**Էկոլոգիական մշակույթը** Մարդկային մշակույթի մի մասն է, սոցիալական հարաբերությունների համակարգ, սոցիալական և անհատական բարոյական և էթիկական նորմեր, տեսակետներ, վերաբերմունք և արժեքներ, որոնք վերաբերում են մարդու և բնության փոխհարաբերություններին
; մարդկային հասարակության և բնական միջավայրի համակեցության ներդաշնակություն. մարդու և բնության ամբողջական համադապտիվ մեխանիզմ, որն իրականացվում է շրջակա բնական միջավայրին և ընդհանրապես բնապահպանական խնդիրներին մարդկային հասարակության վերաբերմունքի միջոցով։ Գիտակրթական գործընթացի տեսակետից էկոլոգիական մշակույթը դիտարկվում է որպես առանձին դիսցիպլինա մշակութաբանության շրջանակներում։ Մշակույթի ձևավորման գործունեությունը կոչվում է «էկոլոգիական կրթություն»։ Նման գործողությունները բաղկացած են բնապահպանական գիտելիքների տարածումից, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի նկատմամբ հարգանքի դաստիարակումից և բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործումից։

Հարցի պատմությունը
------------------

«Էկոլոգիական մշակույթ» հասկացությունը մշակվել է խորհրդային էկոլոգների կողմից և լայնորեն կիրառվում է 1970-ական թվականներից։ 20-րդ դարի ընթացքում մարդկային քաղաքակրթության զարգացումն ավելի ու ավելի բացահայտեց անտագոնիստական հակասությունը բնակչության աճի և նյութական ռեսուրսների նրա աճող կարիքների բավարարման միջև, մի կողմից, և էկոհամակարգերի հնարավորությունները, մյուս կողմից։ Այս հակասությունը, սրված, հանգեցրեց մարդկային միջավայրի արագ դեգրադացմանը և ավանդական սոցիալ-բնական կառույցների ոչնչացմանը:Ակնհայտ դարձավ, որ քաղաքակրթության զարգացման նախորդ ժամանակաշրջաններին բնորոշ բնության կառավարման հարցերում փորձի և սխալի մեթոդը լիովին գերազանցել է իրեն և պետք է ամբողջությամբ փոխարինվի գիտական մեթոդով, որի հիմքում ընկած է գիտականորեն հիմնավորված ռազմավարությունը։ Մարդու և կենսոլորտի միջև փոխհարաբերությունները՝ զուգորդված բնության վրա այդ կամ այլ հատուկ մարդածին ազդեցությունների շրջակա միջավայրի հնարավոր հետևանքների խորը նախնական վերլուծության հետ։

Արմատական ժողովուրդների էկոլոգիական մշակույթը
---------------------------------------------

Թեև տարբեր տարածաշրջանների բնիկ ժողովուրդները զգալիորեն տարբերվում են միմյանցից մշակույթով, պատմությամբ և իրենց գոյության սոցիալ-տնտեսական պայմաններով, նրանք նաև շատ ընդհանրություններ ունեն։ Այս ընդհանուր հատկանիշներից է բնիկ ժողովուրդների և բնական միջավայրի ներդաշնակ համակեցությունը նրանց բնակության վայրերում, այդ ժողովուրդների միջև բարոյական և էթիկական նորմերի հարուստ հավաքածուի առկայությունը՝ կապված մարդու և բնության փոխհարաբերությունների հետ, այսինքն. բարձր բնական էկոլոգիական մշակույթ։

Ներկայիս վիճակը
---------------

20-րդ դարի վերջում ուշադրությունը մարդու և բնության մշակութային փոխազդեցության վրա զգալիորեն ավելացավ. Նման ուշադրության պատճառն առաջին հերթին մշակույթի, որպես այդպիսին, և հատկապես մարդկության անցյալի ձեռքբերումների նկատմամբ մոտեցման հանրային վերանայումն էր։ Այս ձեռքբերումների ներքին ներուժը ավանդույթների պահպանման կամ վերականգնման տեսքով դրանց հնարավոր վերաակտիվացման առումով զգալիորեն գերագնահատվեց, և այդ ձեռքբերումներն իրենք սկսեցին համարվել որպես շատ արժեքավոր բան։ որպես մարդու ինքնաիրացման շոշափելի արդյունք՝ մի կողմից, իսկ մյուս կողմից՝ որպես մարդկության ստեղծագործական զարգացման շարունակական գործոն։

էկոլոգիական քաղաքակրթություն
----------------------------

գյուղատնտեսության ոլորտում չինացի տնտեսագետ Ցիանջի Յեն, ով աշխատել է ԽՍՀՄ-ում, պաշտպանել է այնտեղ մշակված "էկոլոգիական մշակույթ" հասկացությունը։ 1984 թվականին Նա Մոսկվայի համալսարանի ամսագրում գիտական սոցիալիզմին նվիրված հոդված է հրապարակել, որը 1987 թվականին վերահրատարակվել է չինական թերթում, "էկոլոգիական մշակույթ" տերմինը թարգմանվել է որպես "էկոլոգիական քաղաքակրթություն" (Ecological civilization[en])։ Չինացի բնապահպանների աջակցությամբ վերջին հայեցակարգը ներառվել է 2007 թ. - ին ՉԿԿ XVII համագումարի կենտրոնական կոմիտեի զեկույցում և իշխանությունների կողմից ճանաչվել է որպես հասարակության զարգացումը որոշող ամենակարևոր դրույթ։ 2012 թվականին կուսակցությունն իր հնգամյա ծրագրում ներառեց էկոլոգիական քաղաքակրթության կառուցումը։ 2017 թվականին կուսակցության ՔՍԻՔՍ համագումարը կոչ արեց արագացնել էկոլոգիական քաղաքակրթության կառուցումը։

Էկոլոգիական մշակույթ և օրենսդրություն
-------------------------------------

2000 թ. - ին "Բնապահպանական մշակույթի մասին" դաշնային օրենքի նախագիծը ներկայացվեց Ռուսաստանի Դաշնության Պետական դումա, որը սահմանում էր պետական մարմինների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, իրավաբանական անձանց և ֆիզիկական անձանց միջև հարաբերությունների սկզբունքները ինչպես մարդու և քաղաքացու բարենպաստ շրջակա միջավայրի սահմանադրական իրավունքի իրացման ոլորտում, այնպես էլ բնության և շրջակա միջավայրի պահպանման գործում յուրաքանչյուրի սահմանադրական պարտականությանը համապատասխանության ոլորտում։ Ռուսաստանի Դաշնության Պետական դումայի 2000 թ. - Օրինագծում քննարկվում էին բնապահպանական մշակույթի բնագավառում պետական կառավարման հարցերը, ներառյալ այդ ոլորտում պետական կարգավորման հարցերը։

2002 թվականին ներդրվել է "շրջակա միջավայրի պաշտպանության մասին" դաշնային օրենքը։ Սույն օրենքի XIII գլուխը նախատեսում է էկոլոգիական մշակույթի ձևավորման հետևյալ հիմքերը։

Բնապահպանական կրթություն։

Պատրաստում ՝ շրջակա միջավայրի պահպանության և բնապահպանական անվտանգության ոլորտի կազմակերպությունների ղեկավարների և մասնագետների;

Բնապահպանական կրթություն.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Проект закона Калининградской области «Об экологической культуре…»
2. 1 2  Проект федерального закона РФ «Об экологической культуре»
3. 1 2 3  *Разенкова Д. Ф.* Экологическая культура: социально-философские аспекты формирования: Дис. … канд. филос. наук : 24.00.01. — М. 2001. — 162 с.(չաշխատող հղում)
 — РГБ ОД, 61:01-9/453-6.
4. 1 2
5. ↑  Marten P. (2009). «On the other side of the Arctic («На другой стороне Арктики»)» (անգլերեն). Министерство иностранных дел Финляндии. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 17-ին. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (օգնություն)