**Որոշյալ դերանուն**, ցույց է տալիս առարկաների կամ անձերի հայտնի, որոշյալ ամբողջություն` միասնաբար կամ առանձին-առանձին վերցրած, առանց դրանք անվանելու, հարաբերակցվում է գոյականին, ածականին, թվականին և մակբային։

* Օրինակ՝

Բոլոր երեխաները ժամանակին վերադարձան՝ յուրաքանչյուրը ուռենու մեկական ճյուղը ձեռքներին։ Այստեղ բոլոր բառը ցույց է տալիս անձերի հայտնի, որոշյալ ամբողջություն` միասնաբար, յուրաքանչյուրը բառը՝ որոշյալ ամբողջություն` առանձին-առանձին վերցրած։

Որոշյալ դերանունները ըստ կիրառության բաժանվում են երկու խմբի՝ հատկանիշային և առարկայական։ Հատկանշային իմաստ են արտահայտում *ամբողջ*, *ամեն*, *ամեն մի*, *բոլոր*, *յուրաքանչյուր*, *ողջ*, *համայն*, *ամենայն* դերանունները։ Սրանք նախադասության մեջ հիմնականում լինում են որոշիչ`

* Օրինակ՝

Ամբողջ գյուղը եկել էր նրան բարի ճանապարհ մաղթելու։ Առարկայական իմաստ են արտահայտում *ամբողջը*, *ամենը*, *ամեն ինչ* (*ը*), *ամեն մեկը*, *ամեն ոք*, *ամենքը*, *բոլորը*, *յուրաքանչյուրը*, *յուրաքանչյուր ոք*, *ողջը* դերանունները։ Սրանք հոլովվում են՝ ենթարկվելով *ի* հոլովման՝

* Օրինակ՝

*բոլորի*, *ամեն ինչից*, *յուրաքանչյուրով*, և նախադասության մեջ կատարում են գոյականին հատուկ պաշտոններ. լինում են՝ ենթակա`

* Օրինակ՝

Բոլորն աշխատում էին որսալ նրա հայացքը։ ստորոգյալի մաս`

* Օրինակ՝

-Ուրեմն չկարողացար,- տխրեց Վռամշապուհը։ -Կարողացա,-ասաց վարդապետը,- սա ամբողջն է, լրիվ է։ լրացում`

* Օրինակ՝

Ոնց է ժպտում իմ հոգին Չարին, բարուն, ամենքին։

Առարկայական իմաստ արտահայտող *ամեն մեկը*, *ամենքը* որոշյալ դերանունները ուղիղ ձևում հանդես է գալիս միայն որոշիչ հոդով։

*Ամեն ինչ(ը)*, *ամեն մեկը*, *ամեն մի*, *յուրաքանչյուր ոք*, *ամեն ոք* դերանունները հարադրական կազմություն ունեն։ Դրանց բաղադրիչները գրվում են անջատ։

Որոշյալ դերանունների ընդհանուր նկարագիր
---------------------------------------

Ըստ իրենց ընդհանրական իմաստի դրսևորման տարբերությունների՝ որոշյալ դերանունները կարելի է բաժանել երեք խմբի՝

1. Դերանուններ, որոնք ցույց են տալիս առարկաների քանակային ամբողջությունը՝ չնշելով այդ ամբողջության մեջ մտնող առարկաներին առանձին-առանձին։ Դրանք են՝ *ամենքը*, *բոլորը*։
2. Դերանունները, որոնք ցույց են տալիս առարկաների կամ նրանց քանակի ամբողջությունը՝ շեշտելով ամբողջականության մեջ մտնող առարկաներին առանձին-առանձին։ Դրանք են՝ *ամեն*, *ամեն ոք*, *ամեն ինչ*, *ամեն մեկը*, *յուրաքանչյուր*, *յուրաքանչյուր ոք*։
3. Դերանուններ, որոնք ցույց են տալիս մի առանձին առարկայի ամբողջությունը։ Դրանք են՝ *ողջ*, *ամբողջ*, *համայն*, *ամենայն*։

Գոյականաբար գործածվելիս հատկանշային և առարկայական խմբի դերանունները կարող են նաև գոյականին հատուկ պաշտոններ կատարել և հանդես գալ ենթակայի, հատկացուցչի, խնդրի, պարագայի շարահյուսական պաշտոններով։

Տես նաև
-------

* Դերանուն
* Անձնական դերանուն
* Ցուցական դերանուն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Եզեկյան, Լևոն. «Հայոց լեզու» (PDF). *library.anau.am*. Երևանի Պետական Համալսարան. էջեր 265–266. Վերցված է 25.08.2020-ին.
2. ↑  Աճառյան, Հրաչյա (2005). *Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի*. Երևան: ԵՊՀ. էջեր 289–294.
3. ↑  Ասատրյան, Մ․Ե (2004). *ժամանակակից հայոց լեզու, ձևաբանություն*. Երևան: Ե․Պ․Հ հրատարակություն. էջեր 183–185. ISBN 5-8084-0423-1.
4. ↑  Եզեկյան, Լևոն (2007). *Հայոց լեզու*. Երևան: ԵՊՀ. էջեր 265–266. ISBN 5-8084-0688-9.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780192216 |

 |