recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լարան՝** մարմնի դիրք, որի ընթացքում ոտքերը հակադիր ուղղություններով են միավորվում, իսկ ազդրերի ներքին գծերը 180 աստիճանի անկյուն են կազմում։ Լարանը կատարվում է տարբեր մարզաձևերում `պարի, գեղասահքի, մարմնամարզության, սպորտային աերոբիկայում, մարտարվեստում, գեղալողում, յոգայում։ Լարանը հանդիսանում է ձգման վարժություն։

Լարանի տեսակներ
---------------

Գոյություն ունեն երկու տեսակի լարան՝ «լայնակի» (ոտքերը բացված են կողմերի վրա) և «երկայնական» (ոտքերը բացված են առաջ ու ետ)։ Երկայնական լարանը բաժանվում է ըստ «աջ» և «ձախ», կախված ոտքերի դեպի առաջ ձգվածությունից։ Լավ ճկունության դեպքում լարանը կարող է իրականացվել ոչ միայն հատակին նստած, այլև կախված, երբ մեկ կամ երկու ոտքերը, որոնք տեղադրված են ցանկացած բարձրության վրա, ոտքերի բացվածության անկյունը գերազանցում է 180 °-ը։ Լայնակի լարանը, որը կատարվում է երկու բավականին բարձր հենարանների վրա կոչվում է «արքայական»։ Լարանը կարող է իրականացվել շարժման, կանգնած մի ոտքով («ուղղահայաց») ցատկով, կանգնած ձեռքերի վրա և այլն :

Լարանի հետ կապված դժվարություններ
---------------------------------

Լարան կատարելու հնարավորությունը կախված է բնական տվյալներից. մարմնի կառուցվածքից և մկանային մանրաթելի ներքին կառուցվածքից։ Բացի այդ տարիքի հետ, այն ավելի ու ավելի դժվար է տրվում։ Նախքան լարան նստելը, պետք է պարտադիր տաքացնել մկանները։ Դուք չեք կարող ստիպել շարժումը հակառակ դեպքում ցավը կարող է առաջանալ ոչ միայն մկանները ձգելու ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Oxford English Dictionary, *split, n.* "4 b. the splits, in acrobatics or stage-dancing. Also in sing."
2. ↑  Bedinghaus, Treva. "Jazz Layout". About.com. Արխիվացված է the original 2008 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. Retrieved 2013 թ․ օգոստոսի 24. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Performing splits". Արխիվացված է the original 2011 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 1.

Գրականություն
-------------

* Կրկես Փոքր հանրագիտարան. / Ավտ. կարգավիճակ. Ա. Յա. Շնեեր, Ռ. Ե. Սլավսկի։ - Սովետական հանրագիտարան, 1973
* Ռիթմիկ մարմնամարզություն։ Դասագիրք ինստիտուտների ֆիզիկական կուլտուրայի համար։ / Տ. Ս. Լիսիցկոի։ - Մ. Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի 1982

Արտաքին հղումներ
----------------

Продольный шпагат: упражнения, которые помогут освоить шпагат.
**Նովոռոսիյսկի հեռուստաաշտարակ**, ռադիոհեռուստատեսային հաղորդիչ կայան (ՌՀՀԿ), որը գտնվում է Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Նովոռոսիյսկ քաղաքում։ ՌՀՀԿ-ի գործարկման 1-ին համալիրի շինարարությունն ավարտվել է 1996 թվականին։ Հեռուստաաշտարակն օգտագործվում է եթերային թվային և անալոգային հեռուստատեսային և ռադիոհեռարձակման նպատակով։ Ընդգրկված է «Ռուսաստանի հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդիչ ցանց» դաշնային պետական միասնական ձեռնարկության «Կրասնոդարի երկրամասային ռադիոհեռուստատեսային հաղորդիչ կենտրոն» մասնաճյուղի կազմում։

Նկարագրություն
--------------

Աշխարհում բարձրությամբ 60-րդ և Ռուսաստանում 4-րդ (Օստանկինոյի՝ 540 մ, Սանկտ Պետերբուրգի՝ 326 մ և Պերմի՝ 275 մ, աշտարակներից հետո), 261,45 մ բարձրությամբ հեռուստաաշտարակը կառուցվել է Գլխավոր Կովկասյան լեռնաշղթայի «Վոլչյի վորոտա» լեռնանցքում՝ ծովի մակարդակից 373,5 մետր բարձրության վրա։ Այն ազատ կանգնած երկաթբետոնե աշտարակ է, որն ապահովում է 100 կմ-ից ավելի ռադիոտեսանելիություն (ալեհավաքային համակարգերի կախոցի բարձրությունը երկրամասի հարթավայրային տարածքի մակարդակից ավելի քան 600 մետր է)։ Աշտարակի բնի երկաթբետոնե մասի քաշը ավելի քան 12000 տոննա է, ալեհավաքային մասինը՝ 300 տոննա։ Տասնինըհարկանի բնում տեղադրված են բոլոր տեխնոլոգիական սարքավորումները։ Տեխնոլոգիական համալիրի կառավարման և վերահսկման կենտրոնական սարքասրահում շուրջօրյա գտնվում է շահագործող անձնակազմը։ Աշտարակի ներքևի մասում գտնվում են այդ օբյեկտի կենսագործունեությունն ապահովող ծառայությունները։

Բնակչությանը հեռուստառադիոհեռարձակման ծրագրերով ապահովելու հետ մեկտեղ (ընդունման գոտում գտնվում են Նովոռոսիյսկ, Գելենջիկ, Կրոպոտկին, Տեմրյուկ, Կրիմսկ, Աբինսկ, Կուբանի Սլավյանսկ քաղաքները և համապատասխան շրջանները՝ ավելի քան 1 մլն բնակչությամբ), Նովոռոսիյսկ քաղաքի ՌՀՀԿ-ը բջջային կապի, տեխնոլոգիական գործընթացների կառավարման, նավագնացության, նավթի և գազի տեղափոխման անվտանգության ապահովման և այլնի հեռահաղորդակցության կարևորագույն կենտրոն է։

Նովոռոսիյսկ քաղաքի ՌՀՀԿ-ը աշտարակի ազատ կանգնած երկաթբետոնե բնով յուրահատուկ տեխնոլոգիաներով կառուցված օբյեկտ է. գոյություն ունի եզակի օրինակով, ինչպես նախկին ԽՍՀՄ տարածքում գտնվող բոլոր հեռուստաաշտարակները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Исторический Новороссийск: местная телебашня бьет российские и мировые рекорды".
2. ↑  "Abasys.Cms". Արխիվացված է the original 2010 թ․ փետրվարի 17-ին. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 2. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Телевизионная башня РТПС г. Новороссийска(չաշխատող հղում)
* Телебашня Новороссийска Archived 2008-06-08 at the Wayback Machine.
* Телевизионная башня РТПС г. Новороссийска(չաշխատող հղում)
* Телебашня Новороссийска Archived 2008-06-08 at the Wayback Machine.
Մորթիմեր Ադլերը
**Ինչպես կարդալ գիրքը** (անգլ.՝ How to Read a Book), 1940 թվականին ամերիկացի փիլիսոփա Մորթիմեր Ադլերի կողմից հրատարակած գիրք։ 1972 թվականին Ադլերը Չարլզ Վան Դորենի հետ հրատարակել է այս գրքի երրորդ՝ վերամշակված հրատարակությունը, որի մեջ խորհուրդներ է տալիս ցանկացած ավանդույթի լավ և մեծ գրքերի քննադատողական ընթերացնության վերաբերյալ։ 1972 թվականի հրատարակությունը, ի լրացումն առաջին հրատարակության, դիտարկում է ժանրերը (պոեզիա, պատմություն, գիտություն, գեղարվեստական գրականություն և այլն), ինսպեկցիոն (մեկ տվյալ գրքի) և սինոպտիկ (մի շարք փոխկապակցված գրքերի) ընթերցանության վերաբերյալ կանոնները և խնդիրները։

Առաջին անգամ գիրքը լույս է տեսել 1940 թվականին։ Երկրորդ անգամ հրատարակվել է, բայց արդեն նոր նախաբանով, 1966 թվականին, որից հետո լույս է տեսել աշխատության երրորդ հրատարակությունը՝ 1972 թվականին։ Մինչև օրս այս գիրքը մնում է ընթերցանության հոգեբանության դասական աշխատություններից մեկը։

Գրքում Ադլերն առանձնացնում է ընթերցանության երկու տեսակ՝ տեղեկություն ստանալու համար և հասկանալու համար։ Նա պնդում է, որ լավ, խոհունակ ընթերցողը կարդում է գիրքը երեք անգամ, ավելի ճիշտ երեք միջոցով։

Առաջին միջոցն է՝ կառուցվածքային կամ վերլուծական։ Այս էտապում ընթերցողը պետք է հասկանա գրքի կառուցվածը, ուշադրություն դարձնի բովանդակության և հիմնական թեմատիկ բաղադրիչներին։

Երկրորդ միջոցն է՝ ինտերպրետացիոն կամ սինթետիկ։ Այս դեպքում ընթերցողը պետք է մշակի հիմնական բանալիական բառերը, տողագլուխները և նախադասությունները։ Պետք է նաև հասկանալ, վերապատմել սեփական բառերով, ըմբռնել և իմաստավորել։

Երրորդ միջոցն է՝ քննադատողական կամ գնահատիչ։ Այս էտապում ընթերցողին առաջարկվում է վիճել գրքի հեղինակի հետ, հասկանալ ընթերցված թերությունները և հասկանալ, թե որտեղ էր հեղինակը սխալվում։ Դրա հետ միասին ընթերցողին պետք է աշխատել հիշել, որ հեղինակը սովորաբար գերազանցում է իրեն մտավոր առումով։

Հրատարակման տարեթվեր
--------------------

* Առաջին հրատարակություն՝ Mortimer Adler, *How to Read a Book: The Art of Getting a Liberal Education*, (1940) OCLC 822771595
	+ Երկրորդ (1967) հրատարակություն՝ *A Guide to Reading the Great Books* ISBN 978-0-671-21209-4 OCLC 500166716
	+ Երրորդ (1972) հրատարակություն (համահեղինակ՝ Չարլզ Վան Դորեն)՝ coauthor Charles Van Doren, New York: Simon and Schuster. ISBN 1-567-31010-9 OCLC 788925161

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Center for the Study of The Great Ideas". *thegreatideas.org*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 29.
* "Detailed Summary of the Revised Edition in German". *paedubucher.CH*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 29.
**Շարոն Կովակս** (հոլ.՝ Sharon Kovacs, ապրիլի 15, 1990(1990-04-15), Baarlo, Maasbree, Լիմբուրխ, Նիդերլանդներ), հոլանդացի երգչուհի, առավել հայտնի է «Կովակս» բեմական անվամբ։ 2014 թվականին նա թողարկել է իր առաջին սինգլը՝ «Իմ սեր» (անգլ.՝ My Love):

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1990 թվականի ապրիլի 15-ին Նիդերլանդների Բարլո քաղաքում։ Սովորել է «Ռոք Սիթի համալսարանում և «Էյնդհովենի» վոկալային դպրոցում։ Ուսումը ավարտել է 2013 թվականին։ 2014 թվականին համագործակցել է պրոդյուսեր Օսկար Հոլլմանի հետ՝ «My Love» սինգլը ձայնագրելու համար։ Երգը մասամբ ձայնագրվել է Կուբայում։ 2014 թվականի հուլիսի 1-ին հոլանդական «NPO 3FM» ռադիոն նշել է նրա 3FM տաղանդը։ 2014 թվականին Կովակսը ելույթներ է ունեցել «North Sea Jazz» և «Lowlands» փառատոներում։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 2-ին Կովակսը հաղթել է հոլանդական «NPO Radio 2 Soul & Jazz» մրցանակաբաշխությունում՝ լավագույն ջազ կատարող անվանակարգում։

Նրա առաջին ալբոմը՝ «Սևի երանգները» «Shades Of Black», լույս է տեսել 2015 թվականի ապրիլի 2-ին։ Այնուհետև նա սկսել է իր «Shades Of Black» շրջագայությունը և համերգներ ունեցել Թուրքիայում, Իսրայելում և եվրոպական այլ երկրներում։

2016 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Կովակսը հաղթել է «European Border Breakers» մրցանակաբաշխությունում։

Սկավառակագրություն
------------------

* "My Love" EP (2014)
* "The Devil You Know" (2015)
* "Sugar Pill" (2017)
* "Cheap Smell" (2018)
* "Black Spider" (2018)
* "Its The Weekend" (2018)
* "Mama & Papa (Oct 2018)
* "Snake Charmer" (2019) (ft. Parov Stelar)
* "You Again" (2019)
* "Crazy" (2019)
* "Cozy" (2019)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. 1 2  "Winnaar Radio 6 Award Beste Soul & Jazz Talent". *NPO Radio 6 Soul & Jazz*. Արխիվացված է the original 2015 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 1.
3. ↑  "Article". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Շարոն Կովակս Վիքիպահեստում |

* Պաշտոնական կայք
**Լասլո Կյովեր** (հունգ.՝ Kövér László, դեկտեմբերի 29, 1959(1959-12-29), Պապա, Վեսպրեմ, Հունգարիա), հունգարացի քաղաքական գործիչ, Հունգարիայի Ազգային ժողովի նախագահ, Ֆիդես կուսակցության հիմնադիր, Հունգարական քաղաքացիական միություն անդամ (1988 թվականից)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Պապա քաղաքում։ Հանդիսանում է Ֆիդես կուսակցության հիմնադիր անդամ (1988 թվական)։ 1989 թվականին ընդդիմության հետ կլոր սեղանի շուրջ քննարկումների ակտիվ մասնակից է եղել։ 1990 թվականից խորհրդարանի անդամ է։ Ղեկավարել է իր քաղաքական խումբը Ազգային ժողովում, ղեկավարել է Ազգային անվտանգության կոմիտեն երկու ժամկետում։ 2000-2001 թվականներին՝ կուսակցության նախագահ։

1996-2009 թվականներին եղել է Հունգարիայի քաղաքացիական համագործակցության ասոցիացիայի խորհրդի անդամ։ Հունգարիայի միջազգային մանկական անվտանգության ասոցիացիայի խորհրդի անդամ է եղել 1990 թվականից, 1994 թվականից ի վեր եղել է խորհրդի նախագահը։ Վիկտոր Օրբանի կառավարությունում (1998-2000) զբաղեցրել է նախարարի պաշտոնը առանց քաղաքացիական հատուկ ծառայությունների համար պատասխանատու պորտֆելի։

2010 թվականի հուլիսի 22-ին ընտրվել է Հունգարիայի Ազգային ժողովի նախագահ, պաշտոնը ստանձնել է 2010 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ փոխարինելով իր նախորդին՝ Պալ Շմիտին, որն ընտրվել է Հունգարիայի նախագահ։

2012 թվականի ապրիլի 2-ից մայիսի 10-ը, Պալ Շմիտի պաշտոնաթողությունից հետո, եղել է Հունգարիայի նախագահի պաշտոնակատար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Венгрии состоятся выборы нового президента страны
2. ↑  Парламент Венгрии принял отставку президента-плагиатора
3. ↑  "Инаугурация президента Венгрии состоялась в Будапеште". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 29-ին. Retrieved 2018 թ․ մայիսի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Dr. Kövér László на сайте парламента Венгрии(հունգարերեն)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1051685869 · ISNI: 0000000079140209 · LCCN: n2015003567 · NSZL: 000000023813 · VIAF: 121504924 · WorldCat VIAF: 121504924 |

 |
**Շան մսի փառատոն** (չինարեն ավանդ. 玉林荔枝狗肉节 ), փառատոն, որն անցկացվում է յուրաքանչյուր տարի հունիսի 21-30-ը Չինաստանի հարավ-արևմուտքում գտնվող Գուանսի-Չժոունի ինքնավար շրջանի Յույլին քաղաքում։

Էություն
--------

Փառատոնի ընթացքում սպանում են շուրջ 10-15 հազար շուն, որոնց միսը օգտագործում են սննդի մեջ՝ նշելու ամառային արևադարձը։ Փառատոնի ժամանակ նաև օգտագործում են լիչիի պտուղներ։ Համարվում է, որ այդպիսի ուտելիքը հովացնում է տաք ամառային ամիսներին։

### Քննադատություն

Փառատոնը քննադատում է կենդանիների պաշտպաններին, Չինաստանի մեծ թվով բնակիչների և օտարերկրացիների։ Տեղի կառավարությունը 2014 թվականին հանդես է եկել հայտարարությամբ, որ չի աջակցում, բայց և չի արգելում փառատոնի անցկացումը՝ անվանելով այն տեղական ավանդույթ, որին «մասնակցում է քաղաքի բնակիչների փոքր մասը»։ Փառատոնի կազմակերպիչները պնդում են, որ շները սպանվում են, իսկ նրանց մսի օգտագործումը սննդի մեջ ըստ էության չի տարբերվում խոզի կամ տավարի մսի համից։ 2015 թվականի հունիսին Մեծ Բրիտանիայում փառատոնի արգելման պահանջով ստեղծվել է օնլայն ստորագրահավաք, և արդյունքում հավաքվել է երեք միլիոն ստորագրություն։

Դպրոցի նախկին ուսուցչուհին` Յան Սյաոյունը, ծախսել է ավելի քան 150 հազար յուան՝ հետ գնելով 360 շուն և 2014 թվականի փառատոնից՝ տաս կատու, այնուհետև ծախսել է 7000 յուան՝ 2015 թվականին փրկելով 100 շան կյանք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "陝西榆林10天美食節　1萬5千隻狗慘遭下肚" (in չինարեն). Nownews.com. 2011 թ․ հունիսի 29. Արխիվացված է the original 2014 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23.
2. ↑  "Food festival in China celebrates canine culinary culture - with 15,000 dogs on the menu" (in անգլերեն). Daily Mail. 2011 թ․ հունիսի 28. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23.
3. ↑  "У Китаї проходить фестиваль собачого м'яса" (in ուկրաիներեն). Українська служба BBC. 2015 թ․ հունիսի 22. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23.
4. ↑  "玉林市政府就网络上所谓"夏至荔枝狗肉节"作出回应". China Daily. 2014 թ․ հունիսի 7. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 24.
5. ↑  "Dog Meat Festival Faces Social Media Backlash". *Sky News*. 2015 թ․ հունիսի 22. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 23.
6. ↑  You, Tracy; Danby, Poppy (2015 թ․ հունիսի 18). "The heroic woman who is trying to save hundreds of dogs from the dinner plate at China's barbaric annual 'meat festival'". *Daily Mail*. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 21.
7. ↑  "Chinese woman pays to rescue 100 dogs from meat festival: report". *The Straits Times*. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 21.
**Շարթ** (իսկական անուն ազգանունը՝ **Սարգիս Հարությունյան**, դեկտեմբերի 22, 1927(1927-12-22), Բեյրութ, Լիբանան - հունվարի 12, 2011(2011-01-12), Փարիզ), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Բեյրութում։ 1947 թվականին եղել է Իտալիայում, ապա հաստատվել Փարիզում, որտեղ սովորել է Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում, հաճախել Գառզուի արվեստանոցը։ Առաջին Շարթ. «Սուրբ ընտանիք» 1968 անհատական ցուցահանդեսը կազմակերպվել է 1952 թվականին՝ Բեյրութում։ 1952-1971 թվականներին տարբեր քաղաքներում (Փարիզ, Նյու Յորք, Միլան, Բրյուսել և այլն) ունեցել է 30 անհատական ցուցահանդես, շահել 6 խոշոր մրցանակ։ Շարթը բնության մարդկային բնավորությունների, ձևի ու լույսի վերարտադրման նուրբ վարպետ է։ Նրա հերոսները ընդգծված անհատականություններ են, մեղմ ու բանաստեղծական («ճակնդեղ հավաքողը», 1956, «Ծխամորճով երիտասարդ ձկնորսը», 1960, «Գլխարկով գյուղացին», 1962, «Նստած կինը», 1963)։ Մեծ եղեռնի ողբերգությունը եղել է նկարչին մշտապես հուզող թեմաներից. «Դեյր էզ Զորում» 1963-1964, «Կանայք գաղթի ճանապարհին» 1968, «Մտորում» 1968։ Շարթի աշխատանքները գտնվում են Փարիզի, Վենետիկի, Երուսաղեմի, ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքների և այլ թանգարաններում։

Մրցանակներ
----------

* Շերբուրգի մրցանակ (1962):
* Բեյրութի միջազգային մրցանակ (1964):
* Տավեռնի մրցանակ (1967):
* Բրետանի մրցանակ (1967):

Գրականություն
-------------

* Թորոս Թորանյան, «Շարթ. «Հայրենիք գալը կյանքիս մեծագույն երազանքն է»։ «Գարուն», 1970, թիվ 7, էջ 38-40։
* Խաչատրյան Շ. Ֆրանսահայ կերպարվեստ (ժող.), Երևան, 1991:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Շարթի կենսագրությունը avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 6-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 142579718 · ISNI: 0000000095912547 · LCCN: nb98082723 · SUDOC: 156027658 · VIAF: 79058028 · WorldCat VIAF: 79058028 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 463)։*  |
**Իվան Գոլուբեցի կիսանդրի** (ռուս.՝ Бюст Ивана Голубца), Խորհրդային Միության հերոս Իվան Գոլուբեցին նվիրված հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։

Հուշարձան
---------

Իվան Գոլուբեցի կիսանդրին տեղադրված է Տագանրոգի Օկտյաբրսկայա փողոցում գտնվող Անտոն Չեխովի անվան թիվ 2 գիմնազիայի առջև (Օկտյաբրսկայա փողոց, 9), որտեղ սովորել է Գոլուբեցը։ Տեղադրվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Կիսանդրին ստեղծել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, ռուս քանդակագործ Նիկոլայ Սելիվանովը։

Պատմություն
-----------

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո տեղադրվել են Խորհրդային Միության հերոսին նվիրված երեք միանման կիսանդրիներ։ Դրանք տեղադրվել են թիվ 2 դպրոցի մոտ, մետաղագործական գործարանի հրապարակում, Ազովի ծովի ափին գտնվող «Սալյուտ» պիոներական ճամբարում։ Պահպանվել է միայն դպրոցի առջևի կիսանդրին։

Իվան Գոլուբեցին նվիրված հուշարձաններ կան Անապայում, Սևաստոպոլում, Թեոդոսիայում, Նովոոզյորնոեում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Бюст Ивана Голубца
2. ↑  "Бюст Героя Советского Союза Ивана Голубца". Արխիվացված է the original 2017 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Герой Советского Союза Голубец Иван Карпович: Герои страны". *www.warheroes.ru*. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 30.
4. ↑  "Герой Советского Союза Голубец Иван Карпович: Герои страны". *www.warheroes.ru*. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 30.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Подвиг Ивана Голубца(չաշխատող հղում)
**Իվան Դեմենև** (ռուս.՝ Иван Никитич Деменев, 1892, Alexandrovsk - փետրվարի 9, 1920(1920-02-09)), հեղափոխական, մարտական ջոկատի կոմիսար, № 2 զրահագնացքի հրամանատար, 7-րդ Բանակի զրահային ուժերի կոմիսար։

Կենսագրություն
--------------

Իվան Դեմենևը ծնվել է 1892 թվականին երկաթուղային ծառայողի ընտանիքում, Պերմի երկաթուղու Լունևսկու ճյուղի Կոպի կայարանում։ 10 տարեկանից հաճախել է Կիզել քաղաքի երկաթուղային դպրոցը։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 16 տարեկանից, ածխահանքում։ 1911 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է Ուսոլսկ կայարան, որտեղ նա աշխատում է դեպոյում որպես խառատ, այնուհետև շոգեքարշի մեքենավարի օգնական։ 1913 թվականի վերջերից ծառայության է անցնում ցարական բանակում, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց ուղարկվում է ռազմաճակատ։ Երեք անգամ վիրավորվում է, տեղավորվում Պետրոգրադի մոտ գտնվող հոսպիտալում, առողջանալուց հետո գործուղվում է Բալթիական նավատորմի հրետանային արհեստանոց որպես փականագործ։ Նավաստիների հետ միասին մասնակցում է Խորհրդային կարգերի հաստատման համար մղվող մարտերին։ 1918 թվականին, Ուսոլսկ կայարան վերադառնալուց հետո ընտրվում է մարտական ջոկատի կոմիսար։ Նշանակվում է № 2 զրահագնացքի հրամանատար, որը մարտնչում էր Կոլչակի դեմ, 3-րդ ռազմաճակատում Լիսվենսկի տեղամասում։ Զրահագնացքի ջոկատը բաղկացած էր 83 մարդուց։

1919 թվականին գործուղվում է Պետրոգրադ, որտեղ մասնակցում է Յուդենիչից քաղաքի պաշտպանությանը։ 1919 թվականի մարտին նշանակվում է զրահամեքենային ջոկատի հրամանատարի օգնական, հետագայում 7-րդ բանակի զրահային ուժերի կոմիսար։ Ընկել է հերոսի մահով 1920 թվականի փետրվարի 9-ին Պետրոգրադի ռազմաճակատում։

Հիշատակ
-------

Բերեզնիկի քաղաքի երկաթուղային կայարանի շենքի վրա տեղադրված է հուշատախտակ Ի. Դեմենևի պատվին (հեղինակ Գ. Պ. Կոնտարև, տեղադրման տարեթիվը` 31.10.1979), կայարանամերձ հրապարակից մինչև Եռանկյունաձև պուրակ ընկած փողոցը կոչվում է նրա անվամբ։ Կայարանամերձ հրապարակում 28.10.1978 թվականին տեղադրվել է Զրահագնացքի մարտիկների հուշարձանը (հեղինակ` քանդակագործ Գ. Պ. Կոնտարև, ճարտարապետ` Լ. Ֆուտլիկ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Персоны / Деменев Иван Никитич :: Энциклопедия «Пермский край»". Արխիվացված է the original 2016 թ․ հունիսի 2-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  Березники: Энциклопедический справочник. «Книжный мир», Пермь, 2007. 480 стр. с илл. ISBN 5-93824-080-8
3. ↑  Наследие — Управление культуры и молодежной политики г. Березники
4. ↑  Памятник бронепоезду № 2 | Березники | Культурный туризм

Արտաքին հղումներ
----------------

* Михалев, Павел Спиридонович. «Бронепоезд проходит Балезино»
* Постановление Администрации г. Березники от 17.06.1999 N 712 «О памятниках местного значения г. Березники»
* Archived 2016-04-24 at the Wayback Machine.
**Իոաննիս Քսանթակիս** (հուն․՝ Ιωάννης Ξανθάκης, նոյեմբերի 21, 1904(1904-11-21), Յիտիոն, Laconia Regional Unit, Պելոպոնես, Հունաստան - հուլիսի 10, 1994(1994-07-10), Աթենք, Հունաստան), հույն աստղագետ։

Կենսագրություն
--------------

Իոաննիս Քսանթակիսը ծնվել է 1904 թվականի նոյեմբերի 21-ին Հունաստանի Գիթիո քաղաքում։ Ավարտել է Աթենքի պետական համալսարանը։ 1924-1929 թվականներին աշխատել է Աթենքի աստղադիտարանում, 1929-1931 թվականներին՝ Աթենքի համալսարանում, իսկ 1931-1934 թվականներին տեղափոխվել է Ֆրանսիա և աշխատել Ստրասբուրգի աստղադիտարանում։

1940-1956 թվականներին եղել է Սալոնիկի Արիստոտելի համալսարանի աստղագիտության պրոֆեսոր։

1955 թվականին դարձել է Աթենքի ակադեմիայի անդամ և 1964 թվականին ստանձնել վերջինիս տնօրենի պաշտոնը։ 1959  թվականին հեռացել է պաշտոնից։

Իոաննիսի հիմնական աշխատությունները նվիրված են արեգակին և երկրային գործընթացների վրա դրա ազդեցությանը։ Նա ուսումնասիրել է նաև հյուսիս-հարավ ասիմետրիային և արեգակնային ակտիվության երևույթին։ Հետազատել է արեգակնային ակտիվության միջև ընկած հարաբերությունները և բաշկումը երկրային տարբեր գոտիների վրա։

Իոաննիսի այլ աշխատություններ վերաբերվում են մաթեմատիկական վերլուծությանը, դիրքային աստղագիտությանը, գեոդեզիային և այլն։ 1964 թվականին դառնալով Հունաստանի տիեզերական հետազոտությունների ազգային հանձնաժողովի նախագահ՝ Իոաննիսը ձեռնամուխ է լինում տիեզերքում հույն գիտնականների մասնակցությամբ ուսումնասիրությունների անցկացման։ 1957-1980 թվականներին գլխավորել է Հունաստանի աստղագիտության և մաթեմատիկայի ազգային հանձնաժողովը։

Եղել է նաև Հունաստանի մաթեմատիկական միության նախագահ (1965-1972)։ Հեղինակել է «Աստղագիտություն» (1949-1955) վերնագրով քառահատոր ձեռնարկ, ինչպես նաև մաթեմատիկայի և հավանականությունների տեսության դասագրքեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  CONOR.Sl
2. ↑  "Greek Scientists, Modern Greek Science and Technology (4/4)". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* *Колчинский И.Г.Корсунь А.А.Родригес М.Г.* Астрономы.Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1986.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2029155 · CONOR: 297079139 · GND: 118643452 · ISNI: 0000000084116203 · LCCN: n81126074 · NLG: 25787 · NTA: 068880723 · SUDOC: 166722715 · VIAF: 114464463 · WorldCat VIAF: 114464463 |

 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Կենսագրություն**   **Հունաստան**   **Աստղագիտություն**
 |
**Շահե-Զատիկ Սամվելի Տատուրյան** (1911 կամ դեկտեմբերի 20, 1911(1911-12-20), Թուրքիա և Կյուրին, Սիվասի մարզ, Թուրքիա - 1990 կամ հոկտեմբերի 5, 1990(1990-10-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հասարակական գործիչ, հրապարակագիր, ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ (1972), «Ժողովուրդ» հակաֆաշիստական ընդհատակյա թերթի հիմնադիր։

Գործունեություն
---------------

Եղել է Սիրիայի և Լիբանանի (1928-1932), Պաղեստինի (1932-1935), ֆրանսիական (1936-1947) կոմկուսների անդամ։ Կոմունիստական գործունեության համար բազմիցս բանտարկվել է։ 1935 թվականին Երուսաղեմի բանտում կազմակերպել է քաղաքական բանտարկյալների հացադուլ։

Եղել է ֆրանսիական դիմադրության շարժման հայկական կազմակերպության ղեկավարներից (1941-1945) և Հայ ազգային ճակատի հիմնադիրներից։ 1942-1944 թվականներին եղել է «Հայ ճակատ» և «Ժողովուրդ» հակաֆաշիստական ընդհատակյա թերթերի խմբագիրը։ Մասնակցել է Փարիզի հակաֆաշիստական ապստամբությանը (1944 թվականի օգոստոս)։ 1944-1947 թվականներին Հայ ազգային ճակատի (1945 թվականից՝ Հայ ազգային միություն) կենտրոնական վարչության անդամ, ֆրանսիական կոմկուսի հայկական հատվածի ղեկավար մարմնի քարտուղար։ Եղել է հայրենադարձության կազմակերպիչներից։ Աշխատակցել է «Լիբանան» (Բեյրութ), «Երևան» (Փարիզ), «Զանգու» (Փարիզ), «Բանվոր» (Նյու-Յորք) և այլ թերթերի։

Հայրենադարձվել է 1947 թվականին։ 1948 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեում, 1964 թվականից՝ արտասահմանյան հաղորդումների գլխավոր խմբագիր, 1972-1982 թվականներին՝ կոմիտեի նախագահի տեղակալ։

Պարգևներ
--------

* «Պատվո նշան» շքանշան
* ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ (1972)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "AV Production - Շահե-Զատիկ Տատուրյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2022 թ․ մարտի 11-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Татурян, Шаге - это... Что такое Татурян, Шаге?". *Словари и энциклопедии на Академике* (in ռուսերեն). Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 20.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 604)։*  |
**«Ողորմություն Ֆրոսյային»**, 2013 թվականին «Անտարես» հրատարակչության «XXI.» մատենաշարով հրատարակած Հովհաննես Երանյանի պատմվածքների ժողովածուն։ Խմբագիր՝ Նշան Աբասյան, շապիկի նկարը՝ Լուսինե Դաշտոյանի, շապիկի ձևավորումը՝ «Անտարես» հրատարակչատան, լուսանկարը՝ Ռոբերտ Ասատրյանի։ 144 էջ։

Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2013 թվականի հունիսի 29-ին։ Գիրքը եղել է «Արմենպրես» լրատվական գործակալության «Երևանյան բեսթսելեր» նախագծի վարկանիշային աղյուսակում

Գրքում ընդգրկված համանուն պատմվածքն արժանացել է «Սոցիալ-մշակութային իննովացիաների լաբորատորիա» հիմնադրամի անցկացրած «1988» խորագրով պատմվածքների մրցույթի գլխավոր մրցանակին։

Գրքի հանձնարարականը
-------------------

Հեղինակի այս գիրքը նախ վերնագրել էր՝ «Սովետ, post սովետ», թեև նրա հետաքրքրության առանցքը այդ երկրի կործանումը չէ։ ոչ էլ քաղաքական ու հասարակական այն հանկարծահաս փոփոխությունները, որոնք ծնունդ տվեցին նոր երկրների, պատերազմների ու շարունակվող թշվառության։ Գրողի համար կարևորը մարդկային ճակատագրերն են։ Ճակատագրեր, որոնք խեղվեցին քաղաքական հեղաբեկումների արդյունքում։ Մեծ քաղաքական վայրիվերումների մեջ իսպառ մոռացված էր մարդը։ Այդ մարդը, կամ մարդիկ են Հովհաննես Երանյանի նոր գրքի հերոսները։ Մարդիկ, որ ապրեցին այդ փոփոխական ժամանակն ու հետո մեռան։ Եվ մարդիկ, որ ապրում են այդ ժամանակն ու հետո կմեռնեն։

Գրքի բովանդակությունը
---------------------

* Նախաբան
* Բջջային
* Նոր տարի
* Մոդեռն մեռելը
* Վրիժառություն
* Հերոսական պատմություն, կամ՝ մեր Քեռին
* Հղի կատուն
* Զավակս
* Ողորմություն Ֆրոսյային
* Ապաստան
* Մահախոսի գրառումները
* Քվիթ
* Պարարտ եզը կամ մոթել New Armenia

Գրախոսականներ
-------------

* Սաթենիկ Ավետիսյան «Ամենագեղեցիկ հարվածի գեղագիտությունը»
* Արքմենիկ Նիկողոսյան «Հովհաննես Երանյան. «Ողորմություն Ֆրոսյային» Archived 2018-05-20 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ողորմություն Ֆրոսյային» գիրքը «Բուն TV»-ի «+1 Գիրք» նախագծում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Ողորմություն Ֆրոսյային». գլխավոր դերերում՝ մարդկային ճակատագրեր". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մայիսի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ օգոստոսի 11.
2. ↑  Վարկանիշային աղյուսակն այս շաբաթ երկու նոր գիրք ունի
3. ↑  Հովհաննես Երանյանի «Ողորմություն Ֆրոսյային» պատմվածքը ճանաչվեց «1988» մրցույթի հաղթող
4. ↑  Հովհաննես Երանյան, Ողորմություն Ֆրոսյային, Ե. Անտարես, 2013, էջ 2։
**Շուլե Յուքսել Շենլեր** (թուրքերեն՝ Şule Yüksel Şenler, մայիսի 29, 1938(1938-05-29), Կեսարիա, Թուրքիա - օգոստոսի 28, 2019(2019-08-28), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք գրող, լրագրող և կանանց իրավունքների պաշտպան։

Կենսագրություն
--------------

Յուքսել Շենլերը ծնվել է 1938 թվականի մայիսի 29-ին Կայսերիում։ Ավելի ուշ, վերցրել է «Շուլե» անունը։ Դեռ երիտասարդ տարիքում, ընտանիքի հետ միասին, տեղափոխվել է Ստամբուլ։ 8-րդ դասարանում թողել է դպրոցը և սկսել աշխատել հայ դերձակի մոտ։ Հենց այստեղ էլ Յուքսել Շենլերը գծագրել է ժամանակակից գլխաշորի իր սեփական մոդելը, որն առավել հայտնի պետք է դառնար ապագայում։

21 տարեկանում սկսել է աշխատել որպես լրագրող։ 1965 թվականից սկսել է կրել հիջաբ։ «Yeni İstiklal» (Նոր անկախություն) թերթում տպագրած հոդվածների համար՝ Յուքսել Շենլերի դեմ դատական հայցեր են ներկայացվել։ Նա ճանապարհորդել է Անատոլիայով և ելույթներ ունեցել տարբեր հանդիպումների ժամանակ։ Երբ աղջիկներն սկսեցին կրել Շենլերի նախագծած գլխաշորը, չադրայի այս տեսակն սկսեց կոչվել «le sulebaşı şu»։ Շենլերը ձերբակալվել է այն բանից հետո, երբ վերջինիս նամակը Ջևդեթ Սունայ վիրավորել է նախագահի արժանապատվությունը՝ բանտում անցկացնելով ութ ամիս։ Շենլերը գրել է «Hür Söz», «Yeni İstiklal» և «Babıalide Sabah» կանանց համար նախատեսված թերթերի համար։ 1980 թվականից հետո, սկսել է գրել «Zaman» և «Milli Gazete» օրաթերթերի համար։ Շենլերի «Խաղաղ փողոց» հայտնի վեպի հիման վրա նկարահանվել է հեռուստասերիալ։ Չնայած իր մեծ տարիքին և տկարությանը, Շենլերը շարունակել է պարբերաբար հրապարակվել բազմաթիվ թերթերում և ամսագրերում։ Սրտի կաթվածից մահացել է 2019 թվականի օգոստոսի 28-ին Ստամբուլում։

Ընտիր երկեր
-----------

* Երիտասարդության հոգեվարք
* Հիդայեթ
* Ինչ եղավ մեզ հետ
* Իսլամական և ժամանակակից աշխարհի կանայք
* Լսումներ
* Ամեն ինչ իսլամի համար
* Քաղաքակրթության արցունքները
* Խաղաղ փողոց
* Աղջիկ և ծաղիկ
* Աջ ձեռքը
* Գիտակից ուսուցիչ
* Խորամանկ աղվես

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Duran, Hazal (2019 թ․ սեպտեմբերի 3). "Şule Yüksel Şenler: A Portrait of Turkey's First Muslim Women's Rights Activist". *The New Turkey* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 5. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Arrested for Hijab: Who was Şule Yüksel Şenler?". *IlmFeed*. 2019 թ․ օգոստոսի 29. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 5.
3. ↑  "Şule Yüksel Şenler: Icon for Muslim women passes away". *dailysabah.com*. 2019 թ․ օգոստոսի 29. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Retrieved 2019 թ․ դեկտեմբերի 5. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1020589035 · ISNI: 0000000037624379 · LCCN: n86122377 · SUDOC: 098877127 · VIAF: 18708319 · WorldCat VIAF: 18708319 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 

**Շավարշ Հրաչիկի Վարդանյան** (հունվարի 19, 1950(1950-01-19), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կինոօպերատոր, ռեժիսոր։ Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Շավարշ Վարդանյանը ծնվել է 1950 թվականին Լենինականում (այժմ` Գյումրի)։ 1982 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Համամիութենական կինոինստիտուտը։ Աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում որպես բեմադրող կինոօպերատոր։ Նկարահանել է խաղարկային և վավերագրական ֆիլմեր։ 1988 թվականից մասնակցել է Հայոց համազգային շարժմանը։ Նույն թվականի փետրվար ամսին մեկնել է Արցախ, մասնակցել ազգային ազատագրական պայքարին։ Զենքը և տեսախցիկը ձեռքին մասնակցել է Գետաշենի, Շահումյանի, Արցախի և ՀՀ սահմանամերձ գոտիների համար մղված պատերազմական գործողություններին։ Նկարահանել է շուրջ 1200 ժամ փաստավավերագրական կադրեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են բազմաթիվ ֆիլմեր և ցուցադրվել աշխարհի շատ երկրներում։ Պատերազմական գործողությունների ժամանակ մի քանի անգամ վիրավորվել է, բուժվելուց հետո շարունակել աշխատանքը։ 1992 թվականին ՀՀ պաշտպանության նախարար Վազգեն Սարգսյանի առաջարկով հիմնադրել և ղեկավարել է ՀՀ ՊՆ լրատվական վարչությունը։ 1995-2001 թվականներին եղել է ՀՀ ՆԳՆ ներքին զորքերի վարչության պետի տեղակալը, 2001-2010 թվականներին` ՀՀ ոստիկանության ուսումնական կենտրոնի պետի տեղակալը։ 2011 թվականից աշխատում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի կինոյի ամբիոնում` որպես արվեստանոցի ղեկավար։

Ֆիլմեր
------

| Ֆիլմ | Տարեթիվ |
| --- | --- |
| «Ձնծաղիկներ և էդելվեյսներ» | 1981 |
| «Ամենատաք երկիրը» | 1982 |
| «Կտոր մը երկինք» | 1982 |
| «Կենսագրություն» | 1983 |
| «Կրակ» | 1983 |
| «Հենման կետ» | 1984 |
| «Երկրորդ կյանք» | 1984 |
| «Պատրանք» | 1987 |
| «Ճանապարհ դեպի Սասունցի Դավիթ» | 1987 |
| «Թատերական հրապարակ» | 1988 |
| «Պարետային ժամ» | 1989 |
| «Ղարաբաղյան շարժում» | 1990 |
| «Շրջափակում» | 1990 |
| «Հայաստան» | 1990 |
| «20 օր Արցախում» | 1991 |
| «Ցեղի կանչը» | 1992 |
| «Սպիտակ արջը» | 1993 |
| «Վկայություն» | 1996 |
| «Թիրախ» | 2001 |
| «Արևի տաճար» | 2008 |
| «Իմ խաչը» | 2019 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Շավարշ Վարդանյան
3. ↑  "Կինոօպերատոր Շավարշ Վարդանյանի շնորհիվ պատերազմի շրջանից ունենք 1200 ժամ վավերագրական տեսանյութ". *Հայաստանի Հանրային Ռադիո*. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 19.
4. ↑  "Շավարշ Վարդանյան. «Կան մարդիկ, որոնք հայրենիքն իրենց ուսերին դրած տանում են, կռվում, պաշտպանում, կան մարդիկ էլ, որոնք պարզապես վայելում են պատերազմում տարած հաղթանակները»". *Կինոաշխարհ*. Արխիվացված է the original 2017 թ․ նոյեմբերի 15-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 19.
5. ↑  Baghdasaryan, Aram. "AV Production - Շավարշ Վարդանյան". *avproduction.am*. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 19.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շավարշ Վարդանյան

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |
**Լատո** (հին հունարեն՝ Λατώ), Կրետեի հին դորիական քաղաք։ Քաղաքի փլատակները տեղադրված են Կրիցա գյուղից 3 կմ հեռավորության վրա։

Ընդհանուր տեղեկություններ
-------------------------

Կա ենթադրություն, որ քաղաքն անվանվել է ի պատիվ Լետո աստվածուհու (դորիերեն՝ Լատո)։

Քաղաքն իրենից ներկայացնում էր դորիական քաղաք-պետություն, որը տեղակայված էր պաշտպանության համար հարմար տեղանքում, Միրաբելլո ծովածոցի հարևանությամբ, երկու գագաթների միջև, որոնցից յուրաքանչյուրի վրա եղել է քաղաքի ակրոպոլիսը։ Աշտարակները և երկու ակրոպոլիսները պաշտպանում էին քաղաքը։ Հավանաբար, Լատոն գոյություն է ունեցել մինչ դորիացիների գալը, չնայած ավերակները թվագրվում են դորիական ժամանակաշրջանին։

Այն Կրետեի ամենահզոր քաղաքներից մեկն է եղել։ Իր տարածքների ընդարձակման համար Լատոն հարևանների հետ մշտապես պատերազմել է։ Լատոյի տարածքում հատում էին իրենց մետաղադրամները, որոնց վրա պատկերված էր Իլիփիա աստվածուհին, որն առավել պաշտելի էր Լատոյում։ Քաղաքն իր ծաղկմանն է հասել մ.թ.ա. V դարում։

Քաղաքն ավիրվեել է մ.թ.ա. մոտ 200 թվականին, բայց նրա նավահանգիստը, որը տեղակայված է ժամանակակից Այոս-Նիկոլաոս քաղաքի մոտակայքում, կիրառվել է դեռևս Հունաստանում՝ հռոմեական տիրապետության ժամանակներից։

Լատոյում 1900 թվականին պեղումներ է իրականացրել Ֆրանսիական հնագիտական ինստիտուտը։

Պատկերասրահ
-----------

* Հին Լատոյի ավերակներըՀին Լատոյի ավերակները
* Լատոյի համայնապատկերըԼատոյի համայնապատկերը

Հայտնի բնակիչներ
----------------

Ալեքսանդր Մակեդոնացու ընկեր և ծովակալ Նեարխը ծագումով Լատոյից էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Greek Ministry of Culture". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 18.
2. ↑  C. Michael Hogan, *Lato Fieldnotes*, The Modern Antiquarian, Jan 10, 2008

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քաղաքի զբոսաշրջային էջը
Շալոմը եբրայերեն
**Շալոմ** (եբրայերեն՝ שָׁלוֹם‎), եբրայերեն եզրույթ, որը նշանակում է *խաղաղություն*։ Բառը կարող է նշանակել որպես խաղաղություն երկու էությունների կամ գոյերի միջև (օրինակ, Աստծո և մարդու կամ էլ երկու երկրների միջև), կամ էլ ներաշխարհի և անհատի հոգեկան հավասարակշռության միջև։

Կարող է օգտագործվել որպես ողջույնի խոսք, ինչպես անձին դիմավորելու, այնպես էլ ճանապարհելու ժամանակ։

ԱՄՆ նախկին նախագահ Բիլ Քլինթոնը Իցհակ Ռաբինի հետ հանդիպումը ավարտեց հետևյալ բառակապակցությամբ Shalom, chaver (հայերեն՝ Հաջողություն ընկեր):

Ծագումնաբանություն
------------------

Շալոմ բառը ծագում է Շ-Լ-Մ արմատից (Շին-Լամեդ-Մեմ, ש.ל.ם): Այս կապակցությունը համարժեքներ ունի նաև սեմական այլ լեզուներում և նշանակում է *ամբողջություն, ամբողջականություն, առողջություն*։

Բառի կիրառումը Նոր Կտակարանում
------------------------------

*Շալոմը* կիրառվում է անվան իմաստով։ Բառի ծագումը մոտ է Սողոմոն անվանը (եբրայերեն՝ Շլոմո‎): Հայտնի մարդիկ, ովքեր կրել են Շալոմ անունը կամ ազգանունը.

* Բեն Շալոմ Բերնանկե, հրեական ծագմամբ ամերիկացի տնտեսագետ, ԱՄՆ դաշնային ռեզերվային համակարգի նախագահ,
* Սիլվան Շալոմ, իսրայելցի քաղաքական գործիչ;
* Շոլոմ-Ալեյխեմ, հրեա գրող։

Այս անվանումն են կրում նաև Գերմանիայի Շպայեր քաղաքի Բեյթ Շալոմ սինագոգը, ինչպես նաև Ստամբուլի Նեվե Շալոմ սինագոգը։ Ստամբուլում լույս է տեսնում Շալոմ թերթը, որը հրատարակվում է և թուրքերեն, և սեֆարդերեն։ Հաճախ Շալոմ անվանումը հանդիպում է նաև մի շարք խանութների և կազմակերպությունների անվանումներում, ինչպես օրինակ, իսրայելական «Շալոմ Ալեյհեմ» մթերային խանութների ցանցը։

Տես նաև
-------

* Ասսալամու ալեյքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Glamour of the Grammar Archived 2012-07-09 at Archive.is in the Jerusalem Post
2. ↑  "Blue Letter Bible". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հուլիսի 11-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 8.
3. ↑  "As mentioned in the Strong's Concordance". Արխիվացված է the original 2008 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Retrieved 2017 թ․ մայիսի 8.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780246571 |

 |
**Լեհաստանի Հանրապետության խորհրդարան** (լեհ.՝ Parlament Rzeczypospolitej Polskiej), երկպալատ օրենսդիր մարմին Լեհաստանի Հանրապետությունում։ Կազմված է վերին և ստորին պալատներից, որոնք համապատասխանաբար Սենատն ու Սեյմնն են։ Երկու անկախ պալատները տեղակայված են մայրաքաղաք Վարշավայում գտնվող Լեհաստանի ազգային սեյմի շենքում։

Լեհաստանի Սենատի և Սեյմի պատգամավորներն ընտրվում են չորս տարին մեկ տեղի ունեցող ընտրությունների միջոցով։ Ընդհանուր հաշվով Լեհաստանի խորհրդարանը բաղկացած է 560 անդամներից․ 460 պատգամավորներից և 100 սենատորներից։ Օրենքի ընդունման համար անհրաժեշտ է երկու պալատների համատեղ համաձայնությունը, թեպետ Սեյմը կարող է անտեսել Սենատի մերժումը։

Սեյմի խոսնակն իրավունք ունի հրավիրել երկու պալատների անդամների համատեղ, արտահերթ խորհրդարանական նիստ։ Խոսնակի գործառույթները հիմնականում կրում են արարողակարգային բնույթ, քանզի օրենսդրական հարթությունում խոսնակը պատգամավորների նկատմամբ չունի առավելություն։ Արտակարգ իրավիճակներում խորհրդարանը կարող է ստանձնել նաև լրացուցիչ լիազորություններ, օրինակ՝ ստանձնել նախագահի իմպիչմենտի գործընթացը և այլն։ Ներկայումս, Լեհաստանի Հանրապետությունում խորհրդարանական մեծամասնություն է կազմում *«Իրավունք և արդարադատություն»* կուսակցությունը (զբաղեցնում է Սեյմի 460 պատգամավորական մանդատներից 234-ը, Սենատի 100 մանդատներից 61-ը)։

Ազգային ժողով
-------------

Լեհաստանի Հանրապետության երկու խորհրդարանական պալատների՝ Սեյմի և Սենատի միավորման արդյունքում ձևավորվում է Ազգային ժողովը։ Այն գլխավորում է Սեյմի խոսնակը (վերջինիս բացակայության պարագայում՝ Սենատի խոսնակը)։

1997 թվականին ընդունված Լեհաստանի Սահմանադրության համաձայն՝ Ազգային ժողովին վերապահված են հետևյալ իրավունքները․

* Լեհաստանի Հանրապետության նախագահի առողջական վիճակով պայմանավորված (անդամների կանոնադրական թվի առնվազն երկու երրորդի մեծամասնությամբ)՝ ճանաչել պետական կառավարման համակարգում վերջինիս աշխատանքային գործունեության անկարողությունը, իսկ սույն հիմնավորմամբ ինքնակամ հրաժարականի պարագայում՝ այն ճանաչել իրավաչափ։
* Օրենսդիրի առնվազն 140 անդամնի միջնորդության հիմքով նախագահի դեմ մեղադրանք ներկայացնել Լեհաստանի պետական տրիբունալ՝ սահմանադրաիրավական կարգավիճակի չարաշահման կամ սահմանադրական կարգի տապալման հիմքով։
* Ընդունել սեփական ընթացակարգային կանոնները (ներքին կանոնակարգ)։

Լեհաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի սահմանադրական գործառույթների մեջ է մտնում․

* Նախագահի երդմնակալության ընդունումը
* Նախագահի անմիջական ուղերձի ընդունումը

Տես նաև
-------

* Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Senatorowie / Senatorowie / Kluby i koło / Senat Rzeczypospolitej Polskiej". *www.senat.gov.pl*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 16-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 10.
**Լիանա Հայրապետյան** (հուլիսի 14, 1975(1975-07-14)), հայ ֆուտբոլիստ, մարզիչ, Հայաստանի կանանց Մ-19 տ. հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 14-ին։ 1982-1992 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 115 միջնակարգ դպրոցում, 2003-2005 թվականներին՝ Երևանի Ն. Աճեմյանի անվան առևտրի և սպասարկման պետական քոլեջում, 2005-2010 թվականներին՝ Երևանի Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտում, ստացել ֆիզկուլտուրայի և սպորտի մանկավարժ, ֆուտբոլի մարզիչ որակավորում, 2005-2007 թվականներին՝ Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի ֆուտբոլի մրցավարների բարձրագույն դպրոցում (սպորտի և ֆուտբոլի)։

Ֆուտբոլային կարիերա
-------------------

| Տարեթիվ | Ակում | Առաջնություն |
| --- | --- | --- |
| 1987-1992 | ՖԱ Նաիրի | ԽՍՀՄ Առաջնություն |
| 1992-1996 | ՖԱ Կիլիկիա | Հայաստանի Առաջնություն |
| 1997 | ՖԱ Ասպարեզ | Հայաստանի Առաջնություն |
| 1998-2001 | ՖԱ Շենգավիթ | Հայաստանի Առաջնություն |
| 2001-2006 | ՖԱ Քոլեջ | Հայաստանի Առաջնություն |
| 2001 | ՖԱ Քոլեջ | Չեմպիոնների Լիգա |
| 2003-2006 |  | Հայաստանի ազգային հավաքական |

Աշխատանքային փորձ
-----------------

2003-2005 թվականներին եղել է Է. Գրիգորյանի անվան Ֆուտբոլի դպրոցում, որպես կանանց ֆուտբոլի մարզիչ, 2004-2006 թվականներին՝ Փյունիկ Ֆուտբոլային ակումբում, որպես կանանց ֆուտբոլի գլխավոր մարզիչ, 2005-2010 թվականներին՝ Բանանց ֆուտբոլային ակումբում, որպես կանանց ֆուտբոլի գլխավոր մարզիչ, 2005-2012 թվականներին՝ ՀՖՖ «Բաց զվարճալի ֆուտբոլային դպրոցներ» ծրագրի հրահանգիչ, 2012-2021 թվականներին՝ ՀՖՖ «Մասսայական Ֆուտբոլ» ծրագրի հրահանգիչ, 2006-2012 թվականներին՝ ՀՖՖ կանանց ազգային հավաքականի և Մ-19 հավաքականի մարզչի օգնական, 2007-2010 թվականներին՝ ՀՖՖ կանանց Մ-17 հավաքականի մարզչի օգնական, 2010-2017 թվականներին՝ «Երևան» Լ․ Հայրապետյան ֆուտբոլային ակումբում կանանց ֆուտբոլի գլխավոր մարզիչ, 2015-2016 թվականներին՝ ՀՖՖ կանանց Մ-16 հավաքականի գլխավոր մարզիչ, 2016-2017 թվականներին՝ ՀՖՖ կանանց Մ-17 հավաքականի գլխավոր մարզիչ, 2017-2021 թվականներին՝ ՀՖՖ կանանց Մ-19 հավաքականի գլխավոր մարզիչ, 2018-2019 թվականներին՝ «Անի» Լ․ Հայրապետյան ֆուտբոլային ակումբում, որպես կանանց ֆուտբոլի գլխավոր մարզիչ, 2019-2021 թվականներին՝ «Ալաշկերտ» ֆուտբոլային ակումբում, որպես կանանց ֆուտբոլի գլխավոր մարզիչ, 2020-2021 թվականներին՝ ՀՖՖ կանանց ազգային հավաքականի մարզչի օգնական, 2021-2022 թվականներին՝ «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբում, որպես կանանց ֆուտբոլի գլխավոր մարզիչ։

Մարզչական ձեռքբերումներ
-----------------------

* 2011 - Կանանց ազգային հավաքական, Եվրոպայի նախընտրական փուլ, I տեղ
* 2013-2016 - ՖԱ Երևան, ՀՀ մրցաշարեր, I տեղ
* 2017- ՖԱ ԱՆԻ, ՀՀ կանանց առաջնություն, Բարձրագույն խումբ, Ոսկե խաղ, I տեղ
* 2018-2020- ՖԱ Ալաշկերտ, ՀՀ Կանանց Առաջնություն, Բարձրագույն խումբ, I տեղ
* 2021- ՖԱ Ալաշկերտ, Հայաստանի Գավաթի խաղ, I տեղ

Ունի ՈւԵՖԱ PRO լիցենզիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կանանց Մ-19տ. հավաքական
2. 1 2  "Լիանա Հայրապետյան". Արխիվացված է the original 2022 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 2022 թ․ օգոստոսի 17. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Իսլամական ոսկե դարաշրջանի մետաղադրամներ՝ հայտնաբերված Էստոնիայում
Էստոնիայի բնակչության վերջին՝ 2011 թվականին կայացած մարդահամարի տվյալներով իրենց մուսուլման կոչող մարդկանց թիվը կազմում է 1 508 մարդ։ Սակայն տարբեր հետազոտությունների և աղբյուրների տվյալների համաձայն՝ Էստոնիայում մուսուլմանների թիվը զգալիորեն ավելի շատ է, 10 000-ից մինչև 20 000 մարդ։

Պատմություն
-----------

Առաջին մուսուլմանները՝ հիմնականում սուննի թաթարներ և շիա ադրբեջանցիներ, արտագաղթել են Էստոնիա բավականին վաղուց, երբ Լիվոնիան և Էստոնիան 1721 թվականին մտել էին Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ 1860 թվականին այն ժամանակվա գլխավոր Նարվա քաղաքում գտնվող թաթարական համայնքի անդամները սկսել են ցուցաբերել ակտիվ գործունեություն։

Այժմյան մուսուլմանների և նրանց նախնիների մեծամասնությունը մեծամասնորեն կազմում են այն մարդիկ, որոնք Էստոնիա են տեղափոխվել խորհրդային շրջանում (1940—1991)։ Առաջին մուսուլմանական կազմակերպությունը՝ «Narva Muhamedi Kogudus», գրանցվել է 1928 թվականին անկախ Էստոնիայի Հանրապետության օրենքներին համապատասխան, իսկ երկրորդը՝ «Tallinna Muhamedi Usuühing»՝ 1939 թվականին։ Նարվայում համայնքի կողմից նվիրատվություններով կառուցված տունը վերափոխվել է մզկիթի։ Սակայն 1940 թվականին խորհրդային իշխանության գալով հավաքներն արգելվել են, իսկ շինությունն ամբողջությամբ ոչնչացվել է 1944 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում քաղաքի ռմբակոծության ժամանակ։

Ներկայումս Էստոնիայում կա մեկ գործող մզկիթ։

2008 թվականի աշնանը Արաբական Էմիրայությունների արաբ ղեկավարներից մեկը՝ Մուհամեդ Ալ Քասիմը, դիմել է Տալլինի քաղաքային իշխանություններին խնդրանքով, որ հողատարածություն տրամադրեն տեղի մուսուլմանների համար մզկիթ և մշակութային կենտրոն կառուցելու համար։ Սակայն Տալլինում մզկիթ կառուցելու որոշում դեռևս չկա։

Էստոնիայի տարբեր էթնիկական խմբերի մուսուլմաններ
-----------------------------------------------

* Կազանի թաթարներ (2,363)
* Ադրբեջանցիներ (818)
* Ուզբեկներ (394)
* Ղազախներ (233)
* Թուրքեր (43)
* Վրացիներ (25)
* Այլ (129)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "CER | Tallinn debates building a mosque". Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 11.
2. ↑  Muslims in Estonia Archived 2008-02-26 at the Wayback Machine. Muslim American Society, November 19, 2003
3. ↑  Prayer Times, Qiblah, Mosques (Masjids), Islamic Centers, Organizations and Muslim Owned Businesses worldwide
4. ↑  Контактные данные мечети
5. ↑  Арабский шейх хочет построить мечеть в Таллине | novosti.err.ee — новости(չաշխատող հղում)
6. ↑  Решения о строительстве мечети в Таллинне до сих пор нет | novosti.err.ee — новости(չաշխատող հղում)
7. ↑  World Christian Database

Արտաքին հղումներ
----------------

* Webmagazine about Middle-East and islam ISLAM.EE
* Overview of Islam in Estonia (на эстонском)
* Mis on Islam
**Ուլունդի** (անգլ.՝ Ulundi), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Նատալ նահանգում։ Ըստ 2013 թվականի Հարավաֆրիկյան Հանարպետությունում անցկացված միջպետական մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 29 132 մարդ։

Պատմություն
-----------

Քաղաքը հիմնադրվել է ինկոսների կողմից 1873 թվականին։ 1879 թվականի հուլիսի 4-ին Ուլունդի քաղաքի մոտակայքում տեղի է ունեցել Ուլունդիի համար մղվող պատերազմ, որտեղ իրար դեմ կռվում էին անգլիացիները և զուլուցիները։ Կռիվը վերջացավ զուլուցիների ծանր պարտությամբ։

1994 թվականից մինչև 2004 թվականը, քաղաքը համարվում էր Նատալ նահանգի վարչական կենտրոնը։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը գտնվում է նահանգի արևելյան մասում, Սպիտակ Ումֆոլոզի ձախ ափին։ Նաև գտնվում է 165 կմ դեպի հյուսիս-արևելք Պիտերմարիցբուրգ նահանգից։ Ամենաբարձր կետը հասնում է 490 մետրի ծովի մակերեսից։

Բնակչություն
------------

2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 18 420 մարդ, որոնցից 43,37 %-ը կազմում են տղամարդիկ, իսկ կանայք կազմում են ամբողջ բնակչության 56,63 %-ը։ Քաղաքի բնակչության 99,46 %-ը կազմում են Սևամորթները։ Սպիտակամորթները — 0,21 %; հնդիկները — 0,2 %; ասիացիները — 0,13 %: Քաղաքի հիմնական լեզուն համարվում է (98,11 %), զուլուլերենը։

| 1985 | 1991 | 1996 | 2001 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 4 312 | 11 102 | 12 730 | 18 420 | 29 132 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  South African Post Office
2. ↑
3. ↑  "Ulundi, South Africa Page" (in անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված from the original on 2013 թ․ փետրվարի 13. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 1.
4. ↑  "Ulundi Part 1" (in անգլերեն). Census 2001. Արխիվացված from the original on 2013 թ․ փետրվարի 13. Retrieved 2013 թ․ փետրվարի 1.
5. ↑  предполагаемое
**Շաբցիգեր**, շվեյցարական պանիր, որը բացառապես պատրաստում են Շվեյցարիայի Գլարուս կանտոնում։ Այն համարվում է կանաչ պանիր. այդ գույնին պանրատեսակը պարտական է նրան, որ կաթի մեջ ավելացնում են հացհամեմի բողբոջներ։ Շաբցիգերը հիմնականում օգտագործում են քերած վիճակում՝ այլ կերակուրների հետ մեկտեղ (բուտերբրոդ, լապշա, ֆոնդյու)։

Պանրի արտադրությամբ զբաղվում է Geska (Gesellschaft Schweizer Kräuterkäse-Fabrikanten) ընկերությունը։ Համաշխարհային վաճառքում օգտագործվում է *Շվեյցարական կանաչ պանիր* բրենդը։ ԱՄՆ-ում և Կանադայում հայտնի է նաև *Sap Sago* անվանումով։

Պատրաստում
----------

Երկնագույն հացհամեմ
Շաբցիգեր պանրատեսակը պատրաստվում է յուղազերծված կովի կաթից և երկնագույն հացհամեմի բողբոջներից։ Այդ խառնուրդը տաքացվում է մինչև 90 °C, որից հետո ավելացվում է կիտրոնաթթու և քացախաթթու։ Դրանից հետո ձևավորվում է *Ziger* անունով շիճուկը։ Հետո մակարդը տեղափոխում են կոնաձև կաղապարների մեջ և թողնում շուրջ մեկ շաբաթ։ Հետագայում կոները չորացնում են երկուսից վեց ամիսների ընթացքում։ Արդյունքում ստացվում է կարծր, կանաչավուն, բուրավետ պանիր՝ ուժեղ արտահայտված համով։

100 գրամ պանիրը պարունակում է 33 գրամ սպիտակուցներ և գրեթե մեկ գրամ ճարպեր։ Այս պանրատեսակում իսպառ բացակայում են ածխաջրերը և լակտոզները։ Էներգետիկ արժեքը կազմում է շուրջ 137 կկալ։

Պատմություն
-----------

Շաբցիգեր պանիրը համարվում է Շվեյցարիայի ամենահին բրենդային պանիրը, որը պաշտոնական գրանցում է ստացել Գլարուս կանտոնում 1772 թվականին։

Առաջին անգամ այս տեսակի պանիրը պատրաստվել է գլարուսյան վանական-ճգնակյացների կողմից դեռևս VIII դարում։ Պանրի մանրամասն պատրաստման բաղադրատոմսը հրատարակվել է 1463 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Շվեյցարական պանիրներ". Արխիվացված է the original 2010 թ․ մարտի 8-ին. Retrieved 2016 թ․ մարտի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  Ցիգեր (Շաբցիգեր)(գերմ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Geska ընկերության պաշտոնական կայք