Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գարգառ (այլ կիրառումներ)

**Գարգառ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Գյուլագարակ համայնքում։

Գտնվում է Ստեփանավան քաղաքից մոտ 6 կմ հարավ-արևելք։ Գյուղի հիմնադիր տոհմերն են Քալաշյանները, Մուրադյանները, Զալինյանները և Հարությունյանները։

Բնակավայրի հին անվանումը Գյառգյառ է, որ նշանակում է հպարտ-հպարտ։

Աշխարհագրություն
----------------

Գարգառը գտնվում է ծովի մակարդակից 1400-1500 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը մարզկենտրոն Վանաձորից կազմում է 26 կմ։

Գյուղի աշխարհագրական դիրքը շատ նպաստավոր է, առաջին հերթին, հաղորդակցման տեսակետից, քանի որ նրա միջով է անցնում հանրապետական նշանակության Երևան-Թբիլիսի մայրուղին։ Հենց այս պատճառով էլ գյուղը հաճախակի է ենթարկվել թուրք ու պարսիկ նվաճողների ասպատակություններին, թալանվել ու ավերվել, բայց և նորից ոտքի է կանգնել։

Շատ բարենպաստ են նաև գյուղի բնակլիմայական պայմանները։

Գյուղը շրջապատված է բարձրաբերձ լեռներով, թավուտ անտառներով, որոնց հաշվին գյուղն ապահովված է մոտ 50% խմելու ջրով (ջրագիծ չլինելու պատճառով է, որ 100%-ով ապահովված չէ)։ Հյուսիսից Արջասարն ու Յամաջն են, արևմուտքից՝ վեհանիստ Թոդորը, իսկ հարավից՝ Բզովդալի անտառապատ լեռնապարը։ Գեղեցկատես ու հրապուրիչ է լեռների գրկում բազմած Գարգառը։

Գյուղը հարուստ է սառնորակ ջրերով, արոտավայրերով, վարելահողերով, իսկ վերջին մի քանի տարիներին գյուղում կա նաև փորձադաշտ, ուր մշակում են ոչ ավանդական մշակաբույսեր, ինչպես օրինակ՝ բրոկոլի, ֆիզալիս, պատիսոն և այլն։

Կլիմա
-----

Գյուղի կլիման ձմռանը ցրտաշունչ է, ամռանը՝ զով։ Տեղումները երբեմն չափից ավելի են լինում, որից տուժում է գյուղացին՝ չկարողանալով աշխատանքները ժամանակին կազմակերպել։

Բնակչություն
------------

Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գարգառի մշտական բնակչությունը կազմել է 1478, առկա բնակչությունը՝ 1320 մարդ։ Հին հայաբնակ գյուղ է։

Գարգառի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Տարի
  | 1831 | 1886 | 1897 | 1926 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2001 | 2011 |
| Բնակիչ
  | 158
  | 1005
  | 1268 | 1600
  | 1523
  | 1313
  | 1431
  | 1395
  | 1553 | 1546
  | 1478 |
|

Տնտեսություն
------------

Համայնքի հողերն անջրդի են։ Այդ պատճառով համայնքը դժվարությամբ է կազմակերպում գյուղմթերքների արտադրությունը։ Երաշտի տարիներին գյուղացին կորցնում է բերքի 70-80%-ը։ Գյուղում հիմնականում զբաղվում են ցորենի, կարտոֆիլի, բանջարաբոստանային կուլտուրաների արտադրությամբ։ Անասնապահությամբ զբաղվողներն արտադրում են կաթ, միս, բուրդ, ձու, մեղր։

Կրթություն և մշակույթ
---------------------

Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, որը նախկին մանկապարտեզի վերակառուցված շենքն է։ Դպրոցը երկհերթ է, ուր սովորում է 315 աշակերտ։ Համայնքն ունի մշակույթի տուն, որի վերանորոգման աշխատանքներն ավարտվել են 2011 թ. և այն արդեն հանձնված է շահագործման։

Համայնքի տարածքում գործում է Առողջության առաջնային պահպանման կենտրոն, որը գտնվում է 1990-1991 թթ. գերմանական «Կարմիր Խաչ»-ի կողմից կառուցված հարմարավետ շենքում։
Գյուղում գործում է ս. Հովհաննես եկեղեցին, և կա երեք ուղտատեղի՝ Սուբնիշանը, Յամաջը և ու Ամենափրկիչը։

Նշանավոր Գարգառեցիները
----------------------

Գարգառում են ծնվել այնպիսի հայտնի մարդիկ, ինչպես օրինակ՝

* Հրաչյա Ղափլանյանը - ( հայ անվանի ռեժիսոր-բեմադրիչ)
* Վիկտոր Բալայանը - (դետեկտիվ ժանրի գրող)։

Կրասնոյարսկ քաղաքը նախագծող Արեգ Դեմիրխանովը արմատներով Գարգառից է։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Հիմնական հոդված՝ Գարգառի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Գյուղում և շրջակայքում կա 6 խաչքար, մեկ եկեղեցի, մեկ մատուռ և մեկ գերեզմանոց։ Ծայրերում գտնվում են 10-13-րդ դարերի գյուղատեղի և Ք. ա. 3-2-րդ հազարամյակների ամրոց։ Գյուղից հարավ են գտնվում երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին նվիրված մեկ հուշակոթող և մեկ հուշաղբյուր. «Ալ. Պուշկինի հանդիպումը Ալ. Գրիբոյեդովի դիակառքին»։

Հասարակական կառույցներ
----------------------

2013 թ.-ի դրությամբ գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, որը նախկին մանկապարտեզի շենքն է։

Մոտակա բնակավայրեր
------------------

### Մոտակա քաղաքները

* Վանաձոր
* Ստեփանավան

### Մոտակա գյուղերը

* Գյուլագարակ
* Պուշկինո
* Վարդաբլուր
* Հոբարձի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գարգառի մասին Հայաստանի Համայնքային Միության կայքում Արխիվացված 2011-08-20 Wayback Machine
* Տվյալներ publicdata.am կայքում Արխիվացված 2011-12-08 Wayback Machine

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Տեղեկություններ Գյուլագարակ համայնքի մասին Լոռու մարզի մարզպետարանի կայքում, *(արխիվացված 07․07․2023 թվական)*։
2. 1 2 3  2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները
3. 1 2  Զավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)»
4. ↑  «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 52» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2013 Նոյեմբերի 9-ին.
5. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 620 — 916 էջ։
6. ↑  «Գարգառ» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2013 Նոյեմբերի 29-ին.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Լոռու մարզ |
| --- |
|  |
| Վարչական կենտրոն՝ **Վանաձոր** |
|  |
| Համայնքներ | Ալավերդի
* Գյուլագարակ
* Թումանյան
* Լերմոնտովո
* Լոռի Բերդ
* Սպիտակ
* Ստեփանավան
* Վանաձոր
* Տաշիր
* Փամբակ
* Ֆիոլետովո
 | Լոռու մարզի քարտեզը |
|  |
| Քաղաքներ | Ալավերդի
* Ախթալա
* Վանաձոր
* Սպիտակ
* Ստեփանավան
* Տաշիր
* Թումանյան
* Շամլուղ
 |
|  |
| Գյուղեր | Ագարակ
* Ազնվաձոր
* Աթան
* Ակներ
* Ահնիձոր
* Ամոջ
* Ամրակից
* Այգեհատ
* Անտառամուտ
* Անտառաշեն
* Ապավեն
* Արդվի
* Արծնի
* Արմանիս
* Արջուտ
* Արջուտ կայարանին կից
* Արևածագ
* Արևաշող
* Աքորի
* Բազում
* Բենդիկ
* Բլագոդարնոյե
* Բովաձոր
* Գարգառ
* Գեղասար
* Գետավան
* Գյուլագարակ
* Գոգավան
* Գոգարան
* Գուգարք
* Դաշտադեմ
* Դարպաս
* Դեբետ
* Դսեղ
* Եղեգնուտ
* Թեղուտ
* Լեջան
* Լեռնահովիտ
* Լեռնանցք
* Լեռնապատ
* Լեռնավան
* Լերմոնտովո
* Լոռի Բերդ
* Լորուտ
* Լուսաղբյուր
* Խնկոյան
* Ծաթեր
* Ծաղկաբեր
* Ծաղկաշատ
* Կաթնաղբյուր
* Կաթնաջուր
* Կաթնառատ
* Կաճաճկուտ
* Կարմիր Աղեկ
* Կողես
* Կրուգլայա շիշկա
* Կուրթան
* Հագվի
* Հալավար
* Հաղպատ
* Հարթագյուղ
* Հոբարձի
* Հովնանաձոր
* Ձյունաշող
* Ձորագետ
* Ձորագյուղ
* Ձորամուտ
* Արջահովիտ
* Ճոճկան
* Մարգահովիտ
* Մարց
* Մեդովկա
* Մեծ Այրում
* Մեծավան
* Մեծ Պարնի
* Մեղվահովիտ
* Միխայլովկա
* Մղարթ
* Յաղդան
* Նեղոց
* Նովոսելցովո
* Նորաշեն
* Նորամուտ
* Նոր Խաչակապ
* Շահումյան
* Շամուտ
* Շենավան
* Շիրակամուտ
* Շնող
* Չկալով
* Պաղաղբյուր
* Պետրովկա
* Պրիվոլնոյե
* Պուշկինո
* Ջիլիզա
* Ջրաշեն
* Սարալանջ
* Սարահարթ
* Սարամեջ
* Սարատովկա
* Սարչապետ
* Սվերդլով
* Վահագնաձոր
* Վահագնի
* Վարդաբլուր
* Ուռուտ
* Ուրասար
* Փամբակ
* Փամբակ կայարանին կից
* Փոքր Այրում
* Քարաբերդ
* Քարաձոր
* Քարինջ
* Քարկոփ
* Օձուն
* Ֆիոլետովո
 |
|  |
| Պորտալ:Լոռի |

 |