recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Անկախության ճանապարհով։ Փոքր երկրի մեծ մարտահրավերները (նախարարի օրագրից)»**, 2013 թվականին լույս տեսած Վարդան Օսկանյանի գիրքը։

Հուշագրություններում արտաքին գործերի նախկին նախարար Վարդան Օսկանյանն անդրադառնում է Հայաստանի դիվանագիտական գերատեսչությունում իր աշխատանքին, այն ղեկավարելու ժամանակաշրջանի իրադարձություններին, ինչպես նաև Հայաստանի անկախությանը նախորդած տարիներին իր անցած ուղու մասին։

Ըստ Օսկանյանի, Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար լինելու ընթացքում նա պահել օրագիր, որտեղից էլ գրքի համար ընտրել է այն դեպքերն ու իրադարձությունները, որոնք համարել է կարևոր, շրջադարձային՝ թեկուզ անձնական բնույթի հետաքրքրական մանրամասներով։

Արտաքին գործերի նախարարությունում աշխատելու տարիների իրադարձություններից բացի՝ հեղինակը դրվագներ է ներկայացնում իր կենսագրությունից և անցած ճանապարհից։

Գրքի ութ գլուխներում Վարդան Օսկանյանը պատմում է Հայաստանի Հանրապետության կոմպլեմենտար արտաքին քաղաքականության մասին, հարևանների՝ Իրանի և Վրաստանի հետ հարաբերությունների զարգացման, ինչպես նաև Թուրքիայի հետ հարաբերություններ հաստատելու ուղղությամբ արված քայլերի մասին։ Ներկայացնում է Ռուսաստանի, Միացյալ Նահանգների, Եվրոպական Միության հետ Հայաստանի հարաբերությունների պատմությունը և իր անձնական մասնակցությունը այդ ամենում, անդրադառնում Հայաստանի բազմակողմ դիվանագիտությանը։ Գլուխ է նվիրված Մերձավոր Արևելքին, որտեղ հեղինակը խոսում է արաբական երկրների և Իսրայելի հետ հարաբերությունների մասին։
Գրքում հեղինակը հատուկ ուշադրություն է հատկացնում արցախյան խնդրին, կարգավորման գործընթացին իր անձնական մասնակցությանը։ Արցախի Հանրապետությանը վերաբերող գլուխը վերնագրված է՝ «Լիսաբոնից Մադրիդ. Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման անհարթ ճանապարհը»։

Բովանդակությունը
----------------

Գիրքը ունի 10 գլուխ.

* Ներածություն

Երազանք և իրականություն
Կյանքի ուղի
Աշխարհաքաղաքական եռանկյունի

* + Կոմպլեմենտարիզմ
	+ Ռուսաստան
	+ Եվրոպական Միություն
	+ Միացյալ Նահանգներ
* Հյուսիս և Հարավ՝ կենսական ուղղություններ
* Թուրքիա
* Լիսաբոնից Մադրիդ. Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման անհարթ ճանապարհը
* Մերձավոր Արևելք
* Բազմակողմ դիվանագիտություն
* Առանց վերջաբանի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Վարդան Օսկանյան, Անկախության ճանապարհով: Փոքր երկրի մեծ մարտահրավերները (նախարարի օրագրից):, Երևան, «Անտարես», 2013, էջ 3 — 284 էջ, ISBN 978-99941-2917-1։
2. 1 2 3 4  Լույս է տեսել Վարդան Օսկանյանի հուշագրությունների գիրքը. «Անկախության ճանապարհով. փոքր երկրի մեծ մարտահրավերները»
**Սրսկում**, այգիների, գյուղատնտեսական բույսերի հիվանդությունների և վնասատուների, ինչպես նաև մոլախոտերի դեմ կիրառվող պայքարի միջոցառում։ Կատարվում է տարբեր թունաքիմիկատների ջրային լուծույթով (բորդոյան հեղուկ, ֆուզալոն, քլորոֆոս և այլն), սրսկիչ մեքենաներով։

Օգտագործվում է նաև դեֆոլիացիայի, անասնապահական շենքերի ախտահանման և միջատազերծման համար։ Սրսկումների արդյունավետությունը կախված է թունաքիմիկատների հատկությունից, կոնցենտրացիայից, ազդեցության տևողությունից, աշխատանքի որակից, ժամկետները՝ հիվանդությունների հարուցիչների և վնասատուների կենսբ․ առանձնահատկություններից, օդերևութաբանական պայմաններից։ Սովորական կամ խոշոր կաթիլային Սրսկման ժամանակ հեղուկի ծախսը դաշտային կուլտուրաների համար 400—500 լ/հա է, տեխնիկական մշակաբույսերի համար՝ 400—800 լ/հա, խաղողի և պտղատու այգիների համար՝ 800— 1500 լ/հա՝․ Մանրակաթիլային կամ փոքրածավալային Սրսկման (հեղուկի ծախսը՝ 25—100 լ/հա) բարձրացնում է քիմ․ մշակումների արդյունավետությունը, սրսկիչ մեքենաների արտադրողականությունը, ապահովում աշխատանքը չոր շրջաններում, հնարավորություն է ստեղծվում ցանքսերը մշակել քամու ժամանակ և լավագույն ագրոտեխնիկական ժամկետներում։

Հեռանկարային է ուլտրափոքրածավալային սրսկումը (հեղուկի ծախսը՝ 0,5—10 լ/հա, կաթիլների չափսը՝ 25—125 մկմ), որի պատրաստուկները թողարկում է գործարանը, կիրառվում, է առանց նոսրացման։

Սրսկումների ժամանակ պետք է պահպանվեն անվտանգության կանոնները։ Բոլոր սրսկումները պետք է ավարտվեն բերքահավաքից 25—30 օր շուտ։ Մոլախոտերի դեմ այժմ օգտագործվում են հերբիցիդներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 168)։*  |
**Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին մեդալ**, Նորվեգիայի զինված ուժերի գերատեսչական պարգև։

Պատմություն
-----------

Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին մեդալը հաստատվել է 2005 թ.-ի հունվարի 1-ին Նորվեգիայի զինված ուժերի կողմից, որը կարճ ժամանակ անց բաժանվեց երկու մասին՝ Ռազմագործողության ժամանակ վիրավորվածներին մեդալ և Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին մեդալ։

Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին գերատեսչական մեդալը հանձնվում է ետմահու Նորվեգիայի զինված ուժերի այն զինծառայողների հարազատներին, ովքեր զոհվել են մարտական գործողությունների ժամանակ։ Այս դեպքում մարտական գործողություններ ասելով հասկացվում է Նորվեգիայի պաշտպանության ռազմագործողությունները կամ միջազգային խաղաղապահ ուժերի կազմում իրականացված գործողությունները։ Մեդալը տրվում է նաև օտարերկրյա այն քաղաքացիներին, ովքեր զոհվել են մարտական գործողությունների ժամանակ՝ գտնվելով Նորվեգիայի ԶՈՒ հրամանատարության ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Մեդալը պատրաստվում է ոսկեզօծ մետաղից։ Ունի հավասարակողմ խաչի տեսք։ Խաչի վրա ամրացված է կոտրված թուր։ Հակառակ կողմում գրված է *«FOR LAND OG FOLK»* (*Հանուն հողի և ժողովրդի*), ինչպես նաև պատկերվում է պարգևատրվողի դիմանկարը։ Մեդալի ժապավենը կարմիր գույնի է եզրերում 4 մմ-անոց սև գծերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Forsvarets medalje for falne og sårede i strid(չաշխատող հղում)
, Statutter av 1. januar 2005, Forsvarsnett, besøkt 20. november 2009.
2. 1 2 3  Statutter for Forsvarets ordener og medaljer, s. 9–10, Forsvarsnett, besøkt 19. november 2009.(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* Forsvarets medalje for falne i strid.(չաշխատող հղում)
 (անգլերեն)
* Ny medalje for falne og sårede i strid.(չաշխատող հղում)
 (նորվեգերեն)
* Kingdom of Norway: Armed Forces Medal for Fallen in Action. (անգլերեն)
**Պահածոյի բանկան** (ռուս.՝ Консервная банка), խորհրդային կարճամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ։ Նկարահանվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։ Պրեմիերան կայացել է 1976 թվականին։ Տևողությունը 3 րոպե, 33 վայրկյան է։

«Ուրախ կարուսել» № 8 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երեք սյուժեներից երրորդն է։

Մուլտֆիլմում հնչում է «Սևիլյան սափրիչ» օպերայի նախերգանքը Համամիութենական ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ (դիրիժոր` Սամուիլ Սամոսուդ) և «La peregrinación» կոմպոզիցիան` Պոլ Մորիայի էստրադային նվագախմբի կատարմամբ։

Սյուժե
------

Տղան կատվիկի թաթին պահածոյի բանկա է կապում, և վերջինիս թակոցից կատուն սկսում է վախեցած վազել։ Նրա չափերն աստիճանաբար մեծանում են, մինչև որ այն վագր է դառնում։ Վագրն սկսում է հետապնդել տղային։ Հետապնդման ընթացքում կենդանին մե՛կ վերածում է մեծ թռչունի, մե՛կ էլ` մի վիթխարի ձկան։ Ի վերջո պահածոների բանկան հայտնվում է տղայի ոտքին, և մեծ չափի լինելով, ծածկում է նրան։ Բայց պարզվում է, որ այս ամենն ուղղակի երազ էր։ Արթնանալով` տղան միացնում է ռադիոն, որտեղ հեռարձակվում էր դասական երաժշտության համերգ, տեսնում է հատակին խղճալի մլավող կատվիկին, որի թաթին կապված է պահածոյի բանկա։ Տղան ազատում է կենդանուն։

Նկարահանող խումբ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր և սցենարի հեղինակ | Գարրի Բարդին |
| Նկարիչ | Սվետլանա Գվինիաշվիլի |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Պահածոյի բանկան»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պահածոյի բանկան» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Գալակտուսը** հորինված կերպար է, որը հայտնվել է ամերիկական կոմիքսներում, թողարկված Marvel comics-ի կողմից։ Գալակտուսի կերպարը ստեղծվել է Ստեն Լիի և Ջեք Կիրբիի կողմից և առաջին անգամ հայտնվել է Ֆանտաստիկ Քառյակում, 1966 թ.-ի մարտին։ *Ֆանտաստիկ Քառյակում* առաջին անգամ հայտնվելու ժամանակ նա ներկայացվում է որպես աստվածային էակ, ով սնվում է կենդանի մոլորակների էներգիան կլանելով։ 2009 թ.-ին Գալակտուսը 5-րդ տեղն է գրավել IGNի *Կոմիքսների Թոփ 100 Չարագործները* ցուցակում։

Պատմություն
-----------

### Ծագում

Գալակտուսը հայտնի էր, որպես հումանոիդ Գալան անունով Տաա մոլորակից, որի քաղաքակրթությունը ամենազարգացածն էր ամբողջ տիեզերքում։ Այդ տիեզերքը ծագել և զարգացել է ըստ «Մեծ պայթյունի վարկածի» և այդ ժամանակ ապրում էր սեղմման շրջան։ Տաան վերջին մոլորակներից էր, որոնք դեռ գոյատևում էին։ Գալան տիեզերքի հետազոտող էր։ Նա մեկնում էր արշավների, որպեսզի գտնի իր մոլորակի փրկման միջոցը, սակայն ապարդյուն։ Վերջիվերջո ճառագայթմամբ ոչնչացավ համարյա ամեն ինչ։ Ողջ մնաց Տաաի մի քանի բնակիչ, բայց նրանց մահը անխուսափելի էր։ Գալանն նրանց առաջարկեց «գեղեցիկ մահը» տիեզերանավով թռնել դեպի տիեզերքի սեղման կենտրոնը՝ «տիեզերական ձուն»։ Երբ տիեզերանավը հասավ վերջնակետին բոլորը մահացան բացի Գալանից, որը հանկարծակի լիցքավորվեց նոր էներգիյով։ Մեռնող տիեզերքի գիտակցությունը մտավ շփման մեջ նրա հետ՝ հայտնելով նրան, որ նա կվերածնվի Գալակտուսի։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2017038593 · VIAF: 361149196710174792714 · WorldCat VIAF: 361149196710174792714 |

 |
**Ռազմական հեղաշրջում** (հաճախ նաև՝ **Պուտչ**), պետության ղեկավարի, կառավարության բռնի փոփոխություն, որին որոշիչ մասնակցություն են ունեցել զինված ուժերը։ Որպես կանոն, ռազմական հեղաշրջումից հետո իշխանության է գալիս զինվորական կառավարությունը։ Այդպիսի կառավարություններն առավել հաճախ բնորոշվում են «խունտա» բառով, որը իսպաներեն «junta» բառից թարգմանաբար նշանակում է միավորում։ Իսպանախոս երկրներում ռազմական հեղաշրջումն անվանվում է «պռոնունսիամենտո»։

Մասնագիտական գրականության մեջ ռազմական հեղաշրջումը իր բնույթով և ձևակերպումներով էապես տարբերվում է պետական, պալատական հեղաշրջումներից, հեղափոխությունից և հակահեղափոխությունից, ինչպես նաև զինված ապստամբությունից և խռովությունից։

Տես նաև
-------

* Հեղափոխություն
* Հակահեղափոխություն
* Պետական հեղաշրջում
* Պալատական հեղաշրջում
* Զինված ապստամբություն
* Խռովություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  И.Б.Линдер, С.А.Чуркин, „Спецслужбы мира за 500 лет", Москва: РИПОЛ классик, 2017. - 640 с. ISBN 978-5-386-09582-6
**Մաթեմատիկական պապիրուսներ**, Հին Եգիպտոսի մաթեմատիկական գիտության հուշարձաններ, վերաբերում են Միջին թագավորության շրջանին (մոտ 21-րդ դար-մոտ 18-րդ դար մ. թ. ա.)։ Առավել հայտնի են Ռինդի և Մոսկովյան պապիրուսները։

Ռինդի պապիրուս
--------------

Ռինդի պապիրուսը [տիրոջ՝ եգիպտագետ Գ.Ռինդի (Rhind) անունով, գտնվում է Բրիտանական թանգարանում (Լոնդոն)] առաջին անգամ ուսումնասիրել և գերմաներեն հրատարակել է Ա.Այզենլորը 1877 թվականին (այս պապիրուսը հայտնի է նաև Ահմեսի պապիրուս անունով՝ կազմող և գրիչ Ահմեսի անունով)։ Ռինդի պապիրուսն ընդգրկում է կիրառական բնույթի 84 խնդիրների լուծումներ, որոնք վերաբերում են կոտորակների նկատմամբ գործողություններին, ուղղանկյան, եռանկյան, սեղանի և շրջանի մակերեսների հաշվարկներին (որպես վերջինիս մակերես ընդունվում է տրամագծի 8/9-ին հավասար կողմով քառակուսու մակերեսը), ուղղանկյուն զուգահեռանիստի և գլանի ծավալների հաշվարկներին, պարունակում է նաև համեմատական բաժանման, հացահատիկի և նրանից ստացվող հացի կամ գարեջրի քանակական հարաբերության վերաբերյալ խնդիրներ։ 79-րդ խնդրի լուծումը հանգում է երկրաչափական պրոգրեսիայի գումարի հաշվարկի։ Սակայն այս բոլոր խնդիրների լուծման համար չի տրվում որեէ ընդհանուր կանոն և չի արվում որևէ տեսական ընդհանրացում։

Մոսկովյան պապիրուս
------------------

Մոսկովյան պապիրուսը [գտնվում է Ա.Ս.Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում ] ուսումնասիրել են ռուս եգիպտագետներ Բ.Ա.Տուրաևը (1917) և Վ.Վ.Ստրուվեն (1927), ամբողջությամբ հրատարակվել է գերմաներեն (1930)։ Պարունակում է 25 խնդիր՝ նույն տիպի, ինչ Ռինդի պապիրուսի խնդիրներն են։ Առանձնակի հետաքրքրություն են ներկայացնում 10 և 14-րդ խնդիրները։ 

* 10-րդ խնդրում հաշվվում է կիսագլանի (կամ, հնարավոր է, կիսագնդի) կողմնային մակերևույթը։ Սա մաթեմատիկական գրականության մեջ կոր մակերևույթի մակերես հաշվելու առաջին օրինակն է։
* 10-րդ խնդրի լուծումը հիմնված է քառակուսի հիմքով հատած բուրգի ծավալի ճշգրիտ բանաձևի վրա։

Մաթեմատիկական պապիրուսների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է ընձեռում պատկերացում կազմելու Հին Եգիպտոսի մաթեմատիկական գիտելիքների մակարդակի մասին։ Տես նաև Եգիպտոս Հին, Տեխնիկան և գիտությունը բաժինը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 141)։*  |
**Գունավոր հեռուստատեսություն**, պատկերները բնական գույներով վերարտադրող հեռուստատեսություն։ Օպտիկայից հայտնի է, որ գույների և երանգների բազմազանությունը ստացվում է երեք հիմնական՝ կարմիր, կանաչ ու կապույտ գույների տարբեր հարաբերությունների խառնուրդից կամ համադրումից, որի օրինաչափությունների
վրա է գունավոր հեռուստատեսությունը։

Ստեղծումը
---------

Առաջին երկգույն համակարգն առաջարկել և արտոնագրել է հայ գիտնական-գյուտարար Հ․ Ադամյանը 1907 թվականին, Բեռլինում։ 1925 թվականին Հ․ Ադամյանը առաջարկել և ցուցադրել է երեք հիմնական գույների դաշտերի հաջորդական հաղորդման համակարգը։ Այդ համակարգի հիմնական բաղադրիչը լեհ գիտնական Նիպկովի առաջարկած՝ պարուրաձև դասավորված մանր անցքերով սկավառակն է, որը տեղադրվում է հաղորդվող պատկերից հետո և պտտվելիս իրագործում պատկերի տարրալուծումը՝ «փռումը», առանձին տարրերի հաջորդականության։ Այդ սկավառակի կատարելագործված տարբերակն ունեցել է պարուրաձև դասավորված անցքերի երեք խումբ՝ յուրաքանչյուրը ծածկված հիմնական գույներից մեկի ֆիլտրով։

Աշխատանքը
---------

Պտտվելիս սկավառակը տարրալուծում էր գունավոր պատկերը երեք մեներանգ (կարմիր, կանաչ, կապույտ) պատկերների հաջորդականության։ Ընդունիչում նույնանման սկավառակը ապահովում էր այդ երեք միագույն պատկերների համադրումը։ Միաժամանակ առաջարկվել (Բերդ, Զենկինս) և ԱՄՆ-ում ներդրվել է գունավոր հեռուստատեսության՝ գույների մեխանիկական համադրմամբ համակարգը։

Գույների մեխանիկական համադրմամբ համակարգ
----------------------------------------

Ժամանակակից գունավոր հեռուստատեսության մեջ կիրառվում է ֆրանսիացի ինժեներ Վալենսիի առաջարկած գունավոր դաշտերի հաղորդման միաժամանակյա սկզբունքը, որն անփոփոխ թողնելով սև-սպիտակ հեռուստատեսության հաճախային սպեկտրը, հնարավոր դարձրեց գունավոր և սև-սպիտակ համակարգերի համատեղելիությունը (սև-սպիտակ հեռուստացույցով կարելի է դիտել նաև գունավոր հաղորդումները՝ ընկալելով դրանք իբրև սև-սպիտակ)։ Պատկերների տարրալուծումը և դրանց համադրումն ընդունիչում իրագործվում են հատուկ եռաճառագայթ դիմակային կինեսկոպով։ Այդ սարքն ունի էլեկտրոնային 3 թնդանոթ, մետաղե ստվերային դիմակ և հիմնական 3 գույներով առկայծող կետերի (900 հազար կետ) եռյակներից բաղկացած նուրբ կազմության եռառաստր էկրան։ Երեք փնջերից յուրաքանչյուրը ռմբակոծում է եռյակի միայն «իր» գույնի կետը, իսկ փռումն ապահովվում է մեկ սարքով։ 1965 թվականին «Մոլնիա-1» տիեզերական արբանյակի միջոցով ԽՍՀՄ-ում իրագործվեց գունավոր պատկերի հաղորդումը մոտ 1500 կմ հեռավորության վրա։ Գունավոր հեռուստատեսության համար նոր հեռանկարներ է բացում քվանտային էլեկտրոնիկան, որը խիստ հարստացնելով հաղորդումներին հատկացվող հաճախականությունների տիրույթը, միաժամանակ, բարձր մեներանգության գույներ արձակող լազերների հիման վրա հնարավոր է դարձնում մեծ էկրանի գունավոր և ծավալային հեռուստատեսության պրոբլեմի լուծումը։

Գրականություն
-------------

* Հակոբյան Հ․ Ս․, Հովհաննես Աբգարի Ադամյան․ գունավոր հեռուստատեսության և լուսահեռագրության գյուտարար, Ե․, 1968

Տես նաև
-------

* Գունայնության տեսություն
* Հեռուստատեսություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 251)։*  |
**Մաթեմատիկական օլիմպիադան** առարկայական օլիմպիադաներից է, որն անցկացվում է դպրոցների աշակերտների (որոշ դեպքերում նաև բուհերի ուսանողների) միջև ոչ ստանդարտ մաթեմատիկական առաջադրանքներ լուծելու համար։ Օլիմպիադայի անցկացմամբ ոչ միայն խնդիր է դրվում բացահայտելու ուժեղագույն մասնակիցներին, այլ նաև ստեղծել մաթեմատիկական տոնի ընդհանուր մթնոլորտ, որը խթանում է առաջադրանքների լուծման հետաքրքրությունը և ինքնուրույն մտածողությունը։

Օլիմպիադայի առաջադրանքները
--------------------------

Ի տարբերություն տիպային ուսումնական օրինակների և վարժությունների, օլիմպիական առաջադրանքները չունեն լուծման ընդհանուր ալգորիթմ։ Յուրաքանչյուր այդպիսի առաջադրանք ունիկալ է և պահանջում է լուծումների համար նոր գաղափարների կիրառում, բայց ոչ հատուկ գիտելիքներ, այսինքն, նրանց լուծումների համար բավարար է նաև սովորական դպրոցական ծրագրի իմացությունը։

Մրցանակային տեղեր
-----------------

Սովորաբար օլիմպիադաներում լինում են մի քանի մրցանակային տեղեր (օրինակ, 5 առաջին, 15 երկրորդ, 25 երրորդ)։ Օլիմպիադայում մրցանակային տեղի արժանանալը սովորաբար չի տալիս որևէ առավելություն (դպրոցում, բուհ ընդունվելիս), սակայն լավ ցուցանիշ է հանդիսանում սովորողի մոտ մաթեմատիկական հմտությունների զարգացման համար։

Մաթեմատիկական օլիմպիադայի փուլերը
---------------------------------

* դպրոցական
* քաղաքային
* մարզային
* հանրապետական
* միջազգային

Տես նաև
-------

* Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադա

Արտաքին հղումներ
----------------

* Դպրոցականների առարկայական օլիմպիադաներ
* Коллекция олимпиадных задач
* Математические олимпиады и олимпиадные задачи
* Олимпиады для школьников.
* Олимпиады в Беларуси Archived 2015-03-10 at the Wayback Machine.
* Подготовка к олимпиадам Archived 2010-02-15 at the Wayback Machine.
Անտառհատում
**Անտառհատում**, անտառի աճեցման վերջնական փուլը՝ ծառերի հատման և անտառից դուրսբերման գործընթացը։ Ելնելով ծառերի տարիքից, ծառուտի հասակային փուլից, վիճակից, հատման նպատակից՝ կարող են հատվել առանձին ծառեր, ծառերի խումբ կամ առանձին անտառամասեր՝ պահպանելով անտառի բնապահպանական հատկությունները։ Տարբերում են անտառների հետևյալ տեսակները՝ գլխավոր օգտագործման, խնամքի (միջանկյալ օգտագործման), սանիտարական, վերականգնողական և այլ հատումներ։

Գլխավոր օգտագործման անտառհատումներ
----------------------------------

Անտառհատումներ Կանադայում
Գլխավոր օգտագործման անտառհատումները կատարվում են հասուն ծառուտներում, այն հաշվով, որ միշտ ապահովվի սերմնային բնական վերականգնումը։ Գլխավոր օգտագործման անտառհատումները լինում են.

* ընտրովի (ծառուտում պարբերաբար հատվում են որոշակի հասակի և չափի ծառեր),
* համատարած (ողջ ծառուտը հատվում է մեկ անտառմթերման սեզոնում),
* աստիճանական (ծառուտը հատվում է մի քանի փուլերով՝ 1 կամ 2 հասակային դասերի ընթացքում)։

Տարբերում են *հավասարաչափ աստիճան*, (ծառուտը հատում են 2-4 փուլով՝ հաջորդաբար նոսրացնելով այն 1 հասակային դասի ընթացքում, հաշվի առնելով ծառատեսակի հատկությունները, մատղաշի առկայությունը և անտառի տիպը) և *խմբային աստիճան*, (ծառերը հատում են որոշակի խմբերով) անտառհատումներ։

Խնամքի անտառհատումներ
---------------------

Ճյուղերի հատում
Խնամքի (միջանկյալ օգտագործման) հատումները կատարվում են ձողանային և հասունացող ծառուտներում։ Այս դեպքում պարբերաբար հատվում են թերաճ, չորացած, հրդեհախանձ, ոչ ցանկալի, արժեքավոր և անտառկազմող ծառատեսակների աճմանը խանգարող ծառերը, ինչպես նաև կարգավորվում է հասակային տվյալ փուլում միավոր տարածքում ծառերի քանակը։ Խնամքի անտառհատումները բարելավում են անտառի կազմը, ծառաբների ձևը, բնափայտի որակը, կրճատում բնափայտի հասունացման ժամանակաշրջանը, մեծացնում 1 հա֊ից ստացվող փայտանյութի ծավալը։

Սանիտարական անտառհատումներ
--------------------------

Սանիտարական անտառհատումները կատարվում են անտառների սանիտարական վիճակի բարելավման, վնասատուներից և հիվանդություններից կենսունակությունը կորցրած կամ ցցաչոր, չորացած և քամահար ծառերի ոչնչացման նպատակով։ Սանիտարական հատումները լինում են ընտրովի (հատվում են հասակային բոլոր դասերի ցցաչոր, չորացած, վնասատուներից ու հիվանդություններից կենսունակությունը կորցրած առանձին ծառեր) և համատարած (հատվում են ամբողջական ծառուտներ և տնկարկներ)։

Վերականգնողական անտառհատումներ
------------------------------

Վերականգնողական անտառհատումները կատարվում են հասուն և գերհասուն ծառուտներում, բնական միջավայրի բարելավման, սերմնային բնական վերականգնման կամ տեղի ունեցող տեսակային ոչ ցանկալի փոփոխության կանխման նպատակով։

Այլ անտառհատումներ
------------------

Այլ հատումներ կատարվում են անտառային տարածքների մաքրման, անտառային ճանապարհների կառուցման, անտառային տնտեսության վարման հետ չկապված օրենքով սահմանված աշխատանքների կատարման նպատակներով։

Հայաստանում անտառհատումների ծավալներն ու ժամկետները (ըստ առանձին անտառտնտեսությունների) որոշում է «Հայանտառ» կազմակերպությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Կառլսպլաց** (գերմ.՝ *Karlsplatz Stadtbahn Station*), Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի մետրոյի կայարաններից մեկը, որը նախկինում եղել է երկաթուղային կայարան՝ *Wiener\_Stadtbahn*: Կառսպլացի վերգետնյա շինությունները ճարտարապետական *Jugendstil* ոճի հանրահայտ նմուշօրինակներ են և ընդգրկված են *Vienna Secession* կոչվող հուշարձանախմբի մեջ, քանզի պարունակում են *Jugendstil* ոճային շարժման բազմաթիվ ուշագրավ տարրեր։ Դրանք նախագծվել են Վիեննայի տրանսպորտային հանձնաժողովի խորհրդական Օտտո Վագների ու *Յոզեֆ Մարիա Օլբրիխ*ի կողմից և, ի տարբերություն համանման այլ կայարանների, պատրաստված են պողպատե հսկա շրջանակներից և մարմարե արտաքին սյուներից։ Կայարանային շենքերի այդ կառուցվածքում Օտտո Վագները հասել է իր գլխավոր նպատակին՝ արարելով ճարտարապետական երկու արդիական առանցք մի քաղաքում, որը դարձել էր իր ժամանակների ամենանորաձև քաղաքներից մեկը (ի դեպ, կայարանային այդ շենքերը շարունակում են պահպանել նորաձև քաղաքի ամենանորաձև ճարտարապետական հուշարձանների իրենց համարումն ու համբավը)։

Ճարտարապետության քննադատ և բանաստեղծ *Ֆրիդրիխ Ախլայտներ*ը այսպես է մեկնաբանել *Stadtbahn*-ի շինությունները. "...Կայարանային այդ երկու կառույցներում Վագները հասել է իր դիալեկտիկայի բարձրակետին՝ պլանավորելով *Stadtbahn*-ը գործնականի և բանաստեղծականի միջև, կառուցվածքայինի և զարդարունության միջև, այնպես, որ դրանց մեջ խստագույն ռացիոնալիզմը մրցակցում է զարդարունության վերին աստիճանի հետ":

Կայարանը բացվել է 1899 թվականին, որպես *Akademiestraße*: 1981 թվականին, երբ *Stadtbahn* երկաթուղին վերափոխվեց մետրոյի գծի, նախատեսված էր կայարանի հին շենքը վերացնել, սակայն հասարակության բողոքի հզոր ձայնը արգելեց գնալու այդ քայլին։ Երկու շինությունները քանդվեցին և մետրոյի շինարարության ավարտից հետո, նորացված՝ վերակառուցվեցին իրենց նախկին տեղից երկու մետր վերևում։ Կառույցներից մեկը ներկայումս ծառայում է որպես Վիեննայի թանգարանի ցուցադրանքի տարածք՝ ետնամասում ունենալով ելք դեպի մետրոյի կայարան, իսկ մյուս շենքը վերածվել է վիեննական սրճարանի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Mary Ann Sullivan։ «Subway Pavilion, Karlsplatz»
3. ↑  *Vienna Museum Guide*։ Pichler Verlag։ 2000։ ISBN 3-85058-177-2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կայքէջը՝ անգլերեն
**Կորնթոսյան պատերազմ** (հուն․՝ Κορινθιακός Πόλεμος, մ. թ. ա. 395-մ․ թ․ ա․ 387), հունական պոլիսների՝ Աթենք , Թեբե, Կորնթոս, Արգոս, Ակարնանիա, Մեգարա միության և Սպարտայի գլխավորած Պելոպոնեսյան միության միջև։ Պատճառը հունական, զարգացած պոլիսների՝ Սպարտայի հեգեմոնիայից ազատվելու ձգտումն էր։

Հակասպարտական խմբավորմանը սկզբում ֆինանսավորել է Սպարտայի հետ մ. թ. ա. 399 թվականից պատերազմի մեջ գտնվող Պարսկաստանը։ Պարսկաստանի միջոցներով կառուցված նավատորմը, աթենացի Կոնոնի գլխավորությամբ, մ. թ. ա. 394 թվականին Կնիդոս կղզու մոտ հաղթեց սպարտացիներին։

Պոլիսների միության հաջողությունները Պարսկաստանին (որը վախենում էր Աթենքի հզորացումից) ստիպեցին աջակցել Սպարտային։ Պարսկաստանի ճնշմամբ պատերազմական գործողությունները դադարեցվեցին։ Անտալկիդասի հաշտությամբ (մ. թ. ա. 387 կամ մ․ թ․ ա․ 386 թվականներին) Սպարտան Հունաստանի անունից հրաժարվեց հույն-պարսկական պատերազմների ժամանակ գրաված տարածքներից՝ հօգուտ Պարսկաստանի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 661)։*  |
Անդրադարձում, բեկում, լրիվ ներքին անդրադարձում
**Ալիքների անդրադարձում և բեկում** , տարբեր հատկություններ ունեցող միջավայրերի սահմանում տեղի ունեցող երևույթ, երբ այդ սահմանային մակերևույթից ալիքները լրիվ կամ մասնակիորեն ետ են դառնում (անդրադառնում) դեպի այն միջավայրը, որտեղից ընկել են, իսկ բեկման ժամանակ թափանցում են երկրորդ միջավայրը՝ շեղվելով (բեկվելով) տարածման սկզբնական ուղղությունից։

Ալիքներն անդրադառնում և բեկվում են, եթե միջավայրերը բաժանող մակերևույթի վրա ալիքները բնութագրող մեծությունները բավարարում են որոշակի սահմանային պայմանների։ Օրինակ, էլեկտրամագնիսական ալիքների համար՝ եթե անընդհատ են ալիքի էլեկտրական և մագնիսական վեկտորների տանգենցիալ բաղադրիչները, իսկ ձայնային ալիքների համար՝ եթե անընդհատ են ճնշումը և միջավայրի մասնիկների շարժման արագության այն բաղադրիչը, որն ուղղահայաց է բաժանող մակերևույթին։

Ընդհանուր դեպքում այս պայմանները կարող են բավարարվել այն ժամանակ, երբ միջավայրերից մեկում գոյություն ունեն ընկնող և անդրադարձող ալիքներ, իսկ մյուսում՝ բեկված ալիք։ CC' հարթությունը A և B համասեռ միջավայրերը բաժանող հարթությունն է։ α, γ և β համապատասխանաբար անկման, բեկման և անդրադարձման անկյուններն են։

Ալիքների տարածման փուլային արագությունները A և B միջավայրերում նշանակենք VA և VB։ Ընդունենք, որ VB<VA։ Հիշելով, որ I և II ալիքները տարածվում են նույն միջավայրում, և օգտագործելով Հյուգենս-Ֆրենելի սկզբունքը, կստանանք՝ {\displaystyle \alpha =\beta } և
{\displaystyle {\frac {\sin \alpha }{\sin \gamma }}={\frac {v\_{A}}{v\_{B}}}=n\_{BA}}, որտեղ nBA–ն կոչվում է B միջավայրի բեկման ցուցիչ A-ի նկատմամբ։ Եթե sinγ>1/nBA, ապա բեկում չկա։ Այս երևույթը կոչվում է լրիվ ներքին անդրադարձում։ Բեկում տեղի չի ունենում նաև այն ժամանակ, երբ B միջավայրը անթափանց է ընկնող ալիքների համար։ Օրինակ՝ երբ լուսային ալիքներն ընկնում են մետաղի մակերևույթի վրա։

Էլեկտրամագնիսական ալիքների (մասնավորապես՝ լույսի) անդրադարձման ժամանակ ալիքի բևեռացման հարթությունը կարող է փոփոխվել, կամ չբևեռացված ալիքը անդրադառնալիս կարող է բևեռանալ։

Նկարագրված երևույթները տեղի են ունենում այև դեպքում, երբ մակերևույթի անհարթությունների չափերը փոքր են ալիքի երկարությունից։ Եթե այս պայմանը չի բավարարվում, ապա կարող են տեղի ունենալ հնարավոր 2 դեպք. անհարթաթյունների պատահական դասավորության ժամանակ՝ ալիքների դիֆուզված անդրադարձում կամ ցրում, անհարթությունների պարբերական դասավորության ժամանակ՝ անդրադարձած ալիքների դիֆրակցիա։

Տես նաև
-------

* Լույսի անդրադարձում
* Ալիքների բեկում
* Հայելային արտացոլում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 119667234 · GND: 4177333-0 · LCCN: sh85112207 · Microsoft: 8903418 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 391)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օստրովսկու փողոց (այլ կիրառումներ)

**Օստրովսկու փողոց** (ռուս.՝ Улица Островского), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս դրամատուրգ, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Օստրովսկու (1823-1886) պատվին։ Սկիզբ է առնում Գոնչարովի նրբանցքից քիչ հեռու և ավարտվում Նեկրասովի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 340 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Կրասնի Սուլին քաղաքի Օստրովսկու փողոցը սկսվում է Գոնչարովի նրբանցքից քիչ հեռու, հատում Կռիլովի նրբանցքը և ավարտվում Նեկրասովի փողոցի հետ հատումով։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 340 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 26 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 13 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)` նույնպես 13։

Օստրովսկու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346352։

Փողոցն անվանվել է ռուս դրամատուրգ, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Օստրովսկու (1823-1886) պատվին։ Ստեղծագործության առաջին շրջանի սկզբում նա հանդես է եկել որպես նատուրալ դպրոցի, գոգոլյան խարազանող ուղղության ներկայացուցիչ։ Դրական ճանաչում է ձեռք բերել «Մենք ու մենք ենք, կհարմարվենք» (1850) առաջին կատակերգությամբ։ Դեռևս վաղ շրջանի գործերում ձևավորվել են Օստրովսկու ռեալիզմի բնորոշ առանձնահատկությունները։ 1856 թվականից Օստրովսկին եղել է «Սովրեմեննիկ» (ռուս.՝ «Современник») ամսագրի աշխատակիցը, մոտեցել ռուս դեմոկրատական գործիչների հետ։ Երկրորդ շրջանի պիեսներում արտացոլված է հետռեֆորմյան ռուսական կյանքը։ Ստեղծագործության երրորդ շրջանում Օստրովսկին գրել է «Վերջին զոհը», «Անօժիտը», «Անմեղ մեղավորներ» և այլ պիեսներ, որոնք պատկերում են կանանց ողբերգական ճակատագիրը հետռեֆորմյան Ռուսաստանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 12, էջեր 569-570»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Островского в Красном Сулине
* Подробная карта Улица Островского, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* г. Красный Сулин, улица Островского Archived 2019-04-03 at the Wayback Machine.
**Windows Server 2012** (անվանում են նաև Windows Server 8), սերվերային օպերացիոն համակարգ Microsoft ընկերության կողմից։ Աշխատանքները ներկայումս ավարտված են (01.08.2012)։ Այն պատկանում է Microsoft Windows օպերացիոն համակարգի ընտանիքին։ Այս սերվերային օպերացիոն համակարգը պետք է փոխարինի ընթացիկ Windows Server 2008 R2-ին։ Սկսած Windows NT 4.0-ից Windows Server 2012 կլինի առաջին տարբերակը, որը հենված չէ Itanium պրոցեսորների վրա։ DevelopPreview (նախնական) տարբերակը թողարկվել է 2011 թ. սեպտեմբերի 9-ին MSDN բաժանորդների համար։ 2012 թ. մարտի 1-ին Մայքրոսոֆթ ընկերությունը նախնական տարբերակը ներկայացվեց հասարակությանը։ 2012 թ. ապրիլի 17-ին Մայքրոսոֆթը հայտարարեց իր արտադրանքի նոր անունը՝ Windows Server 2012։

Windows Server 2012-ի զարգացման պատմությունը
--------------------------------------------

Microsoft-ի գործիքների և սերվերների մշակման բաժնի ղեկավարը՝ Սատյա Նադելլան, դեռ 2011 թ. սեպտեմբերին Կալիֆորնիայում կայացած Microsoft Build կոնֆերանսի ժամանակ նշեց, որ նոր սերվերային օպերացիոն համակարգը պետք է ստեղծվի Windows Server 2008-ի հիման վրա։ Մայքրոսոֆթը դեռ չի հայտարարել վերջնական տարբերակի թողարկման ամսաթիվը, բայց Microsoft TechNet-ից պարզ է դառնում, որ նոր սերվերային օպերացիոն համակարգը լույս կտեսնի 2012 թ. սեպտեմբերի 4-ին։

Windows Server 2012. Storage Spaces
-----------------------------------

Windows Server 2012-ի նորամուծություններից մեկը դա Storage Space-ն է։ Այն հնարավորություն է տալիս Windows Server 2012-ի համակարգող ադմինիստրատրներին կառավարել մեծ թվով պահեստավորման տվյալներ, միացված SAS միջերեսին։ Storage Space-ի շնորհիվ այլևս անհրաժեշտություն չկա կիրառել լրացուցիչ ծրագրային ապահովում։ Microsoft Build կոնֆերանսին ցուցադրվեց նաև 16 կոշտ սկավառակների միավորումը մեկում։ Պետք է նշել կարևորագույն առանձնահատկությունը՝ այս սկավառակների պարունակությունը հնարավոր է բաժանել բազմաթիվ վիրտուալ սկավառակների վրա։ Նման հնարավորություն արդեն ցուցադրվել է մի քանի տարի առաջ ReFc ֆայլային համակարգի նոր տարբերակի ներկայացման ժամանակ։

Windows Server 2012-ի անվտանգությունը. Dynamic Access Control
-------------------------------------------------------------

Նոր սերվերային օպերացիոն համակարգում կավելանա Dynamic Access Control-ը։ Այս ծառայության աշխատանքը կենտրոնացված է ֆայլերի տիրույթի անվտանգությունը բարելավելու, ինչպես նաև թղթապանակում առկա ֆայլերի անվտանգությունը ապահովելու վրա։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16707047j · GND: 1030145075 |

 |
**Թավրիզ-Մազդոկյան բարբառ** (նաև՝ **Պարսկահայոց և Աստրախանի բարաբառ, Աստրախանի բարաբառ**), հայերենի բարբառներից մեկը։
Ըստ ձևաբանական դասակարգման պատկանում է «ում» ճյուղին, ըստ բազմահատկանիշ վիճակագրական դասակարգման՝ արևելյան խմբակցության Արարատյան կամ հյուսիս–արևելյան բարբառախմբին։ Խոսվել է Հյուսիսային Կովկասում (Մոզդոկ, Ղզլար), այժմ կենդանի խոսակցական բարբառ է Իրանում (Էնզելիից մինչև Նոր Ջուղա)։

Բաղաձայնական համակարգը՝ երկաստիճան ձայնազուրկ։ Կատարվել է բաղաձայնական համակարգի առաջին տեղաշարժ, ձայնեղները խլացել են։ Գրաբարի **հ>խ** (հայր>խէր), **տն>նն** (մատնոց > մաննոց), **ուա>իվա** (շուար> շիվար) ևն։

Անհնչյունափոխությամբ նման է Շամախիի բարբառին, ձևաբանական հատկանիշներով՝ Արարատյան բարբառին (բացառական և ներգոյական հոլովները կազմվում են համապատասխանորեն **ից** և **ըմ** վերջավորություններով՝ պանից, պանէրից, հայաթըմ, հայաթնէրըմ), իսկ որոշ հատկանիշներով՝ Մարաղայի (տես Մարաղայի բարբառ), Խոյի (տես Խոյի բարբառ) բարբառներին։ Վաղակատար դերբայը կազմվում է **էր** վերջավորությամբ, որի շրջուն ձևերում **ր** ընկնում է (ընկէր ա, բայց՝ ճանապար ա ընկէ)։ Անցյալ կատարյալում ջնջվել է բայերից ցոյական հիմքը (ասավ, կանաչավ, ասանք), իսկ եզակի առաջին դեմքը ստացել է **մ** (ասամ, տըվամ, տէսամ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան (1975)։ *Լեզվաբանական բառարան*։ Երևան: ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 107


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 144)։*  |
**ԱՄՆ-ի հայկական թատրոն**՝ ԱՄՆ-ի հայաշատ վայրերում 1890-ական թվականներից կազմակերպվել են թատերական միջոցառումներ և ներկայացումներ։ Նյու Յորքի «Հայկական դրամատիկ ընկերության» խմբից (1897-1920) բացի՝ թատերախմբեր են գործել նաև Բոստոնում, Փրովիդենսում, Դետրոյտում, Ֆրեզնոյում և այլուր, որոնք բեմադրել են ժամանակակից հայ և օտար հեղինակների գործերից։ Ամերիկահայ թատրոնի զարգացմանը նպաստել են դերասաններ Ֆլորա Ձաբելը, է. Խիմեթյանը, Մ. Նուրյանը, Պ. Կարապետյանը, 1921-1923 թվականներին՝ Ձարիֆյան ամուսինները («Ձարիֆյան», «Նոր այգ»), 1923 թվականից՝ Սուրաբյան ամուսինները («Սուրաբյան թատերախումբ»), 1921 թվականից՝ Վարյա Մելիքյանը, որոնք ամերիկահայ թատրոն են փոխանցել արևելահայ թատրոնի ռեալիստ, ավանդույթները։ 1950-ական թվականներից գործել են Նյու Յորքի հայկական թատերական միությունը, Լոս Անջելեսի «Պերճուհի», 1960-ական թվականներին՝ «Սևան», «Նորք» և այլ թատերախմբեր։ Տեղի թատերական կյանքին աշխուժություն են հաղորդել Հայաստանից և այլ երկրներից ԱՍՆ տեղափոխված թատերական գործիչները, հիմնել են Նյու Յորքի «Համազգային» (ղեկավար՝ Հրանտ Մարգարյան), Բոստոնի «Պարոնյան» (ղեկավար՝ Հ. Վարդիվառյան), Լոս Անջելեսի «Վարդան Աճեմյան» (ղեկավար՝ ժան Նշանյան), «Հեքիաթն է կանչում» (ղեկավար՝ Գ. Ավետիսյան), Փասադենայի «Սրտավազդ» (ղեկավար՝ Գրիգոր Սաթամյան) և այլ թատերախմբեր։ Ամերիկահայ թատրոնում ճանաչված են դերասաններ Վարո Գրիգորյանը, Առլին Ֆրենսիսը (Գազանչյան), էդ Սեդրակյանը, Մագդա Հարութը, Շաքե Թուխմանյանը, Ռիմա Սարիբեկյանը, Մարի Աբուսեֆյանը, ռեժիսորներ ժան Նշանյանը, Սիրին Գասպարյանը, Նշան Բառլաքյանը և ուրիշներ։ 1990-ական թվականներից ավելի են ընդլայնվել Սփյուռքի և ՀՀ թատերական կապերը, փոխադարձ հյուրախաղերով ելույթներ են ունենում ինչպես անհատ թատերական գործիչներ, այնպես էլ թատերախմբեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
|  |
| --- |
| **Գազ կարակուշի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ կարակուշի** *(A. karakuschensis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus karakuschensis***Grossh. & Gontsch. 1947 |

**Գազ կարակուշի** (լատ.՝ Astragalus karakuschensis), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

5-10 սմ բարձրությամբ, ստորգետնյա փայտացող ընձյուղներով, խիտ ծածկված կարճ ցցված պարզ մազիկներով բազմամյա բույս է։ Տերևները լինում են 1,5-3 սմ երկարության։ Տերևիկները 8-10-ական զույգ են, էլիպսաձև։ Ծաղկակիրները ունեն 3-5 սմ երկարություն։ Ծաղկաբույլը նոսր է, ունի 5-8 ծաղիկներ։ Բաժակը ծաղկելիս փքվող է, ծիրանագույն, ջղավորված։ Պսակը սկզբում բաց գույնի է, հետո կարմրող։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Երևանի (գյուղ Չաթմա) և Դարեղեգիսի (Խաչիկ, Գնիշիկ, Մոզրով գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում` ծովի մակարդակից 1600-2700 մ բարձրությունների վրա, կրաքարային քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս ամսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճում է հողերի ինտենսիվ յուրացման գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Astragalus wagneri
* EoL: 669142
* GBIF: 5345298
* GRIN: 5806
* IPNI: 478063-1
* IRMNG: 10168996
* Plant List: ild-54018
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:478064-1
* Tropicos: 13039636

 |

 |
|  |
| --- |
| **Գազ կնճռոտ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ կնճռոտ** *(A. corrugatus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus corrugatus***Bertol. 1810 |

**Գազ կնճռոտ** (լատ.՝ Astragalus corrugatus), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Միամյա բույս է՝ մինչև 20 սմ բարձրությամբ, թույլ ծածկված մանր, պարզ մազիկներով։ Տերևների երկարությունը 1,5-3,5 սմ է։ Ծաղկաբույլը ունի 1-3 ծաղիկ։ Պսակը բաց մանուշակագույն է։ Ունդերը գծային են, մինչև 4 սմ երկարությամբ։

Տարածում
--------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երասխ գյուղի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Անատոլիայում, Հյուսիսարևմտյան և Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Պակիստանում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է ապրիլ ամսին, պտղաբերում՝ մայիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանում հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա՝ 10 կմ²-ից պակաս տարածման և բնակության շրջանների մակերեսով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Չի պահպանվում։ Անհրաժեշտ է իրակացնել հետազոտական աշխատանքներ նոր աճելավայրեր հայտնաբերելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* APDB: 63364
* EoL: 703047
* EPPO: ASACG
* GBIF: 5344293
* GRIN: 5761
* iNaturalist: 496082
* IPNI: 476930-1
* IRMNG: 10172640
* ITIS: 820579
* NCBI: 20411
* Plant List: ild-7554
* PLANTS: ASCO53
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:476930-1
* Tropicos: 13039195
* WoI: 1457

 |

 |
|  |
| --- |
| **Գազ ցածր** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ ցածր** *(A. humilis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus humilis***M.Bieb. 1808 |

**Գազ ցածր** (լատ.՝ Astragalus humilis), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա, անցողուն բույս է, ծածկված է խիտ, կարճ, առսեղմ կամ կիսաառսեղմ երկծայր մազիկներով։ Տերևներն ունեն 7-15 սմ երկարություն, տերևիկները 7-14-ական զույգերով են, էլիպսաձև։ Ծաղկաբույլը նոսր, քիչ ծաղիկներով է, շատ կարճ կոթով և համարյա ողկույզին արմատամերձ։ Պսակի երկարությունը հասնում է 21-26 մմ-ի, դրոշը բաց մանուշակագույն է, նավակը և թիակները՝ դեղին։ Ունդերի երկարությունը 8-10 մմ է, խիտ կիսաառսեղմ խավոտ են, ձվաձև բութ, դեպի մեջքը թեք կորացած բզաձև կտուցով։

Տարածվածություն
---------------

Աճում է Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Սիսիան քաղաքի շրջակայք)։ Աճում է նաև Վրաստանում, Արևելյան և Հարավային Անատոլիայում, Հյուսիսարևելյան Իրաքում և Հյուսիսային Իրանում։

էկոլոգիա
--------

Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1800 մ բարձրության վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, մարգագետնատափաստանում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա ինտենսիվ գյուղատնտեսական գործունեության գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Սիսիանի շրջակայքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* EoL: 674762
* GBIF: 5343059
* IPNI: 477867-1
* Plant List: ild-53973
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:477867-1

 |

 |
**Մուստաֆա Յամուլկի** (հունվարի 25, 1886(1886-01-25), Սուլեյմանիա - մայիսի 25, 1936(1936-05-25), Սուլեյմանիա), նաև հայտնի է, որպես Նեմրութ Մուստաֆա Փաշա, քուրդ սպա, օսմանյան ռազմական դատարանի նախագահ, Քրդստանի թագավորության կրթության նախարար և լրագրող։ Մուստաֆան ծնվել է Սուլեյմանիայում, որը առաջ պատկանում էր Օսմանյան կայսրությունի Մոսուլ վիլայեթին։

Վաղ կյանք
---------

Մուստաֆան ծնվել է Սուլեյմանիայի հին հողատիրությունում ապրող ընտանիքում։ Սովորել է Կոստանդնուպոլիսի (ներկայում կոչվում է Ստամբուլ) Օսմանյան ռազմական ակադեմիայում։ Նա ծնունդով քրդական ուժեղ Բիլբազ ցեղից էր։

Որպես օսմանյան ռազմական դատարանի նախագահ, որը նաև կոչվում էր «Նեմրութ Մուստաֆայի պատերազմական տրիբունալ», նա մահվան դատապարտեց Մուստաֆա Քեմալին, ինչպես նաև նրա համախոհներին։ Երաշխավորագիրը նաև ստորագրել են Ալի Քեմալը, Դամադ Ֆերիդը և սուլթանը։ Մուստաֆան նաև դատապարտել է ներքին գործերի նախարար Էբուբեկիր Հազիմին (Թեփեյրան)՝ թուրք նացիոնալիտներին աջակցելու համար։ Նա հեռացվել է այդ պաշտոնից հունիսին։

Մուստաֆան ձերբակալվել է քեմալականների կողմից, բրիտանական դեսպանությունը միջամտեց այդ գործողություններին և ապահովեց նրա անվտանգ մուտքը Քրդստան, նա թողեց իր ամրոցը Կոստանդնուպոլսում, որը առգրավվել էր քեմալականների կողմից։

Նրա խնամին Իզզեթ Բեյն էր, նա Վանի նախկին մարզպետն էր և բարեգործական հիմնադրամի նախարարն էր, որը գործում էր Թաուվիք Փաշայի գրասենյակի հովանավորության ներքո։

Մուստաֆայի որդին՝ Աբդուլ Ազիզ Յամուլկին, Բաքր Սիդքիի կառավարության դեմ կազմակերպած հեղաշրջման գլխավոր կազմակերպիչն էր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Review of Armenian studies, Volume 5, Issues 13-16, ASAM Institute for Armenian Research, 2007*
2. 1 2  *The Kurdish national movement: its origins and development, Wadie Jwaideh*
3. ↑  *Hans-Lukas Kieser, Dominik J. Schaller, Der Völkermord an den Armeniern und die Shoah (The Armenian genocide and the Shoah)*
4. ↑  *Salâhi Ramadan Sonyel, Turkish Diplomacy 1918-1923: Mustafa Kemal and the Turkish National Movement*
5. ↑  *Touraj Atabaki, Erik Jan Zürcher, Men of Order: Authoritarian Modernization under Atatürk and Reza Shah*
6. ↑  *Jacques Derogy, Resistance and Revenge: The Armenian Assassination of the Turkish Leaders*
7. ↑  *Eliezer Beeri, Army officers in Arab politics and society*

Արտաքին հղումներ
----------------

Յամուլկի Archived 2016-03-31 at the Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Գազ բասիանիական** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ բասիանիական** *(A. basianicus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus basianicus***Boiss. |

**Գազ բասիանիական** (լատ.՝ Astragalus basianicus), լոբազգիներին պատկանող ծածկասերմ բույս է։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Տրագականտային թուփ է՝ 10-20 սմ բարձրությամբ, ճյուղավորված, թավոտ և փշոտ։ Տերևների առանցքը բարակ է, 8-22 սմ երկարությամբ, մանր փշով վերջացող։ Տերևիկները 5-9 ական զույգ են, էլիպսաձև և ուռուցիկ ջղերով։ Ծաղկաբույլը տափակացած և գնդաձև է, իսկ բաժակը՝ խավոտ, 8-10 մմ երկարությամբ, ատամիկների ծայրերը դեպի ներս ուղղված։ Պսակը վարդագույն է, իսկ դրոշը՝ 14-17 մմ երկարությամբ ականջուկներով։ Ունդերը ձվաձև և երկարավուն են, խավոտ 4-8 մմ երկարությամբ։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Գեղամի (Գեղարդ գյուղի շրջակայք, Փրկի եկեղեցու ավերակներում) և Երևանի (Ողջաբերդ և Գառնի գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում և Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1900 մ բարձրությունների վրա, չոր խճաքարոտ լանջերին, թփուտների մեջ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա 500կմ²-ից պակաս տարածման և բնակության շրջաններով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մեծ մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · NCBI · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 5353020
* IPNI: 476397-1
* IRMNG: 11413930
* NCBI: 3003249
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:476397-1
* Tropicos: 13025426

 |

 |
|  |
| --- |
| **Գազ խառն** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ խառն** *(A. commixtus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus commixtus*** |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Գազ խառն** (լատ.՝ Astragalus commixtus), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Մինչև 10 սմ բարձրությամբ, կարճ ցցված մազիկներով խիտ ծածկված, միամյա բույս է։ Տերևներն ունեն 2-7 սմ երկարություն։ 3-7 զույգ տերևիկները բթացած գագաթով են կամ հազիվ նկատելի փորվածքով։ Ծաղկաբույլը 1-5 ծաղիկներով է, պսակը՝ բաց մանուշակագույն։ 1-3 սմ երկարությամբ, 3 մմ լայնությամբ գծային տերևները մանգաղաձև կորացած են, թեքված կտուցով և կարճաթավոտ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երախի լեռնաշղթայի արևմտյան ծայրամասում)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Անատոլիայում, Հարավարևմտյան և Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում և Պակիստանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900 մ բարձրության վրա, կավոտ, խճաքարոտ լանջերին, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, պտղաբերում՝ ապրիլ-հունիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասում տեսակը գտնվում է իր ընդհանուր արեալի հյուսիսային սահմանում։ Հայաստանում հայտնի է մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսոը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Երախի լեռնաշղթայի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Astragalus commixtus
* EoL: 648761
* FoC: 242306426
* GBIF: 5344566
* GRIN: 5755
* iNaturalist: 139633
* IPNI: 476873-1
* IRMNG: 11020633
* ITIS: 820205
* IUCN: 19891983
* NCBI: 144085
* Plant List: ild-45028
* PLANTS: ASCO50
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:476873-1
* Tropicos: 13025649

 |

 |