**Զելով** (գերմ.՝ Seelow, [ˈzeːloː], երբեմն հանդիպում է *Զեելով* գրառումը), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Զեելով–Լանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 5540 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 25,28 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 64 448*։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Զելովը գտնվում է Օդերի արևմտյան ափին, նրա միջով է անցնում Ախեն–Կյոնիգսբերգ նախկին կայսերական ճանապարհը։ Հեռավորությունը մինչև Բեռլին 70 կիլոմետր է, իսկ մինչև լեհական սահման՝ 20 կմ։

Պատմություն
-----------

1252 թվականին գերմ.՝ "Villa Zelou" գյուղը մտավ Մագդեբուրգյան արքեպիսկոպոսության կազմի մեջ։

1630, 1788 և 1809 թվականներին քաղաքում խոշոր հրդեհներ էին։

1945 թվականի ապրիլին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից որոշ ժամանակ առաջ, տեղի ունեցավ խոշոր ճակատամարտ Կարմիր Բանակի և գերմանական վերմախտի միջև՝ Ճակատամարտ Զեելովյան բարձունքների համար։ Այն ավարտվեց նրանով, որ խորհրդային զորքերը ճանապարհ բացեցին դեպի Բեռլին։ Մարտական գործողությունների և դրանց հետևող հրդեհների պատճառով քաղաքը լիովին քանդվել էր, հատկապես՝ 1945 թվականի ապրիլի 17–ի ավիահարվածից հետո։

1950–ից մինչև 1993 թվականը Զելովը համանուն՝ Զելով շրջանի կենտրոնն էր։

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Տարեթիվ | Բնակչություն |
| --- | --- |
| 2005 | 5896 |
| 2010 | 5575 |
|

 |

### Դրոշ

Քաղաքի դրոշը մեծ կտոր է, որ բաժանված է 1։3։1 համամասնությամբ՝ երկնագույն-սպիտակ-երկնագույն համապատասխանաբար, կենտրոնում՝ զինանշանը։

### Քույր քաղաքներ

* Մյորս (Գերմանիա, Հյուսիսային Ռեյն — Վեստֆալիա)
* Նանջի (Ֆրանսիա)
* Կոստշին (Լեհաստան)
* Մենձիհուդ (Լեհաստան)

Մշակույթ և տեսարժան վայրեր
--------------------------

### Թանգարաններ

Խորհրդային զինվորներին նվիրված հուշարձան
Զեելովյան բարձունքների թանգարանը (գերմ.՝ Seelower Höhen)՝ Լև Կերբելի ճարտարապետական աշխատանքներով։

### Հուշարձաններ

* Մշակութային գործիչ Բեն Վագինի նախաձեռնությամբ 1991 թվականին զելովյան Ֆրիդենսվալդում (գերմ.՝ Friedenswald) տեղադրվեցին 13 արձաններ, որ խորհրդանշում էին «միասնական Եվրոպայի կառուցումը»։
* Ֆաշիզմի զոհերի հիշատակին նվիրված կոթող՝ կանգնեցված 1968 (կամ, ըստ այլ տվյալների՝ 1972) թվականին։

### Ճարտարապետություն

Կիրհա
Արժանի է հիշատակման տեսական դասական կիրհան՝ կառուցված 1830—1832 թվականներին Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելի նախագծով։

### Սպորտ

Զելովում է գտնվում ավտոմոբիլային մայրուղի, որտեղ ակցնացվում են Եվրոպայի առաջնության տարբեր մրցաշարեր։ Կազմակերպում է տեղական ավտոակումբը (գերմ.՝ Motorsportclub MC Seelow)։ Քաղաքում կա նաև գուտբոլի երկու դաշտ՝ օգտագործվող տեղական ֆուտբոլային թիմերի կողմից։

### Հետաքրքիր փաստեր

Զելովը միակ քաղաքն է ողջ Բրանդենբուրգի տարածքում, որտեղ արդյունաբերական նպատակներով (1990 թվականի սկսած) պանիր է արտադրվում։ Դեռ անցած դարից մշակվել են հատուկ բաղադրատոմսեր և բացի դրանցից՝ արտադրվում էր հատուկ տեսակի «Blue Master» պանիրը։ Սակայն 2000 թվականին ընկերության ղեկավարը որոշեց տեղափոխել արտադրությունը Ֆալկենհայն, և Զելովը զրկվեց իր առանց այն էլ քիչ տեսարժան վայրերից ևս մեկից։

Տնտեսություն
------------

### Տրանսպորտ

*Seelow* կայարանը գտնվում է Էբերսվալդե–Ֆրանկֆուրտ ճյուղերից մեկի վրա։ *Seelow-Gusow* կայարանը գտնվում է հարակից վայրում՝ Գուզով Պլատկովում՝ նախկին պրուսական Արևելյան մայրուղու վրա։

Զելովում են հայտնվում № 1 и 167 պետական նշանակության մայրուղիները։

Հայտնի բնակիչներ
----------------

* Իոհան Պատցկե (1727—1787), գրող
* Ալբերտ Չաուչ (1843—1899), նկարիչ
* Վերներ Օտտո (ծնվ. 1909), գործարար
* Հարրի Նիպերտ (ծնվ. 1933), ֆուտբոլիստ և մարզիչ
* Յուտտա Լիսկե (ծնվ. 1961), քաղաքական գործիչ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  register of German municipalities (4th quarter 2022) (գերմ.) — DESTATIS, 2023.
2. ↑  Amt für Statistik Berlin-Brandenburg: *Bevölkerung im Land Brandenburg am 31. Dezember 2010 nach amtsfreien Gemeinden, Ämtern und Gemeinden* (PDF; 31,71 KB), Stand 31. Dezember 2010.

Արտաքին հղումներ
----------------

* (գերմ.) Պաշտոնական կայք
* (գերմ.) Քաղաքի պատմությունը
* (գերմ.) Զեելովյան բարձունքների մասին կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4340023-1 · LCCN: n2003039666 · VIAF: 142092986 · WorldCat VIAF: 142092986 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Մերկիշ Օդեռլենդ շրջանի քաղաքներ և համայնքներ |
| --- |
|  |
| Ալտլանդսբերգ • Ալթ Տուխեբանդ • Բադ Ֆրայենվալդե • Բայերսդորֆ Ֆրոյդենբերգ • Բլայեն Գենշմար • Բլիսդորֆ • Բուկով • Վալջիվերսդորֆ • Վրիցեն • Գարցաու Գարցին • Գոլցով • Գուզով Պլատկով • Զելով • Քյուստրիներ Ֆորլանդ • Լեբուս • Լեչին • Լինդենդորֆ • Լիտցեն • Մերկիշ Հոհե • Մյունխեբերգ • Նոյենհագեն • Նոյլևին • Նոյտրեբին • Նոյհարդենբերգ • Օբերբարնիմ • Օդերաուե • Պետերսհագեն Էգերսդորֆ • Պոդելցիգ • Պրյոտցել • Ռայթվայն • Ռայխենով Մյոգլին • Ռեֆելդե • Ռյուդերսդորֆ • Տրեպլին • Ֆալկենբերգ • Ֆալկենհագեն • Ֆիրլինդեն • Ֆիխտենհյոե • Ֆրեդերսդորֆ Ֆոգելսդորֆ • Հեքելբերգ Բրունով • Հոհենլենդ • Հոպեգարտեն • Զեխին • Զեշդորֆ • Շտրաուսբերգ |

 |