**«Կաուպերի փոքր Տիրամայր»,** Բարձր Վերածննդի ժամանակաշրջանի իտալացի նկարիչ Ռաֆայել Սանտիի նկարը։ Նկարում պատկերված են Տիրամայրը և Մանուկը, ստեղծվել է մոտավորապես 1505 թվականին, նկարչի՝ Ուրբինոյից Ֆլորենցիա տեղափոխվելու ընթացքում։

Պատմություն
-----------

Նկարի ստեղծման իրական շարժառիթը հաստատապես հայտնի չէ։ Հավանաբար այն եղել է մասնավոր պատվեր կամ ստեղծվել է վաճառելու նպատակով։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ այն ստեղծվել է իբրև նվեր։ Այդ ժամանակշրջանում Իտալիայում մեծ հռչակ էին վայելում Տիրամորը և Մանկանը պատկերող նկարները, որոնք հաճախ նվիրում էին հարսանիքների ժամանակ։ Տարածված է այն կարծիքը, որ նկարի վերին աջ անկյունում պատկերված եկեղեցին Սան Բեռնարդինոյի (իտալ.՝ Chiesa di San Bernardino) եկեղեցին է, որը գտնվում է Ուրբինոյում՝ Ռաֆայելի հարազատ քաղաքում։

Նկարի ոճը հոգեհարազատ է Ռաֆայելին։ Միաժամանակ զգալի է թե՛ իր առաջին ուսուցչի՝ Պերուջինոյի, թե՛ Լեոնարդոյի և Միքելանջելոյի, ինչպես նաև Հռոմում հանդիպած անտիկ մշակույթի ազդեցությունը։

Նկարի անվանումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ այն երկար ժամանակ պահվել է Կուպերի կոմսության Կլավերինգ-Կուպեր դինաստիայի մասնավոր հավաքածուում։ Երբ 1905 թվականի դինաստիան դադարեց իր գոյությունը, նկարը տասնամյակներ շարունակ ունեցավ տարբեր տերեր, բազմիցս վերավաճառվեց, մինչև որ 1942 թվականին նվիրվեց Արվեստի միջազգային պատկերասրահին։ Եվս մեկ նկար, որ պատկանում է Ռաֆայելին վրձնին, ունի համանման ճակատագիր։ Ուստի այդ երկու կտավներն իրարից տարբերվում են իրենց չափսերով՝ մեծ և փոքր։

2011 թվականին Անդորրայի բանկը թողարկել է 15 դինար արժողությամբ դրամական միավոր, որի վրա պատկերվել է Կուպերի փոքր Տիրամայրը։

2015 թվականին Վուստերսկի արվեստի թանգարանում նկարը ցուցադրվել է «Նորտբրուկի Տիրամայր» (անգլ.՝ *The Virgin and Child (The Northbrook Madonna))* նկարի հետ միասին, որը սխալմամբ վերագրվել է Ռաֆայելին։ Համեմատական ցուցադրության նպատակը նկարի իրական հեղինակին պարզելն էր։

Նկարագրություն
--------------

Վառ կարմիր հանդերձով շիկավարս կինը, որը նստած է կենտրոնում, Տիրամայրն է։ Սպիտակամաշկ է, համարյա գունատ դեմքով՝ այտերին թեթև վարդագույն երանգով:Նա նստել է փայտե նստարանին։ Աջ ձեռքը վեհորեն դրված է ծնկներին գցված մուգ կապույտ ծածկոցի վրա։ Հանդերձանքն ամբողջանում է կիսաթափանցիկ շղարշով, որը ծածկել է ուսերը և կախվել մեջքի վրա։ Նրա գլուխն օղակել է աղոտ, հազիվ նկատելի լուսապսակը։ Ձախ ձեռքով գրկել է մանուկ Հիսուսին, որը մի ձեռքով փարվել է Տիրամոր մեջքին, մյուսով՝ պարանոցին։ Մանուկը նայում է դեպի հետ և ժպտում է համեստ, ամոթխած ժպիտով։ Հետին պլանում արևոտ, պայծառ օրվա պատկեր է, իսկ հեռվում՝ երկու մարդկանց ուրվագծեր, որոնք, հավանաբար, քայլում են դեպի առվակը։ Երկար ճանապարհի վերջում մեծ և գրավիչ շինություն է։ Հավանաբար կաթոլիկ եկեղեցի է։ Կաթոլիկ ճարտարապետությանը բնորոշ գմբեթը և մյուս տարրերը արտահայտիչ են դարձնում աստվածային սրբության և երանության ներկայությունը։

Տես նաև
-------

* Ռաֆայելի տիրամայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4
3. 1 2  «Raphael's Madonnas: Full of Grace» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 17-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 10-ին.
4. ↑  «Информация о картине на сайте [[Национальная галерея искусства|Национальной галереи искусства]]» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունվարի 12-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 12-ին. `{{cite web}}`: URL–wikilink conflict (օգնություն)
5. ↑  Вероятно, имеется в виду святой Бернардин Сиенский
6. ↑  Один из блогеров ЖЖ. «Фотографии церкви Сан-Бернардино в Урбино».  
см. также: Портал о путешествиях. «Небольшое описание церкви Сан-Бернардино».
7. ↑  «История владения картиной на сайте [[Национальная галерея искусства|Национальной галереи искусства]]» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2009 թ․ մայիսի 11-ին. `{{cite web}}`: URL–wikilink conflict (օգնություն)
8. ↑  New York Times. «Заметка о продаже картины за $500 000» (անգլերեն).
9. ↑  «Новость на нумизматическом портале».
10. ↑  Вустерский музей искусств. «Информация о выставке» (անգլերեն).
11. ↑  Местная газета. «Статья о выставке» (անգլերեն).

Արտաքին հղումներ
----------------

* The *Small Cowper Madonna*
* Report of 1913 sale to wealthy Americans