recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մկրտչյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Բորիս Միքայելի Մկրտչյան** (հուլիսի 29, 1929(1929-07-29), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 20, 1999(1999-07-20), Երևան, Հայաստան), հայ լրագրող, խմբագիր, վաստակավոր ժուռնալիստ (1969)։

Կենսագրություն
--------------

Բորիս Մկրտչյանը ծնվել է 1929 թվականի հուլիսի 29-ին Ստեփանակերտում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 1953 թվականից աշխատել է «Կոմունիստ» (ռուսերեն) թերթի խմբագրությունում, 1975-1991 թվականներին եղել է գլխավոր խմբագիր։ 1961-1975 թվականներին եղել է միութենական «Իզվեստիա», 1993-1999 թվականներին՝ «Պրավդա» թերթերի սեփական թղթակից Հայաստանում, միաժամանակ՝ «Գոլոս Արմենիի» (ռուսերեն) թերթի թղթակից և խորհրդատու։

Բորիս Մկրտչյանը մահացել է 1999 թվականի հուլիսի 20-ին Երևանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բորշչ** (ուկրաիներեն՝ борщ), արևելյան սլավոնների խոհանոցին պատկանող ավանդական ապուրի տեսակ։ Այն ուկրաինացիների, ռուսների, բելառուսների, լեհերի և այլ հարևան ազգերի առաջին ճաշատեսակն է։

Պատմություն
-----------

Բորշչն ի սկզբանե տարածված է եղել Կիևյան Ռուսիայի տարածքում, սակայն ներկայումս գտել է առավել մեծ տարածում և պատրաստման բազմազանություն։ Ռուսաստանում բորշչը հիշատակվում է 16-17-րդ դարերից։ Այն սիրված կերակուր էր նույնիսկ Եկատերինա II-ի և Ալեքսանդր II-ի կողմից։

Բորշչի պատրաստման միայն իրենց յուրահատուկ նրբություններ և հատուկ բաղադրատոմսեր ունեն և լեհերը, և ռուսները, և ուկրաինացիները, ինչպես նաև լիտվացիները, ռումինացիներն ու բելառուսները։ Բորշչի հստակեցված բաղադրատոմս, որպես այդպիսին, գոյություն չունի։

Պատրաստման եղանակ
-----------------

Բորշչի համար որպես հումք, օգտագործում են կարտոֆիլ, կաղամբ, լոլիկ, գազար, սոխ, մաղադանոս, սամիթ և անպայման ճակնդեղ (բազուկ, տակ), որի շնորհիվ բորշչն ստանում է մուգ կարմիր գույն։ Այն եփում են մսի կամ ոսկրամսի արգանակով, չնայած այն հանգամանքին, որ պատմականորեն բորշչը գյուղացիական հասարակ կերակուր էր և նրա մեջ միս ավելացվում էր միայն տոնական օրերին։ Ծոմ պահելիս բորշչը եփում էին առանց մսի, միայն արևածաղկի ձեթով, սնկով, հաճախ նաև ձկնեղենով։ Մատուցելիս ավելացվում է նաև թթվասեր, բացառությամբ մի քանի տարատեսակների։ Ամռանը պատրաստում են նաև սառը բորշչ, որի հիմքը մարինացված կամ խաշած ճակնդեղն է։ Դրան ավելացնում են կաթնաթթվային այլ սննդամթերքներ, թարմ սամիթ, կանաչ սոխ, մաղադանոս և սխտոր։ Պատրաստելուց հետո ավելացնում են նաև թթվասեր և եփված ձու։ Բացի հիմնական հումքից (ճակնդեղ, կարտոֆիլ, կաղամբ, լոլիկ), տարբեր վայրերում օգտագործում են նաև լոբի, դդմիկ, շաղգամ, խնձոր, որպես համեմունք՝ պղպեղ, նեխուր, դափնետերև, ծոթրին, բոխնի, ռեհան, խնկածաղիկ, թարխուն և այլն։

Բորշչը թանձր ապուր է։ Այն եփելուց հետո ցանկալի է թողնել մի քանի ժամ և հետո մատուցել։

Աղբյուրներ
----------

* Վիլյամ Վասիլևիչ Պոխլյոբկին։ Բորշչ
* Ինչով? է տարբերվում ռուսական բորշչը ուկրաինականից։ «Աֆիշա Եդա» ամսագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  {{{заглавие}}} / Под ред. А. В. Арциховского. —  .
2. ↑  *Узун О. В.* Русский народ. Русская кухня. — М.: ОЛМА Медиа Групп, 2007. — С. 143. — 383 с. — ISBN 978-5-373-00534-0
3. ↑  {{{заглавие}}} /  . — Olma Media Group.
4. ↑  Похлёбкин — Борщ
5. ↑  *Малявко А. А.* Технология приготовления первых, вторых и сладких блюд. — Киев: Головное издательство издательского объединения «Выща школа», 1988. — P. 19. — 184 p. — 160 000 экз.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Վ. Դալի · Մեծ նորվեգական |

 |
**Արտեմ Հովհաննեսի Հովհաննիսյան** (1824, Ջուղա - 1888, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), հայ բժիշկ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1857): Կովկասյան բժշկական ընկերության և Թիֆլիսի հայ բժիշկների ընկերության հիմնադիրներից։

Կենսագրություն
--------------

Արտեմ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1824 թվականին, Ջուղա քաղաքում։ Ավարտել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը և Սանկտ-Պետերբուրգի ռազմաբժշկական ակադեմիան։ Աշխատել է Թիֆլիսի քաղաքային հիվանդանոցում, ապա եղել է Կովկասյան բժշկական ընկերության վարչության կառավարչի օգնական։ Եղել է հայկական սեմինարիայի բժիշկ, այնուհետև՝ տնօրեն, «Առողջապահական թերթ» (1881-1889) ամսագրի մշտական աշխատակից։

Աշխատանքները վերաբերում են էպիլեպսիայի հիմնահարցերին, նորածինների առողջության պահպանմանը, տարբեր հիվանդությունների ախտանշաններին։ Կովկասյան բժշկական ընկերության և Թիֆլիսի հայ բժիշկների ընկերության հիմնադիրներից է։ Մշակել է հիվանդությունների կանխարգելման միջոցառումներ։ Հեղինակ է «Բորժոմի և նրա հանքային աղբյուրների մասին» (ռուսերեն, 1878) մենագրության։

Արտեմ Հովհաննիսյանը մահացել է 1888 թվականին, Թիֆլիսում։

Երկեր
-----

* Հովհաննիսյան Ա. Հ. Բորժոմի և նրա հանքային աղբյուրների մասին, մենագրություն, 1878:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելքոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գասպար Հովակիմի Մելքոնյան** (հունվարի 27, 1881(1881-01-27), Ախալցխա - մարտի 14, 1952(1952-03-14), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1935)։ Հայաստանում վիրաբուժության հիմնադիրներից է։

Կենսագրություն
--------------

1908 թվականին ավարտել է Օդեսայի Նովոռոսիյսկյան համալսարանը։ 1910-1919 թվականին աշխատել է Թիֆլիսի Միխայլովյան հիվանդանոցում, եղել Կովկասյան բժշկական ընկերության անդամ։ 1920 թվականից՝ Երևանի քաղաքային հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ, մասնակցել է Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի կազմակերպմանը, ուր դասավանդել Է 1930-1931 թվականին։ 1934 թվականին հիմնել է Հայաստանի բժշկական ընկերության վիրաբուժական բաժանմունքը և ղեկավարել մինչև 1938 թվականը, 1935 թվականից՝ բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։ 1941-1945 թվականին եղել է Երևանի Էվակոհոսպիտալների վիրաբույժ և խորհրդատու։ Մելքոնյանի գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են ոսկրապատվաստման, ծայրամասային նյարդերի, կրծքավանդակի և դրա օրգանների վնասվածքների ու բարդությունների բուժման հարցերին։ Առաջարկել է ուղիղ աղիքի, շարժուն երիկամի ամրացման (ֆիքսման) եղանակ, նկարագրել օրգանիզմից դուրս ոսկրի գոյացման ու աճման բացառիկ դեպք։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Հիշատակ
-------

Մելքոնյանի անունով են կոչվում Երևանի 11 կլինիկական հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքը, բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային վիրաբուժության կլինիկան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 396.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 396)։*  |
|  |
| --- |
| **Բողբոջային երկարակնճիթ մոխրագույն** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Հոդվածոտանիներ (Arthropoda) |
| **Ենթատիպ** | Վեցոտանիներ (Hexapoda) |
| **Դաս** | Միջատներ (Insecta) |
| **Կարգ** | Բզեզներ (Coleoptera) |
| **Ընտանիք** | Երկարակնճիթներ (Curculionidae) |
| **Ցեղ** | **Sciaphobus** |
| **Տեսակ** | **Բողբոջային երկարակնճիթ մոխրագույն** *(S. squalidus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Sciaphobus squalidus*** |

**Բողբոջային երկարակնճիթ մոխրագույն** (լատին․՝ Sciaphobus squalidus), երկարակնճիթների ընտանիքի բզեզ, պտղատու և հատապտղատու մշակաբույսերի, խաղողի վազի և անտառային լայնատերև շատ տեսակների վտանգավոր վնասատու։

Նկարագրություն
--------------

Մարմնի երկարությունը 5-6,5 մմ է, ծածկված է մոխրագույն, վարդագույն կամ պղնձափայլ թեփուկներով, իսկ բեղիկներն ու ոտքերը դեղնագորշավուն են։ Բզեզը չի թռչում, քանի որ թաղանթաթևերը թերզարգացած են։ Թրթուրների երկարությունը 5-6 մմ է, սպիտակ՝ բաց գորշավուն գլխով, իսկ մարմնին կան ցցամազիկների և փշիկների շարքեր։ Հիմնական վնասը պատճառում են բզեզները, որոնք հողում ձմեռելուց հետո, տեղափոխվում են ծառերի վրա և վնասում կամ լրիվ ոչնչացնում են բողբոջները՝ կրծելով ուտում կոկոնները, խնձորենու, տանձենու, սեկևիլենու, սալորենու, ծիրանենու, դեղձենու, բալենու, կեռասենու տերևները։ Թրթուրներն էական վնաս չեն հասցնում․ անցնում են հողի մեջ, որտեղ սնվում են ծառաբույսերի և խոտաբույսերի մանր արմատիկներով։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հարավային Եվրոպայում, Ռուսաստանի եվրոպական մասի հարավում, Հայաստանում։

Պայքարի միջոցառուներ
--------------------

Բողբոջները բացվելուց մինչև կոկոնների մերկանալը, սրսկում են խնձորենու ծաղկակերի դեմ երաշխավորված միջատասպաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Գավազանագիրք**, գահացանկ, հոգևոր և աշխարհիկ իշխանավորների հաջորդության ժամանակագրական ցանկ, կարգ, աղյուսակ։ Հայ միջնադարյան մատենագրության տեսակ, պատմական երկ։ Տարածված են հատկապես աստվածաշնչական նահապետների հաջորդության գավազանագրքեր, որոնք ունեն նաև տարաբնույթ տոհմածառեր կամ տոհմածառերով հավելվածներ։ Հայ մատենագրության մեջ ավելի հաճախ հանդիպում են Հայոց կաթողիկոսների գավազանագիրք-գահացանկերը, որոնք հայտնի են «Կաթողիկոսք Հայոց», «Ըստ կաթողիկոսացն Հայոց», «Անուանք հայրապետացն Հայոց» և այլ խորագրերով։ Հնագույնը վերագրվում է 5–րդ դարի մատենագիր Եզնիկ Կողբացուն։ Հայտնի է նաև նույն ցանկի Կանոնագրքի տարբերակը, որը կազմվել է Մաշտոց Ա Եղիվարդեցի կաթողիկոսի (897–898) օրոք։ Հաջորդը պատկանում է Հովհաննես Ե Դրասխանակերտցի կաթողիկոսին (898–929)՝ «Շարից հայրապետացն Հայոց յայտարարութիւն» խորագրով, որը նաև նրա «Պատմութիւն Հայոց» երկի հենքն է։ Գավազանագրքի արժեքավոր և նորություններ պարունակող տարբերակ հեղինակել է Ներսես Լամբրոնացին (1153–1198)։ Ամենատարողունակը և աղբյուրագիտական առավել մեծ արժեք ունեցողը Հայոց կաթողիկոս Կոստանդին Գ Կեսարացու օրոք (1307–1322) կազմված գահացանկն է, որն ընդարձակ և մանրամասն լինելուց բացի պարունակում է նաև Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Է Անավարզեցու (1293–1307) թուղթը Կիլիկյան Հայաստանի Հեթում Բ թագավորին, Սսի 1307 թվականի և Ադանայի 1316 թվականի ժողովների արձանագրություններն ու որոշումները։ Հայտնի են նաև XIV դ. մատենագիր, ունիթոր Ներսես Պալիանենցի՝ լատ-ից թարգմանած «Գաւազանագիրք Հռոմայեցւոց պապից և կայսերաց» (1348–51) երկի վերջում Հայոց կաթողիկոսների, թագավորների և իշխանների անվանացանկերը, Կ. Պոլսի և Երուսաղեմի հայոց պատրիարք Ավետիք Եվդոկացու «Գիրք պատմութեանց, որ կոչի Գաւազանագիրք համահաւաքացեալ հին գաւազանագրաց», XVII–XVIII դդ. մշակութ. գործիչ, գիտնական և գրիչ Ավետիք Տիգրանակերտցու «Աղիւսակապատմագիր» երկերը ևն։ Նմանատիպ ցանկեր իրենց պատմ. երկերի մեջ ունեն XII դ. պատմիչ Սամուել Անեցին, ասորի ժամանակագիր Միխայել Ասորին և ուր.։ Կան նաև առանձին թեմերի, աթոռների, վիճակների առաջնորդների Գ-եր, ինչպես նաև թարգմանական ցանկեր, որոնք ներկայացնում են քրիստ. այլ երկրների հոգևոր կամ աշխարհիկ իշխանությունների գահակալներին և նրանց ժամանակագրությունը։ Նոր ժամանակներում Հայոց կաթողիկոսների ամենաամբողջական ցանկը՝ աղբյուրների համադիր քննության հիման վրա, կազմել է Մաղաքիա արք. Օրմանյանը («Ազգապատում», հ. 3, մաս 3, էջ ԽԱ–ԽԶ)։ Գ-երը մեծ արժեք են ներկայացնում Հայոց կաթողիկոսների գահակալության ժամանակագր. ցանկը, ինչպես նաև Հայ եկեղեցու և նրա առանձին վիճակների կամ նվիրապետ. մասնավոր աթոռների պատմության ժամանակագր. հենքը ճշտելու համար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 695)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելքոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Արտյոմ Սերգոյի Մելքոնյան** (մայիսի 17, 1931(1931-05-17), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային այգեգործ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1972 թ.), պրոֆեսոր (1973 թ.)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1954 թ.)։ Եղել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության մինիստրի (1972 թ.) և ՀԿԿ Կենտկոմի գյուղատնտեսության բաժնի վարիչի տեղակալ (1972—1974 թթ.), 1974—1980 թվականներին՝ Խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության հայկական ԳՀԻ-ի տնօրեն։ 1981 թվականից ՀԽՍՀ պտուղ-բանջարեղենի տնտեսության մինիստրի առաջին տեղակալն է։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են խաղողի վազի կենսաբանական պրոցեսների կարգավորման, բերքատվության բարձրացման, այգեգործության ինտենսիվացման, ինչպես նաև Հայաստանի կիսաանապատային քարքարոտ հողերում խաղողի այգիների մշակության առավել արդյունավետ եղանակների ներդրման և այլ հարցերին։ Իտալիայի խաղողագործության և գինեգործության ակադեմիայի թղթակից անդամ (1977 թ.)։ ՍՄԿԿ անդամ 1958 թվականից։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է ժողովուրդների բարեկամության, «Պատվո նշան» շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 396.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 20550 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 396)։*  |
Ապակյա բոնգ
**Բոնգ** (անգլ.՝ *bong*, թայերեն՝ บ้อง - *բամբուկե խողովակ*), հիմնականում կանեփազգիների, ծխախոտի և/կամ այլ տեսակի բուսական ծագման նյութերի սպառման համար օգտագործվող ֆիլտրման հարմարանք։

Կառուցվածքով և գործառույթով, բոնգերը նման են կալյաններին, սակայն, միաժամանակ, չափսերով առավել փոքր են և դյուրակիր։

Բոնգային կառուցվածք հնարավոր է ստանալ ցանկացած տիպի օդա-ջրատար անոթներից` ավելացնելով թասային գլխիկով սողանային մանրակներ, որոնց շնորհիվ վառվող զանգվածի ծուխն ուղղորդվում է ներսում լցված ջրի մակարդակից ներքև, որտեղից էլ զտված վիճակում բարձրանում է անոթն ի վեր։ Թարմ օդը ներս բերելու և ծխի վերջին մնացորդները սպառելու համար, բոնգի ստորին հատվածում (և լցված ջրի մակարդակից բարձր) առկա անցքի վրայից սկզբնապես անշարժ վիճակում գտնվող սողանը դուրս է բերվում, ինչի շնորհիվ էլ ծուխն արագորեն ներքաշվում է օգտագործողի շնչառական համակարգի մեջ։ 

Ռեկրեացիոն նպատակներով կանեփ սպառողների շրջանում բոնգերի ժողովրդայնությունը բացատրվում է այն հանգամանքով, որ սույն մեթոդի վրա հենվողները ստանում են տետրահիդրոկաննաբինոլների (ՏՀԿ) առավել բարձր չափաբաժին (ի հակադրումն, օրինակ ջոյնթերի կամ ծխամորճերի)։ Միևնույն ժամանակ, բարձրանում է նաև խեժերի և այլ վնասակար նյութերի ներթափանցման ռիսկը թոքեր։

Բոնգի ժողովրդականությունը Կանեփ ծխողների շրջանում պայմանավորված է նրանով, որ ծխելու այս մեթոդը ապահովում է, որ տետրահիդրոկաննաբինոլի ավելի մեծ չափաբաժին ընկնի ծխողի թոքերը, քան ծխախոտ (հոդեր) և ծխելու խողովակներ օգտագործելիս։

Բոնգերի ծիսական օգտագործումը դարեր շարունակ տարածված է եղել Լաոսի և Թայլանդի հմոնգ ժողովրդի, ինչպես նաև աֆրիկյան բազմաթիվ ժողովուրդների շրջանում։

Գրականություն
-------------

* Erika Dugas, Michèle Tremblay, Nancy C.P. Low, Daniel Cournoyer, Jennifer O'Loughlin: *Water-Pipe Smoking Among North American Youths*, Pediatrics, Published online May 10, 2010, doi:10.1542/peds.2009-2335

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  thai-language.com — บ้อง
2. ↑  Can a human skull be used as a bong?, վերցված է՝ *ապրիլի 26, 2021*
3. ↑  «History of the Bong»

Արտաքին հղումներ
----------------

* 2400 տարեկան սկյութական «բոնգերի» պեղված նմուշներ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 164821080 · NKC: ph742076 |

 |
**Զորան Ժիվկովիչ** (անգլ.՝ Зоран Живковић, դեկտեմբերի 22, 1960(1960-12-22), Նիշ, Սերբիա), սերբ քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ և գործարար։

Կենսագրություն
--------------

Ժիվկովիչն ավարտել Է Բելգրադի տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցը։ 80-ականների երկրորդ կեսին զբաղվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։ 1992 թվականին նա միացել Է Դեմոկրատական կուսակցությանը, երկու տարի անց նա ընտրվել է նրա փոխնախագահ. 1997 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է Ժողովրդական ժողգործիքի պատգամավոր։ 1996 թվականի տեղական ընտրություններից հետո դարձել է բողոքների առաջնորդներից մեկը, որոնք ստիպել են ճանաչել ընտրությունների արդյունքները, 1997 թվականին ստանձնել Է Նիշ քաղաքի քաղաքապետի պաշտոնը, որը զբաղեցրել է մինչև 2000 թվականը։

2000 թվականի նոյեմբերին Սլոբոդան Միլոշևիչի տապալումից հետո դարձել է ներքին գործերի նախարար։ 2003 թվականի մարտին նա պետք է դառնար պաշտպանության նախարար, սակայն վարչապետ Զորան Ջինջիչի սպանությունից հետո դարձել է Սերբիայի կառավարության ղեկավարը։ 2003 թվականին կոռուպցիոն սկանդալների և սրված տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով Ժիվկովիչի կառավարությունը զրկվել է խորհրդարանական մեծամասնության աջակցությունից։ 2004 թվականի մարտին նրան փոխարինել է Վոյիսլավ Կոշտունիցան։ Ժիվկովիչը նաև դեմոկրատների առաջնորդի պարտականություններն է կատարել մինչև նույն թվականը։

Զորան Ժիվկովիչը հեռացել է ակտիվ քաղաքական գործունեությունից, սակայն հիմնել է ոչ կառավարական կազմակերպություն, ինչպես նաև զբաղվել է արգենտինական գինիների լրագրությամբ և ներկրմամբ, ունեցել է սեփական գինեգործական տնտեսություն։ 2012 թվականին, Դրագան Ջիլասի՝ դեմոկրատների նոր ղեկավար ընտրվելուց հետո, դուրս է եկել կուսակցությունից՝ հայտարարելով սեփական կուսակցություն ստեղծելու ցանկության մասին։ 2013 թվալանին նա հիմնել է «Նոր կուսակցություն»-ը, իսկ մեկ տարի անց խորհրդարանում տեղ է ստացել դեմոկրատական կուսակցության շուրջ կոալիցիայից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Andrejevich M.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
3. ↑  Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
4. ↑  Živković prodao vinariju Koletu;*smedia.com*, 5 July 2011 Կաղապար:Sr icon
5. ↑  Zivkovic: New party in February or March Archived 2012-12-09 at the Wayback Machine.;*Tanjug*, 6 December 2012
6. ↑  Zivkovic announces new party Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.;*izbornareforma.rs*, November 2012
7. ↑  Narodna skupština Republike Srbije | Narodni poslanik

Արտաքին հղումներ
----------------

* BBC Profile of Zoran Živković (2003)
* Center for Development of Civil Society — MilenijuM
* Živković makes a keynote address to the Serbian Parliament — March 18, 2003
* CNN: Djindjic ally elected new Serb PM — March 18, 2003

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 5081163513760311230002 · WorldCat VIAF: 5081163513760311230002 |

 |
**Գարու գաճաճային ժանգ**, սնկային հիվանդություն, որի հարուցիչը *Puccinia anomala* սունկն է։ Ախտահարում է միայն գարին։ Հայտնի է 50 ենթատիպ։

Նկարագրություն
--------------

Տերևների վերին կողմում և տերևաբունոցներում առաջանում են մանր (0,5 մմ), ցրված գորշաժանգագույն բարձիկներ՝ ուրեդոսպորներ, ստորին կողմում և տերևածոցերում՝ գծաձև դասավորված մանր, սև բարձիկներ՝ տելեյտոսպորներ։ Միջանկյալ տերերը, որոնց վրա զարգանում է գարնանային (էցի դիալ) փուլը, դաշտաշուշանի (Ornithogalum) տարբեր տեսակներն են։ Վարակման բարենպաստ ջերմաստիճանը 15-18 C° է։ Հարուցիչը ձմեռում է գարու վրա։

Աղբյուրներ և տարածում
---------------------

Հացահատիկային մշակաբույսերի վարակման երկու հիմնական աղբյուր կա․

1. Չներգաղթող անթև աֆիդներ, որոնք արդեն առկա են դաշտում և որոնք գաղութացնում են նոր մշակաբույսերը։ Սա հայտնի է որպես «կանաչ կամրջի փոխանցում»։
2. Թևավոր աֆիդներ, որոնք գալիս են այլ վայրերից, այնուհետև բազմանում են, և սերունդները տարածվում են հարևան բույսերի վրա։

Մասնավորապես, լայնորեն հայտնի է, որ աֆիդների մի տեսակ՝ Rhopalosiphum rufiabdominale-ը, որը հայտնի է որպես բրնձի արմատային աֆիդ, վիրուսը տեղափոխում է մի շարք հացահատիկային մշակաբույսեր։
։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Ամերիկայում, Եվրոպայում, Ռուսաստանում և գարի մշակող այլ երկրներում։ Հայաստանում տարածված է համեմատաբար խոնավ լեռնային շրջաններում և վարակում է աշնանացան ու գարնանացան գարիները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Jedlinski H. (1981)։ «Rice Root Aphid,Rhopalosiphum rufiabdominalis,a Vector of Barley Yellow Dwarf Virus in Illinois, and the Disease Complex»։ *Plant Disease* **65** (12): 975։ ISSN 0191-2917։ doi:10.1094/pd-65-975


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | NCBI |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776558808 · NKC: ph514313 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Բուլղարիայի հայկական տպագրություն**, հայկական առաջին տպարանը հիմնադրվել է Վառնայում, որտեղ 1884 թվականին լույս է տեսել «Հույս» ("Huis") քաղաքական, ազգային, կրոնական և ուսումնական լատինատառ հայերենով անդրանիկ պարբերականը (խմբագիրներ՝ Անդրանիկ Յոհանեսկու (Հովհաննիսյան) և Բ. Ատրունի)։

Պատմություն
-----------

Վառնայում 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարիի սկզբին հայերեն գրքեր են տպագրվել Գնջո Նիկոլովի, «Իրավունքի», «Շարժումի», «Վզաիմնոստ», Օննիկ Բարսեղյանի («Արևելյան»), Դ. Թոդորով և ընկ. Մ. Գալփաքճյանի, «Ոսկեդար» և այլ տպարաններում։ Հայերեն գրքեր տպագրվել են նաև Ռուսչուկում (Ռուսե) 1892 թվականից՝ «Դանուբ», Հրատարակչական ընկերության, Մ. Թյութունճևի, «Նադեժդա», Գառնիկ Մազմանյանի, Բ. Մալջիևի, «Վերածնություն» և այլ տպարաններում, Պլովդիվում 1897 թվականից՝ «Եդինստվո», «Առևտրական» տպարաններում, Սոֆիայում 1904 թվականից՝ «Բալկանյան մամուլի», Գ. Չինգովի, «Հայաստանի», Պ. Գլուշկովի տպարաններում։ Ցայսօր Բուլղարիայում հրատարակվել են ավելի քան 80 անուն հայկական պարբերականներ։ Անդրանիկ պարբերականները կարճատև կյանք են ունեցել, հրատարակվել են մասամբ նաև հայատառ թուրքերենով կամ ֆրանսերենով։ Պարբերականնների զգալի մասն ունեցել է քաղաքական ուղղվածություն, եղել այս կամ այն կուսակցության պաշտոնաթերթը կամ նրա դավանած սկզբունքների արտահայտիչը. արմենականների գաղափարախոսությունն արտահայտել է «Դանուբ», դաշնակցականներինը՝ «Շարժում» (1898–1907 թվականներ, Վառնա), «Ռազմիկ» (1905-1909 թվականներ, Պլովդիվ), «Հայաստան», հնչակյաններինը՝ «Վերածնութիւն» (1903–04 թվականներ), «Ապագայ» (1905 թվականին, 1905-1907 թվականներին՝ Փարիզում), «Պալքանյան մամուլ» (1920–1921 թվականներ), ռամկավարներինը՝ «Լուսարձակ», «Փարոս», համայնավարներինը՝ «Կարմիր լուրեր» պարբերականները։ Հրատարակվել են նաև մանկավարժական «Ռահվիրա», դպրոցական «Ուսումնագիր» հանդեսները, հասարակա-քաղաքական «Իրաւունք» շաբաթաթերթերը, գրական, ուսումնական, մանկավարժական, երգիծական այլ թերթեր ու ամսագրեր, որոնց մի մասի հրատարակությունը դադարել է հիմնականում 1930-ական թվականներին։ Բուլղարիայում համայնավարակա վարչակարգի հաստատումից (1944 թվական) հետո հայկական բոլոր թերթերի հրատարակումն արգելվել է։ Ներկայում Բուլղարիայում լույս են տեսնում «Երևան» կրթամշակութային միության «Երեւան» (Սոֆիա, 1944 թվականից), Համազգայինի «Վահան» (Պլովդիվ, 1991 թվականից) շաբաթաթերթերը, ՀԲԸՄ-ի (Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միություն) «Բարեգործականի ձայն» (Պլովդիվ, 2004 թվականից) ամսաթերթը։ 1993-2008 թվականներին Բուրգասում լույս է ընծայվել «Հայեր» երկշաբաթաթերթը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակ** (նաև՝ Արցախի Հանրապետության զինված ուժեր, Արցախի ՊԲ, նախկինում՝ Արցախի ինքնապաշտպանական ուժեր), Արցախի Հանրապետության զինված ուժեր, որի սահմանադրական նպատակն է Արցախի պաշտպանությունը, անվտանգությունը, տարածքային ամբողջականությունը և սահմանների անձեռնմխելիությունը։ Այն ձևավորվել է Արցախի Ինքնապաշտպանական ուժերի վերակազմավորմամբ։

Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակը գործում է Հայաստանի զինված ուժերի աջակցությամբ և սերտ համագործակցությամբ։

Կառուցվածք
----------

Հիմնադրում
----------

Պատերազմներ և ռազմական գործողություններ
---------------------------------------

Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակը ձևավորվել է լայնածավալ պատերազմի ընթացքում և մշտապես եղել է պատերազմական վիճակում։ Այն մասնակցել է Արցախի Հանրապետության դեմ կազմակերպված բազմաթիվ պատերազմների և պատերազմական գործողությունների։ 

### Արցախյան պատերազմ, 1988-1994

Հիմնական հոդված՝ Արցախյան ազատամարտ
### Ռազմական բախումներ

### Քառօրյա պատերազմ, 2016

Հիմնական հոդված՝ Քառօրյա պատերազմ
### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

Հիմնական հոդված՝ 44-օրյա պատերազմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախի Հանրապետության Սահմանադրություն, հոդված 14 (արխիվացված)։
2. 1 2 3  «Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ 1988-1994» հանրագիտարան, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2004 թվական։
3. ↑  Реальна ли новая война в Нагорном Карабахе? (արխիվացված)։(ռուս.)
**Բույսերի գիծ**, սեռական ճանապարհով բազմացող մեկ հոմոզիգոտային բույսի սերունդները։ Տարբերում են մաքուր և ինցուխտ գծեր։ Մաքուր բույսերի գիծ՝ մեկ, մշտապես ինքնափոշոտվող բույսի սերունդներն են։

Գծային սորտեր
-------------

Մաքուր բույսերի գծի սերունդների բազմացման արդյունքում ստացվող սորտերին (գծային սորտեր) բնորոշ է կազմաբանական և տնտեսակենսաբանական հատկանիշների համահավասարության բարձր աստիճանը։ Սակայն տևական մշակման դեպքում բնական վերափոշոտման, մեխանիկական աղտոտվածության և մուտացիաների արդյունքում գծային սորտը կորցնում է իր միատիպությունը, նրա բերքային որակները պահպանելու համար անհրաժեշտ է սորտաթարմացում։ Մաքուր բույսերի գծում ընտրությունն արդյունավետ չէ։

Ինցուխտավորում
--------------

Ինցուխտ գծերը, բազմակի արհեստական ինքնափոշոտման (ինցուխտավորում) արդյունքում ստացված, խաչաձև փոշոտվող մեկ բույսի սերունդներն են։ 4–5 տարի ինցուխտավորելուց հետո ստացվում է ինցուխտ գծերի սերունդների համահավասարեցման բարձր աստիճան։ Զուգակցությունների մեծ ունակությամբ օժտված ինցուխտ գծերն օգտագործվում են հիբրիդների ստացման համար (պարզ միջգծային, եռագիծ, սորտագծային և կրկնակի միջգծային)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Զուլֆիղար բեկ Բաղիրբեկով** (ադրբ.՝ Zülfüqar bəy Bağırbəyov, 1884, Շուշի, Շուշիի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1916, Օլթիի գավառ, Կարսի մարզ, Ռուսական կայսրություն), ռուս ռազմական գործիչ։ 

Միրզա Իսմայիլ Մախզունի թոռը։

Կենսագրություն
--------------

Զուլֆիղար բեկ Միրզա Ալի Աքբեր օղլու Բաղիրբեկովը ծնվել է 1884 թվականին Շուշիում։ Սերել է Ջավանշիր-Դիզակ մահալի Գաջիլիների տոհմից։ Ռուս-ճապոնական պատերազմի մասնակից է։ «Նիվա» ամսագրի 1905 թվականի 25 –րդ համարի 496 էջում տեղադրված է Արևելա-Սիբիրյան 33-րդ հրաձգային գնդի պորուչիկ Զուլֆիղար բեկ Բաղիրբեկովի լուսանկարը, ով խիզախաբար մարտնչել է փետրվարյան մարտերին և վիրավորվել է։

Վերադառնալով Պորտ-Արտուրից՝ շտաբս-կապիտանի աստիճանով ծառայել է 52-րդ հատևակային դիվիզիայի Նորբայազետյան հետևակային գնդում։ Առաջին Աշխարհամարտի տարիներին մասնակցել է ավստրո-ռումինական ռազմաճակատի մարտերին։

Զուլֆիղար-բեկի ժամանակակից, Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության առաջնորդներից մեկը՝ Նագի-բեկ Շեյխզամանլին, իր՝ Թուրքիայում հրատարակված «Հուշեր» գրքում գրում է, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Զուլֆիղար-բեկ Բաղիրբեկովի ընտանիքին հայտնել են այն մասին, որ նա զոհվել է պատահական գնդակից, 1916 թվականին Կովկասյան ռազմաճակատում, Օլթի գավառի մերձակայքում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Анвар Чингизоглы. Военные деятели Карабаха. Баку։ изд-во «Текнур», 2011.
* Ənvər Çingizoğlu, Məhəmmədbağır bəy Cavanşirin törəmələri (Bağırbəyovlar), "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №6, səh.3-6.
* Шамистан Назирли. Азербайджанцы-герои Порт-Артура.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Чингизоглу А. Гаджилылар / А. Чингизоглу. – Баку: Сой, 2004. – 122 с. (на азербайджанском языке). с. 230
2. ↑  Кавказский календарь на 1914 год. — Тифлис, 1913, с. 605
**Դավիթ Ծարեցու շարժում**, շարժում, որը ծավալել էր Ջերմուկ բերդի Ծար գյուղի մոտ ապրող մի մարդ՝ Դավիթ Ծարեցին, որը 1250 թվականին սկսում է քարոզել ժողովրդի մեջ, որ ինքը Աստծուց օժտված է հիվանդներ բուժելու։ Շարժումը ծավալվում է, քանի որ աշխարհիկ ֆեոդալներից բացի, ժողովրդին կեղեքում էին նաև 
հոգևոր ֆեոդալները։ Դավթի մասին պատմում է Կիրակոս Գանձակեցին։ Դավիթը մի փայտյա խաչ է կանգնեցնում եկեղեցու դռան առաջ՝ ի նշան «հրաշագործությունների»։ Դրանից հետո Հայաստանի տարբեր շրջաններից նրա մոտ են սկսում հավաքվել բազմաթիվ մարդիկ։ Նրանք լսում են Դավթի քարոզները, հավատում նրան և երես դարձնում այն հոգևորականներից, որոնք թշնամաբար էին տրամադրված Դավթի հանդեպ։

Շարժման ընթացքը
---------------

Կիրակոս Գանձակեցին, ինչպես նաև բարձրաստիճան հոգևորականները փորձում են ցրել շարժումը, հեռացնելԴավթի շուրջ համախմբվածներին, ձերբակալել նրանց, սակայն ժողովուրդը, ըմբոստանում է Դավթին ձերբակալել ցանկացող հոգևորականների դեմ և հարձակվում նրանց վրա՝ ցանկանալով սպանել նրանց։ Եպիսկոպոսն ու մյուս հոգևորականները հազիվ են ազատվում ժողովրդի ցասումից և հեռանում են։ Սակայն Դավիթ Ծարեցու կողմնակիցներից ոմանք օժանդակում են հոգևորականներին, որոնք կարողանում են ձերբակալել նրան և արտաքսել իր հայրենի Գառնի գյուղը, իսկ հավաքված ժողոուրդը ցրվում է։

Շարժման նշանակություն
---------------------

Դավիթ Ծարեցու շարժումը կարևոր երևույթ էր, որովհետև այն դրսևորում էր ժողովրդի դժգոհությունը սեփական շահագործողների դեմ։ Դավիթ Ծարեցին բարձրացնում էր Հայոց պետականության գաղափարը՝ հայտարարելով, որ իր որդիներից մեկը կլինի Հայոց թագավոր, իսկ մյուսը՝ կաթողիկոս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑   Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975
**Բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների զարգացման կանխատեսումներ**, բույսերի հիվանդությունների հարուցիչների և վնասատուների երևան գալու և զարգացումների գիտական կանխատեսումներ։

Նկարագրություն
--------------

Վնասատուների տեսակների և դրանց զուգակցությունների տարածվածության միջին մակարդակը բնորոշող բազմամյա կանխատեսումներն անհրաժեշտ են բույսերի պաշտպանության ծառայությունն ավելի կատարելագործելու և գիտական աշխատանքների պլանավորումը հիմնավորելու համար։ Կանխատեսումները կազմելիս հաշվի են առնում վնասատու միջատների ու դրանց զուգակցությունների թվաքանակն ու տարածվածությունը երկրի տարբեր գոտիներում դրանցից առավել վտանգավորների բնական օջախների բռնկման և անկման թվաքանակի պարբերականությունը, այս կամ այն վնասատուի տարածվածության և գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման միջև կապը, տվյալ գոտում վնասատուների որոշակի տեսակի տարածվածության աստիճանը՝ կախված դրանց բնական օջախների առկայությունից և տարաբնակեցման հնարավորություններից (կուտակապահպանման տեղերը կարող են փոխվել հողի մշակման և բարելավման նոր համակարգի ներդրման կամ ցանքային մակերեսների կառուցվածքի փոփոխման հետևանքով և այլն), մշակաբույսերի ընտրասերման զարգացումն ու նոր՝ ավելի կայուն սորտերի տարածումը, բույսերի պաշտպանության մեթոդների հետագա կատարելագործման կոնկրետ ուղղությունները։ Մեկ տարվա կամ տարեշրջանի համար կանխատեսումը բնութագրում է վնասատու միջատների տեսակների սպասվող տեղաբաշխումը, պոպուլ յացիաների թվաքանակն ու դրանց վնասակարությունն առանձին շրջաններում ու գոտիներում կամ տվյալ տեսակի թվաքանակի ու փուլային բաշխվածության միջինից շեղման աստիճանը հաջորդ տարում (տարեշրջանում)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դավիթ Սաֆարյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սաֆարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Դավիթ Սուրենի Սաֆարյան** (դեկտեմբերի 22, 1952(1952-12-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ռեժիսոր, սցենարիստ և դերասան։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ Սաֆարյանը ծնվել է 1952 թվականին Երևանում։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։ 1972-1978 թվականներին եղել է Երևանի հեռուստաթատրոնի դերասան, Երևանի փաստագրական ֆիլմերի ստուդիայում ռեժիսորի օգնական, այնուհետև ռեժիսոր։ 1983 թվականին ավարտել է ՎԳԻԿ-ը՝ Ալեքսանդր Կոչետկովի արվեստանոցը։ 1983 թվականից Հայֆիլմի ռեժիսոր։

Ֆիլմագրություն
--------------

### Դերերը կինոյում

| Տարեթիվ | Ֆիլմ |
| --- | --- |
| 1990 | Արյուն |
| 1988 | Կոլե |

### Ռեժիսոր

| Տարեթիվ | Ֆիլմ |
| --- | --- |
| 2009 | Շոգ երկիր, ցուրտ ձմեռ |
| 1991 | Կորսված դրախտ |

### Սցենարիստ

| Տարեթիվ | Ֆիլմ |
| --- | --- |
| 2009 | Շոգ երկիր, ցուրտ ձմեռ |
| 1991 | Կորսված դրախտ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Դավիթ Սաֆարյանի մասին kino-teatr.ru կայքում


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · ԿինոՊոիսկ |

 |
Միջողնային քլորոզով տերև
**Քլորոզ բույսերի**, հիվանդություն, որի դեպքում խախտվում է քլորոֆիլի առաջացումը տերևներում և նվազում ֆոտոսինթեզի ակտիվությունը։

Բնորոշ նշաններ
--------------

Տերևների վաղաժամ դեղնումը և տերևաթափը, մանրատերևայնությունը, ընձյուղների գագաթային չորացումը, ակտիվ արմատների մահացումը և այլն։

Տեսակներ
--------

Հաճախ հիվանդանում են պտղահատապտղատու և դեկորատիվ բույսերը։ Տարբերում են քլորոզ բույսերի 2 տեսակ,

* վարակական՝ հարուցվում է վիրուսներով (ծխախոտի գագաթային, մորենու քլորոզ), սնկերով և այլն,
* ոչ վարակական կամ ֆունկցիոնալ՝ առաջանում է կլիմայական ու հողային անբարենպաստ պայմանների, մշակության տեխնոլոգիայի խախտումների հետևանքով

Կարբոնատային հողերում, որտեղ երկաթը գտնվում է անլուծելի, բույսերի համար անմատչելի վիճակում, մեծ մասամբ տարածված է երկաթի քլորոզը։ Հանդիպում են նաև ցինկային, մագնեզիումային և այլ քլորոզներ։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Հանքային և օրգանական պարարտանյութեր, կարբոնատային հողերի թթվայնացում, այգիների միջշարքերի մուլչացում և ճմապատում, վարակի փոխանցող վնասատուների ոչնչացում։ Ոչ վարակական հիվանդության դեպքում կիրառվում է արմատային կամ արտարմատային սնուցում՝ անհրաժեշտ միկրոտարրերի լուծելի միացություններով։ Վարակականի դեպքում հիվանդացած բույսերը հեռացնում են։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Արքայաջուր** - ազոտական թթվի և աղաթթվի խառնուրդ։ Արքայաջուր անվանումը տվել են ալքիմիկոսները, քանի որ նրա մեջ լուծվում է «մետաղների արքան»՝ ոսկին։ Սովորաբար օգտագործվող խիտ ազոտական թթվի և աղաթթվի ծավալային հարաբերությունը արքայաջրում 1։3,6 է։ Կարելի է նաև թթուներից մեկը կամ մյուսը վերցնել ավելցուկով (հաճախ վերցնում են 1։3 հարաբերությունը)։ Արքայաջուրն անգույն, քլորի հոտով, արագ դեղնող հեղուկ է։ Խիստ օքսիդիչ է։ Արքայաջրում լուծվում են բոլոր մետաղները (բացառությամբ ռութենիումի, ռադիումի, օսմիումի և իրիդիումի)։ Արքայաջրի հատկությունները պայմանավորված են հետևյալով, ազոտական թթուն օքսիդացնում է աղաթթուն, առաջացնելով նիտրոզիլ քլորիդ՝ NOC1 և ատոմական քլոր, որոնց ներգործության շնորհիվ մետաղները օքսիդանում են և լուծվում։ Արքայաջուր պատրաստում են օգտագործելուց անմիջապես առաջ։ Օգտագործվում է վերլուծական քիմիայում, ոսկերչության և ատամնաբուժության մեջ՝ ոսկին, պլատինը և թթուներում չլուծվող մյուս մետաղները լուծելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  nitric acid hydrochloride


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4365575-0 · Microsoft: 2777612664 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 156)։*  |
**Դավիթ Քալանթար** (1847, Ներքին Ագուլիս - 1918), հայ մանկավարժ, հոգեբան, գրող։

Կենսագրություն և գործունեություն
--------------------------------

Դավիթ Քալանթարը ծնվել է 1847 թվականին Ագուլիսում։ Ավարտել է Վիեննայի և Լայպցիգի համալսարանները՝ ձեռք բերելով հոգեբան-բնախոսի ու մանկավարժի մասնագիտությունները։

1870-80-ական թվականներին Թիֆլիսի Գևորգյան ճեմարանում դասավանդել է հոգեբանություն և այդտեղ մեծ աշխատանքներ է ծավալել գիտական մանկավարժության տարածման գործում։ Այստեղ ուսուցիչների համար հիմնել է մանկավարժական դասընթացներ։

1888-90 թվականներին եղել է Տրապիզոնի Ազգային վարժարանի տեսուչ։ Կոստանդնուպոլսի մոտ գտնվող Բուրսա քաղաքում իր կնոջ՝ Թագուհի Մանիսալյանի հետ հիմնել է վեցդասյա սեփական դպրոց, որը գործել է մինչև 1910 թվական։ «Բյուզանդիոն» պարբերականում հրատարակել է մի շարք հոդվածներ մանկավարժության, հոգեբանության և այլ հարցերի մասին։ 1915 թվականին դեպքերի ժամանակ ձերբակալվել է իր ընտանիքի հետ։ Եռամսյա բանտարկությունից հետո ազատվում է միայն տիկին Քալանթարը, իսկ ինքը և միակ դուստրը՝ Վարդուհին դատապարտվում են ցմահ բանտարկության։ Երեք տարի Պոլսի բանտում անցկացնելուց հետո օտարազգի քաղաքական գործիչների օժանդակությամբ ազատվում է կալանավայրից 1918 թվականին և նույն տարվա օգոստոսին էլ մահանում է։

Թուրքական ոստիկանության խուզարկումներից փրկված Դավիթ Քալանթարի գրավոր ժառանգության մեջ կան բազմաթիվ գիտամանկավարժական հոդվածներ, մանկական երգարան, մանկավարժական վեպ և այլ գործեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 343 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։
**Զոֆյա Խոմենտովսկայա** (լեհ.՝ Zofia Chomętowska, դեկտեմբերի 8, 1902(1902-12-08), Parachonsk, Pinsky Uyezd, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 20, 1991(1991-05-20), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), միջպատերազմյան շրջանի ամենաակտիվ լեհ լուսանկարչուհիներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Զոֆյան ծնվել է 1902 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Պինսկի մոտ գտնվող Պորոխոնսկ գյուղում՝ Դրուցկի-Լյուբեցկի իշխանների ազնվական ընտանիքում։ Ամուսնացել է երկու անգամ։ 1919 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ամուսնացել է Վլադիսլավ Չեխովիչ-Լյախովիցկիի հետ։ 1930 թվականի մայիսի 31-ին նրա հետ ամուսնալուծվելուց հետո ամուսնացավ Յակուբ Խոմենտովսկու հետ և բաժանվեց նրանից 1939 թվականին։

1928 թվականից սկսած՝ նա լուսանկարում էր «Leica» տեսախցիկով։ Լուսանկարները, ի թիվս այլոց, հրապարակվել են «Świat» շաբաթաթերթում և ցուցադրվել Լեհաստանի ու արտերկրի բազմաթիվ ցուցահանդեսներում։

Մասնակցել է հետպատերազմյան լեհական առաջին լուսանկարչական ցուցահանդեսին «Վարշավան մեղադրում է», որը տեղի ունեցավ Վարշավայի ազգային թանգարանում, Լեհաստանի այլ քաղաքներում և արտերկրում, այլ մայրաքաղաքներում։ Նա Վարշավայի ապստամբությունից փրկված և դուրս բերված սևանկարները նվիրել է Վարշավայի թանգարանին։

1947 թվականին մեկնել է Արգենտինա։ 30 տարի այս երկրում գտնվելու ընթացքում չի զբաղվել լուսանկարչությամբ։ 1971 թվականին այցելել է Վարշավա։

Մահացել է 1991 թվականի մայիսի 20-ին Բուենոս Այրեսում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1027427871 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Zofia Chomętowska — Twórczość, Zofia Chomętowska Հնագիտական լուսանկարների հիմնադրամի կայքէջում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 16673976x · GND: 1027427871 · ISNI: 0000000115821942 · LCCN: nb2008025534 · NKC: pna2014843523 · NLP: a0000002069813 · NUKAT: n02064329 · VIAF: 231915021 · WorldCat VIAF: 231915021 |

 |

 |
Մարմինը լողում է, եթե Արքիմեդի ուժը հավասարակշռում է մարմնի ծանրության ուժին։**Արքիմեդի օրենքը**. Հեղուկի կամ գազի մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է դուրս մղող մի ուժ, որն ուղղված է ուղղաձիգ դեպի վեր, հավասար է մարմնի արտամղած հեղուկի կամ գազի կշռին և կիրառված է դուրս մղվող մարմնի ծանրության կենտրոնին։ Այդ ուժի մեծությունը որոշվում է մարմնի վրա գործադրված ճնշման ուժերի տարբերությամբ։ Եթե դուրս մղող ուժը փոքր է մարմնի կշռից, ապա մարմինը սուզվում է, իսկ եթե հավասար է՝ լողում է հեղուկում։ Եթե դուրս մղող ուժը մեծ է մարմնի կշռից, մարմինը դուրս է մղվում այնքան ժամանակ, մինչև որ նրա ընկղմված մասի արտամղած հեղուկի կշիռը հավասարվում է դուրս մղող ուժին։

{\displaystyle FA=\rho gV}
որտեղ՝ {\displaystyle \rho }-ն հեղուկի (գազի) խտությունն է, g-ն՝ ազատ անկման արագացումը, {\displaystyle V}-ն՝ սուզված մասի ծավալը։
Հեղուկի մեջ գտնվող ցանկացած մարմնի վրա ազդում է երկու ուժ՝ ուղղաձիգ դեպի վեր ուղղված դուրս հրող FԱ ուժը (արքիմեդյան կամ Արքիմեդի ուժ) և ուղղաձիգ դեպի ներքև ուղղված Fծ ծանրության ուժը։ Եթե այդ ուժերը հավասար են՝

{\displaystyle FA=\rho } Fծ=FԱ,
ապա մարմինը հավասարակշռության վիճակում է։
Այս հավասարությանն արտահայտում է մարմնի լողալու պայմանը։
Որպեսզի մարմինը լողա, անհրաժեշտ է, որ նրա վրա ազդող ազդող ծանրության ուժը հավասառակշռի դուրս հրող (արքիմեդյան) ուժով։
Մարմինների լողալու պայմանը կարելի ներկայացնել է ներկայացնել այլ տեսքով։ Արքիմեդյան ուժը կարելի է ներկայացնել հետևյալ տեսքով.

FԱ{\displaystyle =\rho \_{h}V\_{h}g}
Համանման ձևով կարելի է ներկայացնել նաև մարմնի վրա ազդող ծանրության ուժը։ Մենք գիտենք, որ Fծ{\displaystyle =mg}, որտեղ m-ն մարմնի զանգվածն է, որը հավասար է մարմնի խտության և նրա ծավալի արտադրյալին՝ {\displaystyle m=\rho V}, ուստի

Fծ=\{\displaystyle \rho Vg}:
Արքիմեդյան և ծանրության ուժերի արտահայտությունները տեղադրենք Fծ{\displaystyle =F}Ա հավասարության մեջ.

{\displaystyle \rho Vg=\rho \_{h}V\_{h}g}
Հավասարության երկու մասերը բաժանելով g-ի վրա՝ կստանանք մարմինների լողալու պայմանը նոր տեսքով՝

{\displaystyle \rho V=\rho \_{h}V\_{h}}։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուսուցողական հաղորդում Արքիմեդյան ուժի մասին

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 157)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4137273-6 · LCCN: sh85006547 · Microsoft: 136004701 · NKC: ph499521 |

 |
**Արևաբուժություն**, հելիոթերապիա, արևի ճառագայթների օգտագործումը լոգանքների ձևով, հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման նպատակով։ Արևի ճառագայթների ազդեցությունը օրգանիզմի վրա գիտականորեն սկսել են ուսումնասիրել 1799 թվականից։

Արևաբուժության առաջին ինստիտուտը հիմնադրվել է Ավստրիայում (1855)։ Արևի սպեկտրը պարունակում է տեսանելի և ոչ տեսանելի (ինֆրակարմիր և ուլտրամանուշակագույն) ճառագայթներ։ Տեսանելի ճառագայթների ազդեցությունը տեղային է, առաջացնում է ջերմային էրիթեմա, երբեմն՝ մարմնի ընդհանուր ջերմության բարձրացումով։ Ոչ տեսանելի ճառագայթներն օժտված են կենսաբանական մեծ ակտիվությամբ, նրանց ազդեցությունից մաշկային ծածկույթների բջջանյութում առաջանում են քիմիական տեղաշարժեր, որի հետևանքով արյան մեջ են անցնում սպիտակուցների քայքայման ակտիվ նյութեր։ Լոգանքների ժամանակ օրգանիզմը ենթարկվում է ոչ միայն ճառագայթների, այլև շարժվող օդի ազդեցությանը։ Արևաբուժությունը բարձրացնում է օրգանիզմի տոնուսը և դիմադրողականությունը (ավշահանգույցների, մաշկի, ոսկրահոդային տուբերկուլոզի ժամանակ), կարգավորում կալցիումի և ֆոսֆորի փոխանակությունը, խթանում ոսկրագոյացման պրոցեսը (ռախիտի դեպքում)։ Արևաբուժության չարաշահումը կարող է պատճառ դառնալ արևային այրվածքների, նյարդային և սիրտ-անոթային համակարգի գործունեության խանգարումների և քրոնիկական բորբոքային պրոցեսների սրացման։ Հակացուցումները․ թոքերի տուբերկուլոզի ակտիվ ձևեր, անոթների (հատկապես՝ ուղեղի) սկլերոզ, սիրտ-անոթային անբավարարություն, հիպերտոնիկ հիվանդություն, արյունահոսային նախատրամադրվածություն և հյուծվածություն։ Արևաբուժությունը լայնորեն կիրառվում է առողջարաններում և մանկական ճամբարներում, որտեղ արևի լոգանքներ ընդունելու համար պատրաստում են հատուկ հրապարակներ՝ սոլյարիաներ։

Տես նաև
-------

* Օդաբուժություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 24)։*  |
**Բուրբոնյան պալատ** (ֆր.՝ Palais Bourbon), Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի նստավայրը Փարիզում՝ Սենայի ձախ ափին՝ Մադլեն եկեղեցու և Կոնկորդի հրապարակի ճիշտ դիմացը։

Կառուցվել է 1722-1728 թվականներին Լորենցո Ջարդինիի նախագծով Լյուդովիկոս XIV–ի և մարքիզուհի դե Մոնտեսպանի օրինականացված դստեր՝ Լուիզա–Ֆրանսուազ Բուրբոնցու համար։ 1756 թվականին ձեռք է բերվել Լյուդովիկոս XV–ի գանձարանի կողմից, այնուհետև տրվել հերցոգուհու ժառանգին՝ արքայազն Կոնդեին, ով էլ Ժակ Սուֆլոյին պատվիրել է ընդարձակել պալատը կլասիցիզմի ոճով։

Ֆրանսիական հեղափոխության տարիներին պալատը ազգայնացվել և օգտագործվել է նիստերի համար։

Բուրբոնյան պալատը գիշերով
Փարիզը ամպիր ոճով վերակառուցելու շրջանում՝ Նապոլեոնի տիրակալության ժամանակ, պալատի առաջ հռոմեական տաճարների օրինակով կառուցվել է սյունավոր նախամուտք, որ կարծես կրկնօրինակում է դեմ դիմաց գտնվող Մադլենի տաճարի նախամուտքը։ Նախամուտքը վերակառուցվել է 1803-07 թվականներին Բեռնար Պոյեի նախագծով։ 1814 թվականին, երբ Բուրբոնները կրկին եկան իշխանության գլուխ, Բուրբոնյան պալատը անցնում է նախկին տերերին։ Սակայն 1827 թվականին այն աստղաբաշխական գումարով գնում է պետությունը Ազգային ժողովի համար։

Նոր գործառույթի հետ կապված՝ կատարվում են ձևափոխություններ։ Նախամուտքի վերևում 1842 թվականին վեր է խոյանում այլաբանական թեմայով ճակտոնը, որի հեղինակը քանդակագործ Կորտոն էր։ Շենքի թևերին արված այլաբանական մնացած խորաքանդակների հեղինակները Ֆրանսուա Ռյուդը և Ժան–Ժակ Պրադյեն էին։ Ապագա պատգամավոր Դելակրուան էլ պալատի գրադարանը զարդարել է «Քաղաքակրթության պատմություն» աշխատանքով (1838—1845)։ Այնտեղ են տեղադրվել Ժան Հուդոնի՝ Դիդրոյին ու Վոլտերին պատկերող քանդակները։

Տես նաև
-------

* Լյուքսեմբուրգյան պալատ
* Ելիսեյան պալատ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Architecture in France in the Eighteenth Century — New Haven, London: Yale University Press, 1995. — P. 55. — ISBN 0-300-06013-0
2. ↑  *Neuman R.* Robert de Cotte and the Perfection of Architecture in Eighteenth-Century France — Chicago, London: University of Chicago Press, 1994. — P. 145–148. — ISBN 0-226-57437-7
3. ↑  *Ayers A.* The Architecture of Paris: An Architectural Guide — 1 — Stuttgart, London: Edition Axel Menges, 2004. — P. 136. — ISBN 3-930698-96-X
4. ↑  Aubert, Jean // *The Dictionary of Art* / J. Turner — 1 — London, New York: Macmillan Publishers, Grove's Dictionaries, Inc. 1996. — Vol. 2. — P. 701. — ISBN 978-1-884446-00-9

Աղբյուրներ
----------

* Ջովանա Մաժդի, «Ողջ Փարիզը» (2002)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բուրբոնյան պալատ
* Բուրբոնյան պալատի պատմություն Archived 2011-05-14 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4342820-4 · LCCN: n83013099 · LNB: 000198885 · VIAF: 295245481 · WorldCat VIAF: 295245481 |

 |
**Բետինա (Բետին) Լե Բո** (մարտի 23, 1936(1936-03-23), Անտվերպեն, Բելգիա - սեպտեմբերի 8, 2015(2015-09-08), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի դերասանուհի

Կենսագրություն
--------------

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է ծնողներից հեռու՝ գտնվել է Ֆրանսիայի հարավում գտնվող համակենտրոնացման ճամբարում։ Նրան հաջողվել է փախչել, և ընտանիքը կարողացել է նրան թաքցնել նացիստներից։ Անգլիա տեղափոխվելուց հետո՝ պատերազմի ավարտին, սովորել է քոլեջում, աշխատել է որպես մոդել, ձեռագրաբան, դերասանական կաբարե և սովորել է մի քանի լեզու։

Կարիերա
-------

Որպես դերասանուհի մասնակցություն է ունեցել մի քանի շոուներում, այդ թվում «Բեննի Հիլլի շոու»-ում։
Նրա խոսքերով՝ իր ամենասիրելի սկետչը եղել է «Ֆրանսերենը սկսնակների համար», որտեղ կատարել է ֆրանսերենի ուսուցչուհու դեր, իսկ ամենաքիչը նրան դուր է եկել *News At Ten* սկետչ-ծաղրանմանակում ծրագիրը։ Հարցազրույցի ժամանակ նա ասել է, որ իր սկեսուրը, տեսնելով ծաղրանմանակումը. «բարկացել է և ասել, որ պատկառելի երիտասարդ կինը՝ երկու երեխաների մայրը, չպետք է իրեն այդպես դրսևորի, և որ իր որդին ավելին է ինձ թուլ տալիս։ Հիմա դուք հասկանում եք, թե ինչու այն ինձ դուր չի եկել»։

Նա նկարահանվել է «Դոկտոր Նոու» ֆիլմում, որտեղ կատարել է պրոֆեսոր Դենտի քարտուղարուհու դերը։
Վարել է կանանց համար նախատեսված ռադիո և գրել է «Վերցրու քո երջանկությունը» գիրքը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт Archived 2012-03-10 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1061925633 · ISNI: 0000000047794849 · LCCN: nb99006849 · VIAF: 1963278 · WorldCat VIAF: 1963278 |

 |


1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.