recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Բևեռափայլ, որն իգլուին կապույտ երանգ է տալիս։
**Բևեռափայլ**, երկրի մթնոլորտի վերին նոսր շերտերի՝ (80-1000 կմ) լուսարձակումը։ Այն դիտվում է Երկրի բևեռային շրջաններում, հազվադեպ՝ նաև միջին լայնություններում (Հայաստանում 1098-1100 թվականներին դիտվել է չորս բևեռափայլ)։ Երկնքի ամբողջ հյուսիսային կողմը լուսավորված է կարմիր ու կանաչ երկու հսկայական, վետվետուն կամարներով։ Անընդհատ ձևափոխվելով ու երփներանգվելով՝ կամարները մեկ անհետանում են, մեկ նորից հայտնվում։ Հանկարծակի մութ երկինքը ասես նետահարում են պայծառ ճառագայթները, իսկ ժամանակ առ ժամանակ օդում կախվում են կարմիր ծոպերով զմրուխտե «վարագույրներ»։ Պայծառ, հիասքանչ բևեռափայլը (հյուսիսում անվանում են *հյուսիսափայլ*) երկնքում փողփողում է մի քանի ժամ անընդհատ։

Բևեռափայլերը Արեգակի ակտիվության հետևանք են։ Արեգակի հսկայական շիկացած գունդը տիեզերական տարածություն է ճառագայթում վիթխարի քանակությամբ ջերմություն և արտանետում էլեկտրականությամբ լիցքավորված նյութի մանրագույն մասնիկների հոսքեր (արեգակնային քամի)։ Հասնելով երկրի մթնոլորտի վերին շերտերը, այդ մասնիկները բախվում են օդի ատոմներին ու մոլեկուլներին, և սրանք սկսում են փայլփլել տարբեր գույներով՝ դեղին, կանաչ, կապույտ, կարմիր, մանուշակագույն, նարնջագույն։
Այս գեղեցիկ տեսարանը երկնքում հայտնվում սովորաբար երկրի բևեռներում, որովհետև ամբողջ երկրագունդը մի վիթխարի մագնիս է և, ինչպես յուրաքանչյուր մագնիս, ունի երկու բևեռ։ Եվ երբ Արեգակի՝ էլեկտրականությամբ լիցքավորված մասնիկների հոսքերը մոտենում են մեր մոլորակին, Երկրի մագնիսական ուժերի ազդեցությամբ շեղվում են դեպի հյուսիսային և հարավային մագնիսական բևեռները, և հիմնականում հենց այդ շրջաններում էլ առաջանում են բևեռափայլերը։

Բևեռափայլերն ավելի ուժեղ են լինում և ավելի հաճախ են կրկնվում, երբ Արեգակի վրա մեծանում է արևաբծերի քանակը։ Հենց արևաբծերի տիրույթներից են տիեզերական տարածություն արտանետվում այն մասնիկների առանձնապես հզոր հոսքերը, որոնք երկրի վրա բևեռափայլեր են առաջացնում։
Բևեռափայլի աղեղները սովորաբար ձգվում են արևելքից արևմուտք և երբեմն անցնում 5000 կմ-ից։ Բևեռափայլերը հաճախ ուղեկցվում են երկրի մագնիսական դաշտի խանգարումներով՝ մագնիսական փոթորիկներով։ Այդ դեպքում խախտվում է հեռահար ռադիոկապը։

Բևեռափայլերի ճառագայթման սպեկտրի (լատիներեն՝ պատկերացում, պատկեր) միջոցով ուսումնասիրվում է մթնոլորտի վերին շերտերի բաղադրությունը։

Երկրից բացի միակ այլ մոլորակը, որտեղ նկատվել են բևեռափայլեր, Սատուրնն է։

Տես նաև
-------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Բևեռափայլ***էջը Վիքիպահեստում |

* Արեգակնային քամի
* Պլազմա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռասել, Ռենդի (2003 թ․ հունիսի 3). «Սատուրնի մագնիտոսֆերայի նկարագիրը». Պատուհաններ դեպի տիեզերք. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 19-ին.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 414)։*  |
Եռաչափ տարածություն
Կոորդինատային եռաչափ համակարգ Х առանցքը ուղղված է ընթերցողին։
**Եռաչափ տարածություն`** նյութական աշխարհի երկրաչափական մոդելն է։ Այս տարածքությունը կոչվում է եռաչափ, քանի որ այն ունի երեք միասնական չափեր՝ երկարություն, լայնություն և բարձրություն, այսինքն ՝ եռաչափ տարածությունը նկարագրվում է երեք միավոր ուղղանկյուն վեկտորներով։ Եռաչափ տարածության մասին մարդու պատկերացումը ձևավորվում են դեռ վաղ մանկությունից և այն կապված է մարդու շարժումների կոորդինացիայի հետ։ Զգայարանների միջոով մեզ շրջապատող աշխարհը ընկալելու կարողությունը անվանում են խորության ընկալում։

Վերլուծական երկրաչափության մեջ եռաչափ տարածության յուրաքանչյուր կետը նկարագրվում է երեք մեծությունների՝ կոորդինատների միջոցով։ Տրվում են երեք փոխուղղահայաց կոորդինատային առանցքներ, որոնք հատվում են հաշվարկման սկզբնակետում։ Կետի դիրքը նշվում է այս երեք առանցքների նկատմամբ ունեցած դիրքով՝ թվերի կարգավորված եռյակի միջով։ Այս թվերից յուրաքանչյուրը ցույգ է տալիս համապատասխան առանցքի երկայնքով հաշվարկման սկզբնակետից կետի ունեցած հեռավորությունը։

Կան նաև այլ կոորդինատային համակարգեր, որոնցից առավել հաճախ օգտագործվում են գլանաձև և գնդաձեւ համակարգեր։

Մեկ այլ տեսակետ է տալիս գծային հանրահաշիվը, որտեղ կարևոր դեր է խաղում գծային անկախության հասկացությունը։ Տիեզերքը եռաչափ է, քանի որ տուփի բարձրությունը կախված չէ նրա երկարությունից և լայնությունից։ Գծային հանրահաշվի լեզվով ասած․ տարածությունը եռաչափ է, քանի որ յուրաքանչյուր կետ կարող է տրվել երեք գծայնորեն անկախ վեկտորների միջոցով։ Այս առումով տարածություն-ժամանակ համակարգը քառաչափ է, քանի որ ժամանակ մեջ կետի դիրքը կախված չէ տարածության մեջ նրա ունեցած դիրքից։

Եռաչափ տարածությունն ունի մի քանի հատկություններ, որոնց շնորհիվ այն տարբերում է այլ չափերի տարածություններից։ Օրինակ, նա ամենափոքր չափի տարածությունն է, որի մեջ դուք կարող եք հանգույց կապել պարանի մի կտորից։ Ֆիզիկայի շատ օրենքներ, օրինակ, հակադարձ քառակուսիների շատ օրենքներ կապված են այն բանի հետ, որ մեր տարածությունը եռաչափ է։

Զրոական, միաչափ և երկչափ տարածությունները կարելի է համարել եռաչափ տարածության մասնավոր դեպքեր։ Իսկ եռաչափ տարածությունը կարելի է համարել քառաչափ տարածության մոդելի մի մաս(չորրորդ չափումը երբեմն անվանում են ժամանակ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dale Rolfsen, *Knots and Links*, Publish or Perish, Berkeley, 1976, ISBN 0-914098-16-0
2. ↑  Brian Greene, *The Fabric of the Cosmos*, Random House, New York, 2003, ISBN 0-375-72720-5
3. ↑  «Четырёхмерное пространство — время». Վերցված է 2009 թ․ փետրվարի 26-ին.
Օփեգոր կոմունան Ակերսհուս ֆյուլքեի քարտեզին
**Օփեգոր** (նորվ.՝ Ullensaker), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Կուլբոթ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 37.03 կմ² տարածք։

Օփեգոր կոմունան ստեղծել է 1915 թվականի հունիսի 1-ին, երբ առանձնացավ Նեսոդեն կոմունայից։ Կոմունան իր անվանումը ստացել է այստեղ կառուցված հին եկեղեցու անունից։

Օփեգորի զինանշանը
-----------------

Օփեգոր կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1976 թվականի օգոստոսի 6-ին և իրենից ներկայացնում է սև գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է դեղին գույնի 17 եռանկյունի, որոնք խորհրդանշում են կոմունայի նախկին 17 ավանները։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Օփեգոր կոմունայում բնակվում է 24.201 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում մոտ եռակի աճ է գրանցել։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Աղբյուրներ
----------

* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-09-30 Wayback Machine (նորվեգերեն)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 13. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Befolkningsstatistikk. Befolkningsendringer i Ullensaker. 1951. (նորվեգերեն)
**Դորոթի Վոն** (անգլ.՝ Dorothy Vaughan, սեպտեմբերի 20, 1910(1910-09-20), Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ - նոյեմբերի 10, 2008(2008-11-10), Հեմփթոն, Վիրջինիա, ԱՄՆ), աֆրոամերիկացի մաթեմատիկոս, ով աշխատել է Օդագնացության ազգային խորհրդատվական կոմիտեում (NACA), որը հանդիսանում է Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային գործակալության (ՆԱՍԱ) իրավահաջորդը։

Գործունեություն
---------------

ձախից աջ՝ Դորոթի Վոն, Լեսլի Հանթեր, Վիվիան Ադեր, հետևի շարքում կանգնածներ՝ Մարգարեթ Ռայդենաուեր, Շառլոտ Քրեյդոն 
Վոնն աշխատել է որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ Վիրջինիա նահանգի Ֆարմվիլի «Ռոբերտ Ռուսա Մոնտոն» ավագ դպրոցում։ 1943 թվականից սկսել է աշխատել ՆԱՍԱ-ի Լենգլի հետազոտական կենտրոնի լաբորատորիայում։ 1949 թվականին դարձել է աֆրոամերիկացի կին մաթեմատիկոսներից կազմված «West Area Computers» խմբի ղեկավարը։ Նախքան Լենգլիի թռիչքային հետազոտական բաժին տեղափոխվելը Կատրին Ջոնսոնն աշխատանքի է նշանակվել Վոնի խմբում։

Օդագնացության ազգային խորհրդատվական կոմիտեում (NACA) աշխատելուց հետո Վոնը շարունակել է աշխատանքը Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային գործակալությունում (NASA)՝ իր հետագա գործունեության ընթացքում մասնագիտանալով էլեկտրոնային ծրագրերի և «Ֆորտրան» բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզվի ուսումնասիրությունների մեջ։ Աշխատել է Լենգլիի հետազոտական կենտրոնի վերլուծության և հաշվառման բաժնում, Ութլոպսսում (Wallops Flight Facility) մասնակցել է «Սքօութ ծրագրի» (Solid Controlled Orbital Utility Test system) փորձարկմանը։

Մահը
----

ՆԱՍԱ-ից թոշակավորվել է 1971 թվականին, մահացել է 2008 թվականի նոյեմբերի 10-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Dorothy J. Vaughan // *Daily Press* — Hampton: 2008. — ISSN 2767-5971
2. 1 2 3 4 5 6  Encyclopædia Britannica
3. ↑  Dorothy Vaughan
4. 1 2 3  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
5. ↑  «Dorothy Vaughan Obituary - Hampton, VA - Daily Press». *Daily Press*.
6. ↑  «Արխիվացված պատճենը» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ մարտի 22-ին. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 22-ին.
7. ↑  «The Women In Aeronautical Research- Beverly Golemba, 1990» (PDF). *NASA*.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մենք ենք, մեր սարերը

**Մենք ենք մեր սարերը**, Հենրիկ Մալյանի՝ Հրանտ Մաթևոսյանի համանուն ստեղծագործության հիման վրա նկարահանած գեղարվեստական կինոնկար։ Նկարահանվել է Հայֆիլմ կինոստուդիայում 1969 թվականին։

Սյուժե
------

Իշխանի հոտում հայտնվում են անծանոթ ոչխարներ, և նա երեկոյան աշխատանքից հոգնած հովիվներին ու հնձվորներին առաջարկում է մորթել ոչխարները։ Առանց երկար-բարակ մտածելու, ընկերովի մորթում են ոչխարներն ու խորոված պատրաստում։ Խորովածն ուտելու պահին հայտնվում է Ռևազն ու միանում նրանց կերուխումին։ Ուտելուց հետո Ռևազը հիշում է, որ ոչխար է կորցրել ու հովիվներին հարցնում է, թե նրանք անծանոթ ոչխարներ չե՞ն տեսել արդյոք։ Իշխանն ու ընկերները հասկանում են, որ իրենց մորթածը Ռևազի ոչխարներն էին ու փորձում են վերջինիս խաբելով ճանապարհ դնել։ Միջամտում են Զավենն ու Պավլեն, ովքեր կոպտում են Ռևազին։

Ռևազի կինը դիմում է միլիցիային, և գյուղ գործուղված քննիչը փորձում է քանդել պատմության կծիկը։ Սակայն լեյտենանտը հասկանում է, որ արվածը դիտավորյալ գողություն չէ, և որոշում է հետաքննություն չանցկացնել։ Բայց իր ղեկավարության առաջ անաչառ երևալու համար նա սկսում է, օրենքի տառին համապատասխան, հետաքննել գործն ու հարցաքննել մասնակիցներին։

Քննությունը շարունակելու համար լեյտենանտը որոշում է գործի մասնակիցներին՝ Իշխանին, Ավագին, Պավլեին, Զավենին ու Ռևազին, տանել միլիցիայի բաժանմունք։ Իսկ քանի որ հենց այդ օրերին գյուղից պետք է ոչխարներ տանեին մթերակայան, նրանք քաղաք են գնում սարերով՝ իրենց հետ տանելով մթերման հոտը։

Ստեղծագործական խումբ
--------------------

* Սցենարիստ՝ Հրանտ Մաթևոսյան
* ռեժիսոր՝ Հենրիկ Մալյան
* օպերատոր՝ Կարեն Մեսյան
* կոմպոզիտոր՝ Տիգրան Մանսուրյան
* նկարիչներ՝ Ստեփան Անդրանիկյան, Միքայել Առաքելյան
* հնչյունային ռեժիսոր՝ Կարեն Կուրդիյան
* խմբագիր՝ Վ. Մնացականյան

Դերերում
--------

* Լեյտենանտ - Սոս Սարգսյան
* Իշխան - Մհեր Մկրտչյան
* Պավլե - Խորեն Աբրահամյան
* Ավագ - Ազատ Շերենց
* Զավեն - Արմեն Այվազյան
* Ռևազ - Արտավազդ Փելեշյան

Թևավոր խոսքեր
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ― Ուսիդ կեղտը մաքրիր։
― Սա կեղտ չի, թրիք է։ Կեղտն ու թրիքն էլ չեք տարբերում։ |  |

Գնացեք եզ էլ կերեք,գոմեշ էլ կերեք,իրար էլ կերեք․․․․ Մատանի,հարբեցող․․․․․քսան տարի օրինակ է գտել մարդ է զարմացնում․․․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Բա կարծում ես մի մարդով եզ շուռ տալը հե՞շտ է, մի մարդ սկի մի կնիկ էլ չի կարող շուռ տալ, ուր մնաց մի եզ։ |  |

«Արածդ հունձ չի՞։ Հնձածդ խոտ չի՞»:

«Եվ այդ մարդը հիմա ուր է՞: Աշխատանքային գաղութում է։»

«Որ քեզ կանչում են ինչու չես բարեհաճում ժամանե, ընկեր մինիստր։ Թե սպասում էրի ետևիցդ ինքնաթիռ ուղարկեն։»

«Ես քեզանից շաատ շնորհակալ եմ։ Թե որ դու ինչ չէիր կանչել ես սկի լողացողը չէի։» 

*

Արտաքին հղումներ
----------------

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Մենք ենք, մեր սարերը (ֆիլմ)*** հոդվածին
* Ֆիլմը ՅուԹյուբում
* «Ոսկե Ծիրան» կինոփառատոնի կայք Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Հուսեյն իբն Ալին** (արաբ․՝ الحسين بن علي الهاشمي‎‎, *al-Ḥusayn ibn ‘Alī al-Hāshimī*, մոտ 1853, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 4, 1931(1931-06-04), Ամման, Հորդանան), 1908-1917 թթ. եղել է Մեքքայի շերիֆ և էմիր, իսկ 1917 թ. իրեն հռչակել է Հեջազի թագավոր և ստացել միջազգային ճանաչում։ 1916 թ. ձեռնարկել է արաբական հեղաշրջումը Օսմանյան կայսրության երիտթուրքական ազգայնամոլության դեմ։ 1924 թ. երբ Օսմանյան խալիֆայությունը անկում ապրեց՝ Հուսեյն իբն Ալին իրեն հռչակեց բոլոր մուսուլմանների խալիֆ։

Կենսագրություն
--------------

Հուսեյն իբն Ալին ծնվել է 1854 թ. Կոստանդնուպոլսում, եղել է շերիֆ Ալի իբն Մուհամեդի ավագ որդին։ Նա Հեջազի թագավորության վերջին Հաշիմյան կառավարիչն էր, ով նշանակվել է Օսմանյան սուլթանի կողմից։ Հուսեյն իբն Ալին մեծ հարգանք էր վայելում իսլամական աշխարհում։

Արաբական ապստամբությունը
------------------------

1908 թ.-ին Օսմանյան թուրքիայում իր գագաթնակետին հասած երիտթուրքական հեղաշրջումը հավանության չի արժանանում Հաշիմյանների կողմից և նրանց միջև տարաձայնությունների պատճառ է դառնում։ Հուսեյն իբն Ալիի որդին՝ Աբդուլլան, ով մինչև 1914 թ. ծառայել էր թուրքական պառլամենտում, համոզվելով, որ երիտթուրքական կառավարությունը ծայրահեղ ազգայնամոլական է՝ խորհուրդ է տալիս հորը բանակցություններ սկսել Մեծ Բրիտանիայի հետ՝ արաբական պետության սահմանները ճշտելու խնդրով։ 1916 թ. Օսմանյան Թուրքիայի դեմ սկսվեց արաբական մեծ հեղաշրջումը, և առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին արաբները կարողացան ի վերջո ազատագրվել թուրքական դարավոր լծից։

Հուսեյն իբն Ալիի դերը Հայոց Ցեղասպանության ժամանակ
--------------------------------------------------

Օսմանյան կայսրությունը 1914 թ. ջիհադ հայտարարեց։ Ցեղասպանության կազմակերպիչները, իսլամադավան բնակչության հակաքրիստոնեական կրոնամոլությունը բորբոքելով, ջիհադն օգտագործեցին որպես հայերին ոչնչացնելու միջոց։ Իսլամական հոգևոր կենտրոն Մեքքայի շերիֆ և էմիր Ալ Հուսեյն իբն Ալի ալ Հաշիմին խստորեն դատապարտեց հայերի կոտորածները և արաբ բնակչությանը կոչ արեց պաշտպանել ու պատսպարել հայերին։

Այսպիսով՝ արաբ ժողովուրդը առաջիններից էր, որ ապաստան տվեց ցեղասպանությունից մազապուրծ հայ ժողովրդի մի զգալի հատվածին։ 1917 թ. իր հորդորի մեջ Հուսեյն իբն Ալին իր որդիներին ասում է.

«Ըստ ամենայնի աջակցե՛ք հայ գաղթականներին, պաշտպանե՛ք նրանց այնպես, ինչպես կպաշտպանեիք ձեր անձը, ձեր երեխաներին, ձեր ունեցվածքը»։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Library of Congress Authorities — Library of Congress.
3. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #121456161 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
4. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. 1 2 3

Արտաքին հղումներ
----------------

* Teitelbaum, Joshua (2001). *The Rise and Fall of the Hashemite Kingdom of the Hijaz*. C. Hurst & Co. Publishers. ISBN 1-85065-460-3
* A detailed genealogy
* Նախագահ Սերժ Սարգսյանի պաշտոնական այցը Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորություն
**Թարըք Աքան** (ի ծնե **Թարըք Թահսին Ուրեգյուլ**, հոկտեմբերի 13, 1949(1949-10-13), Ստամբուլ, Թուրքիա - սեպտեմբերի 16, 2016(2016-09-16)[…], Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք դերասան և պրոդյուսեր, ով եղել է 70-ականների թուրքական կինեմատոգրաֆիայի աստղը։ Առավել հայտնի է դարձել՝ նկարահանվելով Էրտեմ Էղիլմեզի Իմ սիրելի եղբայր ֆիլմում։ 2016 թվականի Սեպտեմբերի 16-ին Թարըք Աքանը մահացել է Ստամբուլի ամերիկյան հոսպիտալում` թոքի քաղցկեղից։

Կենսագրություն
--------------

Թարըք Աքանը ծնվել է 1949 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Ստամբուլում։ Եղել է ընտանիքի երրորդ երեխան։ Հայրը եղել է զինվորական։ Նախնական կրթությունը ստացել է Էրզրումում, իսկ միջնակարգ կրթությունը՝ Կայսերիում։ Քանի որ հայրը նշանակում էր ստացել Ստամբուլի զորամասերից մեկում, ընտանիքը տեղափոխվում է Բաքըրքոյ։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Յըլդըզ տեխնիկական համալսարանում՝ ստանալով մեխանիկ- ինժեների մասնագիտացում։ Այնուհետև սովորել է Ժուռնալիստիկայի քոլեջում։ Մինչև դերասանական կարիերայի սկիզբը, աշխատել է որպես փրկիչ։ Զինվորական ծառայությունը անցկացրել է Դենիզլիում։ Մասնակցել է «Ձայն» (*Ses*) ամսագրի կազմակերպած մրցույթին։ Իր դերասանական կարիերան սկսել է 1970 թվականին՝ նկարահանվելով կարճամետրաժ ֆիլմերում։ 1973- 2002 թվականներին պարգևատրվել է 12 տարբեր մրցանակներով։ Առավել հայտնի է դարձել՝ նկարահանվելով Էրտեմ Էղիլմեզի Իմ սիրելի եղբայր ֆիլմում։ Դերասանական կյանքի մեծ մասը ապրել է Ստամբուլում։ Որոշ ժամանակ բնակվել է նաև Բեռլինում և Կաննում։ Ավելի քան հինգ տարի եղել է «Նազըմ Հիքմեթի անվան մշակույթի և արվեստի հիմնադրամի» պատվավոր նախագահը։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Թարըք Աքանը մահացել է Ստամբուլի ամերիկյան հոսպիտալում` թոքի քաղցկեղից։ Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հրամանով՝ Աքանին հետմահու տրվել է «Թուրք ժողովրդի արժանի զավակ» կոչումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  filmportal.de — 2005.
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑
5. ↑
6. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Tarık Akan Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14148603b · GND: 142827320 · ISNI: 0000000107187910 · LCCN: no2003125804 · NLA: 42864195 · NTA: 072440384 · NUKAT: n2017055478 · SUDOC: 118672835 · VIAF: 71092366 · WorldCat VIAF: 71092366 |

 |

 |
**Սիբիլ Բեքթորոսօղլու** (թուրքերեն՝ Sibil Pektorosoğlu, արևմտահայերեն` Սիպիլ Բեքթորոսօղլու), թուրքահայ երգչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել և ապրում է Ստամբուլում։ Մասնագիտությամբ ֆինանսիստ է, աշխատում է Ստամբուլի բանկերից մեկում։ Սկսել է երգել փոքր հասակից եկեղեցական «Սուրբ Վարդանանց» երգչախմբում։ 2010 թ. նոյեմբերին թողարկել է հայալեզու «Սիբիլ» ալբոմը, որտեղ տեղ գտան «Տեր Ողորմեա», «Կիլիկիա», «Տեսնեմ Անին և նոր մեռնիմ», «Նամակ» և այլ երգերը։ Վերջինս մեծ հաջողություն ունեցավ Թուրքիայում։ «Նամակ»-ի հիման վրա նկարահանված տեսահոլովակը նկարահանվել է Օզքան Աքսուլառի՝ Թուրքիայի ամենահայտնի պրոդյուսերներից մեկի աջակցությամբ, և առաջինն հայալեզու տեսահոլովակն էր, որը ցուցադրվեց թուրքական պետական հեռուստատեսությամբ։ 2012 թ. ապրիլին մրցանակի է արժանացել Մոսկվայում կայացած «Արմենիա» մրցանակաբաշխությանը, մեկ ամից անց, Երևանում երգչուհուն շնորհվեց Ազգային երաժշտական մրցանակ։

Սկավառակագրություն
------------------

* 2010 «Սիպիլ»

Տեսահոլովակներ
--------------

* 2007 «Յիսուս»
* 2011 «Նամակ»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարցազրույց 24.11.2012; Շանթ հեռուստաընկերություն(հայ.)
2. ↑  Կենսագրությունը Last.FM կայքում(անգլ.)
3. ↑  Ես ինձ շատ հարուստ եմ զգում…(հայ.)
4. ↑  Sibil's strains echo across city as Turkish TV airs first Armenian music video Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**Պյուի-դը-Դոմ** (ֆրանսերեն՝ *Puy-de-Dôme*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում։ 

* Պյուի-դը-Դոմ դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 63։

Պատմական տեղեկություններ
------------------------

Պյուի-դը-Դոմ դեպարտամենտի պրեֆեկտուրայի շենքը Քլերմոն-Ֆերան քաղաքում
Պյուի-դը-Դոմ դեպարտամենտը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ՝ 1790 թ. մարտի 4-ին ստեղծված առաջին դեպարտամենտներից մեկն է։ Դեպարտամենտի անունն սկզբում եղել է *Mont-d'Or* («Ոսկե Լեռ»), հետո փոխվել և դարձել է Պյուի-դը-Դոմ։

Աշխարհագրական տվյալներ
----------------------

Պյուի-դը-Դոմ դեպարտամենտը գտնվում է Օվերն երկրամասում և շրջապատված է Լուար, Վերին Լուար, Կանտալ, Կորեզ, Ալյե և Կրյոզ դեպարտամենտներով։ Գտնվելով Կենտրոնական զանգվածում, իր տարածքում ունի ավելի քան 80 հրաբխային խառնարան։   

Դեպարտամենտը Փարիզից երեք ժամվա, Լիոնից՝ չորս ժամվա վրա է և այնտեղ կարելի է հասնել A71 և A72 երթուղիներով։ A75 երթուղին միացնում է Միջերկրական ծովին։

Բնակչությունը 626.6 հազար մարդ է։

Տարածքը 7970 քառ.կմ է, ունի համայնք։

Տնտեսություն
------------

Քլերմոն-Ֆերանը հայտնի է Թյեր-ում գտնվող Michelin գործարանով։  

1999 թ. տվյալներով դեպարտամենտի բնակելի տների 11.7%-ը համարվում են երկրորդ օգտագործման։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2004-12-03 Wayback Machine


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | LinkedIn |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 11945702h · GND: 4116142-7 · LCCN: n82161784 · NKC: ge115043 · VIAF: 69144648424453480841 · WorldCat VIAF: 69144648424453480841 |

 |
**Արփենիկ Տեր-Աստվածատրյան** (1899, Վերին Ազա, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն և Գողթն, Վասպուրական, Մեծ Հայք - հունվարի 2, 1927(1927-01-02)), հայ մանկավարժ, Եղիշե Չարենցի առաջին կինը։

Կենսագրություն
--------------

Արփենիկ Տեր-Աստվածատրյանը ծնվել է 1899 թվականին, Գողթն գավառի Վերին Ազա գյուղում։ Նախնական կրթություն է ստացել Թիֆլիսի ուսումնարանում, որից հետո՝ 1920 թվականին մեկնել է Երևան և աշխատանքի անցել Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեին կից որբանոցին կից դպրոցում, աշխատել է հատուկ խնդիրներ ունեցող երեխաների հետ։ Նա հետաքրքրվել է հայկական և ռուսական պոեզիայով, ինչպես նաև սիրել է ասմունքել։ Այդ նույն դպրոցում ուսուցիչ է աշխատել նաև Եղիշե Չարենցը։ Նրանք ամուսնացել են 1921 թվականին և մեկնել Մոսկվա՝ Արևելքի աշխատավորների համալսարանում սովորելու։

1926 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Չարենցը ձերբակալվել է՝ իրավաբան Սերգեյ Այվազյանի աղջկա վրա ատրճանակով կրակելու և վիրավորելու համար։ Արփենիկն այդ ժամանակ գտնվել է Լենինգրադում։ Երևան վերադառնալուց հետո, դեկտեմբերի վերջին նրա առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է․ նրա մոտ առաջացել են հղիության հետ կապված բարդություններ։ 
Տեր-Աստվածատրյանը մահացել է 1927 թվականի հունվարի 2-ին, Երևանի առաջին հիվանդանոցում։ Կնոջ հուղարկավորությանը մասնակցելու համար Չարենցին ազատ են արձակել բանտից։ Արփենիկին հուղարկավորել են Կոմիտասի անվան պանթեոնի տարածքում, նրա գերեզմանը չի պահպանվել։

Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Արփենիկի դագաղում Չարենցը թողել է ինչ-որ ձեռագրեր՝ հավանաբար Արփենիկին նվիրված բանաստեղծություններ։

Չարենցը Արփենիկ Տեր-Աստվածատրյանին է նվիրել «Տաղարան», «Ութնյակներ արևին» շարքերը։ Նրա հիշատակին գրողը նվիրել է «Էպիքական լուսաբաց» ժողովածուն, «Նավզիկե» պոեմը, այլ բանաստեղծություններ։

Իզաբելլա Նիազյան-Կոդաբաշյանի հետ ամուսնությունից ծնված իրենց մեծ աղջկան Չարենցն անվանակոչել է Արփենիկ։

Տես նաև
-------

* Եղիշե Չարենց
* Արփենիկ Չարենց
* Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ԱՅՍՕՐ ԵՂԻՇԵ ՉԱՐԵՆՑԻ ԾՆՆԴՅԱՆ ՕՐՆ Է. ՊՈԵՏԻ ՄԵԾ ՍԵՐԸ՝ ԱՐՓԵՆԻԿ ՏԵՐ-ԱՍՏՎԱԾԱՏՈՒՐՅԱՆ». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2023 թ․ մարտի 13-ին.
2. ↑  Բակունցի ատրճանակը և Չարենցի կրակոցը
3. ↑  ԵՂԻՇԵ ՉԱՐԵՆՑ ԵՎ ԷԴԳԱՐ ՊՈ / Սեյրան ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
4. ↑  «Էպիքական լուսաբաց». *armenianhouse.org*. Վերցված է 2023 թ․ մարտի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Չարենցի երկու կանայք` Արփենիկը և Իզաբելլան
* Իրարից տարբեր ու իրար նման՝ Արփենիկին ու Իզաբելլային ամբողջ կյանքում միավորել է Մեծը՝ Չարենցի սերը
* ՉԱՐԵՆՑԻ ՄԵԾ ՍԵՐԸ
**Ավետարան** (4814), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4814 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1294 թվականին Հակոբ գրչի կողմից՝ Տէր Յուսկան որդու վանքում (Արգելան)։ Ծաղկողը եղել է՝ Խաչերը։ Ստացողը եղել է Խելոք և որդին՝ Պռոշն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 30x23 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 266 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 5, ավետարանիչ 4, խորան 4, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 83բ, 265բ, ծաղկողի՝ 209ա, հետագայի՝ 83բ, 129ա (1379թ.), 226բ (1386թ.), 83բ, 129ա, 208ա, 208բ, 266ա (14-րդ դար), 267ա (1580թ.), 267ա (16-րդ դար)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1280 — 1636 էջ։
**Աստվածաշունչ** (346), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 346 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1390-1400 թվականներին Պետրոս աբեղա, Հովհաննես քահանա, Մելքեսեգ գրիչների կողմից Նորշինայ անապատում (Մանուկ Ս. Նշան), Հիջանում։ Ծաղկող՝ Հովհաննես քահանա (գրիչ)։ Ստացողը եղել է Հովհաննես վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 28X18,5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 560 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորագրով։ Ունի նկար ստացողի և ծաղկողի, տերունական 1, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, լատիներենով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ՝ 1671 թ. մակագրությամբ, աստառը՝ ծաղկազարդ կանաչ մետաքս, կարմիր կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 59բ, 198ա, 342ա, 416բ, 440բ, 464ա, 489բ, 544ա, 555բ, ծաղկողի՝ 1ր, 439ա, 441բ, 456ա, 464ա, ստացողի՝ 1բ, 219բ, 551ա, կազմողի՝ 278ա (ԺԵ դ.)։

Բովանդակություն
---------------

* Նաև՝ Մխ. Գօշի Մեկնութիւն Երեմիայ։
* Ներս. Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն ԺԲ մարգարեից։
* Վարդ. Արևելցւոյ Մեկնութիւն Դանիելի։
* Պատմութիւն Յովսեփայ գեղեցկի և Ասանեթայ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 305 — 1636 էջ։
**Ավետարան** (4923), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4923 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1403 թվականին Դանիել և հայրը՝ Կարապետ քահանա գրիչների կողմից Աղթամարում։ Ծաղկողը՝ Զաքարա փիլիսոփա։ Ստացողը եղել է Մխիթար քահանան։ Կազմողը՝ Մկրտիչ եպիսկոպոս։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27x18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 264 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 13, ավետարանիչ 4, նկար ստացողի 1, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 11ա, 86բ, 132բ, 259բ, կազմողի՝ 133ա (1536 թ.), հետագայի՝ 262ա (1431 թ.), 262բ (15-րդ դար), 263ն (1566 թ.), 1ա, 264ա (1633 թ.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1315-1316 — 1636 էջ։
**Ավետարան** (5215), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5215 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1507 թվականին Գրիգոր աբեղա գրիչի կողմից [ենթադրաբար] Վանգիր ուխտում։ Ստացողը եղել է Մովսես Դեղանոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 338 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 16, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, կոստղապատ, արծաթյա ակնակուռ 1 խաչով աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 334ա, հետագայի՝ 106ա (16-րդ դար), 337բ, 338ա (17-րդ դար), 3ա, 13ա (1755 թ.), 1ա, 2ա, 2բ, 165ա, 337բ, 338ա (18-րդ դար)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 60 — 1552 էջ։
**Ավետարան** (5396), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5396 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1499 թվականին Սուքիաս գրիչի կողմից Ով գյուղում։ Ծաղկող՝ Մկրտիչ Հիզանցի։ Ստացողը եղել է Վարդան կաթողիկոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26X17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 294 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 17, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակն ունի 1 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով, Ավետարան։ Կազմը՝ լուսանցազարդ ստվարաթուղթ և կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառ կարմիր կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 290ա, 290բ, ծաղկողի՝ 1բ, հետագայի՝ 293ա (16-րդ դար), 230բ, 293ա (1868 թ.), կնիք՝ 230բ (1860 թ.), Ղևոնդ Փիրզալենեան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Բ (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1970, էջ 98 — 1552 էջ։
**Ավետարան** (4922), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4922 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1447 թվականին Իսրայել քահանա գրիչի կողմից Փասավանք գյուղում (Մոկաց աշխարհ)։ Ստացողները եղել են Թովմա տանուտերը, Գրիգորը, Ղազարը (եղբարներ), Կարապետ քահանան։ Կազմողը՝ Հովհաննես։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25x18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 366 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 16, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 359ա, 363բ, կազմողի՝ 364ա (1631 թվական), հետագայի՝ 366ա, 336 բ (15-րդ դար), 365ա (1795 թ.)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ 1315 — 1636 էջ։
**Կիլիկիայի սատրապություն** կամ **Սատրապական Կիլիկիա**, Աքեմենյան Պարսկաստանի արևմուտքում՝ փոքրասիական հատվածում, գտնվող ռազմավարչական խոշոր միավոր։

Հիմնադրում
----------

Աշխարհագրական տարածաշրջանը նախքան սատրապության կարգավիճակ ստանալը մ․թ․ա․ 540 թվականին ենթարկվել է Կյուրոս Մեծի գլխավորած պարսկական բանակի ներխուժմանը և անձնատուր լինելուց հետո միայն ընդունել վերջինիս գերագահությունը։

Հույն նշանավոր պատմիչ Հերոդոտոսը Կիլիկիայի սատրապության մասին գրել է հետևյալը․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Կիլիկիան Արյաց երկրի վասալ թագավորություններից էր և ուներ կամակատար թագավոր։ Այսուհանդերձ, վերջինս արքայից արքային պետք է վճարեր 360 ձի և 500 տաղանդ արծաթ։- Հերոդոտոս |  |

Կիլիկիան Աքեմենյան տիրակալության ռազմավարական կարևոր նշանակության գոտիներից էր, քանզի վերջինս ոչ միայն գտնվում էր Միջերկրական ծովի ափին, այլ նաև հարուստ էր հարթավայրային տեղանքով։ Կիլիկիայում կային մի քանի սրբավայրեր, որոնք քիչ թե շատ անկախ էին պարսից ազդեցությունից։ Մեզ հայտնի է նրանցից երեքի անվանումը, որոնք գտնվում էին Կաստաբալա, Մալլուս և Մաժաք-Կեսարիա քաղաքներում։

Կազմալուծում
------------

Կիլիկիայի վերջին վասալ թագավորը ներգրավվում է Աքեմենյան տերության քաղաքացիական պատերազմի մեջ՝ իր բացահայտ զորակցությունն ու օժանդակությունը ցույց տալով Արտաքսերքսես II-ի դեմ պայքարոս Կյուրոս Կրտսերին։ Վերջինս սակայն պարտվում է, իսկ Արտաքսերքսեսի հրամանով Կիլիկիայի արքան գահընկեց է լինում։ Այդ իրադարձությունից հետո, Կիլիկիայի կառավարիչը չէր կրում թագ և ուներ հասարակ սատրապի կարգավիճակ։

Երկրամասի վերջին սատրապը (կառավարիչը) դառնում է բաբելոնացի Մազեյոսը։ Նրա կառավարման վերջնամասը համընկնում է Ալեքսանդր Մակեդոնացու արևելյան արշավանքի սկսման հետ։ Հունամակեդոնական զորքերը այդ արշավանքի ընթացքում ներխուժում են Կիլիկիա՝ գահընկեց անելով Մազեյոսի իրավահաջորդին։ Այդ տարում Կիլիկիայի սատրապությունը դուրս է մղվում պատմության թատերաբեմից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «CILICIA – Encyclopaedia Iranica». *www.iranicaonline.org*. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 3-ին.
2. ↑  Kapur, S. et al. "The Anthropocene and the Anthroscape: point of view and activities of the WG-LD, IUSS." Congreso Internacional sobre Desertificación. 2009.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
**Անդրանիկ Վարդանյան** (ապրիլի 9, 1946(1946-04-09), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1946 թ. ապրիլի 9-ին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 1955 թ. Վարդանյան ընտանիքը փոխադրվում է Թալինի շրջանի Արտենի ավանը։ 1964 թ. արծաթե մեդալով ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1965–1970 թթ. ուսանել է Երևանի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետում։ 1970–1973 թթ. ուսումը շարունակել է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում «ԽՍՀՄ Պատմություն» մասնագիտությամբ։ 1976–1984 թթ. աշխատել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում որպես լաբորանտ, ապա պրոֆեսոր Վ. Ռշտունու անվան կաբինետի վարիչ։ 1981 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Արևելյան Հայաստանի գյուղացիության սոցիալ-տնտեսական վիճակը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914 թ. փետրվար - 1917 թ.)» թեմայով։ 1984 թվականից որպես դասախոսել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում որպես ԽՍՀՄ պատմության ամբիոնի դոցենտի պաշտոնակատար, ապա՝ դոցենտ։ 1991 թվականից աշխատանքի է անցել ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Հայաստանի հարակից երկրների պատմության ամբիոնում։ Դասավանդում է Ռուսաստանի պատմություն և նեղ մասնագիտական մի շարք դասընթացներ։ Ավելի քան մեկ տասնյակ գիտական և ուսումնամեթոդական հոդվածների հեղինակ է։

Երկեր
-----

* Մոդելավորումը որպես Հայաստանի գյուղացիության սոցիակալան կառուցվածքի ուսումնասիրության արդյունավետ մեթոդ (1922 թ.), «Պատմություն և մշակույթ (հայագիտական հանդես)», թիվ Ա. Երևան, ԵՊՀ, 2013։
* Հայոց ցեղասպանության հիմնահարցը Խորհրդային պատմագրության մեջ, «Հայոց Մեծ եղեռն - 90 (գիտական հոդվածների ժողովածու)», Երևան, ԵՊՀ, 2005:
* 1917 թ. համառուսաստանյան գյուղատնտեսական և հողային հաշվառման տվյալների ուսումնասիրության հարցի շուրջ «Բանբեր Երևանի համալսարանի», Երևան, 1995, թիվ 3, էջ 120-132։

Գրականություն
-------------

* Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, խմբ. Էդիկ Գ. Մինասյան, Երևան, 2009, էջ 269։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Անդրանիկ Վարդանյան, -  Արխիվացված 2016-03-05 Wayback Machine
**Իլյա Աբու Մադի** (1889, Լիբանան - նոյեմբերի 23, 1957(1957-11-23), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), լիբանանցի բանաստեղծ, ով համարվում է 20-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Աբու Մադին ծնվել է Լիբանանի ալ-Մուհեյդիսա գյուղում՝ 1891 թվականին (որոշ աղբյուրներ նշում են 1889 կամ 1894)։ Մեծացել է միջին խավի ընտանիքում՝ իր գյուղում ստանալով միայն տարրական կրթություն։

Կյանքի ծանր պայմաններից ելնելով՝ նա պատանի հասակում (1902) գնաց Եգիպտոս, որպեսզի աշխատի ծխախոտի վաճառական իր հորեղբոր հետ։ Այնտեղ նա հանդիպեց Անտուան Ջամիլին։ Վերջինս հիացավ Իլյայով, և նրան հրավիրեց ամսագրում տպագրվելու։

Նրա առաջին բանաստեղծությունները հրատարակվեցին ամսագրում։ Նրա աշխատանքները հաջորդաբար հրատարակվում էին։ Աբու Մադին 22 տարեկան էր, երբ առաջին բանաստեղծություններով կազմեց գրքույկ, որը կոչվում էր «Անցյալի հուշերը»։ Այն տպագրվեց 1911 թվականին՝ եգիպտական մամուլի կողմից։

Աբու Մադին սկսեց բանաստեղծություններ հյուսել ազգային և քաղաքական թեմաներով, որն էլ պատճառ դարձավ նրա՝ իշխանության կողմից հալածանքների։
1912 թվականին ստիպված եղավ գաղթել դեպի Միացյալ Նահանգներ։ Նա առաջին անգամ հաստատվեց Օհայոյում՝ Ցինցինատիում, որտեղ 4 տարի վարեց առևտրական գործեր իր մեծ եղբոր՝ Մուրադի հետ։ Այնուհետև նա տեղափոխվեց Նյու Յորք։

1929 թվականին նա թողարկեց «Սամիր» ամսագիրը, ուր պարբերաբար տպագրվում էին Իլյա Աբու Մադիի բանաստեղծությունները՝ մինչև բանաստեղծի մահը։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացել է Նաջիբ Դիաբի դուստր Դորոթի Դիաբի հետ և ունի երեք որդի՝ Ռիչարդ, Էդուարդ և Ռոբերտ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

* Անցյալի հուշեր
* Աղյուսակներ
* Իլյա Աբու Մադիի գրքույկը

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Encyclopædia Universalis (ֆր.) — Encyclopædia Britannica.
3. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
4. 1 2  AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)

Աղբյուրներ
----------

* Իլյա Աբու Մադի. արտագաղթի արաբական գրականություն, ռուսերեն Արխիվացված 2016-03-08 Wayback Machine
* Իլյա Աբու Մադի. արտագաղթի արաբական գրականություն, Սանկտ Պետերբուրգ, 1998 ռուսերեն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 12008894 · BNF: 13485125r · CiNii: DA12966244 · EGAXA: vtls000773056 · GND: 118931431 · ISNI: 0000000121403413 · LCCN: n82036378 · NLA: 36561450 · NTA: 073568236 · SUDOC: 03559389X · VIAF: 76466686 · WorldCat VIAF: 76466686 |

 |

 |
**Մանյակ Նորիկի Մութաֆյան** (սեպտեմբերի 7, 1977, Լենինական (այժմ՝ Գյումրի), հայ, Ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու 1999, դոցենտ 2009, Բարձրագույն մաթեմատիկայի և մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի դասախոս, վաստակավոր մանկավարժ։

Կենսագրություն
--------------

Մանյակ Մութաֆյանը ծնվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի յոթին Լենինական (այժմ՝ Գյումրի քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է ծննդավայրում։ 1994–1999 թվականներին սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է Գյումրու պետական Մանկավարժական Ինստիտուտը։

Գիտական աստիճան
---------------

2005 թվականին շնորհվել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, իսկ 2009 թվականին դոցենտի գիտական կոչում։ 1999 թվականից առ այսօր աշխատում է «Ֆոտոն» վարժարանում որպես մաթեմատիկայի ուսուցչուհի, իսկ 2005 թվականից ԳՊՄԻ-ի Բարձրագույն մաթեմատիկայի և մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի դասախոս է։

Պարգևներ
--------

2015 թվականի սեպտեմբերի 16-ին շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժի պատվավոր կոչում։

2024 թվականի հունվարին արժանացել է ոսկե մեդալի Ղազախստանում կայացած «Ժաուտիկովյան» միջազգային 20-րդ օլիմպիադային ուսուցիչների միջազգային լիգայում։

Հրատարակումներ
--------------

S. H. Sargsyan, A.G. Farmanyan, M.N.Mutafyan, S.A. Vardanyan- Some Problems of Statics,Termoelasticity and Dinamics of Micropolar Bars.APM" 2005.pp. 135–143.

Դպրոցական մաթեմատիկայում պարբերական ֆունկցիայի թեմայի դասավանդման մի քանի մեթոդական կողմերի մասին։ Գյումրի 2009 թ․, էջ 159-164։

Ֆիբոնաչիի թվերի մի քանի կիրառությունները հանրահաշվի խնդիրներում։ Գյումրի 2009 թ․, էջ 154-159։

Թեյլորի բանաձևը և հաշվումներ նրա օգնությամբ։ Մեթոդական աշխատանք։ Գյումրի 2009 թ․, էջ 60։

Կոդավորման մեթոդները դպրոցական դասընթացում։ «Մխիթար Գոշ» ուսումնամեթոդական հոդվածներ։2015 թ․ էջ 58-62։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մ. Ն. ՄՈՒԹԱՖՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԻ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
**Գիյոմ Ֆրանսուա Լոպիտալ**, (ֆր.՝ Guillaume François Antoine, marquis de L'Hôpital, 1661[…], Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն - փետրվարի 2, 1704(1704-02-02), Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս, մաթեմատիկական անալիզի առաջին դասագրքի հեղինակ, մարքիզ։

Կենսագրություն
--------------

Հարուստ ծնողների զավակ էր (նա սերում էր հայտնի տոհմից և հանդիսանում էր կանցլեր դե Լոպիտալի բարեկամը)։ Մարկիզ Լոպիտալը սկզբից ընդունվեց զինվորական ծառայության, սակայն թույլ տեսողության պատճառով շուտով թողեց այն և իրեն նվիրեց գիտություններին։ Նա Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի անդամ էր, Մալբրանշի գիտական խմբակի մասնակից։ Ամուսնացած է եղել Մարի-Շարլոտ դե Ռոմիյ դե լա Շենելյեի հետ (ֆր.՝ Marie-Charlotte de Romilley de la Chesnelaye), որը նույնպես զբաղվում էր մաթեմատիկայով։

1690-ական թվականներին նա Լայբնիցի դպրոցում աչքի ընկավ մի նոր մեթոդով, որի հետ նրան ծանոթացրել էր Յոհան Բեռնուլին 1692 թվականին, երբ հյուրընկալվել էր Լոպիտալի Փարիզյան կալվածքում։

Լոպիտալի գլխավոր վաստակը մաթեմատիկական անալիզի առաջին համակարգված սահմանումն էր, որը նա տվեց իր «Անվերջ փոքրերի վերլուծություն» ակնարկում (ֆր.՝ Analyse des infiniment petits pour l'intelligence des lignes courbes, 1696): Այս գրքում, առանձին հարցերը, որոնք նախկինում ցրված էին տարբեր ժամանակներում տեղ գտած հրապարակումներում, հավաքված և բերված էր ներդաշնակ մի ամբողջության, ինչպես նաև տրված էր Լոպիտալի կանոնը։ Նախաբանում Լոպիտալը նշում է, որ առանց ամաչելու նա օգտվել է Լայբնիցի և Բեռնուլի եղբայրների հայտնագործություններից և «ոչ մի բան չունի՝ ընդդեմ իրենց հեղինակային իրավունքի պաշտպանության պահանջի»։ Ժամանակակիցները տարակուսում էին նրանից, որ Յոհան Բեռնուլին պահանջներ էր ներկայացրել Լոպիտալի բոլոր աշխատությունների համար։

Լոպիտալի մյուս հայտնի աշխատությունը («Traité analytique des sections coniques») «Կոնաձև հատվածների վերլուծական տրակտատ»-ն է, որը տպագրվել է 1707 թվականին։ Լոպիտալին են պատկանում նաև մի շարք խնդիրների լուծումներ, այդ թվում նաև գլորման ամենակարճ ժամանակի կորը, այն կորը, որի վրայով պետք է շարժվի շղթային ամրացված և հենակետը հավասարակշռության մեջ պահող բեռը։ Այս խնդիրների լուծումն օգնեց նրան լինել Նյուտոնի, Լայբնիցի և Յակոբ Բեռնուլիի շարքերում։

Աշխատանքներ
-----------

* Лопиталь. *Анализ бесконечно малых*. М.-Л.: ГТТИ, 1935 // Мат. анализ на EqWorld

Տես նաև
-------

* Մաթեմատիկական անալիզ
* Լոպիտալի կանոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1994.
3. 1 2  British Museum person-institution thesaurus
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #100814891 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
6. 1 2  Annuaire prosopographique : la France savante
7. ↑  Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (իսպ.) — 1999.
**Քարահանք՝** հին Երևանի թաղերից մեկը։ Այն գտնվում էր քաղաքի հարավարևելյան մասում ու կենտրոնական՝ Շահար թաղամասից բաժանվում էր ներկայիս Նալբանդյան փողոցով։ 19-րդ դարի դրությամբ մոտավորապես զբաղեցնում էր ներկայիս Նալբանդյան — Չարենց — Նար-դոս — Արշակունյաց — Անգլիական այգի տարածքը։

Ժամանակին հայերը դա անվանել են Քարահանքի թաղ՝ տեղի քարահանքի պատճառով։ Ինչպես շատ թաղերի անունները, այնպես էլ Քարահանքի թաղի անունը պարսից տիրապետության օրոք՝ փոխվեց և կոչվեց «Դամըռ–Բուլաղ»՝ պարսկերեն՝ «երկաթ-աղբյուր»։ Երևանի այդ մասում եղած աղբյուրի ջրերը՝ երկաթի բաղադրություն էին պարունակում։ Դամըռ-Բուլաղը հայտնի էր նաև իր այգիներով։

Հիմնադրվել է 1603 թվականին Պարսկաստանից ներգաղթած թյուրքական ցեղերի կողմից։

Դամըռ-Բուլաղի այգիներից բացի Երևանը շրջապատում էին Կոնդի, Դալմայի այգիները, Սարդարի բաղը և այլն։ Այգիների գոյությունը պայմանավորված էր բնական բարենպաստ պայմաններով՝ ջերմություն, հող և ջուր։

Քարահանքում եկեղեցիներ չեն կառուցվել, ու բնակչությունը գրեթե ամբողջովին եղել է մուսուլմանաբնակ։ Թաղամասում կառուցվել է 4 մզկիթ՝ Մահմադ Սարդիպ խանի մզկիթ, Հաջի Նովրուզ Ալի Բեկի մզկիթ, Հաջի Ջաֆարի մզկիթ ու Դեմիրբուլաղի մզկիթ։

Տես նաև
-------

* Երևանի պատմություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Երևան քաղաքի պատմության թանգարան. *Երևանի տարեգրությունը*.
**«07 Վեստուր»**, Ֆարերյան ֆուտբոլային ակումբ, ներկայացնում է Սանդավոավուր և Սյորվոավուր (Վագար կղզիներ) քաղաքները։ Խաղերը անցկացնում է Սանդավոավուր մարզադաշտում, այն տեղավորում է 2 000 հանդիսատես։

Ակումբի պատմություն
-------------------

Ակումբի պատմությունը սկսվում է 1993 թվականի դեկտեմբերի 18-ից, երբ «Միվոավուր» և «Սանդավոավուր» ակումբները միավորվում են ստեղծելով «Վագար» ակումբը։ 1998 թվականին ակումբին է միանում «Սյորվավուր» ակումբը, արդյունքում Վագար կղզում ստեղծվեց մեկ միասնական թիմ, որը շատ արագ կարողացավ հասնել Ֆարերյան մրցաշարի բարձրագույն դիվիզիային։ Բայց ակումբին չհաջողվեց երկար ժամանակ մնալ բարձրագույն լիգայում, և շուտով նա դուրս թռչեց այնտեղից, անհաջողությունների պատճառով ակումբի ներսում սկսեցին տարաձայնություններ, և 2004 թվականին այն տարանջատվեց և նորից դարձավ այն առանձին ակումբները, որոնցից առաջացել էր։ Չնայած դրան, Վագար կղզում մեկ միասնական ակումբ ստեղծելու հույսերը չմարեցին, և 2004 թվականի նոյեմբերին նորից ստեղծվեց միասնական ակումբ «Վագար 2004» անվանում, իսկ 2007 թվականին նրան կրկին միացավ «Սյորվոավուր» ակումբը, արդյունքում ակումբը ժամանակի ընթացում ստացավ «07 Վեստոր» անվանումը, իսկ 2007 թվականի նոյեմբերի 6-ը դարձավ ակումբի պաշտոնական ստեղծման օրը։ 2008 թվականին ակումբը հաղթեց առաջին լիգայում և ստացավ իրավունք խաղալ 2011 թվականի բարձրագույն լիգայում։ 2011 թվականի տվյալներով ակումբը մրցաշարում զբաղեցրեց 9-րդ տեղը և վերադարձավ առաջին դիվիզիոն։ 2012 թվականին «07 Վեստուրը» զբաղեցրեց առաջին տեղը առաջին լիգայում և կրկին դուրս եկավ բարձրագույն լիգա։

Նվաճումներ
----------

* **Առաջին լիգայի հաղթող** (3)։ 2008, 2010, 2012
* Ֆարերյան կղզիներ՝ Տորկիլ Նիլսեն
* Ֆարերյան կղզիներ Գիսլի Սվեյնբյորնսոն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք էջ Արխիվացված 2011-08-10 Wayback Machine
* Կայքը soccerway.com

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Soccerway · Transfermarkt |

 |
Ռյորոսի համայնքը Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության քարտեզին
**Ռյորոս** (նորվ.՝ Røros, սաամ. Plassje), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Ռյորոս քաղաքն է։ Տեղակայված է Շվեդիայի սահմանի մոտ՝ Ռեա գետի և Նորվեգիայի ամենաերկար Գլոմմա գետի հատման վայրում։ Վարչական կենտրոն Ռյորոս քաղաքի կենտրոնը համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է։

17-րդ դարից Ռյորոսը եղել է պղնձի արդյունահանման կարևորագույն կենտրոններից։ Դանիա-շվեդական պատերազմի ժամանակ երկու անգամ՝ 1678 և 1679 թվականներին ամբողջությամբ ավերվել էշվեդական զորքի կողմից։ Պատերազմից հետո պղնձի հանքավայրերի շահագործումը անցել է գերմանացի բանկիր Յոհան Ինգերսը։ Ռյորոսը կրկին գրավվեց շվեդական զորքի կողմից 1718 թվականին՝ Հյուսիսային մեծ պատերազմի ժամանակ, սակայն հետագայում շվեդները ստիպված էին լքել քաղաքը և հեռանալ լեռներ, որտեղ ցրտահարությունից զոհվեց 3000 զինվոր։ 

Ռյորոս քաղաքի կենտրոնում պահպանվել են լեռնահանքարդյունաբերության ծաղկման ժամանակաշրջանի տարիների շինություններ։ 1980 թվականին Ռյորոսը ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Ռյորոս քաղաքը գտնվում է Ռյորոսյան երկաթուղու գծի վրա, որը Գլոմա դաշտավայրով միացնում է Օսլոն և Թրոնհեյմը։ Քաղաքում գործում են օդանավակայան, որտեղից իրականացվում են կանոնավոր չվերթներ դեպի մայրաքաղաք Օսլո։

Ռյորոսում գրանցված ամենացածր եղանակը, որ արձանագրվել է օդերևութաբանների կողմից, եղել է 1914 թվականին -50,4 °C, ինչը դարձնում է այն Նորվեգիայի Ֆինմարք կոմսությունից հարավ ընկած տարածքի ամենացուրտ վայրը։

Ռյորոսի համայնքում տարածված է սաամերեն լեզվի ամենահյուսիսային բարբառը, որը համարվում է հյուսիսսաամերենի ենթաճյուղը։

19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը նորվեգացի գեղանկարից Հարալդ Օսկար Սոհլբերգը, ով ապրել է Ռյորոս քաղաքում, բավականին հայտնի նկարիչ է Նորվեգիայում։ Նրա ստեղծագործություններում ակնհայտ երևում է Ռյորոսի սառնաշունչ բնապատկերի արձագանքը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Kristiania, Norge: W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri. (նորվ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Municipal fact sheet Արխիվացված 2011-05-13 Wayback Machine from Statistics Norway
* History of Røros at Bergstaden.Org
* World heritage site Røros
* Røros info Արխիվացված 2006-12-05 Wayback Machine
* UNESCO Røros entry
* Visitnorway.com Røros Արխիվացված 2011-05-23 Wayback Machine
* Map hiking and DNT cabins
* VR images of Røros
* Haugan, Røros, Norway