**Ելիզավետա Բագրյանա** (բուլղար․՝ Елисавета Багряна, իսկական անունը՝ Ելիզավետա Լյուբոմիրովա Բելչևա, ապրիլի 29, 1893(1893-04-29), Սոֆիա, Բուլղարիայի իշխանություն - մարտի 23, 1991(1991-03-23) կամ մարտի 24, 1991(1991-03-24), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, մանկապատանեկան ստեղծագործությունների հեղինակ։ Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության հերոս (1983)։ Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիր (1950)։

Դորա Գաբեի (1886-1983) հետ միասին համարվել են բուլղարական գրականության «առաջին կին գրողները»։

Կենսագրություն
--------------

Ելիզավետա Բագրյանան ծնվել է 1893 թվականին Սոֆիայում։ 1910 թվականին միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Սոֆիայում, այնուհետև գյուղական դպրոցում աշխատել է ուսուցիչ։ 1911-1915 թվականներին սովորել է Սոֆիայի համալսարանի սլավոնական բանասիրության ֆակուլտետում, որտեղ էլ ծանոթացել է Բուլղարիայի ապագա մշակութային գործիչներից շատերի հետ։ 1915-1919 թվականներին դասավանդել է Վրացա և Կյուստենդիլ քաղաքներում։ 1921 թվականին վերադարձել է Սոֆիա և Սոֆիայի համալսարանում դասավանդել բուլղարական բանասիրություն։ Համագործակցել է „Вестник на жената", „Лик", „Съвременник", „Златорог" ամսագրերի հետ։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Բագրյանան համարվում է բուլղարական գրական նորարարներից։ Իր պոեզիայում ցույց է տվել կնոջ ներքին և ինտիմ հոգևոր անհանգստությունները։ Բագրյանայի ոճն իրենից ներկայացնում է ժողովրդական երգերի և ժամանակակից պոետիկ միջոցների համաձուլվածք՝ ավանդույթի և արդիականության համադրությամբ։ 1915 թվականին «Ժամանակակից միտք» ամսագրում տպագրվել են նրա երկու բանաստեղծությունները՝ «Ինչու» և «Գիշերային երգ»։

«Հավերժ և սուրբ» (1927), «Նավաստու աստղը» (1932), «Մարդկային սիրտ» (1936) ժողովածուներում ամփոփված է շրջապատող իրականության դժգոհությունը, բուրժուական հասարակության մեջ կանանց արժանապատվության նվաստացման դեմ բողոքը։

Բուլղարիայի ազատագրումից հետո ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նոր ազգային գրականության և մշակույթի ձևավորման գործում։ «Հինգ աստղ» (1953) ժողովածուն նվիրված է սոցիալիզմ կառուցողներին, բուլղար-խորհրդային բարեկամությանը և ժողովուրդների եղբայրությանը։

Բագրյանայի անձնական իրերից Բուլղարիայի ազգային պատմական թանգարանում
Ստեղծագործությունները թարգմանվել են շուրջ 30 լեզուներով։ Բագրյանան թարգմանել է ռուս հեղինակների, հեղինակել է մանկական ստեղծագործություններ, հեղինակ է բանաստեղծական ժողովածուների։

Բագրյանայի գերեզմանը Սոֆիայի կենտրոնական գերեզմանատանը
Ելիզավետա Բագրյանայի հուշատախտակը Սոֆիայում, այն շենքի պատին, որտեղ բանաստեղծուհին ապրել է 1957-1991 թվականներին
* *Вечната и святата* (1927)
* *Търкулната годинка* (1931)
* *Звезда на моряка* (1931)
* *Сърце човешко* (1936)
* *Пет звезди* (1953)
* *От бряг до бряг* (1963)
* *Контрапункти* (1972)
* *Светлосенки* (1977)
* *SOS*
* *Зовът на морето*
* *Бъдник*
* *Словенски вечери*
* *На брега на времето* (1983)
* *Птица с моторно сърце*

Մրցանակներ
----------

* Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության հերոս (1983)
* Գեորգի Դիմիտրովի շքանշան (1983)
* Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիր (1950)
* 1943, 1944 և 1945 թվականներին առաջադրվել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի համար
* Ելիզավետա Բագրյանայի անունով կոչվել է աստերոիդ - 4400 Բագրյանա, 1985, օգոստոսի 24

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  FemBio database (գերմ.)
3. 1 2  Багряна Елисавета // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2
5. 1 2
6. ↑

Գրականություն
-------------

* Цанева, Милена. // Речник по нова българска литература (1978 - 1992). София, Хемус, 1994. ISBN 954-428-061-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բուլղարական գրականության առցանց գրադարան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX830992 · BNF: 124925225 · CONOR: 20113763 · GND: 118914693 · ISNI: 0000 0001 1774 8371, 0000 0003 6861 2516, 0000 0003 6861 2524 · LCCN: n83154163 · NKC: jo20010091820 · NLG: 170191 · NLP: A30669327 · NTA: 069046700 · NUKAT: n98085991 · LIBRIS: 38198 · SUDOC: 070686297 · VIAF: 91792314 · WorldCat VIAF: 91792314 |

 |

 |