**Վիկտոր Անտոնովիչ Տյոմին** (ռուս.՝ Виктор Антонович Тёмин, նոյեմբերի 3, 1908(1908-11-03), Յոշկար Օլա, Կազանի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 9, 1987(1987-01-09), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ֆոտոլրագրող։ Աշխատել է «Կրասնայա Թաթարիա», «Պրավդա» և «Իզվեստիա» թերթերում, ինչպես նաև «Օգոնյոկ» և ՏԱՍՍ ամսագրերում։ ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող։ Մարիի ԻԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1973), Յոշկար Օլայի պատվավոր քաղաքացի (1975), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Վիկտոր Անտոնովիչ Տյոմինը ծնվել է 1908 թվականի հոկտեմբերի 21-ին (նոյեմբերի 3), Ցարևոկոկշայսկում (այժմ՝ Յոշկար Օլա, Մարի Էլ Հանրապետություն), հոգևորականի ընտանիքում։ Իր առաջին լուսանկարն արել է Մենզելինսկում, երբ դեռ դպրոցական էր։

1922 թվականին սկսել է աշխատել որպես «Իզվեստիա ՏատՑԻԿա» թերթի թղթակից։ 1929 թվականին «Կարմիր Թաթարիայի» խմբագրության հանձնարարությամբ Վիկտոր Տյոմինը լուսանկարել է Կազան ժամանած Մաքսիմ Գորկուն։ Հանդիպման ժամանակ գրողը թղթակցին նվիրել է «Լեյկա» շարժական լուսանկարչական սարք։

1930-ական թվականներին Վիկտոր Տյոմինը նկարահանել է մի շարք նշանակալի իրադարձություններ՝ առաջին արշավը դեպի Հյուսիսային բևեռ, «Չելյուսկին» շոգենավի նավաստիների փրկության էպոպեան, Վալերի Չկալովի, Ալեքսանդր Բելյակովի և Գեորգի Բայդուկովի թռիչքները, առաջին կին օդաչուի թռիչքը «Հայրենիք» ինքնաթիռով, դեպի Արկտիկայի արշավախմբերը «Թայմիր», «Մուրմանսկ», «Երմակ», «Սադկո» սառցահատներով։ 1938 թվականին մասնակցել է մարտերի որպես ֆոտոլրագրող Հասան լճի մոտ և Հալխին գոլ գետի մոտ, որտեղ ծանոթացել է Մոնղոլիայում խորհրդային զորքերի առաջին բանակային խմբի հրամանատար Գեորգի Կոնստանտինովիչ Ժուկովի հետ։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Վիկտոր Տյոմինը՝ որպես ռազմաճակատային թղթակից, եղել է տարբեր ճակատներում։ 1945 թվականի մայիսի 1-ի կեսօրին Պո-2 ինքնաթիռից լուսանկարել է Հաղթանակի դրոշը։ Այդ լուսանկարը օպերատիվ կերպով հասցվել է «Պրավդայի» խմբագրություն։ «Հաղթանակի դրոշը ռայխստագի վրա» լուսանկարը տպագրվել է աշխարհի տասնյակ երկրների թերթերում և ամսագրերում։ Օդաչու Ի. Վետշակը հետագայում պատմել է․

> 
> 
> Շատ բարդ իրադրության պատճառով մեզ, ցավոք, հաջողվել է ընդամենը մեկ անգամ թռչել Ռեյխստագի մոտ, որտեղ ծածանվում էր կարմիր դրոշը։ Ահա այդպես էլ հայտնվեց այդ միակ լուսանկարը»։

Ավելի ուշ «Միսսուրի» լինկորում Վիկտոր Տյոմինը լուսանկարել է Ճապոնիայի կապիտուլյացիայի մասին ակտի ստորագրումը։

Եղել է «Պրավդայի» թղթակից Նյուրնբերգյան դատավարությունում։

Բացի այդ, 35 տարվա ընթացքում Տյոմինը պարբերաբար լուսանկարել է գրող Միխայիլ Շոլոխովին։ Համարվում է խորհրդային ժուռնալիստիկայի ամենաօպտիմալ և բարձր պրոֆեսիոնալիզմով ֆոտոթղթակիցներից մեկը։

Վիկտոր Տյոմինը մահացել է 1987 թվականի հունվարի 9-ին։ Թաղվել է Մոսկվայի Կունզևսկի գերեզմանատանը։

Մրցանակներ
----------

* Կարմիր աստղի երկու շքանշան (18 հունիսի, 1945, 29 սեպտեմբերի, 1945)
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան (6 ապրիլի, 1985)
* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (10 հոկտեմբերի, 1943)
* մեդալներ
* ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող
* Մարիի ԻԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1973)
* Յոշկար Օլայի պատվավոր քաղաքացի (1975)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Мочаев, 2017, էջ 437
2. 1 2  *Андрей Лебедев.* А звали его Виктор Тёмин Արխիվացված 2015-01-10 Wayback Machine // Республика Татарстан. — 2007. — № 44 (25900). — 10 марта.
3. 1 2 3 4  «Легендарный фотокорреспондент Виктор Темин». *Rетроспектива* (ռուսերեն). 5 августа 2019. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 4-ին.
4. ↑  Кто поднял знамя Победы над Рейхстагом? Героическая история и пропагандистский миф Արխիվացված 2018-06-05 Wayback Machine // gubernia.pskovregion.org, со ссылкой на Полит.ру, 6 мая 2005 года.

Գրականություն
-------------

* Тёмин Виктор Антонович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 750. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
* Тёмин Виктор Антонович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 437. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տյոմինի երկերը Դաշնային արխիվային գործակալության կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիկտոր Տյոմին» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1027249108 · ISNI: 0000000384033717 · NKC: jo2006333691 · VIAF: 84181287, 273363687 · WorldCat VIAF: 84181287, 273363687 |

 |