recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Բանանցի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է Բանանց գյուղում, Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու հարավային կողմում։

1990-ականներից, երբ գյուղի հայ բնակչությանը տեղահան արեցին, եկեղեցին այլևս չի գործում որպես կոթող։ Այժմ եկեղեցին գտնվում է կիսավեր վիճակում, իսկ տանիքին ադրբեջանական դրոշ է տեղադրված։

Պատմություն
-----------

Բանանցի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին կառուցվել է 1863-1866 թվականներին։
Մինչև այս եկեղեցու կառուցումը Բանանցում արդեն գոյություն ուներ հին Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին և երբ կառուցեցին նորը, ապա մեկը սկսեցին անվանել «հին», իսկ մյուսը՝ «նոր» եկեղեցի։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցու արտաքին չափերն են՝ 27,9 x 13,3 մ։

Տես նաև
-------

* Բանանց (Դաշկեսանի շրջան)
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բանանց)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի(հայ.)
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու լուսանկարներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արձագանք», 1886, N 20, էջ 295
2. ↑  Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 171
**Տյանտյան Բուդդա**, հայտնի է նաև Մեծ Բուդդա (չին.՝ 天壇大佛), Բուդդայի բրոնզե մեծ արձան, տեղադրված է Հոնկոնգում՝ Լանտաու կղզում։ Մոտ է Պո Լին վանքին։ Խորհրդանշում է մարդու և բնության հարաբերության ներդաշնակությունը։ Բուդդիզմի կարևոր կենտրոն է Հոնկոնգում, ինչպես նաև՝ հայտնի զբոսաշրջային կենտրոն։

Նկարագրություն
--------------

Արձանի բարձրությունը 34 մետր է (112 ֆունտ), կշիռը՝ 250 տոննա, ինչն էլ «Մեծ Բուդդային» դարձրել է ամենաբարձր բրոնզե Բուդդայի արձանը մինչև 2007 թվականը (ամենաբարձրը գտնվում է Թայվանի Գոասյուն քաղաքում)։ Որպեսզի զբոսաշրջիկները հասնեն արձանին, պետք է բարձրանան 268 աստիճան, չնայած Բուդդայի արձանի մոտ գնացող մեքենայի ոլորապտույտ ճանապարհ կա։ Արձանը դեպի հյուսիս է նայում, ինչը յուրահատուկ է, քանի որ Բուդդայի բոլոր արձանները դեպի հարավ են նայում։

Արձանի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1990 թվականին և ավարտվել 1993 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։ Բացման արարողությանը հրավիրվել էին վանականներ աշխարհի տարբեր կողմերից։

Այցելություններ
---------------

Պո Լինի վանքը և Բուդդայի արձանը այցելուների համար բաց են տեղական ժամանակով 10:00-17:45։ Մուտքն անվճար է, սակայն «Բուդդայի» ներս մտնելու համար պետք է վճարել։ Այցելուները կարող են տեսնել նաև մոտակայքում գտնվեղ վանքը, որը հայտնի է «Բուդդայի արքայությունը հարավում» անվանումով։ Այն համարվում է Հոնկոնգի խոշոր և հայտնի կառույցներից մեկը։ Վանքը հիմնադրել են Զենի 3 վարպետներ՝ 1920 թվականին։ Զբոսաշրջիկները հաճախ իրենց ժամանակն անց են կացնում մոտակայքում գտնվող թեյի այգում։ Ոչ հեռվում վեր բարձրացող Լանտաոյի գագաթը երրորդ ամենաբարձր գագաթն է Հոնկոնգում(934մ)։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դեվոլֆ, Քրիստոֆեր «Հոնկոնգի 9 զբոսաշրջային թակարդներ ՝ դեպի լավը կամ վատը» Archived 2012-11-01 at the Wayback Machine. *CNN Go*. 2010թ. հոկտեմբերի 27. Վերցված է 2012-03-03


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Սև ուրբաթ** (անգլ.՝ Black Friday), ոսկու կուրսի անկում 30%-ով ԱՄՆ-ում, որը տեղի է ունեցել 1869 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ԱՄՆ Պետական գանձարանի կողմից շուկա զանգվածային ոսկի դուրս բերելու պատճառով։

Պատմություն
-----------

1869 թվականի օգոստոսին Ջեյ Գուլդը և Ջեյսմ Ֆիսկը, որ ղեկավարում էին Erie Railroad երկաթուղին և ֆինանսական սպեկուլյանտներ էին, որոշեցին շուկայում գների աճ հրահրել։ Գնելով ոսկի՝ նրանք կարծում էին, որ դրանից հետո ցորենի գնի աճ տեղի կունենա, իսկ հետո՝ ցորենի փոխադրման պահանջարկի աճ, ինչը թույլ կտար բարձրացնել երկաթուղային սակագինը։ Գուլդի Նապոլեոնյան պլանը (ժամանակակիցներն այդպես անվանեցին այդ խաբեությունը) հիմնվում էր, այդ թվում, նախագահ Ուլիսի մոտական շրջապատի հետ ունեցած հարաբերությունների վրա։ Գուլդը գործի մեջ դրեց 7 միլիոն դոլար, ինչը ուռճացրեց ոսկու գները 40 %-ով հենց առաջին օրը։ Բոս Թվիդի կողմից ղեկավարվող բանկը Գուլդին երաշխիքներ տվեց, սակայն կասկածող խաղացողները հասկացան Գուլդին և ուղիղ ելք գտան դեպի նախագահը։

Առանց առանձնահատուկ զգուշացումների և տեղեկության արտահոսի՝ ԱՄՆ Պետական գանձարանը շուկա դուրս բերեց ոսկու մեծ զանգված՝ շուկան կայունացնելու նպատակով։ Միևնույն ժամանակ՝ արդեն 1869 թվականի հուլիսին ոսկու կուրսը բարձրացավ 65 %-։ 1869 թվականի սեպտեմբերի 24-ին եկավ **«Սև ուրբաթը»**. ոսկու կուրսը անկում կատարեց միանգամից 30 %-ով. չնայած Գուլդը չկորցրեց խաբեության մեջ ներդրած գումարները (նրա անձնական շահույթը կազմեց երեք միլիոն դոլարից ոչ պակաս), սակայն հայտնվեց բազում դատական հայցերի մեջ։ Մի անգամ նույնիսկ նրան քիչ էր մնում Լինչի դատաստանի ենթարկեին փողոցում. արդյունքում 1872 թվականին Գուլդը հեռացավ բորսայից և երկաթուղուց։ Նույն թվականին Ջեյմս Ֆիսկին փողոցում գնդակահարեց իր նախկին ընկերուհու սիրեկանը. համարվում է, որ այդ հանցագործությունը ուղղակիորեն կապ չի ունեցել «Սև ուրբաթի» հետ։

Գրականություն
-------------

* *Чарльз Р. Гейсст.* История Уолл-стрит. — М: Квартет-Пресс (библиотека Атон), 2001. — 69—115 с. — ISBN 5-90822-01-3
**Մաքսիմ Տանկի անվան Բելառուսի պետական մանկավարժական համալսարան** (բելառուս․՝ Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Մինսկում։

Պատմություն
-----------

1914 թվականի հունիսի 22-ին Ռուսաստանի կայսրության կրթության նախարար Լև Արիստիդովիչ Կասոյի հրամանով հիմնադրվել է Մինսկի ուսուցչական ինստիտուտը, որի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել նույն թվականի նոյեմբերի 21-ին։

1918 թվականի մայիսին համառուսական կոնգրեսի պատվիրակների որոշմամբ ուսուցիչների Մինսկի ուսուցչական ինստիտուտը վերածվել է բարձրագույն մանկավարժական քառամյա ուսումնական հաստատության։ 1920-1921 թվականներին ուսուցչական հաստատությունների բարեփոխումների արդյունքում ստեղծվել է նոր տիպի մանկավարժական ուսումնական հաստատություն, որն ապահովում էր դասընթացներ ոչ միայն ուսուցիչների, այլև նախադպրոցական և դպրոցից հետո աշխատողների համար։ Ուսուցչական ինստիտուտը ստանում է նոր անունը՝ Մինսկի ժողովրդական կրթության ինստիտուտ։ 1921 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Մինսկի ժողովրդական կրթության ինստիտուտը վերափոխվում է Բելառուսի պետական համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետի։ 1928-1931 թվականներին Բելառուսի պետական համալսարանին կից կառուցվել է ուսանողական կամպուսը, որտեղ մանկավարժական ֆակուլտետին հատկացվել է 4 մասնաշենք, 2 գրադարան, ինչպես նաև 300 տեղից բաղկացած հանրակացարան։ 1931 թվականի հուլիսի 28-ին ԲԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի որոշմամբ Բելառուսի պետական համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետը վերակազմավորվել է որպես անկախ գործող Բելառուսի պետական բարձրագույն մանկավարժական ինստիտուտ։

1936 թվականին ինստիտուտը կոչվել է Մաքսիմ Գորկու անունով։ 1948 թվականին Միսկի պետական մանկավարժական ինստիտուտի օտար լեզուների ֆակուլտետի հիման վրա ստեղծվում է Մինսկի պետական մանկավարժական օտար լեզուների ինստիտուտը, 1975 թվականին ինստիտուտի գրադարանային ֆակուլտետի հիման վրա ստեղծվում է Մինսկի մշակույթի ինստիտուտը։ 1993 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Գորկու անվան Մինսկի պետական մանկավարժական ինստիտուտը վերակազմավորվել է Բելառուսի պետական մանկավարժական համալսարանի։

1991 թվականին բացվել է ինստիտուտի թանգարանը։ 1995 թվականին ինստիտուտն անվանակոչվել է բելառուս բանաստեղծ, ԲԽՍՀ ժողովրդական բանաստեղծ Մաքսիմ Տանկի անունով։

2007 թվականին համալսարանը դարձել է Համալսարանների եվրասիական ընկերակցության անդամ։

Պարգևներ
--------

* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, 1972 թ.
* ԲԽՍՀ գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգիր, 1982 թ.
* Բելառուսի Հանրապետության պատվո պետական դրոշ, 1997 թ.

Ֆակուլտետներ
------------

* Որակավորման բարձրացման և վերապատրաստման ինստիտուտ
* Պատմության ֆակուլտետ
* Հոգեբանության ֆակուլտետ
* Մինչհամալսարանական վերապատրաստումների ֆակուլտետ
* Նախադպրոցական կրթության ֆակուլտետ
* Բնական գիտությունների ֆակուլտետ
* Տարրական կրթության ֆակուլտետ
* Սոցիալական և մանկավարժական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ
* Հատուկ կրթության ֆակուլտետ
* Ֆիզիկական կուլտուրայի ֆակուլտետ
* Գեղագիտական կրթության ֆակուլտետ
* ԲՊՄՀ ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետ
* Բանասիրական ֆակուլտետ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համալսարանի պաշտոնական կայքը
**Ապակատար դերբայ**, ժամանակակից հայերենի կախյալ դերբայներից կամ ձևաբայերից մեկը։ Ցույց է տալիս գործողությունը չսկսված, կատարելի վիճակում։

Ապակատար դերբայն արևելահայերենում
---------------------------------

### Կազմություն

Կազմվում է ***-ու*** մասնիկով, որն ավելանում է անորոշ դերբային, ինչպես՝

գրել → *գրելու*
կարդալ → *կարդալու*
զարմանալ → *զարմանալու*։
### Ժամանակաձևեր

Ապակատար դերբայը միշտ հանդես է գալիս օժանդակ բայի ներկա և անցյալ ձևերի հետ՝ կազմելով սահմանական եղանակի ներկա ապակատար և անցյալ ապակատար ժամանակաձևերը.

**1. Սահմանական եղանակ. Ապակատար ներկա**

|  | Եզակի թիվ | Հոգնակի թիվ |
| --- | --- | --- |
| **I դեմք** | ներկելու եմ | ներկելու ենք |
| **II դեմք** | ներկելու ես | ներկելու եք |
| **III դեմք** | ներկելու է | ներկելու են |

**2. Սահմանական եղանակ. Ապակատար անցյալ**

|  | Եզակի թիվ | Հոգնակի թիվ |
| --- | --- | --- |
| **I դեմք** | ներկելու էի | ներկելու էինք |
| **II դեմք** | ներկելու էիր | ներկելու էիք |
| **III դեմք** | ներկելու էր | ներկելու էին |

Ապակատար դերբայը ձևով նման է անորոշ դերբայի սեռական և տրական հոլովներին։

Ապակատար դերբայն արևմտահայերենում
---------------------------------

### Կազմություն

Կազմվում է ***-ու*** մասնիկով՝ անորոշի ձևերից։ **Ի** և **Ու** լծորդները հնչյունափոխվում են **Ե**-ի։

գրել → *գրելու*
թռչիլ → *թռչելու* (ի > ե)
թողուլ → *թողելու* (ու > ե)։
### Ժամանակաձևեր

Միանալով օժանդակ բայի ներկայի և անցյալ ձևերին կազմում է հարկադրական եղանակի ապառնի և անցյալի ապառնի ժամանակաձևեր, որոնք մեծ գործածություն չունեն արևմտահայերեն գրական լեզվում։ Դրանք իրենց իմաստով համընկնում են արևելահայերենի հարկադրական եղանակի հետ։

**1. Հարկադրական եղանակ. Ապառնի**

|  | Եզակի թիվ | Հոգնակի թիվ |
| --- | --- | --- |
| **I դեմք** | գրելու եմ | գրելու ենք |
| **II դեմք** | գրելու ես | գրելու եք |
| **III դեմք** | գրելու է | գրելու են |

**2. Հարկադրական եղանակ. Ապակատար անցյալ**

|  | Եզակի թիվ | Հոգնակի թիվ |
| --- | --- | --- |
| **I դեմք** | գրելու էի | գրելու էինք |
| **II դեմք** | գրելու էիր | գրելու էիք |
| **III դեմք** | գրելու էր | գրելու էին |

Գրականություն
-------------

* **Յու. Ս. Ավետիսյան**, Արևելահայերենի և արևմտահայերենի զուգադրական քերականություն, Երևան, 2007, էջ 161, 185-183։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լևոն Եզեկյան, Հայոց լեզու, Երևան, 2007, էջ 286-287։
**Ապրանքաշրջանառություն**, առք ու վաճառքի գործողությունների ամբողջություն, որ ապահովում է ապրանքային զանգվածների հոսքը արտադրությունից դեպի սպառողը։ Առևտրական գործարքների տեսակներից կախված՝ ապրանքաշրջանառությունը լինում է ներքին ու արտաքին, մեծածախ ու մանրածախ։ Ապրանքաշրջանառության հիմնական ցուցանիշներն են՝ ընդհանուր ծավալը, տեսականու կազմը, տարատեղումն ու բաշխումն ըստ առևտրի ձևերի, ինչպես նաև ապրանքային զանգվածի տևականությունը շրջանառության ուղիներում։ Կապիտալիստական հասարակարգում ապրանքաշրջանառությունը զարգանում է անհամաչափորեն։ Մանրածախ աաճը սահմանափակվում է բնակչության հիմնական զանգվածի ցածր գնողունակությամբ։

Արտաքին ապրանքաշրջանառության հիմնական մասերը
--------------------------------------------

Արտաքին ապրանքաշրջանառության հիմնական մասը բաժին է ընկնում տնտեսապես զարգացած կապիտալիստական երկրներին։ Ընդ որում, այդ երկրները հիմնականում արտահանում են արդյունաբերության պատրաստի ապրանքներ, իսկ թույլ զարգացած և կախյալ երկրները՝ հումք ու պարեն։ Սոցիալիզմի պայմաններում ապրանքաշրջանառության ոլորտը ընդգրկում է ինչպես արտադրության միջոցների, այնպես էլ սպառման առարկաների շարժումը։ Աշխատանքի հասարակական բաժանման հետևանքով ապրանքաշրջանառության ֆունկցիան իրագործում են ժողովրդական տնտեսության առանձին ճյուղերը (առևտուր, նյութատեխնիկական մատակարարում, մթերումներ)։ Արտադրության միջոցների շրջանառությունն իրագործվում է ինչպես ձեռնարկությունների ուղղակի կապերի, այնպես էլ մատակարարող, վաճառահանող և մթերող կազմակերպությունների միջոցով։ ժողովրդական սպառման առարկաների շրջանառությունն իրագործում են առևտրի և հասարակական սննդի կազմակերպությունները։ Սոցիալիստական բոլոր երկրներում ապրանքաշրջանառությունը զարգանում է պլանաչափորեն։ Բարձր տեմպերով աճում է մանրածախ ապրանքաշրջանառությունը և բարելավվում նրա կառուցվածքը։ Սովետական Հայաստանում ապրանքաշրջանառության ընդհանուր ծավալը 1928 թվականի 39 մլն. ռուբլու դիմաց 1970 թվականին կազմել է 1254 մլն. ռուբլի, իսկ մեկ շնչին ընկնող ապրանքաշրջանառության համապատասխանորեն՝ 4 մլն. և 498 մլն. ռուբլի։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 515)։*  |
**Անամուրի բերդ**, միջնադարյան շրջանի հայկական ծովային ամրություն Կիլիկիայում՝ ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Մերսինի մարզում, որը գտնվում է Անամուր քաղաքից վեց կիլոմետր դեպի արևելք։

Ամրոցը գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին՝ D 400 ավտոմայրուղու հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Ամրոցը կառուցվել է 4-րդ դարի հռոմեական ամրության տեղում՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորության գահակալների կողմից։ Նպատակը եղել է միջերկրածովյան ծովահենների հարձակումներից պաշտպանվելը։ Բյուզանդական կայսրության և Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ ամրոցը մի քանի անգամ վերանախագծվել և վերակառուցվել է։
  
 1221 թվականին ամրոցը նվաճվել է Իկոնիայի սուլթան Քեյղուբադ Ա-ի կողմից, որի օրոք ամրոցը ընդարձակվել և ամրացվել է։ Ավելի ուշ ամրոցը նվաճվել է Քարամանիդների կողմից։ Գրավման թվականը հայտնի չէ, սակայն ամրոցի պատին հայտնաբերված գրվածքի համաձայն` ամրոցը գրավվել է բեյլերբեյ Բադր էդ Դին Մահմուդի օրոք, ով կառավարել է 1300-1308 թվականներին։ Վերանորոգման աշխատանքներից հետո ստացել է *Մամուրե* անվանումը, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «բարգավաճող»։
  
 1475 թվականին ամրոցը անցել է Օսմանյան կայսրության կազմը։ Այդ ժամանակներում ամրոցը ստացել է իր ներկայիս տեսքը։
  
 Աստիճանաբար ամրոցը կորցրել է իր պաշտպանական նշանակությունը և 18-րդ դարից սկսած սկսել է օգտագործվել որպես քարվան-սարայ։

### Ճարտարապետություն

Ամրոցի ընդհանուր տարածքը կազմում է 23 500 մ²։ Արտաքին պատերի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 580 մ։ Ամրոցի ունի 39 աշտարակներ և բաստիոններ։ 
  
Ամրոցը բաղկացած է միմյանց հետ կապված երեք ամրաշինական կառույցներից՝ Արևմտյան («Ներքին ամրոց» (Ցիտադել), թուրքերեն՝ Iç Kale), Հյուսիսային («Արտաքին ամրոց», թուրքերեն՝ Dış Kale) և Արևելյան («Ներքին բակ», թուրքերեն՝ Iç Avlu): Արտաքին ամրոցում պահպանվել են մզկիթը և համամի ավերակները։ Գլխավոր աշտարակում եղել է փարոս։



Ամրոցի ընդհանուր տեսքը (համայնպատկերը գլխավոր աշտարակից)
Ամրոցի ընդհանուր տեսքը (համայնպատկերը գլխավոր աշտարակից)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մամուրեի մասին տեղեկատվություն և լուսանկարներ(թուրքերեն)
* Մամուրե ամրոցի լուսանկարները «castles.nl» կայք էջում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh2017004776 |

 |
**«Ապրել մինչև լուսաբաց»** (բելառուս․՝ Дажыць да світання), բելառուս գրող Վասիլ Բիկովի վիպակը, որը գրվել է 1972 թվականին։ 1974 թվականին «Կոթող» (ռուս.՝ «Обелиск») և «Ապրել մինչև լուսաբաց» վեպերի համար Բիկովին շնորհվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։

Սյուժե
------

Վիպակի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի դեկտեմբերին։

Վիպակի գլխավոր հերոսը խորհրդային լեյտենանտ Իգոր Իվանովսկին է։ Հիմնական կերպարների թվում են նաև նրա դիվերսիոն խմբի մարտիկները, որոնց հետ նա անցնում է ճակատային գիծը` մտնելով ռուսական հող, որը գրավված է գերմանա-ֆաշիստական զավթիչների կողմից։ Նրանք են ավագ Դյուբինը, սակրավոր Սուդնիկը, շարքային մարտիկ Պիվովարովը և նրանց մարտական ընկերները։

Նրանք, այլ ոչ թե շտաբային սպաներն են պատերազմի իսկական հերոսները։ Ու թեև լեյտենանտ Իվանովսկուն չի հաջողվում կատարել, ըստ էության, կամավոր իր վրա վերցրած առաջադրանքը՝ պայթեցնել գերմանական ռազմամթերքի բազան, նա ամեն ինչ անում է հաղթանակի համար։ Նա անում է այն ամենը, ինչ կարող էր։ Նա ապրում է մինչև լուսաբաց և առաքելության ավարտին, լինելով ծանր վիրավոր, պայթեցնում է իրեն նռնակով՝ ոչնչացնելով թշնամուն։

Գրական առանձնահատկությունները
-----------------------------

Սկզբում Բուլկովը վիպակը գրել է բելառուսերեն, ապա ինքն էլ այն թարգմանել է ռուսերեն։

Էկրանավորում
------------

* 1975 թվականին վիպակի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։ Որպես սցենարիստներ հանդես են եկել Վասիլ Բիկովը և Վիկտոր Սոկոլովը։ Ռեժիսորները եղել են Վիկտոր Սոկոլովը և Միխայիլ Երշովը։
* 2015 թվականին վիպակի հիման վրա նկարահանվել է «Լեյտենանտ» ռուսական ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Василь Быков «Дожить до рассвета. Обелиск». Повести/ М. «Советский писатель», 1976.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Василий Владимирович Быков «Дожить до рассвета. Обелиск». Повести/ М. «Советский писатель», 1976, 224 с.
* Василь Быков «Собрание сочинений в четырёх томах. Том второй». М. «Молодая гвардия», 1985.
**Վիեննայի պետական տնտեսագիտական համալսարան** (գերմ.՝ Wirtschaftsuniversität Wien), պետական, տնտեսագիտական համալսարան Ավստրիայի Վիեննա քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1898 թվականին և 2012 թվականի տվյալներով ունի 23,584 ուսանողներ։

Պատմություն
-----------

Վիեննայի պետական տնտեսագիտական համալսարանը՝ որպես միջնակարգ ուսումնական հաստատություն հիմնադրվել է 1898 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Այն ստեղծվել է ապագա գործարարներ նախապատրաստելու, ինչպես նաև Ավստրո-Հունգարիայի (Դաշնային պետություն կազմված երկու ինքնիշխան երկրներից) տնտեսությունը զարգացման գագաթնակետին հասցնելու համար։

Ժամանակի ընթացքում այս կառույցը դարձել է կարևոր ուսումնական հաստատություն և արժանացել է պետական համալսարանի կարգավիճակի։ Բացի տնտեսագիտության հիմունքներից, մաթեմատիկայից, փողի պատմությունից և ֆինանսների կառավարումից, համալսարանում ուսումնասիրում են նաև տարբեր ոչ մասնագիտական առարկաներ։

1900-ականներին առավել զարգանալով այս համալսարանը մասնագիտացավ որոշակի բնագավառներում և այդ իսկ պատճառով որոշ առարկաներ զիջեցին իրենց տեղերը նորերին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Վիեննայի պետական տնտեսագիտական համալսարանը սկսեց նոր հետազոտություններ՝ այս անգամ Գերմանիայի կազմից դուրս։ Ավստրիայի շատ նշանավոր պաշտոնյաներ իրենց կրթությունը ստացել են այս համալսարանում։

1983 թվականին համալսարանի շենքը փոխարինվեց նորով (9-րդ թաղամաս)։ 2013 թվականին համալսարանի կողքին բացվել է արդարադատության և իրավագիտական կառույց, որը հովանավորել է պետական համալսարանի գործունեությանը։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիեննայի պետական տնտեսագիտական համալսարանի պաշտոնական կայքը
* WU Կառավարական և պետական ակադեմիայի բացման պատմություն
* Նոր շենքի ճարտարապետությունը Ավստրիայում
* FT վիճակագրություն` ըստ 2009 թվականի(չաշխատող հղում)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11883749b · GND: 115001-7, 9575-8, 63590-X · ISNI: 0000 0001 1177 4763 · LCCN: n79032341 · Microsoft: 102248843 · NKC: kn20031209009, ko2003209290 · NLA: 35272833 · NUKAT: n2003059317 · SUDOC: 182391663 · VIAF: 141494490 · WorldCat VIAF: 141494490 |

 |

 |

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**Բուսական ծածկույթի** **վերընթաց** **գոտիականություն,** Հայաստանում բուսականության հիմնական տիպերի աշխարհագրական տեղաբաշխումը, ըստ վերընթաց գատիականության։ Ունի հետևյալ պատկերը՝ անենացածր դիրք ունեն անապատներն ու կիսաանապատները՝ 400-1400մ, ամենաբարձրը՝ ալպյան գորգերն ու ձնամերձ (խիանոֆիլ) բուսական համակեցությունները (3000-3600մ) միջանկյալ մերձալպյան մարգագետիները, բարձրախոտերը, անտառներն ու քարաժայռային բուսականությունը։ Ջրաճահճային և քարացրոնային բուսականությունը, որպես արտագոտիական համակեցություններ, հանդիպում է բոլոր գոտիներում։ Բուսականության տիպերի վերընթաց բաշխվածությունն ու կառուցվածքն զգալիորեն փոխվում են՝ կապված կլիմայի և լեռնալանջի կողմնադրության հետ։ ՀՀ տարածքում ըստ բարձրության հստակ տարբերակվում են բուսականության անապատային, լեռնաչորասեր, տափաստանային, լեռնատափաստանային, անտառային չորասեր, մարգագետնային, ճահճային, ջրային տիպեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
|  |
| --- |
| **Գազ չռված** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Galegeae* |
| **Ցեղ** | Գազ *(Astragalus)* |
| **Տեսակ** | **Գազ չռված** *(A. divaricatus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Astragalus divaricatus***Bunge |

**Գազ չռված** (լատին․՝ Astragalus divaricatus), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բարձիկանման, ցածր, փշոտ թփիկ է։ Տերևների երկարությունը 1,5-4 սմ է։ Տերևիկները լինում են 4-7-ական զույգ։ Ծաղկաբույլը գլխիկանման է և ունի 2-2,5 սմ տրամագիծ։ Ծաղկակիցները բաժակից կարճ են։ Թավոտ բաժակի երկարությունը 9-12 մմ է։ Ատամիկները 6-8 մմ են, խոզանանման և թարթիչավոր։ Պսակը կրեմագույն է։ Սռնակի երկարությունը 5-8 մմ է։

Տարածում
--------

Աճում է Դարեղեգիսի (Խաչիկ, Մոզրով և Գնիշիկ գյուղերի միջև) և Զանգեզուրի (լեռնագագաթ՝ Խուստուփ, Սառնակունք և Սպանդարյան գյուղերի միջև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2200-2900 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս։ Հայասատնի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Չի պահպանվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Խուստուփ լեռնագագաթի վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF · IRMNG |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 5352702
* IPNI: 477180-1
* IRMNG: 11041144
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:477180-1
* Tropicos: 13025795

 |

 |
**Պատմվածքը** գրականության պատմողական ժանրերից մեկը, սյուժե ունեցող փոքր ծավալի արձակ ստեղծագործություն է։ Պատմվածքի մեջ նկարագրվում է կյանքի մի դեպք, դրվագ՝ կապված մեկ կամ մի քանի հերոսների հետ։ Պատմվածքի հիմքում հիմնականում ընկած է կենսական որևէ փաստ, իրական դեպք։ Պատմվածքի մեջ սովորաբար պատկերվում է միայն մի քանի դրվագ հերոսի կյանքից։

Պատմվածքն իր արմատներով կապվում է բանահյուսության հետ, որտեղից գալիս է նրա հիմնական առանձնահատկությունը՝ պատմելու, վիպելու գիծը։ Հետագա զարգացման ընթացքում պատմվածքը թե՛ բովանդակության և թե՛ ձևի տեսակետից ենթարկվել է էական փոփոխությունների։

Վեպի համեմատությամբ պատմվածքն ընդգրկում է կյանքի ավելի նեղ շրջանակ, այստեղ քանակով ավելի քիչ են կերպարները, սահմանափակ՝ դեպքերն ու գործողությունները։ Սակայն բարձրարժեք պատմվածքներում նույնպես արտացոլվում են կյանքի էական կողմերը, կատարվում խոր ընդհանրացում կերպարների միջև (օրինակ՝ Նար-Դոսի «Մեր թաղը», Հովհ. Թումանյանի «Գիքորը», Ավ. Իսահակյանի «Գարիբալդիականը», «Համբերանքի չիբուխը», Ա. Բակունցի «Ալպիական մանուշակը», «Նամակ ռուսաց թագավորին»)։

Պատմվածքի օրինակ է Ակսել Բակունցի «Սպիտակ ձին»։ Այդ պատմվածքը հայ գյուղացու ծանր կյանքի նկարագիրն է՝ առանց դեպքերի լայն ծավալման, դեպքերը զարգանում են մի գծով՝ կապված ձիահավաքի հետ, կերպարներն էլ ընդամենը մի քանիսն են։

Իր ժանրային առանձնահատկություններով պատմվածքն ընդհանուր շատ գծեր ունի նորավեպի հետ (նովել), բայց և որոշ կողմերով տարբերվում է նրանից։ Ի տարբերություն նորավեպի, պատմվածքի սյուժեն հակում չունի դեպի արտասովորը, դեպքերն այնտեղ զարգանում են ավելի սովորական հանդարտ ընթացքով։ Նովելում գործողություններն ավելի սրընթաց են, իսկ վերջավորությունը՝ անսպասելի։ Պատմվածքում հեղինակը երբեմն շեղումներ է կատարում, պատկերում բնության տեսարաններ, հոգեվիճակներ, այնինչ նորավեպում գործողությունները զարգանում են անշեղորեն, առանց նման միջարկումների։ Պատմվածքում հանգույցը լուծվում է ոչ թե նորավեպի նման անսպասելի ու հանկարծակի, այլ ավելի սովորական ձևով։

Աղբյուր
-------

* Զ. Մ. Գրիգորյան, Ա. Ա. Ղազինյան, «Գրականություն», 1992, «Լույս» հրատարակչություն, էջ 178։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան. «Գրականագիտական բառարան», Երևան, 1980, էջ 248-249։
**Օվրե Պասվիկ ազգային պարկ** (նորվ.՝ Øvre Pasvik nasjonalpark), բնության պահպանվող տարածք Նորվեգիայում։ Գտնվում է Ֆինմարք ֆյուլքեի Սյոր-Վարանգեր կոմունայում։ Ռուսաստանին ամենամոտ գտնվող նորվեգական ազգային պարկն է։ Պարկի տարածքը հիմնականում պատված է փշատերև անտառներով, ցածրադիր բլուրներով, ինչպես նաև ճահիճներով։ Պարկի հիմնադրվել է 1970 թվականին 63 կմ² մակերեսով։ 2003 թվականին այն ընդլայնվել է մինչև 119 կմ²։

Ազգային պարկը տայգայի տարածքի մեջ է գտնվում, որը տարածվում է նաև հարևան Ռուսաստանում և Ֆինլանդիայում։ 1992 թվականին սահմանի ռուսական կողմում ևս ստեղծվեց Օվրե Պասվիկ ազգային պարկի կրկնօրինակը։ Ֆինլանդիայի հատվածում տայգայի շարունակության հիման վրա 1991 թվականին ձևավորվեց Վյատսյարի արգելոցը։

Ֆլորա և ֆաունա
--------------

Օվրե Պասվիկ ազգային պարկում գերակշռում են սոճու անտառները, որտեղ կան մեծ թվով ընկած և մեռած ծառեր։ Ճահճային լանդշաֆտում աճում են ավելի քանի 190 բուսատեսակ, որոնցից շատերը բնորոշ եյ միայն տվյալ տարածքին։ Պացոկի գետի ավազանում բնակվում է գորշ արջերի մեծ պոպուլյացիա։ Օվրե Պասվիկում կարելի է հանդիպել կուղխ, ջրարջանման շուն, լուսան, ինչպես նաև այնպիսի հազվադեպ կենդանատեսակներ, ինչպիսիք են միջին ատամնափորիկը և լեմինգը։

Զբոսաշրջություն և հանգիստ
-------------------------

Համաձայն ազգային պարկի կանոնադրության՝ պահպանվող տարածքում որսորդությունը խստիվ արգելվում է։ Սակայն թույլատրվում է ձկնորսությունը, քայլարշավային տուրիզմը և բոլոր տեսակի դահուկային սպորտաձևերը։ Հատկապես գրավիչ է դեպի Գրենսեֆոսի ոլորաններ տանող քայլարշավային երթուղին, որը գտնվում է Սյոր-Վարանգեր կոմունայի հարավ-արևելքում։ Այդտեղով է անցնում նաև նորվեգառուսական պետական սահմանը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Svein Askheim. "Treriksrøysa – Sør-Varanger". Store norske leksikon. Archived 2016-04-03 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)
* "Øvre Pasvik nasjonalpark utvidet mot Russland og Finland". (նորվեգերեն)
* "Area". Pasvik–Inari Trilateral Park. (նորվեգերեն)
* Øvre Pasvik nasjonalparkstyre. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Օվրե Պասվիկ ազգային պարկ: Archived 2011-06-06 at the Wayback Machine. (նորվ.)
* Օվրե Պասվիկ ազգային պարկի արբանյակային լուսանկարներ: (նորվ.) (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315531122 · WorldCat VIAF: 315531122 |

 |

1. ↑  Nationally designated areas (CDDA)
|  |
| --- |
| **Իլենի թավշանման** |
| Իլենի թավշանմանԻլենի թավշանման |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Բակլածաղկավորներ (Fabales) |
| **Ընտանիք** | Բակլազգիներ (Fabaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բակլայիններ (Faboideae) |
| **Տրիբա** | *Phaseoleae* |
| **Ցեղ** | **Erythrina** |
| **Տեսակ** | **Իլենի թավշանման** *(E. velutina)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Erythrina velutina***Willd. |

**Իլենի թավշանման** (լատին․՝ Erythrina velutina), (Իլենազգիներ) ընտանիքի, (Իլենի) ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր ծառեր կամ խոշոր թփեր են։ Երիտասարդ ճյուղերը 4 անկյունանի են, թավշամազմզուկապ, երբեմն թեթևակի խցանաթևիկավոր, կանաչավուն, բազմամյա ճյուղերը՝ մոխրավուն կամ կանաչամոխրավուն։ Տերևները էլիպսաձև են կամ երկարավուն, հակառակ ձվաձև՝ 1,5֊8 սմ երկարությամբ և 0,6֊3,5 սմ լայնությամբ, բութ կամ սրածայր գագաթով և կլորասեպաձև կամ կլորավուն հիմքով, մանր սղոցաեզր, թեթևակի կաշվեկերպ, մոխրականաչ, ներքևի կողմից քիչ մազմզուկապատ (մազմզուկապատ են նաև տերևակոթունները, որոնք ունեն 0,5֊1 սմ երկարություն), ծաղկաբույլերը պարզ են, հազվադեպ՝ կրկնակի եղանանման ճյուղավորված կիսահովանոցներ, ծոցային։ Ծաղիկը 4 անդամանի է, 0,8֊1 սմ տրամագծով։ Պսակաթերթիկները կանաչասպիտակ են, կլորաերկարավուն։ Տուփիկը 4 բլթականի է, 1֊1,2 սմ բարձրությամբ, գագաթում՝ փոսիկավոր, անթև, ծածկված թավշանման մազմզուկներով։ Բլթակները կլորավուն են։ Սերմնարանի 4 բներից սովորաբար 1֊2֊ը զարգացած չեն։ Սերմերը ձվաձև են, գորշավուն, ամբողջովին ծածկված նարնջագույն սերմնապատով։ Ծաղկում է մայիս֊հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են հուլիս֊օգոստոսին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Թալիշում, լեռնային Թուրքմենիայում, Հյուսիսային Իրանում, Արևմտյան Հայաստանում։ Հայաստանի պայմաններում հանդիպում է Զանգեզուրում, որտեղ սովորաբար աճում է թփուտներում, երբեմն՝ խառն անտառներում։ Արմատակեղևում պարունակվում է 5֊7 % գուտապերչ։

Էկոլոգիական խումբը՝ 12բ։ Մշակութային հավանական շրջանները՝ 1-32

Կիրառություն
------------

Հեռանկարային է ստորին և միջին լեռնային գոտիների համար։
:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (2), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (180)։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777608514 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արաքս (այլ կիրառումներ)

**«Արաքս»**, շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1925-1965 թվականներին, Ալեքսանդրիայում։ Արտոնատեր և պատասխանատու խմբագիր՝ Արամ Ստեփանյան, ապա՝ Շավարշ Ստեփանյան։ Լուսաբանել է եգիպտահայերի առօրյան, անդրադարձել սփյուռքի իրադարձություններին, աջակցել հայապահպան ձեռնարկումներին։ Հայրենական պատերազմի տարիներին թերթը հանդես է եկել հանուն սփյուռք-հայրենիք կապերի ամրապնդման։

«Արաքսը» լուսաբանել է եգիպտահայերին, ամբողջ սփյուռքահայությանը հետաքրքրող, ինչպես նաև միջազգային քաղաքական հարցեր։ Նրա հիմնական մտահոգությունը եղել է հայապահպանությունը, սփյուռքի և հայրենիքի միջև կապի սերտացումը, ազգահավաքը։ Լայն տեղ է հատկացրել Խորհրդային Հայաստանի իրականությանը, նրա տնտեսական և մշակութային կյանքին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — էջ 704.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 704)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Լաս Նավաս դել Մարկես** (իսպ.՝ Las Navas del Marqués), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում՝ Ավիլա նահանգում։ Մտնում է Վալե դել Ալբերեխե շրջանում։ Զբաղեցնում է 94 կմ² մակերես։ Ծովի մակարդակից գտնվում է 1,300 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է Մադրիդից 82 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Մադրիդից դեպի Ավիլա գնալու համար կարելի է օգտվել 2 եղանակից՝ մեքենայով կամ գնացքով։ Թեև կանգառը գրեթե 2 կմ հեռու է քաղաքից, այնուամենայնիվ յուրաքանչյուր ոք մշտապես կարող է ավտոբուսով հասնել քաղաք։ Այստեղ աշխատում են գնացքներ, որոնք ամեն օր շարժվում են Լաս Նավասից դեպի Մադրիդ կամ Լաս Նավասից Ավիլա։

Բնակչությունը 2007 թվականին կազմել է 5098 մարդ։ 2009 թվականի հունվարի 1-ի վիճակագրական տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 5 723։ Ամռանը քաղաքի բնակչությունը 5 անգամ ավելանում է, որովհետև Մադրիդից այստեղ հանգստանալու են ժամանում բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ, ովքեր Լաս Նավաս դել Մարկեսում են անցկացնում իրենց ամառային հանգիստը, որովհետև այստեղ ավելի քիչ շոգ է, քան Մադրիդում։

Բնական միջավայր
---------------

Լաս Նավաս դել Մարկեսը շրջապատված է սոճու հսկայական անտառներով։ Հանգստյան օրերին Մադրիդից այստեղ են գալիս քաղաքաբնակներ՝ անտառներում զբոսնելու և թարմ օդ շնչելու համար։ Մունիցիպալիտետի տարածքը համարվում է բազմաթիվ կենդանիների ապրելավայր։ Այստեղ հանդիպում են Սև արագիլներ։ 

* Ciudad Ducal գետ*Ciudad Ducal գետ*
* Սև արագիլ*Սև արագիլ*
* Անտառ*Անտառ*
* Կաղնի*Կաղնի*

Կլիմա
-----


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Լաս Նավաս դել Մարկեսում 1971-2003 թվականներին** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| միջին ջերմաստիճանը (°C) | 2,90 | 4,10 | 6,40 | 7,50 | 11,90 | 16,50 | 19,90 | 20,30 | 16,10 | 10,50 | 6,20 | 3,60 | 10,50 |
| տեղումների քանակը (մմ) | 79,40 | 56,40 | 50,80 | 73,90 | 76,60 | 38,90 | 19,80 | 16,40 | 36,90 | 104,20 | 102,60 | 92,90 | 748,90 |
| *Աղբյուր՝ Ministerio de Agricultura, Alimentación y Medio Ambiente* |

Տեսարժան վայրեր
---------------

Մունիցիպալիտետ այցելողների համար հետաքրքիր վայր է Մագալիայի դղյակ-ամրոց ը։ Այն կառուցվել է 16-րդ դարում, որտեղ ամեն տարի տեղի են ունենում մի քանի կարևոր իրադարձություններ. Սան խուան Բատիստա եկեղեցին (San Juan Bautista) և Սան Պաբլո Քովենտը (San Pablo Convent) պահպանվել են մինչև 2007 թվականը։

Տոնակատարություններ
-------------------

Լաս Նավաս դել Մարկեսի ամենակարևոր իրադարձությունը ամռանը նշվող փառատոնն է։ Այն իրականացվում է հուլիս ամսվա երկրորդ կիրակի օրը, երբ նրանք նշում են Քրիստո դե Գրացիայի գովաբանության օրը։ Տոնակատարության շաբաթն սկսվում է հրավառությամբ, իսկ շաբաթվա ընթացքում կազմակերպվում են ավտոմրցույթներ, սպորտային խաղեր, բացօթյա պարեր, ցլամարտեր։ Օգոստոսի 15-ին նշվում է Վալադալ Պիլգրիմը (Valladal Pilgrimage), որի ընթացքում մարդիկ հագնում են հատուկ հագուստներ և լաստանավերով ու ձիերով գնում են ծովափ։ Այնտեղ մարդիկ միասին խաղում են, մրցում, սնվում, իսկ օրվա ավարտին որոշում են, թե որ ձին կամ լաստանավն է եղել ամենալավը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Աշխարհագրական դիրք
2. ↑  mensuales - Las Navas del Marqués, ESP|fechaacceso=2 de octubre de 2012
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արաքս (այլ կիրառումներ)

«Արաքս» խումբը ձևավորվել է Բելգիայում 2004 թ-ին։ Այն կազմված է հայ և օտարազգի պրոֆեսիոնալ երաժիշտներից։ Հիմնադիրներն են՝ կիթարիստ Տիգրան-Տեր Ստեփանյանը և դուդուկահար Վարդան Հովհաննիսյանը։ Խումբը կատարում է հայ նշանավոր երգահան-կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ՝ Կոմիտաս, Սայաթ-Նովա, Խաչատուր Ավետիսյան, Արտաշես Քարտալյան։   

Խումբը համերգներով հազվադեպ է հանդես գալիս, իսկ Հայաստանում ընդհանրապես չեն եղել։ Նրանք առավել հայտնի են օտարազգի երաժշտասերների միջավայրում։ Իրենց ձայնագրությունները հնչում են ռադիոյով, հեռուստատեսությամբ, պարային համույթների համերգացանկում, բայց խմբի անունը չի նշվում։ «Արաքս»ը յուրովի է ներկայացնում հանրությանը հայկական ազգային երգերը։

Անդամներ
--------

| Անդամներ | Գործիք | Երկիր |
| --- | --- | --- |
| Տիգրան Տեր-Ստեփանյան | կիթառ | Հայաստան |
| Վարդան Հովհաննիսյան | դուդուկ, շվի | Հայաստան |
| Դոմինիկ Պենսեյրդ | թավջութակ | Ֆլամանդիա |
| Ժան-Մարկ | ֆլեյտա | Իսրայել |
| Ռենատո Մարտինս | հարվածայիններ | Բրազիլիա |
| Լոլա Ուոթերս (հյուր) | վոկալ | Բելգիա |

Ձայնասկավառակներ
----------------

  

**1. «La Brise» (2006 թ. "Cd Baby" label)**  

  

1. Հով արեք սարեր ջան   

2. Էրզրումի շորոր   

3. Չինար ես   

4. Իրիկնային   

5. Գարուն ա/Հաբրբան   

6. Սարերի հովին մեռնեմ   

7. Շողեր ջան/Սիրուն կռունկ/Արի ականջ կալ   

8. Կռունկներ   

9. Էս գիշեր   

10. Սոխակ ինչու՞ դադրեցար   

11. Ձմեռ   

12. Բալենի   

  

**2.«Crossing» (2009 թ. "Cd Baby" label)**  

  

1. Աշխարհումս   
 
2. Իլիկներով պար   

3. Ալագյազ/Խնկի ծառ   
 
4. Սասունի   
 
5. Քելե, քելե   

6. Ջան իման   
 
7. Նուբար Նուբար   
 
8. Սարեն կուգա   
 
9. Տարոնի   
 
10. Rêve Marin   
 
11. Վասպուրական   
 
12. Ծիծեռնակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հսրցազրույց Տիգրան Տեր-Ստեփանյանի հետ Իրատես.am

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արաքս խումբը YouTube-ում
**Արամ Արսենի Բոյաջյան** (1888, մարտի 15, գյուղ Տալաս, Անատոլիա, Թուրքիա - 1949, Փիրսֆիլդ), էլեկտրատեխնիկ, ՀԽՍՀ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1945)։

Կենսագրություն
--------------

Արամ Բոյաջյանը ծնվել է 1888 թվականին Անատոլիայի Տալաս գյուղում։ 1910 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում։ 1915 թվականին ավարտել է ԱՄՆ-ի Փենսիլվանիա նահանգի Սվարթմորի քոլեջը։ 1915-1949 թվականներին աշխատել է «Ջեներալ Էլեկտրիկ» ընկերությունում, մասնագիտացել էլեկտրական շղթաների տեսության բնագավառում։ Դասավանդել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Եղել է էլեկտրատեխնիկայի գծով ճարտարագետների ամերիկյան ինստիտուտի անդամ։

Գործունեություն
---------------

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են էլեկտրամագնիսական դաշտի, էլեկտրական մեքենաների և էլեկտրական շղթաների տեսությունների հարցերին, եռափաթույթ տրանսֆորմատորներին, էլեկտրական շղթաներում տրանսֆորմատորային միացումներին, ոչ գծային շղթաների մաթեմատիկական անալիզին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ ԳԱԱ, Վախճանված անդամներ, Արամ Արսենի Բոյաջյան
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
**Լիժիե Ռիշե** (ֆր.՝ Ligier Richier, սեպտեմբերի 15, 1500(1500-09-15), Սեն Միհել - 1567[…], Ժնև, Ժնև, Շվեյցարիա), վաղ Վերածննդի ժամանակաշրջանի ֆրանսիացի քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Ռիշեն ծնվել է աղքատ քարտաշի ընտանիքում։ Քանդակներ կերտելը սովորել է Իտալիայում, Միքելանջելոյի մոտ։ Քանդակները ստեղծվել են հիմնականում հոգևոր թեմաներով։ Ռիշեի աշխատանքները հայտնի են նրա հայրենիքում՝ Լոթարինգյաում պահպանվող աշխատանքներով։ Կապված նրա բողոքական հավատքի ընդունման հետ վերափոխման տարիներին նրան հայրենի քաղաքից արտաքսում են։
Սկսած 1990 թվականից Ֆրանսիական Մյոզ նահանգում Ռիշեի հիշատակին նվիրված վերակառուցման և վերածննդի մեծ աշխատանքներ են տարվում։ Մյոզ նահանգում Ռիժեի ճանապարհը անունով զբոսաշրջային երթուղղի է մշակված, որով երթևեկելիս կարելի է ծանոթանալ միջնադարյան քանդակագործի ժառանգությամբ։
Ռիժեի հանրահայտ «Le Monument de cœur de René de Chalon»-ը, որը հաճախ անվանվում է «Le Transi» կամ կմախք, գտնվում է Սեն Էտիեն Բար լե Դյուկա եկեղեցում, այն պատկերում է Ռենե դե Շալոնի մարմինը, Օրանյան արքայազնի, ով 25 տարեկան հասակում, 1544 թվականին ընկնում է ճակատամարտում։ 3 տարի հետո Ռիշեն պատվեր է ստանում արքայազնի այրուց, Աննա Լոթարինգցուց՝ դուքս Անտուանա Լոթարինցկու աղջկա կողմից, պատկերել Ռենեի դիակը։ Քանդակագործը այն պատկերում է մահացածին սիրտը ձեռքում բռնած, կարծես այն ուզում է նվիրել Աստծուն կամ կնոջը։ Այս այլաբանության հիմնական միտքը մինչև այսօր ճշգրիտ անհայտ է։ Դատելով քարի մեջ՝ մարմնի այլանդակված իդեալական պատկերումից, կարելի է հաստատել, որ Լիժիե Ռիշեն մարդկային անատոմիայի մեծ գիտակ է։

Աշխատանքներ
-----------

* *Ալտար*, Վիենելե լե Գատոնշատել եկեղեցում
* *Գոլգոֆա։ Խաչել*, Բար լե Դյուկ եկեղեցում
* *Քրիստոսը խաչի վրա* Նոտր Դամ եկեղեցում
* *Դագաղի մեջ* Սեն Միքաել եկեղեցում
* *Դագաղի մեջ* Պոնտ ա Մուսոն
* *Քրիստոսը խաչը տանելիս* Սեն լորան եկեղեցում
* *Դագաղի մեջ* Կլերմոն էն Արգոնում
* *Պեդրա* Սեն Միշելում
* *Պեդրա* Սեն Մարտեն եկեղեցում
* *Ֆիլիպինա Գելդերնսկայան մահվան մահճակալին* Նանսիում

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
3. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
4. 1 2  AGORHA (ֆր.) — 2009.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13332506n · GND: 119006502 · ISNI: 0000 0001 1030 0902 · LCCN: n87933704 · NKC: xx0131880 · NTA: 158657853 · SUDOC: 03572997X · VIAF: 79144572 · ULAN: 500031210 · WorldCat VIAF: 79144572 |

 |

 |
Ներածություն
------------

Էրիկ Բեռն 1910-1970
**էրիկ Լեննարդ Բեռն** (անգլ. *Eric Lennard Berne*, Մայիսի 10 1910, Մոնրեալ, Կանադա- հուլիսի 15 1970 )՝ ամերիկացի հոգեբան և հոգեթերապևտ։ Առավելապես հայտնի է որպես տրանզակտ վերլուծության և սցենարային վերլուծության մշակող ։ Զարգացնելով Զ. Ֆրոյդի գաղափարները՝ Բեռնը իր ուշադրությունը կենտրոնացրեց «տրանզակցիաների» վրա, որոնք ընկած են միջանձնային հարաբերությունների հիմքում։ Տրանզակցիաների որոշ տեսակներ, որոնք իրենց մեջ պարունակում են թաքնված նպատակ, նա անվանում էր խաղեր։ Բեռնը դիտարկում է երեք ես-վիճակներ.Մեծահասակ, Ծնող, Երեխա։ Ըստ Բեռնի՝ շրջակա միջավայրի հետ շփման ընթացքում, մարդ մշտապես գտնվում է այս երեք վիճակներից մեկում։

Կենսագրություն
--------------

**Էրիկ Բեռնը** ծնվել է Մայիսի 10-ին Մոնրեալում (Կանադա)։ Նրա ամբողջական անունը Էրիկ Լեոնարդ Բեռնշտեյն էր։ Հայրը՝ Դավիթ Հիլլել Բեռնշտեյնը, բժիշկ էր, մայրը՝ Սառա Գորդոն Բեռնշտեյնը պրոֆեսիոնալ գրող-խմբագիր էր։ Նրա միակ քույրը՝ Գրեյսը, ծնվում է եղբորից հինգ տարի անց։ Բեռնի ընտանիքը Կանադա էր գաղթել Լեհաստանից և Ռուսաստանից։ Բեռնի հայրը հաճախ էր որդուն իր հետ վերցնում հիվանդներին այլցելելու ժամանակ։ Հոր մահից հետո, 1921 թվականին, Բեռնի մայրն է սկսում ֆինանսապես աջակցել իր երկու երեխաներին՝ զբաղվելով գրական գործունեությամբ։ Օլիվեր Ջեյմսի (Oliver James, 1977) կարծիքով Բեռնի փոքրիկ Երեխան տրավմատիզացվել է հոր մահից հետո։ Հայրը մշտապես ունեցել է մեծ ազդեցություն Բեռնի ներաշխարհի վրա, որի մշտական նպատակն էր բուժել հիվանդներին։ Այդ ազդեցությունը արտացոլվում է նրա կողմից գրված «Տրանզակտ վերլուծությունը հոգեթերապիայում» («Transactional Analysis in Psychotherapy») գրքի առաջին էջի լատինական գրությունը, որը թարգմանվում է հետևյալ կերպ՝ «Իմ հայր Դեյվիդի՝ բժշկի, վիրաբուժության մասնագետի և աղքատների բժշկի հիշատակին»

Տրանզակտ վերլուծություն
-----------------------

Էրիկ Բեռնի տրանզակտ վերլուծությունը իրենից ներկայացնում է մի համակարգ, համաձայն որի մարդու գիտակցությունն իրենից ներկայացնում է ես-ի երեք վիճակների ամբողջություն.

* Ծնող
* Մեծահասակ
* Երեխա

Էրիկ Բեռնի կարծիքով անձի այս երեք վիճակներրը ձևավորվում են երախայի և ծնողների միջև առկա շփման ընթացքում։ Երեխան նրանցից յուրացնում է վարքային ձևերը, ընդունում է սցենարներ, այն իրականացնելու ճանապարհները։ Սցենար ձեռք բերելու պահանջմունքը դրված է գենետիկորեն և ունի ընդհանուր հիմք կոլեկտիվ անգիտակցական հետ (Կ.Յունգ)։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Archived 2016-11-13 at the Wayback Machine.
* Archived 2011-07-03 at the Wayback Machine.
**Պրեդիգերկիրխեի տաճար** (Քարոզչի տաճար), բողոքական եկեղեցի է Գերմանիայի Էրֆուրտ քաղաքում։ Մտնում է Դոմինիկյան միաբանության Պրեդիգերկլոստեր վանական համալիրի մեջ։ Տաճարն ի սկզբանե կառուցվել է Դոմինիկյան միաբանության կողմից 13-րդ դարում, երբ վանահայրը միջնադարյան աստվածաբան, փիլիսոփա և միստիկ Մայստեր Էքհարթն էր։ Տաճարը դարձավ բողոքականների եկեղեցի միայն ռեֆորմացիայից հետո։ Կառույցի նախնական տեսքը ձևափոխվեց 1340–50 թվականներին, իսկ զանգակատունը կառուցվեց 1447-1488 թվականների միջև։ Մոտ 1806 թվականին Պրեդիգերկիրխեի տաճարն օգտագործվել է որպես ռազմագերիների ճամբար, ինչի հետևանքով բավականին տուժել է ինտերիերը։ Շուրջ քսան տարի անց կատարվել են վերանորոգումներ։ Տաճարի առաջին երգեհոնը տեղադրվել է 1567 թվականին, որը պատրաստել էր Հայնրիխ ֆոն Կոմպենիուս դեր Ալտերեն։ Նրա թոռ Լյուդվիգ Կոմպենիուսը պատրաստում է նոր, բարոկկո ոճի երգեհոն 1650 թվականին։ Այն քաղաքի ամենամեծ և ամենաթանկարժեք երգեհոնն էր։ Այսօր եկեղեցում օգտագործվում է 1978 թվականին պատրաստված Schuke երգեհոն։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4269084-5 · SUDOC: 098217771 · VIAF: 238469760 · WorldCat VIAF: 238469760 |

 |

1. ↑  List of cultural heritage monuments in Erfurt
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արդվարդ Կանայան (այլ կիրառումներ)

**Արդվարդ Մկրտչի Կանայան** (ապրիլի 1 (13), 1884, Իգդիր, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 20 (նոյեմբերի 2), 1905, Օդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), հայ հեղափոխական։

1904 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը, 1904-1905 թվականներին սովորել է Օդեսայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Ճեմարանում Հ. Համբարձումյանի, Մ. Սվեշնիկյանի, Գ. Կարախանյանի, Վահան Տերյանի, Պողոս Մակինցյանի և այլոց հետ։ 1899 թվականին կազմակերպել է գրական֊հասարակական խմբակ, լույս է ընծայել «Մտուդիում» և այլ ուսանողական հանդեսներ։ Այդ շրջանում ընդգրկվել է հեղափոխական սոցիալ-դեմոկրատական շարժման մեջ։ 1905 թվականին Օդեսայում մասնակցել է սևհարյուրակայինների դեմ ուսանողական ցույցերի կազմակերպմանը և զոհվել զինված ընդհարման ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 232.


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 232)։*  |
**«Արթուրը և Արգելված քաղաքը»**, Լյուկ Բեսոնի «Արթուր» շարքի երկրորդ գիրքը, որտեղ պատմվում է փոքրիկ մինիպուտների կախարդական երկրում տասնամյա տղայի արկածների մասին։ Գիրքը լույս է տեսել 2005 թվականին։ Ռուսաստանում ընդհանուր առմամբ գիրքը վաճառվել է 1,5 միլիոն տպաքանակով։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ի տարբերություն այլ գրողների՝ Լյուկ Բեսոնը սկզբում գրում էր սցենարներ ֆիլմերի համար և միայն որոշ ժամանակ անց որոշեց, որ իր կողմից գրված ֆիլմի նախագիծը կարելի է վերարտադրել որպես գիրք։ Վերարտադրանքը տևեց հինգ տարի, իսկ սցենարը բաժանվեց երկու գրքի։ Վեպն այնքան սիրվեց, որ նախատեսված երկու գրքի փոխարեն լույս տեսավ չորսը։ Ըստ Բեսոնի՝ գրքի առաջին մասը նկարագրում է իր մանկությունը, իսկ Արթուրի կերպարում (մինչ մինիպուտ վերափոխվելը) նկարագրել է իրեն։ 2004 թվականին Բեսոնն այցելեց Մոսկվա, որպեսզի ներկայացնի ռուսերեն լույս տեսած առաջին երկու գրքերը՝ «Արթուրը և մինիպուտները» և «Արթուրը և Արգելված քաղաքը»։

Դիպաշար (սյուժետ)
-----------------

Փոքրիկ Արթուրը, դառնալով մինիպուտ, ուղևորվում է Արգելված քաղաք՝ փրկելու իր պապին և թագավորությունը ջրհեղեղից։

Էկրանավորում
------------

Վեպի գործողությունները ցուցադրված են Արթուրի մասին առաջին ֆիլմում՝ «Արթուրը և մինիպուտները», որի անիմացիայով զբաղվել է ֆրանսիական BUF Compagnie ընկերությունը։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ 2006 թվականի նոյեմբերի 29-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мария Свешникова (22 մարտի 2007 թվական)։ «Премьера самой дорогой европейской полуанимации «Артур и минипуты» Люка Бессона состоялась в Москве.»։ Страна.ru
2. ↑  Юлия Рахаева (20 հոկտեմբերի 2005 թվական)։ «Урдалак, минипуты и шоколадный торт.»։ Вечерняя Москва №196 (24241)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Արթուրը և Արգելված քաղաքը» — պաշտոնական կայք
* «Արթուրը և մինիպուտները» Archived 2010-08-19 at the Wayback Machine. երկրպագուների կայքէջ
**Վալերի Իվանովիչ Ալեքսեև** (ապրիլի 7, 1948(1948-04-07), Usolye-Sibirskoye, ԽՍՀՄ), խորհրդային թատրոնի դերասան և ռեժիսոր, մանկավարժ, Օմսկի դրամային թատրոնի արտիստ Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ։

Կենսագրություն
--------------

1967 թվականին ավարտել է Իրկուտսկի թատերական ուսումնարանի դերասանական բաժինը, աշխատել է Իրկուտսկի դրամայի թատրոնում։

1973 թվականից եղել է Օմսկի դրամատիկական թատրոնի արտիստ։

Նրա դերերի թվում են Լոտը («Երկնային արքայություն»), Կոնյաևը («Արևելյան տրիբունա»), Իլյան («Մոսկովյան խոհանոցներ»), Սպիրիդը («Պանոչկա»), Կորտեսը («Արևածագի արարողություններ»), Գնդապետը («Գնդապետին ոչ ոք չի գրում»), Բասովը («Ամառանոցավոր»)։

1970-1980-ական թվականներին եղել է Օմսկի երկաթուղային տրանսպորտի ինժեներների ինստիտուտի մանրապատումների էստրադա-սատիրական թատրոնի ռեժիսոր, իսկ 1990-ականներին աշխատել է Լիցեյական թատրոնում։ Օմսկի Ֆեոդոր Դոստոևսկու անվան պետական համալսարանի ռեժիսուրայի ամբիոնի պրոֆեսոր է։

2012 թվականին ընդգրկվել է Օմսկ քաղաքի մշակույթի գործիչների Պատվո գրքում։

Ֆիլմագրություն
--------------

1. 1986 - Բալլադ հին զենքերի մասին

Մրցանակներ
----------

1. 1997 - Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ
2. 2001 - «Երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դերակատարում» մրցանակ «Ստեպանչիկովո գյուղն ու նրա բնակիչները» ներկայացման մեջ Եժևիկինի դերը կատարելու համար։

Բազմիցս պարգևատրվել է «Տղամարդու լավագույն դերակատարման համար» մրցանակով։

Ընտանիք
-------

Նրա կինը՝ Յուլյան, Օմսկի Գուրովի անվան № 3 մանկական նկարչական դպրոցի ուսուցչուհի է։ Դուստրը աշխատում է Իրկուտսկի համալսարանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Книга Почёта деятелей культуры города Омска
2. ↑  Учительская газета — Профессор со шпагой

Գրականություն
-------------

* Валерий Иванович Алексеев // Омский академический от истоков / сост. С. В. Яневская. — Омск, 2004. — С. 296: портр.;
* Алексеев Валерий Иванович // Актёры России. Омск: энциклопедия. — М.; СПб. 1999. — С. 20: портр.;
* Яневская С. В. Валерий Алексеев / С. Яневская. — Омск: ЛЕО, 2001. — 199 с.: ил.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Валерий Алексеев на сайте Омского академического театра

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |

 |
Արհեստական սերմնավորման կայան
**Արհեստական սերմնավորման կայան** , կազմակերպվում է գյուղատնտեսական կենդանիների արհեստական սերմնավորման համար։

Արհեստական սերմնավորման կայանը լինում է՝

* պետական,
* միջկոլտնտեսային,
* հիմնական
* և օժանդակ։

Պետական արհեստական սերմնավորման կայանի աշխատանքները մեծ մասամբ զուգակցվում են տոհմային գործի հետ։ Հիմնական կայաններում արտադրող արուներից սերմնահեղուկ է վերցվում, մշակվում և տեղափոխվում տնտեսություններում գործող օժանդակ կայանները՝ կենդանիներին բեղմնավորելու համար։

Հայաստանում առաջին կայանը ստեղծվել է 1932 թվականին։ 1972 թվականին երկրում գործում էին տոհմային գործի և արհեստական սերմնավորման 8 և միայն սերմնավորման պետական 6 կայան։ Հիմնական կայանները տեղեկայված են եղե; Բերդում և Հրազդանում, իսկ օժանդակ կայաններ՝ գրեթե բոլոր տնտեսություններում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 81)։*  |