Ժամանակակից արվեստի շաբաթվա պաստառը
Քաղաքային թատրոնի շենքը, որտեղ տեղի է ունեցել ժամանակակից արվեստի շաբաթը
**Ժամանակակից արվեստի շաբաթ** (պորտ.՝ Semana de Arte Moderna), արվեստի փառատոն, որն անցկացվել է Սան Պաուլոյում 1922 թվականի փետրվարի 11-ից փետրվարի 18-ը։ Այս փառատոնը համարվում է բրազիլական մոդեռնիզմի նախնական իրադարձությունը։ Չնայած փառատոնից առաջ շատ բրազիլացիներ աշխատում էին այս ոճով, սակայն սա հստակ սահմանեց ժանրի սահմանները և այն ներկայացրեց հասարակությանը։ Բրազիլիայի համար կարևոր նշանակություն ունեցող այս իրադարձությունը հաճախ համեմատվում է 1913 թվականին Նյու Յորքում ժամանակակից արվեստի միջազգային ցուցահանդեսի (Armory Show) հետ, որը լեգենդար հանգրվան էր ԱՄՆ արվեստի պատմության մեջ։

Ժամանակակից արվեստի շաբաթն անցկացվել է Սան Պաուլոյի քաղաքային թատրոնի շենքում, որտեղ ցուցադրվել են պլաստիկ արվեստի գործեր, անցկացվել են դասախոսություններ, համերգներ, պոեմների լսումներ։ Դրանով փառատոնը տարբերվում է Արմորիի շոուից, որի հետ այն հաճախ համեմատում են, քանի որ վերջինիս ժամանակ ցուցադրվում էին բացառապես տեսողական արվեստի գործեր։ Փառատոնը կազմակերպվել էր առաջին հերթին նկարիչ Էմիլիանու դի Կալվականտիի և բանաստեղծ Մարիո դե Անդրադեի կողմից՝ նպատակ ունենալով վերջ դնել երիտասարդ մոդեռնիստների երկարատև հակամարտությանը երկրի մշակութային իսթեբլիշմենթով, որը ղեկավարում էր Բրազիլիայի գրականության ակադեմիան, որը հստակորեն պահպանում էր ակադեմիական արվեստը։ Միջոցառումը ի սկզբանե դիտարկվել է որպես հակասական կամ նույնիսկ սադրիչ, իսկ ակադեմիայի անդամներից մեկը՝ Գրաս Արանիան, ենթարկվել է օստրակիզմին՝ «գեղագիտական հույզերը ժամանակակից արվեստում» վերնագրով զեկույցի համար։

Փառատոնին մասնակցած խումբը, չնայած իր նախնական մտադրություններին, չմնաց ամբողջական։ Բազմաթիվ խմբեր հեռացան։ Ընդհանուր առմամբ, դրանց մեջ գերակշռում էին երկու ուղղություն. «Մարդաֆագիստները» (մարդակեր), Օսվալդ դե Անդրեալի գլխավորությամբ, համաձայնեցին եվրոպական և ամերիկյան փորձին՝ սեփական ոճերը ստեղծելու համար։ Ազգայնականները, ընդհանուր առմամբ, մերժում էին արտաքին ազդեցությունը և փնտրում էին «զուտ բրազիլական» արվեստի ձևեր։ Խմբի առաջատարը Պլինիո Սալգադոն էր, որը հետագայում դարձավ ինտեգրալիզմի արմատական ֆաշիստական շարժման քաղաքական առաջնորդը և ձերբակալվեց բռնապետ Ժետուլիու Վարգասի կողմից հեղաշրջման փորձ կատարելու համար։

Շաբաթից առաջ Սան Պաուլոն Բրազիլիայի ամենահարուստ, բայց մշակութային առումով աննշան քաղաքն էր։ Այս շաբաթվա ընթացքում քաղաքը վերածվեց մոդեռնիստական շարժման կենտրոնի և ընդդիմության մեջ դրեց ավելի մշակութային, ավելի պահպանողական Ռիո դե Ժանեյրոյին։

Ժամանակակից արվեստի շաբաթը շարունակվեց նաև հաջորդ տարիներին։ Օրինակ՝ 1935 թվականի մայիսի 27-ին, որպես շաբաթվա մաս, տեղի ունեցավ Կամարգու Գուարնիերի աշխատանքների առաջին հրապարակային կատարումը, երբ ներկայացվեցին թավջութակի և դաշնամուրի համար նախատեսված նրա 1-ին սոնատը (1930)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Amaral, Aracy; Kim Mrazek Hastings* Stages in the Formation of Brazil's Cultural Profile(անգլ.) // *Journal of Decorative and Propaganda Arts* : journal. — 1995. — Т. 21.
2. ↑  *Verhaalen M.* Camargo Guarnieri: expressões de uma vida : 
[порт.] / Verhaalen, Marion; tradução de Vera Silvia Camargo Guarnieri. — São Paulo : Editora da Universidade de São Paulo / Imprensa Oficial, 2001. — P. 30. — 498 p. — ISBN 9788531406348.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Brazil Body and Soul *Guggenheim Museum* (անգլ.)
* Semana de Arte Moderna (պորտ.)