**Պուտտու** (մալայալամ՝ പുട്ട്, ա.-փենջ.` ਪੁੱਟੂ, սինգ․՝ පිට්ටු, թամիլերեն՝ பிட்டு), հնդկական Կերալա, Թամիլ Նադու, Կառնատակա շրջանների և Շրի Լանկայի ավանդական ուտեստ, որը մատուցվում է նախաճաշին։ Ուտեստի *puttu* կամ *pittu* անվանումը թամիլերենից թարգմանաբար նշանակում է «օրաբաժին»։ Ուտեստն իրենից ներկայացնում է գոլորշիով շոգեխաշված և կոկոսի քերուկով պատված բրնձի գլան։ Պուտտուն հատկապես տարածված է հնդկական Կերալա նահանգում և Շրի Լանկայում․ այն մատուցում են եղեգնի շաքարով, սիսեռային կարիով կամ բանաններով։ Հյուսիսային Կանադայում այն մատուցվում է գհիի, պայայի մսային ապուրի կամ ոչխարի մսից կարիի հետ։ Կերալում կերակրատեսակը ստացել է ազգայինի կարգավիճակ։

Բաղադրություն
-------------

Պուտտուն պատրաստվում է կոշտ աղացած բրնձով, կոկոսի քերուկով և ջրով։ Հաճախ բրինձը համեմում են զիրայով և այլ համեմունքներով։ Շրի Լանկայում ուտեստը սովորաբար պատրաստում են ցորենի կամ կարմիր բրնձի ալյուրով՝ առանց զիրայի։ Հյուսիսային Կարնատակիում խառնուրդին ավելացնում են անուշահոտ գառան մսով կամ ծովախեցգետիններով ու կոկոսի քերուկով մասալա։

Պատրաստում
----------

Պուտտուն պատրաստվում է բրնձի շոգեխաշման միջոցով։ Բրինձը շոգեխաշելուց առաջ նրա վրա կոկոսի հետ ավելացվում է բրնձի ջուր և համեմունքներ, մինչև ստացվի փափուկ, առաձգական զանգված։

Ուտեստի պատրաստման համար օգտագործվում է հատուկ մետաղյա շոգեխաշիչ՝ պուտտու կուտտին (puttu kutti), որը բաժանված է երկու մասի։ Ներքևի մասում լցվում է ջուր, իսկ վերևում՝ շերտերով տեղավորվում է բրնձե զանգվածը, կոկոսի քերուկը և շոգեխաշվում։

Շոգեխաշիչի մյուս տեսակները իրենց մեջ ներառում են ներքևի մետաղյա մաս և բամբուկից կամ կոկոսի կեղևից պատրաստված բաժիններ բրնձի համար։ Ավանդական պուտտու կուտտին պատրաստվել է կոկոսի կեղևից, որի վրա ամրացրել են բամբուկի ձողեր։

Պուտտուն պատրաստում են նաև ցանցավոր կափարիչով ինքնատիպ խորը թավաներում, շուտեփուկներում, իսկ Մալայան կղզեխմբիում՝ բամբուկի սնամեջ ցողունների վրա։

Մատուցում
---------

Հաճախ պուտտին մատուցվում է ջրալի կերակրատեսակներով, օրինակ՝ զանազան կարիների հետ և ոսպով բլիթներով՝ պապադամներով։ Սովորաբար այն մատուցվում է նաև բանանի, մանգոյի, ջեքֆրուտի և պլանտանի հետ։ Կերալայի որոշ շրջաններում այն մատուցվում է քաղցր սև սուրճի հետ։ Թամիլնադիում պուտտուն մատուցում են կոկոսի քերուկով, պալմայի կամ եղեգնի շաքարով, կոկոսի կաթով և սամբալ կծու սոուսով։

Տարբերակներ
-----------

Գոյություն ունեն պուտտուն ցորենի կամ եգիպտացորենի ալյուրով և տապիոկայով պատրաստելու տարբերակներ։ Կոկոսի քերուկի շերտը նույնպես փոխարինվում է կարիով կամ բանաններով։ Պուտտուն միշտ չէ, որ պատրաստվում է գլանաձև։ Շրջանաձև պատրաստված ուտեստը կոչվում է մանիպուտտու։

Հարավարևելյան Ասիայի շրջաններում պուտտուն սովորաբար պատրաստվում է բամբուկի սնամեջ ցողունի մեջ։ Ինդոնեզիայում այս ուտեստը կոչվում է «կուե պուտտու», մալայերենով՝ «պուտտու բամբու», իսկ թագալերենով՝ «պուտո բումբոնգ»։ Այս շրջաններում պուտտուն ընդունված է պատրաստել բրնձի ալյուրով՝ արմավենու շաքարի միջուկով բամբուկե խողովակներում կարկանդակները շոգեխաշելով և զարդարել պանդանայի տերևներով։ Այս տարբերակը մատուցվում է կոկոսի թարմ կտորներով։ Ինդոնեզիայում «կուե պուտտուն» հաճախ վաճառում են փողոցներում «կլեպոն» բրնձային թխվածքի հետ միասին, որն իրենից ներկայացնում է նույն կուե պուտտուն կլոր կառուցվածքով։

Մավրիկիոսում պուտտուն նույնպես հայտնի է, այն վաճառում են փողոցային վաճառականները, այնտեղ այն թեթև նախուտեստ է համարվում։ Կերակրատեսակի բաղադրությունը նույնն է՝ բրնձի ալյուր, շաքար և կոկոսի չոր քերուկ։ Այն պատրաստվում է մետաղյա շոգեխաշիչների մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  R, Hari Shanker (2014 թ․ սեպտեմբերի 25). «Hot puttu, idiyappam and more». *The Hindu* (Indian English). Thiruvananthapuram. 0971-751X. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
2. ↑  Nair, Anjali (2016 թ․ հուլիսի 2). «The rise of a red puttu eatery». *The Hindu* (Indian English). Chennai. 0971-751X. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
3. ↑  Krishnamurthy, Uma (2011 թ․ հունիսի 30). «My Grandma's Recipe - How to make...Rice puttu». *The Hindu* (Indian English). 0971-751X. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
4. ↑  *Minnie Mathew* Traditional Delicacies Of KERALA : Foods of India. — Leadstart Publishing Pvt Ltd, 2013-12-16. — 342 с. — ISBN 9789381576281
5. ↑  Flavours of Kerala. — Salim Pushpanath, 2005-01-01. — 90 с. — ISBN 9788188000074
6. ↑  *Maithily Jagannathan* South Indian Hindu Festivals and Traditions. — Abhinav Publications, 2005-01-01. — 248 с. — ISBN 9788170174158
7. ↑  «Recipe of Puttu and Kadala Curry, Vegetarian, Breakfast Dish, Cuisine, Kerala Food | Kerala Tourism». www.keralatourism.org. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
8. ↑  *Nesa Eliezer* Recipes of the Jaffna Tamils: Odiyal Kool, Kurakkan Puttu, and All That--. — Orient Blackswan, 2003-01-01. — 168 с. — ISBN 9788125025023
9. ↑  «🍲Puttu - Kerala Food - Traditional Breakfast Recipe». Indian food recipes - Food and cooking blog. 2012 թ․ դեկտեմբերի 30. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
10. ↑  «Mutta meen puttu». *OnManorama*. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
11. ↑  Reporter, Staff (2016 թ․ հոկտեմբերի 19). «Food festival for charity». *The Hindu* (Indian English). Thiruvananthapuram. 0971-751X. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 2-ին.