**Ջորջ Դյուի**, (անգլ.՝ George Dewey դեկտեմբերի 26, 1837(1837-12-26)[…], Մոնտպիլիեր, ԱՄՆ - հունվարի 16, 1917(1917-01-16)[…], Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), ամերիկացի զինվորական գործիչ, որի անվան հետ են կապում Մանիլայի ծովածոցի ճակատամարտում իսպանա-ամերիկյան պատերազմի հաղթանակը։ Պատմության մեջ միակ անձնավորությունը, որը արժանացել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի բարձրագույն զինվորական կոչմանը` ռազմածովային ուժերի ծովակալ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1837 թվականին Դեկտեմբերի 26-ին ԱՄՆ Մոնտպիլիեր քաղաքում։ Հայրը Վերմոնտի համալսարանը ավարտելուց հետո աշխատել է որպես բժիշկ և եղել է Ազգային ապահովագրական ընկերության հիմնադիրներից մեկը։ Ջորջը երկու ավագ եղբայր և մի փոքր քույր է ունեցել։

Ջորջ Դյուին հաճախել է հարևան Ջոնսոն քաղաքի դպրոցը, 15 տարեկան հասակում ընդունվեց Նորվիչի ռազմական դպրոց, որտեղ անցկացրեց երկու տարի։ 1854 թվականին նա ընդունվեց Ռազմածովային ակադեմիա, որն ավարտեց 1858 թվականին։

Միչման դառնալուց հետո Ջորջ Դյուին Սարատոգա նավակով իրականացրեց կռուիզ, որից հետո նշանակում ստացավ ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմի լավագույն նավի`Ուոբեշ եռակայմ շոգենավի վրա, որը Միջերկրածովյան նավատորմի առաջատարն էր։ Այս նավով Ջորջ Դյուին դուրս եկավ Միջերկրական ծով։

Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Ջորջ Դյուին մասնակցել է Հարավի ռազմածովային շրջափակմանը և Նոր Օռլեանի գրավմանը։

Պատերազմը վերջանալուց հետո Ջորջ Դյուին մնաց ծառայության մեջ, զբաղեցնելով տարբեր պաշտոններ։ 1802 թվականին ղեկավարել է փարոսների հանձնաժողովը։ 1897-ին նա որոշեց վերադառնալ ակտիվ ծառայության և ղեկավարել Ասիական նավատորմը։ Իսպանա-ամերիկյան պատերազմը սկսվեց հաջորդ տարի, և Դյուիի նավատորմը Կավիտի ճակատամարտում ջախջախեց իսպանական Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմը, դրանով հնարավոր դարձնելով Ֆիլիպինների գրավումը։ 1899 թվականին հայրենիք վերադառնալիս նրան ողջունեցին որպես հերոս։ 1903 թվականին Կոնգրեսի ակտով նրան տրվել է ռազմածովային ուժերի ծովակալի աստիճան հետադարձ ուժով, 1899 թվականից։

Զինվորական կոչումներ
--------------------

* միչման՝ 11 հունիս 1854
* միչման, ով միանգամից լեյտենանտի կոչման համար քննություն անցավ 19 հունվար 1861

1861-1865 թվականներին Ամերիկայում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ զինծառայողներին սպաներ նշանակելու պրակտիկա է եղել `հիմնվելով որոշ թափուր պաշտոնների փոխարինելու անհրաժեշտության վրա։ Այսպիսով, Ջորջ Դյուին դարձավ լեյտենանտ, քանի որ գործուղվել էր Ծովակալ Դեվիդ Ֆարրագուտի մոտ։
Նա երբեք չի ունեցել էնսինի *(ensign)* և կրտսեր լեյտենանտի կոչում։ 

| Լեյտենանտ | Լեյտենանտ կոմանդեր | Կոմանդեր | Կապիտան |
| --- | --- | --- | --- |
| O-3 | O-4 | O-5 | O-6 |
|  |  |  |  |
| 19 ապրիլ 1861 | 3 մարտ 1865 | 13 ապրիլ 1872 | 27 սեպտեմբեր 1884 |

| Կոմմոնդոր | Կոնտրադմիրալ | Ծովակալ | Ռազմածովային ուժերի ծովակալ |
| --- | --- | --- | --- |
| O-7 | O-8 | O-10 | Հատուկ կոչում |
|  |  |  |  |
| 28 փետրվար 1896 | 10 մայիս 1898 | 2 մարտ 1899 | 24 մարտ 1903 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Սիտինի ռազմական · American National Biography · Appletons' (1887—1901) · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1308963 · GND: 118671758 · ISNI: 0000 0000 2964 3553 · LCCN: n50001670 · NKC: jo2015857189 · NTA: 131391402 · VIAF: 67259534 · WorldCat VIAF: 67259534 |

 |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
4. ↑  Mike Lipsey, a genealogical entry for Julius Yemans Dewey and Mary Perrin