**Շառլ Վալանտեն Ալկան** (ֆր.՝ Charles-Valentin Alkan, նոյեմբերի 30, 1813(1813-11-30)[…], Փարիզ - մարտի 29, 1888(1888-03-29)[…], Փարիզ), ֆրանսիացի դաշնակահար և կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

Հատված՝ «Քամու նման» էտյուդից
Ծնվել է հրեա Ալկան Մորանժի ընտանիքում։ Հայրը եղել է երաժշտության ուսուցիչ և առաջին դասերն է տվել իր երեխաներին (Շառլ Վալանտենի եղբայրները նույնպես երաժիշտներ են դարձել)։ Շառլ Վալանտենը հոր անունն օգտագործել է որպես իր կեղծանուն։

Կյանքի որոշ փուլերում Ալկանը մասնավոր պարապմունքներ է վարել։ 1849 թվականին Ֆրեդերիկ Շոպենի մահից նրա մոտ են անցել Շոպենի աշակերտները։ Ալկանի կյանքի մյուս փուլերի մասին շատ քիչ բան է հայտնի։ Նա ուսումնասիրել է Աստվածաշունչ և Թալմուդ։ Գերմանացի կոմպոզիտոր Ֆերդինանդ Հիլերի հետ ունեցած Ալկանի նամակագրությունից պարզվել է, որ Ալկանն ամբողջությամբ նորից ֆրանսերեն է թարգմանել Հին և Նոր կտակարանները, որոնք նրա այլ երաժշտական ստեղծագործությունների հետ չեն պահպանվել, սակայն դրանց գոյության մասին հավաստի տվյալներ են եղել։

Ալկանը մահացել է դժբախտ պատահարի հետևանքով՝ իր տանը. ըստ տարածված լեգենդի՝ նա իր վրա է գցել գրապահարանը, երբ վերին դարակից հանել է Թալմուդը։ Ալկանի արտամուսնական որդին և իր աշակերտը եղել է դաշնակահար Էլի Միրիամ Դելաբորդը։

Երաժշտություն
-------------

Ալկանի առաջին ստեղծագործությունների բնօրինակները թվագրվել են 1828 թվականին։ Նրա պահպանված ժառանգությունը կազմել են բացառապես դաշնամուրի սոլո կատարման համար ստեղծագործությունները։ XIX դարի երկրորդ կեսին Ալկանը համարվել է դաշնամուրային ռոմանտիկ ստեղծագործությունների մեծագույն վարպետներից մեկը։ Հանս Ֆոն Բլյուվոլը նրան անվանել է «դաշնամուրի Բերլիոզ», Ֆերուչչո Բուզոնին գրել է Լիստի մասին և նշել, որ Լիստի կարելի է դասել «նշանավոր կոմպոզիտորների դասին, որոնք ապրել են Բեթհովենից հետո. Շոպենը, Շումանը, Ալկանը և Բրամսը»։ Անտոն Ռուբինշտեյնը Ալկանին է ձոնել իր հինգերորդ դաշնամուրային կոնցերտը։

Ալկանի ստեղծագործություններն առանձնանում են տեխնիկական բացառիկ դժվարությամբ։ Նրա 24 էտյուդները (12 մաժորային, op.35 և 12 մինորային, op.39) իրենց տեխնիկական բարդությամբ մրցակցել են Ֆերենց Լիստի «Տրանսցենդենտրալ էտյուդների» հետ։ Ալկանի որոշ ստեղծագործություններ առանձնահատուկ գրվել են դաշնամուրների համար։

Ալկանի ստեղծագործությունների մի մասը կրել է ծրագրային բնույթ. ամենահայտնի էտյուդը «Քամու նման» op.39 № 1 և պիեսը «Երկաթե ճանապարհ» op.27 (1844)֊շատ հնարավոր է, որ սա առաջին փորձն է եղել երկաթգծի ձայնը վերարտադրել երաժշտության միջոցով՝ անիվների կտկտոցից մինչև շոգեքաշի սուլոցը։ Ալկանի ամենածավալային ստեղծագործությունը Մեծ սոնատն է «Չորս տարիք», որի ծավալը նույնացվում է Բախի և Գենդելի ստեղծագործությունների հետ, տարբերվում է ավարտական մասով op.39 վարիացիա «Էզոպի խնջույքը»։ Ալկանին ստեղծագործություններին հատուկ էր նաև հումորը. նրան է պատկանում «Մի թութակի մահվան քայլերթը»՝ երեք հոբոյի, ֆագոտի և երգիչների համար։

Ալկանի նվագադարձություններից են Մոցարտի և Բեթհովենի դաշնամուրային կոնցերտների վերածելը դաշնամուրային մենանվագի։

Վաղուց Ալկանի ստեղծագործությունները դաշնակահարների ակտիվ խաղացանկից դուրս են մնացել, դա պայմանավորված է նաև իրենց կատարման բարդությամբ։ XX դարի երկրորդ կեսին այդ ստեղծագործությունների նկատմամբ հետաքրքրություն են արթնացրել Ռեյմոնդ Լևենտալի և Բեռնարդ Ռինգայսենի մեկնաբանությունները, իսկ XX-XXI դարերի սահմանագծին Ալկանի ստեղծագործությունները դարձել է Ջեկ Գիբոնսի, Մարկ֊Անդրե Ամլենի, Յուրի Ֆավորինի և Վինչենցո Մալտեմպոյի խաղացանկի անբաժանելի մասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  «Мобильный LiveInternet 30 ноября родились... | kakula - Дневник любителя старины |»։ *www.li.ru*։ Վերցված է 2018-10-31

Գրականություն
-------------

* Rimm R. The composer-pianists: Hamelin and The Eight. Portland: Amadeus Press, 2002

Արտաքին հղումներ
----------------

* Произведения Алькана в формате MIDI

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Musopen |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ռիմանի երաժշտական · Dictionary of Music and Musicians · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2049699 · BNC: a11956513 · BNE: XX1225420 · BNF: 13890675c · CiNii: DA08216422 · CONOR: 85443939 · GND: 118814249 · GTAA: 239283 · ICCU: LO1V155665 · ISNI: 0000000081116099 · LCCN: n81139110 · LNB: 000039560 · NDL: 01052624 · NKC: xx0001035 · NLA: 35819539 · NLP: a0000001263737 · NTA: 071998438 · NUKAT: n97039555 · PTBNP: 276931 · LIBRIS: 206609 · SUDOC: 030000718 · VIAF: 32182437 · WorldCat VIAF: 32182437 |

 |

 |