**Իդա Գերհարդի** (գերմ.՝ Ida Gerhardi, օգոստոսի 2, 1862(1862-08-02), Հագեն, Առնսբերգ, Province of Westphalia, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն - հունիսի 29, 1927(1927-06-29), Լյուդենշայդ, Առնսբերգ, Province of Westphalia, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն), գերմանացի նեոիմպրեսիոնիստ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Իդա Գերհարդին ծնվել է բժշկի ընտանիքում։ Հոր մահից հետո՝ 1869 թվականին, ընտանիքը տեղափոխվել է Դեթմոլդ, որտեղ Իդան անցկացրել է կայնքի հաջորդ 20 տարիները։ 28 տարեկան հասակում նա նկարչություն է սովորել Նկարիչների տեղական միության Մյունխենի Կանանց ակադեմիայում, հիմնականում բնանկարչուհի Թինա Բլաուի մոտ։ 1891 թվականին նա ուսումը շարունակել է Փարիզում՝ Կոլարոսի ակադեմիայում, քանի որ այդ ժամանակ կնոջ համար դժվար էր պետական ակադեմիա ընդունվելը։ Ըստ Կետե Կոլվիցի հուշերի՝ «Իդա Գերհարդին գիշերն անց էր կացնում Մոնմարտրի կաֆեշանտաններում և ուրվանկարներ նկարում, պարողները ճանաչում էին նրան և պարելու ընթացքում իրենց իրերը թողնում էին նրա հսկողության ներքո»։ 

Փարիզում Գերհարդին մտերիմ է եղել նկարչուհի Յոլկա Ռոզենի և նրա ամուսնու՝ կոմպոզիտոր Ֆրեդերիկ Դելիուսի հետ։ 1900 թվականից Իդա Գերհարդին ստեղծագործական առումով կապված է եղել քանդակագործ Օգյուստ Ռոդենի հետ, իսկ այնուհետև միացել է Մոնպառնասի նկարիչների շրջանակին։ 

Գերհարդին շատ բան արեց գերմանա-ֆրանսիական մշակութային կապերը զարգացնելու համար։ Փարիզում բնակվելու ընթացքում նա սերտ կապեր է պահպանել գերմանական մշակույթի այնպիսի գործիչների հետ, ինչպիսիք են Մարիա Սլանովան, Ֆրանց Նյոլկենը, Վիլհելմ Ուդեն և ուրիշներ, ինչպես նաև զբաղվել է Գերմանիայում ժամանակակից ֆրանսիական արվեստի մասսայականացմամբ։ Գերհարդին եղել է ճանաչողական ցուցահանդեսների կազմակերպիչ ինչպես Բեռլինում (ֆրանսիական արվեստի ցուցահանդես Շուլտե սրահում, 1907), այնպես էլ Փարիզում (Ելիսեյան դաշտերում գերմանական արվեստի ցուցահանդես, 1910)։ Գերհարդին նաև հագենյան կոլեկցիոներ Կառլ Էռնստ Օստհաուզին ծանոթացրել է Ռոդենի և Արիստիդ Մայոլի աշխատանքներին՝ նպաստելով նրանց աշխատանքների գնմանը։ 

1913 թվականին հիվանդության պատճառով նկարչուհին ստիպված թողել է Փարիզի իր ստուդիան և տեղափոխվել Լյուդենշայդում բնակվող իր հարազատների մոտ։

Ստեղծագործություն
-----------------

Գերհարդին իր գեղարվեստական կարիերայի սկզբում ավելի շատ աշխատել է բնանկարների վրա․ նա Բարբիզոնյան դպրոցի հետևորդ էր։ Ավելի ուշ նա նկարել է հիմնականում դիմանկարներ։ 1900 թվականից սկսած նրա վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել հետիմպրեսիոնիստներն ու ֆովիստները, իսկ 1911 թվականից՝ Ռեյնի էքսպրեսիոնիզմը։ 1905 թվականին Բիարիցում գտնվելու ժամանակ Գերհարդին նկարել է ծովային թեմաներով նկարներ։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա նաև ստեղծել է նատյուրմորտներ և ժանրային նկարներ։ Նկարչուհու կենդանության օրոք նրա ստեղծագործությունների ցուցահանդեսներն անցկացվել են Փարիզում` Ազգային ընկերության սրահում և Անկախության սրահում, ինչպես նաև Գերմանիայում` Բեռլինյան և Մյունխենյան սեցեսիաների ժամանակ։

Հիշատակ
-------

1990 թվականից Իդա Գերհարդիի մրցանակը շնորհվում է Լյուդենշայդում։ Գերհարդի անունով է կոչվում Դեթմոլդ քաղաքի փողոցներից մեկը (գերմ.՝ Ida-Gerhardi-Weg):

Պատկերասրահ
-----------

* Ֆրեդերիկ ԴելիուսՖրեդերիկ Դելիուս
* «Ջութակահարը»«Ջութակահարը»
* «Բարի տեսարան»«Բարի տեսարան»
* «Սիամական իշխան»«Սիամական իշխան»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
2. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118690736 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. 1 2  Ida Gerhardi (նիդերլ.)
4. ↑  Martha Kearns. Käthe Kollwitz — Feminist Press, 1976. — P. 89.

Գրականություն
-------------

* Vera Scheef, *Die Künstlerin Ida Gerhardi 1862–1927. Detmold um 1900*. 3-89528-435-1
* Susanne Conzen (Ed.), *Ida Gerhardi-Deutsche Künstlerinnen in Paris um 1900*, (Exhibition catalog), Hirmer, 2012 978-3-7774-4791-9
* Annegret Rittmann (Ed.), *Wozu die ganze Welt, wenn ich nicht malte, Ida Gerhardi, Briefe einer Malerin zwischen Paris und Berlin*, Klartext, Essen 2012, 978-3-8375-0740-9
* Hans Gottlob: "Die Wegbegleiterinnen Ida Gerhardi und Jelka Rosen". In: *Frederik Delius, der vergessene Kosmopolit*, Bielefeld, 2012 978-3-89528-964-4

Արտաքին հղումներ
----------------

* IDA GERHARDI, FÖRDERPREIS 2019

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16707382w · GND: 118690736 · ISNI: 0000000024634965 · LCCN: n85260703 · NTA: 377060518 · SUDOC: 166612308 · VIAF: 30331143 · ULAN: 500094068 · WorldCat VIAF: 30331143 |

 |

 |