recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Արիոբարզանես** (Մ.թ.ա. 40-ականներ կամ *անհայտ* - 4), Ատրպատականի թագավոր մ.թ.ա. 20 թվականից։ Հռոմի Անտոնիոս զորավարի գործակցի՝ Ատրպատականի տապալված թագավոր մար Արտավազդի որդին։ Արտաշես Բ-ի դավադրական սպանությունից հետո հռոմեացիներն Ատրպատականն անջատեցին Հայաստանից և նրա թագավոր հռչակեցին Արիոբարզանին։ Արտաշեսյանների վերջին շառավղի՝ Հայոց թագավոր Տիգրան Դ-ի մահից (մ.թ. 1) հետո Հռոմի զորավար Գայոս Կեսարը մ.թ. 2 թվականին Արիոբարզանին ճանաչեց նաև Հայաստանի թագավոր։ Այս արարքը համարելով անհանդուրժելի՝ հայ իշխանները մ. թ. 2 թվականին ապստամբել են և դիմադրել հռոմեացիներին։ Ըստ Տակիտոսի, Արիոբարզանը մահացել է «դիպվածական մահով»։ Ենթադրվում է, որ նրան սպանել են ապստամբ հայերը։

Կենսագրություն և գործունեություն
--------------------------------

Հայոց Արտաշես Բ արքան Հռոմի դիրքերը Արևելքում թուլացնելու նպատակով՝ գրավում է Ատրպատականը և այն միացնում Մեծ Հայքին։ Մ. թ. ա. 20 թվականին Արտաշես Բ-ի սպանությունից և Տիգրան Գ-ի թագադրումից հետո Հռոմը Ատրպատականը անջատեց Մեծ Հայքից, վերականգնեց նրա անկախությունը և թագավոր նշանակեց Արիոբարզանեսին։ Նպատակը Արևելքում Հռոմի դիրքերը ամրացնելն էր։ 2 թվականին Տիգրան Դ-ի սպանությունից հետո Հռոմը Արևելքում իր դիրքերը էլ ավելի ամրացնելու համար Մեծ Հայքի թագավոր է նշանակում իբրև թե մորական կողմով Արտաշեսյան ծագում ունեցող Արիոբարզանեսին։ Բազմելով Հայոց գահին՝ Արիոբարզանեսը վարումէ բացարձակապես հռոմայամետ քաղաքականություն, ինչը հայ ժողովուրդը չի ընդունում և դիմում է ազատագրական պայքարի, որի արդյունքում Արիոբարզանեսը զոհ է գնում հայերի կազմակերպած դավադրությանը, և գահը փոխանցվում նրա որդուն՝ Արտավազդ Դ-ին, ով գահակալում է մինչև 4 թ.-ը և նույնպես սպանվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 2. — էջ 61.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 61)։*  |
**Գադսդենի դրոշ** (անգլ.՝  Gadsden flag), ԱՄՆ պատմական դրոշ, ամերիկյան հեղափոխության խորհրդանիշերից մեկը։ Դեղին կտավի վրա պատկերված է գալարված բոժոժավոր օձը, որը պատրաստվում է խայթել։ Պատկերի տակ տեղակայվում է անգլերեն «Չկանգնես ինձ վրա» (անգլ.՝  Dont tread on me) զգուշացնող գրառումը։ Դրոշը կրում է գնդապետ Քրիստոֆեր Գադսդենի անունը, ով պատերազմի տարիներին ընտրել էր այն որպես ամերիկյան նավատորմի խորհրդանիշ։ Ներկայումս Գադսդենի դրոշն ասոցիացվում է ամերիկյան «Թեյախմություն» շարժման և լիբերտարիանիստական կուսակցության հետ։

Պատմություն
-----------

Բենջամին Ֆրանկլինի հեղինակած "Միացի՛ր կամ մահացի՛ր" նկարը
Յոթնամյա պատերազմի տարիներին ամերիկացի հայտնի հասարակական գործիչ Բենջամին Ֆրանկլինը հեղինակում է «Միացի՛ր կամ մահացի՛ր» (անգլ.՝ "Join, or Die") նկարը։ Նկարի վրա պատկերված էր մասնատված օձի մարմին։ Օձի մարմնի մասերը խորհրդանշում էին ամերիկյան գաղութների տարբեր նահանգները։ Ֆրանկլինի նկարը լայն տարածում է ստանում գաղութաբնակների շրջանում։
Հեղափոխական իրադարձությունների նախաշեմին օձի խորհդրանիշը կրկին սկսում է հրապարակվել թերթերում։ Այն տարածվում է անգլիական գաղութներով՝ հայտվելով թղթադրամների, համազգեստների, վահանակների և դրոշների վրա։
Արագ տարածման հետ մեկտեղ օձի խորհրդանիշը որոշակի ձևափոխությունների է ենթարկվում։ Այն սկսվում է պատկերվել ամբողջական մարմնով, իսկ սովորական օձը փոխարինվում է գալարված բոժոժավոր օձով։
Հայտնի չէ, թե երբ է առաջին անգամ գալարված բոժոժավոր օձը պատկերվել «Չկանգնես ինձ վրա» զգուշացնող գրառման հետ մեկտեղ։ Քրիստոֆեր Գադսդենը ընտրել է այն որպես ամերիկյան նորաստեղծ նավատորմի խորհրդանիշ։ Այդ պահից Գադսդենի դրոշը դառնում է հեղափոխության ամենավառ խորհրդանիշերից մեկը։

Ներկայիս նշանակությունը
-----------------------

Մեր օրերում Գադսդենի դրոշը տարածված է ամերիկյան պահպանողական ուժերի շարքերում։ Այն օգտագործվում է որպես պահպանողական, լիբերտարիանիստական և հայրենասիրական շարժումների խորհրդանիշ։ «Թեյախմություն» շարժումը օգտագործում էր Գադսդենի դրոշը նախագահ Օբամայի հեղինակած առողջապահական նախագծի դեմ անցկացվող ցույցների ժամանակ։ Երբեմն Գադսդենի դրոշը դիտարկվում է որպես ծայրահեղ աջ ուժերի խորհրդանիշ։ Հայտնի են դեպքեր, երբ մարդկանց մեղադրանքներ են առաջադրվել «Չկանգնես իմ վրա» գրառումը մեքենաների, կամ վերնաշապիկների վրա վերարտադրելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գադսդենի դրոշը/ Չկանգնես իմ վրա
2. ↑  Գադսդենի դրոշի պատմությունը
3. ↑  Գադսենի դրոշը. «Չկանգնես իմ վրա»
| **՞**Գազ խիտ |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Բակլածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Բակլազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Գազ |
|
|
| Տեսակ | Գազ խիտ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Astragalus compactus

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Գազ խիտ** (լատին․՝ Astragalus compactus), բակլազգիներ ընտանիքի, գազ ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Թուփ է, 30-40 սմ բարձրությամբ։ Տերևները կազմված են 4-6 զույգ երկարավուն, էլիպսաձև կամ ձվաձև, 0,8-1,2 սմ երկարությամբ և 0,3 սմ լայնությամբ տերևներից։ Տերևակիցները սկզբում բրդանման մազմզուկապատ են, հետագայում՝ մերկ։ Ծաղկակիցները ձվաձև են, գծանման, սրավուն, սպիտակ, բրդամազմզուկապատ։ Բաժակն ունի 1-1,4 սմ, պսակը՝ 1,5-1,8 սմ երկարություն։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Հայկական բարձրավանդակում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է Արարատյան դաշտում, Վայքում, միջին լեռնային գոտում, չոր քարքարոտ և խճապատ թեքությունների վրա։ Էկոլոգիական խումբը' VIII:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 70։
**Արծիվների կամուրջ** (բուլղար․՝ Орлов мост, *Orlov most*), կամուրջ Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի միջով հոսող Պերսովսկա գետի վրա։ Կամուրջը և տեղայնքը հաճախ անվանում են *Ploshtad Orlov Most* (Արծիվների կամուրջ հրապարակ) կամ պարզապես «Արծիվների կամուրջ» (*Orlov most*):

Պատմություն
-----------

կամրջի անվանումը կապված է նրա վրա տեղադրված չորս արծիվների հետ, որոնք խորհրդանշական բնույթ ունեն և համարվում են նրա պահապանները։

Կամուրջը և հանգույցը գտնվում են Վասիլ Լևսկու անվան ազգային մարզադաշտի, Խորհրդային բանակի հուշարձանի, Բորիսովա Գրադինա զբոսայգու, Արիանա լճի անմիջական հարևանությամբ՝ Սոֆիայի համալսարանի մոտ։ Այստեղով են անցնում երկու գլխավոր զբոսայգիները՝ Էվգոլի Գեորգիև զբոսայգին Պերլովսկա գետի երկայնքով և Ցարիգրադսկո շոսեն, որն ավարտվում է Իվան Ասեն II թագավորի անունը կրող փողոցով։ Հարավ-արևելքից Ցարիգրադ երթուղով Սոֆիա մտնող երթևեկությունը կամուրջը կապում է քաղաքի կենտրոնի հետ։

Կամուրջը կառուցվել է 1891 թվականին չեխ ճարտարապետ Վացլավ Պրոշեկի, նրա եղբոր՝ Ժոզեֆի և զարմիկների՝ Բոհդանի և Ջիրի կողմից։ 1889 թվականին նրանք միասին նախագծել և կառուցել են նաև Սոֆիայի «Առյուծների կամուրջը»։ Շինարարության արժեքը կազմել է 80,000 լև։

1999 և 2007 թվականներին թողարկված բուլղարական 20 լև թղթադրամի հակառակ կողմում պատկերված է կամրջի սյուներից մեկը՝ բրոնզե արծիվները վրան։

2009 թվականից կամուրջը սպասարկվում է Սոֆիայի մետրոյի 1-ին գծի Սոֆիայի համալսարանի Սուրբ Կլիմենտ Օխրիդսկի մետրոյի կայարանի կողմից, որին մետրոյի հրապարակը կապվում է շարժական կոնվեյերների միջոցով։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Առյուծների կամուրջ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  In Bulgarian *orlov* can be both *eagle's* and *eagles**, so the name in English could be seen written as Eagles' Bridge, Eagle's Bridge and even Eagle Bridge (Ryan James, Hana Mastrini, Mark Baker, Karen Torme Olson, Angela Charlton, Keith Bain, Pippa de Bruyn,*** **Frommer's Eastern Europe*, John Wiley & Sons, 2009, p.6). However* Eagles** is more understandable because there are four eagle statues over the bridge.
2. 1 2 3 4 5 6 7  *Travel Sofia: Illustrated Guide, Phrasebook and Maps*, MobileReference, 2010
3. ↑  Viennese and Czech architects created many of the symbols of Sofia , *Democracy*, 2001-10-04
4. ↑  Bulgarian National Bank. Notes and Coins in Circulation: 20 levs (1999 issue) & 20 levs (2007 issue). – Retrieved on 26 March 2009.

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Արծիվների կամուրջ (Սոֆիա)***էջը Վիքիպահեստում |

* Արծիվների կամրջի պատմական լուսանկարներ
* 360° կամրջի համայնապատկերի լոսանկարներ
**Իսահակ Լակեդեմ** (ֆր.՝ Isaac Laquedem), Ալեքսանդր Դյումայի անավարտարկածային վեպ։

Առաջին անգամ հրապարակվել է «Le Constitutionnel» քաղաքական օրաթերթում 1852 թվականի դեկտեմբերից 1853 թվականի մարտ ամիսներին։ Հետո փարիզյան «Librairie Theatrale» հրատարակչությունը հրատարակեց այն առանձին գրքով(1853 թվական)։

Վեպում բարձրացված թեմաներն են թափառականությունը, անհնազանդությունը, անմահությունը, հին աշխարհի փոխարինումը նոր կարգերով, թեմաներ, որոնք անսովոր էին Դյումայի և «Երեք հրացանակիրների» շփոթված սիրողների համար։ Սրանով էլ բացատրվում է, թե ինչու է վեպը ավելի քիչ հայտնիություն վայելում հրատարակիչների շրջանում, համեմատած Դյումայի մյուս վեպերի հետ։

Գործողությունների ժամանակը
--------------------------

Պատմությունը սկսվում է 1496 թվականին, բայց 7-րդ գլխից մարդկության պատմության նկարագրման լայն պատկերը շրջվում է մինչև Երուսաղեմի հիմնադրումը։

Սյուժեն
-------

Դյումայի ֆանտաստիկ վեպը նվիրված է Հավերժական հրեային, ով իրեն անվանում է **Իսահակ Լակեդեմ**։ Դյուման պատմում է Հիսուսի կյանքի և նրա հարության մասին։ Փրկչից անիծված՝ Իսահակը մեկնում է հավերժական շրջագայությունների։ Նա հանդիպում է կախարդ Ապոլլոնիոս Թիանացու հետ, ով օգնում է նրան իջնել գետնի տակ, որտեղ Իսահակը գտնում է երեք Պարկ-աստվածուհիներին ովքեր մարդկային կյանքի թելեր էին մանում։ Իմանալով այն մասին, որ երկրի վրա նոր աստված է հայտնվել, աստվածուհիները մեռնում են։ Սակայն դրանից առաջ նրանք Իսահակին հնարավորություն են տալիս վերակենդանացնել Կլեոպատրա թագուհուն։ Նրա հետ Իսահակը գնում է Հռոմ, որտեղ Կլեոպատրան պիտի հրապուրեր Ներոնին Պոպպեա անվան ներքո, իսկ Իսահակը պիտի դառնար պալատականներից մեկը։

Այստեղ Իսահակի պատմությունը ընդմիջվում է և Դյումայի կողմից մտածված դյութազներգութունը մնում է անավարտ։ Հեղինակն առաջարկել է վեպը գրել հինգ մասով, որտեղ Իսահակ Լակեդեմի աչքերով պիտի ցույց տրվեր աշխարհի ողջ պատմությունը՝ Հռոմեական կայսրությունը, Կարլոս մեծի թագավորությունը, Շառլ IX-ի թագավորումը, Նապոլեոնի արշավանքները և ապագան՝ Մարդկության վերջը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ֆրանսիական կայք - «Ալեքսանդր Դյումայի ընկերների միություն»

Արտաքին հղումներ
----------------

* librioom.net(չաշխատող հղում)
* bibliomaster.ru


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ալեքսանդր Դյումայի վեպեր |
| --- |
|  |
| 
* 

* Ակտեա (1837)
* Սուսերամարտի ուսուցիչը (1840-41)
* Շեվալյե դ'Արմատալ (1842)
* Ժորժ (1843)
* Ասկանիո (1843)
* Երեք հրացանակիրներ (1844)
* Քսան տարի անց (1845)
* Կոմս Մոնտե-Քրիստո (1845-46)
* Մարգո թագուհին (1845)
* Շեվայլյե դե Մեզոն Ռուժ (1845-46)
* Կոմսուհի դը Մոնսորո (1846)
* Ժոզեֆ Բալզամո (1846)
* Երկու Դիանաներ (1846)
* Քառասունհինգ (1847)
* Վիկոնտ դը Բրաժելոն, կամ Տասը տարի անց (1848)
* Թագուհու կախազարդը (1849)
* Սև կակաչ (1850)
* Սատանայի կիրճը (1850)
* Անժ Պիտու (1851)
* Կոմսուհի դե Շարնի (1853)
* Աշբրոնյան քահանան (1853)
* Իսահակ Լակեդեմ (1853)
* Կապիտան Ռիշար (1854)
* Սավոյան հերցոգի մանկլավիկը (1855)
* Եհուի զինակիցները (1856)
* Գայլերի առաջնորդը (1857)
* Մաշկուլյայի գայլուհին (1858)
* Բլեք (1858)
* Սպիտակները և կապույտները (1867)
* Պրուսյան ահաբեկչություն (1868)
* Շեվալյե դե Սենտ Էրմին (1869)

 |

 |
| **՞**Իսկական փոկեր |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Վերնաթագավորություն | Կորիզավորներ |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
| Ենթաթագավորություն | Բազմաբջիջներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | Կաթնասուններ |
| Ենթադաս | Կենդանածիններ |
| Ինֆրադաս | Ընկերքավորներ |
|
| Կարգ | Գիշատիչներ |
| Ենթակարգ | Շնանմաններ |
|
|
| Ընտանիք | **Իսկական փոկեր** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| phocidae

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |

Իսկական փոկերի ընտանիքը ներառում է 13 ցեղի 18 կենդանիներ, որոնք տարածված են հյուսիսային և հարավային մերձբևեռային շրջաններում, ինչպես նաև արևադարձային լայնություններում։ Ականջախեցիներ չունեն, որով տարբերվում են մյուս՝ ականջավոր փոկերից։ Նախկինում իսկական փոկերը, ականջավոր փոկերն ու ծովացուլը ներառվում էին կաթնասունների դասի մաշկոտանիների կարգում, այժմ դասակարգվում են որպես գիշատիչների կարգի ընտանիքներ։ Պատկանում են շնանմանների ենթակարգին։

Իսկական փոկերի առջևի մաշկաթաթերը պատված են բրդով և ունեն մեծ մագիլներ, ետևինները ծառայում են միայն ջրում տեղաշարժվելու համար։ Ամենախոշորը հարավային ծովափիղն է, որի մարմնի երկարությունը մինչև 6,5 մ է, իսկ քաշը՝ մինչև 100 կգ։

Տեսակներից 9-ը բնակվում են հյուսիսային բևեռամերձ ծովերում, 5-ը Անտարկտիդայի ափերին, 3-ը արևադարձային ծովերում (վանական փոկեր), 2-ը քաղցրահամ ջրերում (բալկայան և կասպյան փոկեր)։ Քաղցրահամ ջրերի բնակիչ է համարվում նաև օղակավոր փոկը, որը լայնորեն տարածված է հյուսիսային բևեռամերձ ծովերում (բնակվում է նաև Ռուսաստանի Լադոգա և Ֆինլանդիայի Սայմա լճերում)։ Չեն հանդիպում միայն Հնդկական օվկիանոսում։ Անհետացման վտանգի տակ են արևադարձային ծովերում բնակվող վանական փոկերը, որի տեսակներից մեկը՝ կարիբյան վանական փոկը, ներկայումս համարվում է ոչնչացված (1950-ականներից ի վեր)։ Մյուս տեսակները տարածված են Միջերկրական ծովի շրջաններում (սովորական վանական փոկ) և Հավայան կղզիներում (հավայան վանական փոկ)։

Իսկական փոկերը բնակվում են հիմնականում ափամերձ ջրերում, բազմացման և մորթափոխման ժամանակ հսկայական կուտակումներ են առաջանում առավելապես սառույցների վրա, հազվադեպ՝ ափերին։ Կուտակված կենդանիների թիվը կարող է հասնել 10 հազարի։ Նորածին ձագերի մորթին հաստ է, հաճախ՝ սպիտակ։ Երեք ամսից ձագերը մորթափոխվում են։ Ձյունաճերմակ մորթի ձեռք բերելու համար նախկինում հաճախ ոչնչացնում էին գրենլանդական և կասպյան փոկերի ձագերին։ Ներկայումս ձագերի որսն արգելված է։

Սնվում են ձկներով, փափկամորթներով, խեցգետնակերպերով, ծովային հովազները՝ նաև պինգվիններով ու այլ փոկերով։ Հրաշալի լողում են ու սուզվում, կարճ տարածությունների վրա զարգացնում են մինչև 24 կմ/ժ արագություն։ Սուզման ռեկորդը պատկանում է Ուեդդելի փոկին (մինչև 600 մ), որը կարող է ջրի տակ մնալ մինչև 1 ժամ։ Ցամաքում տեղաշարժվում են դանդաղ, կողքից կողք թեքվելով, սառույցների վրա՝ սահելով։

Պատկերասրահ
-----------

Հյուսիսային ծովափիղ
Ուեդդելի փոկ
Ծովային հովազ
Կենգուղավոր փոկ կամ կոլոթվոր փոկ
Խեցգետնակեր փոկ
Գրելանդական փոկ կամ ծովարջ, արջային փոկ
Ծովային նապաստակ կամ լախտակ
Հավայան վանական փոկ
Բալկալյան փոկ
Միջերկրական կամ սովորական վանական փոկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Կենդանիների հանրագիտարան* (հայերեն)։ Երևան: Վահագն Աբրահամյան։ 2015։ էջեր 56–57
**Արմեն Բյուզանդի Նարգիզյան** (մարտի 18, 1952(1952-03-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 2007), հայ բժիշկ, սրտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2003)։

Կենսագրություն
--------------

1969 թվականին ավարտել է Մայակովսկու անվան դպրոցը, 1975 թվականին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ Եղել է Չարենցավանի քաղաքային հիվանդանոցի բժիշկ, 1978-1980 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի կրտսեր գիտաշխատող։ 1980-1983 թվականներին եղել է Համամիութենական գիտական սրտաբանական կենտրոնի ասպիրանտ։ 1983 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզը «Միոկարդիալ մետարոլիզմի որոշ սուբստրատների արտերիովենոզ տարբերությունը շողացող առիթմիայով հիվանդների մոտ սինուսային ռիթմի վերականգնումից առաջ և հետո» թեմայով։

1984 թվականից եղել է սրտաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտաշխատող, 2004 թվականից՝ սրտային անբավարարության բաժանմունքի գիտական ղեկավար, 2006 թվականից՝ ընդհանուր սրտաբանության բաժանմունքի վարիչ։

2001 թվականին պաշտպանել է դոկտորական գիտական թեզը «Իշեմիկ ծագման քրոնիկ սրտային անբավարարության ֆարմակոթերապիայի օպտիմիզացումը» թեմայով։

1995 թվականից եղել է Հայաստանի սրտաբանների ընկերության, 1996-1999 թվականներին՝ հիմնադիր քարտուղար, 2000 թվականից՝ Սրտաբանների եվրոպական միության անդամ։

Ստեղծագործություններ և ճանաչում
-------------------------------

Ուսումնասիրել է սրտի իշեմիկ հիվանդությունը, սրտի ռիթմի խանգարումները, մասնավորապես՝ շողացող առիթմությունը, իմունային համակարգի ներգրավումը սրտային ախտահարումների ժամանակ։

Հեղինակ է 150 գիտական աշխատությունների, 1 մենագրության, 40 զեկույցների։

Երկեր
-----

Хроническая сердечная недостаточность, Е. 2003 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արմեն Նարգիզյանի հիշատակին(չաշխատող հղում)
2. ↑  Медицинская наука Армении, № 3, 2007
3. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
Իսպանիայի գլխավոր գետերը
Էբրո
Արագոն
Գվադալկիվիր
**Իսպանիայի գետերը** հիմնականում սնվում են անձրևների հաշվին, ինչով պայմանավորված է գետերի ձմեռային առավելագույն և ամառային նվազագույն մակարդակը։ Այդ ժամանակահատվածում գետերի մեծամասնության մակարդակը իջնում է իսկ համեմատաբար ավելի փոքրերը չորանում են։ Սեզոնային փոփոխությունները ազդեցություն չեն ունենում Իսպանիայի հյուսիսային և հյուսիսարևմտյան հատվածներում որտեղ գետերը խոր են և ողջ տարվա ընթացքում ջրի մակարդակը մնում է անփոփոխ։ Պիրենեյնում, Անդալուզյան լեռներում մասամբ նաև Կենտրոնական Կորդիլերներում, անձրևաջրերով սնվող գետերը համալրում է ձնհալքները։ Իսպանիայի խոշորագույն գետերի շարքում կարելի է առանձնացնել Ատլանտյան օվկիանոսի ավազանին պատկանող`Տախո, Դուերո, Գվադիանա, Գուանդալկիվիր գետերը։ Միջերկրական ծովի ավազանի հետ կապված են`Էբրո, Խուկար, Սեգուրա գետերը Խոշոր գետերի մեծ մասը իրենց մակերեսային ջրերի հետ միասին նավարկելի են։ Իսպանիայի հյուսիսային գետերը, որոնք ենթակա չեն սեզոնային տատանումների, օգտագործվում են էներգետիկ նպատակներով, մնացածը հիմնականում ոռոգման համար։ Մի շարք գետերում կառուցված են արհեստական ջրամբարներ։

Ցանկ
----

Իսպանիայում ամենաերկար գետերի ցանկը՝

| № | Գետ | Իսպաներեն անվանումը | Երկարությունը Իսպանիայի տարածքում
,կմ | Ընդհանուր երկարությունը
,կմ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Էբրո | Ebro | 910 | 910 |
| 2 | Տախո | Tajo | 730 | 1007 |
| 3 | Գվադալկիվիր | Guadalquivir | 657 | 657 |
| 4 | Գվադիանա | Guadiana | 605 | 865 |
| 5 | Դուերո | Duero | 573 | 895 |
| 6 | Խուկար | Júcar | 498 | 498 |
| 7 | Խենիլ | Genil | 337 | 337 |
| 8 | Սեգուրա | Segura | 325 | 325 |
| 9 | Մինո | Miño | 310 | 310 |
| 10 | Տուրիա | Turia | 290 | 290 |
| 11 | Պիսուերգա | Pisuerga | 277 | 277 |
| 12 | Էսլա | Esla | 275 | 275 |
| 13 | Սեգրե | Segre | 250 | 261 |
| 14 | Տորմեց | Tormes | 247 | 247 |
| 15 | Սիլ | Sil | 225 | 225 |
| 16 | Խալոն | Jalón | 224 | 224 |
| 17 | Սուխար | Zújar | 210 | 210 |
| 18 | Տեր | Ter | 209 | 209 |
| 19 | Ալագոն | Alagón | 201 | 201 |
| 20 | Արագոն | Aragón | 197 | 197 |
| 21 | Խարամա | Jarama | 194 | 194 |
| 22 | Սիգուելա | Cigüela | 194 | 194 |
| 23 | Ալբերչե | Alberche | 192 | 192 |
| 24 | Գուադալոպե | Guadalope | 182 | 182 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Главный редактор А. М. Прохоров.* Большая советская энциклопедия. Третье издание. Том 10. ИВА-ИТАЛИКИ. — М.: «Советская энциклопедия», 1970. — С. 497.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Rivers of Spain Archived 2010-11-13 at the Wayback Machine.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Եսայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գարեգին Լևոնի Եսայան** (փետրվարի 14, 1901(1901-02-14), Գանձակ, Ռուսական կայսրություն - 1938), հայ խորհրդային քաղաքական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ (1919)։ 

1919 թվականին ավարտել է Գանձակի գիմնազիան։ 1920-1921 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի ԼԿԵՄ ԿԿ-ի կազմբաժնի վարիչ, 1921-1923 թվականներին՝ Հայաստանի ԼԿԵՄ ԿԿ-ի քարտուղար, ապա ՀԿԿ ԿԿ-ի հրահանգիչ։ 1925-1930 թվականներին վարել է կուսակցական «պատասխանատու» աշխատանքներ։ 1930-1931 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1931-1932 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Պետպլանի նախագահ, 1932-1933 թվականներին՝ ՀԽՍՀ հողագործության ժողկոմ, 1933-1935 թվականներին՝ Ղամարլուի ՄՏԿ քաղբաժնի պետ, 1935-1937 թվականներին՝ ՀԿԿ Ղամարլուի շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1937 թվականին՝ ՀԽՍՀ ժողտնտխորհի նախագահի տեղակալ։ 1932-1937 թվականներին ընտրվել է ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 522.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 522)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Զուրաբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Արշակ Գերասիմի Զուրաբյան** (Զուրաբով, (1873, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1920), պրոֆեսիոնալ հեղափոխական։ ԽՄԿԿ անդամ 1898 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

1892 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի ռեալական ուսումնարանը և ընդունվել Խարկովի տեխնոլոգիական ինստիտուտը, 1894 թվականին՝ Պետերբուրգի անտառային ինստիտուտը։ Հեղափոխական մկրտությունը ստացել է Պետերբուրգի «Բանվոր դասակարգի ազատագրության պայքարի միությունում»։ 1902 թվականին մասնակցել է «Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միության» և նրա օրգան «Պրոլետարիատ» թերթի կազմակերպման աշխատանքներին։ 1903 թվականի մարտին ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միութենական կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է ՌՍԴԲԿ II համագումարին, պաշտպանել Լենինյան տեսակետները, որից հետո հարել է մենշևիկներին։ 1908 թվականին ձերբակալվել և աքսորվել է Սիբիր, որտեղից փախել է արտասահման։ 1912 թվականին հարել է Տրոցկու լիկվիդատորական օգոստոսյան բլոկին։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917) հետո վերադարձել է Ռուսաստան, ընտրվել Պետրոգրադի Սովետի գործադիր կոմիտեի անդամ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո աշխատել է Անդրկովկասում, ակտիվ պայքար մղել մենշևիկների և դաշնակների դեմ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 716.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 716)։*  |
**Արշակ Տեր-Մարգարյան Արսենի** (ռուս.՝ Арша́к Арсе́нович Тер-Маркарья́н, 1938, Դոնի Ռոստով, ԽՍՀՄ), հայազգի ռուսական բանաստեղծ, լրագրող, հրապարակախոս։ Ռուսաստանի գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1938 թվականին Դոնի Ռոստովում, հայկական ընտանիքում։ Մի քանի տարի աշխատել է երկրաբանության ոլորտում, որի ընթացքում եղել է Ղազախստանում, Ուկրաինայում, Կրասնոդարի երկրամասում։ Եղել է ինժեներ-մեթոդիստ սևաստապոլյան «Ատլանտիկա» ընկերությունում։

Առաջին ակնարկները հրապարակել է Ռոստովի մարզային երիտասարդական «Կոմսոմոլեց» («Комсомолец») թերթում։

1973 թվականին ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։ Ընտրվել է Ռոստովի մարզային գրական կազմակերպության վարչության անդամ՝ երկար տարիներ այդտեղ աշխատելով գրական խորհրդատու։

Այնուհետև տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ 1991-2007 թվականներին գլխավորել է «Գրական Ռուսաստան» («Литературной России») օրաթերթի պոեզիայի բաժինը։ Արշակ Տեր-Մարգարյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են հայերեն, բուլղարերեն, հունգարերեն, լեհերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, վիետնամերեն, չինարեն, օսերեն, կալմիկերեն, ուկրաիներեն և այլ լեզուներով։ Միջազգային մրցանակների դափնեկիր է։

2012 թվականին եղել է Արցախում, մասնակցել Արցախի գրողների միության կազմակերպած, Ստեփանակերտում անցկացված պոեզիայի միջազգային փառատոնին։

Արշակ Տեր-Մարգարյանը հայերեն
----------------------------

* Նամակ Ղարաբաղին; Սևան (բանաստեղծություններ)։ Բանաստեղծությունն աշխարհի միջօրեականներում, Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2012, էջ 160-162։ Թարգմ.՝ Կարինե Փաթյան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Բանաստեղծությունն աշխարհի միջօրեականներում, Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2012, էջ 159։
Ալեքսանդրա թագուհին թագով։ Թագը եվրոպական ոճով է, ունի ավելի շատ կիսակամարներ, քան ունենում են բրիտանական թագերը։
**Ալեքսանդրա թագուհու թագ** (անգլ.՝ Crown of Queen Alexandra), Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Էդուարդ VII-ի կնոջ՝ ուղեկցող թագուհի Ալեքսանդրա Դանիացու թագը, որը պատրաստվել է 1902 թվականի թագադրման համար։

Պատմություն
-----------

Սկսած Մարիա Մոդենացուց (թագադրվել է 1685 թվականին)՝ Մեծ Բրիտանիայի ուղեկից թագուհիները կրել են Մարիա Մոդենացու թագը։ Սակայն այդ ավանդույթը փոփոխվել է 1831 թվականին, երբ ուղեկցող թագուհի Վիլհելմ IV-ի և նրա կնոջ՝ ուղեկից թագուհի Ադելաիդա Սաքսեն Մեյնինգենցու թագադրման պատրաստության ժամանակ Մարիա Մոդենացու թագը «Նորին Մեծության օգտագործման համար համարվել է ոչ պիտանի»՝ նկատի ունենալով մաշվածությունը և չափսերը։ Պատրաստվել է նոր թագ։

Երբ Վիլհելմ IV-ի մահից հետո գահ է բարձրացել Վիկտորյա թագուհին (թագադրությունը տեղի է ունեցել 1838 թվականին), նրա ամուսինը՝ ուղեկից արքայազմ Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացին, չի թագադրվել և Վիկտորյայի կառավարման 64 տարիների ընթացքում ուղեկցի թագը չի կիրառվել։ 1901 թվականին Վիկտորյա թագուհու մահից հետո գահին է բազմել Էդուարդ VII-ը, և նրա կին Ալեքսանդրային որոշվել է թագադրել որպես ուղեկից թագուհի, սակայն դրա համար չօգտագործել Ադելաիդայի թագը, այլ պատրաստել նորը։ Ամուսինները թագադրվել են 1902 թվականի օգոստոսի 9-ին Լոնդոնի Վեստմինստերյան աբբայությունում։ Հայտնի Կոհինուր ադամանդով զարդարված նոր թագը Ալեքսանդրայի գլխին դրել է Յորքի արքեպիսկոպոս Ուիլյամ Մաքլագանը։

Նկարագրություն
--------------

Ալեքսանդրա թագուհու թագը պատրաստվել է բրիտանական արքայական թագերին բնորոշ ոճից տարբեր, ավելի մոտ մայրցամաքային թագավորական թագերի ոճին։ Ալեքսանդրայի թագը բարձրությամբ ավելի ցածր է, քան բրիտանական ավանդական թագերը և, ինչը բացարձակապես բնութագրական չէ նրանց, պարունակում է ութ կիսակամար։ Դիմացի կիսակամարը միացած է թանկարժեք քարերով պատված խաչով, որի վրա դրված էր հայտնի Կոհինուր ադամանդը։ Ինչպես հետագայում պատրաստված Մարիա թագուհու և Եղիսաբեթ թագուհու թագերինը, կիսակամարները հանովի են, ինչը թույլ է տալիս թագը կրել որպես գոհարակուռ վարսակալ (բաց թագի ձևով)։

Ալեքսանդրա թագուհու թագը հետագայում այլ ուղեկից թագուհիներ չեն կրել, 1911 թվականին Մարիա Թեքցի թագուհու և 1937 թվականին Եղիսաբեթ Բոուզ-Լայոնի համար պատրաստվել են նոր թագեր։ Ալեքսանդրայի թագի հիմնական թանկարժեք քարերը փոխարինվել են արհեստականներով, իսկ Կոհինուր ադամանդը 1911 թվականին փոխադրվել է Մարիա թագուհու թագ, 1937 թվականին՝ Եղիսաբեթ թագուհու թագ, որտեղ էլ գտնվում է ներկայումս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Anne Keay, *The Crown Jewels* (Historic Royal Palaces, 2002) p. 58
2. ↑  Battiscombe, 1969, էջ 249
3. ↑  The Koh-i-noor Diamond

Գրականություն
-------------

* *Battiscombe, Georgina.* Queen Alexandra :

[անգլ.]. — London : Constable, 1969. — ISBN 0-09-456560-0.
Լահմաջո
**Լահմաջո** (արաբ․՝ لحم عجين‎‎, հայերեն՝ Լոշմիս), հանրահայտ արևելյան ուտելիք։ Լահմաջոն անվանում են հայկական և արաբական պիցցա։ Ուտեստի հիմքը հանդիսանում է բարակ խրթխրթան հացային բլիթ, որի վրա լցնում են աղացած միս, լոլիկ, տոմատի մածուկ, բուլղարական պղպեղ, սոխ, սխտոր, կանաչի, սև պղպեղ։ Ճիշտ պատրաստված լահմաջոն կշռում է 150–ից 170 գրամ։

Խորհրդային Հայաստան լահմաջոն մուտք է գործել 1960-ական թվականներին հայրենադարձության շնորհիվ՝ սիրիական Հալեպ քաղաքից ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Տանը պատրաստված լահմաջոՏանը պատրաստված լահմաջո

Գրականություն
-------------

* Minaki, Peter, The Big Book Of Mediterranean Recipes: More Than 500 Recipes for Healthy and Flavorful Meals, «Adams Media», 2014 — 512 p, ISBN 1440579504։
* Petrosian, Irina; Underwood, David, Armenian Food: Fact, Fiction & Folklore, «Lulu.com», 2006 — 252 p, ISBN 1411698657։

Տես նաև
-------

* Պիցցա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Petrosian, Underwood, 2006, էջ 16
2. ↑  Minaki, 2014, էջ 88

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պատրաստենք միասին. Լահմաջո
**Լայբնից** (գերմ.՝ Leibniz), թխվածքաբլիթի ապրանքանիշ, կոչվել է Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցի պատվին։ Արտադրում է է Բահլզեն (գերմ.՝ Bahlsen գերմանական ընկերությունը 1891 թվականից։

Անվանում
--------

Փիլիսոփա և մաթեմատիկոս Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցի անունով թխվածքաբլիթն անվանել են այն պատճառով, որ նա իր կյանքի մեծ մասը անցկացրել է Հանովեր քաղաքում, որտեղ էլ հենց ստեղծվել է Բահլզեն (գերմ.՝ Bahlsen ընկերությունը։

Տարատեսակներ
------------

Ժամանակակից ապրանքանիշը պարունակում է 15 տարատեսակներ, որոնցից է դասական Leibniz Butterkeks, Leibniz Kakaokeks, որը պատրաստվում է կակաոյով և Leibniz Zoo, որը պատրաստված է կենդանիների տեսքով։

Ոճավորում
---------

Leibniz Butterkeks թխվածքի ոճավորումը չի փոխվել հայտնվելու պահից։ Թխվածքն ունի ուղղանկյունի տեսք և նրա վրա դրոշմված է «LEIBNIZ BUTTERKEKS»։ Սակայն այդ ոճավորումը համարվում է Petit Beurre թխվածքի կրկնօրինակը, որը ստեղծվել է 1886 թվականին Lefèvre-Utile ընկերության կողմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լայբնիցի բաղադրատոմս

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Bahlsen ընկերության կայք
**"The Old Fashioned Way"** (**Հին ձևով**), ֆրանսահայ աշխարհահռչակ երգիչ Շառլ Ազնավուրի *Les plaisirs démodés* երգի անգլերեն տարբերակը։

Հակիրճ տեղեկատվություն
----------------------

The Old Fashioned Way երգը որպես սինգլ 1973 թվականին թողարկվել է Barclay Records-ի կողմից և կարճ ժամանակում դարձել հիթ՝Նիդերլանդներում (չարթերում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը), Բելգիայում և Մեծ Բրիտանիայում(բրիտանական չարթերում տասնհինգ շաբաթ անընդմեջ զբաղեցրել է բարձր տեղեր)։

Ստորև ներկայացված է երգի տեքստի ֆրանսերեն բնագիրը և դրա անգլերեն տարբերակը.

Dans le bruit familier de la boîte à la mode 
Aux lueurs psychédéliques au curieux décorum 
Nous découvrons assis sur des chaises incommodes 
Les derniers disques pop, poussés au maximum

C'est là qu'on s'est connu parmi ceux de notre âge 
Toi vêtue en Indienne et moi en col Mao 
Nous revenons depuis comme en pèlerinage 
Danser dans la fumée à couper au couteau

Viens découvrons toi et moi les plaisirs démodés 
Ton cœur contre mon cœur malgré les rythmes fous 
Je veux sentir mon corps par ton corps épousé 
Dansons joue contre joue 
Dansons joue contre joue

Viens noyée dans la cohue, mais dissociés du bruit 
Comme si sur la Terre il n'y avait que nous 
Glissons les yeux mi-clos jusqu'au bout de la nuit 
Dansons joue contre joue.

Dance in the Old Fashioned Way, won't you stay in my arms ?

Just melt against my skin and let me feel your heart,

Don't let the music win by dancing far apart.

Come close where you belong, let's hear our secret song.

Dance in the Old Fashioned Way, won't you stay in my arms ?

And we'll discover highs we never knew before,

If we just close our eyes and dance around the floor.

That gay old fashioned way that makes me love you more.

Dance in the Old Fashioned Way, won't you stay in my arms ?

And we'll discover highs we never knew before,

If we just close our eyes and dance around the floor.

That gay old fashioned way that makes me love you more.

LetsSingIt - The Internet Lyrics Database

Այլ կատարողներ
--------------

* Ֆրեդ Ասթեր (Fred Astaire)
* *Մանտովանի* նվագախումբ (Mantovani Orchestra)
* Պաուլա Քլարք (Petula Clark)
* Շիրլի Բասսի (Shirley Bassey)
* Հելեն Ռեդի (Helen Reddy)

Որպես կինոնկարների սաունդթրեք
-----------------------------

* Լայն փակված աչքեր (Eyes Wide Shut) (1999 թ.) (performed by Victor Silvester Orchestra)
* Ջեք Սփաններ (Jake Spanner, Private Eye) (1989 թ.) (TV)
* Պուպրիկներով շոու (The Muppet Show), Դրվագ #1.9 (1976 թ.)
* Տասը փոքրիկ հնդկացիներ (Ten Little Indians) (1974 թ.)

Սկավառակագրություն
------------------

* Charles Aznavour - 40 chansons d'or (ալբոմ, 1996 թ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dutch Charts
2. ↑  Hits of the World / Billboard 24 Nov 1973
3. ↑  Talent in Europe / Billboard 22 Jan 1977, p. 36
4. ↑  Songwriters: a biographical dictionary with discographies - by Nigel Harrison - 1998 - p. 28
5. ↑  Aznavour on UK Charts

Արտաքին հղումներ
----------------

* Aznavour at IMDB
* charles-aznavour/greatest-golden-hits/ Greatest Golden Hits by Charles Aznavour on MSN Music(չաշխատող հղում)
**Գիգա Բոկերիա** (վրաց.՝ გიგა ბოკერია, ապրիլի 20, 1972(1972-04-20), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի քաղաքական և պետական գործիչ, Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Գիգա Բոկերիան ծնվել է հայտնի շախմատիստների ընտանիքում։ 1990-1995 թվականներին Գիգա Բոկերիան սովորել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։ 2002 թվականին ուսումը պարունակել է Մեծ Բրիտանիայում։ Անգլիայում նա սովորել է Լեսթերի համալսարանի իրավագիտական ֆակուլտետում։ 1996-2004 թվականներին Բոկերիան աշխատել է Մարդու իրավունքների ամրապնդմանը ուղղված միջոցառումների գործում։

2004-2008 թվականներին ղեկավարել է Վրաստանի պատվիրակությունը։ Բոկերիան Վրաստանի ամենից ազդեցիկ քաղաքական գործիչներից մեկն է։ 2008-2010 թվականներին եղել է Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալը։ 2010 թվականին աշխատել է խորհրդարանում որպես Վրաստանի Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար։ Աշխատանքից ազատվել է 2013 թվականի նոյեմբերին Միխեիլ Սաակաշվիլիի պաշտոնաթողից հետո։

Տես նաև
-------

* Վարդերի հեղափոխություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Reshuffle in Government, NSC Archived 2015-09-23 at the Wayback Machine.. Civil Georgia. 2010-10-20
2. ↑  Recommendations and assessments from European Parliament Archived 2013-11-17 at Archive.is. Georgian News TV. 24 November 2011.
**Ալեքսեյ Երխով** (ռուս.՝ Алексей Владимирович Ерхов, հոկտեմբերի 28, 1960(1960-10-28), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2018 թվականի դեկտեմբերի 28)։

Կենսագրություն
--------------

1983 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է ֆրանսերենին, արաբերենին և անգլերենին։

1983 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

2000 թվականից մինչև 2003 թվականը եղել է Ռուսաստանի նախագահի աշխատակազմի աշխատակից։ Հետևողականորեն զբաղեցրել է Ռուսաստանի նախագահի արտաքին քաղաքականության վարչության արտաքին քաղաքականության միջոցառումների նախապատրաստման բաժնի պետի տեղակալի և պետի պաշտոնները։

2003 թվականից մինչև 2006 թվականը Սիրիայում եղել է Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։

2017 թվականի հունիսի 19-ին Ռուսաստանի նախագահի № 272 հրամանագրով նշանակվել է Թուրքիայի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։ 2020 թվականի փետրվարին դեսպանը բազմիցս հայտարարել է իր հասցեին հնչող սպառնալիքների մասին։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի երեք դուստր։

Դիվանագիտական աստիճան
---------------------

* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2018 թվականի դեկտեմբերի 28)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Указ Президента Российской Федерации от 28.12.2018 № 760 «О присвоении дипломатических рангов»
2. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 28.12.2018 № 760 «О присвоении дипломатических рангов»
3. ↑  Российский посол в Турции рассказал о новых угрозах в свой адрес / РИА «Новости», 16 февраля 2020

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կենսագրությունը ՏԱՍՍ կայքում
**Արտապատկերում**, ժամանակակից մաթեմատիկայի հիմնական գաղափարներից։ Եթե {\displaystyle X} բազմության յուրաքանչյուր x տարրի ինչ–որ ձևով համապատասխանեցված է Y բազմության որոշակի y տարր, ապա այդ համապատասխանությունն անվանում են {\displaystyle X} բազմության արտապատկերում Y-ի մեջ և գրում {\displaystyle f\colon X\to Y}, ընդ որում y-ն անվանում են x-ի պատկեր և նշանակում {\displaystyle y=f(x)} (չի բացառվում, որ {\displaystyle X}-ի տարբեր տարրեր ունենան միևնույն պատկերը)։ Եթե f արտապատկերումն այնպիսին է, որ {\displaystyle X}-ի տարբեր տարրերի պատկերները տարբեր են, ապա f-ը կոչվում է *ինյեկտիվ*, իսկ եթե Y-ի յուրաքանչյուր տարր {\displaystyle X}-ի որևէ տարրի պատկեր է, ապա f-ը կոչվում է *սյուրյեկտիվ*։ Եթե f-ը միաժամանակ և՛ ինյեկտիվ է, և՛ սյուրյեկտիվ, ապա այն կոչվում է *բիյեկտիվ*։ Օրինակ, եթե յուրաքանչյուր իրական թվի համապատասխանեցնենք նրա քառակուսին, ապա կունենանք բոլոր իրական թվերի {\displaystyle X} բազմության արտապատկերում {\displaystyle X}-ի մեջ։ Այս արտապատկերումը ինյեկտիվ չէ, որովհետև երկու տարբեր իրական թվեր՝ {\displaystyle {\sqrt {x}}}-ը և {\displaystyle -{\sqrt {x}}}-ը ({\displaystyle x\geq 0}) ունեն միևնույն պատկերը։ Այն նաև սյուրյեկտիվ չէ, քանի որ ոչ մի բացասական թիվ որևէ իրական թվի պատկեր չէ։ Սակայն հիշյալ համապատասխանությունը, դիտարկված միայն դրական թվերի A բազմության վրա, A-ի բիյեկտիվ արտապատկերում է A-ի վրա, որովհետև տարբեր դրական թվերի պատկերները տարբեր են և յուրաքանչյուր x դրական թվի համար գոյություն ունի դրական թիվ՝ {\displaystyle {\sqrt {x}}}-ը, որի պատկերը x-ն է։

{\displaystyle X}-ի բոլոր այն տարրերի բազմությունը, որոնց պատկերները f արտապատկերման դեպքում ընկած են Y-ի B ենթաբազմության մեջ, կոչվում է B ենթաբազմության նախապատկեր և նշանակվում է {\displaystyle f^{-2}(B)}։

Y-ի բոլոր այն տարրերի բազմությունը, որոնցից յուրաքանչյուրը {\displaystyle X}-ի A ենթաբազմության ինչ–որ տարրի պատկերն է, կոչվում է A ենթաբազմության պատկեր և նշանակվում է {\displaystyle f(A)}։

Եթե {\displaystyle f\colon X\to Y} ինյեկտիվ արտապատկերում է, ապա {\displaystyle f(X)=Y'} բազմության յուրաքանչյուր y տարրին համապատասխանեցնելով նրա միակ x նախապատկերը, կստանանք {\displaystyle f^{-1}\colon Y'\to X} արտապատկերում, որն անվանվում է f-ի հակադարձ արտապատկերում։

Եթե {\displaystyle f\colon X\to Y} և {\displaystyle g\colon Y\to Z}-ն կամայական արտապատկերումներ են, ապա {\displaystyle h\colon X\to Z} արտապատկերում, որը {\displaystyle X}-ի յուրաքանչյուր x տարրի համապատասխանեցնում է {\displaystyle g(y)=EZ}-ն որտեղ y=f(x), կոչվում է f և g արտապատկերումների կոմպոզիցիա և նշանակվում {\displaystyle g\_{o}f}։ 

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 141)։*  |
**Ալեքսեյ Նովիկով** (ռուս.՝ Алексе́й Алексе́евич Но́виков, օգոստոսի 13, 1960(1960-08-13)), ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Կենսագրություն
--------------

1987 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը և ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցը։ Տիրապետում է հինդիին, ուրդուին, սերբերենին և անգլերենին։

1987 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1987-1992 թվականներին՝ Նեպալում Խորհրդային Միության դեսպանատան աշխատակից։

1994-1999 թվականներին՝ Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Ռուսաստանի Դաշնության մշտական ներկայացուցչության երկրորդ, առաջին քարտուղար։

1999-2002 թվականներին՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության միջազգային կազմակերպությունների վարչության խորհրդական, գլխավոր քարտուղարություն (դեպարտամենտ)։

2002-2007 թվականներին՝ Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Ռուսաստանի Դաշնության մշտական ներկայացուցչության խորհրդական, գլխավոր խորհրդական։

2007-2010 թվականներին՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության կադրերի դեպարտամենտի բաժնի պետ։

2010-2015 թվականներին՝ Մումբայում Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր հյուպատոս։

2015-2019 թվականներին՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության կադրերի դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։

2019 թվականի հուլիսի 15-ից Նեպալում հանդիսանում է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի և մեկ դուստր։

Դիվանագիտական աստիճան
---------------------

* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2012 թվականի հուլիսի 30)
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2015 թվականի մայիսի 29)
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2020 թվականի ապրիլի 7)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 05.07.2019 г. № 323 «О Чрезвычайном и Полномочном После Российской Федерации в Федеративной Демократической Республике Непал»
2. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 30.07.2012 г. № 1087 «О присвоении дипломатических рангов»
3. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 29.05.2015 г. № 275 «О присвоении дипломатических рангов»
4. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 07.02.2020 № 101 «О присвоении дипломатических рангов»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страница посла на сайте Посольства России в Непале
**Պոեմ** (հունարեն՝ *póiema* - ստեղծել), չափածո մեծածավալ ստեղծագործություն, որի տարբեր մասերը միավորվում են սյուժեի կամ կերպարի ընդհանրությամբ։ Պոեմը չափածո բոլոր գրական ժանրերից ամենամեծն է իր ծավալով և ընդգրկումներով։ Նրան հատուկ են թե՛ վիպերգական, թե՛ քնարական հատկանիշներ։

Պոեմի վիպերգական հատկանիշներից են սյուժետային տարրերի և կերպարների առկայությունը, պատմողական շարադրանքը, նկարագրությունները։

Սակայն պոեմին հատուկ են նաև հուզական ուժեղ երանգը, հեղինակային բազմազան շեղումները։ Օրինակ, Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմում ծավալվող դեպքերի պատմությունն ուղեկցվում է բազմաթիվ քնարական շեղումներով։ Ինչպես նախերգանքում ու վերջերգում, այնպես էլ ողջ շարադրանքի մեջ արտահայտված է ստեղծագործության հիմնական գաղափարը՝ բարի, հայրենասիրական գործի գեղեցկության և անմահության միտքը։

Պոեմի թե՛ բովանդակությունը, թե՛ ձևը ենթարկվել են պատմական մեծ փոփոխությունների։ Հին աշխարհում պոեմները պատմել են ժողովրդի կյանքի բախտորոշ դեպքերի, լեգենդար հերոսների կյանքի ու սխրանքների մասին (օր.՝ Հոմերոսի «Իլիականը» և «Ոդիսականը»)։ Միջնադարում պոեմներ գրվեցին բազմազան ձևերով Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության», Դանթեի «Աստվածային կատակերգությունը», Շոթա Ռուսթավելու «Վագրենավորը»։

Նոր ժամանակներում պոեմներում պատկերվել են ժողովրդի կյանքի և ճակատագրի էական հարցեր։ Ժանրի զարգացման մեջ հատկապես մեծ դեր են խաղացել Ջորջ Բայրոնը («Չայլդ Հարոլդ»), Ալեքսանդր Պուշկինը («Պղնձե հեծյալ»), Միխայիլ Լերմոնտովը («Մծիրի»), Հովհաննես Թումանյանը («Անուշ») և այլն։

Գրվել են նաև դրամատիկական պոեմներ, որոնց մեջ դեպքերը հիմնականում զարգանում են մենախոսությունների ու երկխոսությունների օգնությամբ (Գյոթեի «Ֆաուստը»)։ Երգիծական պոեմների մեջ ծաղրվում են կյանքի տարբեր կողմերը (Թումանյանի «Պոետն ու մուսան»)։ Քնարական պոեմի ցայտուն օրինակ է Ավետիք Իսահակյանի «Աբու-լալա Մահարին»։

Գրականություն
-------------

* Էդվարդ Ջրբաշյան, Թումանյանի պոեմները, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1986, 487 էջ։

Տես նաև
-------

* Չափածո
* Բանաստեղծություն

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան (1972)։ *Գրականագիտական բառարան*։ Երևան: «Լույս»։ էջ 240-241
**Համընդհանուր ընտրություններն** անցկացվել են Լիբերիայում 1927 թվականին։ Նախագահական ընտրությունների արդյունքում հաղթանակ է տարել Իսկական վիգների կուսակցությունից Չարլզ Դանբեր Քինգը, որը վերընտրվել է երրորդ անգամ Ժողովրդական կուսակցությունից Թոմաս Ֆոլքների նկատմամբ տարած հաղթանակից հետո։

Լիբերիայի Ազգային ընտրական հանձնաժողովի ներկայիս ղեկավար Ֆրենսիս Ջոնսոն-Մորիսի խոսքով՝ 1927 թվականի ընտրությունները «երբևէ անցկացված ամենակեղծված ընտրություններն էին»։ Բացի այդ, այս ընտրություններն ընդգրկվել են Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես «ընտրակեղծիքների ամենաբարձր մակարդակ ունեցող ընտրություններ»․ պաշտոնապես գրանցված 15,000 ընտրողների դեպքում Քինգը ստացել է 243,000, իսկ Ֆոլքները՝ 9,000 ձայն։

Արդյունքներ
-----------

| Թեկնածու | Կուսակցություն | Ձայներ | % |
| --- | --- | --- | --- |
| Չարլզ Քինգ | Իսկական վիգների կուսակցություն | 243 000 | 96,43 |
| Թոմաս Ֆոլքներ | Ժողովրդական կուսակցություն | 9 000 | 3,57 |
| **Արդյունք** | **252 000** | **100** |

Հետևանքներ
----------

Ընտրություններից հետո Ֆոլքներն իշխող՝ Իսկական վիգների կուսակցության շատ անդամների մեղադրել է տանը ստրուկների աշխատանքի օգտագործման և Իսպանիայի Ֆերնանդո Պո գաղութ ստրուկների վաճառքի, ինչպես նաև այդ գործընթացներում բանակի գործարկման մեջ։ Չնայած կառավարության կողմից այդ մեղադրանքների մերժմանը և այդ հարցի շուրջ ընդդիմության հետ համագործակցելուց հրաժարվելուն, Ազգերի լիգան Լիբերիայի Հանրապետությունում ստրկության և հարկադիր աշխատանքի առկայության հետաքննության միջազգային հանձնաժողով է կազմակերպել բրիտանացի իրավաբան Քաթբերտ Քրիստիի ղեկավարությամբ։ ԱՄՆ նախագահ Հերբերտ Հուվերը կարճ ժամանակով խզել է հարաբերությունները Լիբերիայի հետ՝ այդ երկրի վրա ազդելու համար։ 1930 թվականին հանձնաժողովը զեկույց է հրապարակել, որում, չնայած ստրկական և բռնի աշխատանքի օգտագործման ուղղակի մեղադրանքների բացակայությանը, մեղադրանքներ են առաջադրվել բազմաթիվ լիբերիական պաշտոնյաների, այդ թվում Քինգի և վարչապետ Ալեն Յանսիի դեմ, որոնք նպաստ են ստանում ստրկությանը հավասարեցվող հարկադիր աշխատանքից։ Զեկույցի ֆոնին առաջարկվել է Լիբերիան դարձնել Ազգերի Լիգայի մանդատային տարածք, այսինքն՝ երկրի կառավարումը դարձնել արտաքին։ Արդյունքում Ներկայացուցիչների պալատը սկսել է Քինգի իմպիչմենտի ընթացակարգը, և վերջինս շուտով հրաժարական է տվել։ Նրա իրավահաջորդն է դարձել Ջեյմս Էդվին Բարքլին։ Ֆոլքները մասնակցել է 1931 թվականի ընտրություններին, սակայն կրկին պարտվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Elections in Liberia African Elections Database
2. 1 2  Elections Chief Hints Slashing Numbers of Mushrooming Parties for 2005 Polls Archived 2011-07-27 at the Wayback Machine. New Democrat
3. ↑  The 1927 Presidential Elections Archived 2017-11-20 at the Wayback Machine. Liberia Past and Present
4. ↑  Academic Report on The Grass-roots of Conflict in Liberia Archived 2011-07-16 at the Wayback Machine. Senegambia News
5. 1 2 3  Forced Labor Scandal Archived 2017-12-31 at the Wayback Machine. Liberia Past and Present
6. 1 2  History of Liberia GlobalSecurity.org
7. ↑  Liberia: A Casualty of the Cold War’s End AllAfrica.com, 24 October 2000
8. ↑  Liberia Country Studies: Liberia and the League of Nations GlobalSecurity.org
**Ալթայի երկրամասի երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոն** (ռուս.՝ Алтайский краевой государственный театр музыкальной комедии), գտնվում է Ալթայի երկրամասի Բառնաուլ քաղաքում։

Թատրոնի պատմությունը
--------------------

Թատրոնը կազմավորվել է 1960 թվականին Բիյսկ քաղաքում Գոռնո-Ալթայսկի օպերետտային համույթի և Բիյսկի քաղաքային դրամատիկական թատրոնի հիման վրա։ Թատրոնի հիմնական ուղղվածությունը օպերետտան էր և երաժշտական կոմեդիան։

1964 թ թատրոնը Բիյսկից տեղափոխվեց Բառնաուլ՝ ստանալով երաժշտական կոմեդիայի երկրամասային թատրոնի կարգավիճակ։ Առաջին թատերաշրջանը բացվեց Բ. Մոկրոուսովի «Քամիների վարդը» օպերետտայով։

1968-1977 թթ թատրոնը ղեկավարում էր ռեժիսոր Ի. Դուբնիցկայան, ով ընդլայնեց թատրոնի ժանրը՝ խաղացանկի հիմքը դարձնելով հերոսական-ռոմանտիկ ուղղվածություն ունեցող խորհրդային օպերետտան՝ «Մոսկվա-Փարիզ» և այլն։ Բացի այդ բեմադրվում են նաև բալետային ներկայացումներ՝ «Էսմերալդա», «Չիպոլինոյի արկածները»։

1972 թ թատրոնը տեղափոխվում է Բառնաուլի Կոմսոմոլսկի պողոտայում գտնվեղ նոր շենքը։

1977-1991 թթ բեմադրվում են «Տրավիատա» օպերան, «Յունոնա և Ավոս» ռոք-օպերան, «Չղջիկ» օպերետտան։ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո բեմադրվում են «Հիսուս Քրիստոս-գերաստղ», «Կյանքը վարդագույն լույսի ներքո» ներկայացումները։

Թատրոնը հյուրախաղերով բազմիցս հանդես է եկել ՌԴ-ի տարբեր քաղաքներում, ինչպես նաև Լեհաստանում, Աֆղանստանում և Մոնղոլիայում։

Խաղացանկը
---------

* «Ջութակահարը տանիքին» (մյուզիքլ)
* «Դոն ժուանի առաջին սերը» (մյուզիքլ)
* «Շներ» (ռոք-մյուզիքլ)
* «Յունոնա և Ավոս» (օպերա)
* «Սպիտակ ակացիա» (օպերետտա)
* «Չղջիկ» (օպերետտա)
* «Մարիցա» (օպերետտա)
* «Կրկեսի արքայադուստրը» (օպերետտա)
* «Ձնե թագուհին» (մանկական ներկայացում)
* «Ալադին» (մանկական ներկայացում)
* «Լավագույն ընկերոջ օրը» (մանկական ներկայացում)

Թատերախումբը
------------

ՌԴ վաստակավոր արտիստներ՝ Լ. Ավգուստովսկայա, Յու. Կաշին, Ս. Ֆեոդորով, Օ. Գավրիշ, Վ. Պարֆենով, Զ. Չերնիխ, Դ. Իվանով, դերասաններ՝ Լ. Վլադիմիրովա, Վ. Գալցևա, Յու. Գոլուբև, Մ. Բասով, Տ. Ռեմիզովա, Վ. Դավիդով, Մ. Վեխով, Ի. Բասմանովա, Վ. Գերասիմովա, Լ. Տիտով, Տ. Վիլհելմ, Ի. Զուև, Վ. Նեկրասով, Ն. Բաշկիրցև, Ա. Կարպովա, Կ. Կրյաժև, Տ. Կոկինա, Ի. Լիսինա, Գ. Կրիուլինա և այլն։

Թատրոնի տնօրեն՝ Ռ. Իլյին, ռեժիսոր՝ Կոնստանտին Յակովլև, գլխավոր դիրիժոր՝ Վ. Կրեստենկո, գլխավոր բեմանկարիչ՝ Վ. Բոլգով, գլխավոր խմբավար՝ Ն. Շաբալինա, դիրիժոր՝ Ե. Գուտչին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թատրոնի պաշտոնական կայքը
* «Թատերական տաղավար» ֆորում
* «Անտրակտ» ֆորում Archived 2013-02-25 at the Wayback Machine.
**Կարլ Ալլան (Վալդեմար) Շուլման** (շվեդերեն՝ Carl Allan (Valdemar) Schulman, հունվարի 20, 1863(1863-01-20), Հյամեէնլիննա, Կանտա-Խյամե, Ֆինլանդիա - դեկտեմբերի 6, 1937(1937-12-06), Վիբորգ, Ֆինլանդիա), ֆինն ճարտարապետ, ով ստեղծագործել է հյուսիսային մոդեռն ոճով։

Կենսագրություն
--------------

1889 թվականին ավարտել է Հելսինկիի պոլիտեխնիկական ուսումնարանը։ Աշխատել է Արգենտինայում, Գերմանիայում, Հոլանդիայում, Դանիայում և Շվեդիայում։ 1899 թվականին վերադառնալով իր հայրենիք՝ պատվեր է ստացել Խալիլա առողջարանի կառուցման համար (այժմ ՝ «Սոսնովի Բոր» առողջարան)։ 1906-1932 թվականներին Շուլմանն աշխատել է որպես Վիբորգի գավառական ճարտարապետ։ Այդ տարիների ընթացքում նա Վիբորգի համար նախագծել է տասից ավելի բազմաբնակարան շենքեր` ազգային ռոմանտիզմի ոճով։ Նա նաև նախագծել է շենքեր Տերիոկիում (Զելենոգորսկ) և Կուոկկալում (Ռեպինո)։

Եղել է Ֆինլանդիայի ճարտարապետների միության և Նկարիչների միության Վիբորգի մասնաճյուղի անդամ։ Հանդես է եկել նաև որպես պրոֆեսիոնալ երաժիշտ-դիրիժոր։ Շուլմանի ղեկավարությամբ երգչախմբերը հաջողությամբ հանդես են եկել Սանկտ Պետերբուրգում, Ֆինլանդիայում և արտասահմանում։

Կառույցներ
----------

«Հյակլիի, Լալլուկկայի և Կ. °» ընկերության նախկին առևտրային տունը, 1906)
Շուլմանը Սավոնլիննա մերձակայքում գտնվող Ռաուխալինայի դաստակերտի նախագծի հեղինակն է։ «Հյակլիի, Լալլուկկայի և Կ. °» տան դիմաց գտնվում է նախկին «Ռաուխա» հյուրանոցի եռանկյունաձև հատակագծի շենքը, որը կառուցվել է 1904 թվականին Շուլմանի նախագծով վաճառական Ֆ. Վորոբյովի համար։

Մոդեռն ոճով կառուցվել է երկու տուն, որոնք ձևավորում էին Վիբորգի Կարմիր ջրհորի հրապարակի մուտքը, «Օտսո» բաժնետիրական ընկերության նախկին գրասենյակն ու բնակարանները (1903) և «Արինա» ընկերության շենքը, ներկայումս բնակելի շենքեր։ Շուլմանի հայտնի գործերից են` վաճառական Դ. Մարկելովի նախկին բնակելի շենքը (Տորկելինկատու, 6, այժմ՝ Լենինի պողոտա), այժմ` գրախանութ (1903) և համանման ոճի բնակելի շենք Ագրիկոլանկատուի (Պուշկինսկայա) 6 (1902) հասցեում։ Շուլմանի նախագծով 1904 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում կառուցվել է Ի. Վ. Բեսսերի տունը (այժմ ՝ Վլադիմիրսկու պողոտա, 19)։ Ավելի ուշ կառուցված շենքերում ճարտարապետը շեղվել է ազգային ռոմանտիզմի սկզբունքներից։ Դրա օրինակն է 5-հարկանի շենքը Լենինգրադյան պողոտայում, 9 (1909) և նախկին համատեղ կրթության դպրոցը (այժմ` թիվ 11 միջնակարգ դպրոց, Դպրոցական հրապարակ, 5)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Связи финских художников в Петербурге

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аллан Шульман
* Шульман Аллан Карл Вольдемар (1863—1937), архитектор