**Ոչ առանց իմ դստեր** (անգլ.՝ Not Without My Daughter), 1991 թվականին նկարահանված ամերիկյան ֆիլմ-դրամա։ Նկարահանվել է ըստ համանուն գրքի։ Ֆիլմը պատմում է ԱՄՆ-ի քաղաքացի Բեթի Մահմուդիի և նրա դստեր փախուստն իր անգութ իրանցի ամուսնուց։ Ֆիլմը նկարահանվել է ԱՄՆ-ում, Թուրքիայում և Իսրայելում, հիմնական` Բեթի Մահմուդիի և Սայեդ Բոզորգ Մահմուդիի կերպարները խաղում են համապատասխանաբար Սալլի Ֆիլդը և Ալֆրեդ Մոլինան։ Շեյլա Ռոսենթալը և Ռոշան Սեթը համապատասխանաբար խաղում են Մահթոբ Մահմուդիի և մաքսանենգ Հուսեյնի դերերը։

Սյուժե
------

1984 թվականին իրանցի բժիշկ Սայեդ Բոզորգ «Մուդի» Մահմուդին ցանկանում է այցելել Իրան իր ամերիկյան ընտանիքի հետ։ Նա պնդում է, որ իր իրանյան ընտանիքը ցանկանում է հանդիպել իր կնոջը` Բեթիին և դստերը` Մահթուբին և խնդրում է նրանց այցելել իրենց 2 շաբաթով։

Չնայած Իրան այցելելու հետ կապված իր վախերին` Բեթին դժկամությամբ համաձայնում է։ Ժամանելուն պես նրանց ջերմորեն ողջունում է Մուդիի ընտանիքը, սակայն ԱՄՆ վերադառնալուց կարճ ժամանակ անց Մուդին հայտարարում է իր կնոջը, որ ինքն ուզում է, որ ընտանիքը մնա Իրանում։ Բեթին գիտակցում է, որ ամուսինը խաբել է իրեն, չնայած ամուսինը Ղուրանի վրա երդվում է, որ իրենք վերադառնալու են ԱՄՆ։ Երբ նա ընդդիմանում է, Մուդին սաստում է նրան, և Մուդիի ընտանիքի որևէ անդամ չի աջակցում կնոջը։

Մուդին դառնում է ավելի դաժան ու կոպիտ` թույլ չտալով նրան հեռանալ տնից կամ հեռախոս օգտագործել։ Բեթին հաջողացնում է այցելել Շվեդիայի դեսպանատան ամերիկյան բաժին, սակայն նրան ասում են, որ ինքն արդեն Իրանի քաղաքացի է, քանի որ ամուսնացած է իրանցու հետ, և քանի դեռ ինքն ապրում է Իրանում, չի կարող թողնել երկիրն առանց ամուսնու գրավոր համաձայնության և որևէ ծնողական իրավունք չունի իր դստեր հանդեպ։ Մուդին, իմանալով տնից բացակայելու մասին, սպառմում է սպանել կնոջը, եթե նա փորձի կրկնել դա։

Իմանալով, որ փախչելու իր շանսերը չափազանց փոքր է, Բեթին սկսում է ենթարկվել իր ամուսնու ցանկություններին` նրա վստահությունն ստանալու նպատակով։ Բեթին պատահաբար հանդիպում է մի խանութպանի, ով օգնում է նրան` ծանոթացնելով երկու իրանցիների` Հուսեյնի և նրա քրոջ հետ, ովքեր առաջարկում են Բեթիին ու Մահթուբին օգնել փախչել ԱՄՆ։ Բեթին ընդունում է Հուսեյնի օգնությունը, հատկապես այն բանից հետո, երբ իմանում է, որ Մահթոբը կարող է ենթարկվել չափացանց վաղ ամուսնության կամ որպես երեխա-զինվոր ծառայելու վտանգին։

Ծրագիրը բարդանում է, երբ Բեթին իմանում է, որ իր հայրն ԱՄՆ-ում ծանր հիվանդացել է և կարող է մահանալ։ Մուդին թույլատրում է Բեթիին վերադառնալ ԱՄՆ և տեսակցել հորը, սակայն թույլ չի տալիս դստերը մեկնել նրա հետ։ Բեթին որոշում է սպասել այնքան, որ կարողանա վերադառնալ դստեր հետ, սակայն Մուդին անգիտակցաբար խափանում է նրա ծրագիրը` կնոջ տոմսը պատվիրելով մի քանի օր շուտ։

Բեթին փախչելու իր վերջին հնարավորությունն է ստանում, երբ Մուդիին հանկարծակի կանչում են կլինիկա։ Հոր համար նվեր գնելու պատրվակով նա դստեր հետ դուրս է գալիս, կապվում է Հուսեյնի հետ, ով հաջողացնում է նրան ուղարկել մի քանի իրանցի մաքսանենգերի հետ։ Կեղծ փաստաթղթերով նրանք հատում են հսկիչ կետերը։

Չնայած դժվար և շատ վտանգավոր ճամփորդությանը` Բեթին ու Մահթոբը հայտնվում են Անկարայի փողոցներից մեկում, որտեղ նրանք հեռավորության վրա տեսնում են ամերիկյան դրոշը` ԱՄՆ-ի դեսպանատան շենքի վրա։ Ֆիլմն ավարտվում է լուսագրով, ըստ որի Բեթին ու Մահթոբը կարողանում են հասնել ԱՄՆ, որտեղ Բեթին դառնում է հայտնի գրող և օգնում է օժանդակության կարիք ունեցող մարդկանց։

Դերասանական կազմ
----------------

* Սալլի Ֆիլդ` Բեթի Մահմուդի
* Ալֆրեդ Մոլինա` Սայեդ Բոզորգ «Մուդի» Մահմուդի
* Շեյլա Ռոսենթալ` Մահթոբ Մահմուդի
* Ռոշան Սեթ` մաքսանենք Հուսեյն
* Սառա Բադել` Նիկոլ (շվեդ դիվանագետ)
* Մոնի Ռեյ` Ամեհ Բոզորգ
* Ջորջ Քորաֆաս` Մոհսեն

Արտադրություն
-------------

Ֆիլմը հիմնված է համանուն գրքի վրա, որի հեղինակը Բեթի Մահմուդին ու Վիլյամ Հոֆֆերն են։ Գիրքը գրվել է ըստ Բեթիի պատմության։ Սցենարի հեղինակը Դեյվիդ Վ. Ռինթելսն է։ Ֆիլմը նկարահանվել է ռեժիսոր Բրայան Ջիլբերթի կողմից։ Նկարահանումներն անց են կացվել Իսրայելում` Նեվե Իլանում և Ատլանտայում (Ջորջիա, ԱՄՆ)։

Թողարկում
---------

### Հասույթ

Ֆիլմի դեբյուտն այնքան էլ լավ չի ընդունվել, այն տոմսերի վաճառքից հավաքել է ավելի քիչ, քան 15 միլիոն դոլար։ Ֆիլմն իջել է կինոթատրոնների էկրաններից ցուցադրման երկրորդ շաբաթում։

### Քննադատություն

Ֆիլմը բացասական ընդունելություն է գտել և քննադատվել է մուսուլման իրանցիներին և նրանց մշակույթը սխալ ներկայացնելու համար։
New York Times-ի թղթակից Քարին Ջեյմսն իր անդրադարձում նշում է, որ ֆիլմը «շահագործում է դիվային իրանցու կարծրատիպը...այն գեղարվեստական բացարձակ ձախողում է և դրա հիմնական պատճառը մշակութային կարծրատիպերի վրա հենվելն է»։ Հեղինակը գրում է, որ Մուդին թվում է «իր մշակույթի ճշգրիտ արտադրանքը, խորհրդավոր արևելքցի... ֆիլմը մոլեռանդությունը ներկայացնում է որպես իրանյան ազգային բնութագիր»։ Los Angeles Times-ում հրատարակված անդրադարձը նկարագրում է ֆիլմը որպես «անհավասարակշիռ և աղավաղված», որը «ձախողում է տարբերակումը երկրի (Իրանի) և մարդկանց միջև»։

Իր սյունակում հայտնի կինոքննադատ Ռոգար Էբերթը նշում է, որ ֆիլմը «բարոյական ու ռասայական անհիմն հայտարարություններ է անում, ինչը խորապես անհանգստացնող է» և որ այն «արդար չի խաղում իր մուսուլման կերպարների հետ։ Եթե ԱՄՆ-ում նմանատիպ ֆիլմեր ստեղծվեին էթնիկ այլ խմբերի վերաբերյալ, դա կդիտարկվեր որպես ռասայական և նախապաշարված»։ Չնայած իրանցիները չեն ցուցադրվում ամբողջովին բացասական լույսի տակ և ֆիլմում կան շռայլ ու խիզախ իրանցիներ, ովքեր օգնում են Բեթիին փախչել իր աղջկա հետ, այս «լավ» իրանցիները Իսլամական Հանրապետության վարչակարգի ընդգծված ընդդիմադիրներն են և լսում են դասական եվրոպական երաժշտություն։

Ըստ 2018 թվականի դեկտեմբերի ցուցանիշների, ֆիլմն ըստ 15 անդրադարձի Rotten Tomatoes կայքում ունի 50% վարկանիշ։

Orlando Sentinel-ի հեղինակ Ջեյ Բոյարն այն կոչել է «մանիպուլատիվ»։

Պարգևներ
--------

Շեյլա Ռոսենթալն արժանացել է Լավագույն երիտասարդ դերասան մրցանակի` Լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։

Սալլի Ֆիլդը 1991 թվականին առաջադրվել է «Ոսկե ազնվամորի» մրցանակաշխությանը` Վատագույն կանացի դեր անվանակարգում, սակայն չի ստացել այն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Lexicon of international films (գերմ.) — Zweitausendeins.
6. 1 2 3
7. 1 2 3 4 5 6 7 8
8. ↑  «Ոչ առանց իմ դստեր»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
9. ↑  Broeske, Pat H. (1991 թ․ հունվարի 14). «Home Alone in 9th Week as No. 1 Film : Movies'Godfather Part III' takes dramatic slide from second to sixth place in its third week out. 'Awakenings' is in second». *Los Angeles Times*. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 1-ին.
10. ↑  Broeske, Pat H. (1991 թ․ հունվարի 22). «'Home Alone' Fends Off Yet Another 'Intruder' : Box Office: Vietnam War film opens to mediocre business as comedy remains on top for 10th week. After four weeks of release, 'Godfather Part III' drops to 12th». *Los Angeles Times*. Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 3-ին.
11. 1 2  Miles, Margaret Ruth (1997). *Seeing and Believing: Religion and Values in the Movies*. Beacon Press. էջ 71. ISBN 978-0807010310.
12. ↑  James, Caryn (1991 թ․ հունվարի 27). «Embrace the Stereotype; Kiss the Movie Goodbye». *The New York Times*. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 8-ին.
13. ↑  Ebert, Roger (1991 թ․ հունվարի 11). «Not Without My Daughter (review)». *RogerEbert.com*. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 8-ին.
14. ↑  Yale, Pat, Anthony Ham, and Paul Greenway. *Iran*. Lonely Planet Publications, 2001, p.86
15. ↑
16. ↑  Boyar, Jay (1991 թ․ հունվարի 11). «'Not Without My Daughter'-Good Comes With The Bad». Orlando Sentinel. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ոչ առանց իմ դստեր(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* Ոչ առանց իմ դստեր(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
* *Not Without My Daughter* clip Արխիվացված 2007-11-26 Wayback Machine
* A criticism of *Not Without My Daughter*

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12227831c · GND: 4257816-4 · VIAF: 228030813 · WorldCat VIAF: 228030813 |

 |