Փրինսթոնի համալսարանի Արևմտյան քոլեջի բաղեղապատ շենքը
**Բաղեղի լիգա** (անգլ.՝ The Ivy League), ամերիկյան մասնավոր ութ համալսարանների միավորում։ Համալսարանները գտնվում են ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան յոթ նահանգներում։ Անվանումը կապված է բաղեղի թփերի հետ, որոնք ծածկում են համալսարանական հին շենքերը։ Լիգայի կազմի մեջ մտնող համալսարանները բարձր համարում ունեն և աչքի են ընկնում կրթության առաջնակարգ որակով։

Նկարագրություն
--------------

### Պատմություն

ԱՄՆ-ի նահանգները, որոնցում տեղակայված են «Բաղեղի լիգայի» անդամ համալսարանները
«Բաղեղի լիգա» անվանումը ի սկզբանե տրվել է ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում տեղակայված մասնավոր ութ համալսարանների մարզական միավորմանը։ Եզրույթը հաճախ օգտագործվում է մատնանշելու համար ութ դպրոցները` որպես մեկ ընդհանուր միավորում։ Այն ենթադրում է կրթության բարձր որակ, ընդունելության մեծ մրցակցություն և պատկանելություն սոցիալական էլիտային։

«Բաղեղի լիգա» եզրը լայն տարածում է գտել 1954 թվականից, երբ ձևավորվել է մարզական *NCAA Division I* միավորումը, և ամերիկացիները սկսել են երկրպագել համալսարանական մարզական տարբեր թիմերի։ Ժամանակի ընթացքում «բաղեղի լիգա» հասկացությունը տարածվել է նրանում ընդգրկված համալսարանների այլ ոլորտների վրա ևս։

Լիգայի համալսարանները *U.S. News & World Report* ամսագրի տվյալներով մշտապես ընդգրկվում են ԱՄՆ-ի լավագույն 15 քոլեջների և համալսարանների ցանկում։ Այսպես` 2010 թվականին ԱՄՆ-ի լավագույն համալսարանների եռյակում ընդգրկվել են Հարվարդի, Եյլի և Փրինսթոնի համալսարանները, որոնք ներկայացնում են «Բաղեղի լիգան»։ Լիգայի համալսարանները ներառված են նաև աշխարհի ակադեմիական ամենահարուստ հաստատությունների ցանկում, ինչը գրավում է լավագույն ուսանողներին ու դասախոսներին։

Համալսարանները երկրի գիտական առաջատար հաստատություններն են, որոնք ունեն ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրներ։ Օրինակ` Հարվարդի և Եյլի համալսարանները 2014 թվականին գիտական հետազոտությունների համար տրամադրել են համապատասխանաբար 36.4 և 23.9 միլիարդ դոլար։

### Լիգայի անդամ համալսարաններ

Ստորև ներկայացվում են «Բաղեղի լիգայի» անդամ հանդիսացող համալսարանները այբբենական կարգով.

* Բրաունի համալսարան (անգլ.՝ Brown University) - քաղաք Փրովիդենս, Ռոդ Այլենդի նահանգ։ Հիմնադրվել է 1764 թվականին *Ռոդ Այլենդի քոլեջ* անվանումով։
* Դարտմուտի քոլեջ (անգլ.՝ Dartmouth College) - Հաննովեր, Նյու Հեմփշիրի նահանգ։ Հիմնադրվել է 1769 թվականին։
* Եյլի համալսարան (անգլ.՝ Yale University) - Նյու Հեյվըն, Կոնեկտիկուտ նահանգ։ Հիմնադրվել է 1701 թվականին «Կոլեգիալ դպրոց» անվանումով։
* Կոլումբիայի համալսարան (անգլ.՝ Columbia University) - Նյու Յորք, Նյու Յորք նահանգ։ Հիմնադրվել է 1754 թվականին «Արքայական քոլեջ» անվանումով։
* Կոռնելի համալսարան (անգլ.՝ Cornell University) - Իթակա, Նյու Յորք նահանգ։ Հիմնադրվել է 1865 թվականին։
* Հարվարդի համալսարան (անգլ.՝ Harvard University) - Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս նահանգ։ Հիմնադրվել է 1636 թվականին։
* Փենսիլվանիայի համալսարան (անգլ.՝ University of Pennsylvania) - Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա նահանգ։ Հիմնադրվել է 1740 թվականին «Ֆիլադելֆիայի ակադեմիա» անունով։
* Փրինսթոնի համալսարան (անգլ.՝ Princeton University) - Փրինսթոն, Նյու Ջերսի նահանգ։ Հիմնադրվել է 1746 թվականին «Նյու Ջերսիի քոլեջ» անվանումով։

Անվան ծագում
------------

Բաղեղի մասին հիշատակումը, որը վերաբերում է քոլեջներին, արձանագրվել է մարզական լրագրող Սթենլի Վուդվարդի հոդվածում (անգլ.՝ Stanley Woodward, (1895-1965)):

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | A proportion of our eastern ivy colleges are meeting little fellows another Saturday before plunging into the strife and the turmoil.- Stanley Woodward, New York Tribune, October 14, 1933, describing the football season |  |

«Բաղեղի լիգա» արտահայտության ծագման մասին վկայում է հետևյալ պատմությունը. մարզական մի լրագրող խմբագրությունից հանձնարարություն է ստանում մեկնաբանելու Կոլումբիայի և Փենսիլվանիայի համալսարանական թիմերի մեջ կայանալիք խաղը ամերիկյան ֆուտբոլից։ Կարծելով, որ խաղը լինելու է անհետաքրքիր` լրագրողը նշել է, որ ինքը ստիպված է լինելու տեսնել, թե «ինչպես է աճում բաղեղը»։ Մեկ ուրիշ լրագրող, սխալ հասկանալով լսածը, համալսարանների խումբն անվանում է «Բաղեղի լիգա»։

* Բրաունի համալսարանԲրաունի համալսարան
* Կոլումբիայի համալսարանԿոլումբիայի համալսարան
* Դարտմուտի քոլեջԴարտմուտի քոլեջ
* Հարվարդի համալսարանՀարվարդի համալսարան
* Փենսիլվանիայի համալսարանՓենսիլվանիայի համալսարան
* Փրինսթոնի համալսարանՓրինսթոնի համալսարան
* Եյլի համալսարանԵյլի համալսարան
* Կոռնելի համալսարանԿոռնելի համալսարան

Տես նաև
-------

* Օքսբրիջ
* Կարմիր աղյուսից համալսարաններ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лига плюща лучшие университеты США // Учёба.ру. 2 мая 2007 г(չաշխատող հղում)
. (ռուս.) — 31.08.2009.
2. ↑  UniPage — Университеты Лиги плюща — Эндаумент, 2014 год


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7728340-5 · LCCN: n95061019 · VIAF: 130345285 · WorldCat VIAF: 130345285 |

 |