**Պեդրո Ֆրանսիսկո Դուկե** (իսպ.՝ Pedro Francisco Duque, մարտի 14, 1963(1963-03-14), Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի առաջին տիեզերագնացը, քաղաքական գործիչ։ 2018 թվականի հունիսի 6-ից գիտության, նորարարության ու բարձրագույն կրթության նախարար Պեդրո Սանչեսի սոցիալիստական կառավարությունում։ Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։ Պարգևատրվել է Բարեկամության շքանշանով (մարտ, 1995)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1963 թվականի մարտի 14-ին Մադրիդում։ Եղել է ինժեներ հողագործի զավակ։ Հայրը օդային շարժման կարգավար է եղել, մայրը` տնային տնտեսուհի Բադախոսից։ 1986 թվականին ավարտել է Մադրիդի պոլիտեխիկական համալսարանին կից Ավիաինժեներիայի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը (իսպ.՝ Escuela Técnica Superior de Ingenieros Aeronáuticos — ETSIA): 1986 թվականի վերջից աշխատել է «Տիեզերական օբյեկտների կառավարման եվրոպական կենտրոնում»` բալիստիկ հաշվարկերի բաժանմունքում։ 1986-1992 թվականներին զբաղվել է մոդելների մշակմամբ, տիեզերանավերի ուղեծրի որոշման ալգորիթմների ու ծրագրային ապահովության աշխատանքներով, ընդգրկվել է նաև եվրոպական արհեստական *ERS-1* և *EURECA* արբանյակների թռիչքների կառավարման խմբում։

Նշանակվել է «Օգտատերերի սպասարկման ու կառավարման իսպանական կենտրոնի» (Spanish User Support and Operations Centre) ղեկավար, որը հիմնադրել էին Մադրիդի պոլիտեխնիկական համալսարանը (Instituto da Riva/Universidad Politécnica de Madrid — IDR/UPM) և Դա Ռիվա ինստիտուտը։ Տիեզերագնացների խմբից պաշտոնաթող լինելուց հետո գլխավորել է *Deimos Imaging SL* ընկերությունը, որը զբաղվում էր արբանյակների մշակմամբ։

Թռիչքներ տիեզերք
----------------

1991 թվականին *ESA-2* ազգային ընտրության արդունքում Պեդրո Ֆրանսիսկո Դուկեն ընտրվել է Իսպանիայի հինգ թեկնածուների մեջ Եվրոպական տիեզերական գործակալության ջոկատի համար տիեզերագնացների ընտրության համար։ 1992 թվականի մայիսի 25-ին գործակալությունում հաշվառվել է որպես տիեզերագնաց-հետազոտող։

1992 թվականի հունիս-հուլիս ամիսներին ճանաչողական նախապատրասություն է անցկացրել Եվրոպական տիեզերագնացների կենտրոնում (European Astronauts Centre — EAC) (Քյոլն)։ 1992 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին մեկամսյա նախապատրաստություն է անցկացել Տիեզերագնացների պատրաստման` Յու. Գագարինի անվան կենտրոնում։ 1993 թվականի հունվար-ապրիլ ամիսներին ընդհանուր տիեզերական պատրաստություն է անցել Եվրոպական տիեզերագնացների կենտրոնում, ստացել է տիեզերագնաց-հետազոտողի որակավորում «Սոյուզ ՏՄ» տիեզերանավերով և «Միր» ուղեծրային կայանի թռիչքի համար։ 1995 թվականի հունվարին լրացուցիչ պատրաստություն է անցկացել Միր կայանով թռիչքների համար։ 1996 թվականի հունվարից Հյուսթոնում վերապատրաստվել է թռիչքի մասնագետի որակավորում ստանալու նպատակով։

1998 թվականի հոկտեմբերի 29-ից նոյեմբերի 7-ը *Discovery STS-95* շաթլում հանդես է եկել որպես թռիչքի մասնագետ։ Թռիչքի տևողությունը կազմել է 21 ժամ 43 րոպե 57 վայրկյան։

2003 թվականի հոկտեմբերի 18-ից 28-ը եղել է Միջազգային տիեզերակայանի «Սոյուզ ՏՄԱ-3» տիեզերանավում։ Մեկնարկել է որպես 2-րդ բորտինժեներ Ալեքսանդր Կալերիի և Մայքլ Ֆոուլի հետ։

Համալսարան և բիզնես
-------------------

2003 թվականին նա սկսել է աշխատել Տիեզերագնացության ինժեներիայի դպրոցում որպես իսպանական USOC-ի ղեկավար, միաժամանակ դասախոսություններ է կարդացել ուսանողների համար տիեզերագիտության ու թռիչքների թեմայով։

2006 թվականին նշանակվել է մասնավոր *Deimos Imaging* ընկերության գործադիր տնօրեն։ Այդ նույն ընկերությունը 2009 թվականին ուղեծիր է դուրս բերել իսպանական առաջին արբանյակը Երկիրը դիտարկելու նպատակով։ 2011 թվականին նշանակվել է նույն ըկերության գլխավոր տնօրեն։

Քաղաքական գործունեություն
-------------------------

Տիեզերագնացությունից հեռանալուց հետո զբաղվել է քաղաքականությամբ։ 2018 թվականի հունիսի սկզբին իսպանական նոր կառավարությունում` Պեդրո Սանչեսի գլխավորությամբ, զբաղեցրել է գիտության, նորարարության ու բարձրագույն կրթության նախարարի պաշտոն

Պարգևներ
--------

* Ռազմա-օդային ծառայությունների մեծ խաչ (իսպ.՝ Gran Cruz al Merito Aeronautico, փետրվար 1999)
* Բարեկամության շքանշան (Ռուսաստան, 1994)
* «Տիեզերքի նվաճման ծառայությունների համար» (12 ապրիլի, 2011) — *տիեզերագնացության ոլորտում միջազգային զարգացման մեծ ներդրումների համար*

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4 5
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑  «El Astronauta e Ingeniero Aeronáutico Pedro Duque "ficha" por su Escuela». *Escuela Técnica Superior de Ingenieros Aeronaúticos* (իսպաներեն). Universidad Politécnica de Madrid. 2004 թ․ հոկտեմբերի 21. Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2005 թ․ ապրիլի 28-ին.
15. ↑  «Astronaut Pedro Duque appointed to Spain's new Cabinet» (անգլերեն). 2018 թ․ հունիսի 6.
16. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 24.11.1994 г. № 2107
17. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2011 года № 437 «О награждении медалью „За заслуги в освоении космоса" иностранных граждан»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պեդրո Ֆրանսիսկո Դուկեն «Տիեզերական հանրագիտարան ASTROnote» կայքում
* Ռուսաստանի Դաշնությունը իսպանացի տիեզերագնավցի համար զեղչեր է սահմանել, РИА Новости
* «Գիտության տեղեկագիր», «Սրբազան նավ» և «Սոյուզ» առաց շաթլի։ Չիացու փոխարեն տիեզերանավում տեղ կզբաղեցնեն ռուս, ամերիկացի ու իսպանացի տիեզերագնացները Արխիվացված 2005-11-26 Wayback Machine
* Currículum Vitae de Pedro Duque Արխիվացված 2011-06-10 Wayback Machine(իսպ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX1682229 · GTAA: 95324 · VIAF: 87421006 · WorldCat VIAF: 87421006 |

 |