recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Շերբեթ**, **սորբեթ**, մրգային և հատապտղային պաղպաղակ։

Շերբեթը երբեմն ամբողջությամբ չի սառեցվում և օգտագործվում է որպես սառը ըմպելիք։ Այս դեպքում այն հաճախ մատուցվում է կերակուրների արանքում, քանի որ շերբեթը նպաստում է սննդի մարսմանը։ Ամբողջովին սառեցված շերբեթն օգտագործում է որպես աղանդեր և պաղպաղակի նման մատուցվում է ապակե փոքրիկ ամաններով։

Պատմություն
-----------

Արաբական *sharbat* բառը, որը նշանակում է զովացուցիչ ըմպելիք, Եվրոպա է եկել 16-րդ դարում, Թուրքիայի տարածքով (*sherbet*)` մի փոքր փոփոխված տեսքով։ Իտալերենով ըմպելիքը կոչվում է sorbetto (իտալերեն` sorbire՝ դանդաղ քաշել, ըմբոշխնել բառից), Ֆրանսերենում` *sorbet*։ Ենթադրվում է, որ ըպելքիը Իտալիայից Ֆրանսիա է եկել Հենրի Երկրորդի օրոք, ով ամուսնացել է իտալացի  Եկատերինա Մեդիչիի հետ։ Եվրոպական երկրներում խմիչքը մատուցվում էր միայն տոնակատարությունների ժամանակ, իսկ Թուրքիայում և Եգիպտոսում շերբեթը հաճախ խմում էին որպես մրգային հյութի հիմքով պատրաստված զովացուցիչ ըմպելիք։

17-րդ դարում ֆրանսիական շերբեթը ջրից, շաքարավազից և կիտրոնից պատրաստված ըմպելիք էր։ Միայն 19-րդ դարում շերբեթ անունով սկսեցին մատուցել կիսասառեցված աղանդեր, որում հաճախ ավելացնում էին ալկոհոլ, սակայն այն նախկինի պես ավելի շուտ խմում էին փոքր կումերով, քան ուտում էին գդալով։

Բաղադրատոմս
-----------

Մրգերի խյուսը խառնում են սառեցված շաքարի օշարակի հետ և դնում են սառնարան։ Սառեցման ընթացքում շերբեթը մի քանի անգամ լավ խառնում են, որպեսզի խուսափեն սառցե խոշոր բյուրեղների ձևավորումից։ Հազվադեպ ավելացվում է նաև սերուցք, կաթ կամ ձու (սննդամթերք)։

Տես նաև
-------

* Գրանիտա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ГОСТ Р 55626-2013 Десерты шербеты взбитые замороженные. Технические условия
2. ↑  Мороженое шербет и десерты замороженные с добавлением молока и молочных продуктов. Общие технические условия
3. ↑  БРЭ, 2013, էջ 134

Արտաքին հղումներ
----------------

* Мороженое // Монголы — Наноматериалы. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 134. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 21). — ISBN 978-5-85270-355-2.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4254588-2 |

 |
**Ռումինիայի անկախության պատերազմ** (ռումիներեն՝ Războiul de Independență al României), 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում ռուսական կողմին զինակցություն ցուցաբերող Մոլդովայի և Վալախիայի միացյալ իշխանության ռումինական ապստամբ ուժերի պայքարն ընդդեմ Օսմանյան կայսրության։ 1877 թվականին Ռումինիայի և Ռուսաստանի միջև կնքվում է Բուխարեստի պայմանագիրը, որով կայսերական բանակին թույլատրվում էր հատել իշխանության տարածքը՝ հարգելով Վալախիայի և Մոլդովայի ռումինական միացյալ իշխանության տարածքային ամբողջականությունը։

Այս քայլով Ռումինիան ակնհայտորեն ընդգծում էր իր հակաթուրքական կեցվածքը և անուղղակիորեն պատերազմ հայտարարում Օսմանյան կայսրությանը։ Գիտակցելով այդ ամենը, տեղի իշխանությունները նույն տարում երկրում անցկացնում են զորահավաք, որի արդյունքում հավաքագրված 120 հազար զինվորները կանգնեցվում են Դանուբի հարավային հատվածում՝ օսմանյան հնարավոր հարձակումը կանխելու համար։

1877 թվականի ապրիլի 24-ին Ռուսական կայսրությունը պաշտոնապես պատերազմ է հայտարարում Թուրքիային՝ իր զորքերը նորակառույց Էյֆելյան կամուրջի միջոցով մտցնելով Ռումինիա։ Նախքան ռուսների կողմից ռազմական գործողությունների սկսման իրազեկումը՝ թուրքերը ռումինական ճակատային գծում արդեին իսկ սանձազերծել էին պատերազմական գործողությունները՝ հրետակոծելով Դանուբի ռումինական քաղաքները։ Գործնականում օսմանցիները հիմնականում ընտրում էին պասիվ պաշտպանողական մարտավարություն` ստրատեգիական առավելությունը թողնելով ռուսներին, որոնք որոշ սկզբնական սխալներից հետո այնուամենայնիվ կարողանում են գտնել հաղթական մարտավարությունը։

Նախքան պատերազմի սկսվելը՝ թուրքերը ռազմակալել էին Վալախիայի և Մոլդովայի միացյալ իշխանությունը՝ վերջինիս ներառելով իրենց ազդեցության ոլորտում։ 1877 թվականի մայիսի 10-ին, հաշվի առնելով ռազմական հաջողությունները, Ռումինիան հռչակում է իր անկախությունը Օսմանյան Թուրքիայից։ Ռումինական բանակը մարտերի ընթացքում ևս քանիցս օժանդակում է ռուսական կայազորներին, որին էլ հետևում է անկախության պատերազմի հաղթական ավարտը։ Առճակատումների արդյունքներն ամփոփելու համար 1878 թվականին Սան Ստեֆանոյում կնքվում է պայմանագիր, որը սակայն շուտով վերանայվում է Բեռլինի վեհաժողովում։ Պատերազմի արդյունքում Ռումինիան ձեռք է բերում Դոբրուդջանի երկրամասը՝ Կոնստանցա նավահանգստով, սակայն և հարավային Բեսարաբիան զիջում է Ռուսաստանին։

Տես նաև
-------

* Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Istoria Militară a Poporului Român (The Military History of the Romanian People), Centrul de Studii și Cercetări de Istorie și Teorie Militară, Editura Militară, București, 1987
2. ↑  Scafes, Cornel, et. al. *Armata Romania in Razvoiul de Independenta 1877–1878* (The Romanian Army in the War of Independence 1877–1878). Bucuresti, Editura Sigma, 2002, p. 149 (Romence)
3. ↑  Урланис Б. Ц. Войны и народонаселение Европы. — М.: 1960. (Rusça)
4. ↑  Мерников А. Г. Спектор А. А. (2005)։ *Всемирная история войн*։ Харвест։ ISBN 985-13-2607-0


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85115007 |

 |
Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 78-90 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 120-150 սմ։ Գլուխը, վիզը, մարմինը ներքևից նարնջագույն-դարչնագույն են, գլուխը, վիզը՝ շերտավոր նախշերով։ Մուգ գագաթից տարածվում են մուգ գույնի փետրածփքեր, որոնք գլխի վրա բացակայում են, իսկ վզի ստորին մասինը ծածկում են կուրծքը։ Երիտասարդի մեջքի փետուրները բաց գույնի երիզով են, վզի կողքերը և հետին մասը բաց դարչնագույն են։ Առավել գործուն է արշալույսին և մթնշաղին։ Թռիչքի ընթացքում (նեղլիկ գլուխը դեպի մեջքը Ս-աձև ծալած պարանոցով) օձի է նմանվում։ Բնակվում է ձկնաբուծական լճակներում, լճափերին, ծանծաղ ճահճուտներում։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է ձկներով, մանր ողնաշարավորներով, ջրային միջատներով։

Բնադրում
--------

Բները հայտնվում են ապրիլի 2-րդ կեսից։ Բույնը գաղութային է՝ եղեգից հարթակ։ Բնադրում է խիտ եղեգնուտում, զբաղեցնում է բնադրագաղութի խորքային մասերը, վտանգի դեպքում խույս է տալիս առաջինը։ Բնադրագաղութը կարող է կազմել թռչունների այլ տեսակների հետ կամ սեփական տեսակի 6-12 զույգից։ Ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի 3-րդ տասնօրյակից մայիս կամ հունիսի սկզբին։ Թխսակալում են արուն և էգը՝ 27-28 օր։ Ձագերը բներում հայտնվում են հունիսի 2-րդ կեսից, լիարժեք թռչելու ունակություն են ձեռք բերում հուլիսի 3-րդ տասնօրյակից։

Նշանակություն
-------------

Օգտակար է, նպաստում է կրծողների ոչնչացմանը։ Ձկնաբուծությանը հասցրած վնասը նվազագույն է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |

 |
**Ռուս բանվորների հյուսիսային միություն** (ռուս.՝ *Северно-русский рабочий союз*), Ռուսական կայսրության առաջին բանվորական քաղաքական կազմակերպություններից մեկը և իր տեսակի մեջ առաջինը Սանկտ Պետերբուրգում։ Կազմավորվել է 1878 թվականին և ցարական իշխանությունների կողմից լուծարվել 1880 թվականին։

Հիմնադիրներն են բանվոր հեղափոխականներ Ստեպան Խալտուրինը և Վիկտոր Օբնորսկին։ Գործել է ընդհատակում։ «Միության» մեջ ընդունվում էին միայն բանվորներ։ Ունեցել է մոտ 200 անդամ, բաժանմունքներ՝ Պետերբուրգի բանվորական շրջաններում, որոնց ղեկավարում էին տեղական կոմիտեները։ Կոմիտեների ներկայացուցիչները մտնում էին կենտրոնական խմբակի կազմի մեջ, որը և ղեկավարում էր «Միության» ողջ գործունեությունը։ «Միությունն» իր գլխավոր նպատակն էր համարում գոյություն ունեցող հասարակարգի տապալումը։ Կազմակերպության հիմնադիր ժողովում (կայացել է 1878-ի դեկտեմբերի 23-ին և 30-ին) ընդունված ծրագրի մի շարք դրույթներ նման էին 1869-ի գերմանացի սոցիալ–դեմոկրատների Այզենախական ծրագրի պահանջներին և I Ինտերնացիոնալի գաղափարներին։ Ծրագրում առաջին անգամ դրվում էր բանվորների համառուսական կազմակերպություն ստեղծելու հարցը։ Դրա հեղինակները գտնում էին, որ միայն «բանվորներից» (և ոչ «ժողովրդից») է կախված «սոցիալական հեղափոխության հաղթանակը», որ նրանց վրա է դրված «աշխարհի վերափոխման» պարտականությունը։ Ծրագիրը հռչակում էր «եղբայրական համերաշխություն բոլոր երկրների պրոլետարների միջև»։

Միության անդամները հեղափոխական պրոպագանդա էին տանում Պետերբուրգի արդյունաբերական ձեռնարկությունների բանվորների շրջանում, մասնակցում գործադուլներին և ղեկավարում դրանք, տարածում էին ագիտացիոն թռուցիկներ, կապեր էին հաստատել Մոսկվայի, Սորմովոյի, Դոնի Ռոստովի բանվորների հետ։ 1880 թվականին փետրվարին «Միությունը» հրատարակեց իր առաջին ընդհատակյա բանվորական «Ռաբոչայա զարյա» («Рабочая заря») թերթը, որի առաջին համարի լույսընծայումից հետո տպարանը բռնագրավվեց և ոչնչացվեց։ 

Աչքի ընկնող անդամների ձերբակալության պատճառով «Միությունը» շուտով դադարեց գործելուց։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 34)։*  |
**Պեզճյան մայր վարժարան**, մինչև 1830 թվականը՝ Գումգափուի մայր վարժարան, միջնակարգ (երկրորդական) դպրոց, հիմնել է Հովհաննես Կոլոտ Բաղիշեցի պատրիարքը 1715 թվականին՝ Կ. Պոլսի Սկյուտար թաղամասում։ Մինչև 1741 թվականը կոչվել է Ընծայարան։ Նպատակն էր պատրաստել եկեղեցու սպասավորներ, ուսուցիչներ։ Ունեցել է բարձրագույնի ծրագիր, կրոնին ու հայագիտական առարկաներին զուգընթաց դասավանդվել են «Յոթ ազատ արվեստներ», հունարեն, լատիներեն։ Վարժարանում թարգմանվել է գիտական, փիլիսոփայական, աստվածաբանական գրականություն։ Աստվածաբանական առարկաներից բացի, աշակերտները սովորել են հայոց լեզու, հայ ժողովրդի պատմություն, բանահյուսություն, ճարտասանություն, օտար լեզուներ, բնական գիտություններ։ Ուսանելու էին գափս Հայաստանի տարբեր վայրերից։ Շրջանավարտներից շատերը դարձել են կրոնական ու հասարակական նշանավոր գործիչներ (Հակոբ Բ Նալյան պատրիարք, Սահակ Ահագին Կեգեցի՝ ոչ պաշտոնական Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1756-1759 թվականներին, Սամուել Երզնկացի և ուրիշներ)։ 1741 թվականին Հակոբ Բ Նալյան պատրիարքը դպրոցը փոխադրել է Գումգափու՝ պատրիարքարանին կից և վերանվանել Մայր դպրատուն։ Հրավիրվել են նոր դասատուներ, լրացվել ու հաստատվել է վարժարանի կանոնադրությունը (արգելվել են ֆիզիկական պատիժները, սահմանվել աշակերտների և ուսուցիչների իրավունքներն ու պարտականությունները)։ Վարժարանի գրադարանը հարստացվել է հին ձեռագրերով ու մասնագիտական գրականությամբ։ 

1790 թվականին Միրիճանյան ամիրան Մայր դպրատանը հիմնադրել է տպարան։ 1826 թվականի հրդեհի հետևանքով այրվել են Ստամբուլի պատրիարքարանը, եկեղեցին ու Մայր դպրատունը։ Շենքերը վերակառուցելու արտոնություն է ստացել Պեզճյան Հարություն ամիրան։ 1830 թվականին, շինարարությունն ավարտելուց հետո, վարժարանը վերանվանվել է *Պեզճյան մայր վարժարան*։ Վերջինս պահպանել և շարունակել է Գումգափուի մայր վարժարանի ավանդույթները։ Ունեցել է 3 բաժին՝ աղքատ երեխաների դպրատուն, դպրության վարժոց, երաժշտանոց։ Վարժարանին կից բացվել է նաև ընծայարան՝ հոգևորականներ պատրաստելու համար։ Վարժարանը մեծ դեր է կատարել տարբեր մասնագիտությունների գծով ուսուցչական կադրեր պատրաստելու գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել հայ և եվրոպական ձայնագրության ուսուցմանը։ 1840 թվականին վարժարանին կից բացվել է Լուսավորչական աղջկաց դպրոցը։ 1846 թվականին ստեղծվել է Ընթերցասիրաց ընկերությունը՝ կազմված Պեզճյան մայր վարժարանի շրջանավարտներից։ Վարժարանի ուսուցիչների (Հ. Ոսկան, Մ. Աղաթոն, Կ. Ութուճյան և ուրիշներ) ջանքերով ստեղծվել է մատենադարան (շուրջ 1000 ձեռագիր ու մատյան)։ 1858-1859 թվականի տարեշրջանում վարժարանն ունեցել է 264 աշակերտ, 20-րդ դարի սկզբին դարձել է երկսեռ։ Ներկայումս (2003) գործում է միջնակարգ դպրոցի ծրագրով, դասավանդվում են հայոց լեզու և կրոն, մնացած բոլոր առարկաների ուսուցումը թուրքերեն է։ Տարբեր ժամանակներում վարժարանում դասավանդել են Ղ. Աբրահամյանը, Գասպար դպիրը, Հ. Թոդյանը, Մ Չերազը, Հ. Հինդլյանը և ուրիշներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Սնանկություն**, ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի փաստացի անկարողությունը մարելու բոլոր պարտատերերի պարտքերը։
Սնականության հետ կապված հարաբերությունները նախկինում կարգավորվում էին «Անվճարունակության (սնանկության) մասին» Հայաստանի 2003 թվականի դեկտեմբերի 17-ի ՀՕ-17-Ն օրենքով, իսկ ներկայումս գործում է «Սնանկության մասին» Հայաստանի 2006 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ընդունված ՀՕ-51-Ն օրենքը։ Օրենքն ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի փետրվարի 10-ից։

Անվճարունակությունը կանխորոշված է հենց շուկայական հարաբերությունների բնույթով, որը մշտապես կապված է ձեռնարկատիրական գործունեության վերջնական արդյունքների ստացման անորուշության կամ ներդրված գումարը կորցնելու ռիսկի հետ։

Սնանկությունը լինում է երկու տեսակ՝ կամավոր՝ սեփական նախաձեռնությամբ (կամավոր սնանկության դիմում) և հարկադրված (պարտատիրոջ պահանջով), եթե պարտապանն անվճարունակ է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Սնանկության մասին» ՀՀ օրենք


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Նոր · American Cycl. (1879) · Catholic (1997—…) · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4137804-0 · LCCN: sh85011601 · Microsoft: 504631918 · NDL: 00562988 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 439)։*  |
**Ռուսաստանի ազգային հավաքականը** (ռուս․ Сборная России по футиболу) ստեղծվել է 1912 թվականին և ներկայացնում է Ռուսաստանը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Անկախացումից հետո իր առաջին պաշտոնական հանդիպումն անցկացրել է 1992 թվականի օգոստոսի 16- ին Մոսկվայում` մրցելով Մեքսիկայի ընտրանու դեմ։

Հավաքականի համառոտ պատմությունը
-------------------------------

Ռուսաստանի ազգային թիմն ունի ավելի քան 100 տարվա պատմություն։ Առաջին անգամ հայտնվել է 1912 թ. Ստոկհոլմի ամառային V օլիմպիադայում, ուր անցկացրել է 2 հանդիպում` նախ 1/4 եզրափակչում մրցելով Ֆիննական մեծ իշխանության ընտրանու դեմ ( հանդիպումն ավարտվել է հօգուտ ֆինների 2-1 հաշվով), այնուհետ անցկացրեց «սփոփիչ» հանդիպում Գերմանական կայսրության հավաքականի դեմ և պարտվեց 16-0 հաշվով, որն էլ դարձավ ամենախոշորը ողջ պատմության ընթացքում։

1922 թվականի ԽՍՀՄ կազմավորմամբ հիմնվեց նորաստեղծ պետության հավաքականը։ Մինչ 1958 թ. ԽՍՀՄ ընտրանին անցկացնում էր բացառապես ընկերական հանդիպումներ և միայն 1958 թ. թիմը մեկնարկեց աշխարհի առաջնություններում։ Այնուհետ 1960 թ. նվաճեց Եվրոպայի առաջնության հաղթողի տիտղոսը։ ԽՍՀՄ հավաքականը 2 անգամ դարձել է օլիմպիական չեմպիոն (1956 թ. և 1988 թ.)։

ԽՍՀՄ անկումից հետո սկսվեց Ռուսաստանի հավաքականի անհաջողությունների շարքը։ Հավաքականը բաց թողեց աշխարհի 1996, 2006 և 2010 թվականների առաջնությունները և Եվրոպայի 2000 թ. առաջնությունը։ Մնացած մրցաշարերում, որոնցում հավաքականը կարողացավ որակավորվել, չկարողացավ հաղթահարել խմբային փուլը։ Միայն Եվրո 2008-ում Ռուսաստանի հավաքականը կարողացավ հասնել հաջողության և, 1/4 եզրափակիչում հաղթելով Հոլանդիայի ընտրանուն, դուրս եկավ կիսաեզրափակիչ և պարտվեց ապագա չեմպիոնին՝ Իսպանիայի ընտրանուն։ Այնուհետ հավաքականը բաց թողեց աշխարհի 2010 թ. առաջնությունը և չկարողացավ հաղթահարել Եվրո 2012-ի խմբային փուլի արգելքը։ 12 տարվա ընդմիջումից հետո՝ 2014 թ. Ռուսաստանի հավաքականը վերադարձավ ԱԱ, ուր ևս մատնվեց անհաջողության և խմբում զբաղեցրեց III տեղը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՖԻՖԱ դասակարգում


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Եվրոպայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականներ (ՈՒԵՖԱ) |
| --- |
|  |
| 
* Ադրբեջան
* Ալբանիա
* Անգլիա
* Անդորրա
* Ավստրիա
* Բելառուս
* Բելգիա
* Բոսնիա և Հերցեգովինա
* Բուլղարիա
* Գերմանիա
* Դանիա
* Էստոնիա
* Թուրքիա
* Իռլանդիա
* Իսլանդիա
* Իսպանիա
* Իսրայել
* Իտալիա
* Լատվիա
* Լեհաստան
* Լիխտենշտայն
* Լիտվա
* Լյուքսեմբուրգ
* Խորվաթիա
* Կիպրոս
* Հայաստան
* Հյուսիսային Իռլանդիա
* Հունաստան
* Հունգարիա
* Ղազախստան
* Մալթա
* Հյուսիսային Մակեդոնիա
* Մոլդովա
* Նիդեռլանդներ
* Նորվեգիա
* Շոտլանդիա
* Շվեդիա
* Շվեյցարիա
* Չեխիա
* Չեռնոգորիա
* Պորտուգալիա
* Ջիբրալթար
* Ռումինիա
* Ռուսաստան
* Սան Մարինո
* Սերբիա
* Սլովակիա
* Սլովենիա
* Վրաստան
* Ուելս
* Ուկրաինա
* Ֆարերյան կղզիներ
* Ֆինլանդիա
* Ֆրանսիա

 |

 |
| **՞**Պենտստեմոն |
| --- |
| Պենտստեմոն  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Lamiales |
|
|
|
| Ընտանիք | Ջղախոտազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | ***Penstemon*** |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Pentstemon

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


*Պենտստեմոն* (լատին․՝ Pentstemon), պատկանում է ջղախոտազգիների ընտանիքին։ Հայրենիքը Մեքսիկան է։ Այդ բույսը մեր պայմաններում մշակվում է որպես միամյա։ Մեզ մոտ պենտստեմոն բույսը քիչ է հանդիպում։

Բավական հաջող ձմեռում է բաց գրունտում, եթե ձմեռը միապաղաղ է և գրունտն էլ չոր։ Խոնավության կամ ջերմային բույս է, բույսի բարձրությունը (*P.n. macrophyllacompacta*)՝ 40-50 սմ է հասնում (*P.n. atropurpureis acinatis*)։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Ծաղիկներ
Նրա տերևները մուգ սև ծոպերեզավոր է, օգտագործվում է ծաղկային խմբավրում և եզրագծեր պատրաստելու համար։ Ծաղկային ձևավորումներում տնկում են բույսը բույսից 20-30 սմ հեռավորության վրա։ Լավ է տանում խզումը դրա շնորհիվ աըն կարող են պահել ցանկացած բարձրության վրա։ Մշակության համր անհրաժեշտ է ընտրել արևոտ հառմասերմ, նաև նա վատ չի զգում կիսաստվերում, միայն թե այն կորցնում է իր մուգ գունավորումը։ Խիտ սաղարթը ստանալու նպատակով անհրաժեշտ է ծայրերից կտրել։

Արեալ
-----

Աճում է սնդառություներով հարուստ վայրերում ամենա շատը։ Խնավության նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Բազմանում են սերմերով։ Ցանքը կատարվում է ապրիլի սկզբին կամ ուղղակի կիսատաք ջերմոցի գրունտում։ Երևանի պայմաններում աշնանը թափված սերմերը գարնանը հիանալի ծլում են։ Բույսի ցանք կատարվում է ուղղակի գրունտում։ Սերմերը ծլում են 10-12 օրում, պահպանվում են 2-3 տարի։ Այն մեկ հատիկում պարունակում է 600-650 հատիկ։ Սերմերը կլոր են, գնդասեղի գլխիկի չափ, շագանակագույն, մուգ սև երանգով։ Բույսը գազադիմացկուն չէ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2779949225 |

 |
**Պրոյեկցիա**, որևէ պատկերի կամ առարկայի արտապատկերումը (պրոյեկտումը) հարթության կամ այլ մակերևույթների վրա։

Հիմնական տեսակներն են կենտրոնական, զուգահեռ և ուղղանկյուն պրոյեկտումները։ Կենտրոնական պրոյեկտման դեպքում ընտրվում է որեէ կետ (պրոյեկտման կենտրոն) և այդ կետով չանցնող հարթություն (պրոյեկցիաների հարթություն)․ այդ դեպքում յուրաքանչյուր կետ (նախակերպար) պրոյեկտվում է։ (կերպար) անվանում են կետի Պրոյեկցիան։ Որևէ պատկերի Պրոյեկցիան նրա բոլոր կետերի Պրոյեկցիաների միավորությունը ABC եռանկյանն է։ Զուգահեռ պրոյեկտման դեպքում ընտրվում է պրոյեկտման որեէ ուղղություն և հարթություն, այդ դեպքում յուրաքասչյուր A կետ պրոյեկտվում է, որը կետով անցնող և ին զուգահեռ ուղղի և հարթության հատման կետն է։ Ուղղանկյուն (կամ օրթոգոնալ) պրոյեկտումը զուգահեռ պրոյեկտման այն մասնավոր դեպքն է, երբ ուղղահայաց է։ Կենտրոնական և զուգահեռ պրոյեկտումները լայն կիրառություններ ունեն գծագրական երկրաչափության մեջ և տեխնիկայում։ Բացի վերը նշված պրոյեկտումներից, հայտնի են նաե գնդային մակերևույթի այլ մակերևույթների վրա պրոյեկտումներ, որոնք օգտագործվում են աշխարհագրության, աստղագիտության, տեղագրության մեջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 443)։*  |
**Սաթթար Բախլուլ օղլի Բախլուլզադե** (ադրբ.՝ Səttar Bəhlulzadə, դեկտեմբերի 2 (15), 1909, Ամիրջան, Բաքվի գավառ, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 13, 1974(1974-10-13), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի նկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ, Արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ադրբեջանի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Սաթար Բահլուլզադեն Մոսկվայում իր ուսանողական ընկերների հետ
Մարալ Ռահմանզադե, Միքաել Ռզակուլիզադե, Սաթթար Բախլուլզադե
Սաթթար Բախլուլզադեն ծնվել է 1909 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Բաքվում։ Կրթություն է ստացել նկարչության դպրոցում, իսկ հետո սովորել է Մոսկվայի Նկարչության Ինստիտուտում։ Հայտնի արվեստագետներ Վ. Ֆավորսկու և Ք. Մ. Շագալի ուսանող էր։
Սաթթար Բախլուլզադեն պարգևատրվել է երկու աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով և մեդալներով։ Նրա ստեղծագործությունները պահվում են Ռ. Մուստաֆաևի անվան Ադրբեջանի պետական արվեստի թանգարանում։ Բախլուլզադեն մահացել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Մոսկվայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Art of Sattar Bahlulzade(չաշխատող հղում)
2. ↑  The Art History Archive
3. ↑  Սաթթար Բախլուլզադե
4. ↑  Большая советская энциклопедия, БСЭ. 2012


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 161936263 · GND: 119254263 · ISNI: 0000000042469895 · LCCN: no93011139 · NKC: jo2012695379 · NTA: 183049683 · VIAF: 3276702 · WorldCat VIAF: 3276702 |

 |

 |
| **՞**Պարսկական պսևդոցիկլոֆիս |
| --- |
| Pseudocyclophis persicus  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | Լորտուներ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Լորտուներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Pseudocyclophis persicus

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Պարսկական պսևդոցիկլոֆիս** (լատին․՝ Pseudocyclophis persicus), պարսկական էյրենիս, լորտուների ընտանիքի լորտուների ենթաընտանիքի լատին․՝ Pseudocyclophis ցեղի օձ։ Հայաստանում հանդիպում է Սյունիքի մարզի նախալեռներում։ Տարածված է կիսաանապատային ու թփուտային բուսականությամբ քարքարոտ, կավահողային չոր կենսավայրերում, երբեմն՝ նաև մշակովի տարածքների հարևանությամբ։ Վարում է գլխավորապես փորող կենսակերպ։ Գարնանը և ամռան սկզբին, երբ հողը բավական խոնավ է, հազվադեպ հանդիպում է քարերի և այլ թաքստոցների տակ, կենդանիների բներում, հողի փխրուն շերտերում։

Արտաքին տեսք
------------

Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (9-37 սմ), պոչը մոտ 4-5 անգամ կարճ է։ Մարմինը շատ բարակ է, գլուխը մարմնից թույլ է տարանջատված և ծածկված է խոշոր վահանիկներով։ Աչքերը մանր են, ծիածանաթաղանթը՝ գրեթե սև, բիբը՝ կլոր։ Մեջքային թեփուկները հարթ են, փայլուն։ Մեջքը բաց ձիթապտղագույն է՝ շագանակագույն երանգով, մարմնի հետևի կեսը՝ ավելի բաց գույնի։ Դունչը բաց գույնի է, գլխի մնացած մասը՝ սևագորշ։ Պարանոցի վրա կա ոչ շատ լայն վզնոցանման գիծ։ Էգերի մեջքի առջևի մասում նկատելի են նեղ, լայնակի զոլեր։ Որովայնային մակերեսը սպիտակավուն է։

Սնունդ
------

Սնվում է մանր անողնաշարավորներով։ Բազմացումն ուսումնասիրված չէ։

Ձվադրում
--------

Ձվադրում է ամռան երկրորդ կեսին։ Ձվերը երկարավուն են (14- 15x5-6 մմ)։ Մարդու և կենդանիների համար անվնաս է։ Որպես հազվադեպ հանդիպող տեսակ՝ առաջարկվել է գրանցել Հայաստանի Կարմիր գրքում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Պետեր Մեդյեշի** (հունգ.՝ Medgyessy Péter, հոկտեմբերի 19, 1942(1942-10-19), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն), հունգարացի քաղաքական գործիչ, Հունգարիայի Հանրապետության վարչապետը 2002-2004 թվականներին։ 2004 թվականի օգոստոսի 25-ին նա հրաժարական տվեց կոալիցիայի գործընկերներից մեկի՝ Ազատ դեմոկրատների միության հետ տարաձայնությունների պատճառով, սակայն վարչապետի պարտականությունները շարունակում էր կատարել դեռևս 30 օրվա ընթացքում, ինչպես պահանջում է Սահմանադրությունը, ինչպես նաև մի քանի լրացուցիչ օր, մինչև նրա իրավահաջորդը՝ Ֆերենց Դյուրչանը խորհրդարանի կողմից հաստատվեց։

Կենսագրություն
--------------

Պետեր Մեդյեշին ծնվել է Բուդապեշտում և ուսումնասիրել Տնտեսագիտական տեսություն Կարլ Մարքսի անվան տնտեսագիտության համալսարանում (այժմ՝ Կորվինի համալսարան), որն ավարտել է 1966 թվականին, բայց հետո վերադարձել է դոկտորանտուրա։ Կատարելապես տիրապետում է ֆրանսերեն և ռումիներեն լեզուներին, ինչպես նաև տիրապետում է ռուսերեն և անգլերեն լեզուներին։

70-ական թվականներին եղել է ներքին գործերի նախարարության հակահետախուզության գործակալ՝ D-209 կոդային անվամբ։ 1966-1982 թվականներին ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել ֆինանսների նախարարության դեպարտամենտներում։ 1982 թվականին դարձել է ֆինանսների նախարարի տեղակալ, իսկ 1987 թվականին՝ հենց նախարար։ Մեդյեշիի օրոք ստեղծված հարկային համակարգը Հունգարիայի համար կարևոր քայլ էր ազատ շուկայական տնտեսության ճանապարհին։

1988-1990 թվականներին եղել է վարչապետի տնտեսական հարցերով տեղակալը, 1990-1996 թվականներին՝ Հունգարիայի տարբեր բանկերի վարչական տնօրեն և վարչության նախագահ։ Երբ Դյուլա Հորնը ձևավորեց կառավարություն, 1996 թվականին Մեդյեշին վերադարձավ ֆինանսների նախարարի պաշտոնին։ Կառավարության լիազորությունների ավարտից հետո աշխատել է որպես «Inter-Europa» բանկի գործադիր խորհրդի ղեկավար և «Atlasz» ապահովագրական ընկերության փոխնախագահ։ Այդ պաշտոնները նա պահպանել է 1998 թվականից մինչև 2001 թվականը, իսկ 2002 թվականի մայիսի 27-ին Հունգարիայի խորհրդարանը քվեարկել է Մեդյեշիին Հունգարիայի Հանրապետության վարչապետ նշանակելու օգտին։ Նա ղեկավարում էր կառավարությունը մինչև 2004 թվականի օգոստոսը։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Wielkie kłamstwo Gyurcsánya // Gazeta Wyborcza. — 10 października 2006.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 17035704X · ISNI: 0000000122767745 · LCCN: no2003111280 · NSZL: 000000005503 · SUDOC: 077322452 · VIAF: 14469716 · WorldCat VIAF: 14469716 |

 |

 |
**Սոլո** (ինդոն.՝ Bengawan Solo), գետ Ինդոնեզիայում, ամենախոշոր գետը Ճավա կղզում։ Գետի երկարությունը 548 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 16100 կմ²։

Սկիզբ է առնում Լավու և Մեշալի հրաբուխների լանջերից, հոսում է հիմնականում լայն, հաճախ ճահճոտ հովիտով, ստորին հոսանքում դառնում է գալարվող։ Թափվում է Ճավայի ծովը։ Սոլո գետի 200 կիլոմետրը նավարկելի է։

Առատ է հոկտեմբերից մայիս ամիսներին, երբ այն բավականին տարածվում է։ Գետի հովիտը խիտ բնակեցված է։ Սոլո գետի վրա ամենախոշոր քաղաքներն են՝ Սուրակարտա, Չեպու, Բոջոնեգերո։

Գետի հովտում են գտնվում Սանգիրանը և Տրինիլը, որոնք հայտնի են հնագիտական պեղումներով և պիթեկանթրոպոսների (կապիկ-մարդ) գտածոներով։ Սոլոյի ափին, Նգանդոնգ բնակավայրի մոտ 1931—1933 թվականներին գտնվել են ճավանթրոպոսների մնացորդներներ (*Homo soloensis*)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Tantri Yuliandini, 'Tracing man’s origins in Sangiran, Pacitan' Archived 2013-09-05 at the Wayback Machine. *The Jakarta Post*, 23 August 2002.
3. ↑  Триниль / Trinil
4. ↑  Нгандонг / Ngandong, Solo Man


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315529949 · WorldCat VIAF: 315529949 |

 |
**Շոշկա վանք**, Հայ առաքելական եկեղեցի Ասկերանի շրջանի Խաչմաչ գյուղից հյուսիս–արևելք ընկած տարածքում, լեռնային բարձունքի վրա։ Վերջինիս բարձր դիրքը հնարավորություն է տալիս վանքը տեսնել մեծ հեռավորությունից։

Պատմություն
-----------

Վանքը կառուցվել է 12-13-րդ դարերում։ Ունի միանավ դահլիճի հորինվածք։

Վանքը վերանորոգման ժամանակ ձևափոխությունների է ենթարկվել։ Հատակագիծն անհամաչափ է։ Եկեղեցում կա խորանային բեմ՝ զարդարված խաչաքանդակներով, գավթի հետ միացնող դուռ և երեք պատուհան։
Վանքը տեղական քարից կառուցված եռանավ բազիլիկ է։ Հին ժամանակներում այստեղ պահվել են երկու ձեռագիր սաղմոսների ժողովածու և մագաղաթի վրա գրված Ավետարան։ Տեղանքի ուսումնասիրությունները վկայում են, որ վաղ միջնադարում այստեղ քրիստոնեական կառույց էր գտնվում։

Թուրք հրոսակախմբերը հիմնահատակ ավերել են վանքը։ 17-րդ դարում եկեղեցին վերակառուցվել է, իսկ վերջնական տեսքը ստացել է 1999 թվականի վերանորոգումների արդյունքում, որը ամբողջովին տարբերվում էր իր նախնական տեսքից։
Պատերի շարվածքում օգտագործված են հին կառույցների քարերը։ Շրջակայքում նկատելի են ավերված շենքերի հետքեր։
Ըստ տեղում կատարված ուսումնասիրությունների՝ նախկին եկեղեցին տարածաշրջանի գլխավոր սրբավայրերից է եղել, որը վերանորոգվելով ներկայումս հանդիսանում է Արցախի Հանրապետության ուշագրավ հուշարձաններից մեկը։

Շոշկա վանքից մի հրանալի տեսարան է բացվում Վարանդա և Ամարաս գետահովիտների վրա։ Հարկ է նշել, որ վանքից երևում է Շուշի քաղաքը, որն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՇՈՇԿԱ ՎԱՆՔ, ԱՐՑԱԽ»։ Նարէ Աթոյան
2. ↑  «Շոշկա վանք»
**Պերին Լաֆոն** (ֆր.՝ Perrine Laffont, հոկտեմբերի 28, 1998(1998-10-28), Լավլանե), մոգուլում մասնագիտացված ֆրանսիացի ֆրիսթայլորդուհի, օլիմպիական և աշխարհի չեմպիոն։

Կարիերա
-------

Պերին Լաֆոնի առաջին հաջողությունը միջազգային արենայում եղել է 2013 թվականին աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում, որտեղ նվաճել է բրոնզե մեդալ զուգընթաց մոգուլում։ 2014 թվականի սկզբին առաջին անգամ ելույթ ունեցավ Աշխարհի գավաթի կանադական Կալհարիի էտապում և զբաղեցրեց 20-րդ տեղը։ 

Տասնհինգ տարեկան հասակում ֆրանսուհին Սոչիի խաղերում ընդգրկվեց օլիմպիական թիմի կազմում, որտեղ դարձավ մասնակիցներից ամենաերիտասարդ ֆրիսթայկորդուհին։ Մոգուլիստուհիների մրցումներում Լաֆոնը վստահորեն անցավ առաջին որակավորումը (գրավեց հինգերորդ տեղը), բայց առաջին եզրափակիչ ռաունդում նա դարձավ 14-րդը և չկարողացավ անցնել հաջորդ ռաունդ։

2015 թվականին Պերին իր առաջին ելույթը ունեցավ աշխարհի առաջնությունում գրավեց վեցերորդ տեղը զուգընթաց մոգուլում և տասներեքերորդը անհատականում։ Այդ մրցաշրջանում նա դարձավ աշխարհի բացարձակ չեմպիոն պատանեկանում` նվաճելով երկու ոսկե մեդալ Վալմալենկոյի առաջնությունում։

2016 թվականի փետրվարին Սեմբոկում աշխարհի գավաթի էտապում առաջին հաղթանակը տարավ , իսկ մրցաշրջանի արդյունքներով մոգուլի հաշվարկով գրավեց երրորդ տեղը։ Հաջորդ մրցաշրջանում ֆրանսուհին արդեն դարձավ փոխչեմպիոն մոգուլի հաշվարկով (իրենից առաջ թողնելով միայն ավստրալուհի Բրիտենի Քոքսին), իսկ Իսպանիայի աշխարհի առաջնությունում նվաճեց երկու մեդալ` դառնալով աշխարհի չեմպիոն զուգընթաց մոգուլում, իսկ անհատական մոգուլում նվաճեց «արծաթ», զիջելով ավստրալուհի Կոկսին։

Փհենչհանի օլիմպիադայում Լաֆոնը սկզբում հաղթեց առաջին որակավորումը, հաջողությամբ անցավ եզրափակիչ ռաունդները և եզրափակիչ մրցելույթում հաղթեց նվազագույն 0,09 բալով Սոչիի խաղերի չեմպիոն կանադուհի Ժյուստին Դյուֆուր-Լապուանտին և դարձավ օլիմպիական չեմպիոնուհի։

Աշխարհի գավաթի հաղթանակներ
--------------------------

*2018 թվականի փետրվարի 11-ի դրությամբ*

| Ամսաթիվ | Վայր | Մրցաձև |
| --- | --- | --- |
| 2016, փետրվարի 27 | Ճապոնիա Ճապոնիա Սեմբոկու | մոգուլ |
| 2016, մարտի 5 | Ռուսաստան Ռուսաստան Մոսկվա | զուգահեռ մոգուլ |
| 2017, փետրվարի 25 | Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան Տայվու | մոգուլ |
| 2018, հունվարի 10 | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Դիր Վելի | մոգուլ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  GeneaStar
3. 1 2  Who's Who in France (ֆր.) — Paris: 1953. — ISSN 0083-9531; 2275-0908
4. ↑  JO / Sotchi : Perrine Laffont, 15 ans, entre en piste ce jeudi
5. ↑  Perrine Laffont championne olympique du ski de bosses, première médaille pour les Bleus

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պերին Լաֆոնի մասին data.fis-ski.com կայքում
* Պերին Լաֆոնի մասին www.sports-reference.com կայքում Archived 2014-12-25 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | EspritBleu · FIS (ֆրիսթայլ) · Olympic Channel · ՄՕԿ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Munzinger |

 |
**Շուլամիթ Ֆայրսթոուն** (Սուլամիֆ Ֆայերսթոուն, անգլ.՝ Shulamith Firestone, հունվարի 7, 1945(1945-01-07), Օտտավա, Կանադա - օգոստոսի 28, 2012(2012-08-28), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), կանադացի ֆեմինիստ, արմատական ֆեմինիզմի համահիմնադիրներից է, ԱՄՆ-ում մի շարք ֆեմինիստական կազմակերպությունների հիմնադիր («Նյու Յորքի արմատական կանայք», «Կարմիր գուլպաներ», «Նյու Յորքի արմատական ֆեմինիստները»), գրել է «Սեռի դիալեկտիկա»(The Dialectic of Sex։ The Case for Feminist Revolution) գիրքը, որը նշանակալի ազդեցություն է գործել ֆեմինիզմի հետագա զարգացման վրա։ Տառապել է շիզոֆրենիայով։

Կենսագրություն
--------------

Շուլամիթ Ֆեյերշթաունը վեց երեխաներից երկրորդն էր ուղղափառ հրեա ընտանիքում։ Նա ծնվել է Օտտավայում, մեծացել` Կանզաս-Սիթիում և Սենթ-Լուիսեում։ Ընտանիքի ազգանունը ամերիկանացվել է, երբ Շուլամիթը դեռ երեխա էր։

Մատենագիտություն
----------------

* *The Dialectic of Sex: The Case for Feminist Revolution* (Morrow, 1970, ISBN 0-688-06454-X; Bantam, 1979, ISBN 0-553-12814-0; Farrar Straus Giroux, 2003, ISBN 0-374-52787-3).
* *Airless Spaces*, Semiotext(e), 1998, ISBN 1-57027-082-1.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
2. 1 2  Shulamith Firestone (1945-2012) // *Tablet Magazine* — 2012.
3. 1 2  *Gerhard J.* Firestone, Shulamith (07 January 1945–28 August 2012) // *American National Biography Online* / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2018. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1501379
4. ↑  Shulamith Firestone

Արտաքին հղումներ
----------------

The Women's Rights Movement in the U.S. ։ A New View, an article first appearing in Notes from the First Year (New York։ The New York Radical Women, 1968).
"Shulamith Firestone obituary" by Julie Bindel, The Guardian, 6 September 2012
Ստեփան Շահումյան
**«Պրոֆեսիոնալ հեղափոխական»** (ռուս.՝ *Профессиональный революционер*), տերմին, որն օգտագործվում էր խորհրդային ագիտացիոն պատմակուսակցական գրականության մեջ, բնութագրելու համար այն 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «․․․մարդկանց, որոնք պրոֆեսիոնալ կերպով զբաղվում են հեղափոխական գործունեությամբ» |  |

Ռուսաստանում առաջին պրոֆեսիոնալ հեղափոխականներ են համարվել հեղափոխական նարոդնիկներ Անդրեյ Ժելյաբովը, Ա․ Դ․ Միխայլովը, Ի․ Ն․ Միշկինը, Գեորգի Պլեխանովը (հետագայում մարքսիստ) և ուրիշներ։ 20-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանում «Իսկրա»-ի շուրջը ձևավորված պրոֆեսիոնալ հեղափոխականների պրոլետարական կազմակերպությունը Վլադիմիր Լենինի գլխավորությամբ զգալի դեր խաղաց Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության (ՌՍԴԲԿ) ստեղծման գործում («Իսկրայի» գործակալներ Վ․ Բաբուշկին, Ն․ Է․ Բաուման, Ի․ Ֆ․ Դուբրովինսկի, Ռ․ Ս․ Զեմլյաչկա, Մ․ Ի․ Կալինին, Գ․ Մ․ Կրժիժանովսկի, կոմունիստական կուսակցության և խորհրդային պետության գործիչներ Ֆելիքս Ձերժինսկի, Գրիգորի Պետրովսկի, Յակով Սվերդլով, Ստեփան Շահումյան և ուրիշներ)։

Լենինը ներկուսակցական քննարկումներում միշտ նշում էր, որ «անհրաժեշտ է աճեցնել, հատկապես բանվորներից, Պրոֆեսիոնալ հեղափոխականների կադրեր, որոնք ունենան բազմակողմանի տեսական պատրաստականություն, բարձր գիտակցականություն, կարգապահություն, խոր սկզբունքայնություն, կազմակերպական և ընդհատակյա աշխատանքին տիրապետելու ունակություններ, արիություն ու քաջություն»։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պրոֆեսիոնալ հեղափոխական» եզրույթի բացատրություն(ռուս.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 449)։*  |
**Պեդրո Պաուլո Տելես Մարսելինո** (պորտ.՝ Pedro Paulo Teles Marcelino, օգոստոսի 15, 1945(1945-08-15), Pedro Leopoldo, Մինաս Ժերաիս, Բրազիլիա - փետրվարի 14, 2008(2008-02-14), Բելու Օրիզոնտի, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, աջ կիսապաշտպան։ «Կրուզեյրո»-ի լեգենդներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Պեդրո Պաուլո Տելես Մարսելինոն ծնվել է 1945 թվականի օգոստոսի 15-ին Միլաս-Ժերայս նահանգի Պեդրու-Լեոպոլդու քաղաքում։

Պեդրո Պաուլոն իր կարիերան սկսել է «Սոսիալ Օլիմպիկո Ֆերովյարիո» (պորտ.՝ Social Olímpico Ferroviário) սիրողական ակումբում։

1963 թվականին Պեդրո Պաուլոն տեղափոխվել է «Կրուզեյրո» ակումբի երիտասարդական կազմ։ 1964 թվականի հունիսի 18-ին Պեդրո Պաուլոն նշել է իր նորամուտը մեծերի թիմի կազմում։ Երկու տարի անց «Կրուզեյրո»-ն հաղթել է Բրազիլիայի առաջնությունում՝ ընդհատելով «Սանթոս»-ի 5-ամյա հեգեմոնիան, իսկ դրանից բացի 7 անգամ դարձել է Մինաս-Ժերայս նահանգի չեմպիոն։

1972 թվականի մայիսի 21-ին «Ատլետիկո Մինեյրո»-ի հետ դերբիում Պեդրո Պաուլոն ծանր վնասվածք է ստացել, որից հետո բուժվել է 4 ամիս։ 1973 թվականին Պեդրո Պաուլոյի փոխարեն «Կրուզեյրո» է տեղափոխվել աջ կիսապաշտպան Նելինոն։ 1974 թվականի փետրվարին Պեդրո Պաուլոն դուրս է եկել թիմի կազմից։ Նա «Կրուզեյո»-ի կազմում անցկացել է 405 հանդիպում, խփել է 4 գոլ։

«Կրուզեյո»-ից հեռանալուց հետո Պեդրո Պաուլոն հանդես է եկել «Ատետիկո Պարանաենսե», «Պայսանդու», «Ունիաո Բանդեյրանտես», «Էմելեկ», «Վիտորիա» և «Սանտա-Կրուզ» ակումբներում։

1968 թվականի օգոստոսի 11-ին Պեդրո Պաուլոն նշել է նորամուտը Բրազիլիայի հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով Արգենտինայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղին, որտեղ բրազիլացիները հաղթել են 3։2 հաշվով։ Որից հետո Պեդրո Պաուլոն էլ չի խաղացել հավաքականում։

Ֆուտբոլիստի կարիերայի ավարտից հետո Պեդրո Պաուլոն 1984-1989 թվականներին աշխատել է երիտասարդական թիմի մարզիչ Սետի-դի-Սետեմբրու քաղաքում։ 

2007 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Պեդրո Պաուլոն հոսպիտալացվել է Բելու Օրիզոնտի քաղաքի Ժոաո XXIII հիվանդանոցում, որտեղ էլ 2 ամիս անց մահացել է։ Նա թաղվել է «Սեմիթերիու դե Սաուդադ» գերեզմանատանը։

Մրցանակներ
----------

* Մինաս-Ժերայս նահանգի չեմպիոն (1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1972, 1973)
* Բրազիլիայի չեմպիոն (1966)
* Մինաս-Ժերայս գավաթի դափնեկիր (1973)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «De 1968 a 2019, de Tostão a Messi: clássico Brasil x Argentina terá sexto capítulo no Mineirão»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Morre Pedro Paulo, um dos herуіs de 1966
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կիրակոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Սահակ Կիրակոսյան** (1895 - օգոստոսի 9, 1970(1970-08-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լրագրող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1919 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտի գավառի Երիցու գյուղում։ 1914 թվականին ընտանիքով գաղթել է Հարավային Կովկաս և բնակություն հաստատել Թիֆլիսում։ Այստեղ բանվորություն է արել Զարդարյանի կաշեգործարանում, ապա՝ Քյոռօղլյանների տեքստիլ ֆաբրիկայում։

Նրա առաջին հոդվածները տպագրվել են Թիֆլիսում լույս տեսնող «Կարմիր աստղ» և «Մարտակոչ» թերթերում։ 1926 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի իրավատնտեսագիտական ֆակուլտետը։ 1931-1933 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կարմիր պրոֆեսուրայի գրականության և արվեստի ինստիտուտում։ Աշխատել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթում, կուսհրատում (խմբագիր, ապա՝ տնօրեն), Հայպետհրատում (գեղարվեստական գրականության խմբագրության բաժնի վարիչ)։ Երկար տարիներ դասախոսել է Երևանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։ 1947 թվականին դիսերտացիա է պաշտպանել (Նաիրի Զարյանի ստեղծագործության մասին) և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Մահացել է Երևանում։

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  *Գրական տեղեկատու*։ Երևան: «Սովետական գրող»։ 1986։ էջ էջ 252


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10604 |

 |
**Սահմանադրական Ռամկավար կուսակցություն** (կրճատ՝ **ՍՌԿ**, արմտ. հայ.՝ Սահմանադրական Ռամկավար կուսակցութիւն), հայկական լիբերալ-բուրժուական կուսակցություն։ Հիմնադրվել է 1908 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ալեքսանդրիայում, Եգիպտոս՝ Վերակազմյալ հնչակյաններ, Արմենական կազմակերպություն և այլ կազմակերպությունների նախկին անդամների մի խմբի կողմից։ Կուսակցությունը Թիֆլիսում հրատարակել է «Վան-Տոսպ», իսկ 1919 թվականին Երևանում՝ «Հայաստանի ձայնը» թերթերը։

1921 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Սահմանադրական Ռամկավար կուսակցությունը. ի թիվս այլ կուսակցությունների, հիմք դրեց Ռամկավար ազատական կուսակցության։

Պատմություն
-----------

ՍՌԿ ծրագրում նշվում էր, որ այն հանդիսանում է հայկական ազգային կուսակցություն, որը միավորում է ազգի բոլոր գիտակից և կենսունակ ուժերը՝ անկախ կրոն, և դասակարգ, պատկանելությունից։ ՍՌԿ որդեգրել էր «աշխատանքի, դրամագլխի և տաղանդի կամավոր ընկերակցության» սկզբունքը։ Ազգային հարցում հույս դնելով օսմանյան սահմանադրության վրա՝ հրաժարվել է Հայաստանի անկախության գաղափարից և պատրաստ էր փոխզիջման գնալ երիտթուրքերի հետ։ Սակայն շուտով, զգալով երիտթուրքերի դավադրական էությունը, փոխել է իր քաղաքականությունը նրանց նկատմամբ։ Չնայած կուսակցության գործելակերպում նկատվող որոշակի փոփոխություններին, իր II համագումարում (1913 թվական, Կոստանդնուպոլիս) այն որոշում ընդունեց ղեկավարվել I համագումարում (1911 թվական, Կոստանդնուպոլիս) ընդունված որոշումներով և ծրագրային դրույթներով՝ պաշտոնապես չփոխելով վերաբերմունքը երիտթուրքերի նկատմամբ։ Կուսակցությունն իր դիրքորոշումը հայկական հարցի, ինչպես և երիտթուրքերի նկատմամբ փոխել է միայն 1915 թվականի Մեծ եղեռնից հետո։ Արևմտահայության ցեղասպանությունից հետո ՍՌԿ ղեկավարությունը սկսել է սերտորեն գործակցել Հայ ժողովրդական կուսակցության հետ։

1919 թվականի դեկտեմբերին Երևանում հրավիրված կուսակցության շրջանային (Արևելյան Հայաստան) համագումարում որոշվել է՝ միավորվել Վերակազմյալ Հնչակյան կուսակցություն և Փարիզում կազմակերպված Ազատական միության հետ մեկ կուսակցության մեջ (սակայն այդ որոշումը չի իրականացել), պայքարել միացյալ և անկախ Հայաստանի ստեղծման համար։

ՍՌԿ-ը կազմակերպչորեն բաղկացած էր Կենտրոնական ակումբից, տեղական ակումբներից և օթյակներից։ Աշխարհագրական դիրքով իրար մոտ գտնվող ակումբները միանալով կազմում էին շրջանակներ։

Աղբյուրներ
----------

* *Հայկական սովետական հանրագիտարան*, հ. 10, 1984, Էջ 142

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի լուծարված կուսակցություններ |
| --- |
|  |
| Արմենական կուսակցություն  · Ազգային միացյալ կուսակցություն  · Արմենական-Ռամկավար ազատական կուսակցություն  · Հայ ժողովրդական կուսակցություն  · Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (1917)  · Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀԽՍՀ)  · Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն  · Հայաստանի Ռամկավար ազատական կուսակցություն  · Սահմանադրական Ռամկավար կուսակցություն  · Սոցիալիստ-հեղափոխականների կուսակցություն (Հայաստան)  · Վերակազմյալ Հնչակյան կուսակցություն |
|  |
| Պորտալ:Քաղաքականություն - Հայաստանի քաղաքականություն - .Հայաստանի կուսակցությունների ցանկ |

 |
**Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական հայ կազմակերպություն** (**ՍԴԲՀԿ**), նաև հայտնի է որպես՝ **Սպեցիֆիկներ**, հայ մարքսիստական կազմակերպություն Ռուսական կայսրությունում։ Ձևավորվել է 1903 թվականի վերջին՝ ժնևում (Շվեյցարիա)։ Այնուհետև իր գործունեությունը տեղափոխել է Կովկաս և գործել մինչև Խորհրդային Ռուսաստանի 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանի գրավումը և երկրում խորհրդային կարգերի հաստատումը։ Կազմակերպության հիմնական կորիզը կազմել են նախկինում Դաշնակցություն կուսակցությանը պատկանող մի խումբ գրականագետ մտավորականներ։

Իրենց գաղափարախոսության մեջ «սպեցիֆիկ» բառի հաճախակի օգտագործման համար անվանվել են «սպեցիֆիկներ»։

Կազմակերպության հիմնական գաղափարախոսներն էին Բախշի Իշխանյանը, Ալեքսանդր Ռուբենին (ով հետագայում միացավ բոլշևիկներին), Ղազար և Նարիման Տեր Ղազարյանները, Տ․ Իսախանյանը, Ե․ Պալյանը, Դ․ Կուզիկյանը (Եսալիմ), Դ. Տեր-Դանիելյանը (Դավիթ Անանուն)։

«Սպեցիֆիկներն» իրենց գլխավոր սկզբունքն էին համարում պրոլետարիատի ներկայացուցիչներին ըստ ազգությունների բաժանելը։ Ըստ նրանց տեսության ամեն մի ազգություն ներկայացնում է յուրահատուկ («սպեցիֆիկ») միջավայր՝ տարբեր դասակարգային շերտավորումով, այդ պատճառով էլ հարկավոր էին համարում, որ յուրաքանչյուր ազգի բանվորների շրջանում գործերդ տվյալ ազգի ինքնավար բանվորական կազմակերպությունը։ «Սպեցիֆիկները» բունդականների նման պահանջում էին կուսակցության կառուցման դաշնային սկզբունք և իրենց հայտարարում հայ պրոլետարիատի միակ ներկայացուցիչը։ Ազգային հարցում քարոզում էին ազգային-մշակութային ինքնավար։ Բոլշևիկները դեմ են արտահայտվել «սպեցիֆիկների» դեմ։ Դեռևս 1904 թվականին, երբ ՌՍԴԲԿ խորհրդում քննարկվում էր ազգային սոցիալ-դեմոկրատների միավորման հարցը և որոշվեց միջկուսակցական կոնֆերանս հրավիրել, Վլադիմիր Լենինը դեմ արտահայտվեց «սպեցիֆիկների» ներկայացուցիչների մասնակցությանն այդ կոնֆերանսին։ 1905 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ՌՍԴԲԿ կենտկոմի անդամներին ուղարկած նամակում Լենինը «սպեցիֆիկների» կազմակերպությունը որակել է որպես *«մի զույգ ժնևյան կազմալուծիչների շայկա»* և *«բունդական կրեատուրա»*։

Լենինին համակրող հայ բոլշևիկներ Բոգդան Կնունյանցը, Ստեփան Շահումյանը, Սուրեն Սպանդարյանը, Սարգիս Կասյանը և ուրիշներ նույնպես քննադատում էին «սպեցիֆիկներին», նրանց որակելով որպես *«բուրժուազիայի գործակալների բանվորական շարժման մեջ»*։

Աղբյուրներ
----------

* Հայկական սովետական հանրագիտարան, հ. 11, էջ 28
Աֆրոամերիկացիների իրավունքների համար կազմակերպված ցույց (1963)
**Սոցիալական հավասարություն**, սոցիալական հասարակարգի հասկացություն, ըստ որի որոշակի հասարակության մեջ գտնվող բոլոր մարդիկ ունեն հավասար իրավունքներ, ազատություններ և կարգավիճակ, հնարավորինս ներառելով քաղաքացիական, սեփականության իրավունքները, խոսքի ազատությունը, և որոշակի սոցիալական ապրանքների ու ծառայությունների հավասար հասանելիություն։ Սոցիալական հավասարությունը պահանջում է սոցիալական դասի կամ կաստայի՝ օրինականորեն կիրառված սահմանների, ինչպես նաև անձի ինքնության անկապտելիությամբ պայմանավորված խտրականության բացակայություն։ Մասնավորապես, սոցիալական հավասարության կողմնակիցները, օրենքի համաձայն, գտնում են, որ հավասար արդարությունը պետք է կիրառվի բոլոր մարդկանց հանդեպ՝ անկախ սեռից, գենդերից, էթնիկական պատկանելությունից, տարիքից, սեռական կողմնորոշումից, ծագումից, կաստայից կամ դասից, եկամտից կամ ունեցվածքի չափից, լեզվից, դավանած կրոնից, համոզմունքներից, հնչեցրած կարծիքներից, առողջությունից կամ ունեցած հաշմանդամության աստտիճանից։

Հավասարության պրոբլեմը ծագել է դասակարգերի առաջացման հետ և արտահայտել հասարակությունը արդարության սկզբունքով վերակառուցելու ճնշված դասակարգերի ու դասերի իդեալը։ «Հավասարություն» հասկացությանը տարբեր պատմական դարաշրջաններում տրվել է սոցիալական տարբեր բովանդակություն։ Հավասարության իրականացումն են հետապնդել թե՛ ստրուկների ապստամբությունները, և թե՛ միջնադարյան գյուղացիական շարժումները։

Դասակարգային պայքարի պրակտիկային զուգընթաց տեսականորեն հիմնավորվել են նաև հասարակական անհավասարության առաջացման պատճառները, առաջադրվել դրանց վերացման հնարավոր ուղիները։ Ուտոպիստների ու լուսավորիչների ազդեցությամբ 17-րդ դարի Անգլիական և 18-րդ դարի Ֆրանսիական հեղափոխություններում ձևավորված արմատական հոսանքների նպատակը համընդհանուր հավասարության հաստատումն էր (չեվելլերները՝ Անգլիայում, Գրակքոս Բաբյոֆի «հավասարների դավադրությունը»՝ Ֆրանսիայում)։

Կապիտալիստական հասարակարգում առաջին անգամ հռչակվեց իրավահավասարության սկզբունքը, վերացվեցին դասերը և դասային արտոնությունները։

Համընդհանուր հավասարության հաստատելու տեսական հիմնավորումն ու իրականացումը ռուս հեղափոխական դեմոկրատների և Միքայել Նալբանդյանի հիմնական նպատակն էր։

Սոցիալական հավասարության մասին անդրադառնալիս մարքսիզմ-լենինիզմի դասական համարվողներպնդում էին, որ անհավասարության իրական հիմքը կապված էր արտադրության միջոցների մասնավոր սեփականատիրական բնույթով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Hewitt Martin (2000)։ *Welfare & Human Nature: The Human Subject in Twentieth-Century Social Politics*։ Նյու Յորք: Palgrave Macmillan

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Սոցիալական հավասարություն*** հոդվածին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 263)։*  |