recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Սվերդլովսկի դպրոցի վերջին զանգ, 1968 թվական
**Վերջին զանգ**, ուսումն ավարտող դպրոցականների ավանդական տոն։ Վերջին զանգն անց է կացվում մայիսի վերջին, երբ ուսումն արդեն ավարտված է, իսկ ավարտական քննությունները դեռևս չեն սկսվել։ Վերջին զանգը վերջակետ է դնում երկար տարիներ անցկացրած ուսումնական մարաթոնին իր դասերի և դասամիջոցների, գրավոր և տնային աշխատանքների հետ միասին։ Վերջին զանգը մեծ դպրոցական տոն է, որն ուղղված է շրջանավարտներին, ուսուցիչներին և ծնողներին։ Այն ներառում է հյուրերի, տնօրենի, առաջին ուսուցչուհու, ծնողների, առաջին դասարանցիների և 9-րդ ու 11-րդ դասարանցիների ավարտական խոսքերի ներկայացումներ։

Ավանդույթներ
------------

Ըստ ավանդույթի աղջիկները հագնում են դպրոցական համազգեստ, առավել հազվադեպ՝ սև բլուզ մուգ գույնի կիսաշրջազգեստով։ Երիտասարդ տղաները հագնում են կոստյում։ Ավանդույթի համաձայն՝ վերջին զանգին տղաները և աղջիկները իրենց հագուստի վրայից կապում են ժապավեններ «Շրջանավարտ» մակագրով, իսկ կոստյումների վրայից (աղջիկների համար գոգնոցների) կպցնում են ոչ մեծ չափսի զանգակներ։ Տոնելու ժամանակ հաճախ հնչում են զանգակները, որն արտահայտում է դասերի սկիզբն ու վերջը ներկայացնող դպրոցական զանգ։ Զանգակները հաճախ հնչեցնում է առաջին դասարանի աշակերտուհին, որին տանում է ավարտական դասարանի աշակերտը։ Շրջանավարտները դուրս են գալիս փողոց և երկինք բաց թողնում փուչիկներ, ինչպես նաև ներկայացնում են իրենց առաջին դպրոցական վալսը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հանրապետությունում նշում են Վերջին զանգը
* Թաթա Սիմոնյան - Վերջին զանգ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Վերջին զանգ** կատեգորիայում։ |
**«Թզուկ Քիթը»** (գերմ.՝ Zwerg Nase), 1978 թվականի գերմանական ֆիլմ՝ նկարահանված Վիլհելմ Հաուֆի համանուն հեքիաթի մոտիվներով։

Սյուժե
------

Տասներկուամյա Յակոբը մորն օգնում է շուկայում բանջարեղեն վաճառել։ Նա հաճախ է գնորդներին օգնում գնած բանջարեղենը տանել տուն։ Մի անգամ մի անճոռնի պառավ քննադատում է բաջարեղենը, և Յակոբն ի պատասխան ծաղրում է նրա արտաքինը։ Պառավ կինն սպառնում է, որ Յակոբը կդառնա իր նման։ Նա գնում է վեց կաղամբ և Յակոբին խնդրում դրանք տանել իր տուն։ Այնտեղ պառավը տղային հյուրասիրում է կաղարդական ապուր, որն ուտելուց հետո տղան վերածվում է երկար քթով թզուկի։ Յոթ տարի նա անցկացնում է պառավի տանը՝ կարծելով, թե երազ է տեսնում և երազում պառավից խոհարարություն է սովորում։ Մի գեղեցիկ օր նա խոհանոցի պահարանում տեսնում է մի խոտաբույս, որից հոտ քաշելուց հետո սկսում է փռշտալ, ինչից հետո արթնանում է ու հեռանում այդ տնից՝ անհանգստանալով, որ մայրը կկշտամբի իրեն երկար ժամանակ բացակայելու պատճառով։ Իրականում անցել է յոթ տարի, և նրա ծնողներն արդեն դադարել են սպասել տղայի վերադարձին։ Յակոբը գնում է տուն, բայց ծնողները չեն ճանաչում նրան և վտարում են։

Յակոբը որոշում է որպես խոհարար աշխատանքի անցնել դքսի մոտ։ Հետագայում Յակոբը հանդիպում է խոսող սագի (Միմի), որին նույնպես կախարդել էր ծեր կինը։

Հեքիաթում սագը Յակոբին օգնում է գտնել կախարդական խոտաբույսը, որը վերացնում է տղայի կախարդանքն, ու վերջինս սագին վերադարձնում է հորը, որը նրան նորից դարձնում է մարդ։ Ֆիլմում ոչ ոք սաինգ չի վերադարձնում իր հոր մոտ, իսկ նա նորից մարդ է դառնում ծաղկից հոտ քաշելուց հետո։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Մաթիաս Գլյուգլա | Յակոբ  Յակոբ մանկության տարիներին |
| Կարմեն-Մայա Անտոնի | Յակոբ  Յակոբ թզուկ |
| Պիտեր Ջագոդա | Յակոբ  Յակոբ մեծահասակ |
| Դորիս Աբեսեր | Կախարդուհի  Կախարդուհի  |
| Մոնիկա Վոյտովիչ | Հաննա  Հաննա  |
| Ստեֆան Լիսևսկի | Էռնստ  Էռնստ  |
| Բրունո Կարստենս | խոհարար  խոհարար  |
| Ֆրանց Վիխման | խոհարար  խոհարար  |
| Պիտեր Բաուզ | դուքս  դուքս  |
| Կլաուս Բերգատ | արքայազն  արքայազն  |

Արտադրություն
-------------

«Թզուկ Քիթը» ֆիլմը նկարահանվել է DEFA Studios Potsdam-Babelsberg ստուդիայում և թողարկվել 1978 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Карлик Нос (1978) - кто снимался? Актеры, режиссер, сценарист, композитор, жанры, дата выхода

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Թզուկ Քիթը» ֆիլմը ssl.ofdb.de կայքում
* «Թզուկ Քիթը» ֆիլմը filmportal.de կայքում
* Բնօրինակ
* «Թզուկ Քիթը»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Filmportal · Internet Movie Database |

 |
Ընթերցողի հուշարձանը Երևանում
Հուշարձան գրքերին
**Գրքի և հեղինակային իրավունքի միջազգային օր** (ՄԱԿ-ի լեզուներով. անգլ.՝ World Book and Copyright Day, իսպ.՝ Día Mundial del Libro y del Derecho de Autor, չինարեն՝ 世界图书与版权日, ռուս.՝ Всемирный день книг и авторского права, ֆր.՝ Journée mondiale du livre et du droit d'auteur), 1995 թվականին Փարիզում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր խորհրդաժողովը ապրիլի 23-ը հռչակեց գրքի և հեղինակային իրավունքի համաշխարհային օր (բանաձև № 3.18)։

Որոշումն ընդունվել է կրթության, մշակութային ավանդույթների զարգազման համար, հաշվի առնելով, որ գիրքը գիտելիքի ամենաշատ օգտագործվող, ամենավստահելի տարածման միջոցն է։ Բանաձևում նշված է այդ օրը գրքի ցուցահանդեսների և տոնավաճառների կազմակերպման արդյունավետությունը։

Որոշումը կայացնելուց հաշվի է առնվել, որոշ երկրներ այդ օրը արդեն տոնում էին «Գրքի օր»։ Մասնավորապես Իսպանիայի թագավոր Ալֆոնս XIII-ը 1926 թվականին հրաման էր ստորագրել, ըստ որի, քանի որ ապրիլի 23-ը Միգել դե Սերվանտեսի մահվան օրն է, այն հայտարարել «Իսպանական գրքի օր»։ Այս տարի նույն օրը Բարսելոնում բացվեց գրքի խոշոր տոնավաճառ։ Նույն տեղում 1931 թվականից ավանդույթ դարձավ այդ օրը գիրք գնողներին վարդ նվիրել։ Նույն ավանդույթը 2002 թվականից գործում է նաև Մոսկվայում։

Ապրիլի 23-ը գրականության մեջ
----------------------------

### Ապրիլի 23-ին ծնվել են

* Հալդոր Լաքսնես (1902)
* Մորիս Դրյուոն (1918)
* Մանուել Վալեխո  (1923)

### Ապրիլի 23-ին մահացել են

* Ուիլյամ Շեքսպիր (1616)
* Գարսիլասո դե լա Վեգան (1616)
* Միգել դե Սերվանտես (1616)
* Ժոզեպ Պլա (1981)

Հայաստանում
-----------

* Գրքի և հեղինակային իրավունքի համաշխարհային օրը նշվում է աշխարհի ավելի քան 100 երկրում, այդ թվում՝ Հայաստանում։
* Փետրվարի 19-ը՝ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրը, 2008 թվականից սկսած Հայաստանում նշվում է որպես Գիրք նվիրելու օր։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրքի և հեղինակային իրավունքի միջազգային օրվա մասին Դ Համերշելդի գրադարանի կայքում
* 2007 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր քարտուղարի կոչը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի բանաձևը
2. ↑  Feria del libro, historia del libro, historia del día del libro (իսպ.)
3. ↑  Գիրք նվիրելու օրն արդեն ավանդույթ է դարձել
4. ↑  Փետրվարի 19-ին Հայաստանում գիրք նվիրելու օր է

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Գրքեր** կատեգորիայում։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եթեր (այլ կիրառումներ)
**Եթեր** (հունարեն՝ αЇθήρ) — օդի վերին շերտերը), հասկացություն, որով արտահայտել են զգայական ընկալմանը անմատչելի, անկշիռ նյութի մասին պատկերացումները։

Եթերը փիլիսոփայության մեջ
-------------------------

Փիլիսոփայության մեջ եթերը հաճախ համարվել է ինքնուրույն հիմնատարր կամ մյուս հիմնատարրերի (հուր, ջուր, օդ) բաղկացուցիչ մաս։ Ըստ հունական դիցաբանության եթերը օդի ամենավերին՝ զուլալ և թափանցիկ շերտն է՝ աստվածների բնակատեղին։

Եթերը ֆիզիկայում
----------------

Ֆիզիկայում եթերը (*տիեզերական եթեր* կամ *լուսային եթեր* անվամբ) պատկերացվել է ամբողջ տիեզերքն ու նյութի մասնիկների միջև եղած տարածությունը լցնող ամենաթափանց միջավայր, որին տարբեր ժամանակներում վերագրել են տարբեր հատկություններ․ Մասնավորապես, էլեկտրամագնիսական ալիքների տեսության զարգացման շրջանում եթերը համարվել է էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների ու դրանց (օրինակ՝ լույսի) տարածման անհրաժեշտ միջավայրը։ Հետագայում, սակայն, պարզվեց, որ այդ պատկերացումն անհիմն է․ դրանով անկարելի էր բացատրել լուսային ալիքների լայնականությունը (այս դեպքում եթերը պետք է ունենար բացարձակ պինդ մարմնի հատկություններ) և երկնային մարմինների շարժմանը եթերի ցույց տված դիմադրության բացակայությունը։ Եվ, վերջապես, եթերի գոյության ապացուցման բոլոր փորձերն (օրինակ ՝ Մայքելսոնի փորձը) ապարդյուն էին։

Արդի ֆիզիկայում եթերը երբեմն նույնացվում է ձգողության դաշտին (հարաբերականության ընդհանուր տեսությունում) և ֆիզիկական վակուումին (դաշտի քվանտային տեսությունում)։
[*փա՞ստ*]

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 488)։*  |
**Վերջավոր տարբերությունների հաշիվ**, մաթեմատիկայի բաժին, որտեղ ֆունկցիաներն ուսումնասիրվում են արգումենտի ընդհատ փոփոխման դեպքում, ի տարբերություն դիֆերենցիալ հաշվի և ինտեգրալ հաշվի, որտեղ արգումենտը համարվում է անընդհատ փոփոխվող։

Վերջավոր տարբերություն են անվանում հետևյալ տիպի առնչությունները․ {\displaystyle \Delta f(x\_{n})=f(x\_{x+1})-f(x\_{n})} (1-ին կարգի տարբերություն), {\displaystyle \Delta ^{2}f(x\_{n})=\Delta f(x\_{n+1})-\Delta f(x\_{n})} (2-րդ կարգի տարբերություն), {\displaystyle \Delta ^{k}f(x\_{n})=\Delta ^{k-1}f(x\_{n+1})-\Delta ^{k-1}f(x\_{n})} (k-րդ կարգի տարբերություն), որտեղ {\displaystyle x\_{n}=x\_{0}+nh}, h-ը հաստատուն է, n-ը՝ ամբողջ թիվ։

Վերջավոր տարբերությունների դերը ընդհատ արգումենտի ֆունկցիաների տեսությունում նույնն է, ինչ ածանցյալների դերն անընդհատ արգումենտի ֆունկցիաների տեսությունում։ Այս երկու հասկացությունները կապվում են

{\displaystyle \lim \_{h\to 0}{\frac {\Delta ^{n}f(x)}{h^{n}}}=f^{(n)}(x)}
բանաձևով, որտեղ հ–ը արգումենտի երկու հարևան արժեքների տարբերությունն է։ Վերջավոր տարբերությունների հաշիվը մեծ կիրառություն ունի թվային անալիզի մի շարք բաժիններում (միջարկում, թվային դիֆերենցում և ինտեգրում, դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման թվային մեթոդներ)։ Վերջավոր տարբերությունների հաշվի կարևոր բաժիններից մեկը նվիրված է 

{\displaystyle F[x,\Delta f(x),...\Delta ^{n}f(x)]=0}
տեսքի տարբերական հավասարումների լուծմանը, որը շատ բաներով նման է դիֆերենցիալ հավասարումների լուծմանը։ Վերջավոր տարբերությունների հաշվում մեծ նշանակություն ունի ֆունկցիաների գումարման, այսինքն մեծ k-ի դեպքում {\displaystyle f(a)+f(a+h)+...+f(a+kh)} գումարի ճշգրիտ կամ մոտավոր արժեքը գտնելու խնդիրը։ Այն լուծվում է 

{\displaystyle \sum \_{m=0}^{k-1}f(a+mh)=F(a+kh)-F(a)}
բանաձևով, որտեղ F(x)-ը {\displaystyle \Delta F(x)=f(x)} տարբերական հավասարման լուծումն է։ Վերջավոր տարբերությունների հաշվի այս բանաձևն ինտեգրալ հաշվի հիմնական բանաձևի՝ որոշյալ ինտեգրալը նախնականով արտահայտող բանաձևի հանգունակն է։ 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Կրուգոսվետ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 181330731 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 416)։*  |
**«Ոստրեները»** (ռուս.՝ Устрицы), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1884 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է Զարթուցիչ ամսագրում № 486 (16 դեկտեմբերի) 1884 թվականին «ուրվագիծ» ենթավերնագրի տակ՝ Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։

Պատմություն
-----------

«Ոստրեները» պատմվածքը Ա. Պ. Չեխովի կողմից գրվել է 1884 թվականին։ Առաջին անգամ տպագրվել է Զարթուցիչ ամսագրում № 486 (16 դեկտեմբերի) 1884 թվականին։ Առանց փոփոխությունների պատմվածքը ընդգրկվել է Չեխովի Խայտաբղետ պատմվածքներ ժողովածուի մեջ (1886), հրատարակվել է Սանկտ Պետերբուրգում և թեթևակի փոփոխություններով, հետագայում՝ 1892-1899 թվականներին տպագրվել տասներեք ժողովածուներում։ Պատմվածքը ընդգրկվել է ռուս գրողների պատմվածքների 1895 թվականն հրատարակված ժողովածուի՝ հետագայում Ա. Պ. Չեխովի ստեղծագործությունների առաջին հրատարակության երրորդ հատորի մեջ։

1886 թվականի հունվարի 18-ին՝ ուղարկելով «Ոստրեներ» պատմվածքը «Խայտաբղետ պատմվածքներ» ժողովածուում տպագրելու համար, Վիկտոր Բիլիբինին գրած նամակում, Չեխովը բացահայտում է իր խնդիրը պրոֆեսիոնալ բժշկական տեսանկյունից, որպես ծայրահեղ հյուծված մարդու ֆիզիկական և հոգևոր ինքնազգացողության նկարագրություն։ Չեխովը գրում է «Մի պատմող, դեռ տրանսպորտ չմտած, առաջարկում է միանալ ընդհանուր մասսային։ Կարդացեք նրան, եթե ուզում եք։ Այս պատմվածքում ես ինձ ներկայացրել եմ որպես բժիշկ»:

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է բուլղարերեն, հունգարերեն, գերմաներեն, լեհերեն, ռումիներեն, սերբախորվաթերեն, սլովակերեն, ֆիններեն, չեխերեն և շվեդերեն։

Սյուժե
------

Հայրը փոքրիկ տղայի հետ կանգ է առնում հյուրանոցի մոտ, որպեսզի փող մուրան։ Մուրացկան երեխան սովից զառանցում է և դառնում պանդոկի մարդկանց ծաղրուծանակի առարկան (չիմանալով ինչ է ոստրեն կամ կակղամորթը)։

Գրականություն
-------------

Чехов А. П. Устрицы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. - М.: Наука, 1974-1982.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Рассказ Устрицы

Արտաքին հղումներ
----------------

* Устрицы. Оригинальный русский текст
* Устрицы. 1908 и 1922 перевод на английский язык
**Վերջավոր ավտոմատ**, կիբեռնետիկայի հասկացություն, որը վերաբերում է դիսկրետ ինֆորմացիան փոխակերպող և հիշողության վերջավոր սևեռված ծավալ ունեցող որևէ համակարգի մաթեմատիկական մոդելի։ Վերջավոր ավտոմատը կարող է լինել տեխնիկական սարքավորման (ԹՀՄ, ռելեային սարքավորում) կամ կենսաբանական համակարգի (կենդանու իդեալականացված նյարդային համակարգ) մոդել։ Գործնական մեծ նշանակություն ունեցող վերջավոր ավտոմատի տեսության կարևոր ուղղություններն են անհուսալի բաղադրիչներից հուսալի տարրերի սինթեզը և պատահական միջավայրերում վերջավոր ավտոմատի վարքի հետազոտումը։

Մաթեմատիկական սահմանումը
------------------------

Վերջավոր ավտոմատի մաթեմատիկական սահմանումը տրվում է {\displaystyle A=\langle Q,\Sigma ,\delta ,q\_{0},F\rangle } հնգյակի տեսքով, որի բաղադրիչներն ունեն հետևյալ նշանակությունը..

1. Q — *վիճակների* վերջավոր բազմությունն է,
2. {\displaystyle \Sigma } — *մուտքային (ժապավենային) նիշերի* վերջավոր բազմությունն է,
3. \delta — *անցումների ֆունկցիան* է, որի արգումենտներն են ընթացիկ վիճակն ու մուտքային նիշը, իսկ արդյունքը նոր վիճակն (կամ վիճակները) է։
4. {\displaystyle q\_{0}} — *սկզբնական* վիճակն է ({\displaystyle q\_{0}\in Q}), որում գտնվում է ավտրոմատն իր աշխատանքը սկսելուց անմիջապես առաջ։
5. F — *վերջնական* կամ *ճանաչող* (*թույլատրող*) վիճակների բազմությունն է։

Կախված \delta ֆունկցիայի տեսքից, վերջավոր ավտոմատն անվանում են *դետերմինացված* կամ *ոչ-դետերմինցաված*։

### Դետերմինացված վերջավոր ավտոմատ

Վերջավոր ավտոմատը կոչվում է *դետերմինացված*, եթե ցանկացած մուտքային հաջորդականության համար գոյություն ունի միայն մեկ վիճակ, որին ավտոմատը կարող է անցում կատարել ընթացիկ վիճակից։ Այս դեպքում \delta ֆունկցիայի արժեքը մի վիճակ է։

### Ոչ-դետերմինացված վերջավոր ավտոմատ

Ի տարբերություն դետերմինացված վերջավոր ավտոմատի, *ոչ-դետերմիացված* վերջավոր ավտոմատը ժամանակի կոնկրետ պահին կարող է գտնվել մի քանի վիճակներում։ Այս դեպքում էլ \delta ֆունկցիայի արժեքը ոչ թե վիճակ է, այլ՝ վիճակների բազմություն։

Հղումներ
--------

1. ↑  Aho Alfred V. Sethi Ravi, Ullman Jeffrey D. (1986)։ *Compilers: Principles, Techniques, and Tools* (1st ed.)։ Addison-Wesley։ ISBN 978-0-201-10088-4

Վերջավոր ավտոմատի օրինակ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 415)։*  |
**Վրաց-թուրքական հարաբերություններ** , միջազգային հարաբերություններ Վրաստանի և Թուրքիայի միջև։ Խորհրդային միության փլուզումից հետո Թուրքիան ճանաչեց Վրաստանի անկախությունը 1991 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։ «Դիվանագիտական հարաբերությունների մասին համաձայնագիրը» երկու երկրների միջև կնքվել է 1992 թվականի մայիսի 21-ին։ «Ազատ առևտրի համաձայնագիրը» մինչ օրս ուժի մեջ է։ Վրաստանը դեսպանատուն ունի Անկարայում և երկու հյուպատոսություն Ստամբուլում և Տրապիզոնում։ Թուրքիան դեսպանատուն ունի Թբիլիսիում և մեկ հյուպատոսություն Բաթումում։ Երկու երկրներն էլ Եվրոպայի Խորհրդի, ԵԱՀԿ, Բլեքսիֆորի, Սևծովյան տնտեսական համագործակցության, Առևտրի Համաշխարհային Կազմակերպության անդամ են։ Թուրքիան արդեն ՆԱՏՕ-ի անդամ է, մինչդեռ Վրաստանը դեռ թեկնածու է։

Տես նաև
-------

* Թուրքիայի արտաքին քաղաքականություն
* Վրաստանի արտաքին քաղաքականություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Turkey´s Political Relations With Georgia Republic of Turkey Ministry of Foreign Affairs
2. ↑  Georgian Embassy in Ankara(չաշխատող հղում)
 Ministry of Foreign Affairs of Georgia
3. ↑  Turkish Embassy in Tbilisi
**ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության երկրագործության գիտահետազոտական համալսարան**։ Կազմակերպվել է 1956 թվականին (1926 թվականին ստեղծած հիդրոմոդուլային կայանի հիման վրա)։ 1960-ական թվականներին նրա հիդրոտեխնիկայի և մելիորացիայի, գյուղատնտեսության կազմակերպման և էկոնոմիկայի, բույսերի պաշտպանության, հողագիտության և ագրոքիմիայի, գյուղատնտեսության էլեկտրիֆիկացման և մեքենայացման բաժինները վերածվել են ինքնուրույն ԳՀի-ների։ Ինստն ունի (1975 թվականին) ագրոտեխնիկայի, սելեկցիայի և բուսական ռեսուրսների ուսումնասիրման, գենետիկայի, սերմնաբուծության, բանջարաբոստանային կուլտուրաների, կարտոֆիլաբուծության, գիտատեխնիկական ինֆորմացիայի բաժիններ, ագրոքիմիայի, բույսերի կենսաքիմիայի և ֆիզիոլոգիայի, կենսաֆիզիկայի լաբորատորիաներ, փորձակայաններ՝ Լենինականում, Ստեփանավանում, Մարտունիում և Սիսիանում։ Գիտական հետազոտությունների նպատակն է կատարելագործել հանրապետությունում երկրագործության վարման գիտական հիմունքները՝ կապված գյուղատնտեսության ինտենսիվացման հետ, ստեղծել գյուղատնտեսության կուլտուրաների առավել բերքատու, բարձրորակ, հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ դիմացկուն սորտեր և հիբրիդներ։ Ինստում մշակվել են ցանքի և սածիլի տնկման լավագույն ժամկետների, տարբեր ռետարդանտների և հերբիցիդների կիրառման հարցեր, հիմնական գյուղատնտեսական գոտիների համար պարարտանյութերի մուծման հավաքանակներ։ Ստեղծվել են գյուղատնտեսության կուլտուրաների 40 բարձրորակ սորտեր, մշակվել ամբողջ տարին բանջարեղեն ստանալու գիտական հիմունքներ, գործում է հիդրոպոնիկ ջերմատուն։ Գործում է տեղեկատու գրադարան (100 հազար գիրք)։ 1948 թվականից հրատարակում է գիտական աշխատություններ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 619)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արձանագրություն (այլ կիրառումներ)
**Արձանագրություն** պատմական, հին և միջնադարյան ժողովուրդների գրերով ու լեզվով պահպանված փաստագրեր։

Արձանագրությունների տեսակներ
----------------------------

Պահպանվել են ժայռերի, քարերի, կավե տախտակների, կավանոթների, փափուկ մետաղների, ոսկրե, փայտե, ապակյա առարկաների, պապիրուսների վրա։ Արձանագրությունները բազմաբնույթ են (քաղաքական, օրենսդրական, առևտրական, ռազմական և այլն)։ Պետական նշանակություն ունեցող փաստագրերը պահվում էին արքունական դիվաններում, մյուսները՝ մեհյաններում։ Նշանավոր դեպքերի վայրերում կանգնեցնում էին կոթողներ և դրանց վրա գրում տվյալ դեպքի մասին։ Վարչա–պետական սահմանաբաժան կետերում դրվում էին արձանագրությամբ սահմանաքարեր։ Օրենսդրական ակտերը հրապարակելու համար գրվում էին նաև հասարակական շենքերի, մեհյանների, եկեղեցիների որմերին։ Արձանագրությունները առաջնակարգ աղբյուրներ են ժողովուրդների պատմության և մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Հին Արևելքի անհետացած մի շարք ժողովուրդների թողած արձանագրությունները դարձան նրանց պատմության, մշակույթի և լեզվի վերականգնման աղբյուր։ Արձանագրություն գրելու մշակույթ են ունեցել նաև հայերը։ Նախնադարյան ժամանակներից Հայաստանում պահպանվել են ժայռերի և քարանձավների պատերին փորագրված պատկերներ և նշանագրեր, ուրարտական շրջանից՝ հարյուրների հասնող սեպագրեր, այնուհետև՝ արամեերեն, հունարեն և լատիներեն արձանագրություններ։ Հայտնի են հայկական հուշարձանների վրա (սկսած 6-րդ դարից) փորագրված մոտ 10000 արձանագրություն։ Մատենագրության և նյութական մշակույթի մնացորդների հետ միասին դրանք կարևոր աղբյուրներ են Հայաստանի պատմության և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվում է *արձանագրագիտությունը*։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 86)։*  |
**Երկնագույն շնիկը**, (ռուս.՝ Голубой щенок), ռեժիսոր Եֆիմ Համբուրգի մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը, որը նկարհանվել է ըստ Յուրի Էնտինի համանուն բանաստեղծության, որն իր հեթին գրվել էր ըստ հունգարացի գրող Դյուլա Ուրբանի «Շունիկը, որի հետ ոչ ոք ընկերություն չէր անում» հեքիաթի։

Սյուժե
------

Կապույտ շնիկը բոլորի կողմից մերժված է։ Ոչ ոք չի ուզում ընկերանալ կամ խաղալ նրա հետ։ Մոտակայքում պտտվում է ճարպիկ և խաբեբա սև կատուն։ Կղզու վրա անսպասելիորեն հարձակվում է չար ծովահենը։ Սև կատվի օգնությամբ նա գողանում է Կապույտ շնիկին։

Ծովի մեջ լողում է բարի նավաստին։ Սև կատուն պատմում է նավաստուն գողության մասին։ Նավաստին ընկնում է ծովահենի հետևից։ Չար ծովահենը փորձում է թաքնվել և բաց է թողնում լարովի ձուկ–սղոցը, որը սղոցում է նավաստու նավը։ Նավը խորտակվում է, իսկ կատուն ցատկում է ծովահենի մոտ և մեղադրում է նավաստուն` ասելով. «Նա ուզում էր թալանել քեզ, խլելով որսը»։ Ծովահենը կատվին բաց է թողնում ծովի մեջ, և վերջինս որսում է նավաստուն։ Շղթայակապ` նա Երկնագույն շնիկի հետ գերի է ընկնում։

Նավաստին և Կատուն խնջույք են կազմակերպում, որտեղ գովերգում են ընկերությունը։ Կատվի պատճառով ծովահենը շատ գինի է խմում և քնում է։ Կատուն, որոշելով, որ իրեն ոչ մի վտանգ չի սպառնում, հանգիստ պառկում է քնելու։

Շնիկը գողանում է բանալին ծովահենից և գործարկելով ձուկ-սղոցը` ազատում է նավաստուն։ Նրանք շղթայով կապում են ծովահենին, բայց նա արթնանում է։ Կատուն ցատկում է ջրի մեջ և փախչում է, իսկ նավաստին կռվի է բռնվում ծովահենի հետ։ Հաղթանակած նավաստին և շնիկը վերադառնում են կղզի որպես հերոս։

Հեղինակներ
----------

* Սցենարի հեղինակ` Յուրի Էնտին
* Կոմպոզիտոր` Գենադի Գլադկով
* Ռեժիսոր` Եֆիմ Գամբուրգ
* Բեմադրող նկարիչ` Դանիել Մենդելևիչ
* Օպերատոր` Միխայիլ Դրույան

### Ֆիլմում երգում են

* Ալիսա Ֆրեյնդլիխ` Շնիկ
* Անդրեյ Միրոնով` Կատու
* Ալեքսանդր Գրադսկի` Նավաստին, Ձուկ-սղոց
* Միխայիլ Բոյարսկի` Ծովահեն

Քննադատություններ
-----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | «Երկնագույն շնիկը» մուլտֆիլմ է հանդուրժողականության մասին, այն մասին, թե երեխան ինչպես պետք է վերաբերվի ուրիշի բնածին տարբերություններին, թե ինչպես «տարբերությունն» ուրիշներից արատ չէ։- Գեորգի Բորոդին |  |

Վերաթողարկում
-------------

Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով վերաթողարկվել է «Բարբոսը և ընկերները» (Սոյուզմուլտֆիլմ) և «Հեքիաթների աշխարհում» («Խոշոր պլան») մուլտֆիլմերի հավաքածուներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Двадцать лет и один год из жизни российской анимации: Обзор Георгия Бородина за 2008 год
3. ↑  DVD «Барбос и компания»
4. ↑  DVD «В мире сказок. Выпуск 7»

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Երկնագույն շնիկը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Երկնագույն շնիկը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Բեսլեթի կամուրջ** կամ **Թամարա թագուհու կամուրջ** (վրաց.՝ იბესლეთის ხიდი, ճարտարապետական հուշարձան է, կառուցված Սուխում քաղաքի հնուսսում, Բասլետկա(Բասլա) գետի վրա։ Կամուրջը կառուցված է կրաքարի աղյուսներից, որոնց բարձրությունը գետնից 13 մետր է։ Ինչպես հայտնի է հնում կրաքարը շինարարությունում օգտագործելու համար մշակում էին 3-5 տարի։ Կամրջի երկարությունը հասնում է մինչև 8 մետրի։ Կամրջի կողային եզրին փորագրված արձանագրությունը վրացական Ասոմթավրուլի («ասո» - տառ և «մթավրուլի» - ազնվական) նամակն է, որի մեջ ասվում է՝ «Քրիստոսը-Տերը ամեն կերպ փառաբանվում է երկու կյանքում էլ…»։ Այս գրությունը արվել է 11-12-րդ դարերի արձանագրության հիման վրա։ Կամրջի ձախ կողմի ներքևի մասում պատկերված է խաչ և «Т» տառը. տառը։ Հին օրերում այստեղով է անցել ճանապարհը լեռնային հովիտների և կամուրջը ունեցել է ռազմա-ստրատեգիական շատ մեծ նշանակություն։ Կամրջի մոտ այժմ էլ կարելի է տեսնել մարտական աշտարակների ավերակները, որոնք պատշպանել են կամուրջը և կիրճի մուտքը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կամրջի նկարներ Archived 2005-12-15 at the Wayback Machine.
* Բեսլեթի կամուրջ․ նկարներ Archived 2009-03-08 at the Wayback Machine.
**«Ոտքդ զգույշ դիր հողին»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի ստեղծագործություններից։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում

Պատմություն
-----------

«Ոտքդ զգույշ դիր հողին» ստեղծագործությունը Իսաբեկյանի կանացի կերպարների բազմաթիվ մեկնությունների յուրահատուկ քնքշության, գորովանքի, արտիստականության, նրբագեղության օրինակ է։ Այն հագեցած է գրական-բանաստեղծական, սայաթ-նովյան, չարենցյան, զգայական հուզականությամբ ներթափանցված կանացի լուսավոր կերպարի փխրունությամբ, ամոթխածությամբ, հեզաճկուն իրանի, սահող քայլքի հոգևոր-մարմնական թրթիռով։

Նկարագրություն
--------------

Կտավը ստեղծելիս Իսաբեկյանը կիրառել է դասական, ակադեմիական համաչափությունների խախտման ու ոճավորման միջոցներ։
Դիտողը կարող է երևակայել կնոջ կերպարը որպես նշան ու խորհրդանիշ (սափոր, ծաղիկ, լուսամփոփ), որին նպաստում են ազգային աշուղական, բանաստեղծական դարձվածքները։ Հրակարմիր շրջազգեստի, քողի շրշյունն ու թափանցիկությունը հաղորդված են գեղանկարչական պուտերի ու վրձնահարվածների անընթեռնելի խաղով, գունային շերտերի հագեցած ու թափանցիկ ֆակտուրային լուծումներով, քողարկելով ուրվագծի որոշակիությունը,
ինչը նպաստում է կերպարի ոգեշունչ ընդհանրացմանը։ Կարմրի ու սևի հակադրությունը մեղմանում է շրջազգեստի ամենահարուստ երանգային լուծումով, կոնքագոտու, բաճկոնի, կրծքաժանյակի գունա-ֆակտուրային ճոխությամբ։ Կտավի գունային գամման ամբողջական է արծաթափայլ լրացումներով՝ կապույտ ֆոնի, տուֆի սալերի օխրաների։ Հասնելով իրականի և երևակայականի ստեղծագործական սինթեզի, արվեստագետը ստեղծում է անկրկնելի բանաստեղծական այլաբանություն, հաղորդակցում դիտողին իր ասպետական վերաբերմունքին, խոստովանում գեղեցիկի տապալող ուժը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ոտքդ զգույշ դիր հողին (1969), ՀԱՊ
2. ↑  «Ոտքդ զգույշ դիր հողին»
3. ↑  Осторожно ступай по земле,1969,картон х.м. 69.5×51, НГА

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ |
| --- |
|  |
| 
* Բնանկար: Մախինջաուրի
* Ավարայրի ճակատամարտը
* Պատանի Դավիթ
* Պատասխան Հազկերտին
* Աշտիշատի ժողովը
* Վարդանանք
* Դուրս տաճարից
* Ձեր կենացը
* Ակսել Բակունց
* Իգդիրի երևելիները. Թաղում Իգդիրում
* Իգդիրյան նախաճաշ
* Աբովյանը Արարատի բարձունքներում
* Ակադեմիկոս Գամսախուրդիայի դիմանկարը
* Դավիթ Բեկ
* Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը
* Երեկոն այգում
* Ծերունու առավոտը
* Ծովինար
* Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը
* Հարսանյաց երթ Կողբից Իգդիր
* Հորովել
* Մոր դիմանկար
* Մայրս և ես
* Անհանգիստ ձիեր (նկարաշար)
* Արտավազդի կործանումը (կտավ)
* Սայաթ-Նովա
* Անդորր. Բնության գրկում
* Տանյա
* Նավզիկե
* Գիշերային Աշտարակ
* Վրացի ծերուկը
* Հեռացողը
* Գնչուհին թութակով
* Առևանգումներ
* Բնորդուհին (Արվեստանոցում)
* Ոտքդ զգույշ դիր հողին
* Բանջարանոցում
* Այդ տղաները
* Չվերադարձան
* Մթնշաղ
* Ինքնանկար
* Տաճկահայաստանում

 |  |

 |
**Բեսելի ճառագայթը−**համարվում է էլեկտրամագնիսական,ակուստիկ,նույնիսկ գրավիտացիոն դաշտի ճառագայթում,որի ամպլիտուդը նկարագրված է առաջին կարգի Բեսելի ֆունկցիայում։

Ակսիկոնիկ ոսպնյակի դիագրամը եւ դրանից ստացվող Բեսելի ճառագայթը
Բեսելի իրական ճառագայթը չի շեղվում:Դա նշանակում է,որ այն տարածվում է առանց կոտրվելու եւ ցրվելու,ի տարբերություն ասենք սովորական լույսի(կամ ձայնի) ալիքի,որոնք ցրվում են սկսած այն կետից,որի վրա սեւռված էին:Բեսելի ճառագայթը նաեւ ինքնավերականգնվող է,այսինքն ճառագայթը կարող է մի միկետում մասնակի ծածկված (թաքնված) լինի,սակայն տարածման առանցքով շարունակվող կետում ձեւափոխվում է։

Բեսելի ճառագայթի լայնակի հատույթը եւ ինտենսիվության գրաֆիկը
Ինչպես հարթ ալիքի դեպքում,Բեսելի իսկական ճառագայթում հնարավոր չէ ստեղծել,քանի որ այն անվերջ է եւ անհրաժեշտ է էներգիայի անսահմանափակ քանակություն:Սակայն,հնարավոր է ստեղծել բավականին մոտ նմանակ,որը կարեւոր է օպտիկայում,քանի որ այն գրեթե չի շեղվում հաշվարկվող վերջնական կետում:Մոտեցված Բեսելի ճառագայթը ստեղծվում է Հաուսի ճառագայթի սեւեռումով ակսիկոնիկ ոսպնյակի միջոցով,որը ստեղծում է Բեսել-Հաուսի ճառագայթը;

Բեսելի ճառագայթի հատկությունները նրան դարձնում են օպտիկական ունելիի ստեղծման համար հիմնական գործիք,քանի որ ճիշտ ընտրված Բեսելի ճառագայթը պահպանում է հաստատուն սեւռման անհրաժեշտ հատկությունները,որոնք համամասնական են բռնելու հատվածին եւ նույնիսկ կարող են մասամբ «կողպել» դիէլեկտրիկի մասնիկները պահպանման ժամանակ:Հնարավոր է նաեւ առանց հավասարակշռության կետի ձգումը ճառագայթի աղբյուրին։

Բեսելի ճառագայթի կենտրոնական,պայծառ տիրույթի կրկնակի կազմավորումը արգելքի ետեւում
Ծովամթերքի թեսթավորում Սննդի և դեղերի վարչության լաբորատորիայում
**Սննդի հիգիենա**, **սննդամթերքի հիգիենա**, հիգիենայի բաժին, որն ուսումնասիրում է սննդամթերքների բաղադրությունը, դրանց սննդային ու կենսաբանական արժեքը, սննդի կազմակերպման սկզբունքները։

Սննդի հիգիենայի հիմնական խնդիրներ
---------------------------------

Սննդի հիգիենայի հիմնական խնդիրներն են՝ մարդկանց ռացիոնալ սննդի հիմունքների մշակումը, ելնելով էներգիայի և առանձին սննդանյութերի (սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր, վիտամիններ և հանքային աղեր) նկատմամբ օրգանիզմի պահանջից, տարիքից, սեռից, աշխատանքի բնույթից, բնակլիմայական պայմաններից և այլն։ Դրա հիման վրա բնակչության տարբեր տարիքային և մասնագիտական խմբերի համար (գործարան, գյուղացիական տնտեսություն, դպրոց, մանկապարտեզ և այլն) մշակվում են սննդի ֆիզիոլոգիական օպտիմալ նորմաներ՝ բնակչության առողջության ու աշխատունակության պահպանման, կյանքի տևողության երկարացման համար։

Սննդի հիգիենան ուսումնասիրում է նաև սննդի բաղադրամասերի անբավարարության կամ ավելցուկի հետ կապված սննդային (ալիմենտար) հիվանդությունները (հիպովիտամինոզներ և ավիտամինոզներ, սննդային սնուցողական բնույթի խանգարումներ, տեղաճարակային խպիպ, սակավարյունության որոշ ձևեր և այլն), դրանց կանխարգելման միջոցները։ Սննդի հիգիենաով զբաղվում է բանվորական տարբեր խմբերի համար կանխարգելիչ սննդի, սննդային թունավորումների ճիճվային հիվանդությունների (տրիխինելոզ, տենիոզ և այլն), վարակիչ հիվանդությունների (բրուցելոզ, դաբաղ և այլն) ուսումնասիրության և դրանց կանխարգելման ու վերացման հարցերով։

Սննդի հիգիենայի մշակում
-----------------------

Սննդի հիգիենան մշակում է սննդամթերքների մեջ թունաքիմիկատների և քիմիական պարարտանյութերի մնացորդային քանակներից առաջացող քրոնիկական թունավորումների կանխարգելման, սննդամթերքների արտադրության, պահպանման, տեղափոխման ու վաճառքի ընթացքում սանիտարահիգենիկ և հակահամաճարակային միջոցառումներ, ինչպես նաև հասարակական սննդի ձեռնարկություններում՝ սանիտարական հսկողության արդյունավետ մեթոդներ։ Սննդի հիգիենան օգտվում է հետազոտության ֆիզիկական, քիմիական, կենսաքիմիական, կենսաբանական, բակտերիոլոգիական, բուսաբանական, վիճակագրական և այլ մեթոդներից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 485)։*  |
**ՀՀ Շիրակի մարզպետարանը**ձևավորվել է 1996 թվականին՝ «Վարչատարածքային բաժանման մասին» Հայաստանի օրենքի համաձայն։ Ինչպես բոլոր մարզերում, այնպես էլ Շիրակի մարզում, Հայաստանի Սահմանադրության համաձայն, իրականացվում է պետական կառավարում։ Այս ոլորտի հարաբերությունները կարգավորվում են Սահմանադրությամբ, օրենքներով, ՀՀ Նախագահի` «Հայաստանի Հանրապետության մարզերում պետական կառավարման մասին» հրամանագրով և այլ իրավական ակտերով։ Հայաստանի Շիրակի մարզում պետական կառավարումն իրականացնում է Շիրակի մարզպետը՝ մարզպետարանի միջոցով։ Մարզպետարանն իրագործում է կառավարության տարածքային քաղաքականությունը, համակարգում հանրապետական գործադիր մարմինների տարածքային ծառայությունների գործունեությունը։

Հայաստանի Շիրակի մարզպետարանի կառուցվածքը
-----------------------------------------

Մարզպետարանը կազմված է մարզպետից, մարզպետի տեղակալներից, խորհրդականներից, օգնականներից և մարզպետարանի աշխատակազմից։ Աշխատակազմը բաղկացած է 6 վարչություններից, քարտուղարությունից, 6 բաժիններից և 5 առանձնացված ստորաբաժանումներից։ Մարզպետարանի համակարգում ընդգրկված են պետական ոչ առևտրային և մարզային ենթակայության այլ կազմակերպություններ։ Մարզպետարանի աշխատակազմի վերակազմակերպման և նրա գործունեության դադարման կարգն ու պայմանները սահմանվում են օրենքով։

Ղեկավարությունը
---------------

**Մարզպետ՝**

* Հովհաննես Հարությունյան

**Տեղակալ՝**

* Վարդան Գրիգորյան

Հայաստանի Շիրակի մարզպետներ
---------------------------

1. Արարատ Գոմցյան 1996-1998 թվականներ
2. Ֆելիքս Փիրումյան 1999-2003 թվականներ
3. Ռոմիկ Մանուկյան 2003-2007 թվականներ
4. Լիդա Նանյան 2007-2010 թվականներ
5. Աշոտ Գիզիրյան 2010-2013 թվականներ
6. Ֆելիքս Ցոլակյան 2013-2016 թվականներ
7. Հովսեփ Սիմոնյան 2016-2017 թվականներ
8. Արթուր Խաչատրյան 2017-2018 թվականներ
9. Կարեն Սարուխանյան 2018 թվական
**ՀՀ Խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոն** (1956-1998 թվականներին՝ Խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության ԳՀԻ, 1998-2000 թվականներին՝ Այգեպտղագինեգործության գիտական կենտրոն), կազմակերպվել է 1956 թվականին՝ Այգեգործության ու գինեգործության (1943) և Պտղաբուծության (1949) ԳՀԻ-ների հիման վրա։

Հիմնական խնդիրներ
-----------------

Հիմնական խնդիրներն են խաղողի որթի, պտղատու ծառատեսակների և հատապտղատու սորտերի շրջանացումը, գինեգործության և պահածոների արդյունաբերության՝ ըստ գոտիների տեղաբաշխումը, խաղողի, պտուղների և հատապտուղների տեսակաշարի բարելավումը, բերքատվության բարձրացումը։

Կառուցվածք
----------

Ունի խաղողագործության, պտղաբուծության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի, գինու և կոնյակի տեխնոլոգիայի բաժիններ, փորձարարական 2 բազա (Արմավիր, Թալին քաղաքներ) և 1 հենակետ (Մերձական գյուղ)։ Մշակվել են այգիների ագրոտեխնիկական և ֆիտոտեխնիկական, կիսաանապատային, քարքարոտ հողերի ու զառիթափ լանջերի իրացման միջոցառումներ, գինիների և պահածոների արտադրության տեխնոլոգիայի նոր եղանակներ։ Ստեղծվել են պտղատու մշակաբույսերի 59 և խաղողի 101 սորտեր, որոնցից 41-ը շրջանացվել են ՀՀ-ում. խաղողի՝ Ազատենի, Կարմրահյութ, Շահումյանի, Հադիսի, Տոկուն, Մուսկատ երևանյան, Արևշատ, Մեղրաբույր, Ներկառատ և այլն, տանձենու՝ Հեղինե, Լեռնային գեղեցկուհի, սերկևիլենու՝ Ալեմա, Անի, դեղձենու՝ Արմինե, Ոսկե աշուն, Գեղարդ, Այգեզարդ, Բյուրականի, Օշականի, ծիրանենու՝ Դիմա, Արագածի, Նաիրի, գետնաելակի՝ Արևիկ, Լոռի, Ոուբինե սորտերը։ Գիտական կենտրոնում մշակված տեխնոլոգիայով ՀՀ-ում թողարկվում են «Արևիկ», «Աշտարակ», «Նեկտարենի», «Արմավիրի աղանդերային», «Հայկական» գինիները։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ստեփանավանի պրոֆ. Ա. Քալանթարի անվան պետական գյուղատնտեսական քոլեջ**, պետական քոլեջ, որը ստեղծվել է 1926 թ. Ստեփանավանում։

Պատմություն
-----------

Ստեփանավանի պետական գյուղատնտեսական քոլեջը «Անասնաբուծական-անասնաբուժական տեխնիկում» անվամբ ստեղծվել է 1929 թ.-ին։ 1946 թվականին ուսումնական հաստատությանը շնորհվել է նշանավոր գիտնական, կաթնատնտես պրոֆեսոր Ավետիս Քալանթարի անունը, 1965 թ միանալով Ստեփանավանի կաթնապրանքային տնտեսությանը, վերանվանվեց «Անասնաբուծական-անասնաբուժական սովխոզ տեխնիկում»։ 1995 թվականին վերակազմավորվեց որպես «Գյուղատնտեսական» քոլեջ :

Ամբիոններ
---------

«Ստեփանավանի պրոֆ. Ա. Քալանթարիր անվ. պետական գյուղատնտեսական քոլեջ» ՊՈԱԿ-ում գործում են հետևյալ ամբիոնները՝

* Զոոանասնաբուժական ամբիոն
* Հանրակրթական առարկաների ամբիոն
* Տեխնիկական առարկաների ամբիոն
* Տնտեսագիտական առարկաների ամբիոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՍՏԵՓԱՆԱՎԱՆԻ ՊՐՈՖԵՍՈՐ Ա. ՔԱԼԱՆԹԱՐԻ ԱՆՎԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՔՈԼԵՋ պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն (ՊՈԱԿ) • ՍՓՅՈՒՌ»։ *spyur.am* (չաշխատող հղում)
Հիփսթերը՝ նստած Բոստոնի փողոցներից մեկում, ԱՄՆ
Ֆիքսֆած փոխանցիչով հեծանիվները հիփսթերների սիրելի ատրիբուտն են
**Հիփսթերներ**, համաշխարհային տարածում ունեցող ժամանակակից ենթամշակույթներից մեկը։ Հիփսթերները առանձնանում են ալտերնատիվ նորաձևությանը հետևելով, ինդի և ալտերնատիվ երաժշտություն լսելով, վինտաժային և ռետրո ատրիբուտներով, ալտերնատիվ կենսակերպով։ Հիփսթերները բնութագրվում են որպես սոցիալական միջին խավի ներկայացուցիչներ, ովքեր վարում են բոհեմականին մոտ կենսակերպ և պրոպագանդում են ազատականություն և պրոգրեսսիվիզմ։ Huffington Post-ի մի հոդված, որն անդրադառնում է հիփսթերեների հարցին, նշում է, որ հիփսթերը ավելի շուտ ոչ թե գաղափարական կամ ոճային առանձնահատկություն ունեցող մարդ է, այլ որոշակի նեղ խմբի ներկայացուցիչ։ Ռոբ Հորնինգը իր «Հիփսթերի մահը» հոդվածում նշում է, որ հիփսթերը պոստմոդերնիզմի մարմնավորումն է՝ որպես սպառված ուժի և հեգնանքի՝ էսթետիկա դառնալու փորձի։ Հիփսթերները իրենց հիփսթեր չեն անվանում և հիփսթեր բառը արհեստականորեն կիրառվում է հիփսթերներին մատնանշելու համար։ Սա որոշ մարդկանց մոտ կասկած է առաջացնում․ արդյո՞ք հիփսթերները գոյություն ունեն ընդհանրապես՝ որպես հավաքական երևույթ և արդյո՞ք նրանց գոյությունն ուղղակի մարքեթինգային առասպել չէ։

Ծագումնաբանություն
------------------

Հիփսթեր բառը առաջ է եկել անգլերեն to be hip սլենգային արտահայտությունից, որը նշանակում է «թեմայի մեջ լինել», իսկ բուն hip սլենգային եզրը նշանակում է նորաձևության մեջ գտնվող և որոշ իմաստով համապատասխանում է հայերեն խոսակցական «թույն»-ին։ Այս բառը իր իմաստով հակադրվում է square-ին և կրում է առավելապես դրական երանգ։ Հիփսթեր բառը առաջին անգամ կիրառվել է 1940-ականներին, սակայն իր ժամանակակից իմաստն ու հստակ մշակութային խավ ցույց տալը ձեռք է բերել ուշ 1990-ականներին։ Հիփսթեր եզրը նորաձև և շահարկվող է դարձել 2010-ական թվականներից։

Առանձնահատկությունները
----------------------

Հիփսթերերը նախընտրում են վինտաժային և գերժամանակակից ատրիբուտների համակցություն
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չապաևի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Չապաևի փողոց** (ռուս.՝ Чапаевская улица), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանում։ Անվանվել է խորհրդային ռազմական գործիչ, Կարմիր բանակի հրամանատար, Առաջին համաշխարհային և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից Վասիլի Իվանովիչ Չապաևի (1887-1919) պատվին։ Սկիզբ է առնում Չուխնովսկի նրբանցքից և ավարտվում Սիլիկատնի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 550 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Դոնի Ռոստով քաղաքի Չապաևի փողոցը սկսվում է Չուխնովսկի նրբանցքից, հատում Օլիմպիյսկի նրբանցքը, Սկաչկովի փողոցը և ավարտվում Մայկոպի նրբանցքի հետ հատումով։ Զուգահեռ է Գուբարևիչի և Դալնեվոստոչնայա փողոցներին։ Երկարությունը 550 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 81 շինություն։

Չապաևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 344004։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային ռազմական գործիչ, Կարմիր բանակի հրամանատար, Առաջին համաշխարհային և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից Վասիլի Իվանովիչ Չապաևի (1887-1919) պատվին։ 1919 թվականի սեպտեմբերի 5-ի գիշերը սպիտակգվարդիականները հանկարծակի հարձակվել են Չապաևի դիվիզիայի շտաբի վրա։ Նա իր զինակիցների հետ արիաբար կռվել է մինչև վերջին փամփուշտը, այնուհետև վիրավոր փորձել է լողալով անցնել Ուրալ գետը, սակայն խփվել է և զոհվել։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 8, էջ 669»

Աղբյուրներ
----------

* Чапаевская улица в Ростове-на-Дону
* Подробная карта Чапаевская улица, город Ростов-на-Дону со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Чапаевская, г. Ростов-на-Дону
**Սառնարանային տեխնիկա**, տեխնիկայի բնագավառ, որն զբաղվում է 10-ից մինչև — 150°С ջերմաստիճանային տիրույթում արհեստական ցրտի ստացման և օգտագործման հարցերով։ Ավելի ցածր ջերմաստիճանների ստացմամբ զբաղվում է կրիոգենային տեխնիկան։ Տեխնիկայում արհեստական սառնության ստացման ամենատարածված աղբյուրն է սառնարանային մեքենան։ Արհեստական սառնությունը լայնորեն կիրառվում է սննդի քիմիական և նավթավերամշակման արդյունաբերության մեջ։ Քիմիական արդյունաբերության մեջ սառնությունն օգտագործում են գազերի հեղուկացման ու գազային խառնուրդների բաժանման համար, սինթետիկ նյութերի, ամոնիակի, ազոտային պարարտանյութերի արտադրության ժամանակ։ Նավթավերամշակման արդյունաբերության մեջ սառնությունն անհրաժեշտ է բարձրորակ բենզինի և որոշ քսուքային յուղերի ստացման համար։ Արհեստական սառնությունն օգտագործվում է նաև գազի արդյունաբերության մեջ (օրինակ, բնական գազի հեղուկացման համար)։ Արհեստական սառեցումը կիրառվում է նաև մեքենաշինության, շինարարության, բժշկության մեջ, արհեստական սառցադաշտերի կառուցման, ծովային ջրի անուշացման համնար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 190)։*  |
Սառնարան
Սառնարանների աշխատանքի սխեման.  
1. Կոնդենսատոր  
2. Անոթ  
3. Գոլորշի  
4. Կոմպրեսոր
Կենցաղային սառնարանի հիմնական մասերը.  
1.Գոլորշի  
2. Կոնդենսատոր  
3. Ֆիլտր-չորացուցիչ  
4. Ջերմափոխարկիչ  
5. Կոմպրեսոր
Սառնարանային կոմպրեսոր
**Սառնարան** սննդամթերքը և այլ մթերքներ շրշապատող միջավայրի ջերմաստիճանից ցածր ջերմաստիճաններում (4-ից մինչև —40 °C) պահելու սարք, հարմարանք կամ կառույց։ Տարբերում են տնային և արդյունաբերական սառնարաններ։ Տնային սառնարանը նախատեսված է տնային պայմաններում արհեստական պաղեցման եղանակով սննդամթերքը պահելու և սառույց պատրաստելու համար։ Տնային սառնարանը ներկառուցված հերմետիկ սառնարանային ագրեգատով մետաղական պահարան է։ Սառնարանի ներսում գտնվում է սառնարանային խցիկը, որի պատերը արտաքին միջավայրից բաժանված են ջերմամեկուսիչ շերտով։

Օդի պաղեցումը կատարվում է օդի և գոլորշացուցիչի սառը մակերևույթի միջե ջերմափոխանակման միջոցով։ Սառնարանում անհրաժեշտ ջերմաստիճանային ռեժիմն ապահովվում է սառնարանային ագրեգատի կարճատև պարբերական աշխատանքի շնորհիվ։ Տնային սառնարան արտադրում են 20-ից մինչև 800 ծավալով։ Ըստ նշանակման դրանք լինում են առանց ցածր ջերմաստիճանային բաժանմունքի և ցածր ջերմաստիճանային բաժանմունքով, որում ջերմաստիճանը կարող է լինել —6 °C, —12 °C և — 18 °C։ Նշված ջերմաստիճաններին համապատասխանում են ցածր ջերմաստիճանային խցիկի դռնակին դաջված մեկ, երկու կամ երեք աստղանիշեր։ Ըստ սպասարկման ավտոմատացման աստիճանի տարբերում են գոլորշարարի ձյունածածկույթի ոչ ավտոմատ, կիսաավտոմատ և ավտոմատ հալումով սառնարաններ, ըստ սառնարանում օդի շրջանառության եղանակի՝ բնական և հարկադրական (օդափոխիչի օգնությամբ) շրջանառությամբ սառնարաններ։ Կոմպրեսիոն տիպի տնային սառնարանների զանգվածային արտադրությունն սկսվել է 1951-ից։

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«սառնարան»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Giant Bomb |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4133461-9 · LCCN: sh85112294 · Microsoft: 2909953418 · NDL: 00569362 · NKC: ph119178 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 189)։*  |
Այրվող մոմ
**Մոմանյութեր**, *մոմեր*, բուսական և կենդանական ծագում ունեցող ճարպանման նյութեր, բարձրամոլեկուլային միատոմ սպիրտների և ճարպաթթուների էսթերներ են։ Ամորֆ են, դյուրաբեկ և տաքացնելիս հեշտությամբ փափկում են։ Հալվում են 40—90 °C-ում։ Ջրում անլուծելի են, լուծվում են բենզինում։ Քիմիական և ֆիզիկական հատկություններով նման են ճարպերին։ Տարբերում են կենդանական, բուսական և հանքային մոմանյութեր։ Կենդանական մոմանյութեր (օրինակ՝ մեղրամոմ) ստացվում են մեղուների ու այլ միջատների մոմագեղձերից, լանոլինը՝ ոչխարի բրդից (լվանալիս), սպերմացետը՝ կաշալոտի ճարպից և այլն։ Բուսական մոմանյութերը նուրբ շերտով պատում են բույսի ցողունը, տերևները և պտուղները (կանխում են սնկային հիվանդությունները, կարգավորում բույսի ջրային ռեժիմը)։ Դրանցից են․ կարնաուբյան (ստացվում է բրազիլական արմավենու տերևներից), կանդելիլյան և այլ մոմանյութեր։ Հանքային մոմանյութերը (օզոկերիտ, ցեբելին) ստացվում են գորշ ածխից և տորֆից։ Սինթետիկ մոմանյութերը ստացվում են ածխածնի օքսիդը հիդրելով կամ ցածրամոլեկուլային բազմաօլեֆիններից (օրինակ, 2000—10․000 մոլ․ զանգվածով պոլիէթիլենից)։ Մոմանյութերը օգտագործվում են փայլեցնող, գործվածքը անջրանցիկ դարձնող խառնուրդներ պատրաստելու, կաշին, ռետինը, թուղթը մշակելու, պոլիմերները մամլելու համար), որպես գեղակերպ նյութեր՝ քանդակագործության մեջ (Պետրոս Մեծի կիսանդրին և արձանը, Էրմիտաժ, Լենինգրադ և այլն)։ Մոմանյութերը գեղանկարչական մոմաներկերի հիմքն են։ Մոմանյութերի բարակ շերտով պահպանում են մարմարե արձանները ջրի ազդեցությունից։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Աստվածաշնչյան · Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Դասական հնությունների իրական բառարան · Կրուգոսվետ · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ ռուսական · MESH ID · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4137154-9 · LCCN: sh85145802 · Microsoft: 153033020 · NDL: 00569584 · NKC: ph165961 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 698)։*  |
| **՞**Սառնենի |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
| Դաս | Էուդիկոտներ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Թնաձրատերևազգիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Mesembrianthemum

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


 **Սառնենի** (լատ.՝ Mesembrianthemum), պատկանում է թնաձրատերևազգիների (*Crassulaceae-Alzoaceae*) ընտանիքին։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Մշակության մեջ տարածված են բազմաթիվ տեսակներ։ *M.cordifolium fol. var. Hort*.-ը փռվող է, գետնի վրա տարածվող ճյուղերով, որոնք կրում են սրտաձև, նուրբ դեղին, սպիտակագույն մսոտ տերևներ։ Բույսը արագաճ է, բարձրությունը հասնում է 6-12 սմ-ի, ծաղիկները փոքր են, մանուշակագույն, բացվում են միայն արևի տակ։

Օգտագործում
-----------

Օգտագործվում են գորգային ձևավորումներում ներդաշնակ կերպով զուգակցվելով կարմրագույն ալտերնանթների և իրեզինեների հետ։ Կանաչատերև մեզեմբերիանտեմումը (*M. cordifolium*) առայժմ ծաղկային ձևավորումներում սահմանափակ է օգտագործվում։ Աչքի ընկնող տեղ է գրավում նաև բյուրեղատերև մեզեմբրիանտեմումը (*M.cristallinum*), որի տերևների վրա կարծես մշտապես ցող է նստած և արևի ճառագայթների տակ փայլփլում են զանազան գույներով։

Մշակում
-------

Սովորաբար տնկում են բույսը բույսից 10 սմ հեռավորության վրա։ Պահանջկոտ է լույսի ջերմության և հողի նկատմամբ։ Ջուրը տրվում է չափավոր։ Բազմացվում է կտորներով և սերմերով։ Կտորները վերցվում են ջերմատներում ձմեռող մայրակներից, որոնք իրենց հերթին ստացվում են օգոստոս ամսում արմատակալեցված կտորներից։ Ջերմատներում կտորներով բազմացումը կատարվում է վաղ գարնանը, ավազով լցված բազմացման արկղերի մեջ։ Տնկելուց հետո բույսը հաճախակի ջրել չի կարելի, այլ պետք է ջրել միայն այն դեպքում, երբ խիստ ընկնում է բույսերի տուրգորը։ Սերմերով բազմացնելիս ցանկը ջերմատներում սովորաբար կատարում են ցանկարկղերի մեջ՝ փետրվար ամսին։ Ծլում է 7-10 օրում։ Սերմերը ծլունակությունը պահպանում են 3-4 տարի։ Բացի վերը նշվածներից, գոյություն ունեն սառնենիների բազմաթիվ տեսակներ ու այլատեսակներ, որոնք իրենց հիանալի դեկորատիվ տեսքի շնորհիվ մշակում են բնակարաներում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան
**Ռոբերտ Ալբերտի Ներսիսյան** (ծն. 20 հունվարի, 1958, Երևան, Հայկական ԽՍՀ), խորհրդային հունա-հռոմեական ոճի ըմբիշ, ԽՍՀՄ չեմպիոն (1978), Իվան Պոդուբնիի հիշատակին նվիրված միջազգային մրցաշարի հաղթող (1979), Եվրոպայի չեմպիոն (1979), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1978), Հայաստանի վաստակավոր վարպետ (1994)։

Կենսագրություն
--------------

Ռոբերտ Ներսիսյանը ծնվել է 1958 թվականի հունվարի 20-ին Երևանում։ Հունա-հռոմեական ոճի ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1971 թվականին՝ Ա. Կ. Աբրահամյանի ղեկավարությամբ։ 1975 և 1977 թվականներին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն, իսկ 1978 թվականին՝ Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն։ 1978 թվականին հաղթել է նաև ԽՍՀՄ մեծահասակների առաջնությունում։ 1979 թվականին Իվան Պոդուբնիի հիշատակին նվիրված միջազգային մրցաշարում գրավել է առաջին տեղը և իրավունք է ստացել ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում մասնակցելու Բուխարեստում անցկացված Եվրոպայի առաջնությանը։ Հաղթելով 4 մենամարտերում՝ Ռոբերտ Ներսիսյանը դուրս եկավ եզրափակիչ, որտեղ հաղթեց ռումինացի հայտնի ըմբշամարտիկ, աշխարհի երկակի չեմպիոն, Մոնրեալի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր Նիկ Ջինգին և նվաճեց Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը։ Այդ հաղթանակի շնորհիվ Ռոբերտ Ներսիսյանը դարձավ Հայաստանի առաջին ներկայացուցիչը, որ նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը հունա-հռոմեական ոճի ըմբշամարտում.։

1982 թվականին ավարտել է իր մարզական կարիերան և Մասիս քաղաքի Մանկապատանեկան մարզադպրոցում աշխատել որպես մարզիչ։ 1984-1989 թվականներին եղել է այդ դպրոցի տնօրեն։ 1989-1995 թվականներին Երևանում զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ։ Պատրաստել է միջազգային մակարդակի մի շարք մարզիկներ։ Նրա հայտնի աշակերտներից են Օլիմպիական երկակի չեմպիոն Արմեն Նազարյանը, աշխարհի չեմպիոն Վաղինակ Գալստյանը, Եվրոպայի չեմպիոն Վարդան Աղաջանյանը։

1996 թվականից Ռոբերտ Ներսիսյանն բնակվում է Ռուսաստանի Տոլյատի քաղաքում։ 1998-2007 թվականներին եղել է Սամարայի մարզի ըմբշամարտի ֆեդերացիայի մարզիչ-խորհրդատուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մի շարք աղբյուրներում Ռոբերտ Ներսիսյանի ծննդյան օրը սխալմամբ համարվում է հունվարի 10-ը։
2. 1 2  Արմեն Նազարյան. «Երբեք չեմ մոռանա Ստամբուլում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունը»

Աղբյուրներ
----------

* 
* *Мягченков Н.И.* Классическая и вольная борьба: Справочник. — М: Физкультура и спорт, 1984. — 240 с.