recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **՞**Հացազգիներ |
| --- |
| Triticum sp.*Triticum sp.*, ցորեն  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Poaceae
(R.Br.) Barnhart (1895), nom. cons. |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**40351**NCBI**4479**EOL**8223**IPNI**30000032-2**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հացազգիներ** (Gramineae կամ Poaceae), (դաշտավլուկազգիներ, ցորենազգիներ), միաշաքիլավոր բույսերի ընտանիք։ Միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսեր են, հազվադեպ՝ ծառանման կամ թփանման բույսեր։

Հացազգիներ են մշակովի կարևորագույն հացահատիկային բույսերը՝ ցորենը, բրինձը, եգիպտացորենը, վարսակը, աշորան, գարին, կորեկը, սորգոն ևն, ինչպես նաև շաքարեղեգը։ 
Մշակվող հացազգիները տալիս են մարդու հիմնական սննդամթերքը։ Վայրի և մշակովի հացազգիները լավորակ կեր են։ Օգտագործվում են նաև սպիրտ, օսլա, թուղթ արտադրելու, ինչպես նաև սննդի և արդյունաբերական նպատակներով՝ յուղ ստանալու, խոզանակներ, ճոպան պատրաստելու համար։ Որոշ տեսակներ ունեն դեղագործական, կոսմետիկ նշանակություն։ Շատ հացազգիներ (արվանտակ, որոմ, ագրխոտուկ) օգտագործվում են փուխր հողերի և ավազների ամրացման, օդանավակայանների թռիչքադաշտերը, մարզադաշտերը, սիզամարգերը բուսածածկելու համար։ Որոշ հացազգիները (խրբուկ, սեզ, արվանտակ ևն) մոլախոտեր են։

Ընդհանուր բնութագիրը
--------------------

Ցողունը ծղոտ է՝ գլանաձև, սնամեջ։ Բարձրությունը 1 սմ-ից մինչև 45 սմ, բարեխառն գոտու երկրներում հաճախ 0, 3-1, 5 մ է, 3÷5 մմ տրամագծով։ Տերևները հերթադիր են։ Հացազգիների ընտանիքը ծածկասերմ բույսերից ամենախոշորն է (մոտ 500 ցեղ և 800 տեսակ, ըստ այլ աղբյուրների, համապատասխանաբար՝ 600 և 10 հզ.)՝ տարածված է համարյա ամբողջ աշխարհում։

Հայաստանում
-----------

Հայաստանի տարածքում աճում է մոտ 100 ցեղ և 300 տեսակ։ Հայաստանում (Ողջաբերդ, Մուշաղբյուր, Հացավան) աճող ցորենի, աշորայի, գարու և այծակնի վայրի տեսակներն արժեքավոր գենաֆոնդ են գործնական ընտրասերմման մեջ։

Տես նաև
-------

* Հացահատիկային կուլտուրաներ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (9-րդ) · Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · MESH ID · Treccani |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4021764-4 · LCCN: sh85056515 · Microsoft: 46757340 · NDL: 00564121 · NKC: ph122359 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 325)։*  |
**Մեկնութիւն Մատթէոսի, Գրիգոր Տաթևացի** (5133), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5133 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1427 թվականին Թորոս աբեղա, Վարդան աբեղա և Գեորգ երեց գրիչների կողմից Երուսաղեմում։ Ստացողը եղել է Մելիքսեդ վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 312 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 10բ, 58ա, 152բ, 194ա, 295ա և այլուր, հետագայի՝ 246բ (1568 թ.), 222ա (1611 թ.), 58բ, 246բ (1614 թ.), 222ա (1904 թ.):

Բովանդակություն
---------------

* նաև՝ նորին Լուծմունք Խրատ գրչութեան գրոց Գէորգայ Սկեռացւոյ;

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 41 — 1552 էջ։
**Բեքա Կուրխուլի** (վրաց.՝ ბექა ქურხული, հոկտեմբերի 6, 1974(1974-10-06), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի գրող, հրապարակախոս։

Կենսագրություն
--------------

Բեքա Կուրխուլին ծնվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Թբիլիսիում։ 1991 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի առաջին փորձնական դպրոցը։

1991-1996 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելիի անվան թատերական ինստիտուտի դրամատիկական արվեստի ֆակուլտետում (Թամազ Չիլաձեի արվեստանոց)։

Բեքա Կուրխուլիի առաջին պատմվածքները տպագրվել են 1991 «Մամուլի» (Հայրենիք) թերթում։ Հետագայում նրա պատմվածքները տպագրվել են Վրաստանի գրական ամսագրերում ու թերթերում՝ «Ալտերնատիվա», «Արիլի», «Դիլիս Գազետի» (Առավոտյան թերթ), «Չվենի Մցերլոբա» (Մեր նամակը), «Ցիգնեբի» (Գրքեր), «24 Սաաթի» (24 ժամ), «Պառնասի» (Պառնաս), «Լիտերատուրուլա Պալիտրա» (Գրական ներկապնակ), «Լիտերատուրուլա Գազետի» (Գրական թերթ), «Լիտերատուրուլա Ցխելի-Շոկոլադի», «Ապրա»։

1999-2004 թվականներին որպես ռազմական թղթակից աշխատել է Վրաստանի ու Կովկասի մարտական կետրում։ Ռեպորտաժներ էպատրաստել Աբխազիայում, Հյուսիսային Օսիայում, Ցխինվալիում, Ինգուշեթիայում, Վրաստանի Պանկիսի կիրճում տեղի ունեցող մարտական գործողությունների վերաբերյալ։

2005 թվականին «Սաարի» հրատարակչությունը լույս է ընծայում «Տունը դրսում» արձակ ժողովածուն, որը 2006 թվականին ներկայացվում է «Սաբա» մրցանակի լավագույն արձակ ժողովածու անվանակարգում։

2006 թվականին պաշտպանել է դիսերտացիա «Արշավներ ու արշավանքներ Արևելյան Կովկասի լեռներում» թեմայով։
2011 թվականից համագործակցում է «Media House Dekom» «Ցխելի Շոկոլադի» և «Լիբերալի» ամսագրերի հետ։

2013 թվականին գործուղման է մեկնել Աֆղանստան։

2014 թվականին արժանացել է Ռևազ Իվանիշվիլիի անվան գրական մրցանակի (առաջին տեղ)։
Բեքա Կուրխուլիի պատմվածքները թարգմանվել են անգլերեն, լիտվերեն, ռուսերեն ու հայերեն։ Նրա պատմվածքները տպագրվում են նաև ռուսական «Ժողովուրդների բարեկամություն» (ռուս.՝ Дружба народов) գրական ամսագրում։

Մատենագրություն
---------------

### Պատմվածքների ժողովածուներ

* Կետ... Կորած մարդիկ, կորած տարածքներ, 2004
* Տունը դրսում, 2005
* Հանդիպում նրանից հետո, 2010
* Երկու լուսինների պատմությունը, 2011
* Ծառը կարող է ընկնել, 2012
* Քաղաքը ձյան մեջ, 2013
* Գրություններ 1993-2011, 2013
* Բաց դռների երկիր, 2014

### Պատմվածքներ

* Ադամո
* 10000 բառ
* Կատու
* Լերա Մասսկվա
* Երրորդը, կորածը
* Ամառային կարճ գիշեր
* Դատարկ մոխրաման
* Աջարիացի
* Մուսա-Կալա

Գրական մրցանակներ
-----------------

* Ռևազ Իվանիշվիլիի անվան գրական մրցանակ - 1-ին տեղ, 2014
* Ներկայացվել է Սաբա գրական մրցանակի *Լավագույն արձակ ժողովածու* և *Վավերագրական լավագույն արձակ* անվանակարգերում 2006, 2012, 2013, 2014 թվականներին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Бека Курхули "Муса-Кала"
* Բաց դռների երկիրը
* Բեքա Կուրխուլի. «Դատարկ մոխրաման»
* Բեքա Կուրխուլի
* Բեքա Կուրխուլի. «Աջարացին» Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine
«**Սմբատ Սպարապետի Ավետարան**», Կիլիկիայի մանրանկարչության դպրոցի ձեռագիր մատյան (1260–1270-ական թվականներ, Մատենադարան, ձեռ. № 7644): Պահպանվել են միայն պատվիրատուի՝ Սմբատ Սպարապետի (Գունդստաբլ) կարճ հիշատակագրությունները։ Ձեռագիրը զարդարված է բարձրորակ ներկերով և ոսկու առատ օգտագործմամբ ստեղծված խորաններով, անվանաթերթերով, ավետարանիչների պատկերներով, լուսանցազարդերով։ Կիլիկիայի հայկական թագավորության անկումից (1375) հետո ձեռագիրը տարվել է Ղրիմ, որտեղ բազմիցս ընդօրինակվել է։ Այնտեղ նորոգվել և լրացվել է տերունական մանրանկարներով («Ծնունդ», «Մուտք Երուսաղեմ», «Ղազարոսի հարությունը», «Պայծառակերպություն», «Խաչելություն», «Դժոխքի ավերում», «Համբարձում», «Հոգեգալուստ»)։ Պահպանվել է երկրորդ նկարչի՝ Ավետիքի անունը («Խաչելություն» մանրանկարի փոքր արձանագրության մեջ):Ըստ որոշ տվյալների՝ երկրորդ անգամ նկարազարդվել է 1420 թվականից հետո, ոճական աղերսներ ունի 15-րդ դարի Ղրիմի հայկական մանրանկարչության հետ։ Նույն թվականին Ավետարանը Կաֆայում ընդօրինակվել է առանց տերունական նկարների։

Գրականություն
-------------

* Ազարյան Լ. Կիլիկան մանրանկարչությունը XII–XIII դդ. Ե. 1964:
* Դուռնովո Լ. Հայկական մանրանկարչություն (ալբոմ), Ե. 1967:
* Նույնի, Краткая история древнеармянской живописи, Е. 1957;
* Корхмазян Э. Армянская миниатюра Крыма (XIV–XVII вв.), Е. 1978;
* Der Nersessian S. Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century, W. 1993.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բումերանգ (այլ կիրառումներ)

**Բումերանգ**՝ կինոֆիլմ, ռեժիսոր՝ Ռեջինալդ Խադլինի, որը թողարկվել է 1992 թվականին։

Սյուժե
------

Մարկուս Գրեմ, անդիմադրելի սևամորթ դոնժուան։ Նա սկսում է աշխատել Chantress ընկերությունում, մարկետինգի բաժնում և ընտրում է իր հաջորդ զոհերին՝ կին գործընկերների շարքում։ Նրանցից մեկը՝ իր տնօրենը, մարկետինգ բաժնի ղեկավարը՝ Ժակլին Բրոյներն էր։ Մարկուսը պետք է գործի դներ իր բոլոր հնարքները և հմայքը, սակայն ի վերջո նա հասնում է իր նպատակին։ Մարկուսը և Ժակլինը անցկացնում են գիշեր, բայց նրանց հետագա հանդիպումներին ինչ-որ բան խանգարում է։ Մարկուսը չէր ուզում ցույց տալ, որ սիրահարվել է այդ աղջկա վրա, բայց նրան նյարդայնացնում էր այն, որ Ժալինը սառել էր իր հանդեպ և ավելի շատ զբաղված էր աշխատանքով, քան իրենով։ Մարկուսը հերթական անգամ ձախողում է հանձնարարությունը գովազդային ընկերության և նրան գրեթե ուզում էին աշխատանքից հեռացնել։ Նրան օգնում է իր նոր ընկերուհին՝ Անժելա Լյուիսը, ով աշխատում էր նկարչուհի դիզայնի բաժնում, նոր տեսողական լուծում է գտնում։

Սկզբում նրանք շփվում են որպես ընկերներ, բացի այդ, Անժելայի մասին հոգ էր տանում Մարկուսի ընկերը՝ Ջեռարդը։ Սակայն, Մարկուսին աստիճանաբար գրավում է Անժելան։ Մարկուսը անգամ հոգ չէր տանում նրա մասին, ամեն ինչ տեղի ունեցավ ինքնաբերաբար։ Ջեռարդը իմացավ, որ իր ընկերուհուն տանում են իր ձեռքից և վիճաբանություն ունեցավ Մարկուսի հետ։ Մարկուսի նոր գաղափարները ապշեցրեցին ընկերության թոփ մենեջերներին։ Ժակլինը կրկին հիացած էր Մարկուսով և կրկին մոտիկություն էր ուզում։
Անժելան, իմանալով, որ Մարկուսը դավաճանել է իրեն իր ղեկավարի հետ՝ անմիջապես խզում է հարաբերությունները և հեռանում է Chantress-ից։ Մարկուսը հասկանում է, որ առաջին անգամ իր կյանքում նա սիրահարվել է և չի գտնում իր տեղը։ Անցնում է չորս ամիս։ Մարկուսը նույնպես դուրս է գալիս աշխատանքից և ընդունվում է աշխատանքի դպրոցում՝ որպես նկարչության ուսուցիչ։ Վերջիվերջո նա չի դիմանում, փնտրում է Անժելայի աշխատանքի վայրը և ցանկանում է հաշտվել նրա հետ։ Անժելան ներում է Մարկուսին և նրանք կրկին միասին են։

Դերերում
--------

* Էդդի Մերֆի - Մարկուս Գրեմ
* Ռոբին Գիվենս - Ժակլին Բրոյներ
* Հոլի Բերի - Անժելա Լյուիս
* Դեվիդ Ալան Գրիր - Ջեռարդ Ջեկսոն
* Մարտին Լոուրենս - Տայլեր Խոկինս
* Գրեիս Ջոնս - Հելեն Ստրեինջ
* Ջեֆֆրի Հոլդեր - Նելսոն
* Էրտա Քիթ - լեդի Էլոիզա
* Քրիս Ռոք - Բոնի Թի
* Թիշա Քեմփբել - Իվոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  Internet Movie Database — 1990.
4. 1 2 3
5. 1 2 3 4
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բումերանգ (1992) կայքում Internet Movie Database

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · AFI լիամետրաժ ֆիլմերի կատալոգ |

 |
**Աբունա** (արաբ․՝ أبون‎‎, English: "Our Father")` չադացի ռեժիսոր Մահամաթ Սալեհ Հարունի 2002 թվականի ֆիլմ։ Այն նկարահանվել է Գաոուիի և Նջամենայի տարածքում, Չադ։ Ֆիլմը ներկայացվեց Օսկար 75-րդ mրցանակաբաշխությանը` Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար Չադի կողմից, սակայն այն չանցավ։

Սյուժե
------

Երկու տղաներ (Թահիր և Ամին) մի առավոտ արթնանում են և պարզում, որ իրենց հայրը լքել է ընտանիքը։ Ցնցված` նրանք սկսում են վատ պահել իրենց։ Գաղտնի դիտելով կինոնկար` նրանք կարծում են, որ տեսնում են իրենց հորը, ով խոսում է իրենց հետ։ Նրանք գողանում են ֆիլմը` պատկերները զննելու համար։ Տղաների մայրը (Աչտա) վերջիվերջո հուսահատվում է և ուղարկում նրանց Ղուրանական դպրոց։ Իրենց դժբախտ զգալով` նրանք պլանավորում են փախուստ, մինչև որ մեծ եղբայրը չի սիրահարվում մի խուլ աղջկա (Խալիլ)։

Դերասանների ընտրություն և բեմադրում
-----------------------------------

15-ամյա Թահիրի դերը խաղացող Ահիջո Մահամաթ Մուսային առաջարկեցին տղաներից ընտրություն կատարել` իր փոքր եղբայր Ամինի դերը խաղալու համար։ Վերջիվերջո` նա ընտրեց ութամյա Համզա Մոքտար Ագուիդին, որովհետև նա զգաց, որ Ագուիդը կարող էր իրականում լինել նրա եղբայրը։

Նկարահանումից անմիջապես հետո ֆիլմն ուղարկեցին 2600 մղոն հեռու` Փարիզ` ժապավենը երևակելու համար։ Միայն մի քանի օր սպասելուց հետո, երբ պարզվեց, որ խնդիրներ չկան, նկարահանումը վերսկսվեց։

Մրցանակներ
----------

Ֆիլմն արժանացել էր հետևյալ մրցանակների`

* 2002 Hong Kong International Film Festival: Firebird Award – Special Mention
* 2002 Kerala International Film Festival: FIPRESCI Prize and Golden Crow Pheasant
* 2003 Ouagadougou Panafrican Film and Television Festival: Baobab Seed Award, Best Cinematography, INALCO Award and UNICEF Award for Childhood

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  *Abouna* Արխիվացված 2010-03-11 Wayback Machine by Josh Hillman, BBC Four
5. ↑  Awards, IMDb

Արտաքին հղումներ
----------------

* Abouna (Our Father)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Այս էջում կա կորեերեն տեքստ։** Առանց արևելաասիական լեզուների գրերի օժանդակ ծրագրի՝ դուք կարող եք կորեերեն պայմանանշանների փոխարեն տեսնել հարցականներ կամ այլ նշաններ։ |

**Իմ ուղին,** հարավկորեական վարկանշային մարտաֆիլմ, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2011 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։ Ֆիլմի հիմքում ընկած է իրական պատմություն՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից Յան Կենջոնի մասին։ Այդ զինվորը մինչ ամերիկացիների մոտ գերի ընկնելը ծառայել է Ճապոնիայի կայսերական բանակում, իսկ հետո՝ Ֆաշիստական Գերմանիայի Վերմահտում։

2013 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կինոարտադրողները այս ֆիլմը ճանաչել են լավագույն օտարերկրյա ֆիլմ և պարգևատրել «Սատուրն» մրցանակով։

Արտադրություն
-------------

Ֆիլմի ստեղծման համար պահանջվել է 8 ամիս ժամանակ (2010 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2011 թվականի սկիզբը)։ Ի սկզբանե որոշված էր, որ ֆիլմի նկարահանումները պետք է կատարվեին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության, Մոնղոլիայի և Ռուսաստանի տարածքում, սակայն տարբեր պատճառներով ֆիլմի զգալի մասը նկարվեց Հարավային Կորեայի տարածքում։ Կային տարբեր պատճառներ, որոնցից էին, օրինակ այն հանգամանքը, որ դերասանների մեծ մասը ապրում էր Հարավային Կորեայում։ Մեծ նշանակություն ուներ նաև եղանակային պայմանները։ Կան նաև որոշակի հատվածներ, ոորնք նկարվել են Հարավային Կորեայում, սակայն նկարագրում են իրադարձություններ այլ երկրների մասին։ Օրինակ՝ Ճապոնիայի կապիտուլյացիայի պայմանագրի կնքումը, որը նկարահանվեց Կորեական թերակղզու հարավային մասում։ Ֆիլմի նկարահանումների համար կարևոր նշանակություն է ունեցել Դեղին ծովը, որի ափին էլ նկարահանվել է ամերիկա-ճապոնական պատերազմը։

Բացի Ասիայի նկարահանումներից, ֆիլմը պատմում է նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Եվրոպայում տիրող իրադարձությունների մասին և թե ինչպես է Ֆաշիստական Գերմանիան Ճապոնիայի օգնությամբ նվաճում Ֆրանսիան։ Ծովամարտերի նկարահանման համար ֆիլմի նկարահանող անձնակազմը ուսումնասիրել է Կասպից ծովը, Միջերկրական ծովը, Սև ծովը։ Եղել է տարբեր երկրներում, ինչպիսիք են՝ Ադրբեջանը, Հունաստանը, Թուրքիան և այլն, սակայն ի վերջո ընտրությունը եղավ Լատվիայի առափնյա Բալթիկ ծովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
2. ↑  «Իմ ուղին» (անգլերեն). IMDB. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 7-ին.
3. ↑  «39-րդ «Սատուրն» մրցանակի դափնեկիր». Հարավային Կորեայի ֆանտաստիկ և սարսափ ֆիլմերի ակադեմիա. Արխիվացված է օրիգինալից 2005 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 4-ին.
4. ↑  «Հարավային Կորեայի ֆանտաստիկ և սարսափ ֆիլմերի ակադեմիա, 2013 թվականի մրցանակակիրներ» (անգլերեն). imdb. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 7-ին.
5. ↑  *Քիմ, Ջեսսիկա.* Իմ ուղին, ֆիլմ, 2011. Ասիա, հուլիսի 1, 2011 թվականի
6. ↑  Kang, Byeong-jin. Ուղով շարժվելիս, ֆիլմի առաջին մաս. Կորեական կինոն այսօր. հունվարի 8, 2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Պաշտոնական կայք» (կորեերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունվարի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
* «Իմ ուղին»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում 7,7` 10 աստղից

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |

 |
**Վիննի Թուխ։ Հելլոուին** (անգլ.՝ Pooh's Heffalump Halloween Movie), ամերիկյան լիամետրաժ մուլտֆիմ։ Թողարկվել է 2004 թե, սկզբում DVD տարբերակով` առանց կինոթատրոններում կամ հեռուստատեսությամբ հեռարձակելու։ Նկարահանվել է Ալան Միլնի՝ Վիննի Թուխի և իր ընկերների արկածների մասին պատմող հեքիաթների հիման վրա։ Ջոն Ֆիդլերի վերջին դերը (Դնչիկի ձայնը, 1968 թ.) և առաջին մուլտֆիլմը Վիննի Թուխի մասին առանց Փոլ Ուինչելի (Վագրի ձայնը, 1968 թ.)։

Սյուժե
------

Կախարդական անտառի բնակիչները պատրաստվում են Հելոուինին, ինչպես նաև սա առաջին հելոուինն էր Փղիկի կյանքում։ Խոսելով այս տոնի մասին, Վագրը նրան շատ է վախեցնում։ Մինչդեռ, Վինի Թուխն ուտում է բոլոր քաղցրավենիքները, որ պատրաստել էր Նապաստակը տոնի համար, և այն վտանգի տակ է դնում ամբողջ միջոցառումը։ Վագրն ասում է, որ վերջերս անտառում տեսել է սարսափելի խորհրդավոր արարած Գոբլունին, որն ապրում է սարսափների գյուղում և կարող է իրականացնել յուրաքանչյուր ցանկություն։ Ռուն Փղիկի հետ գաղտնի բոլորից սկսում են փնտրել այդ արարածին, որպեսզի քաղցրավենիք խնդրեն տոնի համար։ Շուտով նրանք գտնում են սարսափների գյուղը` Գոբլունի բնակարանով, սակայն վախենում են այնտեղ մտնել։ Նստում են մոտակայքում և Ռուն, ոգին բարձրացնելու նպատակով, ընկերոջը մի ուրիշ պատմություն է պատմում նախորդ Հելոուինից։
Վագրը, Թուխը, Իան և Դնչիկը գնում են անտառ բոլորին վախեցնելու նպատակով։ Դնչիկն այսպես, թե այնպես վախենում էր այդ տոնակատարությունից, իսկ այդ պահին սկսվում է փոթորիկը, որը Դնչիկին առանձնացնում է ընկերներից։ Նա վախից դողալով, քայլում անտառի միջով և փնտրում է ընկերներին։ Բացահայտում է երկու ուրվականների, որոնք տանջում են իր ընկեր Թուխին։ Չհասկանալով, որ Վագրն է Ավանակի հետ ուրիշ հագուստներով, փորձում է օգնել իր ընկեր Թուխին, բարձր վախենալու ձայն է հանում և նետվում է օգնության։ Դրանից հետո Դնչիկին բոլորը համարում են համարձակ փրկիչ։

Դերերը կրկնօրինակեցին
---------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ջիմ Կամմինգս | Վիննի Թուխ/Վագր |
| Ջիմմի Բեննեթ | Ռու |
| Ջոն Ֆիդլեր | Դնչիկ |
| Պիտեռ Քալլեն | Իա-Իա |
| Քեն Սենսոմ | ճագար |
| Քեթ Սյուսի | կենգուրու |
| Դեվիդ Օգդեն Սթիրս | պատմող |
| Մայքլ Գոֆ | Գետնասկյուռ |
| Քայլ Սթենջեր | Փղիկ |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վիննի Թուխ։ Մեղուն ձեզ նույնպես, 1996 թվականի մուլտֆիլմում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт мультфильма Արխիվացված 2013-03-28 Wayback Machine
* Обзор мультфильма на сайте *movies.nytimes.com*
* Обзор мультфильма Արխիվացված 2010-08-12 Wayback Machine на сайте *monstersandcritics.com*
* Обзор мультфильма на сайте *fulvuedrive-in.com*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes · Rotten Tomatoes |

 |
**«Գողերի արքայադուստրը»** (անգլ.՝ Princess of Thieves), 2001 թվականի ամերիկյան արկածային ֆիլմ։

Սյուժե
------

1184 թվականին Անգլիայում ծնվում է Ռոբին Հուդի երեխան։ Նոթինգհեմի շերիֆը, որն ատում էր ավազակներին, նա մտածում է սպանել նորածնին, բայց իմանալով, որ աղջիկ է ծնվել, որոշում է, որ իր համար նա վտանգ չի ներկայացնում։

1199 թվական` Գվինը՝ Ռուբին Հուդի դուստրը, հանգիստ կյանք է վարում գյուղում, ընկերություն անում Ֆրոդերիկի հետ, որն իր տարեկիցն է։ Նրա հայրը, որը մշտապես ուղևորությունների մեջ է, հազվադեպ է այցելում դստերը, իսկ վերջինս էլ կատարելապես տիրապետում է ձիավարությանն ու նետաձգությանը։ Շոտուվ լուր է ստացվում, որ թագավորը մահամերձ է, և անգլիական գահի համար պետք է պայքարեն թագավորի կրտսեր եղբայր արքայազն Ջոնն ու թագավորի ապօրինի որդին՝ արքայազն Ֆիլիպը։ Հասարակ աղքատների համար նախընտրելի է բարի ու զվարթ Ֆիլիպը, քան չար ու դաժան Ջոնը, այդ պատճառով էլ Ռոբին Հուդը պետք է դիմավորի Ֆրանսիայից վերադարձող Ֆիլիպին և ուղեկցի նրան Լոնդոն, քանի որ Ջոնն անկասկած ամեն գնով կփորձի սպանել նրան։ Գվինը հորը խնդրում է իրեն տանել այդ գործին, սակայն նա մերժում է։ Այդ ժամանակ աղջիկը կտրում է մազերն, հագնում տղամարդու հագուստ և գնում հոր հետևից։ Նրա հետ գնում է Ֆրոդերիկը։

Շուտով անտառում արքայազն Ջոնի մարդիկ գերի են վերցնում Ֆրոդերիկին, ապա շերիֆը բաց է թողնում նրան, որպեսզի նա իրենց տանի Ռոբին Հուդի մոտ։ Այդպես էլ լինում է, և Ռոբին Հուդն ու նրա ընկեր Ուիլը բռնվում են, իսկ Ֆիլիպին դիմավորելու է գնում Ջոնի մարդը։ Հանդիպելով Ֆրանսիայից վերադարձողներին՝ նա սխալմամբ սպանում է ոչ թե Ֆիլիպին, այլ նրա ծառային՝ Կոնրադին, իսկ արքայազնը կարողանում է փախչել. այժմ նա երազում է վերադառնալ Ֆրանսիա՝ իր նախկին անհոգ կյանքին և հեռու մնալ Անգլիայի դաժանություններից։ Թափառելով անտառում՝ արքայազնը հանդիպում է Գվինին, և սկսում ճանապարհորդել նրա հետ, ընդ որում՝ Ֆիլիպն իրեն ներկայացնում է որպես Կոնրադ, որն իր սպանված ծառան էր։

Աստիճանաբար, հատկապես Ռոբին Հուդի թիմի հետ հանդիպելուց հետո Ֆիլիպն տոգորվում է երկրի հանդեպ պատասխանատվության զգացումով և հրապարակավ հայտարարում, որ իրականում ինքը արքայազնն է։ Ոգեշնչված ավազակները պատրաստ են հետևել նրան, քանի որ պետք է խանգարել թագադրումը, որն արդեն սկսվել է, և փրկել Ռոբին Գուդին Թաուերից։

Չնայած Ջոնի մարդկանց կատաղի դիմադրությանը՝ Գվինը, Ֆիլիպը, Ֆրոդերիկն ու Ռոբին Հուդի մարդիկ կարողանում են անել և՛ մեկը, և՛ մյուսը։

Դերերում
--------

* Կիրա Նայթլի — *Գվին, Ռոբին Հուդի դուստրը*
* Դել Սինոտ— *Ֆրոդերիկ, Գվինի ընկերը*
* Սթիվեն Մոյեր — *արքայազն Ֆիլիպ (անգլ.՝ Philip of Cognac), Ռիչարդ I Առյուծասիրտի ապօրինի որդին*
* Ստյուարդ Ուիլսոն — *Ռոբին Հուդ*
* Մալքոլմ Մաքդաուել — *Նոթինգհեմի շերիֆ*
* Ջոնաթան Հայդ — *արքայազն Ջոն, Ռիչարդ I Առյուծասիրտի կրտսեր եղբայրը*
* Ռոջեր Էշթոն Գրիֆիտս — *վանական Տուկ*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  'Princess of Thieves' Tries to Fill Robin Hood’s Shoes (անգլ.) на сайте *articles.latimes.com*, 10 марта 2001

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմի մասին (անգլ.) *boldoutlaw.com* կայքում
* Ֆիլմի մասին (անգլ.) *beyondhollywood.com* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Հայսմավուրք** (4723), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4723 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1684 թվականին Սահակ գրչի, Վարդան գրչի, Վարադեցի գրչի, Տեր Նազար գրչի գրիչի կողմից՝ Վարադայ վանքում։ Ծաղկողները եղել են՝ Սահակ վարպետը և Սարգիս խալիֆայը։ Ստացողը եղել է Սարխոշ Ղասապն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 39x25 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 388 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 5ա, 96ա, 124բ, 274ա, 289բ, 386բ, 387ա և այլուր, ծածկագիր գրչի՝ 279բ, 283բ, 284ա, 284բ, 293բ, 293բ, 294ա, 385բ, ծաղկողի և կազմողի՝ 387բ, հետագայի՝ 85բ (1868թ.):

Բովանդակություն
---------------

* Գր. Վարադեցւոյ ժամանակագրութիւն (611-1682թթ.)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1271 — 1636 էջ։
**Ճառընտիր** (3777), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3777 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1227 թվականին Աստուածատուր, Կտրապետ, Ստեփաննոս, Ղազարոս գրիչների կողմից։ Ծաղկող՝ Սոսթանէս։ Ստացողը եղել է Տուրքն։ Գրված է թերթի վրա, որը ունի 46,5X32 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 515 թերթից։ Գրված է Երկսյունով, Բոլորգիրով։ Կազմը՝ կտակարան։ Հիշատակարաններ՝ Հիշատակարան՝ 52ա, 94բ, 170ա, 194բ, 210բ, 215բ, 248բ, 359բ, 368ա, 170բ, հետագայի՝ 210բ (1798 թ․):

Բովանդակություն
---------------

Վարթ և վկայարանութիւնք, ներբողևանք (Եփրեմ, Պոզիկարպոս, Մովս․ Քերթողահայր, Ոկեբերան, Սիսիանոս, Զաքարիա կթղ․)։ Յակ, Սրճեցւոյ ճառ։ Տեսիլ Սահակայ։ Յեկեղեցական պատմութենէ։ Պատմութիւն Հայունեաց խաչին։ Ի Պատմոթենէ Վարդանայ և հայոց պատերազմին Եղիշէի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ էջը — 1636 էջ։
**Յայսմաւուրք**  (4859), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4859 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1488 թվականին Հովհաննես եպիսկոպոսն և Ստեփաննոս գրիչների կողմից [ենթադրաբար] Այրի վանքում (Գեղարդ)։ Ստացողները եղել են Տերտերը, Հովհաննես կրոնավոր-քահանան, Զաքարեն, Մարգարա քահանան։ Ծաղկողըը և կազմողը եղել են Տեր Ալեքրան, Միքայելը և Սիմոնը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 30x21 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 651 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիաախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 7ա, 158ա, 339ա, 475բ, 565բ, 648բ, 650բ ր ալլուր, հետագայի՝ 650ա, 651ա (16-րդ դար), 227բ, 443բ, 475բ (17-րդ դար), 158ա, 227բ, 443բ, 475բ (1808թ.):

Բովանդակություն
---------------

* Ներս. Շնորհալւոյ Ներբող հրեշտակ կապետացն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1302 — 1636 էջ։
**«Պատերազմի Ավետարան»**, ձեռագիր մատյան։

Պատմություն
-----------

Գրվել և պատկերազարդվել է 1302 թվականին Ամաղուի Նորավանքում, պատվիրատու՝ Սյունիքի մետրոպոլիտ Ստեփանոս Օրբելյան, գրիչ՝ Հովհաննես Օրբելյան, ծաղկող՝ Մոմիկ։ 1406–1411 թվականներին «Պատերազմի Ավետարան» պահվել է Վասպուրականի Բզնունյաց գավառի Սքանչելագործ Սուրբ Նշան վանքում (Պատերազմի Սուրբ Նշան վանք, այստեղից՝ անվանումը), որտեղ 1406 թվականին Գրիգոր Խլաթեցի վարդապետը վերականգնել է վնասված ձեռագիրը։ Նրա 1411-ի հիշատակարանում առաջին անգամ ձեռագիրն անվանվել է «...զպատերազմի սբ. Աւետարան»։

1676 թվականին «Պատերազմի Ավետարան» պահվել է Մեծոփավանքում, 17-րդ դարի վերջին հափշտակվել է, ապա Սարգիս Աբեղայի
շնորհիվ փրկագնվել և վերադարձվել է Մեծոփավանք։ Հետագայում պահվել է Երնջակի Սուրբ Կարապետ վանքում, 1925 թվականին բերվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին (այժմ՝ Մատենադարան, ձեռագիր № 6792)։

Ձեռագրի թերթերի հիմնական մասը մագաղաթ է, վերականգնվածը՝ թուղթ, գիրը՝ բոլորգիր, երկսյուն։ Կաշեպատ կազմին հետագայում ավելացվել է արծաթե քանդակազարդ կազմ։

Բովանդակում է 4 Ավետարանները (սկսվում է Հովհաննեսի Ավետարանից), Հակոբ, Պետրոս, Հուդա առաքյալների թղթերը, հատված՝ Ղուկաս ավետարանչի «Գործք առաքելոց»-ից։ Ձեռագիրը պարունակում է 12 տերունական տեսարաններ, «Հովհաննես ավետարանիչը Պրոքորոնի հետ», Հակոբ և Պետրոս առաքյալների պատկերները, նաև անվանաթերթեր, լուսանցազարդեր և զարդագրեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Պատմագիրք հայոց** (2865), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2865 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1567 թվականին Քոհան Ա, Իգնատիոս Ղարասվեցի (Բ) գրիչի կողմից Ղարասուում։ Ստացողը եղել է Ներսես Գնունեցին (Բ)։ Կազմող՝ Դավիթ Ճնճղուկ և որդին՝ Ստեփանոս սարկավագ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 33.5X24.7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 312 թերթից։ Գրված է երկսյուն բոլորգրով։ Ունի նկար Մովսես Խորենացու և Սահակ Բագրատունու, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 242ա (14-րդ դար), 8ա, 8բ, 23ա, 35բ, 135ա (1567 թվական), 136բ (1684 թվական), 312բ (1714 թվական), 1բ (1725, 1758 թվականներ), 1ա, 312ա (18-րդ դար)։

Բովանդակություն
---------------

* Պատմութիունք Մովս. Խորենացւոյ, Ստ. Ասողկան, Արիստ. Լաստիվերացւոյ։
* Գրչի Տաղ։
* Կարգ վարդապետացն մերոց։

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 891,892 — 1636 էջ։
**Սաղմոսարան, ժամագիրք, տոնացույց** (5003), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5003 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1665 թվականին Երեմիա տիրացու գրիչի կողմից Երուսաղեմում։ Ծաղկող՝ Երեմիա տիրացու։ Ստացողը եղել է տեր Սարգիս Փայասցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22x15.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 299 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ, դեղին կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 18բ, 62բ, 82բ, 142բ, 177բ, 298ա, հետագայի՝ 299ա, 299բ (18-րդ դար) 299բ (1892 թ․), 2բ (1904 թ․):

Բովանդակություն
---------------

* նաև՝ Աղօթք վասն հիվանդաց։
* Կանոն խունկ, ջրհոր օրհնելոյ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 13 — 1552 էջ։
**Տաղարան** (3055), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3055 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1831 թվականին Մինասի որդի Աքուլեցի Օվանես գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,5X17,3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 28 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ լաթատապ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 14ա (1835թ.), 4բ (1874թ.):

Բովանդակություն
---------------

Տազք (Քեշիշ օղլի, Ղարաջայ օղլան, Նաղաշ Յովնաթան, Թուրինջ, Բաբա, Սուլեյման, Յարութիւն Սալմաստեցի, Ալի, Խաստա Ղասում, Շիքասթա Աբաս, Բէչտրայ Մինաս, Աշըղ Դօնի, Մուրթուզա, Մամադալի, Վաղըֆ, Մինա, Դալլաք Մուրազ, Առուստամ, Նաղաշ Պետրոս, անանունք)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ էջը — 1636 էջ։
**Քարոզգիրք, մեկնութիւն Յովհաննու** (3191), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3191 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է ենթադրաբար 15-րդ դարում Ավաք երեց, Դավիթ կրտսեր, տեր Թումա գրիչների կողմից ենթադրաբար 15-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14,3X10,8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 327 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է թղթի վրա խոշոր բոլորգրով, ենթադրաբար Խրատ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 7ա, 26ա, 63ա, 167ա, 240ա և այլուր, հետագայի՝ 306բ (1456, թե՞ 1636 թ.), 26ա, 63ա, 160բ, 276ա, 294բ (ԺԸ-ԺԹ դդ.) և այլուր։

Բովանդակություն
---------------

* Մանունք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 959-960 — 1636 էջ։
**Չիկագոյի գիտության և արդյունաբերության թանգարան,** (ֆր.՝ Musée des sciences et de l'industrie de Chicago) գտնվում է Չիկագոյի Իլինոյս նահանգում ՝ Հայդ Պարկի տարածքում։ Այն նախագծվել է գեղեցիկ արվեստների (անգլ.՝ Fine Arts Building) պալատում 1893 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի համար։ Թանգարանը Չիկագոյի չորրորդ մշակութային կարևոր վայրերից է։

2005 թ.-ին անցկացված հարցման արդյունքում «Չիկագո տրիբունի» ընթերցողները ընտրեցին Չիկագոյի գիտության և արդյունաբերության թանգարանը՝ որպես «Չիկագոյի յոթ հրաշալիքներից մեկը», Միչիգան լճից, Չիկագոյի մետրոյից, Ուիլիս-թաուերից, Water Tower-ից և Չիկագոյի համալսարանից հետո։

Պատմություն
-----------

Գեղեցիկ արվեստի պալատը նախագծվել է Չարլզ Բ. Ատվուդի կողմից։ Ի տարբերություն «Սպիտակ քաղաքի» մյուս շենքերի, դրա ճակատը պատրաստված էր աղյուսից և ծածկված սվաղով։ Համաշխարհային ցուցահանդեսից հետո այն տեղափոխվեց Կոլումբիայի թանգարան, նախքան բնական պատմության դաշտային թանգարան դառնալը։

Երբ 1920 թվականին բացվեց նոր դաշտային թանգարան, հին տարածքը թափուր մնաց։ Չիկագոյի գեղարվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր Լորադո Թաֆթը արշավ կազմակերպեց շենքի վերականգնման և նոր արվեստի թանգարանի վերափոխման համար։ Մի քանի տարի անց շենքն ընտրվեց գիտության թանգարան։

Գիտության թանգարանի վերածվելիս շենքի արտաքին մասը ձևափոխվել է կրաքարի` ամբողջովին պահպանելով 1893 թ.-ի Բոզար ոճը, իսկ ներսը, որը նախագծված էր Ալֆրեդ Պ.Շոուի կողմից, վերափոխվել է «մարդատար-փոստատար շոգենավի» ոճով։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  GRID Release 2017-05-22 — 2017-05-22 — 2017. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5032286
2. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.
3. ↑
4. ↑
5. ↑  2014 Chicago museum attendance // *Chicago Tribune* — Chicago: Tribune Publishing, 2015. — ISSN 2165-171X; 1085-6706
6. ↑  2014 Attendance Summary — Museums in the Park.
7. 1 2  2013 Attendance Summary — Museums in the Park.
8. ↑  2015 Attendance Summary — Museums in the Park.
9. ↑
10. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CiNii: DA18492346 · ISNI: 0000000404531773 · NUKAT: n2018224938 · VIAF: 124242861 · WorldCat VIAF: 124242861 |

 |
**Գրիգոր Տաթևացի, Քարոզգիրք** (5243), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5243 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1623 թվականին Պողոս Տյուրիկցի գրիչի կողմիցԵրևանում։ Ստացողը եղել է Մովսես րաբունապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16x10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 288, մագաղաթ թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով, լաթե կրկնակազմով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ թուղթ, նոտրգիր, ի բանից Արիստոտէլի, Գուշակութիւնք։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 284ա, հետագայի՝ 287ա (1771 թ.), 1բ (1884 թ.), 16ա (19-րդ դար), 287ա (1900 թ.), կնիք 4բ (1720 թ. Դանիէլ վարդապետ), (Ավետիք աբեղա)։

Բովանդակություն
---------------

* նաև՝ Խրատ։
* Դեղագիր։
* Մարմնախաղաց (1771 թ. հոգւոյ վանք, գրիչ՝ Աւետիք աբեղա)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 65 — 1552 էջ։
**Օլեգ Արմանի Քամալյան** (դեկտեմբերի 29, 1951(1951-12-29), Ճարտար), հայ քիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (2009), պրոֆեսոր (2011)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1951 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, Արցախի Ճարտար գյուղում։ 1969 թվականին ավարտել է ծննդավայրի դպրոցը և նույն թվականին ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը։ 1970 թվականին ծառայության է անցել ԽՍՀՄ բանակում։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետում և այն ավարտել է 1977 թվականին։

Օլեգ Քամալյանն իր դիպլոմային աշխատանքը կատարել է ԽՍՀՄ ԳԱ էլեմետօրգանական քիմիայի ինստիտուտում։ 1977 թվականին աշխատանքի է անցել Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ամբիոնում որպես լաբորանտ, այնուհետև՝ ուսումնական լաբորատորիայի վարիչ և դոցենտ։ Թեկնածուական ատենախոսություն Օլեգ Քամալյանը պաշտպանել է 1989 թվականին։ Որպես դասախոս 1993 թվականին ՀՀ հատուկ ծրագրերի պետական վարչության կողմից գործուղվել է Արցախի պետական համալսարան։ 1993-1994 թվականներին եղել է նույն համալսարանի քիմիայի ամբիոնի հիմնադիր-վարիչը։

Բացի դասախոսական աշխատանքներից՝ որոշ աշխատանքներ է կատարել ԼՂՀ ՊԲ բնագավառում, որի համար պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական ծառայություն» մեդալով։ 2006-2007 թվականներին եղել է ԼՂՀ գնահատման և թեստավորման կենտրոնի հիմնադիր-տնօրեն, 2007-2012 թվականներին՝ ԵՊՀ ֆիզիկական և կոլոիդների քիմիայի ամբիոնի դոցենտ և պրոֆեսոր, 2012-2019 թվականներին՝ ՀԱԱՀ ընդհանուր քիմիայի ամբիոնի վարիչ, որից հետո՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր։

Օլեգ Քամալյանը մոտ 100-ից ավելի գիտական աշխատության և մի քանի ուսումնամեթոդական աշխատանքների և ձեռնարկների հեղինակ է

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Камалян Олег Арманович». *Главная* (ռուսերեն). 2019 թ․ մարտի 7. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 26-ին.
2. ↑  «Камалян Олег Арманович — Энциклопедия фонда «Хайазг»». *ru.hayazg.info*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայ քիմիկոսներ, Ռոմիկ Հարությունյան, Սերգեյ Գրիգորյան, ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ, էջ 280-281 Արխիվացված 2021-08-26 Wayback Machine
**Մանուկ Յախշիբեկի Մնացականյան** (հունիսի 29, 1934(1934-06-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 6, 1995(1995-03-06), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային արձակագիր, կինոսցենարիստ, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983, («Երջանկության մեխանիկան» գեղարվեստական կինոնկարի համար), Գաբրիել Սունդուկյանի անվան մրցանակի դափնեկիր (1982, «Մայրիշխանություն» կինովիպակի համար), ՀԳՄ անդամ 1966 թվականից։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

1956 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետը։ 1956-1967 թվականներին որպես ինժեներ աշխատել է տարբեր գործարաններում և գիտահետազոտական հիմնարկություններում։

Մանուկ Մնացականյանի հուշատախտակը Երևանում
Մանուկ Մնացականյանի առաջին ակնարկը՝ «Պապիս փողոցը», լույս է տեսել 1959 թվականին։ Հրատարակվել է 1959 թվականից։ Լույս է ընծայել «Մեծ քաղաքի աղմուկը» (1962), «Նահանջ տարի» (1974), «Կանչ» (ռուսերեն 1980) պատմվածքների ժողովածուները, «Հալոցք» (1966), «Երկուշաբթիից երկուշաբթի» (1968) վիպակները։ Գրում է նաև մանուկների համար («Հեքիաթներ Աննայի համար», 1980)։

«Հայֆիլմ» կինոստուդիան Մանուկ Մնացականյանի սցենարով 1975 թվականին նկարահանել է «Խաչմերուկում» (ըստ Ժ. Հարությունյանի պիեսի) կինոնկարը, որը 1978 թվականին Մանհելմի փառատոնում արժանացել է «Ոսկե կինոդուկատ» մրցանակին։ Նրա սցենարով է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանվել նաև «Երջանկության մեխանիկան» գեղարվեստական ֆիլմը։ Հեռուստատեսային ֆիլմերի «Երևան» ստուդիան 1984 թ. գրողի պատմվածքի հիման վրա և նրա սցենարով նկարահանել է «Կիսակայարան» ֆիլմը։ Մանուկ Մնացականյանի սցենարով են նկարահանվել նաև «Ո՞ւր ես գնում, զինվոր» (1985), «Ճանապարհին» ֆիլմերը։

1985 թվականին Երևանի հեռուստատեսությամբ ներկայացվել է նրա «Նահանջ տարի» պիեսը, Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է նրա «Թաղի զավակը» դրաման։

Երկեր
-----

* Մեծ քաղաքի աղմուկը, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 120 էջ։
* Հրացոլք, Երևան, «Հայաստան», 1966, 123 էջ։
* Երկուշաբթիից երկուշաբթի, Երևան, «Հայաստան», 1968, 204 էջ։
* Նահանջ տարի, Երևան, «Հայաստան», 1974, 306 էջ։
* Հեքիաթներ Աննայի համար, Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 41 էջ։
* Հեռավոր օրերի կանչը (վիպակներ և պատմվածքներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 479 էջ։
* Ընտիր երկեր, Երևան, 1986։
* Պապը, Երևան, 1988։
* Լուսավորչի կանթեղը, Երևան, 1994։
* «Զով», պատմվածքների ռուսերեն ժողովածու, 1979 թ.։

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Տեքստեր Վիքիդարանում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մանուկ Մնացականյանի կենսագրությունը Արխիվացված 2016-04-26 Wayback Machine
* Մանուկ Մնացականյան – 80

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 10741 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 652)։*  |
**Ֆարահ Զեյնեփ Աբդուլահ** (թուրքերեն՝ Farah Zeynep Abdullah, օգոստոսի 17, 1989(1989-08-17), Ստամբուլ, Թուրքիա), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ֆարահը ծնվել է օգոստոսի 17-ին 1989 թվականին, Բեշիկթաշում, Ստամբուլ, Թուրքիա։ Արաբերենից թարգմանած նրա անունը նշանակում է «երջանկություն»։ Ֆարահի հայրը` Օման Աբդուլահը Իրանի թուրքմեն է, իսկ մայրը թուրք է և զբաղվում է տնային տնտեսությամբ։ Ֆարահը սովորել է Ստամբուլի «Սեն Միշել» ֆրանսիական լիցեյում (մասնավոր դպրոց), իսկ միջնակարգ կրթությունը ստացել է Մեծ Բրիտանիայում։ Ֆարահն ազատ տիրապետում է թուրքերենին, ֆրանսերենին և անգլերենին։ Դպրոցական տարիներին Ֆարահն ակտիվորեն մասնակցել է դպրոցական տարբեր բեմադրությունների և դրանցից մեկի համար ստացել է «դպրոցի լավագույն դերասանուհի» տիտղոսը։

Կարիերա
-------

Ֆարահը ֆիլմերում սկսել է նկարահանվել 2010 թվականից։ Նա իր դեբյուտային դերը խաղաց «Անգին ժամանակ» հեռուստասերիալում։ Հաջորդ հեռուստասերիալը, որտեղ նա խաղաց Մեդեհիի դերը «Թիթեռի երազը» սերիալն էր։ 2014 թվականին Ֆարահը նկարահանվեց ռուս արիստոկրատուհի Շուրայի դերը Կուրտ Սեիտ և Ալեքսանդրա հեռուստասերիալում, որտեղ նրա խաղընկերը դարձավ հայտնի թուրք դերասան Քվանչ Տատլըտուղը։ Այս դերը Ֆարահին հռչակ բերեց արդեն Թուրքիայի սահմաններից դուրս։ Այնուհետև նա ստացավ դերեր արդեն «Հիշեցրու, եթե կմոռանամ» սերիալում և «Էյլուլ` փոքրիկ պատուհասը» ֆիլմում։

Այնպիսի դերերի համար, ինչպիսիք են Ֆարահի կերտած դերերը «Անգին ժամանակ», «Թիթեռի երազը», «Հիշեցրու, եթե կմոռանամ», դերասանուհին ստացել է 14 կինոմրցանակ։

Իր ազատ ժամանակը Ֆարահը նվիրում է վոկալի դասերին։

Անձնական կյանք
--------------

2014 թվականի կեսերից Ֆարահը հանդիպում է Գյոկխան Տիրյակի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Ինստագրամ · Last.fm · Spotify · ՏիկՏոկ · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · AlloCiné · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Rate Your Music · Rotten Tomatoes |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1111812306 · ISNI: 000000043619760X · LCCN: no2014079766 · VIAF: 309838036 · WorldCat VIAF: 309838036 |

 |
**Վերգինե Գարագաշյան** (1856, Կոստանդնուպոլիս - 1933, Աթենք, Հունաստան), հայ դերասանուհի։

Երանուհի Գարագաշյանի քույրը։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսում։ Սովորել է Սկյուտարի ճեմարանում, ապա մասնավոր դասեր է վերցրել Սրապիոն Թղլյանից և ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Սոլիեյից։ Բեմ է բարձրացել 1867 թ. Միքայել Նալբանդյանի մահվան առաջին տարեդարձի առթիվ կազմակերպված թատերական երեկոյին, արտասանելով Նալբանդյանի «Ազատություն» բանաստեղծությունը։ Նույն թվականից հանդես է եկել Հ. Վարդովյան խմբում, կատարելով հիմնականում սուբրետ դերեր։ 1878 թ. քրոջ՝ Երանուհու հետ խաղացել է Ս.Պենկլյանի խմբում, շրջել մի շարք քաղաքներում։ Հաջողությամբ է կատարել «Գլերեդի» դերը Շ. Լեկոկի «Մադամ Անգո» օպերետում, «Ժիրոֆլե Ժիրոֆլայինը»՝ Շ. Լեկոկի համանուն օպերետում։ Օրեստինը «Գեղեցկուհի Հեղինեում», մանավանդ *Գաթիմեի* դերը Տիգրան Չուխաջյանի «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա» օպերետում։ 1880-1881 թթ. թատերաշրջանում խաղացել է Թիֆլիսի բեմում, արժանացել մամուլի և հասարակության ջերմ գնահատմանը։ Թիֆլիսում խաղացել է նաև Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»ում, փայլուն կերպով կատարելով *Լիզայի* դերը, որը հիացմունք է պատճառել նաև օտար քննադատներին։ 1881 թ. վերադարձել է Կ. Պոլիս, միացել Ս.Պենկլյանի խմբին, շրջել մի շարք երկրներ, ապա՝ խմբի քայքայումից հետո, մեկնել է Իզմիր, ամուսնացել և ընդմիշտ թողել բեմը։ Մահացել է Աթենքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  *Ստեփանյան Գ.*, Կենսագրական բառարան, հատոր Ա, Երևան, 1973, էջ 235-236

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 699)։*  |
**Էրդալ Թոսուն** (թուրքերեն՝ Erdal Tosun, ապրիլի 9, 1963(1963-04-09), Ստամբուլ, Թուրքիա - նոյեմբերի 30, 2016(2016-11-30), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք դերասան և կրկնօրինակող։ Նկարահանվել է մի շարք հայտնի ֆիլմերում։ Նրա կատարմամբ հատկապես հայտնի են «Մինե», «Ծառ», «Փոքրիկ խանութպան», «Քարա Բելա», «Այսպես թե այնպես», «Սիամական երկվորյակներ», «Ընթերցիր ինձ հեքիաթ» ֆիլմերը։ Էրդալ Թոսունը համարվում է թուրքական ժամանակակից կինեմատոգրաֆիայի դեմքերից մեկը։ Նրա ունեցած ներդրումը թուրքական կինոյում բազմիցս նշվել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից։

Կենսագրություն
--------------

Էրդալ Թոսունը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 9-ին Ստամբուլում։ Նրա հայրը եղել է թուրք դերասան Նեջդեթ Թոսունի ընտանիքում։ Էրդալը և նրա եղբայրը՝ Գյուրդալ Թոսունը ընտրել են իրենց հոր մասնագիտական ուղղությունը։ 1980 թվականին ավարտել է Բեյօղլուի Ֆընդըքլը դպրոցը։ 1982 թվականին ավարտել է Ստամբուլի պատանի դերասանի թատրոնի կուրսերը, միևնույն տարում էլ նկարահանվել է «Մինե» կարճամետրաժ ֆիլմում։ Ավարտել է նաև Միմար Սինանի անվան գեղարվեստի համալսարան թատերական բաժինը։ Երկար տարիներ աշխատել է Անթալիայի պետական թատրոնում՝ խաղալով բազմաթիվ ներկայացումներում։

2016 թվականի նոյեմբերի 30-ին մահացել է ավտովթարի արդյունքում։ Հարակից ընթացող ավտոմեքենան ընթացքի ժամանակ կողաշրջվել էր, ինչի արդյունքում մեքենան հարվածել էր այն մեքենային, որտեղ գտնվել է դերասանը։ Էրդալը տեղում մահացել է։ Ավտովթարը տեղի է ունեցել Ստամբուլի Սարըյեր թաղամասում։ Հայտնի դերասանի թաղման արարողությանը ներկա են եղել Մուրատ Յըլդըրըմը, Բուրակ Օզչիվիտը, Դեմեթ Աքբաղը, Քենան Իմիրզալըօղլուն, Մերթ Ֆըրաթը, Մուստաֆա Ուսթյունդաղը և ուրիշներ։ Էրդալը թաղվել է իր եղբոր Գյուրդալ Թոսունի կողքը՝ Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2010011180 · VIAF: 106902504 · WorldCat VIAF: 106902504 |

 |
**Յուլի Մարտով** կամ **Լ. Մարտով** (ի ծնե՝ **Յուլի Օսիպովիչ Ցեդերբաում** (անգլ.՝ *Юлий Осипович Цедербаум*, նոյեմբերի 24, 1873(1873-11-24), Կոստանդնուպոլիս - ապրիլի 4, 1923(1923-04-04)[…], Շյոմբերգ, Կալվ, Կարլսրուեի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ), ռուս սոցիալ-դեմոկրատ, *մենշևիզմի* առաջնորդներից։ 1895 թվականին մասնակցել է Պետերբուրգի «Բանվոր դասակարգի ազատագրության պայքարի միության» ստեղծմանը։ 1899 թվականին միացել է «էկոնոմիզմ»-ի դեմ Լենինի գրած «Ռուսաստանի սոցիալդեմոկրատների բողոք»-ին։ 1900 թվականին եղել է «Իսկրա»-ի հրատարակումը նախապատրաստող խմբի անդամ։ 1901 թվականին տարագրվել է. եղել է «Իսկրա» («Искра») և «Զարյա» («Заря») թերթերի խմբագիրներից։ ՌՍԴԲԿ 2-րդ համագումարում (1903) հանդես է եկել կուսակցության կառուցվածքի լենինյան կազմակերպական պլանի դեմ։ 1905 թվականին ընտրվել է Պետերբուրգի սովետի անդամ։ 1907 թվականից տարագրվել է։ ՌՄԴԲԿ 5-րդ համագումարի պատգամավոր, ռեակցիայի տարիներին (1908-1910)՝ լիկվիդատոր, մասնակցել է օգոստոսյան *հակակուսակցական բլոկին* (1912), Ցիմմերվալդի (1915) և Կինտալի (1916) կոնֆերանսներին։ 1917 թվականին վերադառնալով Ռուսաստան՝ գրավել է «ձախ» դիրքորոշում մենշևիկյան կուսակցության մեջ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից (1917) հետո դեմ է եղել հակահեղափոխական մասնակիցների ձերբակալմանը, «բուրժուական» թերթերի փակմանը, Մահմանադիր ժողովի ցրմանը և այլն։ Սովետների համառուսաստանյան 7-րդ համագումարի պատգամավոր (մենշևիկների կողմից, 1919), որտեղ ընտրվել է Համառուսաստանյան ԿԳԿ-ի անդամ, 1919-1920 թվականներին՝ Մոսսովետի պատգամավոր։ 1920 թվականին մեկնել է արտասահման։ Եղել է «Ինտերնացիոնալ 21/2»-ի կազմակերպիչներից, հիմնել և խմբագրել է «Մոցիալիստիչեսկի վեստնիկ» («Социалистический вестник») մենշևիկյան հակակոմունիստական օրգանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

**Քույր նախագծիում*** Տեքստեր Վիքիդարանում
* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 351)։*  |