recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Իզմիրի մարզի Բայընդըր քաղաքում։ 1857 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցին 2010 թվականին Թուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության և Իզմիրի նահանգի ղեկավարների որոշմամբ փոխանցել է Բայընդըրի քաղաքապետարանին՝ այն մշակութային կենտրոնի վերածելու նպատակով։

Եկեղեցու շինարարության թույլտվությունը քաղաքի հայ համայնքը ստացել է 1856 թվականի նոյեմբերի 15-ին, սակայն շինարարական աշխատանքները սկսել են 3 ամիս անց՝ 1957 թվականի փետրվարի 11-ին։

Հայոց ցեղասպանությունից հետո եկեղեցին լքվել և երկար տարիներ օգտագործվել է այլ նպատակներով։ Մինչև 1980-ական թվականները այն հանդիսացել է որպես կինոթատրոն։ Քաղաքի մարզադահլիճի վերանորոգման ժամանակ եկեղեցին օգտագործվել է որպես մարզադահլիճի գույքերի համար պահեստ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  TOK, Emine. «[PDF] Bayındır Ermeni Kilisesi». *www.acarindex.com* (թուրքերեն). Վերցված է 2024-02-29-ին.
2. ↑  «Wayback Machine». *web.archive.org*. 2016-03-06. Արխիվացված օրիգինալից 2016-03-06. Վերցված է 2024-02-29-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link)
3. ↑  «Bayındır Surp Asdvadzadzin Kilisesi depo olarak kullanılıyor | Agos». *web.archive.org*. 2016-03-11. Արխիվացված օրիգինալից 2016-03-11. Վերցված է 2024-02-29-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link)
4. ↑  «Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ». *www.erolsasmaz.com*. Վերցված է 2024-02-29-ին.
**Աբազգներ** (հին հունարեն՝ Αβασγοί, լատին․՝ Abasci, Abasgi, վրաց.՝ აბაზგები), Աբխազիայի արևմտյան տարածաշրջանում բնակված հնագույն ցեղ, ի սկզբանե ապրել են Ափսիլիայից հյուսիս (ներկայիս՝ Օչամչիրայի շրջան)։

Պատմություն
-----------

Աբազգիան՝ 780 թվականին։
Նրանց մասին հիշատակում են Պլինիոս Ավագը, Ստրաբոնը և Արիանոսը։ 6-րդ դարի բյուզանդացի պատմիչ Պրոկոպիոս Կեսարացին գրել է, որ նրանք ռազմատենչ էին, պաշտում էին ծառերի աստվածներին և ներքինիներ էին տրամադրում Հուստինիանոս Աի արքունիքին։ 550 թվականին Լազական պատերազմի ժամանակ Աբազգները ապստամբում են Բյուզանդական կայսրության դեմ և օգնության կանչում Սասանյաններին։ Սակայն գեներալ Բեսսասը ճնշում է ապստամբությունը։ 6-րդ դարում Աբազգները տեղափոխվում են հյուսիս և գրավում Գումիստա և Բզիբ գետերի միջև ընկած տարածքը, իսկ նրանցից հյուսիս ապրում էր մեկ այլ ցեղ՝ սանիգները։ Արիանոսի ժամանակներում նրանք ապրում էին Աբազգուս գետի ափին, ներկայումս անհայտ գետ, որը թափվում է Եվքսին։ 10-րդ դարի բյուզանդական մատենագիր Հովսեփ Գենեսիոսը հաղորդում է, որ 820 թվականին աբազգները մասնակցել են Բյուզանդիայի արևելյան շրջաններում բռնկված և Թովմա Գազիրացու կողմից գլխավորած հակաֆեոդալական ապստամբությանը, որին մասնակցել են նաև մի շարք այլ ժողովուրդներ՝ արաբներ, հնդիկներ, ասորիներ, մարեր, զեխեր, իբերներ, կաբիրներ, սլավներ, հոներ, վանդալներ, գետեր, լազեր, ալաններ, խալդեր, հայեր և այլն։ Թոմվայի գլխավորած ապստամբական բանակը գրավում է ամբողջ արևելքը, իսկ հետո անցնում Թրակիա և փորձում գրոհով տիրանալ Կոստանդնուպոլսին։

Ծագում
------

Ժամանակակից պատմագիտության մեջ վիճելի հարց է աբազգների ազգային պատկանելությունը։ Որոշ աղբյուրներ նրանց համարում են աբխազական, իսկ մյուսները՝ վրացական ցեղեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *William Smith* A Dictionary of Greek and Roman Antiquities Part 2 // *A Dictionary of Greek and Roman Antiquities*. — Cambridge: Cambridge University Press. — С. 577–580.
2. ↑  An Ethnohistorical dictionary of the Russian and Soviet empires. — Westport, Conn.: Greenwood Press, 1994. — С. 6. — ISBN 0-313-27497-5
3. 1 2  *Manana Odisheli* Abasgia(անգլ.) // *The Oxford Dictionary of Late Antiquity*. — Oxford University Press, 2018. — ISBN 978-0-19-866277-8.
4. ↑  «Թագավորություններ», Հովսեփ Գենեսիոս, գիրք Բ, էջ 33․
5. ↑  Genesii Regum, ex recognitione, Caroli Lachmani, Bonnae, 1834.
6. ↑  «Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա», հատոր 1, էջ 781.
7. ↑  *Alexander Mikaberidze* Historical dictionary of Georgia. — Lanham, Md.: Scarecrow Press, 2007. — С. 55. — ISBN 978-0-8108-5580-9
**Աբակավիր/լամիվուդին**, վաճառքային անվանումը՝ **Կիվեքսա**, դեղամիջոց, որն օգտագործվում է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի բուժման համար։ Այն Աբակավիրի և Լամիվուդինի ֆիքսված դեղաչափերի համակցումն է։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել այլ հակառետրովիրուսային դեղամիջոցների հետ համատեղ։ Այն նախընտրելի տարբերակ է երեխաների բուժման համար։ Ընդունման ձևը՝ պեր օրալ կոճակներ։

Հաճախ հանդիպող կողմնակի էֆեկտներն են քնկոտությունը, գլխացավը, դեպրեսիան, հոգնածության զգացողությունը, սրտխառնոցը, ցանը և ջերմությունը։ Լուրջ կողմնակի էֆեկտներ են հանդիսանում լակտատի բարձր քանակն արյան մեջ, ալերգիկ ռեակցիան և լյարդի մեծացումը։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել այն անձանց , ովքեր կրում են HLA-B\*5701 գենը։ Ազդեցությունը հղիության վրա ուսումնասիրված չէ։ Լամիվուդինը և Աբակավիրը նուկլեոզիդային ինհիբիտորների հակադարձ տրանսկրիպտազներ են։

Աբակավիր/լամիվուդինը օգտագործվել է բժշկության մեջ 2004 թվականին ԱՄՆ-ում։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է, որում ներառված են առողջապահության ոլորտում կիրառվող ամենաէֆեկտիվ և ապահով դեղորայքները։ Մեծածախ վաճառքի գինը զարգացող երկրներում տատանվում է 14.19-16.78$ -ի սահմանում մեկ ամսում ՝ ըստ 2014 թվականի տվյալների։ Ըստ 2015 թվականի տվյալների, ԱՄՆ-ում մեկ ամսվա կուրսի արժեքը գերազանցում է 200 $ը։

Հասարակություն և մշակույթ
-------------------------

### Անվանումներ

Շատ երկրներներում վաճառվում է Կիվեքսա վաճառքային անվան տակ, իսկ ԱՄՆ-ում վաճառքային անվանում Էպիզկոմ է։

### Իրավական խնդիրներ

Teva Pharmaceuticals-ը և Lupine Ltd-ը ներկայացրեցին ՄԻԱՎ-ի բուժման նոր դեղամիջոցի սինթեզման դիմումներ (ANDAs)։ Օգտագործվել էր աբակավիրի, լամիվուդինի և ԱԶՏ տարբեր համակցություններ։ 2013 թ.-ին ԱՄՆ Դելավեր քաղաքի դատարանը հաստատեց արտոնագրի վավերությունը, ըստ որի դեղամիջոցը պարունակում էր Էպիզկոմ և Թիզիվիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Abacavir and Lamivudine Tablets». Teva Pharmaceuticals USA. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
2. ↑  *The selection and use of essential medicines: Twentieth report of the WHO Expert Committee 2015 (including 19th WHO Model List of Essential Medicines and 5th WHO Model List of Essential Medicines for Children)* (PDF). WHO. 2015. էջեր 45–46. ISBN 9789240694941. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
3. ↑  «Abacavir / lamivudine (Epzicom) Use During Pregnancy». *www.drugs.com*. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.
4. ↑  «Abacavir + Lamivudine». *International Drug Price Indicator Guide*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
5. ↑  Hamilton, Richart (2015). *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*. Jones & Bartlett Learning. էջ 59. ISBN 9781284057560.
6. ↑  ViiV Healthcare: Kivexa Archived December 7, 2009, at the Wayback Machine.
**Աբգար Հովսեփի Օրբելի** (1849 - 1912), հայ իրավաբանական գործիչ, դատավոր, փաստաբան։

Հովսեփ Օրբելու ավագ որդին, Վարվառա Արղության-Երկայնաբազուկի ամուսինը, Ռուբեն, Լևոն և Հովսեփ Օրբելի եղբայրների հայրը, Օրբելիների իշխանական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Աբգար Օրբելին ծնվել է 1849 թվականին Հովսեփ Օրբելու ընտանիքում։ Սովորել և ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Ուսումը ավարտելուց հետո, հոր պահանջով վերադարձել է հայրենիք և որպես հաշտարար դատավոր, պաշտոնավարել է Նախիջևան քաղաքում, Նոր Բայազետում, ապա՝ Քութայիսում։ Հետագայում, տեղափոխվելով Թիֆլիս, աշխատել է որպես դատախազի օգնական, այնուհետև զբաղվել է մասնավոր փաստաբանական գործունեությամբ։

Մահացել է 1912 թվականին։

Ընտանիքը
--------

Աբգար Օրբելին կնոջ՝ Վառվառա Արղության Երկայնաբազուկի հետ, 03.09.1879թ․
Աբգար Օրբելին ամուսնացել էր իշխանուհի Վարվառա Արղության-Երկայնաբազուկի հետ։ Ունեցել են երեք որդի՝

* Ռուբեն Օրբելի (փետրվարի 26, 1880 - մայիսի 9, 1943), հայ խորհրդային հնագետ, ստորջրյա հնագիտության հիմնադիրը ԽՍՀՄ-ում.
* Լևոն Օրբելի - (հուլիսի 7 1882 - դեկտեմբերի 9, 1958), հայ ֆիզիոլոգ, էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի ուսմունքի ստեղծողներից, բժշկական ծառայության գեներալ-գնդապետ.
* Հովսեփ Օրբելի - (մարտի 20, 1887 - փետրվարի 2, 1961), հայ արևելագետ, հնագետ, հասարակական գործիչ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Օրբելի եղբայրներ, էջ 1» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օրբելի եղբայրներ Archived 2020-03-31 at the Wayback Machine.
**Աբդուրահիմ Տիլեշուպ Օտկուր** (ռուս.՝ Абдурахим Тилешуп Откур, հունիսի 13, 1923(1923-06-13), Իչժոու, Սինցզյան, Չինաստանի Հանրապետություն - հոկտեմբերի 5, 1995(1995-10-05)), ույղուր բանաստեղծ և արձակագիր, 20-րդ դարի ույղուրական մշակույթի առավել հայտնի գործիչներից։

Կենսագրություն
--------------

1942 թվականին ավարտել է Սինցզյանի համալսարանը և մինչև 1949 թվականն աշխատել է որպես «Altay Geziti till» թերթի խմբագիր։ 1949-1980 թվականներին լավ տիրապետելով ույղուրերենին, չինարենին, ռուսերենին, անգլերենին և մի շարք թյուրքական լեզուների, որպես թարգմանիչ աշխատել է մի շարք պետական հաստատություններում։

1980 թվականից եղել է Սինցզյան Ույղուրական ինքնավար մարզի փիլիսոփայության և սոցիալական գիտությունների ակադեմիայի գրական հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատակից։ 1988 թվականին նշանակվել է «Kutadgu Bilig» ընկերության փոխնախագահ։ Որոշ աղբյուրների համաձայն, երկու անգամ (1951-1958, այնուհետեւ 1966-1976թթ.) Չինաստանի իշխանությունները բանտարկել են նրան` ազգայնական գործունեության մեղադրանքով։

Աշխատանքներ
-----------

Աբդուրահիմ Տիլեշուպ Օտկուրի բանաստեղծություններն առաջին անգամ հրապարակել են 1940 թվականին։ «Տարիմ գետի ափով» և «Սրտի մեղեդի» ստեղծագործությունները շատ հայտնի էին։ Հեղինակի վերջին վեպերը` «Ճանապարհ» և «Մոռացված հողը», դարձել են ույղուրների շրջանում ամենատարածված գրքերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  October 5 Archived 2009-01-07 at the Wayback Machine.(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Doğu türkistan uygur edebiyatçilari Archived 2010-01-25 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA16963383 · GND: 159170281 · ISNI: 000000005209613X · LCCN: no2002042430 · NDL: 01171618 · VIAF: 2132931 · WorldCat VIAF: 2132931 |

 |

 |
**Աբլաուտ** (գերմաներեն՝ Ablaut), ձայնադարձի՝ ձայնավորների հերթականության փոփոխության տեսակ, որի ժամանակ տեղի է ունենում նույնարմատ ձևերի կամ բառերի ներսում արմատական ձայնավորի փոփոխություն։ Տերմինն առաջին անգամ առաջարկել է Յակոբ Գրիմմը՝ գերմաներեն *ab-laut* կազմությամբ՝ հնդեվրոպական և մասնավորապես գերմանական լեզուների համակարգը նկարագրելիս։ Այս տերմինը կարող է օգտագործվել նաև այլ լեզուներում տեղի ունեցած համապատասխան հնչյունափոխական երևույթները նկարագրելու համար։ Տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը հիմնականում ներքին թեքման արժեք ունի։ Աբլաուտի օրինակ է ռուսերենում՝ *соб**и**рать* — *соб**е**ру* — *сб**о**р* — *соб**-**рать,* անգլ.՝ wr**i**te — wr**o**te — wr**i**tten, գերմ.՝ n**eh**men — n**a**hm — gen**o**mmen և այլն։

Բացի հնդեվրոպական լեզուներից, աբլաուտը հանդիպում է նաև աֆրոասիական, քարթվելական և նախական լեզուներում։ Ներքին թեքման արժեք ունեցող աբլաուտի երևույթը հանդիպում է նաև ուրալյան և ալթայի լեզվաընտանիքում։ Այստեղ, սովորաբար, ներքին թեքման հետ զուգահեռ տեղի է ունենում ձայնավորների սինհարմոնիզմ, որը բերում է սինհարմոնիկական զուգահեռականության։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան (խմբ. Էդ. Բ. Աղայան), Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1975, էջ 1։
2. ↑  Аблаут — ЛИНГВИСТИЧЕСКИЙ ЭНЦИКЛОПЕДИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ
3. ↑  *Гамкрелидзе Т. Мачавариани Г.* Система сонантов и аблаут в картвельских языках. Типология общекартвельской структуры. На груз. яз. — Тб. 1965.
**Աբխազիայի Հանրապետության զինանշան.** իրենից ներկայացնում է վահանաձև խորհրդապատկեր, որը ընդգծված է կանաչ և արծաթագույն գույներով։ Վրան նկարված է «ոսկե» ձիավոր, ով նոր մի նետ է արձակել դեպի վեր։ Ձիավորը նստած է «ոսկե» ձիու վրա։

Տարրեր
------

**Աբխազական իշխանության զինանշան**  
 Վրաստանի քարտեզի վրա, 1735 թվականին Բագրատիոնի Վախուշտի հրամանով պատկերված էր 16 հերոս: Այդտեղ ներառված էր նաև Աբխազիան
### Դյուցազուն Սասրիկվա

Սասրիկվա - Նարտյան էպոսի գլխավոր հերոսը։

### Ձի Բզոու

**Բզոու** - հրաշք ձի և Սասրիկվայի օգնականը։ Ունի հատուկ ուժ։ Կարողանում է սավառնել երկնքում, վազել հողում և հողի տակ։

Պատմություն
-----------

1921 թվականի մարտի 31-ը հանդիսասնում է Աբխազիայի անկախացման օրը։ Աբխազիայում հաստատված էին Խորհրդային կարգերը։ Աբխազիան դարձավ խորհրդային երկիր։ 1921 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Աբխազիայի Խորհրդային հանրապետությունը և Վրաստանի խորհրդային սոցիալիստական հանրապետությունը կնքեցին մի պայմանագիր։ Այդ պայմանագիրը հանդիսացավ այս 2 երկրների բարեկամական կապերի սկիզբը։

**Աբխազիայի Խորհրդային հանրապետության զինանշան   
 1924-1931**

Տես նաև
-------

* Աբխազիայի դրոշ
* Աբխազիայի օրհներգ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Абхазия
2. ↑  Карты Грузии и Абхазии с древнейших времен
3. ↑  «Сасрыква». Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2006 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.
4. ↑  «Араш». Արխիվացված է օրիգինալից 2003 թ․ մայիսի 20-ին. Վերցված է 2003 թ․ մայիսի 20-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Государственная символика Республики Абхазии Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.
* Игорь Марыхуба, *Символика абхазской государственности*
* История Гербов Абхазии
**Նշան Ավագի Դարբինյան** (մայիսի 10, 1922(1922-05-10), Լուսագյուղ, Էջմիածնի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - նոյեմբերի 1, 1996(1996-11-01), Վաղարշապատ, Արմավիրի մարզ, Հայաստան), հայ խորհրդային զինվորական, գվարդիայի ավագ սերժանտ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (փետրվարի 27, 1945)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1922 թվականի մայիսի 10-ին Էջմիածնի շրջանի Լուսագյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո հայրենի գյուղի կոլտնտեսությունում աշխատել է որպես տրակտորիստ։ 1941 թվականի հուլիսին մեկնել է ռազմաճակատ։ Մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին, որտեղ ծանր վիրավորվել է։ Սամարղանդի զինվորական հոսպիտալում ապաքինվելուց հետո ավարտել է Նիժնի Տագիլի տանկային դպրոցը (1942)։ Կռվել է Ստալինգրադյան և Առաջին բելառուսական ռազմաճակատներում, մասնակցել Լեհաստանի վերագրավմանը և Բեռլինի ճակատամարտին։ 49-րդ տանկային բրիգադի 3-րդ գումարտակի կազմում (որպես մեխանիկ-վարորդ)։ Գվարդիայի ավագ սերժանտ, տանկային օղակի հրամանատար Դարբինյանը 1945 թվականի հունվարին աչքի է ընկել լեհական Ինովրոցլավ քաղաքի համար մղված մարտերում, գրավել է երկաթուղային կայարանը, օդանավակայանը, փոստի շենքը, փակել հակառակորդի նահանջի ճանապարհը։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1945 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ 5926 հրամանագրով արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման։ Այդպիսով՝ դարձել է այդ տանկային բրիգադի 33-րդ մարտիկը, որն արժանացել է կառավարական նման բարձր պարգևի։ Պարգևատրվել է նաև Լենինի, Կարմիր աստղի, Փառքի 3-րդ աստիճանի, «Հայրենական պատերազմի» 1-ին աստիճանի շքանշաններով և մարտական մի շարք մեդալներով։

Զորացրվելուց հետո Նշան Դարբինյանը սովորել է Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմին առընթեր կուսակցական դպրոցում և ավարտելով՝ աշխատանքի անցել Էջմիածնի կուսշրջկոմում։ Պաշտոնավարել է նաև որպես սպառողների շրջանային միության նախագահ, գազի քաղաքային գրասենյակի պետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  Мир Наград Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine..
3. ↑  За время войны звание Героя Советского Союза присвоено 33 воинам 107-й (49-й гв.) танковой бригады.

Գրականություն
-------------

* Амирханян М. Д. Армяне — Герои Советского Союза. Ер. 2005.։
* Герои Советского Союза։ Краткий Биографический словарь. Воениздат, 1987 год.
* Книга о героях. Ереван, 1985. стр 123—124

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 313)։*  |
Այս հոդվածը պետական գործչի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Ալեքսեյ Ֆեոդորով (այլ կիրառումներ)։

**Ալեքսեյ Ֆեոդորովիչ Ֆեոդորով** (ռուս.՝ *Алексей Фёдорович Фёдоров*, մարտի 30, 1901, Լոցմանսկայա Կամենկա, Եկատերինոսլավի մարզ, Ռուսական կայսրություն (ներկայումս Դնեպրոպետրովսկ) - սեպտեմբերի 9, 1989, Կիև, ԽՍՀՄ), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ պարտիզանական շարժման կազմակերպիչներից, Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1942, 1944), գեներալ-մայոր (1943), ԽՄԿԿ անդամ (1927)։

1920 թվականից ծառայել է Կարմիր բանակում։ 1938-ից՝ ՈՒԿ(բ)կ Չեռնիգովի մարզկոմի առաջին քարտուղար։ 1941-ի սեպտեմբերից՝ ՈՒԿ(բ)կ Չեռնիգովի, 1943-ի մարտից՝ նաև Վոլինի ընդհատակյա մարզկոմների առաջին քարտուղար, միաժամանակ՝ Չեռնիգով-Վոլինյան պարտիզանական միավորման հրամանատար, որը գործել է Ուկրաինայում, Բելառուսիայում, ՌՍՖՍՀ Բրյանսկի և Օրյոլի (մարզերում (ջոկատներում կռվել են շատ հայ մարտիկներ)։

1944-49 թվականներին եղել է ՈՒԿ(բ)կ Խերսոնի, 1950-ից՝ Իզմայիլի, 1952-ից Ժիտոմիրի մարզկոմների առաջին քարտուղարն Էր։ 1957-79-ին՝ ՈՒԽՍՀ սոցիալական ապահովության մինիստր։ Ուկրաինայի Կոմկուսի ԿԿ անդամ 1938-ից։ ԽՍՀՄ I—X գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։

Պարգևատրվել է Լենինի 6, Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Սուվորովի, Բոգդան Խմելնիցկու, «Հայրենական պատերազմի» I աստիճանի շքանշաններով։

Գրել է «Ընդհատակյա մարզկոմը գործում Է» (գիրք 1—2, 1949), «Վերջին ձմեռը» (1965) գրքերը։

Արտաքին հղումներ
----------------

«Герои Страны» կայքում
( «О присвоении звания Героя Советского Союза т. т. Ковпаку С. А. Копенкину И. И. Сабурову А. Н. Фёдорову А. Ф. особо отличившимся в партизанской борьбе в тылу против немецких захватчиков» от 18 мая 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 июня (№ 20 (179)). — С. 1.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ռադիոմետրիա**, ճառագայթաչափություն, ռադիոակտիվ աղբյուրներում նուկլիդների ակտիվությունը չափելու մեթոդների համախումբ։ Ռադիոմետրիայի հիմնադիրներ կարելի է համարել Է․ Ռեզերֆորդին և գերմանացի ֆիզիկոս Հ․ Գեյգերին, որոնք 1930 թ.-ին կայծային հաշվիչով առաջինն են որոշել 1 վրկ֊ում 1 գ Ra-ի առաքած а մասնիկների թիվը։ Ռադիոմետրական մեթոդները տարբերվում են ըստ աղբյուրի պատրաստման եղանակի («անվերջ բարակ» և «անվերջ հաստ» շերտերի, «Փորձանմուշների լրիվ գոլորշիացման» մեթոդներ են), չափումների երկրաչափական առանձնահատկությունների (որոշակի մարմնային անկյան և «Հյէ-հաշվի» մեթոդներ), կիրառվող ֆիզիկական երևույթների։

Ա- և Յ-ճառագայթիչների ակտիվության բացարձակ չափումների համար լայնորեն կիրառում են 4я-hաշվի մեթոդը, որի դեպքում գրանցվում են աղբյուրից ցանկացած ուղղությամբ առաքվող մասնիկները։ Ակտիվությունը որոշում են ճ== N/PK բանաձևով, որտեղ N-ը հաշվման արագությունն Է, P-ն՝ տրոհման սխեմայի ճշտումը, K-ն՝ կլանումները հաշվի առնող գործակիցը։ Պինդ ռադիոակտիվ աղբյուրների ակտիվությունը չափելու համար օգտագործում են գազապարպումային 4л-հաշվիչներ։ Այն դեպքերում, երբ նուկլիդների տրոհումն ուղեկցվում է կասկադային ճառագայթումով, կիրառվում է համընկնումների մեթոդը։ Երկու դետեկտոր ունեցող տեղակայանքները համալարում են այնպես, որ առանձին-առանձին գրանցվեն տարբեր բնույթի կամ տարբեր Էներգիայի ճառագայթումները։ Ակտիվությունը որոշում են А = —Fբանաձևով,12t N շ у r որտեղ Ni, Ыг-ը հաշվումների արագություններն են երկու դետեկտորներում, Ի1ւ2-ը համընկնումների հաշվման արագությունն Է, իսկ F-ը Ni/N2 հարաբերության ֆունկցիա Է։ Եթե աղբյուրներն ունեն զգալի ակտիվություն, կիրառվում է կալորաչափական մեթոդը, որը հիմնված է նմուշում նուկլիդի տրոհման հետևանքով առաջացած ջերմային Էֆեկտի չափման վրա։

Եթե հաջողվում է ստանալ մակրոքանսնությամբ նուկլիդ, վերջինիս ակտիվությունը որոշվում է A=XM բանաձևով (M-ը նուկ-լիդի ատոմների թիվն է նմուշում, X-ն՝ տրոհման հաստատունը)։ Այս մեթոդը կոչվում է կշռային, որովհետև M-ը հաշվում են՝ ելնելով աղբյուրում նուկլիդների կշռից։ Կշռային մեթոդը լինում է մասսպեկտրաչափական կամ Էմիսիոն սպեկտրային վերլուծական՝ եթե աղբյուրում նուկլիդի հարաբերական պարունակությունը որոշում են համապատասխանաբար մասսպեկաոաչափի կամ Էմիսիոն սպեկտրային վերլուծության միջոցով։ Ակտիվության զանգվածային չափումները հիմնականում իրականացնում են հարաբերական մեթոդներով՝ չափվող աղբյուրները համեմատելով Էտալոնային աղբյուրների հետ։ 7-ճառագայթման ուղեկցությամբ տրոհվող նուկլիդների ակտիվության հարաբերական չափումները սովորաբար կատարվում են իոնացման խցիկների, սցինտիլյացիոն հաշվիչների և կիսահաղորդչային դետեկտորների միջոցով։ P-Ճառագայթողtնուկլիդների դեպքում օգտագործում են իոնացման խցիկներն ու գազապարպումային հաշվիչները։ Ցածրէներգիական Յ-ճառագայթիչների (14C, 3H են) ակտիվության զանգվածային չափումներն իրականացվում են հեղուկային սցինտիլյացիոն հաշվման մեթոդով։ ի մեթոդները լայնորեն կիրառվում են ռադիոմետրիա նշակիր ատոմներով կատարվող հետազոտություններում, երկրաբանության, հնագիտության մեջ և այլ բնագավառներում՝ ամենաբազմազան խնդիրների լուծման համար։ Տես նաև Ռադիոակտիվություն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հակոբ Մանուկյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանուկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հակոբ Բալաբեկի Մանուկյան** (օգոստոսի 16, 1916(1916-08-16), Արմավիր, Կուբանի մարզ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 15, 1981(1981-12-15), Խարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային զինվորական, ավիացիայի մայոր, Խորհրդային Միության հերոս (1946), ԽՄԿԿ անդամ (1943)։

Ավարտել է Սևաստոպոլի Մյասնիկյանի անվան օդաչուական դպրոցը (1937 թվականին)։ 1938 թվականին մասնակցել է Խասան լճի շրջանում ճապոնական ուժերի դեմ մղված մարտերին, 1941 թվականի վերջից (որպես էսկադրիլիայի հրամանատար)՝ մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Աչքի է ընկել Կովկասի պաշտպանության, Կուբանի, Ուկրաինայի, Ղրիմի, Բելառուսիայի ազատագրման, Բեռլինի գրավման համար մղված մարտերում։ Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանն արժանացել է էսկադրիլիան (որի 5 անդամներ նույնպես արժանացել են այդ կոչմանը) հմտորեն ղեկավարելու և ցուցաբերած անձնական խիզախության համար։ Պատերազմից հետո ծառայել է ԳԳՀ-ի խորհրդային զորամասերում։ Զորացրվելուց (1949) հետո աշխատանքի է անցել Խարկովում, 1952 թվականից՝ Երևանում։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 3, «Հայրենական պատերազմի» I աստիճանի և այլն շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 254.
2. ↑  «Մայր Հայաստան կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 23-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 254)։*  |
**Սև պեննի** (անգլ.՝ Penny Black), Աշխարհի առաջին նամականիշն է։ Կատարված է սև գույնով և անվանագինը մեկ պեննի է (այստեղից էլ անվանումը)։ Թողարկվել է Անգլիայում 1840 թվականի մայիսի 6-ին։

Նկարագիրը
---------

Թագուհի Վիկտորիայի (Queen Victoria, 1819-1901) կիսադեմով նկարը առաջին փոստային նամականիշի համար փորագրել են Չարլզ և Ֆրեդերիկ Հիթերը (Charles and Fredrick Heath) ըստ Հենրի Քոուլի (Henry Cole) էսքիզի, որը իր հերթին արտանկարված էր Ուիլյամ Վայոնի (William Wyon, 1795-1851) ստեղծած մեդալյոնից։

Թողարկման պատմությունը
----------------------

Ռոուլենդ Հիլլի (Rowland Hill) ջանքերով 1840 թվականի մայիսի 6-ին թողարկվեցին աշխարհի առաջին փոստային նամականիշերը, որոնք պատմության մեջ մտան «Սև պեննի» անունով։ Առաջին նամականիշի և ծրարի ստեղծման մրցույթին ներկայացված էր ավելի քան 2700 առաջարկություն, որից ընտրվեց Չարլզ և Ֆրեդերիկ Հիթերների և Հենրի Քոուլի նախագիծը։

նամականիշները վաճառվել են մայիսի 1-ից, նախքան թողարկման պաշտոնական առաջին օրը։ Միաժամանակ թողարկվել էր երկու պեննի անվանագնով նամականիշ՝ նույն նկարով, բայց տպվել է կապույտ գույնով։ «Կապույտ երկու պենսանոցը» հիշատակվում է 1840 թվականի մայիսի 8-ին, որը կարող է նշանակել, որ վաճառել են «Սև պեննի»-ից երկու օր ուշ։

Փոստային ռեֆորմը նպաստեց Անգլիայում նամակագրության աճին (1939 թ. - 75 միլիոն, 1840 թ. - 168 միլիոն), հեշտացրեց փոստային առաքումների մշակումը, վճարման հաշվարկը։ Ռոուլենդ Հիլլը 1854 թվականին ընտրվեց անգլիական փոստային ծառայության գլխավոր քարտուղար և անգլիական կառավարությունից ստացավ նվեր՝ 20000₤, փոստային ռեֆորմի հաջողության համար։ Լոնդոնում տեղադրվել է Ռոուլենդ Հիլլի հուշարձանը, իսկ աճյունը հանգչում է Վեստմինիստրյան աբբայությունում՝ աշխարհում առաջին շոգեմեքենայի գյուտարար Ջեյմս Ուատտի (James Watt) կողքին։

Տպվել է 286700 թերթ՝ 68808000 նամականիշ։ Այն ժամանակ ծրարի օգտագործումը տարածված չէր՝ նամականիշը կպցվում էր ծալված և կնքված նամակի վրա, եթե նամակը չէին գցում, ապա նամականիշը պահպանվում էր։ Պահպանվել է ողջ տպաքանակի մոտ 3%, որը քիչ չէ։ Նամականիշը բարձր է գնահատվում, առաջինը լինելու պատճառով։

Արտաքին հղումներ
----------------

Ջեյկոբ Պերկինսի (Jacob Perkins) տպագրական հաստոցը, որով տպվել է «Սև պեննի»-ն
* «Ֆիլատելիայի աշխարհը» Archived 2012-03-18 at the Wayback Machine. (ռուս.)
	+ «Փոստային նամականիշի նախորդները» (ռուս.)
	+ «Փոստային նամականիշի ծնունդը» (ռուս.)
	+ «Լեգենդար նամականիշներ» (ռուս.)
	+ «Հանրահայտ կեղծիքներ» (ռուս.)
* «Սըր Ռոուլենդի փողերը» - Նիկոլայ Չելանկի հոդվածը  Archived 2010-03-29 at the Wayback Machine. (ռուս.)
* «The Intertwining of Philatelic and Social History» - Ֆիլատելիայի պատմությունից Archived 2014-10-24 at the Wayback Machine.(անգլ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մինչև 1971 թվականի ռեֆորմը 1₤ = 20 շիլլինգի = 240 պենսի
2. ↑  «Penny Black Stamp Rarity». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ դեկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2009 թ․ փետրվարի 12-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Սև պեննի Վիքիպահեստում |
**Սոֆո Խալվաշի** (վրաց.՝ სოფო ხალვაში, նաև՝ Սոֆիկո, մայիսի 31, 1986(1986-05-31), Բաթում, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի երգչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1986 թվականի մայիսի 31-ին Բաթումում։ Սովորել է երաժշտական ուսումնարանում (դաշնամուր, հոբոյ)։ Բնակվում է Բաթումում (Վրաստան)։

Հաղթել է «Նուցայի դպրոց-2004» (ռուս.՝ «Школа Нуцы - 2004») երիտասարդ կատարողների մրցույթում։ 2006 թվականին Յուրմալայի «Նոր ալիք» մրցույթում զբաղեցրել է երրորդ տեղը, ինչի արդյունքում էլ պայմանագիր է կնքել Իգոր Կրուտոյի «Арс» պրոդյուսերական ընկերության հետ և հաղթանակած վերադարձել հայրենիք։ Իմեդի հեռուստաընկերության կողմից անմիջապես առաջարկ է ստացել դառնալ «На волнах Имеди» շոուի վարողը։

2006 թվականի դեկտեմբերի 12-ին հայտարարվել է, որ Սոֆոն Վրաստանը պետք է ներկայացնի Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթում։ «Visionary Dream» երգով Վրաստանն առաջին անգամ մասնակցել է Եվրատեսիլ մրցույթին։ Սկզբում երգը կոչվել է «My Story»: 2007 թվականի մայիսի 10-ին կիսաեզրափակչում զբաղեցրել է 8-րդ տեղը և հնարավորություն ստացել մասնակցելու եզրափակիչ փուլին։ Մայիսի 12-ին եզրափակչում Սոֆոն գրավել է 12-րդ տեղը։ Նրան առավելագույն միավոր նշանակել է միայն մեկ երկիր՝ Լիտվան։

«Լավ հումորներ»
---------------

2008 թվականին Սոֆոն «Ծիծաղ և մեղք» (ռուս.՝ «Смех и грех» ) թիմի կազմում մասնակցել է СТС հեռուստաընկերության «Լավ հումորներ» (ռուս.՝ «Хорошие шутки») հումորային մրցույթին։ Թիմը հասավ մինչև եզրափակիչ, բայց պարտվեց՝ հավաքելով 27 միավոր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Georgia: Revamp released, song retitled "Keep On Going"». *ESCXTRA.com*. 2019 թ․ մարտի 30. Արխիվացված է օրիգինալից 2021-06-02-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
2. ↑  NDR. «Georgien: Sopho Khalvashi». *eurovision.de* (գերմաներեն). Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* SophoKhalvashi.net Archived 2007-06-14 at the Wayback Machine.
* "Visionary dream" երգի կատարումը «Եվրատեսիլ 2007» մրցույթի եզրափակչում
* "Visionary dream" երգի կատարումը «Եվրատեսիլ 2007» մրցույթի կիսաեզրափակչում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · MySpace |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1179789342 · ISNI: 0000000462373291 · VIAF: 3999154260824424480002 · WorldCat VIAF: 3999154260824424480002 |

 |
**Ռեդվան**, գյուղաքաղաք (ավան, գյուղ) Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ռեդվանի գավառակում։ Հանդիսանում է համանուն գավառակի կենտրոնը։ Գտնվում էր Սղերդ գյուղաքաղաքից 35 կմ հարավ արևմուտք՝ Տիգրիսի ձախակողմյան Խարզան վտակի ձախ ափին՝ բարձունքի վրա։

Կլիմա
-----

Ռեդվանն ունի շոգ կլիմա։ Ջուրը վատորակ է։

Պատմություն
-----------

1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ հայերը թուրքերի կողմից ենթարկվել են կոտորածի։ Ողջ մնացածները գաղթել են տարբեր երկրներ։

Բնակչություն
------------

XIX դարի վերջերին ուներ 800 տուն հայ, քուրդ, ասորի և թուրք բնակիչ։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը ներկարարություն, կոշկակարություն, առևտուր, անասնապահություն և հողագործությունն էր։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Ռեդվանում կար **Ս. Աստվածածին** և **Ս. Գևորգ** անուններով հայկական եկեղեցիներ։ Վերջին եկեղեցին ասորիների կողմից ստացել էր **Մար Գորիս** անվանումը։

Հասարակական կառույցներ
----------------------

Ռեդվանը բաժանված էր 5 թաղերի։ Բնակավայրում կար շուկա՝ 25-30 կրպակներով ու խանութներով։

Ռեդվանի շենքերն աղյուսից էին, անտեսք ու անհրապույր։

Կրթություն
----------

Գյուղաքաղաքում գործում էր ուսումնարան, որը կառուցվել էր Պոլսի միացյալ ընկերության ջանքերով։

Տես նաև
-------

* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Բիթլիսի նահանգ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.
2. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 4, էջ 444

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ռեդվանի գավառակ |
| --- |
|  |
| Կենտրոն | Ռեդվան |
|  |
| Գյուղեր | Խնդուկ • Կանիսուրիկ • Մրերիկ • Ջելդիկա • Սինախր |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**Նորդուզ**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Շատախի հարավ-արևելյան կողմում։ Կենտրոնը Նորդուզ գյուղն էր։

Հարևան տարածքների հետ միասին մոտավորապես համապատասխանում էր Վասպուրական աշխարհի Անձևացիք գավառին։

Աշխարհագրություն
----------------

Գավառակի մեծ մասը լեռնային է։ Հարուստ է ջրերով ու անտառներով։

Գավառակի ամենամեծ հայկական գյուղը Փիբադլուն էր։

Բնակչություն
------------

Ըստ Վ. Քինեի 1891 թվականին ուներ 17600 բնակիչ։ Շատախի գավառակի հետ միասին ուներ 26245 հայ, 5190 քուրդ և 447 քուրդ բնակիչ։

Օգտակար հանածոներ
-----------------

Գավառակն ուներ ածխի պաշարներ։

Տնտեսություն
------------

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահություն էր, մասամբ նաև՝ շալագործությունը։ Պահում էին ջուռ և ֆիլիկ տեսակի բրդատու ոչխարներ և այծեր, որոնց բուրդն արտահանվում էր։ Նորդուզը նաև հայտնի էր կաթնամթերքներով և մեղրով։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Նորդուզը Շատախի գավառակի հետ միասին ուներ 46 եկեղեցի։

Կրթություն
----------

Շատախի գավառակի հետ միասին ուներ 7 հայկական վարժարան։

Վարչական բաժանում
-----------------

Մոկսը Շատախի գավառակի հետ միասին ուներ 115 գյուղ։

Տես նաև
-------

* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 4, էջ 27

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Նորդուզի գավառակ |
| --- |
|  |
| Կենտրոն | Նորդուզ |
|  |
| գյուղեր | Ալաման • Աղսին • Աշկան • Բեշան • Դերիկ • Դիմ • Էրանի • Խորխոռե • Կողան • Հայկան • Հեքան • Հոսթայան • Մարվանա • Նորաբին Ներքին • Շահմանց • Սքունիս Վերին • Սքունիս Ներքին • Փիրբադալան |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Վանի վիլայեթ |
| --- |
|  |
| Հեքյարիի գավառ | Աղբակ • Բեթելշաբաբ • Գավառ • Թիար • Համիդիե • Խոշաբ • Շամդինան • Շեբաբ • Ջուլամերկ • Օրամար |
|  |
| Թիմարի գավառ | Արճակ • Թիմար |
|  |
| Վանի գավառ | Աբաղա • Արծկե • Արճեշ • Բերկրի • Գավաշ • Կարճկան • Հայոց Ձոր • Մոկս • Նորդուզ • Շատախ • Սարսու • Վան |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
**«Քամի քավությունը»** (պորտ.՝ A Redenção de Cam), նկար (յուղաներկ կտավի վրա), որը 1895 թվականին ստեղծել է իսպանացի նկարիչ Մոդեստո Բրոկոսը։ Աշխատանքը նվիրված է 19-րդ դարի վերջին Բրազիլիայի բնակչությանն «սպիտակեցնելու»՝ ժողովրդականություն վայելող ռասսայական տեսությանը, որը տեղի է ունեցել եվրոպական ներգաղթյալների և Աֆրիկայից բերված սևամորթ ստրուկների սերունդների միջև ակտիվ ռասայական խառնասերման արդյունքում։ Նկարը պահվում է Ռիո դե Ժանեյրոյի Կերպարվեստի ազգային թանգարանում։

Բնութագիր
---------

Նկարի խորագիրը ակնարկում է աստվածաշնչյան դրվագը, որը վերաբերում է Քամի անեծքին՝ հոր՝ Նոյի, ինչպես նաև նրա բոլոր սերունդների մերկությունն ու հարբեցողությունը ծաղրելու համար, ինչպես հաղորդվում է Ծննդոց գրքում։ Համաձայն ավելի ուշ լեգենդի՝ Քամի սերունդներն Աֆրիկայի սևամորթներն էին, ինչը երկար ժամանակ արդարացնում էր ստրուկների առևտուրը, ինչպես նաև ստրկությունը Բրազիլիայում մինչև 1888 թվականը։ Ստրկության վերացումից հետո անհրաժեշտ եղավ հորինել մի նոր տեսություն, որը բրազիլացի սևամորթներին կօգներ ավելի լավն հարմարվել իրենց նոր, ոչ ստրկատիրական իրականության հետ, որտեղ աղքատ սևամորթները և Պորտուգալիայից ու Իտալիայից եկած աղքատ սպիտակամորթ ներգաղթողները հաճախ հայտնվում էին նույն իրավիճակում՝ միասին կիսելով ուրախություններ և վշտեր, ինչը հանգեցրել է նոր խառը մեստիս-պարդու դասի արագ աճին։ Նկարն այսպիսով ներկայացնում է Բրազիլիայի ժողովրդի ծննդյան բուն էությունը, որը խառնասերման արդյուն է։

Իր աշխատանքում Մոդեստո Բրոնկոսը ներկայացնում է աղքատին տան մոտ գտնվող նույն ընտանիքի երեք սերունդ՝ սևամորթ տատը, մուլատ դուստրը, նրա սպիտակամորթ ամուսինը և, վերջապես, նրանց գրեթե սպիտակ երեխան։ Ծեր մայրիկը ձեռքերը բարձրացրել է դեպի երկինք՝ փառաբանելով Տիրոջը որպես երախտագիտության նշան այն բանի համար, որ իր դուստրը գտել է սպիտակամորթ ամուսին և ծնել է արտաքինից սպիտակ երեխա, որին այժմ կտրվեն կարիերայի ավելի լավ հեռանկարներ, քան իր մայրը և սևամորթ տատը, որը նախկին ստրուկ է։ «Սպիտակեցված» թոռնիկի ծնունդն այժմ ամենայն հավանականությամբ ընտանիքին կփրկի ստրկության տառապանքներից և վատ հիշողություններից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Mare — Museu de Arte para a Pesquisa e Educação — Detalhe da Obra de Arte». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 26-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
2. ↑  Darlene J. Sadlier Brazil Imagined: 1500 to the Present. University of Texas Press, 2008. P. 186

Գրականություն
-------------

* *Fantasio na Exposição. II — A Redempção de Cham*. Gazeta de Notícias, Rio de Janeiro, 5 de setembro de 1895, p. 1.
* Bosi A. Dialética da Colonização. São Paulo: Companhia das Letras, 1998. pp. 257–258
**Հաջա Լաբիբ** (ֆր.՝ Hadja Lahbib, հունիսի 21, 1970(1970-06-21), Բուսյու, Մոնս, Էնո, Բելգիա), բելգիացի լրագրող և քաղաքական գործիչ, Ռեֆորմիստական շարժում կուսակցության անդամ, արտաքին գործերի նախարար (2022 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1970 թվականի հունիսի 21-ին Բուսսյուում Ալժիրից ներգաղթածների ընտանիքում՝ հինգ երեխա ունեցող իսլամադավան ընտանիքում, հայրը աշխատել է որպես հանքափոր։ Ավարտել է կաթոլիկ դպրոցը, 18 տարեկանում խզել է մշակութային կապերը արաբական համայնքի հետ։ 1990-ականների սկզբին ավարտել է Բրյուսելի ազատ համալսարանը՝ Լրագրություն մասնագիտությամբ, 1997 թվականից աշխատել Է RTBF - ում, որպես լրագրող լուսաբանել է իրադարձությունները Մերձավոր Արևելքում, Աֆղանստանում, Պակիստանում, Հնդկաստանում։

2021 թվականին որպես լրագրող այցելել է Ղրիմ՝ դրա համար ստանալով ռուսական վիզա, ինչն առաջացրել է Ուկրաինայի իշխանությունների բողոքները, որոնք անօրինական են համարել ուղևորությունը, իսկ ավելի ուշ Բելգիայում՝ Նոր ֆլամանդական դաշինք կուսակցության պաշտոնական խորհրդարանական հարցումը։

2022 թվականի հուլիսի 15-ին հրաժարականից հետո Սոֆի Վիլմես Լաբիբը Դե Կրոյի կառավարությունում ստացավ արտաքին գործերի, արտաքին առևտրի և մշակութային հաստատությունների նախարարի պորտֆելը։

2022 թվականի օգոստոսի 31-ին Պրահայում Եվրոպական Միության խորհրդի արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի նիստում հանդես է եկել Ռուսաստանի քաղաքացիներին բոլոր վիզաները չեղարկելու մասին Կենտրոնական եվրոպական երկրների խմբի առաջարկի դեմ։ Նա իր կարծիքը պատճառաբանել է նպատակային միջոցների անհրաժեշտությամբ միայն այն անձանց դեմ, որոնք աջակցում են Ռուսաստանին Ուկրաինայի պատերազմում կամ փորձում են խուսափել տնտեսական պատժամիջոցներից՝ դրանք տարբերելով այն ռուսներից, որոնք ցանկանում են ազատ արտահայտել իրենց կարծիքը և մեզ հնարավորություն են տալիս Եվրոպայում լսել Մոսկվայի ռեժիմի ձայնից տարբերվող ձայն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Emmanuelle Jowa (2022 թ․ հուլիսի 25). «Portrait de la nouvelle ministre : Hadja Lahbib, la « rebelle »» (ֆրանսերեն). Paris Match. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 19-ին.
2. ↑  «Voyage de Hadja Lahbib en Crimée : la N-VA demande des explications à la RTBF» (ֆրանսերեն). RTBF. 2022 թ․ հուլիսի 29. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 19-ին.
3. ↑  «Hadja Lahbib remplace Sophie Wilmès en tant que ministre des Affaires étrangères» (ֆրանսերեն). L'Avenir. 2022 թ․ հուլիսի 15. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 19-ին.
4. ↑  «L'UE se penche sur l'octroi de visas aux Russes, la Belgique ne veut pas d'isolement total» (ֆրանսերեն). La Libre. 2022 թ․ օգոստոսի 31. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «LAHBIB Hadja» (ֆրանսերեն). rtbf.be. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 19-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GTAA: 1669048 · ISNI: 0000000396209118 · SUDOC: 135459184 · VIAF: 291075556 · WorldCat VIAF: 291075556 |

 |
**Սուրեն Գրիգորի Մալյան** (փետրվարի 22, 1918(1918-02-22), Բաքու, Բաքվի նահանգ - ապրիլի 10, 2005(2005-04-10)), խորհրդային հայ քանդակագործ, նկարիչ-խեցեգործ։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1962)։ Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ (2003)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1918 թվականին Բաքվում։ Մանկությունն ու պատանեկությունն անցել է Թիֆլիսում, որտեղ ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և երաժշտական տեխնիկումը։ Պատերազմի ավարտից հետո ընդունվել է Մոսկվայի կիրառական և դեկորատիվ արվեստի ինստիտուտ (ՄԿԴԱԻ), որն ավարտել է 1949 թվականին գերազանցությամբ։ Մալյանի դիպլոմային աշխատանքը՝ «Հավերժ փառք» քանդակը, նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս նավաստիների հիշատակին։ Այն ցուցադրվել է երկրի գեղարվեստի բուհերի լավագույն ավարտական աշխատանքների ցուցահանդեսում և արժանացել ԽՍՀՄ գեղարվեստական հիմնադրամի մրցանակին։

Եղել է համամիութենական, համառուսական, մոսկովյան և արտասահմանյան գեղարվեստական ցուցահանդեսների մշտական մասնակից, մասնավորապես մասնակցել է Ֆաենցա քաղաքում (Իտալիա) կազմակերպված կերամիկայի միջազգային բիենալեին։ Մալյանի տարբեր հետաքրքրություններն ու աշխույժ էությունը դրսևորվել են գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակագործության մեջ, սակայն ժամանակի ընթացքում նա հոգով «կապվել է» խեցեգործական կերտարվեստին, որը դարձել է նրա աշխատանքի հիմնական ուղղությունը։

2003 թվականին նշվել է նրա ծննդյան 85-ամյակը և ստեղծագործական գործունեության 55-ամյակը։

Աշխատանքները գտնվում են բազմաթիվ արվեստի թանգարաններում։ Աշխատանքների ամենանշանակալի հավաքածուն պահվում է Կուսկովոյի խեցեգործության պետական թանգարանում։

Մահացել է 2005 թվականի ապրիլի 10-ին։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչ (2003),
* «Հայրենական մեծ պատերազմում անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ,
* Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի դիպլոմ և արծաթե մեդալ (ռուսական դեկորատիվ արվեստի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Սուրեն Մալյանի մասին ru.hayazg.info կայքում
2. ↑  «Славный юбилей». *old.noev-kovcheg.ru*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Патриарх московской керамики /Текст / В. Малолетков // Юный художник : Ежемесячный журнал по изобразительному искусству для детей и юношества. — М. 2007. — 10. — С.18-20.

Աղբյուրներ
----------

* Сурен Мальян. Металл. Каталог выставки. 1991
* Ноев Ковчег. Информационно-аналитическая газета армянской диаспоры стран СНГ. 2006. № 06 (99). Апрель (16-30)․
**«Քաղաքացիներ։ Զրույց»** (ռուս.՝ «Горожане. Разговор»), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում, որը նվիրված է ուրալցի երեք նկարիչ ընկերներին՝ Վիտալի Վոլովիչին (ծնված 1928 թվականին), Միշա Բրուսիլովսկուն (1931-2016) և Գերման Մետելյովին (1938-2006)։ Տեղադրված է Լենինի պողոտայի և Միչուրինի փողոցի անկյունում գտնվող պուրակում։

Բացվել է 2008 թվականի օգոստոսի 18-ին։ Հեղինակն է Անդրեյ Անտոնովը։

Նկարագրություն
--------------

Լենինի պողոտայի և Միչուրինի փողոցի անկյունում տեղադրված պուրակում կանգնած այս արձանախումբը պատկերում է ուրալցի երեք հայտնի նկարիչներ, երեք ընկերներ Վիտալի Վոլովիչին, Միշա Բրուսիլովսկուն և Գերման Մետելյովին, որոնք աշխույժ զրույց են վարում հենց փողոցի մեջտեղում։

Պատկերաքանդակները ձուլված են բրոնզից, ընդ որում՝ քանդակները զգալիորեն խոշոր են նախատիպերից։

Վիտալի Վոլովիչի քանդակի հասակը 2,4 մետր է, Գերման Մետելյովինը՝ 2,15 մ, իսկ Միշա Բրուսիլովսկունը՝ երկու մետրից քիչ պակաս։

Բացում
------

*«Քանդակագործական հորինվածքը նվիրված է մեր մեծանուն հայրենակիցներին՝ Միշա Բրուսիլովսկուն, Վիտալի Վոլովիչին և Գերման Մետելյովին։ Նրանք ոչ միայն մեր քաղաքի, այլև ողջ Ռուսաստանի այցեքարտն են»,*- բացման արարողության ժամանակ նշել է Սվերդլովսկի նահանգապետի վարչակազմի ղեկավար Ալեքսանդր Լևինը։

*«Քանդակը կոչվում է «Քաղաքացիներ։ Զրույց»։ Երեք գործող անձանցից յուրաքանչյուրն ունի իր բնավորությունը, և տարբերվում է ինչպես արտաքնապես, այնպես էլ ներքին վիճակով։ Սա ըստ պլաստիկայի շատ հետաքրքական քանդակ է, և այն արժանի է զարդարելու քաղաքը»,*- ասել է Վիտալի Վոլովիչը։

Միշա Բրուսիլովսկին իր հերթին նշել է, որ արձանախումբը գտնվում է իր տան մոտ։ *«Ես երբեք չեմ մտածել, որ նման բան կարող էր մեզ հետ պատահել։ Պետք է ասել, որ տարօրինակ զգացում ունեմ. կյանքի շրջանի ավարտի զգացում։ Դա տարօրինակ է, երբ ողջ մարդը կարող է տեսնել իրեն՝ բրոնզաձույլ»*,- ասել է Միշա Բրուսիլովսկին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Памятник «Горожане. Разговор»».
2. 1 2 3 4 5 6  «Фотоотчет «Горожане»». `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)
**Փոքր դրամատիկական թատրոն, Եվրոպայի թատրոն**, դրամատիկաան թատրոն Սանկտ Պետերբուրգում, ստեղծվել է 1944 թվականին։

Թատրոնի պատմություն
-------------------

Փոքր դրամատիկական թատրոնն ստեղծվել է 1944 թվականին և սկզբնական ժամանակաշրջանում ծառայել է Լենինգրանդյան ճակատի զորամասերին։ Նախնական շրջանում թատրոնը շարժական էր և չուներ սեփական շենք, միայն 1956 թվականին է թատրոնին շենք հատկացվում Ռուբինշտեյն փողոցում։

1944 թվականից մինչև 1969 թվականին թատրոնի տնօրենն է եղել Եվգենի Միխայլովիչ Կորնբլիտը։

1961-1966 թվականներին գլխավոր ռեժիսորն է եղել Յ․ Ս․ Խամարմերը։

1967-1970 թվականներին թատրոնի գլխավոր ռեժիսորն էր Վ․ Ս․ Գոլիկովը։

1973 թվականին թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր է դառնում Էֆիմ Միխայլովիչ Պադվեն։ Նա բեմադրում է Ն․ Բաերի «Միջադեպ» ներկայացումը (1974), «Պարոնայք սպաներ» ներկայացումը Ա․ Կուպրինի «Մենամարտ» վիպակի հիման վրա (1974), «Հավերժության օրենք» ներկայացումը Ն․ Դումբաձեի վեպի հիման վրա, «Ֆիեստա» ներկայացումը Հեմինգուեյի վեպի հիման վրա, «20 րոպե հրեշտակի հետ» ներկայացումը Ա․ Վամպիլովի ստեղծագործության հիման վրա։ Թատրոնում ներկայացումներ են բեմադրում նաև Լև Դոնինը («Ավազակը» Կ․ Չապեկի պատմվածքի հիման վրա, Թ․ Ուիլյամսի «Դաջված վարդը», «Ապրիր և հիշիր» Վ․ Ռասպուտինի, «Նշանակում» Ա․ Վոլդոդինի և «Տուն» ներկայացումը Ֆ․ Աբրամովի վեպի հիման վրա), Բենիամին Ֆիլշտինսկին («Մումու», «Գնդի որդին»), Ե. Առյոն («Իմ երջանությունը» ներկայացումը Ա․ Չերվինսկու «Թղթե պատեֆոն» պատվածքի հիման վրա)։

1983 թվականին թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր է դառնում Լև Դոդինը։

Տարբեր տարիներին թատրոնում ներկայացումներ են բեմադրել ռեժիսորներ Յուրի Դվորկինը, Գենրիետտա Յանովսկայան, Կամա Գինկասը, Լև Դոդինը։

Եվրոպական թատրոնների միության գլխավոր անսամբլեայի որոշմամբ 1998 թվականին թատրոնին շնորհվում է Եվրոպայի թատրոնի կոչում։

Ներկա ժամանակներ
----------------

### Թատերախումբ

* Նատալյա Վալենտինովնա Ակիմովա, ՌԴ վաստակավոր դերասանուհի (13 մայիսի, 1993)
* Մարիա Բոգդանովա
* Ելիզավետա Բոյարսկայա
* Վերա Պրոկոպևնա Բիկովա-Պիժել
* Ելենա Վասիլևա
* Սերգեյ Աֆանսաևիչ Վլասով, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (14 հուլիսի, 1993)
* Սվետլանա Վասիլևնա Գրիգորևա
* Պավել Ալեքսանդրովիչ Գրյազնով
* Օլեգ Գեորգիևիչ Դմիտրիև
* Իրինա Նիկոլաևնա Դեմիչ
* Ալեքսանդր Վասիլևիչ Զավյալով
* Իգոր Յուրևիչ Իվանով, ՌԴ վաստակավոր դերասան (2004)
* Ելենա Ալեքսանդրովնա Կալինինա
* Նատալյա Կալինինա
* Դանիիլ Կոզլովսկի
* Գլաֆիրա Յուրևնա Կոզուլինա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Малый драматический театр в Российском гуманитарном энциклопедическом словаре(չաշխատող հղում)
(չաշխատող հղում)
2. ↑  Русский драматический театр: Энциклопедия / Под общ. ред. М. И. Андреева, Н. Э. Звенигородской, А. В. Мартыновой и др. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2001. — 568 с.: ил.
3. ↑  «Экономические известия». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 9-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 27-ին.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Տելեգրամ · Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | SUDOC: 123184304 · VIAF: 263538995 · WorldCat VIAF: 263538995 |

 |
**Խորհրդային Միության հերոս Ա. Ի. Ալեքսեևի փողոց** (ռուս.՝ Улица Героя Советского Союза А. И. Алексеева), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Գոռնյացկի միկրոշրջանում։ Անվանվել է խորհրդային սպա, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս Ալեքսանդր Իվանովիչ Ալեքսեևի (1922-1943) պատվին։ Սկիզբ է առնում Ավտոմոբիլիստների փողոցից և ավարտվում Բրատսկայա փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունն ընդամենը 400 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Խորհրդային Միության հերոս Ա. Ի. Ալեքսեևի փողոցը սկսվում է Ավտոմոբիլիստների փողոցից և ավարտվում Բրատսկայա փողոցի հետ հատումով։ Կարճ փողոց է. նրա երկարությունն ընդամենը 400 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 4 շինություն փողոցի աջ կողմում (զույգ համարներ)։

Խորհրդային Միության հերոս Ա. Ի. Ալեքսեևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346356։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային սպա, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս, լեյտենանտ Ալեքսանդր Իվանովիչ Ալեքսեևի (1922-1943) պատվին։ 1943 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ա. Ի. Ալեքսեևի վաշտը աչքի է ընկել թշնամու մեծաթիվ ուժերի դեմ մարտերում։ Լեյտենանտ Ալեքսեևը թշնամու հակագրոհը հետ մղելիս հերոսի մահով զոհվել է 1943 թվականի հոկտեմբերի 14-ին։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1944 թվականի հունվարի 10-ի հրամանագրով նրան հետմահու շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Алексеев Александр Иванович, Герой Советского Союза (1922 – 1943)». `{{cite web}}`: Check `|url=` value (օգնություն)

Աղբյուրներ
----------

* Улица Героя Советского Союза А. И. Алексеева в Красном Сулине
* Подробная карта улица Героя Советского Союза А. И. Алексеева, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, улица Героя Советского Союза А.И.Алексеева Archived 2019-03-31 at the Wayback Machine.