**Խորվաթ-ամերիկացիներ** (խորվ.՝ Američki Hrvati կամ Hrvati u Americi), ամերիկացիներ, ովքեր ունեն ամբողջական կամ մասնակի խորվաթական ծագում։ 2012 թվականին ԱՄՆ-ում բնակվում էր 414,714 ամերիկացի քաղաքացի խորվաթ կամ Խորվաթիայից ծագում ունեցող մարդ՝ ըստ վերանայված 2010 թվականի ԱՄՆ-ի մարդահամարի։ Այս ցուցանիշը ներառում է Միացյալ Նահանգների հետ փոխկապակցված բոլոր մարդկանց, ովքեր հավակնում են ունենալ խորվաթական նախնիներ, ինչպես երկրում ծնված, այնպես էլ բնականոն քաղաքացություն ունեցող անձինք, ինչպես նաև երկքաղաքացիություն ունեցող անձինք, ովքեր կապ ունեն երկու երկրների կամ մշակույթների հետ։

Խորվաթ-ամերիկացիները սերտորեն կապված են եվրոպական այլ ամերիկյան էթնիկ խմբերի, մասնավորապես սլավոնական ամերիկացիների հետ և հիմնականում հռոմեական կաթոլիկ հավատքի հետևորդ են։ Խորվաթ-ամերիկյան զգալի բնակչությամբ շրջանները ներառում են Չիկագոն, Քլիվլենդը, Նյու Յորքի Սիթիմ, Հարավային Կալիֆորնիան և հատկապես Փիթսբուրգը, որը Խորվաթական եղբայրական միության նստավայրն է։ Խորվաթիայի արտասահմանում խորվաթների համար պետական գերատեսչությունը գնահատել է, որ ԱՄՆ-ում բնակվում է մինչև 1,2 միլիոն խորվաթ և նրանց սերունդները։

Ժողովրդագրություն
-----------------

### Թվեր

Համաձայն 2007 թվականի ԱՄՆ-ի Համայնքային հետազոտության տվյալների՝ այստեղ ընդհանուր առմամբ 420,763 ամերիկացի կա խորվաթական լրիվ կամ մասնակի ծագմամբ։ Համաձայն 1990 թվականի Միացյալ Նահանգների մարդահամարի տվյալների՝ կար ավելի քան 544,270 խորվաթ-ամերիկացի, ովքեր ունեին խորվաթական ծագում կամ Խորվաթիայում ծնված էին։ 2012 թվականի դրությամբ՝ կար 414,714 ամերիկյան քաղաքացի։ Խորվաթիայի արտասահմանում խորվաթների համար պետական գերատեսչության կողմից գնահատվում է, որ այսօր Միացյալ Նահանգներում բնակվում է մոտ 1,200,000 խորվաթ և նրանց սերունդ։

2006–2010 թվականներին ամերիկյան համայնքի հետազոտության մեջ խորվաթ-ամերիկյան ամենամեծ բնակչությունը ունեցող նահանգներն են.

* Փենսիլվանիա (50,995)
* Կալիֆոռնիա (45,537)
* Իլինոյս (44,065)
* Օհայո (41,430)
* Նյու Յորք (26,607)
* Միչիգան (20,547)
* Ֆլորիդա (16,360)
* Վիսկոնսին (15,775)
* Ինդիանա (13,306)
* Վաշինգտոն (13,268)
* Նյու Ջերսի (13,154)

### Պատմություն

* 1880 թվականի տվյալներով՝ 20,000
* 1980 թվականի մարդահամար՝ 252.970
* 1990 թվականի մարդահամար՝ 544,270
* 2000 թվականի մարդահամար՝ 374,241
* 2005 համայնքային հետազոտություն՝ 401,208

### Խորվաթիայում ծնված բնակչություն

2010 թվականից ԱՄՆ-ում Խորվաթիայում ծնված բնակչությունը.

| Տարի | Թիվ |
| --- | --- |
| 2010 թվական | 47,740 |
| 2011 թվական | Decrease 41,484 |
| 2012 թվական |  45,295 |
| 2013 թվական | Decrease 39,026 |
| 2014 թվական |  43,067 |
| 2015 թվական | Decrease 36,978 |
| 2016 թվական |  39,747 |
| 2017 թվական | Decrease 35.962 |
|

Պատմություն
-----------

Խորվաթների առաջին խոշոր ներգաղթը գրանցվել է 1715 թվականին։ Այդ ժամանակ մոտավորապես հազար երկու հարյուր խորվաթ բողոքականներ, որոնց նախնիները լքեցին Ավստրիական կայսրությունը 1573 թվականին անհաջող գյուղացիական ապստամբություններից և 1598 թվականի հակահեղափոխական հրամանագրից հետո, ժամանեցին Ջորջիայի ամերիկյան գաղութ։ Նրանք բնակություն հաստատեցին Սավաննա գետի հովտում։ Այդ բնակիչները Ջորջիայում ներդրեցին շերամի արտադրություն։ Համայնքը բարգավաճեց 150 տարի, մինչև այն քանդվեց Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։

1683 թվականին խորվաթ հիսուսական Իվան Ռատկայը (Խուան Ռատկայ) միսսիոներություն ստեղծեցին Նոր Իսպանիայի հյուսիս-արևմուտքում։ 1746 թվականին մեկ այլ հիսուսական ՝ Ֆերդինանդ Կոնչակը (Consago Gonzales), կազմեց Ստորին Կալիֆոռնիայի առաջին քարտեզը։ 1783 թվականի սկզբին խորվաթ միսիոներ Ջոզեֆ Կունդեկը օգնեց զարգացնել մի քանի միջինարևմտյան քաղաքներ, այդ թվում` Ֆերդինանդը և Ջասպերը, նաև Դյուբոյս շրջանը։ 1830-ական թվականներին Ավստրիական կայսրության տարբեր խմբեր ֆինանսական օգնություն էին ուղարկել Ամերիկա՝ միսիոներական գործողություններին աջակցելու համար։

Շատ վաղ խորվաթ ներգաղթյալներ բնակություն հաստատեցին Նոր Օռլեանում և աշխատում էին որպես առևտրականներ, արհեստավորներ և ձկնորսներ։ 1860-ական թվականներին Նոր Օռլեանում ապրում էր մոտ վեց հարյուր խորվաթ ընտանիքներ։ Մի քանի ընտանիքներ մշտական բնակություն հաստատեցին Ալաբամայում։ Քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում մոտ երեք հազար խորվաթ բնակություն հաստատեց հարավում՝ հիմնականում Լուիզիանայում, Ալաբամայում և Միսիսիպիում ։ Նրանցից հարյուրավոր մարդիկ կամավոր զորակոչվեցին Համադաշնություն բանակ և նավատորմ։ 1865 թվականին Համադաշնության պարտությունից հետո շատ խորվաթներ, որոնք ծառայել են Համադաշնության զինված ուժերում, տեղափոխվել են Արևմուտք։

Խորվաթիայի ներկայիս զգալի արտագաղթը սկսվում է 1890-ականների վերջից և 1900-ականների սկզբից, հասնելով մոտ 1910 թվականը, երբ շատ խորվաթներ, որոնց մեծ մասը հռոմեական կաթոլիկներ էին, սկսեցին արտագաղթել Միացյալ Նահանգներ։ Շատերը տնտեսական ներգաղթյալներ էին, իսկ մյուսները իրենց համարում էին քաղաքական փախստականներ։

Ինչպես այդ շրջանի մյուս ներգաղթյալները, նրանք գաղթեցին աշխատանք գտնելու համար։ Նրանցից շատերը, հիմնականում միայնակ երիտասարդներ, բայց, հաճախ, ամուսնացած կանայք իրենց ընտանիքի հետ կամ առանց նրանց, հաստատվում էին Փենսիլվանիայի և Նյու Յորքի փոքրիկ քաղաքներում՝ որպես ածխագործ կամ պողպատագործ։ Շատերը բնակություն հաստատեցին նաև մերձարևմտյան նահանգների գործարանային քաղաքներում և գյուղատնտեսական տարածքներում, ինչպիսիք են Վիսկոնսինը, Մինեսոտան, Ինդիանան, Իլինոյսը և Այովան։ Միայնակ տղամարդկանց մեծ մասի համար մնալը ժամանակավոր էր։ Երբ բավականաչափ գումար էին խնայում, շատ խորվաթ տղամարդիկ վերադառնում էին Խորվաթիա։ Սակայն նրանք, ովքեր ընտրեցին մնալ, գտան մշտական բնակություն։

Համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում խորվաթներին կարելի էր գտնել ամբողջ Միացյալ Նահանգներում՝ Նյու Յորքից մինչև Կալիֆոռնիա, Նոր Օռլեանից մինչև Մինեապոլիս։

Խորվաթացի ներգաղթյալների նոր ալիքը սկսեց ժամանել Երկրորդ աշխարհամարտից հետո։ Սրանք հիմնականում քաղաքական փախստականներ էին, ներառյալ որբեր, որոնց ծնողները զոհվել էին պատերազմի ժամանակ, անհատներ և ընտանիքներ, որոնք փախչում էին Հարավսլավիայի կոմունիստական իշխանություններից։ Այս խորվաթներից շատերը բնակություն հաստատեցին խորվաթական գաղութներում, հաճախ հարազատների և ընկերների շրջանում։ 1965 թվականից սկսած Ամերիկան տեսավ խորվաթների նոր ներհոսք։ Աստիճանաբար ներգաղթյալների այս նոր ալիքը միացավ խորվաթական կաթոլիկ ծխականներին և կազմակերպություններին, և շուտով դարձան Միացյալ Նահանգներում խորվաթական մշակույթի և ավանդույթի ժամանակակից կրողներ։ Ներկայումս միայն մի շարք խորվաթներ շարունակում են արտագաղթել, հիմնականում նրանք, ովքեր արդեն հարազատներ ունեն Ամերիկայում։

Խորվաթ ներգաղթյալները բնակություն հաստատեցին նաև Տեխասում, Օկլահոմայում և Միսսուրիում (հատկապես Կանզաս Սիթիում և Սենթ Լուիսում)։ Խորվաթական համայնք զարգացել է Ալաբամա նահանգի Մոբիլ քաղաքում և մեկ այլ նման համայնք Կոլորադո նահանգի Պուեբլո քաղաքում։

Բնակավայրեր
-----------

Խորվաթացի տղամարդկանց խումբ Իլինոյս նահանգի Ջոլիեթ ակումբում մոտ 1900 թվականին
Խորվաթիայի առաջին գրանցված ԱՄՆ ներգաղթյալները ժամանել են 1850 թվականին՝ հաճախ այն երկրներից վերաբնակեցման միջոցով, որոնք ներկայումս հայտնի են որպես Ավստրիա, Իտալիա, Հունաստան, Իսպանիա և Պորտուգալիա և հարավային Ֆրանսիա։ Այս ժամանակահատվածում շատ խորվաթներ, որոնք զբաղված էին Միջերկրականծովային երկրների ծովային հատվածի արտադրությամբ, սկսեցին գաղթել Ամերիկա։ Այս առաջին ալիքը ժամանեց Միացյալ Նահանգների շրջաններ, որտեղ զբաղվածության հնարավորությունները նման էին այնտեղի հնարավորություններին, որտեղից եկել էին։ 20-րդ դարի կեսերին Չիկագոյի, Քլիվլենդի, Փիթսբուրգի, Նյու Յորքի, Սան Ֆրանցիսկոյի ծոցային տարածքի և Հարավային Կալիֆոռնիայի շրջանը ունեին խորվաթական ծագում ունեցող մարդկանց ամենամեծ բնակչությունը։ 

Խորվաթական թաղամաս Սան Պեդրո քաղաքում, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա
Խորվաթ ներգաղթյալները նախ բնակություն հաստատեցին Արևմտյան Միացյալ Նահանգներում XIX դարի երկրորդ կեսին, հիմնականում այն ժամանակներում, երբ այն ժամանակ աճում էին Լոս Անջելեսի, Սան Պեդրոյի, Սան Ֆրանցիսկոյի, Ֆինիքսի և Սանտա Անայի քաղաքային կենտրոնները։ Ենթադրվում է, որ այսօր ավելի քան 35,000 խորվաթ ապրում է Լոս Անջելեսի մետրոպոլիտենում՝ այն դարձնելով Խաղաղ օվկիանոսի ափերի ամենամեծ խորվաթական համայնքը։ Սան Ֆրանցիսկոն դարձավ Խորվաթիայի հասարակական կյանքի կենտրոնը Կալիֆոռնիայում, որտեղ նրանք հիմնել են Խորվաթիայի առաջին արտագաղթի հասարակությունը՝ *Սան Ֆրանցիսկոյի խորվաթ-ամերիկյան մշակութային կենտրոնը*, 1857 թվականին։ Թադիչ Գրիլը Սան Ֆրանցիսկոյում օրինակ է այս դարաշրջանից, որը քաղաքում ամենահին անընդհատ գործող ռեստորանը։ Լոս Անջելեսի մետրոպոլիտենի տարածքը գլխավոր ուղղություն էր հետագա 1980-ականների Հարավսլավիայի ներգաղթի համար։ Նրանք ձևավորեցին մի քանի համայնքներ Օրինջ շրջանում, Սան Դիեգոյում և Սան Ֆերնանդո հովտում։

Անհայտ թվով խորվաթներ նույնպես բնակություն հաստատեցին Վաշինգտոնի նահանգում և Օրեգոնում, մասնավորապես, Սիեթլի և Պորտլենդիայի մետրոպոլիայի տարածքում։

Ներգաղթյալների առաջին խմբերի մի մասը հաստատվել է նաև Փենսիլվանիայում։ Որպես պետության խոշոր արդյունաբերական կենտրոն Փիթսբուրգը խորվաթ շատ ներգաղթյալներ ներգրավեց, նրանցից շատերը աշխատում էին ծանր արդյունաբերության մեջ։ Դարի սկզբին Փիթսբուրգում կար մոտ 38,000 խորվաթ։ Հաշվարկված էր, որ 90-ականների սկզբին Փենսիլվանիայում բնակվում էր ավելի քան 200,000 խորվաթ և նրանց սերունդներ։

Միչիգանում առաջին խորվաթ բնակիչները հայտնվել են 19-րդ դարի վերջին։ Իլինոյսում խորվաթները սկսեցին կենտրոնանալ հիմնականում Չիկագոյի շուրջ։ Չնայած այն ստեղծվեց մի փոքր ավելի ուշ, Չիկագոյի խորվաթական համայնքը դարձավ Միացյալ Նահանգների ամենակարևորներից մեկը։ Բնակավայրը հատկապես սկսեց զարգանալ այն բանից հետո, երբ Առաջին աշխարհամարտը և Չիկագոն դարձան խորվաթական մշակութային և քաղաքական բոլոր գործողությունների կենտրոնը։ Հաշվարկվում է, որ 90-ականներին Չիկագոյում մոտավորապես 50,000 խորվաթ կար, մինչդեռ Իլինոյս նահանգում լրացուցիչ խորվաթական 54 համայնքներում ապրում էին ընդհանուր առմամբ 100,000 խորվաթ։ Խորվաթները ձևավորել էին մեծ համայնք Ինդիանապոլիսում սկսած 1910-ականներից։

Կլոնդայքի ոսկե տենդի ընթացքում 3000 խորվաթ գաղթականների խումբ բնակություն հաստատեց Ալյասկայում և Կանադայում։

Մշակույթ
--------

### Հասարակական ասոցիացիա

Խորվաթացի ամերիկացիները սերտ կապեր են պահպանում հայրենիքի հետ։ Սփյուռքը համարվում է առանցքային դերակատարություն Խորվաթիայի անկախության պատերազմում Խորվաթիայի հաղթանակը ապահովելու գործում՝ տրամադրելով էական ֆինանսական օգնություն և պաշտպանելով հակամարտության մեջ ամերիկյան ներգրավվածությանը։ Շղթայական միգրացիան նպաստեց Խորվաթիայի նույն շրջաններից եկող խորվաթների բնակավայրերի ստեղծմանը։ Նրանք կապված էին իրենց ունեցած նման զբաղմունքների, հավասար սոցիալական կարգավիճակի և հռոմեական կաթոլիկ կրոնի պատճառով։ Խորվաթների ամենատարածված ոչ պաշտոնական հանդիպման վայրերը սրահները էին։ Նրանք սովորաբար զբաղվում էին տարբեր բարեգործական կազմակերպություններով և առաջինը խորվաթ ներգաղթողներից էին, ովքեր սովորեցին անգլերեն խոսել։ Այս ոչ պաշտոնական հավաքույթների կողքին խորվաթ-ամերիկացիները ստեղծեցին տարբեր նշանակության մի քանի հազար կազմակերպություններ։ Իր «*Խորվաթական վաղ ներգաղթը Ամերիկա* *1945 թվականից հետո*» աշխատանքում Պրպիչը ասում է, որ ԱՄՆ-ում ստեղծվել է մոտ 3000 կազմակերպություն, որոնք հիմնադրվել են 1880-1940 թվականների միջև։ Խորվաթները նախ սկսեցին հիմնել բարեգործական, մշակութային, կրթական, կրոնական, գործարար, քաղաքական, մարզական+ կազմակերպություններ։ Այս բոլոր կազմակերպությունները ամուր արմատավորված էին այն բնակավայրում, որտեղ նրանք նախաձեռնել էին։ Խորվաթները փոքրամասնությունների խումբ էին ինչպես ամերիկացիների, այնպես էլ այլ ազգությունների առումով։ Ավելին, խորվաթները եկել են ներգաղթյալների վերջին խմբերի հետ, ինչը հանգեցրել է հետագա անապահովության զգացման։ Վաղ համայնքների մեծ մասը անգլերեն չգիտեր և ցածր վարձատրվող աշխատատեղեր ունեին, ինչը ստեղծում էր անլիարժեքության բարդույթ։ Նրանք անվտանգություն գտան իրենց էթնիկական խմբի կազմակերպություններում։

### Կրոն

Խորվաթական սփյուռքը հիմնականում հռոմեական կաթոլիկ է։ Խորվաթ միսիոներները հիմնել են ծխեր, եկեղեցիներ և բարեսիրական հասարակություններ ամբողջ երկրում, որտեղ էլ բնակվեին խորվաթ ամերիկացիները։ Հաճախ քահանաները խորվաթական համայնքների միակ կիրթ անդամներն էին, ուստի նրանք ստիպված էին ստանձնել առաջնորդների դերեր։ Ավելին, նրանք առաջիններից էին, որ լավ սովորում էին անգլերենը և հաճախ ծառայում էին որպես թարգմանիչներ։ Նրանց հիմնական պարտականությունը, այնուամենայնիվ, խորվաթական կաթոլիկ ծխականությունների կազմակերպումն էր քաղաքային կենտրոններում ՝ խորվաթական զգալի բնակչությամբ։ Այսպիսով, այս դարի սկզբին կային խորվաթական եկեղեցիներ Փիթսբուրգում և Սթիլթոնում, Փենսիլվանիայում, Նյու Յորքում, Չիկագոյում, Քլիվլենդում, Սենթ Լուիսում և այլ քաղաքներում։ Ամենահին եկեղեցին Փիթսբուրգի Սուրբ Նիկոլաս եկեղեցին է, որը հիմնադրվել է 1894 թվականին։ Մի քանի ուրիշներ կանգնեցվել են դեռևս 1900-ականների սկզբին, ինչպես օրինակ՝ Սան Ֆրանցիսկոյի Սուրբծննդյան եկեղեցին:Այսօր Հյուսիսային Ամերիկայում գործում են ավելի քան 30 խորվաթական ծխեր։

### Կազմակերպություններ

* Խորվաթ-ամերիկյան Խորվաթական եղբայրական միություն (ԽԵՄ) կազմակերպությունը երկրում երկար արմատներ ունեցող կազմակերպություն է։ Այն հիմնադրվել է 1897 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կազմակերպությունը ֆինանսական օգնություն է ցուցաբերել Խորվաթիայի համար։ ԽԵՄ-ը խորվաթ ամերիկացիներին նպաստում է կրթաթոշակների և մշակութային ուսուցման միջոցով։
* Խորվաթ-ամերիկացիների ազգային հիմնադրամը հիմնադրվել է 1993 թ.-ին`որպես շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն` նվիրված խորվաթ ժողովրդի հետաքրքրությանը`մշակույթի և լեզվի ժառանգության մարմնացում, մարդու իրավունքների ամբողջականության և ինքնորոշման մեջ հավասարության, տնտեսական զարգացման առաջխաղացման, և ազատություն հետապնդումից։
* Խորվաթ-ամերիկյան ասոցիացիան մի կազմակերպություն է, որը լոբբինգ է անում Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսին Խորվաթիայի հետ կապված հարցերի շուրջ։
* 2007 թվականին Նյու Յորքում խորվաթական ամենամյա կինոփառատոնը հիմնադրվեց «Դռներ» արվեստի հիմնադրամի կողմից։

Հանրահայտ մարդիկ
----------------

Հանրահայտ խորվաթ ամերիկացիներն են.

### Արվեստ

* Միրկո Իլիչ, գրաֆիկական դիզայներ և կոմիքսների նկարիչ
* Իվան Մեշտրովիչ, քանդակագործ
* Վինկո Նիկոլիչ, գրող, բանաստեղծ և լրագրող
* Մաքսիմիկիյան Վանկա, նկարիչ

### Կինոարվեստ

* Աննա Չլումսկի, դերասանուհի
* Հուդա Ֆրիդլանդեր, դերասան և կատակերգու
* Միրա Ֆուրլան, դերասանուհի
* Գլորիա Գրեյ, դերասանուհի
* Ստանա Կատիչ, կինոյի և հեռուստատեսության դերասանուհի
* Լոու Լումենիկ, կինոքննադատ
* Բրանկո Լուստիգ, կինոռեժիսոր, Ակադեմիայի մրցանակակիր
* Ջոն Մալկովիչ, դերասան
* Իվանա Միլիչևիչ, դերասանուհի
* Ջոն Միլյան, դերասան
* Գորան Վիշնյիչ, դերասան
* Ջո Մանգանելո, դերասան
* Դանիելա Մոնեթ, դերասանուհի
* Ֆրենկ Պավիչ, ռեժիսոր
* Իզաբելա Վիդովիչ, դերասանուհի
* Դայան Ուիսթ, դերասանուհի
* Սերգիո Միմիկա-Գեզզան, հեռուստատեսության տնօրեն

### Երաժշտություն

* Զլատկո Բալոկովիչ, ջութակահար
* Տոնի Բուտալա, «The Lettermen» վոկալ խմբի գլխավոր երգիչ
* Տատյանա Մատեյաշ Կամերոն, երգիչ
* Ջոնի Մերկեր, չորս անգամ Ակադեմիայի մրցանակակիր
* Զինկա Միլանովա, օպերային սպինտո սոպրանո
* Տոմո Միլիչևիչ, երաժիշտ
* Գայ Միթչել, փոփ երգիչ
* Քրիստ Նովոսելիչ, Նիրվանայի բասիստ
* Միա Սկավենսկա, բալետի պարուհի
* Լուիս Սվեչենսկիi, ջութակահար և Բոստոնի երաժշտական ակադեմիայի ռեկտոր
* Մարտի Պայխ, դաշնակահար, կոմպոզիտոր, գործիքավորող, ռեկորդային պրոդյուսեր, երաժշտական ռեժիսոր և դիրիժոր։
* Դեյվիդ Պայխ, «Toto» ռոք խմբի ստեղնաշարահար, կոմպոզիտոր, գործիքավորող, պրոդյուսեր
* Ֆրանկ Սեկիչ, ռոք երաժիշտ, երգահան, հեղինակ, ռեկորդային պրոդյուսեր

### Գիտություն

* Միլիսլավ Դեմերեկ, գենետոլոգ
* Տերի Ջոնաթան Հարթ, նախկին տիեզերագնաց
* Յակոբ Մատիևիչ, NASA-ի ինժեներ
* Մարիո Պուրատիչ, «Puretic» էներգաբլոկի գյուտարար

### Քաղաքականություն

* Մարկ Բեգիչ, Ալյասկայի դեմոկրատական սենատոր
* Փիթ Վիսկլոսկի, Դեմոկրատական ներկայացուցիչ Ինդիանայից
* Նիկ Բեգիչ, Ալյասկայի դեմոկրատական ներկայացուցիչ
* Մայքլ Էնթոնի Բիլանդիչ, Չիկագոյի դեմոկրատական քաղաքապետ
* Ջոն Կասիչ, Օհայոյի հանրապետական նահանգապետ
* Ռոուզ Մոֆորդ, Արիզոնայի դեմոկրատական նահանգապետ
* Ռուդի Պերպիչ, Մինեսոտայի դեմոկրատական նահանգապետ

### Ձեռնարկատերեր

* Էնթոնի Ֆրանսիս Լուկաս, նավթարդյունաբերության ռահվիրա
* Մայք Գրգիչ, գինեգործ
* Էնթոնի Մագլիցա, «Maglite» լապտերի ձեռնարկատեր և գյուտարար

### Սպորտ

* Բիլ Բելիչիկ, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային մարզիչ
* Փիթ Քերոլ, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային մարզիչ
* Ջեյսոն Չորակ, քոլեջի ֆուտբոլիստ
* Կրեշիմիր Չոսիչ, պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ
* Դուջե Դուկան, պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, ծնվել է Խորվաթիայում
* Դեվիդ Դիհլ, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, խորվաթ մոր կողմից
* Քրիստիան Պուլիշիչ, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ
* Գենե Ռայբուրն, խաղերի շոու հաղորդավար
* Լոու Սաբան, ֆուտբոլի մարզիչ
* Նիկ Սաբան, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային մարզիչ
* Ռուդի Տոմյանովիչ, պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և մարզիչ
* Դենի Վրեյնս, պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ (NBA)
* Քրիստիան Յելիխ, բեյսբոլի պրոֆեսիոնալ խաղացող
* Ֆրիցի Զիվիչ, բռնցքամարտի աշխարհի չեմպիոնի կոչումը

### Այլ

* Նորման Կոտա, Միացյալ Նահանգների բանակի գեներալ
* Լուի Կուկելա, Միացյալ Նահանգների ծովային
* Յակշա Կվիտանիչ, մաթեմատիկոս
* Ջոն Օուեն Դոմինիս, Հավայան կղզիների արքայազն

Տես նաև
-------

* Խորվաթներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Table B04003 - Total ancestry categories tallied for people with one or more ancestry categories reported - 2012 American Community Survey 1-Year Estimates». *US Census Bureau*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
2. 1 2 3  «Croatian Diaspora in the United States of America». Republic of Croatia State Office for Croats Abroad. 2013. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
3. ↑  «S0201 - Selected Population Profile in the United States - Population Group: Croatian (109-110), Data Set: 2007 American Community Survey 1-Year Estimates, Survey: American Community Survey». *US Census Bureau*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 16-ին.
4. 1 2  «History of the Croatian Fraternal Union of America». *CFU*. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 28-ին.
5. 1 2  «Croatia: Small Country Has Big Impact on Pittsburgh». *popularpittsburgh.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
6. ↑  «S0201 - Selected Population Profile in the United States - Population Group: Croatian (109-110), Data Set: 2007 American Community Survey 1-Year Estimates, Survey: American Community Survey». *US Census Bureau*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 16-ին.
7. ↑  Elliott Robert Barkan (2013). *Immigrants in American History: Arrival, Adaptation, and Integration*. ABC-CLIO. էջ 1294. ISBN 978-1-59884-220-3. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
8. ↑  «Table B01003: 2006-2010 American Community Survey Selected Population Tables». United States Census Bureau. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
9. ↑  «Croatian Americans - History, Modern era, The first croatians in america, Missionaries». Վերցված է 2015 թ․ մարտի 17-ին.
10. ↑  Angela Brittingham; G. Patricia de la Cruz. «Persons Who Reported at Least One Specific Ancestry Group for United States: 1980» (PDF). *US Census Bureau*. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
11. ↑  «Ancestry:2000 - Census 2000 Brief C2KBR-35». *US Census Bureau*. June 2004. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2004 թ․ դեկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
12. ↑  «Population Group: Croatian (109-110) - Data Set: 2005 American Community Survey». *US Census Bureau*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 10-ին.
13. ↑  «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 14-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 23-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
14. 1 2 3  Preveden, Francis (1962). *A History of the Croatian People*. New York: Philosophic.
15. 1 2 3  Thompson Dele Olasiji, *Migrants, Immigrants, and Slaves: Racial and Ethnic Groups in America*, pp. 119-123
16. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Anica Čuka (2009 թ․ ապրիլի 14). «Hrvati u SAD-u» [Croats in the United States] (խորվաթերեն). geografija.hr. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
17. 1 2 3 4  «Veza s Hrvatima izvan Republike Hrvatske» [Connection of Croats outside of the Croatian Republic] (խորվաթերեն). hia.com.hr. 2006. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
18. 1 2 3  Gorvorchin, Gerald G. (1961). *A History of the Croatian People*. Gainesville: University of Florida.
19. 1 2  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 16-ին.
20. ↑
21. ↑  Barkan, Elliott Robert (2013). *Immigrants in American History: Arrival, Adaptation, and Integration*. ISBN 9781598842197.
22. ↑  George J. Prpic (1997 թ․ հուլիսի 15). «Croatians». The Encyclopedia of Cleveland History. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
23. 1 2 3 4  Francis H. Eterovich; Christopher Spalatin, eds. (1964). *Croatia: Land, People, and Culture*. Toronto: University of Toronto Press.
24. ↑  «Croatian American Cultural Center of San Francisco». sanfrancisco.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունվարի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 4-ին.
25. ↑  Amanda Berne (2005 թ․ սեպտեմբերի 28). «A grand old Grill / After 155 years, San Francisco's iconic restaurant still packs them in». SFGate. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
26. ↑  Vladimir Benković (1999). *Dokumenti iz iseljeništva - Uloga hrvatskih intelektualaca u borbi za slobodnu Hrvatsku [Documents from exile - the role of Croatian intellectuals in a fight for independent Croatia]*. AMCA Toronto.
27. ↑  Prpic, George (1971). *The Croatian Immigrants in America*. New York: Philosophic.
28. ↑  Prpic, George (1971). *The Croatian Immigrants in America*. New York: Philosophic.
29. ↑  Shapiro, Ellen (1989). *The Croatian Americans*. New York: Chelsea House.
30. ↑  Shapiro, Ellen (1989). *The Croatian Americans*. New York: Chelsea House.
31. ↑  «Parishes in North America». *Croatian Catholic Youth*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 11-ին.
32. ↑  «National Federation of Croatian Americans Cultural Foundation». Վերցված է 2015 թ․ մարտի 17-ին.
33. ↑  «Croatian American Association». *caausa.org*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 23-ին.
34. ↑  «Croatian Film Festival Opens in New York». javno.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 29-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 17-ին.
35. ↑  Shelly Gledhill (2005 թ․ մարտի 3). «Colby Vranes, awaiting his mission in life». eagle.ceu.edu. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հուլիսի 30-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խորվաթիա և խորվաթներ, Գրքեր Ամերիկայի խորվաթների մասին
* Մատենագիտություն խորվաթ-ամերիկացիների մասին, թղթեր Ամերիկայի խորվաթների մասին