**Թին Մուրթի Բհավան** կամ **Թին Մուրթիի տուն** (անգլ.՝ The Teen Murti Bhavan (Teen Murti House), Հնդկաստանի վարչապետ Ջավահառլալ Ներուի նախկին նստավայրը Դելիում՝ Հնդկաստանում։ Ջավահառլալ Ներուն այստեղ ապրել է 16 տարի՝ մինչև մահը՝ 1964 թվականի մայիսի 27-ը։ Շինությունը նախագծել է բրիտանացի ճարտարապետ Ռոբերտ Թոր Ռասսելը, որը Բրիտանական Հնդկաստանի ժամանակաշրջանում նախագծել է Քանոթ-Փլեյս շրջանը, Արևելյան և Արևմտյան Ջապանտհի պալատները։ Թին Մուրթի Բհավանը կառուցվել է 1930 թվականին՝ որպես նոր կայսերական Հնդկաստանի մայրաքաղաքի՝ Նյու Դելիի մի մաս, որպես Բրիտանական Հնդկաստանի բանակի գլխավոր հրամանատարի նստավայր։

Ներկայումս Թին Մուրթին ներառում է տարբեր վարչություններ, այդ թվում՝ Ներուի հիշատակի թանգարանն ու գրադարանը, որը ղեկավարում է Հնդկաստանի մշակույթի նախարարությունը, իսկ Գործադիր խորհրդի նախագահը Կարան Սինգհն է։ Համալիրը նաև ներառում է Ջավահառլալ Ներուի հիշատակի հիմնադրամի գրասենյակները՝ հիմնադրված 1964 թվականին Հնդկաստանի նախկին նախագահի ղեկավարությամբ։ Այստեղ պահվում են նաև բազմաթիվ հուշանվերներ տարբեր երկրներից, նաև Անգլիայից, Նեպալից, Սոմալիից, Չինաստանից։

Դրան զուգահեռ համալիրում է գտնվում Ժամանակակից ուսումնասիրությունների կենտրոնը և 1984 թվականին բացված Ներուի անունը կրող պլանետարիումը։

Անվան ծագում
------------

Թին Մուրթի (երեք արձան)
Տունը կոչվել է Թին Մուրթիի հուշարձանի պատվին (բառացի «երեք քանդակ»), պատրաստել է Լեոնարդ Ջենինգսոնը, գտնվում է շենքի դիմացի տրանսպորտային խաչմերուկում։ Հուշարձանը, որը ներառում է իր մեջ երեք իրական չափերի զինվորականների արձաններ, կառուցվել է 1922 թվականին Հնդկաստանի երեք իշխանությունների՝ Ջոդհպուրի, Հայդերաբադի և Մայսուրի զինվորականների պատվին, որոնք Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ Բրիտանական Հնդկաստանի ղեկավարությամբ ծառայում էին ներկայիս Գազայի հատվածին, Իսրայելին և Պաղեստինին։

Պատմություն
-----------

Ներուի պլանետարիումը Նյու Դելիում Բհավանը ի սկզբանե հայտնի էր որպես «Դրոշակաձողով տուն» և Բրիտանական Հնդկաստանի բանակի գլխավոր հրամանատարի տունն էր։ 30 ակրի վրա գտնվող շինությունը կառուցված է ավազաքարից ու սվաղից և դուրս է գալիս Ռաշտրապատի Բհավանի (Նախագահական պալատ) հարավային մասում։ Շենքում կա կամարակապ մուտք, խորը պատուհան, իսկ առաջին հարկի շենքի հետին ֆոնին գտնվում է սյունավոր ծածկապատշգամբը, որից տեսարան է բացվում դեպի մարգագետին։

Անկախություն ձեռք բերելուց հետո (1947 թվական) շենքը դարձել է վարչապետի նստավայրը։ 1964 թվականին՝ Ներուի մահից հետո, շենքը վերածվել է ազգային հուշարձանի, որը ներառում է գրադարան և թանգարան։ Ներկայումս Ներուի թանգարանը առաջին հարկում է, Արտաքին գործերի նախարարության հարավային բլոկում գտնվող նրա գրասենյակը «վերականգնվել է» նույն կահույքով և իրերով, որոնք նա օգտագործել է որոշ հուշանվերների, առարկաների հետ։

Համալիրում է գտնվում 1964 թվականի նոյեմբերին հիմնադրված Ջավահառլալ Ներուի հիշատակի հիմնադրամի շտաբ-բնակարանները, Ներուի հիշատակի գրադարանը և Ջավահառլալ Ներուի միությունը։ Ներուի հիշատակի գրադարանը համարվում է լավագույնը Հնդկաստանի ժամանակակից պատմության մասին տեղեկատվություն տրամադրելու համար։

Թին Մուրթիում է գտնվում նաև Հնդկաստանի՝ Ներուի անունը կրող չորս պլանետարիումներից մեկը։ Այն 1984 թվականի փետրվարի 6-ին հիմնադրել է նախկին վարչապետ Ինդիրա Գանդին։ Պլանետարիումի՝ բաց երկնքի տակ թատրոնը օգտագործվում է ներկայացումների համար և որպես ցուցասրահ։ Պլանետարիումում կա օպտիկական աստղային պրոեկտոր՝ *Megastar*, որը կարող է ցույց տալ 2 միլիոն աստղ։

Ներուի անունը կրող պլանետարիումից ոչ հեռու՝ Բհավան համալիրի տարածքում, գտնվում է Շիկարգահը, որը հայտնի է նաև որպես Քուշակ Մահալ․ 14-րդ դարի որսորդական տնակ Դելիի սուլթանատի՝ Ֆիրուզ Շահ Թուղլակի համար (1351-1388)։ Ֆիրուզ Շահի ամրությունը՝ Ֆիրուզ Շահ Կոտլան, գտնվում է Յամունա գետի ափին։ 1912 թվականի Դելիի քարտեզը ցույց է տալիս հոսքը, որը հոսում է ամրոցի միջով դեպի Յամունա։ Ներկայումս հուշարձանը հսկվում է Հնդկաստանի հնագիտական ծառայության կողմից, իսկ Քուշակի մոտակա փողոցն անվանվել է նրա պատվին։

Տես նաև
-------

* Ջավահառլալ Ներու
* Բրիտանական Հնդկաստան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Teen Murti Bhavan,Flagstaff House New Delhi". www.indiasite.com. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Jawaharlal Nehru Memorial Fund". www.jnmf.in. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 27.
3. ↑  "Feature". pib.nic.in. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 19.
4. ↑  "Feature". pib.nic.in. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 27.