recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Գարնանային և աշնանային ծաղիկներ**» (ճապ.՝ 尾形光琳筆　梅花・秋草図　二面), նախշանկար փայտի վրա՝ ստեղծված ճապոնացի նկարիչ Օգատա Կորինի կողմից, 18-րդ դարի սկզբին։ Ստեղծագործությունը Մերի և Ջեքսոն Բյորկ հիմնադրամի կողմից նվիրաբերվել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանին և գտնվում է նրա հավաքածուում։

Նկարագրություն
--------------

«Գարնանային և աշնանային ծաղիկներ» երկփեղկ նախշանկարը իր մեջ համատեղում է Օգատա Կորինի ստեղծագործության երկու կարևոր տարրեր՝ ծաղիկների դեկորատիվ պատկերումը և չինացի նկարիչների ոճով թանաքով գեղանկարչությունը։ Բույսերի մասին ստեղծագործությունների շնորհիվ Օգատա Կորինը դարձավ իր ժամանակաշրջանի նշանավոր նկարիչներից մեկը։ Նախշանկարը բաղկացած է երկու առանձին փայտյա վահանակներից, որոնց վրա պատկերված են գարնանային և աշնանային ծաղիկներ և բույսեր։ Հնարավոր է ստեղծագործությունը նախապես բաղկացած է եղել չորս վահանակներից, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացրել է տարվա առանձին եղանակ, բայց դրանցից երկուսը հետագայում կորել են։ Ստեղծագործության աջ մասում պատկերված է վաղ ծաղկող ճապոնական սալորի սպիտակ ծաղիկները՝ գարնան ավետաբերը, որոնք առանձնանում են վահանակի գաղտնագրի ֆոնին։ Կոմպոզիցիան բավականին հասարակ է, նկարիչն օգտագործել է միայն սև և սպիտակ գույներ։ Նման միագույնությունը համապատասխանում է Ճապոնիայում վաղ գարնան վիճակին, երբ դրսում չկա խոտ և ծաղիկներ։ Ձախ վահանակին պատկերված են ծաղիկներ և խոտ, որոնք ներկայացնում են ամռան վերջը և աշնան սկիզբը, այգածաղիկներ, սպիտակ և կապույտ զանգակներ և քրիզանթեմներ։ Վառ սպիտակ, վարդագույն և կարմիր քրիզանթեմներն առանձնանում են փայտի մուգ ֆոնի վրա, իսկ մյուս ծաղիկները պատկերված են ավելի խամրած երանգներով։

Երկու վահանակները փոքր ինչ թեքված են, այդ իսկ պատճառով էլ դժվար է դատել ինտերիերում դրա ենթադրյալ դերի մասին։ Այդ ժամանակաշրջանի տների ինտերիերում հանդիպող փայտի վրայի նախշանկարները նման էին վահանակների, որոնք կախված էին կորացված սյուներից և ծառայում էին որպես շրջանակ անկողնախորշի համար։ Սակայն «Գարնանային և աշնանային ծաղիկներ» գործն իր չափերով չափազանց լայն էր մեկ սյունից կախելու համար, այն կարող էր գտնվել որմնախորշի տարբեր կողմերում։

Աջ փեղկի ներքին աջ անկյունում դրված է «Հոկկյո Կորին» ստորագրությունը, իսկ երկու վահանակների վրա դրված է նկարչի կլոր կնիքը «Կորեսուկե» մակագրությամբ։ Նախշանկարի ոճը և վրձնով աշխատանքը, ստորագրությունը և կնիքը վկայում են, որ նկարը ստեղծվել է այն բանից հետո, երբ Օգատա Կորինը ստացել է հոկկյո («Դհարմայի կամուրջ») պատվավոր կոչումը, որը շնորհվում է գեղանկարչության բնագավառում նվաճումների համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Մետրոպոլիտեն թանգարան — 1870.
3. 1 2 3  «尾形光琳筆　梅花・秋草図　二面 Flowers of Spring and Autumn» (անգլերեն)։ The Metropolitain Museum of Art
4. 1 2 3 4 5 6 7  Murase Miyeko, N.Y. Metropolitan Museum of Art (New York (1975-01-01)։ *Japanese Art: Selections from the Mary and Jackson Burke Collection : [exhibition]* (անգլերեն)։ Metropolitan Museum of Art։ էջ 182-184։ ISBN 9780870991363
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Զեյթունցյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Զարմինե Պերճի Զեյթունցյան** (հունվարի 22, 1968(1968-01-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պետական գործիչ։ Զբոսաշրջության պետական կոմիտեի նախկին նախագահ (2016-2018)։

Հայ արձակագիր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Պերճ Զեյթունցյանի դուստրն է։

Կենսագրություն
--------------

Զարմինե Զեյթունցյանը ծնվել է 1968 թվականին Երևանում Պերճ Զեյթունցյանի ընտանիքում։ 1990 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արաբերեն լեզու և գրականություն բաժինը, Մոսկվայի Ֆինանսների ակադեմիայում 1992-1993 թվականներին ուսանել է բանկային գործ և ֆինանսներ, 2001-2004 թվականներին Կալիֆորնիայի համալսարանում՝ բիզնես կառավարում։

### Աշխատանքային գործունեություն

2010-2011 թվականներին Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամում եղել է ֆոնդահայթայթման համակարգող, 2011 թվականի ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին նույն հիմնադրամի Տաթևի վերածնունդ ծրագրի ղեկավար, 2013-2014 թվականներին՝ ՌՎՎԶ հիմնադրամի հանրային կապերի և զարգացման տնօրեն, 2013-2014 թվականներին Դիլիջանի միջազգային դպրոցի զարգացման տնօրեն (ՌՎՎԶ հիմնադրամ), 2014-2016 թվականներին Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի հանրային կապերի բաժնի տնօրեն։ 2016-2018 թվականներին եղել է ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարության զբոսաշրջության պետական կոմիտեի նախագահ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Զարմինե Զեյթունցյանն ազատվել է Զբոսաշրջության կոմիտեի նախագահի պաշտոնից»։ *PanARMENIAN.Net*։ Վերցված է 2018-06-13
2. ↑  «Zarmine (Zara) Zeitountsian»։ *RepatArmenia* (անգլերեն)։ 2012-12-24։ Վերցված է 2018-04-17 (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Զարմինե Զեյթունցյան
* «Կյանքը ափի մեջ» Զարմինե Զեյթունցյան
**Զաքար Ներսեսի Ումիկով** (փետրվարի 19 (մարտի 4), 1906, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 16, 2004(2004-06-16), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), հայազգի ճարտարագետ, կոնստրուկտոր։ ԽՍՀՄ-ում ռազմական գործնական հիդրոձայնագիտության հիմնադիրը։

Մանկաբույժ Ներսես Ումիկովի որդին։

Կենսագրություն
--------------

Զաքար Ումիկովը ծնվել է 1906 թվականին Թիֆլիսում։ 1924 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական տեխնիկումը, 1932 թվականին՝ Լենինգրադի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը։ 1933 թվականից աշխատել է Լենինգրադի ծովային սարքաշինության «Ջրատրանս-սարք» գործարանում, 1936-1941 թվականներին` «Օրիոն» ՀԿԲ-ի գլխավոր կոնստրուկտոր, 1947-1949 թվականներին՝ «Ջրատրանս-սարք» գործարանի կոնստրուկտոր, 1949-1965 թվականներին՝ Հիդրոտեղորոշման և հիդրոձայնագիտության ԳՀԻ գլխավոր կոնստրուկտոր, 1965-1992 թվականներին՝ «Ծովֆիզսարք» Կենտրոնական ԳՀԻ գլխավոր կոնստրուկտոր, 1992-1996 թվականներին՝ ՌԴ ռազմական հիդրոձայնագիտության սարքերի ընդունման պետական հանձնաժողովների նախագահ։

Զաքար Ումիկովը մշակել և ստեղծել է ԽՍՀՄ-ում առաջին անդրձայնային խորաչափերը, սուզանավերի առաջին հիդրոձայնային համալիրը, առաջին ջրային ականները, մասնակցել է առաջին հիդրոտեղորոշիչ սարքերի ստեղծման աշխատանքներին։ Հիդրոձայնագիտության մեթոդների հիման վրա առաջարկել է բժշկական սարքերի ստեղծման տեխնոլոգիա։ Նրա գիտական ղեկավարությամբ և անմիջական մասնակցությամբ նախագծվել է թրթռային զգայնությունը չափող սարք։ Ավելի քան 40 գյուտերի հեղինակ է։

Պարգևներ
--------

* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակներ, 1941 թ. 1949 թ.
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր, 1949 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007
2. ↑  «Умиков Захарий Нерсесович | Центр военно-политических исследований»։ *www.eurasian-defence.ru* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2017-07-10 (չաշխատող հղում)
3. ↑  Саркисян А. Е. Армяне-военные ученые, конструкторы, производственники и испытатели XX века. Т.3.-Ер.:"Амарас", 2005, 388 с. + 78 ил. с 171-183

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Բորիս Զայդենբերգ** (ուկրաիներեն՝ Зайденберг Борис Ілліч, մայիսի 21, 1929(1929-05-21), Օդեսա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 20, 2000(2000-10-20), Օդեսա, Ուկրաինա և Օդեսա, Ուկրաինա), թատրոնի և կինոյի ուկրաինացի դերասան, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ 1961 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Բորիս Զայդենբերգը ծնվել է 1929 թվականի մայիսի 21-ին Ուկրաինական ԽՍՀ-ի Օդեսա քաղաքում։ Նախնական և միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնում է Ուզբեկստան և 1950 թվականին ավարտում Ալեքսանդր Օստրովսկու անունը կրող Տաշքենդի թատերա-նկարչական ինստիտուտը։

1953 թվականին, որպես դերասան սկսել է աշխատել Մագնիտոգորսկի Պուշկինի անվան դրամատիկական թատրոնում, 1953-1962 թվականներին՝ Բրյանսկի երկրամասի դրամատիկական թատրոնում, իսկ 1962-2000 թվականիններին՝ Իվանովի անվան Օդեսայի ռուսական դրամատիկական թատրոնում։

Կինեմատոգրաֆիայի ասպարեզում Բորիսն իր գործունեությունը սկսել է 1965 թվականին, երբ կատարել է Եմելյանովի դերը «իժը» ֆիլմում։

1961 թվականին ստացել է Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության վաստակավոր արտիստի կոչում։ Հայտնի է եղել նաև, որպես ռեժիսոր։ Օդեսայի ռուսական դրամատիկական թատրոնում, Օդեսայի երաժշտա-դրամատիկական թատրոնում և Օդեսայի օպերային դահլիճում ցուցադրել է շուրջ 30 հեղինակային թատերախաղ։

Բորիս Զայդենբերգը մահացել է 2000 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Օդեսայում՝ 71 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ (գերմ.)
3. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
4. 1 2  «Բորիս Զայդենբերգ՝ ուկրաինացի դերասան և ռեժիսոր»։ *odesskayakinostudiya.narod.ru*։ Վերցված է 2017-05-16

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Filmportal · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 150522703 · GND: 1034438891 · ISNI: 0000000003021596 · NUKAT: n2012043243 · SUDOC: 181000415 · VIAF: 19965727 · WorldCat VIAF: 19965727 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գարուն (այլ կիրառումներ)

**«Գարուն»**, մանկավարժական ամսագիր։ Լույս է տեսել 1866 թ.-ին Թիֆլիսում։ Հրատարակիչ-խմբագիր՝ Սեդրակ Մանդինյան։

Տպագրել է կրթությանը, պատմությանը, պատմաաշխարհագրական հայտնագործություններին նվիրված և կրոնաբարոյական, դաստիարակչական հոդվածներ, երեխաներին մատչելի տեղեկություններ հաղորդել բնության, մարդակազմության ու հասարակական կյանքի մասին։ Անդրադարձել է Ստեփան Նազարյանցի «Հանդէս նոր հայախօսութեան» աշխատությանը, տպագրել զանազան հաղորդումներ։ Աշխատակցել են Ա. Տեր-Հակոբյանցը, Վ. Շահվերդյանցը, Կ. Օձնեցին և ուրիշներ։

Գրականություն
-------------

* Առաջին «Գարունը»։ «Գարուն», 1967, № 1։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան, Ե. 2015, էջ 249։
2. ↑  «Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ԳԱՐՈՒՆ»։ Վերցված է 2022-12-19
3. ↑  «Համահայկական թվանշային գրադարան»

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 702)։*  |
**Եղեգիցի ձոր**, ձորագավառ Սյունիքում, Վայքում։ Գտնվում էր պատմական Վայոց ձորի հյուսիսային կողմում և գրավում էր Ափայի աջակողմյան վտակ Եղեգիս գետի վերին և միջին Հոսանքների ավազանները։ Սյունիքի Վայոց ձորի գավառը երբեմն կոչվել է նաև այս անվանմամբ, որը 9-10-րդ դարերում գտնվում էր Սյունիքի իշխանախիստ Եղեգիս կամ Եղեգիք բերդաքաղաքը։ Եղեգիսի ձորակը յուրահատուկ է իր ինքնատիպ բնապատկերներով, բուսական և կենդանական աշխարհով, հանդիսանում է Վայոց ձորի 4 հատուկ պահպանվող տարածքներից մեկը։

Գրականություն
-------------

* Դիվան հայ վիմագրության, Պ. 3. Վայոց Ձոր, Եղեգնաձորի և Ազիզբեկովի շրջաններ /Կազմ.՝ Ս.Գ. Բարխուդարյան; ՀՍՍՌ ԳԱ; ՀՍՍՌ ԳԱ; Հնագիտ. և ազգագր. ին-տ.; Երևան։ ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ. 1967.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 182 — 992 էջ։
2. ↑  «ՎԱՅՈՑ ՁՈՐ ՎԱՅՈՑՁՈՐ Հնամենի մշակույթ, հրաշալիբնություն, արեւահամ բարիքներ»։ *vdzor.mtad.am*։ Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 29
**Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան զբոսայգի** (նաև հայտնի է որպես **Թումանյան այգի**, ժողովրդական լեզվում երբեմն կոչվում է **Թումոյի այգի**), զբոսայգի Երևանի Աջափնյակ համայնքում՝ Կիևյան կամրջի հարևանությամբ։ Գտնվում է «ԷյՓիՋի Լաբս ԷյԷմ» հասարակական կազմակերպության խնամակալության ներքո, 100 տարի վարձակալման ժամկետով։

Այգու տարածքը կազմում է 7 հա։ Այն տեղակայված է Հրազդան գետի կիրճում, արևմուտքից սահմանազատվում է Հալաբյան փողոցով, հարավից՝ կիրճը հատող Հրազդանի մեծ կամրջով, արևելքից՝ գետի հունով, իսկ հյուսիսից՝ «Թումո» կենտրոնի շենքով։ Այդ պատճառով էլ այն խոսակցականում կոչվում է նաև «Թումոյի այգի»։

Պատմություն
-----------

Այգին, որ կոչվել է հայ գրող և բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի անունով, բացվել է 1970 թվականին՝ նրա ծննդյան հարյուրամյակի առթիվ։ 1973 թվականին այգում տեղադրվել է Թումանյանի «Անուշ» պոեմի հերոսների՝ Անուշի ու Սարոյի արձանը։ 1986 թվականին այգում կանգնեցվել է Թումանյանի մեկ այլ հերոսի՝ Լոռեցի Սաքոյի արձանը։

1990-ական թվականներին երկրի ֆինանսական անբարենպաստ իրավիճակի պատճառով այգին անկում է ապրել, ծառերի մի մասը հատվել է։

2009-2010 թվականներին այն վերակառուցվել և մինչ օրս խնամվում է բացառապես «Թումո» ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնի կողմից. ներդրվել է ոռոգման ավտոմատ համակարգ, կահավորվել խաղադաշտեր ֆուտբոլի ու բասկետբոլի համար, կառուցվել մանկական խաղահրապարակներ, տնկվել շուրջ 1000 ծառ, կառուցվել հետիոտնային ու հեծանվային ուղիներ։ «Արագած» լքված կինոթատրոնի մոտակայքում, որ տեղակայված էր այգուն հարող տարածքում, կառուցվել է «Թումո» ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնը։

Ներկայում այգին ժողովրդականություն է վայելում քաղաքի բնակչության շրջանում։

Պատկերասրահ
-----------

* ԱյգինԱյգին
* Մանկական խաղահրապարակՄանկական խաղահրապարակ
* Անուշ և ՍարոԱնուշ և Սարո
* Լոռեցի ՍաքոԼոռեցի Սաքո

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Երևանի այգիներ — տեղեկություններ Երևանի պաշտոնական կայքում
2. ↑  «Համահայկական ցանց՝ Երևանի Հովհ. Թումանյանի անվ. զբոսայգում տեղի կունենա «Զատիկի տոնը Թումանյան այգում» միջոցառումը»։ 2009-04-10։ Վերցված է 2011 թ. օգոստոսի 23–ին
3. ↑  «ա1պլյուս՝ Այգին կբացվի երեք ամսից»։ 2010-05-18։ Վերցված է 2011 թ. օգոստոսի 23–ին
4. ↑  Анна Перян (2015-07-12)։ «ПАРК ИМЕНИ ОВАНЕСА ТУМАНЯНА. ВОЗРОЖДЕНИЕ.»։ Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 1

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Երևանի զբոսայգիներ |
| --- |
|  |
|  Անգլիական այգի  • Արթուր Կարապետյանի անվան պուրակ  • Բուենոս Այրեսի այգի  • Դալմայի այգիներ  • Դավիթ Անհաղթի անվան զբոսայգի  • Երևանի 2800-ամյակի այգի  • Երևանի մանկական երկաթուղի  • Թաթուլ Կրպեյանի անվան զբոսայգի  • Թումանյանի անվան այգի  • Լիոնի այգի  • Կոմիտասի անվան զբոսայգի  • Կոմիտասի անվան պանթեոն  • Կոմիտասի անվան պուրակ  • Հաղթանակի զբոսայգի  • Մայրության զբոսայգի  • Մանկական այգի  • Մարտիրոս Սարյանի անվան պուրակ  • Մոսկովյան պուրակ  • Նանսենի անվան այգի  • Նոր Արաբկիր  • Շահումյանի անվան պուրակ  • Չինարի պուրակ  • Պարույր Սևակի անվան պուրակ  • Սիրահարների այգի  • Սուրեն Նազարյանի անվան պուրակ  • Վահան Զատիկյանի անվան այգի  • Օղակաձև զբոսայգի
 |
|  |
| Պորտալ:Երևան |

 |
**Բույնովոյի կիրճ** (բուլղար․՝ Буйновското ждрело, Ягодинско ждрело), Բուլղարիայի բնության հուշարձան (1971), կիրճը գտնվում է արևմտյան Ռոդոպյան լեռներում, Բույնովո գետի (Վիչա գետի ձախ վտակ) վրա, Սմոլյանի մարզի Բորին համայնքի մոտակայքում։

Աշխարհագրություն
----------------

Կիրճի երկարությունը մոտ 16 կմ է, միջին բարձրությունը՝ 1090 մ։ Այն սկսվում է Բույնովո գյուղից հյուսիս, ծովի մակարդակից 1307 մ բարձրության վրա, այնուհետև անցնում է հյուսիս և 16 կմ հետո ավարտվում է Տեշելի ամբարտակում, ծովի մակարդակից 876 մ բարձրության վրա։ Ամբողջ կիրճը լի է պրոտերոզոյական մարմարներով։

Ռոդոպյան լեռների այս տպավորիչ բնական գեղեցկությունը գրավում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկների։ Ձորի առաջին 7-8 կմ-ն ավելի լայն է, բայց Յագոդինյան քարանձավից հետո և հատկապես Յագոդինա գյուղի մոտ ճյուղավորվելով՝ այն շատ նեղ է դառնում։ Այստեղ գետը հատում են պրոտերոզոյան մարմարները, իսկ ուղղահայաց ժայռերը գտնվում են իրար շատ մոտ։ Այն վայրը, որտեղ ժայռերը գրեթե մոտեցած են, տեղացիները անվանում են «Գայլի ցատկ»։ Հարևան Յագոդինա գյուղի բնակիչները պատմում են, որ ձմռանը այս վայրում գայլերի սոված ոհմակները ցատկում են նախիրի վրա հարձակվելու համար։ Բույնովոյի կիրճը հայտնի է նաև բուսական և կենդանիների տեսակների բազմազանությամբ, որոնցից շատերը պաշտպանված են։ 1971 թվականին կիրճը հռչակվել է բնության հուշարձան։

Կիրճից մոտ 4 կմ բարձրության վրա՝ գետի աջ ափին է Յագոդինյան քարանձավը, որը հայտնի է իր գեղեցիկ քարանձավային ձևերով, իսկ աջ ափից անմիջապես վերև՝ «Իմամովա դուպկա» (*բուլղար․՝ Имамова дупка*) քարանձավը։

Զբոսաշրջություն
---------------

Կիրճը «*Բուլղարիայի 100 զբոսաշրջային վայրեր*» ազգային զբոսաշրջային շարժման մի մասն է։

Բույնովո գետի մարգագետինների երկայնքով անցնող գեղատեսիլ էկոլոգիական արահետն անցնում է Յագոդինսկայա քարանձավով, Բույնովո և Կոժարի գյուղերով։ Այն հարմար է ինչպես հետիոտն զբոսանքի, այնպես էլ հեծանվավազքի համար։ Գետի այս հատվածում ձկնորսություն չի թույլատրվում, բայց կան մի քանի արհեստական ձկնորսական լճակներ, ինչպես նաև մի քանի խորովածի կամ պիկնիկի տարածք՝ բոլոր հարմարություններով։ Տարածքին բնորոշ են բազմաթիվ շատրվանները, որոնք կառուցել են տեղի բնակիչները։ Գետի ոլորաններն (меандры) ամառային ամիսներին արձակուրդային և արշավային ճամբարման համար սիրված վայր է։ Գետի շրջակայքում կարելի է տեսնել շատ հազվագյուտ բուսական և կենդանական տեսակներ։

Կիրճի ողջ հատվածում կա նեղ, միակողմանի գոտի ունեցող քաղաքային ճանապարհ, որը միակ ճանապարհն է Բույնով և Կոժարա գյուղերի և երկրի այլ մարզերի միջև։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  «Буйновско ждрело, профил в Изпълнителна агенция по околна среда»։ Վերցված է 23 квітня 2019
2. ↑  «Ягодинска пещера :: Пещерите в България»։ *caves.4at.info*։ Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 15
3. ↑  «100 национални туристически обекта»։ *Български Туристически Съюз* (բուլղարերեն)։ 2017 թ․ հոկտեմբերի 2։ Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 15

Արտաքին հղումներ
----------------

* Мичев, Николай и др. Географски речник на България. София, Наука и изкуство, 1980. с. 68.(բուլղ.)
* Տեղագրական քարտեզ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Բույնովոյի կիրճ** կատեգորիայում։ |
**Դանիական շպից,** շան ցեղատեսակ, ծագում է Դանիայից։ Այս ցեղատեսակը հայտնի է նրանով, որ լավ ընտանի կենդանի է․ համբերատար է երեխաների հետ։ Երկար ժամանակ նրանք հայտնի էին տարբեր անուններով, այդ թվում՝ սամոյեդ շպից, վոլֆշպից, գրենլանդական շպից և սպիտակ շպից, ինչը դժվարացնում էր ցեղատեսակի բուծման գործընթացը։ Այսօր այս ցեղատեսակը հայտնի է «Դանիական շպից» անվանումով։

2013 թվականի հունվարի 1-ից հնարավոր դարձավ գրանցել այս ցեղատեսակի շներին Դանիայի կինոլոգիական ակումբում, որը գրանցված է միջազգային կինոլոգիական ֆեդերացիայում։ Այն դեռ չի ճանաչվում FCI-ի կողմից, բայց ներկայումս գրանցված է դանիական Kennel Club-ում։ Ցեղատեսակը կարելի է հանդիպել Դանիայում և սկանդինավյան երկրներում։
Քանի որ դանիական շպիցը դեռ պաշտոնական ճանաչում չի ստացել, այն դեռ լայն ճանաչում չունի ոչ Դանիայում, ոչ էլ այլ երկրներում։

Այն պատկանում է շպից ցեղատեսակի շների խմբին։

Ծագում և պատմություն
--------------------

Ռայբերգների ընտանեկան լուսանկար (1797), հեղինակ՝ Ենս Յուել, պատկերված է դանիական շպից
Դանիական շպիցերին պահել են որպես ուղեկից շներ գյուղական վայրերում, հատկապես Յուտլանդիայում, բայց հեռավոր անցյալում նրանք հիմնականում պատկանում էին բուրժուազիային։ Այս ցեղի ծաղկումը տեղի է ունեցել 1930-ականներին, երբ շատ էին հանդիպում շրջանի ֆերմերային տնտեսություններում։ Այս ցեղատեսակի հիմնական նպատակը երեխաների խնամքն էր, ուստի այն լայնորեն հայտնի էր որպես մանկական շուն։ Այդ ժամանակից ի վեր Դանիական շպիցի թիվը զգալիորեն նվազել է, և ցեղատեսակը գործնականում վերացել է։ Բայց 1980-ականների վերջից ոմանք հսկայական ջանքեր են գործադրել ցեղատեսակը վերստեղծելու համար։
Այսօր այս ցեղատեսակի ներկայացուցիչների թիվն աճում է, և նրանք բոլորը ղեկավարվում են FCI-ի DKK ակումբի կողմից։

Մորթի և գույն
-------------

Նրանց մորթին սպիտակ կամ կաթնային գույնի է։ Վերին շերտը հավասար է և քիչ քանակությամբ նվազում է ամբողջ տարվա ընթացքում։ Մորթին փափուկ է և ամռանը զով է պահում, իսկ ձմռանը՝ տաք։ Գարնանը և աշնանը այն թափվում է։
Դանիական շպիցի մորթին միջին երկարության է։ Այն ականջների մոտ մի փոքր ավելի երկար է՝ ազդրերի և սրունքների հետևի մասում՝ փետրավոր։ Պոչը փափուկ է և տեղակայված մեջքի վրայով։ Այն կախ է, երբ շունը հանգիստ է։

Խառնվածք
--------

Դանիական շպիցի խառնվածքը ցեղի առանձնահատկությունն է և նկարագրվում է որպես աշխույժ, ընկերասեր, հետաքրքրասեր և համարձակ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Շուն
* Սամոյեդ
* Շպից
* Ճապոնական շպից
* Պոմերանյան շպից

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Danish Spitz - an ancient danish dog breed"»։ Արխիվացված է օրիգինալից January 6, 2017-ին։ Վերցված է January 5, 2017  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
2. 1 2  «Danish Spitz - an ancient danish dog breed"»։ Արխիվացված է օրիգինալից January 6, 2017-ին։ Վերցված է January 5, 2017  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Standard Archived 2014-05-31 at the Wayback Machine. (Danish)
* Article from the magazine "Hunden" (Danish)
Թանգարանի շենքը
**Թուրքական և իսլամական արվեստների թանգարան** (թուրքերեն՝ Türk ve İslam Eserleri Müzesi), թանգարան Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաում։ Գտնվում է Սուլթանահմեդ հրապարակում՝ Իբրահիմ փաշայի պալատում։

Թանգարանը հիմնադրվել է 1914 թվականին։ Ի սկզբանե թանգարանը ուներ ուրիշ անվանում և գտնվում այլ վայրում։ Իր ներկայիս անվանումը թանգարանը ստացել է Հանրապետության հիմնադրումից հետո։ Իսկ արդեն Իբրահիմ փաշայի պալատի տեղափոխվել է 1938 թվականին։ Իբրահիմ փաշայի պալատը կառուցվել է 16-րդ դարում։ 1984 թվականին թանգարանը ստացել է Եվրոպայի Խորհրդի հատուկ մրցանակ, իսկ 1985 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հատուկ մրցանակ։

Թանգարանը ունի ավելի քան 40 000 ցուցանմուշ։ Դա կերամիկայի, արձանների, ապակե իրերի, փայտից, քարից և մետաղներից պատրաստված ցուցանմուշների հավաքածու է։ Այստեղ կարելի է գտնել նաև իրեր, որոնք պատկանել են օսմանյան սուլթաններին։ Այստեղ պահվում են նաև պատմական փաստաթղթեր և ոսկյա զարդանմուշներ։ Մեծ ճանաչում ունի թանգարանի գորգերի հավաքածուն։ Այստեղ հավաքված են գորգագործության լավագույն նմուշները։

Թանգարանը ունի յոթ բաժին՝

1. Փայտից պատրաստված իրերի բաժին,
2. Հախճապակու և ապակուց պատրաստված իրերի բաժին,
3. Մետաղական իրերի բաժին,
4. Ազգագրության բաժին,
5. Քարից պատրաստված իրերի բաժին,
6. Գորգերի բաժին,
7. Մաքրագրության և գեղագրության բաժին։

Թանգարանը բաց է առավոտյան ժամը 9:30-ից մինչ 17:30 բոլոր օրերին, բացի երկուշաբթի օրից։

Պատկերասրահ
-----------

* Պղնձե թեյնիկ և աման, 1870Պղնձե թեյնիկ և աման, 1870
* Օսմանյան նարգիլե (կլկլակ), 1628Օսմանյան նարգիլե (կլկլակ), 1628
* Հախճապակե սկահակՀախճապակե սկահակ
* Պատկերազարդ դուռՊատկերազարդ դուռ
* Լոգանքի կոշիկԼոգանքի կոշիկ
* Մեկ այլ նմուշի լոգանքի կոշիկՄեկ այլ նմուշի լոգանքի կոշիկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «İstanbul - Turkish and Islamic Arts Museum»։ *www.ktb.gov.tr*։ Վերցված է 2020-11-08

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեղեկություններ թանգարանի մասին Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
* Ֆոտոպատկերասրահ

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13619676w · ISNI: 0000000121105264 · LCCN: nr89008075 · NKC: kn20020322388, ko2002111936 · SUDOC: 066011000 · VIAF: 137639434 · WorldCat VIAF: 137639434 |

 |

 |
**Բուֆֆալոյի պատմության թանգարան** (անգլ.՝ Buffalo History Museum), թանգարան, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգի Բուֆֆալո քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1901 թվականին, Բուֆֆալոյի պատմական միավորման կողմից (ստեղծվել է 1862 թվականին), որը 1960 թվականից կոչվել է Բուֆֆալոյի և Էրի շրջանի պատմական միություն։ Եվ՛ թանգարանը, և՛ ընկերությունը 2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին կոչվել են Բուֆֆալոյի պատմության թանգարան։ Բոլոր երեք հարկերում էլ կան ցուցանմուշներ, ունի գիտական գրադարան, որտեղ պահվում են ավելի քան 100.000 իրեր։

Շինությունը, որում գտնվում է թանգարանը, կառուցվել է 1901 թվականին, որպես Նյու Յորք նահանգի տաղավար (New York State Building) պանամերիկյան ցուցանմուշների համար և դարձել է ցուցահանդեսների միակ պահպանված կառույցը, իսկ մնացածը տեղափոխել են։ Ցուցահանդեսի վերջում այնտեղ է տեղափոխվել Բուֆֆալոյի պատմական միությունը։

Շինության նախագիծը նախագծել է ճարտարապետ Ջորջ Քերին, նրա հարավային սյունասրահը հիշեցնում է Աթենքի Պարթենոնը։ 1987 թվականին շինությունը դառնում է ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձան։

Ֆասադի ճակտոնը նախագծել է քանդակագործ Էդմոնդ Ամաթեյսը։ 

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Fetouh, Omar (October 26, 2012)։ «Historical society renamed The Buffalo History Museum»։ wbfo։ Վերցված է October 26, 2012
3. ↑  Buffalo and Erie County Historical Society Building

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000121138621 · LCCN: no2018017052 · VIAF: 7049151965382800470007 · WorldCat VIAF: 7049151965382800470007 |

 |
**Գեղի ջրամբարը** գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզում՝ Գեղի գյուղի մոտ, Ողջի գետի ձախափնյա Գեղիի վտակի վրա։ Ջրամբարի պատվարը ճալաքարակոպճային է, ավազակավային միջուկով, ունի 70 մետր բարձրություն և 244 մետր երկարություն, կատարային մասում` 10 մետր։ Պատվարի շրջանում ֆիլտրացիոն երևույթների կանխման նպատակով 20-60 մետր խորության սահմաններում կատարվել են ցեմենտացման աշխատանքներ։ Ջրամբարի ընդհանուր ծավալը 15 միլիոն խորանարդ մետր է, իսկ օգտակար ծավալը՝ 12 միլիոն խորանարդ մետր, ջրի հայելին զբաղեցնում է 50 հեկտար տարածություն։ Ջրի հայելին գտնվում է 1402 մետր բարձրության վրա։

Քարտեզ
Ջրամբարը նախագծվել է «Հայհիդրոէներգանախագիծ» ինստիտուտում 1980 թվականին և կառուցվել է 1989 թվականին։ Նախատեսվել է որպես էներգետիկ նշանակության ջրամբար, սակայն հետագայում սկսել է շահագորշվել մելիորատիվ նպատակներով։ Ջրամբարի ջրով ոռոգվում են Կապանի տարածաշրջանի հողերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա.Հ. Գևորգյան, Ռ.Ս. Մինասյան, Վ.Ս. Խոնդկարյան, Ա.Ն. Անտոնյան (2014)։ «ԳԵՂԻ ՋՐԱՄԲԱՐԻ ՊԱՏՎԱՐԻ ՓԼՈՒԶՄԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՈՎ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՋՐԱԾԱԾԿՄԱՆ ՏԱՐԱԾՔԻ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄԸ»։ *ԳՅՈՒՄՐՈՒ Մ. ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ Գ Ի Տ Ա Կ Ա Ն Տ Ե Ղ Ե Կ Ա Գ Ի Ր Ե Ր Կ Ր Ա Բ Ա Ն Ո Ւ Թ Յ Ո Ւ Ն Ե Վ Ս Ե Յ Ս Մ Ա Բ Ա Ն Ո Ւ Թ Յ Ո Ւ Ն*
2. 1 2 3  «Հարստության ավազաններ. Հայաստանի ջրամբարները»։ *Hetq.am* (հայերեն)։ Վերցված է 2020-08-25  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
**Զմմառի վանքի մատենադարան**, հայերեն ձեռագրերի և հնատիպ գրքերի ամենահարուստ պահոցներից է։

Մատենադարանը գործում է 1749 թվականին հիմադրված Զմմառի վանքում (Բեյրութից 30 կմ հյուսիս-արևելք)։

Հավաքածու
---------

Զմմառի վանքի մատենադարանի հավաքածուն ընդգրկում է ավելի քան 2000 ձեռագիր. 1300-ը՝ հայերեն, մեծ մասը՝ մանրանկարներով, հարուստ է Շարակնոցներով, Տաղարաններով և Բժշկարաններով։ Այստեղ են պահվում Մխիթար Գոշի «Գիրք Դատաստանի» հնագույն ձեռագիրը (1240), «Գիրք թղթոցի» միակ օրինակը (1298), Սարգիս Պիծակի ծաղկած շքեղ Ավետարաններից մեկը, 1330 թվականից առաջ գրված Բժշկարան, Շարակնոց (XIV դ.), Քարոզգիրք (1344), «Գիրք ձեռնադրութեան» (455), Մաշտոց (մինչև 1337թվականը), Դանիել Ասորու «Մեկնութիւն սաղմոսաց»-ը (1289), Երգարան կամ Գիրք կցուրդից (XIV–XV դդ.), Փիլոն Եբրայեցու «Ճառքը» (XIII–XIV դդ.), Կյուրեղ Աղեքսանդրացու «Գիրք պարապմանց»-ը (1117), Ժողովածու (1267), Ճաշոց (1446), Ամիրդովլաթ Ամասիացու «Բժշկարանը» (1478), Եփրեմ Խուրի Ասորու «Մեկնութիւն Հնգամատենին» (1603), Ներսես Շնորհալու «Նամականին» (XVII դ.) ևն։

Զմմառի վանքի մատենադարանում կան շուրջ 340 հնատիպ գրքեր, այդ թվում՝ Հակոբ Մեղապարտի տպագրած Ուրբաթագրքի հազվագյուտ օրինակը։

Հրատարակություններ
------------------

Հրատարակվել է Զմմառի վանքի մատենադարանի 782 նկարագրված ձեռագրերի ցուցակը։ 2012 թվականից Երևանի մատենադարանի աջակցությամբ հրատարակության են պատրաստվել հավաքածուի մնացած ձեռագրերի մատենագիտությունը։

Բաժիններ
--------

Վանքում գործում են նաև Մերձավոր Արևելքի հայկական ամենախոշոր գրադարանը՝ 60 հազար անուն գրականությամբ և տարեցտարի համալրվող պարբերական մամուլով, հարուստ թանգարան՝ հնագիտական և դրամագիտական բաժիններով, տպարան, որը 1914 թվականից տպագրում է կրոնական, հայագիտական և այլ գրականություն, 1980-ից՝ «Զուարթնոց» կրոնական հանդեսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Գիտական Համագործակցութեան Նոր Ծրագիրներ Մաշտոցեան Մատենադարանի Եւ Զմմառի Վանքին Միջեւ - Aztag Daily»։ *archive.aztagdaily.com*։ Վերցված է 2023-05-15
3. ↑

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Դավիթ I**  (1569 - հոկտեմբերի 21, 1602(1602-10-21)), եղել է Կախեթի (Արևելյան Վրաստան), թագավոր։ Բագրատունիների արքայատոհմից է։ Գահակալել է 1601 թվականի օգոստոսից մինչև իր մահը՝ 1602 թվականի հոկտեմբերի 2-ը։

Դավիթը Կախեթի թագավոր Ալեքսանդր II-ի որդին էր, որի կինն էր Թինաթինը։ Օգտագործելով առիթը, որ հայրը հիվանդ է, նա որոշ ժամանակ արդյունավետորեն կառավարում է երկիրը՝ անտեսելով կրտսեր եղբորը։ Ապաքինվելուց հետո հայրը ուզում է շարունակել երկրի կառավարումը, սակայն Դավիթը հրաժարվում է զիջել իշխանությունը և 1601 թվականի հոկտեմբեր ամսին թագադրվում է որպես Կախեթի թագավոր։ Եղբայրը՝ Գեորգին, չի կարողանում պահպանել իրեն բաժին հասած կալվածքը, որն աստիճանաբար քայքայվում է, իսկ ինքը հալածանքների է ենթարկվում և ձերբակալվում է եղբոր կողմից իր 17 կողմնակիցների հետ։ Եվ մինչ նա բանտում էր, եղբայրը մահապատժի է ենթարկում նրա համախոհներին։ Դավիթն արտաքին քաղաքականության մեջ շարունակում է հոր ուղին։ Նա երկրում վերահաստատում է ռուսաական դեսպանատունը և արտահայտում իր հավատարմությունը ռուսական ցարի հանդեպ։ Նա հետո ընդդիմանում է Նուգզարին՝ Արագվի իշխանին, և ստիպում ենթարկվել իրեն։ Դավիթը հանկարծամահ է լինում 1602 թվականի օգոստոսի 2 –ին։ Ալեսանդրը վերահաստատվում է գահին։ Դավիթը նաև հիշվում է որպես պարսկական հեքիաթների որոշ մասի թարգմանիչ։

Ընտանիք
-------

Դավիթը ամուսնացել է 1581 թվականին Քեթևանի՝ Մուխրանիի իշխան Աշոտ I-ի դստեր հետ։

Նրանք եղել են ծնողները.

Կախեթի թագավոր Թեյմուրազ I-ի․ 
Վախթանգ իշխանի (մահացել է 1604 թ.)
Արքայադուստր Հելենի, ամուսնացել է Պարսկաստանի Աբբաս I-ի հետ։
Արքայադուստր Մարթայի, ամուսնացել է Պարսկաստանի Աբբաս I-ի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Давид Багратиони (Давид I, Царь Кахети) –1602»։ *nobility.pro* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 3
2. ↑  Mikaberidze, Alexander (ed. 2007). David I (of Kakheti) Dictionary of Georgian National Biography. Accessed October 5, 2007.
3. ↑  (in Russian) Вахушти Багратиони (Vakhushti Bagrationi) (1745). История царства грузинского. Возникновение и жизнь Кахети и Эрети. Ч.1 Archived September 5, 2010, at the Wayback Machine. Accessed October 5, 2007.
**Զոլեկա Մանդելան** (ապրիլի 9, 1980(1980-04-09), Յոհաննեսբուրգ, Տրանսվաալ, ՀԱՀ - սեպտեմբերի 25, 2023(2023-09-25), Յոհաննեսբուրգ, ՀԱՀ), հարավաֆրիկացի գրող, ակտիվիստ, Նելսոն Մանդելայի թոռնուհին։ Նա գրել է իր կախվածությունների, դստեր մահվան և կրծքագեղձի քաղցկեղի դեմ իր պայքարի մասին։

Վաղ կյանք և ակտիվիստական գործունեություն
----------------------------------------

Զոլեկա Մանդելան ծնվել է 1980 թվականի ապրիլի 9-ին։ Նա Զինձի Մանդելայի և նրա առաջին ամուսնու՝ Զվելիբանզի Հլոնգվանեի դուստրն էր։ Նրա մոր ընտանիքը՝ Մանդելաները, Թեմբու ժողովրդի թագավոր Մադիբայի անմիջական հետնորդներն են։

Զոլեկան խոսել է մանկության տարիներին սեռական բռնության մասին։ Նա նաև որոշ ժամանակ կախվածություն է ունեցել թմրանյութերից և ալկոհոլից։

2010 թվականին Զոլեկա Մանդելայի 13-ամյա դուստրը՝ Զենանին, ավտովթարի հետևանքով զոհվել է համերգից տուն գնալու ճանապարհին։ Նշվում է, որ վթարը տեղի է ունեցել թմրանյութերի պատճառով․ այդ ժամանակ Զոլեկա Մանդելան ապաքինվում էր ինքնասպանության փորձից հետո։ Մանդելան իր ինքնակենսագրականը հրատարակել է 2013 թվականին։

Մանդելան պայքարում էր ճանապարհատրանսպորտային պատահարների հետևանքով առաջացած մահերի դեմ՝ նշելով այն հատուկ վտանգները, որոնք ազդում են ենթասահարայական աֆրիկացի երեխաների վրա։ Ավտովթարների հետևանքով նրանց զոհվելու հավանականությունը երկու անգամ ավելի է, քան աշխարհի ցանկացած այլ վայրում։

Հիվանդություն և մահ
-------------------

Զոլեկա Մանդելան կրծքագեղձի քաղցկեղից բուժվել է 2011 թվականին, որը կրկին ի հայտ է եկել 2016 թվականին։ Նա օգտագործել է սոցիալական ցանցերը՝ նկարագրելու հեռացված ուռուցքն ու քիմիաթերապիայի բուժման կողմնակի ազդեցությունները։

Զոլեկա Մանդելան մահացել է քաղցկեղից 2023 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, 43 տարեկանում։

Մեծարանք
--------

2016 թվականին Զոլեկա Մանդելան ընտրվել է BBC-ի «100 կանանցից» մեկը։ Նա նշել է, որ իր ամենամեծ ափսոսանքն այն է, որ արժանի բաներ է արել միայն իր պապի մահից հետո, այլ ոչ թե նրա կյանքի օրոք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  Llewellyn Smith Julia (15 December 2013)։ «Zinzi Mandela - The Father I Knew»։ *Telegraph*։ Վերցված է 24 November 2016
4. 1 2 3  «Zoleka Mandela Remembers her Daughter in Touching Tribute»։ *TimesLive*։ 13 June 2016։ Վերցված է 24 November 2016
5. 1 2  Lang Justine (2 December 2016)։ «100 Women 2016: Zoleka Mandela, survivor and granddaughter»։ *BBC News*։ Վերցված է 3 December 2016
6. ↑  Mohn Tanya (30 September 2016)։ «Zoleka Mandela Speaks Out: Africa's "Hidden Epidemic" Of Road Crashes Kills & Injures Schoolchildren»։ *Forbes*։ Վերցված է 24 November 2016
7. ↑  «Mandela's granddaughter Instagrams fight against breast cancer»։ *Metro*։ 19 August 2016։ Վերցված է 24 November 2016
8. ↑  «Zoleka Mandela passes away»։ *SABC News* (en-US)։ 2023-09-26։ Վերցված է 2023-09-26
9. ↑  Patel Faizel (2023-09-26)։ «Zoleka Mandela: Madiba's granddaughter loses brave battle against cancer»։ *The Citizen* (անգլերեն)։ Վերցված է 2023-09-26
10. ↑  «BBC 100 Women 2016: Who is on the list?»։ *BBC*։ 21 November 2016։ Վերցված է 24 November 2016

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000430325666 · LCCN: n2014019442 · VIAF: 307433941 · WorldCat VIAF: 307433941 |

 |
**Թոքթար Աուբակիրով** (ղազ.՝ Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров, ռուս.՝ Токтар Онгарбаевич Аубакиров, հուլիսի 27, 1946(1946-07-27), Karkaraly District, Կարագանդայի մարզ, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ռազմաօդային ուժերի ղազախ թոշակառու սպա և նախկին տիեզերագնաց։ Նա առաջին մարդն է Ղազախստանից, որը թռել էր տիեզերք։

Վաղ կյանք
---------

Տիեզերագնացը դրոշմանիշի վրա
Թոքթար Աուբակիրովը ծնվել է Կարկարալինի շրջանի Կարագանդայի մարզում, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում, որն այժմ կոչվում է Ղազախստան։ Ավարտելով միջնակարգ դպրոցի 8-րդ դասարանը` նա սկսել է աշխատել որպես մետաղական շրջադարձիչ Տեմիրտաու գործարանում, միևնույն ժամանակ մասնակցում էր երեկոյան դպրոցի դասերին։ 1965 թվականին նա ընդունվել է Հակաօդային պաշտպանության օդաչուների Արմավիրի ռազմական ավիացիոն ինստիտուտը։ Նա ծառայել է որպես կռվող օդաչու Խորհրդային Ռազմաօդային ուժերում` ԽՍՀՄ Հեռավոր Արևելքի սահմաններում մինչև Ֆեդոտովի անվան փորձնական օդաչուական դպրոց ընդունվելը 1975 թվականին։

Օդաչուի կարիերա
---------------

1976 և 1991 թվականներին նա ծառայել է որպես թեստային օդաչու Միկոյանի փորձարարական նախագծման բյուրոյում։ Այս ընթացքում նա փորձարկել է ինքնաթիռի ավելի քան 50 տիպ։ Առաջինն է եղել Խորհրդային Միությունում, որն անընդհատ թռիչքով հատել է Հյուսիսային բևեռը և ԽՄ-ից, որ օդ է բարձրացել Թբիլիսից` MiG 29K ավիակրով։

Տիեզերական թռիչքի փորձ
----------------------

1991 թվականին ԽՍՀՄ-ի և Ղազախական ԽՍՀ-ի կառավարությունների միջև համապատասխանությամբ և համաձայնությամբ սկսել է պարապել Գագարինի անվան Տիեզերագնացների Պարապմունքների Կենտրոնում։ 1991 թվականի հոկտեմբերի 2-ին նա տիեզերք է թռել ռուս տիեզերագնաց Ալեքսանդր Վոլկովի և ավստրիացի հետազոտական տիեզերագնաց Ֆրանց Վիեհբոկի հետ որպես թռիքչի հրամանատար` Soyuz TM-13-ում Baikonur Cosmodrome տիեզերական նավահանգստից, և մնացել է տիեզերքում շուրջ 8 օր։ Նրանց առաքելությունը վերջինն էր, որ իրականացվել էր Խորհրդային Միության կողմից, որը կազմալուծվել է կարճ ժամանակ անց, ինչի արդյունքում Աուբակիրովը դարձել է անկախ Ղազախստանի Հանրապետության քաղաքացի։

Կարիերա
-------

1993 թվականից սկսած` նա եղել է Ղազախստանի Հանրապետության ազգային օդատիեզերական գործակալության ներքին ղեկավար։ Նա Ղազախստանի խորհրդարանի անդամ է եղել։ Այժմ նա թոշակառու և խորհրդատու է։

### Ընտանիք

Թոքթար Աուբակիրովը ամուսնացած է Տատյանա Աուբակիրովայի հետ։ Նրանք ունեն երկու երեխա` Թիմուրը և Միխայիլը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 10 October 2019-ին։ Վերցված է 10 October 2019  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Aubakirov at Spacefacts
* Flying-Research Institute

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պետրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Զոյա Սահակի Պետրոսյան** (օգոստոսի 9, 1929(1929-08-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ջութակահար, մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1963)։

Կենսագրություն
--------------

Զոյա Պետրոսյանը ծնվել է Երևանում։ 1947 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան, 1953 թվականին՝ Մոսկվայի Պյոտր Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիան։ 1953-1993 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ 1957-1962 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1962 թվականից՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում, 1983 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 2000 թվականից աշխատել է Էջմիածնի երաժշտական դպրոցում՝ որպես խորհրդատու, 2003 թվականից հանդես է եկել Երևանի երաժշտական ուսումնարանի պետական հանձնաժողովի կազմում։

Կատարել է հայ, ռուս, վրացի և այլ ազգերի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ, ձայնագրվել ռադիոյի և հեռուստատեսության բազմաթիվ հաղորդումներում, թողարկել ձայնասկավառակներ։

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1963 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 2003։ հ. 4
2. ↑  Baghdasaryan Aram։ «AV Production - Զոյա Պետրոսյան»։ *avproduction.am*։ Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 9
3. ↑  «ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար Գիտական Գրադարան catalog › Authority search › Պետրոսյան, Զոյա Սահակի, 1929- (Personal Name)»։ *37.26.174.99*։ Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 9 (չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Zoya Petrosyan Henryk Wieniawski "Capriccio-Valse E major", op.7
* Zoya Petrosyan - (A.Spendiaryan)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դավիթ Մանուկյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանուկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Դավիթ Սասունիկի Մանուկյան** (նոյեմբերի 19, 1969(1969-11-19), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ուկրաինացի հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, Եվրոպայի առաջնության մրցանակակիր, 2000 թվականի Սիդնեյի օլիմպիական խաղերի մասնակից։

Սպորտային կարիերա
-----------------

Հունահռոմեական ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1979 թվականից։ Հանդես է եկել «Չեմպիոն» (Զապորոժիե) ըմբշամարտի ակումբում և «Սպարտակ» (Զապորոժիե) մարզական ընկերությունում։ Մարզվել է Եվգենի Չերտկովի ղեկավարությամբ։ 1989 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ երիտասարդական առաջնության հաղթող։ 1987-1990 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ երիտասարդական հավաքականի կազմում։ 1994-2003 թվականներին հանդես է եկել Ուկրաինայի ազգային հավաքականում։ 1999 թվականին հաղթել է Առաջին Համաուկրաինական ամառային մարզական խաղերում։ 2000 թվականի ապրիլին Մոսկվայում Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչում պարտվել է բելառուս Վյաչեսլավ Մակարենկոյին։ 2000 թվականի սեպտեմբերին Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերում նա երեք մենամարտ անցկացրեց խմբային փուլում, որոնցում տարել է երեք հաղթանակ․ նախ հաղթել է Վյաչեսլավ Մակարենկոյին, ապա՝ Սամոայից Ֆաաֆետայ Իուտանուին ու լեհ Արթուր Միխալկևիչին և դուրս եկել կիսաեզրափակիչ, որտեղ պարտվել է ԱՄՆ-ից Մեթ Լինդլենդին, իսկ բրոնզե մեդալի համար պայքարում պարտվել է ֆինն Մարկո Յուլի-Հաննուկսելային, ի վերջո զբաղեցրել 4-րդ տեղը և մնացել առանց մեդալի։

Սպորտային արդյունքներ
---------------------

* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 1997 - 11,
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 1998 - 8,
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 1998 - 10,
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 1999 - 7,
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 1999 - 17,
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2000 -,
* Օլիմպիական խաղեր 2000 - 4։

Անձնական կյանք
--------------

2004 թվականին ավարտել է Զապորոժիեի ազգային համալսարանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sports-Reference.com
2. 1 2
3. ↑  «Wrestling at the 2000 Sydney Summer Games: Men's Middleweight, Greco-Roman»։ *Sports Reference*։ Արխիվացված է օրիգինալից 17 April 2020-ին։ Վերցված է 6 May 2019  `|url-status=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Биография (ուկր.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Միասնական պայքարի աշխարհ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |

 |
**Գեոդինամիկայի և աստղաչափության հետազոտությունների կենտրոն** կամ **ՍԵՐԳԱ** (ֆր.՝ Centre de recherches en géodynamique et astrométrie, CERGA, ՄԱՄ կոդը՝ 010), գիտական հաստատություն և աստղագիտական կայան Լազուր ափի աստղադիտարանի կազմում, հարավային Ֆրանսիայում, որտեղ 1984-1993 թվականները հայտնաբերվել են նոր աստերոիդներ։

Նկարագիր
--------

Կայանում աշխատում են 28 գիտնականներ, ինչպես նաև բազմաթիվ ճարտարագետներ և այլ մասնագետներ աստղադիտարանի այլ մասնաճյուղերում՝ Նիս, Գրասսե և Կոսոլ քաղաքներում։ Աստղադիտարանում կատարվում են հետազոտություններ հիմնարար աստղագիտության, երկնային մեխանիկայի և տիեզերական գեոդեզիայի բնագավառներում։ Գեոդինամիկայի և աստղաչափության հետազոտությունների կենտրոնը ներգրավված է եղել նաև Լուսնի լազերային հեռաչափման փորձի մեջ։

2004 թվականին, երբ կատարվեց Լազուր ափի աստղադիտարանի վերակազմավորում, ՍԵՐԳԱ հետազոտական կենտրոնը լուծարվեց։

Հիմնական գոտու (2252) ՍԵՐԳԱ աստերոիդը անվանվել է այս աստղադիտարանի անունով, որտեղ և աստերոիդը հայտնաբերվել էր Կոիտիրո Տոմիտայի կողմից։

Հայտնաբերումներ
---------------

Փոքր մոլորակների կենտրոնը վերագրում է Գեոդինամիկայի և աստղաչափության հետազոտությունների կենտրոնին 21 աստերոիդների հայտնաբերումը 1984-1993 թվականների ընթացքում։ ՍԵՐԳԱ հետազոտական կենտրոնի Կոսոլի աստղագիտական կայանում հայտնաբերված մյուս աստերոիդների հայտնաբերումը վերագրվում է դրանց հայտնաբերող աստղագետներին։ Հայտնաբերումները կատարվել են աստղադիտարանի 0,9 մ Շմիդտի աստղադիտակով։

Տես նաև
-------

* OCA-DLR աստերոիդային դիտարկումների ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Minor Planet Discoverers (by number)»։ *Minor Planet Center*։ 12 January 2017։ Վերցված է 26 April 2018
2. 1 2 3  «2252 CERGA (1978 VT)»։ *Minor Planet Center*։ Վերցված է 26 April 2018

Արտաքին հղումներ
----------------

* CERGA English home page Archived 2019-05-30 at the Wayback Machine.
* 
* CERGA observatory, www.beyond.fr
**Դարդանոսի պայմանագիր** (հին հունարեն՝ Συνθήκη του Δαρδάνου), հաշտության համաձայնագիր, որը կնքվել է մ․թ․ա․ 85 թվականին՝ Միհրդատյան առաջին պատերազմում առճակատվող կողմերի՝ Հռոմեական հանրապետության դիկտատոր Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի և Պոնտոսի թագավորության արքա Միհրդատ Զ Եվպատորի միջև։

Բեոտիայում՝ Քերոնեայի դաշտում Սուլլայի ղեկավարած հռոմեական լեգեոնները ջախջախիչ պարտության են մատնում Հունաստան ներթափանցած պոնտական բանակին։ Վճռական Օրքոմենեի ճակատամարտում Միհրդատ Եվպատորի բանակը վերստին պարտություն է կրում՝ ստիպված լինելով հաշտության գործընթաց սկսել հանրապետական Հռոմի հետ։ Բանակցություններն ընթանում են հունական Փոքր Ասիայի Դարդանոս ավերված քաղաքում՝ Միջերկրական ծովի ափին։

Հաղթանակած Հռոմը Պոնտոսին պարտադրում է որևէ կերպ չմիջամտել սեփական երկրում կատարվող ներքին հակասություններին և գահակալական կռիվներին, ինչպես նաև վերադարձնել նախորդիվ պոնտական բանակի կողմից նվաճված հունական հողերը՝ Բեոտիան, Պափլոգոնիան, Փռյուգիան և Կապադովկիան։ Պայմանագրի առանձին կետով Պոնտոսի թագավորությունը պարտավորվում էր փոխհատուցել պատերազմական գործողությունների ընթացքում հանրապետական Հռոմին հասցված վնասները՝ վճարելով երկու հազար տաղանդ ռեպարացիա սեփական գանձանակից։

Միհրդատյան առաջին պատերազմից հետո Պոնտոսի թագավորությունը վերադարձավ իր հին տարածքներին՝ կորցնելով առճակատումների ընթացքում ազատագրված հելլենական տիրույթները։ Այսպիսով, մ․թ․ա․ 85 թվականի Դարդանոսի պայմանագիրը վերականգնում է տարածաշրջանի նախկին ստատուս քվոն։ Պայմանագրի շրջանակներում հռոմեական գործիչները անդրադառնում են նաև հակամարտության ընթացքում Պոնտոսին օժանդակող Աթենքի ապստամբական ուժերին՝ նրանցից ևս պահանջելով հսկայական հատուցումներ։

Տես նաև
-------

* Միհրդատյան պատերազմներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Gillespie Alexander (2013 թ․ հոկտեմբերի 16)։ *The Causes of War: Volume 1: 3000 BCE to 1000 CE*։ Bloomsbury Publishing։ էջ 143։ ISBN 9781782252085
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գերդայոլ (այլ կիրառումներ)

**Գերդայոլ**  (ռուս.՝ Гердъёль ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի ձախ ափից 1330 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 19 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050100112103000060276**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103006027**
* Ավազանի կոդը — **03.05.01.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Государственный водный реестр РФ: Гердъёль»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-08-20-ին

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Էդուարդ Արշակի Գաբրիելյան** (օգոստոսի 16, 1941(1941-08-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Էդուարդ Գաբրիելյաը ծնվել է 1941 թվականի օգոստոսի 16-ին Երևան քաղաքոմ։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է 1968 թվականին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ճարտարագետ-շինարարի որակավորում։

1959-1965 թվականներին որպես վարպետ աշխատել է Հայաստանի թատերական ընկերության գեղարվեստաարտադրական կոմբինատում, 1965-1967 թվականներին` գլխավոր ճարտարագետ, 1967-1974 թվականներին` տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար, իսկ 1974-1976 թվականներին` տնօրեն։

1976-1996 թվականներին զբաղեցրել է «Հայբնագույնքարեր» ԱՄ գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ 2000 թվականից եղել է «Երևանի միկրոավտոբուսային ՈՒԱԶ» ԲԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ, «Երևանի ՈՒԱԶ» ՓԲԸ նախագահ։

2003 թվականի մայիսի 25-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր ՕԵԿ համամասնական ընտրացուցակով։ Մինչև 2006 թվականի մայիսի 22-ը եղել է ՕԵԿ և ՕԵ խմբակցության անդամ։ 2006 թվականի մայիսի 25-ից եղել է «Գործարար» պատգամավորական խմբի անդամ։ Ոչ մի կուսակցության չի պատկանել։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «National Assembly of Armenia | Official Web Site | parliament.am»։ *www.parliament.am*։ Վերցված է 2021-06-22
2. ↑  «Габриелян Эдуард Аршакович — Энциклопедия фонда «Хайазг»»։ *ru.hayazg.info*։ Վերցված է 2021-06-22
3. ↑  Ереван Эдуард Аршакович Габриелян арм Էդուարդ Գաբրիելյան Армянский политик Дата рождения: 16 августа 1941Место рождения:, ССР Армянская։ «Габриелян, Эдуард Аршакович - это... Что такое Габриелян, Эдуард Аршакович?»։ *Словари и энциклопедии на Академике* (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-06-22

Արտաքին հղումներ
----------------
**Ժակուի** (պորտ.՝ Rio Jacuí), գետ Բրազիլիայի հարավարևելյան մասում, հոսում է Ռիու-Գրանդի-դու-Սուլ նահանգի տարածքով։ Թափվում է Գուաբինայի ծոց։ Հանդիսանում է ատլանտյան օվկիանոսի տարածքին պատկանող գետ։

Աշխարհագրություն
----------------

Խորտակում Ժակուի գետի վրա
Գետը սկիզբ է առնում 717 մետր ծովի մակարդակից բարձրության վրա, Պասու-Ֆունդու քաղաքից 8 կիլոմետր հեռավորության վրա, մոտավորապես Պասու-Ֆունդու գետի ակունքից 1 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ժակուին ամբողջապես տեղակայված է Ռիու-Գրանդի-դու-Սուլ նահանգի տարածքում։ Իր ակունքներում գետը հոսում է հիմնականում հարավային ուղղությամբ, սակայն հետագայում միանալով Սատուրնույի աջ հոասանքին գետն իր ուղղությունը փոփոխում է դեպի հարավ-արևելք, իսկ Կաժոեյրա-դու-Սուլ քաղաքից հետո իր ուղղությունը փոխում է դեպի արևևելք և հոսում մինչև Պորտու-Ալեգրի քաղաք, որտեղ էլ թափվում է Գուաբինայի ծոց, որը հանդիսանում է Պատուս լճի նեղուցը, որն իր հերթին իր հարավային մասում բավականին նեղ նեղուցով միանում է Ատլանտյան օվկիանոսին։ Գետն իր ակունքներում աչքի է ընկնում իր բուռն հոսանքներով և բազմաթիվ շեմերով։ Սակայն արդեն Տիու-Ուգու և Սալտու-դու-Ժակույ քաղաքներից վեր կառուցվել են երկու հէկ-երի ջրամբարներ, աչքի է ընկնում այն փաստ որ ներքևի ջրամբարը հանդիսանում է Ռիու-Գրանդի-դու-Սուլ նահանգի ամենամեծ ջրամբարներից մեկը։ Նավագնացությամբ զբաղվում են գետի ակունքից մինչև Կաշուեյռա-դու-Սուլ քաղաքը։

Գետի երկարություն հասնում է 800 կիլոմետրի։ Գետի ջրավազանը հասնում է 73000 քառակուսի կիլոմետրի։ Գետի հոսանքի միջին տեքությունը գետի ակունքից 0,9մ/կմ է, բարձրությունների փոփոխությունները հասնում են 717 մետրի։ Գետի ակունքներում տարեկան ջրի ծախսը հասնում է 1900 խարանարդ մետր/ վայրկյանի։

Վտակներ
-------

Ժակույ գետի խոշորագույն վտակներն են Ժակույ-Միրին (աջ), Ժակուիզիանյու (178 կմ, աջ), Սատուրնու (աջ), Վակակայի (330 կիլոմետր,աջ), Ռիու-Պարդու (250 կիլոմետր, աջ), Տակուարի (530 կիլոմետր, ձախ), Կայի (ձախ), Սինուս (ձախ), Գռավատաի (34 կիլոմետր, ձախ)։

Բնակավայրերը
------------

Ժակուի գետի ափերին ամենամեծ բնակավայրերն են՝ Եսպումոզու, Սալտու-դու-Ժակույի, Դոնա-Ֆրանցիսկա, Կաշուեյրա-դու-Սուլ, Ռիու-Պարդու, Տրիունֆու, Շարկեադաս, Պորտու-Ալեգրի։

Կենդանական և բուսական աշխարհ
----------------------------

Ժակուին ունի կյանքի համար կարևորագույն նշանակություն ամբողջ նահանգի համար։ Գետի կենդանական և բուսական աշխարհը խիստ բազմազան է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Jacuí River»։ Britannica Encyclopaedia։ Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 11

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գետ Жакуй է *Բրիտանական հանրագիտարանի.*  (անգլ.). Процитировано 2015-03-16
* AREA DEL ESTE DE BRASIL: JACUI (Río) (իսպ.), (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 245817082 · WorldCat VIAF: 245817082 |

 |