**Քսիլոմետազոլին,** քթի խցանման, ալերգիկ ռինիտի և սինուսիտի ախտանշանները թեթևացնող դեղամիջոց։ Խորհուրդ չի տրվում այն կիրառել 7 օրից ավել։ Չի թույլատրվում քսիլոմետազոլին կիրառել մինչ 3 տարեկան, իսկ ըստ որոշ տվյալների մինչև 6 տարեկան երեխաներին։ Այն կիրառվում է ներքթային, հեղուկացիրի (սփրեյի) կամ կաթիլների տեսքով։

Դրսևորվող կողմնակի ազդեցություններից են՝ քնի խանգարումը, քթի գրգռումը, սրտխառնոցը և գլխացավը։ Երկարատև կիրառումը խորհուրդ չի տրվում՝ ռինիտի դեղորայքային բուժման դադարեցման պատճառով։ Հղիության ժամանակ դրա կիրառումը արգելված է։ Քսիլոմետազոլինը պատկանում է հակաայտուցային և ալֆա-ադրեներգիկ ագոնիստների դեղերի դասին։

Քսիլոմետազոլինը արտոնագրվել է 1956 թ․ և կիրառման համար հաստատվել՝ 1959 թ․։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցուցակում, որպես առողջապահության համակարգին անհրաժեշտ առավել արդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոց։ Քսիլոմետազոլինը հանդիսանում է ջեներիկ (վերարտադրված) դեղ։ Զարգացող երկրներում մեծածախ արժեքը կազմել է մոտ 0,75 ԱՄՆ$ 10մլ ծավալով սրվակի համար։ Միացյալ Թագավորությունում այդ դեղաչափի արժեքը ըստ Առողջապահության ազգային ծառայության կազմում է մոտավորապես 2,10 ֆունտ։

Ազդեցության մեխանիզմ
--------------------

Դեղը ազդում է քթի արյունատար անոթների թաղանթի ադրեներգիկ ընկալիչների խթանման միջոցով։ Հակաայտուցային ազդեցությունը պայմանավորված է քթում խոշոր երակների կծկումով, որոնք լայնանում են որոշ ինֆեկցիաների հետևանքով դրսևորված բորբոքումների կամ քթի ալերգիայի պատճառով։ Փոքր զարկերակները նույնպես նեղացած են, և դա բերում է նրան, որ դեղաչափման հետևանքով քթի էպիթելը ստանում է ավելի բաց երանգ։

Քսիլոմետազոլինը իմիդազոլի ածանցյալն է, որը նախատեսված է ադրենալինի մոլեկուլային կառուցվածքի նմանակման համար։ Այն քթի լորձաթաղանթում կապնվում է Alpha-1 adrenergic receptor|α1 և Alpha-2 adrenergic receptor|α2 ադրենաըկալիչների հետ։ Նրա սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությունների պատճառով այն չի թույլատրվում կիրառել արյան բարձր ճնշում ունեցող և սրտի ախտահարումներով մարդկանց։

Քսիլոմետազոլինի երկարատև կիրառումը կարող է բերել դրա արդյունավետության նվազման կամ դեղի հանդեպ կայունության զարգացմանը։ Ընկալիչների քանակը նվազում է, երբ դեղի կիրառումը դադարեցվում է՝ կարող է զարգանալ քրոնիկ խցանում, որը կոչվում է դեղորայքային ռինիտ, դարձելի խցանում։ Բացի դրանից, դեղի երկարատև կիրառումը կարող է բերել քթի լորձաթաղանթի դեգեներատիվ փոփոխությունների , որոնք արդեն այլ վտանգ են ներկայացնում առողջության համար։

Հասարակություն և մշակույթ
-------------------------

#### Առևտրային անվանումներ

Քսիլոմետազոլինը ամբողջ աշխարհում վաճառվում է մի քանի առևտրային անվանումներով, այդ թվում՝ Անտազոլ (Բանգլադեշում), Քսիլոմետ (Օփսոնին, Բանգլադեշ), Ցիրովին, Կլարիգեն (Դանիա), Նազոլին, Նեո-Ռինոլեինա, Նովորին, Օլինտ, Օտրինոզ, Օտրիվեն (Գերմանիա), Օտրիվին (Կանադա, Շվեդիա, Նոր Զելանդիա, Նորվեգիա, Նիդերլանդներ, Հունաստան, Հունգարիա, Ռուսաստան, Հարավային Աֆրիկա, Վիետնամ), Օտրիվին (Մեծ Բրիտանիա, Թուրքիա), Նասոմիստ-X, Օտրիվին (Հնդկաստանում), Օտրիքս, Ռինոսետ, Զենֆրեշ, Նաֆտիզին, Քսիմելին (Լատվիայում), Սինուտաբ Նազալ Սփրեյ, Սնուպ ակուտ, Սուդաֆեդ, Քսիլո-Կոմոդ, Քսիլոլին (ԱՄԷ-ում), Քսիլովիտ, Օլինտ (Սերբիայում), Քսինոզին (Պակիստանում, Աֆղանստանում, Ղրղզստանում, Ղազախստանում), Քսիմելին, Զիմելին, Քսիլոսթար, Քսիլորին (Լեհաստան), Նազոբոլ, Քսիլո Մեֆա և այլն (Շվեյցարիա), Օտրիվին և Դեկոզալ (Հորդանան), Նազիք (Ռումինիա), Նարհիմեդ (Իտալիա)։

#### Դեղագրություն

Մեծահասակների համար լուծույթի ստանդարտ կոնցենտրացիան կազմում է Քսիլոմետազոլինի 0,1% զ/ծ (կամ 1մգ 1մլ լուծույթին), իսկ 12 տարեկանից ցածր տարիքի երեխաների բուժման դեղաչափն է՝ 0,05% (0,5 մգ/մլ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  "Otrivine Adult Measured Dose Sinusitis Spray - Summary of Product Characteristics (SPC) - (eMC)". *www.medicines.org.uk*. 2016 թ․ ապրիլի 13. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2 3 4 5 6  *British national formulary : BNF 69* (69 ed.). British Medical Association. 2015. p. 786. ISBN 9780857111562.
3. 1 2  Graf, P (1997). "Rhinitis medicamentosa: aspects of pathophysiology and treatment". *Allergy*. **52** (40 Suppl): 28–34. doi:10.1111/j.1398-9995.1997.tb04881.x. PMID 9353558.
4. ↑  "Xylometazoline nasal medical facts from Drugs.com". *www.drugs.com*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 28. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  Fischer, Janos; Ganellin, C. Robin (2006). *Analogue-based Drug Discovery* (in անգլերեն). John Wiley & Sons. p. 552. ISBN 9783527607495. Արխիվացված է the original 2016 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "WHO Model List of Essential Medicines (19th List)" (PDF). *World Health Organization*. April 2015. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
7. ↑  "Xylometazoline". *International Drug Price Indicator Guide*. Retrieved 2016 թ․ դեկտեմբերի 8.
8. ↑  Haenisch, B.; Walstab, J.; Herberhold, S.; Bootz, F.; Tschaikin, M.; Ramseger, R.; Bönisch, H. (2009). "Alpha-adrenoceptor Agonistic Activity of Oxymetazoline and Xylometazoline". *Fundamental & Clinical Pharmacology*. **24** (6): 729–39. doi:10.1111/j.1472-8206.2009.00805.x. PMID 20030735.
9. ↑  Gold Standard Clinical Pharmacology Archived 2008-05-25 at the Wayback Machine.
10. ↑  "Otrivin | GSK Consumer Healthcare INDIA" (in բրիտանական անգլերեն). Retrieved 2018 թ․ հունիսի 17.
11. ↑  "Archived copy". Արխիվացված է the original 2015 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ChEMBL · Drugbank · IUPHAR · KEGG · KEGG · UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780175644 |

 |