**Օրուխո** (իսպ.՝ Orujo, աստուրերեն՝ Oruxu, հաճախ` աուգարդիենտե դե օրուխո), ալկոհոլային խմիչք, որ ավանդաբար գործածում են Իսպանիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Պատրաստվում է գինի պատրաստելուց հետո խաղողից մնացած հումքից։ Ալկոհոլի պարունակությունը կազմում է 30-60 %։ Խմիչքի որոշ տեսակներ կարող են պահպանվել մի քանի տարի շարունակ։ Կան տեսակներ, որ պատրաստվում են խոտաբույսերի, մեղրի, համեմունքների կամ սուրճի հատիկների հավելումով։

Աշխարհագրություն և արտադրության պատմություն
-------------------------------------------

Պոտես քաղաքի գլխավոր հրապարակը, որտեղ անցկացվում է Օրուխոյի տոնը
Պատմականորեն օրուխո պատրաստում են Իսպանիայի հյուսիսարևմտյան շրջաններում` Կանտաբրիայում, Գալիսիայում, Աստուրիայում, Կաստիլիա և Լեոնում, սակայն վերջին տասնամյակներում օրուխո պատրաստում են այլ շրջաններում ևս։ *Օրուխո* բառը նշանակում է խաղողի քամուք, խմիչքը հաճախ անվանում են նաև *աուգարդիենտե դե օրուխո* (իսպ.՝ aguardiente de orujo), բառացի` խաղողի քամուքից ստացված տաք ջուր (ագուարդիենտեն իսպանական թունդ ալկոհոլային խմիչքների տեսակ է, որ պատրաստվում է մրգային հումքից)։

Հայտնի է, որ միջնադարում օրուխո պատրաստում էին Կանտաբրիայի կաթոլիկ եկեղեցիներում, հատկապես` Լիեբենայում։ Այս տեղանքը 21-րդ դարում շարունակում է մնալ օրուխոյի պատրաստման հիմնական վայրերից մեկը, ընդ որում նրա մի մասը նախկինի պես դարձյալ պատրաստվում է եկեղեցիներում։ 17-րդ դարում օրուխոյի արտադրությունը լայն տարածում է գտել Գալիսիայում. այնտեղ այն պատրաստել են գյուղացիական տնտեսությունները տնային պայմաններում։

Ե'վ Կանտաբրիայում, և' Գալիսիայում օրուխոն էթնոմշակութային կարևոր նշանակություն է ձեռք բերել։ Տարբեր շրջանների բնակիչներ մրցակցել են օրուխո պատրաստելու գործում` մշակելով տարբեր բաղադրատոմսեր։ Համանման մրցություններ հաճախ տեղի են ունեցել տոնակատարությունների ժամանակ։ Այսպես` Պոտես քաղաքում մինչ օրս նոյեմբերին նշվում է Օրուխոյի տոնը (իսպ.՝ Fiesta del Orujo), որի գլխավոր իրադարձությունը խմիչք արտադրողների մրցապայքարն է. հաղթողները որոշվում են խմիչքի ընդհանուր համտեսման արդյունքում։

Խմիչքի հեղինակության աճի հետ նրա պատրաստումը վիճարկել են այլ շրջանների բնակիչներ։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին Իսպանիայի տարածքի զգալի մասում օրուխո են պատրաստել, սակայն, միևնույն է, նրա հիմնական մատակարարը Գալիսիան էր, ինչը հիմք է տվել տեղի բնակիչներին հայտարարել, որ օրուխոն գալիսիական խմիչք է։ 1989 թվականին գալիսիական արտադրողները ստեղծել են հատուկ կարգավորող հանձնաժողով (իսպ.՝ La Denominación Específica Orujo de Galicia), որ սահմանում է խմիչքի պատրաստման տեխնոլոգիան և նրա աշխարհագրական պատկանելությունը։ Հանձնաժողովի պահանջների համապատասխան` օրուխո կարող է համարվել Գալիսիայի տարածքում արտադրված խմիչքը։ Ամեն դեպքում, օրուխոն իր ավանդական անվամբ շարունակում են արտադրել Իսպանիայի այլ շրջաններում ևս։

Արտադրության տեխնոլոգիա
-----------------------

Խոտաբույսերից պատրաստված օրուխոյով բաժակ
Օրուխոյի արտադրության համար կիրառվում է խաղողի տարբեր տեսակների մնացորդը` կորիզները, կեղևը, ցողունը։ Բաց անոթներում խմորումից հետո խաղողի մնացորդը տեղավորում են մետաղական խորանարդների` ալկիտարների մեջ, որոնք պատրաստվում են պղնձից։ Թորելու գործընթացը մեկանգամյա է. տևում է վեց ժամից ոչ պակաս։ Այդպիսով օրուխոն տեխնոլոգիապես և բաղադրությամբ շատ մոտ է այլ երկրներում խաղողից պատրաստվող ալկոհոլային խմիչքներին, օրինակ` գրապային, ճաճային, պիսկոյին։

Թորման արդյունքում ստացված խմիչքն անգույն է, արտադրական պայմաններում ստեղծված խմիչքը` բացարձակ թափանցիկ։ Օրուխոյի որոշ տեսակներ կաղնեփայտե տակառներում պահվում են մի քանի տարի` ձեռք բերելով սաթի կամ ոսկու գույն։ Բացի այդ` լայնորեն տարածված է բուրավետ խոտաբույսերից, մեղրից, համեմունքներից, սուրճի հատիկներից օրուխոյի պատրաստումը։ Այս դեպքում խմիչքը ձեռք է բերում կանաչի, դեղինի ու շագանակագույնի տարբեր երանգներ։

Սպիրտի պարունակությունը օրուխոյում ավանդաբար կազմում է 35-50, երբեմն 60 %, սակայն վեչջին տասնամյակներին տարածում են գտել և ավելի թեթև տեսակները։

2000-ական թվականներին իսպանական ու եվրոպական շուկաներում առավել տարածված են «Ագուարդենտեյրո» (իսպ.՝ Aguardenteiro), «Էլ Աֆիլադոր» (իսպ.՝ El Afilador), «Նավարես» (իսպ.՝ Navarres), «Ռուավիեխա» (իսպ.՝ Ruavieja) ապրանքանիշերի օրուխոները։

Մատուցում և կիրառում
--------------------

Կեյմադայի պատրաստում
Մաքուր ձևով օրուխոն կիրառվում է և' որպես հիմնական խմիչք ուտելիքի հետ, և' որպես դիժեստիվ` ուտելիքից հետո։ Օրուխոյի հիմքից պատրաստված տարբեր խմիչքները սովորաբար տրվում են որպես ապերատիվ` ուտելիքից առաջ։

Օրուխոն օգտագործում են ինչպես սենյակային ջերմաստիճանի, այնպես էլ սառեցված։ Ավանդաբար այն մատուցում են փոքր բաժակներով, սակայն 20-րդ դարի կեսերին ռեստորաններում ու բառերում հաճախ մատուցում են մեծ, ներքևի հատվածում շրջանաձև, վերևի հատվածում փոքր-ինչ լայնացող բաժակներով, որն ընդունված է հատկապես իտալական գրապայի մատուցման պարագայում։

Պատրաստի կեյմադայի լցնում
Բացի այդ` Գալիսիայում կա օրուխոյից կեյմադա պատրաստելու հին ավանդույթ։ Կավե խոր թասի մեջ լցնում են կիտրոնի կեղև, շաքար և աղացած սուրճ, որի վրա օրուխո են լցնում, ինչից հետո ստացված խառնուրդն այրում են. կրակն աստիճանաբար ստանում է վառ կապույտ գույն։ Այրումից հետո ստացված խմիչքը պակաս թունդ է, քան օրուխոն։ Այն խմում են տաք վիճակում, սովորաբար կավե կամ ապակյա հատուկ բաժակներով։

Համարվում է, որ կեյմադայի ավանդույթը գալիս է կելտիբերների ժամանակից, երբ նման խմիչքի պատրաստումը ծիսական բնույթ է կրել, այդ պատճառով օրուխոյի այրումն ուղեկցվում է ծիսական հատուկ տեքստի արտասանությամբ և երազանքների պահումով. նման ծիսակատարությունները նպաստում են զբոսաշրջիկների շրջանում կեյմադայի հանրահռչակմանը։

Տես նաև
-------

* Կեյմադա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Osunicos son Espirito Galego" (in իսպաներեն). La Denominación Específica Orujo de Galicia. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 23 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameter: `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help); Unknown parameter `|description=` ignored (help)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "Orujo — Traditional Liqueur" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 23 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2 3 4 5 6 7  "Aguardiente de Orujo from Spain". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 23 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2 3  "Орухо (Orujo de Galicia)". Энциклопедия алкогольных напитков. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 23 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. 1 2 3  "Queimada Recipe - Fire Drink of Galicia" (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 20-ին. Retrieved 23 сентября 2010. `{{cite web}}`: Cite has empty unknown parameters: `|description=` and `|datepublished=` (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |