**Լուիջի դա Պորտո** (իտալ.՝ Luigi da Porto, օգոստոսի 10, 1485, Վինչենցա, Վենետո, Իտալիա - մայիսի 10, 1529, Վինչենցա, Վենետո, Իտալիա), իտալացի գրող և պատմագիր, հայտնի է որպես Ռոմեոյի և Ջուլիետի մասին պատմության հեղինակ։

Կենսագրություն
--------------

Ծագել է Վիչենցի ազնվականական ընտանիքից, ստացել է ռազմական կրթություն։ Վարել է արկածներով, ռազմական բախումներվ ու սիրային արկածներով։ Ռազմական ու քաղաքական իրադարձությունների մասին գրել է «Հանգերը», որը հրատարակվել է 1539 թվականին, իսկ 1857 թվականին հրատարակվել են նրա «Պատմական նամակները»։

Լուիջի դա Պորտոն համարվում է «*Երկու ազնիվ սիրահարների նորահայտ պատմությունը*» (իտալ.՝ Historia nuovamente ritrovata di due nobili amanti), որը հրատարակվել է 1530 թվականին և վերահրատարակվել «Հանգերի» հետ միասին 1539 թվականին Պիետրո Բեմբոյի խմբագրությունում։ Մոնտորսո Վիչենտինոյի վիլլայում բուժելով իր հոգու ու մարմնի վերքերը՝ Լուիջին գրել է այդ պատմությունը Ռոմեոյի ու Ջուլիետի սիրային տառապանքների մասին։ Հետագայում Ուիլյամ Շեքսպիրը դրանից էլ ոգեշնչվել է իր *«Ռոմեո և Ջուլիետ»* հայտնի ողբերգությունն ստեղծելիս։

Լուիջի դա Պորտոյի ստեղծագործության ստեղծման վայրերին՝ Մոնտորսոյի Դա Պորտո-Բարբարան վիլլան սիրային ստեղծագործության երկրպագուների շրջանում նույնքան ճանաչում չունի, ինչպես Վերոնան։

Ռոմեո և Ջուլիետ
---------------

Լուիջի դա Պորտոյի պատմության համար ոգեշնչման աղբյուր, հավանաբար, ծառայել է Մազուչչո Սալեռնիտանոյի «Մարիոտո և Գանոցցա» (իտալ.՝ Mariotto e Ganozza) ստեղծագործությունը, որը նա վերամշակել է և ներմուծել բազմաթիվ տարրեր, որոնք հետագայում փոխառվել են անգլիացի դրամատուրգի կողմից։ Լուիջի դա Պորտոն ավելացրել է Մերկուտիոյի, Տիբալդ Կապուլետի, վանական Լորենցոյի, Պարիսի կերպարները, ինչպես նաև նրա շնորհիվ են ավելացել պարահանդեսի և դամբարանում սիրահարների երկու ինքնասպանության տեսարանները։

Ստեղծագործության հենց սկզբից զուգահեռ է նկատվում պատմական իրողությունների հետ. մարտերի միջանկյալ տեսարանները, որոնց դա Պորտոն մասնակցել է, քայլերթը Գրադիսկայից դեպի Ուդինե, նետաձիգ Ուխտավորը գրողի ընկերն է, որը մխիթարել է Լուիջիին սիրային հիասթափությունից հետո։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում Ուխտավորի հայրենի քաղաքում՝ Վերոնայում։

Երկու պատերազմող ընտանիքների ազգանունները՝ Կապելլետտի և Մոնտեկի, հավանաբար ծագում են Դանթեի «Աստվածային կատակերգություն» ստեղծագործությունից, որտեղ պատերազմող ընտանիքների ներկայացուցիչներ Պաոլոյի և Դարիայի դժբախտ սերը հիշատակվում է Գասպարե Ամբրոջիո Վիսկոնտիի (իտալ.՝ Gaspare Ambrogio Visconti) «Երկու սիրահարներ» բանաստեղծության մեջ։ Ալիգիերիի շնորհիվ հայտնվել է Ռոմեոյի՝ Ռոմեո դի Վիլանովի հերոսի անունը VI v.127 երգից։ Պատմության իրադարձությունները տեղափոխվում են Բարտոլոմեո դելլա Սկալայի ժամանակներ՝ 1301-1304 թվականների Վերոնա քաղաք, որ դա Պորտոյի կենդանության օրոք Վենետիկի համար ռազմավարական նշանակություն է ունեցել։

* Ռոմեոյի և Ջուլիետի մասին ստեղծագործության տիտղոսաթերթը (1530)Ռոմեոյի և Ջուլիետի մասին ստեղծագործության տիտղոսաթերթը (1530)
* Դա Պորտո-Բարբարան վիլլա, որտեղ ապրել է Լուիջի դա ՊորտոնԴա Պորտո-Բարբարան վիլլա, որտեղ ապրել է Լուիջի դա Պորտոն
* Այսպես կոչված Ռոմեոյի և Ջուլիետի ամրոցները Մոնտեքիո Մաջորեում, որոնք իրականում եղել են սկալիգերների ամրոցներԱյսպես կոչված Ռոմեոյի և Ջուլիետի ամրոցները Մոնտեքիո Մաջորեում, որոնք իրականում եղել են սկալիգերների ամրոցներ

Հեղինակի հայրենի վիլլայ պատուհաններից տեսարան է բացվում դեպի սկալիգերների շքեղ ամրոցները Մոնտեքիոյում (ներկայում կոչվում են Ռոմեոյի և Ջուլիետի ամրոցներ իտալ.՝ Castelli di Romeo e Giulietta)։ Նրանք ոգեշնչել են Լուիջիին ստեղծել անհաշտ ընտանիքների մասին ստեղծագործության հիմնական հայեցակարգը։ Մոնտեքիոյի անվան մեջ հեշտ է նկատել կապը Ռոմեո Մոնտեգյուի ազգանվան հետ։

Ոչ վաղ անցյալում կատարված ուսումնասիրությունները հաստատում են դա Պորտոյի պատմության ինքնակենսագրական բնույթը։ Ռոմեոյի և Ջուլիետի կերպարների հետևում թաքնված են Լուիջին և նրա զարմուհի Լյուչինա Սավորնյանը։ Լուիջին սիրահարվել է 16-ամյա Լյուչինային պարահանդեսի ժամանակ, որտեղ նա հիացրել է հյուրերին իր հրաշալի երգով, սակայն ավելի ուշ ընտանիքների կոնֆլիկտի պատճառով ամուսնացել է Ֆրչեսկո Սավորնյան դել Տորոյի հետ։ Սիրահարները ներքաշված են եղել 17-րդ դարի սկզբին Ֆրիուլիում Ստրումիերի և Զամբերլինի ընտանիքների միջև եղած վեճի մեջ։ Հակամարտության արդյունքը դարձել է ճարպոտ հինգշաբթի օրվա կոտորածը (իտալ.՝ Crudele giovedì grasso)։ Այդ տեսությունն ապացուցում է կապը Ֆրիուլիի պատմական ժամանակագրությունների ու դա Պորտոյի ստեղծագործության մանրամասների միջև, ինչպես նաև այն, որ հիշատակվում են Ուդինե քաղաքի որոշ դետակներ, այլ ոչ թե Վերոնայի։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3  *Peter Bondanella, Julia Conway Bondanella, Jody Robin Shiffman* Cassell Dictionary Italian Literature. — A&C Black, 2001. — С. 157. — 734 с. — ISBN 9780304704644
3. 1 2  *John Rigby Hale, David Chambers, Cecil H. Clough, Michael Mallett* War, Culture and Society in Renaissance Venice: Essays in Honour of John Hale. — A&C Black, 1993. — 316 с. — ISBN 9781852850906
4. ↑  *Peter Brand, Lino Pertile* The Cambridge History of Italian Literature. — Cambridge University Press, 1996. — С. 227. — ISBN 0-521-43492-0
5. 1 2  *Luigi Da Porto, Matteo Bandello, Pierre Boaistuau, Victoria University (Toronto, Ont ) Centre for Reformation and Renaissance Studies* Romeo and Juliet Before Shakespeare: Four Early Stories of Star-crossed Love. — Centre for Reformation and Renaissance Studies, 2000. — 140 с. — ISBN 9780772720153
6. ↑  *William Shakespeare* The Tragedy of Romeo and Juliet: With New and Updated Critical Essays and a Revised Bibliography / J. A. Bryant, Jr.. — Penguin Group USA, 2006. — С. 128. — 308 с. — ISBN 9781596092211
7. ↑  *William Shakespeare* Romeo and Juliet / Brian Gibbons. — Arden Shakespeare, 1980. — 308 с. — ISBN 9781903436417
8. ↑  *Silvia Bigliazzi, Lisanna Calvi* Shakespeare, Romeo and Juliet, and Civic Life: The Boundaries of Civic Space. — Routledge, 2015. — 351 с. — ISBN 9781317556961
9. ↑  *Edward Muir* Mad Blood Stirring: Vendetta and Factions in Friuli During the Renaissance. — JHU Press, 1998-05-18. — 240 с. — ISBN 9780801858499

Գրականություն
-------------

* *Carlo Pulsoni* Bembo correttore di Luigi Da Porto?. — Aevum, 1993. — Т. LXVIII. — С. 501–518.
* *Patrizi* DA PORTO, Luigi (Alvise). — Massimiliano Pavan. — Rom: Istituto della Enciclopedia Italiana, 1986. — Т. 32 (Dall'Anconata–Da Ronco).

Արտաքին հղումներ
----------------

* Giulietta e Romeo (իտալ.) – Լուիջի դա Պորտոյի ստեղծագործությունը
* Լուիջի դա Պորտոն girodivite.it կայքում (իտալ.)
* Ճմարիտ պատմությունը Ռոմեոյի ու Ջուլիետի մասին ՅուԹյուբում
* Նյութեր Լուիջի դա Պորտոյի մասին «Ռոմեո և Ջուլիետ» թեմատիկ կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Իտալացիների կենսագրական բառարան · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12506047d · GND: 118935550 · ICCU: CFIV052755 · ISNI: 0000000108799177 · LCCN: n85252552 · NKC: ola2002159083 · NLG: 143679, 98813 · NTA: 070648328 · NUKAT: n2003066929 · SUDOC: 034290451 · VIAF: 24707371 · WorldCat VIAF: 24707371 |

 |

 |