**Մոսես Վոլֆ Գոլդբերգ** (էստ․՝ Moses Wolf Goldberg, 30 հունիսի, 1905, Ռույիենա - 17 փետրվարի, 1964, Մոնտքլեր), հրեական ծագմամբ էստոնացի քիմիկոս։ 1949 թվականին Լեո Շտերնբախի հետ համատեղ մշակել է բիոտինի սինթեզման գործընթացը։

Կենսագրություն
--------------

Մոսես Վուլֆ Գոլդբերգը ծնվել է 1905 թվականի հունիսի 30-ին Լատվիայի Ռույիենա քաղաքում։ Նրա ծնունդից կարճ ժամանակ անց ընտանիքը տեղափոխվում է Էստոնիայի Վիռու քաղաք։ Գոլդբերգը Տարտուում ավարտել է գերմանական դպրոց, իսկ 1923-1924 թվականներին սովորել է Տարտուի համալսարանում։ Հետագայում կրթությունը շարունակել է Ցյուրիխի Շվեյցարական բարձրագույն տեխնիկական դպրոցում, որն ավարտելիս ստացել է քիմիկոս-ինժեների դիպլոմ։ Դոկտորական աշխատանքը կատարել է Լեոպոլդ Ռուժիչկայի ղեկավարությամբ, նրա գործընկերներն են եղել այնպիսի հայտնի քիմիկոսներ, ինչպիսիք են Տադեուշ Ռեյխշտեյնը, Գեորգ Ռոզենկրանցը և Լեո Շտերնբախը։ Նրա աշխատանքը, որը վերնագրված էր *«Versuche zur Synthese Ephedrin-ähnlicher Körper»* («Էֆեդրինանման միացությունների սինթեզման գիտափորձ»), պաշտպանվել է 1931 թվականին։ 1935 թվականին Գոլդբերգn անցել է հաբիլիտացիայի գործընթացը։ Շվեյցարիայի քիմիական միությունը 1940 թվականին նրան շնորհել է Վերների մրցանակ և մեդալ։

1942 թվականին Մոսես Գոլդբերգը մեկնել է ԱՄՆ և աշխատանքի տեղավորվել Նյու Ջերսիում՝ «Hoffmann-La Roche» ընկերության գլխավոր բաժանմունքում։ Լեո Շտերնբախի հետ համատեղ նա 1949 թվականին արտոնագրում է բիոտինի սինթեզման գործընթացը։ Ընկերությունում աշխատելու տարիներին Մոսես Գոլդբերգը ստացել է մի քանի արտոնագրեր, զբաղվել է հակաբիոտիկներով ու այլ դեղամիջոցներով։

Մոսես Գոլդբերգը մահացել է 1964 թվականի փետրվարի 17-ին 58 տարեկան հասակում։

Ընտանիք
-------

Մոսես Վուլֆ Գոլդբերգի ծնողները՝ Մեյեր Իցիկ Գոլդբերգն ու Կայլա Հաննա Գիբերմանը, ծնվել են Լատվիայի Բաուսկա քաղաքում։ Նրանք ամուսնացել են Ռիգայում 1904 թվականին։ Մոսես Գոլդբերգն ուներ կրտսեր եղբայր՝ Լեոն (ծնվել է 1907 թվականին), որը նաև սովորում էր Տարտուի համալսարանում, և քույր՝ Միրիամը (ծնվել է 1909 թվականին)։ Մոսես Գոլդբերգի հայրը՝ Մեյեր Իցիկ Գոլդբերգը, աքսորվել է Սիբիր ու սպանվել կամ մահացել 1941 թվականի դեկտեմբերին։ Մայր՝ Կայլա Հաննա Գոլդբերգը, և հարսը (եղբոր կինը)՝ Էռնա Ֆուրման Գոլդբերգը, աքսորվել են Նեդոստուպնի (Սիբիրում՝ Տոմսկի շրջանում) և հավանաբար սպանվել են այնտեղ։ Քույրը՝ Միրիամը, ամուսնու՝ Լեո Քլիոնսկու հետ փախել է Տաշքենդ։ Լեո Քլիոնսկին պատերազմից հետո վերադարձել է Էստոնիա, իսկ Միրիամի ճակատագիրը հայտնի չէ։ Լեո Գոլդբերգը 1941 թվականին չի աքսորվել. նրա ճակատագիրը նույնպես հայտնի չէ։

Մոսես Վուլֆ Գոլդբերգը մոտ 1928 թվականին ամուսնացել է շվեյցարացի Ռեգինա Հաուզերի հետ։ 1942 թվականին հունվարին նրանք մեկնել են ԱՄՆ Ռեգինայի մոր՝ Իդա Հաուզերի հետ միասին։ Նրանք երեխաներ չեն ունեցել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  Rupe H (1944). «Die Schweizerische Chemische Gesellschaft in den Jahren 1901-1941 (The Swiss Chemical Society in the Years 1901-1941)». *Helvetica Chimica Acta* (գերմաներեն). Վերցված է 2016 թ․ մարտի 30-ին.(չաշխատող հղում)
3. 1 2  «Versuche zur Synthese Ephedrin ähnlicher-Körper» (գերմաներեն). Վերցված է 2016 թ․ մարտի 30-ին.
4. ↑  «Leopold Ruzicka und das Verhältnis von Wissenschaft und Wirtschaft in der Chemie (Leopold Ruzicka and the relationship between science and industry in chemistry)» (գերմաներեն). Վերցված է 2013 թ․ մարտի 30-ին.
5. ↑  «Leopold Ruzicka». *Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society* (անգլերեն). **26**: 411–501. November 1980. doi:10.1098/rsbm.1980.0013. JSTOR 769790. `{{cite journal}}`: Cite uses deprecated parameter `|authors=` (օգնություն)
6. ↑  Goldberg MW and Sternbach LH. «Synthesis of Biotin» (անգլերեն). Վերցված է 2016 թ․ մարտի 30-ին.(չաշխատող հղում)
7. ↑  «Dr. Moses W. Goldberg (obituary)». *Նյու Յորք Թայմս* (անգլերեն). 1964 թ․ փետրվարի 19. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 30-ին.
8. ↑  «Estonian Jews Database, Reference #2741 (Leo Goldberg)». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 20-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.
9. ↑  «Jewish Students of the Tartu University 1918-1944». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 20-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.
10. ↑  «Estonian Jews Database, Reference #2744 (Miriam Goldberg)». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 20-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.
11. ↑  Salo V. «The list of Jews deported from Estonia in June 1941» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ ապրիլի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 31-ին.
12. 1 2  «KÜÜDITAMINE 1941 (Deported in 1941)». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.
13. ↑  «Tashkent Refugee Card, Miriam Klionskaia». Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.
14. ↑  «Tashkent Refugee Card, Leo Klionski». Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.
15. ↑  «25 here from Europe on Atlantic Clipper». *Նյու Յորք Թայմս*. 1942 թ․ հունվարի 12. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 22-ին.