**Էռնստ Բեյելեր** (գերմ.՝ Ernst Beyeler, հուլիսի 16, 1921(1921-07-16)[…], Բազել, Շվեյցարիա - փետրվարի 25, 2010(2010-02-25)[…], Ռիեհեն, Բազել Շտադտ, Շվեյցարիա և Բազել, Շվեյցարիա), շվեյցարացի արվեստի դիլեր և արվեստի գործերի հավաքորդ, որը, ըստ «Նյու Յորք Թայմս»-ի, եղել է «ժամանակակից արվեստի բնագավառում ականավոր եվրոպական դիլեր», իսկ «The Daily Telegraph»-ը նրան անվանել է «պատերազմի ժամանակներից ի վեր արվեստի գործերի մեծագույն վաճառական»։ 1982 թվականին նա և նրա կինը հիմնադրել են Բեյելերի հիմնադրամը, որը ցուցադրել է նրանց մասնավոր հավաքածուն, որը նրա մահից հետո գնահատվել է 1,85 մլրդ ԱՄՆ դոլար։

Վաղ տարիներ
-----------

Էռնստ Բեյելերը ծնվել է 1921 թվականի հուլիսի 16-ին Բազելում (Շվեյցարիա)՝ Շվեյցարական երկաթուղիների աշխատակցի ընտանիքում։ Բարձրագույն կրթություն է ստացել Բազելի ինստիտուտում, որտեղ ուսումնասիրել է արվեստի պատմություն և տնտեսագիտություն։

Կարիերա
-------

Բեյելերի հիմնադրամ
Բեյելերն ի սկզբանե մտադիր էր տնտեսագետ դառնալ, սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելը նրան խանգարել է լքել Շվեյցարիան, փոխարենը նա դարձել է Օսկար Շլոսսի աշակերտը, որը հնահավաք-գրավաճառ էր Բազելում։ Երբ 1945 թվականին Շլոսսը մահացել է, 24 տարեկանում Բեյելերը գլխավորել է նրա ընկերությունը։ Նա աստիճանաբար անցում է կատարել գեղարվեստական ստեղծագործությունների առևտրին և ընդամենը երկու տարի անց անցկացրել է իր առաջին ցուցահանդեսը (ճապոնական փորագրություն փայտի վրա)։

Նրա կարիերայում առանցքային իրադարձություն է դարձել 1960-ական թվականների սկզբին ամերիկացի բանկիր, ձեռնարկատեր և արվեստի գործերի հավաքորդ Ջորջ Դեյվիդ Թոմփսոնից 340 արվեստի գործի գնումը։ Նրա համավածուն իր մեջ ներառում էր Ժորժ Բրաքի, Պոլ Սեզանի, Պաուլ Կլեեի, Ֆերնան Լեժեի, Անրի Մատիսի, Կլոդ Մոնեի, Պաբլո Պիկասոյի և Պիտ Մոնդրիանի ստեղծագործությունները>։ Բեյերը Թոմփսոնից գնել է նաև Ալբերտո Ջակոմետիի 70 աշխատանք, որոնք գտնվում էին Գեղարվեստի թանգարանում, Բազելի գեղարվեստի թանգարանում և Վինտերտուրի գեղարվեստի թանգարանում։

Բեյելերը սերտ հարաբերություններ ուներ 20-րդ դարի շատ մեծ նկարիչների հետ։ Նա Պիկասոյի հետ ընկերացել է 1950-ական թվականներին, և երբ նա 1966 թվականին նա այցելել է Մուժեն, Պիկասոն թույլ է տվել նրան վաճառքի համար ընտրել իր նկարներից 26-ը։

1973 թվականին Բեյելերը 180 000 ԱՄՆ դոլար է վճարել Վիլեմ դե Կունինգի «Ոստիկանական թերթ» աբստրակտ բնապատկերի համար․ այդ գումարը այդ պահին ռեկորդային է դարձել նկարչի համար։ 1989 թվականին շվեյցարացի արտ-դիլերը 14,7 մլն դոլարով ձեռք է բերել Ֆերնան Լեժեի «Ձևերի հակադրություն» կուբիստական նկարը, ինչը նաև այդ ժամանակ Լեժեի համար էր ռեկորդային գին իր ստեղծագործության համար։ Վերջնական հաշվով Բեյելերի արվեստի ստեղծագործությունների հավաքածուն արժեցել է ոչ պակաս, քան 2 միլիոն շվեյցարական ֆրանկ։ 2010 թվականին «The Washington Post»-ը հայտնել է, որ նրա հավաքածուն «արժե ոչ պակաս, քան 1,85 միլիարդ դոլար»։

1982 թվականին իր մասնավոր հավաքածուն ցուցադրելու նպատակով կնոջ և գործընկերոջ՝ արտ-դիլեր Հիլդա Կունցի հետ հիմնադրել է Բեյելերների հիմնադրամը։

Անձնական կյանք
--------------

1948 թվականին Բեյելերը ամուսնացել է Հիլդա Կունցի հետ (1922-2008)։

Մահ
---

Բեյելերը մահացել է 2010 թվականի փետրվարի 25-ին Բազելից ոչ հեռու գտնվող իր տանը։ Զավակներ չուներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
5. 1 2 3  "A Passion for Art". *University of Chicago Press*. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 21-ին. Retrieved 21 сентября 2019. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. 1 2 3 4  Grimes, William (26 февраля 2010). "Ernst Beyeler, Top Dealer of Modern Art, Dies at 88". *nytimes*. Retrieved 21 сентября 2019.
7. 1 2 3 4 5 6  "Ernst Beyeler". *Daily Telegraph*. 26 февраля 2010. Retrieved 21 сентября 2019.
8. ↑  Shearing, Graham (весна-лето 2006). "Missing Links". *Pittsburgh Quarterly*. Արխիվացված է the original 26 сентября 2015-ին. Retrieved 21 сентября 2019.
9. 1 2 3  Engeler, Eliane (28 февраля 2010). "Modern art collector Ernst Beyeler dies". *Washington Post*. Retrieved 21 сентября 2019.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX856696 · BNF: 13493262z · GND: 119136988 · ISNI: 0000000121195503 · LCCN: n84208748 · NKC: mzk20231180340 · NTA: 069394261 · NUKAT: n01195224 · SUDOC: 05029587X · VIAF: 7542711 · WorldCat VIAF: 7542711 |

 |

 |