**Վարուժան Գարսևանի Սուքիասյան** (օգոստոսի 5, 1956(1956-08-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի ֆուտբոլային մարզիչ, նախկին ֆուտբոլիստ։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ից- 2016 թվականը եղել է Հայաստանի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ 

1978-1987 թվականներին խաղացել է «Կոտայք» ֆուտբոլային ակումբում, 2015 թվականի ապրիլի 28-ից եղել է «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի մարզիչ։ Ֆուտբոլիստ Երվանդ Սուքիասյանի եղբայրն է։

Ակումբային կարիերա
------------------

1978 թվականից մինչև 1987 թվականը Վարուժան Սուքիասյանը խաղացել է «Կոտայք» ֆուտբոլային ակումբում։ Թիմի հետ նա երկրորդ լիգայից անցել է առաջին լիգա, որտեղ անցկացրել է մի քանի մրցաշրջան։

Հանդես է եկել հարձակվողի դիրքում։ 1983 թվականին 21 գոլով ճանաչվել է թիմի լավագույն ռմբարկու։

Մարզչական կարիերա
-----------------

1988 թվականին Վարուժան Սուքիասյանն անցել է մարզչական գործունեության։ Սկզբում գլխավորել է «Կոտայքը», ապա «Լոռին», որը հանդես էր գալիս ԽՍՀՄ երկրորդ լիգայում։

1992 թվականին դարձել է նորաստեղծ «Բանանց» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ Թիմի հետ միասին նա առաջին իսկ մրցաշրջանում նվաճել է արծաթե մեդալ առաջնությունում և դարձել Հայաստանի գավաթակիր։ Հաջորդ մրցաշրջանում թիմը վաստակել է բրոնզե մեդալ։ Մեկ տարի անց՝ առաջնության ավարտից հետո, որում ակումբն զբաղեցրել է 5-րդ տեղը, «Բանանցը» դադարեցրել է իր գոյությունը՝ ձուլվելով «Կոտայքին», իսկ Սուքիասյանը մնացել է առանց աշխատանքի։

Շուտով Վարուժան Սուքիասյանն ընդունել է Երևանի «Վան» ակումբի հրավերը, որտեղ աշխատել է մեկ տարի։ Բաց թողնելով մեկ մրցաշրջան՝ Սուքիասյանը վերադարձել է Աբովյան, որտեղ զբաղեցրել է մարզիչ-խորհրդատուի պաշտոն տեղի «Կոտայք» ակումբում։ Նույն թվականին նա մեկնել է Լիբանան՝ մարզելու հայկական սփյուռքի «Օմենմեն» ակումբը։

1998 թվականին Վարուժան Սուքիասյանը գլխավորել է «Ցեմենտ» ֆուտբոլային ակումբը, որի հետ կատարել է դուբլ։ Միաժամանակ նա դարձել է Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ Հավաքականի հեը նա բարձր արդյունքների չի հասել, փոխարենը ակումբը խաղացել է շատ հաջող։ «Ցեմենտ» ակումբի հետ Սուքիասյանը նվաճել է նախ Գավաթը, ապա Հայաստանի առաջնության ոսկե մեդալներ, ինչն առաջինն էր և՛ ակումբի, և՛ մարզչի համար։ Հաջորդ տարի ակումբը կատարվել է հերթական դուբլը՝ հաղթելով Հայաստանի գավաթի խաղարկությունում և Սուպերգավաթի եզրափակչում առաջ անցնելով «Շիրակից» հետխաղյա 11 մետրանոցների շնորհիվ։ Առաջնությունում թիմը հանդես է եկել պակաս հաջողությամբ՝ նվաճելով բրոնզե մեդալ։ Սակայն Սուքիասյանը հեռացել է թիմից մրցաշրջանի ավարտից երկու ամիս առաջ։

Վարուժան Սուքիասյանը վերադարձել է 2000 թվականին։ Նրա գլխավորությամբ թիմը, որն արդեն կոչվում էր «Արաքս», կրկին նվաճել է ոսկե մեդալ Հայաստանի առաջնությունում։ Նույն թվականին Սուքիասյանը դարձել է Հայաստանի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ՝ այդ պաշտոնն զբաղեցնելով գրեթե երկու տարի։ Սակայն հավաքականի հետ նա առանձին ձեռքբերումներ չի ունեցել և 2001 թվականի հոկտեմբերին Նորվեգիայի հավաքականի դեմ տնային խաղում կրած պարտությունից հետո հեռացել է պաշտոնից։

2001 թվականի ապրիլին Վարուժան Սուքիասյանը վերադարձել է ակումբ, որն այդ ժամանակ արդեն կոչվում էր «Սպարտակ», և որի հետ նվաճել էր իր մարզչական կարիերայի հիմնական տիտղոսներն։ Չորս ամիս գլխավոր մարզչի պաշտոնն զբաղեցնելուց հետո Սուքիասյանը հեռացել է ակումբից։ 2003 թվականին նա կրկին գլխավորել է լիբանանյան «Օմենմենը»։

2006 թվականին Սուքիասյանը դարձել է Երևանի «Արարատ» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ Սուքիասյանի գալուց հետո ակումբի խաղը փեխվել է, դարձել տեխնիկական, գրագետ։ Թիմը հասել է երկար սպասված հաջողությունների։ 2007 թվականին ակումբը հասել է Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ, որտեղ ավելացված ժամանակում պարտվել է «Բանանցին»։ Ամռանը, երբ «Արարատը» Հայաստանի առաջնությունում զբաղեցնում էր երկրորդ տեղը, Սուքիասյանը հեռացել է ակումբից ղեկավարության հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով։ Դրանով նա իր դժգոհությունն է հայտնել ղեկավարության գործողություններից, որն ակումբ էր հրավիրել սերբ Դուշան Միյիչին։ Վերջինս էլ արդյունքում փոխարինել է Սուքիասյանին։

Մեկ տարուց քիչ ժամանակում գլխավորել է Հայաստանի երիտասարդական հավաքականը։ 2008 թվականի մարտին վերադարձել է «Արարատ»։ Նրա գլխավորությամբ ակումբը դարձել է Հայաստանի գավաթակիր, իսկ առաջնության եզրափակչում պարտվել է ավելացված ժամանակում։ Հանդիպումից հետո մամուլում տպագրվել է Սուքիասյանի խոսքը, որում նա խղի գլխավոր մարզիչ մեղադրել է հանդիպումից հետո իր նկատմամբ ֆիզիկական ուժ կիրառելու մեջ[*փա՞ստ*]։ Տարվա վերջին Սուքիասյանը հեռացել է «Արարարտից» ղեկավարության հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով։

2009 թվականի փետրվարի 3-ին հայկական մարզական մամուլում լուրեր են տարածվել «Իմպուլս» ակումբի վերստեղծման վերաբերյալ։ Ակումբի փոխնախագահ և մարզչական շտաբի ղեկավար է դարձել Վարուժան Սուքիասյանը, որը հետագայում դարձել է նաև ակումբի սելեկցիոներ։ Նրա օգնությամբ Դիլիջանի ակումբը նվաճել է փոքր ոսկե մեդալներ Հայաաստանի առաջին լիգայի առաջնությունում։ 2010 թվականի սկզբին Սուքիասյանը դարձել է «Իմպուլսի» գլխավոր մարզիչ։ Նրա գլխավորությամբ ակումբը կատարել է իր նորամուտը Հայաստանի գավաթի խաղարկությունում և Պրեմիեր լիգայում։ Սակայն գավաթի խաղարկությունում երկու անգամ նվազագույն հաշվով պարտվել է «Փյունիկին», որը շարունակել է պայքարը, իսկ առաջնությունում կրել է երկու խոշոր պարտություն։ Առաջնության սկզբում կրած անհաջողությունից հետո ակումբը շտկել է դրությունը, սակայն ընդհանուր առմամբ եղել են բազմաթիվ խնդիրներ։ Առաջատարների դեմ խաղերում ակումբի հաջողություն չի ունեցել։ Ակումբի ղեկավարությունը որոշել է Վարուժան Սուքիասյանին հեռացնել գլխավոր մարզչի պաշտոնից և նրա փոխարեն նշանակել Արմեն Գյուլբուդաղյանցին։ Հուլիսի վերջին հայտնի է դարձել, որ Սուքիասյանը հեռանում է ֆուտբոլից։ Նա աշխատանքի է անցել Երևանի քաղաքապետարանում։

2014 թվականի հունիսի 10-ին Վարուժան Սուքիասյանը նշանակվել է «Ալաշկերտ» ֆուտբոլային ակումբի փոխնախագահ։

2015 թվականի ապրիլի 28-ին դարձել է «Արարատ» (Երևան) ակումբի գլխավոր մարզիչ։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 10-ին դարձել է Հայաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

Ձեռքբերումներ
-------------

* Հայաստան Հայաստան
	+ *Հայաստանի չեմպիոն* – 1998, 2000
	+ *Հայաստանի առաջնության* արծաթե մեդալակիր – 1992, 2008
	+ *Հայաստանի առաջնության* բրոնզե մեդալակիր – 1993, 1999
	+ *Հայաստանի գավաթակիր* – 1992, 1998, 1999, 2008
	+ *Հայաստանի գավաթի* խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2007
	+ *Հայաստանի սուպերգավաթակիր* – 1998

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  1982-1987 մրցաշրջանների արդյունքները։ Մյուս մրցաշրջանների մասին տվյալներ չկան։
2. ↑  «Վարուժան Սուքիասյան, 05/08/1956». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 31-ին.
3. ↑  Վարուժան Սուքիասյանը նշանակվեց Հայաստանի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնում
4. ↑  История ФК «Бананц» Արխիվացված 2018-09-26 Wayback Machine(ռուս.)
5. 1 2 3  Варужан Сукиасян: мы не фавориты Արխիվացված 2016-06-02 Wayback Machine(ռուս.)
6. ↑  Профиль Варужана Сукиасяна на armfootball.tripod.com(անգլ.)
7. 1 2  Сукиасян покидает «Арарат»(ռուս.)
8. ↑  ТОВАРИЩЕСКИЕ МАТЧИ Արխիվացված 2022-06-30 Wayback Machine(ռուս.)
9. ↑  Соперник «Рубина» по Кубку Содружества остался без тренера(ռուս.)
10. ↑  Кубок Армении 2010(ռուս.)
11. ↑  Армения. Высшая лига(ռուս.)
12. ↑  Варужана Сукиасяна заменил Армен Гюлбудагянц Արխիվացված 2010-06-14 Wayback Machine(ռուս.)
13. ↑  Армен Гюльбудагянц назначен главным тренером «Импульса» Արխիվացված 2014-01-08 Wayback Machine(ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը armfootball.tripod.com կայքում (անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում (անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Transfermarkt (խաղացող) · Transfermarkt (մարզիչ) |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայաստանի ֆուտբոլի հավաքականի մարզիչներ |
| --- |
|  |
| Էդուարդ Մարգարով (1992-1994) · Սամվել Դարբինյան (1995-1996) · Խորեն Հովհաննիսյան (1996-1997) · Սուրեն Բարսեղյան (1997-1999) · Վարուժան Սուքիասյան (2000-2001) · Անդրանիկ Ադամյան (ժ.պ.) (2002)  · Օսկար Լոպես (2002)  ·Անդրանիկ Ադամյան (ժ.պ.) (2003)  · Միհայ Ստոյկիցա (2003-2004)  · Բեռնար Կազոնի (2004-2005)  · Հենկ Վիսման (2005-2006)  · Իան Պորտերֆիլդ (2006-2007)  · Վարդան Մինասյան/Թոմ Ջոնս (2007)  · Յան Պոուլսեն (2008-2009)  · Վարդան Մինասյան (2009-2013)  · Բեռնար Շալանդ (2014-2015)  · Սարգիս Հովսեփյան (ժ.պ.) (2015)  · Վարուժան Սուքիասյան (2015-2016)  · Արթուր Պետրոսյան (2016-2018)  · Վարդան Մինասյան (2018)  · Արմեն Գյուլբուդաղյանց (2018-2019)  · Աբրահամ Խաշմանյան (2019-2020)  · Խոակին Կապառոս (2020-2022)  · Ռոման Բերեզովսկի (ժ.պ.) (2022)  · Ալեքսանդր Պետրակով (2023-ից) |

 |