recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Իշամառոլ դաշտային** |
| Իշամառոլ դաշտայինԻշամառոլ դաշտային |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Եղերդակայիններ (Cichorioideae) |
| **Տրիբա** | *Cichorieae* |
| **Ցեղ** | Կաթնբեկ *(Sonchus)* |
| **Տեսակ** | **Իշամառոլ դաշտային** *(S. arvensis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Sonchus arvensis***L. 1753 |

**Իշամառոլ դաշտային** (լատին․՝ Sónchus arvénsis), աստղածաղկազգիների ընտանիքի, երկշաքիլավոր մոլախոտ։ Դասվում է ամենաչարորակ դաշտային մոլախոտերի թվին։ Առատ պտղաբերող է։ Ծլելու առաջին տարին բույսը սերմերով կամ ծլարմատի բողբոջից առաջանում է ոխ մեծ տերևավարդակ ու բարակ առանցքամատ և ձմեռում արդեն ծլելու պատրաստ, բայց քնած բողբոջներով։ Վաղ գարնանը աճման բողբոջներից առաջանում են հորիզոնական ցրուկներ, իսկ այդ ցրուկների վրա գտնվող պտղաբերող բողբոջներից՝ նոր բույսեր։ Որպես կանոն հորիզոնական ծլարմատի վերին մասում գտնվող պտղաբերող բողբոջից բույսի առաջանալուն զուգընթաց, նույն ծլարմատի տակի մասից, բույսի ամենամոտ գտնվող աճող բողբոջից, առաջանում է ոչ թե նոր ծլարմատ, այլ առանցքային արմատ, որը հիմնականում ծառայում է բույսին սնելու համար։ Դաշտային իշամառոլի ծլարմատները դասավորված են ոչ թե հարկերով, այլ վարելաշերտի վերին մասում՝ միահարկ։

Ցողուն
------

Ցողունները ուղիղ են, թեթևակի մազապատ, 60-120 սմ բարձրությամբ։ Յուրաքանչյուր ցողունի առաջնային, թե երկրորդային ճյուղավորում վերջանում է բարդածաղկով։

Տերևներ
-------

Տերևները երկար են, սուր, փետրաձև կտրտված, նստադիր։

Ծաղիկ
-----

Ծաղիկները հավաքված են զամբյուղներում։ Դրանք լեզվակավոր են ու դեղին։

Սերմ
----

Սերմերը երկարավուն են, թռչող հարմարանքներով։ 1000 սերմիկը կշռում է 0.5 գրամ։ Մեկ բույսը կարող է տալ մոտավորապես 6400 սերմ։

Տարածում
--------

Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում, հարավային կիսագնդում։ Աճում և աղբոտում է խոնավ կամ ոռոգվող հողատեսքերը։ Հայաստանում տարածված է հատկապես նախալեռնային ու լեռնատափաստանային գոտիների ցանքերում։

Գրակունթյուն
------------

* Ռ. Ա. Կարապետյան - Հայաստանում տարածված մոլախոտերի ատլաս, «լույս» հրատարակչություն, Երևան - 1980 թվականի։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |

 |
**«Խորհրդային մանկավարժ»**, խորհրդային շրջանի հայկական մանկավարժական տեսական-մեթոդական ամսագիր։ Հանդիսացել է ՀԽՍՀ լուսավորության մինիստրության (կրթության նախարարության) օրգանը։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1926 թվականին, Երևանում (1926-1931 թվականներին՝ **«Ժողովրդական լուսավորություն»**, 1931-1933 թվականներին՝ **«Կոմունիստական լուսավորություն»**, 1933- 1941 թվականներին՝ **«Խորհրդային մանկավարժ»**, 1941-1952 թվականներին չի հրատարակվել)։ Գլխավոր խմբագիրներ՝ Ս․ Դավթյան, Մ․ Սահակյան, Մ. Մազմանյան, Ս․ Խուդոյան, Հ․ Պարոնյան, Ռ. Դալլաքյան, Մ․ Մկրտչյան (1971 թվականից)։

1920-1930-ական թվականներին պայքարել է անգրագիտության վերացման և մշակութային հեղափոխության լենինյան պլանի կենսագործման համար, ձգտել դպրոց ընդգրկված տարբեր խավերի երեխաներին դաստիարակել խորհրդային գաղափարախոսության ոգով, անդրադարձել ուսումնական պլանների, ծրագրերի և դասագրքերի բարելավմանը, գիտամեթոդական օգնություն ցույց տվել ուսուցիչներին։

Դպրոցի վերակառուցման վերաբերյալ ԽՄԿԿ Կենտկոմի ու ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի որոշումները պրոպագանդելու նպատակով խմբագրությունում գործում էին (1971 թվականից) գիտական խորհուրդներ։

Նյութեր և ուսումնասիրություններ է տպագրել հին դպրոցի և մանկավարժական մտքի պատմության վերաբերյալ, թարգմանական նյութերով հաղորդակից դարձրել ԽՍՀՄ և արտասահմանյան գիտնականների ու մանկավարժների գործերին։ Հանդեսի գործունեության ոլորտում են նաև պրոֆտեխնիկական կրթության խնդիրները, մասնագիտական կողմնորոշման հարցեր։

Ունեցել է «Ռուսկի յազիկ վ արմյանսկոյ շկոլե» («Русский язык в армянской школе», 1957-1968), «Հայոց լեզուն և գրականությունը դպրոցում» հավելվածները։ 1966 թվականին առաջին անգամ լույս է ընծայել «Մաթեմատիկան և ֆիզիկան դպրոցում» հավելվածը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 527)։*  |
**Խորհրդային սոցիոլոգիական ասոցիացիայի հայկական բաժանմունք**, Խորհրդային սոցիոլոգիական ասոցիացիայի (ռուս.՝ *Советская социологическая ассоциация*) ստորաբաժանում Հայկական ԽՍՀ-ում։ Հիմնվել է 1984 թվականին։

Ղեկավար մարմինը եղել է ընդհանուր ժողովը, որն ընտրել է բյուրո։ Կոորդինացրել է սոցիոլոգիական ստորաբաժանումների և ծառայությունների գործունեությունը, սոցիոլոգիայի բնագավառում աշխատող մասնագետների գիտահետազոտական աշխատանքները, կազմակերպել սեմինարներ, գիտական կոնֆերանսներ և այլն։ Ունեցել է 20 կոլեկտիվ և 120 անհատ, անդամ։

ՀԽՍՀ տնտեսական համակարգը ձևավորվել ու հաստատվել է Հայաստանում խորհրդային կարգերի ներմուծումից և երկրում սոցիալիստական միջավայրի ստեղծումից հետո։ Արտադրության հիմնական միջոցների ազգայնացմամբ հիմք դրվեց սոցիալիստական տնտեսաձևին։

1930-ական թվականների վերջերին Խորհրդային Հայաստանի էկոնոմիկայի գրեթե բոլոր բնագավառներում հաստատվեց արտադրամիջոցների հասարակական սեփականությունը, և սոցիալիստական տնտեսության բաժինը կազմեց շուրջ 99%։

Հայկական ԽՍՀ ժողտնտեսության կառավարումը, ինչպես ԽՍՀՄ միասնական ժողտնտեսական համալիրինը, իրականացվում էր վարչահրամայական սկզբունքով։ Այն ընդգրկում էր արտադրության, բաշխման, փոխանակության և սպառման պրոցեսները, ամբողջ հասարակության մասշտաբով կենտրոնացնում տնտեսական կառավարման՝ առանցքային համարվող ֆունկցիաները և միաժամանակ ենթադրում ձեռնարկությունների, մյուս տնտեսական օղակների հարաբերական տնտեսական ինքնուրույնություն։

1985 թվականին սոցմրցության բոլոր ձևերում ընդգրկված էր 1,2 միլիոնից ավելի մարդ։ Հաղթողի կոչման համար պայքարում էին շուրջ 1,2 հազար ձեռնարկություն ու կազմակերպություն, 8 հազար արտադրամաս, բաժին ու բաժանմունք, 18 հազար բրիգադ։ ՀԽՍՀ 10 անգամ անընդմեջ հաղթող է ճանաչվել համամիութենական սոցմրցության մեջ (1985)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 13, էջ 241)։*  |
**Իշտվան Տարլոշ** (հունգ.՝ Tarlós István, մայիսի 26, 1948(1948-05-26), Բուդապեշտ, Հունգարիայի երկրորդ հանրապետություն), հունգարացի քաղաքական գործիչ, 1990-2006 թվականներին եղել է Բուդապեշտի III շրջանի քաղաքապետ։ Բուդապեշտի քաղաքապետի պաշտոնը զբաղեցրել է 2010-2019 թվականներին։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 13-ի քաղաքապետի ընտրություններում պարտվել է ընդդիմության թեկնածու Գերգեյ Կարաչոնին։

Կենսագրություն
--------------

1968-1971 թվականներին ուսանել է Բուդապեշտի տեխնոլոգիայի և տնտեսագիտության համալսարանում, իսկ երկու տարի անց ստացել է Դյերում քաղաքացիական շինարարության մասնագիտացման դիպլոմ։ Իշտվան Տարլոշը շինարարության ոլորտում աշխատել է ավելի քան 15 տարի, իսկ 1980-ականների վերջին կնոջ՝ Սեսիլիա Նագիի հետ ղեկավարել է ճարտարապետական բյուրոն։

1989 թվականին Հունգարիան ժողովրդավարությանը անցնելուց հետո ընտրվել է «Ազատ դեմոկրատների դաշինքի» անդամ և 1990 թվականին «Ֆիդես՝ Հունգարական քաղաքացիական միության» աջակցությամբ դարձել Բուդապեշտի III շրջանի քաղաքապետ։ 1994 թվականին լքել է իր կուսակցությունը «Հունգարական Սոցիալիստական կուսակցության» հետ կոալիցիա կազմելու որոշումից հետո։ Այդ ժամանակից ի վեր նա դարձել է անկուսակցական թեկնածու և երեք անգամ վերընտրվել է Բուդապեշտի III շրջանի քաղաքապետ՝ «Ֆիդեսի» և «Քրիստոնեա-դեմոկրատական ժողովրդական կուսակցության» աջակցությամբ։

2006 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Բուդապեշտի քաղաքապետի ընտրություններում Իշտվան Տարլոշը առաջադրվեց որպես «Ֆիդեսի» և ՀԴԿ-ի ընդհանուր թեկնածու։ Նա ստացել է ընտրողների ձայների 45,20 %-ը, իսկ գործող քաղաքապետ Գաբոր Դեմսկին ստացել է 46,86 %-ը։ 2006 թվականից մինչև 2010 թվականը Բուդապեշտի քաղաքային խորհրդում նա եղել է «Ֆիդես» կուսակցության նախագահը։ Քաղաքապետի ընտրություններում 2010 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ստացել է ձայների 53,37 %-ը, Չաբա Հորվաթը ստացել է ձայների 29,47 %-ը։

Իշտվան Տարլոշի լիազորությունների ժամկետի ընթացքում, ի թիվս այլ բաների, շահագործման է հանձնվել Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի չորրորդ գիծը։ Նրա գործունեության քննադատության թվում էր այն, որ տեղի ունեցավ Բուդապեշտի նոր թատրոնի տնօրենի վիճահարույց նշանակումը, իսկ 2013 թվականին Բուդապեշտում հայտնվեց գրող Սեսիլ Տորմեյի անվան փողոցը, որը համակրում էր ֆաշիզմին։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 12-ի տեղական ընտրություններում Իշտվան Տարլոշը ստացել է ընտրողների 49,06 %-ը և մնացել քաղաքապետի պաշտոնում, իսկ նրա հաջորդ ժամկետը երկարացվել է մինչև հինգ տարի։

Իշտվան Տարլոշը երեք չափահաս երեխաների հայր է և ունի վեց թոռ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  PIM identifier
2. ↑  FAZ.net 14. Oktober 2019: *Die Hauptstadt wendet sich gegen Orbán*
3. ↑  static.valasztas.hu
4. ↑  static.valasztas.hu
5. ↑  static.valasztas.hu
6. ↑  Artikel vom 8. August 2013 (ungarisch)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1199140600 · ISNI: 0000000079076382 · LCCN: n2010004463 · NSZL: 000000027234 · SUDOC: 177227753 · VIAF: 106790432 · WorldCat VIAF: 106790432 |

 |

 |
|  |
| --- |
| **Կեղծթսուգա կենիատերև** |
| Կեղծթսուգա կենիատերևԿեղծթսուգա կենիատերև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Մերկասերմեր (Pinophyta) |
| **Դաս** | *Pinopsida* |
| **Կարգ** | Ասեղնատերևավորներ (Pinales) |
| **Ընտանիք** | Սոճազգիներ (Pinaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Եղևինայիններ (Abietoideae) |
| **Ցեղ** | Կեղծաթսուգա *(Pseudotsuga)* |
| **Տեսակ** | **Կեղծթսուգա կենիատերև** *(P. menziesii)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Pseudotsuga menziesii***Franco, 1950 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Կեղծթսուգա կենիատերև** (լատին․՝ Pseudotsuga taxifolia), սոճազգիների ընտանիքի, կեղծթսուգա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Միատուն մշտադալար բույսեր են՝ 20-100 մ բարձրությամբ, անկանոն, օղակաձև ճյուղավորությամբ և կոնաձև սաղարթով։ Կեղևը գորշամոխրավուն է, սկզբում հարթ, այնուհետև՝ ճաքճքված, հաստ։ Բողբոջները ձգված-ձվաձև են, սրածայր, մերկ, խեժոտ 66 չեն։ Փշատերևները գծանման են, հարթ, վերևից՝ ակոսավոր, ներքևից՝ 2 հերձանցքային շերտերով, կանաչ կամ մոխրականաչավուն, գագաթում ամբողջական կամ փոսիկավոր, պարուրաձև դասավորությամբ։ Արական հասկիկները գլանաձև են, միայնակ, փշատերևների ծոցում, հիմքում շրջապատված բազմաթիվ բողբոջային թեփուկներով։ Առէջները բազմաթիվ են՝ երկու փոշանոթներով։

Փոշեհատիկները օդային պարկ չունեն։ Իգական հասկիկները կազմված են բազմաթիվ թեփուկներից և նստած են ընձյուղների գագաթներին։ Կոները 3-18 սմ երկարություն ունեն, ձվաձև կամ երկարամուն-ձվաձև են, դեպի ցած կախված, համարյա կլորավուն և ամբողջաեզր, պարուրաձև դասավորված, կաշվե-փայտանման սերմնային թեփուկներով, հասունանալիս (առաջին տարվա վերջում) լայն բացվում են։ Սերմերը խեժապատ չեն։ Պտղաբերությունը սկսվում է 10-25 տարեկանում։ Առատորեն պտղաբերում է 2-3 տարին մեկ։

Ծիլերը ունեն 5-12 շաքիլներ։ Արմատային համակարգը պլաստիկ է, երիտասարդ բույսերինը՝ առանցքային։ Ապրում են 700 տարի։ Ստվերատար են, հողի նկատմամբ պահանջկոտ չեն, լավ են աճում նույնիսկ պոդզոլային և կարբոնատային հողերում։ Բազմանում են սերմերով, կտրոններով և պատվաստով վատ են բազմանում։ Ցանքից հետո ծիլերը երևում են 20-30 օրում։ Լավ են տանում խոր խուզումը և էտումը։

Տարածվածություն
---------------

Հայտնի են կեղծթսուգայի 18 տեսակներ, որոնցից 12-ը ծագում են Հյուսիսային Ամերիկայից, 6-ը՝ Չինաստանից և Ճապոնիայից։ Աճում են լեռներում։ Ձմեռաերաշտադիմացկուն են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 67։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Կանադական · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12653363z · GND: 4012845-3 · LCCN: sh85039200 · NKC: ph274749 |

 |
**Ալֆրեդ Նիկոլաս «Էլ» Կերվի** (անգլ.՝ Alfred Nicholas "Al" Cervi, փետրվարի 12, 1917(1917-02-12), Բուֆֆալո, Նյու Յորք, ԱՄՆ - նոյեմբերի 9, 2009(2009-11-09), Ռոչեստեր, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և մարզիչ։ 1985 թվականից Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամ։

Խաղացողի կարիերա
----------------

Խաղացել է խաղարկողի դիրքում։ Կերվին երբեք չի ուսանել համալսարանում։ 1937 թվականին պայմանագիր է կնքել «Բուֆֆալո Բայզոնս» ակումբի հետ, որը հանդես էր գալիս Բասկետբոլի ազգային լիգայում (NBL)։ 1940-1945 թվականներին ծառայել է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերում։ Հետագայում հանդես է եկել «Ռոչեստեր Ռոյալս» (ԲԱԼ), «Թրենթոն Թայգերս» և «Սիրաքյուս Նեշնլս» ակումբների կազմերում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 4 մրցաշրջան։ Մեկ անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի կազմում (1950)։ 1945-46 թվականների մրցաշրջանին Կերվին, «Ռոչեստեր Ռոյալս»-ի կազմում, դարձել է NBL չեմպիոն։ Երեք անգամ ընդգրկվել է NBL բոլոր աստղերի առաջին հավաքականի կազմում (1947-1949), ինչպես նաև մեկ անգամ NBL բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի կազմում (1946)։ 1947 թվականին դարձել է NBL պարբերական առաջնության ամենաարդյունավետ խաղացող։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 202 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 1591 միավոր (7,9 մ/խ), կատարել 261 անդրադարձ և 648 փոխանցում։

### Բասկետբոլի փառքի սրահ

1985 թվականին Էլ Կերվիի անունը տեղ է գտել Բասկետբոլի փառքի սրահում։

Մահ
---

Էլ Կերվին մահացել է 92 տարեկան հասակում՝ 2009 թվականի նոյեմբերի 9-ին Նյու Յորք նահանգի Ռոչեստեր քաղաքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  Վիճակագրությունը Basketball-Reference.com կայքում (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիճակագրությունը Basketball-Reference.com կայքում (անգլ.)
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում (անգլ.)
* Մարզչի կարիերան Basketball-Reference.com կայքում (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Basketball-Reference.com (խաղացող) · Basketball-Reference.com (մարզիչ) · RealGM · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |

 |
**Հաշվիչ էլեկտրաէներգիայի**, Էլեկտրաչափիչ սարք, որը հաշվառում Է փոփոխական կամ հաստատուն հոսանքի էլեկտրաէներգիայի ծախսը երկարատև ժամանակահատվածում։ Փոփոխական հոսանքի ակտիվ և ռեակտիվ էլեկտրաէներգիայի հաշվառման համար օգտագործվում են ինդուկցիոն միա- և եռաֆազ հաշվիչներ, իսկ հաստատուն հոսանքի էլեկտրաէներգիայի ծախսի հաշվառման համար՝ էլեկտրադինամիկական հաշվիչներ քաղաքային էլեկտրիֆիկացված տրանսպորտում և էլեկտրիֆիկացված երկաթուղիներում։Հաշվիչի շարժական մասի պտույտների թվին համեմատական էլեկտրաէներգիայի քանակը որոշվում է հաշվիչ սարքավորմամբ։ Միաֆազ ինդուկցիոն հաշվիչները հիմնականում տեղադրվում են բնակարաններում, իսկ եռաֆազ հաշվիչները՝ էլեկտրակայաններում, ենթակայաններում, արդյունաբերական ձեռնարկություններում։

Կիրառում
--------

Էլեկտրաէներգիայի հաշվարկը կատարվում է կիլովատտ-ժամերով։ Ցանցին է միացվում հետնամասի կափարիչի ներսի մասում տրված սխեմայով։ Էլեկտրահաշվիչները տեղադրվում են չոր փակ շինություններում հատուկ վահանների (կամ էլ բնակարանային բաշխիչ վահանների) վրա ցուցմունքները ստուգելու համար մատչելի տեղերում։

Սարքի աշխատանք
--------------

Էլեկտրասարքերը միացնելիս էլեկտրահաշվիչի միջով անցնում է հաշվիչ մեխանիզմը շարժման մեջ դնող հոսանքը (էլեկտրահաշվիչի պատուհանից կարելի է տեսնել ձախից աջ պտտվող սկավառակը)։ Շղթայի գերծանրաբեռնվածության կամ կարճ միացման պատճառով հաշվիչի խափանումից խուսափելու համար էլեկտրահաշվիչի և էլեկտրաէներգիա սպառողի միջև դրվում են էլեկտրական ապահովիչներ կամ ավտոմատ անջատիչներ։ Հարկ է հիշել, որ ծախսվող էներգիայի համար պետությանը տրվող վճարումները հաշվարկելու էլեկտրահաշվիչներն (ի տարբերություն առանձին սպառողների միջև ներքին հաշվարկ կատարելու էլեկտրահաշվիչների) թույլ չի տրվում ինքնագլուխ բացել և նորոգել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Տնային տնտեսության հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 240)։*  |
|  |
| --- |
| **Իշակաթնուկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մալպիգիածաղկավորներ (Malpighiales) |
| **Ընտանիք** | Իշակաթնուկազգիներ (Euphorbiaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Իշակոթնուկայիններ (Euphorbioideae) |
| **Տրիբա** | *Euphorbieae* |
| **Ենթատրիբա** | *Euphorbiinae* |
| **Ցեղ** | **Իշակաթնուկ** *(Euphorbia)*L. 1753 |

**Իշակաթնուկ** (լատին․՝ Euphorbia), իշակաթնուկազգիների ընտանիքի բույսերի ցեղ։ Բազմամյա խոտաբույսեր են, թփեր, հազվադեպ՝ ծառանման և միամյա, մի տվյալներով ընդգրկում է 800, մեկ ուրիշ տվյալներով 1600, երրորդում մոտավորապես 2000 տեսակ։ Ռուսաստանի տարածքում հայտնի է 160 տեսակ։ Սրանք միամյա և բազմամյա խոտեր են, թփեր կամ ծառեր։

##### Տերևներ

Տերևները հերթադիր են, ամբողջական։

##### Ծաղիկներ

Ծաղիկները միասեռ են, պարզ ծաղկաբույլերը խմբվելով՝ կազմում են բարդ հովանոցանման ծաղկաբույլ։

##### Պտուղ

Պտուղը տուփիկ է՝ բաժանված 3 միասերմ մասերի։

Տեսակներ
--------

Հայտնի է մոտ 2000 տեսակ՝ տարածված ամենուրեք, առավելապես արևադարձային, մերձարևադարձային և բարեխառն գոտիներում։ ԽՍՀՄ նախկին տարածքում աճում է իշակաթնուկի մոտ 170 տեսակ, որից 29-ը՝ ՀՀ ցածրադիր կիսաանապատային գոտուց մինչև բարձր ալպյան գոտին։ Պարունակում է կաթնահյութ (որտեղից անվանումը), որը շատ տեսակների մոտ թունավոր է, առաջացնում է այրվածքներ, երկար ժամանակ չապաքինվող խոցեր, ազդում է նյարդային համակարգի և սրտի վրա։ Հատկապես արևադարձային տեսակների կաթնահյութը պարունակում է արժեքավոր նյութեր (կաուչուկ, գուտապերչ, խեժ և այլն)։ Իշակաթնուկի որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են, որոշներն ունեն դեկորատիվ նշանակություն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* Euphorbia jacquemontiiEuphorbia jacquemontii
* ZypressenwolfsmilchZypressenwolfsmilch
* Euphorbia resiniferaEuphorbia resinifera
* Euphorbia virgataEuphorbia virgata

*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Головкин Б.Н. и др.* Декоративные растения СССР. — М.: Мысль, 1986. — 320 с.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Նոր · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4190238-5 · LCCN: sh85045600 · Microsoft: 2779880300, 2909597710 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 374)։*  |
**Իսաբել Ռոդրիգես** հայտնի է նաև որպես **Իսաբել Ռոդրիգո**, իսպանացի բուժքույր, հետազոտող, 16-րդ դարի բժիշկ։ 16 -րդ դարի ռազմական բժշկության առաջավոր դեմք։

Կենսագրություն
--------------

Իսաբելը մասնակցել է Էռնան Կորտեսի Մեքսիկա կատարած արշավանքին։ Ծնվել է Իսպանիայում, ծննդյան և մահվան տարեթվերը հայտնի չեն։ Արշավանքների ժամանակ ուղեկիցները նրան "Մատրոն" էին անվանում։ Նրա անունը հիշատակվում է Ֆրանցիսկո Սերվանտես դե Սալազարի և Բեռնալ Դյազ դել Կաստիլոյի գրություններում։ Նրա ամուսինը Միգել Ռոդրիգես դե Գվադալուպեն էր, ում մասին քիչ բան է հայտնի։ 1521 թվականին միացել է Կոտրեսի արշավախմբին։

Իզաբելը պատասխանատու էր արշավախմբի բժշկական մասի համար։ Նա նպատակ ուներ ստեղծելու բուժքույրերի կայացած խումբ, որը հետևողականորեն ուղեկցելու էր զինվորներին։ Նա վերապատրաստեց և համակարգեց երիտասարդ կանանց, ինչպես Իսպանիայից, այնպես էլ դաշնակից հայրենի երկրներից, որոնք ցանկացան մասնակցել պատերազմի ընթացքում առաջին օգնություն ցուցաբերելու բուժաշխատանքներին։ Հնարավոր է, որ նա անհրաժեշտության դեպքում գործել է նաև որպես զինվորական, ինչպես որ նրա ենթակայության տակ գտնվող մի շարք կանայք։

Նրա հրամանատարության տակ էին գտնվում Բեատրիս դե Պալասիոսը և Խուանա Մանսիլան։ Հավանական է, որ Իսաբելը ստանձնել էր կառավարման այլ պարտականություններ ՝ կապված բնակավայրերի կամ սննդի դասակարգման հետ և ստանձնել կառավարման այլ պարտականություններ։

Նրա բուժման ունակությունն այնքան առանձնահատուկ էր, որ գործընկերները նրան շնորհալի էին համարում։ Երբ նվաճումն ավարտվեց և դրանից հետո նրա մի քանի ուղեկիցներ և նախկին հիվանդներ հանդես եկան որպես վկա, իսպանական թագը նրան շնորհեց «Պատվավոր դոկտորի» կոչում, մասնագիտություն, որը ժամանակին վերապահված էր միայն տղամարդկանց,

Ծառայության լարված կյանքից հետո նա բնակություն հաստատեց Տակուբայա քաղաքում, որտեղ նա անցավ վաստակած հանգստի, չնայած շարունակեց բժշկությամբ զբաղվել տեղի համայնքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Loredo Díaz LP. La historia de la enfenneria en la Nueva España. Temas Médicos de Nueva España. Pag. 259; Domecq: IMSS
2. ↑  Elizabeth Salas. Soldaderas in the Mexican Military: Myth and History. University of Texas, Austin
|  |
| --- |
| **Կենդանիների աճուրդ** |
|  |

**Կենդանիների աճուրդ**, խոշոր եղջերավոր կենդանիների, ձիերի, թռչունների և գյուղատնտեսական այլ կենդանիների հրապարակային վաճառք։

Նկարագրություն
--------------

Վաճառում են հիմնականում տոհմական արտադրող և մատղաշ կենդանիներին։ Թռչուններին (էգերին և 5–10 ամսական արուներին) վաճառում են բներով։ Աճուրդից առաջ ստեղծվում է անասնաբույծներից և անասնաբույժներից կազմված հանձնաժողով, որը նախապես զննում է կենդանիներին, ստուգում դրանց առողջական վիճակը, տոհմային հաշվառման փաստաթղթերը, ինչպես նաև որոշում վաճառքի նախնական գները՝ տոհմային կենդանիների համար գործող գնացուցակներով։ Աճուրդից 1–2 օր առաջ վաճառվող կենդանիներին ներկայացնում են զննման։ Գնորդներին հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու տոհմային հաշվառման փաստաթղթերին։ Աճուրդի ժամանակ կենդանիներին պտտում են հատուկ հրապարակում։ Կենդանին վաճառվում է առաջարկված ամենաբարձր գնով։ Յուրաքանչյուր տարի անցկացվում է տոհմային և սպորտային ձիերի միջազգային 5 աճուրդ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
| **՞**Լայնաքիթ կապիկներ |
| --- |
| Լայնաքիթ կապիկներ*Macaca fascicularis*  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Catarrhini
E. Geoffroy, 1812 |
|  Հոմանիշներ |
| 
*Catarrhina*
 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Լայնաքիթ կապիկներ** կամ Նոր Աշխարհի կապիկները (Platyrrhini) տարածված են Ամերիկայում՝ Հարավային Մեքսիկայից մինչև Հյուսիսային Արգենտինա։

Տեսակներ
--------

Հայտնի է մոտ 150 տեսակ, որոնք նեռարվում են 5 ընտանիքներում՝ խաղկաններ, մորվածնոտավորներ, գիշերակապիկայիններ, սարդակապիկայիններ և դիվակապիկայիններ։ Ամենափոքրը խաղկաններն են, գաճաճ լեմուրների հետ միասին համարվում են պրիմատների կարգի ամենափոքր կաթնասունները։

Արտաքին տեսք
------------

Ամենափոքրը գաճաճ խաղկանն է, որի մարմնի երկարությունը 11-15 սմ է, իսկ քաշը՝ 100-150 գ։ Ամենախոշորը սարդակապիկայինների ընտանիքին պատկանող գորշ միրիկին է, որի մարմնի երկարությունը 8 վսմ է, իսկ քաշը 15 կգ։ Բոլոր լայանքիթ կապիկները ծառաբնակ են և հիմնականում ցերեկային կենդանիներ։ Խաղկանների ընտանիքին (callitrichidae) 40-ից ավելի կապիկներ (խաղկաններ, առյուծակապիւկներ, սագուիններ կամ տանարիններ, մարմոզետներ և այլն)։ Որպես կանոն, խաղկանների պոչը մարմնից ավելի երկար է։

Ձեռքերի ու ոտքերի մատների վրա ունեն ճանկեր։ Մեծ մասը բնակվում է Ամազոն գետի ավազանում։ Սնվում են հիմնականում միջատներով, երբեմն նեկտարով և ծառահյութով։ Կյանքի տևողութըունը 16 տարի է։ Մորվածնոտավորների ընտանիքինը (cebidae) ներառում է 14 տեսակի կապիկներ (մորվածնոտներ կամ կապուցիններ, սկյուրակապիկներ կամ սայմիրիներ)։ Մորվածնոտ նշանակում է *մորուքավոր ծնոտ*։

Սնվում են հատկապես պտուղներով, ոստերով, միջատներով, ծառագորտերով և ձվերով։ Ապրում են 10-30 անհատից կազմված խմբերով։ Սկյուռակապիկները սնվում են միջատներով կամ բույսերով, ապրում են 100 անդամից բաղկացած խմբերով։ Գիշերակապիկայինների ընտանիքին (Aotidae) ընդգրկում է 10 տեսակի կապիկներ, որոնք վարում են գիշերային կյանք։ Գիշերակապիկները բնակվում են Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայում, սնվում են պտուղներով։ Մարմնի երկարությունը 40 սմ է, իսկ քաշը 1,2 կգ։ Ապրում են ընտանեկան փոքր խմբերով։

Սարդակապիկայինների ընտանիքը (Atelidaе) կազմված է 30 տեսակի կապիկներից (կռնչակապիկներ, կոատներ, բրդկապիկներ և այլն)։ Ցերեկային կենդանիներ են ապրում են խմբերով կամ հոտերով սնվում են բուսական կերով։ Դիվակապիկայիննեի ընտանիքը (pitheciidae) ներառում է 50 տեսակի կապիկ (ցատկաններ, ուակարիներ կամ կակսժաոներ)։ Ապրում են փոքր խմբերով, ուակարիները հոտերով։ Սնվում են բույսերով և պտուղներով։

Գրականություն
-------------

* Կենդանիների հանրագիտարան, Վահագն Աբրահամյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Parvorder Catarrhini — Classification — Systema Naturae 2000(չաշխատող հղում)
* Catarrhini Infraorder Archived 2009-07-03 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4162721-0 · LCCN: sh85073230 · NDL: 00996625 |

 |
|  |
| --- |
| **Խրփուկ սովորական** |
| Խրփուկ սովորականԽրփուկ սովորական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Հացազգիներ (Poaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Դաշտավլուկայիններ (Pooideae) |
| **Տրիբա** | *Aveneae* |
| **Ցեղ** | Վարսակ *(Avena)* |
| **Տեսակ** | **Խրփուկ սովորական** *(A. fatua)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Avena fatua***L. 1753 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Խրփուկ սովորական**,դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի վարսակ ցեղին պատկանող միամյա, վաղ գարնանային մոլախոտ, որն ունի փնջաձև արմատներ, մերկ, հիմնականում 50—60 սմ (և մինչև 120 սմ) երկարության հասնող ուղղաձիգ ցողուններ, որոնք վերջանում են մինչև 30 սմ երկարության հուրանով։

Նկարագրություն
--------------

Տերևները ձգված-երկարավուն են, զուգահեռ ջղեր ունեցող տերևաթիթեղներով, որոնց հիմքի մասը թավոտ է։ Դյուրաբեկ առանցքով հասկիկների ծոցում տեղավորված են 2—3 ծաղիկ։ Հասկիկը, հատկապես հիմքի մասում, պատված է դեղնավուն մազմզուկներով և նրան է ձուլված երկհատված քիստը, որի առաջին՝ հիմքի հատվածը, ոլորված է։ Ընկնելով հողի մակերեսին, փոքր-ինչ խոնավանալու դեպքում քիստի հիմքի պարույրը ետ է ոլորվում, իր հետ ոլորելով ու հողի մեջ մտցնելով նաև սերմը։ Կենսաբանական այս առանձնահատկությունը նպաստում է, որպեսզի հողի ամբողջ վարելաշերտը վարակվի այս մոլախոտերի սերմերով (լավ թփակալված մեկ բույսը տալիս է շուրջ 600 հատիկ)։ Խոնավությամբ ապահովված բարձրադիր գոտիներում խրփուկի աշնանային ծիլերը ձյան հաստ ծածկոցի տակ չեն ցրտահարվում, այդ պատճառով էլ այս մոլախոտը բարձր լեռնային ու նախալեռնային բարձրադիր գոտիների ամենաչարորակ մոլախոտերից է։

### Տարածվածություն

Խրփուկի արեալն ընդգրկում է ամբորջ Եվրոպան և Միջերկրական ծովին հարող շրջանները, Հյուսիսային Աֆրիկան, Մերձավոր Արևելքն ու Սկանդինավյան թերակղզու հարավը, ՍՍՀՄ-ում՝ Հարավային Ուկրաինան, Ղրիմը, Կովկասն ու Միջին Ասիան։ Հայաստանում խրփուկը տարածված է Շիրակում, Լոռիում ու Սևանի ավազանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կարապետյան Ռ․Ս․, Հայաստանում տարածված մոլախոտների ատլաս, 1980


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2781257346 |

 |
|  |
| --- |
| **Կենսածառ հսկայական** |
| Կենսածառ հսկայականԿենսածառ հսկայական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Մերկասերմեր (Pinophyta) |
| **Դաս** | *Pinopsida* |
| **Կարգ** | Ասեղնատերևավորներ (Pinales) |
| **Ընտանիք** | Նոճազգիներ (Cupressaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Կենսածառայիններ (Thujoideae) |
| **Ցեղ** | Կենսածառ *(Thuja)* |
| **Տեսակ** | **Կենսածառ հսկայական** *(T. plicata)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Thuja plicata***D.Don, 1824 |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Կենսածառ հսկայական** (լատին․՝ Thuja plicata lamb ), նոճազգիների ընտանիքի, կենսածառ ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Խոշոր, մշտադալար ծառեր են՝ 45-ից 75 մ բարձրությամբ, 120-240 սմ բնի տրամագծով, ամուր, բրգաձև կամ կոնաձև սաղարթով, հորիզոնական ճյուղերով և մի փոքր ցած խոնարհված ընձյուղներով։ Տերևները ընձյուղների վերին մասում կանաչ են, փայլուն, իսկ ներքևի կողմում՝ սպիտակավուն շերտիկներով։ Կողմնային տերևները նավականման Են։ Ընդհանրապես տերևները դասավորված են խաչաձև, շփելիս յուրահատուկ հոտ են արձակում։ Կոները երկարավուն-օվալաձև են, 10-12 մմ երկարությամբ, որոնք կազմված են 4-6 զույգ թեփուկներից։ Հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբերին։ Ապրում են 500-800 տարի։

Տարածվածություն
---------------

Վայրի վիճակում հանդիպում է Հյուսիսային Ամերիկայում, որտեղ տարածված է խաղաղօվկիանոսյան ափերին, Կալիֆոռնիայից մինչև Ալյասկա և Օրեգոնից մինչև Մոնտանա։ Բարձրանում է լեռները մինչև 2000 մ։ Հանդիպում է հիմնականում հարթավայրերում, ճահճացած հողերում, գետերի ափերին։
Հողի նկատմամբ քչապահանջ է, սակայն համեմատաբար լավ է աճում սննդանյութերով հարուստ, փուխր հողերում։ Ստվերատար է, հողմադիմացկուն, երաշտը սովորաբար վատ է ազդում այս ծառերի վրա։
Էկոլոգիական խումբը' Xllp:

Կիրառություն
------------

Հեշտությամբ է բազմանում սերմերով։ Երիտասարդ տարիքում վերատնկելու դեպքում ավելի լավ է աճում։ Մեծ հասակում տնկվելը ավելի վատ է անդրադառնում հսկայական կենսածառերի վրա, քան դրանց մյուս տեսակների։ Կտրոններով վատ է բազմանում։ Մշակության համար հեռանկարային
շրջանները 1-32։
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (էջ 81)։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85135097 |

 |
**Ծալկայի շրջանային մամուլ**, Վրաստանի Ծալկայի շրջանում հրատարակող մամուլը։

Պատմություն
-----------

Ծալկայում տպարան հիմադրվել է 1935 թվականին, որտեղ 1936 թվականից տպագրվել է «Լենինսկի պուտ-Լենինյան ուղի» (ռուսերեն և հայերեն) շրջանային թերթը. հայերեն էջը լույս է տեսել մինչև 1946 թվականը և 1966-1991 թվականներին։

1962 թվականին Ծալկայի և Թեթրիծղարոյի շրջանների միավորմամբ միացել են նաև շրջանային թերթերը. 1962-1965 թվականներին տպագրվել է «Լենինսկի պուտ» վերտառությամբ՝ որպես միջշրջանային թերթ (եղել է վրացերեն «Լենինուրի գզա» թերթի թարգմանված տարբերակը)։

1991 թվականին վերանվանվել է «Ժամանակի շունչ» և անկանոն պարբերականությամբ տպագրվել մինչև 2000 թվականը։

Պարբերականը լուսաբանել է շրջանի տնտեսական, հասարակական-քաղաքական ու մշակութային կյանքը, անդրադարձել է դպրոցական ու մարզական և այլ հարցերի։

Հայերեն էջի խմբագիրներ են եղել Հրանտ Աբրահամյանը, Հրաչիկ Մելտոնյանը, Վարդան Ղարագյոզ­յանը և ուրիշներ։

Գրականություն
-------------

* Մաղալան Վ. Հայ տեղական մամուլը և գրատպությունը Վրաստանում (1885–1990 թթ.), Ե. 2012:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Էլեկտրոլիտ**, նյութ, որն իոնների դիսոցման արդյունքում էլեկտրական հոսանք է հաղորդում։ Տեղի է ունենում լուծույթներում և հալույթներում, կամ բյուրեղային պինդ ցանցով իոններում։

Էլեկտրոլիտների օրինակներ կարող են ծառայել ջրային լուծույթները՝ թթուներ, հիմքեր, աղեր և որոշ բյուրեղներ (արծաթի յոդիդ)։ Էլեկտրոլիտներն երկրորդ տեսակի հաղորդիչներ են, որոնց էլեկտրահաղորդականությունը կախված է դրական և բացասական լիցքավորված մասնիկների շարժմամբ։

Դիսոցման աստիճան
----------------

Մոլեկուլների քայքայման պրոցեսը լուծույթում կամ հալույթում կոչվում է էլեկտրոլիտային դիսոցում։ Միաժամանակ էկեկտրոլիտում տեղի է ունենում իոնային ասոցիացիայի վերամշակում մինչև մոլեկուլ։ Հաստատուն արտաքին պայմանների (ջերմաստիճան, կոնցենտրացիա և այլն) դեպքում հաստատվում է դինամիկ հավասարակշռություն փլուզման են միավորումների միջև։ Այդ իսկ պատճառով էլեկտրոլիտում դիսոցվում են որոշակի քանակությամբ մոլեկուլներ։

Դասակարգում
-----------

Ըստ էլեկտրոլիտային դիսոցման աստիճանի էլեկտրոլիտները լինում են երկու տեսակի՝

1. *Ուժեղ էլեկտրոլիտներ* —էլեկտրոլիտներ, որոնց դիսոցման աստիճանը խառնուրդներում հավասար է մեկի (այսինքն դիսոցվում է ամբողջությամբ) և կախված չէ խառնուրդի կոնցենտրացիայից.Դրանք ներառում են աղերի ճնշող մեծամասնությունը, հիմքեր, և որոշ թթուներ (ուժեղ թթու, ինչպես, օրինակ, HCl, HBr, HI, HNO3, H2SO4 ).
2. *Թույլ էլեկտրոլիտներ* — Դիսոցման աստիճանը փոքր է մեկից (այսինքն դիսոցվում է ոչ ամբողջությամբ) և կախված է կոնցենտրացիայից. Դրանք ներառում են ջուր, մի շարք թթուներ (թույլ թթուներ, ինչպիսիք են HF) հիմքեր p- d- և F - տարրեր.

Տերմինի օգտագործում
-------------------

**Բնական գիտությունների մեջ**

Էլեկտրոլիտ տերմինն օգտագործվում է հիմնականում կենսաբանության և բժշկության մեջ։

**Տեխնիկայում**

Էլեկտրոլիտ բառը լայն կիրառություն ունի տեխնիկայում և արտահայտում է տարբեր իմաստներ։

Գրականություն
-------------

* Кистяковский В. А.. Электролит // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 30)։*  |
|  |
| --- |
| **Իպոմեա խոշորածաղիկ** |
| Իպոմեա խոշորածաղիկԻպոմեա խոշորածաղիկ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մորմածաղկավորներ (Solanales) |
| **Ընտանիք** | Պատատուկազգիներ (Convolvulaceae) |
| **Տրիբա** | *Ipomoeeae* |
| **Ցեղ** | Այգածաղիկ *(Ipomoea)* |
| **Տեսակ** | **Իպոմեա խոշորածաղիկ** *(I. purpurea)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Ipomoea purpurea***Roth, 1787 |

**Իպոմեա խոշորածաղիկ**, արտակարգ արագաճ միամյա լիանա՝ 2-3 մ բարձրությամբ և լայն սրտաձև տերևներով։ Տարբեր գունավորում ունեցող ձագարաձև ծաղիկները բացվում են միայն առավոտյան։ Սովորաբար ծաղկում է հուլիսից մինչև սեպտեմբեր-հոկտմբեր ամիսներ։ Ծագում է Հարավային Ամերիկայից։ Պատկանում է պատատուկազգիների ընտանիքին։ Իպոմեան լավ է աճում տաք, արևոտ քամիներից պաշտպանված վայրերում։ Գերադասում է հզոր, սննդանյութերով և կրով հարուստ, ստրուկտուրային սևահողերը։ Լավ է աճում առատ ոռոգման և օժանդակ սնուցում տալու դեպքում։ Ունի բազմաթիվ տեսակներ, որոնք միմյանցից տարբերվում են ծաղիկների գույնով, ձևով, տերևների չափերով։ Մշակության մեջ հաճախ է հանդիպում նաև ծիրանագույն իպոմեան, որն ունի նաև լիաթերթիկ ծաղկավոր և խայտաբղետ տերևավոր այլատեսակներ։ Հատկապես բարձր է գնահատվում լազուրային իպոմեան (ռուբրոցերուլեա), որի երկնագույն ծաղիկները արտակարգ գեղեցիկ են։ Սերմերը ցանում են ապրիլի վերջին-մայիսին սկզբին՝ կիսաստվերոտ ջերմոցներում։ Սերմաբույսերը վերատնկում են թաղարներում, 3-ական միասին։ Սածիլները հողագնդով դաշտ են տեղափոխում ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգն անցնելուց հետո։ Օգտագործվում է ուղղաձիգ կանաչապատման նպատակով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․Վ․Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Երևան, «Արևիկ», 1987


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
Էլզասի լեզվաբանական քարտեզ․ էլզասերենը ներկայացված է կարմիրի երկու երանգներով։Էլզասի լեզվաբանական քարտեզ․ էլզասերենը ներկայացված է կարմիրի երկու երանգներով։
**Էլզասերեն** կամ **էլզասերեն բարբառ** (Elsässerditsch)՝ գերմաներենի ստորին–ալեմանյան բարբառներից մեկը, որը տարածված է Էլզասի ամբողջ տարածքով մեկ։ Խոսողների թիվը 700 000–ից ավել է (Գերմանիայում և Ֆրանսիայում)։ Առավել մոտ է շվաբերենին և Շվեյցարիայի գերմաներենին։
Ժամանակի ընթացքում բարբառ են ներթափանցել շատ ու շատ բառեր հարևան ֆրանսերենից, ինչը, պարզ է, իր հետքն է թողել։ Էլզասերենի նշանակությունը որպես մի ժողովրդի գանձ չգնահատվեց և ավելին՝ կորցրեց իր նախկին հասարակական դերը (ԵՀՊ–ից հետո)։ Այս ամենը թույլ չի տալիս վերջինին զարգանալ պետքական մակարդակով։ Այսօր էլզասերենով խոսում են հիմնականում աշխատողները, գյուղացիները, ինչպես նաև էլզասական մշակույթի ջատագովները։ Էլզասի բնակչության միայն 40%–ն է կարողանում հասկանալ և բացատրվել այս բարբառով։

Կարգավիճակը Ֆրանսիայում
-----------------------

Համաձայն Ֆրանսիայի սահմանադրությանը, հանրապետության տարածքում միակ պաշտոնական լեզուն համարվում է ֆրանսերենը։ Դրա հետ մեկտեղ ֆրանսիական կառավարությունը ճանաչում է էլզասերենի և տարածաշրջանային մի շարք այլ բարբառների որոշ իրավունքներ։ 1999 թվականին Ազգային վիճակագրական ինստիտուտի անցկացված հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ երկրում էլզասերենով խոսողների քանաքը հասնում է 548 000 (հաշվի են առնվել միայն չափահասները)։ Այս ցուցանիշը դարձնում է բարբառը թվով երկրորդ ոչ պետական լեզուն տարածաշրջանում՝ օկսիտաներենից հետո։

Տես նաև
-------

* Էլզաս
* Գերմանական լեզուներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   — 2016.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11934740m · GND: 4125227-5 · LCCN: sh2009125856 · SUDOC: 027269043 |

 |
**Լաուրա Գուրգենի Մամյան** (մայիսի 22, 1963(1963-05-22), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգչուհի, խմբավար։ Կլառնետահար, մանկավարժ Հրաչիկ Նազարյանի կինն է։

Կենսագրություն
--------------

Լաուրա Մամյանը ծնվել է 1963 թվականի մայիսի 22-ին Կիրովականում (ներկայում՝ Վանաձոր, Լոռու մարզ)։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումնարանի վոկալի բաժինը, 2015 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի վոկալի բաժինը։ 2008 թվականին սկսել է դասավանդել Տ. Չուխաճյանի անվան երաժշտական դպրոցում (վոկալ բաժնի վարիչ)։

1984 թվականին Լաուրա Մամյանը դարձել է Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի անսամբլի մեներգչուհի, խմբավար։ Հայտնի է հայ ժողովրդական և գուսանական
երգերի ինքնատիպ կատարումներով. առավել տարածված են նրա «Քանի վուր ջանիմ» (Սայաթ-Նովա), «Յարը մարդուն յարա կուտա» (Հավասի), «Ով դու գուսան»
(Գուսան Աշոտ), «Դարդս տվի հովերին» (երաժշտ.՝ Գևորգ Մանասյանի) և այլ երգերի ատարումներով։ Հեղինակ է «Իմ եղբայրը», «Գարնան օրեր»,
«Չեմ լռելու» և այլ երգերի (նաև տեքստի)։

Համերգներով հանդես է եկել մի շարք երկրներում։

Մրցանակներ
----------

* 1987 – Դասական երգեցողության ուսանողական հանրապետական մրցույթի 1-ին կարգի դիպլոմ
* 2005 – ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Սայաթ-Նովային նվիրված աշուղական արվեստի կովկասյան միջազգային փառատոնի դափնեկիր
* 2008 – ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լաուրա Մամյան – «Ձայնի ուժը»

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծխախոտ (այլ կիրառումներ)

|  |
| --- |
| **Ծխախոտ (բույս)** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Մորմածաղկավորներ (Solanales) |
| **Ընտանիք** | Մորմազգիներ (Solanaceae) |
| **Ցեղ** | **Ծխախոտ (բույս)** *(Nicotiana)*L. 1753 |

Ծխախոտի չորացում (Իվանյան)**Ծխախոտ** (*Nicotiana*, այլ կերպ՝ **ծխատունկ**, **ծխենի**), մորմազգիների ընտանիքի խոտանման բույսերի ցեղ։ Տարածված են ծխախոտի 60-ից ավելի տեսակ։ Մշակության մեջ հայտնի են 2-ը՝ ***գլանակային*** (*Nicotiana Tabacum*) և ***մախորկա*** (*Nicotiana Rustica*)։

Ծխախոտահումքն օգտագործվում է ծխախոտային արտադրանքի, ինչպես նաև նիկոտին, կիտրոնաթթու և խնձորաթթու ստանալու համար։ Ծխախոտի պատրաստուկներն օգտագործվում են գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վնասատուների դեմ։

Ծխախոտը Հայաստան է բերվել 17-րդ դարի վերջին։

Բույսի նկարագիր
---------------

Ծխախոտի արմատային համակարգը հզոր է, առանցքային։ Ցողունը կանգուն է, կլորավուն, վերին մասում՝ ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 120-150 սմ։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջաեզր, կլորավուն, ձվաձև, էլիպսաձև, նշտարաձև և այլն։ Ծաղկաբույլը գնդաձև, վահանաձև, փռված, հակադարձ բրգաձև հուրան է, ծաղիկը՝ երկսեռ, վարդագույն կամ կարմիր։ Պտուղը բազմասերմ, երկբուն, ձվաձև տուփիկ է։ Սերմերը մանր են, հարթ, մուգ շագանակագույն։

##### Ծխախոտի հատկությունները

Ծխախոտը ջերմասեր բույս է, աճում է տաք, խոնավ և անձրևոտ վայրերում։ Տերևները համապատասխան մշակումից հետո օգտագործվում են գլանակներ, սիգար, սիգարետներ, ծխամորճի համար թելավոր (կտրտված) ծխախոտ պատրաստելու համար։ Տերևները պարունակում են ածխաջրեր, նիկոտին, սպիտակուցներ, օրգանական թթուներ, եթերայուղեր, բուրավետ նյութեր, սերմերը՝ 36-39 % յուղ, որն օգտագործում են տեխնիկական նպատակներով։
Հայաստանում բավական զարգացած է ծխախոտի արտադրությունը։ Բայց միշտ պետք է հիշել, որ ծխելը վնասակար է առողջությանը։

Աղբյուրներ
----------

* Հայկական Հանրագիտարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Բուսաբուծական մթերքների պահպանման և վերամշակման տեխնոլոգիա» - Գևորգյան Ա. Ա. Երևան, «Ասողիկ» (2002)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հակաթմրամոլային քաղաքացիական դաշինք - Ծխախոտ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 127)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4496344-0 · LCCN: sh85091816 · Microsoft: 2778803642, 2908904122 · NKC: ph297111 |

 |
**Էլվիրա Վալերևնա Բարյակինա** (ռուս.՝ Эльви́ра Вале́рьевна Баря́кина, նոյեմբերի 9, 1975(1975-11-09), Նիժնի Նովգորոդ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ԱՄՆ-ում բնակվող ռուս գրող։

Կենսագրություն
--------------

Էլվիրա Բարյակինան ծնվել է 1975 թվականի նոյեմբերի 9-ին, Նիժնի Նովգորոդում։ Բնակվում է Լոս Անջելեսի Իրվայն արվարձանում։ Ավարտել է Նիժնի Նովգորոդի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Աշխատել է որպես փաստաբան և կորպորատիվ իրավաբան, զուգահեռաբար համագործակցում է հեռուստատեսության հետ և հոդվածներ գրում թերթերի և ամսագրերի համար։ Գեղարվեստական գրականության նրա առաջին աշխատանքը՝ «Ձուկը թեյնիկի մեջ», գրվել է Աննա Կապրանովայի համահեղինակությամբ և մաս-մաս տպագրվել է 1998 թվականին «*Сделай Сам*» թերթում։ 2001 թվականին «Էքսմո» հրատարակչության կողմից լույս է ընծայվել նրանց երկու վիպակները` «Դագաղը երաժշտությամբ» և «Ականջների նուրբ ձգում»։ 2002 թվականից նա բնակվում է ԱՄՆ-ում։ 

2006 թվականին նա ռուսալեզու գրողների համար ստեղծել է կրթական ինտերնետային ռեսուրս «Գրողի տեղեկատու»։ 2006-2008 թվականներին Բարյակինան հանդես է գալիս որպես անկախ գրական գործակալ, որը մասնագիտանում է օտարերկրյա ստեղծագործությունները ռուսերեն թարգմանելու իրավունքներում։ 2010 թվականին «*Ripol-Classic*» հրատարակչությունը հրատարակել է «Սպիտակ Շանհայ» վեպը, որը պատմում է Չինաստանում սպիտակ գվարդիայի արտագաղթի մասին։ 2011 թվականի հոկտեմբերին լույս է տեսել նրա «Արգենտինացին» վեպի նախաբանը, որտեղ Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմը դիտարկվում է տարբեր տեսանկյուններից, սպիտակներ, կարմիրներ, հասարակ մարդիկ, արտագաղթողներ, չինացի վարձկաններ, բրիտանացի կամավորներ և այլն։ «Խորհրդային իշխանը» շարքի երրորդ վեպն է, որտեղ պատմվում է ՆԷՊ-ի տարիներին Մոսկվայում օտարերկրյա լրագրողների մասին, լույս է տեսել 2016 թվականին «Էքսմո» հրատարակչության կողմից։ 2013 թվականի սկզբին *Glagoslav* հրատարակչությունը (Մեծ Բրիտանիա) տպագրել է «Սպիտակ Շանհայ» վեպի թարգմանությունը։ 2017 թվականին *Prószyński i S-ka* (Լեհաստան) հրատարակչությունը լույս է ընծայել «Ամպրոպային դարաշրջան» շարքի եռահատոր ժողովածուն, որտեղ ընդգրկված էին «Արգենտինացին», «Սպիտակ Շանհայ» և «Խորհրդային իշխան» վեպերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Работы через край»: три интервью Рании Ибатуллиной // Cosmopolitan

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | ՎԿ · Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1089530056 · ISNI: 0000000044606048 · LCCN: no2004034817 · NTA: 363218564 · NUKAT: n2017168453 · SUDOC: 195490258 · VIAF: 314840611 · WorldCat VIAF: 314840611 |

 |

 |
**Կինոթատրոն**, կինոցուցադրման համար դահլիճով հագեցած շենք։ Կինոթատրոնի շենքը հիմնականում բաղկացած է որոշակի թեքություն ունեցող դահլիճից, ճեմասրահից և օժանդակ սենյակներից։ Դահլիճի հանդիպակաց պատերից մեկին էկրանն է, իսկ մյուսի ետևում՝ համապատասխանորեն սարքավորված կինոցուցադրման խցիկը։ 

Առաջին կինոթատրոնները կառուցվել են 1900-ական թվականի վերջերին՝ գրեթե կրկնելով թատերական շենքերի հատակագծային լուծումները (Նոլենդորֆպլացի վրա, Բեռլին, 1910, ճարտարապետ Օ. Կաուֆման, «խուդոժեստվեննի», Մոսկվա, 1910-ական թթ. ճարտ. Ֆ. Օ. Շեխտել և այլն)։ 1920-ական թվականներին կազմավորվել է կինոթատրոնի ճարտարապետությունը՝ հատակագծային, տարածական, տեխնոլոգիական ուրույն լուծումներով, ֆունկցիոնալ պրոցեսի կազմակերպվածությամբ, դահլիճի տեսանելիության և լսելիության բարձր հատկանիշներով։ Տարածում են գտել նաև բնակելի և հասարակական շենքերի առանձին հարկերում ներկառուցված կինոթատրոնները։ 1930-ական թվականներին կինոթատրոնի նախագծման տնտեսական ու ճարտարապետական խնդիրների ուսումնասիրությունը հանգեցրել է բազմադահլիճ կինոթատրոնի գաղափարին։ Կինոթատրոնի շինարարության զարգացման ասպարեզում մեծ նշանակություն է ունեցել տիպային նախագծերի ստեղծումը (1930-ական թվականներին), որը լայնորեն տարածվել է 1960-ական թվականներին (300—1000-տեղանոց դահլիճներ)։ Նույն տարիներին կառուցվում էին 2500—4000 տեղով կինո-համերգային դահլիճներ, որոնց տեխնիակական սարքավորումներն ու լսելիության պայմանները հնարավորություն էին տալիս իրականացնել նաև համերգային ծրագրեր։ 2010-ականներից կինոթատրոնների մեծ մասը հագեցած է թվային կինոպրոյեկցիայով՝ ֆիզիկական կինոժապավենի ստեղծումն ու փոխադրումը դարձնելով ժամանակավրեպ անհրաժեշտություն։


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Կինոթատրոն***էջը Վիքիպահեստում |



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 435)։*  |
**Ծովյան** (իսկակակ անունը՝ **Գուրգեն Արշակի Ծովյան**, մայիսի 8, 1916(1916-05-08), Սևքար, Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 26, 1987(1987-02-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գուսան։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Երևանի Վավիկ Վարդանյանի թատրոն-ստուդիայում (1934–1935 թվականներին), Երևանի պետական կոնսերվատորիայի թառի բաժնում (1935–1938 թվականներին)։ Նվագել է նաև քամանչա։ 

1945 թվականին Ծովյանին տրվել է աշուղ-վարպետի կոչում։ 1950–1951 թվականներին Սայաթ-Նովայի անվան աշուղական երգի անսամբլում եղել է երգիչ-թառահար։ 1957 թվականին հիմնադրել է աշուղական խումբ և շրջագայել համերգներով։ 

Լույս են տեսել «Ծովյանն եմ սևքարեցի» (2001 թվական, 50 երգ), «Ոսկեմազ աղջիկ» (2017 թվական, 24 երգ և բանաստեղծություններ) ժողովածուները։ Հայտնի են Ծովյանի «Հայ աղջիկ», «Ո՞րն է իմ մեղքը, յար ջան», «Սևքար» և այլ երգեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |