**Միրոսլավա «Միրա» Ստուպիցա** (սերբական կիրիլիցա՝ Мирослава Мира Ступица, ), սերբ դերասանուհի, որն առավել հայտնի է թատրոնում դերասանական գործունեությամբ, բայց նաև ծավալուն գործունեություն է ունեցել կինոյում և հեռուստատեսությունում: Ավելի քան 60 տարի վայելել է մնայուն ժողովրդականություն, իսկ իր գործընկերների կողմից հռչակվել է որպես «դարի դերասանուհի», նա համարվում է բոլոր ժամանակների լավագույն սերբ դերասանուհիներից մեկը:

Վաղ կյանք
---------

Միրոսլավա Տոդորովիչը ծնվել է Գնջիլանում՝ Սերբերի, Խորվաթների և Սլովենների Թագավորությունում, սերբերի ընտանիքում` որպես Դանիցա Ստանիշիչի (Լիվնոյից) և Ռադոմիր Տոդորովիչի (Օրաշացից) առաջնեկ: Ծնողները երկուսն էլ գիմնազիայի պրոֆեսորներ էին, ովքեր այդ ժամանակ աշխատում էին Գնջիլում։ Միրոսլավայից հետո ընտանիքում ծնվել են ևս երեք երեխա՝ երեք որդի՝ Պրեդրագը ( երկու տարեկանում մահացել է), Զորանը (երեք տարեկանում մահացել է) և Բորիվոյեն (Բորա Տոդորովիչը), ով հետագայում դարձել է հայտնի և կայացած դերասան:

Գործունեություն
---------------

### Թատրոն

Տոդորովիչը սկսել է դերասանական գործունեությունը միջնակարգ դպրոցում ընդունվելով և ավարտելով Բելգրադի Գեղարվեստի թատրոնի դերասանական ստուդիան, որտեղ շուտով սկսել է զբաղվել պրոֆեսիոնալ դերասանությամբ, երբ 1940 թվականին Վիկտոր Ստարչիչը նկատել է նրան: 1941 թվականին տեղափոխվել է Բելգրադի Ազգային թատրոն։ Նրա վաղ կարիերան, ինչպես անձնական կյանքը, այդ ժամանակ կենտրոնացել է հայտնի և կայացած դերասան Միլիվոյ «Մավիդ» Պոպովիչի շուրջ, ում հետ ամուսնացել է 1943 թվականին: Չորս տարվա ամուսնացաած էին, երբ ծնվել է նրանց առաջնեկը` Մինան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և դրանից հետո նա խաղացել է Շաբաց քաղաքի (1943-1945) և Նիշի (1945-1947) թատրոններում, որից հետո վերադարձել է Բելգրադի Ազգային թատրոն:

1948 թվականին Սերբական թատրոնի ներկայացուցիչ և Հարավսլավիայի դրամատիկական թատրոնի (JDP) հիմնադիրներից մեկը` Բոյան Ստուպիցան, ով պատասխանատու էր Հարավսլավիայի դրամատիկական թատրոնի ստեղծման և այն պետության ժամանակակից թատրոնի նախատիպը դարձնելու համար, Միրոսլավային հրավիրել է նորաստեղծ Հարավսլավիայի դրամատիկական թատրոն (JDP)՝ իր կարողությունները դրսևորելու( tour de force): Մնալով Հարավսլավիայի դրամատիկական թատրոնում մինչև 1970 թվականը, նա հաճախ խաղացել է այլ բեմերում. 1955-1957 թվականներին` Զագրեբում` Խորվաթիայի ազգային թատրոնում, 1957-1959 թվականներին` կրկին Հարավսլավիայի դրամատիկական թատրոնում, այնուհետև, 1959-1963 թվականներին` Բելգրադի Ազգային թատրոնում, 1963-1970 թվականներին կրին Հարավսլավիայի դրամատիկական թատրոնում, և վերջապես, 1970-1979 թվականներին` Բելգրադի Ազգային թատրոնում: Նա հյուրախաղ է ունեցել Atelje 212-ում (Բելգրադ), Բելգրադի դրամատիկական թատրոնում, Զվեզդարա թատրոնում և Տիտոգրադում Մոնտենեգրոյի ազգային թատրոնում: Եվրոպայում` որպես հրավիրված դերասանուհի, հանդես է եկել Վիեննայում, Փարիզում և Մոսկվայում` միջազգային ճանաչում ստանալով որպես Պետրունջելա (Լաուրայի սպասուհին խորվաթ դրամատուրգ Մարին Դրժիչի «Դունդո Մարոե» *բազմաթիվ բեմերում խաղացված հայտնի պիեսից)*:

Նրա աշխատանքը Հարավսլավիայի դրամատիկականում Բոյան Ստուպիցայի հետ և նրանց հետագա ամուսնությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել Միրայի՝ որպես դերասանուհի հասունացման վրա: Նա հայտնի էր իր հարուստ արտահայտչությամբ, էմոցիոնալությամբ և ոգեշնչող խառնվածքով, ինչպես նաև դերասանական բազմակողմանի ընդունակություններով, ինչը նրան թույլ տվեց հավասարապես տիրապետել դրամատիկական և կատակերգական դերերին և հաջողությամբ կոտրել ժանրերի միջև առկա խոչընդոտները: Նրա բեմադրություններից շատերը համարվում են սերբական թատրոնի ծաղկաքաղ դերեր:

Բացի Պետրունջելայից, մյուսները ներառում են՝ Ժիվկա (Բրանիսլավ Նուշիչի «Տիկին նախարար»), Ժաննա դ՛ Արկ (Բեռնարդ Շոուի «*Սուրբ Ժոան»* ), Կոլոմբե ( Ժան Անույլի «Կոլոմբե»), Գրուշա Վաշնաձե ( Բերտոլդ Բրեխտի «*Կովկասյան կավճով շրջանակը*»), Լյուսիետ (Կառլո Գոլդոնիի «Կիոջայական տուրուդմբոց»)*,* կոմիսար (Վսևոլոդ Վիշնևսկի «Լավատեսական ողբերգություն»), Գլորիա ( Ռանկո Մարինկովիչ ), Միրանդոլինա (Կառլո Գոլդոնիի *«Պանդոկի տիրուհին* »), Մելիտա (Միրոսլավ Կրլեժայի «Լեդա»), Սինյորա Իգնասիա (Լուիջի Պիրանդելլոյի «Այս գիշեր իմպրովիզ ենք անելու»), Մերի ( Պավել Կոհուտի «Մարիամը կռվում է հրեշտակների հետ»), Շերուբին ( Բոմարշեի «*Ֆիգարոյի ամուսնությունը»* ), Լյուբիցա (Յանկո Վեսելինովիչի «Ջիդո» ), Գրուշենկա (Ֆյոդոր Դոստոևսկի «Կարամազով եղբայրներ»), Ալեքսանդրա Նեգինա (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Տաղանդներ և երկրպագուներ»), Դանիկա (Միլան Ջոկովիչի «Լյուբավ» ), Մադամ Սան-Ժեն ( Վիկտորիեան Սարդուի «Մադամ Սան-Ժեն»), դերասանուհի (Պոլ Կլոդելի «L'Otage»/ «Պատանդը»), բարոնուհի Կաստելլի-Գլեմբայ ( Միրոսլավ Կռլեժայի «Պարոնայք Գլեմբայ»), Նաստասյա Ֆիլիպովնա (Ֆյոդոր Դոստոևսկու *«Ապուշը»*), Ջեննի Դայվեր (Բերտրոլդ Բրեխտի « *Երեք գրոշանոց օպերան* »), Աննա Կարենինա (Լև Տոլստոյի «Աննա Կարենինա» ) և Լեդի Միլֆորդ ( Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Ինտրիգ և սեր» ): Նրա վերջին դերը Ռադմիլա Վոյվոդիչի Չեռնոգորիայի արքայադուստր Քսենիան է եղել համանուն դրամայում, 1994 թվականին:

Ստուպիցան 1964 թվականին
1. ↑  «Preminula Mira Stupica: Glumica veka otišla u večno sećanje». *www.novosti.rs*. 19 August 2016. Վերցված է 19 August 2016-ին.
2. ↑  *Mala Prosvetina enciklopedija, 3rd edition, volume III*. Prosveta. 1985. ISBN 86-07-00001-2.
3. ↑  «Mira Stupica danas slavi 90. rođendan». *Telegraf*. 17 August 2013. Վերցված է 7 December 2014-ին.
4. ↑  «BIOGRAFIJA Mira Stupica». Puls. 22 August 2013. Արխիվացված է օրիգինալից 20 April 2015-ին. Վերցված է 7 December 2014-ին.
5. ↑  «Preminula Mira Stupica». Alo!. 19 August 2016. Վերցված է 16 September 2016-ին.
6. ↑  «Kako je Mira Stupica govorila o bratu Bori: Njega smo najviše začikavali». *Blic*. 10 July 2014. Վերցված է 7 December 2014-ին.
7. 1 2  *Ko je ko u Nedićevoj Srbiji 1941–44, page 469-470*. Prosveta. 2009. ISBN 978-86-07-01889-5.
8. ↑  *Mala Prosvetina enciklopedija, 3rd edition, volume III*. Prosveta. 1985. ISBN 86-07-00001-2.
9. ↑  *Ko je ko u Srbiji 1996, page 547*. Bibliofon. 1996.
10. ↑  *Mala Prosvetina enciklopedija, 3rd edition, volume III*. Prosveta. 1985. ISBN 86-07-00001-2.
11. ↑  *Ko je ko u Nedićevoj Srbiji 1941–44, page 469-470*. Prosveta. 2009. ISBN 978-86-07-01889-5.
12. ↑  *Ko je ko u Srbiji 1996, page 547*. Bibliofon. 1996.
13. 1 2  *Mala Prosvetina enciklopedija, 3rd edition, volume III*. Prosveta. 1985. ISBN 86-07-00001-2.
14. ↑  *Ko je ko u Nedićevoj Srbiji 1941–44, page 469-470*. Prosveta. 2009. ISBN 978-86-07-01889-5.
15. ↑  Đorđe Bajić (19 August 2016). «In memoriam: Mira Stupica (1923–2016)» (սերբերեն). Film Center Serbia.
16. ↑  *General Encyclopedia of the Yugoslav Lexicographical Institute, III edition, Vol 7, Raš-Szy*. Miroslav Krleža Institute of Lexicography. 1981.
17. ↑  «Mira Stupica» (սերբերեն). Riznica srpska. 25 September 2013.
18. ↑  «Mira Stupica proslavila 90. rođendan» (սերբերեն). Radio Television Serbia. 17 August 2013.
19. ↑  «Preminula Mira Stupica» (սերբերեն). Radio Television Serbia. 19 August 2016.