**Արազի Մարտիրոսի Թիրաբյան** **(** դեկտեմբերի 5, 1919 Տավուշի մարզ, Խայթառակ գյուղ- նոյեմբերի 2, 1997**)** Հայասատանի ԼԿԵՄ շրջկոմի քարտուղար, ԼԿԵՄ Կենտկոմի քարտուղար, Անդրկովկասյան երկաթգծի Երևանի քաղբաժնի վարիչի տեղակալ, Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի տնօրեն։

ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
--------------

Արազի Մարտիրոսի Թիրաբյանը ծնվել է 1919թ. դեկտեմբերի 5-ին Տավուշի մարզի Խաշթառակ գյուղում։ 15 տարեկանում կորցրել է հորը։ Սովորել է գյուղի դպրոցում, այնուհետև ավարտել Իջևանի միջնակարգ դպրոցը։ Սովորելու տարիներին միաժամանակ ուսուցչություն է արել հարազատ գյուղի դպրոցում։

1940-43 թթ. Ա. Թիրաբյանն աշխատել է որպես Հայաստանի ԼԿԵՄ Իջևանի շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1943թ. հունիսին ընտրվել է Հայաստանի ԼԿԵՄ Կենտկոմի քարտուղար և այդ պաշտոնում աշխատել է մինչև 1946թ. նոյեմբերը։

1946-1948 թթ. եղել է ՀԿԿ Երևանի Կիրովյան շրջկոմի քարտուղար։ 1948 թ. վերջերին նշանակվել է Անդրկովկասյան երկաթգծի Երևանի բաժանմունքի քաղբաժնի վարիչի տեղակալ, 1952 թ. քաղբաժնի վարիչ։

1956թ. հոկտեմբերին նշանակվել է Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի տնօրեն։ Նրա կյանքի հետագա տարիները սերտորեն կապվել են գրադարանի հետ։ Գրադարանում աշխատելու տարիներին դրսևորվեցին Թիրաբյան ղեկավարի, մարդու, դաստիարակի անուրանալի արժանիքները:Նա 30 տարուց ավելի, անընդմեջ, եղել է Երևանի քաղխորհրդի պատգամավոր։

Թիրաբյանը մահացավ 1997 թվականի նոյեմբերի 2-ին։

ԳՈՐԾՈՒՆԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
-----------------

Արազի Թիրաբյանի տնօրինության ընթացքում գրադարանը հրատարակել է կոթողային աշխատություններ, մեթոդամատենագիտական բնույթի և տեղեկատու ձեռնարկներ, որոնք նշանակալի ներդրում են գրադարանային գործի զարգացման բնագավառում։ Բավական է նշել հայ գրքի մատենագիտության երկու հատորները (1512-1800, 1801-1850 թթ.), հայ պարբերական մամուլի մատենագիտությունը, «Մուրճ»-ի, «Լումա»-ի, «Հովհաննես Թումանյանի», «Ավետիք Իսահակյանի», «Հովհաննես Շիրազի» և մյուս պարբերականների ու գրողների կենսամատենագիտությունները, համաշխարհային գրականության հայերեն թարգմանությունների եռահատոր և հայ գրողների ռուսերեն թարգմանությունների երկհատոր մատենագիտությունները, գրադարանային գործի երկհատոր արխիվային փաստաթղթերը, գրադարանագիտական, մատենագիտական, հետազոտական, մեթոդական և տեղեկատու բնույթի բազմաթիվ գրքեր ու ձեռնարկներ։

Մեծ է Ա. Թիրաբյանի ավանդը գրադարանների կենտրոնացված համակարգեր ստեղծելու գործում, որը մեր հանրապետությունում իրականացվել է 1974-1980 թվականներին։ Նրա օրոք ստեղծվեցին, ընդլայնվեցին ու զարգացան գրադարանի կապերը սփյուռքի կազմակերպությունների և անհատների հետ։ Աշխատանքային երկարամյա գործունեության ընթացքում Ա. Թիրաբյանի վաստակն արժանացել է ճանաչման և գնահատման։

1982-ին, հիմնադրման 150-ամյակի կապակցությամբ գրադարանն արժանացավ Խորհրդային Միության ամենապատվավոր շքանշաններից մեկին՝ ժողովուրդների բարեկամության շքանշանին։ Այդ գործում մեծ էր Թիրաբյանի ավանդը։

Ա. Թիրաբյանի գրած շուրջ 3 տասնյակ հոդվածները նվիրված են առօրեական խնդիրներին և հոգսերին, գրադարանների քարոզչությանը։

### ՊԱՐԳԵՎԱՏՐՎԵԼ Է

Արազի Թիրաբյանը պարգևատրվել է Աշխատանքային Կարմիր դրոշի, Պատվո նշան շքանշաններով և բազմաթիվ մեդալներով, արժանացել ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչման։

Հոդվածներ Արազի Թիրաբյանի մասին
-------------------------------

* Գրիգորյան Մ. Բեղմնավոր կյանք։ «Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք» 1 970, № 1:
* Խոսրովյան Ա. Արվեստագետի բնավորությամբ։ «Ավանգարդ», 1969, № 198:
* Ղազարյան Ռ. Արազի Թիրաբյան ((1919-1997), ծննդյան 80- ամյակի առթիվ)։ «Հայկական գրադարանային միություն։ Տեղեկագիր» 1999, թիվ 4։
* Ղազարյան Ռ. Արազի Թիրաբյան (1919-1997)։ «Իրականի և ցանկալիի հոլովույթում», 2003։
* Ղազարյան Ռ. Ազգային գրադարանի ամենա երկարամյա տնօրենը։ Ծննդյան 85- ամյակի առթիվ։ «Հոգևոր հայրենիք», 2004, թիվ 9։
* Նշվեց Արազի Թիրաբյանի 90-ամյակը։ «Հոգևոր հայրենիք», 2009, թիվ 12։
* Վահանյան Խ. Մտերմություն։ «Երեկոյան Երևան», 1971, թիվ 121։

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2  Գրիգորյան, Մ. «Բեղնավոր կյանք» (PDF). *Կուլտու-լուսավորական աշխատանք*. **1970** (թիվ 1).
2. ↑  «Խաշթառակ · 4009, Հայաստան». *Խաշթառակ · 4009, Հայաստան*. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 24-ին.
3. ↑  «Մուրճ (ամսագիր, Թիֆլիս)». *Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան*. 2024 թ․ փետրվարի 1.
4. ↑  «Լումա (հանդես)». *Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան*. 2024 թ․ մարտի 7.
5. ↑  «Հովհաննես Թումանյան». *Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան*. 2024 թ․ մարտի 24.
6. ↑  «Ավետիք Իսահակյան». *Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան*. 2024 թ․ մարտի 20.
7. ↑  «Հովհաննես Շիրազ». *Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան*. 2024 թ․ մարտի 23.
8. ↑  Ղազարյան, Ռ. «Արազի Թիրաբյանի 80-ամյակի առթիվ».. **1999** (թիվ 4). `{{cite journal}}`: External link in ``|journal=`` (օգնություն)
9. ↑  Ղազարյան, Ռաֆիկ (2023 թ․ նոյեմբերի 28). «Նինել Ոսկանյան – 100». *Լրատու հայկական գրադարանային ասոցիացիայի = Herald of the Armenian Library Association*: 73–81. doi:10.54503/2953-8092.2023.1(1)-73. ISSN 2953-8092.
10. ↑  «Holdings». *tert.nla.am*. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 24-ին.