**Ռոբերտ Արչիբալդ Շոու** (անգլ.՝ Robert Shaw, օգոստոսի 9, 1927(1927-08-09)[…], Westhoughton, Լանկաշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն - օգոստոսի 28, 1978(1978-08-28), Toormakeady, Մեյո, Իռլանդիա), անգլիացի դերասան, սցենարիստ և գրող։

Վաղ կյանք
---------

Ռոբերտ Շոուն ծնվել է 1927 թվականին Անգլիայում՝ Վեսթհաունում։ Նրա մայրը՝ Դորինը (ծնունդով Ավերի), նախկին բուժքույր է՝ ծնված Սվազիլենդում,Պիգս-Պիկում։ Իսկ հայրը՝ Թոմաս Շոուն, բժիշկ է։ Դերասանն ունեցել է երեք քույր և մեկ եղբայր։ Երբ Ռոբերտը դարձել է յոթ տարեկան, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Շոտլանդիա՝ Սթրոմնես։ Երբ երիտասարդ դերասանը դարձել է քսան տարեկան, նրա հայրը՝ հարբեցող և դեպրեսիվ մարդը, ինքնասպան է եղել։ Ընտանիքը կրկին տեղափոխվել է, այս անգամ Կորնուոլ, որտեղ Ռոբերտը սկսել է հաճախել Տրուրոյի դպրոց։ Հետո Ռոբերտը որոշ ժամանակ աշխատել է որպես ուսուցիչ Սոլտբյորնեում, իսկ հետո Լոնդոնում ընդունվել է դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիա։

Դերասանական կարիերա
-------------------

Ռոբերտ Շոուն սկսել է դերասանական կարիերան թատրոնում՝ ամբողջ Անգլիայի թատրոններում կատարելով տարբեր դերեր։ 1952 թվականին դերասանը նշել է իր պրոֆեսիոնալ բեմելը Ուեսթ-Էնդ թատրոնում։ Արդեն 1950 թվականին նկարահանվել է բրիտանական տարբեր ֆիլմերում, իսկ ավելի ուշ հայտնվել է նաև ամերիկյան հեռուստատեսությունում, որտեղ նկարահանվել է «Ծովահեններ»(անգլ.՝ The Buccaneers) սերիալում։ Շոուի ամենահռչակավոր դերերն են՝ Դոնալդ Հրանտի դերը Ջեյմս Բոնդի մասին «Ռուսաստանից սիրով»(ռուս.՝ Из России с любовью) (1963) ֆիլմում, տանկիստ գնդապետ Հեսսլերի դերը «Մարտ ելույթի համար»(ռուս.՝ Битва за Выступ) (1965) ֆիլմում, երիտասարդ Հենրի VIII-ի դերը «Բոլոր ժամանակների մարդ»(ռուս.՝ Человек на все времена ) (1966) ֆիլմում, լորդ Ռենդոլֆ Չերչիլի դերը «Երիտասարդ Վինսթոն»(ռուս.՝ Молодой Уинстон) (1972) ֆիլմում, անգութ ավազակ Դոյլ Լոնիգանի դերը «Աֆերա»(ռուս.՝ Афера ) (1973) ֆիլմում, կոպիտ ու սառնարյուն Միսթր Բլուի դերը «Պելեմ 1-2-3 գնացքի բռնագրավում»(ռուս.՝ Захват поезда Пелэм 1-2-3) (1974) ֆիլմում, շնաձկներից տառապող ձկնորս Քվինտի դերը «Ծնոտներ»(ռուս.՝ Челюсти) (1975) ֆիլմում, հնաբնակ փարոսի և գանձերի որսորդ Ռոմեր Տրիսի դերը «Անդունդ»(ռուս.՝ Бездна) (1977) ֆիլմում, իսրայելական Մոսսադի գործակալ Դեյվիդ Կաբակովի դերը «Սև կիրակի» (ռուս.՝ Чёрное воскресенье) (1977) կինոնկարում, որը եղել է ամենահաջողված լավ երիտասարդի դերը։
Շոուն արժանացել է Ոսկե գլոբուս մրցանակին և Օսկար մրցանակին՝ որպես երկրորդ կարգի լավագույն դերասան՝ «Բոլոր ժամանակների մարդ» ֆիլմում մասնակցություն ունենալու համար։

Սցենարիստի կարիերա
------------------

Ավելացնելով իր դերասանական կարիերային՝ Շոուն գրել է նաև վեպեր, թատերգություններ և սցենարներ։ Իր առաջին վեպը՝ *«Գաղտնարան»-ը*(ռուս.՝ «Тайник») տպագրվել է 1960 թվականին և ստացել է բազմաթիվ դրական արձագանքներ։ Նրա հաջորդ վեպը՝ *«Արևային բժիշկ»-ը*(ռուս.՝ «Солнечный доктор»), տպագրվել է մեկ տարի հետո։ Ստեղծագործությունը 1962 թվականին պարգևատրվել է Հոտորնդենական մրցանակով։

Ավելի ուշ գրել է եռերկ ստեղծագործություն՝ բաղկացած *«Դրոշ»*(ռուս.՝ «Флаг») (1965), *«Մարդն ապակե կրպակում»*(ռուս.՝ «Человек в стеклянной будке») (1967), *«Քարտեզներ Մարոկկոյից»*(ռուս.՝ «Карты из Марокко») մասերից։ Եռերկ ստեղծագործությունը հանդիսացել է *«Մարդն ապակե կրպակում»* թատերական ներկայացման հիմքը, ինչը բերել է նրան մեծ ճանաչում։ Գիրքը և սցենարը իրենցից ներկայացնում են բարդ և երկդիմի պատմություն մի մարդու մասին, ով պատմության տարբեր պահերին եղել է մեկ եվրոպացի գործարար՝ փակելով ֆաշիստ զինվորական հանցագործներին, մեկ ֆաշիստ զինվորական հանցագործ՝ փակելով եվրոպացի գործարարներին։ Սցենարը ստացվել է բավականին վիճարկելի. ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում թատերական ներկայացումներից հետո մի քանի քննադատներ դրական են գնահատել խորամանկ, ճարպիկ և լիարժեք բարոյական հարցերի վերլուծությունը, որոնք վերաբերում էին քաղաքացիությանը և անհատականությանը, իսկ մյուսները հակառակը՝ քննադատել էին Շոուին այն բանի համար, որ նա բարձրացրել է այդպիսի նուրբ և երկդիմի հարց։ Հեռուստատեսությունում ցուցադրելուց հետո սցենարը զգալիորեն փոխվել էր. ստացված կինոնկարը չէր արժանացել հեղինակի խրախուսանքին և նրա անունը դուրս էին հանել տիտրերից։

Շոուն նաև ադապտացրել է «Գաղտնարան» վեպը՝ *«Իրադրությունն անհույս է… Բայց լուրջ չէ»* (անգլ.՝ «Situation Hopeless... But Not Serious», ռուս.՝ «Положение безнадежно Но не серьезно») ֆիլմի համար, որտեղ գլխավոր հերոսը Ալեքս Հիննեսսն էր։ Նրա *«Կատոյի փողոց»*(անգլ.՝ «Cato Street Conspiracy», ռուս.՝ «Улица Като») սցենարը՝ Կատո փողոցում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին, առաջին անգամ բեմադրվել է 1971 թվականին Լոնդոնում։

Անձնական կյանք
--------------

Ռոբերտ Շոուն ամուսնացած է եղել 3 անգամ և ունեցել է տասը երեխա, որոնցից մեկը որդեգրված է։

Նրա առաջին կինը եղել է *Ջենիֆեր Բուրկը* (1952-1963 թթ.): Նրանք ունեցել են չորս աղջիկ։

Երկրորդ կինը եղել է դերասանուհի *Մերի Յուրը*։ Նրանք ունեցել են երկու տղա և մեկ աղջիկ։ Նրանց ամուսնությունն ավարտվել է Մերիի մահով՝ չափից մեծ քանակությամբ դեղեր ընդունելու հետևանքով։ Նրանց որդիներից մեկը՝ Էյն Շոուն(անգլ.՝ Ian Shaw), դարձել է դերասան։

Երրորդ և վերջին կինը եղել է *Վիրջինիա Ջենսենը* (1976-1978 թթ.): Նրանք ունեցել են երկու որդի, որոնցից մեկը Վիրջինիայի նախկին ամուսնուց է։

Իր կյանքի վերջին յոթ արիներն ապրել է Իռլանդիայի Մեյո կոմսությունում՝ Տուրմակադի գյուղում։

Մահ
---

Ռոբերտ Շոուն մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից՝ 1978 թվականի օգոստոսի 28-ին Իռլանդիայում՝ 51 տարեկան հասակում՝ *Avalanche Express* ֆիլմի նկարահանման ավարտից հետո։ Նրա աճյունը այրել են, իսկ մոխիրը թաղել են Իռլանդիայում՝ իր տան մոտ։

Ժառանգություն
-------------

* Շոուի ծննդավայրում՝ Վեսթհաութոնում, դերասանի պատվին անվանվել է փաբ։
* Marvel կոմիքսից (Իքս մարդկանց մասին) չարագործ Սեբաստիան Շոուի կերպարը ստեղծվել է Ռոբերտի կերպարանքով և նմանությամբ։

Ստեղծագործություն
-----------------

### Ֆիլմագրություն

| Տարեթիվ | Բնօրինակ անվանում | Դեր |
| --- | --- | --- |
| 1951 | *The Lavender Hill Mob* |  |
| 1952 | *Operation Secret* | Յասկեզ |
| 1954 | *The Dam Busters* | Օդագնացության սերժանտ Ջ. Պուլֆորդ |
| 1956 | *A Hill in Korea* | Եֆրեյտոր Հոջ |
| 1956 | *Double Cross* |  |
| 1957 | *Man from Tangier* | Ջոնի |
| 1957 | *The Buccaneers* | Նավապետ Դեն Թեմփեստ (39 էպիզոդ) |
| 1958 | *Sea Fury* | Հորման |
| 1959 | *Libel* | Ամսագրի ֆոտոռեպորտյոր |
| 1960 | *The Four Just Men* | Ստյուարդ |
| 1961 | *Danger Man* | Թոնի Կոստելո |
| 1961 | *The Winter's Tale* | Լեոնտես |
| 1962 | *The Valiant* | Լեյտենանտ Ֆիլդ |
| 1963 | *The Caretaker* | Ասթոն |
| 1963 | *From Russia with Love* | Դոնալդ 'Ռեդ' Հրանտ |
| 1963 | *The Cracksman* | Մոկ |
| 1964 | *The Luck of Ginger Coffey* | Հինջեր Կոֆֆի |
| 1964 | *Carol for Another Christmas* | Սուրբ Ծննդյան ուրվական |
| 1964 | *Tomorrow at Ten* | Մարլոու |
| 1964 | *Hamlet* | Կլաուդիուս, թագավոր Դաննի |
| 1965 | *Battle of the Bulge* | Գնդապես Մարտին Հեսսլեր |
| 1966 | *A Man for All Seasons* | Թագավոր Հենրի VIII |
| 1967 | *Custer of the West* | Գեներալ Ջորջ Արմսթրոնգ Կաստեր |
| 1968 | *The Birthday Party* | Սթենլի Վեբբեր |
| 1969 | *Battle of Britain* | «Նավապետ» |
| 1969 | *The Royal Hunt of the Sun* | Ֆրանցիսկո Պիզզարո |
| 1970 | *Figures in a Landscape* | ՄակԿանահյու |
| 1971 | *A Town Called Bastard* (*A Town Called Hell*) | Քահանա |
| 1972 | *Young Winston* | Լորդ Ռենդոլֆ Չերչիլ |
| 1973 | *A Reflection of Fear* (*Labyrinth*) | Մայքլ |
| 1973 | *Наёмный работник* | Սթիվեն Լեդբետեր |
| 1973 | *Афера* | Դոյլ Լոննիգան |
| 1974 | *The Golden Voyage of Sinbad* | Պատգամախոս |
| 1974 | *The Taking of Pelham One Two Three* | Միսթր Բլու Բերնարդ Ռայդեր |
| 1975 | *Челюсти* | Կվինտ |
| 1975 | *The Man in the Glass Booth* |  |
| 1975 | *Der Richter und sein Henker* (*End of the Game*, *Murder on the Bridge*, *Deception*, և *Getting Away with Murder*) | Ռիչարդ Հասթման |
| 1975 | *Бриллианты* (*Diamond Shaft*) | Չարլզ/Էրլ Հոջսոն |
| 1976 | *Robin and Marian* | Շերիֆ Նոթինգեմա |
| 1976 | *Swashbuckler* (*Scarlet Buccaneer*) | Նեդ Լինչ |
| 1976 | *Black Sunday* | Մայոր Դեյվիդ Կաբակով |
| 1977 | *The Deep* | Ռոման Թրիս |
| 1978 | *Force 10 from Navarone* | Մայոր Կիտ Մելլորի |
| 1979 | *Avalanche Express* | Գեներալ Մարենկով |
|

### Գրքեր

| Տարեթիվ | Բնօրինակ անվանում |
| --- | --- |
| 1960 | *The Hiding Place* |
| 1961 | *The Sun Doctor* |
| 1965 | *The Flag (novel)* |
| 1965 | *Situation Hopeless... But Not Serious* (կինեմատոգրաֆիական ադապտացիա *The Hiding Place*) |
| 1967 | *The Man in the Glass Booth* |
| 1968 | *The Man in the Glass Booth* (սցենար) |
| 1969 | *A Card from Morocco* |
| 1971 | *Cato Street* (սցենար) |
|

Պատկերասրահ
-----------

* Տուրմակադիում Ռոբերտ Շոուի հիշատակին նվիրված հուշամատյան( գտնվում է իր գերեզմանից ոչ հեռու)Տուրմակադիում Ռոբերտ Շոուի հիշատակին նվիրված հուշամատյան( գտնվում է իր գերեզմանից ոչ հեռու)
* Խոշոր պլանով արձանագրություն հուշամատյանի վրաԽոշոր պլանով արձանագրություն հուշամատյանի վրա
* Հուշամատյանից ոչ հեռու գտնվող կառանման տեղՀուշամատյանից ոչ հեռու գտնվող կառանման տեղ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2  filmportal.de — 2005.
4. 1 2  Encyclopædia Britannica
5. ↑  Student & graduate profiles — Royal Academy of Dramatic Art.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Robert Shaw Internet Movie Database կայքում
* Robert Shaw — For All Seasons Archived 2007-11-13 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rotten Tomatoes · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 7747 · BNE: XX1726989 · BNF: 138997169 · CONOR: 28238435 · GND: 119216191 · GTAA: 153234 · ICCU: RAVV044080 · ISNI: 0000 0001 2148 0152 · LCCN: n50022186 · NKC: jcu2010585621 · NLP: A16750330 · NTA: 070654603 · NUKAT: n2009046402 · SUDOC: 067275869 · VIAF: 112081464 · WorldCat VIAF: 112081464 |

 |

 |