recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Իոսիֆ Կոբզոնի խոսափողի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник микрофону Иосифа Кобзона), հումորային հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքի Հումորի ծառուղում, որը գտնվում է Առափնյա փողոցում՝ «Յուբիլեյնի» համերգասրահի մոտակայքում։

Պատմություն
-----------

Հումորի ծառուղին հիմնադրվել է 2004 թվականին՝ Յալթայի հումորի ու երգիծանքի փառատոնի և նրա կազմակերպիչներ Վլադիմիր Դանիլեցի և Վլադիմիր Մոիսեենկոյի շնորհիվ։

Տարբեր տարիների ծառուղում հայտնվել են նաև Միխայիլ Ժվանեցկու պորտֆելը (2004), Արկադի Արկանովի բաճկոնակը (2005), Ալեքսանդր Շիրվինդտի ծխամորճը (2006), Սոնյա մորաքրոջ հայելին ու գլխարկը՝ Կլարա Նովիկովայի պատվին (2014), «Հարմոն և կիթառ» քանդակը՝ քառյակասացներ Միխայիլ Վաշուկովի և Նիկոլայ Բանդուրինի պատվին (2015)։

Անվանի երգիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Իոսիֆ Կոբզոնի խոսափողի հուշարձանը բացվել է չորրորդ փառատոնի օրերին՝ 2007 թվականի օգոստոսին։ Բացման արարողությանը ներկա է եղել նաև երգիչը։ Յալթայի քաղաքապետ Սերգեյ Բրայկոն ելույթում նշել է, որ փոքր-ինչ զարմացած է հուշարձանի տեսքից և կատակով պահանջել, որ փառատոնի կազմակերպիչները ներկայացնեն այս ինքնատիպ քանդակը տեղադրելու Իոսիֆ Դավլովիչի գրավոր համաձայնությունը։ «Մենք շատ ուրախ ենք, որ մեր քաղաքում հայտնվել է Կոբզոնի նման մեծ դերասանի հուշարձանը, և այդ հուշարձանը, անշուշտ, կդառնա զբոսաշրջիկների համար ուխտատեղի»,- նշել է քաղաքապետը։

Կոբզոնը խոստովանել է, որ սիրում է հանգստանալ Յալթայում, և ուրախ է, որ իր հուշարձանը հենց այստեղ է կառուցվել՝ «Յուբիլեյնի» համերգասրահի դիմաց։ Բազմաթիվ երկրպագուների հետ նա առանց նվագակցության կատարել է Սև ծովի մասին իր հանրահայտ երգերից մեկը։

Նկարագրություն
--------------

Քանդակագործական հորինվածքն ունի թագով ջութակի բանալու տեսք։ Բանալին գտնվում է երաժշտական ձայնապնակի վրա, իսկ կենտրոնում խոսափողն է։ Այդ ամենը կանգնած է մեկմետրանոց պատվանդանի վրա։ Հուշարձանի հեղինակ քանդակագործ Իգոր Լիսենկոն այն ձուլել է Կիևում։ Քանդակի բարձրությունը 120 սմ է, քաշը՝ 97 կգ։

Հուշարձանի հովանավորն է «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերությունը։

Տես նաև
-------

* Հումորի ծառուղի (Յալթա)
* Ժվանեցկու պորտֆելի հուշարձան
* Արկանովի բաճկոնակի հուշարձան
* Շիրվինդտի ծխամորճի հուշարձան
* Կլարա Նովիկովայի գլխարկի հուշարձան
* Հարմոն և կիթառ (քանդակ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Памятники Ялты: серьезные и с чувством юмора". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2019 Փետրվար 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  "Памятник микрофону Кобзона в Ялте будет исполнять желания". Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունվարի 23-ին. Retrieved 2019 Մարտ 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  "Памятник микрофона Кобзона откроют в Ялте". Retrieved 2019 Մարտ 12.
**«C++ ծրագրավորման լեզու»** (անգլ.՝ The C++ Programming Language), գիրք, նվիրված C++-ին, որը գրել է հենց լեզվի հեղինակը, Բյորն Ստրաուստրուպ։ Մեկ այլ «Սի ծրագրավորման լեզու» գրքի նմանակն է, առաջին գրական ստեղծագործությունը գրվել է մինչև ստանդարտ լեզվի թողարկումը։ Երրորդ ստեղծագործությունը, որը հիմնված է ISO/IEC 14882 ստանդարտի վրա, տալիս է C++ լեզվի ներկայիս բազմակողմանի հնարավորություններ և նրա ստանդարտ գրադարան։ Այդ թարգմանվել է ավելի քան 20 լեզուներով։

Առաջին հրատարակությունը եղել է 1986 թվականին և հիմա ներկայացնում է միայն պատմական հետաքրքրություն։ Երկրորդը հրատարակվել է 1991 թվականին, իսկ երրորդը 1997 թվականին։ Ստեղծագործության երրորդ հրատարակությունը, որ թողարկվել է կոշտ կազմով, ստացել է «հատուկ ստեղծագործություն» անվանումը (*special edition*) և տարբերվել է նախկին հրատարակություններից. երրորդ գրքում ներկայացվել են լրացուցիչ երկու ծրագրեր («Տեղայնացում» և «Բացառությունների ու ստանդարտ գրականության անվտանգություն»), արվել են շուրջ հազար ուղղումներ և ճշտումներ, ինչպես նաև լրացուցիչ այբուբենային ուղեցույց։
Գրքի չորրորդ հրատարակությունը, որը ներառում է C++11-ը, թողարկվել է 2013 թվականի մայիսի 19-ին։

Տես նաև
-------

* C++ դիզայն և էվոլյուցիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AT&T Stroustrup's homepage" (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 6. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 21.
2. ↑  "The C++ Programming Language, 1st" (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 28. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 21.
3. ↑  "The C++ Programming Language, 2nd" (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 28. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 21. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (help)
4. ↑  "The C++ Programming Language, 3rd and special" (in անգլերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 28. Retrieved 2009 թ․ օգոստոսի 21.
5. ↑  Stroustrup, Bjarne. "The C++ Programming Language (Fourth Edition)". Արխիվացված from the original on 2013 թ․ օգոստոսի 21. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 29.
| **՞**Կովկասյան լեռնային ագամա |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | Սողուններ |
|
|
|
| Կարգ | Թեփուկավորներ |
| Ենթակարգ | Մողեսներ |
| Ինֆրակարգ | Իգուանակերպեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Laudakia caucasia

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կովկասյան լեռնային ագամա** (լատին․՝ Laudakia caucasia), կովկասյան լաուդակիա, ագամաների ընտանիքի ասիական լեռնային օղակապոչ ագամաների (լաուդակիաներ) ցեղի մողես։

Բնակություն
-----------

Տարածված է Հայաստանի բոլոր մարզերում։ Բնակվում է չորասեր թփուտային կամ նոսրանտառային բուսականությամբ, լավ լուսավորված, ժայռոտ ու խիստ քարքարոտ վայրերում։

Արտաքին
-------

Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (3,6-16 սմ), պոչը գրեթե կրկնակի երկար է։ Գլուխը կլորավուն է ու տափակ՝ համեմատաբար սուր դիմային հատվածով, տարանջատված է մարմնից։ Կոպերը շարժուն են, արտաքին ականջը լավ է արտահայտված, թմբկաթաղանթը լավ երևում է։ Մարմինն ու պոչի հիմքը լայն են ու տափակ, պոչը՝ գլանաձև։ Մեջքային մակերեսի թեփուկները խոշոր են, անփայլ։ Թեփուկների մի մասը կրում է կատարներ ու փշաձև ելուստներ։ Գլուխը ծածկված է մանր թեփուկներով։ Պոչային թեփուկները դասավորված են զուգահեռ շարքերով՝ ձևավորելով կանոնավոր օղակներ։ Մարմնի վերին մասը գորշամոխրագույն, մոխրագույն, սպիտակաշագանակագույն կամ գրեթե սև է։ Մեջքին սովորաբար առկա է մուգ եզրագծով լայնակի ձգված տձև սպիտակավուն բծերից կազմված նախշ։ Մեջքի կողքերին կա տարբեր աստիճանի արտահայտված ցանցանման նախշ։ Փորը մուգ գորշավուն է կամ բաց սպիտակավարդագույն։ Պարանոցի և ներքին ծնոտի վրա արտահայտված է մարմարանման նախշ։ Բազմացման ժամանակ պարանոցը, կուրծքը, առջևի վերջույթները, մասամբ՝ փորիկը, ստանում են սևակապտավուն, գրեթե սև գունավորում։ Պոչը ծածկված է լայնակի զուգահեռ օղակներից բաղկացած նախշով։ Ձմեռում է ժայռերի խորը ճեղքերում կամ խոշոր քարերի տակ՝ աշնան վերջից գարնան սկիզբը։ Սնվում է մանր անողնաշարավորներով ու բուսականությամբ։

Բազմացում
---------

Զուգավորվում են ապրիլի վերջից հունիսի սկիզբը։ Արուն, որպես կանոն, ունի «հարեմ», զուգավորվում է մի քանի էգերի հետ։ Ձվադրում է մայիսի վերջից հուլիսի սկիզբը, դնում է 5-14 ձու։ Երիտասարդ ագամաները հայտնվում են հուլիսից սեպտեմբեր։ Սեռահասուն են դառնում 3 տարեկանում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "dgu.ru: Կովկասյան ագամա". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |
**Բախտաղեկի եկեղեցի**, Անիի Խաչուտի եկեղեցի, ս․ Գրիգոր, ճարտարապետական հուշարձան, կառուցված 1271 թ, Շահեր վարդապետի ծախքով։

Ըստ մի արձանագրության, պայմանականորեն այսպես է կոչվել Ն․ Մառի 1892-ի պեղումների ժամանակ բացված, քաղաքի հս․ մասում գտնվոդ «Գրիգոր Լուսավորիչ» փոքր եկեղեցին։ Հիմնովին ավերված, սակայն բեկորները զգալիորեն պահպանած հուշարձանի վերակազմության նախագծի հեղինակը Թ․ Թորամանյանն է։ Եկեղեցին կառուցվել է XII–XIII դդ․, պատկանել է գմբեթավոր դահլիճ տիպին։ Ճակատները հարդարված են եղել զույգ որմնասյուներին հանգչող որմնակամարներով։ Ճակտոնները, կամարամեջերը, պատուհանների լայն երեսակալները ծածկված են եղել բույսերի և երկրաչափական նրբաճաշակ զարդաքանդակներով, մասամբ նաև մարդկանց պատկերներով։ Ներսից՝ պատերը, սյուները, թաղերը, թմբուկն ու գմբեթը սվաղված էին ու ծածկված որմնանկարներով (Հին ու Նոր կտակարանների թեմաներով, հայոց հայրապետների, այդ թվում՝ Գրիգոր Լուսավորչի, պատկերներով, հայերեն արձանագրություններով)։

Գրականություն
-------------

* Դիվան հայ վիմագրության, պր․ 1, Ե․, 1966։
* Марр Н․ Я․, Ани, Л․-М․, 1934;
* Орбели И․ А․, Избранные труды, Е․, 1963, с․ 120․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 240)։*  |
**Ագարակի վանք,** հայ առաքելական եկեղեցու ավերված վանք ներկայիս Թուրքիայի արևելյան Իգդիր նահանգի Տեկոր գյուղից հարավ։ Այն հիմնադրվել է վաղ քրիստոնեական շրջանում։ Առնվազն մինչև 1920 թվականը պահպանվել էր եկեղեցու սրահը, որը հավանաբար թվագրվում է 5-րդ կամ 6-րդ դարերով, 7-րդ դարի կեսերին կառուցված չորս աշտարակներով կենտրոնական շենքը։

Պատմություն
-----------

Ագարակի վանքը հիմնադրել է կաթողիկոս Ներսես Շինարարը 649-653 թվականներին։ Այն գտնվել է պատմական Այրարատ նահանգի Ճակատք գավառում, որը 1918-1920 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության Սուրմալուի գավառում։

Անվանում
--------

Վանքը կոչվել է Ագարակ բնակավայրի անունով։ *Ագարակ* անունը ներկայիս Թուրքիայի Իգդիրի մարզի *Էգրեկ* բնակավայրի պատմական հայկական անվանումն է։ Ագարակ հայերեն նշանակում է «տնամերձ»։

Վանական համալիր
---------------

Վանական համալիրում կային մի քանի եկեղեցիներ և մոտակայքում գտնվող բազմաթիվ լավ փորագրված խաչքար-հուշարձաններ։ Գլխավոր եկեղեցին Սուրբ Ստեփանոսն էր։ Եկեղեցու տանիքը սալիկապատված էր, իսկ գմբեթի գագաթը պատրաստված էր գնդաձև քարից, որը պսակված էր խաչով։ Եկեղեցիների շուրջ հայտնաբերվել են բազմաթիվ ճարտարապետական բեկորներ։

Պատկերասրահ
-----------

* Վանքի տեսքը նախքան ավերվելըՎանքի տեսքը նախքան ավերվելը
*

Տես նաև
-------

* Արքայակաղնի վանք
* Սուրբ Էջմիածին եկեղեցի (Ձորադիր)

Ծաոթագրություններ
-----------------

1. ↑  "Armenian Architecture - VirtualANI - Magazberd Fortress and Nearby Churches". *www.virtualani.org*. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 11.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Մաղասբերդ ամրոց (և մոտակա որոշ վայրեր).* VirtualAni
**Կոդֆիշ** (անգլ.՝ Codfish Island, մաորի՝ Whenua Hou), Ստյուարտ կղզուց արևմուտք գտնվող փոքր կղզի, Նոր Զելանդիայի հարավային մաս։ Վարչականորեն մտնում է Սաուտլենդ շրջանի մեջ։ Կղզին անվանվում է ի պատիվ կապույտ տրեսակի, որը բնակվում է առափնյա ջրերում։ Անվանումը մաորիերեն՝ *Ֆենուա-Խոու (մաորի՝ Whenua Hou, որը թարգմանաբար նշանակում է «նոր երկիր»):*

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու տեսարան
Կոդֆիշի մակերեսը կազմում է գրեթե 14 կիլոմետր քառակուսի, բարձր կետը հասնում է 249 մետրի։ Ներկա պահին կղզին համարվում է թռչունների արգելանոց, որն իրենից ներկայացնում է Նոր Զելանդիայի հազվագյուտ կակապո թռչնի ամենամեծ բուծարաններից մեկը։ Բացի այդ Կոդֆիշում բնակվում են նորզելանդական չղջիկներ, նորզելանդական կականեր, դեղնաճակատ թռչող թութակներ, դեղնագլուխ մոխուաներ, իսկ ծովափում բնակվում են պինգվիններ և դեղնաչք պինգվիններ։

Պատմություն
-----------

1808-1809-ական թվականների Կոդֆիշ կղզում բնակություն հաստատեցին փոկերի առաջին որսորդները։ 1825-1826-ական թվականներին նրանք այստեղ հիմնեցին առաջին եվրոպական բնակավայրը, որը խառնվեց նորզելանդական մաորիների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Whenua Hou, or Codfish Island" (in անգլերեն). Department of Conservation. Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 22-ին. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 5.
2. ↑  "Ian Smith and Atholl Anderson. Codfish Island/Whenua Hou. Archaeological Project: Preliminary Report" (PDF) (in անգլերեն). Otago Archaeological Laboratory, Anthropology Department, University of Otago. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Andrew H. Allibone, Richard M. Allibone.* The geology of Codfish Island, Stewart Island, New Zealand // *New Zealand Journal of Geology & Geophysics*. — 1991. — Т. 34. — С. 83—86.(չաշխատող հղում)
**Եղրդուտի վանք**, *Սուրբ Հովհաննես վանք*, *Սուրբ Շիշյուղո վանք*, *Արծվաբերի Սուրբ Նշան վանք*, կրոնական կառույց Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառում, Մուշ քաղաքից 20–22 կմ արևմուտք։ Վանքը կոչվել է մերձակայքում աճող եղերդ խոտաբույսի անունով։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

Ըստ ավանդության, Թադեոս առաքյալն այդտեղ է պահել այն շիշը, որի յուղով օծվել են մարգարեներն ու առաքյալները (այստեղից էլ՝ Եղրդուտի վանքի մյուս՝ Սուրբ Շիշյուղո վանք անունը)։ Շշի հետ Թադեոս առաքյալը թաղել է նաև մի շարք այլ սրբություններ՝ Կենաց փայտի մի մասնիկը, Հովսեփի, Մարիամ Մագդաղինացու և Հովսեփ Արիմաթացու մասունքները։ Սրբությունները հետագայում գտել է Գրիգոր Ա Լուսավորիչը, որը, ըստ 4-րդ դարի պատմիչ Զենոբ Գլակի, հիմնել է Եղրդուտի վանքը՝ զետեղելով այնտեղ Հովհաննես Մկրտչի և սուրբ Աթանագինեսի մասունքները, որի համար վանքը կոչվել է Սուրբ Հովհաննես։

Եղրդուտի վանքը անվանվել է նաև *Արծվաբերի Սուրբ Նշան*, որովհետև, դարձյալ ըստ ավանդության, արծիվը վանք է բերել այդտեղից մի հովվի գողացած սուրբ Խաչը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական հանրագիտարանի գլխ. խմբ. Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ», 2002, էջ 313 — 1072 էջ, ISBN 5-89700-016-6։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թոսունյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արամ Թոսունյան** (մայիսի 29, 1993(1993-05-29), Գյումրի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, խաղում է հարձակվողի և կիսապաշպանի դիրքում։ Հանդես է գալիս Հայաստանի բարձրագույն լիգայում։ Խաղում է «Շիրակ» ֆուտբոլային ակումբում։

Ակումբային կարիերա
------------------

Թոսունյանը ծնվել է Հայաստանի Գյումրի քաղաքում։ Ֆուտբոլի հանդեպ սերը առաջացել է 9 տարեկան հասակից։ Սերը դեպքի ֆուտբոլ ստիպել է Թոսունյանին զբաղվել ֆուտբոլով։ Ֆուտբոլով զբաղվել է Հայաստանի «Շիրակ» ֆուտբոլային ակումբի մանկապատանեկան հավաքականում, որտեղ անցկացրել է 8 տարի։

2011 թվականին երիտասարդ խաղացողին նկատում են գլխավոր շտաբի սկաուտները։ «Շիրակ» ֆուտբոլային ակումբի ղեկավարությունը շտապում է վերակնքել Արամի հետ պայմանագիրը և պահել նրան «Շիրակում»։ Այդ նույն տարում Արամը նշեց իր նորամուտը Հայաստանի պրեմիեր լիգայում։ Մայիսի 7-ի տնային խաղում ընդդեմ «Միկա» ֆուտբոլային ակումբի Թոսունյանը դուրս եկավ փոխարինաման 92-րդ րոպեին, Կարեն Խաչատրյանի փոխարեն։

Ելույթների վիճակագրություն
--------------------------

| Ակումբ | Մրցաշրջան | Առաջնություն | Գավաթ | Եվրագավաթ | Ընդհանուր |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր |
| **Շիրակ** | 2011 | 4 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 |
| 2012/13 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| Ընդամենը | 7 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 |
| Ամբողջը կարիերայում | 7 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 |
|

Ձեռքբերումներ
-------------

* **Հայաստանի չեմպիոն**։ 2012/2013
* **Հայաստանի գավաթի մրցանակակիր**։ 2011/12
* **Հայաստանի գավաթ**։ (ֆուտբոլ)|2011

Անձնական կյանք
--------------

Ծնողները՝ Արա և Մերի, ամուսնացած չի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Շիրալ» — «Միկա» խաղի արձանագրությունը" (in անգլերեն). Soccerway.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 27.05.2012. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում (ռուս.)
* Պրոֆիլը *footballdatabase.eu* կայքում (անգլ.)
**Devil’s food cake**, հայտնի ամերիկյան շոկոլադե տորթ։ Ինչ-որ չափ այն համարվում է ամերիկյան Հրեշտակի քացր տորթի ճիշտ հակառակը։

Տորթը հայտնի է նաև *կարմիր թավշյա տորթ*, *red devil’s cake*, *Waldorf Astoria cake*, *demon cake*, *devil’s delight cake*, *satan cake*, *mahogany cake*, *oxblood cake* և *$100 cake* անվանումներով։

Ի տարբերություն շոկոլադե այլ տորթերի, պատրաստման համար անհրաժեշտ է օգտագործել մեծ քանակով կերակրի սոդա (ինչը բարձրացնում է այն) և կակաոյի համադրությամբ ստեղծում է կարմիր ծառի խորը գույն և մի քանի հավկիթ։ Բաղադրության մեջ մտնում են նաև կարագ, ալյուր, երբեմն նաև սերուցք կամ մածուն։ Պատրաստման տարբերվող եղանակից է նաև շոկոլադի հալեցման և կաթի օգտագործման մեթոդից հրաժարվելը, որին փոխարինում է շոկոլադե ջնարակը և տաք ջուրը։
Այս բաղադրատոմսը հայտնվել է 1902 թվականին Սառա Ռոռեռի «Mrs. Rorer’s New Cook Book» գրքում։ 1913 թվականից այս բաղադրադրատոմսը տպագրվում էր Ամերիկայի մի շարք խոհարարական գրքերում։

1940-ական թվականներին քաղաքային լեգենդ էր ստեղծվել այն մասին, թե տեղի ռեստորններից մեկի այցելուն, պատվիրելով այս տորթը, հարյուր դոլարի հաշիվ էր ստացել։ Այս ամենից հետո տորթը մեծ ճանաչում ստացավ և տարածվեց։ Այստեղից էլ եկավ թխվածքի ևս մեկ անուն՝ *$100 cake*։

1950 թվականին ստացած մեկ այլ հայտնի՝*Waldorf Astoria cake* անվանումը, առաջացավ այն տարբերակից, որ տորթը համարվում է Նյու Յորքյան «Waldorf Astoria» ռեստորանի սեփական արտադրանքը։ Չնայած հիմնավորումների բացակայությանը, ռեստորանը համառորեն պնդում է իր տեսանկյունը։

Տորթի գույնը ապահովելու նպատակով օգտագործվում էր ամառանտ տեսակի գունանյութ՝ E123, մինչև 1970 թվականը, որից հետո սանիտարական ստուգումներ անցկացնելուց հետո, դրա մեջ հայտնաբերվեցին քաղցկեղածին նյութեր և տորթի պահանջարկը կտրուկ նվազեց։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  С XVIII века слово *devil* (*deviled*, *devilish*) в кулинарии обозначает острую или пикантную еду с большим количеством пряностей. См. History of Devil’s Food Cake(անգլ.)
2. 1 2  Suzanne Scott. "It's All Mixed Up! The History and True Facts About Baking Devil's Food Cake" (in անգլերեն). New Jersey Baker’s Board of Trade. Արխիվացված է the original 2004 թ․ օգոստոսի 5-ին. Retrieved 2009 թ․ հունիսի 6. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|dead-url=` (help); Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
3. ↑  
*Samuel A. Matz* Bakery Technology and Engineering. — Springer, 1991. — P. 344—345. — 853 p. — ISBN 9780442308551 (անգլ.)
4. 1 2 3 4  Linda Stradley. "History of Devil's Food Cake" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 1-ին. Retrieved 2009 թ․ հունիսի 6. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|description=` (help); Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  
*Judith Fertig* All-American desserts. — Harvard Common Press, 2003. — P. 144. — 512 p. — ISBN 9781558321915 (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Devil’s food cake Britannica հանրագիտարանում

Շոկոլադե կեքս Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոսյու (այլ կիրառումներ)

**Կոսյու**  (ռուս.՝ Косъю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Յուրյախա գետի աջ ափից 180 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 34 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000058839
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005883
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության։ Կոսյու". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 21.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
**Անիի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի Անի քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին ներկայումս
Հատակագիծը
1035 թ. այս մեծ եկեղեցին ստացել է իր ամբողջական տեսքը։ Եկեղեցու պատերի երկար և նրբագեղ արձանագրությունները շատ բան են պատմում ժամանակաշրջանի մասին։ Վերևում մասամբ մեջբերված արձանագրությունը նշում է, որ Աբլղարիբ Պահլավունի իշխանը այս եկեղեցին կառուցել է Սուրբ խաչի մասունքները պահպանելու համար։ Այս սրբազան մասունքը ձեռք է բերել Կոստանդնուպոլիս գնալիս։ Արձանագրության մեջ հրամայում է՝ մինչ Հիսուսի երկրորդ գալուստը եկեղեցում կազմակերպել գիշերային պատարագներ։ Մյուս արձանագրությունները պատմում են 1193 թ. վերականգնման մասին, որի ժամանակ ուխտավորներին ապաստանելու համար հավելվել է երկու ժամատուն, իսկ 1291 թ. մուտքի առջև ավելացվել է ժամատան աշտարակ։ Բացի ճակատի որոշ հատվածների բետոնե հետքերից՝ այս կառույցներն ամբողջությամբ ավերվել են։ Մեկ այլ արձանագրության համաձայն՝ 1342 թ. Վահրամ Զաքարյան իշխանը հրամայել է վերանորոգել եկեղեցու գմբեթը, շինարարական աշխատանքները ղեկավարել է ճարտարապետ Վասիլը։ 19-րդ դարի վերջին եկեղեցին դեռևս կանգուն էր, սակայն փլուզման եզրին էր։ Հ. Ֆ. Բ. Լինչը 1894 թ. Անի այցելելուց հետո ասել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Եթե փլուզումը կանխարգելող միջոցներ չձեռնարկվեն, այս շինությունը մի քանի տարուց ավել կանգուն չի մնա։ |  |

1912 թ. ռուս հնագետները արևելյան ճակատի քարերի մեծ մասը վերականգնել են, սակայն 1975 թ. եկեղեցու արևելյան կեսը փոթորկի ժամանակ փլվել է։ Որոշ աղբյուրներ դեպքը վերագրում են 1930 թվականին, սակայն 1950-ական թվականների մասին վկայում են գյուղացիները։ Հայտնի է, որ քարերի ցած թափվելու ձայնը լսվել է պարիսպներից դուրս գտնվող գյուղում։ Եկեղեցու մնացած մասը 1989 թ. երկրաշարժի ժամանակ ցնցվել է, և այսօր ամբողջությամբ փլվելու վտանգի եզրին է։ 1999 թ. հետագա փլուզումը կանխելու համար ուշ ձեռնարկված քայլով դուռը փակվել է կոպտորեն շարված խճաքարե պատով։ Սակայն այլ գործնական քայլեր չեն կատարվել։ Այժմ եկեղեցին կործանման վտանգի տակ է։ Եկեղեցին ներկայումս վերականգնվում է։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հոգոց վանք (այլ կիրառումներ)

**Հոգեաց վանք** (Հոգվոց վանք, Հոգոց վանք), հայկական ճարտարապետական հուշարձան Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Անձևացիք գավառում, Վանա լճից հարավ, Կասրիկ գյուղի մոտ։

Պատմություն
-----------

Ըստ Մովսես Խորենացուն վերագրված մի ավանդության, Բարդուղիմեոս առաքյալ ը Մեծ Հայք է բերել Աստվածածնի դիմապատկերը, քանդել տվել Կանգավար ավանից և Դարբնոց քարից ոչ հեռու գտնվող Անահիտի տաճարը, տեղում կառուցել Ս․ Աստվածածին եկեղեցին, կից՝ կուսանոց, հանձնել պատկերը՝ հիմնելով Հոգեաց վանքը։ Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակվելուց հետո Գրիգոր Լուսավորիչը Հոգեաց վանքում կառուցել է Սուրբ Սիոն եկեղեցին, ուր, ըստ ավանդության, ամփոփված են Տրդատ Մեծի, Աշխեն թագուհու, Խոսրովիդուխտ քրոջ աճյունները։ IV դարում Հոգեաց վանքը եղել է եպիսկոպոսանիստ։ Հոգեաց վանքը XVII դարում հայտնի գրչության կենտրոն էր (1669-ին, 1670-ին ծաղկված ավետարանները, 1696-ի բժշկական ձեռնարկը ևն), 1730-65-ին՝ վերակառուցվել, 1895-ին ավերվել, 1904-ին՝ վերանորոգվել, 1915-ին՝ լքվել։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին միանավ գմբեթավոր դահլիճ է, որին արևմուտքից կից է հատակագծում ուղղանկյուն, մեկ զույգ որմնամույթերով երկու հավասար քառակուսի, գմբեթածածկ մասերի բաժանված գավիթը։ Այն հյուսիսից հաղորդակից է Սուրբ Սիոն եկեղեցուն՝ արևելքից պայտաձև խորանով թաղածածկ դահլիճ, որի աղոթասրահը ընդլայնված է շնորհիվ հյուսիսային և հարավային կողմերում առաջացած, խորշանման թաղածածկ մասերի (հատուկ է Վասպուրականի միանավ դահլիճներին)։ Հոգեաց վանքը վանք-ամրոց է՝ պաշտպանական, երկշարք, 7-8 մ բարձրությամբ պատերով, որոնց անկյուններում և արևմտյան պատի կենտրոնում կիսաբոլոր աշտարակներ են։ Մուտքը հարավից է։ Վանքի համալիրը միջնաբերդի նման խմբված է հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ հարավարևելյան անկյունային աշտարակով։ Հարավային երկրորդ շարք պարսպապատերին ներսից կից են օժանդակ կառույցներ։ Վանքի բոլոր սենյակները թաղածածկ են, առանց լուսամուտների (լուսավորվում են երդիկներից) և բացվում են մեկը մյուսի մեջ՝ դժվարացնելով մուտքը դեպի գլխավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, ուր հավանաբար պահվել է Տիրամոր պատկերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 499)։*  |
**Սուրբ Հրեշտակապետի վանք** (Կամախի Սուրբ Հրեշտակապետի վանք), միջնադարյան հայկական կրոնական կառույց Մեծ Հայքի Բարձր Հայք նահանգի Դարանաղի գավառի Կամախ քաղաքում, ներկայիս Թուրքիայի Արևելյան Անատոլիա տարածաշրջանի Էրզինջանի մարզում։

Տեղադիրք
--------

Վանքը կառուցված է Արևմտյան Եփրատի աջ ափից վեր բարձրացող ժայռի ստորոտին։ Գետի մյուս ափին Կամախ քաղաքն է և նրա միջնաբերդը՝ Անի-Կամախ ամրոցը։ Հնում Անի-Կամախում էր գտնվում հայոց թագավորների պանթեոնը։

Պատմություն
-----------

Ենթադրվում է, որ վանքը հիմնադրվել է 11-րդ դարից առաջ։ 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին այն հիմնականում եղել է ուխտատեղի։

Այն կազմված է 11 մ երկարությամբ եկեղեցուց, որի մի մասը գտնվում է ժայռի ներսում՝ ներկայացված փորված խցերով, իսկ 5,5մ հատվածը դուրս է գալիս ժայռից։ Եկեղեցին շրջափակված է եղել ժայռին մասամբ հարող բազմանկյուն թմբուկով։ Այն զարդարված էր նկարներով։

Վանքն այժմ գտնվում է կիսավեր վիճակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Holy Archangel monastery of Gamakh". *www.collectif2015.org* (in անգլերեն). Retrieved 2023 թ․ հոկտեմբերի 24.
**0 եվրո**, Եվրոպայի կենտրոնական բանկի թույլտվությամբ տպվող, նվազագույն՝ 0 արժեքով թղթադրամներ։ Տպվում են եվրո տարադրամի թղթի վրա, ունեն պաշտպանության բոլոր աստիճանները՝ ջրանիշ հոլոգրամներ։ Օգտագործվում են որպես հուշանվեր։

Պատմություն
-----------

1996 թվականից ֆրանսիացի գործարար Ռիշար Ֆեյլը մշակել է հուշարձանների և պատմական շենքերի պատկերներով մեդալների կոնցեպցիա։ 1500-ից ավելի պատկերներով ավելի քան 60000 միավոր մեդալ է մինչ այժմ վաճառվել։ Որպես հետագա զարգացում Ֆրանսիայում 2015 թվականից Եվրոպական կենտրոնական բանկի թողարկած եվրոյի 0 արժեքով թղթադրամներ են վաճառվում երկրի բազմաթիվ հուշանվերների խանութներում և տուրիստական կենտրոններում։

Իրական թղթադրամների հետ բացառիկ նմանության պատճառով, ոչ մեծ սերիաներով թողարկված թղթադրամները մեծ ժողովրդականություն են վայելում՝ որպես հուշանվեր և որպես հավաքածուների նյութ։ 2016 թվականից թղթադրամի տպագրության աշխարհագրությունը տարածվել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Բելգիայում, Իսպանիայում և Նիդերլանդներում և հուշանվեր-թղթադրամի ետևի երեսին տպագրվում են եվրոպական տարբեր երկրների հուշարձաններ և պատմական շենքեր։

Նկարագիր
--------

0 եվրոյի թղթադրամը մանուշակագույն երանգի է, տպված է եվրո թղթադրամի թղթի վրա, չափերը 135 մմ X 74 մմ են։ Մի փոքր մեծ է 20 եվրո թղթադրամից։ Որպես պաշտպանական միջոցներ առկա են՝ ջրանիշեր, մետաղական շերտեր, հոլոգրամմա, ապահովության տպագրական ֆոն, լուսածորող անտեսանելի թանաքով նշաններ և անձնական սերիական համար։

* Պատկերասրահ
* 2016 թվական2016 թվական
* 2016 թվական2016 թվական
* 2017 թվական2017 թվական
* 2017 թվական2017 թվական
* 2018 թվական2018 թվական
* 2019 թվական2019 թվական
* 2020 թվական 2020 թվական

Անհատականացում և սերիական համար
-------------------------------

Թղթադրամի առաջին երեսի կենտրոնական հատվածում հուշարձանի պատկերն է, վերևի ձախ անկյունում վերնագիրը։ Եվրոպական դրոշից աջ տպագրության տարին է։ Սերիական համարը ներքևի աջ անկյունում է՝ այն եզակի է տվյալ թողարկման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Գերմանիայում զրո եվրո արժողությամբ թղթադրամ են թողարկել". 1in.am. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 25.
2. ↑  "Es gibt einen Null-Euro-Schein – und die EZB erkennt ihn an". noz.de. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  "Geschichte". euroschein-souvenir.de. 2017 թ․ մայիսի 25. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|hrsg=` ignored (`|publisher=` suggested) (help)
4. ↑  "Carte des billets (Karte mit bereits erschienenen 0-Euro-Scheinen)". billets-touristiques.com. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 24.
5. 1 2  "Liste des billets (Liste bereits erschienener 0-Euro-Scheine)". www.billets-touristiques.com. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 24.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Liste bereits erschienener 0-Euro-Scheine". www.billets-touristiques.com. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 22.
* "Landkarte der abgebildeten Sehenswürdigkeiten". www.0-euro-scheine.de. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 29.
**Eesti Liinirongid AS**, առևտրային անվանումը` **Elron** (մինչև 2013 թվականը *Elektriraudtee AS*` *Էլեկտրիռաուդտեէ*), Էստոնիայի պետական ընկերությունը, Տալլինի և Հարյումաայի մերձքաղաքային էլեկտրագնացքների, ինչպես նաև ամբողջ Էստոնիայով երթևեկող դիզելային գնացքների օպերատորը։ Ընկերության գլխադասային գրասենյակը գտնվում է Տալլինում։

Պատմություն
-----------

*Elektriraudtee* բաժնետիրական ընկերությունը ստեղծվել է 1998 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Էստոնիայի Eesti Raudtee երկաթուղու վերակազմավորման և սեփականաշնորհման ծրագրի համաձայն բաժանման արդյունքում։ *Elektriraudtee* -ի ստեղծման ժամանակ նրա բաժնետոմսերի 100% -ը պատկանում էր *Eesti Raudtee* -ին, իսկ 2000 թվականի նոյեմբերի 15-ին այդ բոլոր բաժնետոմսերը փոխանցվել են էստոնիական պետությանը։

Սեփականատերեր և ղեկավարություն
------------------------------

Ընկերության բաժնետոմսերի 100% -ի սեփականատերը 2012 թվականի սկզբին Էստոնիայի Տնտեսության և կապի նախարարությունն էր։

Ընկերության կառավարման նախագահն է Անդրուս Օսիպը։

Elektriraudtee էլեկտրիչկան Տալլինի կայարանում

Գործունեութուն
--------------

2014 թվականին ընկերությունը մասնագիտանում է Տալլինում և մայրաքաղաքի Հարյումաայի շրջանցման էլեկտրականացված երթուղիների կազմակերպման մեջ, ինչպես նաև ոչ էլեկտրականացված երթուղիներով միջքաղաքային փոխադրումների կազմակերպման մեջ։ Ի դեպ, 2009 թվականի տվյալներով *Elektriraudtee* ընկերությունը սպասարկել է վեց երթուղի երկու հիմնական ուղղություններով` արևելյան և արևմտյան (էլեկտրականացված երկաթգծերի ընդհանուր երկարությունը կազմել է 131.6 կմ)։

### Գործունեության ցուցանիշներ

2009 թվականին ընկերության էլեկտրագնացքներով փոխադրումների թիվը կազմել է 3.08 մլն. (6% -ով պակաս, քան 2008 թվականին)։

Ընկերության եկամուտը 2010 թվականին կազմել է 34,5 մլն. կրոն (2009 թվականի 35,7 մլն-ի փոխարեն) և զուտ շահույթը` 757,2 հազ. կրոն (2009 թվականին՝ 3,7 մլն. կրոն)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Обзор АО Elektriraudtee". // ru.elektriraudtee.ee. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 14. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help)
2. ↑  "АО Elektriraudtee подписало договор о поставке новых поездов". // rus.delfi.ee. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 14. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help)
3. ↑  "Majandusaasta aruanne 2010 (годовой отчет 2010)" (PDF). // ru.elektriraudtee.ee. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 14. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)(չաշխատող հղում)
(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт компании(ռուս.)
**Ստեպաշկա** (ռուս.՝ Степашка), «Բարի գիշեր, երեխաներ» (ռուս.՝ «Спокойной ночи, малыши!») ռուսական մանկական հեռուստահաղորդման կերպար, նապաստակ։ Առաջին անգամ ծրագրում հայտնվել է 1970 թվականին, եղել է Լեոնիդ Բրեժնևի ամենասիրելի կերպարը։ Ինչպես հաղորդման մյուս հերոսները (բացի Խրյուշայից), Ստեպաշկան նույնպես ներկայացնում է բարի ու խելոք երեխայի կերպար, որը հակված չէ չարաճճիությունների, բայց որոնց նրան հաճախ փորձում է դրդել Խրյուշան։ Հաղորդման ամենախելացի կերպարներից մեկն է։ Ստեպաշկային պատկերող տիկնիկը ղեկավարվում է մեկ ձեռքով, ի տարբերություն, օրինակ, Բուկվոեժկայի։ Ստեպաշկայի դերը մի քանի տասնամյակ հնչյունավորում է Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ Նատալյա Գոլուբենցևան։

Ստեպպաշկայի հերոսի զարգացում է «Հանգցրեք լույսը» (ռուս.՝ «Тушите свет») հաղորդման կերպար Ստեպան Կապուստան, որ արդեն հասուն նապաստակ է, շարունակում է ընկերություն անել նույնպես հասուն Խրյուշայի հետ և քննարկում է քաղաքական նորություններ։

2008 թվականին 1С ընկերության կողմից թողարկվել է «Ստեպաշկայի արկածները» խաղը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Мельман, Александр (8 декабря 2008). "Самый детский юбилей". *Московский комсомолец №274 (24.932)*. Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2008 թ․ դեկտեմբերի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Хорошевский, Андрей (2014). *100 знаменитых символов советской эпохи*. Directmedia. p. 24-28. ISBN 978-9-660-34374-0. `{{cite book}}`: Cite has empty unknown parameter: `|1=` (help)
3. ↑  "Об игре «Приключения Степашки»". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մայիսի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդման պաշտոնական կայքը
**14/88**, սպիտակ ազգայնականների ծածկագրական կարգախոսը։

14 թիվը կարող է նշանակել. «We must secure the existence of our people and a future for white children» - «Մենք պետք է պաշտպանենք մեր ազգի գոյությունը և սպիտակ երեխաների ապագան» կամ նաև «Because the beauty of the White Aryan woman must not perish from the earth» - «Որ Սպիտակ արիական կնոջ գեղեցկությունը երբեք չվերանա երկրի երեսից»։ Երկու կարգախոսի հեղինակն էլ Դեվիդ Լեյնն է, սպիտակ ազգայնականների «The Order» կազմակերպության անդամը։ Առաջին կարգախոսը ոգեշնչված է եղել Ադոլֆ Հիտլերի «Իմ պայքարը» գրքի 8 գլխի 88 բառ երկարությամբ հետևՅալ պնդումով.

> Մենք պայքար ենք մղում մեր ռասայի և մեր ժողովրդի գոյության ապահովման ու տառածման համար։ Մենք պայքար ենք մղում մեր երեխանի ապրուստը ապահովման, մեր արյան մաքրության, մեր հայրենիքի ազատության և անկախության համար։ Մենք պայքար ենք մղում այն բանի համար, որ մեր ազգը իրոք կարողա կատարել այն պատմական առաքելությունը, որը իր վրա է դրել տիեզերքի արարիչը։ Ամեն մեր միտքը և ամեն մեր գաղափարը, ամբոշջ մեր գիտությունը և ամբողջ մեր գիտելիքը՝ այդ ամենը պետք է ծառայի միայն այդ նպատակին։ Միայն այդ միակ տեսակետից մենք պետք է ստուգենք այս կամ այն միջոցի նպատակահարմարությունը։
> 
> 

88 թիվը ծածկագրված «Heil Hitler!» («Հայլ Հիտլեր») ողջույնն է, քանի որ «H» տառը լատինական այբուբենում 8-երորդն է։ Դեվիդ Լեյնի պատվիրանների թիվը նույնպես հավասար է 88-ի։

Տես նաև
-------

* 1488
* 1488 (թիվ)
* NGC 1488, աստղ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Hate on Display: 14 words". Anti-Defamation League. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունվարի 27-ին. Retrieved 2013 թ․ հոկտեմբերի 13.
2. ↑  Mattias Gardell, *Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism*, page 69.
3. ↑  Biddiscombe, Perry (1998). *Werwolf!: The History of the National Socialist Guerrilla Movement, 1944-1946*. note 58. ISBN 978-0-8020-0862-6. `{{cite book}}`: Cite has empty unknown parameter: `|coauthors=` (help); Unknown parameter `|nopp=` ignored (`|no-pp=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դեվիդ Լեյնի 14 բառերը և 88 պատվիրանները
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի

**Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի** (նաև՝ **Սուրբ Առաքյալ եկեղեցի**, **Սուրբ Առաքելոց վանք**), Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող, միմյանց կից երկու եկեղեցիներ Վան քաղաքում, Քաղաքամեջ թաղամասի գլխավոր հրապարակի հյուսիսային կողմում։ Եկեղեցիները կոչվում էին՝ Սուրբ Պողոս և Սուրբ Պետրոս, որոնք առանձնացված էին իրարից միայն միջնապատով։ Այդ պատճառով վանեցիներն այդ եկեղեցիները սովորաբար անվանել են՝ «ժամը ժամի վրայ» կամ «ջուխտակ ժամը ժեռ քարի վրայ» և «Առաքելոց վանք»։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցիների վրա առկա են Վանի թագավորության ժամանակաշրջանի սեպագիր արձանագրություններ։ Եկեղեցական համալիրի մասին թվագրական վաղագույն հիշատակությունը պահպանվել է Սուրբ Պողոս եկեղեցու հարավային պատի մեջ ագուցված խաչքարի վրա՝ 960 թվական (հայկական թվականության 409 թվական)։ Եկեղեցիների մասին ձեռագրային առաջին հիշատակությունը 14-րդ դարից է։ 19-րդ դարում տեղի ունեցած երկրաշարժի պատճառով եկեղեցիները ավերվել են։ 1850-ական թվականներին եկեղեցիներին ենթարկվում էր 197 տուն՝ 1127 անձով։ 1913 թվականի դրությամբ միայն Սուրբ Պողոս եկեղեցին է վերականգնված եղել։ Սուրբ Պետրոս եկեղեցին, նյութական միջոցների բացակայության պատճառով մնացել է կիսավեր։ Եկեղեցիները եղել է գրչության կենտրոն։ Երբեմն հիշատակվել է իբրև վանք։

Պատկերասրահ
-----------

* Վերևում` Սուրբ Առաքելոց եկեղեցու ավերակներն են (2011)․Վերևում` Սուրբ Առաքելոց եկեղեցու ավերակներն են (2011)․
* Կենտրոնում` Սուրբ Առաքելոց եկեղեցու ավերակներն են (2011)․Կենտրոնում` Սուրբ Առաքելոց եկեղեցու ավերակներն են (2011)․

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "«Վան քաղաքի պատմաճարտարապետական ժառանգությունը», [[Դավիթ Քերթմենջյան]], 2012, էջ 25-26․" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2019 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 16.
2. 1 2 3  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Դ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 322 — 1008 էջ։
3. ↑  «Ցուցակ հայերէն ձեռագրաց Վասպուրականի», Երվանդ Լալայան, Վան, 1915, էջ 15-16․
4. ↑  «Kirchen und Moscheen in Armenien und Kurdistan», Walter Bachmann, Wien. 1913, էջ 6-9․
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոս Վոժ (այլ կիրառումներ)

**Կոս Վոժ** (ռուս.՝ Кос-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիլի գետի աջ ափից 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000015128
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001512
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության։ Կոս Վոժ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 18. Retrieved 2015 թ․ դեկտեմբերի 3.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Կռունկ Վանից *կամ* Ծովահայեաց Սուրբ Աստուածածնի վանք**,Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, որը գտնվում է Վան քաղաքից հարավ՝ մոտ 5 կմ հեռավորության վրա, մի բլուրի գագաթին, Ծվստան և Արտամետ գյուղերի միջև։

Վանքից դեպի Վանա լիճ մոտ 750 մետր հեռավորություն է, որտեղից բացվում է հիանալի տեսարան։ Վանքը բաղկացած է՝ եկեղեցուց, գավիթից, վանականների և ուղտավորների համար նախատեսված մի քանի սենյակներից։
Եկեղեցին կառուցված էր անտաշ քարերից, մուտքը մեկն էր արևմտյան կողմից, ուներ 2 փոքրիկ պատուհաններ։

Վանքը առաքելաշեն էր, չնայաց ժամանակի ընթացքում լքվել էր, բայց վերահաստատվել էր Արտամետցի Դավիթ Եպիսկոպոս Նուրոյեանի և Պաղտասար Վարդապետ Զարիֆեանի կողմից 1720-1730-ական թվականներին, և որոնց կողմից էլ կառուցվել էր նոր եկեղեցին։
Վանքը պատկանում էր Աղթամարի կաթողիկոսությանը։ Այս վանքում տարին 2 անգամ տոնում էին Սուրբ Աստվածածինի տոները։

Ըստ ավանդության վանքի անվան ծագումը այսպես է եղել` 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Կռունկ Վանից» անուան ծագումը կապում է հետևեալ աւանդութեան հետ. «Մի օր երբ քահանայն պատարագ կը մատուցանէ, Ս. Խորհրդեան գինին կը պակսի, կռունկ մի յանկարծ եկեղեցւոց պատուհանէն ներս կը մտնէ և կ՚իջնէ սեղանին վրայ քահանային առջև՝ իւր բերան բռնած հասուն մի ողկոյզ խաղողի. պատարագիչ քահանայն մեծ երկիւղածութեամբ կ՚առնու զայն (ողկոյզ) և վարագոյրի ետեւը քամելով՝ Ս. Խորհուրդն կը կատարէ» |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Վան-Տոսպի եկեղեցիներն ու վանքերը". *web.archive.org*. 2021 թ․ հունիսի 6. Արխիվացված է the original 2021 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 22.
**Կոնտիոյարվի** (նորվ.՝ Bjørnevatnet), լիճ Նորվեգիայի և Ռուսաստանի սահմանին՝ Պացոկի գետի հովտում։ Վարչատարածքային առումով ընդգրկված է Մուրմանսկի մարզում (ՌԴ) և Սյոր-Վարանգեր կոմունայում (Նորվ.): Ունի 17,2 կմ², որից 4,45 կմ²-ը ՌԴ-ում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 21 մ բարձրության վրա։ Հանդիսանում է Սկուգֆոսի ՀԷԿ-ի վերին ջրասնուցիչը։

Կոնտիոյարվի լիճը Բարենցի ծովի ջրահավաք ավազանի մաս է կազմում, որին միանում է Պացոկի գետի միջոցով։ Ջրահավաքում հիմնականում տեղի է ունենում ձնահոսքերի և անձրևաջրերի միջոցով։ Ափի ռելիեֆը հիմնականում հարթավայրային է։ Արևմտյան կողմում գտնվում է 105 մ բարձրություն ունեցող Բրատբերգետ բլուրը։ Անտառային շերտը հիմնականում կազմված է կեչու և սոճու ծառերից։ Պացոկի գետին միանալու հատվածում գտնվում է Ստուրե-Գրենսեհոլմեն կղզին։ Կոնտիոյարվին Պացոկի գետն ի վեր Թրոնգսունդ և Բյորնսունդ նեղուցներով միանում է Սալմիյարվի լճին, իսկ գետն ի վար Կլիստերվաթեն լճին։

Լճի ափին տեղակայված են նորվեգական Թրոնդսվագեն, Ֆել, Սանդնեսետ, Բյորնստրանդ, Նուրդգորդ, Լաուվլի, Սլետտա և Տրոնգսունդնեսեթ բնակավայրերը։ Ռուսական կողմում բնակավայր չկա։ Լճի արևմտյան ափով է անցնում նորվեգական թիվ 885 ավտոմայրուղին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Նորվեգիայի և Ռուսաստանի սահմանի քարտեզ, կորդ. 167—177". Արխիվացված է the original 2007 թ․ օգոստոսի 14-ին. Retrieved 2016 թ․ նոյեմբերի 15.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Norgeskart». Kartverket. Besøkt 8. januar 2016. (նորվեգերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · ГВР |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոնոշյոլ (այլ կիրառումներ)

**Կոնոշյոլ**  (ռուս.՝ Коношъёль ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վելյու գետի աջ ափից 36 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 17 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000060573
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006057
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության։ Կոնոշյոլ". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ հուլիսի 21.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Տհանպխյոնչխե** (հանգըլ՝ 탕평채 / 묵청포, հանջա 蕩平菜 / 묵淸泡) կորեական ուտեստ, հանդիսանում է կորեական ազգային խոհանոցի մի մաս։ Պատրաստվում է ժուլիենի ալյուրից, կանաչ սիսեռից, ջրկոտեմից, տապակած տավարի մսից, կարմիր պղպեղի բլթակներից և թեթևակի խլածաղկից։ Պատրաստված ուտեստը մատուցում են սոյայի սոուսով, շաքարով, քացախով, քնջութի սերմերից և քնջութի ձեթով։

Պատմություն
-----------

Ըստ ազգագրական երկասիրության 1849 թվականին *«Թոնգուկ Սեսիգի* (հանգըլ՝ 동국세시기, հանջա։ 東國歲時記), տհանպխյոնչխեն առաջացել է Յոնջո թագավորի հնարամտության շնորհիվ։ Նրա օրոք դինաստիային անհանգստացնում էին քաղաքական ուժերի միջև առկա տարաձայնությունները, Յոնջոն փորձել է մեղմացնել մրցակցությունը՝ չորս հիմնական կողմերի միջև մշտապես կազմակերպվող տոնակատարությունների միջոցով, որպեսզի ստեղծեր բարեկամական մթնոլորտ։ « Տհանպխյոնչխեի քաղաքականությունը» (հանգըլ։ 탕평책, հանջա։ 蕩平策) համարվում էր գլխավոր գյուտը՝ նա ընտրում էր անկուսակցական մարդկանց։

Տոնակատարություններից մեկի ժամանակ թագավորի հրամանով սեղանին թհանպխյոնչխեն են մատուցում՝ «Ինչպես տեսնում եք այստեղ չորս բաղադրիչ է առկա (ալյուր, քիմ, տավարի միս և ասպիրակ), որոնք տարբերվում էին գույնով և համով։ Բայց նրանք այնքան լավ են համակցված, որ միասին անկրկնելի համ ունեն»։ Թագավորի ելույթը հիշվեց բոլոր մասնակիցների կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kim Yang-hui (2007 թ․ մայիսի 24). "Tangpyeongchae, a dish emphasizing balance" (in Korean). Tongilnews. Արխիվացված է the original 2012 թ․ սեպտեմբերի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 13.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  "Tangpyeongchae". PrKorea. 2007 թ․ փետրվարի 12. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 8-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tangpyeongchae recipe Archived 2011-07-17 at the Wayback Machine.
**Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքից մոտ 10 կմ դէպի հարավ՝
Մնձուր լեռան ստորոտին։ Կառուցվել է 338–350 թվականներին է հայոց Տիրան Բ արքայի կողմից։

Անվանում
--------

Ի սկզբանե վանքի անուն եղել է «Տիրաշեն» կամ «Տիրանաշեն» ի պատիվ Տիրան Բ արքայի, քանի որ նրա օրոք է կառուցվել, իսկ 1275 թվականին վանք է բերվում, և ամփոփվում է Սուրբ Ներսեսի մասունքը, որը հայտնաբերվել էր տեսիլքի միջոցով, դրանից հետո վանիք անուն դառնում է Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք։

Տիրաշեն վանքը Երզնկայի գործող և մեծագույն վանքերից էր։

Ճարտարապետություն
-----------------

Վանքը բաղկացած էր մեծ և փոքր գմբեթավոր եկեղեցիներից, կառուցված սրբատաշ գորշագոյն քարերով։ Եկեղեցու մուտքի աջ մասում կար մեծ ավանդատուն, իսկ տաճարի ներքևը գտնվում էր ստորգետնյա նկուղ, որտեղ պահվում էին եկեղեցու թանգարժեք իրերը։ Եկեղեցու պատերը նկարազարդված էին յուղաներկային սրբապատկերներով, դրանցից նշանավորը Սուրբ Ներսեսի պատկերն էր, որը Ավագ սեղանի մեջտեղն էր։
Տաճարի հարավային կողմում կար մի դուռ, որը տանում էր դեպի Սուրբ Ներսեսի դամբարան, այնտեղ պատի մեջ ամփոփված էր Սուրբ Ներսեսի աճյունը։ Տապանաքար այնպես էր դրված որը ծածկում էր Սուրբ նշխարների պատմության հիշատակ արձանագրությունը։
Վանք անկրկնելի հնություններից էր նաև ժամատան փայտաշեն «զարմանագործ» դուռը, այն զարդարված էր՝ կրոնական իմաստ պարունակող փորագրություններով, ճարտաշեն քանդակներով և երկաթագիր արձանագրություններով։
Վանական համալիրը ուներ նաև հյուրատուն, ախոռ և գոմ, իսկ վանքի շուրջ կար բարձր պարիսպ։

1880- ական թվականների կեսերին վանքապատկան տնտեսությունը ուներ, 36 արտեր և տարատեսակ ընտանեկան կենդանիներ։ Վանք մոտ կար մարգագետին՝ շրջապատված բերքատու ծառերով։
Վանքը շատ մեծ ուշադրության կենտրոնում էր, քանի որ Երզնկա քաղաքին շատ մոտ էր։ Վանական համալիրը գտնվում էր թեմական իշխանությունների հատուկ հսկողության տակ։
Երզնկաի համարյա թե բոլոր վանքերը կառավարվում էին վանապահների միջոցով, և Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանքն էլ բացառություն չէր։ Այստեղի վանապահն էր ՝ ծնունդով Դերջանից Տեր Վարդան քահանան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Երզնկայի շրջանի եկեղեցիները եւ վանքերը. Յուշամատեան". *web.archive.org*. 2020 թ․ փետրվարի 21. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 24.
**Սպեյկեր**, բացառիկ սպորտային մեքենաներ արտադրող նիդերլանդական ընկերություն։

Սպեյկեր ընկերությունը 2010 թվականի հունվարի 26-ին ամերիկյան Ջեներալ Մոթորս ընկերությունից գնել է շվեդական Saab Automobile AB ավտոմոբիլաշինական ընկերությունը, որ արդյունքում 2011 թվականին ստեղծվել է նոր անվանումով ընկերություն՝ «Swedish Automobile N.V»։

Պատմություն
-----------

Spyker C8
Spyker C12 Zagato
Ժամանակակից Spyker ընկերությունը ոչ մի պատմական կապ չունի 1926 թվականին սնանկացած նիդերլանդական ավտո-ավիաշինական «Spijker» ընկերության հետ (1903 թվականից՝ «Spyker»), բացի 1999 թվականին «Spyker» ապրանքանիշն օգտագործելու իրավունքի ձեռք բերումը, որով 1989-1925 թվականներին նիդերլանդական ընկերությունը թողարկեց թեթև մարդատար և բեռատար մեքենաներ։ 1915 թվականին ընկերությունը ներդրեց մի կարգախոս, որն օգտագործվում է մինչ օրս՝ *«Nulla tenaci invia est via»*։ Այն լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է «Համառների համար չկան անհաղթահարելի ճանապարհներ»։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Spyker ընկերությունը միանալով Dutch Aircraft Factory N.V ընկերության հետ՝ սկսեց թողարկել նաև ավիացիոն սարքեր։ Այստեղից է, որ ընկերության տարբերանշանի վրա հայտնվեց օդային պտուտակը և ավտոմեքենայի անվադողը։

Վերածնված ընկերությունը հիմնվեց Վիկտոր Մյունլերի (Victor Muller) և Մարտին դե Բրյունի (Maarten de Bruijn) կողմից։ 2000 թվականի հունվարի 1-ից սկսած ընկերությունը թողարկում է սպորտային ավտոմեքնաներ (ինչպիսիք են՝ C8-ը և C8 Laviolette-ը)։ Նախկինում Spyker ընկերության կողմից ինքնաթիռների շարժիչներ արտադրելն իր անդրադարձն է ստացել նորաստեղծ մեքենաների դետալների, ինչպես նաև պատկերանիշի վրա։

Մոդելներ շարք
-------------

* Spyker 8
	+ C8 Laviolette
	+ C8 Spyder
	+ C8 Spyder T (Turbo)
	+ Spyker C8 Double 12 S (Langer Radstand)
	+ Spyker C8 Aileron
* Spyker C12
* Spyker B6 Venator

### Կոնցեպտ-մեքենաներ

* Spyker C12 Zagato
* Spyker D12 Peking-to-Paris
* Spyker C12 La Turbie

Մենքենարի մրցավազք
------------------

### Spyker F1

2006 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Spyker-ը 106.6 մլն ամերիկյան դոլարով ռուս գործարար Ալեքսանդր Շնեյդերից գնեց ռուսական «Միդլանդ» թիմը։

2007 թվականին թիմը վաճառվեց հնդիկ միլիարդատեր Վիջայ Մալյաին։

Վաճառք
------

| Տարի | Ընդհանուր |
| --- | --- |
| 2000 | 1 |
| 2001 | 2 |
| 2002 | 3 |
| 2003 | 12 |
| 2004 | 31 |
| 2005 | 48 |
| 2006 | 94 |
| 2007 | 26 |
| 2008 | 43 |
| 2009 | 36 |
| 2010 | «Սպասում է» |
| 2011 | 12 |
| 2012 | 52 |
| 2013 | 2 |
| 2014 | 0 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Brief history of Spyker (անգլ.)
2. ↑  Spyker Cars переименуют в Swedish Automobile, auto.vesti.ru, 23 мая 2011 г.
3. ↑  "Midland sells MF1 Racing to Spyker". GrandPrix.com. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2009 թ․ հունվարի 29. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help)