*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սահակյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

Տաճատ Սահակյանի և նրա կնոջ՝ Քնարիկ Սահակյանի գերեզմանը, գ. Բռնակոթ
**Տաճատ Մկրտչի Սահակյան** (հուլիսի 8, 1916(1916-07-08), Բռնակոթ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 16, 1999(1999-01-16), Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան, հայագետ, մանկավարժ։ Պրոֆեսոր, «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ»։ ԽՄԿԿ անդամ (1942): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Տաճատ Սահակյանը ծնվել է 1916 թվականին, Սիսիանի շրջանի Բռնակոթ գյուղում։ Անվանակոչվել է Նիկողայոս Ադոնցի կողմից՝ Ավարայրի ճակատամարտի նահատակ Տաճատ Գնթունու պատվին։

Երկու տարեկանում զրկվել է հորից։ 1936 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Սիսիանի միջնակարգ դպրոցը, նույն թվականին ընդունվել է և 1940 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Վերադարձել է գյուղ և աշխատել այնտեղի միջնակարգ դպրոցում։

1940 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ զինվորական ծառայության։ Կիևի զինվորական հատուկ օկրուգի 4-րդ հրետանային գունդը 1941 թվականի հունիսի 22-ին տեղակայվել էր Բրոդի քաղաքում, որը պատերազմի առաջին օրը ենթարկվել էր գերմանական զորքերի հարձակմանը։ Սահակյանը ծառայել է գնդում որպես քաղղեկի տեղակալ։ 1941 թվականի օգոստոսին գրոհներից մեկում վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո կրկին ծառայության է անցել Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգում՝ սկզբում Թբիլիսիում, այնուհետև, 1942 թվականի փետրվարից՝ հայկական դիվիզիայի հրաձգային գնդում։ 1942 թվականին Սահակյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1942 թվականի սեպտեմբերին 408-րդ հայկական դիվիզիայում մասնակցել է Տուապսեի շրջանում մղվող մարտերին։ Տուապսե-Գոյթղ ուղղությունում և Օստրովսկու կիրճում կատաղի կռիվներից մեկում վիրավորվել է և բուժվելուց հետո զորացրվել։ Ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է «Արիության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով, «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշանով և Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգրով։

1943-1944 ուսումնական տարում Տաճատ Սահակյանը մանկավարժական աշխատանքի է անցել հայրենի Բռնակոթ գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ուսմասվար և պատմության ու գերմաներենի ուսուցիչ։ 1944 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրան և աշխատել նույն ինստիտուտի հայ ժողովրդի պատմության ամբիոնում։ 1949 թվականին նա պաշտպանել է «Սյունյաց թագավորությունը» թեմայով թեկնածուական թեզը և ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, իսկ 1956 թվականին արժանացել է դոցենտի կոչման։ Նա 50 տարի շարունակ հայ ժողովրդի պատմության հատուկ դասընթաց է կարդացել Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության և բանասիրական ֆակուլտետներում։

1991 թվականի նոյեմբերի 29-ին Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հայ ժողովրդի պատմության ամբիոնը, նկատի ունենալով Տաճատ Սահակյանի գիտամանկավարժական բազմամյա արգասավոր գործունեությունը, նրան ներկայացրել է պրոֆեսորի կոչման։

Տաճատ Սահակյանը զբաղվել է հասարակական ակտիվ գործունեությամբ։ Նա հանրապետության տարբեր հիմնարկ-ձեռնարկություններում կարդացել է գիտական զեկուցումներ, անցկացրել դասախոսություններ, պատմել հայագիտության նորագույն նվաճումների մասին։

Տաճատ Սահակյանը վախճանվել է 1999 թվականի հունվարի 16-ին, Երևանում։ Թաղված է հայրենի Բռնակոթ գյուղում։ Իր խնդրանքի համաձայն՝ շիրմաքարին փորագրված է Րաֆֆու հետևյալ բանաստեղծական տողը. «Արդյո՞ք գալու է մի օր ժամանակ…»։

Ընտանիք
-------

Տաճատ Սահակյանն ամուսնացած է եղել քիմիկոս, մանկավարժ Քնարիկ Սահակյանի (1922-2020) հետ։

Զավակներ.

* *Աշոտ Սահակյան* (1947), ճարտարապետ
* *Վահան Սահակյան* (1949), կիբեռնետիկ-ճարտարագետ
* *Հասմիկ Սահակյան* (1953), բանասեր
* *Սահականուշ Սահակյան* (1960), բանասեր, թարգմանիչ, կինոպրոդյուսեր, ժուռնալիստ

Աշխատություններ
---------------

Պատմաբան Տաճատ Սահակյանը մի շարք գիտական հոդվածների և աշխատությունների հեղինակ է.

* «Սյունիքը 13-15-րդ դարերում»
* «Սյունյաց նախարարության դերը Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում»
* «Սյունիքը մարզպանական շրջանում»
* «Արշակունյաց թագավորության անկումը»
* «Րաֆֆու հայ ազգային-ազատագրական շարժման գաղափարախոսությունը»
* «481-484 թվականների հայ ազատագրական պատերազմը»
* «Հայաստանի պետական անկախության վերականգնումը 9-րդ դարի վերջին քառորդում»
* «Սյունյաց թագավորության հիմնումը և նրա քաղաքական դերը 11-րդ դարում»
* «Հայաստանը և հայ մշակույթը աշխարհի անվանի մարդկանց գնահատմամբ»
* «Ռուսաստանի հետ Արևելյան Հայաստանի միավորման առաջադիմական նշանակությունը»

Տաճատ Սահակյանի «Գյուղացիական ապստամբությունը Սյունիքում 10-րդ դարում» գիտական աշխատությունը 1964 թվականին ֆրանսերենով հրատարակվել է Փարիզում։

Պարգևներ
--------

* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան (1985)
* «Արիության համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր
* Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալ

Հիշատակ
-------

Տաճատ Սահակյանի հիշատակը հավերժացնող հուշաքարը Երևանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոցի 17-րդ շենքի պատին
2023 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի ավագանու 2022 թվականի մայիսի 24-ի «Հուշատախտակների տեղադրման մասին» հ.587-Ա որոշման հիման վրա Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոց, 17 հասցեի շենքի պատին փակցվել է Տաճատ Սահակյանի հիշատակը հավերժացնող հուշաքար։

Հուշաքարի հեղինակն է ճարտարապետ, ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ Աշոտ Սահակյանը («Հայհեղինակ» ՀԿ, թիվ 08/5830, 03․02․2022), քանդակագործը՝ Կամսար Վարդանյանը, քարագործ վարպետները՝ Նարեկ Վարդանյանը և Արթուր Վարդանյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Արդյո՞ք գալու է մի օր ժամանակ…».
2. 1 2 3 4  Հայաստանի ուսուցիչները մեծ հայրենականում (Ա. Հ. Հարությունյան, Լ. Ս. Մելքումյան, Ա. Ղ. Սուքիասայան), «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1982:
3. 1 2  *Բենիկ Սիսյան.* «Սիրով և նվիրումով»։ «Սովետական դպրոց», դեկտեմբերի 22, 1977 թ. թիվ 51 (2469)։
4. 1 2  *Արմեն Կարապետյան.* «Գիտնականը Բռնակոթ գյուղից»։ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթ, հուլիսի 19, 2001 թ. թիվ 70 (2786)։
5. ↑  *Սահականուշ Սահակյան.* «Լիարժեք ապրած տարիներ»։ «Ազգ» օրաթերթ, հունվարի 17, 2009 թ. թիվ 5 (4141)։
6. ↑  *Լ. Շահինյան.* «Անսպառ եռանդ»։ «Երեկոյան Երևան» օրաթերթ, հունվարի 17, 1977 թ.։
7. 1 2  *Ամալյա Նահապետյան.* «60 լիարժեք տարիներ»։ «Մանկավարժ» թերթ, փետրվարի 14, 1977 թ. թիվ 4 (368)։
8. 1 2  «Память народа». *m.pamyat-naroda.ru*. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
9. ↑  «Երևան քաղաքի ավագանու 2022 թվականի մայիսի 24-ի «Հուշատախտակների տեղադրման մասին» հ.587-Ա որոշում».
10. ↑  «Տաճատ Սահակյան. անվանի գիտնականն ու մանկավարժը»։ «Եթեր» շաբաթաթերթ, թիվ 49 (1534), նոյեմբերի 30, 2023 թ. էջ 6։

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Սահականուշ Սահակյան.* «Մեր քարը ծանր է»։ «Առավոտ» օրաթերթ, N 213 (6985), 1 դեկտեմբեր 2023 թ. ուրբաթ, էջ 7

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 25161 |

 |