**Էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիա,** էլեկտամագնիսական դաշտում պարփակված էներգիա։ Մասնավոր դեպքում մաքուր էլեկտրական դաշտի կամ մաքուր մագնիսական դաշտի էներգիա։

Կայծակը ուժեղ էլեկտրական դաշտերից առաջացած օդի էլեկտրական ճեղքումն է և իրենից ներկայացնում է էներգիայի հոսք։ Մթնոլորտի էլեկտրական պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է ջերմության, լույսի և ձայնի, որոնք էներգիայի այլ ձևեր են։

Լիցքի տեղափոխման վրա էլեկտրական դաշտի կատարած աշխատանք
------------------------------------------------------

Էլեկտրական E դաշտի կատարած Aաշխատանքը Qլիցքը տեղափոխելու համար, ներմուծվել է մեխանիկական աշխատանքի սահմանմանը համապատասխան.

{\displaystyle A=\int F(x)\,dx=\int Q\cdot E(x)\,dx=Q\cdot U,}
որտեղ {\displaystyle U=\int E\,dx} — պոտենցիալների տարբերությունն է (օգտագործվում է նաև լարում տերմինը)։

Շատ խնդիրներում ուսումնասիրվում է որոշակի ժամանակահատվածում լիցքի անընդհատ տեղափոխումը {\displaystyle U(t)}պոտենցիալների տարբերություն ունեցող կետերի միջև։ Այդ դեպքերում աշխատանքը հաշվվում է հետևյալ կերպ.

{\displaystyle A=\int U(t)\,dQ=\int U(t)I(t)\,dt,}
որտեղ {\displaystyle I(t)={dQ \over dt}} — հոսանքի ուժն է։

Էլեկտրական հոսանքի հզորությունը շղթայում
----------------------------------------

Էլեկտրական հոսանքի {\displaystyle W}հզորությունը շղթայի տեղամասում որոշվում է սովորական ձևով՝ Aաշխատանքի ածանցիալը ըստ ժամանակի, այսինքն՝

{\displaystyle W(t)={\frac {dA}{dt}}=U(t)\cdot I(t),}
Սա էլեկտրական շղթայում հազորության հաշվման ամենաընդհանուր արտահայտությունն է։

Օհմի օրենքից․

{\displaystyle U=I\cdot R}
Հզորությունը կարելի է հաշվել և՛ հոսանքի ուժի,

{\displaystyle W=I(t)^{2}\cdot R,}
և՛ լարման միջոցով։

{\displaystyle W={{U(t)^{2}} \over R}.}
Համապատասխամաբար, աշխատանքը (անջատված ջերմաքանակը) հանդիսանում է հզորության ինտեգրալը ըստ ժամանակի.{\displaystyle A=\int W(t)\,dt=\int I(t)^{2}\cdot R\,dt=\int {{U(t)^{2}} \over R}\,dt.}։

Էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի էներգիա
---------------------------------------

Էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի էներգիաները համեմատական են նրանց լարվածության քառակուսուն։ Ֆիզիկայում սովորաբար օգտագործում են տարածության տվյալ կետում *էլեկտրական դաշտի էներգիայի խտություն* հասկացությունը (տարածության որոշակի կետում)։ Դաշտի ընդհանուր էներգիան հավասար է էներգիայի խտության ինտեգրալին ամբողջ տարածքով։

Էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիայի խտությունը հավասար է էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի էներգիաների խտությունների գումարին։

ՄՀ համակարգում․

{\displaystyle u={\frac {\mathbf {E} \cdot \mathbf {D} }{2}}+{\frac {\mathbf {B} \cdot \mathbf {H} }{2}}.}
Վակուումում (ինչպես նաև նյութում միկրոդաշտերի դիտարկման դեպքում)․

{\displaystyle u={\varepsilon \_{0}E^{2} \over 2}+{B^{2} \over {2\mu \_{0}}}=\varepsilon \_{0}{\frac {E^{2}+c^{2}B^{2}}{2}}={\frac {E^{2}/c^{2}+B^{2}}{2\mu \_{0}}},}
որտեղ`

*E* — էլեկտրական դաշտի լարվածությունն է

*B* — մագնիսական ինդուկցիան է

*D* — էլեկտրական ինդուկցիան

*H* — մագնիսական դաշտի լարվածությունն է

*с* — լույսի արագություն

{\displaystyle \varepsilon \_{0}}— էլեկտրական հաստատուն

{\displaystyle \mu \_{0}}— մագնիսական հաստատունը։

**ՍԳՎ համակարգում**

{\displaystyle u={\frac {\mathbf {E} \cdot \mathbf {D} +\mathbf {B} \cdot \mathbf {H} }{8\pi }}.}։

Էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիան տատանողական կոնտուրում
-------------------------------------------------------

Էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիան տատանողական կոնտուրում․

{\displaystyle W={\frac {CU^{2}}{2}}+{\frac {LI^{2}}{2}},}
որտեղ՝

U — շղթայի էլեկտրական լարվածությունն է
C — կոնդենսատորի ունակությունն է
I — հոսանքի ուժն է
L — կոճի կամ հոսանքակիր կոնտուրի ինդուկտիվությունն է։

Էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիայի հոսքեր
----------------------------------------

Հիմնական հոդված՝ Պոյնտինգի վեկտոր
Էլեկտրամագնիսական աիքի համար էներգիայի հոսքի խտությունը որոշվում է Պոյնտինգի վեկտորով՝ S։

Միավորների ՄՀ համակարգում Պոյնտինգի վեկտորը հավասար է էլեկտրական և մագնիսական դաշտրի վեկտորական արտադրյալին.

{\displaystyle \mathbf {S} =\mathbf {E} \times \mathbf {H} }
և ուղղված է E և H վեկտորներին ուղղահայաց։ Միևնույն ժամանակ, էներգիայի հոսքի խտության բանաձևը կարող է ընդհանրացվել ստացիոնար էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի դեպքում և ունի նույն ձևը.

{\displaystyle \mathbf {S} =\mathbf {E} \times \mathbf {H} }։
Հաստատուն էլեկտրական և մագնիսական դաշտերում հոսքերի գոյության փաստը կարող է անսովոր թվալ, բայց չի հանգեցնում որևէ պարադոքսի, դեռ ավելին, այդպիսի հոսքերի առկայությունը պարզվել է նաև փորձնկան ճանապարհով։

Տես նաև
-------

* Էկեկտրականություն
* Հզորության գործակից
* Էլեկտրական հոսանքի հաշվիչ

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  *С. А. Ахманов, С. Ю. Никитин.* Физическая оптика. — М.: Изд-во МГУ, 1998. ISBN 5-211-04858-X, ISBN 978-5-211-04858-4, на стр. 47
2. ↑  The Feynman Lectures on Physics Vol. II Ch. 27-3: Energy density and energy flow in the electromagnetic field