)
* Պորտուգալերեն (en)
* Քվեբեկյան ֆրանսերեն (en)
* Ռումիներեն (en)
* Ռուսերեն
* Սինհալերեն (en)
* Իսպաներեն (en)
* Շվեդերեն (en)
* Թագալերեն (en)

 |
|  |
| Գործիքներ | 
* Պիպ գրաքննիչ (en)
* Հեռարձակման ընդհատում (en)
* Հայհոյանքը ջնջված է (en)
* Գրոուլիքս (en)
* Հայհոյախոսության բանկա (en)
* Բառազտիչ (en)

 |
|  |
| Այլ | 
* Expletive attributive
* Expletive infixation
* Fighting words
* Hypoalgesic effect of swearing
* *Maledicta*
* Maledictology
* Minced oath
* Կներեք ֆրանսերենիս համար (en)
* Profane Swearing Act 1694
* Profanity in science fiction
* Scunthorpe problem
* Յոթ կեղտոտ բառ
* Էթնիկ լուտանքների ցանկ (en)

 |
|  |
| 
* Category Կատեգորիա
* Wiktionary page Վիքիբառարան

 |

 |